cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Юртик
Юртик — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вятка өзенінің сол жағалауынан 289 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка өзені Котельнич қаласынан, қала типті ауылдағы Аркуль Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Конфедерация
thumb|200px|right|Конфедерация
Юртик
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Конфедерация
Конфедерация (кейінгі лат. confederatіo – одақ, бірлестік) – мемлекеттік құрылым формасы, бұл ретте Конфедерация құрушы мемлекеттер өздерінің тәуелсіздігін толығымен сақтап қалады, әрқайсысының өзіндік мемлекеттік билік жүйесі және басқару органдары болады; арнайы бірлескен органдар тек белгілі бір (әскери, сыртқы саяси, т.б.) мақсаттағы іс-әрекеттерді үйлестіріп отыру үшін жасалады. Конфедерацияға мүше елдердің бәріне бірдей ортақ заң шығарушы орган, ортақ азаматтылық, территория, әскери күштер, салық жүйесі болмайды. Осындай егемен елдер одағына мүше әрбір мемлекет өкілдері Конфедерация органдарын құрады, олар қабылдаған шешімдер одақтас мемлекеттердің үкіметтері және заң шығарушы органдарының келісімі мен бекітуі арқылы жүзеге асады. Конфедерация құру туралы келісім Конфедерацияның құрылуының құқықтық негізі болып табылады. Конфедерация қаржысы оған мүше мемлекеттердің жарналарынан құралады. Конфедерация бірқатар проблемаларды шешуде оң рөл атқарады. Атап айтқанда, ажыратылған ұлттарды біріктіру процесінде (мысалы, Корея Республикасы мен КХДР); жаһандық интеграциялық процестер шеңберінде бірнеше мемлекеттерді халықаралық құқықтық, аймақтық бірлестіктерге біріктіруде (мысалы, Еуропалық одақ негізіндегі Еуропалық Конфедерация) тиімді рөл атқарды немесе атқаруы мүмкін. Тарихта Рейн Конфедерациясы (1254 – 1350 жылдары), Ганей лигасы (1367 – 1669), Швейцария (1291 – 1798 және 1816 – 1848), Нидерланд (1579 – 1795), АҚШ (1781 – 1789), Германия Конфедерациясы (1816 – 1848), Америка конфедерациялық штаттары болды. Сондай-ақ, Конфедерация федеративтік мемлекеттің құрылуына алғышарттар қалыптастырады. 1918 – 1922 ж., КСРО құрылғанға дейін, ұлттық республикаларды біріктірудің бастапқы кезеңінде Конфедерация және федерация элементтерінің үйлесуі орын алды. Сонымен қатар “Конфедерация” термині кейде одақ мағынасында әр түрлі ұйымдардың атауы ретінде де қолданылады (мысалы, Франциядағы Жалпыға бірдей еңбек Конфедерациясы, Британия өнеркәсібінің Конфедерациясы, Италиядағы Конфиндустрия, т.б.).
Дереккөздер
"Қазақ Энциклопедиясы", 11 - том
Санат:Саясат
Виторину-Фрейри
Виторину-Фрейри (Vitorino Freire) — Бразилиядағы муниципалитет, Мараньян штатында орналасқан. Батыс Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пиндаре экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28205 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1122,7 км² шамасында. Халық тығыздығы — 25,1 адам/км².
Тарихы
Қала 1952 жылы құрылған.
Санат:Мараньян елді мекендері
Нгарка-Марета-Яха (Се-Яха тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Жәдік
Тұлғалар
Санат:Қазақ рулары Санат:Орта жүз Санат:Керей
Мөлімбет (қыстау)
Мөлімбет — Атырау облысы, Индер ауданындағы қыстау.
Қызылжар ауылынан оңтүстікке қарай 2 шақырым қашықтықта орналасқан.
Жарықшақтық-желілік сулар алабы
Жарықшақтық-желілік сулар алабы — таулы аудандардағы жарықшақтық грунт суларының және жарықшақтық-желілік сулардың геологиялық-құрылымдық шекаралары бойынша бөлінген гидрогеологиялық массиві (кең аймағы) немесе массивтің жер асты сулары ағындары суайрықтарының орны бойынша шектелген бөлігі.
Дереккөздер
Санат:Жер асты сулары
Кольман
Кольман (Colmen) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мозель департаментінде орналасқан. Буле-Мозель округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,82 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 57149, пошта индексі — 57320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 216 адамды құрады. Халық тығыздығы — 44,81 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мозель департаментінің коммуналары
XVII ғасырдағы Ресей
Ресейдің ішкі және халықаралық жағдайы
XVII ғасыр адамзат тарихында феодалдық қоғамның соңғы кезеңі ретінде және капиталистік қатынастың қалыптаса бастауымен белгілі. XVII ғасыр Еуропа елдеріне айтарлықтай жаңа өзгерістер әкелді. XVII ғасырдың 40-жылдарындағы ағылшын буржуазиялық революциясы нәтижесінде тарихта жаңа заман кезеңі дүниеге келді. Еуропа елдерінде капиталистік қатынас жедел қарқынмен дами бастады. Ұлы географиялық жаңалықтар кезеңі жаңа жерлерді игеріп, рыноктың кеңеюіне жол салды. Еуропа елдері - Ұлыбритания, Голландия өндірісті елдерге айналды. Испания мен Португалия жаңа отарлық иеліктерді бағындырды. Сөйтіп, сауда буржуазиясы біртіндеп өндірістік буржуазияға айнала бастады. Әлеуметтік салада Еуропа елдерінде жұмысшы табы қалыптасты. Саяси тұрғыдан монархиялық үстемдік әлсіреп, абсолюттік монархия мен конституциялық монархия күшейді. Жаңа тап - буржуазия өздерінің саяси биліғін нығайтуға көшті. XVII ғасырда Ресей Еуропа елдерінен оқшаулау болса да, Ресей патшасы Алексей Михайлович Романов революциялық өзгерістерден қорқып, Ресей монархиясын сақтап калу үшін Еуропа елдеріндегі монархтармен одак жасауға, күш біріктіруге тырысты. XVI ғасырдың соңы мен XVII ғасырдың басы Ресей тарихында ең бір күрделі кезең болды. Ресей патшасы IV Иван өлгеннен кейін дүрбелең кезең басталды. Дегенмен, осыншама қиындыққа қарамастан Ресей патшасы жаңа жер арқылы империяның жер көлемін кеңейтті. Сібірдің жаңа жерлерін ашып, Тынық мұхит жағалауына шықты. XVII ғасырдың аяғында Камчаткаға жетіп, жаңа жерлерді игеруге көшті. XVI ғасырдың соңында Ресейдің жер көлемі 430 мың шаршы шақырым болса, XVII ғасырдың соңында 5,4 млн шаршы шақырым, яғни 12,5 есе өсті. XVII ғасырда Ресей жері тағы да кеңейіп, 1654 жылы Украина жері Ресейге қосылды. Украинаның оңтүстік жерін Речь Посполитадан (Польша) қорғау үшін шекарасын бекітті. Жаңа жерлерді қорғау максатымен Ресей империясы казактарды қоныстандырып, орыс тәртібін орнатты. XVII ғасырдың басында Дон өзенінің, Қазакстанның батысындағы Жайық өзенінің бойына казактарды әкеліп орналастырды. Олар өздерін Жайық казактары немесе Орал казактары деп атады. XVII ғасырда Ресей әлеуметтік-экономикалық дамуында сословиелік топтарға бөлініп, сословиелік монархияға айналды. Ресей қоғамын 3 әлеуметтік топты құрады. Бірінші - билік басындағылар, екіншісі - сауда-өнеркәсіп қызметкерлері, үшіншісі - шаруалар. Жоғарғы топқа - Мәскеу ұлы кінәзі, сарай қызметкерлері, яғни патша сарайындағы адамдар, бояр аристократтары; екінші топқа саудагерлер мен қолөнершілер, өскерилер, қазына ағаш шеберлері мен ұсталар жатты. Әлеуметтік топтар арасындағы бақталастық, билік үшін күрес XVII ғасырда Ресейде дүрбелең кезеңдер тудырды. Бұл кезең 1584-1613 жылдарға дейін созылды.
Борис Годуновтың таққа отыруы
Дүрбелең дөуірдің басталуына негізгі себеп болған - 1584 жылы Ресей патшасы IV Иванның қайтыс болуы. Иван Грозныйдың үш ұлы болған. Олар: Иван, Федор және Дмитрий. Үлкен ұлы Иванды өкесі қатыгездікпен таяққа жығып өлтіреді. Федордың ақылы кемістеу еді. Ал үшінші Дмитрий 9 жасқа келгенде белгісіз жағдайда қазаға ұшырайды. 1584 жылдан бастап Федор патшалық құрды. Оның артында мұрагер болатын баласы болмады. Сол себептен, Сарай төңірегіндегі тақтан үміткер адам - Федордың әйелінің ағасы Б.Годунов 1598 жылы таққа отырды. '''Б. Годунов''' - өз заманында ірі саяси жөне мемлекет қайраткері болған адам. Ресейдің Еуропа елдерінен артта қалғанын түсініп, шет елдерден оқыған, білімді адамдар өкеледі. Сонымен бірге шет елге дворян балаларын окуға жібереді. Ресейдің діни дербестігін нығайту, рухани жағынан күшейту үшін Ресей қоғамында патриархтың рөлін арттырады. Сыртқы саясатта, 1590-1593 жылдарда шведтермен соғыстың барысында - Балтық теңізіндегі Иван-Город, Ям, Копорье жәнө т. б. бекіністерді қайтарады. Елдегі дағдарыстан шығу және кінәздер мен боярлар арасындағы бақталастықты тоқтату үшін Б.Годунов қатал саясат жүргізеді. Б. Годунов үкіметі Ресейдің халықаралық жағдайын нығайту үшін тың шаралар қолданды. Батыс шекараны күшейту үшін Смоленск бекінісін салдырады. Ондай бекіністер елдің оңтүстігінде де, шығысында да бой көтереді. Белгород, Саратов, Самара, Сібірде Түмен, Тобольск бекіністері салынды. Борис Годуновтың патшалығына елдегі боярлар тобы қарсы болды. Ресейден қашып, Польшаға барған Чудов монастырының монахы өзін Дмитрий деп таныстырады. Полыиа мемлекетінің қолдауымен Лжедмитрий (Жалған Дмитрий) Мәскеуге қарсы әскер жинап, жорыққа аттанады. Бұл кезде Ресей патшалығында бақталастық күшейіп, Годуновқа қарсы көтерілістер болып жатқан кез еді. Елдегі дүрбелең кезінде кенеттен Б. Годунов қайтыс болады. Халықтың қолдауын пайдаланып, Лжедмитрий өзін патша деп жариялайды. Бірақ көп кешікпей Лжедмитрий толық әшкереленеді. 1606 жылы Мәскеу каласының халқы көтеріліске шығып, Лжедмитрийді өлтіреді. Өкіметті боярлар басып алады. Тақка Василий Шуйский (1606-1610) отырады. Алайда ел ішіндегі аласапыран мүнымен тына қоймады. 1608 жылы Поляк шляхтасы патша тағына жаңа адам дайындап, Мәскеуге екінші рет жорык ұйымдастырады. II Лжедмитрий Мәскеу қаласындағы Тушино селосына келіп, сол жерден орыс жеріне үстемдік жасай бастады. Шуйскийді боярлар колдамады. Шетел адамының үстемдіғі халыққа үнамады. Елге қауіп төнді. Халық елді қорғауды өз колдарына ала бастады. 1609 жылы Польша королі Ресейге басьш кірді. Шуйский үкіметтен кетуге мәжбүр болды. Елді жеті боярдан құрылған (Жеті бояр үкіметі) топ өз қолына алды. Елдің жағдайы өте қиындады. Польша әскерлеріне қарсы Смоленск каласынық халкы ерлікпен күресті. Бірак күш тең болмады. Халық жеңіліс тауып, поляктар Мәскеу қаласына жакындады. Осындай қиын жағдайда отан қорғау үшін құрылған халық жасақшыларын 1611 жылы күзде Нижний Новгородтан староста Кузьма Минин мен ер жүрек кінәз Дмитрий Пожарский басқарды. Халық жасақшылары күш біріктіріп, 1612 жылы тамыз айында Мәскеу қаласына келіп жетті.
NGC 5229
NGC 5229 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
XVII ғасырдағы Ресей
Борис Годуновтың таққа отыруы
Шіркеу сауат ашу ісінде, діни уағыздарды насихаттауда негізгі орталық қ а айналды. Мектептер ашылып, жазу, арифметика пәндері оқытыла бастады. 1687 жылы тұңғыш славян, грек-латын жоғары мектебі ашылды. Жоғары мектепте ежелгі грек, латын тілі, дін ілімі, геометрия, арифметика, астрономия, грамматика пәндері оқытылды. Бұл тұңғыш, мәртебесі жоғары шенеуніктер оқитын жоғары мектеп еді. Халыққа дәрігерлік көмек көрсету ісінде халық емшілерінің орны ерекше болды. Әр түрлі шөптердщ емдік қасиеттері, ауруды емдеу құралдары туралы білім ғасырлар бойы жинақталды. Мәскеу қаласында түңғыш рет Дәріхана қызметкерлерінің мектебі ашылып, дөрігерлер даярлай бастады. Оны «орыс емшілерінін мектебі»деп атады.
NGC 5229
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы 1 қаңтарда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5229 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47788, UGC 8550, MCG 8-25-19, ZWG 246.13, FGC 1638.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
XVII ғасырдағы Ресей
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:Дүние жүзі тарихы Санат:Ортағасырлар
Микроспорангий
Микроспорангий (микро... және спорангийден) - түрлі споралы жоғары өсімдіктердің көп жасушалы ағзасы, онда мейоз нәтижесінде микроспоралар қалыптасады. Жабық тұқымдыларда оған тозаңдытқыш ұясы ұксас.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Меркіт
Меркіт— қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре бойынша, Орта жүз құрамындағы керей тайпасының абақ керей тармағынан таратылады. Керейдің аз руы. Алтай тауына қоныстанған. Ұраны — Жәнібек, кіші ру бойынша -Құлсары, таңбасы — абақ.
Концентрат
Концентрат (лат. concentratus – шоғырланған, топтастырылған), 1) тамақ өнеркәсібінде – сақтауға және одан жылдам тамақ әзірлеуге ыңғайлы кептіріліп престелген тағам өнімдері мен жартылай фабрикаттар; 2) ауыл шаруашылығындағы Концентрат (құнарландырылған жем) – құрамында қоректілігі жоғары заттары бар (дәнді азық, құрама жем, күнжара, кебек, т.б.) мал азығы. Ауыл шаруашылығындағы барлық жануарлардың жемшөп құрамына кіреді; 3) тау-кен өндірісіндегі Концентрат – жер қойнауынан алынған пайдалы қазбаны байытудың нәтижесінде алынған өнім; оның құрамындағы бағалы минерал мөлшері алғашқы шикізаттағыдан көп болады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым
Касмакты
Касмакты — Башқұртстанның Белорет ауданындағы ауыл, Әбзак ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 39 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Фигейра-душ-Кавалейруш
Фигейра-душ-Кавалейруш (Figueira dos Cavaleiros) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Феррейра-ду-Алентежу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1513 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 163,78 км² шамасында. Халық тығыздығы — 9,3 адам/км².
NGC 768
NGC 768 — Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Ярей-Яха (өзен)
Ярей-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Ямсовей өзенінің оң жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ярей-Яха (река)
Падерне (Албуфейра)
Падерне (Албуфейра) (Paderne) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Албуфейра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 504 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 55,64 км² шамасында. Халық тығыздығы — 63 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Фару округінің елді мекендері
Өкпедегі талшықты және ошақты туберкулез
Өкпедегі талшықты және ошақты туберкулез — өкпедегі ошақты туберкулез, қабыну ошақтары талшықты тканьге ұшырайды; өкпе туберкулезінің жеке түріне бөлінбейді.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Сенген-ан-Вепп
Сенген-ан-Вепп (Sainghin-en-Weppes) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Лилль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,71 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5475 адамды құрады. Халық тығыздығы — 710,12 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Тимнас (Колорадо)
Тимнас (Timnath) — Колорадо штатының Лаример округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 223 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.6 км² шамасында. FIPS коды — 08-77510.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Колорадо қалалары
Хассан Ровшан
Хассан Ровшан (24 қазан 1955, Тегеран) — ирандық футболшы, шабуылшы. 1976 жылғы Азия чемпионы. 1978 жылғы әлем чемпионатына қатысқан.
Сілтемелер
Санат:Иран футболшылары Санат:Иран Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Эстегляль ФК ойыншылары Санат:Футболдан Азия чемпиондары Санат:Әл-Ахли Дубай ФК ойыншылары
Шалғындық бозторғай
Шалғындық бозторғай (Alauda arvensis) — Қазақстандағы шалғындық бозторғайлар туысының екі түрінің біреуі.
Сипаттамасы
Дене мөлшері орташа (35-45г), бозторғайға тән үйреншікті реңі бар, адамдардың көпшілігіне белгілі, кең тараған бозторғай түрі. Адамдар шалғындық бозторғайлардың үнін ғана нағыз бозторғайдың сайрауы деп санайды. Оған қазақ халқы «бозторғай» деп ән арнаған. Әуелеп тұрып, аспанға жоғарылай-жоғарылай ұзақ сайрап, көзге көрінбей кетеді. Сайрағаны өте әдемі- сыңғырлата үздік-үздік шырылдап, ұзақ сайрайды. Оның әуезі бірін-бірі қайталамай, тұтастығын сақтайды. Жұбымен жүрді, бір жазда екі ұяға жұмыртқалап, 2 рет балапан өргізеді. Ұясы- құрғақ шөп төселген шұңқыр жер. Балапандарды бір жарым аптаға жуық жемдеп, балапандар ұядан шығып жүрен кезде тағы бір апта қоректендіреді. Қазақстанның оңтүстігінде бұл құбылыс сәуірде байқалады.
Дереккөздер
Санат:Бозторғайлар Санат:Еуразия құстары
Қоянды (тау, Ақтау таулары)
Қоянды – Ақтау тауларының солтүстік-батысындағы аласа тау.
Географиялық орны
Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы Ақтүбек ауылының оңтүстік-шығысында 36 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 617 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 3 км-ге созылған, енді жері 2 км.
Жер бедері
Беткейі көлбеу, аз тілімделген. Батысында Керегетас (563 м) тауы, шығысында Қосбұлақ бұлағы бар.
Өсімдігі
Етегіндегі бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында бұта аралас жусан, бетеге, т.б. өсімдіктер өседі.
Дереккөздер
Санат:Жаңаарқа ауданы таулары
Жәнтекей
Жәнтекей— қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре бойынша, Орта жүз құрамындағы керей тайпасының абақ керей тармағынан таратылады. Керейдің "ес ағасы" аталатын, ең мол санды руы. Алтай тауына қоныстанған. Ішінен есағасы, ботақара, қазыбек, тасбике, есіргеп, барқы, түкібай, хангелді, секел, атантай, шақабай, базарқұл секілді көптеген ұсақ руларға бөлінеді. Ұраны — Шақабай, таңбасы — абақ.
Тұлғалар
Санат:Орта жүз Санат:Керей
Дюрнау (Гёппинген)
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2083 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,37 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 1 17 017. Муниципалитеттің басшысы — Фридрих Бухмайер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Бунде
Бунде (Bunde) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Лер ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 7524 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 121 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 4 57 024. Муниципалитеттің басшысы — Геральд Зап.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Сұрған
Сұрған — Ақмола облысы Есіл ауданы, Бұзылық ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Есіл қаласынан солтүстік-батысқа қарай 10 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 731 адам (370 ер адам және 361 әйел адам) болса, 2009 жылы 477 адамды (237 ер адам және 240 әйел адам) құрады.
Олимпиада стадионы (Баку)
Олимпиада стадионы — Әзірбайжан астанасы Бакуде орналасқан спорттық арена. Футбол және жеңіл атлетика жарыстары өтеді.
Стадион жайлы фактілер
Стадионның құрылысы 2011 жылы Әзірбайжан футболының 100 жылдығына орай басталып, 2015 жылы пайдалануға берілді. Бакудегі "Бүюк Шор" көлінің жағасына салынған. Сыйымдылығы 69 700 адам.
Стадионда 2019 жылы УЕФА Еуропа Лигасының финалдық матчы мен 2020 жылғы Еуропа чемпионатының топтық турнир кездесуі ойналады.
2015 жылы маусымда бірінші Еуропа ойындарының ашылу салтанаты өткізілді. Кейін осы турнирдің жеңіл атлетика жарыстары осында өтті.
Әзірбайжан Ұлттық футбол құрамасы өз алаңындағы матчтарын өткізетін арена.
Ичельма
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Таз өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері
Эммеринг (Фюрстенфельдбрук)
Эммеринг (Фюрстенфельдбрук) (Emmering (Landkreis Fürstenfeldbruck)) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Фюрстенфельдбрук ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 6318 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 10,94 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 79 119. Муниципалитеттің басшысы — др. Михель Шандерль.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Скала-Коэли
Скала-Коэли (Scala Coeli) — Италиядағы коммуна, Калабрия әкімшілік аймағына қарасты Козенца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1389 адамды құрайды. Халық тығыздығы 21 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 67 км² шамасында. Пошта индексі — 87060.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калабрия елді мекендері
Сюты-Пой-Яха
Сюты-Пой-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/НАДЫМ/353 орналасқан. Өзен ұзындығы 93 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Надым өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Надым.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ақын Серхат
Ниязи Серхат Акын (Niyazi Serhat Akın; 5 маусым 1981, Бреттен) — түркиялық футболшы, жартылай қорғаушы. Түркия Ұлттық футбол құрамасында ойнаған.
Карьерасы
"Карлсруэ" клубының түлегі. Карьерасында Германия, Түркия, Бельгия чемпионаттарында доп тепті. Түркия және Бельгия чемпионы атанды.
Ұлттық құрама сапында 16 кездесу өткізіп, үш голдың авторы атанды.
Сілтемелер
Санат:Түркия футболшылары Санат:Түркия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Фенербахче ФК ойыншылары Санат:Андерлехт ФК ойыншылары Санат:Кельн ФК ойыншылары Санат:Коньяспор ФК ойыншылары Санат:Карлсруэ ФК ойыншылары
Обтурациялық ателектаз
Обтурациялық ателектаз — тиісті бронх тығылып немесе бітеліп қалғанда дамитын өкпе учаскесі.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Лобера-де-Онселья
Лобера-де-Онселья (Lobera de Onsella) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Сарагоса провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Синко-Вильяс ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 143 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сарагоса елді мекендері
Қалалық климат
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
IC 1585
Сыртқы сілтемелер
IC 1585 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз)
Хавэрхилл (Айова)
Хавэрхилл (Haverhill) — Айова штатының Маршалл округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.3 км². FIPS коды — 19-35220.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Маршалл округы (Айова)
Витория-ду-Меарин
Витория-ду-Меарин (Vitória do Mearim) — Бразилиядағы муниципалитет, Мараньян штатында орналасқан. Солтүстік Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Байшада-Мараньенси экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34750 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 726,435 км² шамасында. Халық тығыздығы — 47,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1833 жылы құрылған.
Санат:Мараньян елді мекендері
Костантино Ладзари
Костантино Ладзари (1857 жыл, Мантуя - 1927 жыл, Рим) - итальян жұмысшы қозғалысының қайраткері.
Чакрым
Чакрым (Суу-Катар) — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шавла өзенінің оң жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Костантино Ладзари
Өмірі
1882 жылы Италия жұмысшы партиясын ұйымдастыруға белсене араласты. 1892 жылы Италия социалистік партиясының (ИСП) негізін қаласты. 1912-1919 жылдары ИСП-ның хатшысы. Циммервальд (1915) және Кинталь (1916) конференцияларына қатысты. Соғыстан кейін, Ладзари ИСП-ның Коммунистік интернационалға қосылуын жақтады. Фашизм билік еткен кезеңде антифашистік оппозицияға белсене қатысты.
Чакрым
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Телецкое көлінің су алабы. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері
Вальсекка
Вальсекка (Valsecca) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Бергамо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 413 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 83 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 24030.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Maria Assunta.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Драгановец (Тырговище облысы)
Драгановец (Драгановец) — Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 544 адамды құрайды.
Пошта индексі — 7773. Телефон коды — 06003. ЕКАТТЕ коды — 23087.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тырговище облысының елді мекендері
Шұжық өнімдері
thumb|right Шұжық өнімдері –– еті турамасынан жасалған және жылулық өнделген өнімдер. Шұжық өнімдері технологиясы мен шикізатқа байланысты жіктеледі:
Әр түрлі шұжықтар химиялық құрамы мен тағамдық құндылығы бойынша өзара тепе-тең емес. Бірақ олардың барлығында ақуызды заттар, В тобы витаминдер, липидтер, макро- және микроэлементтер көп. Шұжықтардың тағамдық құндылығы бастапқы шикізат пен басқа ет өнімдерінің құндылығына қарағанда жоғары. Бұл шұжық өндіру процесінде шикізаттан құндылығы төмен тканьдерді алып тастаумен түсіндіріледі. Шұжықтардың жоғары құндылығы, сонымен қатар құрамындағы ақуызды және экстрактивті заттардың, томен балқитын шошқа майының жоғары мөлшеріне негізделген. Сүтті, сары майды және жұмыртқаны қосу шұжықтардың тек қана тағамдық құндылығын жоғарылатып қана қоймай, оның дәмін жоғарылатады. Шұжық өнімдері басқа ет өнімдері сияқты, негізінен, белок көзі болғандықтан олардың тағамдық құндылығы протеиндердің жалпы көлемімен, сол сияқты толық құнды ақуыздар мөлшерімен анықталады. Май мөлшері шұжықтың сапалық көрсеткіштерін (дәмі, консистенциясы) жақсартатындай шекті мөлшерде болу керек, өйтпесе май көп болған жағдайда дәмдік қасиеті мен сіңімділігі нашарлайды. Рецептураларды құрастырғанда, сонымен қатар дайын өнімдегі ауыстырылмайтын полиқаныққан май қышқылдарының, макро- және микро- элементтердің, витаминдердің мөлшері ескерілуі керек. Сонымен, шұжық өнімдері белок, май, ылғал және басқа заттар мөлшері бойынша берілген химиялық құрамымен шикізат пен өндіру технологиясын тандау жолымен өндірілуі керек. Шұжық өндірісінде негізгі шикізат ретінде сиыр еті, шошқа еті және шошқа майы қолданылады. Жеке шұжық түрлерін жасауда субөнімдер, тағамдық қан, қой еті, құс еті қолданылады. Сиыр еті ет турамасын байланыстырушы материал. Шошқа еті турамаға нәзік консистенция мен жағымды дәм береді. Қой етін аз мөлшерде қолданады, себебі оның өзіндік иісі бар. Шошқа қыртысмайы турама пластикалығын жақсартады және шұжықтың тағамдық құндылығын жоғарлатады. Балғын ет түсін беруде миоглобиннің азот оксидімен байланысып тұрақты қосылыс түзуіне негізделген. Натрий нитриті (микроорганизмдер дамуын тежейді) нитрозомиоглобинге айналып өзіндік түс береді. Бояу интенсивтілігі мен тұрақтылығы енгізілген натрий нитритіне байланысты - 100 г шикізатқа 10 мг натрий нитритін қосу жеткілікті. Бояуды тездету үшін нитритті азот оксидіне дейін тотықсыздандыратын аскорбин қышқылын қосады. Фосфаттар пісірілген шұжықтарға шырындылық пен нәзіктілік береді. Натрий триполифосфат бұлшық ет тканінің ылғалын байланыстырады, эмульгатор және антитотықтырғыш ретінде қолданылады.
Ысталған шұжықтар
Ысталған шұжықтар — жартылай ысталған шұжықтар дайындауда өнім қуырылып, қайнатылып, салқындатылып, ысталады; қайнатып ысталған шұжық ыстықтай, температурасы 70—80°С түтінмен ысталып, қайнатылып, температурасы 32—40°С түтінмен қайта ысталып кептіріледі, ал шикілей ысталған шұжық ұзақ уақыт жетілдіріліп, содан кейін температурасы 18—25°С түтінмен салқындай ысталады. Жартылай ысталған, қайнатып ысталған, шикілей ысталған шұжықтар ішіндегі температурасы 12—15°С тоңазытқыш ішіне қапталынып, ілініп, жартылай ысталған шұжық 10 күнге дейін, қайнатып ысталған 15 күнге дейін, ал шикілей ысталған шұжық 4 айға дейін сақталынады.
Язильница
Язильница — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вятка өзенінің сол жағалауынан 496 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка өзені Котельнич қаласынан, қала типті ауылдағы Аркуль Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Балтабай Табылдиев
Табылдиев Балтабай (1940 -1994) — Қызылорда облысының Тереңөзек ауданында дүниеге келген. . 1958 жылы — "Балдырған" журналының суретшісі болған. 1960 жылы — Алматыда өткен Қазақстан график суретшілерінің көрмесіне қатысқан. 1962 жылы — Бүкілодақтық кітап көрмесінің II дәрежелі дипломын алған (Мәскеу). 1965 жылы — Алматы көркемсурет училищесін бітірді. 1965—1970 жылдары Мәскеу полиграфия институтында оқыды. 1965 жылы — Бүкілодақтық өнер байқауында дипломмен марапатталды (Мәскеу). 1965 жылы — Орта Азия және Қазақстан графика көрмесінде I дәрежелі дипломға ие болды (Ташкент). 1970 жылы — "Жазушы" баспасының бас суретшісі. 1972 жылы — Шығармашшық топтың есеп көрмесіне қатысушы (Паланга). 1974 жылы — Қазақстан Суретшілер одағынын мүшесі. 1978 жылы — "Жалын" баспасының бас суретшісі. 1978 жылы — Орта Азия республикалары мен Қазақстан республикааралық байқауында (Ашхабад). III дәрежелі диплом алған. 1988 жылы — "Қазақстанның кітап графикасы және плакаты"көрмесіне қатысқан (Ташкент). 1990 жылы — "Санат" баспасының бас суретшісі қызметін атқарды.
Дереккөздер
Санат: Журналистика
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Гарван (Португалия)
Гарван (Португалия) (Garvão) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Орике муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1251 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42,51 км² шамасында. Халық тығыздығы — 20 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бежа округінің елді мекендері
Нгарка-Монгота-Яха
Нгарка-Монгота-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Малыгина бұғазы орналасқан. Өзен ұзындығы 47 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь кірмесі су алабының батыс бөлігіндегі өзендер. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
NGC 4373
NGC 4373 — Центавр шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика.
Паршал
Паршал (Parchal) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лагоа муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 378 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,5 км² шамасында. Халық тығыздығы — 750,7 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Франциск Ассизский.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Фару округінің елді мекендері
NGC 4373
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 8 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4373 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40498, ESO 322-6, MCG -6-27-25, AM 1222-392, DCL 38.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Нгарка-Монгота-Яха
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Иммуноэлектронды зерттеу
Иммуноэлектронды зерттеу — вирустарды зерттеу әдісі. Электрон микроскопының көмегімен антиген-антидене комплексін табу. Оларды көрнекті ету үшін ауыр металл тұздарын қолданады. Бұл тұздар объектінің гидрофилдік жерлеріне өтіп, ондағы су молекулаларының орнын алады. Осының нәтижесінде электрон тығыздығы ұлғайған объект микроскопта жақсы көрінетін болады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Майкл Бубле
Майкл Стивен Бубле (Michael Steven Bublé;, Бёрнаби, Британ Колумбиясы) — дәстүрлі эстрада мақамда жұмыс жасаушы әнші-крунер. Great American Songbook репертуарының жүргізүші атқарушысы. Көптеген сыйлықтардың иеленушісі (Grammy и Juno Awards). Тек АҚШ-тың абжауқын табысына ғана жетіп, 2003 жылы оның аттас альбомы Ливанның, Ұлыбританияның және өз отанының 10 үздік альбомдар қатарына кірді. АҚШ-та ең улкен сұранысқа 2005 жылы шыққан «It’s Time» атты альбомы ие болды. Оның 30 миллионнан астам альбомдары сатылды.
Майкл Бубле кішкентайынан атасының джаз жанрында жазылған өлендерін көп тындаған және оның қазіргі өлеңге деген талғамына осы әсер еткенін айтып өтті. Ол үш альбом жазды, солардың бірін атасына сыйлық ретінде арнаған. Бубле 2000 жылы Here's to Life фильміне екі өлен жазғаны үшін Genie Award екі жүлдесін алды. Оның бірінші теледидарлық жұмысы- «Big Band Boom!» деректі фильмі үшін 1997 жылы Bravo! ұтысына ие болды.
2011 жылдың 31 наурызында Майкл Бубле Аргентиналық әнші, актриса, модель - Луисана Лопилатоға үйленді. Луисана Майклдың Haven’t Met You Yet клипында түскен. Қазіргі кезде олардың Ноа Бубле атты ұлдары бар. Ол 2013 жылдың 27 тамызында дүние есігін ашты. Майкл Бубле бұрында Дебби Тимус және британдық Эмили Блант атты актрисалармен кездескен.
Мухамет
Мухамет — Башқұртстанның Белорет ауданындағы ауыл, Әбзак ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 298 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Яркасармикъяха
Яркасармикъяха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ПУР/389/94/205 орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Плуега-Геран
Плуега-Геран (Plouégat-Guérand) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Финистер департаментінде орналасқан. Морле округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,29 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 29182, пошта индексі — 29620.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1070 адамды құрады. Халық тығыздығы — 61,89 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финистер департаментінің коммуналары
Аун Сан Су Чжи
Аун Сан Су Чжи (အောင်ဆန်းစုကြည် ; 19 маусым 1945 жылы) — мьянмалық саясаткер, Мьянманың әскери хунтасына қарсы опппозициялық «Демократия үшін ұлттық лига» партиясының жетекшісі, 1991 жылғы Бейбітшілік саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. Президент Кеңсесінің үшін, электр энергиясы және энергияның үшін, және білім. 2012-2016 жж. Кэхму қалашығының өкілі, Өкілдер палатасына сайланды.
Қазіргі Мьянма елінің әкесі Аун Санның және Хин Цзидің кіші қызы Аун Сан Су Чи Британдық Бирманың Рангун қаласында дүниеге келген. 1964 жылы Дели университетін және 1968 жылы Оксфорд университетін бітіргеннен кейін БҰҰ-да үш жыл жұмыс істеді. Ол 1972 жылы Майкл Ариске үйленді, онымен бірге екі баласы болды.
Аун Сан Су Чжи 1988 жылғы 8 тамыздағы 8888 көтерілісінде танымал болып, әскери хунтаны сынаған бірнеше отставкадағы армия шенеуніктерінің көмегімен жаңадан құрған ҰЛТ Бас хатшысы болды. 1990 жылғы сайлауда NLD Парламенттегі орындардың 81% иеленді, бірақ әскери үкімет (Мемлекеттік Бейбітшілік және Даму Кеңесі- SPDC) билікті тапсырудан бас тартты, нәтижесінде халықаралық наразылық туды, нәтижелер жойылды. Ол сайлауға дейін қамауға алынды және әлемдегі ең танымал саяси тұтқындардың бірі бола отырып, 1989 жылдан 2010 жылға дейінгі 21 жылдың 15-інде үй қамағында болды. 1999 жылы Time журналы оны «Ганди балаларының» бірі және зорлық-зомбылықтың рухани мұрагері деп атады. Ол 2003 жылы Депайин қырғынында NLD-мен байланысты кем дегенде 70 адам өлтірілген кезде қастандықтан аман қалды.
2021 жылдың 1 ақпанында Аун Сан Су Чи 2021 жылғы қарашада Мьянмадағы жалпыұлттық сайлау нәтижелерін NLD жеңіп алған, жалған деп жариялағаннан кейін, 2021 Мьянмадағы мемлекеттік төңкеріс кезінде тұтқындалып, қызметінен босатылды. Төңкеріс бүкіл елде наразылық тудырды.
Атауы
Аун Сан Су Чжи басқа біреудің аттары сияқты, Тек, ата-тек, әулет есім, бірақ оның туған үш туысынан: әкесі Аун Сан, әкесінің әйелі «Суудан» және анасы Хин Кйден «Кие» дегеннен шыққан. Бирмандық оны Доу Аун Сан Су Чжи деп атайды. До, «тайпасы» дегенді білдіретін, оның есімінің бір бөлігі емес, бірақ «Мадам» деп аталатын кез келген аға және беделді әйел үшін құрмет. Бирмандық кейде оны Да Суу немесе Ама Су («Ана Суу») деп атайды.
Өмірбаяны
Аун Сан Су Чжи 1945 жылдың 21 маусым күні Британиялық Бирманың астанасы Рангун қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Аун Сан, Мьянманың Қарулы күштерінің негізін қалаушысы, 1947 жылы Мьянманың тәуелсіздігі жөніндегі келіссөздердің мүшесі, Мьянманың Халық Қаһарманы. Аун Сан және бірнеше үкімет мүшелері 1947 жылдың 19 маусым күні белгісіз біреулердің қолынан қаза тапты. Аун Сан Су Чжи анасы әйгілі саясаткер Кхин Чжидің қолында тәрбиеленді.
1960 жылы Кхин Чжи Мьянманың Үндістандағы елшісі болып тағайындалды. Су Чжи оқуын Нью-Делиде жалғастырды. 1969 жылы Аун Сан Су Чжи Оксфорд университетінің Санкт-Хью колледжін философия, экономика және саясаттану салаларының бакалавр дәрежесімен тәмәмдады. Университетті бітіргеннен кейін Су Чжи Нью-Йоркте 3 жыл өмір сүріп, БҰҰ жұмыс істеді. 1972 жылы Аун Сан Су Чжи әйгілі шығыстанушы-тибетолог Михаэль Эйриске тұрмысқа шығады. Олардың отбасында Александр және Ким есімді екі ұл бала дүниеге келді.
1988 жылы Су Чжи хәл үстінде жатқан анасына жәрдемдесу үшін Мьянмаға оралады. Уақыт өте келе ол Мьянмада демократиялық қозғалыс бастап, Мьянмада демократияның сақталуын талап етеді. 1997 жылы Михаель Эйристе қатерлі ісік табылады. Алайда, Мьянма билігі сырқат Эйриске мемлекет төңірегіне кіруге тыйым салып, Аун Сан Су Чжиге күйеуімен көрісу үшін Мьянмадан кетуді ұсынады. Бірақтан, ол Мьянмадан кетсе биліктегі әскерилер оны қайтадан елге кірбізбейтінін түсініп, бұл ұсыныстан бас тартады.
Арис 1999 жылы 27 наурызда 53 жасында қайтыс болды. 1989 жылдан бастап, оның әйелі бірінші рет үй қамауында болғанда, ол тек бес рет көрді, оның соңы 1995 жылы Рождество үшін болған еді. Ол сондай-ақ балаларынан бөлек, Біріккен Корольдікте тұратын, бірақ 2011 жылдан бастап, олар Бирмада болды.
2008 жылдың 2 мамырында, Наргис циклоны Бирма соқтығысқаннан кейін, Аун Сан Су Чжи сарқырама көлінің бунгало төбесінен және электр энергиясынан айырылды, ал циклон Ирравади шатқалындағы барлық ауылдарды да қалдырды. Үйді жөндеу және жөндеу жоспарлары 2009 жылдың тамызында жарияланды. Су Чжи 2010 жылғы 13 қарашада үй қамауынан босатылды.
Саяси мансабы
1988 жылы ұзақ уақыт бойы елді басқарып келген генерал Не Вин отставкаға кетті. 1988 жылдың 8 тамызында бүкіл мемлекет аумағында демократия мен саяси өзгерістерді талап еткен наразы халық ереуілдерге шықты. Сол жылдың 26 тамызында Аун Сан Су Чжи Янгондағы Шведагон ғибадатханасына жиналған жарты миллион адам алдында сөз сөйлеп, демократиялық биліктің орнауын талап етті. Бірақтан, тарихқа "8888 көтерілісі" атпен енген толқу әскерилер күшімен аяусыз басылды. Махатма Ганди мен Мартин Лютер Кингтің “Күш қолданбай қарсыласу” идеялары мен буддизмнің дәстүрлі оқуларына сүйене отырып, Аун Сан Су Чжи елді демократизациялау ісімен айналысып, «Демократия үшін ұлттық лига» саяси партиясын құрады. Билікке жаңадан келген әскерилер Су Чжиді үй қамаққа алып, оған елден кетуді ұсынады. Бірақ Аун Сан Су Чжи келіспей, туған Бирмасында қалады.
1990 жылғы сайлау
1990 жылы парламенттік сайлауда Су Чжи бастаған «Демократия үшін ұлттық лига» партиясы 59% дауыс жинап, парламенттегі мандаттар санының 80% иеленіп, жеіңіске жеткен болатын. Бірақтан, әскери хунта сайлау нәтижелерін жарамсыз деп танып, Аун Сан Су Чжиді үй қамауынан босатпады. Сол жылы ол Еуропарламент тағайындаған Сахаров сыйлығын жеңіп, бір жылдан кейін Нобель сыйлығының лауреаты атанды.
1996 жылғы шабуыл
1996 жылы 9 қарашада Ян Сан Су Чжи Демократияның ұлттық лигасының басқа көшбасшыларымен бірге жүріп жатқан конвой Янгонда шабуылға ұшырады. Партия жетекшілерінің машиналарын темір тізбектерімен, клубтарымен және тастармен қаруланған 200-ге жуық адам жарып жіберді. Шабуылдаушылар әскери үкімет тарапынан төленген нұсқасы бар. «Демократияның ұлттық лигасы» полицияға ресми шағым түсірді, тергеу басталды, бұл ештеңеге алып келмеді.
Үй қамақ
Аун Сан Су Чжи әртүрлі себептер бойынша үй қамауында 15 жыл өткізген. Үй қамақ кезінде оған шетелдік қонақтар мен артынан ерген мүдделестерімен кездесуге тыйым салынды. 1994 жылы Су Чжи сол кездегі Мьянма басшысы Тан Шве генералымен кездесу өткізді. Әлемнің көптеген халықтары мен саясаткерлері Мьянма билігінен Аун Сан Су Чжи мен 2100-ге жуық саяси тұтқындарды босатуды талап етеді. Тек 2010 жылдың 12 қараша күні Мьянма билігі әйгілі саясаткер, оппозиционер және Нобель сыйлығының лауреаты Аун Сан Су Чжиді үй қамақтан босатады. 2009 жылдың 3 шілдесінде БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мун демократиялық реформаларды іске асыру жіне оппозиционерлерді қамаудан босату жөнінде Мьянма билігімен талқылау үшін ресми сапармен Мьянмаға келеді. Бірақтан, әскери хунта Пан Ги Мунге Су Чжимен кездесуге рұқсат бермейді. 2012 жылы Мьянмадағы кезекті ресми іс сапары кезінде Пан Ги Мун сол кезде жаңа құрылған Мьянма парламентінің өкілі Аун Сан Су Чжимен кездесіп, оны "әлемдегі үміттің символы" деп атады.
БАҚ-қа Аун Сан Су Чжи-ге барудан тыйым салынды. Дегенмен, үкімет өкілдері оған кездесті. Мәселен, 1994 жылдың 26 қыркүйегінде ол әскери хунта төрайымы генерал Тан Шве мен кездесті. Бірнеше рет қамауға алу кезінде Аун Сан Су Чжидің денсаулығы нашарлап, нәтижесінде ауруханаға жатқызылды.
Мьянма үкіметі Аун Сан Су Чжиді үй қамауында ұстады, себебі ол оны «қоғамның бейбітшілік пен тұрақтылығын бұзуға қабілетті адам» деп санаған. 1975 жылғы Мемлекеттік қорғау туралы актінің баптарының бірі Аун Сан Су Чжиге қарсы қолданылды, бұл билікке азаматтарды 5 жылға дейін сот шешімі болмай, бас бостандығынан айыру құқығын береді. Аун Сан Су Чжи үнемі қамауда ұстауға тырысты, көптеген ұлттар мен саясаткерлер оның босатылуына және елдегі 2100 басқа тұтқынның босатылуына қолдау көрсетті. 2010 жылғы 12 қарашада Хунта партиясы құрған Бірлік пен даму одағының 20 жылында алғашқы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін бір күннің ішінде үкімет Aung San Suu Kyi босатуға келісті.
2007 жылғы Қарсы наразылық акциялары
Буддизм монахтарының жетекшілігіндегі наразылықтар 2007 жылғы 19 тамызда отын бағасының көтерілуінен кейін басталды және әскери күштердің қысымына қарамастан, күн сайын жалғасты.
2007 жылдың 22 қыркүйегінде, үй қамауында болғанымен, Аун Сан Су Чжи адам құқығын қолдау үшін жүріп бара жатқан буддист монахтардың баталарын қабылдап алу үшін Янгондағы өз резиденциясының қақпасына қысқа шықты. Хабарламада айтылғандай, ол келесі күні Индеин түрмесінде (ол 2003 жылы ұсталды), алайда БҰҰ-ның өкілі Ибрагим Гамбаримен 30 маусымда және 2 қазанда Рангунь үйінің жанында үйге қамауда болғанын анықтады.
БҰҰ қатысуы
БҰҰ хунта мен Аун Сан Су Чжи арасында диалог орнатуға тырысты. 2002 жылдың 6 мамырында БҰҰ өткізген құпия келіссөздерден кейін үкімет Аун Сан Су Чжиді босатты және үкіметтің өкілі еркін деп мәлімдеді, өйткені олар бір-біріне сенім арта алады. Аун Сан Су Чжи ел үшін жаңа таңертең жариялады. Алайда, 2003 жылы 30 мамырда, 1996 жылы болған шабуылға ұқсаған оқиғада мемлекет тарапынан демеушілік көрсеткен топ адам Сикаен қаласындағы Депайин қаласына жақын оппозиционерлердің керуеніне шабуыл жасап, көптеген жақтастарын жарақаттады және өлтірді. Аун Сан Су Чжи жүргізушінің көмегі арқылы оқиға орнынан қашып кетті, бірақ біраз уақыттан кейін тұтқындалды. Үкімет Янгонда әйелді саяси тәртіпсіздіктерден қорғау үшін жасалғанын айтқан. Гистерэктомиядан кейін үкімет оны қайтадан үйде қамауға алды.
Кейінірек, 2006 жылы БҰҰ Бас хатшысының орынбасары Ибрагим Гамбар Аун Сан Су Чжи мен кездесті. 2007 жылғы 2 қазанда Гамбари Аун Сан Су Чжи мен генерал Тан Шве мен келіссөзге қайтып келді, ол жоғарғы басшылықтың басқа мүшелерімен бірге оны Нейпьидо қаласында қабылдады. Мемлекеттік теледидар Аун Сан Су Чжи мен Гамбариді көрсетті және екі рет кездестіргенін мәлімдеді. Өткен 4 жылда БАҚ-та алғаш рет Аун Сан Су Чжи болды.
2007 жылғы 18 қаңтарда Мьянмадағы «Жаңа әлем» мемлекеттік басылымы Нэнси Нобель Бейбітшілік сыйлығынан қаражат пайдаланған кезде салық төлеуден жалтарғаны үшін айыптады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі кейін ҚХР қатаң қарсылықтарынан кейін айыпталып, Бирмадағы әскери хунтаны халықаралық қауіпсіздікке қауіп төндіретін американдық қарарды қабылдамады.