cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тікентерілілер типіне жататын жәндіктердің негізгі ерекшеліктері
thumb|Теңіз жұлдызы Ғаламшарымызда 6 000 түрі мәлім тікентерілілердің дене пішіні әр түрлі. Теңіз жұлдыздары, жыланқұйрықтар, теңіз рухгүлдерінің денесі бес тармақты. Теңіз кірпілерінің денесі шар тәрізді болады. Ал теңіз қияры күбі пішіндес созылыңқы болып келеді. Тікентерілілер - соңғы ауызды жәндіктер. Олардың аузы дененің алдыңғы жағында орналасады. Басқа да соңғы ауызды жәндіктер тәрізді ауыз эктодерманың жымырылуынан екінші рет пайда болады. Сондықтан екінші реттілер (соңғы ауыздылар) деп те аталады. Тікентерілілердің жабыны екі қабаттан: сыртқы қабаты - эпителийден, ал ішкі қабаты талшықты дәнекер ұлпалан түзіледі. Әктенген тері қаңқасы ішкі қабатта дамиды. Ал теңіз қиярының әктенген ұсақ, пішіндері әр түрлі денешіктері теріде шашырап жатады. Терілегі қаңқаның қимылдағыштық қасиетте және жәндіктің тіршілік сипатына байланысты бұлшықеттер әр түрлі дәрежеде дамыды. Бұлшықеттер жеке бұлшықет пен бұлшықет талшықтарынан құралады. Сутүтікшелі жүйе - тек тікентерілілерге ғана тән жүйе. Ол тікентерілілердің қозғалыс жүруіне, сондай-ақ тыныс алуын, қажетсіз заттарды бөліп, түйсінуін реттейді. бұл жүйе соңғы қуыс - целомның бастамасынан дамиды. Ол ауыз маңындағы шеңберленген және сәулелі өзекшелерден құралады. Бұл - өте күрделі жүйе. Теңіз жүлдыздары мен теңіз кірпілерінде сутүтікшелі аяқтар болады. Ондай аяқтарда сорғыш табан бар. Тікентерілілер сутүтікшелі аяқтарымен баяу жылжып, теңіз түбімен жүре алады. Сабақты рухгүлдер төсемікке сабағымен жабысып, отырықшы өмір сүреді. Тікентерілілердің жұтқыншақ маңында жүйке шеңбері болады. Одан тікентерілінің әрбір тармағына сәулеленіп, жүйке созындылары таралады. Тікентерілілердің сезім мүшелері өте қарапайым дамыған. Теңіз кірпілері денесінің үстіңгі бөлігінде, теңіз жүлдыздарының тармақтары ұшында қарапайым құрылысты көзшелері бар. Бұл көзшелерімен олар жарықтың аз-көптігін ғана сезіне алады. Тікентерілілердің барлығында ауыз бар.
Тікентерілілердің көпшілігінде (теңіз рухгүлдері, жыланқұйрықтар) тынысалу мүшелері жоқ. Теңізжүлдыздары мен теңізкірпілері тері желбезектері арқылы тыныс алады. Теңізқиярда арнаулы тынысалу мүшесі - суға толы өкпе болады. Бұл - ағаш тәрізді тармақталған қалтаға ұқсас ірі екі мүше. Олар теңізқияр денесінің соңғы бөлігіндегі клоакаға жалғасады. Клоака жиырылған кезде бұл мүше суды белгілі ырғақпен ішке тартып, қайта шығарады. Сөйтіп су толы өкпе зәршығару және тынысалу мүшелерінің қызметін атқарады. Тыныс алуға сутүтікшелі жүйе де қатысады. Алайда тынысалу жүйесіне қанның қатысы жоқ. Қантарату жүйесі шеңберленген екі түтіктерден тұрады. Шеңберлі түтіктің біреуі ауыздың айналайын, екіншісі аналь тесігін қоршап жатады. бұлардан түтіктер сәулеленіп, жәндіктің сәулелі денесіне таралады. Бұл түтікшелер қанайналымынан гөрі лимфа айналымына көбірек ұқсайды. Тікентерілілердің арнаулы зәршығару мүшесі жоқ. Қажетсіз заттар су түтікшелі жүйе арқылы сыртқа шығарылады. Тікентерілілер дара жынысты. Қосжынысты тікентерілілер де бар. Олар жыныс өнімдерін суға төгіп, суда ұрықтанады. Өте күрделі жолмен дамиды. Теңіз жүлдызының бір тармағын кесіп алса, одан бүтін теңіз жұлдызы дами алады. Демек ол регенерациялануға өте бейім. Тікентерілілер суды радиоактивті заттардан тазартуға қатысады. Олар көптеген теңіз жануарларына жем болады. Нәлім, көзауық (камбала) тәрізді ірі балықтар жыланқұйрықтар мен теңізкірпілерді қорек етеді. Теңізқұндыздың (калан) негізгі қорегі - теңіз кірпісі. Тікентерілілер жыртқыш болғандықтан, әр түрлі жануарларды аулайды. Олар балықтарды, кейбір ұлуларды аулап жейді. Кейбір тікентерілілер (теңіз-жұлдыз, теңізқияр - трепанг) тағамға пайдаланылады. бұлардың кәсіптік маңызы зор. Қазынды тікентерілілердің де адам үшін пайдалылары бар. Олардың қалдықтары құрылыс материалдары болып табылады. Мысалы, бельгиялық мәрмәр - ежелгі тікентерілілердің қалдықтар жиынтығы.
Теңіз жұлдыздар класы
thumb|Голотурия Теңіз жұлдыздардың денесі бес тармақты болып келеді. Кейде көп тармақтылары да (50 сәулеге дейін) өмір сүреді. Қазіргі кезде 8 отрядта 1500-ден астам түр топтастырылған. Кейбір теңізжұлдыздардың әктенген қаңқасының ұшы тікенек тәрізденіп дененің сыртына шығып тұрады. Олар сутүтікшелі жүйе және сәулелері арқылы қозғалып жүреді. Аузы дененің астыңғы бөлігіндегі орталықта орналасқан. Ішкі құрылысы онша күрделі емес. Теңіз жұлдызының қорегін аулауы назар аударады. Оның қысқа жұтқыншағы көлемді қарынға жалғасады. Ол қорегін бүкіл денесімен бас салып жабады. Бұдан соң теңіз жұлдызы қарнын айналдырыл, ауыздан шығарады да қорегіне төңкереді. Қарын қабырғасынан бөлінген сөл асты қорытады. Қорытылған ас қысқа ішегі арқылы дененің үстіңгі жағындағы аналь тесігімен сыртқа шығарылады. Теңіз кірпісінде сараланып бөліктерге бөлінбеген қысқа ішек болады. Ішек тікелей жәндік денесінің үстіңгі жағындағы аналь тесігіне жалғасады. Теңіз жұлдызының қарапайым құрылымы көзі тармақтарының ұшында орналасқан. Олар көзшелері арқылы жарықтық аз-көптігін ғана сезінеді. Теңіз жұлдыздары теңіздің түбінде, тереңде өмір сүреді. Су түбіндегі жәндіктермен қоректенеді.
Теңізкірпілер класы
Теңізкірпілердің денесін әктенген тікенектер қаптаған, шар тәрізді немесе екі жағы қысыңқы табақша тәрізді болып келеді. Қазіргі кезде 800-ге тарта түрлері бар. Теңізкірпінің аузы дененің астыңғы жағында орналасады. Қорек қалдығы аналь тесігі арқылы сыртқа шығады. Аузында бес тісті жақсүйекті ерекше мүше болады. Теңіз кірпілер баяу қимылдап теңіз түбінде өмір сүреді. Жануартекті және өсімдіктекті қорекпен қоректенеді. Олардың уылдырығын адамдар тамаққа пайдаланады.
Теңізқиярлар класы
Теңізқиярлардың (голотурия - грекше атауы) денесі қиярға ұқсас созылыңқы, сондықтан теңізқияр деп аталады. Аузы денесінің алдыңғы жағында орналасады, ауыз төңірегін қармалауыштар қоршайды. Қазіргі кезде 5 отрядқа топтастырылған 1 100 түрі теңіздер мен мұхитта өмір сүрелі. Су түбінде жылжып, кейде суда жүзіп жүреді. Негізгі қорегі - су түбіндегі ұсақ жәндіктер, балдырлар, қалдық шірінділері. Тікентерілілер - дернәсілдері екіжақты, ересектері сәулелі симметриялық соңғы ауызды, көпжасушалы теңіз жәндіктері. Дене пішіні шар тәрізді, тармақты, құртқа ұқсас созылыңқы болып келеді. Әктенген қаңқалары болады. бұлардың өзіне тән ерекшелігі - су түтікті жүйе. Тікентерілілер сутүтікті жүйенің жәрдемімен қозғалып жүреді, тыныс алады, зәр шығарады. Бұлшықеттері біраз дамыған. Сәулелі құрылыста жүйке жүйесі бар. Сезім мүшесі нашар дамыған. Қантарату жүйесі - екі шеңберлі тамырлар. Оның біріншісі - ауызды, екіншісі аналь тесігін қоршайды. Ас қорыту жүйесі ауыздан басталып, аналь тесігімен аяқталады. Кейбір түрлерінде аналь тесігі болмайды. Олардың жыныстық мүшесінің құрылысы әр түрлі болып келеді. Көпшілігі дара жынысты, қосжыныстылары да бар. Күрделі өзгерістермен дамиды. Дернәсілдері - екіжақты симметриялы, суда еркін жүзеді. Ересектері су түбінде баяу қозғалады. Тікентерілілердің бізге көбірек танысы үш класс, атап айтқанда: теңіз жұлдыздары, теңіз кірпілері және теңіз қиярлары кластары.
Дереккөздер
Санат:Тікентерілілер‎
1296 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1296 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1296 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Абылайхан Қайратұлы Жүсіпов
Абылайхан Қайратұлы Жүсіпов (10 қаңтар 1997, Абай, Абай ауданы, Қарағанды облысы) — қазақстандық боксшы, ҚР еңбек сіңірген спорт шебері, Қазақстанның екі дүркін чемпионы (2016, 2018), Азия-2017 вице-чемпионы және 2017 мен 2019 әлем чемпионаттарының екі дүркін қола жүлдегері. Нұр-Сұлтан қаласында 2019 жылғы Президент кубогының чемпионы.
Өмірбаяны
Уақ тайпасынан шыққан. «Біз бес ағайындымыз. Анам әкеммен ақылдасып, мені Абай қаласындағы бокс мектебіне алып келген кезде мен жеті жаста едім. Ол менің көшеде уақытты босқа өткізгенімді қаламады деп ойлаймын. Ол кезде біздің қаладан Серік Сәпиев әлем біріншілігін жаңа ғана жеңіп алған болатын. Сәпиевтің жеңісі Абайдағы бокстың дамуына үлкен серпін берді, осы жерде бокс залдары көптеп ашыла бастады».
Бекдәулет Салқынбекұлы Ибраһимов
Мансабы
Кәсіпқойлар арасындағы әлем чемпиондары Олег Маскаев пен Наталья Рагозина, Лондондағы ХХХ жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы Серік Сәпиев спорттағы алғашқы қадамдарын жасаған әйгілі Абай бокс мектебінің тәрбиеленушісі. Абылайхан жеті жасынан бастап Абайдағы спорт мектебінде бокспен айналысып, оны ҚР ересектер құрамасына алып келген ХДСШ Бақытжан Аманбаевта бокспен айналыса бастады.
Алғаш рет өзін 15 жасында, 52 келі салмақта Якутскіде (Ресей) өткен «Азия балалары» (2012) Халықаралық ойындарының жеңімпазы атанған кезде көрсетті.
2013 жылы 16 жасында алғашқы үлкен жетістіктерге жетті. Ақпан айында 57 кг салмақта Қарағандыда жастар арасында Қазақстан чемпионы болды, сәуірде Шымкентте жасөспірімдер арасындағы Азия чемпионатында жеңіске жетті, ал қыркүйекте Киевте (Украина) жасөспірімдер арасында әлем чемпионы атағын жеңіп алды. 2013 жылы Халықаралық әуесқой бокс қауымдастығы (AIBA) Жүсіповті ең үздік жас боксшы деп таныды.
2014 жылдың қаңтарында Бангкокта (Тайланд) 60 келі салмақ дәрежесінде өткен жастар арасындағы Азия чемпионатында жеңіске жетті және чемпионаттың ең үздік боксшысы атанды. Сәуірде Софияда (Болгария) өткен жастар арасындағы әлем чемпионатында жеңіске жетті. Тамыз айында Абылайхан Қытайдың Нанкин қаласында өткен екінші жазғы жасөспірімдер Олимпиада ойындарында финалда ұпай саны бойынша былтырғы 60 кг салмақтағы жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионы кубалық Ален Лимонте Буданы жеңіп, алтын медаль иеленді. 2014 жылдың желтоқсанында 18 жасқа толмай Аблайханға еңбек сіңірген жаттықтырушы Ғалым Жарылғаповты еске алуға арналған ХХХІ халықаралық турнирге қатысуға рұқсат алып, 64 кг салмақ дәрежесінде турнирдің жеңімпазы атанды (Жарылғаповтың өзі), сыйлыққа — автокөлік алды.
2015 жылы мамырда Минск қаласында (Беларусь) Кеңес Одағының Батыры Виктор Ливенцевті еске алуға арналған халықаралық турнирде үшінші орын алды.
2016 жылдың басында бокстан Қазақстан ұлттық құрамасының жаттықтырушысы Мырзағали Айтжанов 19 жасар Жүсіповті ересектер құрамасына шақырды және ол Мажарстандағы Иштван Бочкай мемориалын бірден Әзірбайжан атынан шыққан Бірінші Еуропа ойындары чемпионы кубалық Лоренсо Сотомайорды финалда жеңіп, жеңімпаз атанды. Сәуір айында Абылайхан Рио-де-Жанейрода Олимпиада лицензиялары ойналған Қытайдағы Азия іріктеу кезеңінде 64 келі салмақ дәрежесінде бірінші орынды иеленіп, Олимпиадаға лицензия жеңіп алды. Рио-де-Жанейродағы 2016 жылғы Олимпиадада (тамыз) Олимпиаданың ең жас боксшысы, 19 жасар Жүсіпов бірінші орта салмақта 64 келіге дейінгі салмақта белдесіп, алғашқы жекпе-жегінде Еуропаның вице-чемпионы, британдық Пэт Маккормакқа есе жіберді. 2016 жылдың қарашасында Жүсіпов 69 кг өзіне жаңа салмақ дәрежесінде Павлодарда өткен Қазақстан чемпионатында жеңіске жетті (Қазақстанның Олимпиада чемпиондары Бақтияр Артаев-2004, Бақыт Сәрсекбаев-2008, Серік Сәпиев-2012 және Данияр Елеусінов-2016 санаты).
2017 жылғы Ташкентте өткен Азия чемпионатында 69 келі жартылай орта салмақ дәрежесінде финалға дейін жетіп, чемпионат ринг иесі, 2016 жылғы Олимпиаданың күміс жүлдегері, өзбек боксшысы Шахрам Гиясовқа есе жіберді. Гамбургтегі 2017 жылғы әлем чемпионатында жартылай финалда болашақ чемпион, сол Гиясовтан жеңіліп, қола медаль жеңіп алды.
2018 жылдың наурыз айында Жүсіпов Финляндиядағы (Хельсинки) 37-халықаралық Gee Bee (Gunnar Bärlund memorial) турнирінде жеңіске жетті, бірақ маусымда Астанада Президент кубогының финалында өзінің ұлттық құрамадағы қарсыласы Асланбек Шымбергеновтен жеңіліп қалды. Тамызда Индонезияда өткен 2018 жылғы жазғы Азия ойындарына өте алмады. Бірақ қараша айында Ақтауда кек алды - финалда Шымбергеновты нокдаунға жіберіп, Қазақстан чемпионатының екінші «алтынын» жеңіп алды.
2019 жылдың ақпанында Қазақстанның бес боксшысы Болгарияда өткен «Странджа» халықаралық турнирінің финалына шықты, бірақ барлығы жеңіліске ұшырады, ал Жүсіпов жарақатына байланысты алынды. Маусымда Атырауда өткен Исатай Тайманұлы пен Махамбет Өтемісұлыны еске алуға арналған халықаралық турнирде (10 ел) жеңіске жетті. Ал шілде айында бокстан Қазақстан Президентінің кубогы үшін (13 мемлекет) VII халықаралық турнирде жеңіске жетіп, турнирдің үздік боксшысы деп танылды.
2019 жылы Екатеринбургте өткен әлем чемпионатында Абылайхан жартылай финалға өтіп, онда Ресей боксшысы Андрей Замковойге есе жіберіп, Әлем чемпионатының қола медалін жеңіп алды.
Мейрам-арық
Мейрам-арық – ирригациялық жүйе. 1973—76 ж. Оңтүстік Қазақстан кешенді археологиялық экспедицияның ирригациялық тобы (жетек. В.Грошев) зерттеген: жалпы ұзындығы 35 км. Мейрам-арық басталатын канал бөлігі Шолак-арық аяқталған маңайдан 3 км жерде. Озен суы ұзындығы 150 м бас канал арқылы келеді де, тармақтарға бөлініп кетеді. Оның су жүретін табанының ені 12 м, жанындағы үйінді жал биіктігі 3 м, тереңдігі 2 м. Батыс тармағы 3 км-ден соң Мейрамтөбе қалашығына жеткен. Қала жұртының батысында су үлестіруші каналдан, ол батыс, шығыс және солтүстік тармақтарға бөлінген. Батыс тармағы ұзындығы 2 км, солтүстік канал тармағының ұзындығы 1,5 км, ал шығыс тармақ каналының ұзындығы 3 км. Тармақтардың бойында көлемі әр түрлі егіс тораптары сақталған. Мейрам-арықтың солтүстік бағыттағы негізгі трассасы 6 км-ден кейін Қотан қалашығына жеткен. Одан соң Қотаннан 5 км солтүстікте орналасқан Қаршығалық қала¬шығына жақын келген. Мұндағы ені 5 м, әрбір үйінді жал ені 12 м, биіктігі 1,7 м. Мейрам-арықтың басқа бөліктері анық сақталмаған. Археологиялық зерттеулер бары¬сында алынған сырлы және сыры жоқ ыдыстар, өзге де тұрмыстық шаруашылық бұйымдар үлгілері Мейрам-арықты халық 10-17 ғасырларда пайдаланып, егін еккендігін, мал өсіргендігін айғақтайды.
Абылайхан Қайратұлы Жүсіпов
Дереккөздер
Санат:Қазақстан боксшылары Санат:Бокстан Қазақстан чемпиондары Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері
Мейрам-арық
Дереккөздер
Санат:Тарих
Уильям Лайон Макензи Кинг
Уильям Лайон Макензи Кинг(William Lyon Mackenzie King; 17 желтоқсан 1874 — 22 шілде 1950) - Канаданың саяси және мемлекет қайраткері, алғашқы еңбек министрі (1909-1911). 1919-1948 жылдарда либералдық партияның басшысы, 1921-1926, 1926-1930, 1935-1948 жылдарғы премьер-министр. Оның үкіметі 1942 жылы 12 маусымда КСРО-мен дипломатиялық байланыс орнатты, бірақ соғыстан кейін Кеңес үкіметі мен Канада арасындағы байланыс нашарлады. Сол кезде Уильям Канаданың АҚШ-пен байланысын нығайту бағытын ұстап, жұмысшыларға қарсы саясат жүргізді.
Дереккөздер
Санат:тұлғалар Санат:1950 жылы қайтыс болғандар Санат:1874 жылы туғандар
Есімқан Иманбайұлы
Есімқан Иманбайұлы  (1906, Қытай, Алтай аймағы, Көктоғай ауданы — 1941, Үрімжі) — Қытай қазақтарының ұлт-азаттық көтерілісі басшыларының бірі.
Керей тайпасының Абақ-Керей тармағының Молқы руынан шыққан.
1938 жылы Шыңжаң генерал-губернаторы Шэн Ши Сай шекарадағы қазақ, моңғол, қырғыздар арасында ұлт-азаттық көтерілістің етек алуынан қауіптеніп, “мылтық жинау” деген науқан ұйымдастырады. Осы сылтаумен ол Алтай, Тарбағатай, Іле, Үрімжі, Баркөл, Құмыл ауданындағы беделді азаматтарды, дінбасыларын, зиялыларды жаппай тұтқынға алады. Бұған наразылық ретінде 1940 жылы 1 ақпан күні Есімқан 20 шақты адаммен Сартерек ауданындағы Оқан зәңгінің үйіне түскен Көктоғай ауданының әкімі, мылтық жинау комиссиясының төрағасы Шүй Ыр Лиң мен оның адамдарын қапыда қолға түсіріп, жазалайды. Іле-шала 400 адаммен Көктоғай қалашығына шабуыл жасап, ондағы қарулы әскер күшіне төтеп бере алмай, Шіңгіл ауданына кейін шегінеді. Есімқан онда шақабай руының үкірдайы Ырысқанмен күш біріктіріп, Шіңгіл өзені бойындағы Қарағаш деген жерде Жәнібектің ақ туын алып, көтеріліске аттанады. Шэн Ши Сай әкімшілігі көтерілісшілерге қарсы Үрімжіден Яң Де Шаң дивизиясын, Құмылдан Юан Юанович Семенов батальонын жібереді. Есімқан жасағы Бәйтік, Қаптық тауына жеткенде Моңғолия қызыл әскерлерінің шабуылына ұшырайды. Есімқан отряды Алтай тауына шегініп, Шэн Ши Сай әкімшілігімен бейбіт шарт жасасуға мәжбүр болады. Бірақ әкімшілік тарапынан шарттағы талаптар орындалмай, Есімқан жасағы 1941 жылы қайтадан қарулы көтеріліске шығады. Көтерілісшілер жеңіліс тауып, Шэн Ши Сай жендеттері Есімқан бастаған 14 адамды Үрімжі абақтысында қинап өлтіреді.
Дереккөздер
Санат:1906 жылы туғандарСанат:Көктоғай ауданында туғандар Санат:1941 жылы қайтыс болғандар Санат:Үрімжіде қайтыс болғандар Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстардың көсемдері Санат:Қытай қазақтары Санат:Қытайда қудаланғандар Санат:Абақтыда қайтыс болғандар
Ладберген
Ладберген (Ladbergen) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан муниципалитет. Мюнстер әкімшілік округіне бағынады. Штайнфурт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 6383 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 52,29 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 5 66 032. Муниципалитеттің басшысы — Вольфганг Менебрёккер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Қалқыма су
Қалқыма су – жер бетіне ең жақын жатқан жер асты суы. Қалқыма су грунт суынан жоғары орналасады. Ол көбінесе ойыстарда, өзен-көл арналарында, су өткізбейтін қабаттардың бетінде, құм топырақтар арасында қар суы ерігенде, су тасығанда, нөсер жауыннан кейін пайда болады. Қалқыма судың қоры, су шығымы әр өңірде әр түрлі болады, температурасы да өзгермелі келеді. Ылғалдылығы біршама мол, булану мөлшері аз аймақтарда қалқыма су тұщы, ал тұзды топырақтар арасында тұзды болып кездеседі. Оның сапасына жер бетіндегі сарқынды сулар мен ластану көздері әсер етеді. Қорының, өнімділігі мен сапасының тұрақсыздығына байланысты қалқыма суды ауыз су ретінде, мал суаруға тек уақытша ғана пайдалануға болады. Мұндай сулардың қорын қар тоқтату, жауын және тасқын суларды ойыс жерлерде жинау арқылы жасанды жолмен арттыруға болады. Көп жағдайда қалқыма су астыңғы қабаттардағы грунт және тұрақты жер асты суларымен байланысты болатындықтан оны да ластану көздерінен сақтай білу қажет. Әдетте қалқыма су тұтас таралмайды, сутірек таужыныстардың үстінде орналасатыш шағын линзалар жасайды. Қалқыма судың мұндай линзаларының қалындығы көбінесе 0,5-1 м-ден аспайды, кейде 2-3 мге жетеді. Мүндағы су гравитациялық түрде болып, деңгейге ие болады. Қалқыма судың режимі тұрақсыз - деңгейі мен минералдылығы айтарлыктай өзгеріп тұрады. Кейде құрғақ климатты аудандарда қалқыма сулы құдықтар жазда толық кеуіп кетеді.
Дереккөздер
География
Санат:Геология
Африкадағы Әлемдік мұра нысандары
Африкадағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысадарының тізімі.
Кестеде нысандар Әлемдік мұра нысандары тізіміне кірген хронология бойынша орналасқан.
Санат:Әлемдік мұра
Экономикалық қатынас
Экономикалық Қатынас, Халықаралық экономикалық қатынастар – әлем елдерінің арасындағы шаруашылық байланыстар жүйесі.
Э. қ-дың аса маңызды нысандары – халықар. сауда, жұмыс күшінің көші-қоны, капитал әкетілімі мен халықар. несие, халықар. валюталық (есеп айырысу) қатынастары, халықар. ғыл.-тех. және өндірістік ынтымақтастық. Бұл нысандар бір-бірімен тығыз байланысты және өзар іс-қимылда болады. Халықар. сауда Э. қ-дың жетекші нысаны болып табылады.
Дүниежүзілік шаруашылықтың негізі халықаралық сауда - дүниежүзіндегі елдердің барлығының сыртқы саудасында қалыптасатын халықаралық тауарлы-қаржылық қатынастар жүйесі. Ол дүниежүзі елдер арасында алғаш XVI - XVIII ғасырларда әлемдік нарықтың пайла болу үдерісінде дами бастады. Халықаралық сауданың дамуы жаңа уақыттағы әлемдік экономикадағы маңызды факторлардың бірі ретінде саналады. Халықаралық сауда термині ХІІ ғасырда қолданылған болатын. Халықаралық экономикалық байланыстар көлемінің 80%-ы сауданың үлесіне келеді. Халықаралық сауданың географиялық таралуы әркелкі. Жалпы айналымның 70%-дан астамы батыстың экономикасы дамыған елдеріне, оның ішінде 50%-ға жуығы Батыс Еуропаның үлесіне тиесілі. Бұл елдер сыртқа бағалы өнімдер шығарады.
Халықаралық сауданы ұйымдастыру үшін Халықаралық сауда ұйымы (ХСҰ) құрылған, оған 140-қа жуық мемлекет кіреді, әлемдік тауар айналымының 9/10-ын қамтамасыз етеді. Қазақстан ХСҰ-ға 2015 жылы мүше болды.
Халықаралық еңбек бөлінісі жеке елдердегі өндіруші және өңдеуші өнімдер арасындағы салааралық халықаралық айырбастауды анықтап береді.
Халықаралық экономикалық қатынастың көш бастап тұрған формасы несие-қаржы қатынастары болып табылады. Қазіргі дүниеде халықаралық экономикалық қатынастардың жаһандануы мен аймақтануы өзекті болып тұр. Әлемдік экономикалық тәртіп орнатуда Халықаралық банк және Халықаралық Валюта қоры үлкен рөл атқарады.
Оның негізгі түрлері:
Санат:Экономика
1297 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1297 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1297 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Камбоджа Ұлттық футбол құрамасы
Камбоджа Ұлттық футбол құрамасы — Халықаралық футбол жарыстарында Камбоджаның атынан сынға түсетін ұлттық құрама. Басқарушы орган — Камбоджа Футбол Федерациясы.
Алажиде
Алажиде — Жетісу облысы Ақсу ауданы, Үштөбе-Талдықорған темір жолы бойындағы темір жол бекеті, Молалы ауылдық округі құрамында.
Камбоджа Ұлттық футбол құрамасы
Тарихы
1953 жылы ФИФА-ға, 1957 жылы АФК-ға мүше болды. 1970-75 жылдар аралығында Кхмер Республикасы деп аталды. Әзірше әлем чемпионатының финалдық турниріне қатыспаған.
Азия кубогының финалдық кезеңіне бір рет, 1972 жылы Тайландта өткен турнирге Кхмер Ұлттық құрамасы деген атаумен қатысып, 4-орын алды. Топтық турнирді Оңтүстік Кореядан 1:4 есебімен ойсырай ұтылып бастағанымен, келесі турда Кувейтті 4:0 есебімен тізе бүктірді. Жартылай финалда Ираннан ұтылды, 1:2. Үшінші орын үшін ойында Тайландпен аяусыз айқасып, 2:2 есебімен тең түсті. Пенальтилер сериясында ұтылуға мәжбүр болды (3:5).
Алажиде
Тарихы
Алажиде 1958 жылға дейін "44 разъезд" деп аталған. Стансада Ақсу, Сарқан аудандарынан жеткізілген астық қабылданады және мекемелерге тапсырыспен келген жүкті түсіріп беру жүзеге асырылады.
Камбоджа Ұлттық футбол құрамасы
Стадионы
Өз алаңындағы матчтарын Пномпеньдегі сыйымдылығы 50 000 адамдың Ұлттық Олимпиада стадионында өткізеді. Стадионның іргесі 1963 жылы қаланған. Алғаш өткізілген ірі турнир — 1963 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары.
Алажиде
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 497 адам (242 ер адам және 255 әйел адам) болса, 2009 жылы 309 адамды (161 ер адам және 148 әйел адам) құрады.
Виодос-Абанс-де-Ба
Виодос-Абанс-де-Ба (Viodos-Abense-de-Bas) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,71 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64559, пошта индексі — 64130.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 756 адамды құрады. Халық тығыздығы — 59,48 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Кашинг (Оклахома)
Кашинг (Cushing) — Оклахома штатының Payne округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 8371 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19.8 км² шамасында. FIPS коды — 40-18850.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
1984 (роман)
«1984» (Nineteen Eighty-Four – «Мың тоғыз жүз сексен төртінші») — Джордж Оруелдің 1949 жылы басылған роман-антиутопиясы. «1984» романы Евгений Замятиннің «Біз» (1920), Олдос Хакслидің «О көркем жаңа әлем» (1932) және Рэй Бредберидің «Фаренгейт бойынша 451 градусымен» (1953) қатар бірегей антиутопия саналады. Кітап ХХ ғасырда үлкен ықпалға ие болып, әлемге көптеген ой тастады. Кітаптың авторы кітап шыққаннан кейін жарты жыл өткенде қайтыс болды. Умберто Эко «Раушан аты» кітабының кіріспесінде: «Авторға кітапты бітіргеннен кейін ғана өлу керек болатын. Мәтіннің жолына тұрмауы үшін» деген екен.
Жазу тарихы
Өзінің баспагері Фреду Уорбургке 1948 жылы 22 қазанда жазған хатында Оруэлл, роман жазу ойы оған 1943 жылы келгенін хабарлайды. Ол «Мал аула» кітабындағы «берілген революция» тақырыбын аша түседі. Романның алғашқы атауы «Еуропадағы соңғы адам» және «Live and Dead» («Тірілер мен өлілер») болды.
Дереккөздер
Санат:Романдар Санат:Әлеуметтік фантастика Санат:Джордж Оруелдің туындылары
Обединение (Велико Тырново облысы)
Обединение (Обединение) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Полски-Трымбеш қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 807 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5195. Телефон коды — 06142. ЕКАТТЕ коды — 53014.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Ла-Тоба
Ла-Тоба (La Toba) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла-Серрания ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 107 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,69 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
IC 3325
IC 3325 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S/P (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3325 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Экономикалық қызмет
Экономикалық қызмет – адамның экономикалық игіліктерді өндіру және қызметтер көрсету жөніндегі саналы қызметі.
Негізгі, көмекші және жанама қызметті қамтиды. Кәсіпорынның негізгі қызметіне оның жалпы қосылған құнында көп үлес салмақ алатын өнімдерді өндіру және қызметтерді көрсету жатады. Жанама қызметке негізгі өнімдермен қатар басқа өнімдерді өндіру және қызметтерді көрсету жатады. Көмекші қызметке кәсіпорынның бейөндірістік көмекші бөлімшелерінің қызметі (көлік, қойма шаруашылығы, жабдықты жөндеу, кадрлар даярлау және қайта даярлау, еңбек қорғау, т.б.) жатады. Экономикалық қызмет жасау жолындағы әрекеттерге нақты тауарларды өндіру мен қызметтер көрсету үшін ресурстар (жабдық, жұмыс күші, технологиялар, шикізат, материалдар) жұмылдырылғанда ғана қол жеткізіледі. Экономиканы сипаттау мақсаттары үшін экономикалық қызмет түрлерінің жіктелу құрылымын жасаған жөн, бұл жіктелімде қандай да болсын салада жүзеге асырылатын қызметтің барлық түрлері қамтылуға тиіс. Бұл орайда экономикалық қызмет түрлерінің топтамалары атаулары бойынша осы түрлерге тән саланы құрайтын кәсіпорындардың топтамаларына сай келеді. Аталмыш тұрғыдан алғанда сала Экономикалық қызметтің алуан түрлерінің жиыны болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Экономика
Батдыев Мұстафа
Батдыев, Мұстафа Әзірет-Әлиұлы (1950), - Қарашай - Шеркеш Республикасының Президенті. Ұлты - қарашай. 1950 жылы Қазақстанда шаруа отбасында дүниеге келген. 1956 жылы Батдыевтың отбасы туған ауылы Эльтаркачқа, Усть-Джегута ауданына,  Қарашай - Шеркешстанға қайтып оралды. 5-ші - 10-шы сыныптарда Черкесск қаласында ұлттық мектеп-интернатта оқыған. 1970 - 1972 жылдарында Кеңес Әскерінің қатарларында қызмет етті. 1978 жылы Мәскеу мемлекеттік университетінің экономикалық факультетін тамамдаса, 1981 жылында - сол университеттін аспирантурасын бітірді. Мәскеу ашық әлеуметтік университетінің профессорі, ардақты докторы, Қарашай-Шеркеш мемлекеттік Технологиялық институтының профессоры. Мәскеуде оқу бітіріп, Қарашай-Шеркешстанға оралды. 1981 - 1986 жылдары Прикубан(Қобан маңы) аудандағы "Родина" колхозында бас экономист болып жұмыс істеген. 1986 жылынан бастап партияның облыс комитетінің инструкторы, меңгерушінің орынбасары, әлеуметтік-экономикалық бөлімінің меңгерушісі. Ауылшаруашылық-өндіріс кешенінің өзін-өзі қаржыландыруға және өзін өзі өтеушілігіне көшірді. Нәтижесінде, Қарашай-Шеркешстанның ауылшаруашылық өндірістің көлемі бір жарым есе көбейді. 1992 жылынан бастап - Қарашай-Шеркешстанның Мемлекеттік коммуналдық мүліг төрағасы, республиканың үкіметінің төрағасының орынбасары. 1992 жылында қарашай халқының реабилитация бойынша комиссиясын басқарған. 1994 жылынан бастап - экономика саласы бойынша Қарашай-Шеркеш Республикасының үкіметінің төрағасының орынбасары. 1997 жылынан бастап 2003 жылының тамыз айының 31-ші жұлдызына Қарашай - Шеркеш Республикасының Ұлттық Банкінің төрағасы. Сол кезде республиканың банк жүйесі Ресейде үздіктерінің бірі болып қалды. 2000 жылы Владимир Путинді Ресей Федерациясының Президентіне сайлау бойынша республикалық штабын басқарды. 2003 жылының тамыз айының 31-ші жұлдызында Қарашай-Шеркеш республикасының Президенті болып сайланды. Үйленген. Екі бала, төрт немере бар.
Санат:1950 жылы туғандар Санат:Қарашай-Шеркеш республикасының президенттері
Амарал-Феррадор
Амарал-Феррадор (Amaral Ferrador) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Оңтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Серрас-ди-Судести экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 254 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 506,46 км² шамасында. Халық тығыздығы — 11,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1988 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Клечковский ережесі
Көп электронды атомдар. Көп электронды атомдар үшін әрбір электронның жағдайын сипаттайтын 4 квант саны болады. Неғұрлым атомда электрон көп болған сайын энергияның мөлшеріне n санымен қатар l – дің әсері арта бастайды.
Клечковскийдің бірінші ережесі.
Клечковскийдің бірінші ережесі. Элемент атомының электрондары оның энергетикалық деңгейлері мен деңгейшелерінде бас және орбиталь квант сандары қосындысының (n + l) өсуі ретімен орналасады.
Клечковскийдің екінші ережесі
Клечковскийдің екінші ережесі. Егер екі деңгейше ҥшін бас және орбиталь сандарының қосындысы (n + l) бірдей болса, онда электрон алдымен l– дің мәні кіші n – нің мәні ҥлкен деңгейшеде, одан соң n – нің мәні ҥлкен l –дің мәні кіші деңгейшеде орналасады.
NGC 7333
NGC 7333 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан * типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 20 қыркүйекте Schultz Per Magnus Herman астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7333 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Қарынгүрлі
Қарынгүрлі – Мұзбел жонының шығысында жатқан аңғар.
Географиялық орны
Маңғыстау облысы Қарақия ауданында орналасқан.
Жер бедері
Аңғар солтүстіктен оңтүстікке қарай 65 км-ге созылған, енді жері 2 – 4 км-дей. Аңғар табанына көктемде 10 – 15 күндей су ағатын құрғақ арна жатыр. Табаны теңіз деңгейінен 85 м биікте, беткейлері көлбеу келген. Олардың салыстырмалы биіктігі 50 – 55 м.
Өсімдігі
Сүйірлене келген аңғардың басында жуа, сарсазан, баялыш, жайпақ бөлігінде бұйырғын, баялыш, сораң шөптесіндер өседі. Қарынгүрлі аңғары жыл бойы мал жайылымына пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан аңғарлары Санат:Маңғыстау облысы географиясы
Серебрянка 1-я
Серебрянка 1-я — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лопья өзенінің сол жағалауынан 46 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Вальмонтоне
Вальмонтоне (Valmontone) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Рим провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 13 453 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 314 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 40 км² шамасында. Пошта индексі — 38.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Luigi Gonzaga. Жыл сайынғы мерекесі — 21 маусым.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Вексельдерді дисконттау
Вексельдерді дисконттау вексельді есепке алу; банкінің вексельдерді олардың мерзімі өткенге дейін вексель ұстаушылардан сатып алуы.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Банк терминдері
Адриан Сосновский
Андриан Сосновский (молд. Adrian Sosnovschi; 13 маусым 1977, Кишинев) — молдовалық және ресейлік футболшы, қорғаушы. Кейін бапкерлікпен айналысты.
Карьерасы
Молдова Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. Қазақстандық футбол жанкүйерлеріне 2005 жылы "Қайратта" ойнап таныс болды және 2018 жылы аз уақыт "Атырау" клубының жаттықтырушысы боп қызмет атқарды.
Карьерасында және де Молдова, Ресей, Украина клубтарында доп тепті.
Крэйгмонт (Айдахо)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 501 адамды құрады.
Адриан Сосновский
Карьерасы
Карьерасын 2013 жылы "Милсами" клубында ойнап жүріп аяқтады. 2016 жылы бапкерлік карьерасында осы клубты жаттықтырудан бастады.
Крэйгмонт (Айдахо)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Льюис округы (Айдахо)
Адриан Сосновский
Жеке өмірі
Үйленген, Адриана (1998 жылғы) және Кристина (2003 жылғы) қыздары бар.
Сілтемелер
Санат:Молдова футболшылары Санат:Молдова Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Ресей футболшылары Санат:Зимбру ФК ойыншылары Санат:Спартак Мәскеу ФК ойыншылары Санат:Торпедо Мәскеу ФК ойыншылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Черноморец Новороссийск ФК ойыншылары Санат:Дачия Кишинев ФК ойыншылары Санат:Милсами ФК ойыншылары Санат:Молдова футбол жаттықтырушылары Санат:Милсами ФК жаттықтырушылары Санат:Атырау ФК жаттықтырушылары
Унтыг-Игый-Сап
Унтыг-Игый-Сап — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кулун-Игый өзенінің сол жағалауынан 32 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Харота
Харота — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вангыр өзенінің оң жағалауынан 56 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Хмелевая (Люнда тармағы)
Хмелевая — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы, Кострома облысы, Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Люнда өзенінің оң жағалауынан 72 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга; Ветлуга қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шанақ ауылдық округі
Шанақ ауылдық округі – Түркістан облысы Қазығұрт ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Шанақ, Ақжар, Ескі Шанақ, Ызабұлақ ауылдары және Шанақ темір жол бекеті кіреді. Орталығы – Шанақ ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 3214 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Қазығұрт ауданы ауылдық округтері
Ермек Әмірханұлы Аманшаев
Ермек Әмірханұлы Аманшаев (12 наурыз 1963 жыл, Мақтаарал ауданы, Шымкент облысы) — қазақстандық жазушы, саясаткер, драматург, Астана қаласы әкімінің бұрынғы орынбасары, Филология ғылымдарының кандидаты (2005).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан филологтары Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қайраткерлері Санат:12 наурызда туғандар Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Қазақ энциклопедиясы баспасы тұлғалары Санат:Жалын журналы қызметкерлері Санат:Қазақфильм президенттері Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары Санат:Қазақстан жазушылар одағы мүшелері Санат:Қазақстан театр қайраткерлері одағы мүшелері Санат:Қазақстан Жастар одағы сыйлығының иегерлері Санат:Қазақстан капитандары
Вецлес (Рабс қауымы)
Вецлес (Рабс қауымы) (Wetzles (Gemeinde Raabs)) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Вайдхофен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2947 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 134.65 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — WT, ресми идентификациялық коды — 3 22 16.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Рудольф Майер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Вецлес (Община Рабс)
NGC 2815
NGC 2815 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Тренайм
Тренайм (Traenheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Мольсайм округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,1 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67492, пошта индексі — 67310.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 686 адамды құрады. Халық тығыздығы — 221,29 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Вимерштедт
Вимерштедт (Wiemerstedt) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Дитмаршен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 159 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,08 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 51 133. Муниципалитеттің басшысы — Йенс Петерс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
1298 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1298 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1298 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Гидромонитор
Гидромонитор (гидро... + monitor — су атқылау) — грунттарды, таужыныстарды және т.б. материалдарды жуып-шаю және ұсату мақсатында су ағыншаларын түзу және олардың ұшуын басқаруға арналған құрылғы.
Қолмен және қашықтықтан басқарылады. Мелиорацияда жер имараттарының құрылысын жүргізу кезінде грунттарды үю, тығыздалған грунттарда орлар, каналдар, шұңқырлар қазуға пайдаланады. Шағын гидромониторлар – ГМ-2, ГМН-250С, ГМРЦ-2, ВНИИГиМ және "Гидроторф" құрылымдары көбірек таралған. Гидромонитордың негізгі техникалық көрсеткіштері мына тұрғыда :
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы Санат:Құралдар
Сегузино
Сегузино (Segusino) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Тревизо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2020 адамды құрайды. Халық тығыздығы 110 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 18 км² шамасында. Пошта индексі — 31040.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Lucia. Жыл сайынғы мерекесі — 13 желтоқсан.
Мюльхи
250px|thumb|Картада орналасуы Мюльхи (Mülchi) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Фраубруннен округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 259 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.8 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 545, пошта индексі — 3317.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Шырындар (ру)
оңға|нобай|250x250 нүкте|Қарасубазар қаласындағы Ақ жартас (Ақ-Қая), олар Ресей императрицасына ант беріп, Қырым хандарына опасыздық жасады деген Шірін әулетінің мүлкі. Шырын (Şırınlar ) — Қырым татарларының түркітектес руы, Қырым хандығының төрт күшті би руының бірі - Қараша-бектер, Қырым хандарын тағына бекіте алатын және осы мемлекеттің сыртқы саясатын шешетін мемлекеттік кеңесінде болған.
Шырындар Қырым ұлысының бек руларының арасында болды, олар кездесу нәтижесінде Литвадан Шыңғыс ханның мұрагері - I Қажы Герейді шақыруға шешім қабылдады, ол Жанике қайтыс болғаннан кейін және оның әлсіреуінен кейін сонда жасырынып жүрді. Жәніке тұсында Ордадан толығымен бөлініп кеткен Қырымдағы ұстанымы. Сөйтіп, Литваның ұлы князі Касимирге Ширин мен Барын руларынан елшілік келді. Олар Касимирге Қажы Гирайды хан ретінде көргісі келетіндерін түсіндірді. Қажы-Герайды Казимир Лидадан Киевке шақырып, сол жерде би елшілерімен кездесіп, солармен бірге Қырымға барады. Қажы Герай Қырымға жеткенде Тегене бастаған барлық билер мен мырзалар оған билеуші ретінде ант берді.
Ширин билерінің атақоныс иелігі - Қарасубазар.
Қырымда 18 ғасырдың соңына дейін олар «ең атақты және күшті» болды және «халық жиналысында бірінші дәрежені құрады». Ширин Мырзалары Қырым хандығының барлық қырым руларының алдында Қырым хандарының қыздарына үйленуге айрықша құқығы бар бірінші фамилия болды.
1555 жылы I Дәулет Герайдың тұсында Сот шайқасында И.В.Шереметев олжалар арасында Ширинский Мырзалардың туын алды. Шежірелерде «Ноғай мен Шірінскийдің мурзалары келді» деп айтылады. 1594 ж Ширинский Мырза Иши-Махмет Мәскеуге Қырым елшісі болып келді.
1768-1774 жылдары Қырымды орыс әскерінің жаулап алуы кезінде Шириндер Қырым хандарына опасыздық жасап, бұрын хандар таққа отырған Ақ-Қаяға, орыс императрицасына ант беріп, дворяндық атақ алды. Осыған байланысты Қырымның соңғы ұлы ханы Қырым Герай Кареценовтен татарлардан олардың қандай негізде «ант бергенін» сұрауды өтінді, оған Караценов: «Маған керегі жоқ, өйткені мен толық білемін, татарлардың өздері де біледі» деп жауап берді. Бүкілресейлік мемлекетке адал болуға ант берген! «Ең жақсылар», Қараценовтің сөзімен айтсақ, қырым татарлары сөйлеп, өздерінің қожайын ханына қызмет еткісі келетіндіктерін шынайы мойындады; қалғандары үнсіз қалды. Қырым Герай тағы да хан оларды өзінің қол астындағылар санайтынын айтты, өйткені олар Ресейдің бодандығы емес, ант берді. Қалға сұлтан Әли аға шынында да олардың өздері ант бермей, тек ант бергенін растады. 1769 жылы Қырым Гирай Каусениде кенеттен қайтыс болды. Қасақана уланудың барлық белгілері болды, бірақ билер белгісіз себептермен тергеуді бастаудан бас тартты.
1784 жылы Потемкин Мехметші би Ширинскийге жылына 2000 рубль жалақы тағайындады, императрица Екатерина II Шырындар отбасынан Қырым дворяндарының губерниялық маршалдарын сайлауды бұйырды. Ширинскийдің атымен бір бөлігі православие дінін қабылдай бастады.
Әдебиет
Санат:Қырым татарлары рулары Санат:Шырындар (ру)
Ле-Ротур
Ле-Ротур (Les Rotours) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,06 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61354, пошта индексі — 61210.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 94 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,58 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Шалаөткізгішті пластика
Шалаөткізгішті пластика (Полупроводниковая пластина) — планарлық технология әдістерімен шалаөткізгіш аспаптарды, сондай-ақ интефалдық схемаларды жасау үшін қолдануға арналған шалаөткізгіш материалдан дайындалган жұқа пластина. Әдетте, Шалаөткізгішті пластика қалындығы ондаған мкм-ден бірнеше жүздеген мкм-ге жететін диаметрі 20—200 мм диск түрінде дайындалады. Шалаөткізгішті пластика ШӨ цилиндрлі монокристалдарды (құймаларды) (әдетте, Si немесе АПІ Bv типті қосылыстар) дискілеп кесіп алу арқылы жасайды. Содан соң дискілерді беттің берілген талапқа сай қасиеттерін алу, оны үшін өндейді.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Пьетрозо
Пьетрозо (Pietroso) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Корте округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 25,76 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 242 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,39 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Грас-Юзель
Грас-Юзель (Grâce-Uzel) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Сен-Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,95 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22068, пошта индексі — 22460.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 407 адамды құрады. Халық тығыздығы — 51,19 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Ақбұлақ (Күршім ауданы)
Ақбұлақ — Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданындағы ауыл, Ақбұлақ ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Күршім ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 96 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Күршім ауданы елді мекендері
Сереяк
Сереяк (Séreilhac) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Лимож округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 38,63 км² шамасында.
Виктор Эдуардович Кингисепп
Виктор Эдуардович Кингисепп (Viktor Kingissepp, 24.3.1888, Каарма-Сууре, Эзельск, Лифляндск губерниясы — 4.5.1922, Таллин, Эстония) - Эстония Компартиясын ұйымдастырушылардың және басшыларының бірі.
Сереяк
Коммунаның INSEE коды — 87191, пошта индексі — 87620.
Виктор Эдуардович Кингисепп
Сааремада жұмысшы отбасында дүниеге келген. Революциялық қозғалысқа 1905 жылдан қатысты. 1906 жылдан большевиктік партияның мүшесі болды. 1907-1914 жылдар аралығында Петербург, Эстландия губерниясында, Таллинде жасырын партия жұмысын жүргізді. 1913-1914 жылдары оның басшылығымен большевиктік жұмысшы «Кийр» газеті шығып тұрды. 1914 жылы ол тұтқындалып, Қазанға жер аударылды. 1919 жылы Кавказ майданына жіберілді. Ақпан революциясынан кейін Эстонияға қайта оралып, большевиктік ұйымды басқарды. Кейіннен астыртын баспахана ұйымдастырып, үндеу хаттар мен «Коммунист» газетін шығарып отырды. Эстония буржуазиялық полициясына ұсталып, әскери далалық соттың үкімімен атылды.
Дереккөздер
Санат:24 наурызда туғандар Санат:1888 жылы туғандар Санат:Сааремаада туғандар Санат:4 мамырда қайтыс болғандар Санат:1922 жылы қайтыс болғандар Санат:Таллинде қайтыс болғандар Санат:Эстония коммунистері Санат:Эстония революционерлері Санат:Чекистер Санат:Ресей революционерлері Санат:Санкт-Петербург мемлекеттік университеті түлектері Санат:Өлім жазасына кесілген саясаткерлер Санат:Өлім жазасына кесілгендер революционерлер Санат:Марксистер
Сереяк
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1811 адамды құрады. Халық тығыздығы — 46,88 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары