cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гревенталь
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 8 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Троицкое (Солтүстік Қазақстан облысы)
Троицкое — Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы ауыл, Троицк ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Пресновка ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 39 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1180 адам (582 ер адам және 598 әйел адам) болса, 2009 жылы 722 адамды (360 ер адам және 362 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1895 жылы қаланған. Троицкоеде 1929 жылы “Жизнь” ұжымшары ұйымдастырылып, 1963 жылы кеңшар болып өзгертілді. 1976 жылы Жамбыл ауданы мамандандырылған шаруашылық бірлестігі болып қайта құрылды. 1993 жылы ауыл аумағынан ет өнімін өндіретін бірлескен ресейлік-қазақстандық кәсіпорын салынды. Троицкоеде 1995 жылы шаруа қожалықтары құрылды.
Сен-Илер-д'Естиссак
Сен-Илер-д'Естиссак (Saint-Hilaire-d'Estissac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Бержерак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,14 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24422, пошта индексі — 24140.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 112 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,24 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Гердъёль (Қара Кедва тармағы)
Гердъёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чёрная Кедва өзенінің оң жағалауынан 21 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Фрессен (Нор)
Фрессен (Fressain) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дуе округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,39 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59254, пошта индексі — 59234.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 871 адамды құрады. Халық тығыздығы — 136,31 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Heart On (альбом)
Heart On (ағл. Жүрек ұшқан) — америкалық группа Eagles of Death Metal-дың үшінші студиялық альбомы. Күй табағының релизі 28 қазан 2008 жылы шықты.
Альбом жайлы
2008 жылы қыркүйекте Джесси Хьюз «Heart On» күй табағының бірнеше бөлімдері жайлы және алдағы концерттік айналым жайлы хабарлады. Көп ұзамай осы күйтабақ мастерингімен Берни Грундман және Брайан Гарднер айналысқаны жұртқа мәлім болды. 2008 жылдың 12 қыркүйегінде Pitchfork Media сайтында альбом мұқабасы жария болды. Кии Аренс альбомның дизайнымен айналысты.
Жазба қатысушылары
Джесси Хьюз, Джош Хомме, Девид Кэтчинг, Брайан О’Коннор, Трой Ван Левен, Ален Йоханнес, Тони Бевилакуа, Кэрол Хеттчет, Кира Дакоста, Броди Даль, Ким Мартинелли, Кэт фон Ди және Эрин Смит.
Санат:Музыкалық альбомдар Санат:Студиялық альбом
Зильда
Зильда (Sylda) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Мансфельд ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Фрайбург (Мэн)
Фрайбург (Fryeburg) — Мэн штатының Оксфорд округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 3083 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 170.6 км² шамасында. FIPS коды — ?.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Коллективтік шарт
''Коллективтік шарт' - еңбекшілер коллективі атынан жергілікті кәсіподақ к-тінің осы өндірістік коллективке жалпы қоғам мүдделерін білдіретін әкімшілікпен жыл сайынғы жасасатын келісімі. Коллективтік шарт барлық қызметкерлерге, оның ішінде кәсіподаққа жоқ қызметкерлерге де қолданылады. Коллективтік шартта бір жағынан, жұмысшылар мен қызметшілердің өндірістік жоспарларды орындау, жұмыстың сапалы көрсеткіштерін жақсарту - еңбек өнімділігін арттыру, өнімнің өзіндік құнын кеміту, өнімнің сапасын арттыру және т.б. мақсатымен өндірісті ұйымдастыру ісін жетілдіру жөніндегі өзара міндеттерін айқындайды.
Коллективтік шартты жасасу барысында туындаған даулы мәселелер қаралады, оның сақталуы бақыланады. Коллективтік шарт шарттарының бұзылуына кінәлі лауазымды адамдар жауапқа тартылады. қазіргі кезде коллективтік шарттың рөлі едәуір арта түсуде.
Гилея
Гилея — Оңтүстік Америкада, негізінен, Амазонка өзенінің алабында өсетін ылғалды тропиктік ормандар. Көп жікқабатты алуан түрлі, эпифитті және шырмауық өсімдіктердің көп өсетіндігімен ерекшеленеді. Гилеяда көп- теген бағалы ағаштар (мысалы, какао, гевея) өседі. Гилея үнемі ыстық және ылғалды климат жағдайында қалыптасады. Сондықтан мұнда биологиялық ырғақтың маусымдылығы аз болады. Кең мағынада гилея барлық континенттердегі ылғалды тропиктік ормандар болып табылады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Қағанат (футбол клубы)
Тарихы
2018 жылдың басында Қырғызстандағы ең ірі футбол ошақтарының бірі — Ош қаласындағы Асыл Момынов атындағы футбол академиясында құрылды. 2018 жылы Қырғызстан чемпионатында сегізінші орынға табан тіреді.
2020 жылы қазіргі атауға ауысты.
Сілтемелер
Санат:Қырғызстан футбол клубтары
Клере-сюр-Бренон
Клере-сюр-Бренон (Clérey-sur-Brenon) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Нанси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,42 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54132, пошта индексі — 54330.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 62 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,03 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
IC 4911
IC 4911 — Телескоп шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63877, ESO 233-9.
Терновка (Солтүстік Қазақстан облысы)
Терновка — Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданы, Үлкен жүзім ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Тайынша қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 25 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Тайынша ауданының таратылған елді мекендері
Нери-ле-Бен
Коммунаның INSEE коды — 03195, пошта индексі — 03310.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2705 адамды құрады. Халық тығыздығы — 81,65 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Горнак
Горнак (Gornac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Лангон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,35 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33189, пошта индексі — 33540.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 381 адамды құрады. Халық тығыздығы — 45,63 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
IC 489
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 489 Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Муниципализация
Муниципализация - жеке меншікке жататын мүлікті мемлекет өз иелігіне қайтарымсыз тартып алуы және жергілікті билік органдарына беруі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Конканавалин А
thumb|right Конканавалин А — (Кон А) Canalia ensiformis-тен бөлініп алынған лектин.
Глобулярлы белоктарға жатады, құрамында углеводтар болмайды. Суббірлігі 238 аминқышқылы қалдығынан тұрады. Құрамында темір иондары байланыстыратын екі байлам мен углеводтарды байланыстыратын бір байлам орталығы бар. Ерімейтін биологиялық белсенді Кон А иммуноглобулиндерді, қанның топтық антигендерін, ферменттерді және гормондарды тазарту үшін қолданады. Кон А митоген болып есептелінеді. Ол терінің сезімталдық факторының пайда болуына қатынасады, иммунодепрессия туғызады, IgM түзілуін күшейтеді, вирустарды ұрық торшаларын бір-біріне жабыстырады. Кон А торша мембранасының химиялық құрылысын зерттеуде қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Домалақ Ана Кесенесі
thumb|right|200px|42.875°N, 69.66972°W Домалақ Ана Кесенесі — Қаратаудың күнгей бетінде, Балабөген өзенінің аңғарында. Халық арасында Домалақ ана атанған Нұрила Әли Сыланқызының зиратына тұрғызылған.
Домалақ ана - есімі Нұрила 1378-1456 жылдары өмір сүрген. Түркістандағы Яссы қыстағында туған. Мақтым Ағзымның жалғыз ұлы ержүрек батыр Ақсақ Темірдің қарамағында әскер басқарған Әли Сланның қызы. Шешесінің есімі Нұрбике - Уәйіс ханның апасы еді. Домалақ ананың әкесі Әли Слан 1388 жылы Ақсақ Темір әскерінің құрамында Алтын Ордаға аттанарда әйелі Нұрбике мен Нұриланы (Домала ана), Түркістандағы әкесі Мақтым Ағзам қожаның үйінде қалдырады.
Бірде Түркістан маңындағы Қарашық өзенінде суға түсіп жатқанда Нұрбикені жылан шағып өлтіреді. Әкесі әскерден келмеген, анасынан тірідей айырылған Нұрила бабасы Мақтым Ағзамның тәрбиесінде өседі. Мақтым Ағзам Қожа Ахмет Яссауидің қызы - Гауһар бибінің ұрпағы еді. Нұрила - араб сөзі, қазақша «Алланың нұры» деген ұғым береді. Парсы тілінен аударғанда «Дихнат мама», яғни Әулие ана мағынасын білдіреді. Кейіннен Дихнат деген сөз Домалақ деп ауыстырылған.
1906-1908 жылдары Ресейден қоныс аударып келген орыстардың тобыры күмбез-ескерткіштерді бұзып талқандап жібереді. 1908 жылдың жазында ақын Орынбай Тайманов (1867-1949) жаңа ескерткіш күмбез салдырады. 1942-1943 жылдары Шошқабұлақтың тұрғын орыстары, кәрістері тағы да бұзып тастайды. 1957 жылы тағы да жаңа күмбез салынады, бірақ ол көп сақталмаған. 1966 жылы Маңғыстаудан алып келінген ақ тастармен қайта қаланды. 1998 жылы Домалақ ана кесенесі жаңартылып, 2000 жылы айналасын көркейту-көгалдандыру жұмыстары аяқталды. Кесененің құрылысын жүргізуші және жобасын жасаушы сәулетшісі - Саин Назарбеков. Домалақ ана мұражайында түрлі көне қолжазбалар, қолдан жасалған көптеген заттар сақталған. Домалақ ана кесенесі - көпшілік тәу етер қасиетті орын.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан кесенелері Санат:1456 жылы пайда болғандар
Шехмань
Шехмань — Ресейдегі өзен. Липецк облысы, Тамбов облысы, Воронеж облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Матыра өзенінің оң жағалауынан 89 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Матыра өзені. Өзен саласы — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Липецк облысы өзендері Санат:Тамбов облысы өзендері Санат:Воронеж облысы өзендері Санат:Дон су алабы өңірі өзендері
Пиперков-Чифлик (Кюстендил облысы)
Пошта индексі — 2508. Телефон коды — 07936. ЕКАТТЕ коды — 56378.
Рухут-ляр
Рухут-ляр — Ресейдегі өзен. Дағыстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Андийское Койсу өзенінің оң жағалауынан 32 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сулак өзені бастауынан Чиркейск су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дағыстан өзендері
Кэрролтон (Миссури)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 4122 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Кэрро округы (Миссури)
Жоңғар тұтасжапырағы
ЖОҢҒАР ТҰТАСЖАПЫРАҒЫ(Нaplophyllum dshungarіcum) – руталар тұқымдасы, тұтасжапырақ туысына жататын көп жылдық бұташықты өсімдік. Қазақстанда Жетісу (Жоңғар) Алатауының оңтүстік сілемдеріндегі тасты беткейлерінде кездеседі. Биіктігі 15 – 45 см. Сабағының төменгі жағы бұтақты. Жапырақтары ұзын, жиегі тегіс. Тостағанша жапырақшалары дөңгелек, тықыр. Күлтесінің пішіні жұмыртқа сияқты, сары түсті. Гүлдері көп емес, сыпыртқы-қылқанды гүлшоғырына топталған. Шілде – тамыз айларында гүлдеп, тамыз – қыркүйекте жемістенеді. Жемісі – ашылмалы қорапша, сырты бұдыр. Сәндік өсімдік. Жоңғар тұтасжапырағы өте сирек кездесетін эндемик түр, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Руталар
1871 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1871 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1871 жылы қайтыс болғандар
Утас
Утас – Маңғыстау ауданындағы құдықтар. Ақтау – Бейнеу т. ж. бойында, Елегажы құдығының батысында 27 км жерде орналасқан. Солтүстік Үстірттің Қызылсай аттас кемерлі шың етегінде бұл құдықтардың (жалпы саны 6) суы тұщы болған. Утас құдықтарының орташа тереңдігі 6 сажынды (12,78 м) құрайды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан құдықтары
Калиновка
Қазақстан:
Башқұртстан:
NGC 4164
NGC 4164 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Қадырғали Жалайыри көшесі (Астана)
Қадырғали Жалайыри көшесі «Ақбұлақ» тұрғын алабы. Асқар Тоқпанов көшесінде аяқталады. Ұзындығы — 1004,8 м. Бұрынғы атауы №74 көше.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Такуру
Такуру (Tacuru) — Бразилиядағы муниципалитет, Мату-Гросу-ду-Сул штатында орналасқан. Оңтүстік-батыс Мату-Гросу-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Игуатеми экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 814 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1785,315 км² шамасында. Халық тығыздығы — 5,5 адам/км².
Тарихы
Қала 1980 жылы құрылған.
Санат:Мату-Гросу-ду-Сул елді мекендері
Химия саласында Нобель сыйлығының лауреаттарының тізімі
Химия саласында Нобель сыйлығы (Nobelpriset i kemi) — Бес Нобель сыйлығының бірі, әр жылы Нобель қорымен химия саласындағы жетістіктері үшін ұсынылады.
Тарихы
Химия саласында Нобель сыйлығын Альфред Нобель өзінің 1895 жылы 27 қарашада Парижде жазған өсиетінде жазып қалдырған, сол өсиетте химия екінші көрсетілген:
Химия саласында Нобель сыйлығы жыл сайын 1901 жылдан беріліп келеді және тек арасында сегіз рет үзілген, олар: 1916, 1917, 1919, 1924, 1933, 1940, 1941 және 1942 жылдары. Бірінші лауреат 1901 жылы Якоб Вант-Гофф атанды. Сол уақыттан бері химия саласында 162 адам 163 сыйлық алған.
Үміткерлерді іріктеу
Нобель қорының жарғысына сәйкес, кандидаттарды ұсынуы мүмкін тұлғалар төмендегідей : 5 және 6-тармақтарында аталған оқытушылар мен ғалымдардың таңдауға қатысты шешімдер, қыркүйек айының соңына дейін жыл сайын қабылданады.
1960-шы · 1970-ші · 1980-ші · 1990-шы · 2000-шы · 2010-шы
Онжылдықтардағы лауреаттар тізімі
1900-шы • 1910-шы • 1920-шы • 1930-шы • 1940-шы • 1950-ші • 1960-ші • 1970-ші • 1980-ші • 1990-шы • 2000-шы • 2010-шы
2010-шы
1900-шы • 1910-шы • 1920-шы • 1930-шы • 1940-шы • 1950-ші • 1960-ші • 1970-ші • 1980-ші • 1990-шы • 2000-шы • 2010-шы
Сілтемелер
* Санат:Химия ғылымдары саласында сыйлықтар Санат:Ғалымдар тізімдері Санат:Нобель сыйлығының иегерлері
Андрей Сергеевич Порываев
Андрей Сергеевич Порываев (Андрэй Сяргеевіч Парываеў; Андрей Парываев; 3 қаңтар 1982, Минск) — белаурсьтік және қазақстандық футболшы, шабуылшы. 2011 жылы Қарағандының "Шахтерына" ауысты да, Қазақстан азаматтығын алды.
Сілтемелер
Санат:Беларусь футболшылары Санат:Беларусь Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Динамо Минск ФК ойыншылары Санат:Шахтер Солигорск ФК ойыншылары Санат:Днипро Могилев ФК ойыншылары Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары Санат:Ислочь ФК ойыншылары
Мартин-дель-Рио
Мартин-дель-Рио (Martín del Río) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Куэнкас-Минерас ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 469 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 54.81 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Букмекер
Букмекер (bookmaker) — Алда тұрған алдын-алда ескертіліп қойған ұтысы, сонымен қатар ұтыс төлем ақысы бар әртүрлі оқиғаларға (көбінесе спорттық ойындарға) қойылған төлемдерді қабылдайтын кәсіби дәукестің мамандығы. Букмекерлер бәйге және жарыстар болғанда, әртүрлі спорттық, саяси, мәдени, қаржы, ауа райы және тағы да басқа оқиғалардың нәтижесіне қойылған төлемдерді қабылдайды. Букмекерге төлемдер қабылданатын оқиғалардың жорамалды ықтималдылығын (өздігінен немесе басқа болжамдардың негізінде) жақсы болжай білу маңызды.
Тағы қараңыз
Санат:Мамандықтар
Шармба Митчелл
Шармба Митчелл (Sharmba Mitchell; 27 тамыз 1970, Такома-Парк Мэриленд, АҚШ) — американдық кәсіпқой боксшы, жеңіл, 1-ші жартылай орта және жартылай орта салмақта өнер көрсетеді. 1-ші жартылай орта (WBA нұсқасы, 1998-2001; IBF уақытша атағы, 2004) салмақтағы әлем.
1988 - 2000
1988 жылы қыркүйек айында кәсіпқой рингтегі алғашқы айқасын өткізді. 1994 жылы наурызда жеңіліс көрмеген қос боксшы - Шармба Митчелл мен Левандер Джонсон арасында айқас өтті. Джонсон қарсыласын 8-ші раундта нокаутқа түсірді. 1994 жылы маусымда Митчелл жеңіліс көрмеген Стиви Джонстонмен айқасты. Джонстон қарсыласын 9-шы раундта нокаутқа түсірді. 1998 жылы қазанда Митчелл 1-ші жартылай орта салмақтағы WBA нұсқасы бойынша әлем чемпионы Халид Рахилумен кездесті. Митчелл қазылардың бірауыздан шешімімен жеңіске жетті. 1999 жылы ақпанда Митчелл Педро Саисты жеңді. 1999 жылы сәуірде Реджи Гринды қазылардың басым көпшілігінің шешімі бойынша жеңіске жетті. 1999 қарашада Митчелл Элио Ортисты ұпай санымен жеңді. Санат:АҚШ боксшылары
Органикалық емес марганецпен улану
Марганец өте улы зат, жылтыр түсті нәзік, сонымен қатар мықты, төзiмдi, серпiндiлiгi жоғары металл, оттегiмен жеңіл байланысады, суда ерiмейдi және қышқылдарда жеңіл еридi. Балқу температурасы 12600С, 19000С-де қайнайды. Минералдар түрiнде кездеседi: гаусманит (МnзО4), браунит (МnзОз), пиролюзит (МnО2). Марганец марганецтiк кеннен алынады. Өндiрiсте марганец кеңінен қолданылады. Әсіресе марганец жоғары сапалы легирленген болатты жасауда немесе оны ерiткенде, мықты серпiндi рельстi, машиналардың қатты бөлшектерін жасауда қолданылады, сонымен қатар әртүрлi қоспаларды алу ретiнде, соның iшiнде ферромарганец (80% марганецтен тұрады) және айна тәрiздi шойынды марганец (15% Мn) пайдаланылады. Электрлiк пiсiруде, электр элементтерiн дайындау үшiн электродтармен доғалы дәнекерлеуде, марганецi бар флютермен автоматты және жартылай автоматты денекерлеу кезiнде, сонымен қатар шойын батареялар жасауға арналған құрғақ элементтердi өндіру кезiнде және медицинада кең қолдану (MnS04) кезiнде улану қаупі бар. Әсіресе, ШРЕК-сы 0,3 мг/м3 сақталмағанда, болаттарды балқытқанда марганец пен майда дисперстi шаңы түзiледi, мұндайда жоғары қауіпті жағдайлар туады. Марганец адам ағзасына өкпе арқылы, аз мөлшерде асқазан-iшек жолдары және тері арқылы енедi. Марганец тотықтары тез сiңедi. Қанда тұрақсыз кешендерді түзедi. Өкпе, ми, сүйектерде, бауырда, тоқ iшек қабырғаларында аз еритiн фосфат түрiнде сақталады. Негiзiнен нәжіспен және аз мөлшерде зәр арқылы шығарылады. Марганец ферменттерінің белсендiлiгiн өзгертiп холинэстеразаны тежейдi, синапстық өткiзгiштiктi және катехоламиндердiң алмасуын бұзады. Негiзгi токсикалык әсері орталық жүйке жүйесiне, одан кейiн шеткi жүйке жүйесiне, жүрек-қантамыр және эндокриндi жүйеге бағытталған. Бұл металдың әлсiз аллергендік әсері бар, сондықтан экзема мен бронх демiкпесiн туғызады. Сенсибилизациялаушы қабілет тек төмен концентрацияда байқалып, токсикалық әcepi басым болады. Марганец кендерінде ұзақ жұмыс iстейтiн жұмысшыларда, шахтерлерде марганец және кремний шаңдары жиi бiрiгiп әсер ететiндiгi, қатерлі өтетін пневмокониоз, манганокониоз дамуына әкелуi мүмкін. Марганец қосылыстары адамдарға үнемі әсер ететін кезде, қауіпсiздiк техникасын сақтамаған жағдайда созылмалы түрiнде улану дамып, әсіресе орталық жүйке жүйесiн зақымдайды. Tepi жабындыларында дерматит, экзема дамып, кейбiр кезде тыныс жолдары жағынан бронхит, обструктивтi синдромдар байқалады.
Патогенезі.
Марганец қалқанша бездің, жүрек-қантамыр жүйесiнiң, асқазан-iшек жолдарының, бауырдың қызметін өзгертедi. Марганецпен улануға ағзаның реактивтiлiгi және ОЖЖ-нiң қызметтік жағдайы әсер етедi. Кейде патологиялық үдеріс паркинсонизм көріністерінен кейiн, инфекциялық аурудан кейiн жүктiлiк немесе климакс кезiнде, босанғаннан соң үдеуi мүмкін.
Клиникалық көрінісі.
І-сатысы: ОЖЖ-нiң қызметтік өзгерiстерiмен сипатталады, астениялық тұсында вегетодистония, науқастарда тез шаршау, ұйқышылдық, бас ауыруы, жұмыс қабілетінің төмендеуі, әлсiздiк, тәбеттің төмендеуі сияқты шағымдар айтады, сирек гиперсаливация, жүрек айну және асқазанда ауыру сезiмi пайда болады. Кейде осы сатыда парестезиялар және аяқ-қолдардың дисталдық бөлiмiнде ауру сезiмi пайда болуы мүмкін. Науқастар бастапқы кезде әлсiздiкке мән бермейді. Ауру латенттi түрде өтедi. Объективтi тексеру кезiнде ОЖЖ-де, iшкi мүшелерде айқын өзгерiстер жоқ. Улану дамыған сайын жүйке жүйесiнiң қызметтік өзгерiстерiн және полиневриттi синдром көрінісін табуға болады. Бұлшықеттiң гипотониясы, дисталдық гипоалгезия, ауыру сезiм, жеңіл экзофтальм "көз симптомы" көрiнедi, ерлердің потенциясы төмендейдi, әйелдердің етеккір циклы бұзылады. Құрсақтың терең рефлекстерi төмендейді, пиломоторлық рефлексi тез пайда болып, тез жойылады, ашық қызыл жайылған дермографизм, дисталды гипергидроз байқалады. Бұлшықеттердің механикалық қозғыштығы жоғарылайды (Хвостек симптомы оң), жүйке жүйесiнiң өзгерiстерi астеновегетативтiк синдромға тән. Қалқанша бездің функциясы өзгерiп, жиi ол тахикардиямен көрiнедi. Асқазан-ішек жолдары жағынан жиi гастриттер (гипохлоргидриялық) анықталады. Шеткi қанда уланудың бастапқы сатысында гиперглобулинемия, лимфоцитоз, моноцитоз және лейкоцитарлық формула солға ығысады, бiрiншi сатыдан үдеріс екiншi сатыға тез өтедi.
ІІ-сатысында токсикалық энцефалопатиялық алғашкы белгiлерi көріне бастайды. Науқастарда кiрпiктi қағуы сиректелiп қиындайды, гипомимия, «оң» ауыздық автоматизм симптомдары (Маринеско симптомы) байқалады. Бұлшықеттердiң тонусы жоғарылайды.
ІV-сатысында «марганецтiк» паркинсонизм дамиды. Мидың диффузды зақымдалуымен сипатталады, экстрапирамидалды симптомдар кебейедi. Бұл сатыда науқас бетi маска тәрізді, қозғалыстары аз, кейде эмоционалды қозу пайда болады, ол ерiксiз күлу немесе жылаумен көрiнедi. Интеллект төмендеген, критикалық ойлау қабілеті әлсіреген, науқас жүрiсi «қораз жүрiсi» тәрiздi (аяқ ұшымен), ретро- және пропульсия (салданудан iлгерi қарай ерiксiз жүру) болуы мүмкін, түсiнiксiз, жай сөйлейді, жазу қабілетi өзгередi. Терең рефлекстері биiк, табандық клонустар байқалады.
Постэнцефалиттік паркинсонизмге қарағанда марганецпен улану кезiндегi гиперкинездер мен ми жүйкелерінің қызметінің бұзылуы едәуір түрiнде кездеспейді, ОЖЖ жағынан көрінетін өзгерiстермен қатар, марганецпен созылмалы улану кезiнде асқазан секрециясының төмендеуiмен жүретiн созылмалы гастрит, бауырдың үлкеюi және ақуыз түзу қабілетінің бұзылуы, көмірсу және дәрумен алмасуының бұзылуы көрінеді. Созылмалы марганецпен уланудың ерекшелiгi оның металмен қатынасы тоқтаса да, үдерістiң үдеуіне бейімдейді. Науқастың жағдайының нашарлауы жүрiсiнiң бұзылуының үдеуімен көрiнедi, нәтижесінде жұмыс істеу қабілеті төмендейді.
Диагноз.
Дифференциалды диагнозы. Марганецпен созылмалы улануда ерте диагноз қоюдың маңызы зор. Сондықтан жұмыс жағдайын, марганецпен қатынасу уақытын, науқастың ОЖЖ зақымдалу клиникасын басқа көріністерімен салыстыра отырып, дұрыс диагноз қоюға болады. Аурудың бастапқы сатыларында жоғарғы жүйке іс-әрекетінің инерттiлiгi және науқастың өз жағдайына критикасының төмендеуi байқалады. Бұл науқастар көбiне шағым айтпайды. Бірақ осы кезде ол науқастарда ұйқышылдықтың, қозғыштығының төмендеуі, айналаға селқостық таныту, гиперсаливация, жалпы әлсiздiк, тез шаршау сияқты көріністер болады. Осы ауруды ерте бiлудiң объективтi симптомдарының бiрi аяқ-қол бұлшықеттерiнiң гипотониясы, аяғында едәуір әлсіздік. Марганецпен қатынасты тоқтатқаннан кейiн және емдiк курстан кейiн аталған көрiнiстердiң жойылуы диагнозды негіздейді, кейiн динамикада дәрігердің бақылауында болып, ауруханада толық тексерiлуi қажет. Аурудың айқын сатысын постэнцефалиттiк паркинсонизммен дифференциалды диагностикасын жүргiзу керек. Постэнцефалиттiк паркинсонизм кезiнде анамнезiнен аурудың жіті басталғанын, жоғары температурамен және ми көріністерін (ұйқышылдық, құсу), ми жүйкелерінің зақымдалғанын (конвергенция бұзылыстары) және айқын гиперкинетикалық синдромын көруге болады. Анықталған марганецтiк паркинсонизм энцефалиттен кейiн болған синдромға қарағанда тез үдейді. Бұл кездегi клиникалық көрініс психопатологиялық көріністермен (апатия) ерекшеленедi, едәуір аяқтардың зақымдалуымен, про- және ретропульсиямен, «қораз тәрізді» жүрiспен, гиперкинездердің болмауымен ерекшеленедi.
Жорис-Карл Гюисманс
Жорис-Карл Гюисманс (Joris-Karl Huysmans; 5 ақпан 1848 жыл – 12 мамыр 1907 жыл) – француз жазушысы.
Органикалық емес марганецпен улану
Eмі.
I және ІІ сатыларында В дәрумені 5%-1 мл, В6 1%-1 мл 15-20 рет бұлшықетке және Е дәрумені 5% -3 мл к/т, 0,9% 5-10мл натрий хлор ерiтiндiсiнде не болмаса 0,3г күніне 3 рет iшке 1,5-2 ай немесе полидәрумендер берiледi. Кальций лактатын 0,5 г күніне 3 реттен беру қажет. Актовегин 2 мл бұлшықетке 20-25 рет. ІІ-ІІІ сатысында к/т новокаин 5 мл 0,5% ерiтiндi 10-15 рет, сермион, пирацетам 5-10 мл к/т №10, бастапқы экстрапирамидалды бұзылыстар кезiнде прозерин (тері астына 0,2-0,8 мл 0,05% ерiтiндi) тағайындайды. Созылмалы уланудың айқын түрiнде (паркинсонизм синдромы бар) холинолитикалық препараттар: «корбелла», тропацин, амедин, циклодол тағайындалады. Циклодол таблетка түрiнде 0,002-0,005г, максималдi тәуліктік дозасы 0,01г, амедин 0,05г 1-3 рет күніне берiледi. Антидотты ем ретiнде тетацин кальций бiрнеше қайталану курсымен беріледі, ағзаның жалпы қарсылас күшiн жоғарылату үшiн симптоматикалық және жалпы нығайтатын терапия жүргiзiледi (шынықтыру, физисем, ванналар). Диспансерлiк бақылау жүргізіледі. Еңбекке жарамдылығын сараптау. Патологиялық үдерістің үдеуге бейiмдiлiгiн ескерiп, улануға күдiк туған сәттен бастап жұмысынан уақытша (1-2 айға) басқа улы заттардың әсері жоқ жұмысқа ауыстыру қажет. Уланудың бастапқы сатысы анықталса, марганец және оның улы заттары әсер етпейтiн рационалды басқа жұмысқа орналастыру ұсынылады. Егер жұмысшының квалификациялық категориясы төмендесе, еңбекке жарамдылық қабілетін бағалау үшiн оны МӘСК-сына жiбередi.
Жорис-Карл Гюисманс
Гонкуров академиясының тұңғыш президенті (1900 жылдан бастап). 1866 жылдан бастап өмірінің соңына дейін Ішкі Істер Министрлігінде жұмыс істейді. 1874 жылы «Дәмділері бар ваза» атты өлеңдер жинағы басылып шығады. 1870-1880 жылдары романы «Марта» (1876), «Ватардың апалары» (1879), «Кемежайда» (1886) атты романдары жарық көреді. 1884 жылы еуропалық декаданстың манифесті саналатын «Қарама-қарсы» атты романын жазады. Өмірінің соңында Құрмет легионы орденімен марапатталады.
Органикалық емес марганецпен улану
Алдын алу шаралары.
Технологиялық үдерістердi механизациялау және герметизациялау, шаң түзiлудi азайтып, марганецпен жұмыс жасау кезiнде қауіпсіздік ережелерiн сақтау, жұмыс түріне байланысты алдын-ала және кезектiк медициналық тексерулердi уақытында өткізу керек. Медициналық тексерулерде невропатолог және терапевт, дерматовенеролог, отоларинголог қатысады. Мiндеттi түрде гемоглобиннің, лейкоциттердің мөлшерін және ЭТЖ анықталуы тиiс. Кеуде қуысының рентгенографиясын 24 айда 1 рет тексеріліп тұрады. Марганецтi ұнтақтay, араластыру жұмыстарда жұмысшыларды 1 рет 6 айда; кеннен марганецтi өндiру, балқытуда - 1 рет 12 айда; балқытып бiрiктiруде 1 рет - 24 айда кезектi меди-циналық тексеруде жүргiзедi. Марганецпен қатынасатын жұмысқа алуға қарсы көрсеткіштер: ОЖЖ органикалық және қызметтік, психикалық аурулар, полиневриттер, айқын эндокринді-вегетативтiк аурулар, бауырдың созылмалы аурулары: нефриттер, нефроздар мен нефросклероздар, бронх-өкпелік аппарат аурулары (бронхит, өкпе эмфиземасы, пневмосклероз, бронх демiкпесi, бронхоэктаздық ауру).
Дереккөздер
Санат: Медицина Санат: Патология
Шалқарнұра кемері
Шалқарнұра кемері – Торғай үстірті мен Ұлытау таулары аралығында, Торғай қолатының шығысын ала орналасқан аласа таулы кемерлер тізбегі.
Географиялық орны
Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы жерінде орналасқан.
Жер бедері
Шалқарнұра кемері солтүстіктен оңтүстіккке қарай, одан әрі батыстан шығысқа қарай доғаша иіліп 70 км-ге созылып жатыр. Енді жері 25 км. Ең биік жері орта тұсында (239 м). Сай-жыралармен, шағын шатқалдармен тілімденген бірнеше аласа шоқылар (Жаманай, 209 м, Жанайшоқы, 190 м) кездеседі.
Геологиялық құрылымы
Кемердің жер қыртысы архей және протерозойдың тақтатас, кварцит және олардың туфтарынан түзілген. Кейбір жерлерде эффузивті тау жыныстары кездеседі. Торғай даласына қарайтын кемерленген батыс, оңтүстік-батысы құмды саздақтардан түзілген.
Климаты, су жүйесі
Климаты тым континенттік. Қаңтар айының жылдық орташа температурасы –16 — 180С, шілденікі 20 — 220С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 300 мм-ге жуық. Солтүстігінің орта тұсында жазда кеуіп қалатын шағын келген Баймұрат өзені бастау алады. Құрғақ шөлейтті далаға ұласатын солтүстік, солтүстік-шығыс бөлігінде бірнеше тұзды көлдер (Үлкенкөл, Кішікөл) орналасқан. Оңтүстігінде Шалқартеңіз соры жатыр. Батыс бөлігінен Торғай өзені ағып өтеді.
Өсімдігі
Бетеге, боз, селеу, жусан өскен. Мал жайылымына пайдаланылады. Тау етектері мен кемерлер табанында тұщы бұлақтар (Аққұдық, Балта, тағы басқа) мен қыстаулар (Қызтау, Айырбидайық, Берістен, тағы басқа) жайласқан.
Дереккөздер
Санат:Ақтөбе облысы географиясы Санат:Қазақстан кемерлері
Гумперда
Гумперда (Gumperda) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Заале-Хольцланд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 372 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 6,27 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 74 034. Муниципалитеттің басшысы — Маттиас Райхардт.
Хуаң Гё Ан
Хуаң Гё Ан (황교안; 15 сәуір 1957, Сеул) — Оңтүстік Корея заңгері және мемлекеттік қайраткері, Корея Республикасының 63-ші Әділет министрі және 44-премьер-министрі.
Өмірбаяны
Хуаң 1957 жылдың 15 сәуірінде дүниеге келген. 1976 жыл ы Сеулдегі Кеңги Жоғарғы мектебін (경기고등학교) аяқтайды, 1981 жыл ы Соңгюнгуан университетінің заң факультетін тәмамдайды. 30 жылдан астам Чхаңуон, Тэгу және Пусан сияқты қалалардың прокурорының қызметін атқарады.
2013 жылдың 11 наурызынан бастап — Корея Республикасының Әділет министрі.
2015 жылдың 21 мамырында премьер-министр лауазымыне ұсынылып, 2015 жылдың 18 маусымында парламент Хуаң Гё Анды үкімет басшылығына тағайындалуын бекітті.
2016 жылды4 9 желтоқсанында мемлекет басшысы Пак Кын Хеге импичмент жариялануына байланысты, Корея Республикасының президентінің міндеттерін атқарушысы қызметін атқаруда.
Жеке өмірі
Үйленген, бір ұлы мен бір қызы бар.
Дереккөздер
Санат:Оңтүстік Корея премьер-министрлері
Сан-Сальво
Сан-Сальво (San Salvo) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Кьети провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 17 348 адамды құрайды. Халық тығыздығы 913 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 66050.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Vitale. Жыл сайынғы мерекесі — 28 сәуір.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
Орталық стадион (Ош)
Ахматбек Суюмбаев атындағы Ош орталық стадионы (қыр. Акматбек Сүйүмбаев атындагы «Ош» меркези стадиону) — Қырғызстанның Ош қаласындағы футбол стадионы. Стадионның іргесі 1950 жылдары қаланған. 1977, 2010 жылдары жөндеуден өткен.
Қырғызстан чемпионатына қатысатын "Алай", "Ош Академия" клубтары өз алаңындағы ойындарын өткізеді.
Сыйымдылығы жөнінен Бішкектегі "Спартак" стадионынан кейін Қырғызстанда екінші орын алады.
Сілтемелер
Санат:Стадиондар Санат:Қырғызстан стадиондары
Жан Николя Артюр Рембо
Өмірбаяны
Артюр Рембо 20 қазанда 1854 жылы Францияның солтүстік-шығысындағы Шарлевилде туған. Ол Фредерик Рембо (1814—1878) мен Мари-Катрин-Витал Рембо (1825—1907) отбасында екінші бала болды. Оның әкесі мамандығы бойынша әскери адам, әскери мансабының көп бөлігін шетелде өткізді, Алжирде қызмет етті (1844-1850), 1854 жылы «императордың жарлығымен» Құрметті Легион орденімен марапатталды. Капитан Рембоды «ыстық мінезді, сабырлы және жомарт» егер офицері сақалды және ұзын мұрты деп сипатталған. Анасы, қыз кезіндегі тегі Куиф, бай шаруа отбасынан шыққан. Бала төрт жасқа толғанда, әкесі отбасын тастап кетті; содан бері Артурды анасы тәрбиелеп өсірді. Рембо алғашқы білімін Шарлевил лицейінде алды. 1870 жылы алғашқы өлеңі шыққаннан кейін көп ұзамай, 16 жасында Рембо Францияның солтүстігі мен Бельгияның оңтүстігі арқылы саяхаттайды.
Он жеті жасында Рембо Парижде поэт Пол Верленмен кездесіп, біраз уақыт оның жақын досы және көңілдесіне айналды. Верлен Рембоны Парижге шақырады және жолын төлейді.
Парижге келген Рембо Верленнің үйіне қоныстанады, бірақ көп ұзамай ол жерден Верлейннің 17 жастағы жүкті әйелі Матилда Моте дөрекілігі мен арамдығы үшін қуылады. Рембо кезек-кезек әдебиетші және сыншы Теодор Банвил, ақын және шансоние Шарл Кро, композитор Жан (Эрнест) Кабан, суретші Жан-Луи Фореннің үйінде тұрады. Верлен мен Рембо «Сабалақ балалар» және «Ібілістер» әдеби үйірмелерінің отырыстарына қатысады, достасады, ішеді, пікірталасады, жанжалдасады және татуласады.
Қазан айының соңында, Рембаудың кесірінен, Верлен мен Матилданың арасында бірінші жанжал туды, ол Моте отбасының «мешандық ортаныс» қабылдамайтын Ремба Верленді осы ортадан шығаруға тырысқанға ашуланды.
Желтоқсан айының соңында, «Сабалақ балалардың» кезекті түскі асында Рембо жанжал шығарады және фотограф Каржаны қамыс таяғының сабымен оңай жаралайды; Рембо үйірмеден қуылды; Верлен оған Монпарнас ауданы Париждің XIV округіндегі Кампан-Премиер көшесінен бөлме жалдайды.
Парижде Рембо Париж Коммунасының көтерілісіне қатысады.
1872 жылы Пол Верлен отбасын тастап, Рембомен Лондонға кетеді. Онда біраз уақыт тұрғаннан кейін олар Еуропаға сапар шегеді және Верлейннен абсенттің әсерінен қызу дауда Рембоның білегінен атқаннан кейін Брюсселде жан-жанқа кетеді. Верлен екі жылға бас бостандығынан айырылды. Верленмен қоштасқаннан кейін Рембо Рош фермасына, үйіне оралады.
Дерті мен өлімі
1891 жылы ақпанда Аденде (Йемен) Рембо оң тізесінде ауырсынуды сезе бастайды. Алдымен оған бұл артрит сияқты көрінеді. Емдеу нәтиже бермейді, сол жылдың наурыз айында ауырсынуы соншалықты күшейеді, тіпті, ол Францияға емделуге баруға дайындалады. Кетпес бұрын Рембо британдық дәрігерлердің бірімен кеңеседі, ол қателесіп Рембоға «туберкулез синовит» диагнозын қояды және жедел ампутация жасауды ұсынады. Рембо Аденде 7 мамырға дейін қаржы мәселесін шешу үшін қалады, содан кейін 13 күндік сапармен L'Amazone пароходында Францияға қайтады. Марселге келгеннен кейін оны ауруханаға жеткізеді («Hôpital de la Conception»), онда бір аптадан кейін 27 мамырда оның оң аяғын кесіп тастайды. Операциядан кейінгі диагноз оның сүйек қатерлі ісігі, остеосаркома болуы мүмкін екенін көрсетеді.
23 шілдеден 23 тамызға дейін отбасылық фермада болғаннан кейін Ремба Африкаға қайта оралуға тырысады, бірақ оның денсаулығы жолда қатты нашарлағандықтан, оны қайтадан сол ауруханаға жеткізеді, онда оның көңілін сұрауға қарындасы Изабел келеді. Ауырсыну адам төзгісіз болып, 1891 жылы 10 қарашада, рәсімнен кейін, 37 жасында қайтыс болады.
Рембо өзінің туған қаласы Шарлвилде жерленді.
Автордың көзі тірісінде шыққан шығармалары
thumb|right|200px|Рембо Африкада
Дереккөздер
Санат:Франция жазушылары
Бөрісырғақ
Бөрісырғақ - күнқайыру мен ауа райын болжау танымындағы амал атауы. Бұл дәстүрлі күнқайыру жүйесінде Қамбар тоғысы есебі бойынша бірдің айының 20-25-і аралығына дөп келетін амал. Мұндағы бірдің айы - қыстың соңғы айы. Бұл амалдың «бөрісырғақ» деп аталу себебі қасқырдың «жерік айы» деп саналуына байланысты. Бөрісырғақты Арқада үттің айының 17-23 аралығында ететін амал деп есептейді. Осы амал кезіндегі қатты боран тұратын шақта көкжал мен қаншық жұптасады делінеді. Зерттеуші Н.Уәли күрделі атаудың (бөрісырғақтың) екінші сыңары «сырғақтың» мағынасын бұршақпен, кішкене мұзды қар түйіршіктерімен байланыстырады, көпті көрген көне көздер бұл амалдың «бөрісырғақ» деп аталуы да осыдан шыққанын айтып отыратын дейді.
Бөрісырғақ амалының көпкөже, тілеукөже деген жанама аттары бар. Мұндағы көпкөженің амал болып аталуының себебін халық жаугершілік заманындағы жеңіс сәттерін тойлаумен байланыстырады. Осыған орай мынадай аңызды келтіруге болады: «бұрын қазақтардың өзге көшпелі тайпалармен өріске таласып, үнемі соғысып тұратын заманында бір жолы қарсыластарын жеңіп, жерді тартып алыпты. Жеңісті тойлау үшін қазақтар тілеу (той) жасауға кіріседі, бірақ бұл еттің аз кезі болса керек, сондықтан бұған түтін басы дәм шығаруға тура келеді. Осылай түтін басы түгел тойлау қажетінен бұл мереке көжеге айналыпты».
Әскери қызмет
Әскери қызмет— мемлекеттің Қарулы Күштері жүйесінде атқарылатын қызмет, бірқатар мемлекеттерде, оның ішінде Қазақстанда да әскери қызмет азаматтардың өз елінің, отанының алдындағы қасиетті парызы саналады. Жалдамалы және шарт жасау арқылы белгіленетін әскери қызмет түрлері де болады. Онда әскери қызмет мерзімі, өтелетін орны, міндеті тағы басқа жағдайлары шартта көрсетіліп, белгіленген тәртіппен екіжақты расталады. Қазақстанда әскери қызметті өтеу тәртібі ҚР Конституциясында, “Жалпыға бірдей әскери міндеттілік және әскери қызмет туралы” заңда (1993 жылы 19 қаңтар) және осы заңға Қазақстан Республикасының Президентінің Жарлығымен ендірілген заңдық күші бар қосымша өзгертулер мен толықтыруларда (1995 жылы 19 мамыр мен 14 қараша) тағы басқа құқықтық құжаттарда тұжырымдалған. Әскери қызмет қатарындағы әскери қызмет және запастағы әскери қызмет түрінен тұрады. Қатардағы әскери қызметтегі адам әскери қызметші аталады. Оған солдаттар, матростар, сержанттар, старшиналар, прапорщиктер, мичмандар, түрлі дәрежелі (кіші, аға, жоғары) офицерлер құрамы жатады. Қызмет дәрежесіне және әскери атағына орай бір әскери қызметші екіншісіне бастық немесе бағынышты болады. Барлық әскери қызметшілер мен қызметкерлер заңда және әскери жарғыда белгіленген тәртіп пен ережені бұлжытпай дәл сақтауға, ал командирлер мен бастықтар әскери бөлімдерде әрдайым қатаң әскери тәртіп болуын қадағалауға тиіс, өйткені ол әскердің жауынгерлік қабілеті мен дайындығының жоғары дәрежеде болуын қамтамасыз ететін негізгі шарттың бірі. Әрбір әскери адам әскери ант қабылдайды және әскери тәртіпті бұзғаны үшін жауап береді.
Әскери қызмет (Военная служба) — азаматтардың қарулы күштер қатарында өз еркімен мемлекеттің жүктеген міндеттерін атқаруы немесе өз еркімен мерзімнен тыс қызмет етуі. 1995 ж. кабылданған "Жалпыға бірдей әскери міндеттілік" туралы заңды негізге ала отырып, Қазақстанның барлық ер азаматтары нәсілі мен ұлтына, діни сеніміне, біліміне, әлеуметтік және мүліктік жағдайына қарамастан, қарулы күштер қатарында міндетті әскери қызметті атқаруға тиісті. Міндетті әскери қызметке 18 жасқа толған азаматтар шақырылады. Шақыру жұмысы жылына екі рет, мамыр-маусымда және қазан-желтоксанда жүргізіледі. Әскери қызметшілерді запасқа босату жұмысы да нақ осы мерзімде жылына екі рет өткізіледі. Әскерге шақырылған азаматтардын қызмет ету мерзімі сарбаздар, сержанттар және әуе қорғаныс күштері мен мемлекеттік шеқараны корғау әскерлері үшін — 2 жыл. Жоғарғы білімі бар азаматтар үшін — 1 жыл, Әскери-теңіз флотының матростары, сержанттары мен старшиналарының қызмет ету мерзімі 2,5 жыл. Жоғары оқу орындарын бітірген запастағы офицерлер 2 жылға әскери қызмет етуге шақырылуы мүмкін. Медициналық немесе басқа арнаулы даярлығы бар 19-35 жастағы қыз-келіншектер бейбіт уақытта әскери есепке алынып, жапығу жиындарына қатысады. Сонымен қатар, 19 жастан 35 жасқа дейінгілері ерікті түрде міндетті әскери қызметті атқару үшін қарулы күштер қатарына шақырылуы мүмкін. Қарулы күштер офицерлерінің міндетті әскери қызметте болуының шекті жасы кіші лейтенанттан бастап капитандар үшін — 40 жас. Майор, подполковник және солармен теңесетіңдер үшін міндетті әскери қызметте болудың шекті жасы — 45, ал полковниктер үшін — 50 жасқа дейін. Генерал-майор мен генерал-лейтенанттар және соларға теңесетіндер үшін — 55 жас, генерал-полковник пен армия генералдары үшін 60 жас.
Әскери қызметкерлердің мәртебесі
Қоғамдағы әскери қызметкерлердің құқықтық мәртебесінің ерекшелігі оларға жүктелген міндеттермен анықталады: кез келген жағдайда, соның ішінде өмірге қауіпті болса да, қойылған міндеттерді мүлтіксіз орындау қажеттілігімен байланысты міндеттер.
Әскери қызметкерлердің айырым белгілері
Әскери қызметкерлердің айырым белгілері – әскер мен қызмет түрін, әскери атақ пен лауазымдарды танытатын формалы киім-кешек белгілері. Қазақстан Қарулы күштерінің негізгі айырым белгілеріне
Иыққа тағатын погондар күнделікті (жорықтық) және парадтық болып бөлінеді. Күнделікті погондар маршалдар мен генералдарда қос иректі байқалмайтын түсті (адмиралдарда қара түсті) жібекпен тысталып, жиегі көмкеріледі. Офицерлерде тілше жолақ (кіші офицерлерде-1, аға офицерлерде-2) байқалмайтын түсті жібекпен тысталып, жиегі көмкерілмейді. Маршал, адмирал, генерал, офицер киіміне тағатын парадтық погондар оқаланып, жиегі көмкеріледі. Прапорщиктер мен мичмандардың погондарына тілше жолақ бойымен екі жұлдызша қадалады. Солдат, сержанттаррдың погондары әскер мен қызмет түрлеріне қарай түсті (мотоатқыштар әскері-қызыл, артиллерия, танк, техника әскерлері-қара, авиация, әуе-десант әскерлері-көгілдір) мауытымен тысталады. Погондарға қадайтын жұлдызшаның саны мен көлемі әскери атақты білдіреді.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Гардинэр (Мэн)
Гардинэр (Gardiner) — Мэн штатының Кеннебек округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 6198 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 43.0 км² шамасында. FIPS коды — 23-27085.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Перал (Кадавал)
Перал (Кадавал) (Peral) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Кадавал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 953 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,39 км² шамасында. Халық тығыздығы — 58,1 адам/км².
Қарасу (Іле алабындағы өзен)
Қарасу – Іле алабындағы өзен.
Перал (Кадавал)
Ауданның қамқоршысы — Киелі Себастьян (São Sebastião).
Қарасу (Іле алабындағы өзен)
Географиялық орны
Алматы облысының Талғар ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 60 км.
Перал (Кадавал)
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лиссабон округінің елді мекендері
Қарасу (Іле алабындағы өзен)
Бастауы
Бастауын Талдыбұлақ ауылының тұсындағы бұлақтардан алып, Жетіген ауылына 2 км-дей жетпей тартылып қалады. Суы мол жылдары Кіші Алматы өзеніне құяды.
Гидрологиясы
Мұздық, қар суымен толығады. Арнасы тік жарлы (1-2 м). Жылдық орташа ағымы 0,65 м³/с. Суы бау-бақша суғаруға пайдалыналды.
Дереккөздер
Санат:Талғар ауданы өзендері Санат:Іле су алабы
Гердьёль
Гердьёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сэбысь өзенінің оң жағалауынан 133 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Секундына 5 сантиметр
Секундына бес сантиметр (жап. 秒速５センチメートル Бё:соку Го Сэнтимэ:тору, ағылш. 5 Centimeters per Second) – Макото Синкайдың анимесі. Ол 2007 жылдың 22 қаңтарында аяқталды. Фильмнің бірінші бөлігін Premium-аккаунт иегерлері сол жылдың 16-19 ақпан арасында Yahoo жүйесінде көре алуға мүмкіндігі болды. 3 наурызда оның тұсаукесері Токиодағы Cinema Rise кинотеатырында көрсетті.
Сюжеті
Бұл фильмде басты кейіпкер Такаки Тононың он жылға жуық өмірін қамтиды. Ол 3 оқиғадан тұрады. Олар 1990 жылдың ортасынан Жапонияда басталады.
Аниме толықтай 3 оқиғадан тұрады (Махаббат, уақыт және қашықтық жайлы үш оқиға):
1.Сакура ағашының гүлдеу үзіндісі - Okasho (桜花抄);
2.Ғарышкер - Cosmonaut (コスモナウト);
3.Секундына бес сантиметр - 5 Centimeters per Second (秒速5センチメートル).
Соның ішінде көптеген пейзаж бен тұрмыстық көріністер Жапонияның шын орындарын суреттерінның негізінде салынды.
Бірінші оқиға: Сакура ағашының гүлдеу үзіндісі
Бастауыш мектепті бітірген Такаки Тоно мен оның жақын досы Акари Синохара айырылуға мәжбүр болды. Акариді Тотиги префектурасындағы орта мектепке ауыстырады, ал Такаки Токиодағы орта мектепте оқуды жалғастырады. Олар бір-біріне хат жазып, қайтадан бір-бірімен өз сезімдерін бөлісуге мүмкіндігіне бақытты болады. Бірақ Такакинің отбасы Кагосима префектурасына көшуге мәжбүр болады. Сол себепті ол Акаримен кездесуге шешім қабылдайды. Себебі, сосын олар бір-бірінен алыс тұрып, кездесе алмауы мүмкін. Такаки пойыз арқылы бірнеше рет ауысып отыру керек болды. Қардың басуынан пойыздар кестеден артқа қала берді…
Екінші оқиға: Ғарышкер
Такаки Танегасима аралындағы орта мектебіне түседі. Сол жерде ғарыш орталығы орналасқан. Бірінше күнінде Канаэ Сумида Токиодан ауысып келген балаға ғашық болады. Ол әрқашан оның жанында болғанын, күнде көзбен іздегенін байқап, өзінің сезімдері жайлы айтуға күші жетпей, бірнеше жыл Такаки Тононы жауапсыз сүйе береді. 1999 жыл. Канаэнің Такакиге сезімдері тек көбейе береді де, оқуды бітіруге жарты жыл қалғанда ол өз сезімдері жайлы кедесі кездескенде айтуға шешім қабылдайды.