cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Біржан Қожағұлұлы
Өмірбаяны
Біржанның үлкен әкесі - Қожағұл, өз әкесі Тұрлыбай қарапайым шаруа болған. Біржан алғаш ауыл арасында ән салып, өнер куған, бертін келе өз жанынан да ән шығара бастайды. Ол — қазақтың әншілік-орындаушылық өнерін дамытып, халық музыкасын өз шығармашылығымен биік белеске көтерген аса дарынды халық композиторы. Біржан сал әндері өзі өмір кешкен заманның неше алуан окиғаларын, адамгершілік, ізгілік мәселелерін толғап, адам жанының нәзік сезім күйлерін лирикалық әсем сазға бөлейді. Біржанның алғашқы әндерінің бірі — «Біржан сал» әні. Мұнда жастық шақтың от-жалыны да, салдық, серілік салты да, сұлулык атаулыға қызығу да көрініс береді. «Айтбай», «Ақтентек», «Алтын балдақ», «Бірлен», «Ғашығым», «Мәті-Дәулен» сияқты әндер Біржан сал шығармашылығындағы шоқтығы биік, сыршыл шығармалар. Мысалы «Ләйлім-Шырак» немесе «Көлбай-Жанбай» әнінде жоғалған шідерін тілге тиек ете отырып, өзі қонып шыққан үйдің сұлу қызы Ләйлімге деген ішкі жан толкынысы, көніл күйі паш етіледі. Біржан сал патриархалды-феодалды заманның етектен тартқан ескілігіне, қарадүрсін заңжосығына, зорлықшыл ісіне, әлеуметтік әділетсіздігіне асқақ әндерімен, уытты жырларымен қарсы тұрған суреткер. Оның «Жанботасы» тек Азнабай болыстың ғана зорлықшылдығын әшкерелеп қоймайды, сол сияқты озбыршыл Жанботаларға деген акынның ашу-ызасын білдіреді. Ал «Адасқақ» атты әнінде осы ойын, шонжарларға деген іштегі ыза-кегін одан әрі айқындай түседі. Заманының әділетсіздігіне, зорлық-зомбылығына деген Біржан салның наразылығы, өкініш үні тіпті оның өмірінің соңғы кезеңінде шығарған «Жамбас сипар», «Теміртас», «Қарасу есік алды» деп аталатын трагедиялық әндерінен де айқын сезіледі.
thumb|200px|Біржан салдың бейіті|left Біржан сал әншілік, ақындық, орындаушылық өнерде де өз үн-бояуымен, өз әуенімен жеке-дара өнерпаз болғандықтан, оның айналасына халықтың таңдаулы ақын, әншілері, өнерпаздары топталып, ақынды ұстаз тұтқан. Бұлардың бір тобы Біржан салның әншілік, ақындық, композиторлық өнерін өздерінің шығармашылығы арқылы дамытса (Жаяу Мүса, Акан сері, Қанапия, Балуан Шолақ, Үкілі ЬІбырай т. б.), енді бірқатары оның ән шығармашылығы, орындаушылық өнерін, халық арасына кеңінен таратушы, насихаттаушы болды (Құлтума, Жарылғапберді, Ғазиз т. б.). Біржан салның ізін қуған осындай өнерлі адамдар арқылы біздің заманға оның 44-ке жуық әні жетті. Кеңес заманында Ғ. Айтбаев, К, Байжанов, Ә. Кашаубаев, К. Бабаков, Қ. Лекеров, Ж. Елебеков, М. Ержанов сынды әншілер Біржанның өз шығармашылығын, оның әншілік-орындаушылық ерекшелігін бүгінгі ұрпаққа жеткізген. Біржан сал әнші-композиторлығымен қатар талантты әрі дарынды суырыпсалма ақын да болған (Біржан мен Сара айтысы т. б.). Оның ақындық өнерін кейінірек Сара Тастанбекқызы, Әсет, Доскей сияқты ақындар жалғастырды. Біржан сал өмірінің сонғы кезеңі трагедиялық жағдайда өтті. Ел ішіндегі руаралық талас-тартыстың салдары Біржанға да соқпай кеткен жоқ. Біржанды «жынданды» деп ел арасына жалған лақап таратып, қол-аяғын байлап, жан азабын тартқызады. Кеңестік заманда әдебиетшілер мен музыка этнографтары Біржаның жырларын, сыршыл әндерін жинап, бірнеше рет жинақ етіп бастырды. Оның әдеби және музыка шығармашылығы туралы бірқатар зерттеулер де жазылды. Біржан мен Сараның айтысы негізінде КСРО халық артисі, композитор М. Төлебаев қазақ опера өнерінің классикалық туындысы болған «Біржан—Сара» операсын жазды (либреттосы Қ. Жұмалиевтікі). Ал академик А.Қ. Жұбанов «Қазақ композиторларының өмірі мен творчествосы» (1942) атты кітабының үлкен бір тарауын Біржанға арнады. 1982 ж. республика жұртшылығы халық композиторының туғанына 150 жыл толуын салтанатпен атап өтті.
Шығармашылығы
Өмірінің соңғы кезінде ру арасындағы талас-тартыстар, ағайын ішінің кикілжіңі Біржан салдың жеке басына да қатты әсер еткен. Қиянатшылар тіпті оны «жынданды» деген лақап таратып, қол-аяғын байлап тастауға дейін барады. Аталмыш оқиға Біржан салдың «Теміртас» әнінде үлкен қасіретпен айтылады. Оның «Айтбай», «Адасқақ», «Жамбас сипар», «Жонып алды», «Алтын балдақ», «Көкек», «Жанбота», «Теміртас» сияқты әндері дәстүрлі қазақ әндерінің классикалық үлгілері ретінде қазақ мәдениетінің алтын қорынан орын алды. Олар Ғаббас Айтбаев, Қали Байжанов, Әміре Қашаубаев, Жүсіпбек Елебеков, Манарбек Ержанов, Қосымжан Бабақов, Қуан Лекеров, Мәжит Шалқаров, Темірбек Арғынбаев, Қайрат Байбосынов, т.б. әншілердің орындауында ел арасына кең тарап, халық игілігіне айналды. Біржан салдың музыкалық мұрасы бірнеше рет жинақ болып басылып шықты. Мұқан Төлебаев «Біржан – Сара» операсын жазды.
Біржанның өмірінен қысқаша үзінділер: 1865 жылдың жайма шуақ жаз айы. Көк майсалы Көкшетау етегіне тігілген ақ шаңқан үйлер шапқан ат шаршайтындай аймақты алып жатыр. Себебі Сары Арқаның астанасы Омбыдан "генерал-губернатор келе жатыр" деген хабар алыс-жақын аймақты түгел шарлап, қалың ел әуре-сарсаңға түскен. Әсіресе болыс, старшындар қатты әбігер үстінде. Үй тігу, қонақ күту, сән-салтанат көрсету жөнінде бірінен-бірі асып түскісі келіп жанталасуда. Бұл аймақтағы көп болыстың ішіндегі ең көрнектілері - Азнабай мен Жанбота. Азнабай - жуан тұқым Қоңырқожаның баласы болса, Жанботаның "сегіз болыстан шені артық" (Біржан салдың сөзі)...
Түске салым Жанбота тіктірген үйлер жақтан шырқау ән естілді. Бұл - "Сары Арқаны әнмен сандалтқан" Біржанның дауысы екенін естіген жұрт сол жаққа құлақ түріп, аңсары ауа бастаған. Басқа шаруа былай қалып, әсіресе жас жігіттер, қыз-келіншек ән шыққан жаққа ағыла бастады. Бұл - Жанботадан абыройын асырғысы келіп жүрген Азнабай болысқа ұнаған жоқ. Генерал-губернатор келмей жатып, Жанбота ауылының той-думанға айнала бастағанын жақтырмай, араға кісі салып көріп еді, бақталас болыс: "Жастардың қолқалауымен ән салып отырған Біржанға мен не деймін?" - деп қырсық жауап қайтарыпты.
"Жанбота, осы ма еді өлген жерім? Көкшетау боқтығына көмген жерің?!" -
деп ашулана шырқаса да, "қарғаның көзін қарға шұқымайды" дегендей, "азуы алты қарыс" Азнабайға ештеңе істей алмасын байқаған соң, атақты "Адасқақ" әнін шығарған. Онда бұл дүниеде әділеттің жоқтығын, кім болса да біреуге жағынудың, жағымпазданудың керек еместігін, өз күшіңе, біліміңе, қабілетіңе қарай өмір сүру керектігін өкіне, ашына айтқан.
Бұдан кейін Біржан сал өз ауылында тұрақтамай, ел кезіп кетеді. "Үш жүзді сайран қылған Біржан едім" деп өлеңінде өзі айтқандай, қазақ жерінің барлық түкпірін аралайды. Ел көреді, жер көреді, талай той-думандардың сәні, көркі болады. Жүрген жерлерінің бәрінде бүгінге дейін ел аузында жүрген, халқымыздың өшпес мәдени қазынасына айналған әндер шығарады. Бүгінгі әншілеріміз айтып жүрген "Ләйлім шырақ", "Теміртас", "Жайма шуақ", "Айтпай", "Бурылтай", "Айбозым", "Асыл-Ақық", "Керкекіл", "Ақ серкеш", "Мәті-Дәулен", "Алтын балдақ", "Телқоңыр", "Аққошқар", "Көкек" т. б. әндері - мәңгі өлмейтін туындылар. Бұлардың бәрі бұрын жеке дауыста орындалса, ұлы композиторымыз Мұқан Төлебаев біразын "Біржан - Сара" операсында пайдаланған. Арқаның ақиығы Біржанның Жетісу бұлбұлы атанған ақын Сарамен айтысы да - өлмес қазынамыз.
Базис және қондырғы
Базис және қондырғы - осы қоғамның экономикалық қоғамдық қатынастарының және барлық басқада қатынастардың арасындағы байланыстарды анықтайтын ілім.
Біржан Қожағұлұлы
Шығармашылығы
Біржанды өз құлағымен тыңдаған данышпан Абай:
Фуга
thumb|300px|И.С.Бахтың до минор экспозициясының фугасы Фуга (fuga — дәлме-дәл жүгіріс, жылдам ағыс) —полифониялық музыкалық шығармалардың түрі.
Базис және қондырғы
Дереккөздер
Санат:Марксизм Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы Санат:Философиялық бағыттар мен мектептер
Біржан Қожағұлұлы
Шығармашылығы
Құлақтан кіріп бойды алар,
Фуга
Фуга бір кейде екі, не одан да көп тақырыпқа негізделіп, белгілі тональдық-гармониялық жүйеде еркін дамиды. Фуга 17 ғасырда өзіне дейінгі полифониялық формалар (канцона, ричеркар, мотет) негізінде қалыптасты. 18 ғасырдың 1-жартысында И.С. Бах (“48 прелюдия мен фугасы”) пен Г.Ф. Гендельдің шығармаларында Фуга кеңінен қолданылды. Фуганың бір тақырыпқа (қарапайым) не екі, үш, кейде одан да көп тақырыпқа (күрделі) құрылған түрлері болады. Музыкада 3 — 4 дауысқа арналған Фугалар кеңінен тараған. Фуганың негізгі 1-бөлімі экспозиция деп аталады. Фуга тақырыбы қысқа әрі ұғымды әуенмен беріледі. Фуга — полифониялық музыканың ең жоғарғы түрі. 20 ғасырдағы музыкада композиторлар П.Хиндемит (Германия) пен Д.Д. Шостакович (Ресей); қазақ музыкасында Е.Рахмадиев (“Алпамыс” операсындағы 1-актінің 1-көрінісінде қолданылған фугетта) пен Б.Баяхунов (фортепьяноға арналған “Прелюдия мен фугасы”), т.б. композиторлар шығармаларында кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Музыкалық шығармалар
Біржан Қожағұлұлы
Шығармашылығы
Әсем ән мен тәтті күй.
Көңілге түрлі ой салар,
Әнді сүйсең - менше сүй, -
деген мәңгілікке жетерлік сөз қалдырған.
Дереккөздер
Санат:Қазақ ақындары Санат:Қазақстан сазгерлері
Күрмек
Күрмек (Echinochloa oryzoides) – астық тұқымдасы, қонақ туысына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Қызылорда, Түркістан қалалары маңында, Қаратау жотасында, Алматы облысының кейбір жерлерінде өседі. Биікт. 50 – 150 см. Сабағы тік, түбінен бастап бұтақтанған. Ашық көк түсті, жылтыр. Жапырағы жалпақ, таспа пішіндес (ені 1,5 см), жалаң, кейде түкті, жиектері бұдырлы келеді. Гүлшоғыры – масақ, жалғыз гүлден тұрады, шілде – қыркүйекте гүлдейді. Жемісі – дәнек, піскен соң үзіліп түседі. Тұқымын ұн және спирт алуға пайдаланады. Көбінесе күріш егістігінде арамшөп түрінде кездеседі. Малға жемшөп, ал оңтүстік облыстарда дәнін құс тағамы ретінде пайдаланады. Күрмекті сүрлеуге де болады.
Дереккөздер
Санат:Астық тұқымдасы
Қансорғыштар академиясы (фильм)
Қансорғыштар академиясы (ағылш.Vampire Academy) – жазушы Райчел Мидтың аттас кітап топтамасының бірінші романы желісімен түсірілген кинофильм. Режиссері – Марк Уотерс. Қазақстандағы тұңғыш көрсетілімі 2014 жылдың 27 ақпан күнінде болды.
Желісі
Америкадағы Монтана қаласының жүрегінде, шынайы қансорғыштар сиқыршылыққа үйренетін академия бар екендігі баршамызға белгілі емес. Және де осы қансорғыштар арасындағы морой мен стригой нәсілдері арасындағы соғыс болып отырғаның тіпті санаулы адам ғана біледі.
Моройдық жас ханшайым Василиса (Лисса) және оның досы әрі сенімді қорғаушысы Роза, бүкіл қаһарлы әрекеттердің дәл жүрегінде орналасқан. Бір қашып кетіден кейін, Лисса мен Роза мектепте тыныш өмі сүре алмайды, өйткені олардың сыныптастары оларды қорлап отыруда. Осымен қатар дамып келе жатқан махаббат та қиыншылықтар туғызуда : Лисса өзінің мәртебесіне лайық емес сыныптасына ғашық болса, Роза өзінен талай жасқа үлкен жетекшісі Дмитрийге ғашық болуда.
Саундтрек
Фильмге басты саундтрек болып Bauhaus Bela Lugosi’s Dead өлеңіне кавер нұсқасы болды. Оны орындаған Chvrches синти – поп триосы.
Бурминка (Хупта тармағы)
Бурминка — Ресейдегі өзен. Рязань облысы, Тула облысы, Липецк облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хупта өзенінің оң жағалауынан 57 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
№141 - темір жол бекеті (Атырау облысы)
№141 - темір жол бекеті – Атырау облысы, Мақат ауданы, Доссор кенттік әкімдігі құрамындағы темір жол бекеті
Географиялық орны
Доссор кентінің батысында 15 шақырым жерде орналасқан.
Жұпартышқан
Статус
II-ші санат. Саны азайып бара жатқан сирек кездесетін реликті түр. Халықаралық табиғат қорғау одағының Қызыл кітабына енгізілген.
№141 - темір жол бекеті (Атырау облысы)
Халқы
Бекет басындағы тұрғын үйлерде 25 адам тұрады.
Жұпартышқан
Генофондысын сақтау үшін таксонның маңызы
Қазақстан фаунасында өзі аттас тұқымдас тармағының жалғыз өкілі. thumb|left|300px|Жұпартышқан
№141 - темір жол бекеті (Атырау облысы)
Кәсібі
Бекетте 6 темір жолшы жұмыс жасайды: бекет кезекшілері, жол монтерлері, белгі беру және байланыс қызметкерлері.
Дереккөздер
Санат:Мақат ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Жұпартышқан
Таралуы
XX ғ. басында жұпартышқан Днепр, Дон, Еділ мен Жайық өзендері бойында едәуір болды. Қазіргі таралу аймағы да осы өзендер бойында, бірақ мекендейтін жерлері тарылған. Қазақстанда, негізінен, Жайық өзені жағалауында таралған, сондай-ақ Ащы, Қараоба және Солянка өзендерінде де кездескен. Аздап Еділ бойында (Атырау облысы) ұшырасып қалады. 1961 жылы Челябы облысындағы (Ресей) Ой өзені бассейніне жіберілген. Одан Тоғызақ және Тобыл өзендері арқылы Қостанай облысы суларына енген. Обайған өзені бойында да кездеседі. Қазірде Челябы, Қорған (Ресей) және Қостанай облыстары территорияларының түйіскен жерде жұпартышқанның тұрақты популяциясы пайда болады.
Мекендейтін жерлері
Жағасында жайқалып қамысқұрақ өскен өзен мен көлдер, өзектер, ескі су қоймалары. Көбіне түбі сазды, омыртқасыз жәндіктері мол, терең әрі қыста түбіне дейін қатпайтын суларды мекендейді. Жағасында өскен ағаштар мен бұталар жұпартышқан індерін онда жайылған малдардың бұзуынан қорғайды.
Саны
1988 жылы Батыс Қазақстан облысының өзен-көлдерінде 1.7-2.0 мындай, ал Ой және Тобыл өзендерінде шамамен 1.0 мыңдай жұпартышқанның бар екендігі анықталды.
Негізгі шектеуші факторлар
Су деңгейінің өзгеруі, аумен балық аулау, су жағалауындағы шаруашылық жұмыстары, мал жаю, сулардың ыластануы. Аңның тіршілік ететін қоныстарындағы азық қоры мен қорғаныс жағдайларының өзгеруі.
Биологиялық ерекшеліктері
Жыныстық жағынан 10-11 айда жетіледі. Қолайлы жағдайда бүкіл жыл бойы өніп-өседі; көбеюінде екі жоғары кезең  байқалады – көктем – жаз және күз. 45-50 күндей буаз болып, аналықтары 1-5, жиірек 3-4 балаларын дүниеге келтіреді. Су жағаларында жұпар тышқан тұрақты және уақытша індерін қазады. Тіршілігі көбіне кешкілік жағдайда басталады. Жұпар-тамақ талғамайтын хайуанат. Су жәндіктері мен өсімдіктерідің 102 түрімен қоректенеді.
Қабылданған қорғау шаралары
Қазақстанда жұпар тышқанды аулауға 1920 жылы тыйым салынған. Батыс Қазақстан облысында Кирсанов қорықшасында және басқа қорықшаларда қорғалады.
Қорғауды керек ететін шаралар
Батыс Қазақстан облысында Жайық өзені бойында қорық ұйымдастыру қажет, сондай-ақ Ой -Тобыл қорықшасын ұйымдастыру да күн тәртібінде тұр. Аң мекендейтін қоныстарын қорғаудың біріккен шараларын жүзеге асыру: орман ағаштарын кесуді азайту, аумен, верштермен балық аулауға тыйым салу, аң қоныстарына тазатырылмаған суларды жіберуді тоқтату.
Зерттеу жөніндегі ұсыныстар
Аң мекендейтін қоныстарды анықтау және санақ жұмыстарын жүргізу, аң тіршілігін зерттеуді қолға алу қажет.
Кіші Магеллан бұлты
NGC 292 — Tucana шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1501 жылы астроном Vespucci Amerigo ашқан болатын және NGC каталогында 292 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3085, ESO 29-21, A 0051-73, IRAS00510-7306, SMC, Nubecula minor.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз)
Селог-Вож
Селог-Вож — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Субась өзенінің оң жағалауынан 10 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Фабула
Фабула (Fabula — аңыз, әңгіме, ертегі, мысал) — көркем шығармада суреттелген окиғаны рет-ретімен жүйелеу. Фабула сюжетпен көптеген өзіндік ерекшеліктерімен өзгешеленеді:
Қараой (Күршім ауданы)
Қараой — Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы, Марқакөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Күршім ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 125 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 608 адам (310 ер адам және 298 әйел адам) болса, 2009 жылы 341 адамды (180 ер адам және 161 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Күршім ауданы елді мекендері
Теркун қатын
Теркун қатын - Хорезм шаһы Текештің әйелі, Мұхаммед Хорезм шаһтың анасы.
Билікке араласуы
Теркун - оның есімі, қатын болса оның құрметті лауазымы. Хорезм шаһы Текеш қайтыс болған соң, Теркун қатын ұлы Мұхаммедті таққа отырғызып, елді бірге басқарады. Теркун қатын - қаңлы тайпасының беделді билеушісі Қыранның қызы. Ол арғын руынан шыққан келіні Айшешекті жек көрген. Оның ұлы Жәлеләддинге Мұхаммед шаһ пен Теркун қатын бала кезінен сенімсіздікпен қараған. Хорезм мемлекетінің түбіне жеткен де осы Теркун қатын мен Айшешек арасындағы ұрыс-керіс себеп болды. Теркун қатын әскери қолбасшылыққа шебер немересі Жәлеләддинді сарайдан аластаудың жоспарын шаһқа ұсынды. Мұхаммед шаһ Шыңғыс хан әскерінен жеңіліс тапқан соң Қап тауына, ал немересі Жәлеләддин Иранға қашқаннан соң Теркун қатынның өмірі босқындықпен аяқталды. Шыңғыс хан әскерінен Шығыс Иранға қашып, тау басындағы қамалға тығылады. Оны моңғолдар сусыз қалдырып, қолға түсіреді де Самарқанға әкеледі. Самарқанда қартайып қайтыс болады. Санат:Қазақстан тарихы
Кенжебек Алпысбаев
Кенжебек Алпысбаев (1903, Целиноград ауданы Оразақ а. — 1990) — ''еңбек ардагері, механизатор. Социалистік Еңбек Ері (1957).
Еңбек жолын 1920 ж. бастаған. Шалқар кеңшарында жұмысшы (1929 — 34),'' Красный флаг ұжымшарында трактор жүргізушісі (1934 — 37), Семенов МТС-нда (1938 — 59), Воздвиженский кеңшарында комбайншы (1959 — 78) болып жұмыс істеді. 1978 ж. зейнеткерлікке шықты. Орден, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1903 жылы туғандар Санат:Ақмола облысында туғандар Санат:1990 жылы қайтыс болғандар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Әбен Сатыбалдиев
Сатыбалдиев Әбен (31.12. 1914, Әулие Ата қаласы – 16.7.1974, Алматы қаласы) – жазушы, ғалым, аудармашы. Филология ғылымдарының кандидаты (1964). Қазіргі әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің филология факультетін бітірген (1955). 1939 – 45 жылдары «Оңтүстік Қазақстан» (Шымкент) облыстық газетінің әдеби қызметкері, бөлім меңгерушісі, 1945 – 60 жылы «Социалистік Қазақстан» газетінің меншікті тілшісі, бөлім меңгерушісі, «Ара» («Шмель») журналының жауапты хатшысы, «Жұлдыз» журналы бас редакторының орынбасары, 1960 – 62 жылдары «Қазақ әдебиеті» газетінің бас редакторы, 1962 – 68 жылдары Қазақ КСР Ғылым Академиясының Тіл білімі институтында аға ғылыми қызметкер болды. Сатыбалдиев 1968 – 74 жылдары Қазақ Совет энциклопедиясы Бас редакторының 1-ші орынбасары қызметін атқарып, энциклопедия негізін қалауға белсене қатысты. КСРО Жазушылар одағының Бүкілодақтық аударма секциясының мүшесі, ҚСЭ Бас редакциясы жанындағы терминологиялық комиссиясының төрағасы болды. Ғылыми еңбектерін жинақтап «Рухани қазына» (1965) атты кітап шығарды. Сатыбалдиевтың жазушылық жолы 1939 жылы басталды. Оның әңгімелері мен очерктер жинағы («Ақмарал», 1960) моральдық-этикалық мәселелерге арналған. Сатыбалдиев орыс, өзбек әдебиетінің бірқатар таңдаулы үлгілерін қазақ тіліне аударып, бұл салада өнімді де жемісті еңбек етті, аударманың ұлттық ерекшеліктерін, шығармашылық сипатын зерттеп, ғылыми-теориялық сырын ашуға елеулі үлес қосты. И.А. Гончаровтың «Жар» романын, Б.Полевойдың «Нағыз адам туралы аңыз», Ф.В. Гладковтың «Балалық шақ» повестерін, А.Қаһардың «Қыштақ», Ш.Рашидовтың «Дауылдан да күшті» романдарын, тағы басқа шығармаларды түпнұсқадан қазақ тіліне аударды.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі Санат:Тұлғалар
NGC 4626
NGC 4626 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика.
Каменка (Сандықтау ауданы)
Каменка — Ақмола облысы Сандықтау ауданындағы ауыл, Каменка ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Балкашино ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 26 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2009 адам (1000 ер адам және 1009 әйел адам) болса, 2009 жылы 1358 адамды (675 ер адам және 683 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Сандықтау ауданы елді мекендері
Винкельхайд
Винкельхайд (Winkelhaid) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Орталық Франкония әкімшілік округіне бағынады. Нюрнберг ауданының құрамына енеді.
Пиасабусу
Пиасабусу (Piaçabuçu) — Бразилиядағы муниципалитет, Алагоас штатында орналасқан. Шығыс Алагоас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пенеду экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 980 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 242,9 км² шамасында.
Винкельхайд
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4143 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 6,54 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 5 74 164. Муниципалитеттің басшысы — Михель Шмидт.
Пиасабусу
Тарихы
Қала 1832 жылы құрылған.
Санат:Алагоас елді мекендері
Винкельхайд
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Етене
Түсіндірме сөздіктегі мағынасы — тым жақын, бірге есіп, біте қайнаған. «Нұрғайша бүрын кермеген, білмеген туыстарды атам заманнан етене адамдай қарсы алды».
«Етене» сөзінің тілімізде қазіргі қолданылып жүрген, дәлірек айтқанда, түсіндірме сөздіктегі мағынасы — кейін пайда болған туынды мағына болса керек. Сөз төркіні парсы тілі болар дерлік те дерек жоқ емес: этэна — көңіл, ықылас, назар аудару, қамқорлық мағыналарында қолданылады. Бірақ қазақ тіліндегі араб, парсы сөздерін тізіп берген Н. Оңдасынов, Е. Бекмұхаметов кітаптарынан дәл осы тұлғалас әрі мәндес сөзді кездестірмедік. «Етене» сөзін парсы тілінен ауысқан деуге болмайтындығына бұл бір дәлел болса, екіншіден, парсы тіліндегідей мағынада және тұлғасы жағынан ұқсас сөзді ертедегі түркі жазба ескерткіштерінен ұшыратамыз әрі онда араб не парсы тілінен ауысқан деген белгі де жоқ. Онда едзлә — көңіл көрсету, қамқорлық жасау мағынасында көрінеді. Мұның тіліміздегі «етенеден» тұлға жағынан айырмасы—«т» орнына «дз» аффрикатының қолданылуы мен «н» дыбысының «л» қалпында қолданылуы. Бұлар түркі тілдеріндегі дыбыс сәйкестіктері заңдылығынан оқшау тұрған жоқ. Ал мағына өзгерісі қоғам дамуымен туған құбылыс. Қазіргі қазақ тіліндегі мағынасы алғашқыдан онша алшақ кетпегендігін байқау қиын емес. Ойға салсақ, адамдар арасындағы тым жақын қатынас, олардың біріне-бірі көңіл бөліп, қамқорлық жасауынан пайда болатындығы анықтала түседі. Осыларды еске ала келгенде «етене» сөзі ежелдей түркі тілдеріне тән болса керек, ал парсы тіліне солардан ауысуы мүмкін деген жорамал жасауға болады.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Атқұлақ
Атқұлақ (ат құлақ) - таран тұқымдасының қымыздық туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның солтүстік, батыс, шығыс облыстарындағы өзен жағаларында, орманды алқаптарында және шалғынды жайылым жерлерінде өседі. Биіктігі 150 см-дей, сабағы тік, қырлы болып келеді. Шоқтана біткен жапырағының сырт пішіні аттың құлағына ұқсас, соған байланысты "Атқұлақ" деп атаған. Шет тілімделген, гүл шоғыры ұзынша келеді, кейде шоғырлана орналасады. Гүл шоғырына жиналған гүлі майда, ақшылдау. Мамыр - маусымда гүлдейді, Жемісі - үш қырлы жаңғақша. Атқұлақты мал жемейді. Оның тамырында 8 - 12% илік заттар бар. Одан сары немесе қара бояу алынады. Тамырынан алынған дәрәләк заттар - іш немесе тері ауруларына ем. Халық мецидинасында бауыр ауруын емдеуге де пайдаланылады, тұқымынан қайнатып алынған дәрімен денеге күйген жерін емдейді. Атқұлақтың құрамында 13% белок, 2% жуық шикі май және ерітінді темір қоспасы бар. Сондықтан оның сабағы мен дәнінен ұн қоспасын алуға болады.
Санат:Таран тұқымдасы
Дадановка
Дадановка — Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Меселин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 60 адамды құрады. Пошта индексі — 453491, ОКАТО коды — 80205822003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Атмосфералық электр әсері
Атмосфералық электр әсері (Влияния атмосферного электричество). Атмосфералық электрге найзағай тогы, электрленген бұлттар және қарлы, топырақты боран зарядтары жатады. Олардың негізгісі — найзағай тогы. Найзағай бұлт пен жердің электрлік зарядталу, яғни бұлттан токтың жерге өту құбылысы. Мүндағы кернеу 1 — 10 млн кВ, ток күші 10—30 кА аралығында болады. Бұлттан жерге өтетін ток тек біреу емес, оның бастаушысы және бірінен соң бірі пайда болатын он шақты серігі болады. Найзағай тогының жиілік ауқымы 5—10 кГц, разрядтың ұзақтыгы 100—200 мкс, басты ток жылдамдығы 100 км/с, температурасы 20 000»С. Найзағай тогы мен кернеуі байланыс сымдарын балқытып, изоляцияларды күйдіріп, кабель қабықтарын балқытып, тіпті күйдіріп жібереді. Әуе байланыс жолының ағаш тіректерін жандырып жібереді. Байланыс жолдарының тізбектерінде найзағай түскенде болатын жоғары кернеулік бұлттың жерге разрядталуынан тікелей немесе басқа бір нәрселер арқылы отуінен болады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Аитовка
Аитовка — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шаква өзенінің сол жағалауынан 118 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сылва бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Саффе
Саффе (Saffais) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Нанси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,04 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54468, пошта индексі — 54210.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 122 адамды құрады. Халық тығыздығы — 30,2 адам/км².
Қозғалыс жолағы
Қозғалыс жолағы - жолдың арнайы белгімен белгіленген, әлде белгіленбеген, автомобильдердің бір катарда қозғалысын қамтамасыз етуге жеткілікті болуы шарт бөлігі.
Саффе
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Қозғалыс жолағы
Белгілік жолақ - арнайы жолға, жол жиегіндегі жабдықтарга, қорганыш орман алқаптарына бөлінген жерді белгілеу жолағы.
Жол жүру ережесіндегі болу жолағы - автомобильдердің бір қатарда қозғалысын қамтамасыз ететін жолдын арнайы белгімен белгіленген, әлде белгіленбеген және кендігі айқын жүру участоғы.
Жол жүру ережесіндегі реверсивті жолақ - жол жүру бағыты қарама-қарсы бағытта өзгере алатын жол болігі, «реверсивті қозғалыс», «реверсивті қозғалыс соңы» ақпараттықкөрсеткіштермен белгіленеді.
Циркуляция
Айналым (Циркуляция) — ағындардың тұйық контурдағы қозғалысы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия Санат:Транспорт
Бұрышөлшер
thumb|Бұрышөлшер Бұрышөлшер Бұрышөлшер бойынша қару бұру механизмі арқылы бақыланбайтын нысананы ату кезінде көлбеу жазықтықта көзделеді;
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Қарсыластан басымдылық
Қарсыластан басымдылық (Превосходство над противником) — ұрыста және операцияларда әскер (күштер) саны, олардың жабдықталуы, моральдық-психологиялық жағдайлары, ұрыс қимылдарын жүргізу өнері тұрғысындағы басымдылық. Қарсыластан басымдылық негіздері бейбіт уақытта мемлекеттің экономикасын дамыту, әскери доктринаны жасау, қарулы күштерді құру мен жетілдіру, оларды қару мен әскери техниканын жаңа үлгілерімен жабдықтау, жеке құрамды үйрету мен тәрбиелеу және әскери өнер теориясын дамыту аркылы жасалады. Қарулы күштердің жеке құрамын кемел дайындауға жетуде қарсыластан басымдылық үшін күштер мен құралдардың байланыстылыгы үлкен рөл атқарады. Өткен соғыстардағы қарсыластан санымен басым әскерлердің жеңістері басты бағытта негізгі күштерді жасырын шоғырландыру, тұтқиылдан соккы беру және кезекті шешуші қимылдар арқылы жүзеге асқан. ІІІабуыл операциясы барысында басты бағытта қарсыластан басымдылықты қолдауға ең алдымен, жылжымалы топтарды, екінші эшелондарды және қорларды уақытымен енгізу, қосымша учаскелер мен бағыттарда күштер мен құралдардың маневрін жүзеге асыру, басты бағытта жою құралдарының негізгі топтарын қолдану арқылы жетеді. Қорғаушы әскерлер карсыластан күші мен кұралдары жағынан осал болады. Сондыктан қорғаушы операцияларда (ұрыстарда) қарсыластан басымдылық тек карсы шабуыл (қарсы соққылар) жүргізілетін бағыттарда ғана құрылады. Осы мақсатта қорлар мен эшелондар енгізіліп, қосымша бағыттағы әскерлер колданылады және күштер мен кұралдармен маневрлеу жүзеге асады. Қазіргі жағдайларда әскерлердің оңтайлылығы және жою кұралдарының шалғай кашықтықтан колданылуы алдан ала шектелген аландардағы бастапкы аудандарда әскерлердің ірі топтарын шоғырландырмай-ақ кажет шамада қарсыластан басымдылық кұруға мүмкіндік береді. Шетел әскерлерінде 0арсыластан басымдылық әскери өнердің басты тапсырмасы болып саналады. Атыстық басымдылыққа, тұтқиылдыққа жету тәсілдеріне, дайындыктын мұқияттылығын және ұрыс қимылдарын жанжақты қамтамасыз етуге айрықша көңіл бөлінеді.
Сергей Алексеевич Баруздин
Баруздин Сергей Алексеевич(1926-1991), орыс жазушысы. Негізінен балаларға арнап жазады. Әуезовпен 1954 ж. танысқан. Содан бастап қарым-қатынас жасап, араласып тұрған. Ұлы жазушы қайтыс болғанда, жерлеуге қатысқан. «Шын суреткердің адалдығы» атты мақаласында Әуезовтің зор таланты мен терен білімі, интернационалдық кезқарастары жағынан әлем әдебиетіндегі ерекше құбылыс екенін тебірене жазды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
№414 - темір жол бекеті (Атырау облысы)
№414 - темір жол бекеті — Атырау облысы, Мақат ауданы, Доссор кенттік әкімдігі құрамындағы темір жол бекеті.
Географиялық орны
Доссор кентінің шығысында 12 шақырым жерде орналасқан.
Халқы
Бекеттегі тұрғын үйлерде 16 адам тұрады.(2004ж.)
Кәсібі
8 теміржолшы бекеттегі кезекшілік, белгі беру және байланыс, жол жөндеу жұмыстарын атқарады.
Дереккөздер
Санат:Мақат ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Бименде Ерденұлы
Бименде Ерденұлы (1861-1918), ел билеген, болыс болған, ислам жолын ұстаған адам. Ерден Сандыбайұлының бел баласы. Ерден дүние салғаннан кейін 30 жылға тарта болыс болған. Омбыда патша мұрагерлерінің тойына қатысқан. Бименде 50 жасқа келген шағында болыстықты тастап,таза дін жолына түскен. Меккеге қажылыққа барып, ақыры көп пайғамбарлар жатқан Байтулладан топырақ бұйырады. Бименде өте нұрлы адам болған деген аңыз бар.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы Санат:Тарих
Кеден тарифі
Кеден тарифі – елдің кеден аумағы арқылы өткізілетін тауарларға қолданылатын кеден баждары мөлшерлемесінің жинағы, яки тауарлардың топтары бойынша елге әкелінетін және елден әкетілетін тауарлардан алынатын баждардың тізбесі. Онда тауарлардың атаулары, салық салу бірлігі және баж мөлшерлемесі мазмұндалады. Баждан басқа кеден алымдары да мазмұндалады. Кеден тарифітері елдің үкіметі заңнамалық тәртіппен белгілейтін дербес кеден тарифі, халықаралық келісімдерге сәйкес мемлекеттер белгілейтін конвенциялық (келісімшарттық)кеден тарифі түрлеріне бөлінеді. Кейбір елдер (Канада, Үндістан) кеден тарифінің екі түрін де бірге қолданады, яки бір елдерге дербес тарифті, екінші бір елдерге конвенциялық тарифті қолданады. Қазақстанда кеден тарифінің құралу және қолданылу тәртібі, сондай-ақ, ел шекарасынан алып өткізілетін тауарларға баж салу ережелері “Кеден тарифі туралы” Заңда белгіленген, бұл заңның күші елдің бірыңғай кеден аумағында қолданылады. Кеден тарифі елдің сыртқы экономикалық қызметінің тауар номенклатурасына сәйкес жүйелендірілген тауарларға қолданылады. Кеден тарифі баж мөлшерлемесін, мөлшерлеме түрлерін, оларды белгілеу тәртібін; маусымдық және ерекше баждардың сипаты мен қолданылу тәртібін; тауардың кедендік құнын есептеу әдістері мен қолданылу тәртібін; тауардың шыққан жерін анықтау қағидаттарын; тариф жеңілдіктері мен артықшылықтарын айқындайды. Ішкі рынокты мемлекттік реттеу құралы болып табылатын кеден тарифінің негізгі мақсаттары: экспорттың құрылымын оңтайландыру; елдің экспорты мен импортының көлемін, резиденттерінің валюталық кірістері мен шығыстарын ұтымды арасалмақта ұстау; елдің өндірісі мен тұтынымы құрылымында үдерісті өзгерістерге жету үшін жағдайлар жасау; ұлттық экономиканы әлемдік рынок жағдаятының қолайсыз ықпалынан қорғау; елді әлемдік экономикаға тиімді түрде интеграциялау үшін қажетті жағдайларды қамтамасыз ету.
Джексонвилл (Миссури)
Джексонвилл (Jacksonville) — Миссури штатының Randolph округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 163 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.3 км² шамасында. FIPS коды — 29-36224.
Жоңғылап аралау тізбектері
Жоңғылап аралау тізбектері (орыс. линии фрезернопильные) - жоңғылау және аралау операциялары арқылы арқылы бөренелерден белгіленген қималары бар араланған материал жасауға қолданылатын тізбектер.Жоңғылау - аралау жабдықтарының негізінде тізбектердің үш түрі болады жоңғылап сырықтайтын, бөренелерді агрегаттық өңдетін және жоңғылап аралайтын.
Сартеано
Сартеано (Sarteano) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Сиена провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4718 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 53 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 85 км² шамасында. Пошта индексі — 53047.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Күрметі
Күрметі, Таушілік – Күнгей Алатау жотасының шығыс бөлігіндегі (Таушілік тауы) асу.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 3552 м. Асудан мамыр – қыркүйек айлары аралығында өтуге болады. Жолаушы асудың сол түстігіндегі Шілік өзенінің оң саласы – Күрметі өзенін бойлай жоғары жүре алады. Асудан өткеннен кейін Қырғыз аумағындағы Күрменті өзенінің бастауына шығады. Одан төменде жол Ақбұлақ және Күрменті ауылына алып барады. Асудың Қазақстан бөлігінде Күрметінің етегіне шағын көл орналасқан. Асудың солтүстік беткейі тік, қорымтасты.
Дереккөздер
Санат:Алматы облысы асулары Санат:Қырғызстан асулары Санат:Күнгей Алатау
Юзик
Юзик (Юзик шыңы) — Ресейдегі өзен. Краснояр өлкесі, Хакасия Республикасы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сарала өзенінің сол жағалауынан 13 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 43 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым бастауынан Ачинск қаласына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Айыру (химия)
Айыру (Сеперация) — майдалық жүйелерді фазаларға белу процесі.
Түрлері:
Дереккөздер
Санат:Химия
Separation Separación Séparation Separazione
Химберг (Дункельштайнервальд қауымы)
Химберг (Дункельштайнервальд қауымы) (Himberg (Gemeinde Dunkelsteinerwald)) — Аустриядағы жәрмеңке. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Мельк округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2324 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 54.19 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — ME, ресми идентификациялық коды — 3 15 07.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Пенц (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Ричланд (Миссури)
Ричланд (Richland) — Миссури штатының Пуласки округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 5.9 км². FIPS коды — 29-61562.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 1805 адамды құрады.
Бонилья-де-ла-Сьерра
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 132 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 55,06 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авила елді мекендері
Нарықтық экономика қатынастары
Аграрлық сектор
<p style="text-indent: 25px;">Аумағының кендігі, табиғат, климаттық аймақтардың болуы республикада мал шаруашылығы мен өсімдік шаруашылығына мамандануға мүмкіндік береді. Аграрлық сектордың нарықтык қатынасқа көшуі нәтижесінде мемлекеттік ауыл шаруашылығы шаруашылыктың өзге формасына, жеке меншік, ұжымдық және аралас формалы меншікке негізделді. Бұл салада акционерлік қоғам құру немесе кәсіпорынды еңбек ұжымының қолына беру кеңінен қолданылды. Жер мемлекеттік меншік болып табылады. Қазақстан Республикасының заңы бойынша жер 99 жылға дейін мұрагерлік құқығымен жалға беріледі. <p style="text-indent: 25px;">1995 жылға дейін жерді иелену жөне пайдалану құқығын сатуға байланысты нарықтық қатынастарға рұқсат етілді, бірақ жерді сату-сатып алу акті жүзеге асырылмады. <p style="text-indent: 25px;">Президенттің 1995 жылы 25 желтоқсандағы «Жер туралы» Жарлығына байланысты бұдан былай жер мемлекеттік әрі жеке меншікке де берілетіні анықталды. Осы жылы мемлекеттік тапсырыс жойылып, ауыл шаруашылығының өнімдері рынок саласы арқылы таратыла бастады. <p style="text-indent: 25px;">2001 жылы 24 қаңтарда «Жер туралы» Заң қабылданып, ауыл шаруашылығы саласындағы барлық мемлекеттік емес пайдаланушылардың құқығы теңестіріліп, жалға алу мүмкіндігін (49 ж-ға дейін) уақытша пайдаланумен шектелді. Дәнді дақыл өсіру, негізінен, Солтүстік жөне Орталық Қазақстанда қолданылса, күріш өсіру Оңтүстік-Батыс Қазакстанның суармалы жерінде, мақта — Оңтүстік Қазақстан аудандарында дамыған. Мал шаруашылығы республиканың барлық аудандарында таралған. Ел тәуелсіздігінің алғашқы жылдарында ауыл шаруашылығы өнімдерінің құлдырауы байқалды. Бұл ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірушілерге қажетті қаржы қорының жеткіліксіздіғі, қазіргі замаңғы техниканың жетіспеуі, кейде тіпті мүлдем жоқтығы, ауыл шаруашылығы шикізатын өңдейтін озық технологияның жоқтығы, қолайсыз ауа райы жағдайы да айтарлықтай әсерін тигізді. Соңғы жылдары, өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы өнімдеріне қойылған бағаның салыстыруға келмейтін алшақтығына қарамастан, республика рыногының түрлі тағамдарға лықа толып түруы жергілікті өндіріс есебінен жүзеге асуда.
Дереккөздер
Санат:Тарих
Фурий
Фурий (Fourilles) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Мулен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,98 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03116, пошта индексі — 03140.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 211 адамды құрады. Халық тығыздығы — 30,23 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Каштеду (Алижо)
Каштеду (Алижо) (Castedo (Alijó)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 467 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,47 км² шамасында. Халық тығыздығы — 36,7 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Каравелово (Ямбол облысы)
Каравелово (Каравелово) — Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 432 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8647. Телефон коды — 04775. ЕКАТТЕ коды — 36200.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямбол облысының елді мекендері
№402 - темір жол бекеті (Атырау облысы)
№402 - темір жол бекеті — Атырау облысы, Мақат ауданы, Бәйгетөбе ауылдық округі құрамындағы темір жол бекеті.
Географиялық орны
Доссор кентінің шығысына қарай 24 шақырымда орналасқан темір жол бекеті.
Халқы
7 тұрғын үйде 40 адам мекендейді. (2004 ж.)
Харде-Яха
Харде-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кара теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 36 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Бакнанг
Бакнанг (Backnang) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан қала. Штутгарт әкімшілік округіне бағынады. Ремс-Мур ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 35 395 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 39,37 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 1 19 008. Қаланың басшысы — Франк Ноппер.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Виньоне (Жиронда)
Виньоне (Vignonet) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Либурн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,15 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33546, пошта индексі — 33330.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 533 адамды құрады. Халық тығыздығы — 128,43 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Макс Хоркхаймер
Дереккөздер
Санат:1895 жылы туғандар Санат:1973 жылы қайтыс болғандар Санат:Философтар Санат:Әлеуметтанушылар Санат:Германия тұлғалары
Сибиряк-Ель
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі (іріктеу турнирі)
1986 жылғы әлем біріншілігінің іріктеуіне 121 елдің құрамасы ұсыныс тастап, 10-ны кейіндеу түрлі себептермен қатыса алмады. Іріктеуде 22 жолдама сарапқа салынды. Мексика (турнир қожайыны ретінде) мен Италия (чемпион ретінде) финалдық турнирге тікелей жолдама алды.
Еуропа (УЕФА)
Жолдама алғандар
Оңтүстік Америка (КОНМЕБОЛ)
Жолдама алғандар
Құрлықаралық плей-офф
Шотландия әлем чемпионатына жолдама алды. Санат:Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі
Суджа жазба ескерткіштері
СУДЖА ЖАЗБА ЕСКЕРТКІШТЕРІ – Солтүстік Моңғолияның Суджа – Диуан аймағынан табылған ежелгі түркі руникалық жазбалары. Суджа жазба ескерткіштерін алғаш Г.Рамстед тауып, аударған. Кейін ескерткіштің жекелеген бөліктерін аударуға С.Е. Малов, А.Н. Бернштам, Ю.А. Зуев, С.Г. Кляшторный, т.б. ат салысты. Ескерткіштердегі жазуды Құтлұғ Баға тарханның бұрынғы бұйрықшысы, ұйғыр қағандығын жаулап алуға қатысушылардың бірі – Бұйла Құтлұғ Ярган жазған. Суджа жазба ескерткіштеріндегі жазбалар Яглакар ханның “қырғыз оғлының” қолынан қаза тапқанын, қырғыз ақсүйегі Құтлұғ Баға Ярганның шаруашылығы мен қоғамдық дәрежесін, оның он ауылы бар екенін және “малына сан жетпейтіндігін” баяндайды. Бірақ сол ауылдар оның иелігінде болды ма, әлде ол Құтлұғ Баға тарханның атынан бұйырып отырды ма, бұл жағы анық айтылмайды. Мұнда жазба авторы өз ұстазына адал берілгендігінің белгісі ретінде жүз ер азаматпен қоныс бөлгендігін айтқан. Зерттеушілердің пікірінше, 9 ғ-дың орта шенінде Қырғыз қағандығының ақсүйектері өндіргіш күштерге де үстемдік ете бастаған. Суджа жазба ескерткіштері Орталық Азия жеріндегі ежелгі түркі тайпаларына тән ірі жазба ескерткіштердің бірі саналады.
Күрт
thumb|right|Camel КҮРТ– нар маяны үлек бурамен (сыңар өркеш түрікмен түйесі) будандастыру арқылы алынатын түйе буданы. Дене бітісі аруана тәрізді, сыңар өркешті Аруанамен салыстырғанда күрттің тізе шудасы қалың, жүні көп, сүті аз, ал түйеден жүн түсімі аз, сүті көп, орташа биіктігі 174,7 см, тұрқы 154 см, көкірек орамы 202,6 см, жіліншік орамы 17,8 см. Күрт суыққа шыдамды, жүні қалың, сүті майлы. Қазақстанның түйе өсіру шарушылығында күрт өсірудің маңызы зор, өйткені ол Қазақстанның климаттық жағдайына төзімді келеді. Күрт Атырау, Ақтөбе, Маңғыстау облыстарында көп өсіріледі.
Дереккөздер
Санат:Түйелер‎
Көп модалы сәулежол
Көп модалы сәулежол (Многомодовое световод; multimode fiber) — өзекшесінің диаметрі жарық толқыны ұзындығынан едәуір артық болатын оптикалық талшық. Өзекше диаметрінің стандарттық мәні ҚКЖ оптикалық кабельдері үшін 50 және 62,6 мкм. Мұндай сәулежолда 1500-ге жуық бағытталатын модалар болады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
IC 1027
IC 1027 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51796, UGC 9331, MCG 9-24-9, ZWG 273.8, NPM1G +54.0178.
Сыртқы сілтемелер
IC 1027 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Ұшқан ата
Ұшқан мекені орналасқан жер ағып жатқан бұлақ суымен ерекшеленеді, әсіресе, көктем мен күз айларында ертедегі көшпелі қазақтардың өмір сүруіне, ортағасырлық сауда-саттық жасаумен айналысқан керуен-жүкшілердің тыныс алуына аса қолайлы орын — керуен сарайда болған. Ұшқан ата қорымында бірнеше ғасырлар бойы әр алуан пошымда діни жерлеу салттарымен тұрғызылған кесенелер тобы қалыптасты. Қорымның оңтүстік-батыс жағындағы Ұшқан ата зираты ертедегі дәстүр бойынша үстіңгі жақ беті топырақпен үйіліп, басына ағаш белгі қойылған. Өткен заманда осыған таяу шағын мешіт бой көтергенімен, ол кейін бұзылып қалған. Үйінділер арасында шикі кірпіштен қаланған сәулет құрылыстарының жұрнақтарын айқын байқауға болады: бұларда XVIII—XX ғасырлардағы қазақ сәулет өнеріне тән көптеген белгілер сақталған.
Әсіресе, олардың арасында шикі кірпіштен тұрғызылған сағаналар тобы — “үй там”, төрт бұрышты қоршаулар — “төртқұлақ” және тастан қашалып, ою-өрнекпен әсемделген құлпытас пен “қойтастар” ерекше көз тартады. Қорымдағы кесенелерге қойылған құлпытастарды үш топқа бөліп айқындауға болады: шағын қобдиша түрінде текше тастан қашалып, сәнді өрнектермен безендірілген төбесі жұмырланып бітетін құлпытас XVIII ғасырдың ортасы мен XIX ғасырдың басында жасалғанын аңғартса, ұзынша тақта бетіне оюлы әсем араб жазуларына толы (қайтыс болған адамның аты мен шығу тегі жазылған), басы дөңгелене бітетін құлпытастар XIX ғасырдың ортасына қарай қойылғанын білдіреді, ал XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында бой көтерген биіктігі 3—5 м-ге жететін алып бағана іспетті құлпытастар қомақтылығымен қоса аса көрнекілігімен де ерекшеленеді. Қорымның соңғы кезеңіндегі құлпытастарды қашап жасаушы — жергілікті халық тасшылары, ағайынды Елеусін мен Елбосын Игісінұлдары. Ұшқан ата қорымындағы кесене-ескерткіштер көптігімен әрі жинақылығымен Жем мен Сағыз өзендері тобына жатады.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат:Қазақстан кесенелері Санат: Тарих