cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ақаба су
Ақаба суды пайдалану
Ақаба суды пайдалану(Утилизация сточных вод) — тұрмыстық, нөсер немесе өндірістік ақаба су құрамындағы пайдалы құрамды бөліктерді пайдалану немесе бұл суды тазартқан соң егістікті немесе ормандағы екпе ағаштарды суаруға, т.б қолдану.
Б. з. д. 313 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 313 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Ақаба су
Ақаба суды табиғи тазалау
Ақаба суды табиғи тазалау(Естественная очистка сточных вод) — судың өздігінен тазаруы барысында немесе суармалау танабының, сүзу танабының, топырақ асты суармалау үлескілерінің, аэробты және анаэробты биологиялық тоғандар мен тотықтырғыш каналдардың көмегімен ластағыштарды ыдырату.
Юинта таулары
Барлық жотасы Уосатч-Каче (солтүстік және батыс) және Ашлей (оңтүстік және шығыс) ұлттық ормандары аумағы шегінде орналасқан. Жотаның ауданындағы ормандарда мұндай ағаш түрлері: кең-қылқан жапырақты иірілген қарағай, субальпілік майқарағай, Энгельмана шыршасы, псевдотсуга және американдық көктерек өседі.
Ақаба су
Ақаба суды тазалау
Ақаба суды тазалау(Очистка сточных вод) — ақаба судағы адам денсаулығына және табиғатқа қолайсыз әсер ететін организмдерді, салынды және еріген заттектерді жою.
Юинта таулары
Сілтемелер
Санат:Юта таулары Санат:Вайоминг таулары
Ақаба су
Ақаба суды тазалау әдістері
Ақаба суды тазалау әдістері(Способы очистки сточных вод) — табиғатты және қоршаған ортаны ластанудан қорғаудың маңызды шараларының бірі. Ақаба суды механикалық (тұндыру, сүзу, флотация), физикалық-химиялык (ірілендіру, бейтараптау, хлормен өндеу, т.б.) және биологиялық (суармалау танап тарында, биологиялық бассейнде, биосүзгіште) әдістермен тазалайды.
Ақаба суды тазалау дәрежесі
Ақаба суды тазалау дәрежесі(Степень очистки сточных вод) — қара Тазалау дәрежесі.
Ақаба суды тұндыру
Ақаба суды тұндыру(Осветление сточных вод) — өнеркәсіптік және тұрмыстық ақаба суды механикалық қоспалардан тұндыру, сүзу, коагуляциялау және т.б. әдістер арқылы тазалау.
Әбусейітов
Әбусейітов тегі бойынша төмендегідей мағыналар білдіруі мүмкін:
Ақаба су
Ақаба суды физикалық-химиялық тазалау
Ақаба суды физикалық-химиялық тазалау(Физикохимическая очистка сточных вод) — ағындыларды ластағыштардан физикалық-химиялық әдістермен тазалау. Бұған реагенттік не электролиттік ірілендіру, қышқылдармен және сілтілермен бейтараптау, шайғындау, су буымен айдау, сорбция, суды ультрадыбыспен өндеу, электрхимиялық тотықтыру және т.б. жатады.
Ақаба суды химиялық тазалау
Ақаба суды химиялық тазалау(Химическая очистка сточных вод) — ластағыштарды химиялық агенттер аркылы және заттектердің физикалық-химиялық қасиеттерін пайдаланып жою. Ақаба суды химиялық тазалауға қалқып жүрген және коллоидты заттектерден, фосфордан ірілендіру арқылы тазарту, еріген органикалық заттектерден абсорбция арқылы тазалау және тірі организмдерді жою — суды зарарсыздандыру, яғни хлорлау жатады.
Ақаба судың тұнбасы
Ақаба судың тұнбасы(Осадок сточных вод) — құрамында минерал және органикалық қатты заттектері бар ақаба суды тазалау кезінде тұнатын заттектер. Ақаба судың түнбасы жергілікті ауыл шаруашылық және орман дақылдарының тыңайтқышы ретін де, қейде биогаз алуға пайдаланылады. Ортақ ағатын канализация кезінде акаба судың тұнбасының құрамында кебіне улы заттектер (ауыр металдар, т.б.) болады. Мұндай ақаба судың тұнбасын ауыл шаруашылығында тыңайтқыш ретінде қолдануға келмейді.
Ақаба судың түрлері
Ақаба судың түрлері: 1) суы ағып жатқан арықатызбен тоғанды байлағанда қалған сарқынды су. Акаба суын арық арқылы ағызып, аумағы шағын егістіктерді суарады. Егер бұл суды дер кезінде пайдаланбаса, жерге сіңіп, буланып зая кетеді немесе борсып шалшыққа айналады. Бұл атау Қазақстанның суармалы егіншілікпен айналысатын Қызылорда, Онтүстік Қазақстан, Жамбыл, Алматы облыстарында қолданылады;
2) тұрмыстық қоқыстар мен өндірістік қалдықтармен ластанып, елді мекендер аумағынан арнайы канал жүйелері арқылы сыртқа шығарылатын сулар. Ол тұрмыстық (аурухана, асхана, монша, жеке пәтерлерден және т.б. шығарылған сулар), өндірістік (кен казбаларын өндіру кезінде жер астынан айдап шығарылған, жылу агрегаттарын суыту кезінде пайдаланылған және т.б. сулар) және атмосфералық (жаңбыр және қар мен мұздан еріген, т.б. сулар) болып бөлінеді. Бұл атауға Алматы қалалық конгломератынан шыққан ақаба су жиналатын Сорбұлақ бөгені толық мысал болады.
Ақаба суларды еселеу
Ақаба суларды еселеу(Разбавление сточных вод) — ақаба суларын шала тазарту арқылы оның химиялық құрамын шектелген мөлшерге жеткізіп, өзенге құю немесе егістікті суаруға пайдалану үшін және оны әр түрлі мөлшерде таза сумен араластыру. Мысалы, мал қорадан шығатын ақаба сулармен өсімдіктерді суаруға пайдалану үшін оларды таза сумен 1:5, 1:7 қатынасында аралыстырады.
Ақаба сумен суармалау
Ақаба сумен суармалау(Орошение сточными водами) — ақаба суларда болатын тыңайтқыш заттарды пайдалана отырып суармалау тәсілі. Агромелиорациялық, санитариялық талаптарға сай және арнайы өндеуден өткізілген коммуналдық, өндірістік (кәсіпорындар мен ауыл шаруашылық кәсіпшіліктерінен), аралас және мал шаруашылығы ақаба суларын қолдана отырып арнайы жабдықталған аумақтарда — суармалау алаңдарында жүргізіледі. Мал шаруашылығы шикізаттарын өндеу кәсіпорындарының, инфекциялық ауруханалар мен санаторийлердің, қасапханалар мен ветеринариялық емханалардың ақаба суларын пайдалануға тыйым салынған. Ақаба сулармен суармаланатын аландарда белгілі бір техникалық, жемдік астық, жемдік дақылдар, ағаш бүталар өсіріледі. Алаңның 40—60%ында витаминді ұнтақтар, сүрлем, пішен дайындауға арналған жайылымдық және тұқымдық көпжылдык шөптер өсіріледі. Жер асты суларын ластамау үшін ақаба суларды тазарту шаралары жүргізіледі. Суармалау аумағынан тысқа ақаба суларын ағызуға қатаң тыйым салынған. Суармалау желісі жабық типте жасалады және талаптар мен ережелердің қатаң сақталуы қамтамасыз етілуі тиіс, қажет болған жағдайда вегетациядан тыс суару камтамасыз етіледі. Санитариялық тұрғыдан алғанда ең тиімдісі ақаба сулармен топырақшілік суармалау болып табылады. Ірі қаралардың бір жерге шоғырлануы мен садыраны шаюда гидравликалык жүйені қолдану мүмкіндігі мол (толық зарарсыздандыру жағдайында) болатындықтан, көбінесе ақаба сумен суармалауға мал шаруашылығы кешендері мен фермаларының ағындылары пайдаланылады. Зарарсыздандырылған мал шаруашылық ағындыларымен суару режімін жобалағанда олардың тыңайтқыштық бағалылығы есепке алынады және таза сумен дайындалған сұйық садыраның мөлшерлері белгіленеді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Баланы құндақтау
Баланы құндақтау - қол-аяғы түзу, қалыпты жетілуі үшін баланы шыттан тігілген матамен жөргектеу. Бала дүниеге келгеннен соң, кіндігі түспей тұрып-ақ, баланы шыт матадан тігілген жөргекпен құндақтайды. Шыт мата пайдаланатын себебі ол салқын, баланың денесін терлетпейді. Құндақтау туралы қысқаша: ені де, ұзындығы да бір жарым метр болатын шыт матадан тігілген жөргектер пайдалалынады. Бесікте жатып үйренген бала құндақсыз ұйықтамайды. Ұзақ жолға шыққанда, қонақта болғанда баланы бесіксіз-ақ құндақтап жатқызып ұйықтатуға болады. Бұрынғы дәстүрлі ортада баланы құндақтағанда екі аяғының ортасына әдейілеп мақта, кейде жұмсақ шыт мата койған, себебі, осылай құндақтаса баланың аяғы талтақтау болып жетіледі де, өскенде атқа мінгенде ыңғайлы болады деп білген.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Айтқали Абылаев
Абылаев Айтқали- Қазақтың жаңаша білім алған тұңғыш әскери мамандарының бірі. Туған және қайтыс болған жылдары белгісіз. Орал облысы Жымпиты уезінде туған. Алашорданың батыс бөлімшесінде офицер болып, Алаш үкіметі үшін адал қызмет атқарған абзал азамат. Ақпан төңкерісі қарсаңында Оралдағы реалды әскери мектепті бітірген екен. 1918 жылы жазда 4-Орал облыстық қазақ сиезі өтеді, сиезде оқыған қазақ жастарынан әскери командалық құрам әзірлсу туралы қарар қабылданады. Ол кезде қазақ елі үшін мамандандырылған әскер аса қажетті еді. Сол мақсатта бұрынғы орыс армиясы үлгісімен Ойыл уәлаяты үкіметі Жымпитыдан алты айлық юнкерлік мектеп ашады. Бұл қазақтың тұңғыш әскери мектебі еді. Оралдағы реалды әскери мектепті бітірген, орыс тілін жақсы білетін Абылаев Айтқали осы юнкерлік мектепке кабылданады. Ол 1918 жылы қарашада әскери мектепті үздік нәтижемен бітіреді. Абылаев Айтқали - қазақтың тұңғыш әскери мектебінің түңғыш түлектерінің бірі. Айтқалидың юнкерлік мектепті бітіруі Алаш әскерін жасақтау ісінің жедел жүріп жатқан кезі еді. Осы қызметтің талабы бойынша Айтқали Алаш халық милициясының құрамына алынады. Білімді жас офицер әскер жасақтау мақсатында халықтан салық жинау ісімен шұғылданатын арнаулы жүздікті басқарады. Бұл асажауапты әрі күрделі жүмыс еді, себебі салық белгіленген мөлшерде жиналмаса, әскери қажетті қамдай алмайтын, қосалқы салық салуға халықтың қарсылығы туатын. Осындай ауыр жұмысты абыроймен атқарған Айтқалиды жаңа міндет күтіп тұрған. Ол енді Ғ.Жетпісов басқарған большевизммен күрес жәніндегі комиссияның айдауыл командасының командирі болады. 1919 жылы қызыл армияның Чапаев дивизиясының 443-бекініс батальонын қолға түсіру операциясына қатысып, ерекше ерлік көрсеткен. 1918 жылы желтоқсаннан кейін Жымпитыдағы Алаш гарнизонының бастығы болады. 1919 жылы Базарғали Қожахметов, Керей Есенғалиевпен бірге Жымпиты түрмесінде отырған Алаш гарнизонының көтерілісіне қатысқан топты Калмыковқа жеткізу ісіне басшылык етеді. 1920 жылдың ортасында Орал губерниясының несие мекемесінде, 1930 жылдары Түркістанда әртүрлі қызметтер атқарады. Абылаев өз жүмысын мінсіз атқарады, ол жұмысқа жауапкер, адал адам еді. Алайда оның кезінде Алашорда үкіметі үшін қызмет атқарған Алаш офицері екендігі үкіметтің есебінде еді. 1934 жылы Алматыда тұтқындалып, Орал қаласына апарылып, екі жылға созылған сот арқылы 1936 жылы Айтқалиды 8 жылға бас бостандығынан айырады. Бұл жазаны жеңіл көрген үкімет Айтқалиды Батыс Алашорданың офицері және қала гарнизонының бастығы болғаны үшін әскери трибуналға береді. Мұнан кейінгі тағдыры белгісіз. Кейбір деректерге қарағанда, 1937 жылы атылған сыңайлы.
Мәдениет педагогикасы
Мәдениет педагогикасы - ортақ тәрбиелеу жүйесіндегі нақтылы білім мекемесінің мәдениеттік ортаның ұйымдастырылуының өзгешелігін және маңызын зерттейтін педагогикадағы жаңа ағым.
Ришат Абдуллин
Ришат Мүкімұлы Абдуллин (14 наурыз 1916, Өскемен — 12 қараша 1988, Алматы) — қазақ кеңес әншісі (баритон), КСРО халық әртісі (1967).
Дереккөздер
Санат:КСРО халық әртістері Санат:Қазақстан халық әртістері
Циолковский көшесі (Алматы)
right|thumb|Константин Эдуардович Циолковский Көшеге ғалым, ғарыштық және зымырандық техниканың негізін салушы Константин Эдуардович Циолковскийдің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12.1956 № 31 шешімі) берілген. Циолковский Константин Эдуардович (1857-1935) Ресейдің Рязань губерниясында дүниеге келген.
Елқоныс
Географиялық орны
Аудан орталығы - Мырзакент кентінен солтүстік-батысқа қарай 25 км-дей жерде.
Циолковский көшесі (Алматы)
Көше Алмалы ауданында орналасқан. Райымбек даңғылы, Бекет, Кавказ көшелерімен қиылысады. Көшенің ұзындығы - 520 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Елқоныс
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 554 адам (275 ер адам және 279 әйел адам) болса, 2009 жылы 754 адамды (350 ер адам және 404 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мақтаарал ауданы елді мекендері
Пакстон (Массачусетс)
Пакстон (Paxton) — Массачусетс штатының Уорчестер (Worcester) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 4 806 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40.1 км² шамасында. FIPS коды — 25-52420.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Тау жынысы
нобай Тау жыныстары — жер қабығында бірнеше тектен қосылған минералдық тау жыныстары, минералдардың немесе органикалық заттың қатқан немесе қатпаған жиынтығы. Тау жыныстары шығу тегіне қарай мынадай үш үлкен топқа бөлінеді:
Минералдардың барлығы «мономинералды» және «полиминералды» болып екіге бөлінеді. Мономинералды дегеніміз — тек бір ғана химиялық қосылыстан (мысалы, кварц, пирит), ал полиминералды дегеніміз — бірнеше химиялық қосылыстан (минералдардың басым көпшілігі) тұратын минерал. Минералдар жиынтығының құрылуының бірнеше жолы бар:
Тау жыныстың осы үш түрі бір-бірінен дәндерінің арасындағы қарым-қатынасымен (текстурасымен) ерекшеленеді.
Шөгінді тау жыныстары келесі сипаттармен ерекшеленеді:
Барлық атпалы тау жыныстар байланыспалы текстурасын көрсететін минералдардың жиынтығымен ерекшеленеді.
Метаморфозды тау жыныстары келесі сипаттармен ерекшеленеді:
Новак Джокович
Новак Джокович (Новак Ђоковић; 22 мамыр, 1987) — сербиялық кәсіпқой теннисші. Теннистен әлемнің бірінші ракеткасы (2011 жылы шілденің 4-нен бері). Новак – Бейжің олимпиадасының қола жүлдегері. ATP рейтингісінің бірінші жолындағы апта саны бойынша рекордшы. 20 Grand Slam синглы турнирлерге (осы қатысты тең рекордшысы жеңімпазы Роджер Федерер мен Рафаэль Надаль). Тарихтағы алғашқы ойыншы. Барлық төрт Grand Slam турнир, бірақ барлық тоғыз турнир ғана емес, ATP Masters Series 1000 және қорытынды ATP World Tour кем дегенде екі рет, оның ішінде әрбір турнир жеңімпазы. ATP Дүниежүзілік турнир финалының бес дүркін жеңімпазы және 36 рет ATP Masters 1000 турнирін жеңіп алды. 86 ATP турнирінің жеңімпазы (оның 85-і жекелей сында).
2021 жылдың 12 шілдесіндегі жағдай бойынша, ол теннис тарихында 151 миллион АҚШ долларынан асатын ақшалай сыйлық көлемі бойынша бірінші орында тұр.
Санат:Сербия теннисшілері Санат:Әлемнің бірінші ракеткалары Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
IC 4578
IC 4578 — Apus шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56305, ESO 42-13, AM 1547-744, IRAS15471-7440.
Сыртқы сілтемелер
IC 4578 Санат:Apus (шоқжұлдыз)
Сыбайлас жемқорлықпен күресуші парламентариялардың жаһандық ұйымы
thumb|right|Тайваньдағы сыбайлас жемқорлыққа(коррупция) қарсы 1 миллион дауыс Сыбайлас жемқорлықпен күресуші парламентариялардың жаһандық ұйымы (ГОПАК) - сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресу үшін парламенттер күшін біріктіру мақсатында құрылған парламентаралық бірлестік. 2002 жылы қазанда халықаралық конференцияда құрылған, оған 60 астам елдер мен 160 заң шығарушы қатысты. СЖКПЖҰ жұмысшы органдары - директорлар кеңесі, атқарушы комитет және оның төрағасы. Хатшылық қызметтері Оттавада орналасқан үкіметтік емес ұйым Парламенттік орталыққа жүктелген.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Қазақстандағы уран кені
Қазақстандағы уран кені Елімізде уранның 100 – ге  жуық  кен орындары барланған. Оның тең жартысы Солтүстік Қазақстан облысында орын алады. Ірі органогендік кен орындары Маңғыстау түбегінде кездеседі. *Барланған қоры (470 мың тонна) жағынан Қазақстан дүние жүзінде екінші орында. Қазақстан бүкіл ТМД елдерінің ішінде ең қуатты уран минералдық базасы бар ел қатарында. Қазақстан уран өндіруден дүние жүзі бойынша бірінші орында. Жылына 17800 тонна уран өндіріледі.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан уран кен орындары
Бигос
Дереккөздер
Санат:Тағамдар
Еңбек әні
Еңбек әні - халық шығармашылықтың бір түрі. Бұрынғы қазақ халқының Еңбек әні мал шаруашылығы тақырыбына құрылған. Еңбек әнінің құрылымы қысқа, қарапайым. Речитативтіқ сымбат жиі пайдаланылып, шағын диатониқ. жүйе ладына негізделеді. Ішінара лирик, белгілер пайдаланылады. Еңбек әнінің үнінен оптимистік әуен, еңбеққе деген сүйіспеншілік сезіледі. Қазан төңкерісінен кейін қазақ қомпозиторларының шығармғынан еңбек тақырыбы басты орын алды. К.Әзірбаевтің "Боз торғай", М.Төлебаевтың "Ақ мақтасы", М.Ержановтың "Қойшыәні",С.Кәрімбаевтың"Тракторшы қарындасы", А.Есбаевтың "Маржан қызы" Еңбек әнінің үлгісіне жатады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
Б. з. д. 314 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 314 жылы туғандар
Түсініктемелер
*
Пантелеймон Кондратьевич Пономаренко
Пантелеймон Кондратьевич Пономаренко (9 тамыз 1902 — 18 қаңтар 1984) — қоғам және мемлекет қайраткері, елші, генерал-лейтенант (1943). 1954 жылдың ақпанынан 1955 жылдың тамызына дейін Қазақстан КП ОК-нің 1-хатшысы болды.
Дереккөздер
Санат:Краснодар өлкесінде туғандар Санат:КСРО генералдары Санат:КСРО министрлері Санат:Қазақстан Компартиясы бірінші ОК хатшылары Санат:КСРО елшілері
Баланы сынау
Баланы сынау — баланың физиологиялық және психологиялық ерекшеліктерін ескере отырып, оның өскенде қандай адам болатынын болжау, жорамалдау; баланың болмысына баға беру. Қазақ адамның адамгершілігін, кісілік мәдениетін оның әрбір іс-қимылынан, емеурінінен байқаған. Адамның жүріс-тұрыс, бет-бейнесі, қимыл-қылығы, аман-сәлемі, әдеп-ибасы, қонақ күтуі т.б. қасиеттеріне қарап, оның қандай адам, қандай ниет-мақсаттағы жан екенін аңғара білген. Тіпті бесікте жатқан сәбилерді бағадарлап, оның болашақта қандай адам болатындықтарына дейін алдын ала жорамалдап, өз бағаларын беріп отырған. Мәселен, емгенде анасының бос емшегін тас қылып ұстап алып емген баланы «есейгенде сараң болады» десе, омырауға жабыспай емген баланы қолы ашық, жомарт болады» деп жорамалдайды. Ал ұйықтағанда көзін толық жұмбай ұйықтайтын ер балаларды «есейгенде сұлу жар құшады» десе, көзін толық жұмбай ұйықтайтын қыз балалардың «серігі сері болады» деп тұспалдайды. Үнемі жастықтың үстіне шығып алып, жастықты басып ұйықтайтын бала есейгенде «бай-бақытты»; басын бүркеп алып ұйықтайтын баланы «бұйығы, сылбыр, ынжық»; бүк түсіп, қол-аяғын бауырына басып жататын баланы «уайымшыл, тұйық, бір тоға»; етбетінен жататын баланы «қызғаншақ»; қол-аяғын жан-жаққа керіп тастап, шалқалай ұйықтайтын баланы «төрт түлігі сай, ақыл-ойы терең адам» болады деп тұжырымдайды. Ал кейбір сыншылар: «Кісі болар баланы кісесінен білерсің, aт болатын құлынды мүшесінен білерсің» деп балалардың сыртқы кескін-келбетіне қарап та сынай білген. Мәселен, бала дөң жауырынды, сом денелі келсе - батыр, балуан; мандайы кең болса - білімді, жайдары; құлағы үлкен әрі қалқиған болса - бақ-талайлы, домбырашы; саусақтары сүйрік әрі нәзік болса - ісмер, күйші, биші; маңдайы тар болса - ашушаң, күйгелек, қызғаншақ; аузы мен құлағының арасы жақын болса - аузына сөз тұрмас өсекші, ал алыс болса - сөзге сараң, іске шөгел; желкесі шұңқыр болса - жалқау, жайбасар т.б. деген сияқты болжамдар жасаған.
Балаға қатысты ырым-тыйымдар мен әдет-ғұрыптар
Баланың дүниеге келуін қамтамасыз ету, аман-есен өсіріп, бағып-қағуға байланысты ұстанымдар мәні жағынан тіршілік цикліндегі әлеуметтік мәртебені айқындаушы әдет- ғұрыптардан құралады. Баланы басты байлық санайтын қазақтың балаға деген ықылас-ниеті, бағым күтімі, жосын-жоралғыларының басы әйел бала көтергеннен басталады. Бала бойға біткеннен басталатын құрсақ той (құрсақ шашу) баланың дүниеге келуі мен өсу кезеңіне, жасына байланысты ғұрыптарға жалғасып, жарыс қазан, көген құру, көтеріп алу, кіндік кесу, құйрық ботқа, сүндеттеу, атқа мінгізу, тоқымқағар сияқты жосын-жоралғылар атқарылады.
Анасына баланы көтеру мерзімі ұзаққа созылады деп түйе етін, баланың ерні қоянжырық болады деп қоянның етін, сақау болады деп балық етін жеуге тыйым салған. Баланың денесіне бөртпе шығады деп кіндігі түспей тұрғанда үйден күл шығармай, қапқа салып отырады. Баланың кіндігін аттай жүйрік болсын деп жылқының жалына байлап қояды. Бала қырқынан шыққанға дейін қасқырдай қайратты болсын деп қасқырдың аузынан өткізу (езуін айналдыра бүтіндей кесіп алып сақтап қояды) рәсімдерін жасаған.
Аяғы ауыр келінге ырымдатып отқа май құйғызғанда, от ағарып ұзын жанса - ұл бала болғаны, қызарып жанса қыз бала болады деп ұғынған. Толғақ жетпей тұрса, май ұзарып жанады. Баланың жолдасына асық ойнайтын бала жалғассын деген тілекпен екі асық қосып, табалдырық астына көмеді. Тіл-көз тимеу үшін босағаға жеті түрлі шүберек байлап, ине шаншып қояды. Толғақ басталғанда есікке, терезеге пышақ, ине шаншып қояды.
Бала туған үйде баланы бесікке салушы әйел бесіктің барлық жабдығын орын-орнына қойып, әбден жасап алған соң, шашуға әкелген құрт, май, бауырсақ, қант-кәмпит, күміс ақшаны уыстап алып бесіктің түбек байланатын тесігінен төмен өткізігі, бесік астынан қолын тосқан әйелдерге береді, жиналған бала-шаға, отырған әйелдер оны өзара үлесіп алады, осылайша тышты ма салтын орындайды. Балалы болғысы келген жас әйелдер, әлі бала таппаған жас келіншектер ырым етіп, үлкен сеніммен шашудан дәм татады. Алматы облысынан жиналған кейбір деректерде кіндікті кейде өздері араласатын, жақсы көретін бала тумаған әйелдерге беретіндігі туралы мәліметтер кездеседі. Х. Арғынбаевтың еңбегінде кейбір ырымшыл кемпірлердің кіндікті етпен қоса қуырып, бала таппай жүрген әйелдерге жегізетіні туралы айтылады. Бала таппай жүрген әйелдерге баланың кіндігін ғана емес, сүндетке отырғызғанда алынатын кесіндіңі жегізу (білдіртпей, көрсетпей) Ташкент облысы қазақтарында көптеп кездеседі екен. Баланы қырқынан шығарып ит көйлегін ауыстырғанда оны бойына бала бітпей жүрген әйелдер арнайы сұрап алатын дәстүр бар. Оларға баланың анасы ит көйлекті бүтіндей бере салмай, жыртып береді. Бір ғана бала тісіне және аяғына қатысты жосындардың өзі біршама: шілдехана, aт қою, бесікке салу, шаш aлy, қырқынан шығару, тұсау кесер, шідерге енгізу, бала тістей бастағанда түскен тісін кесек ет, май немесе бауырсаққа тығып, тісі иттің тісіндей өткір, мықты болсын деп итке асатады. Сондай-ақ көктей өссін деп жеміс ағашының түбіне көмеді, таудай бол деп тауға қарата лақтырады. Бала тісі періште бұйымы ретінде есіктен кіретін түрлі пәле-жала, қасқой күштерден қағып тұрады делініп, есік жақтауы арасына да қыстырылады.
Кішкентай бала табаққа аяғын салса - тоқшылық белгісі (қолын салса, керісінше) деп түсініледі. Баланың алғашқы нақтылап айтқан сөзі үшін де сүйінші сұрап, көршілері, дос-жарандары тана тағып, дастарқан жайып, атап өтеді. Еңбектей бастағанда бауырын жерден тез көтерсін деп бауырынан табақ өткізіп алу, аяғын апыл-тапыл баса бастаған кезде де жүйрік болсын деп сирақ асып, бұтының арасынан өткізіп алу (бауыр аяқ) сияқты т.б. ырымдар көптеп саналады. Бала отырып бастағанда: ''Отырсын, балам отырсын, ''Құшағын гүлге толтырсын.
Ұйқысын алып кетеді деп нәрестені бөлеп болғанша үйден кісі шығармайды. Нәрестені тіл-кезден сақтау үшін оның бесігіне, киіміне тұмар ретінде жылан басын, үкі, тоғыз моншақ, күміс тиындарды іліп қояды. Егер көз тиді деп секем алған жағдайда күдіктенген адамының киімінен өзіне білдірмей кішкене қиынды қиып алып түтетеді. Нәрестенің ата-анасы әлдебіреудің нәрестеге сұқтана қарағанын байқап қалса, балаң балпанақтай екен деген сөзін көңіліне алған жағдайда, іле-шала оған түкірту ырымын жасатады. «Көзінде қалы бар адамның қарағы тегін жібермейді» деп, үйге осындай белгісі бар адамның келуінен қатты сақтанады. Нәресте сұлқ түсіп, қатты ауырып қалған кезде, осының көзі тиді-ау деген адамды таптырып алып, оған түкіртеді. Басқа сан түрлі ұшықтау ырымдарын жасайды. Нәрестеге жұрттың назары түспеуі үшін оны көзден тасалап, оған көбінесе жаман-жәутік, ескі-кұсқы кигізіп, бет-аузына әдейі күйе жағып қояды.
Төрге аунату ырымы
Баланы төрге аунату - ырымның бір түрі. Дәстүрлі ортада бала босағадан кіріп келе жатып, сүрініп кетсе, «олжа келді, олжа келді, олжасын көтере алмай келе жатыр, төрге аунат, олжа төрге жұқсын» деп үлкендер баланы төрге апарып аунатады. Баланы періштеге санайтындықтан үйге баламен бірге құт кірді деп ырымдап, құтты төрге, яғни үйге орнықтыруды меңзейтін магиялық ырым.
Оң аяқ көтеру ырымы
Баланың он аяғын көтеруі - қандай да бір істің орындалар-орындалмасын білу үшін балаға «аяғыңды көтерші» деп сұрап болжам жасау ырымы. Бала айтқан бойда өзінше гуілдеп, күліп, оң аяғын көтере қалса, өтінуші тілегім орындалатын болды деп қуанады, ісім оңынан, асығым алшысынан түсетін болды деп ырымдайды.
Баланың жол қарау (жол ашу) ырымы
Бір-екі жастағы кішкентай баланың екі қолымен жер тіреп, басын еңкейтіп, екі аяғының арасымен қарап тоңқаюы. Баланың осы қимылын жол қарады, қонақ келеді деп ырымдайды.
Тілін шығару ырымы
Баланың тілін шығаруы - сәбидің өздігінен қайта-қайта еркінен тыс тілін шығара беруін алыстан хат не хабар келеді деп ырым қылған.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Саяси мүдде
Саяси мүдде - адамның, әлеуметтік топтың қандай да бір саяси құбылыстарға, үрдістерге өзінің дүниетанымдық қағидаттары, сенімдері, ұстанымдары негізіндегі ерекше қатынасы. Бұл саяси мінез-құлықтың саналы, ішкі көзі. Ол адамдардың саяси мақсаттар қоюын және оған қол жеткізу үшін нақты әрекеттерді жүзеге асыруын итермелейді. Саяси мүддені жүзеге асыру тетіктері: саяси қатысу және саяси қызмет.
Саяси мүдде субъекті сипатына байланысты - мемлекеттік, партиялық, қоғамдық ұйымдар мен қозғалыстар мүддесі; қызмет істеу саласына байланысты - ішкі саяси және сыртқы саяси; жүзеге асыру мүмкіндігіне байланысты - шынайы және мүмкін; қауымдар деңгейіне байланысты - жеке, топтық, тап¬ық, ұлттық, қоғамдық болып бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Владимир Федорович Шрейберг
Владимир Федорович Шрейберг (1924 жыл, Мәскеу - 1979 жыл, сол жақта) - кеңестік сценарийші және жазушы.
Өмірбаяны
1941 жылдан — Ұлы Отан соғысы қатысушысы, әрекеттегі авиабөлімдерінде авиақаруландыру механигі болып жұмыс жасады.
1951 жылы ВГИК сценарлы факультетін бітірді.
1947 жылдан өз тақпақтарына А.Охрименко мен С. Кристимен бірге ән жазды.
Кенесары, 36
Кенесары, 36 — Астана қаласындағы ғимарат.
Ғимарат тарихы
Ғимарат-шетел және отандық сәулетшілердің ортақ шығармашылық табысы.Кувейтте өткен,әлемнің белді де беделді талай құрылыс алпауыттары қатысқан халықаралық байқауда"В.Л."жауапкершілігі шектеулі серіктестігі мен"Pan Arub Concalting Engineers"компаниясы ұсынған жоба уздік деп танылды.Жоба бойынша басталған құрылыс 2005 жылы аяқталып,Астана қаласы әкімдігінің үйі деген шаңырақ көтерді.Ғимарат бұрынғы Үкімет алаңы мен Конгресс-холл сарайының ансамблін жаңа мазмұнда толықтырып,байырғы қаланың орталық бөлігін көркейте түсті.Осы төңіректегі биік үйлердің бірі,15 қабаттан тұрады.
Өзінің сыртқы және ішкі пішінімен ерекшеленеді. Бірде жұмыр күмбезге,бірде зыр айналған ұршыққа,енді бірде дөңгеленген дүниеге ұқсайтын шығыс мәнерлі мұнара имандылық белгісіндей ұйытады да құрылыстың қоңыржай реңі арқылы салиқалылық пен сабырға ұласады.Осы сындарлылық ғимараттың негізгі болмысын анықтайды,билік нышаны екенін ұқтырады.Ауқымдылық және декоративтік байсалды нақыштар,тік призма үлгісіне сай табылған әрлендіру материалдары,алтын өңді шыны жапсырмалар өзара жарасымдылықпен әсем астасып жатыр.Сәулет өнерінде құрылысты безендіру қай кезеңде де нәзік талғамды талап еткен.Бұл ретте архитектор талантты қыл қалам шеберіндей толғануы керек.Суретші ойын бояулар арқылы тарқатса,сәулетші өзі таңдап алған құрылыс заттары арқылы сырласады.Бар мәселе осы таңдаудың дұрыстығында.Ал безендіру-әрлеу үшін жасыл және ашық қоңыр түсті кермогранит,алтын мен қола реңдес әйнектер таңдалып алынған.Олар күн сәулесінде ажарлана құбылады,үш қырлы призманың бойымен ақша бұлттар көшіп бара жатады.Құрылысты Кувейт қоры қаржыландырған.Осы қордың өтінішімен Эль-Кувейт қаласының ислам мәдениетін айғақтайтын белгісі-ықшам мұнара ғимараттың ансамбліне қоса өрілді.Әлемдік архитектураның еуропалық дәстүрлері негізге алынған құрылысқа ислам айшығы осылай үйлестірілді.Бұл,екінші жағынан Астана дәстүрлі өркениетті мәдениеттерді жатсынбайтындығын аңғартқандай.
Ал құрылысқа бөлінген жер айтарлықтай ауқымды емес,үш көшенің қиылысында.Батыс қапталында Конгресс-холл сарайының жасыл алаңы тиіп тұр.Бұл белгіленген кеңістікті барынша тиімді пайдалануды қажет етті,жобалаушылар 15 қабатты биік ғимараттың өлшеулі жерде қысылып-қымтырылмай еркін тұруына айрықша назар аударды.Төменгі,яғни алғашқы қабат әуелден ойластырылғандай транзитті маңыз атқарып тұр,ол қала әкімдігі қызметінің орталығы болып саналады.Онда 300 орындық мәжіліс залы және түрлі көрмелер мен тұсаукесер рәсімдерін өткізуге қолайлы әмбебап зал орналасқан.Қабаттың ортасындағы атриум кеңістігі ғимаратты барынша кеңейтіп тұр.Сол кеңістік арқылы құрылыстың салмағы сезілмейді,жеңілдік пен ыңғайлылық аңғарылады.Архитекторлар осылайша кеңес кезіндегі кеңсе үйлерінің бәріне тән болып келген түнеріңкілік пен зілділіктен арыла алған.Екінші жағынан,олар қазіргі заманғы қызмет ғимараттарының да,қалауын тапса,айшықты да сәулетті бола алатынын дәлелдеп берді.Тың шешімдер жұмыс қабаттарында да жоқ емес,бұл жерден ұзын,күңгірт дәліздерді көре алмайсыз,олардың орнына орталық кеңістіктер жасалған.Бөлмелер саны әр қабаттағы қызмет саласына есептеліп қойылған,ыңғайлы да ықшам.Қала әкімінің қызмет орны ең жоғарғы он бесінші қабатта.Мұнда жедел кеңестер өткізуге арналған шағын залдар бар.Ал қабылдау бөлмесі лифтіден түскен бетте басталады,бұл шаһар басшылығының жұртқа ашықтығын білдіргендей әсер береді.Ас та төк салтанаттың ізі де жоқ,бәрі қарапайым әрі сындарлы,еркіндік пен кеңдік басым.Барлық қабатта қаланы биіктен тамашалауға мүмкіндік туғызатын шыға берістер бар.Ғимараттың маңдай тұсы жағынан байырғы қаланы,ал теріскей тұсынан Есіл мен жаңа орталықты алақанға салғандай көресің.Қала әкімдігінің осы жаңа кеңсесі-"В.Л."жауапкершілігі шектеулі серіктестігі Астанада жүзеге асырған үшінші ірі жоба.Алғашқысы министрлік үйі болса,екіншісі-"Қазақстан" спорт сарайы.Бұлардың әрқайсысы өз алдына бөлек шығармашылық шешімдер.Ортақ қасиеті-ел Президентінің Астана құрылысына қойған талаптарына жауап бере алатындығы.Ол талаптар-жоғарғы сапа,даралық,көркемдік.Ғимарат жобасының шығармашылық тобы бес адамнан тұрады:архитекторлары-В.Лаптев,В.Гладких,Е.Журавлева,инженері-В.Поздняков,конструкторлары-М.Ванштейн,Н.Французова.
Дереккөздер
Санат:Астана сәулеті
Кобиляне (Кырджали облысы)
Кобиляне (Кобиляне) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 300 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6734. Телефон коды — 03623. ЕКАТТЕ коды — 37438.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Әкесінің қыздары
«Әкесінің қыздары» (Папины дочки) — ресейлік отбасылық ситуациялық комедиялық телехикаясы.
СТС телеарнасының тапсырысымен 1-3 маусымдарын «Киноконстанта» компаниясы, 4—18 маусымдарын «КостаФильм», 19—20 маусымдарын «Yellow, Black and White» компаниялары  өндірген. Телехикая СТС телеарнасында талай рет жоғары рейтингке ие болған, сондай-ақ төрт рет "ТЭФИ" телевизиялық марапатына ие болған.
Басты кейіпкер Сергей Васнецов (Андрей Леонов) — шағын жеке клиниканың отбасылық психологы жылармандық күйде қалады. Әйелі Людмила Васнецова (Нонна Гришаева) канадалық хоккейшіге кетіп қалады. Одан бетерлігі, жұмысындағы пациенттері де кетіп табыссыз қалады. Әйелі кетіп қана қоймай, бес қызын (Мирослава Карпович, Анастасия Сиваева, Дарья Мельникова, Елизавета Арзамасова, Екатерина Старшовалар ойнайды) оның қарауына енесімен бірге қалдырып кетеді.
Комедия идеясының авторлары — Вячеслав Муругов пен Александр Роднянский. Телехикая өмірдің түрлі салалары - отбасы, махаббат, жұмыс, оқу мен достық тақырыптарын қамтыған. Бұл сериалдың басқа телехикаялардан ерекшелігі, Ресейдің шетелдік телехикаялардан көшірмесі емес, өз төлнұсқалық телехикаясы.
Телехикаяның сюжеті
Басты кейіпкер Сергей Васнецов (Андрей Леонов) шағын жеке клиниканың отбасылық психологы жылармандық күйде қалады. Әйелі Людмила Васнецова (Нонна Гришаева) канадалық хоккейшіге кетіп қалады. Одан бетерлігі, жұмысындағы пациенттері де келмей қояды. Әйелі кетіп қана қоймай, бес баласын (Мирослава Карпович, Анастасия Сиваева, Дарья Мельникова, Елизавета Арзамасова, Екатерина Старшова) оның қарауына қалдырып кетеді.
Дереккөздер
Санат:Ресей телесериалдары
Гарцильяна
Гарцильяна (Garzigliana) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 544 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 78 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында. Пошта индексі — 10060.
Елді мекеннің қамқоршысы — киелі Анна.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Ролан Барт
Ролан Барт (1915-1980) - француз әлеуметтік теоретигі, семиологияның бастаушы өкілдерінің бірі. Ол мәтінді зерттеуге ерекше көңіл бөлді. Барт күнделікті өмір, имиджтер және әрекеттер туралы жаза отырып, қоғам өмірінің кейбір салаларында идеологияның үстемдігін көрсетеді. Барт сонымен қатар мифтің антропологиялық анықтамасын беруге тырысты. Мәдениет әртүрлі белгілер жүйесінен тұрады. Барт мәдени формалардың біркелкі емес екенін және әртүрлі бағытта түсіндірілетінін дәлелдейді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым
Құрғақ Кырья
Құрғақ Кырья — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кырья өзенінің сол жағалауынан 2,7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Косьва бастауынан Широков су торабынаКосьва бастауынан Широков су торабына дейін, ауданы)|ИсадыКосьва бастауынан Широков су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Некілтау ауылдық округі
Некілтау ауылдық округі — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Некілтау ауылы кіреді. Орталығы – Некілтау ауылы.
Тарихы
Ауылдық округ Ақтөбе облыстық мәслихатының 2005 жылғы 4 тамыздағы N 178 шешімі және Ақтөбе облыстық әкімиятының 2005 жылғы 4 тамыздағы N 293 қаулысымен Тассай ауылдық округінің бір бөлігінен құрылды.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 932 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Хромтау ауданы ауылдық округтері
Позялем
Позялем — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пожёг өзенінің сол жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Абадиания
Абадиания (Abadiânia) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Гойяс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Энторну-ду-Дистриту-Федерал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 64 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1044,159 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12,1 адам/км².
Тарихы
Қала 1953 жылы құрылған.
Астық дәнді дақыл
нобай|300px|Астықты дәнді дақылдардың қазақша және ағылшынша атаулары
Абадиания
Тарихы
Санат:Гояс елді мекендері
Варыж
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чепца өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Астық дәнді дақыл
Астық тұқымдас масақты дәнді дақылдар - бидай, қарабидай, күріш, қарақұмық, тары, сұлы, арпа, жүгері. Дәнді дақылдар өздерінің морфологиялық және биологиялық ерекшеліктеріне қарай екі түрге бөлінеді, бірінші топтағы және екінші топтағы дәнді дақылдар.
Бірінші топтағы дәнді дақылдар
Бірінші топқа бидай, қарабидай, арпа және сұлы жатады. Олардың негізгі ерекшеліктері - дәндерінің бауыр жағында тілігі болады, дән тамыршалары 3-8 дана, масақшаның төменгі гүлдері жақсы дамыған. Өсіп-дамуы үшін жылуды аз мөлшерде, ал ылғалды көбірек талап етеді, сабақтарының іші қуыс болып келеді. Олар ұзақ күннің өсімдіктері, сондықтан вегетациясының  алғашқы кезеңінде тезірек  дамып, арамшөптермен шамалы ластанады.
Бірінші топтағы дәнді дақылдардың екі түрі бар.
Варыж
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Астық дәнді дақыл
Күздік дәнді дақылдар
Күздік дәнді дақылдар - күздік бидай, қарабидай, күздік арпа.
Варыж
Сыртқы сілтемелер
Санат:Удмуртия өзендері Санат:Киров облысы өзендері
Урбино университеті
Карло Бо атындағы Урбино университеті (Università degli Studi di Urbino Carlo Bo) — Марке шет аймағының, Урбино қаласында орналасқан италияндық университет.
Астық дәнді дақыл
Күздік дәнді дақылдар
Бұл дақылдардың биологиялық ерекшеліктері - алғашқы даму кезеңінде оларға 1 айдай 1-10°С-тай төмен температура қажет. Сондықтан оларды тұрақты суық түскенге дейін 55-60 күн қалғанда себу қажет. Күздік дәнді дақылдар жаздықтарға қарағанда өнімді артық береді. Оның себебі, олар күзгі және көктемдегі жауын-шашынды тиімді пайдаланады, күзде жақсы түптенеді, ал ерте көктемде тез өсіп-дамып, ерте піседі.
Урбино университеті
Тарихы
Урбино университеті 1506 жылы танымал ағарту және өнер қамқоршысы, герцог Гвидобальдо Монтефельтр Урбинскийдің тұсында негізі қаланған. Келесі жылы университетті салуды Рим папасы Юлий II-ші арнайы буллада — Ad Sanctam Beati Petri Sedem Divina Dispositione Sublimati мақұлдады. Бастапқыда Урбинода тек дәрігерлер білім алды, алайда XVI ғасырдың екінші жартысынан бастап мұнда Рим құқығы мен еркін өнерлер өтілді (риторика, логика және т.б.).
Астық дәнді дақыл
Күздік дәнді дақылдар
Күздік дәнді дақылдардың өнімділігі олардың қыстың қолайсыз жағдайынан жақсы шығуына тікелей байланысты. Себебі, күзде, қыста және көктемде күздік дәнді дақылдар әр түрлі қолайсыз жағдайларға ұшырайды (қатты суық, қардың жұқа түсуі, ауа температурасының күрт өзгеруі және т.б.). Осы аталған қолайсыз жағдайларға төзімді болу үшін, күздік дәнді дақылдар шынығу сатысынан толық өтуі керек.
Урбино университеті
Тарихы
Италияның бірігуінен кейін Урбино университеті еркін университет статусын алды. 2003 жылы ол Карло Бо (1911—2001) атымен аталды, 1947—2001 жж. университеттің ректоры, университеттің дәстүрлерін сақтау және дамыту үшін көп еңбек еткен тұлға.
Астық дәнді дақыл
Жаздық дәнді дақылдар
Жаздық дәнді дақылдар - жаздық бидай, арпа, сұлы, күріш, жүгері, қарақұмық, тары, қонақ жүгері.
Урбино университеті
Тарихы
Қазір университеттің филиалдары Пезаро және Фано қалаларында орналасқан (Марке қалалары), 400 адам білім алатын орда.
Астық дәнді дақыл
Жаздық дәнді дақылдар
Жаздық дәнді дақылдар өздерінің жылу сүйгіштігіне қарай екі топқа бөлінеді:
Урбино университеті
Бүгінгі заман
Қазіргі таңда Урбино университетінің құрамына 10 факультет кіреді: Бұл факультеттерде Марке және Италияның басқа өңірлерінен 13 мыңнан астам студенттер білім алуда. Жыл сайын құқық факультетінің негізінде, халықаралық ғасырлық тарихы бар семинарлар өткізіледі.
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша университеттер Санат:Урбино
Астық дәнді дақыл
Екінші топтағы дәнді дақылдар
Екінші топтағы дәнді дақылдарға тары, жүгері, күріш, қонақ жүгері жатады. Оларды дәндерінің бауыр жағында тілігі жоқ, масақшаның жоғарғы гүлдері жақсы дамыған. Бұлар бірінші топтың дақылдарына қарағанда жылуды көп, ал ылғалды, күріштен басқасы, аз талап етеді. Жүгері мен қонақ жүгерінің сабақтары өзекшемен толтырылған. Екінші топ дақылдары - қысқа күннің өсімдіктері және олардың күздік түрлері болмайды.
Астық дақылдары дәндерінің құрамы
Астық дақылдары дәндерінің құрамында су, ақуыз, май, крахмал, жасұнық және күл болады. Олар дәндерінің химиялық құрамы жағынан бір-бірінен ерекшеленеді. Мысалы, дәндегі ақуыз мөлшері қатты бидайда 13,8-20,0% болса, ал күріш дәнінде 6,7-7,6% ғана болады.
Астық дақылдарының дәндерінде майдың мөлшері 1,5-3,0%, ал көмірсутегі 67,8-80,9% шамасында болады.
Дәннің химиялық құрамы аймақтың топырақ-климат жағдайына, қолданылатын агротехникалық шараларға тікелей байланысты. Қазақстанның қуаң далалық аймағында өсірілетін жаздық бидай дәніндегі ақуыздың мөлшері басқа өңірлермен салыстырғанда біршама көбірек болады, сондықтан олар жақсы бағаланады.
Дәнді дақылдардың өсіп-дамуы
Тұқымнан өніп, көктеп шыққанна дәннің пісіп детілуіне дейінгі мерзімді өсімдіктердің вегетациялық кезеңі деп атайды.
Дәнді масақты дақылдар өсімдіктері вегетациялық кезеңде бірнеше фенологиялық өсу және даму сатыларынан өтеді. Олар: Өсу және даму фенологиялық сатыларда өсімдіктерде сыртқы морфологиялық өзгерістер байқалады.
Тұқымның бөртуі және өнуі
Бірінші топтағы астық дақылдары дәндерінің өнуіне ең кемінде температура 1-3°С болуы тиіс, жүгері үшін бұл көрсеткіш 7-8°С, күріште 11-12°С-қа тең. Бірінші топтағы астық дақылдары дәндерінің көктеуі үшін ең қолайлы температура 6-12°С, ал екінші топтағы дақылдар үшін 18-22°С болып табылады.
Көктеу
Жеткілікті мөлшерде ылғал, қолайлы температура болса, бөрткен дәннен алдымен тұқым тамыршалары, одан кейін ұрықтың сабағы өседі.
Түптену
Топырақтың 2-3 см тереңдігінде түптену түйіні пайда болып, одан жанама сабақ пен екінші тамыр тараған шақ түптену сатысы деп аталады. Түптену дақылдың биологиялық ерекшеліктеріне, себілген тұқым сапасына, топырақтағы ылғалдың мөлшеріне, себілу тереңдігне байланысты әр түрлі болады. Түптену сатысы әр сорттың биологиялық ерекшеліктеріне байланысты 12-30 күнге созылады.
Масақтану
Масақтану сатысының басталуы сабақтың жоғарғы жапырақ қынабынан гүл шоғырының жартысының шығуына сәйкес келеді. Тары тәріздес дәнді дақылдарда бұл саты шашақ бас шығару деп аталады. Бұс сатыда өсімдіктер топырақта ылғалдың, қоректік заттардың, жылудың және жарықтың мол болуын қажет етеді.
Дәннің толысуы және пісуі
Дәннің пісіп-жетілуі көптеген жағдайда, оның ішінде ауа райына, топырақтың гранулометриялық құрамына және басқаларға байланысты. Дәннің пісіп-жетілуін үш кезеңге бөледі: Сүттеніп пісу кезеңінде дән жұмсақ, түсі жасыл, іші сүт тәрізді қоймалжың затқа толы, дәннің ылғалдылығы 50% болады; Қамырланып пісу - дәннің эндоспермасы балауызданады, оған тырнақпен із қалдыруға болады, дәннің ылғалдылығы 30%-ға дейін; Толық пісу кезінде дән эндоспермасы қатты, оны бөлгенде іші ұн тәріздес немесе шыны түсті. Дәннің ылғалдылығы ауа райына байланысты 14-22% аралығында болады.
Қазақстандағы астық дақылдарының сорттары
Қазақстанда дәнді дақылдардың, жармалық және бұршақ дақылдарының республика селекционерлері шығарған 70-астам сорты мен гибриді аудандастырылған. 1980-1984 жылдары күздік бидайдың 10, күздік қарабидайдың 3, арпаның 3, сұлының 2 сорты, жүгерінің 9 гибриді, күріштің 4, тарының 6, қарақұмықтың 1 сорты шығарылды. Олардың ең бастылары - "Қызыл жұлдыз", "Красноводопадская - 210", "Богарная 56", "Алматы аласасы", "Оңтүстік Қазақстан 43", "Қазақстан 126", "Қызылбас", "Шортанды 25", "Қазақстан 3", "Целинный 20", "Қазақстан 4", "Целинный 21", "Қарағанды 2", "Эритроспермум 74", "Целинный 5", "Бәйшешек", "Қазақстан 43 ТВ", "Қазақстан 367", "Қазақстан С 4", "Қазақстан 5 ТВ", "Үштөбе".
Астықты дәнді дақылдардың шаруашылықтағы маңызы
Астықты дәнді-дақылдарды тағамға, мал азығына және тамақ өнеркәсібіне шикізат қоры ретінде пайдаланады. Бидай, қарабидай, күріш, қарақұмық, тары, сұлы, арпа, жүгері азық-түлікке пайдаланылып, олардан түрлі тағамдар жасалса, сонымен қатар олардың кейбіреуі құнарлы мал азығы. Бірқатар дәнді дақылдар - тамақ өнеркәсібі үшін шикізат қоры. Арпа - сыра, жүгері спирт өндірісінде пайдаланылады. Осындай жан-жақты пайдаланылатын болғандықтан, оларды Қазақстанның барлық аймақтарында өсіреді.
Дереккөздер
Санат:Ауыл шаруашылығыСанат:Мәдени өсімдіктер
Каштаньейра-ду-Вога
Каштаньейра-ду-Вога (Castanheira do Vouga) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 708 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,41 км² шамасында. Халық тығыздығы — 20,6 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авейру округінің елді мекендері
Шпигелау
Шпигелау (Spiegelau) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Фрайунг-Графенау ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3947 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 40,42 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 2 72 149. Муниципалитеттің басшысы — Йозеф Лукш.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Қылауық
left|thumb|200px|Кертіктің әр түрлі жиіліктері thumb|200px|Қылауықтар right|200px|thumb|Екі кертікті қылауық Қылауық (Надфиль; нем. nadelfeile) 1) беттерді тазалауға және ұсақ жұқа тетіктерді өңдеуге арналған ұсақ бедері бар кіші өлшемді егеу; 2) ұсақ бедерлері бар кішігірім өлшемді егеу. Беттерді тазалау, металдан, ағаштан және т.б. материалдардан жасалған ұсақ дәл тетіктерді өңдеу үшін қолданылады. Қылауықтың дөңгелек, жалпақ, жартылай дөңгелек, ромб тәрізді және үшжақты түрлері бар.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Қазақстандағы алюминий кені
Қазақстандағы алюминий кені. Қазақстанда алюминийдің негізгі шикізаты – боксит. Ашылған 200 кен орнының 50 астамы платформалық типке жатады.
Сеченов Тұйық көшесі (Астана)
Иван Михайлович Сеченов (1829-1905) - ойшыл материалист, орыс физиологиялық мектебінің іргесін қалаұшы. Ол табиғаттанұдың негізгі қағидаларын ғылыми түрғыдан зерттеп, оның психологиялық ішкі мәнін ашты.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
IC 171
IC 171 — Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7139, UGC 1388, MCG 6-5-50, ZWG 522.64.
Сыртқы сілтемелер
IC 171 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз)
NGC 3880
NGC 3880 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1827 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3880 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36712, MCG 6-26-33, ZWG 186.43, NPM1G +33.0230.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Айдабол
Айдабол:
Пчелино
Елді мекендер:
🇧🇬:
Хоторн эффекті
Хоторн Эффекті (Hawthorne Effect) АҚШ-тың Батыс электроникасы (Western Electric, WE, WECo) компаниясы жүргізген мотивациялық зерттеулерден шыққан қорытынды. Оның маңыздылығы өмір тәжірибесінде де, ғылым саласында да айқын байқалады. Хоторн Эффектінің мағынасы бойынша, бақыланушы өзінің бақыланып жатқанын білген кезде әрекет ниетін өзгерте бастайды екен. Яғни, мысалы жұмысшылардың жағдайын (жалақысын, тұрмысын, демалысын) жақсартқан күнде де жаңа жағдай шарты астында жұмысшылар бәрібір бұрынғы секілді жұмыс жасай беретіні байқалған. Ал, егер жағдай қалай болса да мейлі, егер жұмысшыларға белсенді назар аударылып, олардың өзін еркін басқаруына мүмкіндік берілсе, олардың әр қимылы көпшіліктің дүбірлі қолдауы ішінде өткізілсе, онда белсенді топ қалыптасуына ілесіп еңбек өнімділігі де күрт жоғарлайтын көрінеді.
Яғни:
thumb|right|200px|1912 жылғы Батыс электроникасы жұмыс орнының қалдығы
Хоторн Эффекті назар аудармайтын тұстар:
Санат: мотивация Санат: психология Санат: философия
Ла-Исла-де-Ароса
Ла-Исла-де-Ароса (A Illa de Arousa) — Испаниядағы муниципалитет. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Понтеведра провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Сальнес ауданында (комарка) орналасқан.