cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Boeing 737
Boeing 737 Original ұшақтар жанұясы (-100, -200)
нобай|оңға|Ryanair әуекомпаниясының Boeing 737-200 ұшағы Жанармай үнемділігінің аздығынан, қозғалтқыштардың қатты шуынан және қымбат қызмет көрсетуге байланысты 737 Original жанұясының ұшақтары қолданыстан тез шығып қалды. 737-200 ұшақтарның көбі дамушы мемлекеттердің әуекомпаниялары қолданысында, негізінен африкалық компанияларда. 737-100 ұшағы мүлдем қолданылмайды. 737 Original ұшақтарынң Boeing 727 моделінене басты айырмашылығы — ұшақ кабинасы екі ұшқышқа арналып жасалды, бортинженер қажет болмады. Кейінрек екі экипаж мүшесіне арналып жасалынған кабина жолаушы ұшақтары үшін стандартты болып кетті.
737-100
Boeing 737-100 Boeing 737 ұшақтарының алғашқы типі болды. Барлығы 30 737-100 ұшағы өндірілген. 2007 жылға қарай ұшақтың осы нұсқасының бірде-бірі қолданыста болмады.
737-200
Boeing 737-200 американдық нарыққа арнайы ұзартылған 737-100 ұшағының нұсқасы болып табылады. Ұшақтың бұл нұсқасына алғашқы болып United Airlines тапсырыс берді.
Boeing 737-200QC — 737-200C ұшағының модификациясы, ұшақ салоны тез қайта жабдықталына алатын. Ұшақ 1967-1988 жылдар аралығында өндірілген.
1971 жылы 737-200 737-200 Advanced (дамытылған) нұсқасына дейін дамытылды, кейінрек ол стандартты ұшаққа айналды. Бұл нұсқа да -200С және -200QC модификацияларында ұсынылды. Бұдан бөлек ұшақтың 737-200 Executive Jet және 737-200HGW (High Gross Weight) нұсқалары болды. 737-200 моделі қазіргі таңда ескірген болып саналатындықтан, қазір оны негізінен үшінші әлем әуекомпаниялары қолдануда.
Boeing 737 Classic (-300,-400,-500)
Уақыт өте келе алғашқы 737-100 және -200 ұшақтары ескірді, әрі ұшақ шығындарының өсуіне байланысты DC-9 ұшағымен бәсекелістікте жеңіліске ұшырады.
1979 жылы Боинг 737-200 Advanced негізіндегі 150 орындық жаңа жолаушы ұшағы бойынша зерттеу жұмыстарын бастады. 1980 жылы ұшаққа 737-300 белгіленуі берілді. Осы кезде тағы да Boeing 757 және Boeing 767 ұшақтары бойынша жұмыс жасалынған болатын. Жобалау барысында осы үш ұшақтың авионикасы ұқсатылып жасалды.
737-300 нұсқасында 737-200-ден планер элементтерін, ұшуды басқару жүйесін, кондиционерлік жүйені, т.б. бөліктері сақталып қалғанымен, жалпы алғанда бұл жаңа ұшақ болды. -300 сандық авионикаға, басқа қозғалтықыш пен жаңа салонға ие болды. Аэродинамиканың өзгеруі форкилдің пайда болуына әкеп соқты, жаңа ұшақтың ең басты сыртқы ерекшелігі осыда болды.
737-300
Ұшақ алғаш 1984 жылы 24 ақпанда әуеге көтерілді. Алғашқы сериалық ұшақтар 1984 жылы күзде тапсырыс берушілерге берілді.
нобай|Boeing 737-400
737-400
Boeing 737-400 — чартерлік әуекомпанияларының талаптары нәтижесінде жасалған ұшақ нұсқасы. Ол 737-300 нұсқасын 3 метрге ұзарту арқылы жасалды (35,23 м).
Салон көлемінің үлкеюіне байланысты ұшақтың кондицинерлік жүйесі өзгеріске ұшырады. Осыған байланысты ұшақтың екі жағынан 2 терезе орын қалдырылып кеткен, сондықтан -400 нұсқасын 737 Classic жанұясының басқа нұсқаларынан айру оңай. Сонымен қатар ұшақ қанат үстіндегі қосымша апаттық есіктермен (әр жағында 2 есіктен, ал -300 және -500 нұсқаларында біреу ғана) және ұшақ құйрығына қойылған арнайы табанмен жабдықталды. Бұл табан ұшақ құйрығының ҰҚС-на тиген кездегі конструкцияның бұзылуынан сақтайды. Бұл ерекшеліктер кейінгі "ұзын" 737 ұшақтарында да болды.
Алғашқы тапсырыс берушілер — US Airways және Pace Airlines. Ең негізгі қолданушы — Alaska Airlines, 40 ұшақ.
737-500
нобай|Boeing 737-500 Boeing 737-500 — 737-300 нұсқасының 2 метрге қысқартылған (29,79 м), ұшу қашықтығы артырылған нұсқасы. Жолаушы сыйымдылығы 737-200 ұшағымен шамалас болғандықтан Boeing 737-500 оны алмастырушы ретінде қарастырылды.
Бұл нұсқа 1987 жылы көпшілік назарына ұсынылды. Ұшақтың алғаш тапсырыс берушісі Southwest Airlines (20 ұшақ) болды. Алғашқы ұшақ тапсырыс берушіге 1990 жылы 28 ақпанда берілді.
737 MAX жанұясы (-7/-8/-9)
Boeing 737 MAX — Boeing 737 Next Generation ұшақтарын алмастыру мақсатымен жобаланып жатқан ұшақтар жанұясы. Ұшақтың қолданысқа енгізілуі 2017 жылы болады деп күтілуде.
Әскери нұсқалары
Азаматтық Боинг 737 негізінде жасалынған арнайы әскери ұшақтардың бірнеше түрі бар.
Техникалық сипаттамасы
Дереккөз:.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Boeing ұшақтары Санат:Жолаушы ұшақтары
Өзеннің тармақтануы
Өзеннің тармақтануы (латынша: bifurcus — қосарлану, екіге ажырау)— өзен мен оның арнасының екіге бөлініп, бұдан былайғы жерде қосылмай, жеке сала болып ағуы. Бұл жағдай су тасыған кезде байқалады.
Дереккөздер
Санат:Гидрология Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Психикалық депривация
Дереккөздер
Санат:Педагогика
1987 жыл
Туғандар
Тағы қараңыз: Санат:1987 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қараңыз: Санат:1987 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
IC 3123
IC 3123 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: SAO 119318.
Сыртқы сілтемелер
IC 3123 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
І Болеслав
І Болеслав - «І Болеслав батыр» деген атпен белгілі. Польшаның б.з. 992 – 1025 жылдардағы Ұлы герцогы. 997 жылы Болеслав Әулиеге Адальбертті Прага мен Пруссияға, Балтық теңізіне пруссактарға христиан дінін қабылдату үшін жіберді. 997 жылы Болеслав Силизия мен Померанияны және Кіші Польшаны иеленді. 1002 жылы ол қазіргі Словакия елінің басын қосып, бір елге біріктірді. Неміс патшасы және Қасиетті Рим империясының императоры – ІІІ Оттон мезгілсіз қайтыс болғаннан кейін, 1002 жылы Болеслав Эккехардты қолдап, оның немістің тағына дайындайды.
Дереккөздер
1100 қызықты деректер.
Санат:Польша монархтары
Парк Олимпик Лионне
Парк-Олимпик-Лионне (фр. Parc Olympique Lyonnais) — Францияның Лион қаласындағы футбол аренасы. 2016 жылы қаңтар айында ашылды. "Лион Олимпик" командасы өз алаңындағы ойындарын өткізеді. Сыйымдылығы 59 186 адам.
2016 жылғы Еуропа чемпионатының бірнеше кездесулері ойналды.
2017/18 жылғы УЕФА Еуропа Лигасының финалы өткізілді ("Атлетико" — "Марсель" — 2:0).
Дереккөздер
Санат:Стадиондар Санат:Франция футбол стадиондары Санат:Олимпик Лион ФК
Заңғар
Заңғар - көне қала орны. Қызылорда облысы Қазалы ауданындағы Байқожа темір жолы бекетінен 12 шақырым жердегі Кеңтүп елді мекені маңында орналасқан. 1868 жылы құрылған Заңғар болысы 1920 жылға дейін осы атаумен аталған. Арнайы археологиялық зерттеулер жүргізілмеген. Кейбір деректерде Заңғар Зіңгіт қаласы деп те аталады. Тағы бір деректерде Заңғардың ертеректе қамал болғаны, қабырғаларының өте қалың болып, қорғанының биіктігі 5 сажынға жеткені айтылады. Қала 15 – 17 ғасырларларда болған деп жорамалданады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан көне қалалары
Прешдорф
Прешдорф (Preuschdorf) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Висембур округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,57 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67379, пошта индексі — 67250.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 961 адамды құрады. Халық тығыздығы — 126,95 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Өзен алабұғасы
Өзен алабұғасы немесе Кәдімгі алабұға (Perca fluviatilis) — Сүйекті балықтардың Алабұға тәрізділер отрядының алабұғалар тұқымдасына жататын Тұщы сулы алабұғалар тегінің жыртқыш балығы.
Қазақстанның барлық су айдындарында тараған. Алабұға Ертіс бассейініндегі барлық өзендер мен көлдерде, су қоймаларында кездеседі.
Тұрқының ұзындығы - 40-50 см, салмағы - 2 кг-ға дейін. Сәуір - мамыр айларында судың жылуы 7-8'С-қа жетісімен өсімдіктердің үстіне уылдырық шашады. Балқаш пен Алакөлде жергілікті Балқаш алабұғасы өседі. Оның түсі ашықтау, арқасындағы қанаты аласалау, қабыршағы ірілеу болады. Жас шабақтарының жемі насекомдар личинкасы мен шаян тәрізділер, ересектері жас балықтарды жейді. Алабұғаың кәсіптік маңызы бар.
Алабұға 2-4 жылда уылдырық шашу үшін жетіледі. Өсімталдығы 300 мыңға дейін уылдырық шашады. Олар уылдырығын көктемнің ортасына қарай, су жылығанда барлығы бірге топтасып шашады. Уылдырығын былтырғы жылдан қалған шіріген түрлі өсімдіктердің қалдығына шашады. Кейде сол судың табанына да шаша береді. Уылдырығын лента тәріздес қылып шашады және уылдырықтар қоректік затқа батырылып бірге шығады. Бұндай лентаның ұзындығы аналығының дене бітіміне қатысты болады, әрі 12 метрлік ұзындыққа созылуы мүмкін. Алабұға – жыртқыш балық. Баяу өседі, бірақ көлдердегі өсіп-өнуі жылдамырақ. Алабұға жәндіктердің дернәсілімен, моллюскалармен, ұсақ балықтармен қоректенеді. Алабұғаны жергілікті тұрғындар кәсіптік және әуесқойлық мақсатпен аулайды.
Лури (Жоғарғы Корсика)
Лури (Luri) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Бастия округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 27,53 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B152, пошта индексі — 20228.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 676 адамды құрады. Халық тығыздығы — 24,56 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Сен-Фильбер-сюр-Буасе
Сен-Фильбер-сюр-Буасе (Saint-Philbert-sur-Boissey) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,03 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27586, пошта индексі — 27520.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 167 адамды құрады. Халық тығыздығы — 55,12 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Драйдэн (Мичиган)
Драйдэн (Dryden) — Мичиган штатының Lapeer округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 815 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.9 км² шамасында. FIPS коды — 26-23140.
Көктөбе (Жетісу облысы)
Көктөбе — Жетісу облысы Ескелді ауданы, Қоңыр ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қарабұлақ ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 26 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 472 адам (255 ер адам және 217 әйел адам) болса, 2009 жылы 370 адамды (194 ер адам және 176 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ескелді ауданы елді мекендері
Драйдэн (Мичиган)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Кіші Уса (Уса тармағы)
Кіші Уса (Сабри-Ю, Сабрей-Яга) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уса өзенінің оң жағалауынан 565 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 83 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
NGC 7134
NGC 7134 — Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1860 жылы Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7134 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз)
Алай қойы
Дереккөздер
< Ә.Байжұманұлы, К.Бекболатұлы. Мал шаруашылығы сөздігі. Алматы-2011. ISBN 978-601-7254-21-6/> Санат:Қой тұқымдары
Танкілер жиілігі
Танкілер жиілігі — маңдай шептің 1 километріне келетін танкілердің орташа саны.
Әскерлердің барлық әрекет алаптары және соққы (негізгі күштерді шоғырландыру) бағыттары бойынша анықталады.
Әдетте, тактикалық және оперативтік танкілер жиілігі қарастырылады. Тактикалық танкілер жиілігінде бірінші эшелон бөлімдері мен құрамаларының танкілері, ал оперативтік танкілер жиілігінде бірінші және екінші эшелон мен қорлар құрамалары мен бірлестіктерінің танкілері есептелінеді.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Үлкен Алач
Үлкен Алач — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лупь өзенінің сол жағалауынан 107 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Чебаркуль (Салауат ауданы)
Чебаркуль — Башқұртстанның Салауат ауданындағы ауыл, Лагерев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 213 адамды құрады. Пошта индексі — 452497, ОКАТО коды — 80247825003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Аратіс асшаян
Аратіс асшаян – буынаяқты шаянтәрізділер тип тармағы, жоғарғы шаяндар класының онаяқты шаяндар отрядына жататын жәндік. Аратіс асшаянның түссіз, мөлдір денесінде қиғаш қара түсті жолақтар болады. Жіңішке, қысқа қызыл жолақтары бар қызыл-қоныр түстілер де кездеседі. Ұзындығы - 9-11 см. Ең ірісі "жолбарыс аратіс асшаян" деп аталады. Оның салмағы шамамен 650 граммға жетеді. Аратіс асшаян Дания мен Мавританияда, Жерорта теңізі мен Қара теңізде, Ұлыбританияның оңтүстік-батысы мен батыс жағалауында таралған. 3-5 жыл аралығында өмір сүрген. Тереңдігі 40 метрге дейін жететін тасты-жартасты су түбін мекен етеді.
Дереккөздер
Санат:Онаяқты шаяндар
Ле-Камбу
Коммунаның INSEE коды — 22027, пошта индексі — 22210.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 476 адамды құрады. Халық тығыздығы — 26,42 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
Бренас
Бренас (Brenas) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Лодев округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,59 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34040, пошта индексі — 34650.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 адамды құрады. Халық тығыздығы — 4,15 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Куим-Ега
Куим-Ега — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Салым өзенінің оң жағалауынан 385 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сантана-ди-Катагуазис
Сантана-ди-Катагуазис (Santana de Cataguases) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Зона-да-Мата мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Катагуазис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3603 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 162,549 км² шамасында. Халық тығыздығы — 19,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1962 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Қоныстану тығыздығы
2003 жылы дүние жүзінде адам мекендейтін құрлықтағы орташа тығыздық 1 километр квадрат аумаққа шаққанда 35 адамнан келді. Ең жоғары тығыздық Бангладеш мемлекетінде. Мұнда 1 километр квадрат аумаққа 800-ге жуық адам қоныстанған. Ал Еуразия және Америка құрлықтарының бірқатар шөлді далаларында, биік таулы аймақтарында халық сирек қоныстанған. Онда 1 километр квадрат аумаққа 1 адамнан келеді.
Абай Құнанбаев - қазақ халқының ұлы ақыны
«Абай Құнанбаев - қазақ халқының ұлы ақыны» (Абай Құнанбаев - великий поэт казахского народа)- Москвадағы «Знание» баспасынан 1954 ж. орыс тілінде жарық көрген зерттеу еңбек. Бүкілодақтық саяси және қоғамдық білім тарату қоғамы шығарған. Авторы - М. О. Әуезов. Еңбекте автор Абайдың жастық шағын, өскен ортасын, өмір сүрген дәуірін сөз ете отырып, сол кездегі қазақ халқының қоғамдық даму сатысын, әлеуметтік жағдайын жан-жақты талдайды. Абай шығармаларын әдеби-теориялық тұрғыдан саралап, оның поэтикасының ұлағатты сырын, тәлім-тәрбиелік жарқын қасиетін ашады. Абай мұраларының бастау алған негізгі қайнар көздеріне тоқталады. Көлемі 1,5 баспа табақ, 72 мың дана болып басылған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Қойбағар ауылдық округі
Қойбағар ауылдық округі – Қостанай облысы Қарасу ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшлік құрамы
Құрамына Амангелді, Қойбағар ауылдары кіреді. Орталығы – Қойбағар ауылы. Белорус ауылдық округі құрамында болған Целинное ауылы 2017 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2683 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Қарасу ауданы ауылдық округтері
Монторфано
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2489 адамды құрайды. Халық тығыздығы 705 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 3,53 км² шамасында. Пошта индексі — 22030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
NGC 2669
NGC 2669 — Vela шоқжұлдызында орналасқан II3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз)
Бальбин
Децим Целий Кальвин Бальбин шамамен б.з. 165 жылы дүниеге келген. Ақсүйек отбасынан шыққан Бальбин – б.з. 184 жылы Каппадокияда билік еткен Целий Кальвиннің ұлы. Од көне Бальб тегінен шыққан. Император оны сенатор етіп тағайындағанға дейін б.з. 203 – 213 екі рет консульдық қызмет атқарып, жеті провинцияда губернаторлық қызмет атқарды. Әскери күштерді басқару жағынан мол тәжірбиесі болғандығына қарамастан Бальбин азаматтық салада жемісті еңбек етті. Өзінің парасаттылығымен, қайрымдылығы және мінсіз тазалығының арқасында ол айналасындағылардың сүйіспеншілігіне ие бола біліді.
Дереккөздер
1100 қызықты деректер.
Альденхофен
Альденхофен (Aldenhoven) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан муниципалитет. Дюрен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 13 992 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы  44,26 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 3 58 004. Муниципалитеттің басшысы — Лотар Тертель.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Помбал (Алфандега-да-Фе)
Помбал (Алфандега-да-Фе) (Pombal (Alfândega da Fé)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 127 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,09 км² шамасында. Халық тығыздығы — 20,9 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Ефим Николаевич Пермитин
Ефим Николаевич Пермитин (8 қаңтар 1896, Өскемен — 18 сәуір 1971, Мәскеу) — орыс кеңес жазушы, журналист, ұстаз, прозаик.
Өмірбаяны
Ағаш ұстасы әрі жиһаз жасаушысының ұлы. Үш жылдық қалалық мектепті бітірген. 1913 жылы экстернмен мұғалімдер семинариясына емтихан тапсырып, Таулы Алтайдағы тайгалы ауылға кетті, 2 жыл бойы ауыл мектептерінде мұғалім болып жұмыс істеді. Бірінші дүниежүзілік соғыста прапорщиктер мектебін бітіргеннен кейін взводты, содан кейін барлаушылар ротасын басқарды. Ақпан төңкерісінен кейін полк комитетіне сайланды, Азамат соғысы кезінде Сібірде колчакиттерге қарсы шайқасты, соғыстың соңында Өскеменнің әскери коменданты қызметін атқарды. Кеудесіне шрапнелмен жараланғаннан кейін демобилизацияланып, Өскемен қалалық халыққа білім беру бөлімінде мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді.
1917 жылы барнауылдың «Жизнь Алтая» газетінде жазушының айтуынша, оның әдеби өмірбаяны басталған «Соңғы кеш» атты алғашқы әңгімесі жарық көрді. 1923 жылы Өскеменде елдің алғашқы аңшылық әдеби-көркем журналы «Охотник Алтая» шығарды.
1925 жылы Новосібірде «Охотник и Пушник Сибирь» жаңа журналын басқарды, онда 1926 жылы оның «Тұзақ» әңгімесі жарық көрді. «Тырнақтар» (1931), «Жау» (1933), «Махаббат» (1937) әңгімелері Алтай материалында жазылған, кейін олар «Тау бүркіттері» (1951) романында едәуір қайта қаралған түрде енді. 1931 жылдан бастап Мәскеуде тұрды.
1938 жылы жалған айыппен тұтқындалып, 1938 жылдан 1944 жылға дейін айдауда болды.
1954 жылы жазушы Алтайға алғашқы тыңгерлер эшалонымен келді. Ол оларға «Көктемгі жылғалар» романын арнады. 50-жылдардың аяғынан бастап «Алексея Рокотовтың өмірі»: «Ертеңгілік таң» (1956), «Алғашқы махаббат» (1962), «Ормандар туралы поэма» (1969) автобиографиялық трилогиясымен жұмыс істеді.
1970 жылдан бастап РКФСР жазушылар одағы хатшысы.
Соңғы күндерге дейін жазушы Алтайды ұмытпады. Ол өзінің хаттарында «өзінің туған жері Алтай-бабасына жерлік тағзым» жіберетін, өзінің бүкіл жұмысын өңірге, оның таңғажайып адамдарына арнағанын жазды.
Е. Н. Пермитин 1971 жылы 18 сәуірде қайтыс болды. Мәскеуде Новодевичье зиратына жерленді (№ 7 телім).
thumb|right|200px|Жазушы Ефим Николаевич Пермитин бейіті
Дереккөздер
Санат:Өскеменде туғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:М. Горкий атындағы РКФСР мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:XX ғасырдағы орыс жазушылары Санат:КСРО жазушылары Санат:Новодевичье зиратында жерленгендер Санат:Соцреалист-жазушылар Санат:КСРО-да қуғындалғандар Санат:КСРО жазушылар одағы мүшелері Санат:Новосібір тұлғалары Санат:Барнаул тұлғалары Санат:XX ғасырдағы Ресей жазушылары Санат:Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысушылар Санат:Ресейдегі Азаматтық соғысқа қатысушылар
Бозаро
Бозаро (Bosaro) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Ровиго провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1383 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 230 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 45033.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Бейковци (Велико Тырново облысы)
Бейковци (Бейковци) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5094. ЕКАТТЕ коды — 3232.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Ратскирхен
Ратскирхен (Rathskirchen) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Доннерсберг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 194 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,12 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 33 201. Муниципалитеттің басшысы — Оскар Штарк.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Аммиактық азот
Аммиактық азот (аммиачный азот) - күйісі малдың мес қарнында желінген азық азотты заттары ыдырағандағы аммиак құрамыңда бөлініп шығатын азот. Ол аммиакты қарын микрофлорасы өз дене белогінің аминқышқылдарын түзуге игеріп, химус протеинін азықпен енбеген аминқышқылдарымен, оның ішіңде биологиялық тұрғыдан бағалы ауыспайтын аминқышқылдарымен байытады. Бұл мал азығының протеиндік құнарлылығын арттырады. А.а.-ты жоғары деңгейде игеру үшін желінген азықта қарын микрофлорасын жігерлендіретін жеңіл қорытылатын энергия көзі-қанттар қатарындағы көмірсулар жеткілікті болуға тиіс. Сондықтан, мал азығындағы қант-протеиндік қатынастың 0,8-1,2 : 1 аралығында болуын қадағалайды.
Дереккөздер
< Ә.Байжұманұлы, К.Бекболатұлы. Мал шаруашылығы сөздігі. Алматы-2011. ISBN 978-601-7254-21-6/> Мал шаруашылығы:
Бринцвилер
250px|thumb|Картада орналасуы Бринцвилер (Brienzwiler) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Интерлакен округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 549 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17.6 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 574, пошта индексі — 3856.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
1988 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қараңыз: Санат:1988 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Хартвалл Арена
Хартвалл Арена («Хартвалль Ареена» Hartwall Areena; немесе Хельсинки Ареена, Helsinki-areena) - Финляндияның астанасы Хельсинки қаласында орналасқан көпфункционалды жабулы арена. 1997 жылы пайдалануға берілді. Сыйымдылығы: хоккей кезінде - 13 464, концерттер кезінде - 12 000.
Аренаның құрылысы шайбалы хоккейден әлем чемпионатына орай 1997 жылы салынған еді. 1994 жылы құрылысы басталды. Сәулетшісі - Харри Харкимо. Ғимараттаң ұзындығы 153 метр, ені 123 метр және эллипс тәрізді болып келеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Стадиондар Санат:Финляндия стадиондары
Вайльбах (Жоғарғы Аустрия)
Вайльбах (Жоғарғы Аустрия) (Weilbach (Oberösterreich)) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Рид-Инн округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 628 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 13 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — RI, ресми идентификациялық коды — 4 12 35.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Херман Форауэр (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Татарлар
Татарлар — түркі тілдес ұлт, Ресей Федерациясы құрамындағы Татарстан Республикасының байырғы тұрғындары. Татарлардың жалпы саны жөнінде ғалымдар арасында әр түрлі пікірлер бар. Кейбір ғалымдар оларды бөліп (Қазан Татарлары, Қырым Татарлары, Сібір Татарлары, ноғайбақтар, т.б.) қарастырса, қалғандары оларды біртұтас ұлт санайды.
Дүние жүзіндегі Татарлардың жалпы саны 8 млн. шамасында, ал кейбір татар ғалымдарының пікірінше (Абрар Каримуллин және Индус Тагиров) 15 млн-ға жуық. 2002 жылғы санақ бойынша Ресейде 5,6 млн., оның ішінде Татарстанда 1,9 млн-нан астам, Башқортостанда 1,2 млн. татарлар тұрады. Бұған қоса татар диаспорасы Орталық Азияда (Қазақстан, Өзбекстан), Түркияда, Батыс Еуропа елдерінде, т.б. жерлерде тұрады.
Тілі
Татар тілі алтай тілдерінің түркі отбасының батыс ғұн тармағының қыпшақ тобының қыпшақ-бұлғар ішкі тобына кіреді; тілдердің жалғамалы (агглютинативті) түріне жатады. Татар тілі – Татарстан Республикасының мемлекеттік тілі (Тіл туралы заң 1992). 1927 жылға дейін араб графикасының негізінде кеңінен таралған татар тілінің жазуы латын графикалық негізіне, ал 1939 жылы орыс (кириллица) графикасына аударылды. Татар тілінде үш диалект бар: орта, батыс (мишар), шығыс (сібір татарларының диалектісі).
Діні
Діни белгілері жағынан негізінен сүннит мұсылмандар, сондай-ақ бұлардың арасында православиеліктер де, атеистер де, басқалар да бар.
Тарихы
Татар этнонимі Байкалдың оңт.-шығыс жағын мекендеген көшпелі түркі-моңғол тайпаларының арасында 5 – 9 ғ-ларда белгілі болған. 13 ғ-да моңғол шапқыншылығы кезінде Татарлар Еуропаға еніп, 13 – 14 ғ-ларда олардың шағын тобы Алтын Орда құрамындағы түркі халықтарына сіңіп кетті.
Татар халқының шығу, қалыптасу тарихына қатысты ғылыми зерттеу мынадай түрде шежiре тарқатады. III-IV ғасырда, ғұндар мен өзге де көпшелi тайпалардың Шығыс Еуропаға жасаған шапқыншылығы кезiнде, одан кейiн IV-VII ғасырда түрiк қағанаты шапқыншылығы кезiнде түркi тiлдес тайпалар легi Орал өңiрi мен Едiл бойына ағылып келе бастаған. VII-VIII ғасырда Азов теңiзi жағалауынан түркi тiлдес булгар тайпасы ауып келiп, олар Х ғасырда Волга - Кама Булгариясы аталған мемлекет құрыпты. Зерттеушiлер қазан татарлары өзiнiң антропологиялық, этнографиялық белгiлерiн ертедегi едiл бұлғарларынан еншiлеген дейдi. Едiл - Кама Булгариясының бiр кездегi дәуiрлеп өркендеген мәдениетi, егiншiлiк кәсiбi мен қолөнерi Едiл бойы, Орал өңiрi татарларының тұрмыс салтында, мәдениетiнде сақталған. Мұндағы түркi ұлыстары басқа тайпалармен бiрге 1223-40 жылдары монғол-татарларға қарсы ерлiкпен шайқасқан. Алтын Ордадан бөлініп шығып, өз алдына отау тіккен Қазан хандығы (1445 - 1552) татарлардың алғашқы ұлттық мемлекеті еді. Бұл мемлекетте ұлт болып ұйысқан татар мәдениеті мен экономикасы, дәстүрі мен салты қарыштап дамыды. Алайда көршілес Ресейдің отаршылдық езгісіне түсті. нобай|оңға|250px|Қырым татарлары 1582 жылы Көшiм хандығы құлатылғаннан кейiн, Ермак бастаған орыс шапқыншылығына төтеп бере алмай, аяусыз жазалауға, қуғын-сүргiнге ұшырап, көптеген татар Чулым бассейнiмен, Тобылға, Енисей өзенiне дейiн ығысты. Сiбiр татарлары патша әкiмдерiне қарсы әлденеше рет ашық көтерiлiске шықты. Қазан төңкерісінің қарсаңында Батыс Сiбiрдiң жергiлiктi халқының саны күрт азайып, қалың орыс арасында шашырай қоныстанып, мүлдем азшылыққа айналып кеттi. Қазан хандығы жойылғаннан кейiн экономикалық езгiнiң күшеюi, ұлттық-рухани қанау, дiни негiздегi қатаң қудалау, христиан дiнiн зорлықпен таңуға тырысу Едiл бойы мен Орал өңiрi татарын жаппай көшiп-қонуға мәжбүр еттi. Орталық ауданнан татарлардың шеткерi өңiрге ығысып, ондағы жергiлiктi түркiлермен мәдени-тұрмыстық жақындасуы, сауда-экономикалық тығыз байланысы бiртұтас татар ұлтының қалыптасуын тездетiп, оған өз ықпалын тигiздi.
Татар халқының тарихындағы ең ауыр қаралы күн - 1552 жылдың 30 тамызы. 1552 жылы 2 қазанда 150 мың әскер мен 150 зеңбірегі бар орыстар хандықты күйретті. Қазан қаласын алу кезіндегі басқыншылардың қаныпезерлігінің шектен шыққандығы соншалық, осы сұмдықты естіген, алыстағы Рим Папасының өзі діндестерін айыптап, «ешқандай адамгершілік қағидаға сай келмейді» деген екен. Орыс әскерінiң жойқын шапқыншылығы 2 қазанға дейiн созылды. Қаланы басып алған орыс әскері ондағы халықты қырып, Қазан хандығы осылайша Ресей басқыншыларының отарына айналды.
1917 жылғы Ақпан революциясынан кейін қалыптасқан саяси ахуал жағдайында Татарстан жерінде ұлттық-мәдени автономия құруға қадам жасалып, бұл құрылымның Миллет меджлиси (Ұлттық жиналыс) атты парламенті мен Милли идаре (Ұлттық басқарма) деген жоғары атқару органы құрылды. Алайда ұлттық-мәдени автономияның аяғынан нық тұруына кеңес өкіметінің орнығуы кедергі келтірді. 1988 ж. Татарлар егемендігін алу жолында қозғалыс бастады. Бұл іс бұқаралық сипат алып, республика жұртшылығы ұлттық тәуелсіздік идеясын жаппай қолдады. 1990 ж. 30 тамызда Татарстан Жоғарғы Кеңесінің сессиясы Татарстанның мемлекеті егемендігі туралы декларация жариялады. 1991 ж. көктем және жаз айларында Ново-Огоревада одақтық келісімшартты әзірлеу барысында Татарстан автономиялардың мүддесін жүйелі қорғап шығып, олардың Одақтық федерациясының дербес субъектісі ретінде мойындалуына қол жеткізді. 1991 ж. 12 маусымда Татарстан президенті сайланды.
Кәсібі
Елдi мекенiн авыл, юрт немесе ил дейтiн. Татар елдi мекенi шағындау боп, көбiнесе өзен жағасына таяу орналасады. Үйлерi биiк дуалмен қоршалып, ағаштан оюлап әшекейленедi. Бай, әлдi-ауқаттылар екi қабатты сәулеттi үй тұрғызса, кедей бiткен қамыс шатырлы балшық араластырып тұрғызған аласа лашық үйлерде тұрып келдi. Ауыл ортасына биiк минареттi мешiт орналасады. Астрахан татарлары өз көршiлерi ноғай мен қазақтар секiлдi көшпелiлердiң дәстүрiн сақтап, жаз бойы киiз үй тiгiп тұратын. Татарлар өз үйiнiң алдыңғы қабырғасын бойлата енi бiр жарым метрдей тақтайдан сәкі, нар жасап, сонда ауқаттанатын, дем алатын, ұйықтайтын, жұмыс iстейтiн, қонақ та күтетiн.
Мәдениеті
Татар фольклорында батырлар жыры елеулі орын алады. Көне жазба әдебиеті бар. Ұлттық музыкасы башқұрт, қазақ, ноғай халықтары музыкасымен сарындас. Ертеректе татар музыкасы аспапсыз орындалатын бір дауысты ән негізінде дамыған. Әнмен, бимен, өлең-тақпақ араластырып орындалатын әзіл-сықақ әндер көбірек шырқалады. Музыка аспабына қурай аталатын сыбызғы немесе флейта тектес үрлемелі аспап, қазақтың шаңқобызы іспетті қобыз аспабы, гармонь, мандолина, добра, гусли, скрипка жатады. нобай|оңға|200px|Азу тағамы Татар ұлттық тағамы жұртшылыққа кеңiнен танымал. Тағамдарында нан, картоп, көкөнiс басым. Дәстүрлi ет пен сүт тағамын ұнатады. Қой, сиыр етiн көбiрек пайдаланады. Жылқы етiнен қазы, шұжық даярланады. Қақтаған (қақтап сүрлеген) қаз етi - татардың сүйiктi дәмi. Сүттен қаймақ, айран, ақмай, сары май, қатық, сүзбе, құрт, iрiмшiк даярлайды. Нанға құрмет айырықша, нан тағамының түр-түрi бар: тоқмач, салма, чумар, үрә, икмәк, кабартма, қоймақ, бәлеш, гөбәдия, пәрәмәч, чөкчәк, очпочмақ, бавырсақ, қош теле. Ыстық тағамына қатық қосқан салма, тукмач лакша, қазанда қуырып даярлайтын ет тағамы бешбармақ, шұжыққа ұқсас тутырма жатады. Жемiс-жидектi кептiрiп қысқа даярлайды. Жемiс пен балды араластырып ширбәт (шербет) даярлайды.
Қарапайым көпшiлiк аяғына тоқылған лапти, шоқай киген, кейде табаны ағаш аяқ киiм кидi. Әлдi-ауқаттылар терiден әшекейлеп тiккен етiк кидi. Қала тұрғындары көбiнесе терiден галош, қыста өрнектi етiк киетiн. Татар басқалардан көп бұрын шыт, жiбек, мата, бархыт, қызыл мата секiлдi фабрика маталарын киiм тiгуге пайдаланды. Ерлер балағы кең шалбар, жейде, қыста сырыған, терiмен астарлаған бешпет, тақия, терi тымақ киген. Әйел көйлегi қала үлгiсiнде тiгiлiп, көйлектiң омырауына кестелеген алқа салып, оның сыртынан жеңсiз камзол киген. Ұзын шәлi орамалын мойнынан асырып, ұшын артқа жiберiп тастайды.
Ұлттық және діни мерекелері - Ораза мен Құрбан айт, Наурыз бен оған қосымша сабантуй, жиен (жиын-терім) мерекелері ұйымшылдықпен тойланады.
Қазақстандағы татарлар
Қазақстанда татарлардың келуі патша үкіметінің қазақ өлкесін отарлауға кіріскен кезінен басталды. XVIII—XIX ғасырларда патша үкіметі қазақ даласына ислам дінін тарату саясатын жүргізді. Бұл ретте қазақтардың арасына молдалар татарлардың дін қызметкерлері қатарынан ғана жіберілді. Мұның өзі қазақтарды Орта Азиядағы діни орталықтардың ықпалынан оқшауландыру мақсатымен жасалды.
Қазақ хандары мен сұлтандарының басым көпшілігі өздерінің жеке хатшылары етіп Орынборға таяу жердегі Сейітов слободасынан шыққан сауатты татарларды ұстады. Татар көпестер Ресей мен қазақ даласы арасындағы сауда-саттықтың дамуына байланысты өздерінің белсенділігін күшейте түсті. Қазақтардың тілін, әдет-ғұрып және салт-санасын жақсы білгендіктен де татарлар сауда-саттық саласында делдалдық рөл атқарды. Татар көпестерінің қазақ даласындағы ықпалы мен беделі бірте-бірте күшейе түсті. Татарлардың ауқымды бір тобын Қазақстан аумағына Еділ бойы губернияларыиың помещиктері жер аудартып жіберді. Татарлар өлкенің ірі Петропавл, Семей, Орал, Көкшетау, Верный, Ақмола, Павлодар, Зайсан және Өскемен қалаларында тұрды. Олардың неғұрлым жиі орналасқан жерлерінде татар слободкалары пайда болды.
1989 жылғы санақ бойынша Қазақстанда тұратын 327982 татарлардың 69%-ы өз ұлтының тілін ана тілі деп санайтындарын мәлімдеді, алайда олардың тек 3,2%-ы ғана оны біледі; татарлардың 3,4%-ы қазақ тілін ана тілі деп таныды, олардың 3,2%-ы ғана қазақ тілін біледі; 27,3%-ы орыс тілін ана тілі деп санайды, ал 64,3%-ы орыс тілін меңгерген. Қазақстан Республикасындағы санақ деректері бойынша 1999 жылы 92,5 мың татар (37,1%) ана тілін, 158,3 мың (63,6%) қазақ тілін, 241,3 мың (96,9%) орыс тілін меңгерген. 1999 жылғы санақ бойынша Қазақстан татарларының қостілділік дәрежесі мынадай түрде анықталды: біртілділер – 72865 адам (29,3%), қостілділер – 176089 адам (70,7%). Қазақстанның татар және татар-башқұрт қоғамдық және мәдени орталықтарын біріктіретін «Идел» қауымдастығы жұмыс істейді. Ол татар мен башқұрт мәдениетін жаңғырту және дамыту, сондай-ақ тілдерді оқыту бойынша жұмыс жүргізеді, «Сарман» Алматы халық ансамблі кеңінен танымал. Қазақстанның татар диаспорасы санының жалпы динамикасы келесідей:
Дереккөздер
Санат:Түркі этникалық топтары Санат:Ресей халықтары Санат:Азия этникалық топтары
Мұрат Өскенбаев
Өскенбаев Мұрат (1 қаңтар 1904, Қарақия дөңі, Қарақия ауданы, Маңғыстау облысы - 1 қаңтар 1982, Қарақия ауданы, Маңғыстау облысы) – күйші-композитор, домбырашы, сазгер, ақын.
Дереккөздер
Санат:1 қаңтарда туғандар Санат:Қарақия ауданында туғандар Санат:1 қаңтарда қайтыс болғандар Санат:Қарақия ауданында қайтыс болғандар Санат:Күйшілер Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:Домбырашылар Санат:Қазақстан ақындары
Аналық бал ара
Аналық бал ара (пчелиная матка) - бір ұяда мекендейтін аралар тобы ішіндегі жалғыз ұрғашы ара. А.б.а. не бары 5-6 жыл емір сүреді. Тек омарташының балымен қоректенеді. Күн сайын 1000-2000 жұмыртқа салады. Жыл өткен сайын жұмыртқалауы кемиді. Сондықган 1-2 жылдан соң а.б.а. жас арамен алмастырып отырады.
Дереккөздер
< Ә.Байжұманұлы, К.Бекболатұлы. Мал шаруашылығы сөздігі. Алматы-2011. ISBN 978-601-7254-21-6/> Санат:Аралар
IC 3124
IC 3124 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Изоморфизм (Лингвистика)
Изоморфизм - Әдебиеттануда көркем мәтіндегі мазмұн мен түрдің сәйкестігі. Кең мағынада көркем шығармадағы мазмұн мен форманың (идея, сюжет, стиль, т.б.) үндесуі. Кейбір зерттеушілер қандай да болмасын көркем шығармаға изоморфтық тән деген тұжырым жасайды. Алайда, изоморфтықтың көркем шығармада көрініс табуы, көбінесе, суреткердің шеберлігіне, көркем шығарманың эстетикалық деңгейіне байланысты. Мысалы, көркемдік жүйенің барлық саласында да изоморфтық бірдей көрініс таппауы мүмкін. Поэтикалық шығармаларда параллелизм үлкен рөл атқарады, онда мазмұндық және дыбыстық бірліктің орны ерекше. Тіпті, бейнелеу мақсатында нысан болып отырған бейне, не заттың ерекшелігіне байланысты лексикалық сөз байлығының өзін іріктеп қолдану ерекшелігі байқалады. Француз ақыны Н.Буало (1636 – 1711) өзінің әйгілі “Поэтикалық өнер” атты еңбегінде идиллия жанрына талдау жасағанда “қарапайым” және “табиғи” деген ұғымдарды қолданса, ал одаға талдау жасағанда – экспрессивті және патетикалық деген терминдерді қолданады. Изоморфтық белгілері өлең өлшемдерінде, синтаксистік құрылым жүйесінде де көрініс табуы мүмкін
IC 3124
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Изоморфизм (Лингвистика)
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
IC 3124
Сыртқы сілтемелер
IC 3124 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Абдул Рамазанұлы Ахмедов
Абдул Рамазанұлы Ахмедов (15.09.1929, Дағыстан, Лак ауданы, Хурукра ауылы - 07.02.2007, Мәскеу) — КСРО халық сәулетшісі (1984), КСРО мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1978), Ресей суретшілер академиясының академигі.
Сағат жөндеуші-Зергердің ұлы.
Дереккөздер
Санат:15 қыркүйекте туғандар Санат:1929 жылы туғандар Санат:Дағыстанда туғандар Санат:7 ақпанда қайтыс болғандар Санат:2007 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:КСРО сәулетшілері Санат:Түрікменстан сәулетшілері Санат:КСРО халық сәулетшілері Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Қоңыр ауылдық округі
Қоңыр ауылдық округі — Жетісу облысы Ескелді ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Қоңыр, Алмалы, Көктөбе ауылдары кіреді. Орталығы - Қоңыр ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1639 адамды құрады.
1989 жыл
Туғандар
Тағы қараңыз: Санат:1989 жылы туғандар
Қазақстан Республикасының заңдары
Заң — аса маңызды қоғамдық қатынастарды реттейтiн, Қазақстан Республикасы Конституциясы 61-бабының 3-тармағында көзделген түбегейлi принциптер мен нормаларды белгiлейтiн, Қазақстан Республикасының Парламентi, ал Қазақстан Республикасы Конституциясы 53-бабының 3 тармақшасында көзделген жағдайларда Қазақстан Республикасының Президенті қабылдайтын нормативтiк құқықтық акт.
1989 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қараңыз: Санат:1989 жылы қайтыс болғандар
Қазақстан Республикасының заңдары
Заңнамалық акт — конституциялық заң, Қазақстан Республикасы Президентiнiң конституциялық заң күшi бар жарлығы, кодекс, заң, Қазақстан Республикасы Президентiнiң заң күшi бар жарлығы, Қазақстан Республикасы Парламентiнiң қаулысы, Сенат пен Мәжiлiстiң қаулылары;
1989 жыл
Түсініктемелер
*
Қазақстан Республикасының заңдары
Заңға тәуелдi нормативтiк құқықтық актiлер — заң актiлерi болып табылмайтын, Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заң актiлерiнiң негiзiнде және соларды орындау үшiн шығарылған, өзге де нормативтiк құқықтық актiлер;
Заңнама — белгiленген тәртiппен қабылданған нормативтiк құқықтық актiлердiң жиынтығы;
Кодекс — осы Заңның 3-1-бабында көзделген бiртектес аса маңызды қоғамдық қатынастарды реттейтiн құқықтық нормалар бiрiктiрiлiп, жүйеге келтiрiлген заң;
Конституциялық заң — Қазақстан Республикасы Конституциясында конституциялық деп аталған, Қазақстан Республикасы Конституциясы 62-бабының 4-тармағында белгiленген тәртiппен қабылданатын заң.
Сілтеме
Санат:Заң Санат:Саясат
Данди (Мичиган)
Қала тұрғындарының саны 3 522 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.4 км² шамасында. FIPS коды — 26-23380.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Молда Ораз Жүсіпұлы
Ораз молда Жүсіпұлы, (1814 – 68, кей деректерде 1804 – 75, Сырдария ауданы) – ақын, аудармашы.
Ескіше хат танып, Бұхара қаласындағы Көкілташ медресесін бітірген, Бағдатта білім алған. Кейін Көкілташ медресесінде ұстаздық еткен. Шағатай, парсы тілдерін меңгеріп, Ә.Фирдоусидің «Шаһнамасын» түпнұсқадан қазақ тіліне алғаш аударған (1830 – 65). Оның аудармасы Қиямерстің (Каюмарс) патша тағына отыруынан басталады. Соңғы тарауларда мифтік аңыздарға орын берілген.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Көкілташ медресесінде (Бұхара) оқығандар
Абай және Сұлтанмахмұт
«Абай және Сұлтанмахмұт» - Қаз МҰУ-дің баспасынан 1969 ж. жарық көрген кітапша. Авторы - Т. Қожакеев. Еңбек алғы сөзден, шағын екі тақырыптан және қорытындыдан тұрады. Автор онда 20-ғасыр басындағы қазақ әдебиетінің ірі тұлғаларының бірі С. Торайғыров шығармаларының Абай мұрасымен идея, тақырып, пікір, мазмұн, әдіс-тәсіл ұқсастығын және қоғамдық-саяси, эстетикалық, этикалық көзқарастар жағынан үндестігін қарастырады. Екі ақынның дүниетаным бірлігін, дарын құдіретін, дәстүр жалғастығын, замана ағымдарындағы болмыс-құбылыс сәйкестігін салыстырады. Сұлтанмахмұттың Абайды ұстаз тұтып, оның шығармаларының нағыз халықтық, шыншылдық, көркемдік қасиеттері мен тіл ұстартудағы шеберлігін дәл танып, бойына сіңіргенін баса көрсетеді. Кітапша әдебиет зерттеушілеріне, студенттерге арналған. Көлемі 2 б. т.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Василий Григорьевич Перов
1853—61 ж. Мәскеудегі кескіндеме, мүсін және сәулет өнері училищесінде (М. И. Скотти, А. Н. Мокрицкий және С. К. Зарянкодан) оқыды. Көркемсурет академиясының пенсионері (1862—69, 1864 жылға дейін Париждегі). Көшпелі көркемсурет көрмесі серіктігінің мүшесі әрі ұйымдастырушы (қ. Цередвижциктер). 1860 жылдардың басында өткір уытты бірнеше жанрлық картиналар («Пасха кезіндегі селодағы крест шеруі», 1861, Мәскеу, Третьяков гал.) салды. Суретші Париждегі творчествосы кезеңіндегі еңбектерінен әр адамның өзіндік ерекшелігін ашуға талпынушылық байқалады («Соқыр музыкант», 1864, Третьяков гал.). Перовтың 60 жылдардың 2-жартысындағы еңбектерінен кембағалдар мен кемтарларға деген мейірім аңғарылады. «Өлікті шығару» (1865), «Суға кеткен қыз» (1867), «Шекарадағы ең ақырғы кабак» (1868, бәрі де Третьяков гал-нда) атты картиналарында әсем табиғат көріністері басты орын алған. Ол — А. Н. Островский (1871), В. И. Даль, Ф. М. Достоевский (екеуі де 1872) портреттерінің (үшеуі де Третьяков) және «Аңшылар демалысы», «Балықшы» (екеуі де 1871, Третьяков гал.) атты саятшылық көріністердің авторы.
1871—82 ж. Мәскеудегі кескіндеме, мүсін және сәулет өнері училищесінде сабақ берді. Шәкірттері: Н. А. Касаткин, С. А. Коро- вин, М. В. Нестеров, А. П. Рябушкин.
Дереккөздер
Санат:4 қаңтарда туғандар Санат:Тобольскде туғандар Санат:10 маусымда қайтыс болғандар Санат:Ресей кескіндемешілері
Үлкен Вьюк
Үлкен Вьюк — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нырмыч өзенінің оң жағалауынан 55 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шаряк
Шаряк — Башқұртстанның Салауат ауданындағы ауыл, Лагерев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 165 адамды құрады. Пошта индексі — 452497, ОКАТО коды — 80247825004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
NGC 7141
NGC 7141 — Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 5 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7141 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67532, NGC 7140, ESO 189-7, FAIR 354, AM 2148-554, IRAS21488-5548.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз)
Бауле
Бауле (боули, бауре) — акан тобының халқы, Кот-д’Ивуардың орталық және оңтүстік бөліктерінде мекендейді. Халық саны 1 550 мың адам. Шамамен барлық халық санынан 17,1% құрайды. .Субэтникалық топтарға бөлінеді: уаребо, фаафуэ, нанафуэ, сафуэ, нзипри, агба, аитуту (ату, атуту), айоло (саттикана), нгба, абэ, кодэ, бру (бро), сана, фали, айяу, юрэ және т.б. .
Тілі
Олар бауле тілінде сөйлейді (ква отбасы, нигер-кордофан тілдері).
Діні
Көпшілігі дәстүрлі нанымдарды ұстанады, кейбірі католиктер, сүнниттік мұсылмандар да бар (қалаларда).
Тарихы
Аңыз бойынша, 17 ғасырда бауле Ганадан шығып, патшайым Покоу (Абла Покоу) басшылығымен батысқа қарай Кот-д'Ивуарға сапар шегеді. Бұл кезде адамдар әртүрлі кедергілерге тап болды, бірақ патшайым даналық танытты және барлық мәселелерді шеше алды. Алайда кому өзеніне жақындағанда, олар оны кесіп өте алмайтыны белгілі болды. Патшайым діни қызметкер мен оракулдарға бұрылды, олар өз кезегінде Комо рухымен байланысып, олардан қалай өтуге болатынын сұрады. Жауап қатыгез болды: Абла Покоу жалғыз ұлын құрбандыққа шалуы керек, сонда өзеннің рухы адамдарды өткізеді. Осы қайғылы сәтте патшайым тағдырына мойынсұнды, анасы мен қол астындағыларды құтқару үшін ұлын өзенге берді. Бегемоттар өзеннен көтеріліп, адамдар олардың арқасымен арғы жаққа қарай жүрді. Патшайым болған оқиғадан шошып, «бәулі», яғни бала өлді деп айта алды. Осы кезден бастап халық Бәуле деп атала бастады.