cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сүлейман Демирел атындағы университет
Магистратура және PhD бағдарламалары
Сулейман Демирел атындағы университет магистратура және PhD бағдарламаларын да ұсынады. Бұл бағдарламалар халықаралық бағдарламалар негізінде ағылшын тілінде оқытылады. Сабақ кестелері студенттің уақыт талабына қарай түзіледі. Өйткені СДУ оқу үдерісін әрдайым жаңартып, заманауи түрде жүргізуге тырысады.
Университетіміз жоғары оқу орнынан кейiнгi бiлiм беру бағдарламасы бойынша  төмендегідей магистратура мамандықтарын даярлауды  іске асыруда. Магистратурада мамандар дайындау екі бағытта жүргізіледі: ғылыми- педагогикалық бағыт және бейіндік бағыт.
Қол жетімді бағалар
Университетте сапалы білім алу құны қол жетімді. Сонымен қатар СДУ-нің ішкі гранттары, білім алуға жеңілдіктер, университетте жұмыс және түлектердің жұмысқа орналасуына көмек ретінде қаржылай қолдау көрсетіледі.
Әлеуметтік орта
СДУ-де студенттердің өз мүмкіндіктерін академиялық, қоғамдық және әлеуметтік өмірде қалыптастыруға арналған, қызығушылықтарына байланысты әртүрлі клубтар мен үйірмелер жұмыс жасайды. Университеттің қоғамдық өміріне араласу студенттің көшбасшылық қабілеттерін дамытуға және топта бірігіп жұмыс істеуге мүмкіндік береді.
Халықаралық қатынастар
Университетаралық ынтымақтастықтың бірден-бір басты бағыты - білім алушыларға шетелдік жоғары оқу орындарында іс-тәжірибесін өтеуге мүмкіндік беруге және екі диплом алуға бағытталған бірлескен білім бағдарламаларын әзірлеуге және жүзеге асыруға барынша көмек көрсету болып табылады.
Университеттің халықаралық қатынастар бөлімінің қызметі - әлемдік білім беру және ғылыми қауымдастыққа ары қарай ықпалдастыру, университеттің имиджін нығайту жөніндегі міндеттерді шешуге бағытталған. Бұл жұмыс шетелдің жетекші университеттерімен ынтымақтастық бағдарламалары шеңберінде, халықаралық білім бағдарламалары мен жобаларды жүзеге асыру, бірлескен ғылыми-зерттеу қызметтерін жүзеге асыру, ғылыми-практикалық семинарлар мен конференциялар ұйымдастыру, оқытушы мамандармен өзара алмасу және студенттердің білімін дамыту бағдарламалары шеңберінде жүзеге асырылады. Университет 60-тан астам білім-мекемелер, халықаралық ұйымдар және университеттермен серіктестік қатынас орнатқан. СДУ келісім негізінде АҚШ, Ұлыбритания, Швейцария, Оңтүстік Корея, Қытай, Түркия және Пакистан елдерінің серіктестерімен, сондай-ақ ТМД (Ресей, Армения, Азербайжан және Қырғызстан) университеттерімен тұрақты және перспективті байланыс орнатты.
Поджо-Нативо
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2049 адамды құрайды. Халық тығыздығы 128 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі — 2030.
Елді мекеннің қамқоршысы — Михаил архангел. Жыл сайынғы мерекесі — 29 қыркүйек.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Трайа
Трайа (Treia) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Шлезвиг-Фленсбург ауданының құрамына енеді.
NGC 2744A
NGC 2744A — Шаян шоқжұлдызында орналасқан P (пекулярлық галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2744A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 200248, VV 612.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Хойтлиген
250px|thumb|Картада орналасуы Хойтлиген (Häutligen) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Конольфинген округінің құрамына кіреді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Шилібастау (Алматы облысы)
Шилібастау — Алматы облысы Жамбыл ауданы, Мәтібұлақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұзынағаш ауылынан солтүстік-батысқа қарай 76 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 418 адам (206 ер адам және 212 әйел адам) болса, 2009 жылы 558 адамды (289 ер адам және 269 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) елді мекендері
Дрента (Велико Тырново облысы)
Дрента (Дрента) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 84 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5095. ЕКАТТЕ коды — 23710.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Вила-де-Ала
Вила-де-Ала (Vila de Ala) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 359 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,52 км² шамасында. Халық тығыздығы — 13,5 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Арбетета
Арбетета (Arbeteta) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Альто-Тахо ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 63,07 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 105 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
Құланбай Көпішев
Құланбай Көпішев (1913-2002) — 15 наурызда Қызылорда облысы, Қармақшы ауданындағы «Құлан» деген жерде туған. Алшын тайпасының Шөмекей руынан. Семей қаласындағы жоғары дәрежелі ауыл шаруашылығы мектебін, Қазақстан Компартиясы Орталық Комитеті жанындағы партия мектебін, ҚазМУ-дің филология факультетін бітірген. 1931 жылдан бастап ұстаздық және комсомолдық қызметтер атқарған. Ұлы Отан соғысына қатысқан. Соғыстан кейін «Үгітші блокноты» журналының жауапты хатшысы, Қазақ радио комитетінің бас редакторы, көркем әдебиет баспасында редакция меңгерушісі қызметін атқарды.
30-дан астам өлеңдер кітабы жарық көрді. А. Мацкеевичтің, Н. Бараташвилдің, Т. Шевченконың, А.С. Пушкиннің, М.Ю. Лермонтовтың, М. Жәлилдің, т.б. шетел ақын-жазушыларының шығармаларын қазақ тіліне тәржімалады.
«Сыр толқыны», «Өркен», «Мәуе», «Жылдар жырлайды», «Ер-жүрек», «Кезеңдер», «Жұлдыздар сөйлейді», «Өсиет» секілді кеңінен танымал өлеңдер жинақтарының авторы.
I дәрежелі Отан соғысы, Қызыл Жұлдыз, «Кенигсбергті алғаны үшін» орден-медальдарымен, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасымен екі рет марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қармақшы ауданында туғандар Санат:1913 жылы туғандар
Аккуанегра-Кремонезе
Аккуанегра-Кремонезе (Acquanegra Cremonese) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Кремона провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1253 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 136 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 9 км² шамасында. Пошта индексі — 26020.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Жайма ауылдық округі
Жайма ауылдық округі – Абай облысы Жарма ауданы құрамында болған әкімшілік бірлік. 2013 жылы таратылып, Суықбұлақ кенттік әкімдігі құрамына енгізілді.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Жайма ауылы кірді. Орталығы – Жайма ауылы болды. Округ құрамында болған Қорғанбай ауылы 2007 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 463 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Жарма ауданының таратылған ауылдық округтері
Осип Афанасьевич Петров
Осип Афанасьевич Петров (3 (15) қараша 1806, Елисаветград — 28 ақпан (12 наурыз) 1878, Санкт-Петербург) — орыс әншісі (бас), орыстың вокальдық мектебінің негізін салушылардың бірі. 1820 жылдардан провинциялық театрларда, 1830—78 ж. Петербург опера театрында (1860 жылдан Мариин театры деп аталды) қызмет етті. Басты партиялары: Фигаро (Россинидің «Севиль шаштаразысында»), Сусанин, Фарлаф (Глинканың «Иван Сусаний» жәңе «Руслан мен Людмиласында»), Варлаам (Мусоргскийдің «Борис Годуновыңда») т.б. Осиптың орындаушылық өнері көп қырлылығымен әрі қарапайымдылығымен ерекшеленді.
Дереккөздер
Санат:Ресей әншілері
Гревен
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 36044 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 140,15 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 5 66 012. Қаланың басшысы — Петер Феннемайер.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Быстрец (Люнда тармағы)
Быстрец (Быстрец Красный) — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы, Кострома облысы, Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Люнда өзенінің оң жағалауынан 61 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга өзені Ветлуга қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Суессетандар
Суессетандар (лат. Suessetani) — римдіктерге дейін Тарракондық Испанияны мекендеген ежелгі кельт тайпасы. Олар Тит Ливиде кездеседі. Олар белг тайпасы—свессондармен жақын болуы мүмкін. Суессетандар орталық Арагонаны (қазіргі Сарагос провинциясының Синко-Вильяс ауданы) мекендеген. Солтүстігінде седетандар, шығысында васкондар және оңтүстігінде якетандармен шектескен, олармен жауласып отырған. Шығыс шекарасы Гальего өзенімен шектелген. Орталықтары—Corbio қаласы болған. Суессетандар Ибери түбегіне б.з.д VII ғасырда кельттердің көші кезінде келген. Оның алдында мұнда васкондар мекен еткен. Б.з.д II ғасырда суессетандарды Рим бағындырып, бірақ олар көтеріліске шыққан. Ал б.з.д 184 жылы Corbio қаласы римдіктермен қоршалып, басып алынып, қиратылған.
Сілтемелер
Санат:Кельт тайпалары
Спелонкато
Спелонкато (Speloncato) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Кальви округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,67 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B290, пошта индексі — 20226.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 280 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,85 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Пымвашор
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Спелонкато
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Пымвашор
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Мелиорациялық жүйе
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Әлібек Қоңыратбайұлы Қоңыратбаев
right|thumb Әлібек Қоңыратбайұлы Қоңыратбаев (7 қазан 1907, бұрынғы Сырдария губерниясы Ақмешіт уезі Шиелі болысы, 7-ауыл – 2 желтоқсан 1937, Алматы) – жазушы, аудармашы, сыншы.
Ташкенттегі Халық ағарту институтының екі курсын, ҚазПИ-ді бітірген. 1931 – 33 жылдары Қазақстан жазушылар одағының жауапты хатшысы, төралқа мүшесі, 1934 – 37 жылы “Әдебиет майданы”, “Қазақ әдебиеті” газет-журналдарында әдеби қызметкер, "Қазақстан" баспасында бөлім меңгерушісі болған. М.Жолдыбаев, М.Әуезовпен бірге “XIX ғасыр мен XX ғасырдың бас кезіндегі қазақ әдебиетінің оқу кітабы” (1933) және “XIX ғасыр мен XX ғасырдың бас кезіндегі қазақ әдебиетінің хрестоматиясы” (1934); М.Жолдыбаев, М.Қаратаевпен бірге “Әдебиет хрестоматиясы” (1934), А.Әлібаевпен бірге “Хрестоматия” (3-сынып) атты оқулықтар мен оқу құралдарын жазған. Мольердің “Сараң” комедиясын, Тургеневтің “Әкелер мен балалар” романын, Чеховтың “Ванька”, “Хамелеонын” т.б. шығармаларды қазақ тіліне аударған. 1935 ж. Гүлнар Дулатоваға қосылып, артында бір қызы қалған. 1935 жылы М. Дулатовтың ұлы қайтыс болғанда жерлеуге ер адамдардан А.Байтұрсынов екеуі ғана қатысқан. Саяси қуғын-сүргін құрбаны, 1937 жылы 17 наурыз күні тұтқындалып, сол жылдың 2 желтоқсанында НКВД-ның тергеу камерасында атылған. 1956 жылы толық ақталған. 2008 жылы шығармалар жинағы (Астана: "Фолиант") жарық көрген. Құрастырушы - Т.Қоңыратбай.
Дереккөздер
Санат:7 қазанда туғандар Санат:1907 жылы туғандар Санат:Шиелі ауданында туғандар Санат:2 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:1937 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан әдебиет сыншылары Санат:Қазақстан аудармашылары Санат:Саяси қуғын-сүргін құрбандары Санат:КСРО-да атылғандар
Порт Хоуп (Мичиган)
Порт Хоуп (Port Hope) — Мичиган штатының Huron округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Кашиф Жиғаншыұлы Мұхамедшин
Кашиф Жиғаншыұлы Мұхамедшин (13.9.1926 жылы, Қырғызстан, Қарақол қаласында туған) – заң ғылымдарының докторы (1980), профессор (1981). Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген заң қызметкері (1986). Алматы заң институтын (1952) бітірген. КСРО Ішкі істер министрлігінің Қарағанды жоғары мектебінің кафедра бастығы (1970–89) қызметтерін атқарды. 1989 жылдан Қарағанды мемлекеттік университетінде профессор 1975 жылы «Высшие органы государственной власти союзных республик и проблемы укрепления социалистической законности» деген тақырыпта докторантуралық диссертация қорғады. Негізгі ғылыми еңбектері бұрынғы одақтас Республикалық мемлекеттік жоғары органдарының қызметін жетілдіру мәселелеріне арналған. 80-нен астам ғылыми жарияланымның авторы.
Cілтемелер
Санат:Қазақстан ғалымдары
Карлюкс
Карлюкс (Carlux) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Сарла-ла-Канеда округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,31 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24081, пошта индексі — 24370.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 641 адамды құрады. Халық тығыздығы — 48,16 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Мұса Алланұлы Алданиязов
Алданиязов Муса Алланұлы/22.12.1926 ж.т. Мұғалжар ауданы, Батпақкөл ауылы/-партия-кеңес қызметкерлері .Алматы жоғары партия мектебін бітірген/1961/.Еңбек жолын 1941 ж. « Жаңажол» ұжымшарында колхозшы болып бастаған. 1942-44 жылдары бастауыш мектеп меңгерушісі. 1944 -50 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысқан, Қиыршығыс шекарасында әскери қызметте болған. 1950-57 жылдары Алға ауд. Комсомол коммитеті 1-хатшысы, Бессараб МТС –нің партком хатшысы. 1961-68 жылдары Алға аупарткомының бөлім меңгерушісі, Қобда аупарткомының хатшысы, ауд. халықтық бақылау коммитетінің төрағасы, 1968-72 жылдары Ырғыз ауатком төрағасы болған. 1972-86 жылдары Қарабұтық ауд. «Ақкөл» кеңшарының директоры.Еңбек Қызыл Ту, « Құрмет белгісі» ордендерімен , 13 медальмен марапатталған.
Дереккөздер
А7-Ақтөбе:Энциклопедия-Ақтөбе. «Отандастар-Полиграфия»ЖШС, 2001.-748 бет.
Жалау Мыңбаев
Жалау Мыңбаев (1892, бұрынғы Адай уезі Құнан-Орыс ауылы – 16.11. 1929, Алматы) – мемлекет қайраткері. Адай руының Құнанорыс бұтағынан.
Дереккөздер
Санат:1892 жылы туғандар Санат:Адай уезінде туғандар Санат:16 қарашада қайтыс болғандар Санат:1929 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақ КСР үкіметі басшылары Санат:Адай уездік ревкомының төрағалары Санат:Атырау облыстық атқару комитетінің төрағалары
Адриан Фоккер
Адриан Фоккер (Adriaan Daniël FokkerAdriaan Daniël Fokker; 17 тамыз 1887 ( 18870817 ), Бейтензорг, Нидерландтық Ост-Үндістан — 24 қыркүйек  1972, Апелдорн, Нидерланд) — нидерланд физигі, Эйнштейн броундық қозғалысты — сұйықтықта өлшенген майда бөлшектердің хаостық зигзагтәрізді қозғалысын (Фоккер — Планк теңдеуі) сипаттау үшін алғаш рет пайдаланған әдісті жетілдірген.
Хендрик Лоренцтың шәкірті.
Сілтемелер
Санат:17 тамызда туғандар Санат:1887 жылы туғандар Санат:1972 жылы қайтыс болғандар Санат:Нидерланд физиктері
Жоан Жордан
Жоан Жордан Морено (Joan Jordán Moreno; 6 шілде 1994 жыл, Реженкос, Испания) — испаниялық футболшы, "Севилья" клубының жартылай қорғаушысы. 2019 жылға дейін "Эспаньол", "Реал Вальядолид" клубтарында ойнап, "Севильяға" ауысты.
Клубтық
Севилья
Сілтемелер
Санат:Испания футболшылары Санат:Эспаньол ФК ойыншылары Санат:Реал Вальядолид ФК ойыншылары Санат:Севилья ФК ойыншылары
NGC 7239
NGC 7239 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Әділ Қапашев
Әділ Қапашев (1928 жылы туған, Маңғыстау ауданы Жармыш ауылы) – зоотехник, экономист. 1943 – 81 жылы Қарасай, Қарқын, Алғабас ұжымшарларында ферма бастығы, бас бухгалтер, бас экономист, мекеменің инспекторы, 1981 – 91 жылы зоотехник, 1991 жылдан шикізат дайындау мекемесінде жүн-тері алушы агент, жеке шаруа қожалығының жетекшісі. «Құрмет белгісі» (1976), Еңбек даңқы ордендерімен, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1928 жылы туғандар
Плерен
Плерен (Plérin) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Сен-Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 27,72 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13678 адамды құрады. Халық тығыздығы — 493,43 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
Оффен (Төменгі Рейн)
Оффен (Hoffen) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Висембур округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,45 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67206, пошта индексі — 67250.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Моңғол империясы
Моңғол империясы (Их Монгол Улс немесе Монголын эзэнт гүрэн) — Шыңғыс хан құрған мемлекет, әлемнің ең ірі империяларының бірі.
Тарихы
1189 – 1206 ж. аралығында болған қиян-кескі соғыстардан кейін Шыңғыс хан Алтайдан Қытай қорғанына дейінгі аймақта тіртұтас мемлекет құрды және ол өз мемлекетін әрі қарай кеңейте бастады. XII ғасырдың аяғы — XIII ғасырдың басында Орталық Азия мен Қазақстан далаларындағы саяси жағдай күшті көшпелі тайпалар одағы билеушілерінің арасында басқа тайпаларға өз үстемдігін орнату жолындағы күрестің күшеюімен сипатталады. Осы күрестің барысында Моңғол тайпасының өкілі Темучин (Шыңғысхан) Орталық Азия тайпаларың біріктірді, сөйтіп ол Орталық Азия даласындағы ең құдіретгі жаулап алушыға айналды. Керейіт- тер ханының наймандармен, Моңғол тілдес татар және меркіт тайпаларымен соғыстарында Темучиннің атағы шыға бастады, ол соғыстарға Ван-ханның вассалы ретінде болашақ Шыңғысхан белсене қатысты. 1207 ж. ол Сібірдегі орман жұртын бағындырғаннан кейін, 1207 – 09 ж. Таңғұт (Си Ся) мемлекетіне үш дүркін шабуыл жасап, жаулап алды. Шығыс Түркістандағы ұйғырлар мен қарлұқтар Шыңғыс ханға қарсылықсыз бағынды. 1211 ж. өзінің ежелгі ата жауы Алтын (Цзин) еліне қарсы аттанып, бес жылдың ішінде бұл елдің басты бекіністерін басып алып, мол олжаға батты. Алайда бұл жорық соңына дейін жеткізілмеді. Жалайыр Мұқылай ноян бастаған 60 мыңдық әскерді Қытайға қалдырып, Шыңғыс ханның өзі 1216 ж. Қарақорымға қайтып оралды. Көп ұзамай батысқа қарай жорықтар ұйымдастырылды. Жебе ноян бастаған әскер найман ханы Күшлікті өлтіріп, Іле, Жетісу аймағын билеп тұрған Қарақытайлар мемлекетін бағындырды. 1211 жылы Жетісуға Моңғолдардың алғашқы келуі сол оқиғалардың салдарынан болған еді. Бірақ олар ұзақ уақыт болған жоқ, ейткені Шыңғысхан оларды солтүстік Қытай жеріндегі Цзинь империясымен соғысуға кері шақырып алды.
1216 жылы бұл науқан ойдағыдай аяқталғаннан кейін Моңғолдар Батысқа қарай жылжуын қайтадан бастады. Шыңғысхан өзінің үлкен ұлы Жошыға қыпшақтарға қашып барған меркіттерді қыруға, ал сенімді қолбасшыларының бірі Жебе-ноянға Күшлік-ханды жазалауға бұйырды. 1218 жылы Күшлік-хан талқандалды да, Моңғолдар оның Жетісудағы иеліктеріне кірді, оларды христиан наймандар мен буддистердің қысымынан қатты зардап шеккен жергілікті мұсылман тұрғындары қуана қарсы алды. Күшліктің иелігіндегі жерлердің шегіне кіргеннен кейін Моңғол қолбасшысы Жебе-ноян жаршылар арқылы хабарлатып әскерлерге бейбіт тұрғындардың мүлкіне тиісуіне тыйым салынсын, ал мұсылмандарға найман билеушілерінің тоқтатқан жария түрде құдайға құлшылық ету құқығы қайтарылсын деп бұйрық берді. Қашып кеткен Күшлікті моңғолдар Бадахшанда қуып жетіп, басынн алды. Сөйтіп, Шыңғыс иеліктері Хорезмшах мемлекетіне таяп келді. Жошы хан Қазақстанның Торғай далаларында меркіттермен шайқасып, оларға күйрете соққы бере ыдыратып жіберді. Бірақ келесі күні оған Хорезм шахы Мұхаммедтің 60 мындық әскері шабуыл жасады, ол Сырдарияның төменгі ағысындағы Женттен қазіргі қазақ далаларында мекендеген көшпелі қыпшақтарға жорыққа шыққан әскер болатын. Бұл шайқаста ешқайсысы жеңіске жеткен жоқ. Бірақ жалпы алғанда бұл кездейсоқ қақтығыс хорезмшахқа қатты әсер етті, В. В. Бартольдтің пікірінше, Шыңғысхан 1219-1221 жылдары хорезмшахтардың мемлекетін шапқан кезде оның моңғолдармен ашық шайқаска неліктен шықпаған себептерінің бірі осы болған. Ал бұдан әрі моңғол-хорезм қатынастары барған сайын шиеленісе берді де, соғысқа әкеп соқты.Шыңғысханның жеткен жеңістері туралы хабар Орта Азияда алуан түрлі пікірлер туғызды. Хорезмшах Моңғолияға бірінен соң бірін екі елшілік аттандырды. Өз тарапынан Шыңғысхан да елшілік жіберді. 1218 жылдын көктемінде хорезмшах Мұхаммед осы елшілікті қабылдады.
Отырар шайқасы
Содан көп кешікпей Шыңғысхан Орта Азияға сауда керуенін жіберді. 500 түйеден тұратын керуенде моңғол жансыздарын қоса есептегенде барлығы 450 адам болатын. Көп адамы бар керуен 1218 жылдың жазында Отырарға келіп жетті. Отырардың билеушісі қыпшақ Ғайыр-хан Иналшық көпестерді тыңшылық жасады деп күдіктеніп, оларды өлтіруге бұйырып, керуенді тонап алды. Шыңғысхан Қайыр-ханды ұстап беруді талап етті, бірақ хорезмшахтың бұл талапты орындамағаны былай тұрсын, сонымен бірге елшілерді өлтіруге әмір етеді. Бұл Шыңғысханның Хорезмге қарсы соғысына себеп болды. Тіпті хорезмшах Ғайыр-ханды Моңғолдарға ұстап бергісі келсе де, оның мұны жүзеге асыруы екіталай еді. Ан-Нисавидің айтуынша, «ол оған (Шыңғысханға) жөнелте алмайтын еді, өйткені әскердің көп бөлігі мен жоғары дәрежелі әскербасылар соның (Иналханның) қыпшақ туыстары болатын. Онын кестесіндегі өрнекті және оның түйінінің негізін солар жасап, оның мемлекетінде толық билік жүргізді». Хорезмшахтың мемлекетінде орта ғасырлардағы Қазақстан далаларынан шыққан қыпшақтар осындай ықпалға ие болған. Шыңғысханның хорезмшахпен соғысу үшін жинаған әскерінін дәл саны белгісіз, одақтастарымен - Жетісу қарлуқтарымен және Шығыс Түркістан ұйғырларымен қосып алғанда 150 мың жауынгер деген сан жобаға келеді. Жорық 1219 жылдың қыркүйегінде Ертіс жағалауынан басталды. Деректемелердегі мәліметтерге қарағанда, Шыңғысхан әскерін Ертістен Сырдарияға дейін бұрынғы жаулап алушылар жүрген жолмен — Жетісу арқылы алып өткен.
Отырарға таянғанда Шыңғысхан оны қоршауға ұлдары Шағатай мен Үгедей баскарған әскерлерді қалдырып, Жошы-ханды Сырдарияның төменгі ағысына - Жент жөне Жанкент қалаларына жіберді, үшінші топ Сырдарияның жоғарғы ағысындағы қалаларды бағындыруға кетті, ал Шыңғысханның өзі негізгі күштерімен Бұхараға аттанды. Отырардың билеушісі Қайыр-хан бар күшін салып ең соңғы мүмкіндігін пайдалана отырып қорғанды. Отырарды коршау бес айдай уақытқа созылды. Қаһармандық қорғаныстың бесінші айы бітуге айналғанда хорезмдік әскербасы Қаража-хаджиб он мындық колымен Моңғолдарға беріліп, оларды қалаға кіргізіп жіберді. Алайда Отырар сонда да табандылықпен қорғана береді. «Арыстандай айбарлы» әскерлер тобымен Ғайыр-хан берік қамалға бекініп алды да, Моңғолдарға оны алу үшін тағы бір ай уақыт керек болды. Қамалды қорғаушылар түгел қырылғаннан кейін ғана ол 1220 жылғы ақпанда алынды. Ғайыр-хан қолға түсіп, Шыңғысханның алдына апарылған жерде қатал жазаланып өлтірілді.
Мемлекеттің ұлыстарға бөлінуі
Шыңғыс хан басып алынған жерлерді өз ұлдарына: қыпшақ даласын Жошыға, Іле, Жетісу, Мауераннахр өлкелерін Шағатайға, Шығыс Түркістан, Алтайды Үгедейге бөліп берді. Батысқа қарайғы жерлерді басып алуды Жошыға тапсырып, өзі 1225 ж. Қарақорымға қайтып оралды. 1226 ж. таңғұттарға қарсы соңғы жорығын жасады. Шыңғыс хан империясы Ляодун түбегінен Кавказға, Байкалдан Тұрпанға дейінгі алып кеңістікті алып жатты. Шыңғыс хан өлерінде балаларына Корея түбегіне дейінгі өлкені жаулап алу мен батысқа қа-райғы шабуылдарды жалғастыра беруді өсиет етті. Әкесінен кейін “ұлы хан” тағына отырған Үгедей Алтын елін біржолата жаулап алды. Мөңке Қытайға қарсы жорыққа аттанды, Төленің тағы бір ұлы Хулагу Иранды бағындырды. 1235 ж. Бату бастаған қол батысқа қарай жорық жасап, Шығыс Еуропаның көпшілік бөлігі мен Русьтің шығысын жаулап алды. Нәтижесінде 1245 – 46 ж. әйгілі Жошы-Қыпшақ (Алтын Орда) державасының негізі қаланды. Бұл держава шығысынан батысына дейінгі аралығы шамамен 6160 км, солтүстігінен оңтүгіне дейінгі аралығы 4400 км алып өлкені қамтыды. Қытайға қарсы аяқталмай қалған жорықты Құбылай одан әрі жалғастырды. Бұл жорық 30 жылға (1260 – 90) созылды. Нәтижесінде бүкіл Қытай мен Оңтүстік-Шығыс Азияның көптеген елдері Моңғол империясы билігіне өтіп, Құбылай Қытайда Юань әулетінің негізін қалады. Ол империя астанасын Қарақорымнан Кайпинге (Пекин) көшірді. 1271 ж. жаңа астана салғызып, оны “Хан қаласы” (Ханбалық) деп атады. Бірақ көшпелілердің ат жалында жүріп күшпен жаулап алынған қоғамдық, экон. даму дәрежесі әр түрлі елдер мен халықтарды бір орталықтан басқару оңай емес еді. Моңғолдар жаулап алған елдерінде өздерінің ұлыстық әскери-бюрократ. билік жүйесін орнатты. Осыған байланысты ұлыс билеушілері өздерін орталықтан дербес, жеке билік иесі ретінде сезіну үшін жергілікті ақсүйектермен жақындасып, солардың салт-дәстүрлерін қабылдады. Бұл өз кезегінде империяның ыдырауын тездетті. Дегенмен, Моңғол империясы арқылы Батыс пен Шығыс арасындағы қарым-қатынастар дамып, Ұлы Жібек жолы қайта жандана бастады. Сонда да жаулап алынған әрбір халық, әрбір аймақ мүдделерін бір орталықтан реттеп отыру мүмкін болмады. Империя астанасы Кайпинге көшірілгеннен кейін онда бір-бірімен терезесі тең үш ортаға: Юань, Жошы-Қыпшақ және Ирандағы ильхандар мемлекеттері пайда болды. Юань билігі 108 жылға, ильхандар билігі 120 жылға созылса, Жошы-Қыпшақ державасы 240 жылға жуық өмір сүрді. Кейіннен бұл державалардың орнында көптеген ұлттық мемлекеттер өсіп шықты. Солардың бірі Алтын Орда, Ақ Орданың тікелей мұрагері – Қазақ хандығы болып табылады.
Дереккөздер
Санат:1368 жылы жойылғандар Санат:1206 жылы құрылғандар Санат:Моңғол империясы Санат:Моңғолия тарихы Санат:Орталық Азия тарихы Санат:Қазақстан тарихындағы мемлекеттер Санат:Қырғызстан тарихындағы мемлекеттер Санат:Өзбекстан тарихындағы мемлекеттер Санат:Тәжікстан тарихы Санат:Қытай тарихындағы бұрынғы мемлекеттер Санат:Азия тарихы Санат:Орталық Азия Санат:Еуропаның тарихи мемлекеттері Санат:Империялар Санат:Азия империялары
Обертен
Обертен (Aubertin) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,16 км² шамасында.
Баймолдин ауылдық округі
Баймолдин ауылдық округі – Павлодар облысы Аққулы ауданындағы әкімшілік бірлік.
Күләш Жазықбайқызы Бертаева
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, 2 том
Баймолдин ауылдық округі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Әбілқайыр Баймолдин, Тақыр ауылдары кіреді. Орталығы – Әбілқайыр Баймолдин ауылы.
Обертен
Коммунаның INSEE коды — 64072, пошта индексі — 64290.
Күләш Жазықбайқызы Бертаева
Дереккөздер
Санат:1962 жылы туғандар
Обертен
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 649 адамды құрады. Халық тығыздығы — 37,82 адам/км².
Баймолдин ауылдық округі
Тарихы
2007 жылға дейін Восточный ауылдық округі деп аталды. 2017 жылы Тереңкөл ауылы таратылды.
Обертен
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Баймолдин ауылдық округі
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 765 адамды құрады.
Обертен
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Баймолдин ауылдық округі
Дереккөздер
Санат:Аққулы ауданы ауылдық округтері
Еуропа чемпиондары кубогының финалы 1981
Еуропа Чемпиондар Кубогының финалы 1981 (ағыл. 1981 European Cup Final) — 1980/81 жылғы Еуропа Чемпиондар кубогының финалдық матчы. 1981 жылы 27 мамырда Париждегі "Парк де Пренс" стадионында "Ливерпуль" (Англия) және "Реал Мадрид" (Испания) клубтары кездесті.
Сілтемелер
Санат:1981 жылғы футбол Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары Санат:Ливерпуль ФК ойындары Санат:Реал Мадрид ФК ойындары
Орыс әскери кемесі, сігіл ары!
thumb|right|[[Днепр (қала)|Днепрдегі, фраза жазылған билборд.]] нобай|[[Колумбус (Огайо)|Колумбустағы (Огайо) Украинаны қолдау митингі (26 ақпан, 2022). Плакатта фраза жазылған.]] Орыс әскери кемесі, сігіл ары! (Русский военный корабль, иди на хуй, Російський військовий корабель, іди на хуй) — Ресейдің Украинаға басып кіруі кезіндегі Змеиный аралы үшін шайқаста ресейлік әскери кеменің берілу туралы ұсынысына украин шекарашыларының айтқан жауап-сөйлемі. Содан кейін, ресейлік кеме аралға шабуыл жасап, шекарашылардың бір бөлігі өлтіріліп, бір бөлігі тұтқынға түскен.
Жеміс
нобай|Алманобай|120px|Шиенобай|180px|Асқабақ Жеміс (fructus) — жабық тұқымды өсімдіктер өнімі. Жеміс ұрықтанған аналықтан дамиды, бірақ көптеген өсімдіктерде басқа бөліктерінен де (гүл кіндігі, гүл серігі, т.б.) дамиды. Аналықтан дамыған жемісті нағыз жеміс, ал басқа бөліктерінен дамыған жемісті жалған жеміс деп атайды. Жеміс тұқымнан және жемісқаптан тұрады. Жемісқаптың ішінде бір немесе бірнеше тұқым болады, партеногенездік жолмен дамыған жеміс тұқымсыз болады. Өсімдік түріне байланысты жемістің пішіні, көлемі, түсі әртүрлі болады. Жеміс құрғақ жеміс және шырынды жұмсақ жеміс деп бөлінеді. Құрғақ жемістің көп тұқымды қақырап ашылатын (бұршақ, бұршаққын, т.б.) және бір тұқымды, қақырап ашылмайтын (жаңғақ, жаңғақша, тұқымша, дәнек) түрі бар. Шырынды жемісті көп тұқымды (жидек, асқабақ, алма, т.б.) және бір тұқымды (сүйекті жеміс) деп бөледі. Жемісқаптың сыртқы қабаты (экзокарпий) жылтыр (шие, алма), балауызды (жүзім, алхоры, шомыр), түкті (шабдалы), жұмсақ (өрік), қыртысты (тұшала), қалың (лимон, апельсин), қатты (жаңғақ) болады. Шырынды жемістерде экзокарпий қабатынан кейін қант, май жиналатын жұмсақ мезокарпий (өрік, шие, т.б.) қабаты түзіледі. жемістің ең ішкі қабаты (эндокарпий) кейбір өсімдіктерде қатайып, сүйектеніп кетеді (алхоры, т.б.), кейбіреуінде жұмсақ шырынды (лимон, апельсин) немесе үлпекке (бұршақ тұқымдасы) айналады. Экзокарпий мен мезокарпий жасушаларында хлорофилл болғандықтан, пісіп-жетілу кезінде жемістің жасуша шырынында антоциан пигментінің көбеюіне және хлоропластың хромопласқа айналуына байланысты түсі өзгереді. Бір гүлдегі бірнеше аналықтан (таңқурай, қара бүлдірген, т.б.) пайда болған жемісті күрделі жеміс деп атайды. Бұл жағдайда күрделі жеміс түзетін әр жеміс аналықтан дамиды. Гүл шоғырындағы жеке гүлден дамыған жемістерді шоқ жемістер (мысалы, жүзім) дейді. Өсімдіктердің піскен жемістері мен тұқымы жел (анемохория), су (гидрохория), жануарлар (зоохория) және адам (антропохория) арқылы таралады. Құрамында ақуыз, май, көмірсу витаминдері көп болғандықтан жеміс тағамға, мал азығына, т.б. пайдаланылады. Көптеген жемістен дәрі, бояу алынады. Улы және арам шөптердің жемістері зиянды болады.
Орыс әскери кемесі, сігіл ары!
24 ақпанда Ресейдің әскери кемесі Қара теңіздегі Змеиный аралына жақындап, «Мен — орыс әскери кемесімін. Қан төгілу мен ақталмайтын өлімдерге жол бермеу үшін қаруды тастап, берілуді ұсынамын. Өйтпеген жағдайда, сіздерге бомбалық-штурмдық соққылар жасалатын болады.» деп анонимді түрде екі рет берілуді ұсынды.
Жеміс
Дереккөздер
Санат:Жемістер
Орыс әскери кемесі, сігіл ары!
Жауап ретінде «Русский военный корабль, иди нахуй!» жауап-сөйлемі естілді.
Украина президенті Володимир Зеленський аралды қорғаған шекарашылардың қайтыс болғанын мәлімдеді. «Біздің Змеиный аралымызды соңына дейін қорғаған барлық шекарашыларымыз ерлікпен қаза тапты. Бірақ шегінбеді. Олардың барлығына Украина Қаһарманы атағы беріледі. Украина үшін жанын қиғандар мәңгілік жүрегімізде болады».
Украина Ішкі істер министрінің кеңесшісі Антон Геращенконың мәлімдеуінше, зымырандық шабуыл нәтижесінде 13 шекарашыдан тұратын гарнизон түгелдей жойылған.
Артынша аралға «Москва» крейсері мен «Василий Быков» патрульдік кемесі шабуыл жасағаны белгілі болды.
Қолданылуы
thumb|250px|Украинаның пошта маркасы (2022)
Дереккөздер
Санат:Ресейдің Украинаға басып кіруі (2022) Санат:Ресейдің Украинаға басып кіруіне қатысты интернет-мемдер
Дүйсенбайұлы
Дүйсенбайұлы деген сөз мынадай мағыналар білдіруі мүмкін:
Терістаңбалы ауылдық округі
Терістаңбалы ауылдық округі – Абай облысы Жарма ауданы құрамында болған әкімшілік бірлік. 2013 жылы таратылып, Суықбұлақ кенттік әкімдігі құрамына енгізілді.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Терістаңбалы, Ұзынжал ауылдары кірді. Орталығы – Терістаңбалы ауылы болды.
Дереккөздер
Санат:Жарма ауданының таратылған ауылдық округтері
1150 жыл
Оқиғалар
1150 жылы - Париж университетінің негізі қаланды.
Туғандар
Тағы қара: Санат:1150 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1150 жылы қайтыс болғандар
Белгтер
Белгтер ( Belgae) —б.з.д 300 жылдары Солтүстік Галлия мен Британияның шығыс жағалауларын мекендеген кельт тайпасы. Белгілі белг тайпалары: белловактар, суессиондар (свессиондар), ремдер, амбиандар, атребаттар, мориндар, менапилер (менапийліктер), нервийліктер, адуатуктар, эбурондар және треверлер. Белгтердің басты елді-мекені ремдердің Дуроцерторумы болды (олардың атауынан қазіргі Реймс қаласының атауы шығады).
Б.з.д 58 жылы Галлия белгтерін Юлий Цезарь бағындырды. Кейін 16 жылдан белгтердің жері империяның қиырында орналасып, оңтүстік-шығыс бөлігі римдік Белгика провинциясына кіріп, орталығы Трир (кейін Белгика II) болды. Ал солтүстік-шығыс бөлігі 89 жылы құрылған Төменгі Германия провинциясына кірді.
Бірінші ғасырдың ортасында римдіктер Британияда мекендеген барлық кельт тайпаларын бағындырды. Оның ішінде белгтер де бар еді.
V ғасырда Белгиканы франктер басып алғаннан соң белгтер жойылып немесе олармен араласып кетті. Бұл аймақты кейін герман тайпалары — франктар, біршама фриздар мен сакстар қоныстанды да бұрынғы Солтүстік Белгика тұрғындары белг-римдіктерді германдады. Нәтижесінде олар фламанд халықтарына айналды. Ал Оңтүстік Белгикадағы белг-римдіктердің герман тайпаларымен араласуы аз болып, олар валлон халықтарына айналды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кельт тайпалары Санат:Бельгия тарихы Санат:Галлия тайпалары
Новоалексеев ауылдық әкімдігі
Новоалексеев ауылдық әкімдігі – Қостанай облысы Алтынсарин ауданындағы әкімшілік бірлік. 2019 жылдың 11 қаңтарында Новоалексеев ауылдық округі ауылдық әкімдік болып қайта құрылған.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Новоалексеевка ауылы кіреді. Орталығы – Новоалексеевка ауылы. Округ құрамында болған Анновка ауылы 2017 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1079 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Алтынсарин ауданы ауылдық округтері
Эндогендік кенорын топтары
Эндогендік кенорын топтары — С.С.Смирнов, Бетехтин, Вольфсон, Левицкий, Соколов, Шаталов (1963) мұндай кен орындардың 4 тобын бөледі: 1) магмалық денелердің жекелеген түрлерімен тікелей байланыстылығы шүбосыз өздік магмалық кен орындары. Бұл топқа (Cr, Pt кен орындары) және пегматиттер жатады. 2) Интрузиялы кешендермен, көбіне жекелеген магмалық денелермен генетикалық байланысы шүбосыз болғанымен, оны дәлелдеу қажеттілігі туындайтын кен орындары I тобы. Оған жапсарлы метасоматиттік (РЬ,Zn) және гидротермалдық кен орындарының бір бөлігі, яғни кенді грейзендер Sn, W, Мо, Аu, Сu, сеппелі мысты-порфирлі кен орындар жатады. 3) Жекелеген магмалық түзілімдермен байланысы белгісіз кен орындар. Бұл топка мезотогендікке жатқызылуы арнайы зерттеулермен ғана дәлелденетін кен орындары. Оған телетермалдық Сu, РЬ және Zn кен орындары, кейбір Hg, Аs және т.б. кен орындар жатады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Жылқыбай Нұрбеков
Бастауыш, орта білім алып, 1938 — 1940 жылдары Қарағанды мемлекеттік оқытушылар институтының қазақ тілі және әдебиеті факультетінде оқиды. 1940— 1944 жылдары Шет ауданы мектептерінде ұстаздық еткен. 1945 жылы «Қарағанды» газетінде әдеби қызметкер, кейін бөлім меңгерушісі болып қызмет істейді. 1947 жылы қазан айында Алматы қаласында өткен Қазақстан жас ақын-жазушыларының бірінші республикалық кеңесіне қатысады. Шығармалары кезінде республикалық, облыстық баспасөз беттерінде жиі жарияланып тұрды. Өлеңдері «Жастар даусы» жинағына (1949) енген.
Дереккөздер
Санат:Шет ауданында туғандар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қарағанды облысы Санат:1920 жылы туғандар
Оспан Сейфолла
Сейфолла Оспан - 1938 жылы 15 желтоқсанда Қызылорда облысы, Тереңөзек ауданы, Құндызды ауылында дүниеге келген. 1966 жылы Қаз-МУ-дің филология факультеті журналистика бөлімін бітірген. Қызылорда паровоз депосында (1956 — 1957) жұмысшы, Алматыдағы «N»75 құрылыс тресінде» (1957 — 1958) моторист болып істеген. 1958-1997 жж. «Жазушы», «Рауан», «Қазақстан» баспаларында корректор, редактор, Абай атындағы Мемлекеттік опера және балет театрында әдебиет бөлімінің меңгерушісі, «Қазақфильмде» аудармашы әрі редактор, «Ара-Шмель» журналында бөлім меңгерушісі, халықаралық «Түркістан» газетінде меншікті тілші қызметтерін атқарған.
Шығармашылығы
1961 жылы жарық көрген «Жас дәурен» атты ұжымдық жинақтап бастау алған шығармашылығы кейін балаларға арналған «Қалақай», «Балақойған», «Жалбыз» атты жыр жинақтарымен қоса «Жазғы жауын», «Бақытқа хат», «Құндыздым, менің жүлдыздым», «Ар мен ән», «Жанарымда жан сырым», «Көңіл сәулесі», «Самала» т.б. жыр жинақтарында жалғасып тапқан. 2004 жылы «Алдымнан атқан ақ таңым», «Қанағат» атты таңдамалылары «Сырдария кітапханасы» сериясымен 2009 жылы «Қанағат», «Тағзым», «Жалбыз» сияқты үш томдық жыр жинақтары жарық көрген. Және осы «Сыр дария кітапханасына» Қалтай Мүхамеджанның бес томдығын, Әбірәш Жәмішев, Әбдікәрім Ахметов, Қанапия Дәрібаев, Мүхамеджан Қаратаевтың кітаптарын құрастырып шығарған. Балалар сахнасына лайықтал өлеңмен «Мұңлық-Зарлық», «Асан-Үсен», «Аяз би» атты пьесалар жазған. Шығыстың ұлы шайырларының бірі Әбдрахман Жәмидің бәйіттерін, А.Тверскойдың Назым Хикмет өмірден жазған «Босфор үстіндегі ән» хикаятын, В.Биянкийдің «Қай құстың тұмсығы жақсы», Нагаевтің «Тайгадағы айқас», З.Аксаковтың «Алқызыл гүл» шығармаларын, А.Бартоның, түрікмен ақыны Тәңірқұлиевтың, Ә.Фирдаусидің, Ә. Рудакидің, Насыр Хүсыраудың, әзірбайжан ақыны Нәсимидің бірқатар жырларын аударған. Бұған қоса орыс классиктері А.Пушкин, М.Лермонтов, түрік ақыны Назым Хикмет, өзбек ақыны Ғафур Ғүлам, балкар ақыны Қайсын Кулиев, тәжік ақыны Момын Каноатовтың және венгр, ангола ақындарының топтамалары мен жекелеген шығармаларын қазақша сөйлеткен. Өз жырлары орыс, украин, қырғыз т.б. тілдерде жарық көрген. Кино саласында 60-тан астам фильм аударып, оның ішінде Ә.Фирдоусидің өлеңмен жазылған «Шаһнамасы» желісімен түсірілген «Рүстем-Сүһрап» (бір бөлімді), «Сияуыш туралы аңыз» (екі бөлімді), фильмдердің өлеңдерін, сондай-ақ қырғыздың «Айчурек» операсы либреттосын қазақшалаған. Сонымен қатар бір томдық «Қалтай қалжың дарын» құрастырып, оның алғы-соңғы сөздерін жазған. Қазақ әдебиеті мен өнерінің тарландары жайлы мақалалар жинағы «Білім» баспасынан «Қанаты қырқылған қырандар» (2008), «Бала болмай, дана болып туғандар» ( 2009) деген атпен екі том боп жарық көрген. Қазақстан Журналистер одағының Ахмет Байтұрсынов атындағы жүлдесінің иегері, Бұқар жырау және Асқар Тоқмағамбетов атындағы жыр мүшәйраларының бас жүлдегері. Райымбек батыр атындағы мүшәйраның жүлдегері. Қазақстан Республикасы Президентінің «Алғыс хаты» мен ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің «Мәдениет қайраткері» белгісінің, «Құрмет» орденінің иегері. Қызылорда облысының Жалаңаш, Сырдария аудандарының Құрметті азаматы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қызылорда облысы Санат:ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің «Құрмет» орденінің иегері Санат:1938 жылы туғандар
IC 3226
IC 3226 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3226 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Жартас (Алматы облысы)
Жартас — Алматы облысы Жамбыл ауданы, Мәтібұлақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұзынағаш ауылынан солтүстік-батысқа қарай 78 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 78 адам (44 ер адам және 34 әйел адам) болса, 2009 жылы 92 адамды (43 ер адам және 49 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) елді мекендері
Беллу-ан-Ульм
Беллу-ан-Ульм (Bellou-en-Houlme) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 38,73 км² шамасында.
Уильям Петти
Уильям Петти (Вильям Петти; William Petty; 1623—1687) — ағылшын экономисті, буржуазиялық классикалық саяси экономияның атасы. Ұсақ қолөнершінің отбасында дүниеге келді. Лейден, Париж және Оксфорд университеттерінде медициналық білім алды. 1647 жылы көшірмелеуіш машинаны ойлап шығарды, 1649 жылы физика докторы дәрежесін алды, ал 1651 жылы анатомия мен музыка профессоры болды. Петтидің ең басты еңбектері: «Салықтар мен алымдар жөніндегі трактат» (1662), «Данышпандарға арналған сөз» (1665), «Ирландияның саяси анатомиясы» (1672), «Саяси арифметика» (1683) т. б. Петтидің бұрынырақ жазылған еңбектерінде м е р кантелизм идеясының ықпалы басым болды, ал кейінгі еңбектерінде, әсіресе «Ақша жайында бірер сөзінде» (1682) олардың ықпалынан арылды. Меркантелистерден өзгеше Петти байлықтың көзін айналыс саласы емес, өндіріс саласы деп санады. Қоғамның экономикалық дамуын Петти объективті материалдық заңдармен байланыстырды. Петти —құнның еңбек теориясының тұңғыш авторы. Ол құнды жұмсалған еңбекпен анықтады, құн мөлшерінің еңбек өнімділігімен сандық байланысын белгіледі. Петти экономистердің ішінде бірінші болып дифференциал жер рентасы туралы мәселені көтерді. Жер бағасы жөніндегі мәселені де ғылыми тұрғыдан қойды. Петтидің ілімі бүтіндей алғанда сипаттау мағынасында болды, алайда экономикалық құбылыстарды талдау кезінде олардың мәнін ашуға жақындай түседі.
Беллу-ан-Ульм
Коммунаның INSEE коды — 61040, пошта индексі — 61220.
Уильям Петти
Дереккөздер
Санат:Экономистер Санат:Ұлыбритания экономистері
Беллу-ан-Ульм
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1096 адамды құрады. Халық тығыздығы — 28,3 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Симметриялық емес тізбек
Симметриялық емес тізбек (asymmetrical circuit) — өткізгіштердің біреуі бір не екі жағынан жерге қосылатын, ал сигналдар қалған өткізгіштермен таратылатын және жерге қатысты алғанда өзгеретін тізбек. Сыртқы ЭМИ-ге өте сезімтал. Төмен жиіліктегі сигналдарды жақын қашықтыққа тарату үшін қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Жеке тұлғаның жан-жақты дамуы
Жеке тұлғаның жан-жақты дамуы - білім беру тұрғысынан екі мәні бар:
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Забель
Забель — Башқұртстанның Стерлитамак ауданындағы ауыл, Алатанин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 222 адамды құрады. Пошта индексі — 453154, ОКАТО коды — 80249812002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Анникко
Анникко (Annicco) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Кремона провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1897 адамды құрайды. Халық тығыздығы 100 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 26021.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Порт Санилак (Мичиган)
Порт Санилак (Port Sanilac) — Мичиган штатының Sanilac округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 658 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.9 км² шамасында. FIPS коды — 26-65900.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Кіші Парья
Кіші Парья — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лолог өзенінің сол жағалауынан 64 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Пунуш-Яун
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Хёхштеттен (Берн)
250px|thumb|Картада орналасуы Хёхштеттен (Берн) (Höchstetten BE) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Бургдорф округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 265 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.6 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 410, пошта индексі — 3429.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Армальонес
Армальонес (Armallones) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Сеньорио-де-Молина ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 52 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 77,18 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
Пятомбойю
Пятомбойю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Колвавис өзенінің оң жағалауынан 22 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 70 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері