cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Халықаралық стадион (Каир)
Тарихы
2006 жылғы Африка Ұлттары кубогы қарсаңында реконструкция жасалды. Жүгіру жолдары бар, Олимпиада ойындарын өткізуге де лайықталған.
2019 жылғы Африка Ұлттары кубогының бірнеше кездесуі ойнатылды (арасында финалдық ойын да бар).
Сілтемелер
Санат:Стадиондар Санат:Мысыр футбол стадиондары Санат:Мысыр Ұлттық футбол құрамасы Санат:Замелек ФК
Жаз (өлең)
Жаз — Абайдың өлені, қ. «Жаздыкүн шілде болғанда...»
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Ғарыштық құқық
Ғарыштық құқық - ғарышты зерттеп, пайдалануға қатысы бар мемлекеттердің, сондай-ақ халықаралық ұйымдардың қарым-қатынасын реттейтін әрі ғарыш кеңістігі мен аспан денелерін пайдалану режимін айқындайтын құқықтық жосындар жиынтығы, халықаралық құқықтың бір саласы. Ғарыштық құқықтың жосындарын БҰҰ, соның ішінде 1959 ж. Бас Ассамблеяның көмекші органы ретінде құрылған Ғарыш кеңістігін бейбіт мақсатта пайдалану жөніндегі к-т әзірлейді.
Ғарыштық құқықтың бастаулары
Ғарыштық құқықтың бастаулары - "Айды және басқа аспан денелерін қоса алғанда, ғарыш кеңістігін зерттеу мен пайдалану жөніндегі мемлекеттер қызметінің принциптері туралы келісімшарт" (1967) "Ғарышкерлерді құтқару, ғарыш кеңістігіне ұшырылған ғарышкерлер мен нысандарды кері қайтару туралы келісім" (1968), "Ғарыштық нысандардың шектірген залалы үшін халықаралық жауапкершілік туралы конвенция" (1972) "Ғарыш кеңістігіне ұшырылған нысандарды тіркеу туралы конвенция" (1975) "Айдағы және басқа аспан денелеріндегі мемлекеттердің қызметі туралы келісім" (1979). Сондай-ақ, мемлекеттердің аспан әлемін бірлесе игеру әрекеттерін реттейтін халықаралық ғылыми-техникалық құжаттар да ғарыштық құқықтың негізгі бастауларының бірі саналады. Олар, негізінен, үкіметаралық ұйымдардың құрылтайшылық актілерін, мемлекеттердің ғарыштағы бірлескен әрекеттерінің жалпы да нақты мәселелері жөніндегі екі жақты не көп тарапты келісімдерін қамтиды.
Дереккөздер
Қазақстан Ұлттық Энциклопедия. 3 том. ISBN 5-89800-149-2
Барбонвиль
Барбонвиль (Barbonville) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Люневиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,81 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54045, пошта индексі — 54360.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары
965 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:965 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:965 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Егор Сергеевич Чуйков
Егор Сергеевич Чуйков (1915, Алматы облысы Кербұлақ ауданы Жайнақ батыр ауылы - 18 мамыр 1963, Ресей, қазіргі Санкт-Петербург қаласы) — 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер, 95-атқыштар полкінің сарбазы.
Өмірбаяны
Украин. Орта мектептен кейін ұжымшарда жұмыс істеді. 1937 жылы Қызыл армия қатарына шақырылды.
Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) қаласындағы Әскери саяси училищені бітірген соң Чуйков Қиыр Шығыстағы әскери қызметін жалғастырды. 1945 жылы ол 1-Қиыр Шығыс майданында батальон командирінің саяси жұмыс жөніндегі орынбасары болды.
Дереккөздер
Санат:КСРО капитандары Санат:Ұлы Отан соғысы жаяу әскерлері
Атом электр станциялары
[[Сурет:Grafitti su reaktory kuramynyn sulbasy.jpg|right|400px|thumb|Графитті су реакторы құрамының сұлбасы
1. Ядролық шикізат. 2. Графит. 3. Реттеуші стержень. 4. Шағылдырғыш 5. Биологиялық қорган (бетон) 6. Жылу тасушы]]. Д. И. Менделеев жасап шығарған элементтердің периодтық жүйесі материяны оқып-білудегі бірінші кезеңді аяқтайды. Оның вегізіне түрлі материя түрлерінен түратын жай бөлшектер мен «гомдар» жайындағы түсінік кіреді.
Атом гректің бөлінбейтін деген сөзінен шыққан деп болжаған. Қазіргі физика атом жөніндегі бұрынғы түсінікке түбірлі өзгерістер енгізді, теориялық және эксперименттік зерттеулер атомның қүрамында ондаған жай бөлшектердің бар екенін дәлелдеді. Оған мыналар жатады: оң зарядты атом ядросын құрайтын біршама ауыр протондар және электр зарядтары мүлде жоқ нейтрондар.
Жеңіл бөлшектерге мыналар жатады: теріс зарядты электрондар, позитрондар, нейтрино және басқалары. Аралық типті бөлшектер де орын алады. Атомдағы барлық бөлшектер ішкі аралық күш арқылы ұсталынып тұрады. Мұндай күштердің болуына қарамастан, кейбір радиоактивті элементтерде (уран, торий, плутоний) ядроның өздігінен баяу ыдырауы жүреді, ол бөлшек ядросынан шығатын сәулелерге ұласады, оларды шартты түрде а, b және ү- сәулеленулері деп атайды. Басқа атомдардың ядролары олардың сыртқы бөлшектерін атқылау нәтижесінде ыдырайды, мысалға белгілі жылдамдықтағы нейтрондар немесе протондарды алуға болады.
Ядро ыдыраған кезде, ішкі ядролық күштер босайды, мұның өзі көп мөлшерде жылу шығаруға ұласады. Атомдық салмағы 235, 1 кг уран атомдары ыдырағанда жылу энергиясының электр энергиясына айналуы нәтижесінде 25 млн. кВт сағ электр энергиясын алуға болатындығы бөлінеді. Сөйтіп, атом ішіндегі энергия, энергияның сарқылмас қоры болып саналады. Дүниежүзіндегі алғашқы қуаты 5000 кВт атом электр станциясы бұрынғы Кеңес Одағында 1954 жылы іске қосылды.
Уран қазаны немесе реактор атом электр станциясының негізгі агрегаты болып саналады.
Қазіргі кезде реакторлардың көптеген құралымдары зерттеліп жасалынды. Алғашқы атом электр станциясында графитті су реакторы қондырылды.
Отын ретінде 1 радиоактивті заттардың стерженьдері, мысалы, уран U255 қолданылады. Радиоактивті ыдырау кезінде орасан зор жылдамдықпен нейтрондар бөлініп шығады да, олар уранның көршілес атомдарын атқылап, жаңа нейтрондардың бөлініп шығуына ықпал жасайды. Міне осының нөтижесінде басқарылатын тізбекті реакция пайда болады. Алғашқы жағдайда электрондардың қозғалу жолына баяулатқыштар қойылады.
Ауыр судың құрамына сутектің екі атомының орнына сутектің екі изотопы кіреді. Элементтерде ядроларының құрамьшдағы протондар саны бірдей болып, ал нейтрондар саны әр түрлі болса, бұл элементтер изотоптар деп аталады. Мысалы, сутек ядросы (Н) бір протоннан тұрады.
Сутектің бірінші изотопының ядросы (протий) бір протоннан және электроннан тұрса, сутектің екінші изотопының ядросы (дейтерий) бір протоннан және бір нейтроннан тұрады, дейтерий ауыр судың химиялық формуласына кіреді. Үшінші изотоп - тритий, ол бір протон және нейтроннан тұрады.
Бұл ретте баяулатқыш ретінде 2 графит, көдімгі су, ауыр су және басқа заттар қолданылады.
Қазіргі кезде ауыр су баяулатқыш ретінде сирек қолданылады, өйткені оны алуға көп шығын жұмсалады. Ауыр судың 1 тоннасын электролиз немесе химиялық әдіспен алу ұшін 30-40 т. су жұмсалады.
Баяулатқышта нейтрондар жылдамдығы кемиді, бұл ретте, энергетикалық атом қондырғыларында қолданылатын жылудың орасан зор мөлшері бөлініп шығатынын айта кеткен орынды. Жылу тасушы ретінде су немесе сұйық металл алынады. Электрондардың бөліну процесін реттеу ұшін бордан, кадмийден және нейтрондарды қарқынды түрде сіңіретін басқа да материалдардан жасалынатын реттеуші стержень 3 қолданылады.
Бүл стержень арқылы ядролық процесті бәсеңдетіп немесе күшейтуге болады. Нейтрондар қазаннан шығып кетпес үшін қазанның ішкі жақтары шағылдырғышпен 4 қапталады.
Жүмыскерлерді адам өміріне қауіпті сәуледен сақтау үшін реактор барлық жағынан қорғасын табағы түріндегі биологиялық қорғаныспен, қалың бетон плиталарымен 5, сонымен қатар су жейдесімен қапталады. Жылу тасушы 6 ретінде су алынады.
Атом энергетикалық қондырғысының негізгі сұлбасы суретте берілген.
1 санымен реактор белгіленген, онда отын ретінде уранның изотоптары, сонымен қатар, плутоний қолданылады. Бастапқы элементтермен салыстырғанда изотоптардың радиоактивтігі анағүрлым жоғары.
Реакторда жылытылған су сорғы 3 арқылы жылу алмастырғышқа 2 құйылады. Бүл биологиялық түрғыдан қауіпті радиоактивті су, ол қондырғының бірінші контурына жатады. Қазіргі қондырғылардың бірінші контурындағы су 250°С-та, 100 ат. қысымында болады. Бүл ретте судың қайнап кетпеуін қадағалау қажет. Жылу алмастырғыштағы бастапқы су екінші контурлы радиоактивтігі жоқ суды жылытып, буға айналдырады, ол 30-35 ат қысымды электр генераторын 5 айналдыратын турбинаға 4 келіп түседі. Пайдаланылған бу конденсаторға 6 қарай жылжиды. Конденсат сорғы 7 арқылы қайтадан жылу алмастырғышқа жіберіледі. Бірінші радиоактивті контурдың барлық агрегаттары адамдардан оқшауландырылып, дистанциялық және автоматты түрде басқарылады.
Қазіргі ірі электр станцияларында графитті су реакторларының орнына біршама қуаттылығы аз су реакторлары қолданылады, мұнда кәдімгі су шапшаң нейтрондардың баяулатқышы болып саналады.
[[Сурет:AES-nyn ustanymdyk sulbasy.jpg|rifht|450px|thumb|Атом элетр станциясының ұстанымдық сұлбасы
I. Реактор. 2. Жылу алмастырғыш. 3. Негізгі айналма насос. 4. Турбина. 5. Электр генераторы. 6. Салқындатқыш (конденсатор). 7. Қоректендіру сорғысы.]] Суретте қуаты 210 МВт атом электр станциясының негізгі технологиялық схемасы бейнеленген. Бірінші кезекті қондырғы қуаты 210 МВт блоктан тұрады, оған бір реактор, әрқайсысы 70 МВт алты генератор кіреді. Сөйтіп, әр екі бу генераторы бір турбинаны жабдықгайды. Турбиналар - бір білікті, екі цилиндрлі; төменгі қысымның бір бөлігі - екі конденсаторлы, екі тасқынды болып келеді.
Бірінші контурға реактор 1 және бассейн 2 жатады, бассейнде жарты жыл бойында ядролық жанғыш заттардың пайдаланылған стерженьдері сақталады. Осы мақсатта бұл стерженьдер арнайы кассеталарға 3 бекітіліп, мұнан соң оларды өңдеу үшін арнайы зауыттарға жібереді. Бірінші контурға мыналар жатады: бу генераторлары 4, негізгі айналма насостар 5, жылытқыш насостар 6, арнаулы химиялық су әдісімен тазалау және көрсетілген құрылғыларды байланыстырып тұратын құбырлар. Реактордың биологиялық қорғаны оларды қоршаған бетон плиталардан, болат табақтар мен су жейдесінен тұрады.
Бірінші контурдағы су түйықталған циклде реактор мен бу генераторы (қазан) арасында айналады, қазаннан шығатын бу турбинаға 7 келіп түседі. Пайдаланылған бу айналма насос 11 арқылы айналмалы сумен салқындатылған екі конденсаторға келіп түседі. Екінші контурға насоспен 12 берілетін конденсат кіреді, ол төменгі қысымдағы 13 қайта қыздырғыш (жылтқыш) арқылы деаэраторға 14 беріледі. Мұнан соң екінші контурлы су пайдалану насосы 15 арқылы жоғары қысымды жылытқыштардан 16 өтіп, бу генераторына келіп іүседі.
Сүлбада турбинаның екі бөлігінен шығатын будың сүрыпталу қатары көрсетілген, ол төменгі және жоғары қысымды жылытқыштар мен жылыту жүйесі бойлеріндегі пайдаланатын суды жылытуға арналған.
[[Сурет:Kuatty 210MVt blokty AES-daenergiyany ondirudin tehnologiyalyk sulbasy.jpg|rifht|450px|thumb|Қуаты 210МВт блокты атом электр станциясында энергияны өндірудің технологиялық сұлбасы
Жылытқыштар мен бойлер конденсаты әуелі анағүрлым төмем температуралы жылытқьпптарға, сонан соң суретте үзік сызықпен көрсетілгендей деаэраторға келіп түседі. Тармақты сорғылар 17 жылумен қамтамасыз ету жүйесіндегі ыстық судың айналымын жүзеге асырады.
Экономикалық көрсеткіштері жағынан атом электр станциялары жылу электр станцияларына қарағанда біршама төмен; алайда оларды жергілікті отын ресурстарымен жабдықтай алмайтын жерлерде салғанда, атом электр станциясындағы 1 кВт сағ энергия құны ЖЭС-тің құнынан артық емес.
Атом электр станцияларының өзіндік мұқтаждары жұмыс барысында асқан сенімділікті талап етеді. Міне, сондықтан көпшілік мақұлдаған жылу электр станцияларының өзіндік мұқтаж қондырғылары резервтеуден басқа, атом электр станцияларында резервті (сенімділік) дизель - генератор қондырғылары, ол кәдімгі өзіндік мұқтажды қамсыздандыру жүйесін шапшаң түрде қосуға қол жетпеген жағдайда іске қосылады. Сонымен қатар, атом электр станцияларында аккумулятор батареясын орнату ісі қарастырылды, ал ірі атом электр станцияларында тұрақты ток қозғалтқыштары бар өзіндік мұқтаждың жауапты тұтынушыларын жабдықтайтын екі батареяны қою ісі жүзеге асырылады.
Атом электр станцияларының бірінші контурының өзіндік мұқтаждар қондырғыларының ерекшеліктері - атом электр станциясы технологиялық процесінің қарастырылған сұлбаларынан корінеді.
Ал, екінші контур бөлігінде өзіндік мұқтаждар кәдімгі отынды қолданып, жұмыс істейтін жылу электр станцияларының механизмдерімен бірдей. Атом элекгр станцияларының ерекшеліктері:
1.Географиялық кез-келген жерде, соның ішінде таулы жерде салынады.
2.Сыртқы қатардағы факторлардан тәуелсіз. Өзіндік режімі автономиялы.
3.Отынның шығыны аз мөлшерде.
4.Тынушылардың ерікті графигімен жұмыс істеуі мүмкін.
5.Режімнің өзгеруіне сезімтал, әсіресе АЭС-ның реакторы жылдам нейтронмен жұмыс істейтін болса.
6.Атмосфераны бәсеңдеу ластайды, радиоактивтік газдары мен аэрозолы шамалы, санитарлық мөлшерден (нормадан) асып түспейді. Осы тұрғыдан қарағанда АЭС-ы, ЖЭС-нан көбірек болып шығуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Атом электр стансалары
Мирасол
Мирасол (Mirassol) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Жозе-ду-Риу-Прету мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Жозе-ду-Риу-Прету экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 55 009 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 243,802 км² шамасында. Халық тығыздығы — 225,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1910 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Ондон-де-лос-Фрайлес
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1202 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,6 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аликанте елді мекендері
Балабек Жахин
Балабек Жахин (1899, Ерейментау ауданы – 1957, Авангард кеңшары) – еңбек ардагері, ауыл шарушылығын ұйымдастырушы. Социалистік Еңбек Ері (1948).
1931 жылы Авангард кеңшарына кірген. Жылқы фермасының меңгерушісі (1936 – 38), 1938 жылдан ұжымшар төрағасы болған. Тың игеру жылдарында Жахин басқарған ұжымшар жоғары көрсеткіштерге қол жеткізген.
Дереккөздер
Санат:1899 жылы туғандар Санат:Ерейментау ауданында туғандар Санат:1957 жылы қайтыс болғандар Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:Колхоздар төрағалары
Монтекьяро-д'Акви
Монтекьяро-д'Акви (Montechiaro d'Acqui) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Алессандрия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 582 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 33 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 18 км² шамасында. Пошта индексі — 15010.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Giorgio.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Пиппа Пассес (Кентукки)
Пиппа Пассес (Pippa Passes) — Кентукки штатының Кнотт округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 297 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.3 км² шамасында. FIPS коды — 21-61374.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Абылай хан даңғылы (Алматы)
Абылай хан даңғылы - Алматы қаласындағы орталық көшелердің бірі. Даңғыл қаланың Алмалы және Жетісу аудандарында орналасқан. Ол солтүстіктен оңтүстікке қарай Райымбек батыр даңғылынан төменірек орналасқан Алматы-2 теміржол бекетінен басталып Абай даңғылында орналасқан Ұлттық кітапхана ғимаратына барып тіреледі. Даңғылдың ұзындығы - 4200 метр. Алматы қаласы әкімінің 23.10.1991 күнгі № 15/398 шешімімен даңғылға қазақтың ұлы ханы, мемлекет қайраткері Абылай ханның есімі берілген. Даңғыл екі бағытты жол болып есептеледі.
Тарихы
Абылай хан даңғылы бұрын Коммунистік проспект деп аталды. Ал оның алдында Вокзал, Сталин және Старокладбищенская деп аталатын. Даңғыл 1935-37 жылдары көшенің батыс жағында үш халық комиссариатының ғимараттары салынған кезден пайда бола бастады. Алматы қаласы астана болған кезеңде даңғыл бойында ҚазССР Үкімет үйі, Қазақстан КП Алматы обкомы, Халық депутатттары Советінің облыстық және қалалық атқару комитеттері, Денсаулық сақтау, Ет және сүт өнеркәсібі, Сауда, Қаржы Ауылшаруашылық министрліктері, Қазақстан Жазушылар одағы, ҚазТАГ, ҚазССР халықтық бақылау комитеті, Орыс драма театры, Алматы рестораны, Астаналық гастраномы орналасқан болатын. Бұрынғы Үкімет үйінің солтүстік жағындағы әскери-ревкомның үйі болған жерде мемориалды ескерткіг белгі қойылған, мұнда 1918 жылдың 3 наурызына қараған түнде Верныйда Совет үкіметі орнағаны жарияланған болатын.
Ескерткіштер
Абылай хан даңғылы қаланың орталығында орналасқандықтан оның бойында көптеген өнер ордалары және архитектуралық ескерткіш ретінде танылған ғимараттар орналасқан.
Тарихи ғимараттар
Ескерткіштер:
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Дабысын қоңырқұмы
Дабысын қоңырқұмы - Бетпақдаланың солтүстік-батысында, Сарысу өзенінің төменгі ағысындағы құмды алқап. Қарағанды облысы жерінде орналасқан. Абсолютті биіктігі 250 м. Оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа қарай 25 км-ге созылып жатыр, енді жері 10 км-ге жетеді. жер бедеріне ұсақ төбелі қырқалы жазықтар тән. Құмның сұр қоңыр топырағында еркекшөп, жусан, қияқ, құмаршық, теріскен, жүзгін өскен. Сәл минералданған тұщы суы жер бетіне жақын (1-2 м) жатыр. Құмды алқап жыл бойы жайылым ретінде пайдаланады.
Дереккөздер
Қазақстан Ұлттық Энциклопедия. 3 том. ISBN 5-89800-149-2
Банкроттық
thumb|[[ақша иконасы]] Банкроттық — кәсіпорындардың төлем қабілетсіздігі салдарынан өз жұмысын мәжбүрлі тоқтатуы. Әдетте, фирманың банкроттығы, көбінесе, олардың шығыны кірісінен асып кетуі салдарынан туындайды. Мұндай жағдайда борышқор тек соттың шешімі бойынша ғана банкрот деп танылады. Борышқорды банкрот деп танудың негіздері, тәртібі мен рәсімі ҚР “Азаматтық кодексінің” 52-, 53-, 54-, 55-, 56-, 57-баптарында, “Банкроттық туралы” заңда (21.1.1997) көзделген. Осы актілерге сәйкес Банкроттық ерікті не ықтиярсыз түрде жүзеге асырылуы мүмкін. Егер борышқор өзінің төлем қабілетсіздігі жайында сотқа арыз берсе, онда ол ерікті банкрот болып табылады. Алайда борышқор арызын соттың тиісті шешімінсіз кері қайтарып ала алмайды. Ал, ықтиярсыз Банкроттық туралы іс қозғауға кредит берушінің талабы негіз болады. Кейде фирмалардың алған қарыз ақшаларын жасырып қалу мақсатымен “жалған Банкроттыққа” ұшырау деректері де кездеседі. Бұл теріс әрекет ретінде танылып, заңмен қудаланады. Банкроттыққа ұшыраған кәсіпорынның кредит берушіге қарызын және басқа да міндетті төлемдерін өтеу туралы үшінші жақтың кепілдігі болмаған жағдайда сот баспасөзде борышқордың қаржы жағдайын жақсартып, кредит берушілердің тілек-шағымдарын қанағаттандыруына жәрдем беруге қабілетті заңи тұлғалар мен азаматтарға арналған тендр жариялай алады. Егер бір ай ішінде мұндайлар табылмаса, кәсіпорынның Банкроттықғы туралы іс заң құжаттарында көрсетілген тәртіппен қаралады да кәсіпорын мемлекеттік тіркеу регистрінен шығарылып, таратылады. Заңды тұлғалардың банкроттығы жағдайында оның салдары атқарушы директорға әсер етуі мүмкін. «ЖШС туралы» Заңның 44-бабына сәйкес, басшылық өзінің міндеттерін орындауға немқұрайлы қарағаны үшін келтірілген шығынның бір бөлігі үшін жауап береді.
Әдейі (касақана) банкроттық
Экономикалық, қызмет саласындағы қылмыс, коммерциялық ұйым басшысының немесе меншік иесінің, сол сияқты жеке кәсіпкердің жеке мүддесі немесе өзге адамдардың мүддесі үшін төлем қабілетсіздігін қасақана жасауы немесе ұлғайтуы, ірі зиянға немесе өзге де ауыр залалдарға апарып соғуы.
Коммерциялық ұйым басшысының немесе оның меншік иесінің, сол сияқты жеке кәсіпкердің жеке мүддесі немесе өзге адамдардың мүддесі үшін төлем қабілетсіздігін қасақана жасауы немесе ұлғайтуы ірі зиянға немесе өзге де ауыр зардаптарға әкеп соқса, экономикалық қызмет саласындағы қылмыс болып табылады.
Тарихы
Борышкер өзінің ақшалай міндеттемелерін орындай алмаған жағдайды нормативтік реттеу қажеттілігі ерте заманнан танылған.
Ежелгі Юнанстанда отбасының әкесі (ол мүліктің жалғыз заңды иесі болғандықтан) қарызын өтей алмаған жағдайда, бүкіл отбасы, оның ішінде әйелі, балалары және қызметшілері қарыз құлдығына айналды, бұл олардың физикалық еңбегін несие берушінің залалдарын толық өтеуімен тоқтатылды. Көптеген грек қала-мемлекеттерінде борыштық құлдық мерзімі бес жылмен шектелді, ал құлдардың өздері физикалық тұтастыққа кепілдік берді.
Бастапқыда қарызды өтемеу жазалауды талап ететін заңсыз әрекет ретінде кеңінен қабылданды. Бұл ретте, өз міндеттемелерін өтей алмау үшін жауапкершілік тек қарызды өтеу (кешірім) мәселелерін реттейтін банкроттық азаматтық-құқықтық институтының пәні болып табылмайды.
Рим құқығында жеке сот орындау институттарының жойылуымен несие берушілердің талаптарын мүліктік өндіріп алу институты бірте-бірте дамыды. Missio in possessionem процедурасы шеңберінде кредиторларға борышкердің мүлкін иеленуге рұқсат етілді, ал егер 30 күн ішінде кредиторлардың талаптары қанағаттандырылмаса, борышкердің мүлкі қарыз есебінен сатылды. Алайда борышкердің мүлкін сатудың өзі оның несие берушілермен қарым-қатынасын үзген жоқ. Егер ол кейіннен қандай да бір жолмен қандай да бір мүлікке ие болса, онда ол қарызды толығымен өтегенше несие берушілерге қайтарылуы керек еді. Артықшылық тек cessio bonorum институтымен белгіленді, ол борышкерге өзінің өмір сүруіне және күнкөрісіне қажетті мүлікті ұстауға мүмкіндік берді.
Төлем қабілетсіздігі туралы декларация борышкердің өз бастамасы бойынша немесе кредиторлардың немесе соттың өтініші бойынша жасалуы мүмкін. Дәрменсіз борышкердің мүлкі тыйым салынып, арнайы кредиторлар комитетінің басқаруына берілді. Ортағасырлық итальяндық құқық Римге белгісіз болған іс жүргізуді тоқтату әдісін жасады: борышкер мен несие берушілер арасындағы есеп айырысуды. Мұндай мәмілелердің шарттары әртүрлі қалаларда айтарлықтай өзгерді: мысалы, мәмілені бекіту үшін қажетті кредиторлар саны салыстырмалы немесе абсолютті болуы мүмкін. Кейбір қалаларда бітімгершілік келісім соттың қатысуымен жасалды.
Уақыт өте келе, банкроттық рәсімі әртүрлі елдерде барған сайын айқын процессуалдық ережелерге ие болды. Сонымен, 1543 жылдан бастап Англияда төлем қабілетсіздігін растау үшін төлемдерді тоқтатуды дәлелдеу қажеттілігі туындады және борышкердің экономикалық жағдайын нақтылау үшін уақыт кезеңі енгізілді.
Заңнаманың одан әрі дамуы борышкердің төлем қабілеттілігін қалпына келтіруге бағытталған қалпына келтіру немесе оңалту рәсімдерінің рөлінің артуына әкелді.
Қазақстан
Қазақстанда жеке тұлғалардың банкроттық туралы өтініштерін қабылдау 2023 жылғы 3 наурызда тиісті заң қабылданған сәттен бастап басталды. Соттан тыс және соттық банкроттық қамтамасыз етілген. Соттан тыс банкрот болған жағдайда тек борышкердің өзі ғана банкроттық туралы өтініш бере алады, ал қарыз 1600 МРП аспауы керек. Сот банкроттығы 1600 МРП астам берешекпен жұмысты қарастырады. Бұл ретте арыз тіркелген жері бойынша сотқа берілуі тиіс. 5 жыл ішінде «банкрот» мәртебесін алған тұлғаларға жаңа қарыздар мен шағын несиелер алуға тыйым салынады. Банкроттық туралы өтініш 7 жылдан кейін ғана қайталануы мүмкін. Банкрот мәртебесін алғаннан кейін 3 жыл ішінде қарыз алушы қаржылық мониторингке жатады.
АҚШ
Қолданыстағы банкроттық туралы барлық заңдарды қамтитын Банкроттық туралы кодекске (АҚШ Кодексінің 11) сәйкес кез келген компания кез келген уақытта банкроттық туралы өтініш бере алады. Жалғыз талап - компания АҚШ-та болуы керек.
Ерікті банкроттық туралы шешімді директорлар кеңесі қабылдайды, ол тиісті шешімді қабылдайды және қоғамның хаттамаларына енгізеді. Содан кейін банкроттық туралы өтініш жергілікті банкроттық сотына беріледі. Бұл соттар АҚШ аудандық сотының филиалдары болып табылады және әрбір штатта кем дегенде бір банкроттық соты бар. Бұл сотта барлық шешімдерді он төрт жыл мерзімге ұзартылатын судья қабылдайды. Ресми түрде банкроттық сот отырысының хатшысы өтінішке күнін көрсетіп мөртаңба қойған сәттен басталады.
Аустралия
Аустралияда банкроттық пен төлем қабілетсіздігі 1966 жылғы Банкроттық туралы заңмен реттеледі. Банкроттық рәсімі тек жеке тұлғаларға қатысты. Дәрменсіз ұйымдар үшін тек сыртқы басқару немесе заңды тұлғаны тарату рәсіміне жол беріледі.
Сонымен қатар, егер кредитордың талабын мамандандырылған федералды магистратура сотында қарау нәтижесінде борышкердің мүлкіне тыйым салу туралы ұйғарым шығарылса, борышкер банкрот деп танылуы мүмкін.
Банкрот Аустралияның банкроттық және арбитраждық қызметіне оның мүлкі мен міндеттемелері туралы ақпаратты қамтитын тексерілген балансты ұсынуы керек. Бұл құжатты ұсынбай банкрот мәртебесін жою мүмкін емес.
Әдетте, банкроттық мәртебесі аудиторлық баланс берілген күннен бастап үш жыл бойы сақталады, алайда, жеткілікті негіздер болған жағдайда мерзім екі жылдан бес жылға дейінгі қосымша мерзімге ұзартылуы мүмкін. Атап айтқанда, табыс салығын төлемеу немесе банкрот мәртебесін алғаннан кейін алынған кірістер туралы ақпаратты бермеу банкрот мәртебесін ұзарту үшін негіз болуы мүмкін.
Австралиядағы банкроттық сіздің құқықтарыңызға белгілі бір шектеулермен келеді. Мысалы, банкрот шетелге шығу үшін арнайы рұқсат алуы керек, сонымен қатар қымбат мүліктің белгілі бір түрлерін еркін иелене алмайды.
Егер банкрот өз кредиторларымен толық есеп айырысса немесе олармен қарызды кешіру туралы бітімгершілік келісім жасаса, банкрот мәртебесі мерзімінен бұрын жойылады.
Канада
Канадада банкроттық федералды банкроттық және төлем қабілетсіздігі туралы заңмен реттеледі, ол ұйымдарға да, жеке тұлғаларға да қолданылады. Банкроттық рәсімінің дұрыстығы мен заңдылығын бақылауды конкурстық басқарушы жүзеге асырады. Банкроттың мүлкіне билік етуді банкроттық басқарушы жүзеге асырады, ол банкрот жасаған мәмілелердің заңдылығын тексеруге, кредиторлар жиналыстарына төрағалық етуге, банкрот мәртебесін ұзарту туралы өтінішхат беруге және банкроттықтан түскен қаражатты бөлуге міндетті. кредиторлар арасында борышкердің мүлкін сату. Канададағы банкроттықтың кең тараған баламасы «Қарызды өтеу туралы келісімді» жасау болып табылады, ол кредиторлар мен борышкер арасындағы қарызды толық кешірген жағдайда тараптар белгілеген мерзімде қарыздың соңғы бөлігін өтеу туралы келісімді көздейді. . Борышкер, егер оның берешегі 5000 АҚШ доллары мен 75000 АҚШ доллары аралығында болса (бұл сома жалғыз тұрғылықты жері болып табылатын жылжымайтын мүліктің ипотекасы бойынша міндеттемелерді қамтымайды) болса, мұндай келісімді жасау туралы ұсыныспен жүгіне алады. Егер несие беруші 45 күн ішінде келісімді қабылдамаса, онда жалпы банкроттық рәсімі басталады.
Нидерланд
Голландияның банкроттық кодексі. үш түрлі процедураны қамтиды:
банкроттық (голланд. Faillissement), ол азаматтарға да, ұйымдарға да қатысты және оның мақсаты борышкердің мүлкін кредиторлар арасында бөлу;
борышкер ұйыммен жасалатын бітімгершілік келісім (голланд. Surseance);
Қарызды кешіру (голландиялық Schuldsanering) - бұл тек азаматтарға қатысты рәсім.
Украина
Украинада 2019 жылғы 21 қазанда Украинаның Банкроттық рәсімдері туралы кодексі күшіне енді. Енді банкроттық рәсімі барлық санаттарға: заңды тұлғаларға да, жеке тұлғаларға да қолданылады.
Кодекстің 115-бабына сәйкес, банкроттық рәсімін қаржылық қиындықтарды жеңе алмайтынына сенетін борышкердің өзі ғана бастай алады. Сонымен бірге, құжатта кредитордың даусыз қарызы болған жағдайда да банкроттық рәсімін қозғауға құқығы жоқ екендігі көрсетілген.
Сіз тек банкроттық туралы өтініш бере аласыз, егер:
Баға келесі факторлардан тұрады:
Швеция
Швецияда банкроттықты (konkurs) компания да, жеке тұлға да жариялай алады. Швед заңнамасы банкроттықты төлем қабілетсіздігінен ажыратады, ол төленуі тиіс қарызды төлеуге қабілетсіздікті білдіреді. Кредитор немесе борышкер банкроттық туралы өтініш бере алады. Борышкердің сыртқы басқарушысы оның мүлкін басқаруды өз қолына алып, оны несие берушілер мен борышкердің мүддесі үшін сатуға тырысады. Банкроттықтың алдында тұрған адам немесе компания өз активтеріне қол жеткізе алмайды (кейбір жағдайларды қоспағанда). Жеке тұлғалар банкроттыққа сирек жүгінеді. Кез келген жағдайда кредиторлар арнайы уәкілетті мемлекеттік органдардың медиациясына жүгіну арқылы ақша талап ете алады; кредиторлар, әдетте, жеке тұлғалардың банкроттығынан пайда көрмейді, өйткені банкроттың мүлкінен аударымдар ең алдымен ол тағайындаған әкімшіге түседі. Жеке тұлғалардың төленбеген қарыздары банкроттықтан кейін күшінде қалады. Алайда аса ірі қарыздары бар адамдар қарызды өтеу рәсімін (skuldsanering) бастауға болады. Өтініш бергеннен кейін олар қарызды қайта құрылымдау жоспарын алады, оған сәйкес олар бес жыл бойы төлей алатынын төлейді, содан кейін борышкер құқық бұзушылық жасаған кезде жәбірленушілерге төленетін өтемақыны қоспағанда, барлық қалған қарыздары жойылады.
Дереккөздер
Санат:Банкроттық
Жерді қорғау жөніндегі трест
Жерді қорғау жөніндегі трест (Earthtrust) 1976 жылы құрылған. Қатысушылары — дүние жүзі елдерінің іскер топтары, үкіметтік және үкіметтік емес ұйымдары. Жабайы жануарларды және мекен ортаны қорғау мақсатын көздейді. Негізгі қызметі — құқық қорғау науқандары мен бастамаларын өткізу, оның ішінде, дрифтерлік ауларды пайдалануға тыйым салу; заңсыз кит аулау кәсіпшілігіне тыйым салу, құстардың, тасбақалардың, дельфиндердің, итбалықтардың құруға айналған түрлері мен олар мекендейтін ортаны қорғау; жолбарыстың және Азия континенті жануарларының басқа да түрлерінің популяцияларын қорғау жөнінде шаралар қолдану.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Бломак
Бломак (Blomac) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,41 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 201 адамды құрады. Халық тығыздығы — 23,9 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Сүйінғара Үргенішбайұлы
Сүйінғара Үргенішбайұлы (1756 – 1841) – батыр, би.
Кіші жүздің адай руының мұңал тармағынан шыққан. Ресей империясының, Хиуа хандарының, түрікмен билеушілерінің үстемдігіне қарсы күрескен. 1831 жылы Орынбор әскери губернаторы граф П.П. Сухтеленге орыс тұтқындарын қайтарып, өзі басшылық жасайтын маңғыстаулықтардың атынан Ресеймен достықта болатыны жайлы сенімхат жазған. Граф Сухтелен өзінің ризашылығын хат арқылы білдіріп, батырға қылыш сыйлаған. Сүйінғара 1837 жылы Жайықтың шығыс бетіне өткен Исатай-Махамбетке қол жинауға көмектескен. Сүйінғараның інісі Кежінің, балалары Бүркіталы, Сатыбалды, Көтібардың ерлігі, қыздары Айсалқам мен Жансалқамның қайғылы тағдыры туралы ел аузында аңыздар көп сақталған. Батыр туралы А.Ф Рязанов пен В.Ф. Шахматовтың ғылылыми еңбектерінде, Ә.Кекілбаев, Қ.Сыдиықов, Е.Жаманбаев, Қ.Шыртанов, Ә.Спановтың көпшілікке арналған мақалаларында сөз болады. Оған А.Өтембетұлы, Ы.Шөреков жыр арнаса, М.Әбдіқалықов “Сүйінғара” атты роман жазған. Сондай-ақ Ә.Әлімжанов “Махамбеттің жебесі” романында, Кекілбаев “Күй” повесінде Сүйінғараның бейнесін сомдаған. Денесі Маңғыстаудағы Сейсен ата қорымына жерленген.
Дереккөздер
Санат:1756 жылы туғандар Санат:1841 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақ батырлары Санат:Қазақ би-шешендері
IC 4248
IC 4248 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47078, ESO 444-35, MCG -5-32-18, TOL 34, AM 1323-293, IRAS13239-2937.
Сыртқы сілтемелер
IC 4248 Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Крупен (Добрич облысы)
Крупен (Крупен) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9667. Телефон коды — 05745. ЕКАТТЕ коды — 40049.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Михайловка қорықшасы
Михайловка – мемлекеттік табиғи зоологиялық қорықша. Қорықша 1967 жылы – облыстық маңызы бар қорық ретінде 76,8 мың га аумақта 10 жыл мерзімге құрылған, 1977 жылы оның әрекет ету мерзімі 10 жылға ұзартылды. 1986 жылы мемлекеттік облыстық дәрежеден қолданылу мерзімі шектеусіз республикалық маңызы бар мемлекеттік табиғи зоологиялық резерват болып өзгертілді. 2001 жылы қорықшаға республикалық маңызы бар мемлекеттік табиғи зоологиялық резерват мәртебесі берілді. Құрылу мақсаты – аймақтағы аңшылық және кәсіптік жануарлар түрлерін, ең алдымен, таулы аңдарды сақтау.
Географиялық орны
Қостанай облысы Қарабалық ауданында Михайлов ормандар мен жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесінің аумағында алты мемлекеттік орман саяжайының аумақтарында орналасқан (Кидралин – 12,4 мың га, Михайлов – 0,5 мың га, Карадум – 8,9 мың га, Байқадамов – 31,9 мың га, Николаев – 19,3 мың га, Кукан – 3,8 мың га.) Қорықша шекаралары жоғарыда аталған саяжайлардың шекараларымен өтеді. Қорық солтүстігінде Новотроицкий, Михайлов, Бөрлі, Қособа ауылдық округтерінің және Ресей Федерациясының жерлерімен, оңтүстігінде - ​​Лесной ауылдық округтерінің жерлерімен және Ресей Федерациясымен, шығысында – Михайлов, Бөрлі, Қарабалық ауылдық округтерінің жерлерімен, батысында – Боскөл, Өрнек, Қособа ауылдық округтерінің жерлерімен өтеді.
Флорасы
Қорықша аумағында үлпілдек қайың, қотыр қайың, көктерек, бес аталық тал, бальзамды терек, сібір баққарағайы, кәдімгі қарағай, татар үйеңкісі, күлжапырақты үйеңкі, шаған; бұталардан – тобылғы, татар ұшқаты, далалық шие, сары қараған, шырғанақ; шөптесін өсімдіктерден – қау, қылқан селеу, шисабақ қоңырбас, құрғақ айрауық, шалғындық атқонақ, қияқ, ащы жусан, торсылдақ сылдыршөп, сарғылт құндызшөп, қызылбояу, кәдімгі мыңжапырақ және т.б.
Фаунасы
Қорықша фаунасы алуан түрлі, сүтқоректілер: бұлан, сібір елігі, жабайы шошқа, қасқыр, қарсақ, сасық күзен, түлкі, орман сусары, борсық, ондатр, жанаттәрізді ит, ақ қоян, ор қоян, кірпі, тышқан текті кемірушілер; құстардан: құр, ақ шіл, сұр шіл, қаз, аққу, үйрек түрлері, тырна, дегелек, көптеген торғай түрлері; бауырымен жорғалаушылар, қосмекенділер, ұлу және жәндіктердің сан алуан түрлері мекендейді. Қазақстанның Қызыл кітабына енген түрлер: орман сусары, бүркіт, қарақұс, сұр тырна, ақбас тырна, сұңқылдақ аққу, кіші аққу, сары құтан, аққұйрықты субүркіт.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан қаумалдары Санат:Қостанай облысы географиясы
Бапыш Қожамжарұлы
Домбыра тартуды ауыл күйшілерінен үйренген. Ал, орындаушылық өнері мен өз шығарм. Сарыарқа, Қаратау өңірінің домбырашылары дәстүрінде қалыптасқан. Оның туындыларынан Тәттімбет, Ықылас үлгілері байқалады. Бапыш күйлері белгілі оқиғаларға арналған, мазмұны нақты, бірақ кезінде жазылып алынбағандықтан көбі ұмытылған. Оның “Қаратау”, “Қара жорға”, “Ыңғай төкпе”, “Бес жорға” атты күйлерін немересі, белгілі домбырашы, күйші Т.Момбеков жеткізген. Бұл шығармалар пластинкаға (“Қазақ күйлерінің антологиясы”, 1970) жазылған.
Дереккөздер
Санат:1860 жылы туғандар Санат:Созақ ауданында туғандар Санат:1928 жылы қайтыс болғандар Санат:Созақ ауданында қайтыс болғандар Санат:Күйшілер Санат:Қазақстан сазгерлері
Статикалық периметрия
Статикалық периметрия - қозғалмайтын, тұрақты қалыптағы жарықтық сынау нысандарың пайдалану арқылы жүргізілетін периметрия.
Иван Яковлевич Стадничук
Иван Яковлевич Стадничук (1913 ж. т.) - суретші-кескіндемеші.
Статикалық периметрия
Дереккөздер
Санат:Медицина
Иван Яковлевич Стадничук
Майлы бояумен және акварельмен жұмыс істейді. 1968 ж. салған «Абай шыңы» (акварель, И. Е. Корнилов қоры, Санкт-Петербург) кескіндемесі бояуының қанықтығымен ерекшеленеді. 1969 ж. «Абай ескерткіші» (акварель), 1991 ж. «Қаламқас» (кенеп, темпера, екеуі де автордың қоры) картинасын жазды.
Онда «Абай ескерткішінің» композициясын қайталағанымен, суреттің түсіне ерекше көңіл бөліп, жота үстінде кетіп бара жатқан салт аттыны бейнелеген.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Сафа Герей
Сафа Герей (Safa Geray, Safa Gäräy, Сафа Гәрәй; 1510, Бақшасарай — 1549, Қазан) — Қазан хандығының ханы (1524—1531, 1536—1546, 1546—1549), татар халқының ұлттық қаһарманы.
Өмірбаяны
Қырым ханзадасы Фетих Герей мен ноғай мырзасы Қажыкенің немересі, Жәләл Сұлтанның ұлы, Қазан ханы Сахиб Герейдің інісі және мұрагері (1521-1524).
Ағасы Сахиб Герей Қазаннан Қырымға кеткеннен кейін 1524 жылы 13 жасар Сафа Герей Болат Шырын бастаған Қазан қарашабектерінің қолдауымен хан тағына отырды. Өзін Османлы сұлтанының вассалы екендігін мойындады, Мәскеуге қарсы бірқатар жорықтар жасады (1536-1537, 1541-1542, 1548).
1531 жылы Қазан ақсүйектері оны қуып жіберді. Мәскеу итаршысы Жанғали хан ретінде таққа отырды.
1535 жылы Сафа Герей Қырым әскерлерінің көмегімен Қазандағы билікті қайтарып алды. Ноғай биі Жүсіптің (1549-1554) қызы, Жанғалидің әйелі Сүйімбикеге үйленді.
1546 жылдың басында халық толқуына байланысты ол қайын атасы Жүсіпке Ноғай Ордасына кетуге мәжбүр болды. 1546 жылы шілдеде Жүсіптің ұлы Жүніс бастаған ноғай әскерінің көмегімен Қазанды басып алды. Шаһғали Мәскеуге қашып кетеді. Билікке бекітілгеннен кейін Сафа Герей Жүніске маңғыт бектің Қазандағы уәде етілген орнын бермейді.
Ұлдары: Бөлүк, Мүбарак, Өтеміс және орыс күңінен туған Қыстыр Герей есімді бір ұлы бар.
Қазан ханы Сафа Герей 1549 жылы толық анықталмаған жағдайда қайтыс болды (Карамзин хан "ішіп сарайда қайтыс болды" деп жазады. Худяков бұл нұсқадан күмәнданады ).
Михаил Ильич Усанович
Михаил Ильич Усанович (16.6.1894, Украина, Житомир қ. – 15.6.1981, Алматы қ.) – химия ғылымының докторы (1938), профессор (1930). Қазақстан ҒА-ның академигі (1962). Қазақ КСР-інің (1967) және Өзбек КСР-інің (1943) еңбек сiңірген ғылыми қайраткерi.
Киев университетiн бiтiрген (1917). Украина ғылым академиясының лабораториясында ғылыми қызметкер (1918–20), Киев қаласындағы Химия-фармацевтика зауытында басшылық қызметте, сонымен қатар Политехникалық институтында оқытушы (1920–29) болды. Томск университетінде (1930–34), Орта Азия университетiнде (1935–43, Ташкент қ.), Қазақстан ғылым академиясының Химия ғылымдары институтында лаборатория меңгерушісі (1944–49), аға ғылыми қызметкер (1949–61), ҚазМУ-да кафедра меңгерушісі (1944–81, қазіргі ҚазҰУ), декан (1946–48) және лаборатория меңгерушісі (1964–81) қызметтерін атқарған. 1938 ж. оған диссертация қорғамай-ақ химия ғылымының докторы дәрежесі берілді.
Негiзгi ғылыми еңбектерi ерітінділер теориясына арналған. Ол ерітінділердің сандық теориясын (1932) қорытты, аномальды электр өткізгіштік кездейсоқ құбылыс емес, заңдылық екенін дәлелдеді; қышқылдар мен негіздердің жалпы теориясын қорытып, химиялық реакция құрамы жағынан тепе-теңдік концентрациясына тәуелді болған жағдайда ғана идеалды ерітінділер заңына бағынатынын анықтады; сонымен бірге ерітінділердің қасиеттері (тығыздығы, тұтқырлығы) олардың құрамына байланысты екенін химиялық теңдеулер арқылы дәлелдеді. Усанов «Қышқылдар мен негiздердiң Усанович теориясының» (1938) және 300-ге жуық ғылыми жарияланымның авторы. 3 рет Еңбек Қызыл Ту орденiмен (1945, 1961, 1974), медальдармен марапатталған. Шығармалары.: Исследования в области теории растворов и теории кислот и оснований, А.-А., 1970.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері
Ворожный
Ворожный — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тобыш өзенінің оң жағалауынан 136 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Үлкен Мутная (Индига тармағы)
Үлкен Мутная (Мутная) — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Индига өзенінің оң жағалауынан 50 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 46 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Лула (Сардиния)
Лула (Сардиния) (Lula) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Нуоро провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1647 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 11 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 149 км² шамасында. Пошта индексі — 8020.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Maria Assunta.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Натым-Эква-Я
Натым-Эква-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Натр-Колынг-Я өзенінің оң жағалауынан 8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Кіші Мулымья
Кіші Мулымья — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мулымья өзенінің оң жағалауынан 508 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Конда. Өзен саласы — Конда, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
966 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:966 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Бангкок
Бангкок (กรุงเทพฯ, กรุงเทพมหานคร немесе Крун Тхеп (Krung Thep) немесе Крун Тхеп Маха Накхон (Krung Thep Maha Nakhon), толық нұсқасы: Крун Тхеп Маханакхон Амон Раттанакосин Махинтараюттхая Махадилок Пхоп Ноппарат Ратчатхани Буриром Удомратчанивет Махасатан Амон Пиман Аватан Сатит Саккатхаттийя Витсанукам Прасит, กรุงเทพมหานคร อมรรัตนโกสินทร์ มหินทรายุธยา มหาดิลกภพ นพรัตนราชธานีบูรีรมย์ อุดมราชนิเวศน์มหาสถาน อมรพิมานอวตารสถิต สักกะทัตติยวิษณุกรรมประสิทธิ์) — халық саны 15 млн. адамды құрайтын (2012) Тайландтың елордасы және ең ірі қаласы. Қала Чао Прайя өзенінің шығысында, Сиам Шығанағының қасында орналасқан.
Бангкок — Оңтүстік-шығыс Азияның ең жылдам өсіп келе жатқан қалаларының бірі. Жергілікті халық қаланы жаңа өркендеп келе жатқан аумақтың орталығы ретінде, Сингапур және Гонконг секілді қалалармен бәсекелес бола алатындай қала ретінде таниды. Мұнымен қатар Бангкок әлем туристтерінің ең көп келетін қаласы болып табылады.
Астаналық аймақ және көршілес бес провинциялар (Нонтабури, Самутпракан, Патумтхани, Самутсакон и Наконпатом) Ірі Бангкок агломерациясын құрайды.
Тарихы
Алғашында, қала Банг Кок (Bang Kok) — зәйтүн өсетін жер («bang» — ауыл, «kok» — зәйтүн) деп аталатын кішігірім сауда орталығы және порт болды, қала сол кездегі Тайландтың астанасы - Аюттхая қаласына қызмет ететін. 1767 жылы Аюттхаяны бирмандықтар талқандағаннан кейін, астана уақытша Чао Прайя өзенінің жағасындағы Тонбуриге көшірілді — Тонбури бүгіндері Бангкоктың ауданы. 1782 жылы Рама І шығыс жағалаудан сарай салып, Бангкокты Тайландтың астанасы ретінде жариялап, оған Крун Тхеп атын берді — ауд. "Періштелер қаласы". Осылайша Бангкок ауылының аты жоғалды, дегенмен шетелдіктер Тайланд астанасын "Бангкок" деп атайды.
Крун Тхеп қаласының алғашқы ресми атауы กรุงเทพมหานคร อมรรัตนโกสินทร์ มหินทรายุธยามหาดิลก ภพนพรัตน์ ราชธานีบุรีรมย์ อุดมราชนิเวศน์ มหาสถาน อมรพิมาน อวตารสถิต สักกะทัตติยะ วิษณุกรรมประสิทธิ์ немесе Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit болды — бұл "періштелер қаласы, ұлы қала, мәңгілік байлық қаласы, Индраның асусыз қаласы, тоғыз асыл таспен нәрленген әлемнің маңғазды астанасы, бақытты қала, Индра сыйлаған, Вишвакарма салған, адам кейпіндегі құдай билейтін, жәннаттай, молшылыққа толы керемет Хан Сарайы" дегенді білдіреді.
Балалар қаланың ресми атын мектепте жаттайды, дегенмен, қаланың толық атын жатқа білетін адам көп емес, себебі атаудағы сөздердің көбі ескірген және күнделікті тілде пайдаланылмайды.
Әкімшілік
Бангкок — тұрғындардың губернаторды таңдау құқығы бар екі провинцияның бірі (екіншісі — Районг), қалған 75 провинцияда губернаторлар тағайындалады. 2004 ж. Апирак Косайотин соңғы губернаторлық сайлауда сайланған.
Қала аумағының өсуі Бангкок провинциясының көршілес Нонтхабури (Nonthaburi), Самут Пракан (Samut Prakan) и Ратхум Тхани (Pathum Thani) провинцияларының аумағына шығып кетуіне әкелді. Бангкок провинциясының қазіргі шекарасы Тонбури провинциясымен біріккен уақытта, 1972 жылы бекітілді.
Қала таңбасында Айрават атты аңыздағы пілге ұқсас мақұлықты мініп, бұлт бетімен жүрген Индра белгіленген. Индраның қолында найзағай бар — бұл қарумен құдай құрғақшылықты қуады-мыс. Таңбадағы бейне Нарис ханзаданың (Narisaranuvadtivongs) салған суретінен алынған. Бангкоктың рәміз ағашы - Бенджамин фикусы.
Қала аудандары
Бангкок 50 ауданға бөлінген («кхет» (เขท) немесе өзге провинциялардың атауы бойынша — «ампхы» (อำเภอ), олар өз қатарында 169 «кхвенгке» (แขวง) бөлінген.
Ауа-Райы
Жыл бойы Бангкокта өте жылы болады. Қалада екі маусым болады. Жазда көп жамбырмен найзағай болады. Аспанда көп бұлт тұрады. Қыста ыстық болады және ашық күн көп болып тұр. Бангкоктын климаты - Суб-экваторлы.
Экономикасы
Бангкок — Тайландтың экономикалық орталығы және порты. Тайландтың сауда биржасы да Бангкок қаласында. Туризм негізгі табыс көзі болып табылады.
Шетке шығаратын негізгі тауарлар — бакалея, ағаш және тоқыма өнімдері. Негізгі өндіріс болып күріш зауыттары, цемент зауыттары, ағаш кесетін зауыттары, мұнай өңдеу зауыттары және кеме салу айдындары болып табылады. Мұнымен қатар қала әшекейлі өнімдерімен белгілі, күміс және қола өнімдерін сатуға және сатып алуға болады. Жезөкшелікпен айналысу заңға қайшы болғанымен, бұл іспен айналысу кең таралған, бұл Бангкокқа секс-туризм қаласы ретінде көп турист тартады.
Туризм
Чао Прайя өзенінде Раттанакосин аралы орналасқан, тай тілінен аударғанда "аса қымбатты" деген мағына береді. Ол барлық жағынан каналдармен, ежелде қаланы қорғайтын қамал ретінде салынған дуалдармен және мұнаралармен қоршалған. Қазірде мұнда король мен вице-корольдің сарайы, король сопыханасы және министрліктер орналасқан. Бұл қаланың ең тыныш ауданы.