cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мария Кюри
Зерттеулері
1906 жылы сәуірде Пьер Кюри көше апатында қайтыс болып, Мария қара жамылды. Бірақ, жұмысын жалғастыруға күш тапты. Сол жылдың мамыр айында, Мария ғылым мен білім министрлігі тағайындаған зейнетақыдан бас тартып, Сорбонна әкімшілігі оны физика кафедрасының бас меңгерушісі етіп тағайындады. 6 айдан кейін ол өзінің бірінші лекциясын оқып, Сарбоннада жұмыс істеген бірінші әйел болды.
Күйеуінің өлімінен кейінгі өмірі
1910 жылы Андре Дибермен бірлесе отырып Мария Кюри таза металл күйіндегі радийді алды. Осымен Мария Кюри 12 жыл бұрын бастаған зерттеулер циклін аяқтады. Ол радий химиялық элемент екенін дәделдеді. Ол радиоактивті эманацияны өлшеудің тәлілін ойлап тапты. Ол радийдің таза металл күйі мен таза радий хлоридін алды.
Мадам Кюри радиоактивті құлдырауды өлшеуде дәлдікке қол жеткізді. Кюри ханым радиоактивті ядро құлдырауының уақытын үлкен дәлдікпен есептеуге болады деп жорамалдады. Себебі ол уақыт ешқандай сыртқы күштердің әсерінен өзгермейді. 1903 жылдан бастап Кюри радиоакивті сағаты қолданылады.
1910 жылдың соңына қарай көпшіліктің талабымен Мария Кюридің кандидатурасы Француз ғылым академиясының ең жоғары деген лауазымына ұсынылды. Пьер Кюри бұл академияға қайтыс болуына дейін 1 жыл бұрын қабылданды. Француз ғылым академиясының тарихында Мария Кюри дейін әйел ол ұйымның мүшесі болмаған. Сондықтан болар Мария Кюридің кандидатурасы оның жақтастары мен қарсыластары арасындағы жанжалға әкелді. Бірнеше айлардан кейін Мария Кюридің кандидатурасы бір ауыздан алынып тасталынды.
Бірнеше айдан кейін Мария Кюриға Швед корольдігінің ғылым академиясы Нобель сыйлығын тағайындады. Ол сыйлық Мари Кюридің «химия ғылымына қосқан үлесі үшін: радий мен полонийдің ашылуы, радийді бөліп алу мен оның қасиеттерін зерттеуі». Мария Кюри тарихта бірінші рет Нобель сыйлығының екі мәрте лауреаты атанды. Жаңа Нобель сыйлығының иесін айта отыра, Э.В. Дальгрен «Радийді зерттеу, жаңа ғылымның пайда болуына әкелді, радиология. Ол ғылым өз институты мен журналдары бар ғылым».
Соғыс жылдары
Бірінші дүниежүзілік соғысқа таман Париж университеті мен Пастеров институты Радий инстиутының ашылуын жариялады. Онда радиоактивтілікті зерттеді. Мария Кюри «радиоактивтілікті зерттеу мен оның медицинада қолданлу» бөлімінің бас меңгерушісі болып тағайындалды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мария Кюри соғыс дәрігерлерін радиоактивтілікті медицинада қолданысын үйретті. Мысалы, Рентген сәулелері арқылы адам денесіндегі оқ-дәріні табу. Госпитальдерде ол радиологиялық қондырғыларды жасауға, жылжымалы рентген аппараттарымен жабдықтауға көмектесті. Ол өз білімін «Радиология және соғыс» атты еңбегінде баяндады.
Қайтыс болуы
Біраз жылдар бойы радиймен жұмыс істеуі Марияның денсаулығына қатты әсер етті. Мария мен Пьер оның денсаулыққа қауіптілігін білген жоқ. Пьер әрқашан өзімен бірге радий хлоридінің пробиркасын ұстап жүріп. Радий ураннан милолион есе радиоактивті деп мақтанатын. Мария өз төсегінің жанында радий тұздарын қойып қоятын. Оған радийдің түнде жарқырауы ұнайтын. Олардың саусақтары күйіп кетті. Олар денсаулықтарының нашарлауының себебі радий деп ойлап көрген де емес. Қорғасын табыттағы Мария Складовская-Кюридің денесі әлі күнге шейін 360 беккерель/м3 интенсивтілікпен радиоактивтілік шашып тұр. Негізгі норма 13 бк/м3.
Сен-Меан-ле-Гран
Сен-Меан-ле-Гран (Saint-Méen-le-Grand) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Ренн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,21 км² шамасында.
Мария Кюри
Қайтыс болуы
Мария Кюри 1934 жылдың 4 шілдесінде аққандық ауруынан Альпідегі Сансселлемоз дейтін жерде қайтыс болды.
Сен-Меан-ле-Гран
Коммунаның INSEE коды — 35297, пошта индексі — 35290.
Мария Кюри
Марапаттары
Екі Нобель сыйлығымен қатар Мария Кюри Француз ғылым академиясының Вертело орденімен (1902), Дэви Лондонның корольдік қоғамының орденімен және Эллиот Крессон Франклин Институтының орденімен марапатталды. Ол әлемнің 85 ғылым қоғамының, оның ішінде Француз медицина академиясының мүшесі. Сонымен қатар, ол 20 түрлі ғылыми дәрежелерге ие. 1911 жылдан қайтыс болғанға дейін Кюри физикадан Сольвеев конгресіне қатысып келді. 12 жыл бойы Ұлттар Лигасының интеллентуалды достастығының комиссиясының мүшесі болып келді.
Сен-Меан-ле-Гран
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4350 адамды құрады. Халық тығыздығы — 238,88 адам/км².
Мария Кюри
Сыртқы сілтемелер
Санат:Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Франция физиктері Санат:Франция химиктері Санат:Польша физиктері Санат:Польша химиктері
Сен-Меан-ле-Гран
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Владимир Николаевич Балахонцев
Дереккөздер
Санат:12 қаңтарда туғандар Санат:1967 жылы туғандар Санат:Жамбыл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар Санат:Орал мемлекеттік орман-техникалық университеті түлектері Санат:Қазақ мемлекеттік заң университеті түлектері Санат:Есіл ауданының (Солтүстік Қазақстан облысы) әкімдері Санат:Бурабай ауданының әкімдері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Арон Винтер
(Aron Mohamed Winter; 1 наурыз 1967 жыл, Парамарибо) — нидерланд футболшысы, Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының тегі суринамдық жартылай қорғаушысы. 1988 жылы Еуропа чемпионы, 1992, 2000 жылдары Еуропаның қола жүлдегері атанды. Бүгінде бапкер.
Ұлттық құрама
Санат:1 наурызда туғандар Санат:Парамарибода туғандар Санат:Суринамнан Нидерландыға қоныс аударғандар Санат:Нидерланд футболшылары Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Аякс Амстердам ФК ойыншылары Санат:Лацио ФК ойыншылары Санат:Интернационале ФК ойыншылары Санат:Спарта Роттердам ФК ойыншылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары Санат:Торонто ФК ойыншылары
Бумур
Бумур (Boumourt) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,03 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 129 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,06 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Поудерли (Кентукки)
Поудерли (Powderly) — Кентукки штатының Мюхленберг округіне жататын АҚШ қаласы.
Алқызыл желкендер
Алқызыл желкендер — 2011 жылы Астана қаласы «Аударма» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Александр Грин, орыс тілінен аударған Ә. Жұмабаев, ҚР Мәдениет министрлігінің Тіл комиметі «Мемлекеттік тілді және Қазақстан халқының басқа да тілдерін дамыту» бағдарламасы бойынша шығарылды. Беттер саны — 328.
Поудерли (Кентукки)
Қала тұрғындарының саны 846 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.6 км² шамасында. FIPS коды — 21-62652.
Алқызыл желкендер
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-18-357-0.
Поудерли (Кентукки)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Лепрозорий
thumb|Спиналонга аралындағы бұрынғы лепрозорий Лепрозорий - алапес ауруының алдын алу, оған шалдыққан науқастардың жатқызылып немесе барып-келіп емделулерін, сол сияқты оларға жергілікті мекен-жайлары бойынша диспансерлік бақылау жүргізуге арналған, емдеу — аурудың алдын алу мекемесі.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Сен-Флоран-сюр-Озонне
Сен-Флоран-сюр-Озонне (Saint-Florent-sur-Auzonnet) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Алес округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,31 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30253, пошта индексі — 30960.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1150 адамды құрады. Халық тығыздығы — 123,52 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Блайхах
Блайхах (Blaichach) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Жоғарғы Альгой ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 5629 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 50,18 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 80 115. Муниципалитеттің басшысы — Отто Штейгер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Жасау дәлдігі
Жасау дәлдігі (Точность изготовления) — бұйымдардың және тетіктердің геометриялық және басқа параметрлерінің нақты мәндерінің сызбада немесе техникалық шарттарында берілген мәндеріне жақындық дәрежесі.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
NGC 3258B
NGC 3258B — Antlia шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 2 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3258B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 83128.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз)
Греджо
Греджо (Greggio) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Верчелли провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 381 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 32 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 12 км² шамасында. Пошта индексі — 13030.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Santi Quirico e Giulitta.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Теке (ру)
Ұлы жүз Шапырашты тайпасының Асыл руының ішінде. Өз ішінде Дәулетбай және Сатай болып бөлінеді (екеуі де 18ғ. жоңғарларға қарсы соғысқан атақты батырлар). Дәулетбайда төрт ата: Қара, Ырысбай, Сарыбай, Шақа. Негізінен Алматы облысының, Еңбекшіқазақ және Талғар ауданында тұрады. Әсіресе Ақши, Талдыбұлақ, Таутүрген, Сатай, Қырбалтабай, Қаракемер, Түрген, Есік елді мекендерінде саны басым. Алматы облысында Теке ұрпақтарының атымен аталаты бірнеше нысандар бар: Сатай, Бөлек ауылы (Еңбекшіқазақ ауданы), Қоянкөз ауылы (Текенің келінінің аты) және көптеген көше аттары. Еңбекшіқазақ ауданының (бұрынғы Шелек ауданын қоспағанда) қос Кеңес Одағының батыры: Қашаған Жаманғараев пен Рақымжан Тоқатаев және осы ауданнан шыққан бірінші министр Ахметжан Сәлімбаев Теке елінен.
Дереккөздер
Санат:Шапырашты Санат:Ұлы жүз Санат:Қазақ рулары
Перемера
Перемера — Ресейдегі өзен. Калужа облысы, Орлов облысы, Тула облысы, Брянск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2231/1164/35/53 орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Белёв қаласынан Упа өзені және Угра өзені өзендерін қоспағанда Калуга қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Гаттатико
Гаттатико  (Gattatico) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Реджо-Эмилия провинциясында орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
268 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:268 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:268 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Алтай қазақтары
Алтай Қазақтары– Ресей Федерациясы Алтай Республикасындағы Қосағаш ауданында тұратын қазақ диаспорасы. Жалпы саны 10 мың адам. Мал ш-мен айналысып, қой, жылқы, түйе, сиыр, қодас, түбітті ешкі, аңдардан қара түлкі өсіреді, балық ауланады. Алтай Қазақтары 2002 жылғы Ресей халық санағы бойынша 9 825 адамды құрайды.
Качанка
Качанка — Ресейдегі өзен. Тула облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уперта өзенінің оң жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Алтай қазақтары
Санат:Қазақтар
Качанка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Упа өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тула облысы өзендері
Треццо-Тинелла
Треццо-Тинелла (Trezzo Tinella) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 350 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 35 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 10 км² шамасында. Пошта индексі — 12050.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Қарақалпақстан
Қарақалпақстан Республикасы (Қарақалпақстан Республикасы; Qoraqalpogʻiston Respublikasi; Қорақалпоғистон Республикаси) — Өзбекстан құрамындағы автономиялы республика, 2022 жылы жалпы халық саны шамамен 1 990 000 адам. Астанасы – Нүкіс қаласы. Қарақалпақстан Өзбекстан құрамындағы ең ірі аймақ болып келеді.
Кіші Кернежка
Кіші Кернежка (Кіші Корнежка, Юкова) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Онега өзенінің сол жағалауынан 120 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Қарақалпақстан
Басқа ірі қалалары — Қожалы, Қоңырат, Шымбай және Тақиятас. Республика 14 ауданға бөлінген.
Кіші Кернежка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Қарақалпақстан
Географиясы
Республика шығысынан Өзбекстанмен, солтүстігінде және солтүстік-шығысында Қазақстанмен, оңтүстігінде және оңтүстік-батысынан Түрікменстанмен шектеседі. Жалпы жер көлемі — 165 600 шаршы шақырым.
Кіші Кернежка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Қарақалпақстан
Халқы
Өзбекстан Республикасының Украинадағы елшілігінің сайтында «Қарақалпақстанда негізінен өзбектер (32,8%) және қарақалпақтар (32,1%) тұрады» делінген.
Кіші Кернежка
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Қарақалпақстан
Халқы
Bradley Mayhew (2007) деректері бойынша жалпы халық саны 1 200 000 деп есептелді, оның ішінде қарақалпақтар 400 000-ға жуық, өзбектер 400 000-ға жуық, қазақтар 300 000-ға жуық болды, бұл (жуық шамамен) 1989 жылғы санақ деректеріне сәйкес келеді (өзбектер — 398 000, қарақалпақтар – 389 000, қазақтар – 319 000).
Этникалық құрамы туралы ақпаратты жалпы ел бойынша ресми статистика органдары жариялайды. Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинети жанындағы Ұлтаралық байланыслар және шет елдермен достық байланыстар жөніндегі комитетінің ресми сайтында Қарақалпақстандағы аз ұлттардың саны (2017 жылдың 1 қаңтарындағы мәлімдеме) бойынша мынадай мәлімет жарияланды :
1926-1989 жылдардағы Бүкілодақтық халық санағы бойынша Қарақалпақстан халқының саны мен ұлттық құрамының құбылысы.
Табиғи байлықтары
Қарақалпақстан Республикасында табиғи газ, гранит, мұнай, бетонит, каолин, мәрмәр және тағы басқа қазба байлық көздері бар.
Арал теңізі атырабында газ бен мұнай шығады, бірақ бұл қорлар әлі игерілмеген, сондықтан пайдаланылмайды.
Қаратау немесе Сұлтан Уәйіс баба жотасында алтын көздері бар.
Ауыл шаруашылығы
Мақта мен күріш — ең көп егілетін дақылдар. Республикада мүйізді ірі қара, түйе, ұсақ мал, оның ішінде қаракөл қойын өсіру кең тараған.
Әкімшілік-аумақтық бөлінісі
Қарақалпақстан Республикасы өзінің әкiмшiлiк-аумақтық құрылысы мәселелерiн дербес шешедi. Қарақалпақстанның әкімшілік орталығы – Нүкіс қаласы.
Тарихы
1931 жылы Қарақалпақ АО 11 ауданға бөлінді:
1950 жылы Шоманай ауданы, 1952 жылы Кеңес ауданы құрылды. 1957 жылы аудандарды ірілендіру басталды. Бірінші болып Кеңес және Қыпшақ аудандары жойылды.
Сол жылы Әмудария ауданы құрылып, Шабаз ауданы Бируни деп өзгертілді. 1959 жылы Қараөзяк және Куйбышев аудандары таратылды.
1963 жылы Бируни, Қоңырат, Мойнақ, Тақтакөпір және Шоманай аудандары таратылды.
Дәл осы кезде Мойнақ өндірістік ауданы құрылды, бірақ келесі жылы «қарапайым» ауданға айналды.
1964 жылы аудандар санының біртіндеп көбеюі басталды. Сонымен, 1964 жылы Бируни және Қоңырат аудандары, 1965 жылы – Тақтакөпір, 1967 жылы – Шоманай, 1968 жылы – Нүкіс, 1970 жылы – Ленинабат (қазіргі Қаңлыкөл), 1975 жылы – Қараөзяк, 1977 жылы – Елуқала, 1979 ж. Бозатау ауданы құрылды.
Бозатау ауданы 1988 жылы таратылып, 1990 жылы қайта қалпына келтірілді. 2004 жылы аудан қайтадан таратылды. Ол 2019 жылы қайта құрылды. 2017 жылы 9 тамызда Қожалы ауданының бір бөлігінен Тақиятас ауданы құрылды.
Қазіргі әкімшілік бөлінісі
thumb|right|200px|Қарақалпақстан әкімшілік бөлінісі Қарақалпақстан Республикасында 16 ауданға және әкімшілік статусы аудан статусына теңестірілген республикалық маңызы бар Нүкіс қаласына бөлінген, 12 қала және 25 қалалық елді мекен бар. Әрбір аудандағы мемлекеттік билікті хәкім ұсынады.
Қазіргі әкімшілік бөлінісі:
Энергетика
Тахияташ электр станциясы және Түйемойын электр станциясы жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Қарақалпақстан
Дача (Сочура тармағы)
Дача — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сочур өзенінің сол жағалауынан 230 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Pull & Bear
Pull & Bear — испан киім және аксессуарлар дүкені, Наронде, Галисияда қаланған. Брендті 1986 жылы New Wear, S. A. атауымен құрылды. 2011 жылдың қыркүйек айында интернет-дүкен арқылы сатылым бастады.
Дүкендер
Pull & Bear дүкендер саны, әрбір елде, 31 қазан 2014 жыл :
Сілтемелер
Санат:1986 жылы құрылған компаниялар Санат:Испания киім және аяқ киімі өндірушілері
Жаңа тайняш
Жаңа тайняш — Башқұртстанның Чекмагушев ауданындағы ауыл, Резяп ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 20 адамды құрады. Пошта индексі — 452222, ОКАТО коды — 80256845005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Мон (Граубюнден)
250px|thumb|Картада орналасуы Мон (Граубюнден) (Mon GR) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Альбула округінің құрамына кіреді.
ЦСКА (футбол клубы, София)
ЦСКА София ФК — Болгария астанасы Софиядағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындары Болгарска армия аренасында өткізеді, сыйымдылығы 22 015 адам. Клуб 1948 жылы құрылған. 31 дүркін Болгария чемпионы.
Мон (Граубюнден)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 91 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.46 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3502, пошта индексі — 7458.
ЦСКА (футбол клубы, София)
Басты қарсыласы — "Левски". Екі клуб арасындағы ойын "Мәңгілік дерби" деп аталады.
Мон (Граубюнден)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Граубюнден елді мекендері
ЦСКА (футбол клубы, София)
Екі рет Еуропа чемпиондары кубогының жартылай финалына (1967, 1982), бір рет УЕФА кубок иелері кубогы жартылай финалына шықты (1989).
Сілтемелер
Санат:Болгария футбол клубтары
Масанет-де-Кабреньс
Масанет-де-Кабреньс (Masanet de Cabrenys) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Херона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Альт-Эмпорда ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 728 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 67,9 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жирона елді мекендері
Наньшань
Дереккөздер
Санат:Қытай таулары
Qilian Shan Qilian Shan Qilian Mountains Ĉilian Qilian Shan 祁連山脈 치롄 산맥 Циляньшань Kỳ Liên Sơn 祁连山 祁連山
Гандра (Понте-де-Лима)
Гандра (Понте-де-Лима) (Gandra (Ponte de Lima)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 141 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,32 км² шамасында. Халық тығыздығы — 264,1 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Алтай ескерткіштері
Алтай ескерткіштері - ежелгі дәуір ескерткіштері.
18 ғасырдың басынан зерттеле бастады. 1713 жылы ежелгі зираттардан ұрланған асыл бұйымдар Ресей патшасы Петр І-ге жетіп, "Петр І-дің Сібір коллекциясы" аталған археологиялық жинақ жасалынды. Сол бұйымдар қазір Санкт-Петербургтегі Эрмитажда сақтаулы. 18 ғасырдың 30-40 жылдарынан бастап Алтай жеріне географиялық экспедициялар жіберіле бастады. Оларға саяхатшы-ғалымдар Г.Ф. Миллер, П.С. Паллас жетекшілік (1733, 1744 және 1770) етті. 1865 жылы түркітанушы-ғалым В.В. Радлов Бұқтырма өзенінің бойында Берел жазығында ерте темір дәуіріне жататын "Берел" обасын қазып, зерттеді. 1911 жылы А.В. Андрианов батыс Алтайда Черновая, Солнечные Белки, Майемір деген жерлерде көшпелілер обаларын ашты. 1927 жылы С.И. Руденко Қатонқарағайда, 1956 - 65 жылы С.С. Сорокин Берел, Күрті, Қатын, Құмай маңында, 1997 жылдан Шығыс Қазақстан археологиялық экспедициясы (жетекші З.Самашев) алғашқы темір дәуірінің ескерткіштерін зерттеді.
Алтай есткерткіштеріндегі мүрделердің жерлену дәстүріне, табылған бұйымдарының ерекшеліктеріне қарай хронологиялық жағынан төрт кезеңге бөлуге болады: Күрті (б.з.б. 8-7 ғ.), Майемір (б.з.б. 7-6 ғ.), Пазырық (б.з.б. 5 - 3 ғ), және Құлажорға (б.з.б. 3 ғ. - б.з. 1 ғ.) кезеңдері. Күрті (Бұқтырманың жоғарғы саласы) бойындағы обаларда мәйіт сол жақ қырына, аяқ-қолын бауырына бүктеп жатқызылған. Басы солтүстік-батысқа қаратылған. Мәйіттің аяқ жағынан жылқы қаңқалары табылды. Майемір (Нарын өзенінің жоғарғы жағы) обаларында өлік шалқасынан, аяқ-қолы созылып жерленген. Лақат қабырғалары ағашпен шегенделіп, төбесі бөренелермен жабылған. Зират тас үйіндімен қоршалған. 1997 жылы Майемір ауылының тұсынан 45 - 50 жасында қайтыс болған әйел қаңқасы, жанында қорамсаға салынған қола жебе ұштары, т.б. заттар табылды. Радиокарбондық анықтау бойынша бұл әйел б.з.б. 803 жылы қайтыс болғаны дәлелденді. Оның бет әлпетінде еуропа және моңғол нәсілдерінің аралас белгілері бар. Пазырық (немесе Берел) кезеңіндегі зираттардан табылған бұйымдар бұл дәуірде қола мен мысты темір ығыстырғанын, зергерлік өнердің біршама дами түскенін көрсетеді. Құлажорға (Шығыс Қазақстан) кезеңі Пазырық үлгілерінің жаңа сатысындағы жалғасы болып табылады. Обалардан адам сүйегімен бірге аңдар нақышымен өрнектелген ежелгі петроглифтер көптеп табылды. Солардың ішінде бұғының, бүркіттің, таутекенің бейнелері тартымды берілген. Алтай есткерткіштері бұл өңірде мәдениеті, шаруашылығы, діни нанымдары ортақ этностар жайлағанын, Алтайдағы сақ мәдениетінің алғашқы қалыптасу орталығы болғанын көрсетеді.
Дереккөздер
Санат:Алтай тарихы Санат:Қазақстан обалары Санат:Қазақстан қорғандары Санат:Алтай мәдениеті Санат:Алтай өлкесі мәдениеті
Рузиев Машур
Рузиев Машур (10.11.1902, Еңбекшіқазақ ауданы, Қаратұрықұ ауылы - өлген жылы белгісіз) -  жазушы. 1929-34 ж. Орта Азия коммуниста университетінде оқып жүріп, сонда жұмыс істейді. 1934-35 ж. Орта Азия қызыл профессура институтында ректордың орынбасары, окытушы болды. 1940 жылдан Қазақстанда оку-ағарту, баспа орындарында жауапты кызметтер атқарды. Ол "Тоқташ тағдыры" (1966) повесть, "Түн мен күн" (1973) атты роман, "Қайтатуған ұйғыр халқы" (1968) атты монографиялық очерк, бірнеше пьеса, оқу құралының ("Ана тілі", 3 кл) авторы. 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен және бірнеше медальмен марапатталган.
Мостар
Мо́стар (Mostar, Мостар, Mostar) — Босния және Герцеговинадағы Босния және Герцеговина федерациясының Герцеговино-Неретвенск кантонының қала және қауым. Мостар елдегі қалалардың тұрғындар саны бойынша төртінші орында.
Жұрты
Жұрты — 105 448 адам (2003), соның ішінде босниялықтар — 48,29 %, хорваттар — 47,43 %, сербтер — 3,45 %, басқалар — 0,83 %.
Старый Мост
thumb|left|200px|Мостардағы Старый мост Старый мост (Stari most) — Мостар қаласындағы Неретва өзені арқылы өтетін көпір. Көпір 1560-шы жылдарында салынған. 1990-шы жалдарында қиратылып, 2004 жылы бұрынғы қалпына келтірілді.
IC 3852
IC 3852 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика.
Мостар
Старый Мост
2005 жылы көпір маңындағы жер ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасына енгізілді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Босния және Герцеговина Санат:Босния және Герцеговина федерациясы
IC 3852
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43750, UGC 8019, MCG 6-28-38, KUG 1250+360.
Сыртқы сілтемелер
IC 3852 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Трес-Короас
Трес-Короас (Três Coroas) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Порту-Алегри агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Грамаду-Канела экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 640 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 185,535 км² шамасында. Халық тығыздығы — 122 адам/км².
Тарихы
Қала 1959 жылы құрылған.
Қошқылқанат татрең
Қошқылқанат татрең (Pluvialis fulva) — татрең тұқымдасының Татреңдер нағыз туыстың ең кішкене өкілі. Қошқылқанат татреңге өте ұқсас алтынжон татреңнен айырмашылығы - қолтығының түтін түстес сұр болуы. Солтүстік Америка тундрасында және Азия континентінде қоныстанады. Қазақстанда көктемде – наурыздан мамырға дейін кездеседі. Кез келген дарақтарының жазда Сырдария және Ертіс те кездескені мәлім. Биологиялық ерекшеліктері алтынжон татреңдікі сияқты.
Трес-Короас
Тарихы
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Қошқылқанат татрең
Дереккөздер
Санат:Татреңтәрізділер Санат:Солтүстік Америка құстары Санат:Азия құстары
269 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:269 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:269 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Мұздықтарды жіктеу
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Кристиан Ромеро
Кристиан Габриэль Ромеро (Cristian Gabriel Romero; 27 сәуір 1998 жыл, Кордова, Аргентина) — аргентиналық футболшы, Аргентина Ұлттық футбол құрамасы мен "Ювентус" клубының "Аталантаға" жалға берілген қорғаушысы. 2021 жылғы Оңтүстік Америка кубогының жеңімпазы.
2020/21 жылғы маусымда Италия чемпионатының үздік қорғаушысы атанды.
Дереккөздер
Санат:Аргентина футболшылары Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Бельграно ФК ойыншылары Санат:Дженоа ФК ойыншылары Санат:Ювентус ФК ойыншылары Санат:Аталанта ФК ойыншылары Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Ырық бітік
Ырық бітік (Ïrq bitig, Ырқ битиг, The Book of Omens — Нышан кітабы) — шамамен IX ғ түркі бітігімен жазылған кітап. Ұйғыр қағандығы кезінде жазылған деп есептеледі. Өлшемі 13,75 х 8,75 см. Кітаптың басы мен аяғында қытайша Будда дініне арналған өлең жазылған. Қалған 58 бетте түркі бітік қағаз бетіне сиямен жазылған.
Табылуы
thumb|left|250px|«Ырық бітік» қолжазбасының 12-беті 1907 ж А. Стейн Могао Үңгіріндегі мешіт қызметкерінен басқа қолжазбалармен бірге сатып алған. Қолжазба қазіргі Қытайдағы Гансу ауданының Дүнхуаң деген жерінен табылған. Қазір Британ музейінде (Лондон) сақтаулы. Коды:.
Ғылыми зерттелуі
Алғаш ғылыми зерттеуін В. Томсен жасады. 1951 ж. орыс түркологы С. Малов транскрипциясы мен орыс тіліне аудармасын жасады.
Сілтемелер
Санат: Әдебиет Санат: Тарих Санат:Түркі тілдері
Айдағы кратерлердің тізімі
Айдағы кратерлердің тізімінде айдың бетінде орналасқан кратерлер аталған. Көбісі соққы салдарынан пайда болған ойықтар болып келеді. Кратерлердің номенклатурасын Халықаралық астрономиялық одақ бақылайды. Бұл тізбеге ХАО бекіткен қурылымдар енгізілген.
Кратерлер
Ай кратерлері келесі бөлікшелерде әліпби бойынша аталып шыққан.
Диаметрі 200 км-ден астам кратерлер:
Әдебиет
Берілген сайттарда да нақты кратерлер жайлы қосымша мәлімет табуға болады.
Сілтемелер
Санат:Ай Санат:Тізімдер
Хоакин Феникс
Мансабы
Феникске бүкіләлемдік танымалдылықты «Гладиатор» фильміндегі Рим императоры Коммодтың рөлі алып берді. «Знаки», «Отель «Руанда»», «Таинственный лес», «Переступить черту», «Она» фильміндегі рөлдерімен де танымал. «Шебер» фильміндегі Фредди Куэлл рөлін киносыншылар Феникстің мансабындағы ең таңдаулы рөлдердің бірі деп таныды. Осы рөлі үшін Феникс «Оскар» сыйлығына ұсынылды.
Сілтемелер
Санат:АҚШ актерлері
Еуропа классикалық поэзиясы
Еуропа классикалық поэзиясы — 2011 жылы Астана қаласы «Аударма» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Жанат Әскербекқызы. Беттер саны — 552.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-18-322-8.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Аударма баспасының кітаптары
Престонбург (Кентукки)
Престонбург (Prestonsburg) — Кентукки штатының Флойд округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 3612 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28.7 км² шамасында. FIPS коды — 21-62940.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Вельбслебен
Вельбслебен (Welbsleben) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Мансфельд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 743 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 9,06 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 87 450. Муниципалитеттің басшысы — Лотар Кюне.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Меннольсайм
Меннольсайм (Maennolsheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Саверн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,74 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67279, пошта индексі — 67700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 218 адамды құрады. Халық тығыздығы — 79,56 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Чардым (өзен)
Чардым (Сокурка) — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Волгоград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Волгоград суқоймасының оң жағалауынан 1005 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 97 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Саратов су торабынан Үлкен Ырғыз, Үлкен Караман, Терёшка, Еруслан өзені, Торгун өзендерін қоспағанда Волгоград су торабына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ұяламын дегені көңіл үшін
«Ұяламын дегені көңіл үшін» — Абайдың 1901 ж. жазған өлеңі. Әрқайсысы 4 тармақты 4 шумақтан тұрады. Абайдың бірсыпыра өлеңдерінде өзі өмір сүрген дәуір болмысы, қазақ халқының сол кезеңдегі мінез-құлқы сипатталғаны белгілі. Абай мінезі арқылы қоғам, дәуір бейнесін беретін осындай өлеңдердің қатарына осы туындысы да жатады. Өлеңде армандап алысқа көз тастамай, жымысқылықпен бірін-бірі алдап, бір сәттік пендешілік құрбанына айналатын шәркең шерменделік сыналады. Не достыққа, не қастыққа жарамас ондай адамдар ар мен ұятты ұмытып, көрсе қызарлыққа берілетінін шенейді. Рухани қажеттілікті ойламаған жерде тән қажетін қанағат тұтар хайуанға бейім мінез бөлең алатынын ескертеді. Адамдардың «сүйсе» - өтірік сүйген сиетіні, сүймесе жұдырық жұмсайтын дөрекі мінезінен қоғам, заман қалпы құралатынын айтады. Ақын «Бұл не деген заманға ісім түсті?!» деп қынжылады. Ақын өлеңде болмашыға мәз, арзанға алданғыш, үлкен басын қор тұтқан қара халықты сынай келіп, «Әкесі ұрысса балаға, олда достық, баласы ұрысса әкеге жараса ма?» - деген риторикалық сауал тастайды. Ақынның будан халқының бала болмаса да, балаң мінезіне шарасыздығы сезіледі. Жеке адам кемшілігінен замана сырқаты құралатынын жан дауысымен айту бар. Осы тұрғыда алғанда, Абай өлеңде белгілі бір дәуірдегі қазақ ұлтының жиынтық портретін жасаған деуге болады.
Өлең негізінен 11 буынды қара өлең ұйқасымен жазылған. Алғаш рет 1909ж. С.-Петербургтежарық керген «Қазақ ақыны Ибраһим Қунанбайұғылының өлеңі» атты жинақта жарияланды. Өлеңнің кейбір басылымдарында аздаған текстол. өзгерістер бар. Мыс. , 1909 жылғы жинақта 2-шумақтың 3-жолы «Ар мен ұят ойламай, тән асырап» делінсе, 1939, 1945, 1957, 1977 жылғы жинақтарда «Ар мен ұят ойланбай, тәнін асырап», болып алынған. Ал, 1939, 1945, 1947жылғыбасылымдардаЗ-шумақтың 1-жолы «Туысқаның, дос-жарың бәрі екі үшті» деп басылса, 1909,1957,1977жылғыбасылымдарда «Туысқаның, достарың - бәрі екі үшті» болып берілген. Өлең езбек, қырғыз, түрікмен, тәжік, ұйғыр, қарақалпақ тілдеріне аударылған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Жансебілдік
Жансебілдік — адам бойындағы ерекше төзімділікті білдіретін этикалық ұғым. Өмірдің қиындығы мен ауыртпалығын жеңетін басқа амал таппағанда, адам оған еріксіз төзуге мәжбүр болады. Жансебілдік қасиет адам бойындағы ерік-жігерге, сондай-ақ, оның табиғи мінез-құлық ерекшелігіне (флегматик) тығыз байланысты.
Жансебілдік— адам мінезінің, ерік-жігерінің итжандылық, көнбестілік, төзімділік қасиеттері. Қазақ халқы бірнеше ғасыр бойы үстемдік еткен өктемшіл жүйе мен өзге халықтың ықпалында болып, отаршылдық саясатқа көнбістілікпен шыдап келді. Әр алуан қысым жасауға, кемсітушілікке шыдап бақты. Әілеуметтік өмірдің заңы мен қағидасы сондай екен деген сенімде болды. Жансебілдік қаншалықты ұнамды әрі жағымды мінез қасиеті болғанымен, сырт тараптан әділетсіздік пен қысым көрсетілген жағдайға қарсы серпіліс туғызатыны табиғи және әлеуметтік факторлар болып табылады. "Өтірік қанша жансебіл болса да, өсіп өркендейтін тек шындық қана" деп сол шындық күресінің ұранын көтерді. Жансебілдік мінездің ерекше қасиеті ретінде ерік-жігер деп аталатын психикалық үрдістермен тығыз байланысты түрде дамиды. Осы орайда "Ерік — мінез жотасы" деген мәтел қалыптасқан. Жансебілдік мінез бен ерікті әрекеттің қасиеті ретінде адамда туа пайда болатын жоғары жүйке қызметінің типтерін білдіретін темпераменттің флегматик түрімен төркіндес екенін атап көрсету орынды болмақ.
Қанат Тәупекұлы Тоқсейітов
Қанат Тәупекұлы Тоқсейітов 1964 жылы 27 шілдеде Қостанай облысы Комсомол ауданының Новотроицк кентінде туған. Полиция генерал-майоры. Қазақ.
Әкесі- Тоқсейітов Тәупек Телегенұлы (1940-1992), Целиноград аудандық кинофикациясының директоры болып қызмет атқарған. Анасы - Тоқсейітова Жаңыл Жанәділқызы, зейнеткер, №44 балабақша бухгалтері болып жұмыс істеген (Целиноград қаласы).
Целиноград инженерлік-құрылыс институтының автомобильдер және автомобиль шаруашылығы факультетін (1986) инженер-механик мамандығы бойынша; ҚР МТК Қарағанды жоғары мектебінің құқықтану факультетін (1996) заңгер мамандығы бойынша бітірген.
1986 жылдан — Целиноград қалалық Жүк автобасқармасы №2552 автоколоннасының инженер-механигі.
1987 жылдан - Целиноград облыстық атқару комитетінің ІІБ ЕЦ 166/10 мекемесінің шебері.
1992 жылдан - Ақмола облыстық ІІБ ЭҚҚКБ аға жедел өкілі.
1997 жылдан - Ақмола (Астана) қалалық ІІБ бастығының қызмет жөніндегі орынбасары.
2000 жылдан - ҚР ІІМ Жол полициясы департаментінің бастығы. 2002 жылдан - Мемлекеттік күзет қызметі департаментінің бастығы.
2003 жылдан - ҚР ІІМ вице-министрі.
2004 жылдан - көліктегі Орталық ІІБ бастығы. 2006 жылдан - ҚР ІІМ Әкімшілік полиция комитетінің төрағасы.
2007 жылдан - Павлодар облыстық ІІД бастығы. 2009 жылдан бері - көліктегі Орталық ІІД бастығы.
Діни көзқарасы - атеист. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикасы мен мәдениеті жоғары дәрежеде дамыған демократиялық мемлекет». Хоббиі - балық аулау, иттер, мотоспорт. Сүйіп оқитын әдебиеті - детективтер, шытырман оқиғалар, әскери тақырып.
Үйленген. Жұбайы - Тоқсейітова Гүлмира Бұзаубайқызы, ҚР Президенті Істері Басқармасы №2 ауруханасының дәрігер-эндокринологы (Астана қаласы) Қызы - Тоқсейітова Әйгерім (1986 жылы туған); ұлы - Тоқсейітов Азамат (1991 жылы туған).
Гандра (Валенса)
Гандра (Валенса) (Gandra (Valença)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Валенса (Португалия) муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 243 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,64 км² шамасында. Халық тығыздығы — 116,8 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Големи-Болгарени (Габрово облысы)
Големи-Болгарени (Големи Българени) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5370. ЕКАТТЕ коды — 15463.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Описторхоз қоздырғышы
Описторхоз – қоздырғышы трематодоздар класына жататын, ішектен тыс, нәжіс – ауыз механизмі арқылы берілетін, табиғи – ошақтық биогельминтоз, оған аурудың созылмалы өтуі, көпшілігінде бауыр - өт жүйесі мен ұйқы безінің зақымдануы тән.
Этиологиясы
Этиологиясы. Описторхоздың екі түрі кездеседі (гректің opisten - артқы жағы және orchis – ұрық безі, артқы ұрық безі): Opisthorchis felineus (мысық немесе сібір сорғыш құрты) және Opisthorchis viverrini (тропикалық елдерде тараған – Тайланд, Лаос, Камбоджа, Вьетнам, Малайзия, Индия және басқа).
Морфологиялық ерекшеліктері мен тіршілік циклі. Гельминттің
Морфологиялық ерекшеліктері мен тіршілік циклі. Гельминттің денесі ланцетке (жалпақ) ұқсайды, ұзындығы 13 мм және көлденеңі 1-3,5 мм. Алдыңғы жағында екі сорғышы бар. Артқы жағында – екі ұрық безі, көптеген жұмыртқасы бар, жатыры цепеннің орта бөлігінде орналасқан. O. felineus жұмыртқалары қоршаған ортада біраз төзімділік көрсетеді. Су қоймаларында жұмыртқалар тіршілік қабілеттілігін бір жылға дейін сақтайды. Жазда топырақта күн сәулесінің әсерінен және қыста салқындықтан 3-10 күн ішінде өледі. Метацеркарий төменгі теператураға өте төзімді: -8-12С теипературада тіршілік қабілетін 20 күнге дейін кейде, одан да ұзақ сақтайды, ал -25С – 72с, -30С-6с, -40С – 3 сағат бойы сақтайды. Балықты тұздағанда тұз концентрациясы 15 % болғанда метацеркарий 5-10 тәуліктен кейін өледі. Балықты 20 минут ыстап сүрлегенде, пісіргенде және де 3 аптадан кем емес түтіндеп кептіргенде, балықтың 1 кг салмағына 120-140г. тұз жұмсап 2-3 күн тұздағанда, метацеркарийлер тіршілік қабілеттілігін жоғалтады.
Эпидемиялық процестің сипаттамасы
. Описторхоз – табиғи ошақтың инвазия. O. felineus Обь және Ертіс (Батыс Сібір, Қазақстан), Днепр, Еділ, Двина, Неман өзендерінде жиі кездеседі. O. viverrini тудыратын описторхоз тропикалық елдер (Тайланд, Лаос, Камбоджа, Малайзия, Индия және т.б.) тұрғындарының арасында кең тараған. Сонымен қатар бұл инвазияның таралуы біріңғай емес, ол қосымша ие түрі тұқы балықтардың таралуына да байланысты. Мысалы, Сібірде тұқыларға жататын шабақ көп жағдайда O. felineus – пен залалданған. Дунай суларында описторхозды таратуда шабақ пен линьнің маңызы үлкен, Голандияда – густера, шабақтар. Инвазия (метацеркарийдің) мөлшері тұқылар арасында 10-нан 95 % дейін ауытқиды және балық түрлерінің қабылдағыштығына байланысты (С.А. Беэр, 1985). Қазақстанда тұқылардың ең жоғарғы залалдануы Ертіс, Тобыл, Есіл өзендерінде байқалады. Бұл өзендердің алабы табиғи – ошақтық аймақ, ондағы тұрғындардың описторхозбен залалдануы 30-50 % жетеді. Ақмола, Павлодар, Қостанай, бұрынғы Жезқазған, Семей және бұрынғы Торғай облыстарының аумағы адамдардың осы инвазиямен сырқаттанушылығына бейім қолайсыз аймақ болып табылады. Описторхоздың эпидемиялық процесі паразитарлық жүйенің күрделілігімен анықталады. Даму циклі мына бағытта өтеді: көптеген ақырғы иелер - -- аралық иесі (моллюска) - -- қосымша (аралық) иелері (карптардың әр түрлері). Осы жүйенің әр бөлігі эпидемиялық процестің көріністеріне әсер ететін табиғи, шаруашылық және әлеуметтік факторлармен әрекеттеседі. Қазақстанның кейбір аймақтары жоғары эпидемиля болып есептеледі (инвазия айналымының мөлшері 85 % және одан да жоғары). Мысалы, республика бойынша осы аурумен сырқаттанушылықтың 49,4 пайызы Ақмола облысының, ал 36,8 пайызы Павлодар облысының үлесіне тиеді. Описторхоз инвазиясы эпидемиялық процесс көріністерінің пәрменді пайда болуының бастапқы шарты – табиғи және әлеуметтік факторлар: тұқы тұқымдас балықтарға бай өзендер мен көлдердің болуы және олардың су қоймаларының тұрмыстық, коммуналдық қоқыстармен, кемелермен тез ластануы.
Инвазия қоздырғышының берілу механизмі мен жолдары
Инвазия қоздырғышының берілу механизмі мен жолдары.
Патогенезі және клиникалық көріністері.
Залалданған балықпен адамның (ет қоректі жануарлардың) ішегіне түскен метацеркарийлер өзін қоршаған қабықтардан босанады, сосын жалпы өт және ұйқы безі жолдарымен өт қабына, бауырға, ұйқы безіне өтеді, онда 2 жұмадан кейін ересек дәрежесіне жетеді, ал бір ацдан кейін жұмыртқалай бастайды. Описторхоз патогенезі, негізінде, адам организміне гельминттердің, олардың метаболиттері мен жұмыртқаларының аллергиялық, механикалық, токсикалық және рефлекторлық әсер етуімен байланысты. Осының нәтижесінде өт жолдарының, қарынның және ащы ішектің жұмысы мен секрециясы бұзылады, қосымша инфекциялардың белсенділігі күшейіп, холангит дамиды, рак ауруының қозуына жағдай туады. Н.Д. Ющук (1998) жасаған клиникалық жіктеуге сәйкес мынандай түрлерге бөлінеді: бірінші – екінщі латенттік описторхоз; жедел, созылмалы, қалдық, аралас описторхоз; ауырлығы бойынша – жеңіл, орташа, ауыр түрлері; аурудың жағдайы бойынша – компенсация, субкомпенсация, декомпенсация сатылары. Аурудың жасырын кезеңі – 2-4 жұма. Алғашқы сатысында (жедел) аллергоз, температураның көтерілуі, бас, бұлшық ет және буындардың ауыруы, қышитын тері бөртпелері байқалады. Соңғы сатысында (созылмалы) – оң жақ қабырғаның асты ауыруы, бауыр мен өт қабының үлкеюі, өт және ұйқы без жолдарының зақымдалуының күрделі белгілері, нерв жүйесі жұмысының бұзылуы орын алады. Байқалатын асқынулар – іріңді холангит, өт жолдарының жарылуы, өт перитониті, ұйқы безінің жедел қабынуы, бауырдың бастапқы ісігі. Иммунды тапшылық жиі дамиды, ол созылмалы іш сүзегі қоздырғышының тасымалдаушылығын қалыптастырады.
Клиникалық және зертханалық диагноз қою.
Описторхоздың диагнозы эпидемиялогиялық анамнеге (пісірілмеген балықты тамаққа пайдалану, бұл инвазияның эпидемиялық аумақтарында болу), клиникалық белгілеріне (дене қызуы, іш ауыруы, көз ағының сарғаюы, бауыр мен өт қабының өсуі, эозинофилдердің көбеюі және т.б.), паразитологиялық, иммунологиялық зерттеулердің деректеріне негізделеді. Описторхозды жедел респираторлық аурулардан (ЖРА), өкпе қабынуынан, тропикалық паразитарлық аурулардан (ТПА), вирустық гепатиттерден, жіті ішек ауруларынан (ЖІА), қан және жедел хирургиялық аурулардан айыра білу керек. Описторхозды клиникалық белгілері бойынша басқа аурулардан айыру қиын екені ескеріліп, зертханалық тексеру әдістеріне көп көңіл бөлінеді. Соңғыларға аш ішектің бөліндерін және нәжісті овоскопиялық зерттеу жатады. Бұл кезде описторхистің (мысық сорғышының) ересек паразитін табуға болады. Жағындыны микроскоппен тексергенде, клонорхистің жұмыртқасымен шатастырмау керек. Түтікшемен (дуоденальдық) алынған өт сұйығын тексергенде, жұмыртқалар аурулардың нәжісінен гөрі аш ішегінен жиірек табылады. Микроскоптық тексеру теріс болса, зондмен тексеруді қайталау керек. Емдеуі: Қазіргі кезде описторхозды емдеуге қолданылатын бірден – бір препарат – празиквантил (син: билтрицид, цесол, азинокс). Тәулігіне 2-3 рет қабылдау үшін салмақ массасына сәйкес 60-75 мг/кг мөлшерінде тағайындалады. Химиялық препаратпен емдеу тиімділігін бақылау үшін 3-6 айдан кейін нәжісті (копроскопиялау) немесе өт сұйығын зерттейді.
Санитарлық – эпидемиологиялық және втеринарлық қадағалау
Санитарлық – эпидемиологиялық және втеринарлық қадағалау ең алдымен ошақтарды сауықтыру, эпидемия тізбегін үзу үшін мәліметжинаудан басталады. Осы мақсатта инвазияның берілу факторы болатын балық тағамдарын тарату тоқтатылады, олар зертханалық тексеруден өтеді. Егер тірі паразит және жұмыртқалар табылса, тағам тазартуға жіберіледі. Жеке шаруашылықтарда балықты метацеркарийлерден 20 минут ішінде қайнату, қуыру арқылы; 14 күн ішінде 1 кг балыққа 270-290 тұз салып тұздау, ыссы сүрлеу, әуелі тұздалған балықты кептіру арқылы тазалайды. өндірістік жағдайларда балықты тазалау тоңазыту (-28С 32 сағат ішінде) арқылы жүзеге асырылады. Санитарлық – эпидемиологиялық қадағалаудың маңызы міндеті – осы инвазия бойынша су жиегіндегі эпидемиялы аймақтардың қоршаған ортасын қорғау, олардың описторхис жұмыртқаларымен ластануына жол бермеу. Топырақ пен су қоймаларын қорғау үшін төмендегідей шараларды өткізудің маңызы зор: елді мекендерді жоспарлы - жүйелі түрде тазалауды ұйымдастыру және жауын суларын жинаушы тоғандарға бағыттау, ит пен мысықтарды гельминттерден тазалау, қаңғыма жануарлады құрту.
Дереккөздер
Санат:Трематодтар
Азиялық тауқұдірет
Азиялық тауқұдірет( Gallinago stenura ) - сырттай қарағанда негізінде құйрығының құрылысымен ерекшеленетін тауқұдіретке және орман маңқасына ұқсас балшықшы құс. Оны далада едәуір байыпты ұшуынан және мүлде ерекше дауысынан ажыратуға болады. Құсойнақ жасауы тауқұдіретке ұқсас, бірақ шүйілген кезде қозының маңырағанындай емес, ызылдаған дыбыс шығарады. Сібірде қоныстанады, Қазақстанда ұшып өткен кезде шығыс бөлікте кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Татреңтәрізділер
Бланкофорлар
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
Бланкенбах
Бланкенбах (Blankenbach) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Франкония әкімшілік округіне бағынады. Ашаффенбург ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері