cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Болат Ибрагимұлы Сұлтанов
Дереккөздер
Санат:11 шілдеде туғандар Санат:1970 жылы туғандар Санат:Жақсы ауданында туғандар Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері Санат:Тұран университеті түлектері Санат:Егіндікөл ауданының әкімдері
Пазиграфия
<p style="text-indent: 25px;"> Палатализация (palatum - таңдай) - дауыссыз дыбыстарды айтқан кезде тілдің орта тұсының жоғары көтерілуі нәтижесінде дыбыстың жіңішке айтылуы. Палатализация әр тілде әр түрлі дамыған. Мысалы, ол орыс тілінде өте күшті. Қазақ тілінде де Палатализация бар. Үндестік заңына байланысты қазақ дауыссыздарының бәрі не жуан, не жіңішке айтылады. Алайда, олардың артикуляциялық белгілері біркелкі емес. Тыс, тіс деген сөздердегі т дауыссызы жуан-жіңішке айтылып тұр. Апайда олардың арасындағы артикуляциялық алшақтық онша үлкен емес. Жасалу орны бірдей, екеуі де тіл ұшымен айтылады. Тек жуан т-ны айтқанда тіл сәл артқа, ал жіңішке т-ні айтқанда. тіл сәл алға жылжиды. Соның нәтижесінде т дауыссызын екі түрлі естиміз. Ал, енді қыр, кір деген сөздердегі қ-к дауыссыздары да бір дыбыстың жуан-жіңішке сыңарлары болып табылады. Алайда олардың жасалу орыңдары, т тәрізді емес, бір-бірінен ете алшақ: жуан қ - тіл арты (тілшік), жіңішке к - тіл ортасы дауыссыздары. Дегенмен жуан т, қ мен жіңішке т, к дыбыстарының фонологиялық қызметі бірдей. Осындай жасалу орны алшақ жуан-жіңішке дауыссыздардың қатарына ғ-г (аға-еге), й-й (ай-әй), ң-ң (таң-тең) тіл ортасы тіл арты жұптары да жатады. <p style="text-indent: 25px;"> Қазақ тілінде "дауыссыздардың жуан-жіңішке айтылуы дауыстыларға байланысты" деген қағида бар. Мұның өзі күмәнді ереже болып табылады. Себебі қазақ тіліндегі дауыстылардың да, дауыссыздардың да жуан-жіңішке айтылуы сөздің бүкіл айтылым тұрқын жуан-жіңішке етіп реттеп отыратын үндестік (сингормонизм) заңына байланысты.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі Санат:Лингвистика
Монтескье (Ло және Гаронна)
Коммунаның INSEE коды — 47186, пошта индексі — 47130.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 793 адамды құрады. Халық тығыздығы — 31,06 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ло және Гаронна департаментінің коммуналары
Кенжалы би
Кенжалы би Кенжалы Ырғызбайұлы 1823 жылы Семей өңірінде Тарбағатай тауының шығыс жақ қойнауындағы ауылда дүниеге келген. Әкесі Ырғызбайды ол елдегілер көріпкел әулие, абыз, шипагер емші ретінде аса қадір тұтады екен. Ырғызбайдың әкесі Доналы да сондай қасиетті кісі болса керек. Кенжалының өмірі, шыққан тегі жөнінде 1969 жылы Семей экспедициясына барғанымызда Семей, Аягөз, Ақсуат, Көкпектідегі кәнекөз қариялар біраз шежіре аңыз айтқанды. Енді соның кейбіріне тоқтала кетейік. Халық шежіресі бойынша Ырғызбайдан - Қарабас, Төлеке, Тоғасбай, Елемес тарайды. Сергиополь, Аягөз, ақсақалдары ол шежіреге Бөрілі, Шолақ, Әлібек деген аталарды қосады. Кенжалыдан Әбсейіт, Жүніс, ал Әбсейіттен - Ахмәди, Мұхаммәди, одан Шәке туған дейді. Кенжалы аталары тәрізді шешендік өнерге, билік ісіне жастайынан араласады. Әкесі Ырғызбай абызға еріп жүріп талай дау-дамай, жесір, құн дауын шешіседі. Әкесінің сілтеуімен кейбір кішігірім шешендік сайысқа түсіп, кесімді, шешімді билік айтып, елдің талап-тілегін әділ шешіп тындырып жүреді.
Кенжалының дау шешуі
Кенжалының 16-17 жастар шамасы кезінде мынадай бір дау көтеріледі. Туған ағасы Төлеке жылқы жайып жүреді. Бір жас жылқышы оған кызмет етіп, сыйлайды екен. Бір күні әлгі жас жігіт жылқының асықты жілігін балтамен шағып майын алып берем деп, жілікті қақ бөлгенде жаңқасы Төлектенің көзіне тиіп, бір көзі майып болады. Төлеке "көзімді шығарып, соқыр еттің, айыбын төле" дейді. Жан жал шығарады. Әлгі жігіт: "Мен әдейі істеген жоқпын, абайсызда тиіп кетті" деп бас тартады. Сонымен екеуі биге жүгінбек болады. Қайсы биге барамыз? - деседі. Төлеке өзінің інісі Кенжалыға бұра тартады. Жігіт алғашқыда кәніңкіремей жүреді де: "Мейлі барсақ, барайық, ақырын көре жатармыз, әділ келісім болмаса, аға билер бар ғой" дейді. Сөйтеді де екеуі Кенжалыға барып жүгінеді. Төлеке ағасы: -	Мына жігіт менің бір көзімді шығарып соқыр ғып қойды, айыбын төлесін, - дейді. Кенжалы әлгі жігітке: -	Қане сен сөйлеші? - дейді. Сонда ол: -	Мен бұл кісінің жасын сыйлап, әне бойы атын ерттеп беріп, мал сойса алдыңа бас қойып, жіліктің майын шағып беруші едім. Жілік шағып отырғанда, - оқыстан көзіне жаңқа тиіп жазым болды. Мен әдейі істеген жоқпын. "Жазым болса быламықтан да тіс сынады" деген, әділ билігін өзіңіз айтыңыз, - дейді. Мұны тыңдап болған соң Кенжалы ағасынан: -	бұл жігіттің өне бойы сізге жілік шағып майын әперетіні рас па? - деп сұрайды. -	Рас, - дейді Төлеке. -	Олай болса, - дейді Кенжалы - көзіңіздің кұны төленіпті ғой. -	Қалайша? -	Солай, бұл жігіт жеті жыл бойы сізді сыйлап жілік шағып, май жегізіп келіпті. Жіліктің майы - көздің майына теңеліпті. "Ненің қызығын көп көрсең, соның азабын бір тартасың" деген емес пе. Жігіт әдейі істеген жоқ бұл даудан азат! - дейді.
Кесел-дерттен айыға алмай жүрген бір картаң кісі баласын жіберіп бақсыны алдыртыпты. Бақсы жынын шақырып, әлгі ауруды айнала жүгіріп зікір салыпты. Сөйтіп бір-екі күн өтіпті. Акысына ат мінгізіпті. Бұған риза болған бақсы тағы бірер күн қонып ем-домын жасапты. Ертеңіне аулына қайтамын деген күні түнде атын қаскыр жеп кетіпті. Енді әлгі бақсы "мені жаяу қайтарасың ба" деп тағы бір ат дәметіпті. Ауру кісі: "мен бір ат бердім ғой, берген атты мініп аулыңа сол күні қайтқанда ғой, атыңды касқыр жемес еді. Мен кінәлі емеспін, өзің айыптысың, менің енді мінгізер атым жоқ- Екеуі дауласып Кенжалыға барыпты. Сонда Кенжалы даудың мәнісіне түсіне койыпты да: -	Сыйлап берген атта құн болмайды, оны сатқаныңмен пұл болмайды, - деп, кесім айтыпты.
...Ертеде жылкыларын жауға алдырған бір әлсіз ру еліндегі батырын Кенжекеңе жіберіпті. Биге келген батыр есіктен кіре бере: -	Ассалаумағалейкум, алдияр, естіген құлақ екеу депті де тұрып қалыпты. Кенжалы би оған: -	Уағалейкум, батырым, көрген көз үшеу, қайта бер, - депті. Сонымен келген шаруасын бітірген батыр еліне бет алыпты. Жолда жанына ерген серіктері бұл қалай деп сұрайды. -	Біз қолды болған жылқымыз туралы екі түрлі хабар естідік. Алдияр, оған сіз не дейсіз деп сұрадым биден. "Оның рас, батыр, жылқыларыңды айдап әкеткендерді көрген үш куө бар. Солар арқылы қолды болған малдарды өзім қайтарып беремін, қайта бер" деді би. Сонымен біз кері қайттық, - деп түсіндіріпті батыр.
Бірде Кенжалы би аға сұлтан Құнанбайдың еліне барады. Барса Тобықтының күлді атақты атқа мінерлері жиналып, Құнекеңнің жаңадан салдыртқан үйін тамашалап отыр екен. Кенжекең жайғасқан соң Кұнекең одан: -	Мына үйіме неше адам сияды? - деп сұрайды. -	Арғын, Тобықтыдан алпыс адам сиса, Найманнан отыз адам сияды, - дейді би. - Онысы сол кезде арғын, тобықты елі киімді жұқа, ықшам киеді екен. - Ал есек мінген сарт келсе, неше кісі сиярын кім білсін, - депті.
Кытай жерінде бас қосқан айтулы жиында төбе билікке Кенжалы төрелік айтыпты. Қазақ руларынан белгілі адамдар қатысқан Көктумадағы бұл жиын туралы ақын Сапарғали Әлімбетов: Сол кезде орыс-қытай екі халық, Ер құнын, жесір дауын, жер бөлісін, Екеуі де екі үлкен падишалық. Бас қосты жасау үшін беріп, алып. Падишасы бұйырып, бектер келді. Барымта бар, ұрлық бар, бөрін тиып, Екі елдің арасын тексергелі,	Дұрыстап кейінгіге бет бергелі. - деп қазақ-орыс, қытай елдері сарапшыларының кездесу максатын айқындауға ұмтылған. Аңыздың айтуынша, халық тағдыры талқыға түскен осынай салиқалы руларынан, қытай, Шиху, Манас, Шәуешектен келген көп адам күрмеуі қиын, түйіні шырмалған қат-қабат дауларды шешуде білгірлік, тапқырлық танытқан Кенжалы бидің шешендігіне риза болыпты. Ұлы Абай сонда "Біліп айтқан кызыл тіл жанды өлімнен корғайды" десе керек.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Ай-Сугмутен-Ягун
Ай-Сугмутен-Ягун — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тлятты-Ягун өзенінің оң жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бұрыш самалдық
Бұрыш самалдық (Persicaria hydropiper) — тарандар тұқымдасына жататын, биіктігі 70 сантиметрге жететін, бір жылдық, шөп тектес өсімдік.
Тамыры жіңішке әрі ұзын, онан өсіп шығатын сабағының іші қуыс, түсі жасыл, қысқа қарай қызарып кетеді. Сопақша келген жапырақтары кезектесіп орналасқан, ұзындығы 3-10 сантиметрге дейін жетеді. Төменгі жағындағы жапырақтарының сабақтары түбінен бір екіден қосымша жапырақтар өсіп шығады, олар бірімен бірі жабысып, сабақтың төменгі жағынан бунақталып сабақты қоршап тұрады. Өсімдіктің осы бунақталған жерінің түсі қызғылт тартып, жапырақтарының дәмі өткір ашқылтым болады. Жемісі қара қоңыр түсті, үш қырлы. Өсімдіктің иісі жоқ.
Қолданылуы
Бұрыш самалдықты гүлдеген кезінде, сабақтары қызарғанға дейін, жерден 10-20 сантиметр биіктіктен орын алады.Құрамында полигопиперин, гиперозид, рамиазин, А,Е,Д,К,С витаминдері, илік заттар, эфир майлары бар.Оның қан тоқтататын және дененің ауырғанын басатын қасиеттері бар.Сондықтан бұл өсімдіктің негізіне алғанда жатырдан қан кеткенде қолданады.
Дәріні дайындау тәсілі
Өсімдіктің 1 ас қасығын қайнап тұрған 1 стакан суға салып,бір сағаттай тұндырады. Асқынған геморрой түйіндерін былай емдейді. Өсімдіктің 400 грамын 2 литр суға салып, 15-20 минут қайнатып 1 сағат тұндырып қояды да, 2 стакан сүтке 400 грамм ақ бөлке нанды турап қайнатып сүзіп алады.Міне,осы сүттің қайнатындысы мен әлгі өсімдіктің тұнбасые араластырып,ыстық күйінде геморрой түйіндерінен қан кеткенде ванна жасап отыру керек.Спиртті тұнба:Өсімдіктің 25 граммын 200мл араққа араластырып, 8 10 күн тұндырады, сосын дәрі дайын болғанда 30 40 тамшыдан күніне 3 рет ішеді.
Сілтемелер
Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт
Дереккөздер
Ә.Іскендіров "Қазақстанның дәрілік өсімдіктері"оқу әдістемелік кешені Алматы:Қазақстан
Санат:Таран тұқымдасы
Теріскен (көл)
Теріскен – Қызылорда облысы Жаңақорған ауданындағы тұзды көл. Орынбор-Ташкент темір жолы бойында Жаңақорған кентінің оңтүстігінде орналасқан.
Құрамы
Суы тұзды, құрамында калий, магний, натрий және хлор, т.б. элемент иондары кездеседі. Сондықтан көлдің табанындағы батпақтың емдік қасиеті мол. Теріскеннің шипалы балшығы мен тұзды суы негізінде 1918 жылы Жаңақорған шипажайы ашылды. 2-дүниежүзілік соғыс жылдарында мұнда әскери госпиталь орналасып, мыңнан аса жаралы жауынгерлер емделген. Батпағы мен тұзды суы сүйек, буын, остеохондроз, жүйке жүйелерінің ауруларын, әйелдердің жыныс ауруларын, бедеулік індеттерін, простатит, басқа да ауруларға шипа.
Дереккөздер
Санат:Жаңақорған ауданы көлдері Санат:Сырдария су алабы
Упоровка
Упоровка — Ресейдегі өзен. Қорған облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тобыл өзенінің оң жағалауынан 494 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тобыл өзені Қорған қаласынан Есет өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қорған облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Горно-Абланово (Русе облысы)
Горно-Абланово (Горно Абланово) — Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Борово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 120 адамды құрайды.
Пошта индексі — 7173. Телефон коды — 08148. ЕКАТТЕ коды — 16674.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Русе облысының елді мекендері
Спонтандық пневмоторакс
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Аналық без
Аналық без (ovarium) — Әйелдің жатырымен бірге ішінің төменгі жағындағы кішкене қалташа. Олар еркектің шаһуатымен бірігіп бала жасау үшін ұрық клеткасын бөледі.
Санат:Медицина
Вье-Ферретт
Вье-Ферретт (Vieux-Ferrette) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Альткирш округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,63 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 68347, пошта индексі — 68480.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 598 адамды құрады. Халық тығыздығы — 90,2 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Ажыратқыш
Ажыратқыш сөзі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін:
Жұмыс кернеуі 1 кВ-қа дейін болатын қондырғыларда жұмыс режимінің бұзылуы салдарынан оларды бүлінуден сақтау үшін осы автоматты ажыратқыштарды қояды. Электротехникалық автомат дегеніміз осы болып табылады. Еритін қорғағыштар электр қозғалтқыштары мен басқа да өндірістік құрылғыларды қысқа тұйықталу токтарыныа қорғайды, бірақ ұзақ уақытқы ауыр жүктемелерден қорғай алмайтындығы себепті қуаты жоғары электротехникалық құрылғыларда еритін қорғағыштармен бірге максималды автоматты ажыратқыштар қолданылады.
NGC 1689
NGC 1689 — Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы 22 қазанда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 1689 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16062, NGC 1667, MCG -1-13-13, IRAS04461-0624.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз)
Сержан Дәмебайұлы Дүйсебаев
Жетістіктері
Әскери атағы - подполковник. Кеден қызметінің полковнигі. Діни көзқарасы - мұсылман. Сасяи қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Иван Григорьевич Ялдузе
(Габара́жеп, осет. Æгъуызаты(Гæбæраты) Иуане, жүк. ივანე იალგუზიძე; 1775, Залда(қазірде оңтүстіктің Осетия) - 5 1830 тамыздың отырды, Тифлис) - православиелік миссионер, осетин жазушы, ағартушы. Осетин әдеби дәстүрдің бастаушысы, бірінші осетин автор.
Биографиясы
Залда ауылында Джав шатқалы,  оңтүстіктің Осетияда 1775 жылы туды. Тегі Габарьевтар әулетінен шыққан. Рухани семинарияны бітірді, осетин, грузиндік және орыс тілдермен иеленді, рухани семинарияның Тифлистік мұғалімі болды. 1821 жылы бірінші оқулықты-әліппені осетин тілде шығарды. Ялгузидзе екі әліпбиі: бір - бас негіз грузиндік шіркеу жазу-сызудың жасады, ал сырт - бас негіз зайырлы болды. Ялгузидзе ақындық туындыларынан дейін біздің ғана "Алгузиани"(осет. "Агъуызы кадæг") үлкен дастанының он бөлігі жетті. 1820 жылы әліппені және катехизисті осетин тілінде келді.
Санат:Тұлғалар
Қойлықтың Ақша сарайы
thumb|right|400px|[[Талғар шыңы]] Жағатай мемлекетінің ірі саяси орталықтарының бірі ретінде Қойлықта теңге шығарылған. 1930 ж. Жетісуды зерттеу қоғамы Мемлекеттік Эрмитажға сый ретінде төмендегі мағынадағы қысқы хатпен қоса, күміс теңгелер көмбесін табыстаған: «Қоқандық күміс теңгелер (340 дана) Н.Антониев, Лепсі уездеріне таяу маңнан 1912 ж. суландыру арнасын тарту кезінде табылды». Көмбемен Эрмитаж қызметкері P.P. Фасмер (1888-1938) 1934 ж. ңаңтарына дейін, өзі түтқындалғанша шүғылданды. Көп жыл өткен соң, 2004 ж., көмбені П. Н. Петров тексерді.
Көмбе P.P. Фасмердің белгілерімен 55 қалтаға бөліп салынған (әрбір қалтадағы теңгенің бір жағынан болса да штемпельдік өзгешелігі бар). Теңгелер көмбесінің жалпы салмағы 588,33 г. Әрине, бұл теңгелер қоқандық чеканға жатпайды. Олардың ескі түрі XIII ғ. оймашылардың қолтаңбасын көрсетеді. Дирхемдерде не ақша сарайының атауы, не шебердің есімі, не мерзімі көрсетілмеген. Көмбе теңгелерінің жұтаң мәліметі бойынша мақсаттың іздену жүргізбейінше олардың шығарылған жері және уақыты туралы бірдеңе деу қиындау. Бұл туралы алғаш 1974 ж. Отырар түбінен табылған көмбе құрамында В. Н. Настич жазған болатын. Құрамының бірегейлігіне қарағанда, теңгелердің бұл тобы жерге хижраның VII ғ. 60-жылдарының бірінші жартысында көмілсе керек. Соңғы кезде осы көмбе теңгелерінің көпшілігі туралы жаңа мәліметтер белгілі бола бастады, кейбір ақша сарайлары (мысалы, Қарақорым, Куша т.б.) анықталды, бұл олардың соғылған жері мен көмбенің қалыптасу ерекшеліктері туралы түсініктерді елеулі түрде кеңейтеді. Бұл кешеннің тарих үшін маңыздылығы сонша, жаңа, бұдан  да егжей-тегжейлі жарияланымды талап етеді. Отырар көмбесінің қалыптасуын шектейтін хронологиялық шектері Н. Антониев селосы маңынан табылған көмбенің қорға айналуы XIII ғ. бірінші жартысында, моңғол империясы кезеңінде болған деп пайымдауға мүмкіндік береді. Екінші жағынан, тұңғыш күміс теңгелерді империяда Үгедей хан тұсында (Алмалық - х. 628 ж., Еміл - х. 630 ж.кеш емес және Полат - х. 633 ж. кеш емес) соға бастаған (П. Н. Петровтың 2004-2005 жж. Синьцзян жиынтығындағы нумизматикалық материалдарды зерттеу нәтижесі бойынша) Қытай дереккөздерін зерттеу империяда дербес теңге соғуды ұйымдастыру үшін қажетті экономикалық шарттар мен бюрократтың аппарат тек Үгедей хандығы тұсында ғана қалыптасқанын дәлелдейді. Яғни зерттелудегі Антониев көмбесінің теңгелері хижраның 620-630 жж. басынан бұрын шығарылуы мүмкін емес. Олардың шығарылуы мүмкін болатын хронологиялық кезең шамамен 30-35 жылдың шамасы.
thumb|left|400px|[[Іле өзені]] Теңгелер дұрыс емес дөңгелек пішінді. Жиектерінің кесілуі байқалмаған. Дирхемдердің негізгі бөлігі жақсы сақталған, бірақ тұтыну барысында бетінен аздап тозудың ізі байқалатын теңгелер де бар. Теңгелердің беттерін оң (О.б.) және теріс (Т.б.) деп ажырату шартты сипат алады, себебі олардың әрқайсысындағы түсініктердің мағыналық мәні бірдей. Сондықтан түсінік басталатын жағы О.б. болып саналады.
thumb|right|350px|[[Нефрит белдік]]
Алаңның орталығында - сыртқы жиек сызылғанда (белгіленгенде) циркульдің тұяғынан түскен нүктенің ізі. Тағы бір нүкте бірінші жолдың сөзінің соңғы әрпінің үстіне қойылған.
Отырар көмбесінде мұндай теңгелердің 11 данасы белгіленді. Тек Т. б. штемпель соғылған тағы 9 данасы екі жағынан (б нұсқасы) - көмбедегі осы тұрпатты дирхемдердің толық көлемін құрайды. Антонов көмбесінде б нұсқасының бірнеше данасы бар.
Эрмитажда сақталған кешен даналарының барлығында дерлік, мұражайдағы бір түгендеу кезінде теңге қорытпасы құрамын анықтау үшін жасалған, беткі қабатынан металл қырудың ізі бар. Таңбалау зерттеуінің сандық нәтижесі былайша: 960° - 317 дана; 875° - 1 дана; 800° -7 дана; 750° -3 дана; 700° - 1 дана. Әрине, өткен ғасырдың ортасында жасалған сынамалық талдау бүгін бізді толық қанағаттандыра алмайды, әйтсе де осы талдаудың мәліметтері дирхемдердің жоғары таңбалы күмістен (көмбе теңгелерінің есепке алынғанының 96,4% )соғылғанын растауға мүмкіндік береді. Теңгелердің тек бір бөлігі (3,6%) төмен таңбалы күміс қорытпасынан шығарылған.
Отырар көмбесінің 20 теңгесінің салмақтық сипаттамаларымен танысу параметрлік елеулі өзгерістерді - 0,92-ден 2,27 г дейін – байқауға мүмкіндік береді. Осы тұрпатты теңгелердің орташа салмағы 1,37 г құрайды.
Антонов көмбесінің теңгелері түгелдей 0,01 г дейінгі дәлдікпен талдамалық таразыларға өлшенді (нәтижелері қосымшада келтірілген). Осы мәліметтерді статистикалық өңдеулер (көмбе дирхемдері салмағын жиынтықты бөлудің талдамасы) салмақ мәні шәкіліндегі ең көп теңгенің жағдайын анықтауға және теңге соғудың ремедиумын бағалауға мүмкіндік берді.Талдау нәтижесінің дәлдігін есептеудің келесі параметрлері бойынша бағалауға болады:
thumb|right|400px|[[Электр тостаған]]
Колмогоров өлшемі 0,1936691
Қалдық дисперсия 0,0690759
Түзету индексі 0,9995005.
Модальды салмағы 1,78 г шаманы құрайды, бұл көмбе теңгелері орташа салмағының мәніне өте жақын - 1,786 г. Әрине, 638-643 х. жж. Алмалық шекімесі ремедиумынан екі есе жоғары - 0,15-тен кем емес (артың - кем) мұндай технологиялық рұқсат ету Отырар көмбесінен шыққан 20 теңге мен талдау барысында алынған зерттелудегі көмбенің 329 теңгесінің орташа салмағын салыстыруға мүмкіндік бермейді.
Минделу (Вила-ду-Конде)
Минделу (Вила-ду-Конде) (Mindelo (Vila do Conde)) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Қойлықтың Ақша сарайы
Теңге диаметрі 15,2-20,7 мм шегінде ауытқиды. Диаметрдің ортаарифметикалық мәні - 17,4 мм.
Минделу (Вила-ду-Конде)
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 402 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,44 км² шамасында. Халық тығыздығы — 625,4 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Қойлықтың Ақша сарайы
thumb|left|Қазбадан табылған [[теңгелер|350px]]
Бұл ақша өнімінің таралу аймағын анықтау маңызды. Отырар көмбесі бұл жағдайда көмектесе алмайды, себебі олар анонимді дирхемдер соғылған болжалды тан 15- 20 жыл шамасында кейін жасырылған. Ол тек моңғол империясында соғылған барлық күміс дирхемдердің үзақ айналыста болған дерегін растайды. Бұл теңгелер Мас'удбектің реформасынан кейін де қолданылуын тоқтатқан жоқ.
Бұған, қорлану уақыты х. 707 ж. ерте емес (Алмалық қалашығы теңгелеріндегі кіші уақыт), Полаттан табылған екі көмбе дәлел болады Үрімші қаласындағы жекеменшік жиынтыңтардан П. Н. Петров тексерген). Бұл кешендерде 630, 633, 635, 643, 644, 647 және одан кейінгі жылдары Синьцзянның бірнеше ақша сарайларында соғылған дирхемдер көптен саналады. Сонымен қатар, синьцзяндық көмбе жергілікті ақша сарайларының ерте өнімдерінің жергілікті айналыста болғанын көрсетеді. Зерттелуші теңгенің тұрпаты Шығыс Түркістан мен Қашқариядағы нумизматикалық жаңалықтар арасынан не әдеби мәліметтерден, не коллекционерлер сөздерінен таныс емес (олар мұндай тұрпатты теңгелерді ешқашан  көрмеген). Олар Шу және Талас алқаптарынан, Мауераннахрдың тарихи облыстарынан және Хорезмнен табылған бұйымдар арасынан да кездеспеген. 1990-шы жж. ортасында Мәскеуде коллекционерлер арасында осындай 20-30 шамалы теңгенің көмбесі тарлған. Оның дәл табылған орны белгісіз болып қалды, әйтсе де оның Жетісудан таралғанын анықтау мүмкін болды. 2005 ж. археологиялық жұмыс барысында Антоновка қалашығында, ауылдың маңынан, екі теңге табылған, оның біреуі - күміс дирхем, - осында қарастырылған тұрпат, ал екіншісі кейпі дирхемге ұқсас мыс. Мыс теңге бетінің питтингілік мүжілумен зақымдалғанына қарамастан, барлық түсініктер қиындықсыз оқылады.
Осылайша, танымал күміс дирхемдердің іс жүзінде барлығы Антонов қалашығының төңірегінен табылуда. Осы кейіптегі мыс теңге де оның нақ осы қалашықтың аумағында соғылғанын растайды, себебі XIII ғ. мыс теңге жергілікті базардан (қаланың және оның округінен) тысқары шығарылмаған. Жетісудағы моңғол қожалығы кезеңінде саяхатшылар мен жылнамашылардың көпшілігіне жақсы танымал, өз теңгесін соға алатын жалғыз ірі қала Қойлық болатын. Сөйтіп, барлық жинақталған нумизматикалық материал да Қойлықта, шамасы, х.630-640 жж. күміс және мыс теңге шығарған ақша сарайы жұмыс істегенін растайды. Бұл жерде алтын теңге соғылу ықтималдығы да теріске шығарылмайды.
Дереккөздер
Санат:Тарих
Ұжымдық қауіпсіздік кeлісіміне (ҰҚК) қатысушы мемлекеттердің ұлттық мүдделері
Ұжымдық қауіпсіздік кeлісіміне (ҰҚК) қатысушы мемлекеттердің ұлттық мүдделері (Национальные интересы государствучастников ДКБ) — бағдарламалы мақсаттық анықтамаларда керсетілген және іс-әрекеттерінде жүзеге асырылатын, жеке тұлғалар, қоғам және мемлекеттің өмір сүруі мен өркениетті дамуын қамтамасыз етуге бағытталған жоғары қажеттіліктер. Олар негізгі мемлекеттік және коғамдық институттардың түрақтылығын қолдауды, шынайы қалыптасқан геосаяси жагдайда мемлекеттің шікі және сыртқы қауіпсіздігін қамтамасыз етуді көздейді. Олар шикізат көздеріне, қазіргі заманғы технологияларға, экономикалық аймақтарға, жүйелерге және басқаларға қол жеткізу мақсатында мемлекеттер (мемлекеттер коалициясы) шепмен шектелмеуі мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Ак Миннесота (Миннесота)
Ак Миннэсота (Ak Minnesota) — Миннесота штатының Hubbard округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
26 шілде
Шілденің 26 — Григориан күнтізбесінде жылдың 207-ші күні (кібісе жылдарда 208-ші). Жылдың аяғына 158 күн қалады.
Оқиғалар
тәуелсіздік алды. қатынастар туралы келiсiм-шартқа қол қояды.
Дүниеге келгендер
пианист, Вольфганга Амадея Моцарттың баласы.
Қайтыс болғандар
қайраткер, бірінші орыс сөздік-энциклопедиясын құрастырушысы.
Сыртқы сілтемелер
Санат:26 шілде
Индикатор диаграммасы
Индикатор диаграммасы(индикаторная диаграмма ) - поршенді машинаның поршеннің жылжуына немесе иінді біліктің өзгеру бұрышына байланысты цилиндрдегі бу немесе газ қысымының өзгеруін көрсететін сызық.
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы
Ақкөл тұрағы
Ақкөл — төменгі палеолит дәуіріндегі адамдар тұрағы. Тараз қаласынан солтүстік-батысқа қарай 170 км жерде орналасқан. Алғаш 1961 ж. археолог Х.А.Алпысбаев тапқан. 200 м2 келетін аумақтан тас құралдар жиналды. Олардың көпшілігі өте көне пішінде және қатты бүлінген. Осы жерден: екі жағы өңделген шапқылар, унифастар, балта, пышақ, шақпақ тас т.б. табылды. Ақкөл қонысы тас дәуірінің Ашель мәдениетіне жатады.
Сілтемелер
Қазақ Энциклопедиясы
Санат:География
Ажыратқыш (аспап)
Ажыратқыш  - араның жүзін шығарып қайраған кезде тістерінің арасын ашуға, ажыратуға арналған аспап.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Жасымда ғылым бар деп ескермедім
Жасымда ғылым бар деп ескермедім - Абайдың 1885 ж. жазған өлеңі. Алғашқы 2 шумағы 4 тармақтан, кейінгі 2 шумағы 3 тармақтан тұрады. Өлеңнің басты идеясы - жастарды білім, ғылымға үндеу. Ақын ел ағасы ретінде жастарға оқып, білім алыңдар деген құрғақ үгіт айтпайды. Жасында ғылым қажет екенін ескермей, ер жеткен соң қолын кеш сермеп, одан махрүм қалғанын өз басының айықпас қасіреті ретінде өкінішті сыр етіп шертеді. Бірақ бұл жерде Абайдың өзегін өртеп отырған әйтеуір қатардан қалмай, сауат ашу емес. Өз замандастарынан оқуының да көбірек, білімінің де жоғарырақ екенін ақын жақсы біледі. Бұл білімге оның көңілі толмайды. Оның аңсайтыны - нағыз зерделі де терең ғылым жолы, өзі мейірі қанып сусындай алмаған шығыс ғұламаларының еңбектері, кештеу болса да дәмін татып қалған орыс, батыс классиктерінің шығармалары, қазақ елінен гөрі дамудың неғұрлым жоғары сатысында тұрған елдердің ғылымы. «Мен оған қол жеткізуден кеттім, ендігі кезек сендердікі» -дейді жас ұрпаққа. Осы тұста ақын нағыз кемеңгерлік танытып, өмір кілті саналатын сол білім, ғылымның бағдарламалық бағытын, оқитын жастың алдын дағы мақсат-міндетін анықтап береді. Аз оқумен-ақ: «Өзім де басқа шауып, төске өрледім, Қазақта қара сөзге дес бермедім..., ендеше балаларымды үлкен қалаларда оқытқандағы ойым не?» - деген сұраққа айтар жауабы айқын. Ақын: «Баламды медресеге біл деп бердім, Шен алсын, шекпен алсын деп бермедім...» - деген жолдар арқылы білімді адамның борышы шен - шекпен емес, туған халқына қызмет ету деген үлкен ордалы ой тастайды. Сөйтіп өз басының кемшілігін, орны толмас өкінішін әлеуметтік деңгейге көтеріп, саналы ұрпаққа сара жол сілтейді. Туынды мазмұны, айтар ойы жағынан осындай жаңа үн танытса, жазылу түрі жағынан да ақынның өзгеше ізденіс жолын көрсетеді. Шығарманы шартты түрде 4 тармаққа бөлгенімізбен, оның ұйқас-өрнектері әр қилы. Алғашқы шумақ 11 буынды қара өлең ұйқасымен жазылса, одан кейінгі шумақ түріндегі аралас ұйқаспен келеді. Ал соңғы 6 тармақ бірыңғай шұбыртпалы ұйқас үлгісінде. Бірақ шығарма басынан аяғына дейін «ескермедім, тексермедім, кеш сермедім, өстер ме едім, жек көрмедім, деп бермедім, төске өрледім, дес бермедім, теріс көрмедім» деген ұйқастар арқылы тұтас бір өлшемге құрылған бір тармақ түрінде оқылады. Өлең алғаш рет 1909 ж. Санкт-Петербургте жарық көрген «Қазақ ақыны Ибраһим Құнанбайұлының өлеңі» деген жинақта жарияланған. Өлең басылымдарында ешқандай текстологиялық өзгеріс байқалмайды. Қарақалпақ, орыс, ұйғыр т.б. тілдеріне аударылған. Ақынның бұл өлеңіне композитор Н. Тілендиев романс жазған.
Өлеңі
Жасымда ғылым бар деп ескермедім,
Пайдасын көре тұра тексермедім.
Ержеткен соң түспеді уысыма,
Қолымды мезгілінен кеш сермедім.
Бұл махрұм1 қалмағыма кім жазалы,
Адамның бір қызығы – бала деген,
Баланы оқытуды жек көрмедім.
Баламды медресеге біл деп бердім,
Қызмет қылсын, шен алсын деп бермедім.
Өзім де басқа шауып, төске өрледім,
Қазаққа қара сөзге дес бермедім.
Еңбегіңді білерлік еш адам жоқ,
Түбінде тыныш жүргенді теріс көрмедім.
1 - Махрұм – бос, құр, бос қалу, құр қалу
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Гундельфинген-на-Дунае
Гундельфинген-на-Дунае (Gundelfingen an der Donau) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Диллинген (Дунай) ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7729 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 53,97 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 73 136. Қаланың басшысы — Франц Кукла.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Берденсор
Берденсор – Ақтөбе облысы Шалқар ауданының Бегімбет ауылының батысында 15 км жердегі көл. Теңіз деңгейінен 132 м биіктікте жатыр.
Гидрографикасы, сипаты
Аумағы 13,61 км2, ұзындығы 6,8 км, енді жері 3 км. Көлдің солтүстік-шығыс жағалауына түйісетін сортаң жерін көктемде су басады. Суы қарашаның аяғында қатып, сәуірдің 1-онкүндігінде ериді. Шағырай үстіртінен бастау алатын Жыландысай өзені батыс бөлігінен құяды. Жаз айларында өзен және көл суы тартылып қалады. Негізінен қар суымен толығады. Суы тұзды және кермек.
Дереккөздер
Санат:Шалқар ауданы көлдері
Сыдық
Дереккөздер
Санат:Пайғамбарлар Санат:Дін Санат:Ислам
Большекачак
Большекачак — Башқұртстанның Калтасин ауданындағы ауыл, Большекачак ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 615  адамды құрады. Пошта индексі — 452865, ОКАТО коды — 80233805001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Ванкувер
Ванкувер (Vancouver; ) — Канаданың батысында орналасқан қала, үлкендігі бойынша Британдық Колумбия провинциясында бірінші, Канадада үшінші қала. 2011 жыл бойынша қалада 603 502 адам тұрады.Маңындағы елді мекендермен 2 313 328 тұрғыны бар "Үлкен Ванкувер" агломерациясын құрайды. Британдық Колумбия провинциясының халық саны бойынша ең үлкен қаласы, ел ішінде 8-ші ірі қаласы болып табылады.
Дүниежүзілік танымалдылығын 2010 жылы бұл қалада өткізілген әлемдік 2010 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарыында алған.
Тарихы
1827 жылы британдық компания "Хадсон Бэй" қаланың орнында жүн сататын бірнеше порт құрған. Кейін 1840 жылы форт Тынық мұхитының жағалауындағы ең ірі балық импортшы орталығына айналды. Сонымен қатар, жергілікті халық ауыл шаруашылығымен айналысқан.
1858 жылы, қаланың тарихындағы маңызды жылы болған, себебі Фрейзер өзенінде алтын табылды. Дәл сол сәттен қаланың құрылысы, дамуы басталды. Темір жолдар, қоныстанулар салынып, ауыл шаруашылығы дамыған.
1886 жылы сол жердегі орналасқан Гранвиль мекені бұл өңірді алғаш зерттеген капитан Джордж Ванкувер құрметімен атанды.
Қаланың қолайлы орналасуы мекеннің транспорт жүйесінің дамуына әрекеттесті. Жолдар, әсіресе темір жолдары қарқынды түрде салынған.
1963 жылы Ванкувер порты Канаданың ең ірі портына айналды.
2010 жылы қалада Қысқы Олимпиадалық Ойындар өткізілген.
Қазіргі кезде қала, көптеген рейтингтер бойынша әлемнің ең таңдаулы қалаларының бірі деп саналады. Қала орталығында жаңа биік ғимараттар салынған. Транспорт және инфраструктура жүйелері дамыған.
География
Қала Баррард шығанағындағы Фрейзер өзенінің құяр жеріндегі екі жағасының бойында орналасқан. Қаланың айналасын биіктігі 3000 метр шамасындағы таулар қоршап жатыр. Бұдан, басқасы қала маңында қылқан жапырақты ормандар орналасқан.
Қаланың басты табиғи ескерткіші - Стенли бағы. Мұнда таза орман, дельфиндер бар океанариум, түрлі балықтар түрі бар бассейндер, зоопарк орналасқан. Ванкувер климаты жылы. Жазғы айдар болмаса, жауын шашын жиі жауып тұрады. Қыс жұмсақ және жаңбырлы. Әдеттегідей жазғы айлар ыссы, кейбір кездерде құрғақ болып келеді.
Орташа жылдық жауын шашын көлемі 1199 мм болып келеді. Қыста күннің көп бөлігінде қар жауып тұрады. Теңіз бриз арқасында Ванкувер жазы ыссы және күнді болып келеді. Орташа максималды температура жазды күні 22°C-ны кұрайды. Кей кезде 30°C де болып қалып жатады. Тарихта қалған максималды температура 34,4°C, 30 шілдеде болған. Ванкувердағы ең төменгі температура 0°C-дан төмен түседі, шамамен -10°C. Қалан климаттың қоңыржай белдеуінде орналасқан, жауын-шашын мөлшері көп.
Демография
2011 жыл бойынша қалада 603 502 адам тұрады. Қаладағы дамыған инфрақұрылым жүйесі, қолайлы климат және өмір сүру деңгейінің жоғары болуының арқасында қалаға көптеген иммигранттар, әсіресе Оңтүстік-Шығыс Азиядан келеді. Қаланың кейбір жерлерінде қытай кварталдары орналасқан.
Экономика
Қаланың экономикасы Британия Колумбиясының дәстүрлі қор секторларымен байланысты. Қазіргі кезде Ванкувердегі туризм, қызмет көрсету аясы дамығандығыа қарамастан, қаланың маңыды экономикалық салалары орман өсірушілік, тау-кен өнеркәсібі, балық аулау және ауыл шаруашылығы. Бұдан басқа, қалада киноиндустрия жоғары дамыған. "Солтүстіктің Голливуды" ретінде танымал Ванкувер, кино өндірісі бойынша Лос Анжелес және Нью-Йорк қалаларынан кейінгі Солтүстік Америкадағы 3-ші қала.
Ванкувер порты - елдің ең ірі порты болып табылады. Айналымы 75 миллиард канада доллары шамасында. Қалада ірі орман өсіруші және тау-кен өндіріс компаниялардың штаб-пәтерлері орналасқан. Қолайлы климат пен әсем табиғаты қаланы маңызды туризм орталығына айналдырған.
Соңғы кездері қаланың өндірісіне биотехнология және ақпараттық технология салалары қосылды.
Транспорт
thumb|250px|СкайТрэйн thumb|250px|Ванкувер порты Ванкувер дамыған транспорт жүйесіне иеленеді. Оған, автобус, троллейбус және қала сартымен жүретін  West Coast Express, SkyTrain, SeaBus  атты пассажир теміржол желісі жатады. Қаланы жерүсті транспортпен қамптамасыз ететін компания бұл - «Транслинк» компаниясы.
Сілтемелер
Санат:Британдық Колумбиядағы қалалар
Сергей Михайлович Эйзенштейн
thumb|Сергей Михайлович Эйзенштейн
Өмірбаяны
Архитектордың отбасында дүниеге келген. Петроград қаласындағы құрылыс инженерлері институтында (1916—1918) оқыды. 1920 жылдан Мәскеу қаласындағы Пролеткульттың Бірінші жұмысшы театрында әуелі декорация, одан кейін көркемдік бөлімінің меңгерушісі болып, тұңғыш рет Джек Лондонның шығармасы бойынша «Мексикандық» спектаклін (1921, В. С. Смышляевпен бірге) қойды.
Бұдан кейінгі жылдары Эйзенштейн революция тақырыбына арнап «Қазан» (1927, Г. В. Александровпен бірге) және «Ескі мен жаңа» (1929) фильмдерін жасады. Тарихи қаїармандық-патриоттық тақырыпты қозғаған эпик.
«Александр Невский» (1938) мен 2 сериялы «Иван Грозный» (1944 —1945) фильмінде режиссерлік және актерлік өнер, музыка, сөз, дыбыс пен бейнелеу құ-ралдары секілді кино өнерінің барлық компоненттері өзара жарасымды тоғыстығын тапты.
2-дүниежүзілік соғыс жылдары Алматы қаласында тұрып, «Иван Грозный» фильмінің алғашқы сериясын қойды. ЦОКС-тің жанынан қазақ киноактерлері мектебін ұйымдастыруға қатысып, осында кино өнері жайында лекциялар оқыды.
1932 жылдан Мәскеу қаласындағы Мемлекеттік кинематография институтының режиссура кафедрасын басқарып, педагогика қызметпен шұғылданды.
1940 жылы осы қаладағы Үлкен театрда Р.Вагнердің «Валькирия» операсын қойды. Кино өнерінің тарихы мен теориясы мәселелеріне арналған көптеген мақалалар, зерттеулер мен эсселер жазды.
КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1941, 1946). Ленин орденімен және «Құрмет белгісі» орденімен марапатталған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:1898 жылы туғандар Санат:1948 жылы қайтыс болғандар
Сент-Фуа (Сона және Луара)
Сент-Фуа (Sainte-Foy) — Франциядағы коммуна. Бургундия аймағына қарасты Сона және Луара департаментінде орналасқан. Шароль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,3 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 71415, пошта индексі — 71110.
Бартлэтт (Нью-Гэмпшир)
Бартлэтт (Bartlett) — Нью-Гэмпшир штатының Кэрролл округіне жататын АҚШ қаласы.
Сент-Фуа (Сона және Луара)
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 128 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,42 адам/км².
Бартлэтт (Нью-Гэмпшир)
Қала тұрғындарының саны 2788 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 195.0 км² шамасында. FIPS коды — 33-03700.
Сент-Фуа (Сона және Луара)
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сона және Луара департаментінің коммуналары
Агыр
Агыр (Үлкен Агыр) — Ресейдегі өзен. Челябі облысы, Орынбор облысы, Қорған облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уй өзенінің оң жағалауынан 411 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тобыл өзені бастауынан Увелька өзенін қоспағанда, Уй өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері Санат:Қорған облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Ертіс су алабы
Клаус-ан-дер-Пихрнбан
Клаус-ан-дер-Пихрнбан (Klaus an der Pyhrnbahn) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Кирхдорф-на-Кремсе округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1165 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 108 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — KI, ресми идентификациялық коды — 4 09 06.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Рудольф Майр (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Гумидтену
Гумидтену. Өсімдіктер мен жәндіктер қалдықтарынан тұратын органикалық заттардың ылғалды және оттегісіз орта жағдайында микробиологиялық тұрғыдан жаппай ыдырау процесі. Мұның нәтижесінде әдетте шірінді деп аталатын қоңыр түсті коллоидты заттар қалыптасады.
Камышка (Карасул тармағы)
Камышка — Ресейдегі өзен. Түмен облысы, Қорған облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Карасуль өзенінің оң жағалауынан 106 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — РФ мен Қазақстан Республикасы шекарасынан сағасына дейін Үлкен Уват көлін қоспағанда Үлкен Уват су торабына дейін. Өзен саласы — Есіл (су алабының Ресейдегі бөлігі), өзен алабы — Ертіс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Түмен облысы өзендері Санат:Қорған облысы өзендері Санат:Омбы облысы өзендері
IC 1994
IC 1994 — Horologium шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13795, ESO 200-58.
Сыртқы сілтемелер
IC 1994 Санат:Horologium (шоқжұлдыз)
Мәнерлеп сырғанау
thumb|left|150px|Мәнерлеп сырғанаудан спорт шебері [[Денис Тен]] thumb|right|150px|Сидзука Аракава.2004 жыл.
Мәнерлеп сырғанау алғаш рет Ұлыбританияда пайда болған. 1763 ж. Лондонда Б.Вест мәнерлеп сырғанаудан алғаш рет өнер көрсеткен. Мәнерлеп сырғанаумен айналысатын әлемдегі ең ежелгі әрі әйгілі клуб 1742 жылы Эдинбург қаласында болған. Мәнерлеп сырғанаудың жекелей, жұптасып, топтасып сырғанау және мұздағы би түрлері бар. Жекелей сырғанауда міндетті және еркін жаттығудан спортшы өзінің қабілеті мен шеберлігін көрсетеді. Жұптасып сырғанауға жігіт пен қыз қатысады. Оның үш түрі олимпиада бағдарламасына енген.
Мәнерлеп сырғанауда қозғалыс жылдам не баяу, әр түрлі бағытта (айналып, секіріп, тағы да басқа) орындалуы тиіс. Спорттың бұл түріне баланы 7-8 жастан баули бастайды. Мәнерлеп сырғанаудан әлем чемпионаты 1896 жылдан бастап өтіп келеді. Әуелі жарыс тек қана ерлер арасында өтсе, он жылдан кейін әйелдер де күш сынаса бастады. 1908 жылы жұптасып сырғанаудан, 1950 жылы мұз үстіндегі бишілер бәсекесі ұйымдастырыла бастады.
Қазақстанда алғашқы жарыстар 1957 жылы өтті. Қазақстандықтар арасында жұптасып сынға түсуден Е.Стекольникова мен Д.Казарлыга 1996 ж. Харбинде өткен III Қысқы Азия ойындарында алтын, ал 1996 жылы Кореяның Кангвон қаласында өткен IV Қысқы Азия ойындарында М.Халтурина мен Е.Крюков күміс жүлдені еншіледі. Қазір мәнерлеп сырғанаушылар үйірмелері Алматы, Астана, Орал, Ақтөбе, Теміртау, Қарағанды, Өскемен қалаларында жұмыс істейді. 2014 ж. 15 ақпанда Сочи дегі қысқы олимпиада да Денис Тен Қазақстан тарихындағы бұл спорт түрінен алғашқы медаль - қола медальды жеңіп алды.
Дереккөздер
Санат:Мәнерлеп сырғанау
Гипербазит
Гипербазит — құрамында дала шпаттары жоқ немесе аз, кремнезем мөлшері өте аз (SiO2 < 45%), негізінен түсті минералдардан тұратын магмалық таужыныстардың жалпылама атауы. Оларды үш топқа бөлуге болады:
1) пироксениттер мен горнблендиттер;
2) перидотиттер;
3) оливиниттер мен дуниттер.
Бұл топтардың әрбіреуі жекелеген таужыныстардың бірнеше түрлерін біріктіреді. Синонимдері: ультранегізді таужыныстар, ультрабазиттер; ультрамафиттер.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Гидрология Санат:Химия
Глаухау
Глаухау (Glauchau) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан қала. Хемниц әкімшілік округіне бағынады. Цвиккау ауданының құрамына енеді.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 6 ауылдық округке бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Осетин жазбасы
Современный алфавит (с 1938)[4]	Алфавит Шёгрена (1844)	Алфавит Миллера (1881)	Алфавит учительского съезда (1917)	Латинизи­рованный алфавит (1923—1938)	Алфавит на основе грузинского (Южная Осетия, 1938—1954) А а	А а	A a	ა Ӕ ӕ	Ӕ ӕ	Æ æ	ჽ Б б	Б б	B b	ბ В в	В в	V v	ვ Г г	Г г	G g	გ Гъ гъ	Ҕ ҕ	Г̓ г̓	H h	Ꜧ ꜧ[5], H h	ღ Д д	Д д	D d	დ Дз дз	Ꚉ ꚉ	Z z	Dz dz	ძ Дж дж	Дж дж[6]	Џ џ	G g	Dž dž	ჯ Е е	Е е	E e	ე Ё ё	— Ж ж	Ж ж	Ž ž	ჟ З з	З з	Z z	ზ И и	І і	I i	ი Й й	Ј ј	J j	ჲ К к	К к	K k	ქ Къ къ	Ӄ ӄ	К̓ к̓	Ӄ ӄ	Kh kh	კ Л л	Л л	L l	ლ М м	М м	M m	მ Н н	Н н	N n	ნ О о	О о	O o	ო П п	П п	P p	ფ Пъ пъ	Ҧ ҧ	П̓ п̓	Ҧ ҧ	Ph ph	პ Р р	Р р	R r	რ С с	С с	S s	ს Т т	Т т	T t	თ Тъ тъ	Ꚋ ꚋ	Т̓ т̓	Ꚋ ꚋ	Th th	ტ У у	У у, Ў ў	U u, W w[7]	უ Ф ф	Ф ф	F f	ჶ Х х	Х х	X x	ხ Хъ хъ	Ԛ ԛ	Q q	ყ Ц ц	Ц ц	C c	ც Цъ цъ	Ҵ ҵ	Ц̓ ц̓	Ҵ ҵ	Ch ch	წ Ч ч	Ч ч	Č č	ჩ Чъ чъ	Ꚓ ꚓ	Ч̓ ч̓	Ꚓ ꚓ	Čh čh	ჭ Ш ш	Ш ш	 —	Š š	შ Щ щ	— ъ	— Ы ы	Ѵ ѵ	Y y	ჷ ь	— Э э	— Ю ю	— Я я	—
Ай-Тагр-Еган
Ай-Тагр-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тагр-Еган өзенінің сол жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Илахун Хуршида
Илахун Хуршида - 1940 жылы ҚХР-дың Құлжа қаласында туған. Үрімші қаласындағы Шыңжаң ұлттар институтының агроном дайындайтын факультетін бітірген. 1963 жылы Қызылорда облысының «Бірлік» кеңшарына көшіп келіп, ол жерде агроном болып қызмет атқарды. 1970 жылдан бастап Алматыдағы «Коммуниз туғи» («Үйғыр авази», «Йеңи һаят») газетінде тілші болып істейді.
Он екі жасынан өлең жазған. 1953 жылы тұңғыш өлеңі Құлжа қаласындағы «Или» газетінде жарық көреді. Студент кезінде Шыңжаңдағы газет-журналдарда өлеңдері басылып тұрған. Ақынның шығармашылығының кең өріс алған кезеңі — Қазақстанға көшіп келгеннен кейін. «Жазушы» баспасынан 1970 жылы «Мәдһийә» (топтама жинақ), 1978 жылы «Тыр-налар», 1983 жылы «Анилар ава-зи», 1988 жылы «Бесік жыры» жинақтары, «Мейірбұлақ», «Намаз дөң», «Исъян» дастандары жарық көрді. «Қазақ әдебиеті» газеті мен «Жұлдыз», «Пәрваз», «Арзу» журналдарында өлеңдері басылып тұрды.
Жамбыл Жабаевтың 150 жылдығына арналған республикалық ақындар мүшәйрасының және М. Әуезовтің 100 жылдығына арналған ұйғыр ақындар мүшәйрасы-ның жүлдегер!.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Құлжа қаласы Санат:1940 жылы туғандар
Зәйд ибн Сабит
Зәйд бин Сабит немесе Зайд ибн Сабит ибн ад-Дахак аль-Ансари (زيد بن ثابت بن الضحاك الأنصاري‎ — Зәйд ибну Сәбит ибну ад-Даһнак әл-Ансари, транс: Zaid bnu Ṯābit bnu aḍ-Ḍaḥḥāk al-Anṣārī) (615, Медине — 665) – Мұхаммед пайғамбардың (Аллаһның Оған игілігі мен сәлемі болсын) хатшысы, Алладан келген уаҺилерді хатқа түсіруші, Құран Кәрімді ретімен жүйеге келтіру үшін құрылған топтың жетекшісі, құқықшы-факиҺ, мемлекет қайраткері. Мединеде дүниеге келген. Мұхаммед пайғамбардың (Аллаһның оған игілігі мен сәлемі болсын) атасы Абд ул-Мутталиптің нағашыларының ұрпағы. Жастайынан хат таныған. Өзінің ұқыптылығымен Мұхаммед пайғамбардың (Аллаһның Оған игілігі мен сәлемі болсын) назарын аударады. Алғашқы аяттар түсе бастаған кезден бастап пайғамбардың хатшысы болған. Көрші мемлекет басшылары мен ру басыларына жазылған хаттарды да Заид бин Сабит қағазға түсіріп отырған. Мұхаммед пайғамбардың (Аллаһның Оған игілігі мен сәлемі болсын) арнайы тапсырмасымен иврит және сирия тілдерін үйренген. Соғыстан түскен олжаларды сахабалар арасында тең бөліп тарату ісі де Заид бин Сабит-ке жүктеліп отырған. Мұхаммед пайғамбар (Аллаһның Оған игілігі мен сәлемі болсын) дүниеден өткен соң, Омар халифа Құран Кәрімді реттеп, жүйелеп, хатқа түсіру ісін қолға алған кезде бұл жұмыс Заид бин Сабит басқарған топқа жүктеледі. Омар дүниеден өткен соң Осман халифа Құран Кәрім нұсқасын қайта қарау үшін арнайы тексеру алқасын құрды. Бұл топтың жетекшілігі де Заид бин Сабит-ке тапсырылды. Аса жауапкершілікті талап ететін бұл жұмысты ол үлкен абыроймен атқарып шықты. Заид бин Сабит хатқа түсірген Құран Кәрімді сахабалар толық мақұлдады.
"Мирас ілімін ең жақсы білетін Зәйд". (Хадис)
Құран аяттары мен сүрелері түскен кезде Аллаһ Расулы (Аллаһның Оған игілігі мен сәлемі болсын) оларды өзі ғана жаттап қоймай, басқаларға да жаттатқызатын. Әрі жаза білетін сахабаларына уахиді жаздыратын. Түскен уахиларды хатқа түсіретін Пайғамбарымыздың (Аллаһның Оған игілігі мен сәлемі болсын) бірнеше сахабасы болатын. Солардың бірі - Зәйд ибн Сәбит. Пайғамбарымыздың (Аллаһның Оған игілігі мен сәлемі болсын) маңдайалды сахабаларының бірі Зәйд ибн Сәбит ансарлардың Хазрәж тайпасының Нажжарұлдары руынан шыққан. Лақаб аты - Әбу Сайд немесе Әбу Абдурраһман.