cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ақпараттық технологиялар саласының терминдері
Қазақстан Республикасы Өкіметінің жанындағы Мемлекеттік терминологиялық комиссияның мәжілісінде бекітілген терминдер. 2004 жылғы 25 желтоқсандағы және «Microsoft» корпорациясы дайындаған 2006 жылғы 31 наурызындағы отырысында бекітілген.
Сыртқы сілтемелер
Ақпараттық технологиялар саласының терминдері
Санат:Қазақ терминологиясы Санат:Бұқаралық мәдениет Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Жамал Бектасова
Жамал Бектасова (1 шілде 1923 жыл, Алматы облысы - 2003 жыл) — актриса, Қазақстанның халық артисі (1998).
Сондай-ақ, Бектасова бірнеше кинофильмдерде ойнап, 250-ден астам фильмді дубляждауға қатысқан. Әуезовтің «Еңлік - Кебегіндегі» Еңлік. Мұнан кейінгі қойылымда «Айман - Шолпанда» Айманды ойнаған.
Әр жанрдағы пьесаларда көптеген образдар жасады. Солардың ішінде Ш.Айманов қойған «Жас Абайда» Ұлжанның бейнесін сомдады. 1986 ж. Р.Сейтметов қойған «Алуада» үнділік әйелдің рөлін ойнаған. Әуезовтің 100 жылдық мерейтойына байланысты жазушының әңгімесі негізінде қойылған «Қаралы сұлуда» күтуші кемпірдің бейнесін сомдады.
Дереккөздер
Санат:1 шілдеде туғандар Санат:1923 жылы туғандар Санат:Алматы облысында туғандар Санат:2003 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан актрисалары Санат:Қазақстан халық әртістері Санат:Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры тұлғалары
Ляо Чжун-кай
Ляо Чжун-кай - Қытайдың революцияшыл демократы, Сунь Ят-сеннің серігі.
Саяси жолы
1903 жылы революциялық қозғалысқа қосылды. 1905 жылы Тунмэнхой революциялық ұйымына кірді. Буржуазиялық Синьхай революциясына (1911 - 1913) белсене қатынасты. 1917 - 1918 және 1921 - 1922 жылдары Гуанчжоу қаласындағы Сунь Ят-сен үкіметінің құрамына енді. 1923 жылы ақпаннан Гуандун революциялық үкіметінің финанс министрі. Гоминьданның 1-съезінде (1924 жылы, қаңтар) гоминьдан Орталық атқару комитетінің және гоминьдан Тұрақты комитетінің мүшесі болып сайланды. Гоминьдан Орталық атқару комитетінің жұмысшы және шаруа бөлімдерін басқарды, сонымен қатар Гуандун провинциясының губернаторы болды. Сунь Ят-сен өлгеннен кейін (1925 жыл, наурыз), оның революциялық бағдарламасын жүзеге асыру жолындағы күресті одан әрі жалғастырды. Кеңес Одағымен достық қатынас орнатуды жақтады. Ляо Чжун-кай оңшыл гоминьданшылар қолынан қаза тапты.
Дереккөздер
Санат:1877 жылы туғандар Санат:1925 жылы қайтыс болғандар Санат:Қытай тарихы Санат:Қытай саясаткерлері
Яман-Зелга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Нязепетровск су торабынан Ай өзенін қоспағанда, Павловск су торабына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Челябі облысы өзендері
Қызғылт қоян туралы ертегі
right|thumb|Конференция кезі «Қызғылт қоян туралы ертегі» (Сказ о розовом зайце) — Шәкен Айманов атындағы «Қазақфильм» киностудиясының 2010 жылы түсірген қазақ көркем фильмі. Режиссёрі – Фархат Шарипов. Басты рөлдерде Әнуар Нұрпейісов және Максим Акбаров ойнайды.
Дереккөздер
Санат:Қазақфильм фильмдері Санат:Қазақстан драма фильмдері
Тұрсынбек Сабырұлы Мәліков
Мәліков Тұрсынбек Сабырұлы (1946 жылы туған, бұрынғы Көкшетау облысы Қызылту кенті) – ғалым, педагогикалық ғылымдарының докторы (2005), профессор Халықар. Ақпараттандыру академиясының акад., ҚР Білім беру ісінің үздігі, ҚР білім беру саласының құрметті қызметкері. А.Горький атындағы Омбы мемлекеттік педагогикалық институтын, Ленин атындағы Мәскеу мемлекеттік педагогикалық институты жанындағы аспирантураны бітірген. Он жылдан астам уақыт Қызылту кентіндегі мектептерде математика мен физика пәндерінен сабақ берген. 1979 жылдан Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау педагогикалық институтында жұмыс істейді. Қазіргі уақытта Көкшетау мемлекеттік университетінде зертхана меңгерушісі. Математиканы оқыту әдістемесі және математика философиясының мәселелеріне арналған 4 монография, 60-тан астам ғылыми мақалалардың авторы. ҚазКСР Халыққа білім беру мин-нің Құрмет грамотасымен марапатталған.
Дереккөздер
«Ақмола облысы» энциклопедиясы
Санат:Тұлғалар Санат:1946 жылы туғандар
Хаймбург
Хаймбург (Heimburg) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Вернигероде ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 929 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 19,62 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 85 165. Муниципалитеттің басшысы — Ханс-Георг Юнг.
Жарнама психологиясы
Жарнама психологиясы - психология ғылымының қолданбалы салаларының бірі. Жарнама көрермендердің, алушылардың, жөне қатынасушылардың зейіндері мен қызығушылықтарын заттарға, шараларға, дәстүрлерге, шығармаларға, т.с.с. аударып, кең өрісті әйгілі ету мақсатымен қолданылатын хабарлау жолы. Жарнама психологиясы эргономиканың, физиологияның, эстетиканың және этникалық нормалардың мүмкіндіктерін ескереді. Жарнама хабарлайды, түсіндіреді, сендіреді. Олай ету үшін жалпыға ақпарат үрдісінің функциясы, нұсқасы және адамдардың білім деңгейлері мен кімдерге арналғанын жан-жақты қарастырады. Жарнама психологиясы жарнаманың әртүрлі әлеуметтік функцияларының механизмдері мен заңдылықтарын зерттейді.
Дереккөздер
Санат:Психология Санат:Жарнама
Сюверня
Сюверня (Суверень, Сиверенья, Суверня) — Ресейдегі өзен. Тамбов облысы, Пензен облысы, Воронеж облысы, Саратов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ворона өзенінің сол жағалауынан 382 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 58 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ворона. Өзен саласы — Хопер, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ысқақ Ыбыраев
Ысқақ Ыбыраев  (10.5.1911, Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы Қаратал ауылы - 13.7.1965, Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданы Ыбыраев ауылы) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, взвод командирі. Қазақ. Петропавл қаласындағы педагогикалық училищені (1930) бітіргеннен кейін Есіл ауданындағы Орталық, Бірлік, Жарқайың ауандарында 12 жыл мүғалім болды. 1942 жылдьщ шілдесінде Кеңес әскері қатарына шақырылып, Горький (қазіргі Нижний Новгород қаласы) қаласындағы әскери-саяси қызметкерлер курсын тәмамдады. Сол жылдың қазан айында Прибалтика майданына жіберіліп, 50-полктің рота командирінің саяси бөлімі жөніндегі орынбасары қызметін атқарды. Могилев жаяу әскер училищесін бітіргеннен кейін (1944) 1-Беларусь майданының 5-екпінді армиясына қарасты 60-гвардиялық атқыштар дивизиясы 177-гвардиялық атқыштар полкінің взводын басқарды. 1945 жылдың қаңтарында Висланың батыс жағалауы плацдармдарынан 1-Беларусь және 1-Украина майдандары, ал оңтүстікке таяу 4-Украина майданының оң жақ қанатының құрамалары шабуылға көшіп, тарихқа Висла - Одер операциясы атымен енген ұрыс жолдары басталды. Осы операция барысында Ыбыраевтың взводы жаудың берік ірі қорғаныс тірегін басып алып, ерлік көрсетті. Ыбыраевқа КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.2.1945). Соғыстан кейін туған жеріне оралды. Жоғары партия мектебін бітіріп (1948), ұзақ жылдар осы салада қызмет етті. Ленин, «Қызыл Жұлдыз», «1941-45 жылы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін», «Варшаваны азат еткені үшін», «Құрмет Белгісі» ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақ батырлары Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары
Түзетпе
Түзетпе {{bang-la|storno шотты аудару)  - бухгалтерлік есепте теріс сандармен қосымша бухгалтерлік жазба жасау жолымен қатені түзету тәсілі. Мұнда қате  жүргізілген операция есептік құжаттамада қызыл сиямен жазылады (немесе сандарды қызыл түспен бояйды), сондықтан мұндай жазбаны "қызыл сторно" деп атайды. Есеп тізілімдерінде қорытындысын шығару кезінде қызыл сиямен жазылған сандар шегеріледі — "сторноланады". Операция түзетілгеннен кейін бухгалтер егжей-тегжейлі анықтама жазады, онда күні, қатенің сипаты мен шамасы, өткізбе және жаңа нәтиже көрсетіледі және оны қате табылған құжаттарға қосып тігеді.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Саяси коммуникация
Саяси коммуникация саяси субъектілердің өзара қарым-қатынас үрдісіндегі жолдары, құралдары мен тәсілдерін білдіреді. Саяси коммуникация жолдары адамдардың психологиялық қажеттілігі араласуына сүйене отырып, кез келген саяси жүйенің өзін-өзі ұйымдастыруы мен түрақтылық қажеттілігін қамтамасыз етеді. Саяси психологиялық түрғыдан, араласудың сан алуан түрлері мен тетіктері негізінде жіктеледі:
Жеке тұлға ішіндегі саяси коммуникация қарапайым өзіндік білім алудан көрініс табады. Бұл - газет оқу, теледидар көру, радиодан бағдарламалар тыңдау, т.б.
Жеке түлғалар арасындағы саяси коммуникация біріккен қызметте әріптестердің бар екенін білдіреді. Бір әріптес коммуникатор қызметін орындаса, қалғандар коммуникация объектісі болады.
Топ ішіндегі саяси коммуникация негізгі қызметтердің нақты бөлінуін білдіреді. Мысалы, топ болып саяси ақпаратты тындау, партиялық жиналыс, т.б. Барлығында коммуникатор, аудитория және олардың арасындағы қарым-қатынас үрдістерінен тұрады.
Топ аралық саяси коммуникация әр түрлі топтар арасындағы формальды және формальды емес араласу тәсілдерін білдіреді. Формальды вариантта даулы мәселені шешу мақсатындағы арнайы ұйымдастырылған келіссөздер. Формальды емес вариантта топтар арасындағы қатынастарды бекітуге бағытталған белсенді өзара қарым-қатынас.
Бұқаралық саяси коммуникация бұқаралық сана мен мінез-құлыққа ықпал ету құралы. Ол арнайы бүқаралық ақпарат құралдарымен және арнайы заңдармен жүзеге асырылады. Оған саяси жарнама, саяси үгіт-насихат жатады.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Еңбекші (Қызылорда облысы)
Еңбекші — Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы ауыл, Еңбекші ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Шиелі кентінен солтүстік-шығысқа қарай 10 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1401 адам (702 ер адам және 699 әйел адам) болса, 2009 жылы 1532 адамды (767 ер адам және 765 әйел адам) құрады.
Тарихы
1929 жылы Еңбекші «ТОЗ» шаруашылығы болып құрылды. 1933 жылы Еңбекшіге «Колхоз» деген атақ берілді. 1950 жылы Еңбекші, Жиделі, Үлгілі колхоздары бірігіп, ірілендірілді. Жаңа колхоздың атын «Молотов» деп атады. 1975 жылы аудан шаруашылықтарында мамандандыру саясаты жүргізілді. «Коммунизм» колхозынан «Еңбекші» бөлімшесі өз алдына отау тігіп, мал шаруашылығымен айналысатын «Еңбекші» қаракөл қой совхозы болды.
Дереккөздер
Санат:Шиелі ауданы елді мекендері
Олигоцен
Олигоцен ( – аз, шамалы және – жаңа) – палеоген дәуірінің соңғы кезеңі.
Олигоценнің орта шенінде индрикотерий фаунасының жақсы дамыған кезеңі болды. Бұл ежелгі тұяқтылар (пантодонттар, т.б.), алғашқы жыртқыш аңдар (креодонттар) және сүтқоректілердің кейбір түрлерінің өліп біткен кезеңі болды. Олигоценнің басында адам тәрізді маймылдар пайда бола бастады. Ауа райының суытуына байланысты мәңгі жасыл ормандардың алып жатқан аумағы азайып, олардың орнына жапырағы түсетін өсімдіктер өсе бастады.
Пайдаланылған әдебиеттер
Санат:Палеоген
Руйвош
Руйвош (Ruivós) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 82 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,06 км² шамасында. Халық тығыздығы — 6,1 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Иоанн Богослов.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
NGC 3660
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1787 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3660 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34980, MCG -1-29-16, UGCA 234, MK 1291, IRAS11210-0823.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз)
Голая Сосновка
Голая Сосновка — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Голая Виска өзенінің оң жағалауынан 22 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Понтестура
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Sant’Agata.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Акадия университеті
Акадия университеті (фр. Acadia University) — Волфвилл қаласында орналасқан зайырлы университет. Баптистстік университет 1838 жылы қаланған.
Оқу
Оқу 4 факультет боынша жүргізіледі. Олар: гуманитарлық ғылым факультеті,таза және қолдану факультеттері,теология және проффессионалды оқу факультеті.
Гуманитарлы ғылым факультеті
Гуманитарлы ғылым фкультеті Акадия университетінің бірінші факультеті болып табылады.Қазіргі таңда университеттің 7 бөлек кеңсесі мен музыка мектебі бар.
Таза және қолдану факультеттері
Бұл факультетте биология, химия, компьютерлік білім, инженерлік іс, жер және табиғат туралы білім деген факультеттер бар. .
Профессионалды білім факультеті
Бұл факультетте бизнес,білім,кинезиолгия,қызығушылық аурасындағы менеджемент бағыттары бойынша оқуға болады.
Дереккөздер
Санат:Канада жоғарғы оқу орындары
Францияның тарихи аймақтары
Француз патшалығы дәстүрлі түрде провинцияларға бөлінді (қазіргі қазақ тарихи әдебиетінде олар әдетте тарихи аймақтар деп аталады), ал 1790 жылы 4 наурызда (Француз төңкерісі кезінде) Франция халықтың өздерінің феодалдық аймақтарға деген адалдығын Париждегі орталық үкіметке бейілділік ниетіне ауыстыру үшін департаменттерге бөлінді. Провинциялардың ескі атауларын географтар әлі күнге дейін табиғи аймақтарды белгілеу үшін қолданады, ал Францияның кейбір аймақтары олардың орнын алған провинциялардың атымен аталған.
Сондықтан, төңкеріске дейінгі кезеңдегі Францияның құрылымын сипаттау үшін генералитеттер тізімін алуға болады, дегенмен провинциялардың ресми бекітілген тізімі жоқ. Келесі тізімде олармен бірге тарихи провинциялар бар.
Корольдіктің провинциялары 1789 жыл
Бұл аумақтар 1789 жылы Француз корольдігінің бір бөлігі болды: солға|нобай|499x499 нүкте| 1789 жылғы жағдай бойынша Францияның провинциялары, қазіргі Францияның шекарасында көрсетілген. оңға|нобай|513x513 нүкте| Ескі француз провинцияларын түсті және ағымдағы департаменттердің шекараларын қара түспен көрсететін карта. Бұл аумақтар 1789 жылы Француз корольдігінің құрамына кірмеген, бүгінде Францияға тиесілі:
Сондай-ақ, қараңыз
Санат:Францияның тарихи аймақтары Санат:Франция тарихы
Паринье
Паринье (Parigné) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Фужер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,72 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35215, пошта индексі — 35133.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1326 адамды құрады. Халық тығыздығы — 64,0 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Мутацияларды жіктеу
Мутациялар кезінде ДНҚ-дағы бірлі-жарым негіз немесе тұтас гендер немесе хромосомалардың өзгеруі мүмкін. Атап айтқанда үлескінің мутагендік мөлшері оларды жіктеу негізіне жатады.
Бұдан басқа мутациялардың әрбір осы типтерінен өзгерген тип бойынша тағы да бөлінеді. Сөйтіп гендік мутация мыналарды қамтиды:
Пайда болу дәрежесі бойынша алмасу да 3 топқа бөлінеді:
Хромосомалық мутация гендік мутацияға ұқсас болады. Мұнда тек бірнеше нуклеотидтер ғана емес, бірнеше гендерді қосып алатың әлдекайда үлкен үлескі өзгерістерге ұшырайтындығымен ғана ерекшеленеді. Гендердің хромосомада дұрыс орналасуын әліпбидегі әріптер түрінде көзге елестетейік, мұндағы әрбір әріп ген бөлігіне немесе тұтас қалпына сәйкес келеді: АБВГДЕ. Осы мысал бойынша мутацияның түрліше типтері қалай болатынын көрнекі көрсетейік:
Хромосомалар қайта орналасуының барлығы міндетті түрде фенотипті өзгертеді, алайда олар нүктелі мутациядан анағұрлым сирек кездеседі. Олардың жиынтықты болуы, яғни делецияны да, транслокацияны да өзінде қамтуы мүмкін. Бұған шимпанзе мен адамның бірінші жұп хромосомасы мысал бола алады.
2n+(1-2). Мысалы, Даун синдромы немесе Клаенфельтер синдромы - адамда диплоидты жиынты0та 47 хромосома болады. Бұдан басқа мутация өзге де әр түрлі қағидалар бойынша бөліне алады. Мысалы, мынадай мутациялар болады:
Ағзадағы мәні бойынша олар мынадай болады:
Мутацияның пайда болу дәрежесі бойынша дәл сол геннің мутанты аллеліне қатысты басым жәнө басылыңқы болады. Мутацияға ұшырау белгісі мен қасиеттерінің сипаты бойынша олар мынадай үдерістерге бөлінеді: морфологиялық (құрылыс өзгерісі), физиологиялық (мүше қызметі күшнің өзгерісі) және био химиялық (биохимиялық үдерістер өзгерісі) үдерістер. Жіктеудің басқа да бірқатар қағидалары болуы мүмкін.
Мутацияның себептері өте көп, кейбірі толық зерттелген жоқ. Оның - сыртқы (қоршаған орта күйі), сондай-ақ ішкі (ағзадағы күйдің өзгеруі) ая сипатта болуы мүмкін.
Мутагенді факторлар немесе мутагендер - мутация санын арттыратын химиялық немесе физикалық әсер. Мысалы, электромагнитті сәуле шығарудың кейбір түрлері физикалық мутоген болатыны бүгінгі күні нақты белгілі. Ультракүлгін, рентген, сондай-ақ радиоактивті сәуле шығарудың барлығы да мәлім. Бұдан баска мутагенді әсер туғызатын химиялық заттар да, мысалы, азотты кышқыл бар. Қазіргі кезде қоршаған ортаның ластану деңгейінін, артуына байланысты адамда және ғаламшарымыздағы өзге ағзада мутагенездің (әсіресе ауру тудыратын ұсак ағзалардың) кездейсоқ бақытсыздыққа ұшырату қаупі туралы сөз өріс алуда.
Тұтастай алғанда мутацияның рөлі өте зор. Теріс мутациялардың орасан жиі (шамамен 10 000 есе) кездесетініне қарамастан, олардың тірі ағзалардың жаңа сапалары мен қасиеттерінің пайда болуынa бірден-бір қайнар көз екенін атап айтқан жөн. Тірі жүйелер эволюциясының мутациялық үдеріссіз жүзеге асуы мүмкін емес. Бір кезде пайда болған тіршіліктің өзгермей қалуы мүмкін емес. Сондай-ақ тіпті егер мұндай ағзалар өзгеретін қоршаған ортада сақталып қалған күннің өзінде де олар өз көшірмесін ғана ұрпаққа қалдыратын жаңа формаларды ешқашан бере алмас еді. Сондықтан тұқым қуалау ақпаратының берілуі айтарлықтай дәлме-дәл болуы қажет, тіпті болмашы мүмкіндікте өзгеріс болуы тиіс. Тіршілік мутациялары арқасында жер бетіндегі өздерің көріп жүрген әр алуан ағзалар өмір сүруде.
Дереккөздер
Санат:Биология
Мағираш Сарикова
Мағираш Сарикова (23.11.1939 жылы туған, Қызылорда облысы Қармақшы ауданы Ақтөбе ауылы) - ақын. ҚазҰУ-ды бітірген (1963). 1955-1958 жылдары аудандық "Қызыл ту" газетінде әдеби қызметкер, 1963 жылдары Қазақ теледидарында, "Қайнар" баспасында, Кітап палатасында "Денсаулық" журналында редактор болып қызмет істеген. Алғаш өлеңдері 1959 жылы "Жас қанат" атты ұжымдық жинаққа енген. 1964 жылы "Студент қаламы" жинағы жарыққа шыққан. "Сырдария", "Сені сыйлаймын", "Сезім пернелері", "Қарагөз", "Майда", "Қос қағыс", т.б. жыр кітаптарының авторы. "Қазақ совет поэзиясының антологиясында" (1970) "Айтыс" кітабының 3-томына (1960), "Чудесный сад" (1980) орысша жинақ, "Бес ғасыр жырлайды" (2002), "Бес ғасыр жырлайды" (2003) таңдамалы жыр кітаптарына бір топ өлеңдері енген.
Төлеген Дүйсенбайұлы Адам-Юсупов
Төлеген Дүйсенбайұлы Адам-Юсупов(1937 жылы туған), көрікші, КСРО-ның құрметті металлургі (1969), Социалистік Еңбек Ері (1981).
Геохимиялық айналым
Геохимиялық айналым — Жердің геол. даму барысында хим. элементтердің орын ауыстырып, физ., хим. өзгерістерге ұшырап минерал түзіп, изотоптық құрамы өзгеріп, қайтадан бастапқы күйіне келуіне себепші болатын, бір-біріне жалғаса өтетін геохим. процестер жиынтығы. Геохимиялық айналым атауын 1922 ж. А.Е. Ферсман ұсынған. Геохимиялық айналым барлық хим. элементтердің Жер қыртысында үздіксіз өтіп жататын түрленуін бейнелейді. Жер қыртысының басты Геохимиялық айналымна: 1) түрлі құрамды магмалық жыныстардың түзілуіне себепші болатын магманың кристалдануы кезіндегі жіктелу; 2) эндогендік процестермен байланысты постмагматикалық түрленулер; 3) түп жыныстардың үгілуінен түзілген борпылдақ шөгінділердің сумен шайылып, хим. құрамына қарай жіктелуі және олардың теңізге түскеннен кейін шөгінді жыныстар түзілуінің әуелгі және кейінгі диагенезі кезінде түрлі фацияларға бөлінуі; 4) элементтердің шашырауы мен топталуына ықпал ететін эпигенетикалық өзгерістер мен метаморфтану; 5) гранитке айналдырушы газ бен сұйықтардың әсерінен түзілетін гранит-гнейстер мен граниттер, т.б. жатады. Табиғатта жеке элементтің, элементтер тобының Геохимиялық айналымын байқауға болады. Геохимиялық айналымға органик. дүниенің тіршілігімен байланысты биогендік айналыс та әсер етеді. Мыс., өсімдіктер мен жануарлар су, ауа, топырақ және түрлі шөгінді жыныстардан көптеген хим. элементтерді бойына сіңіреді. Жануарлар мен өсімдіктер тіршілігін жойғанда олардағы хим. элементтер шөгінді жыныстарға қайта оралады да, өздерінің Геохимиялық айналымын одан әрі жалғастыра береді.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, 2-том
Төлеген Дүйсенбайұлы Адам-Юсупов
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Өндіріс Санат:Қарағанды облысы Санат:Социалистік еңбек ерлері
Кубалық қолтырауын
thumb|200px|[[кубалық қолтырауын]] Кубалық қолтырауын  - (Крокодил ромбифері) - Тек Кубада табылған қолтырауынның кіші орта түрі. Әдеттегі ұзындығы 2,1–2,3 м (6,9–7,5 фут) және салмағы 70-80 кг (150–180 фунт). Ірі еркектердің ұзындығы 3,5 м-ге жетеді және салмағы 215 кг-нан (474 ​​фунт) асады. Қарапайым мөлшеріне қарамастан, бұл өте агрессивті жануар және адамдарға қауіпті.
Сыртқы түрі
Ересек дарақ Кубалық қолтырауынның оны басқа қолтырауындардан ерекшелейтін бірқатар ерекшеліктері бар: ашық түсті, ұзын және күшті аяқтар, үлкен таразылармен жабылған. Сары және қара дақтардан тұратын теріге тән болғандықтан, бұл түрді кейде інжу-қолтырауын деп атайды. Іші жеңіл, қара дақтары жоқ.
Парья (Тол-Я тармағы)
Парья — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тол-Я өзенінің оң жағалауынан 73 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Кубалық қолтырауын
Сыртқы түрі
Кубалық қолтырауын биологтарға физикалық және мінез-құлық ерекшеліктері үшін қызығушылық тудырады. Бұл қолтырауындардың ұзын және мықты аяқтары бар. Оның таңдаулы тіршілік ету ортасы тұщы су батпақтар мен өзендер сияқты орталар. Онда ересектер балықтармен, тасбақалармен және ұсақ сүтқоректілермен қоректенеді, ал жас балалары омыртқасыздар және ұсақ балықтармен қоректенеді. Жұптасу мамыр мен шілде аралығында болады. Тұтқындағы жануарларға ақыл-ойды ұсына отырып, фокустарға үйретуге болады. Олар Кариб теңізінде таралған, адамдардың аң аулауына байланысты оның ауқымы азайып, тек Сапата батпағын және Исла-де-ла-Ювентудты ғана қамтиды. Түрлерді қалпына келтіруге көмектесетін асыл тұқымды асылдандыру жобалары жүзеге асырылуда, қазба түрлері бойынша, Багамада қазба қалдықтары табылған кезде бір уақытта оның ауқымы Доминикан Республикасы және Кайман аралдарында едәуір көп болды.
Өмір салты
Кубалық қолтырауындар тұщы су қоймаларын жақсы көреді, бірақ басқа нағыз қолтырауындар сияқты олар да тұзды суда өмір сүре алады. Сонымен қатар, олар қазіргі заманғы қолтырауындар болып саналады. Кубалық қолтырауындар құрлықта көп уақыт өткізеді, көбінесе "жоғары қолтырауын" деп аталады (асқазан жерге тимеген кезде) және тіпті жерден секіріп, өте жоғары секіре алады. Ұзын аяқтарында олар 17 км/сағ жылдамдықпен жүре алады және аз уақыт ішінде жәбірленушіні немесе жауды қуып жетеді Кубалық [қолтырауын]дар – бұл нағыз қолтырауындардың стандарттары бойынша да өте агрессивті жануарлар. Мүмкін, бұл тарақ тәрізді крокодилмен бірге отбасының ең агрессивті өкілі шығар. Бірге тұтқында болған кезде немесе жабайы табиғатта қиылысқан кезде [куба]лық қолтырауындар әлдеқайда үлкен өткір қанатты қолтырауындарға үстемдік етеді, олардан тамақ алады немесе тұщы су аймақтарынан шығарылады. Ұзындығы 1,83 м болатын жас кубалық қолтырауынның ұзындығы бойынша екі есе және салмағы бойынша сегіз есе болатын өткір қанатты қолтырауынды қалай қуып, ауыр жарақаттағаны сипатталған.
Парья (Тол-Я тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Кубалық қолтырауын
Өмір салты
Алайда, агрессияның жоғары деңгейіне қарамастан, кубалық қолтырауын қазіргі қолтырауындардың ішіндегі ең "ақылды" түр болып табылады, ол өте күрделі ұжымдық өзара әрекеттесуге қабілетті.
Парья (Тол-Я тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Гиббс үлестіруі
Гиббс үлестіруі - кез келген жүйенін кішкене бөлігі калған бөлікпен өзара әлсіз әсерлескен жағдайда, статистикалық тепе - теңдік жағдайдағы кішкене бөліктің әр түрлі күйінің ықтималдығының үлестіруі. Статикалық масса
Дереккөздер
Санат:Физика
Акобир Шарипов
Шарипов Акобир (1928 ж. т.) - тәжік ақыны. Оның «Орифжан мен торғай», «Қызғалдақ», «Ахмет-ғарышкер» (1972) т. б. кітаптары белгілі. Абайдың «Балалық өтті, білдің бе?..», «Қалың елім, қазағым, қайран жұртым...» өлеңдерін («Шарқи сурх» журналы, 1954, 7-ші саны) тәжік тіліне аударған.
Жаттығу топтары
Жаттығу топтары — бихевиористік бағдарланған топтар. Мұндай топтағылар өмірге қажетті дағдыларын, әсіресе коммуникативтік мүмкіндіктерін дамытады. Бұл топтарда, қатысушылар дамыған икемділіктері арқылы адамды өзіне-өзі сенбеуінен, үрейленуден, агрессивтіліктен және де басқа әдеттенген жағымсыз қылық түрлерінен құтылады.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Акобир Шарипов
Дереккөздер
Санат:1928 жылы туғандар Санат:Тәжік ақындары Санат:Абай Құнанбайұлы жобасының мақалалары
Хапоэль (футбол клубы, Беэр-Шева)
«Хапоэль» (הפועל באר שבע) — Израильдегі футбол клубы. 1949 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын 2015 жылдан бері "Тото Тернер" стадионында өткізеді.
Тарихы
1975 жылы тұңғыш рет Израиль чемпионы атанды. Келесі маусымда осы жетістіктерін тағы қайталады.
2019/20 жылғы маусым
УЕФА Еуропа Лигасының екінші кезеңінде "Хапоэль" Қазақстанның "Қайрат" клубымен кездесті. Бірінші ойында 2:0 есебімен ұтты, алайда төреші қайраттықтардың таза голын есептемеді. Алматыдағы ойында да төрешілердің кесірінен "Қайрат" тағы сүрінді: екі бірдей ойыншысы алаңнан қуылды.
Бірақ клуб топтық турнирге шыға алмады, плей-офф кезеңінде "Фейеноордтан" жалпы есепте 0:6 боп ұтылды.
Сілтемелер
Санат:Израиль футбол клубтары
Тұлпар
Тұлпар – бітімі бөлек, ең жүйрік жылқы.
Қазақ ғасырлар бойы жылқының жүйріктерін, мықтыларын сұрыптап, іріктеп тұлпар өсірген. Оны негізінен батырлар мінген. Мысалы, Алпамыстың Байшұбары, Қобыландының Тайбурылы, Ер Тарғынның Қарақасқасы, Қабанбайдың Құбасы, Бұғыбайдың Ақан серінің Құлагері, Қарасеркесі, Наурызбайдың Ақазуы, Исатайдың Ақтабаны, т.б.
Пияз
Пияз (Allium cepa) – амариллистер тұқымдасы, жуа туысының ең көп тараған түрі. Шыққан жері — Орталық Азия және Ауғанстан.
Тамыры ірі, қалың, шашыраңқы, түйнек түбінен өседі. Түйнегі үлкен, етті, сопақша және шар пішінді. Түйнегінің қабығы сары, қызыл-қоңырқай түсті. Қабығының астында ақ, шырынды, ерекше иісті қабаттар кезектесіп орналасқан. Пияз бір маусымда жеуге жарамды болып өседі. Тұқымын алу үшін пиязды (тамыр сабағын) көктемде қайта егеді. Одан 2-жылы ұзын гүл сидам өсіп шығып, гүлдейді. Күзге қарай тұқымын жинап алады. Отаны – Жерорта теңіз елдері. Пияздың құрамында көмірсулар, гликозид, сапонин, кальций оксалаты және басқа элементтер бар.
Сипаттама
Пияз өсіріп алынатын бадана тегіс, ұзын немесе домалақ пішінде болады, қысқа сабақтан және оған тығыз, біріне-бірі қысыла орналасқан етті қабыршақтан тұрады. Қабыршақтың жоғары бөлігі жұқа, жалған сабақ құрайды. Сыртқы қабыршақтары бірте-бірте өледі де, жамылғыға айналады. Олар сары, қоңыр, қызғылт-көгілдір, ал кейде ақ түсті болады. Пияздың жапырақтары етті қабыршақтың жалғасы сияқты. Олар түтікті, үшкірленген, ұзындығы 20 — 50 см, 18 — 20oС-та жақсы өседі. Гүл шоғыры — шар тәрізді шатырша, гүлдері қос жынысты. Тұқымы — қарашық, ұсақ (1000 данасының салм. 3,5 — 4,0 г), қара, пирамида пішіндес, 2 — 4oС-та өне бастайды. Тығыз және ұзақ бөртетін қабықты болғандықтан тұқымы өте баяу өнеді. Құнарлы, қарашірігі мол, қышқыл емес, қоректік заттарға бай, арамшөптерден тазартылған топырақта жақсы өседі. Қазылып алынған бадананың аязға төзімділігі кемиді, толық піскендері 3оС суыққа шыдай алады. Үсікке пияздың ащы сорттары төзімдірек келеді.
Бадананың құрамында (сортына қарай) 2,4 — 14% қант, 2 — 13,9 мг% С витамині, 18% құрғақ зат, 2%-дың шамасында белок, эфир майы; жапырағында — 25 — 47,7 мг% С витамині және 1,3 — 5,9% А провитамині бар.
Құрамындағы эфир майының мөлшеріне, дәмінің ащылығына қарай Пияздың сорттарын 3 топқа — ащы, жартылай ащы және тәтті деп бөледі. Ащы сорттарында құрғақ заттың, қанттың және эфир майының мөлшері көбірек болады. Пиязды ауыспалы егісте көкөніс және егіс танабынан кейін отырғызып, жапырақтары сарғайған кезде жинайды. Шабындықта және жайылымдарда Пияз отырғызбаған абзал, өйткені Пияз мал сүтінің дәмін өзгертіп, жағымсыз дәм береді. Пияз ежелден бағалы дәрілік өсімдік деп саналған. Ол ас қорытуды жақсартады, асқазан шырынының бөлінуін күшейтеді. Пиязға эфир майы ерекше иіс береді. Одан басқа пияз бен сарымсақта фитонцид бар, ол ауру қоздыратын бактериялардың өсуін тежейтін ұшпа зат.
Қолданылуы
Пиязды барлық тамаққа пайдаланады десек те болады. Алайда, пияз тағам өнеркәсібінде ғана емес, медицинада да қолданылады. Пияз шырыны іш өтуіне, қуыққа әсер етеді. Фармацевтика өнеркәсібінде «Сцилларе» деп аталатын сұйық дәрі шығарылады. Сонымен қатар пияз кардиологияда да қолданылады. Зиянкестерге қарсы дәрі-дәрмек құрамында да болады.
Пайдалылығы
Біріншіден, ас қорытуға жақсы әсерін тигізеді. Пияздың иісі өте жағымсыз екенін бәріміз жақсы білгілі. Алайда бұл көкөністің бойындағы ең құндысы да осы. Пияздың бойындағы эфир майы ауру қоздыратын – құрт, бактерияларды жояды. Сондықтан оны салатқа, бірінші және екінші тағамға, жалпы сәйкес келеді деген барлық тағам түрлеріне қосып, үнемі пайдаланған жөн.
Атересклероз, ми тамырлары ауруларына пияз сөлі мен балды араластырып (1:1), бір ас қасықтан күніне үш рет ауқаттанардан сағат жарым уақыт бұрын немесе содан екі-үш сағат кейін қабылдайды. Пияз сөлі мен кесінділері әр түрлі жараларға, соның ішінде ұзақ уақыттан бері бітіп болмаған жарақатқа, күйген жерге жақса, тиімді әсері тез байқалады.
Сүйелдер мен іріңді жараларға пияздың жылытылған ұсақ кесінділерін кір сабынмен араластырып (2:1) жағып, үстінен бинтпен орап тастайды. Бинтті күн сайын ауыстыру қажет.
Қатты жөтелден арылмасаңыз, пияздың көмегіне жүгініңіз. Ол үшін әйнек бөтелкені туралған пиязбен толтырып, бөтелкенің сыртын қамырмен қаптап, духовкаға салыңыз. Сырты пісті-ау деген кезде духовканы өшіріп, суығанын күтіңіз. Содан кейін қамырынан аршып, бөтелкедегіні үлкендер екі ас қасықтан күніне 3-4 рет қабылдайды, ал балаларға бір ас қасықтан берсе де болады. Мұндай ем созылмалы гастриті барларға да зиянын тигізбейді.
Шамамен 50 грамм мейізге 200 мл қайнаған су құйып, жарты сағат қоя тұрады. Сосын оған бірнеше пияздың сығып алынған сөлін (үш ас қасық көлемінде) араластырады. Бұл тұнбаны жөтел кезінде күніне бір рет жатар алдында бір жұтым шамасында қабылдап алған жөн. Сонда жөтелден тез құтыласыз.
Қан қысымы жоғары адамдарға (гипертоник) күніне бір-екі пияз жеп тұрған өте пайдалы. Бір ескертер жай, асқазаны ауыратындарға пияздың таза өзінің сөлін пайдалануға болмайды. Бірнеше пиязды ұсақтап турап, оны басыңызға қалың етіп салып, он минут шамасында ұстаңыз. Сосын басыңызды шайып алсаңыз, шаш құрамы жақсарып, шаштың түсуі тоқтайды.
Пияздың басты (қатпарлы) пияз, батун-пияз, корей-пияз, шнитт-пияз, шалот-пияз т.б. түрлері бар. Ең кең тарағаны — басты пияз, оның түйнегі мен жапырақты сабағы болады. Түйнекте белок, клетка қабығы және минералды тұздар болады. Басты пияздың сорттары ащы, жартылай ащы және тәтті болып бөлінеді. Пияздағы ащы дәм оның құрамында болатын эфир майынан. Пияздағы С витаминінің көлемі 10 мг %. Ауру жұқтырмайтын (бактерицидтік) және қырқұлаққа қарсы қасиеттері бар. Жартылай ащы және ащы пияздарды көбінесе орталық белдеуде және солтүстікте өсіреді. Басты пияздың ең жақсы ащы сорттарының қатарына: Бессоновский, Ростовский, кубастый, Ростовский репчатый, Арзамасский, Стригуновский, Мстерский, Тимирязевский пияздары, жартылай ащы сорттарына — Цитауский, Қаратал, Луганский пияздары жатады. Пияздың тәтті және жартылай ащы сорт- тарын (Испанский, Каба және басқа пиязда көбінесе еліміздің оңтүстігінде өсіреді, өйткені орталық белдеуле, сондай-ақ солтүстікте олар пісіп үлгірмейді. Тәтті пияздар жартылай ащы және ащы пияздарға қарағанда нашар сақталады. Пиязды күзде ауа-райы құрғақ кезде сабақтары қурай бастағанда жинайды. Оны сәл қысқалау етіп сабағын қалдыра кеседі. Толық телегей пиязды құрғақ, жылы жерде келтіреді. Пияз ды 0°С-ден 3°С-ге дейінгі температурада ауаның салыстырмалы ылғалдылығы 70—75% жерде сақтаған жөн. Пияздың ащы сорттары кез келген құрғақ әрі салқын жерде, тіпті, әдеттегі үй жағдайында да қыс бойы, жаңа өнімді жинағанша, жақсы сақталады, тек оны сақтаудың алдында жақсылан кептіру керек. Пиязды кеуіл кетуден және бүлінуден сақтайтын құрғақ қабығы болады. Құрғақ қабық қалың әрі тығыз болса, пияз соғұрлым жақсы сақталады. Баста пиязды асқа көк күйізде де, қайнатылған, қуырылған, консервіленген, кептірілген күйлерінде де пайдалана береді. Пияз турағанда көзден жас аңлау үшін пышақты салқын сумен шайын отыру керек. ' Басты пияздың немесе көпжылдық пияздар — батун-пияз, шнитт-пияздың сабағы көк пиязда кеңінен пайдаланылады, Басты пияздың көк сабақ алынатын ең жақсы сорттары — Арзамасский, Бессоновский, Спасский пияз дары. Көк пияздың құрамында 30 мг % С витамині және каротин (А провитамині) болады. Көк пияз ды жыл бойы өсіруге болады, оның құндылығы да осында. Тамаққа көк пиязды жаңа жиналған күйінде, сондай-ақ оны начинка жасағанда найдаланады. Көк пияздың ең жақсысын тұқым-пияздан, яғни басты пияздың түйнектерінен алады. Көк пиязды сабағының ұзындығы 35—40 см-ге жеткенде жинайды. Оны салқын жерде сақтау керек, жазда тез қурай, сарғайып кететін болғандықтан 3 күннен артық сақтауға болмайды. 0°С температурада көк пиязды сыртқы түрін өзгертпей және дәмдік қасиеттерін жоғалтпай 10 күнге дейін сақтауға болады.
Батун-пияз
Батун-пияз (татарка, дудчатый, қыстық, құмдық). Тамаққа, негізінен, сабақтарын пайдалан ады, олар түрі мен дәмдік қасиеті жағынан басты пияздың сабағына ұқсайды, бірақ олардан біршама ірілеу. Батун-пияздың кейбір түрлері сабақтарында С витаминінің мол (80 мг %-ке дейін) болуымен ерекшеленеді. Таралу аймағы да өте кең (оңтүстіктен Поляр шеңберіне дейін). Ол аязға берік, күй талғамайды, қыста ашық жерде де ұстауға болады және ерте піседі. Батун - пияздың алғашқы көк сабақтарын ортаңғы белдеуле апрельдің аяғы, майлық басында жинайды. Көк сабақтарды жаз бойы бірнеше рет кесіп алады, бірақ тамыздың бірінші жартысынан кейін тоқтатады, өйткені мұның салдары келер жылдың өніміне кері әсер етеді.
Порей-пияз
Порей-пияз (жақұт порей), негізінен КСРО-ның европалық бөлігінің оңтүстігі мен Закавказьеде өсіріледі. Ең көп тараған сорты — Қаратал пиязы. Бұл пияздың ұзын, жалпақ, жасыл жапырақтары және жуан сабақтары болады. Асқа бұл пияздың сабағын (жаңа жиналған бетте, қайнатылған, кептірілген, тұздалған) және жас жапырақтарды пайдаланады. Бұл пияз витаминдерге (Ві, Вr, РР, каротин) бай, оның құрамында 35 мг % С витамині бар. Оны күздің аяғына қарай жинайды. Ұзақ сақтау үшін сабақтардың жоғарғы жағын (1/3 бөлігін) кесіп алады да, түбірін сақтайтын орынның суық жағына ылғал құммен көміп тастайды. 0°С температурада және ауаның салыстырмалы ылғалдылығы 90% болғанда бұл пиязды 3 айға дейін сақтауға болады.
Шнитт-пияз
Шнитт-пияз (Шалғын жүа) жапырақтары майда тікенекті, оларда С витамині (7 —105 мг %) және каротин болады. Жапырақтары жас кезінде жұмсақ, нәрлі. Өсе келе тез іріленіп кетеді. Бұл аязға төзімді және ерте өкім беретін пияз. Оны аз мөлшерде ғана, кейде сәндік және шырын жинайтын өсімдік ретінде өсіреді.
Шалот-пияз
Шалот-пияз (шарлот, сорокозубка) оңтүстік аудандарда таралған. Там аңқа жас түйіні мен сабақтарын сол күйінде, кейде маринадтап пайдаланады. Сабақтары кабысқан түтік тәрізді, балауыз түстес болып келеді. Пияздары майда, жұмсақ, дәмі онша ащы емес. Оның құрамында 13% қант (сабақтарына 5,5%) бар. Аязға төзімді, сондықтан оны қысқа қарай егеді, көктемде ол өнімді ерте береді. Бұл пияздың көк сабағы қыста ұзақ уақытқа жақсы сақталатындықтан, оны түйнегінен жұлмайды. Оңтүстікте бұл пияз ды шатырдың астында сақтайды, өйткені 20°С-тық суыққа ұшыраса да дәмі жоғалмайды.
Маринадталған пияз
Сірке қышқылы қосылған суға араластырып, қалауынта тұз және құмшекер қосып, үстіне өсімдік майын құяды. Қоспаны эмальмен қайнатылған кастрюльге аударып, сақиналап кесілген басты пияз салады да (майда пияздарды тұтастай маринадтайды), лавр жапырағын, хош иісті бұрыш, қалампыр қосады. Қоспалы қайнағанша араластыра отырып қыздырады, одан кейін эмальмен қапталған басқа ыдысқа ауыстырып, құйыл жылдам суытады. Маринадталған пиязды басытқы ретінде де (дастарқанға аскөк сеуіп, кішкене ыдысқа салып қояды), маринадталған немесе тұздалған майшабаққа гарнир ретінде де пайдаланады, сондай-ақ винегретке және кейбір көкөніс және балықтан жасалған салаттарға қосады. 4—5 бас пиязға: 5 ас қасық сірке қышқылы, 5 ас қасық су, 2 ас қасық өсімдік майы, 11/2—2 шай қасық құмшекер, 1/2 шай қасық тұз, 2 лавр жапырағы, 3 бас бұрыш. 3—4 қалампыр қосады.
Жұмыртқа қосылған пияз салаты
Пиязды қалындау етіп дөңгелете кесіп, эмальмен қапталған кастрюльге салады 21/2 стакан суды қайнатыл, оған сірке суын қосып, қайнаған қоспаға пияз салады. Кастрюльдің қақпағын жауып суытады. Сосын пиязды кепсерге салып, суын ағызады. Жұмыртқаны ірі-ірі етіп кесіп, пиязбен араластырады да, үстіне майонез қатып, тоңазытқышта суытады. Дастарқанға қояр алдында майдалан туралған жаңа жиналған қияр қосуға болады. 500 г. бас пиязға: тұтас пісірілген 4—5 жұмыртқа, 1 банка майонез, І ас қасық сірке қышқылы қосылады.
Дереккөздер
Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Көкөністер: Дидактикалық материал.- Алматы, 2011. - 16 б, ISBN 978-601-7237-33-2
Санат:Амариллистер Санат:Көкөністер
Ору-Верди (Сан-Паулу)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7 189 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 266,452 км² шамасында. Халық тығыздығы — 27 адам/км².
Тарихы
Қала 1953 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Ғашық жүрек
Ғашық жүрек или Коктейль для звезды — 2010 жылы жарық көрген Баян Есентаеваның продюсерлік жобасының алғашқы толықметражды фильмі, режиссері — Асқар Ұзабаев, бас рөлді сомдаған — Мөлдір Әуелбекова. 2011 жылы бұл фильмнің жалғасы шықты.
Сюжеті
Балалар үйінде тәрбиеленген талдырмаш қыздың тағдыры төңірегінде өрілген оқиға. Басты кейіпкер Мөлдір (Мөлдір Әуелбекова) табиғатынан талантты, өнер жолына түсуді мақсат етеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақстан фильмдері
IC 4297
IC 4297 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47906, UGC 8570, MCG 5-32-40, ZWG 161.82, NPM1G +26.0325.
Сыртқы сілтемелер
IC 4297 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Уилсон ауруы
right|thumb|200px|[[Кайзер-Флейшер сақинасы]] Вильсон-Коновалов ауруы - орталық жүйке жүйесі және ішкі мүшелер ауруларына әкеліп соғатын мыс алмасуының туа біткен ақауы.
Эпидемиология
Популяцияда орташа есеппен алғанда 3:100000 қатынасында кездеседі. Жақын туыстық некелер жиі кездесетін халықтарда көбірек кездеседі. Ер адамдар жиі ауырады. Дерттің алғашқы белгілері 11-25 жас аралығында көріне бастайды.
Генетика
thumb|Вильсон ауруының тұқым қуалау типі. Вильсон-Коновалов ауруының гені (ATP7B) - 13-і хромосоманың ұзын иығында орналасқан. Ген мысты өтке тасымалдап, церуллоплазмин құрамына еңгізетін АТФ-азаның Р-типін кодтайды. 10% жағдайда мутация анықталмайды.
Дерт аутосомалық-рецессивті типпен тұқым қуалайды.
Патогенез
Мыс ағзада көптеген қызметтерді атқарады. Көбінесе церулоплазмин, цитохром с-оксидаза, дофамин бета гидроксилаза, супероксиддисмутаза және тирозиназа сияқты және тағы басқа ферменттердің кофакторы болып табылады. Мыс ас қорыту жүйесінде сіңіріледі. Аш ішек жасушалары бетінде орналасқан тасымалдаушы ақуыз мысты жасуша ішіне тасымалдайды. Мыстың бір бөлігі металлотионеинмен тіркеседі, басқа бөлігі ATOX1 тасымалдаушы ақуызы арқылы Гольджи Аппаратына тасымалданады. Гольджи аппаратында мыс концентрациясының артуына жауап ретінде ATP7A (ағл. Copper-transporting ATPase 1) ферменті бұл элементті вена арқылы бауырға босатып шағарады. Бауыр жасушаларында ATP7B ақуызы мысты церуллоплазминмен тіркестіріп, қанға босатып шығарады. Сонымен қатар мыстың артық мөлшерін түзіліп жатқан өтпен бірге бөліп шығарады. Вильсон-Коновалов ауруы жағдайында ATP7B екі қызметі бұзылады. Мыс бауыр ұлпасында жиналады; церуллоплазминнің бөлінуі мыстың жеткіліксіздігімен ары қарай жалғаса береді (апоцерулоплазмин). Сондықтан церулоплазмин қан айналымында тез ыдырайды. Бауырда мыс оны тіркестіре алатын ақуыздар мөлшерінен артық жиналғанда, олар Фентон реакциясы барысында тотығып зақымданады. Ол бауырдың қабынуына, оның фиброзына және соныңда циррозға әкеліп соғады. Сонымен қатар церуллоплазминмен тіркеспеген мыс бауырдан қанға бөлініп шығады. Бұл бос мыс бүкіл ағзада тарап, тіндерде әсіресе бүйректе, көзде және мида жиналады. Мыстың жүйке жүйесі, бүйрек, бауыр ұлпаларында және көздің мөлдір қабығында жиналуы, мыс алмасуының бұзылуы патогенездің басты рөлін атқарады. Метаболизмнің бұзылуы церулоплазмин синтезі және оның қандағы концентрациясының төмендеуімен сипатталады. Церулоплазмин мысты ағзадан бөліп шығару процессіне қатысады. Бауырда ірітүйінді немесе аралас цирроз қалыптасады. Көздің десцемет қабықшасында мыстың шоғырлануы Кайзер-Флейшер сақинасының қалыптасуына әкеліп соғады.
Патологиялық анатомия
Мидың жасымық тәрізді ядросы жұмсарып кетеді. Мидың басқа түзілістері де зақымданады: құйрықты ядро, қыртыстың терең қабаттары, мишық, әсіресе тісті ядролар. Атрофиялық цирроз нәтижесінде бауыр мөлшері кішірейіп, оның сырты бұдырланады.
Клиникалық көрінісі
Бауырдың зақымдануы гепатомегалиямен, гемолитилкалық анемиямен, тромбоцитопениямен, лейкопениямен сипатталатын созылмалы гепатит немесе цирроз ретінде өтеді. Сонымен қатар жүйке жүйесінің зақымдануы байқалады (дизартрия, сілкекей ағуы, гиперкинез, бұлшықет тонусының артуы немесе паралич, атетоз, эпилепсиялық ұстау ). Зәр шығару жүйесі жағынан глюкозурия, аминоацидурия, фосфатурия, уратурия, протеинурия байқалады.
Ем
Патогенетикалық ем мыстың ағзадан бөлініп шығуын арттыруға бағытталған. Ол үшін комплексондар қолданылады. Олардың ішінде пенициламин ең тиімдісі болып шықты. Оны күн сайын 1,5-2 г мөлшерінде үнемі қабылдап отыру керек. Пенициламинмне емдеу барысында науқастардың жағдайы жақсарып, кей кезде дерттің белгілері толығымен кетеді. Унитиолды пайдалану барысында қанағаттанарлық нәтижелер алынған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жүйке аурулары Санат:Сирек аурулар Санат:Бауыр аурулары
Кременная (Тобыш тармағы)
Кременная — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тобыш өзенінің оң жағалауынан 186 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Пикнолепсия
Пикнолепсия - көздерін шалқайта тастау, бұлшық еттері сергуінің ретсіз тырысуынсыз көтерілуі және бой билеуін жоғалтпай ұстауы түрінде, көптеген қысқа да бір-бірінен соң бірі келетін талмалар сияқты, 4-10 жастар аралығындағы балаларда кездесетін қояншықтың бір түрі. Науқас ұстамаға шалдыққанын байқамай қалады психикасында өзгеріс болмайды.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Трассаларды дайындау
Трассаларды дайындау — жер құрғату және жер суландыру желілерінің құрылысын салу барысында оның қай бағытта жүргізілетінін алдын ала белгілеп алу. Су жинағыш каналдар өтетін тұстарды ағаш, ағаш түбірлерінен, тал-шіліктерден, тастардан тазарту, тегістеу жұмыстары.
Энгельс атындағы көше (Алматы)
Энгельс атындағы көше (Алматы) - көшеге ғылыми коммунизмнің негізін салушы, К.Маркстің досы, жұмысшылар табының белсендісі болған Фридрих Энгельстің есімі (1956 жылы) берілген. Энгельс Фридрих (1820-1895) Пруссияда дүниеге келген. Ғылыми коммунизмнің негізін салушы. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Бейсебаев, Некрасов, Бартольд, Волгоградский көшелерімен қиылысады. Кешенін узындығы - 1100 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Алексей Анатольевич Гаврилов
Алексей Анатольевич Гаврилов (6 тамыз 1983 жылы туған) — ресейлік киноактёр.
Өмірбаяны
Магнитогорск қаласында 1983 жылы 6 шілдеде әскеридің отбасында дүниеге келген. 1994 жылы Мәскеуге көшіп келген. 2003-2007 жылдар аралығында С.А. Герасимов атындағы Бүкілресейлік мемлекеттік кинематография институтында, Алексей Владимирович Баталовтың тобында оқыған. 2007 — «Жабық кеңістік кинокартинасының екінші режиссеры. 2007 —СТС арнасындағы «Қоңырау» шынайы-шоуының продюссеры..
Жарнамадағы рөлдері
2009 жылдың қарашасында ол Универ бойынша жолдастары Виталий Евгеньевич Гогунский және Мария Кожевниковамен бірге Samsung-ты жарнамалады.
Сотниковская
Сотниковская — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Конда өзенінің оң жағалауынан 477 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Конда. Өзен саласы — Конда, өзен алабы — Ертіс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Нав (Коррез)
Нав (Naves) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Тюль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 35,93 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19146, пошта индексі — 19460.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2335 адамды құрады. Халық тығыздығы — 64,99 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Қапай Ысқақов
Дереккөздер
Санат:Қазақ батырлары Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары
Ольбия
Ольбия (Olbia) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Ольбия-Темпио провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 48 200 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 120,62 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 376,10 км² шамасында. Пошта индексі — 07026.