cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Керенка (өзен)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ульянов облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Мордовия өзендері Санат:Чувашия өзендері
Керенка (река)
Кадафаш
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 283 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,15 км² шамасында. Халық тығыздығы — 8,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коимбра округінің елді мекендері
Зигомициттер
right|thumb Зигомицеттер (Zygomycetes) саңырауқұлақтардың бір класы. 4 қатары (Mucorales, Endogonales, Entomophthorales, Zoopagales), 500-ден артық түрлері белгілі. Табиғатта кең тараған. Топырақта, көңде, сондай-ақ өсімдіктердің құрамында, буынаяқтылардың, омыртқалы жануарлар мен адамдардың денесінде паразитті тіршілік етіп, қоректік заттардың құрамында ақ ұнтақ түрінде кездеседі. Зигомицеттердің талломы өте жақсы дамыған көп ядролы жіпшумақтардан (мицелийлер) құралады. Клетка құрамында хитин және хитозин, кейде глюкан заттары болады. Зигоспора түзіп, зигогамия жолымен жынысты көбейеді, аты осыған байланысты қойылған. Зигогамия жолымен жынысты көбею кезінде әр түрлі жынысты екі жіпше түйісіп, перделермен бөлініп, екі жыныстық мүше гаметангийлер түзіледі. Гаметангийлерде жыныстық жасушалар түзілмейді. Екі гаметангийдің түйіскен жерінде қабықтары еріп, зигота түзіледі. Зигота 2-3 қабаттан тұратын қабықпен қапталып, ұзақ бұйығу кезеңінен өтеді. thumb|left| alt=A.| [[Зигоцимет.]]Одан әрі ядро редукциялы бөлініп зиготадан өскен жіпшеге өтеді де, ұшында түзілген спорангийде әрқайсысы спораға айналады. Споралар әр түрлі жынысты болады. Олардан әр түрлі жынысты саңырауқұлақ жіпшелері өсіп жетіледі. Зигомицеттер табиғатта эндогендік жолмен түзілетін жыныссыз споралар немесе конидиилер арқылы да көбейеді. Саңырауқұлақ жіпшелерінің (мицелии) ұзындығы бірнеше мм-ден бірнеше см-ге дейін жетуі мүмкін. Зигомицеттер класы мукорлар (Mucorales) және энтомофторалылар (Entomophthorales) қатарларына жіктеледі. Мукор саңырауқұлақтары топырақта, өсімдік қалдықтарында жиі кездесіп, соңғыларын органик. заттарға дейін ыдыратуда белсенді рөл атқарады. Олар ылғалдылығы жоғары дәнді де жайлап, оның сапасы мен тұқымының өнгіштігін төмендетеді. Мукорлардың кейбір түрлері адамның өкпе ауруын қоздырады. Энтомофторалы саңырауқұлақтардың жасуша қабығы хитинделген, жетіле келе перделерге бөлінетін, тармақталған мицелийлерден тұрады. Бұл қатардың арасында насекомдар микоздарын қоздыратын Entomophthora туысының өкілдері белгілі. Оларды ауыл шаруашылық дақылдарының зиянкестерімен күресудің биол. тәсілі ретінде пайдалануға болады.
Қазақстанда Зигомицеттер көп кездеседі, көпшілігі тағамға зең түсіреді; қара Зең саңырауқұлақтары. Зигомицеттердің кейбір түрлерін микробиологиялық және тамақ өнеркәсіптерінде, біраз түрлері зиянды жәндіктермен биологиялық күресте қолданылады. Жынысты, шын мәнінде жыныссыз және вегетативті жолмен көбейеді. Зиготадан басқа барлық даму кезеңдері гаплоидты.
Зигомицеттердің мицелийінде екі белгі бар («+» және «-»). Қарама-қарсы мицелийлер жанасқанда (олардың ұштарындағы жасушалардың бірігуі – зигогамия) зигота түзіледі, мейоздан кейін спорангиймен рудиментті мицелий береді, онда жыныстық споралану споралары дамып, әртүрлі белгідегі вегетативтік мицелий береді.
Жыныссыз көбею үшін онда спорангиялар немесе спорангиолдар (2-3 споралары бар көптеген спорангиялар) түзіледі, оларда жыныссыз споралану споралары дамып, жаңа вегетативті мицелий береді.
Олар вегетативті түрде столондар арқылы таралады - ауаға лақтырылған ұзын гифалар, олар қолайлы субстратты тауып, жаңа колонияны тудыратын ризоидтарды шығарады.
Сыртқы сілтеме
Зигомицет
Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Биология
Кирюшка
Кирюшка — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чулым өзенінің сол жағалауынан 1120 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 47 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Тодтенвайс
Тодтенвайс (Todtenweis) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Айхах-Фридберг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1363 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 20,28 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 71 169. Муниципалитеттің басшысы — Томас Рис.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Дәуіт ұста
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Winner (топ)
Winner (кор. 위너; WINNER) — 2013 жылы YG Entertainment компаниясы арқылы құрылған және k-поп, данс-поп, хип-хоп, R&B музыкалық жанрларында өнер көрсететін оңтүстік кореялық бойзбэнд. Топ бес жігіттен тұрады: Кан Сынюн, Сон Минхо, Нам Тэхён, Ким Чжину және Ли Сынхун.
Алғаш рет топ «Who is Next: WIN» реалити жобасында «Team A» атауымен көпшілік қауымға ұсынылды. Team A және олардың қарсыластары Team B YG Entertainment-тің стажерларынан құралды. Осы екі топ YG-дің соңғы сегіз жылдағы алғашқы жігіттер тобы ретінде дебют жасау үшін күресті. Жоба нәтижесі бойынша Team A жеңіске жетіп, «WINNER» атауына ие болды.
Бірнеше рет кейінге қалдырылып отырған дебют 2014 жылы 15-тамызда Кореяда YG Family концертінде жасалды, ал 17-тамызда Inkigayo музыкалық шоуында алғаш рет көпшілік алдында өнер көрсетті. Ал, 10-қыркүйекте топ Жапонияда дебют жасады. Олардың дебюті 2014 жылдың ең үздік дебюті деп танылды.
Дебютке дейінгі кезең
Дебютке дейін, топ көшбасшысы Кан Сынюн Superstar K2 байқауына қатысып, финалдық төрттікке жетті. Оның байқау кезінде орындаған "Instinctively" әні кореялық Гаон шеруінде топ жарып, бірінші орын алады және сол жылдың үздік 100 әнінің қатарына енді. Сынюнның осындай үлкен жетістікке жеткенін байқаған YG Entertainment компаниясының директоры Ян Хён Сок 2011 жылы 12-қаңтарда онымен келісімшарт бекітті. Сол жылы Кан Сын Юн "Мидас" кореялық дорамасына арнап "You are heaven" атты ән шығарды. Сонымен қатар, ол "Неудержимый пинок 3" ситкомында актер ретінде бағын сынайды. 2013 жылы 15-шілдеде ол жеке әнші ретінде "Wild & Young" әнімен дебют жасады. Ал 16-шілдеде шыққан "It Rains" әні кореялық шерулердің бәрінде #1 орында болды. Сынюн 14-тамызда "맘도둑 (Stealer)" әнін шығарды.
Топтың басты бишісі, Ли Сынхун да музыкалық реалити шоуға қатысқан. Ол K-pop Star байқауының 1-маусымында төртінші орынға ие болды. Осы байқауда әділ қазылардың бірі болған Ян Хён Сок Сынхунның талантын байқап, оны өз компаниясына шақырды. 2012 жылы 16-мамырда YG Entertainment Сынхунмен ресми түрде келісімшартқа отырғанын жариялады. Сынюн сияқты, Сынхун да компания трейниі атанды.
Сон Минхоның музыка индустриясындағы жолы андеграундтан бастау алады. "Mino" немесе "Hugeboy Mino" лақап атымен белгілі болған ол басында андеграундта рэпер болып, кейіннен айдолға айналған Block B тобының рэперлері Зико, Кён, П.О, сонымен қатар SPEED тобының бұрынғы мүшесі Тэун, M.I.B тобының рэперы SIMS-пен бірге танылды. Негізі Минхо Block B тобында дебют жасауға дайындалды, бірақ дебютке дейін жеке себептерге байланысты топтан кетіп қалды. 2011 жылы Y2Y Contents лейблы құрған BoM атты баллада жанрындағы топтың рэперы ретінде "Tagoon" лақап атымен дебют жасайды, бірақ екі жылдан кейін топ тарап кетеді. 2012 жылы Минхо "K-Pop: Выживает сильнейший" дорамасына түсті. Осы дорамадан оның актерлық шеберлігін байқаған YG компаниясы 2013 жылы оны жеке тыңдалым арқылы қабылдады.
Ким Чжину "Joy Dance — Plug In Music" академиясына түседі. Чжинудың потенциалын көрген Сынри оны YG Entertainment-ке алып келеді, сөйтіп ол 2010 жылы компания стажёрларының қатарына енді. Ким Чжину және 2011 жылы жеке тыңдалым арқылы қабылданған Нам Тэхён YG Family концертінде бишілер ретінде өнер көрсеткен.
Дебют: Winner (2013—2014)
«Team A»  2013 жылы «Who is Next: WIN»  шоуында жеңгенде, YG Entertainment, команда қатысушыларына Winner атымен дебюттауға уәде берді. Щоу аяқталғанда, Winner Big Bang - мен турға кететіні жарияланды. .
2013 жылы Тэян «Ringa Linga» бейнеклипін ұсынды. Онда, Winner биші ретінде түсті
Winner тобының дебютқа дайындығы Корея мен Жапонияда WINNER TV атты, он эпизодтан тұратын шоуда көрсетілді. Шоудан кейін, Кан Сынюн мен Мино, Юн Чжоншин проектіне байланысты, ортақ тректі ұсынды. 2014 жылдың жазында, топтың тизерлері ұсынылды. Олардың дебютты, 2014 SS атты альбомы 12 тамызда шықты. Топтың алғашқы ресми қойылымы Winner Inkigayo сахнасында болды, ал фанклуб «Inner Circle» атауын алды.
Альбом релизінен кейін, YouTube желісінде екі бейнеклип жарияланды: «Color Ring» және «Empty» өлеңдеріне. Бейнеклиптер 24 сағат ішінде 1 миллионнан көп көрініс жинады. Альбом, Melon сайтында all-kill дәрежесіне ие болды. Топ, келесі елдердің iTunes алғашқы орынды алды: Гонконг, Малайзия, Индонезия, Сингапур и Тайвань, және Billboard World Albums чартында, бірінші орынды алып, дебюттайды. Топтың дебюты күні, YG Ent акциялары 6,57 % өсті. 30 тамызда Миноның «I’m Him» атты әні шықты.
10 қыркүйекте, топ, өзінің жапонияда шыққан 2014 S/S: Japan Collection албомының промоушеніне кірісті және оны 11 қыркүйекте өткен концертімен бастады. Турын 11 қазанда, Токио қаласында бітірді.
2014 жылдың 9 желтоқсанында Fuse сол жылда алға басқан 13 әртістің тізімін жасады. Winner лсы тізімге енген жолғыз оңтүстіккореялық топ болды. Олар 11 орында, Сэм Смит, Джен Айко, Charli XCX сияқты әртістермен бірге орналасты.
17 желтоқсанда, Dazed Digital, к-pop әндерінің Топ-20 жасады. Winner бұл тізімде 10 орынды «Color Ring» әнімен алды.
Жетістіктері
Winner, дебют пен алғашқы жеңісіне байланысты рекорд орнатты(6 күн). Олар өздерінің алғашқы басты, Бонсан және Дэсан атты сыйларын Melon Music Awards сыйлықақысында, 2014 жылы алды.
Санат:Оңтүстік Корея бой-бэндттері
Николас вурстен парк
Николас Вулстан Парк  (1958 жылы 6 желтоқсанда туған)  - Уоллес пен Громит, Creature Comforts, Chicken Run және Shaun the Sheep фильмдерін жасаған британдық аниматор, режиссер, продюсер және жазушы. Парк жалпы алғанда алты рет Оскар сыйлығына ұсынылды және « Жаратылыс жайлылығы » (1989), «Қате шалбар» (1993), «Жабық қырыну» (1995) және Уоллес пен Громит: Қоянның қарғысы (2005) фильмдерімен төрт жүлдені жеңіп алды. Оның 2000 жылы шыққан « Chicken Run » фильмі ең көп табыс әкелген стоп-motion анимациялық фильмі болып табылады.
Анимациядағы жұмысы үшін 2012 жылы Парк суретші сэр Питер Блейк Блейктің ең танымал өнер туындысының жаңа нұсқасында — Битлз сержантында пайда болу үшін таңдаған британдық мәдени белгішелердің бірі болды. Pepper's Lonely Hearts Club Band альбомының мұқабасы — оның өміріндегі британдық мәдениет қайраткерлерін атап өту үшін.
Жеке өмірі
Николас Вулстан Парк Англияның Ланкашир штатындағы Престон қаласында тігінші Мэри Сесилия (қызы Эштон; 1930 жылы туған) және сәулет фотографы Роджер Вулстан Парктің (1925–2004) отбасында дүниеге келген. Бес ағайындының ортаншы баласы, ол Пенвортэмде өсті; кейінірек отбасы Уолмер көпіріне көшті. Оның әпкесі Джанет Ланкаширдегі Лонгтон қаласында тұрады. Ол Катберт Мейн орта мектебінде (қазіргі біздің ханымның католиктік орта мектебі ) оқыды.
Мансап
1985 жылы Пак Бристольдегі Aardman Animations компаниясының қызметкерлеріне қосылды, онда ол коммерциялық өнімдерде аниматор болып жұмыс істеді (соның ішінде Питер Габриэльдің « Балға » музыкалық бейнесі, онда ол пешке дайын тауықтардың қатысуымен би сахнасында жұмыс істеді). Ол сондай-ақ Пи-видің ойынханасының бірінші маусымындағы Пенни мультфильмдерін анимациялауға қатысты, онда Пол Рубенс өзінің кейіпкері Пи-ви Герман ретінде бейнеленген. Осының бәрімен бірге ол «Ұлы күнді» аяқтады және осымен пост-өндірісте ол «Ерін синхрондау» деп аталатын шорт сериясына өз үлесі ретінде Creature Comforts жасады. Creature Comforts анимациялық хайуанаттар бағының жануарларын үйлері туралы айтатын адамдардың саундтрегімен үйлестірді. Екі фильм көптеген марапаттарға ұсынылды. A Grand Day Out бағдарламасы BAFTA сыйлығы үшін Creature Comforts -ты жеңді, бірақ Парк өзінің алғашқы Оскарын жеңіп алған Creature Comforts болды.
Түйесай фосфорит кен орны
Түйесай фосфорит кен орны - Жамбыл облысы Қаратау қаласынан солтүстік батысқа қарай 40 км жерде орналасқан. Кен орны Ақсай кенінен оңтүстік-батысқа 4 км, солтүстік батысқа 6 км-ге созылған, ені 500 – 600 м болып келетін ойпаңда жатыр. Ол Түйесай-1 және Түйесай-2 деп аталатын екі телімнен тұрады.
Геологиялық құрылымы
Құрылымдық жағынан кен орындары ендік бағыттағы брахиантиклиналдық қатпарлармен ұштасқан. Фосфоритті шөгінді тау жыныстары қабатының ұзындығы 800 м, ол доломитті және кремнийлі горизонттарға сыйыстырылған. Өнімді қабаттың табанында қалыңдығы 2-3 м фосфоритті кангломераттар, одан жоғары қалыңдығы 2 м қабаттаса орналасқан фосфат-кремнийлі тақтатастар мен фосфориттер қалыптасқан.
Жатыс сипаты
Қабаттың жалпы қалыңдығы 14-33 м. Түйесай фосфорит кенінің 200 м тереңдікте барланған қоры (категориялар бойынша): Түйесай-1 кенінде В – 1756 мың т, С1 – 5591 мың т, С2 – 1550 мың т, Р2О5-тің орташа мөлшері 23,6%; Түйесай-2 кенінде С2 – 2460 мың т, Р2О5-тің мөлшері 24%.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл облысы кен орындары
Рауза Ілиясқызы Тәжібаева
Рауза Ілиясқызы Тәжібаева (1955 жылы 20 мамырда Қостанай облысы Пешков ауданы Батмановка ауылында туған) — актриса, ҚР Еңбек сіңірген әртісі (1998).
Өмірбаяны
Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының актерлік факультетін бітірген (1978), кино және драма театрының актері.
1978 жылдан - С. Сейфуллин атындағы Қарағанды облыстық қазақ музыкалық-драма театрының әртісі.
1990 жылдан бері - Ж. Аймауытов атындағы Павлодар облыстық музыкалық-драма театрының әртісі.
Жеке өмірі
Тұрмыс құрған. Жұбайы -Тәжібаев Сейітжан, әртіс. Қызы - Ардақ; ұлдары - Ербол, Нұрлан.
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері
Рубен Лимардо
Рубен Дарио Лимардо Гаскон (Rubén Dario Limardo Gascón; 3 тамыз 1985 жыл, Сьюдад-Боливар, Венесуэла) — венесуэлалық семсерші, 2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы.
Әлем чемпионатында екі рет күміс жүлдені иеленді. Панамерикан ойындарында үш рет чемпион атанды.
Санат:Алфавит бойынша семсершілер Санат:Венесуэла семсершілері Санат:Семсерлесуден Олимпиада чемпиондары Санат:Венесуэла Олимпиада чемпиондары Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Папуа — Жаңа Гвинея
Папуа — Жаңа Гвинея (толық атауы — Папуа — Жаңа Гвинея тәуелсіз мемлекеті Papua New Guinea, Papua Niugini, Papua Niu Gini) — Тынық мұхиттың оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Ел аумағы құрамына Жаңа Гвинея аралының шығыс бөлігі, Бугенвиль және Бука аралдары (Соломон аралдары), Луизиада және Бисмарк архипелагтарының аралдары кіреді. Жер аумағы 462840 км². Халық саны — 5 млн адам (2001). Астанасы – Порт-Морсби қаласы.
Ресми тілдері – ағылшын тілі, пиджин, моту тілдері де қолданылады. Тұрғындарының 50%-ы протестанттар, 22%-ы католиктер, қалғандары жергілікті дәстүрлі наным-сенімдерді ұстанады. Елбасы – Ұлыбритания монархы тағайындайтын жергілікті генерал-губернатор. Билік басындағы Үкімет басшысы – премьер-министр. Жоғарғы заң шығарушы органы – Ұлттық парламенті. Әкімшілік жағынан 19 провинцияға және 1 астаналық округке бөлінеді. Ұлттық мейрамы – 16 қыркүйектегі Ұлт күні (1975). 1975 жылдан БҰҰ мүшесі. Ақша бірлігі – кина. thumb|Оуэн — Стэнли Ел аумағы негізінен таулы, қыратты. Жағалау бойындағы ойпаттар мен жайпақ тау бөктерлері тау сілемдерін құрайды. Кейбір тау жоталарының биіктігі 3000 – 4000 м. Елдің ең биік нүктесі – Вильгельм тауы (4509 м).
Tабиғи қорлары
Негізгі табиғи қорлары:
Тарихы
Австронезийліктердің (меланезийліктердің) алғашқы қоныстары б.з.б. 3-мыңжылдықта пайда болған. Жаңа Гвинея аралын 16 ғасырдың 1-жартысында португалдар ашты. Жергілікті тұрғындардың африкалықтармен ұқсастығына байланысты арал осылай аталды.
thumb|Уагифа аралындағы Итімен отырған қыз
Экономикасы
Экономикасының негізгі саласы – ауыл шаруашылығы мен тау-кен өнеркәсібі. Экспортқа кофе, какао бұршағы, пальма майы, шай, кокос жаңғағы, каучук, алтын, мыс кентасы, шикі мұнай, ағаш шығарады. Сырттан машина және көлік жабдықтары, азық-түлік сусын, темекі, өнеркәсіп тауарлары, химия өнеркәсібі өнімі, минералдық отын әкелінеді.
Сыртқы сілтеме
*
Ниор-де-Со
Ниор-де-Со (Niort-de-Sault) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Лиму округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 22,11 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11265, пошта индексі — 11140.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Жер туралы ғылымдар
Жер туралы ғылымдар немесе геоғылымдар - Жер ғаламшарын, оның литосферасын, гидросферасын, атмосферасын және Жер маңындағы ғарышты зерттейтін ғылымдар.
Негізгі бағыттар
Барлық ғеоғылымдар физика, математика және биология ғылымдарының заңдылықтарын және әдіс-тәсілдерін жиі пайдаланады. Бұл байланыстардың нәтижесінде геофизика және геохимия ғылымдары қалыптасты. Сол сияқты, астрономиямен, физикалық географиямен, геодезиямен, тау-кен ісімен, металлургиямен тығыз байланысты.
Геоғылымдардың негізгі бағыттары болып келесі ғылымдар саналады:
Жер қыртысының, литосфераның заттық құрамын зерттейтін геологиялық пәндер
Геологиялық процестерді зерттейтін геология пәндер кешені (динамикалық геология):
Тау жыныстарына кіріккен тіршілік қалдықтары мен іздерін зерттеу нәтижесінде сол тіршілік түрлерінің пайда болуын және даму барысын зерттейтін ғылым саласы
Іс-тәжірибе шараларын қамтамасыз ету мәселелерімен айналысатын геология салалары:
Кен байлықтарын зерттеудің және игерудің әдістемелік шараларын және геол.-экон. тиімділігін зерттейтін салалар:
Дереккөздер
Санат:Жер туралы ғылымдар
Саламанка
Саламанка (Salamanca) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 154462 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,8 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Сомен
Коммунаның INSEE коды — 59574, пошта индексі — 59490.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12334 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1001,14 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Джон Маклин (саясаткер)
thumb|right|200px|Джон Маклин Джон Маклин( (John Maclean 14.8.1879, Глазго – 30.10.1923, Глазго) – Ұлыбритания жұмысшы қозғалысының қайраткері.
Дереккөздер
Санат:24 тамызда туғандар Санат:1879 жылы туғандар Санат:1923 жылы қайтыс болғандар Санат:Глазгода туғандар Санат:30 қарашада қайтыс болғандар Санат:Глазгода қайтыс болғандар Санат:Глазго университеті түлектері Санат:Шотландия революционерлері Санат:Ұлыбритания коммунистері Санат:Марксистер Санат:Синдикалисттер Санат:Соғысқа қарсы белсенділер Санат:Ұлыбритания педагогтары Санат:Шотландия тәуелсіздігі үшін қозғалысы
Қияжол
Қияжол — Түркістан облысы Келес ауданы, Ақтөбе ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Абай ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 44 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 535 адам (277 ер адам және 258 әйел адам) болса, 2009 жылы 631 адамды (329 ер адам және 302 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Келес ауданы елді мекендері
NGC 4286
NGC 4286 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4286 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39846, IC 3181, UGC 7398, MCG 5-29-65, ZWG 158.83, KUG 1218+296.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Форэст Сити (Миссури)
Форэст Сити (Forest City) — Миссури штатының Холт округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 2.5 км². FIPS коды — 29-25066.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 338 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Холт округы (Миссури)
Сен-Пале (Алье)
Сен-Пале (Saint-Palais) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Монлюсон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,3 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03249, пошта индексі — 03370.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 190 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,36 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Хатшепсут
|thumb|right|200px Хатшепсут (б.з.д.1490/1489—1468, б.з.д.1479—1458 немесе б.з.д. 1504—1482 ) — Ежелгі Мысырдың XVIII династиясының Жаңа патшалығының әйел-фараоны.
Хатшепсут деген есім қазақшаға аударғанда «Салихалы әйелдердің алдыңғы қатарында жүретін» деген мағынаны білдіреді. Фараон таққа отырғанға дейін де осы атпен аталған.
Хатшепсут Мысырды гиксостардың жорығынан кейін қалпына келтіріп, бүкіл елінде көптеген ескерткішьерді орнатқанымен тарихта қалған. III Тутмос, Эхнатон, Тутанхамон, II Рамсес және VII Клеопатрамен бір қатарда тұрған Мысыр билігінде болған ең әйгілі фараон болып саналады.
Ескендір Зүлқарнайнның Мысырды басып алғанның алдында Хатшепсуттан басқа Мысырды билеген 4 әйел-фараонның аттары тарихта қалған, олар: Мернейт (Меритнейт), Нитокрис (Нейтикерт), Нефрусебек (Себекнефрура) және Таусерти.
Сілтемелер
Санат:Фараондар Санат:Ежелгі Мысыр
Бейбіт Орынбекұлы Қойшыбаев
Бейбіт Орынбекұлы Қойшыбаев (20.11.1945 жылы туған, Жамбыл облысы Сарысу ауданы Саудакент ауылы) – жазушы, публицист, ғалым, тарих ғыл. канд. (2002).
Қазақ ұлттық агр. университетін бітірген (1968).
1968-69 жылдары Байқадам кәсіптік-тех. училищесінің оқытушысы, 1969–71 жылдары Қазақ КСР-і Мин. Кеңесінің “Қазақ ауыл шаруашылығы техникасы” бірлестігінде инженер, аға инженер, 1971–75 жылдары Алматы облысы комсомол комитетінің кәсіптік-тех. білім секторының меңгерушісі болды. 1975–85 жылдары “Қазақстан пионері”, “Білім және еңбек”, “Социалистік Қазақстан” (қазіргі “Егемен Қазақстан”) газет-журналдарында жауапты қызметтер атқарды. 1985–87 жылдары Қазақ КСР-і Жоғ. Кеңесі Төралқасы аппаратында Жоғары Кеңес актілерін жариялау тобының аға редакторы болды. 1988–89 жылдары “Қазақ әдебиеті” газетінде аға тілші, бөлім меңгерушісі, 1990–91 жылдары “Денсаулық” журналының бас редакторы, 1991–96 жылдары Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының хатшысы, сонымен бірге Қазақстан әдеби қоры басқармасының төрағасы, “Тіршілік” журналының бас редакторы, “Әдеби қор жаршысы” газетінің бас редакторы, 1997–2001 жылдары “Zaman – Қазақстан” газеті бас редакторының орынбасары болды. ҚР Экономика және сауда министрлігі автор құқығын қорғау агенттігі бас басқармасының бастығы, Алматы облысы көші-қон және демография басқармасында бөлім бастығы қызметтерін атқарды. 2001–03 жылдары “Қазақ энциклопедиясы” баспасында орт. бастығының орынбасары, 2003–07 жылдары “Заңгер” журналының жауапты редакторы, “Қазақ әдебиеті” газеті бас редакторының орынбасары болып істеді. 2007 жылдан “Жұлдыз” журналының жауапты хатшысы.
Қ. өз еңбектерінде тарихтың “ақтаңдақ” беттерін зерттеуге ден қойды. Шығармалары орыс, беларус, болгар, қытай тілдеріне аударылған. Қазақ КСР-і Жоғары Кеңесінің Құрмет грамотасымен, “Құрмет” орденімен марапатталған.
Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрлігінің Стандарттау, метрология және сертификаттау жөніндегі комитеті
Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрлігінің Стандарттау, метрология және сертификаттау жөніндегі комитеті (Мемстандарт) (2002-2004)
ҚР Президентінің 2002 ж. 28 тамыздағы Жарлығына сәйкес ҚР Үкіметінің 2002 ж. 12 қыркүйектегі қаулысымен құрылды. ҚР Үкіметінің 2002 ж. 18 қарашадағы қаулысымен таратылған ҚР Экономика және сауда министрлігінің Стандарттау, метрология және сертификаттау жөніндегі комитетінің мүлкі жаңа қүрылған комитетке берілді.
ҚР Үкіметінің 2002 ж. 18 қарашадағы қаулысымен4 комитет туралы ереже және оның қүрылымы бекітілді. Ережеге сәйкес комитет заңнамаға сәйкес ҚР Индустрия және сауда министрлігінің қүзіреті шегінде арнаулы атқару және бақылау-қадағалау функцияларын, сондай-ақ стандарттау, метрология және сертификаттау саласында салааралық үйлестіруді жүзеге асырған ведомство болып табылды.
Комитеттің құрылымы мынадай болды: басшылық; стандарттау, метрология және сертификаттау басмқармасы; ұйымдастыру және құқықтық жұмыс басқармасы.
ҚР Үкіметінің 2003 ж. 18 қыркүйектегі қаулысымен ҚР Индустрия және сауда министрлігінің мемлекеттік мекемелері-аумақтық органдары комитеттің мемлекеттік мекемелері — аумақтық бөлімшелері болып қайта аталды. Осыған сәйкес комитет туралы ережеге мынадай толықтыру енгізілді: "Комитеттің Астана жіне Алматы қалалары мен облыстарда мемлекеттік мекемелері — аумақтық бөлімшелері бар".
Комитеттің құрылымы мынадай жаңа редакцияда бекітілді: басшылық; ұйымдастыру-құқықтық жұмыстар және мемлекеттік қадағалау басқармасы; стандарттау, метрология және сертификаттау және техникалық саясат басқармасы. ҚР Үкіметінің 2004 ж. 26 қарашадағы қаулысымен комитет министрліктің Техникалық реттеу және метрология комитеті болып қайта аталды.
Жыл адамы (Time)
Жыл адамы (немесе Жыл тұлғасы; Person of the Year) — Америка Құрама Штаттарының әйгілі Time аттты журналы дәстүрлі түрде жыл сайын желтоқсан айында шығатын соңғы басылымда жарияланатын номинация. «Жыл адамы» номинациясы 1927 жылдан бастап беріледі. Бұл номинацияға алғаш ие болған тұлға — ұшқыш Чарльз Линдберг, ол жалғыз өзі Атлант мұхитын ұшып өткен.
Жыл адамын тек қана атқарушы редактор таңдайды. Франклин Рузвельт, Адольф Гитлер, Иосиф Сталин, Джордж Буш, Америкалық солдат, сондай-ақ интернет қолданушысы әр жылда Жыл адамы ретінде таңылған. Ал 2007 жылы Ресей Федерациясының Президенті — Владимир Путин Жыл адамы номинациясын иеленді.
Екі мәрте Жыл адамы атағын алғандардың саны — 15 (хронологиялық ретпен): Франклин Рузвельт, Иосиф Сталин, Джордж Маршалл, Гарри Трумэн, Уинстон Черчилль, Дуайт Эйзенхауэр, Линдон Джонсон, Ричард Никсон, Рональд Рейган, Дэн Сяопин, Михаил Горбачёв, Билл Клинтон, Америкалық сарбаз (абстрактты ұғым), Джордж Буш-кіші, Барак Обама.
Үш мәрте Жыл адамы атағын алғандардың саны — 1 адам: Франклин Рузвельт.
Бұл номинацияны қазіргі таңда бірде-бір қазақстандық алған емес.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Time журналы
Жайық
Жайық – Ресей Федерациясы (Башқұртстан, Челябі, Орынбор облыстары) мен Қазақстан Республикасы (Атырау, Батыс Қазақстан облыстары) жеріндегі өзен. Өзен Еуропа мен Азия дүние бөліктерін бөлуші Орал тауларынан бірге шекара болып есептеледі. Жалпы ұзындығы 2428 км, су жиналатын алабының ауданы 237 мың км2, Қазақстан жеріндегі ұзындығы 1084 км.
Бастауы
Орал тауының оңтүстік сілемдері (Орал-Тау жотасы) теңіз деңгейінен 640 м биіктігінен басталып, Атырау қаласы орналасқан Каспий теңізінің бөлігіне құяды. Жайық өзені Оңтүстік Оралдың шығыс беткейін бойлай тар аңғармен ағып, Верхнеуральск қаласынан төмен қарай жазықпен ағады. Магнитогорск металлургия комбинатын сумен қамтамасыз ету үшін қала маңында бөген салған. Бөгеннен төмен қарай өзеннің жағасы жарқабақ, арасында қайраңдар бар. Ресей жеріндегі Орск қаласына дейінгі бөлігінде Жайыққа оң жағынан Таналық, сол жағынан Ор салары құяды. Орск қаласынан төменде өзен батысқа бұрылып, Губерли шатқалымен (ұзындығы 45 км) өтеді. Жазық даламен ағатын тұсында сол жағынан Елек өзені құяды. Жайыққа оң жағынан Кіші Қызыл, Үлкен Қызыл, Сакмар, Таналық, Шаған; сол жағынан Шыңғырлау, Гүбірлі, Үлкен Қараған, Сүйіндік, Құмақ, Ор, Елек, Барбастау салалары құяды. Орал қаласынан төменгі бөлігінде Жайықтың аңғары тағы да кеңейіп, жайылмасы тармақталады. Қаладан өткенен кейін өзенге Көшім бөгені салынып, Жайық-Көшім суғару-суландыру жүйесі тартылған. Жайықтың 80%-і қар суымен толығады.
Этимологиясы
Бұл атаудың шығу, пайда болу тарихымен мән-мағынасы жәйлі әртүрлі жорамалдар бар. Екатерина ІІ жарлығы бойынша (Е.Пугачев көтерілісін халық жадынан өшіру мақсатымен) Орал деп атады. Ал жергілікті халық оны Жайық, Ақжайық деп те атайды.
Ол туралы біздің дәуірімізге дейінгі грек ғалымдары еңбектерінде мағлұмат берілген. Клавдий Птолемейдің «География» атты еңбегінде «Дайкс » деп аталса, ортағасырлық саяхатшы, араб ғалымдары Ахмед ибн Фадланның жазбаларында Джаих деп аталған.
Академик В.В.Бартольд: «Птоломей заманында Волга өзенінің аты фин тілінде Ра-Урал, ал түркі тілдерінде Даикс (Яик) » атымен белгілі болған, -деп жазды.
Көрнекті түріктанушы Н.А.Баскаков Жайық топонимінің алғашқы даих нұсқасы алтай тілінің куман диалектісінде: «Даиқ – өзен тасқыны» мәнін білдіреді деп жазды.
Ғалым топономист А.Әбдірахманов сөз түбірі – жай, жаю, жайылу етістігінің де түп төркіні осы сөзден шығады, осыған –ық жұрнағы қосылып «Жайық» гидронимі жасалған деген пікір айтқан.
Гидрологиясы
Орал тау жотасынан басталып, жоғарғы бөлігінде Оңтүстік Оралдың шығыс беткейін бойлай тар аңғармен ағып, Верхнеуральск қаласынан төмен қарай жазықпен ағады. Магнитогорск металлургия комбинатын сумен қамтамасыз ету үшін қала маңында бөген салынған. Бөгеннен төмен қарай өзеннің жағасы жарқабақ, арнасында қайраңдар бар. Суды жинау көлемі – 220 мың км2. Су сақтағыш, алқап, арна сипаттары бойынша Жайық өзенін 3-ке бөледі (ағыстар): жоғарғы, орта және төменгі.
Салалары
Ресей жеріндегі Орск қаласына дейінгі бөлігінде Жайыққа оң жағынан Таналық, сол жағынан Ор салалары құяды. Орск қаласынан төменде өзен батысқа бұрылып, Губерли шатқалымен (ұзындығы 45 км) өтеді. Жазық даламен ағатын тұсында сол жағынан Елек өзені құяды. Жайыққа оң жағынан Кіші Қызыл, Үлкен Қызыл, Сақмар, Гүбірлі, Таналық, Шаған; сол жағынан Шыңғырлау, Гүмбей, Үлкен Қараған, Сүйіндік, Үлкен Құмақ, Ор, Елек, Барбастау салалары құяды.
Төменде Жайық өзенінің салалары көрсетілген:
Башқұртстан шекарасында
Жайық өзенінің бастауы Оралтау жотасында, теңіз деңгейінен 600 м биіктікте орналасқан Нәжімтау тауының етегінде орналасқан. Бұл жерден 12 шақырым жерде Башқұртстанның Учалин ауданына қарайтын Вознесенка ауылы орналасқан.
Жайық өзені Башқұртстан арқылы 130 км ағады. Су жинау алабы Башқұртстан Республикасының аумағында-27300 шаршы км (республика аумағының 19% - ы). Ең көп сулы-Самар өзені болып табылады, ол ауданы бойынша небәрі 7,3% - ды ғана алып, жылдық ағын нормасының 40% - ын береді. Республика аумағында қалыптасатын ағынның орташа ағыс көлеміндегі Орал өзені бассейнінің үлесі, сондай-ақ өзен суларының республикадан кетуі 9,12% - ды құрайды. Жайық өзені бассейнінің өзен суларының ағыны Башқұртстан Республикасының аумағына жоқ.
Бұлақ бастауында оларды бір ағысқа бағыттаған бес қайнар көзі бар. Бұлақтардың айналасында қара-жасыл, қара қоңыр түсті қайың орманы бар. Ал одан әрі ылғалдың көзі болып табылатын батпақтар жалғасады. Бұлақтардың бірінің астынан өзен қайнары шағын вулкандарша атқылауда. Оның жанында «Осы жерден Жайық өзені басталады» деген шойын плита тақтасы орнатылған. Тақтада Жайық өзенінің жағасында орналасқан қалалардың атаулары бар лента бейнеленген. Батпақтардан өтіп, Жайық негізгі, оңтүстік бағытқа қарай бет алады. Тар және терең шатқалдардан, тау сілемінен өтіп, өзен жартастары арасында жылдам ағып, Орал даласына шығады.
Челябі облысы шекарасында
Челябі облысы арқылы өтетін Жайық өзенінің жалпы ұзындығы 382,5 шақырымды құрайды. Облыс аймағында Волковское ауылына дейін өзен жылдам ағысы бар тау өзені ретінде келеді. Верхнеуральск қаласынан кейін - Жайық тегіс өзен ретінде ағып, Магнитогорскіден кейін ол қайтадан тар тасты жағалауларда ағады. Жайық Челябі облысының шекарасын Қызыл ауданының Первомайский кенті арқылы кесіп өтеді.
Жайықтың көптеген салалары бар, олардың ішіндегі ең ірілері (Челябі облысында): Гумбейка, Зингейка, Кіші Қызыл, Үлкен Қызыл және Үлкен Қараған.
Жайық суы елді мекендерді және Магнитогорск металлургия комбинатын сумен қамтамасыз ету үшін қолданылады. Магнитогорскіде өзенге екі су қоймасы салынды — Верхнеуральск және зауыттық тоған.
Жайық жағасында өте әдемі жартастар, төбелер, шыңдар - Верхнеуральск маңында Үлкен және Извоз-Гора таулары, Янгельское ауылының жанындағы Ақ-Тас шатқалы, Кизилскийдің жанындағы Көк Шихан тауы кездеседі.
Челябі аумағындағы Жайық өзенінен көксерке, табан, сазан, жайын балықтары кездеседі. Өзен Еуропа мен Азияның табиғи шекарасы болғандықтан, жағалауларда және әсіресе көпірлерде көптеген ескерткіш белгілер орнатылады.
Орынбор облысы шекарасында
Жайық Орынбор облысын шығыстан батысқа қарай 1 164 шақырым үстінде облыстың 10 ауданынан өтеді. Басында өзен оңтүстікке Орск қаласына дейін ағады. Бұл жоғары ағыс болып саналады. Содан соң кенет батысқа бұрылады. Ендік бағытта 850 км Орал қаласына дейін (орта ағыс), қайтадан оңтүстікке бұрылады, осы бағытты Каспий теңізіне дейін сақтайды (төменгі ағыс, аралығы 840 км.).
Орск қаласынан басталардағы, жоғарғы ағыс шегінде, өзен солтүстіктен оңтүстікке меридиандық бағытта Оралдың шығыс баурайы бойы енсіз алқапта, ізбестерден салынған құздар арасынан ағады. Ең терең жерлері - 3 м.. Өзеннің бұл жері таулы сипатта болады.
Орск қаласынан 70 км жерде Ириклин су торабы салынған. Бұл бөген Жайық өзенінің деңгейін 30 метрден астамға көтереді. Көктемгі тасқын кезінде толып, Ириклин бөгені жыл бойы біртіндеп өз көлемінің, шамамен жартысын өзенге береді.
Орск қаласынан Орал қаласына дейін өзен кең алқапта орташа ағыста ағады. Енсіз таулы жерлері сирек кездеседі. Өзен тегіс саяз жерлерге айналады.
Орынбор қаласы аумағында Жайық өзеніне ең ірі оң тармағы Сақмар ағады. Оның ұзындығы 761 км, алқап көлемі 29,1 мың км. Сақмар алабын көп қарлы және тармақтанған өзен жүйесі бар орман жабады. Тек Орынбор облысы шеңберінде Сақмарға құйылатын 290 өзен саналады. Сақмардың су айдауы Жайықтан шамамен 1,5-2,0 рет артық, одан қалыпты ағуымен және көктемгі тасқынының ұзақтылығымен ерекшеленеді.
Елек сағасына дейін Жайықтың сол жағалауындағы ірі өзендері – Киялы-Буртия, Урта-Буртия, Буртия, Бердянка, Донгуз, Черная - бұл әдеттегі дала өзендері, бірақ көктемгі қысқа су тасқыны бар. Олардың екеуі - Донгуз бен Черная - жаздың ортасында кеуіп қалды. Елек өзені - Оралдың сол жағалауындағы ірі саласы. Електен төмен, Жайық оң жақта тағы үш маңызды саласы ағады: Киндел, Иртек және Шаған. Орск қаласында Жайыққа Ор өзені құяды.
Орынбор территориясындағы Жайық өзенінде кеме қатынасы жоқ, ені 50-170 м., тереңдігі - 3-5 м., ағынның жылдамдығы - 0,3 м / с, түбі құмды, шоқылар жоқ. Жағалауы негізінен тік, жартастарының биіктігі 5–9 м. Жайық өзенінің жазығы кең - 10–12 км., шалғынды, орман алқаптары көп, көптеген шоқылар кездеседі.
Батыс Қазақстан облысы шекарасында
Орал қаласы маңында Жайық өзеніне 2 сала – Шаған мен Барбастау өзендері құяды. Төменгі ағысында Жайық өзені Батыс Қазақстан мен Атырау облыстары аумағынан Каспий теңізі маңы ойпатынан өтеді,бұнда үш табиғи аймақтан өтеді: дала, шөлейтті-дала және шөл.
Жайық өзені тек қана қар суларына қоректенетін жай өзендерге жатады. Оның ағыны, негізінен, өзендер жүйесі дамыған, жоғарыдан қалыптасады. Жайық өзенінің жайылмасы мен аңғарлары Батыс Қазақстанның биологиялық алуан түрлілігінің интроаймақтық орталығы болып табылады. Дала мен шөлейт ландшафттың біртекті төсегі Жайық аңғарының кіретін жайылма ормандардың жасыл желегімен алмасады.
Жайықтың жайылма ормандары: емендер, қара ағаштар, ақтеректер,талдар қайың, шегіршендермен сипатталады. Тіршілік ортасының жағдайына қарай бұл ормандар алуан түрлі болып құралуы мүмкін. Жайылмалардың солтүстік бөлігінде көктеректер мен аққайындар таралады және шағын тоғайлар құрайды.
Жайылмалардағы өсімдіктердің таралуына тасқын сулардың тұру ұзақтығы үлкен әсер келтіреді. Өзеннің қазіргі арнасынан жайылманың жоғары беткейінің экологиялық қатарын мына өсімдіктер бірлестіктері құрайды. Облыстың солтүстігінде өзен бойының құмайт қайрандарында бұтақты талдар өседі, ал Қызыл – Жар еңдеуінде оларға жыңғылдар араласады. Олардан жоғары қаратал, арнадан әрі талдық екпелер орналасқан.
Жер бедерінің биіктеу жерлерінде, жағалаулардың өнбойы мен ескі арнасында қара терек пен ақ терек тоғайлар орналасқан. Орман тұқымдарының осы екі түрі барлық орман алқаптарының 50 % құрайды.
Шегіршін орман алқаптары орталық жайылманың жоғары телімдерінде орналасқан, тасқын сумен басу кезеңі 30 күннен аспайды. Шегіршін бұталар мен ақтерек жазықтар арасында орналасады. Шегіршін орман алқаптары оңтүстікке қарай азаяды, ал Антонов ауылынан оңтүстікке қарай жоғалады.
Экологиялық қатардың жоғарғы бөлігін емендер алады. Мұнда тасқын сулардың тұру ұзақтығы үш аптадан аспайды. Еменді ағаштар тек өзеннің солтүстік жағында шоғырланған. Жайылмалы ормандар бұта қопасымен жамылған шабындық пен алаңдарға ауысады.
Өзен жайылмасындағы экологиялық жағдайдың алуан түрлілігі: жер бедері түрліше қиылысып отыратындығы, су қорларының көптігі, бай жануарлар дүниесінің тіршілігі мен сақталуына өсімдіктер топтастығының алмасуы қолайлы әсер туғызған. Өзен жайылмасында бұлан, елік, жабайы қабан, қоян, түлкі, тіпті орман сусары мен сілеусіндерді кездестіруге болады. Өзеннің солтүстік бөлігінде қоныс аударған камшаттардың мекендейтін үйшіктер мен жасанды бөгеттері кездеседі.
Әсіресе, құсқанаттылардың саны мен түрлері ерекше көп. Жайылмалық ормандарда сары шымшықтар, сайрақтар, шыбынқырғыштар, тоқылдақтар, мысықторғайлар, бақтар мен қамыстардағы сұлыкештер, ормандағы жадырақтар, құрлар, бөденелер, байғыздар және т.б мекендейді.
Бударин зоологиялық қорықшасы, жер көлемі 80 мың га, бұлан елік, қабан, құндыз, ондатра, қоян және басқа жануарларды сақтау және көбейту үшін құрылған. Бұдан басқа қорықша территориясы өте сирек бара жатқан реликта - су жаңғағы (чилим) мен су папортнигінің (сальвиния) оңтүстіктегі мекені. Қорықшада омыртқалы жануарлар дүниесінен құстардың 56 түрі, сүтқоректілерінің 21 түрі, 6 түрлі рептилия, амфибияның 4 түрі және балықтың 9 түрі есептеледі.
Кирсанов кешенді қорықшасы, жер көлемі 61 мың га, қамшатты жерсіндіру және елік, бұлан және басқа жануарлардың санын көбейту үшін құрылған. Қорықшаның территориясының өзен жайылмасында далалы Орал өңірінің тамаша табиғи кешені - әсем емен мен ақтерек ормандары сақталған. Бұл жерде, Батыс Қазақстанда тек осында кездесетін, сиреп бара жатқан өсімдіктері мен жануарларына өте қолайлы жағдай жасалған. Бұнда Қызыл кітапқа енгізілген көптеген өсімдік түрлері өседі (қарапайым емен, мамыр маржангүлі). Сирек кездесетін сәлемшөп, аюбалдырған, шерменгүл, қоңырауша, субидайық, қабыржық, қара мойыл тағы басқалары да табылады.
Атырау облысы шекарасында
Атырау облысының үлесіне Жайықтың 323 шақырымдық сағалық бөлігі тиеді. Индер ауылдары аралығында белдеулей өтіп теңізге дейін шөл аймағы созылады. Көктоғай елді мекенінен бастап арнасы кеңи бастайды. Бұл жерден Нарын мен Бақсай арналары бөлінеді. Өзеннің төменгі ағысында 0,5-тен 3 км-ге дейін, жайылмалар кездеседі, өзен деңгейінен биіктігі біртіндеп төмендейді және Топайлы ауылында 6-7 м. Алмалы ауылында 2 м. құрайды. thumb|right|200px|Жайық өзені Жайық алабының ең төменгі нүктесіндегі соңғы елді мекен Дамбы ауылының тұсында
Жайықтың төмен жерлерінде қамыс, бұталар, мия және жайылымдық шалғындар дамыған. Жоғарғы сағасында жусан, қурай, вейник, еркек шөп, қамыс шөптері және жыңғылдар кездеседі.
Атырау қаласына жақындаған сайын, Жайықтың жағалауы да жандана бастайды. Жағалау жаппай бау-бақша саяжайлары, бақшалар, орман питомниктері, жазғы коттедждер басталады. Сонымен қатар ондаған үлкен құбырлар мен су алу қондырғыларын, магистральдық каналдың қуатты су қабылдайтын станцияларын көруге болады.
Жайық өзені Атыраудан кейін бірден сол саласы Перетаска тармағынан басталады. Оның артында Бұқар мен Яицкийдің тармақтары бөлінген. Яицкий тармағы арна түрінде тереңдетілген Атаман қолтығы арқылы теңізге шығады. Жайықтың негізгі арнасы - үнемі жасанды түрде тереңдетіліп тұратын 20-дан астам қолмен жасалынған каналдар арқылы таралады.
Жайықтың төменгі ағысының тереңдігі, жыл сайын көктемгі судың көтерілуінен өзен арнасының шайылуына қарай, барынша қалыпты. Көктемде тасқында судың көтерілу деңгейі сабадан 3-7 м-ге асады. Фарватер бойындағы Жайықтың орта тереңдігі сабасында (саяздар мен шұңқырларсыз) 3-5 м құрайды.
Жайық өзенінің сағалық ауқымының жоғарғы шекарасы атыраудың басымен ұласады (Атырау қаласынан төмен), теңіздік – теңіз кемеріне 3 м изобатта кіреді. Бұл шектегі саға аумағының көлемі 1500 км ² тең. Өзен атырауы көлемі 600 км².
Жайық өзенінің балық шаруашылығында зор маңызы бар. Аймақтағы табиғи факторлар жиынтығы жылдың мезгіліне байланысты, сәуірден шілде айлары аралығында, балық өсіруді жоғары деңгейде дамытуға қолайлы жағдайлар туғызады.
Қазіргі кезде Жайық өзені - Каспий алабындағы бекіре балықтың табиғи кең уылдырық қоры сақталған бір ғана өзен.
Күзде 15 тамыздан 15 қараша аралығында Жайық өзенінде балықтың балықшаруашылық шұңқырларына жылыстауы жүреді, яғни күздегі қыстаққа қоныстануы болады.
Содан соң Жайық өзені арнасында мамырдан шілде айларына дейін балық шабақтарының уылдырықтайтын және өсетін орнынан өзеннің сағалық кеңестігіне жылыстауы жүреді.
Жайық өзенінде балықтардың 38-ден астам түрі бар: бекіре тәрізділер, майшабақтар, шортантәрізділер, тұқытәрізділер және басқалары кездеседі.
Жайық өзенінің экологиялық проблемалары
Жайық өзенінің экологиялық проблемалары, басқа да өзендер сияқты, кешенді табиғи, антропогендік және техногендік үрдістермен байланысты.
Жайық өзенінің тозып өзгеруінің бірінші себептері болып, толассыз су ағынының табиғи үрдістердің механикалық үрдістер түріндегі әсерінен болатын арнаның бұзылуы болып табылады. Оның жағымсыз салдары болып табылатындар:
- Арнаның лайлануы, өзеннің тайыздалуы мен оның гидрологиялық режимінің нашарлауына соқтыратын қайраңдардың пайда болуы;
- Жағалаулардың иреңдері мен топырақты жерлерінің жеңіл механикалық құраммен шайылуы. Бұл өзеннің арнадан шығып және үлкен аумақты басып кетуіне қауіп туғызады.
Осы үрдістер Жайықтың көктемгі қатты тасқынымен тіптен тереңдей түседі. Қазақстандық аймақта өзен арнасының лайлануына теріс әсер ететін факторларға ағысты баяулатын даланың жазықтылығы және арнаның көп ирелеңдігіне әсер ететін жер бедерінің сәл жотылығы жатады. Осыған байланысты өзеннің тұтастығы мен қызметі оның тұрақты күтімсіздігінсіз мүмкін емес. Өзен арнасының лайлануына оның салалары мен бастау көздерінің тазаланбауы әсер етеді. Батыс Қазақстан облысындағы Жайық өзенінің алабына кіретін кіші өзендерге Шаған, Деркөл, Елек, Утва, Рубежка, Быковка, Барбастау, Емболат т.б. кіреді.
Бұдан басқа, Жайық өзенінің табиғи экожүйесінің тозуына оның су, өсімдіктер, жануарлар мен балық ресурстарын пайдаланатын шаруашылық қызметтері де өзіндік әсерін тигізеді. Елді мекен жерлердегі жағалай өзеннің жағалаулары мен су алатын алаңдарда, тасқын кезінде өзенге шайылатын қалдықтар төгіледі.
Жайық бойында орналасқан үлкен қалалардың арналы тазалық құралғылары ескірген, қайта жаңғыртуды қажет етеді және арналық ағындарды қажетті дәрежеде тазартуды қамтамасыз етпейді.
Жайық өзені мен аңғарлардың суының азаюына, өсімдіктер мен жануарлар дүниесінің бұзылуына рұқсатсыз ағаштар кесу және далалық өрттер әсер етуде.
Білгенге маржан
Бұл қасиетті Жайық өзені, осы өзеннің бойында Қыз Жібек балалық шағын өткізген. Осы өзенді өтіп Төлеген Қыз Жібекке келген.
Осы өзеннің суына Махамбет пен Исатай әскері аттарын суарған. Осы өзенді қорек еткен. Осы өзен үшін алысып, жан беріскен. Ел азаттығы үшін осы өзенді талай малтып кешіп жүріп соғысқан.
Осы өзеннің жағасында Алашорда үкіметінің негізін салушылардың бірі Халел мен Жаһанша Досмұхамедовтар дүниеге келген. Осы өзенді малтып жүріп балалық шақтарын өткізген!
Осы өзеннің суымен Александр Македонский де ауқат алған. Осы өзеннің жерінен өзімен-өзі шығып жатқан қара майды көріп Аристотель де таң қалған. Осы өзенді өтіп Батый Хан қыпшақ халқынын рухымен Русь әлемінің "ел боламыз" деген үмітін жүздеген жылдарға кейін шегеріп, отар қылып, Еуропаның жартысын жаулап алған.
Осы өзенді өтіп әйгілі Марко Поло Еуропаға Азия әлемін ашқан.
Осы өзеннің бойында толғауын шегіне жеткізіп Құрманғазы құдіретті күйлерін шығарған! Осы өзенді қазақтың маңдайына біткен ұлы Әлкей Марғұлан да малтып жүріп Сарайшықты зерттеген!