Қабатты_силикаттар
Ревдмнскит
(Ni, Mg)6 [Si.iOi0](OH)8. Серпентиннің никельді түрі 1867 жылы Уралдағы Ревдинск ауданынан алғаш рет табылғандықтан солай аталған. Ревдинскиттің айрықша өзгешелігі — бояуы, ал сонымен қатар ете морт сынғыштығы (қолмен оңай сындырылады), сынған жерінің адыр-бұдырлығы және аздаған май тәрізді жылтырлығы, тырнақпен тегістеліп еңделғіштігі. Сонымен қатар оның ұнтақ жинақтары кездеседі. Никельдің жасыл силикаттары тотыққан мыс рудаларына топырақ ты малахитке, хризоколлаға ұқсас, бірақ олардан бояуымен, агрегаттың өзгешелігімен және химиялық реакцияларымен айрылады. Сингониясы моноклиндік; каолинит минералының структурасына ұқсас. Түсі көгілдір ренкілі бозғыл жасылдан сарғыш реңкілі ашық сүр жасылға дейін өзгереді (бирюза түстес). Кристалдық өзгешеліктерінің жылтырлығы жымдастық жазықтарында қ ұлпырмалы, ал коллоиды түрлерінде май не балауыз түстес күңгірт. Оптикалық константтары құрамына қарай өзгереді. Никельге бай түрлерінде N-=1,640—1,656, Np =1,618,—1,626, оптикалық солақай, 2v — өте кішкентай. Қаттылығы 2—2,5, меншікті салмағы 2,5—3,2, жымдастығы (001) бойында анык білінеді. Ревдинскит КСРО-да никель рудасы бар жерде көп мелшерде кездеседі. Бүл серпентиндердің жер қабығындағы табиғи өзгерісте пайда болатын ерекше минералы. ЗСлоркт - Mg4Al2[Si2Al2Oio](OH)8 — күрделі алюмосиликат. Аты гректін, хлорос — жасыл — деген сөзінен шық қан. Бірқатар хлориттердің құрамында темірдің көптігі сонша (27—38%), онъі темір рудасы ретінде пайдаланады. Оған шамоз и т— (Fe,Mg)3[Si2 Al20io]/2HoO мысал бола алады. Әдетте хлорит жоғары температура мен жоғары қысымда судың қатысуынан пайда болады. Осы топқ а жататын клинохлор мен пеннинді қарастырайық. линохлор — Mg5Al[Si3AlO1 0](OH)8 Қаттылығы 2—2,5. меншікті салмағы 2,55—2,78. Түсі жасыл, жымдастығы анық болады. Иілгіш. Кейде әдемі кристалдар құралады. Қлинохлор басқ а минералдардан бояуына және жымдастығына қарай айрылады. Оның жапырағы иілгіш, бірақ серпімді емес. Клинохлордың бетін тырнақпен сызуға болады, сонда жалтыраған сызық пайда болады. Егер клинохлорды пышақпен немесе тырнақпен кырса, қолға май сияқ ты тиетін жылтыр ұнтақ шығады. Клинохлор, хлориттің баска түрлері сияқты, хлоритті тақ т а тастардың не метаморфизмның алғашқы сатысындағы біркатар метаморфтық жыныстардың өте маңызды бөлігі болып табылады. Сингониясы моноклиндік; моноклин-призмалык формасында. Кристалдык бейнесі гексагон-пластинкалық немесе таблетка сияқты, сиректе болса бөшке тәрізді. Әдемі кристалдары жиі кездеседі. Жымдастық беттеріндегі жылтырлығы қ ұбылмалы. Ng =1,57—1,59, N,„=1,56—1,58, Np = 1,56—1,58, оптикалық оңқай. Қлинохлор — тау жыныстарын құрушы минерал. Клинохлордың кристалдары Уралда және басқа жерлерде кездеседі. Пеннин Химиялық құрамы клинохлорға ұқсас, бірақ Mg орнында темір болады. Бұ л биотит және басқ а силикаттар бойында, сондай-ақ вулкандық шыны бойында және төгілме жыныстардың қуыстарында пайда болады. Каолин (каолинит)—Al4 [Si4Oi0](OH)8. Каолин Қытайдын, каулинг — биік тау — деген сезінен шыққан. Қаттылығы 1—2,5, меншікті салмағы 2,6—2,63. Сингониясы моноклиндік, ал рентгеноструктура мәліметі бойынша триклиндік. Таза түріндегі каолиннің көбісі тығыз немесе борпылдақ то пырақ ты массалар болады. Тусі ақ, қоспасының болуына қарай сұр, сарғыш та болып келеді. құрғақ күйінде тілге жабысады. Сумен араласқанда қамыр сияқ ты балшык түзеді. Химиялық құрамында азғана Ғе2 0 3, MgO, СаО, Na2 0 , К2О, ВаО, Si02 т. б. болады. Үлкейтіп қарағанда уақ пластинкалы, кабыршақ ты кристалдарының ішінде жауын құрттарына ұқсас формалар байқалады. Жеке қабыршақтарының және пластинкаларының жылтырлығы құбылмалы, тұтас массаларынікі күңгірт болады. Оптикалық солақай, 2о = 60°, N =1,566—1,567, N,„=1,561—1,565, Np =1,560—1,562. Каолин ете жүмсақ, колға майша тиеді. Кдолиннің әжептәуір саз топырақ ты иісі байқалады. Каолин — саздың негізгі күрамды бөлігі. Ол әдетте жер беті мен жер астында табиғи өзгерістерге үшыраған тау жыныстарының калдық заты болып табылады. Каолин Украина мен Сибирьдің көп жерлерінде кездеседі. Бұларда барлық дала шпаты каолинге ауысқан, бірақ граниттің құрылысы сақталып қалған. Каолиң магмалық жыныстарының (граниттер, сиениттер) және метаморфтық жыныстарының (гнейстер) құрамына кіретін дала шпаттарының химиялық жолмен бұзылған затынан тұрады. Каолин — фарфор мен фаянс ыдыстарын жасау үшін қолданатым негізгі шикізат. Каолин қағаз өнеркәсібінде де толықтырушы материал ретінде кең қолданылады. Темір тотықтары және басқ а коспаларына қарай каолин керамикаға және отқа төзімді материал есебінде кең пайданылады. Каолиннің ірі кендері Украинада (Киев, Винниц, Житомир облыстары) бар. Каолин Уралда (Чебаркуль станциясы қасында) және Шығыс Сибирьде (Красноярск, Иркутск, Канск қасында) кездеседі. Каолиннің ірі кендері Қытайда бар. Сонымен қатар ол Англияда (Қорнуолл), Чехословакия республикасында (Карловый Вар) және Германияда да кездеседі. Гарниерит —(Ni, Mg)6 [Si4O1 0](OH)8 • 4Н2 0. Бұ л жаңа Каледониядағы никельді-сулы силикат кенін ашқ а н геолог Гарньенің есіміне осылай аталған. құрамы өзгермелі. Никельдің қоспасы 25%-ке дейін барады. Қаттылығы 2—4, меншікті салмағы — 2,27. Гарниериттің жұ қ а шлифтерін микроскоппен карағанда оның түсі солғын жасыл болып көрінеді; анизотроптық ; орташа сыну көрсеткіші 1,566-ден 1,590-ға дейін өзгереді. Радиалды-сәулелі құрылысты іркіліп жиналған түрлерінде Л=1,61 (талшықтың ұзын бойында), Np = l,59 (талшық қ а көлденеңінде). Оптикалык оқкай.