cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қосмекенділер
Қоректенуі
Кейбір қосмекенділер балықпен, ірі қосмекенділер кесірткемен, тышқандармен қоректенеді. Кейбір түрлері кішкене балықтарды қорек қылады. Тропиктік аймақтардағы ірі бақалар жыландар мен кішкене сүтқоректілерді азық етеді. Саламандралар құрттарды, жәндіктерді, шырышты ұлуды, қырықаяқты, өрмекшілерді, сүліктерді және қосмекенділердің жұмыртқаларын жейді. Аяқсыз қосмекенділер термиттер, құрттар және жәндіктердің дернәсілін өз қорегі ретінде пайдаланады. Су балдырлары мен басқа өсімдіктер – дернәсіл күйіндегі қосмекенділер азығының бір бөлігі.
Ұйқыға кетуі
Ылғалды тропиктік климатты аймақтарда ауа райы барлық мезгілде – жылы. Қосмекенділер бұл жерде өздерін дүниежүзінің өзге аймағымен салыстырғанда мейлінше жайлы сезінеді. Шөлдер мен саванналарда айлап жауын жаумауы мүмкін. Мұндай  кезеңдерде қосмекенділер үшін тіршілік ету жағдайы қиындайды. Бұл өңірлерді мекен ететін қосмекенділер денесінде ылғалды сақтап қалу үшін топырақ не балшықтың астына, апандар мен ағаш тамырларының астына жасырынады. Солтүстік  аймақтарда қосмекенділер суық пен аштықтан сақтану үшін маусымдық ұйқыға кетеді
Орын ауыстыруы
Қосмекенділер әр көктем мен күз мезгілдерінде көшіп-қонып отырады. Күзде олар өздерінің жаздық мекенінен көлемдірек, тереңірек көлшіктерге қоныс аударады. Ал қысты көлшіктердің түбіндегі сазы батпақта өткізеді. Көктемде бұл көлшіктерден кішірек көлдерге көшіп, көбеюіне жағдай жасайды. Көп уақытын құрлықтағы мекенінде өткізгендіктен, саламандрлар мен құрбақалар орманды даладағы суларда, яғни орманда табылған кішкене шалшықтарда жұмыртқа салады. Көктемнің бас кезінде қосмекенділер жүздеп, тіпті мыңдап суға бағыт алады.
NGC 6716
NGC 6716 — Мерген шоқжұлдызында орналасқан IV1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1830 жылы 14 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6716 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 46, ESO 592-SC5.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз)
Қостанайдағы екі кластық орыс-қазақ мектебі
Қостанайдағы екі кластық орыс-қазақ мектебі – қазақ балаларына арналған бастауыш мектеп. Іргесін Ы.Алтынсарин қалаған. Ресей үкіметінің Оқу-ағарту министірлігінің “Бастауыш халық училищелері туралы” Ережесіне сәйкес (1874) Торғай облысы Николаев уезінің орталығы – Николаевскіде ашылды. Мақсаты жергілікті басқару орындары үшін отар халықтар өкілдерінен орыс тілін білетін орта дәрежелі шенеуніктер даярлау болды. Оқу мерзімі 6 жыл, 30 бала жатып оқитын мектеп-интернат болды. Мектепке Торғай, Қостанай уезінен қазақ балалары алынды. Шіркеулік-славян тілі, орыс тілі, көркем жазу, арифметика, география, тарих пәндері оқытылды. Оқу жоспары сол кездегі Ресей өкіметінің отаршылдық саясатына негізделіп, қазақ балаларын орыстандыру бағытында жүргізілді. Онда Жангелдин Әліби Тоғжанұлы, Ә.Алдияров, т.б. қоғам қайраткерлері оқыған.
Пайдаланған әдебиетттер
Санат:Қостанай Санат:Мектептер
Эктор Эррера
Эктор Мигель Эррера Лопес (Héctor Miguel Herrera López; 19 сәуір 1990 жыл, Тихуана, Төменгі Калифорния) — мексикалық футболшы, Мексика Ұлттық футбол құрамасы мен "Атлетико Мадрид" клубының жартылай қорғаушысы.
Сілтемелер
Санат:Мексика футболшылары Санат:Мексика Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Пачука ФК ойыншылары Санат:Порту ФК ойыншылары Санат:Атлетико Мадрид ФК ойыншылары Санат:Футболдан Солтүстік Америка чемпиондары Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары Санат:Мексика Олимпиада чемпиондары Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Ла-Кабанасс
Ла-Кабанасс (La Cabanasse) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Шығыс Пиреней департаментінде орналасқан. Прад округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,26 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 708 адамды құрады. Халық тығыздығы — 217,18 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шығыс Пиреней департаментінің коммуналары
Герасим Андреевич Югай
Югай Герасим Андреевич (28.7.1931 ж.т., Ресей, Владивосток қ.) – философия ғылымдарының докторы (1965), профессор (1968).
ҚазМУ-дың философия-экономика факультетін (1954, қазіргі ҚазҰУ) және КСРО ҒА Философия институтының аспирантурасын (1957) бітірген. Қазақстан ҒА-ның Философия және құқық институтында (1958–69, қазіргі Философия және саясаттану институты) ғылым қызметкер, бөлім меңгерушісі, институт директорының орынбасары, Пущино қаласындағы КСРО ҒА Биология ғылыми-зерттеу орталығынданда топ жетекшісі (1969–71), Мәскеу қаласындағы Медицина стоматология институты (1971–81) мен Сырттай оқытатын кеңес саудасы институтында (1981–86) кафедра меңгерушісі, Бүкілодақтық ауыл шаруашылық ғылым академиясында (1986–93, қазіргі Ресей ауыл шаруашылық ғылым академиясы), Ресейдің Ұлттар ісі министрлігінде сектор меңгерушісі (1993–94) болып жұмыс істеді. 1995 жылдан Еуразия институтының ректоры және Ресей Табиғат ғылымдары академиясы ғылым орталығының директоры қызметін атқарады.
«Проблема целостности. (Философский анализ)» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Югайдың ғылым-зерттеу еңбектерінің негізгі бағыты – биология мен социологияның филосософиялық мәселелері. 120-дан астам ғылым жарияланымның, оның ішінде бірқатар монографиялар. Ресей Табиғат және Халықарының қоғам мен табиғат ғылымдар академияларының толық мүшесі болып сайланған.
Дереккөздер
Санат:28 шілдеде туғандар Санат:1931 жылы туғандар Санат:Владивостокта туғандар Санат:26 қарашада қайтыс болғандар Санат:2013 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:Философия ғылымдарының докторлары Санат:Ресей философтары Санат:КСРО философтары Санат:Ғылым философтары Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы Философия және құқықтану институтының профессорлары Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Коббельсдорф
Коббельсдорф (Cobbelsdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Анхальт-Цербст ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 605 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 24,38 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 91 055. Муниципалитеттің басшысы — Гизела Гебауэр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Александр Алексеевич Дергачев
Дергачев Александр Алексеев (1928-1996, Грозный қаласы). Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1986). Бүкілодақтық сырттан оқитын политехника институтын бітірген (1957).
өндірістік бірлестігінде бас инженер, бас директор.
Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне депутат болып сайланған.
Октябрь Революциясы, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен және медальдармен марапатталған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:1928 жылы туғандар Санат:1996 жылы қайтыс болғандар Санат:Грозныйда қайтыс болғандар Санат:Бүкілодақтық сырттан оқитын политехника институты түлектері Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Брюнамбер
Брюнамбер (Brunembert) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Булонь-сюр-Мер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,11 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62179, пошта индексі — 62240.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 366 адамды құрады. Халық тығыздығы — 59,9 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Богдановка (Павлодар облысы)
Богдановка — Павлодар облысы Павлодар ауданы, Луганск ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Павлодар қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 36 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 516 адам (257 ер адам және 259 әйел адам) болса, 2009 жылы 403 адамды (213 ер адам және 190 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Павлодар ауданы елді мекендері
Өндіріс шығыны
Өндіріс шығыны – материалдық қаражат (шикізат, материалдар, отын, энергия, жабдық, т.б.) пен қажетті еңбек шығындарының жиынтығы. Өндіріс шығыны кәсіпорында өндірістің және өнімді өткізудің қаншаға түсетінін көрсетеді. Ақшалай тұлғада ол өнімнің өзіндік құны, кәсіпорынның ағымдағы жұмсаған шығындары. Тауардың ең төмен бағасы осы шығынның мөлшерімен, ал тауардың ең жоғары бағасы сұраныспен айқындалады. Кәсіпорын (компания, фирма) тауарға оны өндіруге, бөлуге және өткізуге, жұмсалған күшпен тәуекелділік үшін пайданың әділ нормасын қоса, жұмсалған шығын толығымен өтелетіндей баға белгілеуге тырысады. Кәсіпорынның шығыны екі түрлі: тұрақты шығын мен өзгермелі шығын. Тұрақты шығын (үстеме шығын) өзгермеген күйінде қалады және өндірістің көлеміне тәуелсіз жүзеге асырылады. Өзгермелі шығын өндірістің көлеміне тікелей тәуелді. Өнімнің бір өлшеміне шаққанда шығын әдетте өзгермеген күйінде қалады, ал оның өзгермелі деп аталу себебі, оның жалпы сомасы өндірілген тауардың санына (көлеміне) қарай өзгеріп отырады. Тұрақты және өзгермелі шығындардың қосындысы әрбір нақты өндіріс деңгейінде жалпы шығынды құрайды. Қоршаған ортаға қатысына қарай өндіріс шығыны ішкі және сыртқы шығындар болып бөлінеді.
Қостанай диірмен комбинаты
Қостанай Диірмен Комбинаты – тамақ өнеркәсібі орны. Жеке меншік нысанда кәсіпорын 1902 жылы салынған диірмен негізінде ірге көтерген. Диірмен жанында МС-3175 элеватор, тәулігіне 300 тонналық үш сұрыпты ұн тартатын диірмен зауыты, ұнды ыдыссыз сақтап, автомобиль және темір жол көлігіне ыдыссыз тиеп жөнелтетін цех жұмыс істейді. 1998 ж. ААҚ-ға айналды. 2000 жылы ақпаннан бастап жаңа кешен пайдалануға берілді, ол тәулігіне 80 тонна жұмсақ және қатты бидай тартады.
Пайдаланған әдебиетттер
Санат:Кәсіпорындар
IC 2646
IC 2646 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1411161.
Сыртқы сілтемелер
IC 2646 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Гелиоцентрлік санақ жүйесі
150px|right|thumb Гелиоцентрлік санақ жүйесі - бас нүктесі күннің центрінде болатын, осьтері үш «қозғалмайтын» жұлдыздарға бағытталған тік бұрышты декарттық координаталар жүйесі. Космостағы денелердің қозғалысын зерттеуге пайдаланады.
Дереккөздер
সূর্যকেন্দ্রিকতাবাদ
Фие-алло-Шилиар
Фие-алло-Шилиар (Fiè allo Sciliar) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Больцано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3015 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 69 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 44 км² шамасында. Пошта индексі — 39050.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Обаған (Ұзынкөл ауданы)
Обаған — Қостанай облысы Ұзынкөл ауданы, Обаған ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұзынкөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 48 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 610 адам (288 ер адам және 322 әйел адам) болса, 2009 жылы 582 адамды (278 ер адам және 304 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ұзынкөл ауданы елді мекендері
Үсенғали Өтеулиев
Үсенғали Өтеулиев (1898-1964, Атырау облысы). 1932-1954 жылдары-Құлсары, Мұнайлы, Түгірікжан, Ұшқан, Құмшеті т.б. кен орындарында трестің геологиялық барлау кеңсесінде бұрғышының көмекшісі, бұрғышы. Ленин орденімен марапатталған (1954).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Батырбек Мықансалықұлы Ахметов
Ахметов Батырбек Мықансалықұлы (1954 жыл, 9 желтоқсан, Қостанай облысы Жангелді ауданы, Саға ауылында туған) - қоғам қайраткері, Жангелді ауданының әкімі (2002-2009).
Дереккөздер
Санат:9 желтоқсанда туғандар Санат:1954 жылы туғандар Санат:Жангелді ауданында туғандар Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері Санат:Қостанай мемлекеттік университеті түлектері Санат:Жангелді ауданының әкімдері Санат:Құрмет орденінің иегерлері Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (КСРО) иегерлері Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері
Доминго-Перес
Доминго-Перес (Domingo Pérez) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Толедо провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Торрихос ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 525 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Толедо елді мекендері
Энженьейру-Наварру
Энженьейру-Наварру (Engenheiro Navarro) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Солтүстік Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Бокаюва экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 729 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 631,974 км² шамасында. Халық тығыздығы — 10,6 адам/км².
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Идеалды газдардың адиабатты процессі
Көп жағдайда, изотермиялыққа қарағанда, адиабатты процесстер үшін өзіне тән: Р = var, Т= var және V = var. Бірақ та, ол жеке шектеулерді сақтайды. Газ күйінің адиабатты өзгеру кезі деп есептеледі де, жұмыстық дене, жылу ажыратушы (адиабатты) қабығында орналасқан. Сонымен, жылуды жеткізуге немесе алып кетуге болмайды. Қозғалыстағы ағында, үйкелістің бар болу кезінде, ішіндегі үйкеліс жұмысы есебінен, дәл осындай жылу бөлініп шығады. Жалпы жағдайда, оны есептеуге болады: мұндағы, dqа - сырттан жылу алмасу есебінен жылулықтың меншікті санды өзгеруі; dqүйк - ол да, сыртқы жылу алмасу есебінен өтеді.
Гомункулус (тұмандық)
thumb|right|200px|Гомункул тұманы Гомункул/Гомункулус - (homunculus «кішкентай адам») ХІХ ғасырда Эта Киля жұлдызының жарылуы нәтижесінде пайда болған биполярлы тұман атауы. Бұл атауды 1950 жылы Энрико Гавиола берген. 1843 жылы Эта Киля Сүмбіледен кейінгі екінші жарық жұлдыз (-0,8) болған. Қазір бұл бұлыңғыр жұлдыз көлемі бойынша алтыншы орында. Тұман тек 1900 жылдан кейін ғана көрінген.
Идеалды газдардың адиабатты процессі
Егер де, кеңею процессі қарастырылса немесе қозғалтқыш піспектің жеткілікті, баяу жылжуы кезіндегі, жылу ажыратқыштығындағы сығылуы өтсе, онда үйкеліс есебінен, ішінде бөлінетін жылулық туралы, түсінік берудің қажеті жоқ.
Гомункулус (тұмандық)
Дереккөздер
Санат:Астрономия Санат:Ғарыш
Идеалды газдардың адиабатты процессі
''Адиабатты қайтымды процесс дегеніміз - қайтымды өзгеріс куйінде жылулық алмасу жүрмейді (dqа=0) және үйкеліс болмайды (dqүйк=0).'' Бұл процессті, изоэнтропийлі процесс деп атайды. Изоэнтропийлі процесске арналған жылудинамикасының бірінші заңының талдау формуласы мына түрде жазылады: Бұдан көрінгендей, жұмыстың пайда болуы, газдың ішкі энергиясының өзгеру нәтижесінде өтеді. Жұмыстан кеңею, оң жұмыс (dl>0) кезінде, ішкі энергияның кемуіне (du<0) немесе температураның кемуі (dT<0) сәйкес келеді, ал сығылу жұмысы (dl<0), ішкі энергияның ұлғаюына (du>0) немесе температураның ұлғаюына (dT>0) сәйкес келеді.
Қайтымды адиабатты немесе изоэнтропийлі процесстер кезіндегі, көрсеткіштер аралық байланыстарды, келесі түрінде анықтайды: pν = RT кезінде, бұл теңдеу былай түрленіп жазылады: Ары қарай, Ср - Cν = R болғанда табамыз: Мұнда, k = Ср/Cν > 1 - адиабат көрсеткіштері. Бұдан dT/T + (k - 1) dν/ν = 0. Интегралдауды қысқарту үшін, есепке k = const деп аламыз. Практикалық есептеулерде, k орташа шамаларын бастапқы және соңғы температура шегімен алынады. Сондықтан, интегралданғаннан кейін: Теңдеу температура және көлем аралық байланысты білдіреді. Қысым мен көлем аралық байланысты жоғарыдағы теңдеумен табуға болады. Ол үшін төмендегі теңдеуді қолдансақ, жеткілікті: Бір теңдеуді екішісіне бөліп, табамыз: T2/T1 = P2V2/(P1V1) одан кейін теңдеу орнына қойып: РгІРу = (УгІУдк~\ (3.28) Р2ІР1 = (р2/рі)к (3.29) немесе Теңдеу Пуассонның адиабатты теңдеуі деп аталады.
Сол сияқты, жоғарыдағы теңдеудің көмегімен температура және қысым аралық байланысын табады: Енді жұмысты анықтаймыз теңдеуден: Сонымен, теңдеу мүшелерін қысқарту үшін Cν=const қабылдаймыз, теңдеуде кездеседі және басқа түрінде де, мысалы: Газдың, қалай болса солай алынған массасы m үшін: Адиабаттың pνk=const, pν - диаграммасында d-a-c қисық сызығы тіктеу сызылған, pν = const (қисық сызық е-а-в) изотермасы бейнеленген, себебі адиабат көрсеткіші k-1.
Дереккөздер
Санат:Жылу техникасы Санат:Ғылым
Фикфлер-Екенвиль
Фикфлер-Екенвиль (Fiquefleur-Équainville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,8 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27243, пошта индексі — 27210.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 642 адамды құрады. Халық тығыздығы — 65,51 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Жігіт сөзі
«Жігіт сөзі» - Абайдың өлеңі, көлі «Айттым сәлем, қалам қас..." «Жігіттер, ойын арзан, күлкі қымбат-Абайдың 1886жылы жазған өлеңі. Әрқайсысы 4тармақты 25 шумақтан тұрады. Бұл Абайдың жастарға арналған достық, татулық, жар сүю мәселесін қозғайтын насихат өлеңі. Ақын бірден «жігіттер» деп, есейіп, қатарға қосылып, бозбалалыққа, құрбыларымен араласуға, жар сүюге, үй болуға жетіп қалған жастарға сөзін қаратып айтып, соларға татымды дос табу, жар таңдау, үй болу жайын толғайды. Өлең еркін әңгіме-сұхбат түрінде құрылып, көбінесе жас жігіттерге айтылатын ақыл-кеңес іспетті болып келеді. Сондықтан өлеңді оқығанда өмірден көргені мен түйгені көп ақылгөй адамның біркелкі өңкей құрбы-құрдас жас жігіттердің ортасында кеңес құрып, шын ықласымен ақтарыла сөйлеп отырған қалпын көргендей боламыз. Насихаттылық сипаты жағынан өлең халық поэзиясындағы ертеден қалыптасқан дәстүрге жақын десек те, ой-пікірлерінің өткірлігі, сонылығы және еш жасандылықсыз тартымды, жатық етіп айтылуы бірден назар аударады. «Керек іс бозбалаға талаптылық, Әр түрлі өнер, мінез, жақсы қылық...» - деп, жастардың алдына үлкен өмірлік мақсат қоюы қажет екенін ақын айрықша атап көрсетеді. Терін сатып адал еңбек етпей, басқа оңай жолмен мал табам деу ер жігіттің бойына лайық емес деген ойында әсерлі жеткізіп, татулық, достық деген пікір түйеді.
«Кемді күн қызық дәурен тату өткіз, Жетпесе, біріңдікін бірің жеткіз! Күншілдіксіз тату бол шын көңілмен, Қиянатшыл болмақты естен кеткіз!.. Жолдастық, сұхбаттастық - бір үлкен іс, Оның қадірін жетесіз адам білмес...»
Жастардың сүйіспеншілік сезімінде айнымас беріктік, тұрақтылық, адалдық болуына айрықша мән бере отырып, ақын жігіттердің құбылма, айнығыш, жеңілтек мінезін қатты сынап шенейді. «Шын көңілмен сүйсе екен, кімді сүйсе, Бір сөзімен тұрса екен, жанса-күйсе, Қырмызы, қызыл жібек бозбалалар Оңғақ бұлдай былғайды, бір дым тисе...»
Өлеңдегі тағы бір назар салынған жай-жігіттердің жар таңдауы, үй болуға байыппен қарап, алдымен өмірлік серік болатын қыздың мінезіне, адамгершілік қасиетіне, ақылына, инабаттылығына көз жеткізуі шарт екеңдігі: «Біреуді көркі бар деп жақсы көрме, Лапылдап көрсе қызар нәпсіге ерме! Әйел жақсы болмайды көркіменен, Мінезіне көз жетпей, көңіл берме!... Жасаулы деп, малды деп байдан алма, ''Кедей қызы арзан деп құмарланба. Ары бар, ақылы бар, ұяты бар'' Ата-ананың қызынан қапыл қалма...» Осындай сөздерінен, әсіресе, «Күйлеме жігітпін деп үнемі ойнас» деген секілді өлең жолдарынан жасы үлкен адамның өзінен кішілерге шын ниетімен жаны ашып сөйлегенде көңіліндегісін батыл, тура айтатын қазақтың халықтық  дәстүрі айқын аңғарылады. Өлеңнің соңында сүйіп қосылған жастардың от басындағы, жанұясындағы татулығы, көңілдес құрбылардың достығы жайлы пікірін ақын бүкіл елде береке-бірлік болуын аңсаған өрелі ойымен жалғастырады. Өлең 11 буынды қара өлең үлгісінде жазылған. Алғаш 1909 ж. С.Петербургте жарық көрген «Қазақ ақыны Ибраһим Құнанбайұғылының өлеңі» атты жинақта жарияланды. Басылымдарында бірқатар текстологиялық өзгерістер кездеседі. 1939, 1945, 1954 жылғы жинақтарда 2-шумақтың 2- жолы «Кейбіреу қояр қулық ұққанына», 9- шумақтың 2-жолы «Лапылдап көрсе қызар нәпсіге ерме», 10-шумақтың 3-жолы «Күнде көрген бір беттен көңіл қайтып», 17-шумақтың 2-жолы «Сазданба сен қабақпен имендіріп», 20-шумақтың 3-жолы «Елі сауда сықылды күлкі сатып», 24-шумақтың 4- жолы «Өзі зордың болады иығы да зор» делінсе, кейінгі басылымдарда, Мүрсейіт қолжазбаларында, 1909 жылғы жинақ негізінде бұл жолдар «Кейбіреу қояр көңіл ұққанынша», «Лапылдақ көрсе қызар нәпсіге ерме», «Күнде көрген бір беттен көңіл қайтар», «Сазданбасын қабақпен имендіріп», «Мәліш сауда сықылды күлкі сатып», «Өзі зордың болады ығы да зор» деп алынған. 1909 жылғы жинақта 10-шумақтың 1-жолы «Көп журмес жеңсікқойлық тез-ақ тозар» болса, басылымдарда Мүрсейіт қолжазбалары бойынша «Көп жүрмес жеңсікқойлық әлі-ақ тозар» деп берілген. Мүрсейіт қолжазбаларында, 1939, 1945, 1954 жылғы басылымдарда 13-шумақтың 2-жолы «Ер үялар іс қылмас, болса зерек» делінсе, кейінгі жинақтарда 1909 жылғы басылымға сәйкес «Ер үялар іс қылмас қатын зерек» деп алынған. Өлеңнің Мүрсейіт қолжазбалары негізінде барлық басылымдарға енген 25-шумағы 1909 жылғы жинақта жоқ. Мүрсейіт қолжазбапарында 25-шумақтың соңғы екі жолы «Пысықтықтың белгісі ыртың- жыртың, жоқ еді бес бересі, алты аласы» деп көрсетілсе, басылымдарда «Пысықтықтың белгісі - арыз беру, Жоқ тұрса бес бересі, алты аласы» болып жазылған. Туынды ағылшын, араб, азербайжан, қарақалпақ, қырғыз, орыс, өзбек, ұйғыр т.б тілдерге аударылған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Галлиавола
Галлиавола (Galliavola) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Павия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 245 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 31 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 27034.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Босилково (Бургас облысы)
Босилково (Босилково) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 86 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8446. Телефон коды — 05579. ЕКАТТЕ коды — 5726.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Органогендік құрылым
Органогендік құрылым - өсімдіктер мен жануарлардың қалдықтарынан тұратын шөгінді тау жынысытардың құрылымы. Органогендік құрылым егер тау жынысы өсімдік қалдықтарынан тұрса фитогендік, тау жынысы жануар-жәндік қалдықтарынан тұрса, зоогендік болады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Вершинка (Чебачей тармағы)
Вершинка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чебачья өзенінің оң жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Васюган. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Берёзовка (Глубокое ауданы)
Берёзовка — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы ауыл, Берёзов ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Глубокое кентінің солтүстік-батысында 20 км жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1445 адам (643 ер адам және 802 әйел адам) болса, 2009 жылы 1291 адамды (601 ер адам және 690 әйел адам) құрады.
Раунд Лэйк (Миннесота)
Раунд Лэйк (Round Lake) — Миннесота штатының Nobles округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 376 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.7 км² шамасында. FIPS коды — 27-56086.
Плакитас (Нью-Мексико)
Плакитас (Placitas) — Нью-Мексико штатының Sandoval округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 3452 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 77.5 км² шамасында. FIPS коды — 35-58070.
Сарысай
Елді мекендер:
Өзен:
Мостовая (Сива тармағы)
Мостовая — Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы, Башқұртстан Республикасы, Удмуртия Республикасы, Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сива өзенінің сол жағалауынан 73 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Воткин су торабынан Төменгі Кама су торабына дейін, Буй (бастаудан Карманов су торабына дейін), Иж, Ик және Белая өзендерін қоспағанда. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Брусарци (Монтана облысы)
Брусарци (Брусарци) — Болгариядағы қала. Монтана облысына қарасты Брусарци қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 3680. Телефон коды — 09783. ЕКАТТЕ коды — 6570.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Монтана облысының елді мекендері
Ыбырай Өтеуов
Ыбырай Өтеуов (1929, Атырау обпысы). 1947-1984 жылдары - Құлсары бұрғылау кеңсесінде бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, «Құлсарымұнай» МГӨБ-да мұнай өндіру операторы. 1984 жылдан зейнеткер. «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен марапатталған (1970).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Жетіген (станция)
«Жетіген» — Қазақстан темір жолы Алматы бөлімшесінің темір жол вокзалы.
Бұл станция Түрксіб пен de желісіне қарайды.
Станция 1931 жылы Алматы I – Ақтоғай желісі бойынша ашылды. 2011 жылы салынған Жетіген-Қорғас-Цзинхэ темір жолы ашылды, ол Қазақстанды Қытаймен байланыстыратын екінші теміржол болды.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Махами Абдоллаұлы Яхин
Махами Абдоллаұлы Яхин (1906-1984), комсомол, партия қызметкері. Ленинград кеңес- партия мектебін бітірген (1941). Соғысқа дейін Қарқаралы аупарткомының 2-хатшысы, Нұра аупарткомының 1-хатшысы болған. Ұлы Отан соғысына қатысқан (1941-45). Соғыстан кейін облыстық партия комитеті мал шаруашылығы бөлімі меңгерушісінің орынбасары, бөлмінің меңгерушісі, 1949-1960 жылдары Қоңырат (қазіргі Ақтоғай) аудандық партия комитетінін 1-хатшысы болды. Аудан экономикасын көтеруде қажырлы еңбек етті. Облыстық тұтынушылар одағында қызмет атқарды. ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланды. Үкімет наградаларымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды Санат:Мәдениет Санат:Тұлғалар
Альтерсбах
Альтерсбах (Altersbach) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Шмалькальден-Майнинген ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 528 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3.15 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 66 001. Муниципалитеттің басшысы — Хорст Шефер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Санна Нильсен
Дереккөздер
Санат:Швеция әншілері Санат:Швеция Eurovision ән байқауында
IC 2647
IC 2647 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 2647 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Тірі туу
Тірі туу, вивипария (лат. vіvus – тірі және parіo – туу) – организмдердің өзінен кейін ұрпақ қалдыруының бір түрі. Тірі тууда ұрпақ аналық организмде дамиды, планцета арқылы анасынан қорек алады және ұрық қабықсыз, едәуір дамыған түрінде туады. Жұмыртқа тууда ұрықтың дамуы және оның ұрық қабығынан босануы аналық организмнен тыс (жұмыртқа салғаннан кейін) өтеді. Тірі туу және жұмыртқа туудың байланысын жұмыртқалай тірі туудан көруге болады. Жұмыртқалай тірі туу – ұрпақ қалдырудың бір түрі. Ұрық жұмыртқа ішінде дамып, ол жетілген кезде, аналық организм оны жұмыртқа түрінде туады. Мұнан соң жұмыртқа қабығы жарылып, ішіндегі жас организм сыртқа шығады. Тірі туудың бұл түрінің сүтқоректілердің тірі туу процесінен айырмашылығы – мұнда ұрық аналық организммен қан тамырлары арқылы жалғаспайды, ол жұмыртқадағы қоректік затпен қоректенеді. Сондықтан да жұмыртқалай тірі туу теңіз жыландары арасында, солтүстік және таулы аймақтардағы жануарлар арасында кездеседі. Қазақстанда бауырымен жорғалаушылар арасында (мысалы, дала сұр жыланы, т.б.) байқалады. Омыртқасыздар арасында кейбір ішекқуыстылар, буынаяқтылар, моллюскалар, құрттар, тікентерілілер, т.б.; ал хордалылардан – сальпа, акуланың көпшілік түрі, скаттар, кейбір тұқытістілер, тасбақа, кесірткелер, жыландар, сүтқоректілердің басым көпшілігі (түрпі, проехидна, үйректұмсықтан басқасы) және адам ұрпағын тірілей туады. Тірі тууда ұрық аналық безде, жұмыртқа жолында не оның кеңейіп жатырға айналған жерінде – қынапта дамиды. Тірі туатын жануарлардың көпшілігінде ұрығының сыртында ұрық қабығы дамиды өсімдіктердегі тірі туу сабағында немесе жемісінде жапырақтанған өркен пайда болып, ол жерге үзіліп түскен бойда тамырланып өсе беретін өсімдіктерге (балайтын өсімдіктер) тән. Бұл, әсіресе, мангр ағаштарында (Rhіzophora, Avіcennіa) жиі кездеседі, түйінденген жемісте (тұқымжарнақ астындағы иін – тамыр мойны мен тұқымжарнақ аралығындағы өскін сабағының бөлігі) гипокотиль пайда болады. өскіннің мөлшері 50 – 70 см болғанда үзіліп түседі де, топыраққа бекиді өсімдіктердегі тірі туу сырттай қарағанда “тамырынан өсіп шығуға” ұқсас, ол астық дақылдарына тән. Сондай-ақ жуашықты өсімдіктердің гүлінде болатын метаморфозды да өсімдіктердегі вивипария деп атайды. Вивипария полярлы және биік таулы аймақтар мен шөлді жерлерде өсетін өсімдіктерге де тән.
NGC 2248
NGC 2248 — Егіздер шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1853 жылы 23 желтоқсанда Эвард Джошуа Купер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2248 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз)
Жұмабай Денов
Денов Жұмабай (1903-белгісіз). 1929 жылдан Қарабатанда бұрғылау жұмысшысы, бұрғышы. Тақыр-Булақ (1947), Ұшқын (1948), Биікжал (1948), Қаратон (1950) мұнай алаңдарын барлаған. 1951 жылдан Өзен геологиялық-барлау экспедициясында бұрғылау жұмысшысы. Ленин орденімен (1951), Қазақ КСР Жоғарғы кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Яков Григорьевич Корабельников
Яков Григорьевич Корабельников (1938 жылы Солтүстік Қазақстан облысы Ленин (қазіргі Есіл) ауданындағы Калинин атындағы ұжымшарда туған) - ауыл шаруашылығы қызметкері.
Өмірбаяны
1954 жылдан «Пушкин» атындағы кеңшарында сауыншы болып істеген. Ол өзінің қажырлы еңбегімен кез келген жағдайда сиырдан мол өнім­сүт саууға болатынын дәлелдеген.
Дереккөздер
Санат:1938 жылы туғандар
Арай (Түркістан облысы)
Арай — Түркістан облысы Жетісай ауданы, Жолдасбай Ералиев ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Жетісай қаласынан солтүстік-батысқа қарай 22 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1688 адам (855 ер адам және 833 әйел адам) болса, 2009 жылы 2108 адамды (1078 ер адам және 1030 әйел адам) құрады.
Тарихы
Арай 1997 жылға дейін "Октябрь" ауылы, 1955 – 97 жылдары «Октябрьдің 30 жылдығы» атындағы мақта кеңшарының орталығы болып келді. Оның негізінде Арайда мақта өсіретін шаруа қожалықтары құрылды.
Дереккөздер
Санат:Жетісай ауданы елді мекендері
Қостанай жылқысы
thumb|right|200px| Қостанай жылқысы – жылқы тұқымы.
Биологиялық сипаты
Қазақ жылқысының биесімен Қостанай жылқысының айғырынан туған құлын ірі әрі мініске, жегуге көнбіс. Құлынын енесінен 6 – 7 айлығында бөлектеп, 1,5 жасынан бастап мініске үйретуге, 2 – 4 жасында бәйгеге қосуға болады.
Таралу аймағы
Қостанай жылқысы Қостанай, Павлодар, Ақмола және Солтүстік Қазақстан облыстарында таралған. Қостанай облысында Қазақ тұлпары жылқы зауыты ұйымдастырылған.
Дереккөздер
Санат:Жылқы тұқымдары
Әйтім
Әйтім (2004 ж. дейін – Кеңес) — Павлодар облысы Павлодар ауданы, Кеңес ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Павлодар қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 37 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 387 адам (203 ер адам және 184 әйел адам) болса, 2009 жылы 346 адамды (179 ер адам және 167 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Павлодар ауданы елді мекендері
Қадырғали Қонысбайұлы Жаманбалин
Қадырғали Қонысбайұлы Жаманбалин (1958 жылы туған, Қостанай облысы, Қамысты ауданы) – физика-математика ғылымдарының докторы (2003), профессор (2003).
Өмірбаяны
Жетіру тайпасының Жағалбайлы руынан шыққан.
Ғылыми еңбектері
Жаманбалин 80-ге жуық ғылым жарияланымының, 4 монографияның авторы.
Дереккөздер
Санат:1958 жылы туғандар Санат:Қамысты ауданында туғандар Санат:Физика-математика ғылымдарының докторлары Санат:Қостанай әлеуметтік-техникалық университетінің профессорлары
Қостанай жылу-энергия компаниясы
Қостанай Жылу-Энергия Компаниясы – мемлекеттік коммуналдық кәсіпорын. Жылу энергиясын өндіру, беру, бөлу және өткізу, суды химиялық әдіспен тазарту, жылыту және ыстық сумен жабдықтау жұмыстарымен айналысады. 2002 жылы 1011 мың Гкал мөлшерінде жылумен қамтамасыз етті.
Пайдаланған әдебиетттер
Санат:Кәсіпорындар
Кольбиц
Кольбиц (Colbitz) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Оре ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Құбай Мұқанақов
Құбай Мұқанақов - Социалистік Еңбек Ері (1949), шопан, жылқышы. 1922 жылы Батыс Қазақстан облысы, Орда ауданында туған.
Кольбиц
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Құбай Мұқанақов
Сыртқы сілтемелер
Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 20 жыл медалінің иегерлері [[
Қадыр Жаманбаев
ЖАМАНБАЕВ Қадыр (18.8.1914, қазіргі Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы Ақкүйік ауылы – 15.9.1986, Алматы қаласы) – тарих ғылымының докторы (1973), профессор (1979). 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан.ҚазПИ-ді (1938, қазіргі ҚазҰПУ) бітірген. Еңбек жолын ауданы халық ағарту бөлімінде хатшы, Жаңақорған кентінде бастауыш мектепте мұғалім (1932–34) болып бастады. 1938 жылы Алматыдағы Қазақ педагогикалық училищесінде оқытушы болды. Жамбыл облысы Жамбыл ауданы халық ағарту бөлімінде меңгеруші, орта мектеп директоры (1941–42) қызметтерін атқарды. 1952 жылға дейін Жаңақорған ауданы кеңесі атқару комитеті төрағасының орынбасары, Қызылорда облысы партия комитетінің нұсқаушысы, Алматы консерваториясында кафедра меңгерушісі болды. Қызылорда педагогика институтының (1952–54, қазіргі Қызылорда мемлекеттік университеті) ректоры, Ақтөбедегі педагогика және медицина институттарында кафедра меңгерушісі (1954–58). Гурьев (Атырау) педагогикалық институтының (1958–62) және Целиноград педагогикалық институтының ректоры (1962–74), Қарағанды мемлекеттік университетінде кафедра меңгерушісі (1974–76), ҚазПИ-де кафедра меңгерушісі (1976–86) қызметтерін атқарды. «Исторический опыт по развитию высшей школы в Казахстане (1917–1970 жж.)» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. 2-дәрежелі Отан соғысы орденімен, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1914 жылы туғандар Санат:1986 жылы қайтыс болғандар
Софья Мұхитқызы Нұрышева
Оқу жолы
Алматы мемлекеттік медицина институтын (1973, қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) және КСРО Ғылым Академиясының ғылыми-зерттеу институтының аспирантурасын (1985) бітірген.
Жұмыс жолы
Алматы қаласындағы №4 клиникалық ауруханада дәрігер (1973–1975), Қазақ клиникалық венерологиялық ғылыми-зерттеу институтында кіші, аға ғылым қызметкер (1975–1996) болған. 1996 жылдан бас ғылым қызметкер болып жұмыс істейді.
Ғылыми еңбектер
40-тан астам ғылыми жарияланымның авторы.
Дереккөздер
Санат:1950 жылы туғандар
Братово (Бургас облысы)
Пошта индексі — 8111. Телефон коды — 0562732. ЕКАТТЕ коды — 6152.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Магмалық жыныстардың жарықтары мен бөлшектері
Магмалық жыныстардың жарықтары мен бөлшектері. Магманың сууынан оның көлемі едәуір кішірейеді. Сонын нәтижесінде магмалық жыныстарда тәртіппен орналасқан көптеген жарықтар пайда болып, олар бөлшектерге бөлінеді. Жарықтардың белгілі бір заңдылықпен таралуы бөлшектердің әр түрлі формаларын шығарады. Мысалы, граниттер көбінесе параллелопипед бөлшектерге бөлінеді. Ал табиғи өзгеріс жеке параллелопипедтердің қырлары мен бұрыштарын бұзады. Сондықтан граниттердің үстіңгі беттері жұмыр қойтас кесектеріне айналады. Сонымен, граниттердің үстінде қаланған жастық немесе матрац тәрізді,қабатты немесе плита тәрізді жік болады. Төгілме жыныстарда (базальттарда) және андезиттерде жиі байқалатын жарықтардың бір-біріне орналасу жөніндегі бұрыштары 600-қа жақын, яғни бөлшектері алты қырлы призма осі оның салқындау беттеріне тік келеді. Негізді магмалардың тез салқындауы арқасында жұмыр доп немесе шар, пияз қабығы тәрізді бөлшектер пайда болады. Төгілме қышқыл жыныстарда көбінесе тәртіпсіз арылған жарықтар өте жиі байқалады. Кейде ондай жыныстарда анық белгіленген, бір бағытты жарықтар кездеседі, ал жыныстар соның бойымен тақтадай плитаға бөлінеді. Жарық бағыттарын зерттеу жер қабығының кейбір орындарында геологиялық дамуды белгілеу үшін қажет, өйткені магманың кристалдану мезгілінде шығатын қысымдар оның бағытын анықтауға мүмкіндік береді.
Дереккөздер
Санат:Химия Санат:Кристаллография
Тайсойған (Қостанай облысы)
Тайсойған — Қостанай облысы Ұзынкөл ауданындағы ауыл, Обаған ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұзынкөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 37 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 901 адам (449 ер адам және 452 әйел адам) болса, 2009 жылы 714 адамды (350 ер адам және 364 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ұзынкөл ауданы елді мекендері
Ультрақышқыл жыныстар
Ультрақышқыл жыныстар. Кремний тотығы 75%-тен жоғары болса, жыныстар ультрақышқыл тобына кіреді. Олар — көбінесе аляскиттер мен аляскит-граниттер.Аляскиттер толық кристалды, ашық сұр массивті, тереңде пайда болатын орта түйіршікті, кейде уақ түйіршікті жыныстар болып табылады. Аляскиттердің басты-басты құрамды бөлшектері — калийлі дала шпаты мен кварц; кварц мөлшері кейде 40%-тен асады. Ал плагиоклаз бен түсті минералдар онда жоқ. Аляскиттер керамика жасау үшін және қышқылға төзімді шикізат ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Химия Санат:Кристаллография
Жерұйық (философия)
1.    Назарбаев Н.Ә. Тарих толқынында. Алматы.: Атамұра, 1999. 92 б.
3.    Нұрмұратов С.Е. Рухани қүндылықтардың калыптасуы мен дамуы (әлеуметтік-философиялық талдау) // Философия ғылымдарының докторы ғылыми дөрежесін алу үшін дайындалған диссертация. Алматы, 2000. 129 б.
5.    Элиаде М. Священное и мирское / Пер. с фр. – М.: Издательство МГУ, 1994. – 142 с. 63 б.
7.    Ақмолдаева Ш.Б. древнекиргизская модель мира (на материалах эпоса «Манаса») Бишкек «шим» 1996. С.220
Жаманқұлов Қыдырқожа Әбдікәрімұлы
Қыдырқожа Әбдікәрімұлы Жаманқұлов (5.7.1940 жылы туған, Атырау облысы, Құрманғазы ауданы, Алға ауылы) – медицина ғылымы докторы (1991), профессор (1991), Қазақстан Республикасы Медицина Ғылым академиясының корреспондент. мүшесі (1995). Ақтөбе мемлекеттік медицина институтын (1964, қазіргі Батыс Қазақстан медицина академиясы) бітірген. Ақтөбе мемлекеттік медицина институтында ординатор, ассистент, кафедра меңгерушісі (1964–73) қызметтерін атқарды. «Санитарно-гигиеническое обоснование ранней диагностики и профилактики патологии от воздействия соединений хрома» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Жаманқұловтың 100-ден астам ғылыми еңбегі, бірнеше кітаптары жарық көрді.
Жерұйық (философия)
8.    Байымбетова Р.Қ. Түркілер дүниетанымының тілдік репрезентациясы (ҮIІ-ІХ ғасырлардағы түркі ескерткіштерінің тілі негізінде) / Филология ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындаған диссертациясының авторефераты. Алматы, 2008. 15-б.
9.    Күлтегін  / Ғ. Айдаровтың нұсқасы. – Астана. Аударма., 2002. – 66 бет
10. Кляшторный С.Г. Древнетюркские рунические памятники как источник по истории Средней Азии. М., 1964. С.103-114.
11. Liu Mau-tsai. Die chinesischen Nachrichten zur Geschichte der Ost-Türken. Bd. 1-2. Wiesbaden, 1958. Bd.1. S. 52-60. Bd. 2. S. 528.
12. Симокатта Фиофилакт. История. М., 1957. С. 161.
13. Қондыбай С. Қазақ мифологиясына кіріспе. Алматы.: Арыс., 2008.-207
15. Қондыбай С. Қазақ мифологиясына кіріспе. Алматы.: Арыс., 2008.-31
16. Потапов Л.П. «Йер суб» в орхонских надписях // СТ. 1979. №6. С.71-77
17. Исаева М.Ү. Қазақ философиясындағы кеңістік пен уақыт мәселесі. Философия ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертация. Алматы, 2009, 61 б.
Кастелло-дель-Матезе
Кастелло-дель-Матезе (Castello del Matese) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Казерта провинциясында орналасқан.
Ақшин Майлаш
Ақшин Майлаш (1917, Адай у. – 1991) – есепші, соғыс ардагері. 1941 – 43 ж. Мәскеу қалаысының түбіндегі ұрыстарға қатысқан. Ржев қаласын азат ету ұрысында ауыр жараланып, әскер қатарынан 2-топтағы мүгедек болып оралған. Ерлігі үшін 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған.
Гунмо
Күнби — ежелгі Үйсін мемлекетінің жоғарғы билеушісінің лауазымы.
Күнби лауазымы
Ұлы күнби бүкіл мемлекетті басқарса, кіші күнби бағынышты болғанымен қоса белгіші аумағын ғана басқара алған.
ГУНМО, күнби – ежелгі үйсіндердің (б.з.б. 2 ғ. – б.з. 5 ғ.) жоғары билеушісінің лауазымы.Қытай жазбаларында Г. лауазымы үш түрлі жазылған: күнмег, күнлше, күнме. Бұл үшеуінің де дыбысталуы «күнбек», «күнби» сөздерімен жақындау келеді. Қытай жазба деректерінде Үйсін елінің мемлекет басшысы Ұлы күнби және Кіші күнби деп аталған. Кіші күнби Ұлы күнбидің туған баласы не туған-туысқандарынан сайланып, мемлекеттің белгілі бір аумағын ғана басқарған, сондай-ақ, Ұлы күнбиге бағынышты болған.
ГУНМО, күнби — ежелгі үйсіндердің (б.з.б. 2 ғ. — б.з. 5 ғ.) жоғары билеушісінің лауазымы. Қытай жазбаларында Гунмо лауазымы үш түрлі жазылған: күнмен, күнлше, күнме. Бұл үшеуінін де дыбысталуы "күнбек", "күнби" сөздерімен жақындау келеді. Қытай жазба деректерінде Үйсін елінің мемлекет басшысы ұлы және Кіші күнби деп аталған. Кіші күнби ұлы күнбидің туған баласы не туған-туысқандарынан сайланып, мемлекеттің белгілі бір аумағын ғана басқарған, сондай-ақ, ұлы күнбиге бағынышты болған.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, 5-том
Санат:Жетісу Санат:Лауазымдар Санат:Қазақстан тарихы
Демокрит
Демокрит  (Δημόκριτος; Абдеры, 460 б.э.д. — 370 б.э.д. ) - алғаш рет адамның, адамзаттың, қоғамның пайда болып, қалыптасуын әлемдік даму процесінің бір бөлігі ретінде қарастырды. Осы даму процесінің кезінде адамдар қажеттілік әсерінен табиғат пен аңдарға қарап және өздерінің тәжірибесіне сүйене отырып, қоғамдық өмірге қажетті білімдерін ала алады.
Сонымен, адамзат қоғамы - табиғи жағдайдың бірте-бірте даму нәтижесі. Бұл мағынада қоғам, полис, заңдар жасанды, табиғаттан берілмеген. Бірақ олардың пайда болуы - табиғи қажетті, кездейсоқ жағдай емес. Жасанды мен табиғилық арасындағы байланыс сипаты дұрыс қабылдануы қажет. Осы тұрғыдан ол табиғат қайшы келгеннің барлығын әділетсіз деп есептейді.тқ Демокрит бойынша, мемлекет мүддесі бәрінен де жоғары, азаматтар оның құрылымын және басқаруын жақсартуға ұмтылуы керек. Мемлекет бірлігін сақтау үшін Демокрит азаматтардың бірігуін, олардың бір-біріне көмектесуін, қорғауын талап етеді. Азамат соғысы жауласқан жақтар үшін жоқшылық ретінде бағаланды. Басқару формаларының ішінде демократияны, аристократияны қолдады.
Демокрит бойынша "ең жақсылар" байлар немесе текті жерден шыққандар емес, ақылды және мәдениетті адамдар. Мемлекетті басқару өнерін - өнердің ең жақсысы, ал ақымақ азаматтар құрметті қызметтерді істеуге тиіс емес деп есептеген.
Дереккөздер
Санат:Б. з. д. 460 жылы туғандар Санат:Б. з. д. 370 жылы қайтыс болғандар Санат:Материалистер Санат:Ежелгі грек математиктері Санат:Ежелгі грек философтары
Фортецца
Фортецца (Fortezza) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Больцано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 892 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 15 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 61 км² шамасында. Пошта индексі — 39045.
Пожоакю (Нью-Мексико)
Пожоакю (Pojoaque) — Нью-Мексико штатының Santa Fe округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1261 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.5 км² шамасында. FIPS коды — 35-58630.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Мексико қалалары
Екінші ғарыштық жылдамдық
нобай Жер серігіңнің жылдамдығы бірінші ғарыштық жылдамдықтан сәл асқанда, оның орбитасы эллипс болады,ал жылдaмдық 11,2 км/сек-қа жеткенде, траекториясы, қанаттары шексізге кеткен параболаға айналады. Дененің аспан денесінің тартылыс күшінен босап, шексізге кету мүмкіншілігін тудыратын ғарыштық жылдамдықты екінші ғарыштық жылдмдық деп атайды. Кез келген массасы М, радиусы r аспан денесінің жұлдыз немесе планетаның бірінші ғарыштық жылдамдығын есептейік. Ньютонның екінші заңын және бүкіләлемдік тартылыс заңын ескерсек, бұл дененің r қашықтықтағы еркін түсі үдеуі.
Гамбарана
Гамбарана (Gambarana) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Павия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 274 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 23 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 12 км² шамасында. Пошта индексі — 27030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Бластогенез
Бластогенез (Blastogenesis — өркін дамуы) — Ұрықтанудан кейінгі 15 күн бойындағы ұрықтың дамуы, ұрық клеткасының бөлінуі және бластула түзілуге дейінгі уақыт.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология Санат:Reproduction Санат:Plant reproduction
Треморель
Треморель (Trémorel) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Динан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 33,76 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1091 адамды құрады. Халық тығыздығы — 32,32 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
Роялтон (Миннесота)
Роялтон (Royalton) — Миннесота штатының Моррисon округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1242 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.5 км² шамасында. FIPS коды — 27-56176.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Красная Заря (Шығыс Қазақстан облысы)
Красная Заря — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Берёзов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Глубокое кентінің солтүстік-батысында 19 км жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 151 адам (74 ер адам және 77 әйел адам) болса, 2009 жылы 69 адамды (42 ер адам және 27 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Глубокое ауданының таратылған елді мекендері