cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жақ (қару)
Қазақ садағы
thumb|right|200px|Қазақ жақтарының түрлері. Қазақ садағы негiзгi екi функционалды бөлiктен тұрады: серпiндi етiп бірнеше материалдардан жасалған, негiзгi ату функциясын атқаратын бөлiгi – адырна, оған керiлген, оқты тiреп қоятын жiбi – кiрiс. Жақтың негізгі ату қызметін атқаратын бөлігі болғандықтан, адырна атауы кей-де жақтың өзінің атауы ретінде де қолданылды. Адырнаның негiзi ағаштан жасалды да, иiндерiнің үстiнен тарамыс тартылып, iшкi жағына мүйiз салынып, алдыңғы бетi тоз-бен қапталып, үстiнен шырышпен боялды. Фольклорлық деректерде кездесетін қайың садақ, қарағай садақ, үйеңкі садақ атаулары қазақтардың жақты жасауда қандай ағаш түрлерін қолданғанын көрсетеді. Ауыз әдебиетінде жақтың адырнасының қайың қабығымен (тозбен) қапталған, сарғайған түсіне байланысты сарыжа, сар садақ атаулары да кездеседі. Адырнаның иiнiне әдетте таутекенiң мүйiздерi пайдаланылған. Адырна бөліктері мен олардың бөлшектері желiммен жапсырылып, негiзгi бөлiктерiнiң қосылған жерлерi – буыны ажырамас үшiн, тарамыспен, қайыспен мықтап буылды. Сондықтан жақ жасаудың бұл технологиялық процесін дәстүрлі терминологияда садақ буу деп атайды. Жақтың кірісі жібек жіптен, малдың шегінен немесе тарамыстан өріліп жасалды.
Қазақтар жақты өздері де жасаған, басқа халықтардан да (Қытайдан, Орта Азиядан және т.б.) сатып алып отырған. Орта ғасырларда Бұқарада жасалған жақтар бүкіл Шығыста өте жоғары бағаланды. Қазақтар бұл жақтарды бұхаржа, бұқаржай деп атайды. Жақсы жақтың құны бұрынғы кездерде қаншалықты қымбат тұрғанын батырлар жырларында кездесетін "адырнасын атқа алған", "алты атқа алған адырна", "он атқа алған бұхаржа" сөз тіркестерінен байқауға болады.
Жақтың белгілік функциялары
Жақ пен оқтың аңшылықта және әскери әрекеттердегі атқарған маңызды қызметі олардың байырғы және ортағасырлық көшпелілер мәдениетінде жоғары биліктің, магиялық ғұрыптардың және діни салттардың атрибуттары мен символы ретіндегі белгілік функциясының дамуына негіз болды.
Жақтың ғұрыптарда пайдаланылуы
Дәстүрлi мәдениетте қалыптасқан магиялық ғұрыптарда, өмiр циклы ырымдарында да жақ ғұрып құралы ретiнде қолданылды. Орта ғасырларда оғыздарда, беріде қазақтарда садақпен атылған оқтың түскен жерiне жас жұбайлардың отауын құратын, яғни қарудың әрекетi арқылы отаудың құтты орны анықталған. Түркi халықтарында жақ пен оқтың бейнемоделiн магиялық қорғаушы зат ретiнде ұл баланың бесiгiне және киiмiне таққан. Фольклорлық деректерде аспанға жақпен оқ ату арқылы адамның кiнәсiн анықтау және жазалау салты жиi айтылады. Бұл салт бойынша адамның адалдығын тексеру мақсатымен оған аспанға жақпен оқ атқызады, егер адам өтiрiк айтқан болса оқ оның төбесiне түседi деп сенген, егер оқ оның жанына түссе онда оның адалдығының дәлелi деп санаған. Жақпен оқ ату арқылы адамның кiнасын анықтау ырымы қару жанды зат ретiнде өзi әрекет етедi және қарудың әрекетiн құдайлар, рухтар басқарады деген көне нанымға негiзделген.
Әдебиеттер
Санат:Қарулар Санат:Қазақ салт-дәстүрлері Санат:Ғұрыптар
Вальсаваранш
Вальсаваранш (Valsavarenche) — Италиядағы коммуна, Валле-д’Аоста әкімшілік аймағында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 180 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 1 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 139 км² шамасында. Пошта индексі — 11010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валле-д’Аоста елді мекендері
Еррен
Еррен (Herrin) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Лилль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,17 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59304, пошта индексі — 59147.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 409 адамды құрады. Халық тығыздығы — 188,48 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Усковка
Усковка — Ресейдегі өзен. Новосибирск облысы, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Обь өзенінің сол жағалауынан 2733 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Новосибирск су торабынан Иняи және Томь өзендерін қоспағанда Чулым өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Уэльт (қыстау)
Уэльт — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы қыстау.
Қоңыртерек ауылынан солтүстік-батысқа қарай 7 шақырым қашықтықта орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары
Таловая (Осиновка тармағы)
Таловая — Ресейдегі өзен. Воронеж облысы,Тамбов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Осиновка өзенінің оң жағалауынан 6,2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Уюлга
Уюлга — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Оренбург облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/1804/177/475/440 орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Брем (Рейнланд-Пфальц)
Брем (Bremm) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Кохем-Целль ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 833 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Жер аумағы - 9,12 км2. Ресми коды - 07 1 35 012
Сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц қалалары
Ерни (Мозель)
Ерни (Herny) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мозель департаментінде орналасқан. Буле-Мозель округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,64 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 467 адамды құрады. Халық тығыздығы — 48,44 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мозель департаментінің коммуналары
Алваренга (Лозада)
Алваренга (Лозада) (Alvarenga (Lousada)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 439 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,91 км² шамасында. Халық тығыздығы — 229,8 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Грисен
Грисен (Grisén) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Сарагоса провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Рибера-Альта-дель-Эбро ауданында (комарка) орналасқан.
NGC 1005
NGC 1005 — Персей шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Грисен
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 554 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.71 км² шамасында.
NGC 1005
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Грисен
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сарагоса елді мекендері
NGC 1005
Ашылуы
Бұл нысанды 1871 жылы 9 желтоқсанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 1005 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10062, MCG 7-6-52, ZWG 539,71.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз)
Хасброук Хэйтс (Нью-Джерси)
Хасброук Хэйтс (Hasbrouck Heights) — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 11842 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.9 км² шамасында. FIPS коды — 34-30420.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Помкэтыль-Кы
Помкэтыль-Кы — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Часелька өзенінің сол жағалауынан 46 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 55 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Таз өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері
Хабиболла (қыстау)
Хабиболла — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы қыстау.
Қосдәулет құмының оңтүстік-шығысында орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары
Құс сапты аяқ
Құс сапты аяқ - бүркітке жем беретін ыдыс.
Бүркітті семірту, түлекке отырғызу үшін оған етті жұлғызып жегізбей, турап құс сапты аяққа салып береді. Құс сапты аяқты қайың безінен, аршадан жасайды. Әдетте оның сыртқы түрі қысқа сапты ожау іспеттес, ішкі қуысы сопақша, сабында бүлдіргесі болады.
Дереккөздер
Санат:Ыдыстар
Табышкак
Табышкак – алтай фольклорының жанры, жұмбақ (алтай тілінің диалектілерінде тавыскак, таптырғыш, табысқа). Мысалдар: Барза, барза-учы йок, Кессе, кессе-каны йок (Жер) Иапаштың эжигинде Иапаш келин отурд (Сырға)
Шалқанду халқының жұмбақтары (өз атауында: Шалғануғ қалықтыҥ таптырғыштары )
Қазақша: Сары биенің жатқан жеріне шөп(өлең) өспес.
От орны
Шалқандуша: Сары бейниҥ jаткан jерине öлöн öспöс.
От ооры
IC 1873-2
IC 1873-2 — Кит шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: MCG 1-8-39, ZWG 415.57, VV 383.
Сыртқы сілтемелер
IC 1873,02 Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Сәрсенбі
Сәрсенбі - сейсенбі мен бейсенбі аралығындағы апта күні. ISO 8601 халықаралық стандартына сәйкес, сәрсенбі - аптаның үшінші күні. Кейбір дәстүрлерде (аврамм діндерінде) сәрсенбі аптаның төртінші күні болып табылады. Мысалға: португал тілінде quarta-feira сөзі «төртінші күн», парсы тілінде چهارشنبه сөзі «төртінші күн» мағынасын білдіреді. Сәрсенбі грек тілінде Τετάρτη жай ғана «төртінші» дегенді білдіреді. Араб тілінде де ((أربعا), еврей тілінде де (רביעי) сол мағынаны білдіреді. Армян тілінде (Չորեքշաբթի — чорекшабти́), грузин тілінде (ოთხშაბათი — отхшабати) и тәжікше (чоршанбе), барша тілде бұл сөз «сенбіден санағанда төртінші күн» аудармасын береді. Бірақ, эстонша сәрсенбі атауы kolmapäev — «үшінші күн» мағынасын білдіреді. Қытай тілінің солтүстік диалектісінде 星期三 (xīngqīsān), «үш күн» мағынасын білдіреді.
Ежелгі Римде бұл күн Меркурийдің құрметіне арналған. Римде жеті күндік апта ІІ жүзжылдықтың соңы - ІІІ жүзжылдықтдың басында үстемдік құра бастады.
Төртінші күн, «сәрсенбі» Жаратушының әлемді жаратқан күні, аспан шырақтарының пайда болған күні есебінде түсіндіріледі (Микеланджело, 1511 ж.).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апта күндері
Пыстрен (Стара Загора облысы)
Пыстрен (Пъстрен) — Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Опан қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 261 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6075. Телефон коды — 04106. ЕКАТТЕ коды — 59166.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Стара Загора облысының елді мекендері
Гландорф
Гландорф (Glandorf) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Оснабрюк ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 7 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Ескі абзан
Ескі абзан — Башқұртстанның Благовар ауданындағы ауыл, Кучербаев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 324 адамды құрады. Пошта индексі — 452744, ОКАТО коды — 80214822007.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Пурвис (Миссисипи)
Пурвис (Purvis) — Миссисипи штатының Ламар (Lamar) округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссисипи қалалары
Карире
Карире (Cariré) — Бразилиядағы муниципалитет, Сеара штатында орналасқан. Солтүстік-шығыс Сеара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Собрал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19260 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 756,893 км² шамасында. Халық тығыздығы — 25,4 адам/км².
Санат:Сеара елді мекендері
NGC 4869
NGC 4869 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4869 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44587, MCG 5-31-65, ZWG 160.225, DRCG 27-105.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Фисбек
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9327 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 84,06 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 4 60 010. Қаланың басшысы — Хайнер Тёльке.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 13 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Синъя Яманака
— жапондық ғалым, Киото университеті Жетілдірілген медицина ғылымдарының институтының (Institute for Frontier Medical Sciences) профессоры, Киото университетінің IPS-жасушаны зерттеу және қолдану орталығының директоры (Center for iPS Cell Research and Application (CiRA)), Жүрек-қан тамырлары аурулары Глэдстоун институтының жетекші зерттеуші (J. David Gladstone Institutes), Сан-Франциско. 2012 жылғы Физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты.
Сілтемелер
Санат:Жапония дәрігерлері Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (Жапония) Санат:Халықаралық Гайрднер сыйлығының иегерлері Санат:Жапония Ғылым академиясының мүшелері Санат:4 қыркүйекте туғандар Санат:1962 жылы туғандар
Шағыл терек (қыстау)
Шағыл терек — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы қыстау.
Қоңыртерек ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 11 шақырым қашықтықта орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары
Оскеола (Айова)
Оскеола (Osceola) — Айова штатының Кларкe округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 15.6 км². FIPS коды — 19-59835.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 4659 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Кларкe округы (Айова)
Үлкен Атьма
Үлкен Атьма — Ресейдегі өзен. Мордовия Республикасы, Нижегород облысы, Чуваш Республикасы, Пензен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Инсар өзенінің сол жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 50 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Алатырь өзенінің бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ченато-Сотто
Ченато-Сотто (Cenate Sotto) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Бергамо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2665 адамды құрайды. Халық тығыздығы 666 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 4 км² шамасында. Пошта индексі — 24069.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Субстраттық фосфорлану
Субстраттық фосфорлану – жоғары энергиялы аралық өнімнен фосфаттың (РО3) АДФ немесе ЖІӨ-ге тікелей ауысуы арқылы АТФ немесе ГТФ синтезі үшін барлық тірі организмдерге тән реакция. Тірі жасушалардағы органикалық қосылыстардың тотығуы кезінде бейорганикалық фосфат органикалық заттарға ауысып, энергияға бай молекулалар түзеді, одан АДФ немесе ЖҰӨ-ге ауысады. Бұл жағдайда тасымалдау тек жеткілікті жоғары топтық тасымалдау потенциалы бар молекулалардан болуы мүмкін. Энергия конъюгациясы есебінен АТФ және Fn -ден АТФ синтезін қамтамасыз ету үшін мұндай молекулалардың химиялық байланыстарының гидролизінің энергиясы АТФ гидролизінің энергиясынан жоғары болуы керек. Топтық тасымалдау потенциалы жоғары мұндай молекулаларға фосфоэнолпируват, 1,3-бисфосфоглицерат, А коферментінің ацил туындылары және креатинфосфат жатады.
Механизм
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e4/Substrate-level_phosphorylation_generating_ATP.svg/220px-Substrate-level_phosphorylation_generating_ATP.svg.png|нобай| Субстраттың фосфорлануының жалпыланған реакциясы Аралық фосфорланғаннан кейін оның фосфаттық тобы (бейорганикалық фосфат ) АДФ-ға ауысады. Аралық заттың топтық тасымалдау потенциалы АТФ-тен жоғары болғандықтан, реакция бір бағытта жүреді.
Субстраттың фосфорлануы көбінесе алдын ала тотығу сатысынан тұрады. Егер альдегид тобын карбоксил тобына дейін тотықтырса, бұл процесте бөлінген энергия фосфат тобын карбоксил тобымен эфирлеуге жұмсалады. Нәтиже – фосфоангидрид, топтық тасымалдау потенциалы жоғары қосылыс. Баламалы түрде кето тобы бар молекуланы тотықтыруға болады (пируват және оның тотығу декарбоксилдеуі ). Бұл жағдайда тотығу энергиясы А коферментімен тиоэфирлік байланыс түзу арқылы сақталады. Фосфаттық топпен трансэтерификациядан кейін субстратты фосфорлану үшін қолданылатын жеткілікті жоғары топтық тасымалдау потенциалы бар фосфоқосылыс түзіледі.
Мағынасы
Субстратты фосфорлану тыныс алу тізбегі үшін электронды акцепторлардың болуына қарамастан, яғни оттегі болмаған кезде АТФ-ны тез қалпына келтіруге қызмет етеді. Эритроциттердегі адамдарда аэробты тыныс алу мүлдем жоқ және барлық энергия тек гликолиздің субстратты фосфорлануынан пайда болады. Оттегінің жетіспеушілігімен бұлшықеттер дәл осы жолмен немесе креатинфосфат арқылы энергия алады.
Сондай-ақ, субстраттың фосфорлануы тотықтырғыш заттардың энергиясын толық пайдалануға ықпал етеді. Онсыз энергияның бір бөлігі жай жоғалып, жылуға айналады. .
Әдебиет
Санат:Биологиялық процестер
Вальтурнанш
Вальтурнанш (Valtournenche) — Италиядағы коммуна, Валле-д’Аоста әкімшілік аймағында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2211 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 19 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 115 км² шамасында. Пошта индексі — 11028.
Елді мекеннің қамқоршысы — Антоний Ұлы.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валле-д’Аоста елді мекендері
Қасқыр ұлыған түнде (әңгіме)
«Қасқыр ұлыған түнде» — Оралхан Бөкей жазған әңгіме. Жазушы бұл шығармасында осы заманғы ғылым мен техника табыстары, жетістіктері емес, сол жетістіктердің көлеңкесінде қалған жадау тіршілік кешкен қазақ ауылдары, ондағы адамдар тағдырын көрсетеді. Шағын әңгіменің кейіпкері Арайдың өз ауылының мүшкіл халін айта келіп: «... Бірақ сіздер мұндай ауылды менсінбей, тура, түзу де, жайлы тегіс жолмен үлгілі селоға тартасыздар, тек сондай тамашаны ғана көріп жазасыздар», - деуі сол кезде ешкім айта алмайтын әлеуметтік шындық екені даусыз.
Автор шығармасында реалистікте, романтикалықта, сипат көптеп кездеседі. Жазушы өзінің көптеген туындыларында өмір шындығын, обьективті жақтарын саралай отырып, өзі қалаған рухани-адамгершілік идеалды шығармаларына арқау етеді. Жазушы шығармаларының қосжелілігінде дау жоқ. Оның шығармаларында романтикалық бейнелеу мен реалистік бейнелеу бір-бірене қарама-қарсы қойылмағаны оның басты ерекшелігі болып табылады.
Қысқаша мазмұны
Арнайы тапсырмамен қызметтік сапарға аттанған жас журналист жігіт (автор) жолда Арай есімді қызбен танысады. Екеуінің ортақ әңгімелері туындап, жақсы таныс болып алады. Қыз жолдан, қараңғы түнде иесіз даладан түсетіндіктен жігіт шығарып салайын деп қолқалайды. Дегенмен қыз қарсы болады. Екеуі межелі сәт туғанда қоштасып өз жолдарымен кетеді. Әйтсе де, келесі күні жылы шырайлы арумен жолығуды ойлап, жігіт қыз ауылына келеді. Сол түні қыздың қаза тапқанын және қасқыр талап кеткендігін естиді. Жігіт үшін әлемде адалдықтың нышаның бір-ақ сәтте қасқыр секілді жауыздар тырмалап тастайтындай көрінеді. Жігіт алғаш рет мақаласыз қалаға оралады.
Меша (өзен)
Меша — Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Куйбышев (Кама шығанағы) суқоймасының оң жағалауынан 11 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 204 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама аумағы Куйбышев суқоймасы Кама өзенінің сағасынан Шешма өзені және Еділ өзендерін қоспағанда, қала типті Камское Устьеауылына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Татарстан өзендері
КЕСАФА кубогы
КЕСАФА кубогы (ағыл. CESAFA Senior Challenge Cup, CESAFA Championschip) — КЕСАФА футбол ұйымына қарасты Орталық және Шығыс Африка футбол құрамалары арасында өтетін жыл сайынғы турнир. 1926 жылдан бері өткізіліп келеді. 1926-66 жылдары "Госсидж кубогы" деп, 1967-71 жылдары "КЕСАФА Челедж кубогы" деп, 1972 жылдан бері жәй ғана КЕСАФА кубогы деп аталып келеді.
Сілтемелер
Санат:КЕСАФА Санат:Футболдан Ұлттық құрамалар жарыстары Санат:КАФ турнирлері
Федосиха
Федосиха — Ресейдегі өзен. Новосибирск облысы, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чик өзенінің сол жағалауынан 80 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Новосибирск су торабынан Иняи және Томь өзендерін қоспағанда Чулым өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мезьер-сюр-Сен
Мезьер-сюр-Сен (Mézières-sur-Seine) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Ивелин департаментінде орналасқан. Мант-ла-Жоли округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,42 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 78402, пошта индексі — 78970.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3468 адамды құрады. Халық тығыздығы — 332,82 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ивелин департаментінің коммуналары
Куитман (Миссисипи)
Куитман (Quitman) — Миссисипи штатының Кларк (Кларкe) округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссисипи қалалары
NGC 1007
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 15 қаңтарда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 1007 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9967, MCG 0-7-59, ZWG 388,69.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Шектеу және қондыру
Шектеу және қондыру
Шектеу және қондыру-машина жасауда қандай да бір параметрдің сандық сипаттамасының өзінің номинал (есептелген) мәнінен ауытқу аралығы және машина бөлшектері қосылысының бір-бірімен салыстырғандағы орын ауыстыруын (аз не көп) анықтайтын сипаттама. Шектеу машина мен механизм бөлшектерінің геометриялық параметрлерінде (сызықтық және бұрыштық өлшемдері, пішіні), сондай-ақ механика, физика, химия, т.б. параметрлерде (мысалы, электрлік кедергі, қаттылық, заттағы химиялық элементтің %-дық үлесі, т.б.) көрсетіледі. Шектеу стандартта, техника шарттарда не бұйым сызбасында екі шекті өлшем (ең үлкен және ең кіші) түрінде көрсетіліп, осы екі шекті өлшемнің аралығында бұйымның нақты өлшемі жатады. Әдетте техникалық құжаттарда шекті өлшемдердің орнына бұйымның номинал өлшемі (бұйымның қолданылатын жерін ескере отырып, оның төзімділігін, қатаңдығын, т.б. қасиеттерін сынау кезінде тағайындалған) мен оның жоғары және төмен ауытқуы (бұйымның шекті өлшемдері мен номинал өлшемнің алгебралық айырмасына тең) алынады. Осыған орай тар мағынада шектеуді ең жоғары және ең төмен өлшемдердің (не жоғары және төмен ауытқулардың) айырымы түрінде де қарастыруға болады. Ауытқулардың таңбалары оң да, теріс те болуы мүмкін. Машина жасауда шектеу бұйым сапасы мен бөлшектердің (не тораптардың) өзара алмастырымдылығын қамтамасыз етеді. Іс жүзінде бұйымды өңдеу тәсілі, өңдеуге қажет құрал-жабдықтарды таңдап алу, бақылау әдісі, т.б. шектеуге байланысты болады. Машина бөлшектері бір-бірімен қозғалмалы не қозғалмайтын етіп бекітіледі. Екі бөлшектің қосылысында қамтушы (қапсырушы) бет (тесік деп аталады) пен қамтылушы (қапсырылушы) бет (білік деп аталады) қарастырылады. Қондыру осы екі беттің айырымы бойынша анықталады. Тесік мөлшері біліктің жуандығынан артып кетсе, онда бұл айырым саңылау деп, ал керісінше, біліктің жуандығы тесік мөлшерінен үлкен болса, онда бұл айырым керілу деп аталады. Қондырудың қозғалмайтын, қозғалмалы және ауыспалы 3 түрі бар. Қозғалмайтын қондыру ыстықтай престі, жеңіл престі болып ажыратылады. Престі қондыру күш шамасына қарай есептеледі. Қозғалмалы қондыру сырғымалы, қозғалыстық, жүрісті, жеңіл және кең жүрісті болады. Ауыспалы қондырудың тұйық, қатайтылған, кернелген, нығыздалған түрлері бар. Сызбаларда, техникалық құжаттарда, т.б. шектеу және қондыру цифр және әріптермен белгіленеді. Тесік пен біліктің дәлдік класы: 1, 2, 2а, 3, 3а, 4, 5, 6, 7, 8, 9 болып ажыратылады.
Автор
Санат:Механика Санат:Бөлшектер
Тюрке
Тюрке — Башқұртстанның Благовар ауданындағы ауыл, Кучербаев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 112 адамды құрады. Пошта индексі — 452744, ОКАТО коды — 80214822008.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Кариус
Кариус (Cariús) — Бразилиядағы муниципалитет, Сеара штатында орналасқан. Оңтүстік-орталық Сеара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Варзеа-Алегри экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 089 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1061,825 км² шамасында. Халық тығыздығы — 18,0 адам/км².
Санат:Сеара елді мекендері
Уязы (Дема тармағы)
Уязы — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Оренбург облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Дема өзенінің оң жағалауынан 363 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 82 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тарихи шындық
Тарихи шындықты бейнелеу
Тарихи шындыққа қоғамдық өмірдегі нақтылы құбылыстар, болған уақиғалар, өмір сүрген тұлғалар арқау болады. Тарихтың, халық өмірінің шынайы болмысын елестету арқылы өткеннің сипаты танылады. Алайда, әдеби шығармадағы тарихи шындық – көркемдік бейнелеу тәсілмен берілетін өмір шындығы, яғни, көркемдік шындық. Тарихи шығармада өмірде болған уақиғалармен қатар ойдан шығарылған жайлар аз болмайды, тарихи тұлғалармен бірге көркем қиялдан туған кейіпкерлер араласып жүреді. Мәселе шындап келгенде оқиғаның, кейіпкердің өмірде болған не болмағанында емес, шығарманың барлық мазмұны, оқиғалары, кейіпкерлері көркем ой көрігінен өтіп жиынтықталып, өзгеше бейнелілік сипат алып шығатындығында. Тарихи шығармада айтылмақ уақиғаның өзегі негізінен өмірде болған уақиғалардың аясында алынады, сондықтан жазушы маңызды тарихи жайларды, көптеген нақтылы деректерді анық білуі қажет. Ол қанша көркем суреттеулерге барса да тарихи шындықты аттап өтіп, бұрмалауға хақысы жоқ. Өткен дәуір қалай суреттелмесін, бәрібір сол кездің өз болмысын білдіруі керек,шындыққа сай нанымды шығуы тиіс. Бұл үшін тарихи дерек көздеріне сүйену шарт. Сонда ғана бұрынғы қоғам өмірі, халық тұрмысы өз қалпында сенімді бейнеленбек. Қоғамның даму процесі, саяси таптар мен топтар, кейіпкерлердің мінезі, іс-әрекеті өз уақытының қалпына орай алынуы керек. Осының бәрі суреткерлікпен жанды түрде көркем бейнеленіп берілсе, тарихи шындықтың әсері, оқырманға берер танымдық мәні арта түседі.
Шығармалар қатары
Тарихи шындықты әдебиетте көрсету әдістері, тәсілдері бірте-бірте қалыптасып, өрістеп келеді. Орыс әдебиетінде бұл саладағы шоқтығы биік шығармалар-А.С.Пушкиннің "Борис Бодунов" атты драмасы, ал көркем проза саласында Л.Толстойдың "Соғыс және бейбітшілік" атты роман эпопеясы. Қазақ әдебиетіндегі үздік тарихи туынды-М.Әуезовтың эпопеясы-"Абай жолы", І.Есенберлиннің "Көшпенділерін" де танымдық мәні үлкен әдеби туындылар қатарында атаған жөн. Тарихи жанр қазақ әдебиетінде соңғы кезеңдерде елеулі жетістіктерге жете алды дей аламыз.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Пыстрово (Стара Загора облысы)
Пыстрово (Пъстрово) — Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 79 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6233. Телефон коды — 041116. ЕКАТТЕ коды — 59170.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Стара Загора облысының елді мекендері
Тобанияз Әлниязұлы
Тобанияз Әлниязұлы (1875, бұрынғы Закаспий облысы Маңғышлақ у. Жетеней болысы – 9.10.1930, Алматы) – қоғам қайраткері. Діни мектепте бастауыш білім алған. 1915 ж. болыс басқарушысы болып сайланған. 1916 ж. патша жарлығына қарсы шыққаны үшін тұтқынға алынып, 1917 ж. патша өкіметі құлағаннан кейін абақтыдан босатылды. 1918 – 1923 ж. Адай уездік революциялық комитетінің төрағасы. Алашорда үкіметінің батыс бөлімшесінің жетекшілері – Халел және Жаїанша Досмұхамедовтермен тығыз байланыста болды. Жангелдин экспедициясына қолдау көрсетті. Қазақтар мен түрікмендердің достық қарым-қатынаста болуына күш салып, екі халық арасындағы келіспеушіліктерді бейбіт түрде шешуге қол жеткізді. Қылмыс жасағандарға құн төлету керектігін жақтап, мұны өзі басқарған уезде енгізбекші болды. Кеңестік билікке қарсы Қарақұм өңірінде жүріп жатқан қозғалысқа қолдау танытты. Билік орындарының нұсқауларында жергілікті халықтың тұрмыс-тіршілігіндегі, дініндегі ерекшеліктердің сақталуын талап етті. 1923 ж. Тобаниязға “ұлтшыл”, “діндар” деген айып тағылды. Соған орай ол уездік революциялық комитетінің төрағасы қызметінен босатылды. 1924 – 1928 ж. уездік салық инспекторы болып еңбек етті. 1929 ж. желтоқсанда тұтқынға алынып, ату жазасына кесілді. Тобанияз 1990 ж. 26 сәуірде Қазақ КСР-і Жоғарғы сотының шешімімен ақталды.
Глайхен (Гёттинген)
Глайхен (Гёттинген) (Gleichen (Landkreis Göttingen)) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Гёттинген ауданының құрамына енеді.
Тобанияз Әлниязұлы
Дереккөздер
Санат:Қоғам қайраткер
Глайхен (Гёттинген)
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 16 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Тоғызқұмалақтың ойын сандығы
Сандықтың сыртқы көрінісі
1.	Тоғызқұмалақ сандығы шахматтікі секілді екі қақпағы бар, әр қақпақтың қалыңдығы 5 см. Оның сырт жағы күршекпен бекітіліп қойылды. Осы ойын туралы 1-жазған кісі-
Николай Николаевич Пантусов деген адам (1906 жыл, Қазан). Оның ойын осы ғана деуі және бал ашатын құмалақпен екеуі бір деп айтуы қате. Бал құмалақ-41, бұл-162.
2.	«Тұздый» деген сөзге қарап, бұл ойынның ескі заманда болғанын байқауға болады. Қазіргі тілде «тұздый»- тұздыққа айналып кеткен. Орхон жазуларының мәліметтерінше,
бұдан 13 ғасыр бұрын біздің К, Ғ,Қ әріптерінің орнына И қолданылған екен.
Сандықтың ішкі құрылысы
Сандықтың ішін ашса, жан-жағы қақпаққа 4 жерден ғана тиіп тұрған дөңгелекке ұқсайды. Шет-шетінің бос жеріне әр түрлі балға, орақ, жұлдыз сияқты суреттер салуға болады.
Дөңгелектің шетін ала бірімен-бірінің арасы тең 18 шұңқыр болады, әрқайсысының тереңдігі-2 см, кеңдігі-5 см. Ол шұңқырларды отау дейді. 18 отаудың ортасын ала бірімен-бірінің
арасы 8 см 2 үлкен шұңқыр болады. Әрқайсысының кеңдігі 8 см, тереңдігі 2 см. Бұл шұңқырларды «Орда» немесе «Қазан» дейді. Айтылған 18 отаудың ішінде ойын басталмас
бөлінеді. Бір жаққа берілген ат екінші жақтың да аты болып саналады. Сөйтіп 9 отаудың ғана аты болады. Солдан оңға қарай 1-отауды «Құйрық» не болмаса «Арт» дейді. Себебі
Хаворс (Нью-Джерси)
Хаворс (Haworth) — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы.
Тоғызқұмалақтың ойын сандығы
Сандықтың ішкі құрылысы
ондай құмалақтар көпке дейін өзгермей, түгел қалып отырады.
Абыз (толғау)
Абыз - толғау - бұл күй ҚХАМ кітабында "Бақсы" күйі деп жазылған. "Абыз-толғау" күйін Базархан Қосбасаров "Қазақ аспапты  музыкасының антологиясы" күйтабағынан  қобызшы Дәулет Мықтыбаевтың орындауында жазып алған. Дәулет Мықтыбаев осы күйді "Абыз-толғау" деп орындап, тек қана "Толғау" немесе "Абыздың толғауы" деп айтпаған дейді шәкірті Ә.Жұмабекұлы. Бұдан шығаратын қорытынды: бұл күйді белгілі бір адамға теліп қою күмәнді. Сол себепті "Абыз - толғау " күйі жалпы  абыздар мен бақсылардың  ортақ сарыны. Күйдің мазмұны мен әуені "қорқыт" күйімен үндес. Мұның өзі қобыз дәстүрін жалғастырушы абыздар мен бақсылардың сарындары  әу баста Қорқыттан тарағандығынның айғағы.
Хаворс (Нью-Джерси)
Қала тұрғындарының саны 3382 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.1 км² шамасында. FIPS коды — 34-30540.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Тоғызқұмалақтың ойын сандығы
Сандықтың ішкі құрылысы
4-отау- «Жаман үй», өйткені қарсы жақтың адамы бұл жерден үнемі жеп отырады.
Абыз (толғау)
Дереккөздер
"Қазақ музыкасы" кітабы, Алматы 2005 жыл - 440 бет
Тоғызқұмалақтың ойын сандығы
Сандықтың ішкі құрылысы
5-отауды «Бел» дейді. Бұл екі орталық аса қауіпті емес.
Абыз (толғау)
Дереккөздер
Санат:Күйлер Санат:Қазақ музыкасы
Тоғызқұмалақтың ойын сандығы
Сандықтың ішкі құрылысы
6-отауды «Сары дала» деп атаған, себебі бұл жүріске де, тұздый алуға да ыңғайлы.
7-отау-«Қосан жылаған». Бұрынғы заманда Қосан деген ойыншыны тағы бір ойыншы дәл осы 7-отауда әлденеше рет тұздый отырғызыпты, соған ыза болып жылапты-мыс.
8-отауды «Көк мойын» дейді. Мұнда да көптен көп тұздый алынатын көрінеді және бұл жерге көп құмалақ жиналып қала береді.
9-отауды «Аққасқа» дейді. Себебі бұл шұңқырда құмалақ көп жиналады. Ойыншы бұл отаудан өз құмалағын шығарса-ақ қарсы  жақтың отауына түседі, бірденн оған аттап түсу
ойыншыға пайдалы болмайды. Өзін жауып кетіп барып жүрсе, әрине, тиімді болады.
Ойын ережелері
1.	Ойынды біріне-бірі қарсы отырып екі-ақ кісі ойнайды, кім бұрын жүретіндігін жеребеші шешеді.
2.	Аттардың жүрісі солдан оңға қарай басталады. Қай отаудан бастау ойыншының өз еркінде, бірақ алдыңғы 5 отаудан бірінен жүру міндетті.
3.	Ойыншы жүргенде сол отауда бір құмалағын тастап кетеді, қалған 8-ін отау басы сайын бірден салып отырып, жеткен жеріне дейін барады. Құмалақтың жетісіне қарай қарсы
жақтың отауына да салынады.
4.	Аша жүру, жаба жүру. Әр ойыншы жүргенде өз отауларындағы құмалақтар жұп болып қалуын көздеп, қарсы адамдікін тақ қылып кетуге тырысады. Бір жолда тақ қылып кетсе,
келер жолы оны өзі жұп қылып барып, жеп қоймақ ниетпен болады. Өзінің отауларын да жұп қылумен ол өзін-өзі қауыпсіздендіреді. Өйткені қарсы ойыншы жүрумен оның құмалағы
тақ болып қалады да, түк ала алмай кетеді. Басқалай айтылса, отауларындағы құмалақты жұпқа жеткізе жүру-жаба жүру, тақ қалдыра жүру-аша жүру деп аталады.
5.	Қарсы жақтың бір отауындағы бар құмалағын алып, жүріс жүрген адам соңғы құмалағын қарсы жақтың отауына салғанда, ондағы құмалақ саны 4,6,8,10 болса, қарсы жақтың
7.	Ойыншының өз жүрісінде өз құмалағы өзінің отауының бірінің санын 4-ке жеткізіп кетсе, ол 4 құмалақты «қойым қоздады» деп өзі алып қояды. Сондықтан екі жақтағы ойыншы
да өздерінің жағынан «қой қоздатуға», ал қарсы жақтан қоздатпауға тырысады.
8.	Отау басында бір ғана құмалақ қалса, келесі жүрісте ол бір құмалақты екінші отауға апарып салып, жүріс қылады.
9.	Әр ойыншының ішінен үнемі ойланып есептеп отыратын нәрсесі-өз отауларында екі құмалақ қалдырмау. Егер ол екеуінің үстінде қарсы жақтың аты жетіп үшеу болса, тұздый
болып қалады. Сонда ол отау мүлде қарсы жақтікі болып кетеді. Ол тұздый екі жақтан да құмалақ жинап отырып, ойын біткен соң, қарсы жақтың қазанына түседі.
10.	 Тұздый тек бірінші, 9-отауға жасалмайды, басқаларының қайсысында болу есеп емес, әйтеуір бір ғана отауда жасалады. Ойынның жақсы болуы үшін тұздый 5,6,7,8
отаулардан жасалғаны жақсы. Әсіресе, 8-де құмалақ көп жиналады.
11.	 Тұздый қарсы жақтың отауынан жасалғанда, екінші жақтың тұздыйды қарама-қарсы тұрған отудан жасауға жол жоқ.
12.	Ойын үстінде ұтып алынған құмалақтарды әр ойыншы өзінің меншікті қазанына салып отырады.
NGC 5098B
NGC 5098B — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Тоғызқұмалақтың ойын сандығы
Ойын ережелері
13.	Ұту белгісі: жүрісі көп, қазанында құмалағы көп адам ұтқан болып есептеледі.
NGC 5098B
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Тоғызқұмалақтың ойын сандығы
Ойын ережелері
14.	 Ұтылу белгісі: кімде-кімнің жүрісі жоқ болса және ордасындағы құмалағы 81-ге (әуелгі қалыбына) жетпесе, ұтылған саналады.
NGC 5098B
Ашылуы
Бұл нысанды 1827 жылы 29 сәуірде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5098B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46515, MCG 6-29-78, ZWG 189,52.
Тоғызқұмалақтың ойын сандығы
Ойын ережелері
15.	Әрбір ұтыстан келген құмалақ «Құпай» не «Ұпай» деп аталады.
NGC 5098B
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Тоғызқұмалақтың ойын сандығы
Ойын ережелері
16.	Ойынның бітуі: бір жақтың жүретін жолы бітіп, бар құмалағы екінші жақтың пайдасына кетсе, я бір қарсы жақтың ордасына түсңп кетсе, ойын біткенге саналады.
17.	Жаңадан ойын басталғанда, алдымен ұтқан адам жүреді. Дегенмен ойын ережесін жақсы білген адам ұтады деуге болмайды. Мұнда неғұрлым ойлау, бақылау, есептеу
жұмысын ширақ ұстаған адам ұтып кетеді. Кімде-кім ойламай, екі жақтың құмалағын есептемей отыра берсе, сөз жоқ ұтылады. Жақсы ойнаушылар қарсы жақтың адамын
сақтандырып, айтып отырып-ақ өз жоспарын орындайды.
Қосымша жобалар
1.	Аттың ең соңғысы барып түскен отаудан (екіден бастап жұп құмалақтарды алуға) тұздый жасауға болады.
2.	Құмалағы көп отауды «Бай» дейді.
Дереккөздер
1. С.Е.Бидельманов. Улан ауданының спорт жұлдыздары. "Рекламный Дайджест" баспаханасында түптелген.Өскемен, 2008
Дарока
Дарока (Daroca) — Испаниядағы қала. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Сарагоса провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампо-де-Дарока ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2300 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 51.91 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 80 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сарагоса елді мекендері
Веррей
Веррей (Verrayes) — Италиядағы коммуна, Валле-д’Аоста әкімшілік аймағында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1306 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 59 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 22 км² шамасында. Пошта индексі — 11020.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валле-д’Аоста елді мекендері
Жатаған укекіре
Жатаған укекіре өз тұқымынан және тамыр жүйесінен улы заттарды бөлу арқылы аллелопаттық әсер етеді. Арамшөп үй және түз жануарларына,соның ішінде жылқы малына, өте зиянды. Жатаған укекіренің тереңге таралған тамыр жүйесі, топырақты өңдеу жұмыстарын қиындатып, агротехникалық шараларды жүргізуде қиыншылық тудырып, шығындар көлемін едәуір көбейтеді.
Арамшөп шаршы метр жерге 100 сабаққа дейін топталып, шоғырланып өседі. Жатаған укекіре тұқыммен көбею және вегетативті жолмен, яғни тамырдың балғын бұтақшаларымен, тамырсабақтарымен және тамыр кесінділерімен, көген тамырларымен көбейеді.
Тамыр кесінділері топырақта 3 жылға дейін өміршеңді болып келеді. Тұқымдары топырақта 5 жылға дейін сақталады.
Мамыр-маусым айларында гүлдейді, жемісті маусым-шілде айларында береді. Себетгүл шоғыры өте жүзгіш болып келеді, сондықтан ағын су, жауын-шашын суымен, суармалы сулармен, тұқымдық материалмен және сабанмен, шөппен таралады.
Биіктігі 20-70 см. құрайды, сабақтары тік болып, жапырақтары кезектесіп орналасады. Жатаған укекіренің түсі сұр-жасыл болады.
Дереккөздер
Санат:Күрделігүлділер
IC 1874
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11652, MCG 6-7-39, ZWG 524.50, NPM1G +35.0087.
Сыртқы сілтемелер
IC 1874 Санат:Персей (шоқжұлдыз)
Аморин
Аморин (Amorim) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Повуа-де-Варзин муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Ауданның қамқоршысы — Иаков Зеведеев.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Кәрім Хакимов
Кәрім Хакимов - партия совет қызметкері.
1911 ж. "саяси сенімсіздігі" үшін Канибадам шахтасынан қуылады. 1-дүние жүзілік соғыс кезінде патша әскеріне барудан бас тартып, Орынбор губерниясындағы Қуандық деген жерге жұмысқа орналасады. 1917 ж. мүнде патша өкіметіне қарсы жұмысшылар арасында үгіт жүргізгені үшін қудаланып, Томскіге келеді. Онда большивевиктермен ниеттес болады.
Қызмет жолы
1917 ж. ақпан революциясынан кейін туған жеріне қайтып оралып, революциялық жұмысқа белсене араласты. Азамат соғысы жылдарында Ақтөбе майданындағы батальон басқарды, Марток, Қараторғай, Жайсаң және Ақбұлақ ауылдарындағы ұрыстарға қатынасты. Орынбор азат етілген соң губерния халық ағарту комиссары, 1-Привольже бригадасы саяси бөлім бастығының орынбасары. 1919 ж. Түркістан компартиясы ОК-нің секретары әрі 1921 ж. Иранның Мешхед қаласында совет елінің бас консулы, 1924 ж. Хиджазда, қазіргі Сауд Арабиясында КСРО-ның толық праволы өкілі, 1932 -1935 ж. Қызыл профессура интитутының тыңдаушысы. Оны бітірген осң қайтадан Суд Арабиясына жұмысқа жіберледі.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Владимир Шмицер
Владимир Шмицер (Vladimír Šmicer; 24 мамыр 1973, Дечин) — чехиялық футболшы, жартылай қорғаушы. Үш бірдей Еуропа чемпионатында (1996, 2000, 2004) гол соққан тұңғыш чех футболшысы.
Карьерасы
1992 жылы Праганың "Славия" клубында кәсіпқой карьерасын бастады. 1996 жылға дейін ойнап, 1996 жылғы Еуропа чемпионатынан соң "Лансқа" ауысты.
1999-2005 жылғы маусымдарда "Ливерпульде" ойнады. 2001 және 2005 жылдар Шмицер үшін табысты болды, 2001 жылы бес бірдей титулға ие болды (төменде — "Жетістіктері"). 2004/05 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының финалында "Ливерпуль" "Миланмен" ойнады, бірінші таймда англиялық клуб 0:3 есебімен ұтылып тұрды, есесіне екінші таймда есепті 3:3-ке жеткізді, үш голдың бірін Шмицер соқты. Шмицер матчтан соңғы пенальтилер сериясында да өз соққысын дәл орындан клубтың жеңісіне үлес қосты.
Осы керемет финал оның "Ливерпуль" сапындағы соңғы матчы еді. Ұзамай "Бордоға" ауысты.
2009 жылы туған клубы "Славияда" ойнап жүріп карьерасын аяқтады.
Сілтемелер
Санат:Чехословакия футболшылары Санат:Чехословакия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Чехия футболшылары Санат:Чехия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Славия Прага ФК ойыншылары Санат:Ланс ФК ойыншылары Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары
Понголова
Понголова — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Таз өзенінің оң жағалауынан 256 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Таз өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Төменгі Обь су алабы өңірі өзендері
Қазақстан Парламенті Сенатының 8-сайланым депутаттары
8-сайланым Қазақстан Сенатының өкілеттігі 2023 жылғы 29 наурызда оның бірінші сессиясы ашылуымен басталды. Ол 9-сайланым Парламентінің бірінші сессиясына дейін қызметін жалғастырады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Рапе
Рапе (Rapey) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Вогез департаментінде орналасқан. Епиналь округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,03 км² шамасында.
Карл Бернстейн
Карл Бернстейн (1944 ж.т.) — америкалық журналист.
Рапе
Коммунаның INSEE коды — 88374, пошта индексі — 88130.
Карл Бернстейн
1966—1976 жылдары The Washington Post газетінде жұмыс істеді.
Рапе
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрады. Халық тығыздығы — 5,28 адам/км².
Карл Бернстейн
1972 жылы әріптесі Боб Вудвордпен бірге Уотергейт жанжалы деп танылған істі зерттеумен болып, үлкен абыройға ие болды. «Қоғамға адал қызмет еткені үшін» оларға Пулитцер сыйлығы табысталды.
Рапе
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Карл Бернстейн
Дереккөздер
Санат:АҚШ журналистері Санат:Пулитцер сыйлығының иегерлері