cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сарыағаш ауданы
«Сарыағаш шипажайы»
Ауданның бiрден-бiр табиғи байлығы жер асты минералды емдiк-ас сулары болып табылады. Қазiргi кезде 55 термальды су скважиналарының барлығы аудан мекемелерi мен тұрғындарына қызмет көрсетуде. Аудан аумағында аты Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге де мәлiм «Сарыағаш шипажайы» МҚК, «Алтын-Бұлақ», «Арман» санаториясы, «Ана мен бала» шипажайы сияқты 10 демалыс аймағы бар. «Сарығаш шипажайы» - бальнеологиялық шипажай, Ташкент қаласынан 15 шақырымдай қащықтықта орналасқан. 1953 – 1956 жылдар аралығында емдеу орнына айналды. «Сарыағаш шипажайы» табиғи байлығы жер асты минералды емдiк-ас сулары болып табылатынтықтан, шаруашылық ұңғымалардан тәулігіне 84 м3 су алады. Ауасы құрғақ, жазы ыстық, ұзақ, қысы жұмсақ. Емге пайдаланатын минералды суының температурасы 49 – 52С. Құрамында кремний қышқылы, радиоактивті элементтер, азот, гидрокарбонат, натрий, калий, кальций, магний, алюминий, мыс, марганец, молибден және микроэлементтер бар. Ас қорыту органдарының қызметі, зат алмасуы бұзылған, жүйке жүйесі, қол-аяқ, тері, әйел ауруларымен сырқаттанып қалғандар келіп емделеді. Бұл шипажай Қазақстан Республикасы және басқада тыс жерлерге белгілі.
Дереккөздер
Санат:Сарыағаш ауданы
Аманұлла хан
Аманұлла хан (1 маусым, 1892 жыл, Пагман, Ауғанстан – 25 сәуір, 1960 жыл, Цюрих, Швейцария) — Ауғанстанның 10-шы әмірі, Ауғанстан  королы (21.02.1919—14.01.1929).
Биографиясы
thumb|left|250px|Аманұлла-хан Түркияның бірінші президенті Мұстафа Кемал Ататүрікпен, Анкара, 1928 ж. Хабибулла-хан әмірдің баласы.
1919 ж. 21 ақпанда өкімет басына келісімен, Ауғанстанды тәуелсіз ел деп жариялады (28.02.1919 ж).
1919 ж. үшінші ағылшын-ауған соғысы бассталды. Нәтижесінде Англия 1921 ж. Ауғанстанның тәуелсіздігін мойындады.
Аманулла-хан мен В.И.Лениннің келісуі бойынша, 1919 ж. Ауғанстан мен Совет одағы арасында дипломатиялық қатынас орнатылды. 1921 ж. совет-ауған арасында бейтараптық сақтау, бір-біріне шабуыл жасамау тіралы шарт жасалып, 1926 ж. бекітілді. 1927—1928 жылдары Аманулла Үндістанға, Таяу Шығыстың бірқатар елдеріне, Батыс Еуропа елдеріне достық сапрымен барған. 1928 ж. Аманулла-хан КСРО-ға келіп қайтты.
Аманулла-хан жүргізген реформалар елдің бірлігін нығайтып, экономиканы дамытуға себепші болды. Сонымен бірге, салықтың көбеюі қарапайым халықта наразылық туғызды. 1928-1929 ж. ағылшындардың  қолдауымен Бачаи Сакао үкіметке қарсы көтеріліс бастады. Нәтижесінде Аманулла-хан тақтан түсуге мәжбүр болды. Елден безіп, Италияда өмір сүрді. 1948 ж. Цюрихте қайтыс болды. Жалалабад қаласында (Ауғанстан) жерленді.
Дереккөздер
Санат:Ауғанстан Санат:Ауғанстан тарихы Санат:Ауғанстан тұлғалары Санат:Президенттер
Алтай күнгелдісі
Алтай күнгелдісі (Сарғалдақтар тұқымдасы) - Қазақстандағы 5 түрдің ішіндегі ең көп тараған түрі. Орман алаңқайларында, бұта шіліктерінде, аласа тауларда өседі. Алтай, Жоңғар Алатауы және Тянь-Шянь тауларында өседі. Көпжылдық, тік сабақты, биіктігі 100 см болатын, ашық-жасыл саусақ бөлімді жапырақтары бар. Гүлдері дара, кейде екі-үштен ірі, диаметрі 7 см, ашық қызғылт-сары түсті. Гүлсерігі екі қатар, тостағаншалары 20-ға дейін. Аталықтары мен аналықтарының саны көп. Аталық түсі қошқыл. Маусым-шілдеде гүлдейді. Шілде-тамызды пісіп жетіледі. Қазақстанның Алтайында гүлдердің қайнатпасы бауыр ауруынан (сары ауру) емдеуге қолданылады. Бағалы омарталық өсімдік.
Әсипат Сауытбекқызы Әлметова
Әсипат Сауытбекқызы Әлметова(15.10.1958, Тұрар Рысқұлов атындағы аулы, Жамбыл облысы Мерке ауданы) – педагогика ғылымдарының докторы (2007), профессор (2009). ҚазПИ-ді (қазіргі ҚазҰПУ) бітірген. Еңбек жолын мектепте ұстаз болып бастады (1978–1985), одан кейін Педагогика ғылымының ғылыми-зертеу ортағында кіші ғылым қызметкер (1986–1989), Қазақ ұлттық кітапханасы|Қазақ ұлттық кітапханасында аға редактор (1989–1991), ҚазҰПУ-да аспирант (1991–1994), ҚазҰУ-да аға оқытушы (1994–1995), Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетінде оқытушы, аға оқытушы, доцент (1996–2004), аға ғылым қызметкер (2004–2008), 2009 жылдан институттың мамандарды дайындау жөніндегі директоры. «Қазақ тілі сабағында студенттердің сұхбаттық тілдесім мәдениетін қалыптастырудағы ғылыми әдістемелік негіздері (жоғары оқу орындарындағы)» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады.
Алғашқы айлар
Алғашқы айлар — атам замандағы мектеп қабырғасындағы жасөспірімдердің мектеп өміріндегі рөлін сонымен қатар ауыл мен ауыл адамдары арасындағы қарым-қатынасты толық сипаттайтын Мұқан Иманжановтың повесті. «Алғашқы айлар» повесі 1950 жылы шыққан. Повесте ауылдық жердегі мектеп өмірі, мұғалімдер ұжымының сан салалы жұмыстары, оқушылардың мінез-құлық, іс-әрекеттері, адамдар арасындағы қарым-қатынастар шынайы әрі терең суреттелген. Мектеп өмірі, оқу мен еңбекті ұштастыру мәселесі, мұғалімдердің ауыр да абыройлы еңбегі шебер бейнеленеді. Балалардың арман-мақсаты, отансүйгіштігі, еңбекқорлығы, көпшілдігі, турашыл адалдығы әрі нанымды, әрі тапқырлықпен тартымды суреттеледі.
Қысқаша мазмұны
Мектеп өмірі мен ауыл өмірін бір-бірімен байланыстыра отырып жазылған бұл шығарманың басты кейіпкері - Жақыпбек. Алматы қаласындағы университетті бітірген жаста болса талантты мұғалім Жақыпбек ауыл өміріне әсіресе мектеп өміріне түрлі өзгерістер әкеледі. «Еңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей» - деп қазақтың ұлы ақыны Абай Құнанбаев айтып кеткендей Жақыпбек тынбай жұмыс жасағанының арқасында өзінің алдына қойған мақсаттарына жетеді. Жақыпбек ең алғаш мектеп табалдырығын аттағанда қызықты жағдаятқа тап болды. Ол мектеп директоры Күдеріні күтіп тұрғанда терезе жаққа көз жіберді. Ашық терезеге көзін салған Жақыпбектің көңілін сонау бір мүйістегі үйдің бұрышынан жүгіріп шыққан екі бала бөлді. Олар барын сала кезек қағып, мектепке қарай зымырап келеді. Бұлардікі жай жарыс емес, бір-бірін қуып келе жатқанын Жақыпбекте аңғарды. Мектепке тақай беріп сықылықтап күліп, бір-бірімен алыса кетті. Бағанадан бері терезеден қарап тұрған Жақыпбек оларға қойыңдар деп айтқанда, ойын қызығына берілген екі бала кенет тынып, дауыс қайдан шықты дегендей аң-таң болып, терезе жаққа басын бұрды. Жақыпбекті көрген олар бастапқыда сескеніп кейін жаңадан келген мұғалім шығар немесе ата-ана болуы керек деп бір-бірімен дабырласа кетті. Оның жаңадан келген мұғалім екеніне нанбаған Сапар мен Сейтен жүгіріп ала жөнелді. Әдетте Жақыпбек тік мінезді, бірбеткей, ойлағанын беті жүзің бар демей, тіке айтып тастайтын қызуқанды жігіт еді және едәуір қызбалығы бар тұғын. Сонысына қарамастан ол адамзат баласына жұғымды еді. Тосын көзге шалынбай қалды–ау құбылыстарды да кейде салған жерден қалтқысыз ұғып, сол адам туралы жақсы не жаман деген ойға тіреледі.
Оның басты мақсаты оқу-тәрбие жұмыстарына елеулі өзгерістер енгізу еді. Ол қолданылып жүрген оқу программасын жаңарту керек екендігін, жетіжылдық білім алатын мектеп оқушыларының ауыл тіршілігімен тек қана теория жүзінде ғана емес, практикалық түрде танысу керектігін мектептік, аудандық жиналыстарда көптің алдында паш етті. Сонымен қатар ол білім беру әдісі төмен мұғалімдерді мектептен шығару туралы ұсыныс тастады. Ол мұғалімдердің өткізген сабақтарына қатысып, қай мұғалімнің қандай тұсының осал екендігін аңғарды. Соның бірі тарих пәнінің мұғалімі - Батырбай. Жақыпбек Батырбай өткізген сабақтарға қатысып түңілді. Жауынбаев бесінші, алтыншы сыныптарға арналған тоз-тозы шыққан кітапты алып келіп, балаларға кезектестіріп оқытып қояды. Оқушылардың сұраған сұрағына жауап бермейтін Батырбайдың сабақ беру әдісінің осал әрі тиімсіз екендігін ұқты. Жақыпбек мектеп директоры Күдеріден Батырбайдың ісі туралы сөйлесіп, талай рет ұрысып қалды. Сонда да өз айтқанынан қайтпай, осы істі түбегейлі өз жағына шығару үшін тер төкті. Ақыры айтқаны орындалып Батырбаймен қош айтысты.
Жақыпбек ауыл болашағының жарқын болатынына кәміл сенімді болды. Ол күлімсіреп, бұл тек алғашқы айлар ғой деп іштей қуанды. Оны алдағы уақыттағы ауыл өмірі қатты қуантты. Бар әлемді құшағына сыйғызып тұрғандай, Жақыпбек іштей қуаныштан жылап, айға көз қиығымен ұзақ қарады.
«Алғашқы айлар» повесінің тақырыбы мен сюжеттік даму ерекшелігі
«Алғашқы айлар» повесіндегі басты тұлға – Жақыпбек мектеп мұғалімі қандай болу керек деген талапқа жауап бергендей. Жақыпбек оқушылардың әрқайсысымен жақындасып, бала мен мұғалім арасындағы сенімсіздіктің жігін жойып, тіл табыса білу қияңқы баланы тәрбиелеуде бірден-бір дұрыс жол екенін дәлелдейді. Рас, бала жүрегіне жол табу оңай емес, Жақыпбек осы жолда табандылықпен күресіп, мақсатына жетеді. Жазушы Жақыпбекті балалардың жақсы көріп, үйір болуының себебін ашады. Ол бала табиғатына тән, әр нәрсені білсем деген құштарлық мінезін қолдап, оқушыларды колхоз шарушылығымен де етене жақындатып, көп мағлұмат береді. Немесе экскурсияға апару секілді қызықты жұмыстар жүргізеді. Жазушы баланы еңбекке баулып өсіруді тәрбиенің басты шарты деп қарайды. Мектеп білім беруді ғана мақсат етпей, ата-анамен ынтымақтасып, қайткенде нағыз азамат тәрбиелеп өсіреміз деген мақсатты алына қою керек. Осы ойын кейін бір жас талапкерге жолдаған хатында Мұқан: «Біз балаларды оқы деп қана үгіттей бермей, еңбек етте, өмірді біл, колхоз шаруашылығын сүй дегенді де құлақтарына сіңіріп, қажетті жерінде дәріптеп отырумыз керек», - дейді. Міне, «Алғашқы айлар» повесінде осы идеяны негізгі нысана етіп ұстайды жазушы. Уақыт тынысын әрдайым қадағалап, тамыршыдай тап басып отырған жазушы қоғамның даму процесін, болашағын сол кезеңнің биігінен қарап бағалайды. «Социалистік Қазақстан» газетінде, «Пионер» журналында бөлім меңгерушісі болып қызмет атқарған жылдарында ізденгіш, білімдар, бауырмал жазушы шебер шығармалары арқылы жас қаламгерге көркемдік ықпал жасады, ондаған талапкерлерге ағалық ақыл, пайдалы кеңесін айтып, тәлім берді. Мұқан Иманжанов «Жас өмір», «Менің махаббатым», «Сөнген шала» пьесаларын жазып, драматургия саласында да еңбек етті.
Дереккөздер
Санат:Қазақ әдебиеті
Науарбудақ
Науарбұтақ, Науарбұтақ – Кендірлікқиясай үстіртті жазықтың шығысы, Базыгүрлі ойысының оңтүстігіндегі төрткіл. Абсолют биіктігі 158 м. Төңірегі тегіс жазық, су көздері жоқ. Шабындық ретінде пайдаланып келген Науарбудақта бұйырғын, күйреуік аралас тітір өседі. Төрткіл етегі мал жайылымына пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Штайнерберг
Штайнерберг (Steinerberg) — Швейцарияның Швиц кантонында орналасқан коммуна. Швиц округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 875 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.9 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1374, пошта индексі — 6416.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Швиц елді мекендері
Сен-Фиакр (Кот-д'Армор)
Сен-Фиакр (Saint-Fiacre) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Гингам округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,7 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22289, пошта индексі — 22720.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 226 адамды құрады. Халық тығыздығы — 23,3 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
Saint-Fiacre
51-аймақ
51-аймақ (Area 51) — әскери әуеайлақ, АҚШ Әуе күштерінің Эдуардс әскери базасының (Edwards Air Force Base) қашықтағы бөліктемесі. Бұл Невада штатының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан, әйгілі Лас-Вегас қаласынан солтүстік-солтүстік-шығыс жағында 133 километр қашықта.
Санат:АҚШ
Лялинская Рассоха
Лялинская Рассоха — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кырья өзенінің сол жағалауынан 37 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Косьва бастауынан Широков су торабынаКосьва бастауынан Широков су торабына дейін, ауданы)|ИсадыКосьва бастауынан Широков су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Марль (Дюммер)
Марль (Дюммер) (Marl (Dümmer)) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Дипхольц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 565 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 9,84 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 2 51 025. Муниципалитеттің басшысы — Лудвиг Вигман.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Б. з. д. 291 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 291 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 291 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Психрофилдер
Психрофилдер - төменгі температурада өсіп-енетін, кейбіреулерінде ауру туындатқыш қабілет болатын, микроорганизмдер.
Буа-Жером-Сент-Уан
Буа-Жером-Сент-Уан (Bois-Jérôme-Saint-Ouen) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Лез-Андели округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,51 км² шамасында.
Психрофилдер
Дереккөздер
Санат:Медицина
Буа-Жером-Сент-Уан
Коммунаның INSEE коды — 27072, пошта индексі — 27620.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 740 адамды құрады. Халық тығыздығы — 70,41 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Мэндон (Массачусетс)
Мэндон (Mendon) — Массачусетс штатының Уорчестер (Worcester) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 5 839 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 47.3 км² шамасында. FIPS коды — 25-40255.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Кәдірбек Төлеуұлы Демесінов
Кәдірбек Төлеуұлы Демесінов (5 наурыз 1952, Алматы облысы Ақсу ауданы Үлгі ауылы) — актер. Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі (1996). Құрмет орденінің иегері (2017). Ерен еңбегі үшін медалінің иегері (2007).
Жалпы мәлімметтер
Қазіргі Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттыө консерваториясын (бұрынғы Алматы мемлекеттік консерваториясын)ның "актерлік" бөілімін бітіріген. (1973). Сол жылдан Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ Мемлекеттік Академиялық балалар мен жасөспірімдер театрында талмай еңбек етіп келеді. Алғашқы ролі Қ.Сатыбалдиннің "Ұзақ жолындағы" Асан (1973; реж. В.Пұсырманов). Актер ойынына табиғи шынайылық пен актерлік шеберлік, әдемі юмор тән. Демесінов қазақ теледидарындағы "Алтыбақан", "Қымызхана", "Әлем ертегілері", т.б. драмалық спек-такльдерге, "Тамаша" ойын-сауык хабарына түсіп, Қазақ радиосында жұмыс істеген.
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері Санат:Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры тұлғалары
Вилластеллоне
Вилластеллоне (Villastellone) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — Анна және Варфоломей.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Мейрам Сәпиұлы Ахмеджанов
Мейрам Сәпиұлы Ахмеджанов 1948 жылы 13 тамызда Гурьев облысының Забурунье ауылында туған. Қазақ.
Дереккөздер
<References/>
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:1948 жылы туғандар
Закариас (Сан-Паулу)
Закариас (Сан-Паулу) (Zacarias (São Paulo)) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Жозе-ду-Риу-Прету мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Жозе-ду-Риу-Прету экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Тарихы
Қала 1941 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Владимировка
Елді мекендер:
Қазақстан:
Башқұртстан:
Гагарин қысқа көшесі (Астана)
Гагарин қысқа көшесі (Астана) - «Көктал» тұрғын алабы. Ю.Гагарин қысқа көшесі Жаңақоныс көшесінен басталып, Бидайық қысқа көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 225,9 м.
Юрий Алексеевич Гагарин (1934-1968) - ғарышқа тұңғыш ұшқан адам, полковник, Кеңес Одағының Батыры. 1961 жылы 12 сәуірде тарихта тұңғыш рет «Восток» ғарыш кемесімен Байқоңыр ғарыш алаңынан ғарышқа ұшты.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Тәр Нәдірмағанбетов
Тәр Нәдірмағанбетов (1914, Маңғыстау ауданы 7-ауыл – 1996, Қапшағай) – сауда жүйесінің қызметкері, ҚР Сауда және қоғамдық тамақтандыру ісіне еңбегі сіңген қызметкер (1965). 1930 – 41 жылдары Маңғыстауда, 1946 – 52 жылдары Алматы облысы сауда жүйесінде, 1952 – 60 жылдары Алматы темекі кеңшарында директордың орынбасары, директор, 1960 – 72 жылдары Алматы облысы Іле ауданында тұтынушылар одағы басқармасының төрағасы болды. КСРО медальдарымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Шілменбет Қарауылұлы
Шілменбет Қарауылұлы, Шілменбет би (1836, қазіргі Оңтүстік Қазақстан облысы Созақ ауданы – 1916, Мойынқұм жайлауы) – белгілі би, шешен.
Қаратаудың теріскей бетін жайлаған қазақ рулары арасында Шілменбеттің шешендік, билік сөздері кең тараған. Шілменбеттің Досбай қажы, Көлбай, Бегалы, тағы басқа би, шешендер және Құлыншақ, Молда Мұса, Майлықожа, Мәделі, Қызыл жырау, Зұлпықар ақындармен сөз жарыс, шешендік қағыстары сол атырапта әлі күнге дейін айтылып келеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақ би-шешендері
Флексия
ФЛЕКСИЯ (лат. flexіo — майыстыру) — флективті тілдердің типологиялық белгілеріне сәйкес грамматикалық құрылымы мен сөздердің атқаратын қызметін анықтайтын көп мағыналы термин. 1808 ж. Ф.Шлегель құрған Флексия бастапқы кезде грамматика алмасуға байланысты қолданылған. Кейін үндіеуропа мен семит-хамит тілдеріндегі түбір сөздегі өзгерісті қамтитын ішкі Флексия терминімен ауыстырылды. Флексия сөздің морфемалық құрылымының формалды сыңарының сыртқы Флексияға қарама-қарсы ұғымын білдіреді. Флексия — сөз түрлендіретін аффикс, формант, форматив. Демек, грамматика мағына мен синтаксистік байланысты білдіретін сөз формасының бөлігі. Граммат. мағынаны білдіретіндіктен, Флекия түбірге қарама-қарсы. Үндіеуропа тілдерінде әрбір туынды сөз тұлғасы түбір мен Флексияға бөлінеді. Релятифті формант (жалғау) ретінде дериватифті (жұрнақ) форматқа қарама-қарсы қойылады. “Флексия” термині “сөз түрлену” сөзімен синонимдік қатар құрауда екі түрлі кең мағынаға ие болады: 1) бір сөздің әр түрлі грамматика формада түрленуі. Мыс., зат есімнің жекеше және көпше формасын, етістіктің шақ және вид (түр) категориясын білдіретін қосымшамен түрленуі; 2) нақтылы Флексия сын есімнің тек (род), септеу, жекеше, көсемше жалғаулары, етістіктің тек, жақ категориясын білдіретін қосымшалар арқылы түрленуі. Егер сөз тұлғасындағы өзгеріс түбір сөзді де қамтитын болса, оны “сөз тудыру түрленісі” деп атайды. Флексия термині өзгеріске түскен түбірдің қосымшасына ғана қатысты қолданылады.
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
Жасыл күнгелді
Жасыл күнгелді (Сарғалдақтар тұқымдасы) Сырт көрінісі алтай күнгелдісіне түрге жақын, сабақ жапырақ гүлдерінің барынша ұсақ мөлшерімен ерекшеленеді. Басты ерекшелігі гүлдерінің нәзік бозғылт күлгін немесе көгілдірлеу түсті. Бұл түр тек альпі белдеуінің ылғалданған көгал жерлерінде, биік Алтай тауынан Батыс Тянь-Шаньға (Шығыс Қазақстан, Алматы, Оңтүстік Қазақстан облысы) дейін өседі. Гүлдеген күйінде өте тартымды, альпинистердің сүйікті гүлі, олар оны “альпі раушаны” деп атайды.
Дереккөздер
Санат:Сарғалдақтар тұқымдасы Санат:Қазақстан флорасы
Щучья Виска (Индига тармағы)
Щучья Виска — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Индига өзенінің оң жағалауынан 160 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Мұхит Бақтиярұлы Әбдірахманов
Дереккөздер
<References/>
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:1938 жылы туғандар
Зонтхофен
Зонтхофен (Sonthofen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Жоғарғы Альгой ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 20874 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 46,62 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 80 139. Қаланың басшысы — Хуберт Буль.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Синология
Синология (латынша sіna —қытай және logos — сөз, ілім) — Қытай тарихын, экономикасын, саясатын, философиясын, тілін, әдебиеті мен мәдениетін зерттейтін ғылымдар кешені.
Дереккөздер
Санат:Қоғам Санат:Шығыстану
Зарина Рахимовна Тухтиева
Зарина Тухтиева (18 маусым 1987 жыл, ) — қазақстандық шайбалы хоккейші, шабуылшы, 2007 және 2011 жылғы Азиада чемпионы. Қазақстан Әйелдер құрамасында ойнаған. Халықаралық дәрежедегі спорт шебері.
Өмірбаяны
12 жасында коньки спортымен, 13 жасында хоккеймен айналыса бастады. Алғашқы бапкері — Валентина Анатольевна Кулькина.
Алғашқы ойнаған клубы - "Жұлдыз".
Кейін "Айсұлу" клубына ауысып, бірнеше дүркін Қазақстан чемпионы атанды. Осы клуб сапында Еуропа чемпиондар кубогына қатысты.
2013 жылы Қазақстанның үшінші қысқы спартакиадасында топ жарды.
Әйелдер хоккей лигасында "Батыс" құрамасында ойнады.
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша шайбалы хоккейшілер Санат:Қазақстан шайбалы хоккейшілері Санат:Қазақстан әйелдер шайбалы хоккей құрамасының ойыншылары Санат:Шайбалы хоккейден Азия ойындары чемпиондары Санат:Қазақстанның Азия ойындары чемпиондары
Бақыр (тиын)
Бақыр - ұсақ сауда жасауға пайдаланылатын мыстан, күмістен соғылған тиынның жалпы атауы.
Тиынның мыстан жасалған түрін қарабақыр деп атайды.
Бақырдың сауда-саттықтың негізгі объектісі сан алуан тауарлардың эквиваленті ретіндегі рөлі қазақ жеріне Ресейдің ықпалымен тауарлық-ақша қатынастарының орныға бастаған кезінде күшейді. Қазақ ауылдарында орыс Бақырлары ғана қолданыста болды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Бейнелеу өнері академиясы (Прага)
Тарихы
Бейнелеу өнері академиясы Прага қаласында орналасқан және де бұл қазіргі Чехия ның аймағында салынған бірінші өнер мектебі болып табылады. left|class=cx-linter-disallow cx-linter-warn|thumb|192x192px|Академияның басты ғимараты Академия 1799 жылдың 10 қазанында Франц I-нің «Өнердің патриот-достары қауымдастығы» бастамасы бойынша негізделіп, келесі жылы салынды.
Университет тің алғашқы директоры суретші Йозеф Беглер болды. 200-ден астам жылдық тарихы бар Академия, сурет өнерінің әртүрлі салаларына сүйенді  — пейзаждық, романтикалық, кейінірек — тарихи тақырыптар.
1896 жылы Академия мемлекет меншігіне айналып, мұнда скульптура, сәулет өнері және графика бөлімшелері ашылды. 1926 жылы тұңғыш рет Чехословакия ның «жоғары өнер мектебі» атағына ие болды.
1947 жылы Богуслав Сланскиймен Академия да еуропалық маңызы бар реставрациялау мектебі құрылды.
Қазіргі таңда Академияда 300-ден астам студент білім алып жатыр: сурет өнері, скульптура, графика, сәулет өнері, реставрация және медиа-СМИ бөлімшелерінде. Ректор — Йиржи Сопко.
Қарасу (Хромтау ауданы)
Қарасу — Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Аққұдық ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2012 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтаудан солтүстік-шығысқа қарай 46 км жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 98 адам (54 ер адам және 44 әйел адам) болса, 2009 жылы 1 адам ғана тұрды.
Дереккөздер
Санат:Хромтау ауданының таратылған елді мекендері
Ренн II Университеті
Ренн II Университеті— Ренн қаласында орналасқан француз университеті.
Сілтемелер
http://www.univ-rennes2.fr/
NGC 3860B
NGC 3860B — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3860B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36565, MCG 3-30-87, ZWG 97.114.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Айжан Хасанқызы Нәренбаева
Айжан Хасанқызы Нәренбаева (1941 жылы туған, Ақтөбе облысы Ембі ауданы Қосшағыл ауылы) – дәрігер, Қазақстанға еңб. сің. дәрігері (1978). Алматы мемлекеттік медицина институтын (қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) бітірген (1964). 1964 – 77 жылдары Сарқамыс кентіндегі ауруханада балалар дәрігері, 1978 жылдан Бейнеу ауданы ауруханасында бас дәрігердің орынбасары болды. 1992 жылдан зейнеткер. Қазақ КСР-і «Денсаулық сақтау ісінің үздігі» белгісімен марапатталған (1973).
Стенеллалар
Стенеллалар — тісті киттер ішіндегі бір туысы. 5 түрі белгілі.
Дене ұзындығы 2,5 метрге дейін барады. Арқасы мен жүзбеқанаттары сұр, қарын жағы ақшылдау болып келеді, кейде дақтары болады.
Түрлері
Климен дельфині теңіз сүтқоректілері ішінде гибридтік түр түзілу негізінде пайда болған әзірше жалғыз түр болып саналады. Ол спиннер дельфині мен шақылдақ дельфиннің будандасуынан шыққан.
Дереккөздер
Санат:Дельфиндер Санат:Теңіз сүтқоректілері
Нығметулла Киікбаев
Нығметулла Киікбаев (5.5.1910, Жамбыл облысы Байзақ ауданы – 6.11.1982, Алматы қаласы) – тарих ғылымының докторы (1970), профессор (1972), Киікбаев 100-ден астам ғылыми жарияланымның, кітаптардың авторы.
Өкілеттік лимузин
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Транспорт
Type de carrosserie
IC 4568
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55746, ZWG 166.28.
Сыртқы сілтемелер
IC 4568 Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз)
Тың өлкесі
Тың өлкесі — 1960 ж. Қазақ КСР-ның құрамында құрылған әкімшілік бірлік. Бұл өлкеге солтүстік Қазақстанның 5 облысы кірді: Көкшетау, Қостанай, Павлодар, Ақмола, Солтүстік Қазақстан (1961–1994). Жер көлемі 600 мың км² құрайды, халқының саны 3 млн. асты. Тың өлкесі әкімшілігінің қол астына 67 аудан, 13 қала, 32 жұмысшы кенті, 746 селолық және ауылдық Кеңес кірді. 1961 ж. қараша айында қарай Тың өлкесінде 642 кеңшар, 104 ұжымшар, ондаған өнеркәсіптік және құрылыс ұйымдары болды. Экономикалық қайта қалыптасу өз кезегінде қоныстану сипатына, халықтың кәсіптік және ұлттық құрамына және еңбекті пайдалану саласына өзгерістер әкелді. Тыңды игеруге шамамен 800 мың адам қатысты. Қазақстанның тек 21,8% аймағын алып жатқан Тың өлкесі жер жыртуға болатын алқаптың 2/3 бөлігін құрады. Республиканың тауарлық астығының 89%-ын берді. Тың өлкесінің басшылығы экономиканы, мәдениетті және өлкенің бүкіл халқының жағдайын көтеру міндетін шешу мақсатында еңбеккерлерді осында алып келу жөнінде саяси және ұйымдастыру жұмыстарын жүргізді. Партия және Кеңес органдарында айтарлықтай орын шаруашылық құрылыстың міндеттерін шеше алатын кадрларды даярлауға жұмсалды. Оның құрамына жататын барлық облыстар республикалық органдарға тікелей бағынды. Өлкелік баспасөз органдары «Тың өлкесі» және «Целинный край» газеттері болды. Тың өлкесі 1965 ж. таратылды.
Дереккөздер
Санат:КСРО Санат:Қазақ КСР
Педь-Ель
Педь-Ёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мус өзенінің сол жағалауынан 1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Каменяне (Кырджали облысы)
Каменяне (Каменяне) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6850. ЕКАТТЕ коды — 35972.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Наурыз (Түркістан облысы)
Наурыз — Түркістан облысы Мақтаарал ауданы, Иіржар ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 810 адам (405 ер адам және 405 әйел адам) болса, 2009 жылы 1117 адамды (587 ер адам және 530 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мақтаарал ауданы елді мекендері
Кіші Гнилуша (Үлкен Гнилуша тармағы)
Кіші Гнилуша — Ресейдегі өзен. Ростов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Гнилуша өзенінің оң жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Дон Калитва өзенінің құйылысынан сағасына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі), өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ростов облысы өзендері
Бақыр шайқау
Кенді осылай сумен бірнеше рет шайып алғанда, төгілген сумен бірге үсақ кұм т.б. сыртқа шығады да, одан ірірегі, эрі ауыр алтынды түйіршіктер (шлихтар) ыдыс түбіне шөгіп қалады. Бүл тәсілді қазақ арасынан шыққан алтын іздеушілер ертеректе алтын кендері мол жерлерді анықтау үшін де қолданған.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Сиван Уриха жырасы
Сиван Уриха жырасы — Ресейдегі өзен. Самара облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чапаевка өзенінің сол жағалауынан 46 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чапаевка бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Самара облысы өзендері
Б. з. д. 292 жыл
Түсініктемелер
*
Банкінің пассив операциялары
Банкінің пассив операциялары - банкілердің өз ресусртарын жасақтайтын операциялары: меншікті капиталын көбейту, салымдар (депозиттер) тарту, басқа да көздер табу, ақша шығару. Кредит және басқа актив операцияларын жүргізу үшін банкілер осы операциялар арқылы меншікті, қарамағына тартылған, эмиссияланған т.б. қаражатын құрайды. Банкінің пассив операциялары түрлерінің шамасы, құрамы, құрылымы активтердің көлемін, құрамы мен құрылымын, банкінің орнықтылығы мен өтемпаздығын алдын ала айқындайды. Пассив және актив операцияларды жүргізудің негізгі шарттарының арақатынасы, өтеу мерзімі мен пайыздық мөлшерлемелер сияқты банк тиімділігінің (табыстылығының) деңгейін көрсетеді. Ресурстардың елеулі бөлігін банкінің өзі жасауы банкінің пассив операцияларының ерекшелігі болып табылады. Меншікті ресурстар акциялар шығару, пайдадан сақтық қорға аударым жасау жолымен, басқа да көздерден жасақталады.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы Санат:Банк ісі
Дөңгелек жемісті бөріқарақат
Дөңгелек жемісті бөріқарақат (Бөріқарақаттар тұқымдасы) - Қазақстандық сегіз түрдің ең көп тарағаны. Солтүстік Тянь-Шяньда, Жоңғар Алатауында, Тарбағатайда, Зайсанда кездеседі. Тауда, тастақты беткейлерде, өзен аңғарларында кейде шілік құрап кездеседі. Бұта биіктігі 2 м, жас бұтақтары қызғылттау, екінші жылы сұр түске ауысады. жапырақтары бүтін, көкшіл, жұмыртқа пішінді, жиегі әлсіз тісшелермен. Сағағы тақтасынан екі есе қысқа, 3 см-ге дейін. Гүлдері сары түсті. Аналығы жалғыз, тостағаншасы, желектері, аталықтары алтыдан. Мамырда гүлдеп, тамызда піседі. Жемісі - шар тәрізді, күлгін қара, диаметрі 1 см-лік жидек. Жеміс құрамында қант, дәрумен, иілік заттар бар. Жақсы омарталық өсімдік, декоративті түр. Сусын, дәрі-дәрмек жасауда қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Бөріқарақаттар Санат:Қазақстан флорасы
Мест (Франция)
Мест (Mestes) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Юссель округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,45 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19135, пошта индексі — 19200.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 335 адамды құрады. Халық тығыздығы — 29,26 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
IC 161
IC 161 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6644, UGC 1266, MCG 2-5-36, ZWG 437.33, ARP 228, VV 53.
Сыртқы сілтемелер
IC 161 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Синоним
Синоним (synonymos — мағыналас, мәндес) — тұлғалары әртүрлі, мағынасы жақын сөздер.
Тілдердің дамып жетілуі, оның сөз байлығынан, оралымдағы синонимдерінің молдығынан көрінеді. Синоним ретінде жұмсалатын мәндес сөздер тобы синонимдік қатар немесе синонимдік ұя деп аталады. Синонимдік қатар құрамындағы мағыналық тұрғыдан ұйыстырып тұрған сөзді тірек сөз не доминант дейміз. Стилистикалық синонимдер — стилистикалық жағынан ерекшеленетін синоним сөздер.
Қызықты дерек
Мысалы қазақ тілінде бет деген сөздің 24 синонимы (түр, бет, келбет, ажар т.с.) бар екен
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі Санат:Грамматика
Жанқуат Әбілғалиұлы Әбілғалиев
Жанқуат Әбілғалиұлы Әбілғалиев 1948 жылы 26 ақпанда Гурьев облысы Ембі ауданының Қүлсары кәсіпшілігінде туған.
Дереккөздер
<References/>
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:1948 жылы туғандар
Роатто
Роатто (Roatto) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Асти провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 394 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 61 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 14018.
Айқайық
200px|thumb|right Айқайық  (Malcolmіa) – орамжапырақтар тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін  өсімдіктер туысы.
Роатто
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Радегунда.
Айқайық
Еуразияның және Солтүстік Африканың қоңыржай белдеулерінде өсетін 30-дан астам түрі белгілі. Қазақстанның Атырау, Жамбыл, Қарағанды, Қызылорда, Қостанай, Оңтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан, Алматы облыстарындағы тау беткейлерінде, өзен аңғарларында, құмды, сортаң жерлерде өседі. Елімізде айқайықтың 9 түрі бар, оның ішінде ең көп тарағандары: Түркістан айқайығы, түкті айқайық, жеміс айқайығы, Африка айқайығы. Олардың биіктігі 5 – 40 см, сабақтары түбінен тарамдалған. Жапырағы сопақша бүтін жиекті, кейде ойық, тісті келеді. Гүлдері күлгін қызғылт түсті, қалың гүлшоғырына топталған. Наурыз – мамыр айларында гүлдеп, шілдеде жеміс береді. Жемісі – қысқа, жуан сағақты бұршаққын. Тұқымы бір не қос қатарлы орналасады. Айқайық – құнарлы мал азығы. Оны халық медицинасында да пайдаланады.
Сілтемелер
Санат:Ботаника Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Биология
Роатто
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Санидин
Санидин (грек. sanis – тақтай, жапырақ) – силикаттар класындағы дала шпаттары тобының (сілтілілерінің) минералы. Хим. Формуласы: (K, Na) [AlSi3O8]. Моноклиндік сингонияда кристалданады. Жеке кристалдары друза, призма, жапырақ, минералдық агрегаттары түйірлі масса түрінде болады. Түссіз, мөлдір, кейде түсті, жымдастығы жетілген, қатт. Моос шкаласы бойынша 6-6,5; тығызд. 2550 – 2580 кг/м3. С.керамика өндірісінде пайдаланылады.
Негартайм-Иттленайм
Негартайм-Иттленайм (Neugartheim-Ittlenheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Страсбур-Кампань округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,06 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 788 адамды құрады. Халық тығыздығы — 194,09 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Еже тіл
Еже тіл — ерте кездегі қазақ жұртының өзара құпияласып сөйлейтін сөзі, жастар жаргонының бір түрі.
Еже тіл бойынша екі жақтың сөзін бөгде адам түсінбес үшін сөз ішіндегі буын аралығына бөтен дыбыстар қосылып айтылады. Олар тілдесуші жастарға белгілі код (дыбыс) болуға тиіс. Мысалы, секін (сен) мақығақын (маған) кекіл (кел). Ондай дыбыстар [к], [c], [п], [ф] тәрізді дауыссыздар болып келеді. Байырғы кездегі жастардың құпия тіліне байланысты ерекшелікті қазақ әдебиетінің классигі Ғ. Мүсіреповтің өткен ғасырдағы қазақ даласындағы әлеуметтік тартыстарды суреттейтін "Оянған өлке" романдағы Назыкеш пен Сейіттің құпияласып тілдесуінен байқауға болады.
Өфетіфіріфік ефемефес, афалдафай сафал (өтірік емес, алдай сал), —дейді Сейіт қалжыңдап. - Афалдафау мефен өфетіфіріктіфі ефегіфіз дефемефейтіфін бефе ефе-діфі? (Алдау мен өтірікті егіз демейтін бе еді?) — деді Назыкеш. Ертедегі қазақ жастары арасындағы "құпия" сөздің тағы бір түрі сөздің басқа буынына бөтен сөзді қосап айту: белнази, кеунази, көнази, бейнази, — "белбеуіңді кеудеңе көтеріп байла".
Ғ. Мүсірепов сынды суреткердің байқампаз қаламы жалпыхапықтық; тіл фактісін нәзік юмор жасаудың өзіндік тәсілі ретінде пайдаланған. Көркем шығарманың тіл кестесінде белгілі бір эстетикалық қызметке жегілген жағдайда болмаса, жалпы еже тіл элементтері жаргонизм, аргонизмдер тәрізді сөз мәдениетіне жат құбылыс деп танылады.
Бәйдібек ауданы
Бәйдібек ауданы — Түркістан облысының орталық бөлігіндегі әкімшілік-аумақтық бөлік. Жерінің аумағы 7,2 мың км2 (облыс аумағының 6,1%-ын қамтиды). Орталығы - Шаян ауылы. Аудан әкімі Бахытбек Төленұлы Танагөзов.
Тарихы
Шаян ауылының іргесі 1928 жылы бұрынғы Шаян болысының негізінде Шаян ауданы болып қаланды. 1965 жылға дейін Шаян, 1996 жылға дейін Алғабас ауданы болып келді.
Географиялық орны
Бәйдібек ауданы жері Қаратау жотасының оңтүстік-батыс беткейінде, қырқалы жазықта жатыр. Оңтүстік-шығысын Боралдай жотасы, Үлкентұра тауы (1425 м) алып жатыр. Жер қойнауынан полиметалл кені (Байжансай), әктас, құрылыс материалдары барланған.
Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі
Климаты континентті. Қаңтар айындағы жылдық орташа температура -4-6°С, шілде айында 25-28°С. Жылдық жауын-шашынның мөлшері жазық бөлігінде 250-300 мм, таулы өңірде 400-500 мм. Аудан аумағынан Шаян, Арыстанды, Бөген, Боралдай, Бестоғай, Сасықөзен өзендері және олардың салалары Үлкен Бөген (Қаттыбөген), Бала Бөген, Қошқарата, Құтырған, тағы басқа ағып етеді. Шаян өзенінде Қапшағай бөгеті салынған. Аудан жерінде Арыстанды өзенінің бойында әйгілі Арыстанды-Қарабас желі соғады. Ауданның батысындағы шөлдің ашық сұр, сұр топырағында боз жусан, баялыш, бидайық, күйреуік, шығысындағы таудың сұр-қоңыр топырағында Қаратау жусаны, нарғия, т.б. шәптесіндер мен бұта аралас долана, тобылғы, жабайы алма, өрік; өзен бойларында тал, терек, жиде, қамыс өседі. Жануарлар дүниесінен тауда арқар, елік, қасқыр, жазығында қоян, қарсақ, саршұнақ; құстардан кекілік, бөдене, көкек, тағы басқа мекендейді.
Халқы
Тұрғындары 54 030 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар (96,48%), күрдтер (2,70%), парсылар (0,29%), орыстар (0,18%), басқа ұлт өкілдері (0,36%).
Әкімшілік бөлінісі
52 елді мекен 11 ауылдық округтерге біріктірілген:
Варзеа-Паулиста
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 110 449 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,627 км² шамасында. Халық тығыздығы — 3.189,7 адам/км².
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Бұқтырма су электр станциясы
Бұқтырма Су Электр Стансасы — Қазақстан энергетикалық жүйелері ішіндегі қуатты су электр стансасы. Бұқтырма Су Электр Стансасы Бұқтырма өзенінің төменгі сағасына 1956 жылы салына бастады. Алғашқы үш агрегаты 1960 жылы, келесі үшеуі 1961 жылы, қалғандары тиісінше 1963, 1964, 1965 жылдары пайдалануға беріліп, 1966 жылы жобалық қуатына (675 мың МВт) жетті. Жылына орта есеппен 2300 млрд. кВт сағат электр энергиясын өндіреді. Бұқтырма Су Электр Стансасы су торабының құрамына: бірлік қуаты 75 МВт 9 агрегаты бар станса ғимараты, бөгеттің су жіберетін бөлігі, тұйық гравитациялық бөгет і және үш камералы шлюз кіреді. Бөгеттің биіктігі — 90 м, ең жоғарғы су тегеуріні — 67 м, су қысымы түсетін қырының ұзындығы — 380 метр. Бұқтырма Су Электр Стансасы үшін сыйымдылығы 49,8 млрд. текше метр су қоймасы жасалған. Ол жылма-жылғы маусымдық ағысты реттеп отырады, жылдық су ағыны көлемі 18 км3. Мұның өзі Ертіс өзені бойындағы басқа СЭС-тердің (Өскемен және Шүлбі) жұмысын ыңғайлы ұйымдастыруға, қуат беру мүмкіндіктерін толық пайдалануға жағдай туғызады, су деңгейін көтеру арқылы Ертіс өзенінің саяз жерлерінен кемелердің өтуіне мүмкіндік жасайды. Сондықтан су турбиналарынан бір тәулікте өтетін су көлемінің кемелер жүрісіне қажет мөлшерден кем болмауы көзделіп, станса электр энергиясының жылдық көлемінің жазда 2/3 бөлігін, ал қыс айларында 1/3 бөлігін өндіреді.Бұқтырма Су Электр Стансасының су шаруашылық үшін мәні зор. Стансаның жұмыс режимі Ертіс өзенінің су ресурстарын энергетика, су көлігі, ауыл шаруашылығын суландыру және елді мекендерді ауыз сумен қамтамасыз ету қажеттіліктеріне икемделіп жүргізіледі. Стансадағы негізгі және көмекші жабдықтарды басқару толық автоматтандырылған.
2010 ж. модернизация болды, қуаты 738 МВт.
Дереккөздер
Санат:Су электр станциялары Санат:Шығыс Қазақстан облысы Санат:Kazzinc Санат:Бұқтырма
Дедуктивті номологиялық түсінік және жетектеу моделі заңы
Дедуктивті номологиялық түсінік және жетектеу моделі заңы - ғылыми түсіндіру моделі. Мұнда ғылыми түсінік анықтамасы ерекшеленеді, бастапқы шарттарда бекітіліп ғылыми заңдарда тыным табады, артынан а. заңдарды, б. бастапқы шарт бекітілімдерді, таңдап алынған заңдардың көрсетілген жағдайаттарға сілтеме жасалынган в. құбылыс түсінік (немесе болжам) дедукция жолымен а. және б. таңдап алынған заңдар - универсалды шартты бекітілімдер.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Кіші Косьва
Кіші Косьва — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Косьва өзенінің оң жағалауынан 261 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Косьва бастауынан Широков су торабынаКосьва бастауынан Широков су торабына дейін, ауданы)|ИсадыКосьва бастауынан Широков су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ходи Тиллаевич Зарифов
Ходи Тиллаевич Зарифов, Ходи Зариф (20.3.1905, Ташкент, Табиб а. – 13.1. 1972, Ташкент) – өзбек ғалымы, филология ғылымының докторы (1965), профессор (1967), Өзбекстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1967).
Әулие Қыз мазары
Әулие қыз мазары - 1 8 ғасырдан сақталған сәулет өнері ескерткіші. Шығыс Қазақстан облысы Аягөз ауданы Жорға ауылынан батысқа  қарай 3 км жерде. Әулие қыздық кім екені жайлы дерек жоқ, бірақ ол жерленғен бейіт орналасқан түстың жоғары жағынак 5 шипалы бұлақ ағып шығып, жылға  құрайды. Әулие қыз мазары жылғаның оң жағасына шикі кірпіштен тік бұрышты шаршы үлгіде тұрғызылған. Оңтүстік-шығыс жағындағы қабырғадан ішке кіретін ойық  қалдырған. Осы жағына жалғастырып қоршау салынған. Қоршаудың солтүстік-батыс бөлігі қираған, қабір орны да сақталмаған. Мазар ішінде "ақтық" байлаған қуарған ағаш бар. Әулие Қыз мазарын жергілікті тұрғындар киелі орын ретінде қастерлейді.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
Жауғашты Нәренбайұлы
Жауғашты Нәренбайұлы (1941 жылы туған, Атырау облысы Жылыой ауданы Қосшағыл ауылы) – педагог, ҚР Журналистер одағының мүшесі (1990). Гурьев педагогика институтын (қазіргі Атырау университеті) бітірген (1965). 1965 – 78 жылдары Прорва мұнай өндірісіндегі мектепте мұғалім, 1978 – 2002 жылдары Бейнеу ауданы оқу бөлімі жанындағы методик. кабинетте әдіскер, кабинет меңгерушісі, Абай атындағы мектепте директор, аудандық білім бөлімінің бастығы, «Рауан» газетінің редакторы, аудандық мектепаралық-өндірістік комбинатының директоры, Бейнеуде алғаш ашылған мектеп-лицейінің, өлкетану мұражайының директоры болды. 2003 жылдан облыстық «Маңғыстау» газетінің Бейнеу ауданынадық бойынша меншікті тілшісі. «Бейнеуім жырдың бесігі», «Сағындым, ана, өзіңді», «Ұста Қайшыбай Боқанұлы» кітаптарының авторы. ҚР Білім және ғылым мин-нің Құрмет грамотасының (1999) иегері.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
КОНКАКАФ чемпиондары кубогы 2008
КОНКАКАФ Чемпиондары кубогының 43-ші маусымы.
Финал
Санат:КОНКАКАФ Чемпиондар Лигасы Санат:2008 жылғы футбол
Артуа университеті
thumb|right|200px|Артуа Университеті Артуа Университеті (Université d'Artois) — Лилль академиясының құрамына кіретін француз университеті. 1991 жылы ашылған болатын.
Құрамы
Университет құрамына 8 факультет және 2 институт кіреді
Тугген
250px|thumb|Картада орналасуы Тугген (Tuggen) — Швейцарияның Швиц кантонында орналасқан коммуна. Марх округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2774 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15.30 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1347, пошта индексі — 8856.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Швиц елді мекендері
Б. з. д. 293 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 293 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 293 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Милфорд (Массачусетс)
Милфорд (Milford) — Массачусетс штатының Уорчестер (Worcester) округіне жататын АҚШ қаласы.
Кабрейруш (Арока)
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Милфорд (Массачусетс)
Қала тұрғындарының саны 27 999 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38.5 км² шамасында. FIPS коды — 25-41165.
Кабрейруш (Арока)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авейру округінің елді мекендері
Милфорд (Массачусетс)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Маршахт
Маршахт (Marschacht) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Харбург ауданының құрамына енеді.