cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Яны-Кисыр-Я
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Үлкен Боровая (Чикшина тармағы)
Үлкен Боровая — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чикшина өзенінің оң жағалауынан 66 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 64 км-ді құрайды.
NGC 3836
NGC 3836 — Crater шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1877 жылы 29 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3836 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36445, MCG -3-30-10, VV 477, IRAS11409-1631.
Көбеш Айтбайұлы
Көбеш Айтбайұлы (т. ж. б. – 1890, Моңғолия, Қобда өңірі) – батырдың әйгілі керей Жәнібек батырдың ұрпағы.
NGC 3836
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз)
Көбеш Айтбайұлы
Орта жүз керей ішінде жәнтекей руынан шыққан. Ол Қытайдағы Цинь үкіметі мен қазақ руларына шапқыншылық жасаған дүңгендерге қарсы бірнеше рет қол бастап, ел намысын қорғаған. Ру, тайпааралық қақтығыстарды бейбіт түрде шешкен. 1868 ж. алғашқылардың бірі болып інісі Елешпен бірге руластарын бастап Моңғолияға (Қобдаға) көшті. Осы жылдары қытайлар мен қазақтар арасындағы болған шайқаста Көбештің ұлы Қарымбек қаза болды. Тағы бір ұлы Асылбек пен немересі Жантайлақ Қытай үкіметі тарапынан өлім жазасына кесілген. Алтай, Қобда өңірлерінде Көбештің ерлік істері аңызға айналған. Жазушы С.Мағауия “Көбеш батыр” атты роман жазды. Ұрпақтары Қытайда, Моңғолияда және Қазақстанда өмір сүреді.
Дереккөздер
Санат:Туған жылы белгісіздер Санат:Моңғолия қазақтары Санат:Қазақ батырлары Санат:1890 жылы қайтыс болғандар
Холециститтер
Жедел холецистит - өт қабының жедел қабынуы. Ұл балаларда қыздарға қарағанда жиірек кездеседі. нобай
Этиологиясы
Қоздырғыштары — ішек таяқшасы, стафилококктар, стрептококктар т.б.
Жіктелуі
Формалары бар.
Клиникасы
Ауру жедел басталады, әсіресе түнде оң қабырға астында толғақ тәрізді ауырсынуддың, субфебрильді температураның пайда болуымен сипатталады. Ауырсыну кейде бірнеше сағатқа созылады. Оң жаққа жатқанда ауырсыну күшейеді. Лоқсу, құсу болуы мүмкін. Интоксикация белгілері анық: тері түсі боз, шырышты және тері қабаты құрғақ, басы ауырады, тәбетә төмен, іш қатадауы болады, тахикардия, кей науқастарда естен танулар, менингеальды симптомдар, сарғаюлар болуы мүмкін. Пальпацияда алдыңғы іштің бұлшықеттерінің тартылуы байқалады. Ортнер, Мерфи, Щеткин-Блюмберг симптомдары оң. ЖҚА-де- нейтрофильді лейкоцитоз, ЭТЖ-ның жоғарылауы.
Емі
Тыныштық жағдай
2.                                Спазмолитиктер және ауырсынуды басатын дәрілер.
3.                                Инфузионды терапия.
4.                                Антиферментті препарат-контрикал. Санат:Биология
Акмал Анварұлы Бақтияров
Ақмал Анварұлы Бақтияров (2 маусым 1998, Талғар, Алматы облысы, Қазақстан) — қазақстандық футболшы, "Ордабасы" клубының жартылай қорғаушысы.
Карьерасы
Талғар жасөспірімдер спорт мектебінің түлегі. 2012 жылы "Қайрат" академиясына қабылданып, "Қайрат Жастар", "Қайрат-Академия" клубтарында шеберлігін жетілдірді.
2017 жылы "Қайраттың" негізгі құрамына ілікті, бірақ ұлттық чемпионатта алаңға шыға алмады. Тек 2018 жылы сәуір айында "Оқжетпеске" қарсы Қазақстан кубогында клуб намысын қорғады. Ширек финалда "Ертіс" қақпасына бір гол соқты. Жалпы кубокте төрт кездесуде алаңға шықты.
2018 жылы қыркүйекте клуб жетекшілерімен кикілжіңге келіп, ортадағы келісім шарт жоққа шығарылды да, Арменияның "Арцах" клубына ауысты.
2019 жылдың басында Ресей бірінші лигасында ойнайтын "Сочи" футболшысы атанды.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Ноа ФК ойыншылары Санат:Сочи ФК ойыншылары Санат:Жетісу ФК ойыншылары Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Хайминская
Хайминская (Хайминская-Виска) — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пеша өзенінің оң жағалауынан 162 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 53 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Зайнсхайм
Зайнсхайм (Seinsheim) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Франкония әкімшілік округіне бағынады. Китцинген ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1041 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,52 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 6 75 167. Муниципалитеттің басшысы — Хайнц Дорш.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Б. з. д. 231 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 231 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 231 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Табоадела
Табоадела (Taboadela) — Испаниядағы муниципалитет. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Оренсе провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Оренсе ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1691 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,19 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Оренсе елді мекендері
IC 132
IC 132 — Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: BCL 638, HII+SCL in M 33.
Сыртқы сілтемелер
IC 132 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз)
Альтинг
thumb|250рх|Альтинг ғимараты Альтинг (Alþingi) - Исландия парламенті. 4 жылға сайланады.
1000 ж. альтингқа қатысқан көпшілік христиандық дін қабылдауға дауыс берген.
1798 жылға дейін саяси өмірінің орталығы болды.
1843 жылдан бері Альтинг қайта шақырылатын болып, бірте-бірте буржуазиялық парламентке айналды.
1920 ж. конституция бойынша Альтингке заң шығару және үкіметтің қызметіне бақылау жасау билігі берілді.
Қазіргі заманда (1991 жылдан бері) Альтинг - 6 сайлаулық аймақтан 63 депутат сайланған бір палаталық парламент. 2009 жылдан бері альтинг төрағасы — Эйнар Кристин Гудфинсон (Тәуелсіздік партиясынан депутат).
Дереккөздер
Санат:Еуропа Санат:Парламент Санат:Мемлекет бойынша парламенттер
Сивоза (Шарна тармағы)
Сивоза — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шарна өзенінің оң жағалауынан 15 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кострома өзені бастауынан Исады ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Аққорған (көне қала)
Аққорған - орта ғасырлардағы қала. Қала аты Түркістан өңіріне байланысты саяси оқиғаларды баяндайтын орта ғасыр авторларының жазбаларында жиі кездеседі. Масуд бин Осман Кухистанидың хабарлауынша А. Сығанақ, Созақ, Аркук қалалары сияқты Әбілқайыр ханға өз еркімен берілген. "Үлкен сызық" кітабындағы деректерге қарағанда А. Жаңақорғаннан 70 қм, Сайрамнан 110 км жерде орналасқан. Осы тұста ежелгі қаланың орны сақталған. Оны алғаш рет 1970 ж. Отырар археологиялық экспедициясын зерттеген. Осы күнге дейін Аққорған болып аталады. Екі деңгейден түратын трапеция тәріздес төбе. Басқа бөлігінен едәуір биік орналасқан бөлігінің аумағы 150x110 м, биікт. 6 м. Бұл цитадельдің орны. Оны қоршай орналасқан аласа тобенің қабырғалары: шығысында 210 м, батысында 240 м, оңт. және солтұстік боліктерінде 230 м. Қаланың қорғаныс қабырғасы мен оның сыртындағы ордың іздері анық сақталған. Жинастырылған деректерге қарағанда қала 15-18 ғ-да өмір сүрген.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан көне қалалары Санат:Орта ғасырлардағы қалалар
Қаракерей
Қаракерей — Орта жүз Найман тайпасының руы. Ұраны – Қаптағай!, Қабанбай!; Таңбасы – Бақан, Мүйіз, Шөміш
Шежіре
Шежіре деректеріне қарағанда, Қаракерей құрамына Қожамбет, Мұрын, Көнші, Ақымбет, Сыбан, Қыржы, Байжігіт, Жастабан, Шүрентай, Тоқпақ, Тума, Ақнайман, Семізнайман, Болатшы, Тайлақ, Жайнақ, Балықбет, Байғана атты рулық топтар мен аталар кіреді.
Қаракерейлердің негізгі тобы Қазан революциясына дейін Зайсан уезін, біразы Семей, Өскемен және Лепсі уездерін мекендеген.
Өнеркәсіп
Негізгі кәсібі мал өсіру, аздап суармалы егіншілік болған, Ертіс өзені мен Зайсан көлінің жағасындағы жатақтар балық аулау кәсібімен айналысқан.
Таңбасы мен Ұраны
Қаракерейден сыбан тобынан Ақтамберді жырау және әйгілі Қаракерей Қабанбай батыр шыққан. Оның есімі Қаракерей руының ұранына айналған. Рулық таңбасы - Мүйіз.
Дереккөздер
Санат:Қазақ рулары
Әуезов (ауыл)
Әуезов — Түркістан облысы Жетісай ауданы, Жолдасбай Ералиев ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Жетісай қаласынан солтүстік-батысқа қарай 17 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 188 адам (93 ер адам және 95 әйел адам) болса, 2009 жылы 271 адамды (129 ер адам және 142 әйел адам) құрады.
Монтабоне
Монтабоне (Montabone) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Асти провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 368 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 43 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 9 км² шамасында. Пошта индексі — 14040.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Sant’Antonio abate.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Radio Televizioni Shqiptar
Radio Televizioni Shqiptar қазақшаға аударғанда Албания Радио және Телевидениесі (АРТ) — Албанияның қоғамдық-құқықтық хабар таратушы ұйымы. 1938 жылы құрылған. Штаб-пәтері Тирана қаласында орналасқан.
RTSH Televizioni Shqiptar(TVSH) ұлттық телевизиялық станциясын және Тирана радиосы атты екі ұлттық радиостанцияларын іске қосты. Халықараоық радио хабар таратуы албан тілінде жүргізіледі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша телеарналар
Линдведель
Линдведель (Lindwedel) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Зольтау-Фаллингбостель ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2631 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 16,56 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 58 015. Муниципалитеттің басшысы — Аксель Веберг.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Ас-Санусийа
Идеологиясы
Санусийа идеологиясын бауырластық негізін салушылар дайындады, олар кейін онша елеулі өзгерістерге түсе қойған  жоқ. Санусийа мемл. басқарудың теократтық принципін жақтады. Олар мұсылман емес халықтармен қатынас жасауға үзілді кесілді  қарсы шықты. Санусишілердің зікірі басқа бауырластықтардан қабылдаған белгілерден тұрады. Тым даурығып қуануға, зікір кезінде би билеп, ән айтуға тыйым салынды. Санусит көсемдері бірте-бірте бұл қағидаларды жұмсарта түсті. Мысалы, рифаишылар арасына тараған жекуге, кадиришілерге тән денені теңселтуге, т.б. рұқсат етілді.
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Ислам
Кристал Пэлас (футбол клубы)
«Кристал Пэлас» футбол клубы (Crystal Palace Football Club) — Англиядағы (Лондонның оңтүстігіндегі Кройдон елді мекенінен) кәсіби футбол клубы. Клуб 1905 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Селхерст Парк" стадионында өткізеді.
Осы күнге дейінгі ең ірі табысы — 1990 және 2016 жылдардағы Англия кубогының финалы. Екеуінде де "Манчестер Юнайтедтен" ұтылып қалды.
Сілтемелер
Санат:Англия футбол клубтары
Плещеев Алексей
Плещеев Алексей Николаевич (4.12.1825, Кострома,- 8.10.1893, Париж, Москвада жерленген) – орыс ақыны. Дворян Отбасында туған. Юнкерлер мектебінде, Петербург университетінде оқыды. М. В. Петрашевский үйірмесіне қатысқаны үшін (1849) каторгалық жұмысқа жіберіліп, кейіннен Орынбор өлкесіне жер аударылды. Әдеби шығармасы 1844 жылдан жарияланды. Алғашқы өлеңдер жинағы 1846 жылда шықты. Қуғыннан оралғаннан кейін (1858) «Современник», «Отечественные записки» журналында қызмет істеді. 1860 жылдардағы революция жағдайдың әсерімен Плещеев өлеңдерінде әлеуметтік, гуманистік идея басым жырланды. Бірқатар өлеңдері («Достардың шақыруына», «Қорқынышсыз һәм күдіксіз, алға!» т.б.) революциялық жырға айналды. Плещеев поэзиясын Н.А. Добролюбов, Н.Г. Чернышевский т.б. тәуір бағалады. Плещеевтің махаббат, табиғат лирикаларына композиторлар (П.И. Чайковский, М.П. Мусоргский т.б.) музыка жазды. Жазушы Н. Анов «Ақмешіт» романында (1952, қазақ тілінде 1954) Плещеев өмірін суреттеді.
Дереккөздер
Санат:1825 жылы туғандар Санат:1893 жылы қайтыс болғандар Санат:Тұлғалар Санат:Ақындар
Мәдениет (Абай облысы)
Мәдениет — Абай облысы Аягөз ауданындағы ауыл, Мәдениет ауылдық округі орталығы.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1218 адам (610 ер адам және 608 әйел адам) болса, 2009 жылы 987 адамды (509 ер адам және 478 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1962 жылы “Көктал” қой кеңшарын құруға байланысты қаланды. Оның негізінде 20 ғасырдың 90-жылдарының соңында “Тойсары-Бейсенбай” ЖШС құрылды.
Дереккөздер
Санат:Аягөз ауданы елді мекендері
Азат (Ақкөл ауданы)
Географиялық орны
Аудан орталығы — Ақкөл қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 45 км, Астана қаласынан солтүстікке қарай 150 км жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1478 адам (776 ер адам және 702 әйел адам) болса, 2009 жылы 1152 адамды (577 ер адам және 575 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1954 жылы қаланған.
Инфрақұрылымы
Балабақша, орта мектеп, кітапхана, ауылдық амбулатория бар. Алғашқы тың игерушілерге арналып ескерткіш орнатылған. Азат арқылы Ақкөл — Сілеті автомобиль жолы өтеді. Ең жақын темір жол станциясы — Ақкөл (43 км).
Дереккөздер
Санат:Ақкөл ауданы елді мекендері
High Energy Transient Explorer
High Energy Transient Explorer немесе HETE-1 және HETE-2 — гамма-сәуле шығару табиғатын зерттеуге арналған ғарыштық телескоптар.
HETE-1 1996 жылы сәтсіз ұшырылды. Оның бортында ультракүлгін, рентгендік және гамма-сәулелік құрылғылар болды.
HETE-2 алдыңғы аппаратқа ұқсас етіп жасалынған, бірақ ультракүлгін телескоптың орнына қосымша рентгендік құрылғымен жабдықталған еді. Ол төрт жылдан кейін орбитаға шығарылды, шамамен 600 шақырым биіктікке орналастырылды. Айналу периоды 95,7 минут құрған.
Жобаны америкалық, жапондық, франциялық және италиялық ғалымдар жүзеге асырды.
HETE-2 миссиясы 2000 жылдың қазанынан 2008 жылдың наурызына дейін созылды.
Дереккөздер
Санат:Жер серіктері Санат:Ғарыш техникасы
Қалпе руы
Қалпе — Ұлы жүз Жалайыр тайпасының Шуманағынан тараған ру.
Қалпеден:
19 ғ-дың орта кезінде Қазан революциясынан бұрын қазіргі Талдықорған облысы Қаратал ауданының жерлерін мекендеген. Үраны - Айту, Таңбасы - Х (қайшылы).
Дереккөздер
Санат:Қазақ рулары
Серпілмелі тор
Серпілмелі тор (итал. ba- tutta-ұрылу), секіру кезінде қолданатын әдістерді меңгеру үшін жаттығулар жасауға арналған, акробаттар, суға секірушілер, гимнастар және басқалар пайдаланатын арнайы көрмеге резеңке серіппелермен, болат бұрандалармен көлденең тартылған тоқыма тор.
Бөрілі
Дереккөздер
Санат:География
Б. з. д. 232 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 232 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 232 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Кеңес (Қызылорда облысы)
Кеңес — Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы, Жаманбай батыр ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңақорған кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 80 км жерде, Қаратау жотасының сайлы-жыралы келген тау алды жазығында, Бесарық өзенінің бойында орналасқан.
Халқы
Тұрғыны 1383 адам (2009 жылдың мәліметі). Код КАТО — 434039400.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жаңақорған ауданы елді мекендері
Сындарлы қысым
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Табантал (өзен)
Табантал – Жайық алабындағы өзен.
Географиялық орны
Ақтөбе облысының Алға, Хромтау аудандары жерімен ағады.
Бастауы
Табантал ауылының шығысындағы қыраттан басталып, Бестамақ ауылы тұсында Елек өзеніне құяды.
Гидрологиясы
Ұзындығы 56 км, су жинайтын алқабы 1840 км2. Арнасы тік жарлы, жайылмасы жайпақ (0.5 км). Қар суымен қоректенеді. Басты саласы - Тамды өзені. Жылдық орташа су шығыны 3,7 м3/сек. Негізінен мал шаруашылығында пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Алға ауданы өзендері Санат:Хромтау ауданы өзендері Санат:Жайық су алабы өңірі
Алюминийлеу
Алюминийлеу (Al — алюминий) немесе  Алитирлеу (alitiren) — атмосфералық коррозияға және 1100°С-тағы температурада тотыққа төзімділігін арттыру үшін болаттан жасалған деталь беттерін алюминиймен қанықтандыру.
Көбіне ыдысқа беріа қорытпалар мен аз көміртегі аустенитті болаттан жасалған детальдарды аллюминийлейді. Алюминийлеу процесі құрамында 50 % Al немесе  ферроалюмий, 49 % Al2O3 и 1 % NH4CI немесе 99 % ферроалюмий және 1 % NH4CI қоспасы  бар ортада жүреді. Бұйымды 8 сағат бойы 1000 °C температурада қыздырса, қалыңдығы 0,4-0,5 мм алюминиймен қаныққан қабат пайда болады.
Қолданылуы
Алюминийлеу автомобильдік двигателінің клапандарын, газ турбинасының қалақшаларын және пеш арматурасы, бу қыздырғы детальдарын өңдеуге қолданылады. .
Дереккөздер
Санат:Алюминий
Загорско (Кырджали облысы)
Загорско (Загорско) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 162 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6817. ЕКАТТЕ коды — 30154.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Шотландық виски
thumb|right|200px|Квейк, вискиге арналған арнайы шыны-аяқ thumb|right|200px|Бөшкедегі виски Шотландық виски немесе скотч (Scotch whisky) — Шотландия, Ұлыбританияда өндірілген виски. «Ұлттық» өнім бола отырып, бұл виски «заңды түрде тіркелген географиялық атауы» санатына жатады және Ұлыбританияның, Еуропалық Одақтың және Дүниежүзілік сауда ұйымының мемлекеттік заңнамасымен қорғалады. Айтпақшы, қазіргі заманғы «Whisky» сөзі гэлдік «uisge beatha» немесе «usquebaugh» сөзінен шыққан «өмір суын» білдіреді. Бір қызығы, виски бастапқыда денсаулықты сақтау және өмірді ұзарту үшін дәрі ретінде ұсынылды, ол түйілуді жеңілдету үшін, сал ауруда және шешек ауруына тағайындалды.
Қысқаша тарихы
Дистилляция үдерісіндегі өнертабыстың тарихы белгісіз, бірақ ежелгі кельттердің ашымақты айырумен айналысатыны туралы куәландырулар бар және бұл «отты» сұйықтық «uisge beatha» - «өмір суы» деп аталған. Өткен ғасырларда Шотландиядағы айдау өнері жақсарды, және «uisge beatha» бірте-бірте шотландық вискиіне айналды.
Дистилляцияны тіркеудің ең ерте жазбасы 1494 жылғы Қазыналық салық есептемесінде табылды. Баяндаманың алғашқы парағында былай делінген: «Өмір суын өндіру үшін монах Джон Коруге сегіз боллды (шотландық салмақ өлшемі, 1 болл = 218,25 кг) арпа уытты беріңіз». Алдын-ала есептеулер көрсеткендей, бұл арпадан 2400-ге жуық шөлмек дистиллят шығаруға болады, бұл монастырь қабырғаларында осы сусынның жақсы өндірілгенін көрсетеді. Бірақ сол уақыттың қарапайым жабдықтары және өндіріске ғылыми көзқарастың жетіспеуі өндірілген алкогольдің өте күшті және денсаулыққа өте зиянды екендігі туралы қорытындыға әкеледі. Дегенмен, дистилляция технологиясы уақыт өте келе жақсарды, ал XVI-XVII ғасырларда бұл мәселеде айтарлықтай жақсартулар жасалды.
Заңнамалық реттеме
Заңнамалық британдық актілермен тіркелген нақты «Scotch Whiskey Act 1988», ''«The Scotch Whiskey Order 1990 ж. № 998» және «Scotch Whiskey Regulations 2009 No.2909»'', шотландық виски деп тек осы өніммен аталады:
Өндіріс
Сыра ашытқысын алу үшін ашытылған арпаны қолданады. Астық үшін «көктемнің келуін еліктейді», сосын ол өсе бастайды. Егер астықты уақытында кептірілмесе, жаңа арпа өсімдіктерін қалыптастырып, тамыр мен өркен шыға бастайды. Ашыту үдерісі кептіру арқылы уақытында тоқтату керек.
Жиналған уытты құрғақ ауа буымен кептіреді (кейде түтін арқылы жасалады, ол үшін батпақты шымтезекті қолданады), сыра ашытқысын алу үшін сумен араластырады, ашытады және айдайды. Алынатын спирт басқа алкогольді ішімдіктердің емен бөшкелерінде сақталады; вискидің дәміне шымтезек, су, бұрын бөшкелерде болған заттар, сондай-ақ спиртті ішімдік ашытатын орынның орналасуы (мысалы, теңіз жағалауында немесе батпақтың жанында) әсер етеді - бөшкелер ашық сақталады. Шотландияда өндірілетін көптеген сусындар - араластырылған виски, уытты және астықты виски араласқан өнім (заттаңбасына байланысты купажда түрлі сорттар мен пропорцияларды қамтыды). Алғаш рет 1813 жылы Эдинбург қаласында Эндрю Ашердің спиртті ішімдік ашытатын орынында араластыру технологиясы қолданылған. Астықты вискидің уытты вискиге ара қатынастың оңтайлы пайызы - 1:2.
Купажда әр түрлі сақтаулы вискилер бола алады, ал қоспаға қатысатын ең жас вискидің белгісі жапсырмада соңғы өнімнің жасы ретінде көрсетіледі. Виски жасын бөшкеде сақталған уақыты деп есептеледі; шыны ыдысқа құйылған кезде виски «ескірмейді». Осыған қарамастан, көптеген сарапшылар бөтелкеде 25-30 жылдан астам сақталғаннан кейін вискидің органолептикалық қасиеттерінің тозуын байқайды.
Аймақтар
thumb|right|250px|Виски өндірісіне байланысты аймаққа бөлу
Қазір Шотландия аумағында жүзден астам айыру зауыт бар, олар екі мыңнан астам виски түрін шығарады.
Шотландияда виски өндірісінің негізгі аймақтары:
Гебрид пен Оркней аралдары(Island)
Шотландық виски ассоциациясы (Scotch Whisky Association) соңғы ауданды бөліп шығармайды, бірақ оны Биік таулар аймағының спиртті ішімдік ашытатын орына жатқызады.
Шотландық вискиді жіктеу
thumb|right|250px|Әртүрлі шотландық виски Еркін Тұзмұхамедовтың «Шотландық виски» кітабына сәйкес, шотландық виски ассоциациясы вискиді келесі санаттарға бөледі: Standard blend, Deluxe blend, Premium blend, Semi-Premium blend, Malt, Grain. Төменде белгілі виски заттаңбалары көрсетілген:
Әдебиет
Санат:Сусындар Санат:Виски Санат:Алкогольдік ішімдіктер
Қарашапан
Қарашапан — Ұлы жүз Жалайыр тайпасының Шуманағынан тараған ата.
Қарашапан Тәңірберген, Баташы, Келмембет, Әлпендәулет, Айтқұл деген аталарға бөлінеді. Қарашапан әулеттері Қазан революциясына дейін Әулиеата, Жетісу уездерін, бір бөлігі Қаратал - Көксу бойын, Алтуайт, Қараоба тауларын мекендеген. Ұраны - Бақтияр.
Дереккөздер
Санат:Қазақ рулары
Алтерация
Әлтерация (лат. alterare — бүліну) — жасушалардың, жасуша аралық заттардың, нерв аяқшаларының, қан тамырларының дистрофиялық, некробиоздық немесе некроздық бүлінулерімен сипатталады. Бірінші әлтерация зақымдаушы қоздырғыштың тікелей әсерінен дамиды. Бұл кезде жасушаның сыртқы қабығы бүлінуімен қатар митохондрийлардың мембраналары зақымданады. Мембраналардың иондық насостарының қызметтері нашарлайды; жасуша мембраналарының өткізгіштігі жоғарлайды.
Осылармен қабынудың негізгі белгілері қызару, ісіну мен ауыру сезімін түсіндіруге болады.
Алғашқы әлтерацияның нәтижесінде қан жасушалары (тромбоциттер, эозинофилдер, нейтрофилдер, базофилдер, моноциттер, лимфоциттер) және тін базофилдері (мес жасушалары) іштеріндегі белсенді заттарын, түйіршіктерін сыртқа шығарады. Осыдан жасуша аралық кеңістіктерде биологиялық белсенді заттар көбейеді. Бұл заттарды қабынудың дәнекерлері (медиаторлары) деп атайды. Олар айналасындағы сау жасушалардың бүлінуіне әкеледі. Сонымен, бірінші әлтерация қабыну шақыратын қоздырғыштың тікелей әсерінен пайда болады. Ал, екінші әлтерация тіндерге лизосомалық ферменттердің және биологиялық белсенді заттардың (қабыну медиаторларының немесе дәнекерлерінің) әсерлерінен дамиды.
Қазір көптеген қабыну дамуына қатысатын биологиялық белсенді заттар зерттелген. Оларды: жасушалардан пайда болатын (жасушалық) дәнекерлер және қан плазмасында болатын (гуморалдық) - медиаторлар деп екі топқа бөледі. Жасушалық медиаторларға гистамин, серотонин, лизосомалық ферменттер,катиондық нәруыздар, лимфокиндер, простагландиндер, циклдік нуклеотидтер жатады. Қан плазмасында калликреинкининді, комплемент және қан ұю жүйесіне қатысатын заттар болады және олар әсерленеді, қабыну дамуына дәнекерлер болады. Санат:Биология
Б. з. д. 233 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 233 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 233 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Сүндеттеу
Тарихы
Оның тарихына қарасақ, б.э.д. 2500 жж. ежелгі Мысыр елінде кең қолданылғандығын көреміз. Сүндеттелген перғауын бейнесі мен ересектеу екі баланы сүндетке отырғызу рәсімі көрсетілген папирус суреттерінің Каир мұражайында сақталғандығы осының айғағы. Тіпті, ол көптеген Африка елдерінде де баланың есею нышаны ретінде қалыптасқан.
Жақтау мен сынау
Бүгінгі күні дүниежүзі бойынша ер адамдардың алтыда бір бөлігі сүндетке отырады екен. Соңғы статистика бойынша, әсіресе, солтүстік Америкада профилактикалық әрі гигиеналық мақсатта жас балалардың тоқсан пайызы сүндеттеледі. Әлем тұрғындарының 1,5 миллиардын құрап отырған мұсылмандарды былай қойғанда, Канада, Аустралия, Жаңа Зеландия, Англия секілді бірқатар мемлекеттерде баланы сүндетке отырғызу бүгінгі күні қалыпты үрдіске айналған. Сүндеттеуге Викторияндық кезеңде көңіл бөле бастаған ағылшын тілді бұл елдерде 20 ғ. алғашқы жартысында сүндетке отырғызу жақтаушылармен қатар Дэвид Голлахер секілді оған қарсы шығушылар да бар. Қарсы шығушылар пікірлері бойынша: <blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em;"> сүндет мұсылмандар мен еврейлерге ғана тән діни міндет, өзге дін өкілдеріне қатысы жоқ. Ол гигиена сақтау қиынға соғатын ыстық аймақтарда қолданылған. Бүгінгідей гигиенаны сақтау мүмкіндіктері жоғары кезде оның қажеті жоқ. Ол құмарлықты тежейді. Балаға ауыр тиеді
АҚШ тың педиатрлық академиясы 1989 жылы осы мәселеге орай жаңа туған нәрестелерге арналған ауыртпайтын әрі қауіпсіз препарат табылғандығын ресми мәлімдеді. Бүгінгі күні Вашингтонның Балалар емханасының медициналық орталығында (Childrens Hospital Medical Center) ата-аналардың қадағалауымен жаңа туған балаларға жасалатын барлық хирургиялық операциялар кезінде ауруды басатын анестезия пайдаланылуда. Сондай-ақ, бұл педиатрлық академия 1999 жылы сүндеттің медициналық тұрғыдан пайдалы екендігін жариялаумен қатар, баланы сүндетке отырғызу, отырғызбау мәселесін ата аналардың өздері шешкені мақұл деп тапты. Бұған қоса, сүндеттеуде қалыптасқан діни, мәдени, эстетикалық көзқарастармен де санасу керектігін ескертті.
2000 жылғы баяндамасында Американың медициналық ассоцациясы (Аmerican Medical Association AMA) сүндеттеудің несеп қуық жолдарын сирек кездесетін қатерлі, жұқпалы аурулардан, инфекциядан қорғайтындығын мәлімдеді.
Американың акушер және гинекология академиясы да (American Academy of Obstetricians and Gynecologists ACOG) Педиатрлық академия мен медициналық ассоцацияның мәлімдемелерін мақұлдап, сүндеттеуге ескішілдіктің сарқыншағы ретінде қарауға ешқандай да медициналық негіз жоқ екендігін жариялады.
Көптеген медициналық зерттеу жұмыстары сүндеттеудің мынандай пайдалары бар екенін дәлелдеді:
Еврейлерде
Көне заманда еврейлер таңғы құлшылықтарын жасағаннан кейін барып, синагогта сүндеттеу рәсіміне кірісетін болған. Бұл күн оларда ерекше қуанышты синагог мерекесіне баланған. Оны әдебиеттерінен де көруге болады. Кейіндеп бұл дәстүр израил қауымына тән он өкілдің қатысуымен жеке үйлерде де атқарыла тек раввиннің қатысуы жеткілікті саналады.
Мұсылмандарда
Ислам дінінде сүндеттелу өте үлкен мәнге ие. Өйткені, ол үмбеті ретінде Мұхаммед пайғамбарымыздың (с.а.у.) ісін қайталауға, яғни сүннет амалын жасауға жатады. Дәлел Әбу Хұрайра жеткізген Пайғамбарымыздың хадисі. Хадисте адам жаратылысының табиғи қажеттілігі ретінде мына бес нәрсе: сүндетке отыру, мұртты басу, қолтық пен ұятты жерді түктен таза ұстау, тырнақ қысқарту аталған.
Қазақтарда
Қазақ халқы мұсылмандықты тілінен бұрын дініне енгізген. Мысалы, отағасы ұл баласы жеті жасқа толысымен сүндетке отырғызуды өзінің міндеті санаған. Бала туғанда жасалатын «шілдехана», «бесік тойдан» кейінгі үлкен той осы «сүндет той». Ауқатты адамдар ондайда ат шаптырып, балуан күрестіріп, үлкен думан жасаған.
Сүндет тойды өткізетін күнді белгілеу
Қалыптасқан дәстүр бойынша ата-бабаларымыз ер балаларын бес, жеті не тоғыз жасында сүндетке отырғызады. Сүндет тойын өткізетін сәтті күн алдын-ала белгіленеді.
Қонақтарды тойға шақыру
Сүндет тойға ғана тән өзіндік ерекшелік - тойға қонақтарды баланың өзі шақырады. Айшықты тарланбозға сәнді киенген бір бозбала мен құйрығын шарт түйіп, жорға мінген сүндет бала көпшілікті тойға шақырады. Оның бауырсақ пен кәмпит толтырылған қоржынынан ат басын тіреген үй иесі дәм татады да түсті матаны жыртып, бала мінген жорғаның жалына байлайды.
Сәрсенбі күні баланы сүндетке отырғызу
Сәрсенбінің сәтті күні баланы сүндетке отырғызады. Тойға келген адамдар "сүндетің қабыл болсын!" деп, баланың айналасына жеміс-жидек пен тәтті дәмдер толтырылады.
Санат:Ислам Санат:Яхудилық Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
IC 4539
IC 4539 — Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан SB? (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54642, MCG 6-34-3.
Сыртқы сілтемелер
IC 4539 Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз)
Мұнай және газ кіріктіруді бағалау белгілері
Мұнай және газ кіріктіруді бағалау белгілері. Мұнайдың және газдың геологиялық нысандарын олардың болашақ мүмкіндіктері тұрғысынан жіктемелеу шараларының негізі ретінде алынатын мұнай (газ) кіріктіру белгілері. Бұл белгілер есептеліп шығарылған және теориялық заңдылықтар негізінде таңдалып алына отырып, мұнай-газ геологиялық салалары тұрғысынан топтастырылады. Осыған орай, тектоникалық (оның ішінде палеотектоникалық, құрылымдық және жақатектоникалық), палеогеографиялық, литологиялық, геохимиялық және гидрогеологиялық бағалау белгілерін дербестеуге болады.
Тектоникалық белгілер. Бұл белгілер өз өңірінде көмірсутектердің және олардың шоғырларының жинақтау, қоныс аудару, шоғырлану және бұзылысқа үшырау процестері жүзеге асқан мұнайлы-газды нысандарды жіктемелеу мүмкіндіктерін қамтамасыз етеді. Тектоникалық белгілер көмірсутектердің ресурстарын көлемдік-тектік әдіспен есептеу барысында қолданылатын ең басты сипаттама болып табылады. Мұнайлы-газды нысандарды шөгінді қималардың қалыптасу жағдайы тұрғысынан жіктемелеуге мүмкіндік береді. Басты белгілер — шөгінді қимадағы теңіздік және континенттік түзілімдердің арақатынасын, сол сияқты нысан аумағындағы жабын-жыныстар мен жинауышжыныстардың таскелбеттік болмысын ақықтау шаралары. Бұлардың алғашқысы нысанның туындау потенциалын, ал екіншісі — қимадағы көмірсутектерді дербестейтін және өткізетін денелердің морфологиясы мен сапасын анықтауға мүмкіндік береді. Литологиялық белгілер қиманың жайпақ және тік бағыттардағы әркелкілігін, оларды құрайтын тау жыныстарының сүзбелеу мүмкіндігі тұрғысынан бағалауға мүмкіндік береді. Тік бағыттағы әркелкілікті саралау қиманы өткізгіш және қалқалаушы кешендерге жіктеу мүмкіндігін қамтамасыз етсе, кешеннің аталған элементтерінің жайпақ бағыттағы әркелкілігі флюидтердің тік және жазық бағытта қоныс аудару жағдайын, көмірсутектердің шоғырларға жинақтау және олардың сақталу мүмкіндіктерін анықтайды. Литологиялық белгілер басты-басты екі топқа бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Österreichischer Rundfunk
Österreichischer Rundfunk (ORF) — австриялық телерадиокомпания, Еуропалық хабар тарату одағының мүшесі. Компанияның штаб-пәтері Вена қаласында орналасқан, Австрияның тоғыз жерлерінің әр біреуінде аймақтық студиялар бар.
Тарихы
Австрияның алғашқы радиокомпаниясы 1924 жылдың 30 қырқүйегінде құрылған Radio Verkehrs AG (RAVAG) болған. 1938 жылы, аншлюстан кейін, RAVAG жойылып және неміс Reichsrundfunkgesellschaft компаниясына қосылды. Соғыстан кейінгі соңғы 10 жылда хабар таратылуы әр түрлі оккупацияланған секторлардан, әр түрлі студиялардан жүргізілді. 1955 жылы олар Österreichisches Rundspruchwesen одағынна біріккен, ал үш жылдан кейін компанияның атауы Österreichischer Rundfunk GmbH деп ауыстырылды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Телекомпаниялар Санат:Аустрия телекомпаниялары Санат:Аустрия телевидениесі
Бөстек
Бөстек– құлын, бөкен,елік, ешкінің иленген терісінен жасалатын жұмсақ төсеніш, көне түркі тіліндегі “посты” (тері) сөзінен шыққан. Бөстекті құлын, бөкен, елік, ешкі терісінен іш жағына қара бидайдың ұны мен кебегіне айран қосып жасаған ерітінді жағып, бірнеше күн жылы жерде ұстайды. Содан кейін иі сіңген теріні кергілеп, уқалап жұмсартады да, қатты сүйекпен не қайрақ таспен сүргілеп барқыт, шұға сияқты матамен көмкере астарлап пайдаланады, көбіне иленген қалпында да төсене береді. Бөстекті төрге не қарттар отыратын орынға төсейді.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, ||-том
Бахытжан Қабдешұлы Қапышев
Бахытжан Қабдешұлы Қапышев
1967 жылы 8 қаңтарда Алматы қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Қапышев Қабдеш, зейнеткер, оқытушылық  қызметпен айналысқан. Анасы - Мұжықбаева Аптын Сматқызы, зейнеткер, ғылыми және оқытушылық қызметпен айналысқан.
В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының электронды есептегіш машиналар факультетін (1991) инженер-жүйе технигі мамандығы бойынша; Мемлекеттік басқару академиясының жанындағы Нарық институтының  қаржы және несие факультетін (1998) экономист мамандығы бойынша бітірген.
1991-1992 жылдар аралығында - В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтында инженер-бағдарламалаушы. 1993 жылдан - ҚР Ұлттық банкінің Ақпараттық технологиялар депаратментінде банк ішіндегі жұмыстарды автоматтандыру бөлімінің аға инженер-бағдарламалаушысы. 1994 жылдан - ҚР Ұлттық банкінің Ақпараттық технологиялар департаментінде банк ішіндегі жұмыстарды автоматтандыру бөлімінің бас инженер-бағдарламалаушысы. 1995 жылдан - ҚР  Ұлттық банкінің Мемлекеттік бағалы қағаздар басқармасында мемлекеттік бағалы қағаздар депозитарийі және қосалқы бухгалтерия бөлімінің бастығы. 1996 жылдан - ҚР  Ұлттық банкінің депозитарий басқармасы бастығының орынбасары.
1997 жылдан бері - «Орталық бағалы қағаздар депозитарийі» АҚ президенті.
ҚР Президентінің; Қырғыз Республикасының  Қаржы нарығын қадағалау және реттеу қызметінің құрмет грамоталарымен марапатталған.
Әскери атағы - запастағы лейтенант.
Сүйіп оқитын әдебиеті - публицистика.
Үйленген. Жұбайы - Қапышева Гүлжан Әкімқызы (1969 жылы туған). Ұлдары - Нұри (1990 жылы туған), Ғалым (1999 жылы туған).
Амангелді Иманов көшесі (Астана)
'''А. Иманов көшесі'''. А. Иманов көшесі Ә. Бөкейхан көшесінен басталып, А.Янушкевич көшесінде аяқталады. Республика даңғылын және М.Әуезов, Қорқыт, М.Ғабдуллин, М.Мәметова, Ш.Иманбаева, Үшқиян, Р.Қошқарбаев, Ш.Уәлиханов, Тараз, Асанқайғы, Ә.Сембинов, Б.Бейсекбаев, А.Жұбанов көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 4917,2 м.
Амангелді Үдербайұлы Иманов (1873-1919) - халық батыры, қазақ халқының 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісін ұйымдастырушылардың бірі. Амангелді батырдың ұйымдастырушылық және қолбасшылық таланты 1916 жылғы Ресей патшасының маусым айындағы жарлығына наразылық ретінде Торгай даласында бұрқ еткен ұлт-азаттық көтерілісі барысында айқын көрінді. Көтерілісшілер Қогалыкөлде бас қосып, Әбдігаппарды хан, Амангелдіні көтеріліс қолбасшысы етіп сайлайды. Амангелдінің ерлікке толы ғүмыры көптеген ақын-жазушылардың, суретшілер мен композиторлардың шыгармаларына арқау болды.
Бұл көшеде «Самұрық» кинотеатры, «Қазына» сауда үйі, Астана қаласы бойынша жылжымайтын мүлік орталығы орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Дмитрий Андреевич Фурманов
Шаруа отбасында дүниеге келген. 1912—1914 ж. Мәскеу университетінің филология факультетінде оқыды. 1-дүниежүзілік соғысқа қатысып, Ақпан революциясынан кейін кеңес өкіметі жағына шықты. 1919—1921 ж. Азамат соғысы майдандарында (Чапаев дивизиясының комиссары, Түркістан майданы саяси басқармасының бастығы, т.б.) болды. Түркістан майданы саяси басқармасының Жетісудағы уәкілі болған кезінде Алматы қаласындағы ақ казактардың 1920 ж. 11 — 12 шілдеде жасаған кеңес өкіметіне қарсы бүлігін, кейіннен Кубаньға түсірілген врангельдік десантты талқандауды басқарды. 1924 ж. Мәскеу мемлекеттік университетінің қоғамдық ғылымдар факультетін бітірген. 1924—1925 ж. пролетарлық жазушылардың Мәскеу қауымдастығының (МАПП) хатшысы болды. Шығармалары 1912 жылдан бастап жариялана бастаған. Неғұрлым белгілі шығармалары: “Қызыл десант" (1922), “Он сегізінші жылы” (1923) және “Бүлік” (1925) повестері, М.В. Фрунзе жөніндегі очерктер топтамасы, т.б. Фурмановтың “Чапаев” романы бойынша “Чапаев” (1934) кинофильмі түсірілді. Жетісудағы Азамат соғысы жөнінде “Бүлік” повесі мен романын жазды. Осы повесі мен пьесасы, “Чапаев” романы 20 ғасырдың 30-жылдарында қазақ тіліне аударылды. 2018 жылға дейін Алматы қаласындағы орталық көшелердің біріне Фурмановтың есімі беріліп келді. right|thumb|Д.А.Фурмановтың Верныйдағы контрреволюциялық бүлікшілер алдында сөз сөйлеуі.1940 жылы бейнеленген сурет.Суретшісі Бортников.
Дереккөздер
Санат:1891 жылы туғандар Санат:1926 жылы қайтыс болғандар Санат:Ресей жазушылары
Вэст Бриджуатэ (Массачусетс)
Вэст Бриджуатэ (West Bridgewater) — Массачусетс штатының Плимаус (Plymouth) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 6 634 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 41.0 км² шамасында. FIPS коды — 25-75260.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Муска
Муска — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вымь өзенінің оң жағалауынан 48 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Яны-Манья
Яны-Манья — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/351/287/448/120 орналасқан. Өзен ұзындығы 76 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Тоэн
Тоэн (Toén) — Испаниядағы муниципалитет. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Оренсе провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Оренсе ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2656 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 58,29 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Оренсе елді мекендері
Тимбури
Тимбури (Timburi) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Ассис мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Ориньюс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 643 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 197,22 км² шамасында. Халық тығыздығы — 13,4 адам/км².
Тарихы
Қала 1952 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Бөріқарақат
Өсімдік туралы
Бөріқарақат – биіктігі екі жарым метрге дейін жететін, Қазақстанның таулы аймақтарында табиғи түрде кездесетін, жапырағы және жемісі әдемі бұталы өсімдіктің бірі. Мәңгі жасыл өсімдіктер қатарына жататын түрлері де бар. Табиғатта 400-ден аса түрі кездеседі. Мәңгіжасыл түрлері: жасыл жапырақты, қызылқоңыр жапырақты және мол жемісті, ұсақ жапырақты болады. Ал, биіктігіне қарай бөріқарақат он шақты топқа бөлінеді. Олардың арасында биіктігі 30 см болатын және 3 метрден асатын үлкен бұталыларын да кездестіруге болады. Көгалдандыруда бөріқарақатты жапырағының және жемісінің әдемілігі үшін отырғызады. Жапырағы әдемі түрлерін гүлзар, рокарий және жасыл шарбақ ретінде өсіреді. Бұтағын кесіп шар, төртбұрыш, цилиндр пішінінде де өсіруге болады. Бірақ ботаника бағы үшін бөріқарақатты қырқып, пішіндеп өсірудің қажеті жоқ. Еркін өскен бөріқарақаттың бір бұтағының ұзындығы 3 метрге дейін жетеді. Қазақстан жерінде өсетін бөріқарақаттың жапырағы сопақ, ұсақ, қызыл және жасыл түсті болып келеді. Сабағы тікенді. Қазақстанның Алтынемел және Шарын қорықтарында Қызыл кітапқа енген Іле бөріқарақаты өседі. Мамыр, маусым айларында гүлдейді, жаздан күзге дейін жапырақтары әдемі қызыл түске еніп, қыс кезінде қып-қызыл жеміс береді. Жемісінен тосап, кондитерлік тағамдар дайындайды. Ал, жіңішке жапырақты бөріқарақат жұпар иісімен бағаланады.
Күтімі
Топырақ талғамайды, ашық күн астында немесе алакөлеңкеде өсе береді. Қыс кезінде жидегі сақталады. Ерте көктемде артық және қураған бұталарын қырқып-реттеу керек.
Көбейтілуі
Жаз айларында қалемшесімен және күз бен көктем мезгілдерінде түбін бөлу арқылы көбейтіледі. Жидегі мен жапырағының әдемілігі жақсы көрінуі үшін бөріқарақатты жеке еккен жөн.
Бөріқарақат туралы тақпақ
Өседі тауда, беткейде,
Гүлдейді ерте көктемде.
Еніпті «Қызыл кітапқа»,
Азайып саны кеткен бе?
Бөріқарақат, зерек (Berberіs) — бөріқарақат тұқымдасына жататын көп жылдық тікенді бұта. Қазақстандағы 9 түрі Жетісу (Жоңғар), Іле Алатауларында, Алтайда, Тарбағатай тауларында, Зайсанда, Қарқаралыда, тау беткейлері мен тасты шатқалдарда, тау өзендерінің жағалауында өседі. Оның ішінде Қарқаралы бөріқарақаты мен Іле бөріқарақаты Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген. Ең жиі кездесетін түрі — кәдімгі Бөріқарақат (heteropoda). Оның биіктігі 2 м-дей. Жапырақтары ірі, ұзындығы 7,5 см, ені 4 см-дей, спираль тәрізді бұралып өседі. Гүлдері ұсақ, ашық сары түсті, әрі хош иісті, шашақты гүлшоғырына топталған. Мамыр — маусым айларында гүлдеп, қыркүйек — қазанда жемісі піседі. Жемісі — көп тұқымды жидек. Бөріқарақат — бал-шырынды өсімдік, жемісі тағам және шарап өндірісінде қолданылады. Тамырынан сары бояу алынады. Оның жемісі, жапырақтары және қабығы емдік мақсатқа пайдаланылады.
Дереккөздер
Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жидектер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8
Санат:Бөріқарақаттар
Плевако Федор
Плевако Федор Никифорович (1842-1908) – орыстың буржуазияшыл юрисі, белшілі сот шешені. Ірі қылмыс істеріне (процестерге) қатысқан. Бірінші орыс революциясынан кейін (1905-07) Плевако үшінші Мемлекет думанға «17 октябрь Одағы» партиясынан сайланған (ірі сауда - өнеркәсіп буржуазияланған ірі помещиктердің контррев. партиясы). Октябристердің парламенттік фракциясы жасаған программасының жобасы туралы айта келіа, В.И. Ленин былай деп жазды: «Үшінші Думаның қарсаңында әр түрлі партиялардың думалық тактика жайында көптеген мәжілістері болды. Октябристер Москва мәжілісінде 17 октябрь Одағының парламенттік фракциясының программа жобасын жасап шығарды, ал олардың шешені Плевако мырза, Москвадағы банкетте «орыс либерал- конституциялық партиясының туып көтерді»
Бөріқарақат
Дереккөздер
Санат:Жетісу
Плевако Федор
Дереккөздер
Санат:1842 жылы туғандар Санат:1908 жылы қайтыс болғандар Санат:Тұлғалар
Солда (Векса тармағы)
Солда — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Векса өзенінің сол жағалауынан 5,4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 47 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кострома өзені бастауынан Исады ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ливерпуль (футбол клубы, Монтевидео)
Тарихы
1915 жылы құрылған, 1919 жылы Уругвай екінші дивизионында жеңіске жетіп, тұңғыш рет Уругвай жоғары лигасына жолдама алды. Клубты ұлыбританиялық жұмысшылар құрғандықтан, Англияның "Ливерпуль" клубының құрметіне атауы осылай қойылды.
2006 жылы қонақта ойнайтын форммасының түсін қызылға ауыстырды.
Сілтемелер
Санат:Уругвай футбол клубтары Санат:1915 жылы құрылған футбол клубтары
Мұнай (газ) жатындарының жапқыштары
Мұнай (газ) жатындарының жапқыштары. Өз бойынан мұнайды (газды) өткізбейтін, сондықтан да мұнай (газ) жатынының беткі жазықтығын қалқалап жататын мейілінше шымыр таужыныстардың (көбінесе сазды таужыныстардың, сирегірек эвапориттердің) қабаты. Бұл қабаттар қалыңдығы түрліше болуы ықтимал: көпқабатты мұнай (газ) жатындарының аралықтарынан көрініс беретін жапқыштар қалыңдығы әдетте бірнеше м-ден аспайтын болса, мұнай (газ) кенорнының үстіңгі өңіріндегі басты жапқыштың қалыңдығы ондаған, тіпті жүздеген м-мен өлшенуі мүмікін.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Шуварка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Цна Тамбов қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокша, өзен алабы — Ока.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тамбов облысы өзендері Санат:Мордовия өзендері
Үлкен Вяткина
Үлкен Вяткина — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы №6474 атауы жоқ тармағы оң жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 72 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері