cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эволюциялық этика
Эволюциялық этика – ақылақтың негізі адам табиғатынан тамыр алады дейтін этикалық теориялардың бір түрі. Этикаға эволюциялық көзқарасты ағылшын ғалымы. Г.Спенсер қалыптастырған. Алайда Эволюциялық этиканың негізгі идеялары философиялық эмпризм және этикалық сентиментализмнен алынып, осы ілімді жаратылыстану ғылымы тұрғысынан негіздеуге тырысқан екінші бір ағылшын ғалымы Ч.Дарвин тарапынан ұсынылған еді. Дарвиннің негізгі идеялары бойынша: қоғам әлеуметтік инстинктер арқасында өмір сүреді, адам тілінің арқасынада қоғамдық пікір туындайды, әлеуметтік инстинкт әдетпен бекиді, т.б. Эволюциялық этика адамның моральдық мінез-құлқын қоршаған ортаға бейімделу функциясы ретінде қарастырады. Адамгершілік өлшемі бүкіл тіршілікті қамтитын даму процесі деп саналады. Оның дамуына ықпал ететін – ізгілік те, қарсы әрекет ететін – зұлымдық. Эволюциялық этика зерттеушілер этика-философия көзқарастардың теориясы мұраларынан бас тартып, моральды мақсатты немесе адаптивті мінез-құлық формасы ретінде сипаттайды.
Дереккөздер
Санат:Этика Санат:Эволюция
Актер – оның мамандығы
Актер – оның мамандығы – «Қазақтелефильм» студиясының 3 бөлімді, қазақ-орыс тілінде, ақ-қара түсті фильмі (1975).
Фильм Қазақ КСР-інің Халық әртісі Камал Қармысовтың сахнадағы шығармашылық жолы мен кейіпкерлерді сомдау кезіндегі талантынан сыр шертеді.
Кадрда – «Ревизор» және «Арба» спектаклінен сахналық көріністер. Режиссер-операторы – И. Тынышпаев.
Тайлашка (Лымбелька тармағы)
Тайлашка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лымбелька өзенінің сол жағалауынан 208 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВасюган өзенінің құйылысынан Вах өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Васюган, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бастұмсықтылар
thumb|Приапулида Бастұмсықтылар  (Cephalorhyncha) – тип немесе тип тармағы. Омыртқасыздардың жаңа жіктелімі бойынша жұмыр құрттардың салыстырмалы эмбрионалдық дамуы мен кейбір ерекшеліктеріне сәйкес тип немесе тип тармағы ретінде қарастырылады (В.В.Малахов, 1989). Белгілі орыс ғалымы И.Х. Шарова да бастұмсықтыларды жеке тип ретінде алған. Бастұмсықтылардың құрамына киноринхалар, приапулидалар және шаштәрізділер топтастырылған. Бастұмсықтылардың денесінің алдыңғы ұшы созылмалы тұмсыққа айналған, типтің аталуы осыған байланысты. Олардың ұрығының дамуының бастапқы кезеңінде бластопорадан алғаш артқы тесік пайда болып, ауыз тесігі екінші рет қайта түзіледі. Денесінің сыртын кутикула қабығы қаптайды. Кейбір түрлерінде зәр шығару мүшесінің қызметін протонефридия өзекшелері атқарады. Кейбіреуі түрленіп дамиды, араларында түрленбей дамитындары да бар.
Дереккөздер
Санат:Алғашқы ауыздылар
Стоунуэлл (Оклахома)
Стоунуэлл (Stonewall) — Оклахома штатының Pontotoc округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 465 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.8 км² шамасында. FIPS коды — 40-70500.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Серік Ғабдуллин
Серік Ғабдуллаұлы Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Шымқора ауылында 1937 жылы 17 тамызда туған.
Ел қатарлы орта мектепті аяқтап, ауылшаруашылығында жұмыс жасап, отбасын құрғанннан кейін Алматы қаласындағы ҚазМУ-дің филология факультетіне түсіп, оны 1966 жылы бітіреді. Сол жылы облыстық «Коммунизм туы» (қазіргі «Дидар») газетіне қызметке орналасты. Кіші әдеби қызметкерден бөлім меңгерушісіне дейінгі журналистік жолда кәсіби мамандығын ұштап, табиғи талантын таныта білді. Серік Ғабдұллаұлының барлық саналы ғұмыры облыс аумағында өтіп, оның өсу- өркендеу бағыты жөнінде көптеген мақалалар жазды. Өндірісті қаланың өнеркәсәп, құрылыс, транспорт, білім беру мен мәдениет салаларына елеулі үлес қосты. қарапайым металлург, құрылысшы, жүргізуші, кенші, дәрігер, мұғалім т.б. салалардағы еңбек адамдарының табыстарын насихаттап, халық шаруашылығы саласындағы кемшіліктерді сын тезіне салды. Ол газет жанрының қарапайым түрі - хабардан бастап, суреттеме, репортаж, сұхбат, очерктерді бірдей меңгерді. Сондай-ақ, ол «Коммунизм туы» газетінде ай сайын тұрақты түрде «Жас дәурен» бетін ұйымдастырып, жас ұрпақ тәрбиесіне өз үлесін қосты. Облыстық, қалалық комсомол комитеттерінің мүшесі болды. Серік Ғабдуллаұлы 1991 жылдан халықаралық «Қазақ тілі» қоғамы облыстық ұйымының төрағасы болғанда оның қасынан Өскеменде тұратын ұлт өкілдерінің «мәдени орталығын» құруға бастама көтерді. Облыстық «Ақсақалдар алқасын» құруға, облыстық мешіттің ашылуына мұрындық болды. Сол жылы облыстық айтыскерлер мен Өскемен қалалық «Шабыт » жас ақындар мектебін ашты. «Шабыт» және «Звено Алтая» ақындар мектептерінде жас таланттардың шығармашылық қалыптасуына белсенді жетекшілік жасады. Осы шығармашылық ұйымдар күні бүгін жұмыс істеп келді. Серік Ғабдұллаұлының облыс өмірінде алар орны бар. Ол облыс орталығында шығатын республикалық, әдеби-мәдени және қоғамдық «Ақ Ертіс» журналының шығуына белсенділік танытты. Журнал қазақ-орыс тілдерінде 2001 жылдан бері тұрақты шығып келеді. С. Ғабдуллаұлы осы журналдың Бас редакторы болып қызмет атқарды. Кәсіптік және қоғамдық жұмыстарды абыройлы атқарғаны үшін қырық жыл жүзінде ҚазақССР, Қазақстан Компартиясы Орталық Комитет, облыстық қалалық партия комитеттерінің жоғарғы марапатына ие болды. 2007 жылы Қазақстан республикасы Президентінің «Құрмет грамотасын», 2009 жылы «Қазақстанның Құрметті журналисі» атағына ие болды. Өскемен қаласының Құрметті азаматы. Серік Ғабдуллаұлы Қазақстан Журналистер, Қазақстан Жазушылар Одақтарының мүшесі. Оның қаламынан туындаған «Көктем лебі», «Бұқтырма сарыны», «Көктем – көкөрім шағым», «Ақ босаға», «Жылдардан жеткен жаңғырық», «Ұланғайыр», «сөйле, менің жүрегім», «Алтай асу», «Седой тулпар» т.б. кітаптары және жетпіс жасқа толуына байланысты екі томдық шығармалар жинағы жарық көрген. 2013 жылы 75 жасқа толуына орай «Алтай-Ертіс кітапханасы»сериясынан өлеңдер жинағы жарық көрді. 2014 жылы 22 қаңтарда Өскемен қаласында қайтыс болды. Туған жері Ұлан ауданы Шымқора ауылында жерленген.
Шығармалары
Ғабдуллаұлы С. Алтай асу [Мәтін] : Өлеңдер мен толғаулар / Ғабдуллаұлы С. - Алматы : Қазақпарат, 2002. - 140 б. *Қауырсын қанат [Мәтін] / ред. С. Ғабдуллаұлы. - Өскемен : Шығыс-Полиграф, 2009. - 170 б. Шығыс Қазақстан қаламгерлерінің кітапханасы
Дереккөздер
Санат: Мәдениет
Санат:1937 жылы туғандар
Кассегрен антеннасы
thumb|[[АДУ-1000 антеннасы Кассегреннің қос айналы нұсқасымен жасалған]] Кассерген антеннасы — параболалық антенна (рефлектор) гиперболалық (контррефлектор) айнамен бірлесе қолданылатын айналы антеннаның күрделі түрі.
Рупорлық сәуле шығарғыштан шыққан сфералық толқын рефлектордан жөне контррефлектордан шағылғаннан кейін жазық толқынға өзгертіледі. Радиорелейлік желілерде, жерсеріктік байланыстарда колданылады.
Дереккөздер
Санат:Антенналар
Бастышөп
Бастышөп  (Cephalaria) – ұшқаттар тұқымдасына жататын бір немесе көп жылдық өсімдіктер туысы. Жерорта теңізі жағалуларында, Батыс және Орта Азияда, Оңтүстік Африкада кездесетін 70-ке жуық түрі белгілі. Қазақстанда далалық жерлер мен тау бөктерлерінде, құм арасында және егістіктерде өсетін 2 түрі (Орал бастышөбі, Сирия бастышөбі) бар. Олардың биіктігі 20 – 90 см. Сабақтары қатпарлы, сыртын сирек түктер жапқан. Жапырақтары қанат тілікті, кейде тегіс. Тостағанша жапырақтары табақша тәрізді, шеті тісті, күлтесі сары немесе боз көкшіл түсті, төрт қалақты. Гүлдері көбінесе сәулелі келеді. Аталығы төртеу, аналық мойны жіпше тәрізді. Маусым – шілде айларында гүлдеп, мамыр – тамызда жемістенеді. Тұқымы төрт қырлы, ұршық тәрізді. Тұқымында 22% май болады.
Дереккөздер
Санат:Ұшқаттар
Пянда (Солтүстік Двина тармағы)
Пянда — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік Двина өзенінің сол жағалауынан 339 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 106 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Кадыр (Кадыр ауылдық кеңесі)
Кадыр — Башқұртстанның Илишев ауданындағы ауыл, Кадыр ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 850 адамды құрады. Пошта индексі — 452267, ОКАТО коды — 80230844001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Аңғардың көлденең кескіні
Аңғардың көлденең кескіні — өзен аңғарының жазықтықта оның бойлық бағытына график түрінде перпендикуляр сызылған бейнесі.
Ұланбел ауылдық округі
Ұланбел ауылдық округі – Жамбыл облысы Мойынқұм ауданындағы әкімшілік бірлік.
Аңғардың көлденең кескіні
Аңғардың көлденең кескінінде аңғардың ені жағынан шектелген түпкі беткейлері, аңғардың ең төменгі тегіс бөлігі — түбі, өзен террасалары, жайылмалары және өзеннің арнасы көрсетіледі.
Ұланбел ауылдық округі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Ұланбел ауылы кіреді. Орталығы – Ұланбел ауылы. Округ құрамында болған Кіші Қамқалы ауылы 2019 жылы таратылған.
Аңғардың көлденең кескіні
Дереккөздер
Санат:Аңғарлар
Ұланбел ауылдық округі
Халқы
Тұрғыны 1120 адам (2009).
Дереккөздер
Санат:Мойынқұм ауданы ауылдық округтері
Розақұл Сатыпалдыұлы Халмурадов
thumb|Розақұл Сатыбалдиевич Халмурадов
Розақұл Сатыбалдиевич Халмурадов (өз. Халмуродов Рўзақул Сотиболдиевич) 1941 жылы 1 мамырда Түркістан облысы Сайрам ауданы Манкент ауылында туған. Өзбек. Ташкент мемлекеттік университетін (1968) география пәнінің мұғалімі мамандығы бойынша; Ташкент ауыл шаруашылық институтының агрономия факультетін (1982), ғалым-агроном мамандығы бойынша; Алматы жоғары партия мектебін (1986) саясаттанушы мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, өзбек және орыс тілдерін біледі. Діни көзқарасы - ислам, екі рет қажылық сапарға барған. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Демократиялық, бай, гүлденуші мемлекетке айналады». Хоббиі - гүл өсіру. Сүйіп оқитын әдебиеті - заң шығару саласындағы әдебиеттер, Құран, хадисы-сахихтер. Үйленген. Жұбайы - Халмурадова Савриай. 6 баласы; немерелері, шеберелері бар. бөлімі меңгерушісінің орынбасары.
«Достлик» ҚР өзбектері  қоғамдық бірлестігі республикалық бірлесітігінің президенті (2003 жылдан);  ҚР президентігіне үміткер Н.Ә. Назарбаевтың республикалық  қоғамдық штабының мүшесі (2005). «Құрмет белгісі» (1971), II дәрежелі «Достық» (2001), I дәрежелі «Достық» (2008) ордендерімен; «Ерен еңбегі үшін» (1981), «Ерлік еңбегі үшін. В.И. Лениннің туғанына 100 жыл толуы құрметіне», «Еңбек Ері» (1974), «Тыңға 50 жыл» (2004), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен;  ҚазКСР Жоғары кеңесі Құрмет грамотасымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері Санат:Сайрам ауданының әкімдері Санат:Достық орденінің иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (КСРО) иегерлері Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері
Половинка (Ертіс тармағы)
Половинка (Чиганка) — Ресейдегі өзен. Омбы облысы, Новосибирск облысы, Тюмень облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ертіс өзенінің оң жағалауынан 1248 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Омь өзенінің құйылысынан Оша өзенін қоспағанда Есіл өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Есілге қосылу құйылысына дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Басүйген
Басүйген  – Ұлытау облысы Ұлытау ауданындағы ағынсыз, тұзды көл. Қарағанды – Жезқазған аралығындағы Қызылжар темір жол станциясының оңтүстік-батысында 22 км жерде. Аумағы 9,5 км2, ұзындығы 4,3 км, ені 2,4 км. Жағалауы жазық. Суы ащы, тұйық көл. Қараша айының басында суы қатып, наурыздың аяғында мұзы ериді. Жағалауы жайылымға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Ұлытау ауданы көлдері
Каскад (электроника)
Каскад
Каскад — радиотехникада активті элементтен және оның тиісті жұмыс режімін қамтамасыз ететін ең аз элементтерден тұратын түйін.
Құрамындағы элементтер түріне қарай бөлінеді:
Күшейткіш элементтер түріне қарай:
Екі тактілі каскадтың күшейткіш элементтер енгізілетін тақ гармоникаларды, ток көзінен енетін тосқауылдар мен фондарьды, шығыс трансформатор өзегіндегі тұрақты қосымша магниггелулерді залалсыздандыратын қасиеті бар. Екі тактілі каскад көбіне трансформатор арқылы жасалады, бірақ ондай каскадты әр түрлі ауысудағы (р-п-р, п-р-гі) транзисторларды аралас қосу арқылы да алуға болады. Екі тактілі каскадтың кірісі де симметриялы болатындықтан, оның алдындағы каскадтың шығысы симметриялы болуы тиіс. Кірісі симметриялы емес, бірақ шығысы симметриялы каскад инверсиялық каскад деп аталады. Ондай каскад екі тактілі каскад пен бір тактілі каскадтар арасына немесе сигнал көзі мен екі тактілі каскад арасына үйлестіруші каскад ретінде қосылады.
Ал кірісі симметриялы, бірақ шығысы симметриялы емес каскад дифференциалдық каскад деп аталады.
Каскад жүктемесі
Каскад жүктемесі (Нагрузка каскада) — кез келген каскадтың шығыс энергиясы берілетін кедергі.
Мысалы, кез келген күшейткіш каскадының кіріс кедергісі алдыңғы каскадтың жүктемесі, сондай-ақ қатты сөйлегіш кедергісі соңғы жүктемесі болып табылады.
Каскадтық күшейткішi
Каскадтық күшейткішi (Каскадный усилитель) — бір каскадқа кіретін екі күшейту элементінен (әдетте, транзисторлардан) тұратын күшейткіш.
Транзисторлар тізбектей, мысалы, бір биполярлық (орістік) транзистор екінші транзистордың коллекторлық (бастау) тізбегіне қосылады. Радиотехникада ішкі шуыл деңгейі төмен, кіріс кедергісі үлкен сызба қажет болғанда қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Kaskáda (rozcestník) Kaskade Cascade Cascade Cascade カスケード Cascade Cascade Cascata Cascadă (dezambiguizare) Каскад Cascade Kaskáda Kaskad آبشاری Cascade
Байсерке Құлышұлы
Байсеркенің домбырашы-күйшіліктің алуан сырына қанықтырған ұстаздары — Есім, үржарлық Сарша дейтін домбырашылар. Байсерке домбырамен бірге мандолина, балалайка сияқты аспаптарды да еркін меңгеріп, өнерін кемелдендіре түседі. Бұрыннан белгілі күйлерді тартуды місе тұтпай, өзі куә болған өмір құбылыстарының әсерлі сәттерін күй тіліне түсіруге машықтанады. Алғашқы “Ат ойыны”, “Жекпе-жек” күйлері өзінің ойнақы ырғағымен жастарды еліктіре баурап, ел ішіне тез тарап үлгереді. Байсерке күйлері өмір шындығына негізделген. Оның “Келіншек”, баласы дүние салғанда егіліп отырып тартқан “Солқылдақ”, қазақ даласындағы жұтқа (1890) арналған “Төрт қарға”, Ресей отаршылдығының кеудемсоқ өктемдігіне наразылығын білдірген “Ұран күй” сияқты туындылары өзі ғұмыр кешкен ортасы мен заманының шежіре сырындай. Байсеркенің Жетісу өңіріне кеңінен мәлім болған “Қалипа — Қалыш” күйіне Далабек батырдың басынан өткен оқиға арқау болған. Күйлері ән әуендес саздылығымен, нақышты ырғағымен ерекшеленеді. Байсеркенің және оның дарынды шәкірттері Бердібек Мықтыбайұлы, Қожабек Жапбасов, Сатқанбай Өлмесұлының бойларындағы асыл өнерін Қатшыбай Таубаев (1880-1930), Темірбек Ахметов (1919-52), Нұрғиса Тілендиев (1924-98) сияқты біртуар күйші-домбырашылар кейінгі ұрпаққа жеткізген.
Байсеркенің өмірі мен шығармашылығын алғаш зерттегендер: А. Жұбанов пен Б.Г. Ерзакович. Әдебиет және өнер институтының дыбыс жазба қорында “Байсеркенің 10 күйі” сақтаулы. Мұндағы күйлердің нотасын Б.Г. Ерзакович хатқа түсірген. З. Жанұзақованың құрастыруымен жарық көрген “Қазақ халқының аспаптық музыкасы ” (1964) деп аталатын кітапта Байсеркенің “Жекпе-жек”, “Қалипа — Қалыш”, “Қалипа”, “Қалыш”, Б. Мүптекеева мен С. Медеубекұлы шығарған “Жетісудың күйлері” (1998) атты кітапта “Жекпе-жек”, “Толқытатын күй” (“Толқытпа”) деп аталатын күйлердің нотасы жарық көрді. Байсеркенің күйлері “Отырар сазы” оркестрінің, жеке домбырашылардың репертуарына енген.
Дереккөздер
Санат:Күйшілер Санат:1841 жылы туғандар Санат:1906 жылы қайтыс болғандар
Апатты көшкін
Апатты көшкін - көшкін құрайтын факторлардың қалыпты тіркесі жағдайында пайда болатын және көшкін науасында кәдімгі көшкіндерден қалыптасқан минералдық ысырынды конустан тыс алысқа тарайтын, сирек қайталанатын көшкін.
Дереккөздер
Санат:Табиғат апаттары
Стэнг (Оклахома)
Стэнг (Strang) — Оклахома штатының Mayes округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 100 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.7 км² шамасында. FIPS коды — 40-70750.
Тайлашка (Сангилька тармағы)
Тайлашка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сангилька өзенінің сол жағалауынан 238 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВасюган өзенінің құйылысынан Вах өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Васюган, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Табақты қалыптау
Табақты қалыптау (ор. листовое штампование) — табақты материалдардан (қаңылтырлардан, табақтардан, жолақтардан, таспалардан) қалыңдықтарын елеулі түрде өзгертпей пішіндері жазық немесе кеңістікті бұйымдарды жасау үрдісі. Қалыңдықтары 10... 15 мм-ге дейін қаңылтырларды қыздырмай қалыптайды, ал онан қалыңдарды қыздырып қалыптайды. Табақты қалыптауға келесі жатады: кесу (қиып қирамды тілу, тесіктерді тесу), ию, кермелеу, терең кермелеу және басқа да қосымша операциялар (көмкеру, ернеп ию, құрастыру т.б.). Бұл тәсілмен өңдеу автомобиль жасауға (тұтас қалыптастырылған шаңақтар т.б.), радиоэлектронды және басқа да көп өндіріс салаларында қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Метал өңдеу
Рэлстон (Небраска)
Рэлстон (Ralston) — Небраска штатының Дуглас округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 6314 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.4 км² шамасында. FIPS коды — 31-40605.
Актерлік студия
Актерлік студия – актерлерді даярлау мақсатымен 1947 жылы Нью-Иоркте құрылған.
Дереккөздер
Санат: Өнер
Актив сөздер
Актив сөздер – күн сайын жиі қолданылатын сөздер.
Ауызша сөйлеуде (оның диалог және монолог түрлерінде де) актив және пассив сөздер болады.
Пассив сөздер сирек пайдаланылатын, мән-мағынасын түсінгенмен, күн сайын қолданылмайтын сөздер. Мұндай сөздерге, көбінесе, ғылыми-техникалық атаулар және ескірген сөздер жатады.
Актив сөздердің мол болуы адамның сөйлеу әрекетіне, айналысқан кәсібіне байланысты. Егер ересек адамдардың актив сөздері орта есеппен 6000- 7000-дай болып келсе, жазушылар мен ақындардың, ғалымдардың актив сөздері 10 000-13 000-ға жетеді. Мәселен, Шекспирдің актив сөздері 12 000-дай болған.
Дереккөздер
Санат: Лингвистика
Актер туралы ой
«Актер туралы ой» – қазақ театрының негізін салушылардың бірі, тұңғыш көркем фильмде Аманкелдінің бейнесін сомдаған Елубай Өмірзақов туралы бір сағатқа созылған әдеби хабар.
1969 жылы сәуір айында қазақтың ұлы актері Елубай Өмірзақов 70 жасқа толды. Хабарға қатысқан Шәкен Айманов, Сәбира Майқанова, Құрманбек Жандарбеков, Серке Қожамқұлов, Қапан Бадыров өз замандастары туралы ой бөлісті. Сол кезде науқастанып жүргеніне қарамастан Елағаң төсектен басын көтеріп, өзінің сүйікті әні «Нақ-нақты» айтып береді.
Бұл хабарда бұрын жұртшылыққа беймәлім фотосуреттер тұңғыш рет көрсетіліп, актер өмірінің қызғылықты сәттерін замандастары ерекше шабытпен баяндайды. Хабардың авторы — Сұлтан Оразалы, режиссері – Шырын Агишева.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары Санат: Кино
Үлгілі ауылдық округі (Жамбыл облысы)
Үлгілі ауылдық округы – Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Үлгілі ауылы кіреді. Орталығы – Үлгілі ауылы.
Халқы
Тұрғыны 1783 адам (2009).
Алоэ вера
Алоэ вера
Емдік және тағамдық қасиеттері
Алоэ вераны жеңіл күйік пен жарақаттарды емдеуге пайдалануға болады. Бұл өсімдіктің қою да созылмалы шырыны ауыру мен қышығанды басады. Инфекциядан жазылуға және оның алдын алуға көмектеседі. Өсімдіктен кішкене кесіп алып, сыртқы қабығын аршыңыз да, сол жұмсақ жапырақты немесе оның шырынын тікелей күйікке немесе жарақатты жерге салыңыз.
Алоэның асқазан жарасы мен гастритті емдеуде де көмегі бар. Алоэның үшкір жапырақтарын ұсақтап тураңыз да, оны түнімен суға батырып пайда болған созылмалы ащы сұйықты әр 2 сағат сайын 1 стаканнан ішіңіз. Алоэнің жапырағын кескенде дәмі ашы сары түсті шырын ағады, ол шырыннан медицинада түрлі дәрілер жасайды. Алоэ дәрісі - асқазан, ішектегі жараларға, дизентерияға, терідегі іріңдеген жараларды жазуға пайдаланылады. Туберкулез ауруына қарсы қолданады. Абайсызда қолды пышақ кескенде, іріңдеген жара шықса, алоэ жапырағын ортасынан қақ жарып жараға таңып қоюға болады.
"Биология" 7 сынып
Дереккөздер
ISBN 5-615-01453-9
Санат:Шырыштар Санат:Дәрілік өсімдіктер
Баранкөл теміржол стансасы
Баранкөл теміржол стансасы ,Боранкөл — Жарқайың ауданындағы темір жол стансасы. Уәлиханов аудандық округі аумағында. Аудан орталығы — Державин қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 30 км жерде, Достық ауылында орналасқан. Іргесі 1961 ж. қаланған. Темір жол стансасына жақын жерден республикалық маңызы бар Петропавл – Жезқазған автомобиль жолы өтеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Басши-Қоңырөлең артезиан алабы
Басши-Қоңырөлең артезиан алабы – Жетісу облысы Панфилов ауданы жерінде, Жетісу (Жоңғар) Алатауының оңтүстік-батыс сілемдері – Қатутау мен Алтынемел тауларының арасында орналасқан. Аумағы 2 мың км2.
Су табанының тереңдік деңгейіне байланысты Басши және Қоңырөлең жер асты ағыны болып екіге бөлінеді. Біріншісі Оңтүстік Іле артезиан алабымен жалғасады, ал екіншісі Көктерек өзеніне қосылады. Қалыңдығы 300 – 800 м ойыста 5 – 428 м тереңдікте гидрокарбонатты-кальцийлі, натрийлі тұщы су кездеседі. Ұңғымадан тәулігіне 43 – 870 м3 су шығады. Судың болжамдық қоры 16 млрд. м3. Суы елді мекендерде ауыз су, егістік суғару үшін пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан су алабы өңірлері Санат:Панфилов ауданы географиясы
Жартас (тау бөлігі)
Жартас (тау бөлігі) — тау сілемінің шығыңқы келген тасты бөлігі. Негізінен, атмосфералық құбылыстарға (жел, жауын-шашын, т.б.) салыстырмалы түрде төзімді келген нығыз тау жыныстарынан тұрады.
Дереккөздер
Санат:Таулар Санат:География
Ириву
Ириву (Irivo) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 194 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,09 км² шамасында. Халық тығыздығы — 536,4 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Басықара (құдық)
Басықара – Қызылқұмның солтүстік бөлігіндегі құдық. Қызылорда облысы Жалағаш ауданында. Тереңдігі 20 м, су шығымы 800 л/сағ. Солтүстігінде Қарақұдық, батысында Ақбақалы құдықтары орналасқан. Құмды, тақыр типті топырағында жүзгін, сұр жусан, еркек шөп, теріскен өседі.
Дереккөздер
Санат:Құдықтар
Басшорым
Дереккөздер
Санат:Қазақстан құдықтары
Актив-студия
«Актив-студия» – Маңғыстау облысы, Ақтау қаласының көрермендеріне күн сайын қазақ және орыс тілдерінде хабарлар тарататын телеарна.
Меншік иесі - «Актив плюс» ЖШС. Қала тұрғындарына ақпарат жаңалықтарын және көңіл көтерушілік бағыттағы ән-күйлерді тарту етеді. Қалалық статусқа ие. Бас редакторы – С. Тоқмашов. Мекенжайы: Ақтау қаласы 12/1.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
23 наурыз
'Наурыздың 23 — Григориан күнтізбесінде жылдың 82-ші күні (кібісе жылдарда 83-ші). Жылдың аяғына 283 күн қалады.
Мерекелер
Санат:Наурыздың 23 күніндегі мерекелер''
Сыртқы сілтемелер
Санат:23 наурыз
Наузиц
Наузиц (Nausitz) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Кифхойзер ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 168 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010). Алып жатқан жер аумағы 3,47 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 65 047. Муниципалитеттің басшысы — Бербель Гартенбах.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Правокаевка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Рандольф (Небраска)
Рандольф (Randolph) — Небраска штатының Cedar округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 944 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.4 км² шамасында. FIPS коды — 31-40675.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Небраска қалалары
Раза
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вага өзенінің құйылысынан Пинега өзенін қоспағанда, сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Шымкент мұнай өңдеу зауыты
Петро Қазақстан Ойл Продактс (Шымкент мұнай өңдеу зауыты). Шымкенттың мұнай өңдеу кешенінің құрылысы 1972 жылы басталды. Бір жылдан кейін стандартты емес жабдықтар цехы салынып бітті. Бұдан кейін зауыттың құрылыс жұмыстары баяулап қалды, ал зауыттың негізгі цехы болып табылатын ЛК-6У цехның қурылысы уақытша тоқтатылды. Құрылыс жұмыстары 1976 жылы ғана қайтадан жанданды, сөйтіп қосымша цехтарды тұрғызу  жұмыстары  басталды.
1984 жылдың желтоқсан айында зауыттың 100-ші секциясы (ЭЛОУ-АТ), яки ЛК-6У қондырғысы іске қосылды. 1985 жылдың тамыз айында тағы да екі секция - 200-ші секция (катализдік реформингтеу) және 300/1,300/2-ші секция (дизельдік отынды гидротазалау және крекингтеу) - өндіріске берілді. Сол жылы күкірт өндіру қондырғысы іске қосылды. 1986 жылдың қаңтар айында 400-ші секция (газдық фракциялау қондырғысы) іске қосылды. Осы кезден бастап зауыт толық сулба бойынша жұмыс істей бастады, сөйтіп қуатын жылына 6 млн. тоннаға жеткізді.
1987 жылы екі жаңа қондырғының қурылысы басталды, олар - қуаты жылына 3,8 млн. тонналық мазутты вакуумдық айдау қондырғысы (УВПМ) (бул қондырғы өндіріске 1992 жылы берілді) және өндірістік қуаты жылына 600 мың тонналық баяу кокстау қондырғысы (УКЗ).
1989 жылдан бастап мұнайды тереңірек өңдеуді және мұнайдың ашықтүсті өнімдерін көбірек өндіруді қамтамасыз ету мақсатында өндірістік қуаты жылына 2 млн. тонналық Г-43/107М катализдік крекингтеу кешенінің құрылысы басталды.
Зауыт Батыс Сібір кенорындарынан Омбы-Павлодар-Шымкент арналық құбыры арқылы жеткізілген батыссібірлік шикі мұнайды өңдеуге жобаланған болатын Орталық Қазақстанның батысында Қумкөл кенорны ашылғаннан кейін осы кенорынның мұнайы да Шымкент зауытына жөнелтіле бастады, сөйтіп осы зауытта батыссібірлік мұнаймен қоспа түрінде өңделетін болды. Құмкөл шикізаты жеңілдеу және парафині жоғары. 1999 жылдан бастап Петро Қазақстан Ойл Продактс толығымен Құмкөл мұнайына өңдеуге көшті.
Шикізаттың өзгеруіне байланысты өндірісті де техникалық тұрғыдан қайта жарақтау қажет болды, сондықтан мынадай шаралар іске асырылды:
Тарихы
1985 жылы тұрғызылған Шымкент мұнай өңдеу зауыты республикадағы ең жаңа зауыт болып табылады. Зауытта Қазақстанның үш мұнай өңдеу зауыты шығаратын мұнай өнімдерінің қазіргі көлемінің шамамен 30%-ы қайта өңделеді. Шымкент МӨЗ – бұл Қазақстанның оңтүстігінде, республиканың халық ең тығыз қоныстанған бөлігінде орналасқан мұнай өңдейтін бірден бір зауыт. Осы кәсіпорынынң қолайлы географиялық орналасуын және жоғары техникалық мүмкіндіктерін есепке алса, ішкі және сыртқы нарықтарға жеткізілімдерді жүзеге асыру үшін онда барлық алғышарттар бар. Шымкент МӨЗ-ның жобалық қуаттылығы жылына 5,25 млн тонна немесе шамамен 40,65 млн баррель мұнайды құрайды. Зауыт ПҚҚР компаниясы мен үшінші тараптардың мұнайын қайта өңдеп, толлинг негізінде жұмыс істейді. Мұнай өнімдерінің сұрыпталымына бензиннің түрлі сұрыптары (Aи-80, Aи-92 және Aи-96), дизельдік отын, авиациялық керосин, сұйылтылған газ, вакуумдық газойль мен мазут кіреді. Кәсіпқой әрі жоғары технологиялық өңдеу үрдісін қолданудың әрі Құмкөл мұнайының айрықша жоғары сапасының нәтижесінде, «ПетроҚазақстан» компаниясының өнімдерінің сапасы жоғары болып келеді. 2010 жылы МӨЗ мұнай өңдеу көлемі 4,58 млн тоннаға жетіп (жоспар бойынша 4,1 млн тонна), бұл өткен жылдың көрсеткішін (көлемі 4 млн тонна болғанда) айтарлықтай арттырған.
Компанияда сертификаттау аудиті өткізілді, оның шеңберінде біріктірілген менеджмент жүйелерінің ИСО 14001:2004 стандартының талаптарына және экологиялық менеджмент жүйесі бойынша Нұсқаулықта, құжаттандырылған рәсімдерде және басқа да басшылыққа алынатын құжаттарда келтірілген талаптарға сәйкестігі тұрғысынан жұмыс істеуі тексерілді. Аудитпен кәсіпорынның аудит жүргізу жоспарында көрсетілген барлық бөлімшелері: мұнайды қабылдау, сақтау, қайта өңдеу, мұнай өнімдерін шығару бөлімшелері қамтылды. Аудит жүргізу барысында өндірістік қызметтің техникалық және экологиялық қырлары, сондай-ақ экологиялық заңнаманың, нормативтік ұйғарымдардың және басқа да негізге алынатын құжаттардың тиісті талаптары ескерілді. Соңында аудиторлар командасы ISO 14001:2004 талаптарына сәйкес экологиялық менеджмент жүйесін ендіру бойынша кәсіпорынның атқарған қызметіне оңды баға берді. Экологиялық көрсеткіштер мониторингі мен операциялық бақылаудың жақсы ұйымдастырылғаны, зауыт зертханасының тамаша жұмысы, қауіпсіздіктің қамтамасыз етілуі, құю-қотару эстакадасының тамаша күйде екені, зауыттың тазартқыш құрылыстарын жұмыс күйінде ұстау және оларды ағындысыз жүйені ендіру мақсатында қайта құру бойынша атқарылған жұмыстар айрықша атап өтілді.
Мұнайды өндіріп, және жоғары сапалы мұнай өнімдерінің кең ауқымды сұрыпталымын шығара отырып, «ПетроҚазақстан» компаниясы өзінің өнімдерін Қазақстанда да, сондай-ақ республикадан тысқары жерлерде де сатып өткізеді. Құмкөл мұнайы халықаралық нарықта жоғары бағаланады және сапасы жағынан халықаралық «Брент» мұнай эталонына сай келеді.
2006 жылдың шілде айынан бері, «Қазақстан-Қытай құбыр жолы» (ҚҚҚ) «Атасу – Алашанькоу» іске қосылғаннан бастап, «ПетроҚазақстанның» мұнайы Қытай Халық Республикасына жеткізіледі. Бүгінгі таңда ҚҚҚ экономикалық тұрғыдан неғұрлым мақсатқа сай тасымалдау бағдары болып табылады. 2009 жылы ҚҚҚ жүйесі арқылы Қытайға жылына 2,7 млн тонна мұнай жеткізілді, бұл компанияның барлық мұнай экспортының 100%-ын дерлік құрады. 2010 жылдың 1-ші жартысында ҚҚҚ арқылы 1,5 млн тонна мұнай жеткізілді, бұл 2009 жылғы тиісті кезеңнің деңгейінен 13%-ға асты.
Компанияның сондай-ақ «ҚазТрансОйл» АҚ-ның Шығыс филиалының құбыр өткізгіш жүйесін пайдалану мүмкіндігі бар, ол арқылы мұнай ПҚОП, Шымкент мұнай өңдеу зауытына қайта өңдеу үшін тасымалданады. Шымкент мұнай өңдеу зауытында компания жылына 2 млн тоннаға жуық мұнайды қайта өңдейді де, содан кейін мұнайды қайта өңдеудің бензин, дизельдік отын, отындық мазут, авиациялық керосин, вакуумдық газойль және сұйылтылған көмірсутекті газ (СКСГ) сияқты өнімдерін сатып өткізеді. Жыл сайын Шымкент мұнай өңдеу зауытынан ішкі, сондай-ақ сыртқы нарықтарға 4 млн тоннаға жуық мұнай өнімдері тиеп жөнелтіледі. СКСГ мұнай өңдеу зауытынан және «Ақшабұлақ» кен орнынан Орталық Азия, Шығыс және Батыс Еуропа елдеріне, сондай-ақ ішкі нарыққа жеткізіледі.
Мұнай өнімдері маркетингінің басым бағыттары ішкі нарық, атап айтқанда, елдің Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл, Алматы, Қызылорда облыстары сияқты халық тығыз қоныстанған аймақтары, сондай-ақ Шығыс Қазақстан, Қарағанды облыстары, Алматы мен Астана қалалары болып табылады, бұл мұнай өнімдерін жалпы сатып өткізу көлемінің 70%-ын құрайды. Компанияға меншікті және жалға алынған парктің 2240 дана вагон-цистерна тиесілі.
Компанияның мұнай өнімдерін Қазақстанда тұтынатындар ірі және ұсақ автомай құю бекеттері (АҚБ) мен АҚБ желілерінің иелері, әуежайлар, отын-энергетикалық, газ компаниялары, зауыттар, көлік-тасымалдау ұйымдары, фермерлік қожалықтар болып табылады. Экспортқа негізінен мұнай өңдеу зауыттарына арналған вакуумдық газойль және тұрмыстық мақсаттарға, сондай-ақ мұнай химиясына арналған сұйылтылған газ сатып өткізіледі. Экспортқа вакуумдық газойльді экспортқа шығару негізінен Шығыс Еуропаға, ал сұйылтылған газды экспорттау – Орталық Азия елдеріне жүзеге асырылады.
Еліміздегі мұнай өнімдері өндірісінің жалпы көлемінің үштен бірінен астамы Шымкент мұнай өңдеу зауытының еншісінде. «Petro Kazakhstan Oil Products» ЖШС бензин мен дизельдік отынның бірнеше маркасын, мазут, реактивтік отын мен сұйылтылған газ шығарады. Бірлескен Қазақстан-Қытай кәсіпорнының вице-президенті Азамат Әкішев кәсіпорын өз ресурстарын әзірше толық қуатымен пайдаланбай келе жатыр деп санайды. Ол соңғы он екі жыл бойы «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясының құрылымында жұмыс істеп келеді, сондықтан мұнай өнімдері нарығын жақсы біледі. Сөз арасында, бүгін Азамат Нұрдәулетұлы өзінің елу жылдық мерейтойын атап өтеді, алайда біздің кездесуімізге себеп болған – зауытты жаңарту бойынша ауқымды бағдарлама, оны іске асыру қажет екені туралы Қазақстан халқына арнаған Жолдауында Елбасы айтқан болатын. Біздің зауыт өнімдерді жеткізу тұрғысынан алғанда Қазақстанның ең бір тұрақты мұнай өңдеуші кәсіпорны болып табылады. Өткен жылы Шымкент мұнай өңдеу зауытында 4 308 190 млн тонна мұнай қайта өңделді. Өсу серпіні түсінікті болуы үшін, мұның осының алдындағы жылға қарағанда ширек миллион тоннаға артық екенін айтайын. Алдымызда ашық түсті мұнай өнімдерін шығару көлемін арттыру міндеті тұр. Ол үшін зауытта жаңа техникалық жағдайлар (стандарттар) әзірленді, ал өткен жылғы мамыр айынан бастап жаздық дизельдік отынның жаңа ДТЛ + -5 маркасының өндірісі игеріліп, сертификатталды. Бұл жаз айларында дизельдік отынды шығаруды арттыру есебінен ашық түсті мұнай өнімдерін шығару бойынша зауыттың көрсеткіштерін жақсартты, сондай-ақ әсіресе егіс кезеңінде жанар материалдардың осы түріне деген артып келе жатқан мұқтаждықты қанағаттандыруға мүмкіндік берді. Зауыт сондай-ақ экологиялық менеджменттің ең озық талаптарына және нормаларына сәйкес жұмыс істей алатынын табысты дәлелдеді. Тиісті халықаралық аудит жүргізілгеннен кейін, 2008 жылы мұнай және мұнай өнімдерін қайта өңдеу, тасымалдау, сақтау секілді қызмет түрлерін қамтитын ұйымдастырушылық құрылымның ISO 14001:2004 халықаралық стандартының талаптарына сәйкес әрекет ететінін куәландыратын сертификат берілді. Сондай-ақ технологиялық процессті бақылауды жетілдіруге бет алған зауытта тағы бір маңызды жаңалық: «Сигма-файн» (Sigma-Fine) кешенді компьютерлік жүйесін іске қосу аяқталып қалғанын айта кеткім келеді. Бұл жүйе мұнай және мұнай өнімдерінің материалдық балансын есептеп шығаруға, және де кез келген уақыт кезеңі үшін тораптар, қондырғылар, цех пен зауыт бойынша бөлек есептеп шығаруға арналған.
Солай болғанымен, бізде түйінді мәселелер де бар. Зауыт елдегі үш мұнай өңдеу зауытының арасындағы ең «жас зауыт» екеніне қарамастан, қысқартылған тәсім бойынша жұмыс істейді де, мұнайды қайта өңдеу тереңдігі жағынан Павлодардың мұнай өңдеу зауытынан кем түседі. Мұның негізгі себебі – баяу кокстау мен катализдік крекинг қондырғыларының, яғни, ашық түсті мұнай өнімдерінің көбірек пайызын шығарып алуға мүмкіндік беретін екінші дәрежелі екі үрдістің технологиялық тізбекте болмауы.
Шымкент МӨЗ құрылысы 1972 жылы басталды, ал 1985 жылдың қаңтарында зауыт алғашқы өнімін берді, соңғы технологиялық қондырғы іске пайдалануға он жеті жыл бұрын енгізілді. Сондықтан зауыттың жабдығы ескірді және сапа стандарттарының талаптарына сәйкес өнімдер бере алмайды. Оны осыдан он жыл бұрын жаңарту керек еді. Кезінде зауытта катализаторлық крекинг қондырғысы іске пайдалануға қосылмағанына байланысты, ашық түсті мұнай өнімдерін өндіру 62 пайыздан аспайды. Өздеріңіз қарап көріңіздер. Жуырда жанармай сапасын қадағалау жөніндегі халықаралық орталық (IFQC) әлемнің түрлі елдерінде жанармай сапасын зерттеу жұмысын жүргізді. Оның нәтижелері бойынша жасалған рейтингте Қазақстан 90-шы орын алды. Ал тізімде барлығы бір жүз позиция. Осы көрсеткіштер бойынша біз тіпті Өзбекстан мен Әзірбайжаннан кенже қалып отырмыз. Жоғары октанды бензиннің 35 пайызына дейін біз Ресейден әкелеміз. Егер біз жанармай тапшылығы мәселесін қазір шешпесек, онда болашақта импортшыларға түгелдей тәуелді Украинаның кебін киюіміз мүмкін. Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаевтың халыққа Жолдауында былай деп атап айтқаны кездейсоқ емес: «біз қолданыстағы келешегі мол инвестициялық жобаларды қаржыландыруды және іске асыруды жалғастырамыз. Бұл ең алдымен – мұнай өңдеу зауыттарын жаңарту». Жаңарту барысында біз бірнеше мақсатқа қол жеткізбекпіз. Олардың қатарында – ашық түсті мұнай өнімдерін өндіруді 62 пайыздан 85 пайызға дейін арттыру, сондай-ақ мұнай химиясы өнімдерін – полипропилен, бензол және қарапайым күкірт өндірудің есебінен сұрыпталымды кеңейту. Басым бағыттардың қатарында сондай-ақ өндірілетін өнімдерді ЕВРО-4 стандарттарының талаптарының деңгейіне дейін көтеру және экологиялық параметрлердің сапасын жетілдіру ісі де бар. Зауыттың шикізат бойынша қуаты алты миллион тоннаға жетеді. Біз тиісті маркетингілік зерттеулер жүргіздік, жылдың соңына дейін аяқталуы жоспарланып отырған жаңарту жобасының техникалық-экономикалық негіздемесі әзірленуде, ал содан кейін жобалық жұмыстар және тікелей қайта құрылмалаудың өзі басталады деген үміттеміз. Осы жылдың 14 мамырынан бастап ҚР Үкіметі «Қазақстан Республикасының мұнай өңдеу зауыттарын дамытудың 2009—2015 жылдарға арналған кешенді жоспарын» бекіткенінің маңызы зор. Бұл құжаттың басты мақсаты – еліміздің энергетикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету және мұнай өңдеу саласын кешенді түрде дамыту.
Санат:Қазақстан мұнай өңдеу зауыттары Санат:Түркістан облысы зауыттары
24 наурыз
'Наурыздың 24 — Григориан күнтізбесінде жылдың 83-ші күні (кібісе жылдарда 84-ші). Жылдың аяғына 282 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:24 наурыз
Тараскин Исток
Тараскин Исток — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лымжа өзенінің оң жағалауынан 51 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВасюган өзенінің құйылысынан Вах өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Васюган, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Акустикалық монтаж
Акустикалық монтаж - радиохабардағы жеке дыбыстық элементтерді және дыбыстық үзінділерді бір құрылымдық жүйемен үнтаспада басын қосып, біріктіріп жазудың техникалық процесі.
Сонымен қатар мазмұндық және дыбыстық құрылымдар байланысының біртұтас жүйесі, яғни драматург, конструкция қызметін атқарушы жүйе. Монтаж автордың идеолог және эстетикалық позициясын көрсетуші, көркем ойын таныту әдісі және шындықты шығармашылық ой елегінен өткізудің көрсеткіші.
Монтаж - деректі материалды көркемдеп ұйымдастырудың тәсілі. Бір пікірді бірнеше мағынада қолданып, әр оқиғаның мазмұнын бірнеше қырынан ашу үшін пайдалануға болады. Монтажды тікелей эфирде де іске асыруға болады, яғни жалпыхалықтық, ұлттық сипаттағы хабарларды ұйымдастырудың, бір тақырыпты ашу аясында бірнеше хабарды бір-бірімен сабақтастыра беру. Бұл - монтажды қосақтастырып қатар қолдану түрі.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Каспий маңы шөгінді алабы
Каспий маңы шөгінді алабы теңөлшемді пішінді аттас ойыспен байланысты, оның жалпы ауданы 600 мың км², бұл мөлшердің 500 км²-ы Қазақстанға, қалған бөлігі Ресейге тиесілі. Алаптың негізгі бөлігі құрлықта орналасқан, алайда оның оңтүстік бөлігі Каспий теңізінің негізінен қазақстандық секторға қарасты саязсулы белдеміне сәйкес келеді. Ойыстың шекараларын аса ірі концентрлік терең жарылымдар және солармен байланысты әр түрлі дәрежелі құрылымдық элементтер құрайды, бұлардың ішінде, әсіресе ойыстың шығысында, оңтүстігінде және оңтүстік-шығысында анық сағаланатын бастырмалар шешуші рөл атқарады. Терең жарылымдар негізінен кристалдық іргетаста және шөгінді тыстың төменгі жікқабаттарында орын алған, олар іргетасты кемкерген жоғарғы палеозой қатқабаттарында әр түрлі сипатты карбонаттық және терригендік кертпешер түрінде керініс береді. Карбонатты кертпештер негізінен ойыстың солтүстігі мен шығысында, ал терригендік кертпештер оңтүстік-шығыста жетілген.
Кристалдық іргетастың геологиялық көнелігі жайлы нақтылы деректер Каспий маңы ойысының өз ауқымында жоқ, алайда онымен солтүстікте және солтүстік-батыста жапсарласатын аймақтар бойынша алынған мәліметтерді, сол сияқты сейсмикалық зерттеу деректерін (біршама жақсы негізделген сейсмостратиграфиялық сұлбалар бойынша) сараптау нәтижесінде бұл көнелік рифейге дейінгі уақытқа сәйкес келеді деп шамалауға болады. Алайда бұл мәселе жөнінде өзге де көзқарас бар екендігін ескерген дұрыс, бұл көзқарасқа сәйкес, іргетастың көнелігі ортаңғы девон дәуіріне дейінгі уақыт деп есептеледі. Жоғарыда келтірілген тұжырымдарға сәйкес, шөгінді тыстың төменгі шекарасы кембрийге немесе төменгі девонға сәйкес келеді деп есептеледі. Шөгінді тыстың терең ұңғымалармен аршылған ең көне кешендері төменгі девон түзілімдері болып табылады (тек қана алаптың солтүстік өңірінде).
Шөгінді тыстың ойыстың ортаңғы бөлігіне сәйкес келетін ең жоғары қалыңдығы 22 км.
Шөгінді тыс қимасын төрт мегакешенге жіктеуге болады, олар:
Кунгур-қазан тұзды-ангидритті мегакешен бүкіл ойыс ауқымында таралған, ол шөгінді тысты кунгурға дейінгі тұзасты және жоғарғы пермь-кайнозойлық тұзүсті секцияларға жіктейтін аймақтық флюид тірегі рөлін атқарады.
Тұзүсті мегакешені құмды-сазды таужыныстардың кеңінен етек алуымен сипатталады, олардың арасында азын-аулақ мөлшерде ортаңғы триасқа, жоғарғы юраға және жоғарғы борға тиесілі карбонатты таужыныстар да ұшырасады. Сазды және карбонатты флюид тіректері белдемдік, көбінесе жергілікті деңгейде дамыған.
Девонға дейінгі мегакешен Каспий маңының Қазақстанға тиесілі аумағында терең бұрғылаулармен мүлдем зерттелмеген, ал сейсмикалық зерттеулермен шектеулі дәрежеде қамтылған, алайда оның қалыңдығы ойыстың орталық аудандарында және шеткі ойысымдарда 6-10 км-ге жетеді және олар карбонатты таужыныстардан тұрады деп шамаланады.
Жақын келешекте бұл мегакешенді, оның өте терең, шамамен 8-10 км тереңдіктерде орналасуына байланысты, іздеу нысаны ретінде қарастыруға болмайды.
Кунгур-қазан тұзды-ангидридті мегакешен негізінен кунгурдың ақ түсті ас тұзы және көнелігі қазан ғасырына сәйкес келетін қызғылт түсті ас тұзының түрлі түрлерінен құралған. Қиманың төменгі бөлігінде ангидридтердің, доломиттердің және терригендік таужыныстардың қабатшалары мен будалары ұшырасады.
Мезозой-кайнозойлық мегакешен түрлі түйірлі, көбінесе нашар жымдасқан құмтастар мен саздардың қат-қабаттарынан тұрады, қиманың төменгі, ортаңғы және жоғарғы бөліктерінде карбонатты таужыныстар шектеулі дәрежеде ұшырасады.
Алаптың өте күрделі және ұзақ уақытқа созылған геологиялық даму тарихы оның айырықша құрылымдық-гектонкалық параметрлерінің қалыптасуына себепші болған. Алап іргетасының құрылысы өте анық байқалатын блокты сипатты иеленген, және де іргетас бетінің гипсомегриясы мен өздерін оқшаулайтын ірі жарылымдар тұрғысынан топтастырылған бұл мегаблоктар, өз кезегінде, радиалды бұзылыстармен қосымша блоктарға дараланған. Іргетас бетінің өте маңызды аймақтық құрылымдық элементтері ретінде Орталық Каспий маңы және Тұғарақшаң ойысымдарын, Волгоград-Орынбор және Солтүстік Атырау моноклин жүйелерін, Астрахань-Ақтөбе көтерілімдер жүйесін атауға болады.
Платформалық іргетастың эйфель-төменгі фран секциясы бойынша аймақтық құрылым негізінен өзіндік ерекшеліктерді сақтайды, алайда кунгурге дейінгі палеозойдың жоғарырақ орналасқан түзілімдері бойынша бұл секция ойыстың ауқымды бөлігінде өте жиі өзгеріп отырады. Тұзасты палезойдың өте маңызды аймақтық құрылымдық элементтерінің бүгінгі кезге тиесілі ернеулік белдемдері мен ғаламат ірі карбонатты платформалары қалыптасқан.
Қиманың кунгур-қазан секциясы өте анық байқалатын тұзкүмбезді тектоника әсерінен туындаған тек өзіне ғана тән құрылымдық ерекшеліктермен сипатталады. Тұз күмбездерінің биіктігі ондаған метрден 5 км-ге дейінгі аралықта өзгереді, олар бір-бірінен күмбезаралық тұзсыз белдемдер арқылы оқшауланған. Күмбезаралық белдемдер көнелігі әр түрлі, бірақ негізінен соңғы пермь-ерте триастық қызыл түсті күрделі құрылымды қатқабаттармен кемілген. Мұның бәрі тұзүсті мегакешенінің ауқымында өте күрделі айшық-айшық аймақтық құрылым қалыптасуын қамтамасыз еткен.
Жоғарыда келтірілген ерекшеліктер мұнай мен газға деген іздеу жұмыстарын жүргізу барысында алап шөгінді тысының құрылымдық сипаттарын зерттеу шараларын жеке-жеке іріктей отырып және қабат-қабатқа жіктей отырып жүргізуді қажет етеді.
Алап мұнайгаздылығы параметрлерінің айырықша сипатты иеленуі қиманың стратиграфиялық диапазонымен де, оның мұнай мен газға деген мүмкіндіктерімен де байланысты. Дәлелденген мұнайгаздылық девон, карбон, пермь, триас, юра, бор және палеоген түзілімдерін қамтиды. Мұнда 130-дан астам мұнай, газ және газ-конденсат кенорындары ашылған, олардың ішінде 30-ға жуық кенорын тұзасты палеозойында, ал 100-ден астам кенорын тұзүсті кешенінде. Бұлардың арасында қоры жағынан ғаламат ірі кенорындарға жататын Қашаған, Теңіз, Қарашығанақ, аса ірі кенорындар санатына кіретін Жаңажол, Королев, Имашев, ірі кенорындар боп есептелетін Әлібекмола, Ұрықтау, Кенбай тағы басқалар бар.