cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
КСРО Жоғарғы сотының әскери коллегиясы
Әскери коллегия – Әскери трибуналдың барлық жүйесіне басшылық жасайтын КСРО Жоғарғы Сотының құрамына енген коллегия. Әскери коллегияның 1-инстанциядағы сот ретінде ерекше маңызды қылмыстық істерді: генерал (адмирал) шені бар әскери қызметкерлердің не әскери құрама командирі мен одан да жоғары дәрежедегілердің қылмыс істерін, 2-инстанциядағы сот ретінде әскери округтар, топтар, флоттар мен жеке армиялардың әскери трибуналдарының сот үкімдеріне, шешімдеріне, ұйғарымдарына кассациялық, жеке шағым, наразылық түскен істерді, КСРО Жоғарғы сотының председателі, КСРО Бас прокуроры, олардың орынбасарлары, КСРО Жоғарғы сотының әскери коллегиясының төрағасы, әскери бас прокуроры наразылық білдірген істерді қарайды. Әскери коллегияда 1- инстанциядағы істер төрағаның, оның орынбасарының немесе мүшелерінің, екі халық заседателінің, ал 2-инстанциядағы істер Әскери коллегия үш мүшесінің қатысуымен қаралады. Әскери коллегияның төрағасын, оның орынбасарын және мүшелерін КСРО Жоғ. Кеңесінің Төралқасы 5 жыл мерзімге сайлайды. Оған жасы 25-ке толған әскери қызметтегі КСРО азаматтары сайлана алады. Оларды КСРО Жоғары Кеңесінің Төралқасы ғана мерзімінен бұрын қайта шақырып алуға құқылы. Әскери коллегияның халық заседательдері әскери бөлімдердің жалпы жиналысында ашық дауыспен 2 жылға сайланады.
Токугава Тадатэру
Токугава Тадатэру (16 ақпан 1592 жыл - 24 тамыз 1683 жыл) - Эдо кезеңінің жапон даймесі, Токугава тегінен шыққан алғашқы сегун болып табылатын Такугава Иэясу атты адамның алтыншы ұлы.
Өмірбаяны
Айдаһар жылы Эдо қаласында дүниеге келген, оның анасы Иэясу атты сегунның Чаа атты күңі болып табылады. Балалық шағында оны Тацучийо деп атаған. Такугава Иэясу ұлын Симоцукэ ауданындағы Минагава иелігін басқарған Минагава Хиротэру атты вассалының тәрбиесіне берген.
1599 жылы оған Токугава Иэясу Мусаси ауданындағы Фукая-хан иелігін тарту еткен. Мұрагер етінде танылған. 1602 жылы Симоса ауданындағы Сакура-хан жерін иелік ретінде берген. 1603 жылы Синано ауданындағы Каванакадзима-хан атты иелікке ауыстырылған.
Токугава Тадатэру Сэндай-хан атты иеліктің басшысы болып табылатын Датэ Масамунэ атты адамның Датэ Ироха атты қызына үйленген. 1610 жылы өзінінің ағасының Этиго ауданындағы Такада хан-жерін иеленген. Токугава Тадатэру әскери өнерге, шай рәсімдеріне, өзге ұлттармен қарым-қатынас жасауға қызыққан.
1614 жылы оған Осака шайқасында Эбо қаласында қалу жайлы бұйрық берілген. 1615 жылы Тадатэру Хидэтада атты басшының екінші Осака шайқасына қатысу жайлы ұрұқсатын алған. Бірақ ол бұл шайқасқа қатысуға асықпаған, сондықтан 1615 жылы Такада-хан иелігінен айырылған. Токугава Хидэтада атты сегун оны алғашында Исэ жеріне, кейін Хида және Синано аудандарына жер аударған.
Қазасы
1683 жылдың тамыз айында қартайған Токугава Тадатэру Такашима атты сарайдың абақтысында қайтыс болған.
Адамс (Массачусетс)
Адамс (Adams) — Массачусетс штатының Беркшир округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 8 485 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 59.4 км² шамасында. FIPS коды — 25-00555.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Байғара Қожасұлы
Байғара Қожасұлы (туған жылы 1700 — 3.11.1731, Арал теңізінің солтүстігі) — Алшыннан шыққан батыр. Ресей империясының отарлау саясатына қарсы күрестің алғашқы құрбандарының бірі. Әбілқайыр ханның Ресей қол астына ену туралы шешіміне бірқатар ру басылары келіспей, хан ордасы мен М. Тевкелев бастаған Ресей елшілігіне қарулы қарсылық көрсеткен. Баймұрат батыр бастаған қол 1731 жылы 22 қазанда елшілік пен хан ордасын қоршап, 15 жылқы барымталайды. Сырлыбай Қожасұлы бастаған топтың хан ордасына қарсы күресі бір жылдан астам уақытқа созылды. Хан ордасы мен елшілік күзетінің осы топпен 1731 жылы 3 қарашада өткен қақтығысы кезінде Байғара Қожасұлы оққа ұшқан. Байғара Қожасұлы қазасының арты үлкен дауға айналып, қарсылық күшейе түсті. Байғара Қожасұлының артында қалған Атабай, Жангелді, Сарт есімді үш ұлы болған. Байғара мың баламен соғысқа аттанған, ол шегінуді білмейтін еді - дейді оның ұрпақтары бабасын еске түсіріп. Кәзіргі таңда Байғара батырға арналып кесене салынып, оның аты көшеге берілді.
NGC 3633
NGC 3633 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Меншікті қаражат
Меншікті қаражат - кәсіпорынның шаруашылық қаражаты көздерінің бірі, субъектінің міндеттемелері шегерілгеннен кейінгі активтері.
Банктің меншікті капиталы экономикалық қаражат санатының бір түрі болып табылады. Ол мекеменің қалыптасу көзінің және ортаның өзгеруіне байланысты дұрыс қызмет ету үшін елеулі маңызға ие бола алады. Кәсіпорынды ашу кезінде, құрылтайшылар енгізген меншікті капитал серіктестіктің бастапқы қызметін ұйымдастыру үшін пайдаланылатын алғашқы қаражат немесе қызмет өсуі және кеңеюі кезеңінде қосымша қаражат бола алады. Бұдан басқа да, меншікті капитал мекемелерді қаржылық тұрақсыздықтан және шектен тыс тәуекелдерден сақтайды, оны банкроттықтан қорғанудан қамтамасыз етеді, ағымдағы шығындардың залалын жабады, клиенттің сенімін арттырады, клиенттердің коммерциялық және тұтыну тауарларына  деген қажеттіліктерін қанағаттандырады.
Түрлері
Меншікті қаражатқа жарғылық капитал, алып тасталған капитал, төленген (қосымша) капитал, төленбеген қосымша капитал, сақтық қор капиталы, бөлінбеген табыс (өтелмеген залал) жатады.
Дереккөздер
Санат:Бухгалтерлік есеп Санат:Капитал Санат:Қаржы талдауы
Айзельфинг
Айзельфинг (Eiselfing) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Розенхайм ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2901 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 34,87 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 87 126. Муниципалитеттің басшысы — Руперт Оберхубер.
Пуату — Шарант
Пуату — Шарант (Poitou-Charentes) — Францияның батысындағы бұрынғы аймақ, Пуату тарихи аймағына сәйкес келеді. 2016 жылдың 1 қаңтарынан бастап Жаңа-Аквитания аймағының бөлігі. Басты қаласы — Пуатье. Халқы — 1 777 773 адам (2011 жылы — аймақтар арасында 15 орын). Пуату ешкі ірімшігі, коньяк және устрица шаруашылығымен танымал.
Айзельфинг
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Пуату — Шарант
География
Ауданы: 25 810 км². Бұрынғы аймақ аумағынан Шарант, Вьенна, Севр-Нантез және Севр-Ньортез өзендері ағып өтеді.
Аймақтың тарихы
Аймақтың құрылуына дейінгі тарихи провинциялар туралы егжей-тегжейлі мақалалар:
Пуату — Шарант аймағының тарихы оның коллабораториялық Виши режимі кезінде қалыптасуынан басталады. Елдің оңтүстік-батыс бөлігі мен Францияның орталық бөлігінің батыс бөлігін бөлетін бұл аймақ ешқашан өзінің біртұтас тарихына ие болған емес және бұрынғы тарихи провинцияларды біріктіретін екі әсер ету орталығы — Тур және Бордо — арасында құрылған: Пуату провинциясының бір бөлігі. Ангумуа, Сентонж және Они провинциялары. Пуатье қаласы аймақтың префектурасы ретінде таңдалды, бұл артықшылығы үшін емес (көлемі бойынша ол шамамен Ла-Рошельге тең), тек жай ғана Пуатьеде өз университеті болғандықтан.
Әкімшілік бөлініс
Аймақтың құрамына Шарант, Шарант-Маритим, Де-Севр және Вьенна департаменттері кірді.
Әкімшілік
Сеголен Роял 2010 жылы екінші мерзімге Пуату — Шарант аймақтық кеңесінің президенті болып қайта сайланды.
Туризм
Аймаққа келетін туристердің көпшілігінің баратын жері Шарант-Маритим жағалауы.
Атлант мұхиты жағалауының болуы XIX ғасырдан бастап курорттық туризмнің дамуына себепші болды, ол Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін көп ұзамай отбасылық сипат алды, әр жаз маусымында Францияның батысындағы және тіпті солтүстігіндегі қалалардың тұрғындарын тартады. Шарант аралдары (Иль-де-Ре, Олерон және Иль-д'Экс) қазір туристер үшін арнайы жабдықталған Руайян, Фура және Шатлайон-Плаждың курорттары тартымды теңіз жағалауындағы курорттарынан кем емес. Осы қарқынды жазғы жағалауда негізгі орынды курорттық демалыс үшін де, білім беру үшін де Францияның ең көп баратын қалаларының бірі Ла-Рошель алады.
Өңірге келетін және негізінен Атлант мұхиты жағалауына ағылатын туристердің назарын аудару үшін аймақ қалаларда да, ауылдық жерлерде де танымдық туризмді дамытуға үлкен күш салды. Аймақтың материгінде таңғажайып тарихи ескерткіштер мен жай ғана назар аударарлық орындар (қамалдар мен алпауыт қожалықтар, романдық шіркеулер мен аббаттықтар, коллекциялар жиынтығы мен ашық аспан астындағы мұражайлар), сондай-ақ тамаша табиғи нысандар (Шарант өзенінің аңғары, Пуату-Шарант батпақтары, Ангумуа гроттары) орналасқан — мұның барлығын дәстүрлі туристік бағыттар бойынан табуға болады. Саяхатшылар сонымен қатар аймақтың материктік қалаларына — Пуатье, Рошфор, Сент, Коньяк және Ангулем — бай тарихи мұрасының немесе өзіндік мәдени іс-шараларының, соның ішінде көптеген фестивальдар мен көрмелердің арқасында қызықтырады.
Әрине, демалушылардың көпшілігі елдің оңтүстігіндегі курорттарда демалуға барады және сонымен бірге олар, жақсы жағдайда, аймақта қысқа тоқтайды, мысалы, Пуатье жанындағы Футуроскоп саябағына барады. Дегенмен, Шарант-Маритим жағалауы Францияның екінші ең танымал туристік бағыты болып табылады.
Мәдениет
Аймақта жыл сайын ірі мәдени және коммерциялық іс-шаралар өтеді: Франкофоли де Ла-Рошель француз тіліндегі музыка фестивалі, Франциядағы жалғыз теңіз яхталарының көрмесі, суда өтетін Grand Pavois de La Rochelle; Ангулемде Халықаралық комикс фестивалі мен Gastronomades аспаздық фестивалі, Коньяк қаласында Блюз құштарлықтары фестивалі және полиция кинофестивалі өтеді. Өңірдегі ең көне фестиваль — Конфоландағы Халықаралық фольклор фестивалі — 2012 жылы ол 55-ші рет өтті. Пуатье жанындағы Футуроскоп саябағы аймақтың орталық туристік бағыты болып табылады; ол жыл сайын миллионнан астам келушілерді тартады.
Музыка және театр өнеріне арналған француз фестивальдерінің арасында Понь-Эрисон мекеніндегі (Де-Севр департаменті) du Nombril бьенналесі барған сайын көрнекті орын алады.
Пуату — Шарант аймағының сәулеті маңызды романдық әсерлерді үнемі атап өтті. Аймақта жүздеген романдық шіркеулер бар, бірақ тарихи көшбасшылық саны бойынша Сентонж аймағына тиесілі, мұнда әрбір ауыл шіркеуі сол дәуірдің шынайы өнер туындысы болып табылады. XI және XII ғасырларда бүкіл аймақ құрылыс нысандарымен қамтылды. Қазіргі заманғы білгірлердің ең жоғары қызығушылық танытатындар арасында Тайзон ауылындағы көпір, Сент әйелдер монастыры, Ангулемдегі Сент Петр соборы, Ольндегі Сент Петр шіркеуі, Мель қаласындағы шіркеу, Пуатьедегі Нотр-Дам-ла-Гранд шіркеуі және басқа да көптеген жерлер...
Пуату — Шарант аймағының ең бай діни мәдени мұрасында романдық өнер басым. Аймақта 600-ге жуық сәулет ескерткіштері ұсынылған; олардың барлығы бірдей сәулет стилінің үлгілері, олар X ғасырда әйгілі Сент Сантьяго тауап ету жолы бойында таралған. Ұлттық ескерткіштер орталығы аймақтағы жүзден астам әйгілі тарихи орындарды аралауға шақырады. Бұл Францияның ұлттық мәдени мұрасының байлығын ашудың тағы бір жолы.
Гастрономия
нобай|260x260 нүкте| Мотей-сюр-фей ірімшігі, каштан жапырағында ұсталған
Сілтемелер
Санат:Францияның тарихи аймақтары
Грубеёль
Грубеёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ёрса өзенінің сол жағалауынан 189 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сарыбастау
Елді мекендер:
Тау:
Тегісшілдік
Тегісшілдік — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы ауыл, Тегісшілдік ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Қарқаралы қаласынан батысқа қарай 23 км-дей жерде, Жарлы өзенінің оң жағасында орналасқан.
Тарихы
Іргесі 1933 жылы ауыл шаруашылығын ұжымдастыру кезінде қаланған. 1965 жылдан қой өсіретін кеңшардың орталығы болып келді. Тегісшілдікте кеңшар негізінде шаруа қожалықтары құрылды.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1212 адам (608 ер адам және 604 әйел адам) болса, 2009 жылы 1034 адамды (527 ер адам және 507 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Елді мекендерінде (Тегісшілдік, Жарлы, Шұңкырқұдық) 3 мектеп, отбасылық- дәрігерлік амбулатория, мәдениет үйі, саз мектебі, 3 кітапхана, пошта байланыс торабы жұмыс жасайды. Ауыл елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы байланысады.
Дереккөздер
Санат:Қарқаралы ауданы елді мекендері
Андер Эррера
Андер Эррера Агуэра (исп. Ander Herrera Agüera; 1989 жылы 14 тамызда Бильбао қаласында туылды) — испаниялық және баскиялық футболшы, «Пари Сен-Жермен» футбол клубының жартылай қорғаушысы.
Клубтағы мансабы
нобай|солға
Реал Сарагоса
Алғашында жастар «Амистад» және «Сарагосу» клубтарында өнер көрсетті. 2008 жылы «Сарагосаның» қосалқы командасына ауысып кетті. Испания чемпионатында алғаш рет 2009 жылы 29 тамызда «Тенерифе» клубына қарсы 71 минутта Джермейн Пеннантты ауыстырып, алаңға шықты. Алғашқы голын жоғарғы дивизионда 6 желтоқсанда «Мальорки» клубының қақпасына соқты. 2009/10 маусымда жалпы Эррера 30 матч өткізіп, 2 голмен ерекшеленді.
Атлетик Бильбао
2011 жылы жазда «Атлетик Бильбао» Андерді 7,5 млн. евроға сатып алды. Алғаш ойыны 2011 жылы 18 тамызда Еуропа Лигасында «Трабзонспором» клубына қарсы өтті.
2013 жылы тамыздың аяғында «Атлетик» ағылшындық «Манчестер Юнайтедтің» ойыншыны 25 млн.фунтқа сатып алу туралы келісімін қабылдамады.
Манчестер Юнайтед
2014 жылы 26 маусымда «Манчестер Юнайтед» қайтадан сатып алу туралы сұраныс жасады, осы жолы трансфер құны 29 млн.фунт болды. Осы күні испаниялық клуб контракты сатып алып, ойыншы Манчестер Юнайтдетің сатысына қосылып, 4 жылдық контракқа қол қойды. Алғашқы ресми матчын 2014 жылы 16 тамызда Премьер-Лиганың бірінші турында Суонси Ситиге қарсы ойнады. 14 қыркүейкте Юнайтед үшін алғашқы голын «Куинз Парк Рейнджерстің» қақпасына соқты.
Ұлттық құрамада
20 жасқа дейінгі Испания құрамасымен Эррера 2009 жылғы жастар әлем чемпионатына Египетқа барды. Турнирде 4 матч өткізіп, 2 гол соқты. Алайда, Испания 1/8 финалда Италияға 1:3 есебімен жеңіліп, турнирден шығып кетті.
2011 жылы жастар Еуропа чемпионатында Андер барлық матчтарды ойнап, командасында өте үлкен рөль атқарды. Бір голды алғашқы Англияға қарсы ойында соқты, ал екіншісін Эррера финалда Швейцарияның қақпасына соқты.
Сілтемелер
Санат:14 тамызда туғандар Санат:Бильбаода туғандар Санат:Испания футболшылары Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары Санат:Жасөспірімдер арасында футболдан Еуропа чемпиондары Санат:Реал Сарагоса ФК ойыншылары Санат:Реал Сарагоса Б ФК ойыншылары Санат:Атлетик Бильбао ФК ойыншылары Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының футболшылары Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары
Бомец-лез-Ер
Бомец-лез-Ер (Beaumetz-lès-Aire) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Сент-Омер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,43 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 218 адамды құрады. Халық тығыздығы — 49,21 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Нядокота
Нядокота — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Хоса-Я өзенінің сол жағалауынан 8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 9 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Алтынсарин даңғылы (Алматы)
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Клайн-Лукков (Алдыңғы Шығыс Померания)
Клайн-Лукков (Алдыңғы Шығыс Померания) (Klein Luckow) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Иккер-Рандов ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 222 адамды құрайды (2010). Алып жатқан жер аумағы 19,40 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 62 026. Муниципалитеттің басшысы — Клаус Циммерман.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Ауыздық (бөлшек)
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Пайыз торғай
нобай Пайыз торғай (Carduelis carduelis) – Қунақ тұқымдасының бір түрі. Дене тұрқы 13-16 см, салмағы 16-22 г. Маңдайы мен тамағының асты қызыл, арқасы мен бауыры қоңыр, қанатының үсті ашық сары жылтыр. Ол Еуропа, Солт. Африка, Азияда таралған. Қазақстанда Көкшетау, Семей облыстарында, Алтайда, Іле, Талас Алатауында тоғайлы, шабындық жерлерде, бау-бақша, парктерде кездеседі. Ұясын ағаш басына жасап 4-6 көкшіл жұмыртқа салады, жылына екі рет 12-13 күнде балапан басып шығарады. Пайыз торғай арам шөп тұқымын және зиянды насекомдарды жеп пайда келтіреді. Жақсы сайрайтын құс.
Дереккөздер
Санат:Торғайтәрізділер
Ақсерек пен көксерек
Ақсерек пен көксерек - қазақ балаларының дәстүрлі ұлттық ойынының атауы. Әр кезеңде, әр өлкеде түрліше аталғанымен ойналу реті бірдей (толығырақ қ. Айгөлек). Қазақ өлкесін зерттеу Орынборлық коғамының еңбектерінің бірінде (1921 ж.) Орал облысы Темір болысының тұрғыны Дәулетияр Имашев «Мылқау тотай» деген ойын туралы айтады. Оны жылдың жылы мезгілінде ауылды жерде, 6-15 жас аралығындагы балалар жиналып ойнайды. Ойыншылар саны 6 адамнан кем болмауы керек және ойыншылар санының жұп болғаны абзал. Ойын мынадай кіріспемен басталады: ойынға қатысушылардың арасынан бойлары сұңғақ екі ойын басшысын таңдап алады. Ортаға шыққан ол екеуі таяқ ұстасып сайысу арқылы қай жеңгені бірінші болып өзіне ойыншы әріптес таңдайды. Осылай екі топ жасақталады да, әр топ бір- бірінен алысырақ (шамамен 10-15 қадам, кейбір деректерде 20 қадам) барып, қатарласып қол ұстасып тұрады. Әлгі ойынды бастайтын топтың басшысы: «Мылқау тотай, бізден сізге кім керек?» деп айтады. Сол кезде қарама-қарсы тұрған топ басшысы өздеріне керекті қарсыластарының арасынан біреуінің атын атайды. Аты аталған ойыншы, бар пәрменімен жүгіріп қол ұстасып қатар тұрған қарсы топтың екі ойыншысының ұстасып тұрған қолын үзіп өте шығуға әрекет етеді. Ал қарсылыстары қолдарын мықты ұстап, үздірмеуге тырысады. Егер жүгіріп келген адам қарсыластарының қолдарын үзіп кетсе сол топтан, басшысынан басқа бір ойыншыны өзімен бірге алып кетеді. Қол ұстасып тұрған қатарды үзіп өте алмай қалса, онда сол топта өзі қалып қояды.
Содан кейін екінші топқа кезек келеді, басшысы (кейбір деректерде әріптестері қосылып топпен) айқайлап: «Мылқау тотай, бізден сізге кім керек?» деп дауыстап сұрайды. Олар қарсы жақтың біреуінің атын атап шақырады. Реті болса, жасы кішкене, әлсіз ойыншыны шақырып, өздерін утып алып, тобын көбейтуге тырысады. Осы тәсілмен ойын, бір топтың адамдары бітіп қалғанша жалғастырыла береді. Жеңген топ, жеңілген топты келемеждеп, әр түрлі сөздер айтып мазақтайды. Болмаса жеңілген топ ойыншылары, жеңген топ ойыншыларын арқаларына салып, белгілі бір межеге дейін апару сияқты айыптарды орындайды. Аталған ойын барлық ұлыстарда қолданылады.
Рафаль
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аликанте елді мекендері
Ақсерек пен көксерек
Ақсерек пен көксерек ойынының жаңартылып, байытылған нұсқалары көп және оның бірі айгөлек, ақ керек деп аталатын ойында жарысушы екі тарап ойынға қатысуды шақыруды топтасып тұрған қарсы жақ өлеңмен хормен айқайлап айтып жеткізеді. Ақ серек пен көк серек! Тауып алдым бәйтерек! Жалындаған күн керек! Жалпы достан кім керек? Анау тұрған үл керек! Оның аты — Еркебек,
Келсін бізге ертерек! - деп, өлеңдетіп карсы жақтың бір ойыншысының атын атап шақырады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Өсу карқыны
Өсу карқыны - зерттеліп отырган көрсеткіштің абсолюттік өсімінің салыстырмалы база ретінде қабылданған уақыттық қатардың тиісті деңгейіне қатынасы.
Авиацияның аэродромдық маневрі
Авиацияның аэродромдық маневрі — авиациялық бөлімдердің (құрамалардың) негізгі орналасқан аэродромын ауыстыру, сондай-ақ уақытша орналасу аэродромын пайдалану, қалыптасқан жағдайда қажетті күштерді топтастыру  үшін ұрыс қимылдары (жаттығулар)  барысында авиацияның ұйымдасқан түрде орын ауыстыруы.
Дереккөздер
{{wikify
{{Суретсіз мақала}}
Санат:Әскери іс
Ауыздық
Ауыздық сөзі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін:
IC 4263
IC 4263 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47270, UGC 8470, MCG 8-25-7, ZWG 246.4.
996 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:996 жылы туғандар
Барометр
thumb|Барометр Барометр (baros— ауырлық және metreo — өлшеймін) — атмосфералық қысымды өлшеуге арналған құрал. Ең көп таралғаны — сынапты барометрлер. Олар ыдыстарының пішініне қарай табақшалы (а), сифонды (ә) және сифонды-табақшалы (б) болып ажыратылады. Сынапты барометрдің жұмыс әрекеті атмосфералық қысымның барометрлік түтіктегі сынап бағанасы қысымымен теңгерілуіне негізделген. Барометрдің сезгіштігі — 1 Па. Атмосфералық қысымның өзгерісін жазу үшін барограф қолданылады.
996 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:996 жылы қайтыс болғандар
Барометр
Қосымша
Барометр (грекше ауырлық өлшеу) — атмосфералық қысымды өлшейтін аспап. Сынапты барометр, анероид және дифференциалды барометрлер деп бөледі. Құрылысы бойынша сынапты барометр шыны аяқты және сифондық болып бөледі. Барометрлік нивелирлеу - барометр арқылы жер бетінің белгілі бір нүктелеріндегі атмосфералық қысымды өлшеп және ауа температурасын ескере отырып нүктелердің биік айырымын анықтау әдісі. Үйлесімді байқау әдісін екі байқаушы жүргізеді. Бастапқы нүктеде барометрлердің, термометрлердің және сағаттардың көрсеткіштерін салыстырып, бір байқаушы сонда қалады да, уақыттың тең аралығы сайын, мысалы, 30 мин. сайын барометрден, термометрден және сағаттан есептеу алады және жазады. Екінші байқаушы анықталатын нүктелерде өлшеу уақытында осындай есептеулер алады және жазады. Биік айырымын есептеу үшін бірінші байқаушының барометрінің және термометрінің көрсеткіштері екіншінің өлшеу мерзіміне интерполяцияланады. Аудандарды нивелирлегенде аудан ортасында таңдалған станцияда келіскен мерзімде байқаулар жүргізіледі, одан анықталатын нүктелерге дейін бағытжолдар салынады да, аспаптардың көрсеткіштерін тексеру мақсатымен станцияға қайтып келеді. Нивелирлеудің ең дәл әдістерінде изобаралық беттердің еңістігін және температуралық градиенттің өзгеруін ескереді.
996 жыл
Түсініктемелер
*
Барометр
Барометр-анероид
thumb| alt=A.| 1-сурет. Э. Торричелли тәжірибесіндегі сынапты түтікке вертикаль шкала орнатса, қарапайым сынапты барометр пайда болады. Сынапты барометрдегі сынап бағанының биіктігі 1 метрге жуық әрі оны тік етіп орнату немесе іліп кою керек. Сондықтан ондай барометрді алып жүру қиын әрі ыңғайсыз және қауіпті де, өйткені сынаптың буы - улы. Әсіресе кемеде, ұшақта, барометр өте қажет болған басқа да жағдайларда оны қолдану тіпті мүмкін емес. Сондай кездерде атмосфералық қысымды өлшеу үшін барометр-анероидтар (грекше анероид - сұйықсыз) кеңінен колданылады. Барометр-анероид беті толқын тәрізді қатпарланған дөңгелек жұқа металл қорапшадан (1) тұрады (1-сурет). Оның ішіндегі ауа сорып шығарылған. Атмосфералық қысымның әрекетінен қорапша қабысып қалмауы үшін оны серіппе (2) арқылы керіп қояды. Атмосфералық қысым өзгергенде қорапшаның көлемі де өзгереді. Соның салдарынан серіппе созылады немесе сығылады. Мысалы, атмосфералық қысым артқанда қақпақ төмен қарай майысады да, серіппе керіліп ұзарады. Ал қысым кемігенде қақпақ қайтадан орнына келеді де, серіппе, керісінше, жиырылады. Беріліс тетігі (3) серіппенің осы қозғалысын құралдың шкаласы бойымен жылжып отыратын көрсеткішке (4) береді. Шкала (5) миллиметр сынап бағанымен (мм сын.бағ.), кейде килопаскальмен (103 Па) градуирленеді. Атмосфералық қысым атмосфералық құбылыстармен байланысты болғандықтан, барометр шкаласына қарап ауа райын да болжауға болады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Метеорология Санат:Құралдар Санат:Итальяндық өнертабыстар
Медово (Добрич облысы)
Медово (Медово) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Сен-Дьйонизи
Сен-Дьйонизи (Saint-Dionizy) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,42 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30249, пошта индексі — 30980.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Наг (Пурдан тармағы)
Наг — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пурдан өзенінің оң жағалауынан 0,3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Еуропа чемпиондары кубогы 1964/65
Еуропа чемпиондары кубогы 1964/65 — аталмыш тунирдің 10-шы маусымы, "Интернационале" клубы екінші рет чемпион атанды.
Сілтемелер
Санат:1964 жылғы футбол Санат:Еуропа чемпиондары кубогының маусымдары Санат:1965 жылғы футбол
Оргозоло
Оргозоло (Orgosolo) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Нуоро провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4418 адамды құрайды (2010). Халық тығыздығы 19,75 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 223,66 км² шамасында. Пошта индексі — 08027.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Assunta. Жыл сайынғы мерекесі — 7 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Райден
250px|thumb|Картада орналасуы Райден (Reiden) — Швейцарияның Люцерн кантонында орналасқан коммуна. Виллизау округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5912 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27.12 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1140, пошта индексі — 6260.
Порту-де-Овелья
Порту-де-Овелья (Porto de Ovelha) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 83 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,29 км² шамасында. Халық тығыздығы — 5,8 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Обиак (Жиронда)
Коммунаның INSEE коды — 33017, пошта индексі — 33430.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 244 адамды құрады. Халық тығыздығы — 43,42 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Кребс циклі
Кребс циклі (Цитрат циклі Кребс циклі үшкарбон қышқылы циклі, лимон қышқылының циклі) - бұл бос көміртекті ацетилдік фрагменттің толық тотығуына әкелетін реакциялар жүйесі. Циклдің Ханс Кребс көптеген реакцияларын ашып зерттегендіктен оның атын берген және 1953 жылы Нобель сыйлығы берілді. Цитрат циклі белоктар, көмірсулар, майлар тотығуының жалпы және соңҒы жолы болып табылады. Цитрат циклінің барлық реакциялары митохондрияда шоғырланған. Толық цикл жолында келесі процесстер өтеді: · ацетилдік қалдықтың толығымен СО2-нің екі молекуласына дейін тотығуы;· тотықсызданған НАД+ -тің 3 және ФАД+ -тің 1 молекуласы түзіледі; · субстраттық фосфорлануда ГТФ-тің 1 молекуласы түзіледі. Кребс циклінің ферменттері.1-пируватдегидрогеназдық комплекс, 2-цитратсинтаза, 3-аконитаза, 4-изоцитратдегидрогеназа, 5-a-кетоглутаратдегидрогеназалық комплекс, 6-сукцинил-КоА-синтетаза, 7-сукцинатдегидрогеназа, 8-фумараза, 9-малатдегидрогеназа. Цитратсинтаза. Циклдің бірінші реакциясы-бұл оксалоацетат пен ацетил-КоА-ның конденсациялануы. Реакция АТФ-тің гидролизденуінен бөлінген энергияны пайдаланып, цитратсинтазаның катализдеуімен цитрат түзіп өтеді. Аконитаза. Циклдің екінші реакциясы - бұл цитраттың аконитаза ферменті әсерінен молекулаішілік қайта құрылып (изомерленіп) изоцитраттың түзілуі. Құрамында гемдік емес темірі болатын, стереоспецификалық фермент аконитаза -ОН тобын көрші көміртегіне ауыстырады. Изоцитратдегидрогеназа. Циклдің үшінші реакциясы бұл изоцитраттың тотыҒып декарбоксильденіп және дегидрленіп, изоцитратдегидрогеназа катализдеуімен a-кетоглутараттың түзілуі. Реакцияда ИДГ кофакторы НАД+ екі протонды қосып алып НАДН2-ге айналады. ИДГ митохондриялық -кофакторы НАД+ және цитоплазмалық пен митохондриялық -кофакторы НАДФ+ түрлеріне бөлінеді. Бұл реакциядағы түзілген СО2 цитрат синтезіне жұмсалады. a-Кетоглутаратдегидрогеназа. Циклдің төртінші реакциясы-бұл a-кетоглутараттың декарбоксилденіп және дегидрленіп, a-кетоглутаратдегидрогеназа катализдеуімен, сукцинил-КоА түзіледі. Реакциябарысында СО2 және тотықсызданған НАДН2 бөлінеді. Бұл қайтымсыз реакция Сукцинил-КоА-да макроэргиялық байланысы бар қосылыс. Сукцинил-КоА-синтетаза (сукцинилтиокиназа).Циклдік бесінші реакциясы-бұл. Сукцинил-КоА-ның сукцинатқа айналады. Макроэргиялық байланыстың үзілуінен түзілген энергиядан ГДФ фосфорланып ГТФ түзіледі.Бұл субстраттық фосфорлану реакциясы да болып табылады. Сукцинатдегидрогеназа. Циклдің алтыншы реакциясы бұл сукцинаттың фумаратқа дегидрленіп айналуы.Реакцияда ФАД екі протонды қабылдап ФАДН2-ге айналады. Фумараза. Циклдің жетінші реакциясы – бұл фумаразаның катализдерімен малаттың түзілуі.Малатдегидрогеназа. Циклдің сегізінші реакциясы бұл малаттың дегидрленіп оксалоацетатқа айналуы. Реакцияда үшінші тотықсызданған. НАДН2 түзіледі. Осы реакциямен циклдің бір айналымы аяқталады. Түзілген оксалоацетат жаңа келген ацетил-КоА молекуласымен циклдің жаңа айналымын бастауға қатыса алады. Кребс циклінің биологиялық маңызы.1.ЦЦ –АТФ-тің негізгі шығу көзі; 2.ЦЦ-бұл барлық кластағы қосылыстардың катаболизмінің терминалдық этапы, 3.ЦЦ-анаболизм процессінде маңызды роль атқарады.
Ваит Абдул-Хамидович Талғаев
Ваит Абдул-Хамидович Талғаев (11 мамыр 1953, Жамбыл, Қазақ КСР, КСРО) — КСРО футболшысы, КСРО және Қазақстанның футбол бапкері. Қазақстандағы ең табысты бапкерлердің бірі.
Карьерасы
1982 жылы "Қайратта" ойнап жүріп футболшылық ғұмырын аяқтады да, тоқсаныншы жылдары бапкерлік қызметке кірісті. Көп басқарған ұжымдары — Қазақстанның "Тараз" командасы мен Ресейдің "Ахмат" (ол кезде "Терек" деп аталатын) клубы.
2000 жылы Қазақстан Ұлттық құрамасын жаттықтырды. Ұлты шешен болғанымен өзін қазақ сезінетін футболшалардың бірі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тараз ФК ойыншылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:КСРО футболшылары Санат:Ахмат ФК ойыншылары Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары Санат:Атырау ФК жаттықтырушылары Санат:Ахмат ФК жаттықтырушылары Санат:Жетісу ФК жаттықтырушылары Санат:Тараз ФК жаттықтырушылары Санат:Ертіс ФК жаттықтырушылары Санат:Қайсар ФК жаттықтырушылары Санат:Ордабасы ФК жаттықтырушылары Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Генетика
Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің заңдылықтарын ашып, оларды қоғамды дамыту үшін пайдаланудың жолдарын шешуде генетика ғылымы зор үлес қосты. Сондықтан, биология ғылымының басқа салаларының арасында маңызды орын алады. Жер бетіндегі тірі материяның дамуы олардың үздіксіз ұрпақ алмастыруымен қатар жүріп отырады. Тіршілік организмдердің көбеюімен тікелей байланысты. Сол арқылы белгілі бір биологиялық түрге тән белгілер мен қасиеттер ұрпақтан-ұрпаққа беріліп отырады. Басқаша айтқанда, ұрпақтар белгілі дәрежеде өзінің ата-анасына ұқсас болып туады. Мұны тұқым қуалаушылық дейді. Көпшілік жағдайда организмнің белгілері мен қасиеттері өзгермей біршама тұрақты түрде берілетіндіктен, ұрпағы ата-аналарына ұқсас болып келеді. Бірақ олардың арасында толық ұқсастық болмайды. Бір ата-анадан тарайтын ұрпақтың бір-бірінен қандай да бір белгісі жөнінен айырмашылығы болады.Организмнің тұқым қуалаушылық қасиеті сыртқы орта факторларының әсерінен үнемі өзгеріп отырады. Оны — өзгергіштік дейді. Көбею барысында организмнің белгілі бір қасиеттерінің тұрақты сақталуымен қатар, екінші біреуі өзгеріске ұшырайды. Осыған байланысты олар жаңарып, түрлене түседі.Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік — бірімен-бірі қатар жүретін, бір жағынан бір-біріне қарама-қарсы, өзара тығыз байланысты процестер. thumb|right|180px| [[ДНҚ фрагмент.]]
Генетика тарихындағы үшінші кезең
Генетика тарихындағы үшінші кезең 1953 жылдан басталады. Ол — химия, физика, математика, кибернетика сияқты нақты ғылымдардың зерттеу әдістері мен электрондық микроскоп, рентгенқұрылымдық анализ, т.б. қолданудың нәтижесінде молекулалық генетика негізінің қалануы.1944 жылы американдық микробиолог әрі генетик О.Эври тұқым қуалаушылықтың материалдық негізі — ДНҚ екендігін дәлелдеді. 1953 жылы американдық биохимик әрі генетик Дж. Уотсон мен ағылшын биофизигі Ф.Крик ДНҚ молекуласының молекулалық құрылымының моделін жасады.Қазіргі кездегі генетиканың дамуы тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік туралы ілімнің барлық салаларында зерттеу жұмыстары молекулалық деңгейде жүргізілетіндігімен ерекшеленеді. Мысалы, генді организмнен тыс қолдан синтездеу, дене клеткаларын будандастыру, генетикалық материалдың алмасуы (рекомбинация), геннің қайта қалпына келуі (репарация), биополимерлерді қолдан синтездеу, гендік инженерия сияқты проблемаларды зерттеу кеңінен таралып отыр.Генетика мен селекцияның дамуына Қазақстан ғалымдарының да қосқан үлесі ерекше. Алшақ будандастыру, мутагенез, полиплоидия, гетерозис, т.б. мәселелерді қамтитын генетикалық зерттеулер жүргізілуде. Дәнді және техникалық дақылдарды түрішілік және түраралық будандастырудың нәтижесінде бидайдың, арпаның, көксағыздың, жүгері мен қант қызылшасының жоғары өнімді будандары мен сорттарын алуда К.Мыңбаев, А.Ғаббасов, Ғ.Бияшев, Н.Л.Удольская және т.б. еңбектері зор. М.Х.Шығаева мен Н.Б.Ахматуллина микроорганизмдер генетикасының дамуына айтарлықтай үлес қосты. Н.С.Бутарин, Ә.Е.Есенжолов, А.Ы.Жандеркин алшақ будандастыру әдісімен қойдың архар-меринос тұқымын алды. М.А.Ермеков, Ә.Е.Еламанов, В.А.Бальмонт, т.б. қазақтың ақбас сиырын, Алатау сиырын және Қостанай жылқысын, т.б. асыл тұқымдарды шығарды.
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:Генетика
КАФ Чемпиондар Лигасы 2014
КАФ Чемпиондар Лигасының 50-ші жарысы.
Дереккөздер
Санат: КАФ Чемпиондар Лигасы Санат:2014 жылғы футбол
Ұлт-азаттық қозғалыс
thumb|right <p style="text-indent: 25px;"> Ұлт-Азаттық Қозғалыс - ұлттық тәуелсіздікті жеңіп алуға, шетелдік үстемдікті, отарлық езгі мен қанауды жоюға бағытталған күрес. Бұл қозғалыстар орта ғасырлардан бастау алады. Орта ғасырларда халықтар мен ұлттық топтар жат жерлік езгіге қарсы күресіп, өздерінің өмір сүріп, даму құқықтарын қорғады (мысалы, оңтүстік славяндардың түрік үстемдігіне, чех халқының неміс отаршыларына қарсы күресі, т.б.). <p style="text-indent: 25px;"> 16 — 19 ғ-ларда ұлттық сананың өсуі шетелдік құлданушылар мен езгіге ұшыраған халықтардың арасындағы қарама-қайшылықтардың шұғыл шиеленісуіне себеп болып, жат жерлік үстемдікке қарсы күреске шаруалар мен қала халқының қалың топтары тартылды. Оған капит. қатынастардың дамуы нәтижесінде жалпы ұлттық рыноктың құрылуы себеп болды. Мемлекеттілігі жоқ немесе одан айрылған халықтардың ұлт-тық мемлекеттер құруға ұмтылысы үстем ұлттардың қарама-қарсылығына ұшырады. Мысалы, патшалы Ресей, Германия мен Австрия-Венгрия езгісіне түскен поляк халқы, Австрия-Венгрия империясы құрамындағы чехтар, словактар, словендер, хорваттар, т.б. Осының нәтижесінде халықтардың өзін-өзі билеуге қол жеткізуіне ұмтылған ұлттық қозғалыстар пайда болды. Бұл қозғалыстар демокр. сипат алып, оны ұлттық буржуазия өкілдері басқарды. 16 — 18 ғ-лар Батыс Еуропа, Солт. Америка елдері үшін ұлттық қозғалыстардың даму және ұлттық мемлекеттердің қалыптасу дәуірі болды (Нидерланд бурж. революциясы, Солт. Америкадағы Тәуелсіздік үшін соғыс, т.б.). 19 ғ-дың 2-жартысында Германия мен Италияның бірігуі аяқталып, болгар, румын, серб ұлттық мемлекеттері өмірге келді. Чех, поляк, фин халықтарының тәуелсіздік үшін күресі өріс алды. Екінші дүниежүзілік соғыс (1939 — 45) жылдары Еуропа халықтарының гитлеризмге қарсы күресі де белгілі бір мөлшерде ұлт-азаттық сипат алды. thumb|left <p style="text-indent: 25px;"> 19 — 20 ғасырларда Ұлт-Азаттық Қозғалыснегізінен Азияда, Африка мен Латын Америкасын да күшейді. 19 ғ-дың соңы мен 20 ғ-дың бас кезінде ірі державалардың экспансия сы бұрын-соңды болмаған құлаш жайып, отарлық жүйе пайда болды. Азия, Африка мен Латын Америкасы елдері монополистік капитал тарапынан ұлттық езгі мен қанаудың нысандарына айналды. Бұл елдердегі Ұлт-Азаттық Қозғалысметрополия мен езілген халықтардың арасындағы қарама-қайшылықтардың ерекше шиеленісуінің көрінісі болды. Осы елдердегі Ұлт-Азаттық Қозғалыстың нәтижесінде 1945 — 73 ж. 1,5 млрд-тан астам адам отарлық және жартылай отарлық езгіден құтылып, 70-тен аса жаңа ұлттық мемлекет пайда болды (қ. Отаршылдық, Отаршылық соғыс). Халықтардың ұлттық мемлекеттілікті құруы тарихи жеңіс болып табылса да, Ұлт-Азаттық Қозғалысміндеттерін толығынан шеше алмайды. Оның жаңа кезеңі-метрополиядан толық экон. тәуелсіздікке ие болу үшін күресу. Сондықтан әлеум.-экон. прогресс мәселесі — Ұлт-Азаттық Қозғалыс процесінің негізгі буыны болып табылады. 18 — 20 ғ-ларда қазақ даласында Ресей отаршыларына қарсы бірнеше ірі-ірі Ұлт-Азаттық Қозғалысболып өтті.
·==Ұлт-Азаттық Қозғалыскөсемдері== thumb|left Кенесары Қасымұлы бастаған қазақ халқының ұлт-азаттық қозғалысы; Он алтыншы жылғы көтеріліс. Қазақстан, Балтық бойы, Кавказ, Орталық Азия елдеріндегі Ұлт-Азаттық ҚозғалысКеңес Одағының ыдырап, ТМД-ның құрылуына негіз болды.
Тағы қараңыз
Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстар
Үлкен Ира
Үлкен Ира — Ресейдегі өзен. Тамбов облысы, Пензен облысы, Воронеж облысы, Саратов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Ира өзенінің сол жағалауынан 3,1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ворона. Өзен саласы — Хопер, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тига (Сарса тармағы)
Тига — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сарс өзенінің сол жағалауынан 84 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Нязепетровск су торабынан Ай өзенін қоспағанда, Павловск су торабына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Челябі облысы өзендері
Алтынемел көшесі (Алматы)
Көшеге қазақтың көрікті мекені, Жоңғар Алатауы сілемдерінің батысында орналасқан ұлттық саябақ, 460000 гектар жерді алып жатқан Қазақстанның ірі қорығы - Алтын Емелдің атауы (Алматы қаласы мәслихатының 4.04.2001 № 200 шешімі мен Алматы қаласы әкімінің 9.04.2001 № 200 қаулысы) берілген. Алтын Емен қорығы аумағында сақтардың Бесшатыр қорғандарынан табылған біздің заманымыздан бұрынғы I мыңжылдық қазба ескерткіштері, сондай-ақ, Тамғалы Тастан алынған біздің заманымыздан бұрынғы XIV - XVI ғасырлардың тастағы ежелгі жазулар сақталған.
Көше Медеу ауданындағы «Думан-1» шағынауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - 6-шы көше. Көшенің ұзындығы - 1500 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Лабатю (Атлантикалық Пиреней)
Лабатю (Labatut) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,44 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64293, пошта индексі — 64460.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 160 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,96 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Вячеслав Афанасьевич Киктенко
Вячеслав Афанасьевич Киктенко (2.2.1907, Өзбекстан, Самарқанд қаласы – 12.10.1977, Алматы қаласы) – инженер-гидроэнергетик, техника ғылымдарының докторы (1969).
Негізгі ғылыми еңбектері өзен ағысын реттеу мәселесіне және Қазақстанның қуаң аймақтарын сумен қамтамасыз ету проблемасына арналған. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:2 ақпанда туғандар Санат:1907 жылы туғандар Санат:Самарқанда туғандар Санат:12 қазанда қайтыс болғандар Санат:1977 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан инженерлері Санат:Техника ғылымдарының докторлары Санат:Орта Азия су шаруашылығы инженерлері институты түлектері Санат:Қазақ энергетикалық ғылыми-зерттеу институты қызметкерлері Санат:Қазақстан гидроэнергетиктері
Алфорд (Массачусетс)
Қала тұрғындарының саны 494 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29.9 км² шамасында. FIPS коды — 25-00975.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Айтқали Шоқәлиұлы Нұрсейіт
thumb|Айтқали Шоқәлиұлы Нұрсейіт
Ұлпа сұйықтығы
Ұлпа сұйықтығы түссіз, мөлдір түсті, қанның сұйықтық бөлімінен – плазмадан пайда болады, ол қан тамырлардың қабырғалары арқылы жасушааралық кеңістікке өтеді және жасушаға түсетін зат алмасу өнімдерінен пайда болады. Ұлпаның сұйықтығы организмдегі ұлпаларының барлық жасушаларын қоршап тұрады, олар одан қоректі заттарды, оттегін сіңіріп алады және көміртек диоксидің су және басқа тіршілік өнімдерін оған бөліп шығарады. Ұлпа сұйықтық пен қан (оның плазмасы) аралығында зат алмасу процесі капиллярлардың қабырғалары арқылы диффузия жолмен өтіп жатады. Ұлпа аралық сұйықтық- жасушаны, қан және ұлпамен байланыстырып, олардың арасындағы зат алмасуды қамтамасыз етеді.Жасушааралық кеңістікке қылтамырлардың қабырғалары арқылы өтеді. Ересек адамда шамамен 14-20 л. Қан мен ұлпа сұйықтығы арасында зат алмасады. Қоректік зат пен оттегі, немесе ағзадан шығарылатын заттар бірінші ұлпа сұйықтығына өтіп кейін әр жасушаға немесе керісінше қылтамырларға өтеді. Ұлпа сұйықтығы мүшелерден ағып шығып, лимфаға айналады.
Айтқали Шоқәлиұлы Нұрсейіт
Айтқали Шоқәлиұлы Нұрсейіт
Ұлпа сұйықтығы
Жасушада түзілетін көмірқышқыл газ, су және т.б. зат алмасу өнімдерінің концентрациясы әр түрлі, сондықтан олар алдымен жасушалардан ұлпа сүйықтығына бөлінеді. Ұлпа сұйықтығынан қылтамырларға өтеді. Ұлпа сұйықтығы қылтамырлардың қабырғаларынан өтіп, жасушаларға қажетті заттарды жеткізеді. Бөліп шығарған қосылыстарды өзіне сіңіреді. Ұлпа сұйықтығы мүшелер мен ұлпалардың жасушаларын қан құрамының өзгеруіне байланысты әсерлерден қорғайды. Ұлпа сұйықтығы мүшелерден және лимфа тамырларынан ағып шығып, лимфаға айналады.
Айтқали Шоқәлиұлы Нұрсейіт
1938 жылы 15 наурызда РКФСР Челябі облысы Увел ауданы Кичигин ауылында туған. Қазақ.
Экономика ғылымдарының кандидаты (Мәскеу қаласы, 1968), докторы (Ленинград қаласы, 1985). Т. Рысқұлов атындағы ҚазЭУ-дің және Қарағанды экономикалық университетінің құрметті профессоры. Еуразия Халықаралық экономикалық академиясының және Жоғары мектеп ҒА академигі. 225 ғылыми еңбектің, оның ішінде нарық экономикасының теориясына, әлеуметтік-экономикалық үдерістерді мемлекеттік жоспарлау және реттеуге, тауарлар мен қызметтерді индустриалды-инновациялық негізде нарықтық сұранысқа сәйкес ендіруді диверсификациялау және модернизациялауға, менеджмент, маркетинг және қаржыға, бизнес және басқарма сапасында тапап етілген кадрларды сапалы дайындауға арналған кепшілік монографиялардың, кітаптардың және оқу құралдарының, «Еуразиялық нарық институты» арнайы оқу мекемесі логотипінің, сонымен қатар «Қазақстан ұлы жетістіктер жолында. Экономисттің толғаныстары» (Алматы қаласы, 2008), «Қазақстанның бәсе- келесе апатын әлем елдер қатарына кіру жолындағы экономикалық өсуін кадрлік  қамтамасыз ету» (Алматы  қаласы, 2008) жинақтарының, «Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстанның әлем өркениетінің шыңына бұзып өтуіндегі релі» («Экономика» РЕГ, сәуір, 2010; «Аль-Пари» журналы, шілде, 2010) жарияланымның авторы.
Қазақ, орыс және неміс (сездікпен) тілдерін біледі.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі.
1962 жылдан - С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінде тәжірибе жинақтаушы-зерттеуші - ассистент. 1963 жылдан - Алматы халық шаруашылығы институтында (кейін - Қазақ мемлекеттік басқару академиясы,  қазір - Т. Рысқұлов атындағы  Қазақ экономикалық, университеті) аға оқытушы, доцент, профессор, кафедра меңгерушісі, декан, проректор.
1993 жылдан бері - «Еуразия нарық институты» мамандандырылған экономикалық жоғары оқу орнының ректоры. АХШИ-ҚазМБА-да (1988-1998) Экономикалық мамандықтар жөніндегі жоғары оқу орындарының оқу-әдістемелік бірлестігі төрағасының орынбасары; Қазақстан Республикасы Үкіметі жанындағы Жоғарғы аттестациялық комитет төралқасының (1994-1998), ҚазМБА (1987-1998) және  Қазақ  ұлттық аграрлық университетінің (1999 жылдан бері) кандидаттық және докторлық диссертацияларды  қорғау жөніндегі маманданған кеңестерінің, «АльПари» экономикалық журналының редакциялық алқасының, «Абитуриент» (2004 жылдан) және «Экономика» республикалық газеттердің редакциялық алқасының, ҚР Аккредитацияланған жоғары оқу орындары  қауымдастығы басқармасының (2005 жып дан), Білім беру сапасын  қамтамасыз етудегі  қазақстандық тәуелсіз агенттігі (БСҚТҚА) сарапшылар тобының және ЖОО қызметін бағалау мен олардың рейтингін  құрасты руға арналған QS Британия компаниясының, «Сіңірген еңбектердің халықаралық ордені» қоғамының мүшесі (Кембридж қаласы), Еуропа ректорлары клубының (Оксфорд  қаласы) мүшесі. Әлемнің дамыған елдерінде, РФ-да және ҚР-да халық- аралық форумдарға қатысқан.
Прага, Брно, Братислава қалалары, Әлем банкінің Экономикалық Даму Институтының (ЭДИ) байланысы бойынша Вашингтон, Вена, Будапешт  қалалары, TASIS бағдарламалары бойынша Маастрихт қаласы бизнес-мектебінде, Амстердам, Роттердам (Голландия), Милан (Италия) университеттерінде, РФ жетекші ЖОО ректорлар тобы  құрамында Лондонның және Манчестердің Метрополитен университеттерінде; Қазақстанның жетекші ЖОО  құрамында Берлин, Бонн, Брюссель, Париж қалалары, Чикаго, Бангкок  қалалары әлемдік менеджерлер форумдарында, Еуразиялық кеңістіктегі мемлекеттердің даму мәселелері бойынша Стамбул қаласы және т.с.с. сынақтардан өткен.