cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сақ мәдениеті
Діни нанымдары мен ғұрыптары
Жерлеу ғүрыптарының салттарында да бірсыпыра айырмашылықтар орын алып, олар шағын және уақытша сипатта болған. Мәселен, Оңтүстік Орал сырты мен Батыс Қазақстанның савроматтары тайпаластарың бетін ағашпен жапқан тар немесе кеңтік бұрышты шұнкырларға көмген. Осы аумақтағы кейбір тайпаларда шаршы және шеңбер түріндегі кабірлерге жерлейтін болды, ұзын қабырғаларының жақтауынан шығарылған кертпешелері немесе ойықтары бар қабірлер ұшырасады.
Арал маңы сақтарында түбін айнала шамалап орлаған, жерден ойып нар жасаған және түбінің бұрыш-бұрышына не оны айналдыра орнатылған діңгектердің орны бар өзінше бір үлгідегі кабірлер кездеседі. Жетісуда және Алтайда ауқатты адамдар сол кездегі жердің бетіне салынган не жерді қазып орнатқан үлкен ағаш қималарға қойылатын болған. Бұл аудандарға қарапайым адамдарды бір қабірге бірнешеуін жерлеу немесе аса терең казылмаған қабірлерге бірінен кейін бірін жерлеу ғұрпы да тон. Орталык Қазақстанда жалпақ тақтатастармен жабылып, жерден қазылатын сопақша жерлеу тұрақты дағдыға айналды, нақ осында тас кешенді обалар түріндегі мола құрылыстардың ерекше үлгісі де болған. Тайпалардың жерлеу ғұрпындағы айырмашылықтар оларда біртүтас жүйелі діни ұғымдардың болмағандығын көрсетеді.
Бейнелеу өнері
Сақ заманы тайпаларының мәдени шығармашылыгының ең жарқын көріністері арасында қолданбалы өнер ерекше орын алады. Оның басты компоненті б. з. б. VII—VI ғасырларда қалыптасып, Сібірдің, Қазақстанның, Орта Азияның және Оңтүстік Еуропаның тайпалары арасында тараған аң стилі деп аталатын өнер болды.
Алғашында Скифияда, ал кейіннен Сібірде де бастапқы табылған орны бойынша бұл бейнелеу шығармашылығы шартты түрде скифтік-сібірлік аң стилі деп аталады. Оның негізгі тақырыбы андарды, хайуандарды және аңыздағы зооморфтық ғажайыптарды бейнелеу болды. Мазмүны жағынан мифологиялық, түрі жағынан реалистік аң стилі өнері сәндік сипатта қолданылды. Бейнелеу әдістерінің көбі қазандар мен құрбандық ыдыстарын, семсер, қанжар, қорамсак, айбалта, жүген, айна секідді заттарды, киімді, тулардың сабын әшекейлеу үшін пайдаланылды. Ертедегі шеберлер көп жағдайда заттардың пайдалылығын бейнелеуді мазмұндылығымен жақсы үйлестіріп отырды, осының нәтижесінде олардың жасаған көптеген бүйымдары дүние жүзіндегі ең тандаулы үлгілерден қалысқан жоқ. Ертедегі суретшілердің шығармашылығы өздерінің айналасындағы жануарлар дүниесінің нақты бейнелеріне етене жақын болды. Сақ шеберлері арқар мен таутекенің, жолбарыс пен кабанның, марал мен түйенің, дала қыраны мен киіктің, касқыр мен қоянның, жылқы мен бұланның өздеріне жақсы таныс бейнелерін сомдай білген. Андарды бейнелеуде әр түрлі материалдар қолданылды. Бізге дейін жеткен бұйымдардың көбі қола мен алтыннан жасалған, сүйектен, мүйізден, темірден, киізден жасалған андардың бейнелері де кездеседі.
Б. з. б. УШ—VII ғасырлар үшін андарды бір орында тұрған қалпында жеке немесе ішінара бейнелеу тэн болып келеді. Таутекенің, аркардың мүсіндері, басын көтеріп жатқан қабанның немесе тұрған жыртқыштың, аяғын бүккен немесе тұяғының ұшымен тұрған бұғылардың бедерлеп салынған суреттері көп кездеседі. Қос шенберлі тұғырда тұрған екі текенің құйма қола мүсіні назар аударарлық: текелер біршама схемалы түрде, бейне бір секіруге оңтайланған кейпінде, бастары тұкырта бейнеленген, ал бедерлі үлкен мүйіздері арқаларына тиіп тұр (Тасмола).
Жетісудан (Талдықорған) табылган екі қола мүсінде мүйіздері айнытпай түсірілген текелердің басы реалистік тұрғыда керсетілген; мүсіндер ұзын конус тәріздес төлкелерге орнатылған. Алдыңғы қола құю өнерінің тағы бір үлгісі — Солтүстік Қазақстаннан табылған, басын жоғары кетерген және мүйіздері бірнеше рет бүралган арқардың іші куыс мүсіні, ол соғыс қаруы — балғашотқа (Бурабай) салынған. Шілікті обасынан (Шыгыс Қазақстан) табылған заттардың арасында үлкен мүйіздерін арқасына қайыра жатқан бұғы кейпінде шебер жасалған алтын бұйымдар, қабандардың ойып жасалған шагын мүсіндері ерекше көзге түседі. Қола пышақтарды жыртқыштардың басын салып немесе түтас мүсіндерін салып әдемілеу, ал жүген тоғаларына аттың басын немесе ат тұяғының таңбасын салып әшекейлеу сол кездегі көп тараған әдіс болған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан археологиялық мәдениеті Санат:Сақтар
(806) Гюлдения
(806) Гюлдения — Негізгі белдеу тобының астероиды.
Оны 1915 жылы 18 сәуірде Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.
Фин-швед астрономы Гуго Гюлденнің құрметіне орай аталды.
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
Артиллерия атысын басқару
Артиллерия атысын басқару — артиллериялық бөлімшелерді басқару шараларының бір бөлігі болып табылатын атысқа басшылық ету.
Оған:
Артиллерия атысын басқару әдетте, бақылау пункттерінен жүргізіледі. Онда артиллерия бөлімшесінің командирінен басқа да бөлімше командирлері, барлаушы-бақылаушылар, есептеушілер мен байланысшылар болады.
Светлана Николаевна Подобедова
Светлана Николаевна Подобедова (25 тамыз 1986 жылы, Иркутск облысы, Ресей) – Қазақстандық зілтемірші (ауыр атлет). Ресейден (Зима қаласынан) қоныс аударып келген спортшы.
2012 жылы Олимпиада чемпионы атанғанымен, 2016 жылы ХОК допинг қабылдаған деген сылтаумен жоққа шығарды.
2007 жылға дейін Ресей құрамасы сапында болған. 2007 жылы Светлана Қазақстан азаматтығын қабылдады. Екі дүркін Әлем чемпионы (2009, 2010), екі дүркін Еуропа чемпионы (2004, 2005), Қазақстан чемпионы (2010, 2011, 2012), Азия (2009) және Азия ойындары (2010) чемпионы атанған. 2011 жылы Әлем чемпионатының күміс жүлдегері. Жұлқи көтеруде 134 кг салмақпен Әлем рекордын орнатқан. Қос сайыс бойынша 295 кг салмақтағы Әлем рекордын да Светлана Подобедова орнатқан.
2007 жылы Светлана Подобедова және жаттықтырушысы Қазақстан ауыр атлетика федерациясымен келіссөз жүргізіп Қазақстан атынан қатысуға келісімін берді. Алайда Ресей ауыр атлетика федерациясы оның бұл әрекетін құптамай, Халықаралық ауыр атлетика федерациясына шағымданды. Өйткені ереже бойынша қандай да зілтемір көтеруші басқа елдің азаматтығын қабылдағаннан кейін арада екі жыл өткеннен соң ғана ресми халықаралық жарыстарға қатыса алады. Сөйтіп, ол төртжылдықтың басты жарысы Бейжің Олимпиадасынан шет қалды. 2009 жылы Подобедованың Алматыға келгеніне екі жылдан астып, ол Қазақстанның атынан сынға түсе алатын болды.
2009 жылғы Әлем чемпионатында жұлқи көтеру бойынша 130 кг бағындырып Әлем рекордын жасаса, серпе көтеру сынында 160 кг көтерiп абсалютті әлем рекордымен 2-шi орын алған Цао Лейден (Қытай) 23 кг басым түседі. Подобедова 2009 жылғы әлем чемпионы атағын тағы жеңіп алды. Сонымен бірге ол Түркияның Анталья қаласында өткен әлем чемпионатында дүниежүзілік рекордқа үш рет өзгеріс енгізді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ауыр атлеттері Санат:Қазақстан әйелдері спортта Санат:2 дәрежелі Барыс орденінің иегерлері Санат:Ресейдің еңбек сіңірген спорт шеберлері Санат:Ресей ауыр атлеттері Санат:Ауыр атлетикадан Еуропа чемпиондары Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпиондары Санат:Ауыр атлетикадан әлем рекордшылары Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шеберлері Санат:Допингке қарсы ережелерді бұзғаны үшін шеттетілген ауыр атлеттер Санат:Ресейден Қазақстанға қоныс аударғандар Санат:Алфавит бойынша ауыр атлеттер Санат:Ауыр атлетикадан Азия ойындары чемпиондары Санат:Қазақстанның Азия ойындары чемпиондары
Желек тұрқылас астасу
Желек тұрқылас астасу Бүркемелі астасу терминінің синонимі.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
328 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:328 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:328 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Сәбилік салт жырлары
Санат:Әдебиет Санат:Жырлар
Ремиссия
Ремиссия (remisso - азайту, әлсірету) — шоттағы төлем сомасын азайту жағына қарай дөңгелектеу.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
IC 3882
IC 3882 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1672479.
Сыртқы сілтемелер
IC 3882 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Хабарларды циркулярлық жеткізу
Хабарларды циркулярлық жеткізу (Циркулярная передача сообщений; multiaddress message transfer) — дестелерді ауыстырып қосатын желімен көрсетілетін және абонентке — хабар көзіне бірден көп адресті көрсетуге мүмкіндік беретін қызмет. Осы қызметтің арқасында бұл хабар алушыға жеткізілуі тиіс.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Сардис (Кентукки)
Сардис (Sardis) — Кентукки штатының Мэйсон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 149 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.3 км² шамасында. FIPS коды — 21-68646.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Герметизм
ГЕРМЕТИЗМ  - көне діни-философиялық ілім. Әдетте оны Гермес Трисмегистің (яғни "Үш мәрте данышпанның") есімімен байланыстрады. Қазіргі ғылым тұрғысынан алғанда Герметизм - эллинизм мен кейінгі заманның перзенті. Ұзақ уақыт бойы ол құпия ("саңлаусыз") сипатта болып, хабардар адамдардың шағын тобы ғана уағыздады. Герметизмнің негізгі ілімі "Бітеу корпустың" екі кітабында және басқа да кейбір текстерде (мәс. "Асыл тасты тақтада") баяндалған. Герметизм доктрина формасында ғана емес, сондай-ақ "герметизм өнерлері" дейтіндер - алхимия, астрология, сиқыр өнері формасында да орын алды. Ресми католик діні Герметизмді қудалады, алайда Қайта өркендеу тұсында ол кеңінен тарап, тіпті Жаңа заман ғылымын қалыптастыруға ықпал етті.
ECall
Жобаның мақсаты жол инциденттері кезінде оқыс оқиғаларды 2500-ге азайту. 2015 жылға дейін автокөлік өндірушілердің жаңа автокөліктерге жүйесіні орнатуды бастау міндеттеу жоспарлануда. Қолданыстағы ұқсас жүйелерден ("Volvo On Call", "Peugeot Connect SOS") айырмашылығы және еуропалық 112 (Е112) жүйесінің арқасында жүйенің бүкіл Еуропалық Одақ аумағында жұмыс істеуін қамтамасыз ету жоспарлануда.
Техникалық сипаттамалары
Жүйе жол-көлік оқиғалары кезінде (автоматты түрде немесе қолмен басқару режимінде) қосылады және жергілікті 112 төтенше қызметі орталығына ақпарат пакетін жібереді, ECall деп аталатын жүйе ең төменгі деректер жиынтығын: белсендірілген күні мен уақыты, географиялық координаттары, бағыты, көлік құралы және байланыс провайдері туралы деректерді, eCall-Qualifier — шақыру деректер типі туралы (автоматты немесе қолмен) қамтиды. Бір мезгілде автоматты түрде автокөлік салонымен телефон байланысы орнатылады. Сондай-ақ машинаның борттық компьютерінен қосымша ақпарат берілуі мүмкін.
Сілтемелер
Санат:Автомобиль қауіпсіздігі Санат:Еуропа одағындағы ғылым Санат:Жедел көмек телефондары
Төменгі Марьюга
Төменгі Марьюга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Марега өзенінің сол жағалауынан 25 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Планолас
Планолас (Planolas) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Херона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Рипольес ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 288 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,7 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жирона елді мекендері
Қызылтау болысы (Қарқаралы уезі)
Қызылтау болысы (1878 жылдың 1 қаңтарына дейін  Аюлы болысы, одан бұрын Қояншы-тағай) — Семей облысы Қарқаралы уезіндегі қазақ болысы.
Халық
Халқы  Арғын тайпасының Каракесек руының Қояншы-тағай бұтағынан тұрды.
1824 жылғы санақта Қояншытағай: 1632 ер, 2176 әйел.
1884 жылы Қояншы-тағай бөлімдеріндегі киіз үй саны:
Аумағы
нобай|Семей облысының болыстарының картасы, 1893 жылғы Қарқаралы уезінің аумағында қазіргі Шет ауданы нда орналасты.
Қыстақтары орналасқан мекендер: Қызылтау, Бұғылы, Монтай, Үлкен Қайрақты, Шолақ Сеңгір, Борлы, Бәйбіше, Сораң, Қоңырқұлжа, Сарықұлжа, Үшалақаз, Мойынты, Тайаткан Шұнақ, Сөребай, Нілді, Тасык, Ешкіөлмес, Жаман тоған айнала төнірегімен Шопақ, Тағылы.
Жайлаулары: Нұра, Сарысу, Байғара, Үшшоқы өзендерінің бойы және олардан қыстақтарға дейінгі аралықтар.
Кельма (Кеть тармағы)
Кельма (Кольджа) — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кеть өзенінің оң жағалауынан 788 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 165 км-ді құрайды.
Қызылтау болысы (Қарқаралы уезі)
Басшылары
Болысты 1871 жылдың 8 қаңтарынан бастап Мүкір Жаржанов басқарған. Орынбасары Дүйсенбай Шуақбаев болған. Ауылдардағы халық билері: Тоғанбай Армақов, Жанмұхамет Қопаев, Көшкімбай Байтасов болған.
Кельма (Кеть тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Қызылтау болысы (Қарқаралы уезі)
Басшылары
Болысты 1872 жылдың 13 қаңтарынан бастап Серік Бурин, басқарған, орынбасары Тоқсанбай Күржібаев, кейіннен Өрікбай Ботбаев болған. Ауылдардағы халық билері: Дүйсенбай Шуақбаев, Мананбай Қабақов, Жолдан Ақжанов, Қосылбек Бәділбеков, Жанмұхаммет Қопаев болған. Болыстың молдасы болып Кеңгір Садыров бекітілген.
Кельма (Кеть тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Жоғарғы Обь су алабы өңірі өзендері
Қызылтау болысы (Қарқаралы уезі)
Басшылары
Болысты 1875 жылы Көспе Әлімбаев басқарады, сол жылдың 14 ақпанында қайтыс болып, орнына Жантай Күржібаев болады. Ауылдардағы халық билері: Тамаз Көпбурин, Дүйсенбай Шуақбаев, Көшкімбай Байтасов, Қуанышбек Ұрынқаев, Бекбосын Аблаев болған.
1880 жылдың 20 желтоқсанынан бастап, болысты Жолдан Ақжановпен Ескене Әлімбаев басқарады. Ауылдардағы халық билері: Сақыр Құйкин, Байпақ Қапсаләмов, Көпбатыр Ақжанов, Көшкімбай Байтасов, Қуанышбек Ұрынқаев, Төкіш Жаужақов.
1887 жылы 4 қыркүйектен болыс төрағасы болып Байпақ Қапсәләмов, орынбасарлығына Тоқбай Тоқсанбаев бекітілді. Ауылдардағы халық билері: №1 Бодық Тоғанбаев, №2 Нұрпейіс Әлімбаев, №3 Көшкімбай Байтасов, №4 Қорыбек Ақжанов, №5 Қосылбек Бадылбеков, №6 Дүйсенбай Шуақбаев (24.02.1888 жылы қайтыс болып оны Төребек Ақжанов ауыстырды).
1892 жылы 22 тамызда болысты Нарымбек Бодықов пен Майбас Онбаевтар биледі. Ауылдардағы халық билері: №1 Есенбек Салықбаев, №2 Тайжан Асылов (09.07.1984 жылы қайтыс болып, Нұрпейіс Әлімбаев ауыстырды), №3 Дуанбек Бурин және Көшкімбай Байтасов, №4 Күйлік Бердібеков, №5 Қуанышбек Ұрынқаев, №6 Төребек Ақжанов.
Вила-Лангару
Вила-Лангару (Vila Lângaro) — Бразилиядағы посёлок, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пасу-Фунду экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Қызылтау болысы (Қарқаралы уезі)
Басшылары
1895 жылы 16 қыркүйекте болыс төрағасы Тоқбай Тоқсанбаев болды. Ауылдардағы халық билері: №1 Жақсыбек Тұрсынбеков, №2 Нұрпейіс Әлімбаев, №3 Көшкімбай Байтасов, №4 Күйлік Бердібеков, №5 Қуанышбек Ұрынқаев, №6 Төребек Ақжанов.
Вила-Лангару
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 230 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 152,172 км² шамасында. Халық тығыздығы — 14,65 адам/км².
Қызылтау болысы (Қарқаралы уезі)
Басшылары
Дала губернаторының 1896 жылғы 13 қарашадағы бұйрығымен Нарымбек Бодықов ІІ дәрежелі "құрметті шекпенмен" марапатталып, №3 ауылдың биі Көшкімбай Байтасовқа алғыс жарияланды.
Вила-Лангару
Тарихы
Қала 1995 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Қызыл-Юлдуз (Чекмагушев ауданы)
Қызыл-Юлдуз — Башқұртстанның Чекмагушев ауданындағы ауыл, Урняк ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 2 адамды құрады. Пошта индексі — 452218, ОКАТО коды — 80256865006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Қызылтау болысы (Қарқаралы уезі)
Басшылары
1898 жылы 28 қарашада болысқа Нарымбек Бодықов пен Хасен Жолданов биліХасен Жолдановк жасады. №1 Сатқанқұл Соқыров, №2 Адамбай Қапсәлемов, №3 Көшкімбай Байтасов, №4 Күйлік Бердібеков, №5 Майбас Онбаев, №6 Тұрабек Ақжанов.
1901 жылы 30 қазанда болыс билігі Нарымбек пен Төлебек Бодықовтардың қолына көшті. Ауылдардағы халық билері: №1 Жақсыбеков Тұрсынбеков, №2 Тоқбай Тоқсанбаев, №3 Көшкімбай Байтасов, №4 Күйлік Бердібеков, №5 Қосылбек Қадыров, №6 Төребай Бабықбаев.
Нарымбек Бодықов өлкетану жұмыстарымен айналысқан. Байғұл тауының етегінде көне қорғандар бар екенің белгілеген. Күлік Бұлхановтың қыстауынан батысқа қарай қазылған биік қорғанды есепке алған. Көшкімбай Байтасовтың қыстағының манында да осындай оба болған. Сияқбай мазарының жанында "мұртты" қорғандар табылған.
1903 жылы 1 желтоқсанда Нарымбек Бодықов Қызылтау болысының ауыл мектебінің "құрметті демеушісі" болып бекітілген. №1 Ресми түрде болыс басқарушысы қызметінен босатылып, мектеп мұғалімі қызметіне кіріскен. 1905 жылы Қызылтау болысының Қаракемер орыс-қырғыз мектебінің "құрметті демеушісі" Асанбек Қарабеков болды.
1905 жылы 25 қаңтардан болысты Асанбек Қарабеков және Хасен Жолданов басқарды. Ауылдардағы халық билері мен олардың орынбасарлары: №1 Төлеубек Бодықов пен Мұса Жаңабаев, №2 Шәкен Әлімбаев пен Нұрпейіс Әлімбаев, №3 Дуанбек және Бәділбек Көшкінбаевтар, №4 Күйлік Бердібеков пен Кенжеқара Бердібеков, №5 Қуанышбек Ұрынқаев пен Майбас Онбаев, №6 Төребай Бабықбаев пен Тоғанбай Дүйсенбаев.
Болыс халқы атынан Санкт-Петербургке телеграммаға қол қойған Тоқабай Тоқсанбаев. Мемлекеттік дума мүшесіне сайлау өкілеттігіне Нарымбек Бодықов (№1 ауыл, 50 жаста), Тұрысбек Ақжолов (№6 ауыл, 51 жаста) ие болған. №2 ауылдың биі Шәкен Әлімбаев 1906 жылы 9 наурызда ІІІ дәрежелі "құрметті шекпенмен" марапатталған.
1907 жылы 12 қащанда болыс басқарушысы Мұса Айдабаев болды, оны Адамбай Қапсаләмов ауыстырды. Ауылдардағы халық билері мен олардың орынбасарлары: №1 Жексенбек пен Сағымбек Тұрсынбековтер, №2 Тоқабай Тоқсанбаев пен Сағындық Айнабековтер, №3 Қанат Көшкінбаев пен Көшкімбай Байтасов, №4 Күйлік және Нелдібеков Бердібековтер, №5 Молдабек Ақынбеков және Қосылбек Қадыров, №6 Төребай Бабықбаев пен Райымбек Балықбаев, №7 Жанбұлақ Қуандықов пен Құлсейіт Барменов.
1911 жылы 30 маусымнан болыс басына Нарымбек Бодықов пен Сағындық Айнабеков келді. Ауылдардағы халық билері мен олардың орынбасарлары: №1 Жексенбек Тұрсынбеков пен Үбен Төрежанов, №2 Кісебай Қапсәләмов пен Рымжан Жалмағанбетов, №3 Дуанбек және Бәділбек Көшкінбаевтар, №4 Күйлік Бердібеков пен Жаңабек Бастықов, №5 Қуанбек Ұрынқаев пен Жүсіп Қуанышбеков, №6 Есенбек Қозғанбаев пен Данышбек Қанбатыров, №7 Жанбұлақ Қуандықов пен Құлсейіт Барменов.
Қызылтау болысы бойынша алқа сотының мүшесі болып Нарымбек Бодықов бекітілен.
Әкімшілік бөлінуі
6 әкімшілік ауылға бөлінді :
Мақалдар
Барымтаға көп барғандықтан олар туралы мынадай мақал шығыпты: Балам есікті біреу қағады, барып қара. Қояншы-тағай болмасын бұғып қара.
Рудан шыққандар
Қояншы тағай руынан шыққан тұлғалар:
Қоғамдық қайырымдылық қоры
«Қояншы-Дәулет-Таңай» қоғамдық қайырымдылық қоры 13.03.2018 жылы құрылған. Басшысы Әміров Құрманғазы Әшімұлы.
Құрылтай
2008 жылы Шет ауданы Қызылқой ауылы жанында құрылтайы өтті.
Сілтемелер
Санат:Семей облысы болыстары Санат:Шет ауданы тарихы
Наполеон Бонапарт
thumb|alt=A.|Наполеон, 1797 жыл thumb|alt=A.|Наполеон, 1800 жыл thumb|alt=A.|Наполеон, 1812 жыл Наполеон I Бонапарт (Napoléon Bonaparte [napɔleɔ̃ bɔnapaʁt], Napoleone Buonaparte, Корсика диалекті — Napulione Buonaparte; , Аяччо, Корсика —   , Әулие Елена аралы) — француз мемлекеттік, саяси және әскери қайраткері; 1804—1814 және 1815 жылдардағы Француз императоры (Empereur des Français), француз мемлекетінің негізін құрған саясаткер, Батыс әлеміндегі ең ықпалды тұлғалардың бірі.
Өмірбаяны
1769 жылы 15 тамызда Корсика аралында ақсүйектер отбасысында дүниеге келген. 1785 жылға дейін Бриен және Париж әскери мектептерінде оқыған. Франциядағы 1789 – 94 ж. революция кезінде Тулонқаласын азат еткені үшін 24 жасар Наполеон I капитандықтан бригадалық генералдәрежесіне дейін көтерілді. 1796 ж. Италияға жорық жасаған армияның бас қолбасшылығына тағайындалды. Осы және кейінгі Египетке жасаған жорықтары кезінде өзін аса көрнекті қолбасшы ретінде көрсетті. 1799 ж. 9 қарашада (18 брюмерде) биліктегі дағдарысты пайдаланып, мемл. төңкеріс жасады. Ол елде алғашында консулдық, одан кейін империя (1804 ж. 18 мамыр) түріндегі әскери диктатура орнатты. Якобишілдер мен роялшылдарға соққы берді. Өнеркәсіп пен сауданы дамытты. 1800 ж. француз банкін құрды. Мемлкеттің қуатты арттырудың басты тірегі өнеркәсіпті дамыту деп білді. Әскери өнер саласында рев. Франция армиясында қалыптасқан жаңалықтарды одан әрі жетілдірді. Тарихи жағдайға байланысты орасан зор әскери күшті тактикалық және стратегиялық жағынан тиімді пайдалана білді. Оның әскери қағидасы: “сан жағынан әлсіздікті қимылдың жылдамдығымен толтыру” болды. 1804 жылға дейін республика атын жамылып келген диктаторлық өкіметті буржуазиялық мемлекетті нығайтуға пайдаланды. Директория кезінде сақталған ұлттық уәкілдікті сайланып қойылатын басқару жүйесін жойды.
Хронология
- 1779 – Отенс колледжіне оқуға түсті.
- 1780 – 1784 – Бриенн әскери академиясында мемлекет қаржысына оқыды.
- 1784 – 1785 қазан айы – Наполеон Париждегі элиталық әскери мектепке түсті, осы кезде ол өзінің бірінші -- артиллерия кіші лейтенанты-- атағын алады.
Ровередо
250px|thumb|Картада орналасуы Ровередо (Roveredo GR) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Моэза округінің құрамына кіреді.
Наполеон Бонапарт
Хронология
- 1792 – Наполеон Якобин клубының мүшесі болады. Саясатпен айналысу талпынысы оған ештеме бермеді.
- 1793 – Наполеонның отбасысы сол уақытта Францияға қарсы көтеріліс болып жатқан Корсикаға кетеді. Сол жылы Наполеон қызметінде ктеріліп, бригада генералы атағын алады.
Ровередо
Сыртқы сілтемелер
Санат:Граубюнден елді мекендері
Наполеон Бонапарт
Хронология
- 1795 – Робеспьер ойын қолдаушы деген айыптаумен тұтқындалып, бірақ тез босатылады.
- 5 қазан 1795 жыл – Барасс Наполеонның көмегімен роялистердің көтерілісін басып тастайды.
- 9 наурыз 1796 жыл – Наполеон мен Жозефина заңды түрде некелерін қияды. Бұл неке куәлігінде Бонапарт өзіне жарты жыл жас қосса, Жозефина өз жасын 4 жылға азайтып жазған.
- 1796 – Наполеон италиялық кампанияны басқаруға талпынып, оның жасалуы мен дайындығына белсене қатысады.
- 1796 – 1797 – Бонапарт италиян әскерінің қолбасшысы болады.
- Ақпан 1797 жыл – Наполеона рим папасымен келісімге келіп, шіркеу Наполеонды Франция императоры ретінде мойындайды.
- Қазан 1797 жыл – Наполеонның Австрамен атақты Кампоформ бейбітшілік келісіміне қол қоюы.
- 1798 – 1799 жылдар – Наполеонның пайдасыз және болашағы жоқ мысырға жорығы. Толықтай жеңіліспен аяқталды.
- 1800 – тағы бір италиян жорығы. Бұл да ол үшін пайдалы болды. Бонапарта қоластына бүкіл Солтүстік Италия кірді.
- 1800-1801 – Ресеймен жақындасуға талпыныстар. Бірақ бұған Павл I өлімі кедергі келтірді.
- 1801 – Директорияны құлатқан соң Наполеон папаның көмегіне жүгінеді.
- 1803 жыл– Англиямен кезекті соғыс.
- 1804 жыл– Наполеонның француз императоры болып жариялануы.
- 2 желтоқсан 1805 жыл– Аустерлице шайқасы өткен күн. Наполеон бірінші антифранцуздық коалицияны талқандады.
- 1806 жыл–«Рейн одағының» құралуы.
- 1806 – 1807 жылдар– жаңа екінші антифранцуздық коалицияның әскері талқандалды. Соңында Ресей үшін масқаралы Тильзит келісімі күшіне еніп, Ресей соғыстан шығады.
- 1809 – Австрия империясымен арадағы соғыс. Шенбрунн келісімімен аяқталды.
- 4 мамыр 1810 жыл – Наполеонның Мария Валевскаядан Александр атты баласы туылады.
- 1810 –Наполеон мен Жозефинаның ажырасуы. Австриялық принцесса Мария Луизамен некесі.
- маусым 1812 жыл– Ресеідегі Отан соғысы. Наполеон әскерінің «өлімі».
- Қазан 1813 жыл– Лейпциг шайқасы, көбінесе «халықтар шайқасы» деп аталады. Наполеон жеңіліс табады.
- 1813 – 1814 жылдар– Наполеону предлагают ряд мирных соглашений, однако он их одно за другим отвергает, и продолжает отчаянные попытки сопротивления.
- Наурыз 1814 жыл– властвование Наполеона официально прервано решением Сената. Новый король Франции – представитель династии Бурбонов Людовик XVIII
- 6 сәуір 1814 жыл– Наполеон тақтан түсіп, Эльба аралына жер аударылады. Бұл жерде ол өз сәтін күтеді.
- 1 наурыз 1815 жыл – Буонапартенің Франция жағалауына түсуі.
- 20 наурыз– 22 маусым 1815 жыл– Наполеонның «жүз күндік» билігі. Бұл кезеңде Бонапарт Францияға оралып, өзінің негізгі қарсыластарын талқандау үшін әскер жинай бастады, алайда қарсыластары ерте мобилденіп үлгерді. Одақтастардың үлкен әскері мен оларға қарағанда саны аз француздар Ватерлоода кездесті. Ақыырнда Наполеон жеңіліп, тұтқындалып, Әулие Елена аралына жер аударылады.
- 1815 – 1821– бұл жылдары Бонапарт Қасиетті Елена аралында өмір сүріп, өзінің бһатақты мемуарларын дүниеге әкеледі.
- 5 мамыр1821 жыл– Наполеон Бонапарт жалғыздықта қайтыс болды. Оның өлімінің себебі әлі күнге дейін белгісіз. Наполеон қатерлі ісіктен немесе уланудан өлуі мүмкін.
- 1840 жыл– Наполеонның сүйегі Париждегі Мүгедектер үйіне көшіріледі.
Сыртқы саясаты
Сыртқы саясатта Англия басшылық еткен коалициямен экон. және саяси үстемдікке таласты. Наполеон I-нің жүргізген соғыстары басқыншылық, тонаушылық сипатта болғанымен, Еуропадағы феодалдық-абсолюттік құрылымдарға соққы берді. Үздіксіз соғыстар Францияның жағдайын нашарлатты. 1812 ж. маусымда Ресейге қарсы соғыс ашты. Бұл соғыста Наполеон I әскерінің жеңіліске ұшырауы империяның құлауының басы болды. 1814 ж. наурызда Францияға қарсы коалиция әскерлерінің Парижге кіруі Наполеон I-ні тақтан бас тартуға мәжбүр етті. Наполеон I Эльба аралына айдалды. Дегенмен ол 1815 ж. наурызда француз тағын қайтадан басып алды (“Жүз күн”). Ватерлоо түбінде одақтастар әскерінен жеңіліске ұшыраған соң тақтан екінші рет бас тартты (1815 ж. 22 маусым). Өмірінің соңғы жылдарын Әулие Елена аралында ағылшындардың тұтқыны ретінде өткізді. Сонда асқазан жарасынан қайтыс болды. Сүйегі 1840 ж. Парижге әкелініп, Мүгедектер үйіне қойылды.
Дереккөздер
Санат:1769 жылы туғандар Санат:1821 жылы қайтыс болғандар Санат:Франция қолбасшылары Санат:Франция императорлары
Черебеть
Черебеть — Ресейдегі өзен. Калужа облысы, Орлов облысы, Тула облысы, Брянск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вытебеть өзенінің сол жағалауынан 37 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Белёв қаласынан Упа өзені және Угра өзені өзендерін қоспағанда Калуга қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Винкьятуро
Винкьятуро (Vinchiaturo) — Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3078 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 87 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 35 км² шамасында. Пошта индексі — 86019.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Молизе елді мекендері
Кіші Қызыл
Кіші Қызыл — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Урал өзенінің оң жағалауынан 2172 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 113 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Жайық, Жоғарғы Урал су торабынан Магнитогорск су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Космоцентризм
Санат:Философия
Кіші Қызыл
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Челябі облысы өзендері
329 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:329 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:329 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Моңғолия
Моңғолия (Монгол Улс – Моңғол елі, ескі моңғолша 25px)) — Орталық Азияның шығыс бөлігінде орналасқан, жиі Шығыс Азияға жатқызылатын тәуелсіз мемлекет. Солтүстігінде Ресеймен, оңтүстік, шығысы мен батысында Қытаймен шектеседі. Моңғолия — мұхитқа шыға алмайтын мемлекеттердің бірі. Жер көлемі 1 564 116 км²-ге жетеді. Жер көлемінің үлкендігі бойынша әлемде 17-ші орында. Астанасы — Ұланбатыр қаласы. Халық саны 3,330,000 адамға жеткен.
Каризио
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 923 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 31 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 30 км² шамасында. Пошта индексі — 13040.
Моңғолия
Мемлекеттік тілі – моңғол тілі, жазуы кириллица. Моңғол тілінде халықтың 95%-ы сөйлейді. Қазақтар елдің 4 пайыздан астамын құрайды. Орта мектепте кириллицадан басқа ескі моңғол жазуы оқытылады. Қазақтар көп тұратын Баян-Өлгей аймағында қазақ тілі оқытылады.
Каризио
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Лаврентий.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Моңғолия
Тарихы
Моңғолия аймағында әртүрлі түркі тілдес тайпалар көшіп-қонып өмір сүрді. Ең бірінші – хуннулар (ғұндар), өз мемлекетін құрып, Қытаймен (Син династиясы) соғыс бастады. Қытайдың қолбасшы маршалы Менг Тиан өз елін қорғау үшін Ұлы Қытай қорғанын тұрғызды. Хуннулардан кейін бұл жерде түркілер өз империясын құрды.
Азаматтық хал актілері
Мемлекеттік органдарда міндетті түрде тіркелуге жататын адам өміріндегі негізгі оқиғалар болып саналатын азаматтық хал актілерінің жағдайын (туылу, некеге тұру, некені бұзу, ұл асырап алу (қыз асырап алу), әкелікті белгілеу, аты-жөнін өзгерту және қайтыс болу), яғни адамды жеке түрде танытуға себепші болатын оның құқы мен міндеттерінің пайда болуы мен тоқтатылуымен байланысты жағдайларды заңды түрде рәсімдеу.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Моңғолия
Тарихы
Оның Империясы бүкіл Азия мен жарты Еуропаны қамтыды. Шыңғыс Хан өлгенде ол өз империясын балаларына бөліп берді. Шыңғыс ханның немересі Құбылай хан, империяның елордасын Бейжің қаласына көшірді. 1368 ж. Қытайдың Минг Династиясы төңкеріс жасап моңғолдарды өз жеріне қуып жібереді. Осыдан бастап Моңғолия қытайдың отары болды.
нобай|Далалық сахара 1911 ж. Цин Империясы құлады, сондықтан Моңғолия тәуелсіз мемлекет ретінде жарияланды. Жаңа мемлекеттің басшысы Боғд хан болды. Бірақ Қытай қолбасшылары Моңғолияға өз әскерлерін кіргізіп, осы жердің екі аймаққа бөлінуі (Сыртқы Моңғолия және Ішкі Моңғолия). 1917 ж. Ресей империясының азамат соғысы басталды, көп «ақ әскерлер» Сібір және Қытай жеріне қашты. Бір сондай әскери қолбасшы, Барон Унгерн өз сарбаздарымен Сыртқы Моңғолияға кіріп, Урга (Өргөө) немесе Да-Хүрее қаласын (қазіргі Ұлан-Батыр) басып алды. Ресей қызыл армиясы Моңғолияның коммунистік қолбасшысы Сухэ-Батыр-ды қолдады, ол Унгернның әскерін жеңіп, 1921 жылы Сыртқы Моңғолияда Моңғолия Халық Республикасын жариялады. Ішкі Моңғолия аумағы қазіргі күннің өзінде де Қытайдың құрамында.
Бүгінгі Моңғолия – парламенттік республика. Елдің парламенті – Мемлекеттік Ұлы Хурал деп аталады.
Географиясы
thumbnail|left|Моңғолия табиғаты
Моңғолияның оңтүстігі Гоби шөлі, солтүстігі және батысы суықтау боп келетін таулы өлкеде орналасқан. Моңғолияның орталық бөлігі жазық болып келеді. Ең биік шыңы Моңғол Алтай тау жүйесінің Таванбогд тауының Хүйтэн шыңы теңіз денгейінен 4,374 метр биік болып келеді.
Моңғолия климаты – қатаң континенталды. Жазда ыстық болғанымен қыста суық болады. Қыста орташа температура -30 °C болады. Ұлан-Батыр қаласы әлемдегі ең суық астана болып саналады.
Таулы өлке көп болғандықтан жел көп соғады. Жылында орта есеппен 257 күндік тәулік болады. Жауын шашын мөлшері шығыс бөлігінде орташа есеппен 200-350 мм, оңтүстікте 100-200 мм. Оңтүстіктің ең шеткей өлкесі Гоби шөлінде кей жылдары жауын-шашын мүлде болмайды.
Табиғат белдеулері
Моңғолияның солтүстігінен оңтүстігіне қарай келесі меридиандық табиғат белдеулері кездеседі: орманды дала, дала, шөлейт, шөл. Орманды белдеуде таулы орманды және тайга белдеуі кездеседі. Табиғи белдеулері орналасуына байланысты Ханғай, Хэнтий, Алтай таулы, Дорнод далалық, Говь шөлдік деп төрт белдеуге бөлінеді.
Донино (Габрово облысы)
Донино (Донино) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді.
Моңғолия
Топырағы
Моңғолияда күрең, қара күрең, ашық күрең, қара топырақ, шөлдік қоңыр, батпақты, тұзды сияқты көптеген топырақ түрлері кездеседі. Бұлардың ішінен құнарлы топырақ олардың 5 %-ын құрайды. Жер көлемінің 0,76%-ы егін шаруашылығына ыңғайлы. Суармалы жер көлемі 840 км².
Донино (Габрово облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 156 адамды құрайды.
Моңғолия
Суы
Моңғолияда ұзындығы 67000 км болатын 3811 өзен,бұлақ, ауданы -500 км³ болатын 3500-ге жуық көл, 7000-ға жуық көлшік, 540 км² ауданы бар 190-ға жуық мұздық, 250-ге жуық арасан бар. Жерасты суларының 139-ға жуық көзі бар.
Моңғолияның ең ұзын өзені - Орқон. Ұзындығы - 1124 км, ауданы - 133000 км². Ең үлкен көлі - Увс көлі (3350 км²), ең терең көлі - Хөвсгөл көлі (262.4 м).
Донино (Габрово облысы)
Пошта индексі — 5342. Телефон коды — 06710. ЕКАТТЕ коды — 22959.
Моңғолия
Экономикасы
Моңғолияның экономикасы негізінен ауылшаруашылығы және тау-кен өнеркәсібіне тәуелді. Табиғи байлық түрлері көп кездеседі. Мыс, молибден, қалайы, көмір, вольфрам, мырыш рудасы, темір рудасы және алтын өндеу ел экономикасында маңызды орын алады. Ауылдағы адамдардың негізгі кәсібі мал шаруашылығы болып келеді.Орта есеппен әрбір адамға 12 бас мал келеді. Егін шаруашылығында бидай, арпа, көкөніс және мал азығын егумен айналысады. 2008-жылғы есеп бойынша ІЖӨ-нің көлемі 9,48 млрд долларды құраған. Жан басына шаққандағы көрсеткіш 3200 доллар. Жұмыссыздар саны орта есеппен халық санының 2,8 % (2008).
Донино (Габрово облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Моңғолия
Экономикасы
Негізгі экспорт өнімдері (2,5 млрд долл. 2008 ж) : Мыс, молибден, көмір, мырыш рудасы, темір рудасы, шикі мұнай, мал өнімдері, былғары, текстиль. Негізгі экспорттаушылары: ҚХР (76 %), Канада (9 %), Ресей (3 %). Импорт өнімдері: (3,6 млрд долл. 2008 ж): жанар-жағар май, машина техника, автомобиль, азық-түлік, құрылыс заттары, қант, өндірістік және күнделікті қолданыстағы тауарлар, шай т.б. Негізгі импортерлары: Ресей (35 %), ҚХР (29 %), Жапония (8 %).
Әскер
Ирактағы бейбітшілік миссиясы кезінде моңғол әскерлері Польша әскерлерімен бірге Ирактың оңтүстігінде Кэмп-Эхо базасының қауіпсіздігін қамтамасыз етті. 2005- 2006 жылдарда Моңғолия әскерлері Косоводағы Бельгия әскери тобында қызмет атқарды.
Танкілері:
APC's
Моңғолия-ның әскери-әуе күштерін армия басқарады
! style="text-align: left; background: #aacccc;"|Ұшақ ! style="text-align: left; background: #aacccc;"|Жасаушы ! style="text-align: left; background: #aacccc;"|Бейне ! style="text-align: left; background: #aacccc;"|Версия ! style="text-align: left; background: #aacccc;"|Мөлшер ! style="text-align: left; background: #aacccc;"|
Әкімшілік құрылысы
Моңғолия 21 аймаққа бөлінеді. thumbnail|right|400px
Дереккөздер
*
Айғақ газеті
Айғақ  – республикалық газет, 1996 жылдан шығады. Республиканың барлық облыстарына тарайды. Газет жанынан «Айғақ – Оңтүстік», «Айғақ-ТВ», «Айғақ – Махаббат», «Айғақ – 18 мың ғалам» сияқты басылымдар жарық көріп келеді. Басылымның басшысы Дулат Назарбекұлы Әбіш ҚР Президенті жанындағы Бұқаралық ақпарат-құралдары жөніндегі кеңестің, Қазақстан Журналистер Конгресі атқару комитетінің мүшесі, «Медиа-Юг» қорының президенті, Ұлттық баспасөз клубының вице-президенті.
Басылымды дамыту стратегиясын дұрыс таңдау, редакция ұжымының кәсіби шеберліктері, материалдардың тәуелсіз және объективті сипатта жариялануы, Қазақстанда демократияның даму принциптерін ұстануы – «Айғақ» газетінің ақпарат тарату кеңістігіндегі орнын белгілеп, демократиялық бағыттағы басылымдардың біріне айналуына мүмкіндік туғызды. Газет Қазақстан Журналистер Одағының Саттар Ерубаев, Тұрар Рысқұлов атындағы сыйлықтарының, Қазақстан Журналистер Академиясының «Алтын Жұлдыз» сыйлығының лауреаты. Ал газет басшысы Қазақстан Республикасының 10 жылдығына байланысты Президент Н.Назарбаевтың арнайы алғыс хатымен марапатталған. Газет журналистері жыл сайын өткізілетін Еуразиялық Медиа-форум, Қазақстан Журналистер Конгресінің, сонымен қатар, ОБСЕ, «Интерньюс», «Әділ сөз» сияқты мемлекеттік емес ұйымдардың түрлі семинар-тренингтеріне қатысып тұрады.
Газет редакциясының өз баспаханасы бар, Ұлттық баспасөз клубы жұмыс істейді. Газет редакциясы Шымкент қаласында орналасқан.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан газеттері Санат:Қазақ тілді газеттер
Судың стандарттық талдамасы
Судың стандарттық талдамасы.Судың химиялық қасиеттерін анықтау мақсатында жүргізілетін талдамалар жиынтығы - хлор аниондарын, сульфаттарды, гидрокарбонаттарды, кальций, магний, натрий катиондарын, сол сияқты судың тығыздығы мен рН-ты анықтау. Синонимі - "судың алтыбөліктік талдамасы.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ геологиясы
Жүйелеу (психология)
Жүйелеу - ретімен тұтастастықты құрайтын элементтердің жиыньығы, ойлау операцияларының бірі. Жүйелеудің белгілері: екеуден шексіздікке дейінгі құрылымы, элементтердің қатынасы, жүйелікті түзуші факторлардың  тұтастық байланыстығы. Психологиялық жүйенің комнпоненттері мен мақсаттар, үрдістер,  жағдаяттардан тұрады. Жүйелеу - жалпылау арқылы  шындықтағы заттар  мен құбылыстарды  белгілі бір принципке  орналастырудан тұратын ойлау операциясы. Жүйелеудің жоғары түрі топтастыру  (классификациялау). Жүйелі талдау - құбылыстар мен ебъектілерді, әр түрлі құрылымдарды  бөліп көрсету арқылы, оның тұастығын көрсету тәсілін іздестіру.
Брукберг (Төменгі Бавария)
Брукберг (Төменгі Бавария) (Bruckberg (Niederbayern)) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Бавария әкімшілік округіне бағынады. Ландсхут ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Көлік майы
Көлік майы, көлік ақысы – көлікті пайдалану өтемі, шаруашылық жұмыстарына немесе мініске жарамды көлігі болмаған жағдайда шаруа адам басқа біреуден өзіне қажетті көлікті мөлшерлі мерзімге жалдап алады да, сол үшін көлік иесіне ақы төлейді. Бұл жұмысқа жарамды К-тің м-на ақы алу деген сөз. Мұндай көлікті көңілі жақын адамдар тегін беріп, көмектеседі. Майға алған кісі өзінің малындай күтіп, аздырмай, мерзімі біткенде иесіне қайтарып береді. Ертеректе қазақтар бір-біріне мінерге ат, көшерге көлік беріп көмектескен. Сол үшін пішен шауып, егін жинауға, малдарын күтуге, қойын қырқып, терілерін илеп беруге қолқабыс тигізген. Қазіргі заманғы нарықтық қатынастарға орай К. м. ұғымы жаңа мән-мағына, мазмұнға ие болып келеді.
Санат:Қазақ ұлттық энциклопедиясы Санат:Транспорт
Үлкен Мартын
Үлкен Мартын — Ресейдегі өзен. Марий Эл Республикасы, Чуваш Республикасы, Киров облысы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Кокшага өзенінің сол жағалауынан 45 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Лаврадаш
Лаврадаш (Lavradas) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 929 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,26 км² шамасында. Халық тығыздығы — 128 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Ауа ластануы
Биологиялық процесс үшін оттегінің маңызы өте зор, ал көмірқышқыл газы фотосинтез процесіне өте қажет. Адам тамақ ішпеуге бар, бірақ тыныс алмай өмір сүре алмайды, себебі адам организмінде оттегі қоры шектеулі. Ол 2 – 3 минут қана тыныс алуына жетеді, ал бес минут өткен соң, ауа келмегендіктен адам организмінде орнына келмейтін процесс басталады, ми қабаты жұмысын тоқтатады, биологиялық өлім келеді.
Атмосфералық ауаның зиянды заттармен былғануы
Атмосфералық ауаның әр түрлі зиянды заттармен былғануы, адамдар органының ауруына, оның ішінде тыныс мүшелерінің ауруына әкеліп соғады.
Атмосферада табиғи және антропогендік көздерден қосылатын әр түрлі қосындылыр әр кездерде де болады. Ондай табиғи қосындыларға шаңдар жатады, олар, негізінен, өсімдіктер түрлерінен, вулкандардан, эрозияға ұшыраған топырақтан, ғарыш шаңдарынан тұрады және өрт түтіндері, газдар да жатады.
Атмосфераның ауасын ластайтын негізгі антропогендік көздер қатарына өнеркәсіп орындарының кейбір салалары, автокөлік, және жылу энергетикасы жатады. Қазақстанда тұрақты өнеркәсіп орындарының көздерінен атмосфераға жыл сайын (1995 ж – 3,1млн. г,1997 ж – 2,37; 1998 ж – 2,33) зиянды заттар шығады атмосфераға кететін зиянды қосындылардың жартысына жуығын энергетика, ал түсті металдар – 22,7%, қара металдар – 15,7% береді.
Атмосфераға зиянды заттарды шығаруда автокөліктер үлкен орын алады.
Қазақстанның үлкен қалаларында автокөліктердің зиянды заттарды шығарудағы үлесі 60 – 80 пайыз құрайды. Ал Алматы қаласында — 90 пайыз. Ең көп тарайтын улы заттар – углеродтың оксиді (СО), күкірттің диоксиді (SO2) азоттың оксиды (МОх) көмірсутегі (Cn Hm) және қатаң заттар (шаң). Атмосфераға одан да гөрі улы заттар шығады, мысалы, фтордың қосындысы, хлор, қорғасын, сынап және бензапирен. Осы күндері атмосфераға 500-ден астам улы заттар шығады екен, оның саны күннен күнге ұлғаюда.
Қазақстан Республикасының қалаларындағы ауа бассейнін бақылау қалаларда ластану деңгейінің өте жоғары екенін көрсетіп отыр. Орташа алғанда қалалардағы шаңның, аммиактың, фенолдың, фторлық сутегінің, формальдегидтің, қорғасынның, азот диоксидінің және күкірттің жиынтығы шекті нормадан әлде қайда артық болып тұр. Мысалы, Шымкент және Лениногорск қалаларында күкірт жиынтығы шекті нормадан 100 есе артып кеткен. Атмосферадағы қоспалардың және олардың қозғалысы екінші дейгейдегі өте улы қосылыстардың пайда болуына әкеліп соғады (қара түтін(смог), қышқыл (кислота) және олар азон қабатын бірден – бір қосындылар.
Атмосфералық ауаның ластануынан пайда болатын қауіп:
Атмосфера қабаттары
Атмосфера бүкіл әлемнің тіршілік ортасы Атмосфера ауасының шекарасы болмайды. Ол жер шары халықтардың ортақ байлығы болғандықтан оның сапасы, тазалығы адамзат үшін ешнәрсеге теңгерілмейтін биосфераның құрамдас бөлігі. Атмосфера бірнеше қабаттан – тропосфера (10-12км), озон қабаты стратосфера (40-50км), мезосфера (70км), термосфера (80км) және экзосферадан (800-1600км) тұрады. Әр қабаттың өзіне тән атқаратын қызметі, газдық құрамы, тіршілік нышаны болады. Әсіресе, тропосфера мен озон қабатының тіршілік үшін маңызы ерекше.
Ауаны ластағыш заттар
Бүгінгі таңда атмосфера ауасының тазалық сапасы бұрынғы кезден ауытқуда. Оның негізгі себептері – ауаға адамның антропогендік іс-әрекетінен болатын әртүрлі газдардың шығарлыуы. Оларды ауаны ластағыш заттар деп атайды.
Атмосфераның маңызы
Бірақ, адам баласы үшін орасан зор пайдалы ауа бассейіні соңғы жылдары күрделі өзгерістерге ұшырап отыр. Ең басты себеп ауаның ластануы. Атмосфера ауасының сапалық күйінің көршеткіштері оның ластану дәрежесі болып саналады. Егер атмосфера ауасында ластағыш заттардың шекті мөлшерлі концентрациясы ШМК қалыпты құрамынан асып кетіп сай келмесе, онда ауаны ластанған деп саналады.
Ластағыш заттардың негізгі көздері - өнеркәсіп, автокөліктер, зауаттар, жылу энергетикасы, қару жарақтарды сынау, ғарыш кемелер мен ұшақтар т.б. Жоғарыда аталған объектілерден атмосфераға түскен заттар ауа құрамындағы компоненттерінің қатысумен химиялық немесе фотохимиялық өзгерістерге ұшырайды. Содан соң пайда болған химиялық өнімдер суға, топыраққа түсіп, барлық тірі организімдерді, ғимараттарды, құрлыс материалдарын бүлдіреді.
Ядролық оқ-дәрілер
Ядролық оқ-дәрілер – әр түрлі типтегі, мақсаттағы ракеталардың ұрыс бөлімдері, авиациялық бомбалар, снарядтар, кеме торпедолары, тереңдікке тасталатын бомбалар мен ядролық зарядты фугастар. Ядролық оқ - дәрілердің негізгі элементтері: ядролық заряд, нейтрондар көзі, нейтронды тойтарғыш, әдеттегі жарылғыш зат заряды, заряд қабығы, жарылғыш қондырғы мен оқ-дәрі қорабы (қабығы). Қуаттылығына қарай ядролық оқ - дәрілер шартты түрде 3 калибрге бөлінеді: шағын (тротил эквивалентімен 15 мың тоннаға дейін), орташа (15 – 100 мың т) және ірі (100 мың және одан көп т). Термоядролық оқ-дәрі қуаты ондаған млн, тіпті 100 млн. т-ға жетуі мүмкін. Ядролық оқ - дәрілер әсерінің қашықтығы нысанаға жету тәсіліне байланысты (ракета, авиация, т.б.).
Ауа ластануы
Атмосфераның маңызы
Атмосфера құрамындағы оттегі мен көмірқышқыл газының тұрақты болуы жалпы ауа бассейінің тепе-теңдігіне әсер етеді. Мысалы, оттегі тірі организімдер үшін тыныс алуды қамтамасыз ете отырып, топырақ пен судағы бүкіл химиялық реакцияға қатысады. Оттегі жетіспеген жағдайда жануарлар мен адамдар тұншыға бастайды.
Ядролық оқ-дәрілер
Ядролық оқ-дәрілер құрылымы
Теоцентризм
Теоцентризм деп барлық тіршіліктің мәні дүниеден тысқары түрған тылсым күш - Құдайда деп түсінетін философиялық көзқарас түрін айтады. Бұл Ортағасырлық философияға тән.