cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Альфред пен Агата
Әртістер: Пьер Ришар, Анни Дюперей, Жан Карме
Фильмдегі оқиға
Альфред Дюментейдің туғаннан бері жолы болған емес. Аттаған сайын сәтсіздік алдын орайды. Кейде өзін-өзі қол жұмсағысы келген кездері де болады. Ол өзін-өзі өлтірмек болып ниеттенген жерде Агата Бодар есімді қыз да өзіне- өзі қол жұмсамаққа бел байлаған еді. Бірақ ол ойлағандары болмай қалды. Осы кезде полицейлер келіп жетеді. Агата Альфредті өзінің үйінде тұруға шақырады. Аңқау қыз өмірде ешқашан жолым болмайды деп ойлап жүруші еді...
Санат:Француз фильмдері
Бізтұмсық дельфин
Бізтұмсық дельфин- кішкентай кит тәрізді дельфин.
Биологиялық сипаттамасы
Тұмсығы құстың тұмсығына ұқсайды, арқасында орақ сияқты жүзу қанаты бар. Бұл дельфиннің тісі өте өткір. Маңдайының жоғарғы жағында жалғыз танау тесігі бар. Топтасып өмір сүруге бейімделген. Бізтұмсық дельфиндердің бір тобында 2-3 мыңға дейін дельфин болады. Бізтұмсық дельфин балықты көбінесе судың бетінде аулайды. Негізгі қорегі- балық пен кальмар. Суық сулардан гөрі, жылы суда тіршілік еткенді ұнатады. Су бетінде 6 м биіктікке дейін шорши алады.
Таралуы
Дельфиннің бұл түрін Тынық және Атлант мұхиттарынан жиі кездестіруге болады.
Дереккөздер
Санат:Дельфиндер
Куекша
Куекша (Кускша) — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Иванов облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сендега өзенінің оң жағалауынан 9,6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тасбағанды қаттау
Тасбағанды қаттау. Микроскоптық зерттеу нәтижелерін пайдалана отырып, тасбағандардың сапалы сипаттарын нақтылы сұлбаға сәйкес хаттау. Мұның нәтижесінде дайындалған құжатта кеннің атауы, ұңғыманың нөмірі, тасбағанның алыну датасы, тасбаған шығыны көрсетіледі және оны құрайтын тау жынысы қабаттары қысқаша сипатталады. Аталған сипаттамада көрсетілетін мәліметтер: тау жынысының атауы, құрғақ күйіндегі түсі, мұнай кіріктіру белгілері, минералогиялық құрамы, түйіршіктілігі, беріктігі, жұмырлығы, іріктелу дәрежесі, құрылымдық ерекшеліктері, нақыштық белгілері, палеонтологиялық қалдықтары, қалыңдылығы хатталып отырған қабаттан жұқалау қабатшалар мен линзалардың астасу мүмкіндігі және олардың көрініс беру деңгейлері, жарықтар мен жарықшақтар, сырғанау айналары, тау жыныстарының еңістену бұрышы т.с.с.
Жұмағазы Бәйімбетов
Жұмағазы Бәйімбетов (1874, Қызылорда облысы Қармақшы ауданы - 1931, Алматы) – Қармақшы көтерілісі жетекшілерінің бірі.
Тасбағанды қаттау
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Жұмағазы Бәйімбетов
Дереккөздер
Санат:1874 жылы туғандар Санат:Қармақшы ауданында туғандар Санат:1931 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстардың көсемдері Санат:КСРО-да атылғандар Санат:Сталиндік репрессия құрбандары
Диего Антонио Рейес
Диего Антонио Рейес Росалес (Diego Antonio Reyes Rosales; 19 қыркүйек 1992, Мехико) — мексикалық футболшы, Мексика Ұлттық футбол құрамасы мен "Фенербахче" клубының қорғаушысы.
Клубтық
"Америка Мехико" клубының түлегі. 2010 жылы 25 сәуірде Мексика чемпионатындағы тұңғыш ойынын өткізді. Бір жылға жуық уақыттан соң, 2011 жылы 17 сәуірде тұңғыш голын соқты.
2012 жылы 17 желтоқсан күні "Портуға" ауысты. Содан бері тек еуропалық клубтарда ойнап келеді. 2018 жылы қазіргі клубына "Эспаньол" сапынан ауысты.
Ұлттық құрама
2011 жылы 5 шілдеде Америка кубогында Чилиге қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты.
Оған дейін Олимпиада құрамасына да шақырылған. 2012 жылғы Олимпиада ойындарының жеңімпазы.
Сілтемелер
Санат:Мексика футболшылары Санат:Мексика Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Америка Мехико ФК ойыншылары Санат:Порту ФК ойыншылары Санат:Реал Сосьедад ФК ойыншылары Санат:Эспаньол ФК ойыншылары Санат:Фенербахче ФК ойыншылары Санат:УАНЛ Тигрес ФК ойыншылары Санат:Леганес ФК ойыншылары Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары Санат:Футболдан Солтүстік Америка чемпиондары Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары Санат:Мексика Олимпиада чемпиондары
Троицк ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)
Троицк ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Троицкое, Орталық ауылдары кіреді. Орталығы – Троицкое ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 937 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) ауылдық округтері
Ұша үйту
Ұша үйту - көбінесе шошқаға тән жұмыс. Оның ұшасын терісін алмай өңдейді. Бірінші тәсіл бойынша қансыратудан соң шошқаның ұшасын конвейерден ыстық су (62-65 С) шараға түсіреді де, онда 3-5 минут ұстайды. Мұндағы мақсат теріден доңыз кылшықты және терінің сыртқы қабығын-эпидермисті бөліп түсіру. Бұдан кейін, доңыз қылшықтан түгелдей тазалау үшін тарақша машинкадан өткізеді, қалған доңыз қылшықты қолмен тазалайды. Әрі қарай ұша күйдіретін пешке түседі, онда 100 градус ыстықта 15-20 минуттай үйтеді. Үйтіліп болған ұшаны тазалайды және оңдап жуады, ішіндегі мүшелерді алып, етінен трихинеллезға зерттеу үшін сынама алады. Терісімен алынған ұша бекон етін дайындауға, ия болмаса жалпы ет дайындауға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Мал шаруашылығы
Жаңашілік тұрақтары
Жаңашілік тұрақтары – мезолит дәуірінен сақталған ескерткіштер. Отырар ауданы Жаңашілік ауылынан бір-бірінен ара қашықтығы 600 – 800 м болатын 3 тұрақ табылған. Ж. т-н Қазақстан ғылым академиясының Тарих, археология және этнология ин-тының Оңтүстік Қазақстан кешенді археологиялық экспедициясының тас ғасырымен шұғылданатын отряды (жетекшісі Х.А. Алпысбаев) 1974 жылы зерттеген. Жаңашілік 1, 2, 3-ескерткіштерінде қабыршақтар, тас жаңқалары, тас тілікшелері, өндіріс қалдықтары көптеп кездескен. 3 сегмент және 3 трапеция табылған. Күл, хайуанаттар сүйектері мен құмтас пен кварциттен жасалынған жұмыртастар да ұшырасқанымен, құралдардың көбісі халцедоннан дайындалған. Тас жаңқалары өте көп. Призма тәріздес, призмалық және диск тәріздес нуклеустер де бар. Бұлар көрші жатқан Орта Азия аймақтарынан жиналған нуклеустерге ұқсас. Қырғыштардың бір бөлігі кескіштер рөлін атқарса керек. Ал кескіштердің кейбіреулері пышақ ретінде пайдаланылуы мүмкін. Шағын тас тілікшелері (1,3 – 4 см аралығында) аса ыждағаттылықпен қашалған. Ж. т-н мекендеушілер садақты қолданғандығынде шүбә жоқ. Оны табылған құрал-жабдықтар растап отыр. Құралдардың жаңа түрі де кездеседі. Пышақ тәріздес тас тілікшелері мен сүйірлер, шеті иірімделген тас тілікшелері мен қырғыш-кескіштер, ұзынша трапециялар мен долото секілді бұйымдардың жасалу техникасында кейінгі палеолит дәуірінің әсері бар.
Янькина
Янькина — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы 234 Кеть өзенінің оң жағалауынан 219 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 40 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Windows Phone
нобай|оңға|Windows Phone Windows Phone — 2010 жылдың 11 қазанында жарық көрген Microsoft компаниясымен құрастырылған мобильді операциялық жүйе. 21 қазаннан бастап жаңа платформаға құралған алғашқы құрылғылар сатылуға түсе бастады.
Windows Phone сәйкес болмаса да Windows Mobile операциялық жүйесінің толығымен жаңартылған интерфейсі бар және алғашқы рет Microsoft-тың Xbox Live және Zune медиаплеері қызметі интеграцияланған ізбасары саналады. Жүйенің тұсаукесері Барселонада өткен Mobile World Congress 2010 шарасына байланыстырылды.
Версиялары
Windows Phone 7 - 2010 жылдың 15 ақпаныңда Барселонаның Mobile World Congress көрмесінде бірінші рет елге таңыстырылды. Ал мобильді жүйенің алғаш нұсқасы 2010 жылдың 11 қазаныңда жырық көрді. 21 қазаннан бастап тұңғыш Windows Phone-смартфондары сатылымға түсті.
Windows Phone 7.5 - 2011 жылы Mobile World Congress көрмесінде жарық көрген бұл операциялық жүйенің тұңғыш 7.5 санымен бекітілген жаңартылуы.
Windows Phone 8 - Мобильді жүйенің келесі 8 санымен бекітілген нұсқасы. Басты өзгешеліктері: - Internet Explorer Mobile 10 - Көп ядролы процессорларын қолдау - NFC технологиясын қолдауы - 1280×768 және 1280×720 пиксельді экрандар - Интерфейстегі плиткалардың жаңа өлшемдері (кішкентай, орташа және кең) - Flash card қолдау
Windows Phone 8.1 - 2014 жылдың осы мобильді операциялық  жүйенің ең үлкен жаңартылымы. Бұл жаңартылымның толық тізімді өзгертулерін Уикипедияның ағылшынша немесе орысша беттерінде таба аласыз.
Тағы қараңыз
Санат:Microsoft Санат:Операциялық жүйелер
Сукук
Су́кук (صكوك, сөзі " صك Сакк" –  "заңды құжат, акт, квитанция")  — Шариғатпен бекітілген заңды құжат, исламдық облигациялардың эквиваленті.
Әлемде
2007 жылы сукук қаржысының әлемдік көлемі 31 млрд АҚШ доллары көлеміне жетті. .
Татарстан республикасы сукук бекітуге шешім қабылдады.
Сілттемелер
Санат:Исламдық банкинг Санат:Қаржы Санат:Шариғат Санат:Ислам
Нойберг
Нойберг (Neuberg) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан муниципалитет. Майн-Кинциг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 5169 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 10,54 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 4 35 020. Муниципалитеттің басшысы — Ирис Шрёдер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Новопавловка (Солтүстік Қазақстан облысы)
Новопавловка — Солтүстік Қазақстан облысы Петропавл қалалық әкімдігіне қарасты болған ауыл. 2018 жылы Петропавл қаласының құрамына енгізілген.
Халқы
1999 жылы халық саны 117 адам болса, 2009 жылы 141 адамды құраған.
Хаусвайлер
Хаусвайлер (Hausweiler) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Кузель ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 40 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 1,56 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 36 035. Муниципалитеттің басшысы — Вольфганг Маурер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Талғат Айтбай
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан ғалымдары
623 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:623 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:623 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Тантал
thumb|100px|Тантал Та|солға Тантал (Tantalum; Та) — элементтердің периодтық жүйесінің V тобындағы хим. элемент, ат. н. 73, ат. м. 180,948. Ауыр, қиын балқитын, көкшіл ашық сұр металл. Тығызд. 16,6 г/см3, балқу t 2014ӘС, қайнау t 5500ӘС. Табиғатта ниобиймен (Nb) бірге кездеседі.
Сарыөзен көшесі (Астана)
Бұрынғы атауы №15 көше. «Көктал» тұрғын алабы. Сарыөзен көшесі Н.Тілендиев даңғылынан басталып, Наурыз көшесінде аяқталады. Ұзындығы -1081,2 м.
Тантал
Тарихы
Танталды 1802 жылы швед химигі А.Г.Экеберг Финляндия мен Швецияда табылған екі минералдан ашты. Алайда оны таза күйінде оқшаулау мүмкін болмады. Бұл элементті алудың қиындығына байланысты ежелгі грек мифологиясының кейіпкері Танталдың атымен аталған.
Кейіннен тантал мен «колумбий» (ниобий) бірдей деп саналды. Тек 1844 жылы неміс химигі Генрих Роуз колумбит-танталит минералының құрамында екі түрлі элемент – ниобий мен тантал бар екенін дәлелдеді.
Сарыөзен көшесі (Астана)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Тантал
Тарихы
Пластикалық металдық танталды алғаш рет 1903 жылы неміс ғалымы В.Болтон алды.
Танталдың алғашқы өнеркәсіптік басы 1922 жылы алынды, ал ол сіріңке басынан аспады. Содан кейін элемент ағымдағы түзеткіштер мен радио түтіктерде қолданыла бастады. Танталдың белсенді өндірісі Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында басталды.
Санат:Химиялық элементтер
Камб (Жиронда)
Камб (Cambes) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Бордо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,34 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33084, пошта индексі — 33880.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1347 адамды құрады. Халық тығыздығы — 252,25 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Кәбір Ғабдуллин
Кәбір Ғабдуллин - 1943 жылы Қытай Халық Республикасының Шағантоғай елді мекенінде туған. Семей педагогикалық институтының тіл-әдебиет факультетін тамамдаған.
Еңбек жолын мүғалімдіктен бастаған ол, әр жылдары кеңес атқару комитетінің төрағасы, шаруашылық кәсіподағының төрағасы, аудандық партия комитетінің нүсқаушысы болып жұмыс істеген. Кейіннен облыстық «Семей таңы» газетіне арнаулы тілші-лікке ауысып, республикалық «Ара» журналында, араб әліппесімен шетелдік қандастарымызға арналып шығарылған «Біздің Отан», «Шалқар» газеттерінде қызмет еткен.
Шығармашылығы
Ақынның әркез жазған өлең-жырлары мерзімді баспасөз бет-терінде жарияланып тұрады. «Көңіл әуендері» атты ұжымдық жинаққа бір топ өлеңдері, «Күміс күйме» ұжымдық жинағына поэмасы енгізілген. «Алтын мүйіз ақ құлжа» атты жинағы жеке кітап болып 2004 жылы «Фолиант» баспасынан жарық көрген. 2007 жылы «Үш қиян» баспасынан «Құдірет» атты жыр жинағы шыққан.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қытай қазақтары
NGC 3434
NGC 3434 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 27 қаңтарда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3434 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32595, UGC 5980, MCG 1-28-15, ZWG 38,36.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Лев Борисович Стесин
Лев Борисович Стесин (08. 12.1943 Алматы) республикалық мамандандыру комитетінің мүшесі (1977- 2001). К- спорт туристік бірлестігі терағасының орынбасары (1981- 2001 ж). Қазақстан спорт туристік бірлестігі комитетінің терағасы (1977- 2001). Ангрен өзенінде (Өзбекстан) 1983 ж. өткізілген су туристік арналған бүкілодақтық жарыстың қола жүлдегері. Республикалық жарыстардың жеңімпазы (1969, 1974-75, 1977). Шарын өзеніндегі ең жоғаргы қиындық кат-гы су жорығын басшылық еткен және алғашқы кезекте өткен (1969, 1974), Қараоба (1973), үлкен Кемин (1974), Шатқал (1977), Тентек (1991) өзендері арқылы алғаш рет ұйымдастырылған жорықтарды басқарған. Катамаран және қауіпсіздік кеудешесін (жилет) жоспарларының авторы.
Дереккөздер
Санат:Туристер
Тау-кен шахта жабдықтарын жөндеу зауыты
Тау-кен шахта жабдықтарын жөндеу зауыты (Қарағанды қаласы, Қазыбек би ауданы). 1941 жылында құрылған (1941-1948 жылдарында «Қарағанды шахта құрылысы» трестінің жөңдеу - жобалау базасы, 1948- 1956 жылдарында жөндеу механикалық зауыты, 1956 жылында № 2 Қарағанды руда жөңдеу зауыты, 1956 № 2 машина жөндеу зауыты; 1966 жыдан № 94 және № 7 орталық электро - механикалық шебер ханалар қосылғаннан бері осы атымен аталды). 1941-1966 жылдарында зауыт проходкалау жабдықтарын және құрылыс механизмдерін жендеу, стансалық, уақытша жабдықтарды қондыру және монтаждау, электрикалық аппаратуралар металл конструкцияларын, шахта құрылысына қажетті түрлі бұйымдар жасаумен шұғылдаңды. 1997 жылында АҚ болып құрылып, Қарағанды құю - машина жасау зауаты аталды, 2000 жылдан «Қазақмыс» корпорациясының кұрылымдық бө лімшесі. 3ауыт кен-өндіру техникасы мен БелАЗ автомашиналарына, кен өндіру құрал-жабдығына (скип, торлар, дозаторлар, қауғалар, вагонеткалар ), металл құрастырғыштарға (бағандар, фермалар т. б.), жылыту қабырғасы панельдеріне қосалқы бөлшектер шығару; болат шарлар т. б. қосалқы бөлшектерін құю ; өздігінен жүретін кен техникасын жасау және күрделі жөндеуден откізу жұмыстарымен айналысады.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды кәсіпорындары Санат:Қазақмыс
УЕФА Кубок иелері кубогының финалы 1967
1966/67 жылғы Футболдан УЕФА Кубок иелері кубогының финалдық ойыны.
Сілтемелер
Санат: УЕФА кубок иелері кубогының финалдары Санат:Бавария Мюнхен ФК ойындары Санат:Рейнджерс ФК ойындары Санат:1967 жылғы футбол
Хаким Сибғат
Хаким Сибғат (1911-86) - ақын. Татарстанның Ғ. Тоқай атындағы Мемл. сыйл. және РКФСР-дың М. Горький атындағы Мемл. сыйл. лауреаты. Ол Абай шығармаларын жоғары бағалаған.«Мен жастайымнан Абай мен Жамбыл жырларын жаттап өстім. Бұлжырларды оқыған кезімде көз алдыма Абай жырындай ойлы, кең пейілді қазақ досым елестейтін. Осы бір тәтті сезім жүрегімнен жыр болып төгілді. Осыдан екі жыл бұрын жазылған «Қазақ досыма» деген жыр осылай туған еді («Лениншіл жас», 1962, 31 қазан),» - дейді ол. Ал, «Биіктен биікке» мақаласында ол ұлт әдебиетіндегі классиктер дәстүрі туралы сөз қозғайды: «''Дәстүр дегеніміз әр ел, әр ұлт үшін өз ерекшелігі бар сапа. Біреулер үшін ол Тоқайдан тыс Пушкин болса, біреулер үшін Абай, біреулер үшін Ғафурдан тыс Шевченко, ал тағы біреулер үшін дәстүр Маяковский болып отырады''», - дейді («Социалистік Қазақстан», 1962, 27 қазан).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Татар ақындары
Жусасай
Жусасай — Ресейдегі өзен. Орынбор облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тарангул өзенінің оң жағалауынан 1км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Орск қаласынан Сакмара өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орынбор облысы өзендері
Санта-Крус-де-Мудела
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4614 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 165 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 65 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сьюдад-Реаль елді мекендері
Ұшаны мүшелеу
Ұшаны мүшелеу - сойылған мал ұшасын бөліп сақтауға, ия болмаса өңдеуге және сатуға шығарарда мүшелейді. Ірі қара мал ұшасын тігінен қақ бөліп сақтайды, сатуға ия болмаса өндеуге шығарарда, 11 -ші және 12-ші төс омыртқаларының және қабырғаларының арасынан көлденеңдеп кесіп, төртке бөледі. Кеуде жақ бірден төрт бөлігін-жеті бөлікке, жамбас - сан жақ бөлігін - төрт бөлікке шауып бөледі. Сонда қақ бөлінген ұшадан 11 кесек ет алынады. Ірі мал ұшасын үш сортқа бөледі. Бірінші сортқа ұшаның ең жақсы бөліктерін жатқызады - жамбас-сан, белдеме, арқа, жауырын және төс. 1 сортты еттің үлесі 88% шамасында. 2 сортқа - мойын және шап еттері кіреді, шығымы 7% -дай. 3 сортқа тамақтық сапалығы төмендеу бөліктері жатады-бауыздау еті, алдыңғы және артқы сирақ, шығымы 5%. Бұл бөліктердің құрамында сүйек және дәнекер ұлпа көп, бұлшық ет аз. Сатуға және кулинарлық іске түскен кесек еттердің ерекше аттары болады, мысалы сүбе-филей, сан еттерін - жая дейді.
Дереккөздер
Санат:Мал шаруашылығы
Бөгембай батыр жыры
Бөгембай батыр жыры — тарихи жыр. Авторы Үмбетей жырау. 18 ғасырдың 70-жылдарында шығарылған. 7 - 8 буынды шалыс ұйқас, ерікті ұйқас үлгісіндегі туынды. Жырда жоңғар шапқыншылығы заманында 26 жыл бас қолбасшы болған Қанжығалы Бөгембайдың қайтыс болғаны (1775) "Батырың өтті Бөгембай" деп Абылайға естірту түрінде басталып, оның қалмаққа қарсы күрестегі ерлігі, туған халқының азаттығы үшін сіңірген еңбегі бейнеленеді. Батырдың әкесі мен шешесі туралы мағлұмат бар. Бөгембаймен бірге Жантай Атан мен Қаракерей Қабанбай сияқты батырлардың да ерлігі жырланады. Сол кездегі қазақтың ру-тайпалары, олардың ұлы күреске ат салысқан басты адамдары жөнінде тарихи-этнографиялық мәліметтер берілген. Қалмаққа қарсы ірі шайқастар болған Баянауыл, Қызылтау, Абыралы, Шыңғыстау, Қозымаңырақ, Қоймаңырақ сияқты жер атаулары көрсетіледі. "Бөгембай батыр" жырының бір нұсқасын профессор С.Аманжолов 1936 жылы кітап етіп бастырып шығарған. Көлемі 4212 жолдай. Жырдың өзге нұсқалары Орталық ғылыми кітапхананың қолжазбалар қорында сақтаулы.
Дереккөздер
Санат:Қазақ жырлары
Радиатор қаптамасы
Радиатор қаптамасы - автомобиль радиаторының алдына орнатылған қорғағыш декоративті тор.
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Ащан
Ащан — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вор-Я өзенінің сол жағалауынан 78 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Қособа
Елді мекендер:
Басқа мағыналар:
Ортақ ауылдық округі
Ортақ ауылдық округі — Ақмола облысы Зеренді ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Ортақ, Қайыңды, Қызылтаң ауылдары кіреді. Орталығы – Ортақ ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 919 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Зеренді ауданы ауылдық округтері
Лез-Англь (Гар)
Лез-Англь (Les Angles) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,77 км² шамасында.
Ұялас балапан
Ұялас балапан - бір мезгілде басылып, бір ұядан шыққан, енесімен бірге жүрген балапандар.
Лез-Англь (Гар)
Коммунаның INSEE коды — 30011, пошта индексі — 30133.
Ұялас балапан
Дереккөздер
Санат:Мал шаруашылығы
Лез-Англь (Гар)
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Азаматтардың мүліктік игіліктері мен құқықтары
Мүліктік игіліктер мен кұкықтарға (мүлікке): заттар, ақша, соның ішінде шетел валютасы, құнды қағаздар, жұмыс, қызмет, шығармашылық-интеллектуалдық (зияткерлік) қызметтің объектіге айналған нәтижелері, фирмалық, атаулар, тауарлық белгілер және бұйымды дараландырудың өзге де құралдары, мүліктік құқықтар мен баска да мүліктер жатады.
Лубонка
Лубонка — Ресейдегі өзен. Рязань облысы,Тамбов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/Еділ/2231/525/24 орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Рязань қаласынан Проня өзенін қоспағанда, Копоново ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Рисберма
Рисберма (голландша: rijsberm) — гидротехникалық құрылыстың су қашыртқысының төменгі ернеуінің өзенге құяр сағасындағы арнаны тас төсеп бекіту тәсілі немесе ағынды судың кинетикалық энергиясын кеміту, су жылдамдығын азайту және арнаның сумен шайылып кетуі процесін болдырмау шараларының бір түрі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Таң
Таң — Семей губаткомы, РК (б) П губкомы мен кәсіподақ к-тінің 1925 жылдың наурыз - маусым айлары аралығында шыққан журналы. 4 саны жарық көрген. М. Әуезовтің журнал ісіне белсене араласуымен ол жинаған «Абайдың басылмаған сөздері» (Әбдірахман деген баласы өлгенде Абайдың жоқтап айтқан өлеңдері, 1925, №1), «Абайдың кейбір оспақ өлеңдері» (Афоризмдері, 1925, №1), «Абайдың басылмаған қара сөздерінен» (Үшінші, Тоғызыншы сөздері, 1925, №2), «Абайдың жарияланбаған өлеңдері» (Оспан өлгенде айтқан, «Таң», 1925, №2), «Көз жұмғанша дүниеден иманын айтып кеткені-ай» (Әбдірахман өлгенде шығарған бір өлеңі, 1925, №2), «Абайдың басылмаған өлеңдері» (Әбдірахманға айтқан тағы бір жоқтауы, 1925, №3), «Абайдың өз тұсындағы замандасы Абыралы деген кісіге айтқан өлеңінен» (Абыралы атты өлеңінен, 1925, №3), «Абайдың қарасөздерінен» (21 сөзі, 1925, №4), «Әбдірахманның келіншегі Мағрипа деген келініне Абайдың айтқан сөзі» (Өлең, 1925, №4) жариялаған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Виталий Гаврилович Скрипченко
Виталий Гаврилович Скрипченко (1933 СШ-і Алматы облысы спорт және туристік бірлестігі, велотуристік комиссиясының терағасы, тау туристік және велотурнирінің нұсқаушысы, велотурнирінің әдістемелік нұсқаушысы, туристік әндердің авторы. XX ғ. 70-80 ж.ж. велотуристік нұсқаушыларын дайындауға арналган республикалық семинарларды басқарған.
Дереккөздер
Санат:Туристер
Махатхир Мұхамед
Махатхир бин Мұхамед (Mahathir bin Mohamad[maˈhɑ.ðe bin moˈhɑ.mat̚]; 10 шілде 1925, Британдық Малайя Алор-Сетарда ) — малайзиялық мемлекеттік және саяси қайраткер, Малайзияның төртінші премьер-министрі болды. Ол бұл лауазымда 1981-ден 2003 жылға дейін, яғни 22 жыл болып Малайзияның ең ұзақ басқарған премьер-министрі, Азияның тақта ең ұзақ отырған көшбасшыларының бірі болған адам. Билікте отырып ол Малайзияны лезде модернизациялануын, индивидуализмге қарсы “Азиялық құндылықтарды” үндеуін іске асырды. Тун Махатхир өзінің батыс пен дамыған елдерге деген сын көзқарасымен белгілі болған, 2018 жылы және 2020 жылы ол Малайзияның премьер-министрі болып қайта сайланды, алайда 2018 жылдың мамыр айында өтетін сайлауда жеңіске жеткен «Үміт» оппозициялық альянсынан.
Алор Сетарда туылған және өскен Кедах Махатхир мектепті үздік бітіріп, дәрігерге айналды. 1964 ж. Парламентке кіргенге дейін УМНО-да белсенді болды. Ол орнынан айырылып, премьер-министр Тунку Абдул Рахманмен бірге УМНО-дан шығарылады. Абдул Рахманның отставкаға кетуіне байланысты Махатхир БМҰҰ мен Парламентке қайта кірді және Министрлер кабинетіне көтерілді. 1976 жылы ол премьер-министрдің орынбасарына көтеріліп, 1981 жылы өзінің бұрынғы басшысы Хуссейн Онннің отставкасынан кейін премьер-министр ретінде ант берді.
Қызметінен кеткен соң, Махатхир өзінің қол астындағы мұрагері Абдулла Ахмад Бадави мен кейіннен Наджиб Разактың қатал сыншысы болды. 2016 жылы Махатхир 1Malaysia Development Berhad жанжалына қарамастан, премьер-министр Наджибтің әрекеттерін қолдағаны үшін БМҰҰ-дан шықты. Сол жылы Малайзияның Біріккен байырғы партиясы саяси партия ретінде ресми тіркеуден өтті, оның төрағасы Махатхир болды. 2018 жылы Махатхир Антар Ибрагимді кешіру және науқан сәтті болған жағдайда оған рөл беру жоспарында 2018 жылғы жалпы сайлауға Пакатан Харапан коалициясы премьер-министріне кандидат болып жарияланды. 2018 жылғы сайлауда Пакатан Харапанның шешуші жеңісінен кейін Махатхир премьер-министр болып ант берді. Ол Барисан Насионал (БН) коалициясын (немесе оның алдындағы Альянс партиясы) ұсынбаған алғашқы премьер-министр, сонымен қатар екі түрлі партиядан және қатарынан емес мерзімде қызмет еткен алғашқы премьер болды. 2020 жылы отставкаға кеткен кезде ол қазіргі уақытта қызмет етіп келе жатқан ең қарт мемлекет басшысы болды.
Өмірбаяны
Махатхир 1925 жылы 20 желтоқсанда дүниеге Алор Стар, солтүстіктегі Кедах штатында келеді. Үнділік тамыры бар мектеп мұғалімі болған әкесі Керала штатынан көшіп келген, әйелі малай ұлтынан. Махатхир өзін малайлық деп есептейді. II Дүние жүзілік соғысы кезінде жапон оккупациясы тұсында ұсақ-түйек сатып жанұясына қолғабыс жасаған. alt=A large two storey building with two wings, painted yellow and white with a red tiled roof|солға|нобай|Махатхирдың мектебі, мектептің негізін қалаушы оныі әкесі; қазір [[Сұлтан Абдул Хамид колледжі ]] Махатхир Алор Стардағы Сұлтан Абдул Хамид Колледжінде оқымай тұрып Малай vernacular мектебiнде оқыған. Махатхир Сингапурдағы VII Эдуард Патшасы Медицина колледжiнде де оқиды, онда ол медициналық студенттік The Cauldron деген журнал режакторы болды; сонымен қатар ол анонимді түрде The Straits Times газетiнің де іcіне де "Че Дет" деген лақап атпен ат салысты. Махатхир колледждегі Мұсылмандар қоғамының Президенті болды. Оқуын 1953 жылы бітірісімен ол Малай үкіметтік қызметке медик-офицер ретінде орналасты. Махатхир құрбы доктор, әрі колледждегі сыныптасы Сити Хасма Мохд Алиге 1956 жылдың 5 тамызында үйленеді, мемлекеттік қызметтен 1957 жылы кетіп, Алор Старда өз медициналық қызметін бастайды. Махатхирдың кәсібі сәтті болуы оның 1959 жылы Pontiac Catalina аутомобилін иемденіп, этникалық қытайлықты жүргіші ретінде (ол кезде Малайзиядағы барлық жүргізушілердің діні, қытайларлың экономикалық басымдылығынан, малайлықтар еді) жалдауына мүмкіндік берді. Кейбір сыншылар бұл Махатхирдың болашақта ұстанатын саясатының, “осындай биліктің нышанын дәріптеу”, нышаны болған десті. Жұбайы Сити Хасма екеуiнде 5 бала бар.Екі ұлы Мұхриз мен Мохзани кәсіпкерлер әрі аздап саясатпен де айналысады, ал ең үлкен қызы Марина Махатхир ірі жазушы әрі AIDS-ке қарсы күрес белсендісі.
Саяси мансабы
оңға|нобай|2012 Proton Prevé Sapphire концепциясы. Махатхир Малайзияның индустриалды ұлтқа айналуы үшін [[Автомобиль өнеркәсібі|автокөлік өнеркәсібі маңызды деп санайды. Оның үкіметі протонды малайзиялық өндіріс құралы ретінде дамытуға және Малайзия ринггитінің шетелдік елдерге капиталдың кетуін шектеуге тарифтерді пайдаланды.]] .
Әскери тәртіп
Әскери тәртіп (Воинская дисциплина, Military discipline) — барлық жауынгерлердің заң мен әскери жарғыда белгіленген тәртіп пен ережені бұлжытпай орындауы. Қарулы Күштердегі Әскери тәртіп әрбір жауынгердің өз әскери міндетін сапалы атқаруына, өзінің Отанын қорғауға жауапты екенін түсінуіне негізделеді. Жауынгерлер үшін Әскери тәртіп — командирге, басшыға сөзсіз бағыну, олардың бұйрықтары мен жарлықтарын дер кезінде, дәлме-дәл мүлтіксіз орындау. Командирлердің бұйрығынан жауынгерлер өз Отанының талабын көреді, сондықтан да оны орындауға білімін, әскери даярлығын, кажыр-кайратын жүмсайды. Әскери тәртіп дегеніміз — барлық әскери кызметшілердің ҚР Конституциясы мен заңдарында, әскери жарғылар мен командирлердің (бастықтардың) бұйрықтарында белгіленген тәртіп пен ережелерді, сондай-ақ әскери кызметшілердің арасындағы мінез-құлык және өзара карым-қатынас нормаларын қатаң және дәл сақтауы. Әскери тәртіп әрбір әскери қызметшінің өзінің әскери борышын және өзінің Отанын қорғауға деген жеке жауапкершілігін, өз халқына шексіз берілгендігін кәміл сезінуіне негізделеді. Әскери тәртіп әрбір әскери қызметшіні өзінің әскери борышын адал атқаруға міндеттейді. Әскери қызметшілерде тәртіптілікті тәрбиелеудің негізгі әдісі сендіру болып табылады, бұл өзінің әскери борышын адал орындамайтындарға мәжбүрлеу шараларын колдануды жоққа шығармайды.
Махатхир Мұхамед
Саяси мансабы
1945 жылдан бастап саяси белсенді, Анти-Малайлық Одаққа қатысуынан бастап, Махатхир 1946 жылы құрылып жатқан Біріккен Малай Ұлттық Ұйымына (UMNO) мүше болады. Мемлекеттiк партия жетекшiсі, әрі Саяси Комитет басшысы ретінде ол өзінің 1959 жылғы жалпы сайлауға қатысушылар белгілі бір біліктілік ірiктеуiне негiзделу керек деген ұсынысымен көпшілiктің наразылығына душар болды. Тек қана өзінің жақтастарын ғана үміткерлер қатарына қоспақшы деп айыпталған Махатхир сол жылғы ұлттық сайлауға қатысудан бас тартады. 1964 жылы жалпы сайлауда Махатхир Пан-Малайзиялық Ислам Партиясын (ПАС) 60.2% дауыспен жеңіп Кота Сетар Селатан атынан Парламент Мүшесі боп сайланады. Келесі жалпы сайлауда жеңу үшін қытайлардың даусы керек емес деп кескен Махатхир 1969 жылы 989 дауысқа ие болған ПАС мүшесі Хаджи Юсуф Рауаға ұтылып өз орнынан айрылады. 1969 жылғы мамырдың 13-дегі ұлтаралық шиеленістен кейін сол кездегі премьер-министр тунку Абдул Рахманға жазған хатын халыққа жария еткені үшін БМҰҰ Жоғары Кеңесінен қуалады. Ол хатта Махатхир Тунку Абдул Рахмандың елдi басқару әдісі қытай жағдайының жақсаруына бағытталған деп сынайды. Махатхир 26 қыркүйекте партия мүшелігінен айрылады. Cаяси жабайылық жағдайда Махатхир “Малайлар дилеммасы“ ("The Malay Dilemma")[13] атты кiтап жазады. Онда ол Мамырдың 13-індегi Куала-Лумпурдағы оқыс жағдайдың және жалпы малай халғының өз Отанындағы экономикалық әлсіз халінің себеп-салдарын саралайды. Содан кейін ол “конструктивті қорғаныс” түріндегі, ұқыпты түрде мұрагерлік және қоршаған орта факторларының малай нәсіліне әсерлерін зерттей келе, саяси-экономикалық шешімін ұсынады. 1970 жылы басылып шыққан бұл кітабы бірден Тунку Абдул Рахман үкіметімен қудалауына душар болады. Дегенмен де, кітаптағы Махатхирдың кейбір ұсыныстарын Тунку Абдул Рахманның ізбасары Тун Абдул Разак өзінің “Жаңа Экономикалық Саясат” атты Малайлар мен Малай-еместер арасындағы экономикалық теңсіздікті жоюға бағытталған бағдарламасында пайдаланады. Кітапқа Махатхир премьер-министр болысымен 1981 жылы ресми рұқсат етіледі. Махатхир 1972 жылы 7 Наурызда БМҰҰ-ға қайта қосылып, 1973 жылы сенатор болып бекітіледі. Жалпы саулауға қатысу үшін 1974 жылы ол сенаторлық орнын тастайды, сөйтіп еш қарсылықсыз қайта орылып Білім министрі болып тағайындалады 1975 жылы 47 дауыспен жеңіп БМҰҰ-ның үш вице-президенттерінің біреуі болып сайланады. Тун Хуссуйн Онн Махатхирді 1978 жылы 15 қыркүйекте премьер-министр орынбасары етіп, ал сосын кабинет өзгерістерінде оны Сауда және Индустрия министрі етіп тағайындайды. Махатхир 1981 жылы 10 Шілдеде Тун Хусейн Онн денсаулығына байланысты орнын босатқаннан кейін Малайзия Премьер Министрі болып сайланады. Тақта 22 жыл отырып 2003-тің 31 қазанында ғана отставкаға кетеді, сөйтіп Азияның ұзық отырған саяси басшыларының біріне айналады. Кетер алдында Малайзияның ең жоғарғы марапаты "Тун"-мен марапатталады.
IC 4057
IC 4057 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Махатхир Мұхамед
Саяси мансабы
Негізгі конституциялық өзгерістер1983 пен 1991 жылдарда Махатхир федералдық және штаттық монархияда қылмыстық иммунитеттерді алып тастады.
IC 4057
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Әскери тәртіп
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Махатхир Мұхамед
Сыртқы байланыстар
нобай|[[2003 жыл|2003 жылы Махатхир РФ Президенті Владимир Путинмен кездесті]] Махатхирдің айтуынша, Малайзияның батыспен қарым-қатынасы оған қатысты ашық сыншы болғанына қарамастан, әдеттегідей жақсы болды. Оның тағайындалған кезінен бастап, Ұлыбританиядағы оқу ақысы бойынша шағын келіспеушіліктер Махатхир басқарған барлық британдық тауарларға бойкот жариялады, бұл «Британ сатып алу» науқаны деп аталды. Бұл сондай-ақ Азиядағы, әсіресе Жапониядағы даму модельдерін іздеуге әкелді. Бұл оның танымал «Look East policy» бастамасы болды.
IC 4057
Сыртқы сілтемелер
IC 4057 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Махатхир Мұхамед
Сыртқы байланыстар
Дауды кейінірек премьер-министр Маргарет Тэтчер шешкенімен, Махатхир қазіргі заманғы Батыс елдеріндегі Азия дамуының моделін ерекше атап өтті. Ол Батыс елдерінің қос стандарттарын сынға алды.
Құрама Штаттары
оңға|нобай|Махатхир [[1998 жыл|1998 жылы Куала-Лумпурда Тынық мұхиты диалогы конференциясында АҚШ Қорғаныс министрі Уильям Коэнді құттықтады]] thumb|right|220px|2003 жылы Махатхир [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин мен, содан кейін Ян-ди Пертуан Агонг Сайед Сираджуддин мен. Бұл фотосурет түсірілген күні Путин Махатхирға «Достық» орденін табыс етті.]] Махатхир Америка Құрама Штаттарының Сыртқы саясатына ашық сынға ұшырады, алайда екі ел арасындағы қарым-қатынас әлі де оң болды, ал АҚШ шетелдік инвестициялардың ең үлкен көзі болып табылады және Махатхир билігі кезінде Малайзияның ең үлкен клиенті болды. Сонымен қатар, Малайзияның әскери офицерлері АҚШ-та Халықаралық әскери дайындық және оқыту (IMET) бағдарламасы бойынша жаттығуды жалғастырды. ВВС хабарлауынша, Америка Құрама Штаттарымен қарым-қатынас 1998 жылы НАТО-ның Азия-Тынық мұхиты экономикалық ынтымақтастығы (АТЭЫ) конференциясында Малайзияда өткен АҚШ-тың вице-президенті Аль Гордың: оңға|нобай|329x329 нүкте|Махатхир Куала-Лумпурдағы [[Менара-Телеком қасбетінде 2004 жылдың ұлттық күнінде көрсетілді. Ол қайда негізін қалаған.]] Гор мен Құрама Штаттар Махатхирдің бұрынғы орынбасары Әнуәр Ибрагимнің сот процесін сынап, оны «шоу-сынақ» деп атады. US Secretary of State Madeleine Albright «шеру көрінісі» деп атады. Сондай-ақ, Энвар ХВҚ таңдаған экономикалық саясаттың малайзиялық өкілі болып табылады, оған пайыздық ставкалар кірді. Малайзиядағы мақала Бүгін Малайзияның премьер-министрі Махатхир Мұхаммедке және одан да көп жалпыға ортақ үкіметтерге, соның ішінде Жапонияға, нарықтық реформаларды одан әрі жалғастыру туралы АҚШ-тың талаптарына қарсы тұрмайтын жаппай шабуыл жасалды»деп түсіндірді.
1997 жылы өткен ОША кездесуіне дейін ол адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясын айыптайтын сөз сөйлеп, оны Америка Құрама Штаттары мен басқа елдер өздерінің құндылықтарын азиялықтарға жүктеуге тырысты. Ол Азиялық азаматтардың азаматтық еркіндіктерден гөрі тұрақтылық пен экономикалық өсімге мұқтаж екенін айтты. Бұл ескертпелер оны АҚШ Мемлекеттік хатшысы Мадлен Олбрайтпен кездесті. Бұл қарым-қатынастың екі жолы да болды. Әнуәрді атудан кейінгі және кейінгі түрмеге қамалғаны үшін Мадлен Олбрайт Әнуәрдін әйеліне барады.
Дегенмен Махатхир өз әрекеттерін ақтау үшін Америкаға нұсқау беруге тырыспады. Малайзиядағы ар-ождан тұтқындарын сотталусыз ұстау туралы сөз қозғағанда, ол: «Құрама Штаттардағы оқиғалар жұртшылықты жалпы игілікке қорғау үшін белгілі бір арнайы өкілеттіктерді қолдану қажет болған жағдайларды көрсетті», - деді.
Басқа жағынан АҚШ үкіметі бұрын Малайзия үкіметін АСС-ны енгізу үшін сынға алды, ол жақында 2001 жылы президент Джордж Буштың «Ішкі қауіпсіздік туралы заң - заңға қайшы заң. сотталмай ұстауға мүмкіндік беретін заңдар. Алайда, 2004 жылы Буш өзінің көзқарасын өзгертті және «Малайзияның Ішкі қауіпсіздік туралы заңын тек қана қатерлі заң ретінде жіктеуге болмайды» деп мәлімдеді.
2003 жыл Махатхир Куала-Лумпур қаласында Қосылмау қозғалысының сөйлесті, және өз сөзінде бөлігі ретінде, былай деді:.
Американың Малайзиядағы елшісі Мари Хухалала: «Бұл стандарттар бойынша ешқандай пайдалы мәлімдеме емес, мен бұл жерде Вашингтонның назарын аударатыны туралы айтқым келеді, олар зиянды әсер етуі мүмкін. қатынастар.
Жақында, 2003 жылы Ирактың басып алынуы екі ел арасында қосымша үйкеліс тудырды; Махатхир Джордж Буштың Біріккен Ұлттар Ұйымының мандаты болмай әрекет еткеніне қатты сын болды.
АҚШ-тың Оңтүстік-Шығыс Азияға қатысты саясатына қатысты 2003 жылғы үй кіші комитетінің тыңдауы (108-21 серия): «Кейде Премьер-министр Махатхирдің ескертуіне қарамастан, АҚШ-Малайзия ынтымақтастығы әртүрлі салаларда қатты растайды. білім беру, сауда, әскери қатынастар және терроризмге қарсы күрес «.
Аустралия
Махатхирдің Аустралиямен (Англлосферадағы Малайзияға ең жақын елі және сыртқы саясатының аймақтағы ең шоғырланғаны) Аустралияның саяси көшбасшыларымен қарым-қатынасы айрықша болды. Махатхир мен Аустралия көшбасшылары арасындағы қарым-қатынас 1993 жылы Пэт Китинг АПЭС саммитіне қатыспағандары үшін Махатхирді «өтірікші» деп сипаттаған кезде төмен деңгейге жетті. (Китингтің сипаттамасы лингвистикалық гэффе деп есептеледі және оның ойы «бейтарап» болды деп ойлайды.)
Сингапур
Махатхир сол кезде Сингапурдағы Британ Малайя Университетінде (Сингапурдағы Малайя Университетінің Сингапур ұлттық университеті болып өзгертілді, ал Куала-Лумпурдағы кампус Малайя Университетінде қалады) Малайзия университетінің медициналық колледжінің түлегі. 1953 жылы Британдық билік кезінде британдық дәрігер ретінде VII Эдвард медициналық колледжін бітірді. Сингапурдың ұзақ уақыттағы премьер-министрі Ли Куан Ю елдің шовинистік емделушісінен студент ретінде басталғанын айтты. «Ол Сингапурдағы медициналық студент ретінде қытайлық такси жүргізушісін үйге жіберді ханым досым, бірақ осы үйдің қызметшілерінің үйіне жеткізілген болатын ».
Алайда Махатхирдің қызмет етуімен Сингапурмен қарым-қатынастар дауылды болды. Көптеген даулы мәселелер оның әкімшілігінде көтерілген жоқ. Осы халықаралық мәселелердің көбісі Махатхирдің «Премьера» мерзімімен жасалды, бірақ оларды екі жақты түрде шешуге ешқандай маңызды бағыттар жасалмады. Мәселелер мыналарды қамтыды:
Оң жағынан:
Көптеген саяси сарапшылар, Лидің өтуімен Махатхир Оңтүстік-Шығыс Азияның «Ескі қорғаушысы» болып табылады деп санайды.
2016 жылдың сәуір айында Ли Куан Ю-ның қайтыс болуының 1-ші жылдығы. Махатхир сингапурлықтардың Ли Куан Ю-ның қосқан үлестерін және құрбандарын Сингапурдың табысқа жетуіне қарай бағалайтынын БАҚ-қа айтты. Махатхир Ли Сингапурды әлемдік деңгейдегі порты бар қаржы орталығына және авиациялық хабқа айналдыруға жауапты екенін айтты. Оның айтуынша, бұл бәрімізге тану керек жетістік. Махатхирдің айтуынша, Лидің Малайзия стендімен бірдей емес.
Босния және Герцеговина
Босния және Герцеговинада Махатхир осы ұлттың белгілі бір одақтасы ретінде танылды. Ол 2005 жылдың маусым айында Сараевоға барып, мұсылмандар мен босниялықтар арасындағы достықты білдіретін Bosmal City Center маңындағы көпірді ашты. Ол Високоға 2006 жылдың шілдесінде Босниялық пирамидасын көру үшін үш күндік сапар жасады. Ол бірнеше айдан кейін тағы бір сапарға аттанды.
2007 жылдың ақпанында төрт үкіметтік емес ұйым: Сараево Ғылым және Технологиялар Мектебі, Бознак Зияткерлерінің Конгресі және екі христиан ұйымы: Сербия азаматтық кеңесі және Хорватия Ұлттық Кеңесі, Махатхирді 2007 жылғы Нобель бейбітшілік сыйлығына ұсынды қақтығыс кезінде.
2007 жылдың 22 маусымында ол Сараевоға елдегі инвестициялық мүмкіндіктерді зерттеу үшін малайзиялық бизнесмендер тобымен тағы бір сапар жасады. 2009 жылғы 11 қарашада ол сондай-ақ президенті Харис Силажджидж қатысқан Малайзияның Global Business Forum - Босниядағы жетекші инвесторлардың жабық отырысын өткізді.
Дамушы әлем
Дамушы және ислам елдерінің арасында Махатир, әсіресе, Малайзияның салыстырмалы жоғары экономикалық өсуі және либералды мұсылман құндылықтарын қолдау үшін құрметтеледі.
Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев секілді көшбасшылар оны мақтап, Махатхирдің даму формулаларын еліктеуге тырысып жатыр. Ол әлемді дамыту мәселесі бойынша ұлы өкілдердің бірі болған және Солтүстік-Оңтүстік бөлігінің көпірін қолдайтын, сондай-ақ ислам мемлекеттерін дамытуға шақырған. Ол ОШАЕА, G77, Біріктірілмеген Қозғалыс, Ислам Ұлттар Ұйымы секілді НАТО-ға мүше емес әртүрлі блоктарды, ал жақында Канкун қаласында өткен Дүниежүзілік сауда ұйымының соңғы кездесуінде G22-ке арналды.
Саясатқа оралу
2015 жылы Малайзияны дамытудың Berhad дау-дамуы салдарынан Махатхир премьер-министр Найджиб Разакдың үкіметін сынға алды. Ол бірнеше рет Нажибді отставкаға кетуге шақырды. 2015 жылдың 30 тамызында ол және оның әйелі Сити Хасм, Неджибтің отставкаға кететінін көрсететін он мыңдаған адамдарды көрген Берсих 4 митингісіне қатысты.
2016 жылы Махатхир Малайзия азаматтарының декларациясында Пакатан Харапанның және Неджибді қуып шығаратын үкіметтік емес ұйымдардың көмегімен бірнеше наразылық туғызды. Наджибтің сыбайлас жемқорлық айыптауларына жауап беруі премьер-министрдің орынбасарын ауыстыру, екі газетті тоқтатып, Парламент арқылы парламентке дау тудыратын ұлттық қауіпсіздік кеңесі туралы заң жобасын ұсынып, премьер-министрге бұрын-соңды болмаған өкілеттіктермен қамтамасыз ету арқылы билікті күшейту болды. 2016 жылдың маусым айында Махатхир сондай-ақ 2016 жылы Сангаи Бесарға және 2016 жылы Куала Каңсарды сайлауға Аманахқа Пакатан Харапаннан үміткерлерге белсенді түрде қолдау көрсетті.
2017 жылға қарай Махатхир жаңа саяси партияны - Parti Pribumi Bersatu Malaysia (PPBM) тіркеуді алды және оппозициялық коалиция Pakatan Harapan-ға ресми түрде кірді. Ол Пакатан Харапанның төрағалығы мен премьер-министрінің кандидатурасы ретінде ұсынылды.
Бугиш адамдарындағы дау туралы сөз
2017 жылдың 14 қазанында 1 МДБ дау-дамайына сілтеме жасаған Махатхир Нажиб Разак туралы; Bugis pirates «-тен келген премьер-министр Малайзияны басқарады. Ол Малайзия мен Индонезиядағы Бұғис ұрпақтарынан оған қарсы наразылық білдірген «Сулавесиге оралу» деп атап өтті. Сондай-ақ, Джуджердің сұлтаны мен Селангор сұлтаны, оның екеуі де буги тайпасынан шыққан.
2018 жылдың 8 ақпанында Махатхирдің Дарья Керабат әл-Юнуси (DK Kelantan) Келантан патшайымы үйінен, оның екі «Пакатан Харапан» әріптестерімен бірге ешқандай себепсіз кері қайтарып алынды.
2018 кандидаты
2018 жылдың 8 қаңтарында Махатир «Пакатан Харапан» оппозициялық альянсының премьер-министрінің кандидаты ретінде сайланды, ол 2018 жылы 9 мамырда өтетін сайлауда өзінің бұрынғы одақтасы Наджиб Разакты босатуға тырысады. Оның бұрынғы саяси жауының әйелі Әнуар Ибрахимнің жұбайы Ван Азиза Ван Исмаил өз орынбасарына жүгірді.
2018 жылдың 10 мамырында жарияланған сайлау қорытындылары бойынша Пакатан Харапан жеңіске жетті, осылайша оны премьер-министрдің орнына қайтадан табыстады. Ол Әнуәрға кешірім сұрап, оны басшылыққа алуға мүмкіндік берді He would then seek a pardon for Anwar, in order to allow him to take over the leadership. .
Экономиялық саясаты
Махатхир Мұхамед басқаруынан бастап Малайзияның экономикалық саясаттары көбісі Сингапурдікіне өте ұқсас болған. Махатхир орта-кезеңдік мақсаттар қоятын “Малайзия жоспарлары” атпен белгілі корпоротивті ұлтшылдыққа негізделген экономикалық саясаттарымен Малайзияны аймақтық өндіріс, қаржы және телекоммуникация ошағына (хабына) айналдырады. Бұл орасан зор Кейнсиандық экономикасы ықпалы бар саясаты Махатхирдың тақта отырған уақыты біткенге дейін орын алды. Оның сүйікті жобалары - Оңүстік Корея мен Жапонияны қауталауға құлшыныс болатындай Перуажа болаты, Протон компаниясы, Астро, серіктік телевизия қызметін қамтыды. alt=A white Proton Europestar displayed in a showroom|оңға|нобай|Махатхир үкіметі [[Proton (автоөндіруші)|Proton-ға малайзиялық авто ретінде қолдау көрсетеді.]] Махатхир басқарған Малайзияның экономикасы таңғажайып қарқынмен дамып, қазір Оңтүстік Шығыс Азия елдерінің ең ірі экономикасы болып табылады. 1988 мен 1997 жылдар аралығындағы орташа өсім он пайыздан астам, ал өмір сүру деңгейі жиырма есе өскен, кедейшілік жоқтың қасы болуға айналды, ал халық сауаттылық деңгейі мен адам өлу сияқты әлеуметтік көрсеткіштері дамыған елдердікіндей болды. Тақта отыру кезеңінде Махатхир Солтүстік-Оңтүстік экспрессжолы, Мултимедиа Супер Корридор, Путражайа астана қаласы, Johor's Port of Tanjung Pelepas, Куала Лумпур Халықаралық Әуежайы (KLIA), the Bakun Dam in Sarawak, және Петронас Егіз Мұнаралары сияқты ауқымды ұлттық жобалаларды іске асырады. Бұл жобалардың пайдалары болғынымен олардың қымбаттығы кейбір малайзиялықтардың оларға кеткен қаржыны басқа да маңыздырақ салаларға жұмсауға болар еді дегендей наразылықтарын туғызды. Алайда Махатхир бұл ірі жобалардың тікелей экономикалық қайтарылымы барын, ұлттық мақтанышқа айналарын, сонымен қатар көптеген жұмыс орындары ашылып мултикпликативті әсері боларын айтумен болды. Кейбір жобаларының сәтсіздіктері үшін де Махатхир қатты сынға алынып отырды.