cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ренера
Ренера (Renera) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,23 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
NGC 2889
NGC 2889 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2889 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26806, MCG -2-24-26, IRAS09247-1125.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Қазақ олимпиадашылары
Қазақ олимпиадашылары — 2011 жылы Астана қаласы «Жарыс» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Қ. Рысбек. Беттер саны — 400.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-436-64-9.
Инги-Лор-Юган
Инги-Лор-Юган — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лонгот-Юган өзенінің сол жағалауынан 164 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Капан-да-Каноа
Капан-да-Каноа (Capão da Canoa) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Порту-Алегри агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Озориу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Тарихы
Қала 1982 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Онкостық қысым
Онкостық қысым (грек. onkos – көлем, масса) – ерітіндідегі жоғары молекулалы құрамалардың әсерімен түзілген осмостық қысымның бір бөлігі. Онкостық қысым адамның қан плазмасындағы осмостық қысымның 0,5%-ын ғана құрайды, яғни оның мөлшері 25 – 30 мм сын. бағ-на тең.
Биологиялық рөлі
Онкостық қысым организмде маңызды биологиялық рөл атқарады. Қоректік заттарды сіңіру, ыдырау өнімдерін бөлу, клеткааралық сұйықтықты түзу процестері Онкостық қысым арқылы реттеледі.
Қан қысымы
Қан тамырларының қабырғасы электролиттерді жақсы өткізеді, сондықтан олардың концентрациясы қанда, лимфада және клеткааралық сұйықтықта бірдей болады. Соның нәтижесінде ішкі ортаның әр түрлі сұйықтықтарының осмостық қысымы бір деңгейде сақталады. Ал белоктарды қан тамырларының қабырғасы өткізбейді. Қанның құрамындағы белоктар суды ұстап тұратын бірден-бір шешуші фактор, сондықтан олардың мөлшеріне қарай су қаннан тінге (ұлпаға), не тіннен қанға өтіп отырады. Егер қанның құрамындағы белоктың мөлшері азайса (мысалы, адам ашыққанда), су қан тамырларынан тіндерге өтеді де, денеде ісік пайда болады.
Дереккөздер
Санат:Адам анатомиясы
Ногара
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 8154 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 207 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 38,86 км² шамасында. Пошта индексі — 37054.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Pietro. Жыл сайынғы мерекесі — 16 шілде.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Әбубәкір Қайран
Әбубәкір Қайран - 1958 жылы 28 ақпанда Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданындағы (бұрынғы Семей облысы, Ақсуат ауданы) Ақсуат ауылындағы дүниеге келген.
1980 жылы «Бастау» сериясымен тұңғыш кітабы жарық көрді. «Ақ сәуле», «Мазасыз әлем» және балаларға арналған ұжымдық жинақтарға өлеңдері енген. Кейінгі жылдары «Маңдайдағы жазулар» (2003), «Атбегінің әліппесі» (2005), «Мен ғашықпын ғаламға» (2008) жыр жинақтары оқырмандар қолына тиді.
Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауретаы (2005). Бірнеше халықаралық, республикалық мүшәйралардың жүлдегері.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Ақсуат ауылы Санат:1958 жылы туғандар
Вильферсдорф (Тульбинг қауымы)
Вильферсдорф (Тульбинг қауымы) (Wilfersdorf (Gemeinde Tulbing)) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Тульн округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2700 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 18.36 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — TU, ресми идентификациялық коды — 3 21 34.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Эдуард Эккерль саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Браун университеті
Дереккөздер
Санат:АҚШ жоғарғы оқу орындары
Суха-Река (Велико Тырново облысы)
Суха-Река (Суха река) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5045. Телефон коды — 05330. ЕКАТТЕ коды — 70264.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Кампана (Жоғарғы Корсика)
Кампана (Campana) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Корте округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,37 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B052, пошта индексі — 20229.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Кускиа (Айдахо)
Кускиа (Kooskia) — Айдахо штатының Айдахо округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.8 км². FIPS коды — 16-44110.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 675 адамды құрады.
Рюти-Лисах
250px|thumb|Картада орналасуы Рюти-Лисах (Rüti bei Lyssach) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Бургдорф округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 151 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.3 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 422, пошта индексі — 3421.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Электрхимия
Электрхимия – физикалық химияның химиялық процестер нәтижесінде электр энергиясының пайда болуын және электр тогының физикалық-химиялық жүйеге тигізетін әсерін зерттейтін бөлімі. Э. иондардан құралған жүйені және олардың материалдармен жанасқан аралықта жүретін процестерді қарастырады.
Санат:Физика
Мақат (тау)
Мақат – Қызылтас тауларының солтүстігіндегі тау.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының оңтүстік-батысында орналасқан. Ең жақын елді мекен - Жаңатоған ауылы (7 км жерде). Абсолюттік биіктігі 1101 м. Ендік бағытта 14 км-ге созылып жатыр, енді жері 8 км-ге жуық.
Жер бедері
Негізінен төрт таудан тұратын Мақаттың төбесі тегістелген, беткейлері сай-жыралармен тілімденген. Етегі бұлаққа бай. Оңтүстігінен Тоқылдақ, солтүстігінен Бидайық өзендері ағып өтеді.
Геологиялық құрылымы
Тас көмір дәуірінің гранодиориттері және силур, девон дәуірлерінің эффузивтерінен түзілген.
Өсімдігі
Беткейлері және тауаралық аңғарларының қиыршықты қызғылт қоңыр топырағында қайыңды-көктеректі шоқ ормандар, сондай-ақ астық тұқымдас шөптесіндер өскен.
Үлкен Нюла
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Файл (Португалия)
Файл (Португалия) (Fail) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 778 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,92 км² шамасында. Халық тығыздығы — 112,4 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Фрайланд-Дойчландсберг
Фрайланд-Дойчландсберг (Freiland bei Deutschlandsberg) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Дойчландсберг округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 140 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 10.27 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — DL, ресми идентификациялық коды — 6 03 06.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Герхард Райниш (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Калюг
Калюг — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Киров облысы, Нижегород облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ветлуга өзенінің оң жағалауынан 722 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга бастауынан Ветлуга қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жасс
Жасс (Jasses) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,22 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64281, пошта индексі — 64190.
Эмили Донельсон
Балалық шақ және неке
Эмили Теннесси Донельсон әкесінің фермасында Донельсон, Теннесси штатында дүниеге келді. Оның әкесі, Джон Донельсон болашақ президенттің әйелі Рейчел Донельсон Джексонның ағасы болған. Сол кездегі көптеген қыздарға қарағанда Эмили формалды білім алды. Ол әйелдерге арналған Нашвиллдың академиясында оқып. Оның үлгерімі өте жақсы болды.
Жасс
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 154 адамды құрады. Халық тығыздығы — 29,5 адам/км².
Эмили Донельсон
Балалық шақ және неке
1824 жылы 16 қыркүйекте он жеті жасар Эмили Эндрю Донельсонға тұрмысқа шығады. Донельсон Эмилидің бөлесі және тәтесі мен ағасы Эндрю мен Рейчел Джексонның келісімі бойынша оның қамқоршысы болды.
Ақ үй
Рейчел Джексон ажалының алдында Ақ үйге өзінің көмекшісі ретінде Эмилиді алуды ойлаған деген пікір бар. Джексон Эмилимен бұл жайлы «Эрмитаж» плантациясында Теннесиде ақылдасқаны туралы айтқан болатын. Алайда Рейчел Джексонның өлімі бұл жоспарды өзгертіп, Эндрю Джексон Эмилиге Ақ үйдің бәбішесінің рөлін ұсынды.
Жасс
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Эмили Донельсон
Ақ үй
Эмили Вашингтонға келгенде жиырма бір жасында болған еді. Оның күйеуі Эндрю президенттің жеке хатшысының қызметін атқарған. Бірінші айлары Рейчел Джексон үшін қаралы болды. Қаралы кез Эмили 1830 жылы 1 қаңтарда Жаңа жылға арналған кешті ұйымдастырғанда ғана бітті.
Жасс
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Эмили Донельсон
Қалған өмірі
1830 жылы президент пен Эмили Пегги Эйтон атты әйел үшін араздасып қалады. Эмили және Эндрю президентпен бірге демалысқа Эрмитажға аттанады. Эмили президентке өте ызалы болғандықтан Эрмитажда қалудан бастартып, анасының үйінде тұрады. Вашингтонға Джексон Эндрюмен қайтады, ал Эмили сол жерде қалады. солға|нобай|201x201 нүкте|Сара Йорк Джексон Джексон Вашингтонға оралған соң Эмилиге өзінің міндеттеріне кірісуді өтінді. Алайда Эмили міндеттерін Джексонның Пегги Итонды Ақ үйде қабылдаса орындамайтының айтты. Президент өз айтқанынан қайтпаған соң немере жиенімен бір жыл сөйлескен жоқ.
Пегги Эйтонның ісі Джексон Генри Итонды Испаниядағы АҚШ министрі ретінде Мадридке жіберген соң басылды. Келіспеушіліктің себебі жойылған соң Эмили Ақ үйге оралды. Ол 1831 жылы 5 қыркүйекте келді.
1834 жылы 26 қарашада Сара Йорк Джексон, президенттің немере жиені Ақ үйге келіп, бәбіше рөлін атқаруды бастады. Екі әйелдің арасындағы келіспушілікті жою үшін Джексон Сараны Эрмитаждың бәбішесі ретінде таныстырды. Осыған қарамастан Эмили мен Сара жақсы тіл табысып кетті. Американдық тарихта алғаш рет екі әйел бірге Ақ үйді басқарды.
Эмилидің денсаулығы 1836 жылы нашарлай бастады. Оған туберкулез деген диагноз қойылған болатын. 1836 жылы маусымда ол Эрмитаджың қасында орналасқан «Poplar Grove» плантациясын жаңарту үшін Ақ үйден кетеді. Оның денсаулығы нашарлай берген соң Эмили жиырма тоғыз жасында 1836 жылы 19 қыркүйекте қайтыс болады.
Конрад шекарасы
Конрад шекарасы - Жер қыртысының "гранитті" және "базальтты" қабаттарын бөлетін шартты шекара. Сейсмикалық толқындардың өту жылдамдығы бойынша анықталатын, австриялық геофизик Б. Конрадтың атымен аталған бұл шекара кей жерлерде болмайтыны да дәлелденіп отыр.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Ерневиль-о-Буа
Ерневиль-о-Буа (Erneville-aux-Bois) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Коммерси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 28,05 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55179, пошта индексі — 55500.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 174 адамды құрады. Халық тығыздығы — 6,2 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Қасым Тұрдиев
Тұрдиев Қасым (1910, Өзбекстан, Науаи облысы, Нұрата ауданы, Сарыбел а. — 7.3.1992, Орынбай а.) — шопан. Еңбекте көрсеткен жетістіктері үшін Ленин (1964) орденімен марапатталған. Бүкілодақтық халық шаруашылығы көрмесінің 2 алтын, 1 күміс, 3 қола медалімен марапатталып, есімі Қазақ ССР-і (1965), КСРО-ның Алтын құрмет кітаптарына (1967) жазылған. ТҮРСЫНБАЕВ Әбді (1910, Түркістан қ. — 1999, Алматы қ.)(1957), проф. (1958). 1928 ж. Алматы малдәрігерлік техникумын бітірген. 1931—32 ж. Ташкент жоспарлау-экономика институтында проректор. 1937 ж. Москвада Мемлекеттік экономика институтын бітіреді. 1937—43 ж. Семей педагогикалық институтында оқиды. 1943—67 ж. Атырау, Алматы, т.б. қалалардағы белді педагогикалық институттарда ғыл.- педагогикалық жұмыстармен айналысты. 1967—77 ж. "Білім" қоғамы төрағасы. "Шаруалардың Қазақстанға қоныс аударылуы тарихынан" (1949), "Жетісу" ауылшаруашылығындағы ұлы өзгеріс" (1951), "Орыс халқы мен қазақ халқының мызғымас достығы" (1955), "Қазақ ауылы үш төңкеріс жылдарында" (1967), "Екі дүние — екі идеология" (1968) атты көптеген тарихи еңбектер жазған ғалым. "Қазақстанда көшпелі шаруашылықты отырықшылыққа көшіру тәжірибесі" аталатын еңбегі Лиссабонда, Женевада ағылшын, француз, португал тілдерінде жарық көрген. Еңбек Қызыл Ту, "Октябрь революциясы" ордендерімен, бірнеше медальдармен марапатталған. Түрсынов Ӏргебай (1948 ж.т, Қаракоңыр а.) — шопан. Еңбектегі жетістіктері үшін 2 және 3 дор. Даңқ орденімен марапатталған. Түрсын Хан, Турсын
Ханафийаның үш шарты
Ханафийаның үш шарты
Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбардың әрі немере інісі, әрі күйеу баласы Хазірет Әлі Рұм патшалығымен болған соғыста сол елдің патшасының қызы Ханафийамен жекпе - жекке шығып, белдесуіне тура келеді. Сол белдесуде Әзірет Әлі патша қызын жеңіп, шарт бойынша өзіне пенде етіп елге алып келеді. Елге келген соң пайғамбардың алдына жүгіндіреді. Сонда, Ханафийа қыз Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбарға мынандай үш шарт қояды: "Біріншісі - мені қазірден бастап мұсылман дініне қабылдайсыз, екінші - мені жеңген Хазірет Әліге некелеп қосасыз, үшінші - менен туған ұл бала Сіздің атыңыз бен менің атымды қатар алып жүретін болады", - дейді. Пайғамбар қыздың айтқан шарттарының бәрін де қабыл алады. Содан, Ханафийа Әліге қосылады. Олардан ұл бала туып, оның атының Мұхаммед Ханафийа атануы содан еді дейді. Қазақ шежірелерінде көптеген қожа әулеттері осы Мұхаммед Ханафийадан өрбітіледі (Дерек беруші Зікірия Жандарбек (1953), белгілі түркітанушы, Оңтүстік Қазақстан облысы).
Дереккөздер
Қазақтың ауызша тарихы: Зерттеу. - Астана: Фолиант, 2008, 368 бет
Стереофоникалық дыбыс жазу
Стереофоникалық дыбыс жазу (stereo — көлем, fono — дыбыс) — жазу кезінде фонограмма құрамындағы дыбыс көздерінің кеңістікке орналасқаны туралы мәлімет болатын дыбыс жазу түрі. Мұнда белгілі бір тәртіппен орналастырылған микрофондардан алынатын электр сигналдары екі канал арқылы магнитофонға беріліп, онда магнит таспасының екі жолына бөлек жазылады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Білімді ізгіліктендіру
Білімді ізгіліктендіру (humanus - адами) - адами құндылықтарды технократтық, өндірістік, экономикалық және т.б. құндылықтардан артық кою идеясы. Адам игілілігін білім беру қызметінің жоғары мақсаты ретінде жариялайтын философиялық және әлеуметтік - саяси доктрина. Бұл доктрина бойынша білім берудің мазмұны жеке тұлғаның еркін және жан-жақты дамуын, қоғам өміріне индивидтің әрекетті араласуын қамтамасыз етуі керек. Ізгілендіру идеясы сонымен бірге оқыту формасы мен әдістеріне, оқу өтетін жағдайлардың бүкіл жиындарына жайылады.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Амангелді Талғатбекұлы Бахтинов
Амангелді Талғатбекұлы Бахтинов - артист. Ол 1980 жылғы 14 маусымда бұрынғы Семей облысы Көкпекті ауданы Биғаш ауылында дүниеге келген. 1998 жылдан бастап 2001 жылға дейін Мұқан Төлебаев атындағы Семей музыкалық колледжінің «Актер өнері» мамандығының «Драма актеры және көркемсөз шебері» біліктілігі бойынша оқыды.
1410 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1410 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1410 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Амангелді Талғатбекұлы Бахтинов
Оралхан Бөкей атындағы республикалық көркем сөз шеберлері конкурсының лауреаты (2 жүлдегер), 2004 жылы Халықаралық «Шабыт» фестиваліне қатысып, дипломант атанды.
2008 жылғы ақпан айынан бастап «Семей қаласы «Дариға-ай» жастар театры» КМҚК директоры болып тағайындалды.
Сахнада ойнаған негізгі рольдері:
Сыртқы сілтемелер
Санат:1980 жылы туғандар
Мұханбетқали Сейтқазинов
Мұханбетқали Сейтқазинов (1956 ж. т), айтыскер ақын. Ұлытаудың түлегі. Жезқазған педогогикалық институтын бітірген (1981). Орта мектеп мұғалімі, ұжымшар ұйымының хатшысы, кәсіподақ комитетінің төрағасы, ауыл әкімі қызметтерін атқарды. Ұлытау ауданы әкімінің аппаратында бөлім меңгерушісі болды. 1989 ж. Алматыда өткен Наурыз айтысының, 1990 ж. Қазақстанның 70 жылдығына арналған республикалық айтыстың, Шымкент қаласындағы Орынбай ақынның, Орал қаласындағы Мұхиттың, Ақмола қалансындағы Бөгенбай батырдың, Жаңаарқада өткен Сайдалы Сара Тоқаның және Сәкен Сейфуллиннің 100 жылдығы мерейтойына арналған республикалық айтыстардың жүлдегері. Бір топ өлеңдері «Сарыарқа саздары» атты облыс ақындарының жинағына енген.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды Санат:Тұлғалар
Бенак-е-Казнак
Бенак-е-Казнак (Beynac-et-Cazenac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Сарла-ла-Канеда округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,74 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24040, пошта индексі — 24220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 522 адамды құрады. Халық тығыздығы — 40,97 адам/км².
Бастауыш математика
Элементар математика – математиканың айнымалы шама, функция, шек, сондай-ақ жиын, т.б. жалпы ұғымдарды пайдаланбайтын саласы. Басқаша айтқанда элементар Математикада матем. анализ пайда болғанға дейінгі жалпы математикалық ұғымдар (абстракциялар) қолданылады. Қысқаша элементар Математиканы “тұрақты шамалар математикасы” деп те сипаттауға болады. Бірақ бұл Элементар Математиканың дәл сипаттамасы бола алмайды. Өйткені элементар Математикада тек тұрақты шамалар мен геометриялық фигуралар (олардың мөлшері ғана емес, мысалы, орналасуы да қарастырылады) ғана емес, сонымен бірге онда айнымалы шамалар да (мысалы, тригонометриялық функциялар) қарастырылады. Жалпы білім беретін орта мектепте оқылатын математикалық пәндердің жиынтығы элементар математика деп түсініледі.
* Санат:Математика
Элементар Электр Заряды
Элементар Электр Заряды (е) – барлық оң және теріс электр зарядтарының ішінде абс. мәні жағынан ең кіші болатын электр заряды е=(1,60219170,0000070)10–19 кулон. Кез келген бөлшектің электр заряды не нөлге (мыс., нейтрон заряды), не Э. э. з-на тең (мыс., протон не электрон заряды), не Э. э. з-на еселі (мыс., атом ядросы мен иондар заряды) болады.
Санат:Электр заряды өлшем бірліктері
Омарта
нобай|Омарта Омарта – бал арасын өсіретін шаруашылықтардың өндірістік бірлігі. Омартада ара ұясы, омарташының үйі, әр түрлі құрылыстар (ара қыстайтын, құралдар қоятын, бал сақтайтын кәріз, т.б.) көшіп-қонуға арналған жиналмалы үйшіктер, Омарталық шеберхана, т.б. болады. Омарта Қазақстанның шығыс және оңтүстік облыстарында көбірек орналасқан.
Сипаттамасы
Омарта негізінен балды өсімдіктер көп өсетін алқапқа жақын құрғақ, жел көп тимейтін, ағаш, бұтасы қалың жерлерге орналасады; тұрақты және көшпелі болып бөлінеді. Тұрақты Омартаны табиғи балды өсімдіктер көп өсетін арнайы, жол қатынасы қиын жерлерге (тау, тайга, т.б.) орналастырады. Көшпелі Омарталар қосымша бал жинау үшін өсімдіктің гүлдеу кезеңіне байланысты және ауыл шаруашылығы өнімдерін тозаңдандыру үшін бір жерден екінші жерге көшіріліп отырады. Ара шаруашылығының мамандандырылуына байланысты Омарта шаруашылығының әр түрлі өндірістік бағыттары анықталды. Бал жинау бағытындағы Омарта тауарлы бал өндіруге мамандандырылған. Ондай Омарталар бал шырынды өсімдіктері мол жерлерде орналастырылады, онда 1 ара ұясынан 100 кг-ға дейін бал алуға болады. Өсімдік тозаңдандыруға арналған Омарта бақ, көкөніс тұқымын өсіретін жылыжайларда, жеміс-жидек шаруашылықтарында ашық және қорғалған алаңдардағы дақылдарды тозаңдандыру үшін ұйымдастырылады. Ара тұқымын өсіретін Омарта басқа Омарталар үшін негізгі ара үйірін құрып, араларды көбейтумен, аналық ара өсірумен шұғылданады. Тәжірибелік Омарталарда ғылыми-зерттеу, ара өсіру шаруашылығы жетістіктерін іске асыру, жетілдіру жұмыстары жүргізіледі. Омартаның көлемі табиғи және екпе балды өсімдіктер қорына, шаруашылық қажеттілігіне, өндірістік бағытына байланысты.
Аралар
Ара еркін ұшып, бал жинауы үшін 2 км-дей жер керек. Омартада ара ұялары бір-бірінен 6 м, қатар аралығы 4 м қашықтықта, жерден 20 – 25 см биіктікте, ішіне жаңбыр суы құйылмайтындай етіп, сәл еңкейтіліп орналастырылады. Омартаның санына, көлеміне қарай бригадалар, бөлімдер құрылады.
Дереккөздер
Санат:Омарта шаруашылығы
Қан донорлығы
Қан донорлығы ( donare лат. — «беру») – өзінің қан ын басқа адамға құюға тапсыратын адам. Жасы 18-ге толған және тиісті медицина лық тексеруден өткен азаматтар донор бола алады. Заң донорлардың еңбегі жөнінде бірқатар жеңілдіктер белгілеген. thumb|Қан тапсырушы донар Кәсіпорындарының, мекемелердің, ұйымдардың әкімшіліктері жұмысшы және қызметшілерді тексерілетін күні  және қан тапсыратын күні  денсаулық сақтау мекемелеріне бөгетсіз жіберуге және олардың сол күндердегі орташа еңбек ақысын сақтауға міндетті. Қан тапсыратын күні донор қандай уақыт (жұмыс күні немесе бос уақыт) болмасын жұмыстан босатылады. Жұмысшы және қызметші донорларға қан тапсырылған күнен кейін орташа жалақысы сақталып, демалыс беріледі.
Сілтеме
[[Санат:донор,қан тапсыру]]
Сарыой каналы
Сарыой каналы – Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы Қособа ауылы аумағында орналасқан.
Гидрологиялық сипаты
Ұзындығы 39,5 км. Өлеңті көлтабанды суландыру жүйесінен 2 м3/с су алынып, Қособа ауылының 21,9 мың га жайылым жерін суландырады.
Дереккөздер
Санат:Батыс Қазақстан облысы каналдары
IC 3398
IC 3398 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3398 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Рузаев ауылдық округі
Рузаев ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Рузаевка, Берёзовка, Золотоноша, Сарыадыр, Сивковка, Чернобаевка ауылдары кіреді. Орталығы – Рузаевка ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 5593 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы ауылдық округтері
Қысылған ауа
Қысылған ауа — үлкен қысым туғызып қысқан ауа.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
Иқамат
Иқамат — азаннан кейін тек парыз намазының алдында және жұма намазының 2-ракат парызының алдында айтылатын намазға шақыру. Иқамат созылмай, азанға қарағанда тезірек оқылады. Иқамат кезінде азандағыдай сөздер айтылады, тек "Хай-йа аьлал-фалаһ" сөзінен кейін 2 рет "Қоды кооматис-солаһ" деп айтылады.
1. Аллаһу әкбар (4-рет) деп айтылады. 2. Әшхаду әллә, илахә иллаллаһ (2-рет) айтылады. 3. Әшхаду әннә Мухаммадур Расулуллаһ (2-рет) 4. Хай-йа аьлас-сола-һ (2-рет) айтылады. 5. Хай-йа аьлал фалаһ (2-рет) 6. Қоды кооматис-солаһ (2-рет). Мағынасы: <<Енді намазға тұру басталады>> деген. 7. Аллаһу әкбар (2-рет). 8. Лә илаһә иллаллаһ! (1-рет) айтылады. = Дереккөздер =
Санат:Намаз
Сушица (Велико Тырново облысы)
Сушица (Сушица) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 794 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5177. Телефон коды — 06168. ЕКАТТЕ коды — 70408.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Сушица
Орман
thumb|Орман thumb|Орман ағаштары thumb|Орман алқабы
Орман — жер бетіндегі табиғи қорлардың, оның ішінде өсімдіктер жамылғысының басты бір типі. Құрамында бір-біріне жақын өскен ағаштың бір немесе бірнеше түрлері бар табиғи кешен. Құрамы мен өсуіне қарай мәңгі жасыл, қылқанды, ақшыл қылқанды, күңгірт қылқанды, жапырақты, ұсақ жапырақты, жалпақ жапырақты, тропиктік, муссондық, мангрлық және т.б. ормандар деп бөледі. Орманның құрылымы ортаның физикалық-географиялық жағдайларына, өсімдіктердің түрлік құрамы мен биологиялық ерекшеліктеріне байланысты болады. Ол топырақ түзілуіне, климатқа, ылғал айналу процесіне және т.б. әсері көп, тропосферамен өзара белсенді әрекетте болады да, оттек пен көміртектің алмасу деңгейін анықтайды (ең ірі орманды аймақтар атмосферадағы оттектің шамамен 50%-ын "өндейді"). Құрлықтың 27%-ынан астамын алып жатқан орман — географиялық ландшафт элементі. Орманда ағаш, бұта, шөптесін өсімдіктер, мүк, қына, т.б. өседі.
Орман зоналары
thumb|alt=A" [[Күзгі орман''.]] thumb|Оңтайлы ормандылық thumb|Орман алқабы thumb| alt=A|Орман көрінісі thumb| alt=A|Орман көрінісі thumb|alt=A.| Қысқы орман
Орман зоналары - құрлықтың коңыржай, субтропиктік, тропиктік және субэкваторлық белдеулері мен табиғи ландшафтыларда ағашты-бұталы өсімдіктері басым экваторлық белдеудің табиғи зоналары. Негізінен, ылғалы жеткілікті немесе тым ылғалды солтүстік жарты шар аумағында тараған. Қоңыржай белдеуде (тайга зонасы, аралас және жалпақ жапырақты орман зоналары) күлгін, шымды-күлгін, кұба және орманның сұр топырақтарында өсетін қылқанды және түспе жапырақты ормандар кездеседі. Субтропиктік және тропиктік белдеулердің орман зоналарының климаты өсімдіктің жыл бойы өсіп-өнуіне қолайлы. Үнемі артық ылғалды болатын сары және қызыл топырақтарда сан алуан өсімдік түрлері өсетін мәңгі жасыл немесе (жоғарырақ ендіктерде) жазда жасыл ормандар қалыптасады. Муссонды атыраптарда мәңгі жасыл ормандармен бірге жапырақтарын жылдың құрғақ кезінде тастайтын түспе жапырақты ормандар өседі. Жерортатеңіздік климатты атыраптарда қоңыр топырақтарда өсетін қатқыл жапырақты ормандар мен бұталар тараған — маквис, гарига, бүрген (шибляк), фригана. Экваторлық және субэкваторлық белдеудің өте ылғалды аудандарында ыстық климат жағдайында қызыл және қызыл сары ферралитті топырақтарда түр құрамы бай, көп жікқабатты ормандар өседі.
Орман географиялық фактор
Орман топырақтың құрылысына, су алмасуына, онда органикалық және минералдық заттардың жиналуына әсер етеді. Орман топырағында ылғал жеткілікті, сондықтан оның құрамында шірінді көп. Орманды жердің топырағы қышқыл, мұндай топырақта өсімдік тамыры терең бойлап, минерал заттарды мол алады, суды көп буландырып, ондағы жануарлар мен өсімдіктерге қолайлы микроклимат жасайды. Орман ағаштары, оның ішінде ‘’мәңгі жасыл, қылқан жапырақты ағаштар’’ өз жапырақтары арқылы өздері өскен қоршаған ортаға зиянды ‘’’ауру қоздырғыш бактерияларды’’’өлтіретін, хош иісті заттар (фитонцид) шығарады. Сондықтан да, қылқан жапырақты орманды аймақтарда көпшілік демалып, тынығатын ‘’’курорт-санаторийлер’’’ орналастырылады.
Қазіргі кезде дүние жүзінде орман аумағы '''3 млрд. га-дан астам, яғни дүние жүзінің 27 – 28%-н''' орман алып жатыр. Өкінішке орай, адамзат қоғамы өз тарихында бүкіл О-ның 2/3 бөлігін жойған, сонымен бұрын жер бетінің 75%-н алып жатқан ормандардың көлемі көп кеміген. Әлемдегі ормандар негізінен 5 белдемде өседі ( Орман белдемдері). Жалпы Ораманның таралуындағы заңдылық салқын аймақтарда қылқан жапырақты, қоңыржай аймақтарда қылқан жапырақты және майда жапырақты ормандар аралас, ал жылы аймақтарда негізінен ірі жапырақты ормандар өседі.
Жер шарындағы мемлекеттердің табиғи-климаттық жағдайларына сәйкес әр мемлекеттегі Ормандардың көлемі мен түрлері әрқалай. ''Бразилияда 320 млн., Канадада 264 млн., АҚШ-та 195 млн., Анголада 60 млн., Перуде 57 млн., Колумбияда 50 млн., Үндістанда 46 млн. га орман бар''. Ал бүкіл Африка елдеріндегі Орман қорлары 760 млн. га''жерді қамтиды. Бұрынғы Кеңестер Одағындағы орманның көлемі '''816 млн. га', яғни жер аумағының 37%-ын'' алып жатты (оның 50%-дан астамы Ресейдің үлесінде). Бұл әлемдегі Орманның, яғни 25%-н құрады. Орта Азия, Кавказ, Қазақстан аймақтарындағы Орман көлемі Ресейдегі Орман алқаптарының небәрі 3 – 4%-н құрайды.
Аумағының кеңдігіне қарамастан қазақ жерінде Орманды жерлер көп емес. Оның басты себебі жеріміздің негізгі бөлігі құрғақ, жартылай шөл, шөлді аймақтарда орналасқандығы, ал Орман ағаштары негізінен ылғал мол түсетін алқаптарда өседі. Республика аумағындағы Ормандар және бұталар алып жатқан көлем 21,6 млн. га, бұл Қазақстан жерінің 4,2%-ы ғана. Орман ағаштары республикада Солтүстік Қазақстанның орманды-дала зонасында және дала зонасының қосымша ылғал алатын ойпаңды жерлерінде өссе, оңтүстік пен оңтүстік-шығыстағы Қалба жотасы, Алтай-Сауыр, Солтүстік Тянь-Шань және Батыс Тянь-Шань тауларының ылғал мол түсетін орташа биік белдеулерінде өседі. Қазақстанның солтүстігіндегі шоқ-шоқ болып өсетін қайыңды орманды оңтүстікке қарай далалы алаптардағы біршама жерлерде өскен қарағайлы ормандар ауыстырады. Алтай-Сауыр тауларының теңіз деңгейінен 500 – 2500 м биіктік аралығында қылқан жапырақты – қарағай, майқарағай, шырша, балқарағай, самырсын сияқты бағалы ағаштар өседі. Ал Солтүстік Тянь-Шань таулы алабының төменгі белдеуінде (600 – 1700 м) көбіне түрлі бұталар мен жалпақ жапырақты ағаштар өседі. Олардың басым бөлігін алма, өрік, жаңғақ, қарақат тәрізді жеміс-жидекті ағаштар құрайды. Биіктігі 1500 – 3000 м белдеулерде негізінен қылқан жапырақты ағаштар өседі. Олардың негізгісі – жасы 300 жылға дейін, биікт. 40 – 50 м-ге, ал жуандығы 2 м-ге жететін Тянь-Шань шыршасы. Батыс Тянь-Шань алабында – Талас Алатауы, Қаратау мен Өгем жоталарында негізінен жерге төселіп өсетін қылқан жапырақты арша ағашы, ал бұталардан – басқа жерлерде кездеспейтін алша, пісте, долана, таудың ортаңғы және төменгі белдеулерінде алма, грек жаңғағы, алмұрт, үйеңкі, өрік ағаштары өседі.
Оңтайлы ормандылық
Оңтайлы ормандылық (Оптимальная лесистость) — жергілікті жерде табиғи экологиялық тепетендікті сақтаған немесе орта түзетін құрауыштардың біреуінің өзгермеген қалпын сақтауды қамтамасыз ететін ормандылық.
Орманның адамзат коғамы үшін маңызы
Орман қорлары бүкіл биосферадағы тіршілік үшін, оның ішінде адамзат қоғамы үшін аса маңызды. Тиімді пайдаланған жағдайда өз-өзінен қайта қалпына келіп тұратын таусылмайтын табиғи қор. Орман ағаштарынан үйлер, тұрмысқа қажетті заттар, қағазт.б. алынады; Ормандағы ағаштардың арасында жидектер мен саңырауқұлақтар өсіп, өнім береді. Орманды аймақтарды паналап, қоректерін содан табатын жан-жануарлар мен жәндіктер көп.
Орманды алқаптар
Көлемі жағынан Қазақстан Ормандарының жартысынан астамын (52,2%) шөлді аймақтардағы сексеуілді Ормандар алып жатыр. Сексеуілдің Қазақстанда 2 түрі (қара сексеуіл мен ақ сексеуіл) өседі. Қара сексеуіл бүкіл Бетпақ даланың батысында, Сарысу өзені бойының орталығында, Іле өзені сағасының оң жағалауында және Шу өзені мен Мойынқұмның аралығында таралған. Ақ сексеуілді Орманды алқаптар Қарақұмда, Мойынқұмда, Балқаш төңірегі мен Қызылқұмда өседі. Сексеуілді Орманның құмды алқаптардың жылжуын тоқтатуда маңызы зор және қой, түйеүшін қысы-жазы жақсы жайылым. Сексеуілден басқа Қазақстанның шөлді аймақтарын кесіп өтетін Сырдария, Шу, Іле, т.б. өзендердің бойларында түрлі ағаш-бұталар (терек, тобылғы, жыңғыл, шетен, емен, шегіршін, тал, т.б.) өсетін тоғайлы ормандар кездеседі. Олар жыл бойы сумен жақсы қамтамасыз етілетіндіктен, шөл ішіндегі жақсы көлеңкелі, сулы тамаша демалыс орындары болып саналады. Қазақстанда орман ағаштарын тиімді пайдалану, т.б. мәселелерімен Көкшетау қаласында орналасқан Қазақ орман шаруашылығы және агроорманмелиорация ғылыми-зерттеу институты айналысады.
Орман жолағы
Орман жолағы (Лесные полосы) — суармалы танаптардың төңірегіне, каналдардың, су қоймаларының жағалауларына, жол бойларына өсірілген ағаш, орман белдеулері.
Орман мелиорациясы
Орман мелиорациясы (Лесомелиорация) — қандай да болсын бір аумақтың (оған бұзылған жерлер де енеді) гидрологиялық, топырақтық, климаттық, ландшафтық және т.б. табиғи жағдайларын жақсарту үшін жасанды жасалатын немесе өзгермелі орман екпе ағаштарын пайдалану бойынша шаралар кешені.
Орманның ағындыға реттеуші әсері
Орманның ағындыға реттеуші әсері (Регулирующее влияние леса на сток) — орман алабы топырақтың су сіңіру қасиетін арттырады, жер беті суының топырақ қабаты суына үдемелі түрде құйылуына, сонымен қатар өзен, арна суларының режіміне де әсерін тигізеді.
Орман пайдалану
Орман пайдалану (Лесопользование) — орман пайдалану өдістері мен нысандарының заңды және экономикалык реттелген жиынтығы.
Орман өсімдіктері
Орман-тоғайлар қыста климаты суық,жазы жылы жақтарда болады. Мәңгі жасыл ағаштардың қыста да жапырақтары түспейді. Олар әлемнің солтүстік аудандарындағы ормандарда өседі. Көптеген жұмсақ климатты елдерде жапырақты ағаштар өседі. Олардың қысқа қарай жапырақтары түседі. Орманда ағаштың көпетген түрлері: қарағай, балқарағай, шырша, самырсын, қайың, тал, шетен, тобылғы, емен, үйенкі, қарағаш, тағы басқа жабайы жеміс ағаштары да кездеседі. Таңқурай, бүлдірген, орман жаңғағы, мүк, қына, саңырауқұлақ өседі. Орманның үш түрі болады: қылқан жапырақты, жапырақты және аралас. Қазақстанның солтүстігіндегі Оңтүстік Орал мен Алтайға дейінгі аймақтың жазықтарын алып жатыр. Біздің елімізде орманның үш түрін де кездестіруге болады. Қылқан жапырақты орман тауларда өседі. Тау беткейлерінде Тянь –Шань шыршалары, самырсындар биік болып көрініп тұрады. Аралас орманда шыршалар, самырсындар, көктерек, шетен, долана, тағы басқа ағаштар араласып өседі. Көкшетау, Баяндауыл, Қарқаралыда қайың, қарағай, батыс Оралда емен, терек, Оңтүстік Қазақстанда жаңғақ, ал тауларында арша өседі.
Ормантану
Ормантану (Лесоведение) — орман туралы ілім, оның құрылымын, экологиясын, биологиясын, өсуін, атмосферамен байланысын, гидрологиялық режімін, жануарлар әлемімен байланысын зерттейді.
Дереккөздер
Санат:Ормандар
Казапе
Казапе (Casape) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Рим провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 781 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 147 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 10.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Pietro.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Шірікбақай
Шірікбақай (Paronychia contagiosa) — тұяқтың шіруі және аша терісінің болжырауы арқылы ерекшеленетін зооноздық жүқпалы ауру.
Тарихи деректер
Ауруды ұзақ уақыт бойы некробактериозбен, яғни сарыппен шатастырып келеді. 1910 жылы Францияда Gohier аурудың ерекшеліктерін сипаттады, ал аустралиялық зоолог William Ian Beardmore Beveridge 1941 жылы қоздырушысын бөліп алды. В.Пичугин Орта Азия аймағында бұл аурудың бар екендігін хабарлады. Грипашев Қостанайда шірікбақайдың қоздырушысын бөліп алды.
Қоздырушысы
Қоздырушысы - Bacteroides nodosus - бактериодтар туыстастығына жататын грамтеріс микроб. Түрі таяқша тәрізді түзу немесе аздап йілген, көлемі ірі, қозғалмайды, спора мен қауашақ түзбейді. Екі ұшы аздап жуандаған, түрі гантелге ұқсайды. Бұл ірі таяқшаның айналасында көбінесе ұсақ грам теріс микробтар орналасады. Ауасы бағасыз жағдайда арнайы қоректік орталарда өседі. Сыртқы ортада төзімсіз. Жайылымда 2 аптадан артық сақталмайды.
Індеттік ерекшеліктері
Шірікбақайға қой мен ешкінің барлық тұқымдары шалдығады. Әйтседе биязы жүнді қойлар қылшықты жүнділеріне қарағанда жиі ауырады. Жас төл уыздан алған иммунитеттің нәтижесінде жеңіл ауырады. Инфекция қоздырушысының бастауы - ауырған қой мен ешкі. Олар іріңді өліетті экссудатпен микроб бөліп шығарады. Ауырып жазылған малдың зақымданған ұлпасында қоздырушы 3-4 жыл бойы сақталады. Мұндай мал әкелінген отарда індет байқалып, кейіннен тұрақтанып қалады.
Өту мен симптомдары
Жасырын кезеңі 3-6 күн. Ауру негізінен созылмалы өтеді. Шірікбақайдың негізгі белгілері: қой мен ешкінің жүргенде ауырсынып, аяғын баса алмай, тұяқ ашасы домбығып, жүні түсіп, терісінің беті көшкінденіп, әртүрлі бозғылт дақтардың пайда бола бастауы. Бұл кезде өзгеше шірік иіс пайда болады. Зақымдану жеңіл-желпі болғанда тұяқтың кейбір жері, әдетте ішкі немесе өкше жағы, босаңсып, қобырайды. Ал зақымдану біршама болғанда тұяқ мүлдем сыдырылып, түсіп қалады. Ауырған мал ақсап, жүре алмай қалады да, жүдеп кетеді. Көп жағдайда шірікбақайға сарып қабаттасып, аралас инфекция түрінде өтеді. Мұндай жағдайда ауру өте асқынып, дерт процесі тереңге кетеді. Астыңғы тарамыстар өліеттеніп, абсцессалар пайда болады. Микробтар мен оның улары қанға түсіп, өлітиюі мүмкін. Буаз саулықтар іш тастайды. Мұндай асқынған жағдайда отардағы малдың 40-70% ауырып, өлім көрсеткіші жоғары болады.
Патологиялық-анатомиялық өзгерістер
Патологиялық-анатомиялық өзгерістер негізінен тұяқта және оның айналасындағы ұлпаларда кездеседі. Тұяқ сыдырылып түсіп қалады, ал түспеген жағдайда жұқарып, жұмсарады. Кейбір тұстары өліеттенеді. Тұяқты қопарып алғанда өліеттенген жердегі ұлпалардың түсі ақшыл-сарғыш келеді, жағымсыз шірік иіс шығады.
Емі
Ауырған малды бөліп алып емдейді немесе сояды. Емдеу үшін зақымданған тұяқты тазалап, хирургиялық шаралар қолданады. ЖЫлы сумен сабындап жуып, өліетті бөлінділерден, жабысқан қыл-қыбырдан әбден тазалайды. Антисептикалық ерітінділермен сүртеді. Тұяқтың өсіп кеткен, өліеттенген, ірі кеулеген жерлерін мұқият жонып, жонылған және кесілген қалдықтарын өртеп жібереді.
Дауалау және күресу шаралары
Аурудың алдын алу үшін малды дұрыс бағып-күтіп, азықтандыру керек. Қойды тек қана бұл аурудан сау шаруашылықтан алуға болады. Сырттан әкелінген қой мен ешкіні бір айлық карантинде ұстайды. Ауруға қарсы ең басты сақтық шара - ретті түрде малдың тұяғын қарап, өсіп кеткенін жонып, арасын тазалап отыру қажет. Дауалық шара ретінде қойларды жылына екі рет аяқ ваннасынан өткізеді. Ванна үшін 10% формалин немесе 5% параформ пайдаланылады. Бұл мақсатта 5-10% тотыяйын, 10-20% цинк сульфаты ерітінділерін қолдануға болады.
Дереккөздер
Санат:Жұқпалы аурулар Санат:Жануарлар аурулары
Үлкен Он-Месть
Үлкен Он-Месть — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Он-Месть өзенінің оң жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Алга (Татышлин ауданы)
Алга — Башқұртстанның Татышлин ауданындағы ауыл, Төменгі балтачев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 67 адамды құрады. Пошта индексі — 452835, ОКАТО коды — 80250850002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
NGC 2888
NGC 2888 — Pyxis шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 30 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2888 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26768, ESO 434-2, MCG -5-23-1.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Pyxis (шоқжұлдыз)
NGC 7398
NGC 7398 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1856 жылы 2 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7398 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69905, UGC 12225, MCG 0-58-9, ZWG 379.12, NPM1G +00.0612.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Паулс Валлэй (Оклахома)
Қала тұрғындарының саны 6256 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21.9 км² шамасында. FIPS коды — 40-57550.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Роберт Пиль
Роберт Пиль (Robert Peel 1788, Бери, Ланкашир — 1850, Лондон) —Ұлыбритания саяси қайраткері. 1809 ж. тори партиясынан парламентке сайланды. 1812—18 ж. Ирландия істері жөніндегі министр. 1822—1827 және 1828—30 ж. ішкі істер министрі. 1834— 35 және 1841—46 ж. премьер-министр. 1846 ж. фритредерлер бағдарламасын жүзеге асыра отырып, өнеркәсіп буржуазиясының мүддесі үшін астық заңының күшін жойды.
Дереккөздер
Санат:Ұлыбритания премьер-министрлері
Айқышты өрмекші
Айқышты өрмекші (Araneus) - Araneidae тұқымдасының аранеоморфты өрмекшілердің тегі. Өрмекшілердің барлығы сияқты - жыртқыш, жәндіктермен қоректенеді. Жер шарында кең тараған, 2000-ға жуық түрі бар, Қазақстанда 15-тен 30-ға дейін түрлері кездеседі.
Биологиялық сипаттама
thumbtime=32|280px|right Дене тұрқы аналық дарақында 17 мм-ден 26 мм-ге дейін, ал аталығы - 10—11 мм. Денесінде ак және ақшыл-қоңыр түсті дақтар крест белісіне ұқсас орналасқан. Денесі бас-кеуде және бунақталмаған құрсақ бөлімінен тұрады. Осы екі бөлімі сабақшамен байланысқан (бас-кеуденің 7-бунағы). Хелицераларының ұшы қозғалмалы тырнақ тәрізді буынмен аяқталады. Оның түбінде улы безінің тесігі орналасқан. Айқышты өрмекшінің аса улы жәндіктерге жатпайды. Уы адам үшін, ірі мал, қой, ит үшін қауыпсыз. Дененің дызылдауына, тітіркенуіне келтіруі мүмкін. Тышқан, егеуқұйрық үшін - токсикалық күші қауыпты. Бездерде бөлінетін сөлімен қорегін өлтіреді. 4 жұп аяқтары қозғалу қызметін атқарады. Құрсақтың соңғы сегментінің аяқтары 2 – 4 жұп өрмек сүйелдеріне айналған. Эволюция даму барысында байқалатын бір ерекшелік – өрмек сұйықтығы бөлініп шығатын өрмек бездерінің дамуы. Олардан бөлінген сұйық зат ауада тез қатады да, өрмек жібіне айналады. Бұларды өрмекшілер тор құру, ұстап алған жемтігін орап тастау, жұмыртқа пілләсін жасау үшін қолданады.
Ас қорыту жүйесі эктодермальды алдыңғы, энтодермальды ортаңғы және эктодермальды артқы ішектен құралған.
Зәр шығару жүйесіне мальпиги түтікшелері және коксальды бездер (жүретін аяқтарының 1- және 3-жұптарының бунақтарынан ашылатын бір не екі жұп бездер) жатады. Тыныс алу органдары жапырақты өкпе қапшығы мен трахеялардан тұрады. Қан айналу жүйесі ашық, жүрегі қысқарған, 3 – 4 остиялары (жүрегіндегі қақпақшалары бар саңылаулы қос тесік) бар. Сезім органдары жақсы жетілген. 8 көзі 2 доға түрінде орналасқан. Дара жыныстылар. Жыныс диморфизмі байқалады.
Түрлері
Жалпы табиғатта айқышты өрмекшілердің 1000-нан астам түрлері белгілі. СНГ-да 15-тен 30-ға дейін түрі таралған. Ең көп тараған түрлері:
Дереккөздер
Санат:Өрмекшілер Санат:Еуропа фаунасы
1411 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1411 жылы туғандар
Түсініктемелер
*
Шахмет Құсайынов атындағы Ақмола облысының қазақ музыкалық-драмалық театры
Шахмет Құсайынов атындағы Ақмола облысының қазақ музыкалық-драмалық театры – Көкшетау қаласындағы мәдени ұйымдардың бірі.
Театр тарихы
Театр 1996 жылы 6 наурыз күні Ғабит Мүсіреповтың «Ақан сері - Ақтоқты» спектаклімен шымылдығын ашқан болатын (Қоюшы режиссері – Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Жақып Омаров). Театрды ашуға Алматыдағы Т.Жүргенов атындағы өнер академиясының бір топ жас түлектерін бастап әкеліп, ұжымға алғашқы басшы болған Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Мұратбек Үкібайұлы Оспановтың еңбегін айта кеткен орынды. Ақмола облысының қазақ музыкалық-драмалық театры Солтүстік Қазақстан облысының тумасы, драматург Шахмет Құсайынұлы Құсайыновтың есімімен аталған болатын.
Жетістіктері мен жаңалықтары
Мәселен: 28 мамыр -1 маусым күндер аралығында театр режиссері Б.Абдрахманов Татарстан Қазан қаласында өткен V Халықаралық түркі тілдес мемлекеттерінің «Науруз» театр форум-фестиваліне қатысты.
29 қыркүйек – 1 қазан күндер аралығында театр режиссерлері Ф.Қанафин, Б.Абдрахманов ҚР Мәдениет және спорт министрлігі ұйымдастырған шетел шеберлерінің қатысуымен өтетін театр өнері қайраткерлерінің Республикалық Практикумына қатысып, сертификат иегерлері болып оралды. Сонымен қатар осы жылдың маңызды оқиғасы - Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні қарсаңында театр өнерін дамытуға және насихаттауға қосқан зор үлесі үшін жоғары санаттағы драма әртісі Қалқатаев Құмарбек Өкенұлының «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» атағын алуы болды. Сондай-ақ, талантты жас драматург, театрдың әдебиет бөлімінің меңгерушісі Хыдырбай Манарбек IX Республикалық "Тәуелсіздік толғауы" байқауында "Тұман" пьесасының авторы ретінде Үздік пьеса номинациясы бойынша дипломға ие болды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан театрлары Санат:Көкшетау
Ор-Эркеншвик
Ор-Эркеншвик (Oer-Erkenschwick) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Мюнстер әкімшілік округіне бағынады. Реклингхаузен ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 30312 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 38,8 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 5 62 028. Қаланың басшысы — Йоханнес-Йоахим Менге.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Ногароле-Рокка
Ногароле-Рокка (Nogarole Rocca) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Верона провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2849 адамды құрайды. Халық тығыздығы 98 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 29,25 км² шамасында. Пошта индексі — 37060.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Lorenzo. Жыл сайынғы мерекесі — 10 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері