cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақстан немістері
Қазақстандағы неміс халқының серпіні
Республикада немістердің саны бойынша 1989 жылы жоғарғы деңгейге жетті, 1989 жылғы санақ бойынша Қазақ КСР-інде 958 мың немістер өмір сүрді (республика халқының 5,8%). Немістер, осылайша, 1989 жылы украиндықтарды 4-орынға ығыстырып, саны жағынан орыстар мен қазақтардан кейінгі үшінші халық болды. 1991 жылы Қазақстанның егемендігі жарияланғаннан және көші-қон заңнамасы ырықтандырылғаннан соң, елдегі немістердің саны ерекше тез төмендеді. 1999 жылғы халық санағы 353 мың немістерді тіркеді (халықтың 2,4% -ы). 2009 жылғы санақ бойынша 2000 жылдан кейін эмигранттардың аздаған бөлігі Қазақстанға оралғаны туралы баспасөзде ақпарат пайда болғанына қарамастан, Қазақстан Республикасында 178,2 мың неміс қана (халықтың 1,1% -ы) қалды. Жоғары эмиграцияға қарамастан, республикадағы немістер 1990-шы және 2000-жылдары орыстар мен украиндықтардан гөрі 1000 неміс тұрғынына шаққанда +1-ден +2 адамға дейінгі табиғи өсімді сақтап қалды. 90-жылдардың басына дейін көпшілігі тыңнан шыққан ауыл тұрғындары болып келген немістердің (+6 +8 адам) табиғи өсімі, орыстармен салыстырғанда едәуір жоғары болды, бірақ олар қазақтармен салыстырғанда жоғары емес еді. Сол себепті, республикадағы немістердің үлесі абсолюттік санының өсуіне қарамастан 1959 жылдан бастап (7,1%) төмендеп келді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан немістері Санат:Еділ немістері Санат:Неміс диаспорасы Санат:Қазақстан халқы
Андрей Георгиевич Браун
Андрей Георгиевич Браун (14 ақпан 1937, Чернигов облысы, Украин КСР, КСРО — 4 маусым 2022, Байройт, Германия) — кеңестік және қазақстандық мемлекет қайраткері. Социалистік еңбек ері (1991), Ақмола облысы әкімшілігінің басшысы (1992 жылдан). Ақмола зооветеринар техникумын (1958), Омбы ауыл шаруашылығы институтын (1965) бітірген. Еңбек жолын Купчанов мүгедектер үйінің қосалқы шаруашылығында жұмысшы болып бастаған (1948–58). Бұланды ауданының шаруашылықтарында аға зоотехник (1958–67), Атбасар ауданы Сочинский, К.Маркс кеңшарларының төрағасы, Ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы, Атбасар ауданы атқару комитеті төрағасының орынбасары (1967–73), Егіндікөл ауданы партия комитетінің 1-хатшысы (1973–82), Ақмола облысы атқару комитетінің 1-хатшысы, облыс агроөнеркәсіптік комитетінің төрағасы, Көкшетау облысы атқару комитеті Халық депутаттары кеңесінің төрағасы, Ақмола облысы партия комитетінің 1-хатшысы, облысы Халық депутаттары кеңесінің төрағасы (1982–91) қызметтерін атқарған. 2-шақырылған КСРО Жоғарғы Кеңесінің, 10-шақырылған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты. 1989 жылдан КСРО Халық, 1975 жылдан облыс Халық депутаттары Кеңесінің, 1990–92 жылы ҚР халық депутаты. КСРО орден, медальдарымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:2 дәрежелі Достық орденінің (Қазақстан) иегерлері Санат:Ақмола облысының әкімдері Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақстан немістері
Бесоба күмбез кешені
Бесоба — 13—14 ғасырлардан қалған күмбездер кешенінің орны. Қарағанды облысы, Ұлытау ауданы, Бозтұмсық ауылынан солтүстік-батысқа қарай 5 км жерде.
Күйдірген кірпіштен жасаған оншақты күмбездің іргесі бар. Олардың алдыңғы беті, үстіңгі күмбезі көк бедерлі кірпіш қатарымен өрнектелген. Бедерлі кірпіш сынықтары бұзылған тамның іргесінде осы күнге дейін кездеседі. Бесоба күмбездері тегіс қирап, үйінді обаға айналған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан кесенелері Санат:Ұлытау ауданы сәулеті
Пайдаланудың даралық режімі
Пайдаланудың даралық режімі (Монопольный режим использования; exclusive usage mode) — мәліметтер базасының аймағын пайдалану режимі. Берілген режімде осы аймақты ашқан программа оның жазбаларын даралық өңдеу құқығына ие болады, яғни оның осы аймақты жабу сәтіне дейін басқа программалардың оған бір мезгілде қатынауына рұқсат бермейді.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Жетісу ансамблі
Жетісу ансамблі - Талдыкорған педагогика институты жанындағы әуеской студент-жастардың ән-би ансамблі. Ол 1973 жылдан жұмыс істеп келе жатқан "Асыл арман" ансамблі негізінде (1977) құрылды. 1979 жылы "халык ансамблі" 308 атағына ие болды. Ансамбльдің қалыптасып өсу жолында филология ғылымдарының докторы, профессор М.Жолдасбеков, Қазақстанның халық артистері Д.Т.Әбіров, К.Күмісбеков, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері М.Тілеубаев, тағы басқа еңбек сіңірді.
Құда тарту
ҚҰДА ТАРТУ – дәстүрлі кәде. Құдалардан жол-жоралғы алу үшін жасалады. Құда тарату құда түсе келгенде, құдалыққа барғанда жігіт жағынан келген құдаларға жасалады. Құда тарату құдалық мәселесі шешіліп, құдаларға құйрық-бауыр тартылып, құдалық әбден қызған сәтте, бір топ әйелдер құдаларға шашу шашып, Құда тарату кәдесін бастайды. Құдаларға жеке-жеке талап қойып, біріне ән салдырса, екіншісіне күй тартқызып, үшіншісіне жұмбақ шештіріп, жаңылтпаш айтқызады. Талапты орындай алмағандар “құда тартарыңды” ал деп, ақшалай не заттай кәдесін береді. Егер құдалардың тарту-таралғысына көңілі толмаса, құдағилар: “суға сүйрейміз, басына құрым қалпақ кигіземіз, құдалардың бетіне ұн, күйе, батпақ жағамыз” деп қорқытып, қалжыңдаған. Құда тарату ырымын жасағанда қандай қиын талап қойылса да құдалар мойынсұнып, артын әзіл-қалжыңға бұрып, реніш білдірмеген. Құда тарату кәдесі кей жерлерде ойын-сауық кеші ретінде өткізіледі.
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
NGC 1762
NGC 1762 — Орион шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 8 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1762 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16654, UGC 3238, MCG 0-13-67, ZWG 394.73, IRAS05010+0130.
Қабат
Мансард қабаты - шатырдағы бос кеңістік ауқымында шатырдың (биік шатырдың құламаларының) қоршаушы кұралымдарын жылу ұстайтын етіп жасалған бөлмелерді орналастыратын қабат.
Сораң қараматау
Сораң қараматау(Salsola Laricina)-сораң туысына жататын шала бұта.
Биологиялық сипаттамасы
Биіктігі 20-602 см, сабағы түбінен тармақты, бұтақтары түкті. Жапырақтары шоғырлана кезекті орналасқан, ұзындығы 5-10 мм, жіңішке. Шілде-қыркүйекте гүлдейді. Сор,сортаң топырақты далада өседі.
Таралуы
[[Еуропаның оңтүстігінде, Қырым,Кавказда,Қазақстанда Тобыл-Есіл, Ертіс,Каспий аймақтарында, Ақтөбе, Ембі,Торғайда,Сарыарқаның батысында, Солтүстік Үстіртте, Бетпақдалада, Қызылорда]] облысында таралған.
Қолданылуы
Түйе, қой, ешкі жейді, отынға пайдаланылады.
Қолданылған әдебиет
Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 349 бет
Санат:Қызылқұйрық тұқымдасы
Тасқалаушы ватерпасы
Тасқалаушы ватерпасы - жер казу және ағаш бұйымдар жасауда көлденең жазықтықты және кішірек көлбеу бұрыштарды тексеретін қарапайым аспап.
Дереккөздер
Санат:Механика
Печенег тілі
Бұл тілдің түркі тілдерінің ішіндегі оғыз тармағына жатуы әбден мүмкін, бірақ бұл тілде жазылған құжаттардың тапшылығы және оның «ұрпақ тіл» қалдырмай жоғалып кетуі оның нақты классификациясын қиындатады.
Тағы қараңыз
Санат:Түркі тілі
Кәмшат бөрік
Кәмшат бөрік -кәмшат елтірісінен тігілген ұлттық баскиім. Кәмшат бөрікті ерлер де, қыздар да киген. Үкілі rәмшат бөрік бойжеткендерге арналып айрықша сәнмен тігілген
Дереккөздер
Санат:Қазақ ұлттық киімдері
NGC 6223
NGC 6223 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1862 жылы 24 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6223 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58828, UGC 10527, MCG 10-24-40, ZWG 299.21, 7ZW 657.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
Браунс Валлэй (Миннесота)
Қала тұрғындарының саны 589 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.0 км² шамасында. FIPS коды — 27-08200.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Фиок
FIOC (First International Oil Corporation Ltd.) (ФИОК) - халықаралық энергетикалық компания. Өзінің Қазақстан Республикасындагы қызметін 1997 жылдан бастады. ФИОК 1996 жылы Қазақстанда мунай операцияларын жүргізу мақсатында АҚШ-тың жекелеген бизнесмендері тобы мен инвестициялық корпорациялары тарапынан құрылды. Қазақстанда жүмыс істеген салыстырмалы тұргыдан аз ғана уақыт аралыгында компания біршама ірі геофизикалық және геологиялық барлау жүмыстарын жүргізіп үлгерді. Компания, қазақстандық серіктестерімен біріге отырып, Атырау облысындағы Сазанқурақ мұнай кенорнын игеруде. ФИОК компаниясының Қазақстанға қуйған инвестициясының жалпы мөлшері 150 миллион АҚШ долларын қурады. ФИОК-тің Қазақстандағы серіктестері: "Атыраумұнайгазгеология"акционерлік қоғамы ("Сазанқурақ"ашық акционерлік қоғамы-бірле- скен кәсіпорны), "Роснефть" ашық акционерлік қоғамы-ұлттық компаниясы ("Адай петролеумКомпани" жауапкершілігі шектеулі серіктестігі), BEKSTAR-Дльянс тобы ("Потенциал Ойл" жауапкершілігі шектеулі серіктестігі), ЮКОС ("Урал Ойл энд Газ" жауапкершілігі шектеулі серіктестігі). 2004 жылдың тамыз айында ФИОК SINOPEC Қытай мунай компаниясымен біріге отырып, First International Oil Corporation Ltd. компаниясы түрінде қайтадан құрылды.
Дереккөздер
Санат:Мұнай
Хэнникер (Нью-Гэмпшир)
Қала тұрғындарының саны 4836 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 116.1 км² шамасында. FIPS коды — 33-35540.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Гэмпшир қалалары
IC 2078
IC 2078 — Эридан шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Сыртқы сілтемелер
IC 2078 Санат:Эридан (шоқжұлдыз)
Шәкен Айманов (айрық)
Шәкен Кенжетайұлы Айманов — әйгілі қазақ актері, режиссер.
Итабела
Итабела (Itabela) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Порту-Сегуру экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 318 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 853,267 км² шамасында. Халық тығыздығы — 34,4 адам/км².
Санат:Баия елді мекендері
Мешіт (Битюга тармағы)
Мешіт (өзен) — Ресейдегі өзен. Воронеж облысы, Тамбов облысы, Липецк облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Битюг өзенінің сол жағалауынан 53 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Битюг өзені. Өзен саласы — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кіші Симеж
Кіші Симеж — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ерг өзенінің сол жағалауынан 44 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Қатынас құрудың базистік телекоммуникациялық әдісі
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Алмас Ахметбекұлы
Алмас Ахметбекұлы - (1961 жыл Қытай Халық Республикасы) - ақын.
Шығармалары
Сондай-ақ өзіндік үні бар ақынның көптеген жырлары баспасөзде жарияланған және әр жылдары жарық көрген
Дереккөздер
Санат:1961 жылы туғандар Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қытай қазақтары Санат:Қытайда туғандар Санат:ҚХР-дің өлкелік сыйлығының иегерлері
Летняя (Куль-Еган тармағы)
Летняя — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Куль-Еган өзенінің сол жағалауынан 101 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ленин (айрық)
Қазақстан:
Башқұртстан:
Басты мұнай айдау станциясы
Басты мұнай айдау станциясы - арналы мұнай құбырының немесе оның жеке пайдалану бөлігінің басталар жерінде орналасқан, мұнай мен оның өнімдерін жинауға жане құбыр желісі арқылы айдауға арналған құрылыстар кешені. Құрамына сорап станциялары, қорқоймалар паркі, технологиялық құбыр желілерінің цехы, шағын электр станциясы, қазандық, сумен қамтамасыз ету нысандары, қосалқы жұмыс пен әкімшілік үйлері, мәдени-тұрмыстық нысандар т.б. кіреді.
Дереккөздер
Санат:Мұнай
Падерно-д'Адда
Падерно-д'Адда (Paderno d'Adda) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Лекко провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3826 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 1275 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 3 км² шамасында. Пошта индексі — 23877.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Maria Assunta.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Качкилят
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Тобыл өзенінің құйылысынан Конда өзенін қоспағанда Ханты-Мансийск (жоғарырақ) қаласына дейін. Өзен саласы — Тобылдан Обьке дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тэррил (Айова)
Тэррил (Terril) — Айова штатының Дикинсон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.4 км². FIPS коды — 19-77520.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 404 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Дикинсон округы (Айова)
Курляк
Курляк — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Томск облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/2677/234/46 орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь Кемерово қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Матлама
«Матлама» (Matlama Football Club) — Лесотоның Масеру қаласындағы футбол клубы, 1932 жылы құрылған.
Сілтемелер
Санат:Лесото футбол клубтары Санат:1932 жылы құрылған футбол клубтары
Зымырандар туысы
Зымырандар туысы (Alcedo) — ашық өңді, шағын денелі 9 түрден құралған құстар туысы. Африкада, Оңтүстік Еуропада, Оңтүстік Азияда таралған. Зымыран туыстарының барлығы су маңайында өмір сүреді. Балықтармен және ұсақ су жәндіктерімен қоректенеді. Қазақстанда бір түрі бар.
Дереккөздер
Санат:Көкқарғатәрізділер
Войга
Войга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ковда өзенінің сол жағалауынан 26 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Мёмлинген
Мёмлинген (Mömlingen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Франкония әкімшілік округіне бағынады. Мильтенберг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4929 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 18,45 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 6 76 140. Муниципалитеттің басшысы — Зигфрид Шольтка.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Седяш (Жоғарғы суян ауылдық кеңесі)
Седяш — Башқұртстанның Карайыдель ауданындағы ауыл, Жоғарғы суян ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 297 адамды құрады. Пошта индексі — 452365, ОКАТО коды — 80234884008.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Александр Алексеевич Брыжин
Александр Алексеевич Брыжин (22.11.1922 ж., Волгоград облысы Данилов ауданы - 26.06.1985, Волжск) — партия қызметкері.
Астрахан авиатехникалық училищесін (1941), ұшқыштар мектебін бітірген. 1942 жылы Қызыл армия қатарына, Азов-Қара теңіз тобының 21-әуе эскадрильясына ұшқыш болып алынады. 1946 — 52 жылдары Волгоград облысында комсомолдық және партия жұмыстарында болады. КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін бітірген соң, Батыс Қазақстан облысындағы Бөрілі аудандық партия комитетінің 1-хатшысы, Орал облыстық партия комитетінің 2-хатшысы, 1963 — 68 жылдары Қазақстан КП Көкшетау облыстық партия комитетінің 1-хатшысы қызметтерін атқарған.
Ленин орденімен, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:22 қарашада туғандар Санат:1922 жылы туғандар Санат:Данилов ауданында туғандар Санат:26 маусымда қайтыс болғандар Санат:1985 жылы қайтыс болғандар Санат:Волжскде қайтыс болғандар Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Көкшетау облыстық партия комитетінің бірінші хатшылары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7 шақырылымының депутаттары Санат:Астрахан авиатехникалық училищесі түлектері Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Ұлы Отан соғысының ұшқыштары Санат:Бөрлі аудандық партия комитетінің бірінші хатшылары
Техникалық жылудинамика
«Жылудинамикасы» - грек сөзінен шыққан: «терме» - жылу, ыстық, от деген сөздерді білдіреді, «динамикос» - күш, қозғалыс, ал барлығы бірге - жылу (от) қозғалтушы күш. Сонымен, жылудинамикасы - жылу қозғалтқышының теориясы пайда болды. Техникалық жылудинамикасы - жылу мен механикалық энергиялардың өзара алмасуының заңдылығын зерттейді, ал, сонымен қатар, осыған қатынасатын алмасуындағы дененің қасиетінде зерттейді. Жылу алмасу теориясымен бірге, ол жылутехникасының теориялық негізі болады.
Жылудинамикасының негізін, тәжірибемен анықталған екі заңы құрайды - жылудинамикасының бірінші және екінші заңдары, олар техникалық жылудинамикасында жылу мен жұмыстық жеке күйінде қолданылады.
Шнет
Шнет (Шенет) — Ақмола облысы Целиноград ауданы, Рақымжан Қошқарбаев ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.
Географиялық орны
Округ орталығы - Рақымжан Қошқарбаев ауылынан солтүстік-батысқа қарай 19 км-дей жерде, Шенет көлінің солтүстік-шығыс жағасында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 198 адам (106 ер адам және 92 әйел адам) болса, 2009 жылы 170 адамды (78 ер адам және 92 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Целиноград ауданының таратылған елді мекендері
Шиырбай Келдібайұлы
Шиырбай Келдібайұлы 1846-47 жылдар шамасында туып, 1917 жылы дүниеден кайтқан, қазақтың шешен тілді ділмәр биі. Ол өзі туып-өскен Талдықорған облысының Сарқант ауданында әуелі болыс, кейіннен би болып талай-талай шиеленіскен жер дауы, жесір дауы, ел арасындағы өмір, тұрмыстан туып жататын дау-дамайдың түйінін шешіп, халықты әділдігімен риза еткен белгілі шешен. Шиырбайдың ата тегі жөнінде аса көп дерек кездейспейді. Бізге Шиырбай жөнінде кысқаша дерек берген Алматы тұрғыны Әбдікәрім Хасеновтың айтуына қарағанда, ол Орта жүз Найман тайпасынан Матай - Аталық атасынан тарайтын көрінеді.
Шиырбай шешен атақты Абаймен замандас, құрдас, сырлас екен. Ол Абай тәңірегіндегі Байкөкше, Шәңкі, т.б. бірқатар ақын, жырау, би-шешендермен талай бірге жүріп, ел үшін елеулі қызмет еткен белді, беделді билердің бірі.
Шиырбай Келдібайұлы туралы әңгіме
Сарқанттағы Тұрысбек қажы, Көгенай төре тағы бір байлар, болыстар бас қосқан жиында Тұрысбек қажы Шиырбай шешенді сынамақ болып: Енді Көгенбай төре сұрапты: деп Мүсіреп айтпап па еді. Мен сондаймын, - депті.
Шиырбай шешеннің қартайған шағында оған түйе іздеп жүрген екі жолаушы жолығып жөн сұрапты: Әлгі екеу:
Сонда екі жолаушы:
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Градина (Разград облысы)
Градина (Градина) — Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Лозница қауымының құрамына кіреді.
2014 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 337 адамды құрайды.
Ылғалөлшер
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы
Градина (Разград облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Разград облысының елді мекендері
Реторта (Португалия)
Реторта (Португалия) (Retorta) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 022 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,79 км² шамасында. Халық тығыздығы — 269,7 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Реприз
Реприз – ызыңдап, қалшылдап дем алу, көкжетелі бар ауруда, балаларда жөтел ұстаған кезде бірінің артынан бірі болатын, қатты жөтел түрткісінің артынан пайда болады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Бинистор
Бинистор (bini — екі және (Тристор) — екі басқарушы электроды бар тиристор, р-п-р-п типті торт қабатты құрылым негізінде жасалған, яғни бірінен кейін бірі орналасқан үш р-п өткелі бар. Жұмыстық күйде оның шеткі р-п өткелдері тура бағытқа, ал ортаншысы кері бағытқа ығысқан. Б-ға төмен кернеулер берілгенде, оның кедергісі өте үлкен болады. Қосылу кернеуі деп аталатын белгілі бір кернеуде Б. кедергісі шүғыл азайып, Б. іске қосылады. Басқарушы электродтардың біреуіне кернеу бергенде, ортаңғы р-п өткелі тура бағытта ығысып, аспаптың іске қосылу кернеуі төмеңцейді.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Хельмбрехтс
Хельмбрехтс (Helmbrechts) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Жоғарғы Франкония әкімшілік округіне бағынады. Хоф ауданының құрамына енеді.
Өкпедегі лимфомалар
Өкпедегі лимфомалар — аурулардың жеке түрлері жағында лимфа тканьдерінен дамыган, қандағы ақ түйіршіктерден болған ісіктердің жиналатын тобы.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Севастополь (Қостанай облысы)
Севастополь — Қостанай облысы Сарыкөл ауданындағы ауыл, Севастополь ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкөл кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 27 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 1313 адам (631 ер адам және 682 әйел адам) болса, 2009 жылы 850 адамды (406 ер адам, 444 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Сарыкөл ауданы елді мекендері
Сорорат
Сорорат (лат.soror-апалы-сіңлілі)- ер адамның бірге туған немесе немере апалы- сіңлілі бірнеше қызға некелесудің ескі салты. Сороратты алғаш ғылыми тұрғыдан сипаттап жазған Л.Г.Морган «Сорорат» терминін Америка, Азия және Мұхит аралдары мен Африканың көптеген халықтарында бұл салттың бар екендігі жөнінде мәлімет жинаған Дж.Фрейзер шығарған. Сороратты ғалымдар көне замандағы топтық некенің қалдығы деп есептейді. Қазақ халқындағы балдыз алу да Сороратты ғұрпына жатады. Әйелі өлген адам басы бос балдызы болса, «балдыз қалың» деген атпен шағын қалың мал беріп, үйленетін болған.
Қолданылған әдебиет
Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 350 бет
Санат:Салт-дәстүрлер
Дельта
Дельта (Delta) — дискретті өзгертулердің немесе сигналдың ауытқуларының бекітілген (фиксацияланған) өлшемдегі көрсетілімі.
Дереккөздер
Санат:Электроника Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Девиантты мәнсап
Девиантты мәнсап - индивидуум девиантты «өзін-өзі теңестіруді» қабылдауы және жиі өзін девиантты субмәдениетке жатқызуы процесі. Ұғым адамдар девиантты болып тумайды, өздерін девиант болып қоғамдық реакция процесінде есептей бастайтындығына негізделген стигматизация таңба басу теориясымен байланысты.
Девиантты мінез-құлық
Девиантты мінез-құлық - адамның жалпыға ортақ қабылданған нормалардан ауытқуы, оларды бұзуы.
Девиантты жағдай
Девиантты жағдай - әдеттегі жағдайдан тыс болып табылатын және сәйкесінше девиантты мінез-құлықты талдауда ерекше маңыздылыққа ие болатын, қалыпты және девиантты жағдайлардың себептерін талдауға мүмкіндік беретін әлеуметтік құбылыс.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Әлеуметтану Санат:Саясаттану
Қосбастау шатқалы
Қосбастау – Алтынемел ұлттық саябағы аумағындағы шатқал. thumb|right|200px| Қосбастау шатқалындағы 700-жылдық құбатал.
Географиялық орны
Алматы қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 182 км, Алматы облысы Кербұлақ ауданындағы Басши ауылынан 29 км жерде.
Сипаты
Үлкен Қалқан мен Қатутау таулары арасында, тау аралық жазықта тұзды және құмды сусыз шөлдерде табиғи жағдайда тораңғы бұралып, шыңдары жарыққа қарай созылып тұратын жалғыз кішкентай тоғай бар. Бұл жер көпшілікке 700 жылдық тал немесе Қосбастау шатқалымен белгілі. Аңыз бойынша, ХІІ ғасырда осы талдың астында Орта Азияға бет алған ұлы Шыңғыс ханның өзі әскерімен тынығыпты. Ғажайып ағаш өсетін аумақта құбатал Сазды құмтөбе мен Ақтаудың бор таулары сияқты көрікті жерлер орналасқан. Тораңғы мұндай «Биші» көрінісі ерекше өсу жағдайларына байланысты пайда болған – мұнда радон ағыны ағып жатыр, топырақ ылғалды, көлеңке мен шөптер көп, ал тораңғы ағаштары өзі бір-біріне тығыз өседі. Қосбастау шатқалының өзі демалуға өте қолайлы-жазда ыстықта ол әрдайым салқын, суық су ағады, көлеңке мен жасыл шөптер көп, кішкентай көл бар. Нысанды күзету «Алтын-Емель» МҰТП әкімшілігіне жүктелген.
Әдебиеттер тізімі
Лютерович О.Г., Оразымбетова Б.К."Алматы туристік аймағы бойынша экскурсиялардың технологиялық карталары" 2016.
Қосымша ақпарат
Санат:Қазақстанның көрікті орындары Санат:Алматы облысы ескерткіштері
Жетісу бекініс шебі
Дереккөздер
Санат:Жетісу
Броунсдэйл (Миннесота)
Броунсдэйл (Brownsdale) — Миннесота штатының Mower округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 676 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.2 км² шамасында. FIPS коды — 27-08164.
Хилл (Нью-Гэмпшир)
Қала тұрғындарының саны 1089 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 69.6 км² шамасында. FIPS коды — 33-35860.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Гэмпшир қалалары
Кәпір
Кәпір (كافر, көпше түрі: куффар, кафирун). — Ислам дініне сенбейтін, ислам дінінің құдайы Аллаһқа, және Мұхаммедтің айтқандарына сенбейтін адам. Ол бәлкім атеист, бәлкім басқа дін өкілі болуы мүмкін. Сөздің түбір мағынасы "жабу" дегеннен шыққан, "ақиқатты жасырушы" деген мағынада "білмеуші", "сенбеуші", деген үстеме мағынаға ие болған. Сонымен қоса кәпір сөзінен шыққан кафара етістігі аят-қадистерді мойындамау әрекетін көрсетеді. Бұл сөзде басқа діндегі адамды, не ислам діні талабын орындамаған адамды кемсіту мағынасы бар. Бұл сөздің дамыған түрі "Мүшірік" - діннен бет бұрған бұтқа табынушы деп аталады. Ол діни мемлекеттерде "діни қылмыскер" мағынасын береді. Еврей тілінде "кіппер" (kipper) және "кофер" (kofer) деген сөздер кәпір сөзімен тамырлас ("kafir" כִּפֵּר, or K-F-R). "Кіппер" сөзі көп мағыналы, "бас тарту", "жалтару", "жабу", "тазару", "өкілдік ету", немесе "ауысу". Кейінгі екі мағына Кофер сөзінің мағынасы, ол және "ерікті" деген мағынаға да ие. Кіппер мен Кофер еврейлік сенімде қатар қолданылып, Құдайдың бейуаз адамның бойынан күнәні алуын, тазартуын, еркін етуін білдіреді екен. 15ғасырға дейін Кәпір сөзі арқылы мұсылмандар Африкадағы ежелгі тайпаларды атаған. Африкада Каффир атты ежелгі тайпа болған деген де сөз бар, олар араб шапқыншылығына қарсы күресте ерлік көрсетіп, өз ұлттық сенімі мен дәстүрін сақтаған.
Дереккөздер
Санат:Ислам
Михельнбах
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1267 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 12.16 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GR, ресми идентификациялық коды — 4 08 15.
Рахисхизис
Бұл жағдайда жұлын омыртқа жотасының алдыңғы қабырғасына жайылма жабысып жатады, буылтықтар жоқ.
Михельнбах
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Мартин Даммайр (АҰП) саналады.
Рахисхизис
Дереккөздер
Санат:Омыртқа аурулары
Иверсен теоремасы
Иверсен теоремасы - егер α кешен айнымалы z-тен тәуелді аналитикалық f(z) функциясының оқшауланған маңызды ерекше нүктесі болса, онда Пикар мағынасындағы әрбір айырықша мән a f(z)-тің α нүктесіндегі асимптоталық мәні болады. Мысалы, α1=0 және α 1=∞ f(z)=ez функциясының α=∞ маңызды ерекше нүктесіндегі айырықша және асимптоталық мәндері болады. Ф.Ивенсеннің бұл тұжырымы аналитикалық функцияның маңызды ерекше нүкте маңайындағы өзгеру заңдылығы туралы Пикар теоремасын толықтырады.
Дереккөздер
Санат:Математика
Кірпікшелі кебісше
Кірпікшелі кебісшенің тіршілігі, сыртқы құрылысы және қозғалуы
Көптеген кірпікшелі жәндіктер еркін жүзетіндіктен, сүйір денелі болып келеді. Солардың бірі- кірпікшелі кебісше. Кебісшенің пішіні кебіске өте ұқсас. Оның бүкіл денесін жіңішке түк тәрізді өскін-кірпікшелер қаптап жатады. Бір кебісшенің денесінде 10-15 мың кірпікше болады, осы кірпікшелердің әрқайсысы ескекше қимылдап, кебісше үздіксіз шапшаң қозғалады.
Кірпікшелі кебісшенің денесі күрделі екі жасушадан тұрады. Денесінің негізгі бөлігін цитоплазма толтырады, цитоплазманың ішінде бір үлкен және бір кішкене -екі ядро болады. Цитоплазманың сыртқы қабаты-тығыз қабықша, онда өте көп кірпікше өседі, ал ішкі қабаты сұйықтықтан тұрады. Кебісшенің алдыңғы жағы доғал, ал артқы жағы жалпақтау келіп, сүйірленеді. Оның қозғалып жүзуі: кірпікшелер арқылы алға қарай жылжиды, бүкіл денесімен өз кіндігінен оңға қарай айналады.
Тыныс алуы және зәр шығаруы
Кірпікшелі кебісшенің тыныс алатын ерекше мүшесі жоқ, сондықтан бір ғана жасушадан тұратын денесіндегі жұқа қабықша арқылы өз айналасындағы суда еріген оттегін бүкіл денесіне сіңіріп, газ алмастырады, тыныс алады.
Дереккөздер
Қ.Қайым,Б.Муханов,Р.Сәтімбекұлы,М.Шаймарданқызы, "Жануартану"(1998), 21 б., ISBN 5-625-03599-7
Гельмут Коль
thumb|right|200px|Гельмут Коль Гельмут (Хелмут) Йозеф Михаэл Коль (гер. Helmut Josef Michael Kohl; 3 сәуір 1930, Людвигсхафен-ам-Рейн, Веймар республикасы — 16 маусым 2017, Людвигсхафен-ам-Рейн, ГФР) — германиялық мемлекет қайраткер жəне саясаткер. Германияның Федеральдық канцлері (1982—1998). Хайделберг университетінен білім алған. Оның басшылығындағы Германия елі Еуропамен бірігіп Қырғиқабақ соғысын бəсендетуге маңызды рөл атқарды. Өйткені АҚШ пен Кеңес Одағының екеуара бəстесуінен туындаған екі полярлы əлемнің салқын қарым-қатынасы саналған Қырғиқабақ соғысының ең көп кері əсерін сезген өлкелер де осы Еуропа құрлығы еді. Коль Христиан-демократиялы одағының ұзақ жылдарғы төрағасы (1973—1998) болды. ГФР-ның канцлердік қызметін Отто фон Бисмаркден кейінгі ең ұзақ 16 жыл бойы атқарған екінші адам. Кезіндегі фашистік германияның құпия құрылымы - Штазиде жұмыстап тұрды деп басы саяси дауға іліккен саясаткер 87 жасында өз үйінде қарттық жайлап қайтыс болған. Алғашқы некедегі əйелі қайтыс болған соң екінші рет үйленген, екі баланың əкесі.
Люссаз-е-Нонтронно
Коммунаның INSEE коды — 24248, пошта индексі — 24300.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 323 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,45 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Әбсаттар Әбдіқұлұлы
Әбсаттар Әбдіқұлұлы (1943, Қарағанды облысы. Жаңаарқа ауданы – 2002) – медицина ғылымдарының докторы (1995).
Қарағанды мемлекетік медицина университетін (1969, қазіргі Қарағанды мемлекеттік медицина академиясы) бітірген. 1971–1974 жылы КСРО Медицина ғылыми академиясының Қазақ бөлімшесі Еңбек гигиенасы және кәсіби аурулар институтында аспирант, 1975 жылы аға ғылыми қызметкер, 1985 жылы Қазақстан Республикасынын Ғылым Акедамеясының Физиология және еңбек гигиенасы институтында зертхана меңгерушісі болып қызмет атқарды. Әбдіқұлұлы 36-дан аса ғылыми еңбек пен монографиялардың авторы.
Дереккөздер
Санат:1943 жылы туғандар Санат:Қарағанды облысында туғандар Санат:2002 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан дәрігерлері Санат:Қазақстан ғалымдары
IC 2079
IC 2079 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15200, ESO 157-33, DRCG 47-62.
Сыртқы сілтемелер
IC 2079 Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Терна
Терна (Ternas) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Аррас округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,51 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62809, пошта индексі — 62127.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 135 адамды құрады. Халық тығыздығы — 53,78 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Кристалдану дифференциациясы
Кристалдану дифференциациясы — магманың кристалдану кезінде әр түрлі себептерден (гравитациядан, конвекциялық ағындардан) минералдық фазаларының жылжып, жекеленуі. Кристалдану дифференциациясы — магмалық балқымалар дифференциациясының негізгі механизмі. Мұндай процесс, әсіресе негізді және ультранегізді таужыныстардың қабаттасқан интрузияларының қалыптасуында айқын байқалады.
Терна
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Кіші Сойга
Кіші Сойга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сойга өзенінің сол жағалауынан 110 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 6226
NGC 6226 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S/P типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1862 жылы 24 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6226 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58847, NGC 6202, UGC 10532, MCG 10-23-43, ZWG 299.22.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
Гомосексуалдылық
frameless|right Гомосексуалдылық – бұл бірдей биологиялық жыныс немесе гендер иегерлерінің бір-біріне деген романтикалық, сексуалды құштарлығы және сол құштарлықтан пайда болатын сексуалды мінез-құлық. Сексуалды бағыттанудың бір түрі ретінде, гомосексуалдылық өзімен бірдей жынысты адамдарға бағытталған «тұрақты эмоциялық, романтикалық және/немесе сексуалды құштарлық үрдісі» деп анықталады. Сонымен қатар, бұл «адамның осы құштарлықтарға, оған байланысты мінез-құлықтарға және осыған ұқсас құштарлықтарға ие өзгелердің қауымына мүше болуына негізделген тұлғалық ерекшеліктерінің қалыптасуы» деген анықтамаға ие.
Бисексуалдылық және гетеросексуалдылықпен қатар, гомосексуалдылық гетеросексуалды-гомосексуалды векторда орналасқан үш негізгі сексуалды бағытталу типтерінің бірі. Ғалымдар жеке тұлғаның сексуалды бағытталуын не анықтайтынын нақты білмейді, алайда соңғы теорияларға жүгінсек, бұл генетикалық, гормоналдық және қоршаған орта факторлардың күрделі әрекеттесуінің нәтижесінде туындайды және ғалымдар сексуалды бағытталуды адам өз еркімен таңдамайды деген ортақ тұжырымға келген. Ғалымдардың көпшілігі, негізінен биологияға негізделген теорияларға басымдылық береді, яғни бұл генетикалық фактор, ерте жатыр ішіндегі даму кезеңі, генетикалық және қоғамдық факторлардың қосындысы секілді теориялар. Алайда, туылғаннан кейінгі қоршаған ортаның адам сексуалдылығына әсері туралы гипотезалар біршама әлсіз және дәлелсіз, әсіресе бұл еркек сексуалдылығына қатысты. Ата-ана тәрбиесінің немесе ерте балалық шақ кезіндегі бастан өткерген жайттардың сексуалды бағытталуға қандай да бір әсері бар екендігін растайтын нақты және тұшымды дәлелдер жоқ. Қоғамның кейбір мүшелері гомосексуалды мінез-құлықты табиғат заңдылығына қарсы деп танығанымен, ғылыми зерттеулер гомосексуалдылықтың адам сексуалдылығының табиғи және нормальді түрі екендігін алға тартады, сонымен қатар гомосексуалдылық өзі қандай да бір негативті психологиялық факторларды қоздырушы немесе қайнар көзі болып саналмайды. Психологиялық араласу арқылы адам сексуалды бағытталуын өзгерту мүмкін деген теорияны қолдайтын тұшымды дәлелдер жоқ.
Гомосексуалды адамдарды сипаттауда ең кеңінен қолданылатын терминдер – ер адамдар үшін гей және әйел адамдар үшін лесбиян, алайда, кейде гей термині гомосексуалды еркектерге де, әйелдерге де қатысты қолданылады. Өздерін гей немесе лесбиян деп танитын адамдардың нақты саны мен бір жынысты қатынастарда болған адамдардың қоғамдағы үлесін анықтау бірқатар себептерге байланысты біршама күрделі. Мысалы, көптеген гейлер мен лесбияндар гомофобия мен гетеросексисттік дискриминацияның әсерінен өз сексуалдылығы жайлы ашық айта алмауы мүмкін. Гомосексуалды мінез-құлық көптеген жануар түрлерінің арасында да анықталған.
Көптеген гей және лесбияндар тұрақты бір-жынысты романтикалық қарым-қатынас құрады. Бұл қарым-қатынастар өзінің психологиялық құндылықтары мен әсері бойынша кез келген гетеросексуалды қарым-қатынастарға тең. Гомосексуалды қарым-қатынастар орын алған формасы мен айналасындағы мәдениетке қарай адам тарихы бойынша дәріптеліп те, айыпталып та отырған. 19-шы ғасырдың соңынан бері гей тұлғалардың теңдігі мен бостандығын мақсат еткен жаһандық қозғалыс туындады. Оның ішінде, мектептегі гей балаларды қысымнан қорғау, дискриминацияның алдын алу, әскерде қызмет етуге, денсаулық сақтау қызметтеріне жүгінуге, балалы болу немесе бала асырауға тең құқықтарды қамтамасыз ететін және неке теңдігін көздейтін заң жобалары қабылданып келеді.
Этимология
alt=|нобай|Зефир және Гиацинт Тарквинияда табылған Аттикалық ыдыс, б.з.д. 480 (Бостон Өнер Мұражайы) Гомосексуал сөзі Грек және Латын тілlерінің гибриді болып табылады. Бұл жердегі алғашқы элемент грек тіліндегі ὁμός гомос «бірдей» деген мағынаны білдіреді (латын тіліндегі «адам» деген мағынаны білдіретін, мысалы Гомо сапиенс, гомо сөзіне қатысы жоқ) және бірдей жынысты адамдар арасындағы сексуалды актілер мен құштарлықты сипаттайды және лесбияндылықты да қамтиды. Гомосексуал сөзі баспада алғаш рет 1869 жылы кездеседі. Бұл Австрияда туылған жазушы Карл-Мария Кертбенидің анонимді түрде шығарған  және Пруссиялық содомияға қарсы заңды сынау мақсатында жазған брошюрасы болатын. 1886 жылы неміс психиатры Рикхард фон Крафт-Эбиинг гомосексуал және гетеросексуал сөздерін өзінің Psychopathia Sexualis еңбегінде қолданған. Крафт-Эббингтің бұл еңбегі медицина қауымында да, жалпы қоғамда да өте кең таралуы себепті, «гетеросексуал» және «гомосексуал» сөздері сексуалды бағытталуды сипаттайтын жалпыға белгілі терминдерге айналып кетті. Осылайша, терминнің қазіргі қолданысы 19 ғасырдағы тұлға таксономиясы дәстүрінен негіз алады.
АҚШ-тағы көптеген заманауи стиль әдістемелері гомосексуал сөзін зат есім ретінде қолданудан бас тартуға үгіттейді, оның орнына гей еркек немесе лесбиян сөздерін қолданған абзал. Өзге жағдайларда гомосексуал сөзін қолданудан мүлде бас тартуға кеңес беріледі. Себебі, бұл терминнің негативті, клиникалық тарихы бар және көбіне тек адамның сексуалды мінез-құлқына ғана (яғни, романтикалық сезімдерді қамтымайды) сипаттама береді, сол себепті негативті бояуға ие. Гей және лесбиян сөздері ең кең қолданылатын терминдер. Бұл сөздердің алғашқы әріптері ЛГБТ қысқартуын жасауда қолданылады, бұл жерде Б және Т әріптері сәйкесінше бисексуал және трансгендер адамдарды білдіреді.
Гей сөзі негізінен гомосексуалды ер адамдарға қатысты айтылады, бірақ кейде, кеңірек мағынада барлық ЛГБТ адамдарды сипаттауға қолданылады. Сексуалдық контекстіде лесбиян сөзі тек гомосексуалды әйелдерге қатысты айтылады. Лесбиян сөзі Лесбос атты грек аралының атымен байланысты. Осы аралда әйел-ақын Сафо өзінің жас әйелдермен болған эмоционалдық қарым-қатынастары туралы жазған.
Кейбір ерте жазбаларда гомосексуалды сөзі кез келген бір жынысты контекстіде қолданыла беретін болған (мысалы тек қана қыздар оқитын мектеп), алайда, қазіргі таңда термин тек қана сексуалды құштарлық, мінез-құлық және бағытталуға қатысты қолданылады. Гомосоциалды термині соңғы кездерде нақты сексуалды емес алайда бір жынысты қатынастар контекстісінде кеңінен қолданылып жүр. Сонымен қатар, бір жынысты сүйіспеншілікті сипаттау мақсатында кей жағдайларда гомофилия термині қолданылады.
Бір жынысты құштарлық пен сексуалды мінез-құлыққа байланысты синонимдердің арасында, сонымен қатар, ерлермен жыныстық қатынасқа түсетін ерлер немесе МСМ (медициналық терминологияда нақты сексуалды актіні меңзеу үшін қолданылады) және гомоэротикалық (өнер туындыларына байланысты айтылады) терминдері бар.
Тарихы
Бір жынысты қарым-қатынастарға деген көзқарас заман және географиясына қарай әр қилы болып отырды. Оның ішінде барлық ер адамдарды бір жынысты қатынаста болуға шақыру, бейтарап интеграция, толеранттылық, сонымен қатар, жеңіл күнә ретінде қарастыру, заң арқылы қудалау немесе тіпті өлім жазасын қолдануға дейінгі көзқарастар болды. нобай|Екі гомосексуалды (рыцарь және оның сквайры) Цюрих қаласының сыртында, 1482 (Spiezer Schilling) Индустриялды емес мәдениеттер жайлы жиналған жан-жақты тарихи және этнографиялық материалдарға сүйенсек, «42 мәдениеттің ішінде 41%-ы гомосексуалдылыққа негативті, теріс көзқараспен қараған, 21%-ы қабылдаған немесе немқұрайлықпен қараған, ал 12%-ы бұндай ұғыммен таныс емес болып шыққан. 70 этнографиялық жинақтардың 59%-ында гомосексуалдылық жоқ немесе сирек деп сипатталса, 41%-ында бар немесе жиі ұшырасады деп сипаттаған.»
Көптеген тарихи тұлғалар, оның ішінде Сократ, Лорд Байрон, ІІ Едвард және император Адриан гей немесе бисексуал болған деген пайымдаулар бар; Мишель Фуко секілді кейбір ойшылдар бұл терминдердің тарихи тұлғаларға қатысты қолданылуы заманауи сексуалдылық ұғымдарын анахронисттік түрде өзге заманның адамдарына тағу деп, құптамаған, алайда, бұл тұжырыммен келіспейтін ойшылдар да бар.
Африка
Тарихтағы алғашқы гомосексуалды жұп ретінде б.з.д. 2400 жылы ежелгі Мысырда өмір сүрген Кхнумхотеп пен Нианкхмун танылған. Жұп мұрнынан сүю позасында бейнеленген, бұл поза ежелгі Мысыр өнерінде махаббатты білдіреді. Антрополог Стивен Мюррей мен Уилл Роско Лесотода әйелдер бір-бірімен motsoalle деп аталатын және қоғамда кең қабылданған «ұзақ мерзімді, эротикалық қарым-қатынастарда» болатындығын айтады. Ал, антрополог Е.Е. Эванс-Притчардтың жазбалары бойынша солтүстік Конгода өмір сүретін Азанде тайпасының жауынгерлері өздеріне он екі және жиырма жас аралығындағы еркек жас өспірімдермен неке сипаттас одақ құрған. Бұл жас өспірімдер жауынгерлерге үй шаруасымен көмектескенімен қатар, жиі сексуалды қатынастарда болған.
Оңтүстік және Солтүстік Америка
нобай|Бердачеге арналған би                                         Оклохома штатында өмір сүретін Сак және Түлкі елінің қос-рухты адамды мадақтау биі. Джордж Кэтлин (1796–1872); Smithsonian Institution, Washington, DC Европалық отарлауға дейінгі Америка құрлықтарының тұрғындары арасындағы бір жынысты сексуалдылық негізінен Қос-рухты адамдардың айналасында дамыған болатын. Әдетте, бұл адам ерте жастан бастап қос-рухты ретінде танылады және оған ата-анасы таңдау ұсынады. Егер бала қос-рухты жолын таңдаған болса, соған сәйкес дәстүрлердің негізінде тәрбие алады. Көп жағдайда қос-рухты адамдар өз тайпаларының шаманы болған және олар әдеттегі шамандарға қарағанда құдіретті деп саналған. Оларды сексуалды өмірлері өз тайпасындағы өзімен бірдей жынысты адамдармен өткен.
Гомосексуалды және трансгендер адамдар, сонымен қатар, отарлауға дейінгі Ацтек, Мая, Кечуа, Запотек және Бразилиялық Тупинамба секілді өркениеттерде біршама жиі кездескен.
Испандық отарлаушылар бұл тайпалардың арасында бір жынысты қатынастардың ашық түрде қабылданғанын көріп шошыған болатын. Сол себепті өз отарларындағы барлық мәдениеттерде бердачелерге (испандықтар гомосексуалдарды осылай атаған) қарсы қатал жазалар қолдана бастады. Оның ішінде жұрт алдында өлім жазасына кесу, өртеу және иттерге талату болды.
1986 жылы Америка Құрама Штаттарының Жоғарғы соты Бауэерс Хардвикке қарсы ісінде жекелеген штаттар бір жынысты қатынастарды қылмыс деп тани алады деп үкім шығарды. Бұл үкім 2003 жылы күшін жойған болатын.
1998 жылы Гавайи штаты гей некелерге қарсы конституцияға толықтыру енгізген болатын. 2013 жылы бас прокурордың шешімімен бұл толықтыру күшін жойып, штаттар гей некелерді заңдастыруға құқық алды.
Шығыс Азия
солға|нобай|229x229 нүкте|Ынтызар екі еркекті аңдып тұрған әйел. Қытай. Чин династиясы. Шығыс Азияда бір жынысты сүйіспеншілік жайлы мағлұматтар өте ерте тарихтан бастап кездеседі.
Қытайда гомосексуалдылық кесілген шабдалы немесе басқа да эвфемизмдердің қолданысымен б.з.д. 600 жылдардан бері белгілі. Қытай әдебиетінің көптеген мәшһүр туындыларында гомосексуалдылық тақырыбы кездеседі. «Қызыл сарайдағы түс» классикалық шығармасындағы бір жынысты құштарлықтың сипаттамасы сол кезеңдегі гетеросексуалды қатынастардың сипаттамасына өте ұқсас екендігін байқауға болады. Конфуций философиясы негізінен саяси және қоғамдық философия болды, сол себепті, гомосексуалды болсын, гетеросексуалды болсын қандай да бір сексуалдық түріне көңіл бөлген жоқ. Bian Er Chai (弁而釵/弁而钗) секілді Миң династиясына тиесілі әдебиетте ерлер арасындағы гомосексуалды қатынастар гетеросексуалды қатынастарға қарағанда көбірек ләззат әкелетінін және «гармониялы» екенін жазады. Лию Соң династиясындағы Уаң Шунудың жазбаларында 3-ші ғасырдың екінші жартысында гомосексуалды қатынастар гетеросексуалды қатынастармен тең дәрежеде кең таралғаны көрсетілген.
Қытайдағы гомосексуалдылыққа қарсы оппозиция орта ғасырлық Таң династиясының кезінде (618-907) пайда бола бастады. Бұл Қытайда христиан және ислам құндылықтардың жайлап тарала бастауымен байланысты. Алайда, жалпы қарсылық кейінгі Чин династиясы мен Қытай Республикасының кезіндегі батыстандыруға дейін толық орныққан жоқ.
Биплексор
Биплексор (Биплексор; bipleхег). Тура және кері бағыттарда берілетін сигналдарды екі арналы тығыздау үшін керекті құрылғы.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Болье-ан-Аргонн
Болье-ан-Аргонн (Beaulieu-en-Argonne) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Бар-ле-Дюк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 29,56 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55038, пошта индексі — 55250.