cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Маточина (Хасково облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6535. Телефон коды — 037701. ЕКАТТЕ коды — 47468.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Хасково облысының елді мекендері
Металдарды термомеханикалық өндеу
Металдарды термомеханикалық өндеу - илемді деформация, қыздыру және суыту операциялардың жиынтығы арқасында қорытпаның соңғы құрылымын, яғни қасиетін өзгерту. Бұл өңдеудің арқасында илемдік деформацияның әсерінен кристалдардың кемелсіздігі жоғарылап қорытпаның қасиеттері жоғары түрде қалыптасады. Термомеханикалық өңдеудің жоғары температуралық және төмен температуралық түрлері болады.
Дереккөздер
Санат:Метал өңдеу
Иілім ұзындығы
Иілім ұзындығы – иілім топшысының жайпақталу нүктелерін жалғайтын, сол иілімнің өсі бойымен өлшенген қашықтық мөлшері.
Дереккөздер
Санат: Геология Санат: Геофизика Санат: География
Жанейру-де-Сима
Жанейру-де-Сима (Janeiro de Cima) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Фундан муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 352 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,92 км² шамасында. Халық тығыздығы — 29,5 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Каштелу-Бранку округінің елді мекендері
Тасмағанбет (қыстау)
Тасмағанбет — Тайсойған құмының шығыс бөлігіндегі қыстау. Жарыпшыққан өзені аңғарында.
Атырау облысы, Қызылқоға ауданы, Тайсойған ауылының солтүстік-шығысында 17 км жерде орналасқан. Жер бедері адырлы-қырқалы төбешіктерден түрады. Оңтүстігінде Аққайлан, Шүлдірбай қыстаулары бар. Құмды сұр топырақ жамылғысында жусан, еркек шөп, ақселеу, бұйырғын, т.б. өсімдіктер өседі.
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары
Шубрюг Северный
Шубрюг Северный — Ресейдегі өзен. Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шубрюг өзенінің оң жағалауынан 45 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 38 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дорка (өзен)
Дорка — Ресейдегі өзен. Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2231/855/85/7 орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мәскеу өзені Заозерье ауылындағы су өлшейтін посттан Коломна қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Теля
Теля — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кама өзенінің сол жағалауынан 40 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тавда өзенінің бастауынан сағасына дейін, Сосьва өзенін қоспағанда бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Қайсар-Жас
Қайсар-Жас футбол клубы — Қазақстан чемпионаттарында сынға түскен қызылордалық футбол клубы. 2002 жылы құрылып, 2007 жылы клуб жабылып қалған.
2014 жылы "Байқоңыр" футбол клубы құрылды. Ол "Қайсар-Жастың" ізбасары ретінде саналады.
Санат:Қазақстан футбол клубтары Санат:2002 жылы құрылған футбол клубтары Санат:2007 жылы жабылған футбол клубтары
Ащыбұлақ (Түркістан облысы)
Ащыбұлақ — Түркістан облысы Қазығұрт ауданы, Шарбұлақ ауылдық округі құрамында болған ауыл. 2012 жылы Қазығұрт ауылының құрамына енгізілген.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Қазығұрт ауылынан солтүстікке қарай 1 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 693 адам (359 ер адам және 334 әйел адам) болса, 2009 жылы 1207 адамды (620 ер адам және 587 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қазығұрт ауданының таратылған елді мекендері
Лангведель (Везер)
Лангведель (Везер) (Langwedel (Weser)) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Ферден ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 14 621 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 76,11 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 61 006. Муниципалитеттің басшысы — Андреас Маттфельдт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Трахсобронхомегалия
Трахсобронхомегалия(син.: Мунье-Кун ауруының синдромы, кеңірдек пен кеңірдек тарамындағы дивертикулез, трахеобронхомаляция, трахеоңеле)— жинақты белгісі: Мунье-Куп ауруының жинақты белгісі) Дамудағы ауытқу: кеңірдек пен кеңірдек тарамы диаметрлерінің өте үлкеп болуы. Кеңірдек пен кеңірдек тарамының кенересіндегі созылғыш тканьнің, бұлшық ет тканьнің және (немесе) шеміршек тканінің толық жетілмеуінен болады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Янголова-Яха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Таз өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасынан Енисей шығанағы су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері
Қыдырмолда Әділбеков
Қыдырмолда Әділбекұлі (1901, Шығыс Қазақстан облысы Мақаншы ауданы Жарбұлақ ауылы - 1987 жылы соныңда) - халық ақыны, жыршы.
Дереккөздер
Санат:1901 жылы туғандар Санат:Шығыс Қазақстан облысында туғандар Санат:1987 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қазақстан жыршылары
Таб-Яха-Тарка
Таб-Яха-Тарка — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Арка-Таб-Яха өзенінің сол жағалауынан 118 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 55 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Харут пен Марут
Харут пен Марут - күнәсі үшін Вавилон зыңданына салынған қос періштенің есімі. Құранда олардың адамдарды сиқырлаушылыққа үйреткені, алайда адамдардың үйренген дұғасын басқаға таратпауын ескерткені жайында айтылады. Бұл екі періште кез келген адамға дұға үйрете бермеген. «Біз - тағдырдың талқысына түстік, рақымыңды қисаңшы» деген сөзді естігенде ғана мейірлері түсіпті делінеді. Олардан адамдар «ері мен әйелін қалай ажырастыруды», сиқырлауды және өзге де дүниелерді үйренеді, алайда сиқырлаудың да келешекте тарттыратын өз жазасы бар екенін айтуды көбінесе ескере бермейді. Құраннан бергі аңыздарға қарағанда, өздерінің жолдан таймайтындығын дәлелдеу үшін 3 періште жерге сапар шегеді. Олардың біреуі жер бетіндегі құмарлық жеңетінін біліп, бірден көкке кері оралады. Ал кері қайтпай қалған екі періште Харут пен Марут сұлу әйелге қызығып, ақыры оның айтуымен небір күнәға батады - пұтқа табынудан бастап кісі өлтіруге дейін барады. Содан оларға жазаны қай уақытта - қазіргі ғұмырында, яки болашақ ғұмырында алғысы келетінін таңдауға ерік беріледі. Олар соңғысын таңдайды. Міне, содан бері Вавилон зынданында, кісендеулі жатқанға ұқсайды. Оларға сиқырлық үйренем дегендер келетін болса керек. Харут пен Марут есімі мұсылманның дұғалау тәжірибесінде қолданылады, ал парсы тіліндегі харут сөзінің өзі сиқыршы деген ұғымды білдіре бастады.
Дереккөздер
Санат:Исламдағы періштелер
Соньяк-е-Камбран
Соньяк-е-Камбран (Saugnac-et-Cambran) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ланди департаментінде орналасқан. Дакс округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,28 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 40294, пошта индексі — 40180.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1583 адамды құрады. Халық тығыздығы — 119,2 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ланди департаментінің коммуналары
IC 1396A
IC 1396A — Цефей шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 452.
Сыртқы сілтемелер
IC 1396,1 Санат:Цефей (шоқжұлдыз)
Хармони Тауншип (Нью-Джерси)
Қала тұрғындарының саны 2667 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 62.5 км² шамасында. FIPS коды — 34-30090.
Дозиметрлep
Дозиметрлep – радиоактивті немесе рентген сәулелері дозасын өлшеу аспаптары.
Дереккөздер
Санат: Геология Санат: Геофизика Санат: География
Ақтау-Жетібай су құбыры
Ақтау-Жетібай су құбыры-Маңғыстау облысы Ақтау қаласынан Жетібай кенті арқылы Жаңаөзен қаласына дейін тартылған. Елді мекендерді ауыз сумен және мұнай кәсіпшіліктерін техникалық сумен қамтамасыз ету үшін 1966 – 78 ж. салынған. Ауыз су құбырының ұзындығы 166 км, жылына 186 млн. м3 су береді, техникалық су құбырының ұзындығы 152 км, құбырдан жылына 6,7 млн. м3 су өтеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан су құбырлары Санат:Маңғыстау облысы экономикасы
Юрий Васильевич Кунгурцев
Өмірбаяны
Свердловск мемлекеттік университетін бітірген (1962). Ұзақ жылдар бойы Шымкентте орыс тілінде шығатын облыстық газетте қызмет істеп, әдеби қызметкерден редакторлыққа дейінгі жолдан өтті.
Оңтүстік Қазақстан және Кунгурцев
Оңтүстік Қазақстан Кунгурцев үшін шын мәніндегі шығармашылық отан болды. Оның барлық шығармалары дерлік осы өңір туралы жазылған.
Шығармалары
«Колодец Жексена»,
«Оставайся слушать журавлей»,
«В четверг, дождливый день»,
«По высокой траве – берега», «Прямой свет»,
Е.Тұрысовтың, Д.Досжанның, Қ.Төлеметовтың, Ә.Қалмырзаевтың кітаптарын орыс тіліне аударған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Шаған ауылдық округі
Санат:Айрық беттер
Массинг
Массинг (Massing) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Бавария әкімшілік округіне бағынады. Ротталь-Инн ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4053 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 112 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 2 77 133. Муниципалитеттің басшысы — Йозеф Ауэр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Розолини
Розолини (Rosolini) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Сиракуза провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 20 927 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 262 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 76,15 км² шамасында. Пошта индексі — 96019.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Luigi Gonzaga. Жыл сайынғы мерекесі — 3 тамыз.
Ұшуды басқару жүйесі
нобай|оңға|350px|Негізгі (қарапайым) ұшуды басқару жүйесі
Ұшуды басқару жүйесі (Aircraft flight control system, FCS, Система управления полетом көптеген ұшақтарда басқарушы беттерден, оларға сәйкес кабинада орналасқан басқару органдарынан, басқару желілерінен және ұшудың бағытын басқаруға мүмкіндік беретін түрлі механизмдерден тұрады. Жалдамдықты өзгерту үшін қолданылатын авиациялық қозғалтқыштарды басқару да ұшуды басқару жүйесі ретінде қарастырылады.
Ұшақты басқару жүйесінің негізі суретте көрсетілген. Суретте басқару механизмдер динамикалық түрде көрсетілген. Ұшақтарда қолданылатын негізгі жүйе ең алғаш рет 1908 жылы сәуірде Луи Блерионың Bleriot VIII ұшағында пайда болған.
Классификациясы
Ұшуды басқару жүйесі ұшу аппаратын басқаруда адамның қатысуына қарай үшке бөлінеді:
Дереккөздер
Санат:Авиация Санат:Ұшу аппараттарының конструкциясы
NGC 621
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1883 жылы 24 қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 621 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5984, UGC 1147, MCG 6-4-45, ZWG 521.55, 4ZW 54.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз)
Пемери
Коммунаның INSEE коды — 29159, пошта индексі — 29710.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 781 адамды құрады. Халық тығыздығы — 39,87 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финистер департаментінің коммуналары
Қылғытпа сайрақ
Толығырақ
Қылғытпа сайрақ – Қазақстандағы сайрақтар туысының ең ірі денелі (110-145 г) өкілі. Аталығы мен аналығы реңдері бірдей : жоны зәйтүн түстес сұр, бауыры – көк теңбелді , ақ реңкті дөңгелек қошқыл теңбілдер жиі орналасады. Аздап толқындана, екпіндеп , түзу ұшады. Ірі денелі қылғытпа сайрақ ұшып жүргенде қанатының ақ астары бойынша жақсы ажыратылады. Басқа ұқсас сайрақтардың қанаттарының астары қызыл қошқылдан сарғылт түске дейін болады. Жерде жүргенде, секектеп , сақатана құлақ салып , жиі-жиі тоқтайды( адамды 30 – 40 метрден жақын жолатпайды ). Дабыл қиқулы – «тррлап» қатаң дыбыс шығару. Қылғытпа сайрақ ұшып жүргенде жиі-жиі осылай дыбыстайды. Әуені әуезшіл және қара сайрақтардай болмаса да, қатты және әуезді .Ертеңгілікке және кешкілікке бұлар « тирули- тирули» деген мұңды , құбылмалы ызыңды ұдайы және едәуір жиі қайталайды. Сайрақ әуен қызған кезде бір сағатта 1100 әуенге дейін орындайды. Кез-келген сайрақтар тәрізді қылғытпа сайрақ та орман құсы. Ол Еуразия және Солтүстік Африка ормандарында таралған, ал Қазақстанда тау қылқанды ормандарында ( Батыс Тәңір таудан Батыс және Оңтүстік Алтайға дейін ) , сондай- ақ Көкшетау көтерілімінің қарағайлы тоғайында және Қазақ Ұсақ шоқыларында қарағай , қайың , теректі ойдым-ойдым алқапта мекендейді. Орман төсенішінен бунақденелілерді, құрттар және ұлуларды іздестіріп , қорегін жерден аулайды. Ұяларды ағаш басына, сондай- ақ қарағай , шырша , биік діңді арша сияқты қылқанды ағаштар басында көбірек орналастырады. Таулы жерлерде субальпілік белдеудің жартастарына дейін көтеріліп, ұяларды жартас үстіне орнықтырады.
Бір жазда екі рет балапан өргізеді, салындыда әр жылы 3 – 5 тат түстес қоңыр теңбілді көгілдір сұр жұмыртқалары болады. Жұмыртқаларды аналық екі аптадай басады. Және ата – енелер ұяда балапандарды сонша уақыт қоректендіреді. Қылғытпа сайрақтардың жер-жерде кездесуі көктемгі ұшып өтуі кезінде – наурыз –сәуірде, күзгі ұшып өтуі – қыркүйек және қазанда болады. Алайда Қазақстанның нағыз оңтүстігінде Талас Алатауының аршалы орманында қылғытпа сайрақтар жыл бойы кездеседі. Сонымен бірге олардың қыстағы мөлшері жаздағыдан кем болмайды. Бұл жерде солтүстіктен ұшып келген қылғытпа сайрақтардың қыстап, жергіліктерінің осы уақытта оңтүстікке кетуі де мүмкін. Қылғытпа сайрақтар қалай болғанда да осы жерде аршаның бүрлі жидектерімен қоректенеді. Олар альпілік шауқарғалармен бірлесіп, тауда өсетін құнды ағаштардың негізгі тұқымын тартушылар болып саналады.
Дереккөздер
К45 Құстар.Мектеп энциклопедиясы («Қазақстан жануарлары» сериясы ).Алматы : «Атамұра» баспасы, 2010. – 352 бет ). Ковшарь А.Ф . Ковшарь В. А.
Санат:Сайрақтар
Садақ ата
Садақ ата, Садықтөбе - ежелгі кала орны. Сырдария өзенінің оң жағасында, Түркістанның солтүстікке қарай 18 километр жерде. Көлемі солтүстіктен оңтүстікке қарай 340 метр, батыстан шығысқа қарай 180 метр тікбұрышты төбешік. Оның үш алаңы бар. Екі үлкен құрылыстың қалдығы сақталған. Орташығына қамал, солтүстігі мен оңтүстігіне шаһристан орналасқан. Садақ атаны 1947 жылы А.Н. Бернштам басқарған Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедиция зерттеді. Қазбадан табылған қыш бүйымдарға қарағанда Садақ ата 1-9 ғасырларда болған.
Алли (Жоғарғы Луара)
Коммунаның INSEE коды — 43006, пошта индексі — 43380.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 165 адамды құрады. Халық тығыздығы — 5,3 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Луара департаментінің коммуналары
Экзоуыт
Экзоуыт - улы бактериялардан өciп-өнетін және сыртқы ортадан табылатын, ал егу жағдайында қоректік ортада қорланатын ақуыз текті улы зат.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Эбсдорфергрунд
Эбсдорфергрунд (Ebsdorfergrund) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан муниципалитет. Гиссен әкімшілік округіне бағынады. Марбург-Биденкопф ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 8886 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 72,89 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 5 34 008. Муниципалитеттің басшысы — Андреас Шульц.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Бейнелі Мағына
Бейнелі Мағына — адамның сезімі мен көңіл күйіне байланысты айтылатын эмоционалды сөздердің мағыналары. Олар стилиститкалық бояма мағына деп те аталады. Зат, құбылыстарды жағымды-жағымсыз түрде бағалымау, сезім, көңіл күйінің әсері онда айқын байқалып тұрады. Олар: тамаша, іркін, ғажап, сорлы, сүмелек, зұлмат, ойбай, қалш-қалш, зірк-зірк, бажылдау, жағымсыз мәнде айтылатын етістіктер: шікірею, едірею, қылтию, тәлпию, жалпию, шілтию т. б. Мысалы, Неткен мойын, неткен көз. Осыдан артық дейсің бе. Ертегі қылып айтқан сөз (Абай) дегендегі неткен сөзінде кекесін, әжуа, мазақ қылу мағыналары бар.
Координаттық сызғыш
Координаттық сызғыш (Координатная линейка) — Word жүйесінде — азат жол шекарасын тағайындауға арналған, сантиметр немесе дюйммен таңбаланған, экранның горизонталь не вертикаль жолы.
NGC 5769
NGC 5769 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1881 жылы 27 сәуірде Holden Edward Singleton астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5769 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53145, MCG 1-38-8, ZWG 48.47, ARAK 462, NPM1G +08.0377.
Джирифалько
Джирифалько (Girifalco) — Италиядағы коммуна, Калабрия әкімшілік аймағына қарасты Катандзаро провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6394 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 149,8 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 43,1 км² шамасында. Пошта индексі — 88024.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Rocco. Жыл сайынғы мерекесі — 16 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калабрия елді мекендері
Баррейриньяс
Баррейриньяс (Barreirinhas) — Бразилиядағы муниципалитет, Мараньян штатында орналасқан. Солтүстік Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Ленсойс-Мараньенсис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38426 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2291,1 км² шамасында. Халық тығыздығы — 14,7 адам/км².
Тарихы
Қала 1938 жылы құрылған.
Санат:Мараньян елді мекендері
Вильяльба-де-Риоха
Вильяльба-де-Риоха (Villalba de Rioja) — Испаниядағы муниципалитет. Риоха автономды бірлестігіне қарасты Риоха провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Аро ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 154 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,96 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 44 км.
Қала қамқоршысы Вирхен де лос Ремедиос болып саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Риоха елді мекендері
Маржан полиптері
Маржан полиптері немесе Көпқармалауышты маржандар (Anthozoa) – омыртқасыз жануарлардың ішекқуыстылар типінің бір класы.
Маржан полиптері 5 класс тармағына бөлінеді, оның үшеуі жойылып кеткен, қалған екеуі:
Қазіргі таңда Маржан полиптерінің 6000-дай түрі белгілі. Қаңқасы барлары топтанып тіршілік етеді. Ал жеке Маржан полиптерінде қаңқа болмайды, олардың денесі цилиндр тәрізді, төмен жағы жалпайып табанға айналған, табанымен су астындағы грунтқа бекиді. Табанының қарама-қарсы жақ ұшында ұзын жіңішке қармалауыш шоғырларымен (6 не 8 сәулелі) қоршалған ауыз қуысы бар. Көбінесе планктонмен қоректенеді. Маржан полиптері жынысты да, жыныссыз да түрде көбейе береді. Дернәсілі планула ауыз тесігі арқылы аналық полиптан бөлініп шығып, біраз уақыт суда жүзіп жүргеннен кейін су астында субстратқа орнығып, ересек түріне айналады. Жыныссыз көбеюі бүршіктену арқылы жүреді. Полиптің денесінде бүршік пайда болады да, оның ұшында жаңа қармалауыштардың бастамасы түзіледі, бірақ аналық дарабастан бөлінбей көбейе береді. Кейбір жеке тіршілік ететін актиниялар көлденең және ұзына бойына бөліну арқылы көбейеді. Маржан полиптерінің көпшілігі дара жыныстылар, түрленбей дамиды, тек полип пішінді болады (қ. Гидроидтар). Атлант, Үнді, Тынық мұхиттарының тропиктік аймағында риф құрушы мадрепор маржандары (6 сәулелі маржандар) кең таралған. Бұл маржандар тұздылығы 3,5ү болатын, температурасы 20°С-тан төмендемейтін, таза оттекке бай теңіз суында ғана (50 м-ге дейінгі тереңдікте) тіршілік ете алады. Маржан рифтерінің арасындағы жануарлар (ақуыз, моллюск, шаянтәрізділер, т.б.) мен өсімдіктер (балдырлар) бірігіп, біртұтас ерекше бірлестік немесе биоценоз құрайды.
Дереккөздер
Санат:Ішекқуыстылар
Кеурексасыр
Кеурексасыр немесе Асафетида (Ferula assa-foetida) – шатыршагүлділер тұқымдасының сасыр туысына жататын көпжылдық емдік қабілеті жоғары өсімдік. Жапырақтары өте ірі болып келеді. Гүлдері сары, шатыр секілді болып келеді де, олар бұтақты сабаққа топталып өседі. Кеурексасырдың жаңа кезінде өзіне тән усарымсақ сияқты исі болады. Тамырын қиғанда одан шырын-шайыр шығады да, олар сұр, немесе қоңыр түстеніп әр түрлі көлемде қалады. Өсімдіктің тамырынан дайындалған хош иісті шайыр. Өзіндік дәмі бар және емдік қасиеті бар. Дәмі сарымсаққа ұқсайды.
Химиялық құрамы
Шырышты шайырда 5-20 пайыз эфир майы болады, ал, оның құрамына органикалық сульфидтер кіреді. Демек, кеурексасырдағы жағымсыз усарымсақтың иісі осыған байланысты.
Қолданылуы
Кеурексасыр жалпы денсаулықты нығайтатын және истерия, неврастения, вегетаневроздар кезінде сергітетін дәрі ретінде пайдаланады. Сондай-ақ оны басқа да дәрі өсімдіктерімен қосып өкпе туберкулезін, экссудативті диатезді, лимфоаденитті (без қабынуын) және оститтерді (сүйек ауруы) емдеуге қолданады. Кеурексасыр препараттарын суық тиюге қарсы және қақырық түсіретін дәрі ретінде пайдалынуға болады. Кейбір тері ауруларына дәрі май күйінде дене сыртына қолданады. Өкпенің қақырық аз бөлінетін, ентігу және демікпе ұстамасы қосарланатын созылмалы қатары бар қарт адамдарға кеурексасыр шайыры көп көмек береді. Сонымен бірге бұл өсімдіктің шайыры етеккірі келгенде құрсақтың төменгі жағында байқалатын ауыртуларды тыныштандырады.
Дереккөздер
Санат:Шатыршагүлділер
Сенен басқа ешкім емес
Сенен басқа ешкім емес (исп. Tú o Nadie) — 1985 жылы түсірілген 60 сериялы Мексика телехикаясы.
Сюжет
Фильм бастан-аяқ миллионер бай Антонио Ломбардо мен оның өгей інісі Максимильяно Альвенистің (қысқаша — Макс) арасындағы дұшпандықты баяндайды. Фильмнің басында Антонио күтпеген жерде әуе апатына ұшырайды да, тірі қалады. Тірі қалған соң үйіне келсе, оның Ракель атты қалыңдығы бар боп шығады, қалыңдығы ғана емес, заң жүзінде некелескен де екен. Бұдан еш хабарсыз Антонио көп ұзамай істің мән-жайын анықтайды. Оның бәрі Максимильяно ұйымдастырған жоспар екендігі белгілі болады. Ракельмен Антонио ретінде танысып, некеге тұрып, Антонионың көзін жойса, оның байлығы заң жүзіндегі жұбайы Ракелге қалады да, сондай жолмен өзі иеленбек болған екен.
Бірақ жоспары іске аспайды. Мән-жайды түсінген Ракель Макстың мұнысына көнбейді. Керісінше Антонио екеуі бір-бірін ұнатып қалады. Енді Макс Антонионы қалайда өлтіруге бел буады. Бір жолы Макстың адамдары Антонионы кемеге алдап мінгізіп, өлтірмек болады, бірақ олардың бұл жоспарын біліп қойған "Кот" деген банды екеуі кемеден қашып, жақын жердегі аралға барып күн көреді. Кейін көптеген қиындықпен үйіне оралады да, Максты өлтіреді.
Бірақ Ракель "оның өлімі әрдайым ортамызда тұрады" деп мұнымен үйленуге келісім бермей, кетіп қалады. Бір жылдан соң Антонио Ракелді іздеп барады да, кездескен жерінен фильм аяқталады.
Басқа да фактілер
Бұл Қазақстан арналарында тұңғыш көрсетілген көп бөлімді шет ел телехикаясы. 1993 жылы "Алматы" арнасы орыс тілінде көпшілікке ұсынды.
Всеволод Александрович Рождественский
Всеволод Александрович Рождественский - орыс кеңес ақыны.
1914 ж. Петербург университетінің тарих-филологиялық факультетіне түсіп, 3-курста армия қатарына шақырылды. Алғашқы "Оқушы" атты өлеңі 1910 ж. жарияланды. Оның ''"Гимназия жылдары", "Жаз", "Алтын ұршық" өлеңдер жинағында акмеистік поэзияның ықпалы байқалды. "Жетіқарақшы", "Гранит бақ"'' т.б. жинақтарында революцияны қайта құру, бесжылдық құрылыстары жайлы толғады. Ұлы Отан соғысы жылдары "Отан дауысы", "Ладога", "Туысқандық жолдары" жинақтары жарияланды. Соғыстан кейінгі жылдары Ленинградтың өткені мен бүгіні, солтүстіктің табиғатын жырлады. "Өмір беттері" атты меуаралық кітабы бар. "Помпадурлар", "Декабристер", "Жасаусыз қалыңдық", "Декабристер" операларының либреттосын жазған.
Оның «Жетіқарақшы», «Гранит бақ», «Отан даусы», «Ладого», «Туысқандық жолдары» атты жыр жинақтары, «Өмір мектебі» мемуарлық кітабы, «Помпадурлар», «Декабристер» және «Жасаусыз қалыңдық» операларының либреттолары оқырман қауымға кеңінен таныс. Ақын қазақ әдебиетінің классиктері А. Құнанбаев, Ж. Жабаев, I. Жансүгіров шығармаларына ерекше көңіл бөлді. Р. 1939 ж. Абайдың: «Өлең - сөздің патшасы, сөз сарасы», «Осы қымыз қазаққа...», «Ғашықтың тілі - тілсіз тіл...», «Қиыстырып мақтайсың...» атты елеңдерін орыс тіліне аударып, «Звезда» журналының 10-11 - санында жариялады. Ол бұдан кейін әр жылдары Абайдың «Қыс», «Бір дәурен кемді күнге-бозбалалық...», «Болыс болдым, мінеки...», «Өзгеге, көңілім, тоярсың...», «Менсінбеуші ем наданды...», «Әсемпаз болма әрнеге...», «Талай сөз бұдан бұрын көп айтқанмын...», «Құлақтан кіріп бойды алар...», «Қуаты оттай бұрқырап...», «Жасымда ғылым бар деп ескермедім...», «Ысытқан, суытқан...», «Білектей арқасында ерген бұрым...», «Лай суға май бітпес қой өткенге...», «Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін...» т. б. өлеңдерін тәржімелеген. Ақынның 1966 ж. «Советск писатель» баспасынан «Ақын кітапханасы» сериясынан жарық керген «Өлеңдер мен дастандар» жинағының жалпы редакциясын басқарды. Абай шығармаларын талдай келе: «Ол бүкіл қазақ елеңі құрылымын қалыптастыра түсті, шумақтың жаңа түрлерін енгізді, жаңа ұйқас әкелді» деп, ақынның жаңашылдығын атап көрсетті. Рождественскийдың өзі де ұлы ақынның рухына арнаған «Абай ауыл арасында» өлеңін «Жұлдыз» журналының 1964 жылғы 10-санында, «Батар күннің зымырап артқан кезде қарқыны...», «Жусан басқан төбенің...» деген өлеңдерін «Қазақ әдебиеті» газетінің 1972 жылғы 31 наурыздағы санында жариялады.
Дереккөздер
Санат:Пушкинде (Санкт-Петербург) туғандар Санат:Санкт-Петербургте қайтыс болғандар Санат:КСРО ақындары Санат:Ресей ақындары Санат:Санкт-Петербург ақындары Санат:XX ғасыр ақындары Санат:Поэзияны орыс тіліне аударушылар Санат:Ресей аудармашылары Санат:КСРО аудармашылары Санат:XX ғасыр аудармашылары Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Жауынгерлік еңбегі үшін медалінің иегерлері Санат:Ленинградты қорғағаны үшін медалінің иегерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалінің иегерлері Санат:Бірінші Санкт-Петербург гимназиясы түлектері Санат:Императорлық Санкт-Петербург университеті түлектері Санат:Орыс акмеист-ақындары Санат:Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысушылар Санат:КСРО жазушылар одағы мүшелері Санат:Әдебиетшілер мүйісінде жерленгендер
Шығыс ғылыми-зерттеу тау-кен-металлургия түсті металдар институты
Шығыс ғылыми-зерттеу тау-кен-металлургия түсті металдар институты («ШҒЗТКМтүсмети») – зерттеулер, тәжірибелік-өнеркәсіптік және өнеркәсіптік сынақтар жүргізетін көп атқарымдық ғылыми ұйым, ұйым жобалау жұмыстарын орындайды және тау-кен ісі, кен байыту, ауыр түсті металдар металлургиясы, сирек металдар, қолданбалы және талдау химиясы, өнеркәсіптік экология, стандарттау және метрология, экономика салаларындағы жабдықтар мен әзірленген технологияны енгізу барысында ғылыми-техникалық көмек көрсетеді. Қазақстан Республикасының Минералды шикізатты кешенді қайта өңдеу жөніндегі Ұлттық орталығының құрамына кіреді.
Тарихы
КСРО Министрлер Кеңесінің шешімімен 1950 жылы Кенді Алтай орталығы - Өскемен қаласында Бүкілодақтық ғылыми-зерттеу кен-металлургия түсті металдар институтының негізі құрылды (ШҒЗТКМтүсмети).
ШҒЗтүсметИдің негізгі міндеттері КСРО түсті металлургия министрлігінің қорғасын-мырыштың ішкі саласын дамыту болып келді.
1992 жылы Институт Шығыс ғылыми-зерттеу кен-металлургия түсті металдар институты болып өзгертілді.
Институттың қалыптасуы мен дамуына қарай оның ұжымы әрекеттегі отандық және шет ел кәсіпорындарындағы ғылыми зерттеулер, өнеркәсіптік сынақтар жүргізуде, жаңа техника мен технологияны игеруде мол тәжірибелері бар инженерлік-техникалық қызметшілердің аса білікті кадрларынан тұрады.
Институтта 3 академик, 9 доктор және 106 техника ғылымының кандидаттары даярланды, 21 маман Ленин және КСРО мемлекеттік сыйлығының, КСРО Министрлер Кеңесінің және Е. Букетов сыйлығының лауреаттары атанды, 1 қызметкер «Құрмет» орденімен марапатталды, 2 қызметкер «Жер қойнауын барлаудағы сіңірген еңбегі үшін» медалімен марапатталды, 9 қызметкерге Қазақстан Республикасының «Еңбек сіңірген металлургі» және «Еңбек сіңірген өнертапқышы» құрметті атағы берілді, институттың 410 әзірлемелері КСРО Халық шаруашылығы жетістіктері көрмесінің алтын, күміс және қола медальдарын иеленді. 10 қызметкер «Жер қойнауын барлау үздігі», «ҚР жер қойнауының Құрметті Барлаушысы», «Еңбек даңқы» (екі қызметкер – осы белгінің толық кавалерлері), «Кенші даңқы», «Қазақстан мұнайына 100 жыл» төс белгісін иеленді. ВНИИцветмет, Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған, Қазақ КСР Алтын Құрмет Кітабына енгізілген, Ленин мерейтойлық құрмет грамотасына лайық деп табылды.
Қазақстанның тау-кен, металлургия кешендеріндегі көптеген кәсіпорындарында және ТМД-ның әртүрлі елдерінде осы институтта әзірленген технологиялар мен жабдықтары өндіріске енгізілген, соның ішінде ең ірілері: Жәйрем, Николаевск пен Шемонайха кеніштері; Тишинка, Орловск пен Малеевка кеніштері; Лениногорск (қазір Риддер), Николаевск пен Жезкент кен байыту фабрикалары; ӨҚ ҚМК (қазір «Қазмырыш» ЖШС) сирек металды цех және шаң ұстау цехі; Жезқазған электрлік қорыту сұлбасы бойынша мыс балқыту зауыты; Лениногроск (қазір Риддер) және Алмалы мырыш зауыты; Лениногрск (қазір Риддер) мырыш зауытында отандық және әлемдік практикада қождарды суықтай өңдеуге арналған ең ірі вельцкешені; Балқаш мырыш зауыты, Шымкент мырыш зауытында сирек металл цехі мен шаң ұстау цехі; Лениногрск (қазір Риддер) мырыш зауытында аккумулятор сынықтарын өңдеу цехі және басқа да көптеген нысандар.
Институтта сульфидтік мыс-мырышты концентраттарын және қорғасыны бар әртүрлі материалдарды өңдеу әдісі – КИВЦЭТ-үрдіс әзірленді. Мыс-мырышты концентраттарын өңдеу бойынша алғашқы өнеркәсіптік құрылғы, Қазақстанда Ертіс мыс балқыту зауытында салынды, екінші құрылғы қорғасын-күміс концентраттарын өңдеуге арналған – «Клекнер Гумбльдт Ведаг АГ» герман фирмасымен институттың лицензиясы бойынша Боливияда «Энаф Комибол» корпорациясы үшін салынды. 1986 жылы өнеркәсіптік КИВЦЭТтік кешен Өскемен қорғасын-мырыш комбинатының («Қазмырыш» ЖШС) қорғасын зауытында тұрғызылды, ол 12 жыл жұмыс істеді. 1987 жылы Италияда курорттық аймақта Сардиния аралында «Самим» компаниясының, қазір «Портовезме С.р.л» КИВЦЭТтік технология бойынша қорғасын зауыты салынды және де осы күнге дейін жұмыс істейді. 1997 жылы қорғасын мен мырыш өндіруші ең ірі әлемдік компания «Тек Коминко Металс ЛТД» (Канада), құрамында 75% тотыққан шикізаты бар қиын құрамды шикіқұрамды өңдеуге арналған қорғасын өндіру бойынша әлемдегі ең заманауи КИВЦЭТтік зауытты салды. Канада мен Италияда зауыттар, ШҒЗтүсметИдың лицензиясы бойынша «Снампрожетти С.р.л.» итальян компаниясымен жобаланған.
Қытайдың ірі компанияларымен КИВЦЭТтік технологияға жасалған лицензиялық шарттар шеңберінде КИВЦЭТтік технологиялар бойынша қорғасын зауыттары салынып, пайдалануға берілді: - 2012 жылы «Jiangxi Gopper Gorporation» компаниясы жұмыс өнімділігі жылына 100 мың тонна қорғасын; - 2013 жылы «Zhuzhou Smelter Group Co» компаниясы жұмыс өнімділігі жылына 120 мың тонна қорғасын.
КИВЦЭТ кешендерінің барлық жобалық көрсеткіштеріне қол жеткізілді, ал кейбірлері асып түсті.
Негізгі ғылыми бағыты
Қызметінің негізгі ғылыми бағыты түсті және асыл металдарды өндірудің ғылыми-техникалық деңгейін көтеретін технологиялар мен жабдықтарды құру, жетілдіру және оларды іске асыру негізінде Қазақстан Республикасының тау-кен, металлургия кешенінің тұрақты жұмысын ғылыми-техникалық қамсыздандыру болып табылады, ол мына мәселелерді шешуді қарастырады: - шикізат базасын дамыту және нығайту; - минералды ресурстарды кешенді пайдалану, материалдық және отын-энергетикалық ресурстарды үнемдеу; - тауарлық өнімдер ассортиментін кеңейту және сапасын арттыру - қоршаған ортаны қорғау және өнеркәсіптік қауіпсіздік. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік лицензияларына сәйкес ШҒЗтүсметИ тау-кен өндіру, байыту және металлургия өнеркәсіптері үшін өндірістік нысандарды технологиялық жобалауды, жабдықтарды жобалау, өнімнің сапасын бақылауға арналған стандарттық үлгілерді өндіру, сонымен қатар, табиғатты қорғау мониторингін жүргізу, жобалау және нормалау мәселелерімен айналысады. ШҒЗтүсметИ мына қызметтерді атқарады: Әртүрлі бағыттар бойынша барлық зерттеулер кешені заманауи эксперименттік, химиялық талдау, компьтерлік жабдықтар мен бағдарламаларды қолдана отырып жүргізіледі. Институт әлемдегі ең алдыңғы қатарлысы және технологиясы экологиялық таза болып келетін, мыс және қорғасын (әртүрлі), соның ішінде құрамында төмен сұрыпты қорғасыны бар шикізатты өңдеудің автогендік технологиясы * КИВЦЭТ-үрдісін жасады. ШҒЗтүсметИдің лицензиясы бойынша «Портовезме» - Италия, «Тек Коминко» - Канада, «Комибол» - Боливия, компанияларының зауыттарында ірі КИВЦЭТтік кешендер салынды және де жұмыс істеп тұр. Қазақстанда КИВЦЭТ-құрылғы алдымен Шығыс Қазақстан облысының Глубокое қала үлгісіндегі ауылында мысты шикізатқа арналып, кейін Өскемен қорғасын-мырыш комбинатында, қазір «Қазмырыш» қорғасынды шикізатқа арналып салынды. КИВЦЭТтік технологияға Қытайдың ірі компанияларымен жасаған лицензиялық шарттар шеңберінде КИВЦЭТтік технология бойынша жұмыс істейтін қорғасын зауыттары салынып, өнеркәсіптік пайдалануға берілді, мынадай технологиялық шешімдерді қолданады: Іс жүзінде біршамасы асырылып, КИВЦЭТ кешендерінің барлық жобалық көрсеткіштеріне қол жеткізілді.
Институт әзірлемелері бойынша Қазақстан мен Ресейдің 500 астам патенттері, алыс шетелдердің 140 патенттері алынды. Қазақстан және алыс шетелдердің кәсіпорындары мен ұйымдарымен 40 лицензиялық келісімдер жасалды. Институттың кітапханасында институтта орындалған барлық жұмыстардың есептері бар. Бұл есептерде соңғы 65 жылдардағы ғылыми-техникалық жетістіктері жинақталған, бұл институттың ғалымдарына кен-металлургия кешеніндегі күрделі мәселелерде хабардар болуға жағдай туғызады. Сонымен қатар институт жыл сайынғы Ғылыми жұмыстардың жинағын басып шығарады. Аталмыш жинақтың мақалалары институт мамандарының, сондай-ақ басқа да кәсіпорындар мен ұйымдардың ең пайдалы ғылыми жетістіктерін іріктеп таңдап алуға мүмкіндік береді. Институт жыл сайын ШҒЗтүсметИдің ғылыми еңбектерінің жинағын шығарады, жинақтар Қазақстанның барлық ірі кітапханаларына таратылады. Тау-кен ісі, металлургия және көмір өнеркәсібі бойынша «Min Teсh-2011» халықаралық мамандандырылған көрмесі аясында институт 2004 жылдан бастап халықаралық конференциясын ұйымдастырады. Конференция баяндамалары Баяндамалар жинағында басылып шығарылады. ВНИИцветметте әзірленген технологиялар мен жабдықтар Қазақстанның тау-кен, металлургиялық кешендерінің объектілерінде және ТМД мен алыс шетелдердің көптеген елдерінде өндіріске енгізілген.
Тапсырыс
Қазақстан Республикасы бойынша институттың негізгі тапсырыс берушілері «Қазмырыш» ЖШС, «Корпорация Қазақмыс» ЖШС, «Бақыршық тау-кен өндіру кәсіпорны» ЖШС, «Қаржылық инвестициялық корпорация «Алел», «NOVA-Цинк» ЖШС, «Шалкия Цинк Лтд.» ЖШС, «Ертіс сирек жер компаниясы» ЖШС, «Сары Қазына» ЖШС және көптеген басқалар.
Таяу және алыс шетел мемлекеттерінің ірі тапсырыс берушілері: «Уралмехонобр» ААҚ, «Орал тау-кен металлургия компаниясы» Холдингі, «Алроса» ЖАҚ, «Электроцинк» ААҚ, «Бурятзолото» ААҚ (Ресей), «Алтынкен» фирмасы (Қырғыз), «Сагамар» ЖАҚ (Армения), «СП «Анзоб» ТӘЖШҚ (Тәжікстан), LTD «Caucasian Mining Group» (Грузия), «Jiangxi Copper Corp.» және «Zhuzhou Smelter Co.» (ҚХР),  «Портовезме С.р.л.» (Италия), «AHG Metals Group LLC» (Моңғолия) және басқалар.
ШҒЗтүсметИдің ғылыми-техникалық әзірлемелерін өндірісте іске асыру, Қазақстан мен Ресейдің жетекші ғылыми-зерттеу және жобалау ұйымдарымен шығармашылық ынтмақтастықта жүзеге асырылады.
ШҒЗтүсметИдің ғылыми-зерттеу қызметі инновация, шығармашылық үлгілерінің жоғары және үздік сапасы үшін 1998 жылдан бастап жыл сайын беделді халықаралық мадақтамалармен марапатталады.
Марапаты
2015 жылы желтоқсанда Қазақстан Республикасының Президентінің № 125 Жарлығымен ШҒЗТКМтүсметидің үш қызметкеріне «Еліміздің инновациялық дамуына айтарлықтай үлесін қосқан және технологиялардың әлемдік нарығында Қазақстанның беделін көтерген, қорғасын және алтын металлургиясы саласындағы әзірлемелерді өнеркәсіптік іске асыру» жұмыстарының топтамасы үшін Қазақстан Республикасының әл-Фараби атындағы ғылым және техника саласындағы Мемлекеттік сыйлығы берілді. ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауареттары Игорь Владимирович Старцев, «ҚР МШКҰЖ ҰО» РМК «ШҒЗТКМтүсмети» филиалының директоры, Николай Николаевич Ушаков, бас ғылыми қызметкер, т.ғ.к., МРХА академигі, Виктор Александрович Шумский, директордың орынбасары, т.ғ.к.
Сілтеме
Санат:Қазақстан ғылыми-зерттеу институттары
Сандықты шөлі
Орналасуы
Солтүстігінде Қаракөл шұратымен, солтүстік-шығысында — Қаршы даласымен және Қашқадария шұратымен қосылып, батысында Әмудария өзеніне аласартады. Ұзындығы батыстан шығысқа қарай 50-70 км, солтүстіктен оңтүстікке қарай 70-90 км. Құмдары Теңізкөл мен Сұлтандақ көлдерін қосатын Жидекөл көлі, сондай-ақ Әму-Бұхара арнасын кесіп өтеді.
Жер бедері
Теңiз деңгейiнен биіктігі 200-300 м тең. Жер бедері пішіндері алуан түрлі, олардың ішінде эолды жерлер басым: төбешік құмдар, құмды жазықтар, соның ішінде ұзындығы, ені және биіктігі әртүрлі барқандар. Ойпаң бөліктері сортаң және тақыр жерлер алып жатқан тостаған тәрізді ойпаттарды құрайды. Құмды алаптар, үстірт тәрізді қыраттар, құрғақ аңғарлар бар. Әмудария аймағында жылжымалы барқандар кездеседі. Жер бедері төрттік кезеңнің шөгінділерінен (құмдар, саздар, малтатастар), қыратты жерлер – бор, палеоген және неоген жыныстарының шөгінділерінен құралған.
Климаты
Климаты күрт құбылмалы, қаңтардың орташа температурасы -1,4 °С, шілдеде - 28-31 °C. Жылына 120–160 мм жауын-шашын түседі.
Өсімдік және жануар әлемі
Сандықтының даласында кесірткелер мен жыландар мекендейді. Сүтқоректілерден кеміргіштер – құмтышқандар, қосаяқтар, сарышұнақтар; жыртқыштардан – қасқыр, түлкі; тұяқтылар қарақұйрықпен ұсынылған.
Шаруашылыққа пайдалану
Сандықтыда мұнай, табиғи газ және емдік балшық қоры бар.
Дереккөздер
Санат:Өзбекстан шөлдері Санат:Түрікменстан шөлдері
Вьетнам және Лаос өнері
Вьетнам өнері
Вьетнам құрамына енетін барлық аймақтар өнерін бірдей деп қарауға әсте болмайды. thumb|Саздан жасалған бедерлі сурет Нуишам. Биіктігі 27 см. Фунань патшалығы. Шамамен VI ғ. Хошимин, Музей. Оны ең кем дегенде ірі үш аймаққа бөліп қараған абзал. Ол — ең алдымен, Бакбо шығанағына таяу оңтүстікке қарай Орталық Вьетнамға дейінгі солтүстік аймақ, одан әрі тағы да оңтүстікке қарай созылып жатқан бір жарым мың жыл бойы тьямдардың ұлы мемлекеті болған. Тьямпа өлкесі, ең соңғысы — тұрғындары ерте дәуірде аса маңызды роль атқарған алыс шалғайдағы оңтүстік аймақ. Оңтүстік Үндіқытай мемлекеттерінің мәдениеті мен өнерінің барлық даму негіздері толығымен Фунань деп аталатын дәуірде жасалды. Алайда, Солтүстік Вьетнам жерінде Фунаньға қарағанда да байырғы, Индонезияға дейін тараған донгшон деп аталған мәдениет болды.
Әр түрлі жерлерде, ең алдымен, Солтүстік Вьетнамда орналасқан Донгшонның өзінде шамамен біздің дәуірімізге дейінгі VI—I ғасырларға жататын, осы мәдениеттің бір типтегі археологиялық ескерткіштері табылды. Қоладан жасалған аса көп қару-жарақ, қола аспаптар мен мүліктер жасалуы жағынан аса жетілгендігімен ғана ерекшеленіп қоймайды, олардың барлығына да көркем безендірудің көңіл сүйсінтер, келісті шеберлігі тән болып келеді. Әсіресе, Донгшон олжаларының ішінде қоладан жасалған зор барабандар айрықша әсерге бөлейді. Барабандар шиыршық атқан орамалар, шоғырланған тікбұрыштар, жолақтар және басқа да неше түрлі боп келетін аса бай ою-өрнектермен безендірілген. thumb|left|Будданың ағаш мүсіншесі. Сонгнгуен. Вьетнам. Фунань патшалығы. Шамамен IV ғ. Хошимин. Музей. Кейбір безендіру детальдары, мәселен, қауырсындармен әшекейленген бишілер қатарлары бұл барабандар муссон жауындарын жеделдетуді сұрау мақсатындағы сиқыршылық рәсіміне қатысты деген тұжырым жасауға мүмкіндік береді. Бақа бейнелері де осы ойларды растай түседі.
Оңтүстік-Шығыс Азия тұрғындарының дініне байланысты кең тараған донгшон мәдениеті туралы Индонезияға арналған бөлімде тағы да айтылатын болады. thumb|Гаруда мен наг. Чакиеу. Въетнам. VII—VIII ғасырлар. Хошимин, Музей. Көркем творчествоның тағы бір орталығы шалғай оңтүстікте Меконг атырауында болды. Бірақ мұнда теңіз саудасы мен буддалық миссионерлердің қызметіне байланысты қытайлықтардың емес, үнділіктердің ықпалы күштірек болғаны байқалады. Осында, оңтүстікте Фунань мемлекеті дүниеге келді, қытай деректерінен мәлім болып отырғанындай, оның іргесін қалаушы Каундинья болып табылады. Көптеген археологиялық, олжалар қытайлар дерегін растай түседі. Қазба жұмыстары осында, Үндіқытай жарты аралының оңтүстік аудандарында қолдан суландыру жүйесі бар бай күріш өсіру алқабы болғанын көрсетеді. Бұл жағдай мемлекеттің орталықтануына ықпал жасап, Фунаньның даңқын асырған бай тұрмысын қамтамасыз етті. Ағаш үйлерден тұратын ірі қалалар суландыру каналының бойларынан ірге көтерді. Елдегі негізгі транспорт құралы қайық болды.
Фунань дәуіріне байланысты бағалы деректер Океодағы қазба жұмыстары кезінде табылды. Бұл деректер Оңтүстік-Шығыс Азиядағы осы ежелгі мемлекеттің көптеген елдермен халықаралық сауда қарым-қатынасын жүргізгенін бейнелейді. Фунань саудагерлері Батыстағы көнеe мәдениет орталықтары сияқты ертедегі Қытай мен Шығыс Азия астаналарына да сапар шегіп отырған.
Фунань өнерінің бізге келіп жеткен кейбір шығармаларын біздің дәуіріміздің алғашқы ғасырларына да жатқызуға болады. Индуистік құдайлар мен Будда мүсіншілеріне қоса, әсіресе, Окео мен Нуишамада ғимараттардың да қалдықтары табылды. Формасы жағынан ол сол уақыттағы үнділік құрылыстарға жақын. Атап айтқанда, граниттен жасалған, үсті салбыраңқы келген күмбезді қарапайым целла тәрізді храмның негізі табылды; ол кірпіштен қаланған іргетасқа орналастырылған және іргелес жатқан кірпіштен жасалған құрылыспен (мандама) веранда арқылы жалғасқан. Бұл да баяғы сол жартастағы діни үңгірлер, құдайлардың Махамера тауындағы ғарыштың таным жөніндегі көне үнділік идеяға негізделген. Осында Үндістанға тән сәндік, сәулеттік безендірулердің жұрнақтары да табылды, олардың ішінде, мәселен, терракоталы өрнектегі «Четиялар терезесі» бар.
Осы аудан өнерінің одан әрі дамуын шығыс азиялық мәдениеттің дамуымен байланыста ғана ұғынуға болады. Алдыңыздағы еңбекте бұл дамуға жалпы шолу жасау мүмкін болмағандықтан, ат үсті әңгімелеуден бас тартқан жөн деп білеміз. Алайда, вьетнамдық өнердің одан әрі дамуы үшін қытай мәдениетімен байланысының да маңызы болғандығын атап өту керек. thumb|Тхат Дам. Вьентъян. Үнді ықпалына және үнділік үлгіге байланысты өнер Орталық Вьетнамда шығыс жағалаудағы тьямдар патшалығы кезінде өзінің жоғары даму шегіне жетті. Тьямпадағы буддалық ықпалдың алғашқы іздері біздің дәуіріміздің III ғасырына жататын тәрізді.
«Жабайы» тайпалар одағы туралы, кейініректе тьямдар өздерін осылай атаған-ды, қытайлық текстер 192 жылы хабарлады. Осы мемлекет туралы баяндайтын көне материалдар оның храмдық Мисон қаласы бар алғашқы астанасы орналасқан Чакиеу ауданынан табылды. Мұнда ертеректегі кезеңде шивалық және буддалық діни ғимараттар болған. Тьямдар өнері әдетте Ангкордың кхмер өнерімен байланыстырыла қаралады. Бұл Ангкордың аса үздік көркемдік мәнімен және оның құрылыстарындағы кхмерлер мен тьямдар арасындағы соғыс жайлы баяндайтын сан түрлі бейнелермен негізделеді. Әйткенмен, Тьям патшалығы еш уақытта да. кхмерлердікіндей біртұтас әрі аса ірі болмаса да, тьям өнеріне құштарлық пен әсемдікке толы өзіндік стиль тән.
Қытайлықтардың солтүстіктен жасап тұрған соғыс шабуылдары әуел бастан-ақ тьям мемлекетінің өмір сүруіне қауіп тудырып отырды. Кей кездерде индуистік әулеттер қытай билігіне бағынуға мәжбүр болып, оларға салық төлеп тұрған. Вьетнамның солтүстік бөлігінен оның айырмашылығы сол, Тьямпа патшалығы ешқандай басқыншылыққа ұшыраған жоқ. Тьямпа өзінің оңтүстігінен де соғыс қаупіне ұшыраумен болды. Мәселен, VIII ғасырда Үндіқытайдың теңіз жағалауындағы облыстарына явалықтар бірнеше рет шабуыл жасады. Тьямдар елі тоғыз жолдың торабында жатты, басқалар оған қызығумен болды және тұрғындардың үнемі қорғаныс жайында қам жасауын қажет етті. Кейініректегі кезеңде тьямдардың жаулары оның солтүстігіндегі көршілері — X ғасырда тәуелсіз болған Дайвьет мемлекеті мен батыстағы ангкор кхмерлері болды.