cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ауа массасы
Ауа массасы (Воздушные массы) — көлем жағынан Құрлық пен мұхиттардың бөліктерімен салыстырылатын, көлденең бағытта біртұтас бүтін тәрізді ауысатын және біртектес метеорологиялық элементтерден тұратын тропосфераның төменгі қабатыңдағы ауа аумағы. Пайда болу ауданы бойынша ауа массасын жылы (тұрақты) және суық (тұрақсыз) деи бөледі, бұлар ауа райының белгілі бір режимін жасайды. Ауа массасының қозғалуын және түр өзгерісін болжау ауа райы болжамының негізгі элементі болып есептеледі.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
864 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:864 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:864 жылы қайтыс болғандар
Кіші Кемпаж
Кіші Кемпаж — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Кемпаж өзенінің оң жағалауынан 265 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
864 жыл
Түсініктемелер
*
Кіші Кемпаж
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Жункейрополис
Жункейрополис (Junqueirópolis) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Президенти-Пруденти мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Драсена экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 485 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 582,836 км² шамасында. Халық тығыздығы — 28,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1949 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Өзен желісі
Өзен желісі - кез келген аумақтағы барлық өзендердің жиынтығы; гидрографиялық желінің бір бөлігі. Өзен желісінің негізгі көрсеткіші — өзен желісінің жиілігі.
Өзен желісінің жиілігі
Өзен желісінің жиілігі (Густота речной сети) —
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы Санат:География
Алты таспа жұмыр өрім
Алты таспа жұмыр өрім - алтау етіп тілінген таспадан жұмырлап өрген өрім түрінің атауы. Оны қазақы ортада өрімнің сыртқы бейнесіне қарай шеберлер жыланбауыр немесе бұзаутіс деп те атайды. «Алты таспа бұзаутіс, былжырамай аттан түс!» деген идиома бұл өрімді қамшының әлеуетті қару да болғандығын аңғартады. Өйткені, таспаны жуандап етіп өріп, өзегіне қорғасын жүгірте жұмырлап өрілген қамшының расында да жау қайтарар қауқары ерекше болды. Өрімнің бұл түрін өру үшін, алақан қалдырып, алты таспа тіліп, жұмырлап сыдырып, сыптығырлап алғаннан кейін ортасындағы таспадан бастайды: төртінші таспаның үстінен көлденең бастыра, екінші таспаның астынан шалып, солға қарай қайырада да, бесінші таспаны үшінші таспаның астынан өткізіп, сол жаққа қарай қайырып, алтыншы таспаны қалған таспалардың астыннан шалып, екінші, төртінші таспаны бірінші, төртінші, алтыншы таспалардың астынан шалып, сол жаққа қарай тастай отырып өреді. Әрі қарай осы тәртіппен өруді қайталап өрбітсе жұмыр өрім шығады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
NGC 3572
NGC 3572 — Carina шоқжұлдызында орналасқан I2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз)
Дүниежүзілік жастар күні
Дүниежүзілік жастар күні — жыл сайын қарашаның 10-жұлдызында аталып өтілетін, Дүниежүзілік демократияшыл жастар федерациясының қамқорлығындағы бейресми халықаралық жастар мерекесі.
Тарихы
Бұл мейрам 1945 жылы, Екінші Дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан шамамен екі ай өткен соң бекітілді. "Дүниежүзілік жастар күнінің" тойлау мезгілі 29 қазан мен 10 қараша аралығында Англия астанасы Лондонда өткен Дүниежүзілік жастар конференциясының аяқталуына ұштастырылған. Конференцияның аяқталған күн маңызды болып есептелінеді, өйткені ең алдымен, бұл күн өзінің "Империализмге және кертартпалыққа қарсы, бейбітшілік, демократия, ұлттық тәуелсіздік үшін, жастардың саяси, әлеуметтік және экономикалық құқықтары мен қызығушылықтарын қорғауға әртүрлі жастар ұйымдарының бірігуі" атты мақсатын жариялаған Дүниежүзілік демократияшыл жастар федерациясының негізделген күні. Бұл ұйымда Кеңес Үкіметі "КСРО жастар ұйымдарының комитетін" ұсынды. "Дүниежүзілік жастар күнін" жаппай тойлау ықыласын білдірген дәл ДДЖФ болатын.
КСРО құлағаннан кейінгі мезгіл
КСРО құлағаннан кейін және Шығыс Еуропада социализмнің бұзылуынан кейін бұл мейрам іс жүзінде аса тойланған жоқ. Бірақ ауық-ауық қарасақ, жоғарғы мемлекет шенеуніктері Дүниежүзілік жастар күніне ұштастырылған құттықтау мәлімдемелерін жасап жатты.
Дүниежүзілік жастар күні демалыс күндеріне түспесе, былай жұмыс істемейтін күндердің(демалатын, жұмысқа шықпайтын. Мысалы, 8 наурыз, не 16 желтоқсан сияқты емес күн) қатарына жатпайды.
Әлем жастарында тағы бір дүниежүзілік, ғаламдық деңгейде Біріккен Ұлттар Ұйымы қамқорлығымен ұйымдастырылатын күн — Халықаралық жастар күні бар(жыл сайын 12 тамызда аталып өтіледі).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Халықаралық күндер
Мұнай кенорнын игеру процесі
Мұнай кенорнын игеру процесінде мұнай-газ контурының жағдайы өзгереді. Өндірістің басты мәселесі оның біркелкі жүруі қамтамасыз ету. Бүл жерде қабаттық су мүнайды жинауыштан қысыммен ығыстырып шығаратын энергия көзі рөлін атқарады. Сондықтан кенорынды игерудің бастапқы сатысында мұнайды ашқан ұңғымадан бұрқақ атқылайды. Мұнайды қарқынды өндіру барысында қабаттағы қысым біртіндеп азаяды, ал мұнай-газ контуры жатынның дөңесіне қарай жылжиды. Мұнайлы қабаттағы қысымды жоғарылатып, бұрқақты кезеңнің экономикалық тиімділігін үзарту үшін жатынның шалғайларында (мұнай-су контурынан тыс) су айдайтын ұңғымалар бұрғылайды. Осы ұңғымалар арқылы қабатқа су айдап, қабатта қысымды қалпына келтіреді.Мұнай мен газ кенорындарының жер асты суын зерделеу теориялық мәнге ғана емес, сондай-ақ үлкен практикалық мәнге де ие. Бұл зерделеулердің нэтижесі аумактардың мүнай-газдылық перспективаларын дұрыс багалау үшін пайдаланылады. Мұнда қолайлы гидрохимиялық көрсеткіштерге судағы сульфаттар мөлшерінің төмендігі мен карбонаттардың жоғарылығы, сондай-ақ хлоркальцийлі типті судағы йод бром, күкіртсутек концентрациясының жоғарылығы, т.б. жатады. Егер зерттелетін ауданның жер асты суы көрсетілген ерекшеліктермен сипатталса, бүл мұнда мүнай, газ немесе газконденсат кенорындарының болу мүмкіндігін жорамалдауға негіз болады.
Дереккөздер
География
Хинрихсхаген (Мекленбург)
Хинрихсхаген (Мекленбург) (Hinrichshagen (Mecklenburg)) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Мюриц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 152 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 14,90 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 56 022. Муниципалитеттің басшысы — Андреас Престин.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Сарыбұлақ (Талас облысы)
Сарыбұлақ (Сары-Булак) — Қырғызстанның Талас облысы Манас ауданы, Қайыңды айыл аймағы құрамындағы айыл.
Халқы
2009 жылы айылда 194 адам тұрған.
Дереккөздер
Санат:Манас ауданы елді мекендері
Лакташ
Лакташ — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бисерть өзенінің оң жағалауынан 138 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Нязепетровск су торабынан Ай өзенін қоспағанда, Павловск су торабына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Челябі облысы өзендері
Кәдімгі таушымылдық
Кәдімгі таушымылдық (Сарғалдақтар тұқымдасы) - Қазақстандағы үш түрдің ішіндегі жаппай кездесетін түрі. Тек Алтай тауларында, жапырақты және аралас ормандарда, алаңқайларда, шалғынды беткейлерде өседі. Көбінесе қалың шілік құрайды. Биіктігі 100 см болатын сабағы біртіндеп жуандайтын тамырға жалғасқан. Гүлдері ірі диаметрі 15-18 см. Гүлдері бір-біреуден, бес қабықты тостағанша жапырақшалы, бес желекті. Желектер саны онға дейін кездесуі мүмкін. Аталықтар саны көп, ашық сары тозаңды. Мамыр-маусымда гүлдеп, тамызда жеміс салады. Жеміс төрт немесе бес ұзарған жапырақшалардан тұрады. Тұқымы жылтыр, шар тәрізді. Кейбір елдерде халықтық медицинада асқазан-ішек ауруларын, кейбір ісік түрлерін, өкпе ауруын, безгекті емдеуге пайдаланылады. Соңғы кездері тамыр тұнбаларын жүйке ауруларын емдеуде қолданады.
Рюттенен
250px|thumb|Картада орналасуы Рюттенен (Rüttenen) — Швейцарияның Золотурн кантонында орналасқан коммуна. Леберн округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1392 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.80 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2555, пошта индексі — 4522.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Золотурн елді мекендері
Амарант
thumb|Амарант Амарант — құрамында протеин бар бір жылдық майда жапырақтары 2—3 см болатын өсімдік. Тәттілеу дәмді көгінен салаттар жасайды, ал тұқымдарын ботқаларға қосады.
Дереккөздер
Санат:Қызылқұйрық тұқымдасы
Николай Николаевич Алексеев
Николай Николаевич Алексеев (1879-1964) - мемлекет және құкық теоретигі, философ, еуразияшылдық идеологы.1941 жылы қазанда Семейде туған.
Еңбек жолын Семей ет-консерві комбинатында жұмысшы болып бастаған. Облыстық «Иртыш» газетінде тілші, Қазақстан Жазушылар одағының аппаратына, оның Семейдегі бөлімшесінде кеңесші болып жұмыс істеген.
«Новые стихи», «Комсомольский проспект», т.б. өлең кітаптары бар, сондай-ақ шығармалары ұжымдық жинақтарға енген.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы Санат:1879 жылы туғандар Санат:1964 жылы қайтыс болғандар
Қазақстан республикасы парламентінің жаршысы
“Ведомости Парламента Республики Казахстан” – қабылданған құжаттарды қазақ және орыс тілдерінде жариялайтын ресми басылым. Алғашқы нөмірі қазақ тілінде “Қазақ Советтік Социалистік Республикасының Ұлы Советінің Ведомостары”, орыс тілінде “Ведомости Верховного Совета Казахской Советской Социалистической Республики” деген атпен 1938 жылы 20 қарашада жарық көрді. 1958 жылғы 7 санынан бастап “Қазақ Советтік Социалистік Республикасының Жоғарғы Советі мен Үкіметінің Ведомостілері” – “Ведомости Верховного Совета и Правительства Казахской Советской Социалистической Республики” деген атаумен қазақша және орысша мәтіндері біріктірілді. Бұл “заңдарды және басқа актілерді жариялау мәселесін тәртіпке келтіру және олардың заңды күшіне енуінің мерзімін анықтау мақсатынан” туды. Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы Жоғарғы Кеңесінің Төралқасы 1960 жылы 29 наурызда “Қазақ Советтік Социалистік Республикасының Жоғарғы Советі мен Үкіметінің Ведомостары туралы” қаулы қабылдап, бұл басылым 1960 жылдың 1 сәуірінен бастап қазақша және орысша үш тарау болып, он күнде бір рет, кейін аптасына бір рет шығарылатын болды. 1967 ж. 14 наурызда Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы Жоғарғы Кеңесінің Төралқасы “Қазақ Қазақ Советтік Социалистік Республикасының Жоғарғы Советі мен Үкіметі Ведомостарының” атын өзгерту туралы” қаулы қабылдап, оны “Қазақ Советтік Социалистік Республикасының Жоғарғы Советінің Ведомостары” деп атады. Ол осы атауымен 1991 жылға дейін шығып тұрды. Еліміздің тәуелсіздік алуына байланысты 1991 жылы 51-нөмірінен бастап “Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің Ведомостары”, 1992 жылдан бастап “Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің Жаршысы” болып шыға бастады. Тұрақты негізде жұмыс істейтін қос палаталы парламенттің құрылуына байланысты 1996 жылдың 1-нөмірінен бастап “Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы” деп аталды. Онда негізінен Парламент қабылдап, Президент қол қоятын Қазақстан Республикасының конституцясының заңдары, Қазақстан Республикасының Кодекстері мен Заңдары, Парламенттің және оның Палаталары – Сенат пен Мәжілістің қаулылары жарияланады.
Сілтемелер
Санат:Саясат
Лонгройва
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 416 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 41,22 км² шамасында. Халық тығыздығы — 10,1 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Сайран қажы Қадырұлы
Сайран қажы Қадырұлы — 1955 жылы Моңғолияның батысындағы қазақтар көп шоғырланған Баян-Өлгeй аймағында дүниеге келген.
Өмірбаяны
1962 — 1972 жылдары Өлгий қалалық №1 10 жылдық орта мектебін, 1972 — 1973 жылдары Ресейдің Иркутьск мемлекеттік университетінің дайындық факультетін, 1973 — 1978 жылдары Мәскеу мемлекеттік халықаралық қатынастар институтын халықаралық қатынас мамандығымен бітірген.
Анкараның дипломатиялық академиясы, Израильдің дипломатиялық академиясы, Ұлы британияның Бирмингхем университетінде мерзімдік оқытуларға қатысып мамандығын жетілдірген.
Қызметі
1978 — 1986 жылдары Моңғолия сыртқы істер министрлігінде дипломат қызметкер, 1986 — 1990 жылдары Египеттегі елшілігінде дипломат қызметкер, 1990 — 1992 жылдары Моңғолия Халық Ұлы Құрылтай депутаты әрі Мемлекеттік Кіші Құрылтай мүшесі, 1992 — 1995 жылдары президент жанындағы діни кеңес мүшесі,  1995 — 1997 жылдары сыртқы істер министрлігінде департамент орынбасары, 1997 — 2001 жылдары Моңғол елінің Египет Ислам Республикасындағы Төтенше және Өкілетті елшісі болып жұмыстады және сол жылдары Біріккен Араб Әмірлігі, Кувейт, Оман, Катар, Бахрейн, Израиль елдеріндегі Моңғолия елшісі қызметін қоса қабат атқарды.
1990 — 1995 жылдары Моңғолия Мұсылман Қоғамын құрушы және төрағасы, 1995 — 2004 жылдары Моңғолия Мұсылман Қоғамының құрметті төрағасы, 2004 жылдан Моңғолия Мұсылман Қоғамының төрағасы, 2006 жылдан президент жанындағы діни кеңес мүшесі, президенттің Араб елдеріндегі сенімді өкілі, 2007 жылдан Қазақ Даму қорының әрі Моңғолия Мұсылман Ұйымдары Одағының төрағасы, 2004 жылдан Моңғолия Мемлекеттік Ұлы Құрылтайының мүшесі, Моңғолия Ұлы Құрылтайының сыртқы саясат және қауіпсіздік жөніндегі тұрақты комитетінің мүшесі,  Моңғолия Парламенттер Одағының Атқару Кеңесінің төрағасы, 2005 жылдан Халықаралық Парламент Ұйымының Таяу Шығыс бөлімін жауаптанған Комитет төрағасы 2008 жылдан Моңғол елінің премьер-министрінің сыртқы экономикаға жауаптанған кеңесшісі болып жұмыстады және осы жылдар ішінде Халықаралық көптеген құрылтай, кеңес, симпозиумдарға Моңғол елі атынан қатысты.
1991 жылы Ыстамбұл қаласында өткен қазақ диаспорасының кездесуінде Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевпен жүздесіп, Дүние Жүзі Қазақтарының Құрылтайын шақыру және Дүниежүзі қазақтарының қауымдастығын құру турасында пікір енгізген.
Қоғамдық қызметі
Сайран Қадырұлы Баян-Өлгeй аймағында Араб елдерінің демеушілігімен көптеген мешіттердің салынуына мұрындық болды. Ол қазақ ұлттық спорттың дамуына да айрықша қолдау көрсетті. Қазақтың саят өнерін таныту мақсатында Ұланбатырдың орталығында арнайы шара ұйымдастырды, сонымен бірге, Араб елінеде Алтайдың құсбегілерін апарды. қазақ, моңғол, араб, түрік, ағылшын тілдерін жеттік меңгерген, Моңғолия қазақтары арасынан шыққан алғашқы дипломаттардың бірі Сайран Қадырұлы 2009 жылдан бері Моңғолияның Кувейт еліндегі алғашқы Төтенше және Өкілетті елшісі болып қызметін  атқаруда.
Сыртқы сілтемелер
Санат:1955 жылы туғандар Санат:Моңғолия қазақтары
Қоныс Сатыпалдыұлы Жетпісов
Қоныс Сатыпалдыұлы Жетпісов, (13.02.1973. бұрынғы Тайпақ ауданы), самбо күресінен ХДСШ-і (1995). 1988 ж. М. Ондағановтың басшылығымен Тайпақ спорт мектебінде самбомен айналыса бастаған. 1994 ж. студенттер арасында Әлем чемпионы болды.1998 ж. Калининградта өткен Әлем біріншілігінде, 1999 ж. Әлем біріншілігінде күміс жүлдегер атанып, Испанияда Әлем кубогін жеңіп алды.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Санат:Тұлғалар
Махмұдхан Ата
Махмұдхан Ата— 10 ғ-да өмір сүрген ғұлама, Қожа Ахмет Иасауидің бабасы. Әкесі — Ифтихар шейх, арғы тегі Әзіреті Әлиден тарайды. М. а-ның ата-бабаларының көбі оқымыстылар, әулиелер болған. Оның әкесі туралы аңызда Түлкібас атауының бұрын “түрік басы” аталғандығы, кейін бұрмалауға ұшырағаны, бұл топонимнің қалыптасуына Ифтихар шейхтің үлес қосқандығы айтылады. М. а-ның кесенесі  Түркістан облысында (Түркістан маңында) орналасқан. Көл. 4 5 м, биікт. 7 м ғимарат қабырғасы күйдірілген ақ кірпіштен қаланып, күмбезі түнекемен жабылған. '''Д. Кенжетай'''
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том
Сілтемелер
Сәулет өнері|Ғимараттар
Арыстанды (Жамбыл облысы)
Арыстанды (2022 ж. дейін — Буденное) — Жамбыл облысы Сарысу ауданы, Түркістан ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңатас қаласының оңтүстік-батысында 28 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
Тұрғыны 468 адам (2009).
Санат:Сарысу ауданы елді мекендері
Үсе Төлегенұлы
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат: Тұлғалар Санат: Тарих
Қажарлар әулеті
Қажарлар әулеті (түркіше қашу) ( - or دودمان قاجار) Астрабад (қазіргі Горган) қаласынан шыққан түркі тайпасының өкілдері. Қажарлар әзірбайжан түркілерінің ірі тайпасы болып саналады. Әулет негізін қалаушы Аға Мұхаммед Шаһ Қажар 1787 жылы Ресейге қарсы саяси науқан кезінде Әзірбайжан және Иран шахы болып жарияланды.
Ол өз астанасы етіп Тегеранды таңдады.Алай да,Тебриз шаһары маңызды рөлді атқарды. Қатал да табанды Аға Мұхаммед елді тәртіпке келтіруді қолға алып, сыртқы жауларға қарсы табысты соғыстар жүргізді. Бірақ ол 1797 жылы өз қызметшілерінің қолынан қаза тапты. Оның ұрпақтары Фахт Әли шаһ (1798 1834), Мұхаммед шаһ (1834  1848), Насыр әд-Дин шаһ (1848  1896), Мұзаффар әд-Дин шаһ (1896  1907), Мұхаммед Әли шаһ (1907  1909), Ахмед шаһ (1909  1925) Иран тарихында еуропалық державалардың отарлаушылық экспансиясының нысанасына айналуымен ерекшеленеді. Бұл дәуірде Иран осы кезде күшейіп келе жатқан Ресей мен Ұлыбритан империясының пайдасына өз аумағының едәуір бөлігін жоғалтты. Фатх Әли кезінде Ресеймен болған ұзақ соғыстардың салдарынан Иран Гүлістан (1813), Түркменчай (1828) келіссөздеріне сәйкес Кавказдағы Әзірбайжан, Грузия, Армения, Дағыстаннан айрылды. Гератты ауғандықтар түпкілікті жаулап алып, ал 1857 жылы ағылшындардың қысымымен Иран Ауғанстанның тәуелсіздігін мойындауға мәжбүр болды. 1-дүниежүзілік соғыс кезінде Иранды Англия мен Ресей жаулап алды. Соғыс біткен соң Иран ұлттар лигасына қабылданды. 1919 жылы Иран Ұлыбританиямен сауда келісімін жасап, Ұлыбритания сөз жүзінде Иранның тәуелсіздігін таныды. 1921 жылы 21 ақпанда елде мемлекеттік төңкеріс болып, билікке Реза хан билеген әскерилер келді. 1925 жылы 31 қазанда 5-мәжіліс қажарлар әулетін тақтан түсті деп жариялады.
Дереккөздер
Санат:1794 жылы құрылғандар Санат:Иран тарихы Санат:Әзірбайжан тарихы  Санат:1925 жылы таратылғандар Санат:Мұсылман әулеттері Санат:Ислам тарихы Санат:Түркі әулеттері
Мидоу Вэйл (Кентукки)
Қала тұрғындарының саны 765 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.5 км² шамасында. FIPS коды — 21-51258.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Сантади
Сантади (Santadi) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Карбония-Иглезиас провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3767 адамды құрайды. Халық тығыздығы 32,59 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 115,59 км² шамасында. Пошта индексі — 09010.
Эдинбург
Эдинбург (ағыл. Edinburgh  шотл. Dùn Èideann [tuːn ˈeːtʃən])) — Шотландияның астанасы және Шотландия парламенті орналасқан қала. Бұл қала көлемі жөнінен Шотландиядағы екінші қала және халқының саны бойынша Ұлыбританияда жетінші орында. Эдинбург қаласының кеңесі Шотландиядағы 32 жергілікті өзін өзі басқаратын аймақтардың бірі. Аймаққа Эдинбург қаласының кеңесі және 30 шаршы миль ауылдық жер кіреді. Эдинбург Шотландияның шығыс жағалауындағы Ферт-оф-Форт шығанағының оңтүстік жағасында орналасқан.
Қала жаңару дәуірі кезінен ірі тарихи орталықтардың бірі, әрі Эдинбург университетінің арқасында Солтүстіктің Афинасы деген атқа ие болды. Эдинбургтың Жаңа шаһар мен Ескі шаһар аудандары ЮНЕСКОның әлемдік мұра қатарына ортағасырлық көне шаһар мен Георгиймен жоспарланған Жаңа шаһардың қайталанбас ерекшеліктерін тану мақсатында 1995жылы енгізілді.
Қалада жыл сайын Эдибург фестивалі өткізіледі. Бұл фестиваль тамыз айынан бастап 4 апта көлемінде өткізілетін ресми және тәуелсіз фестивальдердің тобы. Сол кезеңде келушілер саны қаланың бүкіл халқына тең болады. Эдинбург қаласына жыл сайын 1 миллионнан аса шетелдік туристтер келеді және бұл көрсеткіш Ұлыбританиядағы туристтер ең көп келетін екінші қала болуына септігін тигізеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шотландия қалалары
Дончево (Добрич облысы)
Дончево (Дончево) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 914 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9354. Телефон коды — 05719. ЕКАТТЕ коды — 22988.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Толғанай
Толғанай (т.-ө. ж. б.) - Шыңғыс елі, Бұғылы болысының адамы Ибрай Ибақовтың әйелі. Әйелді 1886 жылы Ибрай Күнтуұлы деген алып кеткен. Толғанайдың иелігінде жалпы құны 1500 сом тұратын дүние-мүлік, 60 жылқы, 920 қой, 32 түйе болған. Билер соты Толғанайдың дүние-мүлкін бөліске салған. Әйел бүл шешімге риза болмай, билікке Абай араласып, Толғанайдың басына азаттық әперген. Сол үшін билер Абайды кінәлап, оның үстінен арыз жазған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы Санат:Тұлғалар
Дитах
Дитах (Dietach) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Штайр округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2576 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 21 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — SE, ресми идентификациялық коды — 4 15 04.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Карл Швайншваллер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Сарыбұлақ
Елді мекендер:
Өзендер: Асу:
Драксельсрид
Драксельсрид (Drachselsried) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Бавария әкімшілік округіне бағынады. Реген ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Адам Левин
А́дам Ноа Леви́н (ағылш. Adam Noah Levine, 18 наурыз 1979 жылы туған, Лос-Анджелес) — американдық әнші, актер, вокалшы және Maroon 5 музыкалық тобының гитаршысы.
Өмірбаяны
Адам Калифорния штатының Лос-Анджелес қаласында 1979 жылдың 18 наурызында дүниеге келді. Ата-анасы Пeтси Ноа мен Фред Левин - лер. Адамның туған ағасы Майкл мен өгей әпкесі Джулия бар. Балалық шағында Адам әкесі жақтықтырған баскетбол тобында ойнады. Жеті жасында жергілікті YMCA чемпионаты кезінде Адам ойынның соңғы секундтарында шешуші допты салып, командасына жеңіс сыйлады. Адамның сөзі бойынша, осы оқиғадан соң ол өзімшіл бұзақыға әрі оптимистке айналды. Левин Festival of the Performing Arts Camp кезінде Джесси Кармайкл, Микки Мэдден мен Райан Дасикпен танысты. Оның дін сенімі — иудаизм. Адам бала кезінен Лос-Анджелес Лейкерс баскетбол командасының жанкүйері. Сонымен қатар, ол автокөліктердің ірі коллекциясының иегері. Көк түсті жылжымалы шатыры бар 1971 Mercedes 280 SE 3.5 Cabriolet – Адамның сүйікті автокөлігі. Адам ет өнімдерін тұтынбайды, вегетарианшыл. Амбидекстр — екі қолымен де жазып, сурет сала біледі, бірақ көбіне оң қолын қолданады. Бұрын ауыр салмақтарды көтерді. Соның нәтижесінде 2006 жылы төс қуысынан жарақат алып, ем алды. 2005 жылы бұғанасына зақым тиіп, Адам бұл спорт түрімен қош айтысты. 2007 жылы ол йогамен айналыса бастады. 2012 жылдан бастап Бехати Принслу екеуі жұп атанды. 2013 жылдың көктемінде ғашықтырдың арасына сызат түсті, алайда, жұп қайта қауышып, шілде айында Принслу мен Левиннің  атастырылу салтанаты жайында белгілі болды. 2014 жылдың 19 шілдесінде неке қию салтанаты өтті. 2013 жылдың қарашасында «People» журналы Адамды “планетадағы ең тартымды еркек” тағайындады.
Kara’s Flowers
1995 жыл шамасында Адам жолдастары Джесси Кармайкл, Райан Дасик пен Микки Мэдденмен бірлесіп, Kara’s Flowers тобының негізін қалады. Оның айтуы бойынша, топтың атауы төртеуі де ұнатқан бойжеткеннің құрметіне қойылды. Reprise Records-тың контрактына қол қойып, 1997 жылы The Fourth World альбомын жарыққа шығарды. Өкінішке орай, альбом тындармандардың көңілінен шықпады. Сонымен қатар, топ мүшелері Беверли Хиллз сериялының 8 сезонының 3 бөлімінде (эпизод «Forgive and Forget» деп аталды) арнайы қонақтар ретінде шақырылды. Reprise Records жас топпен шартын бұзды. Осыдан кейін Адам мен Джесси Five Towns колледжіне оқыға кетіп, 6 семестр дәріс алады. Ал Райан мен Микки Лос-Анджелесте қалады.
Maroon 5
2001 жылы Адам мен Джесси Лос-Анджелеске оралып, Райан мен Миккимен қайта жүздеседі. Музыканттарға Джеймс Валентайн қосылып, «Maroon 5» тобының негізі қаланады. Осы жолы топ A&M/Octone Records-пен контрактқа отырады. 2002 жылы олар Адамның бұрыңғы қызының атына қойылған Songs about Jane альбомын шығарыды. Альбомның көпшілік әндері де Джейнге арналған. Бірнеше айдан соң альбом чарттарды жетекші орындарды иелей бастады. Осы альбом ішінде «Harder To Breathe», «This Love», «She Will Be Loved» және «Sunday Morning» секілді топтың ең танымал сингдары бар. Мұнымен ғана шектелмей, топ  «1.22.03.Acoustic» пен «Live — Friday the 13th» Live-Альбомдарын шығарды. 2005 жылы музыканттар «Ең үздік орындаушы» номинациясында өздерінің алғашқы Грэмми премияларына қол жеткізді. 2006 жылы олар «This Love» синглінің арқасында «Дуэт немесе топпен ең үздік вокалдық орындау» номинациясында екінші Грэмми премиясын иеленеді. 2007 жылы Maroon 5 «It Won't Be Soon Before Long» деген атаумен екінші альбомын шығары. «Makes Me Wonder» Billboard хит-парадында 1 позицияға көтеріліп, топқа үшінші Грэмми премиясын сый етті.
Басқа проекттері
Адам Левин Канье Уэст, Алишия Кис, Ying Yang Twins, Gym Class Heroes, Slash, Rihanna, Christina Aguilera, K'Naan, PJ Morton, 50 Cent, Eminem, The Lonely Island, Kendrick Lamar секілді орындаушлармен бірлесе отырып, ән жазды. 2008 жылдың қазанында музыкалық инструменттер жасаумен айналысатын First Act компаниясы Адамның қатысуымен First Act 222 Guitar Line деп аталған гитаралар сериясын шығарды. 222 — Адамның сүйікті саны, осыдан гитаралар атауы да туындады.
Дереккөздер
↑ Как произносится Adam Levine. Forvo (20 қараша 2013). ↑ Levin-Epstein, Amy (date unknown), «Big Shot». MSN, courtesy of Best Life. ↑ Елена Субботина. Музыкант Адам Левин признан самым сексуальным мужчиной планеты (рус.). Российская газета. rg.ru (20 қараша 2013). ↑ (9 қазан 2008), «Adam Levine Interview: First Act 222 Guitar». YouTube.com
Лувинье-дю-Дезер
Лувинье-дю-Дезер (Louvigné-du-Désert) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Фужер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 41,66 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3760 адамды құрады. Халық тығыздығы — 90,25 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Ламна (Керженц тармағы)
Ламна — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Керженец өзенінің оң жағалауынан 36 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Ока өзені сағасынан Сура және Ветлуга өзендерін қоспағанда Чебоксар су торабына (Чебоксар суқоймасы) дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Вантенак-Кабардес
Вантенак-Кабардес (Ventenac-Cabardès) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,36 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11404, пошта индексі — 11610.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 854 адамды құрады. Халық тығыздығы — 82,43 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Воевланка
Воевланка — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Конда өзенінің сол жағалауынан 497 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Конда. Өзен саласы — Конда, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дукла (футбол клубы, Прага)
«Дукла» (Dukla Praha) — Чехияның Прага қаласындағы футбол клубы, 1948 жылы "АТК Прага" деген атаумен құрылды. 1953 жылы УДА деп өзгертілді, 1956 жылы "Дукла" атауына ауысты. 90-жылдары қиын кезеңде қаржы тапшылығына ұшырап, Чехия екінші лигасындағы "Портал" клубымен бірігіп, "Пршибрам" клубы құрылды.
2001 жылы "Дукла Дейвице" әуесқой клубы ретінде қайта құрылып, Прага чемпионатына қатысты. 2006 жылы Чехия екінші лигасына қатысуға лицензия алды.
Ұлттық
Чемпионат (Чехословакия/Чехия)
Кубок (Чехословакия/Чехия)
Фон (Гар)
Фон (Fons) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,28 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1130 адамды құрады. Халық тығыздығы — 121,77 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Хей-Яга
Хей-Яга — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Коротаиха өзенінің оң жағалауынан 140 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 152 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
IC 4189
IC 4189 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45336, UGC 8191, MCG 6-29-34, ZWG 189.21, KUG 1303+362.
Сыртқы сілтемелер
IC 4189 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Тұс-тұстан ату
Тұс-тұстан ату (перекрестный огонь) — бір нысанаға кем дегенде екі бағыттан жүргізілетін атыс. Бұл атыс тұтқиылдан жасалғанда жақсы нәтиже береді.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Ортаққосалқы доңғалақ
Ортаққосалқы доңғалақ (Колесо паразитное) — пайдалы қозғалыс жасамайтын қосымша тісті доңғалақ; ол қозғалыс бағытын өзгерту үшін қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Зюткерк
Зюткерк (Zutkerque) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Сент-Омер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,41 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1709 адамды құрады. Халық тығыздығы — 104,14 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Борис Федорович Братченко
Борис Федорович Братченко (1912-2004), тау-кен инженер-экономисі. Социалистік Еңбек Ері (1982). Мәскеу тау-кен институтын бітірген (1935). Соғыстан кейін 1949 жылы «Карағандыкөмір» комбинатының бас инженері етіп жіберілді. Содан кейін КСРО көмір өнеркәсібі министрінің орынбасары болды (1953-1957). 1959-1961 жылдары Қарағанды халық шаруашылығы кеңесі төрағасы, 1961-1965 жылдары Қаз КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Мемлекеттік жоспарлау комитетінін төрағасы. 1965- 1985 жылдары КСРО көмір өнеркәсібі министрі. Қазақстан экономикасы, КСРО-ның көмір өнеркәсібі туралы бірнеше кітаптың авторы.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары Санат:1912 жылы туғандар Санат:2004 жылы қайтыс болғандар Санат:Социалистік еңбек ерлері
Сен-Мартен-ла-Меанн
Сен-Мартен-ла-Меанн (Saint-Martin-la-Méanne) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Тюль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 27,7 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19222, пошта индексі — 19320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 365 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,18 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Кіші Ния-Ю
Кіші Ния-Ю — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ния-Ю өзенінің оң жағалауынан 73 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ле-Небур
Ле-Небур (Le Neubourg) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,91 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27428, пошта индексі — 27110.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4172 адамды құрады. Халық тығыздығы — 420,99 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Адай-кох
Адай-кох (Адай шоқы) — Үлкен Кавказдағы Цей мұздығынан оңтүстүкте жатқан тау шыңы. Биіктігі 4408 м. Үлкен Кавказдың бас жотасының батыс бетінде; шығысы Ардонның Кассор шатқалымен тілімденіп, Үлкен Кавказдың шығыс жағындағы Қаптал жотаға барып ұласады. Солтүстігінде Қазбектен Терек, Ардон, Ляхва өзендері ағыстарының арасындағы 4246 с. б. пен 4128 ш. е. орналасқан. Адай-кохты қалың қар мен мұз басқан.
Пайдаланған әдебиет
Санат:Кавказ
Жаңадала (Ақмола облысы)
Жаңадала — Ақмола облысы Жарқайың ауданы, Жаңадала ауылдық округі құрамындағы ауыл. Іргесі 1972 жылы қаланған.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Державинск қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 48 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 674 адам (330 ер адам және 344 әйел адам) болса, 2009 жылы 105 адамды (53 ер адам және 52 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жарқайың ауданы елді мекендері
Валь-де-Алькала
Валь-де-Алькала (Vall de Alcalá) — Испаниядағы муниципалитет. Валенсия автономды бірлестігіне қарасты Аликанте провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Марина-Альта ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 185 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,40 км² шамасында.
УЕФА Чемпиондар Лигасы 1999/2000
УЕФА Чемпиондар Лигасы 1999/2000 — Чемпиондар Лигасының 8-ші, Чемпиондар кубогының 45-ші маусымы. Финал 2000 жылы 24 мамыр күні Париждегі "Стад де Франс" стадионында өтіп, "Валенсияны" 3:0 есебімен ұтқан "Реал Мадрид" жеңімпаз атанды.
Финал
Санат:УЕФА Чемпиондар Лигасы 1999/2000 Санат:1999 жылғы футбол Санат:2000 жылғы футбол
Ақ-Ю
Ақ-Ю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Куй өзенінің оң жағалауынан 123 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Дубль-Be
«Дубль-Be» — футболдағы ойыншылардың шабуылға орналасу жүйесінің латын әліппесіндегі W-ны (дубль-ве) еске түсіретін көрінісі.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Ақ-Ю
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
865 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:865 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:865 жылы қайтыс болғандар
Ақ-Ю
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
865 жыл
Түсініктемелер
*
Қарағайлы
Елді мекендер:
Қазақстан:
Географиялық атаулар:
Кен орындары:
Ресей:
Су түбі бедер пішіндерінің жіктемесі
Су түбі бедер пішіндерінің жіктемесі — генезисі мен дамуының бірлігіне негізделген су асты бедер пішіндерінің заңдылық жүйесі. Су асты бедер пішіндері эндогендік (тектоникалық, вулкандық) және экзогендік (абразиялык, эрозиялык, шөгінді-аккумуляциялык, жылжымалық, мұздықтық биогендік, хемогендік) типтерге бөлінеді. Эндогендік пішіндер геотектуралар, бедер жасайды, ал экзогендіктер —морфомүсіндер, олардың ішінде ерекше (субаэралық, су астында қалған өзен аңғарлары) жұрнақ пішіндер жасайды.
Дереккөздер
Санат:Геология
Жерасты газы
Жерасты газы. Жер қойнауының термобаралық жағдайында газ түрінде болатын табиғи ерітінді; қалыпты жағдайда жерасты газы конденсатқа және дербес газға ауысады. Жер қойнауында жерасты газы дисперленген түрде (жеке-жеке көпіршіктер құрайды) немесе жекелеген жатындар түрінде ұшырасуы ықтимал. Ол өзін кіріктіретін таужыныстарда қозғалыссыз қалуы немесе өзге өңірлерге жылыстауы мүмкін. Соңғы жағдайда табиғи газ білінімдері көрініс беретін болады.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Таңғыш материалы
Таңғыш материалы (мадизаты) - хирургиялық оталар және таңу жұмыстарын жургізуде, жараны таңу заттарын даярлауда, құрғатуда, механикалық тазартуда және жараны тығындауда пайдаланылатын, тоқыма және де басқа материалдардың жалпы атауы.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Тегеріш
Тегеріш – киіз үйді сәндеу үшін қолданылатын бұйым. Тегеріш басқұрдың жоғарғы жағынан уықты айналдыра ұсталады. Оның ұзындығы уықтарды түгел орап шығарлықтай болуға тиіс. Ені 50 – 60 см. Тегерішті қызыл киізді, көк киізді немесе матаны өрнектеп, қалыңдау матамен астарлап, оюдың шетін бастыра машинамен немесе қолмен сырып жасайды. Оның етек жағы кеңдеу, бас жағы жіңішкелеу болады.
Дереккөздер
Санат:Сәулет өнері Санат:Қазақстан мәдениеті
Қайыңды айыл аймағы
Қайыңды айыл аймағы (Кайыңды айыл аймагы) ― Қырғызстанның Талас облысы Манас ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Арал, Қайыңды, Нілді, Сарыбұлақ, Шөштөбе айылдары кіреді. Орталығы ― Арал айылы.
Халқы
2009 жылы айыл аймағында 4119 адам тұрған.
Дереккөздер
Санат:Манас ауданы айыл аймақтары
Алты (тоғыз) қатын жортақай
Алты (тоғыз) қатын жортақай - дәстүрлі неке салтында күйеу жолдас тарапынан берілетін кәде түрінің атауы. Қыз жеңгелерінің күйеу жігіттің қасына еріп келген күйеу жолдастан «жортақайын», яғни кәдесін талап етеді. Күйеу жолдас жортақайын бермесе, алты қатын (шынында онан да көп) жабылып тартып алуға тырысады. Жетісудің кейбір жерлерінде құдандалық салтында ойналатын ойын түрі де алты (тоғыз) қатын жортақай деп аталады. Осы тектес басқа да ойындардың негізгі мәні кәде алу үшін жасалады. Сондықтан тиісті кәдесін беріп құтылады. Мысалы, келген құдаларын күтуші әйелдер кіші құдаларды әжуалап, бетіне айран, ұн жағу кәдесін жасайды. Мұндайда кіші құдалар әйелдерге сыйлықтарын береді. Кәде сыйын бермей бұлтарса, құда жағының біреуін еңбектетіп қойып, алты әйел аттай мінген ишарасын жасайды. Солтүстік өңірде осының параллелі ретінде құданы арбаға жеккен.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Табиғи сұрыпталу және тұқым қуалау өзгергіштігі. Олардың типтері, өзара әрекеттесуі және нәтижелері
'''Табиғи сұрыпталу және тұқым қуалау өзгергіштігі. Олардың типтері, өзара әрекеттесуі және нәтижелері'''
Қолдан сұрыптау және табиғи сұрыпталу. Табиғи сұрыпталу табиғи популяцияларға тән үдеріс. Қолдан сұрыптауды адам өз мүддесі үшін жүргізеді. Чарлз Дарвин теориясының пайда болуына тарихи алдын ала жағдайлардың бірі XIX ғасырдың басы мен ортасында Англиядағы өнеркөсіптік төңкеріс болды. Сол кезде ауыл шаруашылық өндіріс тұңғыш рыноктың талабына тез және тиімді жауап қайтаруға үйренді. Үй хайуанаттарының жаңа қолтұқымдары және өсімдіктер жаңа іріктемелері көптеп шығарылды. Сонымен бірге өндірушілер бір маусымда (керме аралығындағы мерзім - бір жыл) қалаған белгілері бар жануарларды немесе өсімдіктерді шығаруға қол жеткізді. Бұдан соң гүлдердің ғажап түсі мен пішіндері сәнге айнала салысымен қалаған белгілері бар толып жатқан өсімдіктер кермелерден орын алды. Жылма-жыл орасан қосымша салмак беретін ірі қаралардың бірегей қолтұқымдары (қолда бағылған кездегі ересек дарақтың салмағы 600-1000 келіге дейін жеткен) шығарылды (8-кесте).
Сұрыптау - бұл адам басқаратын эволюция. Сендер кестені талдау арқылы қолдан сұрыптаудың адам әрекетінің нәтижесі екеніне көз жеткізіңдер. Адам қандай да бір іріктемені (қолтұқымды) шығару үшін пайдаланатын белгілер дарақтардың жалпы тіршілікке бейімділігін едәуір төмендете алады. Көптеген қолтұқымды иттерде иммунитет әлсіреп, ауруға көбірек шалдығады. Алайда адам олардың ата тектерін тіршілікке бейімділік дәрежесі бойынша емес, сыртқы бітім сапасы бойынша сұрыптады. Мәдени өсімдіктердің барлық түрлері адам араласпаса, тіршілік үшін күресте өздерінің жабайы туыстарынан ұтылады. Олар жеміс мөлшері немесе гүлінің сәнділігі, тағы басқа белгілері бойынша сұрыпталды. Адам жағымсыз белгілері бар есімдіктерді іс жүзінде көбеюден үнемі толық қағыс қалдырады. Сүтті аз беретін сиырдан - төл, аз жұмырт- ''' 8-кесте. Сұрыптау түрлерін салыстыру'''
қалайтын тауықтан мол жұмыртқа алуды ойлаған зоотехник немесе сұрыптамашы жағдайының қандай екенін елестетудің өзі қиын. Тек жағымсыз белгілері бар дарақтарды қатыстырмай, толық шығарып тастау арқылы ғана өте шапшаң жылдамдыкпен қолдан сұрыптауға мүмкіндік болады. Алайда жылдамдық, үшін генетикалық дербестікті төмендетіп алуға тура келеді. Үй хайуанаттары қолтұқымының кепшілігі, көптеген өсімдік іріктемелері тәрізді өзара ойдағыдай жұптаса (шағылыса) алады. Атап айтқанда шағылыстырудан пайдалы сапалары үйлескен жаңа қолтұқым немесе іріктеме калыптасады. (Мәскеулік күзетші ит - қаскыр ит пен сенбернарды шағылыстыру нәтижесі.)
Тұқым қуалау өзгергіштігі кезінде дарақ өз туыстастарынан ғана ерекшеленіп қоймай, осы өзгерістерді тұқым қуалауға береді. Өзгергіштіктің бұл түрі ағзаның тұқым қуалау белгілеріне қатысымен байланысты. Ол еселену немесе мейоздың жүрісі бұзылған кездейсоқ үрдістер нәтижесінде және жаңадан тұқым қуалау көрініс берген кезде мутациялық езгеріс болады. Сондай-ақ ата-енелері және ата тектерінің гендері мен белгілері жаңадан үйлескенде үйлесімді (комбинативной) тұқым қуалау өзгергіштігі пайда болады.
Тұқым қуалау өзгергіштігінен басқа модификациялық та өзгергіштік бар. Мұндай кезде езгеріс ДНҚ молекулаларына - гендер мен хромосомаларға қатысы болмайды. Жаңа тұқым қуалау қасиеттері пайда болады. Ата-енелерінде бұрыннан бар және олардың ата тектерінщ гендері мен белгілері ұрпақтарында құрамаланған болса, онда ол уйлесімді өзгергіштік болады.
Сорғы бекеті
Сорғы бекеті – сорғылық агрегаттар, құбырлар, т.б. қосымша құрылғылар мен арнайы жабдықтардан және бұлар орналасқан ғимараттардан тұратын құрылыс. Сорғы бекетінің жер үстілік, жартылай жер астылық және жер астылық, сондай-ақ жүзбелі түрлері (баржа не понтонның үстіне орнатылған) бар. Сорғы бекетін адам басқарады не автоматты түрде басқарылады. Сорғы бекеті суландыру жүйесінде суды жоғары шығару немесе құрғатылатын жерден суды сарқу, кеме қатынасы арнасына су жіберу, мұнай тасымалдау, т.б. мақсаттар үшін пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Су шаруашылығы Санат:Құрылыстар
Тоспа әуіз
thumb|right Тоспа әуіз (хауз) — лай суды жүзбе бөлшектерден тазалауға арналған су хауызы. Көл арқылы ағып өтетін өзен үшін көл табиғи тоспа әуіз болып табылады. Өзендердегі жасанды суқоймалар (бөген, әуіт) да тоспа әуіз қызметін атқарады және лайлануға бейім.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Витория (футбол клубы, Гимарайнш)
Витория (Vitória Sport Clube) — Гимарайнш қаласындағы португал футбол клубы.
Тарихы
1922 жылы клуб Vitória атымен құрылды. Алғашқы жылдары клуб Брага Футбол Федерациясының чемпионатында ойнады. 1941 жылы Гимарайнш алғаш рет Португалия Жоғарғы дивизионында өнер көрсетеді. Сол жылы клуб Португалия Кубогының финалына дейін жетеді.
2000-ші жж. басында Витория Суперлигадағы орнын сақтап қалуға тырысты. Бұл кездегі клуб президентін (Пимента Мачадо) қаражатты бос құртумен айыпталды. Бұған қарамастан клуб 2005 жылы чемпионатта 5-ші орын алып, еурокубоктерге жолдама алды. Бұл нәтиже клубқа Суперлигадағы орнын сақтап қалуға көмектескен жоқ. Клуб келесі жыл екінші дивизионға түсіп қалды.
Клуб екінші дивизионға түскен соң Суперлигаға бір жылдан кейін оралды. Суперлигадағы алғашқы маусымын клуб 3-ші орынмен бітірді. Келесі жылы клуб алғаш рет УЕФА Чемпиондар Лигасында өнер көрсетті.
В 2012–13 Витория клубында қаржы мәселесі туындап, клуб көптеген үздік ойыншыларын сатуды шешеді. Бұған қарамастан клуб осы жылы Португалия Кубогында жеңіске жетеді (финалда Витория 2:1 есебімен Бенфиканы жеңді).
Жетістіктері
Санат:Португалия футбол клубтары Санат:1922 жылы құрылған футбол клубтары