cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вулканизм
Bулкандар түрлері
Вулкандардың жарықшақтық түрлері жер қыртысының тектоникалық ірі жарықтары мен жарықшақтарын бойлап жер бетіне лава түрінде тасып төгіледі. Құрамы негіздік лава қатая келе базальтты жамылғылар құрайды. Исландия жерінде кездесетін вулкандардың жарықшақтық түрлері ұзындығы ондаған километрлік жарылыстар бойында базальттық лавалар түрінде (орасан зор мөлшерде) тасып төгіледі. Мысалы, 1783 жылы Лаки атты вулкан ~12,5 км3 мөлшерде лава атқылап, 560 шаршы километрлік ауданды қамтитын жамылғы кұрайды. Мұнан басқа Гекке атты вулкан (1847— 1848 ж. ж.) өте көп мөлшерде лава атқылайды. Жарықшақтық атқылау өнімдері, әсіресе ерте кездегі геологиялық кезеңдерде көптеп кездеседі.
Гаваялық вулкандар тұрі Гавая аралдарында (Мауна-Лоа және Килауэа вулкандарында) кездеседі. Олардың құрамы температурасы жоғары (~1200°С) негізді базальтты лавалардан тұрады. Сондықтан да мүндай лавалар өте қозғалмалы болып келеді. Кратерлік көл-дерде лавалар деңгейі біресе көтеріліп, біресе төмен түсіп, бұрқ-сарқ етіп, ылғи қайнау үстінде болады. Лаванын, құрамындағы газдар фонтан болып жоғары шапшып (бірнеше метрден жүздеген метрге дейін) атқылайды. Вулкан кратері лаваға әбден толған кезде, лава одан асып төгіліп, вулкан беткейімен аға бастайды. Олардың ағу жылдамдығы 30—40 км/сағ-қа дейін жетеді.
Гаваялық вулкандар биік қыраттар курайды. Олардың беткейлері көлбеу (5—10″) болып келеді. Мұндай вулкандардың пішіні жантая орналасқан қалқанға ұқсайды. Сондықтан олар кейде қалқанды вулкандар деп аталады. Мауна-Лоа вулканының конусы мұхит түбінен бастап көтеріліп (4650 метрлік тереңдіктен), мұхит дең-гейінен 4170 м жоғары биіктікте орналасады. Бұл вулканның жалпы биіктігі шамамен 9000 м-ге дейін жетеді. Оның ең биік шыңында (ұзындығы 6 км, ені 1,8—3 км-лік) кальдера байқалады.
Килауэа вулканы биіктігі ~ 1350 м-лік (теңіз деңгейінен жоғары) шағын ғана дене.
Аралас (газды-қопарылыс туғызатын және лавалық) вулкандар кейде эксплозивті-эффузивтік (грек тілінде “эксплозио” — қопарылыс деген мағынада) вулкандар деп те аталады.
Мұндай вулкандардың атқылау барысында жер бетіне лақтырылатын немесе тасып төгілетін вулкандық заттар қатты, сұйық және газ күйінде бөлініп шығады. Қатты және сұйық күйдегі вулкандық заттар қабатты конус құрайтын жағдайда стратовулкан (латын тілінде “стратум” — қабат деген мағынада) деп аталады. Мұндай вулкандарда қатайған лава туфты қабаттармен алмаса орналасады (VI. 39-сурет). Олардың жоғарғы бөліктерінде кальдера (ұзынша немесе дөңгелек пішінді) орналасып, оның ортасында жас конустар өсіп жетіледі,
Вулкандардың стромболиандық түрі Жерорта теңізіндегі Липара аралдарында (теңіз деңгейінен 900 м жоғары биіктікте) кездеседі. Лаваның құрамы базальттық болып саналады, бірақ вулкандардың Гаваялық. түрімен салыстырғанда температурасы төменірек (1000— 1100°С) болып келеді. Сондықтан олар ұшпалы газдарға бай болып, ссшан байланысты өте баяу қозғалады. Әрбір жарты сағат сайын қою лава жер бетіне сығыла шығып, немесе вулкандық бомбылар мен лапиллийлер” түрінде лақтырылып жатады. Мысалы, Оцтүстік Америка жеріндегі Исалько атты вулкан және т. б,
Вулкандардың этновезувиандық түрлеріне Неаполйтан шығанағында орналасқан Везувий, Жерорта теңізінде — Вулкано, Сицилия жерінде — Этна, Камчатка жарты аралындағы көптеген вулкандарды (Қлючевск, Карымск, Авачинск және т. б.), Курильск аралдарындағы (Аюлы, Тятя), Жапониядағы және т. б. жерлердегі вулкандарды жатқызуға болады. Олардың құрылысы өте күрделі: вулкандық (ескі) конустың үстінде өте үл-кен кальдера (апан-шұңқыр), оның ішінде жаңадан пайда болған жас конус орналасып, оның өзі де (қосымша) бүйірлік конустармен қосылып онан сайын күрделене түседі.
Эруптивтік әрекеттер мезгіл-мезгіл қайталанып отырады, бірақ олардың арасындағы үзіліс (тыныштық күйдегі жағдайдың ұзақтығы) бірнеше жылдан жүздеген жылдарға дейін созылады (вулкандардың стромболиандық түрімен салыстырғанда). Вулкандардың мұндай түрлерінің негізгі құрамы андезиттік, сирегірек андезитті — базальттық болып келеді.
Вулкандық лава, әдетте баяу қозғалатын қоймалжың балқымалар түрінде кездеседі. Лаваның температурасы 1000°С шамасында, ал тұтқырлығы жоғары болғандықтан олар кейде вулкандык. көмекейдің ауызын бітеп тастайды. Осындай жардайда көп мөлшерде жиналған (вулкан көмекейінде) газдар мен булар ең ал-дымен жер сілкінісін - содан соң барып қопарылыс туғызады. Бұл әрекеттердің нәтижесінде ауа қабатына вулкандық заттар (күл-топырақтар, лапиллилер және бомбалар түрінде) өте көп мөлшерде лақтырылады. Вулкандық лавалар фонтан болып атқылайды.
Олар (қалыңдығы 4—5 м-лік, ұзындығы 20 км-ге дейін жететін) вулкандық тасқындар түрінде қатаяды. Қопарылыс күші әлсірей келе, біртіндеп тоқтайды. Сонымен, вулкандық атқылау әрекеттерінің әрбір кезеңі эксплозивтік процестерден басталып эффузивтік әрекеттермен аяқталады.
Радиациялық жағдай
Радиациялық жағдай — қарсыластын ядролық және радиологиялық қаруды қолдануы салдарынан қалыптасатын жағдай; ұрыстық жағдайдың элементі. Радиациялық жағдай жергілікті жер, акватория, әуе кеңістігі және әскерлердің қимылы мен жауынгерлік мүмкіндігіне, өнеркәсіп объектілері мен елді мекен тұрғындарының тіршілігіне ықпал ететін әр түрлі объектілердің радиоактивті зақымдану көлеміне қарай анықталады.
Вулканизм
Bулкандар түрлері
Газды қопарылыс кезінде құралатын вулкандарды эксплозивті-экструзивтік (грек тілінде “эксплозио” — қопарылыс, “экструзио” — сығу деген мағынада) деп атайды. Мұндай жанартауларда газдардың қопарылысы кезінде орасан зор мөлшерде вулкандық қатты заттар атқыланады. Ал лава (андезиттік-дацитты) әдеттегідей емін-еркін жер бетіне тасып төгілудің орнына, сырылу әрекеттеріне байланысты баяу қозғалып қысыла шығады. Бұл процестердің нәтижесінде пайда болған күмбез шыңдар мен конусты мүнаралар кейінірек бұзыла келе ірі жартастарға айналады. Қейде лавалар қалыңдығы 4—5 м-лік қысқа толқынды тасқындар (вулкандық тілше түрінде) құрап, катаяды.
Радиациялық жағдай
Радиациялық жағдай ядролық жарылыстың санына, орталығынан қашықтық жағдайына, қуатына, түрі мен уақытына (радиологиялық қаруды қолдану аудандарының саны мен жағдайына), метеорологиялық жағдайларға, жергілікті жердің сипаты мен қорғаныштық қасиеттеріне байланысты болады.
Вулканизм
Bулкандар түрлері
Вулкандық атқылаудың пелейлік түрі Кариб теңізінің Мартиника аралында (Кіші, Антиль аралдық доғалары) орналасқан Мон-Пеле (Тақыртау) атты вулканның атымен байланысты. Мұндай лавалардың құрамы
Радиациялық жағдай
Радиациялық жағдайды анықтау ядролық жарылыс туралы, әскерлердің (жергілікті жер тұрғындарының), түрлі объектілердің, азық-түлік, су және материалдық құралдардың радиациялық сәулеленуі мен радиоактивті залалдануы туралы, радиацияның қауіпті дәрежесінде радиоактивті залалдану туралы мәліметтерді жинау, талдау және бағалаудан турады. Радиациялық жағдайды бағалау болжау негізінде немесе радиациялық барлау мен дозиметриялық бақылау мәліметтері бойынша жүргізілуі мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Вулканизм
Bулкандар түрлері
андезиттік, темлературалары 700—800°С болып, өте тұтқыр бөлшектерден құралады. Олар жер бетіне атқылау кезінде тез қатайып, вулкан кратері бітеліп қалады.
Соған байланысты кратер аузында жиналған вулкандық газдар мен булар ірі қопарылыс туғызады.
Бұл процестердің нәтижесінде газды бұлттар түзіліп, вулкандық қатты заттар бомбы болып атқылайды. Ал вулкандық ыстық лавалар өте тез жылдамдықпен тасып төгіліп, мұнаралы күмбез-шыңдар құрайды.
Мон-Пеле атты вулкан атқылауы кезінде апатты оқиға (1902 жылы) болған еді. Бұл апат кезінде 30 мың-ға жуық тұрғындары бар қала (Сен-Пьер қаласы) санаулы минут ішінде ыстық лава астында қалады. Мон-Пеле жанартауының атқылауы баржоғы төрт айдың ішінде үш рет (1902 ж., 8 май, 20 май, 30 тамыз) қайталанған. Кейінірек 1929—1933 ж. ж. аралығында Мон-Пеле вулканы қайтадан жанданып, кішігірім атқылаулар бірнеше рет байқалды.
Вулкандық атқылаудың бұл түріне Шивелуча (ТМД„ 1944, 1964), Мерани (Ява аралы), Ламингтон (жаңа Гвинея) және т. б. жанартауларды жатқызуға болады.
Вулкандық атқылаудың кракатаулық түрі Зонд бұразында Ява және Суматра аралдарынын, аралығында орналасқан Кракатау жанартауын (Индонезия), Қатмай (Аляска), Бандай-Сан (Жапония) және басқа жанар-тауларын біріктіреді. Құрамы орта және қышқыл магмадан тұратын лавалар өте қою болғандықтан, өз бетінше тасып төгіліп жатпайды. Олар (орасан зор қысым күштерінің әсерінен туатын) газдардың қопарылысы кезінде, қатты күйдегі вулкандық заттар түрінде атқылайды. Соған байланысты вулкандық конустар жарылысқа ұшырап, опырылу нәтижесінде өте ірі қазаншұңқырлар (кальдера) пайда болады.
Лаваның құрамындағы газдар жоғары қабаттарға көтерілу барысында лаваны көбіктендіріп, қатая келе кеуек-түтікті жыныстар (пемза) түзіледі.
Кракатау жанартауының атқылауы кезінде, яғни 1883 жылдың тамыз айында үш күн ішінде шамамен 18 км3 тау жыныстары қопарылып, пемза түріндегі вулкандық заттар жоғары (30 км-лік биіктікке дейін) атқылады. Ал вулкандық күл-топырақтар 80 км-ге дейінгі биіктікке көтерілген.
Қопарылыс түтіктері моногендік (грек тілінде “моно” — бір деген мағынада) вулкандарға жатады. Олар вулкандық газдардың қопарылысы кезінде (бір-ақ рет байқалып), лавалар атқыламаған жағдайда пайда болады. Мұндай түтіктер (диаметрі 80—100 м-ге дейін) газды қопарылыс кезінде атқыланған қатты күйдегі вулкандық заттармен толады. Олар көбінесе кимберлитті түтіктер деп аталады. Өйткені мұндай түтіктер алғаш рет Кимберли тауыныд (Оңтүстік Африка) маңайынан табылды. Әдетте, кимберлитті түтіктермен байланысты алмас орындары жиі кездеседі. Мұндай түтіктерде құралған брекчия (женттас) түріндегі алмасты жыныс-тар кимберлиттер деп аталады. Олардың негізгі құрамы мантия қабатында кездесетін ультранегізді жыныстарға (гранатты перидотиттерге) жақын. Осындай деректер негізінде алғашқы магма жорарғы мантия қабатында пайда болып, газды қопарылыс кезінде жер бетіне қарай жылдам көтеріледі деген қорытынды жасауға болады. Біздің елімізде кимберлитті түтіктер алғаш рет Якутиядан табылған. Вулкандық түтіктер кейде диатрема (грек тілінде “трема” — тесік, “диа” — арқылы деген мағынада) деп аталады. Мұндай түтіктер ФРГ, Франция, Мексика, Жаңа Зеландия, Шотландия, Оңтүстік Америка жерлерінде де кездеседі.
Мысалы, ФРГ жерінде (Эйфель) шағын ғана ауданда 130-дан астам копарылыс түтіктері табылғандығы белгілі. Бұл түтіктердің өзегі (500 м-ге дейінгі тереңдікте) қопарылысқа ұшыраған жыныстардың сынык, бөлшектерімен толып, ал одан төменгі қабаттарда базальтты жыныстар орналасқан. Мұндай вулкандардың көпшілігі суға толып көлге айналады. Олар жергілікті тілде “маар” (көл деген мағынада) деп аталады (VI. 40-сурет).
Поствулкандык, әрекеттер (латын тілінде “пост” — кейін немесе соң деген мағынада), басқаша айтқанда, вулкандық атқылау процестері тоқталраннан кейін байқалатын жағдайлар (газдардың гейзерлердің, ыстық
сулардың бөлінуі және т. б.) жердің терең қабаттарында геологиялық әрекеттердін, ешуақытта да тоқталмайтындығын көрсетеді.
Мысалы, вулкандық газдар (фумаролдар, сольфатарлар, мофеттер) вулкан атқылау әрекеттері тоқталғаннан кейін де ұзақ уақыт бойы сөнген жанартаудын, кратері арқылы және вулкандық конус беткейінде байқалатын жарықшақтарды бойлай галоидтар құрамына кіретін газдар, күкірт, көміртегі, су буы және т. б. газдар түрінде ұшып шығып жатады.
Гейзерлер белгілі бір уақыт аралығында су буы түрінде бөлініп шығатын және дүркін-дүркін ыстық су атқылайтын бұлақтар түрінде кездеседі (VI. 41-сурет). Олар алғаш рет Исландия жерінде Гейзер атты ауданда байқалған. Сондықтан мұндай ыстық су көздері гейзер деп аталады.
Қосымша
Вулканизм — жоғарғы мантиядағы, жер қыртысьшдағы және Жер бетіндегі магманың қозғалуымен байланысты процестер мен құбылыстардың жиынтығы. Вулканизмнің жер бетіндегі типтік көрінісі — порменді әрекетті жанартаулардың түзілуі.
Дереккөздер
Санат:Вулканизм
pnb:اگ والا پعاڑ
Нәжімеден Ықсанұлы Есқалиев
Нәжімеден Ықсанұлы Есқалиев (1941 ж.т., Ресей, Астрахан облысы, Краснояр ауданы) - мемлекет және қоғам қайраткері, дипломат. 1966 жылы Қазақ ауыл шаруашылық институтын бітірген. 1966-1972 жылдары Жәнібек ауданындағы «Талов» кеңшарында агроном, 1972-74 жылдар Жәнібек ауданы ауыл шаруашылық Басқармасының бастығы, 1974-1978 жылдары Орал облысы ауыл шаруышылығы басқармасы бастығының 1-орынбасары Қызметтерін атқарды. Н. Есқалиев 1978-1980 жылдары Мәскеудегі Халық шаруашылық академиясының тындаушысы болды. 1980-1985 жылдары Талдықорған облысы ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы, кейін Талдықорган аудан партия комитеті төрағасының 1-хатшысы, 1985-1986 жылдары Орал облысы атқару комитетінің 1-орынбасары, 1986-1991 жылдары Орал облысы партия комитетінің 1-хатшысы, 1991-1992жылдары Орал облысының кеңесінің төрағасы, 1992-1993 жылдары  Орал облысының әкімі,1993-1994 жылдары Көкшетау облысының әкімі қызметтерін атқарды. 1994-1999 жылдары дипломаттық қызметте болды (Қазақстанның Өзбекстандағы және Украинадағы елшісі). 1999 жылдан ТМД елдері атқару комитетіндегі Қазақстанның уәкілі.
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның Өзбекстандағы елшілері‎ Санат:Қазақстанның Тәжікстандағы елшілері‎ Санат:Қазақстанның Украинадағы елшілері‎ Санат:Батыс Қазақстан облысының әкімдері Санат:Көкшетау облысының әкімдері
Франсуа Фенелон
Франсуа Фенелон (де Салиньяк, маркиз де ля Мот Фенело́н, 6 тамыз 1651 жыл (1651.08.06) – 7 қаңтар 1715 жыл) – француздың атақты жазушысы. 1687 жылы «De l’Education des filles» атты тұңғыш еңбегін жарыққа шығарады. 1689 жылы XIV Людовик оны немересіне тәрбиеші болуға шақырады. Сол уақытта «Мысалдар» және «Өлілердің әңгімесі» (Dialogues des morts) атты шығармалары басылып шығады. 1695-1696 жылдары «Телемак» атты кітабын жазып, 1699 жылы баспа бетіне шығарады. Ол XIV Людовиктің өлімінен 8 ай өткен соң қайтыс болады.
Дереккөздер
Санат: Жазушылар Санат:Франция жазушылары Санат: Тұлғалар Шарль Перро (Charles Perrault; 12 қаңтар 1628 жыл, Париж – 16 мамыр 1703 жыл, Париж) – француз ақыны және классицизм кезеңінің сыншысы, «Ана қаздың ертегілері» атты шығармасымен танымал. 1671 жылы Француз Академиясының мүшесі болады. 1697 жылы «Ана қаздың ертегілері» атты ертегілер жинағы жарық көреді. Жинақ 9 ертегіден тұрады: «Етік киген мысық», «Қызыл телпекті қыз», «Рике-Хохолок», «Ұйқыдағы ару», «Золушка», «Перінің сыйлықтары», «Есектің терісі», «Мальчик-с-пальчик» және «Синяя Борода». Оның ертегілерінің желісіне опера және балеттер қойылған (Дж. Россинидің «Золушка» операсы, П.И. Чайковскийдің «Ұйқыдағы ару», С.С. Прокофьевтің «Золушка» секілді балеттері).
Санат: Жазушылар Санат:Франция жазушылары Санат: Тұлғалар
Малая Возвышенка
Малая Возвышенка — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданы, Возвышен ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 241 адам (127 ер адам және 114 әйел адам) болса, 2009 жылы 94 адамды (56 ер адам және 38 әйел адам) құрады.
Сан-Жозе-ду-Эжиту
Сан-Жозе-ду-Эжиту (São José do Egito) — Бразилиядағы муниципалитет, Пернамбуку штатында орналасқан. Пернамбуку штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пажеу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 39500 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 783,38 км² шамасында.
Тарихы
Қала 1909 жылы құрылған.
Санат:Пернамбуку елді мекендері
NGC 4783
NGC 4783 — Құзғын шоқжұлдызында орналасқан E0/P типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4783 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43926, MCG -2-33-51, VV 201, 3C 278.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз)
NGC 428
NGC 428 — Кит шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 428 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4367, UGC 763, MCG 0-4-36, ZWG 385.28, IRAS01103+0043.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Хингхам (Монтана)
Хингхам (Hingham) — Монтана штатының Hill округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 157 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.4 км² шамасында. FIPS коды — 30-36400.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Монтана қалалары
Эндрю (Айова)
Эндрю (Andrew) — Айова штатының Джексон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.7 км². FIPS коды — 19-02125.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 460 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Джексон округы (Айова)
Гәпік
Гәпік (qəpik) — 1/100 манатқа тең Әзірбайжан Республикасының ұсақ ақша бірлігі. 2006 жылғы деноминациядан кейін белгіленген бағасы 1, 3, 5, 10, 20 және 50 гәпік шақалары айналыста болды.
Волюметр
Волюметр (volumeter). Қысқа уақыт (әдетте, 200 мс аралығында) дыбыс сигналының орташа мәнін бағалауға арналған құрал.
Гәпік
Этимологиясы және транслитерациясы
Әдетте «гәпік» сөзінің шығу тегі орыстың «копейка» сөзімен байланыстырады. Дегенмен, бір нұсқа бойынша, «копейка» сөзінің өзі — түркі тектес және ит дегенді білдіретін түбір болуы мүмкін.
Волюметр
Дереккөздер
Санат:Электроника
Гәпік
Этимологиясы және транслитерациясы
Ағылшын тілінде «гәпік» сөзінің әлі бір мағыналы транслитерациясы жоқ. Ағылшын тіліндегі сөздіктер кем дегенде екі — gopik және qepiq емле келтіреді. Әзірбайжан Республикасы Орталық банкінің ресми сайтында gepik және gapik, ағылшын тіліндегі Уикипедияда — qapik, Еуропалық Одақ аясында қабылданған стандартта — kepik қолданылады.
1992-1993 жылғы шығарылым
thumb|left|500px|Салыстырмалы өлшемдер
2006 жылғы шығарылым
thumb|left|500px|Салыстырмалы өлшемдер
Естелік шақалары
Шақалар 2006 жылы proof ретінде Аустрияның ақша сарайында 999 сынамалық алтынмен соғылған.
Таралымы: әр белгіленген бағаға 50 шақадан.
Дереккөздер
Санат:Әзірбайжан шақалары Санат:Тиындар
Қарабастау
Елді мекендер:
Басқа мағыналар:
Габброидтену
ГАББРОИДТЕНУ — бұрын жасыл-тасты өзгерістерге ұшыраған таужыныстардың метасоматоз процестері салдарынан қайталап өзгеруі нәтижесінде габброидтер түзілу мүмкіндігі туралы жорамал атауы. Бұл мүмкіндік әзірге ғылыми тұрғыдан дәлелденген зандылық емес, болжам дәрежесінде қалып отыр.
Дереккөздер
Санат:Геология
Мушковай (Нылга тармағы)
Мушковай — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Удмуртия Республикасы, Марий-Эл Республикасы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нылга өзенінің оң жағалауынан 50 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка қала типті ауылдағы Аркуль су өлшейтін посттан Вятка Алаңқайы қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дмитрий Донской
Дмитрий Донской, князь Дмитрий Иванович (12.10.1350, Мәскеу қаласы – 19.5.1389, сонда) – Владимир мен Мәскеудің ұлы князі (1359 – 89). Иван І Калитаның немересі.
Жас бала кезінде үкіметті метрополит Алексей басқарды. Дмитрий Донской билікке келген уақыт Мәскеу князьдігінің күшейе бастаған кезеңіне тура келді. Бұл кезде Алтын Орда мемлекеті ішкі тақ таластарына байланысты әлсірей бастаған еді. Боярлар мен қалалықтардың қолдауымен ол өзінің қарсыластары – Суздаль-Нижегород, Рязань, Тверь князьдарының қарсылығын басты. 1367 жылы Мәскеуде бірінші тас Кремль салынды, 1368 және 1370 жылдары Мәскеуге жасалған Литва князі Ольгердтің шабуылы тойтарылды. Тверьмен болған соғыста (1368 – 75) өз үстемдігін мойындатты. 1376 жылы Мәскеу князьдігі Волга-Кама Болгариясына өз ықпалын орнатты. 1378 жылы Мәскеу әскері Скорнищевоның түбінде Рязань князін талқандады. 1378 жылы Вожа өзенінде Алтын Ордалық Бегіш мырзаның әскері талқандалды. 1380 жылы Дмитрий Донской орыстардың біріккен күштерін Руське аттанған Мамай әскеріне қарсы бастап шықты (қ. Күлік шайқасы). Күлік шайқасында жеңіске жеткендіктен “Донской” деген атақ алды. Бірақ Алтын Орданың жаңа билеушісі Тоқтамыс ханмен бетпе-бет келуден қорқып, 1382 жылы Мәскеуді тастап, солтүстікке қашты. Алтын Орда әскерінің қоршауында, ешқандай басқарусыз қалған қала іштегі бүліншіліктердің әсерінен өртеніп кетті. Дмитрий Донской өзінің Алтын Орда ханына қайта бағынатындығын мойындады. Осыдан кейін Тоқтамыс хан Ордаға қайтып, Дмитрий Донской талқандалған қаланы қалпына келтіру жұмысын басқарды. Дмитрий Донскойдың кезінде Мәскеу өзінің орыс жерлерін басқарудағы жетекшілік жағдайын онан әрі нығайтты.
Дереккөздер
Санат:12 қазанда туғандар Санат:1350 жылы туғандар Санат:Мәскеуде туғандар Санат:19 мамырда қайтыс болғандар Санат:1389 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:Коломна тұлғалары Санат:Владимирлік ұлы князьдар Санат:Мәскеу князьдары Санат:Куликово даласы Санат:Орыс Православ әулиелері Санат:Канонизацияландырған князьдар Санат:XIV ғасырдағы христиан әулиелері Санат:Шіркеуден алыстағандар Санат:Солтүстік-Шығыс Русь қолбасылары Санат:Мәскеу Кремлінің Архангель соборында жерленгендер Санат:Даниловичтер (Рюриковичтер)
Крутая (Үлкен Тырыма тармағы)
Крутая — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Тырым өзенінің оң жағалауынан 21 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чусовая қала типті Кын ауылындағысу өлшеу постынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Николай Иванович Баев
Николай Иванович Баев (1945 жылдың 9 мамырында туған, Саратов облысы, Васильевка ауылы) – тау инженері, заңгер. ҚР Жоғарғы Кеңесінің 13-ші шақырылымының депутаты (1994).
Білімі
1969 жылы Мәскеу геологиялық барлау институтын тау-кен инженері мамандығы бойынша бітірді.
1996 жылы Қазақ Ұлттық Университетін заңгер мамандығы бойынша бітірді.
Қызмет жолы
Еңбек жолын Орал облысындағы кеңшар комбайыншының көмекшісі болып бастаған.
Майя Григорьевна Санду
Майя Григорьевна Санду (молд. Maia Sandu; 24 мамыр 1972 жыл, Рисипень ауылы, Молдаван КСР, КСРО) — Молдова саяси және мемлекет қайраткері. 2020 жылғы 24 желтоқсаннан бастап Молдова Республикасының Президенті. Молдованың 2020 жылдың 23 қазанында сайланған президенті.
Николай Иванович Баев
Қызмет жолы
1958—1964 жылдары Орал механикалық зауытының токары.
1972 — 1988 жылдары Каспий маңы тау-металлургиялық комбинатының мастеры, бастығының орынбасары, телімінің бастығы, аға инженері, бас инженері, карьер бастығы, кеніш директоры.
Майя Григорьевна Санду
Молдованың 2019 жылдың 8 маусымдағы мен 12 қарашадағы аралығындағы премьер-министрі.
2016 және 2020 жылдардағы сайлауда Молдова президенттігіне үміткер.
Николай Иванович Баев
Қызмет жолы
1990 — 1991 жылдары Маңғыстау облыстық партия комитетінің секретарі.
1991 — 1992 жылдары Ақтау қалалық атқарушы комитетінің председателі.
Майя Григорьевна Санду
Өмірбаяны
Ол 1972 жылы 24 мамырда Молдаван КСР Фалешти ауданы Рисипень ауылында Григорий мен Эмилия Сандудың отбасында дүниеге келді.
Николай Иванович Баев
Қызмет жолы
1992 — 1994 жылдары Ақтау қалалық администрациясының басшысы.
1994 — 1995 жылдары 13-ші шақырылымының ҚР Жоғарғы Кеңес депутаты.
Майя Григорьевна Санду
Өмірбаяны
1989 — 1994 жылдары Молдова экономикалық білім академиясының басқару факультетінде оқыды. 1995 жылдан 1998 жылға дейін Молдова Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының магистратурасында халықаралық қатынастарды оқыды. 2010 жылы АҚШ-тың Кембридждегі Гарвард Джон Кеннеди атындағы Мемлекеттік басқару институтын бітірді.
Румын, орыс, ағылшын және испан тілдерін жетік біледі.
Николай Иванович Баев
Қызмет жолы
наурыз — қазан 1995 жыл аралығы - ҚР министрлер кабинетінің қарамағындағы қорғаныс өнеркәсібінің председатель орынбасары.
1995 — 1997 жылдары ҚР экология және биоресурстар министрі.
Майя Григорьевна Санду
Кәсіби қызметi
Майя Санду 1994 жылдың 1 шілдесінен бастап Молдова Экономика министрлігі Сыртқы экономикалық байланыстар департаментінің Еуропалық Одақпен және Қара теңіз бассейні елдерімен ынтымақтастық бөлімінің бас маманы қызметін атқарды, ал 1996 жылы маусымда Халықаралық экономикалық ұйымдармен ынтымақтастық жөніндегі бас басқарманың кеңесшісі болды.
Николай Иванович Баев
Қызмет жолы
қазан — қараша 1997 жыл аралығы - ҚР премьер-министр кеңесшісі.
1997 — 1999 жылдары Маңғыстау облысы әкімі.
Майя Григорьевна Санду
Кәсіби қызметi
1997 — 1998 жылдары ол Халықаралық экономикалық ұйымдармен ынтымақтастық жөніндегі бас директордың орынбасарының міндетін атқарушы болды.
Николай Иванович Баев
Қызмет жолы
1999 — 2007 жылдары «ҚазақТүрікМұнай» БК ЖШС генералды дирекциясының кеңесшісі.
Майя Григорьевна Санду
Кәсіби қызметi
1998 — 1999 жылдары — кеңесші, 1999 — 2005 жылдары — Кишиневтегі Дүниежүзілік банктің кеңсесінде экономист.
Николай Иванович Баев
Қызмет жолы
2007 жылдың наурызынан бері - «ҚазақТүрікМұнай» БК ЖШС ҚР үкіметімен бірге байланыс және заңдық сұрақтар бойынша басқарушы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Маңғыстау облысының әкімдері Санат:9 мамырда туғандар Санат:Саратов облысында туғандар Санат:Қазақстан министрлері Санат:Ақтау әкімдері
Майя Григорьевна Санду
Кәсіби қызметi
2005 — 2006 жылдары Молдова Экономика министрлігінде Макроэкономикалық саясат және даму бағдарламаларының бас дирекциясының директоры, 2007 жылдың наурыз — қыркүйек айларында БҰҰ-ның Молдовадағы Даму бағдарламасы аясындағы бағдарламалардың үйлестірушісі, 2007 — 2009 жылдары реформа бойынша кеңесші болды. орталық мемлекеттік басқару.
2010 — 2012 жылдары Вашингтондағы Дүниежүзілік банктің атқарушы директорының кеңесшісі.
Білім министрі
2012 жылдың 24 шілдесінде ол Молдованың білім министрі болып тағайындалды. Министр ретінде ол бірқатар реформалар енгізе бастады, атап айтқанда ұлттық емтихандарды өткізу ережелері өзгертілді. Емтихан тапсыру үдерісін бақылау жүйесі нығайтылды, көптеген орталықтарда бакалавриатқа емтихан қабылдау орталықтарына кіре берісте металл іздегіштер орнатылды, барлық кабинеттер бейнебақылау камераларымен жабдықталды. Сонымен бірге студенттердің алданғаны байқалған барлық емтихан қағаздарының күші жойылды, ал олар өздері қосымша сессияда емтихандарды қайта тапсыру құқығынан айырылды. Мұндай өзгерістер қоғамда қайшылықты пікір туғызды, кейбір азаматтар мен саясаткерлер мұндай бақылау студенттерге емтихан тапсыруға қатты психологиялық қысым жасайды деп сенді.
2014 жылдың соңында жаңа Білім кодексінің жобасы қоғамдық талқылауға ұсынылды. Осы жобаға сәйкес, білім 18 жасқа дейін міндетті болып табылуы мүмкін, ал мектеп директорлары тек екі мерзім қатарынан өз лауазымында қала алады, ағылшын тілі оқу бағдарламаларында міндетті бола алады, ал мектептерде орыс тілі міндетті түрде (қосымша) оқылады. Сонымен қатар, жоғары білім үшін жаңа еуропалық әріптік бағалау жүйесі ұсынылды. Білім беру кодексінің жобасы әртүрлі кезеңдерде білім беруде аттестаттау мен сапаны қамтамасыз етудің жаңа құрылымдарын құруды, атап айтқанда Ұлттық мектеп инспекциясы мен кәсіптік білім беруде сапаны қамтамасыз ету жөніндегі ұлттық агенттігін, жоғары білім беру жүйесінде — Стратегиялық және институционалдық даму кеңесін, ал орта білім деңгейінде құруды көздейді — Білім беру мекемесінің әкімшілік кеңесі.
Кирилл Габурич үкіметі отставкаға кеткеннен кейін Молдова Либерал-Демократиялық партиясы Майя Сандуны премьер-министрдің кандидатурасына ұсынды. Сонымен бірге оның кандидатурасы Еуропалық интеграция үшін басқарушы альянсты құрған басқа партиялардан қолдау таба алмады. 2015 жылдың 30 шілдесінде Валериу Стрелец басқарған жаңа үкімет бекіткеннен кейін Майя Санду министрліктен кетуге мәжбүр болды, өйткені басқарушы одақ құру туралы келісімге сәйкес бұл қызмет Либералды партияға арналған болатын.
Саяси қызметі
2014 жылдың 7 қыркүйегінде Молдова Либералды-Демократиялық партиясы ұйымдастырған митинг кезінде Майя Санду партияға кіретіндігін мәлімдеді. Алайда, 2015 жылдың мамырында ол телеарналардың біріне берген сұхбатында «ол партияның „бөлігі“, бірақ ресми түрде қағаз жүзінде ол ЛДПМ мүшесі емес» деп мәлімдеді.
2015 жылдың аяғында Майя Санду өзінің «Майя Сандумен бірге /қадам жаса/» атты еуропашыл саяси қозғалысын құрғанын жариялады, кейінірек ол «Әрекет және ынтымақтастық» партиясына айналды. 2016 жылдың 16 мамырында өткен партияның құрылтай съезінде Майя Санду бірауыздан оның төрағасы болып сайланды.
2016 жылғы 13 қарашада өткен президенттік сайлаудың екінші турында 47,89% дауыс жинап, екінші орынға ие болған Майя Санду 52,11% дауыс алған Игорь Додонға басымдықты жоғалтты.
2020 жылдың 18 шілдесінде Әрекет және Ынтымақтастық партиясы Майя Сандуны 2020 жылғы 1 қарашада өтетін халықтық сайлауда президенттікке кандидат етіп ұсынды.
Молдова Республикасының Премьер-Министрі
2019 жылдың 8 маусымында ол Молдова Республикасының 13-ші Премьер-Министрі болып сайланды. Алайда келесі күні Конституциялық сот бұл шешімді бұзып, Павел Филипті елдің премьер-министрінің міндетін атқарушы қызметіне қайтарды.
Молдова Президенті Игорь Додон кезекті қызметінен босатылып, оның өкілеттіктері Павел Филипке өткеннен кейін, 2019 жылдың 9 маусымында өзінің бірінші жарлығымен ол Молдавияның X шақырылымының Парламентін таратты. Сонымен бірге парламент пен жаңа үкімет бұл шешімді орындаудан бас тартты. Елдегі саяси дағдарыс айқын көрінді.
8 маусымда Еуропалық Одақ мәлімдеме жасап, сабырға шақырып, демократиялық жолмен сайланған үкіметпен жұмыс істеуге дайын екендіктерін білдіріп, қай үкімет туралы сөз болып отырғанын көрсетпеді. Дәл осы күні Ресей премьер-министрінің орынбасары Дмитрий Козак Демократиялық партияның әрекеттерін «ашығын қылмыстық» деп атады. Франция, Германия, Польша, Швеция және Ұлыбритания жаңа Санду үкіметін қолдайтындықтарын айтып, ұстамдылыққа шақырды.
2019 жылдың 12 қарашасында Молдова Парламенті Үкіметке сенімсіздік білдіру туралы шешім қабылдады. Бұл шешімге 101 депутаттың 52-сі дауыс берді. Дауыс беруді қабылдауға министрлер кабинетінің Молдова Бас прокурорын сайлау тәртібін айқындайтын заңнамаға өзгерістер енгізу туралы бастамасы себеп болды.
14 қарашада Ион Кику жаңа премьер-министр болып сайланды. Оның үкіметіне Санду үкіметінен Павел Войку ғана тағайындалды, ол Қорғаныс министрі орнына Ішкі істер министрі болды.
Президенттік науқан (2020)
Шілде айында «Әрекет және ынтымақтастық» партиясы (PAS) Майя Сандуды президенттікке ұсынды. Мұндай шешім PAS-те партияның Ұлттық кеңесінде 18 шілдеде қабылданды.
30 қыркүйекте қол жинау тізімдерін сәтті тексеруден кейін Орталық сайлау комиссиясы (ОСК) Майя Сандуны президенттік сайлауға кандидат ретінде тіркеді.
«Әрекет және ынтымақтастық» (PAS) партиясының кандидаты Майя Сандудың тұсаукесері 2 қазанда Кишинев DigitalPark маңындағы ашық алаңда өтті. Майя Сандудың жиырма минуттық сөзінде кандидаттың үгіт-насихатына сілтемелер болмады. Сонымен бірге, саясаткер Молдовадағы бар проблемаларды жариялады және өзін «жақсы адам» деп атады, сайлаушыларды президенттік сайлауда мүмкіндігінше жұмылдыруға шақырды.
1 қарашада өткен бірінші турда ол сайлаушылардың қажетті 50% + 1 дауысын ала алмады (ол 36,16% дауыспен бірінші орынға ие болды, қазіргі мемлекет басшысы Игорь Додон 32,61% дауыспен екінші орынға ие болды). Додон мен Санду бақ сынаған екінші турда Майя Санду қазіргі президент Игорь Додонды жеңді, сондықтан бюллетеньдердің 99,07% өңделгеннен кейін оның қарсыласынан алшақтық 14% немесе 224 470 дауысты құрайды, бұл оны құрайды тәуелсіз Молдова Республикасының тарихындағы алғашқы әйел президент.
2020 жылғы 16 қарашада Орталық сайлау комиссиясының мәліметтері бойынша, барлық хаттамаларды өңдегеннен кейін Майя Санду сайлауда 57,7% дауыспен жеңіске жетеді, ал қазіргі президент Игорь Додон — 42,2%. Кандидаттар арасындағы айтарлықтай алшақтық шетелдегі сайлау учаскелеріндегі дауыстарды санаудан кейін пайда болды.
Президенттік
2020 жылы 24 желтоқсанда Майя Санду Кишиневтегі Республика сарайында ұлықтау рәсімінде ант берді. Өзінің ұлықтау сөзінде ол уақытша үкімет құрмай, елде мерзімінен бұрын парламенттік сайлау өткізуді жақтады.
Сыртқы саясат
Молдованың еуропалық интеграциясын, ЕО елінің кіруін, Халықаралық валюта қорымен ынтымақтастықты қалпына келтіруді және АҚШ-пен жақындасуды жақтайды.
2020 жылдың 29 желтоқсанында Кишиневте Румыния Президенті Клаус Йоханнисті қабылдады. Кездесу қорытындысы бойынша ол «Румынияның көмегімен республика еуропалық кеңістікке интеграцияланады» деп мәлімдеді. Румыния президенті Бухарест Кишиневке экономикалық дағдарыспен күресу және реформалар жүргізу үшін 100 миллион еуро грант беруге дайын екенін айтты. 2021 жылдың 12 қаңтарында ол президент ретіндегі алғашқы шетелдік сапарын Украинаға жасады. Борисполь әуежайында құрметті қарауыл сапын «Украинаға даңқ» деп қарсы алды. Украина Президенті Володимир Зеленский мен, Премьер-Министр Денис Шмыгаль мен және Жоғарғы Рада төрағасы Дмитрий Разумковпен өткен келіссөздерде екі елдің еуропалық интеграция, сауда, энергетикалық қауіпсіздік салаларындағы өзара іс-қимыл мәселелері талқыланды; Солтүстіктен Приднестровьені айналып өтетін Днестр арқылы өтетін көпірі бар Кишинев-Сороки-Ямполь-Киев жаңа жолын салу туралы келісімдерге қол жеткізілді; Приднестровьенің Молдоваға одан әрі қайта қосылуы, Молдова-Украина шекарасында бірлескен бақылау және контрабандаға қарсы күрес; сондай-ақ Днестр су электр станцияларының каскады шеңберінде жаңа украиндық су электр станцияларының құрылысы туралы. Болашақта жаңа ГЭС салу туралы шешім Молдованы ауыз судың айтарлықтай бөлігінен айыруы және ел үшін экологиялық апатқа айналуы мүмкін. Сапар барысында ол Белгісіз солдат бейітіндегі Мәңгілік даңқ монументінде және Голодомор-геноцид ұлттық мұражайында қаза тапқан украиндықтарды еске алды.
2021 жылдың 17-19 қаңтарында Брюссельде болды. Ол Еуропалық Одақтың Сыртқы істер және қауіпсіздік саясаты жөніндегі Жоғарғы өкілі Жозеп Боррель мен келіссөздер жүргізді, онда олар Молдова азаматтарының Ковид-19 вакциналарына жылдам қол жеткізуін қамтамасыз ету үшін саяси диалогты қалпына келтіру және еуропалық серіктестермен тығыз ынтымақтастықты бастау мәселелерін талқылады. , сондай-ақ Приднестровье аймағындағы жағдай. Боррел ЕО-ның бейбіт, инклюзивті және тұрақты 5+2 реттеу процесіне бейілділігін қуаттады және Молдова Республикасының халықаралық мойындалған шекаралардағы егемендігі мен аумақтық тұтастығын айнымас қолдайтынын атап өтті. Келіссөздердің қорытындысы бойынша Санду Молдованың «еуропалық күн тәртібімізде барынша тиімді ілгерілеуге» деген ынтасын қайталады. Ол сонымен қатар Еуропалық Одақтың Бас Прокуроры Лаура Ковесимен келіссөздер жүргізді, онда тараптар Молдовадағы сот төрелігі жүйесін реформалауды және Еуропалық прокуратурамен ынтымақтастық перспективаларын талқылады; Еуропалық комиссияның төрағасы Урсула фон дер Лейенмен «Молдавияға таяу жылдардағы қаржылық көмекті, сондай-ақ еуропалық құндылықтар мен стандарттарға жақындау үшін Шығыс серіктестігінің рөлін» талқылады; Бельгия Королі Филипп пен, Бельгияның Премьер-Министрі Александр де Крос пен және Еуропарламент төрағасы Давид Сассолимен.
2021 жылғы 28 ақпанда Еуропалық кеңестің президенті Шарль Мишель Кишиневке барды, бұл сапар ЕО-мен бірлестік туралы келісімдерге қол қойған Шығыс серіктестігінің үш еліне - Молдова, Украина, Грузияға сапары аясында өтті. Келіссөздерді қорытындылай келе, Шарль Мишель ''Санду ханымның президенттікке келуі Брюссельмен тығыз қарым-қатынас орнатуға мүмкіндіктер терезесін ашады. Республика коронавируспен және оның салдарымен күресу үшін 50 миллион еуро көлеміндегі бірінші траншты алды. Ел Еуроодақ шарттарын орындаса, осыншама соманы алады – ол демократиялық принциптерді ұстанады. Президент ханым, Еуропа сіз тарапта». Өз кезегінде Санду «елді жемқорлықтан арылтуға дайын» ​​деп сендірді, бірақ «кейбір депутаттар оған кедергі жасайды. Кезектен тыс парламенттік сайлау өткізу үмітімен біз жаңа министрлер кабинетін жинамаймыз''.
2021 жылдың 14 мамырында Литва президенті Гитанас Науседа Кишиневке алғашқы сапарын жасады. Кездесу барысында екіжақты қарым-қатынастарды тереңдету мүмкіндіктері, сондай-ақ Молдова мен ЕО арасындағы қарым-қатынастарды дамыту мәселелері талқыланды. Литва президентімен кездескеннен кейін Санду Литва Молдоваға COVID-19 вакцинасының 11 000 дозасын беретінін мәлімдеді.
2021 жылғы 18-20 маусымда ол Римге жұмыс сапарымен барды, оның барысында Италия Республикасының Президенті Серджио Маттарелламен, сондай-ақ Еңбек және әлеуметтік саясат министрі Андреа Орландомен кездесті, ол келісімге қол қойды. әлеуметтік сақтандыру саласындағы келісім. а также с министром труда и социальной политики Андреа Орландо вместе с которым подписала соглашение в области социального страхования
2021 жылғы 21 маусымда Италиядан оралған Молдова Республикасының Президенті Майя Санду поляк әріптесінің шақыруымен Польшаға ресми сапармен барды. Варшавада ол Польша Президенті Анджей Дуда мен кездесті, одан кейін екі ел делегацияларының пленарлық пікірталастары өтті.
2021 жылғы 20 шілдеде Грузияның Батуми қаласына жұмыс сапары аясында Президент Майя Санду Еуропалық кеңес төрағасы Шарль Мишель мен, Украина президенті Владимир Зеленскиймен және Грузия президенті Саломе Зурабишвили ханыммен бірнеше екіжақты кездесулер өткізді.
2021 жылғы 11 тамызда Кишиневке жұмыс сапарымен келген Ресей Федерациясы Президенті Әкімшілігі Басшысының орынбасары Дмитрий Козакпен кездесті. Кездесу барысында Приднестровье жанжалын реттеу мәселесі, сондай-ақ Ресей-Молдова қарым-қатынасының басқа да мәселелері талқыланды.
Премьер-министрді тағайындау және парламенттік дағдарыс
Парламенттегі ең үлкен фракция (37 депутат) Социалистер партиясының фракциясы (экс-президент Игорь Додонның жақтастары), ал «Әрекет және ынтымақ» партиясы президентінің жақтастары фракциясында небәрі 15 депутат бар. Премьер-министрдің кандидатурасы депутаттардың 2/3 даусымен (барлығы 101) мақұлданады, сондықтан кез келген партияның депутаттары премьер-министрге дауыс беру үшін коалиция құруға міндетті. Молдова заңнамасына сәйкес, егер Парламент 3 ай ішінде (2021 жылдың 24 наурызына дейін) екі рет (кандидатты қарау және бекіту немесе қабылдамау мерзімі 45 күн) премьер-министр лауазымына кандидатты қабылдамаса, президент парламентті таратып, жаңа сайлау тағайындау құқығы. ПДС депутаты Сергей Литвиненко Парламентті таратудың тағы бір жолы туралы айтты: егер ол 3 айдың ішінде (2021 жылдың 17 наурызына дейін) бірде-бір заң қабылдамаса деді.
Майя Санду өзінің сайлауалды уәделерінде парламенттің 18 депутаты саяси векторды өзгерткеніне сілтеме жасай отырып, «елдің заң шығарушы органын таратудың заңды әдістерін» анықтау қажеттігін мәлімдеді. Барлық саяси құрылымдар 10-шақырылымдағы Парламентті таратуды қолдады, оның ішінде экс-президент Игорь Додон да бірнеше рет:
Санду 2020 жылдың 28 желтоқсанында барлық фракциялар мен парламенттік топтармен алғашқы консультацияларды өткізді. Кездесуден кейінгі баспасөз мәслихатында ол алдағы күндері саяси және экономикалық дағдарысты еңсерудің шешімін ұсынатынын мәлімдеді:
«Бірде-бір саяси партия парламенттік көпшіліктің бір бөлігі ретінде жаңа үкіметті тағайындау жауапкершілігін өз мойнына алуға дайын екенін ашық мәлімдеген жоқ. Барлық құрылымдар кезектен тыс парламент сайлауын өткізуді жақтайды. Біреулер мұның тезірек болғанын қалайды, енді біреулері сайлауды кейінірек өткізу керек деп санайды. Бірақ барлық парламенттік фракциялар бұл парламентті тарату керек және халық оларды білдіретін жаңа заң шығарушы органды сайлау керек деп келіседі».
Дереккөздер
Санат:24 мамырда туғандар Санат:1972 жылы туғандар Санат:Алфавит бойынша тұлғалар Санат:Қазіргі мемлекет басшылары
Тырдулар
Авдоткалылар (Burhinidae) тырду - татреңтәрізділер отрядына жатқызады. Ұзындығы 40-57 см. Аяқтары үш саусақты. Қауырсыны сарғыш «шөл дала» түсті. Негізгі мекені дала, шөлдала, өзен және теңіз жағалары. Қазақстанның оңтүстігінде бір түрі кездеседі (Burhinus pedicnemus) тырду, көшпелі кұс, Қазақстанға наурыз айында ұшып келеді де тамыз айында қайтады.
Дереккөздер
Санат:Татреңтәрізділер
Райнсдорф (Бургенланд)
Райнсдорф (Бургенланд) (Reinsdorf (Burgenlandkreis)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Бургенланд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 582 адамды құрайды (31 желтоқсан). Алып жатқан жер аумағы 7,57 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 84 410. Муниципалитеттің басшысы — Франк Борншайн.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Мерку-Се
Мерку-Сё — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Таймыр (Долган-Ненецк) АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юрибей өзенінің сол жағалауынан 207 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Таз өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасынан Енисей шығанағы су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері
Зеландия (арал)
Зеландия — (дат тілінде – Шеланн) – Балтық теңізіндегі Данияның ең ірі аралы. Ютландия және Скандинавия түбектері аралығында орналасқан. Ауданы 7016 км². thumb|right|[[Мюллерап жағалауы, Зеландия батыс жағасы
Маңындағы кішігірім аралдарды қоса есептегенде 7518 км². Аралдың жер бедері – төбелі аласа жазық. Абсолют биіктігі 126 м. Бор кезеңінің әктас, бор, сазды жыныстарын төрттік кезеңнің мұздық шөгінділері көмкерген. Аралдың жағалаулары қатты тілімденген. Климаты қоңыржай теңіздік. Қаңтардың орташа температурасы 0°С шамасында, шілдеде +17°С. Жылдық жауын-шашын мөлшері 550 мм. Топырақ жамылғысы құнарлы, орманның күңгірт топырағы дамыған. Зеландия аралының басым көпшілік жері антропогендік әсерге ұшыраған. Кей жерлерде ғана ежелгі шамшат ормандары сақталған. Зеландия – Данияның экономика жағынан ең дамыған аумағы. Данияның астанасы – Копенгаген (ірі порт және өндіріс орталығы), Хельсингер, Хольбек, Нествед қалалары осында орналасқан.
Санат:Балтық теңізі аралдары Санат:Дания аралдары
Мамыр (айрық)
Елді мекендер:
Казимиру-ди-Абреу (Рио-де-Жанейро)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 26 978 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 460,843 км² шамасында. Халық тығыздығы — 58,5 адам/км².
Мамыр (айрық)
Басқа мағыналар:
Казимиру-ди-Абреу (Рио-де-Жанейро)
Тарихы
Қала 1859 жылы құрылған.
Санат:Рио-де-Жанейро елді мекендері
Солтүстік Атлантикалық одақ
Солтүстік атлантикалық одақ (Североатлантический союз) — кеңестік агрессия ықтималдығынан қорғану үшін 1949 ж. құрылған қауіпсіздік одағы. Одаққа АҚШ. Бельгия, Ұлыбритания, Канада, Дания, Франция, Грекия, Исландия, Италия, Люксембург, Нидерланд, Норвегия,Португалия, Түркия және Батыс Германия мемлекеттері кірді.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Жұбаныш Аралбайұлы Аралбаев
Жұбаныш Аралбайұлы Аралбаев (26. 11. 1920 жылы туған, Қарақалпақстан, Шымбай ауданы — 1990, Алматы қаласы ) — тіл білімі маманы, филология ғылымдарының кандидаты (1949), доцент.
Қарақалпақ мемлекеттік мұғалімдер институтын (1937), Шымбайдағы педагогикалық институтты (1945) бітірген. 1937-1938 жылы мектепте мұғалімі. 1938-1939 жылы Шымбайдағы педагогикалық училищеде оқытушы. 1939—1940 ж. Кеңес Әскері қатарында қызмет етеді. 1940-1942 ж. Шымбай педагогикалық училищесінде мұғалімі, оқу бөлімі меңгерушісі. 1943-1945 жылдары. Қарақалпақ мұғалімдер институтының филология факультетінде аға оқытушы, декан. 1945-1961 ж. ҚазМҰУ-дың аспиранты, осы университетте оқытушы, қазақ және жалпы тіл білімі кафедрасының меңгерушісі болды.'' 1961 жылдан бастап өмірінің ақырына дейін А. Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтында экспериментальды фонетика бөлімінің меңгерушісі болып істеді. Академик І.Кеңесбаевтың жетекшілігімен "Қазіргі қарақалпақ тілінің фонетикалық жүйесі" деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады. Қазақ және қарақалпақ тілдерінің фонетикасы жайлы 100-ге тарта мақалалар және екі-үш монографияның авторы.
Дереккөздер
Санат:1920 жылы туғандар Санат:Қарақалпақстанда туғандар Санат:1990 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан филологтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақ тілін зерттеушілер
Габброиттер
ГАББРОИТТЕР - габбро және норит деп аталатын магмалық таужыныстар тобына кіретін таужыныстардың жиынтық атауы.
Дереккөздер
Санат:Тау жыныстары
Таусағыз (ауыл)
Таусағыз (2007 жылға дейін — Кенаф) — Түркістан облысы Түлкібас ауданы, Мичурин ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Тұрар Рысқұлов ауылынан батысқа қарай 6 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 774 адам (324 ер адам және 450 әйел адам) болса, 2009 жылы 912 адамды (461 ер адам және 451 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Түлкібас ауданы елді мекендері
Жан-Мари Ролан
Жан-Мари Ролан де Ла Платьер (Jean-Marie Roland de La Platière; 18 ақпан 1734 — 10 қараша 1793, Бур-Бодуэн, Эр департаменті) — француз ғалымы және саясаткері. Ұлы Француз революция кезінде ішкі істер министрі қызметін атқарған (наурыз — маусым 1792, тамыз 1792 — қаңтар 1793).
Салон ашты, онда Жиронда басшылары кездесіп тұрды. Жирондышылар құлағаннан кейін, Жанна Мари Ролан тұтқындалып, 5 ай түрмеде отырды. Жан-Мари Роланның түрмеде отырып жазған естеліктері жирондалық мемуарлық әдебиеттің маңызды ескерткіштерінің біріне айналды. Реакционерлер оның басын шауып өлтірді. .