cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ювал Ноаһ Харари
Марапаттары
Харари «Шығармашылық және түпнұсқалық» бойынша екі рет Полонский сыйлыған ұтып алды: 2009 және 2012 жылдары. 2011 жылы әскери тарихы бойынша көрнекті мақалалары үшін « Әскери Тарих қоғамының Монкадо марапатын жеңіп алды. 2012 жылы ол Израильдің жас ғылым академиясына сайланды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Израиль ғалымдары
Astana Dragons
Astana Dragons (қазақша – Астана Айдаһарлары) — Қазақстанның киберспорт ұйымы. 2013 жылдың шілдесінде құрылған. Ұйымның демеушісі - Қазақстан киберспорт федерациясы.
Counter-Strike: Global Offensive
2013 жылдың шілдесінде CS GO ойынына арналған ең бірінші команда құрылды, және ол негізгі команда болып тағайындалды. Айдаһарлардың ең бірінші жеңісі Techlabs Cup UA 2013 болды. Айдаһарлар қарсыластарын жеңіп, онлайн іріктеуді ойлағандай өтті. Киевта өткен лан финалда, ойыншылар Fnatic командасын 2:0 есебімен жеңді. Келесі Dream Hack деген лан турнир Румынияда өтті. Айдаһарлар топтпн бірінші орынмен шықты. Келесі турда n!aculty командасын жеңіп жартылай финалға өтті, алайда олар 2:1 есебімен NIP командасына жеңілді. Нәтижесінде олар 3-4 орынды Украиндік NA’VI командасымен бөлді. 2013 жылдың қарашасының басында ESWC әлем чемпионатында 3 орынға иеленді. Әлем чемпионатынан кейін командада бірнеше өзгерістер орын алды. Ұйымнан Иоанн Сухарёв шығып кетті, оның орнына Арман Масин есімді киберспортшы шақырылды. Жаңа құрама командамен DreamHack Winter 2013 чемпионатына дайындала бастады, бірақ топтан екінші орынмен шығып 1/8 финалда американдық compLexity командасына ұтылып, чемпионаттан ұшып кетті. Жылды сәтті аяқтаймыз деп үміттенген команда өз мақсаттарына жете алмай қалды. SLTV StarSeries-тің сегізінші маусымында команда тек қана төртінші орынға ие болды. Ұйым жабылғаннан кейін команда қатысушылары ұйымсыз ойнап жүрді бірақ EMS Katowice 2014 турнирінің алдында команданы HellRaisers ұйымы келісім шартқа отырды.
Бұрынғы ойыншылар
2013 жыл 19 шілде — 6 қараша аралығында ойнаған ойыншылар.
Статистика
Турнирлер бойынша жинақы статистика
Point Blank
2013 жылдың 9 қазанынан бастап жобада Point Blank дивизионы пайда болды, Айдаһарларға A-Gaming командасының ойыншылары жиналды.
League of Legends
2013 жылдың 26 қарашасында пайда болған үшінші League of Legends дивизионы, бүкіл бестік польшалық мықты ойыншылар.
Дереккөздер
Санат:Киберспорт Санат:2013 жыл
Қазақстан Республикалық Ұланы
1992 жылдың 16 наурызында Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Алматы облысы Қаскелең ауданы Красный Восток кентінде орналасқан Ішкі әскерлердің шұғыл мақсаттағы жеке бригадасы негізінде Қазақстан Республикасының Республикалық ұланы құрылды.
1992 жылы Республикалық ұланға өз қызметіне байланысты мынадай міндеттер жүктелді:
1992 жылдың 14 қазанында Қазақстан Республикасы Республикалық ұланының алғаш қолбасшысы болып Сейілбек Алтынбекұлы Алтынбеков тағайындалды.
1993 жылдың 21 шілдесінен 1995 жылдың 9 қазанына дейін генерал-майор Төлеген Әнуарбекұлы Үмбетбаев Қазақстан Республикасы Республикалық ұланының қолбасшысы міндетін атқарды.
1997 жылдың 3 наурызынан 1999 жылдың 9 желтоқсанына дейін генерал-лейтенант Сәт Бесімбайұлы Токпақбаев Қазақстан Республикасы Республикалық ұланының қолбасшысы міндетін атқарды.
2001 жылдың 14 наурызынан 2001 жылғы 31 қаңтарға дейін генерал-майор Болат Бақытжанұлы Жанасаев Қазақстан Республикасының Республикалық ұланының қолбасшысы міндетін атқарды.
1995 жылдың 5 желтоқсанда Қазақстан Республикасының Президенті Заң күші бар "Респуликалық ұлан туралы" Жарлыққа қол қойды. Онда Республикалық ұланның тікелей Қазақстан Республикасы Президентіне бағынатыны және Қазақстан Республикасының Қарулы Күштер құрамына кірмейтіні айқындалды. Республикалық ұлан Елбасы және басқа да күзетілетін тұлғалардың қауіпсіздігін қамтамасыз етеді, жоралғылық рәсімдерге қатысады, тізбесін Қазақстан Республикасының Президенті бекітетін аса маңызды объектілерді, ғимараттар мен қызметтік үй-жайларды күзетеді.
1992 жылы 16 наурызда ҚР Президентіне бағынатын жеке әскери құрама және Қарулы Күштердің резерві ретінде құрылды. ҚР Президентінің 2001 ж. 25 маусымдағы Жарлығымен Респуб- ликалық ұланның үйымдық құрылымынан жеке рәсімдік батальон мен жеке оқу батальоны шығарылды. ҚР 2004 ж. 8 қаңтардағы Заңымен ҚР Республикалық ұланның мәртебесі және оның міндеттері белгіленді. ҚР Президентінің Республикалық ұланы — ҚР Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін, ҚР ұлттық қауіпсіздіғін қамтамасыз ететін кұпггерғе жататын және осы Заңмен белгіленген қүзірет шегінде күзетілетін адамдар мен объектілердің қауіпсізідігін қамтамасыз ету жөніндегі күзет іс-шараларын жүзеге асыратын арнаулы мемлекеттік орган. Республикалық ұлан әскери құрама болып табылады. ҚР Республикалық ұланына мынадай негізгі міндеттер жүктелді: ҚР Презңдентінің Күзет қызметімен өзара іс-қимыл жасай отырып, ҚР Мемлекет басшысының, экс-президенттері мен олардың отбасыларының және ҚР Президенті бекіткен тізбе бойынша мемлекетгің лауазымды адамдарының, сондай-ақ шет елдердің мемлекет, үкімет басшылары және халықаралық үйымдар басшылары ҚР аумағыңда бол- ған кезеңінде олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету; тізбесін ҚР Президенті айқындайтын аса маңызды мемлекеттік объектілерді, сондай-ақ күзетілетін тұлғалардың болуы үшін бөлінген үйлерді, құрылыстарды, ғимараттар мен оған іргелес жатқан аумақгар мен су айдындарын, әуе кемелерін, жер бетіндегі көлікті және су көлігін, олардың тұрған жерлерін күзету; өз қүзіреті шегінде терроризмге қарсы операдияларға қатысу; ҚР Мемлекетгік туы мен ҚР Мемлекеттік елтаңбасының эталондарын күзету; хатгамалық іс-шараларды өткізу кезінде ҚР мерекелері мен салтанаттарында дәстүрлік рәсімдердің атқарылуына қатысу; әскери және төтенше жағдай режимі кезінде ҚР зандарында көзделген тәртіппен іс-шараларды жүзеге асыру жүктелді. ҚР Президентінің 2004 ж. 28 тамыздағы Жарлығымен ҚР Рес- публикалық ұланы туралы жаңа ереже бекітілді. Республикалық ұланы — ҚР Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін, әскери құрама болып табылатын, ҚР ұлттық қауіпсіздігін қамтамасыз ететін күштерге жататын және қызметін "Қазақстан Республикасының Республикалық үланы туралы" ҚР Заңына сәйкес жүзеге асыратын арнаулы мемлекеттік орган. ҚР Президенті Республикалық ұланының негізгі міндеттері күзетілетін адамдардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге қатысу; рәсімдік жоралгыларды атқаруға қатысу; тізбесін ҚР Президенті айқындайтын аса маңызды мемлекеттік объектілерді, сондай-ақ ғимараттарды, құрылыстарды және қызметтік үй жайларды күзету; ҚР Мемлекеттік туының және ҚР Мемлекеттік елтаңбасының эталондарын күзету; соғыс және төтенше жағдай режимі жағдайында ҚР заңнамасында көзделген іс-шараларды жүзеге асыру; ҚР Президенті белгілеген өзге де міндеттер болып табылады.
Кепілдік міндеттеме
Кепілдік міндеттеме —
Сабвуфер
Сабву́фер (ағл. subwoofer)- өте төмен жиіліктегі дауыстарды ойната алатын (примерно от 5 до 350 Гц),аккустикалық жүйе. Сабвуфер аккустикалық аппараттардың ішінде ен қуатты дауысшығарғыш болып есептеледі.
Санат:ақпараттану
Қара үй
Дереккөздер
Санат:Қазақ мәдениеті Санат:Киіз үй Санат:Терминология
Құныкер
Құныкер — кісі қолынан өлген адамның жақын туыстары. Ол өз туысының қанын би алдында талап етуге, құнын алуға құқылы болған.
Дереккөздер
Санат:Салт-дәстүрлер
Долан
Долан - аула, мал тұратын орын; айналасы шарбақпен қоршалады.
Көшпелі ел мал қорасын доланамен қоршағадықтан қора да осы өсімдік атауымен аталуы мүмкін. Түркі тілінде "дол" - дөңгелене қоршалу деген мағынада. Осы түбіріне "ан" жұрнағы жалғау арқылы мал тұратын қораның атауы жасалған. Монголдар ірі қараға арналған төбесі жабық қораны "дал" деп атайды. Түркі-монгол тілдеріндегі бұл ұқсастық - ұғымдардың төркіндестігін аңғартады.
Дереккөздер
Санат:Ауыл шаруашылығы Санат:Мал шаруашылығы
Қалдық магниттік индукция
Қалдық магниттік индукция - сыртқы магнит өрісі жойылғаннан кейінгі ферромагнетиктегі магниттік индукция.
Дереккөздер
Санат:Физика
Magnetyzacja szczątkowa
Колокотронис Теодорос
Колокотронис(Kolokostrones) Теодорос(14.04.1770, Картена,Месиния, - 15.02.1843,Афины) - 1821 - 29 жылдардағы ұлт - азаттық революция кезеңіндегі грек қолбасшысы. Оның басшылығымен көтерілісшілер 1821 жылы 26 қыркүйекте Триполисті алды, 1822 жылдың жазында Махмудпаша Драмалидің түрік армиясын жеңді. 1825 - 27 жылдары Колокотронис Пелопеннестегі грек әскелерінің бас қолбасшысы болды. Египет қолбасшысы Ибрахимпашаның әскерлері Пелопоннеске басып кіргенде, ол жаудың басым күшіне қарсы партизандық соғыс амалдарын шебер қолданды. 1835 - 43 жылдары, Король Оттон тұсында (1832 - 62) Мемлекет кеңесінің мүшесі болды.
Қолданылған әдебиет
Санат:Қолбасшылар
Гидроөткізгіштік
Гидроөткізгіштік. Бұрғылау ұңғымасы тесіп өткен қойнауқаттың сүзбелену қабілетін және өнімділігін сипаттайтын кешенді параметр - абсолюттік өтімділік пен қойнауқаттың тиімді қалыңдығы көбейтіндісінің қойнауқаттық сұйық тұтқырлығына қатынасы.
Андреас Гранквист
Андреас Гранквист (Andreas Granqvist; 16 сәуір 1985 жыл, Хельсингборг, Швеция) — швед футболшысы, Швеция Ұлттық футбол құрамасы мен Швецияның "Хельсинборг" клубының қорғаушысы.
Карьерасы
"Хельсинборг" клубының түлегі, карьерасын 2004 жылы осы клубта бастады. Ұзақ жылдар бойы "Уиган Атлетик" (Англия), "Гронинген" (Нидерланд), "Дженоа" (Италия), "Краснодар" (Ресей) секілді клубтарда доп теуіп, 2018 жылғы әлем чемпионатының қарсаңында туған клубына қайта оралды.
Ұлттық құрама сапында тұңғыш рет 2006 жылы 23 қаңтарда Иорданияға қарсы жолдастық кездесуде алаңға шықты. ЕУРО-2008, ӘЧ-2010 турнирлеріне барғанымен, алаңға шықпай, қосалқы құрамда қалды.
2018 жылғы әлем біріншілігінің бірінші турында Кореяның қақпасына гол соғып, құрамасына жеңіс әперді (1:0)
Сілтемелер
Санат:Швеция футболшылары Санат:Швеция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Хельсинборг ФК ойыншылары Санат:Уиган Атлетик ФК ойыншылары Санат:Гронинген ФК ойыншылары Санат:Дженоа ФК ойыншылары Санат:Краснодар ФК ойыншылары
Жер асты суының жатыс жағдайлары
Жатыс жағдайлары бойынша жер асты суы төрт типке бөлінеді: топырақ суы, қалқыма су, грунт суы және қабатаралық су .Жатыс жағдайына жер асты суының режимі, яғни оның минералдануы, температурасы, деңгейі және басқа көрсеткіштерінің уакыт ағымында өзгеруі байланысты.Алаптар сулы горизонттармен ғана емес, сондай-ақ морыған кристалды таужыныстардың ірі массивтерімен де байланысты болуы мүмкін. Мұндай жағдайда жарықшақтық пен желілік судың алабы жаралады
Дереккөздер
Санат:Геология
Ағұл тілі
Дереккөздер
Санат:Ресей тілдері Санат:Дағыстан тілдері
Ақтау Өндірістік Бірлестігі
Ақтау Өндірістік Бірлестігі– мүнай-химия өнімдерін шығаратын ірі акционерлік кәсіпорын. Ақтау қаласында орналасқан. Негізі 1981 жылы қаланды. Қазақстанда полистрол, стирол пластиктерінің барлық түрлерін өндіретін бірден-бір ірі кәсіпорын. Полистролдан жылу, дыбыс өткізбейтін материалдар, автокөлікке қажетті тетіктер жасайды. Кәсіпорында өндіретін полистролдың кейбір түрлері құрылыста энергия үнемдеу технологиясына пайдаланылады. АҚ әлемдік рынокқа сапалы тауар бергені үшін Ақтау Өндірістік Бірлестігі 1993 ж. Мадридте “Еуропа Аркасы”сыйлығын, ал 1994 ж. Копенгагенде халықаралық кәсіпкерлер одағының “Әлемнің алтын глобусы” сыйлығын алды. Оның өнімдері Италия, Түркия, Германия, Қытай, Иран, Ресей, Украина т. б. көптеген елдерге шығарылады. Ақтау қаласында шығатын полистрол, стирол өнімдері сұранысқа сай жыл сайын 3-4 процентке өсіп отыр. Ақтау Өндірістік Бірлестігі мұнай өңдеу жұмысымен де айналыса бастады. Оның жылдық өнім көлемі млн. тоннадан асып отыр. Негізінен бензин, дизельдік отын және жағар май өндіріледі. Мұның сыртында ішкі рынок қажетіне керекті газ және жеңіл фракциялы газ конденсатын шығарады.
Михайлов ауылдық округі (Ақмола облысы)
Михайлов ауылдық округі — Ақмола облысы Аршалы ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Михайловка, Николаевка, Ольгинка ауылдары кіреді. Орталығы - Михайловка ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1850 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Аршалы ауданы ауылдық округтері
Сергей Никитович Борисов
Сергей Никитович Борисов – орыс актері. Шыңғыс Айтматов атындағы мемлекеттік ұлттық орыс драма театр әртісі. Қырғызстан Республикасының халық әртісі.
Биографиясы
Шығармашылық еңбегін 1938 жылдан бастайды. Ұлы Отан соғысы жылдарында Кемеровский облысы Прокопьевск қаласы шахтасында жұмыс істейді. 1945 жылдан бастап Прокопьевск, Кемеров, Новокузнецк, Чита театрларында әртіс қызметін атқарады. 1958 жылы Фрунзе қаласындағы Н.К. Крупская атындағы мемлекеттік орыс драма театрына қабылданады.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:КСРО актерлері
128 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:128 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:128 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Тән құмары
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Көкөзек ауылдық округі
Көкөзек ауылдық округі — Абай облысы, Үржар ауданындағы әкімшілік бірлік. 1998 жылға дейін Иринов ауылдық округі деп аталды.
Ұ
thumb|left|110px
thumb|right|400px Ұ, ұ — тек қазақ тілінде кездесетін кириллицаға негізделген әліпби әрпі. Қазақ әліпбиінің 29-шы әрпі болып келеді, бастапқы кезде Ӯ деп белгіленген.
Жуан, қысаң, еріндік дауысты дыбысты белгілейтін әріп. Сөздің барлық буынында кездеседі. Бірінші буында "ұ" немесе "о" дыбысы келсе, екінші буындағы қысаң дауысты "ы" дыбысы "ұ" болып айтылады. Мысалы, айтылуы - құлұқ, жұлұн, орұн, отұз, сойдұм жазылуы - құлық, жұлын, орын, отыз, сойдым. Сондай-ақ, сөз басындағы "Р" дыбысының алдынан да "ұ" дыбысталуын жиі байқаймыз (айтылуы - ұрұқсат, ұру; жазылуы - рұқсат, ру).
Ішек (биология)
Ішек (кишечник) — ас құрамындағы қоректік заттардың қорытылу (химиялық өңдеу) және сіңірілу процестері жүретін түтікше асқорыту мүшесі. ішектер: ащы ішек және жуан ішек бөлімдеріне бөлінеді. Ащы ішекке: 12 елі ішек( ұлтабар ұшы), аш ішек және мықын ішек, ал жуан ішекке: бүйен, тоқ ішек және тік ішек жатады. ішектің қабырғасы үш қабықтан: ішкі-кілегейлі, ортаңғы-етті және сыртқы-сірлі қабықтардан тұрады. Ащы ішектің ішкі бетінде ішек бүрлері болады. ішектердін кілегейлі қабықтарында ішек сөлін бөлетін жалпыішектік бездер және 12 елі ішекте дуоденальды қабырғалық бездер болады.
Ұ
Дереккөздер
Санат:Кириллица
Ішек (биология)
Ішек (intestinum) - ауыздан басталып, тік ішекпен аяқталатын ас қорыту түтікшесі, (турбелярии, трематодтар, теңіз жұлдыздары т.б. ішектері бітеу аяқталатын жануарларды қоспағанда); ас қорыту жүйесінің бөлігі. Ішекте ас қорытылады, сіңіріледі және қалдықтары сыртқы ортаға бөлініп шығарылады. Ішек ұзындығы иттерде дене ұзындығынан 5-6 есе, қойда - 35, үй шошқасында -14, адамда -3-4 есе артық.
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:Морфология
Eurosport
«Eurosport» (Еуроспорт) — француздық телеарна, ең ірі жалпыеуропалық спорттық телеарна болып табылады. Аудиториясы әлемнің 59 елдегі шамамен 240 миллион көрерменді құрайды. Әлемнің 20 тілінде хабар таратады.
«Eurosport» 1989 жылы құрылған және француздық TF1 Group медиахолдингіне жатады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Спорттық телеарналар
Лэйсуртаун (Нью-Джерси)
Лэйсуртаун (Leisuretowne) — Нью-Джерси штатының Бёрлингтон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2535 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.9 км² шамасында. FIPS коды — 34-39885.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Ибн Исхақ
Әбу Абдаллаһ Мұхаммед ибн Исхақ (ابن إسحاق وهو الإمام أبو بكر محمد بن اسحاق بن يسار بن خيار المدني) (704, Медина — 767/68, Бағдат) — араб тарихшысы. 733 ж. Египетке қоныс аударып, кейін 749 жылдан бастап Иракта тұрған. “Китаб сират расул Аллаһ” (“Алланың жіберген адамының өмірі туралы кітап”) аталатын еңбегіннің бізге Египет әдебиетшісі ибн Хишамның (833/34 ж.ө.) өңдеген нұсқасы жетті. Бұл еңбекте көне ислам дінінің тарихы жөнінденақтылы деректермен қатар аңыз-әпсапалар да кездеседі.
Дереккөздер
Санат:767 жылы қайтыс болғандар Санат:Араб тарихшылары Санат:Ислам ғұламалары Санат:704 жылы туғандар
IC 3766
IC 3766 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3090099, NPM1G +19.0329.
Сыртқы сілтемелер
IC 3766 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Берра
Берра  (Berra) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Феррара провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5696 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 83 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 68 км² шамасында. Пошта индексі — 44033.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Жаңа селка (Денискин ауылдық кеңесі)
Жаңа селка — Башқұртстанның Федор ауданындағы ауыл, Денискин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 625 адамды құрады. Пошта индексі — 453290, ОКАТО коды — 80254825005.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Жабасалма
Жабсалма — Киiз үйлер тiгiлу әдiсiне байланысты әртүрлi аттарға ие. Көшiп, не керуен салып келе жатып бiр қонып аттанатын жағдайда екi керегенi жайып бастарын түйiстiрiп бекiтiп үстiне киiз жауып жасаған баспананы жабасалма атайды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мәдениеті Санат:Киіз үй Санат:Терминология
Қазақстанның Президенттік оркестрі
Қазақстан Республикасы Республикалық Ұланының Президенттік оркестрі - Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығына сәйкес еліміздегі Протоколдық, дипломатиялық, Мемлекеттік және басқа да салтанатты іс-шаралардың музыкалық бөлігін қамтамасыз ету мақсатында (заң күші бар: «Республикалық гвардия туралы» 1992 ж.) құрылды. Өзінің шығармашылық жолын Республикалық гвардияның үрмелі аспаптар оркестрі ретінде бастады, қазіргі уақытта Президенттік оркестр әлемдік музыкалық мәдениеттің барлық жанрларын, оның ішінде классикалық, академиялық және осы заманғы композиторлардың музыкалық еңбектерін қамтыған қарымды шығармашылық ұжым болып табылады.
Сонымен бірге талантты өнерпаз А. Ефременко баян аспабы арқылы барлық жанрда өнер көрсетіп, көпшіліктің ықыласына бөленіп келеді.
Би ансамблі өз репертуарына көптеген дүниежүзі халықтарының түрлі ұлттық билерін енгізген.
Сонымен қатар оркестрдегі жекелеген әншілер көпұлтты Қазақстанның бай мәдениетін жұртшылыққа кеңінен паш етуде. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртістері– М. Чалабаев, Ж. Бақтаева, бұған қоса елімізге есімдері кең танылған жастар "Саз отау" дуэтінің өнерпаздары мен А. Балажанова, Д. Таңатаров сияқты әншілер оркестрдің беделін биіктетуде.
2003 жылдан бастап Президент оркестрі көпшілікке өзінің шығармашылық кештерін ұйымдастырып келеді.
Ірі өнер ұжымы республикамыз бен жаңа елорда өміріндегі айтулы мәдени іс-шараларға белсене атсалысып келеді.
Президент оркестріне бірегей күйші, музыка саласының білгірі Рүстем Бейсенұлы Күлшебаев басшылық жасайды.
Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігі Санат:Қазақстан оркестрлері
Вычера
Вычера — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы БЕЛ/ОНЕГА/59/26/85 орналасқан. Өзен ұзындығы 97 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Қара Суғаш
Қара Суғаш — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Суғаш өзенінің сол жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дипломатиялық қызмет және халықаралық қатынастар
Дипломатиялық қызмет және халықаралық қатынастар — 2011 жылы Астана қаласы «Фолиант» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — С. Батырша-ұлы. Беттер саны — 512.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-292-331-5.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Фолиант баспасының кітаптары
Алексей Иванович Осадчий
Алексей Иванович Осадчий (1928 ж. т., Бальменск ауданы Дранишников с.) – мұнайшы-геолог, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мұнайшысы.
Өмірбаяны
Грозный мұнай институтының геология-барлау факультетін бітірген (1952).
Марапаттары
«Мұнай өндіру өнеркәсібінің үздік қызметкері» белгісімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1928 жылы туғандар Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Маңғыстау облысы тұлғалары
Сертан-Сантана
Сертан-Сантана (Sertão Santana) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Порту-Алегри агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Порту-Алегри экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 577 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 251,605 км² шамасында. Халық тығыздығы — 22,2 адам/км².
Тарихы
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Тері шелмайы қабаты
Тері шелмайы қабаты
Тері шелмайы қабаты (гиподерма) да дәнекер ұлпадан тұрады, онда майлы қосылыстар көп болады. Мұнда жиналған майлы заттарды ағза қажет кезінде пайдаланады. Терінің бұл қабаты ағзаны суықтан және сыртқы ортаның механикалық әсерлерінен қорғайды. Шаш, түктер, тырнақ - эпидермистің қосалқы мүйізді түзілістері. Алақанда, табанда, ерінде түктер болмайды. Бас терісінде қалың өскен түктер - шаш деп аталады. Шаштың теріден сыртқа шығып тұрған бөлігі - сояуы (қылшығы), терінің астында түбірі мен жуашығы орналасқан. Түктің жуашығы мен түбірінің сыртын түк қалтасы қоршап тұрады. Түк жуашығымен қантамырлар, жүйкелер және түкті тікірейтетін бұлшықеттер байланысқан. Түк қалтасына майлы бездердің өзегі ашылып, шашты (түктерді), теріні майлап тұрады.
Дереккөздер
Санат:Биология
Соньга
Соньга — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Кострома облысы, Иваново облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ить өзенінің сол жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Рыбинск су торабынан Кострома қаласына дейін, Кострома өзенін қоспағанда бастауынан Исады ауылындағы Су өлшеу постықа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Хабарламалық мәліметтер базасы
Хабарламалық мәліметтер базасы (Реляционная база данных; relational database) — мәліметтердің хабарламалық моделіне сәйкес жүзеге асырылған дерекқор.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника Санат:Дерекқор
Кабасуш (Понте-де-Лима)
Кабасуш (Понте-де-Лима) (Cabaços (Ponte de Lima)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Ауданның қамқоршысы — Архангел Михаил.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Сенка
Сенка — Ресейдегі өзен. Рязань облысы, Владимир облысы, Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пёт өзенінің оң жағалауынан 84 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Копоново ауылындағысу өлшеу постынан Мокша өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кепілдікті мерзім
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Топырақ суы
Топырақ суы жер беті маңында орналасып, топырақтағы қуыстарды толтырады. Әдетте бүл су гигроскоп, жарғақ немесе қылтүтік түрінде болады. Топырақ суының режимі өте тұрақсыз, яғни маусымдык температура ауытқуына тэуелді. Су жаз кезінде топырақ ысыса толық буланып кетеді, қыста қатып қалады, ал жауынды мерзімдерде топырақты мол қанықтырады. Шөлейт алқаптарда топырақ суы жартылай булану нәтижесінде тұздарға канығып, аса минералдыға айналады. Топырақ суы толық буланып, тұздар кристалданған кезде сортаңдар мен сорлар жаралады.
Дереккөздер
География
Санат:Геология
Eurosport News
Евроспорт Ньюз (Eurosport News) —  Eurosport арнасының негізінде хабар тарататын тәуліктік телеарна. 2000 жылдың 1 қыркүйегінде жұмыс істей бастады.
Eurosport және Eurosport 2 арналарынан гөрі, оның эфирінде әр 15 минут сайын спорттық жаңалықтарының шығарылымдары көрсетіледі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Спорттық телеарналар
Донат (Граубюнден)
250px|thumb|Картада орналасуы Донат (Граубюнден) (Donat GR) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Хинтеррайн округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 228 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.67 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3705, пошта индексі — 7433.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Граубюнден елді мекендері
Сенная (Тоехта тармағы)
Сенная — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тоехта өзенінің сол жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері Санат:Жоғарғы Еділ су алабы өңірі өзендері
Кепілді құнды қағаздар
Кепілді құнды қағаздар– мүлікпен (материалдық құндылықтармен) немесе басқа эмитенттердің құнды қағаздарымен қамсыздандырылған құнды қағаздар. Эмиссия аңдатпасында (проспект) тиянақталған міндеттемелерді эмитент орындамаған жағдайда оларды ұстаушылары сатуға құқылы.
Мойынтоғай
Мойынтоғай 1, 2 – тас, топырақ үйінділерінен тұратын обалар. Алматы облысыШонжа ауылынан Алматы қаласына қарай 20 – 24 км жердегі Сарытоғай сайын басып өтетін тас жолдың оң жағында. 1956 жылы Жетісу археологиялық экспедиция (жетекшісі Е.И. Агеева) зерттеген. Қазіргі орнында обалар солтүстік-шығыстан оңт.-батысқа қарай тізбектеле орналасқан. Диам. 3 – 10 м, биікт. 0,1 – 0,7 м. М.-1-де 25 оба бар. Оның 13-і аршылды. Мойынтоғай-2-дегі 81 обаның 10 обасы зерттелді. Олардың диам. 3 – 20 м, биікт. 0,1 – 1,5 м. Кейбір обалардың төм. жағы таспен қаланған. Төрт бұрышты етіп қазылған қабірлерде жерленген адамдар шалқасынан жатқызылып, басы солт.-батысқа қаратылған. Табылған заттарға (қыш ыдыстар, темір пышақ, қоладан жасалған әшекей заттар, тас пен әйнектен жасалған моншақтар) қарағанда, Мойынтоғай-1, 2-ні тұрғындар б.з.б. 4 ғ. мен б.з-дың 1 ғ-ы аралығында мекен еткен. Олар егін егіп, мал өсірумен шұғылданған.
Дереккөздер
Санат:География
Пак Чу Ён
Пак Чу Ён  — Пак Чуён; ; 10 шілде 1985, Тэгу, Корея Республикасы) — корей футболшысы, шабуылшы. "Сеул" футбол клубы мен Корея Республикасы құрамасының шабуылшысы.
Командалық
«Сеул»
«Монако»
Сілтемелер
Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары Санат:Монако ФК ойыншылары Санат:Сельта ФК ойыншылары Санат:Оңтүстік Корея футболшылары Санат:Корея Республикасы Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Сағитов Абай Оразұлы
Абай Оразұлы Сағитов (18.8.1945 ж.туған, Шығыс Қазақстан облысы Жарма ауданының Шар стансасы) — биология ғылымының докторы (1988), профессор (1990), Қазақстан Ұлттық ғылым академиясының академигі (2003). Қазақ ауыл шаруашылығы институтын (қазіргіҚазақ ұлттық аграрлық университеті) бітірген (1968). 1968 — 88 ж. Қазақ Өсімдік қорғау ғылыми-зерттеу институтында, 1988 — 2001 ж. Қазақ ұлттық аграрлық университетінде ғылыми-педагог, басшылық қызметтер атқарды. 2001 жылдан Қазақ Өсімдік қорғау ғылыми-зерттеу институтының директоры. Сағитовтың ғылыми жұмыстары ауыл шаруашылық дақылдарын зиянды организмдерден қорғау шараларын ұйымдастыруға арналған. Оның қатысуымен ауыл шаруашылығы дақылдарының нематофаунасының бірнеше іргелі ғылыми зерттеулері жүргізілді; жұмырқұрттарға қарсы шараларды интеграциялаудың теориялық және практикалық негіздері қаланды. Сағитов ТМД елдерінде тұңғыш рет фитонематодтардан келетін шығынды болжау моделін құрудың концептуалды принциптерін ойластырған, сызықты экспоненциялды болжамдық моделінің жаңа алгоритмін және параметрлерін есептеу бағдарламасын жасаған. 250-ден аса ғылыми еңбектің авторы. Медальдармен марапатталған .
Дереккөздер:
Санат:Тұлғалар
Жетіжар ауылдық округі
Жетіжар ауылдық округі – Абай облысы Бесқарағай ауданындағы әкімшілік бірлік. 2013 жылға дейін Семияр ауылдық округі деп аталды.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1517 адамды құрады.
Изостазия жорамалы
Изостазия жорамалы. Изостазия (изостазиялық тепе-теңдік) заңдылығына негізделген бұл геотектоникалық жорамалды 1892 жылы алғаш ұсынған американ геологы Даттон. Бұл жорамалға сәйкес, эрозияға ұшыраған таулы өлке өз салмағын азайтуына байланысты изостазиялық тепе-теңдігін жоғалта отырып, жоғары қарай көтерілуге мәжбүр болса, осы өлкеге көршілес орналасқан, сөйтіп эрозияға ұшыраған материалдарды өз ауқымында жинатақтаған ойыс өлке өз салмағын арттыруына байланысты төмен қарай ойысуға мәжбүр.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Ішек сөлі
Ішек сөлі - кейбір омыртқасыздар, (ұлулар, буынаяқтылар) және омыртқалы жануарлардың ащы және тоқ ішек бездері бөліп шығаратын сұйық зат, соңғыларының ішек сөлдері түссіз немесе сарғыш. Ішектегі заттар, химустың механикалық және химиялық тітіркендіргіш әсерінен сөл үнемі тоқтаусыз бөлініп тұрады. Оның құрамында, су, органикалық және органикалық емес заттар ферменттер,       (амилаза, сахароза, нуклеаза т.б.) бар. Адам тәулігіне 1-3 л сөл бөліп шығарады.
Дереккөздер
Санат:Биология
Жорық үй
Жорық үй — кейiнiректе Абылай хан кезiнде көп қолданылғандықтан Абылайша аталып кеткен баспана – киiз үйдiң салмағын жеңiлдетiп, тiгу мерзiмiн қысқартады. Абылайшаның уақытша тігілетін үйлерден өзгешелігі оған міндетті түрде шаңырақ көтеріледі. Қазақ халқының шаңырақты сыйлау үрдісі өз ханын шаңырақсыз жабасалма үйге кіргізуге ұрқсат бермейтін болса керек. Бұндай үйдiң сүйегi уықтар мен шаңырақтан тұрады. Сырты үзiкпен ұсталып, төбесi түндiкпен жабылады. Абылайшаға, жорық үйге от жағылады.
129 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:129 жылы туғандар
Жорық үй
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мәдениеті Санат:Киіз үй Санат:Терминология
129 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:129 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Мартин Родбелл
Мартин Родбелл (Martin Rodbell; 1 желтоқсан 1925, Балтимор, Мэриленд — 7 желтоқсан 1998) — американдық биохимик және молекулярлық эндокринолог. 1994 жылы Альфред Гилманмен бірге «G-ақуыздарын ашқаны үшін және осы ақуыздардың жасушадағы сигналдық трансдукциялық рөлі үшін» 1994 жылы Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы алды.
Өмірбаян
Мартин Родбелл өмірге 1925 жылы 1 желтоқсанда Балтиморда (Мэриленд) келген, сонда орта мектепті бітірген. 1943 жылы Джон Хопкинс университеті он оқуға түседі, бірақ бір жылдан кейін ол әскерде қызмет ету үшін оқуын тоқтатады. Ол Екінші дүниежүзілік соғысқа АҚШ Әскери теңіз флотының қатарында радист ретінде қатысты. 1946 жылы университетке қайтып келіп, 1949 жылы бакалавр дәрежесін бітірді. 1950 жылы ол Барбара Ледерманға— аты аңызға айналған еврей әйелі Анна Франктың құрбысы Сюзанна Ледерманның ең үлкен әпкесіне үйленеді. Родбелл биохимиядан философия докторы дәрежесін 1954 жылы Вашингтон университетінен алды, осыдан кейін екі жыл пост-докторантураны Урбан-Шампэйн Иллинойс университетінде жасады. 1956 жылдан бастап Родбелл Денсаулық сақтау ұлттық институтында, алғашында Бетездеде (Мэриленд), ал 1985 жылдан — 1994 жылы зейнетке шыққанға дейін Чапел-Хиллде (Солтүстік Каролина) жұмыс істеді.
Сілтемелер
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері Санат:АҚШ биохимиктері Санат:Эндокринологтар Санат:Балтиморда туғандар Санат:XX ғасыр биологтары
Женолак
Женолак (Génolhac) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Алес округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,30 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30130, пошта индексі — 30450.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 889 адамды құрады. Халық тығыздығы — 51,39 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Сақтандыру компаниясы
Сақтандыру компаниясы — меншік, ұйымдық-құрылымдық нысанына және құрылысына қарамастан сақтандыру операцияларын жүзеге асырумен (сақтандыру қорын қалыптастырып, пайдаланумен) айналысатын ұйымдық құрылымды сипаттайтын жалпылама ұғым. Кейде сақтандырушы деген үғымның баламасы ретінде пайдаланылады. Сақтандыру компаниясы азаматтарға, кәсіпорындарға олардың қызметі мен өмірінде сақтандыру жағдайлары басталғанда зиянның орнын толтыру және көмек көрсету жөніндегі операцияларды жүзеге асырады. Сақтандыру компаниясы бірқатар белгілері бойынша: меншік нысанына қарай (мемлекеттік, жекеше, өзара қарыз, бірлескен сақтандыру компаниясы); капиталының көлеміне қарай (ірі, орта, ұсақ сақтандыру компаниясы), аумақтық қызметіне қарай (аймақтық, ұлттық, халықаралық сақтандыру компаниясы); сақтандыру қызметінің бағытына қарай (мамандандырылған, әмбебап сақтандыру компаниясы) сыныпталады. Мамандандырылған сақтандыру компаниясы сақтандыру қызметінің тек бір түрі бойынша операциялар жүргізеді (өмірді сақтандыру, теңіз сақтандыруы, т. б.). Әмбебап сақтандыру компаниясы сақтандыру қызметі түрлерінің тобы бойынша операциялар жүргізеді. Бір немесе бірнеше заңды тұлғалар (әдетте корпорациялар мен қаржы-несие топтары) өздерінің немесе құрамына кіретін шаруашылық жүргізуші бірліктердің мүліктік мүдделерін сақтандыру арқылы қорғау мақсатында құрылатын "кэптивтік" сақтандыру компаниясы ерекше орын алады.
Дереккөздер
Санат:Компаниялар Санат:Сақтандыру
(410) Хлорида
(410) Хлорида — Негізгі белдеу тобының астероиды.
Грек мифтерінен белгілі болған Хлориданың құрметіне орай аталды.
thumb|450px|center|Хлориданың Күн жүйесіндегі орны
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
Мұз жиналу алабы
Мұз жиналу алабы - нұсқасы мұз айрықпен анықталатын мұздық жамылғысының бөлігі. Бұдан мұз жеке шықпа мұздыққа немесе мұздықтың белгілі бір шебінің бөлікшесіне қарай жылжиды. Мұздықтарды мұз жиналу алабы на бөлу мүздық массасының балансын есептеуді жеңілдетеді.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Ландерсайм
Ландерсайм (Landersheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Саверн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,13 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67258, пошта индексі — 67700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 191 адамды құрады. Халық тығыздығы — 89,67 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Имантау
Елді мекен:
Тау:
Көл:
Ибн Мискавейх
Әбу Әли Ахмед ибн Мискавейх, Әбу Әли Ахмед ибн Мұхаммед ибн Мискавейх (932, Иран — 1030, Исфахан) — араб тілінде жазған тарихшы, философ, ғалым.
Өмірбаяндық деректері бізге жетпеген.
“Китаб тәджәриб әл-умам” (“Халықтар тәжірибесі жөніндегі кітаптар”) атты 6 томдық тарихи шығарма жазған.
Тәджәриб ат-Табари жазған дәуір мен 983 ж. аралығындағы тарихи кезеңге арналған аса құнды осы тарихи шығармада атақты парсы билеушілері — Аббас әулетінің ішкі-сыртқы саясаты, әкімшілік жүйесі, экономикасы туралы баяндалады. Сондай-ақ Шығыс Еуропа мен Орталық Азия халықтары, оның ішінде түркі тайпалары жөнінде деректер келтіріледі. Бұл мағлұматтар аталған елдердің ортағасырлық тарихын жазуда кеңінен пайдаланылды. Шығарманы ағылшын шығыстанушысы Л. Каэтани 1909 — 19 ж. жарыққа шығарды.
Леонардо (Нью-Джерси)
Леонардо (Leonardo) — Нью-Джерси штатының Монмут округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2757 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.6 км² шамасында. FIPS коды — 34-39990.
Пьяско
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2797 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 264 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 12026.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Rocco.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Ферентино
Ферентино (Ferentino) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Фрозиноне провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 20 461 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 249 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 80 км² шамасында. Пошта индексі — 3013.
Елді мекеннің қамқоршысы — S. Ambrogio.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Алғаш құрлыққа шыққан омыртқалы жануарлар
Қосмекенділер — алғаш құрлықта өмір сүруге бейімделген төртаяқты омыртқалы жануарлар. Олар екі ортада: суда да, құрлықта да кездесетіндіктен, қосмекенділер деп аталады. Қосмекенділер суда көбейеді және дернәсілдері сулы ортада дамиды. Қазіргі кезде қосмекенділердің 4 000-нан астам түрі Жер шарының тропиктік, субтропиктік және қоңыржай аймақтарында кездеседі. Қазақстанда қосмекенділердің 12 түрі таралған. Оның 3 түрі сирек кездесетіндіктен, Қазақстанның Қызыл кітабына (1996) тіркелген.
Құйрықсыз және құйрықты қосмекенділер отряды
Денесі бас, тұлға және көбінесе бес саусақты төрт аяқтардан тұрады. Кейбір түрлері аяқсыз және құйрықты болады. Дене тұрқы 2 - 3 сантиметрден 180 сантиметрге дейін жетеді. Қосмекенділердің терісі жұқа, тегіс және безді болып келеді. Бездерден бөлінген сұйықтық терісін үнемі ылғалдандырып, тыныс алуына жағдай жасайды. Демек олар терісі арқылы да тыныс алады.
Қаңқасы балықтармен салыстырғанда күрделі, 4 бөлімге бөлінеді. Олар: бас-сүйек, омыртқа жотасы, иық белдеуі мен алдыңғы аяқтарының және жамбас белдеуі мен артқы аяқтарының қаңкасынан құрал ады. Омыртқа жотасы мойын, тұлға, сегізкөз және құйрық бөлімдеріне бөлінген. Мойын мен сегізкөз бөлімдерінде бір ғана омыртқадан болады.
Құрлыққа шығуына байланысты, аяқтарының сүйектері бірімен-бірі буын арқылы қозғалмалы байланысқан. Алдыңғы аяқтары тікелей иық белдеуімен байланысады. Жамбас белдеуі артқы аяқпен байланысқан. Жамбас белдеуі екі жамбас сүйегінен тұрады. Саусақтарында мүйізді тырнақтары болмайды. Аяқтарында жеке-жеке бұлшықеттер жақсы дамыған. Жақсүйектеріндегі ұсақ тістер мен тіл қоректі ұстауға көмектеседі. Бақа тілінің ұшы ойыс. Тілінің түбі аузының алдына бекіген, ұшы артқа қайрылып, бос жатады. Қорегін ұстар кезде тілін алға қарай лақтырады. Аузы өте үлкен. Сілекей бездері ең алғаш қосмекенділерде пайда болды. Оның өзектері ауыз қуысына ашылады. Қысқа өңеші кеңейіп, қарынға, ол аш ішекке жалғасады. Аш ішекке бауырдан келетін өт және ұйқыбездің өзектері ашылады. Тоқ ішектің соңғы бөлігі тік ішек деп аталады да, ол кеңейіп келіп, клоакаға айналады.
Дернәсілдері суда тек желбезектері арқылы тыныс алады. Ересектерінде құрлыққа шығуына байланысты өкпе пайда болған. Бірақ өкпесі нашар дамығандықтан, терісі арқылы қосымша тыныс алады. Ауыз-жұтқыншақ қуысының қозғалуы арқылы ауа өкпеге өтеді.
Құрлықта атмосфералық ауамен тынысалуына байланысты қантарату жүйесінде күрделі өзгерістер пайда болған. Қосмекенділердің жүрегі үш қуысты (2 құлақша, 1 қарыншадан тұрады), екі қанайналым шеңбері бар. Қосмекенділерде алғаш рет кіші қанайналым шеңбері пайда болған. Оны өкпелік шеңбер деп те атайды. Денесіне аралас қан тарайды. Екі қанайналым шеңбері де қарыншадан басталады. Үлкен шеңбер - оң құлақшаға, ал кіші шеңбер сол жақ қүлақшага келіп аяқталады. Қосмекенділер миының көлемі балықтарға қарағанда үлкендеу. Алдыңғы миы екі ми сыңарларына айқын бөлінген. Баяу қозғалуына байланысты мишығы нашар дамыған. Ортаңғы миы жақсы дамыған.
Ауыз қуысына ашылатын жұп иіс сезу қапшықтарының болуына байланысты, иіс сезуі жақсы дамыған. Көзінің қасаң қабығы дөңес, көз бұршағы екі жақты дөңес шыны пішінді. Көзінің айналасында қозғалмалы, жұқа терілі қабақтары болады. Қосмекенділерде, ішкі құлақтан басқа, ең алғаш ортаңғы құлақ қуысы пайда болған. Ортаңғы құлақ қуысында бір ғана үзеңгі сүйегі болады. Оның сырты дабыл жарғағымен қапталған. Ортаңғы құлақ қуысы арнайы түтік арқылы ауыз-жұтқыншақ қуысымен де байланысады. Дәм сезуі, тері арқылы сезуі нашар дамыған.
Қосмекенділердің балықтарға ұқсас екі бүйрегі, екі несепағар түтігі және бір қуығы бар. Қуығы жақсы дамыған, ол клоакаға ашылады. Қажетсіз заттар клоакадан сыртқа шығарылады. Қосмекенділер - дара жынысты жануарлар. Көпшілік түрлері сырттай ұрықтанады. Дернәсілдері түрлент дамып, ересектеріне айналады. Дернәсілдерінің басы жалпақ болғандықтан, оларды шөмішбалық немесе иттабан; деп атайды. Қосмекенділердің көбеюі мен дернәсілдердің дамуы су ішінде жүреді. Ұрықтанғаннан кейін көл бақаларда (8-10 тәуліктен соң) дернәсілдері жұмыртқа қабығын жарып, сыртқа шығады. Алғашында оларда аяқ болмайды. Бастапқыда суда қүйрығының көмегімен жүзіп жүреді. Алдымен артқы аяқтары, содан кейін алдыңғы аяқтары пайда болады. Құйрығы бірте-бірте қысқарып, жойылады. Дернәсілдері желбезектері арқылы ғана тыныс алады. Олардың жүрегі екі қуысты, бір ғана қанайналым шеңбері болады. Дами келе жүтқыншақтың екі бүйірінен өкпе пайда болады.
Құйрықтылар отрядына жататын қосмекендінің бірі - жетісулық бақатіс. Оны жергілікті тұрғындар «аяқты балық» деп те атайды. Дене тұрқы 20-25 см. Оның жартысы құйрығының үлесіне сәйкес келеді. Қүйрығының үстінде жал тәрізді тері қатпары бар. Басы - жалпақ, тұмсығы - доғал. Алдыңғы аяқтарында төрт, артқы аяқтарында 5 саусағы болады. Түнде белсенді тіршілік етеді. Сырттай ұрықтанады. Дернәсіл кезеңінде қыстал шығып, келесі жылы ересек түріне айналады. Қазақстанда мекендейтін жетісулық бақатіс өте сирек кездеседі. Ол Жетісудағы Жоңғар Алатауы мен оған шекаралас Қытайдың биік таулы өзендерінде кездеседі. Жетісу лық бақатіс шағын аймақта таралғандықтан, Қазақстанның Қызыл кітабына (1995) тіркелген. Қүйрықсыз қосмекенділер отряды. Бүлардың 3500-дай түрлері бар. Олардың ересектерінде құйрық болмайды. Артқы аяқтары алдыңғы аяқтарынан ұзын әрі жақсы дамыған. Секеңдеп қозғалады. Артқы саусақтарының арасындағы терілі жарғақтар жүзуге көмектеседі. Өзімізге таныс көлбақа, тоган бақасы, құрбақалар осы отрядқа жатады.
Құрбақалар тұқымдасы
Құрбақалар тұқымдасынан жасыл құрбақа, кәдімгі құрбақа және даната құрбақасы Қазақстанда мекендейді. Жасыл құрбақа кеңінен таралған. Құрбақалардың түсі қоңырқай, тері бұдырлары айқын байқалады. Олар құрғақ далалық кейде шөлейтті жерлерде де кездеседі. Көбіне ертеңгілік, кешкілік уақыттарда, түнде белсенді тіршілік етеді. Зиянды бунақденелілермен қоректеніп, ауыл шаруашылығына көп пайда келтіреді. Даната құрбақасы Қазақстанның Қызыл кітабына (1996) тіркелген. Ол Зайсан, Балқаш, Алакөл өңірінде таралған, бірақ саны барлық жерде аз. Бақалар түқымдасының өкілдері дүние жүзінде кеңінен таралған. Қазақстанда бұл тұқымдастың 5 түрі мекендейді. Олар: көл бақа, сүйріктұмсық бақа, шөп бақа, сібірлік бақа, қызылаяқ бақа. Қызылаяқ бақа Балқаш көлінің маңында, Шу өзенінің аймағында ғана таралған. Саны аз болғандықтан, Қазақстанның Қызыл кітабына (1996) тіркелген. Олар қорғауды қажет етеді.
Қосмекенділер - ең алғаш құрлыққа шыққан омыртқалы жануарлар. Бұлар екі ортала: суда және құрлықта өмір сүруге бейімделген. Дернәсілдері суда - желбезектері және терісі арқылы, ал ересектер! құрлықта терісі және өкпесі арқылы тыныс алады. Жүрегі - үш қуысты, қантарату жүйесі - тұйық, қанайналымы екі шеңберлі жолмен жүзеге асады.
Қосмекенділер - салқынқанды, төрт аяқты жануарлар. Олар үш отрядқа бөлінеді: құйрықты, құйрықсыз және аяқсыз қосмекенділер. Аяқтарымен жүреді және секіреді. Құйрықты қосмекенділер суда жүзеді. Олар - суда өмір сүруге екінші рет оралған жануарлар. Қосмекенділердің жұмыртқасы және дернәсілдері суда болатындықтан, көбеюі суда жүзеге асады. Аяқсыз қосмекенділер ылғалды және жұмсақ топырақта мекендейді. Олардың аяғы және жамбас белдеуі, сондай-ақ көзі, теңдестіру мүшесі және ортаңғы қүлағы жоқ. Иіс сезу және сипап сезу сезімдері жақсы дамыған. Іштей ұрықтанады, уылдырықтарын аналығы қорғайды.
Дереккөздер
Санат:Қосмекенділер
Бертсдорф-Хёрниц
Бертсдорф-Хёрниц (Bertsdorf-Hörnitz) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Гёрлиц ауданының құрамына енеді.
Көп білікті буындар
1)Шартәрізді буын (мысалы,иық буыны).Буындық беттірінің бірі дөңес,шар тәрізді пішінді буын басын,ал басқасы тиісінше оиыс буын тілігін тузеді. Теориялық тұрғыдан қозғалыс шар радиустарына сәикес келетін көптеген біліктер айналасында жасалуы мумкін,брақ іс жүзінде олардың ішінен әдетте бір-біріне перпендикулярлы және буын басының ортасында қиылысатын үш негізгі білікті ажыратады:1)көлденең (фронталды) білік,қозғалатын бөлік фронталды жазықтықпен алдына қарай ашық бұрыш түзгенде оны айнала бүгілу,қозғалысы жүреді де,ал бұрыштарына қарай ашық болғанда жазылу, қозғалысы жүреді:2) алдыңғы артқы (сагиталды) білік, оның айнала әкету, және акелу,қозғалыстары жасалады:3) вертикалды білік, оның айналасында ішке қарай айналу, және сыртқа қарай айналу,қозғалыстары.Бір біліктен екінші білікке шеңбер бойынша ауысқан айналма қозғалыс, жасалады.Шар тәрізді буын-буындардың ішіндегі ең еркін,босы. Қозғалыс шамасы буындық беттері аудандарының айырмасына байланысты болғандықтан,буын шұңқыры мұнд ай буында буын басымен салыстырғанда біршама кішілеу келеді.Нағыз шартәрізді буындарда қосалқы байламдар аз, бұл олардың қозғалыстар еркіндігін анықтайды. Шар тәрізді буындасудың бір түрі- тостағантәрізді буын,(грекше,тостаған). Оның буын ойысы терең және буын басының коп бөлігін қамтиды. Осыдан келіп мұндай буындағы қозғалыс нағыз шартәрізді буындағы қозғалысқа қарағанда онша еркін емес: тостаған тәрізді буын үлгісін ұршық буынынан көруге болады, онда мұндай құрылыс буынның көбірек біріктігіне себін тигізеді.