cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Есіл (Тимирязев ауданы)
Дереккөздер
Санат:Тимирязев ауданы елді мекендері
Дұрыстық жолы
Дұрыстық жолы газеті - КСРО Ұлт істері жөніндегі халық комиссариаты Бөкей Ордасы бөлімшесінің органы ретінде Орда қаласында 1919 жылы 26 ақпаннан 10 шілдеге дейін бас-аяғы 11 саны ғана шықты. “Дұрыстық Жолы” Кеңес өкіметінің өкімдері мен қаулыларын жариялап, оның негізгі идеяларын насихаттады. Қырғыз (қазақ) әскери-рев. комитеті құрылуымен байланысты оның шығуы тоқтатылып, орнына Орал қаласында “Сахара таңы” газеті шыға бастады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан газеттері Санат:Қазақ тілді газеттер Санат:Батыс Қазақстан облысы
Сұлтан
Сонымен қатар X ғ-да билеушілерді «ұлы мәртебелі» мағынасындағы «Сұлтан» деп атай бастады. Тек Салжұқтар тұсында ғана Сұлтан мәлікпен немесе әмірмен салыстырғанда ең жоғары атаққа айналды. Бұл орайда оны Иран шаһиншаһының атағымен салыстыруға да болады.
ІІ ғасырдың алғашқы жартысындағы фикиһ тер Сұлтанды мемлекеттік билік лауазымы деп түсінді. Шамамен жарты ғасыр өткенде әл-Ғазали оны діни басшыға, имамға (халифке) қарама-қарсы бағыттағы ақсүйек басшысы деп жорамалдады. Мұның ақыры кейде ақсүйектік және діни биліктің арасын толық ажырату қажеттігі туралы шешімдер қабылдауға дейін апарды. Сұлтан жоғары атағын халиф қана бере алады деп есептелгенімен оны төмен дәрежедегі билеушілер де иеленіп жүрді. Сондай-ақ, ұлы сопылық шейхтарды да Сұлтандар деп атады.
XVI ғасырдан бастап Османдар өз өкіметінің қол астына мұсылман әлемінің бүкіл батыс бөлігін біріктірген кезде, Еуропаның және Азия мен Африканың едәуір бөлігі үшін Сұлтан атағы ең әуелі соларға байланысты айтылды. Сұлтан Қауым басшысы ретіндегі сүнниттер үшін саяси билік пен діни басшылығы қатар атқарушы тұлға.
Қазақтарда сұлтан деп төре тұқымдыларды атаған, яғни ханның балалары, бауырлары және т.б. Шыңғысх ан ұрпақтары.
Иранда Сұлтан атағын соңғы рет қабылдаған адам Каджар Ахмет I (1909) болды.
Дереккөздер
Санат:Билеушілер
NGC 4199-2
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Арпаөзен
Арпаөзен – Түркістан облысы Созақ ауданындағы өзен.
Гидрологиясы
Келіншектау жоталарындағы бұлақтардан басталып, жол-жөнекей жер астынан шығып жатқан қайнарлармен толығады. Тау арасымен құлай ағып, жазыққа шыққасын ені 3-4 метрге дейін жетеді. Жазғы, күзгі уақыттарда Абай ауылынан өте бере жазыққа сіңіп кетеді. Көктемде қардың суымен толығып, ұзындығы 25-30 шақырымға дейін жетеді. Ондай кезде Шолаққорған - Созақ тас жолынан асып өтіп, жазық далаға жайылып кетеді. Суын тұрғындар мал шаруашылығына пайдаланады.
Өзен бойынан Арпаөзен таңбалы тастарын кезіктіруге болады.
Анна Фэрис
Анна Кей Фэрис (Anna Kay Faris, 29 қараша 1976 жыл) – американ актрисасы. «Очень страшное кино» фильміндегі Синди Кэмпбелл рөлімен көпшілікке танымал болған.
Кішкентайынан театр қойылымдарында ойнаған. Алғашқы кинодағы рөлі «Переулок влюблённых» (1999) фильміндегі Джанелль Бэй болған.
2004 жылы актер Бен Идрумен тұрмыс құрған, бірақ үш жылдан кейін екеуі ажыфрасып кетеді. Қазір ол Крис Прэтке күйеуге шыққан.
Фильмографиясы: «Deception: A Mother's Secret» (1991), «Цыпочка» (2002), «Трудности перевода» (2003), «Друзья» (2004), «Хохотушка» (2007), «Отвези меня домой», «Сколько у тебя...?» (2011), т.б.
Близневка
Близневка — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Ибрюль өзенінің оң жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Типши-Джага
Типши-Джага (Типши-ЖагӀа) — Ресейдегі өзен. Шешен Республикасы, Дағыстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ахко өзенінің оң жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сунжа өзені Аргун өзенінің құйылысынан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек және Еділ өзендері аралығындағы Каспий теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шешенстан өзендері
Жұмыр құрттар
Жұмыр құрттар, нематодтар (Nemathelmіnthes) – төменгі сатыдағы құрттар типі. Жер шарында кең тараған (теңіздер мен мұхиттарда, тұщы суларда, топырақта, биосферада), кездеспейтін жері жоқ, сондықтан оларды космополиттік жануарлар қатарына жатқызады. Жұмыр құрттардың 5 класы бар: нағыз Жұмыр құрттар (Nematoda); құрсақ кірпікшелілер (Gastrotrіcha); киноринхалар (Kіnorhyncha); түкті құрттар (Nematorpha); коловраткалар (Rotatorіa). 27 мыңдай түрі белгілі. Бұлардың жалпақ құрттардан айырмашылығы – ішкі мүшелерінің арасында дене қуысының (схизоцельдің) болуы. Сондықтан Жұмыр құрттарды бірінші реттік дене қуысы бар жануарларға жатқызады. Денесі жіп тәрізді (грек. nematos – жіп) созылыңқы келеді. Ұзындығы 1 мм-ден 8 м-ге (Рlacentonema gіgantіssіma) жетеді. Бұлардың денесінің сырты қалың кутикула қабатымен қапталған. Ұзын, ұршық тәрізді бұлшық еті жиырылғыш келеді әрі қозу толқынын (импульсін) қабылдап, бір бұлшық еттен екіншіге өткізеді. Тері-бұлшық ет қапшығы мен ішектің арасындағы дененің алғашқы қуысы (іші сұйық затқа толы) оның жұмырлығын тұрақты түрде сақтайды, денесінің тірегі болып, зат алмасу процесіне қатысады. Ас қорыту жүйесі ұзына бойына созылған тік түтік тәрізді алдыңғы, ортаңғы және артқы ішектен тұрады. Ауыз қуысы дененің алдыңғы ұшында орналасқан, ол өңешке ұласады. Зәр шығару жүйесі протонефридиялды (зәрді тері бездері арқылы шығарады). Қан айналу және тыныс алу жүйесі дамымаған. Жүйке жүйесінің орталық бөлімін жұтқыншақ маңындағы жүйке сақинасы мен бірнеше жүйке бағаналары (ұзына бойына созылған) құрайды. Жүйке клеткалары жүйке бағаналарымен байланыса жекелеген ганглияларды құрмай, тек құрсақ жүйке бағанасында «құрсақ тізбегін» құрай дамыған. Сезім мүшелері нашар дамыған. Дара жыныстылар, арасында гермафродиттер де кездеседі. Жұмыртқалары жатынның ішінде ұрықтанады. Көпшілігі жұмыртқа салады, сонымен қатар тірідей туатын түрлері де кездеседі. Жұмыр құрттар – адам, өсімдіктер мен жануарлар организмінде де паразиттік тіршілік етеді.
Жұмыр құрттар типіне жататын жәндіктердің негізгі ерекшеліктері
Көбінесе жасөспірімдер мен балалардың тоқ ішегіне үшкірқұрт (острина) орнығады. Ол — паразит құрт, аналығының тұрқы 1 миллиметрден аспайды. Үшкірқұрттың екі ұшы да сүйірленген, құйрығы үшкір, тұрқы 1,5 см шамасында болады. Оның түсі ақшыл немесе сарғыш болып келеді. Үшкірқұрт екі сүйір үштарын қадап, соқыр ішекте және тоқ ішекте тіршілік етеді. Үшкірқұрттың алдыңғы ұшында - ауыз, соңғы бөлігінде аналь тесік (артқы тесік) орналасады. Аналь тесігінен кейінгі өте үшкір дене бөлігі құйрық деп аталады. Оның денесі тығыз қабықшамен - сірқабықпен қапталған. Сірқабықтың астында ұзын салалы бұлшықеттері болады. Көлденең салалы бұлшықеттері жоқ. Сондықтан үшкіркүрт денесін жиыра, қысқарта алмайды. Оның денесі созылмайды. Пішінін өзгертпей, тек жан-жағына иіледі. thumb|Жұмыр құрттар Жер шарында кең тараған. Ж. қ-дың 5 класы бар, 27 мыңдай түрі белгілі. Денесі жіп тәрізді созылыңқы келеді. Ұзындығы 1 мм-ден 8 м-ге жетеді.
Иісті көмірсутегімен улану
Дереккөздер
Санат: Медицина Санат: Патология
Ныда-Хадыта
Ныда-Хадыта — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы 67өзенінің оң жағалауынан км қашықтықта Ныда орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Надым өзені өзені су алабының шығыс шекарасынан Пур өзені су алабының солтүстік батыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Шавис (Пара)
Шавис (Пара) (Chaves) — Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Маражо мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Арари экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17313 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13084,879 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1,3 адам/км².
Мамай Қаниұлы Ахетов
Мамай Қаниұлы Ахетов (1967ж.т.), әдебиет зерттеуші ғалым, филология ғылымының кандидаты (1994). 1999 жылдан «Әуезов үйі» ғылыми-мәдени орталығында қызметкер. ''«М. Әуезов драматургиясындағы шешендік дәстүр»'' тақырыбында кандидаттық диссертация қорғады (2003). Онда шешендік сөздердің жанрлық-жүйелік сипаты жаңаша сараланып, көркемдік қызметі жаңаша ұстанымдар тұрғысынан талданды. Жазушының шығармашылығына байланысты «Еңлік-Кебек» - М. Әуезовтің белгілі трагедиясы, ''«М. Әуезовтің түрмедегі күндері» («Заман-Қазақстан», 2002 ж. 11 қаңтар); «Ойбатыры»'' («Қазақ әдебиеті», 2001 ж. 29 маусым) мақалаларын жазды.
Конкордиа (Миссури)
Конкордиа (Concordia) — Миссури штатының Лафайетт округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 4.4 км². FIPS коды — 29-16102.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 2360 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Лафайет округі елді мекендері
Санту-Эштеван-даш-Галеш
Санту-Эштеван-даш-Галеш (Santo Estêvão das Galés) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Мафра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1620 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,46 км² шамасында. Халық тығыздығы — 87,8 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Стефан Первомученик (Santo Estêvão).
Кендаскиг (Мэн)
кендаскиг (Kenduskeag) — Мэн штатының Пенобскот округіне жататын АҚШ қаласы.
Санту-Эштеван-даш-Галеш
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лиссабон округінің елді мекендері
Кендаскиг (Мэн)
Қала тұрғындарының саны 1171 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 43.5 км² шамасында. FIPS коды — 23-36325.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Java EE
Нұсқалары
Бүгінгі күнгі қолданыстағы нұсқасының нөмірі 6.0.
Қолданылатын технологиялар
Java EE өзінде келесі технологиялардың стандарттарын қамтиды:
Сілттемелер
Санат:Java EE Санат:Java (платформасы)
Шасси
thumb thumb thumb Шасси - күштік берілісті, жүріс бөлігін және басқару жүйесін қамтитын көлік құрамының бөлігі.
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Транспорт
IC 4959
IC 4959 — Телескоп шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 4959 Санат:Телескоп (шоқжұлдыз)
Белбасар
Белбасар, Беласар — Жамбыл облысы Шу ауданындағы ауыл, Ескішу ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Төле би ауылынан оңтүстікке қарай 20 км-дей жерде, Шу өзенінің оң жағалауында, шөлді белдемде орналасқан. Ең жақын темір жол станциясы — Шу (20 км).
Халқы
Тұрғыны 2473 адам (2009).
Кәсіпорындары
Белбасар ауылында астық және қант қызылшасын қабылдау пункттері, диірмен, ауыл шаруашылығы машиналарын жөндеу шеберханасы, нан зауыты жұмыс істейді.
Инфрақұрылымы
Емхана, орта мектеп, т.б. мекемелер бар. Белбасар арқылы Бішкек — Шу автомобиль жолы өтеді, тұрғындары көрші елді мекендермен ауыларалық жолдар арқылы қатынасады.
Дереккөздер
Санат:Шу ауданы елді мекендері
Қазақстан Республикасының шекарадағы өкілдері
Дереккөздер
Санат:Әскери іс Санат:Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Потамология
Потамология, өзендер гидрологиясы (ποταμός-өзен) — өзендер туралы ілім; қалыптасуы мен оларда болып тұратын процестердің физикалық-географиялық және климат жағдайларымен, сондай-ақ адамның шаруашылық іс-қимылдарымен өзара тығыз байланыстарының заңдылықтарын зерттейтін құрлық гидрологиясының бөлімі.
Жекелеп айтқанда бұл арнаның даму процестерін, өзендердің географиялық ерекшеліктерін, су деңгейін елшеудің тәсілдерін, судың мөлшерін, ағыстың жылдамдығын, еңістігін және тасқындағы тосқынның шамасын (қ. гидрометрия), өзендердің гидрологиялық құбылыстарын болжау әдістерін (өзендердің еруі мен қатуы, өзен тасуының уақыты мен деңгейінің көтерілуі тағы басқалар), өзендер суының химиялық құрамын, биологиясын зерттеумен шұғылданады.
Өзендер гидрологиясының негізгі міндеті - өзен арналарындағы су мен тосқындардың ағын процестерінің режімін, өзеннің температуралық режімін, мұз құбылыстарын, өзен арнасының динамикасын және т.б. зерттеу. Өзендер гидрологиясының синонимі - сирек қолданылатын "потамология" термині.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Гидрология Санат:Ғылым Санат:География және геодезия Санат:Су шаруашылығы
Теспе (Сайрам ауданы)
Теспе — Түркістан облысы Сайрам ауданы, Көлкент ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсукент ауылынан солтүстік-батысқа қарай 22 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 488 адам (253 ер адам және 235 әйел адам) болса, 2009 жылы 611 адамды (290 ер адам және 321 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Сайрам ауданы елді мекендері
Жұмыртқалы
Жұмыртқалы – Ойыл алабындағы көл.
Географиялық орны
Ақтөбе облысы Ойыл ауданы жерінде орналасқан.
Гидрографикасы, сипаты
Аумағы 3,4 км2, ұзындығы 3,6 км, енді жері 1 км, жағалау бойының ұзындығы 10 км. Суы қарашада қатып, сәуірдің басында ери бастайды. Жаз айларында тартылып қалады. Маңында сор басқан жерлер кездеседі.Көл жағасында құстар ұялап, жұмыртқа салады. Мал жайылымына қолайлы.
Санат:Ойыл ауданы көлдері Санат:Ойыл су алабы
Цитокинез
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Zellteilung
Пестицидтермен улану
Негізінен пестицидтер ауыл шаруашьшығында кеңінен қолданылады. Өсімдіктерді қорғау, егін өнімділігін арттыру үшін әзірше кең таралған және бұл арзан химикаттар болып саналады.
Сондықтан пестицидтерді өндіру кеңінен арттырылуда. Пестицидтерді қолдану - топырақ, су қоймаларын, жерді, ауаны ластандырады, тұрғындардың тығыз қатынаста болуына әкеледі. Пестицидтер биологиялық белсенді қосылыстар болғандықтан пайдасыз бен пайдалы жануарлар мен құрт-құмырсқаларға және адам денсаулығына зиянды әсерін тигізеді. Пестицидтерге балалар мен жасөспірімдер және қарт адамдардың организмі өте сезімтал келеді. Әсіресе жүкті әйелдер және бала емізетін әйелдердің осы улы заттармен қарым - қатынаста болуы өте қауіпті. Өйткені, бұл заттар организмге түскенде плацентарлық тосқауылдан өтіп, ұрықтың дамуына әсерін тигізеді жәж ана сүтімен өтіп баланы уландыруы мүмкін. Көптеген пестицидтерге жалпы токсикалық эмбрион-гонадо - токсикалық (жасушаның және жыныс бездерінің өзгеруі мен жасушаның шоғырлануы), мутагендік - хромосомдық бұзылыс, канцерогендік (қатерлі ісіктік) және аллергендік қасиеттер тән. Пестицидтер әсері жиі өндірісте істейтін жұмысшылар пестицидтермен жанасуында әртүрлі заттарды іздеп табатын, тасымалдайтын, сақтайтын, тарататын, егін - өсімдіктерге себетін және үй шаруашылығында қолданылатын жұмыстармен тікелей байланысты. Әсіресе адамдар ұрықтар мен дәндерді қолданғанда, топыраққа сепкенде (фумигациялағанда) және өсімдіктерге, ағаштарға шашқанда немесе пестицидтерді өңдейтін орындарда ұзақ уақыт қатынаста болғанда, әсіресе санитарлы - гигиеналық нормативтік талаптарды сақтамағанда жұмысшылар улануға ұшырайды. Пестицидтердің биологиялық әсері бойынша жіктелуі: пестицидті альгицидтер - су өсімдіктерін болдырмау үшін;пестицидті акарицидтер - кенелер мен құрттарды құрту үшін; пестицидті арбоицидтер - бұта ағаштарды жоюға арналған; пестицидті антисептиктер - металл емес материалдарды микроорганизм әсерінен бұзылуын қорғау үшін; пестицидті бактерицидтер - бактерияларды құрту үшін;гербицидтер - арам шөптерді құрту үшін; дефолианттар - жапырақтарды құрту үшін;зооцидтер - кеміргіштерді құрту үшін;инсектицидтер – құрт-құмырсқа, ұшқыш жәндіктерді құрту үшін;фунгицидтер - өсімдіктердің вирустық және бактериалдық, саңырауқұлақ қоздырушыларын құрту үшін.овициды - жәндіктердің ұрығын құрту үшін.
Фосфорорганикалық қосылысты пестицидтермен (ФОҚП) улану
ФОҚП инсектофунгицидтер ретінде мақта, дән, жеміс ағаштарының, шөптердің т.б. зиянкестеріне қарсы қолданады. Бұл қосылыстар қоршаған ортада, өсімдіктерде, топырақ пен суда тұрақсыз, 1 айдың ішінде ыдырап бөлінеді және азық - түлік өнімдерін термикалық өңдеуде, яғни жоғарғы температурада жойылады. ФОҚП тері арқылы оңай кіреді, сонымен қатар ингаляциялық жол арқылы енеді. Химиялық құрылымы бойынша бұл қосылыстар фосфорлы, тио- және дитиофосфорлы, фосфан қышқылының эфирлері: байтекс, битифос, карбофос, метафос, хлорофос болып табылады. Патогенезі. Бұл топтың қосылыстары политропты әсер етіп, көбінесе орталық нерв жүйесі мен паренхиматозлы ағзаларды (бауыр, бүйрек, көкбауыр, жүрек, өкпе) зақымдайды. ФОҚП холинэстеразаларға ферментін тежеп, нерв жүйесінің медиаторы ацетилхолинді жинайды, бұл нерв жасушалары мен ганглионарлы синапс арқылы нерв қозуының берілуін, тіндік тыныс алуын бұзады, осының нәтижесінде улану көріністері байқалады. ФОҚ - мен уланудың негізгі симптомдары ацетилхолиннің орталыққа әсері мен мускарин тәрізді парасимпатикалық әсеріне (құсу, лоқсу, іштің өтуі, кеуденің қысылуы, тершеңдік, брадикардия, көз қарашығының тарылуы, ішек, қуық, бронхтардың бұлшықеттерінің жиырылуы, көз, сілекей, бронх бездері секрециясының белсенділігі) байлансыты. Осымен қатар ФОҚ-дың никотин тәрізді әсерінің болуы тән: постганглионарлы талшықта импульстің берілуі бұзылады, осыдан көз, тіл, мойын, бет бұлшықеттерінің тартылуы - дірілдеуі және жалпы дененің гиперкинезиялары байқалады. Ацетилхолиннің орталыққа әсері ми қыртысына, сопақша миға токсикалық әсерімен сипатталады (бастың ауыруы, ұйқысының бұзылуы, қозу, психикасының бұзылуы, есін білмей тоникалы - клоникалық құрысулар, салданулар, сопақша мидағы өмірге қажетті орталықтардың тежелуі).
ФОҚ-мен улануда көрсетілетін көмек және емдеуі.
Уланған адамға противогаз кигізіп қауіпті зонадан тез алып шығару керек. ФОҚ теріге түскен жағдайда - 5-10% мүсәтір спиртімен, 2-5% хлорамин ерітіндісімен немесе 2% сода ерітіндісі-мен өңдеп, сүртіп, былғанған киімді шешеді. Көзге түссе сумен көзді жуып 0,1% атропинді немесе 30% сульфацил натрийді тамшылайды. Асқазанға түссе, асқазанды жедел түрде жуып, бірнеше стакан су ішкізіп, жасанды құсық шақырады. Активтелеген көмір, іш айдатқыш дәрілер берілдеді. Улану белгілері болса холинолитикалық препараттар: ішке 0,001 г амизил немесе 0,02 г тропацин; холинэстераза антидоттары бұлшықетке 15% 1 мл дипироксимді әр 50-60 минут сайын жағдай жақсарғанға дейін қайталанады (жинақты доза 5-15 мл барады), 0,1% 1 мл атропинмен бірге қайталанып тұрады; аналептиктер тамыр дәрілері-мен (кордиамин, лобелин, мезатон) салынады. Тыныс жолдарын шырыштан механикалық тазалау жүргізіледі. Құрысуға қарсы препараттар - магний сульфаты, хлоралгидрат; пневмонияның профилактикасы үшін антибиотиктер, дезинтоксикациялық дәрілерін берген жөн. Жүрек қантамыр дәрілері де көрсеткіштерге қарай беріледі. ФОҚП - мен істеген жұмысшыларды сараптау. Фосфорорганикалық қосылыстармен созылмалы уланудың алғашқы белгілерінде жұмысшыларды уақытша жұмыстан босатып, кәсіптік дәрігерлік қағаз беріп емдеуін белгілеу қажет. Улану айқын ауыр жағдайда және созылмалы түрі жиі рецидив беретін болса ФОҚ-мен жұмыс істеуге рұқсат етілмейді. Профилактикасы. Жұмысшылар уланудың алдын алу үшін кезекті медициналық қаралудан уақытында өтіп күніне 2-3 рет 0,5 г панкреатин нгмесе фестал, емдік-профилатикалық тамақтану, күнде сүт ішу, жұмыстың алдында ыстық тамақ ішу, т.б. шаралар жүргізіледі. Жұмыс уақыты 6 сағаттан, кей жағдайда 4 сағаттан артық болмау керек.
Хлорорганикалық қосылысты пестицидтер(ХОҚП)
Хлор органикалық қосылысты пестицидтер ауыл шаруашылығында: дән, жеміс ағаштар және басқа егін дақылдарының зиянкестеріне, кене мен қан сорғыш жәндіктеріне қарсы қолданады. ХОҚП ішінде көбіне гексохлоран, хлортен, хлориндан, гептахлор, дилдрин, полихлорпинен, дуст немесе эмульсия ерітінді түрінде пайдаланады. Бұлардың бәрінің кумуляциялық қасиеті бар және сыртқы ортада ұзақ уақыт сақталады. Мысалы: ДДТ пестицидтерін пайдаланғаннан 10-12 жылдан соң топырақтан табуға болды. Сондықтан ол қазір көп пайдалынбайды. ХОҚП организмге тыныс алу жүйесімен асқазан - ішек жолымен түссе, олдрин, дилдрин сияқты аса қауіпті әсері күшті пестицидтер зақымданбаған тері арқылы организмге ене алады. ХОҚП бүйрек, асқазан-ішек жолымен, сүт бездерімен бөлініп шығады, алкогольді қабылдағанда температурасы жоғарылағанда удың сіңуі тездетіледі.
Патогенезі
ХОҚП организмге негізікн орташа токсикалық және политропты әсер етеді. Олар майда еритін қосылыстарға жататындықтан липидтерге бай нерв жасушалар мен тіндерге, сонымен қатар липидтерге бай паренхиматозды ағзаларға және организмнің барлық қорғаныс тосқауылдарынан оңай өтеді. ХОҚП уланғандағы ОНЖ мен бауырдың зақымдануын осымен түсіндіруге болады және жасушалық тыныс алу ферменттерін негізінен цитохромоксидазаның тежелуіне байланысты, ол паренхиматозды ағзалардағы тотығу мен фосфорлану үрдістерін бүзады. Осыдан көмірсу алмасуы, белок биосинтезі де бүзылады. Кейбір ХОҚП: хлоридан, гептахлор, белоктың және тиоферменттердің SН тобын тежейді. ХОҚП әсерінг жеке өзіндік және адам жасына байланысты гиперсезгіштік, көбіне аллергиялық реакциялар туғызады. Ағзалардың сезгіштігі ХОҚП-дің түріне, концентрациясына, әсер еткен уақыттың ұзақтығына байланысты. Осылардан жедел немесе созылмалы улану клиникалық көріністері дамиды.
Тазагүл Мұқашқызы Әбдікәрім
Тазагүл Мұқашқызы Әбдікәрім — ( 1942 жылы 24 ақпанда дүниеге келген. Ақмола облысы, Вишнёвка, Акмолинская область, Қазақ КСР) —  педагогика ғылымдарының докторы, профессор,  әдіскер, [http://www.enu.kz/ Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің] қазақ тіл білімі кафедрасының профессоры, Қазақстанның педагогикалық ғылымдар Академиясының мүшесі.
Пестицидтермен улану
Карбамин қышқылының туындылары (Карбаматтар)
Карбамин қышқылының туындылары (тио- және дитиокарбоматтар) тиімділігі жоғары инсектицид, фунгицид, гербицид бола отырып, қазіргі пестицидтер арасында маңызды орын алады. Олардың ең көп тарағаны севин (карбамат, арилат, денапон), 15-50% дуст және суланатын ұнтақ ретінде қолданылады; олардың тетраметилтиурамдисульфиді дитиокарбоматқа жатады (ТМТД) тұқымдарды улау үшін ұнтақ ретінде қолданылады, орташа токсикалық улы химикат. Организмге түсуінің негізгі жолдары, ол тыныс органдары, тері, ас қорыту жолдары. Патогенезі. Карбамин қышқылдары туындыларының әсер механизмі мускарин және никотин тәрізді әсерімен холинэстеразаның белсенділігінің тежелуімен түсіндіріледі. Сондай-ақ, тотығу - тотықсыздану үрдістерінің, соның нәтижесінде нуклеин қышқылдары алмасуының бұзылуы маңызды орын алады. Паренхиматозды ағзалардың, қан жасаудың, эндокринді бездер мен орталық нерв жүйесінің зақымдануы, генеративтік (ұрық) қызметіне әсер беретіні тән. Клиникалық көрінісі Жедел улану тез дамуымен сипатталады. Парасимпатикалық нерв жүйесінің тітіркену симптомдары пайда болады: қарашықтың тарылуы, аккомодациялық спазмалар, брадикардия, түкіріктің көп шығуы, тершеңдік, бұлшықеттің фибриллярлы тартылуы. Ас қорыту жолы жағынан: құсу, іштің ауруы, іш өту. Кейде бронхтың түйіліп жиырылуы (бронхоспазм) және өкпе ісінуі дамиды. Уланудың басында нерв жүйесінің зақымдану симптомдары: қозу, сонан соң есінің шатасуы, тырысу пайда болады. Карбаматтар теріге, шырышты қабаттарға тітіркендіруші әсер ететіннен дерматит, есекжем, ринит, коньюнктивит Квинке ісінуі т.б. аллергоздар көріністерін жиі береді. Ерекше айқын жергілікті тітіркендіруші әсері бар, ол - ТМТД. ТМТД-мен уланғандар алкоголді көтере алмайды, себебі ТМТД организмде алкоголдің тотығуын тежеп, токсикалық аралық қалдық заттардың жиналуына әкеледі. Созылмалы улануда улану симптомдары аз және олар біртіндеп көрінеді. Субатрофиялық ринит, бронхит, әрі қарай вегетативтік - қантамырлы дистониялық және неврастениялық синдромдар, миокардиопатиялар дамиды. Бұл кезде жиі аяққолдың полиневриттік бұзылыстары мен нейроэндокриндік өзгерістері табылады. Кейде гастродуоденит, колит симптомдары және тік ішектік полипозы дамиды. Шеткі қанда аз дәрежелі гипохромды анемия, лейкопения және тромбоцитопения көріністері байқалады.
Тазагүл Мұқашқызы Әбдікәрім
Ғылыми қызығушылығы
Бастауыш, орта және жоғары мектептерде қазақ тілі әдістемесін оқыту теориясы мен практикасы. Терминология, қазақ тілінің функционалдық стилистикасы (ғылыми стиль).
Еңбектері
Санат:Еуразиялық ұлттық университеті қызметкерлері Санат:Қазақ ғалымдары Санат:Ақмола облысында туғандар Санат:Профессорлар
Пестицидтермен улану
Мыс қосылған пестицидтермен улану
Бұл топтағы пестицидтерге мыс купоросы (тотаин), күкіртті қышқыл мыс, бордос сұйықтығы (мыс купоросы мен әк сүті), мыстың хлорлы қышқылы және мыстың үшхлор фенолы жатады. Осы пестицидтерді фунгицит ретінде өсімдіктерге сеуіп, дәнді ұрықты уландыруға қолданады. Патогенезі. Мыс препараттары ағзаларға түсіп, белоктармен қосылып, альбуминаттар жасайды. Бұлар жергілікті тіндеріне және сілекей қабықшаларға тұтастырғыш (вяжущая) және күйдіргіш әсерін береді. Олар жалпы токсикалық, әсіресе гемолитикалық, капилляротоксикалық әсерін тигізеді. Клиникалъщ көрінісі. Удың ағзаға түсу жолына байланысты. Мыс қосылыстары бар пестицидтер тыныс жолына түскенде "мыс улану" безгегі, әлсіреу, аяқ бұлшықетінің ауырғаны, тахикардия және гипотониямен көрінеді. Бұл өзгерістер тыныс жолымен бронхтың шырышты қабаттарының тітіркенуімен, темперетураның көтерілуімен, мұрыннан қан кетуімен ұстама тәрізді жөтел жиі жасыл - көкшіл қақырықпен жүреді. Улар асқазанға түскенде біріншіден диспепсиялық бұзылыстар (жүректің айнуы, құсу, сілекейдің көп бөлінуі), ауызда металды дәм, іште ұстама тәрізді ауру сезімі және қанды іштің өтуі. Нәжіс көп жағдайда қара түсті болады. Ауыр улануларда бауырдың зақымдалуы, гемолитикалық анемия, гематурия, диффузды некрозды нефроз дамиды. Мыс дифосфаттары теріге түскенде дерматит, экзема байқалады. Шаш, беттің терісі және шырышты қабаттары жасыл, көкшіл сары немесе көкшіл қара түске боялады.
Емі.
Препараттар асқазан - ішек жолдарына түскенде адсорбенттер енгізіледі (активтендірілген көмір немесе 0,1% калий перманганаты), асқазанды жақсы жуу қолданылады, суды, сүт пен белок суын көп мөлшерде береді. Мыс бөлініп шығу үшін комплексондар қолданылады. Кальций тетацин, унитиол веяаға бірнг-ше күн бойы беріледі. Іштің қатты ауырғанында грелка, жылу қолданылады. Атропин немесе наркотикалық дәрілер (промедол, морфий) жағдайға қарай беруге болады. Егер улар тыныс жолына түссе симптоматикалық ем жүргізіледі: жылы су, терлеткіш және зәр айдағыш заттар беріледі. Токсемияға қарсы поливинилпиролидон (гемодез) венаға тамшылатып 200 - 400 мл, реополиглюкин 400 мл қолданылады. Керекті жағдайда жүрек – қантамырлар жүйесін жақсартатын заттар, кортикостероидтар беріледі. Майлы тағамдар берілмейді.
Улы химикаттармен жұмыс істегендер келесі талаптарды қадағалау қажет: 1. Улы химикаттар өндірісі тұрғын үйлерден, су, азық - түлік қоймаларынан 200 м қашықтықта орналасуын сақтау; 2. Өсімдіктерді өңдеу тек жел аз немесе тынық кезде рұқсат етіледі; 3. Мүмкіндігінше топыраққа улы химикаттардың төгіліп шашылуының алдын алу; 4. Улы химикаттардың қалдықтарын арнайы ыдысқа салып, жақсылап зарарсыздандыру; 5. 18 жасқа толмағандар, жүктілер, емізетін әйелдер, аллергиясы немесе анемиясы бар, асқазан, бауыр, өт жолдарының аурулары бар адамдар улы химикаттармен жұмысқа жіберілмеуі тиіс; 6. Жұмысқа тұратындар алғашқы медициналық тексеруден міндетті түрде өтуі және инструктаж алуы тиіс. МӘС-шылары жұмысшылардың еңбекке қабылеттілігінің жоғалту дәрежесін белгілейді және жұмысқа рационалды тұрғызуға көмектеседі. Жедел уланударда ауруханада емделген нәтижесін, кейін емхана профилактикалық жағдайда жоғалған функцияларын қалпына келтіруді қадағалайды. Жақсарған жағдайда жұмысшылар кейін қайта сол жұмысқа жіберіледі. Еңбек қабылеттілігі жоғалғандарға мүгедектік тобын белгілейді (науқастың пайдасына).
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
IC 537
IC 537 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26717, MCG -2-24-20, NPM1G -12.0275, IRAS09229-1210.
Шекті мөлшер
Шекті мөлшер (Мера концевая) — тік бүрышты параллелепипед немесе шеңберлі түзу цилиндрдің екі жазықты өлшеу беттерінің арақа- шықтығымен өлшемді анықтауға болатын үзындық мөлшері.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Мекрая Лебедка
Мекрая Лебёдка — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Волгоград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Баланда №828 өзенінің оң жағалауынан 77 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Медведица бастауынан Терса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Хопер және Солтүстік Дон салаларының құйылысы аралығындағы Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Виллетта-Барреа
Виллетта-Барреа (Villetta Barrea) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Л’Акуила провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 649 адамды құрайды (2005). Халық тығыздығы 31,63 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 20,52 км² шамасында. Пошта индексі — 67030.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Vincenzo martire. Жыл сайынғы мерекесі — 3 ақпан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
Кестучъю
Кестучъю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сбробонью өзенінің сол жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Роюэла
Роюэла (Royuela) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Сьерра-де-Альбаррасин ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 248 адамды құрайды. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 10 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Соқпа толқын
Соқпа толқын – дыбыстан тез жылдамдықпен таралатын жұқа ауыспалы аймақ; бұл аймақта заттың тығыздығы, қысымы және жылдамдығы кенеттен артады. Соқпа толқын қопарылыс, денелердің дыбыстан тез жылдамдықпен қозғалысы, сондай-ақ қуатты электр разряды, т.б. кезінде пайда болады. Соқпа толқынның қозғалмайтын газдағы таралу сұлбасы 1-суретте көрсетілген. Соқпа толқынның қозғалу жылдамдығы мен оның артқы жағындағы газ температурасы қысым айырмасына (p2 – p1) тәуелді. Соқпа толқындағы қысымның кенеттен артуы, сондай-ақ газдың өте шапшаң жылдамдықпен қозғалуы және оның температурасының жоғары болуы қопарылыстың қирату сипаттамасы болып есептеледі. Дыбыстан тез жылдамдықпен ұшатын доғал дененің алдыңғы жағында Соқпа толқын пайда болады (қ. 2-сурет). Соқпа толқынның пішіні мен оның ұшып бара жатқан денеден қашықтығы осы дененің тұмсық жағының пішіні мен ұшу жылдамдығына тәуелді. Қозғалмайтын ауамен салыстырғандағы Соқпа толқынның қозғалу жылдамдығы дененің ұшу жылдамдығына тең. Дене жер бетіне жақын аймақта ғарыштық жылдамдықпен ұшқан кезде Соқпа толқынның артқы жағындағы қысым 1000 атм-ға жуықтайды, ал оның температурасы 10000°С-тан асады. С. т-дағы газдың сығылуы метеориттердің түсу кезінде байқалатын көптеген құбылыстарды түсіндіреді. Соқпа толқын. газ динамикасында зерттеледі. Ядролық қопарылыстың Соқпа толқыны – қопарылыс кезінде қысымы жоғары, аса қызған газ аймағының жан-жаққа ұлғаю нәтижесінде пайда болатын күшті сығылған ауа, су, т.б. толқыны қопарылыстың зақым келтіретін негізгі факторларының бірі.
Пайдаланылған cілтемелер
Санат:Тарих
Жиектік шөгінділер
Жиектік шөгінділер — материктік қайраң шөгінді. Олар теңіздің жағалық тау жыныстарын шаюы мен өзенмен ағып келген тасымалдардың қайта шөгуі арқылы пайда болады. Жиектік шөгінділер мына түрде кезектесіп орналасады: жаға жиегінде малта тас, одан кейін құм, одан әрі тұнба (өлі балшық).
Дереккөздер
Санат:География
Хорезм (футбол клубы)
«Хорезм» («Xorazm» futbol klubi) — Өзбекстанның Хорезм қаласындағы футбол клубы. 1972 жылы "Джейхун" деген атаумен құрылған.
Бірінші лигасын екі дүркін чемпионы (1995, 2008).
Өзбекстан кубогындағы ең жоғары нәтижесі — ширек финал (2009). Ал жоғары лигадағы ең жоғары көрсеткіші ретінде 1999 жылғы жетінші орынды айтуға болады.
Сілтемелер
Санат:Өзбекстан футбол клубтары
Кухль
Кухль (Kuchl) — Аустриядағы коммуна. Зальцбург федералды жеріне қарасты Халлайн округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6597 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 46.9 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — HA, ресми идентификациялық коды — 5 02 07.
2004 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Андреас Виммер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Зальцбург елді мекендері
Дүзен
Дүзен – тас дәуіріндегі адамдар тұрағы. Ұлытау облысы Ұлытау ауданындағы Қаракеңгір өзенінің оң жағалауындағы биік төбе үстінде орналасқан.
1992 жылы Орталық Қазақстан археология экспедициясы (жетекшісі Ж.Құрманқұлов) зерттеген. Шашылып жатқан тас құралдарға қарағанда тұрақ аумағы 6 га-дан асады. Тас дәуірі адамдарының бұл төбені тұрақты мекен етуінің себебі, ол құрал-жабдық жасауға ыңғайлы күлгін, сарғыш, қызғылт түсті шақпақ тастардан тұрады. Тас қазып алған бес шұңқыр сақталған. Олардың кейбірінің ернеуінің диаметрі 30 м, тереңдігі 2,5 м. Шұңқыр айналасында тас құрал жасауға ыңғайланып қойылған сопақша және жұмыр тастар өте көп. Сақталған кейбір құралдарға қарап, бұл жерде палеолиттен бастап, қола дәуіріне дейінгі тұрақ-шеберхана болғаны анықталды. Оған екінші бір дәлел — осы жерден алынған шақпақ тастан жасалынған құралдар Ұлытау, Жезқазған төңірегіндегі неолит, энеолит, қола дәуір тұрақтары мен қоныстарынан көп табылды. Тұрақ үстінде кейінгі кезеңдерде салынған үш тас оба (оның біреуі мұртты) және табиғи бор немесе гипс алған карьер бар. Дүзен — Орталық Қазақстанда, оның ішінде Ұлытау төңірегінде тұңғыш рет кездесіп отырған аумағы үлкен, әлі толық зерттелмеген құнды ескерткіш.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы Санат:Қазақстан көне қалалары
Физика саласында Нобель сыйлығының лауреаттарының тізімі
Физика саласындағы Нобель сыйлығы (Nobelpriset i fysik) — беделді марапат жыл сайын физика саласындағы жетістіктері үшін Нобель қорымен ұсынылады. Бес Нобель сыйлығының бірі.
Үміткерлерді іріктеу
Нобель қорының жарғысына сәйкес, кандидаттарды ұсынуы мүмкін тұлғалар төмендегідей : 5 және 6-тармақтарында аталған оқытушылар мен ғалымдардың таңдауға қатысты шешімдер, қыркүйек айының соңына дейін жыл сайын қабылданады.
1960-шы · 1970-ші · 1980-ші · 1990-шы · 2000-шы · 2010-шы
2010-шы
1960-шы · 1970-ші · 1980-ші · 1990-шы · 2000-шы · 2010-шы
Сілтемелер
Санат:Ғалымдар тізімдері Санат:Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Физика саласындағы сыйлықтар
Мөлшер
Мөлшер (Мера) - берілген өлшеммен физикалық шаманы жаңарту үшін эталон ретінде қолданылатын өлшеу құралы.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Өкпелік және өкпеден тыс туберкулез
Бұл ауру жер шарынан жыл сайын екі миллионға тарта адамды жер қойнауына алатын көрінеді. Египет ғалымдары осыдан 2000-жылдан астам жерленген адам мумиясынан туберкулез қоздырғышын анықтап, ал қоздырғышты белгілі ортаға бейімдеп сепкенде, оның өз қабілетін сақтағанын анықтаған. Сондықтан туберкулез қоздырғышы мыңдаған жылдарда да өзінің ауру тудыру қабілетіне беріктігін білдіріп отыр. Туберкулез қоздырғышын неміс дәрігері Роберт Кох өзінің тынбай 17 жылдық еңбегінің арқасында 1882 жылдың 24 наурыз күні анықтаған. Осы жаңалығы үшін 1975 жылы Нобел сыйлығына ие болған, ал 24 наурыз Дүниежүзілік туберкулезбен күресу күні болып бекітілген. Туберкулез барлық ағзаның ауруы деуге болады. Көпшілік туберкулез өкпені зақымдайтын құрт ауруы деп түсінеді, бұл түсінік мүлде шындыққа жатпайды, жиі кезігетіні рас. Туберкулез адам мүшесіндегі барлық ағзаларда кезігуі мүмкін. Дүниежүзілік денсаулық қоғамының тіркеуіне қарай жер шарында жылына 9 млн. адам туберкулез диагнозымен тіркеледі екен. Әлем бойынша бұл ауруға тиянақты тосқауыл табылмай отыр. Негізінен бұл ауру әлеуметтік жағдайға тығыз байланысты. Туберкулездің негізгі алдын алу шаралары болып сәбилерді дер кезінде екпе жұмыстарымен қамтамасыз ету. Алғашқы екпе жұмысы сәби өмірге келгеннен кейін, үйіне шығарылғанға дейін перзентханада жасалады (БЦЖ). Әрі қарай екпе календарына сәйкес ревакцинация жасалып отырады (30 жасқа дейін). Ревакцинация жасау алдында календарға сәйкес осы жас шамасындағыларға міндетті түрде Манту сынамасы жасалады, осы сынама қорытындысы бойынша ревакцинация жасалатын топтар іріктелініп алынады. Туберкулездің негізгі алдын алу шаралары мыналар: - Календар бойынша БЦЖ вакцинасын және ревакцинация жасату. -Әр жыл сайын флюрографиядан міндетті түрде өту. -Ауыра қалған адамдарды ауруханада емдеу. -Аурумен қарым-қатынаста болғандарды тексерістен өткізу, оларды арнайы тіркеуге алу. -Туберкулездің қоздырғышын сыртқа бөлушілермен ұдайы қарым-қатынаста болғандарды туберкулезге қарсы химиопрепараттарымен профилактикалық қорған жасау. -Туберкулез таяқшасын ұдайы бөліп сыртқа шығарып тұратын отбасы мүшесін жекешелендіру. -Туберкулез ауруы айқындалған ошақтарды толып санитарлық-тазалықтан өткізу(дезинфекция). -Ауыра қалған отбастарына әлеуметтік көмек көрсету, материалдық-тұрмыстық жағдайын жақсарту. -Тұрған жерін көгаландыру, қоршаған ортаны сауықтыру,шаң-тозаңмен күрес. -Тұрғындардың мәдениеттігін арттыру (қақырық тастамау,түкірмеу,біреуге қарап түшкірмеу т.б.) -Осы аурудың қауіпті ошағын дер кезінде анықтау, оны зерттеу және осы ошақ аумағын толық залалсыздандыру. -Туберкулез бактериясын бөлуші ауруларды арнайы ауруханада, ешқайда жібермей бактерия бөлінісі тоқтағанша емдеу. -Ауруды үйіне шығарғаннан кейін сырқат адам фтизиатр дәрігер қадағалануында болып, әрі қарай емін жалғастыру,фтизиатр қадағалауымен. Туберкулездің алдын алу спецификалық және спецификалық емес түрлері: 1. Спецификалық: - вакцина және БЦЖ ревакцинациясы 2. Спецификалық емес: - салауатты өмір салты; - тиімді тамақтану; - дене шынықтыру белсенділігі; - зиянды әдеттерден бас тарту.
Дереккөздер
Санат: Аурулар
Хайлинген
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 335 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 7,11 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 73 032. Муниципалитеттің басшысы — Гюнтер Громан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Нұрғожа Нарымбайұлы Оразов
Нұрғожа Нарымбайұлы Оразов (20.10.1932 жылы туған, Қостанай облысы Урицкий ауд. "Маяк" кеңшары) - ақын. Қазақстанның еңб. сің. мәдениет қызметкері (1998). Атырау педагогикалық училищесін (1950), ҚазҰУ-ды (1956) бітірген. 1950 - 1958 жылдары мектепте мұғалім, 1958 - 63 жылдары Қостанай облыстық газетінде, 1963 - 65 жылдары "Тың өлкесі" газетінде қызмет істеген. 1965 жылдан Целиноград (қазіргі Ақмола) облысаралық бөлімшесінде жауапты хатшы, "Жаңа Сарыарқа" журналының бас редакторы қызметтерін атқарған. Тырнақалды туындылары 1952 жылдан респ. баспасөз бетінде жариялана бастаған. Алғашқы топтамасы "Жас жүрек" жас ақындар жинағына енген (1956). Оразовтың топтама өлеңдері украин, орыс, қырғыз тілдеріне аударылған. "Астана" және "Тәуелсіздіктің 10 жылдығы", "Тың және тыңайған жерлерді игергені үшін" медальдарымен марапатталған.
Нарынгүл
Нарынгүл — Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданы, Есіл ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Тимирязево ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 28 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 152 адам (81 ер адам және 71 әйел адам) болса, 2009 жылы 55 адамды (30 ер адам және 25 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Тимирязев ауданының таратылған елді мекендері
Президентінің Істер Басқармасы
Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі
(1995- ) Қазақ КСР Президенті мен Қазақ КСР Министрлер Кабинетінің бірыңғай Аппараты "Қазақ КСР Министрлер Кабинеті туралы" 1991 ж. 25 маусымда қабылданған Қазақ КСР Заңына сәйкес құрылды. ҚР Президентінің 1994 ж. 13 сәуірдегі Жарлығымен бірыңғай Аппарат ҚР Президенті Аппараты мен ҚР Министрлер Кабинетінің Істер Басқармасына бөлу жолымен таратылды.
ҚР Президентінің Әкімшілігі ҚР Президентінің 1995 ж. 20 қазандағы Жарлығымен қүрылды. ҚР Президентінің 2001 ж. 26 қаңтардағы Жарлығымен ҚР Президенті Әкімшілігінің қүрылымына өзгерту енгізілді. "Парла- мент Сенатындағы Президент Өкілі, ПарламентМәжілісіндегі Президент Өкілі" жолдары мынадай редакцияда мазмүндалды: "Президенттің Парламенттегі Өкілдігі".
ҚР Президентінің 2002 ж. 11 ақпандағы Жарлығымен ҚР Президентінің Әкімшілігі туратуы жаңа ереже бекітілді. ҚР Президентінің Әкімшілігі Республика Презнденті қүратын, қайта үйымдастыратын және тарататын, оған тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік орган болып табылады. Әкімшіліктің негізгі міндеттері: Президенттің, мемлекет Бас- шысы жанындағы консультативті-кеңес органдарының қызметін қамтамасыз ету; мемлекеттік органдардың қызметін жалпы ба- қылау, соның ішінде актілер мен мемлекет Басшысының тап- сырмаларының орындалуына бақылау жасау; Республика Президентінің шешімдерін сөзсіз, түбегейлі және уақтылы орындау; Республика Президентін елдегі және шетелдегі істің жағдайы туралы уақтылы әрі толық хабардар ету болып табы- лады.
Президент Әкімшілігінің қүрылымын оның бөлімшелері, оның ішінде ҚР Президенті жанындағы консультативтік-кеңестік орган- дардың аппараттары қүрады. Президент Әкімшілігінің қүрамына Әкімшілік Басшысы, Президенттің көмекшілері, Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасарлары; Президенттің кеңесшілері, мемлекет Басшысы қызметтеріне тағайындап және қызметтен босататын Президент Әкімшілігінің қүрылымдық бөлімшелерінің жетекшілері, Президент Әкімшілігінің өзге де мемлекеттік қызметшілері кіреді. ҚР Президентінің 2002 ж. 11 ақпандағы Жарлығымен ҚР Президенті Әкімішлігінің штаттық саны мен мынадай қүрылымы бекітілді: Президент Әкімшілігінің Басшысы; Президенттің көмекшілері; Әкімшілік Басшысының орынбасарлары; Президенттің кеңесшілері; Кеңсе; мемлекеттік-қүқықтық бөлім; ішкі саясат бөлімі; үйымдастыру-аумақтық бөлімі; Қауіпсіздік Кеңесінің Хатшылығы; баспасөз қызметі; Жүйелі зерттеу орталығы; әлеуметтік-экономика- лық талдау бөлімі; протокол қызметі; кадр жүмысы бөлімі; Бас бақы- лау инспекциясы; Президенттің Парламенттегі өкілдігі; бухгалтерия. ҚР Президентінің 2002 ж. 8 мамырдағы Жарлығымен ҚР Президенті Әкімшілігінің қүрылымы Қазақстан халықтарының Ас- самблеясымен жүмыс жөніндегі бөліммен толықтырылды. ҚР Президентінің 2002 ж. 29 тамыздағы Жарлығымен ҚР Президенті Әкімшілігінің қүрылымы жаңа редакцияда мазмүндал- ды: Президент Әкімшілігінің Басшысы; Президенттің көмекшілері; Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасарлары; Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы; Президент кеңесшілері; Кеңсе; мемлекеттік- қүқықтық бөлім; ішкі саясат бөлімі; үйымдастыру-бақылау бөлімі; баспасөз қызметі; Жүйелі зерттеу орталығы; әлеуметтік-экономи- калық талдау бөлімі; хаттамалық қызметі; кадр жүмысы бөлімі; Президенттің Парламенттегі өкілдігі; Президенттің "Байқоңыр" айлағындағы арнаулы өкілінің аппараты; бухгалтерия. ҚР Президентінің 2003 ж. 7 қаңтардағы Жарлығымен ҚР Президенті Әкімшілігінің қүрылымы конфессионаларалық қатына- стар жөніндегі бөліммен толықтырылды.
ҚР Президентінің2003 ж. 16 мамырдағы Жарлығымен ҚР Президенті Әкімшілігі туралы ережеге толықтыру енгізілді: Әкімшілік қүрылымына ҚР Президенті Әкімшілігі Басшысының бірінші орынбасары лауазымы енгізілді. ҚР Президентінің 2002 ж. 11 ақпандағы Жарлығымен бекітілген Әкімшілік қүрылымына сәйкес өзгерту енгізілді.
Падала (Кюстендил облысы)
Падала (Падала) — Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Рила қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кюстендил облысының елді мекендері
NGC 4204
NGC 4204 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBdm типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
OpenGL
OpenGL(Open Graphics Library - ашық графикалық кiтапхана, графикалық API) - платформалы тәуелсiз программалық интерфейс, екi өлшемдi және үш өлшемдi компьютерлік графиканы қолданушы қосымшаларды жазу үшiн программалау тiлінен тәуелсiз анықтайтын спецификация.
Күрделi үш өлшемдi сахналардың суреттерін салуы үшiн қарапайым примитивтерден 250-ден астам функцияларды қосады. Компъютерлік ойындар жасауда, САПР, виртуалды нақтылықта, ғылыми зерттеулердегi визуализацияда қолданылады. Windowsтiң платформасында Direct3D-мен бәсекелеседi.
Спецификация
Негiздi деңгейде, OpenGL - бұл жай ғана спецификация, яғни функциялардың жиыны және олардың дәл мiнез-құлықтарын суреттейтiн құжат. Осы спецификацияның негiзiнде жабдықтың өндiрушiлерi iске асыруларды құрауда - функциялар, спецификацияның функцияларының тиiстi жиындарының кiтапханасы. Іске асыру жабдықтың мүмкiндiктерін  мүмкiндігі бар жерде пайдаланады. Егер аппаратура қандай болмасын мүмкiндiкті жүзеге асыруға мүмкiндiк бермесе, ол программалы эмулдануы керек. Іске асыру OpenGL түрде классифицияланғанға дейiн, өндiрушiлер ерекше тесттер (conformance tests - сәйкестiкке тесттер) өтуі керек. Сайып келгенде, программалық қамтамасыз етудiң өңдеушiлерiне аппаратты қамтамасыз етудiң соңғы өңдеушiлерiнiң тиiмдi iске асыруын қалдырып, суреттеп айтылған спецификацияны, функцияны пайдалануды үйренудің өзі жеткiлiктi.
Windows, Unix - платформа, PlayStation 3 және Mac OS үшiн OpenGLның тиiмдi iске асырулары бар. Бұл iске асырулар видеоадаптерлердiң жасап шығарушыларымен әдетте жеткiзiлiп берiледi және соңғы мүмкiндiктердi белсене пайдаланады. Сонымен бiрге OpenGL спецификациясының таза программалық iске асыруларының бірі Mesa кiтапханасы болып табылады. Кодтардың деңгейiнде толық олармен үйлесiмдi болғанымен, лицензиялық пiкiрлерiнен Mesa OpenGLның бейресми iске асыруы болып табылады.