cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Люббов
Люббов (Lübbow) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Люхов-Данненберг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 820 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 19,52 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 54 017. Муниципалитеттің басшысы — Херберт Боссельман.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
IC 148
IC 148 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Irr (бұрыс галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6292, UGC 1195, MCG 2-5-11, ZWG 437-10.
Сыртқы сілтемелер
IC 148 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Таксометр
ТАКСОМЕТР (лат. іахо—ңұнын анық-таймын және ...метр) — таксидің жұ-мысын есепке алып отыратын және белгіленген тарифке сәйкес жүрілген шолға төленетін ақыны көрсететін при-бор. Т. тісті редуктор арқылы беріліс ңорабының жетектелуші білігімен жалғастырылған роликті мех. санауыш түрінде болады. Автомобиль тоқтаған кезде Т. сағаттық механизммен іске қосылып, төленетін ақыны тұрған уақытына сәйкес есептейді. Т. тө-ленетін жол ақысынан басқа автомо-бильдің жалпы және ақы төленетін жолын (км есебімен), жолаушылар-мен қанша рет сапар жасалғанын, сондай-ақ бір жұмыс күнінде төленген ақының жалпы сомасын да көрсетіп отырады.
Атқару мерзімінің ескіруі
Атқару мерзімінің ескіруі - Қылмыстык жауапкершілікті алып тастау не айыптау үкімінің орындалу мүмкіндігі, сот, төрелік сот шешімдерін мәжбүрлетіп орындау құқығын жоғалтуға әкеліп соғатын, заңмен тағайындалған мерзім.
Поддубный атындағы көше (Алматы)
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Урания (Сан-Паулу)
Урания (Сан-Паулу) (Urânia (São Paulo)) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Жозе-ду-Риу-Прету мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жалис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 883 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 209,273 км² шамасында. Халық тығыздығы — 42,4 адам/км².
Тарихы
Қала 1950 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Бульдозер
thumb Бульдозер — 1) аспалы жұмыстық тетігі – қалқаны бар өздігінен жүретін жер қазғыш трактор не сүйреткіш.'' Ол кен байлықтарын аршу, арна қазу, жол салу, сондай-ақ гидротехникалық құрылыстарды, т.б. жүргізу үшін топырақты қабат-қабатымен ығыстыру және оны тегістеу, үю сияқты жұмыстар кезінде қолданылады. Бульдозер (ағылшынша bulldozer, bulldoze – ірі кесектерді жару, ұсақтау) қалқаны бұрылмайтын бульдозер, қалқаны бұрылмалы бульдозер және қалқаны әмбебап бульдозер болып ажыратылады. Олардың барлығы да гидравликалық, канатты (болат арқанды) не электрмеханикалық жетектермен жабдықталады.
2) Әр түрлі қималы дайындамадан жасалған бөлшектерді (қапсырма, кронштейн, бұрыштық, т.б.) штамппен июге арналған пресс. Оның кривошипті және гидравликалық түрлері бар. Ұсталық-штампты өндірісте горизонталь кривошипті бульдозер кеңінен қолданылады. thumb|right|Multi-shank ripper
Дереккөздер
Санат:Ауыр техника
Дьюла Бенцур
Дьюла Бенцур (маж. Benczúr Gyula; 28 қаңтар 1844 жыл, Ньиредьхаза – 16 шілде 1920 жыл, Сечень) — мажар суретшісі, академиялық романтизмнің өкілі. Мажарстан ғылым академиясының құрметті мүшесі.
Өмірбаян
Дьюла Бенцур 1844 жылы 28 қаңтарда Ньиредьхазда, Вильмош Бенцурдың (1811-1873) және Паулина Ласгаллнердің (1815-1885) отбасында дүниеге келді. Оның отбасы 1846 жылы Кашшаға көшті. Сурет салу таланты ерте көрінді. Орта мектепте ол Кашшадағы Ференц Климкович пен Бела Климковичтің жеке сурет мектебінде сурет сала бастады.
1861 жылдан бастап ол Мюнхендегі бейнелеу өнер академиясында Герман Аншюцтің шәкірті болды, содан кейін 1865 жылдан 1869 жылға дейін Карл фон Пилотидің шәкірті болды. 1869 жылы ол Италияға, ал 1874 жылы Францияға оқу сапарын жасады. солға|нобай|"[[Иштуан қасиетті|Иштуанның Шомылдыру Рәсімі"1875.ж]] Ол 1870 жылы Мажарстанның тарихи кескіндеме ұлттық байқауында "Иштуан патшаның шомылдыру рәсімі" жеңіп алған кезде халықаралық жетістікке жетті. Содан кейін ол Карл Пилотиге Максимилианеум мен Мюнхендегі Ратушадағы фрескалармен көмектесіп, ұлы неміс жазушысы Фридрих Шиллердің кітаптарын суреттеді.
1875 жылы ол Мюнхен бейнелеу өнері академиясының профессоры болып тағайындалды және 8 жыл бойы сол жерде сабақ берді.
1873 жылы ол өзінің суретші досы Каролина Максқа үйленді, олардың төрт баласы болды.
Әйелі қайтыс болғаннан кейін (1890) ол 1892 жылы қайта үйленді, екінші әйелі Будапешт мемлекеттік педагогикалық колледжінің оқытушысы Пироска Болдишар Урмёши болды.
1870 жылдардың ортасынан бастап ол жазды Штарнберг көлінің жанында Амбахта өткізді, онда 1885 жылы өзінің інісі Бела Бенцурдың жоспары бойынша өз үйін салды. солға|нобай|273x273 нүкте|2000 Мажар форинт банкнотасы Үйге оралғаннан кейін ол қайтыс болғанға дейін басқарған бенцурдың алғашқы Мажар өнер мектебін құрды. Ол өз өмірінде бұрыннан танымал және құрметті суретші болған. 1906 жылы ол бас орден үйінің мұрагері болды, 1910 жылы Мажарстан Ғылым академиясының құрметті мүшесі болды.
Оның ең көрнекті шәкірттерінің бірі швейцар–американдық суретші Адольфо Мюллер-Юри болды. Кейінірек Бенцур мажарлердің жоғарғы класының сүйіктісі болды, патшалар мен ақсүйектердің көптеген портреттерін салды. Ол сонымен қатар кейбір діни жұмыстарды, атап айтқанда Әулие Иштуан базиликасы мен Буда қамалына арналған құрбандық орындарын жасады.
Көркемдік мансап
нобай|342x342 нүкте|"Менің балаларым" 1881.ж XIX ғасырдағы Мажар академиялық Тарихи кескіндемесінің көрнекті қайраткері.
Оның мансабының алғашқы бөлігі бидермейер стиліндегі портреттермен, романтикалық портреттермен және Карл фон Пилотидің кескіндемесінің әсерінен тарихи суреттермен сипатталады.
Ол алғашқы жетістікке 1866 жылы "Ласло Хунядимен қоштасу" картинасымен қол жеткізді. 1875 жылы ол "май шомылдыру рәсімі"суретімен тарихи кескіндеме конкурсында жеңіске жетті.
Бавария королі Людвиг II атынан бірқатар тарихи картиналар жазды. Қайтып оралғанда ол жалаңаш денелерді, портреттер мен мифологиялық тақырыптағы суреттерді салды. Оның соңғы шығармашылық дәуірі монументалды Тарихи композициялармен сипатталды.
Өмірінің соңғы жылдарында ол Буда қамалына арналған сегіз тарихи бейненің сериясында жұмыс істеді, олардың екеуін де жасай алды ("Матьяш Рим папасының елшілерін қабылдайды", "Матьяшты жеңу"). Өзінің мансабында ол өнер саласында көптеген марапаттарға ие болды. Ол Парижде (1878, 1900), Берлинде (1886, 1910), Венада (1877, 1888) және Мюнхенде (1888) жасаған жұмыстары үшін алтын медаль алды. нобай|317x317 нүкте|суретші демалған үй
жұмыстардың тізімі:
• Автопортрет (1861 ж.)
• Кішкентай қызбен бала (1863 ж.)
• Балатон көліндегі балық аулау трагедиясы (1864 ж.)
• Этелька (1868 ж.)
• Ференц Ракоциді басып алу (1869 ж.)
• Гизелла (1870 ж.)
• Геза Бенцур (1872 ж.)
• XV Людовик және Дюбарри (1874 жылдан бастап бірнеше нұсқада)
• Оқу үшін әйел (1875 ж.)
• Маймен шомылдыру рәсімі (1875 ж.)
• Серецен ханзадасы (1876 ж.)
• XVI Людовик және оның отбасы (1875 ж.)
• Нарцисс (1881 ж.)
• Бахусанка (1882 ж.)
• Трефорт Агостон (1885 ж.)
• Буда бекінісін басып алу (1896 ж.)
Зимбах-на-Инне
Зимбах-на-Инне (Simbach am Inn) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Төменгі Бавария әкімшілік округіне бағынады. Ротталь-Инн ауданының құрамына енеді.
Дьюла Бенцур
жұмыстардың тізімі:
• Ласлон Каройи ханым (1898 ж.)
Зимбах-на-Инне
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9721 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 47,33 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 2 77 145. Қаланың басшысы — Гюнтер Вёль.
Дьюла Бенцур
жұмыстардың тізімі:
• Элемер Баттиани (1898 ж.)
Зимбах-на-Инне
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Дьюла Бенцур
жұмыстардың тізімі:
• Елизавета Патшайымы (1899 ж.)
Зимбах-на-Инне
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Дьюла Бенцур
жұмыстардың тізімі:
• Шлаух Леринц (1900 ж.)
• Әулие Иштуан тәжді ұсынады (1901 ж.)
• Мыңжылдыққа табыну (1907 ж.)
• Адам және Хауа (1909 ж.)
• Шандор Петефи (1909 ж.)
• Үш патшаға табыну (1910 ж.)
• Калман Миксат (1910 ж.)
• Шандор Векерле (1911 ж.)
• Клеопатра (1911 ж.)
• Матьяш Рим папасының елшілерін қабылдайды (1915 ж.)
• Карлдың коронациясы (1916 ж.)
• Елеон тауындағы Мәсіх (1919 ж.)
• Триумфатор Матьяш (1919 ж.)
Жад
нобай|Патеондағы Дьюла Бенцурдың мүсіні, Сегед Оның шығармаларының мемориалдық көрмесі Будапештте 1920 жылы Мясарнокта, 1944 жылы бейнелеу өнері мұражайында, 1958 жылы Мажарстан Ұлттық галереясында және 2001 жылы Эрнст мұражайында ұйымдастырылды. 1921 жылы оның студенттері 1954 жылға дейін жұмыс істейтін Бенцур қоғамын құрды.
Сегедте Ұлттық мемориалдық залда (Домна алаңындағы аркадалардың астында) Мажарстанның көптеген көрнекті ғалымдарының, суретшілерінің және саясаткерлерінің мүсіндерімен бірге портрет мүсіні сақталған. Оның құрметіне балашшадьярмата, Балатонкенез, Береттиуйфалу, Бонхад, Будапешт, Дебрецен, Ясберен, Комло, Печ, Сабадсаллаш, Сегеда және Кошице көшелері аталған.
Оның қыздары: Ольга (1875 – 1962) және Ида (1876 – 1970) да танымал суретшілер болды.
Дереккөздер
Санат:Мажар суретшілері
Флегмона
Флегмона (φλεγμονή — қабыну) — дәнекер тінде болатын қабыну.
Флегмона адамда, көбінесе, тері астындағы, алақан, табан, мойын, жамбас қуысында, т.б. жерлерде орналасқан майлы және дәнекер тіндерді зақымдайды. Флегмонаның бітеу жарадан айырмашылығы іріңді қабынудың басқа аймақтардан (тіндерден) шектейтін анық шекарасы болмайды. Аурудың қоздырғыштарына: стафилококк, стрептококк, анаэробты және іріңді микробтар, ішек таяқшалары жатады. Микробтар тіндерге әр түрлі жарақаттардың салдарынан зақымданған тері, кілегей қабаттары арқылы немесе бітеу жара, көршиқан, шиқан, т.б. аурулардың іріңді ошақтарынан қан арқылы енеді.
Флегмония диабет, витамин жетіспеушілік, организмнің әр түрлі себептерден әлсіреуі сияқты жағдайлардан жиі дамиды. Қабыну процесінің барысына қарай флегмона: серозды, іріңді, т.б. түрлерге бөлінеді. Аурудың жалпы белгілері: қабыну ошағы пайда болған жер ісініп, дене қызуы көтеріледі. Ауырған жердің терісі қызарады, бірақ бір ерекшелігі, оның қалыпты тіндерден бөлініп, нақ көзге көрінетін анық шекарасы байқалмайды. Ауру үдеген сайын науқастың дене қызуы жоғарылап, басы ауырады, ұйқысы қашып, асқа тәбеті болмайды. Флегмонаны дер кезінде емдемесе, ол адам өміріне өте қауіпті. Егер ауру асқынып кетсе, организмде сепсистің дамуына әкеледі. Бет, мойын аймағындағы флегмона асқынып кетсе миға зақым келуі мүмкін. Саусақтардағы флегмонаның ауыр түрінен саусақтар бүгіліп-жазылу қимылын жоғалтады. Флегмонаны емдегенде негізінен хирург. операция жасалынады. Ауру асқынбаған жағдайда қабынған жерге әуелі суық, одан кейін жылу басады, антибиотиктер береді.
Патологанатомиялық көрінісі
Тіндердің некрозын көрсететін өзгерістер жұмсақ дәнекер тінінде жалғасуда. Микробтардың түріне қарай ұлпалардағы өзгерістерді ажыратуға болады. Мысалы, анаэробты инфекция болса, газ көпіршіктері көрінеді, ал іріңді көпіршіктерде шіріген тіндер жағымсыз иіспен бірге жүреді. Абсцесстен айырмашылығы, флегмонаның қабынған капсуланың айқын шекарасы болмайды (флегмоналық процеске тән барлық қабыну өзгерістерін целлюлитпен шатастырмау керек, бұл тері асты май қабатының іріңсіз қабынуын білдіреді және дәнекер тінінің жұқа қабаты арқылы таралады. жасушааралық кеңістікке).
Дереккөздер
Санат:Суық тию Санат:Хирургиялық аурулар
Дәстүрлі мәдениет
Дәстүрлі мәдениет - әлеуметтік не этникалық ортада дәстүр негізінде қалыптасқан саяси, әлеуметтік, экономикалық және мәдени қарым-қатынастар жүйесі. Осы жүйе негізінде әлгі әлеуметтік не этникалық қоғамдардағы тарихи сабақтастық жүзеге асып, кез келген ұлттың өзіндік бітім-болмысы сақталып қалады. Мәдениет өзінің кең мағынасында бір ұрпақтың келесі ұрпаққа жолдаган өмір сүру тәсілі болғандықтан, осы жалғастықты, мұрагерлікті жүзеге асыратын салт-дәстүрлер жүйесі мәдениет әзегін құрайды. Жазу-сызу болмаған ерте заманда мәдениет ырымдар мен сәуегөйлікке, сенім-нанымдарға, дәстүрлі түсініктерге иек артқан. Ғасырлар бойғы күнделікті іс-тәжірибе негізінде сұрыпталған, салт-дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар мәдени мирас қалдырудың және оны жалғастырудың жалғыз ғана жолы еді. Азаматтық қоғам әлі қалыптаспаған тұстағы ырымдар мен әдет-ғұрыптардан қазіргі ұлттық мәдениеттің архетипін байқауға болады. Әдетте, дәстүрлі мәдениет уақыт ағымына, замана ырқына бағынбайды. Жас ұрпақ, жана буын мәдени дөстүрлерді өзгертуді мұрат тұтпайды да, әлеуметтік ортала берік орныққан салт-дәстүр адамдардың сапасына да уақыттан тысқарылық сезімін қалыптастырады. Осылайша ресми жоралғылар, жосындық үрдістер бұлжытпай сақталып, заң ретінде қабылданады. Әр ұлттың дәстүрлі мәдениеті оның тарихи даму барысында ұстанған діни сенімдері, дүниетанымы, мүдделері, тұрмыстық ерекшеліктері, өзге елдермен саяси, экон. және мәдени қарым-қатынастары негізінде қалыптасып, орнығады. Дәстүрлі мәдениеттердің бір-бірімен ықпалдасуы нәтижесінде жеке ұлттың дәстүрлі мәдениетнің дамуы немесе өзге мөдениеттер арасында жоғалып кетуі де мүмкін. Қазіргі заманғы әлемдік ауқымдас)' процесі кезінде әр ұлттың өзінің дәстүрлі мәдениетін сақтай отырып, оны ғылыми-технологиылық жаңалықтарға бейімдеуге, жалпы адамзаттық құндылықтармен ұштастыруға ұмтылуда.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
Симфониялық оркестр
Симфониялық оркестр — ішекті ысқылы, үрмелі және соқпалы музыка аспаптары тобынан құралған оркестр. Алғаш рет симфониялық оркестрдің осылай құрылу тәртібі 18 ғасырда Еуропада бой көрсетті. Симфониялық оркестрдің құрамын дыбыс бояуы әр алуан жиырмадан астам музыка аспаптары (гобой, флейта, кларнет, фагот, валторна, литавра, тромбон, барабан, т.б.) құрайды. Сондай-ақ Симфониялық оркестр құрамына арфа, ксилофон мен фортепьяно да қосылады. Композитор осы аспаптардың дауыс-үнін еркін, кеңінен пайдалана отырып, симфониялық оркестр құрамының орындауына лайықты музыкалық шығармасын жазады. Симфониялық оркестрлердің дамуына Ғ.Жұбанова, Н.Тілендиев,[Б.Жұманиязов, т.б. композиторлар елеулі еңбек сіңірді. Қазақстанда 1958 жылы ұйымдастырылған ҚР-ның мемлекеттік симфониялық оркестр жұмыс істейді.
Қазақ ұлт зиялыларының қалыптасуы
thumb|right|[[Халел Досмұхамедов]] thumb|right|[[Жүсіпбек Аймауытов]] thumb|right|[[Сәкен Сейфуллин]] Қазақ ұлт зиялыларының қалыптасуы — XIX ғасырдың екінші жартысы — XX ғасырдың басында Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық және саяси дамуында болған өзгерістер қазақ халқының рухани өміріне терең әсер етті.
Саяси, экономикалық экспансиямен қоса, құлдыққа салушылардың мәдениеті күштеп танылды.Патша өкіметінін кертартпа саясаты халыққа білім беру саласынан мейлінше айқын анғарылады. Отаршыл билік қазақ халкының мүдделері мен құқықтарын елемей, онын рухани дамуын тежеді. Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық және саяси өмірінде қарастырылып отырған кезенде орын алған соны құбылыстар қазақ қоғамының қоғамдық санасындағы елеулі өзгерістерге әкеп соқты. Мұндай елеулі өзгерістер ұлттық сана-сезімді оятуға жағдай жасады, қазақ қоғамында жаңа идеялардың, ой-пікірлер мен көзқарастардың қалыптасуын анықтап берді. Мәдениет тұрғысынан алғанда, дәуірдің жаңалыктары ең алдымен еуропалық өркениетті, жаңа құндылықтарды бастапқыда әлеуметтік үстем топ өкілдерінің, адамдардын шағын тобының меңгеруі орын алғанынан көрінді. Ұлттық зиялылардың қалыптасу жолы бірдей болған жоқ, күрделі және ұзаққа созылған үрдіс болды. Бұл жағдайдың халық шаруашылығында да, мәдениетте де мамандар санының өсуінен көрінгені күмәнсіз. Оның барысын отаршылдық режим жағдайлары, патша өкіметінің бағындырылған халық жөніндегі кемсітушілік саясаты тежеп отырды. Дегенмен XIX ғасырдың аяғы — XX ғасырдың басы халықтың интеллектуалдық күштері дамуындағы жаңа кезен болып табылады.
Революцияға дейін
Революцияға дейін Қазақстанда мұсылман мектептері мен медреселерде, не «орыс-қазақ», «бұратаналық», ауылдық мектептерде оқып, бастауыш білім алуға болатын еді. Мұсылман мектептері мен медреселері байырғы ұлттардың балаларына білім және тәрбие берудің негізгі, ал Ресейдің отарлауы басталғанға дейін бірде-бір буындары болды. Бұл мектептер мен медреселердің басты мақсаты діни білім беру болғанымен, олардың оқу бағдарламаларында зайырлы пәндердің де елеулі орын алғанын атап өткен жөн. Оқыту және тәрбиелеу әдістерінің қаншалықты жетілдірілмегеніне қарамастан, бұл мектептер мен медреселер мешіттің ғана емес, сонымен қатар қоғам мен мемлекеттің де мүдделеріне қызмет етті.
Медреселердің оқу бағдарламалары
Медреселердің оқу бағдарламаларына пәндердін мынадай топтамалары енгізілді: 1) араб тІлі, грамматика, морфология, синтаксис, этимология, араб риторикасы, араб тарихы, Құран оқу туралы ғылым және ғылыми-мәдени пікірсайыстар; 2) дін ілімі мен зантану — Құранның мазмұны мен маңызы, құқық, діни ережелер, мұраны болу тәртібі туралы ілім, зантану негіздері; 3) философия, логика, математика, география, астрономия, химия және жаратылыстану ғылымдары. Отарлау кезеңінде, әсіресе XIX ғасырдың аяғы - XX ғасырдың басында өкімет орындары мұсылман мектептерінің өміріне араласпау туралы сөз жүзінде мәлімдей отырып, орыс-бұратана ұлттар мектептері желісін кенейту және басқа да шаралар арқылы медреселерде оқитын балалар санын азайтуға қол жеткізді. Патша өкіметі жаңа әдіспен оқытатын мұсылман мектептерінің қызметін бейтараптандыру жөнінде белсенді шаралар қолданды, олар қазақ халқының арасында исламшылдық және түрікшілдік идеяларды тарату жөніндегі қамалдар деп қарастырылды.
Діни мектеп ретінде, мұсылман оқу орындары діни мекемелерге ғана бағынышты болуга тиіс еді, сондықтан да мұсылман мектептерінің ықпалын шектеп, оларды азаматтық мектептермен қосуға наразылық білдірілді. Алайда бұған қарамастан 1874 жылы Қазақстанның мұсылман мектептері Халық ағарту министрлігіне тікелей бағындырылды. Империялық үкімет мұнымен тоқталмай, 1876 жылы мұсылман мектептеріне орыс сыныптарын енгізу арқылы орыстандыру жөнінде тағы бір ірі қадам жасады. Халық ағарту министрлігінің ресми мандатын алған орыс әкімшілігі мұсылман мектептерінің жанынан орыс сыныптарын ашуға белсене кірісті, мұның өзі мұсылман мектептері жанындағы орыс сыныптары орыс мемлекетінің үстемдігін орнықтыруға қажет деп санаған отаршыл әкімшіліктің қалың тобына қатты ұнады. «Көшпелі болса да, мұсылман болсада, қазақ орыс тілін білуге тиіс, өйткені бұл — Мемлекеттік тіл, үкіметтік және сот орындарында іс сол тілде жүргізіледі». Мұсылман оқу орындарына қатан талаптар қойылды, олардын бұзылуын отаршыл әкімшілік үнемі қудалап отырды. Бірақ бұған қарамастан, Қазақстан аумағында мектептер мен медреселер саны үздіксіз өсе берді, өйткені оқуға тілек білдірушілер саны барған сайын арта түсті.
Дәстүрлі мектептер
Медресенің тәрбиеленушілері озық демократиялық идеялардың ықпалына түсті. Олар ескі оқыту әдістеріне, артта қалушылық пен надандыққа қарсы шықты. Шәкірттер арасында ұлтты түлету, өз елінің тарихын,әдебиеті мен тілін оқып-үйрену, зерттеу идеялары кен таралды. «Ғалия» медресесінің қазақ шәкірттері жастарды әдебиетке тарту мақсатымен 1916 жылдан қолжазба «Садақ» журналын шығарып тұрды. «Садақ» журналы апта сайын шығарылды, оның редакторлары сол жылдары медреседе оқып жүрген Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин мен Ж. Тілепбергенов болатын. «Садақ» журналы елді жаңғыртуды қазақ әдеби тілін дамыту, ұлттық әліпбиді қалыптастыру, ана тілінде оқулықтар шығару проблемасымен ұштастырды. Елдің көзін ашып, рухани түлеуге үндеген озық ойлы жас зиялы азаматтардың соны- на түскен полициялық бақылаудық құпия хабарында былай деп жазылған: «Олар қазақ тілінде теріс бағытта шығарылған, Уфада басылған кітапшаларды әкеліп, халық арасында таратады. Кітапшалар арасынан:«Оян, қазақ!», «Тұр, қазақ!» және «Маса» мысалдар жинағы мәлім, аталған басылымдарда қырғыздардың (қазақтардың) құқықсыз ауыр жағдайы туралы айтылады, аграрлық мәселе қозғалып, қазақтардың пайдалануындағы жер мөлшерінің тарылтаны көрсетіледі».
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:Қазақстан тарихы
Аройнш (Вале-де-Камбра)
Аройнш (Вале-де-Камбра) (Arões) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Вале-де-Камбра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авейру округінің елді мекендері
Есет Көтібарұлы
Есет батыр (1803-1889) - Ресей империясының отаршылдық саясатына қарсы ұлт-азаттық қозғалыстың басшысы.
Есет Көтібарұлының өмірбаяны
Есет батыр Көтібарұлы (1803-1889) - халықтың әйгілі батырларының бірі. Ресей империясының отаршылдық саясатына қарсы ұлт-азаттық қозғалыстың  басшысы, Алшын тайпасының Әлімұлы тармағынан тарайтын Шекті руының Қабақ аймағының Қарабас аталығынан шыққан және өз аймағының басқарушысы болған. Ақтөбе облысының Шалқар ауданындағы Шалқар көлінен жеті-он шақырым жердегі Ақши бойында дүниеге келген.
1830-1850 жылдардағы ұлт-азаттық көтеріліс
1838 жылы Жоламан батырмен бірге көтеріліске шығып, Елек қорғанына шабуыл жасаған. 1847-1878 жылдары Жанқожа батырмен бірге Қоқан, Хиуа хандықтарына қарсы шықты. 1847-1858 жылдары Есет батыр Арал теңізінің батыс жағалауын, Үлкен және кіші Борсық құмдары мен Мұғалжар тауларын, Жем, Сағыз, Ырғыз, Елек, Ойыл, Қыйыл өзендерінің бойын жайлаған қазақтардың Ресей империясының отаршылдық саясатына қарсы көтерілісіне басшылық жасады. ХІХ ғасырдың 40-50 жылдарындағы Есет Көтібарұлы бастаған ұлт-азаттық көтерілісі, негізінен, ұсақ қимыл-әрекеттермен сипатталды. Олар шекараға жақын орналасқан Ресей бекеттеріне шабуыл жасап отырды.
1853-1854 жылдары Есет батырдың басшылығымен қарулы көтеріліске шыққан Кіші жүз қазақтарының шекаралық әкімшілікпен қақтығыстары болды. 1853 жылы осы көтерілісті басуға сұлтан Арыстан Жантөрин, екі казак отряды мен 200 жігітті бастаған сұлтан Таукин, Орал бекінісінен майор Михайлов пен 600 жігітті бастаған сұлтан Е.Қасымов аттанды. Патша әкімшілігінің бұл жоспарынан хабардар болған Есет батыр Көтібарұлы шекті ауылдарын Үстіртке жіберіп, өзі 800 жігітпен жазалаушы отрядтарды күтіп қалды. Жақсы қаруланған жазалаушы отрядтардың көтерілісшілерге қарсы бұл жорықтары нәтижесіз болды. Орынбор генерал-губернаторының нұсқауымен көтерілісті басу келесі көктемге қалдырылды. Есет батыр Көтібарұлы 1853-1854 жылдың қысын Үлкен Борсықта өткізді.
1854 жылы көтерілісшілердің саны 1500-ге жетті. Олар Ресей үкіметінің алдына: қазақ қауымынан түйе жинауды тоқтату, жайылымдық жерге еркіндік беріп, Жем, Мұғалжар, Елек, Қобда, жайық өзендерінің бойларына көшіп-қонуға мүмкіндік жасау туралы талаптарын қойды.
1855 жылы Орынбор генерал-губернаторы Кіші жүздің бір топ билеуші сұлтандарына көтерілісті басып, Есет батырды қолға түсіруге қатаң тапсырма береді. Маусымның аяғында тапсырманы орындау үшін 900 адамдық отрядпен, өзіне бекітілген екі зеңбірегі бар казак жүздігі және дистанция бастықтарымен бірге Арыстан Жантөрин жорыққа аттанып, Ор бекінісінен 140 шақырым жер шамасындағы Елек өзенінің жоғарғы сағасындағы Суықсу шатқалына келіп бекінеді. Сұлтан ордасы мен көтерілісшілер арасында бірнеше күн бойы келіссөз жүргізіліп, екі жақ нақты шешімге келе алмайды. Осыдан кейін Есет батыр өз адамдарымен кеңесіп, сұлтан ордасына шабуыл жасауды ойластырады. 1855 жылы шілдеде көтерілісшілер сұлтан ордасын тұтқиылдан шабуылдап, А.Жантөрин бастаған он шақты би-старшындарын өлтіріп, казак отрядын талқандайды. Бұл оқиғаға мазасызданған Орынбор әкімшілігі көтерілісшілерді басуға тағы да жазалаушы отрядтар жіберіп, олар қазақ ауылдарын қырғынға ұшыратты.
1856 жылы қыркүйекте әскери дала сотының үкімімен А.Есмамбетов, Қ.Қарин және Е.Айнақұловтар атылды. 1857 жылы Ерназар Кенжалин, Бекет Серкебаев, тағы басқа 18 адам Сібірге жер аударылды. 1858 жылы қыркүйекте Бородин басқарған жазалаушы отряд көтерілісті біржолата басты. Есет батыр көтерілістен бас тартқан соң, оған кешірім жарияланды.
1859 жылы тамызда бір топ сұлтан, билермен бірге Санкт-Петерборға жіберіліп, 24 тамызда патша Александр ІІ-нің қабылдауында болды.
1861 жылы Есет Көтібарұлы Алшын тайпасының Әлімұлынан тарайтын Шекті руының қабақ аймағының басқарушысы болып тағайындалды.
1869 жылы Ырғыз уезі бастығының көмекшісі болып бекітілді. 1873 жылы Хиуа жорығына қатысқаны үшін патшадан алтын медаль алды. 1879 жылы ол қызметтен босатылды.
Есет Көтібарұлы туралы тарихи деректер
Есет Көтібарұлы жөнінде деректерді ХІХ ғасырда өзінің көзі тірісінде онымен кездескен жиһангерлер, тарихшылар, саясаткерлер, қоғам қайраткерлері жазып кеткен.
Ресейде табылған ақпарат құралдарында Кіші жүзде Есет батырдың аты 40-шы жылдарда өлтірілген отандасы Кенесарының немесе Кавказдағы Шамильдің атындай қаһарлы болғандығы және оның ұзын бойлы, селдір қара сақалды, мұртты, оның жүзінен қайырымдылық пен сергектік, тұнық әрі сабырлы көздерінен терең ақылдылық, салмақпен айтқан әңгімелерінен оның қазақ болмысын терең білетіндігі және кең парасаттылығы байқалатындығы жазылған. Соңғы жылдары табылған тағы бір дерек шығыстанушы С.Өтенияз Ұлыбританияның Лондон ұлттық кітапханасының сирек кітаптар қорынан 1865 жылы ағылшын тілінде жарық көрген қазақ даласы жайлы кітаптың көшірмесін алып келген. Осы кітаптың 33-беті Есет батырға арналған. Онда Есеттің сегіз ұлының үлкені - Назардың да суреті басылған екен. Тарихи деректер бойынша, Орынбор генерал-губернаторы Назар Есетұлын немере ағасы Бекет Серкебайұлымен бірге Орынбор түрмесіне қамайды. Кейін Бекетті Сібірге жер аударады да, Назарды Есеттің қаһарынан сескеніп, босатып жібереді. Осы кітапта Есет батыр бастаған көтеріліс толық жазылады.
Есет Көтібарұлының барлық әулеті ел қорғауға араласып, аттары тарихта қалған. Әкесі Көтібардың ерлігі өз алдына бір төбе немере ағасы Арыстан батыр Тінәліұлы, інілері Бекет Серкебайұлы, Ерназар Кенжалыұлы да тарихта қалған жандар. Арыстан, Көтібар, Есет есімдері «Айман-Шолпан» жырына арқау болған. Есеттің арғы атасы Қалдыбай батыр еліміздің оңтүстігіндегі Сайрам шабуылына қатысып, сүйегі Түркістанда қалған. Есеттің арғы тегі Алтын Орда мен Ноғайлы ұлысының әміршісі болған, атақты «ел қамын жеген «ер Едігеге» барып тіреледі.
Есет батыр Көтібарұлы 1889 жылы қартайған шағында дүние салды. Ол туып-өскен Шалқар ауданындағы Шолақжидеде жерленген. Басына төрт күмбезді кесене тұрғызылған.
Есет Көтібарұлы бастаған көтеріліс
XIX ғ. 50-жылдары Ресей империясының отаршылдық саясатына қарсы Есет Көтібарұлы белсенді күрес жүргізді. Ол Арал теңізіне қарай жылжыған ресейлік әскерге күшті қарсылық көрсетті. Есет Көтібарұлы (1803—1889 жж.) Көтібар батырдың ұрпағы болатын. Ол тек қана өз руы үлкен шектінің арасында емес, сондай-ақ көрші қазақ рулары адай, табын, шөмекей, төртқара, кішкене шекті рулар арасында да үлкен беделге ие болды.
Хиуа және Қоқан хандықтарына қарсы күрес
1847—1848 жж. Жанқожа Нұрмұхамедұлы мен бірлесіп Сырдарияның төменгі бөлігіндегі Хиуалық және Қоқандық жаулап алушыларға қарсы күрес жүргізді. Есет Көтібарұлы хиуалықтарға қарсы күресте Жанқожа Нұрмұхамедовқа бірнеше рет көмек көрсетті. Хиуалық хан Жанқожадан тек сұлтандардың ғана емес, сондай-ақ батырлардың қолымен де құтылуға тырысты. Әрине, халық батыры, Жанқожаның туысы Есет Көтібарұлы Хиуа ханының арандатуына көнген жоқ, керісінше, Хиуалық басқыншыларға қарсы күресте Жанқожаға барынша көмектесті.
Ресей империясына қарсы ұлт-азаттық көтеріліс
1838 ж. Есет Көтібар Жоламан батырмен бірге Ресейдің Елек қамалына шабуыл жасады. Орынбор билеушілері қайткен күнде де Есетті қолға түсіріп, оған патша үкіметін мойындауға мөжбүрлеуді алдарына мақсат етіп қойды. Жазалаушылар Арал теңізінің оңтүстік-батыс жағалауында тұратын көтеріліске қатысушылар мен бейбіт тұрғындарды қатал жазалады. Орынбор генерал-губернаторы көтерілісшілерді басу үшін жазалаушы отрядтарды бірінен соң бірін жіберіп жатты. Бірақ Есет Борсық құмдары мен Үстіртке ауылдар мен ауыр жүктерді дер кезінде жіберіп үлгірді. Даламен жылжып келе жатқан өзінің жігіттерін ол екі топқа бөліп, Ресейдің керуендеріне шабуыл жасап және жазалаушы отрядтармен ұрысқа араласты. 1847 жылдың жазында Жем өзенінің бойында Есет батыр патша үкіметінің жазалаушы әскеріне тұтқиылдан шабуыл жасады.
Патша әкімшілігінің жазалаушы отрядтары Есет Көтібарұлы құрамындағы бірнеше руларды талқандап, материалдық байлықтарын тартып алып, малдарын айдап кетті. Есет бәрібір Орынборлық ведомствоның жазалаушы күштерімен күресті жалғастырды. Патша әкімшілігі Есет батырды қолға түсіру мақсатымен бірнеше рет жазалаушы әскер жіберді. Сонда да Есет батыр өз елінің жер жағдайын жақсы білетін ол жазалаушы отрядты адастырып, таптырмай кетіп жүрді.
1855 жылы Есет Көтібарұлы бастаған көтерілісшілер отаршыл әкімшіліктің қолшоқпары билеуші-сұлтан Арслан Жантөриннің отрядын талқандайды. Сұлтан Арслан Жантөрин қаза болды. Патша үкіметінің сауда керуендері мен бекініс-қамалдарына шабуыл жасаумен болды. Есет батыр тарапынан Хиуамен әскери одақ құру жөнінде жасаған ұсынысы сәтсіз аяқталды. Ресеймен 20 жыл бойы жанқиярлықпен күрес жүргізген Есет батыр 1858 жылы ол патша өкіметінің бейбіт шартын өз еркімен қабылдады. Бұдан әрі патшаға қарсы күресу бос әурешілік екенін түсінді. Патша үкіметі оның бұған дейін Ресей империясына қарсы жүргізген күресіне кешірім жасады. Ол кейінірек тіпті Ырғыз уездік бастығының көмекшісі болып тағайындалды. 1873 ж. Орынбор отрядының құрамында ол Хиуа жорығына қатысты. Бүл жорығы үшін оған "Жігері үшін" алтын медалін иеленді. Есет Көтібарүлы 80 жастан аса өмір сүріп, қайтыс болды. Ол Ақтөбе облысының Шалқар станциясына жақын маңда жерленді.
Сәйкестендіру сызығы
Сәйкестендіру сызығы. Шартты түрде көлбеу жазықтың ретінде қарала отырып, сызба бетінде ұңғыма қимасының орнын қақтылайтын көлбеу сызық түрінде кескінделетін танымал қойнауқат шекараларының бірі, яғни оның желегі немесе табаны.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Сунақата
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңақорған кентінен солтүстік-батысқа қарай 38 км-дей жерде.
Тарихы
Ауыл 1965-96 жылдары күріш өсіретін өзімен аттас кеңшардың орталығы болған. Ауылдық округ облыс әкімдігі мен облыстық мәслихаттың біріккен шешімімен 1993 жылы ашылды. Елді мекен аумағында Ақорда мемлекетінің астанасы болған Сығанақ қалашығы мен мешіт медресе тарихи орындары бар.
Халқы
Тұрғыны 1799 адам (2009 жылдың мәліметі). Код КАТО — 434059100.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жаңақорған ауданы елді мекендері
Тоқым қағу
Ашамайға мінген соң іле-шала бәсіресіне мінген бала бірінші рет үйінен алысқа жолаушылаған да әке-шешесі бір малын сойып, оның тоқым қағарын өткізеді. Ал тоқым қағу ақ инеттен, адал көңілден міндетті түрде атқарылатын әдет. Міне, осыдан кейін қазақ бұл балаға арнайы айыл-тұрман, ер-тоқым, жүген-ноқта, шідер мен кісен, арқан дайындайды.Былайша айтқанда бәсірені жабдықтау шарт. Сүйтетіні осыдан бастап баланы баулу, еңбекке тәрбиелеу –анығырақ айтқанда оқыту басталады. Қазақта мектеп те жоқ. Медіресе аз. Надан, балалары тәрбиесіз деп кеудесімен ат басып кете жаздап жүргендер – шетінен дөйдала, пілге үрген иттер. Олар қашаннан бері қанша үрсе де түйенің үстіндегі қазақты қаба алған жоқ. «Тоқым қағу» соларға қаққызбаудың, соғысса жеңілмеудің алғашқы сабағы. Біз осы «тоқым қағарға» дейін баланың он жас айналасындағы кезін сөз еттік. Бұған дейінгінің бәрін қазақ балалық кез дейді. Жүген-құрықсыз дербес шақ дейді де, оннан аса еңбек мектебіне кіргізеді, оқытады. Біз бұны қазақтың жасты бөлуімен түсіндірейік.
Дереккөздер
1. http://www.koshpendi.kz/index.php/turmysdasturleri/sharuashylyk-dasturler/
2. Қазақ халқының салт-дәстүрлері кітабынан, Атамұра 2011ж.
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Бунақ
Бунақ — өлең тармағының (жолының) ырғақтық құрылысы жағынан жекеленген бір бөлшегін құрайтын буындар тобы; сөз өлшемі, ырғақтық пауза. Өлеңнің әр тармағы екі, үш, төрт буынды Бунақтарға бөлінеді. Мысалы, он бір буынды тармақ үш Бунақтан құралады: Қан-со-нар-да // бүр-кіт-ші // шы-ға-да(а)ң-ға (Абай). Сондай-ақ, жеті буынды тармақ екі Бунақтан, бұдан аз буынды тармақтар бір Бунақтан тұрады. Бунаққа жіктелу түркі тілдес халықтар поэзиясына, соның ішінде қазақ өлеңіне тән құбылыс.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Әшімов атындағы көше (Алматы)
thumb Әшімов атындағы көше (Алматы)
Көшеге әйгілі актер, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Сағи Әшімовтің есімі (1997 жылы) берілген. Сағи Әшімов (1961-1999) Алматы қаласында дүниеге келген. Көшенің ұзындығы - 1200 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Б. з. д. 265 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 265 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 265 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Эпидемия
Эпидемия(грек. epіdemіa), і н д е т – жұқпалы аурудың қалың көпшілік арасына (белгілі бір жерге, елге) жаппай таралуы.
Ұстап жүретін шам
Ұстап жүретін шам - қорғапған қыздыру шамы бар, көліктің электрожабдықталған жүйесіне қосылған ұзын баулы штепселіді шам.
Дереккөздер
Санат:Физика
Қопасор (көл)
Қопасор – Шалқар алабындағы көл.
Географиялық орны
Ақтөбе облысы Шалқар ауданы жерінде. Теңіз деңгейінен 166,0 м биіктікте орналасқан.
Гидрографикасы
Ауданы 12,15 км2, ұзындығы 9,5 км, ені 2,7 км, жағалауының ұзындығы 36,4 км. Көл жауын-шашын, жер асты суымен толығады. Жағалауы жазық. Суы тұщы, жазға қарай ащы. Кейбір жылдары құрғап қалады.
Дереккөздер
Санат:Шалқар ауданы көлдері Санат:Шалқар су алабы
Клинтон (Массачусетс)
Қала тұрғындарының саны 13 606 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18.9 км² шамасында. FIPS коды — 25-14395.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Ъ (мағынасы)
Ъ – кириллица әліпбиінің әріпі. Басымырақ орыс және болгар әліпбилерінде қолданылады.
IC 4553
IC 4553 — Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sd типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 4553 Санат:Жылан (шоқжұлдыз)
Энеолит
Дереккөздер
Санат:Мыс кезеңі
Кескін сызығы
Кескін сызығы-мүмкіншілігінше көптеген ұңғыма деректері тарапынан қолдау табуын және зерттелмек шоғырдың немесе тұтас кендердің геологиялық құрылыс ерекшеліктерін өте анық ашып көрсету мүмкіндігі тұрғысынан таңдалып алынған, геологиялық кескін бағытын көрсететін құрылымдың карта бетінде кескінделетін сызық.
Жол-көлік оқиғасы
thumb|300px Жол-көлік оқиғасы (traffic (road) accident;) Көлік құралының жол бойындағы қозғалысы барысында және оның қатысуымен адамдар қаза тауып не жарақаталған, көлік құралдары, ғимараттарға, жүктерге не болмаса басқа материалдық нұқсан келтірген окиға. Жол көліктік оқиғасы - жол қозғалысы ережелері бұзылған немесе сақталмаған жағдайда қалыптасқан жеке адамдар денсаулығына зиян келтірген немесе материалдық тұрғыдан және жол жүру үрдісін бұзған оқиға.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Құқық Санат:Заң
Грисайм-сюр-Суффель
Грисайм-сюр-Суффель (Griesheim-sur-Souffel) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Страсбур-Кампань округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,19 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67173, пошта индексі — 67370.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Қызылсу ауылдық округі
Қызылсу ауылдық округі — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Сарысай, Қызылсу ауылдары кіреді. Орталығы – Сарысай ауылы.
Тарихы
1997 жылы Сарысай ауылдық округі (орталығы Сарысай а.) таратылып, Қызылсу ауылдық округіне (орталығы Қызылсу а.) қосылды. Кейін округ орталығы Сарысай ауылына көшірілді. 2012 жылы округ құрамында болған Еңбекшіқазақ ауылы таратылды.
Дереккөздер
Санат:Хромтау ауданы ауылдық округтері
Юр (Жиронда)
Юр (Hure) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Лангон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,09 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33204, пошта индексі — 33190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 491 адамды құрады. Халық тығыздығы — 69,25 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Бурабай
Бурабай сөзінің келесі мағыналары бар:
Елді мекендер:
Басқа мағыналар:
Ұнтақ
Ұнтақ — фармакология өндірісі шығаратын, бір немесе бірнеше ұсақталған заттардан тұратын дәрілік қалыптар. Ұнтақтарды ішуге де, сырттай теріге себуге де болады. Ұнтақтардың 2 түрі бар: 1) қарапайым ұнтақ, бір ғана заттан; 2) күрделі ұнтақ, бірнеше заттан құралады. Ұнтақтардағы дәрілік заттар өте майда ұсақталғандықтан олардың фармакологиялық белсенділігі жоғары, әрі таблеткалармен, пилюлямен (дәрінің домалақ түрі) салыстырғанда, дайындалуы оңай және сұйық дәрілік қалыптарға қарағанда, тұрақтылығы жоғары болғандықтан, олар басқа дәрілік қалыптардан гөрі кеңірек қолданылады. Ұнтақтар құрамына сұйық заттарды (тұндырмаларды, экстракттарды, эфир майларын) енгізгенде, генде, ұнтақтың негізгі қасиеті — себілгіштігі өзгермеуі керек. Егер ұнтақ құрамындағы улы немесе уытты заттар 0,05 г-нан кем болатын болса, олар тритурация деп аталады. Тритурацияны улы немесе уытты заттың 1:10 немесе 1:100 қатысындағы сүт қантының қоспасын қолданып дайындайды. Ұнтақтарды сұйық дәрілік қалыптармен салыстырғанда, фармакологиялық әсері баяу жүреді, кейбір ұнтақтар қоршаған ортада кристалдық суларын жоғалтады, ауадағы көміртегінің диоксидімен реакцияға түседі және ауадан ылғал тартады әрі бояғыштық қасиеттері болады және аллергиялық реакцияларды тудырады. Ұнтақтар дозаға бөлінбеген (шыны ыдысқа, пакетке, қорапшаға салынады) және дозаға бөлінген (қағаздан жасалған қаптарға салынады) болып ажыратылады.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат: Медицина Санат: Дәрілер
Конвертерлік процесс
нобай|нобай| Конвертерлік процесс — конвертерде сұйық шойынды құрамында оттек болатын газбен, не техникалық таза оттекпен үрлеу арқылы болатқа айналдыру.
Шойын қоспаларының (көміртегі, кремний, марганец, фосфор) тотығуы нәтижесінде бүкіл процесс бойында басқа негіздерден келетін жылусыз-ақ металды сұйық күйінде ұстауға жеткілікті шамада жылу бөлінеді.
Конвертерлік процеске оттекті конвертерлік процесс және кейбір жаңа процестер (мысалы, түптен оттекпен үрлеу, газдардың әкпен қоспаларымен құрама үрлеу және т.б.), сондай-ақ өткен ғасырдың екінші жартысында өнеркәсіптік маңызы қалмаған Бессемер процесі мен Томас процесі жатады.
Оттекті конвертерлік процесс
Оттекті конвертерлік процесс — балқытылған шойынның үстіне тазалығы 95,5%-дан артық техникалық оттегіні үрлеу арқылы жоғары сапалы болат алу әдісі.
Сыйымдылығы 300 тоннаға дейін жететін тұйық табанды конвертердің жоғары жағынан сумен салқындатылған үрлеуіш арқылы 0,8-1,2 МПа қысыммен оттегі үрленеді. Оттек үрлене бастаған кезде фосфорды байланыстыратын негізгі қож түзу мақсатында конвертерге әктас салынады. Үрлеу нәтижесінде шойынның құрамындағы қоспалар тотықтанады да, жылу бөлінеді. Осының салдарынан балқыманың температурасы жоғарылайды, әрі ондағы бөгде қоспалардың мөлшері кемиді. Балқымадағы көміртектің шамасы белгілі бір деңгейге дейін төмендегеннен соң (яғни шойын болатқа айналғанда), оттек үрлеу тоқтатылып, үрлеуіш конвертерден ажыратылады.
Құйылып алынатын болаттың температурасы 1100°С шамасында болады, оттек үрлеу нәтижесінде болат құрамындағы азоттың мөлшері 0,002-0,006%-ға дейін азайтылады, көміртек тотықтанып, металдағы үлесі 0,005-0,01%-ға дейін кемиді.
Алынатын болаттың сапалары бірдей болғандықтан, қосымша отынды қажет етпейтін оттекті конвертерлік процесс мартен процесіне қарағанда анағұрлым өндірімді.
2006 жылға қарай әлемде 280-ге жуық оттекті конвертерлік цех жұмыс істеген, олар бүкіл болаттың 65,5%-ын өндірді.
Дереккөздер
Санат:Металлургия Санат:Болат
Ақниет (Жетісай ауданы)
Ақниет — Түркістан облысы Жетісай ауданы, Ынтымақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Жетісай қаласынан солтүстік-батысқа қарай 8 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 678 адам (320 ер адам және 358 әйел адам) болса, 2009 жылы 1439 адамды (712 ер адам және 727 әйел адам) құрады.
Нюба (Вычегда тармағы)
Нюба (Неб-Ю, Неб-Ю-Рень) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вычегда өзенінің оң жағалауынан 25 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 63 км-ді құрайды.
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Қой жасы
Қой жасы - қозы жасындағы бала он беске – отау иесі делінетін жасқа келісімен бастаушты бітіріп, жоғары класқа көшкен оқушыдый кәсібін ауыстырады. Отаудың иесі деп үміт күтіп отырған жасты қой бағуға жарамайды деп қазақ ешқашан ойлаған емес. Сондықтада он бес пен жиырма бестің арасын қой жасы деген ертеде. Ал сиыр мен түйеге ие болу кәрі-құртаңның сыбағасы. Қазақтың ертедегі ең көп ұстаған малы жылқы мен қой, онаң соң түйе. Он бес пен жиырма бестің арасын қой жасы дейтіні бір қора қойды итқұсқа жегізбей, жоғалтпай бағу. Жауын-шашында, боранда аман сақтау, күн шыққаннан қас қарайғанша жалықпай жайып, кең далада жападан жалғыз жүру, осы жастардағы адамның ғана қолынан келеді. Он бестегілердің де өте бір қағылезі болмаса төзуі қиын. Бірақ төзбеуге болмайды. Дала тіршілігінде өсіту заң. Көнбесе басқадай кәсіп кем де кем, күн көре алмайды. Бұл қой жасынан еті тірілер ғана, сенімділер ғана жылқы жасына аусады. Емтиханнан өте алмағандары сол қойдың соңында мәңгі қалады.
Дереккөздер
1. http://www.koshpendi.kz/index.php/turmysdasturleri/sharuashylyk-dasturler/
2. Қазақ халқының салт-дәстүрлері кітабынан, Атамұра 2011ж.
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Вангеръю
Вангеръю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Паток өзенінің сол жағалауынан 61 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 39 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Виллар-ан-Валь
Виллар-ан-Валь (Villar-en-Val) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,42 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11414, пошта индексі — 11220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрады. Халық тығыздығы — 2,98 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Симфониялық поэма
Симфониялық поэма (французша poeme symfonіque, грекше poіema — көркем әдеби туынды) — романтизм кезеңіндегі бағдарламалы музыканың басты жанры; формасы жағынан музыкадан гөрі өнердің басқа түрімен, көбіне кескіндеме немесе поэзиямен байланысты жазылатын оркестрге арналған бір бөлімді шығарма. Симфониялық поэма ақынның өлеңмен жазылған лирикалық, тарихи я болмаса философиялық мазмұндағы поэмасына, яғни белгілі бір сюжетке құрылады. Симфониялық поэмаға өз шығармаларында алғаш көңіл аударған композиторлар қатарында Л. ван Бетховен (мыс., “Эгмонт” пен “Леонора” увертюрасы), Г.Берлиоз бен Ф.Мендельсонды атауға болады. Симфониялық поэма өз алдына жеке жанр ретінде Ф.Листтің шығармалық арқылы бекіп қалыптасты. Ол 1848 — 58 ж. осы салада 12 шығарма жазды; әсіресе “Мазепа”, “Орфей”, “Гамлет”, “Тассо” секілді туындылары көпке белгілі болды. 19 ғасырдың 2-жартысында Симфониялық поэма жанры француз музыкасында (К.Сен-Санс, В.д’Энди) кең өріс алып, шырқау шыңына көтерілді. Композитор Р.Штраус та “Дон Жуан”, “Дон Кихот”, т.б. партитураларын жазу арқылы симфониялық поэма жанрының дамуына үлкен үлес қосты. Осы кезеңде орыс (М.А. Балакирев, А.П. Бородин, М.И. Глинка, М.П. Мусоргский, П.И. Чайковский) және чех (А.Дворжак, Б.Сметана) композиторлары да Симфониялық поэма жанрында жемісті еңбек етті. Қазақстан композиторлары қатарынан осы жанрда Қ.Қожамияров “Ризвангүл”, М.Қойшыбаев “Мәншүк” пен “Қазақстан” атты шығармалар жазды.
Дереккөздер
Санат:Өнер
Ессе-ла-Кот
Ессе-ла-Кот (Essey-la-Côte) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Люневиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,6 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 88 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,33 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Кучеров Михаил Григорьевич
Кучеров Михаил Григорьевич (22. 05. 1850, Полтава губ. — 13 (26). 06. 1911, Санкт-Петербург) — орыс химик-органигi. 1871 жылы Санкт-Петербург егіншілік (1877 жылы орман шаруашылық) институтын бiтiрген және сонда 1910 жылға дейiн жұмыс істеген. Негiзгi ғылми еңбекте- pi қанбаған көмірсүтектерін зерттеуге арналған. 1881 жылы ацетилен және оның туындыларының гидраттану әдiсiн ашты (к,. Кучеров реакцuясы). Бұл реакцияның cipкe қышқылы, бутил спиртi және синтет. каучук өндiрiсiнде маңызы зор. 1875-1881 жылдары бромды винильдiң бромды сутек пен ацетиленге диссоциациялануын зерттеген. 1885 жылы Орыс физ.-хим. қоғамының сы"лығын алған.