cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сарыбас шөже
Таралуы
Бүкіл Еуразияның, Атлант мүхитынан Тынық мұхитқа дейін қылқанды ормандарда қоныстанатын және жабын қауырсындарының қанықтығымен ерекшеленетін, осы орасан көлемді кеңістікте жабын қауырсындарының қанықты реңімен ерекшеленетін 10- нан астам түршелерді түзетін шағын денелі (5-7 г) құс. Қазақстанда сарыбас шөже Алтайдың қылқанды ормандарында қоныстанады. Мұнда айнымайтын еуропалық түрше, сондай-ақ Тәңіртаудың шыршалы орманында мекендейтін ерекше түрше өмір сүреді.Шөжелер қыстың бір бөлігін қар көшкіні болған кезде тау етегіндегі жазықтықтағы елді мекенге, мысалы, Алматыға төмендеп түсіп, Солтүстік Тәңіртаудың ормандарында - ұялау орындарында өткізеді. Ал бір бөлігі батысқа қарай орын ауыстырып, жазда кездеспейтін жерге, мысалы, Ақсу-Жабағылы қорығы төңірегіндегі Талас Алатауының аршалы сирек орманында пайда болады.
Дереккөз
1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.
Санат:Шөжелер Санат:Еуразия құстары
IC 3551
IC 3551 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Part of N 4559.
Сыртқы сілтемелер
IC 3551 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Ешкіөлмес (Сарқан ауданы)
Ешкіөлмес (2018 жылға дейін — Соколовка) — Жетісу облысы Сарқан ауданы, Черкасск ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарқан қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 49 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 421 адам (219 ер адам және 202 әйел адам) болса, 2009 жылы 320 адамды (171 ер адам және 149 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Сарқан ауданы елді мекендері
Қазіргі қазақ тілі мәселелері
Қазіргі қазақ тілі мәселелері — 2010 жылы Алматы қаласы «ҚазҰПУ» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Б. Ж. Исахан. Беттер саны — 168.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-232-223-1.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2010 жылы шыққан кітаптар Санат:ҚазҰПУ баспасының кітаптары
Ойкумена
Ойкумена, эйкумена (oіkumene, oіkeo – мекендеу, қоныс тебу) – құрлықтың адамдар мекендеген аймағы; халық қоныстанған, игерілген немесе басқа жолмен қоғамдық өмірге тартылған аумақтарды қамтитын құрлықтың бөлігі.
Қазақстандағы алғашқы ойкумена (байырғы қоныс орындары) Оңтүстік өңірде, Жетісуда, Сырдария, Шу, Іле, Талас өзендерінің бойында пайда болған. Алдымен ойкумена адамдардың пайда болған аймақтарына сәйкес келсе, кейінірек өндіріс күштерінің дамуы, шаруашылықтың жаңа түрлерінің пайда болуына байланысты адамдар тіршілікке қолайсыз аймақтарда, мысалы, биік таулы ауданда (мал шаруашылығы, жерді игеру), тундра белдемінде (бұғы шаруашылығы) және т.б. жерлерге қоныстанды. 20 ғасырда ойкумена шекарасынан тыс Жер шарының тек полюсті облыстары (Арктика мен Антарктика) қалса, соңғы кезде бұл аймаққа да адамдардың ықпалы тиюде. Ойкумена туралы алғашқы деректер ежелгі грек тарихшысы, географ және филолог Гекатей Милетский (б.з.б. 5 ғ.) еңбектерінде кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:География және геодезия
Oikumene
Хайнс (Орегон)
Хайнс (Hines) — Орегон штатының Harney округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Қима ауданы
Қима ауданы — 1970-1997 жылдары Целиноград және Торғай облысының құрамында болған әкімшілік-аумақтық бірлік. Орталығы — Жаңақима ауылы.
Тарихы
Аудан 1970 жылы 4 желтоқсанда Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығымен әкімшілік орталығы Қима ауылында құрылды.
1988 жылғы 2 маусымдағы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығымен Торғай облысы таратылды. Аудан Целиноград облысының құрамына енді.
1990 жылғы 17 тамыздағы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының «Қазақ КСР құрамында Торғай облысын қалпына келтіру туралы» Жарлығымен қайтадан Торғай облысының құрамына енді.
Қазақстан Республикасы Президентiнiң 1997 жылғы 22 сәуiрдегi N 3466 «Қазақстан Республикасының әкiмшiлiк-аумақтық құрылысын оңтайлы ету жөнiндегi шаралар туралы» Жарлығымен Торғай облысы таратылды. Аудан Ақмола облысының құрамына енгізілді.
Қазақстан Республикасы Президентiнiң 1997 жылғы 23 шiлдедегi N 3604 «Ақмола облысының Жаңадала және Қима аудандарын тарату туралы» Жарлығымен Қима ауданы таратылып, аумағы Жақсы ауданының құрамына енді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның 1997 жылы таратылған аудандары
Григорий Михайлович Ефимов
Григорий Михайлович Ефимов 1962 жылы 16 қазанда Алматы қаласында туған. Орыс.
Свердловск мемлекеттік театр институтын бітірген (1989), театр және кино актері. 1979 жылдан бері - Наталия Сац атындағы орыс мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театрының актері.
Келесі спектакльдерде ойнайды: Ж.Б. Мольердің «Проделки Скапена» (Сильвестр, 1992); Р. Стивенсонның «Капитан Флинттің қазынасы» (Сильвер, 1992); И. Кальманның «Мен - Актрисамын» («Сильва» опереттасының мотиві бойынша) (Ферри, 1992); М. Булгаковтың «Ақ крест» (Мышлаевский, 1993); С. Найденовтың «Ванюшиннің балалары» (Красавин, 1994); Э. Казакевичтің «Даладағы екеу» (Майор Ғабидуллин, 1995); У. Шекспирдің «Гамлет» (Гильденстерн; Горацио, 1995); А. Дюманың «Мадемуазель де Бель Иль» (Шевалье д'Оврэ, 1995); «Дананың жазылмас қайғысы» атты Абайға арналған әдеби көш (Абай, 1995); А.П. Чеховтың «Шағала» (Сорин, 1998); Н.В. Гогольдің «Беспримерная конфузия» («Ревизор») (Дуанбасы, 2002); У. Шекспирдің «Он екінші түн» (Сэр Тоби Белч, Оливияның ағайы, 2005); Т. Габбенің «Альманзордың сықырлы сақиналары» (Сұлтан Әбдірахман, 2005); И. Бабельдің «Закат» (Мендель Крик, 2007); Я. Гловацкийдің «Замарашка» (Режиссер, 2007); А. Грибоедовтың «Горе от ума» (Павел Афанасьевич Фамусов, 2008); Лопе де Веганың «Ақымақ» (Октавьо, 2008) және т.б.
«Республикаға сіңірген еңбегі үшін» ҚР Президентінің құрмет грамотасымен марапатталған (2001). Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері.
Үйленген. Жұбайы - Галина Викторовна Ефимова, Н. Сац атындағы Мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдерге арналған орыс театрының бас режиссері. Ұлы - Ефимов С.Г. (1985 жылы туған); қызы - Ефимова А.Т. (1987 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:16 қазанда туғандар Санат:1962 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Екатеринбург театр институты түлектері Санат:Қазақстан актерлері Санат:Наталия Сац атындағы орыс мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театры актерлері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Ягодная Поляна (Уфим ауданы)
Ягодная Поляна — Башқұртстанның Уфим ауданындағы кент, Дмитриев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 424 адамды құрады. Пошта индексі — 450056, ОКАТО коды — 80401923007.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Павлодар химия зауыты
Павлодар Химия Зауыты– химия өнеркәсібі орны. 1973 ж. пайдалануға берілген. 1989 жылға дейін КСРО қорғаныс кешенінің кәсіпорны ретінде КСРО Химия өнеркәсібі мин-нің “СОЮЗОРСинтез” құрамында болды. 1994 ж. мемл. акцион. қоғам болып қайта құрылды. 1999 ж. 1 сәуірде зауыт ашық акцион. қоғамға айналдырылды. 2001 жылдың 9 қаңтарынан кәсіпорын акцияларының мемл. пакеті Павлодар әкімінің коммуналдық меншігіне берілді. Өндіретін негізгі өнімдері: кішігірім ыдысқа құйылған сұйық хлор, дезинфекциялаушы заттар, антифриздер мен мұздатпайтын заттар, ИОМС, поливинилхлорлы пластикаттар, майға қоспалар, флотореагенттер, моторлық майлар. “ПХЗ” хлорлы-сілтілі өнімдер өндірісін дамытуға бағдарланып отыр.
Психофизика
Психофизика (психо... және physike/pysis — табиғат) — жалпы психологияның психикалық және физикалық процестер мен құбылыстардың байланысын зерттейтін саласы. Психофизиканың негізін неміс психологі Г.Т.Фехнер (1801 — 1887) қалады. Психофизиканың ерекшелігін ол былайша сипаттайды: әр түрлі мінез-құлық пен психиканың күйі физикалық құбылыстар мен ахуалдың айырмашылығынан туындайды. Психофизика сенсорлық процесті, ондағы түйсік шебін және психофизикалық шкаланы құрастыруды айқындайды. Мұндай ізденісте сенсорлық жүйенің сезімталдық күйімен қатар, іштей белсенділік ерекшелігі, яғни шешім қабылдау ауқымы да ескеріледі. Осындай көп шамалы мөлшерлеу ізденісіне ''Р. Шепард'' және т.б. әдістемесі ерекше ықпал етті. Әдістеме түйсіктердің өзара үйлесімін көп шамалы субъективтік кеңістікте — эмоция психологиясында, психодиагностикада, психосемантикада қалыптастыруға септігін тигізетінін дәлелдеді.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Горелый Коргон
Горелый Коргон — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Коргон өзенінің сол жағалауынан 27 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Бия және Катунь өзендерінің тоғысқан жерінен Алей өзенін қоспағанда, Барнаул қаласына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 7532
NGC 7532 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 1 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7532 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70779, MCG -1-59-5, MK 529, IRAS23117-0300.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Ренессанс Беркан
Ренессанс Беркане (араб. النهضة الرياضية البركانية) — Марокконың Беркане қаласындағы футбол клубы, 1938 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын осы қаладағы Мунисипалды стадионда өтізеді, сыйымдылығы 10 мың адам. Қазіргі күнде Марокко Ботала лигасында (жоғары дивизион) ойнайды.
Ұлттық
Марокко Кубогы
Халықаралық
КАФ конфедерациялар кубогы
Бауыржан Нұрсұлтанұлы Нұрмаханов
Бауыржан Нұрсұлтанұлы Нұрмаханов (11 мамыр, 1961 жыл, Ақтөбе облысы, Ырғыз кенті) - жаттықтырушы, ҚР құрамасының еркін күрес бойынша аға жаттықтырушысы.
Дереккөздер
Санат:11 мамырда туғандар Санат:1961 жылы туғандар Санат:Ырғызда туғандар Санат:Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-технологиялық университеті түлектері Санат:Ақтөбе мемлекеттік университеті түлектері Санат:Қазақстан жаттықтырушылары Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушылары
Даксен
250px|thumb|Картада орналасуы Даксен (Dachsen) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан коммуна. Андельфинген округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1868 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.69 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 25, пошта индексі — 8447.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Итати
Итати (Itati) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Порту-Алегри агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Озориу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 367 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 201,402 км² шамасында. Халық тығыздығы — 15,1 адам/км².
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Сижина
Сижина — Ресейдегі өзен. Тверь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Селижаровка өзенінің сол жағалауынан 5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Жоғарғы Еділ бейшлотынан Зубцов қаласына дейін, Вазуза өзенін қоспағанда бастауынан Зубцов су торабына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Виснар
Виснар (Víznar) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Гранада провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Вега-де-Гранада ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гранада елді мекендері
Нелсон Семеду
Клубтық
Карьерасында "Шентренше", "Бенфика", "Фатима", "Барселона" клубтарында ойнады. 2011 жылы "Шентренше" клубындағы тұңғыш ресми кәсіби деңгейдегі ойынын өткізді. 2012 жылы "Бенфика" клубының жастар командасына ауысып, бір жыл ойнады. Бір жылдан соң "Фатима" клубына жалға беріліп, 12 қыркүйек күні бұрынғы клубы "Шентреншеге" қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты.
2015 жылы "Бенфикаға" қайта оралды. 16 тамыз күні Португалия жоғары лигасындағы тұсаукесер ойынын өткізді. Чемпиондар Лигасындағы дебютін 15 қыркүйекте "Астана" клубына қарсы өткізді.
2017 жылы "Барселонаға" ауысты. Трансфер құны 30 млн. еуроны құрады. 20 тамызда "Бетиске қарсы ойында Ла Лигадағы тұңғыш ойынын өткізді. 2019 жылы қаңтарда "Жирона" қақпасына клуб сапындағы жалғыз голын соқты.
2020 жлы 23 қыркүйекте "Вулверхэмптонға" ауысты.
Ұлттық құрама
2017 жылы Конфедерациялар кубогына, 2018/19 жылы УЕФА Ұлттар лигасына қатысты.
Жетістіктері
Бенфика
Сілтемелер
Санат:Португалия футболшылары Санат:Португалия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Бенфика ФК ойыншылары Санат:Барселона ФК ойыншылары Санат:Вулверхэмптон Уондерерс ФК ойыншылары
Всеволод Александрович Блюменталь-Тамарин
Всеволод Александрович Блюменталь-Тамарин (16.06.1881, Санкт-Петербург -10.056.1945, Баден-Вюртемберг) – актёр, режиссёр, танымал актер М. М.Блюменталь-Тамариннің ұлы.
Гиперосмолярлы кома
Гиперосмолярлы кома — абсолютті инсулин тапшылығы көрінісінде айқын дегидратация мен гипергликемия нәтижесінде дамитын, жоғары өлім көрсеткішімен сипатталатын қант диабеті 2 түрінің сирек жедел асқынуы.
1667 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1667 жылы туғандар
Гиперосмолярлы кома
Гиперосмолярлы гипергликемиялық жағдай— қант диабетінің метоболитикалық декомпенсациясында пайда болады қандағы глюкоза (55,5 ммоль/л және одан да жоғары) гиперосмолярлық сәкестілік ( 330-550 мосмоль/л), кетоз және ацидоз болмайды, және айқын дегидратациямен қатар жүреді.
1667 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1667 жылы қайтыс болғандар
Всеволод Александрович Блюменталь-Тамарин
Биографиясы
Әртіс отбасында дүниеге келеді. Әкесі – танымал режиссер және актер Александр Эдуардович Блюменталь-Тамарин (1911 жылы 1 (14) желтоқсанда дүниеден өткен), анасы – актриса Мария Михайловна Блюменталь-Тамарина (1859-1938). Атасы неміс болған. Ата-анасының ажырасуынан кейін терең қайғыға батады. Блюмента́ль-Тама́рин көп жылдар бойы анасымен жақсы қарым-қатынаста болады және анасы туралы «Блюменталь-Тамарина және оның уақыты» атты мемуарлар жазады. 1939 жылы «Театр» журналына басылып шығады.
Гиперосмолярлы кома
Гиперсмолярлы кома мен көбіне егде жастағы ІІ-типти диабетпен ауыратын науқастар ауырады.
Всеволод Александрович Блюменталь-Тамарин
Биографиясы
Кәсіптік сахнаға 1901 жылдан бастап шығады. 1917-1918 жылдары Харьков қаласында өмір сүреді. Үлкен театрда Эдип патша рөлін сомдайды. 1941 жылы 60 жасқа толады. Мамыр айында М.Ю. Лермонтовтың дүниеден өткеннен кейінгі 100 жылдығына арналған бағдарламасы бойынша гастрольдік сапарға барады. Киевте орыс драма театрын басқарады.
Гиперосмолярлы кома
Науқастағы клиникалық көріністері:
Науқаста декомпинсерленген ҚД белгілері өрши бастайды:
Всеволод Александрович Блюменталь-Тамарин
Дереккөздер
Санат:16 маусымда туғандар Санат:1881 жылы туғандар Санат:Санкт-Петербургте туғандар Санат:10 мамырда қайтыс болғандар Санат:1945 жылы қайтыс болғандар Санат:Баден-Вюртембергте қайтыс болғандар Санат:Ресей актерлері Санат:XX ғасыр актерлері Санат:КСРО актерлері Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері Санат:КСРО театр режиссерлері Санат:Ресей театр режиссёрлері Санат:Ресейдің еңбек сіңірген әртістері Санат:Корша театры тұлғалары Санат:Блюменталь-Тамариндер Санат:Екінші дүниежүзілік соғыстағы орыс коллаборационистері Санат:Кеңес арнайы қызметі операциялары нәтижесінде өлтірілгендер
Гиперосмолярлы кома
Инсулинотерапия:
Тез арада диагноз қойғаннан соң қысқа мерзімді әсері бар инсулин көк тамырға немесе бұлшықетке еңгізеді.
Асқынулары:
Қорыта айтқанда, гиперосмолярлы кома дегеніміз – әртүрлі этологиялық себептердің әсерінен айқын дегидратация мен гипергликемия дамуы нәтижесінде ауыр клиникалық көріністермен өтетін ҚД ІІ типінің өте ауыр асқынуы болып табылады. Гиперосмолярлы кома дамыған жағдайда тез арада дұрыс ем жүргізбесе летальды жағдайға әкеледі.
Физикалық деңгей
Физикалық деңгей (physical layer) — OSI моделінің 1-ші деңгейі.
Физикалық деңгей желілік байланыс арнасы арқылы мәліметтер тасымалдайды және осы міндетті атқару үшін керек аппараттық құралдардан тұрады. Хабар құрайтын символдар электр сигналдарға түрлендіріледі және олардың есептеу машиналар арасында тасымалдануы қамтамасыз етіледі. Бұл деңгейде есептеу машиналарының аттары, хабардың мазмұны және оның тасымалданатын бағдарламасы болады. Басқа деңгейлерде осы жұмыстар жасалып қойылғандықтан, физикалық деңгейде тек электр сигналдарды кабельге жеткізу (кабельден қабылдау) жұмыстары ғана жүргізіледі.
OSI моделінің бұл бөлігінде, сонымен қатар, есептеу желісін құрайтын байланыс желісінің физикалық, механикалық және электрлік сипаттамалары анықталады. Бұл деңгейді есептеу желісінің аппараттық жасақтамасына жауапты деп санауға болады. OSI моделінің физикалық деңгейі желі байланысы арқылы мәліметтер сілтемесі деңгейінің шеңберін құрайтын биттерді тасымалдау құралын ұсынады. Бұл деңгей мәліметтер сілтемесі деңгейінен деректердің бүкіл шеңберін алады және оны сигналдар тізбегі ретінде кодтайды, содан кейін олар LAN желісі арқылы жіберіледі. Рамканы құрайтын кодталған биттерді терминал немесе аралық құрылғы алады.
Физикалық компоненттер
Физикалық деңгейдің стандарттары үш функционалды саланы реттейді.
Дереккөздер
Санат:Физикалық деңгейдегі протоколдар
Санто-Черварезе-Кроче
Санто-Черварезе-Кроче (Cervarese Santa Croce) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Падова провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4709 адамды құрайды. Халық тығыздығы 277 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Пошта индексі — 35030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Кіші Деб
Кіші Дёб — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Деб өзенінің сол жағалауынан 20 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Иродуер
Иродуер (Irodouër) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Ренн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,54 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35135, пошта индексі — 35850.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1973 адамды құрады. Халық тығыздығы — 83,81 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
NGC 3024
NGC 3024 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 19 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3024 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28324, UGC 5275, MCG 2-25-46, ZWG 63.84, IRAS09477+1259.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Визeу қаласы
Визеу – теміржол бекеті жоқ Еуропаның ірі қалаларының бірі. Қалада 830 жылы салынған собор, шіркеулер және епископтың сарайы бар.
Елдің астанасы Лиссабонның солтүстік-шығысынан 240 км қашықтықта орналасқан.
Муниципалитет
Дереккөздер
Санат:Португалия қалалары
Томат пастасы
Томат пастасын піскен помидордан жасайды. Помидорды 6—8 рет қайнатып, қаңылтыр немесе шыны банкаларға, құты немесе кеспекке салып, тұз сеуіп, бетін саңылау қалмайтындай етіп мұқият жабады. Томат пастасының құрамында 30% құрғақ зат, ал неғұрлым құнарлысының құрамында 35— 40% құрғақ зат болады. Құрамында 30% құрғақ заты бар томат-пастада орта есеппен 19% қант, 2,5% органикалық қышқыл, 60 мг % С витамині және 2 мг % каротин (А ви-таминінің негіздері) бар. Томат пастасы тұздық, борщ, жарма мен көкөніс сорпасын, еттен, балықтан, көкөніе-тен қою және жеңіл тамақтар дайындауға қолданылады. Беті жабық ыдыста томат пастасын 20оС дейінгі температурада сақтауға болады. Томат пастасын беті ашық ыдыста ұстауға болмайды, өйткені оның дәмі бұзылып көгере бастайды. Томат пастасын ұзақ мерзімге сақтау үшін, оны беті ашық ыдыстан эмальды немесе тот баспайтын болаттан жасалған кастрюльге (алюминий немесе жез ыдысты пайдалануға болады) аударып алып, үнемі араластырып отырып қайнатады. Салмағының 10%-індей тұз қосып, тағы да 5—10 минут қайнатады. Содан соң ыстық күйінде жақсылап жуылған және ыстық буға ұсталған шыны банка немесе шөлмектерге салып, бетін ыстық суға жуылған қақпақпен немесе тығынмен жабу керек. Жабардың алдында пастаға аздаған өсімдіктің ыстық майын құюға болады. Паста 0оС-дан +50С-ға дейінгі температурада жақсы сақталады. Кеспекте тұздалған пастаны сатып алып сақтаған жағдайда қосымша тұз себуге болмайды, себебі оның құрамында 10% тұз бар.
Дереккөздер
Санат:Тағамдар
Molho de tomate
Үрпек ауылдық округі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Үрпек, Ағаштыкөл, Қарашатөбе, Қосжан ауылдары кіреді. Орталығы – Үрпек ауылы. Округ құрамында болған Рахмет ауылы 2009 жылы, Күлік ауылы 2010 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1802 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Амангелді ауданы ауылдық округтері
Сауысқан құмы
Сауысқан құмы – Бостанқұм құмының батысындағы құмды алқап.
Географиялық орны
Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданы жерінде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі шет жағында 160 м, орта бөлігінде 230 м. Ұсақ құм төбешіктің ауданы 350 км2, тұщы грунт суы 1 – 4 м тереңдікте кездеседі.
Өсімдігі
Шөл өсімдіктері өседі. Жыл бойы мал жайылымы ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Маңғыстау облысы құмдары
Ядро
Ядро (nucleus) – жануарлар мен өсімдіктер жасушаларының ең маңызды құрам бөлігі. Ядро тұқым қуалаушылық (генетика) ақпараттың сақталуы және осыған байланысты жасуша цитоплазмасындағы белоктар мен ферменттердің түзілуін қамтамасыз етеді. Ядроны алғаш рет тауықтың жұмыртқа жасушасынан байқаған 1825 ж. чех ғалымы Я.Пуркине (1787 – 1869) болды. Ядроны өсімдіктер жасушасынан ағылшын ботанигі Р.Броун (1831 – 33), ал жануарлар жасушасынан Т.Шванн (1838 – 39) анықтады. Ядро кариолеммадан (ядро қабықшасы), хромосомалардан, ядрошықтан және кариоплазмадан (ядро сөлі, шырыны) құралады. Кариолемма ядроны жасуша цитоплазмасынан бөліп тұрады. Ол сыртқы және ішкі жарғақшалардан және олардың аралығындағы жарғақаралық (перинуклеарлы) кеңістіктен тұрады. Кариолеммада көптеген ұсақ тесіктер болады. Олардың саны жасушадағы түзіліс процестерінің белсенділігіне байланысты. Түзіліс процесі күшейген сайын, тесіктер саны да көбейеді. Ядро қабықшасы тесіктері арқылы жасуша цитоплазмасы мен ядро аралығында зат алмасу процесі (белоктар, көмірсулар, майлар, нуклеин қышқылдары, су, әр түрлі иондар) үздіксіз жүріп отырады. Кариолемма тесіктері арқылы ядро цитоплазмалық тормен, одан әрі жасушаны қоршаған ортамен байланысады. Ядроның біркелкі қоймалжың сұйық бөлігі кариоплазма деп аталады. Оның құрамына су, белок, көмірсулар, нуклеопротеидтер, витаминдер, ферменттер, минералды тұздар иондары кіреді. Кариоплазма митоз кезінде цитоплазмамен қосылып кетеді. Ол ядроның құрам бөліктерін байланыстырып тұрады. Ядро құрамындағы қара-көк түске боялған, дөңгелек келген денешікті ядрошық деп атайды. Оның мөлшері 1 – 5 мкм, оның негізін жуандығы 60 – 80 нм жіпше торы құрайды. Ядрошықтың саны 1 – 2, кейде одан да көп болуы мүмкін. Ядрошық нуклеопротеидтен (РНҚ және белок) құралған. Онда рибосомалық РНҚ (р-РНҚ) және рибосомалар түзіледі.
Ядро (лат. nucleus, грек, kaiyon — ядро) — организмдегі протеиндік алмасуды реттеу арқылы тұқымқуалаушылық қасиеттерді ұрпақтан-ұрпаққа жеткізетін жасушаның негізгі бөлігі. Интерфазалық жасуша ядросы хроматин дәншелерінен (хромосомалардың көрінетін бөліктері), ядрошықтан, нуклеоплазмадан (кариоплазма — ядро сөлі) және нуклеолеммадан (кариолема) тұрады. Сыртқы және ішкі жарғақтардан құралған нуклеолеммада цитоплазмамен қатысатын диаметрі 80-90 нм тесіктер болады. Интерфазалық хроматин дәншелері хромосомалардың микроскоппен көрінетін бөліктері. Хромосомалардың таратылған, нашар боялатын және белсенді қызмет атқаратын бөліктерін — эухроматин, ал ширатылып жақсы боялатын, енжар қызмет атқаратын бөліктерін гетерохроматин деп атайды. Хромосомалар тұқымқуалаушылық қасиеттерді ұрпақтан-ұрпаққа жеткізетін құрылым. Олар дезоксирибонуклеопротеидтерден тұрады. Ядрошық дөңгелек келген, диаметрі 1-5 мкм денешік. Ядрошықта рибосомалар түзіледі. Кариоплазма ядроның біркелкі боялған қоймалжың бөлігі. Кариоплазма құрамында нуклеин қышқылдары мен протеиндерді түзуге керекті нуклеопротеидтер, гликопротеидтер және әртүрлі ферменттер болады. нобай
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Рейгозу (Оливейра-де-Фрадеш)
Рейгозу (Оливейра-де-Фрадеш) (Reigoso (Oliveira de Frades)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Оливейра-де-Фрадеш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 375 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,72 км² шамасында. Халық тығыздығы — 29,5 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Жалпылау
Жалпылау— клиенттің монологты түрде тәубеге келіп ашқан сырын, психолог кеңесшінің жалпылама түрде қысқаша қайталауы. Жалпылау— талдап қорыту, жұмыс тәжірибесін талдап қорыту, қорыту, жалпы қорытынды. Жалпылау— заттар мен құбылыстардың жалпы қасиеттерін ой (операциясы) арқылы біріктіру тәсілінің бірі. Бұл тәсіл абстракция, дерексіздендіру әрекеттерімен тығыз байланысты. Жалпылау тәсілі әр түрлі деңгейде жүргізіліп, нәрселер мен құбылыстардың бір-бірімен тығыз байланысты екендігін білдіреді. Олардың өзара қарым-қатынасын, себепті байланысын, даму заңдылықтарын, жалпы және мәнді белгілерін бейнелейтін ой әрекеті. Жалпылау ұғым құрудың да негізгі тәсілінің бірі. Ұғым құруда жалпылау арқылы нәрселердің тобына тән қасиет белгілері аталып, олар сөйлеу әрекеттерімен айқындала түседі. Жалпылау әрекетінің өзіндік сипаты бар. Бастауыш сынып жасындағы балалар нәрселердің мәнді белгілерін өз сөздерімен ажыратып көрсетуде қиналады. Мұндай себеп кеміс балалардың нәрселер мен құбылыстардың мәнді белгілерін олардың сыртқы көрініс белгілерінен нақты ажырата алмай, оларды өз сөздерімен айтып бере алмауы. Тілі жоқ керең балалардың да жалпылау әрекеті мардымсыз болатындығы мәлім. Алайда олардың жалпылау тәсілін меңгеруді сөз арқылы дамытып, тікелей сезімдік танымын өрістетіп отыруға болатындығы күнделікті оқу-тәрбие тәжірибелерін зерттеулерден белгілі.
Дереккөздер
Санат:Ғылымтану Санат:Терминология Санат:Жантану Санат:Медицина
Соқыр аңғар
Соқыр аңғар - өзге аңғарға немесе су қабылдау алабына шықпайтын (жетпейтін) сағасы жоқ аңғар. Ағын судың оқпа қуыстарына жұтылуымен тұйықталады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Хартберг
Хартберг (Hartberg) — Аустриядағы қала. Штирия федералды жеріне қарасты Хартберг округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6634 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 21.54 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — HB, ресми идентификациялық коды — 6 07 10.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Ахтервер
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Шоңқай
Шоңқай – Торғай өзенінің тармағы.
Географиялық орны
Ақтөбе облысының Ырғыз ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 51 км.
Бастауы
Бастауын Ырғыз өзенінің шағын саласы – Торғай өзенінің орта ағысынан алып (Дүйсембай мешітінің батысында 4 км жерде), Жыңғылдыөзексор көліне құяды.
Географиялық орны
Арнасы құмдақ жыныстардан түзілген. Қар суымен толығады. Кішігірім 15 саласы бар.
Дереккөздер
Санат:Ырғыз ауданы өзендері Санат:Торғай су алабы
Жарық жылдамдығы
Пайдаланылған әдебиеттер
Санат:Физикалық тұрақтылар
Исланд мүгі
Исланд мүгі - (Cetrária islándica)  – атауында "мүк" деген сөз болса да, бұл өсімдік Қыналарға (Саңырауқұлақтар дүниесі) жататын өсімдік, бұталы–жапырақты қына. Оның тері тәріздес біртұтас қабаттамасы болады. Ол ағашқа, топыраққа және басқа да заттарға қабаттамасының қысқа жіптері арқылы жабысып тұрады.
Табиғатта таралуы.
Еуропа, Азия, Африка және Австралияның қарағай ормандарында, мибатпақтарында, тундрада және орманды тундрада өседі.
Қазақстанда бұл өсімдік республикамыздың Солтүстік Қазақстан, Көкшетау және Орал облыстарында ғана аздап кездеседі. Олар қарғайлы ормандар мен сирек ормандарда, Орал облысындағы тау жайылымында кездеседі.
Биологиялық сипаттама
thumb|left Исланд мүгі ағаштың діңіне, тасқа жабысып өсетін қабық (қаспақ) тәрізді қына. Барлық қыналар сияқты ең қажет ететін  жағдай - оттегі бай таза ауа. Түсі ақшыл-қоңырдан аққа дейін, сары, сұр, көгілдір, қоңыр түсті, жұқа қабыққа ұқсас болады. Қалақтары дұрыс емес фрмада, шеттері қайырылып қалған болады. Жеміс сабағы үлен қалақтарды ұшында пайда болады. Табақша тәрізді қоңыр, диаметрі 1,5см-дей, шеттері тісті.
Исланд мүгін жазда жинайды. Қалақтарын қоқыста тазалап ашык ауада немесе ветиляциясы бар бөлмеде кептіреді. Дәрілік шикізат ретінде мүктің қабаттамасы пайдаланылады.
Химиялық құрамы
Исланд мүгінің құрамында 70—80 % углеводтар табылған, көбіне лихенин мен "изолиенин", және қант. Одан қалғаны 0,5—3 % ақуыз, 1—2 % майлар, 1 % балауыз,  3 % шайыр,  3 % пигменттер және 3 - 5 % қына қышқылдары  (уснин, протолихестерин, лихестерин, фумарпротоцентрар қышқылдары).
Пайдалануы
Исланд мүгінің қайнатпасын суықтағанда, тымау тигенде ем қылып қолданады. Тәбетін ашатын амалы ретіде де пайдаланады. Құрамындағы уснин қышқылы антибиотик ретінде асқаза-ішектін қабынуына дауа болады.
Мал дәрігерлігі практикасында мүк қабаттамасы тәбет ашатын ащы зат ретінде малдың асқазан – ішек жұмысын жақсартуға қолданылады. Сондай–ақ, ол іш жүргізу үшін де пайдаланылады. Оның малға беру мөлшері:
Малға мүк қабаттамасы таза күйінде жемшөппен араластырылып, сондай – ақ тұнба, басқа шөптермен қоспа түрінде де беріледі. Айталық, оның тұнбасы 1:10 қатынаста жасалады немесе 100 грамм шикізат қайнаған 1 литр суға тұндырылып, сиырға күніне үш рет ішкізіледі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саңырауқұлақтар Санат:Қыналар Санат:Дәрілік өсімдіктер
Толқындық бет
Дереккөздер
Санат:Оптика Санат:Кванттық физика Санат:Толқындық физика
Қарабұлақ (Ақалаха тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Пажа
Пажа (Pageas) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Лимож округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 27,76 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 87112, пошта индексі — 87230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 609 адамды құрады. Халық тығыздығы — 21,94 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
Жарық дисперсиясы
thumb|Жарықтың дисперсия себебінен призмадан өткенде спектрге бөлінуі (Ньютона тәжірибесі). Жарық дисперсиясы — заттың сыну көрсеткішінің (n) жарық толқынының жиілігіне () не ұзындығына () тәуелділігі; жарық толқыны фазалық жылдамдығының жиілікке () тәуелділігі. Жарық дисперсиясы нәтижесінде ақ жарық спектрге жіктеледі (қ. Оптикалық спектрлер). Осы спектрді зерттеу арқылы И.Ньютон Жарық дисперсиясын ашты (1672). Спектрдің берілген аймағы үшін мөлдір денелерде жарық толқынының жиілігі () артқанда ( кемігенде) сыну көрсеткіші де (n) артады. n мен -дің (не -ның) арасында осындай заңдылық байқалатын құбылыс қалыпты Жарық дисперсиясы деп аталады. Аномаль Жарық дисперсиясы кезінде толқын жиілігі  артқанда ( кемігенде) сыну көрсеткіші n кемиді. Оптикалық шыныларда қалыпты Жарық дисперсиясы, ал жарық өткенде жұтылу жолақтары айқын білінетін газдар мен буларда аномаль Жарық дисперсиясы байқалады. Затта жарықтың сынуы жарықтың фазалық жылдамдығының өзгеруі салдарынан болады. Мұндай жағдайда заттың сыну көрсеткіші (n) мына формуладан анықталады: n=c/cф, мұндағы cф — жарықтың берілген ортадағы фазалық жылдамдығы, с — вакуумдағы жарық жылдамдығы. Жарықтың электрмагниттік теориясы бойынша:, мұндағы  — диэлектрлік өтімділік,  — магниттік өтімділік. Призмадан немесе басқа бір мөлдір денеден өткен жіңішке ақ жарық шоғы түрлі түсті спектрге жіктеледі. Жеті түрлі түстен құралған бұл спектрдің ең көбірек бұрылатыны және ең қысқа толқындысы (жиілігі үлкені) — күлгін сәуле, ал ең аз бұрылатыны және ең ұзын толқындысы — қызыл сәуле. Жарықтың классик. теориясы бойынша Жарық дисперсиясы жарық таралған орта атомдарының (не молекулаларының) электрондары мен жарық толқындары туғызған айнымалы электр өрісінің өзара әсерлесуі нәтижесінде пайда болады. Мөлдір денелердегі Жарық дисперсиясы спектрлік приборларды, ахроматикалық линзаларды жасау кезінде қолданылады.
Теремшон
Теремшон (Теремшеня, Теремша) — Ресейдегі өзен. Калужа облысы, Смоленск облысы, Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Угра өзенінің сол жағалауынан 366 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Жарық дисперсиясы
Қосымша
Әр түрлі заттардың түстері туралы сұрақ адам баласын ерте заманнан бері қызықтырып келді. Сонда да Ньютонға дейін бұл салада ешқандай белгілі нәрсе болмады. Түс заттың өзіне тән қасиет деп есептелді. Ал әр уақытта түрлі бақылау жүргізгенде жарықтану шарты өзгерген жағдайда дененің түсі де өзгеретінін анықтауға болады. Жарық пен қараңғыны араластырғанда әр түрлі түстер пайда болады деген пікірлер де болды. Кемпірқосақ түсін жаңбыр тамшыларымен байланыстырды. Алмаз түстерінің ойнауы, шыны призмадан өткен түстің түрленуі де белгілі болатын. Бірақ Ньютонға дейін ешкім де бұл құбылыстарды салыстырып, олардың арасындағы байланысты білуге ұмтылған жоқ. 1666 жылы сол кезге дейін белгілі болып келген түс жөніндегі теорияларды іс жүзінде жоққа шығаратын эксперимент жасалынды. Бұл экспериментті Ньютонның өзі қалай сипаттап жазғанын келтірейік.
1666 жылы шыны өңдеп жүрген болатынын, мен түс жөніндегі белгілі құбылыстарды тексеру үшін үшбұрышты шыны призманы тауып алдым. Осы мақсатта мен өзімнің бөлмемді қараңғыладым да күн сәулесін өткізу үшін жақтауға өте кішкене саңылау жасадым.
Теремшон
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Жарық дисперсиясы
Қосымша
Осы саңылауға мен призманы одан сынған сәуле қарсы қабырғаға түсетін етіп орналастырдым. Осындай жолмен алынған түрлі-түсті және күшейтілген түстерді қарау маған өте үлкен қанағаттандыру сезімін тудырды". Жарық көзінен шығып, призма арқылы өткенде пайда болған әр түрлі түстерден тұратын жолақтарды Ньютон спектр (spektrum — көру) деп атады (түрлі-түсті қосымшадағы 3-сурет).
Теремшон
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калуга облысы өзендері Санат:Смоленск облысы өзендері Санат:Мәскеу облысы өзендері
Жарық дисперсиясы
Қосымша
Бұл эксперименттің екі ерекшелігі Ньютонды таң қалдырды. Жарық призмадан неге боялып шығады? Және дөңгелек саңылаудан түскен шоқ призмада сынып шыққаннан кейін неге жолақ түріне енеді?
Шоқтың ұзындығын оның енімен салыстырып, оның ұзындығының енінен 5 есе артык екенін тапты. Мұны түсіндіру өте қиын болды. Бірақ Ньютон күн спектрінің әр түсін басқалардан жеке бөліп алып, оны екінші призмадан сынуға мәжбүр етті. Бұл жағдайда ол әр түрлі түстердің әрқалай сынатынын байқады. Мысалы, қызыл түс басқаларға қарағанда әлсіз, ал күлгін түс бәрінен де күшті сынады.
Ньютон мұны түсіндіре алмады. Бірақ эксперимент жарықтың призмадан сынғанда ұзынша болатынын түсіндірді. Бұл эксперимент ақ түстің күрделі түс екенін көрсетті. Ол негізгі жеті түстен түрады: қызыл, қызғылт сары, сары, жасыл, көк, көгілдір және күлгін Ақ түстің күрделі түс екенін көрсететін Ньютонның жасаган тағы бір тәжірибесі бар.
Ньютон дөңгелектің бетін сектор түрінде негізгі жеті түсті бояп қойды. Бұл дөңгелек қозғалтқыштың айналу осіне бекітілді. Айналудың белгілі бір жылдамдығында түсті дөңгелек ақ болып көрінеді. Ньютонның ашқан құбылысы жарықтың дисперсиясы деген атқа ие болды (лат. dispersio — шашырау). Жарық дисперсиясының екі мағынасы бар: 1) дисперсия — күрделі ақ түсті спектрге ажырату құбылысы; 2) дисперсия — заттың сыну көрсеткішінің түсетін жарықтың толқын ұзындығына тәуелділігі. Бір заттың ор түрлі толқын ұзындығына сәйкес сыну көрсеткіші бар. Жарықтың жылдамдығы вакуумде 300 000 км/с екені белгілі. Ал басқа мөлдір ортадан өткенде жарық жылдамдығы өзгереді және ол вакуумдегіден аз. Қызыл түсті жарық толқынының таралу жылдамдығы кез келген ортада максимал, ал күлгін түсті жарық толқынының таралу жылдамдығы — минимал болады. Мысалы, суда vk = 228 000 км/с, ал vk= 227 000 км/с. Күкірт көміртекте vk= 185 000 км/с, ал vk= 177 000 км/с. Вакуумде жарық дисперсиясы болмайды, өйткені онда барлық жарық толқындары бірдей жылдамдықпен таралады.
Дисперсия құбылысының ашылуы кемпірқосак құбылысын түсіндіруге көмектесті. Жарықтың су тамшыларында немесе атмосферадағы мұз қабыршақтарында сынуы күн сәулесінің суда немесе мұзда жіктелу дисперсиясының нәтижесі сияқты болады.
Теректі (Сарқан ауданы)
Теректі (2018 жылға дейін — Садовое) — Жетісу облысы Сарқан ауданындағы ауыл, Черкасск ауылдық округі құрамында.
Жарық дисперсиясы
Қосымша
Жарықтың дисперсиясын қалыпты және аномальді деп бөледі. Көп жағдайда ортаның сыну көрсеткіші толқын ұзындығына кері пропорционал болатынын тәжірибелер көрсетті. Мұндай дисперсия қалыпты дисперсия деп аталады. Егер ортапың сыну көрсеткіші толқын ұзындығына тура пропорционал болса, ондай дисперсия аномалъді дисперсия деп аталады.
Теректі (Сарқан ауданы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарқан қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 33 км-дей жерде.
Жарық дисперсиясы
Пайдаланылған әдебиеттер
Санат:Оптикалық құбылыстар
Санат:Физикалық оптика
Теректі (Сарқан ауданы)
Халқы
Тұрғыны 74 адам (2009).
Ругендорф
Ругендорф (Rugendorf) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Франкония әкімшілік округіне бағынады. Кульмбах ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1016 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,32 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 4 77 151. Муниципалитеттің басшысы — Мартин Вайс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Физикалық жад
Физикалық жад (Физическая память; physical (core) storage) — компьютердің жедел және сыртқы жады.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
1668 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1668 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1668 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Психофизиология
Психофизиология — психиканы оның нейрофизиологиялық субстратымен бірлікте зерттеуге бағытталған, психология мен нейрофизиологияның тоғысуындағы пәнаралық зерттеулер саласы. 1830 ж. француз философьі ''Н. Массиас'' ұсынған бұл бағыт нейрофизиология мен жалпы психология аралығынан орын алады. Бастапқы кезде физиологиялық дәл объективті әдістерге сүйенетін психиканың ауқымды зерттеулерін белгілеу үшін "физиологиялық психология" ұғымымен қатар қолданылады. Психофизиологияның басты мақсаты — нейрофизиологиялық механизмдерді түсіндіру арқылы психикалық құбылыстарды түсіндіру немесе адам организмі қызметін тұтас синтездік тұрғыдан, құрылымдық-мағыналық сыңайдан қарастыру арқылы әрбір психикалық құбылыстың физиологиялық тетігін және әрбір физиологиялық процестін психикалық маңызын айқындау. Қазіргі кезде психофизиологияда дәстүрлі әдістермен (сенсорлық, моторлық, вегетапиялық реакцияларды тіркеу, миды жасанды ширықтыру (стимуляция және миға зақым келу салдарын талдау) қатар электр-физиологиялық әдістер (электрэнцефалография және т.б.), сондай-ақ сараптау мәліметтерін өңдеудің математикалық тәсілдері қолданылады. Психофизиологияның мынандай жеке бағыттары бар: сезім мүшелерінің психофизиологиясы, мотивация психофизиологиясы, эмоция психофизиологиясы және т.б. Әсіресе жеке тұлғалық-психологиялық айырмашылықтардың физиологиялық негіздерін зерттейтін дифференциалдық психофизиологияның маңызы зор. Психофизиология саласындағы зерттеулер зиятты қабілеттің, темпераменттің және т.б. психодиагностикасының дамуына себепші болады. Психофизиологияның жетістіктері клиникалық практикада, психикалық процестердің кибернетикалық үлгілерін құруда, сондай-ақ психологияның қолданбалы салаларында (психогигиенада, эргономикада, спорт психологиясында және т.б.) қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Вик-ла-Гардьйоль
Вик-ла-Гардьйоль (Vic-la-Gardiole) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Монпелье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,49 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34333, пошта индексі — 34110.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2838 адамды құрады. Халық тығыздығы — 153,49 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Денсаулық сақтау
right|thumb| alt=A.|220 px|Жедел-жәрдем Денсаулық сақтау - азаматтардың денсаулығын сақтауға бағытталған медициналық, әлеуметтiк-экономикалық, саяси және өзге де шаралар жиынтығы.
Қазақстандағы денсаулық сақтау жүйесі
Қазақстан Республикасында денсаулық сақтау саласындағы жұмыстар Қазақстан Республикасы Конституциясына, “Қазақстан Республикасы азаматтарының денсаулығын сақтау туралы” Заңға, “Халық денсаулығы” атты мемлекеттік бағдарламаға сәйкес жүргізіледі.
Қазақстандағы денсаулық сақтау жүйесінің көрсеткіштері
Республикадағы барлық мамандық бойынша дәрігер саны 50,6 мың немесе әрбір 10 мың тұрғынға 33,9 дәрігерден келеді. Орта буын медицина қызметкерлерінің саны 104,4 мың адамды құрайды (10 мың тұрғынға 74,1). Жоғары білімді медицина кадрларын мамандандырылған 6 жоғары оқу орындары даярлайды. Барлық облыс орталықтары мен ірі қалаларда орта буынды медицина қызметкерлері даярланады.
Қазақстанда тұрғындарға емдеу-профилактикалық қызмет денсаулық сақтау ісінің аумақтар бойынша тарамдалған нысандары арқылы жүзеге асырылады. Халыққа амбулаторлық-емханалық көмек көрсететін мекемелер саны 1999 жылы 3057, әйелдер консультациялары, балалар емханалары мен жеке амбулатория саны 1738 болды. Тұрғындарға стоматологиялық көмек көрсететін мекемелер саны көбейе түсті. 1990 жылы республикада 88 жеке стоматологиялық емхана жұмыс істесе, қазір олар 3 есе көбейіп, қазіргі уақыттағы саны 243-ке жетті. Сондай-ақ, халыққа стоматологиялық қызметті 1042 стоматологиялық кабинеттер де көрсетеді.
20 ғасырдың 90-жылдары жекеменшік медицина кең етек жая бастады. Ірі кәсіпорындар мен мекемелерде, ауылдық елді мекендерде санитарлық, дәрігерлік, фельдшерлік-акушерлік пунктер жұмыс істейді. Республикада (негізінен, облыс орталықтары мен Астана, Алматы қаласында) әр түрлі ауру-сырқаттарды емдейтін ірі мамандандырылған медицина орталықтары бар. Соңғы жылдары, Қызылорда мен Жезқазған қалаларында, еліміздің экологиясы қолайсыз аймақтарының тұрғындарына көмек көрсететін ірі, қазіргі заманғы жаңа құралдармен жабдықталған медициналық орталықтар іске қосылды. 1990 жылы Қазақстанда 440 санаторий мен басқа да емдеу-сауықтыру мекемелері жұмыс істеді. Оларда 64 мың орын болды; Денсаулық сақтау.
Дереккөздер
*
Худ Ривэ (Орегон)
Қала тұрғындарының саны 6580 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.5 км² шамасында. FIPS коды — 41-34900.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Ясный (Уфим ауданы)
Ясный — Башқұртстанның Уфим ауданындағы ауыл, Дмитриев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 49 адамды құрады. Пошта индексі — 450512, ОКАТО коды — 80252815005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
IC 3552
IC 3552 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Part of N 4559.
Сыртқы сілтемелер
IC 3552 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Ежелгі замандағы ру мен қауым
Ру мен қауым
Ежелгі адамдар саны 20 – 30 адамнан аспайтын топтарға (қауымдар) бірігіп жүрді. Кһпшілік жағдай оларға жыртқыштарға қарсы тұрып, ірі жануарларды қаумалап ұстауға, жабайы табиғат жағдайында өмір сүруге мүмкіндік береді. Алғашқы қауымдық мүшелер құрылысын туысқандық қатынастары біріктірді: әрбір қауым бірнеше рулардан тұрды. Ру – өз шығу тегін (әкеден балаға) не шешелік (шешеден балаға) тізбектен тарататын адамдар тобы. Рудың негізгі ерекшелігі өз руының өкілдерімен некеге тұруға тиым салынды. Ру мүшелері бір – біріне барлық жағдайда жәрдемдесіп, өз руласының өлімі мен жарақаты үшін, қанмен кек алуға даяр болатын. Ру мүшелері, сол секілді, діни культі арқылы бірігеді. Әдетте екі немесе бірнеше рулар бір – бірімен тығыз байланыста болады. Олар аң аулайтын жерлерді бөлісіп, бірлесе еңбек етіп, үйленеді: бір рудың адамдары өзге рудан қыз алып үйленетін. Сондай – ақ, ру мүшелерін өмір сүру аумағы да біріктіретін.