cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Джозеф (Орегон)
Қала тұрғындарының саны 1 054 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.2 км² шамасында. FIPS коды — 41-37900.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Гранада
Гранада (Granada) — Испаниядағы қала. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Гранада провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Вега-де-Гранада ауданында (Комаркада) орналасқан.
Буска
Буска (Busca) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Гранада
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 239154 адамды құрайды. Жер аумағы 88,02 км² шамасында.
Буска
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9819 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 151 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 65 км² шамасында. Пошта индексі — 12022.
Гранада
Тарихы
Гранада «Илиберр» аймағының иберлік және финикиялық қоныс ретінде б.з.д. 500 жылдан бастап белгілі. Қала жан-жағынан қоршалған таулары мен табиғаты жайлы, құнарлы жерімен ерекшеленеді. Соған қарағанда мұнда қоныстардың өте ертеректе пайда болуы ғажап емес. Римдіктердің Пириней жартыаралын жаулап алынған соң, Илиберр атаулы қоныстардың болуы хат жүзінде (ресми) дәлелденген. Рим империясы құлағаннан кейін аталған аумақ вандалдардың солтүстікафрикандық мемлекетінің билігіне өтті, 534 жылы бұл мемлекеттің құлауына байланысты Илиберр Византияның қол астында болды. VII ғасырдың басынан бастап вестготтардың ибериялық мемлекетінің қарамағында болған еді.
Гранада эмираты
711 жылы қаланы маврлар басып алған соң, оның атауы арабтық мәнерге салынып «Ильбира» деп аталды. 756 жылы провинцияның астанасы ретінде қаладан 10 км жердегі, солтүстік-шығыста орналасқан «Маданат Ильбира» аталды. Ал қаланың ескі аудандары «Калат Граната» деп атала бастады. Қаланың қазіргі атауы осы атаудан алынған.
Буска
Елді мекеннің қамқоршысы — San Luigi Gonzaga.
Гранада
Гранада эмираты
Кордова халифаты құлаған соң қала билігі 1012 жылы бербер әміршісі Зави ибн Зиридің қолына өтті. Осыдан кейін Гранада 80 жыл бойына басқаруында болған Зирид әулетінің резиденциясына айналып, оңтүстік Андалусиядағы гүлденген қалаларының бірі болды. Зирид үкіметі құлаған соң, Гранаданы билеу Әлмаровидтердің қолына өтті. Ал олардан соң Нәсрид сұлтандығы биледі (1238 – 1492 жж.). Нәсрид сұлтандығының кезінде Абенсераг бекзадалары мәртебелі тұлғалар еді.
Реконкистаның күйреуі
1492 жылы 2 қаңтарда нәсридтердің билеушісі XII Мухамед (Боабдиль) өзінің жеңілгенін мойындап билікті Изабелла Кастильская ханымға берді. Осылайша ол осы құрлықтағы ең соңғы ислам билеушісі болды. Бұл оқиға Пириней жартыаралын алуға ұмтылған христиандардың ұзақ жылдарға созылған Реконкистасына қойылған соңғы нүкте болатын. Капитуляция кезінде келісімге сай католик әскері мавр халқын сонау жағалауға дейін ығыстырды. Одан соң маврлар Солтүстік Африкаға, қазіргі Марокко жерлеріне қоныс аударды. Капитуляция туралы келісімшарт жеңімпаз халыққа айтарлықтай үстемдіктер беріп, испандықтар жергілікті халықты салықтарды көбейту арқылы барынша қысымға алды және христиан дініне күштеп кіргізе бастады.
Буска
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Гранада
Реконкистаның күйреуі
1492 жылы 31 наурызда Гранаданың Альгамбра сарайында католиктік патша Фердинанд пен Изабелла патшалық аумағынан еврейлерді қуу туралы декретке қол қойды. Декрет жасалған орнына байланысты «El Decreto de la Alhambra немесе Edicto de Granada» деп аталды.
1499 жылы Гранаданың орталық алаңы Бибаррамблада Толедо архиепискобы Франсиско Хименес де Сиснеростың нұсқауымен ислам теологиясы бойынша он мыңнан астам трактат, Құранның нұсқалары және басқа да шығармалар отқа жағылды. Архиепископ философия, тарих, медицина және жаратылыстану бағытындағы 300 қолжазбаны сақтап қалып, бір бөлігін Алькаладағы Сан-Идельфонсоның коллегиясына табыстады. Өртенген дүниелер тамаша манускрипттер, каллиграфия өнерінің ең үздік туындарлары болған еді. Бұл оқиғалармен қатар қалада христиандық емес халықты құрту үдерістері жүріп жатты.
Гранададағы қолөнер ошақтарының күйреуіне мұсылман халықтарының 1568 жылы болған көтерілістен кейін қырылуы және айдалуы әсер етті. Кейігі ғасырларда Гранаданың сауда және мәдени орталық ретінде маңызын жоғалтты. Бұл жағдай әсіресе дербес мемлекет астанасы ретінде мәртебесінің жойылуымен байланысты еді.
1492 жылдан бастап Гранада архиепископтіктің орталығына айналды, ал 1531 жылдан бастап орталық Гранада университеті болып қайта құрылды (бұған дейін қалада 1349 жылы құрылған медресе болған). Гранада университеті XX ғасырда қаланың негізгі табыс көзін құрады. Қазірдің өзінде Гранада университеті Испания мен Еуропадағы ең беделді оқу орындарының бірі саналады. Франсиско Франконың диктатурасы аяқталысымен, қала туризмі дами бастады.
Қаланың көрікті жерлері
Мавр дәуірінен қалған тамаша туындылардың бірі Әлхамра сәулет ансамблі тек Гранадада ғана емес, бүкіл Испанияның мәдени жәдігері болып саналады. Ол XIV ғасырда мавр билеушілерінің резиденциясы ретінде салынған. XVI ғасырда V Карл патшаның бұйрығымен Альгамбра аумағында сарай салынады. Сарайды салу барысында алғашқы құрылыстың бір бөлігі құлатылды. V Карл патшаға көрсетілген сый-құрмет ретінде Испания билігі қазу жұмыстарын жүргізуден бас тартып отыр.
Альграмбадан бөлек Гранаданың көрікті жерлеріне халифтердің жазғы резиденциясы болып саналған ортағасырлық Хенералифенің қабырғалары мен бақтары жатады.
Маврлардың көне тұрғын аудандары саналған Әлхамра мен Альбайсин бүгінде ЮНЕСКО-ның әлемдік мәдени мұраларының қатарында. Көршілес орналасқан Сакромонте қаласында кезінде сығандар қоныс қылған «куэвас» (үңгір) деп аталатын жерлерді кездестіруге болады. Ол үңгірлердің кейбірінде қазірдің өзінде адамдар тұрады, ал кейбірінде заманауи үлгіде жасақталған. Қала орталығында Гранада соборы орналасқан. Саборға жақын жерде 1521 жылы салынған Патшалық капелла бар. Бұл капеллада Изабелла мен Фердинант жерленген. Сондай-ақ, Гранадада археологиялық музей, Сьерра-Невада обсерваториясы және ғылыми саябақ бар.
Қылмыс деңгейі
ЕТА (Euskadi Ta Askatasuna) басктардың террористік ұйымы Гранада аумағында бірнеше террорлық акцияларын ұйымдастырды. Баскская террористическая организация ЭТА совершила на территории Гранады ряд террористических акций. 1997 жылдың 10 ақпанында Гранада жұмысшы қозғалысының жетекшісі Доминго Пуэнте Марин машинасында жарылыстан қаза тапты. 2000 жылы Андалусия Жоғарғы сотының мүшелерінің бірі Луис Портеро Гарсия терроршылар қолынан қаза тапты.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Испания қалалары Санат:Аймақ тарихы Санат:Гранада елді мекендері
Карасу (Балтырган тармағы)
Карасу — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Балтырган өзенінің сол жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ужрепт
Ужрепт — Ресейдегі өзен. Калужа облысы, Смоленск облысы, Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Угра өзенінің оң жағалауынан 326,8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Угра өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калуга облысы өзендері Санат:Смоленск облысы өзендері Санат:Мәскеу облысы өзендері
Кіші Шеньга (Шеньг тармағы)
Кіші Шеньга — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шеньга өзенінің сол жағалауынан 5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Нефтчи (футбол клубы, Баку)
«Нефтчи» ("Neftçi" Peşəkar Futbol Klubu) — Әзірбайжан Премьер Лигасында ойнайтын қазақстандық футбол клубы. Баку қаласындағы "Баксель Арена" стадионы клубтың базасы боп саналады. Сыыйымдылығы 15 000 адам.
Клубтың тарихы
«Нефтчи» футбол клубының ресми тарихы 1937 жылдан бастау алады. 1967 жылға дейін "Нефтяник" атауымен сынға түсті. Кеңес жылдарында Әзірбайжан КСР-інің атынан жоғары лигада ойнап жүрді.
1966 жылы КСРО чемпионатында күміс жүлдегер атанды, бұл КСРО чемпионаттарындағы ең жоғары нәтижжесі.
Еуропа лигасының топтық кезеңінде ойнаған тұңғыш әзірбайжандық клуб (2012/13).
Дереккөздер
Санат:Әзірбайжан футбол клубтары Санат:Алфавит бойынша футбол клубтары Санат:Нефтчи Баку ФК
1692 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1692 жылы туғандар
Түсініктемелер
*
Беаланкур
Беаланкур (Béalencourt) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Монтрей округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,31 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62090, пошта индексі — 62770.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 114 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,6 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Әлиаров
Әлиаров сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін:
IC 3565
IC 3565 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1787382.
Сыртқы сілтемелер
IC 3565 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Кирилл (Башқұртстан)
Кирилл — Башқұртстанның Уфим ауданындағы ауыл, Кирилл ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 753 адамды құрады. Пошта индексі — 450069, ОКАТО коды — 80252825001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Бағдарламаның журналдық нұсқасы
Дереккөздер
Санат:Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
HK MP5
Мp5 - 1960 жылдары HK G3 негізінде жасалған тапанша-пулемет. Оны немістің Хеклер, Кох фирмалары жасап шығарды.
Шығу тарихы
Мр5 тапанша-пулеметін Хеклер мен Кох фирмалары 1969 жылы НК54 деген атпен ұсынды. Бұл атау фирманың нөмірлеу үлгісіне сай таңдалды: 5 саны қарудың тапанша-пулемет екенін білдірсе, 4 саны тапанша-пулеметтің 9*19 мм Парабеллум оқ-дәрісімен жасалғанын білдіреді. Заманауи атауына 1966 жылдың ортасында Герман Федерациялық Республикасы полициясының қаруы ретінде қабылданғаннан кейін ие болды.
Дереккөздер
Санат:Қарулар
Ла-Бастид-Пюилоран
Ла-Бастид-Пюилоран (La Bastide-Puylaurent) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Лозер департаментінде орналасқан. Манд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 24,19 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 169 адамды құрады. Халық тығыздығы — 6,99 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
КОНКАКАФ Алтын Кубогы 1991 (финал)
1991 жылғы КОНКАКАФ Алтын Кубогының (1991 CONCACAF Gold Cup Final) финалдық ойыны. Лос Анжелестегі "Лос Анжелес Мемориэл Колизеум" стадионында АҚШ және Гондурас құрамалары ездесіп, негізгі және қосымша уақытта есеп ашылмады. Алайда пенальтилер сериясында АҚШ 4:3 есебімен жеңісе жетті.
Ла-Бастид-Пюилоран
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лозер департаментінің коммуналары
КОНКАКАФ Алтын Кубогы 1991 (финал)
Бұл турнир тарихындағы тұңғыш финалдық ойын болып табылады.
Сілтемелер
Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогының финалдары Санат:1991 жылғы футбол Санат:Гондурас Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:АҚШ Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Фондық жұмыс
Фондық жұмыс (Фоновая работа; background) — басымдылығы төмен тапсырмаларды өңдеу.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Зухруф сүресі
89 аяттан тұрады.
Сүреде Ибраһим (с.а.с.)-ның оқиғасы мен Мұхаммед пайғамбарға түскен уахиді Меккеліктер оған деген тым артық абырой деп есептегендіктері жайлы айтылады.
Жекелеген аяттар
"Күдіксіз шайтандар оларды жолдан тосады. Олар өздерін тура жолға түсірілдік деп ойлайды. (43:37)"
Дереккөздер
Санат:Құран сүрелері
Сент-Обен-де-Куртраи
Сент-Обен-де-Куртраи (Saint-Aubin-de-Courteraie) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Мортань-о-Перш округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,05 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61367, пошта индексі — 61560.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 140 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,93 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Дарио Фо
Дарио Фо (Dario Fo, 24 наурыз, 1926, Санджиано — 13 қазан 2016, Милан, Италия ) — итальяндық драматург, режиссер, сахналық қойылым теоретигі, кескіндемеші. Әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (1997), римдік Ла Сапиенца университетінің құрметті докторы (2006).
Өмірбаяны
Санжано қаласында (Ломбардия аймағындағы Варесе провинциясы) жұмысшы мен шаруа әйелдің кедей отбасында дүниеге келген. Болашақ драматургтің әкесі Фелис Фо теміржолшы болып жұмыс істеп, әуесқой актер болған. Ата-аналар антифашистік нанымдарымен ерекшеленген, ал оның әкесі де Италия Социалистік партиясының мүшесі болған. Отбасы жараланған партизандарға көмектесті және еврей ғалымдарын концлагерьлерден құтқарып, Швейцарияға жеткізді.
Кедейшілікке қарамастан, ата-анасы ұлының көркемдік қызығушылығына қолдау көрсетуге шешім қабылдады: 1940 жылы Дарио Фо Миландағы Брера академиясының сценография факультетіне оқуға түсті, бірақ оқуы Екінші дүниежүзілік соғыс оқиғаларына байланысты үзілді. Ол соғыстың соңына дейін шатырда жасырынып, Сало Республикасының әскеріне шақырылудан аулақ болды. 1945 жылы Милан политехникалық институтының сәулет факультетіне оқуға көшті. солға|нобай| Дарио Фо Алғашқы шығармаларын студенттік жылдары жазған. Бұл шағын монологтар, сатиралық скетчтер, жартылай фантастикалық әңгімелер (халық аңыздарын мұра еткен). Ол бұл туындыларды достарының ортасында орындап, ақыры танымалдыққа ие болды. 1951 жылдан бастап Фо Италияның ұлттық радиосында (RAI) өзінің 18 әзіл-оспақ монологының («Балақайлар») сериясын орындады, онда ол саяси сатираны библиялық әңгімелер түрінде түсіндірді. Көп ұзамай дабыл қаққан басшылық Фо бағдарламасын жауып тастады, бірақ ол оған атақ-даңқ әкеле алды.
1953 жылы институтты тастап, өзін толығымен шығармашылыққа арнады. 1951 жылы ол театрлық отбасынан шыққан актриса Франка Рахмемен (1929—2013) кездестіріп, ол 1954 жылы оның әйелі атанып, бірлескен авторы және театрының бірінші актрисасы болды. Тәуелсіз эстрадалық театр үшін ол «Көзге саусақпен» (1953) және «Сауларды байлау» (1954) атты екі фарс жазып, қойды. Буржуазиялық қоғамды және билеуші Христиан-демократиялық партияны сатира еткен екі шығармаға да көп ұзамай саяси және шіркеулік цензурамен тыйым салынды.
1963 жылдан бастап актер, режиссер, кабаре мен көше театрларына арналған скетчтердің авторы болды, 1969 жылдан бастап «Ла Коммуна» көшпелі театр труппасын басқарды. Солшыл социалистік күштерге жақын болып, 1970 жылы Италия Коммунистік партиясынан шықты.
2006 жылы ол Милан мэрі сайлауына түсуге талпынысы сәтсіз болды. Ол орталық-солшыл коалицияның «Кеңес» партиясының негізгі кандидатында екінші болды. Коммунистік Қайта өрлеу партиясының (ПКВ) қолдауымен ол 20 пайыздан астам дауыс жинады. Сол жылы өткен парламенттік сайлауда Франка Раме «Құндылықтар Италиясынан» сенаторы болып сайланды. 2010 жылдан бастап Фо және Рам екеуі де PCV-нің тәуелсіз мүшелері болды.
Шығармашылығы
Сахналық фарстар–арлеквинадтардың («Көзге саусақпен», 1953), Брехт театрының дәстүріндегі деректі саяси драмалардың («Чилидегі халық соғысы», 1973, және т.б.) авторы.
Дереккөздер
Санат:Италия жазушылары
Суру Миган Апити
Суру Миган Апити  (8 сәуір 1913 - 3 желтоқсан 1989) мемлекеттік саятшы. Дагомей Республикасы аймақшылық саяси бөлінуден пайда болған.
Апити Бордода оқыды. Мектепті бітірген соң ол Париждегі аса дарынды оқу орнына түсті, ары қарай сол жерде білім алды. Сосын Батыс Африкада француз заводтарында есептеуші болып істеді. 1945 жылдан бастап оның елі тәуелсіздігін алып Дагомеяның басты мүшелері болды. Юбер Мага оны осы жұмысқа тағайындағанда, ол Дагомеяның 1957-1958 жылғы министры болатын. 1960 жылы Республиканың вице-президенті болды.
Ол 1964 жылы 25 қаңтардан 1965 жылы 27 қарашаға дейін Бенин президенті болды, Кристоф Согло оны тақтан құлатты. осы оқиғадан кейін ол Парижге бірінші рет қашты, бірақ ол Котонуға 1970 жылғы төңкерістен кейін оралды, сол жылдары Бенин президенттік кеңес мүшесі болды. 1972 жылғы төңкерістен кейін, сөйтіп ол Мага мен бірге қамауға алынды, 1981 жылға дейін босатылмады.
Ол қазіргі күндері Бенинде “үш басты құбыжық” ретінде танымал. Еліне демократиялық саясат келер алдында 1989 жылы қуғында қайтыс болды.
Аршашыл қунақ
Аршашыл қунақ (leucosticle nemoricola) - үй торғайдың аналығына жабын қауырсынының реңі де, қылығы да өте ұқсас құс. Аршашыл қунақтың жабын қауырсыны - қөріксіз күңгірттеу қоңыр, ал қылығы өзіне ұқсас топта торғайдың шырылдағаны сияқты дауыспен шуылдайтын әдеті бар, сондай-ақ тұрған қалпы торғайға тәні - қанатын түсіріп, құйрығын көтеріп алады. Тек қана ұшып көтерілген кезде ұзын, үшкір қанаты оны бұлдыр қунақ кейпіне келтіреді.
Қазақстанда аршашыл қунақ Батыс Тәңіртаудағы Оңтүстік Алтайға дейін оңтүстік және шығыстың биік тауларында орын тебеді. Ол шалғынды беткейлердің ұмсынған тастармен кезектескен бүкіл субальпілік және альпілік белдемнің төменгі бөлігін алып жатады. Аршашыл қунақтар кешірек - тек қана маусымда ұялай бастайды. Ұялары шығар аузынан бір жарым метр тереңдікте топырақтан қазылған інде, тас астындағы қуыста орналасады. Салындыдағы 4-5 шаңқандай ақ жұмыртқаларды аналығы 12-15 күнбасады, ал аталығы бұл кезде аналықты субальпілік шөппен уақтылы қоректендіреді. Балапандарды ұяда15-18 күн, ұшқан соң да ұзақ қоректендіреді. Оның үстіне алғашқы күндері балапандарға негізіндебунақденелілерді береді, алайда көп ұзамай оларды тек қана өсімдіктекті қорекке көшіреді. Балапандар ұшқан соң аршашыл қунақтар жүз-жүзден топқа жиналып, қыс бойы қорек іздестіріп жылыстайды. Шырша тұқымы түсімді болған кезде бұл топтар шыршалы орманда пайда болады. Бұл жерде қунақтар шала ашылған бүрлерден шырша тұқымын алып жейді.
Дереккөздер
Құстар (Мектеп энциклопедиясы) - Алматы 2010
Ақсуат ауылдық округі (Абай облысы)
Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақсуат ауылы кіреді. Орталығы – Ақсуат ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 6126 адамды құрады.
Гингст
Гингст (Gingst) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Рюген ауданының құрамына енеді.
Ақсуат ауылдық округі (Абай облысы)
Дереккөздер
Санат:Ақсуат ауданы ауылдық округтері
Гингст
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1332 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 21,66 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 61 012. Муниципалитеттің басшысы — Юрген Бризе.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Бехистун сына жазуы
thumb| alt=A.| Бехистун сына жазуы. Бехистун сына жазуы (بیستون；Көне парсыша: Bagastana)— Парсы патшасы Дарий І өзінің жеңістерін тарихта қалдыру үшін Ирандағы Керманшаһ—Хамадан жолының бойындағы жартасқа б.з.б. 516 ж. жаздырған жазулар. Бехистун сына жазуы екі бөліктен тұрады: жоғарғы жағында көтеріліске шыққан дұшпандарын аяғына жығып тұрған Даридің бейнесі, оның айналасында және төменгі жағында көне парсы, элам, вавилон тілінде 14 қатар етіп жазылған жазулар бар. Қар, жаңбыр суынан қорғау үшін жартастың төменгі жағы шабылып, тік қашалған. *1837 ж. парсы қызметіндегі ағылшын офицері Генри Роулинсон арқанға байланып тұрып, 50 м биіктіктегі Бехистун сына жазуының көшірмесін алды. Сөйтіп сол уақытқа дейін сыры белгісіз болып келген сына жазуды басқа сына жазулармен салыстыра оқуға мүмкіндік туды. Дарий I « Бехустин жазбалары» Қазақстан тарихы үшін аса маңызды ежелгі парсы деректерінің бірі де бірегейі болып табылады. Еңбекте Дарийдің билік басына келуә мен оның жүргізген саясатына, әсіресе сыртқы саясатына көп мән беріледі, әрі бізге қажетті тұсы-  ТаяуШығыс пен Орталық Азия тұрғындарының орналасқан жерін, тайпаларының атауын тізбектеп көрсеткен, тарихи географиялық мәліметтерге толы дерек болып табылады.
Бехистун жазбаларының құрылымы
thumb|right|400px|Бехистун жазбасының нобайы, Лейпциг 1881 Еңбек 5 тармақ(столбцы)тұрады; 1 тармақ- 96 кіші жарлық немесе хабарлама ,2 тармақ-98 кіші  хабарлама, 3 тармақ-92 кіші хабарламалардан, 4 тармақ-92 кіші хабарлама, 5 тармақ-36 кіші хабарламадан тұрады. Еңбектің жазылу стилі; тарихи баяндау, хабарлау түріне сай келеді.
Еңбектің мазмұны
1 тармақтың 1-16  кіші хабарламаларда- Дарий өзінің шежіресіне тоқталады, әрі өзінің  заңды түрде таққа отырғанын  баяндайды.
17 хабарламада былай көрсетілген; «Говорит Дарий-царь; вот страны, которые достались        мне по милости Аурамазды, над ними я – царь: Персия, Элам, Вавилония, Ассирия, Аравия, Египет, [страны] у моря, Спарда, Яуна, Мидия, Армения, Каппадокия, Парфия, Зранка, Харайва, Хорезм, Бактрия, Согдиана, Гайдара, Сақ, Сатагу, Харахвати, Мака – всего 23 страны»
Сақ - көшпелі тайпа бірлестігі,   хаумаварга скифтерінің жері, деректе олардың тұрғылықты жерін Памир тауларының бөктерінде мекендейді деп көрсеткен.
5 тармақтың 20-30 кіші хабарламаларында былай көрсетілген, « Говорит Дарий-царь: затем я с войском отправился в Саку. Затем саки, которые носят остроконечную шапку[7], выступили, чтобы дать сражение. Когда я прибыл к водному рубежу[8], тогда на ту сторону его вместе со всем войском перешёл. Потом я наголову разбил одну часть саков, а другую захватил в плен <…> Вождя их по имени Скунха взяли в плен и привели ко мне. Тогда я другого сделал [их] вождём, как [на то] было моё желание. Затем страна стала моей.»
7 сілтемеде көрсетілген, Тиграхауда сақтары туралы баяндаған. Ахеменид империясының Орта Азиялық  шекарасында орналасқан көрші мемлекет
30—33 кіші хабраламаларда  Дарий сақтарды бағындырып, оларға өз билігін жүргізгендігін хабарлайды.
Деректің маңыздылығы
Деректе бұл жазбаларды Дарий өзі жаздырғандығы туралы айтылады, демек онда баяндалған Дарий жорықтары ,әрі көршілес мемлекеттері туралы мәліметтер   айтылған. Негізінен ел басшылығына, әрі саяси күреске көп көңіл бөлінген, субьектілік басымырақ. Деректе көрсетілген елдер туралы шынайы тарихи географиялық мәлімметтерге толы. Бастысы, сақ тайпалары туралы ежелгі жазба ескерткіштерінің, тарихи шығармалардың бірі. Ешбір сілтеме жоқ.
Деректі мағыналық құрылымына қарай 3-ке топтыруға болар еді; 1)Дарийдің шежіресі 2) Дарийдің жорықтары 3) Дарийдің ескертпелері
Қорыта келер болсақ, Бехустин жазбаларын оқып, саралай отырып, мынадай тоқтамға келуге болады. Сақтар - ежелгі өркениетке үлес қосушы, бәсекеге қабілетті мемлекеттік құрылымның нышандары бар тайпалар одағы болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:Иран Санат:Бүкіләлемдік тарихи мұралар
Мінез
Темперамент қасиеттеріндегі көптүрлілік даралық ерекшеліктер кешенін тұтастай сипаттай алмайды. Адамдар арасындағы айырмашылықтардың көптүрлілігі соншалық, олар өмірдің барлық қырларынан көрінеді. Адамдар тек сырт бейнесімен ғана емес, күллі психикалық құрылымымен, яғни басқа адамдар мен зеттаға қатысты әрекет-қылық мәнерімен, қарым-қатынасқа түсу тәсілдерімен ерешеленеді. Әр адамның психикасы мен тұлғасына қайталанбастық тән. Бұл адамның даралығын көрсетеді. Мінез – даралықтың негізгі құраушы бөлігі.
«Мінез» сөзі өмірде және көркем әдебиетте кеңінен қолданылады. Басқа адамдармен қатынаса отырып әр адам өз мінезі танытады және өзгенікін бағалайды. Күнделікті өмірде қауым мінезді «жақсы», «жаман», «ауыр», «жеңіл» деп сипаттайды. Ара қатынасымыз бұзылған жағдайда, әдетте: «Мінезіміз келіспеді»,- деп жауап береміз. Түрліше мінез иелері ұқсас жағдайларда әр-түрлі ірекет етеді, күйзеледі. Егер біз келесі адамның мінезін жетік білетін болсақ, онда бізге оның әрекеттерін түсіну де оңайға соғады, ендеше, ол адаммен қатынасудың тиімді стильін таңдап, белгілі жағдайлардағы әрекет-қылықтарын болжай аламыз.
Мінез ерекшеліктері жайлы білім мамандарды жұмысқа қабылдауда, жауапты қызметке тағайындауда, бірлескен әрекетті орындауды тапсыруға байланысты топтарға біріктіруде маңызды. Сонымен қатар, шиеденістерді шешуде, ұжымда жағымды психолгиялық ахуалды орнатуда, қарым-қатынас тиімділігін арттыруда мінез жайлы түсінік аса қажет.
Бүгінгі күні мінез тұлғаның тұтастай көрінісі ретінде, зерттеу пәні адамдар арасындағы даралық ерекшеліктер болыпп табылатын, дифференциалды психологияда қарастырылады. Мінез дегеніміз адамның белгілі жағдаяттарда жасайтын типтік әрекеттерін сипаттайтын тұрақты даралық ерекшеліктердің бірлігі.
Темперамент тума факторларға, анатомо-физиологиялық ерекшеліктерге және, ең бастысы, жүйке жүйесінің қасиеттеріне тәуелді болса, мінез адамның заттық әлем және басқа адамдармен қатынасудың көптүрлі жүйесіне араласуына қарай, әлеуметтенуі мен тәрбиесіне байланысты қалыптасады. Адам мінезі оның шынайы өмірмен қатынасуына тәуелді қалыптасатындығы туралы теорияның негізін В.Н. Мясищев пен Б.Г. Ананьев қалаған. Қатынас, алғашында, тек нақты-эмоциональді деңгейде жүреді. Олар адамның күйзелістерін, шынайы өмірді қабылдау ерекшеліктерін, сыртқы әсерлерге жауап қылықтарын анықтайды. Адамдармен жағымды не жағымсыз қарым-қатынас тәжірибесі тұлғаның сәйкесінше ішкі қатынастар жүйесін орнатады. Қайталанбалы эмоциональді оңтайлы және кері әсерлер біртіндеп бекіп, тұрақты тұлғалық қасиетке, мінез сапасына айналатын әлдеқайда ұзақ мерзімді психикалық күйге ұшыратады.
К.К. Платонов мінез сапаларының үш басты ерекшелігін анықтаған: олар айқын көрінуі керек, басқа қасиеттерімен тығыз байланыста болуы тиіс және әрекеттің әр түрінде жүйелі көрініп отыруы қажет.
«Тұлға сипаты» және «мінез сапалары» ұғымдары, көбінекей синонимдер ретінде қолданыады, алайда оларды айыра білуіміз керек. Психологиялық түсінік ретінде тұлға, өзінің бір ғана құраушы бөлігі болып табылатын, мінезге қарағанда әлдеқайда ауқымды. Тұлғаның өзегі - қажеттілікті-мотивациялық аймақ. Жетекші мотивтер, құндылықтар және мақсаттар тұлға бағыттылығын анықтайды. Тұлға сипатының құрамына оның бағыттылығын анықтайтын қасиеттері енеді. Өзінің басты құндылықтарына қол жеткізу үшін адам түрліше мінез сапаларын таныта не оларды өзгерте алады. Сондықтан, тұлға мінезге қарағанда әлдеқайда жоғары инстанция.
Адам өмірі қарым-қатынасқан адамдарымен, тәрбие алу жағдайларымен ерекшеленеді. Сонымен қатар даралық дамудың табиғи алғышарттары да әр түрлі. Сондықтан, әр адамда тек өзіне ғана тән, қайталанбас мінез бітістері мен сапаларының бірлігі қалыптасады. Алайда, мінез даралық ерекшелік көрсеткіші болуымен қоса, басқа адамдармен ортақ қырларымен танымал. Ұқсас жағдайларда, бір ортада өмір сүретін адамдар үшін типтік мінез бітістері тән. Мәселен, бұрынырақта еліміздегі адамдарға нұсқаумен жүру, енжарлық, тәртіптілік тән болса, қазірде өзбетті, тәуелсіз, бастамашыл адамдар жиі кезігеді. Осыған қоса, қоғамның әр мүшесі басқа нақты бір топтың мүшесі болып табылады, ол: отбасы, оқу тобы, өндіріс ұжымы, түрліше ресми емес топтар. Олардың әрқайсы адамның мінезінде өзіндік рең қалдырады. Мінездің мәні - даралық және типтік ерекшеліктердің бірлігінде. кез келген қатынас мінезқалыптастырушы болмайды, тек өмірлік маңызды қажеттіліктерді қанағаттандырумен байланысты, материалды және рухани қажеттіліктермен байланыстылары ғана. Ең алдымен бұл қоғамға, басқа адамдарға, еңбекке, өзіне, заттарға қатынасы.
Қоғамға және өзге адамдарға қатынас адамгершілік қасиеттерді қалыптастырады. Ізгіліктілік, шыншылдық, әділеттілік – адамгершілік дамудың жоғары сатысын сипаттайды. Өзімшілдік, қатігездік, жалғандық, керісінше, мінездегі адамгершіліктің таяздығына көрсеткіш. Басқа адамдармен қатынаста коммуникативті қатынастар ерекше орын алады: мейірмандық, елгезектік, сезімталдық, ашықтық, шыншылдық, сыпайылық. Мұндай мінез сапаларының иегері түрліше жағдайларда тиімді қарым-қатынаста бола алады: отбасында, жұмыста, әрәптестерімен, достарымен. Олар әлеуметтік-мәдени айырмашылықтарға қатысты туындайтын психологиялық бөгеттерді, не қарым-қатынас барысында пайда болған негативті сезімдерді, мысалы, сенімсіздік, қызғаныш, жаратпаушылықты, оңай жеңеді.
Адамгершілік және коммуникативті мінез сапалары мұғалімдердің кәсіби маңызды қасиеті болып табылады. Мұғалім үшін пәндік білім мен педагогикалық дағдылары игеру қаншалықты маңызды болса, кәсіби мәнді мінез сападарын өз бойында қалыптастыру да саншалықты мәнді. Адамның еңбекке қатынасынан еңбексүйгіштік, жауапкершілік, тәртіптілік қалыптасады. Қарсылықтарды жеңуден тұратын еңбек пен оқу әрекеті ерікті мінез сапаларының дамуын қамтамасыз етеді, ол: мақсатқа бағыттылық, табандылық, өзбеттілік, шыдамдылық.
Адамның өзіне деген қатынасы өзіндік таным құрылымында когнитивті, эмоциональді, бағалаушы компоненті ретінде қалыптасады. Ерте балалық шақтан бастап, бүкіл өмір бойы қоршаған адамдар баланың әрекет-қылықтарын бағалап өтеді. Бұл қатынас адамның өз-өзіне деген ішкі психологиялық қатынасына, мінез сапасына айналады. Балаға деген қатынас типінің басымдылығына қатысты мінезде қарапайымдылық не масаттанушылық, өзіндік сыншылдық не өз-өзіне сенімділік, намысшылдқ не бәсеңдік, өз-өзін бағалау немесе толымсыздық сезімі пайда болады. Адамның заттарға қатынасы да аса маңызды. Нәресте туғанынан басқа адамдардың еңбегімен жасалған заттарды қолданады. Жасы өскен сайын баланың заттарға деген қажеттіліктері арта түседі. Заттар дегеніміз - ойыншықтар, кітаптар, киімдер, ыдыстар, т.б. Бір бала ойыншығын сындырса, оған ұрысады, ал екіншісіне келесіні сатып әпереді. Бір бала жолдасына өз ойыншығын бермесе, келісі бірі өз ойыншықтарын таратып салады. Осыдан біртіндеп балада ұқыптылық, ашықтық не негативті қасиеттер жинақталады.
Санат:Психология
Нұрғали Секеманов
Нұрғали Секеманов (1915 ж.т.), бұрғылаушы, Соцолистік Еңбек Ері (1971). Ұлытаудың түлегі. 1931-1937 ж. Қарсақбай мыс қорыту заотында слесарь, Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1946-1950 ж. ішкі істер органдарында 1950 ж. зейнеткерлікке шыққанша Қазақ гидрология басқармасының жүйесінде шебер, аға бұрғылау шебері болып істеген. Отан соғысы, Қызыл Жұлдыз, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды Санат:Тұлғалар
Тарихи сөздердің этимологиясы
Тарихи сөздердің этимологиясы — 2010 жылы Алматы қаласы «ҚазҰПУ» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Г. Қосымова. Беттер саны — 192.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-232-492-1.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2010 жылы шыққан кітаптар Санат:ҚазҰПУ баспасының кітаптары
Жасанды мұз айдыны
Жасанды мұз айдыны ашық алаңда немесе жабық залда жасалады. Ол үшін еден бетондалып, оның үстіне құбыр тартылады. Аммиакпен салқындатылған құбырдағы тұзды ерітінді мұзды бірқалыпты ұстауға мүмкіндік береді. Жасанды мұз айдынының жанынан тоңазытқыш қондырғысы бар арнаулы машина бөлімі салынады. Мұз қатыру үшін бетонды еденге су жіберіледі. Мұздың температурасы –1 — 100С шамасында болады. Жасанды мұз айдыны Америка мен Еуропа елдерінде 19 ғасырда пайда болды. Қазақстанда жасанды мұз айдыны бар алғашқы спорт сарайы 1966 жылы Алматыда (қазіргі Балуан Шолақ атындағы спорт сарайы), 1970 жылы биік таудағы Медеу спорт кешенінде (аумағы 10 мың м2) іске қосылды. Медеу мұз айдынының еденіне 35 мың м3 бетон төселіп, 175 км құбыр тартылды. Қазір жасанды мұз айдыны бар спорт сарайлары Астана, Теміртау, Петропавл, Қарағанды, Өскемен қалаларында да бар.
Дереккөздер
Санат:Спорттық ғимараттар
Көкшалғын
Көкшалғын — Жетісу облысы Сарқан ауданы, Лепсі ауылдық округі құрамындағы темір жол айрығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарқан қаласынан солтүстікке қарай 145 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 27 адам (14 ер адам және 13 әйел адам) болса, 2009 жылы 25 адамды (16 ер адам және 9 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Сарқан ауданы елді мекендері
Бұлдыр қунақ
Бұлдыр қунақ немесе тау қунақ (Leucosticte arctoa) - тау қунақтар туысындағы ең ашық реңді құс. Ол алыстан қарағанда ақ қанаты және құйрығымен қара түсті сияқты болып көрінеді. Аталықты жақыннан қарағанда төсі және бауырының күңгірт қара жабын қауырсынының үстіндегі күміс түсті таңқурай реңді жұқа қабат, сондай-ақ мойын сыртындағы ашық түсті жолақ жақсы байқалады. Аналығы қызғылт реңсіз, бозғылт түсті болып келеді. Бұлдыр қунақ інжүрең қунақ тәрізді топ түзеді.
Дереккөздер
"Құстар" (Мектеп энциклопедиясы) - Алматы 2010
Ельцовка (Калманка тармағы)
Ельцовка — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Калманка өзенінің сол жағалауынан 29 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Альбсфельде
Альбсфельде (Albsfelde) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Герцогство Лауэнбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 61 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 4,18 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 53 001. Муниципалитеттің басшысы — Карл-Хайнц Грошке.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Фондық программа
Фондық программа (Фоновая программа) — көп программалы режімде артықшылығы ең төменгі дәрежелі программа. Бұл программа процессор одан артықшылық дәрежесі жоғары программалардан босаған кезде ғана жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Ағартушылық кезеңдегі Батыс Еуропа
Ағартушылық — қоғамдық-саяси ағым. Оның өкілдері ізгілік, әділеттілік идеялары мен ғылыми таным-білім негіздерін тарату жолдары арқылы қоғам кемшіліктерін түзетуге, оның талғам-талаптарын, саясатын, тұрмысын өзгертуге күш салды. Ағартушылар қатарында Вольтер, Руссо, Монтескье, Гёрдер, Лессинг, Шиллер, Гёте, Десницкий, Козельский т.б. болды. Олар өз уағыздарын қоғамның барлық топтары мен жіктеріне, әсіресе билік иелеріне бағыштады. Қоғамдағы кертартпа көріністердің бәрі адамдардың надандығынан, олардың өз табиғатын өзі түсінбеуінен деп білді. Ағартушылық шіркеулік идеология ықпалына, діни догматтарға, схоластик ой ағымдарына қарсы болды. Ағартушылар қоғам дамуындағы сананың айқындаушы рөлі туралы түсініктерге ден қойды. Ағартушылық 18 ғасырда әлеуметтік көзқарастардың қалыптасуына едәуір ықпал етті. Шығыс елдерінде бұл ағым біршама өзіндік сипатта өркен жайды.
XVIII ғасырдағы Франция мемлекеті Еуропаның рухани өмірінің негізгі ошағына айналды. Француз халқының философиясында, әдебиетінде, өнерінде және т.б. жаңа леп, соны бағытгар аңғарыла бастады. Осы уақытқа дейін ездерін Францияның қарсыласымыз деп есептеп келген Испания, Германия, Польша, Ресей, тіші Англия сияқты өркениетгі елдер француз мәдениетін мойындауға мәжбүр болды.
Қоғамдық өмірдің қарама-қайшылықтары шиеленіскен Францияда «ағартушылық идеологиясы» 1789—1793 жылдары ұлы француз революциясының, ал одан кейін бүкіл Еуропаны жайлаған реформаторлық қозғалыстың теориялық және рухани алғышарттарына айналды. Дегенмен Францияда да ағартушылық идеялары біртектес болған жоқ, олар реформизмнен бастап, ашық революциялық қимылдарға дейін нағыз эволюцияны басынан кешірді. Егер ағартушылардың аға буынының өкілдері — Монтескье мен Вольтер конституциялық-монархиялық құрылыс орныққан көршілес Англияның үлгісімен феодалдық ағымды біртіндеп буржуазия- ландыру идеясын ұсынса, феодалдық құрылысқа жан-тәнімен қарсы келесі ұрпақтың өкілдері — Д. Дидро, К. Гельвеций, П. Гольбах басқа пікірде болған болатын. Олар помещиктік меншік пен сословиелік артықшылықтарды мүлде жойып, деспоттық өкіметті құлатуға шақырды.
Ағартушылық дәуірі Еуропаның мәдени дамуына үлкен ықпалын тигізді. Ағартушылық идеялары шенеуніктер мен буржуазияның санасында және ойында, әрекетінде берік сақталып қалды. Ағартушылық идеялары Батыс Еуропаның университеттерінің өміріндегі белсенділіктің артуына, неміс мәдениетінің жоғары өрлеуіне ықпалын тигізді.
Писемский Алексей Феофилактович
Писемский Алексей Феофилактович -(1841, қазіргі Ресей, Кострома облысы, Раменье селосы – 1881, Мәскеу қаласы) – орыс жазушысы. Орыс географиялық қоғамының Каспий теңізінің табиғатымен, теңіз жағалай орналасқан елдердің тұрмыс-тіршілігімен танысу үшін ұйымдастырылған арнайы экспедиция құрамында Петербург ғылым академиясының бір топ ғалымдарымен бірге Писемский де болған. Экспедиция Астрахань қаласында ұйымдасып, Баку қаласында, содан кейін Маңғыстаудың Түпқараған түбегінде, қайтар жолда Құлалы, Тулен аралдарына тоқтаған. Писемский өз шығармасында Түпқараған түбегіне патша жарлығымен келіп орналасқан орыс мұжықтарының, жергілікті тұрғындардың ауыр тұрмыстарын, Маңғыстаудың қатал табиғаты мен сол кездегі саяси ахуалын қоса суреттеген. Түлен аралындағы жазда жағада, қыста мұз үстіне шығатын итбалық аулаудың қауіптілігін суреттеп, теңіз балықшыларының ауыр тұрмысын бейнеледі.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
NGC 7543
NGC 7543 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1878 жылы 19 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7543 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70785, UGC 12450, MCG 5-54-52, ZWG 496.65, NPM1G +28.0480, IRAS23121+2803.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Де Броль толқындары
Де Броль толқындары — қозғалыстағы кез келген бөлшекпен байланысы және оның квантттық табиғатын бейнелейтін толқын. 1924 ж. француз физигі де Бройль (1892 – 1987) фотондар үшін бұрын тұжырымдалған корпускулалық-толқындық екі жақтылық (фотон бөлшектік-корпускулалық және толқындық қасиеттерге ие) қасиеттің барлық бөлшектерге – электрондарға, протондарға т.б. атомдарға тән екендігі, сонымен бірге бөлшектердің толқындық және корпускулалық қасиеттерінің аралығындағы мөлшерлік қатынастардың да фотондар үшін бірдей болатыны туралы болжал айтқан.
Дереккөздер
Санат:Оптика Санат:Кванттық физика Санат:Толқындық физика
Панно
Панно (panneau, рannus – мата кесіндісі)
Дереккөздер
Санат:Маталар
Жаңаарық ауылдық округі
Жаңаарық ауылдық округі:
Агглютинация (биология)
Агглютинация (agglutinatio — жабысу) — арнайы антиденелердің (агглютининдер) әсерімен корпускулдық антигендердің (бактериялар, қан клеткалары, басқа клеткалар) бір-біріне жабысуы және тұнба (агглютинат) жасауы. Қанның қызыл және ақ түйіршіктері бір-бірімен кейбір жұқпалы ауру қоздырғыштарыныц (мысалы грипп, парагрипп вирустары) әсерінен де жабысады. Бұл тәнді реакция, сондықтан бактерия және вирустар туғызатын ауруларды анықтау үшін кеңінен қолданылады. Агглютинация реакциясы. Агглютинация, немесе микробтардың жабысуы, ағзада агглютининдердің барымен белгіленеді. Осы серологиялық реакция жануарларда және адамдарда бруцеллез ауруын анықтағанда (Райт, Хеддельсон реакциялары), сүзек, сальмонеллез ауруларын (Видаль реакциясы) анықтағанда, ағзадан бөлініп шығарылған қоздырғышты анықтағанда өткізіледі. Осы реакциямен екі жағдайда қолданады: 1) зертханада белгілі антигеннің көмегімен ауру ағзадан алынған сары суды зерттегенде; 2) зертханада болған белгілі сары судың көмегімен ауру ағзадан бөлініп шығарылған белгісіз микробты зерттегенде.
Реакцияны өткізу үшін қажетті заттар
Сары суды адамдардың және жануарлардың ағзаларынан алады. Сол үшін олардан 8-10 мл қан алады. Реакция өткізу үшін сары судың көлемін физиологиялық ерітіндімен арттырады. Сары суларды биофабрикаларда дайындап зертханаларға жібереді. Антигендерді де биофабрикаларда дайындайды.
Жалпы сипаттама
Агглютинация реакциясының әр түрлі нұсқаларымен қолданады: жәйілім, беттеу және т.б. Ауруларда антиденелер анықтау үшін жәйілім агглютинация реакциясын қояды: аурудың қанының езілген сары суына өлтірілген микробтардың суйықтығын (диагностикум) қосады. +37 градуста бір неше сағат ұстап жаратылған тұнбаны байқайды. Агглютинацияның сипаттамасы және жылдамдығы антигеннің және антидененің түрімен байланысты. Мысалы О- және Н-антигендердің ерекше антиденелермен қарым қатынасу ерекшеліктері: О-диагностикуммен (жылытумен өлтірілген бактериялар) агглютинация жапалақтары ұсақ болады, Н-диагностикуммен (формалинмен өлтірілген бактериялар) агглютинация жапалақтары ірі болып реакция тез өтеді.
Жұмыс барысы
Резус-факторды анықтауға арналған агглютинация реакциясы негізінде антирезусты сары суларды қолдану. Зерттелетін эритроциттердің қабыршықтарында резус-антиген болса осы жасұшалар агглютинацияға жатады. Бақылауға қанның әр түрлі топтарының стандартты резус-оң және резус-теріс эритроциттер алынады.
Дереккөздер
Санат:Гематология
Черветере
Черветере (Cerveteri) — Италиядағы қала, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Рим провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 36 229 адамды құрайды (2010). Алып жатқан жер аумағы км² шамасында. Пошта индексі — 52.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Өзгергіштіктің негізгі заңдылықтары мен түрлері
Модификациялық өзгергіштік
Өздеріңе белгілі картоп өсімдігін алайық. Ол вегетативті жолмен көбейеді. Барлық өсімдіктердің генотипі бірдей. Бір үлескіде бір түйнектен өсіп шыққан картоптың барлығы бірдей бола ма? Көп есімдіктер бір-бірінен бойының биіктігі, түйнектерінің саны, т.б. қасиеттері жағынан әр түрлі болады. Бұл тұкымның себу мерзіміне, қоректік ортаға, тыңайткыштардың түріне, суғару уақытына байланысты.
Организмдерде белгілердің дамуын анықтайтын басты фактор — генотип. Бірақ белгілердің көріну дөрежесі сыртқы орта факторларына байланысты. Бір организмнің түрлі белгілерінің сыртқы орта факторларының әсерінен өзгеру дәрежесі де әр түрлі болады.
Солтүстік облыста тұратын адамдар еліміздің оңтүстігіндегі демалыс орындарына барып тынығып, күнге қыздырынады. Тынығушылардың терісінің түсі қою қоныр, екіншісінікі — қола түсті қоңыр, үшіншісінікі — қызарып қана қояды. Бұл адам генотипінің меланин пигментін қанша мөлшерде синтездеуіне байланысты екеніне және организм белгілерінің қалыптасуына гендер мен сыртқы орта факторларының ортақ әсерінен болатынын көрсетеді.
Мысалы, жемшөпті мол беріп, қораны жылы ұстап, уақтылы суарып, күтіп бақса, ірі қара мал сүтті мол береді. Осымен қатар оның еттілігі де артады, бірақ сүтінің майлылығы өзгермей, бір деңгейде қалады. Орта жағдайының өзгеруіне байланысты модификациялық өзгергіштіктің шегі де түрліше болады. Белгілердің модификациялық өзгергіштік шегін оның реакция мөлшері деп атайды. Бір белгілердің реакция мөлшері кең көлемді болады. Оларға сандық өлшейтін белгілер (бойының биіктігі, дәннің массасы, малдардың еттілігі, сүттілігі, т.б.) жатады. Екінші бір белгілер тар көлемде беріледі. Оларға сапалық белгілер (көздің түсі, адам алақанының, қолының суреті, өсімдіктердің тұқымы мен гүлінің түсі) жатады. Модификациялық өзгергіштік өсіп, дамып келе жаткан организмдегі ферментативті реакцияға орта факторларының әсер етіп, олардын жүру бағытын өзгертуінен туады.
Модификациялық өзгергіштіктің ерекше түріне ұзақ модификациялану жатады. Бұл өзгергіштік сырткы ортаның факторлары өсерінен бірнеше ұрпақ бойы тұқым қуалайды. Мысалы, колорад қоңызының қуыршағына жоғары немесе төмен температурамен әсер еткенде, ересек қоңыздардың денесінің бояуының түсі өзгереді. Бұл белгі бірнеше ұрпақ сақталып, кейіннен бастапқы түсіне қайтадан оралады. Ол температурамен өңделген аналық коңыздан ғана беріледі, аталықтан берілмейді. Ұзақ модификациялану белгілердің цитоплазмалық жолмен тұқым қуалайтынын көрсетеді.
Модификациялық өзгергіштіктің заңдылықтары практикада кеңінен қолданылады. Жылыжайда өсірілген өсімдіктерге қосымша жарық беру арқылы оның өнімділігін арттыруға болады. Ірі қара малдарды күтудің, азықтандырудың мөлшерін сақтау арқылы олардан мол сүт, ет алуға болады. Сонымен генотиптін өзгеруіне байланыссыз, тек сыртқы ортаның әсерінен болатын өзгергіштік модификациялық өзгергіштік деп аталады.
Зейнолла Сейітжанұлы Төреғожин
Төреғожин Зейнолла Сейітжанұлы (1899 жылы, Атбасар уезі, Қызылкөк болысы – 1938 жылы Ақмола облысы) — қоғам қайраткері, саяси қуғын-сүргін құрбаны, партия қызметкері. Ақмола уездік атқару комитетінің төрағасы. Облыс және республика аумағында партия, шаруашылық, кеңес жұмыстарында болған. Атбасар 2-жылдық педагогика курсын, 4 айлық қызыл мұғалімдер курсын (1920), Мәскеу қаласындағы сауда академиясын (1929) бітірген.
Сілтеме
Санат:1899 жылы туғандар Санат:Ақмола облысында туғандар Санат:1938 жылы қайтыс болғандар Санат:Саяси қуғын-сүргін құрбандары Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері
1693 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1693 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1693 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Чинто-Эуганео
Чинто-Эуганео (Cinto Euganeo) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Падова провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2035 адамды құрайды. Халық тығыздығы 107 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 35030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері