cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Күн (жұлдыз)
Күн – қатты қызған (беткі температурасы – 6000С), плазмалық шар (тығыздығы 1,4 г/м3). Оның лаулаған от пен протуберанецтер орналасқан тәжі бар. Күннің сәуле шығаруының – күннің белсенділігінің – 11 жылдық циклі бар. Күннің белсенділігінің ең жоғарғы шегінде оның бетінде ерекше көп дақ байқалады. Сутегінің гелийге айналуы кезінде Күннің ішкі құрылысы
1–Гелийлік ядро; 2-конвекция зонасы; 3-хромосфера; 4-фотосфера; 5–кун дақтары; 6-протуберанецтер; 7-тәж термоядролық реакциялар күн энергиясының көзі болып табылады. Алғаш рет термоядролық реакциялардың жүріп өтуіне қажетті температураны теориялық түрде Артур Эддингтон есептеп шығарған. Неміс физигі Ганс Бете (1967 жылы Нобель сыйлығын алған) Күнде жүретін сутегімен гелийдің термоядролық синтезінің реакциясын есептеп шығарды.
Күн жүйесінің пайда болуы жөнінде бірнеше гипотезалар бар. Өткен ғасырда осындай гипотезаны И. Кант ұсынды. Бұл гипотезаны П. Лаплас қолдады. Жақын арада ғана В.Фесенков пен О. Шмидтің жаңа гипотезалары пайда болды. Бұл гипотезалардың басқа гипотезалардаң айырмашылығы, оларға сәйкес планеталар бастапқы ыстық компоненттерден емес, суық күйдегі заттардан түзілген. Швед астрофизигі Х. Альвен ұсынып, кейін Ф.Хойл жетілдірген Күн жүйесінің пайда болуы гипотезасының электромагниттік варианты қазіргі таңда кең таралған.
Күннің қозғалысы мен айналуы
Күн өз өсін шамамен 27 күнде бір рет айналады. Бұл айналу күн дақтарының қозғалысын бақылау арқылы анықталған. Күннің айналу осі Жер орбитасының осінен шамамен 7,25 градусқа қисайған, сондықтан біз жыл сайын қыркүйекте Күннің солтүстік полюсін, ал наурызда оңтүстік полюсін көбірек көреміз.
Күн газ/плазма шары болғандықтан, планеталар мен айлар сияқты қатты айналуы қажет емес. Шындығында, Күннің экваторлық аймақтары (24 күн) полярлық аймақтарға (30 күннен көп) қарағанда тезірек айналады. Бұл "дифференциалды айналудың" көзі күн астрономиясының қазіргі зерттеулерінің саласы болып табылады.
Күн өз өсін айналып қана қоймай құс жолы галактикасін 225 миллион жылда бір рет айналып шығады, құс жолы галактикасі галактикалар шоғырын айналады, планеталар өз өсін айналумен бірге күнді айналып қозғалыс жасайды, ай да осылармен ұқсас өз өсін айналумен бірге жершарыны айналып қозғалыс жасайды.
Жершары бір секндта 460 метір жылдамдықпен өз өсін айналса, күнді бір секндта 30 километр жылдамдықпен айналады, күн болса құс жолы галактикасін бір секндта 220 километр жылдамдықпен айналып қозғалыс жасайды екен.
Дереккөздер
Санат:Астрономия Күн Санат:Сары ергежейлі Санат:Жұлдыз
Сусарлар
Сусарлар (Martes) – сусарлар тұқымдасына жататын бағалы терілі аңдар туысы.
Дене ұзындығы 50 см дейін, кейбіреулері 80 см жетеді. Құйрығы ұзын, (34—44 см). Түсі көбінесе құбақоңыр және коңыр, кеудесінде ақ дағы бар. Еуразия мен Солтүстік Американың орманды аймақтарында таралған. ТМД—да, 4 түрі: бұлғын, орман сусары, тас сусары, харза кездеседі. Полигамдар. Жыртқыштар және кейбір жағдайларда өсімдікжегіштер бола алады. Тері кәсіпшілігінің бағалы аңдары және аң шаруашылығында өсірілетін бағалы терілі аңдар.
Дереккөздер
Санат:Сусарлар
Биркен-Хонигзессен
Биркен-Хонигзессен (Birken-Honigsessen) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Альтенкирхен-Вестервальд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2544 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 18,14 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 32 008. Муниципалитеттің басшысы — Хуберт Вагнер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Қарасу (Әйтеке би ауданы)
Қарасу — Ақтөбе облысы Әйтеке би ауданы, Жабасақ ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Темірбек Жүргенов ауылынан шығысқа қарай 81 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 241 адам (123 ер адам және 118 әйел адам) болса, 2009 жылы 285 адамды (152 ер адам және 133 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Әйтеке би ауданының таратылған елді мекендері
Қылтамыр адвентициясы
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Вершен-Могре
Вершен-Могре (Verchain-Maugré) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Валансьенн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,62 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59610, пошта индексі — 59227.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 913 адамды құрады. Халық тығыздығы — 94,91 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Әйелдер арасындағы футболдан Азия Кубогы
Әйелдер арасындағы футболдан Азия Кубогы — Азия Футбол Конфедерациясымен өткізілетін құрамалар арасындағы басты футбол турнирі.
Чемпионат 1975 жылдан бастап әр төрт жылда бір рет өткізіліп тұрады. Басқаларынан көбірек, төрт рет кубокты Қытай құрама командасы жеңді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Футбол Санат:Азия чемпионаттар
Нұрлан Жұмағұлұлы Бәтпенов
Нұрлан Жұмағұлұлы Бәтпенов (1949 жылы туған, Ақмола облысы, қазіргі Сандықтау ауданы Балқашин кенті) – медицина ғылымдарының докторы (1997), профессор (1997). Облыс клиник. ауруханада ординатор (1972–1976), ғыл.-зерт. орт-ндағы травматология және ортопедия бөлімінде аспирант (1979–1982), Целиноград мед. ин-тында (қазіргі Астана мемл. мед. академиясы) ассистент (1982–1992), экон. мәселелері жөніндегі проректор (1992–1996), доцент (1996–1997) қызметтерін атқарды. 1997 жылдан Астана мемл. мед. академиясында проф. Бәтпеновтің 100-ге жуық ғыл. еңбегі, 1 монографиясы жарық көрген.
Естелік
2022 жылдың 3 қарашасында Астанада Нұрлан Жұмағұлұлы Батпеновке арналған естелік бюст ашылды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Санат:1949 жылы туғандар Санат:Медицина ғылымдарының докторлары
IC 342
IC 342 — Керік шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13826, UGC 2847, MCG 11-5-3, ZWG 305.2, IRAS03419+6756.
Сыртқы сілтемелер
IC 342 Санат:Керік (шоқжұлдыз)
Ашина
thumb|АшинаАшина (басқа атаулары: ашина, асена, асен) — түріктердің көне атауы. Бірінші Түрік Қағандығының билеген текті ру. Аңыз бойынша Ашина деген көсемді қасқыр асырап өсірілген, содан кейін бүкіл түркі ұлттарын бағындырған.
Этимологиясы
Ежелгі моңғол тіліндегі “шоночино”, яғни қасқыр деген сөзге қытайша құрметтілік сипатын білдіретін “а” дыбысы қосылып жасалған термин делінеді. Демек, ашина сөзі "қасиетті бөрі" мәнін береді. Бұл олардың өз тектерін қасқыр қаншығы асыраған ханзада ұрпағына телитін аңызға байланыстыруға негіз болған.
Тарихы
Қытай деректері бойынша, “бес жүз үйлі Ашина” тайпасы Солтүстік Қытайдағы Шэньси аймағының батыс бөлігін мекендеген. Бұл жерді 4 ғасырда ғұндар мен сәнбилер жаулап алды. Ашиналар сол кезде ғұн әмірі Муганьнің қол астында болған.
439 жылы тобастар ғұндарды жеңіп, олардың иелігін Вэй патшалығына қосқаннан кейін бес жүз үйлі Ашиналар жужандарға қашып барып, Алтай тауларының Оңтүстік бетін қоныстанған, сөйтіп жужандарға темір өндіре бастайды. Осы темір өндірісінің арқасында олар жауынгер қауымға айналып, “найзаның ұшы, қылыштың жүзімен” 552 жылы алғашқы Түрік қағандығын құрды. Бұл қағандықты Ашиналар мұрагерлік жолымен аймақ-аймаққа бөліп басқарды.
Ашина қағандарын қытайлықтар “ту-кю” деп атады. Бұл “түркіт”, яғни “т” көптік жалғауы жалғанған “түрік” деген сөз екені дәлелденген. Жалпы бұл кезеңдегі түркі жұртын қытай деректері ғұндардың ұрпағы деп көрсетеді. Олар біртұтас әскери қауым сипатында болды. Ашиналар басқарған Түрік қағандығы (түркіттер) бірте-бірте ұлы патшалыққа айналып, 658 жылға дейін, яғни жүз жылдан астам уақыт өмір сүрді. Түрік қағандығы кезіндегі батыс және шығыс бөліктегі түрік қауымына билік жүргізушілердің аты-жөні түгелдей Ашина аталады. Олардың арасында қытайдың Суй, Таң патшалықтарына барып бағынғандары ғана өздерінің аттарын өзгертуге мәжбүр болған.
Батыс Түрік қағандығы ыдырағаннан кейін Солтүстік Кавказдың шығыс бөлігінде және Еділ бойында билік құрған хазарлардың билеуші тобы да Ашина атауын пайдаланды.
Байрағы
Н.Я. Бичурин шығармасында былай делінеді: <blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em;"> дом Тугю по монгольски называется как ниже увидим дулга …принял слово шлем — на монгольском …тукю Бұл көне моңғол тіліндегі türüg/türük атауының қытайша дулга/дулуга күйінде оқылғаны болса керек.
Дереккөздер
Санат:Түркі этникалық топтары Санат:Қазақстан тарихы
Элма (Миссури)
Элма (Alma) — Миссури штатының Лафайетт округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.7 км². FIPS коды — 29-00802.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 399 адамды құрады.
Шантаж
Шантаж - [франц. chantage] - қоқанлоқы көрсету арқылы абыройын төгіп, әшкерелейтін мәліметтерді таратумен қорқытып, арандату. Шантажист қашан да қандай да бір нақтылы материалдық және т.б. пайданы көздейді.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Адам Мекебаев
Адам Мекебаев (19.4.1940, Ақжар ауылы, Қармақшы ауданы, Қызылорда облысы - 8 қыркүйек, 2014 ж., Алматы) – жазушы.
Шығармалары
Халқымыздың бұрынғы және бүгінгі тағдыры мен болашағы жайлы тереңнен тартып сөз қозғайтын, қазақ әдебиетінің көрнекті өкілі.
Повестері:
«Лебединная печаль», «Суховей» повестері Мәскеудің «Советский писатель» баспасынан орыс тілінде жарық көрді.
Дереккөздер
Санат:19 сәуірде туғандар Санат:8 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Халықаралық Алаш әдеби сыйлығының иегерлері Санат:Жас Алаш қызметкерлері Санат:Қайнар баспасы редакторлары Санат:Жазушы баспасы редакторлары Санат:Жұлдыз журналы редакторлары Санат:Қазақ әдебиеті газеті редакторлары Санат:Ақжелкен қызметкерлері Санат:Қазақстан журналистер одағы сыйлығының иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан журналистері Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Қазақстан журналистер одағы мүшелері Санат:КСРО жазушылар одағы мүшелері Санат:Қазақстан жазушылар одағы мүшелері Санат:Горький атындағы Әдебиет институты түлектері
Мұхтар Әуезов көшесі (Астана)
thumb|300px|М.Әуезов көшесіндегі «Қазақтелеком» агенттігі Мұхтар Әуезов көшесі А.Иманов көшесінен басталып, Ә.Молдағұлова'' көшесінде аяқталады. Кенесары, Абай даңғылын, Ж.Омаров, С.Сейфуллин, ''Ә.Жангелдин, Бөгенбай батыр даңғылын, Ы.Дүкенұлы, Мәскеу көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 2716,8 м. Мұхтар Омарханұлы Әуезов (1897-1961) - қазақтың әйгілі жазушысы, қоғам қайраткері, ғалым, ҚР Ғылым академиясының академигі, филология ғылымының докторы, профессор. Шығыс Қазақстан (Семей) облысының Абай ауданында дүниеге келген. Алты жасынан атасы Әуездің үйретуімен Абайдың өлеңдерін жаттап өскен. «Абай жолы» роман-эпопеясы арқылы қазақ әдебиетін әлемге танымал етіп, ұлы ақынның көркем бейнесін тұлғалауда теңдессіз шеберлік танытқан қаламгер. Қазақ көркем прозасының, оның ішінде роман жанрының, драматургияның дамуына зор үлес қосқан классик. Өз заманының ең жоғары сыйлықтары - КСРО Мемлекеттік сыйлығы мен Лениндік сыйлықтың иегері. Бұл көшеде Украина елшілігі, Соғыс ардагерлерінің ауруханасы, Орталық сөйлесу пункті, Баспочтампт, №2 балалар ауруханасы, «Перизат» мейрамханасы, «Қан орталығы», Австрия Республикасының консулдығы орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Хесе Родригес
Хесе Родригес (Jesé Rodríguez Ruíz; 26 ақпан 1993 жыл, Лас-Пальмас-де-Гран-Канария) — испаниялық футболшы,  жартылай қорғаушы.
Испанияның бірнеше жастағы құрамаларында ойнаған. Әзірше Ұлттық құрамаға шақырылған жоқ.
Командалық
«Реал Мадрид»
«Реал Мадрид Кастилья»
Испания-17
Сілтемелер
Санат:Испания футболшылары Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары Санат:Лас-Пальмас ФК ойыншылары Санат:Сток Сити ФК ойыншылары Санат:Реал Бетис ФК ойыншылары Санат:Спортинг Лиссабон ФК ойыншылары
Өздігінен білім жетілдіру
Өздігінен білім жетілдіру- жеке адамның өзі басқаратын мақсаты танымдық іс- әрекеті; ғылымның, техниканың, мәдениетінің, саяси өмірдің және т.б қандай да бір саласынан жүйелі түрде білім алу. Өздігінен білім жетілдіру - өзін - өзі тәрбиелеу құралдарының бірі. Өздігінен білім жетілдірудің негізгі нысандары сан алуан.
Дальний Чебак
Дальний Чебак — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чебак өзенінің оң жағалауынан 28 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Өздігінен білім жетілдіру
Дереккөздер
Санат:Психология
Дальний Чебак
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Зырянское ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Үкі Әжиев
Үкі Әжиев (23.12.1924 жылы туған, Алматы облысы, Райымбек ауданы, Қарабұлақ ауылы - 21.05.2015, Алматы) — қазақ суретшісі, КСРО Суретшілер одағының мүшесі (1957), Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері, Қазақстан мемлекеттік сыйлығының лауреаты, тәуелсіз "Тарлан" сыйлығының лауреаты. Дулат руынан шыққан.
12 жасынан Қазақстан суретшілер одағы жанындағы сурет үйірмесіне қатысады. 1936 жылы Ленинград көркемсурет орта мектебінде А.Г.Сукостьяннан оқыды. Ұлы Отан соғысы жылдарында қызыл әскер қатарында болды. 1950 жылы Алматы көркемсурет училищесін бітірді.
Әжиев республика сурет көрмесінің бәріне белсене қатысты. Ол Англия, Гана, Нигерияда болып, қала көрінісінен бірнеше картиналар жазды. Суретшінің "Бұхара", "Самарқан" серияларына енген "Хиуа көшесі", "Шайханада", "Хау 1968 жылы" деген шығармалары ерекше көзге түседі. Мұнда Әжиев Шығыс қалаларының көріністері мен халықтың жарқын тұрмысын шынайы бейнелейді. Туған республика табиғатын танытатын "Асы жайлауы", "Алатау бөктерінде" картиналары шыншылдығымен, нақтылығымен көрінді. Әжиев Портрет жанрында да көп еңбек етті. "М.Әуезовтің портреті", "Студент қыз", "Механизатор" сияқты портреттер суретші талантының жан-жақтылығын танытады.
Дереккөздер
Санат:23 желтоқсанда туғандар Санат:1924 жылы туғандар Санат:Райымбек ауданында туғандар Санат:7 мамырда қайтыс болғандар Санат:2015 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан суретшілері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Тәуелсіз "Тарлан" сыйлығының иегерлері Санат:КСРО суретшілері Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Киринополис
Киринополис (Quirinópolis) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Оңтүстік Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Киринополис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38165 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3780,173 км² шамасында. Халық тығыздығы — 10,1 адам/км².
Тарихы
Санат:Гояс елді мекендері
Бау (баулық)
Бау - киімнің немесе басқа да тұрмыстық бұйымдарды байлап бекітетін баулық. Өзі бір нәрсені буып, бекітіп тұратын, байлауға не бунап кигізіп қоюға қолайлы жұмсақ заттан ызып жасалатын ілгек. Көйлектің, бешпенттің т.б. киімдердің кеудеден жоғары, алқым тұсындағы бауын алқым бау, алқа бау деп атайды. Ал етіктің, шұлықтың қонышынан жоғары тартып кигенде ұстайтын бауын қоныш бау, үзеңгі мен ерді байланыстыратын қайысты үзеңгі бау, бір нәрсені керіп, іліп қою үшін әртүрлі материалдан жасалған, жалпақ пішінді жіпті тартпа бау дейді. Қаршығаның мойнына кигізілетін бауды жығауыл деп атайды. Бау қолданылу орнына, тағылған бұйымына қарай бірнеше түрлерге жіктеледі: тонның ішкі бауы, тымақтың бауы, тамақбау, құлақбау т.б.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Б. з. д. 718 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 718 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 718 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Филипп Соллерс
Филипп Соллерс Philippe Sollers; шын аты-жөні Филипп Жуайо) – француз жазушысы, әдебиеті сыншысы, эссеші, 20 шақты романның авторы..
Оның тұңғыш романы «Біртүрлі жалғыздық» (Une curieuse solitude, 1958) деп аталады. Оның ұлы шығармашылық жолы 1960 жылдан басталады. 1973 жылы ешқандай тыныс белгілерін қолданбай, «Жұмақ» (Paradis) атты роман жазады.
Өмірінің соңында шыққан романдары
Сонымен қатар эссеші ретінде де танылады. Медичи (1961) және Фенеон (1958) сыйлықтарының иегері.
Дереккөздер
Санат: Тұлғалар Санат: Әдебиетшілер
Кербер әдісі
Кербер әдісі — вирус бейтараптандыру реакциясының нәтижесін статистикалық талдау әдісі. Вирустардың инфекция тудыратын мөлшерін және оларды бейтараптандыратын антиденелер мөлшерін анықтау үшін қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
ГУЛАГ
ГУЛАГ, Еңбекпен түзеу лагерьлері мен жер аударылғандар қоныстарының және қамау орындарының Бас басқармасы – КСРО-да 1934 – 56 жылдары айыпталушылардың жазасын өтеу орындарына басшылық еткен Ішкі істер халық комиссариатының бөлімі.
Алматы қаласы (Қазлаг, Қазулон) өзінде және оның төңірегінде 16000 адам басбайлы жұмысқа тартылды. КарЛАГ, АЛЖИР, Песчанный ЕТЛ, ОсобЛАГ т.б.
ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаев 1997 жылды Жалпы ұлттық татулық пен саяси куғын-сүргін құрбандарын еске алу жылы' деп жариялады. Осыған орай республика азаматтарының көптеген қоғамдық бірлестіктері мен ұйымдарының өтініштерін ескере отырьш, жалпы ұлттық татулықты, қогамдық саяси тұрактылықты нығайту мақсатында Жарлық шығарды.
Дереккөздер
Санат:КСРО ішкі істер министрлігі
Рудзутак атындағы көше (Алматы)
thumb|right|200px Рудзутак атындағы көше (Алматы) Көшеге мемлекет және қоғам қайраткері Ян Эрнестович Рудзутактың (1887-1938) есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962 №453/26 шешімі) берілген. Ол КСРО Еңбек және Қорғаныс Кеңесі төрағасының орынбасары қызметін атқарған.Көше Медеу ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 700 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Меңей батыр
Кіші жүздің Шөмекей руы Бозғыл (Бозғұл) бұтағынан шыққан.
1894 жылы Ресейде шыққан және одан кейін карталарда Меңей атты жер атауы көрсетілген. Левшиннің жазбаларында орыс энциклопедиясының жүру бағытын айтқанда да осы Меңей батыр аты кездеседі. Белгілі ақын Т. Ізтілеуов «Ел қамын жеген ерлер» атты толғауында Меңей батыр жайлы айтылады.
Шежіре: Меңей-Мәлібай-Тасболат-Досай-Нұртазалы-Зарлық-Торыбай-Бозғыл-Шомекей
Сілтемелер
"Сыр елі энциклопедиясы"
Санат:Тұлғалар
Шалғындық қоңырбас
Шалғындық қоңырбас (шалғын қоңырбасы, Poa pratensіs) — астық тұқымдасына жататын көп жылдық тамыр сабақты шөптесін өсімдік. Қазақстанның барлық тегістік, таулы аймақтарында, шалғындық жерлерде, өзен бойларында, ормандар мен бұталар арасында өседі. Биіктігі 30 — 100 см, сабағы түзу, жалаң. Жатаған тамыры тығыз, шым құрайды. Гүлдері жасыл немесе көкшіл түсті. Гүлшоғыры шашыраңқы сыпыртқы құрайды, Ұзындығы 20 см-дей. Масағы домалақ, Ұзындығы 3,5 — 6 мм, 2 — 5 гүлді. Масақ қылтаны теңбе-тең, төменгі қылтаны бұдыр, түкті, салалы. Мамыр — шілде айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі — тұқымша. Шабындық пен жайылымда бітік өсетін құнарлы мал азығы, гектарынан 60 — 120 ц шөп, 25 — 30 ц пішен түседі. 100 г көк шөбінде 45 жемдік өлшем, 3,5 қорытылған протеин болады.
Скипидар
Скипидар – негізінен терпен көмірсутектерінен тұратын күрделі қоспа (қоспа терпендер).
Өткір иісті, түссіз сұйық, қайнау температурасы 153–1800 C. Оның тығыздығы 0,855–0,863 г/см3. Суда ерімейді-гидрофобты болып келеді. Органикалық еріткіштерде жақсы ериді. Шырша, қарағай, самырсын және тағы басқа ағаштардың шайырынан құрғақ айдау арқылы алынады. Сонымен қатар целлюлоза (жасунық), гидроз өндірісінен қосымша өнім ретінде шығады. Ол жарық әсерінен азот қышқылы]], хром ангидридінен тез тотығып, ауада жанады. Скипидар озонмен, галогендермен, галоген сутектермен, хлорлау қышқылымен, азот тотықтарымен реакцияласады. Өнеркәсіпте ірімшік, бояуға еріткіш, камфора, терпингидрат, жағар май, инсектицидтер, хош иісті заттар алуда шикізат ретінде пайдаланылады. Медицинада дәрілік препараттар ретінде және күнделікті тұрмыста кең қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Көмірсутектер
Орын Құлсариев
Орын Құлсариев (1 қаңтар, 1932 жылы Маңғыстау  облысы, Түпқараған ауданы, Таушық ауылында туған) – кеңестік және қазақстандық мәдениет қызыметкері. Қазақ КСРнің Еңбек сіңірген мәдениет қызыметкері (1967). Қазақстан Республикасының Мәдениет Қайраткері (2000). Маңғыстау облысының Құрметті азаматы. Қазақ КСРнің Халық ағарту ісінің Үздігі.
Өмірбаяны
Орын Құлсариев 1932 жылы қазіргі Таушық ауылында дүниеге келген.
Ақтөбе қаласындағы мәдени-ағарту училищесін бітірген.
1975 жылы Алматы қаласында Қазақтың мемлекеттік академиялық халық аспаптары оркестрі жанынан ұйымдастырылған курстан (Ш.Қажығалиевтің жетекшілігімен) өткен.
Маңғыстау мен Қарақия аудандағы халық театрын, ұлт аспаптар оркестрі және «Маңғыстау маржандары» ансамблін ұйымдастыру жұмысына қатысты.
Құлсариев халық күйшілері Дина, Қазанғап, Есір, Өскенбай мен Мұраттың музыкалық шығармаларын нотаға түсіріп, насихаттаған. Қазір Жетібай кентіндегі балалар музыка мектебінің директоры.
Мемлекеттік марапаттары
Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері Санат:Маңғыстау облысының құрметті азаматтары
Картель бағасы
Картель бағасы - Бәсекелестерді шеттету және монополиялық пайда алу жағдайын қамтамасыз ету мақсатында, картель қатысушылары тағайындайтын, монополиялық бағаның бір түрі.
Аспаптық программалық жасақтама
Аспаптық программалық жасақтама (Инструментальное программное обеспечение; support software) — жалпы программалық жасақтар құраушыларын даярлауға арналған программалар жиыны; басқа программамен жасақтаманы басқару немесе жасақтау кезінде қолданылатын программалық жасақтама; мысалы, құрастырушылар, жүктеуіштер және басқа утилиттер.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Куәландыру
Куәландыру-адам денесіндегі ерекше белгілерді, қылмыс іздерін, денсаулығына келтірілген зиянның белгілерін анықтау, мас болу жағдайын немесе іс үшін маңызы бар өзге де қасиеттер мен белгілерді анықтау үшін сараптама жүргізу талап етілмесе, сезіктінің, айыпталушыға, жәбірленушіге және куәға куәландыру жүргізілуі мүмкін.
Куәландыру жүргізу туралы сезікті, айыпталушы үшін міндетті болып табылатын қаулы шығарады. Жәбірленушінің, куәнің мәжбүрлеп куәландыруы прокурордың санкциясы бойынша жүргізіледі.
Куәландыруды тергеуші дәрігердің немесе басқа маманның қатысуымен, ал олар қатыса алмаған жағдайда куәлердің қатысуымен жүргізеді. Бұл тергеу іс-әрекетті куәландырылатын адамды шешіндіруді қажет еткен жағдайларда куәландыру сол жынысты куәлердің қатысуымен жүргізіледі. Егер куәландыруда адамның денесі жалаңаштандырылатын болса, онда тергеуші жынысы басқа адамды куәландыру кезінде қатыспайды. Бұл жағдайда куәландыруды сот медицинасы саласындағы маман немесе куәлердін қатысуымен дәрігер жүргізеді.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Сивер Том
Джордж Томас Сивер (ағыл. George Thomas "Tom" Seaver, 17 қараша 1944 жылы дүниеге келген) — америкалық кәсіби бейболсит, Бас бейбол лигаларында питчер ретінде өнер көрсеткен. 1967-1986 жылдары өз мансап жолында ол төрт түрлі команда құрамында ойнады, тек өмірінің ұзақ уақытын «Нью-Йорк Метс» командасына қызмет етумен өткізді. 20 жылда ХБЛ-да ол 311 рет жеңіске жетті, 3640 страйкаут, 61 шатаут жасады, ал оның өткізіп алуы бар болғаны 2,86 құрады. 1992 жылы ол бейсболдан даңқты залға қосылды, бұған себепші болған оның тарихтағы рекордты балл ұтуы болатын. «Нью-Йорк Метс» оған Сивер  № 41 нөмірін тағайындады, осылайша ол команданың нөмір тағайындалған екі ойыншысының бірі болды.
1967 жылы Сивер Ұлттық Лиганың жаңа ойыншыс болды және Халықтық Лиганың үш Сая Янга марапатына йе болды. Жеңіске жеткен ойын сандары және эксерттердің оны бейсбол тарихындағы ең үздік бастау питчері деп санауы арқылы ол «Метс» командасының көшбасшысы атанды.
Комментатордың мансабы
Сивердегі ойын мансабын аяқтағаннан кейін, ол «Метс» және «Нью-Йорк Янкиз» ойындарының телевизионды комментаторы болып жұмыс атқарды, сонымен қатар ол 1989 жылы NBC каналында Винс Скаллимен бірге жұмыс жасады. 1989 жылдан бастап, 1993 жылдар аралығында ол  WPIX каналындағы «Янкиз» аналитигі болды, ал 1999 жыл мен 2005 жылдар аралығында WPIX каналындағы «Метс» аналитигі болды. Бұдан бөлек ол жарты күн бойы скаут пен жаттығу бойынша питчерлердің жаттықыушысы болды.
Дереккөздер
Санат:17 қарашада туғандар Санат:1944 жылы туғандар
Құлақты жапалақ
Құлақты жапалақ (Asio otus) – түнде тіршілік етуге бейім жапалақ тәрізділер отрядына жататын Нағыз жапалақтар тұқымдасының Құлақты жапалақтар туысына жататын отырықшы құс.
Қызылорда облысының тоғайлы, ну шеңгелді, жиделі, сексеуілді аудандарында кездеседі.
Қанатының ұзындығы 276 – 309 мм (аталығында) және 282 – 320 мм (аналығында) болып келеді. Түсі сарғыш қоңыр, арқасында ақ жолақтармен алмасып отыратын сұр көлденең белдеулері бар. Қауырсыны үлпілдек, жұмсақ. Аяқ немесе балақ қауырсындары ұзын, құйрығының түсі қоңыр-қошқыл. Жапалақтың ерекше көзге түсетін белгісі ұзындығы 3 – 7 см болатын құлақ сияқты қауырсындары. Көзінің қарашығы сары немесе қызғылт сары, ал тұмсығы мен тырнақтары істік, өткір, иілген түстері қара болып келеді. Ұяларын қалың, биік сексеуіл мен жиде арасында салады. Онда 2 – 3 балапанын 4 аптада басып шығарады. Жапалақты үлпілдек қауырсындары үшін аулайды. Ол кемірушілер санын азайтып, табиғатқа пайда келтіреді.
Дереккөздер
нобай|солға|
Санат:Жапалақтәрізділер Санат:Еуразия құстары Санат:Африка құстары Санат:1758 жылы зерттелген жануарлар
NGC 4045
NGC 4045 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4045 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38031, NGC 4046, UGC 7021, MCG 0-31-22, IRAS12001+0215, ZWG 13.46, Todd 13a.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Б. з. д. 719 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 719 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Риалма
Риалма (Rialma) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Орталық Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Серис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13000 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 268,958 км² шамасында. Халық тығыздығы — 41,5 адам/км².
Руставели атындағы көше (Алматы)
thumb|right|200px Руставели атындағы көше (Алматы) Көшеге грузин ақыны Шота Руставелидің (XII ғ.) есімі 1991 жылы берілген. Ол - әйгілі «Жолбарыс терісін жайылған батыр» поэмасының авторы. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Сүйінбай даңғылынан басталып, Шемякин көшесіне дейін созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 930 метр.
Риалма
Тарихы
Қала 1953 жылы құрылған.
Руставели атындағы көше (Алматы)
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Риалма
Тарихы
Санат:Гояс елді мекендері
IC 4773
IC 4773 — Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62498, ESO 72-2.
Сыртқы сілтемелер
IC 4773 Санат:Тауыс (шоқжұлдыз)
Байжанкөл (ауыл)
Байжанкөл — Ақтөбе облысы Әйтеке би ауданы, Жабасақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Темірбек Жүргенов ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 83 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Әйтеке би ауданы елді мекендері
Хайдар (ауыл)
Хайдар (2003 жылға дейін — Бостандық) — Түркістан облысы Мақтаарал ауданы, Достық ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Мырзакент кентінен батысқа қарай 16 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1330 адам (677 ер адам және 653 әйел адам) болса, 2009 жылы 1740 адамды (892 ер адам және 848 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мақтаарал ауданы елді мекендері
Винстонсвилл (Миссисипи)
Винстонсвилл (Winstonville) — Миссисипи штатының Bolivar округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 319 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.8 км² шамасында. FIPS коды — 28-80800.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссисипи қалалары
Филипп Супо
Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Андре Бретон және Луи Арагонмен бірге дадаизмнің негізін қалаушылардың бірі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тунисте радиожурналист болып жұмыс істейді. Өлеңдері мен романдарынан бөлек, француз жазушылары туралы эсселер қалдырған (Лабиш, Мюссе және т.б.). Француз академиясының поэтикалық сыйлығының иегері (1972). Оған арнап «Филипп Супо және сюрреализм» (1982) атты деректі фильм түсірген.
1994 жылы Супоның достары «Филипп Супоның дәптерлері» атты кітап басып шығарады.
Дереккөздер
Санат: Тұлғалар Санат: Әдебиетшілер
Гульницкий Леонид Викентьевич
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар Санат:Қазақстан физиктері
Курил аралдары
Курил аралдары — Охота теңізі мен Тынық мұхит аралығындағы аралдар тізбегі. Ресей Федерациясының Сахалин облысы аумағында, Камчатка түбегіндегі Лопатка мүйісінен Хоккайдо аралына дейін 1200 км-ге созылған. Біршама ірі 36 және 20-дан астам ұсақ аралдардан, көптеген жартастардан тұрады. Жалпы ауданы 15,6 мың км². Курил аралдары – Үлкен және Кіші Курил қырқаларының су бетіне шығып жатқан бөлігі. Кіші Курил қырқасы Тынық мұхиттағы Витязь су асты жотасына ұласады. Үлкен Курил қырқасының аралдары, негізінен, жанартау әрекетінен пайда болған. Әр арал жеке жанартаудан, немесе табандары бір-бірімен тұтасып кететін жанартаулар тізбегінен тұрады. Орташа биіктігі 500-1000 м. Ең биік жері – Атласов аралындағы Алаид жанартауы (2339 м). Кіші Курил қырқасының аралдары аласа. Курил аралдарында 160-қа тарта жанартау бар, оның 38-і әрекетті. Жиі қайталайтын зілзалалар аса биік жойқын толқындарды – цунамиді туғызады. Климаты муссондық, қоңыржай салқын. Ең суық ақпан айының орташа температурасы –7°С. Тамыздың орташа температурасы солтүстікте 10°С-тан оңтүстікте 17°С-қа дейін, жылдық жауын-шашын 600–1000 мм аралығында. Өзендерінің суы мол, көлдері көп. Солтүстікте тау тундрасы және жатаған самырсын мен қандыағаш бұталары таралған. Оңтүстік аралдарда бамбук тоғайлары, аралас және жалпақ жапырақты ормандар өседі. Балық аулау кәсіпшілігі, балық өндеу өнеркәсібі бар. Кунашир аралында қорық орналасқан. Басты елді мекендері: Курильск, Солтүстік Курильск. Жапония мемлекеті оңтүстіктегі 4 аралға (Итуруп, Кунашир, Шикотан және Хабомаи) иелікке таласуда. Өйткені, бұл аралдарды КСРО мемлекеті 1945 ж. өзіне күшпен қосып алған.
Сыртқы сілтемелер
*
Нидерштригис
Нидерштригис (Niederstriegis) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Дёбельн ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1214 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 14,73 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 3 75 120. Муниципалитеттің басшысы — Хайнц Мартин.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 6 қалалық ауданға бөлінеді.
Ворь-Ю (Кылтым-Ю тармағы)
Ворь-Ю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кылтым-Ю өзенінің оң жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сед-Ю (Щугора тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ольва
Ольва — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Каква өзенінің сол жағалауынан 139 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 35 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сосьва өзені бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері
Бірінші Золка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кума өзені Подкумок өзені құйылысынан Отказнен су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек, Дон және Еділ өзендері аралықтарындағы ағынсыз аудандар.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 343
IC 343 — Эридан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 343 Санат:Эридан (шоқжұлдыз)
Дворян ұясы романының аудармасы туралы
<<Дворян ұясы>> романының аудармасы туралы-жазушының мақаласы. Алғаш рет «Әдебиет жене искусство» журналында жарияланды (1952, N° 9). Кейін И.Тургеневтің осы романы қазақ тілінде басылым көргенде кіріспе орнына берілді. Әуезовтің «Уақыт және әдебиет» (1962, 350-354-беттер), 20 томдық (14-том, А., 1983, 292-297-беттер) шығармалар жинақтарында қайта жарияланды. Мақалада орыс халқының классик жазушысы Тургеневтің бұл романын қазақ тіліне тәржімалауды көптен мақсат етіп келгенін, көркем аудармадағы бұрынғы тежірибелеріне «өзімше жаңалық ретінде қостым деген ізденулерім бар» деп, оны оқырман көпшіліктің сынына салмақ ойымен аудармаға кіріспе ретінде әдейі жазып отырғандығын ескертеді. Автор негізгі мәселеге көшуден бұрын роман туралы аздап тоқталып өтеді. Бұл роман Тургеневтің аз уақыт ішінде жазған бір топ романдарының «еһ көрнекті, көркемінің бірі» деп бағапап, оны А.Пушкиннің «Евгений Онегин» романының дәстүрін жалғастырғандығын халық өмірін шынайы суреттеуі, кейіпкерлер арнасының үйлестігі, көркемдік ерекшеліктерінің үндестігі арқылы дәлелдей келіп, шығарманың «Орыс әдебиетінің тарихында қарасөзбен жазылған поэма» екендігін атап керсетеді. Одан әрі романды аудару арқылы асыл нұсқаның шебөрлігін үйренуге және оның ерекшеліктерін оқушы жұртшылыққа дәл өз қалпында жеткізуге тырысатынын айта келіп, «дәл аудару дегенді мен сөйлеміне сөйлем орай етіп аудару деп түсінемін... Сөйлемін дәл беру жазушының стилін дәл беруге тетелей себепші болады» дейді. Ол үшін аударып отырған шығарманың кейіпкерлерінің немесе автордың аузына қазақтың мақал-мәтелі сияқты ерекше, қазақша әшекей бояуларды салмау керек. Қысқасы, қазақ тіліне аударылғанымен, Тургенев шығармаларына қазақтың тон-тымағын кигізу керек емес» деген өзінің табанды пікірін ортаға салады. Кезінде, кейінірек те Әуезовтің бұл пікірі мен осы аудармасы әдеби жұртшылық назарын өзіне аударып, түрлі пікірлер айтылған. Дегенмен Әуезовтің аудармада өзі ұстанып, ұсынып отырған табанды пікір-көзқарасын терістеуге ешқандай негіз жоқ. Сыншылардың ұғымдылық, көркемдік деп отырғандары дәлдікке қайшы емес. Кейде түпнұсқаның да ұғымдылығы мен көркемдігі әр түрлі дәрежеде кездеседі. Сондықтан көркем аудармада, ең алдымен, дәлдік деген талапты қойып, сонан соң ұғымдылық, көркемдік жағын қарастыру қажет.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Сельта
«Сельта» — Испанияның Виго қаласындағы футбол клубы. Қазіргі күнде Испания Ли-Лигасында өнер көрсетеді.
Тарихы
1923 жылы "Спортинг" және "Фортуна" клубтарының бірігуінен құрылды.
Испания сегундасының үш дүркін жеңімпазы. Құрамында әр жылдары  Валерий Карпин (1997—2002), Густаво Лопес (1999—2007), Хаим Ревиво (1996—2000), Мичел Сальгадо (1995—1999), Ришар Дютрюэль(1996—2000), Мазиньо (1996—2000), Клод Макелеле (1998—2000), Пабло Кавальеро (2000—2004), Катанья (2000—2004), Силвиньо (2001—2004) сынды мықты футболшылар өнер көрсетті.
2000 жылы Интертото кубогының жеңімпазы атанды да, жарысты УЕФА кубогында жалғастырып, қатарынан үшінші жыл ширек финалға дейін жетті. Ал 2016/17 жылғы маусымда УЕФА Еуропа Лигасының жартылай финалына дейін жетті.
Верхотина
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендері Золотица өзеннің солтүстік шығыс шекарасынан Солтүстік Двина өзенін қоспағанда Воронов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Сан-Себастиано-да-По
Сан-Себастиано-да-По (San Sebastiano da Po) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1791 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 112 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі — 10020.
Жапырақ түсу
ЖАПЫРАҚ ТҮСУ– өсімдіктің эвол. дамуында әр түрлі қолайсыз жағдайға бейімделуі. Ж. т. күзде күн суытып, топырақ құрғаған кезде тамырдан өсімдікке келетін ылғалдың азаймауын және қыста қалың қар жауғанда өсімдік бұтағының сынып кетпеуінен сақтайды. Сондай-ақ жапырақтағы фотосинтез процесі бірте-бірте әлсірейді. Жапыраққа жасыл түс беретін хлорофилдің құрамындағы пигменттер өзгеретіндіктен, жапырақтың да түсі өзгереді. Мыс., шиенің, көк теректің, т.б. жапырақтары қызарады; жүзімнің, ақшатырдың жапырақтары ағарады, қайыңның, жөкенің, шетеннің жапырақтары сарғаяды. Ж. т. кезінде жапырақ пен сабақ арасындағы зат алмасу тоқтайды. Жапырақ сабағы түбіндегі клеткалар ыдырап, ажырау қабаты пайда болады. Бұл кезде жапырақ сабаққа әрең ілініп, өзінің салмағынан, жел, жауын әсерінен үзіліп түседі. Ыстық және тропиктік аймақтарда жапырақ құрғақшылық кезеңде де түседі, ал мәңгі жасыл өсімдіктерде қартайған жапырақтар бір-бірлеп түсіп отырады. Жапырақты газ, бу әсерімен, күн сәулесін не суды жеткіліксіз беріп қолдан да түсіруге болады. Мыс., машинамен жинау алдында мақтаны суармай, жапырағын түсіреді.‎
Меңліаяқ Сәрменбайұлы
Меңліаяқ Сәрменбайұлы(1880, қазіргі Қармақшы ауданы Интернационал ауылы – 1954, Қызылорда қалалық әкімдігіне қарасты Абай ауылы) – халық ақыны. 15 жасында «сері жігіт» атанып, ақындығымен халыққа таныла бастайды. Меңліаяқтың ақындығының ұшталуына Кете Жүсіп, Керей Әбдіжаппар, Қаңлы Жүсіп, әсіресе, Сыр сүлейі Тұрмағамбеттің үлкен әсері болған. 1928 жылы ауқаттылар санатында жер аударылып, одан 1936 жылы оралады. 1937 жылы халық жауы ретінде тұтқындалып, 1943 жылы ақталады. Меңліаяқ қазақ халқының ауыз әдебиеті мұраларын жинаумен қатар толғау-өлең, хикаялар шығарған. Оның шығыс әңгімелерінің желісімен жазылған «Үш жігіт», «Екі қудың әңгімесі», «Төрт өнерпаз», т.б. поэмаларымен қатар «Бастан өткен өмір» «Жаңа әкім», «Әбділдаға көңіл қос» сонымен қатар «Жас туралы» пьесасы, «Қуанышты күн тоғызыншы май», «Кенесары – Наурызбайдың қысқаша тарихы», «Жасауыл қырғыны мен Айсарының жоқтауы», «Жанғабыл батырдың өлімі» атты деректі әңгімелері бар. 2000 жылы Меңліаяқтың мұрасы жеке кітап болып баспадан шықты. Меңліаяқ шығармалары М.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының Қолжазбалар қорында сақтаулы.
Сілтемелер
Санат:Тұлғалар
Макколи, Дион
= Маңсабы = McCauley «Kremandala», «Белиз» және «Белиз қорғаныс күштері», сондай-ақ Коста-Рике в командасы үшін «Пунтаренас» ретінде Белиз осындай клубтарында ойнады.
2007 жылдан бастап Player Белиз ұлттық футбол командасы. Ол өз тарихында өз елінің үздік бомбардир болып табылады.
Гемосидероз
thumb|right|200px Гемосидероз (Haemosiderosis  - қандағы темір)- Гемоглобин ыдырауы өнімінің (гемосидериннің) шамадан тыс түзілуі және тіндерге жиналуы. Гемосидероздың жалпы және жергілікті түрін ажыратады. Мыс, косжармалы қақпақ ақауында өкпеде болатын гемосидероз.
Дереккөздер
Санат:Қан аурулары
Гуманитарлық Ынтымақтастық
Гуманитарлық Ынтымақтастық– осы заманғы халықаралық қарым-қатынас жүйесіндегі негізгі бағыттардың бірі. Мақсаты – Жер бетінде тіршіліктің сақталуын қамтамасыз ету, бақуатты тұрмыс-салтын орнықтырып, барлық ел, аймақтар мен құрлықтар тұрғындарының әлует-ахуалын арттыруға жәрдемдесу Санат:Халықаралық қатынастар
Скородит
Скородит ( – сарымсақ, соққанда иіс шығаруына байланысты аталған) – фосфаттар класындағы минерал.
Химиялық формуласы Fe [As O4] 2H2O. Құрамында (%) Fe2O3–34.60; As2O5–49,79; H2O–15,61. Ромбылық сингонияда кристалданады, жеке кристалдары пирамида, дипирамида, призма, минералдық агрегаттары тығыз, топырақ тәрізді масса, қабық, сферолит немесе кішкене друзалар түрінде келеді. Түсі ақ, жасыл, кейде қоңыр болып келеді. Қаттылығы Моос шкаласы бойынша 3,5–4 болып келеді. Тығыздығы 3100–3300 кг/м3. Арсенопирит пен лёллингиттің тотығуынан түзіледі. Қазақстанда Сарыарқа мен Кенді Алтайдың кейбір полиметалл, кварцты-арсенопиритті алтын кендерінде, Орта Азияның мыщьяк, сурьма-сынап кендерінде табылды. Скородиттен мырыш өндіріледі және түсі жақсы байқалатындықтан мырыш кендерін іздеу белгісі болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Фосфат минералдар
Эндриналь
Эндриналь (Endrinal) — Испаниядағы Муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Сьерра-де-Франсия ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 255 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,54 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 49 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Тобық
Тақылжар немесе тобық (коленная чашка) (лат. patella — тақылжар, тобық) — ортан жіліктің тобық шығырымен байланысып, тобық буынын құрауға қатысатын ірі тиекше сүйек.
Гемолиз бірлігі
Гемолиз бірлігі (ГБ) —1)—қойдың қан сарысуының қызыл түйіршіктерінің (0,25 мл, 5%) 90% ыдырататын гемолизиндер саны; 2) 5-108 (0,5 мл) сезімталдығы күшейтілген қызыл қан түйіршіктерін гемолиз дейтін комплемент мөлшері.37°, Са2+ және М2+ қатынасуымен 1 сағат жүреді.
Тобық
Ол тобық сүйек негізінен, сүйек төбесінен және буын бетінен тұрады. Тобыққа санның төртбасты бұлшықетінің сіңірі бекиді.
Гемолиз бірлігі
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Тобық
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Отау көтеру
420 × 270px|нобай|оңға|Отау көтеру Халықта отау көтеру деген сөз бар. Ол "үйленеді", "отбасылы болу" деген мағынаны білдіреді. Демек, үйленумен бірге олар отау көтеруге тиіс. Әдетте ұлы үйленетін, қызы тұрмысқа шығатын ата-ана алдымен отау дайындайды. Қыз жасауына отау қосылып беріледі. Отау жас отбасының бақыи шаңырағы болып саналатындықтан, оны барынша әсемдеп, әдемілеп, толық жабдықтап әзірлеу аз шаруа емес. Оған көрші-көлем, жақын-туыс, нағашы-жиендер тегіс араласады. Кесе-аяқтан бастап үй киізіне дейін әкеледі. Сөйтіп бүкіл ауыл болып отау көтеру әрі қызық, әрі міндетті іс. Отау алғаш тігілгенде оны құрметті әрі елге сыйлы аналар бастайды. Шаңырақты да бақанға ақ мата байлап, ел ағаларына көтертеді. Отқа май құйылады, босаға майлау жасалады. Алғашқы дастарқан жайылып, оған мол тағам қойылады. Кіргендер шашу шашып, "құтты болсын", "іші жанға, сырты малға толсын" деген игі тілектер білдіреді. Жақын туыстар отауға байғазы әкеліп, мал атайды, бағалы мүліктер сыйлайды. Жас отау әке үйінің оң жағына тігіледі. Бұл үйге жасы үлкендер шақырусыз кірмейді. Ал жастар мен жанашырлар жас отау түтінінің түзу шығуын, жаңа үйленгендердің тұрмыс-тіршілігін сырттай бақылап, келінге баға беріп отырады. Жас келін ерте тұрып өз үйінің ғана емес, жанындағы іргелес үйдің де шаруасына қарасуы оның адамгершілігі мен ізеттілігін айғақтайды.
Санат:Салт-дәстүрлер
Биркенбойль
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 474 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 4,76 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 32 007. Муниципалитеттің басшысы — Бернд-Юрген Пик.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Дементьевка
Дементьевка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Панфиловка өзенінің оң жағалауынан 1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Зырянское ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Б. з. д. 720 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 720 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 720 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Алтенбург (Миссури)
Алтенбург (Altenburg) — Миссури штатының Перри округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 2.5 км². FIPS коды — 29-00928.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 309 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Перри округы (Миссури)
Рустемов атындағы көше (Алматы)
thumb|right|200px Рустемов атындағы көше (Алматы) Көшеге белгілі шығыстанушы ғалым Лениншіл Рүстемовтің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 №27 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 №5/765 қаулысы) берілген. Рүстемов Лениншіл Түркістан облысы Келес ауданында дүниеге келген. Ол Білім министрінің орынбасары, әл-Фараби атындағы ҚазМУ-дің проректоры, Шығыстану факультетінің деканы қызметтерін атқарған. Көше Алатау ауданының «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. Шәріпханов көшесі мен Қасым Шәріпов көшелерінің аралығында созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1300 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Напперсдорф-Каммерсдорф
Напперсдорф-Каммерсдорф (Nappersdorf-Kammersdorf) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Холлабрун округінің құрамына енеді.