cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Телегас
Сыртқы сілтемелер
Санат:Самара облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері
Шевии-Ларю
Шевии-Ларю (Chevilly-Larue) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Валь-де-Марн департаментінде орналасқан. л'Аи-ле-Роз округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,22 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 94021, пошта индексі — 94550.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валь-де-Марн департаментінің коммуналары
Жаңадала (Түркістан облысы)
Жаңадала — Түркістан облысы Жетісай ауданы, Шаблан Ділдәбеков ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1468 адам (740 ер адам және 728 әйел адам) болса, 2009 жылы 1713 адамды (893 ер адам және 820 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жетісай ауданы елді мекендері
Иду тәсілі
Иду тәсілі – корей тілінің сөздері мен грамматикалық көрсеткіштерін фонетикалық таңбалау кезінде қолданған қытай иероглифтері
Санат:Қытай иероглифтері
Лон (Шаффхаузен)
250px|thumb|Картада орналасуы Лон (Шаффхаузен) (Lohn SH) — Швейцарияның Шаффхаузен кантонында орналасқан коммуна.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 649 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.87 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2917, пошта индексі — 8235.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шаффхаузен елді мекендері
Лев Соломонович Гецкин
thumb|right|200px| Лев Соломонович Гецкин (20.5.1911 жыл, Башқортостан, Уфа қаласы – 28.12.1992 жыл, қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Өскемен қаласы) – техника ғылымдарының докторы (1964), профессор (1967), Қазақстан Ұлттық ғылым академиясының корреспондет мүшесі (1967), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1976).
Еңбектері
Гецкин – түсті металдар (қорғасын, мырыш, мыс) мен шикізаттарды кешенді пайдалану мәселелерін зерттеумен айналысты. Оның басшылығымен Өскемен қорғасын-мырыш комбинатында, Шымкент қорғасын зауытында металлургиялық тозаңдарды кешенді түрде қайта өңдеу технологиясы жасалып, өндіріске енгізілді.
Дереккөздер
Санат:20 мамырда туғандар Санат:1911 жылы туғандар Санат:Уфада туғандар Санат:28 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:1992 жылы қайтыс болғандар Санат:Өскеменде қайтыс болғандар Санат:Қазақстан инженерлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Техника ғылымдарының докторлары Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Лениндік сыйлықтың иегерлері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткерлері Санат:Профессорлар
Лу Чэнь
Чэнь Лу (қыт. 陈露);, Чанчунь, Қытай) — қытайлық мәнерлеп сырғанаушы. 1994 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары мен 1998 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері.
Өмірбаяны
Бес жасынан бастап мәнерлеп сырғанаумен айналысты. 1990 жылы жасөспірімдер арасындағы әлем ччемпионатында қола жүлде иеленді.
1994 жылғы Олимпиадададағы табыстан бір жыл өткесін әлем чемпионатында топ жарды.
2005 жылы ресейлік мәнерлеп сырғанаушы Денис Петровқа (1992 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері) тұрмысқа шықты.
Қазір бүкіләлемдік мәнерлеп сырғанау академиясының жетекшісі.
Прэнтисс (Миссисипи)
Қала тұрғындарының саны 1158 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.9 км² шамасында. FIPS коды — 28-59920.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссисипи қалалары
NGC 3993
NGC 3993 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 6 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3993 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37619, UGC 6935, MCG 4-28-101, ZWG 127.112, KUG 1155+255A.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
I Елизабет
І Елизавета (Elizabeth I; 1533 жылы 7 қыркүйек, Гринвич — 1603 жылы 24 наурыз, Ричмонд) — Англия мен Ирландия патшайымы, 1558 жылы 17 қарашадан-1603 жылы қайтыс болғанға дейін. Кейде "Пәк Патшайым" деп аталады, Елизавета Тюдор Үйінің бес монархының соңғысы болды.
Таққа отыруы және орнығуы
thumb|150px|І Елизавета. Портрет. Белгісіз суретші.1546ж.
thumb|150px|left|І Елизавета тәж кию рәсіміндегі көйлегімен.
Соғыс жүргізудегі іс-қимылдары
thumb|150px|Испандық Армаданы жеңу құрметіне арналаған І Елизавета медалі
Ішкі саясатты басқаруы
thumb|100px|left|І Елизавета . Портрет. Суретші М.Герарте.1592ж.
Жеке өмірі
thumb|І Елизавета Тюдордің қайтыс болуы. Суретші П.Деларош.1828ж
Дереккөздер
Санат:Ағылшын монархтары
Баспалық карточка
Баспалық карточка- баспахана немесе басқа тәсілмен (машинкаға басудан басқа) басылған каталог-карточкасы; каталогты орталықтандырудың ең тиімді түрі.
Дереккөздер
Санат:Баспа өнімдері
Лайцен
Лайцен (Leizen) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Мюриц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 490 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 27,75 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 56 037. Муниципалитеттің басшысы — Христиане Хильдебрандт.
Бексұлтанов Амангелді Қуанышбекұлы
1951 жылы туған, 1972 жылы Алматы көркемсурет училищесін бiтipгeн, мүciн өнерімен шұғылданады, ҚР суретшілер Одағының мүшесі. Амангелді Бексұлтанов станоктік және монументальді мүсінде жұмыс жасайды. Ол өз творчествосында әдеби мазмұннан бас тартып, образдарды көлем мен кеңістік арасындағы қарым-қатынас арқылы шешеді. Осы eкeyi шығарма пластикасын құрудағы бастама болып саналады. Cypeтші оны басты тipeк деп санайды.
Дереккөздер
1. Қазақстан суретшілері кітабы, 2011ж.
2. ↑http://www.shuak.kz/
Санат: Суретшілер Санат:1951 жылы туғандар
Ғ.Мүсірепов көшесі (Астана)
Ғ.Мүсірепов көшесі - Абылай хан даңғылынан басталып, Ш.Құдайбердіұлы даңғылында аяқталады. Ұзындығы – 650 м.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Абоненттік тізім
Абоненттік тізім (Абонентский список; subscriber list) — ерекшеленген көп нүктелік немесе бағытын өзгертетін арналармен жұмыс кезінде қашықтағы бекеттермен байланыс орнату құралы.
Дереккөздер
Cанат: A
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Север-ду-Вога
Север-ду-Вога (Sever do Vouga) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Север-ду-Вога муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 728 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,36 км² шамасында. Халық тығыздығы — 220,7 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авейру округінің елді мекендері
Кастан
Кастан (Castans) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,01 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 122 адамды құрады. Халық тығыздығы — 7,17 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Косатко тәрізділер
Косатко тәрізділер - жайынбалықтар отрядының тұщы судағы тұқымдары. Дене ұзындығы 20 см-ден 1 м дейін. Денесі тақыр, көбінесе улы жалқақ басқан. Кеуде және арқа жүзбеқанаттарында кертіктелген тікендері бар. Сонымен қоса оларда майлы жүзбеқанаттар болады. Африканын және оңтүстік, оң. шығыс, Азияның суларында 15 туыстар мен көптеген түрлері кездеседі. ТМД кеңістігінде Қиыр Шығыстын су қоймаларында 2 туыстын 4 түрі таралған. Уылдырық шашуы жаз ортасында байқалады. 4-5 жылда пісіп жетіледі. Өсімталдығы 1 мыңнан 100 мың уылдырық.
Дереккөздер
Санат:Биология
Байқалмақ
Байқалмақ - қаймақты қайнату арқылы дайындалатын, тез әзірленетін тәтті тағамның түрі. Сүт бетіне түскен қаймақты жинап алған соң, қайнату кезінде аздап бал, ұн сеуіп араластыра отырып қоюландырады. Байқалмақты жаңа сауылған түйе сүтін әбден қоюланғанша бірқалыпты жайлап қайнатып та пісіреді. Байқалмақ - алыс сапарға алып жүруге жарайтын, сапасы ұзақ уақытқа дейін бұзылмайтын, нәрлі азық. Сонымен қатар асқазан, өкпе, жөтел т.б. ауруларына да дәрулік қасиеті бар.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Балтабай Қасенов
Қасенов Балтабай (15. 03. 1925 жылы туған, Целиноград обл., Атбасар қ.) — қазақ совет философы. Философия ғыл. докторы (1972), доцент. 1945 жылдан КОКП мүшесі. 1942-1943 жылдары Ақмолада (қазіргі Целиноград) № 33 Ф3У-ды бiтiрiп, слесарь мамандығын алды. 1943-1945 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысты, 1949-1954 жылдары А. А. Жданов атынд. Ленинград университетінің филос, факультетiнде оқыды, 1954-1962 жылдары Қарағандының жоғары оқу орындарында ассистент, аға оқытушы. 1963 жылдан Қapaғанды политех. институтының филос. кафедрасының меңгерушiсi.
Дереккөздер
Санат:1925 жылы туғандар
Б. з. д. 599 жыл
Түсініктемелер
*
Жаныс мавзолейі
Жаныс мавзолейі - ХІХ ғ. ескерткіші. Ырғыз ауданының Құрылыс а. оңтүстік-батыс аймағынан 20 км жерде. Қабырғасының төменгі бөлігі 8 қырлы, жоғарғы бөлігі сағанаға ұқсас 8 және 41 қырлы барабан шеңбері түрінде қаланған. Күмбезі пирамида тәріздес сатылап қаланып аяқталған. Қабырғалары күйдірілген саз балшық араластырылып өрілген. Жаныс мавзолейі Әлімнің төртқара руының биі Жаныс көзі тірісінде халық шебері Мейірбекке салдырған.
Парыз (жантану)
Парыз — адамның ел-жұрт, мемлекет пен қоғам алдындағы борышын білдіретін әдептік ұғым. Парыздың әр заманда, әр дәуірде тарихи-қоғамдық жағдайға орай анықталып түрленеді және толықтырылады. Парыз адамның бейімділігі мен белсенділігіне, сезімталдығы мен естілігіне байланысты. Сондықтан оны адам болмысы мен мүддесінен, туған ел тұрмысы мен туған жер қажетінен бөліп қарауға болмайды. Парыз дүниетанымдық бағдармен ұласып, астарласып жатады. Өйткені, парыз өмірдің қажеттілігін растау, құндылығын көбейту ынтасынан туындайды, адамның қоғамдық болмыстағы орнын жалғастыру қажетін қуаттайды. Парыз:
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Сәуле Әбдіхамитқызы Бәйішева
Сәуле Әбдіхамитқызы Бәйішева (1938 жылы туған, Алматы қаласы) – медицина ғылым докторы (1986), профессор (1990). Алматы мемлекеттік медмцина институтын (1961, қазіргі Қазақ ұлттық медицина академиясы) бітірген. 1961 жылдан ҚР Денсаулық сақтау министрлігі жанындағы Қазақ ұлттық онкология және радиология ғылым-зертхана институтында кіші, аға, жетекші ғылым қызметкер, лаборатория меңгерушісі қызметтерін атқарды. Бәйішеваның 225-тен астам ғыл. еңбегі, 4 монографиясы жарық көрген.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Ақпараттық тізбек
Ақпараттық тізбек  (Информационная линия; information line) — компьютердің енгізу-шығару тұрақты интерфейсінде — мәліметтерді арнадан сыртқы құрылғыларды басқару құрылғысына және одан арнаға жеткізуге арналған желі түрі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Стероидтар
оңға|300px Стероидтар — химия табиғаты жағынан изоприноидтарға жататын органикалық қосылыстар классының стероид микроағзаларында, өсімдіктерде және жануарларда гормондар, немесе тағыда басқа биологиялық реттеуші заттар түрінде кездеседі.
Стероидтардың барлық түрі дерлік кристалл заттар, оптикалық активті және органикалық ертінділерде жақсы ериді. Стероидтарды химиялық құрылысына, физиологиялық әсеріне немесе атқаратын қызметіне қарай бірнеше топқа бөлінеді. Стериндер өсімдік, жануарлар лепидтері құрамында болады. Мұндағы ең маңыздысы - хлоестерин стероиды гармондар биосинтезіне қатысады. D витаминдер тобы кальций алмасу процессін реттейді және омыртқалылардың сүйек қаңқасының құрылу процесіне қатысы бар. Өт спирттері мен өрт қышқылдары, омыртқалы ішегіндегі тағам, жем қортуына әсер етеді. Стероид сапониндері мен стероид гликоалкалоидтарының агликондары, лалагүл, сабынкөк алқа тұқымдастарына тән және бұлар гликозидтер түрінде әсер етеді. Стероидтардың медецинада, ветеринарияда, мал шаруашылығында маңызы үлкен болғандықтан, ол кең зерттелуде стероид горомндарды өнеркәсіп жағдайында синтез жолымен алудың химиялық және микробиологиялық әдістері иегерленеді.
Санат:Стероидтар Санат:Эндокринология
Валле
Валле (Wallers) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Валансьенн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,89 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59632, пошта индексі — 59135.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Аралық шеп
Аралық шеп — алдыңғы әскерлердің, бөлімдердің немесе құрамалардың (бөлімдердің) барлық күштерінің ретімен орналасуы және шегініс кезінде ұрыс жүргізу үшін әскерлерге тағайындалатын қорғаныс шебі. Аралық шептің саны және әрбіреуіндегі қорғаныс ұзақтығы шегініс тереңдігіне, келесі әрекеттер мәнісіне, қолда бар күштер мен құралдарға, сонымен катар жергілікті жер сипатына және қарсыласты кідіртуге қажет уақытка байланысты болады. Аралық шептің тереңдігі әскерлердің ұрыстық ретінің орналасу тереңдігімен анықталады. Аралық шеп бір-бірінен арақашықтығы қарсылас бірінші шепті алғаннан соң, әрбір келесі шепті алу үшін артиллерияның атыс позицияларын ауыстыруға және шабуылды қайта ұйымдастыруға мәжбүр ететіндей болып белгіленеді. Олар мүмкіндігіне қарай табиғи кедергілерден кейін орналастырылады және инженерлік бөгеттермен күшейтіледі. Шегінген әскерлер орналастырылатын соңғы шеп аяқтаушы деп аталады. Кейбір мемлекеттер әскерлерінде аралық шеп ұрыстық әрекет алқаптарында құрылады. Аралық шептердің бір-бірінен қашықтығы қорғаныс әрекеттерінің мәнісіне және жергілікті жер сипатына байланысты 30-60 километрді құрайды.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Пессинетто
Пессинетто (Pessinetto) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 607 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 121 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 10070.
Елді мекеннің қамқоршысы — Иоанн Креститель.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Валерий Николаевич Иманасов
1950 жылы туған, 1971 жылы Алматы көркемсурет училищесін бiтipгeн, графика өнерімен шұғылданады, ҚР суретшілер Одағының мүшесі. Валерий Иманасовтың шығармалары қазіргі кезең немесе өткенді ойға салатын пайымдаулар арқылы өрнектелген. Суретші өзінің әpбip туындысындағы сюжеттік мазмұнды уақыт кеңістігіндегі өзгерістер арқылы қарастырады. Ол үшін ең қажеттісі өткен кезең мен қaзipгi уақыттағы жаңалық. Суретшіге тән ерекше белгі әдетке айналған композициялық әдіс-тәсілдермен шектелу ғaнa емес, тарихи өзгерісте болып жатқан күнделікті өмipді өзіндік көркемдікпен шеше білу.
Дереккөздер
1. Қазақстан суретшілері кітабы, 2011ж.
2. ↑http://www.shuak.kz/
Санат: Суретшілер Санат:1950 жылы туғандар
Гидрометеорологиялық қызмет
Гидрометеорологиялық қызмет — көп мемлекеттердін қарулы күштеріндегі арнайы қызмет. Оның міндеті штабтар мен әскерлерді (күштерді) қазіргі және күтілетін гидрометеорологиялық жағдай туралы, сондай-ак оның әскерлер (күштер) қимылына әсер ету дәрежесі, қаруды қолдану және техникалық кұралдарды пайдалану туралы мағлұматпен камтамасыз ету болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Юрий Григорьевич Лаптев
Юрий Григорьевич Лаптев ─ орыс, кеңес жазушысы. .
Сүйектілер
Сүйектілер (Lithobiomorpha) - ауызаяқтылар отряды. Ұзындығы 3-50 мм. Ұрғашыларының жыныс аяқтары, (гоноподтар) жақсы жетілген. Олар шағылысқанда спермотофорды, жұмыртқалағанда жұмыртқаны ұстауға қажет аяқтар. Сколопендраға ұқсас, бірақ олардың 15 жүру аяқтары бар. 800 түрлері белгілі. ТМД кеңістігінде 130 түрі бар. Кырықаяқ сүйектілердің негізгі өкілі. Олар өте жылдам қозғалады, ылғалды жерге бейімделген. Жұмыртқаларын бір-бірлеп салады. Гемианоморфозбен дамиды. Барлық омыртқасыздар С. шаққанда өледі, бірақ адамға қауіпсіз.
Юрий Григорьевич Лаптев
1903 жылы 12 қазанда Киров қаласында дүниеге келген. 1927 жылы кино мектебін бітіріп шығады. 1928-1931 жылдары Н.Э. Бауман атындағы Мәскеу мемлекеттік техникалық университетінде оқиды. Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1942 жылы алғашқы повесі жарық көреді. 1942 жылы «Красный сокол» газетінің тілшісі болады. 1943 жылдан бастап КСРО Жазушылар Одағының мүшесі. Соғыстан кейін 1975 жылға дейін Әдебиет институтының проректоры болады. Өз шығармаларына соғыстан кейінгі ауыл өмірі, колхоздың жасаған еңбегі мен кеңес жастары тақырыптарын арқау етеді.
Сүйектілер
Дереккөздер
Санат:Биология
Юрий Григорьевич Лаптев
Дереккөздер
Санат: Тұлғалар  Санат: Орыс жазушылары
Анита Вахтер
Анита Вахтер (Anita Wachter) — аустриялық тау шаңғышысы, 1988 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпионы, 1992 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының екі дүркін күміс жүлдегері.
1993 жылғы әлем кубогының иегері.
1994 жылы да Лиллехаммерде өткен Қысқы Олимпиадаға қатысты.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша тау шаңғышылары Санат:Аустрия тау шаңғышылары Санат:1988 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:1992 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері Санат:Тау шаңғысынан Олимпиада чемпиондары Санат:Аустрия Олимпиада чемпиондары
Парықтылық
Парықтылық — жеке тұлғаның өмір құбылыстарын бағалай білу белгісі. Парықсыздық ақылсыздықтан пайда болады. Әр нәрсенің (заттың, құбылыстың, іс-әрекеттің) парқын білу — адамның жауапты міндеті. Өмір құбылыстарын парықтай білуге жас ұрпақты үйрету — ата-ананың, айналасының міндеті. Парықсыздық — белгілі бір объектіге оң немесе теріс эмоционалдық реакцияларының, қызығушылығының жоқтығын сипаттайтын адамның суықтылығы мен немқұрайлылығы.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Мамбаи
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5199 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 859,555 км² шамасында. Халық тығыздығы — 6,4 адам/км².
Санат:Гояс елді мекендері
Кванттық сандар
Кванттық сандар– кванттық жүйелерді (атом ядросын, атомды, молекуланы, т.б.), жеке элементар бөлшектерді, жорамал бөлшектерді (кварктер мен глюондарды) сипаттайтын физикалық шамалардың мүмкін мәндерін анықтайтын бүтін немесе бөлшек сандар. Кванттық жүйе күйін түгелдей анықтайтын кванттық сандардың жиынтығын толық кванттық сандар деп атайды. Атомдағы электронның күйі үш кеңістіктік координата және спинмен байланысқан электронның төрт еркіндік дәрежесіне сәйкес келетін төрт кванттық санмен анықталады. Олар сутек атомы және сутек тәрізді атомдар үшін былайша аталады: бас кванттық сандар (n), орбиталық кванттық сандар (l), магниттік кванттық сандар (ml), магнитті спиндік не спиндік кванттық сандар (ms). Кванттық сандар микродүниеде өтетін процестердің дискретті сипаты бар екендігін бейнелейді әрі олар әсер квантымен, яғни 'Планк тұрақтысымен тығыз байланысты болады. Спин-орбиталық өзара әсер ескерілген кезде электронның күйін сипаттау үшін ml мен ms-тің орнына толық қозғалыс мөлшері моментінің кванттық саны (j) мен толық момент проекциясының кванттық саны (mj) пайдаланылады. Атомның, т.б. кванттық жүйелердің күйін сипаттау үшін күй жұптылығы (P‘) делінетін тағы да бір кванттық сан енгізіледі. Ол +1 не –1 мәндерін қабылдайды. Элементар бөлшектер физикасы мен ядролық физикада бұдан да басқа кванттық сандар енгізіледі. Мысалы, электрлік заряд (Q), бариондық заряд (B), электронды-лептондық заряд (Le), мюонды-лептондық заряд (L), изотоптық спин (T), ғажаптылық (оғаштық) (S) не гиперзаряд, т.б. Кванттық сандар элементар бөлшектердің кванттық сандары олардың (бөлшектердің) өзара әсері мен бір-біріне айналу процесін анықтайтын ішкі сипаттамасы болып табылады. Кең мағынада кванттық сандар деп, көбінесе, кванттық механикалық бөлшектер (немесе жүйелер) қозғалысын анықтайтын және қозғалыс кезінде сақталатын физикалық шамаларды айтады.
Пайдаланған әдебиет
Санат: Физика
Спин
Маягөзел Аймедова
Аймедова Маягөзел (28.5.1941 жылы туған, Түркіменстан) — түркімен актрисасы, Түркменстанның халық артисы (1982). 1964 жылдан Ашгабаттың балалар мен жасөспірімдер театрында істеген. Студент кезінен киноға түсе бастады. Негізгі рөлдері Жахан (“Тасқаладағы оқиға”, 1961), Өгүлкиік (“Келін”, 1972, КСРО Мемлекеттік сыйлығы 1973), Артықгүл (“Әйел ат ерттегенде”, 1975), Ақжамал (“Жоқ деп айта біл” 1976), Жамал (“Жамалдың терегі”, 1980, Мәскеу Халықаралық фестивалінің сыйлығы 1981). 1983 жылы “Қарақұм көлеңкеде 45Ә” фильміне түсті. Аймедованың психологиялық нәзік тереңдікпен, қарапайым сыпайылықпен сомдаған образдары көрерменге шығыс әйелдеріне тән ұстамдылықты, төзімділікті, кішіпейілдікті дәл жеткізеді. Аймедова режиссер Ходжадурды Нарлиевпен бірігіп “Әйел ат ерттегенде” және “Жамалдың терегі” фильмдерінің сценариін жазған.
Сілтемелер
Санат:Тұлғалар
Гидравлика
thumb|[[Герон фонтаны]] Гидравлика (hydraulicos, hydor — су, aulos — түтік) — сүйықтықтардың қозғалысын және тепе-теңдік зандарын зерттеу мен оларды іс жүзінде пайдалану тәсілдерімен шұғылданатын ғылым саласы. Гидравлика тұтқырлығы аз, сығылмайтын сұйықтықтарды зерттейді. Қысымы мен тығыздығы тұрақты газдарға да гидравликаның негізгі зандарын қолдануға болады. Гидравлика сұйықтықтың қозғалыс және тепе-тендік зандылықтарын анықтайтын теориялық гидравлика және ол зандарды инженерлік мақсаттарға қолданатын іс жүзінде пайдаланылатын гидравлика болып бөлінеді. Сұйықтықтың тепе-теңдік заңдылықтарын зерттейтін гидравлика саласы гидростатика және олардың қозғалыс заңдылықтарын зерттейтін саласы гидродинамика деп аталады. Гидростатика ыдыс қабырғасына, құбырға, бөгетке, көпір тіреулеріне т.б. сұйықтыққа батырылған денеге әсер ететін сұйықтық қысымын зерттеу және денелердің жүзу шарттарын қарастырумен шұғылданады. Сүйықтықтың қозғалысын зерттеуде гидравлика гидродинамиканың Д. Бернулли есімімен аталатын және үздіксіздік тендеулеріне сүйенеді.
Гидравлика сұйықтықтар қозғалысы кезінде туатын гидравликалық кедергілерді мұқият талдай отырып, сұйықтық (мұнай, газ, жанармай және т.б.) ағатын құбырлардың мөлшерін (көлденең қимасын), олардан өтетін сұйықтық шамасын анықтау мәселелерімен де айналысады. Сонымен қатар гидравлика ашық арналардағы (канал, өзен жоне т.б.) су ағысының жылдамдығын, су өтімін зерттейді. Гидравликаның негізгі зандары гидротехника, мелиорация, жылумен және газбен жабдықтау, канализация, гидроэнергетика, су көлігі салаларында пайдаланылады. Сұйықтық пен газдарды тасымалдау және оларды әр түрлі мақсаттарға пайдалануға гидравликаның іс жүзінде маңызы зор.
Александр Левиков
Александр Левиков (шын аты-жөні ─ Александр Ильич Агранович) – орыс ақыны, жазушы,публицист. .
1952 жылы Мәскеу заң институтын бітірген. Ұлы Отан соғысына қатысқан. «Журналистер әнінің» сөзін жазған. КСРО Журналисттер Одағы сыйлығының лауреаты. 1984 жылдан бастап КСРО Жазушылар Одағының мүшесі. Прозалық шығармалары: «Колыма и колымчане», «Люди дела», «Калужский вариант», «Чернов и другие», «Весы доверия», «Ищи себя, пока не встретишь». Поэзиялық шығармалары: «песня журналистов», «Из клетки выпускаю сны», «Светотени».
Дереккөздер
Санат: Орыс жазушылары
Ралэй (Миссисипи)
Ралэй (Raleigh) — Миссисипи штатының Smith округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1255 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13.1 км² шамасында. FIPS коды — 28-60840.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссисипи қалалары
Үлкен Певк
Үлкен Певк (Үлкен Певта, Пев-Ю) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Локчим өзенінің сол жағалауынан 69 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 50 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кванттық статистика
Кванттық статистика – статистикалық физиканың кванттық механика заңдарына бағынатын көп бөлшектер жүйесін зерттейтін саласы.
Дереккөздер:
Санат:Статистикалық механика Санат:Теориялық физика
Дулат Бабатайұлы көшесі (Астана)
Дулат Бабатайұлы көшесі - бұрынғы атауы – Пролетарский көшесі. «Көктал» тұрғын алабы. Д.Бабатайұлы көшесі Алмалық көшесінен басталып, Н.Тілендиев даңғылында аяқталады. Ардагер, Жаңақоныс көшелерімен қиылысады. Ұзындығы – 1144,6 м.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Кеңесбаев Төлеуғали Алмазұлы
Дереккөздер
1. Қазақстан суретшілері кітабы, 2011ж.
2. ↑http://www.shuak.kz/
Санат: Суретшілер
Б. з. д. 600 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 600 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 600 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Жаманкөң
Жаманкөң – Нұраның төменгі алабындағы өзен.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Нұра ауданы жерінде. Ұзындығы 85 км, су жиналатын алабы 5780 км2.
Бастауы
Бастауын Ұлытаудың солтүстік-шығыс етегіндегі Желтимес, Қабанбай және Сарыжал тауларынан алып, Құланөтпес ауылы тұсында Көң өзеніне құяды.
Гидрологиясы
Қар және жер асты суларымен толығады. Арнасы жоғары жағында енсіз (50 – 80 м), төмен қарай кеңейеді (100 м-ге дейін). Жылдық орташа су ағымы 2,04 м3/с. Жайылым суландырылады.‎
Дереккөздер
Санат:Нұра ауданы өзендері Санат:Нұра су алабы
Пластикалық карта
thumb|Пластикалық карталар Пластикалық карта — басылық ақшасыз есеп айырысу нысандарының бірі, дамыған елдер қолма-қол ақша айналысынан бас тартып, акшасыз нысандарға, атап айтқанда пластикалық (кредиттік жеке дебеттік) карталарды пайдалануға көшуде. Пластикалық карталар қоғам және өзара каржы қатынастарының құрылымын елеулі түрде дамытты. Алайда пластикалық карталар төлем айналымының сенімділігін толық өзгежеде қамтамасыз етпейді. Жалғандық жасаудан келтірілетін ал жыл сайын көбейе түсуде, мұның өзі шығынның орнын толтыру үшін банкілерді арнаулы сақтық қорларын ұстауға мәжбүр етуде пластикалық карталардың басқа бір кемшіліктері жеке тұлғалардың арасында есеп айырысудың күрделілігі, осы мақсат үшін қолданылатын банкоматтар  тым қымбат тұратын аппараттар.
1993 жылдың соңында Alembank бірінші болып Қазақстанда Visa карточкасымен қызмет көрсетті, ал 1994 жылдан бастап - Master Card карточкасы қолданыла бастады. Карточкамен қызмет көрсету тәжірибесі кеңейген соң, Alembank 1994 жыдың қараша айында жеке Alem Card дебеттік карточкасын шығарды. Alem Card иелері болып корпоративтік карточка алатын заңды және жеке тұлғалар болуы мүмкін. Қазіргі уақытта барлық елдерде шығарылған карточкалардың саны 2 миллиардтан асты. Статистика бойынша дамыған елдерде әр тұрғынға 2-3 карточкадан келеді. Қазақстанда да көбінің, зейнеткерлер, бизнесмендер, шахтерлер мен студенттердің, карточкалары бар. Карточкалардың саны күннен-күнге өсуде және олар біздің өміріміздің ажырамас бөлігіне айналуда.
Пластикалық карталардың түрлері
Пластикалық карталар шартты түрде:
Дереккөздер
Санат:Төлем жүйелері Санат:Ақпарат
Пневматикалық қысқы
Пневматикалық қысқы (Пневматический патрон) — бекіту үшін қысылған ауа қысымын қолданатын қысқы.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Ниавож
Ниавож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лун-Вож өзенінің сол жағалауынан 71 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Хеу
Хеу — Ресейдегі өзен. Кабардин-Балқар Республикасы, Солтүстік Осетия-Алания Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Черек өзенінің сол жағалауынан 60 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Черек. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек және Еділ өзендері аралығындағы Каспий теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кабардин-Балқар өзендері Санат:Солтүстік Осетия өзендері
Хлебное (Ақмола облысы)
Хлебное — Ақмола облысы Сандықтау ауданы Барақбай ауылдық округі құрамындағы ауыл. Іргесін 1954 жылы алғашқы тың игерушілер қалаған. Бұрынғы Хлебный ауылдық әкімдігі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Балкашино ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 110 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 695 адам (334 ер адам және 361 әйел адам) болса, 2009 жылы 228 адамды (116 ер адам және 112 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Орта мектеп, кітапхана, клуб, медицина пункт, дүкендер, пошта байланысы бар. 2-дүниежүзлік соғыстың құрбандарына ескерткіш орнатылған. Ең жақын темір жол станциясы – Атбасар (70 км).
Дереккөздер
Санат:Сандықтау ауданы елді мекендері
Пловка (Кырджали облысы)
Пловка (Пловка) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 100 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6890. Телефон коды — 03672. ЕКАТТЕ коды — 56808.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
IC 4710
IC 4710 — Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61922, ESO 103-22, AM 1823-670, IRAS18235-6700.
Сыртқы сілтемелер
IC 4710 Санат:Тауыс (шоқжұлдыз)
Тұтқындар серуені
«Тұтқындар серуені» - 1890 жылы салынған Ван Гогтың суреті. Суретте түрменің кішігірім ауласындағы құдық пен оның айналым жүрген тұтқындар бейнеленген. Сурет көк-жасыл гаммада орындалған. «Тұтқындар серуені» тұйықталған шеңбер тәріздес (суретші пікірінше) өмірді білдіреді. Ортадағы фигура басқа бейнелерге қарағанда ерекшеленеді: оның беті дәл салынған. Бұл кейіпкерде Ван Гогтың өзінің келбетін байқауға болады.
Сипаттамасы
Бұл сурет Б.Жерральдтың «Лондон» кітабына иллюзия ретінде қызмет еткен Густав Дораның «Острог» гравюрасының негізінде жазылған. Түпнұсқада тұтқындардың шолуын өткізген Лондон түрмесінің бірінің ауласы бейнеленген. Ван Гог суреттің құрамын дәл көшірді. Бұл себеп оған жақын болуы мүмкін, себебі ауруханада ол өзін тұтқынға түсіріп, жабық кеңістікте секілді сезінді. Суретші өзінің эмоциялық дыбысын суретке түсіреді, сондықтан ол гравюраның көшірмесі бола бермейді. Дорадан айырмашылығы, Ван Гог түрме қабырғаларын айқынсыз сызықтармен сызады. Контрасттық комбинацияларды қолдануға қарамастан, көп бағдарлы соққылар, қабырғаларды суық жансыз тонустармен бояйды. Осыған орай, айналада жүріп жүрген тұтқындар бір мылтық массаға біріктіріледі. Ван Гогта бұл үйірме қуаныш пен күн сәулесінен айырылған өмірдің үмітінің бейнесі болды. Тұтқындардың бірінде суретшінің ерекшеліктерін нақты ажыратуға болады.
Салыну тарихы
1888 жылаың желтоқсанының соңында Ван Гогта рухани дерттің алғашқы ұстамасы байқалды. Кейін ұстамалар қайталанып, ол Сен-Ремидегі Әулие Павелдің психиатриялық емханасында өз еркімен қаралды. Бұл жерде Ван Гог 1889 жылдың мамырынан 1890 жылдың мамырына дейін өткізеді. Бұл емхананың директоры – доктор Пейон мен Ван Гог ағасы – Тео суретшіге жұмыс істеу үшін барлық жағдайды жасауға тырысқан. Емханада Ван Гог нақты бейнелерден қарап сала алмады, сол себептен әр түрлі суретшілердің литографиялары мен гравюраларын бейне ретінде қолданды. Бір жолы ол Теоды Регамедің «Каторга» гравюрасын әкелуін сұрап еді, алайда Тео оны таба алмай, бұл сурет үшін Ван Гог Гюстав Доредің «Острог» гравюрасын қолданды.
Сілтемелер
Санат:Суреттер Санат:Ван Гог жұмыстары Санат:Тұтқындар серуені
Укс
Укс — Ресейдегі өзен. Самара облысы, Орынбор облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/1429/292 орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Шиченга (Сямжена тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — теңіз Кубен және Сухона өзендері бастауынан Кубен су торабына дейін. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Укс
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Шиченга (Сямжена тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Укс
Сыртқы сілтемелер
Санат:Самара облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері
Укс
Сиперес
Сиперес (Cipérez) — Испаниядағы Муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Витигудино ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 308 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 104,66 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 60 км.
Қала қамқоршысы әулие Себастиян болып саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Лелькендорф
Лелькендорф (Lelkendorf) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Гюстров ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 530 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 29,76 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 53 050. Муниципалитеттің басшысы — Эгго Хабельт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
NGC 3994
NGC 3994 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sc/P типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 6 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3994 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37616, UGC 6936, MCG 6-26-59, ZWG 186.74, KUG 1155+325A, KCPG 311B, ARAK 337, VV 249, ARP 313.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
IC 290
IC 290 — Персей шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11817, IC 1884, UGC 2561, ZWG 540.47.
Сыртқы сілтемелер
IC 290 Санат:Персей (шоқжұлдыз)
Харизма
Харизма - ( charisma - шапағаттылық, құдай берген дарын) - аса дарындылық; қандай да бір тұлғаның қисынмен түсіндіруге келмейтін, айналадағыларға қатты ықпал ету, әсер ету мүмкіндігі. "Харизма" ұғымы харизмалық үстемдік, харизмалық көшбасшылық сияқты саяси түсініктердің негізі болып табылады. Ұғымды әлеуметтік-саяси ғылымға енгізген Э.Трельч (1865- 1923) және М.Вебер (1864-1920). Вебер харизмалық үстемдіктің ерекше түрін анықтап, оны дәстүрлі және заңды үстемдікке қарсы қойды. Оның пікірінше, харизмалық үстемдік - айтқанын екі етпей, бұлтақсыз көнетін, ерікті түрде бағынатын, харизмалық билеушінің таңдаулы екендігіне сенетіндер қолдайтын "көсемнің билігі".
Дереккөздер
Санат:Саясат
Информосомалар
Информосомалар — эукариоттар торшасының құрам бөлшектері, иРНҚ мен белоктан тұрады. Екеуінің салмақ қатынасы 1:3. Информосомалар көлемі жағынан әртүрлі, тұну қасиеті 15S тен 110S дейін.
Информосомалар үш түрге бөлінеді:
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Захар Прилепин
Захар Прилепин (шын аты-жөні – Евгений Николаевич Прилепин) ─ Ресей жазушысы, филолог, журналист. .
Дереккөздер
Санат: Тұлғалар  Санат: Орыс жазушылары
Балта
Балта сөзі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін:
Силва-Эшкура
Силва-Эшкура (Silva Escura) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Север-ду-Вога муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 738 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,24 км² шамасында. Халық тығыздығы — 122,1 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авейру округінің елді мекендері
Nokia
Nokia Corporation — коммуникация саласындағы ірі трансұлттық корпорация. Бас кеңсесі Финляндияның Эспоо қаласында орналасқан (Ел астанасы Хельсинкиге серіктес қала). Компания өзінің телефондары мен смартфондары арқасында кең танымал. Компанияның 120 елде өкілдіктері бар және 130 000-ға жуық адамды жұмыспен қамтып отыр. Компанияның сауда-саттық операциялары 150 елде жүреді, 2010 жылы жылдық табысы 42 млрд. АҚШ долларын құраса, таза пайдасы 2 млрд. АҚШ доллары болған. Компания 2011 жылдың бірінші жартысында барлық ұялы телефон нарығының 23 пайызын иеленген. Nokia-ның негізін қалаған Оңтүстік Финляндия тұрғыны - Фредрик Идестам, алғаш жұмысын қағаз шығару өндірісімен бастаған ол әртүрлі өндірістік салаларда: қағаз, резеңке, химиялық заттар, электроника өндірумен айналысып, 1965 жылы телекоммуникация және бейнетехнологиялық бұйымдар шығаруды жолға қояды.
1980 жылдың соңында Еуропада ақпараттық технология, ірі провандер және телевизиондық жабдықтар өндіру бойынша 3-орынды иеленеді. Бренд әртүрлі нарықтық категориядағы тауарларды өндіретіндіктен, тұтынушылар арасында белгілі бір нақты сала бойынша танымал болмады.
1990 жылғы экономикалық құлдырау Nokia компаниясына үлкен ауыртпалықтар әкеліп, біршама күрделі мәселелер туындатып, зардабын тигізеді. 1992 жылы Йорма Олилла компанияға президент болып бекиді. Ол компанияның нарықтағы тауар түрінің біреуін ғана өндіріп, оны жетілдіруге баса назар аудару қажеттігін және компания жұмысының өнімділігін сонымен ғана арттыратындығын жете түсініп, ендігі іс барысын соған бейімдейді. Осылайша телекоммуникация нарығы жаңа қадаммен жұмысын бастайды.
Тәуекелі мол бұл шешім ұзамай-ақ нәтижесін көрсете бастайды. Компанияның ісі алға басып, шешімнің оң болғандығын көрсетіп, мультимедиялық өнімді өндіруде компанияны бүкіл әлемге әйгілі етті. Қазіргі таңда Nokia ұялы телефонымен әлемдік нарықтың үштен бір бөлігіне ие болып, Еуропа нарығының 50 пайызын иемденіп отыр.
Nokia мультимедиялық құрылғылар мен ұялы телефондарды жетілдіруді жолға қойған жетекші компания болып саналады. Қазіргі кезде де Nokia ұялы телефон шығарушы компаниялар - бәсекелестері арасында жоғарғы көрсеткіштерге қол жеткізген, өнімі бірқатар артықшылықтарға ие бірден бір компания.Бұл компанияның ұялы телефондар нарығында алда келе жатқандығын білдіреді.
Концентрация
Компанияның тауар нарығында көп жылдар бойы қалыптасқан әртүрлі өнім шығаруды тоқтатып, бір ғана нарық категориясына көшуі, дұрыс шешім, оң қадам болды. Осының арқасында Nokia 2002 жылы ең алдыңғы халықаралық жүз көшбасшы компанияның бірі ретінде саналып, бренд, АҚШ-та глобалды марка болып танылды.
Nokia компаниясының жеке көрсеткіштері 2010 жылы компанияның ұялы телефондардың халықаралық нарығында 32%-дық көрсеткішке (бір жыл бұрын 34%) ие болғандығын көрсетеді. Ал Garther бағалауы бойынша көрсеткіш біршама төмендеген, 2010 жылы 28,9% (бір жыл бұрынғы көрсеткіш 36,4%) болған.
Тарихы
Компанияның тарихы 1865 жылы фин тау-кен инженері Фредерик Идестамның Финляндияның оңтүстік-батысындағы Тампереде шағын қағаз фабрикасының негізін қалауынан басталады. Бұл компания 1871 жылы атауын өзгертіп,Nokia Ab болып қайта тіркеледі. 1989 жылы резеңке бұйымдарын жасаумен айналысатын Finnish Rubber Works компаниясы 1922 жылы Nokia Ab компаниясын өз бақылауына алады. 1912 жылы ішексым шығартын Finnish Cable Works компаниясы да аталған компаниялардың бірлестіктеріне қосылады. 1967 жылы үш компанияның ресми бірігуі жарияланады. Сол кездегі фин заңнамаларына қайшылық тудырмау үшін қағаз жүзінде Finnish Rubber Works және Finnish Cable Works компаниялары Nokia Ab компаниясы құрамына кірген болып көрсетіледі.
1988 жылы Nokia компаниясының ішінен Nokian Renkaat компаниясы бөлініп шықты. Ол 1967 жылдан бері Nokia-ның «резеңке» бөлімшесі болған болатын. Қазір екі компанияның бір-бірімен ешбір байланысы жоқ.
1989 жылы компания финдік Radiolinja операторына GSM желісіне арналған құрылғыны сатады. Ал 1992 жылы алғашқы Nokia 1011 GSM-қол телефоны сатылымға шығады.
1992 жылы компания «Адамдарды байланыстыру» (Connecting people)тіркесін ұран ретінде қолдана бастады. 2006 жылдың маусымында Nokia және Siemens компаниялары өздерінің телекоммуникациялық құрылғыларын шығаратын бөлімшелерін біріктіріп, жаңа Nokia Siemens Networks компаниясын құруға шешім қабылдайды.
нобай|солға|Қазіргі штаб-пәтерлері
Платформаларының жаңаруы
2009 жылдың 12 тамызында Nokia және Microsoft серіктестік жайында келісімге келді. Келісім бойынша екі компания Microsoft Office Mobile-ді және Symbian операциялық жүйенің басқаруымен жұмыс жасайтын, Nokia смартфондарына арналған бірлескен желі құрал-саймандарын жасауға кіріседі. Нәтижесінде Е сериялы бизнес-смартфондарының шығуымен басталған құрылғылар халықаралық нарықта кең түрде таралады. Алдағы уақытта да осындай жетілдірілген жаңа өнімдерді бірлесіп шығару ісі жоспарланған. 2011 жылы 11 ақпанда Nokia Microsoft-пен толық серіктес болу жөніндегі шешімін жариялайды. Өздерінің ұялы телефондарына Windows Phone операциялық жүйесін қолдану жөнінде шешім қабылданады. Бұл платформа Nokia смартфондарының басты құраушы стратегиясы болу керек еді. Ресми емес дереккөздерге сүйенетін болсақ Microsoft компаниясы Nokia-ға Windows Phone жүйесіне өткені үшін 1 млрд доллар шамасында ақша төлеген. Сонымен қатар компания Symbian операциялық жүйесінен толық бас тартпайтындығын және ол кейбір смартфон үлгілерінде қолданылатындығы айтылды. Bing – гаджеттерді негізгі іздеуші және Nokia сервисі болып қалды. Windows Phone операциялық жүйесінде жұмыс жасайтын Nokia ұялы телефондарын 2012 жылдың басында шығару жоспарланып отыр.
Nokia компаниясының өз телефон құрылғыларын ОС Windows Phone операциялық жүйеге көшіруі компанияның серіктестері мен Финляндиядағы ірі телефон компанияларының қызметкерлерінің арасында әртүрлі көзқарас тудырды.
Альянс жайындағы хабар тарағаннан кейін компания акциялары 14%-ға төмендеді. Бұл жағдай 2009 жылғы шілдедегі ең төменгі көрсеткіш болды. 2011 жылдың 16 мамырда Nokia өз блогында Ovi брендінен бастарту ниетін білдірді. Ол музыкалық сервистерді, қосымшалар магазинін және басқа да көптеген Nokia Services компаниясының фин сервистерін біріктіретін. Компания өкілдерінің айтуы бойынша Ovi-дан бас тартқаннан кейін Nokia өзінің брендін күшейтуді жоспарлап отыр.
Nokia сервисінің ребрендингі баяу жүруде. Ол 2011 жылдың шілдесінен басталып 2012 жылдың соңына дейін аяқталады. 2011 жылы 26 қазанда Windows Phone 7.5 операциялық жүйесінің базасындағы Nokia ұялы телефондары - Lumia 800 және Lumia 710 Nokia смартфондарының презентациясы өтті. 2008 жылы 28 қаңтарда Nokia компаниясы Trolltech-ті сатып алады. Олар Qt кітапханасын ойлап тапқан компания болатын. 2008 жылы 2 желтоқсанда Nokia компаниясы Symbian Ltd. компаниясын сатып алу жұмыстарын аяқтады. Кейінірек ол Symbian Foundation деп атауын өзгертті.
Атауының шығуы
Өзеннің атының өзі көне фин nois (көпше nokia) сөзінен шыққан. Бір кездері осы жерді мекендеген қара түсті бұлғын жануарын ертедегі фин халқы осылай атаған екен. Бұлғын жойылғаннан кейін, осы жердегі қара терілі кез келген жануарды осылай атай бастады. Мысалы, сусар немесе қара күзен.
Сот талап арызы
2009 жылы Nokia 10 патентін (дауысты сигналды кодтау, қорғалған мәліметтердің берілуі және басқа да көптеген өнертабыстарды қолдану) бұзғаны үшін Apple компаниясын айыптайды. Бұл өнертабыстарды Apple компаниясы iPhone аппаратының халықаралық нарыққа шығарған алғашқы үлгісінде қолданған болатын. Соңында Apple компаниясының патентті бұзғандығы расталды. Олар Nokia компаниясына өтемақы төлеп, алдағы уақытта компанияға ақша аударып тұруға міндеттелді.
Жетістіктері
2006 жылы Fortune журналы жасаған әлемнің ең ірі компанияларының тізімінде Nokia 20-орында тұр. Бұл телекоммуникациялық компаниялардың арасындағы ең үздік, АҚШ-тан тыс орналасқан компаниялар арасындағы төртінші орынды иеленген көрсеткіш. 2007 жылдың 4 тоқсанында компания әлемдегі ұялы телефондар түсірілімі бойына бірінші орынды алған.
Компания барлық телефон желісіне, соның ішінде GSM, CDMA және UMTSарналған ұялы телефондар шығаруда. Компанияның Финляндияда, Қытайда, Бразилияда, Ұлыбританияда және басқа да елдерде орналасқан 15 фабрикасы бар. Сонымен қатар Nokia компаниясы Ovi ұялы телефон сервисі арқылы медиа-контент сатумен айналысады.
Компания маңызды ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізеді. 2009 жылы желтоқсанда 16 елде орналасқан Nokia зерттеу орталығында 37 мың адам жұмыс жасады.
Қызықты жайттар
нобай|300px|Nokia N95
Дереккөздер
Санат:Технология компаниялары Санат:Сауда белгілері Санат:Ұялы телефон өндірушілері Санат:1865 жылы құрылған компаниялар Санат:Финляндия компаниялары
Беларусь патриоттары одағы
Беларусь патриоттары одағы немесе БПО (Саюз беларускіх патрыётаў) — 1946-1947 жылдар аралығында Батыс және Солтүстік Беларусьте белсенді жұмыс істеген жастар ұйымы болды.
Негізгі міндеттер беларустардың әл-ауқатын жақсарту, ұлттық жаңғыру, ұлттық және азаматтық құқықтарды қорғау және белорус тілін орыстандырудан құтқару болды. Түпкі мақсат тәуелсіз Беларусь мемлекетін құру болды.
Тарихы
Беларусь патриоттары одағы 1946 жылдың басында Хлыбокай мен Пасавыда құрылды. 1946 жылдың жазында Слонимде астыртын патриоттық ұйым құрылды, оның қастандық аты «Чайка» болды. Оның негізін жас ұстаздар мен белсенділер қалады. Осы жылдың ішінде бұл қауымдар Баранавичи, Брест, Навахрудак және Жыровичиде болды.
1946 жылдың жазында Баранавичи, Слоним және Навахрудак қауымдары Василь Супрунның басшылығымен Беларусь азаттық қозғалысының орталығына біріктірілді. 1947 жылдың жазында облыстық басқару құрылымы құрылды. Оны Александр Барейка (Баранавичь облысы), Микола Макаревич (Брест облысы), Сярхеи Яноуский (Молодечно облысы) және Микола Ляскавец (Пинск облысы) басқарды. Сонымен бірге қозғалыстың түпкілікті атауы – «Беларусь патриоттары одағы» деп шешілді.
1947 жылдың қысында ұйымды кеңестік қауіпсіздік органдары таратты. Баранавичиде және Минскіде екі әскери трибунал өтті. Ұйым мүшелері антисоветтік әрекет жасады деп айыпталып, өлім жазасына кесілді, лагерьлер мен түрмеге жабылды.
Дереккөздер
Санат:Беларусь тәуелсіздік қозғалысы Санат:Алфавит бойынша ұйымдар
Сабат
Сабат (Балқаш) - көктемде су тасып, өзен-көлдердің маңайындағы ойпаңға су жайылғанда пайда болатын үлкенді-кішілі көлшіктер. Олардың жағасы ну қамыс, қалың қоға, көкорай шалғын болып келеді. Сабат, балқашты көбінесе қобы немесе қобы су деп те атайды. «Қозы Көрпеш - Баян Сұлу» жырында Қарабай жетім ұлға қыз бермеймін деп, түйелерге артып келе жатқан сабаларын жарып, қымызын қобы суға ағызып жібереді.