cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1995
Маусымдық шолу
Премьер-лиганың бесінші маусым жеңімпаз лауазымын екінші рет қорғаған Семей атынан өнер көрсеткен "Елімай" клубы болды. Күміс жүлдені иеленген қарсыласы 5 ұпайға қалып қалған Тараздан шыққан "Тараз" клубы болды. Қола жүлдесін "Шахтер" клубы иеленді. Ең жақсы ойыншы лауазымы командалардың бас жаттықтырушыларын сұрастыру арқылы белгіленді. Ұтқан құрамаға 2 ұпай қосылса, тең түскен ойындағы құрамаға 1 ұпай қосылған. Жеңілген құрамаға ұпай қосылмаған. Ұпайлар саны тең түскен жағдайда, ең көп жеңіс, соққан голдар, соққан және өткізген голдардың орта көрсеткіші немесе жеребе тастау арқылы жеңімпаз таңдалған.
Хальмер-Ю (Саа-Яга тармағы)
Хальмер-Ю — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Саа-Яга өзенінің сол жағалауынан 28 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 46 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
NGC 270
NGC 270 — Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1798 жылы 10 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 270 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2938, MCG -2-3-27.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Плисант Валлэй (Миссури)
Плисант Валлэй (Pleasant Valley) — Миссури штатының Клей округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 3.4 км². FIPS коды — 29-58520.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 3321 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Клей округі елді мекендері
Глэн Эхо Парк (Миссури)
Қала тұрғындарының саны 160 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.1 км² шамасында. FIPS коды — 29-27370.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Әлімбет
Әлімбет
Иландыру
thumb|right Иландыру, 1) психологияда – адамға сөзбен әсер етудің, үгіт-насихаттың бір түрі. Адам түрлі жағдайда айналасындағылардың іс-әрекеті мен қылығына кейде еріксіз иланып отырады. Нәтижесінде адамның санасында бұрынғы сенімі мен бағыт-бағдарына, күнделікті әдет-ғұрпына қарама-қайшы пікірлер де тууы мүмкін. Иландыру кейде ізгі мақсатпен, кейде теріс мүдде үшін жүзеге асырылады; 2) медицинада – адам психикасына әсер ету арқылы емдеудің ерекше бір түрі. Адам жас кезінде иланғыш келсе, білім алып, өмір мектебінен өтіп, есейе келе оның бойындағы әр нәрсеге сенетін иланғыштық қасиет азая береді. Иландыру ойдағыдай өтуі үшін науқас мінезінің ерекшеліктерін, ауруының даму барысын жақсы білу шарт. Науқастың иланғыштығы оның жоғары жүйке жүйесінің қызметінің ерекшеліктеріне тәуелді. Иланғыштық, көбінесе, әсершіл, көңілшек не әлсіз, шаршаған адамдарда байқалады.
Иландырудың тура (тікелей сөзбен әсер ету) және жанама (науқасқа дәрі-дәрмектің, әр түрлі медициналық емшараның жақсы әсерін атап көрсету арқылы) түрлері ажыратылады. Иландыру сергек кезде және гипноздық ұйқы кезінде де жүзеге асырылады. Дәрігер сөздерді және сөз тіркестерін қайталау арқылы науқасты гипноздық күйге түсіріп, оның ұйқы сезімін шақырады. Сөзбен иландыру кезінде дәрігердің бір қалыпты қоңыр дауыспен айтқан сөздері құлаққа жағымды тиеді, науқастың денесін сипау, көк жарықты бір өшіріп, бір жағу немесе жаңбыр тырсылын елестету, т.б. науқасты елжіретеді. Бұл кезде гипноздалушының ми қыртысында жарым-жартылай тежелу дамиды, бірақ жеке белсенді сергек бөліктер қалады; осы бөліктер арқылы дәрігер мен науқас арасындағы байланыс іске асырылады. И.П. Павлов иландырудың физиологиялық табиғатын зерттеген. Адамда болатын бұл ерекше құбылысты ол ми қыртысында шоғырланған қозу ошағының барлығымен түсіндіреді. Ал В.М. Бехтерев иландырудың психологиялық табиғатын зерттеп, гипнозбен иландыруды маскүнемдіктен емдеу кезінде қолданған. Сондай-ақ, иландыру адамның жүйке жүйесінің қызметі бұзылып, әр түрлі жүйке ауруларына шалдыққанда (мыс., жүйкесі тозу, т.б.), шылым шегуден арылу үшін де қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Психология
Қарақ, Қарақжалы
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Криуша (Подгорная тармағы)
Криуша — Ресейдегі өзен. Воронеж облысы, Волгоград облысы, Ростов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Подгорная өзенінің сол жағалауынан 21 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 77 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Подгорная. Өзен саласы — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Руч-Ель
Руч-Ёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Руч-Ю өзенінің сол жағалауынан 11 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жағабұлақ
Жағабұлақ — Ақтөбе облысының Мұғалжар ауданындағы ауыл, Батпақкөл ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстікке қарай 110 км жерде, Жем өзенінің Талдысу саласы жағалауындағы жусан, қылқан селеу, еркекшөп өскен қоңыр топырақты шөлейтті белдемде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1231 адам (610 ер адам және 621 әйел адам) болса, 2009 жылы 1253 адамды (603 ер адам және 650 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1963 жылы қой өсіру шаруашылығын ұйымдастыру кезінде қаланған. Оның негізінде 1997 жылдан өндірістік кооператив және бірнеше шаруа қожалықтары жұмыс істейді.
Инфрақұрылымы
Орта мектеп, амбулатория, клуб, т.б. мекемелер бар. Тұрғындары көрші елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.
Дереккөздер
Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Пука (Мезенская Пижма тармағы)
Пука — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мезенская Пижма өзенінің сол жағалауынан 56 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кажуэйру
Кажуэйру  (Cajueiro) — Бразилиядағы муниципалитет, Алагоас штатында орналасқан. Шығыс Алагоас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Мата-Алагоана экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Санат:Алагоас елді мекендері
Уридинфосфор қышқылы
Уридинфосфор қышқылы (Уридиндифосфат) — урацил қалдығынан, рибозадан және фосфор қышқылынан тұратын нуклеотидтер. Нуклеин қышқылдарын тізуде және энергия алмасуында үлкен орын алады.
Андрей Петрович Авдеенко
Андрей Петрович Авдеенко (3 ақпан 1967 жыл) — украиналық және қазақстандық футболшы, шабуылшы.
Сілтемелер
Санат:КСРО футболшылары Санат:Украина футболшылары Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Шахтер Донецк ФК ойыншылары Санат:Восток ФК ойыншылары Санат:Жігер ФК ойыншылары
Кәдімгі күйкентай
thumb|Falco tinnunculus
Кәдімгі күйкентай (Falco tinnunculus) – сұңқартәрізділер отрядына жататын жыртқыш құс.
Қазақстанда кең тараған. Орманды далада, дала және шөлейтті аудандарда мекендейді.
Шәулісінің қанатының ұзындығы 23 – 26 см, салм. 160 – 200 г, ал ұябасарында 24 – 28 см және 190 – 280 г. Күйкентайдың аталығының басы, арқасы, құйрығының үсті сұр, көкшіл, ал бауыры тамшы тәрізді теңбілі бар бурыл реңді. Ұябасарының басы, арқасы және құйрық үсті теңбілді қызғылт сары, бауырында тамшы тәрізді теңбілі ұзына бойына орналасқан. Жас күйкентайлардың реңі ұябасарларына ұқсас, бірақ бауыры тұтас қара теңбілді келеді. Күйкентайлар – жыл құсы. Наурызда ұшып келеді. Топталып ағаш басына ұялайды. Сәуірдің 2-жартысында ұяда 3 – 8 (көбіне 4 – 5) бурыл дақты сарғылт жұмыртқа салады. Оларды ұябасары 30 күндей шайқайды, балапандары бір айдан соң ұядан ұшады.
Қорегі – майда кеміргіштер, құстар, кесірткелер мен жәндіктер. Тамыздың аяғы – қазанның басында жылы жаққа ұша бастайды. Кейбіреулері Қазақстанның орталығы (Наурызым қорығында) мен Орта Азияда, ал басым бөлігі Оңтүстік Азия мен Африкада қыстайды. Ауыл шаруашылығы зиянкестерін жеп пайда келтіреді.
Дереккөздер
Санат:Сұңқарлар Санат:Африка құстары Санат:Еуразия құстары Санат:1758 жылы зерттелген жануарлар
УЕФА кубогының финалы 1985
УЕФА кубогының финалы 1985 (1985 UEFA Cup Final) — 8-22 мамыр күндері "Реал Мадрид" және "Видеотон"  клубтарының арасында өтіп, екі ойын қорытындысында "Реал Мадрид" турнир жеңімпазы атанды.
Сілтемелер
Санат:1985 жылғы футбол Санат:УЕФА Еуропа лигасының финалдары Санат:Реал Мадрид ФК ойындары Санат:Фехервар ФК ойындары
Академиялық есуден Еуропа чемпионаты
Академиялық есуден Еуропа чемпионаты — академиялық есуден халықаралық жарыс. Чемпионат халықаралық академиялық есудің басқарушы ұйыммен (FISA) ұйымдастырылады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Еуропа біріншіліктері Санат:Академиялық есуден Еуропа чемпионаттары
Хене-Вроньский Юзеф Мария
Хене-Вроньский Юзеф Мария|right|thumb Хене-Вроньский Юзеф Мария (1778-1853) - поляк философы, кантиандық, Польша мессианизмінің негізін қалаушы, онда космополитизм идеяларын ұлттық - славяндық идеялармен біріктірген. Хене-Вронский бойынша, ақыл-ойдың келешектегі дүниедегі үстемдігін адамдар арасындағы қайшылықты жоюдан көруге болады. Славяндардың міндеті соны дайындау.
Дереккөздер
Санат:Философия
Әлімбет (ру)
Әлімбет — Орта жүз құрамындағы Арғын тайпасының бір руы. Қазан төңкерісінен бұрын негізінен Павлодар уезінде тұрып, Ертіс жағасын мекендеді. Қазір де сол арада тұрады. .
Сілтемелер
Санат: Шежіре Санат:Қазақ рулары
Сөйлеудің пайда болуы
Сөйлеудің пайда болуы - 1. психолингвистикада және психологияда кездесетін сөйлеу ниетінен (интенциядан) мәтінге (дыбысталатын немесе жазбаша) көшу процестерінің жиынтығы. Сөйлеудің пайда болуы айтылатын сөйлемелік мазмұнның бағдарлауынан бастап, оны тілдік рәсімдеуге дейінгі операцияларды қамтитын фазалық құрылымға ие; 2. эксперименталдық фонетикада - тілдің мағыналы бірліктерін (морфа, сөз, сөйлем) білдіретін дыбыстық сабақтастықтың құрылуы.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Борисовка (Аургазин ауданы)
Борисовка — Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Ибраев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 3 адамды құрады. Пошта индексі — 453472, ОКАТО коды — 80205810005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Джейми Хинс
Джеймс Уиллиам "Джейми" Хинс (James «Jamie» William Hince, 1968 жылы 19 желтоқсанда Бэкингемширде (Англия) туған) — ағылшындық гитарист, әнші, әндер авторы, The Kills инди рок тобының гитаристі ретінде белгілі. Ол өзінің музыкалық мансабын Fiji, Scarfo, және Blyth Power атты топтарда бастады. 2000 жылы Хинс американдық әнші Элисон Моссхарт пен бірге The Kills тобын құрды. The Kills-те Хинс "Hotel" (Қонақ үй), ал Моссхарт "VV" деген атпен белгілі.
Жеке өмірі
Хинс британдық супермодель Кэйт Моссқа үйленген. The Sun газетінің хабарлауынша, жұп 2008 жылы Амстердамда некелескен. Хайнс Моссқа төсекте бағасы £10000 тұратын 1920-жылғы винтажды жүзікті ұсынған. Олар 2011 жылы 1 шілдеде Ұлы Петр шіркеуінде, Суозроп, Глостершир графтығында үйленді.
Дереккөздер
Санат:1968 жылы туғандар Санат:Англия музыканттары Санат:Ағылшын әншілері Санат:Англия сазгерлері
Айсұлу Маратқызы Әзімбаева
Айсұлу Маратқызы Әзімбаева (9 қаңтар 1988, Алматы, Қазақ КСР) — қазақстандық кино және театр актрисасы, тележүргізуші.
Өмірбаяны
Айсұлудың әкесі Марат Әзімбаев «Отырардың қирауы», «Ине», «Құдайлардың күші», «Тоғызыншы ұлдан, сақтан, жау» сияқты киноларда ойнаған атақты қазақ дзюдошысы және актер болды.
Айсұлу бала кезінен спортпен және бал билерімен, сонымен қатар балетпен айналысады. 2012 жылы «Жұлдыздармен билеу» жобасының қатысушысы болды.
2008 жылдың қыркүйегінде жарнама саласында жұмыс істей бастады, бірақ 2009 жылдың желтоқсанында өз бағдарын өзгерту туралы шешім қабылдады. Келесі жылы іс-шаралар, атап айтқанда балалардың туған күндері мен қызойнақ кештерін ұйымдастырумен айналысты.
2010 жылы «Әсел, достар мен қыздар» телехикаяның іріктеуіне қатысып, онда басты рөлді алды.
2015 жылдан бастап Айсұлу театрдағы мансабын Разия Хасанованың «Көңілдес әйел» қойылымынан бастады. Сондай-ақ, Айсұлу «Артишок» театрының — «Қалың дәптер» қойылымдарына қатысты.
2012 жылы Лондонда Jameson Empire марапаттарына ие болған «Қара аққу» филіміне 60 секундтық пародиясында ойнады.
«Абай 45» жобасын жасаушылардың бірі, Абайдың «Қара сөздері» интерактивті аудиокітап.
Фильмдер тізімі
* — өндірісте
Альпинизм
Актрисаның хоббиінің бірі — альпинизм. 2016 жылы ол Кавказдағы Еуропаның ең биік Эльбрус шыңына (5642 м) көтерілді, 2017 жылы Тибетте 4627 м биіктігіндегі Нам-Цо биік таулы көліне жетті , 2018 жылы теңіз деңгейінен бес километр биікке шығып Гималайда Лукла қаласынан Гокио көліне дейін трекинг жасады , және 2019 жылдың маусымында әйгілі альпинист Мақсұт Жұмаевпен бірге Грузия жағынан бес мың метрлік Қазыбекті (5034 м) бағындырды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан актрисалары
Динамикалық буферлеу
ДИНАМИКАЛЫҚ БУФЕРЛЕУ(Динамическая буферизация; dynamic buffer-ing) — 1) буферлік сақтауыш құрылғыны динамикапық үлестіру; 2) енгізу-шығару буферін басқару тәсілі. Бұл тәсіл бойынша барқарушы программа буферлерді автоматты түрде бөлуді және енгізу шығарудың әрбір сұранысы кезінде оларды буферлік пулге кері қайтаруды жүзеге асырады.
Аралас пішу
Аралас пішу (Раскрой комбинированный) — қалыңдықтары бірдей, бірақ түрі әр түрлі тетіктерді қалыптағанда, оларды (немесе дайындаманы) қаңылтырда (жолақта, таспада) аралас орналастырып пішу.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Тастамыр
Тастамыр – жарықшақтардың минералдық заттармен толуы немесе тау жыныстарының жарықшақ бойында метасоматикалық алмасуы нәтижесінде түзілген пластинка тәрізді геологиялық дене. Тастамыр – эпигенетикалық түзілім. Тастамырдың мөлшері мен жату жағдайын айқындайтын геологиялық элементтерге: созылу бағыты мен ұзындығы, құлау бұрышы мен ұзындығы, бұрылуы және қалыңдығы жатады. Тастамырдың ұзындығы 1 км-ден 200 км-ге (Калифорниядағы алтын Тастамырлары), құлау бұрышы 3 км-ге дейін (Индиядағы Колар кен орны) жетеді. Тастамырлар тастамырлы және кентасты минералдардан (кварц, карбонаттар, сульфидтер, т.б.) құралған. Пішіні бойынша жай, плита тәрізді, күрделі болып бөлінеді. Мөлшері мен жатуы жағынан Тастамырлардың апофиздер және бұта тәріздес геологиялық дене түрлері ажыратылады. Көптеген минералды шикізатты кен орындары (алтын, қорғасын-мырыш кентастары, вольфрам, сынап, т.б.) Тастамырлармен тікелей байланысты. Тастамырдың қалыңдығы онда жатқан минералдардың сапасына қарай бірнеше см-ден ондаған м-ге ауытқиды.
Сент-Етьенн-де-Лисс
Сент-Етьенн-де-Лисс (Saint-Étienne-de-Lisse) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Либурн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,09 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33396, пошта индексі — 33330.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 282 адамды құрады. Халық тығыздығы — 39,77 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Өзбекстан Ұлттық Университеті
Ұлықбек мырза атындағы Өзбекстан ұлттық университеті (Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston Milliy Universiteti) — Өзбекстандағы ең ірі әрі ең көне жоғары оқу орындарының бірі және Орта Азиядағы алғашқы кеңестік ЖОО. Кеңес дәуіріндегі бұрынғы атауы: Ташкент мемлекеттік университеті (ТашМУ), 1923 жылға дейін Түркістан мемлекеттік университеті (ТүркМУ), 1960 жылға дейін Орта Азиялық мемлекеттік университеті (ОАМУ) деп аталды.
Сыртқы сілттемелер
Санат:Өзбекстан жоғарғы оқу орындары
Қылты
Қылты — Түркістан облысы Созақ ауданы, Тасты ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шолаққорған ауылынан солтүстікке қарай 175 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 136 адам (74 ер адам және 62 әйел адам) болса, 2009 жылы 223 адамды (119 ер адам және 104 әйел адам) құрады.
Тіpкeciм
Tіpкeciм, валенттілік - тілдік бірліктің (фонема, морфема, лексема) ең кіші фон - текст құрайтын конструктивтік қасиеті. Тілдік ең кіші фон - текст кем дегенде екі элементтен тұрады және тілдің әр қабатында әр түрлі болады: фонологламма қабат үшін - морфема (фонемалардың қосылысы), морфология қабат үшін - лексема (морфемалардың қосылысы), синтаксистік қабат үшін - синтаксема (лексемалардың қосылысы). Кеңестік тіл білімінде сөз Tіpкeciмін синтаксистік және лексикалық Tіpкeciм деп екіге бәлді. Синтаксистік Tіpкeciм - сөздің тума қасиеті, бастапқы атрибуты, лексикалық тіpкeciм - сөздің қолданыс үстінде жүре пайда болған қасиеті. Тілдегі лексемапарды сөз тап- тарына ажыратуда және сөз тіркестерін топтастыруда синтаксистік Tіpкeciм негізгі таяныш болды. Ал тілдің Tіpкeciм сөздігін жасауда және белгілі бір тілді үйренуде лексикалық Tіpкeciмнің қызметі ерекше екені байқалады. Тіл мамандары лексикалық Tіpкeciмнің аясы кең және тар түрлері болатынын және мұны тілдің жиілік сөздігін жасауда басшылыққа алу қажет екенін ескертеді. Тіл зерттеушілер Tіpкeciмді, яғни тілдік бірлік бойындағы тіркесімдік қасиетті кәпке дейін тек сезге ғана тән қасиетдеп келді. Сондықтан да орыс лингвистикасында "валентность слов" (профессор С. Д. Кацнельсон), "сочетаемость слов" (академик В. В. Виноградов), қазақ тіл білімінде "сөздің өзара тіркесу қабілеті" (профессор М. Б. Балақаев), "сөздердің лексикалық тіркесімділігі" (профессор К. А. Аханов) т. б. мағынапас термин қабаттаса қолданылып жүр. Ал "сез тіркесімі" дейтін термин әр түрлі лингвистикалық ұғымдарды білдіреді. Демек, Tіpкeciм - жалпы тіл білімі қарастыратын мәселелердің бірі. Қазақ тіл білімінде Tіpкeciм мәселелерін С. Нұрханов зерттеп жүр. У — еріндік дауысты дыбысты таңбапайтын әріп. Қазақ тілінде "У" әрпімен бірнеше дыбыс белгіленеді: а) жуан, қысаң, еріндік у дыбысы мен еріндік у-дың тіркесі (ұ-у).
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі
Гайоле-ин-Кьянти
Гайоле-ин-Кьянти (Gaiole in Chianti) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Сиена провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2333 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 18 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 128 км² шамасында. Пошта индексі — 53013.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Каньямаке
Каньямаке (Cañamaque) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Сория провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампо-де-Гомара ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,94 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сория елді мекендері
Септеулік
Септеулік шылаулар белгілі бір септік тұлғадағы толық мағыналы сөздермен тіркесіп келіп, оған мезгілдік, мекендік, амалдық, себептік, мақсаттық сияқты үстеме мән береді.
Септеулік шылаулар екі түрлі қызмет атқарады:
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
IC 1003
IC 1003 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан cE0 pec типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51303, UGC 9190, ZWG 47.24, MK 1381, NPM1G +5.428, IRAS14189+0518.
Сыртқы сілтемелер
IC 1003 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Температура және оны өлшеу тәсілдері
100 × 100px|оңға|Термометр
Температура
Молекулалық физикада, оның ішінде термодинамикада температура деп аталатын физикалық шаманың алатын орны зор. Алғашқыда температура ұғымы дененің жылулық дәрежесін көрсету  үшін енгізілді. Жылудың түрліше дәрежесі денелер жанасқанда өтетін жылу процесі бойынша ажыратылады. Жылуды беріп жатқан дене ыстығырақ болады, демек, оның температурасы жоғарырақ. Жылу алмасу нәтижесінде екі дененің де температуралары теңесіп, жылулық тепе - теңдік орнайды. Жылулық тепе - теңдік  тек екі дененің жанасуы кезінде ғана емес, бірнеше денелер жанасқанда да пайда болады. Жылулық тепе - теңдік кезінде барлық денелердің температуралары бірдей, сондықтан оны жылулық тепе - теңдік күйінің сипаттамасы деп есептеуге болады. Ден температурасын өлшейтін аспапты - термометр деп атайды.
Термометрлер және температуралық шкалалар
Температураны өлшеу үшін денелердің кейбір қасиеттерінің(көлем, газдың қысымы, электрлік кедергі, сәулеленудің жарықтылығы, серпімділік қасиеттері және т.б.) температураға тәуелді өзгерісі пайдаланылады. Егер осы өзгерістер мен темперптура арасында функционалдық тәуелділік болса, онда олардытермометрлерді жасауға пайдаланып, дененің температурасын анықтауға болады. Денелердің температурасын өлшеуге пайдаланылатын заттарды термометрлік денелер деп атайды.Осы күндері температураны өлшеу үшін температуралық шкалалар тобынан практикада үшеуі қолданылады.
Фаренгейт шкаласы
1724 жылы Ұлыбританияда және Голландияда жұмыс істеген неміс физигі Фаренгейт ұсынған. Реперлік нүктелер:0 F - 1709 жылы ерекше суық қыстың температурасы (бұл температураны мұз, су ерітіндісі мен мүсәтірдің қосындысы арқылы алды), 32 F- мұздыңеру температурасы, адам денесінің қалыпты температурасы - 98 F .Бұл шкала бойынша судың қайнау температурасы - 212 F .Фаренгейт шкаласын АҚШ - да пайдаланады.
Реомюр шкаласы
1730 жылы француз жаратылыстанушысы Реомюр жасаған. Реперлік нүктелері: 0 Р - мұздың еру температурасы, 80 Р - судың қайнау температурасы.
Тағы қараңыз
Санат:Физика
Шняева
Шняева — Ресейдегі өзен. Пенза облысы, Саратов облысы, Ульянов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уза өзенінің оң жағалауынан 126 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура өзені бастауынан Сура су торабына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Кенси-су-Сенар
Кенси-су-Сенар (Quincy-sous-Sénart) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Эссонна департаментінде орналасқан. Еври округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,2 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 91514, пошта индексі — 91480.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7888 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1516,92 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эссонна департаментінің коммуналары
Гюнтер Грасс
Гюнтер Грасс (16 қазан 1927 жыл, Данциг) – неміс жазушысы, мүсінші, суретші, графикашы.
1999 жылы Нобель сыйлығының иегері атанады. Оның тұңғыш романы «Қаңылтыр дабыл» деген атпен жарық көреді. Осы романы үшін «Топ 47» атындағы сыйлыққа ие болады. Романның желісімен 1979 жылы режиссёр Фолькер Шлёндорф фильм түсіреді. Бұл фильм Канн кинофестивалінде басты сыйлыққа ие болады, сондай-ақ үздік шетелдік фильм ретінде «Оскар» сыйлығын алады. «Мысық пен тышқан» атты екінші романы екінші дүниежүзілік соғысты бейнелеген.
1982 жылы Германияның социал-демократиялық партиясының мүшесі болып сайланады. 2005 жылы «Любектік әдеби кездесулер» атты әдеби үйірменің негізін қалайды.
Су деңгейі
СУ ДЕҢГЕЙІ – су қоймалары мен су ағыстары еркін бетінің кез келген шартты жазық бетке (салыстырмалы Су деңгейі) немесе теңіз деңгейіне (абсолюттік Су деңгейі) қарағандағы биіктігі. Биіктігі өзгермейтін бұл жазықтықты гидрологиялық бекеттің “О” графигі деп атайды. Өзеннің Су денгейінің ауытқуы, негізінен су шығынының өзгеруі мен арнаның жуылып-шайылуынан, бөгендердің деңгей тірегіне байланысты. Ал су қоймаларында – су теңдестігі элементтерінің өзгеруінен, желқума-желбөгеттік, т.б. құбылыстардан қа-лыптасады. Су денгейінің жыл ішінде құбылуы климаттық жағдайларға тәуелді және көлдерде бірнеше см-ден 2 – 3 м-ге дейін, ірі өзендерде 5 – 15 м-ге дейін өзгереді.
Виггенсбах
Виггенсбах (Wiggensbach) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Жоғарғы Альгой ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4795 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 31,83 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 80 146. Муниципалитеттің басшысы — Хериберт Гуггенмос.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Ибн Кузман
Әбу Бәкір Мұхаммад иб Иса ибн Абдул-Мәлік ибн Кузман әл-Асғар (1078, Кордоба - 2.10.1160, Кордоба) - Аль-Андалустағы Альморавидтер әулетінің тұсындағы көрнекті араб ақыны.
Өмірбаяны
Атақты мәдени отбасынан шыққан. Жазушы және саясаткер Иса ибн Абдул-Мәлік әл-Навасидің ұлы. Кордоба қаласында 1078 жылы дүниеге келген. Ол жақсы білім алды, классикалық араб поэзиясының туындыларын жақсы білді. Кейіннен Севильяға көшті. Ол Лангедок проблемаларына ұқсас өмір кешті, ол Рамазан айында да тойлауды, көңіл көтеруді, сусындарды жақсы көрді. Кордовада имам ретінде өмірін аяқтады.
Шығармашылығы
Мальчун поэзиясына ұқсас странза поэзиясының жаңа түрін - «джеджал» (әуен) құрды. Басқа бір ойға сәйкес, ол Заджалды (оны Ибн Бахия ойлап тапқан) пайдаланған, оны танымал етіп, таратқан алғашқы маңызды ақын.
Латын сөздерін қолдана отырып, араб тілінің Андалус диалектісінде өлеңдері құрылды. Оның шығармалары ерте провансальды лирикаға, қыңыр поэзияға әсер етті. Оның өлеңдері әртүрлі кеңестерге, гиперболаларға, иронияларға толы. Басты тақырып - жастар арасындағы қарым-қатынас.
Оның көптеген еңбектері 1881 жылы Санкт-Петербургте 149 заджальмен бірге «Диван» деген атпен табылған бір қолжазбасы сақталған.
Дереккөздер
Санат:1078 жылы туғандар Санат:Кордобада (Испания) туғандар Санат:2 қазанда қайтыс болғандар Санат:1160 жылы қайтыс болғандар Санат:Кордобада (Испания) қайтыс болғандар Санат:Араб ақындары
Интеллектілік интерфейсі
Интеллектілік интерфейсі (Интеллектуальный интерфейс; intelligent interface) — пайдаланушының компьютермен табиғи тілде әрекеттесетін құралдарының жиынтығы. Оған сұхбаттық процессор, білім базаларында сақталатын ақпараттар негізінде программадағы мәселені шешу сипаттамасын түрлендіретін жоспарлаушы және интерфейстің барлық құраушыларымен басқаруды іске асыратын монитор жатады.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Таранжуль
Таранжуль — Ресейдегі өзен. Краснояр өлкесі, Хакасия Республикасы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Черный Июс өзенінің сол жағалауынан 93 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым бастауынан Ачинск қаласына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Жоғарғы Обь су алабы өңірі өзендері
Лимфоцитофтиз
Липогранулема (Lipogranuloma - май гранулемалары) - липогранулема. Майлы дәрілерді парентеральды егуге байланысты немесе майлы тканьдер некрозының аймағында пайда болатын созылмалы қабыну түйіні.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Альтайм (Альб)
Альтайм (Альб) (Altheim) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Тюбинген әкімшілік округіне бағынады. Альб-Дунай ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1761 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 25,78 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 4 25 005. Муниципалитеттің басшысы — Андреас Коптиш.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Горска-Поляна (Ямбол облысы)
Горска-Поляна (Горска поляна) — Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 84 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8721. Телефон коды — 04749. ЕКАТТЕ коды — 17097.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямбол облысының елді мекендері
Глэнвуд (Миссури)
Глэнвуд (Glenwood) — Миссури штатының Schuyler округіне жататын АҚШ қаласы.
Күймесгүл
Күймесгүл (Dіctamnus) – руталар тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік. Дүние жүзінде Жерорта т. жағалауларынан Қиыр Шығысқа дейінгі аралықта кездесетін 6 түрі белгілі. Қазақстанның далалы шалғындықтарында, бұталардың арасында және тау етектерінің бұталы беткейлерінде өседі. Орманның ашық алаңы мен таудың ортаңғы белдеулерінде көбірек кездеседі. Балқаш – Алакөл қазаншұңқыры, Мойынқұм өңірінде (Жамбыл облысы), Жетісу (Жоңғар), Күнгей Алатауларында, Шу-Іле тауларында шашыранды таралған 1 түрі – таспажапырақ К-і (D. angustіfolіus) бар. Оның биікт. 50 – 100 см. Сабағы бұтақты, қалың, ұзын түкті. Сабағының түп жағындағы жапырақтарының тақтасы салаланбаған бүтін, сабақ ұшына жақындаған сайын тақ қауырсынды жапырақшалардан тұрады. Гүлі қос жынысты, 5 тостағаншасы күлгін қызғылт түсті, 5 күлтесі, 10 аталық, 5 ұялы бір аналығы болады. Мамырдан шілдеге дейін гүлдеп, шілде – тамыз айларында жемістенеді. Жемісі – бес ұялы қауашақ. Әр ұясында 2 – 3-тен қара, жылтыр тұқымы бар. К. – өте улы өсімдік, жағымсыз иісті болғандықтан мал да жемейді. Егер жаңбырлы күндері гүлін бұтағымен жұлып алса, денеге тиген жерін (өсімдіктің ұлпасынан бөлінетін – диктамнотоксин заты) күйдіріп жібереді. Жазылған күнде де орны қара дақ болып көпке дейін сақталады. Өсімдіктің құрамында эфир майы өте көп. Егер өсімдік отқа жағылса жалын өшкеннен кейін өсімдік сабағының өртенбегенін байқауға болады. Себебі, жалын беретін тек қана эфир майы. Осы ерекшелігіне қарай күймесгүл аталған.‎
Дереккөздер
Санат:Руталар
NGC 4604
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1883 жылы астроном Peters Christian Heinrich Friedrich ашқан болатын және NGC каталогында 4604 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42489, MCG -1-32-37, IRAS12381-0501.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Поло (Миссури)
Поло (Polo) — Миссури штатының Колдуэлл округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.5 км². FIPS коды — 29-58916.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Колдуэлл округы (Миссури)
Хеттманзорф
Хеттманзорф (Hettmannsorf) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Нойнкирхен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1559 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 12.32 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — NK, ресми идентификациялық коды — 3 18 47.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Ханс Шауэр (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Хеттманзорф
Хальмер-Ю (Сибирчата-Яха тармағы)
Хальмер-Ю — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сибирчата-Яха өзенінің сол жағалауынан 104 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Атмосфералық толқынжол
Атмосфералық толқынжол (Атмосферный волновод) — таратылатын радиотолқынды жер бетіне жанасқан бағытпен ауыткытып тарататын ауа қабаты. Биіктікке қарай температура баяу, ал ылғалдылық шапшаң өзгеретін жағдайларда пайда болады. Метрлік және дициметрлік толқындар горизонтқа аз бұрышпен бағытталып таралғанда жиі кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Бобадела (Шавеш)
Бобадела (Шавеш) (Bobadela (Chaves)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 124 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,45 км² шамасында. Халық тығыздығы — 22,8 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Апостол Пётр.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Шуйское (Ақмола облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Атбасар қаласынан солтүстікке қарай 32 км, Жыланды өзенінің сол жағасында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 971 адам (472 ер адам және 499 әйел адам) болса, 2009 жылы 749 адамды (368 ер адам және 381 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1954 жылы тың және тыңайған жерлерді игеруге байланысты қаланып, “Шуйский” астық кеңшарының орталығы болып келді. Қазір кеңшар негізінде “Шуйское” ӨК жұмыс істейді. Шуйское арқылы Атбасар – Балкашино – Көкшетау автомобиль жолы өтеді. Таяу темір жол стансасы – Атбасар (42 км).
Дереккөздер
Санат:Атбасар ауданы елді мекендері
Руч-Ю
Руч-Ю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вычегда өзенінің сол жағалауынан 615 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кампестри
Кампестри  (Campestre) — Бразилиядағы муниципалитет, Алагоас штатында орналасқан. Шығыс Алагоас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Мата-Алагоана экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 203 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 150 км² шамасында.
Тарихы
Қала 1994 жылы құрылған.
Санат:Алагоас елді мекендері
Кампестри
Ұлы тоқырау
thumb|right|Жұмыс үйі сыртында кезектерін күтіп жатқан жұмыссыздар, [[Лондон]] Ұлы тоқырау (Great Depression) — 1929 жылы басталып 1939 жылға дейін созылған дүниежүзілік экономикалық дағдарыс. Дағдарыстан шығу әлемде 1945 жылға дейін созылды. Сондықтан 1930-жылдары жалпы Ұлы тоқырау жылдары деп аталады.
Себептері
Ұлы тоқыраудың алдында 1929 жылы АҚШ–та Биржа күйреуі болды. 1929 жылы 24 қазанда «қаралы бейсенбі» күні акциялар бағасы күрт құлады, 25 қазан күні қысқа мерзімге аздап көтерілгенмен әрі қарай апатты ауқымды «қаралы дүйсенбі (28 қазан) мен «қаралы сейсенбі» (29 қазан ) күндеріне айналды. 1929 жылдың 29 қазан күні —Уолл-стритте биржа күйреуінің күні әкелді. Экономистер Ұлы тоқыраудың себептері туралы біртұтас пікірге келе алмады. Ол туралы әр түрлі теориялар орын алған, топшалау бойынша, тегі экономикалық дағдарыстың пайда болуына әр-түрлі факторлардың жиынтығы әсер еткен болуы тиіс. 1.	Кейнсиа́ндық түсініктеме — ақша массасының тапшылығы. Ол кезде ақша алтын қорына тікелей байланысты еді, ол ақша массасын тежеп отырды. Сол кезеңде өндіріс өркендеп өсті, ғасырлар тоғысында тауарлардың жаңа түрлері пайда бола бастады. Мысалыға автомобиль, ұшақтар, радио сияқты түрлері. Тауарлар саны жалпы өнімі, сол сияқты ассортименті бойыншада бірнеше есеге өсті. Соның салдарынан ақша массасының тежелуімен тауар массасының өсуі күшті дефляцияға – бағалардың күрт түсуіне әкелді. Бағалардың күрт түсуі— қаржы тұрақсыздығына, көптеген кәсіпорындардың банкротқа ұшырауына, несиелердің қайтара алмауына әкеп соқты.Қуатты мутипликативтік әсер өркендеп келе жатқан салаларға да әсерін тигізді. 2.	Монетари́зм — дағдарыс (ФРС) Федеральдық резерв системасының ақша саясатының кесерінен болған.
3.	Маркси́зм — капитализмге тән кезекті артық өндіру дағдарысы.
4.Биржалық көпіршік - өнеркәсіпке аса нақты қажеттіліктен артық инвестиция құю.
5.Халық санының шапшаң өсуі. Отбасыда балалардың көп болуы (орташа алғанда бір отбасыда 3-5 бала), ауыл шаруашылығы өндірісі саласына тән еді. Медицинаның алға басуы, уақытша халықтың жағдайының түзелуі халықтың ауырудан табиғи кемуін азайтты.
6.Ұлы тоқырауға әкелуші себептердің бірі деп 1930 жылы қабылданған Смута — Хоули заңы деп те есептейді. Ол бойынша импорттық тауарларға жоғары кедендік баж салынды,солай ішкі өндірушілерді қорғалды. Ішкі өндірушілерді осы тәсілмен қорғау үшін үкімет импорттық арзан тауарлардың бағасын өсірді. Бұл халықтың онсыз да төмен сатып алу қаблеттілігін тіпті нашарлатып жіберді. Басқа елдер Америка экспортерлерін қорғау мақсатында қарсы шаралар қолдануға мәжбүр болды Тек қана 30-шы жылдары өзара сауда келісімдері туралы заңы күшіне енгесін ғана кедендік баж салығы төмендеп, халықаралық сауда қалпына келе бастады. Бұл әлемдік сауданы қалыптастырып, әлемдік экономикаға оң әсерін тигізе бастады.
7.Бірінші дүниежүзілік соғыста Ұлы тоқыраудың себебі болды. Сол кездегі Американың экономикасы үкіметтің әскери тапсырмаларына негізделген еді,ал соғыс бітісімен тапсырма бірден азайды, ол елдің әскери өндірісінімен онымен жапсарлас экономика секторының құлдырауына әкеліп соқты. 8. Маржиналь заемдары. Заемның мәні қарапайым— компания акцияларын жалпы құнының небәрі 10 % төлеп сатып алуға болады. Мысалы: бағасы 1000 доллар тұратын акцияны 100 долларға сатып алуға болады. Несиенің бұл түрі 20-шы жылдары әйгілі болды, себебі бәрі акциялар нарығына қатысатын. Несиенің бұл түрінің бір қулығы бар. Брокер кез-келген уақытта қарызды қайтаруды талап етуі мүмкін, оны 24 сағат ішінде қайтару керек. Бұл маржалық талап деп аталады, әдетте ол несиеге алынған акциялардың сатылынуына әкеледі.1929 жылы 24 қазанда Нью-Йорктің маржалық несие берген брокерлері,қарыздарды жаппай қайтаруды талап етті. Барлығы маржалық несие төлемеу үшін бірден акцияларынан құтыла бастады. Маржалық талаптардың бірден төлеу қажеттілігі банктерде ақшаның жетіспеушілігіне әкелді, олар да ұқсас жағдайда болатын(банк активтері бағалы қағаздарға салынған еді, олар тез арада сатуға мәжбүр болды). Осы жағдай он алты мың банкті құрдымға кетірді, ол халықаралық банктерге бәсекелестерін сатып алуға мүмкіншілік берді, ал Американың алпауыт компаниялары өте арзан бағамен сатыла бастады.Қоғам толығымен жұрдай болғанда, Федералдық резервтің банкирлері АҚШ алтын стандартының күшін жоюға шешім қабылдады. Осы мақсатпен АҚШ барлық қалған алтынды жинап алды. Дағдарыстың салдарымен күресуді желеу етіп АҚШ халықтың алтынын конфискациялады.
Зардабы
1. Өндіріс XX ғасырдың басы деңгейіне дейін төмендеп кетті,яғни 30 жыл кейін шегінді;
2. Нарықтық экономикамен дамыған индустриальді елдерде жұмыссыздар саны 30 млн. жеттi;
3. Фермерлермен ұсақ саудугерлердің,орта таптың өкілдерінің жағдайы төмендеді. Олардың көбі кедейшіліктің шегіне жетті;
4. Бала тууы кенеттен төмендеп кетті. АҚШ аумағында 25%-дан 90 %ға дейін балалар аштықтан азап шекті;
Дереккөздер
http://www.inliberty.ru/library/study/565/
http://www.demographia.com/db-uspop1900.htm
http://expert.ru/expert/2009/01/zagadki_epohi_dzhaza/
http://www.federalreserve.gov/Releases/h6/discm3.htm
http://yarovoiy.ru/2008/09/17/velikaya-depressiya-v-ssha-i-defolt-1998-goda-v-rossii/
Бурнооктябрь көне қаласы
Бурнооктябрь — ортағасырлық қала орны. Жамбыл облысының Жуалы ауданының Бурнооктябрь ауылының маңында. Атауы шартты. Осы өңірде кішігірім үш қаланың орны сақталған. Оны 1940 жылы Жамбыл археологиялық экспедициясы (жетекшісі Г.И. Пацевич), 1955 жылы Оңтүстік Қазақстан археологиялық экпедициясы (жетекшісі Е.И. Агеева) зерттеген. Бірінші қаланың орны — Теріс өзенінің оң жағасында. Бұл — әр түрлі деңгейлі төрт бөліктен тұратын, бұрыштары жұмыр, төртбұрыш тәріздес төбе. Оңтүстік алаң ең аласасы, биіктігі 2 м, аумағы 27х55 м. Екіншісі тиісінше 5,5 м, 50х25 м; үшіншісі — 15,5 м, 12х18 м. Осыған іргелес 4-алаңның аумағы 90х70 м, ол төбенің оңтүстік шетінен келіп қосылады. Үш жағынан қоршаған қорған қалдығының биіктігі 0,3 — 0,5 м. Мұнараларының сақталған бөліктерінің биікт. 2 м. Б.з. 7 — 10 ғасырларына жататын қаланың жалпы ауданы 16000 м2. Екінші қаланың орны (11 — 12 ғ-ларға жатады) алғашқысынан батысқа қарай 1 км жерде. Оның орнының солтүстік жағының ұзындығы 102 м, оңтүстігі 120 м, шығысы 115 м, батысы 110 м. Айналасы биіктігі 2 — 3,5 м қорғанмен қоршалған. Шахристан қаланың оңтүстік-шығыс шетінде орналасқан, ауданы 260х220 м. Қорғаныс қабырғалары мен бұрыштарындағы күзет мұнараларының орындары сақталған. Қалаға кірер қақпалары шығыс және батыс қапталдарында. Үшінші қаланың орны — алғашқы екеуінің аралығында, төбе цитадель, шахристан және рабадтан тұрады. Шахристанының әр қабырғасы шамамен 50 — 60 м-дей, сегіз бұрышты. Цитаделі шахристанның ішкі жағында, солтүстік қабырғасына жақын орналасқан. Оның аумағы 27х32 м. Шахристанның бұрыштарындағы мұнаралардың орны сақталған. Рабад шахристанның солтүстік және солтүстік -шығыс шетінде. Ол қисық төртбұрыш тәріздес, аум. 300х180 м, айнала қоршаған бекініс қабырғасы қалдығының биіктігі 2 м. Табылған заттай деректер қаланың 11 — 12 ғасырларда болғанын көрсетеді.
Теріс өзенінің оң жағасында "Баркуаб" атты орта ғасырлық Жібек жолының бойындағы қала жұрттары болған. Бұл жер Тараз, Жамбыл облысының энциклопедиясында шартты түрде "Бурнооктябрь І, ІІ, ІІІ қала жұрттары" деп берілген.
Постфикс
Постфикс (post- кейін + fixus - бекітілген)- аффикс, сөзде немесе сөз формасында түбірден кейін жалғанады, орыс тілінде: дет-ский; қазақ тілінде: оқу-шы-лар-ымыз-ға; неміс тілінде: Das Kind-die Kinder.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Наурызым қорығы
Наурызым мемлекеттік табиғи қорығы – Қостанай облысы Науырзым және Әулиекөл аудандарында орналасқан мемлекеттік қорық.
1931 жылы ұйымдастырылған (320 мың га), 1966 жылы ауданы ықшамдалып (87,7 мың га), қайта құрылды. Оған Терсек(көлемі 4,7 мың га), Сыпсың (көлемі 7 мың га) және Наурызым (көлемі 37,2 мың га) орман алқаптары мен Жаркөл, Ақсуат, Сарымойын көлдері енеді. Олардың үлесіне бетегелі-жусанды 5 мың га тың жазық дала кіреді. Қорық орналасқан аумақтың климаты континенттік; қысы – суық, ызғарлы; жазы – ыстық. Жылдық жауын-шашын мөлшері 200 – 250 мм. Топырағы құмайтты. Мұнда жоғары сатыдағы өсімдіктердің 700-ге жуық түрі (қарағай, қайың, көктерек, тобылғы, тал, мойыл, қырыққұлақ, т.б.) өседі. Қорық жан-жануарлар дүниесіне бай: сүтқоректілердің 40-тан астам, құстардың 250-дей, қосмекенділер мен бауырымен жорғалаушылардың 3 және балықтардың 10-ға жуық түрлері тіршілік етеді. Сондай-ақ, ор қоян, елік, борсық, түлкі, суыр, т.б. мекендейді. Қорықтан аққу, безгелдек, дуадақ, ақ сұңқар, тарғақ сияқты саны жылдан жылға азайып бара жатқан құстарды кездестіруге болады. Бұл аймақта су көздерінің мол болуы көктемде жыл құстарының ұшып келуіне, ұя басуына мүмкіндік береді. Қорықта “Табиғат мұражайы” жұмыс істейді.
Геологиясы
Солтүстік-Торғай провинциясының геоқұрылымды қатынасында Торғай эпигерцинский иілім сәйкеседі. Палеозой дың төбесінің белгілері 100 ден 120-150 м дейін астам, ал шөгінді қаптың алымдылығы орташа бірінші метрден астам, ақырын-ақырын  оның белағаштың зонасына одан иілімнің батысшыл және күншығыс  деген үдей. Шұғыл шөгінді қатқабат негіздің осындай, грабенах ауқымданатын, айталық. Торгай иілімнің платформалы қабаты континентті және дүние шөгулермен триастан дейін неоген бүктеулі. Айрықша маңызды, ша иілімнің барлық аумағына тіркелетін көкжиекпен палеогеннің соңғы дүние трансгрессиясінің қордалары - нөкердің(сырттың эоцені - төменгі олигоцен) чеганской соленосные көкжиектері болып табылады. Биік оларда ылғи континентті қабаттар олигоценнің және мүсінде қатысты.
Климаты
Климаты шұғыл қысқы және жаз қызудың биік амплитудами континентті, сипаттаймын. Қаңтардың ортаның қызуы 17-18°C минус пен, абсолютті кішісі - 45,7 °C минус, 24,2 °C шілденің ортаның қызуы абсолютті көбісі 41,6 °C. Ауаның ортаның жылдық қызуы 2,4 °C келеді, ортаның жылдық суықсыз кезі Наурзымның ауданында - 131 күн(ең төмен ең көп ұзақтық күн 103 - 154 күн). Қысқы айлар жас бұлтты, қабатының жаңбыр және күшті аяздармен ажыратылады. Атмосфералық жауын-шашындар қысқы кез шеткі жұпыны. Төзімді қардың жабыны соңында қарашаның бекиді және соңында наурыздың күйрейді. Күндердің бұрқасынмен Наурзымның кеңдінде орташа 19. Ара күшті аяз және аласалау қардың жабынының жердің суықтауы 1м тереңдікке деген барады. Жердің толық ерітуі әншейін сәуірдің соңғы онкүндкінде болып жатады. В жылы мезгілді цикл мен босаңсиды. Үшін Оралды Атлантикадан деген әуе алқа және циклондар солтүстіктен өтіп кетеді