cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ахмет Байтұрсынұлы атындағы тіл білімі институты
Лексикология бөлімінің тарихы
Осы саладағы зерттеу жұмыстарының ішінде проф. Е.Н.Жанпейісовтің еңбектері өзінің теориялық деңгейімен, бай этнографиялық материалымен, кең ауқымды салыстырмалы, этимологиялық талдауларымен ерекшеленеді (Жанпейісов Е.Н. «Абай жолы» эпопеясының тілі. 1976 ж.; Жанпеисов Е.Н. Историко-этимологические заметки // Известия АН КазССР. Сер. филол., 1980, № 1; Жанпеисов Е.Н. Об этнографической лексике в произведениях М.Ауэзова // Вестник АН КазССР. 1983, № 3; Жанпейісов Е.Н. Этнолингвистика // Ана тілі. 1994, № 3, 20-қаңтар; т.б.) Солардың арасында М.Әуезовтің шығармаларының материалы негізінде қазақтың этномәдени лексикасын тарихи-лингвистикалық зерттеуге арналған монографиясының орны бөлек (Жанпеисов Е.Н. Этнокультурная лексика казахского языка (на материалах произведении М.Ауэзова). 1989 г.) Осы еңбекте материалдық мәдениетке, рухани мәдениетке, халықтық өлшемге, туыстыққа және отбасылық қатынастарға қатысты лексикадан тұратын бай материалды талдау үстінде басқа түркі тілдерінің салыстырмалы деректері де кеңінен пайдаланылған. Кітаптың соңында М.Әуезов шығармаларындағы этнолексемалардың тұтас тізімі жүйеленіп берілген.
Қазақ тіл білімінде лексиканың этномәдени қырлары жан-жақты қарастырылып, этнолингвистиканың өріс алып келе жатқан тұсында проф. М.М.Копыленконың осы мәселенің жалпы теориялық негіздерін түсіндіруге арналған «Основы этнолингвистики» (1995) атты монографиясы елеулі жаңалық болды.
Бұл жұмыс – жаңа зерттеу саласы, жеке пән ретінде тікелей этнолингвистика негіздерін, бұған дейінгі тілді зерттеу қойнауындағы оның нышандарын анықтаған, болашақ даму перспективасын көрсетуге арналған жалпы тіл біліміндегі тұңғыш зерттеу.
Қазақ тілінде зергерлік қолөнер саласындағы лексиканың зерттелуіне қатысты оны халықтың тарихымен, рухани мәдениетімен сабақтастыра қарап, ұлттық мәдениет тұрғысынан бағалап, орасан мол тілдік материал жинап, жан-жақты талдап түсіндірген Р.Шойбековтың еңбегінің орны ерекше Шойбеков Р. Қазақ зергерлік өнерінің сөздігі (1991); Лексика ювелирного искусства казахского языка: канд. дисс. (1987); Қазақ қолөнер лексикасы: докт. дисс. (2006)).
Ғалымның «Қазақ зергерлік өнерінің лексикасы» атты кітабында зергерлік өнерінің шығу тарихы, әшекей бұйымдардың тұрмыста атқарған қызметі, оларды тұтынудағы салт-дәстүрлер, наным-сенімдер, асыл тастар мен зергерлік аспаптардың ерекшеліктері тілдік, этнографиялық, өнертану тұрғысынан кешенді түрде баяндалады. Автор мұнда зергерлік өнеріне байланысты сөздердің қалай жасалғандығы, мағыналары, этнографиялық мәні, шығу төркіні жайын түсіндіреді. Зергерлік өнеріне қатысты пайда болған этнографизмдерге, мақал-мәтелдер мен жұмбақтарға, тұрақты теңеулер мен сөз тіркестеріне этнолингвистикалық сипаттама береді. Бұл – зергерлік атаулардың тек материалдық мәдениет үлгісі ретіндегі мәнін анықтау емес, оларды ұлттық танымның архаикалық көрінісі ретіндегі мәдени-рухани қызметі мен әшекей бұйымы ретінде күні бүгінге дейін қолданылатын ұлттық мәдени бұйымды танытудың лингвомәдени қағидасы.
Тақырыптық топтастыру кәсіби лексикаға экстралингвистикалық сипаттама беруге, заттар мен құбылыстардың өздеріе тікелей бағытталған сөз топтарын анықтауға, лингвистикалық жалпы шолу жасауға, оның қазіргі кезеңдегі біртұтас жүйесін көрсетуге ыңғайлы әдістердің бірінен саналады» деген бағасымен негізінен келісе отырып, дегенмен, оның өне бойы жеткілікті болмайтынын, жоғарыда аталған мақсаттарға жету үшін кейде ономасиологиялық, лексика-семантикалық топта қарастырудың да қажеттілігі де байқалады.
Қазақ халқының рухани өрісіне қатысты лексиканың бір саласы – оның ұлттық-мәдени болмысын танытатын, адамдардың өзара қарым-қатынасы барысында туындайтын, жағымды және жағымсыз көңіл-күйді сипаттайтын идиоэтникалық сөз орамдары. Ондай сөздер әр адамның мінез-құлық ерекшелігінен, өмірге, қоршаған ортаға деген қатынасынан, жұмыстағы, үйдегі қалыптасқан жағдайынан, тұрмыс-тіршілігінен туындайтын, солардан байқалатын эмоциялық жағдаймен байланысты айтылады.
Ғалым С.Бизақов «Көңіл-күй лебіздерін білдіретін сөз орамдары» (2007) атты монографиясында: «Қуанышы мен қиыншылығы, ризашылы-ғы мен реніші, жетістігі мен кемшілігі, өкініші мен қайғы-мұңы, жиіркеніші мен сүйініші, сыйлауы мен жек көрініші қатар жүретін бұл фәни дүниеде тіршілік иесінің эмоцияға толы тебіренісі мен сезімін танытатын сөзқолда-ныстарын көңіл-күй лебіздері» – деп атайды. Көңіл-күй лебіздеріне қатысты лексика адамдардың күнделікті қарым-қатынасында жарасымды үйлесім табу нәтижесінде орын алатын қилы құбылыстарды сіңіріп қорытатын адам жанының сырлы әлемі іспеттес. Олар өзінің сыр-сипаты жағынан да, мағына тиянақтылығы мен тұтастығы жағынан да тіркесе айтылуы мен стиль жағынан да, қолданылу сәттері жа-ғынан да өзіне тән ерекшелігі бар тіліміздің қалыптасқан сөз топтарын, сан-салалы тізбегін, тіліміздің өзіне лайық ұлттық қасиетін айқындайтын айрықша бір бөлігі.
Бүгінгі күнгі тіл білімінде қазақ лексикасын зерттеудің жаңа лингвистикалық бағытқа сай жалғастығын функционалды, когнитивті лингвистика салаларынан таба алады. Соның нәтижесінде адам қоғамының қарым-қатынас және таным құралы (оның нақты көрінісі – лексика) ретіндегі тілдің тарихи-динамикалық категория ретінде жаңа деңгейдегі зерттеу нысанына айнала алатын ғылыми негіздері бар. Осымен байланысты қазақ тіліндегі мифологиялық лексика, көркем мәтін кеңістігіндегі мәдени коннотация мен концептуалдық жүйе, тезаурустық лексика т.б. лексикалық байлықты кешенді зерттеуге арналған Қ.Ғабитханұлы, А.Хабиева, А.Әмірбекова, Г.Сабирова т.б. еңбектерінің мәні аса өзекті (Ғабитханұлы Қ. Қазақ мифологиясының тілдегі көрінісі. 2006 ж.; Хабиева А. Тарихи лексиканың мазмұндық құрылымындағы коннотаттық компоненттер (Махамбет шығармашылығы негізінде): канд. дисс. 2007 ж.; Әмірбекова А. Концептілік құрылымдардың поэтикалық мәтіндегі вербалдану ерекшелігі (М.Мақатаев поэзиясы бойынша): канд. дисс. 2006 ж.); Сабирова Г. Көркем тілді адамтану парадигмасы тұрғысынан зерттеу (Ж.Нәжмеденов өлеңдері негізінде): канд. дисс. 2010 ж.).
Осыған орай қазіргі лингвистика саласындағы ғылыми ой дамуының жаңа үрдістері оның айқын адамтанымдық бағытын белгілейді. Осылайша мәдени- әлеуметтік әрекет үстіндегі тілді тұтынушының тілін (оның ішінде ең «сезімтал» бөлігі лексикалық деңгейі) тануда адамды, социумды жан-жақты зерттеу тіл білімінде өз кезегінде функционалды парадигма туғызды. Осымен байланысты қазіргі лингвистиканың құрылымын өзгерткен әртүрлі ғылыми теориялар, оның дәстүрлі түрде қалыптасқан салаларының арасындағы шекараны тоғыстырып, кешенді сипатпен толықтырды. Соның нәтижесінде жалпы тіл білімінде қалыптасқан социолингвистика, психолингвистика, этнолингвистика, лингвомәдениеттану, лингвоелтану т.с.с. сабақтас ғылым салалары зерттеу нысанының өзегін тілдің өзі емес, тілді құрал ретінде пайдаланатын тілді тұтынушының болмысын, іс-әрекетін, таным-пайымын зерттеуге бағытталған адамтанымдық мақсат құрайды.
Атап айтқанда, сол тілде сөйлеушінің ішкі әлеміне ерекше көңіл бөлу мақсаты тіл білімінің басқа да (философия, тарих, психология, логика, әлеуметтану, этнография, мәдениеттану т.б.) ғылымдармен тоғысуына әкелді. Осының нәтижесіндегі лингвистикалық зерттеулердің тұтастық (интеграциялық) сипаты ерекше көрінетін лексикалық деңгейдегі тілді ұлтпен біртұтас жүйе ретінде айқындайды. Соның нәтижесінде лексиканың, көне атаулардың таңбалану уәждемесінің мәдени құндылыққа ие болу ерекшелігінің анықталуы адамтанымдық бағыттағы лексикологиялық зерттеулердің өзегіне айналды. Бөлім қызметкерлері «Мәдени мұра» бойынша, басқа да Институт шығарған әртүрлі сөздіктердің автор, құрастырушы, жауапты шығарушы, редакторлар алқасының құрамында еңбектеніп келеді (Онбестомдық «Қазақ әдеби тілінің сөздігі» - Ж.Манкеева; «Синонимдер сөздігі», «Варианттар сөздігі» - С.Бизақов; «Қазақша-орысша сөздік», «Қазақша-орысша-ағылшынша этнолингвистикалық сөздік», «Қазақша-орысша фразеологиялық сөздік» - К.Хұсайын).
Болашаққа ұласатын жұмыстарда заттық және рухани мәдени ұғымдардың тілдік көріністері (этнографизмдердің, лингвокультуремалардың,лингвоелтанымдық бірліктердің, этномаркерленген ескіліктердің) мәдени ұғым ретінде санада қалыптасуы мен аталуы, сөз ретінде ұлт жадында терең сақталуына негіз болатын стереотиптік, ассоциативтік, перцептивтік, сенсорлық т.б. психикалық аппараттардың қызметтерін психолингвистикалық талдау мәселелері жан-жақты зерттелуі тиіс. Бұл лексикологиялық зерттеулерді антропоөзектік парадигмаға сай жүргізіп, тіл арқылы этнос болмысын танудың когнитивтік деңгейіне терең бойлауға мүмкіндік береді.
Бөлім қызметкерлері туралы ақпарат
ҚР БҒМ ҒК А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты лексикология бөлімінің меңгерушісі – Манкеева Жамал Айтқалиқызы, филология ғылымдарының докторы: 10.02.06 – түркі тілдері (1997 ж.), профессор (2002 ж.). Ж.А.Манкеева 1950 жылы 26 сәуірде Орал облысы, Шыңғырлау ауданы, Шілік кеңшарында туған. 1972 жылы С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін үздік дипломмен бітіріп, осы университеттің аспирантурасына (күндізгі бөліміне) қалдырылған. 1977 жылдан осы кезге дейін А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтында қызмет істейді. 2001 жылдан бастап Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті қазақ тілі теориясы мен әдістемесі кафедрасының профессоры ретінде қазақ тіл біліміндегі жаңа бағыттар бойынша дәріс оқиды. ҚР жоғары оқу орындарын бітіруші мамандарды даярлау ісіне мемлекеттік емтихан комиссиясының төрағасы ретінде атсалысады. Мемлекеттік тілді оқыту және игеруге байланысты Қазтест жобасына, басқа да оқулықтар мен сөздіктерге сарапшы ретінде қатысады. Қазіргі қазақ тіл білімін дамытып, жаңа деңгейде зерттеуге байланысты бірнеше ғылыми жобалардың орындаушысы және жетекшісі ретінде еңбек етеді. 1998 жылдан – А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты жанындағы 10.02.02 – қазақ тілі және 10.02.06 – түркі тілдері мамандықтары бойынша филология ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алу үшін диссертация қорғайтын Д. 53.38.01 диссертациялық кеңестің мүшесі, 2000 жылдан – диссертациялық кеңестің ғалым хатшысы, 2001 жылдан – лингвистикалық басылым «Тілтаным» журналының жауапты редакторы. «Реконструкция “мертвых” корней глагольных основ казахского языка» тақырыбында кандидаттық (1987 ж.), «Қазақ тіліндегі мәдени лексика» (1997 ж.) деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Негізгі айналысатын проблемалары: Басты еңбектері: Реконструкция первичных корней глагольных основ казахского языка (1991 ж.), Мәдени лексиканың ұлттық сипаты (1997 ж.), Қазақ грамматикасы. Фонетика, сөзжасам, морфология, синтаксис (2002 ж., авторлардың бірі), Қазақ тіліндегі этномәдени атаулардың танымдық негіздері (2008 ж.), Қазақ тіліндегі байырғы түбірлерді жаңғырту (2010 ж.), Қазақ филологиясы: егіз негіз (ғылыми мақалалар жинағы – авт. бірл.) 2010 ж., Қазақ әдеби тілі сөздігі (2006 ж., Т. I; 2007 ж., Т. IV; 2008 ж., Т. XI, авторлардың бірі), 5-сыныпқа арналған «Қазақ тілі» оқулығы (2011 ж., авторлардың бірі). Ғалымның жетекшілігімен 22 кандидаттық, 1 докторлық диссертация қорғалды.
Хұсайын Көбей Шахметұлы, филология ғылымдарының докторы: 10.02.06 – түркі тілдері (1988 ж.), профессор (1998 ж.). 1968 жылы С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетінің роман-герман бөлімін бітірген. 1968-1971 жж. ҚР ҒА-ның Тіл білімі институтының аспирантурасында оқыған. 1971 жылдан осы кезге дейін А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтында – кіші, аға, жетекші ғылыми қызметкер, Институттың ғалым хатшысы, директордың орынбасары, Институттың директоры. 2009 жылдан – Лексикология бөлімінің бас ғылыми қызметкері. А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты жанындағы 10.02.02 – қазақ тілі және 10.02.06 – түркі тілдері мамандықтары бойынша филология ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алу үшін диссертация қорғайтын Д. 53.38.01 диссертациялық кеңестің мүшесі, төрағасы (1998-2009 жж.) болды. «Исследование фонетики и лексики казахского языка в трудах В.В.Радлова» тақырыбында кандидаттық (1971 ж.), «Звукоизобразительность номинации в казахском языке» (1988 ж.) деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Негізгі айналысатын проблемалары: Басты еңбектері: Орысша-қазақша сөздік (1978 ж., Т. I; 1981 ж., Т. II), В.В.Радлов и казахский язык (1981 ж.), Звукоизобразительность в казахском языке (1988 ж.), Дыбысбейнелеуіштік теориясының негіздері (2009 ж.), Казахско-английский словарь-справочник для широкого круга читателей. – Алматы, 2010 және т.б.
Жанпейісов Ербол Несіпбайұлы, филология ғылымдарының докторы: 10.02.06 – түркі тілдері (1991 ж.), профессор. С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін (1953 ж.), аспирантурасын (1956 ж.) бітірген. 1957 жылдан осы кезге дейін А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтында – кіші, аға, жетекші, бас ғылыми қызметкер. А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты жанындағы 10.02.02 – қазақ тілі және 10.02.06 – түркі тілдері мамандықтары бойынша филология ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алу үшін диссертация қорғайтын Д. 53.38.01 диссертациялық кеңестің мүшесі. ҚР ҰҒА-ның Ш.Уәлиханов атындағы сыйлықтың лауреаты (1993 ж.). «Қазіргі қазақ тіліндегі модальды сөздер» тақырыбында кандидаттық (1958 ж.), «Қазақ тілінің этномәдени лексикасы (М.Әуезов шығармалары негізінде)» (1991 ж.) деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Негізгі айналысатын проблемалары: Басты еңбектері: Современный казахский язык (1962 ж., авт. бірі), Қазақ тілінің грамматикасы. Морфология (1967 ж., авт. бірі), Қазақ прозасының тілі (1968 ж.), Қазақ әдеби тілінің тарихы (1968 ж., авт. бірі), Қазақ тілінің стилистикасы (1974 ж., авт. бірі), «Абай жолы» эпопеясының тілі (1976 ж.), Этнокультурная лексика казахского языка (на материалах произведений М.Ауезова) (1989 ж.), Қазақ тілінің сөзжасам жүйесі (1989 ж., авт. бірі), Қазақ грамматикасы. Фонетика, сөзжасам, морфология, синтаксис (2002 ж., авт. бірі) және т.б.
Бизақов Сейдін, филология ғылымдарының докторы: 10.02.02 – қазақ тілі (2002 ж.), профессор (2004 ж.). Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтының тарих-филология факультетін (1960 ж.), ҚР ҒА-ның Тіл білімі институтының аспирантурасын (1972 ж.) бітірген. 1972-1975 жж. Тіл білімі институтында ғылыми қызметкер, 1975-1985 жж. Қаратау қаласындағы ҚазПТИ филиалында кафедра меңгерушісі, 1985 жылдан – Тіл білімі институтының жетекші, бас ғылыми қызметкері. А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институты жанындағы 10.02.02 – қазақ тілі және 10.02.06 – түркі тілдері мамандықтары бойынша филология ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алу үшін диссертация қорғайтын Д. 53.38.01 диссертациялық кеңестің мүшесі. «Фонетические варианты слов в современном казахском языке» тақырыбында кандидаттық (1972 ж.), «Қазақ тіліндегі сөз варианттары» (2002 ж.) деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Негізгі айналысатын проблемалары: Басты еңбектері: Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі (1978 ж., Т. III, авт. бірі), Тілдік норма және варианттылық (1997 ж.), Түркі әлемі (1998 ж.), Сөздің жарыспа тұлғалары (1999 ж.), Ветви одного могучего дерева (тюркские народы) (2002 ж.), Көңіл-күй лебіздері (2007 ж.), Синонимдер сөздігі (2007 ж.), Сөз нұсқалары және балама атаулар (2008 ж.), Қазақ тілі қандай тіл? (2010 ж.) және т.б.
Ғабитханұлы Қайрат, филология ғылымдарының кандидаты: 10.02.06 – түркі тілдері (1996 ж.), доцент (2006 ж.), аға ғылыми қызметкер. ҚХР Пекин Орталық ұлттар университетінің филология факультетін (1983-1987 жж), ҚР ҰҒА Тіл білімі институтының аспирантурасын (1992-1995 жж.) бітірген. 1987-1992 жж. ҚХР Пекин Орталық ұлттар университетінің оқытушысы, 1995 жылдан – А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының кіші, аға ғылыми қызметкері. «Наным-сенімге байланысты тұрақты тіркестер» атты тақырыбында кандидаттық диссертация қорғады (1996 ж.). Айналысатын проблемалары – түркітану, салыстырмалы-салғастырмалы лексикология, этнолингвистика, лексикография. Басты еңбектері: Қазақ тілі (оқу құралы, 2003 ж.), Қытай тілі (оқулық, 2006 ж.), Жібек жолы қытай тілі оқулығы (қытай-қазақ тілдерінде, 2009 ж.), Қытайша-қазақша-орысша тіл білімі терминдер сөздігі (2009 ж.), Қазақ мифологиясының тілдегі көрінісі (2011), Қытайша-қазақша-орысша тілдескіш (2011) және 70-тен астам мақалалары.
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның ғылыми мекемелері
NGC 7304
NGC 7304 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1862 жылы 20 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7304 деген нөмірге ие болды.
Қалқамантұз
Қалқамантұз – Ертіс алабындағы көл.
NGC 7304
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Қалқамантұз
Гидрографикасы
Аумағы 12,6 км2, ұзындығы 5 км, енді жері 3,6 км, жағалау бойының ұзындығы 16,6 км. Солтүстік, шығыс және оңтүстік жағалаулары жарлы, биіктігі 5-6 м, ал батыс жағалауы жазық. Ең терең жері 0,6 – 0,8 м. Көл жағалауы жайылым ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Ақсу қалалық әкімдігі көлдері Санат:Ертіс су алабы
I Паракрамабаху
Паракрамабаху
| Паракрамабаху Шри-Ланка мемлекетінің 1153-1186 жылдардағы билеушісі. Өзі патшалық құрған кезеңде Шри-Ланка аралындағы үш хандықтың басын қосты. 1156-1157, 1160- 1161 жылдары феодалдардың сепаратистік қозғалыстарын және ханзадалардың көтерілістерін басты.1164-1165 жылдары Пегудегі, 1167-68, 1175-76, 1181-82 жылдары Үндістанда чолаларға қарсы соғысты басқарды. Паракрамабаху елін біртұтас мемлекетке біріктіріп, бірнеше маңызды әкімшілік реформа жүргізді. Жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін жойып, басқару ісін орталықтандырды, әскерді қайта құрды. Буддизмде дінбұзарлармен күрес жүргізді.
Радиотолқындардың таралуы
Радиотолқындардың таралуы Радио және телехабарларда, радиобайланыста, радиолокация мен радионавигацияда қолданылатын электромагниттік толқындарды радиотолцыпдар деп атайды. Радиотолқындарды төменде көрсетілгендей бірнеше диапазондарға бөледі.
I Паракрамабаху
Паракрамабаху
I Паракрамабахудың тұсында бүкіл елде суландыру жүйесі іске қосылды, орасан үлкен ғибадатханалар салынды. Өзінің қалың жасағымен Мьянма елін шабуылдап, Үндістанның оңтүстігінде жатқан Чола императорлығына қарсы соғыста Пандья халқына көмек берді. Ария-Калинга азаматтық соғысы аяқталған соң, Рухуна жеріндегі Шри-Валлабха ғибадатханасын тастап, астанасы Санхаттали болып табылатын Даккинадеса жеріне қайтып келді. Ол қалың жасағымен солтүстікте орналасқан Гаджабаху тайпасына үлкен қауіп төндірді. 1150 жылдары алғашқы соғыста-ақ Паракрамабаху жасағы Малайя жерін басып алды. 1153 жылдан бастап Полоннарува қамалына орналасып, Шри- Ланка жерінде тағы да 33 жыл билік жүргізді.
Дереккөздер
Ұ 46 Ұлы императорлар. – Алматы: “Aруна” баспасы. – 208 бет. – Сер.: “1100 қызықты деректер”. ISBN 978-9965-26-591-4
Радиотолқындардың таралуы
Толқын ұзындықтары әр түрлі диапазондарда қолданылатын антенна түрлерінің ерекшелігі бар. Радиохабарларды тарататын ұзын, орташа, қысқа толқындарды вертикаль бағытталған өткізгіш вибраторлар шығарады. Қабылдау қашықтығын арттыру мақсатында антенналарды мүмкін болғанынша биік орнатуға тырысады. Радиолокация, ғарыштық радиобайланыс және телехабарлар үшін ультрақысқа толқындарды пайдаланады. Ұзындығы жарты толқын ұзындығына тең вибратор немесе бірнеше осындай вибраторлардан құралған антенна бағытталған метрлік электромагниттік сәуле шығарады. Сантиметрлік және дециметрлік диапазондағы радиосәулелерін шығару үшін параболалық шағылдырғыштар қолданылады.
Радиотолқындардың таралуына жер бедері мен су беттері, әсіресе атмосфераның жоғарғы қабаты — ионосфера көбірек әсер етеді. Ионосфераны жер бетінен 90—300 км биіктікте, иондар мен электрондардан тұратын иондалған газ қабаты құрайды. Атмосфераның жоғары қабатының иондалуы, негізінен, Күннің ультракүлгін және рентген сәулелерінің әрекетінен болады. Түнмен салыстырғанда иондардың концентрациясы күндіз 20 еседей артық. Сондықтан ионосфераның қасиеті тәулік бойы және жыл мезгіліне байланысты өзгеріп тұрады. Ионосфера электромагниттік толқындарды шағылдырады және жұта алады. Ұзын радиотолқындар дифракция нәтижесінде көкжиектен асып алыска жетеді. Әрі ионосферадан жақсы шағылады, сол себепті ұзын толқындар шалғай қашықтыққа тарайды.
Қысқа толқындардың алыс қашықтыққа таралуы, оның жер бетінен және ионосферадан бірнеше дүркін шағылуының арқасында болады. Жердегі кез келген радиостанциямен қысқа толқында байланыс орнатуға болады. Ультрақысқа толқындар ионосферадан шағылмай, ешбір кедергісіз өтіп кетеді. Олардың дифракциялық қасиеті нашар, жер бетін орағытып өтпейді. Сондықтан ультрақысқа толқынды байланыс таратқыш антеннаның тікелей көріну аймағында ғана жүзеге асырылады. Ретрансляторлар мен серіктерді пайдаланып, шалғай кашықтыққа теле-радио хабарларды тарату мүмкін болды.
АН
Радиолокация
Радиотолқындар арқылы объектіні тауып, оған дейінгі қашықтықты және оның кеңістіктегі орнын, қозғалыс жылдамдығын анықтау радиолокация деп аталады. Радиолокация негізіне радиотолқындардың өткізгіш денелерден шағылуы алынған. Ол радиотолқындар шағылатын обьектілердің сызықтық өлшемдері толкындардың ұзындығынан артық болғанда айқын байқалады. Сондықтан радиолокациялық станцияларда ультрақысқа толқындарды қолданады. Радиолокацияда обьектіні табу үшін сүйірлене бағытталған электромагниттік толқын шоғы пайдаланылады. Дециметрлік және одан кіші толқын ұзындығымен жұмыс істейтін радиолокаторларда бағытталған толқынды параболалық металл айнаның фокусында орналасқан антенналар шығарады. Метрлік толқындарды сүйірлей бағыттау үшін белгілі бір қалыпта орналасқан антенналар жүйесін қолданады. Бір бағытта интенференция салдарынан толқындар күшейіп сүйірлене бағытталса, өзге бағыттарда олар бірін-бірі толығымен немесе жартылай өшіреді. Радиолокатор немесе радар таратқыш және қабылдағыш күрделі радиотехникалык жүйелерден тұрады. Радиолокатор импулъстік режимде жүмыс істейді. Ұшақтың орнын анықтау үшін оған радиолокатордың антеннасын бағыттайды, ал генератор қысқа мерзімді электромагниттік толқындардың периодты импульстерін шығарады (3.27-сурет). Әрбір импульстің ұзақтығы τ = 10−6c шамасындай, ал импульстік аралықтары t = 10−3c, яғни 1000 еседей үлкен. Обьектіден шағылған электромагниттік толқынды, радиолокатордың таратқыштан қабылдағышқа ауыстырылып қосылған антеннасы импульстердің үзілісі мезетінде қабылдайды. Электромагниттік толқынның обьектіге барып және шағылып кайту уақытын t уақытын өлшеу арқылы, арақашықтықты анықтайды:
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em; width:30%">
мұндағы с = 3 • 108 м/с радиотолқынның вакуумде таралу жылдамдығы.
Радардың экранында жіберілген және шағылған электромагниттік толқындардың импульстеріне сәйкес келетін электрондық шоқтың ауытқуын бақылайды және қашықтықты тікелей өлшейді. Өйткені экрандағы импульстерге сәйкес ауытқулардың арасы толқынның жүріп өту t уақытына және объектіге дейінгі I қашықтыққа тікелей пропорционал. Радиолокатор антеннасы кез келген бағытта қозғала алады. Антеннаның қозғалу бұрышы бойынша, мысалы, ұшақтың бағытын, оның координатасын анықтайды. Уақыттың өтуіне байланысты координаталардың өзгеруі бойынша нысананың жылдамдығы мен оның траекториясын есептейді.
Қазіргі кезде радиолокацияны қолдану саласы аумақты, соның ішінде еліміздің қорғаныс мақсатында: зымырандарды, ұшақтар мен кемелерді байқап, анықтап отырады. Радарлар бірнеше жүздеген километрге дейінгі қашықтықтағы нысаналарды байқай алады. Аэропорттағы операторлар ұшақтардың ұшуы мен қонуы, әуе жолындағы қозғалысын радиолокаторлар арқылы бақылайды және тиісті нұсқаулар беріп, ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Құрғақ және ылғалды жер бедері, қалалық ғимараттар, транспорттық коммуникациялар, су радиотолқындарды түрліше шағылдырады.
Ұшақтан радиолокациялык құралдар арқылы ұшқыш жерге дейінгі қашықтықты, ұшу жылдамдығын ғана біліп қоймайды, сонымен бірге жер бетінің радиолокациялық картасын көріп отырады. Ол бұндай информацияны күндіз де алып отырады.
Радиолокация ғарыштық зерттеулер мен астрономияда қолданылады. Радиотелескоптар (3.28-сурет) арқылы шалғайдағы ғарыш денелері шығаратын көрінбейтін кең диапазондағы электромагниттік толқындарды қабылдай отырып, әлемнің құрылысын зерттеу мүмкін болды. Радиолокациялық әдіс негізінде Жерден Айға және Меркурий, Шолпан, Марс, Юпитер планеталарына дейінгі қашықтықтар дәл анықталды.
Ғарыштық кемелердің барлығы бірнеше радиолокатормен жабдықталған. Олар тікелей планеталардың бет түрінің қыртысын көрсете алады, аспан денелері туралы көп мағлұматтар береді.
Дереккөздер
Санат:Физика
Пыелка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сен-Жульен-ле-Пети
Сен-Жульен-ле-Пети (Saint-Julien-le-Petit) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Лимож округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 29 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 87153, пошта индексі — 87460.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 301 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10,38 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
Вензин
Вензин (Wensin) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Зегеберг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 823 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). [http://www.statistik-nord.de/uploads/tx_standocuments/A_I_2_vj104_S.pdf Statistikamt Nord: Bevölkerung in Schleswig-Holstein am 31. Dezember 2010 nach Kreisen, Ämtern, amtsfreien Gemeinden und Städten] (PDF-Datei; 500 kB)</ref Алып жатқан жер аумағы 20,17 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 60 097.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Ориентализм (кітап)
Э.Саид «Ориентализм» деп аталатын зерттеуінде Ориентализм ұғымының пайда болуын Еуропаның Орта және Таяу Шығыста ғасырлар бойы үстемдік етуімен байланыстырады.Аталған еңбек алғаш рет 1978 жылы жарық көрген. Содан бері түпнұсқа ағылшын тілінде бірнеше рет баспа бетін көріп, әлемнің 36 тіліне аударылған. Автор ориентализмді Батыстың Шығысты тануының күрделі, көпсатылы жүйесі деп қарауды ұсынады. Ориентализмді ол өз кезегінде жалпыға белгілі классикалық мәтіндерді зерттеу мен талдауға арналған академиялық жолдан басқа категория деп санайды. Саидтің айтуынша, «Ориентализм – Батыста империялық отарлау экспансиясының тәжірибесінде қалыптастырылған шығыс адамы жайлы белгілі бір көзқарас». Э. Саид өз еңбегінде осы жағдайдың қалай туындап, қай жолмен қалыптасқанын өткен және жаңа тарихқа көз сала отырып, жан-жақты талдайды.
Кіріспеде автор ориентализмнің бір-бірімен тығыз байланысты ғылыми-академиялық, саяси және әлеуметтік, идеологиялық сипатына тоқталып, оны жасырып жәйне айқын деген екі топқа бөледі. Аталған кітап гуманитарлық салаға өзгеше ықпал жасап, постколианлдық зерттеулерге негіз болды.
Ориентализм – эстетикалық, ғылыми, экономикалық, әлеуметтанулық, тарихи және филологиялық мәтіндердің дәнекерлігіментүсіндіруге» тырысқан гео-экономикалық көзқарастардың жиынтығы.
Тарихы
Эдуард Саид – әдебиет сыншысы, музыканың майталман маманы, полиглот, ғалым. Ғалымның ориенталистік көзқарастарының негізін тереңінен білу үшін де оның өміріне назар аударған жөн. Өйткені ол Батыс әлемінің Шығысқа деген ұстанымын, ғұмырының жартысынан көбін Америкада өткізуі арқылы «Шығыс адамы» ретінде басынан өткерді. Эдуард Саид 1935 жылы Иерусалимде христиан отбасында дүниеге келген. Бастауыш және орта білімін Мысырда ағылшын тілінде білім беретін отарлаушылардың мектебінде алды. Кейін Принстон мен Гарвард университеттерінде жоғары білімге ие болды. Университетте білім алып жүргенде жазғы демалысын Ливанға қоныс аударған отбасының жанында өткізіп, онда әдебиет, музыка мен философияны үйренетін.
Э. Саид бұл кітабін, шығыс халықтары мен қоғамдары туралы жазылған және ағылшын, француз т.б. батыс тілдерінде жарық көрген бірнеше мың мәтінге сүйеніп жазады. Э. Саид «ориентализм» ұғымын біз білетін шығыстану ғылымы мағынасында көп қолданбайды. Э.Саидтің анализдері бойынша, «ориентализм» ең алдымен қате методология, «шығысты» қисық призма арқылы зерттеу, қабылдау және бұрмаланған күйінде басқаларға таныту методологиясы (қазіргі кезде кейбір ғалымдар «ориентализм» ұғымын «өзімізге ұқасамайтындарды қисық призма арқылы, бұрмаланған көзқарас арқылы зерттеу, кабылдау және бұл образдарды басқаларға кабылдатқызу методологиясы деп кең мағынада алып қарастырады).
Ориенталистік менталитеттің Шығыс образдарын үш топқа жинақтауға болады:
Қазақ тіліндегі басылым
2019 жылы ''«Жаңа гуманитарлық білім. 100 жаңа оқулық»'' мемлекеттік бағдарлама аясында Ұлттық аударма бюросынан тұңғыш рет қазақ тіліне аударды. Кітап қатты мұқабамен 10 000 тиражбен басылды. Мемлекеттік бағдарлама аясында Қазақстанның жоғары білім беру мекемелерінің кітапханаларына таратылды. Кітапты қазақ тіліне аударған Колумбия университетінің магистрі, шығыстанушы Тимур Муктаров аударды. Кітаптың қазақ тіліндегі басылымына Оксфорд университетенің магистрі, шығыстанушы Ғалым Боқаш алғысөз жазған болатын:
''Көрнекті мәдениеттанушы, арабтекті америкалық интеллектуал Эдуард Уади Саид 1978 жылы жариялаған «Ориентализм» атты академиялық зерттеуінде Шығыс тарихы, саясаты мен мәдениетіне қатысты кезінде Батыстың ғылыми ортасында, әлеуметтік санасы мен басқару жүйесінде орнығып қалған біршама жалған, жасанды және қате түсінікті сыни ой сүзгісінен қайта өткізді. Гарвард университеті нің түлегі, Колумбия университетінің профессоры, Америка лингвистика академиясының президенті және Палестина мемлекетін құруды жақтаушы болған Саид бұл еңбегінде «ориентализм» түсінігін бірнеше сатыға қойып қарастырады. Белгілі америкалық шығыстанушы һәм сыншы Бейли Виндер бұл сатыларды Шығыс туралы академиялық зерттеудің бір парасы, Батыс пен Шығыстың арасындағы онтологиялық және эпистемологиялық айырмашылық туралы жалпы таным және XVIII ғасырдың соңынан бастап Шығыста орныққан Батыс билігінің корпорациялық басқару жүйесі деп сипаттаған.''
''«Ориент» (Шығыс) деген өте кең тақырып болғандықтан, Саид бұл зерттеуінің ауқымын «Арабтар мен исламды танудағы ағылшын-франко-америкалық тәжірибе» деп тарылта айқындаған. Сол себепті, негізінен, Батыс пен арабтілді Таяу Шығыстың қарым-қатынасына жіті үңілген. Бірақ «Ориентализм» Батыстың басқа да Шығыс халықтарын, әсіресе отарлау кезеңіндегі «тану» ерекшеліктері туралы көптеген академиялық зерттеудің жазылуына, мәдени кеңістіктегі түрлі пікірталасқа түрткі болды. Бұл еңбек қазақтілді зерттеушілер мен студенттердің ойын қозғап, олардың Қазақ хандығы мен ҚазССР-іне қатысты қалыптасқан «патшалы Ресей ориентализмі» мен «совет ориентализмінің» стереотиптері туралы тың деректер табуына, осы құбылыстың жаңа қырын айшықтап шығуына себеп болуы әбден мүмкін.''
Дереккөздер
Санат:Ағылшын тіліндегі кітаптар Санат:Постколониализм Санат:Ориентализм
Салқыншөңке
Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы Ақжайлау ауылының солтүстік-шығысында 11 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 2200 м. Батыстан шығысқа қарай 8 км-ге созылған, енді жері 3 км. Солтүстік беткейі тік жартасты, оңтүстік бөлігі көлбеу, өзен арналарымен, тауаралық аңғарлармен тілімденген. Баурайындағы бұлақтардан Белөзек өзенінің салалары бастау алады.
Өсімдігі
Солтүстік беткейінің шалғынды дала белдеуінде (1450–1600 м) əр түрлі астық тұқымдас шалғын, оңтүстігінде далалық бетегелі-шалғынды шөптесіндер өседі. 1500–2000 м белдеуін балқарағай, самырсын, теректі орман қамтып жатыр. Одан жоғарғы субальпілік белдеуді шалғынды шөптесіндер көмкерген.
Дереккөздер
Санат:Күршім ауданы таулары
Пномпень (әуежай)
Пномпень Халықаралық әуежайы (кхмер. អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ ), ( IATA : PNH,  ICAO : VDPP ) — ең ірі халықаралық камбоджалық коммерциялық әуежай, елдің астанасы — Пномпеньнен 7 км шақырым жерде орналасқан.
Тарихы
Әуежайдың бұрынғы атауы – Почентонг Халықаралық әуежайы.
Статистика
2011 жылғы жағдай бойынша жолаушылар легі мен ұшып-қонулар:
Басқарылатын авиациялық бомба
Басқарылатын авиациялық бомба (управляемая авиационная бомба) — тұрақтандырғышы, рөлі, кейде қанаты бар басқарылатын бомба. Оның қозғалыс траекториясын өзгертуге мүмкіндік беретін, басқарыла ұшу және жоғары дәлдіктен нысананы жоятын басқару құралдары бар. Басқару радио, лазерлі сәуле бойынша және өздігінен бағытталу жолымен жүзеге асырылуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Авиациялық бомбалар
Игілік Өтепұлы
Игілік Өтепұлы (1769-1859/62), би. Руы - Арғын тайпасы Қуандық ішіндегі Мұрат. Ғ. Мүсіреповтің «Оянған өлке» романьшың кейіпкері. Иплік өте бай, қайырымды және халқына жақын болған. Патша әкімшілігінін ықыласына әлденеше рет ие болған ол 1833 жылы алтын жалажан күміс мөрді сыйға алған. 1834 жылғы 18 сөуірде Анна лентасына тағылған алтын медальмен және құрметті шекпенмен марапатталады. Бидің қыстауары Қызылтауда, Алабаста, жаз жайлаулары Құндызды, Нұра, Есен, Манака және Айғыржал өлендерінің бойында болған. 1856 жылы 14 наурызда аумағы 10 шаршы км Қаратөбе (Қарағанды басы) қорымын Иплік пен оның балаларынан Н. Ушаковтың компаниясы 255 сом күміс ақшаға сатып алады (к. Қарағанды көмір кенін сату туралы акт). Сораң маңындағы дөңгелек күмбезді зираты «Бай тамы» деп аталады.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қарағанды облысы
Сапарбек Ашимбеков
Сапарбек Ашимбеков — Орта деңгейдегі мамандық бойынша жоғарғы категориялы аға артист. Ол 1942 жылы 24 қаңтарда Абралы ауданы Қоныстан ауылында дүниеге келген. Арғын тайпасының Қаракесек руының Жалықбас бұтағынан шыққан. 1965 жылдан Семейдегі Абай атындағы қазақ музыкалы-драма театрында актер болып қызмет атқарып келеді. Ойын ашық айтады. Қызметтен кешігуді ұнатпайды. Сапарбек Ашимбеков шахматты ойнауды жақсы көреді. Бірнеше әндер жазған әуесқой композитор. Күйлерді орындау оның басты міндеті. Сонымен қатар ол театрда қойылатын көптеген пьесалар үшін рольдерді шығарады.
Кейінгі жылдары сомдаған рольдері:
Дереккөздер
Санат:Қазақстан театр актерлері Санат:1942 жылы туғандар Санат:Шығыс Қазақстан облыстық Абай атындағы Қазақ музыкалық-драма театры әртістері Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері
1247 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1247 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1247 жылы қайтыс болғандар
Эштон (Айдахо)
Эштон (Ashton) — Айдахо штатының Фримонт округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.4 км². FIPS коды — 16-03610.
Мариин (Стерлитамак ауданы)
Мариин — Башқұртстанның Стерлитамак ауданындағы ауыл, Отрад ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 906 адамды құрады. Пошта индексі — 453140, ОКАТО коды — 80249856003.
Эштон (Айдахо)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 1129 адамды құрады.
Мариин (Стерлитамак ауданы)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Эштон (Айдахо)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Фримонт округы (Айдахо)
ПӘК (көлік)
ПӘК - құрылыстан алынған қуатының, оған келтірілген қуаттыққа қатынасы.
Беріліс ПӘК-і - беріліс қуатынан алынған жетектегі түйіннің қуатының жетекші түйінннің қуатына қатынасы.
Жылу қозғауышының ПӘК-і - қозғауыш білігіндегі қуатының отынның жану кезеңіндегі алынатын қуатқа қатысы.
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Ақмұртты сандуғаш
Ақмұртты сандуғаш (Sylvia mystacea) - Торғайтәрізділер отрядының Сандуғаштар тұқымдасының реңді кішкене құсы.
Биологиялық сипаттама
Ақмұртты сандуғаштың жоны - қошқыл, қаралтым басының төменгі тұсында тұмсық түбінен басталатын шымқай ақ жіңішке жолақты «мұрты» болады. Құйрық ұшындағы ақ жиек те айқын байқалады. Осылардың барлығын орнитологтар әлі де анықтауы қажет. Ақмұртты сандуғаш қалың өскен құм бұталарында - мейлі құмдақ немесе сазды шел болса да( мекендей береді. Жалпы алғанда ақмұртты сандуғаш - боз сандуғашқа ұқсас өте ширақ, ұшқалақ құс. Дауысы және әуені сандуғаш типті, ол сайраған кезде аспандап ұшады. Тұқымтоптың өмірі аз зерттелген.
Таралуы
Қазақстанда әрқашан осылай деп есептелетін Сырдарияның аңғарын бойлай және Қызылқұм құмына ұласқан бөліктерінде кездеседі. Алайда соңғы кездердегі бірқатар кездесулер ақмұртты сандуғаштың шығыс тұста да - мүмкін Балқашқа дейін өмір сүруі мүмкіндігі бар деген жорамал ұсынуға тура келеді. Қазақстанда наурыздың аяғынан қазанның соңына дейін болады.
Дереккөздер
Санат:Сандуғаштар Санат:Еуразия құстары Санат:Африка құстары
Флавиу Амаду да Силва
Флавиу Амаду да Силва (Flávio Amado da Silva; 30 желтоқсан 1979, Луанда) — анголалық футболшы, шабуылшы. 2006 жылы әлем чемпионатына қатысып, топтық турнирдің үшінші турында Иран құрамасының қақпасына бір гол енгізді (1:1). Бұл Ангола құрамасының турнирдегі (жалпы ӘЧ тарихындағы, себебі құрама әлем чемпионаттарына бір рет қана қатысқан) жалғыз голы.
2005-2009 жылдары Мысырдың "Әл-Ахли" клубында ойнап, ерекше табысты болды, үш рет Африка Чемпиондар Лигасының жеңімпазы атанды.
Кампильо-де-Дуэньяс
Кампильо-де-Дуэньяс (Campillo de Dueñas) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Сеньорио-де-Молина-Альто-Тахо ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 99 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 60,53 км² шамасында.
Виейрас
Виейрас (Vieiras) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Зона-да-Мата мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Муриаэ экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 900 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 112,185 км² шамасында. Халық тығыздығы — 36,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1948 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Яков Сергеевич Вечеркин
Вечеркин Яков Сергеевич - Социалистік Еңбек Ері (1948), агроном, Жамбыл облысы (қазіргі Түркістан облысы), Лугов МТС-ның  аға агрономы (1945). 1912 жылы Жамбыл облысы, Лугов ауданы, Подгорное селосында туған.
Дереккөздер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
NGC 2794
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Әскери күш-қуат
thumb| [[Әскери]] Әскери күш-қуат – халықаралық аренада және жекелеген мемлекеттер арасында әскерисаяси мақсаттарға жету үшін қолданылатын мемлекеттің материалдық және рухани мүмкіндіктерінің жиынтығы. Оларға соғысқа дайындық немесе оны жүргізу, агрессия мақсатында немесе оған тойтарыс беру үшін, соғыстың алдын алып, ғаламдық, аймақтық, үлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін қажетті шаралар жүйесі және т.б. жатады. Өзінің қалпына қарай әскери күш-қуат шынайы және ықтимал болуы мүмкін. Соңғысы қоғамның барлық күштері мен әскери үйымдарды жүмылдырғандағы мемлекеттің барлық мүмкіндіктерін қамтиды.
Әскери күш (Военная сила) жеке тұлғаның, қоғамның және мемлекеттің сырттай, сондай-ақ мемлекет ішіндегі қарулы күш көрсетуден кауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін құрылған әскерлер мен күштер. Әдетте, оларға қарулы күштер, шекаралық әскерлер, ішкі әскерлер, кауіпсіздік органдары жүйесінің әскерлері, темір жол әскерлері, азаматтық қорғаныс әскерлері, сонымен қатар мемлекет құқықтық негізде құратын басқа әскерлер мен күштер кіреді.
Әскери қуат (Военная мощь) мемлекеттің барлық материалдық және рухани күштерінің жиынтығы, сондай-ақ мемлекеттің соғыс мақсаттарына жету немесе басқа мәселелерді шешу үшін осы күштерді жұмылдыру қабілеттілігі. Әскери қуат мемлекеттің экономикалық, әлеуметтік, ғылыми-техникалық, моральдық-саяси мүмкіндіктерімен байланысты. Ол тікелей Қарулы Күштерінде, олардың саяси басшылығы койған міндеттерін орындау қабілеттілігінде іске асырылады.
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Әскери іс
NGC 2794
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Геркулес (фильм)
Геркулес (ағыл. Hercules) — американдық режиссер Бретт Рэтнердың пеплумы, Стив Мурдың «Hercules: The Thracian Wars» комиксі бойынша түсірілген. Басты рөлді сомдаған — Дуэйн Джонсон. АҚШ-та премьерасы 2014 жылы 23 шілде айында көрсетілсе, Қазақстанда бір күнге кешірек, яғни 24 шілде 2014 жылы жарық көрді.
Суреттеме
Зевстің ұлы - Геракл 12 ерлігінің барлығын жасап, отбасынан айырылады. Оның енді қанды қырғындарда ғана жаны жай табады. Геркулес өзінің маңайына өмірлерінде шайқасудан басқа мән қалмаған 6 жауынгерді жинайды. Фракийліктердің патшасы Котис оларды жалдап, өз әскерін соғысқа үйретуді сұрайды. Уақыт өте келе, Геракл патшаның ниетіне күмәндана бастайды. Оның жасаған жорықтарынан жазықсыз жандар көбірек зардап шегеді. Сол кезде Зевстің ұлы құдыретті патшаны тоқтатпақ болады.
Қойылым
Жалпы фильмнің түсірілімі Венгрия мен Хорватияда өтті.
Мерданя (Велико Тырново облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Куратор
Куратор (лат. Curator - қамқор, тәрбиеші) - 1. Берілген жұмысты бақылайтын адам; 2. Тұрлаусыз мекемені, конкурсты басқару құрылтайшысының мүшесі; 3. Ауруханада жатқан аурудың денсаулығын қадағалайтын медик студент.
Дереккөздер
Санат:Ғылымтану Санат:Терминология
Заборовка (Павлодар облысы)
Заборовка — Павлодар облысы Шарбақты ауданы, Соснов ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Шарбақты ауылынан солтүстікке қарай 40 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 251 адам (126 ер адам және 125 әйел адам) болса, 2009 жылы 172 адамды (89 ер адам және 83 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Шарбақты ауданы елді мекендері
Эмми Россам
Эммануэль Грей (Эмми) Россум (Emmanuelle Grey «Emmy» Rossum; 12 қыркүйек 1986, Нью-Йорк, АҚШ туған) — американдық (шығу тегі еврейлік)актриса және әнші.
Экзосфера
thumb| alt=A.|175px| Экзосфера. thumb| alt=A.|175px thumb| alt=A.|175px
Дереккөздер
Санат:Атмосфера Санат:Жер құрылысы
Л'Опиталь-Сен-Блез
Л'Опиталь-Сен-Блез (L'Hôpital-Saint-Blaise) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,11 км² шамасында.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Альбано-Лациале
Альбано-Лациале (Albano Laziale center|350px|Термы Каракаллы) — Италиядағы қала, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Рим провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 37 508 адамды құрайды (2005). Халық тығыздығы 1576 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 23,8 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Лисах
250px|thumb|Картада орналасуы Лисах (Lyssach) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Бургдорф округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1435 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.1 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 415, пошта индексі — 3421.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Байғазы (ауыл)
Байғазы — Жетісу облысы Кербұлақ ауданы, Алтынемел ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыөзек ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 31 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Кербұлақ ауданы елді мекендері
Бэггс (Оклахома)
Бэггс (Beggs) — Оклахома штатының Okmulgee округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1364 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11.0 км² шамасында. FIPS коды — 40-05000.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Философиялық әдіс
Философиялық әдіс (кейде философиялық метод, Philosophical method, немесе Философиялық әдіснама, Philosophical methodology) — философиялық зерттеудің нақты әдістері. Философтардың ортақ пікірі бойынша, философтардың философиялық сұрақтарды шешуде ұстанатын тәсілдері бойынша философия бірқанша түрлерге бөлінеді. Философтардың философиялық сұрақтарға жауап беруде қолданатын тәсілдері әртүрлі болады.
Жалпы тұрғыда
Жүйелі философия адам өміріне қатысты барлық сұрақтар мен мәселелерді түсіндіре алатын ақылдық негіздеме қалыбын жасауға тырысады. Жүйелі философтардың мысалдарына Платон, Аристотель, Әл-Фараби, Декарт, Шопенгауэр, Кант, және Хайдеггер қатарлылар жатады. Шындықтың түбегейлі құрамдарын, яғни метафизиканы қамтамасыз ете алатын философиялық әдісті тұжырымдауды көздеген кез-келген талпыныс - жүйелі философия деп есептеледі. Қазіргі заман философиясында жүйелі философияға қарсылық Кьеркегордан басталып, аналитикалық философия, экзистенциализм, герменевтика және деконструкция қатарлылар арқылы әртүрлі формада жалғасты.
Философтар ұстанатын әдістердің кейбір ортақ ерекшеліктері мыналарды қамтиды:
Күмәндану және таңырқау сезімі
Платон: "философия таңырқаудан басталады" - деген болатын, ал Аристотель бұл идеядан шабыт алып, былай деп жазды: "Адамдардың таңырқауы, таңқалуы оларды алғаш философияға жетеледі және әлі де жетелей береді". Философия алғашында бәлкім кейбір қабылданған сенімдерге қарапайым күдіктенуден басталған болуы мүмкін. қабылданған нанымдарға күмәндану. Философияланудың алғашқы дүмпуі күманданудан туындауы мүмкін, мысалы, біз өзіміздің ғалам туралы ең негізгі нанымдарымызды толық түсінбейміз және оны толық анықтамағамыз.
Сауалдар мен мәселелерді тұжырымдау
Философиялық әдістің тағы бір элементі - жауап берілетін немесе шешілетін мәселелерді тұжырымдау. Жұмыс болжамына сай, сауал немесе мәселе неғұрлым айқын айтылса, маңызды мәселелерді анықтау солғұрлым оңайырақ болады.
Ірі философтардың кейбіреулері мәселені шапшаңдықпен шешім етуді емес, қайта қандай мәселе екенін түсінуге көбірек көп уақыт бөлуді жөн көреді.
Шешімді сипаттау
Тағы бір тәсіл - теорияны сипаттау, яғни теорияға анықтама, немесе анализ ұсыну. Бұл философиялық мәселені шешудің бір сынағы есептеледі. Кейде философиялық теорияның өзін қысқаша сипаттауға болады. Барлық дәріптелген философиялық мәтіндер күңгірттікті түсіндіру мен дәлелдеу арқылы ұсынылған.
Философиялық мәселелердің барлық ұсынылған шешімдері анықтамалар мен жалпыландырулардан тұра бермейді. Кейде бізге себептілік емес, түсіндірудің мәлім түрі, мысалы, бір-біріне қарама-қайшы болып көрінетін екі түрлі көзқарасты тұрақты түрде бір уақытта ұстауға болатынын түсіндіру қажет болады. Оны философиялық түсіндіру деп атауға болады.