cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сунақ
Сунақ – Сығанақ қаласының ежелгі тұрғындары. Шежіре деректерінде Сунақты Орта жүздың байырғы тайпасы Найманнан тарайтын Дүрмен-Барлас руымен, кейбіреулері Қожалармен (Сунақ аты – Хазрет Аллама Абу-л-Хасан, Зийа-ад-Дин Шайх Сығнақи әулие) байланыстырады. Сунақ - Қазақстанның оңтүстігінде көп таралған. Сунақтардың шығу тегі Һысамиддиннен (Сұнақ-атадан) тарайды. Арғы тегі Абу Бакр Сыддықтан басталады. Сунақ-ата шамасы 1080-1160 жылдардың арасында өмір сүрген. Қожа Ахмет Иассауидің қарамағында бас имам болған, әулие, «Нихая» кітабының авторы. Сунақтардың ұраны қожалармен ортақ «Қожа Ахмет Иассауи». Қожалар мен Сунақтар бір топқа жатады. Сунаққорған аймағына алғаш келген ислам миссионарлері «Өздерінің – идеялық ұраны ретінде «Құдай бір, пайғамбар хақ, сунна – ақ» деп жариялап, көп құдайға табынушылар арасында үгіт-насихат жұмысын жүргізген». Осыған байланысты бұл қағиданы таратушы адамды Суннит демей «Сунна – ақ» деген арқылы «сунақ» дей жүріп, халық арасында олар осылай аталып кеткен».
Сунақ атауы
Сунақтар – Сауд Арабиясынан Мекке және Мадина қалаларынан Күрейштер тайпасының Тайм руынан шыққан Әбу Бәкір халифтың тікелей ұрпақтары. Әбу Бәкір-бірінші халиф, ас-Сыддық (аса әділ) деген атаққа ие болған. Мұхаммадтың (с.ғ.с) әйелі Айшаның әкесі (Айша бүкіл мұсылман халқының анасы деп саналған), Мұхаммадпен (с.ғ.с) тайпалас Күрейіш (Курайшит) тайпасынан. Мұхаммед пайғамбар (с.ә.у) Алланың адамға жіберген елшісі, пайғамбарлардың мөрі деп саналса, Әбу Бәкір ас-Сыддық Алланың елшісінің орынбасары мұрагері (преемник) деп саналған.
Кейбіреулер сунақтарды өзбектен, қыпшақтан, сарттан, түріктен, түрлі тайпалардың қосындыларынан шығарса, тіпті сунақ деген ел жоқ десе, енді («Ана тілі» газеті, VІ, 1993) оларды наймандардан шығарып, бабасы Әбу Бәкір ас-Сыдықты Мұхаммед (с.ғ.у.) пайғамбардың қызы Фатиманың үлкен баласы етіп отыр. Мұхаммед (с.ғ.у.) өзінен жасы үлкен Әбу Бәкірдің қызына үйленгенде Фатима бұл дүниеде жоқ болатын.
Ислам дініңдегі түрлі ағымдар Мұхаммед (с.ә.у) қайтыс болғаннан кейін, әсіресе, суннитке және шейітке бөлінуіне байланысты халифаттағы жоғарғы үкімет орындарына талас тудырған. Суннаққорған регионына алғаш келген миссионерлер сунниттер болғандықтан, жоғарыдағы көрсетілген ұранды, оның маңызын басыңқырап, суннаны бөлектеп айтып «Сунна-ақ» деген сөзбен оның жолдарын көбірек таратуға ұмтылған. Осының нәтежесінде таратушыны Суннит демей, «Сунна-ақ» деген сөздер арқылы «Сунақ» деп халықтың ауызекі тілінде қалыптасып кеткен.
VI-VIII ғасырларда негізіннен түрік қағанаты мемлекетінің түрлі тайпаларындағы этникалық топтардың басқа көшпелі тайпалармен және жергілікті иран тілдес халықтармен қосылуы Орта Азия мен Қазақстанның жерінде түрік тілді халықтардың шығу тегіне үлкен әсер еткен. Сол дәуірде бұл территориядағы халықтар,сол кездегі басқа елдердің халықтары сияқты пұтқа, айға, күнге, отқа, суға, найзағайға тағы-басқа табиғаттың ғажайып құбылыстары мен әртүрлі хайуаннатарға табынғаны белгілі. Ата-атаға, ру-руға тайпаларға бөлініп, күштіллері әлсіздерін жаулап, малдары мен мүліктерін тартып алып, сұлу әйелдері мен қыздардын күң етіп, не қосымша әйел ретінде пайдаланған. Қалғандарын құл етіп, керексіздерін жауыздықпен аяусыз қырып кететін болған. Кейбір жауланған рулар ұзақ уақыттан кейін анасының құрсағында кеткен нәрестелер арқылы, төңкерілген қазанның астында не қымыз пісіретін күбінің ішінде тығылып қалған жас сәбилер арқылы өз ұрпақтарын жалғастырғаны ел аузында әлі айтылады. Бұл мейрімсіздік жастарды адамгершілікке жат қасиеттерге, өнегесіздікке, әдепсіздікке баулып тығылыққа ғана тәрбиелеген. Сол кездегі адамдардың не монистекалық күш, не адамгершілік идея болмауына орай ешкімге және ешнәрсеге сенімі де болмаған. Өз жауыздықтарын, өз надандықтарын өздерінің әдет-ғұрпына, салтына, дәстүріне айналдырып, соны моральдық заңды құқық деп берген. Осы айтылған жағдайларға байланысты сунниттер жолын таратушы Суннаққорған аймағына алғаш келген ислам миссионнерлері өздерінің идеялық ұраны ретінде «Құдай бір,пайғамбар хақ, сунна-ақ» деп жариялап, көп құдайға табынушылар арасында үгіт-насихат жұмысын жүргізген.
Суннаның ықпалдылығының құдіретінің күштілігі сонша, кейнірек осы жайында (алғашқы кезде тек ауыз екі айтылып жүрген) араб тілінде 300 томнан аса кітаптар шығарылған. Осыған байланысты бұл қағиданы таратушы адамды Суннит демей «Сунна-ақ» деген сөз арқылы «сунақ» деп кеткен. Басқа сөзбен айтқанда, сунақтар – қазіргі Қазақстан территориясында алғаш Құран мен суннаны және шариғат жолдарын таратушы сунниттер. Дін жолын таратушылар өз миссиялық міндеттерін іске асыру және өмірлері мен ұрпақтарын сақтау үшін амалсыздан қамал-қорған соққан. Қорған кейін «Сунақ-қорған» деп аталып кеткен. Шындығында, ойлап қараған адамға «Сунақ-қорған» тек салушылардың өз бастарын қорғауы үшін ғана емес, өзге де, терең маңызы бар жоспарлармен де салынған.
«Сунақ» атауы ең бірінші рет кейбір діни әкімшілік құжаттар бойынша 660 жылы ғана көрсетілген. Бұл атаудың ауызекі айтылуы бұрынырақ басталған десек, араб миссионерлерінің келу уақыты осы ғасырдың бас жағына қарай жылжуы даусыз. Оңтүстік Қазақстанға арабтар 751 жылғы талас бойындағы шайқастан кейін орналаса бастады. Ислам өзінің ықпалы жүрген барлық жерге тек қана күшпен енбеген, араб әскерлерін басқарған Пайғамбар мен оның ісбасарлары, сахабалардың қолында алдымен Құдай сөзі – Құран болды.
Сунна бұл Суннизмнің негізі. Сунна – пайғамбарымыз Мұхамедтің (с.ә.у.) ұстанған жол өнегесі. Ал Мазһаб – тура жол. Пайғамбарымыздың (с.ә.у.) сыртқы келбет көрінісі мен жүріс – тұрысының өзі талайды баурап, дінге кіргізгенін қаперге алсақ, дуаналық пошым мен фанаттық әуйеліктің оған қаншалықты керағар екендігін сезінеміз.
Тарихта кеткен шатастырулар
Сунақ қаласында тұрған бір шейхтың атына 1598 жылы Абдолла ханнан берілген вакуфтік құжатта: «Мазар Абул-Хасан Зиаад-дина шейха Сыгнаки» деп көрсеткен. Осы адамның атына 1634 жылы «Обейдуллах-хан»-нан берілген құжатта «Абу-л-Хасан Зиа-а-дин Сахиби Нихая Сыгнаки» деп жазылған. Осы Шейх Зиааддинді молда, сопы сияқты кейбір діни атымен «Сыгнаки» деген жердің атының ұқсастығы бойынша зерттеушілер 1105-1166 жылдары өмір сүрген Қожа Ахмет Иассауидің қарамағында бас имам болып істеп, өмірінің соңғы кездерінде Сунақ қаласында өмір сүріп сонда қайтыс болған Һысамиддинмен (Сұнақ-ата) шатастырып, хандар берген вакуфтердегі Зиааддинді осы атағы шыққан Сунақ-ата болуы мүмкін деп жорамалдаған. 1892 жылы құрылған Түркістан үйірмесінің археология әуесқойларының бұл қателігі 1977 жылы Қазақ кеңес энциклопедиясында да қайталанып кейбір тарихшылар осы ұғымды пайдаланып келеді. Осы Кеңес энциклопедиясында сунақтар туралы зерттеудің аздығын ескертсе де, ілгерідегі вакуфтік құжаттарға сәйкес Зиааддин шайхқа жер беруіне байланысты, әулие осы адам, Сунақ-ата осы кісі деп қате болжау жасау арқылы сунақтарды Зиааддиннен тараған деген теріс ұғым берген. Сунақ қаласында өмірінің жас шағы мен соңғы кездерінде өмір сүріп, кейбір мерзімді уақыттарда ғана осы қалада болып тұрған Һысамиддинмен (Сунақатамен), Сунақатадан біраз ғасырдан кейін осы қалада тұрақты өмір сүрген Зиааддинді бір адам болуы керек деп шатасқан. Тарихтағы толық аттары, біріншісінің: - Алла – Уммей Хисамутдин Сахиби – Нихая (Һысамиддин, Асамиддин, Талламан Сакнакия, Сунақ-ата), екіншісінің толық аты – Қожа Хазірет, Аллама Абу-л-Хасан Зиа-ад-дин шейх Сыгнаки (Абу-л-Хасан Зиа-ад-дин Сахиби Нихая Сыгнаки). Тарихшылардың Сунақ-атамен басқа белгілі тұлғалармен шатастыруы Сунақ қаласынан шыққан тарихта аты белгілі ғалымдар да бар. Олар XIII ғасырда өмір сүргендер. Мысалы, осы қала мен Орта Азиядан шыққан алты ғалымның төртеуінің аты Һысамиддинге, яғни Сунақ атаға ұқсас. Әбсаттар Дербісәливтің айтуы бойынша (Жұлдыз, 1991, №11, 161-164-б.) олардың біріншісінің аты «Әл-Хусейн бин Әлибин Хаджджадж ас-Сыгнаки деп жазылса, А. Ю. Якубовский оның Әл-Хусейн атты есімінің алдына Хусам ад-дин деген тағы бір атты қоса көрсеткен»; екеншісінің аты-«Умар Әл-Ахсикати Кусам ад-дин», үшіншісінің – «Хусам ад-Дин әл-Хасан бин әл-Хусайын; төртіншісінің аты-«Хисамеддин Сыгнаки». Ә. Дербісәлиев бұлардың бірінші аттарын өз аттары, екіншісін-әкелерінің, үшіншісін-бабаларының аттары, Сыгнаки – осы қаланікі екендігін білдіреді деп жазған.
Сунақтардың шығу тегін уақытқа байланысты Әбу Бәкірдің туған жылынан (572 жылдан) санау керек. Арабтардың есебі бойынша бір атаға 30 жыл берсе, кейбір ғалымдар бір ғасырға үш атадан санаған. Сондықтан 1993 жылы ұрпақ 43-47-ші ата болу керек. Сунақ руы бес атадан тұрады: Қайғақтық, Бессары, Аташ, Қалмырза-Тоқпан, Сиық аталар.
Бұл әулет Сиық ата балалары, Қайғақтық ата ұрпақтары, Қалмырза-Тоқпан ұрпақтары, Аташ ата балалары, Бессары балалары болып бес атаға бөлінеді. Сығанақ қаласында ғұмыр кешкен, Ислам әлеміне белгілі болған Ғисамуддин ал-Сығнақи осы әулеттен. Сонымен қатар исламдық шариғат жолдарының білгірі, айтулы ғалым Әбу-Лайс Самарханди осы әулеттің көш басшысы.
Һиссамиддин (Сунақ ата) Әбубәкір Сыддықтың он алтыншы ұрпағы, Қылауыз (Жақып) атадан жеті ата жоғарыдан қосылады. Қылауыздан бөліну себебі қожа үш атадан соң, қожалық қасиетін сақтау үшін қожадан үйлену керек және қызын тек қожаның баласына тұрмысқа беру керек болған. Егер қожаның жігіттері үш атаға дейін басқаның қызын алса, төртіншісіне үйленуге рұқсат етпеген, өйткені қожалық қан бұзылады деп есептеген. Бұл қожалық тәртіпті сақтау жолы болған. Осындай ішкі қағиданы сақтамағандықтан Һисамиддиннен төменгі ұрпақтардан бастап сунақ аталып кеткен.
Дереккөздер
Сунақ руы
Қыран жанар
«Қыран жанар» - Абай өлеңдерінің Ригадағы «Лиесма» баспасынан 1970 ж. жарық көрген жинағы. Кітап Я. Плотниекстің ақын шығармашылығына шолу жасаған мақаласымен ашылған. Жинаққа Абайдың 25 өлеңімен «Масғүт», «Ескендір» дастандары енгізілген. Суретші Л. Буманенің ақыншығармалары тақырыбына салған суреттері берілген. Аударғандар: Я. Плотниекс, А. Скалье, А. Бианс, Б. Либцемниекс, Я. Сирмбардис, А. Елксне. Көлемі 3,58 б. т., 8000 дана болып басылған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Өрісті транзистор
thumb|right|200px| Өрісті транзистор — күшейткіштік қасиеттері өткізгіш канал арқылы жүріп жатқан және электр өрісімен басқарылатын негізгі заряд тасымалдаушылардың ағынынан туындайтын шалаөткізгіш аспап. Бастаудан (арна өткізгіштігі түріне байланысты кемтектер немесе электрондар  көзі болып табылатын аймақ) қарай канал (басқарылатын өткізгіштігі бар ШӨ жұқа қабатты аймақ) арқылы заряд тасымалдаушылар қозғалысын басқарады. Заряд тасымалдаушыларды басқару негізіне байланысты физикалық құбылыстыр бойынша Өрісті транзисторды екі топқп бөледі : басқарушы p-n өткелі бар және оқшауланған электроды бар Өрісті транзистор немесе МДШ транзисторлар.
Құлындау, құлындату
Құлындау, құлындату - (ожеребиться, выжеребка) - қалыпты жағдайда өткен бие буаздығының соңыңда құлынның тууы. Бие буаздығының ұзақтығы, орта есеппен, 335 күн (11 ай) созылады. Бие құлындауына бірнеше күн қалғанда желіні дөңгелектеніп үлкейіп, емшектері ісініп, екеуі екі жаққа қарай делдиіп бағытталады. Бие құлындар алдында емшектерінің ұшында уыздың тамшылары, сыртқы жыныс мүшесінен (сарпайынан) сұйық шығады, тыпыршып, мазасызданып, бір тұрып, бір жатады. Құлындау кезіңде бие аяқтарын созып жатады, 2-3 минут сайын күшенеді. 20-40 минут аралығында ешкімнің көмегінсіз-ақ құлын туады. Бие көбінесе түнде құлындайды. Бие құлындату көктемде жүргізіледі.
Дереккөздер
Санат:Мал шаруашылығы
Вивье-сюр-Шье
Вивье-сюр-Шье (Viviers-sur-Chiers) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,24 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54590, пошта индексі — 54260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 678 адамды құрады. Халық тығыздығы — 41,75 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары
NGC 3325
NGC 3325 — Sextans шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1880 жылы 19 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3325 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31689, UGC 5795, MCG 0-27-36, ZWG 9.93, NPM1G +00.0308.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз)
Бірімжанов атындағы көше (Алматы)
Көшегө қоғам қайраткері, Қазақстанда ғана емес, әлемдік химия ғылымының дамуына зор үлес қосқан білімпаз тұлға, химия ғылымдарының докторы, профессор. Қазақ КСР Ұлттық Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі Батырбек Бірімжановтың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 24.12.2003 № 26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/764 қаулысы) берілген. Бірімжанов Батырбек (1911-1985) Орынбор қаласында дүниеге келген. Ұзақ жылдар ҚазҰМУ-дің химия факультетінде кафедра меңгерушісі, декан қызметтерін атқарған. Химия саласында әлемдік маңызы бар жаңалықтар ашқан ғалым-зерттеуші.
Көше Әуезов ауданындағы «Таугүл-3» шағынауданында орналасқан. Жандосов көшесінен басталып, Кәрменов көшесіне дейін созылып жатыр. Кешенің ұзындығы - 600 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Цваймен
Цваймен (Zweimen) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Мерзебург-Кверфурт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 323 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 7,31 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 88 395. Муниципалитеттің басшысы — Хельмут Роде.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Кіші Смедово
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Кашира қаласынан Мәскеу өзенін қоспағанда Коломна қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Вест Пойнт (Кентукки)
Қала тұрғындарының саны 1100 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.0 км² шамасында. FIPS коды — 21-81930.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Гибсон шөлі
Гибсон шөлі - Батыс Австралиядағы шөл. Солтүстігінде Үлкен құмды шөл, ал оңтүстігінде Үлкен Виктория шөлімен шектеседі. Шөл құрлықтың көне платформалық бөлігінде, мүжілулер мен үшілулер нәтижесінде қалыптасқан. Жер бедері төбелі-белесті келеді. Абсолюттік биіктігі 762 м. Аумағының басым көпшілігі шақпақтастар қамтыған, шығысында бұйратты құмды жалдар, батысында сор жерлер кездеседі. Шөлдің климаты континенттік, құрғақ. Қаңтардағы орташа температура 28-30°С, шілдеде 12-14°С. Жауын-шашынның жылдық мөлшері 250 мм. Топырағы қызғылт-қоңыр, өсімдік жамылғысы негізінен мальгаскрэб, сарыағаш, бұталар мен астық тұқымдасына жататын спинифекс шөптерінен тұрады. Маусымдық өзендерінің (криктер) бойында Ливингстон пальмасы өскен тоғайлар кездеседі. Жануарлардан кенгуру, вамбат, көртышқан, егеуқұйрық, эму, қоқыс тауығы, т.б. мекендейді. Шөлді 1873 жылы ағылшын саяхатшысы Э.Джайлстың экспедициясы ашқан, оған экспедициясының мүшесі А.Гибсон есімі берілген.
Дереккөздер
Қазақстан Ұлттық Энциклопедия. 3 том. ISBN 5-89800-149-2
Владлен Константинович Берденников
Владлен Константинович Берденников(29.11.1935 жылы туған, Ресей, Нижний Новгород) жазушы, аудармашы, журналист. Қарағанды педагогика институтын (казіргі Қарағанды университеті) бітірген. Алғашкы өлеңі 1952 жылы "Социалистік Қарағанды" газетінде басылған. 1969 жылдан "Простор" журналында қызмет істеген. А.Жақсыбаевтың, Д.Исабековтың, т.б. шығармаларын орыс тіліне аударған.
Фрассиноро
Фрассиноро  (Frassinoro) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Модена провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2159 адамды құрайды (2001). Халық тығыздығы 23 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 95,96 км² шамасында. Пошта индексі — 41044, 41040.
Жыл сайынғы мерекесі — 15 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Суықбұлақ
Елді мекен:
Бақа мағыналар:
Абураге
thumb|Абураге Абураге (油揚げ - aburaage - майда қуырылған) — майда қайнатылған соя массасы немесе қоюлатылған соя соусы.
Дереккөздер
Санат:Жапон асханасы
Сервья-де-Тер
Сервья-де-Тер (Cervià de Ter) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Херона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Жиронес ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 895 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,62 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жирона елді мекендері
1992 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары
XXV олимпиялық ойындар (ис: Juegos de la XXV Olimpiada; кат: Jocs de la XXV Olimpíada) — 25 шілде - 9 тамыз, 1992 жыл Барселона, Испания, бұл ойындарға 9364 (6657 ер кісілер, 2707 әйелдер) спортшылар қатысты, сонымен 1952-1988 жылдардың Қазақстанның өкілдері КСРО құрамасының сапында өнер көрсетті. 1992 жылы Испанияның Барселона қаласында өткен кезекті жазғы олимпиялық ойындарға тек Ресей бірлестігінің құрамасы ғана қатысты деуге болады. Халықаралық олимпиялық комитетке мүше болып үлгерген Балтық жағалауы мемлекеттері жеке ұжым ретінде күш сынасты. Ресей құрамасына енген қазақстандық қыз Ирина Герлиц осы жолы алтын медальға ие болды.
Қазақстан үшін олимпиялық ойындардың жаңа дәуірі басталды. нобай|оңға|300px|Сант-Жорди спорт сарайы 1991 жылы Әлемнің саяси картасы өзгерді. Жұмыр жердегі іштей де, іс жүзінде де арбасы келе жатқан екі әлем капитализм мен социализмнің жанкешті шайқасында капитал дүниесі жеңіп шықты. Бұрын жер шарының 1,4 бөлігін алып жатқан Кеңестер Одағы аталған алып империя тарыдай шашырап бөлініп кетті де әрқайсысы өз шаңырақтарын көтеріп, жеке-жеке мемлекет болып шыға келді. Бірақ бұрыннан қалыптасқан саяси және экономикалық байланыстар үзілген жоқ, ТМД (Тәуелсіз Мемлекеттер Достығы) құрылды.
Бұл Испанияның Барселона қаласында өтетін ХХV Олимпиялық ойындардың қарсаңы болатын. Бұрынғы одақтас республикалардың спорт комитеттері спорт саласында қолымыз жеткен табыстарымыздан айырылып қалмас үшін осы ТМД елдерінің құрамасы жасақталмақ болды. Бірақ Мұнда негізгі тізгін Мәскеудің қолында қалып қойды. Мысалы, ТМД елдерінің бокстан құрамасында қазақстандық төрт боксшы Болат Теміров, Болат Жұмаділов, Аркадий Топаев және Николай Кульпин енген болатын. Бірақ екі Болат, Теміров пен Жұмаділов ойындар басталмай жатып-ақ Алматыға қайтып келді.
Ойындардың қорытындысы
Ең көп медаль жеңіп алған он ел:
Дереккөздер
Санат:1992 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары Санат:Испаниядағы спорт
Дирлетон қамалы
thumb|right|290px|Дирлетон қамалы Дирлетон қамалы (Dirleton Castle) — Шотландияның Шығыс Лотиана облысындағы Дирлетон қаласына жақын жерде орналасқан.
XIII ғасырда салынып, үш ақсүйек отбасыға тұрғылықты жер болды: Де Во, Хэлибартон және Рутвен. Қамал үлкен емес аумақты алып жатты, оның өлшемі 40-та 28 метр болды. Дирлетон қамалы жартаста орналасқандықтан оның көлемін арттыруға мүмкіндік болмады. Қамалдың алдындағы ор өте үлкен (15 метр). Шотландияның тәуелсіздігі үшін соғыс кезінде сарай бір елден екінші елдің қол астына ауысып отырды. Әскери іс-қимылдардың әсерінен сарай қатты зақымдалды, тіпті, Роберт Брюстың бұйрығымен ішінара бұзылған болатын.
Қазіргі уақытта қамал және оған жақын саябақ пен бақ Ұлыбританияның тарихи ескерткіштерінің тізіміне кіреді.
Тағы қараңыз
Санат:Шотландия қамалдары Санат:Ист-Лотиан
Таминс
250px|thumb|Картада орналасуы Таминс (Tamins) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Имбоден округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1147 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40.74 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3733, пошта индексі — 7015.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Граубюнден елді мекендері
Mezzo (телеарна)
«Mezzo» («Медзо») — классикалық музыкаға, операға, балетке, джазға және этникалық музыкаға арналған француздық телеарна.
Арна 1992 жылы құрылып, алғашқы кезде «France Supervision» деп аталынған. 1998 жылы ол қазіргі атауын алды. 2001 жылы «Mezzo» және «Muzzik» телеарналарының біріктіруі туралы шешім қабылданып, 2002 жылдың сәуір айында екі арна бірікті.
2003 жылдан бастап арнаның ұраны — «Écouter, Voir, Oser» (Тыңдау, көру, талаптану). Арнаның бағдарламасында классикалық, рухани, джаздық, этникалық музыка, опералық қойылымдар, классикалық және заманауи балет, документальдық фильмдердің жазбалары мен трансляциялар, музыка және орындаушылар туралы тележурналдар көрсетіледі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Телеарналар Санат:Франция телеарналары
Құнажын байтал
Құнажын байтал - (кобылица в возрасте от 2 до 3 лет) - жылқының үш жасар (екі мен үш жас аралығындағы) ұрғашысы. Құнажын байтал алғашқы рет шағылысқа түседі. Жылқысы көп шаруашылық көктемде құнажын байталдардан жеке үйір құрып, айғыр қосады.
Дереккөздер
Санат:Мал шаруашылығы
Оңтайлы ылғалдану белдемі
Оңтайлы ылғалдану белдемі (Зона оптимального увлажнения) — егіншілік үшін қолайлы атмосфералық жауын-шашынның жылдық қосындысының мөлшері булану көрсеткішіне тең немесе сәл ғана жоғары болатын аумақтар. Оңтайлы ылғалдану белдемі жалпақ жапырақты ормандардың, орманды даланың және ылғалды саваннаның теографиялық белдемдерін қамтиды.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Сиянга
Сиянга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лекшма өзенінің сол жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 50 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Аваре
Аваре (Avaré) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Бауру мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Аваре экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 87 833 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 216,64 км² шамасында. Халық тығыздығы — 72,2 адам/км².
Сиянга
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Аваре
Тарихы
Қала 1861 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Атай
Атай (т.ө.ж.б.) - ақын, 15 ғ-да өмір сүрген. Ежелгі Сайрамда дүниеге келген. Өз заманында оқыған, терең білімді адам ретінде аты мәшһүр болған. Атай орта ғасырлардағы Шығыс елдерінің қалаларында оның ішінде Самарқанда да біраз тұрып, қызмет атқарған. Бізге ақынның "Диуан" деп аталатын өлеңдер жинағы жеткен. Бұл жинақтың түпнұсқасы Санкт-Петербургтегі Ресей Ғылым Академиясының Шығыстану институтында сақтаулы. Ақынның махаббат, табиғат, сұлулықты мадақтайтын ғазалдары өзбек тіліне аударылып, бірнеше рет жарық көрді. Атай шығармалары, қазақ әдебиетіне тіл жағынан да түр жағынан да жақын. Қазақ ауыз әдебиетінде ерте қалыптасқан "айтыс", "жар-жар" сияқты өлең түрлерін дамытқан.
Дереккөздер
Санат:Өзбек ақындары Санат:Қазақстан ақындары
Трагёс
Трагёс (Tragöß) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Брук-на-Муре округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1084 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 110.52 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — BM, ресми идентификациялық коды — 6 02 20.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Манфред Хоффман (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Эктор Энрике
Эктор Адольфо Энрике (Héctor Adolfo Enrique; 26 сәуір 1962 жыл, Бурсако, Аргентина) — аргентиналық футболшы, жартылай қорғаушы.
Ұлттық құрама
1986 жылғы әлем чемпионы. Турнирде екі нәтижелі пастың авторы атанды. Ширек финалда Англиямен ойында Марадонаға пас берді, Марадона алты футболшыны алдап өтіп, ғасыр голын соқты. Финалда Энрикенің берген пасын Вальдано нәтижелі аяқтап, есепті 2:0-ге жеткізді.
Сілтемелер
Санат:Аргентина футболшылары Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Ланус ФК ойыншылары Санат:Ривер Плейт ФК ойыншылары Санат:Депортиво Эспаньол ФК ойыншылары Санат:Саган Тосу ФК ойыншылары
Сушкин Петр Петрович
Сушкин Петр Петрович (27.1(8.2).1868, Ресей, Тула қаласы – 17.9.1928, Кисловодск) – Ресей зоологы және зоогеографы. КСРО ғылым академиясының акадмиясы (1923), М.А. Мензбирдің шәкірті. Мәскеу университетін бітірген (1889). Харьков, Таврия университеттерінде, Симферополь қаласында, КСРО ғылым академиясының Геология және зоология музейінде, сол академияның физика-математика ғылымдары бөлімінде академик-хатшы (1927 – 1928) қызметін атқарған. Негізгі ғылымы жұмыстары орнитология, зоогеография, салыстырмалы анатомия және палеонтология мәселелеріне арналған. Сушкин Орталық Қазақстан мен Алтайға жіберілген бірнеше экспедицияларды басқарды. Осы экспедициялардан жинақталған бай мәліметтерді қорытындылай отырып, Қазақстанның сол өңірлерінде тіршілік ететін жыртқыш құстар мен құнақтардың жүйеленіміне толық сипаттама берді. Сондай-ақ құрлық омыртқалыларының, соның ішінде олардың ежелгі өкілдерінің (мысалы, стегоцефалдардың, т.б.) эволюциясын зерттеді.
Дереккөздер
Санат:1928 жылы қайтыс болғандар Санат:1868 жылы туғандар Санат:Ресей зоологтары
424 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:424 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:424 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Мұғалім-фасилитатор
Мұғалім-фасилитатор - тұлғаға беттелген педагогика парадигмасында жұмыс істейді және балалармен жұмыс жасағанда келесі жағдайларды ескереді: өз ойларына, сезіміне, уайымдарына ашық көзқарас; окушылардың қабілеттері мен мүмкіншіліктеріне байланысты мұғалімнің ішкі өздік сенімділігінен шыққан сенім; «эмпатикалық ұғыныс» (оқушының жүріс-тұрысымен байланысты  көрініс, онын реакциялары, дағдылары және іс-әрекеті). Бұл ұғым К. Роджерспен енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Оқыра
Аурудың жұғу жолдары
Ұрғашы бөгелек маусым – шілде айларында ұрықтанған соң 1 – 2 сағаттан кейін малға қонып 800 (H. bovіs), 450 (H. lіneatum) жұмыртқа салады. Бұдан 3 – 5 тәулікте дернәсіл дамиды да, ол мал терісін тесіп, тері астына енеді. Мұнда күрделі дамып, екі рет түлеп, көбінесе малдың арқа терісінің астында 3 – 5 ай мекендейді. Дернәсіл тұрған жер ісінеді, жұқарып, тесік пайда болады. Бұдан жерге түскен дернәсіл топыраққа еніп, 20 – 60 күнде ересек бөгелекке айналады. Бөгелектердің кейбір түрлері қой танауына, жылқы жалына, сауырына жұмыртқалап, пысқырық, телімсіз айналма, гастрофиез ауруларын туғызады. Тері астында пайда болған дернәсілді құрту үшін хлорофостың 2%-дық судағы ерітіндісі қолданылады. Оны 30˚С-қа дейін жылытып (ересек мал басына 350 мл, жас малға 200 – 250 мл), мал терісінің дернәсіл түскен жерін ысқылап жуады, емді 30 – 35 күнде қайталайды. Оқыраның алдын алу үшін бөгелек жаппай ұшқан кезде малды түнде жаю, түс кезінде қорада ұстау, хлорофостың 1%-дық немесе трихлорометафостың 3%-дық эмульсиясын мал терісіне 20 – 25 күн сайын бүрку керек.
Дереккөздер
Санат:Жануарлар аурулары Санат:Қосқанаттылар
Гидрогеологияның мұнаймен, газбен қанығу мүмкіндігі
Гидрогеологияның мұнаймен, газбен қанығу мүмкіндігі. Аталған кендер негізінен кайнозой және мезозой түзілімдерінен, өте сирек палеозой қабаттарынан өндіріледі. Әлемдік мұхиттың қайраң және континенттік баурай өңірінен, су алабының 2000 метрге дейінгі тереңдіктерінен мұнай (газ) өндірумен 96 ел айналысады. 40-тан астам елдер 300 метр тереңдік астындағы қабаттардан мұнай мен газ өндіреді.
Мұнай мен газ кендерін су астынан іздестірудің негізгі аудандары — Парсы және Мексика шығанақтары, Маракаибо тоғаны, Солтүстік теңізі, Гвиней шығанағы, Алясканың, Калифорнияның, Бразилияның, Австралияның қайраңдары, Жерорта және Каспий теңіздері, Оңтүстік-Шығыс Азия теңіздері, тағы басқа Теңіз кендерін игеру нәтижесінде Ұлыбритания, Норвегия, Мексика сияқты әлем елдері өте ірі мұнай және газ өндіруші елдер санатына қосылды.
Өте ірі мұнай өндіруші елдердің ондығы:
Өте ірі газ өндіруші елдердің оңдығына кіретіндер:
Кейбір сараптаушылардың пікірі бойынша, көмірсутектердің әлемдік барша ресурстарының үштен бір бөлігі су алабы өңіріне, негізінен қайраң белдеміне шоғырланған. Әлемдік мұхиттың қайраңынан тереңірек өңірлерде бүкіл көмірсутектер қорының 30-35 %-ы ғана орналасқан болса керек бұлар негізінен континенттік баурайларға және континент етегіне сәйкес келеді. Мұхиттың бұлардан да гөрі тереңірек өңірлерінде мұнай (газ) шоғырлану мүмкіндігі күрт төмендейді, себебі органикалық заттардың бұл өңірге жарытымсыз жиналатындығы және шөгінді түзілу жылдамдығының мардымсыздығы мұндағы мұнай (газ) қалыптасу процесін айтарлықтай шектейді.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Бернау
Бернау (Bärnau) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Пфальц әкімшілік округіне бағынады. Тиршенройт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3228 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 74,42 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 3 77 112. Муниципалитеттің басшысы — Петер Хампель.
Дәулетов
Дәулетов сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін:
Бернау
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Кисийците (Габрово облысы)
Кисийците (Кисийците) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 42 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5365. ЕКАТТЕ коды — 36991.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Дәріғұл Өмірқұлұлы
Дәріғұл Өмірқұлұлы (1908 жыл, Арал ауданы Құмбазар ауылы – 20.4.1956 жыл, Арал ауданы Құмбазар ауылы) – жырау.
Мәкеш Әбдіқайымқызы Қонғанбаева
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Дәріғұл Өмірқұлұлы
Дереккөздер
Санат:1908 жылы туғандар Санат:Арал ауданында туғандар Санат:20 сәуірде қайтыс болғандар Санат:1956 жылы қайтыс болғандар Санат:Арал ауданында қайтыс болғандар Санат:Қазақ жыраулары
Дмитрий Дмитриевич Поцелуев
Ғылыми еңбектер
«''Малоинвезивная хирургия симптоматической гипертензии при сложных формах стеноза почечных артерий'» тақырыбында докторлық диссертация қорғады. Негізгі ғылыми еңбектері қантамырларын рентген сәулесімен тексеру (ангиография) және ішкі қантамырларына (эндоваскулярлы) хирургиялық операция жасау әдісін жетілдіруге арналған.
Марапаттар
Қазақстан Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1999).
Висмут кендері
Висмут кендері (vismut) — висмут металы алынатын кендер. Олардың бастылары: Мұны жеңіл еритін қорытпаларға, химиялық препараттарға және медицинада қолданады. Висмут көбінесе қалайы, мыс, вольфрам қорғасын кендерінен ажыратып алады. Жеңіл балқитын қорытпалар алуға, химиялық препараттар өндіруге және медицина мақсатына пайдаланылады. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Аталық
Ауызша деректерге қарағанда аталық көбінесе нағашы жұртынан немесе тағайынан таңдалған керінеді. Аталықтың қызметі хан тағының мұрагеріне билік технологиясын және әскери өнерді үйретумен шектелген жоқ. Құрбанғалн Халидидің мәліметіне қарағанда, оның бнлік құзыры қатардағы уәзірден жоғары болған. Тіпті, оның жарлыққа хан құқығындай мөр қоюға да құзыры болды. Демек, аталық ханның аса ықпалды жақын кеңесшілерінің бірі болса керек. Өкінішке орай, қазақ хандарына қатысты аталмыш тұлға жөнінде деректер жоқтың қасы.
Дереккөздер
Санат:Әскери шендер
Проввиденти
Проввиденти (Provvidenti) — Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Nicola.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Молизе елді мекендері
Атамұра
Атамұра сөзінің бірнеше мағынасы бар:
Гиганттық
Гиганттық (грек. γίγας - алып), алыптық - адам бойының шамадан тыс өсіп кетуі. Адам бойының биіктігіне қарай аласа (160 см-ден төмен), орта (165-175 см) және сұңғақ (175 см-ден жоғары) бойлы болып жіктеледі. Бойы 2 метрден биік адамды алып денелі дейді. Әдетте гиганттыққа ұшыраған балалардың ата-аналарының бойы қалыпты болады. Алыптар бойының ерекше тез өсуі кәмелетке толу кезінде (9-10 жаста) байқалады.
Гиганттықтың себептері
Адамның мұндай шектен тыс өсіп кетуі ішкі секреция бездері - гипофиз, қалқанша без, жыныс безі қызметінің бұзылуынан болады. Алып адамдардыңдене тұлғасы бойына сәйкес келмей, аяқ-қолдары ұзын, басы кіші болады. Олардың денсаулығы төмен, шаршағыш, еске сақтау қабілеті нашар, жыныстық жағынан әлсіз болып келеді. Олар ұзақ жасамайды, көбінесе жастай қайтыс болады. Соңғы кезде гормоналдық препараттар мен рентгентерапияны қатар қолдану - гиганттықты емдеуге жақсы нәиже беріп жүр.
Дереккөздер
Қазақстан Ұлттық Энциклопедия. 3 том. ISBN 5-89800-149-2
Кіші Юрма
Кіші Юрма — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юрма (Үлкен Юрма)өзенінің оң жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 78 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қиылысқан симметрия
Қиылысқан симметрия - өрістің кванттық теориясында қандай да бір бөлшектің туу амплитудасын сәйкес антибөлшектің жұтылу амплитудасымен байланыстыратын симметрия.
Дереккөздер
Санат:Физика
Нұрғожа Қыдырханұлы Чиняев
Нұрғожа Қыдырханұлы Чиняев 1950 жылы 4 мамырда Түрікмен КСР Марый облысы Мургаб ауданының Сухты-1 ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Чиняев Қыдырхан (1924-1977), сот органдарында қызмет еткен, ҚазКСР еңбек сіңірген заңгері. Анасы - Чиняева Асыл (1930 жылы туған), зейнеткер. М. Горький атындағы Түрікмен мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1974), заңгер. Қазақ, орыс және түрікмен тілдерін біледі. 1974 жылдан - Ашхабад облыстық атқару комитетінің әділет бөлімінің аға консультанты. 1975 жылдан - Ашхабад қаласы Совет аудандық халық сотының судьясы қызметіне сынақ мерзімінен өтуші, Ашхабад облыстық сотының судьясы қызметіне сынақ мерзімінен өтуші. 1976 жылдан - Ашхабад облыстық сотының мүшесі. 1978 жылдан - Марый облыстық сотының мүшесі. 1986 жылдан - Марый облысы прокурорының көмекшісі, қылмыстық істердің соттарда қаралуын қадағалау жөніндегі аға көмекшісі. 1988 жылдан - Түркімен КСР прокуратурасының қылмыстық істердің соттарда қаралуын қадағалау бөлімінің аға прокуроры. 1990 жылдан - Түрікмен КСР прокуратурасының қылмыстық істердің соттарда қаралуын қадағалау жөніндегі басқармасы бастығының орынбасары, 2-ші бөлімнің бастығы. 1992 жылдан - Түрікмен КСР Бас прокуратурасының Сот қаулыларының заңдылығын қадағалау жөніндегі басқармасының 2-ші бөлімінің прокуроры; ҚР Бас прокуратурасының қылмыстық істер бойынша сот актілерінің заңдылығын қадағалау басқармасының бөлім бастығы, басқарма бастығының орынбасары. 1995 жылдан - Маңғыстау облыстық сотының төрағасы. 2002 жылдан - Батыс Қазақстан облыстық сотының төрағасы. 2007 жылдан - Жамбыл облыстық сотының төрағасы. 2010 жылдың қарашасынан бері - Атырау облысы апелляциялық сот алқасының төрағасы. «Құрмет» орденімен (2005), «Астана» (1999); «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен; ҚР Судьялар одағының «Үш би» құрмет белгісімен; «Қазақстан мұнайына 100 жыл» төс белгісімен; көптеген құрмет грамоталарымен және мадақтауларымен марапатталған. прокуратура және нотариат органдарында қызмет еткен. Ұлдары - Нұржан (1974 жылы туған), Ағарыс (1985 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Үстіңгі бүйір
Үстіңгі бүйір — тікелей қабыса бітіп, бос жыныстармен шектесетін пайдалы қазындылардың үстіңгі жағы. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Үлкен Караганка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Магнитогорск су торабынан Ириклинск су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері
Салыстыру (жантану)
Салыстыру — ойлаудың логикалық амалдарының бірі. Адамның ойлауы әрқашан талдаудан және синтезден басталады. Ойлау — түйсік пен қабылдаудағы талдау мен синтездің жаңа мазмұнға ие болған түрі. Талдау дегеніміз — ой арқылы түрлі заттар мен құбылыстардың мәнді жақтарын жеке бөлшектерге бөлу. Синтезде ой арқылы заттың, құбылыстың барлық элементтері біріктіріледі. Талдау мен синтез бірімен-бірі тығыз байланысты құбылыстар. Осылардың негізінде салыстыру деп аталатын ой операциясы пайда болады. Салыстыруда заттардың ұқсастығы, айырмашылығы айқындалады. Заттарды, бейнелерді, ұғымдарды салыстыру тұрғысындағы тапсырмалар ойлаудың дамуы мен оның кінәраттарын психологиялық зерттеулерде кеңінен қолданылады. Салыстыруда адамның нені негіз етіп алатыны, бір объектіден екіншісіне өтудің жеңілділігі және т.б. жағдайлар талданады.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Нуж
Нуж — Ресейдегі өзен. Марий Эл Республикасы, Чуваш Республикасы, Киров облысы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шашка өзенінің оң жағалауынан 4,2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Чебоксар су торабынан Свияга және Цивиль өзендерін қоспағанда Қазан қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 3943
IC 3943 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44485, ZWG 160.69, DRCG 27-197.
Сыртқы сілтемелер
IC 3943 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Есімді сөйлем
Есімді сөйлем—
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Жетпісбай Өмірәліұлы Дүйсембеков
Жетпісбай Өмірәліұлы Дүйсембеков (28 қыркүйек 1947 жыл, Ақтоғай ауылы, Қарағанды облысы ) — тау-кен инженері, экономика ғылымдарының докторы, профессор, Халықаралық инженерлік академиясының академигі, «Нұр Отан» халықтық-демократиялық партиясының мүшесі.
Өмірбаяны
Жетпісбай Өмірәліұлы 1947 жылы 28 қыркүйекте Қарағанды облысы, Ақтоғай ауданы, Ақтоғай ауылында дүниеге келген. Мамандығы бойынша тау-кен инженер-экономисті, экономика ғылымдарының докторы, профессор. 1971 жылы В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын бітірген. Жоғары білікті маман, өндірісті талантты ұйымдастырушы, тәжірибелі басшы, кемел тұлға – Жетпісбай Өмірәліұлы Қазақстанның құрылыс кешенін дамытуға үлкен үлес қосты. Оның тікелей қатысуымен Қазақстан Республикасының көптеген қалаларында өнеркәсіптік және тұрғын үй-азаматтық мақсаттағы аса маңызды бірегей объектілер бой көтерді.
Ол Қазақстан Республикасының құрылыс индустриясы кәсіпорындарында өндірісті тиімді басқарудың бірқатар бірегей және өміршең әдістерін жаңа экономикалық жағдайларда ұсынған республикадағы танымал жоғары кәсіби мамандардың бірі. Ол нарықтық экономика жағдайында басқарудың экономикалық және әкімшілік әдістерінің маңызы зор екенін дәлелдеді.
«Ұлы Жібек жолы» жолының қазақстандық учаскесін жаңғырту бойынша үлкен ұйымдастыру жұмыстарын жүргізді. Қоныс және Бектас кен орындарында мұнай өңдейтін «Қуатамлонмұнай » БК ЖШС директоры болғанда аталған кен орындарын тәжірибелік-өнеркәсіптік игеру және Қызылорда қаласындағы мұнай құю терминалын салу жобаларын іске асырушылардың бірі болды.
«Зайсан» БК және «Тарбағатай Мұнай» ЖШС Бас директоры лауазымында қызмет атқарғанда ҚР Шығыс Қазақстан облысының Зайсан ойпатында мұнай мен газды өңдеуге және барлауға үлкен үлес қосты, ҚР ШҚО Зайсан ойпатындағы Сарыбұлақ құрылымында газ кен орны ашылды, ҚР ШҚО Зайсан ойпатындағы Сарыбұлақ құрылымында көмірсутегі шикізатының (КСШ) қорлары бойынша бағалау жұмыстарының және КСШ кен орнын сынамалы пайдалану жобасын жасаушы әрі жетекшісі болды.
Ғылыми еңбектері
Бірқатар ғылыми еңбектер-монографиялардың авторы:
Отбасылық жағдайы
Үш баласы бар: Дүйсембеков Біржан Жетпісбайұлы (1971 жылғы), Дүйсембеков Бақытжан Жетпісбайұлы (1973 жылғы), Дүйсембекова Әсел Жетпісбайқызы (1983 жылғы).
425 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:425 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:425 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Чукраклы
Чукраклы — Башқұртстанның Чишмин ауданындағы ауыл, Дурас ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 142 адамды құрады. Пошта индексі — 452141, ОКАТО коды — 80257825016.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Электрондық литография
Электрондық литография (ЭЛ) - ең жоғары ажырату қабілеті бар, өлшемдері 1 мкм-ден кіші суреттер  элементтерін  алуға мүмкіндік беретін  литография түрі. Сондықиан "Субмикрондық Л" деп де аталады. Жарықтандыру сәуелелнуі ретінде энергиясы 10-30 кэВ үдетілген электрондарыдың  фокустелген шоғы пайдаланады. Электрондардың да бройлдық толқын ұзындығы АӘ-нің бөлігіней болғандықтан, ФЛ-да ажырату қабілеттілігін  шетейтін дифракция  құбылыстарын ЭЛ-де ескермей-ақ  қоюға болады. Іс жүзінде сканирлейтін ЭЛ кеңінен қолданылады. Оның мынадай артықшылықтары бар: жіңішке сызықстарды алу мүмкіндігі үлкен; интегралдық схемалардың  қажетті топологиясын алу үшін  арнайы шаблондардың  қажет емес және  электрондар шоғының  айқындығы терең. Бұлар профильдік беттерде анық кескін  алуға жағдай жасайды. Электронорезисті жарықтандырушы  компьютердің немесе  микропроцессордың жанында  орналастырылған  бағдарлама бойынша  электронды сәулелік  қондарғыларда жүргізеді. Сәуле мен шалаөткізгіш пластина бар үстелдің  орналасуын анықтау және  дәлдеу үшін автоматты  сәкестендіру құрылғылары жүйелер, лазерлік  интерферометрлер  қолданылады, олар арнайы реперлік белгілер арқылы  сәйкестендірудің  0,1 мкм дәлдігін қамтамасыз етеді. Бейнелеп жарықтандырушы сәулелену ретінде  энергиясы 10-30 кэВ үдетілген электрондардың  фокустелген шоғы пайдаланады.
Өндірісті рационализациялау
Өндірісті рационализациялау - өндіріс ресурстарын мейлінше тиімді пайдалануға бағытталған техника және ұйымдастыру шараларының жиынтығы.
Өндірісті рационализациялау шаралары
Өндірісті рационализациялауға еңбек өнімділігін арттыру, өнімнің өзіндік құнын арзандату және сапасын жақсарту, өндіріс қуатын көбейту, өндіріс технологиясын жетілдіру, құрал-жабдықты тиімді пайдалану, негізгі және көмекші материалдарды үнемдеу, еңбек пен өндірісті ұйымдастыру шаралары жатады.
Шара мақсаты
Бұл шаралардың барлығы да техниканы дамыту мен өндірісті ұйымдастырудың халық шаруышылығы жоспарына сәйкес жүргізіліп, технлогиялық процесті интенсивтендіру, өндірісті механизациялау және автоматтандыру мүддесін көздейді.
Дереккөздер
Санат:Өндіріс
Саяси әдістеме
Саяси әдістеме - [грек, metodos - зерттеу жолы, logos - сөз, ілім] - саяси зерттеу жүргізу әдістері туралы ілім. Бір мағынада әдістеме ретінде саяси ғылымдағы зерттеу қызметінің бағыттарын анықтаушы гносеологиялық қағидалар, сонымен бірге жаңа білім алу принциптері мен әдістері. Екінші бір мағынада саяси ғылым ауқымындағы арнайы пән. Бүл пән нысаны - саяси зерттеу жүргізу үрдісі. Әдістеме танымдық жүйе ретінде бірнеше деңгейден тұрады: философиялық сипаттағы білім, ғылыми зерттеу мәні, құрылымы, принциптері, ережелері мен әдістері туралы білім, нақты зерттеу пәніне қатысты теориялық білім. Арнайы саяси пән ретінде әдістемеде нақты-саяси зерттеу үрдісі теориялық түрғыдан түсініледі. Саяси ғылымды рефлексиясы бар жүйе ретінде қарастыруға болады. Бүл - өзінің зерттеулік іс-әрекетін ой елегінен өткізуге бағытталған ғалым қызметі. Егер саясаттанушы саяси шындықты зерттейтін болса, онда әдіскер нақты құндылық бағыт түрғысынан ғалым жүмысын түсіндіруғе, сипаттауға және түсінуге ұмтылады.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Подаме
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 321 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,66 км² шамасында. Халық тығыздығы — 87,7 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Вествуд (Кентукки)
Вествуд (Westwood) — Кентукки штатының Джэфферсон округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Африка Ұлттары Кубогы 2002
Африка Ұлттары Кубогы 2002 — Футболдан Африка чемпионатының 23-ші жарысы, Малиде өткізілді.
Финал
Санат:2002 жылғы футбол Санат:Африка Ұлттары Кубогы Санат:Малидегі футбол
NGC 3315
NGC 3315 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1870 жылы 24 мамырда Austin Edward P. астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3315 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31540, ESO 501-48, MCG -4-25-42.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Ырсай Дилбарханова
Ырсай Дилбарханова (1952 жылы 2 ақпанда туған, Шардара ауданы) – ғалым, биология ғылымының докторы (1998), профессор (2000). Қыздар педагогикалық институтын бітірген (1974). 1976 – 1990 ж. Қазақстан Ұлттық Ғылым Академиясында ғылыми қызметкер, 1990 – 1992 ж. Алматы мемлекеттік медициналық институтының биохимия кафедрасының меңгерушісі. 1992 – 1996 ж. Түркістан университетінің медицина факультетінің биохимия кафедрасының доценті, кафедра меңгерушісі. 1996 – 1998 ж. Қожа Ахмет Иасауи атындағы Халықараралық қазақ-түрік университетінің докторантурасында оқыды. 1999 жылдан бері халықаралық қазақ-түрік университеті Кентау институтының медицина факультетінде теориялық пәндер кафедрасының меңгерушісі. 60-тан астам ғылыми еңбегі жарияланған. «Белоктар, белоктар биосинтезі, молекулалық генетиканың негіздері», «Ферменттер» оқулықтары шыққан.