cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Телерадиоқор
Тұрсын Қ., Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5
Дереккөздер
Санат:Журналистика
Балинген (Кайзерштуль)
Балинген (Кайзерштуль) (Bahlingen am Kaiserstuhl) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Фрайбург әкімшілік округіне бағынады. Эммендинген ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3964 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 12,66 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 3 16 02. Муниципалитеттің басшысы — Харальд Лотис.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Асавбаш
Асавбаш — Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Семенкин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 420 адамды құрады. Пошта индексі — 453492, ОКАТО коды — 80205834002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Хэнде-Яха
Хэнде-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кара кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Исатай Бимендин
Дереккөздер
Санат:1904 жылы туғандар Санат:2004 жылы қайтыс болғандар Санат:Күйшілер Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:Жаңаарқа ауданында туғандар
Гетеротропия
Гетеротопия — тканьның немесе мүшенің өспейтін жерден өсіп шығуы. Мысалы, таңдайдан тіс шығуы, қарында болатын сілекейлі қабаттың өңештен шығуы, сүйек майының ұйқы безінен шығуы және басқалары.
Дереккөздер
Санат:Биология
Сәкен Нұрмақұлы Жүнісов
Сәкен Нұрмақұлы Жүнісов (11.2.1934 жылы туған, Көкшетау облысы, Кішкенекөл ауылы) – Қазақстанның халық жазушысы (1996).
Өмірбаяны
Арғын тайпасының Бегендік руынан шыққан.
Сәкен Жүнісов туралы ой
Белгілі қазақ жазушысы Сәкен Жүнісов жан-жақты, парасатты, өнердің әрбір саласынан өзін танытқан тұлға. Асқан таланты үшін қазақ зиялылары оны Сәкен сері деп атаған. Ол карикатуралар салған, домбыра, пианино, мандолин аспаптарында ойнап, ән айтқан. Сонымен қоса ол қазақша күрес сайыстарына қатысқан. Шығармашылығын өлең жазудан бастап, прозамен жалғастырып, 117 пьеса жазған. Кейін романдар да шықты. 2014 жылы мемлекеттік тапсырыс бойынша қазақ зиялыларының қолдауымен деректі фильм шығарылды. Фильмнің тұсаукесерінде апасы Роза Жүнісова ақынның өмірі мен шығармашылығы туралы айта отырып, ақын өмірін Ақан Сері тағдырымен теңестірді. Тұсаукесерде С.Жүнісовтың басқа да шығармалары туралы сөз қозғалды: «Жапандағы жалғыз үй», «Аман-ай мен заман-ай». «Жапандағы жалғыз үй» повестінің бас кейіпкері – Көкшетау облысының совхоз директоры, сол кезде еліміздің бас агрономы атағына ие болған Федор Трофимович Моргун. Автор Ф.Моргунның еңбегін жоғары бағалап, нағыз батыр деп атаған. Тың көтеру процессінің қазақ халқының тұрмысына, менталитетіне тигізген әсері туралы баяндап, «ауылдың жоғалуы ма» деп өз күйзелісін білдірген.
Дереккөздер
Санат:1 ақпанда туғандар Санат:1934 жылы туғандар Санат:Уәлиханов ауданында туғандар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан халық жазушылары Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Қазақстан аудармашылары Санат:Қазақстан драматургтері
Лусиара
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 053 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4 145,262 км² шамасында. Халық тығыздығы — 0,5 адам/км².
Санат:Мату-Гроссу елді мекендері
Сәтті Жұлдыз
Сәтті Жұлдыз — қазақстандық компания, Қазақстан Республикасының Бірыңғай лотерея операторы.
Тарихы
«Сәтті Жұлдыз» акционерлік қоғамы 2016 жылғы 4 сәуірдеқұрылған. ҚР ұлттық заңнамасына сай, қазіргітаңда компания Қазақстан Республика сындағы Бірыңғай лотерея операторы болып табылады.
«Сәтті Жұлдыз» компания сы 2018 жылы Европалық лотерея ассоциасына мүше болды. Дәл осы жылдың қарашасында Буэнос-Айреста өткен бүкілілемдік лотерея саммитінде, «Сәтті Жұлдыз» Бүкіләлемдік лотерея ассоцияция сының тұрақты мүшесі атанды.
2020 жылғы ақпаратқа сәйкес «Сәтті Жұлдыз» 6 тираждық («Telebingo», «5/36»,«6/49», «KENO», «KENO 2», «777») және 10 лездік лотерея ойындарын («3 Алмаза», «Cleopatra», «Alga, Qazaqstan», «Алтын», «777», «Құттықтаймыз», «Мега Казино», «Таға», «Aladdin», «Жомарт 3») өткізеді.
5/36 лотерея сындағы алғашқы джекпот (11 666 500 тенге) 2020 жылы қараша айының басында ойнатылды.
Көлемі 109 745 300 теңгені құрайтын ең үлкен ұтыс 2020 жылдың 21 қараша күні ойнатылды.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан компаниялары
Нұрсапа Аманжолов
Нұрсапа Аманжолов - 1933 жылы 2 қаңтарда Қытай Халық Республикасында туған. 1954 жылы Шыңжаң Ұлттар институты тіл-әдебиет факультетін тамамдаған.
1962 жылдан бері Алматы облысы, Балқаш ауданында тұрады. Әр жылдар да орта мектептерде қазақ тілі мен әдебиеті пәнінен мұғалім, Балқаш аудандық «Балқаш еңбеккер!» газетінде редактордың орынбасары болып қызмет еткен.
Ақынның «Дала жазы», «Күнекей қыз», «Дария шалқар», «Іле иірімдері», «Керуен өмір кетеді», «Табиғат әліппесі», «Үкілі үміт» атты жыр жинақтары жарық көрген. Балқаш ауданының Құрметті азаматы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақ ақындары Санат:1932 жылы туғандар
Аляска штатының қалалары
Бұл мақалада берілген Аляска штатының қалалары, халық санының кемуі бойынша реттеліп түзілген, сонымен қатар Аляска штатының заңы қала деп жіктейтін елді мекендердің барлығы қамтылған. Қала муниципальдық басқару жүйелерінің бірі (екіншісі — біріккен боро, округ тәріздес). Кестеге 148 қала енгізілген, оның ішінде 4 жүйеленген сити-боро, 11 дербес өзіндік басқармасы бар қалалар, бірінші таптық 19 қала және екінші таптық 114 қала.
Қасақана банкроттық
Борышкердің мүлкі иесінің немесе борышкер — заңды тұлға органдарының жеке ез мүдделерін немесе өзге тұлғалардың мүдделерін көздей отырып жасаған борышкерді дәрмен сіздікке қасақана душар етуі.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Донвидас
Донвидас (Donvidas) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,48 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авила елді мекендері
Бугриха
Бугриха — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Новосибирск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ангуреп өзенінің сол жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чумыш. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Нахимов атындағы көше (Алматы)
right|thumbКөшеге орыс әскери теңізшісі, Синап шайқасында ерлік көрсеткен адмирал Павел Степанович Нахимовтың есімі (1956 жылы) берілген. Нахимов Павел Степанович (1802-1855) Ресейдің Смоленск облысында дүниеге келген. Көше Бостандық ауданында орналасқан. Ғабдуллин көшесінен басталып, әл Фараби даңғылына дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 950 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Бымок
Бымок — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бым өзенінің сол жағалауынан 3,6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Фенотиптік араласу
Фенотиптік араласу —жаған бұдан вириондар жасалу процесі. Бұлардың қабығы әртүрлі вирустар белоктарынан тұрады. Фенотиптік араласу табиғатта немесе тәжрибеде, торшаны екі вируспен аралас зақымдағанда пайда болады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Биполярлы нейроциттер
RPE — пигменттік эпителий
OS — фоторецепторлардың сыртқы сегменті IS — ішкі сегменті
ONL — сыртқы түйiршiктi қабат OPL — сыртқы торлы қабат
INL — ішкі түйiршiктi қабат IPL — iшкi торлы қабат
GC — ганглиондық қабат BM — Брух мембранасы P — пигменттік эпителиоциттер
Тілше мен пунктир — сыртқы шекаралық қабат
H — көлденең жасушалар Bi — биполярлы нейроциттер
M — Мюллер жасушалары A — амакринді жасушалар
Аталуына сәйкес биполярлы нейроциттердің екі өсіндісі болады. Нейроциттің жүйке толқынын сырттан (сезім мүшелерінен, басқа нейроциттер аксондарынан) қабылдайтын өсіндісін — дендрит, ал өнделген жүйке толқынан нейроцит денесінен (перикарионынан) басқа нейроцит дендритіне немесе орындаушы мүшелерге өткізетін өсіндісін аксон (нейрит) деп атайды. Биполярлы нейроциттер адам мен жануарлар организмдерінде көздің торлы қабығында және құлақтың айналымды (спиральды) жүйке түйіндерінде (ганглийлерінде) орналасады. Ал жұлын ганглийлеріндегі сезімтал нейроциттер — құрылысы жағынан "жалған бірполюсті" немесе "жалған униполярлы" нейрондар деп аталғанымен, оларды да биполярлы нейроциттерге жатқызады. Себебі, бұл нейроциттерде жүйке жасушасы перикарионынан шыққан бір өсінді Т әрпі тәрізді екіге бөлініп, бір-бірінен ажырап, оның бірі дендритке, ал екіншісі — аксонға айналады.
Дереккөздер
Санат:Көз Санат:Цитология
Гуену
Гуену (Gouesnou) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Финистер департаментінде орналасқан. Брест округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,08 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 29061, пошта индексі — 29850.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6229 адамды құрады. Халық тығыздығы — 515,65 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финистер департаментінің коммуналары
Сюзьель
Сюзьель — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вишера өзенінің оң жағалауынан 55 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
NGC 4660
NGC 4660 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Сюзьель
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ағза
Ағза немесе Организм (organon және organіzo – келісті түрге келтіру) – белгілі ортаға өз бетімен тіршілік етуге бейімделген, тірі және тарихи қалыптасқан біртұтас жүйе. Тұқым қуалаушылық қасиеттеріне сәйкес өзіне тән құрылысы мен даму ерекшелігі бар. Ағза бірнеше деңгейден-жасушадан, ұлпадан, мүшелерден, мүшелер жүйесінен, бүкіл дене тұтастығынан тұрады.
NGC 4660
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ағза
Құрылысы мен қызмет ерекшелігіне байланысты органдар жүйелері мен аппараттары:
NGC 4660
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4660 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42917, UGC 7914, MCG 2-33-6, ZWG 71.23, VCC 2000.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Ағза
Организмнің құрылым бірліктері – жасушалар, ұлпалар (тіндер), мүшелер. Организмдер бір жасушалы және көп жасушалы болып бөлінеді. Бір жасушалы Организмдердің ішінде колониялы (шоғырлы) түрлері де бар. Мысалы, вольвокс, т.б. Әрбір жеке дарабастар да өз алдына жеке ағза болып саналады.
Ресей телебағдарламасы
Ресей телебағдарламасы –  1991 жылы мамыр айынан бастап іске қосылған бағдарламалар тарату жүйесі.
Ресей Федерациясының қоғамдық-саяси, ақпараттық, мәдени-ағартушылық және көркем бағдарламаларын таратады. Жер бетіндегі жүйелер мен жерсеріктік байланыс арналарының, телетаратқыштардың көмегімен ел аумағының 98,7 пайызына хабарлар таратады.Тәулігіне 17,3 сағат радиохабарлар таратады.
Тұрсын Қ., Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5
Бүркіттің көбеюі және жасының атаулары
right|thumb| Бүркіт
Ұя салу
Бүркіт төрт жасынан бастап Ұя сала бастайды, денесі толып жыныстықжағынан жетіледі. Жұптасқаннан кейін аққулар сияқты тіршіліктерінің ақырына дейін бірге жүреді. Ұялайтын мекені тұрақты әрі, 2-3 шақырымдай кең алқапты алып жатады. Өз аумағына басқа ірі құстарды жуытпайды, ұсақ құстарға тимейді. Ұя салу науқаны наурыз немесе көкек айларында басталады. Биік тауларды 1000-3000 метр биіктегі жартас кенерелерінде бүркіт Ұялары кезігеді. Ұяларын таулы өлкелерде биік жартастың кенерелерінде, орманды, далалы жерлерде ағаштардың басында салады. Әрбір жүп бүркіттің 2-3 Ұясы болады. Бірақ соның біреуіне ғана жыл сайын жүмыртқалайды. Келесі жылдары қалғандарына ауысып отырады. Ұясының мөлшері ірі құсқа лайықты едәуір үлкен болып келеді. Ұя қураған бұтақ шыбықтарынан құрастырылады да аздаған шұңқыр жасалады, оның түбіне шөп-шалам жүн-жүрқа төселеді. Ұя шүңқырының тереңдігі 10-15 см, диаметрі 30-40 см болады. Бүркіт Ұясын өте таза сақтап, айналасын лас-қоқыстан тазартып, орнына арша, жусан, қурай тәрізді иісі аңқыған өсімдіктермен алмастырып отырады. Балапан қасқыр, түлкі, киік етін жеп дәніккен соң кейін өсе келе сондай аңдарға құмар болады. бұл қазақтың «балапан Ұяда нені көрсе, ұшқанда соны іледі» деген қанатты сөзінің арқауына айналған. Ұяны шың-құз, тау-тас, кейде ағаш басына салады. Бүркіттің «күй ойнағы» басқа жыртқыш құстардікіндей өтеді, ерекшелігі - өте сақ құс. Олар қаңтарда шағылысып, ақпанда Ұя жөндеп, наурыздың басында не көкек айының соңын ала қоңыр дақты көмескілеу, бір не екі жүмыртқа табады. Жұмыртқаның ұзындығы 70-80 мм, көлденеңі 56-60 мм. Оны сарша меғі Ұябасары кезектесіп 40-45 күн басады. Балапанын күніне 1-2 мәрте жемдейді. Алғашқы бір аптада балапанды құсығымен қоректендіреді де, одан кейін етжемге ауысады. бұл кезде балапан <<ащ үрпек>> болады. Бүркіт балапанын жердің ыңғайына байланысты 60-75 күн баулиды. Күн санап қауырсыны өсіп қатайып, «қылышы» айқасқан соң ұшуға талпынады. Алғаш үшқан балапанын бүркіттер қанатымен демеп, сүйемелдеп үшуға үйретеді. Әлбетте, алғаш Ұядан көтерілгенде желді күнді таңдайды. Алғашқы 4 -5 жүмада Ұядан алыстамай төңіректеп жүреді. Балапан өз бетімен үша алса да, ата-енесі әлі де болса оларды қорғап жем әкеліп береді. Онан кейін біртіндеп аң аулауға баулиды. Осылайша қанаттары әбден қатайып өз бетімен күн көретін жағдайға жеткенде өзінше тіршілік құруға кетеді. Тұйғын, жағалтай, Ұяларын көбіне биік өскен ағаштың діңіне таяу жерге салады, ішіне өзінің төс мамығын төсейді, жүмыртқасы көбіне екеу-үшеу болып келеді. Сұңқар, лашын Ұяларын жартасқа, ал басқа ұсақ құстар биік талдың басына салады. Ителгі Ұясын тасаға, көзден қалтарыс жерге салады немесе басқа құстың Ұясын тартып алады. Шөлді жерде ителгі Ұясын сексеуілдің бүтағына немесе биікжарқабақтарға салады.
Бүркіттің жасы
Атаудан байқалатыны құстың өсім қабілеті мен түлеген соң қауырсындарының өң-түсінің өзгеруіне байланысты екендігі байқалып тұр. Бір мүшелге жеткен соң құс баршындап, қимылы баяулап, қайраты қайтып, кәрі шөгелге айналады деп түйген. Қазақстанның оңтүстік өңірлерінде бүркіттің 6 жастағысын көктүбіт немесе бозым, 8 жастағы бүркітті құмтүлек, 9 жаста оба, он жасқа толғанын жала атайтындығы құсбегілікке қатысты еңбектерде айтылады. Ең шеткі, ең соңғы екі құйрығын тастайтын алтыға толған түз бүркітін "Бозым болып қалған екен, үйретуге жарай ма?"— деп күдікпен қарайды, яғни бүркітті алты жасқа дейін қолға түсіру дұрыс екендігін айғақтайды. Тоғызға толған соң оба деп атайды, дем алып ұшатын болады, екпіні кемиді. Оба атауымен 3 жыл жүреді де, 12-ге толғанда қутүлек аталады. Өзгерісі шамалы болғанымен, 3 жыл осылай аталады да, 15 жаста сүмтүлек болып, күш-қуаты кеміп, ықтай қонады. Сүмтүлекте 5 жыл жүрген соң 20-ға толғанда мола аталады. Өйткені жігері кеміп, молаға ықтағыш, жаурауық болып, өз күнін өзі әрең көреді. Бүркіт қартайған кезде еріншек, ұсақ аңдарды таңдағыш, «тышқаншыл» болып кетеді. Алжып, қайраты таусылған бүркіт биіктеу жартасты, құзға барып өзін-өзі төменге тастап, биіктен құлап өледі деген аңызды тау заңғарына өрмелейтін жандар дәлелдейді. Шынымен-ақ, биік құздарда бүркіт өлігін жиі кездестіруге болады. Жартқыш құстар бір жылда бір мәрте түлейді. Көктемде басталған түлек қара күзде аяқталады. Құсбегілер бүркітті сынап, жасын анықтағанда түлек қауырсындарына қарап мөлшерлейді. Ал, қаршыға тектестерде құйрық бедеріне қарап, бір түлек, екі түлек деп санайды. Себебі қаршыға тектестердің құйрық қауырсындарында бес жолақ қара түсті көлденең дақ болады. Бір түлекте бір жолақ жіңішкеріп отырады, яғни көмескіленеді. Бүркіттер жас кезінде ала болады да, есейе келе, әсіресе 7-8 жасқа келгенде ол дақтарынан арыла бастайды. Осылайша есейген бүркіт бірыңғай қара түске енеді, ақ дақтары мүлде жоғалады. Егер табиғи ақбас, ақиық, аққұйрық болса, онда ол өзгермейді.
Дереккөздер
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері Санат:Спорт
Саркокси (Миссури)
Саркокси (Sarcoxie) — Миссури штатының Джаспер округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 2.8 км². FIPS коды — 29-65990.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 1330 адамды құрады.
Себуанша Уикипедия
Санақ
2023 жылдың 1 күніне сәйкес Себуанша Уикипедияда  мақала бар. қатысушы тіркелген, олардың соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны -.
Себуанша Уикипедия барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (.September.2023 яғни бүгінгі көрсеткіш).
Молва (Прона тармағы)
Молва — Ресейдегі өзен. Рязань облысы, Тула облысы, Липецк облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Проня өзенінің оң жағалауынан 95 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Проня бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 1054
IC 1054 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52752, UGC 9514, ZWG 20.14, NPM1G +01.0428.
Мак Фолл (Миссури)
Қала тұрғындарының саны 135 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.8 км² шамасында. FIPS коды — 29-45020.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Олжабай Толыбайұлы
Олжабай Төлебайұлы (1709 – 1785 (кей деректерде 1783), Ақмола облысы Ерейментаудағы Сілеті өзен бойы) – жоңғар басқыншылығына қарсы күрескен қазақтың атақты батырларының бірі. Қабанбай, Бөгенбай, Малайсары секілді батырлармен бірге тізе коса отырып, ата жауға қарсы талай жорыққа қатысқан.
Шығу тегі
Орта жүздің арғын тайпасы сүйіндік руының Айдабол бөлімінен шыққан. Әкесі Толыбай Тәуке ханның билерінің бірі, шешесі Есенбике Төле бидің туысқаны Қаратайдың қызы. Олжабайдың арғы атасы Айдабол он үш жасында би болған. Осы Айдаболдың үш әйелінің бәйбішесінен — Жанқозы, Малқозы, Кенжеқозы, ортаншы әйелінен — Қарақозы, Бозқозы, Аққозы, тоқалынан — Қожагелді мен Тайкелді туады. Балаларының бәрі де әрі шешен, әрі батыр болып өседі. Жалғыз-ақ бәйбішесінің Кенжеқозысы қыршын жас кезінде өліп, айттырып қойған қызы оң жақта жесір қалады. Ол үйсін Қаратай батырдың қызы екен. Әкесі осы қызды тоқалдан туған Тайкелтірге алып берем дегенде, Жанқозы: "Кіндіктесімнің жесірін тоқалдың баласына алдырмаймын" — деп, зорлықпен қызды інісі Малқозының баласы Толыбайға алып береді. Осы Қаратай батырдың қызынан Олжабай туады. Әкесі Толыбай 1723 жылы "Ақтабан шұбырындыда" босқан елді жаудан қорғап жүргенде оққа ұшады. Осы кезде он үшке жаңа толған Олжабай нағашысы Қаратай батырдың қолында тәрбиеленеді.
Жалпы деректер
Абылай жоңғарлардың қолына тұтқынға түскенде, оны құтқаруда елеулі еңбек етті. Абылай оны Ер Олжабай, Қу жарғақ (атқан оқ Олжабайға тимегендіктен) деп атап, Әбілмәмбет хан оған алтын сапты қылыш сыйлаған. Олжабай Абылай ханның мемлекет билігін орталықтандырып, нығайту бағытындағы әрекеттеріне елеулі үлес қосқан. Ол Түркістан медресесінде оқып, арабша, қалмақша жетік білген. Академик Ә.Марғұланның естеліктерінде Олжабайдың немере інісі Едіге бимен бірге 1762 жылы Екатерина ІІ-ге хат жазғаны атап көрсетілген. Хатта патшайымнан Ертістің шығыс жағындағы қалың орманнан жайылымдық жер сұрағаны айтылады. Олжабайдың өз қолымен жазып қалдырған қара кітабы болған. Онда соғыстар жайлы әңгімеленіп,Қазыбек би, Абылай, Бөгенбай есімдері жиі аталады. Батырдың туы 1937 жылға дейін сақталған. Әйгілі ғалымдар академик Ә.Марғұлан Олжабайдың шөпшегі болса, ақын О.Сүлейменов жетінші ұрпағы.
Олжабай Абылайдың ту ұстаушы батырларының бірі (“Ала ту” деген лақап атқа ие болған) ретінде 1735 жылы Түркістан мен Ташкентті жоңғарлардан азат ету жорығына, 1736 жылы Баянауылды Қалдан Сереннен босатқан шайқастарға, 1756 жылы қазақ жеріне басып кірген қытай әскерін талқандауға қатысқан. Оның ерлігінің ерекше көрінетін жері — Баянауыл баурайындағы қалмақтармен болған шайқасы. Осында Олжабай жиені Жасыбаймен бірге қалмақтардың жолын тосып жатады. Жасыбай жасағымен Шойынкөлге өтетін асудың аузында, Олжабай Торайғыр көліне өтетін асудың аузында жатып, жау қолын күтеді. Бұлардың жол тосып жатқанын қалмақтар да біліп, қапысын тауып, Жасыбай қолына тосыннан келіп тиіседі. Жасыбай осы шайқаста қаза табады. Жай келгенінен хабарланған Олжабай көмекке ұмтылады. Ол жауды қоршап алып, таудың бір қуысына тығып қойып, қойдай қырады. Сонда Олжабайдың сұсын көрген жолдасы Төртул Баймұрат батыр: "Енді сен дем ал, мұнда саған қарсы келер ешкім қалған жоқ. Қалған-қүтқаны болса, маған сауғаға бермейсің бе?" — деп, атының сулығынан үстағанда, Олжабай: ‘’"Жасыбайдың бір бармағының да қүны толған жоқ қой"’’ деген екен күрсініп. Кейін халық қапыда кеткен есіл ердің қүрметіне Жасыбайдың жау күткен асуын "Жасыбай асуы", Шойынкөлді "Жасыбай көлі" атап кетіпті. Ол жерлер бүгін де солай аталады.
Оның есімі он сан орта жүзге ұран болған. Халық жырларында "Олжабайлап" жауға шапқанның жеңбейтіні болмаған. Үрей туғызатын ұранды пайдаланып, өзгелердің де жауға "Олжабайлап" шабатын кездері болған көрінеді.
Әдебиетте
Халықтың шежірелерінде, ауызша әңгімелерінде Олжабай тұралы өте көп айтылады, өлең-жыр, дастандар да баршылық. Онда Олжабайдың батырлығы, тапқырлығы, мергендігі ерен сүйіспеншілікпен сөз болады. Олжабайдың ерлігі жайлы қазақ аңыздары мен деректі әңгімелер орыс ғалымдары Ф.А. Шербиннің, Н.Я. Коншиннің, Н.С. Смирнова мен Д.Примактың еңбектерінде баяндалған. Аңыз бойынша ол ең алғаш рет Қаратай батырдың туын ұстап, ұрысқа кірген. Олжабай батыр атты халық жырында оны қазақ халқының Жоңғар шапқыншылығына қарсы азаттық күресіне белсене қатысушы, халық қамқоршысы ретінде бейнелейді.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақ батырлары
Могила (Ямбол облысы)
Могила (Могила) — Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 440 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8627. Телефон коды — 047193. ЕКАТТЕ коды — 48787.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямбол облысының елді мекендері
Тимофей Осиповский
thumb|right|200px|Тимофей Осиповский Тимофей Федорович Осиповский (2 ақпан 1766 жыл — 24 маусым 1832 жыл) — орыс математигі, философ-рационалисті. Михаил Васильевич Остроградскийдің ұстазы.
Канттың геометрия ақиқаттарының априорлық тегі туралы пайымдауын сынады. Тұтас алғанда Осиповский көзқарастары метафизикалық механикалық материализм шеңберінен шықпады. Ол Рене Декарттың идеяларының ықпалын басынан кешірді, мұның өзі математиканың методол. ролін әсірелеуден, талғампаздық әдісінің танымдық маңызын асыра бағалаудан көрінді. Осиповский мистикаға қарсы күресті, ағарту мен ғылымның ролін жоғары бағалады, ал дінге көзқарасында ол деизм позициясында қала берді.
Дереккөздер
Санат:1766 жылы туғандар Санат:1832 жылы қайтыс болғандар Санат:Ресей математиктері Санат:Ресей философтары
Гетеротрофты қоректену
Гетеротрофты қоректену — дене қурылысында хлорофилл (қара) дәндері жок өсімдіктердің және көпшілік жан-жануарлардың өзіне керекті органикалық нәрлі заттардың даяр түрлерімен қоректенуі, мысалы, жануарлардың өсімдікпен қоректенуі, ал адамның ет, нан, сүт, май тағамдарымен тамақтануы. Бұған керісінше жолмен қоректену аутотрофты қоректену делінеді. Мысалы жасыл өсімдіктердің қоректенуі.
Дереккөздер
Санат:Биология
Форвардтық мәміле
Форвардтық мәміле -
1. Болашақта нақты тауарды белгіленген мерзімде жеткізуді қарастыратын мәміле, тәртіпке сәйкес, тауарды жеткізу мерзімі бірнеше айдан соң (әдетте маусым, жыл ішінде) тағайындалады.
2. Мәмілені жасасу сәтінде ("форвард" бағамы) тіркеуге алынған бағам бойынша белгілі бір уақыт өткен соң төлем жүзеге асырылатын валютаны сатып алу-сату бойынша операциялар.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Информациялық тілдің сөздігі
Информациялық тілдің сөздігі (Словарь информационного языка; the dictionary of information language) — мәтіннің негізгі мағынасына тәуелсіз табиғи немесе ақпараттық тілдің сөздерінің арасында бар болатын семантикалық қатынастары көрсетілген ақпараттық тілдің лексикалық бірліктері бар нормативтік сөздік.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Венестанвиль
Венестанвиль (Vénestanville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Дьеп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,64 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76731, пошта индексі — 76730.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 177 адамды құрады. Халық тығыздығы — 67,05 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Воринген
Воринген (Woringen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Төменгі Альгой ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1889 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,54 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 78 219. Муниципалитеттің басшысы — Фолькер Мюллер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Тастау темір-мыс кен орны
Тастау темір-мыс кен орны - Қарағанды облысындағы Саяқ кенінен батысқа қарай 9 км қашықтықта орналасқан.
Құрамы
Кендегі металл мөлшілері: мыс 1,4%, алтын 0,6 г/т, күміс 10 г/т, молибден 0,003%. Кен ашық карьерлік әдіспен игерілуде.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы кен орындары Санат:Балқаш ауданы географиясы
Николай Изотович Покатилов
Николай Изотович Покатилов (1920-1996),старшина, Даңқ орденінің толық иегері, Ұлы Отан соғысына катысқан. Еңбек жолын Путь Ленина ұжымшарында (Целиноград облысы) бухгалтерліктен бастады. П.Брянск және Орел түбінде, Белоруссияны азат етуде, Кенигсберг пен Данцигті шабуышмен алуда ерлік жөне батылдығымен көзге түсті.1972 жылдан Қарағандьща тұрады. КСРО қатынас жолдары министрлігінің Қарағандыдағы техн. мектебінде аға бухгалтер болып істеді. 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1920 жылы туғандар Санат:1996 жылы қайтыс болғандар Санат:Даңқ орденінің толық иегерлері Санат:Тарих
Труизм
Труизм (truism, деген сөзден, шынайы «шын, дұрыс») — танымал, ойдан шығарылмайтын шындық. Бұл күмәнданбайтын шындық, сондықтан ол тек ескерту ретінде немесе риторикалық, әдеби мәлімет ретінде айтылған нәрсе деп қарастырылады.
Логикада, егер бұл тавтология немесе өздігінен аксиомалардан шыққан теорема болмаса, труизм деп аталады. Мұндай аналитикалық пайымдар шындық деп саналмайды.
Философияда шындық деп есептеуге шарты жеткіліксіз мәлімдеме труизмге жатады. Мысалы: «Күн тек қолайлы жағдайларда көтеріледі».
Риторикада, бұл термин сөздің немесе пікірдің жартылай шынайы мағынасын көрсету үшін пайдаланылады.
Мысал
Санат:Риторика Санат:Логика Санат:Философиялық терминдер
Гетерохрония
Гетерохрония— ағза ұрпағының денесіндегі бір тканьнің, немесе мүшенің күні бұрын немесе кешігіп жетілуі. Гетерохронияға сүтқоректі жануарлардың жаңа туған балаларының аузындағы емуге икемделген тіл еттерінің күні бұрын жақсы жетілуі мысал бола алады.
Дереккөздер
Санат:Биология
Вер-ле-Гран
Коммунаның INSEE коды — 91648, пошта индексі — 91810.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эссонна департаментінің коммуналары
Ластра-а-Синья
Ластра-а-Синья (Lastra a Signa) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Флоренция провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 18 805 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 447 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 43 км² шамасында. Пошта индексі — 50055.
Елді мекеннің қамқоршысы — Мартин Турский.
Дунайдағы Диллинген (аудан)
Диллинген (Дунай) (Landkreis Dillingen an der Donau) — Германия ауданы. Аудан орталығы — Диллинген қаласы. Аудан Бавария жерінде орналасқан. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Жер аумағы 792,3 км² шамасында. Тұрғыны 95 596 адамды құрайды. Халық тығыздығы 121 адам/км². Ауданның ресми коды — 09 7 73.
Ластра-а-Синья
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Дунайдағы Диллинген (аудан)
Аудан 27 елді мекенге бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария аудандары
Dillingen an der Donau (district)
NGC 312
NGC 312 — Феникс шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1836 жылы 5 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 312 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3343, ESO 151-6, AM 0054-530.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз)
Үрмелі музыкалық аспаптар оркестрі
Yрлемелі музыкалық аспаптар оркестрі — ағаштан не жезден жасалған үрлемелі және соқпалы музыка аспаптардағы орындаушылар ұжымы.
Yрлемелі музыкалық аспаптар оркестрі әр қилы акустикикалық жағдайда — концерт залдарында, ашық ауада, марштарда пайдаланылады. Сондай-ақ мәдени-көпшілік, қоғамдық, спорт, салтанатты мейрам-той жиындарын өткізуде кеңінен қолданылады. Yрлемелі музыкалық аспаптар оркестрі — көпшілікке кеңінен тараған музыкалық ұжымдардың бірі.
Тарихы
Yрлемелі және соқпалы музыкалық аспаптар тобы б.з.б. Ежелгі Египет, Иран, Грекия, Қытай, Yндістан елдерінде салтанатты діни жиындарда және әскери жорықтарда қолданылған. Еуропада XVII ғасырда пайда болды; ал Ресейдің әскери полктеріне тұңғыш рет XVII ғасырдың аяғы мен XVIII ғасырдың басында енгізілді. XIX ғасырда жетілдірілген үрлемелі музыкалық аспаптардың пайда болуы Yрлемелі музыкалық аспаптар оркестрінің орындаушылық қабілетін кеңейтті. Yрлемелі музыкалық аспаптар оркестрінің мүмкіндігін өз шығармаларында Л.Бетховен, Г.Берлиоз, М.И. Глинка, Н.А. Римский-Корсаков, А.А. Алябьев, т.б. композиторлар кеңінен пайдаланды. XX ғасырда Yрлемелі музыкалық аспаптар оркестрінің 3 түрі (кіші, орташа, үлкен) қалыптасып, кейбір үлгілі әскери оркестрде және мемлекеттік Yрлемелі музыкалық аспаптар оркестрі құрамында 80 — 100 орындаушыға дейін болды. Оның құрамына ағаштан жасалған музыкалық аспаптар (флейта, гобой, кларнет, саксофон, фагот), жезден жасалған музыкалық аспаптар (валторна, труба, тромбон, корнет, баритон, бас және контрабас) және соқпалы музыкалық аспаптар тобы кіреді. Кейде үлкен оркестр құрамында арфа, рояль, челеста, қоңырау, там-там, маримба, вибрафон, т.б. музыкалық аспаптар да пайдаланылады. Ол мәдениет сарайлары мен муз. насихаттау кештерінде, көркемөнерпаздар үйірмелерінде қойылатын опера, балет, драма спектакльдер мен концерттерде, т.б. қолданылады.
Қазақстанда
1990 жылы Қазақ мемлекеттік филармониясы жанынан үрлемелі аспаптар оркестрі құрылып, оның көркемдік жағын Қ.Ахметов басқарды. Бұл ұжым Франция мен Испанияда өткен үрлемелі музыка фестиваліне, ал 1998 жылы Тайваньда өткен Халықараралық музыка фестиваліне қатысты. Қазақтың мемл. үрлемелі оркестрі репертуарынан Е.Рахмадиев, Б.Баяхунов, Ә.Бестібаев, Т.Қажығалиев, Б.Қыдырбек, т.б. композиторлардың шығармалары елеулі орын алады.
Дереккөздер
Санат:Оркестрлер Санат:Үрмелі оркестрлер
Жоғарғы Бегеняш
Жоғарғы Бегеняш — Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Семенкин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 101 адамды құрады. Пошта индексі — 453492, ОКАТО коды — 80205834003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Нову-Санту-Антониу
Нову-Санту-Антониу (Novo Santo Antônio) — Бразилиядағы муниципалитет, Мату-Гросу штатында орналасқан. Солтүстік-шығыс Мату-гросу мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Норти-Арагуая экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Санат:Мату-Гроссу елді мекендері
Хэукур-Яха
Хэукур-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Осовей-Яха өзенінің сол жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Хиршенвис
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 703 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 35.51 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GD, ресми идентификациялық коды — 3 09 13.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Герхард Пихлер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Ле-Пентюр
Коммунаның INSEE коды — 33315, пошта индексі — 33230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1545 адамды құрады. Халық тығыздығы — 117,67 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Уль-Комысь
Уль-Комысь — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Комысь өзенінің оң жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 63 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жүніс хан
Қысқаша мәлімет
Жүніс Хан(1416/17 – 1487) – Моғолстан ханы (1469 – 87), Уәйіс ханның үлкен баласы. 1428 жылы (кейбір деректерде 1429) Уәйіс хан қайтыс болған соң оның балалары Жүніс Хан мен Есенбұғаны жақтаушы екі топтың арасында күрес басталды. Күресте Есенбұғаны қолдаушылар жеңіп шығып, Жүніс Хан 1433 – 34 жылдары 3 – 4 мың үймен Ұлықбекке барып паналайды. Кейін Иранда болып, онда 20 жылдай тұрып, мұсылманша білім алады. 15 ғасырдың 50-жылдары Мауераннахр билеушісі, Әмір Темірдің ұрпағы Әбу Сайид Жүніс Ханды Ираннан шақыртып алып, інісі Есенбұғаға қарсы жорыққа аттандырады. Жүніс Хан бұл ұрыста (1456) жеңіліп, Ферғана мен Жетісу шекарасындағы Жетікент қаласына (Әбу Сайид сыйлаған) орналасты. Есенбұға өлгеннен кейін (1462) оның баласы Дос Мұхаммед таққа отырады. 1469 жылы Дос Мұхаммед қайтыс болып, Жүніс Хан Моғолстанға хан болады. 1469 жылдың қарсаңында Жүніс Хан Ташкент пен Ферғанадан Ақсу мен Қашқарияға дейінгі жерді, Моғолстанның батыс бөлігі мен Қашқарияны өз қол астына біріктірген болатын. Жүніс Хан Дешті Қыпшақтағы өз үстемдігін нығайтуды көздеп, Қазақ хандығы иеленген Жетісуды өзіне қаратуға әрекет жасады. Сол жылы жоңғарлар Жетісуға шабуыл жасайды. Жүніс Хан Іле бойында Амасанжи бастаған жоңғар қолынан ойсырай жеңіліп, Сырдария бойына қашып кетеді. Бірақ оны Ташкент билеушісі қолға түсіреді. Бір жылдан соң Жүніс Хан босатылып, Моғолстанға жіберіледі. 15 ғасырдың 80-жылдары Жүніс Хан Әбу Сайид мирасқорларының талас-тартысына араласып, 1482 жылы Сайрамды, 1485 жылы Ташкентті бағындырды. Оның Мауераннахр қалаларын басып алу ойы іске аспады. Көп ұзамай Ж. х-ның қолында тек Моғолстанның батыс аймақтары ғана қалды. 1484 ж. Ж. х-ның баласы Сұлтан Ахмет әкесінен бөлініп, моғолдар мен қырғыздардың көшпелі ақсүйектерінің қолдауымен Қырғызстанда іс жүзінде тәуелсіз иеліктің негізін қалады. Ташкентте Ж. х-ның иелігін сұлтан Махмұд хан мұраға алды. Жүніс Ханның Мейір (Мехр) Нигәр ханым, Құтлық Нигәр ханым (Бабырдың шешесі), Хұб Нигәр ханым (Мұхаммед Хайдар Дулаттың шешесі), Сұлтан Махмұд хан, Сұлтан Ахмет хан, Сұлтан Нигәр ханым (Мырза ханның шешесі), Дәулет Сұлтан ханым есімді жеті баласы болған. Жүніс Хан Шағатай әулетіндегі ең көрнекті хандардың бірі болды. Ол жөнінде Мұхаммед Хайдар Дулати: “Өмірінің соңғы кезінде тариқат жолына түсті. Ол Құран оқыды, ақындыққа қабілетті, қызыл сөздің шебері болды” деп жазады. Ж. х. 1487 ж. Ташкентте қайтыс болып, Шейх Хауанд Тахур мазарының жанына жерленді. Жүніс Ханның қабірінің басына үлкен мазар салынған.
Юніс хан, Жүніс хан (1415 не 1417-37) - Шағатай нәсілінен шыққан моғол ханы. Інісі Есенбұға өлген соң Моғолстанды биледі. Кейін Сайрамды, Ташкентті өзіне қаратты. Бірақ, оның Мауараннахр қалаларын бағындырмақ болған ойы жүзеге асқан жоқ. Абай «Біраз сөз қазақтың түбі қайдан шыққаны туралы» деген тарихи еңбегінде: '''«Әмір-Темір нәсілінен Құмар Шаих баласы, белгілі Бабыр патшаның шешесіменен бір туысқан екі бауыры болған. Үлкені Ташкентте хан болып, кішісі қазақты билеген»,''' - деп, қазақ жерінде билік құрған Алаша хан атанған Сұлтан Ахметжан туралы дерек бере кетеді.
Дереккөздер
Санат:1416 жылы туғандар Санат:1487 жылы қайтыс болғандар Санат:Моғол императорлары Санат:Шыңғыс ханның ұрпақтары
NGC 4652
NGC 4652 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Жиенбет (Жамбыл облысы)
Жиенбет — Жамбыл облысының Шу ауданы, Қорағаты ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
Тұрғыны 442 адам (2009).
Байнфурт
Байнфурт (Baienfurt) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Тюбинген әкімшілік округіне бағынады. Равенсбург ауданының құрамына енеді.
Эрмида (Вила-Реал)
Эрмида (Вила-Реал) (Ermida (Vila Real)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 546 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,42 км² шамасында. Халық тығыздығы — 73,6 адам/км².
Байнфурт
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 7194 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 16,02 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 4 36 011. Муниципалитеттің басшысы — Роберт Видеман.
Эрмида (Вила-Реал)
Ауданның қамқоршысы — Санта-Комба.
Байнфурт
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Эрмида (Вила-Реал)
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Донхимено
Донхимено (Donjimeno) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 103 адамды құрайды.
Даяктар
Тілі
Даяктар малай-полинезиялық тілдер отбасының индонезиялық тобының тілдерінде сөйлейді. Калимантанның батысындағы даяктардың кейбір топтары мен ибандардың тілдері малай тіліне өте жақын.
Діні
1 миллионға жуық даяктар өздерінің дәстүрлі дінін ұстанады. Олардың негізінде нгаджу мен ибандар әдет-ғұрып құқығына (адат), діни қызметкер немесе шамандық табын бөлуге негізделген тәуелсіз діни жүйені дамытты. 1970 жылдардан бастап Нгаджу кахаринган діні индуизмнің ерекше формасы ретінде жалпы индонезиялық діни-саяси құрылымға енді. Дәстүрлі нанымдарды ресми түрде христиандық пен ислам дінін ұстанатын даяктар да сақтап қалды.
15 ғасырда басталып, бүгінгі күнге дейін жалғасып келе жатқан даяктардың исламдануы, әдетте, Меланау даяктарының малайизациялануына әкелді және Бруней даяктарының бір бөлігі суннизмнің шафи мазхабын ұстанады. Даяктар арасында 19 ғасырдың ортасынан және әсіресе 20 ғасырдың ортасынан бастап христиан миссионерлері белсенділік танытты. Христиандандыру олардың сәттілігін қамтамасыз етті. Қазіргі даяктардың ішінде христиандар шамамен 70% құрайды (католиктер, англикандар, реформаторлар, баптистер т.б.).
Тарихы
Даяктар - шамамен үш мың жыл бұрын Азиядан Борнео аралына (Калимантан) келген австронезиялықтардың ұрпақтары. Малак тілінен аударғанда «Даяк» сөзі пұтқа табынушы, анимист, яғни табиғаттың жандылығына сенетін адам дегенді білдіреді. нобай|оңға|200px|Даяктар өздерінің дәстүрлі жауынгерлік киімімен XVII-XVIII ғасырларда бұл халық еуропалықтар арасында қатыгездігімен танымал болды. Ең қауіптісі жағалау аймағында тұратын тайпалар болды. Олардың көптеген еуропалық саудагерлерді қатты қорқытқаны сонша, даяктардың қатыгездігі туралы көптеген аңыздар мен әңгімелер бүкіл әлемге тарап кеткендіктен, кейде шындықты қиялдан ажырату қиын болды.
Он тоғызыншы ғасырға дейін даяктар бас аулау үшін, өзара соғыс жүргізді. Мұндай дәстүр ең алдымен, жас даяқтың ер жетіп, тек аңсаған жүлдені алу арқылы ғана үйлену құқығына ие болуымен байланысты болды. Даяктар еуропалықтар араласпағанда бірін-бірі құртып жіберетін еді.
1839 жылы аралға ағылшын Джеймс Брук келді. Ол Бруней сұлтанына жергілікті қақтығыстарды реттеуге көмектесті, соның ішінде даяктардың көтерілісін басу үшін оған Саравак өзенінің жанындағы аумақ берілді, ол жерде 1842 жылы Кучинг қаласының негізін қалады. Осылайша 100 жылға жуық өмір сүрген Ақ Раджалар әулеті басталды. Джеймс Бруктың тұсында даяктар бас аулауды іс жүзінде тоқтатты. 1868 жылы Джеймстің жиені Чарльз Брук билікке келді, ол провинцияның иелігін қазіргі көлеміне дейін кеңейтті және ақырында тайпалар арасында бейбіт әдет-ғұрыптарды енгізді.
Соңғы Ақ Раджа 1941 жылы жапон оккупациясы кезінде Саравактан Австралияға қашып кеткен Чарльз Винер Брук болды, содан кейін британдықтар жеңіліске ұшырады.
Кәсібі
Ауыл шаруашылығының негізгі құралдары – пышақ тәрізді кескіш (паранг), аңшылық құралдары – сумпитан (уланған жебелері бар мылтық), найзалар, тұзақтар мен қақпандарды қолданады.
Өмір салты
Даяк ауылы елуден астам отбасы тұратын бір үйден тұруы мүмкін, тұрғын үйлер өзендердің таяз жерлеріне немесе олардың биік жағаларына салынған және ұзындығы бірнеше жүз метрді құрайды. Үйде көптеген отбасылар тұрады, сондықтан ол ұяшықтарға бөлінеді — әр отбасына бір ұяшықтан. Әр ұяшықтан-жалпы верандаға шығудың өзіндік жолы бар. нобай|оңға|200px|Даяк шаманы нобай|солға|200px|Мерекелік киім киген жастар, 1922 ж. Даяктар өз үйлерін дәстүрлі ағаш оюларымен безендіреді: ұзын сарайдың ағаш элементтері, соның ішінде үлкен қадалар көбінесе рухтар мен құдайларды немесе джунглиді мекендейтін жануарларды бейнелейтін өнер туындылары болып табылады. Бұрын үйлер тығыз орналасқан бөренелерден салынған, ал ішіндегі бөлме - әркімнің жеке өмірі бүкіл тайпаның меншігі болды. Әдетте үйлерде жиһаз болған жоқ, бірақ кез-келген тұрғын үйде әрқашан даяктар ең құпияны сақтайтын қасиетті бұрыш үшін орын болды: әдетте бұл олардың ата-бабаларынан қалған жәдігерлер болатын.
Қазіргі заманғы үйлер орналасқан қадаларда үйдің ішкі кеңістігі жеке аумақтарға, демалыс аймағына және жалпы аумаққа бөлінген. Бұрынғыдай көсем ұзын үйде үстемдік етеді, одан басқа үнемі бақсы мен шөппен емдеуші бар. Кез келген адам шөп дәрігері бола алады, бірақ рухтар таңдаған адам ғана бақсы бола алады. Шөп дәрігері де, бақсы да аздаған медициналық көмек көрсете алады.
Бұрынғы күндерде даяктың өмірінің тарихын денесіндегі татуировкасы арқылы оқуға болатын, бірақ бүгінде бұл әдет ұмытыла бастады, тек кейбір қарт адамдар көптеген суреттермен мақтана алады. Әйелдер үшін татуировкалар тек қолдарға шынтаққа дейін және аяққа тобыққа дейін қолданылады. Сонымен қатар, әрбір қауымдастықтың өз рулық татуировкасы бар, ол денеге тіпті кішкентай балаларға да қолданылады.
1950 жылдарға дейін даяктар темірмен бірге тас құралдарын қолданғанына қарамастан, өркениет біртіндеп өз жолын алуда. Аборигендердің кейбір өкілдері білім алатын және жұмыс істейтін қалаларға көшіп, туған жерлерінен кетуде. Қазір кейбір ауылдарда электр және телефон жүйелері бар, балалар арнайы мектептерге барады. Даяк тұрғын үйлеріне дәрігерлер үнемі барып тұрады.
Дәстүрлі ерлер киімі – белге орайтын таңғыш, бас орамалу, жакет; әйелдер - тізеге дейінгі белдемше, белдік, жакет және корсет. Ерлер де, әйелдер де зергерлік бұйымдарды тағады: білезіктер, сақиналар, алқалар, күміс тиындар.
Дереккөздер
Санат:Индонезия этникалық топтары Санат:Малайзия халықтары Санат:Бруней халықтары
Бырма (Бабка тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сылва бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.