cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақ-башқұрт қарым-қатынасы
Қазақ-башқұрт қатынастарының даму ерекшеліктері
Патша үкіметі қазақтар мен башқұрттардың ұлтаралық араздығын тудырудың қолайлы уақытын бос жібермеуге тырысып бақты. Сөйтіп ол екі туысқан халықтың Ресей империясына қарсы күш біріктіруіне жол бермеу үшін қолынан келген барлық амал-әрекеттің бәрін де жасады.
1755 жылғы қазақ-башқүрт шиеленісі және оның салдарлары
1755 жылы башқұрт халқының Ресей империясының отаршылдық саясатына қарсы бағытталған және бір кезекті ірі көтерілісі болып өтті. Ол халықтық қозғалысты Батырша басқарды. Өздеріне жазалау шаралары қолданылғаннан кейін құрамында 50 мыңнан астам адам бap башқұрттар Клші жүздің шекаралас аумағына көшіп барды.
Көтерілісші башқұрттардың жоспары бойынша, олар қазақтармен бұрынғы кездердегі сияқты біріге күш жұмсап, патша әскерлеріне қарсы күреске шығуды армандады. Қазақстанның шегіне көшіп бару башқұрттардың отбасы мүшелерінің қауіпсіздігін қамтамасыз етеді деп ойлады.
Көтерілістің зор ауқымдылығынан және екі халықтың күш біріктіре қарсылық жасауынан қауіптенген патша әкімшілігі оларды бір-бірімен араздастырып, өзара қақтығыстыруға әрекет жасап бақты. Қазақ халқының едәуір бөлігі башқұрт әскери жасақтарының басшысы Батыршаның үндеуін түсіністікпен қабыл алды. Орынбор әкімшілігінің тарапынан жасалған қоқан-лоқы қорқытуларға қарамастан, көптеген башқұрттар қазақ даласынан өздеріне баспана тапты.
Қазақтардың бұл көтеріліске жаппай қатысқан кездері де аз болған жоқ. Орынбор өлкесінің губернаторы И.И. Неплюев қазақтардың билеушілеріне көтеріліске қатысқан башқұрттарды ұстап беруді немесе ең болмағанда оларды шекара шебінен асыра қайта қуып шығуды ұсынды. Бұл қызметі үшін олардың дүние-мүлкі мен мал басын тартып алуға рүқсат етті.
Башқұрттардың әйелдері мен балалары қазақтардың қолында қалуы тиіс болды. Ұсынысты қазақтардың Нұралы хан бастаған аз ғана тобы қуана қабыл алды. Қазақтардың тарапынан жасалған жүгенсіз бассыздықтар туралы естіп білген башқұрттар енді кек алуға көше бастады. Атап айтқанда, олар Неплюевтен өздерінің қазақ даласына өтіп, олардан «кек алуына» рұқсат сұрады. Ал Неплюев ресми түрде рұқсат етпегенімен бекініс бастықтарына башқұрттардың Жайық жағына өтіп жатқанын байқамаған болуы жөнінде құпия нұсқау берді.
Ал екі жақ бірін-бірі қырып-жоюға тақалған кезде олардың өзенге жақын келмеуі туралы алдын ала ескерту жасады. Осы мақсатпен ол шекара шебін күзетуді одан сайын «күшейте» түсті.
Көтеріліс езіп-жаншып басылғаннан кейін кейбір қазақ рулары өздерінің араларында башқұрттарды жасырын ұстауды одан әрі жалғастыра берді. Бұл жағдай патша үкіметін генерал-майор Алексей Иванович Тевкелевті қазақ даласына арнайы жіберуге мәжбүр етті. А. Тевкелев қазақтардың қашқын башқұрттарды қызғыштай қорғамай, патша үкіметіне жедел түрде ұстап беруі тиіс екеніне көздерін жеткізуге тырысты.
Тевкелев қазақ старшындарын патша өкіметі билігінің талаптарын орындауға көндіру мақсатымен қорқытып-үркітіп, үрей де тудырды, қымбат бағалы сыйлықтар ұсынып алдауды да шебер пайдалана білді.
Нұралы ханның іс-әрекеттері қазақ-башқұрт қатынастарының одан әрі ушыға түсуіне себеп болып, бірнеше ондаған жыл бойы өзара жорықтар жасалып тұрды. Қазақтар ендігі жерде Жайықтың оң жақ жағалауына және башқұрттардың көшіп-қонып жүретін жерлеріне бұрынғыдай емін-еркін бара алмайтын болды.
Тағы қараңыз
Санат:Башқұрттар Санат:Қазақтар Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Хорн
Хорн (Horn (Niederösterreich)) — Аустриядағы қала. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Хорн округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6382 адамды құрайды (1 қаңтар 2006). Алып жатқан жер аумағы 39.23 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — HO, ресми идентификациялық коды — 3 11 09.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Александер Клик (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Реннау
Реннау (Rennau) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Хельмштедт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 724 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 22,6 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 1 54 018. Муниципалитеттің басшысы — Йёрг Минклай.
Кабесудуш
Кабесудуш (Cabeçudos) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Нова-де-Фамаликан муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 472 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,2 км² шамасында. Халық тығыздығы — 460 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Варзеду
Варзеду (Varzedo) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Салвадор агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Санту-Антониу-ди-Жезус экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 681 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 167,003 км² шамасында. Халық тығыздығы — 52 адам/км².
Тарихы
Қала 1989 жылы құрылған.
Санат:Баия елді мекендері
Өндіріс бағасы
Өндіріс бағасы – құнның түрленген нысаны. Ол тауар бағасы тауардың құнымен айқындалатын тауарлы өндіріс жағдайында тауардың нарықтық бағасына негізделеді.
Болтуновка
Су реестірінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағы, Су өлшеу посты су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Өндіріс бағасы
Дереккөздер
Санат:Өндіріс факторлары Санат:Экономикалық көрсеткіштер
Болтуновка
Су реестірінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Арте повера
Арте повера (Arte Povera — кедейдің өнері) — ХХ ғасырдың екінші жартысында Рим, Турин, Милан және Генуя суретшілерін біріктірген көркемдік бағыт. Арте Повера суретшілері табиғат пен өндіріс арасындағы диалогты өндірістік немесе көркем емес материалдарды қолдану арқылы көрсетіп, дәстүрлі өнер түрлері мен көркемдік кеңістігінің шектеулерінен шығармашылықты босатқысы келді. Бұл қозғалыс Америкадағы арте повера секілді өндірістік материалдарды қолданған минимализммен бірдей уақытта оппозицияда және байланыста болып, халықаралық өнер сахнасында елеулі құбылысқа айналды. Арте повера суретшілері тұрғысынан, минимализм арте повера үшін маңызды болған поэтикалық, саяси және тарихи мәселелерді қарастырмады. Арте повера - тек қана суретшілер қауымдастығы болған жоқ, бұл, ең алдымен, жетекші мен сыншының көмегімен өзінің тұтастығын танытқан қозғалыс болды.
нобай|[[Марио Мерц. Тастан жасалған иглу]]
Тарихы
Арте повера қозғалысы 1960 жылдары Италияда пайда болды. Бірнеше жыл ішінде ғана дамып, қалыптасқан бұл қозғалыс соғыстан кейінгі Еуропадағы ең көрнекті өнер қозғалысына айналды. Арте повера қозғалысы 1960-шы жылдардағы саяси наразылықтар аясында толық қалыптасты. Қозғалыс қатысушыларын сол кезеңдегі капитализмге қарсы көзқарастары біріктірді, бірақ олар ешқандай партияға немесе топқа қосылмады және толығымен өнер мен эстетика аумағында қалды. Арте повера суретшілері мұражайлар мен галереялар кеңістігіне табиғи және символдық, сезімдік және концептуалды мүсіндер мен қондырғыларды үйлестіре отырып, жаңа әдістер мен материалдарды әкелді. Арте повераға жақын өнер түрлерінен - минимализм, концептуализм және поп-арттан негізгі айырмашылығы - адам мен материалдық әлемнің өзара әрекеттесуіне және табиғи апаттар мен қолөнер жұмыстарының эстетикасына назар аударды. «Кедей өнер» атауын 1967 жылы куратор және сыншы, Джермано Челант ұсынған. Бірінші көрмелерінен кейін көп ұзамай, Джермано Челант жаңа көркемдік қозғалыстың манифесті деп санауға болатын мақаласын жариялады - «Арте Повера: Партизан соғысы туралы жазбалар». Бұл қозғалыс итальяндық тамырларын соңына дейін сақтағанымен, Челант оған халықаралық мағына бере алды. 1969 жылы оның „Arte Povera“ атты кітабы ағылшын және француз тілдерінде жарық көрді, ал қозғалыстың ірі көрмелері Лондон, Амстердам және Нью-Йорктте өтті. Алайда келесі бірнеше жыл ішінде Арте Повера біртұтас көркемдік қозғалыс ретінде өмір сүруін тоқтатуына қарамастан, жеке суретшілердің шығармашылығында оның негізгі қағидалары осы күнге дейін өмір сүріп, дамып келеді.
Қарақалпақстан әнұраны
Қарақалпақстан әнұраны (қарақ. Qaraqalpaqstan gimni; өз. Qoraqalpogʻiston madhiyas) — Қарақалпақстан ырымшыл республикасының мемлекеттік әнұраны. Қарақалпақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің XIV сессиясында "Қарақалпақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны" туралы заң қабылданған кезде 1993 жылғы 24 желтоқсанда бекітілді.
Мәтін
Санат:Қарақалпақстан Санат:Әнұрандар
Лини-деван-Ден
Лини-деван-Ден (Liny-devant-Dun) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,9 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55292, пошта индексі — 55110.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 186 адамды құрады. Халық тығыздығы — 17,06 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Сен-Поль-де-Серр
Сен-Поль-де-Серр (Saint-Paul-de-Serre) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,44 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24480, пошта индексі — 24380.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Блю Аш (Огайо)
Блю Аш (Blue Ash) — Огайо штатының Hamilton округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 12513 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19.9 км² шамасында. FIPS коды — 39-07300.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Огайо қалалары
Ерлан Хасенұлы Текешов
Ерлан Хасенұлы Текешов (2.06.1964 жыл,Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданы, Ақжар ауылы) - Тарбағатай ауданының әкімі (05.2011-05.2013). Қазақ.
Дереккөздер
Санат:2 маусымда туғандар Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері Санат:Шығыс Қазақстан мемлекеттік түлектері Санат:Шығыс Қазақстан мемлекеттік техникалық университеті түлектері Санат:Тарбағатай ауданының әкімдері
Нигерия қалаларының тізімі
thumb|265px|Нигерия картасы Нигерия қалаларының тізімі:
Санат:Нигерия Санат:Елдер бойынша қала тізімдері Санат:Елдер бойынша қала тізімдері‎
Придорожное газ кен орны
Придорожное газ кен орны — Шу-Сарысу шөгінді алабының Қақпансор ішкі ойысындағы газ кен орны. Жезқазған қаласының оңтүстігінде 260 км жерде 1972 жылы ашылған.
Геологиялық құрылымы
Кен орны ендікке жуық бағыттағы жарылым бойындағы брахиантиклин қатпарынан орын алған. Фаменнің шұбар түсті, қызыл түсті терригендік шөгінділерінің мүжіліп-шайылған беті бойынша құрылымның өлшемдері - 2300 м-лік изогипса) 9x2,5 км, амплитудасы 210 м. Кен орны фамен жікқабатының құмтастары мен алевролиттерінен және Серпухов жікқабатының жарықшақты әктастарынан орын алған қойнауқаттық, тектоникалық тұрғыдан қалқаланған екі жатыннан тұрады. Фамен жатынының күмбездегі тереңдігі 2400 м. Газ-су жапсары -2285 м-лік белгіде, жатынның биіктігі 140 м.
Жатыс сипаты
Өнімді горизонттардың жалпы қалыңдығы 129 м, тиімді қалыңдығы 37,56 м. Жинауыштары жарықшақты-кеуекті типті, кеуектілігі 7%, шеткі мәндері 3%—18% арлығында, өтімділігі 0,038 мкм3. Газ-су жапсарының -1101 м-лік тереңдікте қабылданған белгісі бойынша жатынның биіктігі 107,5 м. Газ қабатының жалпы қалыңдығы 102 м, тиімді қалыңдығы 71,4 м. Жинауыштары тығыз, жарықшақты ұсақ және орта кристалды әктастардан құралған, бұлардың кеуектілігі төмен (3,78%). 22,6 мм-лік штуцердегі газдың бастапқы шығымы 96 мың м3/тәу. Бастапқы қойнауқаттық қысым 15,1 МПа, температурасы 59°С. Жатынның жапқышы қызметін онымен көнелігі бірдей, қалыңдығы 298 м-ге дейінгі сульфаттық-терригендік шөгінділер атқарады.
Дереккөздер
Санат:Түркістан облысы кен орындары Санат:Қазақстан газ кен орындары
Кургуль
Кургуль (Courgoul) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Пюи-де-Дом департаментінде орналасқан. Иссуар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,44 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 63122, пошта индексі — 63320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 64 адамды құрады. Халық тығыздығы — 7,58 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Түркістан автономиясының туы
Түркістан (Қоқанд) автономиясының туы (кейде Қоқанд автономиясы депте атайды) – Түркістан автономиясының ресми символы болды. Бұл туды кейде шатасып, 1876 жылы жойылған Қоқан хандығының туы деп санайды бірақ оның бұл туға еш қатысы жоқ. 1917 жылдың қарашасынан 1918 жылдың ақпанына дейін қолданылды.
Автономия туы 1917 жылы 25 қарашада (Юлиан күнтізбесі бойынша, кейбір дерекөздерде күн жаңа стильде айтылады – 8 желтоқсан) IV төтенше Бүкіл Түркістан өлкелік мұсылмандар съезінде бекітілді. 1917 жылы 27 (жаңа стиль бойынша – 10 желтоқсан) Түркістан « Демократиялық Федеративтік Ресей Республикасының құрамындағы автономды аумақ» болып жарияланды. Сол съезде Түркістан Уақытша халық сенаты мен автономияның Уақытша үкіметі сайланды.Түркішілдік лидерларының бірі болған Уақытша халық кеңесінің сыртқы байланыстар бөлімінің басқарушысы Мұстафа Шоқайдың ұсынысымен автономия туы бекітілді.
Ту қызыл және көк түсті бірдей көлденең жолақтардан тұратын, ақ жарты ай мен бес бұрышты жұлдызы бар төртбұрышты панельден болды. Тудың көгілдір түсі Түркістан аумағы халқының негізгі бөлігінің түркі халықтарына тиесілілігін, қызыл түс жаңару мен революцияны білдіреді. Тудың бүкіл дизайн,, қызыл, жарты ай және жұлдыз Түркішілдік лидерлары мысал мен қорған санайтын Түркия туының дизайның қайталады.
Дереккөздер
<references group="" responsive="1">
Равиль Тәжіқараұлы Шырдабаев
Равиль Тәжіқараұлы Шырдабаев (26.5.1940, Атырау облысы Мақат ауданы Доссор кенті) – экономика ғылымының докторы.
Байұлы тайпасының Таз руынан шыққан.
Мәскеу мұнай химиясы және газ өнеркәсібі институтын (1961), КОКП ОК жанындағы жоғары партия мектебін (1975) бітірген. Атырау, Жаңаөзен қалалықлық партия комитеттерінің 1-хатшысы, Махамбет аудандық партия комитетінің 1-хатшысы (1975–1993), «Теңізшевройл» қазақ-американ біріккен кәсіпорнының директоры, Қазақстан мұнай және газ өнеркәсібі министрі (1993–1994), Атырау облысының әкімі (1994–1998) болды. 1999 жылдан дипломатиялық жұмыстар атқарады. 20-дан астам ғылыми жарияланымның авторы. Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған.
Санат:Қазақстанның Украинадағы елшілері Санат:Қазақстан мұнай және газ министрлері Санат:Атырау облысының әкімдері Санат:Қазақстанның Молдовадағы елшілері Санат:БЛКЖО функционерлері Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің III шақырылымының депутаттары
Консулдық қатынастар туралы Вена Конвенциясы
Консулдық қатынастар туралы Вена Конвенциясы, 1963 жылы 24 сәуірде Венада (Австрия) қабылданған. Онда “Халықаралық көпжақты консулдық құқық жөнінде ереже (кодекс)” бекітілді. Бұл конвенция 1911 жылғы консулдардың қызметі жөнінде Каракас конвенциясын және 1928 жылғы консулдық шенеуніктер жөніндегі Гаага конвенциясын толықтырды. Консулдық қатынастар туралы Вена Конвенциясында штаттағы консулдардың негізгі қызметі мен штаттағы емес консулдардың халықаралық құқықтық мәртебелері бекітілді.
Дереккөздер
"Қазақ Энциклопедиясы", 11- том
Санат:Саясат
Прикаспиан Петролеум компани
Прикаспиан Петролеум компани - Атырау облысында орналасқан Междуреченск блогының көмірсутек шикізатын барлаумен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестік. Серіктестік Атырау облысының Құрманғазы және Исатай аудандарының аумағында орналасқан Междуреченск бөлікшесінің көмірсутек шикізатын барлау жұмыстарын Қазақстан Республикасы құзіретті органы және "Прикаспиан Петролеум" серіктестігі арасында 2000 жылдың 19 қазанында қол қойылған жер қойнауын пайдалануға рұқсат беретін №544 келісімшартқа сәйкес жүргізуде. Геологиялық бөлісімнің жалпылама ауданы 452-535 гектарды құрайды. "Прикаспиан Петролеум Компани" жауапкершілігі шектеулі серіктестігі ФИОК корпорациясының еншілес бөлімшесі болып табылады, 100% акция ФИОК корпорациясының меншігінде.
Дереккөздер
Санат:Мұнай
Нзи-Комоэ
Нзи-Комоэ (N'zi-Comoé) — Кот-д’Ивуардыӊоблысы.
Грузия
thumb|250px|right Грузия, Гүржістан немесе Гүржия, Грузия Республикасы (საქართველო, Сакартвело) — Еуропа құрлығының оңтүстік-шығысында, Кавказ тауының оңтүстік бөлігінде орналасқан мемлекет. 66 әкімшілік ауданға бөлінеді. Құрамына Абхаз (1931) және Аджар (1921) республикалары енеді. Шекарасы Ресей, Әзірбайжан, Түркия және Әрменстан мемлекеттерімен шектесіп жатыр.
Жер көлемі — 69,7 мың км². Халқы — 3,9 млн. Тұрғындарының 70,1%-і грузиндер (гүржілер). Бұдан басқа армяндар (8,1%), орыстар (6,3%), әзірбайжандар (5,7%), осетиндер (3%), абхаздар (1,8%), гректер, украиндар, т.б. тұрады. Астанасы — Тбилиси қаласы (1,2 млн.). Халқының көпшілік бөлігі — христиан дінінің православие тармағын ұстанады, қалғандары мұсылмандар мен католиктер. Ресми тілі — грузин тілі. Мемлекет басшысы — президент. Заң шығарушы органы — бір палаталы парламент. Конституциясы 1995 ж. 24 тамызда қабылданған. Ұлттық ақшасы — лари. 1995 ж. қыркүйек айынан айналымға енгізілген. Ұлттық мейрамы — мемлекеттің тәуелсіздіктің қалпына келтірілген күні (26 мамыр, 1918 ж.).
Табиғаты
Жерінің 87%-ін таулы қыраттар алып жатыр, 36,7%-і орман. Солтүстігінде Үлкен Кавказ қатпарлы тау жүйесі бар. Қара тау жағалауын Колхида ойпаты алып жатыр. Жерінің географиялық құрылымы күрделі. Негізгі кен байлықтары: марганец, тас көмір, мұнай, полиметалдар. Минералды су көздеріне бай (Боржоми, т.б.). Тау мұздықтарынан басталатын, суы мол, екпінді өзендер (Кура, Риони, Ингури, Сунса, т.б.) жиі кездеседі. Климаты жылы және ылғалды субтропикалық. Қаңтар айындағы орташа температура 4—7 °С, ал шілдеде 22—24 °С. Жылдық жауын-шашын мөлшері 1500 мм.
Тарихы
Грузия жеріне адам баласы ерте замандарда-ақ қоныстана бастаған. Б.з.б. 2-мыңжылдықтың аяқ кезінен бастап алғашқы мемл. бірлестіктер пайда болды. Б.з.б. 8 ғ-да қазіргі Гүржістан территориясын алдымен кемерліктер, кейін сақтар басып алды. Көп уақыт бойы бүкіл Кавказ аймағы Мидия патшалығы (б.з.б. 7 ғ.) мен Ахемен әулетінің (б.з.б. 6 ғ.) иелігінде болды. Б.з.б. 6 ғ-да Қара теңіздің шығыс жағында орналасқан саудамен айналысатын грек қоныстары мен Кавказ халықтары арасында сауда байланысы күшейді. Б.з.б. 6 ғ-да Бат. Гүржістанда Колхида патшалығы, ал 4 ғ-да Шығ. Гүржістанда Иберия патшалығы құрылды. Қалалар пайда болып, басқа елдермен қарым-қатынас, сауда-саттық дамыды. Б.з.б. 1 ғ-да қазіргі Гүржістан аумағын Рим империясы басып алды, бірақ б.з. 2 ғ-ынан бастап оның билігі әлсіреп, жергілікті әкімдердің билігі күшейді. 3 — 4 ғ-ларда елге христиан діні тарай бастады. 4 ғ-дан бастап Гүржістанға Сасанилер әулеті билеген парсылар қайта-қайта шабуыл жасап, 523 ж. елді толық бағындырды. 7 — 9 ғ-ларда Г-ның көпшілік бөлігі Араб халифатына қосылды. 10 ғ-дан бастап Гүржістан біртұтас мемлекет болып бірікті. Елді Багратион әулетінен шыққан патшалар билеп, 11 ғ-да Солтүстік Арменияны жаулап алды. Давид І (1073 — 1125), Георги ІІІ (1156 — 84), Тамара (1184 — 1213) патшалар тұсында Гүржістан Кавказдағы аса күшті мемлекеттердің бірі болды. Бұл кезеңде Гүржістан патшаларының билігін Солт. Кавказ, Солт. Иран, Әзірбайжан, Қара теңіздің оңт.-батыс жағалауы елдері (Трапезунд патшалығы, т.б.) мойындады. Осы кезде қалалар көркейіп, мәдениет өркендеді. Философия, тарих, әдебиет, сәулет өнері жақсы дамыды. Ш. Руставелидің “Жолбарыс терісін жамылған батыр” туындысы осы кезде жазылды.
Гүржістан 13 ғ-дың 2-ширегінен бастап Шыңғыс хан ұрпақтарының, 14 ғ-дың 2-жартысында Әмір Темір мемлекетінің иелігінде болды. 15 ғ-да бірнеше ұсақ мемлекетке (Картли, Кахети, Имеретия патшалықтары мен Мегрель, Гурий, Абхазия князьдіктері) ыдырап, 16 — 18 ғ-ларда Иран мен Осман сұлтандығының арасындағы ұрыс майданына айналды. 17 ғ-да Иран шаҝы Аббас І Грузияға бірнеше жорықтар ұйымдастырды. 18 ғ-дан бастап Гүржістан қайтадан біріге бастады. Вахтанг VІ патшаның тұсында (1703 — 24) орталық үкіметтің билігі күшейтіліп, кең көлемде құрылыс жұмыстары жүргізілді. 18 ғ-дың 2-жартысында Ираклий ІІ патшаның тұсында Картли (Иберия) және Кахети патшалықтары біріктірілді. Ол сепаратистік пиғылдағы князьдердің қарсылығын талқандап, шаруашылық пен сауданы қайта жандандыруға күш салды. Қалалар қайта жандана бастады. Бұл кезеңде тағы бір грузин патшалығы Имеретияда Соломон І-нің (1754 — 84) басшылығымен күшейіп, патшаның жеке билігі нығайтылды. 17 — 18 ғ-ларда Гүржістан мәдениеті қайтадан гүлденіп, кітап басып шығару ісі қанат жайды.
1783 ж. Георгий трактаты бойынша Картли-Кахети патшалығы Ресейдің протектораттығын қабылдады. Бұл жағдай Гүржістан Иран және Түркия мемлекеттерімен қарым-қатынасын шиеленістірді. Иракли ІІ патша қайтыс болып, ел ішін жайлаған тақ тартысын пайдаланған Иран шаҝы Ага Мухаммед хан Каджари 1795 ж. Тбилисиді өртеп жіберді. 1801 ж. Картли-Кахети патшалығы өмір сүруін тоқтатып, Шығыс Гүржістан толығымен Ресейге қосылды. Осыдан кейін Батыс Гүржістан үшін орыс-иран (1804 — 13, 1826 — 28) және орыс-түрік (1806 — 12, 1828 — 29) соғыстары болып өтті. Сөйтіп, 1803 — 64 ж. Батыс Гүржістан да Ресейге толығымен бағынды.
Сырттан шабуыл саябырлап, ел ішінде сауда-саттық жанданғанымен, гүржілерді орыстандыру саясаты басталып, шаруаларды қанау күшейді. Халық көтерілістерін үкімет әскерлері күшпен басып отырды. 1864 — 71 ж. шаруалардың басыбайлылығы жойылғаннан кейін, ел ішінде өндіріс пен сауда-саттықтың дамуына жол ашылды. Ұлттық интеллигенция қалыптасты. Ресейдегі Ақпан төңкерісінен кейін 1917 ж. 7 наурызда Кавказ сырты ерекше к-ті құрылды. 1917 ж. 17 қарашада бұл к-т таратылып, үкімет басына меньшевиктер партиясы келді. 1918 ж. 26 мамырда Гүржістан тәуелсіз республика болып жарияланды. Ішкі-сыртқы жағдайдың шиеленісуіне байланысты бұл үкімет 1920 ж. 1 мамырда РКФСР-мен келісімшарт жасасуға мәжбүр болды. Осы келісімшарт негізінде большевиктер үкімет құрамына енгізілді. 1921 ж. Қызыл Армия бөлімдері меньшевиктер үкіметін құлатып, Кеңес өкіметін орнатты. Гүржістан 1922 — 36 ж. Кавказ сырты кеңестік федеративтік соц. республикасы құрамына кірді, 1936 — 91 ж. КСРО құрамындағы одақтас республика болды. 1991 ж. 9 сәуір күні өткен жалпыхалықтық референдумның қорытындысы бойынша республика Жоғары Кеңесі елдің 1918 жылғы тәуелсіздігін және 1921 жылғы конституцияны қалпына келтіру туралы акт қабылдады. Сол жылы мамыр айында өткен президент сайлауында З.Гамсахурдия жеңіске жетті. Бірақ ел ішіндегі жағдайдың шиеленісуіне байланысты құрылған Әскери Кеңес президентті елден кетіріп, парламентті таратып жіберді де, бар билікті өз қолдарына алды. 1992 ж. наурыз айында Әскери Кеңес те таратылып, орнына Эдуард Шеварднадзе бастаған Мемл. Кеңес құрылды. Сол жылы 11 қазанда жаңа парламент және оның төрағасы сайланды. 1995 ж. жаңа конституция қабылданып, соның негізінде өткен президент сайлауында (5.11. 1995) Э.Шеварднадзе жеңіске жетті. Ішкі саяси жанжалдарды, Абхаз республикасымен арадағы қарым-қатынастарды бейбіт жолмен реттеп, ел экономикасын реформалау ісіндегі қызметін бағалаған халық оны 2000 ж. жаңа мерзімге президент етіп сайлады.
Гүржістан — аграрлы-индустриялы ел. Экономикасының негізгі салалары: тамақ өнеркәсібі (шай, темекі, минералды сусындар, шарап, коньяк шығару), жеңіл өнеркәсіп, машина жасау, қара және түсті металлургия, химия өнеркәсібі. Ауыл шаруашылығында шай, темекі, жеміс-жидек өсіру, мал ш. дамыған. Қара теңіз жағалауындағы курортты қалаларда туризм жақсы жолға қойылған. Жан басына шаққанда ұлттық табыс — 1060 долл. шамасында. Гүржістан БҰҰ, ТМД, т.б. халықаралық ұйымдардың мүшесі. Басты сауда серіктестері — Ресей, Түркия, Армения, Әзірбайжан. Гүржістан Қазақстанмен 1992 жылдан (23 шілде) бері дипломатиялық қатынас орнатқан. Екі ел арасында тікелей және ТМД шеңберінде экономикалық және мәдени байланыстар дами түсуде. Болашақта екі жақ Каспий теңізінің қазақстандық бөлігінен өндірілетін мұнайды Баку —Джейхан маршруты бойынша Бат. Еуропа елдеріне шығаруға мүдделі.
Мәдениеті
Гүржі мәдениеті шығыс халықтары және грек-рим мәдениеттерімен араласу нәтижесінде қалыптасты. Елдің ежелгі жазба мәдениеті сақталып қалған. Гүржістанда 4 ғ-дың 1-жартысында жоғары шешендік мектебі — Колхида академиясы құрылған. 5 ғ-да шіркеулер жанынан алғашқы мектептер ашыла бастады. 10 — 12 ғ-ларда алғашқы жоғары оқу орындары Галат академиясы, Икалтой академиялары дүниеге келді. 13 — 17 ғ-лар арасында ішкі бытыраңқылық пен шет ел басқыншыларына қарсы күреске байланысты грузин мәдениеті біршама тоқырап, тек саяси жағдай тұрақтанған 18 ғ-дан бастап қайта жандана бастады. Осы ғасырдың аяғында оқу-ағарту жұмысы тез көтеріліп, Тбилиси (1755), Телав (1782) семинариялары, 1851 ж. Тбилиси опера театры ашылды. Қазіргі Гүржістан — мәдениеті, өнері кемелденген мемлекет. Елде 19 мемл. жоғары оқу орны (оның ішінде Тбилиси және Сухуми ун-ттері), 32 театр, 110 музей жұмыс істейді.
Грузияны, ешқандай асыра айтпағанда, әлемдегі ең дәмді шараптардың кейбір түрлері өндірілген ел деп атауға болады. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл аймақтың бүкіл тарихы шарап өндірумен тығыз байланысты. VIII ғасырдағы жергілікті қолөнершілер А.Д. арнайы технологияны қолдана отырып, күшті сусындар шығарумен танымал.
Грузин алкогольі әлі күнге дейін өзінің беделіне сай келеді және тұтынушылардың өзгермейтін сүйіспеншілігін қолдайды. Грузия коньяктары ерекше бағаланады.
Әдебиеті
Гүржі әдебиеті өз бастауларын ерте заманнан алады. Ежелгі грек ақыны Аполлон Родоскийдің (б.з.б. 3 ғ.) шығармаларында гүржілер жөнінде айтылады. 5 — 11 ғ-лар аралығында шіркеулік діни әдебиет дамыды. 12 ғ-да орталықтанған Гүржістан патшалығы кезінде эпостық жырлар жазылды (“Жолбарыс терісін жамылған батыр”, “Абдул-Мессия”, “Тамариани”, т.б.). 16 ғ-да гүржі әдебиеті қайтадан жанданды. Кахети патшасы Теймураз І (1589 — 1663) лирикалық, филос., тарихи тақырыптарда өлеңдер жазды, көптеген шығыс ақындарының шығармаларын (“Ләйлі — Мәжнүн”, т.б.) қайта жырлады. Екінші бір гүржі патшасы Арчил ІІ (1647 — 1713) ұлттық-тарихи тақырыптарда өлеңдер мен поэмалар жазды. 1830 — 40 ж. Гүржі әдебиетінде романтикалық бағыт дамыды. Оның ірі өкілдері А.Г. Чавчавадзе (1786 — 1846), Г.Д. Орбелиани (1804 — 1883), А.М. Бараташвили (1815 — 1845) болды. 1860 жылдан бастап гүржі әдебиеті жаңа классикалық сатыға көтерілді. Гүржі әдебиетінің классиктері: И.Г. Чавчавадзе (1837 — 1907), А.Р. Церетели (1840 — 1915), Н.Я. Николадзе (1843 — 1928). Кеңес заманында да Гүржістан әдебиетінде әлемге танымал көркем шығармалар жазылды. Бұл кезеңдегі көрнекті ақын-жазушылар: И.В. Абашидзе, К.С. Гамсахурдиа, В.Ш. Авалиани, О.Р. Чхеидзе, Н. Думбадзе, т.б. болды.
Пайдалы сілтемелер
* Санат:Посткеңестік елдер
NGC 1974
NGC 1974 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL+EN типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1826 жылы 6 қарашада Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1974 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 1991, ESO 85-SC89.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Қоржынжемісті қоржынгүл
Қоржынжемісті қоржынгүл (лат. Gamanthos gamocarpus) - алабұталар тұқымдасы, қоржынгүл (қойжелек) туысына жататын бір жылдық өсімдік.
Дереккөздер
Санат:Қызылқұйрық тұқымдасы Санат:Қазақстан флорасы
Холманка
Холманка — Ресейдегі, Қазақстандағы өзен. Саратов облысы, Батыс Қазақстан облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Таловая өзенінің оң жағалауынан орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Ырғыз бастауынан Сулак су торабына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саратов облысы өзендері Санат:Батыс Қазақстан облысы өзендері
Игенчеляр (Төменгі кигин ауылдық кеңесі)
Игенчеляр — Башқұртстанның Кигин ауданындағы ауыл, Төменгі кигин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 54 адамды құрады. Пошта индексі — 452510, ОКАТО коды — 80236845002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Диэлектрикпен оқшаулау
Диэлектрикпен оқшаулау — шалаөткізгіш интегралдық схемаларда, кремний кос тотыгының жұқа үлдірімен немесе біртүтас сапфирмен, ситалмен, шынымен және т.б. диэлектрикиен қоршалган, әрбір элемент үшін өзінің шалаөткізгіш аумагы (оқшауланған аралшық немесе қалта) қалыптастырылатын, элементтерді электрлік айыру әдісі. Бұл жағдайда диэлектриктің (немесе монокристалл диэлектриктердің) температуралық ұлғаю коэффициенті және кристалл торының көрсеткіштері шалаөткізгіштің ұқсас сипаттамаларына сәйкес болуы, ал диэлектриктің балқу (немесе жұмсару) температурасы термоөңдеудің максимал температурасынан асып түсуі тиіс.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Ай-Юган (өзен)
Ай-Юган — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сухой Полуй өзенінің оң жағалауынан 36 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 2335
IC 2335 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1591222.
Сыртқы сілтемелер
IC 2335 Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Афанасий Зиновьевич Питулов
Афанасий Питулов Зиновьевич (1911 жылдары туған, Татарстан, Юдинск ауданы Ново-Польск кенті) – қоғам қайраткері. 1963 – 64 жылдары еңбекшілер депутаттары Оңтүстік Қазақстан Өлкелік Кеңесі атқару комитетінің төрағасы. Қазақ ауылы шаруашылық институтын, Мәскеу ауылы  шаруашылық академиясын бітірген. 1932 – 53 жылдары Чебоксары қаласында бау-бақша техникумының директоры, Пеньковск кеңшары «Садвинсовхозобъединение» еңбек үнемдеу бюросының меңгерушісі, Чуваш АКСР халықтық жер комитетінің агрономы, ауылы  шаруашылық техникумының мұғалімі, агроном, Поволжье фанер завоты қосалқы шаруашылығының директоры, Татар АКСР-і мен Пенза облысы бойынша КСРО үкіметі жанындағы ұжымшарлар ісі жөніндегі кеңесінің өкілі, еңбекшілер депутаттары Шығыс Қазақстан облысы кеңесі атқару комитетінің хатшысы болды. 1953 – 62 жылдары Ақмола облысы комитетінің екінші хатшысы, Верхнеубинск ауданы партия комитетінің бірінші хатшысы, Шығыс Қазақстан облысы комитеті ауылы шаруашылық бөлімінің меңгерушісі, 1962 – 63 жылдары Оңтүстік Қазақстан өлкелік партия комитетінің екінші хатшысы, 1964 жылдан еңбекшілер депутаттары Жамбыл облысы кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып қызмет атқарды.
Сілтемелер
"Оңтүстік Қазақстан Энциклопедиясы"
Сен-Пьерр-ла-Гаренн
Сен-Пьерр-ла-Гаренн (Saint-Pierre-la-Garenne) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Андели округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,64 км² шамасында.
Үлкен Вая
Үлкен Вая — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вишера өзенінің оң жағалауынан 223 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.
Сен-Пьерр-ла-Гаренн
Коммунаның INSEE коды — 27599, пошта индексі — 27600.
Үлкен Вая
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Сен-Пьерр-ла-Гаренн
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 896 адамды құрады. Халық тығыздығы — 117,28 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Бускате
Бускате (Buscate) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Милан провинциясында орналасқан.
Луантек
Санат:Тарих
Вылково (Благоевград облысы)
Вылково (Вълково) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 389 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2807. Телефон коды — 074324. ЕКАТТЕ коды — 12471.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Әбден
Әбден — Абай облысының Аягөз ауданы, Тарбағатай ауылдық округінің құрамында болған ауыл, 2013 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 105 км-дей жерде.
Халқы
2009 жылы тұрғыны 64 адам болған.
Санат:Аягөз ауданының таратылған елді мекендері
Райхерсберг
Райхерсберг (Reichersberg) — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Рид-Инн округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1405 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 21 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — RI, ресми идентификациялық коды — 4 12 24.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Шамбергер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Кабрейруш (Брага)
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 638 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,76 км² шамасында. Халық тығыздығы — 593,5 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Казыр-Су
Казыр-Су — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Хакасия Республикасы, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тутуяс өзенінің сол жағалауынан 56 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь бастауынан Кондома өзенін қоспағанда, Новокузнецк қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Алтай өлкесі өзендері
Арыс (Отырар ауылдық округі)
Арыс — Түркістан облысы Отырар ауданындағы ауыл, Отырар ауылдық округі орталығы.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 2987 адам (1510 ер адам және 1477 әйел адам) болса, 2009 жылы 2984 адамды (1534 ер адам және 1450 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Отырар ауданы елді мекендері
Дессенайм
Дессенайм (Dessenheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Кольмар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 19,16 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 68069, пошта индексі — 68600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1223 адамды құрады. Халық тығыздығы — 63,83 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Шалабай Қуанышев
Шалабай Қуанышев (1938 ж. т.), партия-кеңес қызметкері. Семейдің зоотехникалық-мал дәрігерлік институтын (1960), Мәскеу Жоғары партия мектебін (1978) бітірген. Еңбек жолын Егіндібұлақ ауданындағы мал дөрігерлік стансада бастаған. Үзақ жылдар осы аудандық ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы, аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары, ауатком төрағасы қызметін атқарған. 1978-1986 ж. Егіндібұлақ аудандық партия комитетінің 1-хатшысы болған. Қазақстан Компартиясы 15-17-съездерінің делегаты, ОК тексеру комиссиясының мүшесі болып сайланды. «Құрмет Белгісі» орденінің иегері.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Джеймс Босуэлл
Джеймс Босуэлл ( ағыл .   James Boswell,, 29 қазан 1740, Эдинбург - 19 мамырда 1795 , Лондон ) -есімі екі томдық     «Самуил Джонсонның өмірі »  (1791 ) атты кітаппен атақты болған шотланд прозашы. Осы кітапты ағылшын тіліндегі бірден бір ерекше өмірбаян деп атайды.
Өмірбаяны және шығармашылығы
Қатал кальвинист болып табылатын судьяның ұлы. Эдинбург университетінде, содан кейін Глазгода оқыды, онда Адам Смит мұғалімдерінің қатарында болды. Ол католицизмге бет бұрады, содан кейін монах болуға шешім қабылдайды. Бұны естіген әкесі Джеймсті үйінен қуып жібереді.
Босуэлл Лондонға көшіп келеді. Ол Гаррик, Голдсмит , Берк , Рейнольдс , Джонсонмен араласып, олардың «Клубына» кіреді.
1768 жылы ол Еуропаға саяхат жасап, Вольтер және Руссо мен кездеседі. Соңғысының ұсынысы бойынша ол Корсика қаласына аттанып, онда бірінші демократиялық республиканың көшбасшысы Паскуал Паолимен байланыс жасады. Ол Корсика туралы баяндаманы жазды ( 1768 ), әрі осы туындысы еуропалық бестселлер болды.
1920 жылы Босуэллоның жасөспірімдік күнделігі табылған және ол  1950 жылы жария болады. Босуэлл кінделігін 1762 - 1763 аралығында толтырған. Онда ол бірінші рет Лондонға келіп, ондағы жабайы өмірді сипаттайды. Бұл басылым әдеби сыншылар тарапынан көп шу тудырады, соған қарамастан Босуэлл күнделік прозасының керемет шебері ретінде танымал болды.
Қызықты фактілер
Владимир Набоков өзінің «Бледное Пламя» романының эпиграфы ретінде  «Самуил Джонсонның өмірі» кітабынан үзінді қолданған.
Әдебиет
нобай| Корсика есебі, 1768
Ескертулер
<references group="" responsive=""> Санат:Лондонда қайтыс болғандар Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар Санат:1795 жылы қайтыс болғандар Санат:19 мамырда қайтыс болғандар Санат:1740 жылы туғандар Санат:18 қазанда туғандар Санат:29 қазанда туғандар Санат:Шотландия жазушылары Санат:Pages with unreviewed translations
Орал Әрмияұлы Ыдырысов
Орал Әрмияұлы Ыдырысов 1959 жылы 12 ақпанда Семей облысы Абай ауданының Қайнар ауылында туған.
Дереккөздер
<References/>
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:1959 жылы туғандар
Сәбит Әбішұлы
Әбішұлы Сәбит (1938 жылы туған, қазіргі Маңғыстау ауданы Шетпе ауылы) – ауыл шаруашылығы саласының маманы, зоотехник. Алматы малдәрігерлік-зоотехникалықинститутын (қазіргі ҚазҰАУ) бітірген (1961). 1961 – 82 ж. Жаңажол ұжымшары ауданы өндірістік басқармасында бас зоотехник, аудандық партия к-тінде нұсқаушы, «Ильич», «Қарақұдық» кеңшарларында директор, 1983 – 97 ж. облыстық ауылы ш. басқармасы бастығының орынбасары, кейін бастығы қызметтерін атқарды. Мал тұқымын асылдандыру, әсіресе, жергілікті адай жылқысын қалпына келтіру, сондай-ақ қазақтың ет-жүнді бағыттағы айыр түйесін жетілдіру, қаракөл қойының сапасын жақсартумен айналысты. «Өмір өрнектері» (2002), «Досым туралы толғаныс» (2004), «Шоңай Құлыш би» (2006) атты кітаптардың авторы. «Маңғыстау энциклопедиясының» редакциялық алқа мүшесі. «Құрмет белгісі» (1981) ордені, Қазақ КСР Жоғ. Кеңесінің Құрмет грамотасымен (1966) және бірнеше медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Радиожаңғырық
Радиожаңғырық — таралу жолында әр түрлі электрлік қасиеті бар екі ортаның шекарасынан шағылған радиотолқынының өзі шыққан орынға қайта оралуы. Радиолокацияда пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Өмірсерік Қалиұлы Қалиев
Өмірсерік Қалиұлы Қалиев (1947 жылы 1 мамырда Алматы облысы, Ақсу ауданы Басқан ауылы - 2017 жылы 16 қыркүйек Алматы облысы) – актер, Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі (1992). Ақсу ауданының Құрметті азаматы. Бикен Римова атындағы Талдықорған қалалық қазақ драма театрының жоғарғы санаттағы артисі.
Толығырақ
Құрманғазы атындағы консерватория жанындағы театр бөлімін бітірген (1974). Ақсу ауданы "Өмір нұры" газетінде, Діңтек ауылындағы орта мектепте, Қаракөз ауылындағы клубта жумыс істеген. 1975 ж. бүр. Талдықорған облыс драма театрының құрамына қабылданды. Қ. М.Әуезовтің "Абайында" — Абайдың, "Қарагөзінде" — Асанның, "Түнгі сарынында" Тәнекенің, "Еңлік-Кебегінде" — Еспенбеттің, Ғ.Мүсіреповтің "Ақан сері-Ақтоқтысында" — Мынқаудың, "Қозы Көрпеш-Баян сұлуында" — Қарабайдың рөлдерін ойнады. Қ. 80-нен аса образ жасаған актер.
Дереккөздер
Санат:Ақсу ауданында туғандар Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері
Сал
Сал — 1) су жолдарымен жүк тасу үшін бір-біріне байланыстырылған бөренелер. Салды әдетте кемемен сүйретеді, кейде ол өзен ағысының күшімен де жылжиды. Сал өзен, көл және теңіз салы болып бөлінеді. 2) Суда қалқығыш заттардан, оларды өзара байланыстыра отырып жоғарғы бетіне тақтай қағылып жасалған платформа. Мұның көмегімен су арқылы адам және жүк тасылады. Ол сырықтың, ескектің немесе желкеннің жәрдемімен қозғалады. Мұндай салды дайындау үшін бөренелер, қамыс бумалары пайдаланылады. 3)Ертеректе әдемі киініп жүретін, ойын-сауықшыл, өлеңші, әнші адамды осылай атаған.
«Кайдасың сал боп өткен бойдақ күнім?» (С. Асанов, Алматым.).
Сөздің алғашқы түлғасы мен мағынасын ертеден келе жатқан көне түркі тілдерінің бірі — якут тілінен кездестіреміз: «джалы»— қазіргі біздің тіліміздегі «еркін білу», «өз еркімен жүріп түрушы» сияқты мағынаны білдіреді. «Сал» атағына ие болған адамдар әр кезде ешкімге тәуелді болмай, өз ойы, еркімен жүретінін ескерсек, якут тіліндегі деректің шындыққа жақындығына әрі шүбәсыздығына сенім мол. Осылайша, өз еркімен жүріп-түратын, өнерлі адамдар «сал» аталған. Шындығына келгенде бұл сөздің алғашқы мағынасы өнермен ғана байланысты емес, адам еркіндігі, бостандығынан туғандығын айыру қиынға соқпаса керек.
Мырзабек Қуатбеков
Мырзабек Қуатбеков (1938-1988), белгілі диктор. Ақтоғайдың түлегі. Қарағанды Мемлекеттік педагогикалық институтын бітірген (1961). 1961-1988 ж. Қарағанды облысы телерадио комитетінде диктор, радио және телевизия комитетінде, Қазақ радиосында диктор болды. Қазақстан жастарының республикалық тұңғыш фестиваліне (1957), Қазақстан өнері мен әдебиетінің Мәскеуде өткен онкүндігіне (1958) қатысқан.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Саван
Саван (Savanes) — Кот-д’Ивуардыӊ солтүстігіндегі облыс.
Дардамты (тау)
Дардамты  – Кетпен (Ұзынқара) жотасының орта тұсындағы оқшауланған тау.
Жер бедері
Абсолюттiк биіктігі 3410 м. Ұзындығы 12 км, ені 10 км. Оңтүстік беткейі тіктеу, тектоникалық жарылымдармен сай-жыраларға тілімденген. Солтүстігі көлбеу келген.
Геологиялық құрылымы
Тас көмірдің эффузивті жыныстарынан түзілген.
Өсімдігі
Таудың қызыл қоңыр топырағында бұта шоғырлары аралас астық тұқымдас шөптесін өсімдіктер өседі.
Дереккөздер
Санат:Ұйғыр ауданы таулары
Хилл Сити (Миннесота)
Хилл Сити (Hill City) — Миннесота штатының Aitkin округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 633 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.4 км² шамасында. FIPS коды — 27-29096.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
IC 2336
IC 2336 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 2336 Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Петрификация
Петрификация (petrificatio, petros - тас + facio - жасау) — тіс ұлпасында (пульпа) жеткіліксіз қоректенуден туатын езгеріс. Минерал заттардың сіңіп, тіс ұлпасының қатаюы.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Лев Давидович Троцкий
Лев Давидович Троцкий (шын аты — Лейба Давидович Бронштейн; 7 қараша 1879, Яновка, Харьков губерниясы – 21 тамыз 1940, Мехико) — орыс-украин революционері, саясаттанушысы және саясаткері. Идеологиялық тұрғыдан марксист, оның идеологияға жасаған дамуы троцкизм деп аталады.
Өмірбаяны
Троцкий пермоненттік революцияның ұстамды болған. Оның басты жауы- Сталин болған. Тағы Троцкий КСРО- да демократизация істеу керек айтты.
Троцкий " Перманенттік революцияны теориясы", " История русской революции" деген кітаптар жазған.
Коммунистер Ресейдің 1 дүниежүзілік соғысқа қатысып әлсіреген тұсында орайшылдықпен билікті тартып алған Қазан төңкерісінің жетекшілерінің бірі. Ленин қайтыс болғанан кейін Сталин жүргізіп отырған саясатқа қарсы шығып, оның саяси бәсекелесіне айналды.
1924 РК (б)П тарапынан (ұсақ буржуазиялық ауытқушылық) ретінде айыпталып,оны жақтаушылар(троцкийшілер)деп аталады.1927 жылы партия қатарынан шығарылды. 1929 жылы ОГПУ-дің шешімімен КСРО аумағынан аластатылды. Өмірінің ақырына дейін Стамбул маңында, Францияда, Норвогияда, Мехико тұрды.
1940 жылы НКВД-ның арнайы жіберген агенті Р.Меркадердің қолынан қаза тапты. Ол Троцкийді тауға шығушылардың мұз шабатын балғасымен басынан ұрып өлтірген болатын. Р. Маркадер 20 жыл Мексика түрмесінде жатып шыққан соң 60 жылдарда КСРО-ға келіп, Кеңес одағының батыры атанып, Ленин орденімен марапатталады.
1908 – 1912 жылы Венада шығып тұрған “Правда” газетінің редакторы болды.
1940 жылы 20 тамызда Мексикада паналап жүрген Троцкийдің қасына қолжазба көрсетуге НКВД жендеті Рамон Меркадер келеді. Троцкий қолжазбаны оқып тұрғанда Рамон оның басынан шыңға шығушылардың мұз шабатын балтасымен бірақ ұрады. Ауыр жараланған Троцкий келесі күні жан тапсырады. Рамон Мексика түрмесінде 20 жыл жатып, босаған соң КСРО ға келеді. НКВД басшысы оған тіке жолығып, оған КСРО-ның батыры атағы беріліп, Ленин орденімен марапатталады.