cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Николай Хлудов көшесі (Астана)
Николай Гаврилович Хлұдов (1850-1935) - белгілі кескіндемеші, суретші. Қазақстанға 1877 жылы келген. Түркістандағы археология үйірмесінің белді мүшесі болған. Николай Хлұдов «Даұылда қалғандар», «Тайынша мінген бала», «Бие сауу», «Жасаұыл» атты қазақ халқының өмірі мен түрмысын бейнелейтін сұреттердің авторы.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Кремнийлік құрылымдар
thumb Кремнийлік құрылымдар (Кремниевые структуры) — төсеніш үстіне салынған кремний кабаттарының және (немесе) одан тұратын қосылыстардың (Si02, Si2N4, және т.б.) реттелген жиынтығы; оның негізінде интегралдық сызбаларды жөне шалаөткізгіш, оптоэлектрондық және т.б. аспаптар жасалады. Кремнийлік құрылымдар қабаттарының әрбіреуінің қалыңдығы төсеніш қалыңдығымен салыстырғанда әлдеқайда жұқа. Қабаттарының саны материалына байланысты
Дереккөздер
Санат:Электроника
Телетартқыш түтік
Телетартқыш түтік – оптикалық кескінді электрлік теледабылға өзгертуге арналған электронды сәулелік түтік.
Өзгерту қағидасына сәйкес телетаратқыш түтік электр зарядтарын жинақтаушы және оны жинақтамайтын болып екі түрге ажыратылады. Электр зарядтарын жинақтауыш түтіктер фотоэмиссиялы (иконоскоп, ортикан), екінші ретті электронды (супериконоскоп, суперортикон), фотоөткізгішті (видикон) т.б. жинақтауыштары бар түтіктерге топталады.
Дереккөздер
Санат:Журналистика
Географиялық оқшаулану
Географиялық оқшаулану дегеніміз - бұл бір түр популяциясын бөлетін немесе арақашықтықтың көптік айқын кедергілері. Дарақтары үшін үлкен арақашықтық проблема болып саналмайтын түрлердің бар екенін ескеру керек. Мысалы, үйрек, ақтүлкі және майшабақтардың дербес белсенділік радиусы жүздеген шақырымдар құрайды, қасқырлардікі - ондаған шақырым, ал орқояндікі - 1,5 шақырым ғана. Атап айтқанда дара белсенділік радиусы да географиялық оқшаулану дәрежесін анықтайды. Ол географиялық түр түзу үрдісінде басты рөл атқарады.
Дереккөздер
Санат:Эволюция
Уль-Човча
Уль-Човча — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лоптюга өзенінің оң жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Планер (ұшу аппараты)
Планер (planeur, planer қалықтау) — ауадан ауыр моторсыз ұшу аппараты. Әуедегі планер өз салмағының әсерінен көлбеу траекториямен төмендейді (қалықтайды).
Атмосферада өрлемелі ауа тасқыны болған жағдайда қалықтау мүмкіндігі туады, яғни биіктікті жоғалтпай немесе биіктікке көтеріле ұшу. Планерді ұшыру ұшаққа тіркеу арқылы жүзеге асырылады. Планердің ұшақ сияқты фюзеляжы, қанаттары, құйрықтіреуі болады. Оған ұшуы мен қонуы үшін әдетте арнайы шаңғы немесе дөңгелекті шасси орнатылады. Орын саны бойынша планер бір, екі және көп орынды болып, ал арналуы бойынша — оқулық, жаттығулық (спорттық) болып бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Кіші Алматы мұздықтары
Кіші Алматы мұздықтары – Іле Алатауының солтүстік беткейінде, Кіші Алматы өзені бастауындағы мұздықтар тобы. Алматы қаласының оңтүстігінде 30 км жерде. Ең биік жері Орджоникидзе шыңы (4410 м). Мұздықты 1902 жылы С.Дмитриев ашқан.
Аумағы
Кіші Алматы мұздықтары 12 мұздықтан тұрады; бастылары: Орта Тұйықсу, Игілі Тұйықсу, Молодежный, М.Мәметова, З.Космодемьянская. Жалпы ауданы 11,4 км2, оның 3,86 км2-і фирн алаңы, 4,74 км2-і ашық жатқан мұздық тілі, 2,8 км2-і борпылдақ жыныстармен жабылған. Мұздық көлі 0,39 км3. Беткі мұздықтар жауып жатқан мореналық қабат астында қалыңдығы 100 м-ге жететін көп жылғы тоң мұз жатыр, одан көбіне сел тасқыны бастау алады. Селден қорғану мақсатында Кіші Алматы өзені аңғарында (Медеуде) күрделі тосқауыл (плотина) салынды.
Дереккөздер
Санат:Алматы облысы мұздықтары Санат:Іле Алатауы
Пюльнуа
Пюльнуа (Pulnoy) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Нанси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,74 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54439, пошта индексі — 54425.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4516 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1207,49 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Фермент улары
Фермент улары — әр-түрлі химиялық заттар. Олар белгілі бір ферменттер қызметін арнайы тежейді.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Бен-ле-Бен
Бен-ле-Бен (Bains-les-Bains) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Вогез департаментінде орналасқан. Епиналь округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 25,37 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1332 адамды құрады. Халық тығыздығы — 52,5 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Мэрвин (Миссури)
Мэрвин (Merwin) — Миссури штатының Bates округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Құрылыс (айрық)
Негізгі ұғым:
Құрылыс — әр түрлі үйлер мен ғимараттарды салу мен салынып жатқан нысандарды іске қосуға қатысты іс-әрекеттер.
Елді мекендер:
Салин артемиясы
Салин артемиясы — төменгі сатыдағы шаяндардың желбезекаяқтылар отрядына жататын ұсақ шаян.
Биологиялық сипаттамасы
Оның денесінің ұзындығы 0,8-1 см. Бұл шаян негізінен тұзды көлдерде өте көп таралған. Салин артемиясы Қазақстанның Каспий теңізінің шығысындағы Кайдак сорында (Маңғыстау облысы) және Павлодар облысының 54 ұсақ тұзды көлдерінде көптеп кездеседі. Оның жұмыртқасында нәруыз (белок) өте мол. Бұл шаян басқа жануарлар үшін ең қажетті биологиялық азық. Қазіргі кезде бұл шаян бекіре балықтарының шабақтарына қорек ретінде арнайы балық өсіретін зауыттарда қолдан көптеп өсіріледі. Қазақстанда оның жұмыртқаларын жинауға тыйым салынған. Мамандардың деректері бойынша Маңғыстау және Павлодар облыстарындағы тұзды су айдындарында бұл шаянның қоры өте мол. Салин артемия шаянының жұмыртқаларынан өте бағалы косметикалық бұйымдар жасалады. Оны әсіресе Қытай, Малайзия, Сингапур мемлекеттері көптеп сатып алады. Қытайда салин артемия шаянын арнайы қолдан өсіруге ерекше көңіл бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Желбезекаяқты шаянтәрізділер
Сабау қой
Сабау қой (Ovis canadensis) — қуысмүйізділер тұқымдасына жататын сүтқоректі. Солтүстік-Шығыс Азия және Солтүстік Америка жерінде кездеседі. Дене тұрқы 178 см-дей, шоқтығының биіктігі 105 см, салмағы 140 кг-дай. Құлжасына қарағанда аналығының тұлғасы кіші, әрі салмағы екі еседей кем болады. Құлжасының мүйізі ірі, бұралып иілген, ұзындығы 111 см, орамының жуандығы 36 см-дей. Тобымен жүреді, полигамды жануарлар. Ағашы жоқ тау төбелері мен өзен жағалауларындағы тау шатқалдарын мекендейді. Бұталар, шөптесін өсімдік, қыналармен қоректенеді. Қараша — желтоқсанда күйлеп, мамыр — маусымда аналығы көбіне жалқы қозы табады. Сабау қой — бағалы аң. Оның етінің, терісінің және мүйізінің кәсіптік маңызы зор.
Дереккөздер
Санат:Қуысмүйізділер
Счэлл Сити (Миссури)
Счэлл Сити (Schell City) — Миссури штатының Вернон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.6 км². FIPS коды — 29-66134.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 286 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Вернон округы (Миссури)
Морфологиялық сіңісу
Морфологиялық сіңісу—тіліміздегі кейбір сөздердің әуелде қандай бөлшектерден құралғаны бірден аңғарылмайтындай болып кірігіп, бір сөзге айналуы. Морфологиялық сіңісудің сыры сөздер құрамын тарихи, этимологиялық тұрғыдан талдау арқылы анықталады.
Морфологиялық сіңісудің түрлері
Морфологиялық сіңісудің екі түрі бар.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі
Киллем
Киллем (Killem) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дюнкерк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,99 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59326, пошта индексі — 59122.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 964 адамды құрады. Халық тығыздығы — 80,4 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Таш-Ю
Таш-Ю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вычегда өзенінің оң жағалауынан 453 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Функционал
Функционал — бір не бірнеше функцияға тәуелді болатын айнымалы шаманы білдіретін математикалық ұғым. Ол алғаш рет вариациялық есептеуде пайда болған. Берілген тұйық қисық сызықпен шектелген аудан, белгілі бір жол бойындағы күш өрісінің жұмысы, т.б. функционалға мысал бола алады. Функционалдық талдаудың дамуына байланысты “Функционал” термині де кең мағынада, атап айтқанда, белгілі бір сызықтық кеңістікте анықталған сандық функция ретінде түсіндіріле бастады.
Сілтемелер
Санат:Функция түрлері Санат:Функционалдық талдау
Кәмелетке толмағандарды cаудаға салу
Кәмелетке толмағандарды cаудаға салу (ағыл. trade of juveniler (minors); нем. Minderjiilirigehandel m)
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Агрегаттау
Дереккөздер
Санат:Автомобиль Санат:Техника
Экологиялық оқшаулану
thumb|left|alt=A.| [[Суда тіршілік етуші жануарлардың бірі Атлантик-Ляхс балығы.]] Экологиялық оқшаулану дегеніміз - бұл бір түр популяциясын белгілі аумаққа бөлетін мекен ету жағдайларының кешені. Бір өзендері судың әр түрлі қабаттарындағы температура, жарықтың және мекен етушіліктің әртүрлілігі бұған мысал бола алады. Үстіңгі беткі қабат едәуір жарығырақ, жылы және қоныстанушылары көп болып келеді. Сөйтіп, бір көлде тіршілік ететін түрлер жағдайлардың айырмашылығына байланысты топтарға бөлінген болып шығады. Экологиялық түр түзу үдерісінде атап айтқанда экологиялық оқшаулану басты рөл атқарады.
Дереккөздер
Санат:Эволюция
Гиббондар
Гиббондар (Hylobates) — ұзынқол маймылдардың бір тұқымдасы. Гиббондар тұкымдастар туысы.
Сипаттама
Гиббондар ұзындығы — 1 метрден, салмағы 10 килограммнан аспайды, құйрықсыз болады. Басы мен денесінің ұзындығы 40-65 см, салмағы, 4-8 кг. Бір топтағы және әртүрлі жыныстылар реңінің жабылған түгі әртүрлі, (қарадан сары-қоңырлы немесе күмісті-сұр).
Таралу аймағы
Бұлар тропикалық ормандардың ішінде тіршілік етеді. Топ-топ болып жүреді. Оңтүстік-Батыс Азияда, Суматра, Ява, Калимантан аралдарында 6 түрі бар. Аққолды гиббондардың өмір сүру қалпы табиғат жағдайында азды-көпті.
Қоректенуі
Гиббондар өсімдіктер жемістерін, шырынды жапырақтарын, Жәндіктер/насекомдарды, құстардың жұмыртқасын, балапанын, ұсақ құстардың өздерін қорек етеді. Гиббондар қолға әрең көндігеді.
Көбеюі
Отбасы 2-6 дарақтылық- жарынан тұрады, басты рөлді еркек-басшы ойнайды.
Ұзын қол мешіндер маймылдардың 4 туысы жатады, олар:
Шағын: ХТҚО Қызыл кітабында бөрікті гиббондар, бір түсті гиббондар, явалдык гиббондар, Клосстық гиббондар.
Дереккөздер
Санат:Приматтар
Сарықар
Сарықар – Сауыр жотасының қиыр батыс сілеміндегі тау.
Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы Зайсан қаласынан оңтүстікке қарай 15 км жерде орналасқан.
Жер бедері, геологиялық құрылымы
Абсолюттік биіктігі 1481 м. Ендік бағытта 3 км-ге, солтүстіктен оңтүстікке қарай 1,5 км-ге созылған. Тау жоғарғы палеозойдың тау жыныстарынан түзілген. Мұнда эффузивті порфирлер мен порфириттер кең тараған. Беткейлері тік жартасты, құлама келген. Баурайында пролювийлі-делювийлі шөгінділермен қорымтастар кездеседі.
Өсімдігі
Шығысы мен солтүстік беткейінде жалпақ жапырақты орман қалыптасқан. Етегінен Жеменей өзенінің салалары бастау алады. Өзен аңғары мен тау етегінің қиыршықты қызғылт қоңыр топырағында қуаң далаға тəн бұта аралас астық тұқымдас шөптесіндер өседі.
Дереккөздер
Санат:Зайсан ауданы таулары
Телеқабылдағыш түтік
Телеқабылдағыш түтік – кинескоп кескін дабылын оптикалық кескінге түрлендіруге, яғни телекескін көрсетуге арналған электронды сәулелі түтік.
Бұл түтіктердің тікелей кескін көрсетуге және оптикалық арқылы кескінді экранға ұлғайтып түсіруге арналған түрлері бар. Электронды сәулелік түтік телекескін шығару мәселесіне пайдалану идеясын ең алғаш рет орыс ғалымы Б.Л. Розинг енгізді. 1907 жылы қолданысқа ие болды.
Тұрсын Қ., Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5
Дереккөздер
Санат:Журналистика
Парсыша Уикипедия
Парсыша Уикипедия  — Уикипедияның парсы тіліндегі бөлімі. Ол 2003 жылдың желтоқсан айынан бастап жұмыс жасап келеді.
Санақ
2023 жылдың 1 күніне сәйкес Парсыша Уикипедияда  мақала бар. қатысушы тіркелген, олардың соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны -. thumb|140px|left|150 000-мақала логотибі Парсыша Уикипедия барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (.September.2023 яғни бүгінгі көрсеткіш).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иран тілді Уикипедиялар Санат:Уикипедия бөлімдері *
Жинақы-диск
right|280px|Compact Disc Жинақы-диск (Компакт-диск; compack disk) — 1) лазерлік сәуленің көмегімен ақпараттарды жазуға және шығарып оқуға арналған шағын пішімді оптикалық диск; 2) ақпарат сақтау үшін тасуыш бетінің оптикалық қасиеттерінің өзгеруі пайдаланылатын оптикалық дискілер. Диаметрі 4,75 дюймге тең пластикалық дискіде, 650 Мбайт цифрлык мәліметтер сақтауға болады. Алғашқы кезде олар тек оқуға болатын мәліметгер сақтауға арналған. Сондықтан бұл құрал тек оқуға болатын жады бар жинақы-диск (Compact Disk — Read Only Memory, CD- ROM) деп аталған. Соңғы кезде өшіріп-жазбалы оптикалық дискілік құрылғылар пайда болды.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
კომპაქტ-დისკი Compact-disc Đĩa CD
Шези (Алье)
Шези (Chézy) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Мулен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 36,53 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03076, пошта индексі — 03230.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Ветловой Сунгай
Ветловой Сунгай — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Новосибирск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сунгай өзенінің сол жағалауынан 85 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чумыш. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Гибридатавизм
Гибридатавизм — екі түрлі организмді будандастырған кезде олардан туған ұрпақта өз атаанасына ұқсамай, олардың бұрынғы замандағы тегінде болған белгінің қайтадан пайда болуы.
Дереккөздер
Санат:Биология
Басты тақырып - халық
«Басты тақырып - халық» («Главная тема - народ»), Әуезовтің - С. Злобинге (14.6.1959 ж.), С. Злобиннің - Әуезовке (27.6.1959 ж.) жазған хаттарына түсінік.
«Дружба народов» журналының 1969 ж. 6-санында жарық көрген. Журнал аталған тақырыптың астына: «Из переписки С. Злобина и М. Ауэзова» деп тақырыпша қойып, В. Злобина жариялаған. Әуезов пен Злобиннің бір-біріне жазған хаттарына түсінік берген Злобин алғашқы хатты Әуезовтің «Абай жолы» эпопеясына Лениндік сыйлық берілгеннен кейін жазған болу керек деп, ол хаттың табылмағанын ескертеді. Осы себептен журналда берілген алғашқы хат Әуезовтікі, онан кейін Злобиннің жауап хаты берілген. Әуезовтің хаты да, Злобиннің хаты да мағынасы жағынан шағын да болса, құнды зерттеу мақала дәрежесінде. Әуезов хатында «қалың кітаптың» жазылу бейнеті, қиындығы жөнінде өте дәл де бейнелі түрде айтылған. Бұл жолдағы жазушы еңбегін жер астындағы шахтердің ауыр еңбегімен салыстырған. Хатта тағы шығарма жазсам ба деген ойы бар екенін хабарлаған. Бұл жазушының «Өскен орын» жайында айтып отырғаны болуы керек.
Хат 1959 ж. 14 маусымда жазылған. Злобиннің жауабы осы жылдың 27 шілдесінде жазылған. Хат көлемді және қызықты ойларға толы.
Аққайың санаторийі
Дереккөздер
Санат:Шипажайлар
Стерлинг көпіріндегі шайқас
Стерлинг көпіріндегі шайқас (ағыл. Battle of Stirling Bridge) — Форт өзенінің бойындағы Стерлинг көпірінде болған, Шотландия тәуелсіздігі үшін бірінші соғыстың шайқасы. Күні - 1297 жылы 11 қыркүйек. Қолбасшылар - шотландықтар жағынан Уильям Уоллес және сэр Эндрю Морей, ал ағылшындар жағынан - Суррей графы, Джон де Варенн. Соғыс шотландықтардың жеңісімен аяқталды. Ағылшындардың әскеріне қарағанда, тек қана жаяу әскермен жасақталған Уоллес, өзен бойындағы тар көпірге қарама-қарсы, төбеде орналасты. Көпірдің тар болғаны соншалықты, тіпті, бірнеше адам осы жермен жүре алмады, сондықтан ағылшындардың өтуі баяу болды. Алдымен шотландық және ағылшын-валлилік садақшылардың атысы болды. Содан кейін, фалангі құрып, төрт метрлік найза және қысқа қылышпен қаруланған Уильям Уоллестің әскерлері, авангардтың өтуін күтіп, өткелден өткен ағылшындардың кішігірім контингентіне шабуыл жасады. Әскерінің бір бөлігі қырғынға ұшырап жатқанын көрген Суррей графы өткелден өтуді жылдамдатуға тырысты, нәтижесінде көпір құлап, кейбір рыцарлар суға батып, ал майданнан қашқан кішігірім бөлігінен басқаларын шотландықтар жойды.
Ортағасырдағы Tүркия
Осман империясының құрылуы
thumb|Осман империясы картасы thumb|Осман I патша XI ғасырдың аяғына қарай Кіші Азияда қуатты мемлекет Түрік Осман империясы құрыла бастады. XI ғасырда қыпшақтар күшейіп, оғыздарды ығыстырды. Оғыздардың басым көпшілігін құраған салжұқтар Шығыс Еуропа мен Кіші Азияға көшіп кетуге мәжбүр болды. Салжұқ Тоғрыл-бек Хорезмді, Иранды, Әзірбайжанды, Күрдістан мен Иракты басып алып, өз билігін орнатты. 1071-1081 жылдар аралығында салжұқтар Кіші Азияны жаулап алды.
Оғыздардың Қынық тайпасынан шыққан әскербасшысы, Салжұқтың немересі Тоғрыл-бек 1040-1060 жылдары Кіші Азияда Салжұқ түріктерінің мемлекетін құрды. Монғолдар шапқыншылығынан кейін ыдырап кеткен Салжұқ мемлекетінің орнына 1299 жылы желтоқсанда Осман түріктерінің мемлекеті келді. Оның негізін 1220 жылы Сырдария маңынан қоныс аударған түріктердің басшысы Ертұғрылдың баласы Осман сұлтан (1258-1326) қалаған еді. XIV ғасырдың екінші жартысында Осман империясы көрші елдерге жорықтар ұйымдастыра бастайды. 1352-1354 жылдары түріктер Дарданелл жағалауын, Галлиполь және бірқатар калаларын басып алады. Бұдан кейін осман түріктері Балқан түбегінде тұрып жатқан оңтүстік славян тайпаларынан құрылған Болгар патшалығы мен Серб мемлекетіне қарсы соғыс бастайды.
''1363 жылы сұлтан I Мұрат Андрионопольды алады да, өз астанасын сонда көшіреді. Андрионопольды жаулап алуы Балқан түбегіндегі славян мемлекеттерін бағындырудың негізгі базасына айналады. Бұл кезде Балқан түбегіндегі Болгар және Серб феодалдық мемлекеттері өзара қырғи қабақ болып, бытыраңқылықты бастан кешіріп жатқан еді.''
1389 жылы түріктер Сербияға шабуыл жасайды. Шешуші ұрыс 15 маусымда Косово даласында болады. Серб королі Лазарь мен түрік сұлтаны I Мұраттың арасында болған шайқаста түрік әскерлері ірі жеңіске жетеді. Серб сарбазы Милош Обилич I Мұрат отырған шатырға кіріп келіп, оның ту сыртынан қанжар салып өлтіреді. Соғыста Лазарь тұтқынға түсіп, өлтіріледі. Балқан түбегін бағындыру I Мұрадтың баласы Иылдырым Баязит (1360-1403) кезінде жалғасты. Соғыс майдандарында көрсеткен ерлігі үшін оған Иылдырым (Найзағай) деген ат берілген. Түрік әскерлері Баязит сұлтанның басшылығымен бөлшектеніп кеткен болгардың Тырнова патшалығын бағындырады. Балқан түбегіндегі славяндар айтарлықтай қарсылық көрсете алмайды. Содан соң түріктер Византия мемлекетінін; астанасы Константинопольге жорық бастайды.
1453 жылы сәуірдің басында II Мехмет сұлтан 200 мың түрік әскерімен Константинополь қаласын қоршайды. 1453 жылы 29 мамырда түрік әскерлері Константинополь қаласын жаулап алады. Византия мемлекетінің соңғы императоры Константин XI Палеолог (1444-1453) шайқас үстінде қаза табады. Константинопольдің құлауы Византия империясының өмір сүруін тоқтатты. Константинополь Ыстамбұл (Истанбул) атымен Осман империясының астанасына айналдырылды. Түркия Осман империясы болып жарияланады. Осман түріктері XIV-XVII ғасырдың бірінші жартысында ұлы империя құрды.
Әкімшілік-басқару
Түрік иелігіне қараған халықтар өз қожаларына тікелей тәуелді болды. Түріктер Балқан түбегіндегі жаулап алған жерлерін әкімшілік-басқару жағынан санжаққа (облыстарға) бөлді. Санжақтарды түрік сұлтаны тағайындаған бейлер басқарды. Балқан түбегіндегі жер түрік сұлтанының иелігіне көшті. Түрік жерінен шаруаларды көшіріп әкеліп, оларға жер бөлді. Феодалдық жер иелігі – спахи, ал мешіт иелігіндегі жерлер – вакуф деп аталды.
Балқан түбегіндегі халықтарға өте ауыр мемлекеттік салықтар салынды. Жер салығы – харадж енгізілді. 5 - 7 жастағы ер балаларды Түркияда тәрбиелеп, әскери янычар құрамдарына алып отырды. Шаруалар спахилік жер иесінің меншігі болды. Түрік иелігі орнаған жерлердегі халықтарды «райя» деп атады. «Райя» деген сөз «мал» деген мағынаны білдірді. Харадж салығы кәпірлерге (христиан дініндегі адамдарға) салынатын салық еді. Үшір салығы - өнімнің түсімінен алынатын салық (оннан бірі) түріне жатты. Шаруалар жергілікті өкіметтің рұқсатынсыз өз үлесін тастап ешқайда кете алмады. Дін жағдайы өте ауыр болды. Болгар, Серб жеріндегі христиан шіркеуіне тыйым салынды. Ислам дінін қабылдағандарға жеңілдіктер жасалды. Ежелгі славян тайпаларынан бері сақталып келген мәдениет орындары жабылды. Балқан түбегінде Осман империясы мұсылмандандыру саясатын жүргізді. Болгар, серб халықтары діни езгіге қарсы ұлт-азаттық күреске шығып отырды.
Осман империясының құрылымы
thumb|Джон Сигизмунд және Сүлеймен патша thumb|Франк I және Сүлеймен патша Осман империясы орта ғасырдағы әскери-феодалдық құрылымдағы мемлекет болды. Империя уәлаяттарға (облыстарға) бөлінді. I Сүлеймен (1520-1566) кезінде Осман империясы 21 уәлаяттан құрылды. Уәлаяттар санжақтарға бөлінді.''' Уәлаяттарды бейлер басқарды. Олар санжақтарға да билік жүргізді.''' Ол азаматтық және әскери басқару түрінде жүргізілді. Бұлар сонымен бірге өз аймақтарында ірі жер иелері болды. Феодалдық иерархиялық жүйеге кірді. Осман империясында coт жүйесі де болды. Сот жұмысын мұсылман қазы (кадилар) жүргізді. Сот ісін жүргізу орталықтандырылып, жоғарғы сот уәзірдің қолында болды. Діни бағыттағы сот істерін - шейх-үл-ислам жүргізді.
Осман империясы 4 әлеуметтік топтан тұрды:
Түркияда жер мемлекет меншігі саналды. Жердің едәуір бөлігі феодалдарға уақытша меншікке берілді. Бұл уақытша берілген жер лен деп аталды. Леннің иелері сипахилер болды. Олар сұлтанның атты әскерінде қызмет атқарып, өздерінің лендерінің мөлшеріне сәйкес жорыққа белгілі бір әскер шығаруға міндетті болды. Жоғары әскер басшылары мен шенеуніктер неғұрлым ірі лендерді - хассаларды алып отырды. Халықтың ендігі бір бөлігі - феодалдық тәуелді шаруалар өздерінің жер үлестерін мұрагерлікпен пайдаланды. Еңбекке жарамды, ересек христиан ер адамдар сұлтанның қазынасына ақшалай салық – харадж, жизия төлеп тұрды. Барлық халыққа салынатын ақшалай салық испандже деп аталды.
Империя ішіндегі көтерелістер
Империя қол астында қалған халықтар түрік езгісіне қарсы күресін тоқтатпады. Болгар және серб партизандары өздерін «гайдуктер» деп атады. Олар мұсылман мекендерін өртеді, тонады, түрік әскерлеріне шабуыл жасап отырды. 1593-1598 жылдары орыс-түрік соғысы кезеңінде күрес біршама күшейді. Ресей империясы діні бір ел - болгар, сербтерді қолдап отырды. Алғаш рет ұйымдасқан көтеріліс 1598 жылы Тырново қаласында болды. XVI ғасырдың соңында, 1594 жылы серб халқы Австрия мемлекетінің көмегіне арқа сүйеп, түріктерге қарсы көтеріліске шықты. Болгар және серб халықтарының көтерілісшілері арасында бірлік болған жоқ. Осыны пайдаланған Түрік сұлтандығы Косово жеріне албан мұсылмандарын жер аударып, ондағы мұсылмандардың санын көбейтті. Күні бүгінге дейін Косовода тұратын халықтың 96%-ы албан мұсылмандары. Түрік езгісінен қашқан сербтер Воеводин жеріне орналасты. Түрік үстемдігі Балқан түбегінде 1389-1878 жылдарға дейін созылды.
Түрік мәдениеті
Түркияда жазба әдебиеттің алғашқы үлгілері XIII ғасырда пайда болды. Тұңғыш шығармалар сопылық сарында жазылды. Көне шығармалардың қатарына Ахмед Факихтің «Тағдыр кітабы» жатады. Оның шәкірттері Шейад Хамза «Жүсіп пен Зылиха» қиссасын жазды. Түрік тіліндегі ең алғашқы шығарма - сопы Ашик паша жазған «Қуғындалушының кітабы» (поэма) болды. XIV-XV ғасырларда поэзияда Низами Гәнжауидің «Бес дастаны» («Құпия қазына», «Хұсрау мен Шырын», «Ләйлі мен Мәжнүн», «Жеті ару», «Ескендірнама» ) үлгісімен романтикалық сарындағы шығармалар жазған бірқатар авторлар (Ахмед, Жүсіп, Синан т. б.) дүниеге келді. Математика, астрономия ғылымдарына талдау жасаған және философия пәндері бойынша бірқатар еңбек жазған Лүтфи Такади еді. Географ адмирал Пири Реис 1513 жылы Дүниежүзінің картасын, ал 1523 жылы «Бахрийе» атты теңіз атласын жасады.
Түрік эпостық дастандары қатарынан «Оғызнама», «Кітаб Дәдәм Коркуд» пен «Көрұғлы» шығармалары ерекше орын алады. XV-XVII ғасырларда түрік сәулетшілері (X. Синан т. б.) сәулет өнерінің композициялық құрылымы мен көркемдігіне ерекше көңіл бөлді. Түркия қалаларында медресе, кесене, күмбезді монша, хауыздар салу кең өріс алды. XV-XVII ғасырлар аралығында сән және қолданбалы өнердің керамика, жібек жібін иіру, кілем тоқу, металл өндіру, қару-жарақ жасау сияқты салалары өрістеді. Түрік музыкасы басқа да түрік халықтарының музыкасымен сабақтас. Мысалы, мани, қошма, түркү әндері Орта Азия, Қазақстан, Әзірбайжан музыкасымен әуендес болып келеді. Музыка аспаптары: кеманча, ребаб, тамбур,уд, ковар, дүдүк, зурна, дәф, давул т.б.
Дереккөздер
Санат:Дүниежүзі тарихы Санат:Ортағасырлар Санат:Түркия тарихы
Төменгі Бегеняш
Төменгі Бегеняш — Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Семенкин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 231 адамды құрады. Пошта индексі — 453492, ОКАТО коды — 80205834005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Кіші Арқалы
Кіші Арқалы – Арқалы тауларының қиыр оңтүстік-батысындағы оқшауланған тау.
Рибейран-Каскальейра
Рибейран-Каскальейра (Ribeirão Cascalheira) — Бразилиядағы муниципалитет, Мату-Гросу штатында орналасқан. Солтүстік-шығыс Мату-гросу мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Норти-Арагуая экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Кіші Арқалы
Географиялық орны
Абай облысы Үржар ауданында, Емел (Еміл) өзенінің аңғарында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 690 м. Дөңгелек пішінді таудың ұзындығы мен ені 2 – 2,5 км.
Гибрид
Гибрид, будан (hіbrіda — будан, қоспа) — генотипінде айырмашылығы бар екі организмді будандастырудан (шағылыстырудан) алынған жаңа организм. Оны өсімдіктерде екі бөлек түрден, екі бөлек туыстан немесе бір түрге жататын формалар арасынан, ал жануарларда екі бөлек түрге, екі бөлек туысқа жататын организмдерден алуға болады. будан ғылымда латынша Ғ әрпімен белгіленеді. Ғ= А х В. Мұнда А — аталығы, В — аналығы, х — будандастыру (шағылыстыру); қазақша Будандастыру.
Рибейран-Каскальейра
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7 691 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11 356,472 км² шамасында. Халық тығыздығы — 0,7 адам/км².
Кіші Арқалы
Жер бедері, өсімдігі
Солттүстік беткейі көлбеуленіп Егізқызыл, Кіші Арқалы қыстаулары маңындағы жазыққа ұласып кетеді. Қалған беткейлері біршама тіктеу, сай-жыралармен сәл тілімденген. Еміл өзеніне қарай төмпешікті құм төбелер кездеседі. Беткейлерінде жусан аралас баялыш, көкпек, бетеге, еркек шөп, т.б. өседі.
Гибрид
бір түрге жататын екі немесе бірнеше тұқымның малын бір-бірімен шағылыстырудан туған төл. Б.-ың тұқым қуалаушылық қасиеттері ата-енесінің әртектілігінен байытылып, көп қырланатындығынан кейбір өнімділік қасиеттері жетік дами түседі немесе ата-енесіне тән әр түрлі өнімдік қасиеттерінің жаңа үйлесімі пайда болады. Әдетте, б. өсіп-жетілуі мен өнімділігі ата-енесінен асып түседі. Мұндай б.-ды бағыттап сұрыптау мен сол бағытта жұптастыру арқылы жаңа мал тұқымын шығаруға мүмкіншілік тудырады. Осыған орай мал шаруашылығында әр түрлі мал тұқымдарын будандастыру арқылы б. мал өсіру кең тараған.
Кіші Арқалы
Дереккөздер
Санат:Үржар ауданы таулары
Иілгіш дискінің контроллері
Иілгіш дискінің контроллері (Контроллер гибкого диска; floppy disk controller) — иілгіш дискідегі мәлімет жинақтауышты басқаруға арналған арнайы процессор қызметін атқаратын микросхема. Мәлімет орналасқан сызықжолды іздеу, одан тізбектеле оқылған мәліметті қатарластыра орналастыратын пішімге түрлендіру, бақылау кодын құрастыру жөне т.б. қызметтерді орын- дайды. Ол дискжетектерді тікелей басқару жөне иілгіш дискі мен компьютердің жедел жады арасында мәлімет алмасу ісін жүзеге асырады.
Плацдарм
Плацдарм (plase darmes — әскерге арналған алаң) —
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Дингольфинг-Ландау (аудан)
Дингольфинг-Ландау (Landkreis Dingolfing-Landau) — Германия ауданы. Аудан орталығы — Дингольфинг қаласы. Аудан Бавария жерінде орналасқан. Төменгі Бавария әкімшілік округіне бағынады. Жер аумағы 877,8 км² шамасында. Тұрғыны 92 123 адамды құрайды. Халық тығыздығы 105 адам/км². Ауданның ресми коды — 09 2 79.
Аудан 15 елді мекенге бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария аудандары
Гибрид
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:Материалдар Санат:Материалдар механикасы терминдері
Мэтз (Миссури)
Мэтз (Metz) — Миссури штатының Vernon округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 67 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.3 км² шамасында. FIPS коды — 29-47612.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Аласа қайың
Дереккөздер
Санат:Қайың тұқымдасы
Марради
Марради (Marradi) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Флоренция провинциясында орналасқан.
Үйек
Үйек. Түсіндірме сөздіктегі түсінікті қысқарта айтсақ — ...табиғаты қолайлы, күні жылы, шөбі шүйгін жер. «Ол ... ыстық үйекке саяхат жасады» (С. Омаров, Өмір.). Көп реттерде «үйек» сөзі біздің тілімізде алдына «жер» тұлғасын сала отырып, «жер үйек» тұрақты тіркес қалпында айтылады. Ертедегі, қазіргі тіл деректеріне зер салғанда, біздегі «үйек» сөзінің тұлғасы мен мағынасына біршама өзгерістер кіргендігі сезіледі. Якут тілінде — «уйгу», туваларда — «хөйү» сөздері қазақтар түсінігіндегі «молшылық, байлық» мағыналарын береді. Монғолдарда «оег»— тоқ, тоқмейіл мағыналарына нұсқаса, «мол» дегенді «их» сөзі түсіндіреді. Ал қалмақтарда «ик»—«көп» ұғымына нұсқайды. Осы деректерге сүйенсек, «үйек» тұлғасы бір нәрсенің көптігі, молдығына мезгейді. Ойымыздың дұрыстығын ертедегі түркі жазба ескерткіштері қуаттайды: үкүш — көп; үкіл — көптеген, көп. Мұның өзі сөздің алғашқы түбірі «үк» болғандығын айқындай түседі. Сөйтіп, «жер үйегіміз»—«байлығы мол жер» болмақ.
Марради
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3394 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 22 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 154 км² шамасында. Пошта индексі — 50034.
Үйек
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Марради
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Баба (арал)
Баба (Бабий) – Каспий теңізі жағалауындағы арал.
Орналасуы
Атырау облысы, Құрманғазы ауданы, Теңіз ауылдық округі аумағында орналасқан.
Сипаттамасы
Аралдың ұзындығы 5,5 км. енді жері 4-5 км. Құрлық бөлігіндегі Бабья Коса қонысынан 200 метрлік көпір арқылы жалғасып жатыр. Жер бедері тегіс. Шығысы мен солтүстік жағалауларында қамыс өскен. Аралды шығысынан Синее Морцо, батысынан Баба шығанақтары қоршап жатыр.
Дереккөздер
Санат:Каспий теңізі аралдары Санат:Атырау облысы географиясы
Муравка (Ранова тармағы)
Муравка — Ресейдегі өзен. Рязань облысы, Тула облысы, Липецк облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ранов өзенінің сол жағалауынан 145 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Проня бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 4646
NGC 4646 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Қақпақ
Қақпақ — қандай да бір ыдыстың, жәшіктің, сыйымдылықтың үстін жабатын бөлігі.
Санат:Ыдыстар
Құлақшын (ауыл)
Құлақшын — Жамбыл облысының Шу ауданы, Шоқпар ауылдық округі құрамындағы ауыл, темір жол бекеті.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Төле би ауылының шығысында 84 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
Тұрғыны 281 адам (2009).
Санат:Шу ауданы елді мекендері
Овчи-Кладенец (Ямбол облысы)
Овчи-Кладенец (Овчи кладенец) — Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 524 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8660. Телефон коды — 04794. ЕКАТТЕ коды — 53299.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямбол облысының елді мекендері
Бифуркация
Бифуркация (bifurcatio; лат. bis — екі, екіге; fiirca — аша) - ашалану, адам мен жануарлар организмдеріндегі түтік тәрізді мүшелердің бірдей тең екі тармаққа бөлінуі. Мысалы кеңірдек бифуркациясы немесе кеңірдек ашасы, кеңірдектің оң және сол екі негізгі бронхтарға ажырап ашаланған жері. Бифуркация - кез келген сплит болып табылады. Сонымен қатар, әдетте бұл ұғым бөлу шамамен бірдей диаметрі 2 бөліктерінде орын екенін көрсетеді. Ол екі филиал салыстырмалы бұрыштарды астында расходящихся маңызды болып табылады. Өте жақсы мысалдар бифуркация бола алады ұйқы артериясы, оның қолқа немесе кеңірдектің.
IC 1056
IC 1056 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52713, IC 1057, UGC 9516, MCG 8-27-23, ZWG 273.25, IRAS14441+5036, KUG 1444+506, KARA 645.
Сыртқы сілтемелер
IC 1056 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Игера-де-лас-Дуэньяс
Игера-де-лас-Дуэньяс (Higuera de las Dueñas) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Аренас-де-Сан-Педро ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 329 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35,18 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авила елді мекендері
Николай Леонидович Афанасьев
Николай Леонидович Афанасьев (1915 жылы 21 қарашада дүниеге келіп, 1989 жылы 18 наурызда дүниеден өткен) – совет театр және киноактері .
1949 жылы Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі атанған. Николай Афанасьев К.С. Станиславский атындағы Студияны бітіреді. 1942 жылдан бастап Кіші театр Академиясында актерлік қызмет атқарады. Афанасьев 1951 жылдан бастап киноға түсе бастайды. Ол Мәскеудегі Ваганьковский мазарында жерленген. Әйелі Кіші театр актрисасы Л.В. Юдина жесір қалады.
Дереккөздер
Санат:КСРО актерлері
NGC 322-1
NGC 322-1 — Феникс шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 5 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 322-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3412, ESO 243-15, MCG -7-3-3, AM 0054-435.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз)
Черья-Ты-Вис
Черья-Ты-Вис — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кара өзенінің оң жағалауынан 168 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Эрвойнш
Эрвойнш (Ervões) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 752 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,05 км² шамасында. Халық тығыздығы — 34,1 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Байндт
Байндт (Baindt) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Тюбинген әкімшілік округіне бағынады. Равенсбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4884 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 23,07 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 4 36 012. Муниципалитеттің басшысы — Эльмар Бюман.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Агрегаттық білдек
Агрегаттық білдек - унификациялық түсінен, кинематикалық жағынан бір-бірімен байланыспаған агрегаттан жинақталған металлкесуші станок.
Лариса Гиршевна Волохонская
Өмірбаяны
Ленинград университетінде, филология факультетінде математикалық лингвистиканы бітірді. Владивостокта теңіз биология Институтында жұмыс жасады, Сахалинада және Камчаткада болды (1968-1973).
1973 жылы Израильге  қоныс аударды, әдебиет ісімен айналысты, көбінде аудармамен айналысты. 1975 жылдан бастап АҚШ-та өмір сүрді. 1977-1979  жылдары Коннектикут штаты Нью-Хэвендегі Yale Divinity School мектебінде оқыды және 1979-1981 жылдары Свято-Владимирсктегі (Крествуд, Нью Йорк штаты) Діни семинарияда білім алды, бұл жерде оның педагогтары  Александр Шмеман және Иван Мейендорф болды.
Дереккөздер
Санат:1 қазанда туғандар Санат:1945 жылы туғандар Санат:Санкт-Петербургте туғандар
Бырма (Турка тармағы)
Бырма (Правая Бырма) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Турка өзенінің сол жағалауынан 28 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 44 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сылва бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Видоновка
Видоновка (Бобровка) — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Новосибирск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чумыш өзенінің оң жағалауынан 128 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чумыш. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Қара саңырауқұлақ
Дереккөздер
Санат:Саңырауқұлақтар
Тимшер (Вычегда тармағы)
Тимшер (Тимшир, Тимшера) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вычегда өзенінің сол жағалауынан 818 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 129 км-ді құрайды.
Уровна
Уровна (Уровня) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кыма өзенінің сол жағалауынан 46 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Тимшер (Вычегда тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Уровна
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Скотт Сити (Миссури)
Скотт Сити (Scott City) — Миссури штатының Кейп-Жирардо округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 12.0 км². FIPS коды — 29-66368.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 4,591 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Кейп-Жирардо округы (Миссури)
Чехше Уикипедия
Санақ
2023 жылдың 1 күніне сәйкес Чехше Уикипедияда  мақала бар. қатысушы тіркелген, олардың соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны -.
Чехше Уикипедия барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (.September.2023 яғни бүгінгі көрсеткіш).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Славян тілді Уикипедиялар Санат:Уикипедия бөлімдері *
Қақтау
Қақтау. Қазіргі түсінігімізде — отқа не ыстыққа ұстап, қыздырып пісіру.
(Қ. Қайсенов, Жау тылы). Кейбір ертедегі тіл деректеріне назар сала қарастырсақ, бұл етістіктің де алғашқы тұлғасы мен мағынасына пікір айтуға болады. Ескі шағатай тілінде «коғ» тұлғалы сөз, қазіргі түсінігіміздегі «ұшқын» мағынасын берсе, осыдан пайда болған «коғла» етістігі «отқа ұстап кептіру» ұғымын береді (В. Рад., Опыт..., II, I, 515, 519). Қазақ тілінде «қақтау» етістігі сақталған да, оның негізі — «коғ»-ты «ұшқын» сөзі ығыстырып, алғашқы тұлға ұмытылған.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі
Поршер
Поршер (Porchères) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Либурн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,19 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33332, пошта индексі — 33660.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 889 адамды құрады. Халық тығыздығы — 67,4 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Хиршванг
Хиршванг (Hirschwang) — Аустриядағы жәрмеңке. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Нойнкирхен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2867 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 89.5 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — NK, ресми идентификациялық коды — 3 18 29.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Леопольд Ледольтер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Хиршванг
Сақ-сармат дәуiрiндегi Қазақстан
Қазақстандағы өмір сүрген тайпалардың ішінде аты-жөні жақсы сақталған тайпалардың бірі-сақтар. Археологиялық зерттерлеуге және жазба деректерге қарағанда б.з.б. VII-IV ғғ. сақ тайпалары Орта Азия және Қазақстан жерін мекендеген. Парсы жазба деректері бойынша, Орта Азия мен Қазақстан территориясында мекендейтін көшпелі тайпаларды жалпы атпен сақтар деп атаса, ал гректің атақты тарихшысы Герадот (б.з.б. V ғ.) сақтарды «азиялық скифтер» деп атаған. Осымен қатар Геродот өзінің «Тарих» деп аталатын еңбегінде б.з.б. I мыңжылдықта Орта Азия және Қазақстан жерінде «Сақ» деп аталатын бірнеше тайпалардың қуатты жауынгер одақтары болғаны айтылады. Ол одақтар: массагеттер, дайлер, каспийшілер, исседондар, сарматтар, алаңдар, аримаспылар т.б. Сақтарда негізінен, әскери қоғам болды. Сақ тайпалары үш топқа бөлінген.
Сақтардың қоғамдық әлеуметтік құрылымы
Сақ тайпалары одақтарының басында көсемдер тұрды, оны патша деп атады. Патшаларды тайпа көсемдерінің кеңесі сайлады. Тайпа көсемдерін оның барлық мүшелері сайлайтын болған. Тайпа ішіндегі аса маңызды ішкі және сыртқы істер халық (вече) жиналысында талқыланып отырды. Оған әйелдер де қатысқан. Қоғамның осындай саяси ұйымын Ф. Энегельс әскери демократия деп атады. Себебі ол кезде соғыстың мәні зор еді. Соғыс тайпа үшін жайылымдық жер мен мал тартып алудың және өздерін сыртқы жаудан қорғап отырудың құралы болды. Көсемдер әскер басы болды да, билік жүргізді. Олар тайпаны қару-жарақпен, азық-түлікпен қамтамасыз етті. Ол өз тайпасы атынан бітім немесе келісім жасады. Патшалар (көсемдер) рулар мен тайпаларға жайылымдарды, көшіп қонатын жерлерді бөліп берді; ол жерлерді пайдалану тәртібін белгіледі. Жер үшін таластарды шешіп, рулар мен тайпалар арасында қарулы қақтығыстар болмауын қадағалады. Көсем қаза болса, оның сүйегін арбаға салып, ел аралатқан.. Сонымен Сақтар арасында бірте-бірте мүлік теңсіздігі пайда болды. Малға жекеменшік қалыптаса бастады.Қолға түскен тұтқындарды құлға айналдырды. Сақ қоғамында халықтың үш тобы болды деген болжам бар. Ол рим тарихшысы Квинт Курций Руф айтқан аңызға сүйеніп айтылады. Бұлар: жауынгерлер — сүңгі мен оқ («ратайштар-арбада тұрғандар»), абыздар — құрбандық табағы және айрықша бас киімі бар, қауымшыл сақтар, яғни «сегізаяқтар» (соқаға жегетін екі өгізі барлар). Осы үш жіктің өзіне тән дәстүрлі түсі болған. Жауынгерлерге — қызыл, сары-қызыл; абыздарға-ақ; қауымшылдарға-сары мен көк түстер. Сондай-ақ көсемдер мен патшалар да болды. Олар әскери жіктердің өкілдері болды. Гректер оларды басилевс — патша деп атаған. Патшаның белгісі жебелі садақ. Сақ тайпалары тарихы мен олардың материалдық және рухани мәдениетінің аса маңызды деректері- қорымдар, жартастағы суреттер, сақ бұйымдарының көмбелері. Археологтар зерттеулері Қазақстанның әр түрлі аймақтарынан сақтардың аса жарқын, байырғы мәдениетін ашуға мүмкіндік берді