cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қарлұқ қағанаты
Этникалық және тайпалық құрамы
Қарлұқ тайпаларының құрылуы мен ертедегі қарлұқ этникалық топтары қалыптасуының алғашғы кезендері Ішкі Азия аумағында түрік және теле (оғыз) тайпаларының қоршауында өтті. Этникалық үрдістің одан кейінгі даму кезеңі үш тайпалы қарлұқ конфедерациясының құрылуымен байланысты болды, ол кейіннен сан және сапа жағынан Жетісу шегінде қарлұқ халқыньщ қалыптасу сатысына ұласты. Алайда орта ғасырлар дәуірінде бұл үрдіс аяқталған жоқ. Жазбаша деректемелерде қарлұктар туралы алғашқы хабарлар қытайдың Суй әулетінің (581—618) шежіресінде кездеседі және V ғасырдың орта шеніне жатады. Онда қарлұқтар өздерінің басты руының атымен Алтайдың (Ақтағ) баурайларын мекендеушілер ретінде бұлақ деп аталған. «Таншу» әулеттік (618—907) хроникасына сәйкес, қарлұктар (гэлолу, гэлу) түріктерден шыққан және олардың бір тармағы болған. Қарлұқтардың түріктермен генетикалық байланысы туралы деректер орта ғасырлардағы мұсылман тарихнамасында да жинақталған. «Олар (қарлұктар) — ежелгі түріктер», — дейді Ибн әл-Факих (X ғ.)47. Қарлұқтар ежелгі түріктердін руналық ес- керткіштерінде де «үш қарлұқ» деп айтылған. Ол моңғол Алтайы мен Балқаш көлі аралығындағы аумақты алып жатқан көшпелі тайпалардың күшті одағы болды. Қарлұктар туралы уақыты жағынан алғашкы хабар арабпарсы тілдес тарихи-географиялық әдебиетте — Табариде (737 ж.) кездеседі. Ол Тоқарстанда орналасқан қарлұқтар туралы айтады. Қарлұқ конфедерациясына түркі тілдес көшпелі және жартылай көшпелі әр түрлі тайпалар: жікілдер, бұлақтар, халаждар, түргештер, азкишилер, тухсилер, шарұктар, аргулар, барсхандар кірген. Бұлардан басқа оның құрамында оғыздардың негізгі көпшілігі Сырдарияның орта және төменгі ағысына көшкеннен кейін Жетісу аумағында калған кейбір топтары, сондай-ақтүрік болып кеткен Жетісу соғдылары болды. Махмұд Қашғари көптеген соғдылар түріктердің әдет-ғұрыптарын қабылдаған деп хабарлайды. Кейінірек қарлұқтардың Қазақстанның оңтүстігі мен Жетісудың, отырықшы халықтарымен сіңісіп, ислам дінін қабылдаған бір бөлегі, сондай- ақ оғыздардың соларға сәйкес топтары да түрікмендер деп аталып кетті Араб саяхатшысы Әбу Дулаф өзінің қарлұқтар жерімен 25 күн жүріп өтуіне тура келгенін хабарлайды; ал Ибн Хаукальдін деректері бойьшша, «қарлұқтар жерін батысынан шығысына қарай жүріп өту үшін тіпті 30 күн жол жүру керек болған». Қарлұқтар туралы деректер V ғасырға жатады. Ол "бұлақ" деген атпен белгілі. Түркі руна ескерткіштерінде "үш қарлұқ" атын алтай тауы мен Балқаш көлінің шығыс жағалауы арасын қоныс еткен көшпелі тайпалар бірлестігіне айтады. VII ғ. ортасында қарлұқ бірлестігі құрамына бұлақ, шігіл мен ташлық кірген. Көсемдері Елтабар деп аталған. 766 жылы түргеш қағандарының қос ордасы Тараз бен Суябты қоса, бүкіл Жетісу қарлұқ жабғысының қоластына көшеді. Олар ерте феодалдық мемлекет құрады. Араф географы Әл-Марвази (XII ғ.) қарлұқтар құрамында 9 тайпа болғанын айтады. Қарлұқ конфедерациясына Жетісу мен оңтүстік Қазақстанның тухси, шігілдер, әзкіштер, халаджылар, чаруктер, барысхандар, т.б. түркі тілдес тайпалар кірген.
Сыртқы саясаты
Қарлұқ жабғуы Оңтүстік Қазақстан маңайында Мауараннахрдың солтүстігіндегі жерлерді басып алу жөнінде белсенді саясат жүргізген арабтарға қарсы күресті басқарды. Арабтарға қарсы әр түрлі аттаныстарды қарлұқтар талай рет белсене қолдады. Қарлұктардың шығыста Ұйғыр қағанатымен бәсекелеспек болған әрекеттері кейін сәтсіздікпен аяқталды. 791 жылы ұйғырлар Бесбалық түбінде қарлұқтар мен тибеттіктердің әскерлерін талқандады. 812 жылы олар қарлұқтарды толық женді. Қарлұқтарды куа отырып, ұйғыр қағаны Ферғана мен Сырдарияға дейін жетті, олардың адамдары мен малын қолға түсіріп, Орталық Азияға қайтып кетті. Осы катаң жеңілістен кейін қарлұқ жабғуы Моғолиядағы орталығы Өтюкен болған ұйғыр кағанының жоғарғы билігін мойындауға мәжбүр болды.
Диаспора
Бүгінгі таңда 40 мемлекетте 5 миллионға жуық қазақ диаспорасы тұрып жатыр.
Қарлұқ қағанаты
Сыртқы саясаты
Ұйғырлардың билеп-төстеуіне Енисей қырғыздары табанды қарсылық көрсетті. Қырғыздардың иеліктері шығыста Байкал маңында тұрған гулиган халқы аймағына дейін тарады; батыста олардың мекендерінің шекарасы Алтай тауларына дейін, оңтүстік-шығыста — Саян жотасына дейін барды. Қырғыздардың көршілері батыс жақта қимақтар, солтүстік жақта — бома халқы, оңтүстік-шығыста ұйғырлар болды. Қырғыздар Минуса ойпатында мейлінше жинақы мекендеді. Қырғыздар 80 мың жауынгер жасақтай алатын, халқы көп бірлестік болған еді. Жиырма жылға созылған табанды күрестің нәтижесінде қырғыздар 840 жылы ұйғырларды талқандап женді. Ішкі Азия даласындағы бұл маңызды оқиға мұсылман тарихнамасында көрініс тапқан. Мәселен, Гардизи бұл жөнінде мынадай хабар келтіреді: «Түркістандықтар (кырғыздар) хақан халқына шабуыл жасады; олар бұл халықтың беделді-беделді он екі бастығын өлтірді, семсермен турап, хақандықтардың бәрін қырып-жойды. Хақандықтардың бүкіл патшалығы Чун-пан мен халлухтардың (қарлұқтардың) қолдарында қалды». Ұйғырлардың біразы Жоңғария — Тарбағатайдың солтүстік-батыс шетіндегі қарлұқтарға қашты. Ал ұйғырлардың негізгі көпшілігі Шығыс Түркістанға және Ганьсудің батыс жағына қоныстанды, онда орталығы Тұрфан алқа- бында (847—1369 жылдар) және Ганьсуда (847—1036 жылдар) болған тәуелсіз мемлекет құрды.
Диаспора
Дереккөздер
Санат:Диаспоралар Санат:Эмиграция
Қарлұқ қағанаты
Сыртқы саясаты
Мұны ашина руынан тарағанбыз дейтін, бұл кезде күшейіп алған қарлұқ жабғуы пайдаланды. Қарлұқтардың көсемі Білге Күл Қадыр-хан — Испиджаб билеушісі (Гардизи мәліметгері бойынша Илмалмасын — жабғу) өзінің бұрынғы атағы — жабғуды тастап, қаған атағын алып, билікті өзінің алуға хақылы екенін ашықтан-ашық жариялады. Алайда қарлұқтардың билігі берік болмады, өйткені ол Орталык, Азияның түрік тайпаларына таралған жоқ.
Kөшпелі және отырықшы мәдениет
Ұлы Жібек жолы Қазақстан жерінде. Б.з.д. I-мыңжылдықтың орта кезінде Қара теңіз өңірінен Дон бойына, содан Оңтүстік Орал өңіріндегі савроматтарға, Ертіске, одан әрі созылып Алтайға, жоғарғы Етіс пен Зайсан көлі алқабын мекендеген аргиппейлер еліне кететін Дала жолы жұмыс істей бастапан. Осы жолмен жібек, терілер, иран кілемдері, асыл металдан жасалған бұйымдар сауда арқылы таратылып жататын.
Б.з.д. II ғ. орта шенінде Жібек жолы елшіліктің және сауда-саттықтың тұрақты желісі ретінде қызмет атқара бастайды. Б.з. II-V ғғ. Егер Шығыстан жүре бастасақ, Жібек жолы Қытайдың ежелгі астанасы Чаньаннан шығып, Ланчжов маңындағы хуанхэ өткеліне баратын да, одан әрі Наь-Шанның солтүстік сілемдерімен жүріп отырып, Ұлы Қытай қамалының батыс шетінен, Яшма қақпасының шебінен барып шығады. Осы арадан сара жол екіге айрылып, Такла-Макан шөлін солтүстік және оңтүстік жағынан айналып өтетін. Терістік жолы хами, Тұрфан, Бесбалық, Шихо көгал аймақтары арқылы Іле алқабына жететін; ортадағы жол Чаочаннан Қарашарға, Ақсуға сосын Бедел асуы арқылы Ыстықкөлдің оңтүстік жағалауынан шығып, Дунхуан, хотан, Яркенд, Бактрияларды басып өтіп, Үндістан мен Орта теңіз аймағына қарай кететін; бұл оңтүстік жол деп аталды. Ал солтүстік жолы Қашғардан Ферғанаға, одан әрі Самарқанд, Бұқара, Мерв арқылы хамаданға, Сирияға баратын. XI-XII ғғ. Қытайдан шығып Жетісу мен оңтүстік Қазақстан арқылы батысқа қарай өтетін жол жанданып кетеді. Жолдың бұлай ауытқуын бірнеше себептермен түсіндіруге болады. Біріншіден, Жетісуда Орта Азиямен жүретін сауда жолдарын бақылайтын Түрік қағандарының ордалары болатын. Екіншіден, Ферғана арқылы жүретін жол VII ғ. ішкі қырқыс салдарынан қауіпті болып қалды; үшіншіден аса бай түрік қағандары олардың айналасы теңіздің арғы бетінен келген тауарларды көптеп тұтынды.
VII-XIV ғғ. Елшілік және сауда керуендерінің дені Жібек жолымен жүретін. Сан ғасырлар бойы жол тынымсыз өзгеріп отырған. Жібек жолы Орта Азия арқылы оңтүстік Қазақстан мен Жетісуға келетін сауда жолы XIV ғ. дейін, қашан ішкі қырқыстар мен соғыстар қала мәдениетін аздырып,тоздырғанға дейін, Қытайға баратын теңіз жолы игеріліп, бұрынғы көне жолдың жұолдызы сөнгенге дейін жұмыс істеді.
Қарлұқтардың ыдырауы
940 (942) ж. қарлұқ мемлекетінің астанасын - Баласағұнды - Шығыс Tүркістандағы түріктер - Тянь-Шянь жағынан қоныс аударған чигил және ягма тайпалары - жаулап алады. Осыдан кейін Жетісудағы билік қараханидтерге көшеді. Сонымен, 940 жылы қарлұқ мемлекеті өмір сүруін тоқтатты. Қарлұқ қағанаты құлағаннан кейін, қарлұқтардың бір бөлігі солтүстіктегі Іле бойына қоныстанып, жаңа мемлекет Қарлұқ хандығын құрды
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихындағы мемлекеттер Санат:Қағанаттар Санат:Орталық Азия тарихындағы мемлекеттер Санат:Қырғызстан тарихындағы мемлекеттер Санат:Өзбекстан тарихындағы мемлекеттер Санат:756 жылы пайда болғандар Санат:940 жылы жоғалғандар
Асан Оспанов
Асан Оспанов (18 мамыр 1961 жылы туған, Жамбыл қаласы) – ғалым, технология ғылымының докторы, профессор Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технология институтын бітірген (1983). 1983 – 2001 жылы институтта аға оқытушы, доцент, профессор, кафедра меңгерушісі. 2001 – 03 жылы Алматы технология унститутінде «Тамақ өндірісінің технологиялары ғылыми-зерттеу институтының» директоры мен «Тамақ инженериясы» кафедрасының меңгерушісі, механикаландыру ғылыми-өндірістік орталығының директоры қызметтерін атқарды. Астық дақылдарын және олардың өнімдерін сепарациялаудың жаңа әдістерін зерттеу бағытында 70-тен астам ғыл. еңбектері, соның ішінде «Астық дақылдары қоспаларын өзіндік сұрыпталу әдісімен вибрациялық сепарациялау» тақырыбындағы монографиясы, 9 өнертапқыштық авторлық куәліктері мен патенттері жарияланған. Қазіргі кезде «Ауыл шаруашылығын механикаландыру және электрлендіру ғылыми-зерттеу институтының» директоры.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ғалымдары
NGC 4109
NGC 4109 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1851 жылы 21 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4109 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38427, MCG 7-25-24, ZWG 215.27, NPM1G +43.0210.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Виталий Борисович Петровский
Виталий Борисович Петровский 1946 жылы 7 қарашада Көкшетау облысы Чистополье ауылында туған. Орыс. Техника ғылымдарының кандидаты (1985). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Қиыршық құмды барлау деректері бойынша көлемді 8лгілеу әдістемесін зерттеу». Геология мен геофизика саласындағы 50-ден астам ғылыми-зерттеу және тақырыптық есептердің, 29 жарияланған жұмыстың авторы және бірлескен авторы.
Дереккөздер
<References/>
Санат:7 қарашада туғандар Санат:Көкшетау облысында туғандар Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері Санат:Техника ғылымдарының кандидаттары Санат:Қазақстан геологтары
Купелло
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4413 адамды құрайды. Халық тығыздығы 92 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 48 км² шамасында. Пошта индексі — 66051.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Rocco. Жыл сайынғы мерекесі — 16 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
Кашинг (Мэн)
Кашинг (Cushing) — Мэн штатының Кнокс округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1322 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 67.6 км² шамасында. FIPS коды — 23-15780.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Қойнауқатталу
Қойнауқатталу - Шөгінді тау жыныстар қимасындағы көршілес қойнауқаттардың бір-бірімен алмасу құбылысы; әрбір қойнауқат өз көршілесінен "қойнауқатталу беті" арқылы дараланады, бұл беттерді зерттеу шөгінділердің қалыптасу жағдайы жайлы деректер алуға көмектеседі. Кейде қойнақталу термині қат-қабаттылық терминінің синонимі ретінде қолданылып жүр, бұл дұрыс емес. XIX ғасырда және XX ғасырдың бас шенінде қойнайталу термині "астасу" деген мағынада жиі қолданылған.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Овраг Мокрый
'''овр. Мокрый''' — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Самара облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Иргиз өзенінің оң жағалауынан 146 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кіші Ырғыз бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Б. з. д. 921 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 921 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 921 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Эмиссия бағасы
Эмиссия бағасы (шығарылым бағасы)— жаңа акциялар мен басқа да бағалы қағаздар шығарылатын баға.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Раджастхан
Раджастхан (राजस्थान, Rajasthan) — Үндістанның штаты. Үнді-Ганг ойпатын ала Декан таулы үстіртінде орналасқан. Жері 342 мың км². Халқы 25,7 млн. (1971). Әкімшілік орталығы — Джайпур қ. Экономикасьшда Ауыл шарушылығының үлесі басым. Ауыл шарушылығының негізгі саласы — мал шаруашылығы (ешкі, қой, мүйізді ірі қара, түйе). Мақта, дәнді (бидай, жүгері, джовар т. б.) және майлы дақылдар егіледі. Пайдалы қазындылары — мәрмәр, гипс, асбест, »к тас, слюда, түз, марганец, қоргасын-мырыш рудалары, мұнай.
Леонид Руденко
Хаус, техно, trance, эмбиент және т.б. стилінде өнер көрсетеді. 12 жасынан бастап музыкамен айналыса бастайды. Леонидтің айтуы бойынша оған шабыт берген Богдан, Титомир, сондай-ақ Chemical Brothers и Prodigy әндерін қоятын «Станция 106.8» радиосы. Ол Ресей дыбысжазу компанияларына өзінің демо-жазбаларын жібереді, алайда елеусіз қалады. Бірақ жас талант бұнымен тоқтап қалмай, Батыс компаниялары менеджерлеріне өзінің композицияларын электронды пошта арқылы жібереді. Менеджер Пола ван Дайка оған жауап беріп, нәтижесінде Леонид Пола композициясына 4 трек және 1 ремикс шығарады. Леонид шығармашылығымен Дания, Голландия және Англия музыканттары таныс болуға мүмкіндік алады. Оның 2008 жылы шыққан «Destination» композициясы Ресейде нөмірі бірінші синглге айналады, ал одан кейін шыққан «Everybody» синглі әлемдік жетістікке жетеді.
Дереккөздер
Санат:Ресей музыканттары Санат:1985 жылы туғандар
Тобыл наменгерлігі
Тобыл наменгерлігі — 1782-1796 жж. Сібір аумағындағы әкімшілік-аумақтық бірлік.
Тарихы
1782 ж. 19 қаңтардағы №15327 «Тобыл және Томбы екі облысынан Тобыл Наменгерлігін құру туралы және оларды уездерге бөлу туралы» атаулы қаулысымен таратылған Тобыл шет аймағының аумағынан құрылды.
1785 жылы Тобыл наменгерлігі екі облыстан: Тобыл және Томбыдан тұрды.
Тобыл облысына 10 уез кіреді: Томбы облысына 6 уез кірді:
Тобыл облысында келесі қалалар: Омбы - Омбы бекінісінен, Есіл - Коркина қала жанындағы ауылынан, Қорған - Қорған қала жанындағы ауылынан (Царево Городище қала жанындағы ауылы), Яулытура - Яулытура бекінісінен қайта құрылды.
1796 жылы Тобыл наменгерлігі таратылды. Наменгерліктің аумағы жаңадан құрылған Тобыл губерниясына берілді.
Дереккөздер
Санат:Сібір тарихы Санат:Ресей империясы наменгерліктері
Синцитий
Поликарион (синцитий) — көп ядролы кұрылым. Бірнеше торшалар қабықтарының жарым-жартылай еру нәтижесінде бір-біріне қосылуынан туады. Торшалардың қосылуы құрамында арнайы қосқыш белоктары бар вирустармен (мысалы, парамиксовирустар), сонымен бірге арнайы құрылымы жоқ, бірақ еріту белсенділігі бар әртүрлі қызмет атқаратын белоктары бар вирустармен зақымданғанда болады (мысалы грипп вирусының гемагглютинині).
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Жетібай өзені
Жетібай  – Үржар алабындағы өзен.
Географиялық орны
Абай облысы Үржар ауданы жерімен ағады. Ұзындығы шамамен 65 км.
Джон Уильям Стретт
Джон Уильям Рэлей - ағылшын физигі.
Жетібай өзені
Бастауы
Бастауын Тарбағатай жотасының орта тұсындағы Үшбұлақ асуының беткейінен алып, Үржар өзенінің саласы – Қарағайлы өзеніне оң жағынан құяды.
Джон Уильям Стретт
Лондон корольдық қоғамының мүшесі. Ол 1873 жылға дейін Стреет фамилиясымен аталып жүрді. Джонның еңбектері акустикаға, оптикаға, электр эөніндегі ілімге т.б. физика салаларына арналған. Акустикада серпімді денелер тербелісін, ал серпімді толқындар теориясында толқындардың дифракциясын, толқындардың шашырауы мен жұтылуын зерттеумен айналысты. Ол фазалық және топтық жылдамдықтардың табиғатын түсіндірді және олардың арасындағы қатысты жалпы түрде өрнектеп берді. Джон 1900 ж. Рэлей - Джинс заңы деп аталтын абсолют қара дененің сәуле шығару  заңдарының бірін қортып берді. Джон толқындық және молекулалық оптика бойынша да бірсапыра зерттеулер жүргізді. 1894 ж. ағылшын химигі және физигі У. Рамзаймен бірге отырып аргонды  ашты.
Жетібай өзені
Гидрологиясы
Аңғары жоғарғы бөлігінде тау шатқалымен ағады, қалған бөлігі сайлы-жыралы келген жазық өңірмен өтеді. Суы жыл бойы болады. Төменгі бөлігінде бірнеше тоғандар, каналдар салынған. Алабы шабындық және мал жайылымына пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Үржар ауданы өзендері Санат:Алакөл су алабы
Джон Уильям Стретт
Дереккөздер
Санат:Ұлыбритания физиктері
Зәбира Қыдырәліқызы Жұбатова
Зәбира Қыдырәліқызы Жұбатова (8.3.1914, Петропавл - 31.8. 1999, Қарағанды) - әнші, Қазақстанның халық артисі (1945). Зәбира Қыдырәліқызы Жұбатова (1914-1999ж.ж.)
Зәбира Жұбатова 1932-жылы он сегіз жасқа толар-толмас шағында Қарағанды радиокомитетіне әнші болып орналасады. Мұнда ол атақты әншілер Қали Байжанов, Қосымжан Бабақовтармен қызметтес болып, әнші ағаларынан өнердің қыр-сырын үйренеді. Сол жылдары радиокомитетінің жанынан Қазақстандағы тұңғыш көп дауысты қазақ хоры ашылады. Хордың жетекшісі Борис Александрович Орлов, концертмейстері Валентина Сергеевна Пирогова еді. Зәбира хорға қатыса жүріп жеке ән де айтады. Хор үлкен жетістіктерге жетіп, Мәскеуге барып, өнер көрсетіп қайтады. 1936 жылғы алғашқы сапарларында хордың және оның құрамындағы әншілердің атағы шығып, мәртебелері көтеріліп қайтады. Осы сапарда Зәбира Жұбатова жеке дауыста «Екі жиренді» орындап жұрттың қошаметіне бөленеді. Бұл жөнінде «Народное творчество» журналының 1937 жылғы №1 санында профессор В.М.Беляев ерекше ілтипатпен жазады. 1938-жылғы Мәскеуге екінші рет барған кездерінде хор да Зәбира да жаңа бағдарламамен барған болатын. Концертті тыңдаған Бүкілодақтық радиокомитеті хорларының инспекторы Демьянов және музыка зерттеушісі, профессор В.М.Беляев ұжымның 1936 жылға қарағанда әжептеуір өскенін тілге тиек етеді. Осы жылы Зәбира Жұбатова Қазақ ССР-ның еңбек сіңірген артисі атағын алады. 1941 жылы Зәбираны Алматыдағы Мемлекеттік опера және балет театрына әнші ретінде қабылдайды. Алайда, жұбайының денсаулығына байланысты ол бұл ұсыныстан бас тартқан. Сұрапыл соғыс жылдарында Зәбира обылыстық филармонияда әншілік қызметте болатын. Бір мезгіл майдан даласына барып, жауынгерлер алдында өнер көрсетіп, олардың жігеріне жігер қосып, кеуделеріне сенім отын жандыра білді. 1945 жылдың 17- ақпанында оған Қазақ ССР-ның халық артисі деген атақ беріледі. З.Жұбатова 1969 жылы зейнет демалысына шығады. Оған республикалық дәрежедегі дербес зейнеткер мәртебесі беріледі. Зәбира Жұбатова 1999 жылдың 31 шілдесінде дүниеден озған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Мұхтар Мұқанұлы Мағауин
Мұхтар Мұқанұлы Мағауин (2 ақпан 1940, Баршатас ауылы, Аягөз ауданы, Шығыс Қазақстан облысы) — тарихшы, жазушы, қазақтың ауыз әдебиетін зерттеушісі ғалым. Филология ғылымдарының докторы, Мемлекет сыйлығының лауреаты (1984), Қазақстанның халық жазушысы (1996).
Өмірбаяны
Мұхтар Мұқанұлы Мағауин — 1940 жылы 2 ақпанда Семей облысының Шұбартау ауданында туған. Абақ Керей тайпасының Жастабан руынан шыққан.
1962 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін, 1965 жылы оның аспирантурасын бітірген.
Еңбек жолын 1965 жылы бастады. "Қазақ әдебиеті" газетінде бөлім меңгерушісі,
1967-1971 жылдары "Жазушы" баспасында бас редактордың орынбасары, Қазақ КСР Ғылым академиясының М.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтында аға ғылыми қызметкер болып істеген, Мәскеуде М.Горький атындағы Әдебиет институтында қазақ фольклоры мен қазақ әдебиеті тарихы бойынша арнайы лекциялық курстар жүргізді.
1983-1984 жылдары еркін шығармашылық қызметте,
1984-1986 жылдары "Жазушы" баспасының бас редакторы.
1987 жылы еркін шығармашылык қызметте,
Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, жазушы, әдебиет зерттеушісі. Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының хатшысы. "Аласапыран" тарихи роман-дилогиясы үшін Қазақ КСР-інің Абай атындағы мемлекеттік сыйлығы берілді. (1984). Қазақстанның Халық жазушысы, Түркияның Халықаралық "Түркі дүниесіне қызмет" сыйлығының сахибы.
Әңгімелері
"Қобыз сарыны" атты ғылыми монографиясы жарық көрген (1968). Бұдан соңғы кезеңде көркем прозаға көбірек ден қойды.
"Көкмұнар" (роман, 1972), "Бір атаның балалары", "Көк мұнар" (повестер мен әңгімелер), "Аласапыран" (тарихи роман-дилогия, 1980-1982), "Шақан Шері" (роман), "Мен" (ғұмырбаяндық роман-хамса), "Құмырсқа-қырғын" (әңгімелер), "Ұлтсыздану ұраны" (мақалалар) және тағы басқа кітаптары жарық көрген.
2002 жылы он үш томдық шығармалар жинағы басылып шықты. Көптеген шығармалары орыс тіліне аударылған, шетел тілдерінде басылған.
Аласапыран
Қазақ халқының көрші мемлекеттермен дипломатиялық қарым-қатынасы тарихи-көркемдік тұрғыдан тұңғыш рет суреттелген “Аласапыран” тарихи дилогиясы 1981—83 ж. жарық көрді. Романда қазақ ордасын Тәуекел хан басқарған тұстағы (16 — 17 ғ-лар) қоғамдық-әлеуметтік жағдай көрініс тапқан. Хан мұрагері Ораз-Мұхаммед пен оқымысты Қыдырғали Жалайридың, Едіге би ұрпағы Петр Урусовтың көркем бейнелері сомдалған. Томан би, Манақ батыр, Ділшат, Ай-Шешек бегім секілді кейіпкерлерді суреттеу арқылы қаламгер Ораз-Мұхаммед тұлғасын даралай түседі.
Қобыз сарыны
“Қобыз сарыны” (1968) монографиясында хандық дәуірде өмір сүрген ақын-жыраулар шығармаларын (15 — 18 ғ-лар) жүйелі түрде талдады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихшылары Санат:Қазақ жазушылары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан филологтары Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Қазақ әдебиетін зерттеушілер
Брэкенридж Хиллс (Миссури)
Брэкенридж Хиллс (Breckenridge Hills) — Миссури штатының Сент-Луис округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 2.1 км². FIPS коды — 29-08164.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 4746 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Сент-Луис округы (Миссури)
Сан-Бернардино-Вербано
Сан-Бернардино-Вербано (San Bernardino Verbano) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Вербано-Кузьо-Оссола провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1322 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 51 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 26 км² шамасында. Пошта индексі — 28059.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Виктор.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Жуан ішек
thumb|right|200px| Жуан ішек(intestinum crassum intestinum — ішек, crassum — жуан) — ас (азық) қорыту аппаратының артқы бөлімі. Жуан ішектің қабырғасы да, басқа ішкі түтікше мүшелер сияқты үш қабықтан (кілегейлі, етті, сірлі) тұрады. Жуан ішек өз кезегінде үш бөлімнен: бүйеннен, тоқ ішектен және артқы тесік — ануспен аяқталатын тік ішектен құралған. Бұл ішектерде аш ішектен келген азық одан әрі қорытылып, қоректік заттар, су және тұздар сіңіріледі. Ал қорытылмаған азық қалдығынан нәжіс қалыптасып, сыртқа шығарылады. Адам мен кейбір жануарлар жуан ішектерінің қабырғаларында етті қабықтың ұзынша қабатынан түзілген ет таспалары болады. Олардың аралықтарында етті қабығы тек сақинаша қабаттан тұратын жұқа қабырғалы қалташалар қалады.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология Санат:Анатомия
IC 4863
IC 4863 — Мерген шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 398-**1.
Сыртқы сілтемелер
IC 4863 Санат:Мерген (шоқжұлдыз)
Отырар алқабының тарихы
right|thumb|Отырар алқабының картасы Отырар алқабын ежелгі адам баласы бұдан 1 миллион жылдай бұрын мекендеген. Муны аймақта және Қаратау сілемдерінде жүргізілген археологиялық зерттеулер айғақтап отыр. Жалпы, адамның өмір сүру дәуіріне байланысты жер тарихындағы төрттік (антропогендік) дәуір бұдан 2 миллионнан аса жыл бұрын басталған. Бүл кезде Қазақстанда ірі палеогеографиялық өзгерістер болып, тау түзілу үдерістері жүрген. Төрттік дәуірде климат талай рет өзгерді. Томал антропогеннің алғашқы кезеңдерінде климат біршама жылы болды.
Тас дәуірі
right|thumb|Тас құралдары
Палеонтолог мамандардың зерттеулері ерте плейстоценде Отырар мен Түркістан шұраттарында мосбах жылқысы, мерк мүйізтұмсығы, алып түйе, трогентериев немесе вюст піліне туыстас піл, плейстоцен есегі, Шетензак бизоны, арқар, страус, теңіз хайуанаттар мен ұсак кемірушілер тіршілік еткендігін көрсетіп берді. Тіказулы орман пілі өзендер аралығындағы ормандар мен қалың бұталар арасын, бизон, эласмoтерия, жалпақ маңдайлы бұлан, марал, бұғы өзендердің тоғайлы түбектері мен шөбі биік жазықтықтарды, алып түйелер шөлді жерлерді, жылқылар далалы аймақтарды мекендеді. Бұлар ежелгі адамның негізгі аңшылық нысаны еді. Түркістан маңындағы Қошқорған, Шоқтас ескерткіштерінен тас құралдарымен қатар осы кезде тіршілік еткен түз аңдарының сүйектері де аршып алынған. Бүл ескерткіштер әзірге Оңтүстік Қазақстандағы ең көне дәуірлерді қамтитын археологиялық нысандар болып табылады. Ескерткіштердің ерекшелігі сол, олар травертиндік сақина құрған су көздерінде орналасқан және тас құралдары — жергілікті "микроиндустрия" кешенін құрайды. Травертинді ескерткіштер Еуразияда өте аз. Олардың абсолют мерзімі біздің заманымыздан бұрынғы 1 миллион жылдардан біздің заманымыздан бұрынғы 200 мың жылдықтар аралығында. Қошқорған фауналық кешені мен тас артефактілерінің ең ерте кезеңі 500-750 жылдарды қамтиды. Тас құралдары өзектас, өзектас пішінді бұйымдар, леваллуа жарықшақтары, үшкіртастар, малта тас сынықтары, тас тіліктері мен жаңқалары, қырғыш, теңізібойы заттардан тұрады. Мұндай еңбек құралдарын ежелгі адамдар аңшылықта, күнделікті тұрмыста пайдаланған.
Палеолит
Ашель мустье және кейінгі палеолит дәуірлеріндегі ескерткіштер Қазақстанның Оңтүстік аудандарынан көптеп табылған. Мысалы, Шәуілдірден батысқа қарай 10 км жердегі Ақсу—Арыс тұрағынан тас жаңқа, қол шапқы, өзектас, теңізі бойынан бұйымдар жинастырылған. Сондай-ақ, Арыс, Шаян, Арыстанды теңіздері бойынан өзендер бойынан палеолит дәуіріне жататын ескерткіштер ашылған. Көбінде леваллуа техникасы ұзақ жылдар бойы сақталып келген. Әсіресе назар аударуға лайық бірегей ескерткіштердің бірі — Уәлиханов турағы. Ол 6 мәдени қабаттан тұрады. Қазба барысында бірнеше мың тас құралдарынан басқа жануарлар сүйектері, ошақ орындары ашылған. Бүл кезде тас құралдарын жасаудың палеолиттік дәстүрі өз жалғастығын тапты және шаруашылық қаракетке байланысты жаңа құралдар (трапеция және сегмент пішінді, теңізіб.) пайдаланылды. Адам бұрынғысынша жануарларды аулады және әр түрлі өсімдік тағамдарын (жабайы жаңғақ, жидек, жабайы сәбіз) және кейбір өсімдіктердің түйнектерін теруді кәсіп етті. Палеолит заманындағы фаунаның жойылуы адамдарды жаңа кәсіптерді меңгеруге мәжбүрлейді.
Мезолит
Мезолит дәуірінің ескерткіштері Қазақстанда аз зерттелген. Соған қарамастан Отырар алқабынан бірнеше мезолиттік кешендер ашылып отыр. Олар Шілік ауылдық әкімшілігіне қарасты жерлерден анықталған. Қысып түзету техникасының жетілдірілуі жаңа технологиялық әдістерді (тегістеу, бүрғылау, аралау) игеруге алып келді. Мұндай өзгерістер Отырар оазисі мен оған іргелес аймақтардағы Дермене, Жаңа шілік 1,2,3 тұрақтары, Тасқотан, Қараүңгір ескерткіштер материалдарынан да байқалады. Әсіресе Қараүңгір неолиттік тұрағынан осы дәуірге қатысты ең көп және көрнекті материал алынған. Тас пен сүйектен жасалған құралдардан басқа қыш ыдыстар сынықтары да көптеп табылған. Мұндай заттар табиғаттың дайын өнімдерін иемдену орнына өндіруші шаруашылық келгендігінен хабардар етеді. Сондай-ақ, бұл кезде кен кәсібі мен тоқымашылықтың, егіншіліктің бастамалары шықты. Сөйтіп, Оңтүстік Қазақстанда тас дәуірі үзіліссіз, үздіксіз дамыды.
Неолит
Біздің заманымыздан бұрынғы 5 мың жылдықтар шамасында басталған неолит дәуірінде шаруашылықта зор өзгерістер болды. Еңбек құралдарын өндіру барған сайын мамандандырылды. Палеолиттік пышақ тәрізді тілікшелер және мезолиттік микролиттерден бастап кейінгі палеолиттің соңғы кезіне дейін мекендеген. Табылған дөңгелек өзектастар, тас жаңқалары, екі жағы өнделген шапқы құралдар, үшкіртастар, қырғыштар мен жонғыш қырғыштар, кескіштер шақпақ тас пен халцедоннан жасалған. Оңтүстік Қазақстанда палеолиттік тұрақтардың көп болуы, бұл жер ежелден адам баласы өмір сүруге қолайлы өңір болғандығын айғақтайды.
Қола дәуірі
right|thumb|Қола ыдыс right|thumb|Қола дәуіріндегі құрал-саймандар Отырар алқабындағы қола дәуірі мәдениеті әзірге толыққанды зерттеле қойған жоқаласы жалпы Қазақстанның баска аудандарымен салыстырғанда Оңтүстік Қазақстан қола дәуірінің ескерткіштері анағұрлым аз зерттелген. Ұзақ уақыттағы ізденістер нәтижесінде Қаратаудың солтүстік баурайындағы Таутары, Төле би ауданындағы, Бүргіліктегі қорымдар материалдары ғана толымды сипатталып анықталған. Таутары қорымындағы қабір үстіндегі құрылыстар қырынан орнатылған тақтатастармен немесе жерге қазылмай-ақ қойылған тастармен белгіленген. Жерлеу орындарының дені — тік бұрышты, шаршы тәрізді, сопақша немесе шеңбер түріндегі қоршаулар мүрдені көбінесе өртеген. Кей ретте шұңқырларға жерлеп, бетін тақтатаспен жапқан. Мүрде жанына бірден беске дейін ою-өрнегі бар қыш ыдыстар қойған. Сондай-ақ, қабірлерден қола мен алтыннан жасалған ұсақ бұйымдар, әшекейлік заттар (моншақ, сырға, сақина, салпыншақ, қаптырма т.б.) да табылған. Алынған материалдар мұндағы мәдениетті Андронов мәдени-тарихи қауымдастығына жақындатады. Сонымен қатар Шардара өңіріндегі Жамантоғайдағы оба үйіндісінің астындағы үш қабір кейінгі қола дәуіріне жатады. Mүрделердің жанынан қыш ыдыстар, қола пышақ пен төрт кырлы біз табылған. Соңғы жылдары алынған мағлұматтар ғылым айналымға әлі толымды түрде түсе қоймауы өңірдегі қола дөуірі мәселелерін тиянақты шешуге мүмкіндік бермей отыр. Әзірге Оңтүстік Қазақстан қола дәуірінің кейбір қырлары толық зерттелмесе де, бүл өңірден сол замандағы жарқын ескерткіштердің табылуы, мұнда өзіндік мәдениет болғандығын айғақтайды.
Батыс түрік қағанаты
400px|left|thumb|Батыс түрік қағанатындағы соғыс көрінісі Түрік қағанаты ыдырап, екіге бөлінуі нәтижесінде пайда болған ерте ортағасырлық бұл мемлекет аумағы Алтай-Сібір жерінен бастап, Әмудария мен Еділ өзеннің темал ағысына дейінті аралықты қамтыған. Саяси ахуалдарға байланысты шекара өзгеріп тұрғанымен, негізгі аумағы ежелгі Үйсін жері, Жетісу өңірі болған. Халқы "12 оқ елі" (он оқ бүдүн), "5 арыс дулу" (5 тайпалы нушеби) деп те аталған. Қағанаттың құрамына өр кезенде қарлұқтар, Енисей қырғыздары, шығылдар (шігілдер), чомулдар (шөмекейлер), тухеилер, т.б. енді. Ұлы жібек жолының мемлекет аумағын басып өтуі мұнда қалалық мәдениеттің өркендеуіне ыкпал жасады. Теңгелер түркі қағандары атынан соғылғанымен, олардағы сөздер соғды тілінде жазылды. Мемлекет Шегуй (610—18) мен Түн жабғу(618—30) қағандар түсында күшейіп, шекарасы нығая түскен. Түн жабғу қаған мемлекетгің батыстағы шекарасьш кеңейту саясатын жалғастырады. Түркістан маңындағы Мыңбұлақ деген жерді жазғы қонысына айналдырады. Жаңа жорықтар қағанат аумағын Әмударияның жоғары ағысы мен Гиндукушқа дейін жылжытуға мүмкіндік берген. 625 жылы Парсы еліне қарсы Византиямен келісімшартқа отырған. Түн жабғу император Ираклийдің Кавказға жасаған жорығына (628—29) қатысып, жаулап алған жерлерден Тбилиси сияқты қалаларды оз үлесіне алады. Түн жабғудың әскери жетістіктеріне риза болған Ираклий Тбилиси қаласы түбінде оған оз тәжін кигізіп, қызы Евдокияны тұрмысқа беретінін мәлімдеген. 630 жылы түріктер Арменияға басып кірген. Бірақ қағанаттағы ішкі қайшылықтарға байланысты Кавказда көп тұрақтай алмай, кері қайтып кеткен. Нәтижесінде 630—34 жылы қағандық Орта Азиядағы, Сырдария аймағындағы иеліктерінен айырылды. Тайпааралық соғыстар 17 жылға (640-57) созылды, бұл қытай әскерлерінің баса көктеп кіруіне қолайлы жағдай туғызды. 656 жылы мемлекет Таң империясының ықпалына түсті. Бұдан кейінгі жерде Таң империясы елді әкімшілік аймақтарта бөліп, бұрынғы түрік қағандарының қытайланған ұрпақтарынан басқақтарды — "қуыршақ қағандарды" тағайындап отырды. 704 жылы Батыс түрік қағанатының орнына Түркеш қағанаты құрылды. Археологиялық қазба жұмыстары орта ғасырлық Қазақстан қалаларының копшілігінің іргесі қаланғандығын, қаңлы және үйсін заманында салынған қоныстардың қалаға біртіндеп айналғандығын дәлелдеп берді (қаласы 7-қосымша). Оңтүстік Қазақстандағы Бөріжар, т.б. қорымдардан алынған мәліметтер мұнда бірегей өркениет дамығандығын анық көрсетеді.
Қарлұқ мемлекеті
300px|left|thumb|Қарлұқтардың құрал-саймандары Ұйғыр қағанатынан бөлініп кеткен қарлұқтар VIII ғасыр орта кезінен бастап Түркештер мұрасын иемденуге үмтылады. Олармен бақталас болған оғыздар Сырдария өңіріне ығысады. Орталығы Жетісу аумағы болған қарлұқ тайпаларының саяси бірлестігіне IX-X ғасырларда толып жатқан ру-тайпалық топтар кірді. Мысалы, араб географы эл-Маруази (XII ғасыр) қарлұқ кұрамында тоғыз тайпа болған дейді. Аталмыш конфедерацияға Жетісу мен Оңтүстік Қазақстанның түхеи, шігіл, әзкіш, Түркеш, халаджы, гарук, барысхан, теңізіб. тайпалары енді. Қол астындағы халықтар этникалық жағынан біртектес болмаған, олардың ішінде иран тілдес соғдылар, өзге келімсектер бартұғын. VIII-X ғасырларда қарлұқ тайпалары Жоңғар Алатауынан Сырдарияның орта ағысына дейінгі аумақты қоныстанды. Олар Отырарға дейін еркін көшіп-қонып жүрді. Қарлұқтар батыста Мауераннахрдың араб жаулаушыларымен жан аямай күреседі. IX ғасыр бас кезінде арабтарға қарсы бағытталған әр түрлі қимыл-әрекеттерді белсене қолдайды. 810 жылы арабтар Құлан қаласына дейін жорық жасайды. 812 жылы олар Отырарға жортуылға шығып, қарлұқтар колын қирата жеңеді, қарлұқтардың жабғуы қимақ (кимек) еліне қашып кетеді. 840 жылы Самарқанд уәлиі дінсіз түріктерге қасиетті соғыс ашылды деп жар салады да, Исфиджабты басып алады. IX ғасыр соңы мен X ғасыр бас кезінде Оңтүстік Қазақстан мен Жетісуда ислам діні кеңінен тарала бастады. Оңтүстік Қазақстан халықтары бірте-бірте жаңа дінді қабылдай бастайды. Оңтүстік Қазақстан жерінің Қарлұқ кағанатына кіретін аз ғана бөлшегінде ғана араб өктемділігі орнады. Отырар, Исфиджаб, Тараз сияқты қалалар саяси күрестің барлық кезендерінде араб тарихшыларының жазуынша, арабтар үшін тынышсыз жерлер болып кала берді. Арабтардың жаулап алуы халифат қол астындағы аумақтардың әлеуметтік-экономикалық, саяси және мәдени өмірінде, ондағы этникалықикалық, тілдік процестерде белгілі із кдлдырды.
Оғыз мемлекеті
IX ғасыр бас кезінде оғыздардың көсемдері қарлұқтармен және кимектермен одақтасып, қаңғар, печенег бірлестігін күйретеді, сойтіп Сырдарияның төменгі ағысы мен Арал өңірі даласын басып алады. Оғыздар құрамы этникалықикалық жағынан күрделі болады. Бастапқыда оғыз тобының өзегі Жетісуда ұйымдасады, алайда батысқа қарай жылжу барысында Оңтүстік және Батыс Қазақстан жерінің көшпелі және жартылай отырықшы халқының есебінен едәуір дәрежеде толығады. Оғыздардың басты шаруашылығы интенсивті түрде мал өсіру болды. Жеке меншік, құл саудасы дамыды. Көшпелілермен қатар елде жартылай отырықшы және отырықшы жұрттың жинақты топтары күн көрген. X-XI ғасырлардағы авторлар калалар мен отырықшы қыстақаласы тар қатарында Жент, Сауран, Кaрнақ, Сүткент, Отырар, Сығанақ, т.б. елді мекендер аталады
Қыпшақтар
right|thumb|Қыпшақтар IX ғасыр басында бұрынғы кимек, қыпшақ және куман тайпалары қоныстанған аумақта әскери-саяси 24 үстемдік қыпшақ хандарының қолына көшті. IX ғасыр 2-ширегінде қыпшақтардың әскери-тайпалық шонжарлары Сырдарияның төменгі және орта аңғарынан, Арал өңірі мен Каспий төңірегі далаларынан оғыз жабғуларын ығыстыра бастады. Аймақтағы этникалық-саяси ахуалдың өзгеруіне сәйкес "Оғыздар даласының" Дешті Қыпшақ аты пайда болды. Қыпшақ хандығы көне түрік дәстүрлерін сақтап, екі қанатқа бөлінді. Оң қанат қосыны Жайық өзені бойында, Сарайшық қаласының орнында, сол қанат — қосынымен Сығанақ қаласында тұрған. Қыпшақ қоғамында негізгі байлық жылқы болған. Жазба дерек көздерінде кейбір ауқатты қыпшақтардың 10 мыңға дейін жылқысы болғандығы айтылады. IX ғасыр аяғы мен XII ғасыр бас кезінде Жент, Янгикент, Сырдарияның төменгі ағысындағы қалалар қыпшақтарға қараған. Осы қалалар үшін қыпшақтар Хорезм шахпен бірнеше рет соғысады. XII ғасырдың 2-жартысынан бастап Хорезм қыпшақ ақсүйектерімен жақындасу саясатын ұстанып, оларды әр түрлі қызметтерге тарта бастайды. Қыпшақ ақсүйектері ислам дінін қабылдады. Дегенмен XII ғасыр аяғына дейін қыпшақ тайпаларының едәуір бөлігі исламнан тыс қалды. Жент пен Фараб арасындағы кеңістік XII ғасыр біткенге дейін мәжуси қыпшақтар облысы деп есептелген. Хорезм шахтардың басты әскери күші қаңлы мен қыпшақтардан құралды. Қыпшақтардың едәуір бөлігінің Хорезмге бейімделуі үкімет үшін таласты өршітті. Хорезмшахтар қыпшақ көсемдері арасындағы алауыздықты қолдан ушықтырып отырды. Бүкіл мұсылман Азиясы ішінде бірінші орын алуға ұмтылған Хорезмшах Мұхаммед (1200—1220) билік еткен бұл мемлекет құрамына XIII ғасыр бас кезінде Сығанақ төңірегі де кірді.
Шильдау
Шильдау (Schildau) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан қала. Лейпциг әкімшілік округіне бағынады. Солтүстік Саксония ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3554 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 74,60 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 3 89 260. Қаланың басшысы — Мартин Бёттгер.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Әбіқұл Ибрагимов
Әбіқұл Ибрагимов (15.5. 1937 жылы туған, Мойынқұм ауданы Ерназар ауылы) – журналист.
Сыртқы сілтемелер
Санат:15 мамырда туғандар Санат:1937 жылы туғандар Санат:Мойынқұм ауданында туғандар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан журналистері
Круто-Шор
Круто-Шор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Маджа өзенінің оң жағалауынан 43 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шоля
Шоля — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лита өзенінің сол жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендері Золотица өзеннің солтүстік шығыс шекарасынан Солтүстік Двина өзенін қоспағанда Воронов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
IC 441
IC 441 — Қоян шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18315, MCG -2-16-1.
Сыртқы сілтемелер
IC 441 Санат:Қоян (шоқжұлдыз)
Велин
Велин (Vélines) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Бержерак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,47 км² шамасында.
Джанлука Дзамбротта
Джанлука Дзамбротта (Gianluca Zambrotta; 19 ақпан 1977, Комо, Ломбардия, Италия) — италиялық футболшы, қорғаушы. 2006 жылғы әлем чемпионы. Қазір бапкерлікпен айналысады.
Велин
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1104 адамды құрады. Халық тығыздығы — 105,44 адам/км².
Джанлука Дзамбротта
Клубтық
"Комо" футбол клубының түлегі. Карьерасын осы командада бастады. 1997 жылғы дейін "Комо" сапында ойнап, 1997 жылы "Бариге" ауысты. Екі жылдан соң "Ювентустың" қатарын толықтырды.
Велин
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Джанлука Дзамбротта
Клубтық
"Ювентусте" ұзақ жылдар ойнады. Тек 2006 жылғы жемқорлық жөніндегі жанжалдан соң туриндік клуб төменгі лигаға түсіп кетті де, сапындағы көптеген танымал ойыншылар басқа клубтарға ауысты. Дзамбортта да өзінің командаласы Лилиан Тюраммен бірге "Барселонаға" ауысты. Ондағы мақсаты — еурокубоктерде табысқа жету. Бірақ ол ойнаған 2006-08 жылдары "Барселона" тек Испания суперкубогымен ғана шектелді.
2008 жылы "Барселонаға" бапкер болып Хосеп Гвардиола келді де, Дзамборттаны қажетсінбеді. Дзамбротта "Миланға" ауысты.
Велин
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Джанлука Дзамбротта
Клубтық
2013 жылы Швейцарияның "Кьяссо" командасында ойнап жүріп карьерасын аяқтады. Сол жылы ұлттық құрамадағы әріптестері Филиппо Индзаги, Марко Матерацци, Фабио Гроссомен бірге бапкерлік лицензиясын алды.
Ұлттық құрамада
Ұлттық құрамада 1998-2010 жылдар аралығында ойнады. Алғаш қатысқан турнирі — ЕУРО-2000. Дзамбротта жартылай финалда Нидерландымен ойынның 34-минутында алаңнан қуылып, финалда ойнай алмады.
Арада алты жыл өткен соң ӘЧ-2006-да финалда Францияға қарсы ойнады. Бұл ойынның 5-минутында-ақ ескерту алды, дегенмен ойын соңына дейін қатысты. Италия пенальтилерден жеңіске жетіп, әлем чемпионы атанды.
Жетістіктері
Италия құрамасы
Сілтемелер
Санат:Италия футболшылары Санат:Комо ФК ойыншылары Санат:Бари ФК ойыншылары Санат:Ювентус ФК ойыншылары Санат:Барселона ФК ойыншылары Санат:Милан ФК ойыншылары Санат:Кьяссо ФК ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Италия футбол жаттықтырушылары
Қойшы (қазақ бейнесі)
Тағы да қараңыз
Санат:Мамандықтар
Ақ зат
Ақ зат (substantia alba; substantia — зат; albus — ақ) — үлпекті (миелинді) жүйке талшықтарынан құралған, орталық жүйке жүйесі мүшелерінің (ми, жұлын) заты. Ақ зат орталық жүйке жүйесінің афферентгі (орталыққа тепкіш) және эфферентті (орталықтан тепкіш) өткізгіш жолдарын құрайды.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Б. з. д. 922 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 922 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 922 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Горна-Брестница (Кюстендил облысы)
Горна-Брестница (Горна Брестница) — Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 73 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2575. Телефон коды — 07921. ЕКАТТЕ коды — 16141.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кюстендил облысының елді мекендері
Город 312
«Город 312» («Город») – поп-рок стилінде ойнайтын Бішкек (Қырғызстан) қаласының тобы.
Топ 2001 жылы құрылады. Бастапқыда топ «Мангра» атын таңдайды, кейін телефон коды – 312 болған Қырғызстан астанасы – Бішкек қаласының құрметіне байланысты аталады. Топтың алғашқы құрамында төрт қатысушы болады, кейін Мәскеуге келгеннен кейін топтың гитарашысы топтан кетеді. Оның орнына – гитарашы Маша келеді. 2006 жылы қаңтарда топтың «Дневной Дозор» фильмінің саунд-трегі болған «Останусь» әнінің бейнебаяны жарыққа шыққанан кейін топ бүкіл Ресейге танымал болады. 2009-2010 жылдары «Город 312» ТМД, АҚШ, Бельгия, Польша, Германия, Франция, Нидерланд, Канар аралдарына гастрольдік сапар шегеді.
Дереккөздер
Санат:Өнер
Герпес
thumb|right|200px|Герпес(Ұшық) Герпес (Herpes, от һерrо - жайылмалы - көшпелі) — герпес, ұшық. Аттас вирустар тудыратын аурулар тобының жалпы аты. Эритемалы тері мен кілегей үстінде топтасқан көпіршіктер болады. thumb|right|200px
Сипаттама
Көбінесе вирус жұқтыратын:
Ауырудың ауыр жағдайында орталық жүйке жүйесі зақымдалуымен бірге герпетикалық менингит пен энцефалиттің дамуына әкелуі мімкін.
Дереккөздер
Санат:Вирустық аурулар
Жоғарғы Бодья-Ёль
Жоғарғы Бодья-Ёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Седь-Ю өзенінің сол жағалауынан 48 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Каюмжан Ибрахимович Шарипов
Карьерасы
"Абдыш-Ата" клубының түлегі. 2007 жылы осы команданың фарм-клубында карьерасын бастады. 2010 жылы бір маусым Қошқар Атаның "Нефтчи" клубында ойнады. 2010 жылы "Дордой" клубында ойнап, бірнеше жетістіктерге жетті (төменде жазылған).
Жоғарғы Бодья-Ёль
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Каюмжан Ибрахимович Шарипов
Карьерасы
2010 жылы Қырғызстан Ұлттық футбол құрамасына шақыртылды. Құрама сапындағы жалғыз голын 2014 жылы 2 маусымда Қазақстан қақпасына соқты.
Сілтемелер
Санат:Қырғызстан футболшылары Санат:Қырғызстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Нефтчи Қошқар Ата ФК ойыншылары Санат:Дордой ФК ойыншылары Санат:Гандзасар ФК ойыншылары Санат:Османлыспор ФК ойыншылары
Жоғарғы Бодья-Ёль
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Алексей Георгиевич Пирогов
Алексей Георгиевич Пирогов - мұнайшы, «ҚазТрансОйл» АҚ өндіріс жөніндегі басқарушы директоры.
Өмірбаяны
1961 жылы 26 наурызда Шешен-Ингуш АКСР Сунжен ауданының Орджоникидзевская станциясында туған.
Ғылыми жұмыстары
Техникалық ғылымдар докторы (2005). Докторлық диссертациясының тақырыбы: «Мұнай құбырларын қайта сынау технологиясының ғылыми негіздерін зерттеу».
Дереккөздер
<References/>
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:1961 жылы туғандар
Про-Юл
Про-Юл (Дорофеевка) — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Улу-Юл өзенінің сол жағалауынан 187 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 39 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Зырянское ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері