cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрі
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрі - ҚР еңбек сіңірген ұжымы. 1958 жылы Жамбыл атындағы қазақ филармониясының құрамында ұйымдастырылды. 1983 жылдан дербес көркемдік ұжым. left|thumb| alt=A.|250 px|[["Симфониялық оркестр"]]
Ұжымды әр кезеңде жоғары білікті музыка мамандары (Ф.Мансұров, Ғ.Доғашев, В.Яковлев, Ш.Қажығалиев, Т.Мыңбаев, Т.Әбдірашев) басқарды. Оркестрдің репертуарында Қазақстан және шет ел композиторларының шығармалары орын алды.
Қазақстандық композиторлар: А. Жұбановтың “Жігер”, Е. Г. Брусиловскийдің 7, 8 симфонияларын, Е. Рахмадиевтың “Думан”, “Құдаша”, “Дайрабай” күйлерін және т. б. шығармаларын тұңғыш орындаушы. Оркестр шетелдік музыка мәдениеті классиктерінің симфониялық шығармаларын, Д. Д. Шостаковичтің 15 симфониясын, 17-18 ғғ. ескі әуендердің (Вивальдидің, Коррелидің, Йоганн Себастиан Бахтың, Гендельдің) және т. б. шығармаларын орындады.
1987 жылдан Қазақстанның мемлекеттік оркестрінің көркемдік жетекшісі және бас дирижері Қазақстанның халық артисі, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Т. Әбдірашев.
Тегеурінгүл
Тегеурінгүл (Delphіnіum) – сарғалдақтар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Негізінен Солтүстік жарты шардың қоңыржай белдемдері мен Африканың тропиктік тауларында кездесетін 250-дей түрі белгілі. Қазақстанда 28 түрі бар, оның 4 түрі – эндемиктер. Ең жиі кездесетіні – биік Тегеурінгүл (Delphіnіum elatum). Қайыңды-көктеректі және самырсынды ормандардың арасында, шалғынды жерлердегі өзендердің бойында және тау беткейлерінде өседі. Биіктігі 80 – 350 см, сабағы тықыр, сырты тікенекті. Жапырақтарының пішіні дөңгелек не жүрек тәрізді, жиектерінде кірпік сияқты түктері бар, сағақтары ұзын. Гүлдері қос жынысты, көк, қошқыл, қою қоңыр түсті, олар шашақ не сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Аралар арқылы тозаңданады. Шілде – тамызда гүлдеп, жеміс салады. Тұқымы үш қырлы, қырларында қанаттары болады. Биік Тегеурінгүл – дәрілік өсімдік, оның жер бетіндегі бөлігінен “элатин” алкалоиды алынады. Тегеурінгүлдің көпшілік түрін әсемдік үшін өсіреді. 2 түрі қорғауға алынып, Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген. Қазақстанда бұл өсімдіктің екпе, парсы, гибридтік түрі кездеседі. Олар тек солтүстік облыстардың қыратты, таулы жерлерінде ғана өседі. Оңтүстік облыстарда, шөл және шөлейт аймақтарда бұл өсімдік кездеспейді. Үш түрінің ішіндегі ең көп тарағаны – екпе тегеурінгүлі. Ол – биіктігі 30 – 50 см шамасында болатын, бір жылдық шөп тектес, улы өсімдік. Гүлі көк түсті болады. Өсімдіктің өне бойы улы. Оның құрамында көп мөлшерде улы алколоидтар бар. Улылығының күштілігі  бойынша бірінші орында – тұқымы, екінші орынды – жапырағы, үшінші орынды – гүлі, одан кейінгі орынды сабағы алады. Практикада бұл шөппен қой мен ірі қараның жиірек, ал жылқының сирек уланатыны анықталды.
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрі
1998 жылы оркестрге академиялық құрметті атағы берілді. Бүкілодақтық байқаудың лауреаты (1967).
Тегеурінгүл
Дереккөздер
Санат:Сарғалдақтар тұқымдасы
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік академиялық симфониялық оркестрі
Дереккөздер
Санат:Қазақстан оркестрлері Санат:1958 жылы пайда болғандар
Артық тамақтандыру
Дереккөздер
Санат:Медицина
Зиг-заг машина
нобай Зиг-заг машина – тігіс кезінде қисық сызықты жолақты тудыратын, қабулары бір-біріне бұрыш жасай орналасқан. Мұндай машинамен жасалған тігіс өте әдемі шығады. жіптері тізбектеле өріліп, тігістері ер-ер түсетін тігін машинасы. Шілтер тоқу,тұс киіз жасау және тігін өндірісімен голантерия т.б.өнеркәсіп салаларында материалдар шетін ұштастырып қабу және сыру үшін қолданылады. Сондай-ақ аяқ киім, әсіресе мәсі тігуде кең өріс алған. Соңғы кездерде бұл машина Алматы тоқыма фирмасы мен «тұс киіз» фабрикасында қолданылып отыр. Мұның астыңғы, үстінгі тігісі біркелкі түседі. Зиг-заг машинасы кәдімгі тігін машинасы тәрізді, тек көлденең және тік орналасқан инелермен жабдықталған. Машинаның жылдамдығы 1 минутына 5000 қабу. Ені 10мм-ге дейін.Иненің реті мен горизанталь бағыттардың өзгеруі әсерінен және матаның орын өзгеруінен зигзаг образды жолақтар алуға болады.
Дереккөздер
Қазақ совет энцеклопедиясы
Кіші Ухтыш
Кіші Ухтыш — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ухтыш өзенінің оң жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Ока өзені сағасынан Сура және Ветлуга өзендерін қоспағанда Чебоксар су торабына (Чебоксар суқоймасы) дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Выхтопья
Выхтопья (Вохлоп) — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Тап өзенінің оң жағалауынан 464 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 38 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Конда. Өзен саласы — Конда, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ауа өткізбейтін есіктер
Ауа өткізбейтін есіктер (Герметические двери) — паналау ғимараттарына радиоактивті, улы және бактериялық заттар кірмеуі үшін кіру есіктерін, тамбурларды, тамбур-шлюздерді, апаттық шығу жолдарын тығыздап жабуға арналған темір және ағаш құрастырмаларынан жасалған құрылғы. Паналау ғимараттарына әдетте көлемі 89 х 189 см немесе 126 х 206 см темірден жасалған ауа өткізбейтін есіктер орнатылады. Есіктің ішкі айналасына резинадан тығыздама бекітіледі, ол есік пен оның жақтауы арасындағы барлық саңылауларды бітеуге мүмкіндік береді.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
IC 4197
IC 4197 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45514, ESO 508-13, MCG -4-31-36.
Сыртқы сілтемелер
IC 4197 Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Виллановафранка
Виллановафранка (Villanovafranca) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Медио-Кампидано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1491 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 54 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 27 км² шамасында. Пошта индексі — 9020.
Штарркирх-Виль
250px|thumb|Картада орналасуы Штарркирх-Виль (Starrkirch-Wil) — Швейцарияның Золотурн кантонында орналасқан коммуна. Ольтен округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1607 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.85 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2584, пошта индексі — 4656.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Золотурн елді мекендері
Маниготу
Маниготу (Manigoto) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,72 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12,4 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Гата-де-Горгос
Гата-де-Горгос (Gata de Gorgos) — Испаниядағы муниципалитет. Валенсия автономды бірлестігіне қарасты Аликанте провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Марина-Альта ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6292 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,33 км² шамасында.
Вирусты гепатит В
Вирусты гепатит В
В вирусты гепатиті (Hepatitis B virus, HBV) — ВГВ вирусымен шақырылатын бауыр зақымы себебінен, сарғаюымен және зат алмасу процесінің бұзылуымен өтетін, өзінен кейін жиі созылмалы гепатитке және бауыр цирррозына әкеліп соғатын инфекциялық ауру.
Гата-де-Горгос
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аликанте елді мекендері
Вирусты гепатит В
Этиологиясы.
1967 жылы табылған. Гепатовирустың тобына жатады. Оның геномы 2 жіпшелік ДНК молекуласынан қалыптасады. Ішкі – сыртқы қабыршақтармен қосылған сыртқы ортаға өте төзімді. Кәдімгі бөлме температурасында 3 ай бойы сақталады. Тоңазытқышта 6 ай, қатырылған түрде 15-20 жыл бойы.
Эпидемиологиясы.
ВГВ-ң таралуы өте кең. Инфекция көзі болып әр түрлі клиникалық ауруларымен ауырған адам және созылмалы тасымалдаушылар болып табылады. Зақымдану механизмі:
1. парентеральді;
2. қан.
Берілу жолдары.
Табиғи және жасанды.
Табиғи жолмен:
жарақаттанған тері қабаттары арқылы. Берілу факторлары:
1. қан;
2. плазма;
3. эритроциттер;
4. фибриноген;
5. протромбин.
Тұрмыстық қатынас арқылы да беріледі:
тұрмыстық зат, тіс щеткасы, қырынатын заттар, т.б. ВГВ-ны қабылдау мүмкіндігі өте жоғары. Инфицирлену күші СПИД-ке қарағанда 100 есе көп. ВГВ-мен 12 жасқа дейінгі балалалар және 30 жастан асқан адамдар ауырады. Сырқаттанғаннан кейін ұзақ уақыт иммунитет түзіледі.
Клиникасы.
ВГВ вирус бауыр паренхиманы, яғни гепатоциттерге тробты болады.
1. сарғаю;
2. сарғаюсыз;
3. клиникалық көрініссіз: а) субклиникалық; б) вирус тасымалдаушылық. Ауырлығы: жеңіл, орташа, ауыр. Инкубациялық кезеңі 40-180 күнге дейін. Сарғаю алдындағы кезеңі 1-2 аптаға дейін созылады. Кейде одан да ұзақ. Бұл кездерде мүмкін болу синдромдар:
- артралгиялық – көбінесе тән;
- диспепсиялық;
- гриб тәріздес;
Сырқат біртіндеп басталады. Әлсіздік, енжарлық, тәбетінің төмендеуі, 2-5 күннен кейін тамақтан соң жүрегі айнып, құсады. Қату не іш өту. Оң жақ қабырға астында ауырлық және ауырсыну сезімі болады. Артралгиялық синдром: сүйек – буындары ауырып, мазалайды. Астеновегетативті синдром: әлсіздік, енжарлық, бас айналу, бас ауыру, ұйқысыздық байқалады. Сарғаю алдындағы кезеңнің аяғында зәр қоңырланып, нәжісі ақ түске айналады, алғашқыда склера, одан кейін теріде сарғаю байқалады. Сарғаю кезеңі 3-4-5 аптаға дейін және одан да ұзақ болуы мүмкін. Интоксикация белгілері үдейді. Сарғаю белгілері де жоғарылайды. Ұйқысының бұзылуы, эйфория, апатия, тітіркену байқалады. Брадикардия, гипотония, бауыр және көкбауырдың үлкеюі тән. Қанның жалпы анализінде: лейкопения, лимфацитоз, ЭТЖ-ң жоғарылауы байқалады. Жазылу кезеңі 12 ай бойы.
Асқынулары.
1. Жедел бауыр энцефалопатия (бауыр комасы);
2. Ісікті – асциттік синдром.
Диагностикасы.
1. сарысудағы арнайы маркерлерді анықтайтын арнайы тесттер қолданылады;
2. биохимиялық тесттер бауырдың функциясының жағдайын көрсетеді;
3. Hbs антигендерді анықтау.
Емі.
Міндетті түрде ауруханада емдеу. Комплексті түрде жүргізіледі:
1. күн тәртібі;
2. диета №5;
3, парентеральді түрде дезинстоксикациялық ем;
4. белгілеріне байланысты. Ауыр ағымда глюкокортикостеродттар преднизалон 40-60 мг/тәулігіне дейін. Сулы – электролитті бұзылыс балансын қалпына келтіру үшін гипокалоиемия кезінде панангин, аспаркам. Спазмолитикалық препараттар: но-шпа, эуфиллин. Ішектің төменгі резорбциясы болған жағдайда антибиотик неомицин. Егер де холестаз белгілерінің айқын түрінде болған жағдайда урсодеоксихолий қышқылы (уросан, урсофальк) тағайындалады.
Алдын алуы.
Иммунизация – ең тиімді профилактикалық әдіс. 1982 жылы билогиялық препараттар қатарына ВГВ-ге қарсы коммерциялық вакцинаның пайда болуы бұл инфекциямен тиімді күресудің мүмкіншілігін туғызады. Қазақстан Республикасында ВГВ-ға қарсы вакцина салу ұлттық егудің календарлық жоспарлану 1992 жылы енгізілді. ВГВ-ға қарсы вакциянация салынады.
1. жаңа туған нәрестелерге;
3. қан реципиенттерге (гемодиализ, гематология, бүйрек ауыстыру орталығында);
4. медициналық жоғарғы орталықтарында, студенттерге.
1. алғашқы егу;
2. алғашқы егуден кейін 2 айдан соң;
ВГВ-ға қарсы вакцинаны БЦЖ, АКДС, тірі және әсер еткен поливакциянациямен қызылша және эпидемиялық паротитке қарсы вакцинамен қатар жасауға болады. Тек қана 1 шприцке басқа вакциналарды араластыруға болмайды.
Дереккөздер:
1. Микробиология. В.Д.Тимаков,В.С.Левашев,Л.Б.Борисов.
2. Микробиология. Вербина Н. М., Каптерёва Ю. В.
3. “Жұқпалы аурулар” А.Қ. Дүйсенова
Санат:Медицина Санат:Вирусология
Ксюр
Ксюр (Xures) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Люневиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,98 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 128 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,34 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Тұрар Рысқұлов ауданы
Тұрар Рысқұлов ауданы — Жамбыл облысының оңтүстігінде орналасқан әкімшілік-аумақтық бөлініс. 1938 жылы Луговой ауданы болып құрылған. 1999 жылдан қазіргі атымен аталады. Жер аумағы 10,5 мың км². Аудан орталығы – Құлан ауылы.
Халқы
Тұрғындары 64 512 адам (2019). Аудандағы халықтың басым көпшілігі қазақтар (92,13%), одан басқа орыстар (4,13%), т.б. басқа ұлт өкілдері (3,75%) тұрады. Халықтың орташа тығыздығы 1 км²-ге шаққанда 6,6 адамнан келеді, басым көпшілігі (87 – 89%-ы) ауданның оңтүстігінде қоныстанған. Мұнда 1 км²-ге 18 адамнан келеді.
Экономикасы
Ауданның ауыл шаруашылығына жарамды жері (2005) 845,6 мың км², оның ішінде жыртылған жері 148,1 мың га, шабындығы 19,9 мың га, жайылымы 685,7 мың га.
Ауданда 1997 жылға дейін негізінен биязы жүнді қой, астық, қант қызылшасы, етті-сүтті мал, жылқы өсіруге маманданған 8 ұжымшар, 4 кеңшар, 1 жылқы, 1 асыл тұқымды қой з-ттары болған. Кейіннен олар әр түрлі шаруашылық субъектілерге біріктірілген. 2005 жылы 12 өнеркәсіп кәсіпорны, оның ішінде 2 мемлекеттік, 10 мемлекеттік емес кәсіпорындары тіркелген. Аудан аумағында 100-ден астам шағын кәсіпорын тіркелген, оның жұмыс істейтіні – 88. Жеке кәсіпкерлік саны – 239. Аудандағы барлық жұмысшылардың саны 11,8 мың адам, ал еңбек ресурстарының жалпы саны 31,0 мың адам.
Тұрар Рұсқылов ауылында жоғары оқу орнының бөлімшесі, ауылы шаруашылығының колледжі бар. Жалпы білім беретін мектептердің саны (2005) – 44, оның ішінде 1 музыка, 1 спорт мектебі, 2 оқу өндірістік комб. бар, одан басқа 1 балабақша, мәдениет үйі, 6 клуб, 9 кітапхана, мұражай, аудандық аурухана, емхана, диспансер, 13 отбасылық дәрігерлік амбулатория, 31 фельдшер-акушерлік пункт тіркелген.
Архитектура
Аудан ежелгі (1 – 16 ғасырлар) тарихи-мәдени ескерткіштерге бай. Тарихи-археология ескерткіштерге Көкдөнен, Қызылшаруа елді мекендері аумағында орналасқан 1 – 4 ғасырлардың қорғандары, Көгершін және Құлан ауылдарының (Шөңгір шатқалы) тұсында “Қорғандар даласы” деп аталатын үйсіндердің 20-ға жуық ежелгі тұрақты мекендері, Қызылшаруа ауылы маңында сақаласы үйсін дәуірінің қорғандар тобы (12), Қарақат ауылынан 1 км жерде 7 – 9 ғасырлардағы Төрткүл бекінісі, Ақбұлақ шатқалынан (бұрынғы Луговой жылқы зауыты) 400 м жерде петроглифтер, Қаракемер ауылы жанында 7 – 13 ғасырлардағы Байтымбет елді мекенінің орны бар. Ауданның басқа да елді мекендерінде (Абай, Алғабас, Құрамыс, Ақыртөбе, Жаңатұрмыс, Каменка, Қарақыстақ шатқалы және Мөңке сайы, т.б.) ежелгі қалалар, қорғандар мен бекіністер жұрттары көптеп кездеседі. Жалпы, Тұрар Рұсқылов ауылында 68 ескерткіш, оның 3 тарихи, 7 монументті-архитектуралық және 54 археологиялық ескерткіштер тіркелген. Аудан жерінен Түрксіб, Луговой – Бішкек темір жолы өтеді.
Дереккөздер
Санат:Тұрар Рысқұлов ауданы
Жіп төккіш машина
Жіп төккіш машина-мата,трикотаж және өндірістерінде жіп төгетін машина.Тоқуға ыңғайлы болу үшін жіпті белгілі қалыпқа келтіру керек. Мата өндірісінде өріс жібі ағаш немесе қағаз шөлмектерге яки ағаш катушкаларға, ал арқау жіп тоқыма станогы қайығына орналасқан шпуляға (қайықсыз станоктарда бобинаға ) төгіледі. Жіп төккіш машина жіп оралатын катушка немесе бобинаны ұстап тұратын механизмнен, оларды айналдыратын жіп жүргізгіш механизмнен, жіп тазалығын бақылайтын тетіктен, төгіліп біткен жіпті ұстағыш аспаптан тұрады.
Дереккөздер
Қазақ энцеклопедиясы
Хоэн-Вангелин
Хоэн-Вангелин (Hohen Wangelin) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Мюриц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 635 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 43,84 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 56 023. Муниципалитеттің басшысы — Ренальдо Бурк.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Жан На-ра
Жан На-ра (к әріс: <span class="t_Hangugeo_hangul" lang="ko">장나라, 18 наурыз, 1981) - оңтүстік-кәріс әншісі, моделі және актері. Қытай және Корея елдерінде танымал. "Тәтті түс" деген әні хит болған. Жан өзінің балалық шағын, туып-өскен Екчон ауданы, Сеул қаласында өткізді. Әкесі-Жу Хэ-Сонг, ол актер. Сол себептен, актриса болғысы келетінін түсінді. Чун-Ан университетін бітірген.
Музыкалық өмірі
Жан 2001 жылдың мамыр айында дебюті болған. SM Entertainment компаниясымен шартқа отырған. Сол жылдары өзінің "Алғашқы махаббат" атты өлеңімен танымал болған. 1 ай ішінде 300 мың-ға жуық үнтаспалары сатылды. 2001 жылдың соңында "Entertainment Awards ceremonies" премиясында "Жаңа танымал әртіст" атты атаққа ие болды. 2002 жылы Жан өзінің екінші жаңа альбомын жариялады. Альбомның аты-"Тәтті түс". Кореяның музкалық чаттарында тек қана бірінші орындарға ие болған. Осы альбомдағы "Сүйікті сүйіс" өлеңі "Менің күшігім" кәріс телехикаясында сомдалды. 2003 жылы Қытай елінде ерекше танымал болды. 2003 жылдың соңында, Жан өзінің үшінші альбомын тарту етті. Атауы-"Үшінші оқиғам". 2004 жылы үзіліс алды. Сосын 2007 жылы қайтадан өз мансабын жалғастырды. Сол үшін төртінші альбомын "Азияның арманы" шығаруын шешті. 2008 жылы Қытайда өткен Олимпиада жарыстарында өлеңін шырқады.
Сілтемелер
Санат:1981 жылы туғандар
Кең қуыстардағы жер асты сулары
Кең қуыстардағы жер асты сулары  — жер үсті суларының таужыныстардағы ірі жарықшақтар, қуыстар, шұңқырлар және карстық үңгірлер арқылы төменгі жер қабатына түсуінен (құйылуынан) пайда болған сулар.
Езерец (Добрич облысы)
Езерец (Езерец) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Шабла қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9687. Телефон коды — 05743. ЕКАТТЕ коды — 27108.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Кіші Курга
Кіші Курга — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Курга өзенінің оң жағалауынан 4,9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Нязепетровск су торабынан Ай өзенін қоспағанда, Павловск су торабына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Челябі облысы өзендері
(1076) Виола
(1076) Виола — Негізгі белдеу тобының астероиды.
thumb|450px|center|Виоланың Күн жүйесіндегі орны
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
878 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:878 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:878 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Автохтонды тілдер
Автохтон тіл (, жергілікті, негізгі) - 1. Солтүстік және Оңтүстік Американың байырғы тұрғындарының тілі, мыс., вакаш семьясы тілдері - Ванкувер аралындағы квакиютль және нутка; Австралия континенті оңтүстік бөлігінің оннан тоғызы сөйлейтін пама-нюнга тілдері және Австралияның солтүстігі мен солтүстік-батысындағы не-пама-нюнга емес тілдер. 2. Ауыс. Елдің байырғы, негізгі тұрғындарының тілі, мыс., қазақ тілі - Қазақстанның, моңғол тілі - Моңғолияның автохтон тілдері.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Филология
Қайдар Самықұлы Бурабаев
Қайдар Самықұлы Бурабаев (1939), партия-кеңес, шаруашылық қызметкері.
Мектепті алтын медальмен бітірген (1959), Қазақ мемлекеттік ауыл шаруашылығы институтын бітіріп (1964), еңбек жолын бұрынғы «Еңбек» кеңшарында бастаған. 1974-1982 жылдары аралығында бұрынғы «Қырғызстан» кеңшарында директор болды. 1982 жылы бұрынғы Талды ауданы Кеңесі атқару комитетіне төраға болып бекітілді. 1983-1988 жылдары осы аудандық партия комитетінің 1-хатшысы болды. 1988- 1991 жылдары облыстық партия комитетінің аппаратында қызмет атқарды. 1991 жылдан кайтадан «Қырғызстан» кеңшарының директоры. 1997 жылдан «Арқа» шаруа қожалығының басшысы.
Дереккөздер
Санат:1939 жылы туғандар Санат:Қарағанды облысы тұлғалары Санат:Қазақстан аудандарының әкімдері
Аспалы траектория
Аспалы траектория (Навесная траектория) — көтерілу бұрышында неғүрлым алыс қашықтықтан үлкен бұрыш алатындай траектория. Ол тасалардағы (шұңқырларда, ойпаттар мен ылдилардың сыртында) және зеңбіректі артиллерия мен атыс қаруынан төсей ату мүмкін болмайтын жерлердегі нысананы минаатар мен тапал зеңбіректерден ату үшін қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Қызыл жар ауылдық округі (Көкшетау қалалық әкімдігі)
Қызылжар ауылдық округі — Ақмола облысы Көкшетау қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 9940 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Көкшетау қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Сәлкен Хасенұлы Сұбханбердин
Сәлкен Хасенұлы Сұбханбердин (04.05.1914, Баянауыл ауданы, Павлодар облысы – 09.05.1986, Алматы) – фармацевт-ғалым, драматург, медицина ғылым докторы (1972), Қазақстанға еңбегі сіңірген фармацевті (1965).
Арғын тайпасы Сүйіндік руы Айдабол бөлімінен шыққан.
Мәскеу медицина институтын бітірген (1959). Сұбханбердин Семейдегі өлкелік фармацевтика техникумы оқу бөлімінің меңгерушісі (1933 – 1935), директоры (1935 – 1938), Алматы (1938 – 1942) және Жамбыл (1942 – 1945) облыс, республика (1948 – 1973) дәріхана басқармаларының меңгерушісі, Алматы дәрігерлер білімін жетілдіру институтында кафедра меңгерушісі (1973 – 1975) қызметтерін атқарды. Сұбханбердиннің негізгі ғылыми жұмыстары Қазақстандағы дәріхана ісінің даму тарихына арналған. Сұбханбердиннің басшылығымен Дәрігерлер білімін жетілдіру институтында фармацевтика кафедрасы ұйымдастырылды, орта медицина оқу орындарында фармацевтика факультеті, Шымкент қаласында фармацевтика институты, Алматы қаласында фармацевтика факультетикасы ашылды.
Оның “Дәрі – дертке дауа, жанға шипа” (1965), “Өсімдік дәрі-дәрмек қоймасы” (1968), “Денсаулығыңды ойласаң” (1974, М.Әлімбаевпен бірге) атты еңбектері, “Шындық”, “Сатып алған ауру”, “Жаңа жандар”, т.б. пьесалары “Шындық” атты жинаққа енген (1977).
74 ғылыми еңбектің авторы. 2 рет “Құрмет белгісі” орденімен марапатталған.
Отбасы
Әйелі Үшкілтай Сұбханбердина
Дереккөздер
Санат:1914 жылы туғандар Санат:4 мамырда туғандар Санат:Павлодар облысында туғандар Санат:1986 жылы қайтыс болғандар Санат:9 мамырда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан фармацевтері Санат:Қазақстан драматургтері Санат:Қазақстан дәрігерлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Тәзіке
Тәзіке – көп өспеген ауыл. Тәзікеден үш бала болады. Олар – Қабақай, Сәріке, Өтей. Қабақайдан – Есен, Құлымпый, Пысақ. Сәрікеден – Байқара, Жанқара, Орыс, Шеге, Тас, Көсе. Өтейден – Есім, Төлек, Құл, Шора, Жебеке, Сенгін, Сары.
Өзен көлігі
Өзен көлігі (Речной транспорт) - ішкі су жолдары (өзен, көл, канал, бөген) арқылы жүк және жолаушылар тасымалдайтын көлік түрі. Өзен көлігінің республиканың жалпы жүк айналымындағы үлесі — 0,8%. Жалпы көлік түрлері бойынша өзен көлігінің жүк тасымалдау көлемі — 0,3%, кеме жүзетін жолдың ұзындығы — 4002 км болды (1984). Жүк тасымалдау 1940 ж. 628 мыңт-дан 1984 жылы 8958 мың т-ға дейін немесе 15 есе, жүк айналымы ''216 млн. т/км-ден 3209 млн. т/км''-ге дейін артты. Республиканың Өзен көлігі аркылы тасымалданатын жүктің басым көпшілігі минералдық-құрылыс жүктері (қиыршық тас, құм және т.б.) — бұл құрғақ жүктің 70%-ы. Орман ағаштары РФ-ы облыстарымен шектескен өңірдегі Ертіс өзені арқылы тасымалданады. Бұл жүктердің басым көпшілігі Павлодар және Шығыс Қазақстан облыстарындағы темір жол көліктерімен жеткізіледі. Ірі элеваторлар мен астық өңдейтін кәсіпорындар орналасқан Өскемен, Семей және Павлодар қалаларына өзен жолымен астық тасылады. Кузбасстың тас көмірі темір жолдан Павлодар, Өскемен және Қапшағай қалаларындағы су көлігіне тиеледі. Өзен көлігімен жолаушыларды тасымалдау негізінен Ертіс өзені арқылы атқарылады. Мұнда "Ракета", "Метеор", "Белорусь", "Заря" кемелері қатынайды. Қазақстанда жолаушыларды тасымалдау көлігі 1940 жылы 177 мыңнан 1984 жылы 2409 мың адамға дейін немесе 13 есеге жуық артты. Осы уақыттың ішінде жолаушы тасымалы айналымы 1940 жылғы 55 млн-нан 1984 жылы 94 млн. жолаушы км-ге жетгі. Республикада 1963 жылдан бастап жүкті контейнерлермен тасымалдау ісі дами бастады. Мұның өзі тасымалданатын жүктің толық сақталуын, ең бастысы механизмдерді қолдана отырып, жүкті бір көліктен екіншісіне ауыстырып тиеуді оңайлатады, әрі арзанға түсіреді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы Санат:География
Виктор Владимирович Мосолов
Виктор Владимирович Мосолов (01.05.1940 жылы туған, Мәскеу қаласы) - жазушы. ҚазҰУ-ды бітірген. Қазақстан ғылым академиясының Зоология институтында ғылыми қызметкер болған. Қазақстанды және Орта Азияны, КСРО-ның көптеген шөлді аймақтарын, Арал, Жапон теңізін аралап шыққан. Газет-журналдарда табиғат сырлары туралы мақалалары, очерктері, әңгімелері жарияланып тұрған. "Тірі кемпіркосақ", "Шөл даладағы Tipшілік", "Жетісу", "Шарынның тас бағандары", "Қу медиенде кім тұрады?", "Көгілдір қаншық", т.б. кітаптары жарық көрген.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Футболдан Ирландия чемпионаты
Ирландия жоғары дивизионы (League of Ireland Premier Division, Príomhroinn Sraith na hÉireann) — Ирландия футбол біріншіліктерінің жоғары дивизионы, 1921 жылы құрылды, 1985 жылы қазіргі форматқа ауысты. Қазіргі таңда 12 клуб Ирландия чемпиондығы үшін бақ сынасады, жеңіп шыққан клуб Чемпиондар лигасына жолдама алады.
Ле-Тронк
Ле-Тронк (Le Troncq) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,59 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27663, пошта индексі — 27110.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрады. Халық тығыздығы — 33,12 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Миддлтоун (Кентукки)
Миддлтоун (Middletown) — Кентукки штатының Джэфферсон округіне жататын АҚШ қаласы.
Дорф-на-Праме
Дорф-на-Праме (Dorf an der Pram) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Шердинг округінің құрамына енеді.
Миддлтоун (Кентукки)
Қала тұрғындарының саны 5744 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12.7 км² шамасында. FIPS коды — 21-51978.
Дорф-на-Праме
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1010 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 13 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — SD, ресми идентификациялық коды — 4 14 05.
Красов Василий Миронович
Красов Василий Миронович (26.6.1911, Украина, Харьков қаласы) – биохимик, биология ғылымының докторы (1964), профессор (1971). Харьков малдәрігерлік институтын бітірген (1932). Мәскеу қаласындағы Бүкілодақтық эксперименттік ветенария институтында кіші, аға ғылыми қызметкер (1932-56), Қазақ малдәрігерлік ғылыми-зерттеу институтында [[лаборатория меңгерушісі (1956-78) қызметтерін атқарған. «Белки крови животных в норме и при некоторых заболеваниях (Электрофоретические иследования)» деген тақырыпта докторлық диссертациясые қорғаған. Негізгі ғылыми еңбектері мал биохимиясы мәселелеріне арналған. Красов 5 өнертабыстың авторы. Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.
Дорф-на-Праме
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Карл Айнбёк (АҰП) саналады.
Миддлтоун (Кентукки)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Красов Василий Миронович
Дереккөздер
Қазақстан Республикасының Ғылым Энциклопедиясы. 1 том.
Төлтай Балақаев
Балақаев Төлтай(13.4.1923 ж.т., бұрынғы Келдібай а., Семей, қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданы) – тарих ғыл. докт. (1972), проф. (1979). ҚР-ның еңбек сің. қайраткері (2003). 2-дүниежүз. соғысқа қатысқан. ҚазМУ-ды (1949, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. Қазақстан КП ОК жанындағы партия тарихы ин-тында кіші, аға ғыл. қызметкер (1949–1956), Қазақстан ғылым академиясының Тарих, археол. және этнол. ин-тында ғалым-хатшы, аға, ғыл. қызметкер (1956–67), бөлім меңгерушісі (1968–85), ин-т директорының ғыл. жұмыстар жөніндегі орынбасары (1985–88), бас ғыл. қызметкері (1988–1991) болды. «Колхозное крестьянство Казахстана в годы Великой Отечественной войны 1941–1945 жж.» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Қазақ және орыс тілдерінде шыққан ұжымдық «Қазақ КСР тарихының» тарауларын (1963, 1964, 1967 жылғы басылымдары), «Қазақстан Ұлы Отан соғысында» (1968, орыс тілінде) еңбегін жазуға қатысты. Б. «Әбдірахман Әйтиев» (1958), «Қазақстанның колхозшы шаруалары Ұлы Отан соғысы жылдарында» (1971, орыс тілінде), т.б. ғыл. еңбектер мен мақалалардың авторы. Ш.Ш.Уәлиханов атынд. сыйл. лауреаты (1972), 2-дәрежелі Отан соғысы орденімен және медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Жэнь
Жэнь-конфуцийшілдіктің негізгі этикалық категорияларының бірі. Жалпы этикалық категория ретіндегі Жэньнің мемлкет басқарудың негізі ретінде қаралатынпарыз, әділеттілік сияқты жекеленген нақты принциптері де бар конфуцийшілдік бойынша қоғамда әрбір адам үшін әділетті орын бөлінген.Сондықтан ол өзінің парызын іждағатпен мүлтіксіз орындауы тиіс. Жэньнің принциптері мемлекет ішіндегі қатынастарды ғана емес, семья ішіндегі қатынастарды реттеуге де қолданылған. Жэнь қытай қоғамының әр түрлі дәуірлерінде түсіндіріліп отырған. Оның мәнәндегі гуманистік идеяларға қарап көптеген қытай ойшылдары бұл категорияны қытай гуманизімінің негізгі ұғымынын бірі деп санаған.
Дереккөздер
Қазақ совет энцеклопедиясы
Ибрагим Смағұлов
Дереккөздер
Санат:Қарағанды Санат:Тұлғалар Санат:Социалистік еңбек ерлері
Топтық пікірталастыру әдісі
Топтық пікірталастыру әдісі - 1) міндетті қарқынды әрі өнімді орындау мақсатындағы бірлескен іс-әрекеттің ұжымдық ұйымдастырылуы; 2) пікірсайысқа қатысушылардың пікірлері мен ұстанымдарын өзара тікелей тоғыстыру тәсілі. Топтық пікір — қоғам мен осы топ үшін мәні бар және осы топтың өзара қатынасын адамгершілік нормаларына сай сұрақтар бойынша топтық бағалау, пайымдау. Топтық пікірталастыру әдісі кіші (контактілі) және үлкен топтар бойынша сараланады.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Татарская Урада
Татарская Урада — Башқұртстанның Яңауыл ауданындағы ауыл, Жаңа артауль ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 271 адамды құрады. Пошта индексі — 452802, ОКАТО коды — 80259860009.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Монмират
Монмират (Montmirat) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,52 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30181, пошта индексі — 30260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 304 адамды құрады. Халық тығыздығы — 31,93 адам/км².
Компьютерлік терминдердің қысқаша сөздігі
Компьютерлік терминдердің қысқаша сөздігі — ағылшын, қазақ, орыс тілдері ретімен сұрыпталып беріледі. «Microsoft» корпорациясы 2005 ж. Windows XP амалдық жүйесінің мен Office 2003 кеңселік бағдарламалар дестесінің қазақша тілдесу үшін дайындаған сөздік негізінде.
Сөздік
Ескертпе: Бұл мақаланың көлемі өте үлкен болғандықтан тіл бойынша өздіктік сұрыпталуы (құмсағат тәрізді белгішеменен ) 1 минөттен асуы мүмкін
Басы. Жалғасын Компьютерлік терминдердің қысқаша сөздігі 2 деген беттен қараңыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Компьютер Санат:Microsoft Windows Санат:Microsoft Office Санат:Қазақ терминологиясы
Мұрын жыраудың мұражай-үйі
Мұрын жыраудың мұражай-үйі – әдеби-мұрағаттық мұражай-үйі. Маңғыстаулық атақты жырау Мұрын Сеңгірбекұлының туғанына 130 жыл толуына орай тұрған үйі мен ұста дүкенінің орнынан 1991 жылы мұражай-үйі ашылып, сол жылдан өз келушілерін қабылдай бастады. Мұражай үйінде Мұрын жыраудың өзі тұтынған заттар мен жасаған әр түрлі зергерлік бұйымдар, қолданып пайдаланған ұсталық саймандар, т.б. әдеби-тарихи жәдігерлер жинақталған. 1999 жылы Форт-Шевченко қаласындағы «Мұражайлар кешені» құрамына енді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұражайлары
Мань-Кисыр-Я
Мань-Кисыр-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кисыр-Я өзенінің сол жағалауынан 11 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Каюзак (Од)
Каюзак (Cahuzac) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,04 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11057, пошта индексі — 11420.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10,53 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Қосай
Дереккөздер
Санат:Қазақ рулары Санат:Шежіре
Уль (Па-де-Кале)
Уль (Houlle) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Сент-Омер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,52 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62458, пошта индексі — 62910.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 950 адамды құрады. Халық тығыздығы — 145,71 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Лавриньяс
Лавриньяс (Lavrinhas) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Вали-ду-Параиба-Паулиста мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Гуаратингета экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 018 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 166,86 км² шамасында. Халық тығыздығы — 41,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1888 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Футболдан құрлықаралық кубок 1966
Футболдан құрлықаралық кубоктың жетінші жарысы.
Сілтемелер
Санат: Футболдан құрлықаралық кубок Санат:Реал Мадрид ФК ойындары Санат:Пеньяроль ФК ойындары
Үлкен Брусничная
Үлкен Брусничная — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Цильма өзенінің сол жағалауынан 212 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бармақ
thumb|right|200px|Бармақ Бармақ - Ең үлкен, бірінші саусақ.
Сөздің алғашқы атауы заттың атқаратын қызметіне байланысты туған сияқты. Моңғол тілінде: барь — ұста; барих — ұстау іспеттес мағыналарда айтылады. Қолдың саусақтарының, оның ішінде бірінші саусақтың атқаратын басты қызметі — белгілі бір затты ұстау. Моңғол, түркі тобындағы тілдердің тегі бір, туыстығы бәрімізге аян. Туыс тілдер арасындағы сөз қатынасы жиі болып, бір тұлғадағы сөздің түркі тілдерінің бірінде бір мағына, екіншісінде өзге мағына иемденіп отыруы аз ұшыраспайды. Сол сияқты моңғол тіліндегі «ұста» етістігі қазақ тілінде саусақтардың бірінің атауына ие болуы да таңданарлық құбылыс дей алмаймыз. Моңғол тіліндегі «бармақ» мағынасын беретін «эрхий», якут тіліндегі «эрбэх» тұлғаларының өздері де ұзақ уақыт ішінде дыбыстық өзгеріске ұшыраған «барь», «барих» сөздерінің туындысы демекпіз. Бұл пікірімізге моңғол тіліндегі кейбір тұрақты тіркесте «эрхий» орнына «барих» тұлғасының, сирек болса да, кездесіп қалуы куә болғандай. «Барь» немесе «барих» тұлғаларының қазақ тілінде «бармақ» болып өзгеруін түсіндіру де артық сияқты (бар + мақ => ұста + мақ).
Дереккөздер
Санат:Адам денесі Санат:Ым Санат:Өлшем бірліктері
Үлкен Хинган
Үлкен Хинган, (Дасинъаньлин) — Қытайдың солтүстік-шығысы мен Моңғолиядағы тау жүйесі.
Орталық және Шығыс Азияны бөліп тұрады. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 1200 км-ге созылып жатыр, ені 400 км шамасында. Орташа биіктігі 800 — 1200 м, ең биік жері 2034 м (Хуанганьшань тауы). Кристалды тау жыныстарынан түзілген бірнеше жоталардан тұрады. Солтүстігінде Ильхуру-алинь тауы Кіші Хинганмен жалғастырады. Оңтүстігінде Иньшань жотасына ұласады. Шығыс беткейі тік жарлы, батыс беткейі түйетайлы. Жоталардың беткейлері терең аңғарлармен тілімделген, жоғарғы бөліктерінде ежелгі тегістелген беттердің қалдығы айқын сақталған. Климат жағдайларында Тынық мұхиттың әсері бар. Үлкен Хинган Шығыс Азия муссондық климат аймағының батысқа таралу шегін құрайды. Қысқы солтүстік-батыс муссон жеті айға созылатындықтан қысы ұзақ, суық. Қаңтардың орташа температурасы –20 —24С. Тұрақты және ұзақ уақытқа созылатын төмен температура салдарынан солтүстік бөлігіндегі тау бастарында көп жылдық тоң пайда болады. Шілденің орташа температурасы тау етегінде 18 — 20С. Жылдық жауын-шашын мөлшері шығыс беткейде 1000 мм-ден батысында 500 мм-ге дейін азаяды. Жауын-шашын жазда көп жауады. Өзен торы батыс беткейде сирек (ең ірілері Хайлар және Халхин-Гол). Шығыс беткейден Амурға құятын Сунгари өзендерінің көптеген салалары бастау алады. Үлкен Хинганның көпшілік бөлігін құрамы жөнінен Оңтүстік Сібір ормандарына ұқсас тау тайгасы басқан. Бүкіл солтүстік бөлігін жарық тайга (орман құрамында негізгі орынды даур балқарағайы алады) қамтиды. Оңтүстікке қарай тайга таудың жоғарғы беткейіне ығысады да, төменгі беткейді қылқанды-жалпақ жапырақты аралас орман басады. Қылқан жапырақтылардан қарағай, майқарағай, шырша өседі. Оларға жалпақ жапырақты ағаш тұқымдарынан емен, шамшат, үйеңкі, жөке араласады. Таудың оңтүстігіндегі төменгі бөліктерінде орманды дала мен дала таралған. Тау тайгасында ағаш дайындалады, терісі бағалы аң ауланады.
Дереккөздер
Санат:Қытай таулары Санат:Моңғолия таулары
Чира-Ю
Чира-Ю — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Яй-Яга өзенінің сол жағалауынан 5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Горява
Горява — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Сага өзенінің сол жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Конда. Өзен саласы — Конда, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қазақстандағы қазіргі бессайыс
Қазіргі бессайыстың жаңалықтары мен өзіне тән ерекшеліктері спорттың өзге түрлері өкілдерінің назарын аударды. Жаттықтырушы П. Радуенконың басшылығымен "Д" ерікті спорт қоғамының тирінде пистолеттен атумен жүйелі шұғылдану басталды. А. Мысенконың басшылығымен ипподромда ат спортының "әліппесімен" танысу жүрді. 1954 ж. сәуірде республикалық ипподромның, "Д" Ерікті спорт қоғамы тирінің және ДШ-ның бассейнінің базасында Орта Азия республикалары мен Қазақстанның спортына қатысу үшін алғашқы 1955 ж. жазында өткізілді. Оған Алматыдан екі және Шымкент облысынан бар, нәбері үш команда қатысады. Республиканың алғашқы чемпионаты ОҚО-ның өкілі Аттила Кубаев болды. Оның нәтижесі - 4052 ұпай. 1955 ж. тамызда Дондағы Ростовта Қазақстанның құрама командасы КСРО біріншілігіне алғаш рет қатысты. КСРО халықтарының 1-спартакиадасы мен VIII бүкіл Қазақстандық спартакиадаға дайындалу кезеңінде қазіргі бессайыс бойынша жұмыстар едәуір жанданды. 1956 ж. наурызында бессайыстың түрлері бойынша байқау және классификациялық жарыстар жиіледі. Ал сәуірден бастап қ.б-тың толық бағдарламасы бойынша календарлық жарыстың саны да көбейді. Қазақстанның құрама командасы Алматы біріншілігіне, Қазақстан-Қырғызстан матчының кездесулеріне және VIII Бүкіл Қазақстандық спартакиадаға қатыса бастады. Спортшылардың нәтижелерінде едәуір ілгерушілік болды. Спорттық биіктікті Аттила Кубаев, Василий Коновалов, Анатолий Ким және Б. Елғондиев секілді төрт спортшы бірден бағындырды. Олар алғашқы СШ-лері болды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстандағы қазіргі бессайыс
Отырар сазы
thumb|right|200px|Отырар сазы “Отырар сазы”, Н.Тілендиев атынд. – Қазақтың мемлекеттік академиялық фольклорлық-этнографиялық халық аспаптары оркестрі. Қазақ филормониясы жанынан 1980 жылы құрылған. Оның көркемдік жетекшісі әрі бас дирижері Н.Тілендиев басында шағын ансамбль ретінде ұйымдастырып, 1982 ж. оркестр санатына көтерген.
IC 4199
IC 4199 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Сыртқы сілтемелер
IC 4199 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Медведовка
Медведовка — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Керженец өзенінің оң жағалауынан 198 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Ока өзені сағасынан Сура және Ветлуга өзендерін қоспағанда Чебоксар су торабына (Чебоксар суқоймасы) дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қотыр (ауру)
Қотыр, шұбыртпа – жұқпалы тері ауруы.
Қотырды шұбыртпа кенесі қоздырады. Сау адамға ауру адамнан, сондай-ақ, оның киімінен, төсегінен, сүлгісінен, т.б. жұғады. Шұбыртпа кенесінің аталығының ұзындығы 0,18 – 0,27 милиметр ені 0,15 – 0,2 милиметр, аналығының ұзындығы 0,4 милиметр, ені 0,25 – 0,3 милиметр. Аналығын ұрықтандырғаннан кейін, аталығы өліп қалады. Кене аналығы тері қабатына еніп, шұбыртпа жолдарын жасап, оған 50-ге дейін жұмыртқа салады; 3 – 7 күннен кейін одан қуыршақтар пайда болады, бірнеше аптада кенелер жетіледі. Кене теріге енгеннен кейін, 7 – 14 күнде ауру белгілері байқалады. Қотыр терінің жұқа жерлеріне: саусақ аралықтарына, аяқ-қолдың буындарына, адамның іші мен санына, кеуденің шет жағына түседі. Беті сулы ұсақ қызғылт бөрткендер немесе қызарған қабығы бар қос түйіншектер пайда болады. Оның аралығында жіңішке, сұрғылт түсті, ирелеңдеген (ұзындығы 1 – 2 мм) шұбыртпа жолы көрінеді. Қотыр түскен жер, әсіресе, түнге қарай қатты қышиды. Қасынған жағдайда әр түрлі инфекциялар қосылып, терінің іріңді аурулары қозады. Емі: Қотырмен ауырған адамды оқшаулайды, науқас жеке сүлгі қолданып, сау адамнан бөлек ұйықтауы, тиісті дәрі-дәрмекті қабылдауы қажет. Емделіп болғаннан кейін ауырған адам мұқият жуынып, оның пайдаланған төсек орнына, киіміне, ауру жатқан бөлмеге залалсыздандыру жұмысы жүргізіледі.
Қотырға барлық малдар, үй құстары да ұшырайды. Қотыр алғашқыда малдың жүні сирек жерлеріне түседі, асқынған кезде бүкіл денесіне жайылады. Емі: Қотыр малды газды камерада емдеп, дәрі қосылған астауға тоғытады. Газ камерасында жылқыны, түйені емдейді; креолин, гексохлоран араластырылған астауда қойды тоғытады.
Дереккөздер
Санат:Ұмытылған аурулар Санат:Тері аурулары Санат:Жұқпалы аурулар
879 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:879 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:879 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Балалар Кітапханасы
thumb| alt=A. thumb| alt=A.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан кітапханалары
Әшір Бүркітбаев ауылы
Әшір Бүркітбаев ауылы — Жамбыл облысы Сарысу ауданындағы ауыл, Түркістан ауылдық округінің орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңатас қаласының оңтүстік-батысында 14 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
Тұрғыны 885 адам (2009).
Кравцов Анатолий Григорьевич
Кравцов Анатолий Григорьевич (15.1.1941 жылы дүниеге келген, Ресей, Брянск облысы Новозыбеков қаласы) – экономика ғылымының докторы (1994). ҚазМУ-дың экономика факультетін (1962, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. 1961 жылдан Қазақстан ғылым академиясының экономика институтында ғылыми қызметкер 1971, аға (1978) және жетекші (1995) ғылыми қызметкер болып жұмыс істейді. «Проблемы научно-технического прогресса в условиях перехода к рынку (на материал промышленности РК)» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Кравцов 70-тен астам ғылыми жарияланымның, оның ішінде 13 монографияның авторы.
Дереккөздер
Қазақстан Республикасының Ғылым Энциклопедиясы. 1 том.
Симметриялы еместік
Симметриялы еместік (Несимметричность) — симметриялықтан ауытқу, қалыпты үзындықтың бойында алынған нақты және орнықты элементтердің (бүйымдардың) симметриялық жазықтықтарының ең үлкен арақашықтығы.