cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мемлекеттік әлеуметтік трансферттер
Асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар - бұл мемлекет кепілдендірілген ең аз әлеуметтік төлемдер, олар қайтыс болған асыраушысының жұмыс өтіліне және орташа айлық табысына байланысты емес, жәрдемақымен қамтамасыз етілетін отбасының еңбекке жарамсыз мүшелеріне байланысты белгеленеді.
Қайтыс болған (сот хабар-ошарсыз кетті деп танылған немесе қайтыс болды деп жариялаған) асыраушының - өзі үшін әлеуметтік аударымдар жүргізілген міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушысының мына отбасы мүшелері асыраушынан айырылған жағдайда әлеуметтік төлемақылар тағайындалуға және алуға құқылы:
Сонымен бірге, асыраушысынан айырылғандардың «Балалы отбасыларға берілетін мемлекеттік жәрдемақылар туралы» заңға сәйкес, отбасының орта есеппен жан басына шаққандағы табысы белгіленген азық-түлік себетінің құнына төмен болған жағдайда 18 жасқа дейінгі балаларға арналған жәрдемақы алуға құқығы бар.
Қайтыс болған асыраушысының асырауында болған, асыраушысынан айырылған жағдайда әлеуметтік төлемақы тағайындалуына және алуға құқығы бар отбасының барлық мүшелеріне бір әлеуметтік төлемақы тағайындалады.
Бала кезінен I немесе II топтағы мүгедектер деп танылған адамдарға әлеуметтік төлемақылар мүгедектер белгіленген мерзімге тағайындалады.
Асыраушысынан айырылған жағдайда ай сайынғы әлеуметтік төлемақылардың мөлшері әлеуметтік аударымдар объекті ретінде ескерілген соңғы жиырма төрт ай ішіндегі жалақының сексен пайызы шегерілген орташа айлық мөлшері табысты ауыстыру, асырауындағылар санының және қатысу өтілінің тиісті коэффициенттеріне көбейту арқылы айқындалады. 2009 жылы ең төменгі күнкөріс деңгейінің өсуіне байланысты мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылардың мөлшерлері екі рет - 1 қаңтардан және 1 маусымнан арттырылды. Нәтижесінде әлеуметтік жәрдемақылар 9%-ға артты.
Сонымен қатар мемлекетік әлеуметтік жәрдемақы көлемі де өсу үстінде. Мысалы, мүгедектігі бойынша берілетін жәрдемақы 2007 жылы 9 331 теңге болса, 2009 жылы бұл көрсеткіш 14 415 теңгеге жеткен. Асыраушысын жоғалтқан жағдайда төленетін жәрдемақы 12086 теңге болса, жасқа байланысты ол 4670 теңгеден 6858 теңгеге өскен. Балатуу бойынша берілетін бір жолғы жәрдемақы мөлшері 2 есеге көтерілсе, нәрестені 1 жасқа дейін багу үшін ай сайын берілетін жәрдемақы 1,6 есе- ге өсті. Бұл атаулы көмектерді елімізде 410 мың отбасы алады.
Бұған қоса жергілікті атқару органдары есебінен әлеуметтік аз қамтылған отбасыларды қолдау мақсатында қосымша 1,2 миллиард теңге бөлінген. Сол сияқты, 2,1 миллиард теңге балаларға арналған жәрдемақыға бөлінді. Бұл 1 миллионға жуық қазақстандыққа қосымша әлеуметтік көмек болып отыр.
Жүктілігіне және босануына, жаңа туған баланы (балаларды) асырап алуына байланысты табысынан айрылған жағдайларда төленетін төлемақы денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган белгілеген тәртіппен берілген еңбекке жарамсыздық парағында көрсетілген барлық кезеңге тағайындалған.
Табыстың орташа айлық мөлшері, әлеуметтік тәуекел жағдайы басталған ай үшін қорға әлеуметтік аударымдар түскен болса, осы айды қоса алғанда, соңғы он екі айда әлеуметтік аударымдар жүргізілген кірістер соммасын 12-ге бөлу жолымен айқындалады.
2010 жылғы 1 қаңтардан бастап төрт және одан көп бала туған аналарға берілетін бір жолғы жәрдемақы мөлшерін 70 650 теңгеге дейін және бала бір жасқа толғанға дейін оның күтімі үшін төленетін ай сайынғы жәрдемақы мөлшері Соған сәйкес көп бала туған және тәрбиелеген аналарды «Алтын алқа» белгісімен марапаттау үшін балалар саны 10 нан 7 ге дейін, «Күміс алқа» белгісімен марапаттау үшін 8-ден 6-ға дейін төмендетілді. Оларға берілетін арнаулы мемлекеттік жәрдемақының мөлшері 3,9 АЕК-тен 6,0 АЕК- ке дейін жеткізілді. Бұрын бұл белгілермен марапатталған немесе «Батыр ана» атағын алған, сондай-ақ I және II дәрежелі «Ана даңқы» ордендерімен марапатталған көп балалы аналарға берілетін жәрдемақы мөлшері де 8 478 теңгеге өсті. Мүгедек баланы тәрбиелеуші ата ананың біреуіне немесе асырап алушыға, қамқоршыға ең төмен жалақы мөлшерінде (14 952) ай сайынғы жаңа мемлекеттік жәрдемақы түрі енгізілді. Бұл жәрдемақыны 2010 жылдан бастап 28 мыңға жуық азамат алатын болады. Отбасында 2 және оданда көп мүгедек бала болған жағдайда жәрдемақы әрбір азаматқа бөлек тағайындалады. 2010 жылдың 1 қаңтарынан «Балалы отбастарына мемлекеттік жәрдемақылар туралы» Қазақстан Республикасы заңымен төртінші және одан артық бола туғанда берілетін біржолғы жәрдемақының мөлшерін 50 АЕК-ке көбейту қарастырылған.
Жұмысынан айырылған жағдайда берілетін әлеуметтік төлем жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі уәкілетті органға адам жұмыссыз ретінде тіркеуге өтініш берген күннен бастап тағайындалады және оның мөлшері әлеуметтік аударымдар объекті ретінде ескерілген соңғы жиырма төрт ай ішіндегі табыстың орташа айлық мөлшерін тиісінше табысты алмастыру коэффициенттеріне және қатысу өтілінің коэффициенттеріне көбейту арқылы тағайындалады. Бұл ретте кірісті алмастыру коэффициенті - 0,3 болады, ал қатысу өтілінің коэффициенті «Міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы» заңға сәйкес есептеледі.
Әлемнің көптеген елдерінде жұмысынан айырылғанда әлеуметтік қорғау шаралары қолданылады. Бұл шаралар жұмыскерлердің еңбек қызметінен жоғалтқан табыстарына өтемақы төлейтін әр түрлі әдістерін кіріктіреді; олардың біліктілікке, жұмыс өтіліне, жұмысынан айрылу себептеріне, отбасының табысы денгейіне және т.б. байланысты саралануы мүмкін. Тиісінше, жұмысынан айырылғандарға төлемақылар үшін қорларды қалыптастырудың әдістері, бұл қорлардың деңгейі және олардан төленетін төлемақылардың мезгілдері ажыратылады.
Жұмысынан айырылғандар қысқартылғандар және жұмыссыздар мәртебесіне бөлінуі мүмкін. Бірінші жағдайда жаңа жұмыс іздеу кезінде (белгілі бір мезгілде) орташа жалақысының, жұмыс өтілінің сақталуына рұқсат етіледі, әлеуетті жұмысқа орналастырудың басқа мүмкіндіктері болуы мүмкін.
Жұмыс іздеуші, жұмыспен қамтудың мемлекеттік службасында тіркелген және өзінің біліміне, кәсібіне, еңбек машығына сай келетін жұмыс алуға нақты мүмкіндігі жоқ еңбекке жарамды азаматтар жұмыссыздар деп саналады.
Жұмыссыздарға жұмыссыздық бойынша берілетін жәрдемақылар төленеді. Жәрдемақы жұмыссыз ретінде тіркелген мезеттен жұмысқа орналастыру туралы мәселе шешілгенге шейін, бірақ заңнамамен белгіленген мезгілден аспайтын уақытқа төленеді.
Әр түрлі елдерде жұмысынан айырылғанда әлеуметтік қолдауды қаржыландыру үшін қаражаттарды қалыптастырудың өзіндік механизмдері қолданылады. бірақ негізінен жұмыссыздық бойынша жәрдемақыларды (зейнетақыларды) қаржыландыру еңбекке ақы төлеу қорынан жұмыс берушілердің сақтық жарналары есебінен жүргізіледі. Мұқтаж адамдарда жұмыссыз мәртебесі болмаған жағдайда (мысалы, өтілі бойынша) олар әлеуметтік көмекті көбінесе жергілікті бюджеттерден немесе қайырымдылық қорларынан алады.
Үкімет және жергілікті атқарушы органдар жұмыскерлер мен жұмыс берушілердің өкілдерінің қатысуымен әлеуметтік-экономикапық дамудың индикативтік жоспарлары негізінде халықты жұмыспен қамтудың бағдарламаларын әзірлеп, бекітеді. Мемлекет халықты жұмыспен қамту сферасында азаматтарға әлеуметтік қорғандыруды кепілдендіреді.
Қазақстан Республикасы заңнамасымен жұмыспен қамту бағдарламалары жергілікті бюджеттерден қаржыландырылатыны аннықталған. Жұмыссыздықтан мемлекеттік әлеуметтік қорғау мына шараларды кіріктіреді: Қоғамдық жұмыстарды орталық және атқарушы органдар ұйымдастырады, республикалық және жергілікті бюджеттердің қаражаттарынан және олардың өтінімдері бойынша жұмыс берушілердің қаражаттарынан қаржыландырылады.
Қазақстан Республикасындағы «Арнаулы мемлекеттік жәрдемақы туралы» заңыңда және оған сәйкес қабылданған өзге заңнамалық актілерінде көзделген негіздерде және тәртіппен азаматтардың арнаулы мемлекеттік жәрдемақы - әлеуметтік қорғауға мұқтаж адамдарға және жәрдемақылардың өзге түрлеріне қарамастан берілетін ақшалай өтемақы алуға құқығы бар. Арнаулы бұл жәрдемақы 1999 жылдың 1 сәуірінен бастап жәрдемақы алуға құқығы бар азаматтардың 14 санатына заңда көрсетілген мөлшерде төленеді.
Өндірістердің, жұмыстардың, кәсіптердің, лауазымдар мен көрсеткіштердің Үкімет бекітетін №1 тізімі бойынша жер асты және ашық кен жұмыстарында, еңбек жағдайлары ерекше зиянды және ерекше ауыр жұмыстарда 1998 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша жұмыс өтілі бар азаматтарға мемлекеттік арнаулы жәрдемақы қарастырылған. Мұндай жәрдемақы еркектер - 53 жасқа толғанда және жұмыс өтілі кемінде 20 жыл болып, оның кемінде 10 жылын аталған жұмыстарда істегенде; әйелдер - 48 жасқа толғанда және жұмыс өтілі 15 жыл болып, оның кемінде 7 жыл 6 айын аталған жұмыстарда істегенде оларға тоғыз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде тағайындалады. Ал осындай №2 тізім бойынша еркектер - 58 жасқа толғанда және жұмыс өтілі кемінде 25 жыл болып, оның кемінде 12 жылын аталған жұмыстарда істегенде; әйелдер - 53 жасқа толғанда және жұмыс өтілі 20 жыл болып, оның кемінде 10 жыл аталған жұмыстарда істегенде оларга сегіз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде тағайындалады.
Еңбек жағдайлары ауыр (ерекше ауыр) жұмыстарда және зиянды (ерекше зиянды) және қауіпті жұмыстарда істейтін қызметкерлерге Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне және уәкілетті орган бекіткен еңбек жағдайлары зиянды өндірістердің, цехтардың, кәсіптер мен лауазымдардың тізіміне (тізбесіне) сәйкес қосымша ақы төлеу көзделген.
2000 жылғы 1 қаңтардан бастап «Жер асты және ашық кен жұмыстарында, еңбек жағдайы ерекше зиянды және ерекше ауыр жұмыстарда істеген адамдарга берілетін мемлекеттік арнаулы жәрдемақы туралы» 1999 жылғы шілдедегі Қазақстан Республикасынын заңы күшіне енді. Осы заңға сәйкес 1-ші тізімге енген азаматтар республикалық бюджеттен әлеуметтік жәрдемақыны зейнеткерлік жасқа жеткенге дейін алады. Ал зейнеткерлік жасқа толған соң, ол азаматтардың мәселесі қайта қаралып, еңбек өтіліне және табысының мөлшеріне қарай зейнетақы тағайындалады.
Қазақстан Республикасы Президентінің 2007 жылғы Жолдауына сәйкес 1998 жылғы 1 қаңтарға ауыр және зиянды өндірістерде белгілі бір өтіл жинаған азаматтар үшін 2008 жылғы 1 қаңтардан бастап №2 тізім бойынша мемлекеттік арнаулы жәрдемақы енгізілді.
Көрсетілген жәрдемақылар, зиянды еңбек жағдайларында жұмыс істеген аға буын азаматтарға жалпыға ортақ белгіленген зейнеткерлік жасына жеткенде әлеуметтік қолдау алу құқығын бере отырып, оларды әлеуметтік қорғау проблемасын белгілі бір деңгейде шешуге мүмкіндік береді.
Мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар ең төменгі күнкөріс деңгейінен еселенген мөлшерде белгіленеді (2006 жылдың басына дейін - айлық есептік көрсеткіштен ). Адамның өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды өтеу жөніндегі төлемақылар, сондай-ақ азаматтың қайтыс болуы нәтижесінде залал шеккен адамдардың зияндарын өтеуді сақтық компаниялары өздеріне алған. Мүгедектігі бойынша, асыраушысынан айырылған жағдай бойынша Мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақыларды мемлекет төлейді. Барлық төлемақылар кездейсоқ жағдайға дейін адамның алып жүрген жалақысына тікелей байланысты болып келеді.
Тұтас алғанда 2009 жылы мүгедектік бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылардың мөлшері орта есеппен 14 пайызға арттырылды.2009 жылдың 1 желтоқсанына қарасты деректер бойынша, республикада 638,9 мың мүгедек міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінен қосымша әлеуметтік төлемдер алады. Елімізде 43,4 мыңнан астам азамат 1 және 2-ші тізімдер бойынша арнайы мемлекеттік жәрдемақылар алады. Бұл жәрдемақы мөлшері 2009 жылы 11 пайызға артты. 2015 жылға қарай мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар мөлшерін 2010 жылмен салыстырғанда 1,2 есе арттыру көзделген.
«Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы» заңға сәйкес жан басына шаққанда өңірлерде белгіленген кедейлік деңгейінен төмен орташа табыс алатын халықтың бәрі атаулы көмекпен қамтылады. Негізінен олар кәмелетке толмаған балалары, жұмыссыздары, мүгедектері бар отбасылар. Кедейлік шегі мен ең төменгі күнкөріс деңгейі өңірлер бойынша сараланатындықтан, заң әрбір отбасының табысын нақтылауға мүмкіндік береді. Азаматтардың қайда тұратынына қарамастан, өздерін отбасында жан басына шаққанда кедейлік шегі деңгейінде орташа табыспен қамтамасыз ететіндей әлеуметтік көмек алады. Мысалы, жергілікті бюджеттерде табысы аз отбасыларының 18 жасқа дейінгі балаларына мемлекеттік жәрдемақылар төлеу қарастырылған. Заңға сәйкес, жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі өкілетті органдарда тіркелмеген еңбек жасындағы жұмыссыздардың әлеуметтік көмек алуға құқылары жок. Мүгедектер, айдан астам уақыт стационарлық емдеуде жатқан адамдар, 1 және 2 топтағы мүгедектерге, жасы 80-нен асқан кісілерге, 7 жасқа дейінгі балаларға күтім жасаумен айналысатын азаматтар, оқушылар мен студенттер бұл санатқа жатпайды. Сонымен бірге, жұмыспен қамту органдарына өтініш берген жағдайда, еңбекке жарамды адамдарға лайықты жұмыс немесе қоғамдық жұмыстарға қатысу ұсынылады. Бұл жұмыстардан бас тартқан жағдайда олар алты ай мерзімге дейін атаулы әлеуметтік көмек алу құқығынан айырылады. Заңда атаулы көмек тағайындату үшін өтініш білдірудегі рәсімдер жеңілдетілген.
Бұл бағыт бойынша қаржыландыру: 1,6 тармақтар шаруашылық жүргізуші субъектілердің жұмыс берушілердің қаражаттары есебінен, 2,3,4,5 тармақтар жергілікті бюджеттердің есебінен жүзеге асырылады.
Әлеуметтік көмек бойынша төлемақылар мыналарды кіріктіреді:
Әлеуметтік қорғау жүйесімен сондай-ақ мыналар қарастырылған:
Табысы екі айлық есептік көрсеткіштен артық емес жұмыссыздарға материалдық көмек белгіленген.
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасында мүгедектігі бойынша, асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша және жасына байланысты берілетін мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар туралы» заңына сәйкес мүгедектігі бойынша мемлекеттік жәрдемақылар алуға құқығы бар. Осы заңға сәйкес мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар ең төмен күнкөріс деңгейі мөлшерінен есептеледі.
2010 жылдың 1 қаңтарынан бастап ең төмен күнкөріс деңгейі көлемінің ұлғаюына байланысты мүгедектер үшін жәрдемақы мөлшері арттырылды.
Жергілікті бюджеттерден әлеуметтік көмек көрсету түрінде төлемақылар мыналарға төленеді:
Шаруашылық жүргізуші субъектілер, басқа жұмыс берушілер меншікті әлеуметтік қорларынан өздерінің жұмыс істеп жүрген жұмыскерлеріне, бұрынғы жұмысскерлеріне, олардың отбасы мүшелеріне қосымша материалдық және ақшалай көмек көрсете алады.
Мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар (бала туғанда, жерлеуге, балалары бар отбасыларына, табысы аз отбасыларына азаматтарға) тұрғын үй көмегі, жұмыссыздарға материалдық көмек жергілікті бюджеттердің қаражаттарынан төленеді.
Қазақстан Республикасында кедейлікті төмендету жөніндегі бағдарламада азаматтардың жұмыспен қамтылуына жәрдемдесу жолымен, жалпы орта білімге және денсаулық қызметіне қолжеткілікті жақсарту, атаулы әлеуметтік көмекті арттыру және басқа іс-шараларды іске асыру проблемаларын шешуге кешенді тәсілдеме қарастырылған. Бұл үшін кезең-кезеңімен әлеуметтік қамсыздандыру мен әлеуметтік қызмет көрсетудің нормативтері енгізілді.
Жыл өткен сайын Қазақстанда әлеуметтік міндеттемелер қомақты бола түсіп, ол ТМД мемлекеттері арасында көшбасшылар қатарында болып отыр. Бүгінде бес миллионға жуық қазақстандық, яғни азаматтардың үштен бірі түрлі әлеуметтік жәрдемақымен қамтылған. Егер 2003 жылы бұл салада 17 әлеуметтік жәрдемақы түрі болса, 2008 жылы олардың саны 29-ға жетті.
Халықты әлеуметтік қамтамасыз ету мен әлеуметтік көмекке бағытталған шығындар 2009 жылы 813 милиард теңгені құрады, бұл оның алдындағы жылмен салыстырғанда 22,8 пайызға артық.
2010-2012 жылдарға арналған үш жылдық бюджеттің үштен бір бөлігінен жуығын әлеуметтік салаға жұмсау көзделіп отыр.
Әлемнің көптеген елдерінде жұмыстан айырылған кезде мемлекеттік әлеуметтік қорғаудың шаралары қолданылады.
Қазақстан Республикасы заңнамасымен отбасыларына, жекелеген азаматтарға арнаулы әлеуметтік қызметтер деп аталатындарды беру кепілдендірілген.
Арнаулы әлеуметтік қызметтер - қиын өмірлік жағдаятта (жетімдік, ата- аналар қамқорлығының болмауы, кәмелетке толмағандарды қадағалаусыздық, баспанасыздық, бас бостандығынан айыру орнынан босану және басқалары бойынша) адамға (отбасына) пайда болған әлеуметтік проблемаларды жою үшін жағдайды қамтамасыз ететін және қоғам өміріне қатысуға оларға басқа азаматтармен тең мүмкіндіктер жасауға бағытталған қызметтер кешені.
Арнаулы әлеуметтік қызметтерді беретін субъектілер - арнаулы әлеуметтік қызметтер беру бойынша мемлекеттік және мемлекеттік емес секторларда жұмыс істейтін жеке және (немесе) заңи тұлғалар.
Арнаулы әлеуметтік қызметтерді беру сферасындағы мемлекеттік саясаттың негізгі міндеттері мыналар болып табылады:
Құрғақ Чемровка
Чемровка (Сухая) — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чемровка өзенінің сол жағалауынан 63 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 60 км-ді құрайды.
Мемлекеттік әлеуметтік трансферттер
Арнаулы әлеуметтік қызметтердің кепілдендірілген көлемі бюджеттік қаражаттар есебінен берілетін арнаулы әлеуметтік қызметтердің бірыңғай тізбесі болып табылады. Әлеуметтік қызметтер тек мұқтаж адамдарға көрсетіліп, казіргі заманғы стандарттар мен Қазақстандағы өмір деңгейіне сәйкес болуы керек.
Құрғақ Чемровка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Бия және Катунь өзендерінің тоғысқан жерінен Алей өзенін қоспағанда, Барнаул қаласына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Геологиялық ғылымдар жүйесі
Геологиялық ғылымдар жүйесі Геологиялық зерттеулер негізі үш бағытта жүргізіледі. Тау жыныстарын, минералдарды, геологиялық құрылымдарды (қатпарлармен жер жарықшақтарын) қазба байлықтарды, түрлі геологиялық денелереді (қат-қабаттар, интрузивтер, желілерді) олардың жер бетінде және кеңістікте орналасу мен өзара байланысын анықтау және жазбаша сипаттамасын беру, картаға түсіру, мәселелрімен сипаттама геология шүғылданады. Жер бетіндегі (экзогендік) және оның қозғалыс процестерін динамикалық геология зерттейді. Бұл процесстерге өзен, теңіз, мұхит суы, жауын шашын, жер сілкіну, жел тағы басқа әсерінен жер бедерң мен су жиегінің өзгеруі тау жыныстарының үгілуі, жылжуы, және шөгуі, сондай-ақ жер қойнауының күштері әрекетінен тау жарылу, қатпар түзілу, вулкан атқылау, құрлықтар мен теңіздердің жылжыу құрлық  ойыстары мен мұхит шұіғымаларының майысу сияқты құбылыстар жатады. Жер қыртысының жарылыун геологиялық даму сатыларын бұрынды-сонды орын тепкен геотектоникалық, палеогеографикалық, палеогеоматологиялық, палеоклиматеологиялық палезоолеолық, және палебатонакалық жағдайларды олардың жер қыртысы жарала бастағаннан бергі өзгеру, даму заңдылықтарын тарихи геология зерттейді. Аталған үш бағыт бір-бірімен тыңыз байланысты. Геологиялық ғылымдар жүйесі негізгі 4 топқа бөлінеді.
Құрғақ Чемровка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Геологиялық ғылымдар жүйесі
Бірінші топ
Бірінші топқа жер қыртысының заттары мен құрылымын зерттейтін ғылым тараулары жатады олар:
Мемлекеттік әлеуметтік трансферттер
Арнаулы әлеуметтік қызметтердің кепілдендірілген көлемінің тізбесі
Қапаған хан
ҚАПАҒАН ХАН (Мочжо, Мочур) – 693 – 716 ж. Екінші Шығыс Түрік қағанатының екінші ханы, 693 ж. ағасы Құтлық қайтыс болғаннан кейін, 27 жасында таққа отырады. Қапаған хан өзін ірі мемл. қайраткері, дарынды қолбасшы және шебер саясаткер ретінде көрсетті. Ол билікке келген кезде түріктер толығымен Таң империясының үстемдігінен босамаған болатын. Қапаған хан ағасының саясатын жалғастырып, түркі тайпаларын азат ету мен күшті түрік мемлекетін құру үшін күрес жүргізеді. Оның кеңесшісі Тоныкөк болды. 694 – 698 ж. Қапаған хан Таң әскерін бірнеше рет жеңеді және Қытайға тонаушылық жорықтар ұйымдастырады. Қағанат жерін кеңейту үшін хан өзінің немере інілері Могилян мен Күлтегінді батысқа қарай жібереді. Олар 701 ж. Жетісуды, Шу бойындағы тайпаларды бағындырады. Орта Азиядағы Таң әскерін талқандап, Могилян кейін оралады. 703 ж. Таң императоры Шығыс Түрік қағанатын мойындап, келісімге келеді. Бірақта 706 ж. Қытай әскерлерінің Орта Азиядағы түркі тайпаларына жорық жасауы, Қапаған ханды Қытайға жорық жасатады. ІІ Шығыс Түрік қағанаты бірте-бірте күшейе бастайды. Екінші Түрік қағанатын жоюды күшпен жүзеге асыра алмаған Таң әулеті, енді дипломатияға көшеді. Қ. х-ға қарсы солтүстіктен – қырғыздар, батыстан – түргештер, оңтүстіктен – қытайлар одағы құрылады. Қапаған хан Тоныкөктің кеңесімен қарсыластарын жеке-жеке талқандайды. Бұл соғыстар Қапаған ханды тек қолбасшы ғана емес, сонымен бірге ірі саясаткер ретінде көрсетеді. 712 ж. 120 мыңдық қытай әскері талқандалып, қолбасшылары қолға түсіріледі. Осылайша, Қапаған хан тұсында Екінші Түрік қағанаты өзінің ең шырқау шегіне жетеді. Түркі тілдес тайпалар біріктіріледі, көршілер бағындырылады, Таң әулеті қағанатты мойындауға мәжбүр болады. Таң әулеті қағанатты жеңудің дұрыс жолы деп, тайпалар арасында іріткі салу саясатына көшеді. Нәтижесінде 708 – 714 ж. қарлұқтар, татаптар, қидандар көтеріліске шығады. Оларды ұйғырлар, Жетісудағы түріктер, Гоби, Иншань, Алтайдағы билеушілер қостайды. Көтерілістер күшпен басылады. 716 ж. 50 жасында Қапаған хан көтерілісшілер қолынан қаза табады. Қапаған ханның ерліктері мен жарқын істері жазба деректермен бірге, түркі жазуларында да сақталған. Білге қаған мен Күлтегінге арналған жазба ескерткіштерде оның Түрік қағанаты үшін жүргізген соғыстары мен жорықтары баяндалады.
Мемлекеттік әлеуметтік трансферттер
Арнаулы әлеуметтік қызметтердің кепілдендірілген көлемі психоневрологиялық аурулары бар 18 жастан асқан мүгедектер қатарынан дене немесе ақыл ой мүмкіндіктеріне байланысты ағзасының функциялары тұрақты бұзылған адамдарға ұсынылады.
Қапаған хан
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, 9-том
Геологиялық ғылымдар жүйесі
Төртінші топ
Жер тарихиның ең соңғы кезеңін антропогенде пайда болған тау жыныстарын геологиялық процесстерді (мыс, жерді мұз басу) жануарлар мен өсімдік дүниесін төрттік геология зерттейді. Халық шаруашылық қажеттеріне тәкелей байланысты төртінші топтағы ғылымдар; пайдалы қазбалар туралы ілім (мұның өзі кең түріне қарай тас көмір геологиясы, қорымдық кендер геологиясы және металл кендерінің пайда болуы мен орналасузаңдылықтарын зерттейтін металлогения сияқты салаларға бөлінеді) жер асты суларының қалыптасуын құрамын, қозғалысынжәне тау жыныстары арасында орналасуын, ыстық және минералды бұлақтарды зерттейтін гидрогеология,әр түрлі күрделі құрылыстар мен гимараттарды жобалауға, салуға қажетті грунттың физика-механикалық қасиеттерін тексеретін инженерлік геология, геологиялың деректерді әскері іске пайдалану мәселелерімен айналысатын әскери геология. Жер бетінің кең байтақ бөліктерінің (мемлекеттер мен республикаларының территориясы, платформалары, қалұаңдар, қаптарлы жүйелері тағы басқа ) геологиялық картасын жасап, бір тұтас сипаттама беру мақсатында жүргізілетін аймақтық геологиялық зерттеу тәсілдерімен қолданылатын қарал-жабдықтардың ерекшіліктеріне және теңіз бен мұхит түбіндегі байлықтарды іздеу, игеру ісінің соңғы кезде қарқынды дами бастауына байланысты туған теңіз геологиясы ғылымдар жүйесінің біршама оқшау орын алады. Бұл аталған геологиялық ғылымдар мен дербес салалардан басқа олардың толып жатқан жаңа тармақтары бар. Бұлар геологияның өз ара салалары арасынан сондай-ақ әр түрлі жаратылыс тану ғылымдарының ұштасуынан таралады. Мысалы; петрографиялық магма текті шөгінді және өзгерген жыныстарды зерттейтін салалары, сондай-ақ магма текті жыныстардың таралу процесстерін физикалық-химиялық және динамикалық тұрғыдан зерттейтін саласы –петрология, ал тау жыныстарында жаралғаннан кейін болатын өзгерістерді зерттейтін метаморфизм және оның тармақтары автометаморфизм, аймақтық метаморфизм, автометасоматоз, гидротермалдық метаморфизм, контақтылық (жапсарлық) метаморфизм, эксперимент нәтижесінен туған эксперименттік минерология, петрология, тектоника, зерттеудің жаңа тәсілдерін қолдаудан шыққан аэрорадиогеология, радиогеология, радиогидрогеология, палемагнетизм, тектонофизика тағы басқа.
Мемлекеттік әлеуметтік трансферттер
Ақылы арнаулы әлеуметтік қызметтер арнаулы әлеуметтік қызметтердің кепілденілген көлемінен тыс ақылы негізде беріледі.
Геологиялық ғылымдар жүйесі
Геологияның басты міндеттері
Геологиялық ғылымдар жүйесінің оның ішінде совет геологиясының алдында тұрған басты проблемалары мен практикалық міндеттер былай; жер бетіне шығып жатқан кең байлықтарының азаюына байланысты жердің қойнауындағы (100 метрден астам ) қазба байлықтарына ғылыми болжау жасау оларды іздеу, ашу және игеру мезо-кайнезой дәуірлерінің борпылдақ жыныстары басып жатқан орасан зор жабық аймақтарды арнайы геофизикалық геохимиялық тәсілдерімен жүйелі тұрғыда бұрғылау арқылы жан-жақты зерттеу кен байлықтарын іздеу, табу, игеру осы,ан орайы пайдалы қазбалары туралы ілімінің оның ішінде металлогения мен мұнай геологиясының түбегейлі теориялық мәселелерін шешу. Жердің терең қабаттары мен жоғарғы мантиясын геофизикалық тісңлдерімен және аса терең скважиналар арқылы зерттеу; жердің су қабатындағы оны түбіндегі табиғи байлықтарды игеру мақсатымен теңіздер мен мұхиттарда жан-жақты зерттеу жүргізу, теңіз геологиясын дамыту, жердің терең қойнаундағы жылу энергиясын тікелейпайдалану, (вулканды аймақтарда жер қабаттарының шығып жататын скважиналардан алынатын ыстык сулар мен буды электр энергиясын өндіруге, тұрмыс қажетіне, тағы басқаға) пайдалану мәселелеріне байланысты геологиялық зерттеулерді күшейту, жердің жаралуы, эволюциялық даму тарихи мен заңдылықтары жөніндегі теориялық зерттеулерді онан ары тереңдету осыған байланысты геологиялық ғылымдар жүйесінің негізгі салалары бойынша түбегейлі теориялық проблемаларды шешу, геологиялық зерттеулер жүргізуде, геологиялық деректерді талдауда, табиғи процестердің модельдердің жасауда тағы басқа дәл ғылымдардың жетістектірін мысалы математика, статтистиканы, электрондық есептеуші машиналарды тағы басқаларды кеңінен қолдану. Геологияның методологиялық негізін нығайту, ғылыми техникалық жаңалықтарға сүйене отырып тікелей геологиялық және қосалқы тәсілдерді жан-жақты дамыту жаңа тәсілдер іздеп табу.
Дереккөздер
Санат:Геология
Мемлекеттік әлеуметтік трансферттер
Мемлекеттік секторда жұмыс істейтін субъектілер жалпы сипаттағы қызметтерді бюджет қаражаттары есебінен береді. Арнаулы әлеуметтік қызметтерді беру арнаулы әлеуметтік қызметтерге қажеттілікті бағалау және анықтау жөніндегі әлеуметтік жұмыскер айқындайтын қиын өмірлік жағдаяттағы адамның (отбасының) арнаулы әлеуметтік қызметтерге қажеттілігін бағалау және анықтау негізінде жүзеге асырылады.
Арнаулы әлеуметтік қызметтерге қажеттілікті бағалауды және анықтауды жүргізу кезінде мыналар критерийлер болып табылады:
Кепілденілген көлемнен тыс берілетін арнаулы әлеуметтік қызметтердің кепілденілген және қосымша көлемін беру аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) жергілікті атқарушы органдарының шешімі негіздемесінде жүзеге асырылады.
Арнаулы әлеуметтік қызметтерді беретін субъектілерді қаржыландыру:
Қазақстанда рыноктық қатынастардың кеңеюі қоғамда тез жіктелуді және халықтын әлеуметтік-мүліктік жіктелуін тудырды. Мұны жақсы қамтамасыз етілген және нашар қамтамасыз етілген үй шаруашылықтарының делдалдық топтарын салыстыра отырып көруге болады. Үй шаруашылығы қимасында табыстылықты талдау жиынтық табысты, соның ішінде оның ақшалай емес және натуралдық нысанында да бөлудің және пайдаланудың демографиялық, өңірлік және ішкі отбасылық факторларын есепке алуға мүмкіндік береді.
Бұдан басқа, үй шаруашылықтарының ақшалай табыстарына тұрған жері (қала немесе ауылдық жер), сондай-ақ саны, соның ішінде отбасындағы балалардың саны үлкен әсер етеді. Қазақстанда халықтың бір бөлігі кедей болып қалуда.
Кедейлік - бұл негізгі өмірлік (биологиялық) қажеттіліктерді -тұрғын үйді, тамақты, киім-кешекті, қызметтерді қанағаттандыру үшін жеткіліксіз ақшалай және натуралдық табыстардың төменгі деңгейі. Ел кедейлігінің көрсеткіші деп экономикалық әдебиетте ең төменгі тұрмыс деңгейінен төмен болатын табысы бар халықтың үлес салмағын айтады.
Үй шаруашылықтарының бюджеттерін тексеру кедейліктің көпбейінді сипаттарының болатынын көрсетеді және тұрғылықты жерімен, әлеуметтік факторлармен, жұмыспен қамтылу мәртебесімен, білім деңгейімен және басқаларымен айқындалады. Кедей үй шаруашылықтарының үлесі қалаға қарағанда ауылды жерде жоғары. Әлжуаз және өте кедей үй шаруашылықтары - бұл үш және одан көп бала тәрбиелегі отырған отбасылар.
Қазақстан Республикасында кедейлікті төмендету бағдарламасы азаматтарды жұмыспен қамту, орта жалпы білімге және денсаулық сақтау қызметтеріне жетушілікті жақсарту, әлеуметтік көмектің атаулылығын арттыру және басқа іс-шараларды іске асыру жолымен кедейлік проблемасын шешудің кешенді тәсілдемесін қарастырады.
Азық-түлік себетінің құнынан төмен табыстары бар халықтын үлесі 2001 жылы 16,1%- дан 2007 жылы 1,4%-га дейін қысқарды. Ең төменгі күнкөріс деңгейінің мөлшері 2001 жылы айына 4546 тенгеден (31 АҚШ долларының) 2005 жылы 7618 теңгеге (57,8 долларга) дейін және 2007 жылы 9653 теңгеге (78,7 долларға) дейін көбейді. Алайда бұл көбею (2,1 есе) 58,2%- ға осы жылдары қордаланған инфляциямен (158,2%), ал долларлық баламамен өлшеу кезінде қосымша доллардың орташа жылдық бағамының 16,4%-ға төмендеуімен жабылды. Сөйтіп, 2008 жылы ең төменгі күнкөріс деңгейінің мөлшері - күніне 2,5 доллар БҰҰ критерийі бойынша күніне 1 долларлық табыстармен өлшенетін кедейліктің төменгі шегінің белгісінен асып түсті, бірақ айтылған мөлшер Дүниежүзілік банктің тиісінше арттырылған критерийінен (күніне 4 доллар) төмен.
Қазақстанда табыс тұрғысынан кедейліктің біртіндеп қысқаруы байкалуда. Алайда оның деңгейі әлі де жоғары болып отыр.
Сонымен бірге әлеуметтік реформаларды одан ары тереңдету бағдарламасына сәйкес халықтың тұрмыс деңгейін жақсарту жөнінде бірқатар іс-шаралар іске асырылды:
Кедейлікті қыскартуға ең төменгі күнкөріс деңгейімен салыстырғанда табыстардың деңгейін арттыру, жұмыссыздықты қысқарту және жеткілікті арнаулы әлеуметік көмек көрсету әсер етеді.
Ең төменгі күнкөріс деңгейі бар табыстар арақатынасы мен кедейлік арасындағы корреляция тығыз - 0,9 деңгейінде болатынын есеп-қисаптар көрсетіп отыр. Кедейлікті жою үшін халық табыстарының орташа деңгейін көтеру қажет.
2010 жылғы 1 қаңтардан бастап базалық әлеуметтік төлемдердің мөлшерін есептеу үшін ең төменгі күнкөріс деңгейінің шамасы 14952 теңге болып белгіленген.
2008 жылы Қазақстан экономикасында 7,9 миллион адам жұмыс істеді (экономикалық жағынан белсенді халықтың саны кезінде - 8,4 миллион адам жұмыспен қамтылу деңгейі - 95,2%, соның ішінде жолданым бойынша - 5,2 миллион адам немесе барлық жұмыс істегендердің 65,9%, өздігінше жұмыспен айналысу - 2,7 миллион (34,1%); жұмыссыздардың саны 562,4 миллион адамды құрады.
Кедейліктің себептерін үнемі қадағалап отыру және жекелеген факторлардың оның қысқаруына әсерін бағалау бұл үдерісті басқарылатын етуге жағдай жасайды және елде кедейлікті қысқарту жөнінде баптық (статьяланған) мақсаттарға жетуді қамтамасыз етеді.
Кедейлік керсеткіштерінің динамикасы 18.1 кестеде келтірілген, одан оның бірте-бірте төмендеуі байқалынады. Соңғы 10 жылда өмір сүрудің ең төменгі деңгейінен аз табысы бар халықтың үлесі 4 есеге (50%-дан 12%-ға дейін) азайды.
Кедейлік ауқымы - сандық көрсеткіш, ең төменгі күнкөріс деңгейінен (кедейліктің азық- түліктік шеңберінен және кедейліктің белгіленген шеңберінен) төмен табыстары бар халықтың үлесі (саны); бір адамдық тұтыну (табыс) деңгейінің белгілі бір шеңберден төмен халықтың үлесі.
Кедейлік тереңдігінің коэффициенті ең төменгі күнкөріс денгейінің мөлшерінен ең төменгі күнкөрістен төмен болатын адамдардың табыс (тұтыну) деңгейінің орта ауытқуын көрсетеді және үй шаруашылықтары мүшелерінің жалпы санымен арақатынасы белгіленген табыстың жиындық тапшылығының мөлшерімен тұлғаланады. Ол олардың табысы (тұтыну) деңгейінің қаншалықты төмен болуына қарай әлжуаз адамдардың әр түрлі топтарын айырады.
Кедейлік өткірлігінің коэффициенті - үй шаруашылықтарының ең төменгі күнкөріс деңгейінін мөлшерінен орташа безбенделген ауытқуын сипаттайды және зерттелетін үй шаруашылықтары мүшелерінің жалпы санымен ара қатынасы белгіленген табыстың жиынтық квадратикалық тапшылығынын мөлшерімен тұлғаланады. Кедейлік өткірлігінің көрсеткіші табыс тапшылығынын анағұрлым жоғары мөлшері бар отбасы үшін үлкен салмақты есепке ала отырып есептеп шығарылады. Кедейлік қиындылығы дәрежесін сандық өлшеу үшін қажет, яғни кедейлер арасындағы теңсіздікті сипаттайды.
Қорлар коэффициенті - оныншы және бірінші децилдық топтарда бөлу қатарының ішіндегі халықтың салыстырмалы топтарының орташа табыстарының арасындағы ара салмақты өлшейді.
Дереккөздер
Санат:Қаржы Санат:Экономика
Некраса
Некраса — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кеза өзенінің оң жағалауынан 28 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Горьков су торабынан Ока өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Марсело Морено
Марсело Морено Мартинс (Marcelo Moreno Martins; 18 маусым 1987, Санта-Крус-де-ла-Сьерра) — боливиялық футболшы, шабуылшы. Боливия Ұлттық футбол құрамасында және Қытайдың "Шицзячжуан Эвер Брайт" клубында доп тебеді.
2008 жылғы Боливияның үздік футболшысы.
Ұлттық құрамада
Марсело Мартинстің әкесі бразилиялық, анасы боливиялық. Бразилияның бірнеше жастағы құрамаларында ойнағанымен, Бразилия Ұлттық футбол құрамасының негізгі құрамынан орын алу мүмкіндігі аз болды да, Боливия құрамасын таңдады. 2007 жылы 12 қыркүйекте Перуге қарсы ойында Боливия сапында тұңғыш рет алаңға шықты.
2011, 2015, 2019 жылдары Америка кубогына қатысты.
Профильдері
Санат:Боливия футболшылары Санат:Боливия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Витория Сальвадор ФК ойыншылары Санат:Крузейро ФК ойыншылары Санат:Шахтер Донецк ФК ойыншылары Санат:Вердер ФК ойыншылары Санат:Уиган Атлетик ФК ойыншылары Санат:Гремио ФК ойыншылары Санат:Фламенго ФК ойыншылары
Чигра
Чигра — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Луза өзенінің оң жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Лосхайм-ам-Зе
Лосхайм-ам-Зе (Losheim am See) — Германия Федеративтік Республикасының Саар жерінде орналасқан муниципалитет. Мерциг-Вадерн ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 16 482 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 96,79 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 10 0 42 112. Муниципалитеттің басшысы — Лотар Христ.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 12 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саар елді мекендері
Стратиграфиялық бағана
Стратиграфиялық бағана – Жер қыртысын түзетін тау жыныстары стратиграфиялық бөлімшелерінің кезектілігі мен тетелестігін көрсететін бағана. Жер қыртысының тарихи даму кезеңдерін бейнелейді; қараныз Стратиграфия, Геохронология. =Пайдаланған сілтеме=
Пирапо
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 002 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 291,741 км² шамасында. Халық тығыздығы — 10,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1987 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Шталликон
250px|thumb|Картада орналасуы Шталликон (Stallikon) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан коммуна. Аффольтерн округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2811 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12.01 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 13, пошта индексі — 8143.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Косеканс
Косеканс [жаңа лат. cosеcans, co(mplementі) secans – қосымша секанс] – 1) тригонометриялық функциялардың бірі. Белгіленуі: cosec; 2) тікбұрышты үшбұрыштың сүйір бұрышының Косекансы – гипотенузаның сол сүйір бұрышқа қарсы жатқан катетке қатынасы.
Санат:Элементар функциялар
Бексұлтан Сәрсеков
Бексұлтан Сәрсеков (27 тамыз, 1953, Алматы облысында туған) - Заң ғылымдарының кандидаты (1998). Генерал-лейтенант. «Тұран» университетінің профессоры (2002).
Ғылыми еңбектері
Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Қазақстан Республикасындағы есірткі және психотропты заттар контрабандасына қарсы күрестің криминологиялық, қылмыстық-құқықтық және ұйымдастыру шараларының жүйесі».
Дереккөздер
Санат:27 тамызда туғандар Санат:1953 жылы туғандар Санат:Алматы облысында туғандар Санат:Волгоград жоғары тергеу мектебі түлектері Санат:Қазақстан заңгерлері Санат:Заң ғылымдарының кандидаттары Санат:Тұран университетінің профессорлары Санат:Қазақстан вице-министрлері Санат:Даңқ орденінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Лаңкестікке қарсы күрестегі сіңірген еңбегі үшін медалінің иегерлері Санат:Жауынгерлік достастық үшін медалінің иегерлері Санат:Қазақстан генерал-лейтенанттары
Халеда Зия Бегум
1991 жылында сайлауында жеңіп, Баңладештің премьер-министрі болып кетті. Үндістанмен қарым-қатынастарын бұзып, Ганг суының бөліну мәселесін туғызды. Керісінше, Пәкістанмен қарым-қатынастарын жақсартты. Білім беру саласына көбірек қаржыны беріп, міндетті бастауыш білім алу туралы заң қабылданып, қыздарға арналған 10-сынып мектептерін ашылуына үлес қосты. Эршадтың диктатурасынан кейін демократиялық өзгерістерін өткізді.
Суалмасуы қиындаған белдем (жерасты суларының ортаңғы белдемі)
Суалмасуы қиындаған белдем (жерасты суларының ортаңғы белдемі) — Жерасты суларының жатындары (сулы горизонттар, сулы кешендер, т.с.с.) жер бетімен тікелей байланысы щектеулі алаңшалар ауқымында ғана көрініс беретін гидрогеологиялық қима бөлігі.
Халеда Зия Бегум
1996 жылында "Авами лиг" партиясына жеңіліп, орнынан кетті. 1999 жылында "Авами лиг" құрастырған үкіметіне қарсы саяси ереуілін ұйымдастырды. 2001 жылы өткен сайлауында жеңіп, қайтадын премьер-министр болып кетті.
Санат:1945 жылы туғандар Санат:Бангладеш саясаткерлері Санат:Бангладеш премьер-министрлері
Суалмасуы қиындаған белдем (жерасты суларының ортаңғы белдемі)
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Иотиндер
Иотиндер - В тобының витаминдері, имидазолтиофандық сақиналы жүйелердің конденсацияланған туындылары. Екі табиғи изомері бар: а-биотин жұмыртқаның сарысынан алынған, (3-биотин сүт пен бауырдан алынған; биотиндер жеткіліксіз болса, организмнің өсуі баяулайды, шаш түсе бастайды.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
Лочмяш
Лочмяш (Лачмяш, Гусинка) — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юза өзенінің оң жағалауынан 74 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері
Тоқтамыс ауылдық округі
Тоқтамыс ауылдық округі – Абай облысы Абай ауданындағы әкімшілік бірлік. 1998 жылға дейін Сарғалдақ ауылдық округі деп аталды.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Тоқтамыс ауылы кіреді. Орталығы – Тоқтамыс ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 777 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Абай ауданы (Абай облысы) ауылдық округтері
Айғаным Сарғалдаққызы
Айғаным Ханым (1783 жылы, қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы, Сырымбет — 19 қараша 1853, сонда) — Шоқан Уәлихановтың әжесі, Уəли ханның кіші әйелі. Патша өкіметі Орта жүздегі хан өкіметін таратқанда, Уәлиханның барлық мұрасы балаларының бөлісіне түсті. Солтүстік Қазақстандағы қоғамдық-саяси өмірге ықпал етті. Ол өз кезеңінің алдыңғы қатарлы адамы болған, шығыстың бірнеше тілдерін білген. Санкт-Петербургтегі, Ресей сыртқы істер министрінің Азия департаментімен хат жазысып, Омбыдағы, Тобыл мен Петропавлдағы  шенеуніктермен  тығыз байланыс орнатқан. Ол Шоқан үшін нағыз даналықтың үлгісі болды. Әжесі оған халықтың ежелгі аңыздарын, әңгімелерін айтып, өткен тарихи оқиғаларды еске түсірді. Уәли ханның өлімінен кейін (1821) барлық мұра оның ұлдары арасында бөлінді. «Ханның қызыл ағашы» ордасы — үлкен ұлы Ғұбайдолланың  ұрпақтарына, Сырымбет Уәлидің кіші әйелі — А-нан туған балалардың иелігіне қалды. Уәли қайтыс болғанда Шоқанның әкесі — Шыңғыс  небәрі 10 жаста болатын. Хан ордасы — “Ханның қызыл ағашы” — үлкен ұлы Ғұбайдолла ұрпақтарына, Сырымбет — кіші әйелі Айғанымнан туған балалардың иелігіне қалды. Уәли өлген жылы Шоқанның әкесі Шыңғыс 10 жаста болатын. Әкенің барлық мұрасы ғұрып бойынша үлкен ұлы Ғұбайдоллаға өтуге тиіс еді. Бірақ Ғұбайдолла саяси жағдайларға байланысты әке мұрасына ие бола алмады. Ол ұзақ уақыт айдауда жүріп, қаза тапты. Сондықтан Уәли әулетіндегі ел басқару ісі оның жесірі Айғанымның қолына тиді. Айғаным өз заманының алдыңғы қатарлы адамы болды, бірнеше шығыс тілдерін меңгерді. Санкт-Петербургтегі Сібір комитетімен, Ресей Сыртқы істер министрлігінің Азия департаментімен хат жазысып тұрды. Сібір қазақтарының жарғысы қабылданғаннан кейін, Солтүстік Қазақстандағы көптеген мәселелерге оның ықпалы тиді. Айғанымның өз халқы алдындағы айрықша беделін түсінген патша өкіметі қазақтарға қатысты көптеген істерді шешуде ол кісімен ақылдасып отырған. Александр І патша Айғанымның өтінішін орындап, Сырымбетте қыстау салдырып берген. Қыстау сыртынан ағаш қорғанмен қоршалған. Қорған ішінде үлкен үй, мешіт, қонақ үй, үлкен 5 бөлмелі мектеп үйі, монша, диірмен, керме, сарай т. б. болған. 1828 жылы Қызылжарда Айғаным Батыс Сібірді тексеруге келген Сенат өкілдері В. К. Безродный және Б. А. Куракинмен кездесіп, оларға халықтың мұң-мұқтажы жазылған хат тапсырды. Айғаным өз ұлы Шыңғысты Омбыдағы әскери училищеге оқуға берді. 12 жасар Шоқанды да, шешесі Зейнептің қарсы болғанына қарамай, Омбы қаласына оқуға жіберді. Шоқанның болашақта үлкен ғалым болып қалыптасуына әжесі Айғанымның әсері көп болған.
Айғаным медресесі
Сырымбеттегі Айғаным ханымның мекен-жайына мешітпен бірге 1834 жылы салынған. Жалпы аумағы 200 шаршы метрден астам медреседе әрқайсысына 20 шәкірттен сыятын 5 бөлме болған. Медреседегі дін оқуына, мұсылманша хат тануға сол төңіректегі жас балалар көп тартылған. Шәкірттерге сабақ беруге таңдаулы ұстаздар шақыртылған. Айғаным медресесінде қазақтың көрнекті ғалымы Шоқан Уәлиханов мұсылманша алғаш сауатын ашқан. Сондай-ақ оның талантты, өнерлі інілері Жақып, Махмет, Қозыке, Қоқыш және тағы да басқа көзі ашық жастар тәрбие алған.
Ақиық (ауыл)
Ақиық — Жетісу облысы Қаратал ауданы, Бәйшегір ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2010 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Үштөбе қаласынан солтүстік-батысқа қарай 128 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Қаратал ауданының таратылған елді мекендері
Қазық (тау)
Қазық – Табақкеңтатыр аңғарының оңтүстік-шығысындағы шоқылы тау.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Ақжайдақ темір жол станциясының солтүстік-шығысында 55 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 686 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта шамамен 9 км-ге созылып жатыр, енді жері 5 км-ге жуық.
Жер бедері
Беткейлері көлбеу, бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады.
Өсімдігі
Сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында баялыш, қара жусан, сораң, бұйырғын, т.б. өсімдіктер өседі.
Дереккөздер
Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары
Панопа көгілдір көбелегі
нобай Панопа көгілдір көбелегі — Голубянка панопа Palaeophilotes panope Eversmann, 1851. Өте сирек кездесетін түр.Солтүстік Каспий маңы эндемигі сірә. Тек Атырау облысынан (бұрынғы Гурьев) табылған. Бояуы мен құрсақ бөлігінің құрылысы жағынан туыстың ең ерекше түрі. Далалы жерлерде тіршілік етеді. Жылына бір рет ұрпақ береді. Қазіргі кезде солтүстік-батыс Қазақстан даласының көп бөлігі игерілген, ол түр санына кері әсерін тигізіп отыр. Түрді қорғау үшін тіршілік ететін мекенін анықтап,қорғау шараларын ұйымдастыру керек.Ең алдымен тур популяциясын Индер көлі маңынан іздеп табу керек, түр сол жерден сипатталынып жазылған.
Санат:Қабыршақ қанаттылар
NGC 7666
NGC 7666 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы Ferrari Gaspare Stanislao астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7666 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Ла-Руж
Ла-Руж (La Rouge) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Мортань-о-Перш округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,74 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 641 адамды құрады. Халық тығыздығы — 54,6 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары