cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Антропикалық фактор
Антропикалық фактор — өсімдік пен жануарлар дүниесі құрамына, түрлердің территория бойынша немесе су қоймаларына таралуына және олардың саны мен сапа жағына адамның әр түрлі әрекетөсер етуі. Адамның өсімдік пен жануардың өсуінен сондайақ өшуіне де әсер ету өрекеті екі түрлі болады: 1) тікелей әсер — жануарларды қыру, жою, су қоймаларын улау немесе оларды қоргау тағы басқалар.; 2) жанама әсер — ағаштарды кесіп алу, даланы жырту, батпаңтарды құрғату тағы басқалар. Соңғы өсерге байланысты жануарлар мен өсімдіктердің бір турі жойылып, екінші бір пайдалы түрі дамиды.
Иманжүсіп Құтпанов көшесі (Астана)
Иманжүсіп Құтпано көшесі Біржан сал көшесінен басталып, Республика даңғылында аяқталады. Ы. Алтынсарин, Алтынемел көшелерімен қиылысады. Ұзындығы -1003,5 м.
Иманжүсіп Құтпанов (1863-1931) - халық композиторы, ақын, әнші. Арқадағы өнер дәстүрінің көрнекті өкілі. Оның кең ауқымды әндері Арқала, Жетісуда кең таралған. "Сарымойын", "Бүғалы мен Тағалы", "Ішім өлген, дүние-ай, құр сыртым сау", "Әкем Қүтпан болғанда, ағам Шонай", "Қысырақтың үйірі жирен ала", "Мен қалайша жалғанда түрақтайын", т.б. әндері өр үнді әншінің азаматтығын танытады.
Гүлнәр Тазауылыбекқызы Жұмасейітова
Гүлнәр Тазауылыбекқызы Жұмасейітова (17.5.1968 ж.туған, Алматы) -театр және балеттанушы, өнертану кандидаты (1999). Алматы хореография училищесін (1986), Ташкент өнер институтын (1993), Әдебиет және өнер институтының аспирантурасын (1997, профессор Б.Құндақбайұлының жетекшілігімен) бітірген. 1986 - 88 ж. Қазақ академиялық опера және балет театры группасында биші, 1993 -94 ж. "Түркістан-пресс" ақпараттық агенттігінде редактор, 1997 жылдан Әдебиет және өнер институтының театр және бейнелеу өнері бөлімінде ғылыми қызметкер, 2000 жылдан осы институттың ғылыми хатшысы. Ұлттык балет өнерінің мәселелері туралы мақалалары мерзімді баспасөз беттерінде жарық көрді. "Жігер" фестивалінің лауреаты (1984), Мәскеу қаласында өткен 12-Бүкіл дүниежүзілік жастар мен студенттер фес-тивалінің дипломанты (1985).
Иманжүсіп Құтпанов көшесі (Астана)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Шашмақам
Шашмақам (парс. алты және мақам) — өзбек пен тәжік халықтарының ежелден келе жатқан кәсіби музыка жанры, классикалық музыка үлгісі. 18 ғасырда қалыптасқан. Шашмақам ән әуендерін өзара бір-бірімен үйлесімді түрде байланысқан 6 ладты-мақамдық циклді жүйесінен (“Бузрук”, “Рост”, “Наво”, “Дугох”, “Сегох” және “Ирок”) тұрады. Шашмақам осы атауымен аталып жіктелген ладтық мақамдарды құрайтын музыкалық туындылардан және 20 — 40 аспаптық-вокалдық бөлімдерден құралады. Аспапшылар ансамблі, жеке әншілер және хормен орындалатын Шашмақам кейде бимен де сүйемелденіп отырады. 1924 жылы Шашмақамның алғашқы жинағы (мәтінсіз) музыка этнографы В.А. Успенскийдің жазып алуы бойынша жарияланды; ал толық топтамасы (мәтінімен қоса) тұңғыш рет 1950 — 1967 жылдары жарық көрді. 1972 жылы Ташкент мемл. консерваториясында Шығыс музыка кафедрасы ұйымдастырылып, Шашмақам орындау әдісін үйрету мақсатымен мақам ансамблі ашылды. Өзбек пен тәжік халқының муз. мұрасында Шашмақам үлкен орын алады. Мыс., кезінде Шашмақамның ән әуендерін өзбек комп. М.Ашрафи, Д.Закиров, И.Раджабов, Т.Садықов, т.б. өз шығармаларында молынан пайдаланған.
Сілтемелер
Санат: Музыкатану Санат:Жанрлар
Босмойын
Босмойын - ағаш сапқа қайыспен байланған тас шоқпар, жауынгерлік соғу қаруының бір түрі. Оның сылқетер, сақетер деген атаулары да бар
ҚР MOM қорындағы босмойынның басы домалақ шар пішінде темірден құйылып жасалған, ал сырты терімен қапталып, сабын қайысбаумен бекіткен. Сап ағаштан жасалған. Бұл босмойынның жалпы ұзындығы 85 см, басы 5,2 см.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Иоаннес Мкртичевич Иоаннисян
thumb|320x320px|Иоаннес Иоаннисян Иоаннес Мкртичевич Иоаннисян (1864 жыл 14(26) сәуір,Вагаршапат — 1929 жыл 29 қыркүйек, Ереван) — армяндық ақын және аудармашы.
Биография
Кедей отбасында дүниеге келген, алайда Мәскеудегі Лазарев университетіне түсе алды, бірақ 1884 жылы Мәскеу университетінің тарих-филологиялық факультетіне ауысып, 1888 жылы бітірді. Одан кейін алдымен батыс мемлекеттерге сапарға атттанды, сосын 1912 жылы армяндық діни оқу орындарының бірінде орыс әдебиеті мен ежелгі грек тілінен мүғалім болды. Қазан төңкерісін ойдағыдай өткеріп, 1922 жылдан бастап Армян кеңес үкмітеінің заң шығарушы комиисия болды.
1880 жылдын аяқ жағынан бастап-ақ тақпақ жаз бастаған, сөйтіп 1883 жылы алғашқы шығармасын «Тараз» журналында басып шығарды. Сонымен қатар, Иоаннисян ұлттық өлеңдердің өңделуімен айналысты, аңыздар мен балладалар арқылы хан билігінен бостау туралы ойды кеңінен таратуды көздеді. Басқа шығармалары ғашықтық лирика және табиғат жайлы, сонымен қатар, орыс, шетелдік классикаларды армян тіліне аударды. (Гомер, Пушкин, Некрасов, Мицкевич, Якубович, Шиллер, Гёте, Гейне, Гомер).
Б. з. д. 971 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 971 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 971 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Шартты бас тақырып
Дереккөздер
Санат:Ғылымтану Санат:Терминология
Андезиттік құрылым
Андезиттік құрылым - гиалопилиттік қүрылым терминінің синонимі.
Дереккөздер
Санат:Геология
Палеонтологиялық лингвистика
Палеонтологиялық лингвистика орыс. палеонтология лингвистическая (грек,palaiosкене,ontosмән, мәніс,logosсөз, ілім) — тіл тарихында не қазіргі тілде көне жүйеден сақталып қалған элементтерді анықтап түсіндіретін тілдік зерттеулер мен тәсілдердің жиынтығы. "Палеонтологиялық лингвистика" термині жалпы қолданыстағыдай емес, бір жағынан ауыспалы мағынасын сақтаған. Кебінесе тілдік калдыктардын негізінде жоғалған тіл иелерінін материалдык, рухани жағдайларын кайта калпына келтірумен шүғылданатын тіл білімінін неғүрлым тар саласы ретінде колданылады. Палеонтологиялық лингвистиканын әрбір накты жағдайда мүмкіншілігі әр түрлі. Ол белгілі көне тілдік қалдықтың (реликттін) сипатына байланысты. Палеонтологиялық лингвистика үғымының тіл білімінде пайда болуы алғашқы салыстырмалы-тарихи зерттеулермен байланысты. Палеонтологиялық лингвистика тарихи тіл біліміне жатады, бұл мағынада ол тіл элементтерінін уақыт мөлшеріне байланысты проблемасымен айналысады.
Палеонтологиялық лингвистиканы түрлері
Палеонтологиялық лингвистика төрт түрлі міндетті шешу мақсатын көздейді:
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Александр Иванович Добросмыслов
Добросмыслов Александр Иванович (1854 – 1915) – қазақ халқының тарихы мен этнографиясын зерттеуші.
Орыс географиялық қоғамы Орынбор бөлімшесінің және ғылыми архив комиссиясының мүшесі. 1888 – 1901 ж. Торғай облысында мал дәрігері болып қызмет істеген. Қазақ ауылдарын аралап, қазақ халқының сан қырлы шаруашылық өмірімен, әдет-ғұрпымен танысқан. «Торғай облысындағы халықтың қоныстануы туралы» (1893), «Торғай облысы қырғыздарының XVIII – XIX ғасырлардағы сот құрылысы» (Қазан, 1904), т.б. қазақ халқының тұрмыс-тіршілігіне қатысты бірқатар еңбектер жазған. Кейін Орынборда тұрып, жергілікті губерниялық архив қорын зерттеді. Нақты құжаттар негізінде XVIII-ғасырдың 1-жартысындағы Орынбор өлкесі тарихына қатысты құнды құжаттар жинаған («Ресей тарихы туралы материалдар», 1, 2-т, 1900) және XVIII – XIX-ғасырлардағы Батыс Қазақстан тарихы жөнінде «Торғай облысы» (1 – 3 т., 1900 – 02) аталатын 3 томдық ғылыми еңбегі жарық көрді. Добросмыслов өмірінің соңғы жылдары Түркістан өңірін, соның ішінде Оңтүстік Қазақстан қалаларын зерттеп, сол өлкенің тарихына «Ташкенттің бұрынғы және қазіргі тарихы» (1912), «Сырдария облысының қалалары (Қазалы, Перовск, Түркістан, Әулиеата, Шымкент)» (1912) атты еңбектерін арнады.
Эмбден (Мэн)
Эмбден (Embden) — Мэн штатының Сомерсет округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 881 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 114.1 км² шамасында. FIPS коды — 23-23410.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
IC 4894
IC 4894 — Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63662, ESO 232-25, AM 1943-515, IRAS19431-5158.
Сыртқы сілтемелер
IC 4894 Санат:Телескоп (шоқжұлдыз)
Korzinka
Korzinka — Өзбекстандағы супермаркеттер желісі, негізінен халық тұтынатын тауарлармен сауда жасайды. Корзинка супермаркеттер желісі Anglesey Food компаниясына тиесілі. "Anglesey Food" компаниясы 1996 жылы құрылған және Өзбекстан Республикасындағы супермаркет форматында жұмыс істейтін алғашқы бөлшек сауда желілерінің бірі болып табылады. Бастапқыда компания Anglesey Food брендімен "үйдегі дүкен" форматында жұмыс істеді. 2005 жылы желі Korzinka.uz атауына өзгерді. 2021 жылдың қазан айында супермаркеттер желісі өзінің ресми атауын Korzinka деп өзгертіп, ребрендинг жүргізді. 2022 жылы желіде жүз шақты супермаркет болды.
Гидрологиялық пост
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Колли (шотланд очваркасы)
Колли - биіктігі ортадан жоғары ит. Дене құрылысының типі бойынша ширақ, бірақ ашаң. Жеңіл қозғалып, тез жүреді. Жүні ұзын, батыл, жақсы естиді, сақ. Сүйегі мықты, бірақ ірі емес, бұлшық еті мықты да құрғақ. Терісінде қатпар болмайды. Ертеден келе жатқан бақташы ит тұқымы. Отаны - Шотландияның табиғаты қатал таулы аудандары.
Американың ит үйретушісі Рудд Ватервакс экраннан Лесси деген итті көрсеткеннен кейін Kолли бұрынғыдан да танымал бола түсті. Бақташы ит ретінде Kолли Канадада, Жаңа Зеландияда, әсіресе Австралияда кең тараған.
Бұл ит тұқымы Совет Одағында 1952 жылдан бастап, Қиыр Шығыста теңбіл бұғы бағатын бақташы ит ретінде пайдаланылып келеді. Содан соң 1960 жылдары Қазақстанға әкелініп, қой бағуға үйретілді.
Самал
Самал — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы, Бударин ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан солтүстік-батысқа қарай 28 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 378 адам (202 ер адам және 176 әйел адам) болса, 2009 жылы 319 адамды (172 ер адам және 147 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақжайық ауданы елді мекендері Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері
Кахто-ляр
Кахто-ляр — Ресейдегі өзен. Дағыстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Аварское Койсу өзенінің оң жағалауынан 79 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Даниил Исидорович Антонович
Даниил Исидорович Антонович (1889 жылы 10 желтоқсанда Белопольде дүниеге келіп, 1975 жылы 8 қарашада Харьковте дүниеден өткен) – украин және совет актері,театр ұстазы.
Фас бағасы
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Даниил Исидорович Антонович
1954 жылы КСРО-ның халық әртісі атағын алған. 1948 жылы сталиндік сыйлықтың лауреаты атанған. 1919 жылы Лысенко атындағы Киев музыка-драма институтын бітіреді. 1920 жылдан бастап Курбаспен бірге «Кийдрамте»театрында қызмет атқарады. 1922 жылы Киевтегі «Березиль» театры негізін қалаушылардың бірі болады. 1923-1926 жылдарда Мәскеуде Бірінші орыс театрында актерлік қызмет атқарады.
Дереккөздер
Санат:КСРО актерлері
Кахто-ляр
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сулак өзені бастауынан Чиркейск су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дағыстан өзендері
Мал тұратын жер
Мал тұратын жер- қазақтың ұлттық ойындарының бірі.
Бұл ойында манеждін шеткілік қабырғасына бір шетімен жақындатып қойылған ұзын ағаштарды жылқылардың тұратын жерін белгілейді. Жылқы тұратын жердін саны ойын қатысушыларынан аз орнатылады. Салт аттылар (кейде ертоқымы орнатылмаған жылқылармен) жылқы тұратын жерден қарама-қарсы жағына қарай қадамдармен қимылдайды. Төрешінің бнлгісі бойынша олар жылқыларын бұрады және жылқы тұратын жерлерге қарай бос орынға тұрып алуға шабады. Жылқы тұратын орынсыз қалған атқа мінуші ойыннан шығады. Ойын екі атқа мінушіге бір жылқы тұратын орны қалғанша дейін жалғаса береді. Атқа мінушілер жылқы тұратын орның манеждін ортасына жүргенше дейін ақырғы жылқы тұратын орнын манеждін жанама (жақын тұрған) қабырғасына қарай ауыстырады. Ақырғы жылқы тұратын орнын алған атқа мінуші ойынның жеңімпазы аталады.
Дереккөздер
1. Қазақ халқының сал-дәстүрлері кітабы, Атамұра 2011ж.
Санат:Қазақтың ұлттық ойындары
АТМК (футбол клубы)
АГМК (OKMK futbol klubi / ОКМК футбол клуби) — Өзбекстанның Алмалық қаласындағы футбол клубы. 2004 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын АГМК стадионында өткізеді. Өзбекстан суперлигасында өнер көрсетеді.
2004 жылы Алмалық Тау-Металлургиялық комбинатында бұрынғы "Металлург" және "Кимегар" клубтарының ізбасары ретінде құрылды. 2008 жылы тұңғыш рет қаржы тапшылығынан жарыстан шығып қалған клубтардың орнына Өзбекстан суперлигасында ойнады.
2009-17 жылдары "Алмалық" деп аталды.
1840 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1840 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1840 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Босану
Босану - екіқабат әйелдің ай-күні жеткен кезде босануы. Дәстүрлі қазақ ортасында әйел адамды босандыру ісін жете меңгерген ащол аналар, әдетте тіс қаққан тәжірибелі егде тартқан әйелдер атқарған.
И.С. Колбасенко, А.Левшин, А.К. Белиловский сыпды XIX ғасырда зерттеушілері жазбаларында халықтық осындай мол тәжірбиенің арқасында қазақ әйелдерінің негізінен өлім-жітімсіз, аман-есен босанғандығы жайында айтылады. Соның ішінде И.С. Колбасенконың деректерінде қазақ әйелдерінің жатып толғатуы өте сирек болатындығы, негізінде екі тізерлеп, алға қарай сәл еңкейіп түрегеп тұрған қалпында босанатындығы, әбден шаршаса да түрегеп тұрып толғатып, нәресте жарыққа шығар кезде ғана тізесін бүгетіндігі айтылған. Сонымен қатар бірнеше peт қазақ әйелін босандырғанын және қазақ әйелін жатып босануға көндіре алмағандығын айтып кетеді. Себебі жатып босанса, «бала артқа қарай жылжып кетеді» деп есептеген дейді. Қарулы әйелдердің бірі тізерлеп отыра қалады да, толғағы қысқан әйелді қаусырып қушақтап белін басады. Кей жерлерде әйелдің толғағы басталғанын сезген отағасы бақсы шақыртып, толғақты жеңілдетуге көмек сұраған.
Қазақ отбасында аяғы ауыр әйелдер босану кезінде жеңілдігі болады деген ниетпен молдаларға дуғалық оқытып, оны тумаршаның ішіне салып, мойнына немесе өңірінің ішкі көрінбейтін жағына тағып алады. Кейде тұздан ішірткі жасатып, мойнына тағып жүреді. Толғағы әбден піссе де, әйел қиналғандай жағдай болса, әлгі тумаршадағы тұзды ерітіп ішсе, әйел жеңіл босанады деп сенген.
Әйел толғатып жатқан үйге сол мезетте кіріп келген қыз баланың көйлегінің етегін сәл жыртады. Бала теріс келген жағдайда толғақ қысқан әйелді «оң ба, теріс пе» деп сырмаққа салып алып, қарулы жігіттер арлы-берлі шайқайды. Әйел босандыруға машықтанған әйел өзінің арнайы табағын әйелдің ішіне төңкеріп, бала дұрыс келсін деп табақты оңға қарай бұрап «дұрыстайды». Баланың жолдасы түспей жатса, босандырған әйел есіктен төрге ерсілі-қарсылы жүріп, «түстіме, түстіме» деп келсаппен жерді түйгіштеген.
Көш кезінде жолай босанар болса, түйелерді айналдыра шөгеріп, үстін киізбен жауып жылылап, босандыруға жағдай жасайды. Нәрестенің кіндігін кесіп болғаннан кейін, баланың жолдасы жоғалып кетпесін деп кіндікті әйелдің аяғына байлап тастайды. Қазақы ортада бала шыр етіп дүниеге келген бойда бірінші болып баланы кім алып, бауырына басса, баланың мінезі сол адамға тартады деген түсінік қалыптасқан. Сондықтан бала дүниеге келгеннен соң бірінші жөргекке орап алуды бірнеше құрсаө көтерген, елге сыйлы, мінезі жайлы, көп жасаған әйелге тапсырады.
Әйел толғағы ауыр болған жағдайда қойдың кесек майын отқа тастап, май жанып жатқанда Жаратқанға «әйелдің толғағы жеңіл болсын» деп жалбарынады. Егер босанған әйел есінен танып қалған жағдайда таяқпен киіз үйді ұрғылайды. Егер одан ештеңе өзгермесе әйелдің бойына кіріп кеткен албастыны шығарамыз деп бірнеше рет әйелді ұрып жібереді. Одан болмаса жылқы ішінен көзі шегір жылқыны таңдап алып, киіз үйдің есігінен басын кіргізіп, босанып жатқан әйелді иіскетіп, «қаскөй күштерді үркіткен».
Босану қиындап, әйел қиналса бақсы шақырып, дұға оқытады. Бураның қураған бас сүйегіне ақтық байлап, төрге іледі. Кейде бақсы босанатын әйелдің ішін тізесімен тіреп, құлағының жанына жақын келіп қобыз ойнайды. Қобыз сарынына балқып, әйелдің тез босанған сәттері де болған. Осыған қарай кейбір қариялар баланың болашақта кім болатынын да болжаған. Әуенге елтіп туған бала болашақта әнші немесе күйші болады деп есептеген.
Босанған әйел - туып, қол-аяғы жеңілдеген әйел. Әйел босанған соң оның ішін дәкемен қатты тартып таңып, жылы жауып жатқызады. «Босанған әйел жас нәрестедей пәк» болады деп санайтын тәжірибесі мол аналар жын-шайтан жоламасын деген ниетпен оның бас жағына Құран, пышақ қойып, мүмкіндігінше босанған әйелді жалғыз қалдырмай үнемі қасында болады. Босанған әйел ерекше бағым-күтімде болады. Қалжаға кой сойып, сорпалап, әл-қуатын көтеретін күшті тағамдар береді. Егер босанатын әйелдің отбасы ауқатты болса, әлгіндей көмек көрсеткен әйелдерге үлкен сыйлық тарту етеді.
Босанған әйелге қатысты ырым-тыйымдар
Бір ауылда қарайлас босанған әйелдерге балалары қырқынан шықпайынша бірін-бірі көруге тыйым салған. Сыртынан болса да біреуі көрініп қалса, соның баласына «шілде қотыр» шығады деп ырымдайды. Қырқынан шығарған соң, «көттестіру» немесе «көтендестіру» деп аталатын жосын атқарылғанан кейін бір-бірімен бет көрісуіне болады. Босанғай әйелдің абысындары, жақын туыстары мен көрші-қолаң үйіне арнайы дәмге шақырмайынша өз бетімен баруына болмайды. Шақырусыз барса, сол үйге тышқан қаптап кетеді деп ырымдайды. Бұл жерде дәмнің, тағамның қарым-қатынастарды реттеушілік қызмет атқаратынын аңғаруға болады.
Поллутри
Поллутри (Pollutri) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Кьети провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2345 адамды құрайды. Халық тығыздығы 90 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 26 км² шамасында. Пошта индексі — 66020.
NGC 4148
NGC 4148 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Поллутри
Елді мекеннің қамқоршысы — Николай Чудотворец.
NGC 4148
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1866 жылы 7 ақпанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 4148 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38704, UGC 7158, MCG 6-27-18, ZWG 187,16.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Кәшке
Кәшке – 18 ғасырда өмір сүрген батыр. Ұлы жүз құрамындағы шапырашты тайпасының есқожа руынан шыққан. Қарасай батырдың ұрпағы. Қазіргі Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Қарақастек ауылында туып-өскен. Кәшке батырдың Ақымбек, Ыстамбек есімді екі баласы болған. Ақымбектен Сұраншы батыр, Ыстамбектен Саурық батыр туған. Кәшке – Жетісу өңірін жоңғар шапқыншылары мен Қоқан хандығы басқыншыларынан азат ету үшін болған шайқаста ерлігімен көзге түскен батыр. Қазақстанның оңтүстігі мен оңтүстік-шығысындағы халық арасында Кәшке батырдың ерлігі, тапқырлығы туралы аңыз-әңгімелер сақталған. Кәшкенің батырлығы, әділдігі жайында Жамбыл Жабаев жырларында да кездеседі.
Дереккөздер:
Қазақ энциклопедиясы, 4-том
Санат:Қазақ батырлары
Чеппо-Морелли
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 356 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 9 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 40 км² шамасында. Пошта индексі — 28030.
Иван Панфилов көшесі (Астана)
Иван Панфилов көшесі Республика даңғылынан басталып, С.Торайғыров, Ш.Айманов, Ж.Аймауытов, Р.Қошқарбаев, Ш.Уәлиханов, Бөгенбай батыр даңғылын, Ы.Дүкенұлы, Ш.Жиенқұлова көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 2521,4 м. Бұрынғы атауы Сенной көшесі.
Панфилов Иван Васильевич (1893-1941) - әскери қайраткер, генерал-майор, Кеңес Одағының Батыры. 1941 жылдың қазан-қараша айларында Мәскеу түбіндегі қорғаныс кезінде Панфилов басқарған 316-атқыштар дивизиясының жауынгерлері Волоколамск бағытын қорғауда асқан ерлік көрсетті.
Вой-Вож (Улыс-Койю тармағы)
Вой-Вож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Улыс-Койю өзенінің оң жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бхилдер
Бхилдер — Үндістандағы туысқан халықтар тобы, негізінен Мадхья-Прадеш, Гуджарат, Раджастхан, Махараштра штаттарының таулы және орманды аймақтарында тұрады. Олар белгілі бір тайпалық немесе рулық топқа жатады: бхил, бхагалия-бхил, дхоли-бхил, дунгри-бхил, меваси-бхил, равал-бхил, бхилала, васава, гарасия, джанка, мавчхи, манкар, патлия, паура, ратхия, тадви. Саны 7,3 млн.адам.
Діні
Бхилдер негізінен индуистер және дәстүрлі нанымдар сақталған. Шамамен 1% христиандар мен суниттік мұсылмандар. Олардың ең жоғары құдайлары Шива, Паравати, Индра, Ганеша және басқалардың аналогтары болып табылады. Жолдардың бойында қаза тапқан батырлардың құлпы тастары, ал үйлердің жанында құрбандық шалып, сый-сияпат жасалатын ата-бабалардың белгілері бар. нобай|оңға|200px|Бхил қыздары
Тарихы
Бхилдердің этникалық негізі аборигендік халықтар болған. Бхилдер туралы алғашқы мәліметтер 9–10 ғасырлардағы Раджпут жылнамаларында кездеседі. Бхил князьіктері раджпуттармен (бхил радждары 20 ғасырға дейін Раджпут билеушілерінің маңдайына тика белгісін қою құқығын сақтап келді), моголдармен, маратхилармен және британдықтармен соғысып, одақтас қарым – қатынас орнатты. 20 ғасырдың 1-жартысында Бхил автономиясы үшін қозғалыс қалыптасты.
Кәсібі
оңға|200px| Бхилдер — соқалы егіншілікпен айналысқан фермерлер, дегенмен 19 ғасырдың басында олармен араласқан британдықтар «бейбіт» егіншілермен қатар тауларда «жабайы» тайпалар өмір сүріп, аңшылықпен, терушілікпен және егіншілікпен айналысатынын атап өтті. Тұрақты ауыл шаруашылығына көшкендер раджпуттармен көршілес болған бхилдер болды. Қалған топтар бұл әдісті тек ХХ ғасырда ғана белсенді түрде меңгере бастады. Жер жалпы үнділік үлгідегі ағаш тісі бар соқамен өңделеді. Тырма ретінде екі шетінен қамытқа бекітілген үлкен бөрене қолданылады. Бхилдер үшін суару күрделі мәселе болып табылады, өйткені олар негізінен табиғи ылғалға сүйенді. Тау бхилдері бөгеттер мен әртүрлі құдықтарды пайдаланады.
Бхилдердің негізгі дақылдары - жүгері мен тары. Интенсивті тыңайтқышпен және суарылатын шағын шаруашылық учаскелерінде («бақшаларда») олар жасымық, асқабақ, түрлі салат өсімдіктері, пияз, қияр және т.б. өсіреді. Көкөністердің көпшілігі муссон маусымының соңында және көктемде жаңа піскен түрде жейді. Терушілік бхилдердің өмірінде өте маңызды рөл атқаруды жалғастыруда. Азық-түлік жинау орман бхиллердің өмір сүруінің негізі болды. Қазір жинау сипаты айтарлықтай өзгерді: егер бұрын бұл табиғи сипатта болса (барлығы ішкі тұтыну үшін жиналды), қазір ол тауарлық сауданың бір түріне айналды - жиналған орман ресурстарының көпшілігі айырбасталады. Орман өнімдерінің арасында бірінші кезекте ақ хош иісті гүлдер мен махуа ағашының майлы жемістері тұр. Гүлдерді кептіріп, ұнтақтайды, егіннен өнім түспеген жағдайда тағам ретінде пайдаланылады және одан күшті алкогольдік сусын жасайды. Махуа жемістерінен сабын өндірісінде қолданылатын құнды өнім - май алынады.
Бхилдердің негізгі бөлігі шағын жалдаушы фермерлер, ферма жұмысшылары, және маусымдық жұмысшылар. Тоқыма өнері дамып келеді, көршілермен маталар мен керамика алмасады. Бхилдер астықты, көкөністерді және орманда жиналған өсімдіктерді сату арқылы пайда табады.
Өмір салты
Бхилдер экзогамдық тайпалық топтарға (джаттар мен вандар) бөлінген. Қоғамның әлеуметтік ұйымының негізін сайланбалы кеңес (панчаят) басқаратын көршілес қауымдастық (гам) құрайды. нобай|солға|200px|Бхил бишілері нобай|оңға|200px|Лютнамен ән салу Бхил еркектерінің бірнеше әйелі болуы мүмкін. Бірақ әрқайсысы үшін ол ата-анасына қомақты төлем төлеп, әрқайсысы жеке үй салуы керек. Әулеттің ата-анасы немесе үлкендерімен некеге келісіледі. Қыз алып қашудың «жұмыспен өтеу» немесе «айырбастау» әдет-ғұрыптары бар. Ажырасу кезінде балалар әкесінде қалады. Бхил тайпасының әйелі - үй иесі және күйеуінің көмекшісі, күйеуі үй салуға, жер өңдеуге және аң аулауға жауапты. Өлген бхилдердің денесін өртеп, күлі үйдің жанына көмілген. Бейіт басына тас белгі мен әткеншек қойылады (рухты риза ету үшін). Егер адам Гаури оразасында қайтыс болса, ол әулие болып саналып - денесі жерге көмілген.
Бхил әйелдерінің киімдері жарқын, түрлі-түсті және білезіктер, сырғалар және зергерлік бұйымдармен безендірілген. Белдемшенің алдыңғы жағы ұзын ен матамен аяқталады, ол бастың жамылғысы ретінде қызмет етеді. Ерлер ұзын ақ көйлек киіп, ақ сәлде киеді.
Бхилдер сиырлардан басқа кез келген етті жейді. Рәсімдерде жиі құрбандық шалылады – үй құстары мен жануарлардың қаны ғұрыптық қажеттіліктерге жұмсалады, ал құрбандыққа шалынатын әтеш, ешкі, буйволдың еті қауымға таратылады. Диетаның негізі кептірілген көкөністер мен дәнді дақылдар болып табылады. Тек муссондардың соңында және көктемде олар жаңа піскен көкөністер мен жемістерді көп жейді.
Дереккөздер
Санат:Үндістан этникалық топтары
Құрғақ Грязнуха
Құрғақ Грязнуха — Ресейдегі өзен. Қалмақ Республикасы, Ростов облысы, Ставропольск өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ортаңғы Егорлык өзенінің сол жағалауынан 95 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Маныч бастауынан Калаус және Егорлык өзендерін қоспағандаПролетар су торабына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Дон құйылысынан төмен Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Антропогендік рельеф
Антропогендік рельеф — адам әрекетінен пайда болған немесе өзгерген рельеф. Бірінші антропогендік рельефтің формасы аңшы тайпалардың аңды ор қазып ұстау арқасында шыға бастады. Ал оның көбірек таралуы жер кәсібінің дамуына байланысты. Антропогендік рельефтің стихиялық және саналы түрде жасалатындары да болады. Ол орман шаруашылығын, кен өндіруді, құрылысты, жол салу жұмысын дұрыс жү'ргізбеу нәтижесінде пайда болады. Рельвф формасының осылай дамуы бірнеше елдердегі жерлердің кейпін әбден өзгертті, су режимдерін нашарлатты, жыртатын орындардың көлемі мен құнарлығын төмендетті. Рельефті саналы жолмен қайта құру, мелиорациялау, канал қазу тағы басқа істер арқылы жүргізіледі.
Лем (Вычегда тармағы)
Лем (Үлкен Лем, Лем-Ю, Лиома) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вычегда өзенінің сол жағалауынан 440 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 80 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дождевица (Кюстендил облысы)
Дождевица (Дождевица) — Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2547. Телефон коды — 07929. ЕКАТТЕ коды — 21782.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кюстендил облысының елді мекендері
Улу-Юл
Улу-Юл — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/2542/172 орналасқан. Өзен ұзындығы 411 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Зырянское ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Жоғарғы Көксу қорықшасы
Жоғарғы Көксу қорықшасы – Жетісу өңірін мекендейтін аңдар мен құстарды қорғау, көбейту мақсатымен 1980 жылы құрылған республикалық мәні бар зоологиялық қорықша.
Географиялық орны
Жетісу облысының Панфилов және Кербұлақ аудандарында орналасқан. Аумағы 240 мың га.
Фаунасы
Қорықшада барыс, арқар, марал, жабайы шошқа, елік, сілеусін, ақ қоян, ақ тиін, сұр суыр, қарабауыр ұлар, сақалтай, бүркіт мекендейді; сирек кездесетін және жойылып бара жатқан, Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген жануарлардың 8 түрі (Жетісу аяқтыбалығы, барыс, т.б.) бар. Қорықшада аң аулауға, құс атуға тыйым салынған, қорғауға алынған жануарлардың тіршілігіне бөгет жасауға, өсімдіктерді өртеуге, сондай-ақ әр түрлі уландырғыш заттарды қолдануға рұқсат етілмейді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан қаумалдары Санат:Жетісу облысы географиясы
Болат Ишанбайұлы Қарақұлов
Болат Ишанбайұлы Қарақұлов (27.03.1942, Алматы - 16.12.2014, Алматы) - музыкатанушы, фольклоршы.
Ғылыми жұмыстары
Қарақұловтың ғылыми қызметі музыкалық фольклор мен халықтық ән өнерінің алғашқы нұсқаларына тарихи-теориялық талдама жасаумен ерекшеленеді. Оның зерттеулік жұмысы қазақтық әндік музыкалық өнерін анықтап, зерттеуге бағытталған. Ол Қазақстанның әртүрлі өңіріндегі ән-әуендердің ерекшеліктерін біртіндеп құрылуы тарихи процесінің заңдылықтарын ашуға тырысады.
Дереккөздер
Санат:27 наурызда туғандар Санат:1942 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:16 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:2014 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Өнертану докторлары Санат:КСРО музыкатанушылары Санат:Қазақстан музыкатанушылары Санат:XX ғасыр музыкатанушылары Санат:XXI ғасыр музыкатанушылары Санат:Мәскеу консерваториясы түлектері Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы оқытушылары
Ла-Пуэбла-де-Вальверде
Ла-Пуэбла-де-Вальверде (La Puebla de Valverde) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Гудар-Хаваламбре ауданында (комарка) орналасқан.
Ақтөбе (Отырар ауданы)
Ақтөбе — Түркістан облысы Отырар ауданындағы ауыл, Ақтөбе ауылдық округі орталығы.
Ла-Пуэбла-де-Вальверде
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 571 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 195,0 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Ақтөбе (Отырар ауданы)
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1447 адам (715 ер адам және 732 әйел адам) болса, 2009 жылы 1807 адамды (902 ер адам және 905 әйел адам) құрады.
Штайнбург (Бургенланд)
Штайнбург (Бургенланд) (Steinburg (Burgenlandkreis)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Бургенланд ауданының құрамына енеді.
Ақтөбе (Отырар ауданы)
Дереккөздер
Санат:Отырар ауданы елді мекендері
Штайнбург (Бургенланд)
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 240 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 9,62 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 84 460. Муниципалитеттің басшысы — Йохан Линс.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
IC 472
IC 472 — Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21665, UGC 3985, MCG 8-14-36, ZWG 235.34.
Сыртқы сілтемелер
IC 472 Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз)
Алма Бектұрсынқызы Құнанбаева
Алма Бектұрсынқызы Құнанбаева (1949 жылы Алматы қаласында туған) - музыкатанушы ғалым, өнертану ғылымдарының кандидаты. АҚШ-тың атақты Стэнфорд университетінің профессоры.
Өмірбаяны
Алма Құнанбаева Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясын, П.Чайковский атындағы Мәскеу мемлекеттік консерваториясын, Санкт-Питербург мемлекеттік театр өнері академиясының түлегі. 1984 жылы Изалий Земцовскийдің ғылыми жетекшілігімен "Қазақ эпикалық дәстүрінің проблемалары" тақырыбында өнертану ғылымдарының кандидаттық диссертациясын қорғаған. Көп жылдар бойы Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясында дәріс оқыған. 1993 жылдан бастап АҚШ-та тұрады және Висконсин–Мадисон, Вашингтон Сиэтл, Айова, Калифорния Беркли университеттерінде сабақ берген. Қазіргі таңда Калифорния штатының Пало Альто қаласында орналасқан атақты Стэнфорд университетінің профессоры. Сонымен бірге, Беркли қаласындағы Орта Азия елдерінің мәдениеті мен тарихын насихаттауға арналған "Silk Road House" атты орталықтың президенті.
Алма Құнанбаева 2014 жылы АҚШ эммигранттарына арналған "Ellis Island Medal of Honor" медальымен марапатталған. Медаль жеке және кәсіби өмірдегі жетістіктері үшін және өз мәдениетін сақтауға қосқан үлесі үшін беріледі.
Сыртқы сілтемелер
Silk Road House
Б. з. д. 972 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 972 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 972 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Ат ерттеу
Ат ерттеу – атқа ертоқымды кигізу. Қазақ жылқысыз қазақ емес. Қазақ үшін жылқы негізгі байлық. Ол түйесіз, сиырсыз, басқа малсыз жүре алады, ал жылқысыз жүре алмайды. Ен кедейлерді халықта «бір жылқышылар» деп атайды. Әрбір арғымақ, таза қанды жүйрік жылқы үшін арнайы ертоқымдар жасалынатын. Бұрыннан ат ерттеу жарыстары өткізілетін, қайда әйелдер де қатысатын. Бұндай жарыстар ас бергенде, келіңді көргенде, Наурыз және тағы басқа мейрамдарда өткізілетін.
Егер ат ерттеу екі ауыл арасында өткізіліп жатса, онда ойын қатысушылары өздерінің жылқыларын ерттеп, бір ауылдан екінші ауылға, мәре сызығына дейін шабады. Бірінші болып келген соң, төреші қатысушының ертоқымын дұрыс орнатылған ба, жоқ па екенің тексереді.
Дереккөздер
1. Қазақ халқының сал-дәстүрлері кітабы, Атамұра 2011ж.
2. ↑http://kitaptar.com/
Санат:Қазақтың ұлттық ойындары
Монти-Редонду (Торриш-Ведраш)
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 787 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,11 км² шамасында. Халық тығыздығы — 86,4 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Киелі Дух (Divino Espírito Santo).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лиссабон округінің елді мекендері
Олигофренопедагогика
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Ягстцелль
Ягстцелль (Jagstzell) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Шығыс Альб ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2401 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 37,97 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 1 36 035. Муниципалитеттің басшысы — Раймунд Мюллер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Ромуалдс Анцанс
Ромуалдс Анцанс (1944 жылы 1 сәуірде Ливан болысында дүниеге келіп, 2011 жылы 15 қыркүйекте дүниеден өткен) – совет, латыш театр және киноактері.
1969 жылы Латвия мемлекеттік консерваториясы театрлық факультетін бітіреді. 1971 жылға дейін вокалдық бөлімінде оқиды. 1973 жылдан бастап Я. Райнис атындағы Көркем театрында актерлік қызмет атқарады. 1975 жылы режиссері Сергей Тарасовтың «Стрелы Рубин Гуда» фильмінде Вилли Статли рөлін сомдайды. Ромуалдс көптеген киноларға түскен, бірақ сексен жасына келгенде ғана киноға деген белсенділік танытқан. Ол 2011 жылы ауыр жұқпалы аурудан сауыға алмай қайтыс болады.
Дереккөздер
Санат:КСРО актерлері Санат:Латвия актерлері
Адамның қоғамдық қажетсінулері
Дереккөздер
Санат:Экология
Илья Репин көшесі (Астана)
Репин Илья Ефимович (1844-1930) — орыс сүретінін, ұлттық реалистік кескіндеме өнерінің аса көрнекті өкілдерінің бірі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
1841 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1841 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Добротин Николай Алексеевич
Добротин Николай Алексеевич (18 маусым 1908 жылы туған, Ресей, Пенза қаласы) – физика-математика ғылымының докторы (1948), профессор (1951), Қазақстан Ғылым Академиясының академигі (1967), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1982). Дондағы Ростов қаласындағы Солтүстік Кавказ мемлекеттік университетін бітірген (1929). Сол қаладағы Энергетика институтының оқытушысы (1929–31), КСРО Ғылым Академиясының Физика институтында аспирант, аға ғылыми қызметкер, лаборатория меңгерушісі, директордың орынбасары (1931–76), КСРО Ғылым Академиясы Төралқасының ғылыми хатшысы (1950–55) қызметтерін атқарған. Қазақстан Ғылым Академиясының Жоғары энергия физикасы институтында лаборатория меңгерушісі (1968–76), директордың орынбасары, Қазақстан Ғылым Академиясы Төралқасының мүшесі, Физика-математика бөлімшесінің академик-хатшысының орынбасары (1976–87) болды. 1987 жылдан зейнеткер. Мәскеуде тұрады. Негізгі ғылыми еңбектері атом ядросы мен ғарыштық сәулелер физикасына арналған. КСРО Мемлекеттік сыйлық лауреаты (1951). 3 рет Еңбек Қызыл Ту орденімен, медальдармен марапатталған.
Сыртқы сілтемелер
http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_biography/Добротин
Дереккөздер
Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:1908 жылы туғандар
Константин Иванович Нигай
Константин Иванович Нигай (1913, Приморье өлкесі, Нижний Янчихе селосы, – еңбек ардагері. Хабаровскідегі дене шынықтыру техникумын және Қызылорда агрономиялық техникумын бітірген. 1937 жылы Қазақстанға еріксіз қоныс аударылған. Алғашқыда мектепте дене шынықтыру мұғалімі болды. 1943 жылы ірі «Гигант» ұжымшарының мәдени-бұқаралық жұмыс жетекшісі қызметін атқарды. 1947 – 62 жылдары  Шиелі ауданындағы «Гигант» (Бидайкөл а.) ұжымшарында төраға орынбасары, комсомол жастар егіс бригадасының бригадирі, кейін 1963 – 65 жылдары облыстың ауыл шаруашылық тәжірибе стансасының директоры қызметін атқарды. 1949 жылы Нигайдың бригадасы 20,9 га-ның әрқайсысынан 87,7 ц-ден күріш алды. 1950 жылы маусымда Нигайға Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. 1966 жылдан зейнеткерлікке шыққанша Сырдария ауданы Абай атындағы кеңшар директоры болды.
Сілтемелер
"Сыр елі энциклопедиясы"
Санат:Тұлғалар Санат:Социалистік еңбек ерлері
Анатолий Витальевич Кельберг
Анатолий Витальевич Кельберг  - музыкатанушы, лектор. 1929 жылы Ленинград қаласында туған. 1951 жылы Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын (профессор П. В. Аравиннің класы) бітіріп, 1959 ж. дейін музыка тарихынан дәріс береді. 1959 жылдан қазіргі кезге дейін – дәріскер болып еңбек етіп келеді. Кельберг классикалық және қазіргі замандық, шетел, қазақ, орыс музыкасының белсенді насихаттаушысы, шешендік өнердің шебері. Кельберг радиодан, теледидардан тұрақты түрде музыка туралы хабарлар   жүргізіп тұрады, Анатолий Витальиевичті сондай-ақ, белгілі  –белгісіз музыкалық шығармалар  туралы  қызыты және мазмұнды ңгімелерін тындау үшін  ұйымдар  мен мекемелерге де жиі шақырады. Кельберг уақыт пен бір үндестікте бола тұрып, еліміздің музыкалық өмірі туралы тұрақты түрде хабарламалар жасайды. Оның  лекторлық  тәжірибесінде композиторлық  және орындаушылық шығармашылықтың көкейтесті мәселелеріне, қазақтың қазіргі замандық музыкасын танытуға  айрықша мән берілген.
Кельберг шығармалары тек мамандарға  ғана  емес, музыканы бағалаушылар мен сүюшілерге де етене жақын,  себебі, олар музыкатанулық зерттеулерден гөрі көркем шығармалар сынды оқылады. Мысалы: “Е.Г.Брусиловский”, “Сиқырлы дыбыс әлемінде”, “Музыканы қалай тындауға және түсінуге үйренуге болады?”, “Вальс кеші”, радио және телехабарлар:  “Музыка  әлемінде”,  “Біздің музыкалық галереямыз”, “Қазақ операсының тарихи жолы”,  “Ұлы орындаушылар”, “Музыкалық  аспаптар туралы әңгімелер”, “Музыкалық қонақжай”, “Уақыт және музыка”.
Жоғарғы Мұсабай
Жоғарға Мұсабай– Қызылқұм құмының шығысында орналасқан құдық. Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы Келінтөбе ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 60 км жерде, теңіз деңгейінен 200 м биіктікте. Тереңдігі 14 м, су шығымы 700 л/сағ., айналасын құм шағылдары қоршаған. Әліп-2, Бектемір,Әменшақ құдықтары жақын орналасқан. Оңтүстігінде 20 км жерде Ұялы қыстауы бар. Мал шаруашылығына пайдаланылады.
Анатолий Витальевич Кельберг
Дереккөздер
Санат:1929 жылы туғандар
Жоғарғы Мұсабай
Дереккөздер
Санат:Құдықтар Санат:Қызылорда облысы географиясы
Бударин ауылдық округі
Бударин ауылдық округі  – Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Бударин, Коловертное, Самал ауылдары кіреді. Орталығы – Бударин ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2019 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақжайық ауданы ауылдық округтері
Калхоун (Миссури)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 491 адамды құрады.
Б. з. д. 973 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 973 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 973 жылы қайтыс болғандар
Алмас Ермекұлы Серкебаев
Алмас Ермекұлы Серкебаев (31 наурыз 1948 ж.т., Алматы) — композитор, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері (1984).
Өмірбаяны
Керей руынан шыққан.
1966 ж. музыкалық мектебін, 1973 ж. Алматы консерваториясының (қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы) композиция (Г.Жүбанованың класы бойынша) бөлімін бітірген.
1973 - 74 ж. осында стажер-зерттеуші, 1974- 78 ж. стажер-ассистент, 1982 жылдан Қазақстан Композиторлар одағының дыбыс жазу қабинетінің меңгерушісі болды.
Еңбектері
С. симфониялық, аспаптық-камералық, вокалдық және эстрадалық жанрда еңбек етті. Оның камералық оркестрге арналған "Шалқыма" (1974), "Кербез" (1976), "Отырар" (1979), "Шертпе күй" (1982); "Хорлан", "Мәңгі өшпес даңқ" (1974) атты вокалдық шығармалары; "Ақсақ құлан" балеті (1975) мен "Маугли, менің бауырым" рок-опера-балеті (1982), т.б. бар.
Марапаттары
Қазақстан Мемлекеттік сыйлығының иегері (1986).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:Қазақстан музыканттары Санат:КСРО музыканттары
Көкпар тарту
Көкпар тарту - қазақтың ұлттық ойындарының бірі.
Көкпар ешкінің денесін тарту деп танымал. Көкпардың пайда болуының бірнеше бастаулары бар:
1)        ойын қатысушылары осылай қой отарларына шабуылдап жоқ қылтыратын қырдың жыртқыш қасқырларын бейнелейді;
2)        мүмкін бұрын осылай жараланған батырды тұтқыннан шығарған еді немесе бір тауып алынғанмен қашатын;
3)        тотемдік жануардың денесі үшін фратарий күресімен байланысты.
Дереккөздер
1. Қазақ халқының сал-дәстүрлері кітабы, Атамұра 2011ж.
2. ↑http://kitaptar.com/
Санат:Қазақтың ұлттық ойындары
Бота аяқтандыру
Бота аяқтандыру - жаңа туған ботаны аяғынан тұрғызып, емуге үйрету, қарақұлақтанып өсіп, көндігіп кетуіне мүмкіндік жасау. Інгеннің туар мезгілі жақындаған кезде күйлеген жеріне бошалап қашуы жиі болады. Інгенді арнайы қорада ұстамаса, туған жас ботаны бура, атандар шайнап тастайды дейді. Бота туғанда алдыңғы аяғымен келетіндіктен, көмектесуші адам тартып шығарады. Жаңа туған ботаның аузынан үрленген соң, енесінің алдына тастап қояды. Басын соқпауын қадағалайды, өркешінен тартып аяғынан тұрғызады, ауыздандырады. Бота жаңа туған кезінде өте тартымды, анасын іздеп боздағандагы дауысы жіп-жіңішке, кірпіктеріұүп-ұзын, ал өркеші шеміршек тәрізді болады. Бота асау болмасын, табаны таймайтын болсын деп табанын тырнайды, танауына саусақ тығып кеңсірігін, тынысын ашады. Жақын көршілердің әйелі ботаның құйрығын тістеп, оған «кіндік шеше» болады. Түйенің боталауы өзге түлікке қарағанда ерекше. Осыған байланысты қазақта «түйе боталағандай» дейтін сөзде бар. Қазақтар боталаған інгенге жын шайтандар сескеніп жоламайды деп ырымдайды. Түйе көбінесе ақпан- көкек айлары аралығында боталайды. Алғашқы үш күнінде бота өте әлсіз болып, анасының бауырына мал иесінің өзі көтеріп салып емізеді. Бота әлді болу үшін үш күнге дейін уызын түгелімен емізеді. Үш күннен соң сауа бастайды. Бота жылдам еме алмаса, енесінің емшегін таба алмай, шабы мен бүйірін түрте береді. Сол кезде енесі ботаның құйрығын бақыртып тістеп тастайды. Ол інгеннің емшектің сыздағанына шыдамағанынан істейтін әрекеті деседі мәлімет берушілер.
Дәстүрлі ортада түйесі туған үй көрші-қолаңнан «інген туды» деп сүйінші сұрайды. Боталы болған үй «үлпершек асып» (көтенасар тәрізді) ғұрыптық тағам үлестіреді.
Інгенді сауып оның уыз сүтін араластыра қайнатып «жылма» деп аталатын тағам дайындайды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Антропогеография
Антропогеография — экономиялық географияда (әсіресе халық географиясында) географиялық детерминизм қағидаларына сүйенетін буржуазнялық бағыт. Антропогеография — географиялық ортаның ерекшеліктеріне қарай халықтың орналасуы мен ауысуына универсалды заңдар табуга тырысты, шаруашылықтың теменгі формадан жоғары дамуында халықтың тыгыздыгы басты фактор деп ұқты. Бұл агым Ш. Монтескье, И. Гердер және Бокльдің тұрпайы материалистік концепцияларынан туды. XIX ғ. бұл ағымды неміс географы және социологы Ф. Ратцель қолдады.
Антропогеография - географиялык құбылыстар кешенінде адам қоғамының орнын және оның табиғи ортамен өзара әрекеттерін, негізінен, тұрпайы географизм тұрғысынан қарастыратын әлеуметтік-экономикалық географиядағы (әсіресе халық географиясы) мектеп. Антропогеография терминін алғаш рет XIX ғасырда неміс географы әрі социологі Ф.Ратцел ұсынды.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:География
Ярослава Вячеславовна Шведова
Ярослава Вячеславовна Шведова (12 қыркүйек 1987, ) — карьерасында Ресей мен Қазақстанның атынан жарыстарға қатысқан теннисші. «Үлкен дулыға » турнирінің екі жұптық турнирінің жеңімпазы (Уимблдон, 2010 US Open); «Үлкен дулыға» турнирінің бес турнирінің финалисі (төртеуі жұпта, біреуі аралас жұпта); жұптық жарыста әлемнің бұрынғы үшінші ракеткасы; WTA бойынша 14 турнирдің жеңімпазы (олардың бірі жекелей сында).
2008 жылдан бері Қазақстанның атынан сынға түседі.
2014 жылы Азия ойындарында қола жүлде иеленді.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан теннисшілері Санат:Ресей теннисшілері
Сент-Анжель (Алье)
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 744 адамды құрады. Халық тығыздығы — 29,44 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Такома
Тако́ма (Tacoma) — Вашингтон штатының Пирс округінде орналасқан АҚШ қаласы.Елдің солтүстік-батыс бөлігінде, Сиэтл қаласынан 51 км ара қашықтықта орналасқан.Пьюджет-Саунд шығанағындағы порттық қала. Қалада автомобиль жасау, ағаш өңдеу, химия және тамақ өнеркәсібі дамыған.
Бота белбеу
Бота белбеу - белбеудің ең сапалы, асыл түрі, әртүрлі кезі, бағдары, әшекейі бар күмістелген белбеу. Күмістелген бағдарлары ботаның көзіне ұқсас болғандықтан, «бота белбеу» атанған болса керек.