cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Цна (Ока тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Коломна қаласынан Рязань қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Арк (Па-де-Кале)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Цна (Ока тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Түрген (Алматы облысы)
Түрген (1921 жылға дейін — "Михайловское" болатын) — Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындағы ауыл, Түрген ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Тянь-Шань тауларының жотасында ораналасқан. Аудан орталығы - Есік қаласынан шығысқа қарай 12 км-дей, Алматыдан 60 км-дей жерде. Шығыс жағында Түрген арығы ағып жатыр, ол Іле өзеніне барып құяды. КАТО коды 194081100
Тарихы
Ауыл 1864 жылы орыс қоныстанушылармыен шіркеу салудан басталып, атауы "Михайловское" деп аталды. 1921 жылы атауы қазіргі атауына өзгертілді.
1981 жылы ауылдың ортасында Мәдениет сарайы тұрғызылған. Қазақстандағы шарап шығарып өндейтін танымал аудандардың бірі.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 9741 адам (4747 ер адам және 4994 әйел адам) болса, 2009 жылы 12116 адамды (6004 ер адам және 6112 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Еңбекшіқазақ ауданы елді мекендері
Егістік қарақұмық
Егістік қарақұмық (Fagоpyrum esculentum) – тарандар тұқымдасы, қарақұмық туысына жататын бір жылдық шөп тектес өсімдік.
Ботаникалық сипаты
thumb|left|180px|
Сақтық шарасы
Қарақұмықтың жас жапырақтары мен гүлдерінен дәрі жасап ішу кейбір жағдайларда қауіпті де, себебі олар улы болып есептелінеді. Сондықтан бұл өсімдіктен жасалған дәрілерді тек дәрігердің бақылауымен ғана пайдалану қажет.
Дереккөздер
Санат:Таран тұқымдасы Санат:Дәрілік өсімдіктер Санат:Қазақстан флорасы
Конде-сюр-Юин
Коммунаның INSEE коды — 61116, пошта индексі — 61110.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1292 адамды құрады. Халық тығыздығы — 73,79 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Сепино
Сепино (Sepino) — Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2177 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 35 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 62 км² шамасында. Пошта индексі — 86017.
Бейметалдар атомы
Бейметалдар атомы-Бейметалдардың әдетте 4, 5, 6, 7 немесе 8 сыртқы электроны болады және оларды тартып алу өте қиын. Бейметалдар электрондарын жоғалтқан кезде, оң ионға айналмайды: олар коваленттік байланыс түзу үшін, басқа атомдармен сыртқы электрондарын бөліседі немесе басқа атомның электронын толығымен тартып алып, теріс ионға айналуы мүмкін. Мысалы, хлор атомында 17 электрон бар. Оның электрондық конфигурациясы 2, 8, 7-ге тең. Газ тәрізді хлорда хлордың екі жұп атомы, хлордың молекуласын Cl2 жасайды. Бұл молекулалар коваленттік байланыстан Cl-Cl тұрады. Онда әрбір хлор атомы электрондар жұбын ортақтасады. Сондықтан, хлордың екі атомының да сыртқы қабатында 8 электроннан болады. Хлор атомы бейметалдардың басқа атомдарымен де байланыса алады. Мысалы, сутек атомымен HCl молекуласын жасайды. HCl молекуласы – атомдарды бірге ұстап тұратын, H-Cl коваленттік байланысынан тұрады. Сутек және хлор атомы электрондар жұбын ортақтасады. Сондықтан, сутек атомының сыртқы қабатында 2 электрон (толған қабат), ал хлор атомының сыртқа қабатында сегіз электрон (толған қабат) болады. Бейметалдардың металл атомдарымен реакциясы кезінде, олар металдардың бір немесе бірнеше сыртқы электрондарын тартып алып, теріс ионға айналады. Мысалы, хлордың натриймен әрекеттесуі барысында натрий хлориді түзіледі. Онда хлор атомы натрий атомының электронын алады. Нәтижесінде конфигурациясы [2, 8]-болатын, хлорид ионы Cl-және натрий ионы Na+[2, 8]+пайда болады. Аталған бұл мысал, бейметалдардың қасиетіне тән болып келеді ttp://www.twig-bilim.kz https://www.twig-bilim.kz/learning-materials/periodic-table-non-metals-385/
Сепино
Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Cristina di Bolsena.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Молизе елді мекендері
Марс (Гар)
Марс (Mars) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ле-Виган округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,80 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30157, пошта индексі — 30120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 175 адамды құрады. Халық тығыздығы — 46,05 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Лоза (Габрово облысы)
Лоза (Лоза) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 64 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5345. Телефон коды — 06713. ЕКАТТЕ коды — 44015.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Ахмет сұлтан
Ахмет сұлтан (XV ғасырдың II-жартысы — 03.1509) — сұлтан. Жәнібек ханның немересі, Жәніш сұлтанның ұлы. 1507 — 1508 жылы 50 мың әскермен Мауереннахрдың Самарқан, Бұхара аймағына жорық жасады. Бұхара аймағындағы Куфин өңірінен мол олжамен оралды. Бұл жорыққа Мауераннахр билеушісі Мұхаммед Шайбани ханның 1505 — 1506 жылы қазақтармен сауда-саттықты үзу туралы жарлығы мен Түркістан, Хорезм қалаларындағы қазақ саудагерлерін тонау туралы бұйрығы түрткі болған. 1509 жылы Мұхаммед Шайбани ханның қазақтарға қарсы жасаған үшінші жорығының алғашқы соққысы Жәніш сұлтан ұлысына бағытталды. Тұтқиылдан болған шабуылға қазақ ұлысы табандылықпен қарсылық көрсетті. Жау әскерінің күші басым болып, қазақ ұлысы талқандалды. Ахмет Сұлтан сол шайқаста қаза тапты.
Турнау (Штирия)
Турнау (Штирия) (Turnau (Steiermark)) — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Брук-на-Муре округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1539 адамды құрайды (31 желтоқсан 2016). Алып жатқан жер аумағы 134.28 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — BM, ресми идентификациялық коды — 6 21 35.
2015 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Stefan Hofer (SPÖ) саналады.
Вальс (Граубюнден)
250px|thumb|Картада орналасуы Вальс (Граубюнден) (Vals GR) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Сурсельва округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1026 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 152.73 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3603, пошта индексі — 7132.
Монкьо-делле-Корти
Монкьо-делле-Корти (Monchio delle Corti) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Парма провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1082 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 16 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 68 км² шамасында. Пошта индексі — 43010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Тюка
Тюка — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Токша өзенінің оң жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Соза (Ошла тармағы)
Соза — Ресейдегі өзен. Марий Эл Республикасы, Чуваш Республикасы, Киров облысы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ошла өзенінің сол жағалауынан 36 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Чебоксар су торабынан Свияга және Цивиль өзендерін қоспағанда Қазан қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 3349-2
NGC 3349-2 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан P (пекулярлық галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3349-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2800964, MCG 1-28-2, ZWG 38.2, VV 514.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Икстимер
Икстимер — Ресейдегі өзен. Челябі облысы, Орынбор облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Кизил өзенінің оң жағалауынан 86 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Магнитогорск су торабынан Ириклинск су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері
Самсы
Самсы — Алматы облысы Жамбыл ауданындағы ауыл, Самсы ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұзынағаш ауылынан солтүстік-батысқа қарай 23 км жерде, Самсы өзені жағалауында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1217 адам (617 ер адам және 600 әйел адам) болса, 2009 жылы 1259 адамды (616 ер адам және 643 әйел адам) құрады.
Тарихы
1930-1997 жылдары қой өсіретін “Қастек” кеңшарының бөлімшесі болды. Самсыда және округке қарасты Қопа, Тарғап ауылдарында ЖШС жұмыс істейді. Ауыл 1916 жылы Жетісу өлкесіндегі ұлт-азаттық қозғалыстың орталығы болған. Қозғалыс Самсы көтерілісі (Ботбай көтерілісі) деген атпен белгілі. Самсының маңында Сәмен батырға ескерткіш орнатылған.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) елді мекендері
Андрес Эскобар
Андрес Эскобар Сальдарриага (Andrés Escobar Saldarriaga; 13 наурыз 1967, Медельин, Колумбия — 2 шілде 1994, сол жерде) — колумбиялық футболшы, Колумбия құрамасында ойнаған қорғаушы. Қаза боларынан 10 күн алдын 1994 жылғы әлем біріншілігінде АҚШ-пен ойында өз қақпасына гол соғып алған.
Биографиясы
Эскобар "Атлетико Насьонал" клубының қорғаушысы болған. 1990 жылғы әлем біріншілігің алдында Швейцарияның "Янг Бойз" клубында ойнады да, туған командасына қайта оралды. 1988 жылы Либертадорес кубогының иегері атанды.
Эскобар екі әлем чемпионатына қатысты (1990, 1994).
1994 жылы Колумбия құрамасы топтық турнирдің алғашқы екі ойынында жеңіліп қалды. Екінші турда Эскобар АҚШ-пен ойында автогол соғып алды да, құрама 1:2 есебімен ұтылып қалды. Топтық турнирден соң Эскобар командаластарымен бірге Колумбияға қайтып келді. 2 шілде күні оны бұзақылар атып өлтірді. Футболшының денесінен кейін 6 оқ табылыпты (кей деректерде 10). Әрбір атқан сайын қылмыскерлер "Гол!" деп айғайлапты.
Кінәлі ретінде қолға түскен Умберто Муньос Кастро әуелде 43 жылға сотталды. 2001 жылы мерзімі 26 жылға дйеін қысқарды да, 2005 жылы тәртібі жақсы деген сылтаумен босатылды.
Сілтемелер
Санат:Колумбия футболшылары Санат:Атлетико Насьонал ФК ойыншылары Санат:Янг Бойз ФК ойыншылары Санат:Колумбия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Альмагро
Альмагро (Almagro) — Испаниядағы қала. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Сьюдад-Реаль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампо-де-Калатрава ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8855 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 250 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 23 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сьюдад-Реаль елді мекендері
Маркиньос
Маркос Аоас Корреа (Marcos Aoás Corrêa; 14 мамыр 1994 жыл, Сан-Паулу, Бразилия) немесе қысқаша Маркиньос (Marquinhos) — бразилиялық футболшы, "Пари Сен-Жермен" клубы мен Бразилия құрамасының қорғаушысы.
Карьерасы
Балалық шағында сегіз жыл бойы "Коринтианс" клубының жастар командасында доп тепті де, 2011 жылы кәсіпқой футболшы ретінде карьерасын бастады. 2012 жылы "Коринтинас" Либертадорес кубогын жеңіп алған соң футболшыны "Рома" клубы сатып алды. "Рома" сапында Италия кубогының финалисі атанды.
2013 жылы шілдеде "Пари Сен-Жермен" 31,4 млн еуроға футболшыны сатып алды. Бұл 20 жасқа дейінгі футболшылар арасындағы ең қымбат трансфер. "Пари Сен-Жерменге" "Челсиден" Давид Луиз келген соң Маркиньос алаңға сирек шыға бастады. Екі жылдан соң Луис қайта "Челсиге" кетті де, Маркиньос париждік клубтың негізгі құрамына толық орнықты.
2013-2019 жылдар аралғында "Пари Сен-Жермен" сапында 17 жүлдеге қол жеткізді.
Командалық
Бразилия
Сілтемелер
Санат:Сан-Паулуда туғандар Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Бразилия футболшылары Санат:Коринтианс ФК ойыншылары Санат:Рома ФК ойыншылары Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Бразилия Олимпиада чемпиондары Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Декорациялау дислокациясы
Декорациялау дислокациясы (Дислокация декорированная) — орналасқан қоспаның атомдарымен декорациялау нәтижесінде көрінетін дислокация.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Трахилипарит
Трахилипарит - минералдық және химиялык құрамы трахиттер мен липариттердің аралыгына сәйкес келетін эффузиялық тау жынысы; санидин — 50%, кварц—20%, плагиоклаз — 15%, биотит — 10%; диопсидтің, апатиттің, сфеннің және кенді минералдың азын-аулақ мөлшерлерін кіріктіруі ықтимал.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Химия
Дельта-феррит
Дельта-феррит — дельта темірдегі көміртектің және қоспалаушы элементтердің қатты ерітіндісі.
Серғали Айдапкелов
Серғали Айдапкелов (16.1. 1956 жылы туған, Жамбыл облысы, Жуалы ауданы Амансай ауылы) – қоғам қайраткері. Жамбыл педагогика институтын (1977), Алматы халық ш. институтын (1986) бітірген.
Дереккөздер
Санат:1956 жылы туғандар Санат:Жамбыл облысында туғандар Санат:Жамбыл облысы тұлғалары
Етістік баяндауыш
Етістік баяндауыш—етістіктен болған баяндауыштар. Етістік баяндауыш есім баяндауыштарға қарағанда тиянақты предикат (баяндауыш) кызметін атқарады, сонымен бірге сөйлемдегі басқа мүшелердің тірегі болып, бастауыштың іс-қимылын, күйін білдіреді. Етістік райлық, шақтық, етіс тұлғаларының бәрі де баяндауыш бола береді. Көсемше тұлғалы етістіктер дара күйінде құрмалас сөйлемдердің баяндауышы болады (жаңбыр жауып, жер көгерді), бірақ кейбір өлең жолдарында болмаса, жай сөйлемнің тиянақты баяндауышы бола алмайды. Есімшелердің баяндауыш кызметінде жұмсалуы басқа есімдердегідей: Дара баяндауыштардан басқа бірнеше етістік топталып, күр¬делі баяндауыш жасалады. Күрделі баяндауыштың бір компоненті негізгі, басқалары көмекшілік кызмет атқарады. Мысалы: Күңше Жабайды соғып кете жаздады (Ғ. Мүсірепов).
Ақмола облыстық орыс драма театры
Тарихы
1977 жылы 8 ақпанда Қазақстан Компартиясы Көкшетау облыстық партия комитетінің бюро отырысында «Облыстық драма театр ашу туралы» қаулы қабылдады. Сол жылы 6 мамырда Министрлер кеңесі Көкшетау облыстық партия комитетінің ұсынысын қабыл алды. Маусым айының 23-іне театрдың бас режиссерлігіне Яков Аронович Куклинский, директорлығына Юрий Константинович Лакомов тағайындалды. Театрдың 20 жыл бойы (1977–1997) көркемдік жетекшісі қызметін атқарған Я.А. Куклинскийге 1987 жылы «Қазақ ССР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткері» атағы берілді. 1981–2000 жылдары театр директорлығын Алексей Петрович Мирошниченко атқарса, 2001 жылдан бастап бұл қызметті ҚР еңбек сіңірген өнер қайраткері В.В. Тарасов жалғастырып әрі көркемдік жетекшісі болды.
Етістік баяндауыш
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Ақмола облыстық орыс драма театры
Қойылымдары
1977 жылы 28 қазанда Л.И.Славиннің“Интервенция” спектаклімен ашылды (режиссер Я.А. Куклинский). 2000 жылы 25 қарашадан "Ақмола облыстық орыс драма театры" болып аталды. Театр қазақ драматургтері Ғ. Мүсірепов ("Қозы Көрпеш – Баян сұлу"), С. Жүнісов ("Жапандағы жалғыз үй"), Шота Уәлиханов ("Шоқан анты"), О. Жанайдаров ("Оқжетпес"), С.Сейфулиннің ("Көкшетау") поэмасы бойынша, 1994 жылы республикалық фестиваль жүлдегері), орыс әдебиетінің классиктері Ф.М. Достоевский (“Қылмыс пен жаза”), Н.В. Гоголь (“Ревизор”, "Мамыр түні"), А.П. Чехов ("Шағала"), сондай-ақ, шет ел драматургтерінің пьесаларын сахнаға шығарды. Театрда Қазақстанның еңбек сіңірген артистері Ю.Журавлев, Г.А. Куклинская (екеуі де 1990 жылдан) және Г.Эпштейн сияқты жас актерлер өнер көрсетеді. Театр ұжымы облыстық театрлардың тұңғыш республикалық фестивалінің (1984) жеңімпазы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан театрлары Санат:Көкшетау
469 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:469 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:469 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Аутфайтинг
Аутфайтинг — тәсілін ұстанып алыс арақашықтан қаша жүріп ұрыс салатын боксшы.
Дереккөздер
Санат:Бокс
Метаморфизм дәрежесі
Метаморфизм дәрежесі - метаморфизм сатысына не метаморфизм фациясына орайлас ұғым; төмен, орта және жоғары дәрежелі метаморфизм болып жіктеледі: төмен дәрежелі метаморфизмге жасыл тақтатастар фациясы, орта дәрежелі метаморфизмге эпидот-амфиболитті және амфиболитгі фациялар, ал жоғары дәрежелі метаморфизмге гранулитті және эклогитті фациялар сәйкес келеді.
Дереккөздер
Санат:Геология
Арғын Мықтыбайұлы Қыпшақов
Арғын Мықтыбайұлы Қыпшақов - 1967 жылы 18 мамырда туған. Қазақ. Мәскеу станок-инструменталдық институтын (1992); Қазақ мемлекеттік басқару академиясы жанындағы Нарық институтын (1996) бітірген. 1994 жылдан - Алматы қаласы бойынша Салық комитетінің маманы, салық инспекторы, аға, бас салық инспекторы. 1999 жылдан - ҚР Мемлекеттік кіріс министрлігінің Салық төлемшілермен жұмыс департаменті ішкі аудит бөлімінің бастығы. 2000 жылдың наурызынан - ҚР Мемлекеттік кіріс министрлігі Салық төлемшілермен жумыс департаментінің ішкі аудит және өндіріп алу басқармасы бастығының орынбасары. 2001 жылдан - ҚР Мемлекеттік кіріс министрлігінің Салық төлемшілермен жумыс департаменті директорының орынбасары. 2002 жылдан - ҚР Қаржы министрлігі Салық комитетінің Салықты әкімшілендіру басқармасы бастығының орынбасары. 2003 жылдан - ҚР Қаржы министрлігінің Салық комитеті Салықты әкімшілендіру қармасының бастығы.
Владимир Михайлович Шакун
Владимир Михайлович Шакун 1955 жылы 29 сәуірде РКФСР Мурманск облысы Саам ауданының Гремиха ауылында туған. Орыс. - заң ғылымдарынык кандидаттары.
Әкесі - Шакун Михаил Иванович (1927-1996), ҚазКСР ІІМ тергеушісі болып еңбек еткен.
В.В. Куйбышев атындағы Томск мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1980), заңгер. Заң ғылымдарының кандидаты (2005). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Ресей Федерациясының конституциялық құқығындағы коллизиялар». Челябі мемлекеттік университеті Қостанай филиалының құқық кафедрасының доценті. Кандидаттық диссертацияның тақырыбы бойынша 6 мақаланың авторы (2005-2006).
1972 жылдан - Қостанай облысы Жетіқара асбест тау-кен байыту комбинатының БӨАжА слесарі. 1973 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1975 жылдан - В.В. Куйбышев атындағы Томск мемлекеттік университетінің студенті. 1980 жылдан - Қостанай қаласының прокуратурасында тергеуші қызметіне сынақ мерзімінен етуші, аға тергеуші. 1982 жылдан - Қостанай облысының прокуратурасында аға тергеуші. 1983 жылдан- Қостанай облыстық прокуратурасының Тергеу басқармасында аға тергеуші 1984 жылдан - Қостанай облыстық сотының мүшесі 1996 жылдан - Қостанай облыстық сотының судьясы 2002 жылдан - Қостанай облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының төрағасы. 2005 жылдың тамыз айынан - Қостанай облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі алқасының төрағасы. 2010 жылдың ақпан айынан бері - Ақмола облыстық сотының апелляциялық сот алқасының төрағасы.
«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001) мерейтой медалімен марапатталған.
Әліби Жангелдин көшесі (Алматы)
Әліби Жангелдин атындағы көше. Көшеге мемлекет және қоғам қайраткері, Қазақстанда Кеңес өкіметін орнату жолындағы күресті ұйымдастырушылардың бірі Әліби Жангелдиннің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 21.08.1974 №332Б шешімі) берілген. Әліби Жангелдин (1884–1953) Торғай облысының (қазіргі Қостанай облысы) Қайдауыл ауылында дүниеге келген. Ә. Жангелдин 1916 жылғы Орта Азиядағы көтеріліс басшыларының бірі болған. 1917 жылдың қараша айынан Торғай өлкесінің төтенше әскери комиссары болды. Көшеге Әліби Жангелдиннің ескерткіш-бюсті орнатылған. Мүсіншісі: А.А.Исаев. Сәулетшісі: Н.И.Белоцерковский.
Көше солтүстіктен оңтүстікке қарай Рысқұлов көшесінен басталып, Мақатаев көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көше Медеу, Жетісу, Түрксіб аудандарын қиып өтеді. Бұрынғы атаулары: Көшенің ұзындығы — 5200 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Құлантау
Құлантау - Үлкен Қаратаудың Шақпақ белі арқылы Алатаудың Жабағылы сілемімен жалғасып жатқан Боралдай тауының солтүстік бөлігі. Құлантаудың бөктерінен жанға жайлы сулы көптеген бұлақтармен қатар Құлан өзені бастау алады. Құлантаудың батыс бөктерінен Әулиесайдан Ұзынбұлақ аталатын бұлақ ағып шығады.
Әулиесай - үйсін дүниеге келген жер болғандықтан киелі, әулиелі саналады деген болжам айтылады. Үйсіннің тарихына байланысты:
"Ұзынбұлақ - Үйсін қонысы,
Малға майдан Қаратаудың сонысы", - деген өлең сөздері бұған айғақ болса керек.
Жуалы ауданының орталығы Бауыржан Момышұлы ауылында "Құлантау" аталатын кинотеатр бар.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан таулары Санат:Жамбыл облысы географиясы
Ахсан әт-тақасим фи мағрифат әл-ақалим
Ахсан Ат-Тақасим Фи Марифат Әл-Ақалим -   (“Аймақтар жөнінде мағлұмат беретін таңдаулы тарау”) — Шамс әд-Дин Әбу Абдоллах Мухаммед әл-Мұқаддасидің тарихи-географиялық шығармасы. Шамамен 986 жылы жазылған. Классик. үлгіде жазылған бұл шығармада автордың тікелей өзі куә болған оқиғалар баяндалады. Еңбек 2 бөлімнен тұрады. Жалпы географиялық, өмірбаяндық мағлұматтар қамтылған кіріспеден соң 7 климатқа бөлінген Жер бетіне, 14 облыс-климатқа бөлінген ислам елдеріне жалпылама сипаттама жасалады. Қалалар мен елді мекендердің топографиясы нақты көрсетіліп, ондағы халықтардың саны, этникалық құрамы, тілі, діні, тұрмыс-тіршілігі, әдет-ғұрпы жөнінде мәліметтер беріледі. Әр елдің экон. жағдайы кең түрде қарастырылады: ауыл шаруашылығы, оның ішінде мал шаруашылығы, пайдалы қазбалары, кен орындары, сауда қатынасы, салық жүйесі егжей-тегжейлі баяндалған. Оңтүстік Қазақстандағы халықтар, олардың тайпалық құрамы жөнінде құнды деректер келтірілген.
Дереккөздер
Санат:Шығарма
IC 3967
IC 3967 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44561, MCG 6-29-5, ZWG 189.7, NPM1G +36.0293.
Сыртқы сілтемелер
IC 3967 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Профессия
Профессия (латын. professio - өз ісім) - кәсіп - кәсіптік оқу және тәжірибе жинақтау нәтижесінде алынатын белгілі бір білімдер мен машықтарды талап ететін еңбек қызметінің түрі.
өндіріс үдерісінде орындалатын жұмыстың мазмұны мен сипатына, атқарылатын міндетіне қарай анықталады.
Көптеген кәсіптер мамандықтарға ажыратылады: аспапшы-слесарь, инженер-механик, т. б.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Картограмма
Картограмма (карта және ... грамма) белгілі бір экономик.,әлеуметтік құбылыстың қарқындылығы, Капсюльға түсірілген территориялық бөліктің жеке аудандары (бірліктері) бойынша көрсетілген карта. Мысалы, Капсюль жеке елдер, облыстар не аудандар бойынша халықтың орта тығыздығын сипаттауға қолданылады. Кескіндер көрнекті болу үшін әр территориялық бөлік көрсетілетін құбылыстың қарқындылығына сай етіліп боялады немесе штрихталады, көрсеткіштің мөлшері артқан сайын бояу, штрих қоюлана түседі. Картограмма халық және статистиканың деректерін көрнекті етіп беру үшін жиі қолданылады. Картограмманың кемшілігі – ол жеке территориялық аймақтың ішіндегі құбылыс қарқындылығының айырмашылығын көрсете алмайды, бірақ аймақ мөлшері кішірейген сайын бұл кемшілік азая береді.
Дереккөздер
М.Қ.Қаратаев, Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том.
Ахметжан Қозыбағаров
Ахметжан Қозыбағаров — 1879 жылы 1 мамырда қазіргі Шығыс Қазақстан облысының Абай ауданында дүниеге келген. Семейдегі ауылшаруашылық мектеп-интернатын бітіріп, 1901-1906 жылдары Омбыдағы фельдшерлік мектепте оқыған. 1906-1918 жылдары Семейдегі губерниялық ауруханада фельдшер қызметін атқарды. 1917-1919 жылдары Алаш партиясының жергілікті ұйымдарын құруға атсалысып, 1918 жылы Алашорданың Семей облыстық кеңесіне мүше болды. 1921-1922 жылдары Шығыстауда Арқат дәрігерлік бөлімшесін басқарып, өз қаржысына емхана салдырды. 1935-1937 жылдары Алматы кірпіш зауытының емханасында меңгеруші болды. 1937 жылы 25 тамызда Алматыда тұтқындалды. Семей абақтысына жабылып, ату жазасына кесілді. 1957 жылы ақталды.
Дереккөздер
Санат:Саяси қуғын-сүргін құрбандары Санат:Алаш қозғалысы
Әлімқұл Тілеубаев
Әлімқұл Тілеубаев (1894, Ақтөбе ауылы — 1978) — жылқышы. Социалистік Еңбек Ері (1948). 100 биеден 100 құлын алып, жоғары көрсеткіштерге жеткені үшін Ленин орденімен марапатталған. Қарақоңыр ауылдык әкімшілігінде Тілеубаев атында көше бар.
Дереккөздер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Бастауыш Мектеп журналы
Дереккөздер
Санат:Баспасөз Санат:Журналдар
Кеннің тотығу белдемі
Кеннің тотығу белдемі– кеннің құрамы тұрақсыз минералдарының жер беті сулары мен грунт суларының, сондай-ақ, осы суларға еріген және атмосферадағы оттек пен көмірқышқыл газының әсерінен химиялық өзгерістерге ұшырап, жер бетіне таяу жатқан бөлігі. Бұл процестердің өту жылдамдығы климаттық жағдайға, жер бетінің геоморфолиялық ерекшеліктеріне, сол аймақтағы жер асты суларының химиялық құрамына, тектоникалық қозғалыстарға, кентастың минералдық құрамына, кен денесінің орналасу ерекшелігіне, кен сиыстырушы жыныстардың қасиеттеріне, т.б. тәуелді. Жауын-шашыны мол, қоңыржай, жылы климатты, аласа таулар мен жазықтарда, жер асты суларының режимі екпінді және химиялық әрекеті күшті аймақтарда тотығу процестері қарқынды, ал жері қуаң, шөл, шөлейт, өте суық және беткейлері тік әрі биік таулы аймақтарда бұл процестер баяу өтеді. Жарықшақты, кеуекті, карбонатты жыныстардағы сульфид құрамды кендерде, тұз және көмір қабаттарында тотығу белдемі қарқынды жүреді. Темірдің гидрооксиді суда нашар еритіндіктен кеннің бетінде ғана орын алады. Мұны сульфиттік кеннің темір “қалпағы” деп атайды. Тотығу белдемінде түзілген сульфаттар мен карбонаттардың сол орында қалуы да, немесе басқа жаққа орын ауыстыруы да мүмкін. Кейде ерітіндіге көшкен металдар (мыс, алтын, күміс, уран) кен денелері бойымен төмен түсіп (грунт суларының деңгейінен төмен), бастапқы кентаспен әрекеттесіп сульфаттармен қайта баю белдемін түзеді. Кеннің тотығу белдемінің қалыңдығы бірнеше м-ден, ондаған, кейде жүздеген м-ге дейін жетеді. Полиметалл, мыс кендерінің тотығу белдемінде алтын мен күміс мол болады. Бұл белдемнің кентасы алдын ала байытусыз-ақ тікелей қорытуға жіберіледі. Қазақстанның мыс және полиметалл кендерінде кең тараған тотығу белдемінің өндірістік мәнімен бірге кен іздеу белгілері ретінде атқаратын маңызы зор.
Бабик
Бабик — Башқұртстанның Чишмин ауданындағы ауыл, Кара-Якуп ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 167 адамды құрады. Пошта индексі — 452160, ОКАТО коды — 80257845002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Уорсвилл (Кентукки)
Уорсвилл (Worthville) — Кентукки штатының Кэррол округіне жататын АҚШ қаласы.
Бабик
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Уорсвилл (Кентукки)
Қала тұрғындарының саны 215 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.8 км² шамасында. FIPS коды — 21-84900.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Боа-Эсперанса-ду-Сул
Боа-Эсперанса-ду-Сул (Boa Esperança do Sul) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Араракара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Араракуара экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 021 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 691,017 км² шамасында. Халық тығыздығы — 20,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1898 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Альмаден
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6175 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 240 км² шамасында.
Санат:Сьюдад-Реаль елді мекендері
Юрий Евгеньевич Ильяшенко
Юрий Евгеньевич Ильяшенко (28.07.1924, Ресей, Мәскеу қаласы - 1997) - жазушы, аудармашы. 1947 жылы Қазақстанға көшіп келген. Жамбыл және Шығыс Қазақстан облысы газеттерінде, республикалық радиода, "Простор", "Партийная жизнь Казахстана" журналдарында қызмет атқарған. Қазақ жазушыларының бірқатар шығармаларын орыс тіліне аударған.
Юрий Ильяшенко(1924-1997) - 28 шіддеде Мәскеу қаласында туған. Мәскеу заң институтын бітірген. Соғыстың алғашқы жылдары Ішкі істер халкоматы әскерінің атқыштар батальонына өз еркімен барған. 1942 жылдан қорғаныс зауытында бақылаушы мастер, инженер-сынақшы болып істеген. 1947 жылы Қазақстанға көшіп келген. Жамбыл және Шығыс Қазақстан облыстық газеттерінде, республикалық радиода, «Простор», «Партийная жизнь Казахстана» журналдарында әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі болып істеді.
Алғашқы очеркі 1957 жылы «Простор» журналында басылды.
Қазақ жазушыларының бірқатар шығармаларын орыс тілше аударған. Екі мәрте Кеңес Одағының Батыры Т.Бигелдиновтың «ИЛ» атакует» және «305 рейдов» деген кеңінен мәлім майдандық естелік-тері әдеби жазбасының авторы. Бірнеше медальмен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Мәскеу қаласы Санат:1924 жылы туғандар
Көкшетау прибор жасау зауыты
200px|right|thumb|Таразы Көкшетау прибор жасау зауыты – байырғы машина жасау кәсіпорны (1974 – 2001). Көкшетау қаласында орналасқан. Бұл зауыт Көкшетау механикалық зауыты (1917) негізінде құрылған. Ауыл-шаруашылығына арналған қосалқы бөлшектер, су арматурасын және пеш құймасын шығарды. Соғыс жылдары (1941 – 1945) Мәскеу түбінен көшірілген Подольск тігін машиналары зауытымен біріктіріліп, майданға қажетті қорғаныс өнімдерін, тігін машиналарын шығарды. Соғыстан кейінгі жылдары (1946 – 1948) тігін және аяқкиім бұйымдарын тігетін жабдықтар шығарды. 1948 жылдан таразы аспаптарын шығаруға мамандандырылып, 1951 жылға дейін таразы шығарды, 1953 жылы таразыға қажетті циферблатты көрсеткіштерді жасауды игерді. 1974 жылы прибор жасау зауытына айналдырылды. Зауыт циферблатты және шкалалы сан алуан таразылар (автомобиль, вагон, т.б. өлшейтін), көрсеткіштер, параметрлердің тербелісін өлшейтін аспаптар, сондай-ақ халық тұтынатын тауарлар: конькилер, тұрмыстық таразылар, машиналардың диагностикасын және балансирлік тербелісін талдауға арналған прибор түрлерін шығарады. Зауыттың мәдениет үйі, стадионы, пионер лагері, балалар бақшасы, қосалқы шаруашылықтары болды.
Дереккөздер
Санат:Көкшетау Санат:Қазақстан кәсіпорындары
Гордон Рамзи
thumb|Гордон Рамзи (2010) Гордон Джеймс Рамзи (Gordon James Ramsay; 8 қараша 1966 жыл, Джонстон, Шотландия) — британдық шеф-аспаз, ресторатор, тележүргізуші және жазушы. Рамзи Шотландияның Джонстон қаласында дүниеге келіп, Англияның Стратфорд-апон-Эйвон қаласында өсті. 1997 жылы Рамзи өзінің ғаламдық Gordon Ramsay Restaurants мейрамхана тобын құрды. Жалпы алғанда, Гордон Рамзидің мейрамханалары 16 Мишлен жұлдызына ие болды — бұрын бұндай жетістіктерге тек француз шефтері ғана жеткен еді — және қазіргі уақытта жетеуі бар. Рамзи 1999 жылы британдық «Қайнау нүктесі» мини-сериалында танымал болғаннан кейін, 2004 жылға қарай Ұлыбританиядағы ең танымал және ықпалды аспаздарының бірі болып аталды.
Реалити-шоудың тележүргізушісі ретінде Рамзи өзінің шапшаңдығымен, сондай-ақ қатал мінезімен және қорлауды жиі қолдануымен танымал. Ол теледидар, кино, қонақ үй бизнесі және тамақ өнеркәсібі саласындағы қызметті біріктіреді, сонымен қатар өз қанатында оқыған түрлі аспаздарды жалдады. Рамзи Британдық «Тозақ ас үйі» (2004), «Рамзидің ас үйдегі қорқыныштары» (2004-2009) және «F сөзі» (2005-2010) сияқты бәсекеге қабілетті кулинарлық телебағдарламалардың жүргізушісі болуымен көрермендер арасында танымал болды.
Рамзи 2006 жылы Патшайым Елизавета ІІ бастауымен Британ империясының кавалері орденінің иегері атағымен тағайындалды. 2006 жылдың шілдесінде Гордон Рамзи «Жылдың тәуелсіз рестораторы» номинациясында Catey сыйлығын жеңіп алып, үш Catey сыйлығын жеңген үшінші адам болды. 2020 жылы Forbes Рамзиді соңғы 12 ай ішіндегі кірісін 70 миллион долларға бағалап, әлемдегі табысы ең жоғары атақты адамдар арасында 19-шы орынға қойды.
Ерте өмірі
Гордон Джеймс Рамзи 1966 жылы 8 қарашада Шотландияның Джонстон қаласында дүниеге келді. Әкесінің белсенді (бірақ сәтсіз) коммерциялық қызметіне байланысты ол балалық шағын тұрақты көшулерде өткізді. 1976 жылы отбасы ақыры Стратфорд-апон-Эйвон қаласында қоныстанды. Рамзи балалық шағында футболмен айналысқан және 12 жасынан бастап Уорикшир қаласының тобы үшін «14 жасқа дейінгі ұлдар» санатында ойнай бастады. 19 жасында ол "Рейнджерс" клубында ойнауға шақыру алды, бірақ сол аяғындағы мениск жарақаты футболдағы болашақ мансабын тоқтатуға мәжбүр болды.
Ромаригайнш
Ромаригайнш (Romarigães) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Паредеш-де-Кора муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Гордон Рамзи
Мансабы
Мектепті бітіргеннен кейін Рамзи қонақ үй мен мейрамхананы басқаруды үйрететін колледжге оқуға түсті. Аяғының жарақаты кесірінен футбол саласында мансабын құра алмайтындығы белгілі болғаннан кейін Гордон Рамзи кулинарияға көбірек кірісе бастады. Колледжді бітіргеннен кейін ол Лондонға көшіп, Марко Пьер Уайттың басшылығымен беделді Харви мейрамханасында алғашқы жұмысын алды.
Шеф-аспаз
Бермудтағы бір жылдық "желкенді" демалыстан кейін Рамзи Лондонға оралып, Челсидегі La Tante Claire-де шеф-аспаз орынына ие болды. Алайда, көп ұзамай бұрынғы тәлімгері Альберт Рудан Aubergine (сол кезде Rossmore деп аталған) мейрамханасында бас шеф-аспаз орнын алуға шақыру келді. Рамзи жаңа жұмысқа кірісті және төрт жыл ішінде мейрамхананың рейтингін екі Мишлен жұлдызына дейін көтерді, бірақ басқа иелермен келіспеушіліктерге байланысты (сол кезде Рамзи мейрамхананың 25% акциясына ие болған) ол Aubergine-нен кетіп, өзімен бірге толығымен қызмет көрсетуші персоналы мен ас үй персоналы кетті. Рамзидің айтуынша, бұл шешім оның мансабындағы ең қиын шешімдердің бірі болды, бірақ ол Рамзидің кәсіпкер ретінде өмірінің жаңа парақшасын ашуға итермеледі. Кейіннен Рамзиден мейрамхананың басқа иелеріне келтірілген залал үшін миллион фунт стерлинг талап етілді, өйткені мейрамхана қызметкерлердің болмауына байланысты Aubergine үш айға жабылуға мәжбүр болды. Сот ісі жақсы шешілді, бірақ егжей-тегжейлер ешқашан жария етілмеді.
Кәсіпкер
1998 жылы Рамзи өзінің алғашқы Gordon Ramsay at Royal Hospital Road мейрамханасын ашты. Бұл мейрамхана 2001 жылы үш Мишлен жұлдызын алып, Рамзиді сол кездегі Мишелиннің ең жоғары рейтингі бар жалғыз британдық шеф-аспаз және үш Мишлен жұлдызды бар жалғыз шотландтық шеф-аспаз аталды. Сол жылы ол шеф-патрон (фр. Chef Patron) ретінде "шарап" эпизодымен, яғни түскі ас ішіндегі шарап үшін алты банкирдің 44 мың фунт қалдырғаны, Ұлыбританияда танымал Pétrus мейрамханасын ашты. Pétrus Мишлен жұлдызына бір жылдан аз уақыт ішінде ие болды, ал 2007 жылы екі Мишлен жұлдыз иегері атанды.
Ромаригайнш
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Гордон Рамзи
Жеке өмірі
1996 жылы Гордон Рамзи мектеп мұғалімі Кайетана (Тана) Элизабет Хатчесонға (Cayetana Elizabeth (Tana) Hutcheson) үйленді. Олардың бес баласы бар: Меган (1998), егіздер Джек пен Холли (1999), Матильда (2001) және Оскар (2019). Гордонның үлкен балалары The F Word "телешоуының алғашқы екі маусымына белсенді қатысты.
Ромаригайнш
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Гордон Рамзи
Пабтар
Санат:1966 жылы туғандар Санат:Ұлыбритания аспазшылары
Мұнай (газ) жатыны
Мұнай (газ) жатыны Жинауыш рөлін атқаратын біршама кеуек таужыныстар қимасында тұтыла отырып, өз бойынан мұнай (газ) түйіршіктерін өткізбейтін шымыр таужыныстармен қалқаланған мұнай (газ) жатыны. Мұнай (газ) мен су қабаттарының жапсарласу жазықтығы мұнай (газ) жатынының табаны немесе сулы-мұнайлы (сулы-газды) деңгейлердің алмасу жазықтығы деп аталады. Өз өңірінде жинақталған көмірсутектерінің құрам ерекшеліктеріне орай, аталмыш жатындар төрт түрге бөлінеді, олар - мұнайлы, газмұнайлы, газды және газконденсатты жатындар.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Латвия
Латвия (Latvija), реми атауы — Латвия Республикасы (Latvijas Republika) — Еуропаның солтүстік-шығысында, Балтық теңiзi жағалауындағы мемлекет. Ол Эстония, Литва, Ресей, Беларусь және теңіз арқылы Швециямен шекаралас. Жер аумағы – 64,589 мың км². Халқы – 1 865 452 адам. Мемлекет қоңыржай белдеуде орналасқан.
Монтекьяруголо
Монтекьяруголо  (Montechiarugolo) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Парма провинциясында орналасқан.
Латвия
Астанасы – Рига қаласы. Мемлекеттік тiлi – латыш тiлi. Халқы христиан дiнiнің протестант, католик, православие тармақтарын ұстанады. Латвия – парламенттiк республика. Парламент (1 палаталы сейм) депутаттары 4 жыл сайын жалпыхалықтық дауыс беру арқылы сайланады. Конституция бойынша мемлекет басшысы – Президент. Оны парламент депутаттары 3 жыл сайын сайлап отырады. Атқарушы билiк – премьер министр басқаратын үкiмет қолында. Ұлттық мейрамы – 18 қараша – Тәуелсiздiк күнi (1918). Ұлттық ақша бiрлiгi – еуро (2004 ж., мамыр).
Монтекьяруголо
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9590 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 189 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 47 км² шамасында. Пошта индексі — 43022.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Латвия
Латвия жерi Шығыс Еуропа жазығында, Балтық теңізіне құятын Даугава (Батыс Двина) өзені алабында орналасқан. Елдің батысында – Курзем, орталығында Видзем, шығысында Латгаль қыраттары, солтүстік-шығысында Латыш ойпаты жатыр. Климаты теңiздiк және континенттiк. Шiлдедегi орташа температурасы 16 – 18°С, қаңтарда Балтық жағалауында 2 – 3°С, шығыс аудандарында 7°С. Жауын-шашынның жылдық мөлшері 500 – 800 мм. Өзендерi Балтық теңізіне құяды. Iрiлерi: Даугава, Лиелупе, Вента, т.б. 3185 көл бар, iрiлерi: Лубанас, Резнас, Усмас, т.б. Жерiнің 38%-ы орман (қарағай, қайың, шырша, терек). Латвия жерiн адам баласы алғаш мезолит дәуiрiнде (біздің заманымыздан бұрынғы 9 – 4-мыңжылдық) мекендеген. Алғашқы мемлекеттiк бiрлестiк Шығыс Латвияда (латгалдардың 8 князьдiгi) 10 – 13-ғасырларда пайда болды. 12-ғасырдың 2-жартысында Семсерлiлер орденi, 1237 ж. Ливон орденi құрылды. Сөйтiп, 1561 жылға дейiн Латвия Ливонияның құрамында болды. 1558 – 83 ж. Латвия Речь Посполитаға қарады. Латвия жерiнің Ресей империясының қол астына өте бастауы 18-ғасырдың аяғына қарай аяқталды. 1917 жылғы Қазан төңкерiсiнен кейiн елде Кеңес өкiметi орнағанымен, 1918 ж. ақпанда Латвияны немiстер басып алды. 18-қарашада тәуелсiз Латвия Республикасы құрылды. Бiрақ 1940 ж. Латвия КСРО құрамына қосылуға мәжбүр болды. Ел 1941 – 44 ж. екiншi рет немiс оккупациясын бастан өткердi. Соғыстан кейiнгi жылдары социалистік жолмен дамып, 1989 ж. күзде өзiнің КСРО құрамынан шығатынын мәлімдеді, ал 1990 ж. мамырда Тәуелсіздiк Декларациясын жариялады. Латвия 1991 жылдан БҰҰ-ға мүше. 2004 ж. Еуропалық одаққа мүше болып қабылданды. Елдің ауыл шаруашылығы, негiзiнен, еттi-сүттi iрi қара және шошқа өсiруге бейiмделген. Өндiрiстің жетекшi салалары – машина жасау (автобустар, құрал-жабдықтар, т.б.), жеңiл, целлюлоза-қағаз және ағаш өңдеу, фармацевтика және құрылыс материалдары. Сыртқы саудадағы негiзгi экспорты: электр пойыздары, автомобиль, электр тауарлары, ағаш бұйымдары, тоқыма, тағам өнiмдерi. 1998 ж. мамыр айында Қазақстан мен Латвия арасында Латвия порттарын жүктердi тасымалдау үшiн пайдалану мен транзит тәртiбi туралы, халықаралық әуе қатынасы, әуе және темір жол көлiгi саласында ынтымақтастық орнату жөнiндегi келiсiмге қол қойылды.
Халқы
2014 жылдың 1 мамырына қарай халық саны 1,997,500 адамды кұрады. Халық тығыздығы - 34,3. 2013 жылға қарай орташа өмір сүру ұзақтығы 73.19 жыл (68.13 жыл ерлер, 78.53 жыл әйелдер). Урбандалу деңгейі орташа - 67,7% Қалыптасқан агломерациялар - Рига.
Өнеркәсіпті Латвия
Латвия — ойпаттағы ел. Оның аумағынынң 98%-ы теңіз деңгейінен 200 м-ден жоғары көтерілмейді. Шығысында Беларусь және Ресеймен, солтүстігінде Эстониямен, Оңтүстігінде Литвамен шектеседі. Солтүстік-батыстағы жағалау сызықтарының бір бөлігі бұралаңдай отырып, Рига шығанағын құрайды. Ол Балтық теңізінен ірі эстон аралы — Сааремаа және Моонзунд топаралының басқа аралдары арқылы бөлінген. Рига шығанағының қолайлы жылы аймағында ең ірі порт әрі Латвия астанасы — Рига қаласы орналасқан. Батыс жағалауында басқа маңызды порттар Вентспилс пен қатпайтын Лиепая орналасқан. Латвия арқылы тек 17-сінің ғана ұзындығы 90 км-ден ағатын мыңдаған бұлақтар мен шағын өзендер ағып өтеді.
Өзендердің ең ұзыны — Даугава (Батыс Двина) бастауын Ресейден алып, Беларусь арқылы ағып, Латвияны кесіп өтіп, Рига шығанағына құяды. Желтоқсаннан сәуір айына дейін мұз басып жататын, толып жатқан иірімдері мен қайраңдары бар Даугава ірі тоннажды кемелердің жүзуі үшін жарамсыз. Алайда су электр станцияларында электр қуатын өндіру мен елдің ішкі аудандарынан порттар мен жағалауларға ағаш ағызу үшін пайдаланылады.
Ормандар Латвия аумағының 40%-дайын алып жатыр. Олардың жартысынан көбі қарағай ормандары, емен ормандары да көп. Ағашқа деген сұраныс орман және ағаш өңдеу өнеркәсібінің гүлденуіне жағдай жасайды. Латвия аумағының 10%-ға жуығын шымтезектің ірі қорлары шоғырланған батпақтар алып жатыр. Әктастық және доломиттік кендерден құрылыс тасы өндіріледі. Елде басқа табиғи ресурстар өте аз.
Жуырда Латвияның шығысында мұнай кен орындары ашылса да, табиғи отын Ресейден әкелінеді. Ауыл шаруашылығының негізгі саласы етті-сүтті бағыттағы мал шаруашылығы. Өнеркәсіптің жетекші салалары — машина жасау мен металл өңдеу, химия өндірісі, мұнай, ағаш өңдеу мен целлюлоза-қағаз өнеркәсібі. Ел халқының 57%-ын латыштар, 30%-дан астамын орыстар құрайды. Сондай-ақ Латвияда украиндар, беларусьтар, поляктар тұрады.
Тарихы
Біздің эрамызға дейінгі 3 мыңжылдық шамасында. e. Қазіргі Латвия аумағына шұңқырлы керамиканың фин-угор тайпалары келді (олардың лингвистикалық ұрпақтары тарихи ливтер болды). Біздің дәуірімізге дейінгі 1-мыңжылдықтан кешіктірмей мұнда балтық қыш мәдениетінің тайпалары қоныстанды.
1184 жылы католиктік миссионер Мейнард фон Сегеберг Полоцк князі Владимирдің рұқсатымен өзінің вассал елдерінде – ливтер арасында христиан дінін уағыздай бастады. Екі жылдан кейін Бремен архиепископы Хартвиг ​​II Мейнарды епископ дәрежесіне көтерді және оның қолбасшылығымен Ливонияда бірінші епархия құрды. 1188 жылы 1 қазанда Рим Папасы Клемент III Мейнардты епископ етіп бекітті және құрылған епископты Бременге берді. Алайда, Ливтер христиан дінін қабылдауға өте дайын болмады және епископтың билігіне қарсы көтеріліс жасап, Мейнардтың мұрагері епископ Бертольдты өлтірді.
XIII-XV ғасырлар
1201 жылы епископ Альберт Буксгевден Рига қаласының негізін қалады. Ол өзінің билігін нығайту үшін кейіннен дербес саяси және экономикалық күшке айналған Қылыш орденін де құрды (Саул шайқасында жеңіліске ұшырағаннан кейін, Тевтон орденінің құрамындағы Ливон ордені); орден мен епископ Ливониядағы саяси гегемония үшін бір-бірімен күресті. 1209 жылы епископ пен бұйрық бақыланатын жерлерді өзара бөлуге келісті. Еуропа картасында неміс кресті рыцарларының мемлекеттік қалыптасуы пайда болды - Ливония (жергілікті этникалық топтың атымен - Ливтер). Оған бүгінгі Эстония мен Латвия орналасқан аумақтар кірді. Полоцк княздігінің Латвия аумағындағы бұрынғы қосымшаларына (Кукейнос пен Герсике) бақылауы жойылды.
1254 жылы Ливон жерінің жаңа бөлінуі орын алды - Рига архиепископы, оның соборлық тарауы және Ливон ордені арасындағы келісімге сәйкес. Көптеген Ливон қалалары кейіннен гүлденген Солтүстік Еуропалық кәсіподақ - Hansa мүшелері болды.
XVI ғасыр
нобай|Ливон (1260) Латыш тіліндегі алғашқы баспа мәтіні католиктік шіркеу анықтамалығында - «Agenda» кітабында (1507, Лейпциг) кездеседі.
Ригандар да Реформацияға белсенді қатысты, 1517 жылы Лютердің идеяларын уағыздаушы Андреас Кнопкен Ригаға келді. 1524 жылы Ригадағы Әулие Джеймс соборында қаладағы алғашқы лютерандық приход құрылды. 1530 жылы Николаус Рамм Библиядан үзінділерді алғаш рет латыш тіліне аударды. Кейбір қақтығыстардан кейін (соның ішінде қарулы да) 1554 жылы Ливон орденінің шебері Вальтер фон Плеттенберг Ливонияда діни сенім бостандығын жариялады.
Бұл ретте орыс патшасы Иван IV Грозный Ливонияға өз талаптарын жариялады. Сол сылтау ретінде 1480-1481 жылдардағы Ресей-Ливон соғысы мен 1503 жылғы Ресей-Ливон келісімінен кейін белгіленген Юрьевтен алым-салық төленбеуі, орыс көпестерінің езгісіне наразылық айтылды. Балтық немістері бастапқыда алымнан бас тартуды сұрады, ал 1557 жылғы желтоқсандағы келіссөздерде олар болашақта 30 мың венгр алтыны (ол 45 мың талерге немесе 18 мың рубльге тең) көлеміндегі қарызды өтеуге келісті. жылына мың венгр алтынын төлеуге міндеттенді, бірақ уәделер орындалмады. Соғыстың басталуына осы себеп болды. 1558 жылы Ливония аумағына басып кіріп, 1560 жылдың тамызында Иван Грозный Ергем шайқасында тәртіптің біртұтас күштерін талқандады. 25 жылға созылған Ливон соғысы 1583 жылы Плюс бітімімен аяқталды. Нәтижесінде Ливон ордені өмір сүруін тоқтатты және оның аумағы поляк-литва мемлекеті, Швеция (қазіргі Эстонияның солтүстігі) және Дания (ол Эзел аралын алды) арасында бөлінді. Батыс Двинаның солтүстігіндегі Ливон орденінің жерлері Польшаның тікелей бақылауындағы Задвинск герцогтігіне, ал оңтүстігіндегі жерлер Достастықтың вассалдық мемлекеті – Курланд герцогтігіне айналды.
XVII ғасыр
Поляк-швед соғыстарының нәтижесінде Задвинск герцогтігі өмір сүруін тоқтатты. Оның көп бөлігі Швецияның (шведтік Ливония) бақылауына өтті, ал оңтүстік-шығыс бөлігі Достастықтың Ұшақ воеводалығына айналды.
17 ғасырда латгалдардың, ауылдардың, семигалдардың, курондардың және ливтердің бірігуі нәтижесінде латыш ұлты қалыптасты.
1638 жылы Георг Манселиус Латвияда бірінші Lettus сөздігін құрастырды, ал 1649 жылы Пол Эйнхорнның «Historia Lettica» (Латвия тарихы) кітабы жарық көрді. 1683 жылы латыш тілінің алғашқы әліпбиі шықты. 1685 жылы Генрих Адольфийдің авторлығымен латыш тілінің оқулығы шықты. Осы күнге дейін латыш тілінің диалектілері арасындағы айырмашылықтар сақталып, кейбір лингвистер жоғарғы латыш диалектінің терең диалектілерін жеке латыш тілі деп санайды.
1684 жылы жергілікті темір ұстасы Звиедрис Йогансонс Приекуледе бағанада өртеп жіберуге сотталды. 1670 жылдан 1684 жылға дейін ол өзінің дизайны бойынша ұшақпен (деталь планер сияқты) бірнеше ұшулар жасады. Тарату үшін құлыптар мен шіркеулердің мұнаралары пайдаланылды. Ол көрші үйлерге 2 км ұшып, аяғын сындырды, кейінірек ауада айналуды білді.