cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жайық көшесі (Астана)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Хоулдэн (Массачусетс)
Хоулдэн (Holden) — Массачусетс штатының Уорчестер (Worcester) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 17 346 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 93.8 км² шамасында. FIPS коды — 25-30560.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Үлкен Ослянка
Үлкен Ослянка (Северная Ослянка) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Косьва өзенінің сол жағалауынан 178 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Косьва бастауынан Широков су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Вильянуэва-де-Ароса
Вильянуэва-де-Ароса (Villanueva de Arosa) — Испаниядағы муниципалитет. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Понтеведра провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Сальнес ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10682 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35,84 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Понтеведра елді мекендері
Синд мемлекеті
Синд мемлекеті, б.з.б. 5 ғасырда Қара теңіз жағалауында құрылған. Бұл мемлекетті Қара теңіздің жағалауын, Таман түбегін мекендеген меот тайпаларынан бөлініп шыққан топ құрды. Синд мемлекетінің тұрғындары негізінен егіншілікпен, балық аулаумен, қолөнермен және саудамен айналысты. Б.з.б. 4 ғасырдан бастап Синд мемлекеті өзінің саяси дербестігінен айырылып, Боспор патшалығы ның құрамына кірді. Синд мемлекетінің тұрғындары гректердің тілі мен жазуын, әдет-ғұрыптарын қабылдады. Синд мемлекетінің Семибратное (Кубань маңында), Раевск (Анапа маңында) қалалары археологиялық қазбалар арқылы белгілі.
Дереккөздер
Санат:Тарихи мемлекеттер
NGC 3875
NGC 3875 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3875 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36675, UGC 6739, MCG 3-30-105, ZWG 97.139, KCPG 300B.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Бақалақ (атау)
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Ярыщ
Ярыщ — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тапсуй өзенінің оң жағалауынан 3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Игорь Александрович Моисеев
Игорь Александрович Моисеев (1906 жылы 8 (21) қаңтарда Киевте дүниеге келіп, 2007 жылы 2 қарашада Мәскеуде дүниеден өткен) – совет және орыс хореографы, балетмейстер, балет әртісі. 1953 жылы КСРО-ның халық әртісі атанған, 1942, 1947, 1952 жылдарда Сталин лауреаты, 1967 жылғы Ленин сыйлығының лауреаты, 1976 жылы Социалистік Еңбек Ері атанған, 1985 жылы КСРО Мемлекеттік сыйлық иегері. Отбасының жалғыз ұлы болған. Бала кезінде бірнеше жыл Францияда тұрғандықтан, француз тілінде жақсы сөйлеген. 1920 жылы Мәскеуде жекеменшік балет студиясында, 1921-1924 жылдарда А.А. Горск атындағы Хореографиялық техникумда оқыған. Ал 1933 жылы Өнер Университетін бітірген. 1930 жылдан бастап балетмейстер болып жұмыс істеген.
Дереккөздер
Санат:КСРО халық әртістері Санат:КСРО балетмейстерлері Санат:1906 жылы туғандар Санат:2007 жылы қайтыс болғандар
Чарльз Диккенс
thumb|right|200px|Чарльз Диккенс Чарльз Джон Хаффем Диккенс (Charles John Huffam Dickens; 7 ақпан 1812, Портсмут, Англия— 9 маусым 1870,  Хайэм, Англия) — викториандық дәуірдегі ағылшын көрнекті жазушысы, ағылшын сөздігінің данышпаны.
Чарльз Диккенс (ағылшынша Charles Dickens) – әлем әдебиетінің шебер юмористерінің бірі. Диккенс – ағылшынның ең әйгілі романистерінің бірі, жарқын комикалық характерлер мен әлеуметтік сынды туғызушы. Ағылшын сыншыл реализмі тарихының жарқын беттерін Чарльз Диккенс шығармашылығы ашады. Ағылшын әдебиетінің бүкіл бір ғасырының дамуы Чарльз Диккенс есімімен тығыз байланысты. Чарльз Диккенс – ағылшын ұлттық мәдениетінің мақтанышы.
Сілтемелер
Санат:Англия жазушылары Санат:1812 жылы туғандар Санат:1870 жылы қайтыс болғандар
Кинайм
Кинайм (Kienheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Страсбур-Кампань округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,18 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67236, пошта индексі — 67270.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 600 адамды құрады. Халық тығыздығы — 188,68 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Бақалшық
Бақалшық сөзі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін:
Пьеа
Пьеа (Piea) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Асти провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 619 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 70 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 9 км² шамасында. Пошта индексі — 14020.
Елді мекеннің қамқоршысы — апостол Филипп.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Бордо IV Университеті
Монтескьё Бордо IV Университеті — Бордо академиясының құрамына кіретін француз университеті. 1995 жылы құрылған. Университет атауы француз жазушысы, философы Шарль Луи де Монтескьё құрметіне қойылған.
Құрамы
Университет құрамына 2 факультет, 5 институт және 3 дәрігерлік мектеп кіреді. .
Дереккөздер
Санат:Франция университеттері
Калайджиево (Кырджали облысы)
Калайджиево (Калайджиево) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6927. Телефон коды — 03647. ЕКАТТЕ коды — 35269.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Жүк айналымы
Қысқаша мәлімет
Жүк айналымы – жүк тасымалдайтын көлік жұмысының негізгі экономикалық көрсеткіші. Оның көлемі тасымал қашықтығымен және белгілі бір уақытта тасылған жүктің салмағымен өлшеніп, тонна-километрмен есептеледі. Жүк айналымы көлік түрлеріне қарай ажыратылады: автомобиль көлігінің Жүк айналымы – жүк таситын автомобиль көлігі жұмысының көлемі, ол бір сапарда тасылған жүкті сапар қашықтығына көбейтіп, кейіннен барлық сапарлар бойынша тасылған жүктердің көлемін қосу жолымен айқындалады; әуе кемесінің Жүк айналымы – әуе кемесімен тасылған пошта мен жүктердің көлемі, ол орындалған ұшу сапарлары бойынша бір сапарда тарифтік қашықтыққа әкетілген пошта мен жүктердің көлемін қосу жолымен айқындалады; өзен көлігінің Жүк айналымы – жүк таситын өзен көлігі жұмысының көлемі, ол әрбір жөнелтілген жүктің салмағын жүк жөнелтілген және жүк жеткізілген порттар (айлақтар) арасындағы ең жақын кеме жолы қашықтығына көбейтіп, барлық жөнелтімдер бойынша алынған нәтижелерді қосу жолымен есептеледі; теміржол көлігінің Жүк айналымы – жүк тасымалданатын т. ж. көлігі жұмысының көлемі, ол нақты темір жол қатынасы бойынша тасылған жүктердің қосынды көрсеткішін сипаттайды, жөнелтілген жүктерді ең қысқа тасымал қашықтығына көбейтіп, есепті кезеңде барлық тасылған жүктердің қосындысын шығару жолымен айқындалады; теңіз көлігінің Жүк айналымы – жүк таситын теңіз көлігі жұмысының көлемі, ол жүк жөнелтілген және жүк жеткізілген порттар (айлақтар) арасындағы миль есебімен есептелетін ең қысқа теңіз жолы қашықтығына тонна есебімен әрбір сапарда жөнелтілген жүктің салмағын қосып шығару жолымен айқындалады; құбыр желісінің Жүк айналымы – құбыр желісі жұмысының көлемі, мұнайды, мұнай өнімдері мен газды құбырмен тасымалдау жұмысының көлемін сипаттайды, ол бас сорап стансасының коллекторынан зауыттың, құю бекетінің, мұнай қоймасының, газ бөлу жүйесінің, т.б. коллекторына дейінгі қашықтыққа тонна есебімен айдалған мұнай (мұнай өнімдері, газ) көлемінің қосындысы ретінде айқындалады. Қазақстанда 2000 жылы 1999 жылмен салыстырғанда көліктің барлық түрлері бойынша Ж. а. 29 пайызға көбейді. Темір жол көлігі алыс қашықтыққа жүк тасымалдау бойынша жетекші сала болып табылады. Жүк айналымының жалпы көлемінде оның үлесі 2000 жылы 50 пайыздан астам болды. Темір жол көлігімен тасылатын жүктің құрылымы соңғы 10 жылда едәуір өзгерді. Отын-энергетикалық жүктердің: тас көмірдің, мұнай мен мұнай өнімдерінің үлес салмағы артып келеді. Сыртқы сауда қатынастарының серпінді түрде дамуы Еуропа мен Азия арасындағы жүк тасқынының өсуіне мүмкіндік туғызып, көлік дәліздерін қалыптастыруға алғышарт жасады. Республикада 2000 жылы барлық көлік түрлерімен 682,5 миллион тонна жүк тасымалданды, соның ішінде темір жол көлігімен 171,8 миллион тонна, автомобиль көлігімен 371,4 миллион тонна, өзен көлігімен 0,45 миллион тонна, құбыр желісімен 138,8 миллион тонна, әуе көлігімен 0,02 миллион тонна жүк тасылды. Жүк айналымында құбыр желісінің үлесі 1991 жылы 2,2 пайыздан 2000 жылы 42 пайызға артты. 1997 жылдан газ транзиті іске қосылды.
Қаратай Бекемұлы Бержанов
Бержанов Қаратай Бекемұлы (20.12.1924 жылы дүниеге келген, Батыс Қазақстан облысы  қазіргі Ақжайық ауданы Сайқұдық ауылы – 23.02.1975, Алматы қаласы ) – педагогика  ғылымының докторы (1966 ) профессор (1967 ). ҚазПИ-ді (1947, қазіргі ҚазҰПУ) және аспирантурасын (1950 ) бітірген. Осы институтта оқытушы, доцент (1947 -1955 ), Алматы обкомында бөлім меңгерушісі (1955 -1957 ), Қазақ қыздар педагогикалық институтының профессоры, кафедра меңгерушісі (1957 -1961 ), ҚазПИ-де доцент(1961 -1967 ), ҚазМУ-да (1967 -1975, қазіргі ҚазҰУ) кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарады.
Виллар-Дора
Виллар-Дора (Villar Dora) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаратай Бекемұлы Бержанов
Дереккөздер
Қазақстан Республикасының Ғылым Энциклопедиясы. 1 том.
Виллар-Дора
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2999 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 543 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 10040.
Қаратай Бекемұлы Бержанов
Дереккөздер
Санат:1924 жылы туғандар Санат:1975 жылы қайтыс болғандар Санат:Профессорлар
Жүк айналымы
Дереккөздер
Санат:Экономика
Виллар-Дора
Елді мекеннің қамқоршысы — Викентий Сарагосский.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Мазен
Мазен (Maasen) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Дипхольц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 517 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 18,69 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 2 51 024. Муниципалитеттің басшысы — Штефан Таннхойзер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Чубарева
Чубарева — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Снопа өзенінің сол жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Көктау (Ақтөбе облысы)
Көктау — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы ауыл, Көктау ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 52 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 864 адам (413 ер адам және 451 әйел адам) болса, 2009 жылы 1013 адамды (487 ер адам және 526 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Сүйек өңдеу
Тарихы
Ежелгі халықтардың қай-қайсысы болса да негізгі күн көріс кәсібін аңшылық пен мал өсіруден бастаған. Сондықтан хайуанаттың етін, майын, ішек-қарнын, терісін, жүнін, тарамысын пайдаға асыра білумен қатар олардың сүйегінен, мүйізінен көптеген мүліктер мен қару-жабдықтар жасайтын. Алғашқыда сойылған малдың қабырғаларын пышақ орнына, жіліктерін шоқпар орнына, бас сүйектің ми қаптарын ыдыс орнына, жауырындарды қалақ орнына пайдаланған. Келе-келе адам баласы сүйекті сүйекпен жону, таспен егеу, отқа күйдіру сияқты әдістерді тапты. Ақырында сүйектен, мүйізден түрлі қолөнер туындылары жасалды.
Тағы да көп жылдар өткен соң адамзат нәсілдері қоланы, мысты, темірді тапты. Бұл адамзат қауымының еңбегіне көп жаңалықтар ашып, жеңілдіктер берді. Осыған байланысты өте жабайы кездердегі сүйекті пайдалану әдісіне де көп жаңалықтар енгізілді. Сүйекті кесіп, тесіп, жонып өңдеу мүмкіндігі туды. Сүйек пен мүйіз енді өз алдына құрал жабдық болумен қатар, басқа құрал жабдықтарды да өңдейтін ою-өрнек, әшекей мүліктеріне айналды. Сүйекті жону, өрнектеу, шегелеу, сүйекке күміс қақтау сияқты жұмыстар өте нәзік болуымен қатар аса шеберлікті талап етеді. Көшпелі қазақ аулының шеберлері ағаштан көшіп-қонуға ыңғайлы кебеже, жүк аяқ, кереует, асадал, адал бақан, аяқ-табақ, шөміш, шомбал сияқты заттар жасаумен қатар, малдың бүкіл сүмесін де (тұлабойы және одан шығатын өнімдері) қажетке жаратып келді.
Малдың етін, сүтін, майын тамаққа, терісі мен жүнін киім-кешек, киіз-сырмаққа жаратса, тезегін отынға, сүйегі мен мүйізін зергерлік өнеріне негізгі материал ретінде пайдаланды. Сүйекті ағашқа ырып қақтау және оның бетіне күміс жапсыру әдісімен ұқсатты. Ысқыш, тобыршық, шөміш сап, ұршық бас, шүмек, қағаз кескіш, қармақты біз сияқты заттар сүйектен жасалады. Әсіресе семіз, жас малдың қайнатылмаған сүйегі оюға, өрнектеуге өте қолайлы. Семіз малдың сүйегі май сіңген сарғыштау, шытынамайтын майысқақ келеді. Мұндай сүйектер тесуге де, кесуге де, ақсары түсті әдемі өң беруге де қолайлы. Семіз, жас малдың сүйегі кеуіп шатынаймайды, өңі де бұзылмай, ұзақ сақталады. Сүйек ұқсатушы зергерлер, әсіресе түйе мен жылқы сүйегін қадірлейді. Оның себебі бұлардың сүйегінде қара кемік болмайды және олар ұзақ сақталған сайын сарғыштартып, ажарлана түседі. Ал ожаудың сабы, тегене, табақ, піспек сияқты заттарға сиыр сүйегі де жарайды.
Қолдану тәсілі
Сүйекті ағартып немесе сарғылт мөлдір түсті етіп өңдеуге болады. Сүйекті аппақ қардай ету үшін оны қайнатып, ыстық қоламтаға көміп кептіреді, ал сарғылт түске келтіру үшін май жағып, шөптің түтініне ыстайды. Сүйек ұқсатушы шеберлер жылан тіл пышқы, әр түрлі түрпілі егеулер, шапашот, асыл ыңғыру, қайқы пышақ, үскі, майда шарық, түрглі қағаз сияқтыларды қолданады. Бұлармен іс істеу үстінде ең бір шартты талап — асықпау, әрқашан бір қалыпты салмақпен жеңіл ұрғылау және сүйектің бетін үнемі тазартып алып, мұқият қарап отыру. Сүйек ісіне арналған аспаптар әрқашан өткір және асыл металдардан істеледі. Сүйекті шауып өңдеген кезде аздап ыстық су құйып отырса сүйек шытынамайды. Сүйекті түзетіп, тегістейтін құралды «бастырық» немесе «қысқы» деп атайды.
Бұйымды өрнектеп жасау үшін екі беті бірдей егеліп өңделген сүйекті алады да, оның бетіне арналған ою-өрнегін сызады. Бұдан кейін сол сызықтың үстімен арнаулы «безеубас» шапқы, біз, сүргі сияқты аспаптармен ыра жонып оюлайды. Сүйектегі ою-өрнекті кернекті ету үшін ырылған оюларды сіңімді бояумен бояйды. Бояуға мұсатыр, скипидар сияқты сіңімді сұйық заттар қосылады. Өрнектер көлемді заттарға жасалғанда, олар бөлек-бөлек кішкене сүйектерден құрастырылып, жалғастырылып отырады. Сондықтан оны өрнектеуден бұрын құрақтарын қиюластырып, өрнек өрісін сиғызып, мөлшерлеп алады. Өрнектелген сүйекке күміс жапсырып, сәнді тастар орнатып, оларды мың шегелермен ұстатқанда, осы жапсырылып істелген өрнектер сүйек бетіне ырып отырғызылады да, оның үстіңгі беті сүйек бетіне дәл келтіріледі. Шегенің орнын сүйектің шетінен 5—10 миллиметрдей кейінірек тескен жөн. Әйтпесе сүйектің шытынап, сынып кетуі ықтимал. Сүйек тесетін бәрбінің бұрандасы өткір, ұсақ, әрі таяз келеді. Үскілеп отырған жерге әлсін-әлсін ыстық су құйылады. Бәрбіні қатты баспай, тек өз салмағымен немесе алақанмен ғана демейді. Тесіп отырғанда шытынап кеткен ұсақ сынықтарды қара күшала мен иісті жуа араласқан қоспаны езіп, сонымен желімдейді.
Жіліншіктің қыр сүйектерінен әр түрлі өрнектегі қырлы, жұмыр, түзу немесе тармақты заттар, сүмбе, ілуір (киім ілгіш), тұтқа әр түрлі қораптар жасалады. Мәселен, кебеже беттеріндегі сүйек өрнектері қалың тақтайдың бетіне ырып отырып орнатылып, нәзік мықтармен шегелеу арқылы құрастырылады. Мұндай ырулар сүғынды ыру деп аталады. Ондай ырулардың түп жағы кең, беті тарыла келіп, орнатылатын заттар бір шетінен сүғылып қиюласады. Ал әр жерінен беріктік үшін қағылған мық шегелер сүйек бетіндегі өрнектермен үйлесіп жалпы өрнектердің бір элементі сияқтанып тұрады. Түйенің немесе жылқының қалың сүйектерін егеп, бейнелі өрнектер жасауға болады.
Еліміздің кейбір шеберлері мал мен аңның сүйегін әдемілеп өңдеумен қатар құс пен балықтың да сүйегін өңдеп, одан неше түрлі гүл, түйреуіш, шыбын, жарқырауық қоңыз бейнесін жасап, өте үсақ әдемі өрнекті суреттер салып жүр. Сондайақ малдың, аңның ірі сүйектерін бұрандалап, топсалап құрастыру әдісімен өте үлкен көлемді мүліктер де жасалады. Ал сүйектен жасалған қобдишалар сәнді таяқ, қамшының сабы, айна қойғыш пен тоғыз құмалақ тақталары т. б. заттарды өте жиі кездестіруге болады.
Сүйектен жасалатын және сүйекпен әшекейленетін заттар: алқа, астау, бәкі сап, белдік, бесік, білезік, домбыра, ер, есік, ине, кесте сап, кереге, қасық, қылыш сап, май салғыш, ожау, ойыншықтар, таяныш, табақ, тегене, шам қойғыш, түрлі ыдыстар т.б.
Мүйіз өңдеу
Мал мен аңның жүн терілерімен қатар олардың мүйіздері мен тұяқтары да іске жарап отырған. Халқымыздың ертеден келе жатқан қолөнер мэдениетінің үлгілері ішінде мүйізден жасалған әсем заттар асқан шеберліктің белгісіндей оқшау тұрады. Әрбір мүйіз өрнек ата-бабаларымыздың ерлік еңбектері мен ежелгі ел салтының шежіресі іспеттес. Аққудың мойнындай иілген сары мүйіз сәнді ожаумен немесе ыс сіңіп, сарғыш тартқан мүйіз ожаумен үйеңкі тегенеден қымыз сапырғанда оны ерекше дәмдендіріп тұрғандай сезінесің. Мұндайда «мүйіз ожау күнге қызбайды, сондықтан ол сар қымызға салқын леп береді және арқар мүйізіне өңез жабыспайды, шыбын қонақтамайды» деп мадақтайтын қарттар сөзі де еске түседі. Алмас қылыш, ақ балдақтардың алтындаған сар мүйіз саптары, қара қошқыл насыбайдың көк ала шақшалары, көне сарайлардың есігіндегі көк тастай жалтыраған мүйіз тұтқалары мен тағы сол сияқты ғажайып ескі көз мұралар сөз жоқ біздің атабабаларымыз қалдырған ғажайып ескерткіштер. Сондықтан да олар еш ұмыт қалмақ емес.
Мүйіз сүйекке қарағанда жонуға, июге, қалыпқа салуға, кесуге, тесуге, шегелеуге қолайлы. Сондықтан мүйізден түрлі ожау, құты, түйме, тарақ, түйреуіш, қобдишалар, семсер, пышақ, біз саптары, мүйіз шақша, қаламсап, жазу құралдары, тиек үзбе, шығыршың пен бұранда сияқты көптеген заттар өрнектеліп жасалады. Мүйізді оюлап басқа заттарға қиюластыру да, басқа заттарды оюлап мүйізге жапсыру да оңай. Мүйіз ұқсатушылардың құралдары да сүйек пен ағаш шеберлерінің құралдарындай. Бірақ бұларда әр түрлі мәнердегі қалыптар басым келеді.
Мүйізді ұқсатудың негізгі әдісі қыздыру, не қайнатып балқыту. Сөйтіп оны белгілі бір нұсқаға келтіреді. Балқып тұрған мүйіз шебердің өзі қажет еткенінше июіне, қалыпқа салуына, жонуына, кесіп өрнектеуіне де оңай. Мәселен, тарақ жасау үшін ірі қараның мүйізін ұсақ тісті пышқымен ыдыратпай отырып белшектеп тіледі. Одан кейін тарақтың мөлшеріндей етіп, қысқыға салып жалпақтап түзетеді. Шапқымен, пышақпен жұқартып жонып алған мүйізді екі тақтайдың арасына салып қысқыға бекітеді, содан кейін оны сол тақтаймен қоса пышқылап тістерін шығарады. Тарақтың ірі тісі мен ұсақ тісін тілетін пышқы екі түрлі болады, оның бірі қалың да екіншісі жұқа болады. Тарақтың ұсақ тістерін сындырып алмас үшін оны тақтайға қысып сол тақтаймен тұтас кесу керек. Даяр болған тарақты егеп, ыспалап, бояп әдемілейді.
Мүйізді сүйекпен, ағашпен араластыра қиюластырып оюлайды. Мүйіз алтындаған, немесе күмістеген мық шегелермен, алтын-күміс құрсаулармен білезіктеуге де икемді. Мүйізді ұқсату жұмысына сиырдың, серкенің, қошқардың, тау текенің, құлжаның мүйіздері, жылқының тұяғы, түйенің табан мүйіздері пайдаланылады. Әсіресе семіз, жас малдардың мүйіздері жақсы. Ортасын қуыстап немесе екі қабат етіп беттестіріп, өте жұқарта жонылған мүйізді ширатып гүл, жапырақ, қауырсын, қанат бейнесіне келтіріп өрнектейді.
Сондай-ақ түйенің мүйіз табанынан жасалған оқ-дәрі салғыш құты шақша да өте әдемі шығады. Оның әбден кепкендегі түрі көк ала мәрмәр сияқты жылтырап тұрады. Оны иықты торсық немесе қошқар мүйіз, айбалта іспеттес етіп қалыпқа қатырады. Қайнатып, жонып тазалап алған мүйіз табан көк мөлдір жұмсақ пластинкаға ұқсап тұрады. Осыдан кейін оны қайшымен оюлап қияды да, шет-шетін әдемі мықтармен жиі шегелеп немесе жуан тарамыспен беттестіріп тігеді. Тігіп болған соң, оның ішіне түйгіштеп құм кептеп, күнге қойып қатырады. Әбден кеуіп қатып болған соң құтының аузын жездеп не күмістеп шегелейді. Оның тығынын да әсемдеп мүйізден істейді. Осындай сәнді құтылар кіселі белдіктің салпыншақтарында жүрген.
Түяқ пен мүйізді балқытып, кейін түзетіп алып қалыпқа салады да пышақпен тілмелей отырып тарақ, түйме және басқа ұсақ-түйек заттар жасалады. Кейде түймені балқыған мүйізден қалып шапқымен ойып алып, ішінде өрнегі бар қысқылармен қатты қысып бедерлейді де, үскімен тесіп көз шығарады. Осы сияқты әдіспен мүйізден жасалатын, мүйізден әшекейленетін заттар өте кеп. Олар мыналар: шай сауыт, шөміш, шақша, табақ, тарақ, пышақ сап, балта сап және т.б, ою-өрнек, кебеже, есік т.б.
Дереккөздер
1. http://www.koshpendi.kz/index.php/turmysdasturleri/sharuashylyk-dasturler/
2. Қазақ халқының салт-дәстүрлері кітабынан, Атамұра 2011ж.
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Кутуруша
Кутуруша (Кутуруш) — Ресейдегі өзен. Самара облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чапаевка өзенінің сол жағалауынан 192 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чапаевка бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Самара облысы өзендері
Ротентурм (Швиц)
250px|thumb|Картада орналасуы Ротентурм (Швиц) (Rothenthurm SZ) — Швейцарияның Швиц кантонында орналасқан коммуна. Швиц округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2081 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22.80 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1370, пошта индексі — 6418.
Б. з. д. 282 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 282 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 282 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Ле-Мустуар (Кот-д'Армор)
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 660 адамды құрады. Халық тығыздығы — 44,44 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
IC 4562
IC 4562 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55559, UGC 9928, MCG 7-32-34, ZWG 222.30, 1ZW 118.
Сыртқы сілтемелер
IC 4562 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
IC 155
IC 155 — Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 5.
Сыртқы сілтемелер
IC 155 Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз)
Б. з. д. 283 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 283 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 283 жылы қайтыс болғандар
Асқар Тоқпанов көшесі (Астана)
thumb|300px|Асқар Тоқпанов көшесі '''А. Тоқпанов көшесі'''. А. Тоқпанов көшесі Ж. Тәшенов көшесінен басталып, Арасан, Саргүл, Өлеңті көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1077,7 м.
Асқар Тоқпанов (1915-1994) - режиссер, педагог, Қазақ КСР-інің халық әртісі. Мәскеу қаласындағы Мемлекеттік театр өнері институтының режиссерлік факультетін бітіреді. «Абай», «Марабай», «Еңлік-Кебек», «Жеңіс жыры» секілді спектакльдерді сахнага шығарды. А.Тоқпанов қазақтың мемлекеттік академиялық драма театрында, қазақтың балалар мен жасөспірімдер театрында, Қарағанды, Атырау, Жамбыл облысы қазақ драма театрларында басшылық қызметтерде болған. Драмалық шығармалардың идеялық-көркемдік ой мазмүнын терең ашу, ұлттық тарихи-фольклорлық дәстүр мен тіл поэзиясына ерекше назар аудару оның режиссерлік өнеріне тән қасиет болды. А.Тоқпанов көптеген өнер қайраткерлерін тәрбиелеген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Ауыспалы толқындар әдісі
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Зондерхофен
Зондерхофен (Sonderhofen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Франкония әкімшілік округіне бағынады. Вюрцбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 826 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 18,80 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 6 79 188. Муниципалитеттің басшысы — Лудвиг Мюлек.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Васко да Гама
Васко де Гама (Vasco da Gama; 1469–1524) — португал жиһанкезі, Үндістанға теңіз арқылы саяхат жасаған тұңғыш еуропалық ретінде тарихта қалды.
Васко да Гама 1469 жылы Синеш қаласында орденның магистрі Сантьяго Эштеван де Гаманың (1430–1497) отбасында дүниеге келген. Анасы — Изабела Содре.
Португал патшасы Мануэл I Эштеван де Гамаға Үндістанға экспедициясын жасау тапсырды, бірақ ол қайтыс болғандықтан, оның ісін баласы — Васко де Гама жалғастырды. 1497 жылы шілденің 8-інде Лиссабоннан шығып, Васко де Гама басқарған экспедиция Африканы оңтүстік жағынан айналып, Мейірімді үміт мүйісіне жетті. 1498 жылы мамырдың 20-сында Васко де Гаманың экспедициясы Үндістанның оңтүстік-батыс жағасына жетті. .
1499 жылы қыркүйек айында Португалияға қайтқанда, Васко да Гаманы құрметпен кездесіп, үлкен ақшамен марапаттап, оған «Үнді Мұхитының Адмиралы» деген атағын, Дон лауазымын беріп, Синеш және Вила-Нова-де-Милфонтеш қалаларын өз меншігі ретінде сыйлаған. 1519 жылы Васко де Гама Видигейр графы лауазымына жетті.
Осы саяхаттан кейін тағы екі рет Үндістанға барған. 1524 жылы желтоқсанның 24-інде Кочинде (Үндістан) қайтыс болып, Португалияның Алентежу деген жерде кішкентай Quinta do Carmo деген шіркеуінде жерлеген. 1880 жылы қалғаны Лиссабондағы Иеронимиттер Монастырына жерленген.
Васко да Гама әйелі — Катарина де Атаиде. Балалары: Франсишко, Эштеван (1505–1576, Үндістанның губернаторы), Пауло, Криштован, Педро.
Васко да Гама Васко да Гама 1460 жылы Португалияның Синиш қаласында дүниеге келген. Васко да Гаманың әкесінің есімі Иштеван да Гама, ал анасының есімі Изабелла Содре. Васко да Гама балалығынан теңіз саяхатшысы болуды армандаған. 1492 жылы француз консары португалиялық каравелланы басып алады. Бұл кезде Васко да Гама 23 жаста еді. Осы кездерде Португалияның корольі Мануэль 1 оған француздар алған каравелланы қайтарсын деген бұйрық береді. Ол бұл бұйрықты орындайды: француздардың жағалауына келіп, олардың бүкіл кемесін тартып алған соң, француз королі олардың каравелласын қайтарып береді. Содан кейін Васко да Гама еліне қайта оралады. Ол еліне келген кезде әкесінің қайтыс болғанын естиді. Содан кейін ол Катерина да Атаида деген қызға үйленеді. Ал үйленген соң олардың 5 ұлы болады: Франсишку, Эштеван, Паулу, Криштован және Педру. 1946 жылы Мануэль 1 Васко да Гамаға Португалиядан Үндістанға дейін кемемен жүзуді ұсынады. 1947 жылдың 8 шілде күні Васко да Гама және 170 адам, 3 кеме Лиссабонеден жүзуге шығады. 20 мамыр 1498 жылы олар кемемен Каликутқа келеді. Бұл жолы Васко да Гама өз елімен және сол жердің үндістерімен саудагерлік қатынасты жақсартады. Васко да Гама 1524 жылы қайтыс болады.
Дереккөздер
Санат:Португалия теңіз-саяхатшылары Санат:1469 жылы туғандар Санат:1524 жылы қайтыс болғандар
Бақалшық (қалақша)
Бақалшық - жылқы тұяғының ішіндегі ұсақ сүйектің бірі. Халық емшілері бақалақ сүйекті қыздырып, майын сығып алып балалардың ауырған құлағына тамызған. Бақалақты бала ойыншық немесе дойбытас орнына да пайдаланса, өрімшілер бақалақты өңдеп, қайыс әбзелдерге тиек еткен.
Лузина Светлана Викторовна
Лузина Светлана Викторовна (1968 жылы туған, Ресей, Пермь облысы Очерский ауданы Павлов кенті) – балет бишісі. «Горняк» орталығы мәдениет үйі балет студиясының жетекшісі (1994). Лузинаның шәкірттері Ресей мен Қазақстанның театр сахналарында өнер көрсетіп жүр. Оған «Облыстың үздік балеринасы» атағы берілген (2000). «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған.
Бақалшық (қалақша)
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Лузина Светлана Викторовна
Дереккөздер
«Ақмола облысы» энциклопедиясы
Санат:Тұлғалар
Шағылысқан толқындар әдісі
Шағылысқан толқындар әдісі. Толқынның кедергі көрсеткіштері әртүрлі екі ортаның бір-бірімен жапсарласу өңірінде туындайтын, яғни шағылысқан серпінді толқындарды зерттеуге негізделген сейсмобарлау әдісі.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Хоупдэйл (Массачусетс)
Хоупдэйл (Hopedale) — Массачусетс штатының Уорчестер (Worcester) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 5 911 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13.8 км² шамасында. FIPS коды — 25-30945.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Анор
Анор (Anor) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Авен-сюр-Ельп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 22,24 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59012, пошта индексі — 59186.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3242 адамды құрады. Халық тығыздығы — 145,77 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Орсъю
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Лукин Владимир Дмитриевич
Лукин Владимир Дмитриевич 1952 жылы 7 тамызда Солтүстік-Қазақстан облысы Марьевка ауылында туған. Орыс. Әкесі - Лукин Дмитрий Григорьевич, марқұм, қызметкер болған. Анасы - Лукина Татьяна Яковлевна, марқұм.
К.Д. Ушинский атындағы Петропавловск педагогикалық институтының дене тәрбиесі факультетін (1972) дене тәрбиесі пәнінің оқытушысы мамандығы бойынша; Абай атындағы Алматы педагогикалық институтының көркемсурет-графика факультетін (1978) сурет сабағының мұғалімі мамандығы бойынша бітірген.
Солтүстік-Қазақстан мемлекеттік университетінің профессоры (2000 жылдан). Орыс және нөміс тілдерін біледі. Көркембейнелеу өнеріндегі әдісі - сурет, мүсін өнері. Орыс тіліндегі өмірбаяндық хикаят - «Екі өмір» кітабының (2007) авторы; 2008 жылы кітап ағылшын тіліне аударылды (Хьюстон); қазақ тіліндегі тәржімесі жарыққа шығу алдында. Мүсін өнеріндегі негізгі жұмысы - Алматы қаласындағы Әулие-Вознесенск кафедралді соборындағы көркем сурет (2000-2005). Республикалық, бүкілодақтық, халықаралық көрмелерге қатысушы, оның ішінде АҚШ қалалары бойынша жылжымалы көрмесі (2007-2008); Америка медицина академиясының 75 жылдығына арналған Сан-Франциско (8 наурыз, 2008); Чикаго (20 шілде, 2008) қалаларындағы көрмелері. Жұмыстары АҚШ, Нидерланд, Грекия, Германия, Англия, Жапония, Корея, Францияның және т.б. жеке коллекцияларында бар. «Сторн Слоун» (Хьюстон, АҚШ), «Стурре» галереяларында (Нидерланд), Қазақстан Республикалық галереясында (Алматы ) көрсетілген. «Саябақта» - «Жаңбырдан кейінгі екеу» (2008) сериясы бойынша салған картинасы үшін АҚШ Көркемөнерлер академиясының алтын медалімен марапатталған. КСРО және ҚР Суретшілер одағының мүшесі. Конькимен тез жылдамдықта жүгіру халықаралық кластағы КСРО спорт шебері. Қазақстан жастары арасындағы абсолютті чемпион (1971). Коньки жарыстары спорты бойынша КСРО БО чемпионы (1972-1973).
Діни көзқарасы - православиелік.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Т. Рузвельт.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Оптимистік».
Хоббиі - көгал алаңцары, гүлдер.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Crypto Story Bank
Crypto Story Bank — фиат ақшаға айырбастаусыз криптовалютаны транзакциялау үшін арналған онлайн-банкинг.
Кастодиандық шешім Cosmos Pays төлем жүйесінің технологияларымен бірге  үйлестікте 40-тан астам  жүйенің ішінде криптовалютаны алуға және жіберуге мүмкіндік береді.
Crypto Story Bank  негізін жеке инвесторлар Юлия Гринева мен Эльчин Мустафаев 2023 жылы  құрған. Олардың негізгі идеясы: әлемдегі  барлық адамдар криптовалютамен төлеуге және сандық активтер пайдалануымен  бизнес жұргізуге мүмкіндік беретін ыңғайлы экожүйені құру.
Crypto Story Bank пайдаланушыларына инвестиция жасауға, шотта қаражатты сақтауға  және несие алуға қажет барлық өнімдерді ұсынады. Банктің экожүйесі клиентке  қажет ақпаратты қосымшаның ішінен алуға мүмкіндік береді.
Өнімдер
Crypto Story Bank банктік және сандық атқарымдардың кең  спектрін ұсынады.
Мобильді банкинг
Мобильді банкинг iOS және Android құрылғыларында қолжетімді. Crypto Story Bank мобильді қосымшасы келесі қызметтерді ұсынады: Story әлеуметтік желісін,  P2P – ауыстыруын, Терминалды орнатуын, Мансап бөлімнің көмегімен табыс табу мүмкіндіктерді және криптовалютамен жүргізілетін кез келген қаржы операцияларды. Токендерді банктің ішінде және сыртқы әмияндарға аударуға, Crypto Story Bank  қосымшасының өзінен картамен төлем жасауға болады.
Crypto Story Bank крипто картасы
Crypto Story Bank криптокартасымен клиенттер бөлшектеп сату және интернет-дүкендерде шектеусіз сауда жасауға мүмкіндік алады.
Банктің жеке және онлайн-карталар NFC микрочип және банк операцияларға  арналған QR-кодтың көмегімен істейді.
Кэшбэк
Crypto Story Bank клиенттерге Crypto Story банк карталардың барлығына тиесілі кэшбэктің меншікті бағдарламасын ұсынады. Клиент бір  ай бойы сатып алу арқылы есептелу мерзімнің соңында  кез келген криптовалютаға  айырбастауға болатын кэшбэк алады.
Криптовалютаны аудару
Банк шотына криптовалюталарды классикалық салу және шығаруы бар. Бұл операциялар банк жүйесі қолдайтын кез келген әмиядан орындалуы мүмкін.
Чарджбек
Чарджбек қысқа мерзімде қаражат қайтаруын рәсімдеуге мүмкіндік береді.
Рекуррентті төлемдер
Crypto Story Bank-те рекурренті төлемдерді басқару мобильді қосымша  арқылы іске асады. Клиент картасынан сатып алынған ағымдағы жазылыстарды көре алады.
Валютаны айырбастау
Crypto Story Bank ішінде пайдаланушылар валюталарды айырбастай алады. Айырбасталатын валютаның мөлшеріне шек қойылмаған.
P2P
Crypto Story Bank классикалық P2P – қызметті өз жүйесімен біріктірген. Валютаны кез келген ыңғайлы тәсілмен банктің басқа клиентерімен айырбастауға болады.
Сілтемелер
Санат:Криптовалюталар
Сыпатай батыр көшесі (Алматы)
Сыпатай батыр көшесі. Көшеге қазақтың ханы Абылайдың ұйымдастыруымен жоңғарға қарсы шапқыншылықта ерлік танытқан батыр Сыпатайдың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 2.07.2008 №114 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.07.2008 №3/551 қаулысы) берілген. Көше Әуезов ауданының «Қалқаман» шағын ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1200 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Жамбыл Сәулебекұлы Ақылбаев
Жамбыл Сәулебекұлы Ақылбаев (27 шілде 1938, Ақсу-Аюлы, Шет ауданы, Қарағанды облысы, Қазақ КСР - 30 қараша 2007, Қарағанды) — ғалым-физик, техника ғылымының докторы (1996), профессор (1990), Халықаралық Жоғары мектеп ғылым академиясының академигі (1997), Университет ректорларының халықаралық ассоциациясының мүшесі (1996), Орталық Қазақстан жоғары оқу орындары ректорлары аймақтық кеңесінің төрағасы (1996).
Өмірбаяны
Ақылбаев Жамбыл Сәулебекұлы 1938 жылы 27 шілдеде Қарағанды облысы, Шет ауданы, Ақсу-Аюлы ауылында дүниеге келген. Арғын тайпасы, Қаракесек руының Керней бұтағынан шыққан.
1950-1960 жылдары Қарағанды облысы, Шет ауданы, Ақсу-Аюлы селосы орта мектебінде оқыған.
1960-1965 жылдары Қарағанды Мемлекеттік педагогика институты физика – математика факультеті, физика және жалпы техникалық мамандығы бойынша оқыған.
1965-1968 жылдары С.М.Киров атындағы Қазақ Мемлекеттік университетінің аспирантурасын бітірген.
1960-1963 жылдары Қарағанды педагогикалық институтында, кейін 1972 жылдан Қарағанды Мемлекеттік университетінде стажер-зерттеуші, оқытушы.
1963-1986 жылдары кафедра меңгерушісі, деканның орынбасары, физика факультетінің деканы, университеттің ғылыми жұмыстар жөніндегі және оқу ісі жөніндегі проректор қызметін атқарған.
1986-1991 жылдары Атырау педагогикалық институтының ректоры қызметтерін атқарды.
1991-2004 жылдары Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің ректоры болған.
2005 жылдың ақпан айында оның бастамасымен «Академик Ж.С.Ақылбаев атындағы Балқаш өзекті білім беру колледжі» құрылды.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің, Қарағанды, Гурьев қалаларының облыстық кеңесінің халық депутаты болды.
2015 жылы Шет ауданы Ақсу-Аюлы ауылында мектеп-гимназиясына есімі берілді.
Қоғамдық жұмыс
1993-94 жылдары 12-шақырылған ҚР Жоғарғы Кеңесінің депутаты.
Еңбектері
Физика-математика ғылымдары кандидаты (1970), техника ғылымдарының докторы (1996), академик.
70-тен астам ғылыми және ғылыми әдістемелік жұмыстардың авторы, өнер табысы үшін 10-ға жуық авторлық куәлік алған. Негізгі ғылыми еңбектері денелердің гидроаэродинамикасы мен жылу алмасуы мәселелеріне арналған. Ақылбаевтың қатысуымен ұшатын аппараттардың аэродинамикалық өңдеуін өлшеудің жаңа технологиясы жасалды, ол Орталық аэрогидродинамикалық институтпен бірлескен зерттеулерде колданылды.
Марапаттары
«Тың және тыңайған жерлерді игергені үшін» медалі (1957), «КСРО білім саласындағы үздік жетістіктері үшін» төс белгісі (1982), «Жігерлі еңбегі үшін» Бүкілодақтық «Білім» қоғамы басқармасының марапаты (1983), «Еңбек ардагері» медалі (1985), «Астана» медалі (1998), «Парасат» ордені (1998), «Еңбектегі жетістіктері үшін» Жоғары мектеп халықаралық ғылым академиясының медалі (2001), «ҚР Тәуелсіздігіне 10 жыл» (2002), «Жоғары мектеп алдындағы қызметі үшін» ЖМ ХҒА медалі (2002), «ҚР білімінің құрметті қызметкері» белгісі (2002), «Россия жаратылыстану академиясының академик П.Л.Капица атындағы» медалі (2003), А.Байтұрсынов атындағы алтын медаль және ҚР Жоғары оқу орындары ассоциациясының «10 жылдықтың үздік ректоры» медалі (2004), «Қазақстан Конституциясының 10 жылдығы» медалі (2005), Монғол Халық Республикасының «Даңқ жұлдызы» ордені (2006), Шет ауданының құрметті азаматы, Қарағанды қаласының Құрметті азаматы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан физиктері Санат:Профессорлар Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:Шет ауданы тұлғалары
Субстрат
Субстрат (sub - астынғы, stratum - қабат, қатпар) — екі тілдің тоғысуы кезінде женген тілдін құрамында сақталып қалған женілген тілдің іздері. Субстрат жергілікті байырғы тұрғындардын келімсектермен этникалық араласуы нәтижесінде қостілділік арқылы туған тілдік ықпалды білдіреді. Субстратты тудыратын тіл жеңілген тілге туыс болуы да, болмауы да мүмкін. Субстрат құбылыстары тіл жүйесінін барлық денгейінде кездеседі. Субстрат теориясы 19 ғасырдың басында пайда болған (Я. Бредсдорф), оны кейін 19 ғасырдың 60—80 жылдырында Г. И. Асколи, Г. Шухардт, В. Брёндаль, А. Мейе, О. Есперсен т. б. дамытқан.
Бартоломеу Диаш
thumb|right|200px| Бартоломеу Диаш ди Новаиш (Bartolomeu Dias de Novaes; 1450 — 29 мамыр 1500) — португал жиһанкезі.
Үндістанға теңіз арқылы жолын іздеп, Мейірімді үміт мүйісіне жеткен тұңғыш еуропалық еді. Африканы оңтүстігінен айналып, Үнді мұхитқа шыққан. 1500 жылы мамырдың 29-ы хабарсыз жоғалып кеткен.
Дереккөздер
Санат:29 мамырда қайтыс болғандар Санат:1500 жылы қайтыс болғандар Санат:Португалия теңіз-саяхатшылары Санат:Африкатанушылар Санат:Туған жылы белгісіздер
MIM-72 Chaparral
MIM-72A/M48 Chaparral - ағылшын тілінен аударғанда тікенекті бұта деген мағына береді. Локхид Мартин компаниясы жасап шығарған америкалық өзі жүретін, зенитті-зымыран кешені. Зымыран кешені өмірге әкелу жұмыстары 1964 жылы басталған болатын. 1969 жылы Америка армиясының қарулы күштерінің қаруы санатына енгізілді. Чепарел кешенінің бастапқы нұсқасы кейін бірнеше рет өзгеріске ұшырап, жанартылды. Ату қашықтығы: тікұшақ тектес нысандарды - 500-8000 метрден, ұшақ тектес нысандарды 500-9000 метрден атып түсіреді. Атып тигізу биіктігі: 1,5-3000 метр аралығында. Зымыранның ұзындығы - 2,90 метр, диаметрі - 0,12 метр. Қанатының ауқымы - 0,63 м. Зымыранның салмағы - 86,2 келі. Ұрысқа қатысатын бөлігінің салмағы - 12,6 келі. Америка әскери қаруы санатына енгізілген MIM-72 Чепарел зенитті зымыран кешені ФЛИР жүйесімен жабдықталған. Ол іске қосылатын құрылғының сол жағына орналасқан. Соның арқасында түнде атуға да мүмкіндік береді. Басқа зымыран кешендерінен басты айырмашылығы - Детройт дизель фирмасының жоғары сапалы, әлеуетті 202 киловаттық 6V53T дизелін пайдаланады. Қазіргі кезде MIM-72 Чепарел зенитті зымыран кешені шығарылмайды. Ол АҚШ, Египет, Израиль, Марокко, Португалия, Тайвань және Тунис елдерінің қарулы күштері қатарында тұр. Әскери ұрыстарда MIM-72 Чепарел ең алғаш рет Голан биіктігінде израиль армиясы тарапынан қолданылды. Ол 1973 жылы соғыстың соңғы сәтінде МиГ-17 ұшағын атып түсірді. Ал 1982 жылы Израиль шабуылы кезінде сириялық ұшақты дәлдеп атты.
Дереккөздер
Қару-Жарақтар, Д.Мазен.
Санат:Қарулар
Баконго
thumb|left|160px| Анголаның картасы, қанық жасыл - баконго халықының ареалы Баконго - Африкада Конго өзенінің сағасын мекендейтін халық; Конго Демократиялық Республикасында, Ангола мен Конго Республикасының шекаралық аудандарында тұрады. Жалпы саны - 10 млн-дай. Киконго (банту тілдері тобы) тілінде сөйлейді. Баконгоның көпшілігі жергілікті діни нанымды ұстайды, бір бөлігі - христиандар.
14 ғ.ш. Баконго ертеде феодалдық Конго мемлекетінің этникалық ұйытқысы болған. Баконго арасындағы туыстықты, текті шеше тұрғысынан есептеу ғұрпы сақталған. Негізінен кетпенді егіншілікпен (маниок, банан) және қолөнерімен шұғылданады. Басқа елдерге барып жалданып кәсіп ету өріс алған.
Дереккөздер
Санат:Конго Республикасы халықтары Санат:Конго Демократиялық Республикасы халықтары Санат:Ангола халықтары Санат:Габон халықтары
Флейта
thumb|300px Флейта (Flote, flauto) — үрлемелі музыкалық аспап.
Флейтаның пайда болған жері Азия деп саналады. Алғашында халықтардың ұлы қоныс аударуы, кейінірек крестшілдер жорығы кезеңінде Еуропаға тараған. 15-17 ғасырларда флейта аспабы әбден жетіліп, өзінің шырқау биігіне жетті. Ол ағаштан немесе жезден жасалды.
Осы заманғы музыканттар үш бөліктен тұратын флейтаныны пайдаланады; ұзындығы 68-ден 72 см-ге дейін, 16 — 18 ойығы бар. Флейтаның түрлері:
Владимир Николаевич Плотников
Плотников Владимир Николаевич (1832, Орынбор қаласы — 1875) – Ресей этнограф-суретшісі.
Орынбор уездік училищесін бітірген. Орыс географиялық қоғамының Орынбор бөлімшесінің мүшесі. 1861 ж. Орал дистанциясындағы орыс әкімшілігі мен қазақтар арасындағы қарым-қатынасты ркттеу туралы дауда ол қазақтардың мүддесін қорғады. 1869 жылы - Елек уезінің бастығы, одан кейін Торғай уезінің судиясы болды.
Шығыстанушы В.В. Григорьевпен және Ыбырай Алтынсаринмен қарым-қатынаста болған әрі олардың ықпалымен жергілікті тұрғындардың тұрмысы мен салт-жоралары жайында ғылыми этнографиялық мақалалар жазып, көптеген суреттер салған. Әсіресе бейнелеу өнері арқылы қазақ халқының материалдық мәдениетін көрсететін тұңғыш деректемелердің бірі ретінде бұрынғы КСРО ғылым академиясының этнография мұражайында сақталған “Вл. Плотниковтың қазақтардың тұрмысы жайлы этнографиялық суреттері (1859 — 62)” атты альбомы аса құнды. 258 суреттен тұратын осы альбомда қазақтың киімдері мен әшекей заттары, үй мүліктері мен ер-тұрмандары және музыкалық аспаптары бейнеленген. Аталмыш альбом 1867 ж этнографиялық көрмеге қойылып, оған Мәскеу университеті жанындағы жаратылыстану қоғамының күміс медалі берілді.
Дереккөздер
Санат:Ресей этнографтары Санат:1832 жылы туғандар Санат:1875 жылы қайтыс болғандар
Луговое
Санат:Айрық беттер
Амарна
Амарна немесе Тель эль-Амарна немесе  әл-Амарна  (تل العمارنة) - Египеттегі Нил өзенінің шығыс жағалауында  Каирдан 287 км жерде  орналасқан елді мекен.
Бұл жерде көне Египеттің астанасы болған Ахетотонның (көне египед тілінен "Атонның көкжиегі" деп аударылады) археологиялық қазындылары табылған. Қазба кездерінде (1891 ж. бастап) сарайлар, ғибдатхана, қала кварталдары, суретші Тутмозистың шеберханасы ашылды; Египет пен Вавилон т.б. мемлекеттермен қарым-қатынас жайынан мағлұмат беретін патша архивы - саздан жасалған кестелер табылды.
Ахетотон қаласы Эхнатон деген атты қабылдаған перғауын Аменхотеп IV (б.з.б. 1364—1347 ж.ш.)  заманында құрылған. Эхнатон бұл қалаға астананы Фивадан көшіріп, Ахетотонды Египет құдайы - Атонның дін ғұрыпының орталығы етті. Осы жерге өзінің резиденциясын көшірді.
Эхнатон қайтыс болғаннан кейін астана қайта Фиваға көшіріліп, Атонға табынушылық жойылып, Ахетатонның басынан бақ тайып, тұрғындары көшіп кетіп, қала ұмытылып кетті.
Египтологияда Эхнатон перғауыны басқарған уақыттына қатысты    Амарна кезеңі және Амарна өнері деген терминдар қолданылады.
Алғашқы рет қазба жұмыстары 1891 жылы Флиндерс Питримен жүргізілген. Көп ұзамай жұмыстары тоқтап қалды.
1907 жылы неміс Людвиг Борхардттың басқаруымен жұмыстар қайтадан жалғастырылды. Дәп осы кезде аты әйгілі патшайым Нефертитидің мүсіні табылған.
Дереккөздер
Санат:Ежелгі Мысыр қалалары Санат:Көне қалалар
Көшенсай
Көшенсай — Ақтөбе облысының Хромтау ауданы, Көктау ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2006-жылы таратылған.