cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Локиньоль
Коммунаның INSEE коды — 59353, пошта индексі — 59530.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 338 адамды құрады. Халық тығыздығы — 3,46 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Полтавка (Ақтөбе облысы)
Полтавка — Ақтөбе облысы Мартөк ауданы, Байторысай ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Мәртөк ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 41 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 546 адам (255 ер адам және 291 әйел адам) болса, 2009 жылы 478 адамды (232 ер адам және 246 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мәртөк ауданы елді мекендері
Лермонтов атындағы көше (Алматы)
right|180px Лермонтов атындағы көше - Көшеге орыс ақыны Михаил Юрьевич Лермонтовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 23.02.1955 ж. N6 шешімі) берілген. Михаил Юрьевич Лермонтовтың (1814-1841) Машук тауларының баурайында дүниеге келген. Ол - «Мцыри», «Маскарад», «Демон», «Герой нашего времени», «Боро-дино» т.б. шығармалардың авторы.
Адриан Лукьянович Цефт
Цефт Адриан Лукьянович(15.2.1904, Павлодар — 26.2. 1971, Алматы) — металлург, тех. ғыл. докт. (1947), проф. (1948), Қазақстан ғылым академиясының акад. (1958; 1954 жылдан корр. мүшесі), Қазақстанның еңб. сің. ғыл. қайраткері (1961). Томскідегі Сібір технол. ин-тын бітірген соң (1928) Лениногор қорғасын з-тында (1931 жылға дейін), Свердловскідегі Орал индустрия ин-тында (1931 — 48) әр түрлі қызмет атқарды. 1948 — 51 ж. Қазақстан ғылым академиясының Металлургия және байыту ин-тында лаборатория меңгерушісі, 1951 — 58 ж. Иркутск тау-кен металлургия ин-тында проф., 1958 — 65 ж. Қазақстан ғылым академиясының Металлургия және кен байыту ин-тында директордың орынбасары, 1965 жылдан осы ин-ттың ауыр түсті металдар бөлімінің ғыл. кеңесшісі. Ц. — 130-дан астам ғыл. еңбектің авторы. Оның еңбектері Қазақстан кенін тиімді пайдалану, сирек металдар өндіру технологиясын дамыту, кешенді полиметалл кендерін қайта өңдеу, т.б. мәселелерге арналған.
Ciлтемелер :
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, IX том
Санат:1904 жылы туғандар Санат:1971 жылы қайтыс болғандар Санат:Профессорлар Санат:Академиктер Санат:Қоғам қайраткерлері
Малабо
Малабо (Malabo) (1973 жылға дейін Санта-Исабель, Santa Isabel) — Экваторлық Гвинеяның астанасы, порт, аэропорт.
Биоко (немесе Фернандо-По) аралының солтүстік жағында орналасқан. Экваториалдық Гвинеяның коммерциялық және қаржы орталығы.
Ағаш тілу және өндеу, пальма майы, сабын кәсіпорындары бар. Шетке какао, кофе, жеміс, жидек, ағаш материалдары шығарылады.
1969 жылғы елдегі жаппай тәртіпсіздіктен кейін европалық тұрғындардың саны көп қысқарды.
1980-ші жылдардың орталарында мұнайдың жаңа кен орындары табылғаннан кейін қаланың даму қарқыны, халықтың жұмыспен қамтылуы 90%-ға көтерілді.
Климат
Ортажылдық жауын-шашын мөлшері - 1900 мм, ауаның орта температурасы 25°С. Жалпы климаты қолайсыз болып саналады.
Дереккөздер
Санат:Экваторлық Гвинея қалалары
Мартин Гаррикс
Мартин Гаррикс (Martin Garrix; шын аты — Мартэйнс Гарритзен (нидерл. Martijn Garritsen)), 14 мамыр 1996 жылы туған) — Нидерландтық диджей және музыкалық продюссер.
Музыкалық мансабы
Animals деген трегінің арқасында танымал болды, сол әні әлемдегі ең үздік 10 әннің ішінде болған еді. Бельгия, Ирландия, Ұлыбритания елдерінде бірінші орын алып тұрған. Jay Hardway-мен бірге шығарған "Wizard" әні, 2014 жылы көптеген елдерде танымал ән болған.
2014 жылы Амстердамдағы Sensation деген фестивальда өнер көрсетті.
Санат:Нидерланд музыканттары Санат:Нидерланд диджейлері
Майдамтал асуы
Майдамтал – Талас Алатауының батыс сілеміндегі асу.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 3524 м. Піскем және Күркіреусу өзендерінің суайрығы. Жотаның солтүстік беткейіндегі Күркіреусудың саласы Майдамтал бойымен жүретін соқпақ жол Майдамтал арқылы оңтүстік беткейдегі Піскемнің бастауына асады.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл облысы асулары Санат:Қырғызстан асулары Санат:Талас Алатауы
Калтан (Кондома тармағы)
Калтан — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кондома өзенінің оң жағалауынан 55 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кондома. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Колиндер
Колиндер (Колины) — биотиндердің бір тобы; жоғары сатыдағы өсімдіктерден бөлінетін және жоғары сатыдағы өсімдіктердің басқа түрлеріне басым әсер ететін органикалық заттектер. Мысалы, алма ағашынан бөлінетін этилен газы өсімдіктердің көптеген түрінің өскіндерінің дамуы мен тұқымдарының өніп-өсуіне әсер етеді.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Ури
Ури (Uri)  — Швейцария орталығының оңтүстігінде орналасқан кантон. Астанасы — Альтдорф қаласы. Халқы 35 мың адам.
Географиясы
thumb|left|Кантонның әкімшілік бөлінуі. Аумағы 1077 км² (кантондар арасында 11-ші орын).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Швейцария Санат:Швейцарияның әкімшілік бөлінуі Санат:Швейцария кантондары
Төменгі Боровой
Төменгі Боровой — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пижма өзенінің оң жағалауынан 55 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
2031 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:2031 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:2031 жылы қайтыс болғандар
Мазуллас
Мазуллас (Masullas) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Ористано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1196 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 63 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 9090.
Паризи
Паризи (Parisi) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Жозе-ду-Риу-Прету мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Вотупоранга экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 268 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 84,509 км² шамасында. Халық тығыздығы — 26,8 адам/км².
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Қойнауқаттық мұнайдағы газ мөлшері
Қойнауқаттық мұнайдағы газ мөлшері. Қанығу қысымына тең немесе одан артығырақ мөлшердегі қойнауқаттық қысым жағдайында қойнауқаттық мұнайдың масса немесе көлем бірлігінде тұрақты сақталатын, алайда мұнай жатынын игеру процесінде өзінің қысымы қанығу қысымынан төмен дәрежеге дейін кеміп кететін еріген газ мөлшері. Синонимі — "қойнауқаттық газдық фактор".
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Марйон
Марйон (Marions) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Лангон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,32 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33271, пошта индексі — 33690.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 190 адамды құрады. Халық тығыздығы — 11,64 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Омар Қарашев
Әрине, бұл айтылғандардан Қарашев - Абайдың реалистік дәстұрлерінің тікелей мұрагері деген үғым тумайды. Сейтсе де, көркемдік форма саласында оның Абай тәжірибесіне үңілгендігі, пайдаланғаны да күдік туғызбасқа керек.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Үлкен Леч
Үлкен Леч — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Леч өзенінің сол жағалауынан 5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 29 км-ді құрайды.
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Александр Альфредович Бек
'Бек Александр Альфредович (3.1.1903, Ресей, Саратов қ. - 2.11.1972, Мәскеу) - орыс жазушысы. Азамат соғысына және Ұлы Отан соғысына қатысқан. Бектің алғашқы очерктері дивизиялық газетке басылды (1919). Тұңғыш көркем шығармаларының бірі - «Курако» повесі 1934 ж. жарық көрді. Кейін «Бір түннің оқиғасы» (1936), «Влас Лесовик» (1939) повестері, «Жас адамдар» (1956), «Жаңа қызмет» (1987) романдары жарык көрген. Бектің таңдаұлы шығармасы - «Волоколамск тас жолы» (1944) Ұлы Отан соғысының ең ауыр кезеңін, 1941 ж. Мәскеуді қорғаушылардың қаһармандык ерлігін шынайы баяндайды. Шығарманың басты кейіпкері - қазақ халқының даңқты ұлы, сол кездегі батальон командирі, аға лейтенант Бауыржан Момышұлы. Оның ұлттық мінезі мен қаһармандық іс-әрекеті шығармада терең ашылып, көркем шешімін тапқан. Шығарма қазақ тіліне «Арпалыс» деген атпен басылып шықты (1948, 1959, 1977; ауданы Қ.Сағындықов). Ағылшын, француз, неміс, араб, италия, испан, еврей, грек, португал, финн (суоми) тілдеріне аударылып, әлемнің түпкір-түпкіріне кең танылған.
Дереккөздер
Санат:1903 жылы туғандар Санат:1972 жылы қайтыс болғандар Санат: Әскери іс
Гюстав Курбе
Жан Дезире Гюстав Курбе (Jean Désiré Gustave Courbet; 10 маусым 1819, Орнан — 31 желтоқсан 1877, Ла-Тур-де-Пельз) — француз кескіндемешісі. Фермер семьясында туды. Париж бен Орнанда қызмет істеген. Өмip шындығын шынайы бейнелеген алғашқы еңбектерiндегi (Мүштiктi автопортрет, 1846–1847, Монпелье; «Былғары белдiктi адам», 1849, Париж, Лувр) асқақ романтика суретшiнiң өзіндік творчестволық бет алысын танытты. Курбе француз сурет өнерiндегi прогресшiл бағыттың негiзiн салып, реализмдi ту ғып көтердi. Курбе творчествосы 19 ғасырдағы европ. сурет өнерінің дамуына үлкен әсер етті.
Дереккөздер
Санат:Франция суретшілері Санат:Франция революционерлері Санат:Франция анархистері Санат:Франция социалистері
Бомба тастау
thumb|250px|Бомба тастау Бомба тастау - 1) Ұшу аппараты экипажынын авиациялық бомбаларды нысанаға көздеу және тастау жөніндегі іс-эрекетінің кешені. Бомба тастау кезіндегі ұшақтың жағдайына карай: көлденең ұшудан бомба тастау, шүйіле ұшудан және тік шаншыла бомба тастау болып сараланады. Бомба тастау жекелей, топтамалық, дүркіндік немесе топтамалы дүркіндік болуы мүмкін. Қатыстырылған күштердің санына қарай жеке (бір ұшу аппаратымен орындалады) немесе топтық (Ұшу аппараты тобымен жүзеге асырылады) болады. Бомба тастау жою объектісінің сипатына қарай көлемді, я болмаса, нүктелі нысаналар бойынша жүзеге асырылады. Бомба тастау шалғай биіктіктен (4000 м және одан да астам), орташа (1000 4000 м дейін), аласа (1000 м дейін) және тым аласа (200 м. дейін) биіктіктен орындалады. Қазіргі көздеу-навигациялық жүйелер жер үсті (теңіз) нысаналарын кез келген метеорологиялық жағдайда күндіз де, түнде де көздеп бомба тастауды жүзеге асыруға жағдай жасайды. 2) Ұшу аппаратынан Бомба тастауды колдану әдістерін, техникалық құралдарын, теориясы мен әдістемесін окытып-үйрететін колданбалы ғылыми пон. Негізгі бөлімдері: А.б. баллистикасы, көздеу теориясы, бомбалап жою құралдары, бомбалау қару-жарағы, бомбалау көздеуіштері мен жүйелері, Б.тды орындау, бомбалау дайындығының әдістемесі, бомба тастау теориясының тиімділігі. Көлденең ұшудан бомба тастау кез келген биіктікте жүргізіледі (шектеулі аз биіктіктен іс жүзіндегі шарықтау шегіндегі биіктікке дейін). Тік шаншыла көтеріліп Бомба тастау — ұшу аппаратының шаншыла көтерілген траекториясында бомба тастау эдісі. Шүйіле ұшудан Бомба тастау ұшу аппаратының шүйілу траекториясында Бомба тастау көздеу мен тастау жүргізілетін әдіс, мұнда тастаудьщ долдігі қамтамасыз етіледі.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Мәдени өсімдіктердің және үй хайуанаттарының пайда болу орталықтары
Институт ұжымы бұл құнды генетикалық материалды 1942-1943 жылдардағы Ленинградтың қоршауы кезінде де сақтап қалды. Қызметкерлер аштықтан өлді, солай бола тура тұқымдар жинақтамасын қол тигізбей аман сақтады. Бүгінде бұл жинақтаманың саны 300 000- нан асты. Тұқымдардың тіршілікке бейімділігін сақтау үшін жинактамалық материалдардың бөлігі үнемі себіліп, осылай өздігінен жаңартылады. Бұл материал 60-70-жылдардан-ақ жоғары өнімді іріктемелер жасауға пайдаланылды. Соның арқасында Оңтүстік-Шығыс Азияның көптеген елдерінде аштық проблемасын ішінара шешуге мүмкіндік болды. Қазір де Ресейдің және дүние жүзінің көптеген селекционерлері мұны өз еңбектерінде генетикалық өте құнды материал ретінде пайдаланады.
Вавилов іс-әрекетінің тағы бір маңызды нәтижесі мәдени өсімдіктердің пайда болу орталықтары және олардың географиялық таралуы туралы ілімі болды. Вавиловтың басшылыққа алған қағидасы қандай болса да бір іріктеменің пайда болуын оған туыстас басқа түрлердің қай жерден көбірек табылуында деп болжады. Ғалым экспедициядан соң біртіндеп жинақталған материалдардың барлығына кешенді талдау жасап, мәдени өсімдіктердің негізгі түрлері Жер бетінде дүниежүзілік сегіз орталықта пайда болды деп дәлелдеді. Бұл деректер кейінірек жүйеленіп, қайтадан тексерілді, сөйтіп ең соңғы нұсқасында осы заманғы ғылым мойындаған жеті орталықа бөлінді.
Жануарларды қолға үйрету орталықтары да мәдени өсімдіктердің пайда болу орталықтары тәрізді ежелгі өркениетті аудандарға сәйкес келеді. Қазіргі кезде қолға үйретуді алты түрге бөледі.
Цигай қойы
Цигай қойы— етті және биязы жүнді қой тұқымы. Ресейге Бессарабиядан 19 ғ-дың басында, ал Қазақстанға 20 ғ-дың 30-жылдары әкелінген.
Физиологиялық ерекшелiктер
Сыртқы түрі және жүнінің сапасы жағынан меринос қойына жақын. Цигай Қойының сүйегі мықты, арқасы тегіс, жалпақ. Қошқарының орташа салм. 85 — 95 кг, саулығы 45 — 50 кг. Жүнінің ұзындығы 8 — 10 см, сапасы 48 — 56. Қошқарынан 6,5 — 7,5 кг, саулығынан 3,5 — 4,0 кг жүн қырқылады. Таза жүн түсімі 56 — 58%. Әр 100 саулығынан 115 — 120 қозыдан алынады. Цигай Қойы далалық өңір-дің табиғи жағдайына көнбіс. Жүнінен әр түрлі шұға, тоқыма бұйымдар, терісінен сең-сең тон, т.б. жасалады және сапиян былғары алынады. Цигай Қойы Ресейдің Ростов, Саратов, Орынбор, т.б. облыстарында, Молдавияда, Украинада және Қазақстанның батыс облысында өсіріледі.
Дереккөздер
Санат:Қой тұқымдары
Тұрақты жадтау құрылғысы
Тұрақты жадтау құрылғысы (ТЖҚ, read-onlу memorу, ROM) — компьютерді жегу үшін қажетті нұсқауларды орналастыру үшін пайдаланылатын сақтау аймағы. Ол Жедел жадтау құрылғысына (ЖЖҚ) салыстырмалы айтылуы да мүмкін.
Компьютерді жасап шығару кезінде оған орнатылған бағдарламалық нұсқаулары мен деректері бар жады. ТЖҚ-дағы нұсқауларды тек оқуға болады, өзгертуге болмайды.
Дереккөздер
нобай|солға|
Тағы қараңыз
Санат:Компьютерлік жад
NGC 3710
NGC 3710 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3710 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35502, UGC 6504, MCG 4-27-52, ZWG 126.78, NPM1G +23.0261.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Церква (Добрич облысы)
Церква (Църква) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 338 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9631. Телефон коды — 0579. ЕКАТТЕ коды — 78639.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Солум-Я
Солум-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сертынь-Я өзенінің сол жағалауынан 26 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Кальдас-де-Эстрач
Кальдас-де-Эстрач (Caldetas) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Маресме ауданында (комарка) орналасқан.
Солум-Я
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Кальдас-де-Эстрач
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2783 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,90 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 40 км.
Солум-Я
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Кальдас-де-Эстрач
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Генерал Панфилов ескерткіші
Генерал Панфилов ескерткіші — Астана қаласындағы Кеңес Одағының Батыры, генерал-майор Иван Васильевич Панфиловқа арналған ескерткіш. 2015 жылы «Жерұйық» саябағында ашылды.
Авторы — мүсінші Ренат Әбенов. Ескерткіш ортасында гүл шоқтарын қоюға арналған тақта бар. Шығыс бетінде Мәскеуді қорғауда ерлікпен қаза тапқан 28 жауынгер-панфиловшылардың естелік тақтасы орнатылған. Сондай-ақ Кеңестер Одағы Батырының Алтын Жұлдыз медалі бекітілген 28 стелла жасалды.
Ескерткіштің ашылу рәсіміне Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев қатысты: Генерал Панфиловқа қойылған ескерткіш бүкіл еліміздің соғысқа қатысқан батырларына ескерткіш деп санау керек. Қазақстаннан шыққан жауынгерлердің көпшілігі Совет Одағының батыры атағын алғанын білесіздір. Қанша халықтың барғанын да білесіздер. 1 миллион 200 мың қазақстандықтар соғысқа аттанып, жартысы қайтпай қалды. Жартысы жанпида етті. Ол еліміздің сол кездегі санағанда 20 пайызы еді. Сондықтан фашизмге қарсы соғысып, бүгінгі еліміздің берекесіне, бірлігіне көп үлес қосты.
Дереккөздер
Санат:Астана ескерткіштері Санат:Ұлы Отан соғысы ескерткіштері
Бекарыстан би ауылы
Бекарыстан би ауылы — Қызылорда облысы Қазалы ауданындағы ауыл, Майдакөл ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Әйтеке би кентінен батысқа қарай 44 км-дей жерде, Сырдария өзенінің сол жағасында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2911 адам (1547 ер адам және 1364 әйел адам) болса, 2009 жылы 2642 адамды (1425 ер адам және 1217 әйел адам) құрады.
Тарихы
1994 жылы ауылдың Карл Маркс (Октябрь) атауы өзгертіліп, Сыр бойының белгілі биі әрі батыры Бекарыстан Амалдықұлының есімі берілді. Іргесі 1932 жылы қаланған. 1932 жылы «Үлгі бол», «Жаңа еңбек» серіктестіктері құрылды. 1933 жылы олар бірігіп, «Жаңатұрмыс» ұжымшары болды. 1939-61 жылдары «Октябрь», 1961 жылы К.Маркс атындағы ұжымшардың орталығы болған.
Дереккөздер
Санат:Қазалы ауданы елді мекендері
Газипур
Газипур (গাজীপুর) — Бангладеш қаласы, Газипур аймағының әкімшілік орталығы.
Білім
Газипурда Бангладеш скауттарының жеке ұлттық жаттығу орталығы бар. .
Демография
Жылдар бойынша халық саны. :
Дереккөздер
Санат:Бангладеш қалалары
Гилл (Массачусетс)
Гилл (Gill) — Массачусетс штатының Франклин округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1 363 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38.4 км² шамасында. FIPS коды — 25-25730.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Лодзедгуяга
Лодзедгуяга — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Таврояга өзенінің оң жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Цветль
Цветль (Zwettl) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Цветль округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 11 511 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 256.07 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — ZT, ресми идентификациялық коды — 3 25 30.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Херберт Принц саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Тоса
Тоса (Touça) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Вила-Нова-ди-Фош-Коа муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 253 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,89 км² шамасында. Халық тығыздығы — 25,6 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Флумс
250px|thumb|Картада орналасуы Флумс (Flums) — Швейцарияның Санкт-Галлен кантонында орналасқан коммуна. Зарганзерланд округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4889 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 75.03 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3292, пошта индексі — 8890.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Санкт-Галлен елді мекендері
Янисрода
Янисрода (Janisroda) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Бургенланд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 212 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 3,81 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 84 240. Муниципалитеттің басшысы — Буркхард Шпехт.
Джессика Альба
Дереккөздер
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Әділгереев Халел Мұхамеджанұлы
Әділгереев Халел Мұхамеджанұлы 1904 жылы 28 сәуірде қазіргі Батыс Қазақстан облысы, Тайпақ ауданы, Қырыққұдық ауылында дүниеге келген. 1974 жылы қазан айының 17 күні  Алматы қаласында дүние салады. Көрнекті тарихшы. 1932 жылы Қазан шығыс педогокикалық институтын бітірген. 1939 жылдың қазанның 29 жүлдызында “ХVҚҚҚ-ХҚХ ғасырларда қазақтарда төлеңгіттер әлеуметтік тобының пайда болуы, рөлі және эволюциясы” деген тақырыпта диссертация қорғап, қазақтар арасында тұңғыш тарих ғылымының кандидаты атағын алды. 1934 - 1942 жылдар, 1946 — 1951 жылдар және 1954 — 1974 жылдар аралығында Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтының деканы, директоры, кафедра меңгерушісі, доценті қызметтерін атқарды. 1942 — 1946 жылдары арасында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1951 — 1954 жылдары Шымкент мұғалімдер институтында қызмет еттеді. Әділгереев қазақ әдебиеттанушылары мен тарихшыларының тұрпайы социологиялық әдістемелеріне қарсы шығып, шоқантануды бастаушылардың, Асфендияров Санжар Жафарұлы туралы алғаш қалам тартқандардың бірі болды. 1837 — 1947 жылдары Кенесары Қасымов бастаған қазақ халқының ұлт-азаттық қозғалысы жөнінде тарихшы Ермұхан Бекмахановтың тұжырымдамасын қолдағаны үшін  саяси қуғынға ұшырады.
Шығармалары
Шоқан Уәлихановтың саяси-әлеуметтік көзқарастары, “Әдебиет және искусство”, 1941 жылы, 1-саны; К истории образования казахского народа, Вестник АН КазССР, 1951 жылы, 1-саны; Абай Кунанбаев — как демократический мыслитель, Ученые записки КазПИ им. Абая, 1955 т.б.
Санат: 1904 жылы туғандар Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Қазақстан тарихшылары Санат:1974 жылы қайтыс болғандар
Аурих
Аурих (Aurich) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Аурих ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Сақ Мәуленқұлұлы Мәуленқұлов
Сақ Мәуленқұлұлы Мәуленқұлов (15 маусым, 1926 жылы Түркістан облысы, Кентауда туған) — кеңестік және қазақстандық даңқты ардагер кенші. Тау-кен саласындағы жаңа технологияларды енгізуге өз үлесін қосқан КСРО өнертапқышы. Қазақ КСРның Еңбек сіңірген құрметті кеншісі. КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері (1970). Тоғызыншы бесжылдықтың үздігі. «Шахтер Даңқы» құрметті белгісінің толық иегері. Тәуелсіз Қазақстанның ең жоғарғы Отан орденінің иегері. Түркістан облысының және Кентау қаласының Құрметті азаматы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан кеншілері Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері Санат:КСРО өнертапқыштары Санат:Қазақстан Конституциясына 20 жыл медалінің иегерлері Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері Санат:Түркістан облысының құрметті азаматтары
IC 4368
IC 4368 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 170329, NPM1G -09.0525.
Сыртқы сілтемелер
IC 4368 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
АЗ Алкмаар
Тарихы
1967 жылы 10 мамырда "Алкмаар" және "Занстрек" клубтары өзара бірікті де "АЗ АЛкмаар" деген атаумен ойнай бастады. Керемет табысы ретінде 1980/81 жылғы Еуромаусымдағы УЕФА Кубогында финалға дейін жеткен жетістігін айтуға болады. Англияның "Ипсвич" клубынан сырт алаңда 0:3 есебімен ұтылды да, өз алаңында 4:2 есебімен жеңіліп, екі ойын нәтижесі бойынша ағылшын клубы бұлардан басым түсті. Сол маусымда тұңғыш рет Нидерланд чемпионы атанды және Нидерланд кубогының иегері атанды. Арада 28 жыл өткен соң екінші рет ел чемпионы атанды.
2017/18 жылғы Нидерланд чемпионатында 3-ші орын алды да, 2018/19 жылғы маусымда Еуропа Лигасына қатысу мүмкіндігіне ие болды. Сондай, бұл маусымда Нидерланд кубогында финалға дейін жетті.
Сілтемелер
Санат:АЗ Алкмаар ФК Санат:1967 жылы құрылған футбол клубтары
Василий Андреевич Кошелев
thumb|Василий Андреевич Кошелев Василий Андреевич Кошелев
1948 жылы 3 қазанда РКФСР Башқұрт АКСР Архангельск ауданының Журавлиха ауылында туған. Орыс.
Әкесі - Кошелев Андрей Алексеевич, марқұм, жұмысшы болған. Анасы - Кошелева Мария Захаровна, марқұм, үй шаруасымен айналысқан.
С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін бітірген (1977), журналист; халықаралық кәсіби семинар-тренингтерге, оның ішінде АҚШ-та өткен семинарларға (2000-2008) қатысқан. «Лисаковск: істер мен есімдер географиясы» кітабының (1983) авторы, «Үміт қаласы» (1996) кітабының  құрастырушысы. «Лисаковск тарту күші» кітабының редакторы (2006), «Лисаковск дегеніміз - біз» тарихи-өлкетанушылық зерттеу жұмысының редакторы (2006); жергілікті, облыстық, республикалық, халықаралық бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған әлеуметтік мәселелер,  мәдениет, экология тақырыптарындағы саяси, экономикалық сипаттағы 7000-нан астам мақаланың авторы. «Нұр Отан» ХДП мүшесі ( 2007 жылдан).
1969 жылдың ақпан айынан - «Лисаковская новь» газетінің редакциясында әдеби қызметкер,  қалалық,  құрылыс бөлімдерінің меңгерушісі. 1974 жылдан - Лисаковск қалалық комсомол комитетінің бірінші хатшысы. 1974 жылдың наурыз айынан - «Лисаковская новь» газеті редакциясының саяси өмір бөлімінің меңгерушісі. 1986 жылдың желтоқсан айынан - «Лисаковская новь» газеті редакциясының редакторы. 1992 жылдың қыркүйек айынан - Лисаковск  қалалық әкімшілігі ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі. 1993 жылдың шілде айынан - Лисаковск арнайы экономикалық аймағының әкімшілік кеңес төрағасының орынбасары.
1995 жылдың сәуір айынан бері - «Лисаковская новь» газеті редакциясының редакторы. 2000 жылдан бері - «Лисаковская новь» газетінің редакциясы» ЖШС директоры.
Лисаковск қалалық мәслихатының 3-ші (2003-2007), 4-ші шақырылымдарының (2007-2012) депутаты, «Нұр Отан» ХДП өзін-өзі ұсынушы.
ҚР Журналистер одағын қайта  құрудың белсенді  қатысушысы, мүшесі (2000-2002). ҚР Журналистер құрудың белсенді қатысушысы, I, II, III  ҚР Журналистер конгрестерінің делегаты (2002, 2003, 2004). «Созидание» («Жасампаздық») Лисаковск қоғамдық бірлестігінің негізін  қалаушылардың бірі және кеңес мүшесі (2002-2008).
Қостанай облысы бас редакторлар клубының мүшесі «Еңбек ардагері» (1991), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001) медальдарымен, Қазақстанның Құрметті журналисі» (2008)  Құрмет белгісімен ҚР Ақпарат және  қоғамдық келісім министрлігінің  Құрмет грамотасымен (1998) марапатталған. «Таным» сыйлығының лауреаты (2007).
Әскери атағы - қатардағы жауынгер; соғыс уақытындағы әскери газеттің жауапты хатшысы.
Діни көзқарасы - «Отбасылық дәстүрге сәйкес православие дінің ұстанады. Дүниетанымы бойынша атеист. Дәстүрлі әлемдік діндер шектерінде ар-ождан бостандығын жақтаушы».
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Соломон, С.М. Киров, Н.Ә. Назарбаев (соңғы сайлау кезінде ҚР Президентінің сенімді өкілі болған), В.В. Путин.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Әлеуметтік бағытталған экономикаға ие зайырлы демократиялық мемлекет».
Хоббиі - библиофилия, нумизматика.
Сүйіп оқитын әдебиеті - ағылшын, американ, жапон еуропалық көркем әдебиет; деректі әдебиеттер (Еуразия және әлем халықтарының тарихы салысындағы зерттеулер); футурология.
Үйленген.Жұбайы-Кошелева Нина Ивановна (1949 жылы туған) зейнеткер. Қыздары - Минчукова (Кошелева) Светлана Васильевна (1970 жылы туған), Моисеенко (Кошелева) Ольга Васильевна (1975 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан журналистері Санат:1948 жылы туғандар
Адиссан
Адиссан (Adissan) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Безье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,46 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34002, пошта индексі — 34230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 936 адамды құрады. Халық тығыздығы — 209,87 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Сен-Лу (Алье)
Сен-Лу (Saint-Loup) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Виши округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,62 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 594 адамды құрады. Халық тығыздығы — 33,71 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Кеуектік қысым
Кеуектік қысым — таужыныстардағы гидродинамикалық қысымның өзгеруінен туындайтын қысым. Мыс, жер асты кеуекті таужыныстары қабатынан су тартқандағы гидродинамикалық қысымның ауытқуы кеуектік қысымға тікелей әсерін тигізеді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Үркер марапаты
«Үркер» (ағылш. Urker) — баспа, радио, интернет-журналистика саласындағы үздік жетістіктері үшін берілетін қазақстандық ұлттық сыйлығы. Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігі дарынды журналистер мен шығармашылық ұжымдарды анықтау, олардың кәсіби журналистиканы дамытуға қосқан үлесін мойындау және олардың шығармашылығына қоғамның кең назарын аудару мақсатында 2017 жылы құрған.
Бәйгеге қатысушылар
"Үркер-2020" сыйлығын алуға 2019 жылғы 01 қаңтар мен 2020 жылғы 01 қараша аралығында Қазақстан Республикасының аумағында жарияланған жұмыстар қабылданады. Контентті өндіретін және тарататын республикалық және өңірлік радиостанциялар, баспа және интернет-басылымдар бәйгеге қатыса алады.
2020 жылғы номинациялар
Биылғы жылы публицистерге жеке номинация арналды және Шерхан Мұртазаның құрметіне аталды. Шерхан Мұртазаның есімімен тек қазақ әдебиеті ғана емес, отандық журналистика да байланысты. Қазақстандық публицистика саласының майталманы кәсіби журналистердің бірнеше буынын тәрбиелеген еді.
ОФК Чемпиондар Лигасы 2015/16
ОФК Чемпиондар Лигасының 15-ші жарысы.
Финал
Санат: ОФК Чемпиондар Лигасы Санат:2015 жылғы футбол Санат:2016 жылғы футбол
Қазақстан музыкасы
Қазақстан музыкасы — Қазақстанның музыка өнері мен музыка индустриясы.
Қазақстан халықтарының бірегей, терең шынайы дәстүрлерінің қалыптасу және дамуы арқылы ұзақ тарихи процестердің нәтижесінде жеткен музыкалық мәдениетінің бай музыкалық мұрасы. Бұл тұжырымдама қазақ халқының музыка өнерін, XVI-XXI ғасырлардағы қазақ және қазақ жерін мекендеген басқа ұлттар композиторларының шығармалары, романстары, шығармашылық еңбектерін біріктіреді.
Қазақ халық музыкасы
thumb|right|200px|Қорқыт
thumb|right|100px|Тәттімбет Қазанғапұлы Қазақ халық музыкасының тарихына көне түркі дәуірінен бергі кезеңдегі музыка үлгілері мен тарихи-мәдени мәліметтер енеді.
XIX ғасырдың екінші жартысы Қазақстанның музыка өнерінің дамуы
XIX ғасырдың екінші жартысы Қазақстанның музыка өнерінің гүлденген дәуірі болды. Бұл кезеңде өмір сүрген көптеген аса көрнекті кәсіби композитор-әншілер мен күйшілердің шығармалары халықтың музыкалық классикасының негізін құрады. Көптеген халық композиторлары өз заманындағы білімді адамдар еді; олардың бәрі дерлік хат танитын, кейбіреулері орыс тілі мен араб тілін білетін, бірақ өз шығармаларын нотаға түсіріп жаза алмайтын еді.
XIX ғасырдың екінші жартысында Қазақстандағы музыка өнерінің дамуына Дәулеткерей Шығайұлы, Тәттімбет Қазанғапұлы, Ықылас Дүкенұлы сияқты композитор-музыканттар үлкен үлес қосты. Абай әндері қазақ халқы мен орыс халқының арасындағы бауырлас достықты нығайтуға игі ықпал етті. Пушкиннің «Евгений Онегин» поэмасынан аударған Татьяна хатының сөзіне шығарған «Татьянаның қырдағы әні» қалың елдің сүйікті әніне айналды.
Қазақ әндерін жазып алуда С. Г. Рыбаков көп еңбек сіңірді. Ол 100-ден астам ән жинады. Қазақтың ән әуендері оркестрлік шығармаларда да пайдаланылды.
Қазақстан музыкасы Азамат соғысынан соң
Азамат соғысы жылдарында Қазақстан музыкасы жаңа тақырыптармен толыға түскен еді. Алғашқы революцияшыл қазақ әндері туды. Ақындар мен әншілер Кеңес өкіметі идеяларын насихаттауда маңызды рөл атқарды. Әсіресе Сәкен Сейфуллиннің «Жас қазақ марселъезасы» атты революциялық рухтағы әні кең таралды.
Қазақстанның уездік орталықтарында жергілікті органдар Музыкалық мекемелерді ұйымдастыруға баса көңіл бөлді. Бұл халықты саяси ағарту міндеттеріне байланысты еді.
1919 жылы Ақмолада музыкалық мектеп, ал келесі жылы театр, музыка және би үйірмелері бар Халық үйі ашылды. Осы жылы Верныйда жергілікті гарнизонның мәдени ағарту коллегиясы жанынан П.М.Виноградовтың бастамасымен Қызыл әскерлер хоры ұйымдастырылды. Ұзамай-ақ қалада әскер пәлімдері мен парктерде ойнайтын симфониялық оркестр жұмыс істей бастады. 1920 жылы Орынборда музыка мектебі мен музыка кітапханасы, сондай-ақ халық аспаптары оркестрлері үшін көркемдік репертуар құрастыратын комиссия ұйымдастырылды. Петропавлда осы жылы халықтық консерватория ашылды. Бұл жылдары ұйымдастырылған музыкалық мекемелер радио мен теледидардың орнына халыққа идеологиялық тәрбие беруде маңызды рөл атқарды.
Халық арасынан талантты орындаушыларды іздеп тауып, кеңестік музыкалық ұжымдарға тарту үшін слеттер мен байқаулар өткізіле бастады. Қазақстанның көптеген аудандары мен облыстарында әншілер, ақындар, музыканттар байқауы тұрақты өткізіліп тұрды. 1922 жылы Қарқаралыда өткен байқауда бірінші орынды талантты әнші Ғаббас Айтпаев иеленді. 1924 жыды Петропавлда ірі ақын, сазгер әрі әнші Ыбырай Сандыбаев қатысқан слет өтті.
1923 жылы Мәскеуге Ә.Қашаубаев, И.Байзаков, Е.Өмірзақов, Ғ.Айтпаева, Қ.Байжанов, Қ.Жандарбеков, т.б. қазақ әншілері мен музыканттары шақырылып, концерт қойды. 1925 жылы жаңа астана Қызылордада Әміре Қашаубаев, Иса Байзақов, Елубай Өмірзақов, т.б. қатысуымен қазан халық музыкасының үлкен концерті өтті.
Қазақ музыка мәдениетін зерттеу және насихаттау ісінде қазақ музыка фольклорын қажымай жинаушы сазгер Александр Викторович Затаевичтің (1869—1936 ) рөлі үлкен. Орынборға 1920 жылы келген ол 3 жыл ішінде 1500-ден астам қазақ әндері мен күйлерін жазып алды. Республика үкіметі А.В.Затаевичтің еңбегін жоғары бағалап, оған 1923 жылы 9 тамызда Қазақ АКСР-нің Халық әртісі атағын берді. Ол барлығы — 2300 шығарма жазып алған, оның ішінде ұйғыр, дүнген, өзбек, қарақалпақ, татар, корей ұлттық музыкалары да бар. «Қазақ халқының 1000 әні» деген алғашқы жинағы 1925 жылы Орынборда, ал «Қазақ халкының 500 әні мен күйі» деген екінші жинағы 1931 жылы Алматыда жарық көрді. Ол жинаған қазақ халқының бай музыкалық қазынасы дүние жүзі елдерін Қазақстанның өзіндік музыка өнерімен таныстырды.
1926 жылы Қызылордада қазақ театры ашылып, Қазақстанның музыкалық орталығына айналды. Ол өзінің алғашқы онжылдығы бойында негізінен музыкалық театр болды. Қазақ көрермендерін тарту үшін театрда спектакльден кейін концерт берілетін.
1931 жылы Алматыда қуатты радио тарату станциясы жұмыс істей бастады. Радиоорталықта түңғыш қазақ кәсіпқой хоры ұйымдастырылды. Ұлттық өнер кадрларын даярлау үшін Алматыда 1932 жылы театр-музыка техникумы ашылды. Бұл республикадағы тұңғыш өнер оқу орны еді, сондықтан онда жұмыс істеу үшін қазақ тілін білетін және музыкадан теориялық білімі бар жігерлі адамдар қажет болды. Сондай мамандардың бірі — Ахмет Қуанұлы Жұбанов еді.
1933 жылы 29 сәуірде ғылыми-зерттеу кабинеті мен Алматы музыкалық-драмалық техникумының музыкалық-тәжірибелік шеберханасына музыкалық фольклорды зерттеу және қазақ халық аспаптарының үнін жетілдіру міндеті жүктелді. Жұмысқа А.Жұбанов басшылық жасап, Е.Брусиловский және ағайынды Прокофий мен Эмануэль Романенколар сияқты мамандар тартылды. Құрманғазы, Дәулеткерей, Абыл, Тәттімбет, Қазанғап, Ықылас, Сармалай, Сейтек, т.б. күйшілердің көптеген күйлері жазылып алынады.
А.Жұбанов кәсіби музыкалық білім жүйесінде домбырада және қобызда нотамен ойнауды үйрету қажеттігі жөнінде мәселе көтерді.
1935 жылы осы оркестрдің негізінде Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік филармониясы құрылды. Филармония республикадағы музыкалық-концерттік жұмыстың ұйымдастырушы орталығы болды. 1935 жылдың жазында халық аспаптары оркестрі Қазақстан бойынша тұңғыш гастрольге шықты. Оркестрдің репертуарындағы Кұрманғазының «Сарыарқа», «Серпер», «Балбырауын», Дәулеткерейдің «Қосалқа» күйлерін халық жылы қабылдады.
1936 жылы мамырда Мәскеуде Қазақстан әдебиеті мен өнерінің онкүндігі өтті. 23 мамырда Үлкен театрда өткен қорытынды концертте партия мен үкімет басшылары қатысты. А.Жұбанов басқарған оркестр өзінің ең таңдаулы шығармаларын орындады. 1936 жылы 3 қарашада Қазақ АКСР ОАК-нің қаулысымен А.Жұбановқа және солист әншілер У.Қабиғожин мен Л.Мұхитовқа республикаға еңбек сіңірген әртіс атағы берілді. А.Жұбанов оркестрге орыс және шетел классикасын, М.И.Глинканың «Руслан мен Людмила», П.И.Чайковскийдің «Қарғанын мәткесі», Ф.Шуберттің «Музыкалық сәт» операларынан үзінділер енгізді. 1938 жылдың қазан айынан бастап оркестрге Латиф Хамиди жетекшілік етті.
Ұлы Отан соғысы кезіндегі Қазақстан музыкасы
Мәдени қызмет көрсету мақсатымен 1941 жылы Алматыда майдандық концерт бригадалары ұйымдастырылды. Олардың құрамында республиканың көрнекті әнші-актерлері Күләш К.Ж.Байсейітова, Ж.Елебеков, М.Ержанов, Ғ.Құрманғалиев, Ж.Омарова, Е.Өмірзақов, Ү.Тұрдықұлова, Ә.Б.Үмбетбаев, М.Абдуллин, Б.Артықова, Н.Әбішев, Ш.Бейсекова, Қ.Лекеров; бишілер Ш.Жиенқұлова, З.Розмұхамедова; домбырашы Л.Мұхитов болды.
Концерттік бригадаларды жазушылар Ә.Әбішев, Ғ.Мұстафин, Ғ.Орманов, ҚазССР Халкомсовы жанындағы өнер істері жөніндегі басқарманыц бастығы С.Е.Толыбеков, директор Ф.А.Ф.А-Кузьмич т.б. басқарды. Тыл мен майдан арасындағы байланыстың нығая түсуі үшін майданнан тылға келген делегациялардың да маңызы зор болды. 1942-1943 жылдары Қазақстанға майданнан 16 делегация, ал 1944 жылы 6 делегация келіп кетгі. Олардың ішіңце Қазақставда жасақталған 8-гвардиялық атқыштар, Сталинградтық-дунайлық 73-гвардиялық, 391-, 310-, 314-атқыштар дивизияларының т.б. әскери бөлімдер мен құрамалардың жауынгерлері бодды. Олар кәсіпорындарда, колхоз, совхоздарда, оқу орындары мен ғылыми мекемелерде болып, өз бөлімшелерінің жауынгерлік жолы, полктес жолдастарының ерліктері туралы айтып берді. Қазақстан еңбекшілері делегацияларының майданға баруы әрі майдангерлердің тылға келіп кетуі, демалысқа келген Совет Одағынын, Батырларымен еткізілген кездесулер майдан мен тылдың байланысын бұрынғыдан нығайтты. Совет жауынгерлерін майданда қаһармандықпен соғысуға, тыл еңбеккерлерін жанқиярлық еңбекке жігерлендірді.
Кеңес одағының құрамында болған жылдардағы Қазақстан музыкасы
60–70-жылдарда ән жанрында жемісті еңбек еткен Б.Байқадамовтың, Ә.Еспаевтың, М.Маңғытаевтың, Ш.Қалдаяқовтың, Ә.Бейсеуовтің, Т.Базарбаевтың, Е.Хасанғалиевтің шығармалары халық ілтипатына бөленді. Кейінгі жылдары опера, симфония, балет саласында – С.Мұхамеджанов (“Ақан сері – Ақтоқты”), Б.Жұбаниязов (“Махамбет”), Жұбанова, Рахмадиев, С.Кибирова (“Үш торай”), А.Серкебаев (“Мой брат Маугли”), С.Еркінбеков (“Мәңгі алау”), аспаптық-камералық және вокалдық музыкада – Ж.Дастенов, Маңғытаев, Сағатов, Ж.Тұрсынбаев, Т.Мұхамеджанов, т.б. композиторлар жемісті еңбек етті.
Қазақстан өнер шеберлері Венгрияда (1970, 1973), Германияда (1970, 1972, 1975), Польшада (1971, 1975), Моңғолияда (1971), Чехословакияда (1972, 1974), Кубада кеңінен танымал болды. Азияда – Сингапур, Малайзия, Шри-Ланка, Пәкстан (1973), Үндістан; Еуропа елдерінде – Финляндия (1971), Франция, Германия (1972), Италия (1976), Швецияда (1970, 1984) өткізілген КСРО мәдениеті күндерінде Қазақстанның еңбек сіңірген ұжымдары – Құрманғазы атындағы халық аспаптар оркестрі, хор капелласы, ән-би ансамблі, классикалық би ансамблі, “Отырар сазы” оркестрі, “Гүлдер”, “Дос-Мұқасан”, “Арай” ансамбльдері, “Сазген” этнографиялық ансамблі, т.б. қатысты. КСРО халық артистері – Бибігүл Ахметқызы Төлегенова, Роза Бағланова, Ермек Серкебаев және Роза Жаманова қойған концерттерін шет ел көрермендері жоғары бағалады. 70-жылдарда Қазақ музыкасының талантты жас өнерпаздары бүкілодақтық және дүниежүзілік музыка сахнасына шықты. Олардың қатарында Паганини атындағы халықаралық скрипкашылар байқауының (Италия, Генуя, 1971) лауреаты Э.Нақыпбекова, Глинка атындағы бүкілодақтық әншілер бәйгесінің (Мәскеу, 1976) лауреаты М.Мұсабаев, осы байқаудың дипломанты Р.Жұбатырова, бүкілодақтық дирижерлер байқауының (Мәскеу, 1976) лауреаты Т.Мыңбаев, Герберт фон Кароян қорының халықаралық байқауының дипломанты (1978) Т.Әбдірәшев, Глинка атындағы бүкілодақтық әншілер байқауы (1975) мен Р.Шуман атындағы халықаралық әншілер байқауының (Германия, Цвиккау, 1977) және Рио-де-Жанейрода өткен әншілердің халықаралық байқауының (Бразилия, 1979) лауреаты Ә.Дінішев, халықаралық скрипкашылар байқауының (Белград, 1977) дипломанты және халықаралық скрипкашылар байқауының (Жапония, Токио, 1982) лауреаты А.Мұсаходжаева, Глинка атындағы бүкілодақтық әншілер байқауының (Мәскеу, 1977) лауреаты, әнші Ғ.Қ. Есімов, Болгарияда өткен халықаралық эстрада әндері байқауының (Болгария, София, 1977) “Алтын Орфей” жүлдесін жеңіп алып, “Алтын микрофон” атты халықаралық байқауда (Түркия, Стамбул, 1979) екінші орынды иеленген әнші Р.Рымбаева, Ж.Б. Виотти атындағы халықаралық пианинода ойнаушылар байқауының (Верчелли, 1980) үздік І сыйлығына ие болған Г.Қадырбекова, М.Лонг және Ж.Тибо атындағы байқаудың (Франция, Париж, 1983) жеңімпазы атанған Ж.Ж. Әубәкірова, Халықаралық скрипкашылар байқауының (Париж, 1985) лауреаты Г.Мырзабекова, т.б. бар. 1988 – 99 жылдары “Франциядағы қазақ күндерінде” Ж.Әубәкірова жеке концертімен, М.Бисенғалиев (скрипка), А.Бөрібаев (виолончель), Т.Ормантаев (пианино), М.Мұхамедқызы мен Н.Үсенбаева (екеуі де – әнші) өз өнерлерін көрсетті. 2003 жылы мамырда композитор Б.Жұманиязовтың “Махамбет” операсының (либреттосы – Б.Аманшиндікі) беташар қойылымы өтті. Қазақтың музыка мәдениеті аясында музыкатану ғылымы да қанатын кең жайды. Затаевич, Жұбанов, Ерзакович, Н.Тифтикиди, И.Дубовский, Ю.Аравин,М.Ахметова секілді аға буын ғалымдардың Қазақ музыкасын зерттеуге қосқан үлестері көп. Олардың ізін баса З.Қоспақов, Т.Бекхожина, Ә.Мұхамбетова, С.Елеманова, С.Күзембаева, Б.Қарақұлов, т.б. өнер зерттеушілері шықты. Бүгінде Қазақ музыкасы –аяғына нық тұрған, әлем мәдениетінде өзіндік орны айқындалған өнер саласына айналды.
Тәуелсіз Қазақстан музыкасы
Қазақстанның қазіргі даму барысында музыка мәдениетінің көп тармақты құрылымы қалыптасты. Республикада Европалық жанрдағы орындаушылық және композиторлық шығармашылықпен қоса, әуенді шығарудың жаңа дәстүрлі, әлемдік көпшілік музыка (рок, эстрада, джаз) және әлемдік концессиялардың діни музыкасы, Қазақстанды мекендеген халықтардың - ұйғырлардың, кәрістердің, немістердің, дұнғандардың орыстардың,татарлардың ауысша кәсіби фольклоры негіз салды. Республикада әртүрлі көркемдік профильдегі орындаушы ұжымдар - Мемлекеттік симфониялық оркестр, Құрманғазы атындағы қазақтың халық аспаптар оркестрі, хор капелласы, халық би ансамблі, Мемлекеттік квартет, эстрадалық ансамбльдер, үрмелі және джаздық оркестрі пайда болды. Қазақстан -әлемдік масштабтағы классикалық музыканы орындаушылар отаны. Ол "- Е. Серкебаев, Б. Төлегенова, Ғ. Есімов, Ә. Дінішев, Г. Қадырбекова, А. Мұсаходжаева, Ж. Әубәкірова, шетелдердегі қазақ музыкалық диаспорасының жұлдыздары - М. Бейсенғалиев, Э. Құрманғалиев, ағайынды Нақыпбековалар.
Бүгінгі күні Республикада к. Байсейітова және А. Жұбанов атындағы арнаулы балалар мектебі, Құрманғазы атындағы Алматы Мемлекеттік Консерваториясы, Астанадағы Ұлттық музыка Академиясы, Абай атындағы мемлекеттік опера және балет театры, Жамбыл атындағы Қазақ Мемлекеттік филармониясы, Қазақконцерт, М. Әуезов атындағы әдебиет және өнер Институты және басқа да музыкалық - біліми, ғылыми және мәдени мекемелер бар. Музыка бүгін мен болашақты, өткенді жалғастырушы алтын буын міндетін атқарып отыр.
Қазақстандық музыка фестивалдері
Жыл сайын біздің тәуелсіз республикамыз "Жігер", "Алтын алма", "Жаңа музыка күндері", "Азия дауысы" халықаралық сайысын, ал халық музыканттарын - дәстүрлі музыканың халықаралық фестивалін, жас орындаушылар фестивалін ұйымдастырылатын.
Дереккөздер
Санат:Қазақ музыкасы Санат:Қазақстан
Ербре (Иль және Вилен)
Ербре (Erbrée) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Фужер-Витре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 35,52 км² шамасында.