cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақ мемлекеттігі
Қазақ АКСР-ы (1925-1936)
ҚазАКСР-нің конституциялық жолмен құрылғандығы «Декларация» республиканың экономикасы, мәдени шаруашылығы ілгері басатындығы айтылды. Қазақтың кеңістік ұлттық мемлекетінің орасан зор маңызы болды. Қазақ халқы ғасырлар бойы арманының орындалуы, отаршылыққа қарсы күрестің нәтижесі ұлттық қайта өрлеу жолындағы алғашқы қадам деп қабылданды.
Қазақ АКСР құрамына Ақмола, Семей, Торғай, Орал облыстары және Каспий облысы мен Астрахань губерниясының қазақтар тұратын аудандары енді. Астанасы Орынбор қаласы (1920-1924) болып белгіленді. 1920 жылы 4-12 қазанда Орынборда Қазақ АКСР Кеңестерінің Құрылтай съезі өтті. Оған 273 делегат қатынасты. 1921 жылы соғыс коммунизм саясатының орнына жаңа экономикалық саясат енгізілді. 1921-1922 жылдары жер-су реформалары жүргізіліп, 470 мың гектардан аса жер қазақ шаруаларына қайтарылды. 1924 жылы 5-10 қаңтар аралығында өткен Қазақ АКСР Кеңестерінің 4-съезінде республика конституциясының жобасы талқыланды. Кеңестік Орта Азия республикаларының ұлттық-межелеу нәтижесінде Жетісу және Сырдария облыстарының қазақ аудандары Қазақ АКСР-ге қосылды. Патша әкімшілігі кіргізген «киргиз» деген атау 1925 жылы сәуірде жойылып, қазақтар өзінің тарихи атауын қайтарып алды. 1924 жылы ел астанасы Орынбордан Қызылордаға көшіріліп, Орынбор губерниясы РКФСР-ге өтті. солға|200px оңға|200px Жаңа әкімшілік бөлік бойынша Қазақ АКСР құрамына Ақмола, Ақтөбе, Жетісу, Семей, Орал (құрамына Бөкей облысы уезд дәрежесінде кірді) облыстарынан  және республика Үкіметке тікелей бағынатын Қостанай округі мен Адай уезі, сондай-ақ, Қарақалпақ автономиясы облысқа кірді. 1928 жылы Қосшы одақтары нығайтылып, 300-ден астам ұжымшар, 5 кеңшар құрылды, губерниялар мен уездер таратылып, округтер мен аудандар құрылды.
1929 жылы 13 округ (Адай, Ақмола, Ақтөбе, Алматы, Гурьев (қазіргі Атырау), Қарқаралы, Қызылорда, Қостанай, Кереку, Қызылжар, Семей, Сырдария, Орал) құрылды. 1929 жылы мамырда ел астанасы Алматыға көшірілді.
1929 жылы жаппай ұжымшарға бірігу қозғалысы басталды. Ол байлар мен кулактарды тап ретінде жою, кеңестік озбырлық тұтатқан көтерілістерді қарулы күшпен басу және көшпелі халықты отырықшыландыру науқандарымен қатар жүргізілді. 1928-1937 жылдары республикада 1-2 бесжылдық жоспарлары бойынша 200-ге жуық ірі өндіріс орындары салына бастады. Олардың ішіндегі ірілері Шымкент қорғасын, Балқаш мыс қорыту зауыттары болды.
КСРО-дағы 3-көмір бассейні атанған Қарағанды және Алтайдағы кен орындары тез дамыды. Жедел түрде Түрксіб темір жолы іске қосылды. 1932 жылы бұрынғы округтер таратылып, орнына 6 облыс (Алматы, Ақтөбе, Батыс Қазақстан, Қарағанды, Оңтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан) құрылды.
1936 жылы 5 желтоқсанда КСРО-ның жаңа конституциясы бойынша Қазақ АКСР-ы одақтас республикаға айналды.
Қазақ КСР-ы (1936-1991)
Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы (ҚКСР) — 1936–91 ж. КСРО құрамында болған одақтас республика. 1936 ж. жаңадан қабылданған КСРО Конституциясына сәйкес РКФСР құрамынан шығып, жеке одақтас республикаға айналды. 1937 ж. наурызда республика Кеңестерінің төтенше 10-съезі өтіп, ҚКСР конституциясы қабылданды. ҚКСР-нің мемлекеттік өкіметі – Жоғарғы Кеңес пен республика үкіметі – ХКК құрылды. Республиканың әнұраны, елтаңбасы, мемлекеттік туы бекітілді. 1937 ж. маусымда өткен съезінде өлкелік партия ұйымы Қазақстан коммунистік партиясы (ҚКП) болып қайта құрылды. Бұрынғы 6 облысқа қосымша жаңадан Қостанай, Солтүстік Қазақстан (1936), Гурьев, Қызылорда, Павлодар (1938), Жамбыл, Семей, Ақмола (1939) облыстары қосылды. thumb|солға|200px|Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасының байрағы thumb|оңға|200px|Қазақ КСР елтаңбасы. 1937 – 38 ж. елде жаппай қуғындау науқаны жүргізілді. 2-дүниежүзілік соғыс жылдарында (1941 – 45) Қазақстанда ондаған әскери құрамалар жасақталып, 1 млн-нан астам адам соғысқа қатысты. Соғыс жылдары ҚКСР өнеркәсібі КСРО-ның батыс аудандарынан көшіріліп әкелінген кәсіпорындардың есебінен едәуір ұлғайды. 142 кәсіпорын қысқа мерзім ішінде іске қосылды. Кәсіпорындардың жұмысшылары мен қызметкерлерінен басқа 1 млн-нан астам адам ҚКСР-на орналастырылды. Олардың ішінде депортацияға ұшыраған халықтар да болды. ҚКСР-ның ауыл шаруашылығы майдан мен тылды азық-түлікпен қамтамасыз етті. Ер-азаматтардың майданға кетуіне байланысты ауыл шаруашылығында негізгі жұмысты әйелдер атқарды. 1944 ж. жаңадан Көкшетау, Талдықорған облыстары ашылды. Соғыстан кейінгі жылдары ҚКСР-да экономика мен мәдениетті көтеру шаралары іске аса бастады. ҚКСР соғыс кезінде жаудан босатылған 12 қала мен 45 ауданды өз қамқорлығына алып, оларға арнаулы мамандар аттандырып, құрал-саймандар, азық-түлік, киім-кешек тиелген эшелондар жөнелтті.
1946 ж. Қазақ КСР Ғылым академиясы ашылды. 40 – 50 ж. бас кезінде кеңестік цензура қоғамның дамуын қатаң бақылауға алды. Орталықта “Ленинград ісі”, “Дәрігерлер ісі”, ҚКСР-де қолдан жасалған “Бекмаханов ісі” бойынша бір топ жетекші ғалымдар қудаланды. И.В.Сталин өлгеннен кейін 1953 – 54 ж. жоғарғы билікте өзара айтыс өрістеді. Қазақстанда Орталықтың шешімімен ҚКП-ның 1-хатшысы Ж.Шаяхметов орнынан алынып, П.К.Понамаренко жіберілді. 1954 ж. орталықтың шешімімен тың және тыңайған жерлерді игеру басталды. РКФСР, Украина, Белоруссия, т.б. республикалардан тың игеруге 640 мың адам келді. Егістік көлемі 27 млн. га-дан асып, 1950 жылмен салыстырғанда 2,5 есе артты. Тың игерумен бірге өнеркәсіп те қауырт дамыды. 200-ден аса ірі өнеркәсіп орындары ашылды. Мойынты – Шу (438 км), Ақмола – Павлодар (428 км), Өскемен – Зырян (171 км) темір жолдары салынды. Халықтың тұрмысы мен мәдениеті көтеріліп, 1958 ж. желтоқсанда Мәскеуде қазақ өнері мен әдебиетінің онкүндігі өтті. Тың және тыңайған жерлерді игеруден қазақ халқы экономикалық, әлеуметтік, мәдени зардаптар да шекті. Жергілікті халықтың үлес салм. 29%-ға дейін азайды. Қазақ ауылдары шалғайда оқшауланып, мектептері жабылып қалды. Есепсіз көп жыртудың салдарынан жер эрозиясы пайда болды, мал жайылымына пайдаланылатын жерлер тарылды. thumb|оңға|300px|Кеңес Одағындағы Қазақ КСР картасы. 1960-жылдардан бастап экономикаға ғылыми-техникалық прогрестік жетістіктері кең көлемде енгізіле бастады. ҚКСР-дің жетекші кәсіпорындары соңғы технологиямен жарақтанып, дүние жүзіндегі таңдаулы мекемелер дәрежесіне жетті. Автоматика, телемеханика, электронды есептеу техникалары енгізілді. Автопарктер едәуір өсті әрі жаңарып отырды. Бірақ, экономика өндіріс алаңдарын кеңейту, жаңа шикізат көздерін тарту, кадрлар санын көбейту есебінен дамып, өнеркәсіптің шығарушы және өңдеуші салалары арасында сәйкессіздік ұлғая түсті.
1970 ж. республикада әкімшілік өзгерістер болып, жаңадан Торғай, Маңғышлақ, Жезқазған облыстары құрылып, облыстар саны 19-ға жетті. 70 – 80 ж. ҚКСР аграрлы-өнеркәсіпті республикаға айналды. Экономиканың жалпы көрсеткіші жағынан республика одақта 3-орынға (РКСФР мен УКСР-дан кейін) көтерілді. Түсті металлургия (мыс, никель, боксит, қорғасын, мырыш, т.б. сирек кездесетін металдар қорыту), көмір, химия, жеңіл (жүн, былғары өндіру), тамақ (ет, балық, май өндіру, тұз өндіру) өнеркәсіптері және астық пен мал шаруашылығы бойынша ҚКСР одақтағы жетекші республикаға айналды. Дегенмен, КСРО-ны құрайтын, толық тең құқылы 15 республиканың қатарында саналғанымен, ҚКСР үкіметінің билігі шектеулі болды. Көптеген аса маңызды өндіріс орындары Мәскеуге тікелей бағынды. Ел басшылары шетке тікелей өзі шыға алмады. Қарулы Күштер орталықтың қолында болды. Кеңес қоғамында кеңінен орын алған келеңсіз құбылыстар (теңгермешілік, көз бояушылық, жеке адамдарды көтермелеу, т.б.) ҚКСР-да да кеңінен орын алды. Оған орталықтың жергілікті халықпен есептеспей, республика басшылығын өзі тағайындауы қосылды.
Қазақстан Республикасы (1991 ж. бері)
Қазақстан Республикасы — президенттік басқару нысанындағы біртұтас мемлекет. Қазақстан тәуелсіздігін 1991 жылы 16 желтоқсанда алды. Ел астанасы – Астана қаласы. Мемлекеттік тілі – қазақ тілі. Орыс тілі ұлтаралық қарым-қатынас тілі мәртебесіне ие. Ақша бірлігі – теңге.
Қазақстан Республикасының Президенті – мемлекеттің басшысы, оның ішкі және сыртқы саясатының негізгі бағыттарын айқындайтын, сонымен қатар, ел ішінде және халықаралық қатынастарда Қазақстанның атынан өкілдік ететін мемлекеттің ең жоғары лауазымды тұлғасы. Президент – халық пен мемлекеттік билік бірлігінің, Конституцияның мызғымастығының, адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтарының нышаны және кепілі. thumb|оңға|220px|Қазақстан Республикасының туы  thumb|солға|200px|Қазақстан елтаңбасы Үкімет Қазақстан Республикасының атқарушылық билігін жүзеге асырады, атқарушы органдар жүйесін басқарады және олардың қызметіне жетекшілік жасайды.
Заң шығару қызметін тұрақты негізде жұмыс жасайтын екі палатадан – Сенаттан және Мәжілістен тұратын Қазақстан Республикасының Парламенті жүзеге асырады. Сенатты конституциялық заңда белгіленген тәртіппен әр облыстан, республикалық маңызы бар қаладан және Қазақстан Республикасының астанасынан екі адамнан өкілдік ететін депутаттар құрайды. Сенатта ұлттық-мәдени және қоғамның өзге де елеулі мүдделерінің қамтамасыз етілуі қажеттігі ескеріліп, он бес депутатты Президент тағайындайды.
Шұбартүбек
Шұбартүбек (2007 жылға дейін — Красный рыбак) — Жетісу облысы Сарқан ауданы, Қарашыған ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Қазақ мемлекеттігі
Қазақстан Республикасы (1991 ж. бері)
Мәжіліс конституциялық заңда белгіленген тәртіппен сайланатын жүз жеті депутаттан құралады. Мәжілістің тоғыз депутатын Қазақстан халқы Ассамблеясы сайлайды. Сенат депутаттарының өкілеттілік мерзімі – алты жыл, Мәжіліс депутаттарының өкілеттілік мерзімі – бес жыл.
Әкімшілік-аумақтық құрылымы бойынша ел 14 облыстан және республикалық маңызы бар 3 қаладан тұрады.
Қазақстан халқының саны 18,87 миллион адамнан асады. 2020 жылдың басында қоғамның этникалық құрамы төмендегідей болды: қазақтар - 68,51%, орыстар - 18,85%, өзбектер - 3,25%, ұйғырлар - 1,47%, украиндар - 1,42%, татарлар - 1,08%, немістер - 0,95%, өзге ұлттар - 4,47%.
2 млн.724,9 мың шаршы шақырым аумақты алып жатқан Қазақстан әлем елдері арасында жерінің көлемі бойынша тоғызыншы орында. Солтүстігі мен батысында еліміз Ресеймен – 7 591 шақырым (әлемде құрғақтағы ең ұзын үзіліссіз шекара), шығысында Қытаймен – 1 783 шақырым, оңтүстігінде Қырғызстанмен – 1 242 шақырым, Өзбекстанмен – 2 351 шақырым және Түркіменстанмен – 426 шақырым шекара арқылы шектеседі. Құрғақтағы шекарасының жалпы ұзындығы – 13 200 шақырым. thumb|оңға|150px|президент Қасым-Жомарт Тоқаев thumb|солға|150px|1-президент, елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан – әлемдік мұхитпен тікелей жалғаспайтын әлемдегі ең ірі ел. Ел аумағының ауқымды бөлігін – 44%-ын шөлдер және 14%-ын шөлейтті жерлер алып жатыр. Далалық жерлер Қазақстан аумағының 26%-ын, орман-тоғайлар 5,5%-ын құрайды. Қазақстанда 8,5 мың өзен бар. Каспий акваториясының солтүстік-шығыс бөлігі республика шегіне кіреді. Арал теңізі Қазақстан мен Өзбекстан арасында бөлінген. Қазақстанда үлкен және шағын 48 мың көл бар. Оның ең ірілері – Арал теңізі, Балқаш, Зайсан және Алакөл. Мұхиттардан алыстығына байланысты елдің ауа райы күрт континентальды болып келеді.
Еліміздің минералдық-шикізаттық базасы 5000-нан астам кен орнынан құралады, олардың болжамды құны ондаған триллион АҚШ долларына бағаланады. Республика әлемде мырыш, вольфрам және бариттің барланған қоры бойынша – бірінші орын, күміс, қорғасын және хромит қоры бойынша – екінші, мыс және флюорит бойынша – үшінші, молибденнен – төртінші, алтын қоры жөнінен алтыншы орын алады.
Шұбартүбек
Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарқан қаласынан солтүстік-батысқа қарай 156 км-дей жерде.
Қазақ мемлекеттігі
Қазақстан Республикасы (1991 ж. бері)
Сонымен қатар, Қазақстан батыс облыстарда шоғырланған мұнай мен газдың айтарлықтай мол (анықталған мұнай қоры жөнінен әлемде 9-орында тұр) қорына ие. Сонымен қатар, республикамыз көмір қоры бойынша 8- орында және уран қоры бойынша 2-орында.
Қазақстан әлемдегі ең жетекші астық экспорттаушылар ондығына кіреді және ұн экспорттаудан да көш бастаушылардың бірі саналады. Егін шаруашылығы солтүстікте дамыған – егістіктің 70 %-ы бидай, арпа, тары сияқты дәнді және техникалық дақылдарға тиесілі. Елдің оңтүстігінде күріш, мақта, темекі өсіріледі. Сонымен қатар, Қазақстан өзінің бауларымен, жүзімдіктерімен және бақша өнімдерімен де мәлім. Ауыл шаруашылығының жетекші саласы мал шаруашылығы болып саналады
Тәуелсіздік алған 1991 жылдан бері жан басына шаққандағы жалпы ішкі өнімі (ІЖӨ) 20 есеге – 700 АҚШ долларынан 14 мың долларға дейін өсті. Британдық мамандардың бағалауынша, XXI ғасырдың алғашқы онжылдығындағы ең қарқынды 25 дамушы экономика арасынан Қазақстан тек Қытай мен Катарды ғана алға салып, 3-орын алады. Бүкіләлемдік банктің жіктемесіне сәйкес, республикамыз табыс деңгейі орташадан жоғары елдер тобына енді.
Тәуелсіздік жылдары Қазақстанға 200 млрд. доллар шетел инвестициясы тартылды, бұл – Орталық Азияға салынған инвестицияның 70% мөлшері. Елдің алтын-валюта резерві 2015 жылғы маусым айының басында 98 миллиард АҚШ долларын құрады, соның 69 миллиард доллардан астамы Ұлттық қорға тиесілі.
Бизнес жүргізу шарттары бойынша Бүкіләлемдік банк рейтингінде Қазақстан 2014 жылы 50-орынды иеленді. Ал Менеджментті дамытудың халықаралық институтының (IMD) жаһандық бәсекеге қабілеттілік рейтингінде республикамыз 2015 жылы Испания, Түркия, Италия және өзге де көптеген елдердің алдына шығып, 34-орынға табан тіреді. thumb|оңға|200px|Қазақстан парламенті Экспортталатын басты тауарлар – кен өндіру, отын-энергетика, металлургия және химия өнеркәсіптерінің, сондай-ақ астық индустриясының өнімдері. Республиканың сауда саласындағы негізгі серіктестері – Ресей, Қытай, Еуропа және ТМД мемлекеттері.
Шұбартүбек
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 227 адам (114 ер адам және 113 әйел адам) болса, 2009 жылы 192 адамды (95 ер адам және 97 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Сарқан ауданы елді мекендері
Қазақ мемлекеттігі
Қазақстан Республикасы (1991 ж. бері)
Экономиканы әртараптандыру үшін елде индустриялық-инновациялық даму бағдарламасы табысты жүзеге асырылуда. Осы бағдарламаға сәйкес, бүкіл ел бойынша бұрынғы кәсіпорындар мен өндіріс орындары жаңғыртылып, жаңалары ашылуда.
Қазақстан елдің құрлықтағы басты байланыстырушы буын ретіндегі тарихи рөлін жаңғыртып, оны өңірдің аса ірі іскерлік және транзиттік хабына – Еуропа мен Азия арасындағы өзіндік көпірге айналдыруға тиіс «Жаңа Жібек жолы» атты ауқымды жобаны жүзеге асыруда, ол 2020 жылға қарай республика арқылы өтетін транзиттік жүк ағыны 2 есе дерлік өсуі тиіс.
Мемлекет басшысы 2014 жылы «Нұрлы жол» ауқымды инфрақұрылымдық құрылыс бағдарламасын жариялады. Ол Қазақстанның өңірлерін күре жолдармен байланыстырып, логистикалық, әлеуметтік және индустриялық инфрақұрылымдарды жаңғыртуға бағытталған.
Қазақстан «Ұлт жоспары – 100 нақты қадамды» жүзеге асыруға кірісті. Бұл жұмыстар Бес халықтық реформаны – кәсіби мемлекеттік аппарат қалыптастыру, заң үстемдігін, индустрияландыру мен экономикалық өсімді, біртектілік пен бірлікті, есеп беруші мемлекет құруды қамтамасыз ету ісін жүзеге асыру мақсатында түбегейлі өзгерістерді қарастырады.
Пелядь
Пелядь (Coregonus peled) – албырт тұқымдасына жататын балық. Жоғарғы жақ сүйегі төменгі жақ сүйегінен шығыңқы, қара қоңыр түсті, жүзу қанаттары қара дақты, дене тұрқы 40- 55 см, салмағы 2,5- 3 кг, ішінара 4- 5 кг. Евразия өзен, көлдерінде кездеседі, жыныстық жағынан 3- 5 жылда жетіледі, қараша- желтоқсан айларында 29- 105 мың уылдырық шашады. Уылдырығы сары, диаметрі 1,5мм. Өзенде кездесетін Пелядьтің дене тұрқы 50см, салмағы 1,5кг, жыныстық жағынан 3 жылда жетіледі, уылдырығын күзде шашады. Сахалинде көл- өзендерде мекендейтін Пелядьтің дене тұрқы 30- 60см, салмағы 400г- нан 2кг-ға дейін, кәсіптік маңызы бар. Пелядь ұсақ омыртқасыздар, көбіне шаян тәрізділермен қоректенеді.
Қазақ мемлекеттігі
Қазақстан Республикасы (1991 ж. бері)
Елді ауқымды әлеуметтік жаңғырту жүзеге асырылып, жаңа мектептер, кәсіптік колледждер мен университеттер салынуда. Заманауи медициналық клиникалар мен ауруханалар ашылып, халықты әлеуметтік қолдау жүйесі жетілдірілуде.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы Санат:Қазақ хандығы Санат:Қазақ мемлекеті
Пелядь
Дереккөздер
Санат:Албырттәрізділер
IC 4273
IC 4273 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Синискола
Синискола (Siniscola) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Нуоро провинциясында орналасқан.
IC 4273
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47552, ESO 444-65, MCG -5-32-35.
Әлдилеу (тәсіл)
Әлдилеу - дәстүрлі киіз басу технологиясының бір сатысының атауы, білектеу тәсілі. Әзірленіп жатқан киізге ыстық су бүркілгеннен кейін, біріктіру мақсатында шиыршықтала оратылады, яғни, әлдилеу арқылы киіз басудың бір сатысы жасалады.
Мұны әйелдер тізерлей отырып, білектерін сыбанып алып жасайды. Сондай-ақ, дәстүрлі қазақы ортада киіз басудағы әлдилеу кезінде «Ақтай Құдай жарылқасын! Киіз жақсы болып шықсын» деп бір қасық сүт немесе айран құяды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
IC 4273
Сыртқы сілтемелер
IC 4273 Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Нова-Алианса
Нова-Алианса (Nova Aliança) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Жозе-ду-Риу-Прету мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Жозе-ду-Риу-Прету экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 192 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 217,829 км² шамасында. Халық тығыздығы — 23,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1914 жылы құрылған.
Синискола
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 11 130 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 54,78 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 199,96 км² шамасында. Пошта индексі — 08029.
Елді мекеннің қамқоршысы — Иоанн Креститель.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Сан-Мигель-де-Салинас
Сан-Мигель-де-Салинас (San Miguel de Salinas) — Испаниядағы муниципалитет. Валенсия автономды бірлестігіне қарасты Аликанте провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Вега-Баха-дель-Сегура ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8057 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 54,90 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аликанте елді мекендері
Нова-Алианса
Тарихы
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Енва
Енва — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Печора өзенінің сол жағалауынан 277 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 73 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Окклюзия шебі
Окклюзия шебі (occlusio - жабылу) — циклондар дамуының соңғы кезеңі. Тез жылжитын салқын шеп жылы шетіті қуып жеткенде шептер қабысады да, жылы ауа тропосфераның жоғары жағына қарай ығыстырыльш шығарылады. Нәтижесінде екі шептегі салқын ауа массалары қосылып кетеді. Циклон біртіндеп салқын ауаға толады да, ақыр соңында күшін жояды.
Авиация
Авиация (avis - құс) – Жер маңайындағы әуе кеңістігінде ауадан ауыр аппараттармен (ұшақ, тікұшақ, т.б.) ұшуды білдіретін ұғым. Осы аппараттардың ұшуын қамтамасыз ететін қызметтер жүйесі де авиация құрамына енеді. Авиация азаматтық авиация және әскери авиация болып екіге бөлінеді. Азаматтық авиацияға көліктік, санитарлық, оқу-спорттық, арнайы мақсатқа арналған, ал әскери авиацияға әуе күштері, теңіздік, армиялық, әуе шабуылынан қорғануға арналған ұшу аппараттары жатады.
Авиация өнеркәсібі
Авиация өнеркәсібі – өнеркәсіптің арнаулы конструкторлық және өндірістік тәсілдермен авиация техникасын жасайтын саласы. 20 ғасырдың басында авиация техникасын игерудегі елеулі жетістіктер ұшу құралдарын көптеп шығаруды талап етті. Әсіресе 1-дүниежүзілік соғыс ұшу құралдарын әскери мақсатта кеңінен пайдаланудың мол мүмкіндіктерін ашып берді. Соғыста аэростаттармен қатар, ішінде зеңбіректер орнатылған, бомба салынған шағын ұшу аппараттарының қолданылуы авиация өндірісін өрістетуге кең жол ашты. Еуропаның көптеген елдерінде жаңа авиация зауыттары салынды. Ауыр ұшақтар жасаудан Ресей 1-орын алды. Авиаконструктор Игорь Сикорский жасаған (1913) төрт моторлы «Илья Муромец» ауыр ұшағы 800 кг бомба, 5 – 6 зеңбірек, 8 адам көтеретіндіктен өте тиімді болып шықты. Су бетіне қона алатын ұшақтармен қатар француздардың «Фраман», «Вуазен», «Ньюпор» ұшақтары, ағылшынның «Сопвич», немістің «Фоккер» ұшақтарының осы кезеңде көптеп шығарылуы авиация өнеркәсібінің өркендеуіне пәрменді ықпал жасады. 1914 жылы Франция 540 ұшақ, 1100 авиация қозғалтқышын шығарды. 1917 жылы Ресейде шағын 15 авиазауыт жұмыс істеді. Чехословакия, Польша, Қытай, АҚШ, Англия мен Франция жаппай ұшақ жасай бастады. 1930-жылдардан бергі жерде АҚШ-та, Ресейде, Германияда, Англияда, Италияда реактивті қозғалтқыш жасауға басты көңіл бөлінді. 1937 жылы турбореактивті қозғалтқыш жасалды. 1939 жылы неміс фирмалары шығарған сұйық отынды реактивті қозғалтқыш шығарды. Мұндай қозғалтқыш орнатылған ұшақтардың жылдамдығы сағатына 3000 – 3500 км, ұшу биіктігі 30000 м, қашықтығы 10000 км-ден асты. Әуеде жанармай құйып алатын алыс сапарға ұшатын аппараттар жер шарының қалаған қиырына бара алатын болды. 2-дүниежүзілік соғыс кезінде (1939 – 1945) авиация өнеркәсібі ерекше қызу қарқын алды. Әскери авиация Германия мен Жапония сияқты басқыншылық саясатын ұстанған елдердің қолындағы аса қуатты қаруға айналды. Олар авиация өнеркәсібін дамытуды мықтап қолға алды. Кеңес өкіметі кезінде экономикалық тұйықтықта ұсталған Қазақстанда авиация өнеркәсібін өркендетуге мүмкіндік болмады. Әйтсе де ұшақтардың корпусын, моторын, қозғалтқыштарын және басқа да маңызды тетіктерін жасауға Қазақстан металы пайдаланылды. Ондай тетіктердің көбісі Алматы, Қарағанды, Шымкент, Петропавл, Арқалық, Өскемен қалаларындағы зауыттарда жасалады. Қазір Қазақстан әскери авиация құралдары мен азаматтық авиация ұшақтарын негізінен Ресейден алады. Қазақстан азаматтық авиациясы соңғы жылдары жолаушылар таситын бірнеше «Боинг» ұшағын Америкадан сатып алды. Қазір авиация өнеркәсібі АҚШ, Канада, Англия, Францияда жақсы дамып отыр.
Қосымша мәліметтер
Санат:Авиация Санат:Транспорт
Bed and breakfast
нобай| [[Арканзас (штат)|Арканзастағы B&B қонақ үйі]] Bed and breakfast, B&B — келушілерге түнеу және таңғы ас ұсынылатын әр түрлі үйлерде болатын шағын қонақ үй түрі.
Израильде қонақ үйлер ауызекі тілде цимер (идиш тілінен צימער «бөлме») деп аталады. Үндістанда B&B дамуын қолдаудың мемлекеттік бағдарламасы бар, ол B&B «алтын» және «күміс» деп бөледі. Гавайи 1989 жылдан бастап бөлмелерді жалға беруді ынталандыру үшін Оахудағы жаңа B&B қонақ үйлерге тыйым салды.
Константин Владимирович Эрлих
Константин Владимирович Эрлих  24.03.1948 жылы Омбы облысында Одесса ауданында Желанный ауылында туылды. Әкесі 1941жылы АКСР-дан (АССР – Автономды Кеңес Социалистік Республикасы) Повольжедегі немістерді депортациялағанда осында көшіп келді. Орта мектепті бітіргеннен кейін, К.Эрлих әскерге қызмет етуге кетеді. Онда К.Эрлих өзінің журналистикаға деген қабілетін көрсете білді, осыған сәйкес курс бітіріп шықты әрі «Кеңес жауынгері» («Советский воин») әскери газетінде мақалалар жазып жүрді. Әскери борышын өтеп болғаннан кейін, Эрлих Омбы педагогикалық институтына түсті, филология факультетінде неміс және ағылшын тілдерін еркін біліп, 1975 жылы бітірді.
Қызметі
1974-1978 жылдарында Эрлих алдымен Омбы облысының, кейін Алма-атадағы (қазіргі Алматы) республикалық неміс радиосының редакторы болды. Содан кейін ондаған жылдар бойы Алма-атада «Қазақстан» баспасында редактор қызметін атқарды. Кеңес немістері мәселелерінің маманы ретінде өзін ұсына білген Эрлих Қазақстан басшылығының назарына ілікті. 1988 жылы оған республикалық неміс газеті «Freundschaft» (қазір «Deutsche Allgemeine Zeitung») редакторлығы қызметін сеніп тапсырды.
Еңбектері
Өзін неміс редакциялары мен баспаларында кәсіби жағынан көрсете білген Эрлих сонымен қатар кеңес немістерінің тарихын зерттеумен де айналысты. Осы тақырып төңірегінде КСРО аяғынан тік тұрған                            1982 жылы өзінің бірінші кітабы «Lose Blätter» жазды. Бір жылдан соң оның екінші кітабы «Ponorama der sowjetdeutschen Literatur» - Literaturgeschichtlicher Überblick жарық көрді. Содан кейін Эрлих бес жыл бойы өзінің Алма-ата қаласынан 1988 жылы жарық көрген «Lebendiges Erbe. Aufzeichnungen zur Siedlungsgeographie und Kulturgeschichte der Deutschen in Russland und der Sowjetunion» зерттеуімен айналысты. Осы еңбегінің орысша нұсқасы «Фройндшафт» газетінде әрдайым басылып жүрді. Қайта қалыптасу кезеңіне дейін бұл кітап соғыстан кейінгі кезеңдегі ресейлік немістердің тарихын терең әрі ауқымды зерттеген жалғыз еңбек болды, әлі де солай қала бермек. Бұл кітабында К.Эрлих тек тарихшы ретінде емес, саясатшы ретінде де өзін танытады. Бұл кітаптың материалдары бойынша Эрлих 1990 жылы, әлі ГДР (Герман Демократиялық республикасы) тарамай тұрып, өзінің тарих ғылымдары бойынша кандидаттық диссертациясын қорғады. Әрдайым кеңес немістерінің мәселелерімен соқтығысып қалатын, көп қиыншылықты басынан өткерген халқымыздың қаны мен тері сіңген Константин Эрлихтің өз халқын реабилитациялау саяси процесіне енуі заңды еді. Әрине, КСРО-ның көптеген немістері тұратын Қазақстандағы республикалық неміс газетінің бас редакторы бола отырып, Эрлих көрінбейтін шеңбер жүйесіне қамалғандай болды. Сондықтан да ол сексенінші жылдардың соңындағы неміс реабилитациялық қозғалысының белсенді мүшелері сияқты ойын ашық айта алмады. Сонда да КСРО немістерінің ұлттық қозғалысына себеп болған – 1988 жылы «Фройндшафт» газетінде жарық көрген «АКСР БП (бақылау пункті) кеңес немістерінің координация орталығының» төрағасы Генрих Гроутпен болған сұхбат мақаласын жазған еді. Константин Эрлихтің осы мақаласы арқылы кеңес немістерінің бүкіл тағдыры шешілді, әрі қарай қуғынға ұшыраған халықты реабилитациялау бағдарламасы ұсынылды. КСРО кезеңінде осындай батыл саяси қадамға ешбір баспа бармас еді. Осы бағдарламалық мақаладан (толық ойластырылған, таразыға теңестірілген) соң, КСРО-дағы немістердің ұлттық қозғалысы жеделдетілді, артынан көп ұзамай 1989 жылдың наурыз айында ресейлік немістер Мәскеуде Жалпыодақтық ресейлік немістер қоғамын (ВОСН Всесоюзное общество советских немцев) «Возрождение»-«Wiedergeburt» ресми мекемесін құрды.
Дерек көздері
wiedergeburt-kasachstan.de/index.php/component/content/article
Әлекей-шүлекей
Әлекей-шүлекей - дәстүрлі ортадағы үйлесімсіз жасалған, эстетикалық талғамға жат ұсақ-түйек әшекейге қатысты аталатын атау. Этномәдени байланыс барысында көршілес жұрттар ықпалымен қазақ танымына тән емес стильде жеңіл-желпі безендіруді әлекей-шүлекей деп атау қалыптасқан.
Оброчиште (Добрич облысы)
Пошта индексі — 9630. Телефон коды — 0579. ЕКАТТЕ коды — 53120.
Әлекей-шүлекей
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Оброчиште (Добрич облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Вельт (өзен)
Вельт — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Баренц теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 87 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Персонал
Персонал - өздерінің кәсіби кызметтері бойынша тікелей иондандырғыш сәулелену көздерімен тұрғылықты немесе уақытша жұмыс істейтін, тұлғалар жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Әнәс ибн Мәлик
Әнәс бин Мәлик ибн Надар әл-Хазрәти әл-Ансари (أنس بن مالك الخزرجي الأنصاري, c.612-712) — Мұхаммед пайғамбардың (Аллаһның оған сәлемі мен игілігі болсын) көрнекті сахабаларының бірі.
Анас Бану Хазрадж руының Ансарларынан болады.
Биографиясы
Аты: Анас бин Мәлик туған жылы: 606 CE Дүнеден өткен: 93 AH (714 CE)
Пайғамбардың тірі күнінде
Анасы Румайса бинт Милхан Умм Суләйм Бану Нажжар руынан. Әкесі сенім білдірмей өлгеннен кейін анасы кейін Абу Талһа ибн Сәбитке тұрмысқа қайтадан шығады.
Пайғамбардан кейін
Мұхаммед пайғамбардың 632 жылы дүниеден озуынан кейін, Анас бин Мәлик көптеген мұсылман жорықтарына қатысады. Оның қатарында Дамаскідегі шайқасы, кейін Басра қаласында орнығады.
Анас бин Мәлик ең ұзақ ғұмыр кешкен сахабалардың қатарына жатады.
Мұрағаты
Анас ибне Мәликтен жеткен хадистер сенуге тұрарлық хадистер болып саналады.
Қалдық кернеу
Қалдық кернеу (Напряжение остаточное) —
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Деннебрек
Деннебрек (Dennebrœucq) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Сент-Омер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,73 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62267, пошта индексі — 62560.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 376 адамды құрады. Халық тығыздығы — 100,8 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Қызыләуіт
Қызыләуіт — Жамбыл облысы Талас ауданындағы ауыл, Қызыләуіт ауылдық округінің орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қаратау қаласының солтүстігінде 26 км-дей жерде, Қызыләуіт көлінің солтүстік-батысында 3 км жерде орналасқан.
Халқы
Тұрғыны 1094 адам (2009).
Санат:Талас ауданы елді мекендері
Кадразайш
Кадразайш (Quadrazais) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 473 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 39,57 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Евфимия Всехвальная.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Хонау (Люцерн)
250px|thumb|Картада орналасуы Хонау (Люцерн) (Honau LU) — Швейцарияның Люцерн кантонында орналасқан коммуна. Люцерн округінің құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 356 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.25 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1057, пошта индексі — 6038.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Люцерн елді мекендері
Криуша (Алабушка тармағы)
Криуша — Ресейдегі өзен. Тамбов облысы, Пензен облысы, Воронеж облысы, Саратов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Алабушка өзенінің оң жағалауынан 39 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ворона. Өзен саласы — Хопер, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Остеоартроз (ОА)
Остеоартроз (ОА) – қол–аяқ,  омыртқа  бағанасы  буындарының  дегенерациялы – дистрофиялық  ауруы.
Анықтама
Остеоартроз – қол–аяқ,   омыртқа  бағанасы  буындарының  дегенерациялы – дистрофиялық  ауруы. Бұл ауруда  буындардың  шеміршегі  ыдырап  жойылады, осыдан  сүйектердің  беттері  жалаңаштанады,  шеттік  остеофиттер  және  екіншілік  синовит дамиды. Негізінде, буын шеміршегінің  дегенерациясы  организмнің  табиғи  қартаюынан  дамитын  физиологиялық  процестің  бірі. Остеоартроз жасы  60-тан  асқан  адамдардың  барлығында  болады.
Этиологиясы
Даму тегіне қарай  остеоартроздың  біріншілік  және  екіншілік   түрлерін  айырады. #Біріншілік түрі – бұрын  зақымданбаған   сау  буын  шеміршектерінің  уақытынан  ерте  тозуы. #Екіншілік түрі – бұрын болған  зақымдардың  салдарынан  буын  шеміршегінің  жүре  бара  дамитын  дегенерациялық  бұзылысы. Сау шеміршектің  беті  тегіс, жылтыр  және  синовиялық  сұйықтықпен  майланып  тұрады. Шеміршектің негізгі  заты  протеогликандардан,  гиалурон  қышқылынан  құралған. Протеогликандар сумен  және  қышқылмен  тығыз  байланысқан,  шеміршек  құрамының  70 % - ы судан  тұрады. Судың молдығы  салмақ  түскенде  шеміршектің  басылуына  жол  бермейді. Су мен   коллагеннің  молдығынан  шеміршек  аса  мықты  болады. Мұндай құрылым  шеміршектің  эластикалық  қасиетін  қамтамасыз  етеді. Остеоартрозда түрлі  себептерден  шеміршек  уақытынан  бұрын  тозып,  тез  «қартаяды». Шеміршектің метаболизмі  бұзылып,  хондроциттер  жойылады,  протеогликандары  азаяды. Шеміршек құрғай  бастайды. Дерттің ертелеу  сатысында  шеміршек  жұмсарып,  беті  бүртіктеніп,  жылтырлығынан  айырылады. Бара – бара шеміршек  тоза  келе  жұқарады  талшықтары  ыдырайды,  шеміршектер  тілініп  жарылады,  осыдан  бетінде  көптеген  саңылаулар  пайда  болады. Шеміршектің жұқаруынан  және  жойылуынан  буынның  жігі  тарылады,  жалаңаштанған  сүйектердің  бастары  бір-біріне  тақалып,  үйкеле  келе  беттері  тығыздалады. Остеоартроздың этиологиясында  ішкі  және  сыртқы  факторларды  айырады.
Ішкі факторлар
Ішкі факторлар:
Сыртқы факторлар
Сыртқы факторлар:
Клиникалық көрінісі
Зақымданған буынның  түріне  тәуелді. Күш түсетін    буындар  басым  зақымданады. Ең  жиі  қол  саусақтарының  фалангааралық  буындары,  бас  бақайдың  табан – фалангалық  буыны,  тізе,  ұршық,  мойын,  беломыртқа  буындары   зақымданады. Аурудың басты  белгісі – буындардың   ауыруы,  яғни  салмақ  түскенде, мысалы  жүргенде,  баспалдақпен  көтеріліп  түскенде, буындардың  ауыруы  күн  ұзақ  жүріп-тұрудан,  әртүрлі  қимылдардан  кешке қарай  күшейе  түседі, ал түнде, тыныш  жағдайда  басылады. Тағы бір  ерекшелік  - старттық   ауырсыну,  яғни   буындардың    алғаш  қадамдар  жасағанда  қатты  ауыруы. Буындар салқын  тисе,  ауа  райы  нашарласа    және   салмақ  түссе  сыздап,  кейде  кеміріп  ауырады. Жергілікті   қанайналымның  бұзылысынан  және  гипоксиядан,  ұзақ  бір қалыпта  болғанда,  буындар  шамалы  уақыт  сіресуі  мүмкін. Бірақ сіресу  30  минуттан  артыққа  созылмайды. Сүйек бетрінің  бұдырлануынан  қозғалтқанда  буындар  сыртылдайды  (буындардың    крепитациясы). Тексергенде – буындардың крепитациясы,  ауырсынуы,  ісінуі  және  қимыл  көлемінің  шектелуі  байқалады. Кеселдің кештеу  сатысында  буын  маңы  тінінде  фиброздық  процестер  дамиды,  шел  қабаты  қалыңдайды,  бұлшықеті     атрофияланады,  осыдан  буынның  пішіні   біршама  бұзылады. Саусақ буындарының  зақымдануы – басым    зақымданатын  - саусақтың  дистальді    және  ортаңғы  фалангааралық  буындары. Остеофиттер буынның  сыртында   түйін  тәрізді  көрінеді. Түйіндер   шығар  алдында  буындар  біраз  уақыт  ашып, шаншып,  ұйып  ауырады. Бірақ түйіндер  шыққан  соң,    бұл белгілер  басылады. Түйінді    остеоартроз  тұқым  қуалауға  бейім,  әсіресе  әйел  жағының  бірнеше  ұрпағында  таралады. Қол ұшымен  әсіресе  суық  суда,  көп  қызмет  жасағанда       буындар  ісініп   қызарады. Аурудың   кештеу  сатысында  саусақтың  ұштары  қисаяды,  кейде  остеофиттер  тек    түйін  сияқты  болып    қоймай,  буынды  жағалай  өсіп,  сақина  тәрізденеді. Үй   шаруасымен  немесе  кейбір  кәсіптермен  айналысатын  адамдарда  бас  бармақтың  білезік – алақан  буыны  жиі  зақымданады. Мұндай  науқас  бармағын  алақанына  қарай    бүгіп  жүруге  мәжбүр  болады. Рентгенограммада   үлкен  жіліншектің  айдаршықтық  өсіндісі  биіктен,  сүйірленуі,  буын  саңылауының  тарылуы,  көптеген  остеофиттердің  болуы  анықталады. Остеоартроздың рентгендік  көрінісіне  мына  белгілер  тән: Дифференциалдық диагностиканы  ревматоидтық  артритпен,  подаграмен,  туберкулездік  спондилитпен,  Бехтереев  ауруымен  және  омыртқа  бағанасының  ісігімен  жүргізу  қажет. thumb|Ревматоидтық артриттің  және  остеоартроздың айрықша  белгілері thumb|Остеоартроз  бен     подаграның айрықша     белгілері
Емі
Емнің негізгі  мақсаты -  ауырсынуды    басу,    шеміршектің  бұзылысына  жол    бермеу  және  зақымданған буынға  күш  түсуін  жеңілдету.
Дереккөздер
"Внутренние болезни" Г.Е. Ройтберг, Л.В.Струтынский "Ішкі аурулар" Б.Қалмурзина "Остеоартроз" Коваленко В.Н.
Еглевиль
Еглевиль (Aigleville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,24 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27004, пошта индексі — 27120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 342 адамды құрады. Халық тығыздығы — 105,56 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Айтбай Хангелдин
Жетістіктер
1920 - 1930 жылдары Өзбекстан КП ОК-нің органы - "Еңбек" газетінде жұмыс істеген.
1930 - 1932 жылдары "Еңбекші қазақ" (қазіргі "Егемен Қазақстан") газеті редакциясында жұмыс істеген.
1932 - 42 жылдары республикалық Қазақ радиосы комитеттінде, т.б. мекемелерде жұмыс істеген.
1945 - 50 жылдары Қазақстан КП ОК-нің аппаратында жауапты қызметкер
1951 - 60 жылдары Қазақтың мемлекеттік көркем әдебиет баспасында (қазіргі "Жазушы") аға редактор, редакция меңгерушісі, бас редактор қызметін атқарған.
Шығармашылар
Алғашқы әңгімелер жинағы "Құрылыс" (1931) Ташкентте жарық көрген. "Дудар-ай" (1947), "Арқалық" (1948), "Жайнақтың сыры" (1955) т.б. пьесалары республикалық, облыстық театрларда қойылған. Мектеп оқушыларына арналған Н.В. Гоголь, М.Горький, А.П. Чехов, С.Соболев, Мамин-Сибиряк, А.Ширванзаде, т.б-лардың бірқатар шығармаларын қазақ тіліне аударған.
NGC 3634
NGC 3634 — Crater шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1887 жылы 24 қаңтарда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3634 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34714, MCG -1-29-8, VV 724.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз)
Арпаярг-е-Ореяк
Арпаярг-е-Ореяк (Arpaillargues-et-Aureillac) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,67 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30014, пошта индексі — 30700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1011 адамды құрады. Халық тығыздығы — 73,96 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Ұшақ
нобай|Як-42 ұшағы
Ұшақ (airplane, plane, самолёт) — күштік қондырғы (қозғалтқыш) көмегімен атмосферада ұша алатын, қозғалмайтын қанаты бар, ауадан ауыр ұшу аппараты болып саналады. Бұл аппарат өз қозғалтқышының тарту күшімен белгілі бір жылдамдықпен қозғалған кезде қанатында пайда болатын көтергіш күш әсерінен аспанға көтеріледі.
Тарихы
XVIII-XIX ғғ. аралығында ағылшын табиғат зерттеуші Джордж Кейли қозғалмайтын қанаты және одан бөлек қозғаушысы бар ұшу аппаратының концепциясын ұсынған болатын. 1843 жылы ағылшын өнертапқышы Уильям Хенсон ұшақ жобасына патент алды. 1864 жылы Николай Афанасьевич Телешов Ресейдегі алғашқы ұшақ жобасын ұсынды. 1874 жылы француз теңіз офицері Жан Мари Феликс де Ла Круа Дю Тампль бу машинасы орнатылған толық өлшемді ұшақты жасады. Алайда қозғалтқыштың қуаты жетіспегені салдарынан оған ұшуға мүмкіндік бермеді. 1882 жылы Ресей Империясы әскери мекемесі мен Орыс техникалық қоғамының қатысуымен орыс теңіз офицері Александр Федорович Можайский жобасы бойынша жасалынған бу қозғалтқышы орнатылған ұшақты ұшыруға талпыныс жасалынған болатын. Сол кезеңге дейін жасалып, сыналып жүрген аппараттардың бәрі моторсыз ұшу аппараттары еді. XX ғ-да КСРО-да жасалынған зерттеулер сол кезде қолданылған қозғалтқыштың қуаты ұшақтың ұшуы үшін жеткіліксіз болғанын көрсетеді, алайда бұл ұшақты өз көзімен көрген адамдардың айтуынша ұшақтың жерден қысқа қашықтыққа бірнеше рет көтерілуі болған. Клеман Адер (Франция) және Хайрем (Гирам) Максимнің (США) бу қозғалтқышы бар ұшақтары да бірнеше рет жерден қысқа көтерілімдер жасаған болатын, алайда тұрақты басқарылатын ұшулар жасай алмады. Мұның басты себептері: ұшу мен басқару теориясының, беріктік теориясы мен аэродинамикалық есептеулердің болмауы. Соның нәтижесінде ұшақтар жорамалданып құрастырылған болатын, алайда авиация пионерлерінің көбісінде мол инженерлік тәжірибесі бар болатын.
Конструкция
Ұшақтардың негізгі элементтері (агрегаттары):
Классификация
Қолдану мақсатына сәйкес ұшақтар азаматтық және әскери ұшақ болып ажыратылады. Азаматтық ұшақтарға көліктік (жолаушылар таситын, жүк таситын, т.б.), спорттық, туристік, а. ш. жұмыстарына арналған, т.б. арнайы мақсаттық ұшақтар жатқызылады. Көліктік ұшақтар ұшу жолының ұзындығына орай құрлықаралық, магистралдық, жергілікті желі ұшақтарына топталады. Әскери ұшақтар көліктік, байланыстық, санитарлық, т.б. болып бөлінеді. Ұшақтардың ұшу жылдамдығының артуы оның ұшу-қону жолын ұзартады. Қазіргі кезде тік көтеріліп ұшатын әрі тік төмендеп қонатын ұшақтар кеңінен қолданылады; (қараңыз Авиация, Авиация өнеркәсібі)
Қолдану мақсатына қарай
thumb|Әскери ұшақ
Әскери:
Әскери ұшақтар қазақ жерінде 1940 -1945 жж. кеңінен қолданылған. Соғыс жылдарында өте жақсы дамымағанымен, қолдануға жарарлық болған. Алайда уақыт өте келе қолданылатын ұшақтың бұл әскери түрлері ҚР-да құрастырылмайды. Өзге елден келетін ұшақтың қазіргі түрлері өте көп.
Урташ
Урташ — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пут өзенінің сол жағалауынан 32 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Нязепетровск су торабынан Ай өзенін қоспағанда, Павловск су торабына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ұшақ
Қолдану мақсатына қарай
thumb|Жолаушылар ұшағы
Ұшу массасына қарай
Ұшақ санаты осы ұшақты қабылдай алатын аэродромның санатымен байланысты.
Құрылымдық сызбасы бойынша
Бұл нышан бойынша классификациялау көпнұсқалы. Төменде ең негізгілері берілген.
Қанат саны бойынша:
Урташ
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Кама су алабы өңірі өзендері
Ұшақ
Құрылымдық сызбасы бойынша
Монопландардағы қанаттың орналысуы бойынша:
Фюзеляждың типі, өлшемі және қабат саны бойынша:
Шасси түрі бойынша:
Қолданылған әдебиеттер
Санат:Ұшақтар Санат:Көлік құралдары
Николай Иванович Кузнецов
thumb|Кузнецов Николай Иванович Кузнецов Николай Иванович ( партизандық лақап аты - Г р а ч е в) ( 14 (27). 07. 1911, Свердловск облысы, қазiргi Талицк ауданы, — 09. 03. 1944, Львов облысы, Бродовск ауданы, Боратин с.) — совет партизаны, Сов. Одағынын Батыры (05. 11. 1944). Шаруа семьясында туған. 1942 жылдан КОКП мүшесi. «Уралмаш» з-дында (Свердловск) және Москва автомоб. а-дында инженер болды. 1942 жылы тамызда өз еркімен Украинадағы Д. Н. Медведевтің партизан отрядына қосылды. Неміс тiлiн жетiк бiлетiн ол немістің обер-лейтенанты Паул Зиберт атымен Ровно қаласында батыл барлау жұмысьн жүргiзiп, құнды документтер мен деректердi партизан отрядына жеткiзiп тұрды. Оның қаһарман ерлiгi «Барлаушы ерлігі» кинофильмде баяндалған. 2 рет Ленин орденімен марапатталған.
Ленокс (Массачусетс)
Ленокс (Lenox) — Массачусетс штатының Беркшир округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 5 077 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 55.6 км² шамасында. FIPS коды — 25-34970.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Оттильо
Оттильо (Ottiglio) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Алессандрия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 694 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 48 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Пошта индексі — 15038.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Алатау батыр
Алатау батыр (шамамен 1560 — 1640 жылдары) — қолбасшы, саяси қайраткер. Қоңыраттың Құлшығаш руынан шыққан.
Өмірбаяны
Алатау батыр Тәуекел ханның Самарқан, Бұқараға жасаған жорығында бас қолбасшы болған. Кейін Есім ханның құба қалмақпен шайқасқан жорықтарында қазақ жасақтарының құрметті қарт ағасы атанған. Алатау батыр қырғыз, өзбек, түрікмен жасақтары арасында да кеңінен танымал болды. Самарқан шаһарына “қала-мемлекет” статусын әперіп, оған Жалаңтөс батырды әмір етіп қоюда Алатау батырдың Бұхара, Хиуа хандары алдындағы беделінің көмегі тиген. Алатау батыр есімі қоңырат руының ұраны болған. Оңтүстіктің данагөй шежіре-тарихшысы әйгілі Бекасыл әулиенің шәкірті Қазанғап Байболұлының 1941 жылы жазып бітірген "Еңсегей бойлы ер Есім" дастанында Алатау батырдың ерлігі кеңінен баяндалған. Қазанғап жоғарыда көрсетілген дастанда Бекасыл бабадан өзге, Шәкәрім мен қазір көпшілік оқырманға аттары белгісіз болып келген Әбдірәйім, Жақыпбек, Әлдеке, Шойбек, Астай имам, Арғынбай Баймағанбетұлы, Ботбай Тұрта, Тайқы, қара молда Еркебек т.с.с. кісілердің жазбаларын да пайдаланғанын атап көрсетеді. 1940жылы Қазанғаптың көп еңбегі ұрланған. Оның ішінде Бекасыл әулиеден мұраға қалған теңдессіз өте бағалы шығармалар болған. Қалған ескі араб тілінде жазылған көптеген кітабын таудағы үңгірге апарып жасырған. Яғни, аталған кіслердің жазбалары Бекасыл әулиенің кітапханасында болуы мүмкін. Ол жер ұрпағына белгілі. Тек үкімет тарапынан қаржы бөлініп іздеу жұмыстары ұйымдастырылса жөн болар еді.
Дереккөздер
Санат:Қазақ батырлары
Амбелаундар
Амбелаундар — Шығыс Индонезиядағы амбон-тимор халықтарының бірі (Банда мүйісіндегі Амбелау аралы). Олар сонымен қатар Буру аралында және Малай архипелагының кейбір басқа аралдарында тұрады. 2000 жылдардың соңындағы есеп бойынша саны 6 000 адамды құрады.
Тілі
Олар амбелау тілінде немесе Батыс буруан тілінде, сондай-ақ буруан және малай тілінің амбон диалектісінде сөйлейді. нобай|оңға|200px|Амбелаундардың қоныстану аймағы ашық қызғылт түспен белгіленген
Діні
Басым бөлігі – сунниттік мұсылмандар, қалғандары – протестанттық христиандар. Сонымен бірге кейбір бөлігінде дәстүрлі жергілікті наным-сенімдердің қалдықтары сақталған.