cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Майқы би
Өмірбаяны
Хан баламды қайырсын деп қоймағасын, Майқы Қоғам ұлы Алшынды басшы етіп, Ұлытауға жүз жігіт жібереді. Жігіттерге басшы, ақылшы болсын деп оларға он қария қосып береді. Бұлар қайтпай қалады. Екінші рет тағы жүз жігіт жұмсайды. Оларда қайтпай қалады. Үшінші рет тағы жүз жігіт жібереді. Олар да сөйтеді. Бәрі де Майқы би өкіл бала еткен Ахметтің ықпалынан шыға алмай, соның қарауында қала береді. Адамға адам, елге ел қосылып, аумағы кеңейе береді. Енді сол елдің халқы Ахметті ұлытауда хан көтереді. Кейін ол жауынгерлігімен Алаша хан атанады. Хандық жауынгерлік уақытта құрылғандықтан әр жүздің жорықта атқаратын міндетін, жауынгерлік ұранын белгілеп береді. Осының бәрі Майқы бидің айтқанымен іске асырылып отырған.
Майқы жастайынан ақсақ болды. Сондықтан да болар Майқы атанғаны және оның 18-атасының да есімі Майқы болған. Шыңғыс ханның замандасы әрі кеңесшісі. Ел оны ең беделді адам, әулие деп те атаған, себебі, ол ел тағдыры мен оқиғаларды болжай білген. Шыңғысханның ұлы Батысқа жорыққа аттанған кезде әскерінің оң қанатын сеніп тапсыратын болған. Абай Майқы биді 12 бидің санатына қосқан, сонымен бірге ол 1206 жылы Шыңғыс хан моңғолдардың ханы болып сайланған кезде құттықтауға барған 12 ханның бірі көрінеді.
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
Ханның биі ақылды болса,
Қара жерден кеме жүргізеді.
Би екеу болса, дау төртеу болады.
Дауыл болмай жауын болмас,
Егіз ешкі сауын болмас,
Екі жалқау ауыл болмас.
Естіге айтқан тура сөз,
Шыңға тіккен тумен тең.
Құмға сіңген сумен тең.
Ақиық қыран қартайса,
Жас жағалтайдан тепкі жейді.
Парақор биге ісің түспесін,
Сараң үйге кісің түспесін.
"Кімнен кім туады?"  ”   '' деген сұраққа Майқы би былай деп жауап берген екен: <blockquote style="border: 0px solid blue; padding: 0.5em 0.8em;"> ''  “   Тұлпардан тұлпар туады,
Сұңқардан сұнқар туады,
Асылдан асыл туады,
Жалқаудан масыл туады,
Масылдан мал бақпас туады,
Сараңнан бермес туады,
Соқырдан көрмес туады,
Мылжыңнан езбе туады,
Қыдырмадан кезбе туады. ”  '' Майқы би жүздер арасында болып жататын қызу айтыс-тартыстар мен дау-дамайларға да қатысып жүрген. Ол әрқашан халықтың шешендік сөздері мен мақал-мәтелдеріне сүйене сөйлеген. Ол халық бірлігін бәрінен де жоғары қойған. "Бірліксіз — тірлік жоқ" деген аталы сөз де Майқы бидің аузынан шыққан. Майқы бидің пікірінше, мемлекеттік бірлестіктер халықтың салт-дәстүрі мен әдет-ғұрпы бойынша басқарылуы тиіс. Ұмыт болған дәстүрлердің де өзіндік мән-мағынасы бар. Оны қазақтар ғана емес, татарлар, башқұрттар, қарақалпақтар, өзбектер де өз биіміз деп есептеген. "Түгел сөздің түбі бір, түп атасы — Майқы би" деген нақыл бар. Майқы би ұзақ ғұмыр сүріп, 120 жасында қайтыс болған.
Дереккөздер
-
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан тарихы Санат:Қазақ би-шешендері Санат:Туған жылы белгісіздер Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер
Виллар-Сан-Костанцо
Виллар-Сан-Костанцо (Villar San Costanzo) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1477 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 78 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 12020.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Costanzo.
Грабов-Белов
Грабов-Белов (Grabow-Below) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Мюриц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 118 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 13,56 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 56 013. Муниципалитеттің басшысы — Андреа Йозе.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Иравади жазығы
Иравади жазығы - Оңтүстік-Шығыс Азияда, Мьянма еліндегі ірі жазық. Ол Иравади өзенінің орта және төменгі ағысы өтер аймақта орналасқан. Батысында оны Аракан-Йома (3053 м) тауы, шығысында Шан таулы қыраты (2519 м) шектеп жатыр. Жазықтың орташа биіктігі 200-300 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай еңістеніп 385 м-ден 100-50 метрге дейін төмендейді. Тектоникалық тұрғыдан, Иравади жазығы - төрттік кезеңнің аллювийлік және теңіз шөгіндерімен толтырылған ойыс. Жер бедері Иравади өзені және оның көптеген салаларының әрекетімен тілімденген. Жазықтың ұзындығы шамамен 600-800 км, ені 200-300 км. Климаты - муссонды, тропиктік. Жауын-шашыны мол. Оның орташа жылдық мөлшері 1000 мм-ден 300 мм-ге дейін. Жауынның ең көп мөлшері тамыз айында түседі. Иравади жазығы ауыл шаруашылық мақсатында кең пайдаланады. Жазықтың құнарлы топырағында күріш, жүгері, темекі, қос жарнақтылар, т.б. өсімдіктер өсіріледі. Жазықта орналасқан ірі қалалар: Янгон, Печу, Хензада, Мачве, Чаук, т.б.
Дереккөздер
Қазақстан Ұлттық Энциклопедия. 4 том. ISBN 5-89800-157-3
Егобыжа
Егобыжа (Талица) — Ресейдегі өзен. Тверь облысы, Мәскеу облысы, Ярославль облысы, Владимир облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сольба өзенінің оң жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Иваньков су торабынан Уголь су торабына (Уголь суқоймасы) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Цар-Петрово (Видин облысы)
Цар-Петрово (Цар-Петрово) — Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Кула қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 313 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3827. Телефон коды — 09335. ЕКАТТЕ коды — 78224.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Видин облысының елді мекендері
Хинвиль
250px|thumb|Картада орналасуы Хинвиль (Hinwil) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан коммуна. Хинвиль округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9774 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22.31 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 117, пошта индексі — 8340.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Патент
thumb|right|200px| Патент (лат. patents – ашылым)
Патент заңы
Патент заңы (patent law;) Осы Заңмен енеркәсіптік меншік объектілерін жасауға, құқықтық қорғау мен пайдалануға байланысты мүліктік, сондай-ақ оларға байланысты жеке мүліктік емес қатынастар реттеледі.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Демба Ба
Демба Ба (Demba Ba; 1985 жылы 25 мамырда Францияның Севре қаласында туылды)  —  сенегалдық футболшы, шабуылшы
Алғашқы қадамдар
Көптеген клубтардың шешімі бойынша, Демба Ба профессионалді футболшы бола алмады. Бірақ кейін Англияның чемпионшиптегі «Уотфорд» командасында бірнеше жыл ойнап, контракты клуб қайта қабылдамады. 2005 жылы шілде айында «Руан» клубы Баға мүмкіндік беріп, алғашында екінші командаға,кейінірек бірінші командаға қосты. Франсуздардың төртінші дивизионында Ба 26 ойын өткізіп 22 гол соқты. Осылай француздық кейбір клубтарды қызықтырды: «Нант», «Лилль»,«Ланс,» сондай- ақ бельгиялық «Мускрона» клубы.
Мускрон
Ба алғашқы профессиональді контрактың «Мускронмен» қойып, Бельгияның жоғары дивизионыңда өнер көрсете бастады.Алғашқы матчтан ақ негізгі құраммен шығып, «Серкль Брэгге» клубына қарсы ойнап,голдық доп серіктреіне шығарып берді. Ал екінші ойынында, «Гент» клубына қарсы шығып, голмен ерекшеленді.
Хоффехайм
2007 жылы 29 тамызда Германияның екінші дивизионында ойнайтын «Фофенхайм» клубына көшті. 3 қыркүйекте «Фрайбурга» клубымен алғаш матчын ойынап, командасына 1 голдық доп шығарды, бірақ 3:2 есебімен командасы ұтылып қалды.
Ба барлығы «Хоффенхайм» үшін 103 матч өткізіп, 40 гол соқты.
Вест Хэм Юнайтед
2011 жылы 28 қаңтарда Ба «Вэст Хэм Юнайтедке» көшіп, 2015 дейін контракка қол қойды. Барлығы 12 матч өткізіп, 7 гол салды. Алайда бұл командасына Премьер-лигадан ұшпауға көмектескен жоқ. Маусым соныңда Ба клубтан бос агент ретінде кетті.
Ньюкасл Юнайтед
Бос агент ретінде Ба 2011 жылы 17 маусымда «Ньюкасл Юнайтедпен » 2014 дейін контракка қол қойды. 13 тамызда алғаш матчын «Арсеналға» қарсы бірінші минуттан бастап, 2 таймда ауыстырылды. 3 турда «Фулхэмге» қарсы Ба серігі Леон Бестуге екі голдық пас беріп, Леон Баның арқасында дубль жасады. Алғаш «Ньюкасл Юнайтед» үшін голын 6 турда «Блэкберн Роверске» қарсы соғып, 3 минуттан соң дубль жасап, ал екінші таймда хет-трик жасады. Барлығы 29 матч ойнап, 8 гол соқты.
Челси
2013 жылы 4 қаңтарда Ба лондондық «Челсимен» келісімге келіп, 7 милл. фунтқа сатылды. 5 қаңтарда «Челси» үшін алғаш матчын өткізіп, Англия Кубогінде «Саутгемптонға » қарсы дубль жасады. Барлығы лондондық клуб үшін 51 матч өткізіп, 14 гол соқты.
Бешикташ
2014 жылы 16 шілдеде «Бешикташ» «Челсиден» Баны 6 милл.евроға сатып алды. «Бешикташта» 9 номер алды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Франция футболшылары Санат:Сенегал футболшылары
Шаңғымен трамплиннен секіру
thumb|300px|[[Алматыдағы "Сұңқар" тау-шаңғы трамплин кешені]] thumb|300px|Секіру үстіндегі бірнеше дүркін әлем және олимпиада чемпионы Мартин Кох
Шаңғымен трамплиннен секіру, шаңғымен тұғырдан секіру (ski jumping) - арнайы жабдықталған трамплиннен (тұғыр) шаңғымен секіруге негізделген қысқы спорт түрі. Өз алдына жеке дара спорт түрі ретінде саналады, сонымен қатар шаңғы қоссайысы бағдарламасына кіреді. Халықаралық шаңғы спорты федерациясы (International Ski Federation, Fédération Internationale de Ski, FIS) қарамағында.
Олимпиада ойындарының құрамында 1924 жылдан бері ұйымдастырылса, алғашқы әлем чемпионаты 1937 жылы өткен.
Ережелері
Секіруге арналған 20 және 50 метрлік кіші, орташа 70-90 метрлік үлкен трамплиндер бар. Тұғырдан секіруге 5 төреші қазылық жасайды. Олар секірушілердің нәтижелерін 20 баллмен есептелінетін секірудің әдісіне, арнайы кестемен балл берілетін секірудің қашықтығына қарай есептейді. Жарыс үстінде әр спортшы үш реттен секіріп, оның екеуінің нәтижесі есепке кіреді.
Тарихы
Шаңғымен тұғырдан секірудің де отаны Норвегия болып есептелінеді. 1897 ж. Норвегияда ш.-мен т. С-ден алғашқы ресми жарыс өтті. 1964 жылдан бастап жарыстар екі тұғырдан (орта және үлкен) өте бастады.
Бұл қысқы спорт түрі Қысқы Азия ойындарының бағдарламасында бар. Алматыда өткен ойындарда оңтүстік астананың тұрғындары мен меймандары Азия құрлығының ең үздік секіргіштерінің өнерін көре алады.
Маңырақ (ауыл)
Маңырақ (1992 жылға дейін — Покровка) — Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданындағы ауыл, Маңырақ ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Ақжар ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 18 км жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1848 адам (953 ер адам және 895 әйел адам) болса, 2009 жылы 1338 адамды (701 ер адам және 637 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Тарбағатай ауданы елді мекендері
Ағылшын бульдогы
Ағылшын бульдогы (bulldog) — қысқа жүнді ит тұқымы. Бұл ит серік болу үшін және қорғау үшін арналған ит тұқымы. Қазіргі күнгі бульдогтар - XIX ғасырдың екінші ширегінде кәрі ағылшын бульдогы тұқымынан қалған. Кәрі ағылшын бульдогы осы тұқым алдында жойылып кеткен. Ағылшын бульдогы өзінің жеке түрімен ерекшеленеді және Ағылшындардың ұлттық иті ретінде саналады.
Шығу тарихы
Бульдогтар ең алғаш Ұлыбританияда пайда болды.
Бұл тұқымның нақты жаратылған уақыты белгісіз. Бұл иттер үлкен, бір беткей, ашушаң және энергиялы болып саналады.
1799 жылы бульдогты аң аулайтын иттер қатарына қосып, бұл ит тұқымын қабан аулау үшін қолданды.
1886 жылы М. Б. Уинн өзінің «The History of the Mastiff» атты кітабында, бульдог иті британдық жауынгер ит деп болжам жасады.
Иттің әлемге таралуы
Францияда бұл иттерді Франциялық бульдог деп атайды. XIX ғасырдың ортасында бұл иттер жан-жаққа апарылып, таратылды. 1848—1860 жылы кризисте Англия жерінде жұмыссыздар көбейіп, олар Франция және Белгия елдеріне кете бастады, осы кезде олар бульдог күшіктерімен осы елдерге барды. 1890 жылы Француздар Ағылшындарға француздық бульдогтарды апара бастады. Осы бульдогтарда Францияның ұлттық иті болып саналып кетті.
XIX ғасырда ағылшындар өздерінің бульдогын көптеген қол астындағы отарланған елдерге таратылды.
Басқалары сияқты ресейліктерде осы итті асырады. Мәскеуліктер бұл итті үй жануары ретінде алып жүрді. Бұл иттерді Кеңес одағы кезінде 1923 жылы бульдог иттерін кіргізуге тыйым салды. Сосын бұл иттерге ресейліктер 1980 жылдан бастап қызығып, 1990-95 жылдары әкеліне бастады. Қазірде бұл иттерге деген қызығушылықтары бұрынғыдай жоғары болып қала бермек.
Қазір бұл иттердің саны жоғары елдер: Италия, Испания және соңғы кездері Венгрияда да, толып келеді.
Оңтүстік Африка елінде бұл бульдогдар бар. Бульдогтарды Ағылшын және Америкадан кейін 3-болып тапқан осы ел. Бульдог бұл елде 1908 жылдан басталған.
Санат:Ұлыбритания иттер тұқымдары
Пустервальд
Пустервальд (Pusterwald) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Юденбург округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 540 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 105.21 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — JU, ресми идентификациялық коды — 6 08 15.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Маттойс Коглер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Роберто Айяла
Ұлттық құрама
Аргентина құрамасындағы тұңғыш ойынын 1994 жылы 16 қарашада Чилиге қарсы өткізді. 1998, 2002, 2006 жылдары әлем чемпионатына, 1995, 1999, 2004, 2007 жылдары Америка кубогына қатысты. 2007 жылғы Америка кубогынның финалында Аргентина Бразилиядан ұтылды да, осы ойыннан соң Айяла құрамадағы карьерасын аяқтады.
Сілтемелер
Санат:Аргентина футболшылары Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Ривер Плейт ФК ойыншылары Санат:Наполи ФК ойыншылары Санат:Милан ФК ойыншылары Санат:Валенсия ФК ойыншылары Санат:Реал Сарагоса ФК ойыншылары Санат:Расинг Авельянеда ФК ойыншылары Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері Санат:Аргентина Олимпиада чемпиондары
Лукаш Градецкий
Лукаш Градецкий (Lukas Hradecky; 24 қараша 1989, Братислава, Чехословакия) — финляндиялық футболшы, Финляндия Ұлттық футбол құрамасы мен "Байер 04" клубының қақпашысы.
Дереккөздер
Санат:Финляндия футболшылары Санат:Финляндия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Эсбьерг ФК ойыншылары Санат:Брондбю ФК ойыншылары Санат:Айнтрахт Майндағы Франкфурт ФК ойыншылары Санат:Байер 04 ФК ойыншылары
Мата (Риу-Гранди-ду-Сул)
Мата (Риу-Гранди-ду-Сул) (Mata (Rio Grande do Sul)) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Риу-Гранди-ду-Сул штатының батыс-Орталық бөлігі мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Санта-Мария экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 573 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 312,12 км² шамасында. Халық тығыздығы — 17,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1965 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Түйе-түйе
Жануарлар дүниесімен байланысты ойынның бірі — «Түйе-түйе» ойыны. Мұнда өнерге баулитын саналы әрекет бар.
Ойын көгалды алаңда өтеді. Ойнаушылар жиналып екі топқа бөлінеді. Бірінші топта ойнаушылардың үштен екісі, екінші топқа үштен бірі болуы керек. Екінші топ ойнаушыларының бірі —«інген», қалғандары «боталар». Бірінші топтың ойнаушылары жан-жаққа тарап кетеді. Көгалда «інген» «боталарын» жайбарақат ертіп жүргенде жаңағы жан-жаққа тарап кеткен ойнаушылар (немесе ұрылар) байқатпай келіп бір-бірлеп «інгеннің,» «ботасын» ұрлай бастайды және әр біреуін әкеткен сайын «ботаңды әкеттік»,— деп дауыстап отырады. «Ботасын» ұрыларға қимаған інген артынан қуалап жете алмай дымы құриды. Осылайша біреуінің артынан қуып жүргенде, екіншісін ұрлап кетіп жатады. Оны көрген «інген» оған жүгіргенде, үшіншісін ұрлайды. Сөйтіп, бір-бірлеп бір «ботасы» қалғанша үрлай береді.
Енді барлық «ботасынан» айрылып, жалғыз «ботасымен» қалған «інген» екі көзінен жасы ағып, боздап, не істерін білмей, дал болады. «Інгеннің» қатты күйініп, қиналып отырғандығын пайдаланған ұрылар жалғыз «ботасын» да қағып кетеді, Бір кезде «ботасына» үн қатса, жауап бермейді, Содан үрейленген інген жан-жағына қарап, жүгіріп, іздеп таба алмай қалады. Жалғыз «ботасынан» айрылған «інген» есінен танғандай бір орнында айналып жүгіре береді. Сөйтіп, есеңгіреп жүгіріп келе жатып, анадайда тұрған ботасын ұрлаған топқа тап болады.
«Інгенді» көрген ойнаушылар жүрелерінен дөңгелене отырысады. Сол кезде қолында таяғы бар «інген» өзінің «боталарын» ұрлаған ұрылардың қолына түскендігі үшін жазалай бастайды, одан ұрыларды жазалайды. Ойын жалғаса береді.
Осы ойын арқылы халық даналығы жас өспірімдерге өмір сүрудің көзі малда екенін, оны бағып қағудың қажеттігін байқатады.
Қайта өркендеу дәуіріндегі тіл білімі
Қайта өркендеу дәуіріндегі тіл білімі (орыс. языкознание эпохи Возрождения) — Еуропа тарихы тұрғысынан алғанда, Қайта өркендеу дәуірі (ренессанс) 14—16ғғ. арасын қамтиды. Бұл — қоғам дамуында орта ғасырдың аяқталып, жаңа тарихтың, буржуазиялық қоғамның басталған кезі. 14 ғ. бастап алдымен Италияда қалыптасқан "Қайта өркендеу" деген термин феодалдық қатынастын орнына келген капиталистік қоғамдағы буржуазия мәдениетімен тығыз байланысты болды. Өйткені, Қайта өркендеу дәуірі — озық ойдын еркін дамуына мейлінше кедергі жасаған, догмалық ережелерге сүйенген ортағасырлық кертартпа дәстүрден, мешеу мәдениеттен шынайылықты, гуманизмді уағыздайтын жаңа дәуір мәдениетіне өту болып табылады. Бұл дәуірде орта ғасырда діннің қуғынына ұшырап, елеусіз қалған көне мәдени мұраларға ерекше көңіл бөлу, оларды қайта көркейту, өрлету ұраны көтерілді. Сірә, жаңа дәуірдің "Қайта өркендеу" деп аталуы да осыдан болса керек ."Бұл дәуірдің лингвистикалық проблемасы: а) ұлттық тілдердің қалыптасып дамуы; ә) бұрын белгісіз, жаңадан ашылған тілдерді зерттеу; б) ежелгі дәуірдің лингвистикалық ой-пікірін көркейтіп қайта дамыту. Жаңа жерлердің, елдердін ашылуы, сауданың дамуы, отаршылық жорық — Еуропа тіл ғылымының дамуына қолайлы жағдай туғызды, бұрын белгісіз толып жатқан тілдердін бәрі айқындалды. Отарлау мүддесі ол тілдерді үйрену, зерттеу, түрлі сөздіктер жасау, грамматикалық мәліметтер жинау міндетін алға қойды. Азия, Африка, Америка халықтары тілдерінен жиналған орасан мол материалдарды зерттеудің сипаттама, салыстырма түрлері бой көрсете бастады. Қайта өркендеу дәуіріндегі тіл білімінде ерекше қолға алынған тағы бір мәселе — орта ғасырда жөнді мән берілмеген ежелгі грек, рим жазба нұсқаларын тауып жариялау, оларға филологиялық талдаулар жасау болды. Өз дәуірі саладағы күрделі істер қатарында И. Скалигердің 1554 жылы шыққан "Латын тілінің негіздері туралы", Р. Стефанустың 1553 жылы шыққан "Латын тілі қазынасы" және "Грек тілі қазынасы", П. Де Алкаланың "Араб тілі грамматикасы", И. Рейхиннің "Еврей тілі грамматикасы" (1505 жыл) атты еңбектерін атауға болады. Осылармен қатар 15—16 ғғ. ішінде испан, корей, нидерланд, жапон, парсы, армян, венгер, ағылшын, француз, мексикан тілдерінің грамматикалары жарық көрді. Сөйтіп, бірінші орынға канондық тілдерді емес, әр халықтың, әр ұлттың өзіндік сөйлеу тілін зерттеу, соның сырын ашу көзделді.
Түйе-түйе
Дереккөздер
Санат:Қазақтың ұлттық ойындары
Қайта өркендеу дәуіріндегі тіл білімі
Дереккөздер
Тіл білімінің тарихы
Санат:Лингвистика Санат:Қайта өркендеу дәуірі
Пери (Оңтүстік Корсика)
Пери (Peri) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Оңтүстік Корсика департаментінде орналасқан. Аяччо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,65 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2A209, пошта индексі — 20167.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1731 адамды құрады. Халық тығыздығы — 73,19 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Оңтүстік Корсика департаментінің коммуналары
Иже (Орн)
Иже (Igé) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Мортань-о-Перш округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 27,86 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61207, пошта индексі — 61130.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 686 адамды құрады. Халық тығыздығы — 24,62 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Сежайнш
Сежайнш (Sejães) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Оливейра-де-Фрадеш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 249 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,51 км² шамасында. Халық тығыздығы — 45,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Мәкен Мүхаметжанова
Мәкен Тұрағұлқызы Мүхаметжанова (1912) - Тұрағұлдың кенже қызы, Абайдың немересі. Ұлы Отан соғысы жылдарында қазақ радиосында қызмет атқарды. Жастайынан өнерге ықыласты, әкесі Тұрағұлдан ақын атасы туралы естелік-әңгімөлерді көп естіп, қүймақүлақ, көкірегі ояу Мүхаметжанова Абай әндерін ыждағаттылықпен үйреніп өскен. Мұхтар Омарханұлы Әуезов Мүхаметжанова орындауындағы Абай әндерін зорсүйіспеншілікпен тыңдап, 30 жылдары А. Жұбанов нотаға тұсірген. Солардың бірі - «Онегиннің Татьянаға жазған хатының» алғашқы нүсқасы «Абайдың музыкалық творчествосы»'' (1954) атты этногр. жинақта жарық көрді. Кейін Мүхаметжанованің орындауындағы Абай әндерін музыка мамандары Б. Г. Ерзакович, А. Ю. Серікбаева, Қ. Жүзбасов нотаға тұсіріп, магнитофонтаспасына жазыпалған. «Өнер» баспасынан 1986 ж. жарық көрген «Айттым сәлем, қалам қас» жинағына Абайдың Мүхаметжанова орындап жаздырған 19 ӘНІ енген.
Сежайнш
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Мәкен Мүхаметжанова
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Бутрус
Бутрус (Үлкен Утрус, (утрус) — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Черный Лух өзенінің сол жағалауынан 48 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері
Шампаньяк-ла-Ривьер
Шампаньяк-ла-Ривьер (Champagnac-la-Rivière) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Рошешуар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 24,46 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 87034, пошта индексі — 87150.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
Китлиц (Лауэнбург)
Китлиц (Лауэнбург) (Kittlitz (Lauenburg)) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Герцогство Лауэнбург ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Молалла (Орегон)
Молалла (Molalla) — Орегон штатының Clackamas округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 5647 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.0 км² шамасында. FIPS коды — 41-49450.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Патология
Патология(грек. pathos – қасірет және logos – ілім) – патологиялық процестер мен жеке ауруларды зерттейтін ғылым; қалыптан тыс ауытқу әдетте патология деп аталады.
Қарапайым жылу қозғалтқышы
Қарапайым жылу қозғалтқышы
Қарапайым жылу қозғалтқышы дегеніміз - қабырғасында нығыз кептелген, жоғары-төмен қозғала алатын поршені бар металл цилиндр. Ондағы отынның ішкі энергиясы поршеньнің механикалық энергиясына айналады. Мұндай қозғалтқыш 17 ғасырдың соңында жасалып, кейіннен жетілдірілді.
Патология
Медицинаның адам мен жануарлар организміндегі әр түрлі ауытқуларды зерттейтін клиника саласы. Патологияның негізгі екі саласы бар: Патологиялық анатомия Патологиялық физиологиясы Бұдан басқа, өлкелік Патология, әскери Патология, кәсіптік Патология деген салалары бар. Соңғы кезде салыстырмалы Патология (аурудың дамуын эволюциясы тұрғыдан қарап, олардың адам мен жануарлардағы даму ерекшелігін айқындау) қарқынды дамуда. .
Дереккөздер
Санат:Патология
Қарапайым жылу қозғалтқышы
Қарапайым жылу қозғалтқышы
Физика және астрономия 8 сынып. [http://www.[http://www.bilimdiler.kz/.../7567-zhylu-kozgaltkyshtary-zh... .org Сілтеме деңгейі] [http://www.[http://www.bilimdiler.kz/.../7567-zhylu-kozgaltkyshtary-zh... .org] http://www.[http://www.bilimdiler.kz/.../7567-zhylu-kozgaltkyshtary-zh... .org
Сайлаубай Омарұлы Байсанов
Сайлаубай Омарұлы Байсанов (1950 жылы туған) – техника ғылымдарының докторы (2002), профессор (2003).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1950 жылы туғандар
1719 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1719 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1719 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Вальстанья
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1957 адамды құрайды. Халық тығыздығы 78 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 25 км² шамасында. Пошта индексі — 36020.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Байбұлақ
Географиялық орны
Аудан орталығы - Талғар қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 3 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 415 адам (199 ер адам және 216 әйел адам) болса, 2009 жылы 502 адамды (243 ер адам және 259 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Талғар ауданы елді мекендері
Сен-Бонне-де-Монтору
Сен-Бонне-де-Монтору (Saint-Bonnet-de-Montauroux) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Лозер департаментінде орналасқан. Манд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 21,33 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 48139, пошта индексі — 48600.
Абайдың Жидебайдағы мұражай-үйі
thumb|right|200px|Мұражайдағы ошақthumb|right|200px|Сүйек төсек thumb|left|Асадал Абайдың Жидебайдағы мұражай-үйі - Абайдың өмірі мен шығармашылық жолынан толық мағлұмат беретін мәдени мекеме.
Семей қаласынан 180 км, Қарауылдан 25 км қашықтықта орналасқан. 1945 жылы ұлы ақынның туғанына 100 жыл толуы қарсаңында арнаулы мемлекеттік комиссия шешімімен Жидебайдағы Абай қыстауы Абайдың Жидебайдағы мұражай-үйіне айналды. Мұражайдың бес бөлмесі мен ұш залына орналастырған заттар ұлы ақынның жақын-туыстарынан, достары мен замандастарынан алынған. Үйдің кұрылымы, сыртқы пішіні Абай заманындағы көрініскелбетін сақтаған. Ұзын дәліздің сол жағындағы бірінші есіктен ас үйге кіреді. Ол - терезесі шығысқа қараған кең бөлме. Оң жақ босағада асадал мен күміс, мыс жалатылып сүйектен жасалған кішкене кебеже. 1885 жылы Абай осы екі бұйымды Семейдің өлкетану мұражайына өз қолымен өткізген. Коп заттардың ішінен кабырғадағы түскиіз ерекше коз тартады. Қонақ үйде Абайдың орыс достары Е.П. Михаэлис, С.С. Гросс, Н.И. Долгополов пен П.Лобанскийлердің суреттері бар.
Сен-Бонне-де-Монтору
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 130 адамды құрады. Халық тығыздығы — 6,09 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Абайдың Жидебайдағы мұражай-үйі
Олардың Абай ауылында болғанын айғақтайтын кұжаттармен қатар Абайдың Семейдегі олкетану мұражайына откізген көптеген заттарының суреттері койылған. Мұнда күміс кұты, кесе, айбалта, шақша сияқты бұйымдар бар. Абай заманынан бүгінгі күнге жеткен ең кұнды заттын бірі - 1885 ж. П.Лобанский қарындашпен салған Абай суреті. Үйдің торгі бөлмесінде ақынның озі отырған. Онда кітап оқып, жазу жазып, жұмыс істеген. Осы бөлмеге Ділдәнің сүйек төсегіқойылған. Төсек тұсына Әбдірахман мен Мағауияның суреттері ілінген. Абайдың үш ішекті домбырасы да осында. Дөңгелек үстел үстіне қойылған шыны қорапшаның ішіндегі Абайдың күміс қалта сағаты, қолжазбаларының көшірмесі, құс қанатынан жасалған қаламсабы мен сиясауыты ақын өмір сүрген ортаны көзге елестетеді. Ауызғы бөлме ортасында, дөңгелек үстел үстінде, сыртында күмістен бедер салынған үлкен ағаш тегене мен бұғы мүйізінен жасалған қымыз ожау, бірнеше тегене мен тостағандар тұр. Бұл - Абай үйінің мүліктері. Оң жақтағы сүйек төсек - Әйгерімдікі. Абайдың нәресте кезіндегі заттарыда сақталған. Оң босағада Абайдың үш ауызды және шиті мылтықтары ілулі тұр. Үш ауызды мылтықты Семейдің әскери бастығы сыйға тартқан. Дәліз бойымен ілгері жүргенде түпкірдегі бөлменін оң жағында тұрған сүйек төсек - Еркежандікі. Бөлмедегі өзге заттардың барлығы - Абайдың соңғы кездегі өмірінің куәсі. Мұражай-үй шошаласының температурасы жазы, қысы бір калыпты. Оның қабырғалары таспен қаланған. http://e-history.kz/ru/video/view/89
Бейтұрпаттық
thumb|150px|right Бейтұрпаттық- қасиеттері кристаллы қалыпқа жетпеген қатты заттар (шыны, табиғи және жасанды полимерлер және т.б.). Олардың физикалық қасиеттері әр түрлі бағытта бірдей болып келеді. Бейтұрпаттық заттарды қыздырғанда әуелі біртіндеп жұмсарып, сонан соң сұйылып, ақырында ағатындай күйге келеді. Бұлардың белгілі балқу нүктесі жоқ. Оларды тұтқырлығы күшті сұйық деп қарайды.
Абайдың Жидебайдағы мұражай-үйі
Дереккөздер
Санат:Шығыс Қазақстан облысы Санат:Абай Құнанбайұлы жобасының мақалалары Санат:Қазақстан мұражайлары
Сен-Бонне-де-Монтору
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лозер департаментінің коммуналары
Бейтұрпаттық
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
مادة لابلورية Sòlid amorf Amorfní látka Amorf Amorphes Material Άμορφο στερεό Amorphous solid Amorfa solido Sólido amorfo Amorfne aine Amorfo fa:جامد آمورف Amorfinen aine Matière amorphe Solad dímhorfach אמורפיות अकेलास ठोस Amorfna tvar Solid amòf Amorf Solido amorfo アモルファス nalvelganzu sligu 비결정질 고체 Аморфни супстанции Amorph Material Amorf Amorf Ciało amorficzne Sólido amorfo Аморфные тела Amorfnost Amorphous solid Amorfná látka Amorfnost Amorf struktur சீருறாத் திண்மம் Amorf katı Аморфний стан Chất rắn vô định hình 无定形体
Куйчук
Куйчук — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мульта өзенінің оң жағалауынан 21 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
IC 3597
Сыртқы сілтемелер
IC 3597 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Нарын ауылдық округі (Абай облысы)
Нарын ауылдық округі — Абай облысы Аягөз ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Шыңқожа, Ай ауылдары кіреді. Орталығы – Шыңқожа ауылы. Округ құрамында болған Қарауыл, Төленді ауылдары 2017 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1677 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Аягөз ауданы ауылдық округтері
Махмұд Қашқари
Махмұд Қашқари (араб. Махмұт ибн әл-Хұсейн ибн Мұхаммед әл-Қашғари; 1029—1101) — түркі ғалымы, әйгілі «Диуани лұғат ат-түрк» («Түркі сөздерінің жинағы») атты еңбектің авторы.
Туған жері
Туған жері, ежелгі үйсіндер құрған, әртүрлі аталған мемлекетінің, қазіргі Қырғызстан жеріндегі Ыстықкөл жағасындағы (кей деректе Шу бойындағы) Барсхан қаласы. Ыстықкөл маңындағы болған Барысхан қаласында әскерилер отбасында дүниеге келген. Қарахан әулетінен.
Қашқарда, Бағдатта білім алған. Византия, Түркия, Қытай және басқа елдерді аралаған. Түркі тілімен қатар, араб және парсы тілдерінде де еңбектер жазған. «Диуани лұғат ат-түрік» - Қ. ең ұлы шығармасы. Онда көшпелілердің ой әлеміне қатысты да тамаша мұра жинақталған. Бұл тамаша энциклопедиялық туынды 1072-1078 жылдары Бағдатта жазылған. Түпнұсқасы жоғалып кеткен. 1206 жылы М.А.Абулфатх жасаған жалғыз көшірмесі Стамбулда сақтаулы. Толық нұсқасын қазақ тіліне А. Егеубаев тәржімәлады.
Өмірбаяны
Махмұдтың әкесі белгілі қолбасшы, Барсханның әмірі болған. Ол кейін Қарахан әулеті билеген мемлекеттің мәдени саяси орталықтарының бірі Қашқарға ауысқан. Махмұд осында дәріс алған, ұзақ жылдар тұрған. Оның аты жөніне қай жерден шыққанын көрсететін дәстүрмен «Қашқариді» тіркеуінің мәнісі де содан.
Ғалымның туған, қайтқан жылы белгісіз. Ол жөнінде өзі де, басқа зерттеулер мен сол тұстағы жазбаларда да ештеме айтылмайды. Ол Қашқарда алған білімін одан әрі толықтыру мақсатымен, Бұқара, Нишапур, Бағдат қалаларында болады, түркі тілінің сыртында араб, парсы, тілдерін жетік меңгереді. Өз заманының аса білімдар филологы, тарихшысы, этнографы, географы ретінде танылады.
Түркі ғалымы
Махмұд Қашқари түркінің тұңғыш тіл маманы, түркі тілінің оқулығын жасаған, грамматикасын түзеп, жалпы түркі әлемінің тіл өнерінің өрісін кеңейтіп, өркенін өсірген ғұлама. Түркология тарихында ол тұңғыш тарихи салыстырмалы әдісті қолданып, түркі тілдері тарихи диалектологиясының негізін салды. Оның осы тілдерді салыстырмалы түрде зерттеу тәсілі бүкіл Шығыс тілшілеріне ортақ зерттеу тәсілі ретінде өзінше бір мектеп болып қалыптасты.Түркі жұртының бай тарихы, географиялық жағдайы, әдебиеті мен өнері, этнологияық ерекшеліктері «Диуани лұғат ат түркте» нақты тарихи деректілік сипатпен танылған. Ол көптеген ұлыстардың, тайпалардың тіл ерекшеліктерін саралап, түркі тілінің бітімін ежіктей түсіндіреді, тұрмыс салтын, әдет ғұрпын баяндайды, сол кездегі бір қатар қаламгерлердің, ғұламалардың, тарихи адамдардың аттары мен өмірбаяндық деректерін, түркі халықтарының байырғы жырларын, мақал мәтелдерін береді. Сонымен қатар ол көне дәуірдегі түркінің әлемдік қартасын жасап, онда Барсхан, Баласағұн, Тараз, Екіөгіз, Қашқардан бастап, түркі дүниесінің ежелгі шаһарларын, елді мекендерін түгел дерлік көрсетеді. Бұл ретте оны түркі жұртының тұңғыш энциклопедиялық анықтамалығы десе де болады.
Дереккөздер
Санат:1029 жылы туғандар Санат:1101 жылы қайтыс болғандар Санат:Қырғызстанда туғандар Санат:Түркі ғалымдары Санат:Түркі филологтары Санат:Түркі тарихшылары Санат:Түркі этнографтары Санат:Түркі географтары
Елтай (Атырау облысы)
нобай|орта|1200px|Елтай ауылына қош келдіңіздер!
Елтай — Атырау облысының Индер ауданындағы ауыл, Елтай ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Индербор кентінен батысқа қарай 10 км жерде, Жайық өзенінің оң жағасында, Каспий маңы ойпатының шөлейт белдемінде орналасқан.
Тарихы
Іргесі 1931 жылы ауыл шаруашылығын ұжымдастыру кезінде қаланған. 1997 жылға дейін Аманкелді атындағы қаракөл қой кеңшарының орталығы болды. Оның негізінде 1997 жылдан шаруа қожалықтары мен өндірістік кооперативтер жұмыс істейді. Елтай арқылы Атырау — Орал автомобиль жолы, Атырау — Самара және Мақат — Орталық мұнай құбырлары өтеді. Тұрғындары басқа елді мекендермен автомобиль және Жайық су жолы арқылы қатынасады.
Мәдени-әлеуметтік мекемелері
Елтай ауылында орта мектеп, емхана, балабақша, клуб, кітапхана, пошта бөлімшесі жұмыс істейді.
Ауылда 14 дүкен, 2 тойхана бар.
Ауыл көшелері
нобай|оңға|200px|Ауылға кірер жол нобай|оңға|200px|Ауыл көрінісі нобай|оңға|200px|Канал
Дереккөздер
Санат:Индер ауданы елді мекендері
Елшібек батыр
Елшібек батыр (туған-өлген жылы белгісіз) — 18 ғасырда өмір сүрген қазақ батыры. Ұлы жүздің Сіргелі руынан шыққан. 18 ғасырда жоңғар қалмақтарына қарсы күресте ерлігімен көзге түскен. Елшібек батыр туралы ел арасына таралған әңгіме-жырлар көп. Сондай әңгіменің бірі — кезінде Ш. Уәлиханов ел аузынан жазып алған “Елшібек туралы әңгіме”. Ол әңгімеде Абылай ханның қалмақтармен болған бір соғысында Елшібек батырдың жауға қарсы жасқанбай жалғыз шапқан ерлігі, батылдығы туралы айтылған.
Қылыштасу
нобай| Қылыштасу — қылыш қолдану өнері. Ұрыс кезінде қаруды ойнату, жарақаттау, қорғану тәсілдерін қамтиды.
Елшібек батыр
Дереккөздер
Санат:Қазақ батырлары
Қылыштасу
Қылыштасудың сермеу, толғау, үйіру сияқты ойнату тәсілдері, кесу, шабу, түйреу сияқты жарақаттау тәсілдері, қарсыласының қаруын қағу, қармау, ілу, қайыру, жұлу сияқты қорғану тәсілдері бар. Қоян-қолтық айқастарда жеңіске жету үшін бұл тәсілдерді жауынгерлер жетік меңгеруге міндетті болды. Орта ғасырларда бұл өнерді шебер меңгерген жауынгерлер қылышкер атанып, олардан арнаулы қосындар құрылған.
Тағы қараңыз
Санат:Қарулар
Нуаяль-Шатийон-сюр-Сеш
Коммунаның INSEE коды — 35206, пошта индексі — 35230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5995 адамды құрады. Халық тығыздығы — 226,14 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Оңтүстік-Батыс Азия
thumb|300px|Оңтүстік-батыс Азия Жер шарындағы ең ірі дүние бөлігі болып саналатын Азия дүниенің төрт бұрышымен шектесіп жатыр. Оның жерінің ауданы 44 млн км², халықының саны 3,5 млрд-тан асады. Азия – қазіргі әлемдік діндердің пайда болған ошағы.
Табиғаты мен шаруашылығының сипатына қарай Азия бірнеше ірі аймақтарға бөлінеді: Оңтүстік-батыс Азия, Оңтүстік Азия, Орталық және Шығыс Азия, Солтүстік Азия, оңтүстік-шығыс Азия.
Оңтүстік-Батыс Азия, Еуропа, Азия, Африка дүние бөліктерінің тоғысқан жерінде орналасқан ерекше аймақ. Оңтүстік батыс Азия елдері Кіші Азия, Арабия түбектері мен Иран таулы қыратын алып жатыр құрамына Түркия, Кипр, Иран , Ирак, Ауғанстан, Араб әмірлігі, Йемен, Оман, Катар, Бахрейн, Кувейт кіретін бұл аймақты «Таяу Шығыс» деп атайды.
Таулардың ең биігі – Гиндикуш таулары. Таулы қыраттардың ең биігі – Армян таулы қыраты. Жер қыртысындағы күшті жарыллар әсерінен жанартау атқылауларына ұшыраған. Қазіргі кезде жанартаулық әрекет бәсеңдеген, бірнеше сөнген жанартаулар бар. Ең ірісі – Үлкен Арарат (5165м). Армян таулы қыратының солтүстігінде Кавказ таулары орналасқан. Түбектің Жерорта теңізі жағалауы арқылы терең тектоникалық жарылыс өтеді. Осы жарылыс бойында Жер шарының теңіз деңгейінен ең төмен жатқан бөлігі – Өлі теңіз (–403 метр) орналасқан.
Таулар Парсы шығанағына қарай саты түрінде аласарып, қатты майысқан Месопотамия ойпатына ұласады. Бұл ойпаттың атауы «Екі өзен аралығы» деген мағнаны білдіреді, ойпат арқылы Тигр және Евфрат өзендері ағып өтеді. Оңтүстік–Батыс Азия тас көмірмен түсті металдарға бай. Жерорта теңіз жағалауында субтропиктік жерортатеңіздік. Кавказға ылғалды және құрғақ субтропиктік, ал кіші Азия түбегінің ішкі аудандарымен Иран таулы қыратына құрғақ субтропиктік климат тән. Оңтүстік Батыс Азия – қазіргі әлемдік ислам, христиан, иудаизм діндерінің бесігі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Батыс Азия
NGC 3060
NGC 3060 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1787 жылы 14 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3060 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28680, UGC 5338, MCG 3-26-2, ZWG 93.3, IRAS09535+1704.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Густаво Модена
thumb|Густаво Модена Густаво Модена (Gustavo Modena; 13 ақпан 1803, Венеция - 20 ақпан 1861, Турин) - итальян актері, театр педагогы, сахналық өңедегі романтизмнің өкілі.
Актерлар отбасында туған. Падуя университетінің заң факультетінде оқыған. Жастайынан әуесқойлар спектакльдеріне қатысады. 1824 жылы Венецияның профессионалдық театрында ойнап, Паоло (Пелликонның "Франческа да Риминиында"), Оросман (Волтердің "Заирасында"), Лейстер (Шиллердің "Мария Стюартында") сияқты күрделі рольдерді орындаған. 1830-1840 жылдардағы революция қозғалысына қатысқан. 1843 жылы жеке труппасын ұйымдастырды. Оның творчествосы реалисттік актерлік өнер мектебінің негізін салды. Шәкірттері: Эрнесто Росси, Аделаида Ристори, Томмазо Сальвини
Дереккөздер
Санат:1803 жылы туғандар Санат:1861 жылы қайтыс болғандар Санат:Романтизм Санат:13 ақпанда туғандар Санат:20 ақпанда қайтыс болғандар Санат:Венецияда туғандар Санат:Туринде қайтыс болғандар Санат:Италия актерлары
Микротолқындар
right|150px|thumb|Жаңа Зеландия жеріндегі микротолқындық телекоммуникация
Микротолқындар (microwave) – инфрақызыл сәуле мен радиотолқындар арасында орналасқан электрмагниттік спектрдің бір бөлігі. Микротолқындардың 30 см–ден 1 мм–ге дейінгі толқын ұзындығының диапозоны шамамен 1 (109 Гц) гигогерцтен (1012 Гц) терогерцке дейінгі жиілікке сәйкес келеді. Микротолқындар теледидар мен телефон жүйесі байланысының негізгі таратушысы ретінде, сондай-ақ жер серігімен жер стансалары арасындағы мәліметтермен алмасу үшін қолданылады. Қысқа импульсты микротолқынды радар сәулелері кеме және ұшақтарды табуға, жаңашыл құрылғыларды сүйемелдеуге, сонымен қатар қозғалыстағы нысанның жылдамдығын анықтау үшін қолданылады. Тағам өнімдерінде микротолқындар cу мен майға сіңіп кетеді (микротолқында пешке жылыту осыған негізделген). Әйнек пен керамика іспеттес материалдар микротолқындарды өзіне сіңірмейді, ал металдар сәулені шағылыстырады.
Санат:Физика
Озерная (Лала тармағы)
Озёрная (Озериха) — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лала өзенінің оң жағалауынан 120 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Кручинино
Кручинино — Башқұртстанның Уфим ауданындағы ауыл, Николаев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 14 адамды құрады. Пошта индексі — 450532, ОКАТО коды — 80252850007.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
NGC 7578-1
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 18 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7578-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70933, NGC 7578A, UGC 12477, MCG 3-59-24, HCG 94A, ZWG 454.22, VV 181, ARP 170, HCG 94B.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Піл гамбиты
Піл гамбиты — патшалық гамбиттың : '''1. e2-e4 e7-e5 2. f2-f4 e5:f4 3. Сf1-c4 жүрістерімен басталатын шахматта қабылданған түрлерінің бірі.
Ашық дебюттерге жатады.
Аса күшті жауап болып '''3. … Кg8-f6, 4. Kb1-c3 c7-c6 немесе 4. Фd1-е2 Cf8-c5!''' жалғасуымен еcептеледі.
3. … Фd8-h4+ не ақтар үшін ең  ұнамды жауап:  4.Кре1-f1, на '''3. … f7-f5 — 4. Фd1-е2'''
Тағы қараңыз
Санат:Ашық дебюттер Санат:Патшалық гамбит Санат:Гамбиттер
Егіндібұлақ (Ақсуат ауданы)
Егіндібұлақ — Абай облысы Ақсуат ауданы, Қызылкесек ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 244 адам (128 ер адам және 116 әйел адам) болса, 2009 жылы 74 адамды (38 ер адам және 36 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақсуат ауданы елді мекендері
Харпер Ли
Нелл Харпер Ли (Nelle Harper Lee; 1926 — 2016) — америкалық жазушы әйел.
Алабама университетінде заңды оқыды, студенттермен алмасу бойынша Оксфордта болды. Бірнеше әңгіме және мақалаларды жазды.
1960 жылы оның «Құйқылжықты өлтіру» атты алғашқы романы шығады. Бұл оның бала шағында өзі куәгер болған оқиғалардың негізінде жазылған шығармасы еді. Оның көршісі мен досы, болашақ жазушы мен сценарист Трумен Капоте басты кейіпкерлердің бірінің прототипі болды. Роман расалық теңсіздік тақырыбын қозғайды. Кітап бірден бестселлер болып шықты және автордың даңқын кеңге жайды.
1961 жылы оған Пулитцер сыйлығы берілді. Келесі жылы роман желісімен фильм түсірілді.
нобай|солға|Президент [[Джордж Уокер Бушпен бірге Ақ үйде, 5 қараша 2007 жыл]] 2007 жылы Харпер Лиге Президенттің Азаттық медалі табысталды.
Харпер Ли үйленбей қайтыс болды, балалары болған жоқ.
Дереккөздер
Санат:АҚШ жазушылары
Граммофон табағы
Граммофон табағы — бетінде дыбыс жазылған, жіңішке сызат жолдары бар диск. 1970 жылға дейін шеллак (табиғи смолд) негізді шифер толтырғышы бар табақтар шығарылды. Мұндай граммофон габақтарын граммофонда ауыр мембрана арқылы ойнйтуға болғанымен, тез сынғыш әрі дыбысты қайта жаңғырту сапасы төмен болды. Қазіргі ұзақ ойнайтын табақтар электрофондарда электрлік қайта жаңғыртуға арналып, синтетикалық сынбайтын материалдан жасалады. Қажетті дыбысты қайта жаңғыртатын аппаратураны пайдалану кезінде мұндай табақтар төмендегідей сапалық көрсеткіштерді қамтамасыз етеді: динамикалық диапазоны 57 дб, жиілік жол ағы 20—20 000 Гц, сызықты емес ауытқу- коэффициенті 0,5% тен көп емес. Ұзақ ойнайтын табақтардың амплитудалық-жиіліктік сипаттамасы дүние жүзінің бәрінде бірдей.
Табақтар
Табақтардың басым көпшілігі 33 1/3 айн/мин айналу жиілігінде жазылған. Диаметрі үш түрлі болады: 175, 250 және 300 мм болып, бір бет ін ің дыбыс шығаруының орташа ұзақтығы диаметрлеріне сәйкес 7—8, ІЗ—15 және 20—24 минутқа жетеді. Табақ саңы-лауының диаметрі 7,24 мм, қалыңдығы 1,5— 2,0 мм, массасы 120—135 г. Балаларға түрлі түсті болып шығарылғанымен, граммофон табақтары көбінесе қара түсті болады. Диаметрі 175 мм, айналыс жиілігі 45 айн/мин граммофон табақтары да шығарылған. Табақтарды автоматты түрде іріктеп, алмастыратын автомат құрылғыларға арналған күйтабақтардың саңылау диаметрі 38 мм-ге жетеді. Мұндай табақтардағы жазуды қайта жаңғырту үшін арнайы қосымша табақша пайдаланылады. thumb|right|225px
Табақтарды таңбалау
Әр елде табақтарды таңбалаудың өзіндік жүйесі қолданылады. КСРО-да төмендегідей таңбаланады: алғашқы әріп М, С, К жазу түрін (монофондық, стереофондық, квадрофондық); солқылдақ табақ екендігін; алғашқы цифр (0-ден 9-ға дейін) шығарма жанрын, қандай жазылым екенін көрсетеді:
Екінші цифр (0,1 не 2)— табақ диаметрі, яғни ретіне сәйкес 300, 250 немесе 175 мм. одан кейінгі бес цифр табақ бетіндегі жазылым нөмірін көрсетеді. Көлбеу сызықшадан кейінгі цифрлар жазылымы жүргізілген аппарат орнының, жазу вариантының нөмірлерін білдіреді.
Дереккөздер
Санат:Аудио тасымалдағыштар
Красноярка (Кумир тармағы)
Красноярка — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кумир өзенінің оң жағалауынан 27 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.