cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лоренка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Кинель бастауынан сағасына дейін, Кутулук өзенін қоспағанда бастауынан Кутулук су торабына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ридисайм
Ридисайм (Riedisheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Мюлуз округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,96 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12231 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1757,33 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Қансімір
Қансімір, "вампир" – мифтік тұлға. Қазақ халқының наным-сенімі мен ауыз әдебиетінде сақталған Қ. жын-перілер жөніндегі хикая кейіпкерлерінің бірі. Онда тек жалпы жын-пері, жын-шайтан деп аталатын жиынтық сипатты иеленген.
Түсініктемелер
Санат:Аңыздар
Ист Кливлэнд (Огайо)
Ист Кливлэнд (East Cleveland) — Огайо штатының Cuyahoga округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 17843 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.0 км² шамасында. FIPS коды — 39-23380.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Огайо қалалары
Орал филателиясы
Орал филателиясы - Орал өңірінде шығарылған почта маркалары. 1918 ж. Г.М.Фомичевтің әскери үкіметі Орал қаласында шығарған 27 түрлі қағаз ақша белгілерінің 3-почта маркасы түрінде болды. Олардың құны 1.5 және 10 сом. Олар ресми түрде «Жайық почтасының маркасы» деп аталды.
Толица
Толица — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солица өзенінің оң жағалауынан 35 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Патологиялық анатомия
Патологиялық анатомия – адамдар мен жануарлар организмінде ауруға байланысты дамитын патологиялық процестердің морфологиялық негіздерін зерттейтін ғылым.
Патология саласында Қазақстанда патологиялық анатомия саласындағы жүйелі зерттеулер қазіргі ҚазҰМУ-да Патологиялық анатомия кафедрасы ашылғаннан кейін (1933) басталды. Қазіргі кезде Патологиялық анатомия ауру морфологиясын организмдік, органдық (ағзалық), тіндік, клеткалық және клеткаішілік деңгейлерде зерттей алады. Патологиялық анатомияның зерттеу әдісіне: аутопсия (мәйіт), биопсия және тәжірибелік әдіс жатады. Соңғы әдіс патологиялық анатомияда жиі қолданылады. Мысалы, қатерлі ісік тудырушы (канцерогендік) заттардың, аса улы химикалық қоспалардың, қоршаған ортаның зиянды әсерлерін осы әдіспен анықтайды.
Дереккөздер
Санат:Патологиялық анатомия
Тератогенез
Тератогенез (Теrаtоgеnеsis - құбыжық; даму) - Даму ауытқуларының пайда болу механизмі.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Шаван
Шаван (Chavão) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 733 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2 км² шамасында. Халық тығыздығы — 366,5 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Сан-Марко-ла-Катола
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Liberato Martire.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апулия елді мекендері
Санкт-Агата
Санкт-Агата (Sankt Agatha) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Грискирхен округінің құрамына енеді.
NGC 6477
NGC 6477 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Санкт-Агата
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2148 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 31.8 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GR, ресми идентификациялық коды — 4 08 24.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Вайссенбёк (АҰП) саналады.
NGC 6477
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Санкт-Агата
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
NGC 6477
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы 25 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6477 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2702901.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
Кіші Брусенка
Кіші Брусенка — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Брусенка өзенінің сол жағалауынан 13 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина бастауынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Строево (Пловдив облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 654 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4197. Телефон коды — 03106. ЕКАТТЕ коды — 69874.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пловдив облысының елді мекендері
Делчево (Благоевград облысы)
Делчево (Делчево) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гоце-Делчев қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 49 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2917. Телефон коды — 08334. ЕКАТТЕ коды — 20585.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Гольцен
Гольцен (Golzen) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Бургенланд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 210 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 7,45 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 84 160. Муниципалитеттің басшысы — Эрнст Хандше.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Бауман ауылдық әкімдігі (Ақмола облысы)
Бауман ауылдық әкімдігі — Ақмола облысы Егіндікөл ауданындағы әкімшілік бірлік. 2013 жылға дейін Бауман ауылдық округі деп аталған.
Резистивиметрия
Резистивиметрия - ұңғыманы тоғытушы бұрғылау ерітіндісінің және басқа сұйықтардың меншікті кедергісін өлшеу, қойнауқаттық сұйықтың ұңғымаға құйылу орнын, бұрғылау ерітіндісі мен сұйықтың деңгейін, сұйықтың минералдылығын, мұнай кенорындарын игеру барысында флюидтердің құрамын анықтау үшін, гидрогеологиялық зерттеулерде, ұңғыманың техникалық жағдайын бақылауға сондай-ақ электрлік каротаждың деректеріне түсінік беруде қолданылады. Резистивиметрияны жүргізгенде электродтың біреуі жер бетінде, екіншісі ұңғымаға орнатылады, ток (I) жіберілгенде ұңғымада орнатылған өлшеуші электродтар арасындағы потенциалдар айырмасы (U) өлшенеді. ¥ңғыманы тоғытатын сұйықтың меншікті электр кедергісі (б) мына формула бойынша өлшенеді б=kU/I, мұндағы k-жер бетінде анықталған резистивиметрия коэффициент.
Бауман ауылдық әкімдігі (Ақмола облысы)
Әкімшілік құрамы
Құрамына Бауман ауылы кіреді. Орталығы – Бауман ауылы. Округ құрамында болған Жолан ауылы 2010 жылы таратылған.
Резистивиметрия
Дереккөздер
Санат:Мұнай
Бауман ауылдық әкімдігі (Ақмола облысы)
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 778 адамды құрайды.
Қанжыға
thumb|right|250px|Аң олжасын қанжығаға байлау. Суретін салған Б.Досымов Қанжыға – ерге бөктерген затты байлайтын қайыс жіп, таспа. Қанжыға ердің қапталындағы әдейі тесілген тесіктен қапталдық пен желдікті ұстап тұратын әнжімен құйысқан бекітілген шеттіктің түбіне жақын жерінен тұйықталып өткізіледі немесе қапталға әдейі бекітілген шығыршыққа тұйық бау шалынып байланады. Қанжығаның ұзындығы жұп күйінде екі-үш қарыстан бір метрге дейін де болады.
Қанжығалау
Ердің артына бір затты байлауды «қанжығалау» деп атайды. Қанжығалауға қолайсыз зат, нәрселер байланбаған. Өйткені, аттың шабын соғады, сонымен қатар салмақты нәрселерді қанжыға көтермейді. Дәстүрлі ортада қанжығалау көбінесе саятшы және аңшыларға қатысты қолданылды. «Қанжығасы майлану» деген сөз тіркесі, әдетте, аңшылық пен саятшылықта олжалы қайтқандарға ғана қатысты емес, жалпы адамның жолы болғанын, жеңіске жеткенін, олжалы болғанын да білдіреді.
Қанжығаға байлау
Қанжығаға байлау – аңшының алған аңын жолай кезіккен адамға беру салты. Қолы ашықтықтың, жомарттықтың және қарым-қатынасты реттеуге бағытталған салттың көрінісі бола тұра, бұл ғұрыптың наным-сенімге де негізделген астары бар. Яғни, дала аңы баршаға ортақ қауым игілігі. Сондықтан, қалыптасқан дәстүр бойынша, кездескен жолаушыға аңды, яғни, олжаны беру керек. Өйткені, жолда ұшырасқан адам қырықтың бірі – Қыдырға баланады. Олжа байламаса құдайдың бергелі тұрған одан да үлкен несібесінен құр қаласың деген сенімге сай атқарылатын ғұрып болып саналады. Қанжығаға өзі алған тұңғыш аңын өзіне байлау да – құсбегілік өнерде атқаралытын ғұрыптардың бірі. Аң аулауға алғаш шыққан адам тұңғыш олжасын басқа біреуге сыйламайды, яғни байламайды. Әйтпесе, қанжыға қурап, құр қалады, қанды болмайды, жол болмайды деп ырымдайды. Яғни, бақ пен несібе басқаға кетпесін деп алған аңын біреуге берместен, ырым қылып өзі алады. Аңшылармен кездескен адам қанжыға қанды болсын деген тілек айтады. Яғни, аң алып, оны қанжығаға байлаңыз деген тұспал сөз айтады. Құсбегі қанжығаға аң байлағанда «қанжыға майлансын!» деп айтуы керек. Қанжығасына аң байланған адам құсбегіге алғыс, рахмет айтып, бата беріп жолын жасаған. Ал егер, ұстаған аңды біреудің қанжығасына байлап үлгермесе, оған аңды үйіне әкелген соң да беруіне болады.
Әдебиеттер
Санат:Қазақ мәдениеті Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
IC 2375
IC 2375 — Puppis шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23672, MCG -2-22-14, IRAS08240-1308.
Сыртқы сілтемелер
IC 2375 Санат:Puppis (шоқжұлдыз)
Хромтау ауданы
Хромтау ауданы — Ақтөбе облысының солтүстігінде орналасқан әкімшілік-аумақтық бөлініс. 1935 жылы құрылған. Жер аумағы 12 900 км². Орталығы – Хромтау қаласы.
Географиялық орны
Хромтау ауданы солтүстік-батысында Қарғалы ауданымен, батысында Ақтөбе қаласы және Алға ауданымен, оңтүстігінде Мұғалжар, шығысында Әйтеке би аудандарымен, солтүстігінде Ресей Федерациясымен шектеседі. Аудан жері Мұғалжар тауының қырқалы-төбелі солтүстік-батыс бөлігін қамтиды. Батысы мен орталық тұсы көтеріңкі дөңес келген. Ең биік жері 487 м. Шығысы мен оңтүстік-шығысы сай-жыралармен тілімделген жазық. Бұл жағы Торғай үстіртінің біраз бөлігін алып жатыр. Аласа келген Никельтау (432 м), Бақай (436 м), Шұқыртау (462 м), Бәйментау (456 м), Әулиемола (320 м), т.б. таулары бар. Жер қойнауынан хромит, никель, мыс, мырыш, тас көмір, құрылыс материалдары барланған.
Климаты
Ауданның климаты тым континенттік. Қысы суық, ызғарлы, жазы жылы әрі қуаң. Қаңтар айындағы ауаның жылдық орташа температурасы –16 — 18°С, шілдеде 21 — 23°С. Қыс айларында температура кейде –44°С-қа дейін төмендейді, ал жаз айларында 42 °C-қа дейін көтеріледі. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 250 — 300 миллиметр. Аудан жерімен Жақсы Қарғалы, Ор, Қызылқайың, Ойсылқара, Ақтасты, Дүбір, Сармырза, Қарабұтақ, Тамды, т.б. өзендер ағады. Ор, Жақсы Қарғалы өзендерінде шағын бөгендер салынған. Өзендері түгелдей дерлік Жайық және Елек өзендерінің саласы саналады.
Топырағы, өсімдігі мен жануарлар дүниесі
Аудан жерінің топырағы негізінен құрғақ дала белдеміне тән сұр, сортаңды сұр (оңтүстік.-батысы мен оңтүстік-нде) қоңыр, бозғылт қоңыр (кейде қызғылт қоңыр) топырақ болып келеді. Өзен аңғарларында шалғынды сұр, шалғынды қоңыр топырақ қалыптасқан. Өсімдік жамылғысын боз, бетеге, жусан, ши, тал, су айдындары бойын қамыс, құрақ құрайды. Жануарлар дүниесінде қасқыр, түлкі, қоян, суыр, сарышұнақ, аламан, т.б. дала ландшафтысына тән аң-құстар мекендейді. Хромтау ауданында халық біркелкі қоныстанған.
Халқы
Тұрғындар саны 42951 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар (79,00%), орыстар (12,76%), украиндар (3,82%), немістер (1,27%), татарлар (0,82%), басқалары (2,32%). Халықтың 1км²-ге шаққандағы орташа тығыздығы 3,32 адам.
Ауылдық округтері
Аудандағы 28 елді мекен 1 қалалық әкімдік пен 14 ауылдық округке біріктірілген:
Шаруашылығы
Ауданда 1995 жылға дейін астық өндіруге, биязы жүнді қой және етті-сүтті мал, жылқы, көкөніс, картоп өсіруге маманданған 5 ұжымшар, 6 кеңшар, 1 мал бордақылау бірлестігі нарықтық экономикаға өтуге байланысты жекешелендіріп, 3 АҚ, 7 ӨК, 96 ЖШС және 1200-ден астам шаруа қожалықтары құрылды. Ауданда ауыл шаруашылығына жарамды жердің аумағы 346,8 мың га, оның ішінде жыртылатын жер 124,5 мың га, шабындығы 2,7 мың га, жайылымы 219,3 мың гектар. Мал шаруашылығында 35,1 мың қой мен ешкі, 2,0 мың жылқы, 5 мың түйе болды (2006). Аудан өнеркәсібінің негізін хромит кені негізінде жұмыс істейтін “Дөң кен байыту комбинаты” құрайды. Одан басқа бірнеше ірі кәсіпорындар (“Керамика”, “Рахат-21” АҚ-дары, “Сауда орталығы”, “Әділ” ЖШС-тері, т.б.) жұмыс істейді. Соңғы жылдары құрылыс саласындағы кәсіпорындар (қыш, кірпіш, әйнек, темір-бетон з-ттары, т.б.) іске қосылды.
Инфрақұрылымы
Әлеуметтік-мәдени салада жалпы білім беретін 38 мектеп, 1 кәсіптік-техикалық мектеп, 3 балабақша, кеншілер мәдениет үйі, мешіт, стадион, 32 мәдениет мекемесі, ауданы. мекемелер, аурухана, 29 фельдшафт-акушерлік пункт, “Мұғалжар” демалыс базасы, 5 тарихи-археологиялық және табиғат ескерткіштері бар. Аудан жерімен республикалық маңызы бар Атырау — Қандыағаш — Алтынсарин — Жітіқара — Қостанай т. ж., Орал — Ақтөбе — Хромтау — Қостанай автомобил жолы өтеді.
thumb|left|250px|Хромтау ауданындағы темір жол вокзалы
Дереккөздер
Санат:Хромтау ауданы
Кіші Суета
Кіші Суета — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Хакасия Республикасы, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мрас-Су өзенінің сол жағалауынан 140 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Алтай өлкесі өзендері
Желайдарлы сарғалдақ
Химиялық құрамы
нобай|Гүл Желайдарлы сарғалдақтың құрамында дәмі ащы камфара-анемонолы болады, оны ыдыратқанда анемонин C5H4O2(C10H8O4) бөліп шығарады. Бұл – суда онша ерімейтін, ал органикалық еріткіштерге жақсы езілетін ерекше кристалды ақ ұнтақ.
Қолданылуы
Дәрі мақсатында оның жапырақтары пайдаланылады. Жапырақтарының бас айналдырып, уландыратындай ерекшелігі болады, бірақ ол терінің, бүйректің және өкпенің функциялық қызметін арттырады, әсіресе ол дененің салданып ауруына нақтылы аменоррейге ( гипоменструальдық синдромда, гипоменоррейде, опсоменоррейде) әйелдердің етеккірі кешіккенде, жүректің қатты соққан сырқатында, асқазан тұсының ауруларының жиі қолданылады. Сонымен қатар осы шөптен жасалған қайнатындыны, шырын мен сығындыны мерез ауруына, подаграға, шеммен мен көкжөтелге қарсы қолданады. Тамырынан алынған шырын өте зәрлі болғандықтан кей жағдайларда сүйелді жою үшін қажетке жаратады. Жаңадан жиналған өсімдіктердің шырынын белгілі қоспаларға араластырып, оны ұзаұұа созылатын ауруларға, бөрткенге, ревматизмге, қозбаға, әйел ауруларына және т.б. емге қолданады. Сонымен бірге ол мания, меланхолия және истерия секілді көптеген нерв ауруларына қарсы да пайдаланылады. Болгар халық медицинасында желайдарлы сарғалдақты бауыр қабынуына, өт тасы ауруына, көк бауыр, бүйрек және қуық ауруларына сығынды түрде қолданылады. Алтайлықтар желайдармен бас сақинасын, ревматизм және қышыма қотырларды емдейді.
Дереккөздер
1↑"Дәрілік өсімдіктер"/Бас редакторы М.Қожабеков-"Қазақстан" баспасы,1975.
Санат:Сарғалдақтар тұқымдасы
Бестөбе кенттік әкімдігі
Бестөбе кенттік әкімдігі — Ақмола облысы Степногорск қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Бестөбе кенті, Подхоз ауылы кіреді. Орталығы – Бестөбе кенті.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 6335 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Степногорск қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Ертедегі ислам өнері
right|thumb|Кутб-Минар мұнарасы. Дели, XIII ғ. right|thumb|Кутб Минар жақын орналысқан колонналар. Дели. right|thumb|Қамал. Гвалиор. Шамамен 1600 ж. right|thumb|Тел-ка-Мандир. Гвалиор. XI ғ.
Ерте ислам өнері
Мұсылман жаулап алушылары Үндістан шекарасына тым ертеден-ақ, мәселен 711—713 жылдардың өзінде-ақ жетіп жүрді. Бірақ олар бұдан бес жүз жыл өткен соң ғана бұл жерлерге тұрақты орын теуіп, тұтас ғасырлар бойына осы елдің көптеген аудандарында саяси тұрғыдан билеуші болып алды, сөйтіп оның мәдени дамуына елеулі ықпал жасай отырып, үнді халқының көптеген бөлігін, ең алдымен, қанаудағы халықты мұсылман дініне енгізумен болды.
Алайда, ислам Үндістанды тұтастай бағындыра да алмады, бүкіл елдің және оның мәдениетінің дамуы жолындағы бетбұрыс кезеңі де бола алмады. Сол себепті үнді-ислам өнерінің кезеңі мұсылман халықтары мәдениетінің тарихында кездейсоқ құбылыс болып қалғаны сияқты Үндістан үшін де ол кезең үнді мәдениеті дамуының тарихындағы негізгі емес, жай ғана қатардағы бір тарауы іспетті болды. Бірақ кейде кездесіп қалатыны сияқты оған мән бермей қоюға да, тіпті бұл кезеңді Үндістан мәдениеті мен өнері тарихынан мүлдем шығарып тастауға да болмайды. Тұтас алғанда ерте ислам кезеңі, оған өкшелес Моғолдар кезеңі сияқты үнді тарихының біртұтас құрамды бөлегі болып табылады және де ол тарихтың біздің заманымызға дейінгі дамуына ықпал жасағаны жақсы мәлім. Қалай болған күнде де өнер саласында үндіисламдық өзара ықпал өз жемістерін берді. Бұл кездегі елеулі сәулет өнерінің жетістіктерімен және осы кезеңнің ерекшелігі болып саналатын қолөнердің өркендеп гүлденуі тамсанта таң қалдырып, ғажайып шеберлігіне тәнті етеді. Үнді мәдениетіне ислам жаулап алушыларының алғашқы қуатты соққылары мүлде теріс әсерін тигізді, Махмұд Газневи сұлтан(998—1030) бастаған жаулап алушылар жасағы өздерінің ауғандық астанасы Кабулдан шығып, Солтустік Үндістанға басып кірді және Деканға дейін жетіп, үнділік көркеменер ескерткіштерін құртып жіберді. Дінге ессіз берілген ол жолындағының бәрін жайпап, «дінсіздердің» көптеген қасиетті жерлерін — ортағасырлық ғаламат діни құрылыстарын құртып жіберді, түгін қалдырмай тонап алды, үнді халқының аман қалдырылған бөлегін (негізінен қолөнерші шеберлер, сол сияқты бишілер мен музыканттар) өзінің ауғандық отанына құлдыққа айдап әкетіп, өздеріне басыбайлы жұмыс істеуге мәжбүр етті.
Тек қана өкімет басына келген моғолдар бірнеше рет әрекет жасаған соң барып XVI ғасырдың екінші жартысында Солтүстік Үндістан мен Декан аудандарын орталық өкіметтің бақылауына бағындырып, біртұтас үнді-мұсылман мемлекетін құра алды. Бахманидтер мемлекеті Бграр, Бидар, Биджапур және Голконду сияқты жекелеген мемлекеттерге бөлектеніп кеткен Декан ғана Моғолдар өкіметіне күшті қарсылық көрсетті.
Алайда, олардың қайсыбіреулері, сол сияқты дінге сенетін буддалықтар көрші елдерге қашып құтылған. Мәселен, буддаллық қашқындардың үлкен топтары Бенгалиядан шығысқа қарай шекаралық облыстарға және көршілес Бирмаға ағылды. Қашқындардың басым көпшілігі қарлы шекара арқылы солтүстікке, Непал мен Тибетке бет алды. Сөйтіп, осы кезден бастап Палдар кезеңіндегі үнді мәдениетінің бұл елдердегі жергілікті өнерге деген күшті әсері басталды.
Көп ретте азғындаған және негізінен әскери-саяси өкімет мәселелерімен айналысқан ерте ислам әкімдері билеп-төстеген кезеңде көптеген діни ғимараттар — бірінші кезекте мешіттер мен мұнаралар, медреселер (исламдық діни оқу орындары), көбінесе аумақты да керемет көрікті ескерткіш бейіттер, елдің әкімдері мен белгілі адамдарының мавзолейлері салынды. Ал мұның өзі Үндістан жеріндегі жаңа құбылыс еді және оның ескі үнді ғұрыптарына ешқандай да қатысы болмайтын. Алайда, бұл кезде тұтас қалалар да пайда болып жатты.
Кэллогг (Миннесота)
Қала тұрғындарының саны 456 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.8 км² шамасында. FIPS коды — 27-32642.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Ертедегі ислам өнері
Ал бұл белгінің бүгінгі жағдайда өз мағынасын сақтай қоюы неғайбыл. Қалай болған күнде де Темір колоннаның даңқы Кутб-Минардың сәулеті жағынан жетілгендігі жөніндегі даңқынан әлдеқайда асып түсіп отыр. Ислам сәулетінің көне ескерткіштері қатарына Аджмердегі (Раджастхан) мешітті де жатқызуға болады, оның жайына қысқаша ғана тоқтала кетпекпіз. Аджмерді ерте кездің өзінде-ақ Махмұд Газневи де, Мұхаммад Гури де жаулап алып, екі рет талқандалған. Мұхаммад Гури болса,осындағы джайндардың әбден қиратылған жоғары мектебін мешітке айналдырады, ал кейініректе әуелі Кутб-уд-дин Айбек, кейіннен Илтутмыш оған қосымша құрылыстар салады. Оның «Архаи-динка-Джхомпра» деген аты бұл мешіттің екі жарым күн ішінде салынғаны (сірә, әңгіме «аяқталғандығы» жөнінде болса керек) жөніндегі аңызға байланысты шыққан. Делидегі сияқты мұнда да индуистік және джайндық құрылыстардан алынған колонналар мен басқа да құрылыс детальдары пайдаланылған (бұл мешіт Кутб-Минар сәулет комплексінен ертерек салынуы да мүмкін). Бұл мешіттегі Илтутмыш тұсында салынған жебе тәрізді аркалары бар жеті қақпа өзінің аса әсемдігімен ерекшеленеді.
Үнді сәулет өнерінің одан бұрынғы даму тарихы үшін әдеттен тыс ерекше, осы кезде Үндістанда мұсылман дінінің қажеттіліктеріне байланысты дүниеге келген сәулет құрылысы түрлеріне қысқаша тоқтала кетелік. Бұл ретте бірінші орынды мешіт (мазджид) алуға тиіс. Ол бағаналар орнатылып,бірнеше дарбазалы галерея-аркадамен (ливан) қоршалған ауладан (сахи) тұрады. Бұл ғимараттың басты бөліктері — колонналар ұстап тұрған неф пен намаз оқуға арналған қуыстары (михраб) бар күмбезбен(макскра) жабылған орталық зал және кафедрадан (мимбар) тұрады. Үлкен орталық мешіттерде (джамимазджид) әйелдерге арналған, оқшауланған бөлме бар. Мерекесі кезінде жаппай намаз оқуға арналған, намаз оқитын қуыстары мен кафедрасы бар ұзынтас қабырғасы (идғах) болады.
Мұсылман мектептері (медреселер) құрылысы жағынан мешіттерге ұқсас, алайда олардың орталық залы аудитория ретінде жабдықталғандығымен, ал аркалар мен нефтер орнында оқытушыларға, студенттерге арналған құжыраларға ұқсас шағын бөлмелері болуымен ерекшеленеді. Ислам сәулет өнеріне тән қабір басындағы ескерткіштер — қабірстан немесе күмбездер өзіндік ерекшеліктерге ие, олар әдетте текше бейнелі және күмбезді болып келеді. Табыттың (қабір) өзі көбінесе жер астына, табыт камерасына (макбар немесе тақхана) орналастырылады, ал келушілер үшін марқұм адамның көзі болып есептелетін кенотаф (зарих) күмбез астындағы басты бөлмеге қойылады. Әрине, бұл тектес құрылыстардың бәрі де Үндістанға сырттан әкелінген және исламның қажеттіліктеріне байланысты туған.
Сәулет құрылысында күмбездер пайдаланылады, ал олардың конструкциясы көп ретте ерекше жетілдірілген. Алғаш қарағанда ерте буддалық үңгір храмдарының есіктері мен терезелері көне үлгілер ретінде пайдаланылған сияқты көрінгенмен, жебе тектес аркалары бар қақпаларды бұл сәулеттің өзіндік белгісі деп атауға болады. Бұл екеуінің арасындағы анық байқалатын айырмашылық — ерте буддалық форма иілген және байланған бамбук ағаштарын пайдалана отырып, ағаш құрылысы техникасына сүйенген,. ал мұсылмандардың күмбездік конструкциясы, сірә, Алғы Шығыстың өте көне дәстүрлерінен туындайтын болса керек, тасты өңдеу техникасына негізделген.
Бұл тәрізді жалпылама ескертпелерден кейін Үндістандағы ерте исламдық сәулет ескерткіштері жайлы бірер дерек келтірелік. Үндістандағы ерте исламдық өнердің шоғырланған маңызды жерлерінің бірі Гуджараттың басты қаласы Ахмадабад болып табылады. Темір шабуылынан кейін XV және XVI ғасырларда, қаланы Ұлы Моғолдар әулетінен шыққан Акбар 1572 жылы жаулап алғанға дейін Ахмад-шаһтар әулеті биледі. Дәл Ахмадабад сәулет ескерткіштерінен мұсылман әкімдері өз бағыныштыларының үнділік мәдениетін мүлдем жойып жібере алмағандығының куәліктерін табуға болады.
Үнділіктер көркемдеу жұмыстарында пайдаланылды, содан келіп үнді сәулеті мен оның сәндік бейнелеу өнері мұсылмандық құрылыстарға ықпал жасады. Дәл осы арада, елдің шетінде, ірі орталықтар мен саясат шырғалаңынан шалғай жерлерде индуистік, джайндық және исламдық көркемөнер бір-біріне бейбіт ықпал етіп, біріне-бірі ауыс-түйістік жасап жатты. Бұл ретте де бұл діндердің әрқайсысы-ақ өзіндік қасиеттерін сақтап қалуға тырысты, құрылыстың негізгі формалары заказ беруші қандай діннің адамы екеніне қарай ерекшеленіп отырды.
Ақыр соңында мұсылмандардың жаулап алуынан бұрынғы Гуджараттың жоғары цивилизациясы осынау өзара қарым-қатынастағы ең күшті элемент болып шықты. Егер де осы процеске осы заманғы көзқарас тұрғысынан шола қарайтын болсақ, бұл кездегі мұсылман ескерткіштерінің бәрі де үнді өнерінің мыңжылдық даму тарихында оның жеке бір кездейсоқ кезеңі ғана болғандығын және шағындау ғана роль атқарғандығын дәлелдейтін тарихи куәлар болып қалғанын түсінеміз. Сондай куәлардың бірі — Ахмадабадтағы көркемдік көзқарас тұрғысынан аса елеулі сәулет ескерткіші 1424 жылы салынған Джами-Мазджид мешіті. Бұл — көлемі 125X86 метрлік аула ішіне орналасқан, өзінің діни құрылыстарымен 70X32 метрлік алаңды алып тұрған соборлық үлкен мешіт. Екі жүз алпыс колонна симметриялы түрде орналасқан он бес күмбезді ұстап тұр. Жоспарына қарап бұл құрылысты өте ертеректегі және онымен тұстас жекелеген джайндық храм комплекстерімен салыстыруға болады. Үндістандағы ерте ислам сәулет өнерінің інжу-маржаны 1514 жылы салынып біткен Рани Сепари мешіті болып табылады. Оның Үндістандағы бүкіл ислам әулетінің ең әсемі есептелетін екі күмбез-мұнарасы бар (әрқайсысының биіктігі шамамен 16 метрден).
Ахмад-шаһ мешіті бұдан көп бұрын, 1414 жылы салынып біткен; бұл Абубекр Хұсейн 1420 жылы салған Шаһ Алам мешіті сияқты Ахмадабадтағы алғашқы аса елеулі ислам ескерткіші болып табылады. Дхардтағы принцесса Рупмати мешіті мен қабір үстіндегі ескерткіші, ең алдымен, ою-өрнектік байлығымен тым тартымды, бұл да Ахмад-шаһтар әулетінен шыққан алғашқы ірі әкімдер тұсына жатады және XV ғасырдың бас кезінде салынған. Жоғарыда аталған ескерткіштердің бәріне де исламдық діни мұрат тән, алайда, бұларда, исламдық сәулет пен сәндік элементтер үнділік-индуистік және джайндық элементтермен араласып жатады. Бұл жерде Үндістандағы көптеген ерте исламдық сәулет ескерткіштерін немесе олардың ең елеулілерін санап шығудың өзі мүмкін болмағандықтан, солардың ішінен батыс жағалаудағы Камбейяда шамамен 1325 жылы салынған Джами-Мазджид мешіті мен Бенгалиядағы ең көне ислам ескерткіші болып табылатын 1370 жылы салынған Адин сұлтан Сикандаршаһ мешіті сияқты ең үлкен мешіттерді ғана атай кетейік. Джайпур мен Мандуда (бұлардың соңғысы Голкондаға таяу және сол кездегі небір тамаша деген сәулет ескерткіштерінің мейлінше көптеп табылған жері болып саналады) XIV және XV ғасырлардың үлкен мешіттері бар. Алайда, ескерткіштер көпшілігі, ең алдымен, әкімдер мен елдің белгілі адамдарының мавзолейлері Дели төңірегіне топтасқан. Бұлардың ішінен тек қана ерте ислам кезеңінің соңғы тұсына және Солтүстік Үндістандағы түрік әулеттері жаулап алушы Моғолдарға қызу қарсылық көрсетіп баққанына қарамай, ¥лы Моғолдар әулетігің билігі басталған кезге кататын Туглакабадтағы Гиясуд-дин мавзолейін, Хаз-и-кхааз, Фируз-шаһ мешіттерін, Сикандар Лоди, Шер-шаһ Сур және Иса-хан (1547) қабірі ескерткіштерін атай кетпекпіз.
Сасарамдағы Шер-шаһ (1540—1543) мавзолейі мейлінше әсем және жақсы сақталған. Ол Үндістанда өте ертеден қолданылатын көне құрылыс материалы — чунар құмтасынан салынған, ал жоспарлануы жағынан сегіз қабырғалы болып кін болмағандықтан, солардың ішінен батыс жағалаудағы Камбейяда шамамен 1325 жылы салынған Джами-Мазджид мешіті мен Бенгалиядағы ең көне ислам ескерткіші болып табылатын 1370 жылы салынған Адин сұлтан Сикандаршаһ мешіті сияқты ең үлкен мешіттерді ғана атай кетейік. Джайпур мен Мандуда (бұлардың соңғысы Голкондаға таяу және сол кездегі небір тамаша деген сәулет ескерткіштерінің мейлінше көптеп табылған жері болып саналады) XIV және XV ғасырлардың үлкен мешіттері бар. Алайда, ескерткіштер көпшілігі, ең алдымен, әкімдер мен елдің белгілі адамдарының мавзолейлері Дели төңірегіне топтасқан. Бұлардың ішінен тек қана ерте ислам кезеңінің соңғы тұсына және Солтүстік Үндістандағы түрік әулеттері жаулап алушы Моғолдарға қызу қарсылық көрсетіп баққанына қарамай, ¥лы Моғолдар әулетігің билігі басталған кезге кататын Туглакабадтағы Гиясуд-дин мавзолейін, Хаз-и-кхааз, Фируз-шаһ мешіттерін, Сикандар Лоди, Шер-шаһ Сур және Иса-хан (1547) қабірі ескерткіштерін атай кетпекпіз.
Сасарамдағы Шер-шаһ (1540-1543) мавзолейі мейлінше әсем және жақсы сақталған. Ол Үндістанда өте ертеден қолданылатын көне құрылыс материалы — чунар құмтасынан салынған, ал жоспарлануы жағынан сегіз қабырғалы болып келеді. Мавзолей пропорциясында мін жоқ. Сатылы іргетасқа орныққан екі қабатты үй күмбезді көтеріп тұр.
Тағдыры әрдайым өзгеріске ұшырап, біресе үнділік өкіметке,біресе мұсылман әміршілеріне тәуелді боп келген үнді қалаларының ішінен Мадхья-Прадештегі Гвашордың тарихы қызықты да хикаялы. Жан-жақты қарастырып көргенде, ол тіпті VI ғасырда салынған, алайда оның бұл ерте кезеңінен барлы-жоғы бірер мүсіндік жұрнақтар ғана қалған. Үндістанның дәл орталығына орналасқан және осыған байланысты зор стратегиялық мәнге ие болған бұл қаланы Раджпуттар тұқымынан шыққан князьдар мен мұсылмандар кезек-кезек бірінен-бірі тартып алып отырған. Осы қалаңың Раджпуттар тұқымынан шыққан ең ейгілі өкілдерінің бірі Ман Сингх (1486—1517) Гвалиорда сарай салдырғаны бар. Ол өзінің жұбайы Мригнайнамен («Бұғыкөзді») бірлесіп, Гвалиорды Үндістанның аса елеулі мәдени орталығына айналдырған, өнердің басқа да қайраткерлерімен бірге композитор және әнші Тан Зен де осында өмір сүріп, осы қалада жерленген. Гвалиор 1518 жылы мұсылмандық Лоди әулетінің билігіне көшті, кейіннен оны Моғолдар жаулап алды. Осы Гвалиорда джайндардың күшті қауымы да өмір сүрді, ол XV ғасырдың өзінде-ақ шеберлерге жартастардань мүсіндер сомдауға тапсырма беріп отырған: сол алып мүсіндердің біреуінің биіктігі 19 метрге жетеді. Бұл қалалар да ислам мәдениетінің үнді мәдениетіне қаншалықты мардымсыз ықпал жасағандығының куәсы бола алады,— Үндістан жерінде осы тарихи кезеңнің ескерткіштері ретінде күні бүгінге дейін сақталып отырған жоғарыда аталған немесе аталмай қалған көптеген құрылыстарға қарамастан, ислам мәдениеті Үндістан жерінде үнділік ұлттық өнер дәстүрлерін құртып жібере алған жоқ.
Ал Оңтүстік Үндістанда, осы еңбекте де әлденеше рет аталып өткен Виджаянагарда сақталған, оның өзімен тұстас үнді өнері туындыларына мұсылмандық ықпал Гвалиордағыдан да анағұрлым әлсіз болды. Виджаянагар өнері, сірә, бұл дәуірде үнді мәдениетінің дәстүрлері, әсіресе мізбақпас бірбеткейлігімен ерекшеленетін оңтүстік-үнді мәдениетінің дәстүрлері, қалай сақталғандығының ең жарқын мысалы бола алады.
Виджаянагар — Үндістан субконтинентінің оңтүстігіндегі ерте ислам кезеңімен біршама тұспа-тұс келетін, аса маңызды тарихи оқиғалар өткен қала мен мемлекеттің аты.
Елде сақталған ескі аңыздарға қарағанда, Виджаянагар қаласы негізін 1336 жылы ағалы-інілі Харихара мен Букка салдыра бастаған. Он жыл бойына осы басты қаланың төңірегінде ықпалы шығыс жағалаулардан (Бенгал шығанағы) бастап батысқа (Үнді мұхиты) дейін тараған мемлекет құрылды. Сангамдар әулетінен(1478 жылға дейін) кейін оны Салувтар мен Нарасингхтер биледі. Соңғы әулеттің шабуыл жасаушы мұсылмандарға аса ауыр соққылар берген ең ірі әкімдерінің бірі Кришнараджа (1509—1529) болды. Кейініректе Биджапур, Голконда, Ахмеднагар мен Бидар сұлтандарының біріккен күштері Виджаянагар мемлекетін жеңіл,1665 жылғы шешуші ұрыстарда астанасын жермен-жексен етті.
Виджаянагар Үндістаннан тыс жерлерге де мәлім болған еді. Европалықтар мен басқа да жиһанкездер (Никколо Конти 1420 жылы, Абдур-Раззак 1443 жылы, Пайес 1522 жылы, Нуниз 1535 жылы) осы мемлекетке келіп, елдегі ғажайып байлықтың шын мәнісіндегі кереметтері туралы хабарлады. Олардың сипаттамалары осы оңтүстік үнді мемлекетіндегі мәдениеттің көптеген ескерткіштері соғыс шабуылдарының құрбаны болып кеткеніне қарамастан, басы бүтін тұтастай картинасын жасауға мүмкіндік береді. Тіпті «Мың бір түн» ертегілерінде де осы соңғы аса ірі оңтүстік үнді мемлекеті барша әлемге паш етіліп, даңқы асыра жыр етіледі. Өкінішке орай, Виджаянагардың бір кездегі ұлылық қалпының тек үйінділері ғана сақталған. Бұл жерден әлдебір храмдар обаларын қазір де кездестіріп,солар арқылы храмдық зор комплекстердің орналасу жоспары жөнінен мағлұматтар алуға болады.
Бұл бейнелер кезекті дәуірдегі мәртебелі сарайлық стильден гөрі ерте буддалық шаруақой-халықтық стильге көбірек келеді. Бұл арада Виджаянагардағы өнер үлгілеріне түгелдей тоқталу мүмкін емес, ол туралы онымен тұстас тарихи куәліктердің де бар екені жоғарыда айтылған болатын. Алайда, бұл куәліктер елдің оңтүстік аудандарындағы көркемөнерде дәстүрлі үнділік формалар да өмір сүргенін және олардың жоғалып кетпейтінін дәлелдейтін жай екенін ескерту мәнді болмақ.
Қорытынды ретінде осы ерте ислам кезеңінде, дәлірек айтқанда, одан да ертерек, орта ғасыр кезеңінде ең соңында дүниеге келген көркем творчествоның және бір түрі туралы айту қажет. Әңгіме Солтүстік-Батыс және Солтүстік-Шығыс Үндістанға тән кітап безендіру жайында болмақ. Шығыста, Бенгалия мен Ориссада, буддалық қолжазбаларды безендірді, пальма жапырақтарынан тұратын қолжазба кітаптардың ағаштан жасалған сыртқы мұқабаларына көрікті бейнелер, сәндік әшекейлер қондырды. Сол сияқты Гуджарат пен Раджастханда да жекелеген жұрнақтары (XIII ғасырдан бастап), тұтас даналары сақталған джайндық қолжазбаларды пішіндік әшекейлермен әрлеген джайндық кескіндеме мектептері болды. Мұнда да алғашында қолжазба үшін пальма жапырақтары пайдаланылғанын байқауға болады. Алайда, көп кешікпейақ джайндық бай купецтер зор табыстарға жетіп үлгерген джайндық қауымдарды қаржыландырып, көмектесумен бірге қағазға көше бастағанын, тіпті оны Үндістанда да өндіруге жағдайлар жасап отырғанын аңғаруға болады.
Гуджаратта, бұған керісінше, XIV ғасырдан XVI ғасырға дейін джайндық кітаптарды безендіру ісі, сол сияқты бірте-бірте ақсүйектік мазмұндағы текстерді безендіру бұқаралық өнімге айнала бастады. Кейініректе мұның өзі жаңа кескіндеме мектептері тууына негіз қалады. Алайда, бұл процесс XVI ғасырдың аяғы мен келесі жүзжылдықта ғана аяқталды.
Дереккөздер
Санат:Ислам Санат:Өнер Санат:Ислам ғылым
Кузг
Кузг — Башқұртстанның Краснокам ауданындағы ауыл, Жаңа кабан ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 299 адамды құрады. Пошта индексі — 452941, ОКАТО коды — 80237830002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Көлеңкелер күбірі
«Көлеңкелер күбірі» (кітап) – Ақберен Елгезектің өлеңдер жинағы. Астана қаласы «Фолиант» баспасынан 2009 жылы шыққан. Көлемі 152 бет. Бұл кітапқа қазақ поэзиясына өзіндік болмысымен келген жас ақын Ақберен Елгезектің соңғы үш жылда жазылған жырлары енген. Трагилиризм мен мелодраманың тұтас бір симфониясын құрайтын бұл жырлардағы тосын сезім толқындары мен күрделі ой бояулары – автордың жан дүниесінің философиялық көркем образдарға бай екендігін көрсетеді.
Кальвиньяско
Кальвиньяско (Calvignasco) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Милан провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1029 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 1029 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 2 км² шамасында. Пошта индексі — 20088.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Радиоқабылдау бөгеуілдер
Радиоқабылдау бөгеуілдер —радиоқабылдағыш тізбектеріне теріс ықпал ететін, бірақ пайдалы сигналға қатысы жоқ және радиоқабылдағыштардың соңғы элементтерінде байқалатын қажетсіз құбылыстар. Мысалы, қатты сөйлегіштерден естілетін қажетсіз бөгде дыбыстар немесе шуылдар; телевизор экрандарында қажетсіз жарықтар тугызатын бөгде әрекеттер. Басқа радиостанциялар жұмысынан туындайтын периодты бәгеуілдермен қатар апериодты кездейсоқ бөгеуілдер де кездеседі. Ұзақтығына қарай олар қысқа мерзімді немесе тез әрекетті, қайталану процесіне қарай — импульстік болуы мүмкін.
Атмосферада орын алатын табиғи электр құбылыстары — электрразрядтары (найзағай), түрлі ғарыштық сәулелер, радиоактивтік сәулелер, радиотолқындар және т.б. әрекеттер — радиоқабылдау кезіндегі атмосфералық бөгеуіл ретінде танылса, түрлі ендірістік қондырғылар мен электр көліктері жұмыстарынан туындайтын электромагниттік әсерлер ендірістік бөгеуілдер ретінде танылады. Сонымен қатар радиотехникалық құралдарда пайдаланылатын активтік элементтер мен өткізгіштердің өздеріне тән ішкі(жылулық) шуылдары да бөгеуілдер болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Хостен
Хостен (Hosten) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прюм ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 188 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 2,88 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 2 32 055. Муниципалитеттің басшысы — Маттиас Шварц.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Лео Скурник
Ле́о Ску́рник (Leo Skurnik; 28 наурыз 1907, Хельсинки, Ұлы Финляндия княздігі — 4 желтоқсан  1976, Оулу, Финляндия) — дәрігер және Кеңес-финдік соғысының қатысушысы (1941—1944), өзінің ерлігі үшін Үшінші рейхтің Темір Кіресімен марапатталды, бірақ финдік еврейлер қауымының өкілі ретінде нацисттік орденінен бас тартты.
Өмірбаяны
Скурниктің ата-анасы бизнесмен Бенцион Скурник пен Сара Скурник болды. 1939 жылына дейін Лемпи Ирен Лауккамен некелескен болды, ал 1949 жылдан бастап Анники Кайстомен некеде тұрды. Скурник 1926 жылы Хельсинки университетінің медициналық факультетіне өтті және 1937 жылы дәрігерлік диплом алды. 1937-1947 жылдары Скурник Ий қаласының муниципалитетінде дәрігер болып жұмыс істеді. 1947-1950 жылдары Rauma-Raahe Oy зауытында дәрігер жұмысын атқарды және Хаукипудас қаласы мен Мартинниеми ауданында аудандық дәрігер болып жұмыс жасады, 1953-1961 жылдары — Паавола мен Ревонлахтиде. 1961 жылдан бастап Оулу қаласында дәрігер болды.
Темір кіреспен марапаттау
Әскер қатарына шақырылып, Кеңес-фин соғысы кезінде (1939-1940) және кеңес-фин соғысы кезінде (1941-1944) әскери медик болып қызмет етті. Скурник Кестеньге 53-полкінде қызмет етті. Жанында эсэсов бөлігі орналасқан. 1941 жылдың тамыз-қыркүйек айларында фин және неміс сөрелері қоршауға түсті, Скурник 9 километр батпақпен Қырыққабат өзеніне дейін жараланғандарды шығаруды ұйымдастырды. Ол сондай-ақ бейтарап жолақтан жараланған эсэсовтарды шығарды. Осылайша 600 адам құтқарылды. Соғыс соңында 53-ші полктің медициналық қызметінің бастығы лауазымында болған, ол неміс госпиталін сәтті эвакуациялады.
Әскери қызметі үшін немістер Скурникті 2-ші дәрежелі темір кіреспен марапаттады. Скурник марапаттаудан бас тартты. Ол оны жақсы қарым-қатынаста болған генерал Ялмар Сийласвуо ли арқылы жасады. Наразылық білдірген немістер Скверникті оларға жеткізуді талап еткенде, генерал оларға: «Мен сізге ең жақсы дәрігерімді беремін бе?» деп бас тартты.
Сілтемелер
Санат:Финляндия медиктері
Георгий Александрович Товстоногов
Георгий Александрович Товстоногов (28.9.1915 жыл, Тбилиси қаласы – 25.5.1989 жыл, Санкт-Петербург қаласы) – режиссер, КСРО (1957) және Грузин КСР-інің (1975) халық артисі, өнертану докторы (1968), Социалистік Еңбек Ері (1983).
Өмірбаны
Осы заманғы тақырыпқа қойылған спектакльдері қуатты публицистік және жарқын театрлық бояуының молдығымен ерекшеленсе, ал классикалық туындылар бойынша қойған спектакльдері жаңа режиссерлік шешімі мен терең философиялық ойға толы болды. 1947 жылы Алматы қаласында болып, әскери тақырыпқа жазылған Б.Ф. Чирсковтың “Жеңімпаздарын” Қазақ мемлекеттік академиясы драма театры мен Орыс мемлекеттік академиясы драма театрында қойып, республикалық театр өнерінің дамуына елеулі үлес қосты. Осы спектакльде Қ.Бадыров, Қ.Қуанышбаев, С.Телғараев, С.Н. Сериков, П.О. Кайров, В.Б. Харламова, т.б. актерлер ойнап, өз уақытына лайықты сәтті сахналық бейнелер жасады.
Дереккөздер
Санат:28 қыркүйекте туғандар Санат:1915 жылы туғандар Санат:Тбилисиде туғандар Санат:23 мамырда қайтыс болғандар Санат:1989 жылы қайтыс болғандар Санат:Санкт-Петербургте қайтыс болғандар Санат:КСРО театр режиссерлері Санат:Ресей театр режиссёрлері Санат:XX ғасыр театр режиссерлері Санат:Грузия театр режиссерлері Санат:КСРО театр педагогтары Санат:Ресей театр педагогтары Санат:Грузия театр педагогтары Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:КСРО халық әртістері Санат:Лениндік сыйлықтың иегерлері Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері Санат:Ресей мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Өзбекстанның еңбек сіңірген әртістері Санат:Грузия халық әртістері Санат:Грузияның еңбек сіңірген өнер қайраткерлері Санат:Дағыстан халық әртістері Санат:Өнертану докторлары Санат:Тбилисидің құрметті азаматтары Санат:Санкт-Петербург мемлекеттік театр өнері академиясының профессорлары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары
Анжеландия
Анжеландия (Angelândia) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Жекитиньонья мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Капелинья экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 457 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 184,882 км² шамасында. Халық тығыздығы — 51,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1995 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Баянауыл ауылдық округі (Павлодар облысы)
Баянауыл ауылдық округі – Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Баянауыл, Шонай ауылдары кіреді. Орталығы – Баянауыл ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 6044 адамды құрады.
Мариса Паван
Мариса Паван (итал. Marisa Pavan, 19 маусым, 1932) – итальяндық актриса, 1956 жылы «Золотой глобус» жүлдесінің номинанты атанған.
Өмірбаяны
Мариса Пьеранджели 1932 жылы 19 маусымда дүниеге келген. Оның Пьер Анджели атты егіз апайы бар. Екеуі де актерлық карьераны тандаған, алайда, оның апайы 1971 жылдары дүниеден өтеді. Мариса 1955 жылы «Татуированная роза» фильмінде рөлге ие болып, танымал атанады, «Оскар», «BAFTA» және «Золотой глобус» жүлделерінің номинанты болады. Кейін Мариса «Человек в сером фланелевом костюме» (1956), «Это случилось в полночь» (1957) и «Джон Пол Джонс» (1959) фильмдерінде түседі. 1956 жылы Мариса Жан-Пьер Омонға күйеуге шығады. Олардың екі балалары бар. Кейін екеуі ажырасқанмен де, қайта некеге отырады да, Жан-Пьер Омонның өліміне дейін бірге болады(2001).
Дереккөздер
Мариса Паван
Шәрифолла Сәниев
Сәниев Шәрифолла (29.01.1933 жыл, Тайпақ ауданы Қурайлысай ауылдық округі Сайқұдық) — ақын.
Шығармалары
Сәниевтің бір топ өлендері
Дереккөздер
Санат:29 қаңтарда туғандар Санат:1933 жылы туғандар Санат:Ақжайық ауданында туғандар Санат:Қазақстан ақындары
Ворт-Юган
Ворт-Юган — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мингит-Нел-Посл тармағының оң жағалауынан 28 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 86 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жұлдызаралық кезбе
«Жұлдызаралық кезбе» (The Star Rover) — америкалық жазушы Джек Лондонның романы.
Ұлыбританияда роман «Көндіру көйлегі» (The Jacket) деген атаумен басылған.
Шығармада түрмеге қамалған профессор Дэррел Стэндингтің мистикаға толы өмірі жайында баяндалады.
Сілтемелер
Санат:Джек Лондон романдары
Құлқайыр Аманбаев
Құлхайыр Аманбаев (1952, Атырау облысы). Қазақ политехникалық институтын бітірген (1991).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Сульфидтер
Сульфидтер. Табиғи жағдайда көптеген металдар күкіртпен қосылған минералдар түрінде кездеседі. Күкірттің қасиеті көп жағдайларда оттекке ұқсас. Егер металдардың химиялық қосылыстарға, яғни минералдарға айналатын жағдайларында оттек жетіспей, күкірт кездесетін болса, онда тотық орнына сульфидтер пайда болады. Күкіртті қосындылар түрінде кездесетін металдар көбінесе мыналар: темір, мыс, мырыш, қорғасын, күміс, сынап, сурьма, молибден, мышьяк, никель, кобальт т. б. Осы металдардың сульфид минералдарын кен минералдары деуге болады. Мысалы, пирит, халькопирит, антимонит, молибденит, арсенопирит сияқты минералдардан жоғарыдағы айтылған металдарды қорытып алады. Сол себепті сульфидтер ерекше маңызды минералдар қатарына жатады. Көпшілік кендерде бірнеше сульфид аралас кездеседі. Сондықтан ондай кендерді полиметалды (көп металды) кендер деп атайды. Осы минералдардың кәбі езіне тән ерекше физикалық қасиеттерімен (металдық жылтырлығынан, меншікті салмағының ауырлығынан, аз мелдірлігінен, электр еткізгіштігінен) белгілі болады. Жаратылысы, құрылысы және қасиеттері жағынан сульфид минералдары типтес минералдар да бар. Оларда күкірттің орнында селен, теллур, мышьяк, сурьма элементтері болады. Мысалы, никелин (NiAs), тиманит (HgSe) сияқтылар. Бұлар сол сульфид минералдар тобына жатады. Осы сульфид типтес минералдар саны 350 деп мөлшерлейді. Демек, мұның силикаттардан кейінгі екінші орында болғаны.
Сульфидтер әр түрлі жағдайларда түзіледі. Бірқатар сульфидтер (темір мен никель сульфидтері) магмалық балқыған заттан кристалданып пайда болады. Бұл типтес кендер никель рудасының негізгі шығатын көзі болып есептеледі. Күкіртті кендердің өте көп таралған типтері ыстық судың ертінділерінен, яғни гидротермалық жолмен шығады. Осыдан күкіртті рудалардың ете негізгі желілі кендері пайда болады.
Сульфидтер оттек жетіспейтін, яғни тотықтанбайтын, атмосфера және басқа табиғи тотықтандырғыштар қатыспайтын жағдайда пайда болып жиналады. Сондықтан сульфид минералдарының орнықты алабы жер бетіндегі оттегі бар атмосфера шекарасынан төмен болады. Бұл шекараның үстіндегі сульфид минералдары бұзылады да, әр түрлі оттекті қосындылар — тотықтар, сулы тотықтар, карбонаттар т. с. с. пайда болады.
Тағы қараңыз
пирит
марказит
халькопирит
Дереккөздер
Санат:Химия
Харли Квинн
Харли Квинн (Harley Quinn) — алғаш рет "Бэтмен" мультесериалында пайда болып, 1992 жылы комикстерге кіргізілген DC Comics ғаламының ойдан шығарылған зұлымы. Джокердің басты көмекшісі, сол себепті Бэтмен мен оның көмекшілерін жек көрген. Сондай-ақ, Улы шырмауық және Мысық-әйелмен достық қатынастарда. Кейіпкердің лақап аты оның Харлин Квинзель (Harleen Quinzel) атынан құралған.