cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Театр мұражайлары
Театр мұражайлары театр тарихына байланысты күнды құжаттар мен материалдарды жинап сақтайтын ғылыми, мәдени-ағарту мекемесі. Бұлар көпшілік арасында ғылыми-ағарту жұмысын жүргізумен қатар аса бағалы колжазбаларды, мұрағат материалдарын жариялап, жұртшылыққа таныстырып отырады. Сондай-ақ, қөрнекті театр қайраткерлерінің шығармашылығына арналған тақырыптық кештер, лекциялар, әңгімелер, экспозициялар мен көрмелер бойынша экскурсиялар ұйымдастырады. Бахрушин атындағы театр мұражайы Ресейдегі ен ірі театр мұражайы болып табылады. Бұдан баска Театр мұражайлары Санкт-Петербургте, Киевте, Ереванда (Әдебиет және театр мұражайы), Бакуде, Таллиннде, Вильнюсте бар. Мәскеудің Коркем академиялық театры, Үлкен театр мен Кіші театр, Вахтангов атындағы театр, Санкт-Петербургтің Үлкен драма театры, Қазақ академиялық драма театры мен Орыс академиялық драма театрының жанында Театр мұражайлары жұмыс істейді. Сонымен қатар театр кайраткерлерінің өмір жолымен таныстыратын мемориалды мұражайлар (Мәскеудегі К.С. Станиславскийдің және В.И. Немирович-Данченконың мұражайы) мен мұражай-пәтерлер де (Мәскеу қаласындағы М.Н. Ермолованың, Л.В. Собиновтың, А.В. Нежданованың пәтерлері) бар. Шет елдердегі белгілі Театр мұражайларының қатарында "Гранд-Опера" мен "Комеди Франсез" театры (Праиж), "Кабуки" театры (Токио) және У.Шекспирдің мемориалды мұражайын (Стратфорд-он Эйвон) атауга болады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
IC 801
Сыртқы сілтемелер
IC 801 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Вентиляциялық тамырлар
Вентиляциялық тамырлар — шалшықты немесе оттегі аз болатын топырақтарда өсетін кейбір өсімдіктердің тамырынан немесе тамыр сабағынан шығып, ұшы топырақтан жоғары кетеріліп тұратын тамырлар. Вентиляциялық тамырлар арқылы өсімдік тыныс алады. Мұндай тамырлар мангро ағашы мен Американың шалшық кипарысында болады.
Дереккөздер
Санат:Ботаника Санат:Өсімдіктер анатомиясы
Айтылымдарды есептеу
Айтылымдарды есептеу (Исчисление высказываний; propositional calculus) — шығарылатын объектілері айтылымдар болатын есептеулерге арналған жалпы атау.
Фояно-делла-Кьяна
Фояно-делла-Кьяна (Foiano della Chiana)) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Ареццо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 8890 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 218 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 41 км² шамасында. Пошта индексі — 52045.
Елді мекеннің қамқоршысы — Мартин Турский.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Тауарлар экспортының кедендік режимі
Тауарлар экспортының кедендік режимі (ағыл. customs regime of goods export; нем. Zollverfahren der Warenausfuhr; лат. exportare - шығару) - Қазақстан Республикасының кедендік аумағынан тыс қары жерлерге осы аумақтан тыс жерде тұрақты болу немесе тұтынылу мақсатында тауарлар әкетілетін кедендік режим.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Айбек Сейітов
Бүркіт (шынайы есімі — Айбек Сейітов 12 шілде 1978, Тараз) — Қазақстандық әнші
Тарихы
Бүркіт жаздың шілдесінде Тараз қаласында туған. Оның Аиша деген жары және Зейін деген ұлы бар.
Санат:12 шілдеде туғандар Санат:Таразда туғандар
Жойқын жарылыс
thumb|right|200px|Ғаламның кеңеюі thumb|right|200px|Жойқын жарылыс теориясы моделі: ғалам өте тығыз және ыстық нүктеден кеңейіп бүгінге жеткен Жойқын жарылыс (Big Bang) — Әлемнің бұдан 13.7 миллиард жыл бұрын жойқын ғарыштық жарылыс нәтижесінде пайда болғанын және өзгеріп бүгінге жеткенін сипаттайтын ортақ космологиялық модел. . Бұл модел қазіргі ғылыми зерттеу мен өлшеулер арқылы белгілі бір деңгейге дейін расталып отыр. Космологтар дәріптейтін бұл теория бойынша, әлем бұрын шекті уақыттың алдында айырықша тығыз, ерекше жоғары темпратураға ие алғашқы күйден өзгеріп келген. 2013 жылғы Планк спутнигі қол жеткізген ең жоғары өлшеулер арқылы аталмыш жойқын жарылыс бұдан 13.798 (± 0.37) миллиард жыл бұрын болған көрінеді.
Бұл теорияның тарихы
Жойқын жарылыс теориясы моделі Эйнштейннің Жалпы салыстырмалылық теориясын негіз етіп, өріс теңдеулері шешімін мысалы кеңістіктің біркелкілігі мен біртұтастығы) табуды біршама жеңілдетті.
1922 жылы Кеңес одағының космологі және математигі Александр Фридман Эйнштейннің Жалпы салыстырмалылық теориясын пайдаланып ағынды денелерді зерттеп, осы моделдің өріс теңдеуін ұсынды.
1927 жылы Бельгиялық физик, діни қызметкер Жорж Леметр өз еңбегінде кеңейген әлем өз бастауын алғашқы нүктедегі жарылысқа апарып тірейтіні сөзсіз деп есептеп, Жойқын жарылыс моделі мен Тұрақты күй моделін салыстырып, алдыңғысының шындыққа тіпті де жақын екеніне көптеген практикалық дәлелдер келтірді. Оның тұжырымы Фридман теңдеуі мәнімен бірдей болғандықтан, біртұтас Фридман — Леметр — Робертсон — Уокер метрикасы деп аталды. Аталған теңдеу былай көрсетіледі:
Мұнда R (Т) ғарыштық масштаб коэффициентін көрсетеді.
1929 жылы АҚШ ғалымы Эдвин Хаббл астрономиялық күзетулер мен есептеулер арқылы жер шарынан алыс жұлдыздар мен галактикалар үздіксіз алыстап, қызарып жатқанын байқады және осы негізде Кеңейген әлем түсінігін туғызды. Бұл теория ғалымдар, әсіресе, физиктер арасында кеңінен таралып, қазіргі әлемнің басталу тарихы бар деп қабылданды.
NGC 96
NGC 96 — Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жойқын жарылыс
Бұл теорияның тарихы
Δz=Δλ / λ =Hr / c (Хаббл заңы)
Хабблдың есептеулері арқылы, ең алыс галактикалар мен үйіржұлдыздар біздің бақылауымыз тұрғысынан бізден алыстап бара жатыр, олардың бергісіне қарағанда арғысының алыстау жылдамдығы тіпті де зор екен. Демек бұл барша нәрсе бір-бірінен өзара алыстап, әлем кеңейіп бара жатқанын көрсетеді. Егер ғарыштағы жұлдыздар мен галактикалар бір-бірінен алыстап, әлем ұлғайып бара жатқан болса, онда олар кезінде бір-біріне өте жақын болғанын көрсетеді. Физиктер бұдан ары ғылыми қорытынды жасап, онда әлем ең арғы алқашқы сәтте өте тығыз және өте шағын болған деген қорытынды шығаруға болады. Бөлшектік ірі үдеткіштер арқылы жүргізілген ғылыми тәжірибелер бұл теорияны растай түсті. Дегенмен, қазіргі технологияның шектемесінен, әсіресе Ірі үдеткіштердің мүмкіндігі әлі де шекті болғандықтан, әлем кеңеюінің алғашқы сәтін тіке/жанама тәсілмен айқын түсіндіру әлі де қиын болып тұр. Жойқын жарылыс теориясы әлемнің алғашқы кезеңі туралы әлі ештеңені нақты түсіндіре алмайды, оның бар мүмкіндігі сол алғашқы кезеңнен кейінгі өзгерістерді жорамалға негізделген күйде түсіндірумен ғана шектеледі.
NGC 96
Ашылуы
Бұл нысанды 1884 жылы 24 қазанда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 96 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1429, MCG 4-2-14.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз)
Жойқын жарылыс
Аталуы
thumb|right|400px|Ғаламның үдеген кеңеюі: Л пішінді (Лямбда) уақыт-кеңістік – суық қараңғы [[материя, Әлемнің жедел кеңеюі, жойқын жарылыс - ұлғаю (уақыттың тарихы)]] Бастапқы кезде Жойқын жарылыс теориясы «Динамикалық эволюциаланған үлгі» деп аталған. Big Bang сөзін ең алғаш Британия астрономы Фред Хойл қолданған болатын. Бір қызығы, Хойл әлемді түсіндіретін теориялар ішінде осы Жойқын жарылыс теориясына қарсы шығып, материяның "үздіксіз туу" гипотезасын ұстанып, түрақты күй теориясын жақтаған екен. Ол, 1949 жылы наурызда BBC радиосының бір бағдарламасына қатысып, «Заттардың табиғаты» деген дәріс оқу барысында Леметр секілді кісілердің моделін сынап, "the Big Bang theory" — "Жойқын жарылыс теориясы" деген сөзді қолданған. Хойл осы теорияны мұқатып осылай атаған деушілер көп болғанымен, Хойлдың өзі кейінірек "бұлай атауда еш мазақтау мәні жоқ, тек бұл екі түрлі теорияны өзара ажырату үшін осылай атадым" деп ақталған болатын. Хойл кейін Жұлдыз өзегіндегі термоядролық реакция туралы зерттеулері арқылы ғылымға үлкен үлес қосты. Дәл сол жұлдыз өзегіндегі термоядролық реакциялар арқылы жеңіл элементтерден (Сутегі, Гелий) басқа ауыр элементтер (темір қатарлылар) жасалу барысы айқындалды. Басқа тілдерге бұл теория ағылшын тіліндегі "Big Bang" сөзі арқылы аударылып жалпыласты. Қазақ тілінде бұл сөзді "Үлкен Жарылыс" деп аудару біршама жиі кездеседі. Бірақ біз аталған жарылыстың жай мағынадағы "үлкен" ғана еместігін ескеріп, "Жойқын жарылыс" деп атауды жөн санадық. Дегенмен, бұл соңғы шешім емес, тегі қалай атау мәселесі қазақ тілінде шындап бірлікке келген деп айту қиын. Бұл туралы әлі де іргелі ізденіс керек.
Бір айта кетерлігі, 1964 жылы Ғарыш микротолқынды фонының  (CMB) анықталуы Жойқын жарылыстың болғанына үлкен бір дәлел болды. Әсіресе оның спектрін есептеп, сол арқылы қара дененің сәуле қисығы айқындалған соң, ғалымдардың көбі Жойқын жарылыс теориясына сене бастады.
Жойқын Жарылыс Теориясының жалпы жүйесі
thumb|right|300px|Жойқын жарылыс. Hans Breinlinger 1958ж. сызған. Жойқын Жарылыс теориясы осы ғаламның қалай пайда болғаны туралы аса маңызды сұраққа аса материалды, ғылыми және нанымды жауап беретін теория.
Қазіргі зерттеулерге сәйкес, ғаламда 100 млрд.-тан астам галактика бар. Солардың бар болғаны, 10%-на жуығы материялық объекттерден тұрса, қалған 90%-ы – қап-қараңғы кеңістік.
О баста Жойқын Жарылыс идеясы – астрономдардың ғаламның қалай пайда болғанын түсіндіру талпынысынан шыққан болатын. Неге екені түсініксіз, бірақ, бұл идеямен танысқан сайын алынған жауаптардан гөрі туындайтын сұрақтар көбейеді. Десек те, ғаламның тарихы туралы ең сенімді әрі орныққан идея – осы.
Жойқын Жарылыс Теориясына сәйкес, оқиға шамамен 14 млрд жыл бұрын болды. Барлығы космологиялық сингулярлықтан басталады. Ғалам атомдар сияқты өте ұсақ бөлшектерден тұратын, диаметрі бірнеше миллиметр ғана болатын өте ұсақ материялдық объект ретінде ғана бар болатын. Ондағы температура бірнеше мыңдаған градустарға дейін жоғары, өте тығыз болатын. Шексіз ауыр массасы, сәйкесінше, шексіз гравитациялық күшке де ие болды. Міне, осы – сингуляр нүкте болатын. Уақыт та, кеңістік те жоқ болды. Тек сингуляр нүкте болды.
Ғалымдардың айтуынша, объекттің ыстық болғаны соншалықты, белгілі бір уақытта өте үлкен жарылыс орын алды. Бұл үлкен ғана емес, жойқын жарылыс болатын.
Жарылыстың бірінші секунды өтпей-ақ, космос 1050 есе кеңейіп үлгерді. Сосын, кеңею жылдамдығы азая бастады, бірақ, әлі алғашқы секунд басталған жоқ. Жарылыс болған алғашқы сәттерде Ғалам үлкен температурада «қайнады». Сосын, бірден суи бастады, бірінші секунд әлі де басталған жоқ болатын.
Кейбір ғалымдар, бұл процесті сингуляр нүктенің кеңеюі деп те түсінідіреді. Неде болса, бір нәрсе анық – ғалам әлі күнге дейін кеңейіп келеді. Шексіздікке қарай. Біз ғалам хронологиясының кезекті нүктесінде тұрмыз.
Шамамен, Жарылыстан соң 3 минут өткенде, өте ыстық тұмандықтар пайда болды. Тек, 300 мың жылдан соң ғана космостағы температура 1000°С-қа дейін төмендеді.
Жарылыстан соң, араға 1 млрд жыл салып температура -200°С-қа төмендеді. Және алып тұмандықтар пайда бола бастады. Кейін олардың бойынан жаңа галактикалар қалыптасты, әр галактикада жаңа жұлдыздар пайда бола бастады. Бұл процестердің бәрі – сингуляр нүктенің жарылуынан кейінгі ұсақ мөлшердегі бөлшектердің тартылуы мен әрекеттесулерінің есебінен жүріп жатты.
Жойқын Жарылыс Теориясына сәйкес, әрбір галактиканың өзегінде үлкен гравитация күшіне ие «Қара құрдым» орналасқан. Біздің ортақ мекеніміз – Жер шары – «Құс жолы» деп аталатын галактикада жайласқан. «Құс Жолының» немесе өзге де галактикалардың бір-бірінен алшақтауы – кеңеюдің әлі де жүріп жатқаны анық. Бұл кеңеюден бөлек, Жарылыстың болғанын жарылыс толқындары да дәлелдей түседі. Біздің Ғалам сағат сайын барлық бағыт бойынша миллиардтаған шақырымға кеңеюде, яғни біз кеңейген ғаламда жасап жатырмыз.
Әрине, бұл кеңею де мәңгі емес. Циклдік ғалам моделі бойынша, ерте ме, кеш пе, жарық толқындарының әсерінен Ғалам кеңеюін тоқтатады.
Бұл – Қара Құрдым гравитация қуатын жоғалтады деген сөз емес. Яғни, Қара Құрдымдардың тартылысы күшейген сайын, айналасындағы барлық материяларды «жұтып ала» береді. Осының есебінен, Ғалам бастапқыдағыдай температурасы өте жоғары, шексіз ауыр массалы тығыз материялық объектке айналғанша, бұл үдеріс жалғаса беруі мүмкін.
Арадан ұзақ уақыт өтіп, тығыздалған бөлшектер бір мезетте жарылады. Бәрі бастапқыдағыдай қайталанады. Бұл әдетте Жойқын серпіліс деп аталады. Бұл тарихтың тағы қанша мәрте қайталанатыны, яғни – біз үшін құпия болып қала береді. Өйткені біз соның бір қайталанысында, бір серпілісінде ғана өмір сүреміз.
Жарылыс барысы
thumb|right|400px|Құс жолының сыртынан ғарышқа қарау. Галактикалар [[Қызылға жылжуына сай боялған]] Шар тәрізді шоғырлардағы ең кәрі жұлдыздардың химиялық құрамы әлемге 13-15 млрд жыл болғанын көрсетті. Аспан денелері мен олардың жүйелерінің эволюциялық өзгерісіне тұрақсыз құбылыстар және жарылыс процестері негізгі себепші болған.
Бұдан 15 млрд жылдай бұрын алапат жарылыс біздің әлемді жасады. Уақыт-кеңістікті, барлық материяны және қоршаған энергияны тудырған "Жойқын жарылыс" деп аталған табиғат өзгерісінен кейін барлық әлем пайда болды деп айту дұрыс емес пікір.
Әлем ерекше тез кеңею сатысын басынан өткіздію Кеңістік орасан зор мөлшерде энергия бөліп шығара отырып, өзінен өзі кеңейе берді. Осы сәтте Әлем пайда болды. .
Сыртқы сілтемелер
Санат:Космология Санат:Астрономия Санат:Шоқжұлдыздар Санат:Жұлдыздар Санат:Физикалық космология
Су қарамығы
Дереккөздер
ҚАЗАҚМЕМЛЕКЕТБАСПАСЫ, Алматы — 1959, Редакциясын басқарған: Биология ғылымының докторы профессор Т. Дарқанбаев
Санат:Ботаника
Дип Ривэ (Коннектикут)
Дип Ривэ (Deep River) — Коннектикут штатының Мидлсекс округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 4629 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36.8 км² шамасында. FIPS коды — 09-19130.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Киев қысқа көшесі (Астана)
Киев қысқа көшесі Киев қысқа көшесі Г.Чичерин қысқа көшесінен басталып, Мырзашөл қысқа көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 160,9 м.
Киев - Украина Республикасының астанасы. Днепр өзенінің жағасында орналасқан Киев облысының орталығы. Киев қаласының құрметіне қойылған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Пенза (өзен)
Пенза — Ресейдегі өзен. Пенза облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2064/615 орналасқан. Өзен ұзындығы 78 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пенза облысы өзендері
Позитрон
Позитрон [лат. posіtіvus (e+) — оң электрон] — электронның антибөлшегі. Оны 1931 ж. ағылшын физигі П.Дирак (1902 — 1984) теория жүзінде ашып, 1932 ж. американ физигі Карл Дейвид Андерсон тәжірибе жүзінде ғарыштық сәулелер арасынан бірінші рет байқап “Позитрон” деп атады. Позитронның басқа бөлшектерден (электрон, нейтроннан) ерекшелігі ол жердегі “әдеттегі” заттар құрамында кездеспейді. Позитрон ашылған кезден бастап “антибөлшектер” және “антизаттар” деген ұғым пайда болды.
Позитрон эл.-магниттік, әлсіз және гравитациялық өзара әсерлесулерге қатысады; ол лептондар тобына кіреді. Статистикалық қасиетіне қарай фермиондар қатарына жатады. Позитрон — орнықты бөлшек, бірақ ол электронмен аннигиляциялануы салдарынан қысқа уақыт қана өмір сүреді. Аннигиляцияланудан бұрын белгілі бір жағдайларда Позитрон мен электрон біріккен жүйе — позитроний пайда болуы мүмкін. Позитрон бос элементар бөлшектердің бір-біріне түрленуі және кейбір радиоактивті изотоптардың -ыдырауы кезінде пайда болады. Позитронның зат ішіндегі қозғалысының баяулауы мен оның одан әрі аннигиляциялану процестерін зерттеу заттың физ. және хим. қасиеттері туралы ақпараттар жинауға мүмкіндік туғызады. Аса жоғары энергиясы бар элементар бөлшектерді зерттеудің бірден-бір тәсілі үдетілген Позитрондар мен электрондардың қарама-қарсы шоқтарын соқтығыстыру тәсіліне негізделген.
Пайдаланылған әдебиет
Санат:1931 жыл Санат:Антизаттар Санат:Қарапайым бөлшектер Санат:Лептондар
Киікбай құдығы
Киікбай– Табақкеңтатыр аңғарының батыс бөлігіндегі құдық. Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Ақжайдақ темір жол станциясынан солтүстікке қарай 66 км жерде орналасқан. Киікбай құдығы шамамен теңіз деңгейінен 500 м биіктікте жатыр. Жонды-белесті жазықтағы құдықтың маңын бұталар қоршаған. Киікбай құдығы мал суаруға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы құдықтары
Санат:Қазақстан құдықтары
Футболдан Украина чемпионаты 2017/18
Футболдан Украина чемпионаты 2017/18 — 27-ші маусым. Донецкінің "Шахтер" клубы жеңімпаз атанды.
Сілтемелер
Санат:Футболдан Украина чемпионаты Санат:2017 жылғы футбол Санат:2018 жылғы футбол
Сәмбет Саттаров ауылы
Сәмбет Саттаров (2021 ж. дейін — Орджоникидзе) — Түркістан облысы Келес ауданы, Ошақты ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Абай ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 18 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1170 адам (611 ер адам және 559 әйел адам) болса, 2009 жылы 1834 адамды (927 ер адам және 907 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Келес ауданы елді мекендері
Макропрограммалау
G коды немесе Макропрограммалау (Макропрограммирование; Macroprogramming) — макроқұралдарды қолдана отырып программалау.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
АПН
АПН-ның жоғарғы басқару органы - құрылтай Кеңесі. Күнделікті ұйымдастыру жұмысын басқарма жүргізеді. АПН КСРО мен шетелдік баспасөз, радио, телевизия, ақпараттық агенттіктер, баспалар, қоғамдық ұйымдар үшін КСРО-ның ішкі-сыртқы саясаты, кеңес халкының қоғамдық, экономикалық, мәдени өмірі жайлы әдеби материалдар, фотосуреттер, телефильмдер, сондай-ақ ішкі және халықаралық өмірдегі маңызды оқиғаларға кеңес жұртшылығының көзқарасын бейнелейтін материалдар дайындайды; кеңес баспасөзін, радиосы мен телевизиясын шетелдердің саясаты, қоғамдық өмірі, экономикасы, ғылым және мәдениеті жайлы ақпараттық материалдармен қамтамасыз етеді.
АПН 101 халықаралық және ұлттық акпараттық агенттікпен, 100-ден астам радиотелекомпаниямен, 120 баспамен байланыс жасайды. АПН материалдары 110 елде жарияланады. АПН материалы бойынша шетелдерде 52 журнал, 8 газет және 119 ақпараттық бюллетень шығады. АПН баспасы жыл сайын КСРО мен шетелде жалпы таралымы 13-15 млн. дана 300-ден астам кітап, альбом, ақпараттық материалдар т.б. шығарады. АПН басылымдары дүниежүзі халықтарының 65 тілінде шығады. АПН орыс, шетел тілдерінде одактық және халықаралық ақпарат хабаршыларын, ғылым, техника, мәдениет және өнер, спорт хабаршыларын, ағылшын тілінде кеңестік баспасөзге шолу "Дейли ревью" ("Daily review", 1963 жылы) шығарады.
АПН- нің 73 елде бюро және тілші тіректері, ТМД астаналары мен еліміздің ірі қалаларында қоғамдық бөлімдері бар. АПН- ның Қазақстандағы бөлімі 1969 жылы мамырда құрылды. Ол республиканың халық шығармашылығын өркендетудегі табыстары мен ғылым, техника, мәдениетінің дамуы жайлы КСРО мен шетелдерге жьлына 300-ден астам әдеби материал, 20 мыңнан астам фотосурет жіберіп тұрады.
Дереккөздер
Санат:КСРО ақпараттық агенттіктері Санат:1961 жылы құрылған ұйымдар Санат:КСРО-дағы насихат Санат:РИА Новости
IC 5234
IC 5234 — Tucana шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69446, ESO 109-11.
Сыртқы сілтемелер
IC 5234 Санат:Tucana (шоқжұлдыз)
Мёльшов
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 808 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 15,10 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 59 063. Муниципалитеттің басшысы — Роланд Майер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Алиага
Алиага (Aliaga (Teruel)) — Испаниядағы қала. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Куэнкас-Минерас ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 381 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 194.2 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Архип-Ёль
Архип-Ёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Илыч өзенінің оң жағалауынан 38 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені бастауынан Шердино ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Элькенрот
Элькенрот (Elkenroth) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Альтенкирхен-Вестервальд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1885 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 8,15 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 32 025. Муниципалитеттің басшысы — Петер Шван.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Еловица (Монтана облысы)
Еловица (Еловица) — Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Георги-Дамяново қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 43 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3471. Телефон коды — 09551. ЕКАТТЕ коды — 27348.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Монтана облысының елді мекендері
Аарон
Аарон (Aaron) — қарлыған тұқымына жататын миуаның бір түрі.
Дереккөздер
Санат:Ботаника
Ниутей-Яха
Ниутей-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кара теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 83 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Диалектика теориясының мәселелері
Дереккөздер
Санат: Философия
Көп қылтықты құрттар
Тіршілік ету түрі
Көп қылтықты құрттар - буылтық құрттардың бір класы. Ұзындығы 1-3 мм, денесінің диаметрі 0,5-60 мм, екі ұшы сүйір беткен, пішіні буылтықты. Сезім мүшелерінен көптеген түрінде көз және тепе-теңдік мүшесі болады. Көп қылтықты құрттар – дара жынысты ағзалар, іштей ұрықтанбайды. Дамуы метаморфоз арқылы өтеді. Жұмыртқадан дербес тіршілік ететін личинка-трохофора дамиды. Жыныссыз көбеюі сирек байқалады. Көп қылтықты құрттар негізінен мұхитта, теңізде, аздаған түрі тұщы суда тіршілік етеді. 5000 астам түрі бар. Ресейде 600-дей түрі белгілі. Көптеген түрі су түбінде топырақ арасында, біразы суда жүзіп тіршілік етеді. Құрлықта бір ғана түрі-тропикте банан және какао плантациясында кездеседі. Өсімдік қалдықтарымен, көбінесе тірі ағзалармен қоректенеді. Кейбір түрі комменсалдар, паразит түрлері аз. Көп қылтықты құрттардың нереида деген түрі XX ғасырдың 30 жылдарында Азов теңізінен Каспий теңізіне әкеліп жерсіндірілген, қазір ол бекіре балықтың негізгі жемі болды. Палоло деген түрін тағамға пайдаланады. Кеме түбіне жабысып зиян келтіретін түрлері де бар. Көп қылтықты құрттардың қазба қалдығы Австралияда докембрийден белгілі.
Биссезеель
Биссезеель (Bissezeele) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дюнкерк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,57 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59083, пошта индексі — 59380.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Дёбельн (аудан)
Дёбельн (Landkreis Döbeln) — бұрынғы Германия ауданы. Аудан орталығы — Аннаберг-Буххольц қаласы. Аудан Саксония жерінде орналасқан. Кемниц әкімшілік округіне бағынады. Жер аумағы 424,34 км² шамасында. Тұрғыны 71.163 мың адамды құрайды (2007). Халық тығыздығы 168 адам/км². Ауданның ресми коды — 14 3 75.
Аудан 13 елді мекенге бөлінеді.
Ла Плата (Миссури)
Ла Плата (La Plata) — Миссури штатының Мэйкон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 3.2 км². FIPS коды — 29-40682.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 1366 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Мэйкон округы (Миссури)
Киікмола
‎КИІКМОЛА– Дариялық тақыр жазығының оңтүстік-шығысындағы құмды жалдардың орта бөлігіндегі қоныс. Қызылорда облысы Шиелі ауданы Сұлутөбе ауылының солтүстігінде 25 км жерде орналасқан. Сырдария өзені аңғарында. Енсіз қоныс солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай созылып жатыр. Теңіз деңгейінен 140 м биіктікте. Шығысында Құржайлау, солтүстігінде Телікөл, оңтүстігінде Биіксарықұм қоныстары бар.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Қазақстан қоныстары
Ким Бейсингер
Кимила Энн «Ким» Бе́йсингер (Kimila Ann Basinger, 8 желтоқсан 1953 жыл) – америка актрисасы. «Секреты Лос-Анджелеса» фильміндегі екінші пландағы рөлі үшін «Оскар» және «Алтын глобус» сыйлықтарының лауреаты атанған. Ең бірінші рөлін «Портрет очарования» («Katie: Portrait of a Centerfold») фильмінде сомдаған. Осыдан кейін әртүрлі жанрда жұмыс істей бастайды. 1993 жылы «Привычка жениться» фильміндегі әріптесі Алек Болдуинмен тұрмыс құрған. Бір қызы бар. Қазіргі кезде көп сұранысқа ие актрисалардың бірі.
Жеке өмір
Атақты болғанға дейін Бейсингер модель Тим Сондерспен, фотограф Дейл Робинеттпен және футболшы Джо Наматпен кездесті. Ол 2014 жылға дейін, ол Митч Стоунмен кездесе бастағанға дейін басқа қоғамдық байланысқа ие болмайды. Оның алдындағы Снайдер мен Питерс сияқты, Стоун Бейсингерді фильм түсіру алаңында шаш үлгісін жасау кезінде кездестірді. Ерлі-зайыптылар бір-біріне сәйкес келетін алтын таспаларды киіп, содан бері бірге көшіп келді.
Фильмдері
«Тяжёлая страна» (1981) «Надин» (1987) «8 миля» (2002) «Охранник» (2006) «Двойная жизнь Чарли Сан-Клауда» (2010)
Дереккөздер
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Жайықмұнай
«Жайықмұнайгаз» — мұнай-газ өндіру басқармасы. «Ембімұнайгаз» АҚ өндірістік құрылымдық бөлімшесі, 1973 жылы құрылды. Атырау облысының Исатай ауданы аумағында орналасқан. Бүгінде басқармада 17 кен алаңы игерілуде. Мұнай мен газды өндіру және өңдеумен айналысады.
Қалыптасуы
Каспий теңізінің Атыраудың батыс жағындағы жағалауынан мұнай іздестіру жұмыстары 50-жылдардың орта шенінен басталды. Алғаш тайыз, кейін терең барлама бұрғылауы өріс алды. Соның нәтижесінде 1963 ж. Мартыши кенішінде мұнай табылып, 1963—67 ж. осы кен алаңынын қоры анықталып, технологиялық бағдарлама жасақталды. 1968 жылдың ақпанында Мартыши мұнайының алғашқы эшалоны мұнай айыру зауытына жөнелтілді. 1969 ж. Мартыши-Гурьев мұнай құбыры іске қосылды. 1972 ж. Қамысты алаңы пайдалануға беріліп, Жаңаталап және Гран алаңдарының мұнай қоры бекітілді. Осы алаңдарды игеріп, мұнай өндіру үшін 1973 ж. 11 сәуірде «Жайықмұнай» мұнай-газ өндіру басқармасы кұрылып, өз алдына шаңырақ көтерді. Осыдан кейін кең көлемде жүргізілген іздестіру-барлау жұмыстарының нәтижесінде Шығыс Жаңаталап (1977), Ровное (1978), Оңт.-шығыс Қамысты (1988), Забұрын (1989), Оңтүстік-шығыс Новобогат (1998) кен алаңдарында мұнай қоры анықталып, өндірістік пайдалануға берілді.
Бүгінде басқарманың 4 мұнай өндіру цехы 9 мұнай алаңынан мұнай өндіруде. Барлық мұнай алаңдары ғылым мен техниканың соңғы жетістіктеріне сай жасалған өндіріс құрал-жабдықтарымен, кешенді түрде автоматтандырылған. Қазіргі кезде мұнай өндірісіндегі қолданылып жүрген жаңа типті қондырғылар, мұнайды өндіру, жинау, дайындау және айдаудағы озық техникалар мен технологиялар түгелдей дерлік басқарманың кен алаңдарында қолданылады. Германияның «ВА8Ғ» және «ХЕХСТ» фирмаларымен бірлесе отырып арнайы химиялық реагенттер түрлері анықталып, өте күрделі мәселе оң шешімін тапты. Нәтижесінде бүгінгі күнде өндірілген мұнайдың 90%-ын жоғары сапамен өткізуге қол жеткізілді.
1973 ж. басқарма құрылғанда мұнайшылар сапында 322 адам ғана болса, күні бүгін олардың қатары 1043-ке жетіп отыр, оның 258-і өйелдер. Бұдан 20—30 жыл бұрын жоғары білім алып келіп, алғашқы еңбек жолдарын осы басқармада бастаған көптеген мұнайшы мамандар бұл күндері еліміздің мұнай өндірісі саласында жоғарғы басқару қызметтерін атқаруда. Алғаш мұнай алаңдарын игеруге байырғы Ембіден маман-жұмысшылар көптеп тартылса, 1980 жылдардан бастап басқарма кәсіпшіліктерінде жергілікті мамандар саны басым бола бастады. Басқарма ұжымында жұмыс жасай жүріп жоғарғы еңбек көрсеткіштеріне қол жеткізген еңбек озаттарының қатарында операторлар ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Қ.Сүйінішқалиева, С.Жұбанов, КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты Р.Қанапашева, ҚазКСР Мемлекеттік сыйлық лауреаты Қ.Түлеуішев, оператор КСРО кәсіподақтарының Кропочев атындағы сыйлығының лауреаты И.Дәуітов, 3 орденді байырғы мұнайшы-инженер К.Балжанов т.б. бар. Басқарма тарапынан кең көлемде ұйымдастырылып, жүргізіліп келе жатқан мұнай өндіруші объектілерді жаңадан жабдықтау және қайта жарақтандыру жұмыстарымен қатар әлеуметтік салада да сан қырлы жұмыстар іске асырылып, оның игілігін мұнайшылармен қатар бүкіл аудан халқы пайдалануда, аудан экономикасына ұдайы көмек көрсетілуде. Басқарма күшімен Аққыстау мен Забұрын елді мекендеріне 2 теледидарлық қондырғы орнатылды. Забұрын аулына жоғары кернеулі электр желісі, Аққыстау, Ақкөл ауылдарына газ желісі тартылды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайгаз компаниялары Санат:Атырау компаниялары Санат:Мұнай және газ Санат:Қазақстан кәсіпорындары
Генен (Морбиан)
Генен (Guénin) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Морбиан департаментінде орналасқан. пкс округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 28,71 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 56074, пошта индексі — 56150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1507 адамды құрады. Халық тығыздығы — 52,49 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Морбиан департаментінің коммуналары
Монтедоро
Монтедоро (Montedoro) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Кальтаниссетта провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1781 адамды құрайды. Халық тығыздығы 127 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Пошта индексі — 93010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
NGC 4430
NGC 4430 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Темірхан Байбосынұлы Бердімұратов
350px|нобай|Сурет:Бердімұратов Темерхан Байбосынұлы.jpg Бердімұратов Темерхан Байбосынұлы, Қазақ-Орыс Халықаралық университетінің президенті (Қазақстан, Ақтөбе), психология докторы, адами ресурстарды басқару саласындағы іскерлік әкімшілік докторы, профессор, Қазақстаннның Педагогикалық Ғылымдар Академиясының академигі.
Өмірбаяны
1951 жылы 17 қарашада Ақтөбе қаласында туған. Ақтөбе педагогикалық институтының филология факультетін сәтті аяқтаған (1974). Көптеген жылдар бойы Ақтөбе облысының білім беру жүйесінде жемісті еңбек етті (1975-1989). КСРО ПҒА Жалпыодақтық кәсіби-техникалық білім беру ғылыми-зерттеу институтының аспирантурасын бітірді, сол уақытта КСРО-ның білім беру жөніндегі Мемкомитетінің және КСРО психологтар Қоғамының «Қазақ гуманистік тәрбие орталығы» ғылыми-енгізу кәсіпорнын басқарды (1991-1994). 1994 жылы бизнесті басқару және құқық Халықаралық институтында психологиядан кандидаттық диссертациясын және Сан-Марино Республикасының Халықаралық Ғылым Академиясы өкілдігінде магистрлік (Master of Psichology) диссертациясын сәтті қорғады. 1998 ж. Кеннеди-Вестерн Университетінде (АҚШ, Вайоминг штаты, Шейн қ.) оған «Тілді суггестивті әдістер арқылы оқытуды ұйымдастыру» - «Organization of Language Training by Suggestive Methods» тақырыбындағы диссертациялық зерттеуі негізінде психология мамандығы бойынша философия докторы дәрежесі берілді.
1994-1996 жылдары Менеджмент, бизнес және құқық Халықаралық институтының Ақтөбе бөлімінде директор қызметін атқарды. Мәскеудегі Халықаралық университеттің Ақтөбе бөлімінің директоры болды (1996-1998). «НҰР» менеджмент, бизнес және құқық Ақтөбе институтының Президент-ректоры болып қызмет етті (1998-2001). Қазақ-Орыс Халықаралық университетінің президент-ректоры болып еңбек етті (2001-2010). 2010 жылы желтоқсанда Ақтөбе облысына ресми сапары кезінде Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Қазақ-Орыс Халықаралық университеті атауын өзі қойған болатын.
Атқарған істері
Т.Б. Бердімұратов – аймақтың алдыңғы қатарлы профессорларының бірі. Ол, негізінен, психология-педагогика, жеке тұлғаға бағдарланған білім беру технологиялары, қолданбалы психологияның өзекті бағыттары бойынша теориялық-әдіснамалық, ғылыми-практикалық, эксперименталды  зерттеулермен айналысады.
Қазақ-Орыс Халықаралық университетінің «Психология» мамандығының жетекші маманы, лекторы болып табылады. «Білім алуды үйрен», «Өзін-өзі тану негіздері», «НЛП бойынша арнайы курс», «Нейролингвистикалық бағдарламалау әдістері негізінде білім алушылардың тиімді ойлауын және мінез-құлқын тәрбиелеудің жеке тұлғаға бағдарланған жүйесі педагогикалық технологиясының пәнаралық моделі», «Білім беру жүйесін дамыту: инновациялар және технологиялар» сияқты іргелі зерттеу еңбектері бар.
Т.Б. Бердімұратовтың көп жылдық педагогикалық еңбектері мен ғылыми ізденістерінің нәтижесі ретінде ҚОХУ жанынан оқытудың нейролингвистикалық технологиялары ғылыми-зерттеу институтының құрылуы, GRS-навигатор – авторлық педагогикалық тренажерді даярлауы және іске қосуы, жаңа технология – оқытудың жеке тұлғаға бағдарланған жүйесінің пәнаралық моделі: нейролингвистикалық бағдарламалау әдістері негізінде студенттердің тиімді ойлауын және мінез-құлқын тәрбиелеу процесінің жолға қойылуы, оқыту, тәрбиелеу, жеке тұлғаны дамыту, білікті педагог және маман қалыптастыру әдіснамасына қатысты өзекті мәселелерге арналған бірқатар оқу құралдары мен ғылыми еңбектерін атап өтуге болады. Соңғы бес жылда қазақ, орыс, ағылшын тілдерінде басылып шыққан еңбектері ерекше назар аударлық, өйткені оларды Еуропа жоғары оқу орындарының, Қазақстан және Ресейдің көрнекті ғалымдары мойындап, оң баға берді. Инновациялық білім беру технологияларын дамытуға қосқан мол үлесі үшін «ХХІ ғасыр қоғамын интеллектуалды дамытуға қосқан жеке-дара үлесі үшін» деген Сократ атындағы Медаль иегері болды (Ұлыбритания,  Оксфорд, 2007); Халықаралық  сыйлық Лауреаты атанды, ғылыми зерттеулері аясында  «Халықаралық ғылымға қосқан үлесі үшін» белгісінің иегері болды және «Ғылымдағы есім» атты 21 ғасырдың көрнекті ғалымдарының Бүкіләлемдік реестріне аты енгізілді.
Профессор Т.Б. Бердімұратов шығармашылық идеяларын шынайы педагогикалық жүйеде жүзеге асыра білді: жастарды оқыту және тәрбиелеуде өзіндік ерекшеліктері бар, яғни оқытудың қолайлы жағдайлары құрылған, студенттердің тұлғалық дамуына баса назар аударатын, олардың шығармашылық және эстетикалық дүниетанымдарын дамытуды басшылыққа алатын жоғары оқу орнын құра білді. Өзінің ғылыми идеяларын педагогикалық практикада іске асырып, заманауи білім беру жағдайында оқытудың тиімді модельдерін жобалау үшін, арнайы зерттеулер жүргізу үшін ғылыми лабораториялар жабдықтады.
Марапаттамалары
Т.Б. Бердімұратов белгілі қоғам қайраткері болып табылады. Бірнеше мәрте Қазақ-Орыс Халықаралық университетінің қабырғасында Қазақстан, Ресей, Еуропаның көрнекті қайраткерлерін қабылдады. Атап айтсақ: ҚР Тұңғыш Президенті Н.Ә.Назарбаев (тамыз, 1998ж.), «Бөбек» қорының Президенті С.А. Назарбаева, Ресей Федерациясының Қазақстандағы Төтенше Өкілетті Елшісі В.Н. Николаенко (1998), Біріккен Ұлыбритания Корольдігі мен Солтүстік Ирландияның Елшісі Дуглас Мак Адам (1999), ҚР Мемлекеттік хатшысы Ә.Кекілбаев (1999), ҚР Бас прокуроры Ю.А. Хитрин (1999), РФ-ның Қазақстандағы Төтенше Өкілетті Елшісі М.Н. Бочарников (2008), ҚР-дағы АҚШ Елшісі Джон Ордвей және басқа да көптеген саясат, өнер, білім, ғылым салаларының белгілі өкілдерін қабылдаған болатын.
1999-2003 жылдар аралығында Ақтөбе облыстық мәслихатының депутаты болды. Бүгінгі таңда Ақтөбе облысындағы Қазақстан Халықтар Ассамблеясының ғылыми-сараптамалық кеңесінің Төрағасы болып табылады.
Білім, ғылым, бизнес салаларындағы жетіктіктері және қосқан үлесі үшін профессор Т.Б. Бердімұратов халықаралық, республикалық, облыстық деңгейдегі көптеген Ордендер, Медальдар, алғыс хаттар, дипломдар, Құрмет белгісі, сертификаттармен марапатталған.
Дереккөздер
2. ↑http://ardaktylar.kz/
Санат:Қазақстан ғалымдары
Жоғарғы Кыр-Ёль
Жоғарғы Кыр-Ёль — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чим өзенінің оң жағалауынан 38 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Желпімұрттылар
Желпімұрттылар (Ripiphoridae) -түрліқоректілер тұқымдастарына жататын қоңыздар тұқымдасы.
Аталықтарының мұрттары желпі немесе тарамтәрізді- аналықтарында аратәрізді; қанат жабындысы қысқарған - кейбір аналықтарында қанаттары және қанат жабындылары жоқ. 400-дей түрі белгілі - кеңінен таралған; ТМД-да- 15-тей түрі кездеседі. Дамуы гипермарфозды. Желпімұрттылар дернәсілдері - басқа жәндіктердің тоғышарлары: қоғамдық және жеке аралардың - қоңыздардың - таракандардың. Rhipidius туысына жататын ересек құмытытәрізді қанатсыз аналықтары иесінің денесінен кетпейді - аталықтары - қанатты - (тек түнде ғана ұшады).
Дереккөздер
Санат:Қатты қанаттылар
Аппаратты студиялық кешен
Аппаратты студиялық кешен (АСК-2) - АСК-2 ғимараты (Алматы) 1983 жылы салынған ("Алматы мемлекеттік қала құрылысын жобалау" инстиутының жобасы, археолгтар A.Коржемпо, Н.Эзау, В.Панин; конструкторлар; С.Каламкаров,B. Исмаилов, А.Федорук). . Ол еліміздегі осыған ұқсас үлгідегі алғашқы кешенді құрылыс болып табылады; жоғары тиімділікті техникалық-экономикалық көрсеткіштерімен ерекшеленеді.
Ғимарат 5 қабатты бас және 2 қабатты қосалқы екі жеке ғимараттан тұрады. АСК-2-нің ішкі корпусы қызмет түрлеріне қарай: технологиялық, вестибюльдік- рекреациялық, редакциялық, артистік және репетициялық залдар, институттың қызмет бөлмелері, қоймалық және асханалық жайларға бөлінеді. Бас ғимараттың көлемдік-жоспарлау құрылымы жинақылығымен және симметриялығымен ерекшеленеді, ондағы 3 жарық беру студиясының (әркайсысының ауд. 600 м2-ден) орташа көлемі блоктарға (аппаратты- студиялық, аппаратты-бағдарламалық, телекино-блоктар т.б.) біріктірілген технология.
Дереккөздер
Санат: журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Уньяйш-у-Велью
Уньяйш-у-Велью (Unhais-o-Velho) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пампильоза-да-Серра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 632 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40,06 км² шамасында. Халық тығыздығы — 15,8 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Байша провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коимбра округінің елді мекендері
Виллен-су-Буа
Виллен-су-Буа (Villaines-sous-Bois) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Валь-д'Уаз департаментінде орналасқан. Сарсель округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 1,89 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 95660, пошта индексі — 95570.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 672 адамды құрады. Халық тығыздығы — 355,56 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валь-д'Уаз департаментінің коммуналары
Теплая (Сандайка тармағы)
Тёплая — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сандайка өзенінің оң жағалауынан 1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері Санат:Жоғарғы Обь су алабы өңірі өзендері
Жарма ауданы
Жарма ауданы — Абай облысының орталық бөлігінде орналасқан әкімшілік бөлініс. Жер аумағы 22,6 мың км². Аудан орталығы – Қалбатау ауылы.
Географиялық орны, жер бедері
Аудан батысында Абай ауданымен, оңтүстігінде Аягөз ауданымен, шығысында Ақсуат, Көкпекті аудандарымен, солтүстік-шығысында ШҚО-ның Ұлан ауданымен, солтүстік-батысында Семей қалалық әкімдігінің аумағымен шектесiп жатыр.
Жері таулы және шоқылы болып келеді. Ауданның солтүстік-шығысында Қалба жотасы орналасқан. Абсолютiк биіктігі 500 – 865 м болатын Асқарлы, Сарыжал, Қарауылтөбе, Жуантөбе, Барақтықан, Ақбиік, Қарамұрын шоқылары бар. Оңтүстік-шығысында абсолютiк биіктігі 780 – 1090 м. Сарыжал, Қандығатай, Жұмағұл, Қарғалы, Желдіқара, Қаратақыр, Әулиешоқы, Семетей, Мұсасерек шоқылары орналасқан. Шар өзенінің жоғары алабын және аудан жерінің батысы мен солтүстік-батысын Еңірекей, Қызылбиік, Сабал, Белтерек, Қаратау, Қасымбел, Маятас, Арқат және Қарағайлы таулары қамтыған. Кен байлықтарынан алтын, кобальт, никель, қалайы, вольфрам, құрылыс материалдары, т.б. бар.
Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі
Климаты тым континенттік. Қаңтардағы орташа ауа температурасы –16 – 18°С, шілдеде 20 – 21°С. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлш. 200 – 300 мм. Жер беті суын ауданның шығыс жағында – Шар мен Қызылсу өзендері құраса, оңтүстігінде Шардың сол саласы – Жарма өзені мен Зайсан көліне құятын Көкпекті мен Ащысу өзендері құрайды. Көлдер ауданның тек батыс жағында кездеседі. Ірілері: Қазылжан, Балықшы көлдері, Шолақтерек, Ақсор, Тұздыкөл, Ащыкөл, Қарасор. Шар өзенінде Ақжол мен Бөке кенттерін сумен қамтамасыз ету үшін Шар бөгені салынған. Аудан жерінде негізінен қара, қызғылт қоңыр және боз топырақтар тараған. Онда бұта аралас селеу, көде, бетеге, жусан өседі. Өзен бойларында көптеп тоғайлар кездеседі. Жануарлардан қасқыр, түлкі, қоян, биік тауларда арқар, сарышұнақ, суыр, көлдер мен өзен бойларында қаз, үйрек, шағала, аққу, далалы жерлерде бозторғай, безгелдек, бұлдырық, дала бүркіті мекендейді. А. ш-на пайдаланылатын жерінің аумағы 2,17 млн. га (2008), жыртылған жері 26,5 мың га, шабындығы 128,2 мың га, жайылымы 1,97 млн. га. Аудан жерімен «Түрксіб» т. ж. мен респ. маңызы бар Алматы – Семей автомобиль жолы өтеді.
Халқы
Тұрғындары 38 048 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар – 92,26%, орыстар – 5,86%, басқа ұлт өкілдері – 1,88%.
Әкімшілік бөлінісі
50 елді мекен 1 қалалық, 4 кенттік әкімдік пен 14 ауылдық округке біріктірілген:
Тарихы
Жарма жері ертеден-ақ оңтүстік пен солтүстікті керуен жолдарымен байланыстырып жатыр. Бұл өлке саяхатшылар мен географтарды қатты қызықтырған, олардың көпшілігі жергілікті жердің табиғат көркі, тұрғылықты халықтың тұрмысы мен шаруашылық ерекшеліктері туралы мәліметтер қалдырған. Мәселен, бұл жерлерде Ш.Уәлиханов, П. Семенов-Тян-Шанский, Г.Потанин, В. Обручев, А. Янушкевич сияқты басқа да көптеген атақты ғалымдар мен зерттеушілер болған.
Ауданның тарихи және мәдени мұрасы ретінде 89 ескерткіш сақталған, олардың 54-і археологиялық, 7-і тарихи және 28-і мәдени. Олардың барлығы да мемлкеттік қорғауға алынған. Өлкенің тарихы мен мәдениетінің құжаттары және мұрағаттары аудандық тарихи-өлкетану мұражайында және 10 мектеп мұражайында жинақталған.
Жарма жері өзінің бай тарихын орынды мақтан етеді. Ел мен жерді қорғаудың өшпес үлгісін көрсеткен Еспенбет пен Боранбай би, Қонақай мен Нарбота, Қарақожа мен Жәнібек, Жалаңаш пен Бекжан, Ақтамберді, Итқара, Барақ және басқа да батырлар осында жоңғарлармен соғысқан. Жарма - әйгілі ақындар мен әншілер елі. Ақтайлақ би бастаған Сыбанның Байғара руынан 17 ақын шыққан. 19-шы және 20-шы ғасырларда есімдері өлкеден алыс жерлерге белгілі болған Әріп Тәңірбергенов, Сапарғали Әлімбетов, Төлеу Көбдіков, Қалихан Алтынбаевтың дәстүрлерін кейіннен Кеңесбек Қалиев, Дәмеш Омарбаева сынды ақындар жалғастырды.
Халық сталиндік репрессияның құрбандары болған Әзімбай Лекеров, Ыдырыс Мұстанбаев, Тұрлыхан Хасенов тәрізді жерлестерін, көрнекті қоғам қайраткерлерін, ағартушыларды еш уақытта ұмытпайды. Евразияның дәл орталығынан орынтепкен осынау кішкене ғана жердің көптеген тамаша таланттар сыйлау құдыретіне таңданбасқа болмайды. Кембридж Халықаралық өмірбаяндық орталығы «Планетаның көрнекті адамы» деп таныған атақты жазушы, белгілі қоғам қайраткері Әди Шәріпов немесе Қазақстанның халық жазушысы, Абай атындағы мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Әзілхан Нұршайықов сынды жерлестерімізді неге мақтан тұтпасқа. Талант пен атақ-даңқ жармалық әйелдерді де айналып өтпепті. Жұртшылыққа Қазақстанның халық жазушысы, ақын Тұрсынхан Әбдірахманованың, республикалық хор капелласының бірінші әйел-дирижері Гүлжазира Ахметованың, қазақ әйелдерінен шыққан бірінші биология ғылымдарының докторы, академик Нәйла Базанованың есімдері жақсы таныс. Ал, Роза Рымбаеваның кристалдай таза дауысы эстрададан естілгенде, бүкіл ел қалт етпей «Әлияны» тыңдады емес пе! Тентектеу өскен Шардың шалдуар ұлы Бари Алибасовтан есімі әлемге танымал продюсер шығады деп кім ойлаған.