cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хорватия
Хорватия (Hrvatska), ресми Хорватия Республикасы (Republika Hrvatska ) — Еуропаның оңтүстік-шығысында, Балқан түбегінде орналасқан мемлекет. Құрамына Адрия теңізіндегі аралдар (ең ірілері — Крк, Црес, Хвар, Корчула, Брач, Паг, Раб, Вис) да кіреді. Аумағы 56 538 квадрат километр. Халқы 4,7 миллион (2001), оның 78%-ы — хорваттар, 12%-ы сербтер, 1%-ы словендер, қалғандары босниялықтар, венгрлер, т.б. Ресми тілі — хорват. Дінге сенушілердің көпшілігі — католиктер (72%) мен православиелік христиандар (14%), мұсылмандар (1,5%) мен протестанттар (1%) да бар. Астанасы — Загреб қаласы. Хорватия — парламенттік республика. Конституциясы бойынша мемлекет басшысы — президент. Жоғарғы заң шығарушы органы — қос палаталы (өкілдер және жупания) Хорватия Республикасының Соборы. Жоғарғы атқарушы органы — үкімет. Аумақтық-әкімшілік жағынан 20 қауымдастыққа (жупанияға) бөлінеді. Ұлттық мейрамы — Мемлекеттілік күні, 30 мамыр (1990). 2023 жылдан бастап ақша бірлігі — еуро. Хорватия — БҰҰ-ның (1992), Еуропалық кеңестің (1996) мүшесі.
Этимология
«Хорватия» атауы (хорват Hrvatska) ортағасырлық латын тілінен шыққан. 9 ғасырда билік еткен тәуелсіз Хорватия мемлекетінің бірінші билеушісі князь Бранимир пападан алды, оның шығу тегі әлі анықталмаған, ол прото-славяндық -Xŭrvatŭ (Xаrvatъ) дан шыққан болуы мүмкін. ол көне парсы тілінен шыққан болуы мүмкін -xaraxwat.
«xъrvatъ» хорват этнонимінің сақталған ең көне жазбасы Башчанская тақтайшасында табылған және «zvъnъmir kralъ xravatъskъ» («Звонимир, хорват патшасы») сияқты көрінеді.
Тарихы
Римге дейінгі кезеңде Адриатика жағалауында Үндіеуропалық дәуірге дейінгі бірнеше маңызды археологиялық мәдениеттер болды, олардың ең көнелері «импрессо» болды. Қола дәуірінде Адриатика жағалауында импрессо мәдениетінің ұрпақтары болды, олардың ішінде Бутмир мәдениеті өзінің керамикасымен ерекшеленді, кейінірек Кастеллер мәдениеті, одан бірнеше жүздеген бекініс қоныстары қалды. Біздің дәуіріміздің басында қазіргі Хорватияның бүкіл аумағын (Либурния деп аталатын) римдіктер жаулап алды (Рим Иллирия туралы толығырақ, Иллирия және Иллирия көтерілісін қараңыз).
Хорват ұлтын тудырған хорваттардың славян тайпалары 7 ғасырда Адриатика теңізінің шығыс жағалауына қоныс аударды. Көп ұзамай Хорватия корольдігі аймақтағы ең мықтылардың біріне айналды. 1102 жылы билеуші ​​Трпимировичтер әулеті жойылып, Хорват тәжі венгрмен әулеттік одаққа біріктірілді. 15 ғасырдың ортасында елдің солтүстігіндегі венгр билігі түріктерге ауыстырылды, ал Далматия Венеция Республикасының құрамына кірді. Сонымен бірге Дубровник Республикасы негізінен өз тәуелсіздігін сақтап қалды. 1868 жылдан бастап Аустрия-Мажарстан құрамындағы Хорват мемлекеттік құрылымдары Далматияның тәждік жері және Мажарстаңда бөлігі ретінде Хорватия мен Славония жері болды.
1941 жылы Усташе Анте Павеличтің басшылығымен сербтерді, еврейлерді және сығандарды геноцидке ұшыратқан нацистік тәуелсіз Хорватия мемлекетін құрды. Сондай-ақ оның аумағында серб четниктері босняктар мен хорваттарды қырғынға ұшыратты. Иосип Броз Титоның коммунистік ойлы партизан отрядтарының қысымымен Хорватиядағы Павелич және Сербиядағы Недич режимі құлап, Югославия Социалистік Федеративтік Республикасы құрылды, оның құрамына алты республика: Сербия, Хорватия, Словения, Македония, Черногория кірді. және Босния және Герцеговина.
1991 жылы сербтер мен хорваттар арасындағы өткір республикаішілік қақтығыс фонында Хорватия тәуелсіздігін жариялады. Исландия 1991 жылы 19 желтоқсанда жаңа елді бірінші болып таныды. Тәуелсіздік жарияланғаннан кейін республикадағы ұлтаралық қақтығыстар Хорватиядағы соғысқа ұласты (1991-1995), ол 1995 жылдың соңына дейін созылды («Дауыл» операциясы). Хорватия мен Словенияның тәуелсіздік жариялауы ЮСФР ыдырауының басы болды. Хорватияның тұтастығы ақыры 1998 жылы қалпына келтірілді. Жаңа тәуелсіз Хорватияның тұңғыш президенті Франйо Туджман болды.
2012 жылдың 22 қаңтарында Хорватияда референдум өтіп, онда сайлаушылардың көпшілігі – 66,25 пайызы елдің Еуропалық Одаққа кіруіне дауыс берді.
География
Хорватия Орталық Еуропаның оңтүстігінде, Балқан түбегінде орналасқан. Аумағы 56594 км², акваториясы 33200 км². Акваторияда көптеген аралдар бар, олардың жалпы саны 1185, оның ішінде 67 адам мекендейді.Ең ірі аралдары Крк және Крес.
Солтүстікте Хорватия Словениямен (600 км), солтүстік-шығыста Мажарстанда (348 км), шығыста Сербиямен (314 км), оңтүстігінде Босния және Герцеговинамен (956 км) және Черногориямен (19 км) шектеседі. Ел екі бөліктен тұрады: континенттік, негізінен Сава өзені алабында орналасқан; және Адриатика, Адриатика теңізінің жағалауындағы ұзартылған тар жолақ.
Климат
Солтүстік Хорватияда континенттік климат басым, орталықта – жартылай таулы және таулы, жағалауға жақын – Жерорта теңізі. Қысқы температура континенттік бөлігінде орта есеппен -10 °C, таулы аймақтарда -5 °C-тан 5 °C-қа дейін және жағалаудағы аудандарда 0 °C-тан +10 °C-қа дейін жетеді. Жазда ол жағалауда (орта есеппен +25 °C-тан +30 °C-қа дейін), түбектерде орналасқан курорттық аймақтарда (Истрияда - +30 °C) ең жылы болады. Таудағы температура әдетте +15 - +20 °C аспайды, ал континентте ол негізінен +25 °C шамасында болады. Ең аз жауын-шашын аралдарға түседі, жылына шамамен 500-ден 1000 мм-ге дейін. Жағалаудағы жауын-шашын мөлшері жылына 1000-нан 1700 мм-ге дейін жетеді.
Әкімшілік бөлініс
Хорватия территориясы 20 округке (хорв. Županije), округтер 122 қалаға (хорв. Gradovi) және 424 қауымдастыққа (хорв. Općine, астанасы қалалық аудандарға (хорв. gradske četvrti, ірі қалаларға бөлінген. жергілікті бөліктерге (хорв. mjesne odbore). Хорватияның астанасы Загреб 21-ші округ мәртебесіне ие.
Экономика
Артықшылықтары: тұрақты экономикалық өсу. ХВҚ-ның қолдауымен мемлекеттік шығындарды қысқарту бағдарламасы іске қосылды. Туризмнің өсуі.
Хинсдорф
Хинсдорф (Hinsdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Кётен ауданының құрамына енеді.
Хорватия
Экономика
Әлсіз жақтары: 2001 жылдан бері жалғасып келе жатқан жекешелендіру және кәсіподақтардың қарсылығы. Соғыстан келген шығын шамамен 50 миллиард долларды құрайды. Жоғары жұмыссыздық (2021 жылғы маусымдағы жағдай бойынша 7,4%).
Хинсдорф
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 522 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 8,53 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 82 155. Муниципалитеттің басшысы — Ханс-Райнер Хоман.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Хорватия
Хорваттар
Хорваттар — ұлт, Хорватияның негізгі халқы. Сондай-ақ Батыс Еуропа мен Америка елдерінде, Аустралияда тұрады. Жалпы саны 5,3 миллион адам (2004). Субэтнографиялық топтары: загор, медьюмур, пригор, личане, фучки, чичи, буньев, т.б. Антропологиялық жағынан балкан-кавказ нәсілінің динар тобына жатады. Славян тобындағы хорват-серб тілінде сөйлейді. Хорваттар мен сербтердің лексикасында аздаған өзгерістер кездеседі. Штокав, чакав, кайкав сынды 3 диалектісі бар. Жазуы латын графикасына негізделген. Католик, православие, протестант, ислам діндерін тұтынады. Ерте ортағасырлық качичи, шубичи, свачичи, магровичи, т.б. славян тайпалары хорваттардың арғы ата-бабалары болып есептеледі. Хорваттар егіншілікпен айналысқан. Олар бидай, т.б. дәнді дақылдар екті, жүзім өсірді. Таулы аймақтағы хорваттар мал шаруашылығымен шұғылданды. Балықшылықпен де айналысты. Халық арасында қолөнер дамыған. Ұсталар ағаштан, металдан, теріден сан алуан бұйымдар жасаған. Құмырашылық өркендеген. Дәстүрлі баспаналары тастан, ағаштан тұрғызылды. Ылғалды аймақтардағы үйлердің іргесі биік етіп жасалды. Жағалаудағы, аралдардағы үйлер екі қабаттан тұрды. Үйдің шатыры су екі жаққа қарай ағатындай етіліп көтерілді. Тас үйлердің мұржалары әсемделіне жасалды. Киімдері: ерлер — жейде мен шалбар, күртеше, көкірекше, жамылғы, шекпен киіп, белбеу тақты, аяқтарына опанки, етік киді; әйелдер — ұзын немесе қысқа көйлек, көкірекше, түрлі алжапқыштар, кең жиналмалы юбка, плащ, т.б. киді. Киімдер түрлі кестелік материалдармен, мәнет, металдармен әшекейленген. Ұлттық тағамдарында нан түрлері көптеп дайындалды. Тамақтары жүгері, қартоп, көкөніс, ет пен балыққа негізделген. Хорваттарда ұзақ уақытқа дейін қауымдық қатынастар сақталып келген. Ұлттық мерекелерінде, жиын-тойларда әндері мен билерін (коло, т.б.) орындалады. Өзіндік фольклоры сақталған. thumb|right|300px|Croatia
Қазақстан-Хорватия байланысы
Осы күні Қазақстанда хорват капиталы­ның қа­тысуымен алты кәсіпорын тір­келген. 2005 жылы Қазақстан эко­номикасына құйылған Хорва­тия­ның инвестициясы 20 млн. АҚШ доллары көлеміне жақын­дады. Хорватияның “ИНА”, “Бе­лупо”, “БИДД Самобор”, “Галеб-Про­мет”, “Тесла”, “Кончар”, “Плива”. “Под­равка” атты фирма­лары Қа­зақ­станның “Қазкон­тракт”, “Ис­пат-Кармет”, “Атырау МӨЗ”, “Пав­лодар МӨЗ”, “Қазмет­ал­экспорт” секілді кәсіп­орындарымен тығыз әріптестік қарым-қатынас орнатқан.
Дереккөздер
*
Баян қаған
Баян қаған (т.ж.б. - 730) - Еуропада VI - VIII ғасырларда болған Уархун қағандығының ең әйгілі басшысы.
454 жылы Еділ (Аттила) патша өлген соң, Батыс Ғұн мемлекеті ыдырады. Алайда VI ғасырда Хунгария (Мажарстан) жерінде ғұндардың, яғни Еділдің ізбасарларының жаңа мемлекеті пайда болды. Бұл мемлекет өздерінің билеушісі Уар батырдың есімімен аталуына байланысты барлық деректерде “Уархундар мемлекеті” деп жазылған. Уархун ордасының аса күшейген тұсы Баян қаған басқарған кезі болды. Еуропаның көп халқын өз құрамына кіргізіп, Византияны көп жылдар бойы салық төлеуге мәжбүр еткен. Баян қаған сол кездері Арал өңіріндегі тарнияқ, котзагер, забендер атты 3 тайпаны өзіне шақырып алып, қағандықтың қуатын арттырған. Бұл тайпалар қазақ даласында VI ғасырдан соң аталмайды. Осыған қарағанда, олардың түгелдей Еуропаға кетіп, Баян қаған ордасына қосылғандығы шындыққа саяды.
Тарих ғылымында қазақ және басқа халықтар құрамындағы арғын тайпасының тарихы осы Уархун дардан басталады деген де пікір бар. Баян қаған мен оның ордасы туралы неміс және латын тілдерінде көптеген еңбектер жазылған.
Дереккөздер
Санат:Туған жылы белгісіздер Санат:730 жылы қайтыс болғандар Санат:Уархун қағандары Санат:Қағандар
Либертадорес кубогының финалы 2022
Сілтемелер
Санат:Либертадорес кубогы Санат:2022 жылғы футбол Санат:Фламенго ФК ойындары Санат:Атлетико Паранаэнсе ФК ойындары
Иван Михайлович Яроцкий
Яроцкий Иван Михайлович (18.06.1916, Шығыс Қазақстан облысы Көкпекті ауданы Подгорное ауылы - 25.7.1980, Ресей, Татарстан, Қазан қаласы) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға лейтенант. Орыс. 8-сыныпты бітірген соң тракторшылар курсын оқып, ұжымшарда 15 жылы жұмыс істеді. 1937 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, 1938 жылы Хасан көлі маңындағы болған қақтығысқа қатысты. 1939 жылы әскери училищені бітірді. 1940 жылы кіші лейтенант Яроцкий Тынық мұхит флотының 13-ротасында болды. 1945 жылдың 13 тамызында жаудың Тынық мұхит флотының торпедо катерлері Кореяның Сейсин портына басып кірді. Теңіз жол әскерлерінің 390-батальонындағы Яроцкий бастаған автоматшылар ротасы шайқасқа араласып кетті. Жау Кеңес теңізшілеріне қарсы оқ жаудырды. Жапондықтар орасан зор құрбандықтармен Яроцкийдің ротасына тойтарыс берді.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары
Дәуір баспасы
"Дәуір" баспасы- Қазақстандағы ірі полиграфиялық кәсіпорын. Алма­ты қаласында орналасқан. Газет-журнал, кітап, т.б. баспа өнімдерін көп дана­мен басып шығаруға маманданған. 1918 ж. қалалық "Заря свободы" га­зетінің тұңғыш саны жарық көрген шағын баспахана негізінде 1932 ж. құрылған. Ұзақ жылдар бойы Қазақ­стан КП ОК-нің газет-журнал баспаханасы аталып, республикалық газет-журналдарды басып шығаратын негізгі өндірістік база міндетін атқарды. 1991 жылдан "Дәуір" республикалық газет-журнал баспасы аталды. Баспа 2000 ж. "Дәуір" жабық акционерлік коғамға айналды. "Дәуір" 4 тілде - қазақша, орысша, ағылшынша және түрікше шығатын 44 газет пен 22 журнал редакцияларына қызмет көрсетеді. Мұнда мерзімді басылымдармен қатар қалың мұқабалы кітаптар, түрлі түсті басы­лымдар, мектепке арналған өнімдер, көрнекілік құралдары басылады. 1998 ж. Парижде өткен көрмеде үздік өндірістік-технологиялық көрсеткіштері үшін "Дәуір" халықаралық "Алтын жұл­дыз" белгісімен марапатталды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Үлкен Сұлутөр
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қордай ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 70 км жерде. Ырғайты өзенінің оң саласының жағалауында, Кіндіктас тауының оңтүстік-шығыс баурайындағы бетеге, сұлыбас, қылқан, боз, т.б. астық тұқымдас шөптесін өскен қызғылт қоңыр, қара топырақты тауаралық аңғарда орналасқан.
Тарихы
Ауыл іргесі 1920 жылы қой өсіретін ұжымшарды ұйымдастыруға байланысты қаланды. Оның негізінде 1996 жылы Үлкен Сұлутөрде ӨК және бірнеше шаруа қожалықтары құрылды.
Санат:Қордай ауданы елді мекендері
Оңтүстік Америка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі
thumb|250px|right|Дүние жүзі картасындағы Оңтүстік Американың орна Оңтүстік Америка — Солтүстік Америкамен бірігіп Америка дүние бөлігін құрайтын құрлық.
Оңтүстік Америкада 12 мемлекет және 3 тәуелді аймақ орналасқан. Оңтүстік Американың ең үлкені елі — Бразилия, жер аумағы бойынша ең кішісі — Суринам.
Тағы қараңыз
Санат:Ел тізімдері Санат:Оңтүстік Америка Санат:Америка Санат:Ел тізімдері‎
Әбу әд-Дарда
Абу әд-Дарда әл-Ансари (أبو الدرداء الأنصاري) — Қасиетті Мұхаммед пайғамбардың (с.ғ.с.) көрнекті жолдас сахабаларының бірі.
Өмiрбаяны
Абу Дарда Қасиетті Медине қаласында туған, Бану Хазрадж руының әл-Харис тайпасынан. Мұсылмандардың кәпірлерге қарсы Бадр шайқасынан кейін Ислам дінін қабылдады. Ол ансарларды өз бауыры атап, Салман әл-Фарсидің бауыры аталды Осман ибн Аффанның дәуірінде Сирияның әділ-қазысы жұмысын атқарды.
Хижраның 32-жылы Дамаск қаласында дүниеден өтті (652).
Оқыту
Мұхаммед (с.ғ.с.) Абу Дардаға үш нәрсені міндетті етті: 1. бір айда үш күн ораза ұстау, 2. ұйқыға кетпей тұрып үтір намазын оқу және фажр намазының екі сүннет намазын оқу. Табарани және Мажма уз-Зуайд риуаят етті.
Жан Сильвьен Байи
Жан Сильвен (Бальи) Байи (Jean Sylvain Bailly; 15 қыркүйек 1736, Париж — 12 қараша 1793, Париж) — астроном, Париж ғылым академиясының мүшесі. 18 ғ. аяғындағы француз буржуазиялық революциясының қайраткері. 1789-91 ж. Ұлттық жиналыстың төрағасы және Париж қаласының мэрі.
Байи - король өкіметімен ымыраға келуге тырысқан ірі буржуазиялық басшыларының  және 1791 ж. 17 шілдеде Марс алаңындағы халық демонстрациясына оқ атуды ұйымдастырушыларының бірі. 1792 жылдан Конвент депутаты. 1793 ж. Якобиншілер диктатурасы тұсында революциялық трибуналдың үкімімен өлтірілген.
Дереккөздер
Санат:Франция саясаткерлері
Торайғыров атындағы көше (Алматы)
right|thumb|Сұлтанмахмұт Торайғыров Көшеге қазақтың дарынды ұлы, көрнекті ақыны, жазушы Сұлтанмахмұт Торайғыровтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 05.05.1993 № 198 шешімі) берілген (1980). Торайғыров Сұлтанмахмұт (1893-1920) Павлодар облысында дүниеге келген. Ол - «Адасқан өмір», «Қамар сұлу», «Кім кінәлі?» шығармаларының авторы.
Көше Бостандық ауданында орналасқан. Сайын, Мұстафин, Науай атындағы көшелермен қиылысады. Бұрынғы атауы - Фрунзе көшесі. Көшенің ұзындығы - 1480 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Дірілге орнықтылық
Дірілге орнықтылық (Виброустойчивость) — объектінің діріл кезінде берілген функциясын орындау және параметрлерінің мәндерін норма аралығында ұстау қабілеті.
Дірілге орнықтылық - машина мен құрылымдардың берілген режим (тәртіп) ауқымында шамадан аспайгындай тербеліс жасап жұмыс атқару қабілеті.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау Санат:Механика
Корний (Франция)
Корний (Cornil) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Тюль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 19,66 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19061, пошта индексі — 19150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1408 адамды құрады. Халық тығыздығы — 71,62 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Керинея бұғысы
Керинея бұғысы — ежелгі грек мифологиясында ғажайып, шаршаңқылықты білмейтін, алтын мүйізді, мыс аяқты Артемиданың бұғысы. Аркадияның аңшысы өз олжасымен Артемидамен бөліспегендіктен, Артемида ашуланып, адамдарды жазалау үшін өз бұғысын Аркадияға жібереді. Бұғы кәдімгі бұғыларға мүлдем ұқсамайды, ол өте шапшаң, денесі бұқа денесімен бірдей, ол халықтың егін алқабтарын таптап, оларды шығындаған.
нобай|Геракл және Керинея бұғысы
Гераклдың төртінші ерлігі
Санат:Ежелгі грек мифологиясындағы мифтік жаратылыстар
Никки, Рикки, Дикки және Дон
Никки, Рикки, Дикки және Дон (Nicky, Ricky, Dicky and Dawn) — америкалық телехикая. Режиссері – Мэтт Флекенстин. Жарыққа 2014 жылдың 13 қыркүйегінде шықты. Никелодеон каналында көрсетеді.
Сюжеті
Сюжеті Харпер отбасындағы 10 жасар 4 бала туралы. Балалардың аты – Никки, Рикки, Дикки және Дон.
Кейіпкерлер
Никки Харпер (Эйдан Галлахер) — белсенді, ақылды және кішкене қызық бала. Ол Харпер отбасының ең кенжесі.
Рикки Харпер (Кейси Симпсон) — ең тосқауыл және әдепті бала. Кейде өз бауырларына және Донға ережелерді бұза алатынын көрсеткісі келеді.
Дикки Харпер (Мейс Коронел) — өзін-өзі еркін билейтін және құламалы бала. Бүкіл қыздар Диккиді жақсы көреді, өйткені ол қыздарға не айту керек екенін біледі. Ол әрдайым мәселелерде жеңіл жолды таңдайды.
Дон Харпер (Лиззи Грин) — жауынгер және іскер бала. Ол өз бауырларынан 4 секундқа үлкен. Қаншама бауырларын жек көрсе де, оларға көмектеседі.
Том Харпер (Брайан Степанек) — Харпер отбасының әкесі.
Энн Харпер (Эллисон Мунн) — Харпер отбасының анасы.
Бәдік
Бәдік - тұрмыс-салт жырларының бір түрі. Алғашқыда ауру адамды немесе малды емдеу мақсатында айтылған.
Бәдік “Көш-көш” деп басталып, “көш-көш” деп аяқталады. “Асқар-асқар тауға көш, ағыны қатты суға көш, айнала соққан желге көш, иесіз қалған жұртқа көш” деп, ауру адамның дертін өлеңмен арбап, қуып шығуға тырысқан. Себебі бақсы-балгерлік нанымға байланысты халық әр аурудың “иесі” бар деп түсінген. Бәдік әдетте кешке қарай, іңір қараңғысында орындалған. Бірте-бірте бәдікті қыздар мен жігіттер тобы болып бөлініп айту салты шыққан. Ақырында бәдіктің атқаратын міндеті түбірімен өзгеріске ұшырап, қыз-жігіттің арасындағы айтыс, ойын-сауық түріне айналған. Ә. Диваев жазып алған: “Айт дегеннен айтамын-ау, бәдікті, Қара мақпал тоным бар барша әдіпті. От оттамай, су ішпей, жата берсе, Бәдік емей, немене бір кәдікті. Ай, көш! Бәдік, бәдік деседі, Бәдік желдей еседі. Асқар, асқар тауларға, Ағыны қатты суларға, Айнала соққан құйынға, “Ай, көш!” десе, көшеді. Ай көш!…” деген Бәдік өлеңнің алғашқы шумағы негізгісі де, соңғы жеті буынға құрылған бөлігі әннің қайырмасы іспетті. Көпшілік боп айтатын мұндай бәдік өлеңдерде ауыз әдебиетінің дәстүрлері сақталған.
Сыртқы сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Пре-о-Сар
Пре-о-Сар (Preux-au-Sart) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Авен-сюр-Ельп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,09 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 285 адамды құрады. Халық тығыздығы — 55,99 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
IC 4314
IC 4314 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48197, MCG 5-32-47, ZWG 161.96, NPM1G +26.0328.
Сыртқы сілтемелер
IC 4314 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Николай Фёдорович Погодин
Николай Фёдорович Погодин (лақап аты; шынайы тегі — Стукалов) (16 қараша 1900, қазіргі Донецк, Гундоровская с. — 19 қыркүйек 1962, Мәскеу)'' — орыс кеңес драматургі. РКФСР-дің еңбек сіңірген өнер қайраткері (1949).
Өмірбаяны
1920 ж. «Донская беднота» газетінде Погодинның алғашқы мақаласы жарияланды. «Трудовой Дон», «Трудовая жизнь» газеттерінде жұмыс істеді. Погодин 1951—1960 ж. «Театр» журналының бас редакторы болды. Погодиннің «Ақсүйектер», «Мылтықты адам», «Кремль куранттары» т. б. пьесалары қазақшаға аударылып, республикалық театрларында қойылып келеді.
Погодин қазақ ақыны Ә. Тәжібаевпен бірге «Жамбыл» сценарийін жазды (1952).
Шығармашылығы
1922—1930 ж. «Правда» газетінде жарияланған очерктері «Арайлы таң», «Қызыл желектер» жинақтарына енді. «Қарқын» (1930 ж. жазылған), «Балта туралы жыр» (1931), «Менің досым» (1932), «Ақсүйектер» (1934) пьесаларында бірінші бесжылдықтың ұлы жоспарларын жүзеге асыру жолындағы жігерлі рухты бейнеледі.
«Мылтықты адам» (1937, КСРО Мемлекет сыйлығын алған, 1941), «Кремль куранттары» (1942 — 56), «Қырсықты құйындар» (1953), «Алаулаған бұлттар» (1955), «Үшінші патетикалық» (1959) пьесалары, «Ноябрь», «Ресей үстіндегі сәуле», «Феликс Дзержинский» сценарийлері тарихи революциялық тақырыпқа жазылған.
В. И. Ленин бейнесіне арналған трилогиясы үшін («Мылтықты адам», «Кремль куранттары», «Үшінші патетикалық») Погодинге Лениндік сыйлық берілді. (1959).
Марапаттары мен естелік
Солтүстік Қазақстан обл. драма театры Погодин есімімен аталады.
Погодин 2 рет Ленин орденімен, басқа да орден, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:16 қарашада туғандар Санат:19 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:Ресей сценарийшілері Санат:XX ғасыр сценарийшілері Санат:XX ғасыр драматургтері Санат:КСРО драматургтері Санат:Ресей драматургтері Санат:Лениндік сыйлықтың иегерлері Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері Санат:РКФСР-дің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері Санат:Соцреалист-жазушылар Санат:Лақап есімімен танымал әдебиетшілер Санат:Новодевичье зиратында жерленгендер Санат:Литературная газета бас редакторлары Санат:КСРО жазушылар одағы мүшелері
Автономдық жүйке жүйесі
thumb|250px Автономдық жүйке жүйесі (грек, autos — өзім, өздігінен; nomos — заң; systema nervosum autonomicum) — адам мен жануарлар организміндегі тамырлар жүйесі (қан айналым жүйесі, лимфа айналым жүйесі, қантүзу) мүшелерінің, ішкі ағзалардың (ас қорыту, тыныс алу, зәр бөлу, көбею жүйелері ағзаларының), эндокринді (ішкі секреция) және экзокринді (сыртқы секреция) бездердің, бірыңғай салалы ет ұлпасының қызметтерін реттейтін жүйке жүйесінің тәуелсіз бөлігі. Адам мен жануарлар жүйке жүйесінің бұл бөлігін вегетативтік (vegeto — коздырамын, тірілтемін, жандандырамын) жүйке жүйесі деп те атайды. Өсімдіктер тұқымының тыныштық жағдайынан жанданып өсіп шығу құбылысы, яғни адам мен жануарлар организмдеріндегі өсімдіктер организмдеріне тән: зат алмасу, көбею, өсу сияқты қызметтерді реттейтін жүйке жүйесінің бөлігі. Вегетативтік жүйке жүйесі өз кезегінде бір-бірімен тығыз байланыста қызмет атқаратын симпатикалық және парасимпатикалық екі бөліктен тұрады. Парасимпатикалық жүйке жүйесінің ұштары ішкі мүшелер қабырғаларындағы етті қабықтар мен қабаттарды және бездерді, ал симпатикалық жүйке жүйесінің ұштары — қан және лимфа тамырлары қабырғаларындағы етті қабықтар мен қабаттарды жүйкелендіреді.
Автономдық жүйке жүйесі жүйке жүйесінің басқа бөлімдері сияқты нейроциттерден және жүйкелік глиядан (нейроглиядан) құралған.
Дереккөздер
Санат:Жүйке жүйесі
Баринк
Баринк (Barinque) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,00 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64095, пошта индексі — 64160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 583 адамды құрады. Халық тығыздығы — 64,78 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Жоспарлаудың баланс әдісі
Жоспарлаудың баланс әдісі – социалист елдерде халық шаруашылық жоспарларын, жекелеген салалар мен өндірістерді дамыту жоспарларын, сондай-ақ территориялық (республикалық, өлкелік, облыс экономикалық аудандардың) шаруашылық жоспарларын жасау кезінде қолданылатын әдіс. Оның жәрдемімен қажеттер мен ресурстарды сәйкестендіру, шығындар мен нәтижені өлшестіру, жоспардың барлық тапсырмалары мен көрсеткіштерін үйлестіру іске асырылады, жоспардың барлық бөліктері мен бөлімдерінің тепе-теңдігі және бірлігі қамтамасыз етіледі.
Баланстық әдіс шаруашылық резервтерін анықтауға, жоспарда экономиканың оптималды және тепе-тең дамуын қамтамасыз етеін материалдық-заттық, құндық және еңбек пропорцияларын белгілеп, сақталуына мүмкіндік беретін аса маңызды құрал болып табылады; осы арқылы баланстық әдіс халық шаруашылығындағы жекелеген диспропорцияның алдын алып, оны болдырмау үшін пайдаланылады. Совет республикасының алғашқы жылдарында тұңғыш өнеркәсіп бағдарламаларын, ауыл шаруашылық өнімдерін дайындаудың, транспорт тасымалдарының, армия мен қала халқын жабдықтау үшін өнімдерді бөлудің жоспарларын жасаған кезде өнімдердің жеке түрлерінің материалдық баланстары қолданылады.
Тұңғыш перспективалық жоспарды – Ресейді электрлендірудің мемлекеттің жоспарын жасаған кезде де баланс әдісі кеңінен қолданылды. Жиынтық балансты жасаудың тарихтағы тұңғыш тәжірибесі Орталық статистика басқармасы жасаған 1923-24 жылғы халық шаруашылығының есепті балансы болды. Содан бергі жылдарда баланс әдісі үнемі жетілдіріліп, перспективалық және ағымдағы жоспарларды жасаудың жетекші әдісіне айналды. Баланстық әдісті қолданудың объективтік қажеттілігі социализмнің экономикалық заңдарының талаптары мен әрекет етуіне байланысты. Социалист өндірістің жоспарлы дамуы үнемі өсіп отыратын қоғамдық қажеттерді қанағаттандыруы, халық шаруашылығының, оның жекелеген сфералары мен салаларының үздіксіз пропорциялы дамуын қамтамасыз етуі үшін баланстар жүйесін қолдануды талап етеді. Бұлар материалдық, құндық, еңбек баланстарын, сала аралық байланыстарын және бүкіл халық шаруашылығының баланстарын қамтиды.
Материалдық баланстардың жәрдемімен (жекелеген өнімдердің заттық баланстары, өндірістік қуаттардың баланстары) әрбір саланың ішіндегі, КСРО бойынша тұтас алғанда және территориялық бөліктер бойынша жекелеген сабақтас салалар мен өндірістердің арасындағы материалдық-заттай пропорциялар белгіленеді, өнімдердің нақты түрлерін өндіру мен тұтынуды сәйкестендіру іске асырылады, сала аралық байланыстар жетілдіріледі, өндірісті ұтымды орналастыру міндеттері шешіледі. Құндық баланстар өндірістің, бөлістің және кірісті пайдаланудың, оның ішінде мемлекеттік кіріс пен шығыстың (финанстық баланс пен КСРО мен одақтас республикалардың мемлекеттік бюджеті), шаруашылық ұйымдардың кірісі мен шығысы арасындағы үйлесімділікті іске асыруға мүмкіндік береді. Еңбек баланстарының жәрдемімен (еңбек ресурстарының жиынтық балансы, мамандырылған кадрлардың балансы, колходағы еңбек балансы және т.б.) еңбек ресурстарының қызмет сферасы, экономикалық саласы, елдің аудандары бойынша жоспарлы түрде бөлу және қайта бөлу іске асырылады. Баланстардың жәрдемімен халық табысының өсуі тұтыну тауарларын өндірудің өсуімен, тауар айналымының өсуімен, мемлекеттік және кооперативтік ұйымдардың халыққа көрсететін ақылы қызметінің жоспарланып отырған мөлшерімен теңестіріледі.
Материалдық, құндық және еңбек баланстары халық шаруашылығының жекелеген салаларына, өндірісіне, учаскелеріне жоспарлы тапсырмаларды белгілеуге мүмкіндік береді. Алайда халық шаруашылығын өркендетуде толық тепе-теңдікке жету тек сала ішіндегі, сала аралық және территориялық пропорцияларды ғана емес, аса маңызды жалпы шаруашылық пропорцияларды да белгілеп, олардың сақталуын талап етеді.
Аса маңызды жалпы шаруашылық пропорцияларына өндіріс құрал-жабдықтарын өндіру мен тұтыну заттарын өндірудің арасындағы, өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығының арасындағы арақатынастар, өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығының салалық құрылымы, күнделікті мұқтаждарға, резервке және күрделі жұмысқа бағытталатын ресурстарды бөлудегі пропорциялар жатады. Жоспармен ескерілген экономикалық дамудың қарқынын, халықтың тұтыну дәрежесін және ұлғаймалы ұдайы өндіріске қажетті ресурстармен қамтамасыз ететін халық шаруашылық пропорциялар КСРО халық шаруашылық балансына кіретін жиынтық байланыстардың жәрдемімен белгіленеді. Қоғамдық өнімді өндірудің, тұтынудың және қорланудың балансы қоғамдық өндірістің материалдық-заттық жағын және оның орнын толтыруға, тұтынуға, қорлануға және экспортқа пайлануын сипаттайды. Қоғамдық өнімнің балансы халық шаруашылық өнімдерін өндірудің, бөлудің және тұтынудың сала аралық балансын нақтылайды.
Сала аралық баланс халық шаруашылығын жоспарлауға, тұтас алғанда салаларды жоспарлау мен үйлестіруге үммкіндік береді. Ұлттық табысты өндіру, бөлу, қайта бөлу және пайдалану балансы мемлекеттік кәсіпорындарының, колхоздардың, материалдық өндіріс саласы қызметкерлерінің бастапқы кірісінің қалыптасуын, осы кірістердің қайта бөлінуін, артық кірістің құралуын, олардың тұтынуға және қорлануға пайдаланылуын көрсетеді. Еңбек ресурстарының жиынтық балансы еңбек ресурстарының құрамы мен қолдағы бар мөлшерін және олардың сала бойынша бөлінуін көрсетеді. Негізгі қорлардың балансы негізгі қорлардың мөлшерін, өсімін, жарамсыздануын, олардың амортизациясы мен тозуын көрсетеді.
Шаға ескерткіштері
Шаға ескерткіштері — көне дәуірлерден сақталған археологиялық ескерткіштердің үлкен тобы. Құрамына 3 қалашық, 2 қоныс және үлкен зират кіреді. Қаратау жотасының оңтүстік беткейінде, Түркістан облысындағы Шаға ауылының маңында орналасқан.
Алғашында 1969 жылы Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедицияның (жетек. К.Ақышев) далалық ізденістері барысында зират табылып, 1970-1972 жылы мұнда ауылға Г. Максимова қазба жұмыстарын жүргізді. 2000 жылы Түркістан археологиялық экспедиция (жетекшісі Е.Смағұлов, ауылы Ержігітова) осы аумақты тиянақты зерттеу нәтижесінде басқа да жәдігерлер ашылып, мұның барлығы “Шаға археологиялық кешені” деген атпен ғылымға енді. Мерзімі жағынан ерте кезеңге жататын 2 шағын қоныс қазіргі ауылдың аумағында орналасқаны анықталды. Жер бетінен жиналған қыш ыдыс бөлшектері мен өзге де заттай айғақтар жергілікті халықтың б.з. I - II және VIII ғасыр аралығында өмір сүргенін дәлелдейді. Қоныстардың жанында ашылған Шаға-1 қала жұртының орталық бөлігі төртбұрыш пішіндес төбе түрінде сақталған. Солтүстік тарапты алып жатқан цитадельдің төбешік тәрізді шөккен орнының аумағы 0,5 га, биіктігі 10 м. Орталығы төбенің үш жағын сыртынан қабырғамен қоршалған көлемді шахристан алып жатыр. Зерттеулер барысында Шаға-1 қала жұртының жалпы аумағы 6 га екені анықталып, оның өмір сүрген уақыты VIII - XVIII ғасырларға мерзімделген. Ғалымдар бұл ескерткіштің осының алдында өмір сүрген 2 қоныстың заңды жалғасы екенін дәлелдеді және жазба деректерде кездесетін Шағылжан қаласының сақталған жұрты осы болуы мүмкін екенін айтты.
Табылған бұйымдар
Ауыл жанындағы төбеде орналасқан зиратта алғашында барлығы 213 нысан тіркеліп, оның 5-уі қазылған болатын. Кейінгі ізденістер зираттағы жерлеу орындарының бұдан көбірек екенін, атап айтқанда олардың бір бөлігінің төбе етегіндегі осы заманғы бейіттің астында екенін байқатты. Қазылған нысандар жер бетіндегі қабірханалар түрінде шикі кірпіштен немесе пахсадан соғылған (ғылымда көне жерлеу орындарының осындай түріне байланысты қолданылатын “наус типтес қабірханалар” деген атау бар). Пішіні жағынан шаршыға ұқсас, аумағы 4–54–5 м, биіктігі 0,35 — 2,2 м қабірханалардың есіктері оңтүстік-шығыс қабырғадан ұзындығы 3 — 3,5 м, ішкі ені 0,7 — 0,3 м төбесі күмбезделе жабылған дәліздер түрінде шығарылған. Мүрделер іргелерге жапсарлас салынған аласа балшық сәкілерде немесе еденде жатқызылған. Зерттеулер әр қабірханаға бірнеше мүрденің қойылуы тән екенін көрсетті, яғни бұл құрылыстар ұзақ уақыт аралығында қызмет істеп келген. Мысалы, 1 қабірханадан 3 адамның, ал 2 қабірханадан барлығы 25 адамның сүйегі табылған. Көптеп кездескен қыш ыдыстар, сондай-ақ темір садақ жебелері, белдік тоғалары, қола сырға, тас, шыны моншақтар сияқты заттай деректер және қазбадан табылған Соғды теңгесі бұл қабірханалар негізінен 7 — 8 ғасырлардың бас кезінде пайдаланылғанын анықтап берді. Осыған қарағанда, мұнда ерте кезеңге жататын Шаға ескерткіштері қоныстарында тұрған адамдар жерленген болуы керек.
Болжамдар
Ғалымдардың пікірінше, осындай ұзақ мерзімді қабірхана-наустарда мүрделер киімі заттарымен қойылып, уақыт өте келе дене толық іріген соң, адам сүйектері тысқары жердегі арнайы орындарға көмілетін болған. Шаға қабірханаларындағы сүйектердің орнында қалып кетуі осы жерді мекендеген тұрғындар өмірінде әлдеқандай тосын оқиғаның орын алғанын, сол себепті жерлеу ғұрпының екінші сатысы жүзеге асырылмай қалғандығын білдіреді. Шаршы пішіндес, шығыс тараптан ұзын дәліз түрінде есік шығарылған мұндай жер бетіндегі жерлеу құрылыстары өзінің шығу тегі бойынша соңғы қола, ерте темір дәуірлерінің атақты Беғазы, Бесшатыр сияқты ескерткіштерінен бастау алуы мүмкін.
Пайдаланған Әдебиет
Санат:Қазақстан ескерткіштері Санат:Түркістан облысы
Рэйнхам (Массачусетс)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Косово шайқасы
Косово шайқасы (сербше: Kosovski boj, немесе Boj na Kosovu; түрікше: Kosova Meydan Muharebesi) — ортағасырлық Сербия мен Османлы империясының арасында 1389 жылдың маусымның 15-сінде (жаңа стиль бойынша: маусымның 28-інде) арасында болған дала шайқасы. Косово шайқасы серб халқының тарихы, мәдениеті және ұлттық сана-сезімінде ерекше маңылды орын алады.
Шайқас туралы сенімді тарихи дерек көздері аз. Алайда шамамен сол кездері орын алған басқа шайқастармен (мысалы, Ангора немесе Никополис шайқастарымен) салыстыра отырып оның негізгі жақтарын қалпына келтіруге болады.
Әскердің жылжуы
thumb|left|200px|Сербияның билеушісі князь Лазарь Сербтер Османлыларды Билеца шайқасында және Плоцник шайқасында жеңген соң, Османлының сұлтаны І-ші Мурад өз әскерін 1389 жылдың көктемінде Филиппопольде (қазіргі Пловдив) жинап, үш күндік марштан кейін Ихтиманға жетіп келді. Ол жерден әскер Велбьуждь (Кюстендил) және Кратово деген жерлерге жетті. София қаласы және Нишава аңғары арқылы өтетін жол қысқарақ және князь Лазарьдың жеріне тікелей алып баратын жол болса да, сұлтанның таңдап алған жолы оны Балқан түбегіндегі маңызды жол тораптарының бірі Косовоға алып келді. Косоводан Мурад пен оның әскерлері Лазарьдың немесе Вук Бранковичтің жерлеріне шабуыл жасай алатын немесе әрі қарай Италияға қарай жылжи алатын. Косовода біраз уақыт тұрақтап, Мурад әскерін Куманово, Прешево және Гниляне арқылы Приштинаға маусымның 14-інде келіп жетті.
Лазарьдың шайқасқа қалай дайындалғаны туралы деректер аздау, бірақ ол өз әскерлерін Ниш қаласының маңында, Южна Мораваның оң жақ жағалауында жинады деп болжамдауға болады. Мурад қалың қолымен Вельбуждқа қарай аяқ басқанын білген соң ол да Прокуплье арқылы Косовоға жылжыған болуы мүмкін. Сол Косовода Лазарьдың және Мурадтың әскерлері бетпе-бет келеді. Лазарь бұл орынды таңдап алғаны ақылды қадам болды, себебі ол Мурадтың қай жақтан келетінін жақсы бақылай алатын.
Әскердің құрамы
Армия қанша үлкендігі беймәлім, әсіресе соңғы кездері көп қайнар көздер оны асыра сілтеп, тіпті жүз мыңдаған дейді.
Мурад армиясы 27,000-40,000 адамды өлтіруі мүмкін. Егер оны 40,000 деп есептесек, оның 2,000-5,000 жаныссарлар болуы мүмкін.
Шайқастың барысы
thumb|left|200px|Косово даласында екі жақ қосындарының орналасуы (болжам)
Басталуы
Шайқас Осман садақшыларының серб атты әскеріне шабуылынан басталды. Серб әскерлері "V" тәрізді құралғаннан кейін Сербиялық атты әскерлер Османдардың сол жақ қапталын бұзып кірді. Алайда орталық және оңжақ қапталға жасалған шабуыл сәтсіз аяқталды.
Түріктердің қарсы шабуылы
Сербтер бірінші шабуылдан соң біршама басымдыққа ие болып, нәтижесінде, түріктердің Якуб Челеби бастаған қанатқа біршама айтарлықтай шығын келтірді. Рыцарлардың қуатты шабуылы аяқталғаннан кейін Осман атты әскері мен жаяу әскерлер қарсы шабуылға шығып Сербиялық ауыр сауытты әскерлерге қауіп төндірді. Орталықта серб сарбаздары Османдық әскерлердің қарқынын басып, Баязид Влатко Вуковичке қарай жылжыды. Османдар қарсы шабуылдар жасай отырып, серб әскерлерін кері шегіндіре бастады. Баязид I осы шайқастан соң Осман сұлтаны болған еді. Онымен қоса, Найзағай деген құрметті атты да осы шайқастан соң алды.
Мұрадтың қаза табуы
Түріктердің тарихи қолжазбаларына сүйене отырып, I Мұрад Сұлтанды Милош Обилич өлтірді деп тұжырымдауға болады. Ол өліп жатқандай кейіп танытып, Мұрадты қанжармен өлтірген. Ал серб дереккөздерінің хабарлауынша, Обилич түріктердің шатырына белгісіз бір сылтаумен барған. Сұлтанның алдында тізерлеп тұрып, оған қанжармен ұмтылып, ішінен қанжармен соққы жасап оны өлтірген. Сұлтанның нөкерлері Обиличтың парша-паршасын шығарған. Мұрад шайқаста қаза болған жалғыз Осман сұлтаны еді. Мұрадтың ұлы Баязид сұлтанның қазасынан бірден хабардар болып, ағасы Якубке әкесі тапсырма беру үшін шақырды деген желеумен шабарман жібереді. Якуб келісімен тұншықтырылып өлтіріледі. Сөйтіп, Баязид таққа үміткер жалғыз адам болып шыға келді. Флорентийлық кароль I Твртконың жазған хатында: «1389 жылы 20 қазанда Мұрад ұрыс барысында қаза болды. Өлтірушінің аты белгісіз, алайда ол 12 серб дворяндарының бірі еді. Ол серб рыцарьларының шабуылы кезінде Осман әскерлерін бұзып өткен болатын. Жолы болды. Он екі лорд семсерлерін жалаңдатып, жаудың тылына, тіпті Мұраттың шатырына ерлікпен жеткен. Онымен қоса олардың бірі Мұратты тамағынан қылышпен орып өлтірді» делінеді. Сұлтанның сағанасы әлі күнге дейін бар. Бірақ, оның жағдайы онша емес. Қаншама жүзжылдық өтсе де, түріктер мен сербтер қанша айқасса да ол бұзылмаған қалпында тұр.
Нәтижесі
Косово шайқасы османдардың түпкілікті жеңісіне жол ашты. Сол уақытта екі жақтан айтарлықтай шығын болса да, Сербия ауыр шығынға ұшырап, вассалдығы үдей түсті. Серб ақсүйектері Осман империясын сарбаз және салықпен қамтамасыз ететін болды. Онымен қоса, Түркияның қысымының әсерінен кейбір серб ақсүйектері қыздарын түріктерге ұзата бастады, ал кінәз Лазарь қызын Баязидке берді. Осы некелердің нәтижесінде Стефан Лазаревич Баязидтың сенімді одақтасына айналды, ол Баязидке болашақтағы шайқастарында да үлкен көмек көрсетті. Косово шайқасы серб патриотизмы мен тәуелсіздікке деген ұмтылысының нышаны ретінде қарастырылады. Косово шайқасы сербтердің ұлттық көзқарасымен алғанда әлі күнге дейін маңызын жойған жоқ.
Сілтемелер
Санат:Шайқастар Санат:Османлы империясы қатысқан шайқастар Санат:Косово тарихы Санат:Әскери тарих Санат:Сербия тарихы
Құю қимаүлгісі
Құю қимаүлгісі (Шаблон литейный) — құйылатын құйма пішініне сәйкес құйманың ішкі қуыстарын жасауға арналған құрал.
Тулья (Ах тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Конда. Өзен саласы — Конда, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Розельер
Розельер (Rozelieures) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Люневиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,38 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54467, пошта индексі — 54290.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 175 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,66 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Рекленгем
Коммунаның INSEE коды — 62696, пошта индексі — 62560.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 187 адамды құрады. Халық тығыздығы — 30,91 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Мая Кулиева
Кулиева Мая (Мамаджан) (1920 жылы туған, Түрікм. CCP-i, Безмеин аулы) — түрікмен совет әшісі (лирикалық сопрано); КСРО халық артисі (1955). 1947 жылдан КОКП мүшесi. 1938–1941 жылдары Москва консерваториясының түрікмен студиясында оқыды, 1941 жылдан Махтұмқұлы атынд. опера және балет театрының әнші-солисі. Орта Азия және Түрікм. КСР композиторларының шығармаларында Кулиева елеулi образдар галереясын жасады. 2- және 4-сайланған Tүрікм. КСР Жоғарғы Советінің депутаты. «Құрмет Белгісі» орденмен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша Әншілер Санат:1920 жылы туғандар
Ерцу
Ерцу (Jerzu) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Ольястра провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3352 адамды құрайды. Халық тығыздығы 32,67 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 102,61 км² шамасында. Пошта индексі — 08044.
Елді мекеннің қамқоршысы — Эразм.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Лиза Қожаққызы Есбосынова
Лиза Қожаққызы  Есбосынова — 1978 жылы 3 маусымда Қызылорда облысы, Қазалы ауданы, Әйтеке би кентінде туған. Педагогика ғылымдарының магистрі.
Жетістігі
Санат:Алфавит бойынша тұлғалар
Грессессак
Грессессак (Graissessac) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Безье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,03 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 699 адамды құрады. Халық тығыздығы — 69,69 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Флора
Флора (flora — Рим мифологиясындағы көктем құдайы; florіs — гүл) — нақты бір жер аумағында өсетін немесе өткен геологиялық дәуірлерде өскен өсімдік таксондарының тарихи-эволюциялық қалыптасқан жиынтығы.
Флораны өсімдіктер бірлестігінен (әр түрлі өсімдік қауымдастығының жиынтығынан) ажыратып қарау қажет. Мысалы, Солтүстік жарты шардың қоңыржай салқын аймағының флорада тал, қияқөлең, қоңырбас, сарғалдақ, т.б., ал қылқан жапырақтылардан: қарағай, кипарис, т.б. тән болса, өсімдіктер бірлестігінде — тундралық, тайгалық, далалық, т.б. өсімдіктер қауымдастығы кең тараған. Флораның тарихи дамуы түр түзілу процестерімен, бір түрді екінші түрдің ығыстыруымен, өсімдіктердің миграциясымен және түрлердің жойылуымен тығыз байланысты.
Әр Флораның өзіне ғана тән арнайы ерекшеліктері бар. Оған: Флораны құрайтын түрлердің сан алуандығы (Флораның байлығы), жасы, автохондық және эндемизм деңгейі, т.б. жатады. Флораның өзара айырмашылығы ең алдымен әр өңірдің геология тарихына, орография, климаттық жағдайларына және топырағының құнарлылығына байланысты. Аумақтық деңгейіне қарай: Жер Флорасы (500 мыңға жуық түр, оның ішінде 330 мыңға жуығы жоғары сатыдағы түтікті өсімдіктер: гүлді өсімдіктер, ашық тұқымдылар, споралылар), жекелеген құрлықтар мен олардың бөліктерінің Флорасы, аралдық Флолалар, тау жүйелерінің Флорасы, сондай-ақ мемлекеттер мен жекелеген әкімшілік аудандардың Флорасы болып ажыратылады. Сонымен қатар, жекеленген жүйелік Флора, топтардың Флорасы, т.б. бар. Мыс., балдырлар Флорасы, мүктер Флорасы, т.б.
Флораны зерттейтін ғылым саласы — флористика деп аталады. Қандай да бір Флораны зерттеу оның аумағындағы түрлер мен туыстардың құрамын анықтаудан басталады. География таралуына ұқсас түрлер Флораның географиялық элементін (геоэлемент) құрайды, кейбір зерттеушілер геоэлемент терминінің орнына ареалдар типі (тропик., бореалдық, голарктик., палеоарктик., т.б.) деген атауды қолданады. Шығу тегі ұқсас түрлердің тобы Флораның генет. элементтері не генет. қатпарлары деп аталады. Теор. тұрғыдан алғанда кез келген Флора. 4 генет. қатпарлардан тұрады: f1 — реликтер (мыс., гинкго); f2 — Флораның ежелгі ядросы, өткен геология дәуірлерден осы аумақта өсетін, қазіргі табиғи жағдайлармен үйлесімді түрлер; f3 — мигранттар (шығу тегі бойынша басқа өңірлерде пайда болып, осы аумаққа әр түрлі себептермен көшіп келген түрлер); f4 — автохтонды жаңа құрылымдар (ежелгі жерінде пайда болған жаңа түрлер). Кез келген Ф-ны F=f1+f2+f3+f4 деп кескіндеуге болады. Осы генет. қатпарлардың арақатынасына қарай: реликті Ф. (F=f1), миграц. Ф. (F=f3), эндемиктік Ф. (F=f4), т.б. бөлуге болады.
Эндемиктік тұқымдастар мен туыстар кешені бойынша Флораның бір-біріне бағынышты аумақтық бөліктері ажыратылады. Олардың ішіндегі ең ірісі флористик. патшалық (Голарктик., Палеотропик., Неотропик., Австралиялық, Каптық және Голантарктик.) болып табылады. Кез келген Жер аумағындағы анықталған өсімдік түрлері мен туыстары әдетте арнайы тізімге тіркеледі (конспект, кадастр, т.б.). Түрлердің таралуы, өсу ортасы, биол. сипаттамалары келтірілген мұндай тізімдер “Қазақстан флорасы” деген 9 томдық кітап болып жарық көрді (1956 — 66). Онда республикада өсетін 5 мыңнан астам өсімдік түріне сипаттама берілген. Флораға кең таралған мәдени өсімдіктерді де енгізеді, бірақ ботан. бақтардағы, табиғи бақтардағы, питомниктердегі мәдени өсімдіктер енгізілмейді. Кейбір жұмыстарда “Флора” термині “өсімдіктер” терминінің орнына қолданылады, бұл дұрыс емес (мыс. мәдени Флора деудің орнына мәдени өсімдіктер деген жөн).
Дереккөздер
Санат:Өсімдіктер Санат:Биогеография
Повел (өзен)
Повёл — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Кемпаж өзенінің оң жағалауынан 43 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 35 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Рогачево (Добрич облысы)
Рогачево (Рогачево) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 240 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9632. Телефон коды — 0579. ЕКАТТЕ коды — 62788.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Лекейю
Лекейю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шапкин өзенінің оң жағалауынан 450 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 56 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қызыл мен қара
thumb|250px| «Қызыл мен қара» (Le Rouge et le Noir) — Стендальдың 1830 жылы шыққан романы. Автордың шығармаға неліктен дәл осы атауды қойғаны жайлы көптеген болжамдар болғанымен, жүйелі де нақты көзқарас әлі күнге дейін айтылмай келеді. «Қызыл мен қара» романы 1830 жылғы Шілде төңкерісінен кейін шықты. Мұның негізгі себепкері ретінде король Х Карлдың 1789 жылға дейінгі өмір мен тәртіпті орнатқысы келген саясатын атауға болады. Х Карлға Реналь ханым осы кездері сүйіктісі үшін кешірім беруді өтінбекке бармақшы болады. Романның оқиғасы 1820 жылы өтеді.
Санат:Стендаль Санат:Романдар
Педернейрас
Педернейрас (Pederneiras) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Бауру мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жау экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.