cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Абай ауданы (Абай облысы)
Тарихы
1965 жылғы 28 тамыздағы Семей облыстық атқару комитетінің шешімімен Семейтау ауылдық кеңесі Бородулиха ауданына өтті.
1966 жылғы 31 қаңтардағы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығымен Знаменка ауылдық кеңесі қайта құрылған Жаңасемей ауданының құрамына берілді.
1971 жылғы 28 қыркүйектегі Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығымен Ақбұлақ ауылы орталығы болатын Ақбұлақ ауылдық кеңесі құрылды.
1978 жылғы 8 наурыздағы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығымен орталығы Медеу ауылы болатын Медеу ауылдық кеңесі құрылды.
1980 жылғы 28 шілдедегі Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығымен орталығы Абыралы ауылында болатын Абыралы ауылдық кеңесі құрылды.
1990 жылғы 15 желтоқсандағы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығымен қайта құрылған Абыралы ауданының құрамына Абыралы, Ақбұлақ, Қараөлең, Сарғалдақ ауылдық кеңестері берілді.
1991 жылғы 11 желтоқсандағы Семей облыстық атқару комитетінің шешімімен Құлмен ауылдық кеңесі Қасқабұлақ ауылдық кеңесі болып өзгертілді.
Халқы
Тұрғындары 14 058 адам (2023). Ұлттық құрамы: қазақтар – 98,91%, орыстар – 0,64%, басқа ұлт өкілдері – 0,45%.
Әкімшілік бөлінісі
11 елді мекен 9 ауылдық округке біріктірілген:
Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі
Климаты континенттік, қысы суық, жазы ыстық, құрғақ. Орташа ауа температурасы қаңтарда — 15,5°С, шілдеде — 20,5°С. Жауын-шашынның орташа жылдық мөлшері — 250–350 мм. Аудан аумағынан Шаған, Ащысу, Бөкенші өзендері ағып өтеді. Жазда құрғап қалатын ұсақ өзендер мен жылғалар, ащы және сор көлдер көп. Жері қоңыр және сортаң топырақты келеді. Өсімдіктерден далалық өңірде селеу, бетеге, жусан, ши, таулы өңірлерде терек, қайың, өзен бойларында тал, қарақат, мойыл өседі. Жануарлардан арқар, елік, қасқыр, түлкі, ор қоян, қарсақ, борсық, күзен, тиін, сарышұнақ; құстардан дуадақ, құр, бұлдырық, бөдене, тырна, қаз, үйрек, бүркіт, т.б. мекендейді.
Дереккөздер
Санат:Абай ауданы (Абай облысы)
Эрфвайлер
Эрфвайлер (Erfweiler) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Оңтүстік-батыс Пфальц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1196 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 8,84 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 40 009. Муниципалитеттің басшысы — Вальтер Шварц.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Бесмойнақ
Бесмойнақ (1993 жылға дейін — Сергеевка) — Алматы облысы Жамбыл ауданы, Дегерес ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұзынағаш ауылынан батысқа қарай 70 км жерде, Жетіжол жотасының солтүстік баурайында орналасқан. Құрғақ агроклиматтық белдемде жатыр. Бетеге, жусан, селеу, көде, т.б. шөптер өседі.
Инфрақұрылымы
Өндірістік кооперативтер мен шаруа (фермер) қожалықтары жұмыс істейді. Мектеп, аурухана бар. Тұрғындары басқа елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) елді мекендері
Өнертабыс
Өнертабыс - бұрын қолданыста болмаған жаңа дүниені жасап шығару немесе затты жасаудың әдісін өзгеше тәсілін ұсыну. Өркениет дамығаннан бері адамдар сан алуан жаңа заттарды құрастырып, біздің жұмысымызды жеңілдететін әдістерді ойлап тапты. Осы өнертабыстар адамдардың жұмысын тездетіп, оңайлатып қана қоймай, сол еңбектің қаржылық шығынын да азайтты. Кейбір өнертабыстар қауіпсіздік шараларын да барынша жеңілдетті.
Қазіргі таңда өнертабыс иесінің құқығын заңмен қорғайтын арнайы патенттер бар.
Қолданысы
Арбаның дөңгелегі аңшылық пен еңбек құралдарынан басталған адамдардың өнертабысы қоғамға көптеген жаңа дүниені сыйлады Ұшақтар компьютерлер сүңгуір қайықтар жасанды. Жер серіктері теледидар микроскоп ғаламтор тб біздің өмірімізді түбегейлі өзгертті. Бұл заттардың қолданыс аймағы өте ауқымды үйде де пайдаланылады ғылым мен технологияны дамытуда да маңызы зор.
Қызықты деректер
•Шырын соратын түтік іші қуыс шөптің сабағына еліктеп жасалынған.
•Адам қолымен басқарылатын ұшақтан бұрын парашюттің үлгісі құрастырылған.
•Дөңгелек - адамзат ойлап тапқан ең ұлы өнертабыс. Оны көшпенділер ойлап тапқан деген дерек те бар.
Дереккөздер
https://kk.llcitycouncil.org/3442-35-inventions-that-changed-the-world.html
Требан (Алье)
Коммунаның INSEE коды — 03287, пошта индексі — 03240.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 394 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,37 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Митвайда (аудан)
Митвайда (Landkreis Mittweida) — бұрынғы Германия ауданы. Аудан орталығы — Митвайда қаласы. Аудан Саксония жерінде орналасқан. Кемниц әкімшілік округіне бағынады. Жер аумағы 773,20 км² шамасында. Тұрғыны 128.702 мың адамды құрайды (2007). Халық тығыздығы 166 адам/км². Ауданның ресми коды —  14 1 82.
Аудан 24 елді мекенге бөлінеді.
Қалалар мен қауымдар
(30 маусым 2007)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония аудандары
Трансцендентті идеализм
Трансцендентті идеализм - Кантпен және оның ізбасарларымен бейнеленген, философиялық идеализмнің ерекше түрін білдіретін термин.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Дрейф
Дрейф (drijven — жүзу) —
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Лисбон (Коннектикут)
Лисбон (Lisbon) — Коннектикут штатының Нью-Лондон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 4 234 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 43.0 км² шамасында. FIPS коды — 09-43230.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Гүлнәз Ахатқызы Ашинова
Гүлнәз Ахатқызы Ашинова – ызғарлы Желтоқсан көтерілісіне қатысқан патриот қазақ қызы.
Желтоқсан көтерілісіне қатысып, құқық қорғаушылардың озбырлығына куә болған.
Дереккөздер
Санат: 1960 жылы туғандар Санат:Желтоқсаншылар
Плоердю
Плоердю (Ploërdut) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Морбиан департаментінде орналасқан. Понтиви округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 75,83 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 56163, пошта индексі — 56160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1253 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,52 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Морбиан департаментінің коммуналары
Көгал
right|thumb|КӨГАЛ, газон (франц. gazon – гүл алаңы) thumb|Футбол алаңындағы газон Көгал , газон (gazon – гүл алаңы) – біркелкі етіп тегіс жерге өсірілген, шөбі қысқа, шырпылған көп жылдық өсімдіктер алаңы.
Көгалдың бірнеше түрі ажыратылады: фонтан мен мүсіндерді көркемдеп, әсемдік үшін отырғызылған, ағаш пен гүл айналасында өсірілетін партерлік көгал, саябақтар мен көше жағалауларында өсірілетін саябақтық көгал, стадиондарда өсірілетін спорттық көгал, астық тұқымдасына жататын және әдемі гүл жаратын бір жылдық өсімдіктерден (гүлкекіре, көкнәр, т.б.) өсірілетін мавритан көгалы түрлері бар. Көгал жасайтын жерді алдын ала тастан, арамшөп тамырынан тазартып тегістейді де, терең етіп (30 см) жыртады. Органикалық және минералдық тыңайтқыштар шашылады. Топырағы сазды жерге құм, құмды жерге саз топырақ қосады, оның бетіне қалыңд. 10 – 15 см-дей құнарлы топырақ төсейді. Көгалға, әдетте, дәнді және бұршақ тұқымдас шөптер: қоңырбас, бетеге, сиыр жоңышқа, бидайық, беде, тарғақшөп, суоты, райграс, т.б. егіледі. Көгалға арналған шөптердің дайын қоспалары да сатылады. Көгал (мавритан көгалынан басқасы) шөбін ұдайы шауып, шабылған шөпті жинап алады, жақсылап суарып, отап, оған тыңайтқыш сеуіп отыру керек, сондай-ақ қыстың басында көгалға ағаш күлімен араластырылған майлы компост (2 – 3 см етіп) жайып тастау қажет, бұл Көгалды мүк басып кетуден сақтайды.
Дереккөздер
Санат:Бағбаншылық Санат:Шөптер Санат:Ландшафты дизайн
Тікұшақтың шығу тарихы
Тікұшақты инелікке қарап жасаған деген жалпылама түсінік болғанымен оның техникалық негізі б.з.д. 400 жыл бұрын Қытайда балалар ойнайтын бұрандалы ойыншықта жатыр. Бұрандалы ойыншық дегеніміз бір-біріне қарама-қарсы орналасқан екі немесе төрт қанатшасы бар, ортасында алақандардың арасына салып үйкеуге ыңғайлы таяқшасы бар кішігірім ойыншық. Алғашқы тік ұшатын зат ретінде қарастырылатын балалар ойыншығының ерте кездердегі адамдардың әуе заңдылықтарын білгендігін көрсетеді. Ойыншық қанаттарының айналған кезінде ауа ағынына белгілі бір жылдамдықпен еніп, қанатының алдыңғы жағының көтеріліп тұруынан көтергіш күш туғызатыны сол кезде ескеріліп, қанаттары жалпақ етіп немесе тік етіп жасалмаған. Тарих қойнауында қалған деректер бойынша 1475-1480 жылдар аралығында итальяндық өнертапқыш әрі суретші Леонардо да Винчидің сызбалық нұсқада жасаған тікұшақ сұлбасы болған. Леонардо да Винчидің жасаған сызбасы төмендегідей: "Әуе бұрандасы (aerial screw)" деп сипатталған тікұшақ сұлбасы ешқашан ұшатын аппарат ретінде шынайы жасалған емес. Тек қағаз бетінде ғана қалған. Бұған қарағанда көнедегі қытай балаларының ойыншығы қазіргі заман тікұшақтарына ұшуы мен қанаттарының орналасуы жағынан әлдеқайда жақынырақ.
Дереккөздер
'Әлем ғажайыптары' Мәскеу РОСМЭН 2012. ISBN 978-5-353-06044-4 УДК 087,5 ББК 92
Санат:Техника
Переяславль Радасы
Переяславль Радасы - 1654 жылы Украинаның Ресейге қайта қосылуы туралы шешім қабылдаған украин халқы өкілдерінің жиналысы.
Жиналыстың өтуі мен нәтижесі
Переяславль радасы гетман Б. Хмельницкийдің шақыруымен 8(18) қаңтарда Переяславль қаласында (қазіргі Переяславль-Хмельницкий) өтті. Переяславль радасы Украина халқының Ресейге қайта қосылу қозғалысын аяқтады. Украинаның Ресейге қайта қосылуына екі халық тілі мен мәдениетінің жақындығы, ертеден экономикалық, саяси және мәдени байланыстары мен дінінің бірлігі себеп болды. Орыс үкіметінің Украинаға деген қарым-қатынасы мен саясаты да маңызды роль атқарды. Ресейде басыбайлылықты білмеген, белгілі бір саяси автономия правосын пайдаланған казак аймақтары (Дон, Жайық) болды. Украин шаруалары Ресей қол астында болсақ бостандықта боламыз, ұлттық езгі мен діни қудалаудан құтыламыз деп үміттенді. Старшиналары мен шляхларына орыс өкіметінің көмегімен саяси автономия құрып, билеуші тапқа айналамыз деп ойлады. Жиналыс қарсаңында Б. Хмельницкий Ресей елшілігінің басшысы бояр В. В. Бутурлинмен кездесті. Жиналысқа қала жұртшылығы мен төңіректегі село шаруалары қатысты. Б. Хмельнийкий сөз сөйлеп, азаттық күресті, ондағы украин халқының құрбандықтары туралы еске сала келіп, халық жеңісін нығайтудың бірден-бір жолы Ресейге қайта қосылу екенін айтты. Радаға қатысушылар Б. Хмельницкийдің ұсынысын бір ауыздан қабылдап, Ресейге берілгендері жөнінде ант берді. Украинаның Ресейге қайта қосылуы украин халқының экономикалық, саяси және мәдени дамуына қолайлы жағдайлар туғызды. Ол шетел басқыншыларына қарсы әлеуметтік және ұлт-азаттығы жолындағы күресте туысқан екі халықтың одағы мен достығын нығайтты.
Дереккөздер
Санат:Украина тарихы Санат:Келісім-шарттар
Көгалдандыру
right|thumb КӨГАЛДАНДЫРУ– қала, ауыл, тағы басқа елді мекендерде ауаны тазарту, көлеңкелеу үшін ағаш, бұта, гүл, көгал өсіру. Құрылыс аяқталғаннан кейін жүргізілетін Көгалдандыру жұмыстары мекенжайларға әсем көрініс береді, шудан, күннен, шаңнан, тағы басқа қорғайды, санитарлық-гигиеналық рөл атқарады. Ғылыми деректер бойынша белгілі бір аймақтың 15%-ы көгалдандырылса, шаң-тозаңның мөлшері 20%-ға кемиді, 35%-ға өсімдік өсірілсе, шаң 50%-ға азаяды, ал 65%-ға өсірілсе, шаң 95%-ға кемиді. Жол жағалауларына отырғызылған ағаш пен бұталар, гүлдер мен көгал ауадағы көмір қышқыл газды сіңіріп, ауаны оттегімен байытады, шуды азайтып, мекенжайды желден, күннен және шаңнан қорғайды. 1 га жасыл алқап 1 сағатта ауадан 8 кг көмір қышқыл газын бойына сіңіреді. Кейбір ағаштар өздері айналасына тарататын фитонцидтері арқылы ауадағы зиянды микроорганизмдерді жойып, оны адамның денсаулығына қолайлы иондармен байытады. Мұндай ағаштар қатарына қылқан жапырақты қарағай, шырша, Сібір балқарағайы, тағы басқа жатады. Көгалдандыру жұмыстарын жүргізгенде міндетті түрде көгалдандырылатын алқаптың ауа райы, топырақ құрамы, жер бедері сияқты ерекшеліктері ескеріледі, суаруға қажетті су көздері қарастырылады. Осы факторлар бойынша отырғызылатын өсімдіктер құрамы да анықталады. Орман ағаштары мен бұталар көшеттері, шөптесін өсімдіктердің жас өркендері мен тұқымдары әр аймақта орналасқан питомниктерден алынады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Биология
Көкжарлы
Көкжарлы – Орта жүз Найман тайпасының руы.
Шежіре
Шежіре бойынша, Орта жүз құрамындағы Найман тайпасының Ергенекті Саржомарт тармағынан тарайды.
Көкжарлыдан:
Рулары тарайды
Таңбасы мен Ұраны
Ұраны-Қаптағай!, Көкжарлы Барақ! Бүкіл саржомарт тармағының рулық таңбасына –(,|–|, (=)) байланысты Көкжарлыны “ергенекті найман” деп те атаған. Бүкіл ергенекті-саржомарт тармағының рулық таңбасы – Ергенек.
Гушопр
Гушопр (Gouchaupre) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Дьеп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,34 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76310, пошта индексі — 76630.
Көкжарлы
Көкжарлы батырлары
Мамай батыр жайлы Әнуар Әлімжанов кітап жазса, белгілі режиссер, Халық қаһарманы Ә.Мәмбетов кітап желісімен «Жаушы» кинофильмін түсірген. Сегізсері Баһрамұлының баласы Мұсайын «Ер Мамай», белгілі айтыс ақыны Қ.Алтынбаев «Мамай батыр» дастандарын жазған. Семей қаласындағы бір көшеге Мамай батырдың есімі берілген. Марат Өмірбекұлының жеке қаражатына Мамай батырдың құрметіне ауылда мүсін орнатылып, салтанатты түрде ашылды.
Гушопр
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 164 адамды құрады. Халық тығыздығы — 37,79 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Көкжарлы
Дереккөздер
Санат:Қазақ рулары
Вектор (биология)
нобай| Вектор - дербес еселенуге және бөгде ДНҚ енуге қабілетті ДНҚ молекуласы; жасушаға генетикалық ақпаратты жеткізуді және оның клониалдануын қамтамасыз ететін - гендік инженерияның құралы болып есептелінеді.
Дереккөздер
Санат:ДНҚ Санат:Биология
Көктамыр жүйесі
Көктамыр жүйесі (systema venae systema — жүйе, vena — көктамыр, вена) — қанды адам мен жануарлар организмдері мүшелер жүйелерінен жүрекке алып келетін қан тамырларының жүйесі. Көктамырлардың (веналардың) қабырғасы қызылтамырларға (артерияларға) қарағанда жұқа, ішкі қабығы — интима қақпақшалармен жабдықталған. Адам мен жануарлар денелерінде көктамырлар беткей және тереңде орналасып, көптеген жалғамалар (анастомоздар), өрімдер, доғалар, торлар түзеді. Теріге жақын орналасқан беткей көктамырлар мойында, құрсақтың төменгі бетінде, аяқтарда кездеседі. Терең көктамырлар аттас артериялар және жүйкелермен бірге тамырлы-жүйкелік будаларды түзеді. Адам мен жануарлар организмдерінде көктамыр таралуының бес жүйесі ажыратылады. Олар: алдыңғы (адамда - жоғарғы) қуыс көктамыр жүйесі, артқы (адамда — төменгі) қуыс көктамыр жүйесі, бауырдың қақпалық көктамыр жүйесі, өкпенің (кіші қанайналым шеңбері) көктамыр жүйесі және жүректің көктамыр жүйесі.
IC 5270
IC 5270 — Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70117, ESO 406-33, MCG -6-50-18, IRAS22551-3607.
Сыртқы сілтемелер
IC 5270 Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз)
Гүлнәр Айтбекқызы Есенқұлова
Гүлнәр Айтбекқызы Есенқұлова – 1986 жылы 16 желтоқсанда Желтоқсан көтерілісіне қатысқан қазақ қызы.
1966 жылы 25 қарашада Түркістан облысы, Созақ ауданына қарасты «Қарақұр» ауылында дүниеге келген.
1984 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін Абай атындағы педагогикалық институттың Бастауыш сыныптарды оқытудың педагогикасы мен методикасы факультетіне оқуға түседі. 1986 жылы көтеріліске қатысып, комсомол қатарынан шығарылып, оқудан қуылған.
Бұл күнде жолдасы Қанат Смайылов екеуі «Қарақұр» ауылындағы орта мектепте ұстаздық етеді.
Дереккөздер
Санат:1966 жылы туғандар Санат:Желтоқсаншылар
Лиму
Коммунаның INSEE коды — 11206, пошта индексі — 11300.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Футболдан Англия чемпионаты 2022/23
Англия премьер лигасының 30-шы жарысы. "Манчестер Сити" тоғызыншы рет чемпион атанды.
Мергендер
солға|нобай|[[Эрлинг Холанд]]
Сілтемелер
Санат:2022 жылғы футбол Санат:2023 жылғы футбол Санат:Футболдан Англия чемпионаты
Осовей-Яха
Осовей-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Торасовей шығанағы орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Төлеу сөз
Төлеу сөз — көркем шығармада кейіпкердің сөзін айтылған қалпын сақтамай, тек мағынасын ғана жеткізетін сөздер. Мысалы, "Абай жолы" романында Мұхтар Әуезов Самалбек тілмәштің Абайға айтқан сөзін былай жеткізеді:
"Оның жалғыз білгенім сол деп айтқаны: алысып жатқан екі жақ бірдей Абайды тыңдау қажет десті, бірақ олардың ішінде, арғы ниетінде қандай байлау бар екенін Самалбек білмейді. Оның ойынша, Абай не қыларын өзі жақсы аңғаратын болар. Және сол өзіне лайық көрінген дағдылы жолмен куәлік айтқаны Абай басына лайық болар" дегендей кеңес тәрізді сөз айтып бітірді".
Бұл жерде жазушының кейіпкер сөзін тікелей келтірмей, өзінше мазмұндап беру тәсілі көңіл аудармақ. Көркем шығармада кейіпкердің ішкі монологі, яғни іштей айтқан ойы, кейде төл сөз түрінде басталып кейіпкердің аузынан шыққан қалпын сақтағандай көрініп, бара-бара төлеу сөз түріне ауысып, автордың сөзі болып кетеді, ал кейде сол екеуінің жігін, шекарасын айыру қиын болады. Осындай көркемдік тәсіл "Абай жолы" романында Абайды ойлану, толғану үстінде бейнелейтін тұстарда ұтымды қолданылады. Төлеу сөз тәсілін қолдану әдебиетте төл сөзге қарағанда әлдеқайда сирек кездеседі. Бұдан жазушының кейіпкер сөзін тікелей айтылған қалпын сақтап беруге көбірек мән беретіні байқалады.
Төлеу сөз — бөгде сөздің өзгеріске ұшырап, тек мазмұны сақталған түрі. Автордың өзге біреудің сөзін өз тарапынан өзгертіп беруін төлеу сөз дейміз. Мұндайда біреудің сөзінің не туралы айтқаны, негізгі ойы сақталады да, оған тән басқа ерекшеліктер: ритмика-интонациялық бояуы мен кей сөздердің грамматикалық тұлғалары өзгертіліп пайдаланылады. Төлеу сөзде бөгде сөздің тұрлаулы мүшелері жойылып, автор сөзінің тұрлаусыз мүшелеріне, яғни бастауышы ілік септікті анықтауышқа, баяндауышы табыс не барыс септікті толықтауышқа айналады. Сонымен қатар жақ өзгеріске ұшырап, бір жақтың орнына басқа бір жақ қолданылады. Автор сөзіндегі “де” етістігі түсіп қалып, оның орнына басқа етістіктер қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
IC 839
IC 839 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44423, ZWG 160.57, DRCG 27-200, DFOT 201.
Сыртқы сілтемелер
IC 839 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Пірімқұл Құдайбергенов
Құдайбергенов Пірімқұл (18.1.1941 ж.т., Түркістан облысы Қазығұрт ауданы Қосағаш а.) – экономика ғылыми докторы (1992), профессор Ташкент т. ж. көлігі инженериялері институтын (1963) және Мәскеу басқару университетінің аспирантурасын (1974) бітірген. КСРО машина жасау мин-лігі жүйесінде шебер, прораб (1963–67), Автомобиль жолдары мин-лігінің «Оргтехдорстрой» тресінде аға конструктор, топ жетекшісі, бас инженерия (1967–70), Қазақ КСР-і Күрделі құрылыс мин-лігі жүйесінде бас маман (1970–74), Қазақ ұлттық тех. университетінде, Қазақ Бас сәулет-құрылыс академиясында қызметтер атқарды. 50-ден астам ғыл. жарияланым мен 4 монографияның авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Эвелин Леу
Эвелин Леу (Evelyne Leu; 7 шілде 1976 жыл, Боттминген) — швейцариялық фристайлшы, акробатикадан 2006 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпионы.
2005 жылы фристайлдың осы түрінен әлем чемпионатында күміс жүлдеге қол жеткізді.
2010 жылы карьерасын аяқтады.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша фристайлшылар Санат:Швейцария фристайлшылары Санат:Фристайлдан Олимпиада чемпиондары Санат:2006 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Швейцария Олимпиада чемпиондары Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Жемшөп
Жемшөп — малды азықтандыру үшін пайдаланатын өнімдер. Олар өсімдіктекті, жануартекті және минералдық болады. Жемшөп құрамында сіңімді қоректік заттар көп. Жемшөпті түсіне, исіне, дайындау әдісіне, т.б. қарап бағалайды. Өсімдіктекті жемшөпке жасыл азық, ірі азық, пішендеме, тамыр-түйнектер, техникалық дақылдардың дәнді және өсімдікті қалдықтары, құрама азық жатады. Жасыл азық (табиғи және екпе жайылым шөптері, тамыр жемістілердің жапырақтары, т.б.) жазда күйіс қайыратын малдың азық құрамын құрайды. Ірі азық (пішен, сабан, т.б.) құрамында күйіс қайыратын малдың асқорыту процесін қалыптастыратын клетчатка болады. Пішен — күйіс қайыратын малға қыста берілетін жемшөптің бірі. Пішендеме сәл кептірілген әр түрлі шөптерден дайындалады. Оны малға пішен, сүрлем орнына беруге болады. Шөп ұны бұршақ және астық тұқымдас шөптердің қоспасынан дайындалады. Ол ақуыз бен витаминге бай. Сүрлем — шырынды азық. Негізінен, қыста, ал жазда қосымша жемшөп түрінде қолданылады. Тамыр-түйнектер (қызылша, сәбіз, картоп, т.б.) мен шырынды жемістерді (асқабақ, қарбыз, т.б.) барлық малға береді. Олардың құрамында көмірсу, С витамині, каротин көп болады. Дәнді азыққа дәнді (арпа, сұлы, жүгері, т.б.) және бұршақ (бұршақ, жасымық, т.б.) тұқымдас дақылдар жатады. Дәнді дақылдарда көмірсу, негізінен, крахмал, бұршақта ақуыз (протеин) көп. өн тартқанда, май шайқағанда, қант қызылшасын өңдегенде, т.б. қалатын қалдықтар да (кебек, күнжара, сірне, сығынды, т.б.) құнарлы азық ретінде қолданылады. Жануартекті азыққа балық ұны, ет-сүйек ұны, майы алынған сүт, т.б. жатады. Бұлардың құрамында протеин, минералды заттар, витаминдер көп. Жас төлдерді, құстар мен мамық жүнді аңдарды азықтандыруда қолданылады. Минералды азықтың маңыздылары — ас тұзы, бор, әктас, сүйек ұны, т.б.
Шырынды мал азықтары
Шырынды мал азықтары - мал азығы ретінде пайдаланылатын құрамында ылғалы оннан жеті бөлігінен асатын өсімдіктер. Олардың қатарына көк шөп, жайылым мен шалғын оты, екпе өп, бір жылдық әрі көп жылдық астық тұқымдастары және бұршақ тұқымдас өсімдіктері, сүрлем, пішендеме, тамыржемістер, түйнекжемістер, бақша дақылдары, жом, мезга, барда, сыра қалдығы жатады. Шырынды мал азығы мал түрінің зат алмасуын үдетіп, ас қорытылуын жақсартады, сүттілігн арттырады. Шырынды мал азықтары құрамы мен қоректілігі азық түріне байланысты. 2000 жылы Қазақстанда шамамен 30 млн тонна шырынды мал азықтары дайындалды.
Дереккөздер
Санат:Жем
Ларанжа-да-Терра
Ларанжа-да-Терра (Laranja da Terra) — Бразилиядағы муниципалитет, Эспириту-Санту штатында орналасқан. Орталық Эспириту-Санту мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Афонсу-Клаудиу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 155 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 456,985 км² шамасында. Халық тығыздығы — 24,4 адам/км².
Тарихы
Санат:Эспириту-Санту елді мекендері
Реституция
Реституция - (restitutio - қалпына келтіру) - заңсыз жолмен басып алынып, соғысушы мемлекеттің ел аумағынан шығарып әкеткен мүліктерін қайтару. Реституция тәртібі бейбіт келісіммен немесе басқа құқықтық актімен анықталады.
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Әскери іс
Жеңсе
Жеңсе — жаугершілік замандарда қолдың білек бөлігін қорғау үшін темірден жасалған арнаулы жарақ. Қимылдауға ыңғайлы болу үшін сауыттар, көбінесе, жеңсіз не қысқа жеңді болып жасалғандықтан батырлар қолды арнаулы жеңсемен қорғаған. Оны парсыша базубанд деп атаған. Жеңселер екі бөліктен жасалып, бір жағынан топса, бір жағынан баумен не ілгекпен байланған. Мыс., сақтар киген сауыттардың жеңселері бөлек жасалынған. Пішіні жағынан 2 түрге бөлуге болады: қолдың білектен шынтаққа дейінгі бөлігін қорғайтын жеңселер және бүкіл қолды қорғайтын ұзын жеңселер. Музейлерде сақталған қазақ батырларының жеңселерінің беттері алтынмен оюланып, қолға жұмсақ болу үшін іші мақпалмен, барқытпен астарланған.
Дереккөздер
Санат:Темір жарақтар
Дрейфтегі теңіз минасы
Дрейфтегі теңіз минасы (Дрейфующая морская мина) — зөкірден дауылдын немесе кілт тартатын тралдың әсерінен үзіліп қалған, сөйтіп су бетіне қалқып шығып, жел мен ағыстың күшімен ығып жүрген зәкірлік мина.
Дереккөздер
Санат:Миналар
Сен-Мексан (Крез)
Сен-Мексан (Saint-Maixant) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Обюссон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,86 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 23210, пошта индексі — 23200.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 225 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,23 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Крез департаментінің коммуналары
NGC 4457
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4457 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41101, UGC 7609, MCG 1-32-75, ZWG 42.124, VCC 1145, IRAS12264+0350.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Леонт Владимирович Леонов-Вендровский
Леонт Владимирович Леонов-Вендровский (15.11.1889, Санкт-Петербург қаласы-5.10.1954, Семей қаласы) -режиссер, Қазақстанның еңбек сіңірген артисі (1946).
Осы театрда М.Әуезовтің "Қара қыишақ Қобыландысы" мен "Сын сағаттасын", Ғ.Мүсірепов пен Е.Г. Брусиловскийдің "Қыз Жібегін", Ш.Құсайыновтың "Алдар көсесін", Ә.Әбішевтің "Достық махаббатын", Л.А. Юхвид пен А.Б. Александровтың "Малиновка-дағы тойын", Т.Г. Шевченконың "Назар Стодолясын", У.А. Гаджибековтің "Аршин мал аланын", т.б. қойды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1889 жылы туғандар Санат:1954 жылы қайтыс болғандар
Рис ап Грифид
Рис ап Грифид (1132 — 28 сәуір 1197) (валл. Rhys ap Gruffydd) — валлилік Дехейбарт корольдігінің билеушісі. «Лорд Рис» (валл. Yr Arglwydd Rhys, ағылш. Lord Rhys) есімімен танымал, алайда көзі тірісінде бұл атақты қолданбаған екен.
Бірінші шайқас (1146—1155)
thumb|right|220px|Первая известная битва, в которой принимал участие Рис, — штурм замка Лланстефан
Ағылшын королдігімен әлемі (1171—1188)
thumb|250px|left|Замок Диневур был столицей Диневурской династии. Самая ранняя из сохранившихся его частей могла быть построена Рисом или его сыном Рисом Григом.
Ристің қаза болуы
thumb|left|220px|Рис был похоронен в соборе святого Давида, где до сих пор сохранилось приписываемое ему изображение
Балалары
thumb|right|Некоторые дети Риса, включая Майлгуна и Грифида, похоронены в аббатстве [[Страта Флорида.]]
Айша Ғарифқызы Ғалымбаева
Айша Ғарифқызы Ғалымбаева (29 желтоқсан 1917, Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Есік қаласы - 21 сәуір, 2008, Алматы) - қазақ кескіндемешісі және кино суретшісі, Қазақстан халық суретшісі (1967), Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері (1961), Қазақ қыздарының арасынан шыққан алғашқы суретші.
Шығармашылығы
thumb|right|200px|А. Ғалымбаева Бір кесе қымыз 1967 ж. Оның еңбектерінде қазақ әйелдерінің көркем бейнесі талантты және нәзік бейнеленген. Суретшінің кез келген туындысынан халқының өнеріне деген ерекше махаббатты көруге болады.
Шығырмашыық жұмысын: Алғашқы кескіндемелік туыңдылары:
20 ғасырдың 60-жылдары "Абай әні" кинофильмі желісіне арналған кескіндемелік шығармалар топтамасын ("Билер соты "Үйлену тойы", "Той", "Айтыс", "Кездесу", т.б.) салды. Сондай-ақ, әр алуан жанрларда жемісті еңбек етті. 60-70-жылдар Ғалымбаева шығармашылығының кемелденген кезеңі болды. Бұл уақытта суретші
Қазақ бейнелеу енерінің алтын қорына енген:
Портрет жанрында:
Суретші шығармаларына тән нәзік лиризм оның 20 ғ-дың 90-жылдарындағы
"Қазақтың ұлттық киімдері" (1958, 1976) альбомының авторлары. Ол Алматы керкемсурет училищесінде және ҚазПИ-де дәріс оқыды.
Транзитология
Транзитология - саясаттанудың бөлімі, авторитаризмнан демократияға көшуді қарастырады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Блеса
Блеса (Blesa) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Куэнкас-Минерас ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 121 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 80.4 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Санта-Фьора
Санта-Фьора (Santa Fiora) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Гроссето провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2782 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 44 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 63 км² шамасында. Пошта индексі — 58037.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Flora e Santa Lucilla.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Сұлтанғали Садырбаев
нобай|оңға|Садырбаев Сұлтанғали Садырбаев Сұлтанғали (1931 жылдың 15 тамызында Алматы облысы  Жамбыл ауданы Қарақыстақ ауылы) — ғалым, филология  ғылымдарының докторы (1994), профессор (1996). 1955 жылы ҚазМУ-ді, 1962 жылы Қазақстан ғылым академиясының Әдебиет жөне өнер институтының аспирантурасын бітірген. 1955-57 жылдары еңбек жолын орта мектептің мұғалімі ретінде бастаған. 1958-59 жылдары “Лениншіл жас” газетінің өдеби қызметкері болып істеді. 1962 жылдан ҚазМУ-де оқытушы-профессор. Қазір осындағы “Қазақ фольклористикасы” ғылыми-зерттеу лабораториясының жетекшісі. Садырбаевтың ғылыми еңбектері қазақ фольклорының эстетикасы мен этнографиялық сипатын, шешендік өнерді, қазақ-қырғыз этностарының тарихи негіздерін зерттеуге арналған.
Еңбектері
Ол “Фольклор жөне эстетика” (1976), “Қазақ халқының ауыз әдебиеті” (1977), “Қазақ халық әдебиеті” (1990), “Халық әдебиетінің тарихи негіздері” (1992), “Жамбыл жөне фольклор” (1996), “Фольклор жөне публицистика” (2002) атты оқулықтар мен монографиялардың авторы. Анасы Мәстүраның өнегесімен Сүйінбай өлеңдерін жинау, зерттеп, жариялау ісіне үлкен үлес қосты. 1982-96 жылдары Ж. Жабаев тың академиялық толық жинағын шығарды. Мұрын жырау дың “Қырымның 40 батыры” жыры туралы монография жазды. “Сөздің пірі — Сүйінбай”, “Жамбьіл: адамзаттың ұлы жыршысы”, “Қарасай батыр” және “Қыз ұзату” деректі телефильмдердің авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Палилула (Монтана облысы)
Палилула (Палилула) — Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Бойчиновци қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 70 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3439. Телефон коды — 09513. ЕКАТТЕ коды — 55258.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Монтана облысының елді мекендері
Гаейраш
Гаейраш (Gaeiras) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Обидуш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты  Оэште экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 544 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,2 км² шамасында. Халық тығыздығы — 182,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лейрия округінің елді мекендері
Либид
Либид (ағылш. LІBІD –London Іnterbank Bіd Rate) – валюталық еуронарықтағы қысқа мерзімді операциялар бойынша сұранымның (сатып алушының) Лондондағы банкаралық пайыздық мөлшерлемесі. Либид банк Лондонның ақша нарығынан қаражат тарту үшін оны төлеуге дайын дегенді білдіреді.
Ретроспекция
Ретроспекция - [лат. retro - артқа, spectare - қарау] - өткенге көз жүгірту, артта қалған оқиғаларға үңілу; ретроспективті көзқарас - өткенге қарау, ретроспективалық оқиғаларды парақтау.
Ғалия Нұрсалқанқызы Нұғыманова
Ғалия Нұрсалқанқызы Нұғыманова – 1986 жылы 16 желтоқсан көтерілісіне қатысқан қазақ жастарының бірі.
1962 жылы 2 желтоқсанда Шығыс Қазақстан облысы, Қатон-қарағай ауданы, «Қатон-қарағай» ауылында дүниеге келген.
1980 жылы Алматы қаласына жоғары білім алуға келіп, оқуға түсе алмаған. Бұдан кейін Алматы подшивник жөндеу зауытына жұмысқа орналасып, қаладағы индустриалды техникумның кешкі бөліміне түсіп, техник-механик мамандығын меңгереді.
1986 жылы Желтоқсан көтерілісіне қатысып, қиын күндерді басынан өткерген.
Дереккөздер
Санат: 1962 жылы туғандар Санат:Желтоқсаншылар
Машал
«Машъал», «Машал» немесе «Машаль» (өзб. «Mash'al» Muborak futbol klubi/«Машъал» Муборак футбол клуби) — Өзбекстанның Мубарек қаласындағы (Қашқадария облысы) футбол клубы. 1982 жылы құрылған.
Өз алаңындағы ойындарын Бахром Бафоев атындағы стадионда өткізеді, сыйымдылығы 10000 адам.
2005 жылы Өзбекстан чемпионатында екінші орын алды да, 2006 жылы АФК Чемпиондар лигасына қатысты. Топтық кезеңде сегіз ұпаймен үшінші орында қалды.
Жоғарғы Коммуна
Жоғарғы Коммуна — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік Мылва өзенінің оң жағалауынан 162 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені бастауынан Шердино ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Үнемдеу заңы
ҮНЕМДЕУ ЗАҢЫ — ежелгі дәуірден келе жатқан тілдік құбылыс. Белгілі бір дыбыстың, буынның, сөздің, сөйлемнің қысқартылып, ықшамдалып айтылуы. Буындардың, дыбыстардың бірте-бірте түсуі сөздің формасының өзгеруінен болады. Түркі тілдеріндегі сөздердің қысқару, ықшамдалу процесі әр түрлі болғандықтан, белгілі бір сөздердің морфологиялық, фонетикалық сипат алып түрленуі, құбылуы тіл тарихының жемісі болып саналады. Үнемдеу заңы тарихи жазба ескерткіштерде, қазіргі түркі әдеби тілдерінде және диалектілерінде көптеп кездеседі. Үнемдеу заңының әсерінен сөз басында, ортасында, аяғында кейбір дыбыстар бірте-бірте айтылмайды. Белгілі бір фонетикалық жағдайда дыбыстардың түсіп қалуы элизия деп аталады. Сөйлеуші ауызекі тілде дыбыстарды ғана емес, буындарды да түсіріп айтады. Мысалы, болып-боп, келіп-кеп, барамын-барам, көремін-көрем. Қатар келген екі буынның біреуінің түсіріліп айтылуы гаплология деп аталады. Үнемдеу заңы жеке дыбыстар, жалаң түбірлердің құрамында ғана емес, сөз тіркестерінде де кездеседі. Әр қилы мағыналық, дыбыстық өзгеріске ұшырап, бір-бірімен белгілі дәрежеде үндесіп әрі ықшамдалып құралған күрделі сөзді кіріккен сөз дейміз. Сөйлеу процесінде іргелес, шектес келген екі немесе одан да көп сөздің міндетін бір-ақ сөз атқаратын құбылыс метонимия деп аталады. Сөйтіп, тілдік фактілер үнемдеу процесінің бүкіл тілдік жүйенің (фонетикадан синтаксиске дейінгі) барлық салаларын қамтитын заңдылық екенін анықтайды. Үнемдеу заңы сонымен қатар үндесу, ұқсату заңымен лингвистикалық үйлесім табады.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат: Лингвистика Санат: Тарих
Альсдорф (Саксония-Анхальт)
Альсдорф (Саксония-Анхальт) (Ahlsdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Мансфельд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1744 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 5,09 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 87 010. Муниципалитеттің басшысы — Детлеф Ваксман.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Черемушка (Суразовка тармағы)
Черёмушка — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы 20 өзенінің сол жағалауынан км қашықтықта Суразовка орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Дуплексті байланыс
Дуплексті байланыс — екі жақты телефонды, телеграфты немесе радиобайланыс, бұл кезде сөйлесуші екі жақ корреспонденттері бір уақытта қабылдауды және таратуды жүргізеді.
Дереккөздер
Санат:Телекоммуникациялар
Көгел
Географиялық орны
Маңғыстау облысы Бейнеу ауданы Бейнеу ауылының оңтүстік-батысында 25 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 116 м. Солтүстіктен оңтүстік-шығысқа қарай 20 км-ге созылып жатыр, енді жері 15 км.
Жер бедері
Батыс, оңтүстік-батыс кемері жарқабақты (биіктігі 10 – 15, кейде солтүстігінде 20 м-ге жетеді). Батыс кемері Өліқолтық сорына ұласып кетеді. Эрозиялық және денудациялық процестердің нәтижесінде пайда болған. Беткі қабаты неогендік әктастан, гипстен түзілген.
Өсімдігі
Сортаң топырағында бұйырғын, жусан, тағы басқа өседі. Оңтүстік етегінен шағын Манашы өзені ағып өтеді.
NGC 114
NGC 114 — Кит шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1880 жылы 27 қыркүйекте астроном Вильгельм Темпель ашқан болатын және NGC каталогында 114 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1660, UGC 259, MCG 0-2-27, MK 946, NPM1G -02.0005, KUG 0024-020A, ZWG 383,14.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Эргесхаузен
Эргесхаузен (Ergeshausen) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Рейн-Лан ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 150 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 2,26 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 41 039. Муниципалитеттің басшысы — Курт Пфайфер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Литчфилд (Коннектикут)
Литчфилд (Litchfield) — Коннектикут штатының Litchfield округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 8684 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 147.1 км² шамасында. FIPS коды — 09-43370.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Қазақ әдеби тілінің тарихы
1930-50 жылы қазақ әдебиетінің тарихы XIX ғасырдың екінші жартысынан бастапады деген көзқарас қалыптасып, одан кейінгі жылдары әдебиет тарихын XVIII ғасырдың екінші жартысынан, яғни Бұхар шығармаларынан бастау идеясы басым болды. Ал 1960-80 жылы XV-XVIII ғасырлар аралығында өмір сүрген тарихта аты мәлім ақын-жыраулардың мұралары жинақтапып, жарияланып, жүйелі зерттеу объектісіне айналғаннан кейін, қазақ әдебиеттану ғылымында XV-XVIII ғасырлардағы жыраулар мен ақындар творчествосы бір-бірімен сабақтасып жатқан, желісі үзілмеген профессионал әдебиет деген дұрыс тұжырым қапыптасты. Әдеби тіл тарихын зерттеушілер тарапынан да XV-XVIII ғасыр ақын-жыраулар шығармаларының тілін қазақ әдеби тілінің алғашқы үлгілері ретінде тану бағыты үстемдік алды. Қазіргі, қазақ әдеби тілінің қалыптасуы XV ғасырдан басталады деген нақты пікір қалыптасты. Ол кезде (XV ғасыр) қазақ ру-тайпаларының халық болып біріге бастауы, бір орталыққа бағынған қазақ хандығының құрылуы қазақ әдеби тілінің қалыптасуына тарихи қолайлы жағдай туғызды. Қазақ әдеби тілінің әуелде бастау алған негізгі қайнар көздері жалпыхалықтық тіл мен аса бай фольклор тілі болды. Әдеби тілдің жаппы халық тілі негізінде дамуында поэзия тіл үлгілерінің рөлі ерекше. Сол кездегі көркем поэзияның көрнекті өкілдері жыраулар мен ақындар халық тіліндегі тілдік жүйелерді, сөз асылдарын өз шығармапарына таңдап, талғап енгізу арқылы ауыз әдеби тіл нормаларын қалыптастыра түсті. XV-XVIII ғасырда ауыз әдеби тілінің құрылымдық жүйесінде тағы бір тармақтың публицистикалық стильдің ауызша түрі қызмет өткендігі байқалады. Әдет-ғұрып заңдарын жүргізудегі, қоғамдық мәні бар мәселелерді шешудегі атақты билердің шешендік сөз толғауларында мақал-мәтел, қанатты сөз орамдары мен фразеологиялық тіркестер молынан қолданыла, сомдала келіп, әдеби тілдің саралана түсуіне жағдай жасады. Әдеби тіл кезеңдерін анықтауда белгілі бір көркем сөз шеберлерінің шығармаларындағы тілдік материалдар, яғни олардың халықтық тілдің мол байлығын қаншлықты дәрежеде игеруі, оларды жаңа сапада жұмсауы, бөгде тіл элементтерін әдеби тіл мүддесіне жарату тәрізді жайттар тірек болады. Осы тұрғыдан апғанда, қазақ әдеби тілінің тарихын төрт кезеңге бөліп қарастырып жүрміз.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі
Құмсуат орамы (Астана)
Құмсуат орамы Бұрынғы атауы №140 қысқа көше. Құмсуат орамы Сарыарқа ауданында орналасқан. Ұзындығы - 378,3 м.
Құмсуат - Ақмола облысы Жарқайың ауданындағы елді мекен. Аудан орталығынан шығысқа қарай 70 шақырым жерде орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Либерти (Миссури)
Либэрти (Liberty) — Миссури штатының Клей округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 74.8 км². FIPS коды — 29-42032.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 29,993 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Клей округі елді мекендері
Үңгубет
ҮҢГУБЕТ — кен қазу кезінде кеңістікте жылжып отыратын кен массивінің немесе бос тау жыныстарының беті. Үңгубет қолдану әдісіне қарай тазалап алу, дайындау (аршу және даярлау) болып бөлінеді. Үңгубет, сондай-ақ қолданыстағы Үңгубет, қосалқы Үңгубет және қордағы Үңгубет болып жіктеледі.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Қалдықыз Болысбекқызы Атемова
Қалдықыз Болысбекқызы Атемова – 1986 жылы Желтоқсан көтерілісіне қатысқан қазақ жастарының бірі.
Алматыдағы Қазақ қыздар педагогикалық институтында білім алған.
Желтоқсан көтерілісіне қатысып, жасақшылардың қолына түскен. Түрмеде 10 күн отырған. Оқудан шығарылып, ұзақ уақыт тергеуде болған. Бір жылдан соң оқуына қайта қабылданады. 1989 жылы аталмыш институттың физика-математика факультетін бітіріп шығады.
Қазіргі таңда 3 баланың анасы, №13 мектепте мұғалім болып қызмет атқарады.
Дереккөздер
Санат:Желтоқсаншылар
Төленгіт 1 мекенжұрты
Төленгіт 1 мекенжұрты немесе 1-Төленгіт елді мекені — Оңтүстік Қазақстандағы І - VII ғғ. археологиялық ескерткіш.
Географиясы
1969-1970 жылдары Отырар археологиялық экспедициясы (К. А. Ақышев) ашып, Аты жоқ төбе 1 ретінде зерттеген. 2005 жылы археологиялық ескерткішті Оңтүстік Қазақстан кешенді археологиялық экспедициясының отряды (К.М. Байпақов, Д. А. Воякин) екінші рет зерттеген.
Жоспарда төртбұрышты болып келген, "алаңқайлы төбе" типіндегі ескерткіш. Бұрыштары дүниенің төрт бұрышына қараған. Етегінің көлемі 55x55 м, жоғарғы жағы: сотүстік-батыс жаны 30 м, сотүстік-шығысы -25 м, оңтүстік-шығысы -25 м, оңтүстік-батысы - 30м. Алаң негізгі төбеге оңтүстік -батыстан жапсарласады. Оның көлемі 90x90 м, биіктігі 0,7 - 1 м. Орталық төбенің қақпасы оңтүстік-батыс қабырғада орналасқан. Ескерткіш бетінен алынған керамика ішінде Қостөбе (оңтүстік) керамикасымен сәйкес қолдан жасалынған сырсыз ыдыстар сынықтары бар.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Түркістан облысы географиясы Санат:Археологиялық ескерткіштер Санат:Қазақстан көне қалалары
Мүрде температурасы
Мүрде температурасы (ағыл. temperature of corpse; нем. Leiclientemperatur f; лат. temperatura - қалыпты жағдай) - Өлім келген уақытты анықтау үшін негізгі түрде сот медицинасы мен криминалистикада пайдаланылатын көрсеткіш.
Өлім келген сәттен кейін мәйіттің терісінің үстінгі қабаты мен ішіндегі температура бірте-бірте қоршаған ортаның температурасы мен теңеле бастайды және т.б. Мәйітгін беті, аяғы мен қолдары 1-2 сағаттан кейін мұздайды; 3-4 сағаттан соң киім астындағы дененің сууы байқалады.
Орташа мөлшерде мәйіттің температурасы сағатына 1°С жылдамдықпен төмендейді.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Елва-Мезенская
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тюкинка
Тюкинка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Абамза өзенінің сол жағалауынан 7,3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ульянов облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Мордовия өзендері Санат:Чувашия өзендері
Гемоцитобласт
Цитоплазмасы көгілдір түске (базофильді) боялған гемоцитобласттың ірі ядро- сында 2-5 ядрошықтары болады. Соңғы гистологиялық номенкулатура бойынша гемоцитобласт — көпмүмкіндікті (полипотентті) діңгекті және жартылай діңгекті қан жасушасы деп аталады.
Гемоцитобласттан қан жасау мүшелерінде қанның барлық жасушалары (эритроциттер, лейкоциттер: гранулоциттер, агранулоциттер, қан табақшалары) дамиды.
Дереккөздер
Санат:Қан жасушалары