cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жайыла өсетін арша
Көбейтілуі
Қалың өскен аршаның түбін бөледі. Ерте көктемде қалемшелеп және ақпан айларында тұқымы арқылы жылыжайда көбейтеді. Түріне байланысты қалемшелер 15-30 күн арасында тамырланады. Сұрыпты түрлерін тек қалемшелеп көбейтеді. Тұқымы арқылы көбейтсе, қылқанының түсі өзгеріп, түрін жоғалтуы мүмкін. Табиғаттағы жайылып өсетін аршалар жерге иіліп, жанасқан жерінен тамырланып, өздігінен көбейеді.
Жайыла өсетін арша туралы тақпақ
Қылқандары қанша мың.
Жерге өседі жайылып,
Түрін біліп ал соның.
Нарынқолда көптен-көп,
Өседі тау бөктерлеп.
Қалай бәрін еккен деп...
Пайдаланылған әдебиеттер
Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.Қылқанжапырақтылар: Дидактикалық материал - Алматы, 2010 - 14 бISBN 978-601-7237-07-3
Санат:Қылқан жапырақтылар
Республикалық маңызы бар қала
Республикалық маңызы бар қала — Қазақстан Республикасының жоғарғы басқару орындарына тікелей бағынышты (Астана, Байқоңыр) және халқы 1 миллионан астам мегаполис (Алматы, Шымкент) қала.
Түсініктемелер
Санат:Қазақстан әкімшілік-аумақтық құрылысы
Сена-Сен-Дени департаментінің коммуналары
Төменде Сена-Сен-Дени департаментінің 40 коммунасы көрсетілген.
Сена-Сен-Дени *
NGC 6845C
NGC 6845C — Телескоп шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 7 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6845C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63979, ESO 284-8A, A 1957-47A.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз)
Қырым Алтынбеков
Қырым Алтынбеков (1952 жылы 20 сәуірде Қарағанды облысы №3 ауылында туған) - Қазақстан суретшісі, ҚР Суретшілер одағының мүшесі.
Әкесі - Алтынбеков Қасенхан. Анасы - Әбдірахманова Гүлжахан.
Бүкілресейлік әртүрлі материалдан жасалған мүражайлық құндылықтарды реставрациялау ғылыми-зерттеу институтын бітірген; сынау мерзімін Луврда өткен (Париж қаласы, Франция, 2000).
ҚР Көркемөнер академиясының толық мүшесі.Суретші-қалпына келтіруші.
«11 Берел қорғанының деградацияланған ағашын консервациялау және реставрациялау» консервациялау және бекемдеуге арналған бірегей құрылым туралы кітап авторларының бірі (2004).Реставрациялау, консервациялау және археологиялық ескерткіштердің, сонымен қатар костюмдердің, реконструкциясы мәселелеріне арналған халықаралық конференцияларға қатысқан (Бельгия, Германия, Венгрия, Қытай, Ресей,Қазақстан).
Қазақстан, Ресей мен Франциядағы көне қорғандардан артефакттарды алу қазба жұмыстарына қатысқан. Прага және Карловы Вары (Чехия), Лондон (Англия), СанДиего, Лос-Анджелес, Вашингтон, Беркли (АҚІІІ), Москва (Ресей), Алматы, Астана (Қазақстан), Гент (Бельгия), Вена (Австрия), Стамбул (Түркия) қалаларында жеке көрмелерін өткізген.
Жұмыстары әлем мемлекеттерінің түрлі мұражайлар қорлары мен жеке коллекцияларында сақталуда.ҚР Суретшілер одағының мүшесі.
«Құрмет» орденімен, «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен марапатталған. Мәдениет қайраткері.
Үйленген. Жұбайы - Приданова Саида (1960 жылы туған ), күйеуімен біргежұмыс істейді. Қыздары - Дана (1983 жылы туған ), Элина (1983 жылы туған ), әкесімен бірге жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:1952 жылы туғандар Санат:Қазақстан суретшілері
Өсімдіктің химиялық құрамы
Өсімдіктің химиялық құрамы
Өсімдіктің химиялық құрамы – өсімдік тұлғасын құратын органикалық және минералдық заттар. Өсімдік клеткасының химиялық құрамында су – 70%, белоктар – 15%, көмірсулар – 3%, амин қышқылдары – 0,4%, нуклеотидтер – 0,4%, липидтер – 2%, бейорганикалық заттар (Mg, Ca, Mn, Na, K, Fe, Zn, Cu, Mo) – 1,5%, ДНК – 0,5%, РНК – 0,8% болады. Клетканың құрамындағы су бос (95%) және байланыс түрінде (5%) кездеседі. Өсімдіктің химиялық құрамы өсімдік өскен жер жағдайына, жасына, сортына, тәуліктік, вегетац. мерзіміне байланысты өзгеріп отырады. Әдетте пісіп жетілген тұқымда құрғақ зат мөлшері көбірек болады. Өсімдіктегі макроэлементтердің (құрғақ заттар – азот, фосфор, калий, кальций, магний, күкірт, темір) мөлшері 0,01 – 5,0%-дай, ал микроэлементтердің (бор, молибден, мыс, марганец, мырыш, кобальт, йод, фтор) мөлшері 0,001 – 0,00001%-дай болады. Өте аз мөлшерде ультрамикроэлементтер – рубидий, цезий, селен, кадмий, күміс, сынап, т.б., ал органикалық заттардан – көмірсу (қант, крахмал, клетчатка, глюкоза, фруктоза, сахароза, т.б.), белок, май болады. Өсімдіктің химиялық құрамындағы органик. заттар мөлшері өсімдік түріне қарай әр түрлі болады. Минералдық заттар тұз түрінде (NaCl, KCl, т.б.) кездеседі, олар клетканың осмостық қысымын және қышқылды-сілтілі тепе-теңдікті бір қалыпты деңгейде ұстап тұрады. Май және май тектес заттар өсімдік тұқымы өнген кезде негізгі энергет. зат ретінде пайдаланылады. Өсімдіктегі белок зат алмасу процесіне қатысып, осы процесті реттейді, ал ферменттер өсімдік тіршілігіндегі биол.-хим. реакциялардың жүруін тездетеді. Өсімдік құрамында түзілетін витаминдер мөлшері көп болмағанмен, олардың өсімдік тіршілігіне және жануарлар мен адам организміне маңызы зор. Өсімдіктің химиялық құрамын өзгертуде түрлі селекциялық, агротехниакалық, т.б. шаралар қолдана отырып, өсімдіктің майлылығы, қанттылығы, өнімділігі арттырылып, т.б. жаңа сорттар алынады.
Пайдаланған әдебиетер
І. Өрісбаев
Сілтемелер
Санат: Биология Санат: Химия
Аскен (Атлантикалық Пиреней)
Аскен (Ascain) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Байонна округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 19,27 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64065, пошта индексі — 64310.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3924 адамды құрады. Халық тығыздығы — 203,63 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Әбсаттар Бағысбайұлы Дербісәлі
Әбсаттар Бағысбайұлы Дербісәлі (15 қыркүйек 1947 жылы туған, Түркістан облысы Түлкібас ауданы — 15 шілде 2021) – шығыстанушы, дінтанушы, әдебиет зерттеуші, жазушы, сыншы, филология ғылымдарының докторы (1998).
М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің филология факультетін үздік бітірген (1969).
ҚР халыққа білім беру министрлігі жанындағы шығыстанушылардың оқу-әдістемелік кеңесінің төрағасы, КСРО Шығыстанушылар Ассоциациясы Қазақ бөлімінің бюро мүшесі, КСРО Ғылым Академиясы Шығыс әдебиетін үйлестіру кеңесінің, ҚР Ұлттық Ғылым Академиясының қоғамдық және гуманитарлық ғылымдар бөлімінің, ҚР Жазушылар және Журналистер Одағының, Қазақстан халықтары Ассамблеясы кеңесінің, ҚР Президенті жанындағы адам құқығын қорғау жөніндегі комиссия мүшесі. Қазақтың шет елдермен достық қоғамы Қазақ-Араб бөлімі төрағасы болды. КСРО Халыққа білім беру мемлекеттік комитетінің Құрмет Грамотасымен (1984) марапатталған. ҚазМУ-дің әл-Фараби атын алуына үлкен еңбек сіңірді, Республикамыздың мемл. 10 университетерінің «Құрметті профессоры», Халықаралық «Араб тілі» Ғылым Академиясының (Каир) академигі. Дербісәлі республикалық арабтану ғылымының негізін салушылардың бірі. Арабистика саласы бойынша еліміздің тұңғыш ғылыми докторы, тұңғыш профессоры, тұңғыш академигі.
Ол алғаш рет әл-Фараби атындағы ҚазМУ-де араб бөлімі мен Шығыс тілдер кафедрасын және шығыстану факультетін ұйымдастырып, оның тұңғыш меңгерушісі және тұңғыш деканы болды. Оның басшылығымен республикамызда тұңғыш рет урду, парсы, түрік, қытай, жапон, корей тілдері мен әдебиеті мамандықтары ашылып, кафедралары ұйымдастырылды. Сөйтіп, республика өте зәру шығыстану ғылымы саласының ұлттық мамандарын даярлауға белсене ат салысты. Дербісәлі қаламынан араб тілі мен әдебиеті, тарихы мен мәдениеті және қазақ әдебиетінің ежелгі дәуірлері мен мәдениетінің мәселелері, Шығыс мұсылман елдерімен рухани байланыс, ол жұрттың ой дүниесі мен Ислам тарихы, қасиетті Құран, Пайғамбарымыздың (с.а.у.) хадис-шәріптері туралы 600-ден аса теор. және практик. мәні бар ғылыми және ғылыми-көпшілік еңбектер туған. Арабтілді Марокко әдебиетінің тұтас тарихын жазып шықты. Ол тек КСРО ғана емес, сол елдің өзінде де жазылған жоқ еді. Қожа Ахмет Иасауи кесенесі мен ондағы құлпытастардағы жазуларды ана тілімізге аударып, зерттеді. Шығармаларын араб, парсы, шағатай тілдерінде туындатқан, еңбектері әлем кітапханалары мен қолжазба қорларына шашырап кеткен даламыздың X-XVIII ғасырларда өмір сүрген Әбу-л Қасым әл-Фараби, Исмайыл әл-Жауһари әл-Фараби, Әбу Ибраһим Ысқақ әл-Фараби, Бурһанад-Дин Ахмад әл-Фараби, Махмұт әл-Фараби, үш Кердери, үш Сайрами (Исфиджаби), жеті Түркістани, 31 Таразилер, Байлақ Қыпшақи, Хасан Әли Жалайыри, Гийас ад-Дин Женди, Хусам ад-Дин Сығнақи және т.б. барлығы 100-ге жуық Ғылым Академиясылымдары мен ойшылдарын тауып, еңбектерін ғылыми айналымға енгізді. Олар жайлы шығыстану және филология факультеттерінде дәрістер оқыды. Студенттер мен магистрлердің диплом жұмыстарына басшылық етті. Мұхаммед Хайдар Дулатидің өмірі мен шығармашылығын зерттеуде де соны қадамдар жасады. Қашғария (1994), Пәкістан (1995), Үндістанға (1998) арнайы барып, Кашмир өлкесінен ғалымның зиратын тапты. Құлпытасының эпитафиясын шешті. Берлин және Қашғар қолжазбасы бойынша ғұламаның «Жаһаннаме» атты поэмасын шағатай тілінен тәржімалап жариялады (Алматы, «Білім» 2006). Ол жайлы бірқатар зерттеу жасады.
Ренксан
Ренксан (Rinxent) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Булонь-сюр-Мер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,38 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62711, пошта индексі — 62720.
Әбсаттар Бағысбайұлы Дербісәлі
Дербісәлі Қазақстанда араб тілі мен әдебиеті ғылымын қалыптастырғаны және Ислам тарихы мен мәдениеті, дініне байланысты көптеген сүбелі еңбектері үшін 2002 ж. Египет Араб республикасының 1-дәрежелі «Ғылым және өнер» орденімен, Қазақстан ғылымы мен білімі, әдебиеті мен мәдениетіне қосқан қомақты үлесі үшін 2004 жылы «Парасат» орденімен және 2001 жылы «Қазақстан республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл», 2005 жылы «Қазақстан Республикасының конституциясына 10 жыл», 2008 жылы «Астанаға 10 жыл» мерекелік медальдарымен және 2007 жылы ҚР Білім және Ғылым министрінің «Қазақстан республикасының ғылымын дамытуға қосқан үлесі үшін» белгісімен марапатталды, 2005 жылдың қарашасында Оңтүстік Қазақстан облысы, Түлкібас аудандық мәслихатының шешімімен «Түлкібас ауданының құрметті азаматы» және сол жылы Оңтүстік Қазақстан облысы мәслихатының шешімімен «Оңтүстік Қазақстан облысының құрметті азаматы» атақтары берілді. Ол Қазақстан халықтарының достығы мен ынтымағы, діндераралық түсіністік пен сыйластықты арттыруда да игілікті істер атқарып келеді.
Ренксан
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2740 адамды құрады. Халық тығыздығы — 326,97 адам/км².
Әбсаттар Бағысбайұлы Дербісәлі
Сыртқы сілтемелер
Ғұлама ұстаз, ғалым Әбсаттар қажы Дербісәлі 70 жаста
Дереккөздер
Санат:15 қыркүйекте туғандар Санат:1947 жылы туғандар Санат:Түлкібас ауданында туғандар Санат:Қазақстан әдебиет сыншылары Санат:Қазақ әдебиетін зерттеушілер Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан дипломаттары Санат:XXI ғасыр шығыстанушылары Санат:Филология ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан филологтары Санат:Қазақстан қажылары Санат:Қазақстан бас мүфтилері Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері Санат:Парасат орденінің иегерлері Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері Санат:2 дәрежелі Барыс орденінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалінің иегерлері Санат:Ғылым және өнер орденінің (Мысыр) иегерлері Санат:I дәрежелі Аль-Фахр орденінің иегерлері Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті оқытушылары Санат:Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті түлектері Санат:КСРО Ғылым Академиясының Шығыстану институты түлектері Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты қызметкерлері Санат:Түлкібас ауданының құрметті азаматтары Санат:Түркістан облысының құрметті азаматтары
Ренксан
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Бюсси-Сен-Мартен
Бюсси-Сен-Мартен (Bussy-Saint-Martin) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Торси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,41 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77059, пошта индексі — 77600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 721 адамды құрады. Халық тығыздығы — 299,17 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Первомайское (Абай облысы)
Первомайское — Абай облысы Жарма ауданы, Қапанбұлақ ауылдық округінің құрамында болған ауыл, 2000-шы жылдардың басында таратылған.
Географиялық орны
Ауыл орны аудан орталығы - Қалбатау ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 80 км-дей жерде орналасты.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 83 адам (48 ер адам және 35 әйел адам) болды.
Дереккөздер
Санат:Жарма ауданы таратылған елді мекендер
Ангустрин-Вильнев-дез-Ескальд
Ангустрин-Вильнев-дез-Ескальд (Angoustrine-Villeneuve-des-Escaldes) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Шығыс Пиреней департаментінде орналасқан. Прад округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 87,87 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 643 адамды құрады. Халық тығыздығы — 7,32 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шығыс Пиреней департаментінің коммуналары
Ұрынғали Сәбиев
Ұрынғали Сәбиев (1912-1986, Атырау облысы). ҰOC қатысушысы. «Ерлік үшін», «Германияны женген үшін медалдарымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Табиғи сулар геохимиясы
Табиғи сулар геохимиясы -табиғи сулардың Жердің химиялық элементтер (атомдар) миграциясына қатынасуын зерттейді. Табиғи сулар әртүрлі физикалық күйде және геосфераларда өзіндік бірлігімен және  материалдық байланысымен қарастырылады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Ибрай Ибақұлы
Ибрай Ибақұлы (туған- өлген жылы белгісіз) - Тобықты елінің адамы. Абайдың үстінен арыз жазған кісі. Ибрайдың әйелі Толғанайды баласы Әлмүхамбетпен бірге, дүние-мүлкі, малымен қоса Ибрай Күнтуұлы алып кетеді. Әйелі мен баласын, мал-мүлкін қайтарып беруді сұрап, Ибрай ел билеріне арыз жазады. Билер алқасы Ибрайдың өтінішін қанағаттандыру туралы үкім шығарады. Бірақ үкім орындалмай, кешеуілдей берген соң Ибрай. Омбыдағы дала генерал-губернаторына арыз жібереді. Арызда «болыс Жақып Алыбайұлы, болыстың кандидаты Мүсірәлі Алыбайұлының, әсіресе барлық іске бұлік ұйымдастырушы Шыңғыс болысының қазағы Ибраһим (Абай) Құнанбаевтың үгіттеуімен әйелімді бермей, қайтармай отыр...»- деп, бірнеше кісінің есімін атап көрсетеді. Ал Абай Толғанайдың Ибрай Ибақұлына қайтуға ниет білдірмей отырғандықтан, оның талабының жөнсіз екенін қуаттаған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Юджин О’Нил
Юджин Гладстон О'Нил (Eugene Gladstone O'Neill; — ) — америкалық драматург, 1936 жылғы Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығының иегері, Пулитцер сыйлығының иегері (1920, 1922, 1928, 1957 [өлгеннен соң]).
Өмірбаяны
Нью-Йоркте, Бродвейдегі қонақүй бөлмесінде Элла (Квинлан) О'Нил мен әйгілі американдық актер, ирландық иммигрант Джеймс О'Нилдің отбасында дүниеге келген. Ол Нью-Йорктегі католиктік мектеп-интернатта, содан кейін Нью-Лондондағы мектепте оқыды, онда әдебиетті оқуды ұнатты.
1902 жылы Коннектикутта протестанттар мен католиктер үшін интернатқа түсті. 1902 жылы анасының морфині таусылғанда (Юджин туылғанға дейін пайда болған тәуелділік), ол өз-өзіне қол жұмсамақ болды. Осыдан кейін Юджин жасөспірім кезінде біраз уақыт маскүнемдікке бой алдырды, бірақ сонымен бірге ол театрларға бара бастады.
1909 жылы ол әкесінің еркіне қарсы үйленді және алтын іздеуші ретінде Гондурасқа, содан кейін Англия мен Аргентинаға барды, ол жерде депрессиядан зардап шегіп, қаңғып, қайыр сұрады және алкогольді асыра пайдаланды. Біраз уақыттан кейін ол жүк тасымалдау компаниясына жұмысқа орналасты.
1911 жылы ол Нью-Йоркке оралды. Туберкулезден емделді.
1912 жылы пьесалар жаза бастады. New London Telegraph үшін мақалалар жазды. Юджин О'Нил (кіші) деген ұлы болған бірінші әйелімен ажырасты.
1914 жылы ол Гарвард университетінде Дж.П.Беккердің драмалық семинарына қатыса бастады. Бір жылдан кейін ол курсты аяқтамай, сабаққа баруды тоқтатты. 1910 жылдары ол көптеген радикалдармен, соның ішінде Америка Коммунистік партиясының негізін қалаушылардың бірі Джон Ридпен дос болды. Сол кезеңде ол Ридтің әйелі Луиза Брайантпен қарым-қатынасын бастады.
1916 жылдың ортасында жазушы О'Нилдің алғашқы пьесаларының кейбірін орындаған The Provincetown Players театр труппасымен ынтымақтастықты бастады.
1917 жылы О'Нил коммерциялық жазушы Агнес Бултонмен кездесті, оған 1918 жылы үйленді. Үйленгеннен кейін олар Нью-Джерсидегі әйелінің ата-анасының үйіне көшті. Үйлену кезінде олар Коннектикут пен Бермуд аралдарына тағы екі рет көшті. Отбасында екі баласы дүниеге келді.
1943 жылы жүйке жүйесінің зақымдануына байланысты жұмыс қабілетінен толық айырылды. О'Нил өмірінің соңғы 10 жылында ештеңе жазған жоқ. Бұрын оның денсаулығында кінәраттар бар болатын, оның ішінде депрессия, алкоголизм және туберкулез ауруы, бірақ соңында қолдары Паркинсон ауруындағыдай қатты дірілдей бастады, бұл оның шығармаларын жазуға мүмкіндік бермеді. Ол оған өз ойын айту үшін стенографты жалдауға тырысты, бірақ кейін ол бұлай жаза алмайтынын түсінді.
Юджин О'Нил 1953 жылы 27 қарашада 65 жасында Бостондағы қонақүйдің 401-бөлмесінде қайтыс болды. Бостондағы Форест-Хиллз зиратында жерленген.
Шығармашылығы
1916 жылы О'Нил пьесасының алғашқы қойылымы («Шығыстан Кардиффке») қойылды. 1920 жылдан бастап оның пьесалары Бродвейде қойыла бастады. Оның алғашқы жарияланған «Көкжиек шеңберінен тыс» пьесасы (Beyond the Horizon, 1918) жұртшылық өте жақсы қабылдады және драматургиядан Пулитцер сыйлығын алды.
1920-1943 жылдары жиырмадан астам пьеса жасады.
О'Нилдің ең әйгілі бірінші пьесасы «Император Джонс» (1920) 1920 жылы Бродвейде қойылды және Гаитиді американдық әскер басып алғаны туралы мәлімдемелерді қамтиды.
Бұл кезеңдегі ең танымал пьесалар 1922 жылы Пулитцер сыйлығымен марапатталған «Анна Кристи» (Anna Christie, 1920); «Қарағақ астындағы құштарлық» (Desire Under the Elms, 1925); «Біртүрлі интерлюдия» (Strange Interlude, 1928), Пулитцер сыйлығы 1928; «Жоқтау – Электраның тағдыры» (Mourning Becomes Electra, 1931), жалғыз комедия «О, шөл!» (Ах, Wilderness!, 1933).
Ол сонымен қатар классикалық грек театры мен жапондық Но театрының элементтерін қайта енгізу қозғалысына қатысты. «Ұлы Браун құдай» (The Great God Brown; 1926) және «Лазар күлді» (Lazarus Laughed; 1925-1925) пьесалары осы стильде жазылған.
Драматург 1936 жылы «Трагедия жанрын жаңаша түсіндіретін драмалық шығармалардың әсер ету күші, шынайылығы мен тереңдігі үшін» әдебиет саласындағы Нобель сыйлығына ие болды.
Юджин О'Нил шығармашылығындағы он жылдық үзілістен кейін «Мұз адам келеді» пьесасын жазады (The Iceman Comet, 1939; баспа. 1940, қойыл. 1946). Келесі пьеса «Адасқандар үшін ай» (A Moon for the Misbegotten, 1941-1943; пост. 1947) сәтсіздікке ұшырап, бірнеше онжылдықтардан кейін ғана ол О'Нилдің ең жақсы шығармаларының бірі болып санала бастады.
Калифорнияда Карлотта Монтереймен бірге тұрғанда Юджин О'Нил 1800 жылдардан бастап американдық отбасылық өмір туралы 11 пьесалар сериясын жазу идеясына ие болды. Бірақ бұл циклдің екі пьесасы ғана жазылды - «Ақын жаны» (A Touch of the Poet,1942; қойыл. 1958) және «Көп салтанатты сарайлар» (More Stately Mansions; қойыл. 1967). Ауруы асқына бастағаннан кейін ол бұл жобаға қызығушылығын жоғалтып, «Мұзжарғыш келеді», «Түнге ұзақ күндік саяхат» (1941; қойыл. 1956) және «Өгей балаларға арналған ай» автобиографиялық пьесаларын жазуға бет бұрды. Осы кезеңдегі басқа аяқталмаған пьесаларды О'Нилдің өтініші бойынша Карлотта жойды.
1956 жылы Карлотта өзінің өмірбаяндық пьесасын «Ұзақ күннің түнге қашуы» пьесасы қайтыс болғаннан кейін 25 жыл өткеннен кейін жариялансын деген жазбаша өсиетке қарамастан жариялады. Қойылғаннан кейін пьеса үлкен табысқа жетіп, автордың өзі қайтыс болғаннан кейін Пулитцер сыйлығымен марапатталды. Осы уақытқа дейін бұл пьеса О'Нилдің ең жақсы туындыларының бірі болып саналады.
2011 жылы «Экзорцизм» (1920) пьесасы, өз-өзіне қол жұмсау әрекетіне негізделген және жоғалды деп есептелген пьеса жеке мұрағаттардан табылып, сатып алынды және қазір Йель университетінің кітапханасында сақтаулы.
Дереккөздер
<references group="" responsive="1">
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ) Санат:Әдебиеттен Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері Санат:АҚШ драматургтері Санат:XX ғасыр драматургтері Санат:Алфавит бойынша тұлғалар Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар Санат:Бостонда қайтыс болғандар Санат:1953 жылы қайтыс болғандар Санат:27 қарашада қайтыс болғандар Санат:Нью-Йоркте туғандар Санат:1888 жылы туғандар Санат:16 қазанда туғандар Санат:Pages with unreviewed translations
Петропавл
Петропавл (Петропавловск, қазақша кеңінен қолданылып жүрген атауы «Қызылжар») — Солтүстік Қазақстан облысының қаласы, облыс орталығы (1936 жылдан бері). Қаланың негізі Есіл өзенінің оң жағалауында 1752 жылы қаланған.
Петропавл автомобиль, әуе, өзен және темір жолдарының ірі торабы. Батыс Сібір ойпатының оңтүстік-батысындағы Есіл жазығының орманды-дала белдемінде, Есіл өзенінің оң жағасындағы «Қызылжар» деп аталатын ежелгі қазақ қонысының орнында орналасқан. Тұрғыны 219 011 адам (2019 ж.).
Тарихы
Қаланың іргесі 1752 жылы патшалық Ресейдің қазақ жерін отарлау саясатында әскери бекініс ретінде қаланған. Алғашында әскери форпост, кейіннен сібір татарларының (түркілердің) қаласы атанып, Ресейдің Солтүстік және Орталық Қазақстанды отарлау кезіндегі негізгі тірек пунктіне айналды. 1838 жылы Есіл округінің, 1868 жылы Ақмола облысының құрамына еніп, уездік қалаға айналды. 1868 жылдан кейін Петропавл Сібір мен Түркістан сауда жолының бойында орналасуына байланысты Ресей мен Орта Азия хандықтарының және қазақ даласы арасындағы сауда қатынасының ірі орталығы болды. Мұндай ірі сауда орталығына айналуына Абылай сұлтанның Орынбор және Сібір губернаторларынан Қызылжарда (қазіргі Петропавл қаласында) ірі сауда орталығын ашуға рұқсат алуы болды. Петропавлдегі сауда айналымы жылдан жылға ұлғая түсті және орыс көпестері мен Орта жүз қазақтары арасында сауда-саттық жүрді. 18 ғасырдың соңында шағын елді мекеннен (форштадт) ірі сауда орталығына айналды. Патша өкіметі Петропавлда сауданың дамуына көмек беріп, онда қалалық Қоғамдық банк ашты (1871). Кейін ол Мемлекеттік банк болды (1880). 1849 жылы 7 май, 7 былғары, 4 сабын, 17 кірпіш зауыты, диірмендер, т.б. кәсіпорындар жұмыс істеді. 1912 жылы мұнда 600-ге жуық сауда мекемесі болды. Қаланың одан әрі дамуына Транссібір темір жолының салынуы үлкен әсер етті.
Егер 19 ғасырда қала сауда және әкімшілік пункт ретінде дамыса, 20 ғасырдың басында ауыл шаруашылығы және өнеркәсіптің басты орталықтарының бірі болды. Осы жылдары Ресейден жер аударылған шаруалар келіп қоныстана бастады. Олардың басым бөлігі қалаға көшіп келіп, жұмыс күшін көбейтті. Қалада қолөнер мен майда кәсіпкерлік дамыды. Қаланың экономикасына 1-дүниежүзілік соғыс пен Азамат соғысы кері әсер етті. Қала 1932 — 36 жылдары Қарағанды қаласының құрылысын басқаратын және ірі темір жол торабын салудағы негізгі орталыққа айналды. 1932 жылы «Казстройматериал» кірпіш зауыты іске қосылды. Мех. зауыт қайта жөндеуден өтті. Нәтижесінде қала кәсіпорындарының қатары өсіп, жұмысшылар саны 13 есеге ұлғайды. 2-дүниежүзілік соғыс алдында Петропавлда коммуналдық және электр көлігі шаруашылықтары қалыптасты. 2- дүниежүзілік соғыс жылдары КСРО-ның батыс аудандарынан көшірілген 20-ға жуық зауыт, фабрикалар қала экономикасын біршама көтерді. Соғыстан кейін қала жедел дами бастады. Әсіресе тың және тыңайған жерлерді игеру кезінде көптеген кәсіпорындар салынып, қаланың әлеуметтік-экономикалық, білім беру және мәдени-ағарту саласы қарқынды дамыды.
90-жылдары нарықтық экономикаға өтуге байланысты Петропавл қаласындағы ірі өнеркәсіп орындары өз жұмыстарын біршама баяулатты. Шаруашылық байланыстар үзіліп, кәсіпорындардың жұмысы тоқтай бастады. Тек 90-жылдардың соңынан бастап ел экономикасымен бірге Петропавл қаласының да экономикасы біршама жақсарды.
Бүгінгі қала
thumb|left|Петропавл мешіті Қазіргі кезде Петропавл Қазақстандағы ірі өнеркәсіп орталықтарының біріне айналды. Қалада 174 кәсіпорын жұмыс істейді. Оның ішінде ірі кәсіпорындарға «Еуразия», «Вита», «Молочный союз» АІ-тары, нан комбинаты, ликер-арақ зауыты, «Сұлтан», «Тонус» т.б. жатады. Қала бюджеті қаржысының 10%-н шағын бизнес береді. Саудада еңбекпен қамтылғандардың үлесі 47,8%, өндірістік салада 17,4%, оның ішінде құрылыста 6,6% болды, 35 кәсіпорын ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдейді. Қалада 110 шағын құрылыс кәсіпорны, 49 көлік және байланыс кәсіпорындары жұмыс істейді. Жалпы білім беретін 49 мектеп, 2 муз., 5 спорт мектебі, 3 кәсіптік-техникалық мектеп, 5 арнайы оқу орны мен колледждер, одан басқа 2 мемлекеттік (Солтүстік Қазақстан университеті мен ҚР Ішкі істер министрлігінің әскери мектебі) жоғарғы оқу орны тіркелген. 12 аурухана, 10 емхана, 199 дәріхана халыққа қызмет көрсетеді. Петропавлда 3 театр, филармония, 3 мұражай, 3 кинотеатр, 4 мемлекеттік кітапхана, 5 мәдениет сарайы, т.б. жұмыс істейді. Қалада 4 стадион, 34 әр түрлі спорт ғимараттары бар. Облыстық және қалалық газеттер, жарнамалық басылымдар шығып тұрады. Сонымен бірге 3 телерадиокомпания жұмыс істейді.
Экономикасы
thumb|right|250px|Петропавл темір жол вокзалы Солтүстiк Қазақстан облысының орталығы Петропавл қаласы 1752 жылы құрылды. Облыс орталығындағы халық саны 2010 жылғы 1 қаңтарға 195,2 мың адам болып, барлық облыс халқының 30,3%-ын құрады.
Қалада жалпы бiлiм беретiн 47 күндiзгi мектеп жұмыс iстейдi, оларда 22,3 мың оқушы бiлiм алуда, сонымен қатар 10 колледж (13,0 мың оқушы), жоғарғы бiлiм беретiн 3 оқу орыны (11,0 мың студент) бар.
2010 жылғы 1 қаңтарға 4 995 заңды тұлға тiркелген, оның iшiнде 94,8%-ы шағын (қамтылғандар саны 50 адамнан кем), 4,3 - орта (51-ден 250 адамға дейiн), 0,9%-ы - iрi (250 адамнан артық) кәсiпорындар. Кәсiпорындардың басым бөлiгi (88,8%) жеке меншiк нысанының кәсiпорындары.
Кәсiпорындар мен ұйымдардың меншiгiндегi негiзгi құрал-жабдықтардың бастапқы құны 2009 жылғы 1 қаңтарға (жер құнын есепке алмай) 160,3 млрд.теңге құрады, тозу дәрежесi 40,0% болып, 2008 жылдың соңына баланстық құны 96,3 млрд.теңге болды.
Қала өнеркәсiбiнде (қаржылық емес сектор) 2009 жылы 46 835,1 млн.теңгенiң өнiмi өндiрiлiп, 2008 жылғы деңгейден 4,0%-ға жоғары болды. Электр қуатын өндiру 2 371,1 млн.квт.сағ, жылу қуаты - 2 123,9 мың Гкал, сүт өнiмдерi 27,4 мың тонна, ұн - 100,9 мың тонна, нан - 12,7 мың тонна, макарон - 26,2 мың тонна, алкогольдi iшiмдiктерi 2 114,7 мың литр құрады.
Құрылыс ұйымдарының өз күшiмен 8 530,1 млн.теңге сомасында мердiгерлiк жұмыстар орындалды. Өткен жылы облыс орталығында жалпы аумағы 27 223 шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берiлдi.
2009 жылы бөлшек саудада сауда кәсiпорындары және жеке кәсiпкерлермен 39 800,0 млн.теңгенiң тауары сатылды. Орташа бiр адамға шаққанда бөлшек сауда 203,9 мың теңге құрады.
Сыртқы сілтемелер
*
Халықтың ауылшаруашылық экологиясы
Халықтың ауылшаруашылық экологиясы - халықтың өсімдіктер мен жануарларды жерсіндіру, экологиялық таза өнім өндіру, зиянкестер мен ауруларға төзімді сорттар өсіріп шығару, тұрақты агроэкожүйелер жасау, олардың ұзақ уақыт өнім беруін қамтамасыз ету, ауылшаруашылық жануарларын өсіру, экологиялық таза өнім өндіру жөніндегі тәжірибесінің жиынтығы. Қазіргі уақытта саяжайда бау-бақша өсіретін қала тұрғындары, сондай-ақ, фермерлер мен шаруа қожалықтары]ың иелері халықтың ауылшаруашылық экологиясына айрықша ықылас білдіретін болды.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Қызылқұм (шөл)
230x300|thumb|Қызылқұм шөлі Қызылқұм шөлі — Әмудария мен Сырдария аралығындағы құмды алқап. Ауданы 300 мың км² (оның 1/3 -інен астамы Қазақстан аумағында (Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан облыстарында).
Географиялық орны
Қызылқұм шөлі Өзбекстан, Қазақстан (солтүстік бөлігі) және шағын оңтүстік-батыс бөлігі Түркіменстан республикасында жатыр. Солтүстік-батысы Арал теңізіне, оңтүстік-шығысы Өзбекстандағы Зеравшан аңғары мен Нұратау тауларына ұласады.
Теңіз деңгейінен орташа биіктігі 53 м-ден (Қызылорда облысы Арал теңізі жағалауы) 300 м-ге дейін (Оңтүстік Қазақстан облысы Қайрақтау таулары, 388 м).
Геологиялық құрылымы мен жер бедері
thumb|left|150px|Қызылқұм шөлінің ландшафты thumb|left|150px|Құм төбелер Қызылқұмның орта бөлігінде палеозой кезеңінде пайда болған бұйратты қалдық тау жұрнақтары(Бұқантау, Тамдытау, Құлжықтау т.б. Өзбекстанда) кездеседі. Олардың ең биік жері 992 м (Тамдытау тауы, Өзбекстан аумағында). Жалпы, шөлдің жер бедері жазық. Геологиялық тұрғысынан 3 құрылымдық ярустан тұрады. Олар бірнеше жарылыстармен қиылған палеозойдың магмалық тау жыныстары құрайды. Жер қыртысында қалыңдығы 500-2000 м болатын юра және бор жүйелері мен кайнозойдың құмды-сазды, мергельді шөгінділерінен тұрады. Тақыр жерлерде де кездеседі. Юра және бор қабаттарында мұнай-газ кен орындарының барлығы анықталды (Қызылорда облысында). Бор, палеозой қабаттарында артезиан сулары бар. Қызылқұм шөлінің басым бөлігін қырқалы-ұялы және қырқалы құм төбелер алып жатыр. Кейде биіктігі 10-15 м болатын шағыл құмдар да кездеседі.
Черноярка (Павлодар облысы)
Черноярка — Павлодар облысы Павлодар ауданы, Чернояр ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Қызылқұм (шөл)
Климаты
Климаты континенттік. Қаңтар айының орташа температурасы -7-9°С, кей жылдары температура -40°С-қа дейін төмендейді. Шілде айының орташа температурасы 26-29°С, кейде ауада температура 46°С-қа дейін жетсе, ал құмда 70-72°С-қа дейін жетеді.
Черноярка (Павлодар облысы)
Географиялық орны
Павлодар қаласынан солтүстікке қарай 19 км-дей жерде.
Қызылқұм (шөл)
Климаты
Жауын-шашын мөлшері 100-175 мм-ден аспайды, оның 60-65% -ы қыс және көктем айларына келеді. Шөлде қар жамылғысы тұрақсыз. Алғашқы қар қараша айының соңында түседі. Шөлдегі салыстырмалы ылғалдылық жаз айларында 16-25% -ға дейін (оңтүстікте 11-15% ) төмендейді.
Черноярка (Павлодар облысы)
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 646 адам (327 ер адам және 319 әйел адам) болса, 2009 жылы 653 адамды (327 ер адам және 326 әйел адам) құрады.
Қызылқұм (шөл)
Климаты
Желдің орташа жылдамдығы 3-5 м/с. Жаз айларында шаңды дауыл соғады.
Черноярка (Павлодар облысы)
Дереккөздер
Санат:Павлодар ауданы елді мекендері
Қызылқұм (шөл)
Су жүйесі
thumb|right|150px|Өзен аңғарларындағы мал жайылымы Қызылқұм шөлінде тұрақты ағын өзендер жоқ. Тек солтүстігімен өтетін Сырдария өзенінен тартылған каналдар өзен аңғары бойын ғана суландырады. Қызылорда облысының оңтүстігінде Қызылорда, Қуаңдария, Жаңадария және Іңкәрдария, т.б. ірі су жүйелері тартылған.
Көктемде құм төбелер, қырқалар арасында шағын көлдер мен өзендер пайда болады. Төңірегі жыл бойы мал жайылымы ретінде пайдаланылады. Қызылқұмның қазақстандық бөлігін Қызылорда облысының әкімшілік аудандары алып жатыр.
Топырағы, өсімдігі мен жануарлар дүниесі
Шөлдің басым бөлігін (92% -ын) құм басып жатыр. Сондықтан қандай топырақ болмасын құрамында құм болады. Жалпы алғанда топырағы бозғылт қоңыр, құмдақты қызғылт және сұр, сортаң топырақ қалыптасқан. Мәрмәр, графит, тас көмір, алтын, оңтүстік-батысында ірі газ кен орны бар.
Өсімдік жамылғысында эфемер аралас жусан, сексеуіл, жүзгін, құмқияқ, бұйырғын, тораңғы, т.б. өседі. Сырдария атырауының төңірегінде тоғай өседі. Қызылқұм өңірі қаракөл қойын, етті-сүтті мал өсіруге қолайлы.
Шөл құмдарында қарақұйрық, ақ бөкен, тышқан, сарышұнақ, тасбақалар, т.б. мекендейді.
Есепке алынбаған кен
Есепке алынбаған кен — құрамында бағалы заттын проценттік үлесі өте төмен болғандықтан байыту техникасының қазіргі даму сатысында тиімсіз байытылатын кендер. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Нығметжан Қабатайұлы Есенғарин
Нығметжан Қабатайұлы Есенғарин– экономика ғылымдарының докторы (1998), Халықаралық Көлік академиясының академигі, Орал электрмеханик темір жол көлігі инженерлері институтын (1964) және КСРО Министірлік Кеңесі жанындағы Халық шаруашылығы академиясын (1984) бітірген.
Қысқаша өмірбаяны
1964–72 Қазақ темір жолының Целиноград (қазіргі Ақмола) сигнализация және байланыс дистанциясында инженер,бас инженер;
1972–77 Қазақ темір жолында бас инженерлердің орынбасары, бөлім бастығы; 1977–82 Тың өлкесі темір жолының бас инженері;
1984–86 темір жол бастығының орынбасары, бастығы;
1989–91 КСРО Жол қатынасы министрінің орынбасары;
1991 ж, ҚР Көлік министрі
1994 ж. ҚР Көлік және коммуникация министрі;
1994 ж. ҚР Премьер-министрінің 1-орынбасары. «Интеграционные процессы на постсоветском пространстве» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады.Нығметжан Қабатайұлы Есенғарин бірқатар ғылыми және публицистикалық кітаптардың авторы. 12-сайл. ҚР Жоғарғы Кеңесінің депутаты (1990–91).
Сілтемелер
Есенғарин Нығметжан Қабатайұлы
Санат:Тұлғалар Санат:1941 жылы туғандар Санат:Қазақстан көлік және коммуникациялар министрлері Санат:Экономика ғылымдарының докторлары Санат:Парасат орденінің иегерлері
Тұрлыхан Қасенұлы
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қапанбұлақ ауылы Санат:1902 жылы туғандар
Абылай хан ескерткіші (Мойынқұм)
Абылай хан ескерткіші - Мойынқұм ауданының орталығындағы алаңда әкімшілік үйінің алдында орналасқан. Авторлары А.Орманов, К.Қоралсбаев.
Абылай хан басқарған Шу өңірі қазақстарының Шудың төменгі бөлігінде (Қоқый мекенінде) қырғыздармен болған шайқастағы жеңістің 230 жылдығы құрметіне 1999 ж. орнатылған. Бетоннан құйылған жартылай мүсін қола түске боялып, тұғыры гранит поиталармен қапталған. Байсалды түрдегі Абылай хан қолына аса таяғын ұстап алысқа көз салып отырған кейіп байқатады. Ескерткіштің жалпы биіктігі 3, 65 м.
Дереккөз
Санат:Ескерткіштер
Жампрука
Жампрука (Jampruca) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Вали-ду-Риу-Доси мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Говернадор-Валадарис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 708 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 520,998 км² шамасында. Халық тығыздығы — 9 адам/км².
Тарихы
Қала 1993 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Шавкат Расулович Саломов
Шавкат Расулович Саломов (Shavkat Rasulovich Salomov; 13 қараша 1985, Бұхара, Өзбек КСР) — өзбекстандық футболшы, шабуылшы. Өзбекстан құрамасының экс-ойыншысы.
Клубтық
2007 жылы "Курувчи" (Сол жылы аты "Бунедкор" деп өзгертілді) Өзбекстан жоғары лигасына жолдама алды да, Өзбекстандағы бар мықты футболшыларды құрамына жинады. Шавкот Саломов та командаға шақыртылды. Нәтижесінде "Бунедкор" Өзбекстандағы ең мықты клубқа айналды. Шавкот 2011 жылға дейін Өзбекстандағы барлық мүмкін болған жүлдені иеленді.
2010 жылы бір маусым "Насафқа" жалға берілді.
2013 жылы Қазақстанға келіп, "Жетісуда" ойнады.
2014 жылы Қарағандының "Шахтерында" бір маусым доп тепті.
2016 жылы Өзбекстанға қайта келіп, "Алмалықта" ойнады да, келесі маусымда туған клубы "Бұхараға" оралды.
Командалық
"Атырау"
Сілтемелер
Санат:Өзбекстан футболшылары Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Бұхара ФК ойыншылары Санат:Бунедкор ФК ойыншылары Санат:Насаф ФК ойыншылары Санат:Жетісу ФК ойыншылары Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары Санат:Алмалық ФК ойыншылары Санат:Атырау ФК ойыншылары
Жалпы өнім
Жалпы өнім – өнім өндіру көлемінің құндық көрсеткіші, яғни кәсіпорынның, ұйымның (бірлестіктің) белгілі бір кезеңдегі қызметінің ақшалай нәтижелерін сипаттайтын өнім өндіру көлемінің қорытындылаушы көрсеткіші.
Жалпы өнім - шығарылған өнімнің оны шығаруға жұмсалған барлық шығындарды қоса есептегендегі құны.
Ол кәсіпорынның (фирманың) белгілі бір кезеңдегі өнеркәсіптік-өндірістік қызметінің жалпы нәтижесін сипаттайды. Жылы өлген жаңадан жасалған құнды да, көшірілген құнды да қамтиды. Жылы өлген құрамына сыртқа (басқа кәсіпорындарға, ұйымдарға) жіберуге арналған дайын өнім, дүмбілзат, өнеркәсіптік жұмыстар мен көрсетілген қызметтердің құны, аяқталмаған өндіріс қалдықтарының өзгерісі кіреді. Салыстырмалы және ағымдағы бағамен есептеледі.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Банк терминдері Санат:Өнім
Тимуржан Әдиетұлы Шәкімов
Тимуржан Әдиетұлы Шәкімов - 1962 жылы 9 мамырда Орал облысы Каменка ауданы Ақтау ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Шәкімов Әдиет, марқұм, мұғалім болып жұмыс істеген. Анасы - Бөлегенова Халует, марқұм, мұғалім болып жұмыс істеген. Куйбышевтің А.И. Микоян атындағы «Құрмет белгісі» орденді инженерлік-құрылыс институтын бітірген (1984), инженер-құрылысшы. Экономика ғылымдарының кандидаты (2007). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Қазіргі жағдайда өңірдің инвестициялық-құрылыс кешенін басқарудың ұйымдық-экономикалық тетігін қалыптастыру». Қазақ жәнө орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі.
Әскери атағы - запастағы капитан.
Хоббиі - бильярд, стол үсті теннис.
Үйленген. Жұбайы - Шәкімова Назгүл Абылайқызы, «Стоматологиялық клиника» ЖШС директоры. Ұлы - Шәкімов Әлібек, ҚР Қоршаған ортаны қорғау министрлігінде жұмыс істейді; қызы - Шәкімова Индира, Лондон экономика мектебінде магистратурада оқиды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Хаббл ультра терең өрісі
Хаббл ультра терең өрісі (ХУТӨ, The Hubble Ultra-Deep Field, HUDF) — шамамен 10 000 галактиканы қамтыған Форнакс (пеш) шоқжұлдызы кеңістігіндегі кішкене аймақтың суреті. Түпнұсқасы Хаббл ғарыш телескопының 2003ж, 24 қыркүйектен 2004ж, 16 қаңтарға дейінгі деректері жинақталған. Бұл сурет шамамен Жойқын жарылыстан кейінгі 400 және 800 миллион жылдар аралығын білдіретін 13 млрд жыл бұрынғыға көз жүгіртіп, сол кездегі галактикаларды шарлайды. ХУТӨ суреті маңында жарық жұлдыздар тығыздығы төмен аспанның бөлігінде түсірілген болып, бұл неғұрлым алыс әрі күңгірт объекттерді жақсы көрсеткен. 2009ж тамыз және қыркүйек айларында ХУТӨ таяуда орнатылған Wide Field Camera 3 (WFC3) құралының инфрақызыл каналын пайданылып ұзын толқынұзындығын (1,0 - 1,6 мкм) байқады. Оны қолданыстағы ХУТӨ мәліметтерімен үйлестірген кезде астрономдар өте алыс галактикалардың жаңа тізімін анықтай алды.
Дереккөздер
Санат:Астрофизика Санат:Галактикалар Санат:Хаббл ғарыш телескопы
МиГ-29
350px|right|thumb|МиГ-29M Берлиндегі әуешоуда, [[2006 жыл]] Миг-29 әскери ұшағының (Fulcrum НАТО таптауы бойынша) техникалық сипаттамасы: Ресейде жасалған Миг-29 ұшағының қолданысқа енгізілгеніне 2007 жылы табаны 30 жыл болды. Бұл ұшақ негізінен стратегиялық маңызы бар нысандар мен әскери бөлімдерді әуе шабуылынан қорғау мақсатында қолданылады. Әскери ұшақ ауторлары Миг-29 ұшағын үнемі жетілдіріп келеді. Бұл ұшақ шұғыл қимыл жасап, жылдам әрекет етуге өте қолайлы. Миг-29 ұшағы Н-029 үлгісіндегі «Топаз» локаторымен жабдықталған. Бұл құрылғы аспанда және жердегі кеңістікті жіті қадағалап, жедел шешім қабылдауға мүмкіндік береді. Ұшақтың тағы бір ерекшелігі, ұшақ сағатына 75-1500 шақырым жылдамдықпен ұшып келе жатқанда, мұнда орнатылған К-36 орындығы ұшқыштың тез арада катапультация жасауына мүмкіндік береді.
Санат:Әскери техника Санат:Ұшақтар
Плайскирхен
Плайскирхен (Pleiskirchen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Альтёттинг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2357 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 52,59 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 71 127. Муниципалитеттің басшысы — Йозеф Эдер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
№14-темір жол айрығы
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қалбатау ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 79 км-дей жерде орналасты.
Халқы
Тұрғыны 13 адам (2009).
Дереккөздер
Санат:Жарма ауданы таратылған елді мекендер
Михельсон кермегі
Михельсон кермегі — тарандар тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік. Іле Алатауында (Торайғыр тауында, Шарын өзені) және Кетпентауда (Шонжы, Кеген өзені) кездеседі. Сабақтары қысқа, жапырақтары солғын жасыл түсті, жалпақ немесе ұзын қалақ тәрізді, Ұзындығы 1,5-4,5 см. Гүл сидамы көп, негізінен ирек тармақталған бұтақшалары бар. Гүлжапырағы жарғақты, ұсақ, қызғынттау жүйкелі. Тостағаншасы жалпақ ұңғы тәрізді, күлтелері сары түсті. Маусым-шілдеде гүлдеп, жеміс салады. Тұқымы ашық қоңыр түсті. Тұқымынан көбейеді. Эндемик, реликт түр болғандықтан, Қазақстанның "Қызыл кітабына" енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Қорғасыншөптер Санат:Жетісу
Вэстбрук (Миннесота)
Вэстбрук (Westbrook) — Миннесота штатының Cottonwood округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
IC 2791
IC 2791 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Эмиль Лубе
Эми́ль Лубе́ (Émile Loubet; 30 желтоқсан 1838 жылы, Дром, — 20 желтоқсан 1929 жылы, Дром) — француз қайраткері, Франция президенті (1899—1906).
IC 2791
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Эмиль Лубе
Сенат басшылығы кезінде
1896 жылы қаңтарда Лубе сенат төрағасы болып сайланды. Өзінің сөзінде салық, қаржы министрлеріне өз қарсылығын білдірді, өзінің сенат болып қалуын сұрады.
IC 2791
Сыртқы сілтемелер
IC 2791 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Эмиль Лубе
Дереккөздер
Орысша уикипедия
Санат:Франция президенттері
Қала салу экологиясы
Қала салу экологиясы (Градо-строительная экология) — қаланың өсуі мен орнығуы жүйесіне, сондай-ақ бұл процестерден болатын өзгерістердің салдары мен мүмкін болатын шегіне байланысты тұрғылықты ортаның қалыптасу процестерін зерттеу. Қала салу экологиясы ұғымында үй-жайдың ішкі ортасы қарастырылмайды (тынымбақ, бульвардан айырмашылығы), адамдардың демалуы үшін пайдаланылатын, қолдан өсірілген немесе мәденилендірілген екпе ағаштар.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Қайта жаңғырту
Қайта жаңғырту – өткен тәжірибені, бұрын алған білімді, тәжірибелі сезімдерді жаңартудан тұратын еске алу процесі.
Еріксіз қайта жаңғырту
Қайта жаңғырту еріксіз және арнайы болып екіге бөлінеді. Еріксіз қайта жаңғырту – мақсатсыз. Мысалы, музыканттың белгілі ән-күйлерді күнде орындауы. Арнайы қайта жаңғыртуда белгілі мақсат болады. Оған адам өзінің ерік-күшін жұмсайды, арнайы әдіс-тәсілдер қолданып, бұрынғы қабылдағандарын қайта жаңғыртып, жүзеге асырады. Жаңғырту бейне түрінде де болады. Бұрын қабылданған нәрселер мен қазір жоқ көріністің бейнесі еске түседі. Соған орай көрген нәрсенің бейнесі көзге елестейді, ал естіген нәрсенің дыбысы құлаққа келеді. Қабылдау үрдісіне бірнеше талдағыштар қатысады. Елестеулерді сөзбен айтып та, пікірлер мен ой қорытындылары арқылы да тудыруға болады.
Елестетудің маңызы
Адамның тікелей сезімдік танып білуі мен абстрактілі ойлау арқылы танымы арасындағы жалғастырушы көпір – елес деуге болады. Өйткені, елес ойлау әрекетінде нәрселер мен құбылыстардың сан алуан қасиет- белгілерінен елестеген жалқы нәрсенің қасиет ерекшеліктерін ғана жалпылап тануға бейімдеп отырады.
Қайталау
Қайталау – қандай да бір материал ды есте сақтау немесе жаттап алу мақсатымен бірнеше рет пысықтау. Есте сақтауға арналған тәсілдердің жетекші орындағысы ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Псиxология Санат:Жады
Нюльга
Нюльга — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чагва өзенінің сол жағалауынан 44 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Васюган. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Азамат соғысы және 2 дүниежүзілік соғыс жылдарында қаза тапқандарға қойылған ескерткіш
Дереккөздер
Санат:Ескерткіштер
Леонид Данилович Кривощеков
right|thumb Леонид Данилович Кривощеков  (1922-2003)- 22 желтоқсанда Ресейдің Алтай өлкесінің Шипунов ауданындағы Коробейниково селосында туған. М.Горький атындағы әдебиет институтын бітірген. «Огонек» журналының республика бойынша тілшісі, Қазақстан Жазушылар одағының хатшысы болған. Бірнеше өлеңдер жинағы, әңгімелер жинағы, романдары шыққан. Х.Ерғалиевтің, Қ.Жармағамбетовтің, М.Дүзеновтың шығармаларын орыс тілше аударған.
Ұлы Отан соғысына қатысқан. Қызыл Жұлдыз (үш рет), «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан жазушылары
Санат:1922 жылы туғандар
Қызылой газ кен орны
Қызылой газ кен орны – Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Байзақ газ кен орнынан батысқа қарай 35 км жерде орналасқан. Кен орны 1967 жылы ашылған.
Геологиялық құрылымы
Қызылой көтерілімінің аумағы 19Ө13,5 км, амплитудасы 100 м антиклиналь қатпар түрінде. Эоцен қимасынан (ақсазды және құм қабаттары) 3 газ шоғыры табылған.
Жатыс сипаты
Ақ сазды шөгінділердің ортаңғы бөлігінен тұратын негізгі газ горизонты 439 м тереңдікке жайылып, саз қабаттарымен кезектесе түзілген ұсақ түйіршікті сазды алевролиттерден құралған. Алевролитті жыныстың ашық кеуектігі 37,6%. Коллектордың жалпы қалыңдығы 13,5-17,9 м. Тиімді газға қаныққан қалыңдығы 8,0 м, газға қанығу коэффиценті 0,65. Ақ сазды горизонттың қабат қысымы 4,8-5,0 МПа, температурасы 32°С. 15 мм диафрагмадағы газдың тәуліктік өнімділігі 93 мың м3.
Құрамы
Газ құрамында метан 84,5-95,5%, ауыр көмірсутек 0,4%, азот 8,3%, көмір қышқылы 1,5%, аргон 0,05%, гелий 0,015-0,031%. Құм горизонтындағы газ құрғақ, 92% метаннан, 0,7% этаннан, 0,9% ауыр гомологтардан, 6% сирек газды азоттан, 0,9% көмір қышқылынан тұрады. Кен орны өндірістік игеруге дайындалған.