cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фрэнклин (Кентукки)
Фрэнклин (Franklin) — Кентукки штатының Симпсон (Simpson) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 7996 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19.2 км² шамасында. FIPS коды — 21-28918.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Орлица (Орлика тармағы)
Орлица — Ресейдегі өзен. Орлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Орлик өзенінің оң жағалауынан 34 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока бастауынан Орёл қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Құмбар
Құмбар – Лепсі өзенінің аңғарындағы құмды алқап.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 491 м. Солтүстіктен шығысқа қарай доға тәріздес 20 км-ге созылған, енді жері 7-8 км шамасында. Жер бедері ұялы жалды төбешіктерден тұрады. Орта және жоғарғы төрттік кезеңінің шөгінділерінен түзілген. Солтүстік-батысында Үлкен Алтай көлі жатыр. Құмбар бойында Соленая және тағы да басқа қыстаулары орналасқан.
Өсімдігі
Құм, сортаңды сұр топырақ жамылғысында сұр жусан, ши, ажырық аралас астық тұқымдас шөптесіндер, бұталар өседі. Жыл бойы мал жайылымына пайдаланылады.
Орионс-Идерн
Орионс-Идерн (Aurions-Idernes) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,32 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64079, пошта индексі — 64350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 113 адамды құрады. Халық тығыздығы — 17,88 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Цех мектептері
Цех мектептері - Еуропа қалаларында 13-14 ғасырларда пайда болған зайырлы мектептер. Кәсіптік цехтар ашып ұстаған. Бұл мектептерде оқуға, жазуға, есепке, геометрия және жаратылыстану негіздеріне үйреткен.
IC 4103
IC 4103 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44989, MCG 6-29-19.
Сыртқы сілтемелер
IC 4103 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Жіңішкеқұм (ауыл)
Жіңішкеқұм  — Қызылорда облысы Арал ауданындағы ауыл, Атанши ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Арал қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 154 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 453 адам (240 ер адам және 213 әйел адам) болса, 2009 жылы 303 адамды (156 ер адам және 147 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Арал ауданы елді мекендері
Таш-Чишма
Таш-Чишма — Башқұртстанның Шаран ауданындағы ауыл, Төменгі зайыт ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 8 адамды құрады. Пошта индексі — 452643, ОКАТО коды — 80258835004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
NGC 3486
NGC 3486 — Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3486 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33166, UGC 6079, MCG 5-26-32, ZWG 155,41.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз)
Зальхинг
Зальхинг (Salching) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Бавария әкімшілік округіне бағынады. Штраубинг-Боген ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Эльперсбюттель
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 872 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 30,17 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 51 027. Муниципалитеттің басшысы — Петер Тоде.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Материалдық жауапкершілік
Материалдық жауапкершілік — еңбек құқығы бойынша жұмыс беруші мен жұмыскер арасындағы бір-біріне келтірген зиянды өтеу міндеті. Жұмыскерге келген зиян жұмыс барысында жарақат алудың, денсаулықтың зақымдануының, нашарлауының салдарынан еңбек қабілетін толық немесе ішінара жоғалтқандықтан алып жүрген табысынан және емделуге жұмсаған шығындарынан тұрады. Өз кезегінде еңбек шарты бойынша жауапкершілігіне алған мүліктің заңсыз, басқа біреудің иелігіне кетуі, талан-таражға түсуі немесе бүлінуі бұл шығынды жұмыскердің өтеуіне апарып соқтырады. Өтемнің көлемі нақты жағдайдың мәнісіне, жұмыскердің қаншалықты кінәлі екендігіне қарай анықталуы мүмкін. Азаматтық құқықта міндеттемені бұзғаны үшін мынадай жауапкершілік түрлері бекітілген: Кәмелетке толмаған 14 пен 18 жас аралығындағы жасөспірім біреуге зиян келтірсе, оны өз есебінен өтеуге міндетті, ал қаражаты болмаса не жетпесе, қосымша жауапкершілікке ата-анасы тартылады. Борышкер адам еркінен тыс күштердің салдарынан міндеттемені орындауға мүмкіндік болмағандығын дәлелдеген жағдайда ғана жауапкершіліктен босатылады. Б. Базарбаев
Материалдық жауапты адам
Еңбек заңдары бойынша — нормативтік актілер мен шарттарға сәйкес, есеп арқылы өзіне сеніп тапсырылған құндылықтардың сақталуын қамтамасыз етпеу нәтижесінде келтірілген залал үшін толық материалдық жауапкершілік артылатын қызметкер. Толық материалдық жауапкершілік артылатын адамдар тобына, жауапкершілік заңнамамен тағайындалады.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Құқық Санат:Заң
Ядроның бөлінуі
Ядроның бөлінуі, атом ядросының бөлінуі – ауыр атом ядроларының өздігінен не басқа бір бөлшектердің әсерінен бірнеше бөлшекке (көбінесе 2 бөлшекке, сиректеу 3 және 4 бөлшекке) бөлінуі. Ядроның нейтрондар арқылы бөлінуінің практикалық маңызы бар. Атом ядросы протондар, дейтрондар, -кванттар, т.б. арқылы да бөлінеді. Атом ядросының бөліне алатындығын тәжірибе жүзінде неміс ғалымдары О.Ган (Хан) және Ф.Штрасман ашқан (1939). Бұл тәжірибенің нәтижесін неміс ғалымдары Л.Мейтнер мен О.Фриш түсіндіріп берді. Атом ядросы бөлінуінің алғашқы теориясын 1939 ж. Я.И. Френкель (КСРО), сондай-ақ Н. Бор және Дж. Уилер (АҚШ) жасады. Ауыр ядроны жуық түрде протондардың электрстатикалық тебіліс күші мен оған қарсы бағытталған керілу күшінің әсерінде тұрған сұйық тамшысы деп қарастыруға болады. Ядроның орнықсыздық дәрежесі электрстатистикалық тебіліс күші энергиясының беттік керілу күшінің энергиясына қатынасы бойынша анықталады, басқаша айтқанда: Z2/A, мұндағы Z – ядроның электр заряды, А – оның массалық саны. Z2/А шамасы жеткілікті дәрежеде үлкен болғанда ядро өздігінен (спонтанды) бөліну мүмкін. Атом ядросының өздігінен бөлінуі құбылысын 1940 ж. Г.Н. Флеров пен К.А. Петржак ашты. Теориялық есептеулер бойынша Z2/А>45 болатын атом ядросы орнықты емес. Ауыр ядролардың бөлінуі кезінде массалары әр түрлі 2 жарықшақтар орнықты ядроға айналмастан бұрын бірнеше рет бета-ыдырауға ұшырайды. Атом ядросының бөлінуі кезінде жарықшақтармен қатар нейтрондар және γ-кванттар да бөлініп шығады. Әрбір ядро бөлінгенде 200 МэВ-қа жуық энергия бөленіді. Ядроның бөлінуі кезінде бөлініп шығатын нейтрондарды шапшаң және баяу нейтрондар деп аталатын екі топқа бөлуге болады. Тізбекті реакция жүру үшін әрбір нейтронның ядроны бөлуі шарт емес. Тек ядроға тізбекті реакция өту үшін қажетті мөлшердегі нейтрондардың саны түссе болғаны. Ядролық энергияны алуда, , ядроларының бөлінуінің ерекше маңызы бар. Висмут, қорғасын, мыс, күміс, ядроларының да бөлінетіндігі анықталды. Алайда бұдан гөрі жеңіл ядролар өте сирек бөлінеді.
Брунненталь (Золотурн)
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 194 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.91 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2447, пошта индексі — 3307.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Золотурн елді мекендері
Кабесас-Рубиас
Кабесас-Рубиас (Cabezas Rubias) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Уэльва провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Андевало ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 869 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 109 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 71 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Уэльва елді мекендері
Артиллериялық атыс
Артиллериялық атыс — ұрыс қимылдарын жүргізудің бір тәсілі.
Артиллериялық атыс танктер мен моторлы атқыштардың өз міндеттерін толық орындауына жол ашады, қарсыластың алдыңғы шептегі қорғанысын, кейінгі жақтағы бекіністерін де талкандайды.
Жағдайға байланысты артиллерия әр түрлі атыс түрлерін қолданумен қатар, ұрыс жүргізудің әр түрлі тортіптерін:
Тағы қараңыз
Артиллерия
Дереккөздер
Санат:Артиллерия
Гарса (Сан-Паулу)
Гарса (Сан-Паулу) (Garça (São Paulo)) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Марилия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Марилия экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 396 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 555,771 км² шамасында. Халық тығыздығы — 79,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1929 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Грубе-Ю (Хайма-Ю тармағы)
Грубе-Ю — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хайма-Ю өзенінің оң жағалауынан 20 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сала-Болоньезе
Сала-Болоньезе (Sala Bolognese) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Болонья провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6263 адамды құрайды (2001). Халық тығыздығы 138,6 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 45,19 км² шамасында. Пошта индексі — 40010.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Petronio. Жыл сайынғы мерекесі — 4 қазан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Льюис Холтби
Льюис Холтби (1990 жылы, 18 қыркүйекте Эркеленц қаласында дүниеге келді) Неміс футболшысы Гамбург атты неміс клубында ойнайды.
"Алемания"
Немістің және ағылшынның ұлы, Холтби футболмен төрт жылы ара құрам бір Эркеленца командаларынан шұғылданушы бастады. Он бір жаста ол менхенгладбах "Боруссию" клубына ауысты. Бірақ тез арада "Боруссия" бапкерлері Льюисты аса жас деп оны сатып алды. Келесі командамен Холтби Аахен "Алемания" клубына сатылды. "Алемания" негізгі құрамында Льюис басшылық Йоргтің Шмадтке 2007/08 мезгілде сынға түсті, Мирко Каспердың орнына шығып "Санкт-Паули" командасына қарсы бірінші рет ойнады. Тағы бір рет ол "Кобленц" клубына қарсы ойнады.
«Бохум»
2010 жылдың қаңтарында ойыншы "Бохумға" ойынның тәжірибесінің табысы үшін жартыжылдық жалға жөнелді.
«Майнц 05»
2010 жылдың маусымында ойыншы тағы жалға жөнелді, осы рет ол "Майнц 05" клубына жөнелді.
«Шальке 04»
2011 жылдың 18 наурызында Холтби "Шальке 04" клубына қайта оралады.
«Тоттенхэм»
2013 жылдың 4 қаңтарында Лондондық Тоттенхэм Холтбидің Тоттенхэмге көшкенін жариялады.
«Гамбург»
Неміс футболшысы 2014 жылдан бастап "Гамбург" клубына жартыжылдық жалға жөнелді.
Германия құрама командасы
2010 жылдың 17 қарашасының Германияның ересек құрамасында сынға түсті, Швеция құрамасына қарсы жақсы өнер көрсетті. 2011 жылдың 7 маусымында Холтби екі матчты Неміс құрамасына ойнады. Немістер қонақтарда шегінде біліктіліктің к Еуропа чемпионатының 2012 жылдың Азербайжанның құрамасымен ойнады.
Жетістігі
Санат:Германия футболшылары Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:18 қыркүйекте туғандар Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары Санат:Алемания ФК ойыншылары Санат:Бохум ФК ойыншылары Санат:Майнц 05 ФК ойыншылары Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойыншылары Санат:Фулхэм ФК ойыншылары Санат:Гамбург ФК ойыншылары
Башқұртстан климаты
Башқұртстан климаты — континенталды, жазы жылы, ауа райы көбінесе қоңыржай ендіктерден, арктикалық ауаның енуі, Атлантикадан, Сібірден келетін қысқы антициклондар арасындағы жағдайға байланысты өзгереді. Қысы қарлы, суық және ұзаққа созылады. Солтүстіктен Солтүстік Мұзды мұхиттың, оңтүстіктен - Қазақстанның құрғақ аудандары мен Каспий маңы ойпатының ықпалы әсер етеді.
Сипаттама
Башқұртстанның климаты оның аумағындағы ауа массаларының тасымалдануына, күн радиациясының әсеріне байланысты. Желдің басым бағыты-оңтүстік және батыс-шығыс бағытта. Республика материктің ішкі бөлігінде орналасқандықтан, онда Арктикамен қоңыржай және субтропикалық ендіктердің ауа массалары жиі өзгереді.
Башқұртстанның негізгі климат қалыптастырушы факторлары:
Бұл ауа массаларының әсер ету сипаты әр түрлі. Атлантикалық ауа батыстан және оңтүстік-батыстан келіп, жауын-шашын әкеледі, қыста жылынып, жазда ыстықты жұмсартады. Арктикалық ауа, суық және құрғақ, керісінше, қыста аязды күшейтеді, ал жазда жылуды азайтады. Ол таралған кезде, әдетте, таза және құрғақ ауа райы орнайды. Ыстық және құрғақ ауа райы тропикалық ауа массаларымен байланысты. Башқұртстан аумағында ауа массасының жиі өзгеруі ауа райының күрт өзгеруі мен кей жылдары тұрақсыздықты тудырады.
Батыс Башқұртстанның климаты батыстан шығысқа және оңтүстіктен солтүстікке қарай өзгереді. Мұнда қыс әдетте қарашаның ортасынан басталады. Бұл уақытта қар жауады, аяз болады, бірақ көбінесе ауа Атлант мұхитынан кіріп, содан кейін еру пайда болады, дымқыл қар және тіпті жаңбыр жауады. Ең суық ай - қаңтар. Батыс Башқұртстанда орташа айлық температура -15oС шамасында. Жаздың ең ыстық айы -шілде. Оның орташа айлық температурасы шамамен 19оС. Жазда ауа-райы көбінесе ауа массаларының әсерімен анықталады. Батыс Башқұртстанда оңтүстік тропикалық ауа массалары орын алған кезде ұзақ уақыт бойы құрғақ және ыстық ауа райы орнауы мүмкін, құрғақшылық та осындай жылдары болады. Атмосфералық қысымның төмендеуімен циклондар Атлантикадан Батыс Башқұртстанға кіріп, олар жылуды жұмсартады және жаңбыр әкеледі.
Таулы Башқұртстан мен Орал алды Башқұртстанның климаттық жағдайлары көбінесе Орал тауларымен анықталады. Атлант мұхитындағы ауа массалары таулармен соқтығысып, Батыс беткейлеріне көтеріле бастайды, онымен қатар, олар біртіндеп салқындатылып, ылғалсызданады. Осыған байланысты Батыс Башқұртстанға қарағанда Орал тауларының батыс беткейлерінде жауын-шашын көп (жылына 600 мм-ге дейін және одан да көп) түседі. Қар жамылғысы қазан айында түсіп, мамыр айының басына дейін жатады. Оңтүстік Орал тауларындағы қаңтардың орташа айлық температурасы -16оС, ал шілдеде - +17оС.
Аймақтар бойынша ауа-райының көрсеткіштері
Башқұртстан рельефінің сан алуандығы әр түрлі климаттық аймақтардың болуын анықтайды:
Жыл мезгілдері бойынша өзгерістер
Көктем — Көктемде Башқұртстандағы ауа-райы тұрақсыз, температураның кенеттен өзгеруі, суық ауа райының оралуы, қардың түсуі, мамыр айында аяз жиі болады. Жалпы, көктемде Башқұртстанда ауа - райы жылы және шуақ.
Жаз — Башқұртстан Республикасында жаз мамыр айының соңында, ал таулы Башқұртстанда -маусымның басында басталады. Маусым айындағы ауа райы жылы, күн ашық және құрғақ. Ең жылы ай – шілде, күндізгі температура +25 градусқа дейін көтерілуі мүмкін, бірақ кейде оңтүстік-шығыс желде температура +35 градусқа дейін көтеріледі. Тамыздың екінші жартысында жылу төмендейді және салқын ауа-райы орнатылады, айдың соңында аяз болады.
Күз — Башқұртстан Республикасындағы күз қыркүйектің алғашқы күндерінде, ал тауларда-тамыздың соңғы күндерінде басталады. Қыркүйектің бірінші жартысы күн шуақ және салыстырмалы түрде жылы ауа-райымен сипатталады, бірақ айдың екінші жартысында тұрақты аяз басталады, ал қазан айында ауа райы жаңбырлы және бұлтты болады. Қазанның екінші жартысында алғашқы аяздар келеді, қар жиі жауады. Қараша айының басында температура нөлден төмен түседі, ал жауын-шашын тек қар түрінде түседі. Айдың екінші жартысында тұрақты қар жамылғысы пайда болады және қыс басталады.
Дереккөздер
Санат:Башқұртстан географиясы
Табашка (Габрово облысы)
Табашка (Табашка) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 5461. Телефон коды — 067302. ЕКАТТЕ коды — 72031.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Манкент санаторийі
Манкент санаторийі – шипалы сумен емдейтін климатолық санаторий. Оңтүстік Қазақстан облысы, Сайрам ауданы, Манкент таулы жотасы станциясынан 6 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 606 м биіктікте орналасқан.
Санаторий құрылысы 1923 жылы басталып, 1926 жылы пайдалануға рұқсат берілген. Қазіргі таңда санаторийдің 10 тұрғын ғимараты мен жазғы уақытта пайдаланылатын 10 кешені бар.
=Пайдалануы=
Санаторий жыл бойы қызмет көрсетеді, бір мерзімде 500-ден астам адам қабылдай алады. Мұндағы сульфатты-хлорлы-натрийлі суы (39,5С) ас қорыту, жүйке жүйесі, сүйек-бұлшық ет және гинерол. ауруларды емдеу үшін пайдаланылады.
Санат: Санаторий
Барасал (Сабугал)
Барасал (Сабугал) (Baraçal (Sabugal)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 242 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,38 км² шамасында. Халық тығыздығы — 13,9 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Геологиялық қима сипаттарын геофизикалық мәліметтер бойынша болжау
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Ақта
Ақта - қойшының асы. Ертеде қойшылар далада сиыр сауып ақта істеген. Олар сүтті қарынға құйып оның құрамын ауа шығып тұруы үшін екібасын шапқан жілікті ауыз тұсқа түтік ретінде орналастырады. Содан кейін жеpre көміп, үстіне от жағып пісіреді. Тасты ысытып алып, ко салып дайындалған осыған ұқсас түрі қорықтық деп аталады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Сентушка
Сентушка — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Иванов облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кера өзенінің сол жағалауынан 11 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Кострома қаласынан Унжа өзенін қоспағанда Горьков су торабына (Горьков суқоймасына) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сақ дәуірі тайпаларының шаруашылығы
Көшпелі және жартылай көшпелі мал шаруашылығына өту
Қазақстан аумағында мал шаруашылығы шаруашылықтың жетекші саласы ретінде қола дәуірінде орнықты. Алдыңғы андронов кезінде-ақ отырықшы тайпалардың кешенді шаруашылығы, үй жанында мал өсіру, кетпенді егіншілік, аң және балық аулау пайда болған. Алғашқы кездерде бұл бірыңғай өндіруші шаруашылық болды, онда мал шаруашылығы мен егіншілік әлі де дербес өндіріс салалары ретінде бөлінбеген еді. Б. з. б. II мыңжылдықтың ортасына қарай көрініс өзгерді: шаруашылықта, археологиялық деректердің көрсетіп отырғанындай, алыс жерлерге көшуге және қысты күні тебінгілі жайылымға бейімделген қой мен жылқы сияқты жануарлардың үлес салмағы күрт өседі. Тұрғындардың көшіп-қонуы артып, далалық жайылым алқаптарын игеру үрдісі жүріп жатты. Мал шаруашылығының жеделдете дамуы барысында ежелгі тұрғындар арасынан шаруашылықтың осы саласымен айналысатын бақташы тайпалар бөлініп шықты. Қазақстан аумағында б. з. б. II мыңжылдықтың орта шенінде болған тұңғыш ірі қоғамдық еңбек бөлінісі шаруашылық қызметінің жаңа түрі — көшпелі және жартылай көшпелі мал шаруашылығының біржола қалыптасуы үшін қажетті алғышарттар жасады.
Б. з. б. I мынжылдықың бас кезінде-ақ Қазақстанның далаларында, шөлейт және таулы аудандарда жартылай көшпелі және көшпелі мал шаруашылығы негізгі, ал содан соң үстем шаруашылық түріне айналады. Мұндай өзгерістер бірқатар себептерге байланысты еді, ал олардың ішіндегі ең бастысы бір-бірімен аса тығыз байланысты табиғи-географиялық және әлеуметтік-экономикалық факторлар болатын.
Б. з. б. II мыңжылдықтың аяғы мен I мыңжылдықтың басында, басқа далалық аудандардағы сияқты, Қазақстанда да климат өзгеріп, ол барған сайын қуаң тарта берді. Табиғи су көздері кеміді, оның өзі үлкенді-кішілі өзендердің жайылмаларында егіншіліктің өрістеуін тежеді, ал кейбір аудандарда оны күрт қысқартты. Уақыт өткен сайын малшылық-егіншілік тайпалары ішінде үздіксіз көбейе түскен халық пен өндіргіш күштердің осы халықты күнкөріс құралдарымен қамтамасыз ете алмайтын үйлесімсіз төмен деңгейі арасында сәйкессіздік пісіп-жетіле бастады. Ежелгі тайпалар өз өндірісін тез жетілдіре алмады да, орын алған жағдайдан шығудың жолы бір ғана нәрсе — жер аумағын кеңейту деп білді. Қазақстанның суы аз жерлердегі суармалы егіншілікті дамытуға мүмкіндік бермеген далалық аудандары халқының көпшілігі үшін алғашқы экономиканың халық саны артуының өндіргіш күштеріне қысымын жоятын бірден-бір бағыты мал шаруашылығының көшпелі және жартылай көшпелі түрлеріне ауысу болды. Орасан зор жайылымдық алқаптары жағдайында мұндай шаруашылық бағыты мүмкін әрі тиімді болған еді.
Көшпелі мал шаруашылығына көшу дала мен шөлді жерлердегі тайпаларының өмірінде экономикалық ірі прогресс, алғашқы коғамның өндіргіш күштері дамуына ілгері басқан қадам болды. Адам еңбегі неғүрлым өнімді бола түсті, өйткені шаруашылықтың мамандандырылуы мал, сондай-ақ ет, сүт, тері, жүн және т.б. түрінде артық өнім өндіруге кең мүмкіндіктер ашып берді.
Мал шаруашылығының түрлері
Ежелгі авторлардың еңбектерінде Еуразия далаларындағы мал өсіретін тайпалардың шаруашылығы мен тұрмыс салты сипатталады. Оларда «Суы мол, шөбі шүйгін өpic қарап, бір жерден екінші жерге көшіп-қонып жүреді» деген бір ғана тұжырым жиі қайталанады. Мұндай жадағай суреттеу көне заманның мал шаруашылығының сан алуан типтері мен формаларын ашып көрсетпейді. Археология және этнография деректері сол уақытта мал шаруашылығының негізгі үш түрі: көшпелі, жартылай көшпелі және отырықшы түрлері болған деуге мүмкіндік береді. Мал шаруашылығының сипатына сәйкес шаруашылықтың басқа салаларының үлес салмағы да өзгеріп отырған.
Шаруашылықтың бірінші түрі Батыс және Орталық Қазақстанның құрғакшылық далаларында, шөлдері мен шөлейттерінде жыл бойы көшіп-қонып жүруге негізделді. Бұл жерлерде егіншілік дами қоймады, ал шөп шабу аздаған жерлерге ғана тарады. Негізінен қой, түйе мен жылқы өсірілді, ірі қара аз болды. Тайпалар өздерінің малымен бойлық бағыт бойынша да, ендік бағыт бойынша да шалғай қашықтықтарга киізбен жабылған күркелі арбаларда топ-топ болып көшіп-қонып жүрді. Жылдың суық мезгілін көшпелілер жел мен күшті борасыннан ықтасын құм жоталарының ығына орналасқан қыстау-тұрақтарда не үлкенді-кішілі дала өзендерінің жағаларында өткізді. Бүл тұрақтарда олар ұзақ тұрақтамады, көшпелілер тағы да көшіп, келесі қыстауға қолайлы жайылымдар тандап, жаңа жайылымдық жерлерді игере берді. Шаруашылықтың қосалқы салаларынан аң аулау ерекше дамыды.
Екінші, жартылай көшпелі шаруашылық түрінде қыстап шығатын тұрақты үйлер болды, мұнда мал өсірушілер жыл сайын қыстауға оралып отырды. Шаруашылық кәсібінің бұл түрі Тянь-Шань және Алтай таулары сілемдерімен қоса Жетісу және Шығыс Қазақстан аудандары сияқты дала, орман және биіктау араласып отыратын шөбі шүйгін өңірлерде кең таралды. Маусымдық жайылымдар бір-бірінен онша қашық болған жоқ, сондықтан шаруашылықтың бірінші түріне қарағанда көшіп-қонатын жерлердің арасы біршама жақын болды. Бәрінен де көшіп-қонудың тік әдіс деп аталатын түрі кең тарады: өзен бойларындағы қыстаулардан тау баурайларындағы көктемгі жайылымдарға, одан әрі биік таулардағы шөбі шүйгін жайлауларға көшетін болды. Осыған байланысты Жетісуда, Шығыс Казақстанда және табиғи-климаттық жағдайлары осыларға ұқсас басқа аудандарда жерді қауымдық-рулық және тайпа аралық шекаралар көлемінде пайдаланудың жайылымдық жерлер мен су көздерін әр маусым үшін бөліп отырумен сипатталатын көшпелі-жайылымдық жүйесі өте ертеде, б. з. б. I мыңжылдықтың басында қалыптасты. Қыстау маңындағы жерлерде тәлімі егіншіліктің маңызы сақталды, оларда әдетте тары, арпа, бидай өсірілді. Қой және жылқы шаруашылығы ірі қара өсірумен толықтырылды. Пішен дайындалып, малдың неғұрлым бағалы тұқымдарын қыста қолда ұстау мүмкіндігі туды. Қыстауларда ұзақ уақыт болу ағаштан, тастан, қамыстан жылы тұрақты тұрғын үй салуды керек етті. Іле өзеніндегі Бесшатыр қорымын қазған кезде бөренеден қаланған үлкен қималардың және киіз үй тәріздес құрылыстардың шығуы тұрғын жайлар салу дәстүрі болғанын көрсетеді.
Мал шаруашылығының үшінші түрі — отырықшы мал шаруашылығы бәрінен де гөрі Оңтүстік Қазақстан аудандарында, Сырдария, Шу, Талас, Арыс өзендерінің бойында, Қаратау жотасы баурайларында, табиғи су қоймалары мен кең байтақ шабындық алқаптары бар жерлерде кеңінен тарады. Табиғат жағдайлары және Соғды мен Ферғананың егіншілік орталықтарына жақын орналасуы шаруашылықта суармалы және тәлімі егіншіліктің басым болуына, халықтың тұрақты отырықшылануына, әсіресе б. з. б. I мыңжылдықтың аяғында, мал өсіретін ірі қауымдардың жерге жаппай отырықшылануы кезеңінде ірі-ірі егіншілік қоныстарының ерте пайда болуына себеп болды. Ішінде ірі қара әжептәуір көп болған малды көктемгі, жазғы және күзгі жайылымдарға жайып, бағу жұмысын егіншілік-малшылық қауым шеңберінде жекелеген отбасылар атқаратын болды.
Алайда малдың басым көпшілігін жыл бойы жайып бағу болып табылатын шаруашылықтың жайылымдық-экстенсивті сипаты мал шаруашылығы экономикасының барлық нұсқаларының ортақ сипаты болды. Ертедегі мал өсірушілердің шалғай жайылымдарға айдау мен тебін ге, қысы суық климат жағдайларында азығын қардың астынан аршып жеуге бейімделген мал тұқымдарын өсіріп шығаруға ерекше назар аударуы тегін емес. Көшпелі малшы және жауынгер сақтың тұрмысында жылқы үлкен рөл атқарды. Сақ заманындағы жылқының екі тұқымы болды. Тез семіретін және қысқы тебінге әбден төзімді, жатаған тебін жылқысы ең көп тараған тұқым болды. Олар жабы (берк) 115 тұқымдас далалық қазақ жылқысы на ұқсас еді. Сақ жауынгерлері мен ақсүйектерінің қабірлерінен жылқының шоқтығы биік, міністік тұқымы да (Пазырық, Тасмола) ұшырасады.
Ежелгі сақ заманының жүк және соғыс арбаларына тән ерекшелік — көлік жегудің тертелі деп аталатын қарапайым әдісі болды: қос ат немесе түйе айыр терте ге жегілді, не тертенін ұшына бекітілген мойынтұрықтың екі жағына салынған қарапайым қамытқа жегілетін болды. Мұндай әдіс жартастардағы суреттерде жақсы көрсетілген. Тертелі құрылысы күрделі әсем арбаның тамаша үлгісі Пазырық-5 обасынан мәлім. Б. з. б. VI—V ғасырларда тертелі кұрылымдарды негұрлым қолайлы әрі төзімді жетекті құрылымдар ығыстырып шығарды, Әмудария көмбесі нен табылған күйменің алтын көшірмесінен-ақ көлік жегудің осы жаңа тәсілі аңғарылады.
Шаруашылықтың жетекші түрлері — мал шаруашылығы мен егіншілік тен басқа бірқатар сақ тайпаларында қосалкы кәсіп ретінде аңшылық пен балық аулау кәсіптері де қоса жүрді. Жартастағы суреттер таулы-далалық тайпаларда анды салт атпен қаумалап аулау, иттердің көмегімен қуып аулау болғандыгын көрсетті. Таутеке, арқар, қабан, бұғы, бұлан, дуадақ ауланған.
Балық аулау Ертіс жағалауында және Страбон «батпақты, аралды ел» деп атаған Сырдария атырауында тарады. Қуаңдария мен Жаңадарияның көне арналары бойындағы қоныс жұрттарынан балық аулайтын көптеген құралдар табылды.
Дереккөздер
Санат:Тарихи мемлекеттер
Никольская (Югорская Шара бұғазы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Құрамды қатты қорытпалы құрал
Құрамды қатты қорытпалы құрал (Составной твердосплавный инструмент) — түрқында қатты қорытпалы бөлшектер бекітілген кескіш құрал.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Никольская (Югорская Шара бұғазы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Турмалин
Турмалин — силикаттар класының борлы силикаттар тобына жататын минерал. Химиялық формуласы (N3, Са)(Мв, А1)6ӀВ3А135і6(0, ОН)30] Сингониясы — тригондық, кристалдары — бағана тәрізді, агрегаттары — сояу, радиал-сәулелі, талшықты. Түсі — қызыл (рубеллит), қара (шерл), көк (индиголит), жасыл (верделит), түссіз, жылтырлығы — шыныдай, каттылығы — 7—7,5; жіктілігі жоқ, меншікті салмағы — 2,90—3,25.Пегматиттерде, гидротермалық кендерде, метаморфиттер мен метасоматиттерде кездеседі. Т. зергерлік істе, радиотехникада, оптикада қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Силикат минералдар Санат:Асыл тастар Санат:Бор минералдары Санат:Алюминий минералдары
Пәкістан
Пәкістан (پاکِستان, Pakistan немесе ), толық атауы — Пәкістан Ислам Республикасы (اسلامی جمہوریہ پاکِستان Ислами Джумхурийе Пакистан, Islamic Republic of Pakistan) — Оңтүстік Азиядағы мемлекет. Жер аумағы — 803,9 мың км². Халқы 223,34 млн. (2017). Жергілікті тұрғындары пенджабтықтар, пуштундар, синдхилер, белуджилер. Ресми тілі — урду тілі. Мемлекеттік діні — ислам (сүнниттер). Астанасы — Исламабад қаласы Әкімш. жағынан 4 провинцияға бөлінеді. Мемлекет басшысы президент. Жоғары заң шығарушы органы — 2 палаталы парламент (Сенат және Ұлттық ассамблея). Заң жобаларының исламмен сәйкестігін қадағалайтын орган — Ислам кеңесі. Ұлттық мейрамы — 14 тамыз — Тәуелсіздік күні, Пәкістан күні — 23 наурыз (1956). Ақша өлшемі — пәкістан рупиі.
Сөздің шығу төркіні
Пәкістан атауы сөзбе-сөз мағынасы урду және парсы тілдерінен аударғанда «таза жер» дегенді білдіреді, pāk сөзі парсы және пушту тілдерінен аударғанда «таза» дегенді білдіреді. ستان (-stān) жұрнағы жерді білдіретін парсы сөзі, сонымен қатар санскрит тіліндегі sthāna स्थान сөзінің синониміне ұқсайды.
Елдің атауын 1933 жылы тәуелсіздік қозғалысының белсендісі Рахмат Али ойлап тапты, ол оны «қазір немесе ешқашан» брошюрасында жариялады, мұнда ол «і» әрпінсіз («ПАКСТАНДА тұратын отыз миллион мұсылман бауырлар») қысқартып пайдаланды, Британдық Үндістанның солтүстік бес аймағының атауларынан: Пенджаб, Афгания, Кашмир, Синд және Белуджистан. Кейінірек «і» әрпі оңай айтылуы үшін енгізілген.
Табиғаты
thumb|alt=A.|right|Рубаб - халық аспабы Пәкістан аумағының шығысы мен оңтүстік-шығысында Инд өзенінің аллювийлі аласа жазығы, солтүстігінде Гиндукуш және Гималай тау жүйелері (ең биік жері 7690 м), батысында, солтүстік-батысында иран таулы қыратының жоталары орналасқан. Аумағының көпшілік бөлігінің климаты тропиктік, солтүстік-батысы — субтропиктік, құрғақ континенттік. Қаңтардағы орташа температура жазық бөлігінде 12 — 16oС, теңіз жағалауында 20oС, шілдеде 35oС. Жауын-шашынның орташа мөлш. теңіз жағалауында 150 — 250 мм, Пенджаб атырабында 350 — 500 мм, елдің солтүстігінде 1000 — 1500 мм. Ірі өзені — Инд. Көпшілік жерінде шөл, шөлейт, шөлейттенген саванна өсімдіктері, өзен бойларында бұта, тауларда қылқан жапырақты орман өседі.
Ежелгі кезең
нобай|солға|200px|[[Маханджо-Даро|Мохенджо-Дароның діни қызметкерінің мүсіні]] нобай|солға|200px|[[Махмұд Ғазнауи|Сұлтан Махмұд Ғазнауидің салтанатты сарайында бейнеленген, онда асыл және асыл адам жиналған..]] нобай|солға|200px|Сикх билігі кезінде бүлінген минареттермен Бадшахи мешіті III-II мыңжылдық BC. e. Пәкістан аумағында адамзат тарихындағы ең көне өркениеттердің бірі болды - Харапптық. Б.з.б. II мыңжылдықта. e. Пәкістан аумағында ариада мекендеген. Ескендір Зұлқарнайының Батыс Үндістан мегаполистеріне қарсы науқанының нәтижесінде (соңда-яқ Таксила) соныңда эллинизм мәдениеті әсер етеді. Күшті Кушан патшалығын құрды — Буддизмнің алғашқы шұғылалығы.
VIII ғасырдан бастап. e. Исламның таралуы ел аумағында басталады. Орта ғасырларда газнавидтер мен гуридтер басқаратын ірі мұсылман мемлекеттері қалыптасты. XIII ғасырда аумағы Моңғол империясының бір бөлігі болып табылады. Моңғол империясының ыдырағаннан кейін, аумағы Әмір Темір мемлекетінің бөлігі болып табылады, ол бірнеше мемлекеттерге бөлінеді. ХІХ ғасырдағы Тимур әулетінің өкілдерінің бірі Ұлы Моғол империясын құрды. XVIII ғасырда Сикхтік, Белуджистанда, Пенджабта сілкінісінің ұлтшылығын жоғалтқаннан кейін.
thumb|alt=A.|left|Пәкістан Британдық Индияның бөлiмiнен кейiн
Колониалдық мерзiм
Пәкістан жерінде б.з.б. 3 — 2-мыңжылдықта ежелгі өркениет ошағының бірі — ертедегі үнділік Хараппа мәдениетіне жататын мемлекеттік бірлестіктер өмір сүрді. Б.з.б. 2-мыңжылдықтың орта шенінде арилер келіп қоныстанып, кейіннен үнді-ари халықтары қалыптасты. Б.з.б. 7 — 6 ғасырларда Пәкістан жерінде алғашқы үнді-ари мемлекеттері — Мадра, Гандхара, Саувира, т.б. құрылды. Б.з.б. 6 ғасырдың аяғында Үнді өз. мен оның тармақтары алабындағы жерлер Ахемен әулеті билігіне қарады. Б.з.б 327 — 325 жылдары Үнді өз. алқабындағы жерлерді Александр Македонский жаулап алып, оның империясы ыдырағаннан кейін Пәкістан аумағында Грек-Үнді патшалығы пайда болды. Б.з. 1 — 3 ғасырларында Үнді өзені алабы Кушан патшалығына қарап, оның астанасы Пурушапура (қазіргі Пешавар қ.) болды.
Кушан патшалығы құлағаннан кейін, Пәкістан жерінің батыс аймақтары Сасани әулеті, ал шығысы — Гупта әулеті империяларының құрамына кірді. 5 ғасырдың 2-жартысында бұл жерлерде хиониттер немесе эфталиттер ( Ақ ғұндар) билік құрды. 8 ғасырдың басында Синд пен Пенджабтың оңтүстік бөлігін арабтар жаулап алып, ол жерлерге ислам дінін таратты. 11 ғасырдың басында Үнді өз. алабын Ғазнауи әулеті, 12 ғасырдың аяғында Гури әулеті, 13 ғасырдың басында Дели сұлтандығы жаулап алды. 16 ғасырда Дели сұлтандығы құлағаннан кейін Пенджаб, Синд және Үнді өзендерінің оң жақ жағалауы Бабыр құрған Ұлы моғолдар империясына қарады. Бір кезде Мұхаммед Хайдар Дулати та бұл аймаққа Ұлы моғолдар атынан билік жүргізген. 18 ғасырдың орта шенінде Пәкістанды ауған билеушісі Ахмад шаі Дуррани бағындырады. 18 ғасырдың аяғында Синд пен Белуджистанда бірнеше князьдіктер құрылды. 19 ғасырдың ортасына қарай Пәкістан жерін ағылшындар өз отарына айналдырды.
Қазіргі мерзім
2-дүниежүз. соғыстан кейін ағылшындар Үндістанға тәуелсіздік берді. Бұрынғы Британ Үндістаны діни-қауымдық бойынша Үндістан мен Пәкістан мемлекеті болып екіге бөлінді. 1947 жылы 14 тамызда Пәкістан тәуелсіз мемлекет болып жарияланды. 1954 жылға дейін Пәкістанның саяси өмірінде Мұсылман лигасы үстемдік құрды. Шығыс Пәкістан, Синд, Солтүстік-Батыс Шекаралық провинциясы, Белуджистан аймақтарының халқы 1948 жылдан бастап Пәкістанның әкімшілік-аумақтық құрылымын ұлттық-лингвист. негізде қайта өзгерту, провинцияларға ішкі автономия беру сияқты, т.б. саяси талаптар қойды.
1973 жылы жаңа конституция қабылданды. З.А. Бхутто елде әлеуметтік-экономикалық, саяси реформалар жүргізді. Бірақ 1977 жылы елдегі саяси дағдарысты пайдаланып, мемлекеттік төңкеріс жасаған ген. М.Зия ул-Хак әскерилерді тағы да билікке алып келді. Дегенмен ішкі-сыртқы күштердің ықпалымен 1988 жылы Пәкістанда еркін парламент сайлауы өтіп, Халық партиясы жеңіске жетті. Үкімет басына партия жетекшісі Беназир Бхутто келді. Алайда ел басшысы әскерилердің қолдауына ие Гулам Исхак Хан болды. 1990 жылы ол елдегі әлеуметтік-саяси дағдарысты және Үндістанмен Кашмир мәселесінің күрт ушығып кетуін сылтауратып, президент Бхутто үкіметін таратты. 1996 жылы жаңадан сайланған президент Ұлттық Ассамблеяны таратты. Ол тұста әлеуметтік-экономикалық, саяси мәселелер шешілмеді, этн. және діни қақтығыстар орын алды.
Үндістанмен байланысы, әсіресе Кашмир мәселесі екі мемлекет те ядролық сынақ өткізгеннен кейін мүлде шиеленісе түсті. 1999 жылы Пәкістанда тағы да әскери төңкеріс болды.
Мемлекеттік жүйенің негіздері
Пәкістан – 4 провинциядан (Пенджаб, Синд, Хайбер-Пахтунхва (бұрынғы Солтүстік-Батыс шекаралық провинция) және Белуджистан) тұратын аралас типтегі федеративтік республика. Пәкістанның құрамына Үндістан дауласып отырған Федералды астаналық аумақ және Гилгит-Балтистан және Еркін Кашмир (соңғысын Пәкістан тәуелсіз мемлекет ретінде де-юре мойындаған, бірақ іс жүзінде оның бөлігі болып табылады) аймақтары да кіреді. Мемлекеттің негізгі заңы – 1972 жылы қабылданған конституция. 1972 жылғы конституция 1977 жылы күшін жойды, 1985 жылы қалпына келтірілді және қазіргі уақытта бірқатар түзетулермен күшінде. Пәкістан мемлекеттілігінің негізгі институттары елдің тәуелсіз дамуының алғашқы жылдарында қалыптасты.
Пәкістанның бірінші конституциясы 1956 жылы 23 наурызда қабылданды. Конституцияда ел президенті мұсылман болуы керек деп жазылған. Бұл бап 1962 жылғы Айюб хан тұсында қолданыста болған конституцияда да сақталды. 1972 жылы жаңа конституция қабылданды, ол 1977 жылға дейін күшінде болды, генерал Зия-уль-Хак бастаған әскери төңкеріс жасалған, содан кейін оның жұмысы 1985 жылға дейін тоқтатылды. Оның айтуынша, ислам – елдің мемлекеттік діні.
мәліметі бойынша, ел 2018 жылы Демократия индексінде гибридті режим ретінде жіктелген.
Атқарушы билік
Пәкістан президенті:
Президент бекіткен үкіметті әдетте Ұлттық жиналыстағы көпшілік партияны немесе коалицияны білдіретін премьер-министр құрады және басқарады. Премьер-министр мұсылман болуы керек және оны Президент Ұлттық Жиналыс мүшелері арасынан тағайындайды. Премьер-министр өз орынбасарларының көпшілігінің сеніміне ие болуы керек. Оның кеңесі бойынша президент министрлерді тағайындайды. Үкімет заң жобаларын әзірлеп, парламенттің талқылауына ұсынады.
Экономикасы
thumb|alt=A.|left|Пәкістанның физикалық картасы
Пәкістан— аграрлы ел. Ауыл шаруашылығының негізгі дақылдары — мақта, күріш, астық, қант құрағы, жеміс-жидек. Табиғи жағдайы жылына 2 — 3 рет өнім жинауға мүмкіндік береді. Тоқыма және тамақ жеңіл өнеркәсібі дамыған. Бұған қоса металлургия, газ, мұнай өңдеу, цемент шығару өндірістері жақсы жолға қойылған. Экспортқа мақта-мата, жіп, күріш, былғары, балық, кілем шығарып, сырттан бидай және машина, құрал жабдықтар, тұтыну тауарларын алады. Негізгі сыртқы сауда серіктестері:АҚШ, Жапония, Германия. 1992 жылы ақпаннан Қазақстан мен Пәкістан мемлекеттері арасында дипломатикалық қатынас орнаған. Алматыда Пәкістан елшілігі, Исламабадта Қазақстан елшілігі ашылды. 1995 жылы Б.Бхутто, 1996 жылы С.Ф. Легари Қазақстанға ресми сапармен келіп қайтты.
Мәдениет
Пәкістанның мәдениеті мұсылман мұрасына негізделген, сонымен қатар үнді субконтинентінің халықтарының исламға дейінгі дәстүрлерін қамтиды. Оның ғасырлық британдық билігі үлкен әсер етті. Соңғы онжылдықтарда, әсіресе, жастар арасында американдық мәдениеттің әсері байқалады: голливудтық фильмдер, американдық видео ойындары, мультфильмдер, комикстер, кітаптар, сондай-ақ сән (джинсы мен бейсболка киюі), фастфуд, сусындар және т.б.
Музыка
музыка және би, Пенджаб байқалады жергілікті үрдістер, Хайбер Пахтунхва, Синд және Белуджистан, қоғамдастықтың урдутілдік Пәкістанда тән сол өте қатты ерекшеленеді. Осы сарынның урду мәдениет фон шегеріледі, ал бірінші жағдайда, халық әндері мен билері туралы екпін байқалады. себебі негізінен еліміздің Осы тілде сөйлеген көпшілігі Үндістанда үйлерінен түбір қосылымдарды жоғалған мухаджирам, тиесілі факт болып табылады. Пәкістан өнер Кеңес би, музыка, мүсін және кескіндеме аймақтық стильдер тұрақтылығын қолдау ұмтылады.
Дереккөздер
*
Бетнутобе
Бетнутобе (Бетнутубе, Үлкен Тусту) — Ресейдегі өзен. Челябі облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Тусту өзенінің оң жағалауынан 4,7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені бастауынан Жоғарғы Урал су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері
Көкашық қорықшасы
Көкашық – мемлекеттік табиғи ботаникалық қорықша. Ауданы 15000 га. Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігі Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің қарауында.
Географиялық орны
Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы жерінде.
Флорасы
Жер бедері Бетпақдала даласының солтүстік бөлігінің жоталы-дөңес жазықтарына тән ландшафттар. Қорықша - тобылғытүс (Шренк тобылғытүсі) эндемиялық шалғынды бұтаның реликті табиғи плантациялары кең таралған жердегі жалғыз орын. Шөлді аймақта орналасқан елді мекендерді жасылдандыру үшін пайдалану жоспарланып отырған бұл өсімдіктің ғылыми маңызы зор. Қорық аумағында Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген өсімдік түрлері: қауырсын қау, сарғылт құндызшөп, ашық құндызшөп. Қорғауға алынған өсімдіктер: үлпек қайың, қотыр қайың, кәдімгі қарағай, тікенекті итмұрын, тасқарақат, жасылтұқымды долана, тал, және т.б.
Фаунасы
Қорықша аумағындағы Қазақстанның Қызыл кітабына енген құстар түрлері: қара дегелек, сұр тыран, бақалтақ қыран, дала қыраны, қарақұс, бүркіт, қылқұйрық бұлдырық, үкі. Сондай-ақ Халықаралық табиғатты және табиғи ресурстарды қорғау одағының тізіміне енгізілген құстар: дала қыраны, қарқұс, ителгі. Қорық аумағында қорғалатын түрлер: жабайы шошқа, елік, түлкі, қасқыр, борсық, ақкіс, қарсақ, сасық күзен, ақ қоян, ор қоян, аққұр, далалық күйкентай, кәдімгі күйкентай, үлкен түркептер, жағалтай, көк кептер, құлақты жапалақ, құралай.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан қаумалдары Санат:Ұлытау облысы географиясы
Жеке меншік оқу орындары
Жеке меншік оқу орындары - мемлекеттік емес, жеке адамдарға, қайырымдылық, ағартушылық, кооперативтік, діни және басқа ұйымдарға тиесілі оқу орындары.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Сен-Лоран-ла-Вернед
Сен-Лоран-ла-Вернед (Saint-Laurent-la-Vernède) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,8 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30279, пошта индексі — 30330.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 710 адамды құрады. Халық тығыздығы — 60,17 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Игорь Сергеевич Сон
Игорь Сон (16 қараша 1998 жыл, Үштөбе, Алматы облысы) — қазақстандық ауыр атлет, зілтемірші. 2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері.
Карьерасы
Қазақстан ауыр атлетика мектебінің түлегі. Халықаралық жарыстарда 2013 жылдан бері бақ сынап келеді. Ересектер арасында 2017 жылдан бастап қатыса бастады.
Олимпиада ойындарына дейінгі ең үздік көрсеткіші – 2019 жылғы әлем чемпионатының күмісі. Ол кезде 55 килоға дейінгі салмақта өнер көрсеткен.
2020 жылы Токиода өткен Олимпиадада 61 келі салмақта сынға түсіп, жұлқа көтеруде 131 килоны еркін бағындырса, серпе көтеруде 163 килоны еңсерді. Қоссайыс қорытындысы бойынша қазақстандық спортшы 294 келіні көтерді.
Спортшының жеке жаттықтырушысы – Сергей Седов.
Ресейлік өнімді сатып алма!
"Ресейлік өнімді сатып алма!" («Не купуй російське!») немесе "Ресей өнімдеріне бойкот!" («Бойкотуй російське!») — Украинадағы Ресей өнімдеріне қарсы бойкот ұйымдастырушы бейбіт қарсыластар ұйымы. 2013 жылдың 14 тамызында бастау алған, бұл наразылық Ресей ұйымдастырған Украинаның экспорттық блокадасына қарсы жауабы болып табылады. Бұл ұйым «Видсич» азаматтық қозғалысымен әлеуметтік желілерде құрылған.
Дереккөздер
Санат:Украина Санат:Саясат Санат:Қозғалыстар
Пабло Диакон
Пабло Диакон
Пабло Диакон (720 – 13.7. 799) – ортағасырлық герман тарихшысы.
Дереккөздер
С. Өтенияз
Санат:Тұлғалар
Айстерсхайм
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 798 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 11.12 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GR, ресми идентификациялық коды — 4 08 01.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Дир. Херберт Зиммер (АҰП) саналады.
Николай Дмитриевич Папалекси
Николай Дмитриевич Папалекси (20.11.1980, Симферополь, - 03.02.1947, Москва) - совет физигі. СССР ҒА-ның академигі, Одесса политехникалық университетін ұйымдастырушылардың бірі. Ол Л.И.Мандельштаммен біріге отырып сызықты емес және параметрлік тербелістер бойынша маңызды ғылми жұмыстарды орындады. Олар өздері ұсынған интерференциялық әдістің көмегімен радиотолқындардың жер бетінде таралу сипатын жан-жақты зерттеді.
Марапаттары
Папалекси, Николай Дмитриевич Д.И.Менделеев атындағы сыйлықтың (1936), СССР Сталиндік сыйлығының (1942) лауреаты. Ленин орденімен марапатталған.
Сарықобда (ауыл)
Сарықобда (1993 ж. дейін — Бессарабка) — Ақтөбе облысы Алға ауданындағы ауыл, Сарықобда ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Алға қаласынан батысқа қарай 63 км-дей жерде, Сарықобда өзенінің жағалауында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 813 адам (406 ер адам және 407 әйел адам) болса, 2009 жылы 428 адамды (226 ер адам және 202 әйел адам) құрады.
Тарихы
Ауыл 1999 жылға дейін Бессарабка аталып келген. 1953-1996 жылдары астық өсіретін Нариманов атындағы ұжымшардың орталығы болған. Ұжымшар негізінде 1997 жылы “Нариманов” ЖШС құрылды. Ең жақын темір жол стансасы — Алға (70 км).
Дереккөздер
Санат:Алға ауданы елді мекендері
Биоталық әлеует
Биоталық әлеует (Биотический потенциал) —
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Реттелген су ағындысы
Реттелген су ағындысы - өзен, көл, канал суларының жасанды түрде реттеліп өзгеруі немесе көлдер мен батпақты алаптардағы су көздерінің шоғырлану түрлерінің салдарынан болатын реттелу.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы