cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Павловское (Қостанай облысы)
Павловское — Қостанай облысы Қарасу ауданы, Жамбыл ауылдық округі құрамындағы ауыл, 2019-жылға дейін қысқартылған "Павлов ауылдық округі" орталығы болған.
Солтүстік Шудья
Солтүстік Шудья — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шудья өзенінің оң жағалауынан 13 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Павловское (Қостанай облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қарасу ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 49 км-дей жерде.
Солтүстік Шудья
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты; су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Павловское (Қостанай облысы)
Дереккөздер
Санат:Қарасу ауданы елді мекендері
Правая Пай-Ёра
'''Прав. Пай-Ёра''' — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Левая Пай-Ёра өзенінің оң жағалауынан 1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Падеш (Благоевград облысы)
Падеш (Падеш) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 639 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2747. Телефон коды — 07414. ЕКАТТЕ коды — 55107.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Теодор Лазаревич Золотарев
Теодор Лазаревич Золотарев (16.8.1904, Украина, Одесса облысы Гросулово селосы – 10.4.1966, Ресей, Мәскеу қаласы) - техника ғылымдарының докторы (1937), профессор (1935), Қазақстан ғылым академиясының академигі (1963).
Дереккөздер
Санат:16 тамызда туғандар Санат:Одесса облысында туғандар Санат:1904 жылы туғандар Санат:10 сәуірде қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:1966 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан инженерлері Санат:Техника ғылымдарының докторлары Санат:Профессорлар Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Альняшка
Альняшка — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Буй өзенінің оң жағалауынан 141 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Буй өзені бастауынан Карман су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Герд Мюллер
Герхард «Герд» Мюллер (Gerhard "Gerd" Müller; 3 қараша 1945 жыл – 15 тамыз 2021 жыл, Нёрдлинген, ГФР) — неміс футболшысы, шабуылшы.
Карьерасы
Германия Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. 1972 жылы Еуропа, 1974 жылы әлем чемпиондығына қол жеткізген. 1972 жылғы Еуропа чемпионатының финалында КСРО қақпасына екі доп соғып, финалдық матчтарда дубль жасаған тұңғыш футболшыға айналды. 1974 жылғы әлем чемпионатының финалындағы Нидерланд құрамасымен ойында есеп 1:1 боп тұрған сәтте екінші, шешуші голды соғып, құрамасының жеңіске жетуіне зор үлес қосқан. "Бавария" сапында ойнап жүріп УЕФА Чемпиондар Кубогының үш дүркін жеңімпазы болған. Әлем чемпионаттарында 14 гол соғып, 2006 жылға дейін бірінші орында тұрған. 1970 жылғы әлем чемпионатында 10 гол соғып, сұрмерген атанды.
Басқа да фактілер
"Адидас" фирмасы Герд Мюллер атындағы киімдер коллекциясын шығарады.
ӘЧ мергендері
Санат:Германия футболшылары Санат:Бавария ФК ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Оберфихтах
Оберфихтах (Oberviechtach) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Жоғарғы Пфальц әкімшілік округіне бағынады. Швандорф ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4840 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 62,41 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 3 76 151. Қаланың басшысы — Хайнц Вайгль.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Кочус
Кочус — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пинега өзенінің сол жағалауынан 500 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Hypertext Transfer Protocol
HTTP (HyperText Transfer Protocol — еренмәтін апарғызу хаттамасы) — Ғаламторда HTML беттерін алмасу үшін арналған хаттама.
Кочус
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Hypertext Transfer Protocol
HTTP - бұл Дүниежүзілік Ғаламтор үшін мәліметтер байланысының негізі. Мұнда гипермәтіндік құжаттардың пайдаланушыға оңай қол жеткізе алатын басқа ресурстарға сілтемелерді қосады. Мысалы, тышқанды шерту немесе веб-шолғышта экранды түрту арқылы.
Кочус
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Hypertext Transfer Protocol
HTTP-ді дамыту 1989 жылы CERN-те Тим Бернерс-Лидің бастамасымен жүзеге асырылды. HTTP Request for Comments-ті (RFCs) әзірлеу Internet Engineering Task Force (IETF) және World Wide Web Consortium (W3C)-ның жұмыстарының арқасында үйлестірілді. Кейінірек бұл міндет IETF-ке ауысты.
Кочус
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Hypertext Transfer Protocol
Санат:HTTP протоколдары Санат:Интернет протоколдары
Тұрғын халықты зорлап көшіру
Тұрғын халықты зорлап көшіру, КСРО-да 1930 – 40 жылы жүргізілген Сталиндік режимнің тұтас халықтарды, сондай-ақ бірқатар ұлттардың өкілдерін ата жұртынан немесе ұйыса мекендеген қонысынан, негізінен Орта Азияға, Қазақстанға және Сібірге кең ауқымда зорлықпен күштеп қоныстандыруы.
Алғаш рет 1937 жылы Қиыр Шығыстан 120 мың корей Орта Азия мен Қазақстанға жаппай зорлап көшірілді. Олардың 102 мыңы қазақ жеріне қоныс аударды. 1938 жылы елдің шығыс аудандарында арнайы қоныс аударушылардың саны 997 мыңға жетті. 1939 – 40 жылы КСРО-ға жаңа аумақтар қосып алынуына байланысты Батыс Украинадан, Батыс Беларусьтен, Балтық жағалауы елдерінен ондаған мың адам күштеп көшірілді. Соғыс кезеңінде жауға тілеулес болып, жақтасты деген жалған айып тағылған тұтас халықтар өздерінің тарихи отанынан және ұйыса мекендеген қоныс-жайларынан Сібірге, Қазақстан мен Орта Азияға күштеп көшірілді. Олардың арасында 1 млн-нан астам неміс (негізінен Еділ бойынан), 317 мың шешен, 165 мың қырым татарлары, 84 мың ингуш, 82 мың қалмақ, 64 мың қарашай, 49 мың месхедтік түрік (Грузиядан), 33 мың балқар болды (қ. Депортация). Зорлап көшірілгендердің дені балалар, әйелдер мен қарттар еді. Мәселен, Орта Азия мен Қазақстанға көшірілген адамдардың жалпы санының 78%-ға жуығы балалар мен әйелдер болатын.
КСРО ҚҚМ-нің Еңбекпен түзеу лагерьлері бас басқармасы (ГУЛАГ) Еңбек қоныстары бөлімінің деректері бойынша 1953 жылдың басына дейін 2,8 млн. арнайы қоныс аударушы тізімінде тұрған. 1948 жылдың қазан айына дейін олардың әрбір бесіншісі қайтыс болған. Мерзімінен бұрын өлгендердің арасында балалардың саны айтарлықтай көп. Зорлап көшірілген халықтарды ақтау үдерісі 1950 жылдардың 2-жартысында басталды. Бірқатар автономиялы республикалар мен облыстар қалпына келтіріліп, басқа да кейбір шаралар қолданылғанымен, бұл іс ақырына дейін дәйекті жүргізілмеді. Ресейде 1991 жылы 26 сәуірде қабылданған “Қуғындалған халықтарды ақтау туралы” заң шын мәнінде осы халықтарды саяси, әлеум., мәдени және аумақтық ақтауды көздеген алғашқы заңнамалық акт болды. 1992 – 93 жылы оны дамыту үшін басқа да бірқатар құжаттар қабылданды. Алайда КСРО-да ұзақ уақыт бойы үстемдік құрған әміршілдік режимнің ең қылмысты көріністерінің бірі болып табылатын халықтарды зорлап көшірудің зардаптары әлі де күрмеуі шешілмеген күрделі мәселелердің бірі болып қалып отыр.
Дереккөздер
Санат:КСРО тарихы
Трансұлттық саяси кеңістік
Трансұлттық саяси кеңістік - мемлекеттен жоғары шешім қабылдау деңгейі бар жаңа субъектілердің пайда болуымен сипатталатын саяси шынайылықты ұйымдастырудың қазіргі бейнесі. Трансұлттық саяси кеңістік қазіргі жаһандану жағдайында постиндустриалды қоғамның пайда болуының, дәстүрлі ұлттық мемлекеттердің дағдарысқа ұшырауының салдары болып табылады. Әлеуметтің құрылымдық ұйымдастырылудың, экономикалық және құндылықты басымдықтардың өзгеруі, бірыңғай әлемдік экономиканың пайда болуы саяси сахнаның алдыңғы қатарына дәстүрлі ұлттық мемлекеттермен қатар, әлемдік саясаттың субъектілері болып табылатын жаңа факторларды әкелді. Оларға ең алдымен, мемлекетаралық және мемлекеттің үстіндегі ұйымдар, трансұлттық корпорациялар, қоғамдық және азаматтық қауымдастықтар және т.б. жатқызылады. Әлемдік экономиканы қалыптастыру шешім қабылдаудың жаңа әлемдік деңгейімен және оның дәстүрлі, жаңа субъектілерінің арасындағы ашық шекарамен сипатталатын әлемдік саяси жүйені қалыптастыруды талап етті. Қазіргі мемлекеттің қызмет аясы тарылуда, өйткені дәстүрлі мемлекеттік институттар өз шекарасы аумағында да, әлемдік ауқымда да экономикалық процестерді бақылаудан қалады. Мемлекеттік қызметтің бір бөлігі мемлекеттен жоғары деңгейдегі ұйымдарға беріледі (ең алдымен, ТҰҚ сияқты трансұлттық құрылымдарға немесе мемлекетаралық ұйымдарға - ХВҚ, ӘБ, ЕО және т.б.). Дәстүрлі-мемлекеттік өкілеттіктің келесі бөлігі аумақ, аймақ құзырына беріледі, олар да саяси-басқарулық қызметтің субъектісіне айналуда. Трансұлттық саяси кеңістік өз құрамынан дәстүрлі ұлттық мемлекеттерді шығармайды, өйткені, көптеген аймақтарда олар әлемдік саясаттың бірден- бір әрекет етуші субъектілері болып қалып отыр, алайда, олармен қатар, әлемдік мәселелерді шешуде жаңа саяси факторлар қатысуда.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Юнион (Огайо)
Юнион (Union) — Огайо штатының Montgomery округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 6419 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11.1 км² шамасында. FIPS коды — 39-78470.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Огайо қалалары
Тоғансай (өзен)
Географиялық орны
Түркістан облысы Қазығұрт ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 69 км, су жиналатын алабы 694 км2.
Бастауы
Қоржынтаудың батысындағы Тұғыртас тауынан басталып, Қабылсай өзеніне құяды.
Гидрологиясы
Сол арнасы тік жарлы, оң жағы көлбеу. Жауын-шашын суымен толығады. Жылдық орташа су ағымы 1,5 м³/с. Суы егін суаруға пайдаланылады.
Стежерово (Плевен облысы)
Стежерово (Стежерово) — Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Левски қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 5920. Телефон коды — 06533. ЕКАТТЕ коды — 69153.
Катас-Алтас
Катас-Алтас (Catas Altas) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Белу-Оризонти агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итабира экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 555 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 240,223 км² шамасында. Халық тығыздығы — 19 адам/км².
Тарихы
Қала 1703 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Оливарес (Андалусия)
Оливарес (Андалусия) (Olivares) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Севилья провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Эль-Альхарафе ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9534 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 46 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 16 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Севилья елді мекендері
Валле-Аурина
Валле-Аурина (Valle Aurina) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Больцано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5697 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 30 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 187 км² шамасында. Пошта индексі — 39030.
Саласпилс
Саласпилс — Латвиядағы қала.
Тарихи ескерткіштері
Санат:Латвия қалалары
Нэвис (Миннесота)
Нэвис (Nevis) — Миннесота штатының Hubbard округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 390 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.6 км² шамасында. FIPS коды — 27-45340.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Жарық сіңіру заңдары және олардың абсорбциялық спектроскопияда қолданылуы
Жарық сіңіру заңдары және олардың абсорбциялық спектроскопияда қолданылуы
Талданатын заттың біртекті қабатына электромагниттік сәуле шығару ағыны тұскенде, ағынның бір бөлігі шағылып, бір бөлігі қабаттан отіп кетеді. Егер алғашқы сәуленің интенсивтілігін І0, шағылғандікін І1, сіңірілгендікін Іа, қабат арқылы өткендікін Іt, деп белгілесек, онда осы шамалардың арасында мынадай тәуелділік орнайды:
Нағыз ерітінділерді талдау кезінде жарык ағынының сіңірілуін салыстырмалы түрде өлшеп есепгегенде, шағылу салдарынан сәуле шығару шығыны өте аз болғандықтан, оны ескермеуге де болады. Сонда:
Осы косылғышғардың ішінде сіңірілген ағын интенсивтігі (Іа) ғана аналитикалық мақсатқа қажет талданатын зат концентрациясына тәуелді. Түсетін жарық ағынының интенсивтігі мен ерітінді арқылы өткен жарық ағынының интенсивтігін тәжірибе жүзінде анықтауға болады. Түскен және өткен электромагниттік сәуле шығару ағынының интенсивтіктері арасындағы қатынасты алғаш П.Бугер (1729) анықтады, сонан соң И.Ламберт (1760) және А.Беер (1852) дәлелдеді.
Бугер-Ламберт заңы
Қалыңдықтары тегі бірдей заттардың қабаттары түскен электромагниттік сәуле шығару ағынының бірдей бөлігін сіңіреді. Бұл занды математикалық тұрғыда өрнектеу мынаған негізделген: Бугер мен Ламберттің жүргізген тәжірибесі бойынша, зат қабатынан өткен ағын интенсивтігінің түскен ағын интенсивтігіне қатынасы тұрақты шама болады.
Егер сәуле шығару ағыны өтетін кабаттың қалыңдығы (І) арифметикалық прогрессиямен өссе, онда қабат арқылы өткен сәуле шығару ағынының интенсивтігі геометриялық прогрессия бойынша кемиді.
Беер заңы Сіңіру көрсеткіші к сіңіретін заттың концентрациясына пропорционал:
мұндағы ε - сіңірудің мольдік көрсеткіші; с - мольдік концентрация. Егер с = 1 моль/л, l=1 см-мен алынса, онда Iν = I0*10-εct яғни сіңірудің мольдік көрсеткіші өтетін электромагниттік сәуле шығару ағыны интенсивтігінен он есе аз. Ендеше сіңірудің мольдік көрсеткіші оны сіңіретін бөлшектің табиғатына тәуелді де, қабаттың қалыңдығы мен концентрациясына тәуелсіз болады. Сондай-ақ ол электромагниттік сәуле шығару энергиясына, яғни толқын ұзындығына тәуелді. Енді осы тәуелділіктерді график арқылы өрнектесек, онда біз бір зат ерітіндісіңің әр түрлі концентрацияда және әр түрлі қалыңдықта, белгілі бір толқын ұзындығы бар (λmax), бір нүктеде биік максимумдары болатын қисықтар аламыз.
Терратс
Терратс (Terrats) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Шығыс Пиреней департаментінде орналасқан. Перпиньян округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,32 км² шамасында.
Қызмет көрсетуді стандарттау
Келісімнің мақсаты халықаралық нарықта барлық ақылы қызмет көрсету түрлерін ынталандыру және құқықтың қамтамасыз ету.
Қызмет көрсетулер біртекті топтар түрінде жіктеледі. Бұл топтарға мыналар жатады:
Терратс
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 650 адамды құрады. Халық тығыздығы — 88,8 адам/км².
Қызмет көрсетуді стандарттау
Көрсетілетін қызмет түрлері көбейіп келеді. Оның жаңа түрлері, ЯҒНИ, аудиторлік, кеме кіресі, жарнамалық, т.б. түрлері дамып келеді.
Терратс
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Қызмет көрсетуді стандарттау
Қызметті стандарттау жұмыстары 1992 жылы басталды. Оған себеп - Қазақстан Республикасында қабылданған «Тұтынушылардың құқығын қорғау туралы» Заң. Заң тұтынушыларды қауіпті қызметтен қорғаудың жүйесін құрудың қажеттілігін айқындады. Жүйенің басты бағыты ретінде міндетті сертификаттау белгіленді.
Терратс
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шығыс Пиреней департаментінің коммуналары
Қызмет көрсетуді стандарттау
Қызмет көрсету саласында қолданылып келе жатқан ережелер, нұсқаулар, т.б. сертификаттаудың нормативтік негізі бола алмағандықтан, міндетті талаптар тағайындайтын мемлекеттік стандарттар қажет болды. Сондықтан елімізде басталған міндетті сертификаттау қызмет көрсету саласында стандарттау жұмыстарын жандандырды.
Мемлекеттік стандарттарды дайындау үшін техникалық комитеттер құрылды. Қызмет көрсету сапасының көрсеткіш атауларына, қызмет сапасын бағалау әдістеріне стандарттар дайындау жоспарланып, қазіргі кезде жүзеге асырылып келеді. Міндетті сертификаттауға жататын қызмет түрлері анықталды (шаштараз қызметі, бөлшек сауда қызметі, т.б.).
Ле-Нефур
Ле-Нефур (Le Neufour) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 0,9 км² шамасында.
Қызмет көрсетуді стандарттау
Дереккөздер
Санат:Стандарттау Санат:Метрология
Ле-Нефур
Коммунаның INSEE коды — 55379, пошта индексі — 55120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 77 адамды құрады. Халық тығыздығы — 85,56 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Лорделу (Гимарайнш)
Лорделу (Гимарайнш) (Lordelo (Guimarães)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 641 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,9 км² шамасында. Халық тығыздығы — 947,1 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Иаков Зеведеев.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Понте
Понте (Ponte) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Беневенто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2457 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 90 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 29 км² шамасында. Пошта индексі — 82027.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Sant’Antonio da Padova.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Вестербург
Вестербург (Westerburg) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан қала. Вестервальд ауданының құрамына енеді.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
NGC 2146
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1876 жылы Winnecke Friedrich August Theodor астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2146 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18797, UGC 3429, MCG 13-5-22, ZWG 348.17, KCPG 110A, IRAS06106+7822.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз)
Медведер
Медведер — Башқұртстанның Кушнаренк ауданындағы ауыл, Ахмет ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 100 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Еуропий
Еуропий (лат. Europium; Eu) — периодтық жүйенің ІІІ тобында орналасқан химиялық элемент Лантаноидтарға жатады. Ақшыл сұр түсті металл. Балқу t 826°С, қайнау t 1440°С. Атмосфералық н. 63, атмосфеалық м. 151,96. 1901 жылы Э.Демарсе Еуропий оксиді түрінде ашты.
Еуропийдің екі тұрақты изотопы бар: 151Eu және 153Eu. Жер қыртысындағы Еуропийдің мөлшері 1,2·10-4%. Монацит, лопарит, эвксенит, фергусонит минералдарының құрамына кіреді. Тотығу дәрежесі +3, кейде +2. Ауада тез тотығады, бөлме температурасында сумен, минералды қышқылдармен әрекеттеседі.
Баяу қыздырса галогендермен реакцияға түседі. Еуропийді Eu2О3-ті вакуумда лантанмен тотықсыздандыру арқылы және EuСl3 балқымасын электролиздеп алады. Еуропий ядролық техникада нейтрондарды сіңіргіш, түрлі түсті теледидар люминофорының активаторы ретінде қолданылады. Еуропийді вакуумда не инертті атмосферада сақтайды.
Табиғатта кездесуі
Еуропий Ресейде, Қазақстанда, АҚШ-та, Аустралияда, Бразилияда, Үндістанда, Скандинавияда жиі кездесетін лантанидтердің құрамына кіреді. Дүние жүзіндегі ең ірі еуропий кені Кенияда орналасқан. Жапонияның айрықша экономикалық аймағындағы Тынық мұхитындағы Минамитори аралының маңындағы сирек жер минералдарының терең теңіз кенішінде айтарлықтай қорлар бар.
Санат:Химиялық элементтер Санат:Лантаноидтар
Салацгрива
Салацгрива — Латвиядағы қала.
Тарихи ескерткіштері
Санат:Латвия қалалары
Бербер тілі
thumb|right|250px|Таралу аймағы
Бербер (бербе́р-ливиялық) тілі — берберлердің тілі.
Таралуы
Бербер тілі Солтүстік Африка жерінде көп таралған.
Санат:Лингвистика
Қосымша мүшелер
Қосымша мүшелер - олардың пайда болуы міндетті емес жерлерде, (әсердетте басқа мүшелерде) әсердетте салыстырмалы түрде кеш екінші ретті меристемалардан және эндогенді пайда болатын өсімдіктердің кірмелік мүшелер. Вегетативті көбею кезінде маңызды рөл атқарады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Ле-Шам-де-ла-Пьерр
Коммунаның INSEE коды — 61085, пошта индексі — 61320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 40 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,88 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Орда-Ежен ұлысы
Орда–Ежен ұлысы — Жошының үлкен ұлының ұпағы — Орда-Еженнің басшылығындағы, Алтын Орданың (Жожы ұлысы) шығыс (сол) қанаты. Қазақстандық деректер бойынша атауы: Ақ Орда, ежелгіорыс деректері бойынша: Көк орда. Бір сөзбен айтқанда автономиялы мемлекет. В 1309 жылы, Орда-Ежен ұлысы Сасы Бұға тұсында Ақ орда деп аталды. 1361 жылдан бастап, Ұрыс ханның тұсында тәуелсіз мемлекет болды.
Шибанның өлімінен кейін, 1280 жылы Орда-Ежен ұлысына Шибан ұлысы қосылды.
Ұлыс шекарасы
Ұлыс шекарасы батысында Мұғалжар тауымен, солтүстігінде сібір ормандарымен, шығысында Ертіс өзенімен және оңтүстігінде Сырдария өзенімен және Балқаш көлімен шектесіп жатты. Шибан ұлысымен қосылғаннан кейін батысында Орал өзенімен тоғысты.
Ұлыс аудандарға бөлінген:
Ұлыс тарихы
Ұлыс тарихын 3 кезеңге бөлуге болады:
1-кезең
Ақ Орда – XІІІ-XVғғ. аралығында өмір сүрген  Шығыс  Дешті-Қыпшақ  пен Түркістан территориясындағы этникалық топтар мен халықтардың саяси жағынан топтасуына жол ашқан, саяси жағынан дербес, экономикалық жағынан тәуелсіз, сыртқы саясатта өзіндік даму бағыты бар мемлекеттік бірлестік. Оның тарихы Жошы ұлысының құрылуынан бастау алады. Мемлекеттің негізін қалаушы ретінде Жошының үлкен ұлы, тұңғышы Орда-Ежен аталады. Шын мәнінде, Жошы ұлысының жерін оның екінші ұлы Бату(шын есімі Сайын) иеленеді. Бірақ ағасына құрмет ретінде оған өзінің сол қанатынан, Жайықтан шығысқа қарай, Арал мен Сырдарияның солтүстігіндегі, Алтай мен Ертістен батысқа қарай жатқан кең-байтақ аумақты бөліп береді. Негізгі этникалық құрамы осы жерді VIII-IХ ғ-дан бері мекендеп келе жатқан қыпшақ бірлестігі мен қатар Шыңғыс ханның шапқыншылығы кезінде шығыс пен оңтүстік-шығыстан, Алтайдан қоныс аударған тайпалар да болған. Олардың қатарында наймандар, үйсіндер, қарлұқтар, керейлер, қоңыраттар, маңғыттар және т.б. ру-тайпалар.
Алагоас
Алаго́ас (Alagoas) — Бразилияның солтүстік-шығыс аймағында орналасатын штат. Халықтың тығыздығы бойынша Бразилияда төртінші орында — 110 адам/км².Халық саны — 3 165 472. Әкімшілік орталығы — Масейо қаласы. 102 муниципалитеттен тұрады. Ірі қалалары — Масейо, Арапирака, Палмейра-дуз-Индиус, Риу-Ларгу, Пенеду, Униан-дус-Палмарис, Сан-Мигел-дус-Кампус, Сантана-ду-Ипанема, Делмиру-Говея, Корурипи, Марешал-Деодору және Кампу-Алегри.
Географиясы
Солтүстігінде — Пернамбуку, оңтүстігінде — Сержипи, ал оңтүстік-батысында — Баия штатымен шекараласады. Шығысында оны Атлант мұхиты шайып өтеді.
Ауданы — 27 767,7 км².
Экономика
Штаттың экономикасы ауыл шаруашылығына негізделген. Айырықша, онда темекі, мақта және қант құрағын өсірумен айналысады. Сонымен қатар, штатта жеңіл өнеркәсіп және спирт өндіру дамыған. Туризм жоғары дәрежеде дамыған. left|300px|thumb|[[Масейо]]
Дереккөздер
Санат:Бразилия штаттары
Стеттен (Жоғарғы Рейн)
Стеттен (Stetten) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Мюлуз округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,32 км² шамасында.
Сабиле
Сабиле — Латвиядағы қала.
Стеттен (Жоғарғы Рейн)
Коммунаның INSEE коды — 68327, пошта индексі — 68510.
Сабиле
Тарихи ескерткіштері
Санат:Латвия қалалары
Стеттен (Жоғарғы Рейн)
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 308 адамды құрады. Халық тығыздығы — 71,3 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
HTTP Secure
HTTPS (Hypertext Transfer Protocol over Secure Socket Layer — қауіпсіз ұя үстімен еренмәтін апарғызу хаттамасы) —  Интернетте HTML беттерін қауіпсіз алмасу үшін арналған хаттама.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Интернет
Петропавл ауылдық округі
Петропавл ауылдық округі – Абай облысы Бородулиха ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Петропавловка, Изатулла ауылдары кіреді. Орталығы – Петропавловка ауылы. Округ құрамында болған Воскресеновка ауылы 2018 жылы, Мещанка ауылы 2019 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1343 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Бородулиха ауданы ауылдық округтері
Кувык
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Манноза
Манноза - өсімдік, жануар, бактерия текті биополимер мен полисахаридтердің құрамына кіреді моносахарид. Суда жақсы ериді, дәмі тәтті. Балқу t 132C. Табиғатта Д-формасы ғана кездеседі. Манноза цитрус, анакардие тұқымдасына жататын өсімдіктер жемісінде кездеседі. Манноза организмге активті формасы - гаунозиндифосфатманноза  арқылы сіңірледі. ГДФМ көмегімен Манноза қалдығы маннан т.б. биополимерлердің биосинтезіне қатысады.
Дереккөздер
Санат:Химия
Дүйсен Қамысбаев
Дүйсен Қамысбаев Хайсағалиұлы (1947 жылы туған, Алматы облысы Жамбыл ауданы) – химия ғылылым доктор (1992), профессор (1994). ҚазМУ-ды (1970, қазіргі ҚазҰУ ) және аспирантурасын (1973) бітірген. Қазақстан ғылым академиясының Химия интитутында аға инженер, кіші ғылым қызметкер (1974–79), Қазақ химия-технология институтында аға оқытушы, кафедра меңгерушісі (1979–85), ҚазҰУ-да доцент (1985–92) қызметтерін атқарды. 1992 жылдан Шығыс Қазақстан мемлекеті университеттінің ғылым жұмыстар жөніндегі проректоры. 80-ге жуық ғылым жарияланымның авторы.
Дереккөздер:
Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:1947 жылы туғандар
Шуази-ан-Бри
Шуази-ан-Бри (Choisy-en-Brie) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Провен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 25,03 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77116, пошта индексі — 77320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1336 адамды құрады. Халық тығыздығы — 53,38 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Балықшы ауданы
Тарихы
Орталығы Гурьев қаласында орналасқан Гурьев ауданы 1930 жылы 22 қыркүйекте Есбол, Новобогат және Жаманқала аудандарын біріктіру арқылы Қазақ АКСР-інің Гурьев округінің құрамында құрылды.
1930 жылдың желтоқсанынан бастап аудан Қазақ АКСР тікелей бағынды, ал 1932 жылы ақпанда Батыс Қазақстан облысына өтті. 1933 жылдың 1 шілдесінен бастап - Гурьев округінің құрамында болды.
1957 жылы 30 қазанда Гурьев облысының құрамында Гурьев ауданы қалпына келтірілді. Консерві зауытының ауылы оның орталығына айналды.
1961 жылы 25 сәуірде Гурьев ауданы Балықшы ауданы болып өзгертілді, ал оның орталығы - Консерві зауытының ауылы - Балықшы кенті болып өзгертілді.
1988 жылы шілдеде Балықшы ауданы таратылды, бірақ 1990 жылдың тамызында қалпына келтірілді.
1997 жылы 21 мамырда Балықшы ауданы таратылып, оның аумағы Атырау қалалық әкімшілігінің қарамағына өтті.
Ешкіқырған
Ешкіқырған, Итқырған – Жайық алабындағы өзен.
Қасымбаев Жанұзақ Қасымбайұлы
Қасымбаев Жанұзақ Қасымбайұлы (25.12.1941 жылы туған, Шығыс Қазақстан облысы, Аягөз ауданы) — ғалым, тарих ғылымның докторы (1983), профессор (1984), Қазақстан Республикасының білім беру саласының үздігі (1986, 1988), Қазақстанның білім беру ісіне еңбегісің қайраткері (1990).
Ешкіқырған
Географиялық орны
Ақтөбе облысы Қобда ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 66 км.
Қасымбаев Жанұзақ Қасымбайұлы
Абақ Керей тайпасының Жастабан руынан шыққан.
ҚазМУ-дің тарих факультеттін бітірген (1965).
Талғар қаласындағы орта мектепте мұғалім (1965-1967), ҚазПИ-дің (қаз. Абай атындағы АлМУ) гуманитарлық факультеттегі тарих кафедрасында ассистент, аға оқытушы, доцент (1967-1973), 1982 жылдан Қазақстан тарихи кафедрасының меңгерушісі.
Ешкіқырған
Гидрологиясы
Жағалауы жазық, арнасы құмайт, тастақ. Жауын-шашын, жер асты суларымен толығады. Көктемде тасиды, жазда қарасуларға бөлініп қалады. Қарашаның басында суы қатып, наурыздың аяғында мұзы ериді. Өзенді Қобда ауданының шаруашылықтары пайдаланады.
Қасымбаев Жанұзақ Қасымбайұлы
Ғылыми зерттеулерінің басты бағыттары: XVIII-XIX ғасырлары басындағы өлке қалаларының қазақ ауылдарымен және іргелес елдермен қарым-қатынасы: Орталық Азиядағы саяси және сауда байланыстары, қазақ жерін Ресей империясына қосу, қазақ мемлекетінің белгілі қайраткерлері, XIX ғасырдағы қазақтан шыққан генералдар, т.б.
Ешкіқырған
Дереккөздер
Санат:Қобда ауданы өзендері Санат:Жайық су алабы өңірі
Қасымбаев Жанұзақ Қасымбайұлы
«Парасат» орденімен (1999) марапатталған.
Дезио
Дезио (Desio) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Милан провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 37 262 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 2489 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Пошта индексі — 20033.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Прогресс (Қостанай облысы)
Прогресс — Қостанай облысы Қарасу ауданы, Шалғышы ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қарасу ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 54 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 515 адам (263 ер адам және 252 әйел адам) болса, 2009 жылы 194 адамды (93 ер адам және 101 әйел адам) құрады.
Бөбешік жапырақ
Бөбешік жапырақ (stipulae) — сағаққа қосыла өскен немесе бос жапырақ түбіндегі қос қосымшалар. Бөбешік жапырақтар көптеген қосжыныстыларға тән. Жасыл және қабыршақты бөбешік жапырақтарды ажыратады. Бөбешік жапырақтар бауыр қабыршақтарын түзуде үлкен рөл атқарады.
Дереккөздер
Санат:Өсімдіктер морфологиясы
Ашық Тізімдеме Жобасы
Ашық Тізімдеме Жобасы (Open Directory Project). Басқа атаулары: ODP, DMoz (D — directory, Moz — Mozilla) — Netscape иелі көп тілді Интернет сілтемелерінің ашық тізімдемесі. Құрылтайшылары және сүйемелдеушілері ерікті өңдеушілер шартты қауымы деп есептеледі.
Тізімдеме 1998 ж. бастап іске кірген. Ағымдық 2006 ж. 1 маусымында тізімдеменің жария бөлшегінінің 708 584 астам төменгі бөлшектерінде 4 769 732 астам тораптар сипатталған, 78 тіл тарауы құрылған және толықтырылған, тағы 99 саны даяр кезеңінде боп тұр, жобаның болмысының бүкіл уақытында 72 729 өңдеуші қатысқан, оның ішінде 7 495 өңдеуші ағымда белсенді өңдеумен шұғылданып тұр. 2006 ж. 12 мауысымында тізімдеменің жария бөлшегінде қазақша торап бөлімі орналастырылған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Интернет Санат:Ғаламтор
Солтүстік Язьва
Солтүстік Язьва — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Язьва өзенінің оң жағалауынан 162 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты; су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қасқыржидек
Қасқыржидек (Daphne) – көкендер тұқымдасына жататын бұта.
Аталуы
Бұл көкендер тұқымдасына жататын бұтаны алғаш рет сипаттаған Карл Линней болып саналады. Ол бұл өсімдікке Dáphne деген атау берген (грекшеден аударғанда Дәмжапырақ дегенді білдіреді). Бұл атау берілген себебі қасақыр жидек жапырақтары лавр жапырақтарымен ұқсас болған. Грек мифологиясы бойынша Дафна оны қуалап бара жатқан Аполлоннан қашып дәмжапыраққа айналып кеткен.
NGC 2144
NGC 2144 — Mensa шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Қасқыржидек
Ботаникалық сипаты
thumb|left|180px|
NGC 2144
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Қасқыржидек
Өсетін жері мен таралу аймағы
thumb|left|120px|Кәдімгі қасқыржидек (Daphne mezereum) Жер бетінде 70-ке жуық түрі кездеседі. Қазақстанда 2 түрі бар. Алтай, Сауыр, Маңырақ және Тарбағатай жоталарының биік таулы тастақты жерлеріндегі жалпақ және қылқан жапырақты ормандарында өседі. Алтай қасқыржидегін қазақтар усойқы деп те атайды. Бұл өте сирек кездесетін өсімдік. Оның жылдан жылға таралу аймағының азаюына байланыста қорғауға алынып, Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген.
NGC 2144
Ашылуы
Бұл нысанды 1836 жылы 17 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2144 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17592, ESO 16-10, AM 0546-820, IRAS05464-8208.
Қасқыржидек
Қолданысы
Қасқыржидектің жемісі мен қабығынан дәрі жасалады.
NGC 2144
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз)
Қасқыржидек
Қолданысы
Гүлі өте әдемі болғандықтан сәндік үшін де өсіріледі.
Дереккөздер
Санат:Көкендер Санат:Қазақстан флорасы Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер
Сухаче (Плевен облысы)
Сухаче (Сухаче) — Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Червен-Бряг қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 755 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5988. Телефон коды — 06572. ЕКАТТЕ коды — 70281.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Плевен облысының елді мекендері
Вестерноэ
Вестерноэ (Westernohe) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Вестервальд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 948 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 7,5 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 43 309. Муниципалитеттің басшысы — Херберт Штеккер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Катас-Алтас-да-Норуэга
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 221 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 143,366 км² шамасында. Халық тығыздығы — 22,5 адам/км².
Тарихы
Қала 1963 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Арей (өзен)
Арей — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/1804/240/171 орналасқан. Өзен ұзындығы 49 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Буй өзені бастауынан Карман су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шәмші Қалдаяқов
Шәмші Қалдаяқов (15 тамыз 1930, Отырар ауданы – 29 ақпан 1992, Алматы) – композитор, Қазақстанның халық әртісі (1991), Қазақстанның Еңбек Ері (2022, қайтыс болғанынан кейін). Шымкент, Тараз, Жетісай қалаларының құрметті азаматы. Кіші жүздің Жағалбайлы руынан.
Аса көрнекті сазгер, ән жанрының әйгілі майталманы, Қазақстан мәдениетіне еңбегі сіңген қайраткер, осы замандағы қазақ эстрадасының негізін салушылардың бірі, Қазақстанның халық әртісі.
Оңтүстік Қазақстан облысының Қызылқұм ауданында дүниеге келді. Бала кезінен бойындағы бар талантын алқалы жиын, аламан бәйгелерде көрсете білді. 1950 жылдан бастап шығармашылықпен түбегейлі түрде шұғылданды. 1956-1962 жж. Құрманғазы атындағы мемлекеттік консерваториясында В.В.Великанов класында оқыды. Шәмші әндері ғажайып саздылығымен, сылдырап аққан бұлақ суындай тап-таза сыңғырымен, лирикалық наздылығымен ерекшеленеді. Оның шығармашылық жағынан сіңірген еңбегі қазақ эстрадалық әндерінің әуенін ұлттық нақышпен құнарландыруында, яғни халықтық қайнармен қабыстыруында жатыр. Ал бұл оның қазақ жұртының музыкалық дәстүрі сүтін еміп өскендігіне дәлел.
Осылайша бағзы мен бүгінгі мақамдарды керемет ұштастыруы Ш.Қалдаяқов туындыларының даңқын дүрілдетіп шығарып, дүйім далаға кең жайылуға кепілдік берді. Мұхтар Әуезов өмірден озар тұсында университет студенттері алдында сөйлеген әйгілі сөзінде Шәмші саздарын Ақан, Біржан өнерпаздығынан кейінгі бір "жыл келгендей жаңалық" сезіндіретін үздік құбылыс ретінде бағалағаны мәлім. Жұрт аузында "бүкіл қазақ еліне ән салдырған Шәмші" атануының сыры сонда. Сазгер әндері, әсіресе, 60-70-жылдардагы жастардың аузында жүрді. Кешеулеген "хрущевтік жылымық" дәуірінің жас адамдары шетел композиторлары мен орындаушыларына, мәселен, "Биттлзге" қалай ынтықса, қазақстандық өз сазгерлерімізді де солай сүйіп тыңдады. Бұл соңғысы мен арасында, әрине, Қалдаяқов бірінші орында тұрды.
Әсем да ақылды көкөрім жасты ғана емес, ересек, егде қауымның да, сан түрлі мамандық, алуан ұлт адамдарының да көңілін баурап алды. Халық арасында әсіресе күллі отаншылдық, елшілдік нотасын тап басқан "Менің Қазақстаным" туындысы айрықша мәшһүр болды. 1986 жылы Желтоқсан көтерілісіне қатысушы ұл-қыздар Алматы алаңдары мен көшелерінде Шәмшінің осы әнін ұрандай шырқап шықты. 2005 жылдан "Менің Қазақстаным" туындысы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік әнұраны болып бекітілді.
Өмірбаяны
Шымкент облысы Отырар ауданында 1930 жылы 15 тамызда дүниеге келген. Оның әндері республикамыздың қай өңірі болмасын, жиі айтылып, ән сүйер қауым арасына барынша кең тараған. Ән өнерімізде жарық жұлдыздай сәуле шашып, айырықша із қалдырған Ш.Қалдаяқов күллі қазақ халқының ұлттық мақтанышы сазгердің серісі. Біз ес білгелі бері еліміздің кең байтақ даласымен аспанында қалықтаған, махаббат пен сағыныш сезіміне толық қайталанбас Шәмші әуендері енді ХХІғасыр әлеміне бет алып әуелей беретіні ақиқат. Табиғат ерекше дарын иесі еткен дара тұлға Шәмші Қалдаяқовты қазақ баласы есінен шығармас. Шәмші ағамыздың «Қорлан» әнін шырқаудағы өзіне ішкі сырын ашып айтпай сөз шешендігіне салып бұра тартып кететіні де бар. Кең жүрегімен табиғат берген дархан, дарынды Шәмші ағамыз өзінің жүрек тербейтін, қиял қозғайтын, терең ойға шомылдыратын ғажап әндерімен халқын байытатын, олардың өмір сүруге құштарлығын арттыратынШәмші Қалдаяқов пиониноны да, домбыраны да жосылта тартатын еді. Бірақ, домбыраны екпіндете, төпелеп тартқанын көрген емеспіз. Бір әсем әуенді шерте бастайтын да қоңырлата былқылдата ала жөнелетін. Қысқаша айтқанда тұла бойы тұнған өнер болатын.
Қазақтың музыка өнерінде Шәмшінің орны ерекше 300-ге жуық әні бар. Ш.Қалдаяқов кеудесін қағып, мен атақты композитормын деп бір сәтте мақтанған жан емес. Қашанда өзінің қарапйымдылығымен ізгілігі мол адам ретінде бүкіл қазақ халқының жүрегінен мәңгі орын алды. Өзінің шығарған өлеңінің бірі «Тамды аруы». Шәмші ағаның қалың жұртқа махабатты жырлаған композитор ретінде белгілі. Тамды аруы махаббат жайлы болғанымен ол махаббат бостандығын аңсап жазылған ән. Яғни, жас жігіттің басынан өткен қайғылы оқиғаға себеп болған. Бұл махаббат бостандығын аңсаған әнді Шәмші ағамыз өзінің шеберлігімен дүниеге әкелді. Ал, «Сағынышым менің» әнінде ерекше аңсау, терең толғау бар. Айта берсек әр әннің өзіндік тарихи сыры бар. Ең бір көшпелі тарих - ән тарихы. Кешегі Кәрібаевтың Жамбыл вальсімен қанағаттанған лектің рухани көші небір аймаңдай дарындармен дараланып, сән салтанаты асқан келешектің көркем келбетін көз алдымызға келтіре білген нұрлы көші еді.
Көш жуан ортасынан ойып орын алған композитордың бірі әрі бірегейі де Шәмші Қалдаяқов болатын. Шәмшінің тағдырын да біртуар тұтас бір тағдыр иесінің 18 жыл соңғы жылдарында осы топырақта ғажайып шығармашылық ғұмыр кешкі «Мойынқұмда ауылым», «Дүнген қызы», «Фосфорлы Жамбыл» секілді атақты әндері осында дүние есігін ашып, төрткүл дүниеге тарады. Әу баста Шымкент өңірінде атақты әндері осында дүние есігін ашып, төрткүл дүниеге тарады. Әу баста Шымкент өңірінде басталған Шәмші Қалдаяқов атындағы Халықаралық ән фестивалі Жамбылда жалғасын тауып, талай таланттардың тұсауын кесті. Шын таланттың ғажайып дарынның шапағаты тиді деген осы. Дарыны иісі қазаққа ортақ Шәмшідей аяулы жанның ән ғұмыры әлі талай ұрпақтың ой білімімен, парасатымен жаңаша жаңғырып жалғасын таба берері сөзсіз. Бұл еңбекті сол төккен тердің төл басы Тараз тойына тарту деп қабылдауымыз ләміз.
Қазақ өнері орны толмас қазаға душар болды. 1992 жылы 29 ақпанда жасы 62 ге қараған шағында ұзаққа созылған ауыр науқастан, көрнекті халық әртісі Ш.Қалдаяқов көз жұмды. Шығармашылық жұмыспен 1950 жылдардан бастап айналысқан 1956-1962 жылдарда Алматы консерваториясында оқыды. Шәмшінің тұнып тұрған сыр шындығымен, шынайылылығымен және сезімге терең бойлауымен ерекшеленетін алғашқы әндерінің өзі композитордың атын елге жайып, халықтың сүйікті перзентіне айналдырды. 40 жылдан астам шығармашылық қызметінде Ш.Қалдаяқовтың 300-ге жуық музыкалық туынды жазды. Олардың дені ән жанрында Ш.Қалдаяқовтың өзінің қайталанбас қол таңбасы халықтың бояуы қанық талантымен қазақ халқының қазіргі әнін, өнерін биік белеске көтерді. Қазақ даласын әнмен тербеткен Ш. Қалдаяқовтың тағдыры мен ғұмырына осы төрт жол өлең түгелімен арналғандай. Оның әндерінсіз ешбір мереке де, ешбір той-думан да өтпейді. Оның әндерін еңбектеген баладан бастап, еңкейген кәріге дейін шырқайды. Ал «Шәмші аға» деген сөз «Ән аға» деген сөзбен тұтасып, синоним болып кеткелі қашан...
Танымал әндер жазудағы табысы үшін композитор 1965 жылы Қазақстан Комсомол сыйлығын алды. Ал, 1991 жылы оған Қазақстан Республикасының Халық артисі.
Қазақ музыка өнеріне қосқан үлесі
Композитордың марш екпінді, жігерлі, шаттықпен шырқалатын: әндері Р.Бағланова, Р.Абдуллин, Б.Төлегенова, Р.Мұсабаев, З.Қойшыбаева, т.б. әншілердің репертуарынан берік орын алды.
Қалдаяқов артында мол музыкалық мұра қалдырды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:Қазақстан халық әртістері
Выдра (Тура тармағы)
Выдра — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Пермь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тура өзенінің оң жағалауынан 687 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тура өзені бастауынан Тагил өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Пермь өлкесі өзендері
Лореду (Повуа-де-Ланьозу)
Лореду (Повуа-де-Ланьозу) (Louredo (Póvoa de Lanhoso)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Повуа-де-Ланьозу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 403 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,39 км² шамасында. Халық тығыздығы — 289,9 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Обинг
Обинг (Obing) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Траунштайн ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3978 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 43,75 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 89 133. Муниципалитеттің басшысы — Ханс Турнер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 60 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Нью Оубурн (Миннесота)
Нью Оубурн (New Auburn) — Миннесота штатының Sibley округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Сержипи
thumb|right|200px|
Сержипи (Sergipe) — Бразилияның шығысында орналақан штат. Солтүстік-шығыс аймаққа қатысты.
Валле-ди-Казиес
Валле-ди-Казиес (Valle di Casies) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Больцано провинциясында орналасқан.
Сержипи
Оңтүстік-батыста — Баия, солтүстікте — Алагоас штатымен шекараласады. Штаттың шығыс бөлігін Атлант мұхиты шайып өтеді. Ауданы — 21910,348 км².
Валле-ди-Казиес
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2101 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 19 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 108 км² шамасында. Пошта индексі — 39035.
Сержипи
Сержипи — Бразилияның ең кішентай штаты болып табылады. Ол барлық мемлекеттің тек 0,26 %  алып отыр. Халық саны — 2 млн 019.6 тыс. адам. Әкімшілік орталығы- Аракажу қаласы.
Валле-ди-Казиес
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Сержипи
Штат 3 мезорегион және 13 микрорегионнан тұрады. Сонымен қатар,онда 75 муниципалитет бар.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сержипи
Осуна
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17926 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 592 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 86 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Севилья елді мекендері