cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нилтон Мендес
Карьерасы
Футболдағы жолын Бразилиядағы "Атлетико Минейро", "Интернасьонал Лимейра" клубтарында бастап, 1998 жылы Ресейдің "Жемчужина" клубына ауысты.
1999 жылы Қазақстанның "Ертіс" клубының бапкері Антолий Чернов өз клубына шақырды. Содан 2006 жылы 18 қыркүйек күні қайтыс болғанға дейін қазақ клубтарында доп тепті.
2000 жылы 21 доппен Қазақстан чемпионатының үздік мергені атанды. Сол жетістігі арқылы Қазақстанның үздік футболшысы атанды.
Кейін "Жеңіс", "Шахтер" клубтарында доп тепті.
2006 жылы 18 қыркүйек күні кеше кезекті жаттығудан өзін кенет нашар сезінді де, ауруханаға жеткізілгенше қайтыс болды.
2017 жылы Қазақстан чемпионатындағы мерген футболшылар енетін Нилтон Мендес клубы ашылды.
Сілтемелер
Санат:7 қаңтарда туғандар Санат:18 қыркүйекте қайтыс болғандарСанат:Қарағандыда қайтыс болғандар Санат:Бразилия футболшылары Санат:Ертіс ФК ойыншылары Санат:Атлетико Минейро ФК ойыншылары Санат:Жеңіс ФК ойыншылары Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары
Финалиссима 2022
Финалиссима 2022 (Finalissima; Grand Final; «Үлкен финал» деп аударылады) — УЕФА және КОНМЕБОЛ ұйымдастыруымен Еуро 2020 чемпионы Италия мен Америка кубогы 2021 жеңімпазы Аргентина құрамалары арасында өткен Финалиссима матчы. Матч 2022 жылдың 1 маусымында Англияның Лондон қаласындағы Уэмбли стадионында өтті.
Нәтижесінде Аргентина Италиямен болған ойында 3:0 есебімен жеңіске жетіп, алғашқылардың бірі болып Финалиссима чемпионы атанды.
Құрамалар
Италия Еуро-2020 (2021 жылы өткен) турнирінің жеңімпазы ретінде матчқа қатысты, финалда Англияны пенальти бойынша жеңді, сонымен қатар бұл ойын Уэмблиде өтті.
Аргентина 2021 жылғы Америка Кубогын жеңді, финалда Бразилияны 1:0 есебімен ұтып, Америка Кубогын 15-ші рет алды, бұл Аргентина құрамасының 28 жылдағы алғашқы олжасы болды. 250px|нобай|оңға|Лондондағы "[[Уэмбли" стадионы, матч өтетін орын]]
Дереккөздер
Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:2022 жылғы футбол Санат:Финалиссима
Құндыз
Құндыз (Castor fiber) — кеміргіштер отрядының терісі бағалы аң. Тіршілігінің көбі суда өтетіндіктен дене пішіні соған бейімделген. Денесі ұршықша жұмырланып келген, басы біршама кішілеу, мойны айқын байқалмайды; түксіз жалпақтау келген денесінің артқы бөлігі ескектәрізді құйрыққа жалғасады. Аяқтары қысқа. Артқы аяқтарының башайлары арасы жүзу жарғағымен көмкерілген. Тырнағы өткір, артқы аяғының екінші башайы айыр сияқты (жүнін қасу үшін қажет). Жүні тығыз, су өтпейді, қара қоңыр не қара. Құндыз Еуропа, Азия және Солтүстік Америкада таралған. Қазақстанда Жайық, Сырдария, Іле, Шу өзендерінде, Бұқтырма бөгенінде кездеседі. 19 ғасырдың соңында құндызды есепсіз аулау Қазақстанда оның жойылу қаупіне әкеліп соқтырды. Тек 1963 жылы құндызды көршілес Ресейдің Орынбор облысынан Батыс Қазақстан облысының аумағына келе бастады. Жайық өзенінің бойындағы көлдерге кең тарап, саны көбейді. Олар Ақтөбе облысының Тентекқара, Үлкен және Кіші Қобда өзендеріне де қоныс аударды. Олар көбінесе тұщы суларды мекендейді. Құндыз аузы су астында болатын, түбі су деңгейінен жоғары, биіктігі 2,5 м, ұзындығы 12 м күрке жасайды. Жыныстық жағынан 2,5 – 3 жаста жетіледі. Қаңтар – ақпан айларында ұйығып, бір айдан соң кұнайлары (3 – 5) дүниеге келеді. Олар тез өседі. Құндыз шөп, үйеңкі, терек, қайың, қамыс жапырағын жейді, балық, су тышқаны, су құстары, моллюскалармен қоректенеді. Құндыз – терісі бағалы аң. Құндыздан парфюмерияда қолданылатын «құндыз жұпары» алынады (жүнінің жоғарғы кабатының астында жұпар иіс шығаратын қылшықтары болады.
Дереккөздер
Санат:Құндыздар
Марсэлин (Миссури)
Марсэлин (Marceline) — Миссури штатының Линн округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 8.5 км². FIPS коды — 29-45866.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 2221 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Шолпан Дүйсенова
Дүйсенова Шолпан (18.03.1927 жылы туған, Шығыс Қазақстан облысы Зайсан қаласы) — қазақ қыздарынан шыққан тұңғыш баскетболшы.
1950 — 60 жылдары Қазақстан құрама командасында ойнап, команда капитаны болды. Дүйсенова Алматы дене тәрбиесі институтын бітіргеннен (1950) кейін Алматы дене тәрбиесі техникумында, №30 мектепте, “Динамо” командасында, кейnіннен Қарағандының политехнология, кооп. институттарында жаттықтырушылық әрі ұстаздық қызмет атқарды. Дүйсенова көптеген шәкірт баулап, оларды республика құрама командасына қосты. Алматы қаласы командасының құрамына Дүйсенова Қазақстанның (1947 — 1960), Қазақстан мен Орта Азия республикалары спартакиадасының (1954 — 1956) чемпионы атанды. 1954 — 55 жылдары Дүйсенова КСРО жастар құрама командасына қабылданды. КСРО Жоғары Кеңесінің “Құрмет” грамотасымен (1955), Бүкілодақтық спорт комитетінің дипломдарымен, Қазақ КСР Жоғары Кеңесінің грамоталарымен, дипломдарымен марапатталған.
Болжам картасы
БОЛЖАМ КАРТАСЫ — әзір табылмаған, бірақ табылып қалуы әбден мүмкін кенді алаптар мен аудандарды нақтылай отырып, уақыт бойындағы не кеңістіктегі құбылыстар мен процестерді болжаудың нәтижелерін, сондай-ақ кеңістіктік-уақыттық болжамдарды бейнелейтін карталар. Аумақтарды қамтуы, арналу тақырыбы, анықтығы, болжамдардың дер мезгілділігі бойынша сараланады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Ададым
Ададым — Ресейдегі өзен. Краснояр өлкесі, Хакасия Республикасы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чулым өзенінің сол жағалауынан 1380 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым бастауынан Ачинск қаласына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Норвич (Коннектикут)
Норвич (Norwich) — Коннектикут штатының Нью-Лондон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 40 493 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 76.4 км² шамасында. FIPS коды — 09-56200.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Иыққа көтерілу
Иыққа көтерілу а.-дағы негізгі жаттығулардың бірі. Түрған а-ттың сырт жағынан немесе алдынан бір аяқты санға, сыртынан балтырға тіреп. екінші аяқпен еденнен итеріп, серігінің иығына шығу. Жуптасып, топтасып жаттығуларды орындаған кезде жасалады.
Ирныкши
Ирныкши — Башқұртстанның Архангель ауданындағы ауыл,    Ирныкшин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 513 адамды құрады. Пошта индексі — 453034, ОКАТО коды — 80203822001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Проксемика
Проксемика - қарым-қатынасты ұйымдастырудың кеңістік және уақыттық нормалармен айналысатын психологияның ерекше бөлігі. Кеңістік пен уақыт үрдісті ұйымдастыруда ерекше белгілер жүйесі ретінде көрінеді. Коммуникативті жағдай компоненттері болады, мағыналар жүктемесін тасиды. Осы нормаларды білу мүғалімге педагогикалық қатынасты дұрыс құруына көмектеседі.
Инохоса-де-Харке
Инохоса-де-Харке (Hinojosa de Jarque) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Куэнкас-Минерас ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 151 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36.47 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Ислам дініндегі хош көрушілік
Дін деген ұғымның негізінде зорлық-зомбылық болмауы керек, бұл хақ діннің ғайрихақ (хақ емес) діндерден ажырасатын айқын парқы. Дін дегеніміз негізінде иман, яғни сенім жататын рухани байлық. Рұхты зорлауға болмайды. Ислам дінінде зорлау жоқ. Исламияттың негізінде адамдардың өз еркімен, өз ықтиярымен сенуі, өз ирадасымен ғамал етуі қағидасы жатады. Өз ирадасынсыз харам істеуге мәжбүр болғандардың жауапты болмайтыны сондықтан; мисалға, өлім қаупінен қорқып, шошқа етін жеген мұсылманға күнә жоқ
Исламның имани негіздері осында жатыр. Сондықтан, Ислам діні басқа сенім-нанымдағы адамдардың зорлықпен, күшпен дінге кіргізілуін жақтамайды, ижазат (рұқсат) бермейді. Исламмен танысқан адамдар оны қабылдап-қабылдамау мәселесінде толық еркіндікке ие болады. Үйткені, тағы да бір рет айталық-кім, дін дегеніміз жүректің мәселесі, жүректің сенуі, ұжданның қабылдауы. Демек, адам баласы егер шын жүрегімен қаласа ғана сенеді, керегін жасайды; шын жүректен сенбесе, онда зорлықпен жасағаны мағнасыз болады. Зорлықпен жасалған мойындатпалар сүреңді болмайды, жемістері аурулы болады, гүлденіп өспейді. Өз еркімен болса онда басқа, ондай адам иманы үшін жанын береді, барлық қиыншылықтарға шыдайды. Ислам хұқұғында басқа дін өкілдері мұсылман билігін мойындап, “жизя” және “хараж” төлеген жағдайда мұсылман мемлекеті олардың бас амандығын, қорғанысын қамсыздандыру міндетін өз мойнына алады. Олар ешқашан да Исламды күштеп қабылдауға зорланбайды.
Дінде зорлау жоқ деген сөзден дінде тәртіп жоқ, әркім өз ойына келген нәрсені істей береді деген мағна шықпауы керек. Зорлау иман етуде, сенімде жоқ, бірақ әр қоғамда әр заң жүйесінде болғанындай, қоғамдық тәртіпті, елдің тыныштығын, азаматтардың мал-жан амандығын сақтау секілді мәселелерде, әрине, санкциялық шаралар қолданылады; мәселен, мұсылман қыздардың намысына дақ келтіретін әрекеттерге рұқсат етілмейді т.т.
Сахабалар мен олардан кейінгі мұсылмандардың хақ дін Исламның шартарапқа мәлім болуында, адамзаттың жүрегінің тағына қонуында орасан зор еңбегі болды. Олардың адамгершілігі, парасаттылығы, сабырлылығы, көрегенділігі, тазалығы, мархаматтылығы, ибалылығы т.т. бәрі де Ұлық Пайғамбардың тәрбиесінің жемісі еді. Олар мың кісінің ішінен жекеленіп, дараланып тұратын жарық жұлдыздар еді. Олардың жүрген жерінде бейбітшілік, құт-береке дарушы еді. Егер олай болмағанда, Исламға дейін Арабыстанның ұшы-қиыры жоқ шөлдерінде ауып-көшіп жүрген бір уыс арабтың қолынан мыңдаған жылдар бойы жалғасып келе жатқан осы ұлы өркениет келмес еді. Тарих беттері тасқын судай ағып келіп, сіңіп, жоғалып кеткен ағымдарды айтып тауыса алмайды. Исламды зорлықшыл деп танытушылардың шын мақсаты өз зорлықшылығын жасыру ғана. Алайда, нағыз зұлымдыққа душар болғандар мұсылмандардың өздері; шармық (айқыш) жорықтарынан бастап (1095-1396), кешегі Ауғаныстан, Палестина, Босниа және оты жалындап тұрған
Чешеністан трагедияларын айтсақ жеткілікті. Құдұсты жаулап алған соң шармық жендеттері Ақса мен Омар мешіттерінде 70 000 мұсылманды қырып, йаһұдилерді синагогаларға қамап, тірідей өртеген.
Исламият бейбiтшiлiк, татулық, тыныштық дiнi болғандықтан, асқан кешiрiмшiлiк пен хошкөрушiлiкті уағыздаған дiн. Жер шарының түкпiр-түкпiрiнде, барлық ұлт пен дiн мансұбтарының хақ дiн Исламды жаппай қабылдауының негiзiнде осы хошкөрушiлiктiң әсерi тым айырықша. Исламның қоғам өмiрiндегi барлық қатынас түрiн ретке келтiрiп, Жаратушы Аллаһ Тағаланың төрелiгiне тапсыруы, көңіл тыныштығын аңсаған, руханиятқа шөлдеген жиындарды өзiне тартқаны, сондай-ақ, балқытқаны да белгiлi. Мұсылмандардың басқа дiн мансұбтарына берген кеңшiлiгi және хошкөрушiлiгi туралы жиһан қаламгерлерi жазып тауыса алмай жүр. Жер шарының барлық құрлықтарындағы халықтар мұсылмандардың билеуiнде болсақ-ау деген кездер көп болған. Мисалы, Осман патшалығының тұсында Бизантияның тепкiсiнен әбден шалдыққан тұрғындардың, Балқан халықтарының Осман билiгiн аңсағаны және қуана-қуана қауышқаны тарихтан мәлiм.
Хош көру, жылы шырай таныту мұсылмандардың басты сипаттарынан болғанымен, мұсылмандарды қатыгез, зорлықшыл етіп көрсетуге тырысушылар бар. Мәселен, бағзы шығыс бұрмалаушылар түрік қағанаты дәуірінен қалған қабірлердің үстіндегі тас мүсiндердiң (балбал) кейбірінің басын мұсылмандар шапқан деп жалақорлық жасаған-ды. Ынсабы бар ғалымдар болса, мұның дұрыс емес екенiн, тас мүсiндердiң басын мұсылмандар емес, мұңғұлдардың шапқанын анықтады. Үйткенi, мұңғұл нанымы бойынша ертеректе өмiр сүрген адамдардың бейнесi тiрi адамдарға зиян тигiзуi мүмкiн еді, сондықтан мұңғұлдар мүсіндердің басын шауып жiберген /[2]/. Жә, ендi, тағы да айта кететiн бiр қызық жиһәт; Орталық Азияда бiр кездерi жаппай миссионерлiк айла-шарғылар жасап, кең тарап кеткен екi дiн: манихей мен христиандық алтын дәуiрiн Орталық Азияда мұсылман билiгi орнағаннан кейiн жасаған. Бартольдтың айтуынша манихейлiк пен христиандықтың ең үлкен табыстарға жеткен кезi VII-ғасырдың аяғы және VIII-ғасырдың бас шенi, яғни мұсылмандардың саяси билiгi орнағаннан кейiнгi жылдар /[3]/. Бұл факт мұсылмандардың басқа дiндерге қаншалықты хошкөрушiлiк танытқанының нағыз айғағы болса керек. Ұзақ ғасырлар бойы христиандық сенiмде болған кейбiр халықтардың Исламды өз еркiмен қабылдауы да осы кеңшiлiк пен хош көрудiң белгiсi /[4]/. Көптеген христиан және йаһұди ғалымдар мұсылмандардың аталмыш екi дiннiң өкiлдерiне ерекше кеңшiлiк бергенiн еңбектерiнде миннаттарлық сезіммен атайды /[5]/. Мұсылман елдеріндегі христиандарға берілген ерекше бостандық пен кеңшiлiктің мысалын көбейтуге болады /[6]/. Мұның айғағы ретінде академик Бартольд (1869-1930) Ислам Халифалығы дәуірінде күншығыстағы Самарқандтан күнбатыстағы Портұғалияға дейінгі кеңістікте жеке меншік хұқұғы сақталған, аса бай христиан қоғамдарының қалыптасқанын атап көрсетеді /[7]/. Халифалықтың хакімиятындағы христандар басқа мемлекеттердегі дін қарындастарымен, діни ұйымдармен емін-еркін қарым-қатынаста болып тұрған, олардың қаржылай көмегін ешқандай қысымсыз, тергеусіз алып тұрған. Мисалы, 680-681 ж. Константинополь (Ыстамбұл) қаласында болған мәжіліске Құдұс қаласының өкілі де қатысқан. Бұл мұсылмандардың өз билігіндегі ғайри-мұслимдердің діндестерімен мұғамалада болуына толық бостандық бергенін көрсетеді. Мұсылмандар жергілікті басқарушыларды бұрынғы орнында қалдырған. Мәселен, Сұрия, Филистин аймақтарында мұсылман билігі орнатылғанда, жергілікті христиан әміршілер, бюрократтар бұрынғы қызметінде қалдырылған /[8]/. Орта Азияда да жағдай солай болды, жергілікті әулеттер, ханадандар, дін басылары т.т. бәрі де бұрынғы мансабын сақтады. Мұның бәрі Исламияттың мейірімділігін, мұсылмандардың хошкөрушілігін баян ететін фактілер.
Дилорам Ибраһим мұсылмандықтың Орталық Азияда таралуы кезiндегi хошкөрушiлiктi былай суреттейдi; “Мұсылмандардың фәтiх жорықтары кезiнде Мауера-ән-Нәһір халықтары өз мәдениетiн, әлiппесiн және дiнiн еркiн ұстанды. Сондай-ақ, Мауера-ән-Нәһірдің шұрайлы топырағына келген Ислам иманы жылдам дами бастады уә жергiлiктi дәулеттердiң мемлекеттiлiгiн нығайту арқалы олардың өтпелi кезеңiн реттедi. Исламды қабылдаған жандардың өмiрi одан ары жақсарды. Жаңа иман арқалы өз мәдениеттерiн көркемдеген олар, дiни қасиетi жоғары алтын өркениетті қалыптастырды. Орталық Азия халықтарын Исламның кеңшiлiгi, жергiлiктi халықтардың мәдениетiн дұрыс ескере отырып, олардың нәсiлдiк, милли (ұлттық) ерекшелiктерiн хош көре бiлуi және оларды түсiнiксiз догматтармен қоршамауы өзiне тартты. Исламдағы рәсiмдердiң қолайлылығы және Аллаһ Тағалаға иманды әрбiр жекелеген адамның өз жүрегiнiң мәселесi деп қарауы, Орталық Азияда үлкен қызығушылықпен қарсы алынды. Арабтар жергiлiктi халықтарды қырып, олардың жерін һәм мәдениетiн құртуды көздеген емес. Олар керiсiнше өздерi ашқан қалаларды сақтай отырып, бұрынғы сауда-саттық байланыстарын, атап айтатын болсақ қалалар мен ауылдар арасындағы қатынастарды одан ары дамытты. Исламның дала халықтарына таралуы Самарқанд, Бұхара секiлдi Мауера-ән-Нәһір қалаларынан басқаша болды. Ислам дала халықтарына жорықсыз-ақ, мисалы, мұсылман сауда керуендерi арқалы жайылды. Х-ғасырдың бұлақтары даладағы елдi мекендердiң көбiнде мешiттер бар екенiн жазады. Осы мұсылман саудагерлер мен қалалықтар сол кездегi ұлан-байтақ мұсылман өңiрлерiнiң ең үздiк ғылыми жетiстiктерiн далалықтарға әкелдi. Далалықтардың Исламды қабылдауында осы жетiстiктердiң атқарған мiндетi өте жоғары болды” /[9]/.
Ислам дiнiндегi кеңшiлiктiң, хошкөрушiлiктiң теңдесi ешқайда жоқ. Ислам, басқа дiндердiң, басқа ұлттардың пайдалы, хақ нәрселерiн алуды, қабылдауды шектемейдi. Олай болмағанда Пайғамбарымыз Әз Мұхаммед (с.а.у.); “Ғылым қытайда да болса, барып алыңдар!” немесе; “Ғылым дегенiмiз мұсылманның жоғалтқан дүниесi секiлдi, оны әр жерде iздеп табуы ләзiм” демес едi. Мұсылмандарда ешқашанда көрсоқырлық, дұрыс екенiн көре тұра менсiнбеу деген қылықтар болмаған, болмауы керек. Тек, соңғы ғасырларда шын ғылым мен Исламның асаси байлықтарынан алшақтап кеткен соң, ондайға барып жатқан шала моллалар, дiн көсемдерi (!), дiн иелерi (!) шығуда. Өзін дін иесі, діннің патшасы, діннің көсемі деп жүргендер, Исламияттан бұрынғы отқақұлдық, бұтқақұлдық, манихейзм т.т. қатарлы нанымдардағы рұһбан (монах, жрец) сыныпының формасы өзгерген сарқыншағы ғана.
Исламды көшпелi өмiр мен көшпендiлерге қарсы етіп көрсету Кеңес дәуірінен келе жатқан үрдiс /[13]/. Алайда, оның шындыққа саймайтынын мына уақиға дәлелдейдi; Хорасан мен Хорезiмдi өз билiгiне қаратып бiрiктiрген Бұхара ханы Өзбек әулетінен Абдұллаһ, 1583 ж. хан боп жарияланғанда, ежелгі мұңғұл салты сақталып, ақ кигiзбен көтерiлген-дi. Ұбайдұллаһ хан секiлдi мұсылмандыққа қатты берiлген Абдұллаһ ханның бұл әрекетi, мұсылман мемлекетiнiң ең жоғарғы салтанатты да ресми мұрасымында мұңғұл жолын қолдануы, мұсамаха[14] мен кеңшiлiктiң нағыз дәлелi /[15]/.
Хақ дін Исламның бейбіт таралғанын, мұсылмандардың бағынышты халықтарға әділетті болғанын Т. Карлайл, Гұстав ле Бон, Томас Арнолд және А. Тойнби (Arnold Toynbee, 1889-1975) секілді ынсабын жоғалтпаған батыс авторлары да мойындауда. Кейбiр деректерде медресе иснтитутының тұңғыш рет Бұхарада пайда болғаны, Исламнан бұрын Бұхараның бұддашылдықтың маңызды дiни орталығының бiрi болғаны, мұнда көптеген вихаралардың (вихара деп бұддашылдықтың дiни, рухани мектебiн айтады) болғаны, тiптi, Бұхара атауының сол вихарадан шыққаны айтылады. Бартольдтың пiкiрiнше, бұддашылдық Орта Азиядан кеткенiмен, iзiн қалдырып кеткен, яғни сол вихаралардың негiзiнде медреселер пайда болған /[22]/. Бiздiңше, бұл әбден табиғи һәм рационалдық құбылыс, дамудың нақты сатысы. Егер бұддашылардың кейбiр жүйелерi, әдiстерi адамзатқа пайдалы болса, оны неге алмасқа? Мұсылмандар қадими гректiң фәлсәфәсін, Персияның кейбiр экономикалық һәм әкімшілік заңдылықтарын, Сұрияның медициналық жетістіктерін, Қытайдың дамыған ілімдері мен технологияларын қабылдаған жоқ па? Ислам тарихы осындай уақиғалардың, дамулардың мысалдарына өте бай. Үйткенi, ғылымның, технологияның дiнi де ұлты да болмайды. Дәл бүгiнгi ғылыми-технологиялық даму сәуиесінде (деңгейiнде) соған көзiмiз жеткендей. Мұсылмандардың басқа дiн мансұбтарының жетiстiктерiн меңгерiп алғаны сондықтан таң қаларлық жағдай емес. Бiрақ, мұсылмандар пәленнен ананы алған, мынаны алған деушiлердiң осы арада бiр комплексi бар секiлдi! Тағы да айта кететiн бiр маңызды жәһiт; Орталық Азия өңiрi мен мұсылман әлемiнiң басқа өлкелерiнде Ислам дiнiнiң таралуына, жергiлiктi халықтарға лайығынша түсiндiрiлуiне, Ислами ғылымдардың өркен жаюына, фәлсәфә, тыб, математика, ғарыштану сықылды көптеген ғылым салаларының дамуына үлкен үлес қосқан осы медреселер едi. Х-ХI ғғ. басталған медреселер толқыны мың жылға тарта керемет жетiстiктердi мұралатқанымен, соңғы бiрнеше ғасырда схоластиканың құрбаны болып, тек жаттанды қайталамаларды ғана уағыздайтын оқу орнына айналғаны жан ашырлық шындық екенiн де айта кеткенiмiз жөн. Бұрын медресе институты аталмыш пәндердің жетекші локомотиви болған, ал кейінірек бұл құрылым өзінің асаси қасиеттерінен жұрдай болып, бірнеше молданың, дін көсемінің (!) жиналған ортасына айналған. Біз осы арада медресе кімнен шыққан деген сауалға дауласайық деп тұрған жоқпыз. Кейбір ғалымдар медресенің прототиптерінің ертеректе мұсылмандарда болғанын дәлелдеп жатыр, кейбірі болса жоғарыда айтылғандай бұддашылдардың вихарасы үлгі болды дейді. Қай қайсысы болса да Исламның басқа мәдениеттерге есігінің ашық болғанын көрсетеді. Демек, Исламият хайырлы нәрселерді кері қақпайды, керісінше қабылдайды, дамытады.
Белгілі ғалым Баймырза Хайыттың (1917 ж. туған) пікірінше медреселер ең алғашқы мешіттердің жанында, Құран оқуды үйрететін дәрісханалар ретінде пайда болған /[23]/. Медреселердің оқу бағдарламалары толығып, IX-X ғғ. олар барлық пән салалары бойынша білім беретін ғылым ұяларына айналады. Медресе деп унтверситетті айтады, ал, біздегі қалыптасқан ұғымда медресе десе әптиек пен хатым дұғасын үйрететін молдахана еске түседі. Бұл әсте дұрыс емес! Орта Азиялық мұсылмандар мақтаныш ететін факті, тұңғыш медресенің (университет мағнасында) Бұхарада пайда болғаны. Мәселен, Фаражек медресесі Бұхарада 937 ж. ашылып, білім бере бастаған. Медреселер бірте-бірте күллі Ислам әлеміне жайылған, мисалы, Қаһирадағы әл-Әзһер дәрісханасына 976-996 жж. медресе статусы берілген /[24]/. Қарахан билеушісі Арслан Ғазы Тафғач Хан, Х-ғасырда Мәру қаласында медресе ашқан, ол уафат болған соң, медресенің жанына жерленген. Ғазналық Махмұд (997-1030) Ғазнаны медреселер қаласына айналдырып үлгерген! Нишабұр билеушісі Насыр Себұктегінұлы 1033 ж. Нишабұр қаласында керемет медресе ашқан /[25]/. Селжүк билеушісі Тұғрұл Бек 1046 ж. Нишабұрда өзінің атымен аталған медресені салған. Уәзір Низам әл-Мүлік (1018-1092) атақты Бағдад медресесін 1066-1067 жж. салады, осы алып бинаның құрылыс жұмыстарында 100 000 динар жұмсалған-ды /[26]/. Ғалым уәзір бұдан басқа Балх, Нишабұр, Һерат, Исфахан, Басра, Мәру, Мұсұл, Табаристан медреселерін ашқан. Қыруар қаржы жұмсалған үшбұ медреселерде барлық пәндер оқытылушы еді. Әсіресе, тыб (медицина), астрономия, математика, табиғаттану, әдебиет, фәлсәфә және мантиқ салаларына қатты көңіл бөлінуші еді. Ислам елдеріндегі медреселерде біртуар ғалымдар тәлім-тәрбие алды, мәшһүр еңбектерін жазды. Олардың басты ерекшеліктері; олар өздері шұғылданған ғылым салаларын өте терең меңгерген ғалымдар, сонымен қатар Исламиятты да жақсы білетін иманды мұминдер еді. Заманымызда бұл жағдай тым басқаша; ғалым атағын алғандардың көбі атеист, ал молда атағын алғандардың көбі ғылымсыз!
Батыс елдерінде ең алғашқы университеттердің медреселерден 2-3 ғасырдан кейін ғана ашылғанын байқаймыз. Тұңғыш университеттердің өзі мұсылман билігінде болған Оңтүстік Италия мен Әндүлүстен әсер алған Фырансада пайда болған. Мәселен, Парис университеті (1170 ж.), Кэмбридж (1209), Падұа (1222), Рим (1303), Вена (1365) т.т.[27] Орыстардың университетке қол жеткізуі тым бертінде (Мәскеу университеті 1755, С. Петірбор 1819) яғни Бұхарадағы алғашқы медреседен 800 жылдан кейін ғана мүмкін болды. Жоғарыда келтірілген ғылыми һәм тарихи фактілер мұсылмандардың басқа діндердің өкілдеріне, олардың мәдениеттеріне асқан хошкөрушілік танытқандарын растайды. Қазіргі уақытта мұсылмандарды тарихи шындықтан басқаша етіп көрсетуге тырысушылар бар. Елін, жерін, ата-бабасының мәдениетін сүйетін оқымыстыларымыздың міндеті бұрмалаушылардың уағызынан асып түсетін түрде хақиқатты, ізгілікті насихаттау болмақ.
Дереккөздер
1. Ислам хұқұғы профессоры Хамза Актаң, халифа Әділетті Омардың жұт болған жылы ұрлық жасағандарды «һәд» жазасына тартпағанын мысал етеді. Қараңыз: Prof. Dr. Hamza Aktan, Ceza Hukukunda ?slam ile Vьcuda Gelen Yeni Talakkiler, Ebedi Risalet, ?zmir, 1993, 1-том, 188-бет.
2. Бартольд, В.В., Тюрки- Двенадцать лекций по истории турецких народов, 14-бет
3. Бартольд, В.В., Тюрки- Двенадцать лекций…., 37-бет
4. Бартольд, В.В., Тюрки- Двенадцать лекций….,133-бет: “Под влиянием культурного превосходства в то время мусульманского мира, Ислам принимали представители и таких народностей, где традиции христианства были продолжительнее и прочнее, чем среди кипчаков. Аланы, или асы, всегда, в том числе у Рубрука, описываются как христиане; между тем Ибн Баттута видел в Сарае асов-мусульман. Насильственных мер для обращения христиан в мусульманство не принималось; христианское духовенство наравне с мусульманским освобождалось от податей; в самом Сарае в 1261 г. в царствование хана-мусульманина Берке, была основана православная епархия”. Мысыр билеушiсi Бейбарыстың (1260-1277) әйелi Берке ханның қызы едi.
5. Торчинов, Е.А., Религии Мира, 281-бетте былай деп жазған: “Мусульмане, в свою очередь, считают христиан и иудеев «людьми Книги», «людьми Писания» и отличают их от последователей других религий-«язычников». В средние же века вынужденный переход в Ислам был для иудеев всегда более предпочтительным, нежели в переход в христианство, ибо строгий Исламский монотеизм (в отличие от христианского тринитаризма)и отсутсвие доктрины боговоплощения делали ислам менее удаленным от библейских («ветхозаветных», с точки зрения христиан) парадигм, нежели христианство”
6. Археологические исследования древнего и средневекового Казахстана, отв. Редактор К. А. Акишев, Алматы, Наука КазССР, 1980, 51-бет. Ал, Бартольд В.В., О христианстве в Туркестане, II-том, 290-бетте: “где-то в 1042 г. Арслан Хан их (киданы христианы) не трогал, только потребовал принятия ислама, но получив отказ, оставил их в покое. Известно, что «христиане во владениях караханидов не подвергались притеснению” деп жазған.
7. Бартольд, В.В., Культура Мусульманства, Москва, 1998, 21-бет
8. Muawiyah Ibn Abi Sufyan, Encyclopaedia Britannica, 15th Edition, 1994-1998
9. Diloram, Ibrahim., The Islamization of Central Asia, Leicester-UK, 1993, 15-16 беттер
10. Васильев, Л.С., История востока, Высшая школа, Москва, 1998, 1-том, 256-бет: “Резуьтаты не замедлили сказаться; завоеванные территории, от Испании до Средней Азии, энергично исламизировались, причем исламизация шла фактически добровольно, во всяком случае без активного принуждения, без преследования немусульман” деп, тарихи шындықты паш еткен.
12. Ислам на территории бывшей Российской империи, Российская Академия Наук, Москва, 1998, выпуск 1, 11-бет
13. Көшпенділердің мұсылмандығы турасында көбірек мәлімет алу үшін, Егемен Қазақыстан гәзетінің 28.01.2000 күнгі санында, Назира Нұртазина тарапынан жазылған «Далалық Ислам және оның имандылық діңгегі туралы дәйектеме» атты мақаланы оқыңыз.
14. Мұсамаха – хош көру, кешіріммен қарау, кеңшілікпен қарау
15. Бартольд, В.В., Тюрки- Двенадцать лекций по истории турецких народов, 183-бет
16.Tanyu, Hikmet., Turklerin Dini Tarihcesi, Istanbul, 1998, 94-бет
17. Prof. Dr. Muhammed Hamidullah, Quelques Traits Distinctif Dans La Biografie Du Prophete De l’Islam, Ebedi Risalet, ?zmir, 1993, 1-том, 99-бет
18. Togan, Ahmet Zeki Velidi., Kuran ve Tьrkler, Kay? Yay?nlar?, Istanbul, 1971, 18-бет
19. Карлофча келісім шарты Осман патшалығының тоқырау және құлдырау кезеңінің басталуы боп саналады. Аталмыш шарт арқалы Османия дәулеті бірінші реті бағзы аразилерінен (территорияларынан) айырылған.
20. Saray, Mehmet., The History of Turkish-Ukrainian Relations, Euroasian Studies,Vol. 2, № 3, Fall 1995, Ankara, 85-бет
21. Бердібай, Рахманқұл., Байқалдан Балқанға дейін, Қазақстан баспасы, Алматы, 1996, 116-117 беттер
22. Бартольд, В.В., Тюрки- Двенадцать лекций…., 45-бет
23.Hayit, Baymirza., Tьrkistandaki Medreselerin ?slam-Tьrk Kьltьrьndeki Rolь, Vak?flar Genel Mьd., Tьrk Cumhuriyetlerindeki Кьltьr Varl?klar? ve De?erleri Semineri, 8.12.1992, 1-бет
24.Hayit, Baymirza., Аталмыш баяндамасында, 1-бет
25.?anal, Mustafa., Kurulu?undan Ortadan Kald?r?l???na Kadar Olan Sьre ?зerisinde Medreseler, Milli E?itim Mecmuas?, Say? 143, Ankara, 1999, 123-бет
26. ?anal, М., Kurulu?undan…., Milli E?itim Mecmuas?, Say? 143, Ankara, 1999, 124-бет
27. University, Encyclopaedia Britannica, 15th Edition, 1994-1998
Санат:Дін
Таймс әлем университеттерінің рейтингісі
Таймс Жоғарғы Білім Әлем Университеттері Ранкингі халықаралық колледж және университеттер ранкісін ежемелейтін мекеме, Ұлыбританиялық Таймс жоғарғы білім (THE) газетіне шығады.
Сыртқы сілттемелер
Санат:Жоғарғы оқу орындары
Келкі, біркелкі
Келкі, біркелкі.'' «... біркелкі салынған бұл көшедегі қарағай және тас үйлердің төбесі маған көкті тіреп тұрған сияқты»'' (Сәбит Мұқанұлы Мұқанов). «Біркелкі» сөзінің мағынасын, әдетте, біз бірыңғай, бір қалыпты, біртектес деп түсінеміз. Сөз екі түбірден тұратындығы сырт қарағанда да көрініп тұр, алғашқысы — бір, екінші түбір — келкі. «Келкі» сөзі қазақ тілінде жеке қолданылмайды. Ал кейбір түркі және туыстас саналатын тілдерде жеке, дара тұрып та тиісті мағына бере алады. Якут тілінде холку — бірдей, тең дегенді ұғындырса, тунгус-маньчжур тілдерінің кейбіреуінде һэлки — бірдей, тең мағыналарында қолданылады (ССТМЯ, II, 364). Демек, өте ерте кездерде «келкі» сөзі жеке тұрып та, тиісті мағына бере алған.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі
Мата-Моришка
Мата-Моришка (Mata Mourisca) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Помбал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты  Пиньял-Литорал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 942 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,78 км² шамасында. Халық тығыздығы — 78,4 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лейрия округінің елді мекендері
IC 5307
IC 5307 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 214932, NPM1G +09.0600.
Сыртқы сілтемелер
IC 5307 Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Арнебург
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1643 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010). Алып жатқан жер аумағы 26,45 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 90 010. Қаланың басшысы — Лотар Ридингер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Черешовица (Монтана облысы)
Черешовица (Черешовица) — Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 77 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Монтана облысының елді мекендері
Дүлдүл
Дүлдүл — халық ұғымындағы ең ұшқыр ат. Ислам дінін уағыздап, оны тарату жолында аянбай күрескен Әзірет Әлінің (Әли Әбу Талиб) мінген тұлпары да Дүдлүл деп аталған. Сондықтан бұл ат жылқы тұқымының ең асылы әрі қасиетті мал саналады.
Дереккөздер
Қазақ энцклопедиясы
(919) Ильзебилль
(919) Ильзебилль — Негізгі белдеу тобының астероиды.
Оны 1918 жылы 30 қазанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.
Астероид Ағайынды Гриммдердің ертегісіндегі кейіпкердің атымен аталды.
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
Жексенбіден басталатын кәдімгі жыл
Жексенбіден басталатын кәдімгі жыл
(Кәдімгі жылда 365 күн болады — басқаша айтқанда бұл кібісе жыл емес.)
Түсініктемелер
Санат:Жексенбі Санат:Апталар
Пуль-Седа-Яга
Пуль-Седа-Яга — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кара теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Сан-Роки-ду-Канаан
Сан-Роки-ду-Канаан (São Roque do Canaã) — Бразилиядағы муниципалитет, Эспириту-Санту штатында орналасқан. Орталық Эспириту-Санту мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Санта-Тереза экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10439 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 342,395 км² шамасында. Халық тығыздығы — 30,5 адам/км².
Тарихы
Қала 1997 жылы құрылған.
Санат:Эспириту-Санту елді мекендері
Көкжиде мұнай кен орны
Геологиялық құрылымы
Төменгі триас шөгінділерінен үш мұнай шоғырлары ашылды. Орта юраның 300 – 375 м тереңдігінде екі шоғыр бар.
Қанығу, тығыздығы, құрамы
Табиғи сыйымдылық түрінің сипаты бойынша тұнбалар жалғасып, қосылып жатқан қабатты қалыңдығы 20 м-ден астам сазды қақпақтар жапқан. Мұнайдың өнімді қабаты 6-27 м, 6-18,7 м, мұнай қанықтылығының коэффиценті 0,7-0,8. Юра қабаттарындағы мұнай тығыздығы орташа және ауыр (884 – 950 кг/м2), күкірттілігі (0,29 – 1,9%) және парафинділігі (0,6 – 2,43%) аз. Кен орны барлануда.
Санат:Ақтөбе облысы кен орындары Санат:Қазақстан мұнай кен орындары
Құнығу
Құнығу. Түсіндірме сөздікте берілген мағынамен келісу қиын. Онда — бір нәрсеге мейлінше құмарту, қызығу, дәнігу делінген. «Долгов қымызға құнығып алған» (М. Әуезов, Абай жолы.). Біздің байқауымызша, құмарту, қызығу дегеннен көрі, қазіргі қазақ тілінің езінде «үйрену, дағдылану» деген мағыналар «құнығу» сөзіне сәйкес келетін сияқты. Кейбір түркі тілдерінің дерегі де біздің осы ойымызды мақұлдағандай. Чуваш тілінде «хыыныык», хакас тілінде «хыных» тұлғалары «үйрену, дағдылану» (привыкать) мағыналарында қолданылады.
Тістің қатты тканьдерінің аса сезгіштігі
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Дифференциал блогі
Дифференциал блогі - дифференциалдық үш буын ішінде әрқайсының екеуі байланысса, барлық үшан буындыда тұтас айналдыратын келтіру блогі.
Дереккөздер
Санат:Көлік бөлшектері
Қайруан
Қайруан (еск. Каирван, Керуан; القيروان, Әл-Кайрван — керуен) – Тунистің ірі қалаларының бірі.
Араб тілінен аударғанда «керуен» деген мағына береді. Халық саны 117 903 адам (2004 жылғы халық санағы бойынша). Мағрибтегі мұсылмандардың қасиетті қаласы және Ислам әлеміндегі төртінші қасиетті қала.
1988 жылы қала ЮНЕСКО-ның әлемдік мұралар қорына енгізілді. Кайруанның негізін 670 жылы Укба ибн Нафи салған. Хилал тайпасы бедуиндерінің шапқыншылықтарының нәтижесінде 11 ғасырда Астана Кайруаннан Туниске ауыстырылады. Осыдан кейін қала астанадан алыс орналасқан, көшпенділердің сауда орталығы ретінде дамыды.
Санат:Тунис қалалары
Приурал ауылдық округі
Приурал ауылдық округі – Батыс Қазақстан облысы Бөрлі ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Приурал ауылы кіреді. Орталығы – Приурал ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1357 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Бөрлі ауданы ауылдық округтері
Андрогендер
Андрогендер (андрогены); (androgenae; ανδρεία — еркек; γένος — шығу, шығу тегі) — аталық жыныс гормондары. Андрогендер аталық жыныс безі — еннін бөлікшелерін құрайтын сирек тұқымдық өзекшелер аралықтарындағы борпылдақ дәнекер ұлпасында орналасқан үлкен ядролы, цитоплазмасы ацидофилді боялған ірі жасушалар — интерстициоциттерде (бұрынғы аты — Лейдиг жасушалары) түзіледі. Бұлардың цитоплазмасында эгранулалы эндоплазмалық тор мен түтікше келген митохондриялар көп болады. Кейде протеинді кристалдар да кездеседі. Андрогендер аз мөлшерде бүйрек үсті безінде және жұмыртқалық интерстициоциттерінде де түзіледі. Бүлар аталық жыныс мүшелерінің дамуы мен қызметіне және екінші жыныстық белгілердің жетіліп дамуына ықпал етеді. Андрогендер химиялық құрамы жағынан стероидтарға жатады. Бұлардың негізгі өкілі — тестостерон гормоны.
Химиялық табиғаты
Жыныс гормондары стероидтық гормондар тобына жатады жəне холестеролдан түзіледі. Холестеролдан прегненолон түзіледі. Одан кейін прегненолон 17-оксипрегненолонға тотығады, ол андростендионға айналады. Соңғы зат С17 жағдайда тотықсызданып, активті тестостерон береді.
Емге қолдану
Медицинада синтетикалық жолмен алынған тестостерон пропионат қолданылады. Андрогендер анаболикалық əсер көрсетеді. Олар еркектердің жыныстық дамуына нашарлағанда, жыныс функциясы бұзылғанда, қан тамырлары мен жүйке жұмысы бұзылғанда, акромегалияда жəне əйелдердің кейбір науқастарында қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Жыныстық гормондар
Альтопашо
Альтопашо (Altopascio) — Италиядағы қала, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Лукка провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 12 485 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 398 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 28 км² шамасында. Пошта индексі — 55011.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Jacopo. Жыл сайынғы мерекесі — 25 шілде.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Жетісу Әйелі
“Жетісу Әйелі” – ққоғамдық-саяси және әдеби журнал. 1924 жылдың басында 2 нөмірі жарық көрген. Таралымы 3000 дана. Көлемі 4 баспа табақ. Редакторы — С.Есова. Журналда қазақ әйелдерінің хал-жайы, оларды жаңа әлеуметтік жағдайға баулу туралы мақала, очерктер, өлең, әңгімелер басылды.
Дереккөздер
Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Санат:Қазақстан ақпарат кұралдары
Вераза
Вераза (Véraza) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Лиму округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,66 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11406, пошта индексі — 11580.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 39 адамды құрады. Халық тығыздығы — 2,66 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Ерболат Тоғысбайұлы Төлепбай
right|200px|thumb Ерболат Тоғысбайұлы Төлепбай (Төлепбаев) (2.10.1955 ж.т., Түркістан облысы бұрынғы Ленгер ауданы "Оңтүстік" а.) - кескіндемеші, Қазакстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері (1990). Қырғызстанның және Ресей (2001) көркемсурет академиясының толық мүшесі. 1973 ж. Қазақ педогогика институтының көркем-графикалық факультетін бітірді. "Маңғыстау күнделігі" (1978), "Суретшінің жастық шағы" (1980), "Санагүл", "Жазғы жайлаудан оралуы (екеуі де 1981), 1941 жылдың хабары", "Түрксіб" (екеуі де 1982), "Жазушы Ш.Айтматов" (1983), "Сүгір" (1986), "Дүйсен және Мария", "Жібек жолы", "Екеуі" (1990) т.б. кескіндемелік еңбектері өткен өмір мен бүгінгі күннің рухани өзара байланысын ғажайып ұлттық дүниетаным тұрғысынан танытады. 1974 жылдан республика бұрынғы одақтық және халықаралық көрмелерге, соның қатарында АҚШ, Бельгия, Германия, Италия, Қытай, Үндістан, Франция т.б. елдерде ұйымдастырылған көрмелерге өз картиналарымен ұдайы қатысып келеді. Кескіндемешінің туындылары Қазақстан Мемлекет өнер мұражайында және Ресей мұражайларында, ТМД, Азия, Америка мен Еуропадағы жеке меншік коллекциялар қорында сақтаулы. Қазақстан Комсомол сыйлық лауреаты (1987), Қазақстан Мемлекеттік сыйлық иегері (2004).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
NGC 139
NGC 139 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 29 тамызда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 139 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1900, ZWG 409,22.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Мариасдорф
Мариасдорф (Mariasdorf) — Аустриядағы жәрмеңке. Бургенланд федералды жеріне қарасты Оберварт округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1217 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 20.5 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — OW, ресми идентификациялық коды — 1 09 11.
2007 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Райнхард Бергер (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургенланд елді мекендері
Мичиган
Мичиган (Michigan) — АҚШ-тың солтүстік-шығыс бөлігіндегі орналасқан штаты. Жер ауданы бойынша елде 11-ші орында - 250 493 км². Халық саны бойынша 8-орында - 9 895 622 адам (2013). Әкімшілік орталығы - Лансинг қаласы, ең үлкен қаласы - Детройт. Басқа ірі қалалары - Грэнд-Рэпидс, Уоррен, Флинт, Стерлинг-Хайтс, Энн Арбор, Уэйн.
Географиясы
Штаттың аумағының 41%-ы су бетіне тиесілі. Штаттың айналасында Ұлы көлдердің 4-і орналасқан - Жоғарғы, Мичиган, Гурон және Эри.
Елдің 6 штатымен шектеседі: солтүстігінде - Жоғарғы және Гурон көлдері арқылы канадалық Онтарио провинциясымен, шығысында - Мичиган көлі арқылы Иллинойс және Висконсин, оңтүстігінде - Огайо және Индиана штаттарымен.
Экономикасы
Штатта ішінде орналасқан Детройт қаласы әлемге АҚШ-тың автомобиль өндіру орталығы ретінде танымал. Пайдалы қазбаларға бай штат. Штатта мұнай, темір, табиғи газ, торф өндіріледі. 2010 жылы Экономикалық анализ бюросының бағасы бойынша штаттың жиынтық ішкі өнімі $384,1 миллиард болған.
Ниэнвольд
Ниэнвольд (Nienwohld) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Штормарн ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 459 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 9,19 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 62 051. Муниципалитеттің басшысы — Дорис Шульц.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
УЕФА кубогы 1976/77
УЕФА кубогы 1976/77 — УЕФА кубогының алтыншы маусымы. Италияның "Ювентус" клубы жеңімпаз атанды.
Сілтемелер
Санат:УЕФА Еуропа Лигасының маусымдары Санат:1976 жылғы футбол Санат:1977 жылғы футбол
Көкжиде су құбыры
Көкжиде су құбыры - Алматы облысы Сарқан ауданында 1985 жылы іске қосылған су жүйесі.
Бастауын Лепсі өзенінен алады. Ұзындығы 85 км. Құбыр Балқаш көлінің оңтүстік жағалауындағы 40,3 мың га шабындықты суландыруға байланысты салынған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақстан су құбырлары Санат:Сарқан ауданы географиясы Санат:1985 жылы соғылған ғимараттар мен құрылыстар
Арбашка
Арбашка — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Чуваш Республикасы, Мордовия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Выла өзенінің сол жағалауынан 28 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Алатырь өзенінің сағасынан сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нижегород облысы өзендері Санат:Чувашия өзендері Санат:Мордовия өзендері
Екуан
Екуан (Écouen) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Валь-д'Уаз департаментінде орналасқан. Сарсель округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,59 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 95205, пошта индексі — 95440.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7406 адамды құрады. Халық тығыздығы — 975,76 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валь-д'Уаз департаментінің коммуналары
Комша (Вашка тармағы)
Комша — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вашка өзенінің сол жағалауынан 75 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Herzog & de Meuron
Herzog & de Meuron (толық атауы Herzog & de Meuron Basel Ltd. немесе Herzog & de Meuron Architekten, BSA/SIA/ETH (HdM), қазақша айтылуы: Херцог және де Мерон) швейцариялық сәулет фирмасы, бас кеңсесі Базель (Швейцария) қаласында орналасқан.
Сәулет бюросының негізін салушылары Жак Херцог (19 сәуір 1950 д.к.) және Пьер де Мерон (8 мамыр 1950 д.к.). Олардың мансаптық жолдары бір-бірімен өте тығыз байланысты, екуі де Цюрихтегі Швейцария федералды техникалық институтын (ETH) бітірген. Бюроның ең танымал жұмысына Лондондағы Бэнксайд электр стансасын Тейт заманауи галереясына өзгерту жобасын жатқызады. 1994 жылдан бастап Жак Херцог және Пьер де Мерон Гарвард университетіндегі Жоғары дизайн мектебінің шақырылған профессорлары, ал 1999 жылдан бастап ETH институтының профессорлары.
Тарихы
Herzog & de Meuron 1978 жылы швейцариялық Базель қаласында негізделді. 2001 жылы сәулет саласындағы ең жоғары құрмет белгісі — Притцкер сыйлығына ие болды. Сәулет сыншысы және Притцкер сыйлығының алқа мүшесі Ада Луиза Хакстейбл HdM тәсілдерін қысқа түрде осылайша түйіндеді:
Олар жаңа тәсілдер мен амалдарды зерттеу арқылы материалдар мен беттерді өзгерту кезінде модернизм дәстүрлерін қарапайым оңайлыққа дейін жетілдіреді. 2006 жылы New York Times Magazine оларды "әлемдегі ең ардақты сәулет фирмаларының бірі" деп атаған.
Дереккөздер
Санат:Сәулет бюролары Санат:1978 жылы құрылған компаниялар Санат:Швейцария сәулетшілері Санат:Притцкер сыйлығының иегерлері Санат:Жапония императорлық сыйлығының иегерлері Санат:Бейжің сәулетшілері Санат:Лондон сәулетшілері
Уәлиханов атындағы тұрақ
Уәлиханов атындағы тұрақ - палеолит дәуiрiнiң ескерткiшi. Түркістан облысы Бәйдiбек ауданы Арыстанды өзенінiң оң жағалауында орналасқан.
Донтре
Донтре (Dontreix) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Обюссон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 47,45 км² шамасында.