cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Патогенез
Патогенез аурудың этиологиясымен өте тығыз байланысты. Қандай да болмасын этиологиялық әсер әрқашан аурудың даму жолдарының басталуына әкеледі. Бүл үшін дене мүшелерінің кез келген бөлшектерінде алғашқы бүліністер пайда болуы қажет. Алғашқы бүліністер әртүрлі дәрежеде және деңгейлерде болуы мүмкін. Олар кейде қарапайым көзбен байқалатын үлкен дәрежеде болса (мысалы, жарақат, күйік, сынық, қанқүйылу т. б.) көпшілік жағдайларда жай кезбен көрінбейтін, анықтау үшін арнайы тәсілдер қолдануды қажет ететін болады. Олар молекулаішілік, субжасушалық, ағзалық, тіндік, жасушалық, жүйелік деңгейлерде болуы мүмкін. Сондықтан, оларды анықтау үшін әртүрлі биохимиялвіқ, гистологиялық, иммунологиялық және басқа да тәсілдерді қолданады. Бүл бүліністерге организмде жауап ретінде қорғану-икемделу үрдістері дамиды. Мысалвы, атмосфералық ауада оттегі жетіспегенде тыныс алу жиілейді және тереңдейді, жүрек соғысы жиілеп, айналымдағы кан ағымын: жылдамдатады, эритроциттердің, сонымен бірге гемоглобиннің деңгейі көтеріледі т. с. с. Бұлардың барлығы организмге жетіспейтін оттегін толтыруға бағытталған организмнің икемделістік шаралары.
Патогенездің негізгі және ең жалпы зандылығы:
Демек, үрдістер бір кезде пайда болып, одан соң «тізбек» принципі бойынша дамиды.
Ауру ұдайы дамып, өзгеріп түратын динамикалық үрдіс. Осыған байланыста аурудың әрбір даму сатыларына сәйкес «себеп-салдарлық» арақатынастар пайда болады. Мысалы, жарақаттану тіндердің сезімтал рецепторларын қоздырып ауыру сезімталдығына әкеледі. Ауыру сезімі орталық жүйке жүйесіне беріліп, ондағы қантамырларының қимылдық орталығын әлсіретеді, соңғысы артериялық қан қысымы төмендеуіне әкеледі. Артериялық қан қысымы темендеуі қанмен оттегінің тасымалдануы бүзылуына, тіндерде оттегінің жеткілікзідігіне (гипоксияға) әкеледі. Ары қарай гипоксия зат алмасу үрдістерінің бұзылуына, қышқылдық-негіздік үйлесімнің метаболизмдік ацидоз жағына ауысуына т. с. с. өзгерістерге әкеледі.
Санат:Нозология Санат:Патологиялық физиология
Аяушылық
Аяушылық  — адам бойындағы не олардың бір-бірімен қарым-қатынасындағы гуманистік этикалық өлшем. А. екі түрлі қалыпта болады: 1) Адамның басқа бір адам басына түскен қолайсыз хабарды кенеттен, бөгде біреу арқылы естуіне байланысты пайда болатын көңіл-күйі; 2) Адам бойындағы барша тіршілік иелеріне қатысты жанашырлық, жағымды гуманистік қасиет.
Аламозавр
thumb|Аламозавр Аламозавр АҚШ-тың Техас штатындағы Аламо фортынан табылған. Зауропод тұқымдасына жататын динозавр кейінгі Бор дәуірінде 80 миллион жыл бұрын өмір сүрді. Ұзындығы - 21 метр, салмағы - 33 тонна. Төрт аяқты, шөппен қоректенетін жануар. Кейінгі Бор дәуірінде Солтүстік Американы ұзақ уақыт мекендеген санаулы тиранозаврлардың бірі. Оған туыстығы жаңынан "сальтазавр" деп аталатын тиранозавр өте жақын. Аламозаврдың бассүйегі табылмаған. Өзге сүйектері АҚШ-тың Монтана, Нью-Мексико, Техас, Юта штаттарынан теріп алынған. Ол өзінің ұзын мойыны мен қамшы тәріздес құйрығын жыртқыштардан қорғану үшін қолданды. Ғалымдар аламозаврдың сол кезеңде өмір сүрген өзге де зауроподтар секілді сауытты болды деп пайымдайды. Соңғы рет 1970 жылы "Биг Бенд" ұлттық саябағынан аламозаврдың жауырын сүйегі мен иық сүйектерінен тұратын қаңқа бөлігі табылған.
Интернационализм
Интернационализм — (лат. inter — " арасында "және natio — "халық") - ұлттар арасындағы достық пен ынтымақтастықты уағыздайтын идеология.
Интернационализмнің әртүрлі нұсқалары бар: атап айтқанда, марксизмдегі пролетарлық интернационализм қанаушыларға қарсы күресте әртүрлі елдердің пролетариаттарының ынтымақтастығын білдіреді. Қазіргі уақытта бұл термин жаһанданудың балама нұсқасын ұсынуға тырысатын солшыл идеологияны білдіреді. Тұжырымдама ұлтшылдықтың антитезасы ретінде қолданылады.
Кеңестік идеологияда пролетарлық интернационализм бір жағынан ұлттық эксклюзивтілік идеологиясы және шовинизм деп түсінілетін "буржуазиялық ұлтшылдыққа", екінші жағынан кез-келген ұлттық мәдениетті жоққа шығару ретінде түсінілетін "буржуазиялық космополитизмге" бірдей қарсы болды.
Санат:Идеологиялар Санат:Тұрғындар миграциясы
Сан-Домингус-дас-Дорис
Сан-Домингус-дас-Дорис (São Domingos das Dores) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Вали-ду-Риу-Доси мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Каратинга экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 794 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 61,157 км² шамасында. Халық тығыздығы — 94,7 адам/км².
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Уытсыздандыру
Уытсыздандыру - улардың шоғырлануын және биологиялық белсенділігін азайтуға, сонымен бірге олар әсер еткен ағза құрылымдары мен қызметтерін қалпына келтіруге бағытталған ағзаның әсерленіс кешені.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Руханият (партия)
"Руханият" партиясы Партия төрағасы - Мәмбеталин Серікжан Есенғосұлы. Партия 2003 жылғы 6 қазанда тіркелген. Партия мүшелерінің саны 72 000 адамды құрайды. Партияның филиалдары облыс орталықтарында, Астана және Алматы қалаларында жұмыс жасайды. Партияның әлеуметтік негізі - білім беру, денсаулық сақтау, ғылым және мәдениет салаларының қызметкерлері, кәсіпкерлер, студенттер және т.б. Өзінің басты міндеттері экономиканы көтеру, әлеуметтік мәселелерді шешу, адамгершілігі жоғары және рухани бай қоғамды дамыту деп есептейді. 2007 жылы Мәжіліске сайлауда партия 0.37% дауыс алып, Парламентке өтпеді.
Мекен-жайы:Алматы қ., Тимирязев к-сі, 15 Б, Байтұрсынов к. бұр., ( 3 қабат сол қанат)
Дайме
Дайме (жап. дайме әріп. "үлкен есім") - ортағасыр кезінде болған  Япониядағы ең ірі феодалдар. Егер Жапонияда самурайлардың дәрежелері жоғары болғанын санасақ, дайме дәрежесі осы самурайлардың ішіндегі ең беделдісі. Сөзді жапон тілінен аударғанда "үлкен есім" деген мағына беріп, биліктің жоғары екендігін көрсетеді.
Алғашқы дайме
Ең алғашында олар орталық билікке тәуелді болмаған, бірақ уақыт өте келе олар жинақылық танытып, өз мүмкіндіктерін пайдалана отырып, көптеген жерлерді меншіктеп алған. Осы иеліктерге ие болу үшін эбису атты солтүстіктің жергілікті адамдарын ығыстырған. Олар осы уақыттан бастап өз иеліктеріне меншікті самурайлардың әскерін алған.
Өз биліктерін әрі меншікті жергілікті әскердің мүмкіндіктерін арттыра отырып, олар барлық іс-шаралардың нәтижесінде өз қаржылай жағдайларын жақсартып, Сегун Камакура (1185—1333) кезінде Жапон қоғамындағы ең жоғары дәрежеге жеткен.
Осы уақытта Хосокава, Уэсуги, Такэда, Ямана, Симадзу атты әскери әрі қаржылай қамтамасыз етілген жерлер қалыптастқан.
Эдо кезеңіндегі дайме
Токугава билікке келгеннен кейін, барлық даймелар сегун шеңіне тәуелді болып қалды. Оларға салық төлеуге, әртүрлі жұмыстарды жасау үшін адамдар бөлуге тура келді. Барлығы да Токугава басшының қарамағында болды. Дайме атағын тек қана табысы 10 мың. коку болатын феодалдар ғана иелене бастады.
Токугава әулетінің 250-270 дймелардың ішінде ең бай адамдар Кага ауданының феодалдары болды, олардың табысы 1,3 млн. Коку. Симадзу және Кюсю деген көне рулық-тайпалардың табысы 730 мың коку болды. Соңғы рет иеліктерді бөлуді Токугава сегун өткізген болатын.
Токугава қосымша сақтық іс-шараларын ұйымдастырды, тұтқындарды ұстаған, бірақ заңды түрде тыйым салған батыс адамдарына қарағанда, жапон самурайлары үшін құлдыққа адам алу қарапайым іс еді, ал Иэясу осы жағдайды барлық даймеларға қатысты басқару саясаты қылды. Мәселе «санкин котай» дәстүрі жайлы қозғалды, осыған сәйкес даймелар әр 2-інші жылын сегун сарайында өткізуге міндетті болды.
Дереккөздер
Санат:Жапон феодалдары Санат:Феодалдар Санат:Даймелер
Джокатойо
Джокатойо (Giocatojo) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Бастия округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,47 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B125, пошта индексі — 20237.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,62 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Бенайм
Бенайм (Beinheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Висембур округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,23 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67025, пошта индексі — 67930.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1886 адамды құрады. Халық тығыздығы — 123,83 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
1052 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1052 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1052 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Сент-Евру-Нотр-Дам-дю-Буа
Сент-Евру-Нотр-Дам-дю-Буа (Saint-Évroult-Notre-Dame-du-Bois) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 34,47 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61386, пошта индексі — 61550.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 452 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,11 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Крест тәрізді шерменгүл
Крест тәрізді шерменгүл (Қарама-қарсы жапырақты ербасы Gentiana cruciata) – көкгүлдер тұқымдасына жататын көпжылдық шөптесін өсімдік. Ұзындығы 20-50 см, тамыры қысқа әрі қалың. Асқазан ауруын емдеу үшін медицинада кеңінен қолданылады. Сабағы тік, жапырағы тығыз орналасқан. Сабағындағы жапырақтар жоғарыға қарай шоғырланған, шеттері кедір-бүдырлы болып келген. Гүлі үсгіңгі жапырақтар арасында буда-буда болып орналасқан. Гүлсағағы түтікше тәрізді, ұзындығы 68 мм. Орман шетінде, терең сайда, ағаш арасындағы алаңқайда, жайылымдар мен бұта арасында өседі. Облыста әсіресе Белогорка маңыңда көп тараған. Тұқымымен көбейеді. Жемісі сопақша келген, ұзындығы 2-3 см. 1000 тұқымының салмағы 0,2 г. Маусым-тамызда гүлдеп, тұқымы қыркүйек-қазанда піседі.
Дереккөздер
Санат:Көкгүлдер
Бурбах (Зигерланд)
Бурбах (Зигерланд) (Burbach (Siegerland)) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан муниципалитет. Арнсберг әкімшілік округіне бағынады. Зиген-Виттгенштайн ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 9 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Амнистия
Амнистия немесе рақымшылық (грекше αμνηστια – кешіру) — адамдардың белгісіз бір тобын мемлекет басшысының немесе өкіметтің жоғары өкілетті органының шешімімен қылмыстық жазадан босату.
Амнистия жалпы (қылмыстық кодекстің белгілі бір баптары бойынша сотталған немесе қылмыстық жауапкершілікке тартылған барлық адамдар үшін) немесе ішінара (рақымшылық ету) болуы мүмкін. Амнистия актісімен кейде сотталу фактісі алынып тасталады. Қазақстанда айыптау үкімі заңды күшіне енген жеке адамға қатысты рақымшылық ету актісін Қазақстан президенті шығарады. Амнистия актісі аса ауыр қылмыс жасаған адамдарға, кісі өлтіргендер мен жазаны өтеу кезеңінде тәртіп бұзған адамдарға қолданылмайды.
Қылмыс жасаған адамды жазалаудан толық, немесе ішінара азат ету не болмаса сотпен тағайындалған жазаны барынша жеңіл жазамен ауыстыру. Бұл сонымен қатар жазасын өтеп келген адамдардан сотталғандығын алып тастау. Рақымшылық құқы әдетте елдің ең жоғарғы өкілетті органы мен (немесе) Президенті арқылы танылады. Казақстанда Рақымшылық туралы актіні Республиканың Парламенті шығарады.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Жасыл арасақ
250px|нобай|оңға|Жасыл арасақ Жасыл арасақ (Мerops superciliosus) — сарыалқым арасақтан тамағындағы ашық сары түс пен жонындағы ашық қызылсары түс арқылы ерекшеленетін құс. Оның реңі соншалықты шұбар емес, неғұрлым таңдамалы. Даусында аздаған айырмашылық бар, алайда бұл үшін белгілі дағды қажет Каспий маңы, Орта Азия, Оңтүстік-Батыс Азия, Африка және Мадагаскардың шөл аудандарында өмір сүреді. Қазақстанда тек ірі өзендердің – Сырдария, Ембі, Жайық, Сарысу, Шу және Іленің сағаларында аңғарларды бойлай таралған. Жасыл арасақтар індерін көбінесе құм шағылдарының түбінен қазады. Басқа өмір сүру сарыалқым арасаққа ұқсас. Сәуірдің екінші жартысында ұшып келіп, қыркүйек-қазанның басында ұшып кетеді.
Санат:Көкқарғатәрізділер Санат:Африка құстары
IC 3179
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 89585, KUG 1218+264.
Сыртқы сілтемелер
IC 3179 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Аға Мұхаммед Шаһ Қажар
Аға Мұхаммед Шаһ Қажар (1741 — 14 маусым 1797, Шуша) — қажарлар әулетінің негізін салған Иран шахы (1796 — 97).
18 ғасырдың 80 жылдарынан бастап қажарлардың зендтерге қарсы күресін басқарды. Бұл күрес 1794 жылдың аяқ шенінде каджарлардың жеңісімен аяқталды. Аға Мұхаммед Шах Қажар өз қарсыластарын аяусыз басып-жаншып, кейде күшпен, кейде айламен бүкіл Иран жерін өзіне қаратып алды. Аға Мұхаммед Шах Қажар армиясы 1795 жылы Грузияға басып кіріп, Тбилисиді талқандады. Грузиядан оралған соң 1796 жылы Иран шахы болып сайланып, Грузияға қайта шабуыл жасау үшін дайындала бастады. Көп ұзамай Грузияға екінші рет аттанды. Бірақ бұл жорығы сәтсіз болып, 1797 жылы Шушада өз қызметшілерінің қолынан қаза табады.
Жаңа николаевка (Стерлибашев ауданы)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Аға Мұхаммед Шаһ Қажар
Дереккөздер
Санат:1741 жылы туғандар Санат:17 маусымда қайтыс болғандар Санат:1797 жылы қайтыс болғандар Санат:Қажар әулеті Санат:Иран билеушілері Санат:Оғыз түріктері Санат:Өлтірілген билеушілер
Жаңа николаевка (Стерлибашев ауданы)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Сороминская
Сороминская — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вах өзенінің оң жағалауынан 92 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 174 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Росален-дель-Монте
Росален-дель-Монте (Rozalén del Monte) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 98 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,67 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куэнка елді мекендері
Вилладж оф Леннон (Мичиган)
Вилладж оф Леннон (Village of Lennon) — Мичиган штатының Shiawassee округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 517 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.4 км² шамасында. FIPS коды — 26-46880.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Норман теориясы
Норман теориясы – тарих ғылымындағы Ресей мемлекетінің негізін қалаушылар – нормандар (варягтар) болған деп есептелетін бағыт. 18 ғ-дың 2-ширегінде Петербург ҒА-нда жұмыс істеген неміс ғалымдары Г.З. Байер, Г.Ф. Миллер, т.б. қалыптастырған. Кейінірек Ресейге келген А.Н. Шлецер де Н. т-н қолдады. Бұл теорияның шығуына “Бағзы замандар оқиғаларында” баяндалатын Руське 862 ж. варяг князьдері Рюрик, Синеус пен Труворды шақыруы себеп болды. Н. т-ның саяси мәні – орыс халқын артта қалған, дербес мемлекет құруға қабілетсіз ел, ал нормандарды Ресей тарихының бастапқы кезеңінен бастап оның экономикасы мен мәдениетіне ықпал еткен шешуші күш ретінде тануында еді. 18 ғ-дың ортасынан бастап М.В. Ломоносов бастаған орыс ғалымдары Н. т-ның ғыл. негізсіз, әрі Ресейге қарсы дұшпандық саяси сипатта екендігін дәлелдеуге тырысты. Дегенмен, 18 – 19 ғ-лардағы Ресей тарихнамасында Н. т. орыс мемлекеті пайда болуының ресми нұсқасы ретінде қалыптасты. Н.М. Карамзин, С.И. Соловьев, т.б. варягтардың Рустегі үстемдігін мойындай отырып, бұдан шығыс славяндардың артта қалуына дәлел іздеудің негізсіз екендігін баяндады. “Норманшылдар” мен “норманшылдарға қарсылардың” немесе славянофильдер мен “батысшылдардың” арасындағы күрес, әсіресе, 1862 ж. Ресейдің мың жылдығын мерекелеуге байланысты шиеленісе түсті. Н. т-ның қарсыластары ретінде Д.И. Иловайский, С.А. Геодонов, В.Т. Васильевский, т.б. бой көрсетті. Олар Н. т-ның жекелеген нақты жағдайларын сынағанымен, оның ғыл. негізсіздігін дәлелдей алмады. 1930 – 40 ж. кеңестік тарихшылар (Б.Д. Греков, Б.А. Рыбаков, М.Н. Тихомиров, т.б.) Н. т-н жоққа шығаруға тырысты. Бірақ бұл теорияны қолдаушылар арасында тек шетел тарихшылары ғана емес, Ресей ғалымдары да көп болды. Тек 20 ғ-дың 2-жартысынан бастап Н. т. ғыл. позициясын жоғалта бастады. Қазіргі кезде Ресей тарихнамасында Н. т-ның негізсіздігі жөніндегі тұжырым басымдыққа ие болып отыр.
Санат:Теориялар
Мугут-Той-Игый
Мугут-Той-Игый — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Коим-Игый өзенінің оң жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Алым (заң)
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Мугут-Той-Игый
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ольховей (Косью тармағы)
Ольховей — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Косью өзенінің оң жағалауынан 104 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Маңғыстау газеті
Маңғыстау – Маңғыстау облыстық газеті.
Тарихы
1973 жылы 13 сәуірде “Коммунистік жол” деген атпен жарық көрді.
1988 жылы газет шығуын тоқтатты.
1990 жылы қайтадан ашылып, “Маңғыстау” деп аталды.
Редакторлар тізімі
1. Рысхан Мусин, облыстық басылымның алғашқы басшысы, танымал журналист-публицист, «Лениншіл жас» газетінен келді, басқарған жылдары — 1973-1977.
3. Сәуірбай Есімов, журналист, Атырау облыстық партия комитетінен келді, басқарған жылдары – 1990-1994.
4. Мейрамбай Қибасов, белгілі журналист-публицист, газетте 40 жыл еңбек етті, «Жаңаөзен» газетінің негізін салды, облыстық газетті басқарған жылдары-1994-1995.
5. Жоламан Бошалақ, тележурналист, облыстық телекомпаниядан келді, басқарған жылдары — 1995-2001.
6. Маңдайлы Қосымбай, белгілі журналист, «Егемен Қазақстан» газетінің меншікті тілшілігінен келді, басқарған жылдары – 2001-2013 (ақпан).
7. Ғалым Әріп, ақын-журналист, «Маңғыстау» газеті (30 жыл), 2013 жылдан(ақпан) басқарып келеді.
Газет туралы ақпарат
Аптасына 3 рет шығады.
Дереккөздер
Санат: Маңғыстау облысы газеттері Санат:Қазақ тілді газеттер
Қазақстан тәуелсіздігіне 20 жыл
Қазақстан тәуелсіздігіне 20 жыл — 2011 жылы Алматы қаласы «Б. о. ж.» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — С. Сатыбалдин. Беттер саны — 320.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-247-228-8.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Б. о. ж. баспасының кітаптары
NGC 7197
NGC 7197 — Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 17 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7197 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67921, UGC 11887, MCG 7-45-5, ZWG 530.3, IRAS22008+4049.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз)
Фарнезе
Фарнезе (Farnese) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Витербо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1729 адамды құрайды (2001). Халық тығыздығы 28,84 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 52,95 км² шамасында. Пошта индексі — 1010.
Елді мекеннің қамқоршысы — Sant Isidoro. Жыл сайынғы мерекесі — 10 мамыр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
NGC 2715
NGC 2715 — Керік шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1871 жылы Borrelly Alphonse Louis Nicholas астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2715 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25676, UGC 4759, MCG 13-7-15, ZWG 350.12, IRAS09018+7817.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз)
Сенімді символдар әдісі
Сенімді символдар әдісі - Сенімді символдармен қабылдау әдісі біртіндеп қабылдау әдісі мен бірден қабылдау әдісі арасындағы әдіс. Бұл әдіс кез келген кодалық комбинациядағы ақпаратгық символдардан артығын өшіріп тастап (алып тастап), қалған символдармен берілген хабар бөлігін (әріпті) анықтауға негізделген. Егер осылай анықталуға келмесе, онда алып тасталынған символдардың сенімдірегін қосып анықтайды. Бірінші шешуші схемада сигналдың кездейсоқ N шамалары символдарға айналдырылады. Сонымен қатар олардың кейінгі (апостериорлық) ықтималдығы анықталып, солардың ішінен ықтималдығы көп символдар іріктеліп, екінші шешуші схемаға беріледі. Осы (апостериорлық) ықтималдығы көп символдарды сенімді символдар деп санап, сол сенімді символдар комбинациясына сәйкес хабар бөлігін (әріпті) анықтайды. Егер сенімді символдар комбинациясы белгілі әріпті тура анықтаса, онда шешім қабылданып, кодадан шығару жұмысы аяқталады. Егер іріктелген сенімді символды комбинация берілген бір әріпті тура анықтаса, (екі немесе одан да көп комбинацияларға бірдей сәйкес келуі мүмкін), онда қалған (іріктеліп алынғаннан қалған) символдардың ішінен кейінгі (апостериорлық) ықтималдығы көп символдардың біреуін алып бұрынғы іріктеліп алынған символдарға қосып, екінші шешуші схема жұмысын қайтадан жүргізеді. Сөйтіп, жұмыс белгілі бір комбинацияны тура анықтағанша немесе барлық символ қаралып біткенше созылады. Бірақ бұл әдістің дәлдігі бірден қабылдау әдісіндегі дәлдікпен төмен. Өйткені сенімділігі төмен символдардың мәліметтері пайдаланылмай қалады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Гозальдо
Гозальдо (Gosaldo) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Беллуно провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 782 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 16 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 49 км² шамасында. Пошта индексі — 32020.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Сан-Жулиан-де-Паласиуш
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 283 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,04 км² шамасында. Халық тығыздығы — 8,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Муксун
Муксун— негізгі құнды кәсіптік балық. Орташа салмағы — 0,7—3,5 кг. Ең ірі муксун ұзындығы 48 см жоғары; майдасы — 48 см және одан төмен. Муксун еті майлы (9% май), нәзік, дәмді.
Дереккөздер
Санат:Балықтар
Вальтершлаг (Вайтра қауымы)
Вальтершлаг (Вайтра қауымы) (Walterschlag (Gemeinde Weitra)) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Гмюнд округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2831 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 52.53 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GD, ресми идентификациялық коды — 3 09 42.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Вернер Химмер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Вальтершлаг (Община Вайтра)
Қатаң норма
Қатаң норма - тілдің заңдастырылған нормаларымен бекітілген, тілдегі әр тірлі нұсқада айтылатын сөздерді бірізділікке, бір арнаға түсіретін қазақ тілінің тілдік нормасы. Қатаң норма тіл жүйесімен бұлжымас бірлікте болады. Тіл заңдылықтарын жете білетін адамға бұл еш қиындық тудырмайды. Тілде белгілі бір сөзді әр жерде әрқалай айтуы мүмкін. Осы жерде қай сөзді дұрыс қолдануды айғақтап беру үшін қатаң норма енгізілген. Мысалға, қазақ тілінде бұйрық райдың екінші жағындағы етістікті үш түрлі айтады: сен бар, сен барғың, сен барың. Қазіргі қатаң нормаға сәйкес аталмыш үш нұсқаның біріншісі, яғни сен бар нұсқасы айтылып жүр. Ал сен барғын, сен барың үлгілері диалектілерге жатады. Үш нұсқаның жанына жақын тартқанын таңдап алу сөйлеушінің ырқында болмайды. Тіл тәжірибесінде сыннан өтіп, жұртшылық таныған түрін ғана сөйлеуші қарым-қатынас мақсатында өолдана алады. Бұл - қатаң норманың грамматикалық мысалы. Қатаң нормалардың түрі фонетика, лексика саласында да кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі Санат:Лексикография
Сұрдың елу реңкі
Сұрдың елу реңкі (ағыл. Fifty Shades of Grey) — америкалық режиссер Сэм Тейлор-Вудтың жазушы Э. Л. Джеймстің романы бойынша түсірілген фильмі. Әлемдік премьерасы 2015 жылы 11 ақпанда шықты.
Желісі
Анастейша Стил - Кейт есімді құрбысымен бірге тұратын қарапайым студент. Кейт бірде ауырып қалады да, одан бір миллиардерден сұхбат алып беруін өтінеді. Жас кәсіпкер Кристиан Грей мен Анастейша арасындағы әңгіме аса сәтті өрби қоймайды. Осымен екеуінің арасындағы оқиға аяқталар ма еді, егер олар дүкенде кездесіп қалмағанда...
IPad 2
iPad 2-ші буын (2nd generation iPad, iPad 2 атауымен сатылады) — екінші буын интернет-планшеті, Apple корпорациясымен өндіріледі. Сан-Францискода 2011 жылы 2 наурызда көрсетілді. Сол iPhone, iPod touch, iPad-та қондырылған — iOS операциялық жүйесінде жұмыс істейді. Посткомпьютерлік дәуір құрылғысына жатады.
Сілтемелер
Санат:Apple Inc. құрылғылары Санат:Интернет-планшеттер Санат:Веб-құрылғылар Санат:2011 жылы пайда болғандар Санат:IPad
1053 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1053 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1053 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Антонио Валенсия
Карьерасы
"Эль-Насьонал" клубының түлегі. 2005 жылы "Вильярреалға" ауысқанымен, ол клубта ойнап жарытпады, көбіне жалға беріліп, басқа командаларда бақ сынады.
2006-08 жылдары "Уиганда" арендада ойнап, 2008 жылдың басында англиялық клуб оны түпкідікті сатып алды да, "Уиганда" 2009 жылдың жазына дейін ойнады.
2009 жылы жазда "Манчестер Юнайтедке" ауысты. Манчестерлік клуб сапында мүмкін болған жүлделерден Чемпиондар Лигасын ғана ұта алмады (2011 жылы финалға шыққанымен, "қызыл сайтандар" "Барселонадан" ұтылып қалды), қалған жүлделерге толық қол жеткізді.
2019 жылы өз отаныдағы "ЛДУ Кито" клубына ауысты.
Сілтемелер
Санат:Эквадор футболшылары Санат:Эль Насьональ ФК ойыншылары Санат:Эквадор Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Вильярреал ФК ойыншылары Санат:Рекреативо ФК ойыншылары Санат:Уиган Атлетик ФК ойыншылары Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары Санат:ЛДУ Кито ФК ойыншылары
Этцелькофен
250px|thumb|Картада орналасуы Этцелькофен (Etzelkofen) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Фраубруннен округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 334 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.8 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 537, пошта индексі — 3306.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Ригенрот
Ригенрот (Riegenroth) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Рейн-Хунсрюк ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 197 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3,14 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 40 126. Муниципалитеттің басшысы — Клаус Егер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Зуйкарка
Зуйкарка — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кама өзенінің сол жағалауынан 1545 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Големаните (Велико Тырново облысы)
Големаните (Големаните) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5054. Телефон коды — 06116. ЕКАТТЕ коды — 15401.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Қолтық мұнай кен орны
Қолтық мұнай кен орны — Маңғыстау облысы Бейнеу ауданы Бейнеу темір жол стансасының батысында 90 км жерде, Тұран плитасының оңтүстігіндегі Бозащы ойпаңының солтүстігінде орналасқан. Кен орны 1978 жылы ашылған.
Құрамы
Мұнайға қаныққан қабатының қалыңдығы 5,7 және 4,9 м, ашық кеуектілігі 18%, өткізгіштігі 0,039 және 0,013 мкм².
Мұнайға қаныққан коэффициенті 0,6 және 0,49.
Мұнайдың шығымы 3,5-32,6 м³/тәулік.
Қабатының қысымы 33,4 МПа, тығыздығы 832 кг/м³.
Мұнай аз күкіртті 0,44%, парафині 2,37%, шайыры 5,74%, асфальтендері 1,83%. Кен жұмысы 1986 жылдан игерілмеген.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнай кен орындары Санат:Маңғыстау облысы кен орындары
Геологияның тақырыбы мен нысандары
Геологияның тақырыбы
Геологияның зерттейтін тақырыбы — Жер планетасы мен геологиялық процестер. Жер - өте күрделі материалдық дене, оның үлкен тарихы, қазіргісі мен болашағы бар. Аспан денесі ретінде ол ғарыш бөлшегі әрі Күн жүйесінің планетасы болып табылады. Оған ғарыш заңдары мен құбылыстары да қатысты. Мәселен, олар әлемдік тартылыс күші, Күн радиациясы және басқа құбылыстар түрінде көпшілік жағдайда климатты анықтайды, тіршілікке ықпал етеді және Жердегі әртүрлі процестерге тікелей қатысты. Сонымен қатар Жерде тек қана өзіне қатысты, белгілі бір уақыт ағымында өзіне ғана тән, басқа планеталарда белгісіз құбылыстар орын алып, оның жеке дара екендігін білдіреді.
Геологияның нысандары
Геологияның тікелей зерттейтін нысандары — минералдар, таужыныстар, пайдалы қазбалар, қазба органикалық қалдықтар, геологиялық процестер.
Геологиялық процестер жер қыртысының құрамын, құрылысын және жер бетінің бедерін өзгертеді.
Геологиялық зерттеулер негізінен жер қыртысының жоғарғы горизонттарын тікелей табиғи ашылымдарда (таужыныстардың жер бетіне шыққан жерлерінде) және жасанды ашылымдарда — кен үңгімелерінде (ор, шурф, карьер, шахта, бұрғылау ұңғымалары, т. б.) жүргізіледі. Жер шарының терең бөліктерін зерттеу үшін негізінен геофизикалық әдістер колданылады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Мұңаю
Мұңаю — адамның бұрын басынан кешірген қолайсыз оқиғалары мен жүзеге аспаған сәтсіз істері жайындағы дәрменсіз ойы, қүрғақ қиялы. Мұндай жағдай адамның тынышын алады, ойын бөліп, қиялын сан-саққа жүгіртуі мүмкін. Бұл көбінесе ерік-жігері нашар, білімі мен тәжірибесі таяз адамдарда жиі кездесетін психикалық күйдің енжар түрі.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Кастельно-ла-Шапель
Кастельно-ла-Шапель (Castelnaud-la-Chapelle) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Сарла-ла-Канеда округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,88 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24086, пошта индексі — 24250.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 477 адамды құрады. Халық тығыздығы — 22,84 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Сан-Франсиску-ди-Салис (Минас-Жерайс)
Сан-Франсиску-ди-Салис (Минас-Жерайс) (São Francisco de Sales (Minas Gerais)) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Триангулу-Минейру-и-Алту-Паранаиба мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Фрутал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 520 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 128,75 км² шамасында. Халық тығыздығы — 4,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1962 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Маңғыстау ішкі істер басқармасы
Маңғыстау ішкі істер басқармасы, 1973 жылы құрылды. Ішкі істер басқармасының алғашқы бастығы болып полк. И.Н. Брагин тағайындалды. Облыстың Ішкі істер департаменті Ақтау, Жаңаөзен қалалық, Бейнеу, Маңғыстау, Түпқараған, Қарақия, Мұнайлы ауданы ішкі істер бөлімдерінен тұрады. Департаментке сонымен қатар 35 дербес басқарма, бөлім, бөлімше, топтар қарасты. Жалпы облыс департаментінің штатында екі мыңға жуық әр түрлі ұлт өкілдерінен тұратын тәртіп сақшыларының құрамы қызмет етуде. Ішкі істер департаментінің бастығы – полк. Д.К. Сабуров Маңғыстау Ішкі істер бөлімінде
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Етрек атырабы
Етрек атырабы (Etrek etraby) — Түрікменстанның Балқан уәлаятындағы атырап.
Тарихы
1925 жылы мамырда орталығы Баят Қажы ауылында болған Түрікмен КСР Полторацк округінде Етрек ауданы болып құрылған.
1926 жылы тамызда Полторацкий округі жойылып, Етрек ауданы Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды.
1933 жылы наурызда аудан Қызылетрек ауданы болып өзгертілді.
1943 жылы ақпанда Қызылетрек ауданы Красноводск облысына берілді.
1947 жылы қаңтарда Красноводск облысы жойылып, аудан Ашхабад облысына берілді.
1952 жылы сәуірде Красноводск облысы қалпына келтіріліп, Қызылетрек ауданы қайтадан оның құрамына енді.
1955 жылы желтоқсанда Красноводск облысы қайтадан жойылып, аудан қайтадан Ашхабад облысының құрамына енді.
1959 жылы мамырда Ашхабад облысы таратылып, аудан Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды.
1973 жылы желтоқсанда аудан қалпына келтірілген Красноводск облысына берілді.
1988 жылы Красноводск облысы қайтадан жойылып, аудан Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды.
1992 жылы Қызылетрек ауданы Балқан уәлаятының құрамына еніп, алдымен Қызылетрек атырабы, содан кейін Етрек атырабы болып өзгертілді.
Сілтеме
Санат:Балқан уәлаяты атыраптары
Купаждау, Араластыру
Купаждау, Араластыру (Купажирование) — әр түрлі жартылай фабрикаттарды (су, спирт, қышқылдар, бояғыштар және т.б.) араластыру; ликер-арақ өндірісіндегі негізгі операциялардың бірі. Араластыру алдында шырындар тұнбаларынан арылып, сүзіліп, қажет болса, бентонитпен ағартылады. Лимон қышқылын алдымен суда ерітіп алады. Эфир майы мен ванилін спирті ерітінді ретінде қолданылады. Қантты қою шырын, спирт пен хош иісті заттар буланбау үшін суытылады. Осы құрауыштар рецептура бойынша араластырылып пайда болған ерітінді купаж (араласпа) деп аталады.
Өрістер теориясы
Өріс Теориясы – математиканың кеңістіктің скалярлық, векторлық, тензорлықаймақтарының қасиеттерін зерттейтін саласы. Аймақтың әрбір М нүктесіне бір u(М) саны (температура, қысым, тығыздық, магнит өтімділігі) немесе а(М) векторы (мысалы: аққан сұйық зат бөлшегінің жылдамдығы, күш өрісінің кернеуі), тензоры (серпімді дененің берілген нүктесіндегі кернеуі, әр бағытының ерекшелігі әр түрлі анизотроптық денелердің өткізгіштік тензоры) сәйкестендіріледі де, оған бірнеше айнымалыларға тәуелді функциялардың дифференциал және интеграл есептеулер ұғымы көшіріледі. Өріс теориясының негізгі құралы – векторлық және тензорлық талдаулар (құралдары Векторлық есептеу, Тензорлық есептеу). Өріс теориясында скалярлық өріс градиент деп аталатын скалярлық өрістің максимальды өзгерісі бағытындағы туынды арқылы, ал векторлық өрістің өзгерісі 1-рет жуықтап есептегенде дивергенция мен құйын арқылы анықталады. Скалярлық өрістен оның градиентіне және векторлық өрістен оның дивергенциясына ауысу операциялары Гамильтон операторы арқылы жиі белгіленеді. Мұндағы градиент және дивергенция мен құйын өріс теориясының негізгі дифференциал операциялары болып есептеледі. Кейде Лапласоператоры арқылы белгіленетін градиент пен дивергенцияның тізбекті операциялары да қарастырылады. Бұл теорияда өрістерді және олардың бөліктерін зерттеуде интегралдар арқылы өрнектелетін ұғымдар (мысалы: ағын, циркуляция, т.б.) қарастырылады. Остроградский формуласы векторлық өрістің ағыны мен дивергенциясын, ал Стокс формуласы құйыны мен циркуляциясын байланыстырады. Өріс теориясы физикадағы жаңа идеялардың, әсіресе Альберт Эйнштейннің салыстырмалық теориясының әсерімен қалыптасты. Өрістер теориясында скалярлық өріс градиент деп аталатын скалярлық өрістің максимальды өзгерісі бағытындағы туынды арқылы, ал векторлық өрістің өзгерісі 1-рет жуықтап есептегенде дивергенция мен құйын арқылы анықталады. Бұл теорияда өрістерді және олардың бөліктерін зерттеуде интегралдар арқылы өрнектелетін ұғымдар (мыс., ағын, циркуляция, т.б.) қарастырылады. .
Леонард (Мичиган)
Леонард (Leonard) — Мичиган штатының Oakland округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 403 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.5 км² шамасында. FIPS коды — 26-46940.
Азатым Машурұлы Бурханов
Бурханов Азатым Машурұлы - 1940 жылы 28 сәуірде Алматы облысы Панфилов ауданының Пинджим ауылында туған.
Әкесі - Бурханов Машур (1908-1944), математика пәнінің мұғалімі болған. Анасы -Хаширова Хавасхан (1916-1998). П.И. Чайковский атындағы Алматы музыка училищесінің халық бөлімшесін «Бас қобыз» классы бойынша бітірген (1963), бас-қобыз бойынша музыка мектебінің оқытушысы, халық аспаптар оркестрінің жетекшісі.
БҰҰ жанындағы Халықаралық ақпараттандыру академиясының академигі.
100-ден астам халық әндерінен тұратын жинақ түрінде музыкалық туындыларды, сондай-ақ ұйғыр халқының музыкалық ауызша дәстүрі дамуының шыңы болып табылатын ежелгі 12 мұқамды қайта жаңғыртып, нотаға түсірді.
1963 жылдан - «Нава» ансамблінің әртісі, Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық комедия театрының жанындағы «Нава» ансамблінде оркестр әртісі, кіші симфониялық оркестрдің концертмейстері.
1991 жылдан - Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық комедия театрының жанындағы «Нава» фольклорлық ұлттық ансамблінің көркемдік жетекшісі және дирижері.
2007 жылдан бері - Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық комедия театрының жанындағы «Нава» фольклорлық ұлттық ансамблінің мұқамшылар тобының жетекшісі.
«Ақпараттануға сіңірген көрнекті еңбегі үшін» Жоғары халықаралық орденімен (2007); «Ерен еңбегі үшін. В.И. Лениннің туған күніне 100 жыл толуы құрметіне» (1970), «Еңбек ардагері» (1989), «Әлем ақпараттанушылар элитасы» (2003) медальдарымен, «Ауылға мәдени қамқорлық көрсету ісінің үздігі» белгісімен (1972) марапатталған.
Алматы облысы Ұйғыр ауданының Құрметті азаматы.
«Әлем ақпараттанушылар элитасы» Халықаралық конкурсының лауреаты (2003). «Әлем ақпараттанушылар элитасы» энциклопедиясына енгізілген.
Үйленген. Жұбайы - Разиева Нұргүл Тұрсынқызы (1938 ж.т.), зейнеткер, Ғылым академиясы Ұйғыртану институтының кіші ғылыми қызметкері. Қыздары - Ләйлігүл (1964 ж.т.), музыка мұғалімі, Дильбирим (1970 ж.т.), Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық комедия театрының солисі.
Дереккөздер
Санат:1940 жылы туғандар
Дабылдағыш
Дабылдағыш (Сигнализация) - дабыл беретін құрылғы немесе тетік; дабыл беру процесі.
Мүгедек коляскасы
Мүгедек коляскасы - мүгедектердің дербес козғалуға арналған доңғалақты қолмен жүргізетін немесе кіші қозғауышпен жүргізетін көліктік құрал.
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Мутация
Мутация (латын тілінде mutatіo – өзгеру) – табиғи жағдайда кенеттен болатын немесе қолдан жасалатын генетикалық материалдың өзгеруі. Соның нәтижесінде ағзаның белгілері мен қасиеттері тұқым қуалайтын өзгергіштікке ұшырайды. Ғылымға мутация терминін 1901 ж. голланд ғалымы Х. де Фриз (1848 – 1935) енгізді. Генетикалық аппараттың өзгеруіне байланысты мутацияның: геномдық, хромосомалық, гендік немесе нүктелік деген түрлері бар.
'Мутация (mutation) — жасушаның генетикалық материалының өзгеруі, бұл кейінгі ұрпаққа да беріледі. .
Бұл тосыннан, кейде сыртқы факторлардың әсерінен болуы мүмкін (қараң. Мутагендер). Генетикалық кодты анықтайтын жүйедегі бір азоттық негіздің орнын басқа біреу алмастырса немесе бір немесе одан да көп негіздер генге енгенде немесе геннен жоғалғанда гендік мутация пайда болады. Мутациялардың көбі зиянсыз; оларды үнемі қалыпты доминанттық ген (қараң. Доминанттылық) жауып тұрады.
Мутация ағза үшін тиімді өзгерістерге әкеп соғатын сирек кездесетін жағдайларда осы гені бар дербес ағзалардың саны мутацияға ұшыраған ген популяцияда қалпына келмейінше арта береді. Бұндай пайдалы мутациялар эволюцияның материалы болып табылады.
Геномдық мутация
Геномдық мутация – клеткадағы хромосомалар санының өзгеруі. Оның бірнеше түрі бар: 1) полиплоидия – хромосома жиынтығының бірнеше еселеніп өсуі; 2) анеуплоидия – хромосома жиынтығының еселенбей өсуі; 3) гаплоидия – диплоидты (екі еселенген) хромосома жиынтығының кемуі.
Хромосомалық мутация
Хромосомалық мутация – микроскоп арқылы көрінетін хромосома құрылымындағы өзгеріс. Яғни ДНҚ-ның ұзын сегментін қамтитын және жеке хромосомалардың қалыпты емес санына әкелетін өзгеру процесі. Бұл өзгеріс хромосоманың кей бөлімінің үзіліп қалуына (делеция), қосарланып кетуіне (дупликация) немесе оның басқа бір бөліміне ауысуына (транслокация) байланысты.
Гендік мутация
Гендік немесе нүктелік мутация деп ДНҚ молекуласының белгілі бір бөлігінде нуклеотидтердің қатар тізбегінің өзгеруін айтады. Ол молекулалық деңгейде өтеді, микроскоп арқылы көрінбейді. Мутация нәтижесінде ағза биохимиялық, физиологиялық, морфологиялық өзгерістерге ұшырайды. Организмдегі бұл өзгерістер бірден немесе біраз уақыттан кейін біртіндеп байқала бастайды. Полиплоидты мутанттардың клеткалары мен органдарының көлемі ұлғайып, хромосома жиынтығы жұп болса, оның ұрпақ беру қабілеті сақталады, ал тақ болса бұл қабілеті сақталмайды. Гендік мутация кезінде ағза үлкен өзгеріске ұшырайды. Кейде бір геннің өзгеруінен ағзаның бірнеше белгі-қасиеттері өзгереді (плейотропия). Гендік мутация доминантты (басыңқы), жартылай доминантты және рецессивті (басылыңқы) болады. Хромосомалық және гендік мутациялардың себебі көпке дейін белгісіз болып келді. Бұл өзгерістер ағзаға әр түрлі физикалық, химиялық факторлар – мутагендердің әсер етуінен пайда болады. Мысалы, радий сәулелерінің саңырауқұлақта тұқым қуалайтын өзгеріс тудыратындығын 1925 ж. орыс ғалымдары Г.А. Надсон (1867 – 1940) мен Г.С. Филлипов ашты. 1927 ж. АҚШ ғалымы Г.Меллер (1890 – 1967) жасанды мутацияның рентген сәулелерінің әсерінен болатынын тәжірибе жүзінде дәлелдеді. АҚШ генетигі С.Райт (1889 – 1988), орыс ғалымы С.С. Четвериков (1880 – 1959), ағылшын биологі Дж. Холдейн (1892 – 1964) қазіргі популяциялық генетиканың негізін салып, мутацияның эволюциялық мәнін ашты. Мутация көпшілік жағдайда ағза үшін зиянды болып келеді. Түрлі тұқым қуалайтын аурулар мен кемістіктерді тудырып, кейде тіпті өлімге душар етеді. Сонымен қатар кейбір мутациялар ағзаға пайдалы өзгерістер де алып келеді. Мысалы, гендік мутация (табиғи және қолдан сұрыптауға қажетті негізгі материал береді) өсімдіктер, жануарлар және микроазғаларды сұрыптау жолымен жаңа түрін алғанда кейбір қасиеттерін жақсартады.
Дереккөздер
Санат:Эволюциялық биология Санат:Молекулалық биология Санат:Радиобиология
Бузат
Бузат — Башқұртстанның Стерлибашев ауданындағы ауыл, Бузат ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 796 адамды құрады. Пошта индексі — 453193, ОКАТО коды — 80248815001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Алып
Алып - бірінші мағынасы зор денелі адам дегенді білдіреді. Екінші мағынасы - алапат күш иесі, батыр ұғымының синонимі. Үшінші мағынасы - көне қазақ мифтері мен аңыздарында және қиял-ғажайып ертегілерінде бет бейнесі анық айтыла бермейтін алып күш иесі, зор денелі образ. Алып жағымды немесе жағымсыз кейіпкер түрінде болады. Оның образдык- функционалдық синонимі - дәу.
Түркі тілдерінде алып сөзі батыр атауының синонимі ретінде қолданылған. Көне түркілердің тастағы жазуларында алып сөзі батыр адам деген мағынаны білдіреді. Ерте заманда көне оғыздарда алып сөзі батырлардың, хан- сұлтандардың есіміне ресми титул ретінде қосылып айтылды. Көне оғыздардың батырлары мен хандарының есімдерінде, мысалы, Алп Арслан, Алп Тегин, Алб Ая, Алп - Арслан, Қара - Алп - Арслан, Салор - Қазан Алп деген есімдерде, алып сөзі ер, батыр мағынасында қолданылған. «Алып / алп» сөзінің осы мағынасы қазақтың ауыз әдебиетіндегі эпостық қаһармандардың бірі - Алпамыс батыр есімінде өзгерген түрде сақталған. Қазақ ертегілерінде алып (Қазақ ертегілері. Алматы, 1961 кітабынан алынды) алып атауы өте зор денелі адам кейпіндегі мифтік кейіпкерлер дәулерге қатысты айтылады.
Дереккөздер
Санат:Түркі есімдері Санат:Түркі сөздері
1054 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1054 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1054 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Сорт-Игол
Сорт-Игол — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Мег-Тыг-Еган өзенінің сол жағалауынан 209 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қызыл аяқ шапқыншылығы
Қызыл аяқ шапқыншылығы — 19 ғасырда Қытай өкіметі мен қазақтар арасында болған қарулы қақтығыс.