cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ғимарат
thumb|left|[[Бәйтерек]] Ғимарат – сәулет өнерінің белгілі бір үлгі-тәсілімен салынған құрылыс, үй. Оған түрлі үлгідегі (жеке, көптекшелі, т.б.) тұрғын үйлер, қонақ үйлер, әр түрлі мақсатқа арнап салынған сарайлар (мәдениет сарайы, спорт сарайы, оқушылар сарайы, т.б.) мен мәдени-қоғамдық құрылыстар (театр, клуб, т.б.), мекеме үйлері, балабақша, мектеп үйлері мен басқа оқу орындары үйлері, кесенелер мен ғибадатханалар, дүкендер мен сауда үйлері, әр түрлі тұрмыстық қызмет көрсету орындарының үйлері, т.б. архитектуралық құрылыстар жатады.
Ғимарат (парсыша – үй деген ұғымды білдіреді) салыну мақсатына және әр елдің ұлттық, тұрмыс-салт, кәсіби-мәдени, діни-қоғамдық, шаруашылық жүргізу ерекшеліктеріне сәйкес, сондай-ақ салынатын орнының табиғи жағдайына, сәулетшінің талғамы мен жобасына да байланысты қилы-қилы үлгі мен түрлі кейіпте бола береді. Қазақстандағы көрнекті көне және жаңа ғимараттардың үлгілері ретінде Түркістан қаласындағы Қожа Ахмет Ясауи кесенесі, Алматы қаласындағы Республика сарайы, Астана қаласындағы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік мұражайының үйі сияқты оқшау архитектуралық үлгіде салынған құрылыстарды атауға болады.
Вилбэр (Небраска)
Вилбэр (Wilber) — Небраска штатының Saline округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1855 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.3 км² шамасында. FIPS коды — 31-52960.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Небраска қалалары
Баянауыл кенді ауданы
Баянауыл кенді ауданы  – Қазақстанның солтүстік-шығысындағы геологиялық тұрғыдан біртұтас құрылымдық-металлогендік белдем. Баянауыл кенді ауданы Жетісу (Жоңғар) Алатауы мен Балқаштың герциндік, Көкшетау қыраты мен Шыңғыстаудың және Тарбағатайдың каледондық құрылымдары түйіскен жерде орналасқан. Солт., шығысы мен оңт-нен терең жарылыстармен, батысынан Майқайың – Екібастұз антиклинорийімен шектелген. Ауданның гравитациялық өрісінің мәні әр түрлі болып келеді. Магнит өрісі тау жыныстарының күшті өзгеріске ұшырап ұнтақталған жерлерінде теріс мәнді (-1000 гаммаға дейін), гранит массивтері орналасқан орындарда теріс және оң мәнді (-100 гаммадан +100 гаммаға дейін), негізді және ультранегізді жыныстар аумағында тек оң мәнді (+100 гаммадан +600 гаммаға дейін) болады. Баянауыл кенді ауданы Майқайың – Екібастұз (жоғ. протерозой), Баянауыл, Александров (кембрий-төм. ордовик) антиклинорийлері, Ащысу (ордовик-силур), Қызылтау (силур-төм. девон) синклинорийлері және Майкүбі грабені сияқты құрылымдардан тұрады. Майқайың – Екібастұз антиклинорийі солтүстік-шығысқа, қалғандары ендік бағытқа, ал жарылыстар ендік және солт.-батыс бағытқа созылған. Протерозой жыныстарында ультранегізді интрузиялар, гранодиориттер тараған. Силур кезеңінің басынан жоғарғы палеозойдың аяғына дейінгі аралықта енген интрузиялар қышқыл және сілтілі құрамды болып келеді. Баянауыл кенді ауданының темір (Мырзашоқы, Сарытөбе) және қорғасын (Александров) кендері скарндермен байланысты. Серпентиниттердің үгілу қыртысында никель кендерінің белгілері байқалады. Ордовиктің порфириттерінде, жоғарғы палеозой граниттері мен силур құмтастары ішіндегі кварц желілерінде алтын (Найзатас), Баянауыл гранитінің кварцты грейзендерінде күміс, алтын, т.б. сирек кездесетін металл кендері бар. Баянауыл кенді ауданында флюорит, барит кендері де кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан табиғаты
Баянжүрек
Баянжүрек  – Жетісу (Жоңғар) Алатауының Қаратау сілеміндегі оқшау тау.
Географиялық орны
Жетісу облысы Ақсу ауданында орналасқан. Ұзындығы 12 – 15 км, ені 8 – 10 км. Абсолюттік биіктігі 2079 м.
Жер бедері
Тау беткейі қиыршықтасты жазық болып келеді. Тау қыртысы тақтатас, әктас және құмдақ шөгінділерінен түзілген. Баянжүрек тауы бөктерінен Бүйен өзенінің салалары бастау алады.
Өсімдігі
Боз, селеу, жусан, көде, т.б. шөптесіндер өскен беткейі мен жазық өңірі мал жайылымына пайдаланылады.
Мүмкін кернеулердің азайту коэффициенті
мұндағы σкр - кризистік кернеу σ - мүмкін кернеу.
Дереккөздер
Санат:Материалдар механикасы терминдері
Тирон (Оклахома)
Тирон (Tyrone) — Оклахома штатының Texas округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 762 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.1 км² шамасында. FIPS коды — 40-75750.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Дүйсенбай (қыстау)
Дүйсенбай — Атырау облысы Қызылқоға ауданындағы қыстау.
Қоныстану ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 13 шақырым қашықтықта орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары
Мұнай-газ сепараторы
Мұнай-газ сепараторы - мұнай кәсіпшілігінде мұнай газын мұнайдан бөлуге арналған құрылғы.
Пішіні (цилиндрлік, сфералық), кеңістіктегі орны (вертикаль, горизонталь), негізгі күштерінің байқалу сипаты (гравитациялық, инерциялық, орталықтан тепкіш), жұмыс қысымының шамасы (0,6 Мпа-ға дейінгі төмен қысымды, 0,6-2,5 Мпа-ға дейінгі орташа қысымды, 2,5 Мпа-дан астам жоғары қысымды), бөлінетін фазалар саны (екі фазалы, үш фазалы) бойынша ажыраталады. Үш фазалы сепаратор мұнай мен газды ғана емес, қойнауқаттық ажыратады. Атқаратын қызметіне, конструкциясы мен көлеміне, ұңғыма өнімінің физикалық-химиялық қасиеттеріне қарай өткізу мүмкіндігі 500 ден 20 мың м3/тәулікке (сұйық бойынша) жетеді.
Программаның сұраныс блогы
Программаның сұраныс блогы (Блок запроса программы; request block of program) — компьютерлердің бірыңғай жүйесінде — мәселелер супер дидарымен жөне байланыстар супер дидарымен даярланатын, әрі проблемалық программаны (модульге қатынасуды есепке алу, осы қатынасумен байланысты модульдің ағымдағы қалып-күйі) басқаруға қажетті ақпараты бар негізгі жад.
Дереккөздер
Санат:ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Анзекс
Анзекс (Anzex) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ло және Гаронна департаментінде орналасқан. Нерак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,24 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 47012, пошта индексі — 47700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 280 адамды құрады. Халық тығыздығы — 12,05 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ло және Гаронна департаментінің коммуналары
Пай-Юмб-Яха
Пай-Юмб-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кара теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — 15.02.03 гидрографикалық бірліктің жағалау сызықтарымен, оның ішінде Белая аралын) қамти отырып, шектесетін РФ-ның ішкі теңіз сулары мен территориялық теңіздері шегіндегі Кара теңізі аралдары. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Орикс Қазақстан Энерджи Компани
Орикс Қазақстан Энерджи Компани - америкалық компания, "Орикс энерджи компанидің" еншілес(үлестес) кәсіпорны. Жоғарғы деңгейдегі техниканы қопдану арқылы мұнай мен газды өндіру және сату мақсатында барлау қызметімен айналысады. Маңғыстау облысындағы "Өлі қолтық" алаңында көмірсутек шикізатын іздестіру-барлау жұмыстарын жүргізуге лицензияны Қазақстан Республикасының Үкіметі 1994 жылы берген.
Дереккөздер
Санат:Мұнай
Шоны
Шоны — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тым өзенінің сол жағалауынан 866 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВасюган өзенінің құйылысынан Вах өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Васюган, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Красный Октябрь (Илишев ауданы)
Красный Октябрь — Башқұртстанның Илишев ауданындағы ауыл, Ескі кукт ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 159 адамды құрады. Пошта индексі — 452285, ОКАТО коды — 80230864002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Борғұй
Борғұй— түркі халықтарының үрлемелі көне музыкалық аспабы. Борғұй туралы дерек Махмұт Қашқаридың “Диуани лұғат-и ат-түрк” кітабында кездеседі.
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
Пиргово (Русе облысы)
Пиргово (Пиргово) — Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Иваново қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 853 адамды құрайды.
Пошта индексі — 7090. Телефон коды — 08114. ЕКАТТЕ коды — 56397.
Қабыршықты қорамаға құю
Қабыршықты қорамаға құю - құймаларды қабыршықты қорамаларға құю арқылы жасау тәсілі. Басқа тәсілдермен салыстырғанда бұл тәсілмен жасалған құймалардың тығыздығы жоғары, құрылымдары біркелкілі, майда дәнді және механикалық касиеттері жоғары, сонымен қатар шөгуі және ішкі кернеулері аз болып келеді. Жасалған бұймалардың өлшемдерінің дәлділіктері 12...15 квалитетке, беттерінің кедір - бұдырлықтарының тазалықтары 4...6 класқа сәйкес болып келеді. Сол бұл тәсілмен жасалған себепті кейде бұймаларды тазалаудың қажеттігі болмайды. Бұл тәсілдің кемістігі ретінде қорама жасайтын материалдардың және қажетті жабдықтар мен әбзелдердің құндары жоғары екенін айту керек. Сол себепті бұл тәсілді қолдану жаппай өндірісте ғана тиімді.
Дереккөздер
Санат:Техника
Балқаштың солтүстік аймағын зерттеу
thumb|Балқаштың орналасуы Балқаштың солтүстік аймағын зерттеу — Қазақстанның археология ғылымындағы кешенді ізденістердің бір түрі. 1940 жылдан Ә. Марғұлан, М. Қадырбаев, А.Г. Медоев, Ж. Құрманқұлов, т.б. ғалымдар негізін қалаған. Өлкеде қола дәуірінен бастап игерілген, қазір де кеңінен белгілі пайдалы қазбаларға бай аса ірі кен орталықтары бар. Археологиялық ескерткіштердің негізгі топтары кен орындарынан алысырақ, солтүстікте жатқан Беғазы, Қызыларай сияқты таулы-нулы өңірлерде. Көлдің солтүстік-шығысынан бастап Шыңғыстау жоталарына, Бақанас өзенінің аңғарына дейінгі аралықта қола, ерте темір дәуірлерінің 30-дан астам (Тесіктас, Қотанемел, Жалғызтау, т.б.) зираттары ашылды. Мұнда Андрон және Тасмола мәдениеттеріне қатысты құнды деректер табылды. Қола дәуіріне жататын Қотанемел-1 зиратының 15-қоршауынан көптеген заттай деректермен қоса, жас балаларымен бірге жерленген әйел мүрдесі табылған, оның біреуі 2—3 айлық нәресте. Осында жас нәрестесін бауырына баса қойылған әйел жанында қойдың мойын сүйегінің табылуы қазақ әдет-ғұрыптарының түп-тамырының сонау көне замандардан бастау алатынына нақтылы дәлел бола алады. Ғалымдардың пікірінше, бұл — кейінгі қазақ заманына дейін жеткен “қалжа” дәстүрінің айғағы. Ертедегі қазақтар бала не ана қайтыс болғанда “қалжа” сүйекті қабірге бірге көметін болған. Алынған қола бұйымдардың химиялық құрамын зерттеу жергілікті тайпалардың металлургия өндірісімен көне дәуірлерден бастап-ақ айналысқанын, бұл саланың осы өлкелердегі кен орындарының (Саяқ тобы) негізінде дамығанын көрсетеді. Сонымен қатар Қазақстанның басқа да аймақтарының ежелгі тайпалары Саяқтың мыс рудасының қорытпаларын жергілікті білгір кеншілер мен ұста-құюшылардан көптеп алып отырған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстандағы ғылым
11 мамыр
Мамырдың 11 — Григориан күнтізбесінде жылдың 131-ші күні (кібісе жылдарда 132-ші). Жылдың аяғына 234 күн қалады.
Алғашқы газет
Алғашқы газет — әйгілі Иоганн Гутенберг 1450 жылы баспа станогын ойлап тапса, содан кейін-ақ қазіргі баспасөздің негізі қалана бастады деуге болады.
11 мамыр
Сыртқы сілтемелер
Санат:11 мамыр
Алғашқы газет
Тұңғыш бір газеттің дүниеге келуі – Англияда шығарылған "Инглиш меркьюри" 1588 жылы жарық көрді. Одан кейінгі бір басылым 1606 жылы шыққаны мәлім. Дегенмен аталған газеттерді толыққанды жарияланым деуге болмайтын. Себебі, өте қарапайым, газетке қойылар талаптан төмен болатын. Бар болғаны кішкене бір парақша түрінде және қысқаша хабар-ошардан әрі аспады. Цезарь патшаның үш жүз құлды жалдап, жазу үйретіп, қолжазба газет шығарғаны да тарихтан мәлім. XVI ғасырдан Еуропада жүзеге асқан баспасөз қарапайым түрден бастау алып, бүгінге жетіп отыр. Бұл-адамзат өркениетін танытар зор жетістік еді.
Дереккөздер
Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ұңғылағыш
Ұңғылағыш (ор. развертка) — тесіктерді таза өңдеуге арналған көп жүзді металкескіш құрал.
Дереккөздер
Санат:Құралдар
Программаның істен шығуы
Программаның істен шығуы (Отказ программы; program fault) — жасырын (бұрын байқалмаған) қателердің пайда болу салдарынан программаның апаттық аяқталуы.
Дереккөздер
Санат:ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Папиллома
thumbПапиллома (papilla - емшек + oma - ісік). Ауыз шырышты қабықтарында пайда болатын бүртікті қатерсіз эпителий ісігі. Ракқа айналып кетуі мүмкін ауру. Көлемі әр түрлі бүртікті ісік мүйізденіп, беті ағарып көрінеді.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Чекозерка
Чекозерка — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мягдома өзенінің оң жағалауынан 44 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 4,500 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вага өзенінің құйылысынан Пинега өзенін қоспағанда, сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Лойвуш-ду-Монте
Лойвуш-ду-Монте (Loivos do Monte) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 395 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,81 км² шамасында. Халық тығыздығы — 40,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Виснэр (Небраска)
Виснэр (Wisner) — Небраска штатының Cuming округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1270 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.7 км² шамасында. FIPS коды — 31-53450.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Небраска қалалары
Әскери-теңіз институты
Әскери-теңіз институты - ҚР ҚМ Жоғары әскери-теңіз училищесі ҚР Үкіметінің 2001 ж. 1 наурыздағы №314 қаулысына сәйкес Ақтау қаласында кәсіби-техникалық мектептің базасы негізінде құрылған. ҚР Үкіметі 2003 жылдың 10 шілдесі № 684 «ҚР ҚМ кәсіби білім беру әскери-оқу мекемелерінің атын ауыстыру туралы» қаулысымен «Әскери-теңіз институты» мемлекеттік мекемесі болып өзгертілді. Институт түлектері ҚР- ның Әскери-теңіз күштері мен ҰҚК Шекара қызметінің теңіз бөлімдері кемелері мен жағалау бөлімдеріндегі, сонымен бірге теңіз кемелерінде, ішкі жүзу кемелерінде және ҚР азаматтық флотының аралас (өзен-теңіз жүзу кемелерін қоса алғанда) кемелеріндегі қызметке арналған әскери-теңіз институтының негізгі міндетіне теңіз мамандықтары бойынша мамандар дайындау жатады. Ол орта кәсіби білім беру бағытындағы келесі мамандықтарға әскери мамандар даярлау бойынша іске асырылады: - Кемелерді жүргізу мен көру байланысы; - Кеме байланыс құрал-жабдықтары; - Ішкі жану кеме оталғыштары мен электр құрал-жабдықтары. Бұл шаралар мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты (ҚР МЖБС 3.07.459-2006) Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігінің 19.04.2006 ж. №200 «Жоғары кәсіби білімнің мемл. жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы» бұйрығымен бекітілген. Оқу мерзімі - 2 жыл. Түлекке «2-і сыныпты старшина» әскери шені беріліп, «техник» квалификациясымен орта әскери-теңіз кәсіби біліміне сәйкес сала мамандығы бойынша диплом беріледі.
Дереккөздер
Санат: Әскери іс
Юрий Алексеиович Воробьев
Дереккөздер
Санат:Туристер
Алғаш көрсетілетін бағдарламалар
Алғаш көрсетілетін бағдарламалар - АҚШ тележүйесі бойынша бұрын көрсетілмеген, жазылу арқылы таратылатын немесе шетелге сатылатын бағдарламалар.
Дереккөздер
Санат:АҚШ Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Нұрлан Қабыкенұлы Әутәліпов
Нұрлан Қабыкенұлы Әутәліпов 1957 жылы 20 мамырда Павлодар облысы Ертіс ауданының «Кутузов» кеңшарында туған. Қазақ. Алматы мал дәрігерлік институтын (1980) зоотехник мамандығы бойынша; Қазіргі замандық гуманитарлық академияны (Мәскеу қ., 2008) менеджмент бакалавры мамандығы бойынша бітірген. 1980 жылдан - Павлодар облысы Ертіс ауданы «Суворов» кеңшарының зоотехнигі. 1981 жылдан - Павлодар облысы Ертіс аудандық Қазақстан ЛКЖО комитетінің екінші хатшысы. 1984 жылдың тамызынан - Павлодар облысы Ертіс ауданы «Суворов» кеңшарының зоотехнигі. 1984 жылдың қарашасынан - Қазақстан ЛКЖО Орталық комитетінің нұсқаушысы (Алматы қ.). 1985 жылдан - Қазақстан ЛКЖО Қызылорда облыстық комитетінің хатшысы, 1988 жылдан - бірінші хатшысы. 1990 жылдан - Алматы қаласындағы Республикалық жастар бастамалары орталығының директоры. 1991 жылдан - «Арманинтерөнеркәсіп» ЖШҚ директоры (Алматы қ.). 1999 жылдан - «АБЖ» ЖШС директорының орынбасары (Алматы қ.). 2002 жылдан - Алматы облысы Сүт өндірушілер қауымдастығы төрағасының орынбасары. 2003 жылдан - «САФ АЛТЫН» ЖШС директорының орынбасары (Алматы қ.). 2004 жылдан - Павлодар облысы Табиғатты қорғау бағдарламалары департаменті бастығының орынбасары. 2005 жылдан - Павлодар облысы Табиғат ресурстары мен табиғатты пайдалануды реттеу департаментінің директоры. 2007 жылдың желтоқсанынан бері - Павлодар облысы Успенск ауданының әкімі. «Құрмет» орденімен марапатталған (2009).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Эппендорф
Эппендорф (Eppendorf) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Хемниц әкімшілік округіне бағынады. Орталық Саксония ауданының құрамына енеді.
Укроп (Юрга тармағы)
Укроп — Ресейдегі өзен. Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юрга өзенінің оң жағалауынан 74 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Эппендорф
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4538 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 33,69 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 1 77 080. Муниципалитеттің басшысы — Хельмут Шульце.
Укроп (Юрга тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тобыл өзені Есет өзенінің құйылысынан Тура өзені, Тавда өзендерін қоспағанда сағасына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Эппендорф
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Укроп (Юрга тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Түмен облысы өзендері
Сөйлеу тілінің лексикасы
Адамдардың күнделікті қарым-қатынасында, қызмет бабында (баяндамада, лекцияда, неше алуан сұрақ-жауапта, жарыс сөзде, басқа да ретте) стильдік бояуы әр түрлі сөздердің қай-қайсысы да жалпы айтылады. Бірақ оның бәрі сөйлеу тілі лексикасына жат-пайды. Мысалы қай тілде де ғылыми стильде, ресми-кеңсе стилінде негізінен қолданылмайтын,»тіпті көркем әдебиет пен публицисти-калық стильдердін, өздерінде де онша көп кездеспейтін, қайта бұ-ларға қарағанда сөйлеу стилінде жиірек айтылатын белгілі бір сөздер тобы болады. Сөйлеу тілі лексикасы міне осындай сөздерді қамтиды. Алайда мына жағдай есте болуы керек. Сөйлеу стиліне тән бұл сөздер басқа стильдерде қолданылады деуге болмайды. Бірақ сөйлеу стиліндегідей дәрежеде емес. Олардың өз алдына сөйлеу тілі лексикасы деп аталуы міне осы жағдайға — қолданылу аясына байланысты. Қөбіне-көп сөйлеу стиліне, яғни сөйлеу тілі лексикасына тән ондай сөздерге қ а р а п а й ы м с ө з д е р, т а б у, э в ф е м и з м , д и а л е к т и з м д е р және к ә с і б и с ө з д е р жатады
Машина жасаудың қалыптасуы мен дамуы
Машина жасау өндіріс саласы ретінде Ұлы Отан соғысы жылдарында эвакуациямен көшіріліп өкелінген кәсіпорындардың негізінде құрылды.Металлургиялық құрал-жабдык (Алматы), автоматты сығымдау (Шымкент),, аппаратураларын (Ақтөбе), автокөлік қозғағыштарын (Петропавл), ауыл шаруашылық техникасын (Астана) шығаратын ірі зауыттар осылайша пайда болды.Соғыстан кейінгі жылдарда ондаған машина жасау зауыттары салынды. Аспап жасаудың, электротехникалық өнеркәсіптің, трактор жасаудың жаңа салалары пайда болды. Яғни машина жасау салаларының кешені калыптаса бастады.1990 жылдардың басында машина жасау кешенінің құрамында 2500-дей өнім түрлерін шығаратын 370 зауыт болды. Дегенмен, машина жасаудың жалпы даму деңгейі бойынша Қазақстан басқа одақтас республикалардан бірталай артта калып келді. KCPO-да ол жалпы өнім шығарудан үшінші, ал машина жасаудан он екінші орындағы республика болды.Бірақ кешеннін, құрылымы Қазақстан үшін қолайлы болмады.Барлық зауыттардың 1/3 белігі тек ескірген техниканы жөндеумен айналысса, ал тағы да сондай бөлігі металл конструкцияларын өндірді. Қалған бөлігінің жартысын Қорғаныс-өндірістік кешен (ҚӨК) құрады.1990 жылдары машина жасау кешені оның өнімдеріне деген сұраныстың күрт төмендеуіне байланысты терең дағдарыс жағдайында болды. Басқа республикалардағы кәсіпорындармен көптеген өндірістік байланыстар үзілді. ҚӨК зауыттарының алдында өндірісті конверсиялау, яғни халық пен экономикаға кажетті өнім шығару міндеті тұрды. Конверсия өте баяу жүрді. Өнеркәсіптердің барлығы жаңа жағдайға бірден үйреніп кете алмады. Нарықтық қатынасқа табысты етудің мысалын Петропавлдағы зауыттардың бірінен көруге болады.
Қазіргі жағдай
Қазір зауыт Қазақстанның мұнай жөне газ өнеркәсібіне жұмыс істейді. Олар техниканың жаңа түрлерін - шағын бұрғылау қондырғыларын, ұңғымаларды жендеуге арналған автокөліктердің көтергіш қондырғыларын шығарады.Қазіргі уақытта машина жасау кешенінің құрамында 1500-ден астам кәсіпорын бар.Онда өндірістің барлық салаларының арасында ең көп (13%) жүмыскерлер қызмет етеді. Бірак кешеннің өнім өндіру үлесі небөрі 3%-ды ғана құрайды.Сендер Қазақстанның түрғын халқының шағындығына байланысты, машина жасаудың барлық салаларын бірдей жоғары деңгейде дамыту мүмкін емес екендігін түсінесіңдер. Сондықтан олардың алдында ең маңыздылары мен болашағы барларын таңдап алу міндеті тұр.Оларға, ең алдымен мұнай, металлургия, ауыл шаруашылық жөне көліктік машина жасау салаларын жатқызуға болады. Алғашқы үш сала Қазақстанның экспорттық өлуетінің өсуіне ықпал етуі тиіс. Көліктік машина жасаудың міндеті - ел ішіндегі көптеген әндірістердің дамуына жағдай туғызу (72-сурет).Өзірге біздің елімізде тек құрастыру көсіпорындары ғана құрылған. Олардың ішіндегі ең ірісіне Өскемен (жеңіл автокөлік),Көкшетау (жүк таситын автокөлік), Семей (автобус) қалалары жатады. Өскемендегі «Азия-Авто» автомобиль құрастыру зауыты казірдің езінде олар аккумуляторды Талдықорғаннан алады. Болашақта бөлшектер мен басқа материалдардың 50%-ын Қазақстанның зауыттары шығаратын болады.Машина жасаудың дамуына шетелдік серіктестермен біріккен кәсіпорындар (Оңтүстік Корея, Ресей, Қытай, АҚШ) жағдай жасайды. Олар автомобиль, трактор, компьютерлік құралдарды жасау немесе дамытуға ықпал ететін болады.3. Машина жасаудағы мамандану мен кооперативтендіру.Машина жасау кешенінің орналасуына бірқатар қиыншылықтар әсер етеді. Ең алдымен бұл - шығарылатын енімдердің күрделілігіне байланысты. Ол кәсіпорындардың салалары мен ішкі салалық маманданудың қажеттілігін туғызады.
Машина жасаудағы мамандану
Маманданудың үш түрі - бұйымдық, тетіктер мен бөлшектер шығару жөне технологиялық түрлері бар.Машина жасаудың әр саласы белгілі бір өнім түрлерін: трактор жасайтын - тракторлар, станок жасайтын - станоктар, аспаптар жасау - аспаптар шығарады. Бір салаға өнім шығаратын зауыттар сол өз саласына орай маманданады. Мысалы, Қызылордадағы ауыл шаруашылық машиналарын шығаратын зауыт - күріш жинайтын машина, Астанадағы зауыт - тұқым сепкіш трактор, Павлодардағы зауыт - тракторлар шығарады. Өнімдер бойынша ондай мамандануды - бұйымдық мамандану деп атайды.Машина жасау зауыттары, кеп жағдайда, дайын өнім емес (станок, автомобиль), оның бөлшектерін шығарумен айналысады. Ондай мамандануды бөлшектер бойынша мамандану деп атайды. Мысалы, Степногордагы зауыт темір жол подшипниктерін, Қостанайдағы - ауыл шаруашылық машиналары үшін дизель қозғағыштарын, ал Талдықорғандағы - аккумуляторлар шығарады.Машина жасау зауыттарының үшінші бір түрі - технологиялық мамандану.
Машина жасау кезеңдері
Машина жасау үш негізгі технологиялық кезеңнен тұрады. Бірінші кезең - құю, соғу немесе сығымдау арқылы бөлшектер даярлау. Екіншісі - бөлшектерді станоктарда механикалық өңдеуден өткізу, ал үшіншісі - бөлшектерден дайын өнімдер құрастыру. Егер зауыт ендірістің барлық үш кезеңін жүзеге асырмай, тек біреуімен ғана айналысса, ол технологиялық мамандану, яғни технологиялық процестер кезеңі бойынша мамандану болып табылады. Мысалы, Өскемендегі автокөлік құрастыру зауыты автокөліктерді тек дайын бұйымдар жиынтығынан құрастырады. Яғни бұл - технологиялық мамандану болып саналады.Кез келген мамандану (технологиялық, тетіктік, бұйымдық) кәсіпорындар арасындағы кооперативтендірусіз (ынтымақтасусыз) мүмкін емес. Кез келген автокөлік түрлі белшектерден (мысалы, электровоздарда олардың саны 200 мыңнан астам) тұрады. Бір зауытта олардың барлык түрлерін шығару мүмкін емес және тиімсіз.Сондықтан бір зауыт екінші біреумен кооперативтендіріледі. Мысалы, «Азия-Авто» зауыты «Нива» көлігіне аккумуляторларды Талдықорғаннан әкеледі.Сонымен, машина жасау кешені салааралык емес ішкі салалық дамуымен ерекшеленеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан экономикасы Санат:Қазақстан географиясы
Поликистозды өкпе
Поликистозды өкпе (син.: киста тәрізді өкпе)—даму аномалиясы: өкпеде серозды сұйық Тілінің жіңініке кисталардың болуы.
Мөлдір өкпе
Мөлдір өкпе — өкпе өрісінің рентгенді сәулелердө дем алғанда да, сондай-ақ дем шығарғанда әдеттен тыс жоғары болып көрінуі, өкпе эмфиземанологиялық белгісі.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Бағдарламашының жылжымалылығы
Бағдарламашының жылжымалылығы (Мобильность программиста; programmer portability) — бағдарламалар әзірлейтін жүйесі бар бағдарламалаушы интерфейстің нақты пайдаланатын компьютерден тәуелсіздігі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Риватон (Айова)
Риватон (Riverton) — Айова штатының Фримонт округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.5 км². FIPS коды — 19-67575.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 304 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Фримонт округы (Айова)
Борис Александрович Ветринский
Борис Александрович Ветринский (30.07.1906 - 01.08. 1995), автотуризмнен Қазақстанның бірінші СШ-і. 1970-80 ж. Республикалық спорт автотуризмі бірлестігі комиссиясы төрағасының орынбасары. Автотуризмге арналган көптеген кітаптардың авторы. "Отан-1966-67" бүкілодақтық раллиіне қатысқан.
Дереккөздер
Санат:Туристер
12 мамыр
Мамырдың 12 — Григориан күнтізбесінде жылдың 132-ші күні (кібісе жылдарда 133-ші). Жылдың аяғына 233 күн қалады.
Мерекелер
• Бүкіләлемдік медбикелер күні.
Оқиғалар
1640 жылы Англиядағы халықтың басым көпшілігігнің қалауымен граф Стаффорд дарға асылды.
Туғандар
• 1879 жылы Алаш қозғалысының көрнекті қайраткері, тарихшы-ғалым, қазақтан шыққан тұңғыш теміржол инженері Мұхамеджан Тынышбаев дүниеге келді.
• 105 жыл бұрын (1906-1972) драматург, киносценарийші Шаяхмет Хұсайынов дүниеге келді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:12 мамыр
Пропозициялық өзара қатынас
Пропозициялық өзара қатынас (Пропозициональная связка) — құрама айтылымдарды қалыптастыруға арналған символ; Пропозициялық өзара қатынас қатарына: &(немесе ",.), v,], (-), =, ~, (->) және тағы басқалар жатады.
Дереккөздер
Санат:ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Бауырымен жорғалаушылар
thumb| alt=A.| Бауырымен жорғалаушылар. Бауырымен жорғалаушылар, рептилиялар (Reptilia) – жер бетінде тіршілік ететін, жоғарғы сатыдағы омыртқалылар.
Жер бетінде тіршілік ететін барлық жоғарғы сатыдағы омыртқалыларға тән белгілер бауырымен жорғалаушылардан айқын байқалады. Олардың миы әлдеқайда жақсы жетілген. Сондықтан бауырымен жорғалаушылардың рефлекторлық әрекеті күрделі болады. Құрлықта тіршілік етуіне байланысты бұлардың денесі амфибилер мен балықтарға қарағанда жақсы жіктелген. Әсіресе, басын әр түрлі бағытта қозғауына мүмкіндік беретін мойын бөлімінің болуы. Денесін құрғап кетуден сақтайтын терісінде мүйізді эпидермис қабаты мен мүйізді қабыршақтарының болуы. Өкпе арқылы тыныс алады. Жүрегі мен артериялық доғасы жақсы жіктелген. Оң және сол қарыншаның арасында перде болады, осы қарыншадан үш артерия қан тамыры шығады.
Әйткенмен рептилиялар жоғарғы сатыдағы омыртқалылар-дың ішінде нашар ұйымдасқан организм болып саналады. Аортаның екі системалы доғасына байланысты, олардың тұлға бөлімінің артерия қаны аралас болады. Дене жылуының реттелу қабілеті нашар. Дене температурасы тұрақты емес; мысалы кейбір кесірткелердің актив қозғалысы кезіндегі дене температурасы 14—32° градустың арасында болады.
Ежелгі бауырымен жорғалаушылар – котилозаврлар орта тас көмір кезеңінде қарапайым, қосмекенді стегоцефалдан тараған. Котилозаврлардан триас кезеңінің аяғында аң тәрізді бауырымен жорғалаушылар тобы – сүтқоректілердің алғашқы түрлері шықты. Бауырымен жорғалаушылардың ең жақсы дамыған кезеңі – мезозой. Бұл кезде ихтиозаврлар, мозазаврлар, птерозаврлар (ұшқыш кесірткелер), динозаврлар тараған. Бұлардың бәрі мезозойдан кайнозойға өткен кезде жойылып кетті де, олардың орнына Бауырымен жорғалаушылардың қазіргі түрлері қалыптасты.
Қазақстанда юра кезеңінде тіршілік еткен ұшатын кесірткенің, бор кезеңіндегі динозаврлардың, мезозой, кайнозой шөгінділерінен түрлі тасбақаның, кесірткенің, қолтырауынның (крокодилдің) қалдықтары табылған.
Таралуы
Бауырымен жорғалаушылар – салқынқанды жануарлар. Бұл олардың денелерін қыздыру үшін күн сәулесі қажет екенін білдіреді, сондықтан да оларды өте суық климатта кездестіре алмайсың. Ауа райы суық кезде олар көбінесе тәтті ұйқыға кетеді.
Бауырымен жорғалаушылар теңізде, тұщы суда және құрлықта тіршілік етеді.
Бауырымен жорғалаушылардың 6500-ден астам түрі бар. Олардың ішінде ең көбі – 3700 түрі бар кесірткелер. Онан кейінгі орында – жыландар (2800). Тіршілік етіп жатқан жорғалаушылардың ең ірісі жорғалаушылардың ең аз тұқымтобына жататын тәмсақтар болып табылады. Олардың не бары 25 түрі бар.
Сыртқы көрінісі
Денесінің сыртқы көрінісіне қарай рептили-лер үшке бөледі.
Кесіртке тәрізділер
Бұлардың сыртқы құрылысы рептилилердің көпшілігіне тән және біріне-бірі ұқсас деп айтуға болады. Олардың аяқтары жақсы жетілген, құйрықтары ұзын, кейбір түрлерінде қармақ тәрізді болады. Кесіртке тәрізділерге кесірткелер, хамелеондар, крокодилдер, ящерогадылар жатады.
Көмірлердің электрөткізгіштігі
Дереккөздер
Санат:Геология
Бауырымен жорғалаушылар
Тасбақа тәрізділер
Тасбақа тәрізділердің денесі арқасы-нан құрсағына қарай қысыңқы болып, арқа және құрсақ сауытының арасына орналасқан. Аяқтары көбінесе қысқа, құрлықтағы формаларында бағана тәрізді, теңіздегі формаларында ескек тәрізді, мойыны ұзын, қозғалмалы. Бұған тасбақалар жатады,
Омыртқасы
Қесірткелердің көпшілігі-нің нің омыртқа жотасы, процельдік омыртқалардан қалыптасқан Төменгі сатыдағы формаларының омыртқа денесі амфицельді, Омыртқа жотасы, амфибилерге қарағанда қозғалмалы болып, бес бөлікке бөлінген: мойын, арқа, бел, сегізкөз, қүйрық.
Кесірткелердің мойын омыртқасыньщ саны 8. Рептилилер-дің мойын омыртқалары амфибилердін, мойын омыртқаларынан көп және бұлардьщ алғашқы екі омыртқасының құрылысында өзіндік ерекшеліктері болады. Басқа амниоталардікі сияқты бірінші мойын омыртқасын (аtlаз) ауыз омыртқа, екіншісін — эпистрофея (еріsігорһеиs) деп атайды. Ауыз омыртқасы сақина пішінді, ол жоғарғы және төменгі жартыға байланыс ткані арқылы бекінеді. Жоғарғы тесігі жұлынмен байланысады да, төменгі тесігіне екінші мойын омыртқаның эпистрофеяның тіс тәрізді (ргосеssиs оdопtоіdеиs) өсіндісі еніп тұрады. Ауыз омыртқасы осы өсіндінің айналасында айналып тұрады. Эмбриологиялық мәліметтерге қарағанда, эпистрофеяның бұл өсіндісі ауыз омыртқасының денесі болып саналады. Мойынның мұндай құрылысы оның қозғалмалы болуына әсерін тигізеді. Бел — көкірек бөлімінің омыртқалары кесірткелерде 22 бо-лады. Бұлардың барлығына да қабырғалар бекиді, бірақ алдыңғы бес омыртқаның қабырғалары төс сүйегіне барып бекиді. Соның нәтижесінде көптеген рептилилерге тән нағыз көкірек қуысы пайда болған. Төс сүйегі болмайтын жыландарда көкірек қуысы да болмайды. Кесірткелердің төсі шеміршекті болады. Ол ұрықтық даму кезінде көкірек қабырғаларының иілген ұштарының өсуінің нәтижесінде пайда болған. Сегізкөз екі омыртқадан қалыптасады, бұлардың көлденең есінділеріне жамбас сүйектері бекиді. Құйрық бөлімі ондаған омыртқалардан тұрады. Оның ал- дыңғыларында бүйір, өсінділері және қабырғалардын, да нұсқалары болады. Құйрық омыртқаларының соңғы бөліктерінде өсінділері жойылып, таяқша тәрізді сүйекке айналған. Әрбір омыртқа денесінің ортасында жігі болады. Егер әр түрлі себептен құйрығы үзіліп қалса, онда омыртқа осы жігінен екіге бөлінеді. Анығырақ айтқанда — бір омыртқамен екінші омыртқаның қосылған буын аралығынан бөлінбейді. Құйрығындағы арнаулы еттердің жирылуының нәтижесінде құйрығын үзіп, қалдырады.
Ми сауыты
Ми сауытының бір ерекшелігі ондағы алғашқы шеміршек сауыт толық сүйектеніп, көптеген тері сүйектер дамып, төбе сүйегі, бүйір және ми сауытынын, түбі негізделген. Бас сүйегінің шүйде бөлімі (хондральдық) шеміршек тектес төрт сүйектен: жоғарғы шүйде, негізгі шүйде және екі бүйір шүйде сүйегінен құралған. Бұл сүйектер қарақұс тесігінің айналасына орналасқан. Оның астыңғы жағында бір ғана қарақұс өсіндісі болады. Оның қалыптасуына екі бүйір және негізгі шүйде сүйек қатысады. Негізгі шүйде сүйегінің алдыдғы жағында негізгі сына тәрізді (hаsіsрһепоіdеиm) сүйек орналасқан. Бұл ми сауытының түп жағын құрауға қатысады. Парасфеноид сүйегі кішкене, ол негізгі сына тәрізді сүйектің алдыңғы ұшына жалғасып жатады.
Есту капсуласының маңынан үш құлақ сүйегі пайда болады. Оның біреуі — алдыңғы құлақ — бүкіл өмір бойы жеке қалып қояды, ал қалған екеуі — артқы құлақ сүйегі; бүйір шүйде сү-ііекпен, үстіңгі құлақ сүйегі — жоғарғы шүйде сүйегімен бірігіп кетеді.
Иіс бөліміндегі шеміршектер сүйектенбей, сол шеміршек күйінде қалып қояды. Ми сауытының төбесі мынадай жұп сүйектерден: мұрын, маңдай алды, маңдай және маңдай артындағы, төбе және тақ төбе аралық сүйектерден құралған. Төбе аралық сүйегінің ортасында төбе органының тесігі болады. Ми сауытының бүйір жақтары мына сүйектерден тақ жақ-аралық, жұп жоғаргы жақ, көз үсті, бет және бұдырбетті сүйек-терден қалыптасады. Ми сауытының төбесінін, астықғы жағында, самай маңында, кесірткелерде — бүйір самай шұңқыры деп аталатын едәуір ояз жері болады. Төменгі жағы Меккелев шеміршегіне ұқсас, буындасқан сүйектен тұрады. Бұл шаршы сүйекпен ұштасады. Тіс, бұрыш, және бұрыш үсті (sиргаапgиlаге), садақша (согопаге) және тақташа (sрlепіаlе) сүйектерде жақ құрамына енеді.
Иық белдеуі
Амфибилердегідей негізінен үш сүйектен қалыптасады. Иық белдеуінің құрсақ жағында тоқпан жіліктің басы еніп тұратын шұңқыры бар коракоид болады. Иық белдеуінің арқа жағы — жауырыннан және жауырын үсті шеміршегінен тұрады. Коракоид төспен байланысады, ал оның алдыңғы жағында бұғана жатады. Крест тәрізді төстің сүріншегі бұғана мен коракоидтың арасын жалғастырып тұрады.
Жамбас белдеуі
Жамбас белдеуі мықын сүйектен шонданай сүйегінен (іsсһіиm) және шап сүйегінен тұрады. Бұлардың бір жақ ұштары түйісіп келіп, ортан жіліктің басы еніп тұратын шұңқырды құрайды. Мықын сүйегі екі жағынан да сегізкөз омыртқаларының көлденең өсінділеріне бекінеді. Оң және сол жақ мықын сүйегі мен шап сүйектері өз ара байланысады.
Ас қорыту
Органдарының құрылысы амфибилердің ас қорыту органдарынан әлдеқайда күрделі. Бұл ас қорыту жолының үлкен бөлімдерге бөлінуіне және кейбір жаңа бөлімдердің пайда болуына байланысты ауыз қуысы жұтқыншақтан айқын бөлінген. Тасбақа мен крокодилдердің мұрын жұтқыншақ жолы ауыз қуысынан екінші таңдай сүйек арқылы бөлінген. Ауыз-қуысының түп жағында орналасқан, атылып шығуға бейімделген, қозғалмалы, етті тілі болады. Тілінің формасы түрліше болады. Жыландар мен кесірткёлердің көпшілігінің тілі жіңішке, ұшы екі айыр болады. Хамелеондардың, керісінше тілінің ұшы жалпақ. Тілдің формасының түрліше болуы қоректік заттарды ұстау тәсілі мен пайдалану сипатына байланысты. Рептилилердің көпшілігінің тісі болады. Тісі жоғарғы жақ, жақ аралық, қанат тәрізді және төменгі жақ сүйектеріне орна-ласқан. Амфибилерден айырмашылығы — гаттерилерден басқаларында, өре сүйегінде тісі болмайды. Тістері көрсетілген сүйектердің жиектеріне бекиді. Тек қана крокодилдердің тістері альвеолға орналасқан. Ауыз бездері амфибилерге қарағанда күшті жетілген. Етті қарыны басқа ас қорыту жолынан айқын ажыратылған. Аш ішек пен тоқ ішектің қосылған жерінде соқыр ішектің нұсқасы болады. Тек қана шөппен қоректенетін тасбақалардың соқыр ішегі жақсы жетілген. Ұйқы безі он екі елі ішектің иініне орналасқан. Бауырында өт болады. Өт жолы да ұйқы безінің ашылатын жеріне келіп ашылады.
Тыныс органдары
Бүйректен шыққан вёналардан артқы қуыс веналрдан артқы қуыс вена құралады.Артқы қуыс венасына омыртқаның астыңғы бетімен басқа қарай көтеріліп, оң жүрекшеге келіп құяды. Артқы қуыс венасына — бауыр венасы да құйылады.
Бас бөліміндегі вена қандары қос яремдык венаға жиналады. Олар қос бұғана асты веналарымен қосылып, алдыңғы бір пар
венаны құрап, оң жақ жүрекшеге құяды. Сол жақ жүрекшеге өкпе веналарының. қаны кұйылады.
Зәр шығарү органдары
Рептилилердің ересектерінің зәр шығару органы жамбас бүйректерінен (metanерһгоs) тұрады. Метанефрос дене бойымен созылып жатқан — дене бүйрегі бастамасының алдыңры жағынан дамиды. Дене бүйректері ұрықтың даму кезеңінде болатын орган. Дене бүйректері ұрық жұмыртқадан шыққанша, кейде жүмыртқадан шыққан соң біраз уақытқа дейін жұмыс істейді. Жамбас бүйрегі жетілген соң, вольфов каналының артқы бөлімінен, бүйректің зәр шығару түтігімен қосылатын канал шығады. Сөйтіп зәр шығару түтігі пайда болады. Оң және сол зәр шығару түтіктері клоаканың арқа жарынан құйылады. Құрсақ жағынан клоакаға қуық ашылады. Крокодилдердің, жыландардың, кесірткенің кейбір түрлерінің қуығы жетілмеген. Мұндай жануарлардың зәр заты қоймалжың болады да, негізінен несеп қышқылынан тұрады.
Жыныс органдары
Жыныс бездері дене қуысының ішінде, омыртқа жотасының екі жақ бүйіріне орналасқан. Ұрық безі, мезонефростың қалдығы, ұрық қосалқысы екені айтылған болатын. Ұрық қосалқысының қаналы рептилилерде тек қана ұрық өткізгіш болып саналатын вольфов каналына жалғасады. Гаттериден басқа рептилилердің барлығында да шағылыс органы болады. Кесірткелерде, жыландарда шағылыс органдары клоаканың арт жақ керегесінен өскен бір пар өсінді болып есептеледі. Крокодилдер мен тасбақалардың шағылыс органдары сыңар болады.
Ұрғашыларында вольфов каналы сақталмайды. Жұмыртқа жолының қызметін мюллеров каналы атқарады. Мюллеров каналы қабырғасы жұқа қос түтіктен тұрады, оның воронка тәрізді бір ұшы дене қуысына ашылады да екінші ұшы клоакамен жалғасады. Тасбақалар мен крокодилдердің жұмыртқа жолының ортасында жұмыртқаның белокты қабығын бөліп шығаратын безі болады. Жұмыртқа жолының төменгі жағында пергамент тәрізді немесе жұмыртқаның известі сіңген қабығы пайда болатын безі бар.
Жүйке жүйесі
Рептилилердің жүйке жүйесі амфибилердікінен анағұрлым жақсы жетілген. Ми жарты шарлары үлкен, олардың мидың сұр затынан тұратын қыртысы болады. Әйткенмен бұл қыртысы әлі де жақсы жетілмеген, сондықтан да алдыңғы мидың көпшілік бөлімі жолақты денеден тұрады. Алдыңғы мидың үлкенірек болуы, аралық миды үстінен жауып қарағанда көрсетпейді. Төбе органы мен эпифиз жақсы жетілген. Төбе органы өзінің құрылысына қарағанда көзге ұқсайды. Бұл орган гаттерия және кесірткелерде жақсы жетілген. Ол төбе сүйектерінің аралығындағы тесікке орналасып, жарықтың әсе-рін өте жақсы қабылдайды. Мишық өте жақсы дамыған. Басқа жоғарғы сатыдағы омыртқалылардың миы сияқты рептилилердің сопақша миы да вертикал бағытта айқын иін жасайды.
Сезім органдары
Механикалық қозуларды қабыршақтарының үстіне, эпидермистің астындағы сезім клеткаларының жи-налған жеріне, сезім дақтарына орналасқан сезгіш “түктері” арқылы қабылдайды. Бірақ суда тіршілік ететін төменгі саты-дағы омыртқалыларда болатын бүйір сызықтарының органдары болмайды.
Иіс органының құрылысында оның иіс сезу жолының ортаңғы бөлімінің төменгі — тыныс алу, жоғарғы нағыз иіс сезу бөліміне бөлінуінің үлкен маңызы бар. Барлық иіс жолының бас жағында айқын бөлінген табалдырық бар, ол оның жұтқыншаққа ашылатын төменгі бөлімі мұрын жұтқыншақ жолын құрады. Бұған қосымша якобсонов органы болады. Бұл ауыз ішіндегі тамақтың иісін айырады. Кесірткелер тілін аузынан шырарып, кейбір заттарға тигізеді. Тілін шығарғанда иісі бар заттың ұсақ түйірі тіліне жабысады да, қайтадан тілін аузына ендіргенде тілімен бірге енген заттан якобсонов мүшесі арқылы оның иісін “аңғарады”, айыра біледі.
Дыбыс органдары. Рептилилерде қос мекенділер сияқты ішкі және ортаңры құлақтан тұрады. Ортадғы құлақта бір ғана үзеңгі сүйегі болады. Жарғақты лабиринт иірімдері жіктеліңкі-реген, оның ішінде мүйіз тәрізді иірімді байқауға болады, ол көпшілігінде қалта тәрізді өсінді түрінде болады.
Олардын, көздерінің қозғалымды қабақтары болады. Оның төменгісі жақсы дамыған, тез қозғалады. Көзінің алдыңғы бұрышында көзін ашып, жұматын — үшінші қабағы болады. Жылан мен гекконның төменгі және жоғарғы қабақтары мөлдір болады және бірімен-бірі бірігіп кеткен. Көзінің құрылысында заттарды әр түрлі қашықтықтан көруге бейімделушілік байқалады.
Дастан
Дастан – әдебиет жанры. Фольклордың саласына жатады. Таяу Шығыс, Орта Азия, қазақ халықтары арасында кең тараған. Тақырыбына қарай қазақ дастандары батырлар жыры («Алпамыс»), тарихи жырлар («Бекболат»), ғашықтық жырлар («Қыз Жібек»), қиссалар («Тотының тоқсан тарауы») болып бөлінеді. Кеңес заманында еңбек ерлеріне, Отан соғысы батырларына, партия қайраткерлеріне арналған авторы белгілі дастандар шықты. Мысалы, Жамбылдың «Замана ағымы», Н.Байғаниннің «Қанды жорық», Қ.Жапсарбаевтың «Капитан Гастелло» дастандары т. б. дастанның тілі шұрайлы, онда бейнелі сөздер көп кездеседі. М.Әуезов «Абай (Ибраһим) Құнанбайұлы (1845-1904)» монографиясының «Абайдың поэмалары» тарауында дастанның негізгі оқиғасы шығыс аңыздарына құрылатындығын, оны Абайдың жаңғыртып, «анық қазақтың өз үлгісіндегі дастандар түрінде» жазғанын мысалға келтірген, «Абай шығыс әдебиетіндегі ұлы классиктер мол баяндаған күйге түгел тоқтап, бағынып қалмайды. Ол аңызды өзінше, көп жағынан өмір шындығына жақындатып, реалистік стильге бұрады».
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Вуд Рива (Небраска)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Небраска қалалары
Моосларг
Моосларг (Mooslargue) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Альткирш округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,63 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 68216, пошта индексі — 68580.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 520 адамды құрады. Халық тығыздығы — 92,36 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Месут Өзіл
Месут Өзіл (Mesut Özil ; Mesut Özil,; 15 қазан 1988, Гельзенкирхен, Солтүстік Рейн — Вестфалия, Германия) — футболшы, тегі түрік, жартылай қорғаушы.
Клубтық
Балалық шағында Германияның бірнеше клубының академиясынан өтті. 2005 жылы "Шальке" клубымен тұңғыш келісім шартын жасасты. Тұңғыш ойынын Германия лига кубогында өткізді.
2006/07 жылдан негізгі құрамда жиі ойнай бастады. Маусым бойы 19 кездесуде алаңға шықты.
2008 жылы қаңтарда "Вердермен" келісім шарт жасасты. 10 ақпанда "Баварияға" қарсы Германия чемпионаты ойынында "Вердер" сапында тұңғыш рет алаңға шықты. 26 ақпанда тұңғыш голын "Карлсруэ" қақпасына соқты.
2010 жылы тамыз айында "Реал Мадридке" ауысты. 29 тамызда "Мальоркаға" қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты. Бірінші голын 3 қазанда "Депортиво" қақпасына соқты. Ал Чемпиондар лигасындағы тұңғыш ойынын "Аякске" қарсы өткізді. 2011/12 жылғы маусым қарсаңында Лассана Диарра клубтан кетті де, Өзіл 10-нөмірлі жейдені киді. Маусымды "Барселонаға" қарсы Испания суперкубогында бастады. Алғашқы ойын "Сантьяго Бернабеуде" өтті де, 13-минутта Өзіл есеп ашты. Матч 2:2 есебімен тең аяқталды. Бірақ қос матч қорытындысына суперкубокты "Барселона" ұтып алды. Маусым қорытындысында Испания чемпионы атанды.
2012/13 жылғы маусымды Испания суперкубогындағы жеңіспен бастады. Бұл жолы да қарсыластары "Барселона" болды да, екі ойын қорытындысында "Реал" жеңіске жетті. 7 қазанда "Барселонамен" Испания чемпионатындағы ойында Криштиану Роналдуға нәтижелі пас шығарды (2:2). 17 қарашада маусымдағы тұңғыш голын "Атлетик Бильбао" қақпасына соқты.
2013 жылы клубқа Гарет Бейл келген соң қосалқы құрамда қалғысы келмеген Өзіл жаңа клуб іздеді. Қыркүйек айының басында "Арсеналға" ауысты. Жаңа клубы сапындағы тұңғыш ойынын 14 қыркүйекте өткізді. 1 қазанда тұңғыш голын "Наполи" қақпасына (Чемпиондар лигасының топтық кезеңі) енгізді. Маусым қорытындысында Англя кубогы жеңімпазы атанды.
Ұлттық құрама
2009 жылы 11 ақпанда Норвегияға қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет Германия құрамасы сапында алаңға шықты. 2010 жылғы әлем чемпионатының топтық кезеңінде Гана қақпасына матч тағдырын шешкен жалғыз голды соқты. 2012 жылғы Еуропа чемпионатында 1/4 финалда екі нәтижелі пас шығарды, жартылай финалда Италия қақпасына пенальтиден бір гол соқты.
2016 жылғы Еуропа чемпионатының топтық кезеңінде Украинамен ойынша Швайнштайгерге нәтижелі пас берді. Ширек финалда Италия қақпасына бір гол соқты.
2018 жылғы әлем чемпионатында Германия топтан шыға алмады да, Германияның көптеген футболшыларымен бірге Өзіл де құрамадағы карьерасын аяқтады.
Командалық
'''Вердер
'''Арсенал
'''Германия
Сілтемелер
Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Германия футболшылары Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншыларыСанат:Вердер ФК ойыншылары Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары Санат:Фенербахче ФК ойыншылары Санат:Ыстанбұл Башахшехир ФК ойыншылары
Алғашқы ән
Алғашқы ән - "Қазақ- телефильм" студиясының 3 бөлімді, қазақ тілінде, ақ-қара түсті фильм-концерт (1975). Фильмде бүгінде ән әлемінде еліміздің мақтанышына айналған. Бұл фильм ТМД және әлем елдерінің өнерсүйер қауымына кеңінен танымал, эстрада жұлдызы Роза Рымбаеваның үлкен сахнадағы алғашқы қадамы, оның Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 30 жылдығына арналған конкурсқа қатысу сәттері көрсетіледі.