cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қарағанды облысы денсаулық сақтау ісі
1954 ж. Кеңгір және Рудник поселкелерінің негізінде Жезқазған құрылды. Қалалық денсаулық сақтау бөлімінің алғашқы меңгерушісі А.А. Новикова болған еді. Жезқазған облысының денсаулық сақтау ісінің дамуына медицина ғылыми кандидаты Ә. Әділханов үлкен үлес қосты, ол ұзақ жылдар (1973-1994) бойы облыстың денсаулық сақтау басқармасынын бастығы болды. 1956 ж. Никольск поселкесінде 25 орынды аурухана, терівенеролоғиялық және туберкулезге қарсы диспансерлер ашылды. 1959 ж. Жезқазған каласында дәріғер Н.Д. Бех интратрахея наркозы әдісін енгізді, ал дәрігерлер Н.Ф. Широкова мен И.В. Шульман қан құю пунктін ұйымдастырды. 1955-1975 ж. аралығында бұрынғы Жезқазған облысы аймағында 2940 орынды 50 денсаулық сақтау нысаңдары және 8200 емхана салынды. Оның ішінде, Балқаш қаласында 120 орындық перзентхана, Сәтбаев қаласында 300 орынды туберкулез диспансері іске қосылды. Денсаулық сақтау объектілерін салу және оларды медициналық техникамен жабдықтауда «Балқашмыс» АҚ, «Жезқазғанмыс» АҚ секілді өндірістік бірлестіктер үлкен қолдау көрсетті.
1950 ж. КСРО Министрлер Кеңесінің қаулысымен Қарағанды мемлекеттік медициналық институты, ал 1958 ж. Еңбек гигиенасы және кәсіптік аурулардың Қазақ ғылыми-зерттеу институты ашылды. Медицина институтының профессорлар-оқытушылар құрамында негізінен Қазан стоматологиялық институтының профессорлары мен доценттері, әр жылдары Мәскеуден, Ленинградтан және Кеңес Одағының басқа да ірі ғылыми орталықтарынан Қарағандыға жолдамамен келген және жер аударылған білікті мамандар болды. Институттың жұмысына жергілікті тәжірибелі дәрігерлер де тартылды. 1950-1974 ж. аралығыңда институтты Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген дәрігері, медицина ғылыми кандидаты, доцент П.М. Поспелов басқарды. Медицина институтының ашылуы осы сала мамандарын дайындауға және медицина ғылымының дамуына ықпал етті.
Өндіріс орындарында арнайы емдеу мекемелері, медициналық-санитарлық бөлімдер жұмыс істеді. Жезқазған және Қарағанды облыстары қосылғанға дейін Қарағанды өңірінде облыстық клиникалық аурухана, 16 қалалық, 9 аудандық орталық, 33 ауылдық учаскелік аурухана, 53 ауылдық дәрігерлік амбулатория, 8 стоматологиялық емхана, 3 қан құю стансасы, 15 жедел жәрдем стансасы, 181 фельдшерлік-акушерлік пункт, 98 дәрігерлік пункт, 20 санэпидемстансасы халыққа медициналық көмек көрсетті. Амбулаториялық-емханалық қызмет 68 мамандық бойынша, стационарлық көмек 56 бағыт бойынша жұмыс жасады. Медициналық мекемелерге қаралу саны жылына 16 млн-ға жуықтады, бір жыл ішінде 300 мыңға тарта адам стационарларда емделді.
Қарағанды облысының көрсеткіштері барлық медициналық қызмет түрлерінен жалпы одақ бойынша орта есептік көрсеткіштерден жоғары болды. Облыстың емдеу, профилактика, білім беру, ғылыми-зерттеушілік мекемелерінің базасында медицина саласы ғалымдары мен дәрігерлердің халықаралық симпозиумдары, бүкілодақтық және республикалық съездері мен конференциялары: хирургтардын IV съезі (1973), Республика стоматологтарының I съезі (1974), Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының алғашқы медициналық-санитарлық көмек бойынша халықаралық конференциясы (1978), педиатрлардың III республикалық съезі (1984), пневмокониоздардың патогенезі мәселесі бойынша III Бүкілодақтық симпозиум, хирургтар, реаниматологтар және анестезиологтардың республикалық конференциясы (1983), т.б. өтті. Облыстағы денсаулық сақтау саласының дамуына облыстық денсаулық сақтау бөлімі, облыстық денсаулық сақтау басқармасы басшылық етті. Облыстық денсаулық сақтау бөлімдерін әр кезендерде: Л.П. Полянский (1938-1939), П.Г. Лаптев (1939-1940) П.М. Поспелов (1940-1950), З.К. Төлегенов (1950-1960), К.А. Антерейкин (1960-1973), Н.Д. Лапшин (1973-1986) басқарды. Ал облыстық денсаулық сақтау басқармасының басшылары В.Б. Аликов (1986-1998.), Қ.А. Наурызбаев (1998-1999), Қ.К. Ермекбаев (1999-2006) болды. 2006 жылдың сәуірінен бастап Денсаулық сақтау департаментін М.З. Шайдаров басқарады.
1991, 1995, 1997 және 2000 жылдардағы емдеу мекемелерінің және дәрігерлер мен орта медициналық қызметкерлердің саны
Қарағанды облысындағы дәрігерлер саны (2003)
Тұрғындардың медициналық қызметпен қамтылуы (2006)
Сондай-ақ көптеген ұстаз-ғалымдар жоғары білімді дәрігерлер дайыңдап, медицина ғылымының дамуына өз үлестерін қосты. Олар: Н.И. Альбертон, Ю.Д. Беляев, А.В. Брофман, И.Ш. Забиров, A.А. Земец, А.А. Зорина, И.И. Каганович, B.М. Карлинский, Б.Г. Коган, Л.С. Кочкина, А.И. Лаббок, Я.А. Лазарис, Х.Ж. Мақажанов, Р.Г. Мандрыко, Т.Т. Мұстафин, Қ.Ж. Мұсылманбеков, Х.С. Нұғыманова, А.М. Свядош, И.А. Серебровская, З.Т. Слободин, К.З. Тынымова, Ю.А. Хаирова, П.П. Хохлов, Г.Я. Хволес, А.Л. Узбеков, В.И. Якубовская, А.Х. Аушев, Г.Р. Қарсыбекова, Б.А. Нәдірова, М.Ш.Тастамбекова, М.И. Дәулетбақова, Г.А. Жанайдарова және т.б. Қарағанды мемлекеттік медицина институтының түлектері қатарында ҚР ҮҒА және Ресей МҒА академигі Т.Қ. Шарманов, ҚР ҮҒА корреспондент мүшелері, медицина ғылыми докторлары, профессорлар Б.Е. Алтынбеков, Г.Ә. Құлқыбаев, А.Р. Рақышев, медицина ғылыми докторлары, профессорлар А.А. Алдашев, А.Б. Әбішева, К. А. Әлиханова, Е.С. Баймышев, А.М. Бөкенов, В. Гепайн, Д.М. Жанғозина, Р.С. Досмағамбетова, О.Т. Жүзжанов, С.К. Қайшыбаев, Н.В. Козаченко, О.М. Мәдікенов, А.Б. Марденов, Қ.Ж. Мұсылманбеков, К.Г. Нәдірова, К.С. Садырбаев, Т.З. Сейсембеков, Ю.А. Шустров, Қ.К. Ермекбаев, С.Т. Сәтеков және баскалары бар. ҚММА осы уақытқа дейін 30 мыңнан астам дәрігер дайындады. Қазір академия 7 мамандық бойынша дәрігер дайындайды. 2001-2002 оқу жылында академияда 8 мамандық бойынша орта кәсіби білімді мамандарды дайындайтын колледж ашылды.
Тәуелсіздік алған кезенңен бастап Қазақстанның денсаулық сақтау жүйесіне реформа жүргізілді. 1996 жылдың 30 мамырында облыстық Мәслихаттың XII сессиясында «ҚР Президентінің 1995 жылғы 15 маусымдағы «Азаматтарды медициналық сақтандыру туралы» №2329 Жарлығын жүзеге асыру барысы» мәселесі қаралды. Сессияда «Облыстағы денсаулық сақтау саласын реформалау» бағдарламасы, «Туберкулез», «Педиатрия», «Онкология», «Ардагер», «Диабет», «Жедел медициналық көмек», «Қан», «Дерматовенерология», «ЖИТС» мақсаттық бағдарламалары бекітілді. Денсаулық сақтау саласындағы реформа денсаулық сақтаудың жаңа отандық құрылымын қалыптастыру, тұрғындарға медициналық қызмет көрсетудің жаңа жүйесін құруға бағытталды. Қаржыландыру принципін азаматтарды міндетті медициналық сақтандыру арқылы өзгерту реформаның негізгі бағыты болды. Реформа бағдарламасында басқару органдарын қайта құру, жекеше емдеу жүйесін енгізу, дәріхана жүйесі монополиясын жою, т.б. мәселелер қамтылды. Сонымен қатар медициналық қызметкерлер санын, ауруханалардағы орындар санын қысқарту, жекелеген емдеу мекемелерін біріктіру, қайсыбірін жабу мәселесі қарастырылды. Алғашқы медициналық-санитарлық көмекті дамытуға, туберкулезді, жұкпалы ауруларды емдеуге және олардың алдын алу шараларын күшейтуге, қоршаған ортаны сауықтыру, тұрғындарды сапалы ауыз сумен қамтамасыз етуге, тегін вакцинацияға, салауатғы өмір салтын насихаттауға, ішімдікке салыну мен нашақорлықпен күреске басты назар аударылды.
1998 ж. Қарағанды және Жезқазған қалаларында республика бойынша алғашқы диагностикалық орталықтар құрылды.
1999 ж. облыста 39 аурухана, 198 отбасылық-дәрігерлік амбулатория, 240 фельдшерлік-акушерлік пункт жұмыс істеді. Алайда емдеу-профилактикалық мекемелердің 70%-ы ғана қолайлы ғимараттарда орналасты, мекемелердің үштен бір бөлігінің тозу деңгейі 60%-ға жетті. Сондықтан қымбатқа түсетін станционарлық емдеуді амбулаториялық-емханалық құрылымдарға алмастыруға, мамандандырылған қызметті қысқартуға тура келді. Мұндай шаралардың экономикалық тиімділігі 700 млн теңгені құрады.
2003 жылы облыс көлемінде 405 амбулаториялық емхана, оның ішінде 67 жеке меншіктегі емхана, 19 санитарлық-эпидемиологиялық станса, 11 ауылдық және аудандық орталық аурухана, 9 учаскелік, 113 ауылдық отбасылық-дәрігерлік амбулатория, 178 фельдшерлік-акушерлік пункттер жұмыс істеді. Ауруханалардағы тесек қоры облыс бойынша 99,6%-ды құрады.
Облыстың маман дәрігерлермен камтылу деңгейі 96,6%-ды құрайды. Облыс тұрғындарына әр түрлі медициналық қызмет көрсетіледі, 2003 ж. стоматологиялық қызметті ересектердің 7,8%-ы, балалардың 12,8%-ы пайдаланды. Облыстағы педиатриялық қызмет дами түсті. Облыста балаларға арналған 70-тен астам емхана бөлімдері және кабинеттер бар. Акушерлік-гинекологиялық қызмет кабинетгерде көрсетіледі. Диспансерлік бақылау ересектердің 29727,9-ын; жасөспірімдердің 34892,6-н, балалардың — 29397,1-н қамтиды (бұл әрбір 10000 тұрғынға шаққандағы көрсеткіш).
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы
Штольберг (Рейнланд)
Штольберг (Рейнланд) (Stolberg (Rhld)) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Кёльн әкімшілік округіне бағынады. Ахен ауданының құрамына енеді.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 17 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Суат Әуезбекұлы Әбусейітов
Суат Әуезбекұлы Әбусейітов,(4.11.1929, қазіргі Павлодар облысы Баянауыл ауданы — 7.11.1992, Алматы) — әнші, Қазақстанның халық артисі (1981).
Ендель
Ёндель — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Уктым өзенінің сол жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Суат Әуезбекұлы Әбусейітов
Алматы консерваториясын (А.М. Кургановтың класы бойынша) бітірген (1949). 1949 — 55 ж. “Қазақфильмде”, 1955 — 63 ж. Қазақ ән-би ансамблінде, 1963 жылдан Қазақ телевизиясы мен радиосының эстрадалық оркестрінде әнші болды.
Әбусейітов әншілік өнерде өз орындаушылық мәнерін танытты. Оның орындауындағы “Екі жирен” немесе “Жеңеше” әндері ешбір әншіге ұқсамайтын бояу-нақысымен есте қалды. Әбусейітовтің репертуарында Қазақстан композиторларының “Тербеледі тың дала”, “Алатау”, “Баянауыл”, “Ауылым”, орыс классиктері П.И. Чайковскийдің, Н.А. Римский-Корсаковтың романстары болды.
Ендель
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Суат Әуезбекұлы Әбусейітов
1957 ж. Мәскеуде өткен Дүние жүзі жастары мен студенттері фестивалінің лауреаты. “Құрмет белгісі” орденімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:4 қарашада туғандар Санат:1929 жылы туғандар Санат:Баянауыл ауданында туғандар Санат:7 қарашада қайтыс болғандар Санат:1992 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:КСРО әншілері Санат:Қазақстан әншілері Санат:XX ғасыр әншілері Санат:Тенорлар Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Қазақстан тенорлары Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген əртістері Санат:Қазақ КСР-інің халық әртістері Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері Санат:Қазақфильм әншілері Санат:Қазақ ән-би ансамблі әншілері
Ендель
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Эд-Элинг
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1561 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 10,62 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — AM, ресми идентификациялық коды — 3 05 22.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Дирнбергер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Алваладе (Сантьягу-ду-Касен)
Алваладе (Сантьягу-ду-Касен) (Alvalade) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Сантьягу-ду-Касен муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Алентежу регионына қарасты Алентежу-Литорал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2315 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 161,12 км² шамасында. Халық тығыздығы — 14,4 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сетубал округінің елді мекендері
Украиндар
Украиндар (украї́нці) — шығыс славяндар тобына кіретін ұлт, Еуропаның жетінші ең ірі этникалық тобы және орыстардан кейін екінші ең ірі славян халқы. Украинаның негізгі халқы (37,4 млн). Тағы Ресей (3.3 млн), Канада (1.360 млн), Польша (1.2 млн), АҚШ (1 млн), Бразилия (600-800 мың), Қазақстан (338 мың), Аргентина (305 мың), Молдавия (181 мың), Беларусь (160 мың), Қырғызстан (100 мың), Өзбекстан (124 мың) мемлекеттерінде тұрады.
Ескі есімдер: рустар, русындар, казактар, украин казактар, черкастар.
Украин тілі
Украин тілі шығыс славян тілінің бірі болып табылады және үш диалектілік ерекшеліктері бар: а) солтүстіктік: солтүстік жағалаулық-полесский, оңтүстік жағалаулық - полесский, волынский-полесский сөйлеу ерекшеліктері; б) оңтүстік-батыстық: волынский-подольский, галицко-буковиндық, карпаттық, днестрлық сөйлеу ерекшеліктері; в) оңтүстік-шығыстық: днепровтық, шығыс-полтавалық сөйлеу ерекшеліктері.
Орыс тілінен басты айырмашылықтары: украин әліпбесінде г әрпі һ тәрізді дыбыс береді, е орыс тіліндегі йотдалған йе емес, басқа тілдердегі сияқты бір дыбысты е(э) ні береді. Және І әріпі /ɪ/ дыбысын білдіреді. Украин әліпбесінде ъ жоқ. Соңғы сөйлеу ерекшелігі 18 ғ. ежелгі украиндық кітап тілі негізіне алынды. 18-19 ғғ. аралығында қазіргі украин (жаңа украин) әдеби тілі қалыптасты. 10 ғ. Кирилл мен Мефодий негізін салған ескі славян жазуы Украинадан бастау алды. thumb|200px|Украин казак Мамай
Діни сенімдері
Діни сенімдері – Украинаның негізгі халқы православиелік негіздегі христиан дінін, бір бөлігі католик дінін ұстанады. 988 ж. Киев князі Владимир христиандықты ресми түрде қабылдап, Киев Русінің халқын шоқындырған. 1596 ж. Украина мен Белоруссия аумағындағы праволславиелік шіркеуге келісімді Брест шіркеу униясы жарияланды.
Тарихы
14-15 ғасырларда ежелгі рус халықтары тегінен туысқан украин, орыс, беларусь этностары қалыптасты. 15 ғасырдың соңынан бастап Украинаға түріктер мен Қырым татарлары шабуыл жасады. 15 ғасырда бір ортлыққа бағынған Ресей мемлекетінің құрылуы украин, беларусь халықтарының тарихында улкен рөл атқарды. Украин халқын азаттық күреске жұмылдырған Б.Хмельницкий бастаған соғыс (1648-54) Украинаның Ресейге қосылуына себепші болды. 1709 жылы Полтава шайқасында Украина гетманы Мазепа шведтер жағына шыққанымен, көптеген украиндық казак полктері Ресей жағында соғысып, сол жағалаудағы Украинаны қорғап қалды. 18 ғасырда орыс-түрік соғыстары мен Польшаның бөлінуі нәтижесінде оң жағалаудағы Украина мен Батыс Волын Ресейге қосылып, украин халқы Ресейдің отарлық езгісіне түсті. 1812 ж. Наполеон армиясына қарсы Отан соғысына украиндер де қатысты. 1-дүниежүзілік соғыс және азамат соғысы жылдарында Украина аумағының біраз бөлігін Германия мен Австрия-Венгрия жаулап алды. 1917 - 20 ж. ел аумағында Украина Халық Республикасы, Батыс Украина Халық Республикасы өмір сүрді. 1917 ж. Украин КСР-ы құрылды. Азамат және кеңес-поляк соғысы барысында 1920 ж. Батыс Украина Польшаға өтті. 1922 ж. КСРО құрамына кірді). 1939 ж. УКСР Батыс Украинамен косылды. 2-дүнижүзілік соғыс кезінде Украина жері неміс әскерлерінің қол астында қалды. 1954 ж. РКФСР-нан Украинаға Қырым облысы берілді. 1990 ж. Украина Жоғарғы Кеңесі елдің тәуелсіздігін жариялады. 1991 ж. 8 желтоксандағы Беловеж келісімінен кейін Кеңес Одағы таратылып, Украина тәуелсіздігін жариялады.
Кәсібі
19-20 ғғ. украин переселендерінің негізгі экономикалық өмірі жер өңдеу, мал шаруашылығы болды. Ауыл халқының бір бөлігі теріден етік, тондар тігу, құмыра жасау, икон жазу, бөшке жасау, шарап жасау және т.б сияқты кәсіптермен және қолөнермен айналысқан.
Мәдениеті
Украиндықтардың дәстүрлі киімдері қолдан тоқылған кенептен жасалған шалбар, жейде, белдеулік және кеуделік киім, сыртқы киім, баскиім, аяқкиім, әшекей бұйымдардан тұрады. Украиндықтар арасында әлі күнге дейін киім-кешек үлгісінде этнографиялық ерекшеліктер кездеседі: дерга (күнделікті қапсырмалы киім), плахта (мерекелік, ашық түсті торлы жүн матадан екі кенептен пішілген, өрнектелген), спідниця (фабрикалық матадан жасалған белдеме), керсетка (шолақ жеңді киім) және т.б. Әйел адамдар білезік, сырға, сақина, мойынға, омырауға тағылатын алқа, моншақ, монеталы алқалар (монисто, дукачі) сияқты әшекей бұйымдар таққан. Бастарына ақ орамал (намітка), баскиім сыртынан байланатын (очіпка) киген. Түсі, фактурасы, байлау әдісіне қарай түрлі орамалдар кеңінен таралған. Ер адамдар кең шароварлар, кейіннен орыстардыкіндей тар шалбарлар киген. Кеудесі ойық, кестемен өрнектелген туника тәрізді жейделер кең таралды. Бас киімнен биік елтірі бөрік (кучма), қысқы бас киімдер (треух, малахаі), киізден, сабаннан жасалған шляпаны (бриль) айтуға болады.
Нанды қышқыл қамырдан домалақ, ұзынша қалыпта (паляница, хлібина, бохан) пісірген. Ішіне түрлі нәрселер салынған бәліштер мен жұқа нандар (перепічки, opішки, пампушки) кеңінен таралған. Ұннан квашу, лемішку, соломаху сияқты ежелгі тамақтар дайындайды. Қайнаған суда пісірілетін галушки, вареники (ірімшікпен, картоппен, шиемен), лапша (локишна), затірка (қатты етіп иленген, ұсақталып суға немесе сүтке пісірілген қамыр) тағамдар қазіргі уақытқа дейін бар. Украиндықтардың әйгілі тағамы борщ. Оның түрлі дайындау тәсілдері бар. Күнделікті тағамдар ішінде сүт тағамдары көп. Ұлттық тағамдар тұрып жатқан аймақтардағы тағамдар есебінен толығып отырады. Кубаньда украиндықтар адыгей ірімшігін, Башқұртстан мен Қазақстанда – қымыз және айран жасайды. Ет, шұжық және әйгілі украиндық шошқа майы күнделікті де, мерекелік те азық түрі болып табылады.
Ұлттық әдет-ғұрыптары мен дәстүрлері
Басқа да көптеген халықтар сияқты украиндықтарда да христиандық ғұрыптар мен пұтқа табынушылық ғұрыптардың ұқсастықтары байқалады. Мысалы, святкалар кешкі үстел басындағы отырыстармен, рухани әңігімелесу, магиялық әрекеттермен, салттық тамақтармен бірге жүрген. Рождествода колядкалар (әзіл-ысқақ әндер) айтқан, балалар көршілерінің үйіне бидай сепкен. Масленицада орыстар сияқты жұқа құймақтар, варениктер пісіріп, ат жегілген шанамен бір-біріне қонаққа барған. Пасхада хоровод жасап, сауық-сайран құрып, ғұрыптық тағамдар: боялған жұмыртқа, бал, шұжық, қуырылған тоай дайындаған. Троицада хаталары мен қақпаларын бұтақтармен безендірген. Иван Купала мерекесінде биік жарда қиып алынған ғұрыптық ағашты орнатып, оны гүлдермен (марена — купала) әшекейлеп, алау жағып, бал ашқан. Бұл мерекелердің барлығы бұрынғыдай болмаса да қазіргі уақытқа дейін аталып өтіледі. Украиндықтардың өміріне көптеген жаңа мерекелер енген. Украиндықтар тамыры жалпы славяндық және ежелгі орыс кезеңінде жатқан ежелгі поэтикалық мәдениетін ерекше қадірлеп, қастерлейді. Пұтқа табынушылық кезең адам мен табиғаттың ажырамастығымен, құдайлардың көптігімен белгілі. Ежелгі Русьтің христиан дінін қабылдауы жаңа, рухани, зияткерлік құндылықтардың араласуына алып келді. Ежелгі орыс әдебиеті деп аталатын, орыс поэзиясының шыңы "Слова о полку Игореве" дастаны украин мәдениетінің де бастауы болып табылады.
Қазақстандағы украиндар
Қазақстан жеріне алғашқы украиндар XIX ғ. келді. Украин қоныс аударушылары Қазақстан жеріне сталиндік репрессия кезінде, тың және тыңайған жерлерді игеру жылдарында келді. 1897 жылы Қазақстандағы украин диаспорасының саны 86,7 мың украин болды, 30 жылдан кейін Қазақстандағы украиндардың саны 10 есеге жуық өсті. 1989 жылы украиндар саны 875,7-ге жетті, ал 1999 жылы 547,1 мың адамға дейін қысқарды. Украин диаспорасының көп бөлігі әрдайым Қазақстанның солтүстік облыстарында қоныстанды: украиндардың ең ірі этноаймақтық топтары Қостанай (130,4 мың), Қарағанды (78,8 мың), Павлодар (62,6 мың), Ақмола (62,2 мың), Солтүстік Қазақстан (47,0 мың), Ақтөбе (46,9 мың) облыстарында орналасқан, мұндай қоныс аудару украин диаспорасына тән болып қалып отыр (этностың 50%-дан астамы Қазақстанның солтүстік облыстарында тұрады).
Бүгінде украин қауымдастығының ұлттық-мәдени жаңару үдерісі жүзеге асырылып келеді. Тіл мен дәстүрлерді оқып-білу жолға қойылған. Жиырмадан астам облыстық және қалалық украин этномәдени бірлестігі жемісті жұмыс істеуде. Елімізде Украинаның сенбілік және жексенбілік мектептері қызмет етеді. Украина мен Қазақстанды мына жағдай да байланыстырады: қазақ жерінде 11 жыл бойы белгілі жазушы Тарас Шевченко айдауда болды. Маңғыстау облысы елді мекендерінің бірінде, яғни Шевченко тұрған және өзінің шығармаларын жазған үйде оның атында мұражай ашылған. Көптеген қалада оның атында көшелер бар, Шевченко оқулары өткізіліп тұрады, Ақтауда Кобзарға орнатылған әлемдегі ең үлкен ескерткіш тұрғызылған. 2012 жылы Киевте қазақтың ұлы ақыны Жамбыл Жабаевқа ескерткіш ашылды. Ал Тарас Шевченконың туғанына 200 жыл толуына орай астанада ұлы Кобзарға ескерткіш орнатылды. 2013 - 2014 жылдары Қазақстан мәдениетінің күндерін Украинада және Украина күндерін Қазақстанда өткізілді.
Қазақстандағы украин диаспорасы санының жалпы динамикасы мынадай: 1989 жылы Қазақстанда тұратын украиндардың 36,6%-ы өз ұлтының тілін ана тілі деп санайтындықтарын айтты, бірақ олардың тек 5,8%-ы ғана украин тілін біледі; украиндардың 0,02%-ы қазақ тілін ана тілі деп таныды, олардың 0,9%-ы қазақ тілін біледі; 63,2%-ы орыс тілін ана тілі деп санайды, ал олардың 32,3%-ы орыс тілін біледі. 1999 жылғы санақ деректері бойынша 547,1 мың украиндардың 88,1 мыңы (16,1%) ана тілін біледі; 68,7 мыңы (12,6%) − мемлекеттік (қазақ тілін), 544,4 мыңы (99,5%) орыс тілін меңгерген 27. 1999 жылғы санақ бойынша Қазақстан украиндарының қостілділік дәрежесі мынадай түрде анықталды: біртілділер – 397890 адам (72,7%), қостілділер – 149164 адам (27,3%).
Дереккөздер
Санат:Украиндар Санат:Шығыс славяндар Санат:Ресей халықтары Санат:Канада халықтары Санат:Молдова халықтары Санат:Польша халықтары Санат:Словакия халықтары Санат:АҚШ халықтары Санат:Украина халықтары
Сайыс (ойын)
Сайыс, ат үстіндегі Қазақтың байырғы әскери ойыны. Найзамен қаруланған, қорғанатын тері немесе киіз қалқандары бар екі салтатты шауып келіп бірін- бірі ер үстінен қағып түсіруге тырысады. Сайыс. (нем. тілінен fech- ten - айысу, төбелесу, алысу), негізіне белгіленгөн тәртіп бойынша спорттық суық қарудың бір түрінен (рапира, қылыш, семсер) жекпе-жек өткізілетін спорт түрі. Сайыс спорттың түрі ретінде пайда болған уақыты 1925 ж. деп айтылып жүр. Бірақ оның тарихы тым әріге біздің дәуірімізден бұрынғы мыңжылдықтарға кетеді. Адамзат қауымдастығынан бері құнарлы жер, малы үшін жақсы жайылымдарды, сулы, нулы аймақтарды иеленгісі көлді. Бұл үшін күресу, таласу, керек болды, қақтығыстар, соғыстар шықты.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Адал
Адал (парсыша һәлал) — шариғат заңдары бойынша адамға рұқсат етілген, бұйырылған нәрселер: 1) жеуге жарамды азық-түлік, дәм, тағам және аң-құс, түлік түрлері; 2) күнәдан пәктік, әділеттілік мәніндегі тазалық; 3) табан ақы, маңдай термен келген табыс; 4) санитарлық-гигиеналық тазалық. Адалдық — Жаратушыға тән асыл қасиеттердің бірі. Алланың, Құдайдың адалдығына сену — мұсылмандық парыз. Барлық діни ұғымдарда адамдар Құдай алдында тең және бірдей. Сондықтан өмірде адал болу Алла алдында Адал болумен бірдей. Мұсылман әлеміндегі әлеуметтік-философиялық теорияларда адал сөзінің әділеттілік мәні бүкіл мұсылманның бір Аллаға, Алланың барлық мұсылмандарға адалдығы деп түсіндіріледі. Бұл ұғымға қарсы мағыналы ұғым — арам.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Нұрбек Әділбеков
Нұрбек Әділбеков 1946 жылы Талдықорған облысы Андреев ауданында туған. 1976 жылы қазіргі Ж.Елебеков атындағы Республикалық эстрада-цирк колледжін бітірген. 2001 жылдан бастап Павлодардағы С.Торайғыров атындағы Мемлекеттік университеттің домбыра шеберханасының меңгерушісі.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
IC 56
IC 56 — Кит шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3014, MCG -2-3-30, KAZ 3.
Сыртқы сілтемелер
IC 56 Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Манчестер Юнайтед
«Манчестер Юнайтед» футбол клубы (Manchester United Football Club; ағылшынша айтылуы ) — Үлкен Манчестер графтығына (феодалдық иелік) кіретін Стретфорд қаласының ағылшын кәсiби футбол клубы. 1878 жылы алғаш құрылған кезінде атауы «Ньютон Хит (Ланкашир энд Йоркшир Рейлуэй)» болған, кейінірек 1902 жылы «Манчестер Юнайтед»-ке өзгерді. Әлемдегi ең әйгiлi футбол клубтарының қатарына кіреді. 1992 жылғы ағылшын Премьер-лигасының негізін салған клубтардың бірі.
«Манчестер Юнайтед»-тің жергілікті стадионы — «Олд Траффорд» — 1910 жылы ашылған болатын. «Олд Траффорд» Англиядағы Уэмблиден кейiнгі ең iрi футбол стадионы болып табылады және бұл стадионға 76 мыңға тарта көрермен сыйады.
«Манчестер Юнайтед» жеңімпаздар лауазымының саны бойынша, ең табысты ағылшын клубтарының бірі болып табылады. 1986 жылдың 27 қарашасында команданы сэр Алекс Фергюсон қолға алуынан бастап, «Манчестер Юнайтед» 27 трофейлерді ұтып, соңғы 20 жылда - Англия футболының ең табысты клубы болып саналады. 2012/13 маусымында «Юнайтед» рекордтық 20-шы рет Англияның жоғарғы дивизионындағы чемпионатын жеңіп алды. 1968 жылы «Манчестер Юнайтед» «Бенфика» португалдық футбол клубын финалда ұтып (4:1), Еуропа чемпиондарының кубогын ұтқан бiрiншi ағылшын клубы болып табылады. 1999 жылы «Манчестер Юнайтед» мюнхендік «Баварияны» финалда ұтып (2:1), Еуропа чемпиондарының кубогын екінші мәрте жеңіп алады. 2008 жылы «Манчестер Юнайтед» лондондық «Челсиді» финалда ұтып, Чемпиондар лигасын тағы бір мәрте ұтып алды. Сонымен қатар, «Манчестер Юнайтед», Арсеналмен бірге, Англия Кубогінің рекордсмен жеңімпазы болып табылады (11 мәрте жеңімпаз).
«Манчестер Юнайтед» қазіргі кездегі әлемнің ең табысты футбол клубтарының үштігіне кiредi. 2012 жылдың сәуiрiнде Forbes журналы клубты $2, 235 миллиардқа бағалады (£1,43 миллиард).
Ерте мерзім (1878—1945)
left|thumb|1892 жылғы «Ньютон Хит» thumb|1905/06 мерзімінің басындағы «Манчестер Юнайтед». Екінші дивизиондағы 2 орын ұстап, Бірінші дивизионға өтті. Клуб 1878 ж. Манчестердегі теміржолшы-жұмысшылар тобының «Ньютон Хит (Ланкашир энд Йоркшир Рейлуэй)» (Newton Heath L&YR F.C) атымен ұйымдастырылды. Клубтың формасы жасыл және алтын түстен тұрған. 15 жыл бойы команда жартылай бұзылған «Норт Роуд» кішкентай алаңында ойынын көрсетіп, 1893 жылы Клейтондағы «Бэнк Стрит»-ке көшіп кетті. Одан бір жыл бұрын клуб теміржолшылар стансасынан бөлініп, тәуелсіз болып, Футбол лигасына қосылды. Клубтың хатшысы мәртебесі құрылып, бас атынан «Ланкашир энд Йоркшир Рейлуэй» қосымшасы алып тасталынды. Клуб «Ньютон Хит» болып аталынды. 1902 ж. команда 2500 фунт шамасында қарызға түсіп, банкрот шағында болады. «Бэнк Стрит» стадионы сот жасауылымен жабылған. Жабылу сәтінен клубты сол кездегі көрнекті инвестицияны қоcқан, Манчестердің сыра жасайтын зауытының басқарушысы Джон Генри Дейвис құтқарды. 1902 ж. 26 сәуірде клуб атын өзгертіп, ресми түрде «Манчестер Юнайтед» деп аталды. Бір уақытта клуб формасының түсі жасыл және алтыннан қызыл және ақ түстерге ауысты. .
1903 ж. клуб хатшысы ретінде Эрнест Мангнэлл тағайындалды. Соның басқаруымен 1906 ж. «Манчестер Юнайтед» Бірінші дивизионге ауысып, 1907/08 мезгілінде өзінің бірінші чемпиондық мәртебесін жеңіп алды. Бұл кезеңде «Манчестер Юнайтедқа» көршілес «Манчестер Ситиден» Билли Мередит, Сэнди Тернбулл және тағы басқа ойыншылар өтіп, команданың маңызды ойыншыларына айналды. 1908 ж. «Манчестер Юнайтед» өзінің тарихындағы бірінші Англияның Суперкубогын ұтып, ал 1909 жылы — өзінің бірінші Англия Кубогін ұтып алды. 1910/11 мерзімінде «Манчестер Юнайтед» өз тарихындағы екінші мәрте Бірінші дивизионның чемпионы болды. Сол мезгілде клуб өзінің жаңа «Олд Траффорд» стадионына көшті. Соңғы он жылдықта «Манчестер Юнайтед» бірде бір рет жаңа трофейлерді ұта алмады. Ал 1922 ж. Екінші дивизионға ұшып кетті. 1925 ж. «Манчестер Юнайтед» Бірінші дивизионға қайта келгенімен, турнирдың бірінші жартысына ғана таласып, 1931 жылы Екінші дивизионға қайта ұшты. Екінші дүниежүзілік соғысының алдындағы сегіз жыл арасында «Манчестер Юнайтед» дивизиондардың арасында көшіп жүрді. Ал 1934 жылы өзінің тарихындағы ең төменгі сатысын ұстады — Екінші дивизионның 20 орны. Соғыстың алдындағы 1938/39 мерзімді клуб Бірінші дивизионның 14 орнында аяқтады.
Басби заманы
left|thumb|1955 жыл, [[Даниядағы «Басби сәбилері»]] thumb|«Басби сәбилері» өзінің соңғы ойынының алдында left|thumb|1958 жылы авиаапатта қайтыс болғандардың құрметіне арналған «[[Олд Траффорд» стадионындағы мемориалды тақтасы.]] thumb| Әйгілі «үштікке» арналған ескерткіш. «Манчестер Юнайтед»: [[Джордж Бест|Бест, Лоу және Чарльтон]] 1945 жылы «Манчестер Юнайтед» бас жаттықтырушы Мэтт Басби тағайындалды. Басби және оның көмекшісі Джимми Мерфи басқаруында клуб чемпионатта үш мерзімде екінші орынды ұстап тұрды: 1946/47, 1947/48 және 1948/49, ал 1948 жылы Англия Кубогін ұтып алды. 41 жыл бұрынғы соңғы триумфынан кейінгі 1951/52 мерзімде «Манчестер Юнайтед» Бірінші дивизионның титулын ұтып алды. Осы кездегі құраманың ойыншылардың жасы асып, Басби Негізгі құрамаға жастар құрамасынан ойыншыларды тарта бастады: Роджер Берн, Билл Фоулкс, Марк Джонс, Деннис Вайоллет. Жетістік бірден келе қойған жоқ: 1952/53 мерзімде жаңаланған Басби командасы 8 орынды ғана иеленді, бірақ та 1955/56 мерзімде «Манчестер Юнайтед» Англия чемпионы болды. Команданың орта жас шамасы 22 жасқа теңелді. Ол кездегі клубтың жас түлектерін баспасөздерде «Басби сәбилері» деп атады. 1956/57 мерзімде «Манчестер Юнайтед» қайтадан чемпионатты ұтып, сонымен қатар Еуропаның басты клубттық турнирде қатысқан Англияның бірінші клубы болып, Англия Кубогінің финалы мен Еуропа чемпиондарының кубогының полуфиналына жетті.
1957/58 мерзімінде, Белградтағы «Црвена Звезда» клубымен ойнаған Еуропа чемпиондар кубогының матчынан кейін, 1958 жылы 6 ақпанда Мюнхен аэропортында «Манчестер Юнайтед» ойыншыларының ұшағы апатқа ұшырады. Авиаапат сегіз ойыншылардың өмірін алып қалды: Джефф Бент, Роджер Берн, Эдди Колман, Дункан Эдвардс, Марк Джонс, Дэвид Пегг, Томми Тейлор және Лиам Уилан. Сонымен қатар апатта 15 пассажир жан тапсырды, оның ішінде клубтың жаттықтырушы штабының мүшелері Уолтер Крикмер, Берт Уолли және Том Карри болды. Мэтт Басби өте ауыр жарақат алды, алайда үш айдан кейін клубтың басшылығына қайтты. Көбінің таңырқауына қарай, 1958 жылы негізгі құрамасынан айырылған «Манчестер Юнайтед» Англия кубогының финалына өтті, алайда «Болтоннан» жеңіліс тапты. Мерзімнің соңында Еуропа чемпиондар кубогының тізіміне УЕФА екі клубты Англия футбол ассоциациясына ұсынды. Олар Англия чемпионы «Вулверхэмптон Уондерерс» және авиапаттың құрбандарының құрметіне байланысты «Манчестер Юнайтед» болды, алайда Футбол ассоциациясы ұсынысты қабылдамады. 1958/59 мерзімінде «Манчестер Юнайтед» чемпионатты 2 орында аяқтады.
1960 жылдар басында Басби команданы қайта құруға кірісті. Олардың бірі Денис Лоу және Пэт Креранд болды, сонымен қатар Басби жас талантты ойыншыларды іздестіру және тәрбиелеуді ұмытпады. Соның ішіндегі ең танымалысы Белфаст Джордж Бест болды. Қайта құрылған Басбидің жас командасы 1963 жылы Англия кубогын ұтты, алайда Бірінші дивизионда 19 орында аяқтады. 1963/64 мерзімде «Манчестер Юнайтед» чемпионатта 2 орынды иеленді, ал 1964/65 және 1966/67 мерзімдерде Англия чемпионы болды. 1968 жылы «Манчестер Юнайтед» Еуропа чемпиондар кубогының финалына шығып, финалда «Бенфиканы» ұтып, бұл турнирды ұтқан Англияның бірінші клубы болып тарихта қалды. «Манчестер Юнайтед» үш ойыншысы «Алтын доп» сыйлығының иегерлері: Бобби Чарльтон, Денис Лоу және Джордж Бест. 1969 жылы Мэтт Басби бас жаттықтырушы орнын резервттік команданың жаттықтырушысы және де команданың бұрынғы ойыншысы Уилф Макгиннеске тапсырып футбол жатықтыру мансабын аяқтады.
1969—1986
thumb|left|1960-1970 жылдардағы «Манчестер Юнайтед» логотипі. Макгиннесс басқармасында «Манчестер Юнайтед» 1969/70 мерзімде 8 орынды ғана иеленді, және 1970/71 сәтсәз мерзімінен кейін Макгиннесс орнын босатып, резервистерді жаттықтыруға оралады. Басби бас жаттықтырушы қайтадан болуға келісімін беріп, алайда 1971 жылы 6 айдан кейін біржолата клубты тастады. Сол кезде Басбимен бірге тәжірибелі Нобби Стайлз және Пэт Креранд сияқты ойыншылар мансабын тоқтатты. «Манчестер Юнайтед» бас жаттықтырушысы Фрэнк О’Фаррелл болып тағайындалды. Ол Макгиннесс сияқты бас жаттықтырушы орнынан жарты айдан кейін босатылды, алайда соңғысына қарағанда құраманы күшейту үшін жаңа ойыншыларды сатып алды. Оның ең маңызды жасалған сатылымы «Абердиннан» 125000 фунтқа алынған Мартин Бакен болды. 1972 жылдың соңында клубтың бас жаттықтырушысы «Док» лақапатымен танымал Томми Дохерти тағайындалды. Ол «Манчестер Юнайтедты» 1972/73 мерзімінде ұшып кетуден сақтап қалды, алайда келесі 1972/73 мерзімінде клуб Екінші дивизионға ұшып кетті. Бұл кезде «жұлдызды трио» атты Бест, Лоу, Чарльтон ойыншылары мансабтарын аяқтады. Олардың орнына Лу Макари, Стюарт Хьюстон және Брайан Гринхофф алынды, бірақ олар клубтан кеткен аңызды ойыншыларымен тең келе алмады. 1974/75 мерзіміндегі қорытындысымен «Манчестер Юнайтед» Бірінші дивизионға қайта келіп, 1976 жылы Англия кубогының финалында «Саутгемптоннан» жеңіліс тапты. Бір жылдан кейін «Манчестер Юнайтед» 1977 жылы «Ливерпульды» финалда 2:1 есебімен ұтып, Англия кубогын ұтып алды. Өзінің табысына және жанкүйерлердің арасындағы беделдішіне қарамастан, Дохерти клуб физиотерапевтың әйелімен болған романы әшкерелгеннен кейін, бас жаттықтырушы орнынан босатылды.
1977 жылдың жазында Дохертиді бас жаттықтырушы орнында Дейв Секстон алмастырды. Секстон командамен еш бір титулдарды ұта алмағаны үшін, 1981 жылы орнынан босатылды. Секстонды экстравагантты және публикалық имиджі жаттықтырушы жұмысына айқындалған, харизматикалық Рон Аткинсон алмастырды. Ол жұмысына кірісуімен «Вест Бромвичтан» Брайан Робсонды сатып алып, британдық трансфер рекордын жаңартты. Сонымен бірге Аткинсон Йеспер Ольсен, Пол Макграт және Гордон Стракан ойыншыларын жазып алып, жастар құрамының қатарындағы Норман Уайтсайд және Марк Хьюз ойыншыларын негізгі құрамаға кіргізді. Аткинсон басқармасында «Манчестер Юнайтед» 1983 және 1985 жылдарында екі мәрте Англия кубогын ұтып алды. 1985/86 мерзімде чемпиондық титул күресінде «Манчестер Юнайтед» фаворит болып, чемпионаттың 10 мәрелік матчтарын ұтып және қазан айында соңғы куғыншыларын 10 ұпайға озып тұрған, алайда бастапқы физакалық формасын жоғалтып, турнирді 4 орынмен аяқтады. Келесі мерзімде команда керекті кондицияны жинай алмай, 1986 жылдың қарашасында Бірінші дивизионнан ұшқалы тұрған еді. Аткинсон орнынан босатылып, оның орнына шотландық маман Алекс Фергюсон тағайындалды. .
Алекс Фергюсон дәуірі
left|thumb|1986 жылдан бастап «Манчестер Юнайтедтың» бас жаттықтырушысы - [[Алекс Фергюсон]] thumb|«Манчестер Юнайтед» және «[[Арсенал ФК|Арсенал» арасындағы ойын]] thumb|«Манчестер Юнайтед» және «[[Вест Хэм» арасындағы ойын]] left|thumb|Англия футболының тарихындағы ең көп титул ұтқан ойыншысы - [[Райан Гиггз ]]
Алекс Фергюсон бірінші мерзімінің басқармасында «Манчестер Юнайтед» чемпионатты 11 орында бітірді. Келесі 1987/88 мерзімде «Манчестер Юнайтед» екінші болып аяқтағанмен, одан кейінгі мерзімде бұл көрсеткішті қайталай алмады. 1990 жылдың басында Фергюсон, ұзақ жеңіссіз өткізген матчтары үшін, орнынан босатылу шағында болды. Алайда Англия Кубогінде жақсы көрсеткіштері және финалда «Кристал Пэласты» ұтқаны үшін, Фергюсон өз орнын сақтап қалды. 1990/91 мерзімде «Манчестер Юнайтед» Футбол лигасының кубогының финалына шығып, Рон Аткинсон клубы «Шеффилд Уэнсдейдан» жеңіліс тапты. Сол мерзімде «Манчестер Юнайтед» Кубок иегерлерінің кубогын және Еуропа суперкубогын ұтып алды. Келесі мерзімде клуб қайта Кубог лигасының финалина жетіп, бұл жолы «Ноттингем Форест» клубын ұтты. 1991 жылдың жазында командаға даниялық қақпашы Петер Шмейхель өтіп, чемпионаттың 1991/92 мерзімінде 17 «құрғақ матчтарды» өткізіп, «Манчестер Юнайтедтың» «Лидстан» кейінгі 2 орынды иеленуге көмектесті. 1992 жылы клуб 1,2 млн. фунтқа Эрик Кантона́ны сатып алды. Харизматикалық француздың клубқа өтуі, команданың көрсеткішіне әсерін тигізді: 1992/93 мерзімде «Манчестер Юнайтед» 1967 жылдан кейінгі бірінші чемпиондық титулын ұтып алды. 1993 жылдың шілде айында «Ноттингем Форесттан» ирландық Рой Кин жартылай қорғаушысы өтіп, клуб тарихындаңы әйгілі ойыншы қатарына қосылды. 1993/94 мерзімде «Манчестер Юнайтед» өз тарихындағы алғашқы рет дубльды ұтып алды: Премьер-лигасы мен Англия кубогы. 1994/95 мерзімі команда алдыңғы көрсеткіштеріне жете алмағаннан кейін, Фергюсон негізгі ойыншыларды сатып жіберіп (Марк Хьюз, Пол Инс және Андрей Канчельскис), оларды «Манчестер Юнайтед» жастар акдемиясының ойыншыларымен алмастырды (олардың ішінде Дэвид Бекхэм, Пол Скоулз, Гари және Фил Невилл, Ники Батт). Жаңаланған жас «Манчестер Юнайтед» 1995/96 мерзімде қайтадан «дубльды» ұтып алды. Сти Брюс командадан кеткеннен кейін, 1996 жылы команданың жаңа капитаны Кантона болып сайланды. Ол 1996/97 мерзімде команданы кезекті чемпиондыққа алып келіп, мерзімнің аяқталар сәтінде аңдаусызда мансабының тоқтататынын жариялады. Француз форвадын алмастыру үшін Тедди Шерингем саиып алынды. Ал «7» санының футболкасы Дэвиду Бекхэмға ауысты. 1998/99 мерзімі клубтың тарихындағы ең табыстысы болды: «Манчестер Юнайтед» бір мерзімнің ішінде «треблды», Премьер-лигасы, Англия Кубогі, Чемпиондар лигасын жеңген бірінші Англия клубы болды. «Манчестер Юнайтед» соңғы турда «Тоттенхэм Хотспурды» 2:1 есебімен ұтып, Премьер-лигасының чемпиондық титулын жеңіп алды. Англия Кубогінің финалында «қызыл сайтандар» «Ньюкаслды» 2:0 есебімен жеңді. Семпиондар лигасының финалында «Манчестер Юнайтед» соңғы қосылған минуттарда мюнхендік «Баварияны» 2:1 есебімен ұтты. Осы жеңістерден кейін Алекс Фергюсон, футболға зор еңбегін сіңіргені үшін, рыцарь мәртебесін иеленді. Трииумфалды мерзімінің аяқталар шағында клуб бразильдық «Палмейрас» клубын ұтып, Халықаралық континенттер кубогын ұтып алды.
1999/2000 және 2000/01 мерзімдерінде «Манчестер Юнайтед» Премьер-лиганы ұтқанымен, еуропа сахнасында ондай жетістіктеріне жете алмады. 2001/02 мерзімін команда 3 оында аяқтағанмен, келесі мерзімде Премьер-лиганы қайтадан жеңіп алды. «Манчестер Юнайтед» соңғы жетістіктерінен кейін төрт жыл шамасында бірде-бір титулды ұта алмады. 2004 жылы клуб Англия кубогын ұтып алды. Англия чемпиондарының титулы «Олд Траффордқа» 2006/07 мерзімінің қорытындысында ғана қайтып келді. 2007/08 мерзімінде «Манчестер Юнайтедқа» Премьер-лиганы және Чемпионов лигасын ұтып, «еуропалық дубльды» жеңіп алды. 2008/09 «Манчестер Юнайтед» шетінен үшінші рет Премьер-лиганы ұтып алды. Сонымен қатар Футбол лигасының кубогы мен Әлем клубтарының чемпионатын жеңді. 2009 жылдың жазында мадридтық «Реалға» Криштиану Роналду рекордтық 80 млн. фунт сомасына сатылды. 2010 жылы «Манчестер Юнайтед» «Астон Вилланы» финалда ұтып, өз тарихында бірінші рет кубтық турнирде өз титулын сақтай алумен қатар, Футбол лигасының кубогын ұтып алды. 2010/11 мерзімде «Манчестер Юнайтед» өз тарихындағы 19 чемпиондық титулды, бұл көрсеткіштен «Ливерпульды» озып, Англия футбол тарихындағы ішкі турнирлеріндегі ең табысты клуб болды.
Клуб формасының түсі, формасы, эмблемасы
2014/2015 маусымындағы формалары
Қонақтық формасының негізінде көбінесе ақ жейделер, қара шортысы және ақ шұлықтан тұрды, алайда кей кездері ерекшеліктері болып тұрды. Мысалы, 1903-1916 жылдарда команда ақты-көкті жейделерінде өнерін көрсетсе, 1994-2003 жылдары қара жейделерінде шығып, 2000 жылы горизонтальды күміс жолақтардан тұрған қаралы көк формасымен ойнады. Ең танымал қонақтық комплектерінің бірі 1995/96 мерзіміндегі түгел сұр түсінен тұрған формасы болды. «Манчестер Юнайтедтың» бұл формасымен бірде-бір ойындарды ұта алмағаны үшін, олардан бас тартуға мәжбүр етті. «Саутгемптон» және «Манчестер Юнайтед» арасындағы ойынының үзілісінде, клубтың 3:0 ұтылып тұрғаны үшін, форманы ақты-көкті түске ауыстырға шешім қабылданды, алайда матч «Манчестер Юнайтедтың» 3:1 есебінің жеңілісімен аяқталды. Футболистердің айтуы бойынша, сұр түс көзге түсерліктей бола алмады, сонымен команда ісінің тиімділігіне нашар әсерін тигізді. thumb|1973-1998 жылдардағы «Манчестер Юнайтед» эмблемасы
«Манчестер Юнайтед» үшінші резервтік формасы 1968 жылы УЕФА чемпиондар лигасын ұтқан құрметіне орай дәстүрлі көк түс болып келеді.
Қазіргі кезде «Манчестер Юнайтед» негізгі формасы ақ жағалы қызыл жейдеден тұрады. Клуб логотипі жейденің сол жағында, ақ түсті Nike логотипі оң жағында, ақ түсті Aon логотипі жейденің орта жағында тұрады. Бұл жейде қызыл жолақты шорты мен жілікшіктегі қызыл шевронды қара шұлықты комплектісінен тұрады. Ағымдағы қонақтық формасы — иықтағы қызыл және қара жолақтан тұратын ақ түсті болса, шортысы қара түсті болып келеді. Үшінші формасы — бүйір мен мойын жақтарында көк жолақтан тұратын және жейде ортасындағы көк шевронды қара жейде. Жаға қызыл түсті жамаудан тұрады. Жағаның артқы жағында MUFC әріптері орналасқан. Клуб логотипі жейденің үстіңгі сол жағында ақ түсінің өрісінде орналасқан.
«Манчестер Юнайтед» логотипі бірнеше рет ауысқанмен, негізгі тұлғасы бір қалпында қалып өзгермеді. Клуб эмблемасының дизайны Манчестер қаласының елтаңбасында негiзделген. Эмблемадағы сайтан команданың «қызыл сайтандар» лақапатына негізделген. Бұл лақапатты Мэтт Басби 1960 жылдары «Солфорд Сити» регби клубының атына негізделіп алған. 1960 жылдардың соңында клуб бағдарламаларында және бөкебайларда сайтан пайда бола бастаса, 1970 жылы ресми қолында үшашалы жезлді ұстаған сайтан қалыптасты. 1998 жылы логотип тағыда өзгерді: ендігі жағдайда эмблемадан  Football Club сөзі жоғалды.
Стадион
left|thumb|«Олд Траффорд» стадионының іші left|thumb|«Олд Траффорд» батыс трибунасы, Стретфорд Энд left|thumb|«Олд Траффорд» стадион алаңына футболистердің шығуы
Негізделген жылдан бастап «Ньютон Хит» өз меншікті ойындарын «Норт Роуд» шағын алаңды стадионда өткізген. Қонаққа келген командалар жиі алаңның сапасына шағымданатын. Киім ауыстыру бөлмесіне стадионнан жүріс он минуттай алатын Олдем көшесіндегі «Үш тәж» пабында болды. Кейінірек сол баяғы Олдем көшесіндегі «„Қайшы“ отеліне» ауыстырды.
«Ньютон Хит» «Норт Роуд» алаңында 15 жыл (1878-1893 жылдар) өнерін көрсеткіп, кейін Клейтон аймағындағы «Бэнк Стрит» стадионына көшіп кетті. Бұл алаң бұрыңғысынан әлде-қайда айырмашылығы болған жоқ: алаңдағы шөптің сирек шоқтары өсіп тұрған, қасындағы фабриканың түтіні стадионның үстінен төніп тұрды. Бір жолы «Уолсолл Таун Свифтс» клубы алаңның нашар жағдайына меңзеп, ойынды бастауға бас тартты. Алайда алаңға құм сеуіп, қонақ команданы ойнауға көндірді (Сонда олар 14:0 есебімен ұтылды). Жеңілген жақ алаңның нашар жағдайына сілтеп, матчтың есебін жоққа шығарғаннан кейін, матчты қайта ойнауға тура келді. Екінші талпыныста алаң қалпының өзгерісі біріншісінен аз болған, «Уолсолл Таун Свифтс» клубы осы ретте 9:0 есебімен қайта жеңіліске ұшырады.
Клуб аты «Манчестер Юнайтед» аталуына өзгергеннен кейін, жаңа стадионның құрылысы басталды. «Манчестер Юнайтедтың» Англия Кубогінің бірінші жеңісінен алты ай бұрын, 1909 жылы сәуірде, «Олд Траффорд» команданың жаңа стадионы болады деп жарияланып, құрылысына 60 000 фунт соммасы бөлінді. Стадион архитекторы Арчибальд Лейтч боды. Құрылыс біткеннен кейін, стадион 76 962 көрермендерді кіргізе алды. Стадионның бірінші ойынының ашылу билеті тұратын орындарда 6 пенс тұрса, ең қымбат отыратын орындары 5 шилинг тұрды. 1910 жылдың 10 ақпанында «Олд Траффорд» бірінші ойыны «Ливерпульға» қарсы өтіп, қонақтардың 4:3 есебінің жеңісімен аяқталды. .
Екінші дүниежүзілік соғыста стадион, 1941 жылы немістердің Манчестерге жасалған авиашабуылы кезінде, қатты қиралған жағдайда болды. Бомба соққысы Шығыс трибунасын түгелдей қиратып, орталық туннелі ғана қалған еді. 1949 жылға дейін стадион қалпына келтірілген. Ал клуб меншікті ойындарын «Манчестер Сити» меншікті алаңы «Мейн Роуд» стадионында өткізген. .
1990 жылдары Хиллсборо трагедиясынан кейін, Тейлор баяндамасы құрастырылып, бүкіл стадиондарды толығымен отырыңқы қылуға міндеттеді. Осыдан қайта құру жұмысынан кейін, «Олд Траффорд» сыйымдылығы 44 000 орынға дейін төмендеді. Алайда клубтың атағы өскен сайын стадионда кеңейту жұмыстары ылғи жүргізіліп отырды. 1995 жылы Солтүстік трибунасы үш қабатқа бөлініп, сыйымдылығы 55 000 орынға дейін артты. Одан кейін Шығыс пен Батыс трибуналарының кеңейту жұмыстары жүргілізіп, стадион сыйымдылығы 68 000 орынғы дейін артты. Соңғы қайта құру жұмыстары 2006 жылы аяқталып, солтүстік-шығыс және солтүстік-батыс аралары ашылып, стадион сыйымдылығын 76 098 орынға дейін ұлғайтты. 2009 жылы стадионда кішігірім қайта құру жұмыстары 255 орынды азайтып, стадион сыйымдылығы 75 957 орын болды. .
Кейбір мәліметтерге сүйенсек, келесі стадион кеңейту жұмыстары, әсіресе бір қабаттан тұратын Оңтүстік трибунасына, 90 до 100 млн. фунт масштабты қаржылай төлемдер төлену керек. Мұндай үлкен қаражат бөліну себебі, стадионды кеңейту үшін клубқа стадионның қасындағы жуықтап 50 тұрғын үйлерді сатып алу керек. Сонымен қатар жаңа қабаттардың құрылысын теміржолдардың үстімен салу керек. Стадионның «тостаған эффектісі» қалпына келтіру үшін, кем дегенде Оңтүстік трибунасына тағы бір қабат қосып, сонымен қатар оңтүстік-батыс және оңтүстік-шығыс араларын ашу жұмыстарын өткізу керек. Ағымдағы мәліметтерut сүйенсек, қайта құру жұмыстарынан кейін, стадион сыйымдылығы 96 000 орынды құрайды. Бұл көрсеткіш жаңа «Уэмбли» стадионының сыйымдылық көрсеткішінен асып түсуге ықтимал. .
Жанкүйерлер
thumb|Мәскеудегі Манеж алаңындағы «Манчестер Юнайтед» жанкүйерлері thumb|left|Манчестер Юнайтед жанкүйерлері|link=Special:FilePath/St_Patricks_Day,_Downpatrick,_наурыз_2011_(079).JPG Барлық еуропалық клубтардың арасында «Манчестер Юнайтед» әлемдегі үй жарыстарындағы жанкүйерлердің ең жоғарғы қатысу көрсеткіші бар футбол клубы болып табылады. Фан-клуб желі, әлемдегі 24 мемлекетте орналасқан, Manchester United Supporters Club (MUSC) атты екі жүзден астам ресми танымал филиалдарын құрайды. Танымалдылығын сақтау үшін, клуб мерзім алдындағы дайындық шегінде, әлемнің түпкір-түпкіріне саяхат ұйымдастырып отырады. Deloitte компаниясының көрсеткіші бойынша, «Манчестер Юнайтедтың» әлемдегі 75 миллион жанкүйерлері бар екенін дәлелдейді,, алайда басқа көрсеткіштерге сүйенсек, жанкүйерлер санағы 333 милионға жетететінін хабарлайды. 1964/65 мерзімінен бастап, Англия чемпионатының 45 мерзімінің соңғы 38 мерзімінде, «Манчестер Юнайтед» үй жарыстарының матчтарында қатысу орта көрсеткіші Англия футбол клубтарының арасындағы ең жоғарғы көрсеткіш болып танылды.
Басқа клубтарымен бәсекелестігі
«Манчестер Юнайтед» басты қарсыласы туралы әртүрлі пікірлер бар. Клубтың дәстүрлі басты қарсыластары «Ливерпуль», «Манчестер Сити» және «Лидс Юнайтед» клубтары болып келеді. Алайда соңғы он жылдарда бұл тізімге «Арсенал» клубы кірді.
Қазіргі кезде «Манчестер Юнайтед» жанкүйерлердің көбісі, «Манчестер Юнайтед» және «Ливерпуль» клубтарының дәрежесіне орай және екі клубтың географиялық тұрғыдан жақындығы салдарынан, «Ливерпуль» клубын басты қарсылас деп таниды. , Алайда басқа жанкүйерлер «Манчестер Юнайтед» басты қарсыласы «Манчестер Сити» клубы деп атайды. «Ливерпуль» клубымен бәсекелестігі, екі клуб Англия командаларының ең мықтылары болған кездері, 1960 жылдарынан басталып, қазірге дейін жалғасып келеді. «Манчестер Сити» клубымен бәсекелестігі одан да ерте, 1890 жылдары басталды. Өз тарихындағы екі клубтың бір дивизионда ұзақ жылдар бойы өнерін көрсеткендіктен, әлі күнге дейін қиян-кескі және түбегейлі қарсыластықты көрсетіп келеді. .