Қазақстан_Республикасы_Ауыл_шаруашылығы_министрлігі
Тарихы
Алғаш рет жер бөлісі, техникалық мәдениет және мал шаруашылығы министрліктерінің бірігуінің нәтижесінде 1947 ж. одақтық-республикалық министрлік ретінде құрылды. 1985 ж. желтоқсанда Қазақ КСР Мемлекеттік агроөнеркәсіп комитетінің құрамына кірді. ҚР Ауыл шаруашылығы және азық-түлік министрлігінің қайта аталуының нәтижесінде ҚР Президентінің 1992 ж. 7 ақпандағы Жарлығымен бұрынғы атымен қайтадан құрылды. ҚР Үкіметінің 2001 ж. 2 мамырдагы қаулысымен министрліктің құқықтық мәртебесі өзгертілді. Жаңа редакңияда: басшылықты, сондай-ақ зандармен көзделген шектерде астық рыногы саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыруды, оған қатысушылардың қызметін үйлестіру мен реттеуді, сондай-ақ мемлекеттік астық ресурстарын басқаруды, ауыл шаруашылығы саласы, сондай-ақ мал дәрігерлігі, фитосанитария, асыл тұқымды мал өсіру, мелиорация, ирригаңия және дренаж саласында салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын ҚР орталық атқару органы болып табылады. Тиісті өзгертулер министрліктің негізгі міндеттеріне де енгізілді. Атап айтқанда, негізгілердің қатарына қосымша астық өндіру, элиталық тұқым шаруашылығы саласындағы мемлекеттік саясатты әзірлеу және іске асыру қосылды. ҚР Үкіметінің 2001 ж. 22 қыркүйектегі қаулысымен министрліктің құқықтық мәртебесі өзгертілді. Жаңа редакңияда: басшылықты, сондай-ақ зандармен көзделген шектерде ауыл шаруашылығы машиналарын жасау және ауыл шаруашылығы шикізаттары мен өнімдерін алғашқы өндеу, астық рыногы саласындағы мемлекетгік саясатгы іске асыруды, оған қатысушылардың қызметін үйлестіру мен реттеуді, сондай-ақ мемлекетгік астық ресурстарын басқаруды, ауыл шаруашылығы саласы, сондай-ақмалдәрігерлігі, фитосанитария, асыл тұқымды мал өсіру мелиорация, ирригация және дренаж саласында салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын ҚР орталық атқару органы болып табылады. Тиісті өзгертулер министрліктің негізгі міндеттеріне де енгізілді. Атап айтқанда, негізгілердің қатарына қосымша ауыл шаруашылығы машиналарын жасау және ауыл шаруашылығы шикізаттары мен өнімдерін алғашқы өндеу саласындағы мемлекетгік саясатты әзірлеу және іске асыру, сондай-ақ өндіріс қызметінде, осы салада тікелей жұмыс істейтін субъектілерін реформалауда және оларды заңнамаға сәйкес қаржылай сауықтыруда әдістемелік басшылық жасау қосылды. ҚР Үкіметінің 2002 ж. 28 маусымдағы қаулысымен министрліктің негізғі міндеттеріне толықтырулар енгізілді: 1) ауыл шаруашылығы өндірісінде, мал дәрігерлігі, фитосанитария, асыл тұқымды мал өсіру мелиорация, ирригация және дренаж саласында, өз құзіреті шегінде ауыл шаруашылығы ғылымы саласында мемлекеттік саясатты іске асыруды және үйлестіруді жүзеге асыру; 2) аймақтық саясатты іске асыруға қатысу. ҚР Президентінің 2002 ж. 28 тамыздағы Жарлығымен министрлікке таратылған ҚР Табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау министрлігінің су ресурстары, орман, балық және аң шаруашылығын басқару саласындағы функциялары мен өкілеттіктері берілді. ҚР Үкіметінің 2002 ж. 7 қазандагы қаулысымен министрлік туралы жаңа ереже бекітілді. 1) ҚР Табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау министрлігінің Су ресурстары жөніндегі комитеті ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің Су ресурстары жөніндегі комитеті болып; 2) ҚР Табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау министрлігінің Орман, балық және аң шаруашылығы жөніндегі комитеті ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің Орман, балық және аң шаруашылығы жөніндегі комитеті болып; 3) ҚР Табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау министрлігінің Су ресурстары жөніндегі комитетінің аумақтық органдары-мемлекеттік мекемелері ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің Су ресурстары жөніндегі комитетінің аумақтық органдары-мемлекеттік мекемелері болып; 4) ҚР Табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау министрлігінің Орман, балық және аң шаруашылығы жөніндегі комитетінің аумақтық органдары-мемлекеттік мекемелері ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің Орман, балық және аң шаруашылығы жөніндегі комитетінің аумақтық органдары-мемлекеттік мекемелері болып қайта ұйымдастырылды. Ережеге сәйкес министрлік ауыл шаруашылығы, орман, балық және аң шаруашылығы, республиканың ерекше қорғалатын табиғи аумақтары, су ресурстарын, өсімдік және жануарлар дүниесі ресурстарын басқару аясында, ауыл шаруашылығы машиналарын жасау, мал дәрігерлігі, фитосанитария, асыл тұқымды мал шаруашылығы, мелиорация, ирригация мен дренаж, тамақ өнімдерін өндіру бөлігіндегі сусындарды, темекі бұйымдарын, былғары (тері илеу және өңдеу), талшықты мақтаны және жүнді қайта өндеуді, астық рыногын қоса алғанда, өңдеу өнеркәсібі саласында басшылықты, сондай-ақ заңнамада көзделген шектерде мемлекетгік саясатты әзірлеу мен іске асыруды салааралық үйлестіруді, оған қатысушылардың қызметін үйлестіру мен реттеуді, астықтың мемлекеттік ресурстарын басқаруды, сондай-ақ оның жүзеге асырылуын бақылауды жүзеге асыратын ҚР орталық атқарушы органы болып табылды. Министрліктің ведомстволары болды: Су ресурстары жөніндегі комитеті, Орман, балық және аң шаруашылығы жөніндегі комитеті. Министрліктің облыстарда, Астана және Алматы қалаларында, қалалар мен аудандарда аумақтық органдары болды. Министрліктің негізгі міндеттері мыналар болды: ауыл шаруашылығы, орман, аңшылық және балық шаруашылығы өндірісінде, суды пайдалануда, астық өндірісі, таңдаулы тұқым шаруашылығы, мал дәрігерлігі, фитосанитария, асыл тұқымды мал шаруашылығы тамақ өнімдерін өндіру бөлігіндегі өндеуші өнеркәсіп саласында, өз құзіреті шегінде ерекше қорғалатын табиғи аумақтары, ауыл шаруашылығы ғылымы саласында, мемлекеттік саясатты әзірлеу, іске асыру және үйлестіру; өз құзіреті шегінде аймақтық саясатты іске асыруға қатысу; денсаулық сақтау органдарымен бірлесіп, халықтың денсаулығын малға және адамға ортақ аурулардан қорғауды ұйымдастыру және өзара ақпарат алмасуды жүзеге асыру; рыноктарда, өнім өндіру, дайындау, сақтау, қайта өңдеу және сату кәсіпорындарында, сондай-ақ тасымалдау кезінде мемлекеттік ветеринарлық қадағалауды жүзеге асыру; мемлекеттік ветеринарлық қадағалау объектілерінің қауіпсіздігін, ветерниарлық-санитарлық жағдайды бақылау; КР аумағын басқа мемлекеттерден шыққан жүқпалы және экзотикалық аурулардың әкелінуі мен таралуынан, сондай-ақ карантиндік объектілерден қорғауды және республика аумағын шет елдерден немесе карантиндік аймақтан карантиндік объектілердің әкелінуінен немесе өз бетімен еніп кетуінен қорғауды ұйымдастыру; өз құзіреті шегінде ветеринария саласындағы жеке және заңды тұлғалар қызметін жүзеге асыру кезінде қоршаған ортаның ластануының алдын алу және жою жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыруға қатысу; ауыл, орман, балық және аңшылық шаруашылығын, ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды дамытудың, сондай-ақ су ресурстарын ұтымды пайдалану мен қорғаудың мемлекеттік және өзге де бағдарламаларын әзірлеуге әрі іске асыруға қатысу; агроөнеркәсіп кешенінің маркетинг қызметін дамытуға және ақпараттық қамтамасыз ету жүйесін қалыптастыруға жәрдем көрсету; өндіріс қызметі, ауыл шаруашылығы өндірісі саласында тікелей жұмыс істейтін шаруашылық жүргізуші субъектілердің өндірістік қызметіне, оларды реформалауға және заңнамаға сәйкес оларды қаржылай сауықтыруға әдістемелік басшылық жасау; ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірушілерді техникалық және энергетикалық қамтамасыз ету, химияландыру және ауыл шаруашылығы суымен жабдықтау, мелиорация, сервистік қызмет көрсету саласында мемлекеттік саясатты жүзеге асыру; жер қатынастарын дамыту, әр түрлі ауыл шаруашылығы ұйымдарының тиімді жүмыс істеуі үшін құқықтық және әлеуметтік-экономикалық шарттарды жетілдіру, жердің құнарлылығын сақтау мен арттыруға әрі оларды үтымды пайдалануға бағытталған іс-шаралардың орындалуын мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру; ветеринария, фитосанитария, асыл тұқымды мал шаруашылығы, мелиорация, ирригация мен дренаж саласын, астық сапасына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру; өсімдіктерді қорғау мен олардың карантині саласындағы заңнаманың және белгіленген ережелердің сақталуын әрі республика аумағында өсімдіктер карантині және оларды қорғау жөніндегі іс-шаралардың орындалуын мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру; орман ресурстарын, жануарлар мен өсімдіктер дүниесі ресурстарын, ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды қорғау, өсімін молайту, пайдалану саласында мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру, су ресурстарын пайдалану; карантиндік объектілерді ашу, жайылуына жол бермеу және жою, сондай-ақ олар кездеспейтін республика аймақтарына олардың еніп кетуінің алдын алу; қолайлы фитосанитарлық жағдайды қамтамасыз ету; ішкі және сыртқы азық-түлік рыноктарындағы жағдайды зерделеу әрі оны ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерінің назарына жеткізу; селекция және асыл тұқымды өнім (материал) өсімін молайту саласында жаңа технологиялардвщ, құрал-саймандардың, жабдықтардың, материалдар мен биотехнологиялық әдістердің қолданылуын мемлекеттік қадағалаудві жүзеге асыру. ҚР Үкіметінің 2002 ж. 22 қарашадағы қаулысымен ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің Орман және аң шаруашылығы комитеті туралы ереже және оның құрылымы бекітілді. ҚР Үкіметінің 2002 ж. 7 қазандағы қаулысының ҚР Табнғн ресурстар және қоршаған ортаны қорғау министрліғінің Орман, балық және аң шаруашылығы комитетінің аумақтық орғандары-мемлекеттік мекемелеріне қатысты тармақшасы мынадай редакцияда мазмүндалды: ҚР Табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау министрлігінің Орман, балық және аң шаруашылығы комитетінің орман және биоресурстар жөніндегі облыстық аумақтық басқармалары-мемлекеттік мекемелері және ҚР Табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау министрлігінің Орман, балық және аң шаруашылығы комитетінің Жануарлар мен өсімдіктер дүниесіне мемлекеттік бақылау облыстық аумақтық басқармалары-мемлекеттік мекемелері оларды ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің Орман және аң шаруашылығы комитетінің облыстық аумақтық басқармалары-мемлекеттік мекемелеріне біріктіру жолымен қайта ұйымдастырылсын. ҚР Үкіметінің 2002 ж. 29 желтоқсандағы қаулысымен ҚР Ауыл шаруашылығы министрліғінің аумақтық органдарын штат санының бекітілген лимиті мен оларды үстауға көзделген қаражат шегінде шекарадағы және көліктегі мемлекеттік ветеринариялық қадағалау аймақтық бөммшелері болып табылатын ветеринариялық бақылау бекеттері бар (Солтүстік-Батыс аймақтық басқарма және Оңтүстік- Шығыс аймақтық басқарма) мемлекеттік мекемелер құрылды. Тиісті толықтырулар министрлік туралы ережеғе де, оның облыстардағы, Астана және Алматы қалаларындағы, қалалар мен аудандардағы аумақтық органдарымен қатар ветеринариялық бақылау бекеттері бар шекарадағы және көліктегі мемлекеттік ветеринариялық қадағалау бөлімшелері бар екендігі туралы бөлігінде енгізілді. ҚР Президентінің 2003 ж. 13 маусымдағві Жарлығына сәйкес ҚР Үкіметінің 2003 ж. 18 шілдедегі қаулысымен1 ҚР Ауыл шаруашылығының Балық шаруашылығы комитеті құрылды, комитет туралві ереже және оның құрылымы бекітілді, комитеттің аумақтық органдары-мемлекеттік мекемелері құрылды. Комитет қарауына ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің бірқатар мемлекеттік мекемелері берілді. Министрлік ведомстволарвшың қатарына қосымша Балық шаруашылығы комитеті енгізілді. ҚР Үкіметінің 2003 ж. 4 тамыздағы қаулысымен министрліктің негізгі міндеттеріне өзгертулер енгізілді: міндеттерінен тандаулы тұқым шаруашылыгы саласындагы мемлекеттік саясатты әзірлеу, іске асыру және үйлестіруге қатысты жолдарынан "таңдаулы" сөзі алынып тасталынды. ҚР Үкіметінің 2004 ж. 16 маусымдагы қаулысымен министрліктің Ауылдық аумақтары істері жөніндегі комитеті құрылды, комитет туралы ереже және оның құрылымы бекітілді. Министрлік туралы ережеге, оның құқықтық мәртебесіне қатысты өзгерту енгізілді. Жаңа редакцияда: ауыл шаруашылығы, орман, балық және аң шаруашылығы, республиканың ерекше қоргалатын табиғи аумақтары, су ресурстарын, өсімдік және жануарлар дүниесі ресурстарын басқару аясында, ауыл шаруашылығы машиналарын жасау, ветеринария, фитосанитария, асыл тұқымды мал шаруашылығы, мелиораңия, ирригация мен дренаж, тамақ өнімдерін өндіру бөлігіндегі сусындарды, темекі бұйымдарын, былғары (тері илеу және өндеу), талшықты мақтаны және жүнді қайта өндеуді, астық рыногын қоса алғанда, өндеу өнеркәсібі саласында басшылықты, сондай- ақ заңнамада шектелген көздерде мемлекеттік саясатты әзірлеу мен іске асыруды салааралық үйлестіруді, оған қатысушылардың қызметін үйлестіру мен реттеуді, астықтың мемлекеттік ресурстарын басқаруды, сондай-ақ оның жүзеге асырылуын бақылауды жүзеге асыратын ҚР орталық атқарушы органы болып табылды. Министрлік ведомстволарының қатарына Ауылдық аумақтар істері жөніндегі комитеті енгізілді. Тиісті өзгертулер министрліктің негізгі міндеттеріне де енгізілді. Атап айтқанда, негізгілердің қатарына қосымша ауылдық аумақтар істері жөніндегі мемлекеттік саясатты әзірлеу және іске асыру, ауылдық аумақтарды дамытудың мемлекеттік және өзге бағдарламаларын әзірлеу және іске асыруға қатысу, сондай-ақ ауылдық аумақтарды дамытудың құқықтық және әлеуметтік-экономикалық жағдайларын жетілдіру міндеті енгізілді. ҚР Үкіметінің 2004 ж. 25 маусымдағы қаулысымен министрліктің негізгі міндеттерінің қатарына қосымша міндетті сақтандыру шартын бекіту жөніндегі міндеттемелерді өсімдік шаруашылығы өнімдерін өндірушілердің орындауына бақылау жасауды жүзеге асыру енгізілді. ҚР Президентінің 2004 ж. 29 қыркүйектегі Жарлығымен министрліктің ірі ауыл шаруашылығы машиналарын жасау және өнеркәсіп саласындағы функциялары қайта ұйымдастырылған ҚР Индустрия және сауда министрлігіне берілді. ҚР Үкіметінің 2005 ж. 6 сәуірдегі қаулысымен министрлік туралы жана ереже, министрліктің аумақтық органдары-мемлекеттік мекемелерінің тізбесі, министрлік комитеттері туралы ережелер және олардың құрылымдары, сондай-ақ комитеттің аумақтық органдары- мемлекеттік мекемелерінің тізбесі бекітілді. Министрлік қойылған міндеттерді тиімді шешу ушін басшылықты, сондай-ақ заңнамада көзделген шектерде өзінің құзырына жатқызылған қызмет саласында салааралық үйлестіруді жүзеге асыра- тын және өзіне ҚР Конституциясымен, заңдарымен, өзге де нормативтік құқықтық кесімдерімен жүктелген функцияларды орындайтын ҚР орталық атқарушы органы болып табылады. Министрліктің негізгі міндеттері: мемлекеттің аграрлық және өңірлік саясатын, стратегиялық жоспарларын, реттелетін саладағы, атап айтқанда ауыл, балық және су шаруашылығы, өсімдіктер мен жануарлар әлемінің өсімін молайтуды және пайдалануды, ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды қорғау саласындағы мемлекетгік және өзге де бағдарламалар мен жобаларды, ауылдық аумақтарды дамыту, егіншілік, тұқым шаруашылығы мен астық рыногын реттеу, өсімдіктерді қорғау және олардың карантині, ветеринария, сусындарды (алкагольді өнімдер мен этил спиртінен басқа) қоса алғанда, тамақ өнімдерін, былғары (тері илеу және өндеу), талшықты мақта өндіру мен жүнді қайта өндеу бөлігінде өңдеу өнеркәсібін, ауыл шаруашылығы машиналарын жасау (ірісінен басқа), агроөнеркәсіп кешенін техникалық жарақтандыру, мал шаруашылығы, мелиорация, жерді суландыру және дренаж, ауыл шаруашылығы ғылымы мәселелерін қалыптастыру және іске асыру; бәсекеге қабілетті ауыл шаруашылығы тауары өндірісін құрудың негізін жасау, ҚР азық- түліктік қауіпсіздігі мен жүмылдыру дайындығын қамтамасыз ету; орман, аңшылық, балық және су шаруашылығын, ерекше қорғала- тын табиғи аумақтарды және ауылдық аумақтарды дамыту мәселелерін қоспағанда, реттелетін салада мемлекеттік бақылауды, қадағалауды және басқаруды қамтамасыз ету; агроөнеркәсіп кешенін ақпараттық-консультациялық қамтамасыз ету. Министрліктің ведомстволары бар: Су ресурстары жөніндегі комитеті, Орман және аң шаруашылығы комитеті, Балық шаруашылығы комитеті, Ауылдық аумақтар істері жөніндегі комитеті. Министрліктің облыстарда, Астана және Алматы қалаларында, қалалар мен аудандарда аумақтық органдары, ветеринариялық бақылау бекеттері бар шекарадағы және көліктегі аймақтық мемлекеттік ветеринариялық қадағалау бөлімшелері боладві.