cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мұнайлы қойнауқатты сумен тоғыту
Мұнайлы қойнауқатты сумен тоғыту Мұнай жатынын игеру барысында сол жатындағы қойнауқаттық қысым мөлшерін қалыпты сақтау, сөйтіп мұнайдың бұрғылау ұңғымасынан атқылау кезеңін ұзарта отырып, неғұрлым көбірек мұнай өндіру мақсатында әдейі жасақталған тоғыту ұңғымасының оқпаны арқылы мұнайлы қойнауқатта су айдау процесі. Мұнайлы қойнауқатты сумен тоғыту жасанды түрде және табиғи түрде жүзеге асырылуы мүмкін. Мұнайлы қойнауқатты жасанды түрде сумен тоғыту тәсілі жиірек қолданылады, бұл жағдайда су ұңғыма оқпанына жер бетінен айдалатын болады. Су айдау нүктесінің орнына байланысты шектеусырттық, шектеуіштік және шектеужиекті сумен тоғыту тәсілдері белгілі. Жарым-жартылай игерілген, жинауыштардың өтімділік дәрежесі нашарлау және қалдық сулармен қанығу дәрежесі де төмен, соңдықтан да алғашқы қойнауқаттық қысым мөлшері болымсыздана бастаған қойнауқат мұнайын өндіру қарқынын арттыру мақсатында әдетте ауқымды тоғыту (нақтылы аудан ауқымында бірнеше нүктелерден тоғыту) шаралары жүзеге асырылады. Табиғи тоғыту барысында мұнайлы қойнауқаттың үстінде және астында орналасқан сулы қайнауқаттар ұңғыманың иіегендеу тізбегін теспелеу көмегімен игерілу нысанымен жалғастырылады, мұның өзі сулы қойнауқаттан бөлінген арынды су массаларының мұнайлы қабатты тоғытуына, сөйтіп ондағы мұнай қорының көбірек ысырылып шығуына қол жеткізеді. Бұл жағдайда сулы қойнауқаттардағы қысым мөлшері яки олардағы судың арындылығы мұнайлы қойнауқаттың осы көрсеткішінен әлдеқайда артық болуы тиіс.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Тротил
Тротил (тол, гринитротолуол) — қопару жұмыстарына және көптеген оқ-дәрілерді (артиллериялық снарядтарды, миналарды, авиабомбаларды, т.б.) жабдықтауға арналған, жеткілікті қуатты, бөлшектегіш (бризантты) жарылғыш зат. Тротил ашық сары немесе ашық қоңыр түсті, суда ерімейтін, ашық ауада сары бықсық жалынмен жанатын (жабық кеңістікте жанса, жарылыс тудырады) кристалл зат. Тротил механикалық әсерді сезгіштігі аз, оқтың соққысынан жарылмайды. Құйылған (балқытылған) тротил тұтандырғыш капсюльден жарылмайды, сондықтан оны жару үшін сығымдалған тротилден немесе өзге бөлшектегіш жарылғыш заттан тұратын аралық тұтандырғыш керек.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Табан балық
thumb|right|200px| Табан балықтар (Abramis) — тұқы балықтар тұқымдастарына жатады.
Тұрғылықты және жартылай тұрғылықты түрлері кездеседі. Жалаңаш төс қыры құрсақ жүзбеқанаттарынан соң орналасқан, анал жүзбеқанаттары ұзын. Еуразия су қоймаларында 3 түрі таралған: бентофаг табан балық, ақкөз балық және планктонофаг көктыран. Ең кең таралғаны табан балық. Дене ұзындығы 50 см, сапмағы 5 кг дейін. Солтүстік, Балтық, Ақ Баренц, Қара, Азов, Каспий және Арал теңіздері бассейінін тұрғылықты және өтпелі түрлерін құрайды. Бағалы кәсіпшілік балықтар.
Республиканың барлық табиғи су алаптарында тараған. Әдетте ағысы жай және нулы суларда тіршілік етеді. Жыныстық жағынан 2 – 4 жасында жетіледі. Уылдырығын шілденің соңы – тамыздың басында (жасы, көлеміне қарай 383 мыңдай), су температурасы 14°С болғанда, судың таяз, шөбі қалың жерлеріне салады. Табан балықтар қорек талғамайды, зоопланктон, зообентос, өлексемен (детритпент) қоректене береді. Кәсіптік маңызы бар балық, қақталған, тұздалған, ысталған, жас түрінде тағамға пайдаланылады. Табан балықты қолдан да өсіреді.
Дереккөздер
Санат:Тұқылар Санат:Қауіптен тыс түрлер Санат:Кәсіпшілік балықтары Санат:1758 жылы зерттелген жануарлар
Банпо көпірі
Банпо көпірі — Хан өзеннің үстінде Сеулде орналасқан. Негізінде көпір 1982 жылы салынған, алайда 2007 жылы сол аймақты жаңарту жобасы құрылып, 2009 жылы жаңартылып салынған еді. Кәрістердің ойына көпірдің екі жағына субұрқақтарын жіберу идеясы келді. Субұрқақтар 1 минут ішінде 190 тонна суды төгеді. Кешке 10 мың түрлі-түсті шаммен кемпірқосақ секілді жарқырайды. Әртүрлі суреттерге өзгеріп, музыкаға сәйкес қозғалады. Көпір тек стильді емес, сонымен қатар экологиялық таза. Өзен арнасында үнемі циркуляция жүріп тұрады. 2008 жылы осы субұрқақтар ең биік деген атқа ие болып Гиннес рекордтар кітабына енген болатын.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Көпірлер Санат:Оңтүстік Корея көпірлері
Семейдегі бастауыш білім беру қоғамы
Семейдегі бастауыш білім беру қоғамы - мәдени мекеме.
1888 ж. құрылған. 1892-1893 ж.қоғамның есебінде 9 құрметті мүшесі, 204 нақтылы мүшесі болған. Қоғам кедей балаларына киім, оқу құралдарын сатып әперді, қамқорлық жасап отырған. Қоғам қаражатының біраз бөлігі қаладағы қоғамдық кітапхана мен облысы музейді жабдықтауға жұмсалған.
1893-1894 ж. қоғамға Абай Құнанбаев, Ақылбай, Мағауия Ибраһимовтар мүше болып, жарна төлеп көмектесіп отырған. Сол жылы Абай 3 сом, Ақылбай З сом, Мағауия І сом жарна өткізген.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
(3) Юнона
(3) Юнона — үшінші болып ашылған астероид, Негізгі белдеу тобына жатады.
Рим мифтеріндегі Юпитердің әйелі Юнона құдай әйелдің құрметіне орай аталды.
thumb|upright=1.5|center|
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
Дағыстан Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы
Дағыстан Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасы, Дағыстан АКСР (орыс: Дагестанская Автономная Советская Социалистическая Республика, Дагестанская АССР) — кеңестік автономиялық республика, РКФСР-дің құрамына кіреді. 1921 ж. 20 қаңтарда құрылған.
Жері – 50,3 мың км².
Халқы – 1,457 мың (1971).
Әкімшілік жағынан 39 ауданға бөлінеді. 8 қаласы, 14 қ.т. поселкесі бар.
Астанасы – Махачқала.
Табиғаты
Өнеркәсіптік маңызы бар пайдалы қазындылары – мұнай, табиғи газ, там көмір, күкірт, 200-ден астам минералды бұлақ бар. Дағыстанның климаты жылы, қуан. Қаңтардың орташа температурасы 2°С-тан - 3°С-қа дейін, таулы аймақта -11°С-қа жетеді, шілдеде 24°С. Жауын-шашынның жылдық мөлшері ойпатта 200-300 мм, тауда 600-800 мм. Басты өзендері: Терек, Сулак және оның салалары Аварқойсу, Андқойсу, Қарақойсу; 100-ден астам шағын көлдері бар. Дағыстанның жазық жерлері мен тау етектері қызыл қоңыр топырақты, таулы өңірінікі тау орманының шалғын топырағы. 500-600 м-ден жоғары деңгейде орман өседі. 1500-1600 м биіктіктегі субальпілік және альпілік шалғындар – жазғы мал жайылымы, Дағыстанның биік таулы бөлігінде дағыстан туры, елік, қоңыр аю т.б. аңдар кездеседі.
Халқы
Дағыстанда авар, орыс, дарғын, құмық, лезгин, азербайжан, еврей т.б. тұрады. Халықтың орташа тығыздылығы 1 км²-ге 29 адамнан келеді; 36%-і қала тұрғындары. Басты қалалары (1971 ж., мың адам есебімен): Махачкала (193), Дербент (59), Хасавъюрт (56).
Тарихы
XIX ғасырдың орта шенінде, әсіресе 90 жылдары Владикавказ темір жолы салынып, Дағыстан Ресейдің орталығымен, Бакумен және Грозныймен жалғасқаннан кейін, бұл өлке капитал даму жолына түсті. Ағаш өңдеу, мұнай айыру зауадтары, арқан есу, қағаз иіру фабрикалары, баспахана т.б. кәсіпорындары салынды. 20 ғасырдың басында негізінен қолөнер кәсібіне бейімделген 70 шақты кәсіпорын болды. Жұмысшы табы қалыптасты: 1897 жылы Дағыстанда 1300-1400 жұмысшы, 1905 ж. 9500 өнәркәсіп жұмысшылары болды. Петровск-Порттың (1922 жылдан Махачкала), Дербенттің, Темір-Хан-Шураның (1922 жылдан Буйнакск) т.б. қалалардың халқы өсті. Ауыл шаруашылығында да өзгерістер болды. Ірі капитал шаруашылықтар құрылды. Дағыстанға қоныс аударған орыс шаруалары егіншілік мәдениетін жоғары сатыға көтерді, Дағыстанда бұрын болмаған бірсыпыра ауыл шаруашылық дақылдары егіле бастады.
Орыс революция қозғалысының ықпалымен 1904-1905 жылдар РСДЖП-нің алғашқы топтары ұйымдасты. 1905 ж. ақпанда, наурызда, қазанда темір жол мен порт жұмысшылары, тоқымашылар т.б. ереуіл жасады. 1910 ж. және 1911 ж. күзде, 1912 ж. қыста, 1914 ж. көктемде Дағыстанда жұмысшалырының большевиктер бастаған қимылдары болып өтті. 1917 ж. 7 (20) қараша жұмысшы және әскери депутаттардың Петровск Советінің мәжілісінде Совет өкіметін тану туралы қарар қабылданды. Бірақта контрреволюцияшыл күштер герман-түрік, ағылшын интервенттерінен, Деникиннің ақ гвардияшыл әскерлерінен жәрдем алып, 1918 ж. күзде Дағыстанда Совет өкіметін құлатты. Большевиктер У.Д.Буйнакскийдің, М.Дахадаевтың, А.И.Микоянның т.б. басшылығымен Дағыстанда партизан қозғалысы кеңінен өрістеді. 1920 жылы көктемде Қызыл Армия бөлімдері Дағыстанға көмекке барып, Совет өкіметі қалпына келтірілді. 1920 ж. 13 қарашада Дағыстан халықтарының Төтенше съезіне Дағыстан Совет автономияын құру туралы шешім қабылданды. 1921 ж. 20 қаңтарда РКФСР Бүкіл ресейлік Орталық Атқару Комитетінің (БОАК) декреті бойынша Дағыстан АССР-і құрылып, ол РКФСР құрамына енді. Сөйтіп, бұл өлкенің шаруашылық жағынан қайта өркендеу дәуірі басталды. 1920-1923 жылдары республикаға 200 млн сом қаржы берілді. 1926 жылға дейін Дағыстан өнеркәсбінің жалпы өнімі 1913 жылғыдан 21,5% асып түсті. Социалистік құрылыс жылдарындаДағыстан экономикасы толық қайта құрылды. Ондаған ірі және орта дәрежелі көсіпорындар, электрстанциялар салынды, мұнай кәсіпшіліктері. көмір шахталары пайда болды. Соғыстан бұрынғы бесжылдықтарды осы заманғы ірі өнеркәсіп жасалды. Көп салалы, колхоз-совхозда ауыл шаруашылығы қалыптасты. 1940 жылдың басында шаруалар шаруашылықтарының 98,5%-і коллективтендірілді. 1923 ж. Октябрю революциясы атындағы каналды салу (1921-1923) кезіндегі еңбектегі табыстары үшін РКФСР-дің Дағыстан АССР-і Еңбек Қызыл Ту орденімен наградталды. Дағыстанда мәдени революция өрістеді, сауатсыздық жойылды, жұмысшы табы мен халықтық интеллигенцияның ұлттық кадрлары өсіп-жетілді. Дағыстан әдебиеті мен өнері де едәуір дамыды. 1937 ж. 12 маусымда Дағыстан Советтерінің Төтенше 11-съезі Дағыстан Конституциясын бекітті.
Өнеркәсібі
Өнеркәсіптің басты салалары – мұнай және газ өндіру, машина жасау, құрылыс материалдары мен тамақ өнімдерін шығару. 1940-1970 ж. мұнай өндіру 13,7 есе, газ 55,7 есе артты. Ірі мұнай және газ кәсіпшіліктері – Махачкала, Избербаш, Дзулак қалалары атырабында орналасқан. Терек Кума ойпатында жаңа кен орындары ашылды. 1958-1970 ж. машина жасау, металл өңдеу өнеркәсбінің өнімі 7,2 есе артты, металл жонатын станок, дизель, электротехника жабдықтар жасайтын кәсіпорындар Махачкала, Избербаш, Дербент, Кизилъюрт қалаларында шоғырланған. Құрылыс материалдар өнеркәсіп негізінен Дербент пен Махачкалаға орналасқан. Өнерскәсіптің жалпы өнімнің ½-ін тамақ өндірісі (шарап жасау, балық жасау және жеміс-жідек консервілеу) береді; оның орталықтары – Кизляр, Дербент, Буйнакск, Хасавъюрт қалалары.
Ауылшаруашылығының басты салалары – дәнді дақылдар, жүзім, жеміс егу, етті-жүнді қой өсіру. 1971 жылы республикада 167 совхоз, 376 колхоз болды. Ауыл шаруашылығына пайдаланылатын 2954 мың га (1970) жердің 489 мыңы егістік, 100 мыңы бау-жүзімдік. 1970 жылы Дағыстанда 355 мың тонна дәнді дақылдар өнімі, 98 мың тонна овощ, 81 мың тонна жеміс, 184 мың тонна жүзім жиналды. 1971 жылғы мал саны (мың): мүйізді ірі қара 674, қой мен ешкі 3064, шошқа 38.
Транспорты
Темір жолының жалпы ұзындығы 435 км (1970). Басты жолдары: Гудермес – Махачкала – Баку, Червлённая – Кизляр – Астрахань. Ірі теңіз порты – Махачкала. Автомобиль жолының ұзындығы 8,4 мың км, оның 4,6 мыңы тас жол. Махачкала – Грозный, Избербаш – Махачкала мұнай және Махачкала – Дербент газ құбырлары тартылған.
Ғылыми мекемелер
Дағыстанда 1970 жылы 20-дан астам ғылми мекеме болды. Республиканың ғылыми орталығы – КСРО ғылым академиясының Дағыстан филиалы. Дағыстан академияға қарасты ғылми мекемелерден басқа, ауыл шаруашылық, тамақ өнеркәсіп, мал дәрігерлік ғылми-зерттеу институттарының филиалдары және энергетика ғылми-зерттеу бөлімі бар. 1970 жылы республикада 2 мыңдай ғылми қызметкерлер жұмыс істеді, оның 68 ғылми докторы, 800-ге жуығы ғылми кандидаттары.
Баспасөз, радиохабар, телевизиясы
1970 жылы Дағыстанда 286 кітап, 22 журнал мен мерзімді басылымдар, 47 газет шықты. Республика газеттері: лезгин тілінде «Коммунист» (1928), авар тілінде «Баараб байрах» («Қызыл ту», 1918), құмық тілінде «Ленин ёлу» («Ленин жолы», 1918), дарғын тілінде («Ленин туы», 1921), орыс тілінде «Дагестанская правда» (1918), «Комсомолец Дагестана» (1921). Қоғамдық-саяси және әдебикөркем журналдары: авар, дарғын, лак, құмық, лезгин тілдерінде «Достық» (1952), табасаран тілінде «Әдеби альманах» (1953), тат тілінде «Советтік Отан» (1960), авар, лак тілінде «Тау қызы» (1957), дарғын, құмық, лезгин, табасаран тілдерінде «Дағыстан әйелдері» (1962), орыс тілінде «Советский Дагестан» (1965) «Блокнот агигатора» (1945). Республика радиохабары 5 программа, ал телевизия 1 программа бойынша лезгин, авар, дарғын, құмық, құмық, орыс тілдерінде хабар береді. Телеорталық Махачкалада.
Архитектурасы мен бейнелеу өнері
Дағыстан жерінде 6 ғасырға саятын әйгілі қамал-қабырғалар, тас қоршаулар бар. Дербент қорганыс жүйесі Оңтүстік-Шығыс Еуропаны Алдыңғы Азиядан бөліп тұру мақсатында салынған Дағыстан жерінде ғасырлар бойы өркендеп келген сәулет өнері халықтың өз талап тілегіне сай дамыған. Таулы жерлердегі ауылдарды қиын шатқалдарға салу қорғаныстың бір түрі саналған. Шығыс елдерімен қарым-қатынастар Дағыстан архитектурасына елеулі ықпал жасады. 18-19 ғасырында салынған тұрғын үйлерден ағаш ою, тас бедерлеу әдісімен жасалған көне әшекейлерді кездестіруге болады. Үйдің қасбетін безендіру негізінен 19-20 ғасырда дамыды. Ауылдық жерлерде ағаштан қиып салған, тастан қаланған мешіттер көп. 19 ғасырда орыс архитектурасының ықпалымен классицизм үлгісінде Дербенттегі абақты Порт-Петровск (қазіргі Махачкала) қаласы салынды. Совет дәуірінде өнеркәсіптің өркендеуіне байланысты жаңа қалалар, жұмысшы қалашықтары пайда болып, ауыл мен аудан орталықтарының бейнесі өзгерді.
thumb|350px
Дағыстан жеріндегі бейнелеу және сән өнерінің көне түрлері: қола дәуіріне жататын таңбалар, саздан күйдіріліп жасалған ыдыстар (бедерлеп немесе оймыштап әсемделген), қоладан құйылған адам және аң мүсіндері. 11 ғасырда Кубачи таулы аулында қара ала күміспен нақышталған қару-жарақ, зергерлік бұйымдар, Гоцатль аулында мыстан соғылған заттар т.б. жасалған. Дағыстанның көптеген аудандары түкті және тақыр кілем, өрнекті шұлық тоқумен, қалайы қорытумен шұғылданған. Совет дәуірінде де Дағыстан сән және қол өнері бұрынғы ұлттық дәстүрін сақтап, онан әрі өркендеуде. Кілем тоқу кәсібі Дағыстанның барлық жерінде бар. Суретшілер М.А.Джемал, Ю.А.Моллаев, мүсінші Х.Н.Асқар-Сарыджа (Алматыдағы Аманкелді ескерткішілерінің авторы) т.б. негізін салған бейнелеу өнері жан-жақты дамып келеді. С.М.Салаватов, ағайынды Сунгуровтар, мүсіншілер А.И.Газалиев, А.М.Ягудаевтар көптеген жұмыстар жасады. 1959 жылы Махачкалада М.Джемал атындағы өнеркәсіп көркемсурет училищесі ашылды. 1938 ж. КСРО Архитекторлар одағының Дағыстандағы бөлімшесі, 1939 жыл Дағыстан АССР-іның Суретшілер одағы ұйымдастырылды.
Театры
Дағыстан театр өнері – авар, құмық, лезгин, лак т.б. халықтардың театр, творчествосын қамтитын көп ұлттыы өнер. Бұл халықтардың театр мәдениетінің түп төркіні халық ойындары мен әдет-салтында жатыр. Мысалы, «Сүйдім таяқ» атты құмық халық ойынында, күлдіргі «домбайлар» өнерінде, ашугтар айтысы мен үйлену кәделерінде театрға тән мол элементтер бар. Дағыстан театр әуесқойларының драма үйірмелері лезгиндерде 1914 жылы, лактарда 1915 жылы, құмықтарда 1916 жылы құрылды. Г.Саидовтың 1915ж. бірінші рет қойылған «Дәнеркершілер» драмасы лак драма театрының дамуында елеулі оқиға болды. 1930 ж. Махачкалада А.П.Салаватов атындағы Құмық музыка-драма театры, 1935 ж. Құмықта Э.Капиев атындағы Лак драма театры, 1973 жылы Дербентте С.Стальский атындағы Лезгин драма театры, Буйнаксіде Ғ.Цадаса атындағы Авар музыка-драма театры, 1924 жылы Махачкалада М.Горький атындағы Орыс драма театры, 1943 жылы сонда Қуыршақ театры (орыс және құмық труппасы бар) ашылды. Дағыстан театры өнерінің қайраткерлері: КСРО халық артисті Б.М.Мурадова, РКФСР халық артистері А.С.Курумов, М.А.Кухмазов, Х.Г.Магомедова, З.Н.Набиева, Дағыстан АССР халық артисі және РКФСР-дің еңбек сіңірген өнер қайраткері Г.А.Рустамов т.б.
Дағыстан тілдері
Дағыстан тілдері – Кавказ (иберий-кавказ) тілдері тобының солтүстік-шығыс тармағына жататын тілдер тобы. 30 шақты тілді қамтиды. Дағыстан тілінде 1,13 млн-дай (1970) адам сөйледі. Олар негізінен Дағыстан АССР-нде, аздап Әзірбайжан ССР-і мен Грузин ССР-нде және Чечень-Ингуш АССР-нде тұрады. Дағыстан тілдері өзара топтарға және жеке тілдерге бөлінеді: Дағыстан тілі фонетикалық және грамматикалық ерекшеліктерге ие Яғни сабақты етістіктен болған баяндауыш бастауыштың атау септікте емес, ерекше эргатив септікте тұруын керек етеді. Дағыстан тілдерінде авар, лак, дарғын, лезгин, табасаран тілдерінің ғана жазуы бар. Олар жазуға негізінен Октябрь революциясынан кейін ие болды. Ең алғаш араб, одан соң латын, 1938 жылдан бастап орыс графикасы негізіндегі жазуды қолданды. Дағыстан тіліне арналған алғашқы зерттеулер 18 ғасырдың аяғы мен 19 ғасырдың басында жарық көре бастады. 19 ғасырдың 2-жартысында П.К.Услардың, 20 ғасырдың басында А.М.Диррдің Дағыстан тілін сипаттаған бірнеше еңбектері шықты. Дағыстан тілі Совет дәуірінде ғана жан-жақты зерттелуде.
Дереккөздер
Санат:РКФСР республикалары Санат:РКФСР Санат:Дағыстан
Тірі туатын сүтқоректілер
Дереккөздер
Санат:Биология
Реактив
Реактив, реагент (ре… және лат. agentіs — әсер етуші) — химиялық реакциялардағы бастапқы заттарды анықтайтын техникалық термин. Сондай-ақ қандай да бір мақсатқа қолданылатын құрамы күрделі ерітінділерді де Реактив деп атайды. Тазалығына және қолданылатын ғыл. немесе анализдік қажеттіліктеріне байланысты Реактивтер: өте таза, анализ үшін таза және таза деп бөлінеді. Қолдану салаларына байланысты Реактивтердің тазалығына әр түрлі талаптар қойылады. Реактивтердің басым бөлігі екі не үш сипаттамалар бойынша, ал кейбіреулері, мыс., биология мен спектрлік зерттеулерде қолданылатын Реактивтер 20-дан аса сипаттамалар бойынша анықталады. Реактив органик. және органик. емес деп те бөлінеді. Барлық Реактивтердің саны 60 мыңнан асады. Олар улы, оңай буланғыш, отқа қауіпті, қопарылғыш, тұрақсыз, т.б. болып келеді. Реактивтердің түрлері мен қолдану ережелері ыдыс сыртындағы жапсырма қағаздарда, катологтарда көрсетіледі.
Толықтыру
Санат:Химия
Хэйлибэри Астана
Хэлибери Астана мектебі 2011 жылы құрылған Британдық жеке мектебі. Мектеп Қазақстан Республикасы, Астана қаласында орналасқан.
Мектеп тарихы мен даму барысы
Ежелден келе жатқан британдық беделді Хэлибери мектебі Шығыс Үндістан компаниясының арқасында бұрыннан Азия елдерімен ара-қатынасын бекіткен. Ұлыбританияның кез келген мектебінде Қазақстандық оқушылардың саны көп болғандықтан, осы дәстүрді жалғастыру мақсатында Хэлибери мектебі 2008 жылы Қазақстан Ремпубликасы, Алматы қаласында ашылды. Хэлибери Алматы мектебінің қарқынды даму барысында, ел ордасы Астана қаласында ұқсас мектеп салу жоспарланды. Жоба 2009 жылы басталып, мектеп құрылысы 2010 жылдың шілде айында басталды. Мектеп дизайны Ұлыбританиядағы Хэлибери мектебінің жаңа жобасына сәйкес. Мектеп ағаш егілген кең алаң мен сыныптар топтамасымен қоршалған амфитеатр, спорттық құрал жабдықтар мен ішкі ойын алаңдарымен жабдықталған. Хэлибери Астана мектебі Ұлыбританиядағы Хэлибери мектебінің Қазақстан алдындағы міндеттемесі мен Орталық Азия аймағының даму белгісі.
Астана қаласында жаңа мектептің дамуына үлес қосқанымызды мақтан тұтамын. Үздік британдық білім беру дәстүрін Қазақстанға ала келе, біз болашақта Орталық Азияның қарқынды дамуына үлкен үлес қосатын балалардың білім беру жүйесінде үлкен рөл атқарамыз.
Білім беру мақсаты мен талаптары
Хэлибери Астана мектебі 2011 жылы тамыздың 31-де елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтің қолдауымен ашылды. Хэлибери Алматы, Орвел Парк қаласындағы Саффолк және Малверн қаласындағы Даунс мектептерінің директоры болған Эндрю Остер мырзаның басшылығымен мектепте 2 жастан 11 жасқа дейін балалар білім ала алады. Жыл сайын мектепте балалар саны мен жасы өсіп, ақыры 18 жасқа толғанға дейін білім ала алады.
Ұлыбританияның барлық мектептерінде оқытылатын сабақтар тізімімен қатар, Хэлибери Астана мектебінде әр жас оқушыларына Қазақ тілі, Орыс тілі, География және Тарих пәндері оқытылады. Тіл пәндерінен басқа сабақтардың барлығы 3 тілдік білімі бар ассистенттердің көмегімен ағылшын тілінде жүргізіледі.
Мектепте бала-бақша, мектепке дайындық, Key Stage One және Key Stage Two сатыларында дәріс Ұлыбританияның білім беру үлгісіне сай британдық тәжірибелі мұғалімдермен беріледі. Key Stage Three сатысы 2012 жылы басталып, оқушылар 16 жаста IGCSE (халықаралық орташа білім сертификаты), және 18 жаста IB (Халықаралық Бакалавриат) Дипломын алу үшін емтиханға дайындалады.
Ұлыбританияның барлық жеке мектептерінен қалыспайтын оқу үрдісінде қажетті барлық құрал-жабдықтармен жарақтандырылған, баланың ағылшын тілі білімін жетілдіретін қызықты да есте қаларлық дәріс берумен қатар мектеп мақсаты оқушыларға болашақта Қазақстан, Ұлыбритания және АҚШ елдеріндегі үздік университеттерде оқу мүмкіндігін беру.
Соңғы жаңалықтар
Қазақ, орыс және ағылшын ұлт оқушылары басым болса да, мектепте тағы 20 ұлт өкілдері оқиды. Осы балалардың барлығы Ұлыбританиядағы Хэлибери мектебінің атақты түлектерінің атымен аталған үйлерге (house) бөлінеді. Атли үйінен басқалары Ұлыбританиядағы Хэлибери мектебінде де кездеседі.
Болашақта даму жоспарлары
Қазақстаннан тыс жерде тұратын адамдар мен Орталық Азия елдері үшін мектеп интернаты 2014 жылы ашылады деп жоспарланды.
Санат:Астана ғимараттары мен құрылыстары Санат:Мектептер
Гомогендік реактор
Гомогендік реактор (грек. homogenes-біртекті)- ядролық отыны мен баяулатқышы нейтрондар үшін біртекті (ядро-физикалық қасиеттері бойынша) орта болатын ядролық реактор.
Қолданылуы
Қазіргі кезде мұндай реакторлар негізінен физикалық зерттеулер жүргізу мақсатында қолданылады. Технологиялық және құрымдылық қиыншылықтарына байланысты Гомогендік реакторла көп таралмады.
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы,
Дарлингтон Нагбе
Дарлингтон Нагбе (Darlington Nagbe; 19 шілде 1990, Монровия, Монтсеррадо округі, Либерия) — либерия лық және америкалық футболшы, АҚШ Ұлттық футбол құрамасы мен "Атланта Юнайтед" клубының жартылай қорғаушысы. 2017 жылғы КОНКАКАФ Алтын Кубогының жеңімпазы.
Жеке өмірі
Тегі либериялық, Либерия Ұлттық футбол құрамасында ойнаған Джо Нагбенің ұлы. 1990 жылы-ақ анасы оны азамат соғысынан қорғану үшін елден алып кетті де, әкесі футбол ойнаған Франция, Швейцарияда тұрақтады. 2001 жылы АҚШ-қа қоныс аударды.
Карьерасы
Кәсіпқой карьерасын 2008 жылы "Кливленд Интернешнл" клубында бастады.
2011 жылы "Портленд Тимберске" ауысты. "Портлан Тимберс" сапында 2015 жылы МЛС чемпионы атанды.
Сілтемелер
Санат:Либерия футболшылары Санат:АҚШ футболшылары Санат:АҚШ Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Атланта Юнайтед ФК ойыншылары Санат:Портленд Тимберс ФК ойыншылары Санат:Футболдан Солтүстік Америка чемпиондары
Пизе (Эр)
Пизе (Piseux) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 19,63 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27457, пошта индексі — 27130.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 658 адамды құрады. Халық тығыздығы — 33,52 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Ардолайты
Ардолайты — Алматы облысы Ұйғыр ауданы, Дардамты ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шонжы ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 42 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 419 адам (214 ер адам және 205 әйел адам) болса, 2009 жылы 419 адамды (216 ер адам және 203 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ұйғыр ауданы елді мекендері
Руди Фёллер
Карьерасы
Алғаш рет 1986 жылғы әлем чемпионатына қатысты. Топтық турнирде Шотландияның қақпасына гол соқты. Осы голдың көмегімен ГФР құрамасы чемпионаттағы алғашқы жеңісін тойлады. Жартылай финалда Францияның қақпасына да бір доп енгізді. Бұл ойында немістер 2:0 есебімен жеңіске жетіп, финалға шықты. Феллер финалда да гол соғып, есепті теңестірді, бірақ құрама 2:3 есебімен ұтылып, күміс жүлдені қанағат тұтты. Алайда төрт жылдан соң ГФР құрамасы одан да жақсы ойнап, әлем чемпионы атанды. Феллер топтық турнирде Югославияның қақпасына бір доп енгізді, сосын БАӘ құрамасымен матчта дубль жасады.
Феллер 1994 жылғы әлем чемпионатына да барды. 1/8 финалда Бельгияның қақпасына екі гол енгізді. Бұл құрама сапындағы ең соңғы голдары еді. Құрама сапында 90 ойын өткізіп, 47 гол соққан.
Сілтемелер
Санат:Германия футболшылары Санат:Рома ФК ойыншылары Санат:Мюнхен-1860 ФК ойыншылары Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары Санат:Байер 04 ФК ойыншылары Санат:Вердер ФК ойыншылары Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Германия футбол жаттықтырушылары Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары Санат:Байер 04 ФК жаттықтырушылары Санат:Рома ФК жаттықтырушылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Азамат, қайраткер, ғалым
Азамат, қайраткер, ғалым — 2011 жылы Қызылорда қаласы «Тұмар» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Б. Айдосова. Беттер саны — 272.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Тұмар баспасының кітаптары
Қазтай Ұлтарақов ауылы
Қазтай Ұлтарақов ауылы (2014 жылға дейін — Масақ) — Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындағы ауыл, Масақ ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Есік қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 80 км жерде, Шілік өзенінің оң жағалауында.
Тарихы
1962-97 жылдары бұзау өсіруге маманданған кеңшар орталығы болды. Оның негізінде Масақта және округке қарасты Нұрлы ауылында 1997 жылдан бірнеше шаруа қожалығы құрылды.
Дереккөздер
Санат:Еңбекшіқазақ ауданы елді мекендері
Мондови
Мондови (Mondovì) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 22473 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 258 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 87 км² шамасында. Пошта индексі — 12084.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Donato.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
38 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:38 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:38 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
30er
Александр Степанович Попов
Санат:Ресей физиктері Санат:1859 жылы туғандар Санат:1905 жылы қайтыс болғандар
Беде (Франция)
Беде (Bédée) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Ренн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 38,95 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35023, пошта индексі — 35137.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3992 адамды құрады. Халық тығыздығы — 102,49 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Дорба
Дорба — құрғақ тамақ немесе әр түрлі ұсақ-түйек заттар салуға арналған кішігірім қапшық.
Дереккөздер
Санат:Ыдыстар
Хелльшен-Херингзанд-Унтершар
Хелльшен-Херингзанд-Унтершар (Hellschen-Heringsand-Unterschaar) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Дитмаршен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 181 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 7,02 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 51 045. Муниципалитеттің басшысы — Бернд Блом.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Хантингтон ауруы
Хантингтон ауруымен ауырған ата-аналардың 50%-ның  балаларында кездеседі. Хантингтон жүйке жүйесінің ауруы. Аурудың ерте кезеңдерінде олардың іс-әрекеті, табиғи ым мен іс-қимылдарды еске түсіреді. Аурудың біртіндеп дамуымен, олар тіпті тілін сыртқа шығара бастайды. Хантингтон синдромы 20-30-бен 50 жас аралығындағы адамдарда кездеседі. Тек 3 жасында диагнозы қойылған  тарихта бір ғана жағдай тіркелген. Аурудағы генетикалық ақауы, триплетті кодтың  сапасының ауытқуымен емес санының ұзаруымен сипатталады. Аурудың себептері бүгінгі мұқият зерттелуде, себебі аурудың жиі пайда болуы сөзсіз мүгедектікке әкелуде. Негізгі себебі ұрпақтан –ұрпаққа қалыптас тыс гендердің берілуі. Содан бала миының нейрондық биохимиялық процестеріне  өзгерістер әкеледі. Жасуша қыртысының қалпына келмейтін қабілетсіздігі нәтижесінде, адам өзінің іс-әрекетін бақылай алмай қалады.
Аурудың белгілері
Хантингтон ауруының  белгілері және асқынулары  басталғаннан, шамамен 10-13 жыл өрбиді. Хантингтон ауруына баяу сипатқа ие болғанымен, мынадай белгілері ерте көрінеді. Хантингтон ауруы бар адамның назары төмендетіледі, жады  нашарлайды. Науқас логикалық ойлауға нашар болуы, содан кейін сын және өз мінезін бақылау, басқару жоғалады. Эмоционалдық қозғыштық, себепсіз күрт дүрбелең, мазасыздық пайда болады. Хореялық гиперкинез. Ол Хантингтон ауруға тән болып табылады. Бірінші беттің бұлшық еті, содан аяқ-қолындағы   еріксіз қозғалыс  синдромы. Өзгерістер жүрістерінеде әсер етеді. Мас адам ретінде қисайып немесебилеп жүрген сияқты айналады. Мұндай процестер ми қыртысының прогрессивті өлуіне байланысты. Сөйлеу бұзылыстары, ұйқы бұзылады. Хантингтон ауруы басталғаннан кейін шамамен 20 жыл өткен соң мұндай ауруларда жүрек жеткіліксіздігі, пневмония асқынулары пайда болады. Өлім себептері аурудың белгілері емес, Хантингтон ауруының асқынулары  болып табылады.
Диагностикасы
Диагностикалық әдістері аурудың ерте сатысында басқа психикалық бұзылулар белгілері ұқсас белгілері болғандықтан, ауруды ерте сатысында анықтау мүмкін болмайды. Егер науқастан осы аурудың белгілері байқалса, оны анықтаудың жолдары былай бөледі. ; Клиникалық, генетикалық, дифференциалдық.
Клиникалық әдісі
Хантингтон синдромының клиникалық әдістерімен анықтаудың  физикалық әдісі. Бұл кезеңде, Хантингтон ауруының айқын белгілері мен науқасқа психологиялық сараптама жүргізеді. МРТ, немесе магниттік резонанстық томография. Мұндай сараптамалар нерв ұштарына зиян келтіретін басқа да ауруларды, мысалы рассеяный склероз сияқты ауруларды жоққа шығару үшін жасалады.
Генетикалық әдісі
Келесі генетикалық сараптамалар, науқастың қанын талдау, зерттеу болып табылады. Маман «хантингтин» деп аталатын ақуыз синтезі функциясы болып табылатын үлгідегі, ДНК молекулаларының бағыттарын қарайды. Сонымен қатар, зерттеу арқылы амин қышқылына талдау жүзеге асырылады. Егер қайталану саны қалыптық нормадан жоғары болса, ақуыз керек деңгейде  қайырылып жатқан жоқ дегенді білдіреді. Бұл факт Хантингтон синдромы кезіндегі бейімділігін дәлелі болып табылады.
Дифференциалдық әдісі
Ол өзге де ықтимал ауруларды анықтауға негізделген. 90%-да отбасылық тарихын  зерттеу негізінде және Хантингтон ауруы диагнозы тән симптомдарды табу генетикалық тестілеуден  кейін расталады. Сонымен қатар, осындай Альцгеймер ауруы сияқты көптеген ауруларды, Уилсон; Паркинсон; қатерсіз тұқым қуалайтын хорее сипаты; ми мерез; шизофрения ауруларында байқауға болады.
Емі
Патология өзінде анықталса, емдеу шаралары ,медициналық және (сақтық) профилактикалық ем болып бөлінеді. Хантингтон синдромы белгілерін симптоматикалық  жеңілдету, арнайы  «Тетрабеназин» дәрі-дәрмегі әзірленген. 3 реттік дозаға  бөлінген 25 мг дозада барынша медициналық дәрігердің бақылауымен қолдану. Сонымен қатар, науқастарға: седативті есірткі - «резерпин»; Бензодиазепины - «Диазепам», «клоназепама»; антипсихотики - «Галоперидол» «Хлорпромазин»; антипсихотики - «Рисперидон»; антидепрессанты - «Paroxetine»; құрамы есірткі вальпрой қышқылы және литий - «Депакин», «Конвулекс» тағайындалады. Алдын алу, немесе белсенді емдеу аурудың ерте сатысында психотерапиялық емді пайдалану болып табылады. Сонымен қатар, пациент аурудың дамуын бәсеңдету үшін, ақыл дамыту жөнiнде шаралар, жұмыспен қамту терапиясы  тағайындалады.
Алдын алу
Хантингтон синдромын толық емдеу мүмкін емес, сондықтан емдеу симптоматикалық болып табылады. Ата-аналар осы аурудан зардап шегеді деген шартпен, осындай бала туу мен сынақтар тапсыру туралы кеңес беру ретінде, дәрігерлер алдын алу шараларын жүзеге асыруға ұсынады.
Санат:Аурулар
NGC 3163
NGC 3163 — Кіші Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1787 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3163 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29846, UGC 5517, MCG 7-21-26, ZWG 211,27.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз)
IC 3714
IC 3714 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42899, MCG 2-33-5, ZWG 71.22, VCC 1997.
Сыртқы сілтемелер
IC 3714 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Санкт-Вендель
Санкт-Вендель (St Wendel) — Германия Федеративтік Республикасының Саар жерінде орналасқан қала. Санкт-Вендель ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 26 208 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 113,54 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 10 0 46 117. Қаланың басшысы — Клаус Боуйллон.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 16 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саар елді мекендері
Спорт психологиясы
Спорт психологиясы — жарыс және жаттығу әрекетіндегі адам психикасының білінуі мен дамуының, сондай-ақ топтық өзара әрекеттестіктердің заңдылықтарын зерттейтін психология ғылымының саласы. Спорт психологиясының қазіргі уақыттағы негізгі міндеттері — спортшылардың спорттық жоғары нәтижелерге жетуіне жағдай жасау ғана емес, сонымен қатар спортшы тұлғасын жан-жақты дамыту, оның жалпы және психологиялық мәдениетін көтеру болып табылады. Спорттық жарыстардың алдында спортсмендердің психикасын сол үрдіске бейімдеп жаттықтыру және бәсекелестік мәселесінен жеңімпаз ететіндей нұсқалармен қаруландыру. Жарыс барысында өзін-өзі билеп, басқара алатын дәрежеге машықтандыру. Спорт психологиясы — жарыс және жаттығу жағдайларында адам нсихикасының білінуі мен дамуының, сондай-ақ топтық өзара әрекеттестік заңдылықтарын зерттейтін психология ғылымының бағыты. Психологияның басқа да көптеген бағыттары секілді спорт психологиясы XX ғасырдың 60 — 70-жылдарында қауырт дамыды; бастапқыда бұл саладағы негізгі зерттеулер спортшылардың қабілеттері мен мүмкіндіктерін, спорттық жаттығулардың нәтижелілігін арттыру амалдарын зерттеуге жұмылдырылады. Қазіргі уақытта спорт психологиясы зерттейтін мәселелер анағұрлым көбейді. Спорттың әр түріне орай, жалпы, педагогикалық, жастық және әлеуметтік психологияның жетістіктері ескеріле отырып арнаулы жаттығу кешендерінің бағдарламалары жасалуда. Олар спортшылардың физикалық, сондай-ақ психикалық жаттыққандығын, эмоциялық — еріктілік, этикалық, моральдық-адамгершілік және ұжымдық дайындалғандығын кемелдендіруге бағытталады. Спорт психологиясында қозғалыс дағдылары мен біліктерін нәтижелі қалыптастырудың заңдылықтары, күш, төзімділік, ептілік көрсеткіштерін жетілдірудің әдістері біршама егжей-тегжейлі зерттелген.
Бұл зерттеулерде спортшылардың арнаулы қабылдауларының, мысалы, уақытты сезіну, аралық қашықтықты сезіну, қас қағым сәттік оқиғаларды болжау, "допты сезіну", "суды сезіну" секілді қасиеттерінің қалыптасу жолдары мен әдістері анықталады. Бұған қоса байқағыштықты, елестетуді, стратегиялық және тактикалық ойлауды, топтық ойындарда үйлесімді өзара әрекеттестікті жақсарту әдістеріне назар аударылады. Бұл зерттеулер спортшылардың әр жастағы қабілеттерін және оларды арнайы іріктеу амалдарын анықтау, сондай-ақ жаттықтыру салаларында одан әрі тереңдетіледі. Спорт психологиясының психикалық реттелу, жарыс барысында және жарыс жағдаятынан кейінгі ұстаным секілді бағыттары ерекше проблемалар болып табылады. Соңғы жылдардағы зерттеулерде спортшының өз жеңістеріне және жеңілістеріне көзқарасы мәселелеріне көп көңіл бөлінуде. Командалар құру олардағы тұлғалар аралық қарым-қатынастар, олардың топтасқандығын және құндылық-бағдарлық бірлігін нығайту проблемалары, жаттықтырушымен немесе жаттықтырушылар ұжымымен, жанкүйерлермен (бұлардың ішінде "спорт фанаттарымен") қарым-қатынас, командалар аралық қарым-қатынастар мәселелері әлеуметтік-психологиялық зерттеулердің өз алдына бір бағыты болып саралануда. Спорт психологиясының қазіргі уақыттағы негізгі міндеттері спортшылардың спорттық жоғары нәтижелерге жетуіне жағдай жасау ғана емес, сонымен қатар спортшы тұлғасын жан-жақты дамыту, оның жалпы және психологиялық мәдениетін көтеру болып табылады.
Ягрыш (Шонга тармағы)
Ягрыш — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шонга өзенінің сол жағалауынан 34 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Седарвилл (Нью-Джерси)
Седарвилл (Cedarville) — Нью-Джерси штатының Камберленд округіне жататын АҚШ қаласы.
Ягрыш (Шонга тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Седарвилл (Нью-Джерси)
Қала тұрғындарының саны 793 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.0 км² шамасында. FIPS коды — 34-11410.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Рока-Салис
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 365 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 208,486 км² шамасында. Халық тығыздығы — 44,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1954 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Оходен (Враца облысы)
Оходен (Оходен) — Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 320 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3079. Телефон коды — 09184. ЕКАТТЕ коды — 54482.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Враца облысының елді мекендері
Ножига
Ножига — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вига өзенінің сол жағалауынан 87 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Түп тұлға
Түп тұлға - әдеби бейнеге негіз болған ақиқат өмірде жасаушы адам. Мысалы, Сабит Мұқановтың "Ботакөз" романындағы Асқар мен Амантай образының Түп тұлғасы Ә.Жанкелдин ме Аманкелді Иманов болды.
Дереккөздер
Санат:Терминология
39 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:39 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:39 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
30er
Виль (Цюрих)
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1280 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.94 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 71, пошта индексі — 8196.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Тузак
Тузак — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кадрин өзенінің оң жағалауынан 21 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
УЕФА Конференция Лигасы 2022/23
УЕФА Конференция Лигасы 2022/23 — аталмыш турнирдің екінші маусымы.
Іріктеу кезеңі
Бұл кезеңде топтық турнирде екінші орын алған командалар мен УЕФА Еуропа лигасының топтық турнирінде үшінші орын алған командалар кездеседі.
Дереккөздер
Санат:УЕФА Конференция Лигасы 2022/23 Санат:2022 жылғы футбол Санат:2023 жылғы футбол
Олорон-Сент-Мари
Олорон-Сент-Мари (Oloron-Sainte-Marie) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 68,31 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11029 адамды құрады. Халық тығыздығы — 161,46 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Сақыр
Сақыр, Кіші Қаратүйе – Солтүстік Үстірттегі Алтын төбенің оңтүстігінде жатқан құдықтар. 1851 ж. топографиялық картаға Сақыр атымен түскен. Жауынды жылдары бұлақ болып ағып жатады. Оңтүстігінен айналып баратын жол.
Актив
Актив, активтер (латынша actіvus) —
Дереккөздер
Санат:Экономика
Тиффенбак
Тиффенбак (Tieffenbach) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Саверн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,03 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67491, пошта индексі — 67290.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Межанн-ле-Клап
Межанн-ле-Клап (Méjannes-le-Clap) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Алес округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 38,24 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30164, пошта индексі — 30430.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 518 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,55 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Бур (Жиронда)
Бур (Bourg) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Бле округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,54 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33067, пошта индексі — 33710.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2229 адамды құрады. Халық тығыздығы — 211,48 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Рикарду Са Пинту
Ұлттық құрама
1996, 2000 жылдары Еуропа чемпионатына қатысқан. Қазір бапкерлікпен айналысады.
Клубтық
"Салгейруш", "Порту" клубтарының түлегі. 1991 жылы карьерасын "Салгейрушта" бастады.
1994 жылы "Спортинг Лиссабонға" ауысты. 1997-2000 жылдары "Реал Сосьедадта" ойнап, 2000 жылғы Еуропа чемпионатынан соң "Спортингке" оралды. 2001/02 жылғы маусымда Португалия чемпионы атанды. 2005 жылы УЕФА кубогының жеңімпазы атануға мүмкіндігі болды, бірақ финалда "Спортинг" ЦСКА-дан 1:3 есебімен ұтылып қалды. Бұл ойында Са Пинту 73 минут ойнады.
2006/07 жылғы маусымды "Стандард" клубында өткізді.
Сілтемелер
Санат:Португалия футболшылары Санат:Португалия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Салгейруш ФК ойыншылары Санат:Спортинг Лиссабон ФК ойыншылары Санат:Реал Сосьедад ФК ойыншылары Санат:Стандард Льеж ФК ойыншылары Санат:Португалия футбол жаттықтырушылары Санат:Спортинг Лиссабон ФК жаттықтырушылары Санат:Црвена Звезда ФК жаттықтырушылары Санат:ОФИ ФК жаттықтырушылары Санат:Атромитос ФК жаттықтырушылары Санат:Белененсиш ФК жаттықтырушылары Санат:Стандард Льеж ФК жаттықтырушылары Санат:Легия ФК жаттықтырушылары Санат:Брага ФК жаттықтырушылары Санат:Әл-Фатех ФК жаттықтырушылары
Аумақтық сумен тоғыту
Аумақтық сумен тоғыту Өндіру ұңғымалары мен тоғыту ұңғымалары мұнай жатыны аумағында белгілі бір ретпен орналасуымен сипатталатын шектеуіштік сумен тоғыту әдістерінің жеке тәсілі. Бұл тәсіл әдетте біртекті қойнауқаттарға кіріккен, өнімділігі нашар мұнайларды, немесе тұтқырлығы өте жоғары мұнайларды жатыннан ұңғыма оқпанына ығыстыру мақсатында қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Чакыр (Ябаган тармағы)
Чакыр — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ябаган өзенінің оң жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Әзірбайжанша Уикипедия
Әзірбайжанша Уикипедия (Azərbaycanca Vikipediya; آزربایجانجا ویکی‌پئدییا) — Уикипедияның әзірбайжан тіліндегі бөлімі.
Турфан қазаншұңқыры
43.3°N, 89.56667°W thumb|right Турфан қазан шұңқыры немесе Турфан ойпаты - ''қыт. 吐魯番盆地, уйғырша تۇرپان ئويمانلىغى, Турпан ойманлиғи'' - Батыс Қытайдағы Шығыс Тянь-Шань сілемдерінің тектоникалық ойпаты.
Әзірбайжанша Уикипедия
2002 жылы пайда болған. Алғашқы мақаласы тек 2004 жылы жазылады.
Санақ
2023 жылдың 1 күніне сәйкес Әзірбайжанша Уикипедияда  мақала бар. қатысушы тіркелген, олардың соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны -. Тереңдігі —.
Турфан қазаншұңқыры
Сипаттамасы
Қытайдың оңтүстік-батысында жатыр. Мұнда Орталық Азиядағы ең төмен ойыс (–154 м) орналасқан. Тұрфан қазаншұңқырының ұзындығы 200 км, ені 70 км.
Әзірбайжанша Уикипедия
Санақ
Түркі тілдес Уикипедия бөлімдерінің мақала саны бойынша барлық түркі тілдес Уикипедия бөлімдерінің қосынды көрсеткішінен өзара үлесі суретте (төмендегі) көрсетілген.
Тарихы
Мақалалар саны жағынан түркі тілдес Уикипедиялардың арасынан әзірбайжанша Уикипедия үшінші орын алады. Бұған дейін ұзақ уақыт бойы екінші орын иеленіп келген, алайда 2011 жылдың қазан айында бұл орынды қазақша Уикипедия алған болатын.
Турфан қазаншұңқыры
Климаты
thumb|left|160px| Турфан қазаншұңқырының касындағы қалыпты көрініс Климаты - тым континентті. Жазы ыстық, шілдеде орташа температура 33 °С, ең жоғарысы 47,6 °С. Қысы суық, қаңтардың орташа температурасы -9,6 °С. Жылдық жауын-шашыны 20 мм.
Өсімдік жамылғысы өте кедей: шөл мен сорда өсетін өсімдіктер құрайды. Шеткі жақтарында шұраттар (оазистер) кездеседі.
Әзірбайжанша Уикипедия
Тағы қараңыз
Санат:Түркі тілді Уикипедиялар Санат:Уикипедия бөлімдері *