cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қызылорда облысы
Географиясы
Оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа дейін облыс орталығы арқылы ағып өтетін, ұзындығы 1 мың км. созылған, көптеген арналар мен ағыстарға тараған үлкен иреңді арнасы бар Сырдария өзені-ең ірі жалғыз өзен болып табылады. Тасқындардан қорғану мақсатында өзен жағалауының бойымен қорғаныс бөгеттері салынған; 1956 жылы Сырдария өзеніне Қызылорда плотинасы салынды; Для защиты от паводков вдоль берегов реки построены дамбы; в 1956 на реке Сырдарья сооружена Кзыл-Ординская плотина; 1958 жылы Жаңадария арнасымен жайылымдар мен егістікті суландыруға өзен суы жіберілді.
Жазды күндері кеуіп кететін көптеген тұзды көлдер бар (Жақсықылыш, Қамыслыбас, Арыс және т,б.); Көпек және Терескен көлдерінде — емдік қасиетке ие батпақтары бар. Қызылорда облысының шегінде солтүстік-шығысында Сарысу өзенінің сағасы кіреді.
Аумақтың біршама бөлігі өсімдігі аз топырақтары орналасқан; яғни қатайған жерлерінде жусанды бетегелер, тұзға бейімделген өсімдіктер, көктемде құмдақ және сортаң жерлерде тұрақсыз өсімдіктер сорты; құмдардың арасында дүзгіндер өседі. Құм төбешіктері сексеуіл, жыңғылдар, теріскен, бұйырғандар, жусандармен бекіген.
Табиғи ресурстар
Қызылорда облысы түсті металл кені бойынша Қазақстанда 3-орын алады. Сонымен қатар ас тұзы 60%, мұнай мен газ конденсаты 21,4%, мырыш 15,1%, уран қоры 14%. Оңтүстік Торғай иінінің облысы бөлігінде 350 млн.т мұнай, 100 млрд.м³ газ қоры анықталды. Арал теңізі маңында 73 млн.т мұнай, 2 трлн.30 млрд.м³ газ қоры бар.
Климаты
Климаттың континенталдығы көптеген метеорологиялық элементтердің тәуліктік, айлық және жылдық өзгеруімен байқалады. Жазы ыстық және ұзақ мерзімді. Бұл кезеңде температурадағы күрт өзгеру сипаты байқалмайды. Кейбір жерлерде шілде айының орташа температурасы 36-39 0С. Облыс аумағының басым бөлігінде температураның абсолютты максимумы 44-48 0С құрайды. Қыс мезгілінде облыстың солтүстік және оңтүстік аймақтарынының арасында температурада айтарлықтай айырмашылықтары бар. Мысалы, ең салқын ай - қаңтардағы орташа температура - 35 -360 С градусты құрайды.
Солтүстікке ашықтылық қасиеті облыс аумағына кедергісіз салқын ауа массасыынң енуіне мүмкіндік береді және нәтижесінде қыс айларында күрт салқындайды. Ауа температурасының абсолютты минимумы 420 С градусқа дейін жетеді.
Құрғақшылық – облыс климатының ерекшелектерінің бірі. Жауын-шашын өте аз жауады. Орташа жылдық мөлшері 100-190 мм аспайды және жыл маусымдарында оның түсімі біркелкі емес: барлық жауын-шашынның 60 пайызы көктемгі-қысқы кезеңдерге тиесілі.
Облыс аумағының барлық бөлігінде солтүстік-шығыс бағытындағы күшті және жиі желдер болып тұрады. Оның орташа жылдық жылдамдығы секундына 3,1 метрден 6 метрге дейін ауытқып отырады. Қыс мезгілдеріндегі күшті желдер төменгі температура жағдайында жер бедерлерінің биік беткейлеріндегі қар жамылғыларын ұшырып кетеді, нәтижесінде топырақтың беткі қабаттарының терең қатуына және жарылуына әкеліп соғады. Жазғы уақытта шаңды дауылдар байқалады.
Су қоры
thumb|left|180px|Сырдария өзені, Қызылорда. Облыс жерімен Сырдария өзенінің 1 мың км-ге жуық төменгі ағысы өтеді. 1956 жылы маусымда Сырдария өзенінде Қызылорда бөгеті іске қосылды. 1958 жылы Сырдарияның ескі арнасы Жаңадарияға өзен суы жіберілді. 1950-1960 жылдары Қызылорда су тораптарының сол жақ және оң жақ каналдары қазылды. 1969 жылы Қазалы су торабы егіс даласы мен жайылымдық жерлерді суғаруға берілді. Өзендер суының теңізге құю мөлшерінің кемуінен Арал теңізі Үлкен Арал және Солтүстік Арал теңізі болып екі көлге бөлінді.
Флора мен фауна
Облыстың едәуір бөлігін құм басып жатыр. Топырағы қоңыр, құмдақ сұр, сортаң болып келеді. Жусан, бетеге, сексеуіл, жыңғыл, тал, тораңғы, қамыс өседі. Ауыл шаруашылығына қолайлы жер аумағының 12%-ы Сырдария өзенінің жайылмасында, 23%-ы шөлейтте, 65%-ы шөл аймағында орналасқан.
Жануарлар дүниесінен ақ бөкен, құлан, қарақұйрық, қасқыр, түлкі, қоян, қарсақ, шибөрі, қосаяқ, күзен, сарышұнақ тіршілік етеді. Құстардан бүркіт, қаршыға, қырғауыл, қаз, үйрек, көлдерде балықтың алабұға, сазан, жайын, бекіре түрлері кездеседі.
Егіс көлемі
2007 жылы облыс бойынша 153,7 мың гектар алқапқа ауыл шаруашылдығы дақылдары орналастырылады. Оның 84,9 мың гектары дәнді дақылдар осының ішінде күріш егісінің үлесі 73,2 мың гектар болып отыр.
Тұқым шаруашылығы
Соңғы жылдары облыста сорт жаңалау, сорталмастыру жүйесі қалыптасып келеді. Облыс бойынша 2- бастапқы (бірегей), 3- элита, және 7- І-ІІІ- репродукциялы тұқым өндіретін тұқым шаруашылықтар жұмыс істейді. 2007 жылы тұқым шаруашылықтарын қолдауға 22,1 млн теңге субсидия бөлініп, оның 18,2 млн. теңгесі игерілді, қалған сомасы жоспар бойынша желтоқсан айында игерілді. Өткен жылы өндіріске «Арал 202» жаңа сорты берілсе биылғы жылы облыста қолдануға рұқсат етілген сорттар қатарына «Мадина», «Лиман» және «Ару» сорттары ендіріліп, биылғы жылы «Түгіскен-1» сорты келешегі бар сорттар тізбесіне ендірілді.
Минералдық тыңайтқыш
Облыс ауыл шаруашылы тауарын өндірушілер 2006 жылы барлығы 51458 тонна азотты және 8723 тонна фосфорлы минералдық тыңайтқыш пайдаланса, соның 25125 тонна азотты және 614 тонна фосфорлы минералдық тыңайтқышы арзандатылған бағамен алынды. Минералдық тыңайтқыш бағасын арзандатуға бөлінген субсидия толығымен игерілді. Ал, биылғы жылғы қажеттілік 35,9 мың тонна азотты және 8,9 мың тонна фосфорлы және 250 тонна калий тыңайтқышы пайдаланылды.
Машина-трактор паркін жаңалау
2007 жылы облыста ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер тарапынан машина-трактор паркін жаңалауда бір шама жұмыстар жүргізілді, өткен үш жылда шаруашылық құрылымдары барлығы 625 жаңа техника сатып алды. Ал, биылғы жылдың 9 айында, облыс бойынша 270 техника алынды. Оның 205 данасы лизингілік негізде болса, 65 данасы шаруашылықтардың өз қаржысы есебінен алынды.
ЖЖМ
Көктемгі дала және егін жинау жұмыстарын жүргізуге 32 мың тонна дизель отыны қажет болса, ол толығымен қамтамасыз етілді.Қолда бар күздік, жаздық бидай толығымен жиналып, барлығы 14,7 мың тонна астық алынды. Дән құрамында клейковинаның төмендігіне байланысты өндірілген билдай мал азығына пайдаланылады. Облыста жоңышқа, дәндік жүгері, картоп, көкөніс, бақша дақылдарын жинау жұмыстары жалғасуда. Облыста картоп, көкөніс, бақша және басқа дақылдарды жинау жұмыстары жүргізілуде. Бүгінгі күнге дәндік жүгері, күнбағыс, мақсары, мақта, сорго дақылдарының егіс көлемі толық жиналса, картоптың – 88,9 %, көкөністің - 95,0 %, бақшаның – 97,0 % жиналып, картоптың 1 гектарынан орташа 129,3 цн өнім жиналса, көкөністен -138,8 цн және бақшадан 151,3 цн. өнім жиналуда.Мал азығын дайындау жұмыстары жалғасуда, бүгінгі күні облыс бойынша барлығы 596,2 мың тн. шөп дайындалса, оның 89 мың тоннасы жоңышқа шөбі.
Демографиясы
Қызылорда облысы халқының саны
Көне қалалар
thumb|left|180px|Алтынасар қорғаны Қызылорда облысы Ұлы Жібек жолының тарихи орталығы болады, оның дәлелі 500-ден астам қазақ халқының мәдени және тарихи ескерткіштердің мекенінің дамуында ерекше орынға ие. Бұл қазақ халқы өкілдерінің сәулет, археологиялық ескерткіштері және кесенелері.
Ежелгі жерде өмір сүрген Қорқыт баба, Әйтеке би және Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы, Жанқожа, Бұхарбай, Тоғанас батырлары халықтың мақтанышы. Осы жерде туған Ғани Мұратбаев, Мұстафа Шоқай және белгілі жер өңдеуші Ыбырай Жақаев – өз елінің батыр ұлдары. Олардың аттары өлкетану тарихына кіріп, үйлердің қабырғаларында қашалған.
thumb|left|180px|Қорқыт ата мемориалдық кешені
Тарихи қалалар Сауран және Сығанақ, археологиялық ескерткіштері және кесенелер Сунақ Ата, Айқожа ишан, Қарасопы, Оқшы Ата, Досбол би, Есабыз, Ақтас мешіті, Қорқыт ата мемориалдық кешені Ұлы Жібек жолының туристік бағыттарына кіреді.
Жетіасар
Жетіасар — қалалар тобы б.э.д. соңы I мың жылдың аяғы — б.э.8 ғасырда ежелгі Сырдарияның солтүстік бөлігінде орналасқан. Қаланың негізгі бөлігі Қазақстанның Қызылорда облысының қазіргі Байқоңыр қаласы және Жусалы ауылынан оңтүстікте 45-90 км қашықтықта орналасқан. Жетіасар мәдениетінің барлық қалашықтары өзендер маңайында, қоғамдық үйлердің орнында қызмет ететен бірнеше бір-екі этажды қорғандардан тұрады. Тұрғындары балық, мал, жерді өңдеу шаруашылығымен айналысып, қалашық аудандары арқылы Тянь-Шаньнан Волгаға дейін маңызды караванды жол өтетін болған. Жетіасар мәдениеті археологтарды ежелгі тохарлар және эфталиттермен, басқа канғой тайпаларының мәдениетімен байланысты болады.
Алтынасар
Алтынасар, Құрайлыасар, Қараасар, Базарасар, Томпақасар, Жалпақасар қорғандары маңызды болып келеді. Қалашықтардың биіктігі қоршаған ортаның үстінен екіден он метрге дейін.
1946-1951 жылдары ескерткіштер С.П. Толстовтың жетекшілігімен КСРО Ғылым академиясы Хивин экспедициясымен алғашқы рет зерттелген болатын. 1973-1993 жылдары зерттеулер Л.М. Левиннің жетекшілігімен жалғасқан болатын. Алтынасар қаласының маңызды қазбалары және ескерткіштерге қосымша 1980 жылдың екінші ортасында – 1990 жылы Ленинск (қазіргі Байқоңыр) қаласымен Қызылқұмда артезианның су көздері біріктіретін су құбырларын салуда сақтау жұмыстары ретінде орындалған еді.
Сығанақ
Сығанақ – қалашық, қазіргі Қызылорда облысының шығысында, Түмен-Арық теміржол станциясынан солтүстік-шығысқа қарай 18 км, Сырдария өзненінің солтүстігінде 20 км қашықтықта орналасқан. Қаланың көлемі 10 га шамасында 15 төбемен құрылған сақталған қабырғаларымен қапталған. Орынның жалпы көлемі 13 га шамасындай бекітілген. Мешіттер, кесенелер, ғимараттардың бөліктері сақталды. Сырдариядан Түмен-Арқадан, одан басқа таулы өзендер Қаратау баурайларынан 20 километрден тұратын каналы қалаға дейін созылған. Қала алғашқы рет 10 ғасырдағы араб георграфы Махсиди жазуларында айтылатын оғыздар қаласы, 11 ғасырдың ортасындағы Каспийдің солтүстік жағалауынан Тянь-Шань тауларынан Сырдариямен өтетін керуен жолдарының ірі кәсіпті және сауда орталығы, қыпшақтардың астанасы. 1219 жылы қала моңғолдармен жойылып, 13 ғасырдың екінші жартысында Алтын Орданың ақша орталықтарының бірі пайда болған еді. 14 ғасырдың ортасында – Ақ орданың астанасы, 14-ші ғасыр және 15 ғасырдың бірінші жартысында Түркістан және Сауранмен тең, Қазақ хандығының орталығы болған.
1948 жылы алғашқы археологиялық қазбалар мәскеу археологтарымен жүргізіліп, б.э. 5 ғасырдағы заттар табылған болатын. 2004 жылдан бастап қаланы зерттеу «Мәдени мұра» Қазақстан мемлекеттік бағдарламасының аясында жүргізіліп, зерттелуде.
Тағы қараңыз
Санат:Қызылорда облысы
Бұлақшы
Бұлақшы  (Tringa stagnatilis) – татреңтәрізділер отрядының тауқұдіреттер тұқымдасына жататын су құсы.
Қазақстанның солтүстік-далалық аймақтарында, Қамыс – Самар көлдері мен Ырғыз өзенненің төмен, Нұра өзенінің жоғарғы сағасында таралған. Қанатының ұзындығы 120 – 150 мм, тұмсығының ұзындығы 43 мм, салмағы 60 – 90 г-дай. Арқасы сарғыш қоңыр, тұмсығы қара, маңдайы, басының екі жағы және бауыры ақ болады. Бұлақшы – жыл құсы. Наурыз айының аяғында ұшып келіп, ұясын өзендер мен көлдердің батпақты жағасындағы құрғақ төбешіктерге ұя жасайды. Оған 3 – 4 жұмыртқа салады, оны қоразы мен мекиені 3 аптадай басып, балапандарын 20 – 21 күнде қанаттандырады. Негізінен су жәндіктерімен, кейде ұсақ шаян тәрізділермен қоректенеді. Күзге қарай жылы жаққа (Африкаға, Оңтүстік Азияға, Австралияға) қоныс аударады.
Дереккөздер
Санат:Татреңтәрізділер
Кантияк
Кантияк (Cantillac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Нонтрон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,12 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24079, пошта индексі — 24530.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 189 адамды құрады. Халық тығыздығы — 23,28 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Кіші Пинежка
Кіші Пинежка — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вага өзенінің оң жағалауынан 115 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Варваринка (Қостанай облысы)
Варваринка — Қостанай облысы Бейімбет Майлин ауданы, Асенкритов ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Әйет ауылынан солтүстік-батысқа қарай 28 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 371 адам (180 ер адам және 191 әйел адам) болса, 2009 жылы 302 адамды (166 ер адам және 136 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Бейімбет Майлин ауданы елді мекендері
Альберобелло
Альберобелло (Alberobello) — Италиядағы коммуна, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Бари провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 10 930 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 271 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 40 км² шамасында. Пошта индексі — 70011.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апулия елді мекендері
Жоғарғы Тюкунь
Жоғарғы Тюкунь — Башқұртстанның Кармаскалин ауданындағы ауыл, Камышлин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 229 адамды құрады. Пошта индексі — 453024, ОКАТО коды — 80235825004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Орман байғыз туысы
Еуразия және Солтүстік Американың таулы және жазықтықтық қылқан жапырақты ормандарында мекендейді. Қазақстанда Тәңіртау, Алтай, Ертіс майының қылқанды ормандарында және Көкшетау көтерілімінің шыршалы ормандарында өмір сүреді. Қысты ұялау, кейде аздап оңтүстікке қарай ығысып тіршілік етеді. Сирек кездесетін бұл құстың жасырын өтетін түнгі тіршілігі оны бұрынғыдан да сиректесе түседі. Көбінесе үнсіз болғанымен бәбісектің үніне ұқсас.
Ерекшелiгi - оның аяғына саусақтарына дейін қауырсын өскен. Тышқан тәріздес ұсақ кемірушілермен қоректенеді, ал қыста ұсақ құстарды да аулайды. Ұясын ағаштың қуысына салады, кейде арнайы жәшіктерге де орналастырады. Салындыда ақ түсті 4-8 жұмыртқа болады, оны аналығы басады. Балапандар айға жуық ұяда өмір сүреді. Оның аяғына саусақтарына дейін қауырсын өскен.
Дереккөздер
Санат:Жапалақтәрізділер
Кіші Ляпка
Кіші Ляпка — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Ляпка өзенінің сол жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь Новокузнецк қаласынан Кемерово қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Жоғарғы Обь су алабы өңірі өзендері
Николас Кэрэдок Хол
Николас Кэрэдок Холт (ағл. Nicholas Caradoc Hoult; туған. 7 желтоқсан 1989 жыл, Уокингэм, Беркшир, Англия) — ағылышын актёры.
Өмірбаяны
Николас- 4 баланың ішіндегі 3 бала.Әкесі Роджера Холта пилот болса,анасы Глен Холт фортепиано мұғалімі.Ranelagh мектебінде 12 жасына дейін оқып тастап кеткен.Себебі ол өзінің актер болатынына сенімді болып бірден актерлық мектепке барған.Оны көптеген адамдар Скинс телехикаясындағы Тони ретінде танып жатады.Атағын шығарған фильмдердің бірі Біздің денеміздің жылуы атты фильм болып келеді.
Дереккөздер
Николас Холт
Колланж
Колланж (Collanges) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Пюи-де-Дом департаментінде орналасқан. Иссуар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,45 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 63114, пошта индексі — 63340.
Шужега
Шужега (Жужега) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чам саласының сол жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Колланж
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 161 адамды құрады. Халық тығыздығы — 36,18 адам/км².
Шужега
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Колланж
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Шужега
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Колланж
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Автоцемент тасушы
Автоцемент тасушы - мамандандырылған көлік құралы; арнайы автопойыздарға жатады және сүрлем типті қоймалар мен бункерлерден пневматикалық тиеуші және тұтынушы қоймаларына тікелей құбыр бойынша пневматикалық өздігінен жүк түсірушісі бар негізгі қоймалар мен цемент зауыттарынан герметикалы резервуарда цемент тасымалдау үшін арналған.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Сәулет және құрылыс
Тягель
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Негованци (Перник облысы)
Негованци (Негованци) — Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 128 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2417. Телефон коды — 07724. ЕКАТТЕ коды — 51278.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Перник облысының елді мекендері
Бірқалыпты қозғалыс
Бірқалыпты қозғалыс — жылдамдықтың сандық мәні уақытқа тәуелсіз кездегі қозғалыс ; дененің кез келген тең уақыт аралығында тең қашықтықтарды өтетiн қозғалыс. Нүктенің бірқалыпты қозғалыс кезіндегі t уақыт аралығында жүріп өткен жолы (s) жылдамдық пен уақыттың көбейтіндісіне тең болады, яғни s= υ t. Осы айтылғандар дененің әрбір нүктесіне қатысты орындалатын кезде қатты дене ілгерілемелі бірқалыпты қозғалатын болады.
Дереккөздер
Санат:Механикалық қозғалыс
Кембридж университеті
Кембридж университеті – Еуропадағы ірі ғылыми орталық, ежелгі университеттердің бірі. 1209 ж. Ұлыбританияда Лондон қаласынан солтүстікке қарай 80 км жерде орналасқан Кембридж қаласында құрылған. XIII ғасырдың өзінде Кембридж университетінде 4 факультет болды: гуманитарлық, заң ғылымы, дінтану (теология), медицина. XVII ғ-да Кембридж университеті ірі ғылыми орталыққа айналды. 1669 – 1702 ж. Исаак Ньютон Кембридж университетінің профессоры болды. 1837 ж. Кембридж университетінде Чарльз Дарвин магистр атағын алған. Кембридж университетінің өзіндік ерекшелігі – күні бүгінге дейін өзінің ортағасырлық құрылымын сақтаған. Жаңа типті университеттерден Кембридж университетінің айырмашылығы – ол жеке колледждерден тұрады. Бүгінде университетте 29 колледж бар. Оның әрқайсысының өз кітапханалары жұмыс істейді. Әр колледжде әр түрлі факультеттерден 300 – 400 студент оқиды. Университетті жоғары білікті қызметкерлерден тағайындалатын канцлер басқарады. Кембридж университетітінде 600-ден астам ғылыми қызметкер мен оқытушылар жұмыс істейді. Университет 25 мамандық бойынша ғылыми атақ береді. 2000 – 2001 жылдары Кембридж университетінің барлық колледждерінде 16 мың студент және 400 біріктірілген топта аспиранттар оқыды. Кембридж университеті ғалымдарының ғылыми жаңалықтары 60 Нобель сыйлығына ие болған.
Кембридж университеті тек Англияның ғана емес, сонымен қатар әлемнің ең көне жоғарғы оқу орындарының бірі. Мұнда оқығандарға мансап жолында да, жоғары айлықты қызмет жағынан да шектеусіз мүмкіндіктер берілген. Аталған оқу орнынан 15 ағылшын премьер-министрі, әлем елдерінің 23 көшбасшысы, Үндістанның 3 премьер-министрі, Дания патшайымы II Маргрета оқып шыққан. Әлемдік QS World University Rankings рейтінгісі аталған университетті 2010 жылдың ең үздік жоғары оқу орны деп таныды. Тіпті, өзінің басты қарсыласы саналатын Гарвард университеті де қалып қойды. Жекелеген салалар бойынша Оксфорд, Гарвард оқу орындарына үстемдік бергенмен, жалпы салалар бойынша ең үздік болып саналады. Әлемнің 15000-нан астам ғалымдары Кембридж университетін ғылыми зерттеу жоғары дәрежеде жүргізетін көшбасшы оқу орны деп таныды. Екі жыл қатарынан жаратылыстану ғылымдары саласында көш бастаса, Arts & Humanities бөлімі бойынша тек Оксфорд университетін алға жіберді, ал медицина саласы бойынша Гарвардтан қалады. Social Sciences бөлімінде – үшінші болса, Technology & Engineering-да әлемде 4 орында.
Дереккөздер
Санат:Кембридж университеті Санат:Британия университеттері
Чевош
Чевош — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уймень өзенінің сол жағалауынан 70 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Бия. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тамворс (Нью-Гэмпшир)
Қала тұрғындарының саны 2856 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 157.2 км² шамасында. FIPS коды — 33-76100.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Гэмпшир қалалары
Трезораш
Трезораш (Tresouras) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Эджертон (Миннесота)
Эджертон (Edgerton) — Миннесота штатының Pipestone округіне жататын АҚШ қаласы.
Трезораш
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 520 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,83 км² шамасында. Халық тығыздығы — 107,7 адам/км².
Эджертон (Миннесота)
Қала тұрғындарының саны 1189 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.0 км² шамасында. FIPS коды — 27-18152.
Трезораш
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
NGC 1856
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1856 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC73, in LMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
NGC 6325
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 24 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6325 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 58, ESO 519-SC11.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз)
Сұлтанбеков Таңатар Қасымқұлұлы
С¥ЛТАНБЕКОВ Таңатар Қасымқұлұлы - 1952 жылы 16 қаңтарда Алматы облысы, Жамбыл ауданының Ақтерек кентінде туған. Қазақ. В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын бітірген (1974), құрылыс инженері. Техника ғылымдарының докторы. Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясының құрметті про- фессоры. 75-тен астам ғылыми еңбектердің соның ішінде 2 моно- графияның, өндіріс, техногенді материалдардың (құры- лыс қалдықтары мен табиғи шикізатты қоса алғанда) негізіндегі тиімді құрылыс заттарын қолдану, өндіру бой- ынша 10 нормативтік құжаттың, 54 мақаланың авторы, әлемдік стандарттар деңгейіндегі жаңа техникалық және технологиялық шешімдерді дайындап жасағаны үшін ҚР НВП 14 алғыпатентін алған. 1974 жылдан - «Алматыбөлімқұрылыс» тресінің шебері, жұмыс жүргізушісі, учаске бастығы. 1980 жылдан - «Алма- тытұрғынүйқұрылыс» тресінің бас инженері, 1982 жыл- дан - УПТК бастығы. 1984 жылдан - ҚазКСР Өнеркәсіп және құрылыс материалдары министрлігінің «Қазөнді- рісқүрылыс» тресінің бас инженері. 1994 жылдан бері - «Алматықалақұрылыс» МАК» АҚ бас директоры. «Құрмет» орденімен; «Ерен еңбегі үшін», «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл», «Қазақстан Конституциясына 10 жыл», «Астананың 10 жылдығы» ме- дальдарымен марапатталған. ҚР Құрметті құрылысшысы. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - У. Черчилль. Хоббиі - аңшылық, балық аулау. Үйленген. Балалары мен немерелері бар.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Нова-Реденсан
Нова-Реденсан (Nova Redenção) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік-Орталық Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сеабра экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7 409 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 510,918 км² шамасында. Халық тығыздығы — 14,5 адам/км².
Санат:Баия елді мекендері
Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2018
Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2018 — 2017 жылғы маусымдағы Қазақстан чемпионы "Астана" мен Қазақстан Кубогының жеңімпазы "Қайрат" клубтары өзара кездескен матч. 2018 жылы 4 наурызда "Астана Аренада" өтті. 3:0 есебімен астаналықтар жеңіске жетті.
Mатч
Санат:Футболдан Қазақстан Суперкубогы Санат:Қайрат ФК ойындары Санат:Астана ФК ойындары Санат:2018 жылғы футбол
Оберванг
Оберванг (Oberwang) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Фёклабрук округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1593 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 39 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — VB, ресми идентификациялық коды — 4 17 21.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Вильхельм Вальдль (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Кезби
Кезби - Ақтау қаласында ұңғымалар бұрғылаумен, мұнай ұңғымаларын күрделі жөндеумен, мұнай мен газды өндірумен, өңдеумен және сатумен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестік. 1992 жылы шағын жеке кәсіпорын ретінде құрылды. Меншік түрі - жеке. Маңғыстау облысының Қарақия ауданы жеріндегі Каменистый кенорында (басқа да блоктарда) барлау жүргізуге рұқсат берілген. Жауапкершілігі шектеулі серіктестік 1992-1997 ж. "Казпромставба" бірлескен кәсіпорнының мұнай ұңғымаларын бұрғылау жөніндегі мердігер болып жұмыс атқарды. 1997 ж. бері Қаламқас кәсіпшілігінде ұңғымалардың жерасты жөндеуін өткізіп келеді. 1997 ж. қазан айынан бері "Кезби" серіктестігінің құрылтайшысы "Англо-Каспий мұнай" компаниясы болып отыр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:1992 жылы құрылған компаниялар Санат:Ақтау кәсіпорындары
Богданица (Пловдив облысы)
Богданица (Богданица) — Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Садово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 632 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4115. Телефон коды — 031108. ЕКАТТЕ коды — 4594.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пловдив облысының елді мекендері
Массаленго
Массаленго (Massalengo) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Лоди провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3199 адамды құрайды. Халық тығыздығы 400 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 26815.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Орбур-Вир
Орбур-Вир (Horbourg-Wihr) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Кольмар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,42 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 68145, пошта индексі — 68180.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4976 адамды құрады. Халық тығыздығы — 528,24 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
IC 2202
IC 2202 — Volans шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21057, ESO 88-16, AM 0727-672, IRAS07278-6728.
Сыртқы сілтемелер
IC 2202 Санат:Volans (шоқжұлдыз)
Янг ди-Пертуан Агонг
Янг ди-Пертуан Агонг (يڠدڤرتوان اݢوڠ‎, сонымен қатар Малайзия Жоғарғы билеушісі немесе Малайзия патшасы деген атпен танымал) — Малайзияның конституциялық монархы және мемлекет басшысы. Басқару 1957 жылы Малай Федерациясы (Қазіргі Малайзия) Ұлыбританиядан тәуелсіздік алған кезде құрылды. Янг ди-Пертуан Агонг малай мемлекеттерінің тоғыз билеушісінен тұратын билеушілер конференциясында сайланады, олардың арасында іс жүзінде ауысады, бұл фактор Малайзияны әлемдегі бірнеше Конституциялық монархиялардың біріне айналдырды.
1993 жылдан бастап, Малайзия Жоғарғы билеушісінің толық лауазымы «Шери Падука Багинда Янг ди-Пертуан Агонг» деген сияқты естіледі.
Конституциялық мәртебесі
left|thumb|250px|Янг ди-Пертуан Агонгтың ресми бас киіміleft|thumb|250px|[[Истана Негара — Янг ди-Пертуан Агонгтың ресми резиденциясы (1957—2011)]] 1957 жылғы Малайзия Конституциясының 32-бабына сәйкес, Янг ди-Пертуан Агонг Малай Федерациясының Жоғарғы басшысы болып табылады, «ол дәрежесі бойынша федерациядағы барлық тұлғалардан жоғары тұрады және қандай да бір сот алдында жауап бермейді.» Янг ди-Пертуан Агонг Малайзия билеушілерінің кеңесі 5 жыл мерзімге малай Федерациясының құрамына кіретін монархия билеушілерінің құрамынан сайланады. Бұл ретте Конституцияның 34-бабы Янг ди-Пертуан Агонгқа өз мемлекетінің билеушісі қызметін атқаруға, өз мемлекеті мұсылмандарының рухани басшысы қызметін қоспағанда, тыйым салады. Янг ди-Пертуан Агонг өзінің билігі кезінде кез-келген уақытта Малайзия билеушілері Кеңесіне өз қолымен жазылған өтініш жіберіп, қызметінен бас тарта алады, сонымен қатар билеушілер Кеңесі қызметінен шеттетілуі мүмкін. Конституция Янг ди-Пертуан Агонгқа кез-келген ақылы қызмет атқаруға, кез-келген коммерциялық кәсіпорынға белсенді қатысуға тыйым салады. Сонымен қатар, Янг ди-Пертуан Агонг билеушілер Кеңесінің келісімінсіз Малайзиядан басқа елге Мемлекеттік сапардан басқа 15 күннен артық кете алмайды.
Конституцияның 39, 40, 43-баптарына сәйкес, Янг ди-Пертуан Агонг мемлекеттегі атқарушы билікке ие, алайда Малайзия Парламенті өз заңымен атқарушы билік басшысының функцияларын басқа адамдарға жүктеуге құқылы. Атқарушы билікті жүзеге асыру кезінде Янг ди-Пертуан Агонг, егер Конституцияда өзгеше көзделмесе, Министрлер Кабинетінің немесе уәкілетті министрдің кеңесіне сәйкес әрекет етуі тиіс, бірақ ол Министрлер Кабинетінің билігіндегі мемлекетті басқаруға қатысты кез келген ақпаратты талап етуге құқылы. Өз қалауы бойынша Янг ди-Пертуан Агонг тек үш мәселені шеше алады:
Сыртқы сілтемелер
Санат:Титулдар Санат:Малайзия мемлекеттік құрылымдары
Қарағанды өнеркәсіптік құрылыс жобалау институты
«Қарағанды өнеркәсіптік құрылыс жобалау» институты (Қарағанды, Н. Әбдіров даңғылы, 3). 1959 ж. ұйымдастырылған (1986 жылға дейін КСРО Құрылыс істері жөніндегі Мемлекеттік комитетінің «Өнеркәсіптік құрылыс жобалау», «Қазақөнеркәсіп құрылыс жобалау», «Ленинград өнеркәсіп құрылыс жобалау», «Қазақ өнеркәсіп құрылыс ғылыми-зерттеу жобалау», «Челябинск енеркәсіп құрылыс ғылыми-зерттеу институтының» Қарағанды бөлімшесі, «Қарағанды өнеркәсіп құрылыс ғылыми-зерттеу-жобалау институты» Мемлекеттік жобалау институты). 1986 жылдан бастап «Қарағанды өнеркәсіптік құрылыс жобалау» институты. Ол қара және түсті металлургия, көмір өнеркәсібі мен машина жасау объектілерінің құрылыстық жобаларын, құрылыс және құрылыс индустриясы өндірістік базасы кәсіпорындарының кешендік жобаларын жасауды іске асырып, істейтін жұмыстардың жобаларын дайындап, құрылысты басқару мен ұйымдастыру жөнінде жобалау технол. іс-кағаздарын өзірлейді. КСРО-ның жетекші салалық және технол. жобалау ұйымдарымен, ГДР-дың, Чехословакияның, Италияның ГФР-дың, Францияның және Италияның жаңа тех. жабдықтарды жетілдірушілермен, жеткізіп берушілерімен біріге отырын жұмыс істейді; жана тиімді тех. шешімдерді жасап, енгізеді, жалпы одақтық, мақсаттық және ғылыми-техникалық бағдарламаларды орындауға катынасты. «Қарағанды өнеркәсіптік құрылыс жобалау» жобалары бойынша 11 прокат стандарын, оның ішінде Қарағанды металлургия комбинатында қаңылтыр цехын, 2-оттекті қонвергор кешеңцерін, агломерацияпыкф-қаларын, 2 кокс батареясын, 6 кенбайыту комбинатының, «Богатырь» көмір разрезінің нысандарын, 5 машина жасау з-тының кешеңдерін, құрылыс индустриясының, үй құрынысы комбтының 30-дан астам базасын және т. б. объектілерді салуды іске асырды. Қазір «Қарағанды өнеркәсіптік құрылыс жобалау» институты ЖШС. Директоры - Ә.Ә. Шәріпов (2006). «Қарағанды өнеркәсіптік құрылыс жобалауда» жобалау өндірісін басқару мен жоспарлауда басты мақсаттарға жету үшін хабарларды өндеп жеткізуде автоматтандырылған қуатты қолдануға мүмкіндік беретін экономикалық-ұйымдастыру және экономикалық-математикалық тәсілдер жүйесі жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Құрылыс Санат:Оқу орындары
Федоров-грот заңы
Федоров-грот заңы – көп жағдайда химиялық қарапайым құрамды заттың кристалдарына жоғары симметрия тон. Химиялық құрамы күрделі болған сайын, оның кристалдарының симметриясы төмен болады.
Дереккөздер
Санат:Химиялық процестер
Ақторғайлар туысы
Ақторғайлар (Plectrophenax) – Қазақстандағы сұлыкеш тұқымдастардың үш туысының бірі Түрлері:
Дереккөздер
Санат:Сарыторғайлар
Жабдықтама (айрық)
Жабдықтама (Hardware) мыналарға қатысты болуы мүмкін:
Мәтін (журналистика)
Мәтін (журналистика) – телевизияда кадр сыртында айтылатын сөз. Мәтін жазуда алға тартылатын кеңестер: мәтін мейлінше қысқа және түсінікті болуы шарт. Журналистің мәтіндегі синхрон сөзі қайталанбауы тиіс. Синхрон15-20 секундтан артық болмауы керек. Сөйлем құрағанда әр сөйлем екінші сөйлемді толықтырып тұруына баса назар аударылуы керек.
Санат:Журналистика Санат:Терминология
Мұратбек Жүнісбеков
Жүнісбеков Мұратбек (01.05.1944 жылы туған, Алматы облысы, Алакөл ауданы, Дзержинск ауылы) — әнші, Қазақстанның еңбек сіңірген артисі (1989). 1971 ж. Республикалық эстрада-цирк студиясын (Ж.Елебековтың класы бойынша) бітіріп, Алматы облыстық филармониясында жұмыс істеді. Жүнісбеков өзін әнші ретінде ғана емес, сонымен қатар он саусағынан өнер тамған шебер ретінде де көрсете білді. 1986 ж. республика қолөнер шеберлерінің көрмесінде, 1987 ж. Ялтада өткен көрмеде жүлдегер атанып, 1987 ж. Ашхабадта өткен қолөнер шеберлерінің бүкілодақтық көрмесінің лауреаты атағын алды. 1989 ж. өнер сапарымен Парижде өткен көрме-концерт, музыка аспаптары көрмесіне қатысты. Жекеменшік музыка аспаптары мұражайы бар.
Дереккөздер
Санат:1944 жылы туғандар
Вудвард (Айова)
Вудвард (Woodward) — Айова штатының Даллас округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 2.4 км². FIPS коды — 19-86970.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 1024 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Даллас округы (Айова)
Роберт Шуманн
thumb|right|Роберт Шуманн 1850 жылы Шуман Роберт Александер (Robert Schumann) (мау. 8 1810 ж., Цвиккау – шіл. 29 1856 ж., Бонн қаласының маңындағы Эндених; Бонн қаласында жерленді) – неміс композиторы әрі музыка жазушысы.
XIX ғ-дағы романтизмнің жарқын өкілі. Кітап баспагерінің отбасында туған Шуман жастайынан жан-жақты шығармашылық еңбекке өте бейім болып өсті. Жеті жасынан музыка шығарып, он үш жасында пианиношы ретінде концерт берген. Алғашында педагог және органшы И.Кунчтың шәкірті болған ол 1828 жылы Лейпциг университетінде заңгерлік мамандығы бойынша оқи жүріп, Ф.Вик (фортепиано) пен Г.Дорннан (музыка теориясы) дәріс алды. Ол 1834 жылдан Лейпциг қаласында “Жаңа музыкалық журнал” шығарды; оның негізгі авторы әрі редакторы ретінде көп еңбектеніп, ілгерішіл идеяны алға тартты. 1840 жылы Иен университетінің құрметті философия докторы болды. 1843 жылы Лейпциг консерваториясында (сол жылдан фортепиано мен композиция профессоры) педогогиялық қызметпен айналысты. 1844 жылдан Дрезден қаласында, 1850 жылдан Дюссельдорф қаласында тұрып, хор ұжымдарына, симфониялық оркестрге жетекшілік еткен. thumb|upright|Шуманн музыкалық бөлмесі thumb|left|Шуманның 1810 жылы туған үйі Ол концерттер, камералық-аспаптық шығармалар, фортепианоға арналған 3 соната (1835, 1835 – 38, 1836), фантазиялар (“Көбелектер”, 1831; “Карнавал”, 1935; “Крейслериана”, 1938), фортепиано (“Симфониялық этюдтер”, 1834; “Карнавал”, 1835; “Фантастикалық үзінділер”, 1837), хорлар мен әндер (“Ақын махаббаты”, “Әйелдің өмірі мен махаббаты”, 1840), 4 симфония (1841, 1846, 1850, 1851), фортепиано мен оркестрге арналған концерт (1841 – 45), ішекті аспаптарға арналған үш квартет (1842), оратория (“Пейіш пен Пері”, 1843), 1 опера (“Геновева”, 1848; 1850 жылы қойылған), Джылы Байронның “Манфред” атты драм. поэмасына музыка (1848 – 49), хорға арналған шығармалар, т.б. жазды. Жаңашыл-музыкашы фортепианолық циклдердің жаңа түрлерін шығарып, неміс романс жанрының дамуында жаңа кезең туғызды. Композитордың Г.Гейне, А.Шамиссо, И.В. Гете, Ф.Рюккерт, т.б. сөзіне жазылған әндер (романстар) топтамасында адамның сезім күйлері музыка тілінде шеберлікпен бейнеленді. Шуман вокалдық өнерде лирик. әннің шуберттік түрін ілгері дамытты. Шуманның музыкасын туралы жазған еңбектерінің де музыкатану тарихында маңызы зор. Сыншы ретінде ол музыкадағы тоғышарлық пен топастықты, өресіздік пен өрескелдікті өткір сын тезіне алып, 19 ғ-дағы прогресшіл композиторлар Г.Берлиоз, Ф.Шопен, Ф.Шуберт, т.б. шығармасын насихаттады. Ф.Мендельсон, Г.Берлиоз, Ф.Лист, А.Г. Рубинштейн, П.И. Чайковский, А.К. Глазунов, С.В. Рахманинов, т.б. сынды композиторлар Шуманның музыка шығарм-н жоғары бағалады. Қазақстанның музыка ұжымдары ( мысалы, хор капелласы) мен жеке орындаушылары ( мысалы , пианиношы Г.Қадырбекова, т.б.) репертуарынан Шуманның шығармалары елеулі орын алған. Шуман – неміс пен австрия музыка романтизмінің демокругі және реалистік дәстүрлерін дамытқан 19 ғ-дағы романтикалық өнердің аса көрнекті өкілі болды. thumb|upright|left|Жас Роберт Шуман
Дереккөздер
Санат:8 маусымда туғандар Санат:1810 жылы туғандар Санат:Германияда туғандар Санат:29 шілдеде қайтыс болғандар Санат:1856 жылы қайтыс болғандар Санат:Германияда қайтыс болғандар Санат:Германия сазгерлері Санат:Германия музыкатанушылары
Клайнхойбах
Клайнхойбах (Kleinheubach) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Франкония әкімшілік округіне бағынады. Мильтенберг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3522 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 9,49 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 6 76 132. Муниципалитеттің басшысы — Штефан Даннингер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Эффай (Миннесота)
Қала тұрғындарының саны 123 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10.3 км² шамасында. FIPS коды — 27-18260.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Жаға
Жаға — құрлықтың өзен, көлдермен, ал теңіздің су жиегімен астасатын жолағы.
Жалпы мәліметтер
Толқын, соқпа толқындар, су көздері деңгейінің ауытқуы — жағаны қалыптастыратын басты факторлар. Жағаның дамуы негізінен арнадағы ағысқа байланысты. Жағалар морфологиялық, құрылымдық, динамикалық, генетикалық және т.б. ұстанымдар бойынша жіктеледі.
Жаға бекітетін имарат
Жаға бекітетін имарат (Берегоукрепительное сооружение) — су қоймасының, су ағатын өзендер мен каналдар жағалауларын ағын толқынының, мұздың, т.б. табиғи факторлардың әсерінен бүлінуден, бұзылудан сақтайтын кұрылыстар.
Жаға бекітетін имарат екі түрге бөлінеді:
Жаға бойлық ағыс
Жаға бойлық ағыс (Вдольбереговое течение) — толқулар мен жел әсерінен болатын су массаларының мұхит, теңіз немесе көл жағасын бойлай бір бағытта қозғалуы.
Жаға бойлық тасынды ағыны
Жаға бойлық тасынды ағыны (Вдольбереговой поток наносов) — тасындылардың жағаға қатарлас бағытта ұрма толқындардың ықпалымен және жағабойлық ағыс арқылы су асты жағалық беткеймен тасымалдануы.
Жағажай
Жағажай
Жағалау
Жағалау — құрлық пен теңіз (көл, өзен жөне т.б) арасындағы жер бедерінің қазіргі және ежелгі замандардағы нысандар таралған шекаралық жолақ.
Жағалық белдем
Жағалық белдем
Жағалық беткей
Жағалық беткей — құрлықтың теңіз жағасына ұмсынған биік әрі тік беткейі.
Жағалық жал
Жағалық жал - суқойманың жағасын бойлай созылған, соқпа толқындар ағысының әрекетінен пайда болған және жағажайдың сыртына орналасқан аккумуляциялық нысанды жер бедері. Жағалық жалдың биіктігі 1—4 м- ге жетуі мүмкін, құм, қиыршық тас, топырақ және т.б. тұрады.
Жағалық процестер
Жағалық процестер — жағалық аймақта су ағысының (толқулар, лықсу-қайту және су алабы деңгейінің басқа да өзгерістері, ағыстар) әрекетінен болатын табиғи процестер. Жағалық процестер көптеген факторлардың күрделі әрекеттесуінің нәтижесінде жасалады. Бұл процеске түрлі факторлардың (толқын қызметі, ағыстар, жер қабатының қозғалысы, арнаның толығу-қайту құбылыстары және т.б.) бір бөлігі белсенді, ал басқасы жағалық процестерге оған керісінше әсер ететін факторлардың қарқындылығын айқындайтын енжар орта ретінде көрініс береді (жер бетінің беткейін құрайтын таужыныстың литологиялық құрамы, олардың геологиялық құрылысы мен тік бөліну дәрежесі және т.б.). Шайылуға ұшырайтын жаға жемірілген (абразив) деп аталады, ал тасындылардың жиналуынан ұлғаятын жаға шөгінді (аккумулятив) деп аталады. Шөгінді жағаға тән элемент жағажай, ал жемірілген жағаға клиф элементі немесе құрлықтың жағалауды кұрайтын таужыныстарынан жасалған жағалық кертпеш тән болады. Жоспарлы көріністерге, түзіліс жағдайларына, геологиялық құрылым мен басқа да нышандарына байланысты теңіз жағасының мынадай көптеген түрлерін бөліп көрсетеді: Қойнаулық (бухтовые), теңіз қолтықтық (лагунные), қолтабандық (лиманные), теңіз түбектік (фиордовые), қалақты (лопастные), қалқып бетке шығу (всплывания), тегістелген (выравненные) және т.б. Көлдік жөне өзендік жағаларға катысты бұндай жіктеулер жоқ.
Жағалық сызық
Жағалық сызық — құрлық пен су аралығындағы жиек сызық немесе теңіз немесе көл алабы және құрлық арасын ажырататын шартты шекара сызық.
Көптеген суқоймаларының деңгейі тұрақсыз болғандықтан Жағалық сызық алаптағы судың лықсуы мен қайтуы, желқума-желбөгет кұбылыстарының және т.б. әсерінен, сонымен қатар судың ауытқымалылығы салдарынан әр уақытта үздіксіз өзгерісте болады, ірі суқоймалардың (көл, теңіз) деңгейінің тұрақсыз болуы себепті Жағалық сызық белгілі бір мөлшерде шартты түсінік. Бұл термин суқойманың көпжылдық орташа деңгейіне қатысты қолданылады. Су деңгейі үнемі өзгеріп отыратындықтан, жағалық сызық та өз деңгейін сақтамайды.
Жағалық терраса
Жағалық терраса — жағаның сатыланып келген кемері. Жағалық терраса теңіздің соқпа толқыны әсерінен пайда болады.
Жағалық эрозия
Жағалық эрозия — өзен бойлары беткейлерінің, жағалауларының суға шайылудан бұзылуы. Осының нәтижесінде өзен суы арналары ауысып, ирелеңдеп ағады, олардың аңғары кеңейеді. Бұл жағдайлармен арнайы инженерлік құрылыстар арқылы күресуге болады.
Жағаны бекіту құрылысы
Жағаны бекіту құрылысы — өзен жағасын судың орып құлатуы мен шаюынан сақтайтын гидротехникалық құрылыстар.
Дереккөздер
Санат:Жағалаулар Санат:Мұхиттық және жағалаулық жер бедері формалары
Бруклин
Бруклин (Brooklyn) — Нью-Йорк қаласының ең тығыз қонысталған ауданы. Тұрғындар саны 2,5 млн (2009ж). Лонг-Айленд аралының батыс бөлігінде орналасқан. Бруклин атауы Нидерландтағы Брёкелен қаласының құрметіне берілген.
Тарихы
Бруклин қаласы алғашында Лонг-Айленд аралының Ист-Ривер жағалауында орналасқан Брёкелен атты голландық ауыл болған.
Лонг-Айлендтың батыс жиегіне канарси тайпасының америкалық үндістері қоныс аударды, себебі олардың жерлерін Жаңа Зеландия басып алды. Голландық Вест-Инд компаниясы осы аумақта алты қаланың негізін қалады. Олардың ағылшынша атаулары мынадай болды:
1664 жылы ағылшындар Жаңа Нидерландны жаулап алып, Бруклиннің барлық қоныстары Нью-Йорк отарының бір бөлшегі болып қалды. Олар біртіндеп кеңейе бастап, 1854 жылы Бруклин қала деген атқа ие болды. Бруклин Нью-Йорк қаласының бөлігі болғанымен, ол өзі жеке тұрған қала сияқты көрінеді.
«... „Үлкен Нью-Йорктың“ құрылуна дейін, 1898 Бруклин АҚШ-тың халық саны бойынша Нью-Йорк округінен кейін (Манхэттон) екінші ірі қаласы болды. Бұрынғы муниципалитеттің кішкентай емес (және бостың қасы) ғимараты түкке тұрмайды. Бруклин мұражайын сала бастағанда, ол Луврдан да үлкен болады деп болжаған...». Нью-Йоркпен бірігу туралы референдумде Бруклин сайлаушыларының 51 % екі қаланың бірігуін қалады. Бүгінгі күнге дейін көптеген жергілікті қоғамшылдар өткен сайлауды үлкен қатклік деп есептейді.
Бруклин орталығы
thumb|200px|Бруклиннің орталығында Орталық ауданы қаланың солтүстік-батыс бөлігінде орналасады. Бруклин тәуелсіз қала болғанда бұл аудан оның мәдениет және іскерлік орталығы болған. Осындай қалпында ол 1898 жылы Нью-Йорк қаласының құрамына кіргенге дейін сақталды. Қазір бұл кеңістік жаңадан жоспарлау астында және Бруклин муниципалитеті (Боро-Холл) мен Бруклиннің әділет Үйі орналасқан ікерлік орталыққа айналу үстінде. Ауданның назар аударарлық орындарына Фултон стриттегі (Fulton Street) сауда орталығын, Бруклиндік Музыка Академиясы мен Нью-Йорк транспортының музейін қосып кетуге болады. Бруклин Манхэттенмен Бруклин, Манхэттен және Вильямсбург көпірлерімен, сонымен қатар Нью-Йорк жер асты қалалық электрлік темір жол бағыттарымен қатынасады.
Алғашында бұл аумақ метоаки тайпасының америкалық үнділерімен қоныстандырылды. 1600 жылы голландықтар осы жердегі билікті өз қолдарына алып, оны «Брёкелен» деп атады, бұл сөз «бүгілме сызық» дегенді білдіреді. 1814 жылға дейін Бруклиннің орталығы мен Бруклин-Хайтс тығыз қоныстандырылды, неге десеңіз бұл жерде Манхэттенмен өте ыңғайлы паромды хабарлама боып тұрды. Бұдан кейін Бруклин-Хайтс (Бруклин Шыңдары) Манхеттеннің тұңғыш серігі болып, ал Бруклиннің орталығы - Бруклиннің іскерлік орталығына айналды. thumb|200px|Бүгінгі Адамс Стрит Нью-Йорк қаласына бұл аумақ 1935 жылы өтті. Мұнда Ұлы депрессия кезінде демонтаждалған көптеген үйлер мен жер үстіндегі темір жол қатынас жолдары болды. Темір жолдарының орнына құрылысшылар Бруклин көпіріне бағытталған автожолдарын төседі.
Тарихи Бруклин-Хайтс ауданы
Бруклин Даунтаунының қасында орналасады, Court, Cadman Plaza (шығысында), Atlantic Avenue (оңтүстігінде) көшелерімен шектеседі, оның солтүстік бөлігі Бруклин және Манхэттен көпірлерімен тіреледі. Шағын ауданның батыс бөлігі таңқаларлық променад орналасқан Ист-Ривер жағалауында жатыр. Бруклин-Хайтстың әр махалласында виктория дәуірінен сақталып қалған көркем тасты үйлер бар. Бұл шағын ауданда әр түрлі сәулет өнерінің үлгілері кездеседі. Мысалы XIX ғасырдың басындағы федералды түрдегі, псевдогрекше және псевдоготикалық үлгідегі, сонымен қатар қоңыр тастан жасалған итальяндық үйлер бар. Пьерпойнт Стрит пен Пьерпойнт Лэйндегі кейбір үйлер нағыз алпауыт қожалығы болып табылады. Бруклин-Хайтстағы үйлер 1965 жылы Нью-Йорк қаласының сәулетті ескерткіштерінің сақталуы туралы заңның астында болды. .
Каракуль (Кармаскалин ауданы)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы: