cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Өгейшөп
Гүлшоғы – себет. Наурыз – сәуірде гүлдеп, мамыр – маусым айларында жеміс салады. Жемісі – дәнек. Өгейшөптің жапырағының құрамында глюкозид, эфир майы, инулин, илік заттар, аскорбин қышқылы болады. Халық медицинасында өгейшөпті Гиппократ пен Авиценна заманынан бері қолданып келеді. Оны қолқа демікпесін, созылмалы бронхитті, ларингитті, жоғары тыныс жолдарының қабынуын емдеуге пайдаланады. Тұнбасын жөтелді басу үшін ішеді. Гүлінен ара бал жинайды.
Пайдасы
Өгейшөптің жапырақтары тер шығарады, қабынуға қарсы әсер етеді, қақырық түсіреді. Осыған байланысты онымен асқазанның, ішектің, бүйректің, қуықтың қабынуын емдейді. Сонымен бірге өгейшөптің жапырақтары жоғарғы тыныс жолдары мен өкпе қабынуына, бронх демікпесіне, тамақ бездерінің ауруына шипа. Халық медицинасында өгейшөпті шеменді, туберкулезді, безгекті емдеуге, өт айдауға, тер шығаруға пайдаланады. Өсімдіктің жас жапырағымен дене сыртындағы іріңді жараларды, ісіктерді емдейді. Кейбір ғалымдар өгейшөптің жапырағын гипертония, атеросклероз ауруларын емдеуге қолданып келеді.
Вельмбюттель
Вельмбюттель (Welmbüttel) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Дитмаршен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 456 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 7,60 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 51 125. Муниципалитеттің басшысы — Карин Враге.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Опра Уинфри
Опра Гейл Уинфри (Oprah Gail Winfrey; 1954 жылы 29 қаңтарда туған) — америкалық тележүргізуші, актриса, продюсер, «Опра Уинфри Шоуы» (1986—2011) ток-шоуының жүргізушісі. Forbes журналы оны 2005 жылы даңқы жағынан беделді 9-шы әйел деп тапты, ал 2007 жылы бірінші орынды иеленді. 2009 жылы шоу-бизнестегі ең беделді адам, 2010 және 2013 жылы ең танымал жұлдыз атанды.
2013 жылы Опра Урнфридің байлығы $2,8 миллиард болды. Бұл көрсеткіш шоу-бизнестегі кез-келген әйелден көп болып есептелінеді.
Дереккөздер
Санат:Азаттық президенттік медалінің иегерлері Санат:АҚШ телевидение актрисалары Санат:АҚШ тележүргізушілері Санат:АҚШ миллиардерлері Санат:АҚШ дыбыс жазу актрисалары Санат:Сесиль Б. Де Милль сыйлығының иегерлері
Ре-сюр-Оти
Ре-сюр-Оти (Raye-sur-Authie) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Монтрей округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,89 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 223 адамды құрады. Халық тығыздығы — 37,86 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Михаил Игнатьевич Иванин
Михаил Игнатьевич Иванин (1801–27.9.1874) – Қазақстанды зерттеген орыс ғалымы, генерал-лейтенант, Орыс географиялық қоғамының, Орыс техникалық қоғамының толық мүшесі.
thumb|right|1839–40 жылы Хиуаға жасалған қысқы жорықты сипаттау(1874) thumb|right|1839–40 жылы Хиуаға жасалған қысқы жорықты сипаттау(1874)
1832 жылы Ресей империясы армиясының Бас штабы әскери академиясын бітірген. 1835 жылы капитан шенінде Орынбор жеке әскери корпусының қарамағына жіберілді. 1839 жылы Хиуа экспедициясына қатысып, кейін «1839–40 жылы  Хиуаға жасалған қысқы жорықты сипаттау» (1874) деген еңбек жазды. Ол 1846 жылы Маңғыстау өңірін аралап, жергілікті халықтың тұрмыс-тіршілігімен танысты. Сол сапардан жазған «1846 жылы Маңғыстау түбегіне сапар» деген мақаласында Маңғыстау өлкесінің тарихына тоқталып, күмбездер, қолдан ойылып, бедерлеп салынған суреттер, Шырқала тауының етегіндегі тас қамал, тұрғын үй, құдықтар, көп жерін оқ тескен, салмағы 17 қадақ сауыт, т. б. құнды заттар жөнінде мағлұматтар берген. Михаил Игнатьевич Иванинді, әсіресе, қазақтардың рухани мәдениеті, қоңақжайлығы, ұлттық ойындары мен халық емі, діни наным-сенімдері қатты қызықтырды.
Михаил Игнатьевич Иванин 1853 жылы Бөкей ордасын басқаратын Уақытша кеңесте әуелі кеңесші, кейін орданы басқарушы міндетін атқарды. Бөкей ордасының сол кездегі шаруашылығы, Әлеуметтік өмірімен танысып, «Ішкі немесе Бөкей ордасы» деген еңбек жазды. Шығармада Жәңгір хан, жергілікті сұлтандар туралы, Бөкей ордасындағы сот ісі, сауда қатынасы, жер бөлу мәселесі, т. б. жөнінен деректер бар. Иванин еңбегінде, сондай-ақ автордың шовинистік көзқарасы да байқалады. Ол қазақтардың отырықшылыққа көшкені, сауда-саттықпен, жер шаруашылығымен айналыса бастағаны «орыстармен қарым-қатынасының нәтижесінде» деп көрсетеді.
Михаил Игнатьевич Иванин 1862–74 жылы Әскери министліктің қарамағында түрлі қызмет атқарады. «Шыңғыс хан мен Темірлан тұсындағы моңғол-татарлар мен ортаазиялық халықтардың соғыс өнері және жаулап алған жерлері» деген еңбегінде Орта Азия мен Қазақстанға қатысты қызықты деректер келтірген.
Сілтемелер
Санат:Тұлғалар Санат:Ресей генералдары
Автотолқындар
Автотолқындар - ортаның біртекті күйінің тұрақтылығын жоғалтуы нәтижесінде пайда болған, параметрлері таралған орталардағы автотербелмелі процестер.
Дереккөздер
Санат:Физика
Мерке бұлақтары
Мерке бұлақтары) — Жамбыл облысының Мерке ауданында, Мерке аулының оңтүстік-шығысы бағыты бойынша 14 км жердегі бұлақтар. Аздаған радиоактивті, радонды су шығады. Терендігі 83-310 м ұңғымалар бұрғылаған, су шығатын ұңғымалардың қуаты — 2,5—3,5 л/с, температурасы 20— 23,5°С, минералдылығы — 0,22—0,3 г/л, су құрамы жағынан: сульфатты-хлоридті, натрийлі, сілтілі (рН-7,85—9,4). Радон мөлшері — 40—110 нанокюри/л. Құраушыларының мөлшері (%): фторы — 10—15, молибдені — 0,01—0,06, қорғасыны — 0,001-0,005, никелі — 0,015, кремний қышқылы — 30. Газдар құрамында азот басым (86,6—93,6%). Пайдаланылатын қоры тәулігіне 518 м3. Негізінен: жүйке, тамыр жүйелерінің ауруларын емдейді.
Арыстанбай Нысанов
Арыстанбай Нысанов (1902, Форт-Александровск қаласы – 1969) – ауыл шаруашылығы саласының маманы. 1920 ж. Қызыл Армия қатарында атаман Толстов бастаған ақ гвардияшылардың отрядын Маңғыстаудан қууда ерлікпен көзге түсіп, атаулы қылышпен марапатталған. 1937 – 50 ж. Тұщықұдық ауылдық кеңесінде төраға, Форт-Шевченко аудандық парткомында нұсқаушы. 1950 – 58 ж. Шайыр, Жыңғылды, Жармыш ауылдық кеңестерінің төрағасы қызметтерін атқарған. Құрмет грамотасымен марапатталған.
Сен-Кристоф-ле-Жажоле
Коммунаның INSEE коды — 61375, пошта индексі — 61570.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 244 адамды құрады. Халық тығыздығы — 20,22 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Пьедикорте-ди-Гаджо
Пьедикорте-ди-Гаджо (Piedicorte-di-Gaggio) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Корте округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 27,25 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B218, пошта индексі — 20251.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 122 адамды құрады. Халық тығыздығы — 4,48 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сент-Аман-ле-Пети
Коммунаның INSEE коды — 87132, пошта индексі — 87120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 109 адамды құрады. Халық тығыздығы — 7,12 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
Жазаба
Жазаба (2009 жылға дейін – Язовая) — Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданы, Ақсу ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы Үлкен Нарын ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 59 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 387 адам (194 ер адам және 193 әйел адам) болса, 2009 жылы 222 адамды (116 ер адам және 106 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Катонқарағай ауданы елді мекендері
IC 3289
IC 3289 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40446, ESO 506-7, MCG -4-29-23, AM 1222-254.
Бургау (Штирия)
Бургау (Штирия) (Burgau (Steiermark)) — Аустриядағы жәрмеңкелік кент. Штирия федералды жеріне қарасты Фюрстенфельд округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1009 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 19.99 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — FF, ресми идентификациялық коды — 6 0503.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Грегор Лёффлер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Вакьер
Вакьер (Vacquières) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Монпелье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,74 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34318, пошта индексі — 34270.
Нуса
Нуса — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы, Кострома облысы, Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юронга өзенінің сол жағалауынан 70 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Вакьер
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 420 адамды құрады. Халық тығыздығы — 28,49 адам/км².
Нуса
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга; Ветлуга қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Вакьер
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Нуса
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Үдемелі индустриялық-инновациялық дамыту бағдарламасы
"Үдемелі индустриялық-инновациялық дамыту" жөніндегі мемлекеттік бағдарлама - Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 19 наурыздағы № 958 Жарлығымен бекітілді.
Бағдарлама мақсаты – экономиканы әртараптандыру және бәсекеге қабілеттілігін арттыру арқылы оның тұрақты және теңгерімді өсімін қамтамасыз ету.
Бағдарламаның негізгі міндеттері:
•	экономиканы әртараптандыру және оның бәсекеге қабілеттілігінің артуын қамтамасыз ететін басымдықтағы секторларын дамыту;
•	индустрияландыру үшін қолайлы орта қалыптастыру;
•	экономикалық әлеуетті өңірлік ұтымды ұйымдастыру негізінде экономикалық өсім орталықтарын құру;
•	экономиканың басымдықтағы секторларын дамыту барысында мемлекет пен бизнестің тиімді ықпалдастығын қамтамасыз ету.
Үдемелі индустриялық-инновациялық дамыту жөніндегі мемлекеттік бағдарламаны іске асыру нәтижесінде Қазақстан 2014 жылға қарай төмендегідей негізгі көрсеткіштерге қол жеткізуі тиіс:
•	7 триллион теңгеден кем емес ІЖӨ өсімі, нақтылы түрде ІЖӨ өсімі 15%-ды құрайды;
•	ІЖӨ құрылымындағы өңдеу өнеркәсібінің үлесін 12,5%-дан төмен емес деңгейге дейін арттыру;
•	экспорттың жалпы мөлшерінде шикізаттық емес экспорт үлесін 40%-дан төмен емес деңгейге дейін арттыру;
•	өңдеуші өнеркәсіп өндірісінің жиынтық мөлшеріндегі шикізаттық емес экспорт үлесін 43 %-дан төмен емес деңгейге дейін арттыру;
•	өңдеуші өнеркәсіпте еңбек өнімділігін 1,5 еседен кем емес мөлшерде арттыру.
Иван Иванович Иванов
Иван Иванович Иванов (1922-1992), механизатор, Социалистік Еңбек Ері (1972). Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1941 жылға дейін Ленинград кеме жасау техникумында оқыды. 1943 жылы жараланғаннан кейін Осакаров ауданы, Коллективный ұжымшарында («Новый путь» кеңшары) еңбек етгі. Астық дайындау мен оны мемлекетке сатуда, астық жинау науқанында жоғарғы көрсеткіштерге қолы жетті. 9-10 сайл. КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты. 2 мәрте Ленин орденімен, Октябрь революциясы, Қызыл Жұлдыз ордеңдерімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1922 жылы туғандар Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:1992 жылы қайтыс болғандар Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Экваторлық белдеу
thumb|425px| alt=A.|Экваторлық белдеу.
Экваторлық белдеу – Жердің экваторлық өңірін (5 – 8 солтүстік ендік пен 4 – 11 оңтүстік ендік аралығы) қамтитын, екі субэкваторлық белдеу аралығындағы табиғи белдеу. Ауаның тұрақты жоғары температурасымен (орташа айлық көрсеткіш 24 – 28С), бүкіл жыл бойына созылатын мол жауын-шашын мөлшерімен (1500 – 3000 мм, кейде 10000 мм), жылдық радиация балансының жоғарылығымен (жылына 70 – 90 ккал/см2), ағын суының молдығымен, грунт суларының аса тұщылығымен және жер бетіне жақын жатуымен сиппатталады. Экваторлық орман өзінің флоралық құрамының байлығымен және фитомассасының жоғары өнімділігімен (40 – 50 т/га кепкен масса) ерекшеленеді. Жерге түскен өсімдіктің шіріп, минералдануы тез жүреді. Ферралиттік қызыл-сары және батпақты топырақ түзіледі. Мұхиттық айдындардың Экваторлық белдеуде орташа радиациялық балансы жылына 115 ккал/см2-ге тең. Экваторлық ауа массасының ықпалы күшті, ауа райы негізінен бұлтты келеді. Мұхит суының жоғары қабатындағы тұздылығы 34‰. Тропиктік белдеумен ұштасқан жерінде судың турбуленттілігі күшейеді, нәтижесінде су қабаттарында оттек көбейеді. Флорасы мен фаунасы түрге бай, ландшафтында экваторлық орман басым. Экваторлық белдеуде маржандардың жақсы қалыптасуы байқалады, планктонға бай келеді.
Пайдаланылған әдебиет
Санат: Географиялық белдеулер
Басқарудың импульстік жүйесі
Басқарудың импульстік жүйесі — автоматты түрде басқару жүйесі. Мұндағы элементтер арасындағы ақпарат қысқа мерзімді сигналдар (белгілер) арқылы беріледі. Импульсті сигналдардың үзік-үзік (дискретті) құрылымы белгілі бір уақыт өлшемінде энергияның барынша көп дорежеде шоғырлануына мүмкіндік береді. Импульстің ұзақтығы автоматикадағы (0,01-1) С-тан байланыс техникасындағы радиолокациядағы есептеуіш техника, теледидардағы (10*6, 10~9) С-қа дейін өзгере алады. Жоғары дәлдікпен бақылайтын жүйелерде, байланыс техникасында, YA-ын басқару үшін, теледидарда және т.б. қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Борис Гиршевич Ерзакович
thumb|right Борис Гиршевич Ерзакович (5 қазан 1908 жыл, Астана — 2 мамыр 1997 жыл, Алматы) — музыка зерттеушісі, композитор, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері (1945), Қазақстан Ұлтыық Академиясының корреспонденция мүшесі (1967), өнертану ғылымдарының докторы (1966), профессор (1970).
Өнертану саласындағы еңбегі
Ерзакович — қазақ музыка өнерінің тарихы туралы іргелі еңбектердің авторы. Ғалымның зерттеуінде қазақ музыка мәдениетінің барлық түрі мен бағыты (фольклоры, халық композиторларының шығармалары, Қазақстанның кәсіби музыкасы, қазақ музыкасының басқа ұлт өнерімен байланысы, т.б.) қамтылған. Ол 20-дан астам монографиялар мен кітапшалар, 200-дей мақалалар мен очерктер, Абайдың және халықтық кәсіби әнші-композиторлар, Біржан сал, Ақан сері, Үкілі Ыбырай, Балуан Шолақ және басқалардың шығармаларын қамтитын 12 музыкалық-этнографиялық жинақтар жазды. Ерзакович ғылыми-зерттеу жұмыстарын композиторлық-шығармалық және ұстаздық-педагогтік қызметтерімен ұштастырды. Кәсіби музыка жанрларын дамытуға үлес қосып, вариациялар, фортепианолық пьесалар, симфониялық поэмалар мен увертюралар, сонаталар, ән, романстар мен хорлар жазды. 200-ге жуық халық әндерін түрлі оркестр, ансамбльдер мен жеке дауысқа лайықтап нотаға түсірді. “Амангелді”, “Мылтықты адам”, “Абай”, “Алма бағында”, “Шоқан Уәлиханов” сияқты спектакльдерге музыка жазды.
Дереккөздер
Санат:5 қазанда туғандар Санат:1908 жылы туғандар Санат:Астанада туғандар Санат:2 мамырда қайтыс болғандар Санат:1997 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:Қазақстан музыкатанушылары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері Санат:Өнертану докторлары Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Озерковка
Озерковка — Башқұртстанның Стерлитамак ауданындағы ауыл, Наум ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 14 адамды құрады. Пошта индексі — 453167, ОКАТО коды — 80249848007.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Капитан (футбол)
жиекті|оңға|153x153 нүкте|«My Game is Fair Play» ФИФА лозунгімен капитандық таңғыш Футбол командасының капитаны — команданың алаңдағы ойыншыларының ресми лидері. Әдетте капитан команданың ең үлкен, әрі ең тәжиірбелі мүшесі әлде ойың соңына қатты әсер ете алатын ойыншы. Капитан әдетте лидерлік қасиеттерге ие. Команда капитаның басқа ойыншылардан қолындағы таңғыш арқылы ажыратуға болады.
Функциялары
Команда бір турнир финалын жеңген кезде әдетте команданы капитан жетектеп, алып шығады. Команда бір кубокты алған кезде ол бірінші кезекте тек капитанға беріледі, сосын капитан сол кубокты алғаш көтереді. Соған қоса, капитан ойын басталмастан бұрын команданы киіну бөлмесінен шығарады.
Команда капитаның әдетте жаттықтырушымен тағайындалады, соған қоса футбол маусым басталмай тұрған кезде ойыншылармен таңдалуы мүмкін.
Вице-капитан
Егер белгілі бір себептерден капитан матчта ойнай алмайтын болса, капитан міндеттері вице-капитанға өтеді. Капитан сияқты, вице-капитандыда футбол маусымның басында тағайындалады. Капитан жоқ кезде, ол оның рөлін толықтай өзіне алады.
1237 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1237 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Малчовци (Велико Тырново облысы)
Малчовци (Малчовци) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5050. Телефон коды — 06116. ЕКАТТЕ коды — 46855.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Жұғымтал эктима
thumb|right|200px| Жұғымтал эктима ауыздың кілегейлі, ерін мен сирақтың терілерін сүйел басып, қабыршақтануы арқылы ерекшеленетін, жіті өтетін жұғымтал ауру.
Тарихи деректер
Ауру туралы алғашқы жазбаша мәліметті Англияда 1787 жылы Стиб берді. 1905 жылы Гутира мен Марек ауырған малдан B.necrophorum микробын бөліп алды да, содан бері бұл ауруды барлық елде некробактериоз ретінде қабылдап келді. 1921 жылы Францияда Эйно жұғымтал эктиманың нағыз қоздырушысы вирусын бөліп алып, одан вакцина даярлады. Қазақстанда бұл ауру ертеден белгілі болатын, оны сүйел немесе қара сүйел деп атайтын, ал түйеде ауыздық немесе жантақ бас деп аталып келді. Аурудың Қазақстанда таралуын ғылыми тұрғыдан К.Н.Бучнев пен Г.И.Лопатников баяндады.
Қоздырушысы
Қоздырушысы - Orf parapoxvirus немесе Орф вирусы, шешек вирусы тұқымдастығына жатады, құрамында ДНҚ бар, үлкендігі 250 нм, ірі вирус, микроскопта көру үшін препаратты Морозов әдісімен даярлайды. Кейбір ұлпа өсіндерінде, тауықтың 9-12 күндік эмбрионында өседі. Сыртқы ортада төзімді келеді. Сол себепті ауру бір жерде ұзақ уақыт орын тебеді. Ауырған малдан сыдырылып түскен кепкен қабыршақтарда вирус бірнеше жыл сақталады. Шөпте жарты жыл, 50% глицеринде бірнеше ай сақталады. Ылғалды ортада вирустың төзімділігі онша емес. Қыздырған кезде 60-65°С-та бірнеше минутта өледі.
Дезинфектанттардан формалин мен күйдіргіш натрийдің 1-2% ерітінділері, сөндірілген әктің 10-12% езіндісі жақсы нәтиже береді.
Індеттік ерекшеліктері
Жұғымтал эктимамен қой мен ешкі, түйе ауырады. Қолдан үй қоянына, бұзауға, құлынға, иттің күшігі мен мысықтың баласына жұқтыруға болады. Адам сирек ауырады, ауырған малмен жанасқанда егер алақанында, саусақтарында жарақаттар мен сызаттар болса инфекциялық процесс өрбиді.
Қозылар мен лақтар 4 күндігінен 10 айға дейінгі аралықта жиі ауырады.
Ауру қоздырушысының бастауы - денесінде вирус өсіп-өнетін аурыған жануарлар. Сыртқы ортаға вирус сыдырылып түскен қабыршақтармен, ауыздан аққан сілекеймен бөлінеді. Одан жайылым, оттық, жемшөп, су, қоражай ластанады. Вирус қойдың үстіне, күту жабдықтарына, малшы адамдардың киімдеріне жабысады. Бейім жануарларға ауру ластанған жайылымда, жемшөпті жегенде жұғады. Қоздырушының таралуына аурудан жазылған вирус алып жүруші малдар да үлкен әсер етеді. Сау шаруашылыққа эктима шеттен әкелінген ауру немесе ауырып жазылған малдан таралуы мүмкін. Тұрақты індет ошағында негізінен жас төлдер ауырады, ал ересек жануарларда иммунитет қалыптасады. Аурудың жаңа ошақтарында малдар жасына қарамай ауырады.
Өтуі мен симптомдары
Қой мен ешкіде аурудың жасырын кезеңі табиғи жағдайда 5-10 күн, ал қолдан 3-5 күндей. Ауру жіті, жітіден төмен және созылмалы өтеді. Клиникалық байқалуына байланысты ауыздағы, еріндегі, тұяқтағы және жыныс мүшелеріндегі түрге бөлінеді. Мұндай бөлу белгілі дәрежеде шартты ғана, өйткені көбінесе малдың ерні, сирақтары мен жыныс мүшелері бірдей зақымданады.
Патологиялық-анатомиялық өзгерістер
Өлексені сойып көргенде ауруға тән белгілер тұмсығында, еріндерінде, иегінде, тілі мен маңдайында, тұяқтың ашасы мен көбесінде, жіліншікте кездеседі. Ішек пен қарынның кілегейлі қабықтары да қолдырап ойылады. Гистологиялық зерттеу эпидермистің толық немесе жартылай бүлінгенін көрсетеді. Эпидерманың асты, бұлшық ет талшықтарының аралығында ядролары өзгеріске ұшыраған лейкоциттер мен гистиоцитарлық лимфоидты жасушалар шоғырланады. Бауыр қабыршағының астында, паренхимасының ішінде диаметрі 0,5-1 см өліеттенген ошақтар болады. Жүректің оң жақ қуыстары кеңіп, миокард азғындап, қыбнады. Мидың жұмсақ қабығы, самай жақ бөліктері қабынады.
Дауалау және күресу шаралары
Аурудың алдын алу үшін оның қоздырушысын шаруашылыққа әкелуге жол бермеуге баса көңіл бөледі. Ол үшін эктима бар жерден қой мен ешкі, жемшөп әкелуге болмайды. Шеттен келген малды 30 күн бойы карантинде ұстап, аптасына бір рет клиникалық бақылаудан өткізеді. Аурудан сау емес шаруашылықта және ауру шығу қаупі туғанда қой мен ешкіні вакциналайды. Жұғымтал эктима шыққан шаруашылыққа карантин қойылып, тиісті шаралар жүргізіледі. Аурыған малдар бөлініп алынып емделеді. Қалған аурымаған мал егіледі. Қораны, көңді дезинфекциялайды. Дезинфекцияланған көң жеке үйіліп, биотермиялық жолмен зарарсыздандырылады. Карантин ең соңғы мал өлген соң немесе жазылған соң үш апта өткенде алынады. Ауырған малдар жайылған жайылымды екі жыл бойы пайдалануға болмайды.
Дереккөздер
Санат:Аурулар Санат:Жұқпалы аурулар Санат:Ветеринария
Тау сандуғашы
Тау сандуғаш (Sylvia althaea) -  Торғайтәрізділер отрядының сандуғаштар тұқымдасының денесінің аздап ірілігі, қошқыл реңінің байқалғыштығы болмаса, боз сандуғашқа өте ұқсас құс (бұрынырақта оны бір түр ретінде боз сандуғашқа біріктірген). Оның жоны қошқыл сұр (кейде оны шифер түстес немесе аспид түстес сұр деп те атайды).
Таралуы
Боз сандуғашқа қарағанда үлкендеу болып байқалатын қара тұмсығы бар. Қазақстанда бұл оңтүстік сандуғаш негізінде Батыс Тәңіртауда орын тебеді, алайда қазір оны шығысқа таман Алматыға таяу Солтүстік Тәңіртаудың аласа тауларынан да, тіпті одан шығысқа қарай да жиі-жиі кездестіруге болады. Қалың өскен жапырақты бұталар мен ірі шөптері бар тау беткейлерінде көбірек мекен етеді. Дауысы және әуені боз сандуғаштар мен басқа сандуғаштардан аумайды. Тұқымтоптық өмір сүру дағдысында да айырмашылық жоқ. Қазақстанға сәуірдің соңында ұшып келіп, тамызда ұшып кетеді.
Дереккөздер
Санат:Жануарлар Санат:Сандуғаштар Санат:Азия құстары
Иббенбюрен
Иббенбюрен (Ibbenbüren) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Мюнстер әкімшілік округіне бағынады. Штайнфурт ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 51581 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 108,54 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 5 66 028. Қаланың басшысы — Хайнц Штайнгрёфер.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 9 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
NGC 7298
NGC 7298 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 7 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7298 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69033, MCG -2-57-10, MK 1124, IRAS22281-1426.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Мерке суармалау жүйесі
200px|thumb|left Мерке суармалау жүйесі — Жамбыл облысының Мерке және Луговой аудандарының жерін қамтитын суармалау жүйесі. Көршілес Қырғыз жеріндегі Үлкен Шу каналының Қазақстан өңіріне енетін біраз бөлігі 1963 ж. іске косылған. Шу өзенінен басталады. Жалпы ұзындығы — 464,1 км, оның ішінде магистральды каналының ұзындығы — 57,7 км. Жүйе негізінде 20141 га егістік суарылады. Ауыл шаруашылығы дақылдары ішінде қант қызылшасы басым (5 мың га) егіледі.
Победа ауылдық әкімдігі
Победа ауылдық әкімдігі – Қостанай облысы Қарабалық ауданындағы әкімшілік бірлік. 2019 жылға дейін ауылдық округ болған.
Мерке суармалау жүйесі
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Победа ауылдық әкімдігі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Победа ауылы кіреді. Орталығы – Победа ауылы. Округ құрамында болған Жамбыл, Мағынай ауылдары 2019 жылы таратылғаннан кейін, округ ауылдық әкімдік болып қайта құрылды.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1121 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Қарабалық ауданы ауылдық округтері
Колонсан
Колонсан - кітап, мерзімді басылымдардың парақ бетінің сыртқы шетінде немесе жоғары жөне төменгі өңірінде көрсетілетін реттік сан.
Дереккөздер
Санат:Ғылымтану Санат:Терминология
Протока Мурты
Протока Мурты — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Порыш өзенінің оң жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 7,400 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Удмуртия өзендері Санат:Кама су алабы өңірі өзендері
Елизавета Федоровна Иванова
Елизавета Федоровна Иванова (1923-1975), көтергіш кран машинисі. Социалистік Еңбек Ері (1960). 1940 жылдан бері Балқаш кен металлургия комбинаты уатқыш цехьшың кран машинисі болып еңбек етті. Ленин орденімен марапатгалған.
Тлянты-Коим
Тлянты-Коим — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Юган өзенінің оң жағалауынан 325 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тазартпалап қазу
ТАЗАРТПАЛАП ҚАЗУ – ашық немесе жер асты жұмыстарында тазарту үңгу беттерінен пайдалы қазбаларды айырып алуға байланысты жүргізілетін жұмыстар жиынтығы. Тазартпалап қазу жұмыстарына кен массивінен пайдалы қазбаларды жарылыссыз және жарылыс жасау тәсілдерімен бөлу, қопарылған кентастарды тасымалдайтын құрылғыға тиеу, тасымалдау және қазба құрал-жабдықтарын ауыстыру, кен қазу ісінде бекітпе орнату, тазалап қазу кезіндегі тау қысымын бақылау жұмыстары жатады. Пайдалы қазылымдарды массивтен жарылыссыз бөліп алу тәсілі әдетте көмір кен орындарын, тақтатас, саз және басқа да қатты емес пайдалы қазбаларды жер асты тәсілімен қазу кезінде оларды уатқыш балғалар, комбайндар, жоңғылардың көмегімен конвейерлерге тиеу арқылы жүзеге асырылады. Ал ашық түрде қазғанда біршөмішті, көпшөміштік экскаваторлар, драглайндар арқылы орындалып, конвейерге, темір жол вагондарына және өздігінен түсіргіш автомобильдерге тиеледі. Пайдалы қазбаларды массивтен жарылыс жасау арқылы бөліп алу шпурлар мен ұңғымаларды бағанды немесе қол бұрғылау машиналарымен, пневмоұрғыштармен, бытыралы немесе арқандық соққы арқылы бұрғылау станоктарымен бұрғылау, содан кейін оларды жарылғыш заттармен оқтап, жару арқылы жүргізіледі. Үңгу бетінің орналасуы мен кенді қопарудың тәсілін анықтау үшін кеншоғырлардың қалыңдығы мен жатыс пішіні, кен орнының құлау бұрышы, кеннің құндылығы мен қасиеттері, аралас жыныстардың қасиеттері, кен мен аралас жыныстардың беріктігі, қазылған кеңістікті қалпында сақтау жұмысының бағасы анықталады. Қопару барысында пайда болған шойтастарды екінші рет ұсату бастырмалы немесе шпурлы оқтамның, тоқпақтың, уатқыш балғаның көмегімен орындалады.
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
Санат:Қазу
Экваторлық климат
Экваторлық климат – экваторлық белдеуде төменгі қысымды атмосфералық ауаның жыл бойына әсер етуінен қалыптасатын ыстық әрі ылғалды климат. Экваторлық климат өңірінде тропиктік жаңбыр (жылына 3000 мм және одан да артық) салдарынан құрлық ылғалдылығы шамадағыдан тыс артық болады және ауа температурасы өте жоғары (орташа жылдық температура 24 – 28С) келеді. Температура мен ылғалдық ерекшеліктеріне қарай жыл маусымдары арасында айырмашылық онша байқалмайды. Температураның және жауын-шашынның жылдық мөлшеріндегі ең жоғары шамалар көктемгі және күзгі күн мен түннің теңелуі кезінде болады. Мұндай климаттық жағдай ылғалды экваторлық орманның өсуіне және тропиктік дақылдар (кокос пальмасы, банан, ананас, какао, т.б.) өсіруге мүмкіндік береді. Экваторлық климат негізінен Африканың экваторлық бөлігіне, Оңтүстік Американың Амазонка алабына, Орталық Америка және Индонезияның біраз бөлігіне тән; қ. Атмосфераның жалпы циркуляциясы, Климат.
Пайдаланылған әдебиет
Санат: Білім
Иньестола
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,29 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
Нервеза-делла-Батталья
Нервеза-делла-Батталья (Nervesa della Battaglia) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Тревизо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6727 адамды құрайды (2001). Халық тығыздығы 190 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 35,5 км² шамасында. Пошта индексі — 31040.
Елді мекеннің қамқоршысы — Иероним Стридонский.
Акрофобия
Акрофобия ёгрекше: «ἄκρος» - жоғары және «φόβος» - қорқыныш) — қорқыныштың биіктіктен қорқу түрі. Негізінен, бұл қорқыныш адамның денсаулығына аса үлкен зиянын келтірмейді. Дегенмен осы қорқыныштың әсерінен адамның басы айналады, жүрегі айниды. Бір сөзбен айтқанда, адам өз денесінде ыңғайлылықты сезудің орнына, қобалжуды сезеді.
Қорқыныш себептері
Акрофобия туылғаннан бері немесе өмірде болған оқиғаға байланысты болады.Психологтардың айтуынша бұл аурудың себептері адамның өз денесіндегі басқарудан айрылуы. Яғни, адам өз денесін басқара алмаймын деп қорқады.Осыдан кейін бұл ауру ары қарай дами береді.
Қорытындылай келе психологтар бұл фобияның екі симптомы бар деп шешті. Олар жүрек айну мен бас айналу. Егер сіздің көз алдыңыздағы адам осындай затқа душар болып жатса, дереу оған көмек беріңіз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Фобиялар
Он екі елі ішек
Ұлтабар
Ұлтабар - ұзындығы ересек адамдарда 20-30 ге дейін жететін ащы (аш) ішектің бір бөлімі, ұлтабар ұшы. Ұлтабар - асқазан мен ащы ішекті жалғастырады. «Ұлтабар» атауы латын тілінің «duodenum digitorum», яғни «он екі саусақ ені» деген сөзінен шыққан. Ұлтабар ішкі қабырғасы адамның бет терісі сияқты жылтыр, тегіс болады. Ұлтабар бұлшық етінің жиырылуы нәтижесінде тамақ ішектің ішімен алға қарай жылжиды. Емізікше ампуласы он екі елі ішектің қабырғасында орналасқан. Ұлтабар төрт бөлікке бөлінген. Ұлтабар ащы ішектегі астың қорытылуына жауапты. Ұлтабар ащы ішектің бөлігі болғанымен ол тамақтың қорытылуына белсенді қатысады. Ұлтабарда ұлтабар ұшы бездері бар. Ол пайдалы заттардың сіңірілуі кезінде ішек  ферменттерін сақтап тұруға қажетті сілтілі  шырыш бөледі.
Фридрих Адольф Тренделенбург
Фридрих Адольф Тренделенбург (1802-72) - неміс философ-метафизигі, антигегелшіл. Оның Гегельді сынауының орынды жері - Гегель өз категорияларын қорытқан кезде бұл категорияларды тек материалдық дүниеден бөліп алынған, алдамшы, дара түрінде қарауға мүмкіндік тудыратын, жасырын түрде сыртқы дүние ұғымын қолданғандығын көрсетуге тырысуында. Бірақ Тренделенбург таза идеалистік ұғымдағы диалект. ауысулардың бос қиялдығын дәлелдей отырып, өзін принципті антидиалект. ретінде танытты. Өз көрнекті білгірі және аударушысы болды. Санат:Тұлғалар Санат:Философтар Санат:1802 жылы туғандар Санат:1872 жылы қайтыс болғандар
Он екі елі ішек
Дереккөздер
А 24 Адам анатомиясы. – Алматы: “Aруна” баспасы. – 208 бет. – Сер.: “1100 қызықты деректер”. ISBN 978-9965-26-610-2
Бұрғылау процестерінің теориялық негіздері
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-217-181-5.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Дәуір баспасының кітаптары
Анадарко (Оклахома)
Анадарко (Anadarko) — Оклахома штатының Caddo округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 6 645 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18.6 км² шамасында. FIPS коды — 40-02050.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Әлеуметтік-экономикалық формация
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология
1238 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1238 жылы туғандар
Түсініктемелер
*
Сюрась-Рузь
Сюрась-Рузь — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пелингичный өзенінің сол жағалауынан 25 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Вайтенег
Вайтенег (Weitenegg) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Мельк округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1360 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 21.54 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — ME, ресми идентификациялық коды — 3 15 19.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Карл-Хайнц Шпринг саналады.
Сыртқы сілтемелер
Вайтенег
Верделандия
Верделандия (Verdelândia) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Солтүстік Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Монтис-Кларус экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Тарихы
Қала 1997 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Ариш (Моимента-да-Бейра)
Ариш (Моимента-да-Бейра) (Ariz (Moimenta da Beira)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Моимента-да-Бейра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 164 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,71 км² шамасында. Халық тығыздығы — 21,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Жанартау газдары
Жанартау газдары — жанартаулар әрекеті кезінде бөлініп шығатын газдардың жалпылама атауы. Олар фумарол газдары және эрупциялық газдар болып екі түрге бөлінеді. Фумарол газдары — жанартау әрекетінің саябырлаған сәттеріде жанартау тостағаны түбінде немесе лава ағымдары өңірінде пайда болған тесіктер мен жарықтар арқылы шапши көтерілген газдар шоғыры. Эрупцнялық газдар — жанартаудың басты әрекеті кезінде үлкен қысыммен аспанға атылатын газдар.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Табиғат Санат:Жанартаулар
Линден (Берн)
250px|thumb|Картада орналасуы Линден (Берн) (Linden BE) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Конольфинген округінің құрамына кіреді.
Эквидистанта
thumb| alt=A.|175px| Л[[обачевский геометриясы.]] thumb| alt=A.|175px| Нормаль.
Линден (Берн)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1326 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13.3 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 614, пошта индексі — 3673.
Эквидистанта
Эквидистанта (лат. aequіdіstans – бірдей қашықтықта орналасқан, aequus – тең және dіsto – қашықтықта тұрамын) – берілген L жазық қисық сызығының нормалына белгілі бір бағыт бойынша салынған тең кесінділер ұштарының геометриялық орны. Мысалы, шеңбердің Эквидистантасы шеңбер болады. Лобачевский геометриясында берілген түзуден берілген қашықтықта жататын нүктелердің орны Эквидистанта не гиперцикл деп аталады (Евклид геометриясында түзу сызықтын Эквидистантасы түзу сызық болады).
Линден (Берн)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Кутузов операциясы
Орелдің «Кутузов» стратегиялық шабуыл операциясы 1943 жылдың 12 шілдесінен 18 тамызына дейін Курск шайқасында Орал астында жау топтарын түпкілікті жеңу үшін өткізілген кеңестік шабуыл операциясы болды.
Операцияның басталуындағы жағдай
1943 жылдың жазында Орловский секторындағы жағдай мынадай болды: Армия тобының орталығы (өріс Маршал Гонконг Клюге қолбасшысы) мұнда күшті, терең эшелон қорғаныс салған. Фронттың осы секторындағы негізгі қорғаныс аймағы 5-7 км тереңдікте болды, байланыс желілері мен траншеяларымен, шахталармен және сым тосқауылдарымен өзара байланысты күшті мықты нүктелер орнатылды. Каминдер тіпті қоршаған ортаны қорғауға мүмкіндік беру үшін ұйымдастырылды. Дегенмен, Вермрахт командасы фортификация жұмыстарын толығымен толықтыра алмады және «Цитадель» операциясына үлкен үміт артты. Немістер Орел бағыты бойынша екінші танк армиясы (командир - полковник В.В. Модель), 35-ші (командирлік-жаяу әскер Л.Реннулич), 53-ші (командирлік-жаяу әскер генералы Ф.Голлвитер) және 55 ші (әскерлер - жаяу әскер Э.Е. Яшке) армия корпусы, 9-шы армияның кейбір бөліктері. Осы саладағы жау әскерлерінің жалпы саны 600 мыңға жуық жауынгер мен офицерді құрады, 7 мыңға жуық қару-жарақ пен миномет, 1,2 мың танк және қару-жарақ, 1 мыңнан астам ұшақ. Фронттың соққысы бірнеше айға созылғандықтан, жаудың жер бетін жақсы зерттеді. 1943 жылдың жазында Совет билігі барлық кеңестік-германдық майданда стратегиялық бастаманы қолға алу қажеттілігіне тап болды. Осы мақсатта стратегиялық шабуыл операциялары сериясын өткізу туралы шешім қабылданды, олардың біреуі Кутузов Опера деп аталды. Оның жоспарлауы Неміс күштері «Цитадель операциясы» жоспарына сәйкес шабуыл жасағанға дейін де басталды. Сонымен қатар, Белгород-Харьков шабуыл операциясы дайындалып, Румянцевтің есімі жазылды.
Операциялық жоспар және оған дайындық
Кутузовтың табысты жұмысы үшін стратегиялық резервтерді құру қажет болды, оны пайдалануға беру ұзақ қорғаныс кезеңінен кейін қорлау әрекеттерін жүргізу мүмкін болмады. Операцияға қатысу үшін Орталық күштер (командир - армия генералы К.К.К.К. Рокоссовский) және Брянск (командир - армия генералы М.Попов), сондай-ақ Батыс майданның сол жақ қанаты (командир - полковник В.Д.Соколовский). Қатысқан әскерлердің жалпы саны шамамен 1 миллион 280 мың адам, 21 мыңнан астам қару-жарақ пен миномет, 2,5 мыңға жуық танк, 3 мыңнан астам ұшақ болды. Операцияға қатысқан бөлімшелер Орел өңіріндегі неміс әскерлеріне шабуыл жасап, осы қаланы басып алып, солтүстікте Брянск-Бобривске, ал оңтүстігінде Лгов-Черниговқа қарай стратегиялық шабуылға қол жеткізетін сызыққа қол жеткізді. Осыған байланысты шабуыл жасаудың негізгі жауапкершілігі Брянск пен Батыс фронтының әскерлеріне берілді, өйткені Орталық майданда неміс әскерлерін қорғаныс кезеңінде ұстау керек болды. Брянск майданының әскерлері оңтүстіктегі Бүркітті, екіншісін Батыс Фронтпен байланыстыратын және онымен ынтымақтастықта оңтүстіктен қаланы жабатын екі жылдам ереуілді жеткізді. Батыс Фронтының сол жақ қанаты Козельсктың оңтүстік-батысынан оңтүстік-шығысқа қарай Орелдің солтүстігіндегі қарсыластың қорғанысын бұзып, содан кейін екі бөлікке бөлінді, олардың біреуі Бүркітті босатуды аяқтауға, ал екіншісі Егорь-Брянск темір жолын кесіп тастайды.
Жұмыс нәтижелері
«Кутузов» операциясы кезінде 112 мыңнан астам кеңес жауынгері мен командирі қаза тапқан немесе жоғалған, 317 мыңнан астам адам жарақат алған. 2,5 мыңнан астам бронды машиналар, 900-ге жуық қару-жарақ пен миномет, 1 мыңнан астам ұшақ жоғалды. Брянск майданында ерекше ауыр шығындар болды - қызметкерлердің 40% дейін. 3-ші армия генералы Горбатов тек 38 мыңнан астам әскери және командирлерді өлтіріп, жоғалтып немесе жарақаттады. Жауынгерлік шайқастар кезінде 1 қарсылас танктің және 1 қару-жарақ армиясының жеңіліске ұшырады - неміс әскерлері қаза болған 33 мыңнан астам жауынгер мен офицерлерді жоғалтты, 84 мыңнан астам адам жарақат алды.Армия тобының «Центр» командасы операцияға қатысқан күштердің көбін соққыға ұшыратты, бұл олардың салыстырмалы түрде төмен шығындарға әкелді. Дегенмен, Вермахт ОРЛ-ны қорлау әрекеттерін жүргізу үшін пайдалану мүмкіндігін жоғалтты. Қарсылас Орел қаласынан маңызды көліктік хабты жоғалтты. Брянск бағытында және Белорус КСР-нің шығысындағы шабуыл үшін жағдайлар жасалды.
Сілтемелер
https://w.histrf.ru/articles/article/show/opieratsiia_kutuzov
Вельт
Вельт (Welt) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Солтүстік Фризия ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 215 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 8,2 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 54 148. Муниципалитеттің басшысы — Михель Шепат.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
УЕФА Чемпиондар Лигасы 1993/94
Финал
Толық мақаласы: УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 1994 Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 1993/94 Санат:1993 жылғы футбол Санат:1994 жылғы футбол
Американ Фолс (Айдахо)
Американ Фолс (American Falls) — Айдахо штатының Пауэр округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 4.0 км². FIPS коды — 16-01900.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 4111 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Пауэр округы (Айдахо)
Окна (Ветлуга тармағы)
Окна — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы, Кострома облысы, Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ветлуга өзенінің оң жағалауынан 60 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Читтареале
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 474 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 8 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 59 км² шамасында. Пошта индексі — 2010.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие san Rocco.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
IC 3290
IC 3290 — Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40470, ESO 322-4, MCG -6-27-24, AM 1222-392, DCL 35.
Сыртқы сілтемелер
IC 3290 Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Төлебек Қосмамбетов
Төлебек Қосмамбетов (6.7.1947 жылы туған ., Арыс қаласы) — қоғам қайраткері.
Қоңырат тайпасының Құлшығаш руынан шыққан.
1963 жылы С.Қожанов атындағы орта мектепті, 1967 жылы Алматы халық шаруашылық институтын бітірген. Арыс қалалық атқару комитетінде, облыстық қаржы басқармасында, облыстық демографиялық жөне көші-қон басқармасында жауапты қызметтер атқарған. Қазақстан Республикасы Парламент мөжілісінің депутаты (1999, 2004). ОҚО бойынша «Нұр Отан» ХДП саяси кеңесінің мүшесі. «Құрмет» орденімен (2006); «Қазақстан темір жолына 100 жыл», «Қазақстан Конституциясына 10 жыл», «Қазақстан Парламентіне 10 жыл», «Астананың 10 жылдығы» медальдарымен; ҚР Президентінің Құрмет грамотасымен марапатталған.
Діни көзқарасы - «Дінге орынды сенеді».
Саяси қайраткер ретіндегі идеапы - Абылай хан, Д.А. Қонаев
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Үкіметтің кездеген бағдарламасы өмірде жүзеге асса, онда біздің республиканы жарқын болашақ күтіп тұр».
Хоббиі - «Қайырымды іс жасау, саяхат жасау».
Сүйіп оқитын әдебиеті - «Детектив жанрын жақсы көремін».
Үйленген. Жұбайы - Кенжеханова Гүлістан (1948). Ұлдары - Мейіржан (1971), Нұржан (1972.), Ержан (1978.); қызы — Жанар (1974.).
Дереккөздер
Санат:1947 жылы туғандар
Әсем Баймұрзақызы Баирова
Әсем Баирова Баймұрзақызы (24 мамыр 1965 жыл, ШҚО облысы Шыңғыстай ауылы) — артист, ҚР Мәдениет қайраткері. 1978 жылы Алматы қаласындағы Құрманғазы атындағы Мемлекеттік Консерваторияның актер факультетін бітіріп келіп, театрға орналасты. Қазіргі кезде Семейдегі Абай атындағы қазақ музыкалы-драма театрында жұмыс істеп, өз өнерімен ұлттық мәдениетті дамытуда. Әсем Баймұратқызы көптеген маңызды әрі танымал рольдерді ойнаған болатын.
Кейінгі мерзімде сомдаған рольдері:
Дереккөздер
Санат:24 мамырда туғандар Санат:1965 жылы туғандар Санат:Шығыс Қазақстан облысы тұлғалары Санат:Қазақстан әртістері
Бангладеш Ұлттық футбол құрамасы
Бангладеш Ұлттық футбол құрамасы — Халықаралық футбол жарыстарында Бангладештің намысын қорғайтын құрама. Басқарушы орган — Бангладеш Футбол Федерациясы.
Тарихы
Құрама 1972 жылы тәуелсіздік алған соң құрылды. Алғашқы ойынын 1973 жылы Мальдив Республикасына қарсы өткізіп, 2:1 есебімен жеңіске жетті. Келесі жылы ФИФА мен Азия Футбол Конфедерациясына мүше болды.
Ешқашан әлем чемпионатына қатыспаған.
Әлем чемпионаттарында
Футболшылары 1947 жылға дейін Британдық Үндістан, 1972 жылға дейін Пәкістан құрамаларының сапында ойнаған. Алғаш рет 1986 жылғы әлем чемпионатының іріктеуіне қатысты. Әзірше финалдық турнирге жолдама алған емес.
Сілтемелер
Санат:Бангладеш Ұлттық футбол құрамасы
Ерзен хан
Ерзен хан (Ибисан) — Ақ Орданың ханы. Сасы Бұқа ханның ұлы, Алтын Ордалық Құзыр ханның інісі.
Тағы қараңыз
Санат:Ордаежендіктер Санат:Ақ Орда хандары Санат:XIV ғасыр