cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Әлдебек Сатайұлы
Әлдебек бидің ұрпақтары
Әлдебек би Сатайұлының өз буынынан Шопа, Қаумен, Сасық, Майдан есімді төрт ұлы болған. Ағайынды төртеуден өрбіген ұрпақ баршылық. Бидің тұңғышы Шопаның шөпшегі Сәлмен Зекенұлы Секербаев өзінің атақонысында Аманкелді ауылдық округінің әкімі болды. Майданынан тараған бір ұрпағы Шиябиден Қойшыбаев біз Шияп дейтінбіз. КазМУ-ды бітірген талантты журналист еді. Кезінде Қазақ радиосында қызмет атқарған. Шиябиден Қойшыбаев 1974 жылы 35 жасында кенеттен қайтыс болды. Әлдебек би туралы мәліметтерді қағаз бетіне түсіруші - бидің інісі Үкінің ұрпағы Рәшат Иманұлы. Рәшат орта мектептен кейін С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін бітірген. Тауман Амандосов, Әбілпайыз Ыдырысов тағы басқа ұстаздардан тәлім алған. Әлдебек бидің өзінен және бауырларынан тараған тағы басқа да ұрпақтары бүгінде Астана, Көкшетау, Павлодар қалалары мен Уәлиханов ауданы Амангелді ауылында тұрып жатыр.
Әлдебек бидің мүсіні
2004 жылы 4 тамыз Ақмола облыстық сотының сол кездегі төрағасы Ө.С. Қожабаевтың бастауымен және облыстық М.М. Ғибәділовтың көмегімен Әлдебек би Сатайұлының мүсіні Ақмола облыстық сотының ғимаратына орнатылды. Кейін М.М. Ғибәділовтың жетекшілігімен сот ғимаратында мұражай ұйымдастырылып Әлдебек бидің мүсіні сонда орналастырылды. Сонымен қатар Уәлиханов ауданы Кішкенекөлдегі аудандық сот ғимаратына да Әлдебек бидің мүсіні орнатылған.
Инфинитив
Тұйық рай немесе Инфинитив (infinitivus - анықталмаған форма) — Флективті және агглютинативті тілдердегі етістіктің қимыл атауының формасы, тұйық рай етістігі. Инфинитив етістік баяндауыш түрінде және сөйлемнің предикатив мағынасы есім тектес мүшелерін білдіруде колданылады. Етістіктің басқа формаларынан ерекшелігі — инфинитивте шақ, рай, жақ, көпше, жекеше категориялардың морфологиялық көрсеткіштері болмайды. Осындай категориялық қызметі аз болғандықтан, инфинитив бірқатар тілдерде сөздік форма (сөздіктегі етістік лексемасы) ретінде жұмсалады.
Тарихи инфинитив Үнді-Еуропа тілдерінде етістіктің парадигмалық тұлғасына айналған қимыл мәніндегі есімді білдіреді. Алтай, Картвел, Семит тілдерінде инфинитив қимыл есімімен сәйкес келеді де, кейде етістік (шақ, етіс) категорияларын сақтай отырып, есімнің морфологиялық, синтаксистік белгілеріне ие болады.
Кейбір тілдердің грамматикалық дәстүрі бойынша, инфинитивпен қимыл есімі бірге қаралады да, жалпы инфинитив деп аталады. Қызметі жағынан инфинитив латын, ескі славян тілдеріндегі супинге, ағылшын тіліндегі герундийге жақын. Қазақ тіліндегі қимыл есімі етістіктің түбіріне "у" формасының жалғануы арқылы жасалады. "У" тұлғалы қимыл есімі предикаттық мағынасын сақтай отырып, есімдерше түрленеді. К.Масдар. Тұйық етістік.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
IC 1008B
IC 1008B — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 4414B.
Сыртқы сілтемелер
IC 1008,2 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Ұшарлар
Ұшарлар (Pteromyini) — кеміргіштердің бір тұқымдасы.
Еуразияның қоңыржай және тропиктік орманды жерлері мен Солтүстік Американың тайга ормандарында тіршілік ететін 10—13 туысы, 33 түрі белгілі. Қазақстанда Ертіс өзеннің жағалауын, Оңтүстік және Қалба, Алтай тауларының ормандарын мекендейтін кәдімгі ұшар (Pteromys volans) бар. Оның денесінің ұзындығы 14—21 см, ал үлпілдек құйрығының ұзындығы 14 см-дей. Терісі ақшыл қоңыр түсті, бауыры ақ болады. Қыста түгі құлпырып, жібек сияқты жұмсақ, қою қоңыр түске боялады. Ұшардың екі бүйірі (алдыңғы және артқы аяқтарының аралығы) жарғақпен көмкерілген. Мұның көмегімен ағаштан ағашқа қалқып ұшып секіреді. Қорегін іздеуге түнде шығады. Қатты аяз болғанда ұясынан шықпайды. Жалпақ жапырақты ағаш бүрін, қабығын, жапырағын, ал қылқан жапырақтылардан қарағай, балқарағай бүршігін жейді, ағаш қуысын паналайды. Жылына бір рет көбейеді. Аналығы маусым—шілде айларында 2—4 ұрпақ табады. Қысқы ұйқыға кетпейді. 13 жылдай тіршілік етеді. Республикамызда саны аз болғандықтан, ұшардың терісі дайындалмайды.
Ұшарлардың арасындағы ең ірісі — тагуан (Petaurіsta petaurіsta). Оның денесінің ұзындығы 60 см, құйрығының ұзындығы 63 см, салмағы 1,4 кг. Арқа жоны қара сұр, бауыры сұрғылт түсті. Тагуандар Шығыс Үндістанның, Мьянма мен Шри-Ланканың таулы ормандарында тіршілік етеді. Тагуан — ұшарлардың арасындағы ең алысқа секіретіні. Ол 60 м қашықтыққа дейін қалқып секіре алады.
Дереккөздер
Санат:Кеміргіштер
Баянауыл ұлттық паркі
Баянауыл мемлекеттік ұлттық табиғи паркі — 1985 жылы ҚССР Министрлігі № 276 қаулысымен құрылған. Баянауыл ауданының аумағында орналасқан, жалпы аумағы 50 688 га құраған. ҚР Үкіметінің қаулысымен 2007 жылы 27 желтоқсанда №1305 парк аумағы кенейтілді. Қазіргі кезде БҰМТП 68 452,8 га құрайды. Орман және аңшылық шаруашылығы комитетінің шешімімен «Қызылтау» қаумалы БҰМТП қорғауға бекіттілді, жалпы аумағы 60 000 га құрайды.
Ұлттық парктің аумағы үш орманшылығына бөлінген.
Климаты тым континенттік (жазы - ыстық, қысы суық). Жер бедері жекелеген жақпар тасты тау шоқыларынан тұрады. Баянауыл тауларының етегінде көптеген бұлақтар, суы мөлдір көлдер (Жасыбай, Сабындыкөл, Торайғыр) бар. Саябақта 20-дан аса археологиялық ескерткіштер, қола дәуірінен қалған қорғандар, тастағы жазулар мен таңбалар, үңгірлер (“Әулиетас”, “Драверт”, “Құмыра”, т.б.) бар. Ұзақ жылдар бойы жел мен судың әрекетінен түрлі мүсіндерге айналған жартастар (“Найзатас”, “Жұмбақтас”, “Көгершін”, “Атбасы”, т.б.) саябақ табиғатына ерекше көрік береді.
Саябақтың өсімдіктер дүниесі мен жануарлар әлемі де алуан түрлі. Өсімдіктердің 400-ден астам түрі (қарағай, қайың, қандыағаш, таңқурай, мойыл, долана, т.б.), сондай-ақ, Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген жабысқақ қандыағаш, көктем жанаргүлі де осында өседі. Омыртқалы жануарлардың 100-ден аса түрі кездеседі. Сүтқоректілердің 40-тан аса түрлері (арқар, елік, қасқыр, түлкі, сілеусін, борсық, тиін, т.б.) мекендесе, құстардың 50-ден астам түрлері (аққу, қаз, үйрек, құр, шіл, бүркіт, т.б.) ұялайды. Арқар, бүркіт, сұңқылдақ аққу Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген. Балықтың 8 түрі (шортан, сазан, оңғақ, алабұға, т.б.) бар.
Саябақ аумағы атқаратын қызметіне қарай қорықтық, қорықшалық және демалыс белдемдеріне бөлінген. Қорықтық белдемде шаруашылық жұмыстардың қай түріне болса да тыйым салынып, биологиялық алуан түрлілік, экожүйелер қорғалады. Қорықшалық белдемде шаруашылық жұмыстар белгілі бір тәртіппен шектеулі түрде жүргізіледі. Демалыс аймағына келушілер саны да реттеліп отырады. Баянауыл ұлттық табиғи саябағының табиғат қорғауды, адам игілігі үшін ұқыпты пайдалануды насихаттау ісінде алатын орны ерекше, ғылыми, мәдени және эстетикалық маңызы зор.
Тағы қараңыз
Санат:Қазақстан ұлттық парктері Санат:Павлодар облысы
Винфрид Георг Максимилиан Зебальд
Винфрид Георг Максимилиан Зебальд (Winfried Georg Maximilian Sebald; 18 мамыр 1944 жыл, Вертах – 14 желтоқсан 2001 жыл, Норфолк) – неміс ақыны, прозашы, эссеші, әдебиет тарихшысы, ағылшын және неміс тілдерінде жазған.
Филология мамандығы бойынша білім алады. 1970 жылы Шығыс Англия университетінде неміс әдебиетінен сабақ береді. 1989 жылдан бастан Британ әдеби аударма орталығын басқарады. 1996 жылы «Келімсектер», 1998 жылы «Сатурнның жүзігі», 2001 жылы «Аустерлиц» атты шығармалар жазады.
Дереккөздер
Санат:18 мамырда туғандар Санат:1944 жылы туғандар Санат:Баварияда туғандар Санат:14 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:2001 жылы қайтыс болғандар Санат:Норфолкта қайтыс болғандар Санат:Германия ақындары Санат:Ұлыбритания ақындары Санат:XX ғасырдағы Германия жазушылары Санат:XX ғасырдағы Ұлыбритания жазушылары Санат:XX ғасырдағы неміс жазушылары Санат:XX ғасырдағы ағылшын жазушылары Санат:Германия эссешілері Санат:Ұлыбритания эссешілері Санат:Көптілді жазушылар Санат:Неміс тілі және поэзиясы академиясы мүшелері Санат:Англияда автомобиль апатынан қаза тапқандар Санат:Шығыс Англия университеті оқытушылары Санат:Генрих Белль атындағы сыйлық иегерлері Санат:Генрих Гейне атындағы сыйлық иегерлері
NGC 278
NGC 278 — Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 11 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 278 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3051, UGC 528, MCG 8-2-16, ZWG 550.16, IRAS00492+4716.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз)
Нейтрофилді лейкоциттер
нобай| Нейтрофилді лейкоциттер (leucocyti neutrophilici, грек, leukos - ақ, kytos - жасуша; лат. neuter — бейтарап, грек, рһііео — жақсы көру) — цитоплазмасында дәншелері бейтарап (рһ=7,0) бояулармен боялған, жемірлік (фагоцитарлық) қасиеті күшті жетілген ақ қан жасушалары. Толық жетілген нейтрофилді лейкоциттер ядроларының пішіні сегментті болып келеді. Әрбір жасуша цитоплазмасындағы (50-ден 200-ге дейін) дәншелер Романовский-Гимза әдісімен қызғылт-көкшіл түске боялады. Құрылысы мен химиялық құрамына байланысты нейтрофилді лейкоциттер дәншелері: азурофилді және нейтрофилді дәншелер болып екі топқа бөлінеді. thumb|left
Азурофилді дәншелер
Азурофилді дәншелердің мөлшері 0,4-0,8 мкм, олар нейтрофилді лейкоциттер дәншелерінің 10-20% құрайды. Бұлар біріншілік лизосомаларға жатады.Азурофилді дәншелердің құрамында гидролазалық ферменттер қышқыл фосфатазалар, b-глюкуронидазалар, қышқыл b-глицерофосфат дегидрогеназалар, қышқьш протеазалар, арилсульфатазалар болады. thumb
Дереккөздер
Санат:Лейкоциттер Санат:Гематология
Кеден мағлұмдамасы
Кеден мағлұмдамасы, кеден декларациясы – мағлұмдаушының кеден шекарасы арқылы өткізілетін тауарлар мен көлік құралдары туралы, олардың кеден режимдері туралы дәл мәліметтерді, кеден мақсаттары үшін қажетті басқа да мәліметтерді белгіленген нысанда мәлімдеуі. Қазақстанда кеден мағлұмдамасы кеден органына тауар берілген күннен бастап 15 күннен аспайтын мерзімде беріледі. Жеке тұлғалар сатуға арналмаған тауарларды, қолжүктер мен бірге алып жүретін жолжүктерді Қазақстанның кеден шекарасынан алып өтуі кезінде тауармен қоса беріледі. Кеден мағлұмдамасын беру кезінде кеден органына қажетті құжаттар бірге ұсынылуға тиіс. Кеден органы кеден мағлұмдамасында және ұсынылған құжаттарда мазмұндалған ақпаратты тексеру мақсатымен қосымша мәлімдемелер сұратуға құқылы. Берілген кеден мағлұмдамасын кеден органы қабылдап алады. Оның қабылданғаны ресімделген сәттен бастап ол заңи мәні бар фактілерді куәландыратын құжатқа айналады. Кеден органының рұқсатымен кеден мағлұмдамасын тексеру басталғанға дейін, не тауарлар мен көлік құралдарын тексеру басталғанға дейін, не кеден органы көрсетілген мәліметтердің рас еместігін анықтағанға дейін бұл мәліметтердің өзгертілуі немесе толықтырылуы мүмкін, ал берілген мағлұмдама алынуы мүмкін. Сыртқы саудада:кеден мағлұмдамасы сыртқы сауда мәмілесіне қатысушының мемлекттік шекара арқылы алып өтетін тауар туралы құқықтық ережелерге сәйкес кеден органдары бекіткен нысанда толтырылған ресми мәлімдемесі. Әкелінетін (әкетілетін) тауарларды мәлімдеу тәртібі сыртқы экономикалық қызметті мемлекетті реттеудің ұлттық ерекшеліктерін ескере отырып‚ баждар мен салықтарды жинау үшін жағдайды қамтамасыз ете отырып белгіленеді. Кеден мағлұмдамасын сыртқы экономикалық операцияларға қатысушылар тұрақты тұратын жерінен‚ заңи мәртебесіне‚ кеден жеңілдіктерін пайдалануына қарамастан шекарадан өткізілетін тауардың әрбір топтамасына толтырады. Онда операциялардың түрі (экспорт‚ импорт)‚ тауардың аты‚ сауда жасаушы ел‚ тауар апарылатын жер, валюта‚ тауардың жалпы нақты құны‚ т.б. көрсетіледі. Ол экспорт пен импортқа салынатын салықтың‚ сыртқы сауда мәмілелері туралы өзара шартқа сәйкес шет елге ақшалай қаражаттың дұрыс аударылуын тексерудің негізгі құжаты болып табылады.
NGC 4617
NGC 4617 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1788 жылы 9 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4617 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42530, UGC 7847, MCG 9-21-28, ZWG 270.13, KARA 545.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Программалық объект
Программа объектісі, программалық объект (Объект программы, программный объект; program object) — программаға түсінікті және онымен өңделетін мәліметтер элементі. Мысалы, программалық объектіге программада сипатталған айнымалылар, жиымдар, файлдар, жазбалар және тағы басқалар жатады.
Дереккөздер
Санат:ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Шалдыбаев Нақан
ШАЛДЫБАЕВ Нақан Шалдыбайұлы (1955 жылы туған, Амангелді ауданы, Еңбекші ауылы) – ұстаз, қоғам қайраткері. Еңбек жолын 1973 жылы Орта мектепті бітірісімен комсомол-жастар бригадасында аға шопан болып бастады. 1980 жылы Арқалық педагогикалық институтының математика мамандығы бойынша үздік бітірді. 1980-2006 жылдар аралығында Арқалықтағы Ш.Уәлиханов атындағы орта мектептің директоры болып істеді. 2006 жылдан Арқалық қаласы оқу бөлімінің бастығы қызметін атқарып, 2010 жылдан Арқалық қаласы әкімінің орынбасары, 2012 жылы арқалық ауданы мәслихатының хатшысы болып сайланды. Қазіргі таңда осы күнге дейін Арқалық қалалық мәслихатының хатшысы болып келеді.
Ламбервиль (Сен-Маритим)
Ламбервиль (Lamberville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Дьеп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,33 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76379, пошта индексі — 76730.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Рапорт
Рапорт (raport) сөзін алғаш рет Петр І поляк тілінен енгізген еді.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Иоганн Готтфрид Зойме
Иоганн Готтфрид Зойме (Иоанн Готфрид Зейме, ; 29 қаңтар 1763 жыл, Позерна – 13 маусым 1810 жыл, Теплице) – неміс жазушысы және ақын. thumb|Иоганн Готтфрид Зойме 1792 жылы генерал Игельштремнің хатшысы болады. Сол уақыттарда Лейпциг қаласына келіп «Wichtige Nachrichten über die Vorfälle in Polen 1794» (1796), «Zwei Briefe über die neuesten Veränderungen in Russland» (1797) және «Obolen» (1796—1798) атты шығармаларын бастырады. 1801 жылы Австрия, Италия арқылы Сицилияға саяхат жасайды. Ол саяхатын «Spaziergang nach Syrakus» (1803) атты еңбегінде суреттеген. 1805 жылы Мәскеу, Санкт-Петербург, Финляндия арқылы Швецияға саяхат жасайды. Оны «Mein Sommer im J. 1805» (1807) атты шығармасында жазған. «Mein Leben» атты автобиографиялық шығармасы 1813 жылы жарық көреді.
Дереккөздер
Санат:Германия жазушылары Санат:1763 жылы туғандар Санат:Неміс ақындары Санат:1810 жылы туғандар
Кьюздино
Кьюздино (Chiusdino) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Сиена провинциясында орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Аданеро
Аданеро (Adanero) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 283 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авила елді мекендері
Гилфорд (Миссури)
Гилфорд (Guilford) — Миссури штатының Nodaway округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 87 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.2 км² шамасында. FIPS коды — 29-29692.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Префикс
Префикс (prae- алдынғы, алдында + fixus - жалғанған) - түбір алдынан орын алатын аффикс. Мысалы, орыс тілінде: заходить; неміс тілінде: aufstehen «түрегелу»; приставкамен барабар.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Марқакөл (ауыл)
Марқакөл — Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданындағы ауыл, Марқакөл ауылдық округі орталығы. Ауылдың атауы 1992 жылға дейін "Алексеевка", 2016 жылға дейін "Теректі" деп аталды.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Күршім ауылынан шығысқа қарай 154 км-дей жерде, Марқакөл көлінің оңтүстігінде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 5020 адам (2439 ер адам және 2581 әйел адам) болса, 2009 жылы 3489 адамды (1680 ер адам және 1809 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
2 мектеп, емхана, музыка мектебі бар.
Дереккөздер
Санат:Күршім ауданы елді мекендері
Бекшанка
Бекшанка (Кочкарлейка) — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Самара облысы, Пенза облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сызранка өзенінің оң жағалауынан 121 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 44 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сызранка өзені бастауынан Сызрань (қаладан жоғары) қаласына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Буштелу (Шавеш)
Буштелу (Шавеш) (Bustelo (Chaves)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25ooo адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,17 км² шамасында. Халық тығыздығы — 63,3 адам/км².
Аммалистер
Амараллистер тұқымдасына жататын бөлме өсімдігі. Ол табиғатта ОңтүстікАмерикада ғана өседі. Бойының биіктігі 60см,пиязшықты өсімдік. Өсімі тез. Үй жағдайындақаңтар, наурыз айларында гүлдейді. Гүлініңтүсі ақ, қоңырау тәрізді гүлсидамыныңбасында 3-6 данадан орналасады. Егер4-5 түбек эухаристі қатар қойып гүлдетсе,үй ішіндегі гүлзар сияқты болады. Жарық жақсы түсетін жерде немесе ала көлеңкедеде өседі. Гүлденген уақытында топырағын құрғатпай суғарып отыру керек.3-4 жылда бір рет жаңа ыдысқа топырағын ауыстырып отырғызады. Пиязшығын бөлуарқылы көбейтеді. Амариллистер тұқымдасына жататын, отаны –Америка болып табылатын бөлме жәнебақша гүлі. Табиғи 75 түрі, сұрыпталған 2000түрі бар. Елімізде оның 15-20 түрі бөлмегүлі ретінде  өсіріледі. Жапырағы қияқсекілді бірден тамырдан шығады. Биіктігі кейде 1м дейін жетеді. Бір пиязшықтың өзі 4-6 данаға дейін гүл  жарады. Гүлі ақ,сары,қызыл, күлгін түсті. Пиязшығын топыраққаеккеннен кейін 8 аптадан соң гүлдейбастайды. Күтімі жақсы болса, гүлдеуі 6 айғасозылады. Гүлденген уақытта топырағынқұрғатпай суарып отыру қажет. Жарықжақсы түсетін жерлерде гүлінің түсі қанық, көлемі үлкен болады. Тұқымын себу жәнеқайта отырғызу жұмыстарын  жүргізгенкезде балапан пиязшықтарын бөліп алуарқылы көбейтеді. Санат:Биология Санат:Ботаника
Буштелу (Шавеш)
Ауданның қамқоршысы — Зе-ботикаш.
Тарихы
Аудан 1535 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Хамзин Батырхан
Хамзин Батырхан (05.02.1918, Жангелдин ауданы, Ақшығанақ ауылы – 1966, сонда) – соғыс және еңбек ардагері, агроном. 1930-36 жылдары аралығында ауылдағы бастауыш мектебінде оқып, 1942-52 жылдары Петропавл қаласындағы ұжымшар басқармасы тқрағаларын даярлайтын ауыл шаруашылық мектебін бітірген. 1936-39 жылы кеңес армиясы қатарына шақырылғанға дейін Жетіғарада кен қазушы болып істеді. Ленинград қаласы түбінде әчкери борышын өтей жүріп, 1939 жылдың қысында 7-армия құрамында кеңес-фин соғысына қатысты. 1940 жылы ленинградтағы кіші командирлер даярлайтын 3 айлық курсты бітірді. 1941 жылы Солтүстік-Батыс майданы әскерлерінің құрамында шайқасқа кіріп, 1942 жылы Старосестрорецк түбінде жарақаттанған. Емделіп шыққан соң Свердловск қаласындағы әскери зауытқа жұмысқа жіберілді. 1946 жылы елге оралып, «Тамқамыс», «Ақшығанақ» ұжымшарларында бөлімше меңгерушісі, ұжымшар басқармасының төрағасы болып істеді. Бірнеше рет аудандық кеңестің депутаты болып сайланған.
Кеңею
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Күңгірт қызылкүрең
Күңгірт қызылкүрең (Echinacea purpurea) – астралылар тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдіктер туысы. Отаны АҚШ-ты. Бақтарда әсемдік үшін және дәрілік шөп ретінде өсіріледі. Қазақстанда оңтүстік өңірлерде өсіріледі.
Ботаникалық сипаты
thumb|left|180px|
Емдік қасиеті
Құрамында флавоноидтар, шайыр, полисахаридтер, сапониндер, глюкозидтер, эфир майлары және т.б. бар. Дәрілік өсімдік ретінде созылмалы ауруларда, жара мен күйікті емдеуде, орталық жүйке жүйесін нығайтауда, ал жаңа жиналған гүлінің шырынын қан ұйытуда қолданады.
Дереккөздер
Санат:Күрделігүлділер Санат:Дәрілік өсімдіктер
Қарсы түзу пішу
Қарсы түзу пішу (Раскрой встречный прямой) — Т және Ш - тәрізді тетіктерді қалыптағанда, оларды (немесе дайындаманы) қаңылтырда (жолақта, таспада) қарсы түзу пішу.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Пыль-Ю
Пыль-Ю — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Лоптюга өзенінің сол жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тойлок (Чулым тармағы)
Тойлок — Ресейдегі өзен. Краснояр өлкесі, Хакасия Республикасы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чулым өзенінің сол жағалауынан 1491 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым бастауынан Ачинск қаласына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Герей
Герей, Гирей, Керей, Кирей, Гирай – Қырым хандығы хандарының есімдеріне қосарланып айтылған лауазым атауы. Герей лауазымының пайда болуы бірнеше жорамал бар: Көне түркі тілінде «герей» сөзінің «лайықты» деген мағынасы болған. Осман түріктерінде бұл сөздің «әйгілі», «құқылы» деген мағыналары болыпты (Ахмед Вефик пашаның «Паһжам – и ғұсмания» сөздігі). Герей лауазымы кезінде Қырым хандығында болашақ ханның тәрбиешісі керей тайпасынан таңдалып алынып отырғанына байланысты пайда болған деген де жорамал бар. Санат: Түрік қағандары
Күмәнді долана
Күмәнді долана (Crataegus ambіgua) – раушангүл тұқымдасы, долана туысына жататын бұта. Қазақстанда Маңғыстау түбегінде кездеседі. Жыралардың түбінде, гипсті және борлы қабатты сайларда, ылғалды жерлерде өседі. Биіктігі 3 м-дей, өркендері негізінен тікенсіз (сирек тікенді) болады. Жапырақтары ашық жасыл түсті жұмыртқа тәрізді, ұзындығы 5 см, ені 3 см-дей, 5 – 7 қалақты. Тостағанша жапырақшалары жұмыртқа тәрізді, ұштары үшкір, шетері қылтанды. Күлтелерінің диаметрі 15 мм-дей. 20 шақты гүлдері бірігіп, қалың қалқанша гүлшоғырын құрайды. Мамыр айында гүлдеп, шілде – тамызда жеміс салады. Жемісі – эллипс тәрізді жидек, қара қошқыл түсті үстінде ақшыл нүктелері болады. Күмәнді долана гүлдеген кезде бал түзеді.
Дереккөздер
солға|150px| Санат:Раушангүлділер
Альтсхаузен
Альтсхаузен (Altshausen) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Тюбинген әкімшілік округіне бағынады. Равенсбург ауданының құрамына енеді.
Покровка (Аургазин ауданы)
Покровка — Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Исмагил ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 20 адамды құрады. Пошта индексі — 453488, ОКАТО коды — 80205813004.
Альтсхаузен
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4630 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 20,48 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 4 36 005. Муниципалитеттің басшысы — Курт Кёниг.
Покровка (Аургазин ауданы)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Альтсхаузен
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Покровка (Аургазин ауданы)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Алиби
Алиби (alіbі — басқа жерде), қылмыстық істе—сезікті немесе айыпталушы адамның қылмыс істелген сәтте басқа жерде болуы; бұл оның кінәсіздігінің дәлелі ретінде қабылданады. Тергеу барысында алиби жан-жақты тексерілуге тиіс. Тексерілмеген, не теріске шығарылған алиби дәлелдемеге жатпайды.
Қылмыстық іс жүргізуде - айыпталушының қылмыстың жасалу сәтінде қылмыс орнында болуын жоққа шығаратын жағдай. Айыпталушының (күдіктінің) басқа орында болғанын жорамалдайды. Бұл туралы айыпталушының өзі мәлімдеме жасағанына немесе басқа көздерден мәлім болғанына қарамастан, бұл жай мұқият тексерілуге жатады.
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Карл Лебрехт Иммерманн
Галле қаласында білім алады. Ол романтик, классик, идеалист және реалист. Оның шығармалары: «Тирольдегі трагедия», «Алексей» трилогиясы, «Мерлин», «Император Фридрих II», «Петрарка», «Король Периандр және оның үйі», «Гисмонда», «Сиракуздық ханзада», «Махаббат көзі» және «Эдвин» атты шығармалары бар.
Сондай-ақ «Tulifantchen» атты ертегі жазған. «Тристан мен Изольда» атты атақты шығармасы аяқталмай қалған.
Дереккөздер
Санат:Германия жазушылары Санат:1796 жылы туғандар Санат:1840 жылы қайтыс болғандар
Хальмер-Яха (Харасовая тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Түркі мәдениеті
Түркі мәдениеті - ежелгі заманнан өмір сүріп келе жаткан түркі тайпалары негізінде қалыптасқан мəдениеттің жалпы атауы.
Түркілердің алғашқы ата қонысы Шығыс Тянь-Шань мен өңірі болған. "Халықтардың ұлы қоныс аударуының" нәтижесінде қазіргі Қазақстан, Орта жəне Алдыңғы Азия, Шығыс Еуропа]] территорияларына кең таралып орналасқан түркілер қазіргі түркі тілдес халықтардың барлықтарының субстраты болып табылады. "Түркі" деген термин тұңғыш рет 542 жылы аталады. "Түркі" этонимі алғашқы кезде белгілі бір ақсүйектерден шыққанын білдірген (ғылымда этносқа қатысты "түркі" терминін қолдану қалыптасқан, біз соған арқа сүйейміз). Орталық Азияны мекендеген көптеген тайпалық одақтардан біріккен феодалдық мемлекет Түркі қағандығы өмір сүрген. Түркі қағандығының әлеуметтік-саяси және қоғамдық өмірінде әскери істер аса маңызды орын алған. Түркілердің алғашқы көсемдерінің    бірі  Бумын қаған болған. Түркі қағандағы тұсында түркі тілінің өрісі барынша кеңіп, ұланғайыр өлкедеғі негізгі тілге айналған. Түркілердің жазуы да болған. Сол көне түркі жазбаларынан түркілердің дүниетанымдық көзқарастары, наным-сенімдері туралы көп мағлүмат алуға болады. Көне түркілер аспан денелерінің қозғалысына карап ауа райын, жыл маусымдарының қандай болатынын күні бұрын анықтай алған. Көне түркілер геометрия, математика ғылымдарынан біршама хабардар болған, оны су жүйелерін салуға, күрделі ғимараттар, карауыл төбелер тұрғызуға, т.б. пайдаланған. Олар металды, түрлі минералдарды еріту әдістерін, шөптердің емдік қасиеттерін білген. Емдеудің неше түрлі әдістерін де жетік меңгерген. Ежелгі түркілер, негізінен, қос күшке - Көкке және Жерге сиынатын болған. Көк Тәңірінің рақымымен елді билеген қағандар "Аспанда туған және Күнмен, Аймен безендірілген" деп аталған. Ежелгі түркілер үшін Көк пен Жер-Судан кейін тұрған құдіретті күш әйел, ошак басы құдайы Ұмайға табынған. Түркі халықтарының мәдениетінде персонификациялабаған, шексіз аспан әлемімен қатар аспан шырақтары, құтты мекен, отсуға да бас игенін білдіретін деректер кездеседі.
Қайран
Қайран. Қазіргі түсінігімізде — әл-дәрмен, қауқар дегенді білдіреді. «...оған қарсы қоюға өзімнің еш қайраным жоқ...» (Ө. Қанахин, Жер бас.). «Қайран» сөзінің бір ерекшелігі көбіне «жоқ» тұлғасымен тіркесте көрінеді. Сөз төркіні түркі тілдері деуге дерек жоқ емес. Хакас тілінде «хайрал» тұлғасы үш түрлі мағынада кездеседі:
моңғол тілінде «хайран» сөзі — біздегі «қайран» тұлғасы беретін мағынамен қоса «аянышты», «сорлы» дегендерді де меншіктенеді (Мон.-қаз. сөз., 1954, 253). «Қайран» сөзінің тарихы қалай болғанда да түркі, моңғол халықтарының тілімен байланыстылығына шек келтіруге болмайтын сияқты. Өйткені тұлға жағының сәйкестігін былай қойғанда, мағыналарының өзі бірінен-бірі алшақ кетіп жатқан жоқ. Бір тілде «әл, дәрменді» ұғындырса (қазақтарда), екіншісінде — осылармен байланысты жәрдем, қүтқару (хакастарда) немесе сорлылық, аянышты (моңғолдарда) жағдайларды түсіндіреді.
Демек, іс-қимылдың шама-шарқы және содан туындайтын нәтиже мағыналарын сезінеміз. Анығырақ айтқаида, әл, дәрмені жоқ адамньщ қолдан келер жәрдемі, қамқорлығы да жоқ, осылардың бәрінен жұрдай адам сорлы да аянышты болары өзінен-өзі белгілі.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі
Дражево (Ямбол облысы)
Дражево (Дражево) — Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 720 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8634. Телефон коды — 04714. ЕКАТТЕ коды — 23501.
Болат Нұретдинұлы Жұмаділов
Болат Нұретдинұлы Жұмаділов (1973 жылы туылған, Жетібай ауылы, Байзақ ауданы, Жамбыл облысы) – боксшы, Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шебері (1995), Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2000), әуесқой бокстан әлес чемпионы (1999), Олимпиада ойындарының екі дүркін күміс жүлдегері (1996,2000).
Бокспен 12 жасынан бастап айналысқан. 1990 – 97 жылдары аралығында Қазақстанның, ТМД елдерінің (1992) чемпионы.
Дражево (Ямбол облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямбол облысының елді мекендері
Алушының реакциясы
Алушының реакциясы - алушының айтылымның денотативтік, коннотативтік және прагматикалық мәндерін кабылдауы.
Болат Нұретдинұлы Жұмаділов
Алғашқы жаттықтырушысы Ф.Цой болды (Тараз қаласы). Орталық Азия ойындарының (1995, 1997), 2-ші Шығыс Азия ойындарының (1997, Пусан, Корея) чемпионы. Жұмаділов Дүние жүзі чемпионаттарының (1995 жылы, Берлин, Германия, 1997 жылы, Будапешт, Венгрия) қола, 26-Олимпиада ойындарының (1996, Атланта, АҚШ) күміс және Дүние жүзі чемпионатының (1999, Хьюстон, АҚШ) алтын, 27-Олимпиада ойындарының (2000, Сидней, Австралия) күміс жүлдегері. “Құрмет” орденімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан боксшылары Санат:Қазақстанның Олимпиада күміс жүлдегерлері Санат:Әуесқой бокстан әлем чемпиондары Санат:Байзақ ауданында туғандар Санат:Қазақстан спорт шеберлері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:Бокстан Қазақстан чемпиондары Санат:Құрмет орденінің иегерлері Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Алушының реакциясы
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Мүше алу
Мүше алу немесе мүше алып қашу — той-томалақта, мерекелік жиында 5-6 салт атты жігіт көпшілік отырған жерге келіп, жеңгелерінен «Мүше беріңіз» деп сұрайтын болған. Мүше сұраған бір жігітке жүзік, айна секілді бағалы нәрселер салынған түйіншек берген. Жігіт оны алып, қаша жөнеледі, өзге жігіттер ізінен тұра қуады. Бұл көкпар ойынына ұқсайды. Жігіттер қашқан жігітті қуып, түйіншекке таласады. Мүше алып қашқан жігіттің мақсаты – қолындағы түйіншегін ешкімге алдырмай, сүйген қызына апару. Ал айырылып қалса, түйіншекке ие болған жігіт оны өз сүйіктісіне апарады. Бұл салттың мақсаты, тәлімдік мәні – жігіттерді ептілікке, қырағылыққа баулу.
Дереккөздер
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)
1998 жылғы әлем чемпионатына бірінші рет 32 құрама қатысатын болды да, іріктеуге 174 команда қатысып, 30 жолдаманы сарапқа салды. Франция алаң иелері ретінде, Бразилия әлем чемпионы ретінде жолдамаға тікелей қол жеткізді.
32 жолдама Құрллықтық федерацияларға былай бөлінді:
Плей-офф
Қосымша көрсеткіштері бойынша екінші орын алса да, Шотландия чемпионатқа жолдама алды. Қалған сегіз құрама төрт жолдаманы сарапқа салды.
Плей офф
Жапония әлем чемпионатына жолдама алды да, Иран құрлықаралық плей-оффқа шықты.
Финалдық кезең
Аустралия құрлықаралық плей-оффқа жолдама алды.
Порту-Калву
Порту-Калву (Porto Calvo) — Бразилиядағы муниципалитет, Алагоас штатында орналасқан. Шығыс Алагоас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Мата-Алагоана экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Прэйрай Хоум (Миссури)
Прэйрай Хоум (Prairie Home) — Миссури штатының Купер округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.0 км². FIPS коды — 29-59726.
Порту-Калву
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 614 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 335 км² шамасында. Халық тығыздығы — 73,474 адам/км².
Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)
Құрлықаралық плей-офф
Иран әлем чемпионатына жолдама алды
Прэйрай Хоум (Миссури)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 220 адамды құрады.
Порту-Калву
Тарихы
Қала 1636 жылы құрылған.
Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)
Құрлықаралық плей-офф
Санат:Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі
Прэйрай Хоум (Миссури)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Купер округы (Миссури)
Саватий-Ель
Саватий-Ёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вочь өзенінің сол жағалауынан 97 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Порту-Калву
Тарихы
Санат:Алагоас елді мекендері
Саватий-Ель
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Крон (Эссонна)
Крон (Crosne) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Эссонна департаментінде орналасқан. Еври округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,48 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 91191, пошта индексі — 91560.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9097 адамды құрады. Халық тығыздығы — 3668,15 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Қола дәуіріндегі Қазақстан
Солтүстік және Батыс Қазақстан
Б.з.д. ІІ мыңжылдықта Еуразияның далалы аймақтарында қола алу тәсілі шығып, өндіргіш күштер қатарында төңкеріс жасалды. Ал өндіріске металдан жасалған құралдардың енуі, еңбек өнімділігін арттырды, шаруашылықтың жаңа түрлерінің пайда болуына себепші болды, жаңаша әлеуметтік қатынастарды қалыптастырды. Осы мәселелерді таратып айтар болсақ:
Қола дәуірінде кен өндіріп, балқыту ісі орасан зор көлемде жүргізілген. Мәселен, Жезқазған өңірінде 100 мың тонна мыс қорытылған. Ал Успен кенішінде 200 мың тонна кен өндірілген.
Сол сияқты кенді жыныс астын қуалай қазып, сосын үстен төніп тұрған рудалы қатпарды балғамен ұрып опырып түсірген. Ал, ұзын штольнялар ( жасанды үңгімелер) қазған кезде оған ағаш тіреулері пайдаланған. Шахта қасындағы су басына өндірілген руданы әкеліп, жуып, бос қоқыстардан тазартқан. Уақталған руданы қонысқа әкеліп арнаулы пештерге салып балқытқан, ондай пештер қалдықтары Атасу, Суықбұлақ, қоныстарынан, Қанай ауылының қасынан табылған.
Метал балқытатын шеберханалар орны Мало-Красноярск, Алексеевка, Никольское, Петровка ІІ-де бар екені мәлім болды. Металл балқытумен бірге андроноволықтар оны шыңдау, шекемелеу және қыспалау әдістерін білген. Алтын фольгамен оралған қоладан олар самай сырғаларын, алқалар білезіктер жасаған. Жетісудағы Қапал қыстағы жанындағы қорымнан табылған, ішкі жағына екі ат бейнесі салынған самайға тағылатын салпыншақ зергерлік өнердің ғажайып үлгісі болып табылады.
Қола дәуінде Қазақстан жерінде бірінен соң бірі жалғасып келетін екі -мәдениет болған. Оның алғашқысы - Андроново мәдениеті. Ал б.з.д 10-8 ғасырларда соңғы қола дәуірінде Беғазы-Дәндібай мәдениеті қалыптасқан.
Қазақстан Ғылым академиясының Тарих, археолология және этнография институты жанынан арнайы Орталық Қазақстан экспедициясы құрылды. Оны ұзақ жылдар бойы ғұлама ғалым академик Әлкей Марғұлан басқарды.
Ә.Х. Марғұланның басшылығымен бір топ археолог-ғалымдар Орталық Қазақстанда ұзақ жылдар бойы қазба жұмыстарын жүргізді. Осының нәтижесінде тамаша археологиялық ескерткіштер ашылды. Олар- қоныстар, молалар, және т.б. Мұның бәрін жалпы атпен Андроново және Беғазы-Дәндібай мәдениеті деп атайды. Әсіресе Атасу, Былқылдақ қоныстары мен Айшырақ, Дарат молаларынан табылған ескерткіштер көп жаңалықтар ашуға мүмкіндік берді. Осы зерттеулердің нәтижесінде Орталық Қазақстан дүние жүзіндегі ежелгі және ерте замандардағы адамдар жасаған мәдениеттің белгілі орталықтарының бірі ретінде анықталып отыр. Ғалымдар тұңғыш рет Орталық Қазақстандағы қола дәуірін Феодоров, Алакөл, Дәндібай кезеңдеріне бөлді. Ерте феодоров кезеңіндегі ескерткіштерге Бұғылы, Ақсу-Аюлы, Ақшатау қорымдары жатады. Алакөл ескерткіштеріне Атасу өзенінің жоғары ағысындағы Айшырақ, Былқылдақ, ал Дәндібайға-Қарасай, Беғазы ескерткіштері жатады.
Андроново мәдениетінің бірінші ескерткіші 1914 жылы Сібір жеріндегі Андроново қонысындағы Ашинск селосы маңынан табылған. Сол жердегі қазба жұмыстарын 1914 жылы Б.В.Андрианов жүргізген. 1927жылы археолог М. П. Грязнов осындай қорымды Батыс Қазақстаннан да тауып, Андроново мәдениетінің ескерткіштері шығыста Минусинскіден бастап батыста Оралға дейінгі орасан зор территорияға тарағанын анықтады. Кейінірек Андроново ескерткіштері Қазақстанның түскейінен, Жетісу мен Орта Азиядан табылды.
Андроново қауымдастығы құрамына енген тайпалардың тараған негізгі аймақтарының бірі-Орталық Қазақстан болған. Бұл өңірден көптеген мекендер, қорымдар, көне рудниктер, құрбандық орындарымен тастағы суреттер- петроглифтер, 30-дан аса қоныстар мен 150-ден аса ескі қабір табылып зерттелген.
Солтүстік және Батыс Қазақстанда көптеген Андроново мәдениеті ескерткіштері ашылып зерттелген, олардың ішінен Алексеев қонысы мен Тасты- бұтақ қорымы кеңінен мәлім болды. Батыс аудандарда сақина секілді дөңгелете салынған қоршаулар етек алған. Ерте қола кезеңіне мәйітті өртеп көму рәсімі жатады. Орта қола кезеңінде үй салу, қоныстандыру ісі, өлікті жерлеуді ұйымдастыру, жерлеу ғұрпы біраз өзгерген. Енді қоныстарға бұрынғыдай бекіністер салынбайды, тұрғын жайлар, жартылай жертөлелер тікбұрышты – ұзынырақ болып келеді. Кейінгі қола дәуірі қоныстарында түрі жағынан тікбұрышты, сопақ, сегіз тәрізді жартылай жертөлелер көбірек кездеседі. Шаруашылықта мал өсірудің әсіресе жылқы өсірудің рөлі арта түсті.
Солтүстік пен Батыс Қазақстан жерінде кола дәуірінің 150- ден астам қонысы, 200- ге тарта қорымы зерттелді. Батыс Қазақстан өңірінде үйлер негізінен, тастан салынды. Тұрғын үйлердің жанында қабырғасын сексеуілмен немесе шарбақпен шегендеген құдықтар да болды. Өлген адамдарды сол немесе оң жамбасымен, қол-аяғын бүгіп жерлеген.
Шығыс Қазақстан
Шығыс Қазақстанда Андроново мәдениетінің дамуы осы тектес жолмен жүрді. Ертіс пен Бұқтырманың, Күршімнің көкорай шалғынды алқаптарынан, Алтайдың таулы аудандарынан, Тарбағатай мен Сауыр далаларынан қола дәуірінің ондаған қоныстар мен қорымдары табылды. Қанай қорымы және онымен жарыса қатар орналасқан қоныс қабырғаларының дені кейінгі қола кезеңіне жатады. Ертістің оң жақ жағалауындағы қоныстан көлемі 50 шаршы метр тікбұрышты жартылай жертөле және онымен жалғас қоражайлар қазылып, аршылып алынды. Үй қабырғалары қамыспен бастырылып сылақталған.
Оңтүстік Қазақстан мен Жетісу
Жетісуда Андроново мәдениетінің өзіндік нұсқасы бар. Таңбалы мен Қаратау сияқты тастағы суреттердің аса үлкен шоғыры Жетісу мен Қазақстанның оңтүстігінен ғана табылды.
Оңтүстік Қазақстан мен Жетісуда қола дәуірі ескерткіштері аздау зерттелген. Оңтүстік Қазақстанда қола дәуірінің ортаңғы кезеңінде жер бетіне қазылмай қойыла салған жұмыр тастардан салынған қоршаулар тән. Олардың пішіні тіктөртбұрыш, шаршы, сопақша, дөңгелек болып келеді. Шаруашылығы. Қазақстан территориясында қола өндіру ісі мыс пен қалайыны қорыту арқылы б.з.б. 2-ші мыңжылдықта басталды. Қола дәуірінде мал шаруашылығы көпшілік тайпалардың күнкөрісінің басты көзі болған.
Андроноволықтарда негізінен, отырықшы шаруашылық басым болған. Бұл әрине, егін шаруашылығының дамығанын көрсетеді. Жер тесемен өнделгендіктен, сол кездегі, егіншілік Андроново тайпаларында «теселі егіншілік» деп аталған. Көбінесе бидай, тары өсірген, бақшалық шаруашылық та дамыған.
Андроново тарих-мәдени бірлестігінің негізгі қалыптасқан аймағы - Қазақстан аумағы. Андроново тайпалары Қазақстан аумағын б.з.б. І-ші мыңжылдықта мекендеген ерте көшпенділердің тікелей мәдени -этникалық ата тегі болады деп айта аламыз.
Дереккөздер
Қазақстан тарихы 10-сынып
Санат:Тарих Санат:Қазақстан тарихы
Вильдштайг
Вильдштайг (Wildsteig) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Вайльхайм-Шонгау ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1254 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 47,73 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 90 160. Муниципалитеттің басшысы — Йозеф Таффертсхофер.
Гетерогенді реактор
Гетерогенді реактор – активті зонасында ядролық отыны, нейтрондар баяулатқышы және жылу тасығыш элементтері дискретті қабаттар түрінде орналасқан ядролық реактор. Гетерогенді реакторда жылу тасығыш зат ретінде қысымы жоғары су, гелий, сұйық металлдар пайдаланылады. Осы кезге дейінгі жасалған реакторлардың басым көпшілі  - гетерогенді реактор, өйткені гетерогенді реакторда жылу бөліп шығаратын элементтерлдің пішінін, ядролық отынның түрін, құралымдық және технологиялық сипаттамаларын реактордың қызмет ету бағытына қарай тиімді түрде таңдап алуға болады. Гетерогенді реактор ғылыми зертханалық жұмыстарын жүргізу мақсатында, сондай ақ электр тоғын және байытылған уран алу үшін пайдаланылады. Санат:Реактор
Пішу
Пішу (Раскраивание) — дайындаманы бір-біріне және қаңылтырлы илемнің жиегіне қатысты ең нәтижелі орналастыруды іздеп табу.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Полянское
Полянское (2020 жылға дейін — Первороссийское) — Шығыс Қазақстан облысы Алтай ауданындағы ауыл, Полянск ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Алтай қаласынан батысқа қарай 31 км жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1199 адам (544 ер адам және 655 әйел адам) болса, 2009 жылы 912 адамды (409 ер адам және 503 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 20 ғасырдың басында қаланған. 1956-1996 жылдары Серебрянск қалалық әкімдігінің құрамындағы сүт өндіретін кеңшардың орталығы болған. Кеңшар негізінде Первороссийскоеде шаруа қожалықтары жұмыс істейді. Полянское арқылы Алтай — Өскемен темір жол және автомобиль жолы өтеді.
Шұбары
Шұбары – Целиноград ауданындағы ауыл, Қоянды аудандық округі құрамында. Астана қаласынан 16 км, Қоянды ауылынан 14 км жерде орналасқан. Тұрғыны 0,4 мың адам (2008). Ауылда мектеп, су тазартатын блок-модуль бар.
Сен-Ипполит (Жиронда)
Сен-Ипполит (Saint-Hippolyte) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Либурн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,45 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33420, пошта индексі — 33330.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 164 адамды құрады. Халық тығыздығы — 36,85 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Торғай геологиялық барлау экспедициясы
Торғай геологиялық барлау экспедициясы – Арқалық қаласында ашылып, өлке аумағындағы жерасты кен көздерін зерттеумен айналысқан ғылыми орталық. 1958 жылға дейін Орталық Қазақстан геологиялық басқармасының құрамында болып, кейін Солтүстік Қазақстан геологиялық басқармасының қарамағына кіргізілген. 1964 жылы осы кезеңде алдында қойған міндеттерді орындап біткен мекеме ретінде жабылды да, 1968 жылы Арқалық геологиялық партиясы, 171 жылдан ТГБЭ болып қайта жұмыс істей бастады. Экспедиция Амангелді бокситті ауданы тобын, Қаратомар жерасты тұщы су көздерін барлады. Алтын, түсті және сирек металдар, құрылыс материалдары кен орындарын іздестірді. Боксит кен орнының негізінде Торғай боксит кен басқармасы жұмыс істейді. Экспедицияны әр жылдары П.С.Гурин, А.Тоқсынбаев, В.Ф.Халецкий, Е.А.Ерекешов, В.Г.Тищенко, С.М.Есқожин басқарып, М.А.Қалменов, С.Б.патрикевич, Е.Қ.Қонысбаев, Ю.П.Рылов, А.Е.Ниязов бас геолог болып істеді. Экспедиция құрамында 1 Қазақ КСР еңбек сіңірген геологі қызмет атқарып, 13 ғалым орден-медальдармен марапатталған.
Боргуста
Боргуста (Үлкен Бугунта, Бугунта) — Ресейдегі өзен. Ставропольск өлкесі, Карачаев-Черкесск Республикасы, Кабардин-Балқар Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Подкумок өзенінің сол жағалауынан 88 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 43 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Подкумок Кисловодск қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек, Дон және Еділ өзендері аралықтарындағы ағынсыз аудандар.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 4622B
NGC 4622B — Центавр шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 5 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4622B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42852, ESO 322-64A, MCG -7-26-36, VV 580, AM 1241-402, DCL 163.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз)