cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мір, мірдің оғындай
Тофа тілінде де «таяқ» мағынасын «мерһе» аңғартса, алтай тілінде «мергеде»—лақтыру дегенді ұғындырады. «Таяқ» мағынасындағы көптеген «мирге» басқй түркі тілдерінде, соның ішінде, қазақ тілінде «оқ» сөзін меншіктенген. Біздің болжамымыз тунгус-маньчжур тілдерінің кейбір деректерімее анықтала түседі. Эвендерде «миир»— садақ оғы дегенге мезгесе, ал нанай тілінде «морали» деп «садақты» айтады.
Осыларға қарағанда, ерте заманда қазақтарда да «садақ» мағынасын «мір» сөзі бере алған. Уақыт өтіп, қоғаім дамуымен қоса тіл байлығының өсуі нәтижесінде «мір» атауы «садақ» немесе «мылтық» сияқты сөздермев алмастырылған. Алайда, алғашқы атау «мір» осы кезге дейін тіліміздегі тұрақты сөз тіркесінде сақталғандығының куәсі болып отырмыз. Сөйтіп, «тілі мірдің оғындай» дегеніміз қазіргі түсінік бойынша, «тілі садақ оғындай» сияқты мағынамен бірдей.
Ескерте кетер бір жағдай — сөйлегенімізде «мір» сөзінің тілмен қосақтала айтылатын (тілмар) басқа да дыбыстық түрі кездеседі. Бірақ мұндағы «мар» тұлғасын «мір» сөзімен сәйкестендіруге болмайды.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Префикс регистрі
Префикс регистрі (Регистр префикса; prefix register) — мәліметті процессордың тікелей адрестелетін аймағының негізгі жадына ығыстыру үшін пайдаланылатын регистр.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Капитан
Капитан:
Сан-Габриел-да-Кашуэйра
Сан-Габриел-да-Кашуэйра (São Gabriel da Cachoeira) — Бразилиядағы муниципалитет, Амазонас штатында орналасқан. Солтүстік Амазонас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Риу-Негру экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 40137 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 109185 км² шамасында. Халық тығыздығы — 0,31 адам/км².
Тарихы
Қала 1668 жылы құрылған.
Санат:Амазонас елді мекендері
Айша хикаяты
Дереккөздер
Санат: Әдебиет Санат:Романдар
Мурабба
Мурабба — көне шығыстың классикалық поэзиясында кездесетін ұйқас тәртібі.
Алғашқы шумақтың төрт жолы да бір ұйқаспен (а-а-а-а) келіп, кейінгі шумақтардың үш жолы өзара, төртінші жолы тек қана әуелгі шумақтың жолдарымен ұйқасып отырады (б-б-б-а, в-в-в-а, т. т.). Мысалы, Махмұд Қашқаридің «Диуани лұғат ат-түрк» кітабындағы көптеген өлең шумақтары мурабба үлгісімен жазылған.
Хемилюминесценция
Хемилюминесценция — химиялық әсер ету нәтижесінде (мысалға, баяу тотығу кезіндегі фосфордың жарқырауы), не химиялық реакция жүрген кезде (мысалға, люминофор болуынан кейбір сутектің асқын тотығы бар щавелевтік қышқыл эфирлерінің катализаторлық реакциялары) пайда болатын дененің люминесценциясы (жарқырауы). Хемилюминесценция экзотермалық химиялық процесстермен байланысты. Тірі ағзаларда жүретін хемилюминесценция (жәндіктер, балықтардың жарқырауы) биолюминесценция деп аталады және тотығу процесстерімен байланысты.
Кашиана-Терме
Кашиана-Терме (Casciana Terme) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Пиза провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3696 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 10 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 36 км² шамасында. Пошта индексі — 56034.
Елді мекеннің қамқоршысы — Қасиетті Крест.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Кузурба
Кузурба (Кошуриха) — Ресейдегі өзен. Краснояр өлкесі, Хакасия Республикасы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чулым өзенінің сол жағалауынан 1718 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 65 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым бастауынан Ачинск қаласына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Дегерес
Елді мекен:
Таулар:
Бөлу позициясы
Бөлу позициясы — инженерлік тұрғыдан жабдықталған позиция. Ол қаптал жактарына шабуылдаушы карсыластың жайылуын болдырмау максатында жасалады. Бөлу позициясында роталық тірек пункттері жасалуы мүмкін. Олар корғаныстың батальондық аудандарына біріктіріліп, өзара қатынас жолдарымен, тұтас атыс жүйесі және инженерлік кедергілермен байланыстырылады. Қорғаныс алкабындағы Бөлу позициясы саны, олардың сызбасы мен инженерлік жабдығы корғаныска байланысты командирдің шешімімен анықталады. Бөлу позициясы жергілікті жер жағдайына, уақытқа, шешілетін ұрыс тапсырмаларының сипатына, күштер мен құралдардың топтастырылуына байланысты табиғи кедергілері, қарсыласты бакылауға ыңғайлы жағдайлары бар және позиция алдында, сондай-ақ тірек пункттері аралығында атыс жүргізу шептерінде жасалады. Бөлу позициясының құрылуы атыс түбегінің жасалуына ықпал етеді, өйткені онда карсылас ядролық кару, авиация соққылары, артиллерия мен минаатарлардың шоғырланған атысы, танктер, танкіге карсы кұралдар және атыс каруының қапталдық және айқастыра атуымен жойылуы мүмкін. Бөлу позициясы алдын ала дайындалып, қорғаныстағы ұрыс барысында әскерлермен толықтырылады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Мокриште (Пазарджик облысы)
Мокриште (Мокрище) — Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Пазарджик қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 906 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4408. Телефон коды — 03529. ЕКАТТЕ коды — 48876.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пазарджик облысының елді мекендері
Билльрода
Билльрода (Billroda) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Бургенланд ауданының құрамына енеді.
Мәди Айымбетов
Жазушының «Тәтті мұң» атты алғашқы әңгімесі 1972 жылы «Жұлдыз» журналында жарық көрді. Содан бері жазушының оннан астам кітабы жарық көрді. «Бар болғаны он төрт жас», «Ғашық болу бақыты», «Құм киесі» т.б. повестері балаларға, ауыл өміріне арналған. Орыс тілінде «Плато голубых цветов», «Чаша печали», «На тверди земной» (2001) атты кітаптары шықты. Швед жазушысы Мария Грипенің «Эльвис Карлсон» повесін, В.Шукшин, А.Головко, А.Пацюс, тағы басқа жазушылардың шығармаларын аударған. Жекелеген шығармалары украин, белорус, түркімен, өзбек, қырғыз, ұйғыр, шешен тілдеріне аударылған.
Билльрода
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 516 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 8,98 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 84 040. Муниципалитеттің басшысы — Карл-Отто Фридрих.
Мәди Айымбетов
Жетістіктері:
Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Грамотасымен, ҚР Құрмет Грамотасымен марапатталған. ҚР Парламентінің 10 жылдығы, «ҚР Конституциясының 10 жылдығы» және «Астананың 10 жылдығы» медальдарымен, ҚР Президентінің алғыс затымен, ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің «Мәдениет қайраткері» белгісімен марапатталған.
Чека (Пьян тармағы)
Чека — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Чуваш Республикасы, Мордовия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пьяна өзенінің сол жағалауынан 383 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 70 км-ді құрайды.
Мәди Айымбетов
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Билльрода
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Чека (Пьян тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Алатырь өзенінің сағасынан сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Грегор Иоганн Мендель
Грегор Иоганн Мендель. (22 шілде 1822 жыл, Хейнцендорф, Аустрия империясы – 6 қаңтар 1884 жыл, Брно, Аустрия-Венгрия) — аустириялық биолог және ботаник, белгілі табиғат зерттеуші, тұқым қуалау заңдылықтарын (Мендель заңдылықтары) алғаш ашқан ғалым, генетиканың негізін салушы, монах.
Ольмюц университеті жанындағы философия класын бітірген (1843). Мендель бұршақ өсімдігіне ұзақ уақыт бойы (1856 – 1865) жүргізген зерттеу тәжірибелерінің нәтижесінде Өсімдік будандарымен жүргізілген тәжірибелер деген еңбегін жариялады. Ол тәжірибелері арқылы тұқым қуалаушылықтың негізгі заңдылықтарын ашты. Кейін бұл Мендель заңдылықтары деп аталды.
Бірақ, оның еңбегі өз замандастарының арасында толық қолдау таппады. Тек 1900 жылы тиісті бағасын алды. Х. де Фриз (Голландия), К. Корренс (Германия) және Э.Чермак (Австрия) секілді ғалымдар әр түрлі өсімдіктерге тәжірибелер жүргізіп, соның нәтижесінде Мендель заңдылықтарының дұрыстығын дәлелдеді. Көп кешікпей бұл заңдылықтардың жануарларға да тән екендігі анықталды. Сондай-ақ Мендель бау-бақша, ара шаруашылығы және метеорология салаларында да зерттеулер жүргізген.
Өмірбаяны
Мендель аустрияның Хайцендорф деп аталатын (қазiргi Чехияда) ауылда немiс-славян шаруа жанұясында дүниеге келдi. Мендельдiң арғы аталары ХVII ғасырдың басынан осы ауылда тұрған. Оның ата-аналары, Антон мен Розинаның үш баласы болды. Иоганн жанұядағы жалғыз ұл болды. Бала кезiнен бастап әкесi оны ауылшаруашылық жұмыстарына араластырды, Иоганн бақ пен ара шаруашылықтарын ұнатты. thumb|left|150px|Опавадағы естелік тақтайы Ауыл мектебiнде оқып жүргенiнде-ақ Мендельдiң қабiлетi күштi болғандықтан көзге түстi, сондықтан 11 жасында ол Лейпник (қазiргi Липник) деп аталатын жақын орналасқан қаладағы төрт кластық училищеге жiберiлдi. Бiр жылдан соң, 1834 жылы келесi саты Троппау (қазiргi Опава) қаласындағы гимназияға ауыстырылды. Оқу жалғастырылды, бiрақ ұлын қамтамасыз ету ата-анасына қиындай түстi. Бiрiнен кейiн бiрi жеделдетiп кеткен сәтсiз оқиғаларға ұшыраған ата-анасы 1838 жылы ұлының оқуына жұмсаған шығынды жаба алмайтын жағдайға жеттi. Әкесiнiң кеудесiне құлаған тал зиян келтiрiп, ол ұзақ ауруға ұшырап нәтижесiнде еңбекке жарамсыз болып қалды. Он алты жасар гимназия шәкiртiне өз тамағын өзi тауып жеуге тура келдi. Сондықтан ол негiзгi Басты аймақтық мектептiң «Мұғалiмдiкке кандидаттар және жеке мұғалiмдер» курсына қатысты. Мендель мұғалiмге жарайтындығы туралы куәлiк алып шығып, өзiнiң күн көрiсiне жарайтын еңбек табуына мүмкiншiлiк алды. Өткен жылдардағы басынан өткен ауыр жағдайлар iз-түзсiз өткен жоқ. 1839 жылы Мендель қатты ауруға ұшырап гимназияға қатыса алмай үйiне қайтты. Сонда да 1840 жылы ол гимназияның алты класын бiтiрдi.
Сабақ беруге құқық алуға үмiттенген Мендель 1841 жылы Ольмюце (қазiргi Оломоуц) қаласындағы университеттiң философия курсына түседi. Осында философиялық және гуманитарлық ғылымдардан басқа өзiн бұрыннан қызықтыратын математика және физика пәндерiн үйрене бастады. Бiрақ курсты бiтiргенiмен Мендельдiң тұрмыс жағдайы жақсара қойған жоқ. Ол философия курсының оқытушыларының арасындағы дiни адамдардан кеңес сұрады. Физика пәнiнiң оқытушысы Брюнна (қазiргi Брно) қаласындығы Августин орденiнiң иегерi монастырға оқушы болуды ұсынды. Ата-анасының келiсiмiмен қажеттi әрекеттердi жасаған соң, Мендель 1843 жылы 9 қазаннан бастап монах болып қабылданды. Оның жаңа есiмi — Грегор болды.
Көктөрткіл
Көктөрткіл – Қаратау таулары мен Маңғыстау үстірті аралығындағы сайлы-жыралы келген жазықтағы тау.
Айтбай Төлеұлы
Айтбай Төлеұлы (шамамен 1720 — 90) — қазақ батыры, мемлекет қайраткері. Үйсін Төле бидің баласы.
Грегор Иоганн Мендель
Өмірбаяны
Брюндегi әулие Фоманың католиктiк монастыры қаланың мәдени өмiрiнiде маңызды орын алды. Бұған екi мәдени орталықтар Австро-Венгрияның Вена мен Праганың жақын орналасуы әсер еттi. Дiни оқушылар мен монастырдың дiни өкiлдерiнiң көпшiлiгi әртүрлi ғылыми қызығушылықтарымен Брюндегi және қала маңындағы оқу орындарында оқытушылар болды. Олар өздерiнiң аймақтарының фаунасы мен флорасын жақсы бiлдi, минералдар мен гербарийлердi жинады және монастырдың жанынан ботаникалық бақ өсiрдi. Мендельге өзiнiң бiлiмiн жалғастыра отырып сүйiктi iсiмен шұғылдануға мүмкiншiлiк туды. Ол бос уақытында монастырдағы өзiне бекiтiлген ботаника-минералогиялық жинақтармен айналысты. Ол жаратылыстануды өз бетiнше үйрендi, сондықтан да мақсатына жету баяу жүрдi. thumb|right|300px Мендель 1845-1848 ж. монастырдағы училищесiнде оқыды, онда тек ертедегi шығыс тiлдерiмен әулиелiк кiтаптарды оқытты. 1847 жылы оны дiн қызметшiсi етiп қойды, бiрақ ол бұл жұмысқа жарамсыз болып шықты, себебi аурулармен және өлiм аузындағылармен араласу оған қиынға түстi. Оқытушы болып iстеудi ұсынғанда Мендель қуанышпен қарсы алды. 1849 жылы ол Брюнна қаласының оңтүстiгiнде орналасқан шағын қаладағы гимназияға мұғалiмнiң қызметiн атқарушы болып орналасты. Мендель 3 және 4 сыныпқа математика мен грек тiлдерiн оқытты. Жаратылыс тарихы мен физикадан сабақ беру үшiн оған сырттай жазбаша емтиханды тапсыру керек болды. Венск университетiнiң профессорларының құрастыруымен қойылған екi сұраққа жазбаша жауап қайтару керек болды. Бiр сұрақ физикадан, екiншiсi геологиядан болды. Емтихан алушыға геологиядан қайтарылған жауап ұнамады, ал физикадан жауабы есепке алынды. Мендельдiң биографы Г.Ильтис екiншi профессордың пiкiрi объективтi емес деп санады. Оның пiкiрiнше библиядағы айтылғандарға қарсы келгендiгi үшiн Мендельдiң жауабы қабылданған жоқ.
Көктөрткіл
Географиялық орны
Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданы жерінде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 271 м.
Айтбай Төлеұлы
Айтбай әкесі Төле бидің ел басқару ісінде басты көмекшілерінің бірі болған. 1739 — 40 жылдары Ташкент уәлаятына Ресей және Қытай елшілері келгенде хан атағы Жолбарыста болғанымен қаланы Төле би билейтін. Ташкент қала-мемлекет саналатын. Ташкент уәлаяты әскерлерінің аға батыры болған. 1740 — 50 жылдардағы қазақ-жоңғар, қазақ-қоқан, қазақ-бұхар, қазақ-хиуа қақтығыстарының бел ортасында жүрді. Ресей патшалығының, Боғда хандығының басқыншылық әрекеттеріне қарсы күресті, елшілік жұмыстармен айналысты.
Көктөрткіл
Жер бедері, геологиялық құрылымы
Шағын төрткілді келген таудың беткейі көлбеуленіп, төңіректегі жазықпен ұласып кетеді. Неогеннің әктас, бор жыныстарынан түзілген. Куэстер жиі кездеседі. Солтүстік-батысында Бекі ауылы мен құдығы (тереңдігі 12 м, су шығымы 800 л/сағ) орналасқан.
Айтбай Төлеұлы
Сілтемелер
Санат:Тарих
Көктөрткіл
Дереккөздер
Санат:Маңғыстау ауданы таулары
Грегор Иоганн Мендель
Өмірбаяны
Геологиядан қанағаттанғысыз баға алғанына қарамастан Мендель Венск университетiне емтихан тапсыруға жiберiлдi. 1850 жылдың аяғында емтихан тапсыру үшiн Венаға келдi. Бұл жолы да ол сәтсiздiкке ұшырады. Ол физикадан қойылған сұрақтарға жартылай жауап бердi, ал жаратылыс тарихынан (зоология) жауабы түгелiмен дұрыс болмады. Оған гимназияда физикадан оқыту құқығы берiлмедi, сондада бiр жылдан соң емтиханды қайта тапсыруға рұқсат берiлдi.
1854 жылдың мамырынан бастап жергiлiктi училищеде физика мен табиғаттанудан мұғалiмнiң көмекшiсiнiң орнын алды. Осы орында ол 14 жыл жұмыс iстедi. Оқушылардың айтуынша Мендель тамаша педагог болды. 1856 жылы Мендель тағы да Венаға мұғалiмдiкке емтихан тапсыруға жол жүрдi. Ол тағыда сәтсiздiкке ұшырады. Замандастарының еске түсiруi бойынша ол ботаникадан емтихан алушымен пiкiр таластырған. Ол үйiне ауырып қайтты.
Оқытушылық жұмысымен қатар Мендельдiң ғылымға деген қызығушылығы зор болды. Ол 1863 жылдан бастап жүйелi түрде метеорологиямен айналысып ауа райы туралы мәлiметтер жазып жүрдi. Мендельдi өсiмдiктер мен жануарларды өсiру мәселелерi бүтiндей тартып әкеттi. Оны ерекше қызықтырған өсiмдiктiң гүлдерiнiң бояуларының әртүрлi болуы. Ол оның пайда болу себептерiн iздестiрдi. Оны сол кездегi түсiнiктер қанағаттандырмады. Мендель осы әртүрлiлiктi анықтайтын басқа нақты заңдылықтар бар деп есептедi. Осы ойға мүмкiн оны аралар мен тышқандарда жүргiзiлген бақылаулар жеткiздi. Мендель бала кезiнен аралармен жұмыс iстедi. Мендель 1856 жылдан бастап 1863 жылға дейiн бұршақтармен атақты тәжiрибелерiн жүргiздi. Ол тәжiрибелердi өте жақсы жоспарлап үлкен жұмыс атқарды. Мендель өзiнiң тәжiрибелерiн 35 х 7 метрге созылған бақта жүргiздi.
Мендель бұршақтың 34 сорттарымен жұмыс iстедi. Ол айқын көрiнетiн ажыратылатын жетi жұпты белгiлердi таңдап алды. Өзiнiң тәжiрибелерiнде 10000-нан астам гибридтер алды. Ол жаңадан алынған нәтижелерi сол кездегi ғылымның жағдайына сәйкес келмейтiнiн түсiндi. Мендель бұршақтардан алынған нәтижелерi туралы Брюндегi ғылыми қоғамның мәжiлiсiнде баяндама жасады. Мәжiлiс хатынан сұрақтар қойылмағанын, талқылау жүрмегендiгiн көруге болады. Математикамен үйлестiрiлiп ботаникадан жасалған баяндаманы түсiну өте қиын болды. Дегенмен, ғылыми қоғамның мүшелерi баяндаманы «қоғамның жұмыстарында» жариялауға ұсынды. 1866 жылдың аяғында Мендельдiң жұмысы баспадан шықты. Ол 40 көшiрмесiн алды. Көшiрмелердiң көпшiлiгiн Мендель достарына таратты. Бiзге сол кездегi 2 көшiрмесi iрi ғалымдарға жiберiлгенi ғана белгiлi. Олар ботаниктер: немiс Карл Нэгели және австриялық Антон Кернер фон Марилаун. Кернер Мендельдiң жұмысымен танысқан жоқ, хат ашылмаған күйiнде қалды.
Мендель Нэгелиге көп үмiт артты. Себебi, ол сол кездегi iрi ғалымдардың бiрi болды. Нэгелидiң жауабы 2 айдан кейiн келдi. Ол Мендельдiң нәтижелерiне күдiктендi. Нэгели оларды жаңа, таныс өсiмдiкте, ястребинкада, қайтадан тексеруiн ұсынды. Мендель осы тәжiрибелердi бастады. Ястребинкалардың гүлдерi өте ұсақ болғандықтан жыныс мүшелерiн алып тастау қиынға түстi. Сондықтан орындау техникасы өте ауыр болды. Алынған тәжiрибелердiң нәтижесi бұршақтармен салыстырғанда басқаша болды. Бұл Мендельдi есiнен тандырды. Негiзiнде Мендельдiң заңдары осы жағдайдада жұмыс iстедi. Ястребинканың биологиялық ерекшелiгi байқалынды. Ол ерекше көбею жолы – партеногенез арқылы көбейе алады. Бұл тәсiл бойынша жаңа өсiмдiк ұрықтанбаған жыныс клеткадан дамиды. Осы жағдайда гибридтер пайда болмайды. Ал Мендельдiң заңдары гибридтерге ашылған. thumb|right|200px|Чехияның Брно қаласындағы Менделге ескерткіш Дегенмен оның өмiрiнде елеулi өзгерiстер болды. 1868 жылдың 30-наурызына оны монастырдың прелаты (басқарушысы) болып сайланды. Оның жаңа қызметi сүйiктi iсiмен айналысуына аз уақыт қалдырды. Мендель 1869 жылы 9 маусымда Қоғам мәжiлiсiнде ястребинкаға жасалған тәжiрибелерiнiң нәтижелерi туралы баяндама жасады. Тәжiрибелердiң қиындығының нәтижесiнде Мендельдiң көзi көрмей қалды. Ол бiр жылға барлық будандастыруды тоқтатты. Мендель 1871 жылы тәжiрибелердi қайта жасамақ болды, бiрақ кейiннен мүлдем тоқтатты. Мендельге Нэгели хатты үстi үстiне жолдады. Олар жауапсыз қалды. Мұндай өзiмшiл ғалым өзiн Мендельдiң жетекшiсi деп есептедi. Өзiнiң бiр жұмысында, ол астама деген анықтаманы қолданды, ал Мендельдiң атын атамады. Мендель өсiмдiктердiң гибридизациясын тоқтатып, ара, жемiс-жидектер, ағаш отырғызу шаруашылығымен шұғылданды. Оның суреттерiне қарап араларды шағылыстыру тәжiрибелерiн ойластырды деп айтуға болады.
Мендель шетелдерге шығып тұрды. 1862 жылы Францияда болды, одан кейiн Англияда Екiншi Дүниежүзiлiк көрмеге қатысты. 1868 жылы Рим папасына прелат ретiнде кездесуге барды, 1871 жылы Гамбургте және Килдегi ара шаруашылығына арналған съездiнде, кейiн Берлинде болды. 1879 жылы Мендель Венецияға барып қайтты.
Прелат қызметi оны толығымен өзiне қаратып алды. Монастырдың үлкен шаруашылығына жетекшiлiк ету көп уақытын алды. Бiрақта Мендель көптеген қаланың және мекемелердiң жұмыстарына қатысты. 1876 жылы Мендель Морав банкiсiнiң директоры болды. Ол Морав ландтагының депутаты болып сайланды. Мендельдiң өмiрiнiң соңы монастырға салынған шiркеу салығы үшiн шайқаспен ұласады. Мендель 1884 жылы 6 қаңтарда Брайт ауруынан қайтыс болды. Мендельдiң дүние жүзiне атының әйгiлi болуына 16 жыл өмiрi жетпедi.
Гибридологиялық әдіс
Тұқым қуалаушылықтың заңдылықтарын зерттеудің ғылыми негізінГрегор Мендель қалады. Ол өз тәжірибелеріне қолайлы объект ретінде асбұршақты (Pіsum satіvum) алды. Себебі, басқа өсімдіктермен салыстырғанда асбұршақтың мынадай айрықша қасиеттері бар:
Міне, сондықтан,Мендель асбұршақтың 34 сортынан белгілері айқын ажыратылатын 22 сортты таңдап алып, өз тәжірибелеріне пайдаланды. Ол өсімдіктің негізгі жеті белгісіне көңіл аударды: сабағының ұзындығы, тұқымының пішіні мен түсі, жемістерінің пішіні мен түсі, гүлдерінің реңі мен орналасуы. Мендель тәжірибелерінің келесі бір ерекшелігі белгілердің тұқым қуалауын зерттеуде гибридологиялық әдісті қолдану арқылы дәл және тиянақты нәтиже алуында болды. Бұл әдістің негізгі жағдайлары мыналар:
Қандай да болсын белгі-қасиеттерінде тұқым қуалайтын өзгешеліктері бар организмдерді будандастырғанда гибридті формалар алынады. Бір ғана жұп белгілерінде айырмашылығы бар ата-аналық формалар будандастырылса моногибридті, екі жұп белгісі болса дигибридті, ал белгілердің саны көп болса полигибридті будандастыру деп атайды.
Моногибридті будандастыру
Тұқым қуалаушылықты зерттегенде Менедль ең қарапайым моногибридті будандастырудан бастап, әрі қарай біртіндеп күрделендіре түскен. Мендельделдің ұсынысы бойынша гендер латын әріптерімен белгіленеді. Бір аллельді жұптың гендерін бірдей әріппен, яғни доминантты (басым) генді үлкен әріппен, рецессивті (басылыңқы) генді кіші әріппен белгілеу ұсынылған. Олай болса доминантты қасиет көрсететін асбұршақтың гүлінің қызыл түсі мен тұқымының сары түсін — А, рецессивті — гүлдің ақ түсі мен тұқымының жасыл түсін — а деп, тұқымының доминантты тегіс пішінін — В, рецессивті кедір- бұдырлы пішінін — b деп белгілейді. Ата-аналық формалар Р әріпімен белгіленеді (латынша “parents” — ата-ана). Аналықты           белгісімен, аталықты               белгісімен, будандастыруды  Х, ұрпақтарын Ғ әрпімен (латынша “Fіlіus” — ұрпақ), гаметаларды Г, ал бірінші, екінші және үшінші ұрпақтарын Ғ1, Ғ2, Ғ3 және т.б. деп белгілейді. Бірінші ұрпақтың біркелкі болуы. Менделдің бірінші заңы. Ата-аналары бір-бірінен бір жұп белгі бойынша ажыратылатын дарақтарды будандастыруды моногибридті деп атайды. Мендель өз тәжірибелерінің бірінде асбұршақтың тұқымдары сары және жасыл түсті екі сортын алып будандастырған. Сонда бірінші ұрпақтан алынған будандардың барлығы сары тұқымды болып, жасыл түс көрінбеген 7Дәл осындай нәтиже, асбұршақтың қызыл гүлді және ақ гүлді формаларын алып будандастырғанда да көрініс берді. Яғни, қызыл гүлді және ақ гүлді асбұршақты будандастырғанда бірінші будандық ұрпақтың барлығы қызыл гүлді болып, ақ түс байқалмады. Осы зерттеулердің нәтижесінде Менделдің бірінші заңы — бірінші будандық ұрпақтың белгілерінің біркелкі болу заңы қалыптасты. Мұны бірінші ұрпақ будандарының біркелкілік заңы немесе толық доминанттылық заңы деп те атайды.
Бірінші ұрпақта басымдық қасиет көрсетіп, бірден жарыққа шығатын белгіні доминантты, көрінбей қалған белгіні рецессивті деп атайды. Қарама-қарсы (альтернативті) белгілерді анықтайтын жұп гендер — аллельді гендер деп аталады. Мысалы, тұқымның сары түсі мен жасыл түсін, гүлдің қызыл түсі мен ақ түсін анықтайтын гендерді — аллельді дейді. Сонымен, зиготада әр уақытта ата-аналарынан қабылдаған екі аллель (ген) бар деп есептеп, кез келген белгі бойынша оның генотиптік формуласын екі әріппен белгілейді. Генотип деп — ата-аналардан алынатын гендердің толық жиынтығын айтады. Генотипіне қарай организм гомозиготалы не гетерозиготалы болуы мүмкін. Гомозиготалы деп тек бірыңғай доминантты (АА) немесе рецессивті (аа) аллельдерден тұратын организмді айтады. Гетерозиготалы организм, керісінше, әр түрлі аллельдерден тұрады (Аа). Организмге тән ішкі және сыртқы белгілердің жиынтығын фенотип деп атайды. Мысалы, тұқымның түсі, пішіні, сабақтың биіктігі, көздің қара немесе көк болуы және т.б.
Белгілердің ажырау заңы
Бұл сызбанұсқадан екінші ұрпақтағы дарақтардың бір бөлігі, яғни 25-і генотипі жағынан доминантты белгі бойынша гомозиготалы (АА), екі бөлігі — 50-і, гетерозиготалы (Аа) және бір бөлігі 25 рецессивті белгі бойынша гомозиготалы (аа) екенін оңай түсінуге болады. Осы айтылғандарды қорыта келе, ажырау заңын былай тұжырымдайды: «Бірінші ұрпақтағы алынған гибридтерді өзара будандастырған жағдайда, екінші ұрпақта (Ғ2) белгілердің  ажырауы  жүреді. Ажырау ара қатынасы фенотипі  бойынша — 3 : 1, ал генотипі  бойынша — 1:2:1-ге тең болады.»
Моногибридті шағылыстырудың цитологиялық негіздері
Өз тәжірибелері негізінде тиянақты да дұрыс нәтиже алғанымен бірінші ұрпақтағы будандардың біркелкі болуы және екінші ұрпақта белгілердің ажырау себептері, гаметалар тазалығының механизмі Мендельге белгісіз болды. Себебі, ол кезде жасуша туралы мәліметтер жеткіліксіз еді. Атап айтқанда, жасушаның тұқым қуалау аппараты, митоздық бөліну және мейоз, гаметалардың түзілуі мен ұрықтануы, т.б. Ал қазір цитология ғылымы жан-жақты зерттеулер нәтижесінде орасан зор табыстарға жетті. Сондықтан Мендель заңдылықтарына цитологиялық тұрғыдан негіздеме беруге толық мүмкіндік бар.
Ағзаның кез келген сомалық жасушасында хромосомалардың жиплоидты жиынтығы бар. Асбұршақтың хромосомалар саны 14, яғни 7 жұп. Алуан түрлі белгілерді анықтайтын аллельді гендер түрлі жұп хромосомалардың бірдей үлескілерінде орналасқан. Тұқымның түсін анықтайтын аллельді гендерді бір ғана жұп хромосомада : А-тұқымның сары түсін анықтайтын доминантты ген, а-жасыл түстің рецессивті гені. Әр гаметада бір хромосомадан немесе бір геннен ғана болады. Ұрықтану нәтижесінде гаметалар арқылы келген хромосомалар қайтадан жұпталып, ондағы гендер аллельді жұп құрайды. Мендель тәжірибесіндегі алғашқы доминантты және рецессивті белгі бойынша гомозиготалы даралар ұрпақта біркелкі гетерозиготалы будандар (Аа) алынған. Бұл будандардың екі түрлі гендері бар гомологтық хромосомалары мейоздық бөлінуі кезінде екі гаметаға ажырап кетеді. Осындай екі түрлі бірінде доминантты, ал екіншісінде рецессивті гені бар гаметалардың қосылуына байланысты келесі ұрпақта (Ғ2) ажырау жүрген. Ажыраудың арақатынасы 1АА/2Аа/ 1аа сипатта болатыны сондықтан.
Дереккөздер
Санат:22 маусымда туғандар Санат:1822 жылы туғандар Санат:6 қаңтарда қайтыс болғандар Санат:1884 жылы қайтыс болғандар Санат:Чехия генетиктері Санат:Аустрия генетиктері Санат:Аустрия ботаниктері Санат:Генетика тарихы
Жартытөбе
Жартытөбе — Түркістан облысы Созақ ауданындағы ауыл, Жартытөбе ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шолаққорған ауылынан оңтүстікке қарай 21 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1463 адам (733 ер адам және 730 әйел адам) болса, 2009 жылы 1364 адамды (688 ер адам және 676 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Созақ ауданы елді мекендері
Жезқазған кендерін зерттеу ісіндегі жаңалықтар (кітап)
Жезқазған кендерін зерттеу ісіндегі жаңалықтар - 1970 жылы Алматы қаласындағы Қазақстан Ғылым Академиясының «Ғылым» баспасынан орыс тілінде жарық көрген кітап, көлемі 11,75 баспа табақ. Бас редакторы - Қазақстан Ғылым Академиясының академик Ш.Е.Есенов. Кітапқа И.К.Ахметов, Р.Б.Әубәкірова, М.Қ.Сәтбаева және А.Б.Юсупованың Жезқазған кен орындарының геологиясы, минерологиясы мен геохимиясы мәселелеріне арналған жұмыстары енген. Еңбек академик Қаныш Сәтбаевтың жарқын бейнесіне арналған. Жезқазған кенді ауданының солтүстігінде орналасқан Жыланды тобына жататын кен орнының геология-минерал, ерекшелігі егжей-тегжейлі талданып жазылған, кен орнының тотығу зонасын зерттеу көрсеткіштері баяндалған.
Әр жұмыстың соңында қорытынды жасалып, әдебиеттер тізімі көрсетілген. 33 сурет, 17 кесте, 177 әдебиеттер тізімі берілген. Кітап геологтарға, геохимиктерге, минералогтарға және кен ісі мамандарына арналған.
Дереккөздер
Санат:Кітаптар Санат:Жезқазған
I Алексей Комнин
185px|thumb|Алексей І - нің портреті I Алексей Комнин (1048 - 1118) - Византия императоры. Комниндер әулетінен шыққан. Алексей Константинополь қаласындағы ірі жер иеленуші ретінде танылған, император Исаак Комниннің немере інісі. Жас кезінде - ақ көзге түскен Алексей есейген шағында Византия кесарі Иоанның немересі Иринаға үйленеді. Рим императорларын ерте кезде "кесарь" деген атаумен атаған. Осылайша енді таныла бастаған шағында императрица Мария оны өзіне өкіл бала етіп, Алексейге өз талабын қояды. Талап бойынша Алексей Марияның ұлы Константин Дукке өзінің билігін, қол жеткізген атақ - даңқын, дәрежесін теңдей бөліп беруге міндетті болды.
1081 жылдың ақпанында ағасы Исаакпен бірлесіп Фракиядағы көтерілген цирулдық көтерілісшіледі басып, ел ішінде біршама тыныштық орнаған соң, Алексейді жақтаушылардың саны көбейіп, сол жылы наурыз айында Константинопольді қоршайды. Сонда император Никифор ІІІ Вотаниаттың сасқаны сонша, қаланы тастап қашпақ болады. Алексейдің әскері оған қарамай, қаланы қолдарына түсірісімен, аяусыз тонап, қиратады. Сөйтіп, 1081 жылы 4 сәуірде Алексей салтанатты түрде император сайланады. Билікті қолына алысымен, дереу Византиямен көршілес елдермен байланыстарды қалпына келтіреді. Ол салжұқ - түріктерден Кіші Азиядағы иеліктерін уақытша болса да қайтарды. Ал Дунай өзені жағынан зәресін алған печенегтерге қарсы тегі бір қыпшақ тайпаларын "одақтас" ретінде пайдаланып, Византияны қайта күшейтеді.
XII ғасырдың ортасына қарай Византия ең күшті мемлекет ретінде өзіне көршілес елдерге өз ықпалын жүргізді. Кейіннен осы оқиғаларды және Алексей І жайындағы басқа әңгімелерді қызы Анна "Алексиада" поэмасында жазып қалдырған.
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:Императорлар Санат:Византия императорлары Санат:Тарихи тұлғалар Санат:1048 жылы туғандар Санат:1118 жылы қайтыс болғандар
Кубиязы
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сен-Бартелеми-де-Бюсьер
Сен-Бартелеми-де-Бюсьер (Saint-Barthélemy-de-Bussière) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Нонтрон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,01 км² шамасында.
Кубиязы
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Сен-Бартелеми-де-Бюсьер
Коммунаның INSEE коды — 24381, пошта индексі — 24360.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 232 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,46 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Жемістер хикаяты
Ақмоланың оңтүстік жағындағы Нұра өзенінің бойындағы Аққулы көлін мекендеген, Танбай бай аулындағы 1919 жылғы іс-әрекеттерді суреттеуден басталатын шығармада есте қаларлық суреттері мен картиналары болған. Әсіресе азамат соғысы тұсындағы қазақ ауылдарының мойындарына түскен ауыртпалықтарды жазушы реалистікпен бейнелеген. Шығармада ақтардың бейбіт жатқан, етек-жеңін жинай алмай, өзіне-өзі қарауға шамасы келмей отырған панасыз кедейлерге, кемпір-шалға, қыз-келіншекке көрсеткен зорлықтарын шеберлікпен көрсете білген.
Дереккөздер
Санат:Сәкен Сейфуллин шығармалары
Астың сіңірілуі
Аш ішектің ішкі сілемейлі қабықшасында өте ұсақ көптеген тұйық өскінділер бүрлер болатыны таныс. Бүрлердің сырта бір қабатты эпителий жасушаларынан түзіледі. Бүрдің ішкі жағын көптеге қан мен лимфа тамырлары торлап жатыр. Бүрлер ішектің ішкі кілегейлі қабықшысында өте көп болады. Бүрлаер арқылы қорытылған аминқышқылдарымен қант қанға өтеді. Глицерин мен май қышқылдары лимфа тамырларына өтеді де, тері астыңдағы шел қабатқа жиналады. Аминқышқылдары мен қант бауырға барып, қайта өзгеріске ұшырап, бүкіл денеге барады. Қоректік заттар қанға тек еріген түрінде өтеді.
Дереккөздер
Биология 8 класс
NGC 213
NGC 213 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 14 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 213 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2469, UGC 436, MCG 3-2-23, ZWG 457,26.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Аффинді хромотография
Аффинді хромотография — иммунды химия әдісі. Белоктарды, пептидтерді, нуклеин қышқылдарын тазарту үшін қолданылады. Бүл хроматографияның тазартуға арналған зат пен лиганда тасымалдағышы арасындағы сай - тәндік қарым-қатынасқа сүйенетін түрі. Мысалы, конканавалин А-сефарозада жасайтын Аффинді хромотография. Онда байлаулы лектин гликопротеидтің көмір сутек қалдықтарымен белгілі бірізділікпен арнайы байланысады.Пайда болған құрамнан оны бөліп алу үшін Кон А-ға өте жақын ингибитор альфаметилманнозид қолданылады. Тағы бір мысал — сефарозаға байланған моноклональды антиденелерді қолданып хроматографиялау, (иммунды-афоринді хроматография).
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
IC 5378-2
IC 5378-2 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 178, UGC 1, MCG 3-1-16, ZWG 456.18, ARP 130, VV 263.
Сыртқы сілтемелер
IC 5378,02 Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Тайсэр-Яха
Тайсэр-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кара теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Гүлдер (ансамбль)
380px|нобай «Гүлдер» республикалық мемлекеттік эстрадалық жастар ансамблі 1969 жылы Қазақстанның Халық әртісі Гүлжихан Ғалиеваның ұйымдастыруымен құрылған. 1969 жылы құрылған «Гүлдер» ансамблінің атағы Қазақстанда ғана емес,  Кеңес Одағында дүркіреп тұрған. Ансамбльге танымалдылық алып келген Кубаның астанасы Гаванада өткен 11-студент жастар фестивалінен кейін, бірінен соң бірі ілесе келген республикалық, халықаралық, әлемдік деңгейлі жүлделер «Гүлдердің» жанкүйерлерінің қатарын көбейтті. Ансамбль өзінің репертуарын халықтық музыкамен және заманауи эстрадалық-би жобаларымен толықтырады.
Ансамбль гастрольдік сапармен әлемнің түкпір-түкпірін аралады.Мәскеу, Франция, Германия, Бирма, Малайзия, Сингапур, Цейлон аралы, Бельгия, Грекия сынды елдердің сахнасында өнер көрсетеді. Көптеген халықаралық байқаулардан жүлделі орындармен қайтып, Франция,Германия сынды әлемнің жүздеген әйгілі сахналарында да жұлдыздары жарқырады.Қазақстан Республикасының халық әртісі Роза Рымбаева, Нағима Есқалиева, Мақпал Жүнісова, Қапаш Құлышева, Қаламқас Рахимова, ҚР Еңбек сіңірген әртістері Айжан Нұрмағамбетова,Бақтияр Тайлақбаев, сонымен қатар қазіргі эстрада жұлдыздары Мадина Сәдуақасова, Бейбіт Қорғандар осы өнер ордасының түлектері.
Дереккөздер
1. http://massaget.kz/madeniet/music?page=2
2. http://madeniettv.kz/kaz/news/kazakhstan/Gulder_ansambli_merekelik_koncert_berdirnrn.html
Санат:Өнер Санат:Мәдениет
Томас Коулдың Катскиллдік суреттері
Томас Коул Солтүстік Америка табиғатының ауқымды көріністерін бейнелеуіне аса зор мән берген және өнер тарихында Гудзон өзені мектебінің қалаушысы ретінде қалған.
Бұл мектептің өкілдері Гудзонның және оның маңайындағы Катскилл мен Ақ таулардың айбынды пішіндерін кескіндеумен айналысқан. Бұған Томас Коулдың 1825-1827 жылдары салған суреттері бастау болған.
1825 жылдың күзінде Томас Коул бу күшімен жүретін кеменің бортында Гудзон бойымен саяхат жасайды. Өзінің алғашқы танымал пейзаждарын осы кезде салады.
Дереккөздер
Санат:Суреттер
Альмахано
Альмахано (Almajano) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Сория провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампо-де-Гомара ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 216 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,90 км² шамасында.
Инна Юрьевна Шешкиль
Шешкиль Инна Юрьевна (20 маусым 1971, Ақмола облысы, Бұланды ауданы Макинск қаласы) – кеңес, қазақ және беларусь биатлоншысы, Олимпиада ойындарының (1994, 1998), азия ойындарының, және әлем біріншілігінің (1992, 1999) қатысушысы. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері. КСРО-ның еңбек сіңірген спорт шебері. Бапкері – Ю.Г. Шешкиль. Қазақ дене тәрбиесі институтын бітірген (1992). КСРО, Қазақстан құрама командасының мүшесі болған. Әлем біріншілігінің күміс жүлдегері(1992,1999), азия ойындарының алтын және күміс жүлдегері (1996).
Альмахано
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сория елді мекендері
Инна Юрьевна Шешкиль
Дереккөздер
Санат:1971 жылы туғандар Санат:Ақмола облысында туғандар Санат:Спортшылар
Пана
Пана (Убежище) — жабық типті таса. Ол адамдарды барлық зақымдану құралдарынан қорғау үшін арнайы кұрылады немесе жабдықталады. Міндетіне байланысты әскери және азаматтық корғаныстық пана болады. Әскери пана қорғау дәрежесі, қолданылатын материалдары, қүрылысы, салыну тәсілі бойынша сараланады; жеңіл немесе ауыр түрлері болуы мүмкін. Азаматтық корғаныстық пана әдетте өндіріс, қосалқы, үй-жайлы және қоғамдық ғимараттарда, сондай-ақ халық шаруашылығы объектілерінде (әдетте терендетілген) орналасады. Пана ауа, су, электрмен жабдықтау, жылу және канализация жүйелерімен жабдықталады және оларда адамдардың жеке қорғану кұралдарын қолданусыз ұзақ тұруын қамтамасыз етеді.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Аңыздың ақыры
«Аңыздың ақыры» – аңыздың ізімен жазылып, ондағы оқиғаны философиялық-психологиялық астармен өрбіткен жазушы Әбіш Кекілбаевтың кесек туындысы.
Бұл роман алғаш рет «Махаббат мұнарасы» деген атпен жарияланған. Роман төрт бөлімнен тұрады. Шығарманың кейіпкерлері бар болғаны үшеу. Әмірші, Кіші ханым және шебер. Ұлы ханым, күтуші кемпір, бас шебер, Ахмет саудагерлер осы негізгі басты үш бейнені ашу үшін алынған.
Дереккөздер
Санат:Романдар
Бульдік (логикалық) мәліметтер
Бульдік (логикалық) мәліметтер (Булевые (логические) данные; boolean) - көптеген бағдарламалау тілдеріндегі тек екі мәнді ғана (ақиқат және жалған) қабылдай алатын логикалық мәліметтер типі. Ағылшын математигі Джордж Буль құрметіне осылай аталған.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Бэйкерсвилл (Миссури)
Бэйкерсвилл (Bakersfield) — Миссури штатының Ozark округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 285 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.7 км² шамасында. FIPS коды — 29-03052.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Ниангуа (Миссури)
Ниангуа (Niangua) — Миссури штатының Уэбстер округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.1 км². FIPS коды — 29-52418.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 494 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Уэбстер округы (Миссури)
IC 943
IC 943 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49130, MCG 1-35-41, ZWG 45.115.
Сыртқы сілтемелер
IC 943 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Көлгір
Көлгір. Қазіргі түсінігімізде — мүләйім; жасанды қылық көрсету. «Енді ол көңілденіп, көлгір сыпайылыққа ауысты» (С. Омаров, Қиыр жол). ''«Ойында ештеме жоқ адамша... көлгірси қалды»'' (X. Есенжанов, Көп жыл.). Адамның құбылмалы, тұрақсыз мінезін көрсетуде ғана «көлгір» сөзі қолданылатыны әркімге мәлім. Осы жағдайды ойға орайластыра қарап, біздің болжауымызша, сездің пайда болуы ұқсастыру, сәйкестірумен байланысты сияқты. Мысалы, моңғол тілінде «гялгар», «гулгуур» тұлғалы сөздер біздегі «тайғанақ», «сырғанақ» мағыналарында қолданылады (Қаз.-мон. сөз., 1977, 287, 291). Осы сөздер кейбір түркі тілдеріне ауысқанда, мағынасына да езгеріс кіргендігін тува тілінен көруге болады: көгүдер — азғыру, аздыру, еріксіз қызықтыру сияқты мағыналарды ұғындырады (Рус.-тув. сл., 1980, 320). Дәл осы сияқты моңғол тіліндегі «гулгуур», «гялгар» сездері қазақ тіліне ауысып, ұқсатудан туған мағынада қолданылатын болған. «Ұқсатудан туған» деген пікірді былай түсіндіруге болады — сөзінде түрақ жоқ, қулықпен құбылып түратын адамның тайғақ мүздан несі ар- тық. Осындай реттермен жылпос жандарға «көлгір» сөзі тағылған.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі
Қалытқылар туысы
нобай|Phalaropus Қалытқылар туысы(Phalaropus) - шағын денелі құстарды(100 г шамасында) біріктіретін балшықшылардың бір туысы. Аталығы аналығынан ашық реңді және үлкендеу. Тұмсығы жіңішке және басынан біраз ұзынырақ. Аяғы - қысқа, саусақтары терілі әдіппен көмкеріліп, саусақтардың түбінде қиысып біткен. Жабын қауырсындары денеге тығыз жабысады; қанаты жіңішке және ұзын. Суда жүзіп жүріп, көбінесе бір жерде айналып, су бетінен қорегін жинақтап немесе алдыңғы дене бөлігін суға батырып, планктондық ағзалармен қоректенеді. Кейбір көзқарастарға байланысты кейде қалытқыларды жеке тұқымдасқа шығарады. Қалытқылар туысында 3 түр бар, солардың екеуі Қазақстанда кездеседі. =Дереккөздер= Құстар. А.Ф.Ковшарь, В.А. Ковшарь
Одью
Одью (Огью) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нившера өзенінің сол жағалауынан 60 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 69 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Овшлаг
Овшлаг (Owschlag) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Рендсбург-Экернфёрде ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3616 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 39,32 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 58 127. Муниципалитеттің басшысы — Эрнст Штеффен.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Селтик
«Селтик» (Celtic F.C.) — шотландиялық футбол клубы. Глазго қаласында негізі қаланған. Шотландияның Премьер-Лигасында өнер көрсетеді. Глазго қаласының католиктерінің қолдауына ие. 51 рет Шотландия чемпионы атанған, бұл әлемдік рекорд. Еурокубоктерде топ жарған шотландиялық екі клубтың біреуі.
Ал оның ең басты қарсыласы «Рейнджерс » командасы протестанттық болып саналады. Бұл екі клубтың бәсекелестігі әлемдегі ең көне дерби болып саналады. Онымен қоса діни көзқарастардың да әсері бар.
Ұлттық
Шотландияның Ұлттық Чемпионаты
Шотландия Кубогы (рекорд')
Шотландия лигасының кубогы
Глазго Кубогы
Халықаралық
Чемпиондар кубогы
УЕФА кубогы
Сыртқы сілтемелер
Санат:Селтик ФК Санат:1887 жылы құрылған футбол клубтары Санат:Шотландия футбол клубтары
Владимир Всеволодович Мономах
185px|thumb|Владимир Всеволодович Мономахтың портреті Владимир Всеволодович Мономах (1053 - 1125 19 мамыр) - Киевтің ұлы князі.
1113 жылғы Киевтегі тұз тапшылығына және Святополктың ісіне қарсы көтерілген халық толқулары байлардың зәресін ұшырады. Ауқатты байлар Владимирге елші жіберіп Киевтің князі болуын өтінеді. Владимир 1103 жылы Долобо көлінің маңындағы орыс княздерінің Үшінші съезінде, половецтерге (қыпшақтарға) қарсы олардың көзін жоюға ұсыныс жасайды. Ұсынысты қабылдаған орыстар Самара өзенінің жағасында половецтерді аяусыз қырып, оларды кері шегіндіреді. Осылайша бедел жинаған Владимирді халық алдына шығармай - ақ, София шіркеуінде Киевтің ұлы князі етіп тағайындады. Владимир билікке келісімен көтерілісті баасып, елде тыныштық орнатты. Делдарлардың қызметін бақылап, халыққа тиімді болуын талап етті. Ол 1116 - 1119 жылдары Минск князі Глебке қарсы жазалау жорықтарын ұйымдастырды. Өз жерін кеңейтпек болған Глебті тұтқындап, Киевке әкеліп, қамауда ұстады.
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:Киев князьдері Санат:Тарихи тұлғалар Санат:1053 жылы туғандар Санат:1125 жылы қайтыс болғандар
Жезқазған кен көздері қалыптасуының геологиялық құрылымдық жағдайлары (монография)
Жезқазған кен көздері қалыптасуының геологиялық құрылымдық жағдайлары - 1964 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан орыс тілінде жарық көрген монография, көлемі 16,75 баспа табақ. Кітапта 104 сурет және сызба берілген. Авторлары - С.Ш.Сейфуллин мен Н.Н.Нұралин. Жауапты редакторы - академик Қаныш Сәтбаев. Кіріспеден, 5 тараудан, әдебиеттер тізімінен тұрады. Еңбекте Жезқазған кен көздерінің қыртысты және айырылымды құрылымына жан-жақты сипаттама беріліп жердің үстіңгі вертикальды және горизонтальды зоналық мәселелеріне баса көңіл аударылған. Авторлардың жұмысын академик Сәтбаев назарда ұстап, ғылыми-әдістемелік жағынан басшылық жасаған. Кітап кен көздерінде зерттеу жұмыстарын жүргізетін маман геологтарға арналған.
Дереккөздер
Санат:Кітаптар Санат:Жезқазған
Карвиде
Карвиде (Carvide) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты  Пиньял-Литорал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 913 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,31 км² шамасында. Халық тығыздығы — 168,3 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Киелі Лоренсо (S. Lourenço).
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лейрия округінің елді мекендері
Пожёг (Печора тармағы)
Пожёг — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Печора өзенінің оң жағалауынан 1483 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 67 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені бастауынан Шердино ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Иван Павлович Бардин
Бардин Иван Павлович (13.11.1883, Саратов губерниясы Широкий Уступ селосы — 7.1. 1960, Мәскеу) — ғалым, КСРО ғылым академиясының академигі (1932).
Еңбектері
Негізгі ғылыми еңбектері металлургия мәселелеріне арналған. Ол қуатты әрі толық механикаландырылған жаңа металлургия зауытының жобасын, сондай-ақ мейлінше жетілдірілген металлургиялық агрегаттар жасау, оттектің қатысуымен өтетін процестерді жеделдету, оттек әсерімен металлургиялық шикізаттардың жаңа түрлерін жан-жақты пайдалану жөнінде іргелі зерттеулер жүргізді.
Шығармалары
Санат:КСРО ғалымдары Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:1883 жылы туғандар Санат:1960 жылы қайтыс болғандар
Капонир
Капонир (франц. caponniere — қуыс) пайдаланылған. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бастап олар далалық ұрыс орындары мен ұрыс аудандарын нығайту мақсатында салына бастады. Капонирлер әдетте төбелердің сыртындағы ылдиларда немесе жергілікті заттардың сыртында орналасады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Кондилома
Кондилома (Condyloma, - жұдырық + ісік, жұдырықтай ісік) - Кондилома көп қабатты жазық эпителий мен оған астарлас строманың бүрлі ұлғаюы. Түріне қарай сүйір ұшты және жалпақ кондиломаларды мерез) ажыратады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология