cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нюрнберг процесі
Нюрнберг қаласында (Германия) 1945 жылдың 20 қарашасынан 1946 жылдың 1 қазанына дейінгі аралықта өтті. Нюрнберг процесін одақтастардың (КСРО, АҚШ, Ұлыбритания, Франция) 1945 жылы 8 тамызда Лондон қаласындағы келісімінің негізінде құрылған Халықаралық әскери трибуналы жүргізді. Әрбір мемлекет трибуналдың мүшесі мен оның орынбасарын тағайындады: КСРО-дан И.Т. Никитченко, А.Ф. Волков, АҚШ-тан Фрэнсис Биддл, Джон Дж. Паркер; Ұлыбританиядан лорд-сот Джеффри Лоренс (трибунал төрағасы), Норманн Биркетт, Франциядан Анри де Вабр, Робер Фалько. Процесс бір мезгілде төрт тілде (оның ішінде неміс тілінде де) жүргізілді. Сотқа Германияның жоғарғы шенді саяси және әскери қызметкерлері: Г.Геринг, Р.Гесс, И. фон Риббентроп, В.Кейтель, Э.Кальтенбруннер, А.Розенберг, Г.Франк, В.Фрик, Ю.Штрейхер, В.Функ, К.Дениц, Э.Редер, Б. фон Ширах, Ф.Заукель, А.Йодль, А.Зейс-Инкварт, А.Шпеер, К. фон Нейрат, Г.Фриче, Г.Шахт, Р.Лей (процесс басталғанға дейін асылып өлді), Г.Крупп (жазылмайтын науқас деп танылып, ісі тоқтатылды), М.Борман (сырттай сотталды) және Ф. фон Папен тартылды. Олардың бәріне бейбітшілік пен адамзатқа қарсы (әскери тұтқындарды және бейбіт халықты қырып-жою, қоғамдық және жеке меншік мүлікті талан-таражға салу, құлдық еңбек жүйесін орнату, т.б.) қастандық ұйымдастырып, оны жүзеге асырғаны мен аса ауыр әскери қылмыстар жасағандығы жөнінде айып тағылды.
Сонымен бірге Германияның Ұлтшыл-социалистік партиясының басшылық құрамын, шабуылдаушы (СА) және күзет отрядтарын (СС), қауіпсіздік қызметін (СД), мемлекеттік құпия полицияны (гестапо), империялық үкімет пен бас штабты қылмысты ұйымдар деп тану мәселесі де қаралды. Процесс барысында 403 ашық сот мәжілісі өткізіліп, айыпкерлер мен 116 куәгер тыңдалды, 5 мыңнан аса жазбаша айыптаулар мен құжаттық дәлелдер (негізінен герман министрліктері мен әкімшіліктерінің, бас штабтың, әскери концерндер мен банктердің ресми құжаттары) қарастырылып, зерттелді. Процесс стенограммасының орыс тіліндегі мәтіні 39 том немесе 20228 бет болды.
Трибунал жанынан тергеу жүргізіп, тағылған айыптарды қуаттау мен процесс барысындағы іс-әрекеттерді үйлестіру мақсатымен Бас айыптаушылар комитеті құрылды: оған КСРО-дан – Р.А. Руденко, АҚШ-тан – Роберт Х.Джексон, Ұлыбританиядан – Хартли Шоукросс, Франциядан – Франсуа де Монтон (1946 жылы қаңтарынан Огюст Шампетье де Риб) бекітілді. 1946 жылы 30 қыркүйек – 1 қазан күндері үкім жарияланды. Сотқа тартылғандардың бәрі (Шахт, Фриче, Папеннен басқалары) айыпты деп танылып, оларға әр түрлі жазалар белгіленді. Геринг, Риббентроп, Кейтель, Кальтенбруннер, Розенберг, Франк, Фрик, Штрейхер, Заукель, Йодль, Зейс-Инкварт және Борман (сырттай) өлім жазасына (дарға асу арқылы) кесілді. Гесс, Функ пен Редер өмірлік тұтқын, Ширах пен Шпеер 20 жылға, Нейрат 15 жылға, Дениц 10 жылға сотталды. Трибунал СС, гестапо, СД мен фашистік партияның басшылық құрамын қылмысты ұйымдар деп таныды. КСРО өкілі И.Т. Никитченко үш қылмыскерді ақтап, гитлершіл үкіметті, оның бас штабын қылмысты ұйымдар деп танудан бас тартқан трибунал шешіміне қарсылық білдіріп, ерекше пікірін мәлімдеді. Сотталғандардың өздеріне кешірім жасау жөніндегі өтініштерін Бақылау Кеңесі қабылдамады. 1946 жылы 16 қазанға қараған түні үкім орындалды. Нюрнберг процесінде тарихта бірінші рет агрессия адамзатқа қарсы жасалған аса ауыр қылмыс ретінде танылды. Трибунал жарғысы мен үкімде баяндалған халықаралық құқық қағидалары БҰҰ Бас Ассамблеясының 1946 жылы 11 желтоқсандағы қарарымен бекітілді.
Дереккөздер
Санат:Әскери құқық Санат:Екінші дүниежүзілік соғыс
Пішпек
Пішпек – Қоқан хандығының бекінісі. 1825 жылы Қоқан ханы Мәдәлінің бұйрығы бойынша Аламедин өзінің сол жағалауында, қырғыздың Солто руының батыры Бішкектің кесенесі тұрғызылған жерде салынған. Бекініс қыштан өрілген, төрт бұрышты қабырғалары қалың әрі биік. Бекіністе әскери казарма, оқ – дәрі, отын – су қоймасы, саудагерлер мен салық жинаушылардың отбасылары орналасқан. Патшалық Ресейдің 19 ғасырдың 40 жылдары Шу – Іле өзендері арлығын отарлау саясатын күшейтуіне байланысты қоқандықтар Пішпек Бекінісінің әскери қуатын нығайта түсті. Ұзынағаш шайқасында қоқандықтардың жеңілісі табуы орыстардың Пішпек бекінісін алуын тездетті. 1860 жылы тамызда Верныйдан аттанған полковник И.Э.Циммерман бастаған орыс әскері әуелі Тоқмақты, сонан соң Пішпек Бекінісін алды. Алайда орыс әскерлері Пішпекте тұрақтап қалмай, Верныйға қайтып кетеді. 1860 жылы тамызда қоқандықтар Пішпек бекінісін қалпына келтірді. Пішпек бекінісі 1863 жылы орыс әскерінің қолына толығымен өтті. Қазіргі атауы Бішкек.
Дереккөздер
Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. 7 том.(н-с) Алматы, 2005 жыл.
Ақ от
Ақ от - мал азығы, малға сіңімді, жұғымды, тауда, биік құмдақ, тасты, көгалды жерде өсетін тұщы шөптердің түрлері. Суық ұрып (қазан ұрып), күздің ақ жаңбырына шайылған күзеудің шөбі де ақ от деп аталған. Ақ отты төрт түліктің бәрі бірдей жейді. Бірақ соның ішінде ақ оттың көбісі - жылқы малының негізгі азығының бірі. Ақ отқа ңамыс, жоңышқа, ажырық, көде, бетеге, селеу, жауылша, тарлау, жұмырқияқ және т.б. жатады. Бетпақдала шөлінде кездесетін ақ оттардан шырмауъщ, доңыз оты сиякты шөптер теңіз жағасында қамыс арасында да өседі.
Сыр қазақтары мал азығы ащы отқа сексеуіл, қара барқын, қара сораң, жантақ, күйреуік, жыңғыл, тал, жиде, тораңғы, торғай оты, балық көз, кекіре, ала бота, боз бота, жалмаң құлақ, бозды бас, көкбек, шыртылдақ, шытыр, қызғалдақ, теріскен, дүзген, ақ бас, теке сақал, бөргек, шайыр, құрғаш сияқты шөптерді жатқызады. Ащы шөптер негізінен шөлейіт жерлерде, яғни Қызылқұм, Қарақұмда көп өседі. Жайылымдар малдың жейтін отына байланысты таңдалды. Ақ от түйеге тойым бермеген, онымен азықтанған түйе жүдей бастаған. Сондықтан да ақ от өскен жерге жайған түйеге күшін сақтау үшін тұзды жиірек беріп, азықтандырудың қосымша әрекеттеріне жүгінген. Түйені алабота, көкбек, жирен, бөргек, қарсүқ, бұран, құрқара, қарабарқыт, балықкөз, жоштал, құрғаша, шайыр, шаңыр, жыңгыл, жас сексеуіл шыбығына жайған. Жылқы малын шөбі шүйгін, яғни тарлау, райық, қоянқарта, қаяқ, майқара, ебелек, зығыр, ергек, жусан, жүгерік, ақбас, көде өскен жерлерге жаяды. Жылқы малы сүйіп жейтін ақ оттың қатарына бидайық, бетеге, қоңырбас, ебелек, изен т.б. осы сияқты шабындық шөптерді жатқызған. Бұлардың екінші атауы - боз от. «Бозды жерде жылқы семірер» деген мақал осы жайтқа байланысты қалыптасса керек.
Сиыр жусан, боттауық, буын сүйек, селеу, ши, ңамыс, көде, бетеге өскен алқаптарда жайылады. Қой малының азығының құрамы мейілінше мол болды. Қой малы жайылымындағы илайыр, жерен, бозғанақ, қызғалдақ, жауқазын, балқурай, жантақ, көкбек, жуа, жолкөк, қарпан, баялық, балауса, қараспан, киік оты, майшөп, балықкөз, торғай оты, қара барқын, сары сораң, күиітамыр, бұзаубас, тік санар, селеу, шалғын, торлау, жүзген, тоспашағыр, құртқашаш, аққоңырау, шырмауық, қартұяқ, теріскен, өлең, сарысулан, тіксанар, қарабұршақ, ақбұршақ сияқты өсімдіктер Қазақстанның барлық аймақтарында кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Евстафий Алкивиадович Пехлеваниди
Евстафий Алкивиадович Пехлеваниди (гр. Ευστάθιος Πεχλιβανίδης); 30 қазан 1960, Шымкент, Қазақ КСР-і) — Кеңес Одағының футболшысы, грек ұлтынан.
Өмірбаяны
Әкесі Алкивиад Пехлеваниди де футболшы, 1940 жылдары Тбилисидің "Динамосында" ойнаған. 1949 жылы оның отбасы Қазақстанға көшіп өткен.
Спорттық карьерасын 1977 жылы "Металлург" (Шымкент) командасында бастаған. 1979 жылы 28 гол соғып, мергендігімен көзге түсті де, "Қайратқа" ауысты. 1986 жылы 3 қыркүйекте Киевтің "Динамосымен" өткен кездесуде 10-секундта Виктор Чанов қорғаған қақпаға гол соғып, есеп ашты да, КСРО чемпионаттары тарихындағы ең жылдам голдың авторы атанды.
"Қайрат" сапындағы ең мерген футболшылардың бірі болды. Голдарының көбін айып добынан соғатын. 1987 жылы 10 мамырда Алматыда Ленинградтың "Зенитімен" болған матчта 89-минутта айып добын дәл орындап, матч тағдырын шешті. "Қайрат" жоғары лигада 226 матч өткізіп, 69 гол соққан. Бұл "Қайраттың" Кеңес кезіндегі шабуылшыларының арасындағы рекордтық көрсеткіш.
19 күннен соң "Мелиоратор" сапында "Актюбинецке" қарсы ойында алаңға шықты. 10 қазанда КСРО чемпионатындағы соңғы ойынын "Востокқа" қарсы өткізді. Бұл ойында Пехлеваниди бір гол соқты.
Сілтемелер
Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:КСРО футболшылары Санат:Жігер ФК ойыншылары Санат:Левадиакос ФК ойыншылары
Вапэлло (Айова)
Вапэлло (Wapello) — Айова штатының Луиза округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 3.4 км². FIPS коды — 19-82200.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 2124 адамды құрады.
Ақ өлім
Ақ өлім - өз ажалынан немесе ауырып бақилық болу, халыққа пайдасы тиер іс үшін жанын құрбан ету, шейіт болу. Арам өлу ұрлық немесе тағы да басқа қылмыстық іс үстінде жалғыздықта иманы үйірілмей олу болса, ақ өлім ағайын-туыстың арасында аяқтай алмаған ісін, арманын өзінен кейінгілерге тапсырып, бақұлдасып абыроймен өмірден өту.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Сыртқы схема
Сыртқы схема (Внешняя схема; the external circuit) — қосымша программалар үшін мәліметтер базасын басқару жүйесімен сүйемелденетін мәліметтер базасының схемасы. Ол тұжырымдамалық схеманың ішкі жиыны болып саналады.
NGC 6277
NGC 6277 — Геркулес шоқжұлдызында орналасқан * типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 6 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6277 деген нөмірге ие болды.
Вайссенбах-на-Лехе
Вайссенбах-на-Лехе (Weißenbach am Lech) — Аустриядағы коммуна. Тироль федералды жеріне қарасты Ройтте округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1329 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 81.8 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — RE, ресми идентификациялық коды — 7 08 36.
2004 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Ханс Драйер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тироль елді мекендері
Черчивенто
Черчивенто (Cercivento) — Италиядағы коммуна, Фриули-Венеция-Джулия әкімшілік аймағына қарасты Удине провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 737 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 51 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 15 км² шамасында. Пошта индексі — 33020.
Елді мекеннің қамқоршысы — san martino.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Фриули-Венеция-Джулия елді мекендері
Реден (Хильдесхайм)
Реден (Rheden) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Хильдесхайм ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Бодхи-гхара
Дереккөздер
Санат:Өнер Санат:Мәдениет
Личим
Личим (Үлкен Личим) — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ульмень өзенінің оң жағалауынан 26 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Бия. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шибаев
Шибаев сөзі мынадай мағынылар білдіруі мүмкін:
Бөгетсай асбест кен орны
Бөгетсай асбест кен орны - Ақтөбе облысы Хромтау қаласынан шығысқа қарай 50 км жерде орналасқан Қазақстандағы ірі антофиллит-асбест кен орны. 1964 жылы ашылған.
Геологиялық құрылымы
Бөгетсай асбест кен орны Мұғалжар мегантиклинорийіндегі Талдық антиклинорийін құраушы прекембрийлік гнейс қабаттарына енген карбонаттанған, тальктенген, метаморфтанған ультранегізді жыныстарда орналасқан. Антофиллит-асбест кентастары ірі гипербазиттердің шет жағындағы вермикулит-антофиллит-тальк, тальк-антофиллит жыныстарында шоғырланған.
Жатыс сипаты
Кен денелері линза, таспа пішінді. Олардың қалыңдығы 1 м-ден 48 м-ге, тереңдігі 5 м-ден 110 м-ге дейін, ендік бағытта 12 -250 м-ге созылады. Кен орнында 11 өндірістік кен денесі бар. Кентастың үгілген және баяу үгілетін түрлері кездеседі, олар жақсы байытылады. Асбест талшықтарының ұзындығы 5-6 см-ге дейін жетеді. Кентастағы талшықтың шығымы 74-93%. Асбестің қышқылға төзімділігі 5,92-10,2%, топырақ қоспасы 2,5-8,0%.
Дереккөздер
Санат:Ақтөбе облысы кен орындары
Ауру қоздырғыштар
Ауру қоздырғыштар — адамда немесе жануарлар мен өсімдіктерде ауру туғызатын организм түрлері (вирус, бактерия, гельминт, т.б.). Бұлардың топырақта, суда, атмосферада, тірі организмдер денесінде, сондай-ақ адам денесінде болуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Пасол (өзен)
Пасол — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ермаковский Еган өзенінің сол жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 2145
IC 2145 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-EN18.
Сыртқы сілтемелер
IC 2145 Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Силвареш (Лозада)
Силвареш (Лозада) (Silvares (Lousada)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 798 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,75 км² шамасында. Халық тығыздығы — 486,6 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Үлкен Таловка (Талановка тармағы)
Үлкен Таловка — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Талановка өзенінің оң жағалауынан 5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь Новокузнецк қаласынан Кемерово қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Қатынасу биті
Қатынасу биті (Бит обращения; reference bit) — виртуал жадты басқару жүйелерінде берілген бетке қатынасу нышанын белгілеу үшін бетті қорғау кілтіне үстемеленетін бит.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Ақ сорпа
Ақ сорпа - ет азайып, қараозек шақта сүйектерді қайта қайнатып дайындалатын тағам. Бұрынғы кезде семіз жылқы, сиыр сойған қазақ үйі соғым сүйектеріп далаға тастамай, қапқа салып жинап қоятын болған. Майлы сүйектер қайнаған кезде кәдімгі майлы, түсі ақшыл болғандықтан оны ақ сорпа деп атайды. Мұндай сорпаны суықта жүрген малшы-құсшы, жолшылар ішеді. Мәні тамақты ысыраптамау, нәрлі түрін барынша үнемді, әрі оңтайлы кездерде пайдаланған.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Қазақстан Дизайнерлер Одағы
Қазақстан дизайнерлер одағы – шығармашылық ұйым. Кәсіби дизайнерлер мен дизайн саласындағы мамандардың басын біріктіру мақсатында 1987 жылы құрылған. Одақ Қазақстан Республикасы мемлекеттік көркем нақышының кешенді дизайн бағдарламасын дайындап, жүзеге асыру ісінде шығармашылық өндірістік кәсіпорындардың жұмыстарын үйлестіреді. Республикалық және халықаралық көрмелер ұйымдастырып, конференциялар мен симпозиумдар өткізеді. Кәсіпорындардың, өнеркәсіптік және құрылыс нысандарының фирмалық нақышын жобалау, баспа өнімдерін безендіру дизайнын, тері, жүн, киіз, керамика материалдарынан дайындалатын сувенир және қолөнер, зергерлік бұйымдардың этнодизайнын жасауды жүзеге асырады. Патенттік-лицензиялық қызмет атқарады. Қазақстан дизайнерлер одағы 235 мүшесі бар (2003). Олардың 20-сы Президент стипендиясының иегері. Одақтық Республика облыстарында 9 бөлімшесі бар. Қазақстан даму одағының алғашқы президенті Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері Т.Б. Сүлейменов.
Дереккөздер
Санат:Өнер Санат:Мәдениет Санат:Қазақстан
Педернек
Педернек (Pédernec) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Гингам округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 27,05 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22164, пошта индексі — 22540.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1887 адамды құрады. Халық тығыздығы — 69,76 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
Химиялық тепе-теңдік
Химиялық тепе-теңдік — бір немесе бірнеше қарама-қарсы жүретін қайтымды реакциялар жылдамдықтарының теңескен күйі. Қайтымды реакция аяғына дейін жүрмейді, ол басталғанда тура жүретін реакцияның жылдамдығы (v1) жоғары, кері реакция жылдамдығы (v2) баяу болады. Тура реакция жүрген сайын реакцияға алынған заттың концентрациясы азайып, v1 — жылдамдығы кемиді, керісінше, тіке реакциядан пайда болған өнімнің концентрациясы артып, v2 күшейеді. Біртіндеп екі реакция жылдамдығы теңеседі: v1=v2. Осындай жағдайды химиялық тепе-теңдік деп атайды. Тепе-теңдік орнағанмен қарама-қарсы бағытталған екі реакция да тоқтамай жүре береді. Егер сыртқы жағдай (қысым, концентрация, температура) өзгермесе реакция жылдамдықтары тең болып, химиялық тепе-теңдік орнаған қалпында қала береді, сондықтан оны жылжымалы немесе [динамикалық] тепе-теңдік деп те атайды. Реакцияласушы жүйенің бір тепе-теңдік күйден басқа басқа тепе-теңдік күйге ауысуын химиялық тепе-теңдіктің ығысуы дейді. Химиялық тепе-теңдік орнаған кездегі реакцияға қатысқан әр заттың концентрациясы тепе-теңдік концентрациясы деп аталады. Химиялық тепе-теңдікті сан жағынан сипаттайтын көрсеткіш тепе-теңдік константасы (тұрақтысы) (К) деп аталады: aA+bB=pP+qQ, мұндағы бас әріптер — заттардың формулалары, кіші әріптер — реакциядағы молекула сандарын көрсететін коэффициенттер. Тепе-теңдік константасы тура және кері реакциялардың жылдамдық константаларының (k1,k2) қатынасы деп те аталады: K=k1/k2. К — белгілі температурада тура реакция өнімдері мен реакциясы алынған заттардың мольдік көбейтінділерінің қатынасын көрсететін тұрақты шама. Тепе-теңдік константасының теңдеуі реакцияға қатысқан заттардың тепе-теңдік концентрацияларының бір-біріне тәуелділігін көрсетеді. Химиялық тепе-теңдікті зерттеудің теориялық және практикалық маңызы бар.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Бат (Англия)
Бат (Bath, Aquae Sulis, Aquae Calidae, Bathonia) - Сомерсет графтықтағы Эйвон өзенінің жағалауында орналасқан Англиядағы қала. Халқы - 83,992 мың адам (2001 ж.). Ерте заманнаң қала емдік шипалы батпағымен аты шыққан.
Қаланың назар аударарлық орындары
800px|
Санат:Ұлыбритания қалалары
Киюк
Киюк (Үлкен Киюк) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вага өзенінің сол жағалауынан 515 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Комсток (Миннесота)
Комсток (Comstock) — Миннесота штатының Clay округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 93 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.6 км² шамасында. FIPS коды — 27-12862.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Бодхисаттва
Бодхисаттва - тхеравада буддизмінде тарихи Будданың әулиеге айналғандағыға дейінгі кезі және әуелдегі Будда бейнесі ретінде өмір сүрген адамдар мен аңдар білдіріледі. Махаяна буддизмінде бодхисаттвалар басқа адамдардың құтқарылуына жол көрсету үшін нирванадан (дүниеден безіп, рақат құшағына берілу) бас тартады.
Дереккөздер
Санат:Өнер Санат:Мәдениет
Зуевка (Карайыдел ауданы)
Зуевка — Башқұртстанның Карайыдель ауданындағы ауыл, Ургушев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 104 адамды құрады. Пошта индексі — 452366, ОКАТО коды — 80234880006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Ауру таратқыш
Ауру таратқыш — ауру дарақтан сау дараққа жұқпа және инвазиялық аурулардың қоздырғыштарын тарататын буынаяқтылар (бит, маса, кене, т.б.) немесе бактерия тасымалдаушылар (вирус тасымалдаушылар).
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Нюрым
Нюрым — Ресейдегі өзен. Тюмень облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/1162/318/35 орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Тобыл өзенінің құйылысынан Конда өзенін қоспағанда Ханты-Мансийск (жоғарырақ) қаласына дейін. Өзен саласы — Тобылдан Обьке дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Рехта
Рехта — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Борчаха тармағының оң жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Моншаның пайдасы
Моншада қалай булану керек?
Буланатын бөлмеге кірерде басыңызды суламаңыз. Құрғақ шаш оны қатты қызудан қорғайды. Кейбіреулер жүн немесе жұқа қалпақтар киіп алып, ара-тұра оларды сулап отырады. Онысы өте орынды. Бу бөлмесіне денені сабындап кіруге болмайды. Бусанатын бөлімге қайың сыпыртқыны алып кіріп, сонымен денеңізді сабалаңыз. Бұл массаждың таптырмас түрі, өте пайдалы және ыстық будың әсерін күшейтеді. Ыстықтан шыққаннан кейін үстіңізге суық су құю – денені шынықтыра түседі. Шынықтырудың қай түріне болмасын денені жайлап үйрету керек. Алдымен дене температурасындағы, соңынан біршама салқындау душ қабылдаңыз. Бұдан кейін судың температурасын бірте-бірте төмендетуге болады. Салқын су мен бу бөлмесінің айырмашылығы жер мен көктей, сондықтан оның денені шынықтырғыш әсері өте мол. Егер кімде-кім артық салмақтан арылғыңыз келсе, бусап шыққан бетте суық сумен шайынбаңыз және оны ішпеңіз. Себебі суық су теріге тигенде немесе асқазанға барғанда тердің шығуы бірден тиылады. Сонымен қатар толық адамдар моншадан кецін көп тамақтанбау керек. Ауызды суық сумен шайып, шөлді басуға болады, ал сусынды аз-аздап ұрттап ішкен дұрыс. Қандай адам болса да, моншаға түсерде асқазанды толтырып алып немесе ашқарынмен баруға болмайды Ал қыз-кедіншектер үшін бусанудың үлкен маңызы бар. Ол көптеген косметикалық процедура-арды толығымен алмастыра алады. Моншадан кейін терінің үстіңгі қаба-тының  ескірген,  жаны керкен клеткалары оңай түседі, тері нәзіктеніп, жұмсарады. Моншаның булы бөлмесінде ауаның температурасы 45-60 темпера- тура аралығында  болады, ал салыстырмалы ылғалдылық  80-100 %- ға дейін жетеді. Желпы моншада тас төселген пеш жылудың көзі болып табылады. Ол қызған тастарға су  шашқанда  ылғалдылық  арта  түседі. Бірқатар аурулармен науқастанғанда, тіпті  аздап  ыстық  көтеріліп, жеңіл  сырқаттанғанның  өзінде  моншаға  баруды  доғара тұрыңыз. Аяғы ауыр әйелдер мен кішкене балаларға да қажеті шамалы.
Дерек көздер
« Қазақстан әйелдері» 2006жыл тамыз.
Әуппай
Әуппай — Қорқыт атаның авторлығында жеткен қобыз күйі.
Алғаш рет 1986 жылы М.Жарқынбековтың «Ғасырлар үні» оқу құралында жарық көрген. Аңызын айтып, күйін тартып берген Н.Шәменұлы (1883-1979), жазып алған М.Жарқынбаев.
Күйдің аңызы
Бұл күйдің де өзіндік сыры бар. Қорқыт қасиетті кілемін төсеп, су бетінде отырғанда, Сырдарияның жағасына бала көтерген бір әйел келеді. Өзі арып-қашқан әйелдің емшегінен сүт шықпай, аш бала уанбай жылай береді. Ол Дарияның ортасында ағып келе жатқан Қорқыттан көмек күткендей телміре қарап, баласын: "Әуппай, әуппай", - деп жұбатып тұрады. Сонда қолынан келер қауқары, жәрдем берер халі жоқ күйші: деп тебіреніп, ананың перзентіне деген ыстық махаббатын күй тілімен сөйлеткен екен.
Дзержин ауданы
Дзержин ауданы — 1936-1957 жылдары болған Алматы және Талдықорған облыстарының әкімшілік бірлігі.
Тарихы
1944 жылы 15 наурызда Дзержин ауданы Талдықорған облысына берілді.
1954 жылы Елтай және Успен ауылдық кеңестері жойылды.
1957 жылы 5 қарашада Дзержин ауданы жойылып, оның аумағы Андреев ауданына қайтарылды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның таратылған аудандары
Жабынды жасушалар
Жабынды жасушалар (перициты); (pericytus, грек, peri — қасында, маңында және kytos — жасуша) — қылтамырлар (капиллярлар) қабырғасында негіздік жарғақта орналасқан талшықты борпылдақ дәнекер ұлпасының жасушалары. Жабынды жасушалар мезенхимадан дамиды. Олар капиллярлар қабырғасының сыртқы қабатын құрайтын өсінділі жиырылғыш жасушалар. Жабынды жасушалар жиырылып және босаңсып, капиллярлар арнасын кеңейтіп немесе тарылтып отырады. Жабынды жасушалар камбиальды, яғни түзу қызметін де атқаруы мүмкін. Бұлардан микроайналым қан тамырларының (артериолалар мен венулалар) қабырғаларындағы ет жасушалары (миоциттер) дамиды.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Шетелдерде қазақ диаспорасының қалыптасуы
''Жаңа заманда қазақ халқының қалыптасу үрдісі Ресей, Қытай, Моңғолия мен Ауғанстанның және Орта Азия мемлекеттерінің аумақтарында одан әрі жалғаса берді. Егер олардың бір бөлігі ол жерлерде ежелгі замандардан тұрып келген болса, енді бір бөлігі жерін күштеп тартып алу, ұлт-азаттық көтерілістерге қатысқаны үшін қуғын-сүргінге ұшырау және басқа саяси, әлеуметтік-экономикалық себептердің салдарынан сол елдерге барып қоныстануға мәжбүр болды.''
Қазақтардың Қазақстан аумағынан тыс жерлерге қоныс аудару себептері
Жаңа заманда қазақ халқының бір бөлігі өздерінің тарихи отанынан тыс жерлерде тұрып жатты. Олар бір бөлігі ирредента, ал екінші бөлігі диаспора саналды. Ирредента деп өздерінің ежелгі атамекенінде дәстүрлі өмір сүріп отырған біртұтас халықтың бір бөлігін айтады. Алайда өкінішке қарай, қазақтардың бірқатар жерлері шекаралардың өзгеруі, отаршыл басқыншылық сияқты оқиғалардың салдарынан басқа мемлекеттің құрамында болып шықты. Ал диаспоралар халықтың бір елден екінші елге лажсыз қоныс аударып, өзге халықпен бірге тұруы болып табылады.
Қазақтардың Қазақстаннан тыс жерлерге лажсыздан қоныс аударуы ХІХ-XX ғасырлар шебінде жиі орын алды. Ол кезде қазақ даласын Ресейдің еуропалық бөлігінен қоныс аударып келген шаруалар арқылы отарлау жаппай жүріп жатты. Қазақтардың ең жақсы, құнарлы да шұрайлы жерлерін күшпен тартып алу жалғаса берді. Міне, мұндай жағдайда қазақтардың өздерінің ежелден отырған, дәстүрлі көшіп-қонып жүрген жерлерін лажсыздан тастап, қайдағы бір құнарсыз, сусыз жерлерге қоныс аударудан өзге амалы қалмады.
Көптеген ұлт-азаттық көтерілістері аяусыз басып-жанышталғаннан кейін қазақтар басқа мемлекеттердің аумағына көшіп кетуге мәжбүр болды. Мәселен, 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілістен соң 300 мыңға тарта қазақ Қазақстан аумағын тастап Қытайға көшіп кетті.
Ресейдің ішкі губернияларындағы қазақтар
Қазақтар Ресей империясымен шекаралас аймақтарда сонау ерте замандардан бері, Ресей отаршылдығы басталудан көп бұрын көшіп-қонып жүрген болатын. Кіші жүз қазақтары Еділ мен Жайық өзендерінің аралығын сонау XV—XVII ғасырларда-ақ емін-еркін жайлап, көшіп-қонып жүрді. XVIII ғасырда қазақтардың едәуір бөлігінің Оңтүстік Оралда башқұрттармен аралас көшіп-қонып жүргені де белгілі. Башқұрттар мен қазақтар көп жағдайда ауылы аралас, қойы қоралас бірге көшіпқонып, жайылымды бірге пайдаланып келді. Қазақтар мен башқұрттардың төскейде малы, төсекте басы қосылып, құда-жекжат болып туысып кеткен тұстары да аз емес. Олар жиын-тойлар мен үлкен астарда ат жарысын, балуан күресін ұйымдастырып, талай қызықты күндерді бірге өткізген болатын.
1897 жылғы Жалпыресейлік халық санағының деректері бойынша Астрахан губерниясында - 42,6 мың, Самара губерниясында - 7,4 мың, Орынбор губерниясында - 3,9 мың қазақ тұрған болатын. Астрахан губерниясына қарасты Ішкі Ордадағы қазақтардың саны 207,3 мыңға жетті. Қазақтардың аздаған бөлігі Пермь, Уфа, Саратов сияқты басқа бірқатар губернияларда қоныстанды.
1752—1755 жылдары Орта жүздің солтүстік аймақтарының жерлерінде Жаңашекара ауданы күрылды. Соның салдарынан қазақтардың солтүстіктегі шекарасы оңтүстікке қарай 200 шақырымдай жылжытылды. Ол жерлердегі қазақтар күшпен көшірілді. Қайта-қайта үздіксіз өтініш жасаудың нәтижесінде 1771 жылы Орта жүз қазақтары Тобыл және Томск губернияларымен шекаралас аймақтарға уақытша көшіп-қонуға рұқсат алды. Соның өзінде тек «ерекше сенімді», «шын пейілдерімен берілген» қазақтар ғана аманат беру және жерге жалақы төлеу арқылы орналаса алды.
Патшаның 1788 және 1789 жылдары шыққан жарлықтары бойынша Ертіс бойындағы қазақтардың бір бөлігіне өзеннің оң жақ бетінде «мәңгі көшіп-қонып жүруге» рұқсат етілді. Сібір шекара шебінің ішкі жағындағы бос жатқан жерлерді пайдалану мүмкіндігі туды. Қазақтарға алдын ала бірнеше шарт қойылатыны ескертілді: біріншіден, қазақтардың көші-қоны қазыналық елді мекендерге 40 шақырымнан жақындамауы тиіс, екіншіден, олар шекара шебінен асып, 30 шақырым ұзап кетпеуі керек.
Ресейде туып-өскен, белгілі қоғам қайраткерлері дәрежесіне дейін көтерілген қазақ азаматтарының қатарына Қошке (Қошмұхамбет) Кемеңгеров, Асылбек, Мұсылманбек және Мұратбек Сейітовтер, Әміре Исин, Мұқан Әйтпенов және басқалары болды.
Қытайдағы қазақ диаспорасының қалыптасу ерекшеліктері
Қытайдағы қазақ диаспорасының қалыптасуы XVII ғасыр мен XVIII ғасырдың бірінші жартысындағы қазақ-жоңғар соғысына тікелей байланысты болды. Жоңғарлардың басқыншылық шабуылы барысында қазақтар Жетісу, Тарбағатай аймақтарындағы шұрайлы жайылымдарының едәуір бөлігінен айырылып қалды. Мұның өзі ұлы жүз бен Орта жүз қазақтарының бұрыннан дәстүрлі қалыптасқан көші-қон бағыттарының бұзылуына соқтырды.
Қытай-жоңғар және қазақ-жоңғар соғыстарының барысында Жоңғар мемлекеті тарих сахнасынан кетті. Қазақтар өздерінің байырғы дәстүрлі мал жайылымы жерлерін қайтарып алуға тырысты. Бірақ жоңғарлардың көзін жойған негізгі жеңімпаз ретінде қытай үкіметі қазақтардың ондай талабын қабыл алмады. Жоңғар хандығының орнына Қытайда Синьцзянь атты аймақ құрылды. Онда бекініс-қамал түріндегі қалалар салына бастады.
Абылай хан бастаған қазақ билеушілері Қытай өкімет билігі орындарымен бірнеше рет келіссөздер жүргізіп, қазақтардың ежелгі жерлерін қайтарып беру мәселесін қайта-қайта қозғаумен болды. Сонымен бірге қазақтар жаңа аумақтық құрылымның жеріне өз беттерімен қоныстануын да тоқтатпады. Ақырында Қытай өкімет билігі орындары 1767 жылы қазақтардың Синьцзяньға көшіп, қоныс аударуына рұқсат етті. Бірақ оның есесіне қазақтар ондағы жайылымды пайдаланғаны үшін ақы төлеуге тиісті болды. Төлемақының мөлшері әр түліктің 100 басына жылына бір малдан беріп тұру болып келісілді.
XIX ғасырдың аяқ кезінде Қытайда 100 мыңға жуық қазақ тұрды. Бұдан кейінгі жылдардағы халықтың қоныс аудару үрдісі барысында ондағы қазақтардың саны арта түсті. Қазақтардың Қытай шекарасына үдере қоныс аударуының басты себебі патша үкіметінің жергілікті халықтың қолындағы құнарлы жерлерін тартып алуы болды. Сонымен 1911 жылы Қытайдағы қазақтардың жалпы саны 225 мыңға дейін жетті. Ресейден Қытайға 1911 жылға дейін өткен қазақтардың барлығы да 1914 жылы Қытайдың қол астына өтіп, Қытай азаматтығын алды. Өзгелері ел аумағынан күштеп шығарылды. 1916 жылғы ұлтазаттық көтеріліс кезінде патша үкіметінің қудалауына төзе алмаған 300 мыңға жуық қазақ Қытайға өтіп кетті.
Қытайдағы қазақтар мал шаруашылығымен айналысты. Соңғы кезде Шыңжаң қазақтары шекара маңындағы қазақ-орыс саудасын Дамытуда маңызды рөл атқарды.
Моңғолиядағы қазақтар
Моңғолияның батыс бөлігінде тұратын қазақтардың негізгі тобын абақ керейлер құрады. Абақтардың басым көпшілігі бұл елге XIX ғасырдың 60—70-жылдары Қытайдан келген болатын. Оларды бастап келгендер Қожамжар, Самырхан сұлтандар мен Көбеш Айтбайұлы, Жылқышы, Ақтайұлы сияқты рубасылары еді.
Қоныс аударып келудің негізгі себептері Қытайдағы 1850—1864 жылдары тайпиндердің (шаруалардың) және 1862-1878 жылдары дүнгендердің көтеріліс жасауы болды. Көтерілістің негізгі себебі жер тапшылығына байланысты еді. Қытай үкіметі бұл мәселені шешу үшін «жаңа жерлерді игеру» саясатына көшті, Шыңжанда жер иеленуші дүнгендер мен қытайлар қаптап кетті. Мұның өзі ондағы қазақтарға қиын тиді. Малдарына жайылым қалмаған қазақтар Моңғолияға қоныс аударуға мәжбүр болды.
Олар жаңа қонысында да мал шаруашылығымен айналысты. Бірақ жалға алып пайдаланған жайылымдары үшін монғолдарға ақы төлеп тұрды. XX ғасырдың бас кезінде Моңғолиядағы қазақтардың жалпы саны 12 мыңға жуықтады. Моңғолиядағы белгілі қазақ азаматтары Көбеш батыр (1802—1888), Жуанған би, Сугірбай би, Тілеубай молда және басқалар болды.
Түрікменстандағы қазақтар
Қазақтар Каспий сыртын ежелгі заманнан бері мекендеп келген еді. Олар Түрікменстанға Қазақстандағы ұлт-азаттық көтерілістері аяусыз басылғаннан кейін барған болатын. Жазалаушы отрядтардың қаһарынан тек сонда ғана құтыла алатын. Мәселен, 1869—1870 жылдары Кіші жүз қазақтарының бір бөлігі Түрікмен жеріне ауып кетті. 1897 жылғы халық санағы бойынша, Түрікменстанда тұратын қазақтардың саны 73 мыңға жуық болды. Түрікмениядағы қазақтар көшпелі мал шаруашылығымен айналысты.
Өзбекстандағы қазақтар
Қазақтар Орта Азия мемлекеттерінің аумағында ерте замандардан бері тұрып келген болатын. Олар әсіресе Ташкенттің, Жызақтың және Ходженттің төңірегінде көп қоныстанған еді. 1820 жылы Ресей саяхатшысы әрі зерттеуші Е. Мейсндорф Бұхар хандығындағы қазақтар туралы былай деп жазды: «Біз қырғыздарды Бұхараның солтүстік-шығысындағы Қаршы, солтүстігіндегі қарақалпақтармен шектесетін Мианкала маңында көп көрдік».
Қазақтардың бірқатар бөлігі бұл жаққа патша үкіметінің әскерлері Оңтүстік Қазақстанды Ресей империясына қосып алғаннан кейін қоныс аударған болатын. Олар Кенесары Қасымұлы, Жанқожа Нұрмұхамедұлының және Есет Көтібарұлы бастаған көтерілістерге қатысып, қуғын көрген, жерінен айрылып қалған қазақтар еді.
1897 жылғы халық санағы Жызақ және Ходжент уезінің аумағында ғана 63 мың қазақ тұратынын көрсетті. Қазақтардың көпшілігі мал шаруашылығымен, бірқатары егіншілікпен айналысты. Бұл аумақта олар заң тәртібіне қатаң бағынатындығымен көзге түсті. Сондықтан да оларға сауда керуендеріне Қазақстан аумағында жол көрсетіп, бастап жүру міндеті сеніп тапсырылды.
Абаш мәдениеті
Абаш мәдениеті (Абашев мәдениеті) – қола дәуірінде (б.з.б. 2-мыңжылдықтың 2-жартысында) орманды-далалы Дон және Еділ бойларынан бастап Оңтүстік Оралға дейінгі кең алқаптарда қоныстанған тайпалардан қалған археологиялық ескерткіштердің ортақ ғылыми атауы.
Шетелдерде қазақ диаспорасының қалыптасуы
Ауғанстандағы қазақтар
Қазақтар Ауғанстанда XIX ғасырдың 40-жылдарыңда пайда болды. Ондағы қазақтардың алғашқы тобын Кенесары хан мен Наурызбай батырдың жасақтары құраған еді. Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық көтеріліс жеңіліске ұшырағаннан кейін, қазақ сарбаздарының бірқатары патша үкіметі жазалаушы отрядының қуғын-сүргінінен құтылу үшін Ауғанстанға асып кетті. Кейінірек оларға патша үкіметінің отаршылдық баясатына наразы қазақтардың тобы барып қосылды. Сөйтіп XX ғасырдың бас кезінде Ауғанстандағы қазақтардың саны 2 мындай болды.
Абаш мәдениеті
Мамандар ескерткіш түрлерінің молдығын және олардың сан түрлі күрделілігін ескере отырып «Абаш мәдени-тарихи қауымдастығы» деген қосымша термин де қолданады. Алғаш 1920 ж. Чувашияда В.Ф.Смолин ашты. Сол уақыттан бастап ғалымдар (О.А.Кривцова-Гракова, М.С.Акимова, А.Х.Халиков, И.Я.Мерперт, К.В.Сальников, А.П.Смирнов, А.Д.Пряхин, т.б.) жүйелі түрде зерттеп келеді.
Негізгі деректер ірі зираттар мен қоныстардан табылған. Еділ-Дон, Орта Еділ, Орал нұсқалары тайпалардың шаруашылығында мал бағу кәсібі үстем болғанын, одан төмендеу деңгейде егіншілік, металлургия мен металл өңдеу ісі де жақсы дамығанын көрсетеді. Тайпалар қоныстары негізінен мүйістерде орналасқан. Олар – уақытша тұрақтар, ірі қыстаулар және металл балқыту мен өңдеу кәсіптері дамыған өндірістік кешендер.
Шетелдерде қазақ диаспорасының қалыптасуы
Ауғанстандағы қазақтар
Сонымен, XVIII-XX ғасырлардың бас кезінде шекаралас көрші мемлекеттердің аумағында қазақ халқының едәуір бөлігі тұрды. Рас, олардың бірқатар бөлігі ол жерлерді ежелден бері мекендейтін. Ал енді бірқатары қуғын-сүргін (катаклизм) кезінде қоныс аударуға мәжбүр болған еді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы
Абаш мәдениеті
Жақсы зерттелген үлкен зираттар (Абашево, Пикшик, Тауышкасы, Виловатов-2, т.б.) дөңгелек не дөңес пішіндес топырақ обалардан тұрады. Түбіне қайың қабығы төселіп, қабырғалары аракідік ағаш кесінділерімен шегенделген, топырақ қабірлерге мүрделер тізесін бүгіп, шалқасынан жатқызылған, жанына қыш ыдыстар, шақпақтастан істелген қырғыштар, мыс пышақтар, балықшы құралдары секілді бұйымдар қойылған. Көп кездесетін мал сүйектері абаштықтардың сиыр, қой, шошқа және жылқы ұстағанын көрсетеді.
Абаш қышы – түбі тегіс не дөңес келген, үшкір қабырғалы және пішіні төңкерілген қоңырауға ұқсас ыдыстар; «қалбыр» үлгісіндегі қарапайым көзелер; түбі дөңес, бүйірі шығыңқылау, ернеуі сыртқа қайрылған ыдыстар. Оюлысы да, оюсызы да кездеседі. Негізгі ою түрлері – сызу немесе дайын қалыппен басу арқылы түсірілген толқынды көлденең және көлбеу тік ойықтар.
Сыртқы модель
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Абаш мәдениеті
Дереккөздер
Санат:Башқұртстан тарихы Санат:Еуропаның археологиялық мәдениеттері Санат:Азияның археологиялық мәдениеттері Санат:Қола дәуірінің Еуропасы Санат:Қола дәуірінің Азиясы Санат:Үнді-Еуропа халықтары Санат:Тарихи Ресейге дейін Санат:Калуга облысы тарихы Санат:Чувашия тарихы Санат:Воронеж облысы тарихы
Ньюфилдс (Нью-Гэмпшир)
Ньюфилдс (Newfields) — Нью-Гэмпшир штатының Роккингэм округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1680 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18.6 км² шамасында. FIPS коды — 33-51380.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Гэмпшир қалалары
NGC 1799
NGC 1799 — Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1887 жылы 13 ақпанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1799 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16783, MCG -1-14-1.
Ибрагим Исаев
right|thumb Ибрагим Исаев (07.01.1949 ж. Қызылорда облысы Сырдария ауданы Жетікөл ауылы - 27.12.2014 ж. Алматы) - ақын, халықаралық "Алаш" сыйлығының лауреаты.
Нойхюттен (Төменгі Франкония)
Нойхюттен (Төменгі Франкония) (Neuhütten (Unterfranken) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Франкония әкімшілік округіне бағынады. Майн-Шпессарт ауданының құрамына енеді.
Ибрагим Исаев
Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін сырттай оқып бітірген. Сырдария аудандық газетінде әдеби қызметкер, Қызылорда облыстық халық шығармашылығы үйінде нұсқаушы-әдіскер, Қазақстан Жазушылар одағының көркем әдебиетті насихаттау бюросында тілші-әдіскер, «Ара» журналында фельетоншы, «Жалын» альманахында редактор, «Сахна-сцена» журналында бас редактор, «Сақшы — На страже» газетінде, «Арай» журналында бөлім меңгерушісі болып қызмет істеген.
Нойхюттен (Төменгі Франкония)
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1189 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,95 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 6 77 165. Муниципалитеттің басшысы — Эдмунд Вирцбергер.
Ибрагим Исаев
Өлеңдері бірқатар шетел тілдеріне аударылған. Көптеген ән мәтіндерінің авторы. «Ән-аға» атты ән альбомы шыққан.
Нойхюттен (Төменгі Франкония)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Ибрагим Исаев
Коми ақыны И.Куратов, орыс ақыны Н.Рубцов өлеңдерін қазақша сөйлеткен.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қызылорда облысында туғандар Санат:1949 жылы туғандар Санат:2014 жылы қайтыс болғандар Санат:Халықаралық Алаш әдеби сыйлығының иегерлері
Ақ сөйле, атым!
Ақ сөйле, атым! - отау көтерген кезде ақ, пәк мәрттік үшін деп айтылатын дағдылы сөз. Оның адалдық, тазалық, отбасы бірлігін меңзейтін серт үшін айтылатын магиялық мәні бар. Осы жерде «атым» сөзі айтушы адам өзінің пәктігін, ақтығын айғақтау үшін өзін өзі сертке байлағандығын бейнелейді.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология Санат:Неке
Мейрамбек Биманов
Мейрамбек Биманов (1952 жылы туығлан Түркіменстан ). 1977 жылы Қазақ политехникалық институтын бітірген.
1970-1978 жылдары — Қараған мұнай барлау экспедициясында бұрғышыны. көмекшісік, бұрғышы, «Маңғыстау мұнай -газ барлау» КЭ мұнара орнату кеңсесінің прорабы, құрылыс шебері.
1978-1998 жылдары — «Өзенмұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында аға прораб, IMB бастығының орынбасары, бас инженері.
1998 жылдан «Кен-Құрылыс Сервис» ЖШС-ның директоры. «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (1999).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Ленинградское (Қостанай облысы)
Ленинградское — Қостанай облысы Сарыкөл ауданы, Севастополь ауылдық округі құрамындағы ауыл, 2019 жылға дейін қысқартылған "Ленинград ауылдық округі" орталығы болған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкөл кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 51 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 650 адам (332 ер адам және 318 әйел адам) болса, 2009 жылы 355 адамды (183 ер адам, 172 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Сарыкөл ауданы елді мекендері
Жылжымалы мүйізді қоңыз
Жылжымалы мүйізді қоңыз (Odonteus armiger) – Еуразия жеріндегі туыстың жалғыз түр өсімдігі, қалған түрлері Солтүстік Америкада тіршілік етеді. Еуропада анда - анда кездеседі, Солтүстік шығыста Жайық өзені аңғарына дейін жетеді, осында XX ғасырдың соңында бір рет табылған болатын, Дернәсілдері ересек қоңыздар қазған індерде тіршілік етеді. Топырақтың беткі қарашірігімен қоректенеді. Бір жыл шамасында дамиды. Ересек қоңыздар жазда белсенді,ымыртта ұшады. Түр барлық жерде салыстырмалы сирек. Жерді шаруашылық дақылдарын егу үшін жыртудан саны азайып отыр. Қазіргі кезде Қазақстанда, сірә, түр өліп біткен, себебі алпыс жыл шамасында түрдің табылғаны туралы мәлімет жоқ. Жайық өзені жайылымында емен ағашы және тағы басқалар өсімдіктерді, сонымен қатар жайылма ормандардағы жануарлар бірлестігінің барлығын қорғау үшін қорықтар ұйымдастыру ұсынылады.
Санат:Қатты қанаттылар
Концепция
Концепция (conceptio «түсіну жүйесі»):
Дереккөздер
Санат:Концепциялар Санат:Эпистемология
Галлуазит
ГАЛЛУАЗИТ, энделлит – силикаттар класының минералы. Хим. формуласы Al4[Sі4O10](OH)8•4H2O. Минералды ашқан Бельгия геологы д’Аллуаның есімімен аталған. Моноклиндік сингонияда кристалданады. Жасырын кристалды агрегаттар түрінде кездеседі. Түсі ақ, сарғыш, күңгірт. Қатт. 1 – 2, менш. салм. құрамындағы су мөлшеріне байланысты 2,0 – 2,6 г/см3 аралығында. Ұзақ уақыт сақтауға келмейді, су молекулалары жойылып, метагаллуазитке ауысады. Экзогендік ортада, габбро, базальт, т.б. тау жыныстары мен никель, мырыш кендерінің бұзылу-тозу белдемдерінде түзіледі. Керамикалық шикізат, катализатор дайындауда және толтырғыш ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Силикат минералдар Санат:Алюминий минералдары
Ауру экологиясы
Ауру экологиясы — қандай да бір аурулардың табиғи ошақтарда немесе халықтың белгілі топтары арасында шығу себептерін, таралуын зерттейтін ғылыми топ. Қазіргі кезде адам организміне техногендік ластанудың әсер етуі салдарынан көп аурулар пайда болды. Ауру экологиясы туралы ең алғаш АҚШ зертгеушісі Жак Мей жазды. Ол "Адам ауруларының экологиясы" дейтін кең ауқымды зерттеуі мен "Аурулар экологиясын зерттеу" атты кітабын шығарды.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Англюр-су-Ден
Коммунаның INSEE коды — 71008, пошта индексі — 71170.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 167 адамды құрады. Халық тығыздығы — 23,86 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сона және Луара департаментінің коммуналары
Бөкенкөл
Бөкенкөл  – Торғай алабындағы ағынды көл.
Гидрографикасы
Аумағы 11,28 км2. Ұзындығы 5,2 км. Суы ащы. Көлден Сарыөзек өзені ағып шығады. Жауын-шашын мол кезде маңайындағы кішігірім көлдермен қосылады. Суы қарашаның басында қатып, сәуірде ериді.
Дереккөздер
Санат:Ырғыз ауданы көлдері Санат:Торғай су алабы