cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Көрпеш
Дереккөздер
Санат:Қойлар
Айнымалы қозғалыс
Айнымалы қозғалыс - нүкте жылдамдығының сандық мәні уақыт функциясы болған кездегі нүктенің түзу сызықты қозғалысы.
Дереккөздер
Санат:Физика
Қарайту
Қарайту — болат және шойын бөлшектер мен бұйымдарды тоттанбауы үшін сыртына темір тотықтарын (оксидтерді) жағып қарайту. Оксидтелген темірдің түсі жылтыраған қаракөк және қара болады. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Зуафк
Зуафк (Zouafques) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Сент-Омер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,93 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62904, пошта индексі — 62890.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 564 адамды құрады. Халық тығыздығы — 143,51 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Диморфос
Диморфос — Жер және Марс орбиталарын кесіп өтетін (65803) Дидимос астероидының серігі.
Оны 2003 жылы 20 қарашада Ондржейов обсерваториясында Петр Правец ашты.
Өлшемдері: 177 × 174 × 116 метр.
2020 жылы астероидқа Диморфос деген атау берілді, бұл грек тілінен «екі түрлі пішіні бар» дегенді білдіреді. Ондай атау астероидқа DART миссиясын жіберуімен байланысты.
Зерттелуі
2021 жылдың қарашасында НАСА астероидқа DART (Double Asteroid Redirection Test) миссиясын жіберді. Бағдарлама бойынша ғарыш кемесі Диморфосқа жоспарлы түрде соғылып, нәтижесінде траекториясын қалай өзгерткенін анықтауы керек еді. Астероидпен соқтығысу 2022 жылдың қыркүйегінде орын алды.
2024 жылдың соңында Еуропалық ғарыш агенттігі осы соғылыстан кейін астероидтың қандай жағдайда болғанын зерттеу үшін Гера ғарыш кемесін ұшыруға ниетті.
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
Коншез-де-Беарн
Коншез-де-Беарн (Conchez-de-Béarn) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,49 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрады. Халық тығыздығы — 26,73 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Омессас
Омессас (Aumessas) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ле-Виган округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 21,45 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30025, пошта индексі — 30770.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 220 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10,26 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Нейтрализациялау
Нейтрализациялау - өндіріс қалдықтарын зиянсыздандыратын үрдіс.
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Еркін соққы
Еркін соққы, айып алаңынан тыс жерде ойын тәртібі бұзылса еркін соққы жасалады, бірақ төреші ойынды тоқтатпай гол жағдайында әрекеттің аяқталуына мүмкіндік беруге тиісті. Еркін соққы тәртіп бұзылған жерден, ал айып алаңында жасалса ең жақын нүктеден жасалады. Еркін соққыны жасаған ойыншы допқа басқа ойыншы тигеннен кейін ғана келесі соққыны жасай алады. Еркін соққы жасалған кезде қарсыластарға оған 5 метрге дейін жақындауға болмайды.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Киттебеф
Киттебеф (Quittebeuf) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,45 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 601 адамды құрады. Халық тығыздығы — 44,68 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Көркем фильм
thumb|right|'Қыз Жібек" көркем фильмі. 1970 жылы Көркем фильм, оқиғалы фильм – кино өнерінің көркем кинематографияға жататын жеке туындысы. Көркем фильм әдеби сценарий мен актерлік ойын, режиссура, операторлық шеберлік, қоюшы-суретшінің, көркемдеуші-суретшінің, композитордың, дыбыс операторының шығармашылығы және т.б. техникалық тетіктерді пайдалану арқылы жасалған кинематогр. еңбек. Көркем фильмге көркем кинематографияда кеңінен таралған, оған актерлік ойын шеберлігі арқылы көркемдігі айшықталатын шытырман оқиғалы (вестерн), мюзикл, триллер, комедия, мелодрама және тағы басқа жанрларда шығарылған фильмдер жатады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
Азалы кітап – книга скорби
«Азалы кітап – книга скорби» – 20 ғасырдағы жаппай жазалау жылдары саяси айыппен атылғандар тізімі жарияланған кітаптардың жалпы атауы. Қазақстанның «Әділет» тарихи-ағарту қоғамы Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік к-тінің мәліметтері негізінде Алматыда жүйелеп шығарып келеді. 1996 жылы бірінші жинақ шықты. Онда Жамбыл облысында туып-өскен репрессия құрбандары Д.Әділов, Қ.Сарымолдаев, Ахмедия Сарымолдаев (1901 – 15.11.1937), т.б. жайында деректер бар. 1998 жылы басылымның екінші кітабы жарық көрді. Оның тұтас бір бөлімі Жамбыл облысына арналған. «Атылғандар тізімі. 1930 – 1950 жылы саяси репрессиялар құрбандары. «Жамбыл облысы» деп аталатын бұл бөлімде 950 боздақтың аты-жөні тіркелген. Ішінде белгілі алаш қайраткері Әбубәкір Алдияров та бар. Мирзоян (Тараз) қаласында т.ж. ауруханасының бас дәрігері болып істеп жүргенінде ұсталып, 1938 жылы 27 қаңтарда ату жазасына кесілген. 1930 жылы 15 наурызда Жуалы ауданы тұтынушылар одағының күзетшісі Степан Сероус атуға кесіліпті, Талас ауданының жеке шаруалары Қарақожа Ханқожаев, Махамбет Керімбаев, Әбди, Жарықбас, Нәдірбай Сатыбалдиевтер мен Әлімжан Базаров 1930 жылы 8 сәуірде атылған. Сол жылғы 25 мамырда Сарысу, Мойынқұм аудандарынан 25 адамға атылсын деген үкім шығарылған. Ішінде әйгілі әнші, композитор Сапалай Исатаев (1891 – 25.5. 1930) бар. Онымен бір күнде Сарысу ауданынан Әділбек, Карл Әбезов, Қиянбек Әділбеков, Сағынай Байқадамов, Шуан Жанбеков, Байдулла Жанділбаев, Алтынбек Жақсынбаев, Сүлеймен Жақыпов, Манап Исабеков, Құсайын Тұржанов, Бұлқындық Есжанов, Жантөре Иманов, Мұстафа Қарғашев, Аманжол Күйеков, Дәуітәлі Құшбанов, Елебай, Өксікбай Наурызбаевтар, Қуаныш Несіпбаев, Сарбас Танеев, Жалабас Тұржанов, Алтынқожа Өтеповтер, ал Мойынқұм ауданынан Құрман Шараев, Болысбек Балқыбеков, Омар Дулатов атылды. 1930 жылы 30 желтоқсанда Меркі ауданында тұратын байырғы мұғалім, алаш қайраткері, Д.Фурмановтың «Бүліншілігінде» дұшпан ретінде суреттелген Қарабай Әділбеков ату жазасына кесілді. Жазаның жоғары түрі онымен бірге Сарысу ауданының әкелі-балалы шаруалары Жаңабеков Бекмолда мен Бекмолдаев Шалтайға берілген. Саяси қуғынға ұшыратылғандардың негізгі бөлігі 1937 және 1938 жылдары ату жазасына кесілген. Кітапта келтірілген толық емес деректерге қарағанда Жамбыл облысында 1937 жылы 300-ге жуық адам, 1938 жылы 530 адам атылған. Ату жазасына кесілгендердің ішінде БК(б)П Мирзоян аупарткомының хатшысы С.Баймаханов, мәдениет және насихат бөлімінің меңгерушісі Н.Ақшабаев, ауданы халық ағарту бөлімінің меңгерушісі С.Айтқожин, Красногор ауданы халық ағарту бөлімінің басшысы Ж.Нұрымбетов, Шу балалар үйінің директоры Х.Күдербеков, мұғалімдер С.Бейсенов, Д.Жантүгелов, Красногор ауданы атқару к-тінің төрағасы Д.Кеженов, Сарысу ауаткомының төрағасы Қ.Тәжібаев, осы ауданының прокуроры М.Елеусінов, Талас ауданы прокуроры Т.Мұсаев, Сарысу ауданы денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі К.Исабеков, молдалар С.Сыдықов, И.Молдияров, Қ.Тұрсынқожаев, т.б. азаматтар болды.
Дереккөздер:
Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы
Арыстанбек Мұхамедиұлы
Арыстанбек Мұхамедиұлы — Белгілі мемлекет және саясат қайраткері, тарих ғылымдарының кандидаты (2003), өнертану докторы (2011), профессор, композитор,. Мәдениет және өнер саласында халықаралық «World master in Аrts and Сulture» (Корея), «Жыл менеджері» (Ресей), «Человек года - 2016» (Ресей), «Прогресс» медалі - 2018 (Әзірбайжан) жоғары атақтарына ие.
Өмірбаяны
Арыстанбек Мұхамедиұлы 1963 жылы 11 ақпанда Алматы облысында дүниеге келген. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын (1986), Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Ұлттық Жоғары Мемлекеттік Басқару мектебін (1997), Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін (аспирантура, 2001) бітірген. Еңбек жолын қарапайым филармония әртісінен бастап ірі мемлекеттік лауазымдарды иеленіп келеді. Атап айтқанда:
Жобалары
«ЮНЕСКО қамқорлығындағы Ұлы Жібек жолы» Халықаралық фестивалінің сценарист-режиссері (Франция, Пaриж);
Мемлекеттік Эрмитаждағы «Золотой воин. Сокровища сакских курганов» халықаралық көрмесін ұйымдастырушы (Ресей, Санкт-Петербург). «Қазақстанның АҚШ-тағы мәдениет күндерін» ұйымдастырушы (АҚШ, Вашингтон, Сан Диего, Нью-Йорк, Хьюстон);
«ШОС» Халықаралық фестивалінің сценарист-режиссері (Қазақстан, Астана);
«Мәдени алуантүрлілік және Орталық Азиядағы диалог» мәдени шарасын ұйымдастырушы (Франция, Париж, ЮНЕСКО штаб-пәтері). Т. Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық Өнер Академиясында алғаш рет «Өнер» мамандықтары бойынша «Диссертациялық кеңес» құрды;
Қазақстанда алғаш рет Т. Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық Өнер Академиясында           7 «Өнер мамандығы» бойынша Докторантура (PhD) ашты;
Т. Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық Өнер Академиясының жас ғалымдарына Нью-Йорк киноакадемиясы, Колумбия университеті, Флоренция және т.б. университтерге ғылыми тағылымдамалар ұйымдастырды. Моңғолиядағы «Түркі қағанаты ескерткіштерін зерттеу» ғылыми экспедициясын ұйымдастырушы;
«Бастау» Халықаралық студенттер кинофестивалінің негізін қалаушы және ұйымдастырушы. «Қазақ елі» тарихи-драмалық 10 сериялы телесериалы идеясының авторы; «Қазақ хандығына 550 жыл» деректі фильмі, «Қазақ елі» көпсериялы анимациялық фильмдерінің, «Алмас қылыш», «Алтын тақ» көркем фильмерінің көркемдік жетекшісі;
«Қазақ хандығына 550 жыл» театрланған Гала-спектакль сценариінің авторы және режиссері. Рио-де-Жанейро қаласындағы «XXXI Жазғы Олимпиада ойындарында» Қазақстан спортшылары делегациясын басқарды (18 медаль); Орта Азия елдерінің «Қазақстан - Еуразия жүрегі» Халықаралық театр фестивалін, «Шекарасыз ән» Халықаралық фестивалін, «Елім менің», «Тәуелсіздік толғауы», «Текті сөздің төресі – терме», «Тіл - парасат» конкурстарын ұйымдастырушы. «Этноауыл» ұлттық мәдени кешенін құру идеясының авторы;
«Опералия Пласидо Доминго» вокалистердің XXV Халықаралық конкурсын ұйымдастырушы;
Қазақстанда өткен Көкпардан Тұңғыш Әлем чемпионатының бірлескен авторы;
Ла Скала театрының гастрольдерін ұйымдастырушы: танымал дирижер З. Метаның қатысуымен Дж. Вердидің «Фальстаф» операсы, Людвиг ван Бетховеннің «№9 симфониясы»;
«Император Цинь Шихуандидің Терракот әскері», «Эрмитаж» қорларының көрмесі, «Ежелгі Египет ескерткіштері», «Сақтар алтыны» көрмелерін, «Eurasia Sculpture Biennale» биенналесін ұйымдастырушы. «Ұлыстың Ұлы күні Наурыз – жаңа форматта» тұжырымдамасының авторы (іргелі-тарихи зерттеулерге негізделген Наурызды атап өтудің замаманауи 8 жолы);
«Алтын адамның әлем музейлеріне шеруі» жоба идеясының авторы;
Әлемдік жұлдыздардың қатысуымен «Voice of Astana» Халықаралық эстрада әндері конкурсын ұйымдастырушы;
«Eurasian Book Fair – 2018» Еуразиялық Халықаралық кітап көрме-жәрмеңкесін ұйымдастырушы;
Мақалалары
Музыкальная культура кочевников Центральной Азии и Китая ; Искусство суверенного Казахстана и ЮНЕСКО: из истории культурного сотрудничества ; Певец свободы – Махамбет. X форум творческой и научной интеллигенции государств-участников СНГ в Астане. Новые модели для вечных ценностей. О земле «Великой Степи». Культурное наследие ; В Рио Казахстан делает ставку на воспитанников отечественного спорта. Біз салыстыру психологиясынан арылуымыз керек. Наурыз ең әуелі балдырғандарға арналуы керек ; Наурыз тұрақтылық пен келісім секілді құндылықтардың нығаюына ықпал етіп келеді ; «Рухани жаңғыру» - елдігімізді нығайтты, еңсемізді тіктеді. Ұлттық намыс пен рухани болмысымызды жаңғырту керек ; «Рухани жаңғырудың» екі жылын елеулі істермен түйіндеп отырмыз ; Өзімізге деген көзқарасты өзгертуіміз керек. Қазақтың ұлттық намысы – ұлы жетістіктерінің негізі! ; Қазақтың арғы-бергі тарихы ұдайы бірігуден тұрады. Абай: мысль и совесть эпохи ; Абай неден түңілді? ; «Абай: Сәулесі бар жігіттер бір ойланар...» ; «Білгендердің сөзіне, махаббатпен ерсеңіз» ; Абай Құнанбайұлы скрипкада ойнаған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Талғар ауданында туғандар Санат:Қазақстан мәдениет министрлері Санат:Қазақстан министрлері Санат:Қазақстан мәдениет және спорт министрлері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:Құрмет орденінің иегерлері Санат:Астана медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Достастық орденінің иегерлері Санат:Философия докторлары Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері
443 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:443 жылы туғандар
Түсініктемелер
*
Әл-Қалам сүресі
52 аяттан тұрады.
Мазмұны
Сүреде Аллаһ Тағаланың Қиямет күні мен ондағы Оның әділділігі сипатталады.
Дереккөздер
Санат:Құран сүрелері
Кәдір Ибрагимов
Ибрагимов Кәдір (1908, Алматы облысы Ақсу ауданы Арасан ауылы - 1949) - ақын.
Дереккөздер
Санат:1908 жылы туғандар Санат:Ақсу ауданында туғандар Санат:1949 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан ақындары Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Кон-е-Ромен
Кон-е-Ромен (Cosnes-et-Romain) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,23 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54138, пошта индексі — 54400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2462 адамды құрады. Халық тығыздығы — 151,69 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Бақа мен өгіз
«Бақа мен өгіз» - Абайдың 1898 ж. И. А. Крыловтан аударған мысал өлеңі. Абай түпнұсқадағы 17 жолда айтылған мазмұнды толықтырып, өзгертіп, 10 шумақ өлеңмен еркін жырлаған. Негізгі ой дәл берілген. Таудай егізді көрген бақа мен де сол сияқты зор бола алам деп күшеніп, қарнын қампитып жарылып өлген. Мұңда да біреудің болғанын, толғанын көре алмайтын іштарлар, солардай болам деп өзін- өзі қинап мерт болғандар мазақталған. Мысалдың айтар ақылы: Абай бүл мысалды да қазақ өміріне бейімдеп, сахараның тіршілік сыңайына үйлестіріп аударған. 6-7 буынды, кебіне - а, -б, -а, -б, кейде ғана -б, -б ұйқасты жыр түрінде жазған. Кей тұстарын өзінше жырлап, бірер елес-көріністі шындыққа жақындата түскен. Мысалы, бақа өгізбен Крыловта көкмайса жазық жерде, Абайда бұлақ басыңда, өгіз су ішуге келгенде кездеседі. Туынды алғаш рет 1909 ж. Санкт-Петербургте жарық көрген «Қазақ ақыны Ибраһим Құнанбайұғылының өлеңі» атты жинақта жарияланған. Басылымдарында аздаған текстол. өзгерістер кездеседі. 1957, 1977 жылғы жинақтарда Мүрсейіт қолжазбалары, 1909 жылғы басылым негізіңде 4- шумақтың 2-жолы «Күшенді де бертінді», 7-шумақтың 3-жолы «Өстім ғой деп ісініп» болып алынған, қалған басылымдарда бүл жолдар «Күшенді де бүртінді», «Үлкейдім - деп ісініп» делінген.
Өлеңі
Қарасаң, тым-ақ көп
Көре алмас іші тар.
Несі артық, бізден деп,
Салыспақ жұрт та бар.
Су ішкелі бір өгіз
Барып еді бұлаққа.
Бақалар қорқып, тарбақтап
Қашып шықты әр жаққа.
Бақаға өгіз таумен тең,
¥шып кетті зәресі.
Мақтаншақтың, сен көрсең,
Бақада екен төресі.
Өз-өзінен бір бақа
Күшенді де, бөртінді.
Қарны үлкейді қампайып,
Өгіздей болам деп ісінді.
Қасындағы жолдасқа
"Қарашы,— деді,— сен бізге!
Қиын ба екен үлкею,
Жеткем жоқ па өгізге?"
"Ісіндің, кебіндің,
Сонда да не пайда?
Түрі жат өгіздің,
Сен қайда, ол қайда?"
Күшенді кеп кіжініп,
"Өстім ғой"— деп ісініп,
Дейді: "енді бір қарашы!"
Қарады да,— "Дәнеме
Болған жоқ қой, қой!"— деді.
Қызып алған антұрған
Айтқан сөзге көнбеді.
Ыңқыл қағып, тыпырлап,
Іш жарылды сытырлап.
Мақтанам деп өзі өлді.
Таласпа, жаным-ай,
Қолыңнан келмеске.
Көп түссең егеске
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Ислам және христиандық
Мұсылмандарға христиандармен қатынас ұстау рұқсат етілген, бірақ оларды бауырлар сияқты жақсы көру, соғыста оларға көмектесу харам. Ислам дініне қарсы христиандармен немесе басқа кәпірлермен бірігіп соғысу, оларға көмектесу діннен шығаратын күпір саналады.
Христиандар Құдайдың ұлы санайтын Иса пайғамбарды мұсылмандар яһудилерге жіберілген Аллаһтың елшісі санайды. Құранда Иса пайғамбардың кейбір кереметтері, оның аспанға көтерілуі баяндалған. Шариғат басқа пайғамбарларға құрмет етуді әмір еткен секілді Иса пайғамбарға да құрмет көрсетуді бұйырады, оны сөгуге, өтірікке шығаруға болмайды. Исламда Иса мен оның анасы Мәриям Аллаһтың керемет белгілері саналады, бірақ оларды құдай немесе жаратушы санатына көтергендер кәпір саналады.
Христиандар мұсылмандарға басқа діндерден гөрі жақынырақ саналады, себебі Құранда айтылған:
Бірақ Құранда олардың ішінде Исламға жау болып келетіндері туралы айтылған:
Қаратас (Жамбыл облысы)
Қаратас — Жамбыл облысы Жуалы ауданы, Күреңбел ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Бауыржан Момышұлы ауылының солтүстік-батысында 25 км-дей жерде.
Халқы
Тұрғыны 194 адам (2009).
Санат:Жуалы ауданы елді мекендері
Бичурин атындағы көше (Алматы)
Көшеге орыс шығыстанушысы, саяхатшы, ''«Моңғолия туралы жазбалар», «Жоңғария мен Шығыс Түркістан сипаты»'' т.б. еңбектердің авторы Никита Яковлевич Бичуриннің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 27 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/765 қаулысы) берілген.
Көше Алатау ауданындағы «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. Кешенін ұзындығы - 500 метр
Зоя Шекебайқызы Өмірбаева
Зоя Шекебайқызы Өмірбаева (1974 ж. т., Бейнеу ауданы Ақжігіт ауылы) – ғалым, биология ғылыми кандидаты. (2005). Қазіргі ҚазҰУ-ды (1996) және осы оқу орнының аспирантурасын (1999) бітірген. 1999 – 2000 ж. Ақжігіт орта мектебінде мұғалім, психолог, 2000 – 02 ж. Ақтөбе облысы Қандыағаш қаласында «Кентаврь» ЖШС-нде химик-аналитик, 2002 – 06 ж. Алматыдағы Қыздар мемлекеттік педагогикалық институтында аға оқытушы, Ботаника және фитоинтродукция ғылыми-зерттеу институтында ғылыми қызметкер болды. 2006 жылдан бастап Ш.Есенов атындағы АқтМУ-ның доценті болып қызмет жасайды. Өмірбаеваның ғылыми еңбектері негізінен Солтүстік Тянь-Шанның болашағы зор сәндік өсімдік түрлерін жерсіндіру және олардың онтогенезін зерттеуге арналған.
Бичурин атындағы көше (Алматы)
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Зоя Шекебайқызы Өмірбаева
Дереккөздер
Санат:Бейнеу ауданында туғандар
Ауа
Ауа — жер атмосфера сын құрайтын табиғи газдар қоспасы: азот (78,09%), оттек (20,95%), инертті газдар (0,94%), көмірқышқыл газ (0,03%). Тығыздығы 1,2928 г/л, суда ерігіштігі 29,18 см3/л. Ауа – адамның, жануар мен өсімдіктер әлемінің тіршілік ететін ортасы. Ауаның құрамында басқа инертті газдардың, сутектің, азот оксидтерінің, көміртек оксидтерінің, аммиактың, метанның, күкіртті газдың және тағы да басқалары мөлшері бар. Жердің ендігіне байланысты ауадағы су буының орташа мөлшері 0,2-ден 2,6%-ға дейін барады. Ауа массасының 4/5-іне жуығы тропосферада шоғырланады; атмосфераның жоғары қабаттарында гелий мен сутек басым болады.
Ауаның құрамы
Ауаның құрамында оттегі бар екендігін 1774 жылы француз ғалымы А. Лавузье анықтаған. right|300px|thumb Ауаның сапалық құрамын анықтау үшін мынадай тәжірибе жасайық. Кристалдандырғышқа су құйып алып, судың бетінде қалқып жүретін пенопластка жіңішке шырақ (парафиннен жасалған) орнатып, оны жағып суға саламыз да, шырақты сыртында 5 бөлікке бөлінген белгісі бар, цилиндрмен жабамыз. Біраздан кейін су цилиндр бойымен оның көлемінің 1/5 бөлігіне көтерілгенін байқаймыз. Бұдан шығатын қорытынды - ауаның көлемі бойынша 20%-ы оттегі, ол шырақтың жануына жұмсалды (13- сурет).
Ауадағы оттегінің мөлшері техногендік факторлардың әсерінен азайып отырады, ол механикалық және химиялық жолмен жүреді.
Механикалық әсерлер: газ, шаң күйіндегі химиялық заттар. Химиялық өндіріс орындары шоғырланған аймақтарда (Өскемен, Тараз, Шымкент, Қарағанды, Хромтау, Текелі, Павлодар, т.б.) экологиялық мәселелер ушығып отыр, ал үлкен қалаларда бұл мәселе автокөліктер әсерінен шиеленісуде.
Жергілікті жерлерде өндірістік әсерлердің, әр түрлі болғандығынан ластаушы газдардың құрамы әр түрлі болады (жылу электр стансалары (ЖЭС), зауыттардың, автокөліктердің газдары). Олардың шамасы біразға дейін қоршаған ортаға зиян тигізе қоймайды, заттардың осы мөлшері зиянсыз шамасының шегі (ЗШШ) деп аталады.
Жану және баяу тотығу
Кейбір заттар оттегімен баяу әрекеттеседі, реакция барысында жарық бөлінбейді, жылу біртіндеп бөлінеді. Мұндай үдеріс баяу тотығу деп аталады. Мысалы, қордаланған көңнің шіруі, темір бұйымның тоттануы, қоймадағы астық өнімдерінің қызуы, т.б. Жану үдерістері халық, шаруашылығында жылу энергиясын өндіру үшін пайдаланылады.
Жану басталу үшін мынадай жағдайлар жасау керек:
Ал жанудың аяқталу шарттары бұған керісінше:
Дереккөздер
Санат:Газдар Санат:Жер атмосферасы Санат:Ауа
Бұлдырық еті
Бұлдырық (еті). Оны атып алғаннан кейін, ұшасын қауырсынын жұлмай 1—2 күн сақтап қою керек. Бұлдырық етінің де барлық жабайы құстардың еті сияқты «қышқылтым» дәмі болады. Егер оның ет ін 1 — 21 / 2 сағат суық сүтке салып қойса бұл дәмі аздап кетеді.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс
Буссето
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6890 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 90 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 76 км² шамасында. Пошта индексі — 43011.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Борлы (Жайық тармағы)
Борлы (Бурля) — Ресейдегі өзен. Орынбор облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Жайық өзенінің сол жағалауынан 1860 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 29 км-ді құрайды.
Атауы бур — бор деген сөзден шыққан.
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Магнитогорск су торабынан Ириклинск су торабына дейін. Өзен саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері
Шарль-Камиль Сен-Санс
Шарль-Камиль Сен-Санс (фр. Charles-Camille Saint-Saëns [ʃaʁl kamij sɛ̃sɑ̃s]; 1835 жылдың 9 қазанында Парижде дүниеге келіп —1921 жылдың 16 желтоқсанында Алжирде қайтыс болды) — француз композиторы, органист, дирижёр, музыка сыншысы және жазушы. =Өмірбаяны= Сен-Санс (1798―1835) нормандық христиан отбасынан шыққан, ішкі істер министрлігінде қызмет еткен Жак-Жозеф-Виктор Сен-Санс отбасында дүниеге келген. Әкесі Камиль үш айлық кезінде қайтыс болған, оны анасы мен бөлелі әжесі баққан. Сен-Санс үш жасынан бастап фортепианода ойнай бастады. Он жасында Плейель залында Бетховеннің үшінші фортепианолық концертімен және Моцарттың жиырма жетінші концертімен өнерін көрсетті. Сен-Санс бағдарламаны есте сақтау арқылы жүргізгендіктен концерт өте жақсы өтіп, көпшілікті таң қалдырды. Белгілі Камиль Стамати есімді педагог Сен-Сансты Пьер Маледан композиторына ұсынды, кейін Сен-Санс оны «майталман озық оқытушы» деп атайды.
Музыкамен қатар, жасөспірім Сен-Санс француз тарихына, философия, әдебиет, дінтану, ежелгі тілдер мен жаратылыстану ғылымдары ― математика, астрономия және археология ғылымдарына қызығушылық танытады. Оларға деген қызығушылығы оның бүкіл өмірі бойы жалғасады.
1848 жылы Сен-Санс Париж консерваториясының Франсуа Бенуа органы класына оқуға түседі де, 1851 жылы оны алғашқы бәйгемен аяқтайды. Сол жылы ол Фроманталь Галевиде композиция мен оркестрлеумен айналысады, ән айту мен аккомпанементке үйренеді. Оның сол заманғы шығармаларының ішінде – камералық оркестрге арналған скерцо, A-dur симфониясы, хорлар мен романстар, бірнеше аяқталмаған шығармалар. Римскую премию 1852 жылғы Рим премиясы сайысында Сен-Санс жеңіліске ұшырайды, бірақ оның «Қасиетті Цецилияға арналған мақтау өлеңі» еңбегі Қасиетті Цецилия қоғамдастығының Бордодағы сайысында сыйлыққа ие болады. Сен-Санс Глюктің шығармаларының толық жиналысын басып шығаруда белсенді рөл атқарады, романстар жазады, «Urbs Roma» симфониясы мен фортепианолық квинтет 1857 жылы Қасиетті Цецилия қоғамдастығының тағы бір сыйлығына ие болады.
Сен-Санстың жетістіктері оған сол кездегі танымал еуропалық музыканттармен танысуға мүмкіндік береді: Полиной Виардо, Шарлем Гуно, Джоаккино Россини, Гектор Берлиоз. Оның пианинолық және композиторлық шеберлігін Ференц Лист жоғары бағалады. 1857 жылы Сен-Санс Мадлен деген париж шіркеуінде органист болып жұмысқа алынады, сол жерде шамамен 20 жыл еңбек етеді. Ол екінші симфония, опералар жазып, сол кездің танымал композиторларының әуендерін белсенді насихаттайды. Сен-Санс Вагнер мен Шуман композиторларының шығармашылығын мойындаған алғашқы композитор. Кейін Сен-Санс шығармашылығының тағы бір еңбектері жарыққа шығады ― «Омфала ұршығы» (1871), «Фаэтон» (1873), «Өлім ұршығы» (1874), «Гераклдық балалық шағы» (1875). Сен-Санс сонымен Бах пен Моцарттың шығармашылығына тамсанады.
1860 жылдардың басында Сен-Санс композитор және пианист-виртуоз ретінде кең танымал болды. оның шығармалары айтулы композиторлық сайыстарда жүлделі орындарға ие болады. Сен-Санс өзінің алғашқы фортепианолық концерттерін Францияда және шетелдерде орындайды. 1861 жылдан 1865 жылдар арасында ол Нидермейер мектебінде сабақ береді (Сен-Санстың ресми түрде оқытушылықпен айналысқан жалғыз кезеңі), оқушыларының арасында Габриэль Форе, Андре Мессаже және Эжен Жигу болды.
•	«Сары ханшайым» (1872), op. 30;
•	«Самсон мен Далила» (1877), op. 47;
•	«Этьен Марсель» (1879);
•	«Генрих VIII» (1883);
•	«Прозерпина» (1887);
•	«Фринея» (1893);
•	«Фредегонда» (1895; оперу Эрнесто Гиро операсын оркестрлеп аяқтады);
•	«Варвары» (1901);
•	«Елена» (1904; бірактілі);
•	«Предок» (1906);
•	«Деянира» (1911).
=Дереккөздер=
•	Кремлёв Ю. Камиль Сен-Санс. — М.: Музыка, 1977.
•	Друскин М. С. Французская музыка второй половины XIX века. — М.: Искусство, 1938. — С. 76-89.
Подгорецкий қамалы
Подгорецкий қамалы 1635 жылдар аралығында салынған. 1939 жылы қамал Сангушко князьдің иелігінде болып, кейіндеу үй иесі Бразилияға жер аударылып, үй ішіндегі ескі жиһаздардың бір бөлігін алып кеткен.
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кеңес үкіметі туберкулезбен ауыратын жандарға арнап емхана қалаған. Сосын, 1956 жылы ескі қамал өртке оранған; үш апта бойғы өрттен қамалда түк қалмапты. Қазіргі уақыттар Львовская көркемөнер галереясы ғимаратты қалпына келтіру жұмысын жүргізуде. .
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қамалдар
1956 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары
XVI жазғы олимпиада ойындары (ағылш: Games of the XVI Olympiad; ) — 1956-ші жылғы карашаның 22-і мен желтоқсанның 8-і аралығында Аустралия астанасы Мельбурн қаласында өтті. 67 елден 3184 спортшы қатысты.
Тентек (мал ауруы)
Дереккөздер
Санат:Жануарлар аурулары
Статистикалық бағалау
Статистикалық бағалау әдістері - әлеуметтік-экономикалық үдерістердің сандық жағын оның сапалық жағымен тығыз байланыста бағалау қызметінің мақсатына орай статистикалық зерттеулердің тәсілдері мен ережелері. Статистикалық бағалау әдістері: инвестициялық жобалардың құнын бағалау кезінде; құрылысы аяқталмаған ірі объектілердің құнын бағалау кезінде; салық салу мақсатымен мүліктің құнын жаппай бағалау кезінде; аймақ аралық кәсіпорындарды дамытудың бизнес жоспарлары мен бағдарламаларын жасау кезінде; аймақтағы және елдегі түрлі нарықтарды, салалардың тауарлары мен өнімдері жиынтық бағасының жүйелік өзгерістерін күрделі маркетингілік зерттеулерде пайдаланылады. Есептеудің негізгі екі тәсілі қолданылады, олар: қатынастар тәсілі және кемімел тәсілі.
Дереккөздер
Санат:Математикалық статистика
Ислам және яһудилік
Ислам діні яһудилермен жақсы қатынасты ұстауға тыйым салмағанмен, олардың әртүрлі қулықтары мен сатқындықтары үшін Араб түбегіндегі яһудилермен соғысқан. Мұхаммед пайғамбардың ажалының бір себебі болған уды яһуди әйел асына араластырған. Аллаһ Құранда айтады:
Тағы қараңыз
Санат:Ислам
Тәжірибе нәтижелерінің қайталануы
'Тәжірибе нәтижелерінің қайталануы — тәжірибеге негізделген зерттеудің дұрыс жүргізілуінің басты шарты тәжірибелер нәтижелеріндегі ауытқудың (дисперсия) белгілі бір шамадан аспауы. Бұл жай зерттеушінің дағдысына, қолданылатын аспаптардың дәлдігіне және т. б. байланысты. Тәжірибе нәтижелерінің ауытқуын бағалау үшін бірсыпыра тәжірибелер тұрақты жағдайда қайталанады. Ауытқу белгілі тәсілдермен есептеледі. Егер ол сенімді деңгейде болса, тәжірибе нәтижелері қайталанды деп саналады. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Уилдвуд (Кентукки)
Уилдвуд (Wildwood) — Кентукки штатының Джэфферсон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 247 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.3 км² шамасында. FIPS коды — 21-83208.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Хами Сисенбердиев
Хами Сисенбердиев(1928 жылы туған, Маңғыстау ауданы Тұщыбек ауылы) – еңбек ардагері, шопан. 1944 – 89 жылы Фетисов, Жаңажол ұжымшарларында, «Куйбышев», «Комсомол» кеңшарларында шопан болды. «В.И. Лениннің туғанына 100 жыл» (1970), «Еңбектегі ерлігі үшін» медальдарымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1928 жылы туғандар
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Любловка
Любловка — Ресейдегі өзен. Мәскеу облысы, Рязань облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Цна өзенінің оң жағалауынан 86 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Көркемсурет көрмесі
thumb|right|Ә.Қастеев атындағы мемлекеттік мұра-жайының көрме залы Көркемсурет көрмесі  – мәдени шара. Көркемсурет көрмесі шетелдік, ұлттық бейнелеу, сән және қол өнерінің туындыларын көпшілік назарына ұсынып, өнер саласының даму деңгейі, бағыт-бағдары жайлы мамандардың, өнертанушылар мен шеберлердің пікірлесуіне мүмкіндік береді.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
Идштайн
Идштайн (Idstein) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан қала. Райнгау-Таунус ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 23 252 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 79,6 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 4 39 008. Қаланың басшысы — Герхард Крум.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
444 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:444 жылы туғандар
Қарасор (көл, Тайынша ауданы)
Қарасор — Шағалалы алабындағы көл.
444 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:444 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Қарасор (көл, Тайынша ауданы)
Гидрографикасы
Аумағы 75,5 км2, ұзындығы 27,3 км, енді жері 6 км, жағалау бойының ұзындығы 73,2 км.
Жағалау сипаты
Түбі тегіс, жағалауы саздақты жазық. Төңірегі ойдым-ойдым батпақты сор. Жағалауында қамыс, құрақ өскен. Атырабының 10%-ынан астамы егістік, тың жері бозды-бетегелі, жусанды келген. Көл маңы жайылым ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Тайынша ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы көлдері
Барринья
Барринья (Barrinha) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Рибейран-Прету мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Рибейран-Прету экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 164 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 146,567 км² шамасында. Халық тығыздығы — 192,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1953 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
NGC 3337
NGC 3337 — Sextans шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3337 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31860, ZWG 37.119, NPM1G +05.0267.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз)
Аллаярбек Айдосов
Аллаярбек Айдосов (5 мамыр 1937 ж. Түлкібас ауданы Жаныс-Қапал ауылы (қазіргі Шарафкент))– техника ғылым доктары (2003). Ташкенттегі Орта Азия мемлекеттік университетін (1959), Өзбекстан Ғылым академиясы Механика институтының аспирантурасын (1962) бітірген. 1966 – 88 ж. қазіргі Қазақ ұлттық медицина университетінде, әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетінде, Қазақ ұлттық техникалық университетінде педагогтік қызметтер атқарды. 1989 – 99 ж. Қазақ КСР Табиғатты қорғау комитеті жанынан ашылған «Қазэкология» ғылым-өндірістік және ақпараттық орталығында бөлім меңгерушісі болып, Қарашығанақ мұнай-газ конденсат кен орнының экологиялық жағдайын, жалпы батыс өңірінің экологиялық жағдайын зерттеумен шұғылданды.
2000 жылдан Қазақ Бас сәулет-құрылыс академиясының қоршаған ортаны қорғау кафедрасының меңгерушісі. Ауа райын математикалық модель арқылы болжау туралы және ауа райының түріне байланысты зиянды заттардың таралуы жайында 10 монография, 200-ден астам ғылыми және әдістемелік мақала жазған. монографиялары: 1. Теоретические основы прогнозирования природных процессов и экологической обстановки окружающей среды. Книга 3. Теоретические основы прогнозирования атмосферных процессов, экологической обстановки окружающей среды и построение геоэкологической карты на примере КНГКМ. - А., Қазақ университеті, 2000. (монография).–219 с. (в соавторстве). 2. Модельная оценка экологической обстановки окружающей среды при аварийных ситуациях.- Алматы, 2010 (монография). – 414 с. (в соавторстве). 3. Модели экологической обстановки окружающей среды при реальных атмосферных процессах. - Алматы, 2010 (монография). – 368 с. (в соавторстве).
Михадеева
Михадеева — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лисица өзенінің сол жағалауынан 42 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Корията (Габрово облысы)
Корията (Корията) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді.
Михадеева
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Трахиандезиттер
Трахиандезиттер - трахиттер мен андезиттердің аралығындағы, кварцты кіріктірмейтін профирлі тау жынысы. Сеппе бөлшектері негізді немесе орташа құрамды плагиоклаздардан (андезин [[лабродор битовнит), мүйізалдамыштан, биотиттен диопсидтен, некен-саяқ эгирин-авгиттен немесе фельдшпатидтердің нақтылы түрінен тұрады; өте сирек гиперстен, оливин және сфен ұшырасуы мүмкін; негізгі массасы тым тәуір кристалданған немесе азын-аулақ жанартау шынысын кіріктіретін плагиоклаздардан (әдетте олигоклаз) және калийлі дала шпатынан тұрады, диопсид пен магнетит, сирегірек нефелин мен эгирин косалқы рөл атқарады.
Корията (Габрово облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 адамды құрайды.
Михадеева
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Корията (Габрово облысы)
Пошта индексі — 5455. ЕКАТТЕ коды — 38621.
Михадеева
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Корията (Габрово облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Талзанга
Талзанга (Талзанка) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сывтуга өзенінің сол жағалауынан 83 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 54 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Әл-Мулк сүресі
30 аяттан тұрады.
Бұл есім Аллаһ Тағаланың 99-есімдерінің бірі. Сүреде Аллаһ Тағалының шексіз Құдіретті күшті екені еске салынады және кімде-кім Пайғамбар с.а.с. ескертулерін меңземейтін болса, онда ол Жаһаннамда отқа оралатыны ескертіледі.
Хадис бойынша пайғамбар Мұхаммед(с.а.с): Егер кімде-кім Мулк сүресін жатар алдында оқитын болса сонда ол қабірдегі орын алатын азаптардан құтқарылады делінген.
Хадистегі оқиға
Мұхаммед (с.а.с) айтқан: 'Мулк сүресі қабірдегі азап-бейнеттен құтқарушы'.
Сырттқы сілтемелер
Санат: Құран сүрелері
Mulk
Есірткілер
thumb|Героиннің үлгісі thumb|Марихуана Наркотик ( ναρκωτικός — естен айырылу) — БДСҰ-ның анықтауы бойынша, ауру сезгіштікті жоятын химиялық есірткі. Термин әдетте есiрткi анальгетиктер деп аталған апиыны бар заттарға немесе опиоидтарға жатады.
Алғаш болып «наркотик» деген анықтаманы сезгiштiктi жоғалтуға алып келетін заттарды сипаттау үшін грек емшісі Гиппократ қолданған. Бұл анықтаманы дәрігер болған Клавдий Гален да қолданған. Наркотикті сипаттау үшін Клавдий Гален көбінесе мандрагор, семена эклаты и мака тамырын немесе эклат тұқымдарын және көкнәрді терең зерттеген.
Аталмыш терминнің мәні XX ғасырда кеңiдi. Алдыңғы уақыттарда «наркотик» деген мағынаны беретін сөз, уақыт өте көпмағыналы бола бастады.
Көп жағдайларда медицинада және юриспруденцияда «наркотик» ұғымы толық бір мағынаны бере бермейді. Бұл салаларда барлық заңсыз және жүйке жүйесін уландыратын химиялық өнімдер, наркотик ұғымына қосылады. Мысалы, Канада және АҚШ елдерінде есірткі қатарына кокаин, каннабис және опиоидтар жатқызылған. Мағыналық жағынақ келіспеушіліктер көп болғандықтан, бұл анықтаманы олық өзіне сәйкес мағынасында атаған жөн.
Қазіргі уақытта наркотик айналымы барлық елдерде шектеулі. 2009 жылдың бірінші қарашасының тіркеуіне сәйкес, 1972 жылы наркотикка қарсы өткіщілген жиынның келісімінде 186 ел қосымшалар енгізген, бұл бүкіл әлемдегі елдердің 96% - ын құрайды. Оның арасында 184 ел 1961 жылғы келісімнен бері өз үлестерін қосып келуде. Ауғаныстан және Чад елдері 1961 жылғы келісімге қана қосылған. Сондай – ақ 1961 жылғы келісімге сегіз ел өкілдері қосылмады. Олар: Экваторлы Гвинея, Тимор-Лешти, Вануату, Кирибати, Науру, Кук аралдары, Самоа және Тувалу.
Анықтау
Бүкiләлемдiк денсаулық сақтау ұйымының анықтамасына сәйкес
Наркотик — ауру сезгіштікті жоятын химиялық есірткі.
БҰҰ – ның анықтамасы
1961 жылғы біртұтас келісім отырысында БҰҰ «наркотик» ұғымының толық мағынасын анықтады: I және II тізім қатарына кіретін барлық өнім түрлері – есірткі атауының құрамына кіреді.
Алайда әлемнің көптеген елдерінде наркотик ұғымына жататын өнімдерді 1961 жылғы келісімдегі бекітуге сәйкес анықталуда. Айта кететін жайт – I және II тізім қатарына героин, каннабис, дезоморфин және кетобемидон жатқызылды.
Ресейде
Ресейде «наркотик» ұғымына келесідей анықтама қойылған: Есірткі – Ресей Федерациясының қатаң тексерісіндегі және 1961 жылғы келісімнің тармақтарына сәйкес, синтетикалық, өсімдіктер немесе жүйке жүйесіне әсер ететін өнім түрі.
АҚШ-та
АҚШ-ның кодексіне сәйкес, «наркотик» (narcotic drug) ұғымына опиум, кокайн және опиаттар жатады делінген. Есірткі келесідей күйде кездеседі:
Ғылыми анықтама
«Наркотик» деп келесі белгілерге сәйкес келетін өнімдерді атайды:
Бүкіләлемдік деңсаулық сақтау ұйымының анықтамасы
Жүйке жүйесіне әсер ететін кез-келген өнім — психобелсенді болып табылады.
Тұрмыс мән
thumb|Никотині бар темекі Көптеген салауатты өмір салтына деген ұстанымы мықты адамдардың есірткіге қарсылығы, оның алып келетін зардабына тікелей байланысты. Ішімдік және құрамында никотині бар өнімдер жеке бас деңсаулығына ғана емес, қоршаған ортаға, әлеуметке деген үлкен қиянат. Бұқаралық ақпарат өкілдерінің көбісі ішімдік пен никотинді «наркотик» қатарына жатқызатыны құпталады.
Есірткілердің заңнамалық классификациясы
Ресейде есірткілерді тексеру келесі төрт нысан бойынша жүзеге асырылады:
Әсер ету тетігі
Барлық есірткілер тура немесе жанама түрде постсинаптикалық нейрондардың құрамындағы дофамин немесе серотонин сияқты нейромедиаторлардың ағындарын 5 – 10 дейін жоғарылатып, миды улауға арналады. Нейромедиаторлардың ағындарының жоғарылауы оқу, білім алу процесіне әсер етіп, адамда уақытша рахаттану сезімін тудырады. Нейробиологиялық тәжірибелер қарапайым жағымды жаңалықты еске алу,  дофамин нысанын жоғарылатуға мүмкіндік береді. Алайда есірткіні қабылдаған нашақор дофамин құрамын күрт азайтып тек «жалған рахаттануды» жасанды әдіспен алып жатқанын біле бермейді. Егер есірткіні қабылдау жиілеп кетсе, дене мүшелері «жаңа қалыпқа» бейімделіп, соңында қауіпті залал тигізуі мүмкін.
Есірткіге тәуелділік
Есірткіні жиі қолданатын адамдарда уақыт өте тәуелділік пайда болады. Әдетте бұл тәуелділік екіге бөлінеді:
Есірткіні алғаш қолдану кезінде нашақорда тек жүйкелік тәуелділік пайда болады. Кейіннен ол физикалыққа ауысады. Физикалық тәуелділік қолданылатын өнімге және қолдану мерзіміне байланысты түрлі болады.
Психикалық тәуелділік есірткіні қолданылмау уақыты ұзақталған жағдайда көңіл – күйдін төмендеуімен және есірткіні қолданған кезде рахаттану сезімі пайда болуымен көрініс береді. Уақыт өте есірткі жүйке жүйесінің толыққанды жұмыс істеуі үшін міндетті түрде қажет болатын өнім болып қалыптасады.
Физикалық тәуелділік есірткіні ұзақ уақыт аралығында қолданғандықтан, ағзаның жұмыс істеу режимі өзгеруінен туады. Егер есірткіні ұзақ уақыт қолданбаған жағдайда ағзаның функционалды жұмыс істеуі тоқтап, белгілі залалдарға алып келеді. Қатты физикалық тәуелділікті опиаттар мен барбитураттар алып келеді.
Есірткі нарығы
Есірткі өнімдері сатылатын нарық қара нарық деп аталады. АҚШ, Канада, Бельгия, Чехия сияқты бірқатар елдерде марихуананы дәрілік тұрпатта қолдануға рұқсат етілген. Ал 2008 жылы есірткінің Нидерланд еліндегі бағасы келесідей болды:ref name="jellinek">jellinek.nl — Сколько стоят наркотики (Hoeveel kosten drugs)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Есірткілер
Трун (Граубюнден)
250px|thumb|Картада орналасуы Трун (Граубюнден) (Trun GR) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Сурсельва округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1235 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 43.07 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3987, пошта индексі — 7166.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Граубюнден елді мекендері
Тотықсыздандырып қорыту
Тотықсыздандырып қорыту — металдарды кендерден немесе концентраттардан қорыту процесі. Бұл процесс металдарды олардың тотықтарынан қалпына келтіру (тотықсыздандыру) принципіне негізделген. Металлургияда бұл процесті мыс, қорғасынды, никельді, қалайыны, шойынды қорытқанда қолданады. Қорыту процесі шахталы, шағылыспа, домна және электр пештерінде жүргізіледі. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Қоректендіру алқабы
Қоректендіру алқабы. Қойнауқаттық сулардың қозғалысын туындататын қысымдардың пайда болу алқабы. Сүзбелеуші табиғи суарынды жүйеде мұндай алқаптар рөлін сол жүйенің ең биік гипсометрлік нүктелерде жер бетіне шығатын бөлігі атқарады, бұл өңірде атмосфералық және жерүсті суларының өтімді қойнауқаттарға қарай сүзбеленуі және гидростатикалық қысымның қалыптасуы жүзеге асады. Элизиондық сугіректі жүйелердегі қоректендіру алқабы рөлін сол жүйенің ең түсіңкі бөлігі атқаратын болады, бұл өңірде су қозғалыстары бастау алатын тегеурінді қысымдар пайда болады.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Сальчито
Сальчито (Salcito) — Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 619 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 22 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 28 км² шамасында. Пошта индексі — 86026.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Basilio Magno.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Молизе елді мекендері
Торроэлья-де-Флувья
Торроэлья-де-Флувья (Torroella de Fluviá) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Херона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Альт-Эмпорда ауданында (комарка) орналасқан.