cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Деривация
Деривация процестерінде бастапқы тіл бірліктерінің құрылымы мен семантикасында өзгеріс туып отырады. Деривация ұғымын 20 ғасырдың 30-жылдарында Е. Курилович енгізген. Оның лексикалық және синтаксистік Деривацияларды бөліп қарауының Деривация теориясында зор мәні болды. Лексикалық Деривация бастапқы тіл бірлігінің лексикалық мағынасының жаңаруына (ср. мал — малшы), ал синтаксистік Деривация — оның тек синтаксистік қызметінің жаңаруына (ср. мал — малдың, малды) бағытталған. Кейін бұл бағыттар сөздердің үлкен топтарына байланысты қолданылатын болды. Деривация процесі тіл бірліктерінің екінші рет жаңаруымен аяқталмайды, онда сонымен бірге ерекше Деривациялық қатынастар пайда болады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі Санат:Грамматика
Бабыр жазуы
Бабыр жазуы, Бабыр хаты — Захир әд-Дин Мұхаммед Бабырдың 1503—1504 жылы араб әліпбиі негізінде қалыптастырған жазу үлгісі. Ежелгі түркі (шағатай) әдеби тіліне ыңғайланған бұл әліпби 29 әріптен тұрады. Ол жайлы “Бабырнама”, Низамиддин Ахмад Хиротидің “Табақат-и Акбари”, Әбділқадыр Бәдәуидің “Мұнтахаб ат-тауарих”, т.б. шығармаларында айтылады. Арнайы жарияланбағанымен “Бабырнамада” келтірілген өрнектерге, көркем белгілерге қарағанда Бабыр жаңа жазу үлгісін қолданысқа енгізуге біраз әрекеттенген.
Дереккөздер
Санат:Араб әліппесі
Геологиялық құрылым
Дереккөздер
Санат:Геология
Тангела-Хорвута
Тангёла-Хорвута — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Собет-Яха өзенінің оң жағалауынан 21 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 38 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Көлденең жолақты ет ұлпасы
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
عضلة هيكلية Eninə zolaqlı əzələ Múscul esquelètic Příčně pruhovaná svalovina Skelettmuskel ކަށި މަސް Skeletal striated muscle Stria muskolo Músculo esquelético Skeletilihased fa:ماهیچه اسکلتی Luurankolihas Muscle strié Misk eskeletik Otot lurik 骨格筋 골격근 Skersaruožis raumeninis audinys Skeleta šķērssvītrotā muskulatūra Otot rangka Skeletspier Skjelettmuskulatur Mięsień poprzecznie prążkowany Músculo esquelético Скелетная мышечная ткань Priečne pruhovaná svalovina Skeletna mišica Попречно-пругасти мишић Skelettmuskel กล้ามเนื้อโครงร่าง Çizgili kas Cơ xương 骨骼肌
IC 593
IC 593 — Sextans шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29482, UGC 5469, MCG 0-26-21, ZWG 8.47.
Сыртқы сілтемелер
IC 593 Санат:Sextans (шоқжұлдыз)
Монтиньяк (Жиронда)
Монтиньяк (Montignac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Лангон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,48 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 135 адамды құрады. Халық тығыздығы — 20,83 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Уши (Кюстендил облысы)
Уши (Уши) — Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Трекляно қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2557. Телефон коды — 07927. ЕКАТТЕ коды — 75232.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кюстендил облысының елді мекендері
Орал Таңсықбаев
Орал Таңсықбаев (14.01.1904, Ташкент - 18.04.1974, Нүкіс) - кескіндемеші, КСРО халық суретшісі (1963), КСРО Көркемсурет академиясының толық мүшесі (1958).
Ұлты — қазақ. 1929 жылы Пенза көркемсурет училищесін бітірді. О.Таңсықбаевтың алғашқы творчестволық кезеңіндегі еңбектеріне ("Көш", 1931, Мәскеудегі Шығыс халықтары өнерінің мұражайы) композиция құрылымының монументтілігі тән. 1940 жылдары О.Таңсықбаев шығармаларының көркемдік шешімінде реалистік нақтылық басты орын ала бастады. "Туған өлке" (1951, Ташкент, Өзбек КСР өнерінің мұражайы), "Қарақұм ГРЭС-індегі таң" (1957, Мәскеудегі Шығыс халықтары өнерінің мұражайы), "Шарбақ құрылысында" (Мәскеудегі КСРО Суретшілер одағының қорында) атты пейзаждық картиналарында кеңестік Өзбекстанның әсем табиғаты мен өлке тынысын шынайылықпен бейнеледі. О.Таңсықбаев театр декорация эскиздерінің (В.В.Великановтың "Қалқаман-Мамыры", 1938, Алматыдағы Қазақтың опера және балет театры), монументті кескіндемелердің (Мәскеудегі Халық шаруашылығы жетістіктерінің көрмесіндегі Өзбек КСР павильонының панносы, 1952-54) және көптеген портреттердің авторы. О. Таңсықбаев реалистік кескіндеменің негізін қалаған тұңғыш кәсіби суретші. Оның шығармаларының өзектілігі шыншылдығында жатыр. Пейзаждық жанрдағы шығармалары лирикалық сезімге толы, табиғат оның түсінігінде өте ауқымды және шексіз ұғым. Суретшіні өз ұлтымен табыстырған туындысы "Қалқаман—Мамыр" спектакліне жасаған декорациясы. Суретшінің әлемдік өнер көкжиегінде көрініс тапқан картинасы "Көшпенділер". Классик кескіндемешінің әрбір көркем туындысында рең, бояу үндестігі, форма, көлем, пластикалық анатомия, перспектива, ауқымды кеңістік заңдылықтары қатаң сақталған. Ол өз шығармаларында бояу қанықтылығы үндестік нюанстарын, байланыс құпиясын дәл таба білген. Өзбек КСР-інің Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1973). Ленин ордені және басқа 4 орденмен марапатталған. Бірнеше еңбектері Қазақтың көркемсурет мұражайында сақтаулы.
Дереккөздер
Санат:1904 жылы туғандар Санат:КСРО халық суретшілері Санат:Ташкентте туғандар
Муньос Марин Луис
Мансабының басында АҚШ-қа тәуелсіз болуды қорғаған, бірақ кейінірек Америкамен ынтымақтастықты таңдады, Пуэрто-Рикодағы жағдайды жақсарту үшін либералды губернаторды тағайындады. Ол экономикалық дамуға ұмтылған «Өзіндік көмек» бағдарламасын құрастыра алды.
Пуэрто-Рико 1948 жылы өз президентін сайлау құқығына ие болғанда, халықтың басым көпшілігі оған дауыс берді, кейін қайта сайланды. Пуэрто-Риконы федерация жасаймын деген мақсаты орындалды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Нидерланд мини-футбол құрамасы
Нидерланд мини-футбол құрама командасы — халықаралық мини-футбол турнирлерінде Нидерландтың намысын қорғайтын құрама.
Шамәлі Тынық
Шамәлі Тынық (Сі́верський Доне́ць, Северский Донец, Птолемейде Танаид, Танаис, Геродотта Сиргис)- РКФСР-дің Белгород және Ростов, УССР-дің Харьков, Донецк және Варашиловград облыстары жеріндегі өзен, Донның оң саласы. Ұзындығы 1053 км, алабы 98,9 мың км². Жоғарғы ағысы бөгеттер және бөгендермен реттелген, төменірек кең аңғармен ағады. Донец маңында өзен тар аңғармен өтеді. Ірі салалары: Оскол, Айдар, Калитва. Негізінен қар суымен қоректенеді. Суы наурыз- сәуір айларында тасиды. Орташа су шығыны 160м³/сек. Желтоқсан айында қатып, наурыз айында мұзы кете бастайды. Донецк қаласына дейін (222 км) кеме жүзеді. Волга-Дон қаласының салынуына байланысты атырауында Усть- Донецк порты салынған. Өзеннен Северский Донец – Донбасс каналы басталады. Жағасында Белгород, Чугуев, Изюм, Лисичанск, Счастье, Донецк, Каменск-Шахтинский, Ақ Калитва қалалары орналасқан.
Нидерланд мини-футбол құрамасы
Сілтемелер
Санат:Еуропа мини-футбол құрамалары Санат:Нидерландтағы мини-футбол
Шамәлі Тынық
Дереккөздер
Санат:Украина өзендері Санат:Ресей өзендері
Иорданиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі
Сыртқы сілтемелер
Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі Санат:Иордания
Гендер
thumb Гендер - 1. (жалпы мағынасы)- анатомиялық жыныс бойынша еркектер мен әйелдер арасындағы ерекшелік; 2. (әлеуметтік мағынасы) негізі анатомиялық жыныста құрылған, бірақ онымен сәйкес келуі міндетгі емес әлеуметтік бөлу. Сайып келгенде, терминнің әлеуметтік қолданылуы күнделіктімен сәйкес келмеуі мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Лоим
Лоим — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ухта өзенінің сол жағалауынан 146 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Даналық әліппесі
Даналық әліппесі- (груз. სიბრძნის კარავი) -1982 жылғы, грузиялық телефильм, комедия, Грузия-фильмі киностудиясында КСРО Гостелерадио тапсырысы бойынша түсірілген. Фильм 1982 жылы КСРО – да шықты.
Фильмді Отар Коберидзе түсірді. Басты рөлдерде Элгуджа Бурдули, Лия Элиава, Зураб Лаперадзе, Лаура Рекхвиашвили және Иване Сакварелидзе.
Мазмұны
Фильмге «Қиял даналығы» кітабынан төрт нақыл алынды. Бұл кітапты Сулха́н-Са́ба Орбелиа́ни жазды.
•Қожа мен күзетші
•Соқыр мен көретін
•Біздің қажетті нан
Рөлдерде:
•Элгуджа Бурдули
•Лия Элиава
•Зураб Лаперадзе
•Иване Сакварелидзе
Түсіру тобы:
•Автор: Ираклий Гоциридзе
•Режисер: Отар Коберидзе
•Оператор: Джимшер Кристесашвили
•Композитор: Джансуг Какидзе
Техникалық мағұлмат:
•Грузия фильмі, КСРО Гостелерадио
•Комедия,63 мин
•Біртума тіл: Грузия тілі
Пизендорф
Пизендорф (Piesendorf) — Аустриядағы коммуна. Зальцбург федералды жеріне қарасты Целль-ам-Зе округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3720 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 50.97 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — ZE, ресми идентификациялық коды — 5 06 16.
2004 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Вартер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Зальцбург елді мекендері
Торе-Лиоте
Торе-Лиоте (Thorey-Lyautey) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Нанси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,19 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54522, пошта индексі — 54115.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 133 адамды құрады. Халық тығыздығы — 21,49 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Монсон (Мэн)
Монсон (Monson) — Мэн штатының Пискатакис округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 666 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 127.5 км² шамасында. FIPS коды — 23-46580.
Тауфкирхен (Фильс)
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 8980 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 70,18 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 77 139. Муниципалитеттің басшысы — Франц Хофштеттер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Ноа Ланг
Ноа Ноэлл Ланг (Noa Noëll Lang; 17 маусым 1999, Капелле-ан-ден-Эйссел, Оңт. Голландия) — нидерландтық футболшы, Нидерланд Ұлттық футбол құрамасы мен "Брюгге" клубының жартылай қорғаушысы.
Клубтық
«Йонг Аякс»
«Аякс»
«Брюгге»
Сілтемелер
Санат:Нидерланд футболшылары Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Аякс Амстердам ФК ойыншылары Санат:Твенте ФК ойыншылары Санат:Брюгге ФК ойыншылары
Вентоза (Торриш-Ведраш)
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 167 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,53 км² шамасында. Халық тығыздығы — 194,8 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лиссабон округінің елді мекендері
Кинкаку-дзи
— Киото қаласында орналасқан көне ғибадатхананың бірі. Павильон Кекоти бөгені жағалауында табан тіреген. Ғибадатхананың жан-жағында бау-бақша бар. Оның қасында арнайы шай ішетін шайхана тұр. Мұнда келуші жапон жұртының дәстүр бойынша дайындалатын шайынан ішеді. Онымен қоса бұл мекенге сан ғасырлық тарихы бар ескерткіштер қойылған. Келушілер оған ізгі тілектерін тілеп, садақа тастайды. Алтын павильон үш қабаттан тұрады. Әрқайсысы өзіне тән архитектуралық нақышта салынған.
Тағы қараңыз
Санат:Әлемдік мұра
IC 5014
IC 5014 — Тауыс шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65015, ESO 47-2, AM 2029-733, IRAS20296-7337.
Хоттельштедт
Хоттельштедт (Hottelstedt) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Веймар ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 218 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,55 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 71 035. Муниципалитеттің басшысы — Бернд Эверс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Монтрей-сюр-Епт
Монтрей-сюр-Епт (Montreuil-sur-Epte) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Валь-д'Уаз департаментінде орналасқан. Понтуаз округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,15 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 443 адамды құрады. Халық тығыздығы — 61,96 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валь-д'Уаз департаментінің коммуналары
Жыл мезгілдері
thumb| Көктем thumb| Жаз thumb| Күз thumb| Қыс Жыл мезгілдері– аспан сферасы (эклиптика) бойымен қозғалатын Күннің көрінерлік қозғалысына және табиғаттағы маусым өзгерістеріне байланысты жылдың кезеңдерге бөлінуі.
«Жыл мезгілдері» Абай жыл мезгілдеріне байланысты табиғат көріністерін суреттеуді дербес жанр етіп калыптастырды. Жылдың төрт мезгілін көркем бейнелейтін «Жазғытұры», «Жаз», «Күз». «Қыс» тағы басқа өлеңдеріңде табиғат суреттері өздерінің бар бояуымен, ақиқат қалпыңда, жаңды күйіңде көрінеді. Ақын табиғат көрінісін сол көздегі қазақ өмірінің тұрмыс тіршілігімен байланыстыра қарастырады. «Жазғытұры қалмайды қыстың сызы, Масатыдай құлпырар жердің жүзі. Жан-жануар, адамзат анталаса, Ата-анадай елжірер күннің көзі»,
деп басталатын «Жазғытұры» өлеңінде көктемнің жайма-шуақ, жылы лебі есілгендей сезіледі. Өлеңнен мал баққан қазақ аулы тіршілігінің әр алуан көрінісі орын алған. Қазақ халқында жыл басы - наурыз айының «Ұлыстың Ұлы күнінен» басталатыны белгілі. Ақын жазғытұры деп, көктемнің осы кезеңін айтып отыр. «Жаз» өлеңінде адам мен табиғат туралы тақырып өзара ұластырыла, тұтас күйде алынған. Жазғы жайлауға көшіп қонған ауылдың бейнесі табиғаттың ғажайып бояуларымен ұштастырыла суреттелген. Жыл мезгілдерінің жадау да жабырқау, қайыршыдай жұтаң бір кезін суреттеуден басталатын «Күзде» ақын ескі ауыл тіршілігін, кедейлердің сол күз күніндей күйзелген, тоналған тұрмысын бейнелейді. «Жасыл шөп, бәйшешек жоқ бұрынғыдай, Жастар күлмес, жүгірмес бала шулай. Қайыршы шал-кемпірдей тұсі кетіп, Жапырағынан айрылған ағаш, қурай» - деп, табиғаттың реңсіздігін қайыршы шал-кемпірге теңейді. Ақын қыс мезгіліне портреттік сипаттама бере, мінездей келіп, оны жанды адам бейнесінде суреттейді: «Ақ киімді, денелі, ақ сақалды, Соқыр, мылқау, танымас тірі жанды. Үсті-басы ақ қырау, тұсі суық, ''Басқан жері сықырлап келіп қалды». '' Ақын табиғат суреттерін адамның әр алуан көңіл күйлері, сыр-сезімдерімен ұштастыра жырлайды. «Желсіз түнде жарық ай» өлеңінде ауылдың жанында гүрілдеп аққан өзен, сәулесі суда дірілдеген жарық ай, жапырақтары сыбдырлай, сыр шерткен тәрізді қалың ағаштар, тау жаңғыртқан ән, манаураған желсіз түн аясында кездесіп, тіл қатпай, үнсіз ұғынысқан екі жас ғажайып сырлы бояумен әсем бейнеленген. Абай жыл мезгілдері жайындағы өлеңдерінде табиғат суреттері арқылы әлеуметтік өмір шындығын терең ашқан.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы Санат:Метеорология
Сунь Вэйши
Сунь Вэйши – Қытай актрисасы, режиссер. 1922 жылы дүниеге келген.
Әкесі Сунь Бинвэнь 1927 жылы дарға асылады. Оның қазасынан кейін Сунь Вэйши анасы Жэнь Жуймен бірге гоминьдандық өкіметке қараған аудандарда тұрған. Ол жерден Чжоу Эньлаймен бірге Яньаньға кетеді. Жэнь Жуйдің келісімімен Чжоу және әйелі Дэн Инчао оны асырап алады. Яньаньда жапондарға қарсы академияда, партиялық мектепте және марсизм-ленинизм институнда білім алады.
1939 жылы Мәскеуге оқуға кетеді. КСРО-да Мәскеу шығыстану институтының режиссерлік және орындаушылық факультетін жақсы нәтижемен тәмамдайды. 1946 жылы Қытайға оралып, мәдениет саласындағы ұйымдастыру жұмыстарымен айналысады.
1949-1950 жылдары Мао Цзедунның КСРО-ға сапары кезінде аудармашылар тобын басқарып барады.
1950-1960 жылдары қытай театры саласында белсенді қызмет атқарады.
1968 жылы Сунь Вэйши тұтқындалады. Сол жылы 14 қарашада түрмеде қайтыс болады.
Фатих Карими
ФАТИХ КАРИМ, Каримов Фатих (1870 – 1937) – татар халқының көрнекті қоғам қайраткері, публицистік 1892 – 96 жылы Орынбордағы “Мектебе мулкия-и махане” атты мұсылман мектебінде білім алған. 1902 жылы Орынбор қаласында “Каримов-Хусаинов” атты мұсылман баспаханасын ашып, түркі-мұсылман халықтары ақын-жазушыларының шығармалары мен ауыз әдебиеті үлгілерін кітап етіп шығаруды қолға алды. Бірінші орыс революциясы жылдары Ресей империясындағы түркі-мұсылман халықтарының азаттық үшін күрес жолында бірлесіп, күш біріктіре отырып әрекет етуін қолдады. Бүкілресейлік мұсылмандардың үшінші съезіне қатысып, “Ресей мұсылмандар одағының” ОК-сіне мүше болып сайланды. Мемлекеттік Думадағы Мұсылман фракциясымен тығыз байланыста болды. 1906 – 17 жылы Орынборда шығып тұрған “Вахит” (“Уақыт”) газетінің редакторы ретінде газет беттерінде сол кездегі қазақ халқының қоғамдық-саяси және мәдени өміріне қатысты материалдар жариялап отыруға ерекше мән берді. 1917 жылы Торғай облыстық қазақ съезіне қатысып, оның делегаттарын татар халқының атынан құттықтады. 1917 – 18 жылы “Янга вахит” (“Жаңа уақыт”) газетінің редакторы, 1925 – 36 ж. КСРО халықтары Орталық баспасындағы татар бөліміне жетекшілік етті. 1937 жылы саяси қуғын-сүргіннің құрбаны болды.
Дереккөздер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат:Тұлғалар Санат:Саясат Санат:Татар жазушылары
Алдыңғы Солтүстік Померания (аудан)
Алдыңғы Солтүстік Померания (Landkreis Nordvorpommern)— Германия ауданы. Аудан орталығы — жері қаласы. Аудан Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан. Жер аумағы 2172 км² шамасында. Тұрғыны 111 697 адамды құрайды. Халық тығыздығы 51 адам/км².
Ауданның ресми коды — 13 0 57.
Аудан 70 елді мекенге бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания аудандары
Кальва (Жоғарғы Айпа тармағы)
Кальва — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Жоғарғы Айпа өзенінің сол жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IBM DeveloperWorks
DeveloperWorks IBM мекемесінің бағдарламалық жасақтама дамытушыларына арналған интернетте тегін таратылатын профессионалды ресурс орталығы. Бұл веб сайтқа ғаламтордан 4 миллион адамдар әлемнің 195 елінен қатынасуда, веб ресурстың мақсаты студенттерге, оқушыларға, инженерлерге, веб дамытумен айналысатын бағдарламашыларға ашық стандартты веб дамыту икемділіктерін арттыру және үйрету. <!-- DeveloperWorks contains thousands of how-to articles and tutorials, as well as comprehensive knowledge paths, software downloads and code samples, discussion forums, podcasts, blogs, wikis, and other resources. Users can get up to speed quickly on the most critical technologies affecting their profession, like open, industry-standard technologies such as Java, Linux, SOA and web services, web development, Ajax, PHP, and XML, as well as learn about IBM's software products (WebSphere, Rational, Lotus, Tivoli and DB2). The site also provides information on trends such as Green IT, Cloud computing, and IBM's Smarter Planet initiative. Microsoft's MSDN is a similar site (although it focuses mostly on Microsoft products and lacks the concentration on technology-focused content and resources).
In addition to the technical information available, DeveloperWorks offers an a social business networking community of more than 1,000,000 registered members, created to help users build relationships with technical professionals who have similar interests and debate and collaborate for ideal solutions to tough technical questions. Within the community, users can take advantage of groups and activities for easier collaboration, profiles and blogs to gain personal recognition, and a personalized landing page that brings them content matched to their interests for increased productivity.
DeveloperWorks has provided free technology and product technical information to the development community since 1999, and provides language support in English, Chinese, Japanese, Russian, Korean, Vietnamese, Brazilian Portuguese, and Spanish. IBM developerWorks has been praised as "a developer's paradise" and "perhaps the best place to get hang of technologies such as Linux, Java, XML and even Wireless," with awards including the 2007 induction into the Jolt Hall of Fame. -->
Гүлбаршын Өскенбаева
Гүлбаршын Өскенбаева – 1940 жылы туған, Алматы облысы Жамбыл ауданы Жамбыл мәдени-ағарту училищесінің театр бөлімін бітірген. 1964 жылдан Жамбыл облыстық қазақ драма театрында актриса болып еңбек етеді.
IBM DeveloperWorks
Сыртқы сілттемелер
Санат:IBM Санат:Ақпараттану Санат:Бағдарламалық жасақтама
Гүлбаршын Өскенбаева
Рөлдері
Өскенбаева республикада тұңғыш сахналанған М.Шолоховтың «Тынық Дон» эпопеясындағы басты рөл – Аксиньяны, М.Әуезовтің «Қаракөзінде» Қаракөз, «Еңлік – Кебегінде» Еңлік, «Айман – Шолпанында» Айман, В. Шекспирдің «Гамлетінде» Гертруда, Ғ.Мүсіреповтің «Ақан сері – Ақтоқтысында» Ақтоқты, Ш. Айтматовтың «Ана-Жер – Анасында» Әлиман, М.Кәрімнің «Ай тұтылған түнінде» Зүбаржат т.б. барлығы 60-қа жуық рөлдерде ойнап, шеберлік танытты.
Жетістіктері
Ол өзінің өзгелерге ұқсай бермейтін сыршылдығымен, нәзіктігімен, ішкі жан дүниесіндегі иірімдерді көрермендерге көрсете алатын қабілеттігімен көзге түскен актриса. Өскенбаева сахнаға шыққанда өзі сомдап тұрған кейіпкердің көрермендер ойында қалуына ерекше мән беретін, алыстан ойлайтын алғыр талант иесі. 1976 жылы Қазақ ССР-і Жоғарғы Кеңесінің «Құрмет» грамотасымен марапатталды. 1986 жылы «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген артісі» атағына ие болды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
Александр Васильевич Суворов
thumb|300 px Александр Васильевич Суворов (13 (24) қараша 1729, Мәскеу – 6 (18) мамыр 1800, Санкт-Петербург) – әскери қолбасшы, орыс соғыс өнерін дамытушылардың бірі, генералиссимус (1799).
Әскери қызметті 1748 жылы капрал дәрежесінде бастаған Суворовтың қолбасылық таланты орыс-түрік соғыстары кезінде көрінді. Бұл соғыстар барысында ноғай, қабарда-черкес, шешен, т.б. халықтар көп қырғынға ұшырады. Ноғайлардың бір бөлігі (180 мың отбасы) Түркияға қоныс аударды. 1774 жылы 10 маусымда Козлуджи елді мекенінің түбінде Суворов 18 мың әскермен түрік армиясының 40 мың қолын талқандап, ірі жеңіске жетті. Ресей патшайымы Екатерина ІІ Суворовты Е.Пугачев бастаған шаруалар соғысын (1773 – 75) басуға да пайдаланды. 1774 жылы тамызда көтеріліс ошағы Еділ мен Жайық аймағына келген Суворовқа Пугачевті тұтқындау және көтерілісті жедел басу тапсырылды. Көтерілісті басуға жетекшілік жасаған генерал П.И. Панинге 1775 жылы 22 маусымда жазған хатында Суворов “Сырым бастаған қарулы топтар тосыннан шабуыл жасап, тез арада ғайып болады. Оның артынан қуғанмен ешкім жете алмайды. Бүгіннен бастап бірде-бір қолайлы сәтті жібермей, Сырым батыр бастаған қазақтарды қай жерде кездессе де өлтіріңдер”, – деп бұйрық берген. 1778 – 79 ж. Қырым және Кубань корпустарының қолбасшысы Суворов Қырым түбегін Ресей құрамына қосу бағытындағы әскери іс-шараларды жүргізді. Генерал-аншеф Суворовтың әскері 1789 жылы 11 қыркүйекте Рымник түбінде түрік әскерінің 90 мың қолын жеңді. 1790 жылы түріктің Измаил қамалын тіке шабуылмен алуы оның соғыс өнеріндегі үлкен жетістіктерінің бірі болды. 1794 жылы поляк халқының ұлт-азаттық көтерілісін басуға жіберілді. Брест, Крупница, Кобылка түбінде көтерілісшілерді талқандап, 24 қазанда Праганы, содан кейін Варшаваны алған Суворовқа фельдмаршал атағы берілді. Сувовров өзінің әскери және соғыс тәжірибесіне сүйене отырып, әскери оқу-жаттығу мен тәрбие жүйесін, әскери тактика мен стратегия мәселелерін баяндайтын “Жеңіс ғылымы” атты еңбегін жазды. Суворов тактикасы тегеурінді соққы, жылдам қимыл және тұтқиыл әрекетке негізделді. 1796 жылы Павел І таққа отырған соң, орыс әскеріне прусс тәртібі мен жарғысының енгізілуіне Суворов ашық наразылығын білдірді. 1797 жылы ақпанда Суворов отставкаға шығарылып, Кончанскоедегі имениесіне жіберілді. 1798 жылы Ресей Францияға қарсы коалицияға қосылғанда, ол қайта шақырылып, одақтастардың Италиядағы әскеріне қолбасшы болып тағайындалды. 1799 жылы сәуірде Адда өзені алабында француз әскеріне соққы берген Суворов алты аптада бүкіл Солтүстік Италияны басып алды. 1799 ж. 1 қазанда Альпі тауы арқылы Швейцарияғаөткен Суворовқа генералиссимус атағы берілді.
Дереккөздер
Санат:Ресей қолбасшылары Санат:Генералиссимустар
Ербагач
Ербагач — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кия өзенінің оң жағалауынан 119 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Джон Леннон
Джон О́но Ле́ннон (John Ono Lennon, азан шақырылған аты Джон Уи́нстон Ле́ннон John Winston Lennon) — британдық рок-сазгер, әнші, композитор, суретші, жазушы (1940 ж. қарашаның 9, Ливерпуль, Ұлыбритания — 1980 ж. желтоқсанның 8, Нью-Йорк, АҚШ).
Музыкалық қарекетімен қатар Леннон саяси қайраткер болды. Өзінің көзқарастарын ол өз әндері мен бұқараның алдында жеткізіп жүрді. Атақты «Imagine» әнінде Леннонның әлемнің қалай құрылуы жөнінде ойлары байқалады. Леннон адамдардың арасындағы теңдікті, бостандықты, бейбітшілікті жырлады. Бұның бәрі оны хиппилердің кумирі болуымен қатар 1960—1970 жылдардағы ең белгілі қоғам қайраткерлері қатарына қосты.
2002 жылы БиБиСи медиакорпорациясы (BBC) ең ұлыбритандықтар тізімін құрастыру мақсатында сұрау жүргізді. Джон Леннон бұл тізімде тоғызыншы орынды алды.
Балалық шағы мен жасөспірім кезі
Джон Леннон 1940 жылдың 9 қазанында сағат таңғы 6:30-да неміс авиациясының Ливерпульге шабуылы кезінде дүниеге келді. Оның ата-аналары Джулия және Альфред Леннон нәрестелерінің туулуынан кейін ажырасып кетті.
Джулия Леннон екінші рет бақытын сынап, өзге ер адамға қосылғанда, 4 жасар Джонды балалары болмаған нағашы апасы Мими Смит пен оның жұбайы Джордж Смит тәрбиесіне алады. Мими тәрбие жағынан қатал адам болып, Джонның музыкаға қызығушылығын жақтырмады. Джон аса тапқырлығы мен мысқылшылдығымен ерекшеленді. Ол гитараны меңгеріп жатырған кездерінде Мими үнемі: «Гитара — жақсы нәрсе, әрине, бірақ саған күнкөріске ақша табуға көмектеспейді!» -деп, міңгірлеп отыратын. Кейін даңқ пен атаққа қол жеткізген Леннон тәтесіне жағалауда орналасқан зейнетті сарай сыйлап, оның сөздері жазылған мәрмәр тақтаймен бөлмені безендірді. Джон әкесінің орнын басқан Джорджбен бірден тіл табысып кетті. Өкінішке орай, 1955 жылы Джордж көз жұмды. Сол кезеңде Джон екінші жұбайы мен 2 баласымен тұрып жатқан анасымен жақын араласа бастады.
Леннонның мектеп өмірінің қалыптасқан кертартпа тәртібіне төзгісі келмеді. Өзінің дарындылығына қарамастан, ол оқу озатынан нашар оқушыға айналды. Леннон мектеп қабырғасында өзінің шығармашылық қабілеттерін ашты— хор үйірмесіне қатысып, өз суреттерімен безендірілген мектеп журналын шығарды. Оның сүйікті кітабы «Ғажайып елдегі Алиса» болды. 1952 Леннон Куоррибенк орта мектебінен тап болды. Джон үнемі тәртіп бұзып, мұғалімдерге карикатура салумен көзге түсті. 1950 жылдары Леннон рок-н-роллға қызығушылығы пайда болып, 1956 жылы мектептегі жолдастарымен The Quarrymen тобын құрды. Топтың құрамында Джон гитаршы рөлін атқарды. Оны есепке алмағанда, топтың ішінде 5 адам болды. 1957 жылдың 6 шілдесінде Леннон Пол Маккартнимен танысып, Пол Quarrymen-ның жаңа мүшесі атанды. Көп ұзамай Маккартни топқа Джордж Харрисонды енгізді.
Джон бітіру емтихандарын тапсыра алмай, Ливерпульдық көркемөнер мектебіне түсу үшін директордың көмегіне жүгінеді. Осы оқу орнынан ол Quarrymen-ның тағы бір болашақ мүшесі Стюартом Сатклиффпен танысады. Өзінің болашақ жұбайын Синтию Пауэллді де осында кездестіреді.
Галенит-сфалеритті скарндық кенорындар
Галенит-сфалеритті скарндық кенорындар гранитпорфир, гранодиорит-порфир мен кварцты порфирдің әктастармен жапсарларында орналасады. Кен денелері күрделі пішінді және ірі әлшемді болады. Олардың кенорындардағы орналасуы тектоникалық бұзылыстар жүйелерімен, брекчиялану белдемдерімен және жапсар құрылымдарымен бақыланады. Кенді галенит, сфалерит, пирит, халькопирит, пирротин, анартастар мен пироксендер құрайды. бұл типті ірі кенорындар орналасқан жерлер: Қазақстан (Гүлшат), Приморье (Верхнее, Дальнегорск, Николаев), Орта Азия (Алтынтапқан, Кенсай), Югославия (Трепча), АҚШ (Франклин, Лоуренс), Мексика, Түркия, Ауғанстан. Магнезийлі скарндар доломит және доломиттенген әктастардың алмасуы кезінде қалыптасады. бұл скарндардың типоморфтық минералдары диопсид, форстерит (магнийлі оливин), шпинель, флогопит, серпентин, магнетит, людвигит (темірлі-магнийлі борат), доломит, кальцит. Кен денелері линза, қабат тәрізді және күрделі жатын пішінді. Оларга белдемденген құрылыс тән. Ең үлкен өнеркәсіптік мәнге людвигит-магнетит (темірлі-борлы), флогопит және хризотил-асбест кенорындары ие.
Джон Леннон
Балалық шағы мен жасөспірім кезі
1958 жылы Джонның анасы жазатайым оқиғадан көз жұмады. Джулияның қазасы Джон үшін ауыр тиді. Кейін ол анасына бірқатар әндерін арнады — «Julia», «Mother» и «My Mummy’s Dead». Анасының ажалы Джонның болашағына өзіндік ықпалын тигізді. Quarrymen тобы 1959 жылы жойылды, сол жылы Silver Beetles жаңадан пайда болды. Кейін оның атауы ауыстырылды. Осылайша, аңызға айналған The Beatles тобы пайда болды.
Галенит-сфалеритті скарндық кенорындар
Дереккөздер
Санат:Пайдалы қазбалар
Джон Леннон
Балалық шағы мен жасөспірім кезі
=Альбомдары=
Санат:9 қазанда туғандар Санат:Ливерпульде туғандар Санат:8 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:Нью-Йоркте қайтыс болғандар Санат:АҚШ әншілері Санат:XX ғасыр әншілері Санат:Ұлыбритания сазгерлері Санат:АҚШ сазгерлері Санат:XX ғасыр сазгерлері Санат:Ұлыбритания гитарашылары Санат:АҚШ гитарашылары Санат:XX ғасыр гитарашылары Санат:Ұлыбритания пианистері Санат:АҚШ пианистері Санат:XX ғасыр пианистері Санат:Ұлыбритания ақындары Санат:АҚШ ақындары Санат:XX ғасыр ақындары Санат:Ұлыбритания актрисалары Санат:АҚШ актерлері Санат:XX ғасыр актерлері Санат:Ұлыбритания жазушылары Санат:АҚШ жазушылары Санат:XX ғасыр жазушылары Санат:Ұлыбритания музыкалық продюсерлері Санат:АҚШ музыкалық продюсерлері Санат:XX ғасыр музыкалық продюсерлері Санат:Ұлыбритания кинопродюсерлері Санат:АҚШ кинопродюсерлері Санат:XX ғасыр кинопродюсерлері Санат:Ұлыбритания кинорежиссёрлері Санат:АҚШ кинорежиссёрлері Санат:XX ғасыр кинорежиссёрлері Санат:Британ империясы орденінің мүшелері Санат:The Beatles Санат:Ұлыбритания рок-музыканттары Санат:Англия ақындары Санат:XX ғасыр музыканттары Санат:Нәзік жүйкелік рок музыканттары Санат:Кісі өлтірулер құрбандары Санат:Ұлыбритания филателистері Санат:Қастандық құрбандары Санат:Джон Леннон Санат:Йоко Оно Санат:Billboard Hot 100-де топ бастаған орындаушылар Санат:Рок-н-ролл даңқ Залына енген орындаушылар Санат:Ivor Novello Awards сыйлығының иегерлері Санат:BRIT Awards сыйлығының иегерлері Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері Санат:Леннондар Санат:Ұлыбритания орындаушы авторлары Санат:Plastic Ono Band музыканттары Санат:Пацифистер Санат:Parlophone Records орындаушылары Санат:Atco Records орындаушылары Санат:Polydor Records орындаушылары Санат:Geffen Records орындаушылары Санат:Capitol Records орындаушылары Санат:Ырғақ гитарашылары Санат:Ұлыбритания рок-вокалшылары Санат:Ұлыбритания рок-гитарашылары Санат:Оттық қару оғынан қайтыс болғандар Санат:Grammy Lifetime Achievement Award иегерлері Санат:Ұлыбритания эксперименталды музыканттары Санат:Англия рок-әншілері Санат:Пошта маркаларындағы тұлғалар
Нұраддин Садықов
Нұраддин Рысбайұлы Садықов — спорттық менеджер, промоутер, қоғам белсендісі, Қазақстан Республикасының құрметті спорт қайраткері. 1986 жылы 4 ақпанда Қазақстан Республикасы, Қызылорда облысында дүниеге келген.
Білімі
2007 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің филология факультетін тәмамдаған. 2009 жылы Филология магистрі атанады. 2014 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің филология факультетінің PhD докторантурасын аяқтаған. 2013-2014 жылдары Берлин қаласындағы Хумбольдт университетінің Азия мен Африканы зерттеу институнан ғылыми тағылымдамадан өткен. 2018 жылы Қазақ спорт және туризм академиясының Кәсіби спорт және жекпе-жек факультетін тәмамдаған.
Қызметі
Әлемдік аралас жекпе-жек лигаларының ТОП-30 құрамына кіретін "Octagon" промоутерлік лигасының негізін қалаушы, президенті. Сондай-ақ, спортшылардың кәсіпқой мансабын қалыптастырып, әлемдік ареналарға шығаратын спорттық менеджмент саласындағы "Underdog Management" атты ірі еуразиялық компанияның негізін қалаушы, бас директоры.
Қоғамдық қызметі
нобай|338x338 нүкте|Нұраддин Садықов пен UFC спорт директоры Роман Фомин Қазақ тілін латын графикасына көшіруге арналған Үкіметтік жұмыс тобының мүшесі. Қазақстандағы утилизациялық алымға қарсы құрылып, белсенді жұмым атқарған "Утиль алымға жол жоқ" қоғамдық қозғалысының мүшесі.
2022 жылы 14 сәуірде Лас-Вегаста UFC спорт директоры Роман Фоминмен жұмыс кездесуін өткізді. UFC Performance Institut мекемесіне саяхат және осы тұжырыммен іскерлік қарым-қатынастар туралы келіссөздер жүргізді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақстанның құрметті спорт қайраткерлері
Анемолиттер
Анемолиттер (грек, апетоз - жел, Ӏііһоз — тас) — жанартау күлдерінен түратын, сырты қатты қабыршақпен қапталган, қүрамына су молекулаларын кіріктіретін жанартау атпасы.
Танги (Мартан тармағы)
Танги (Тенг) — Ресейдегі өзен. Шешен Республикасы, Ингушетия Республикасы, Солтүстік Осетия-Алания Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мартан өзенінің сол жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сунжа өзені бастауынан Грозный қаласына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек және Еділ өзендері аралығындағы Каспий теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шешенстан өзендері Санат:Ингушетия өзендері Санат:Солтүстік Осетия өзендері
Ақжарқын Сидағұлқызы Үмбетова
Үмбетова Ақжарқын Сидағұлқызы (1942 жылы туған, Ақтөбе облысы Шалқар ауданы) – кітапханашы, ҚР-ның мәдениет қайраткері (1998), ҚР «Білім беру ісінің үздігі». Алматы қаласындағы Қазақтың мемлекеттік қыздар педогогикадық иститутын (1967) бітірген. Осы қаладағы Республикалық кітапханада (қазіргі Қазақ Ұлттық кітапханасы, 1962 – 1967), Гурьев (қазіргі Атырау қаласы) облысы кітапханада аға кітапханашы, бөлім бастығы (1967 – 73), Маңғыстау облысы кітапханада бөлім меңгерушісі (1973 – 79), облысы жасөспірімдер кітапханасының директоры (1979 – 88) болып жұмыс істеді. 1988 жылдан облысы әмбебап кітапханасының директоры.
Муньос Ривера Луис
Муньос Ривера Луис (Munoz Rivera, Luis)- (17 шілде 1859 жыл, Барранкуитас, Пуэрто-Рико - 15 қараша 1916 жыл, Сантурс), пуэрторикандық мемлекет қайраткері, публицист және патриот. .1889 жылы Пуэрто-Риконы өзіндік басқару идеясын қолдайтын Ля Демокрасия газетінің құрылтайшысы болды.
Ол 1897 жылы өзіндік басқару туралы Испания жарғысының қалыптасуында шешуші рөл атқарды. Автономды аймақтың алғашқы президенті болды, бірақ Испания АҚШ-қа Пуэрто-Риконы бергеннен кейін отставкаға кетеді. Оның ұлы Л.Муньос Марин Пуэрто-Риконың губернаторы болды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Монтиньи-ан-Остреван
Монтиньи-ан-Остреван (Montigny-en-Ostrevent) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дуе округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,42 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59414, пошта индексі — 59182.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4903 адамды құрады. Халық тығыздығы — 904,61 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Известия казахского краевого комитета российской коммунистической партии (большевиков)
“Известия казахского краевого комитета российской коммунистической партии (большевиков)” – РК(б)П Қазақ өлкелік комитетінің журналы.
1920 жылы қыркүйекте ашылған “Известия Киргизского (Казахского) областного бюро РК(б)П и Оренбургского Тургайского губернского комитета РК(б)П” журналының жалғасы ретінде 1925 жылы мамыр-қыркүйекте әуелі Орынборда (1-саны), соңынан Қызылордада шығып тұрды. Барлығы 5 саны жарық көрді. Таралымы 1500 дана болды. Партия органдарының қаулы-қарарлары, губерния, уездік және бастауыш партия ұйымдарының жұмыстары жөнінде материалдар басылды.
Сілтемелер
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Қазақстанның географиялық зерттелу тарихы
Қазақстан Республикасының аумағы батысында Едiл өз. алабынан шығысында Алтай тауы шыңдарына дейiн, солт-нде Батыс Сiбiр жазығы нан (Солт. Қазақстан жазығы) оңт-нде Тянь-Шань тауына дейiн созылып жатыр.
15-17 ғасырлардағы Қазақстан туралы географиялық мәлiметтер Ресей әдебиеттерiнде жинақтала бастаған. Бұл мәлiметтер Мәскеу мемлекетiн және оған iргелес аумақтарды бейнелеген “Большой чертеж” (“Үлкен сызба”) картасында жүйеленген. 1627 ж. шыққан “Книга большого чертежа” (“Үлкен сызба кiтабы”) атты еңбекте қазiргi республиканың батыс, оңт. және орт. бөлiктерiнiң бiршама жерлерiне нақтылы сипаттама берiлген. 17 ғасырда Қазақ ордасына және Орта Азия хандықтары жерiне жасалған орыс саяхатшыларының зерттеулерi жиiлей түскен. Олардың Жайық өз. сыртындағы дала туралы мәлiметтерi жинақталып, “Чертеж всей земли безводной и малопроходной каменной степи” (“Бүкiл жерi сусыз, өтуге қиын тастақты дала сызбасы”) деген атпен жарық көрген (1697). Бұл туынды С.Ремезов жазған “Чертежная книга Сибири” (“Сiбiрдiң сызба кiтабы”) атты орыстың тұңғыш геогр. атласы құрамына енген. Мұнда Қазақстан аумағының көпшiлiк бөлiгi қамтылған. 18 ғ-дыҢ 30-жылдарынан 19 ғ-дыҢ 60-жылдарына дейiн созылған Ресейдiң Қазақстанды отарлау үрдiсi оның аумағының геогр. зерттелуiнiң сипаты мен барысына әсерiн тигiзбей қоймады. Бұл кезеңде жаңа қосылған аумақтарда орыс мемлекетi билiгiн орнату және нығайту мақсатына сай көптеген арнаулы әскери және ғыл. экспедициялар ұйымдастырылды.
Ертiс өзенінің бойында бекiнiстер салуға және Жоңғар хандығымен дипломатиялық қарым-қатынас орнауына байланысты Шығыс және Оңт.-Шығыс Қазақстанды тұңғыш топогр. картаға түсiру iсi жүргiзiлдi. Сонымен қатар Қазақстанның батысында, Каспий мен Арал т-дерi жағалауында, Сарысу, Шу өзендерiнiң алаптарында картаға қарапайым түсiрулер iске асырылды. Бұл түсiрулердiң нәтижесiнде, бiр жағынан, Қазақстанның жеке өңiрлерiнiң тұңғыш iрi масштабты карталары жасалса, екiншi жағынан, табиғат ерекшелiктерi туралы ғыл. мәлiметтер жиналды. Қазақстан географиясы туралы алғашқы ғыл. еңбек П.И. Рычковтың 1762 ж. шыққан “Топография Оренбургская” (“Орынбор топографиясы”) атты кiтабы болды. Қазақстанның геогр. зерттелу тарихында 1768 — 74 жылдардағы акад. экспедициялар ерекше орын алды. Ресейдiң Ғылым және көркемөнер академиясының академиктерi мен адъюнктерi Қазақстанның Едiл мен Жайық өзендерi аралығындағы бөлiгiн, Маңғыстау түбегiн, Ырғыз бен Торғай өзендерiнiң алабын, Есiл даласын, Ертiс маңы ойпатын, Кендi Алтайды және Қалба жотасын зерттедi. 1820—21 ж. экспедициялық зерттеулер нәтижесiнде “Естественная история Оренбургского края” (“Орынбор өлкесiнiң табиғат тарихы”) атты 3 томдық еңбек жарияланды. Оның 1-бөлiмiнде Бат. Қазақстанның табиғат жағдайларына жалпы сипаттама берiлдi.
1856—57 ж. П.П. Семенов (Семенов-Тян-Шанский) Тянь-Шань тауына өзiнiң әйгiлi саяхатын жасады. Ол бұл сапарындағы зерттеу қорытындысында таулы өлкенiң орографиясына (таулы жер бедерi) жаңаша сипаттама берiп, тұңғыш рет биiк тау ландшафтын анықтады. П.П. Семеновтың бұл сапарда ашқан аса маңызды жаңалықтарының бiрi — Орта Азиядан тау мұздықтарының табылуы. Ғалымның осы жолғы еңбегi Орта Азия мен Қазақстанның Тянь-Шань сияқты таулы өлкелерiн жан-жақты зерттеудiң ғыл. негiзiн жасағандығы болды.
19 ғ-дың 60-жылдарында Ресейдiң Қазақстанды отарлаудың тарихи үрдiсi аяқталды. Соған орай кен байлықтары пайдалануға, т. ж-дың салынуына және егiстiк жер қорының кеңеюiне көп көңiл бөлiне бастады. Жалпы геогр. зерттеулермен бiрге арнаулы геол., топырақтану, ботаника, гидрология, т.б. салалар бойынша жұмыстар жүргiзiлдi. 1865—79 ж. аралығында А.Татаринов Оңт. Қазақстаннан Ленгер, Келтемашат, Боралдай, т.б. қоңыр көмiр кен орындарын ашты. Бұрын Маңғыстау түбегiнен көмiр кенiнiң ашылуына байланысты мұнда одан әрi барлау жұмыстары жүргiзiлдi. Қазан төңкерiсiне дейiн Маңғыстау түбегiн зерттеу жұмыстарының ең көрнектiсi — Н.И. Андрусовтың “Мангышлак” (“Маңғыстау”) атты еңбегi. Мұнда автор түбектiң тектоникасы, стратиграфиясы туралы белгiлi болған барлық деректердi тұжырымдады. 1865—79 ж. И.В. Мушкетов пен Г.Д. Романовский Арал маңын, Қаратауды, Тянь-Шаньның солт-н, Балқаштың оңт-н, Тарбағатайды зерттеп, Түркiстан аймағының алғашқы геол. картасын (1881) жасады. Онда бүкiл Оңт. Қазақстан өңiрi камтылды. И.В. Мушкетов Орта Азияның физ. географиясы мен геологиясына арналған “Туркестан” (“Түркiстан”) еңбегiн жазды (1886—1906). Ол сонымен бiрге 1887 ж. Верныйдағы (қазiргi Алматы) зiлзаланың себебiн және зардаптарын зерттедi.
19 ғ-дың 90-жылдарында Сiбiр т. ж-н салуға байланысты Солт. Қазақстанда көрнектi геолог К.И. Богдановичтiң жалпы басшылығымен бiрнеше экспедициялық зерттеу жүргiзiлдi. Осының нәтижесiнде Солт. және Орт. Қазақстанның геол. құрылысының негiзгi сипаты анықталып, бiрнеше көмiр кен орындары (Екiбастұз, т.б.) ашылды. А.Н. Замятин, Н.Н. Тихонович және С.И. Мироновтың зерттеулерi нәтижесiнде Ембi мұнайлы өңiрiнiң стратиграфиясы мен тектоникасының жалпы сұлбасы жасалды, мұнайдың жер асты тұз күмбездерiмен байланыстылығы анықталды. Қоныстандыру басқармасының Н.Г. Кассин, А.А. Козырев, П.В. Матвеев басқарған экспедициялары Қазақстанның бiрқатар аудандарының жер асты сулары туралы тұңғыш мәлiметтер бердi. Геол., топырақ тану, ботан., т.б. экспедициялар өз жүмыстарына қосымша Қазақстанның жер бедерi және оның ерекшелiктерiнiң жалпы сипаттамасы туралы зерттеулер жүргiздi. Мыс., Мушкетов өзiнiң геол. зерттеулерiнiң нәтижесiнде Тянь-Шаньның қазiргi жер бедерiнiң қалыптасу заңдылықтарын ашты және орогр. құрылысының негiзгi белгiлерiн анықтады. Оның Арал Қарақұмында жүргiзген бақылаулары Қазақстан мен Орта Азиядағы қуаң өңiрлер жер бетiнiң өзгеруiне эолдық факторлардың күштi әсер тигiзгенiн дәлелдедi. Д.Л. Иванов Батыс Тянь-Шаньнның iрi масштабты гипсометриялық картасын жасады. М.В. Баярунас Маңғыстаудың оңт-не жүргiзген геол. зерттеулерi кезiнде қосымша геоморфол. бақылаулар жүргiзiп, Қарақия, Қауынды, т.б. тұйық ойыстарға жан-жақты геогр. сипаттама бердi. Санаулы ғана арнаулы геоморфол. зерттеу жұмыстарының iшiнде Л.С. Бергтiң еңбегi ерекше. Ол алғашқы болып Солт. Арал шөлдерiнiң жер бедерi пiшiндерiне геоморфол. сипаттама бердi.
19 ғ-дың 70-жылдарынан Қазақстан аумағында метеорол. бақылаулар жүргiзiлдi, бiрақ мұнда метеорол. ст-лардың саны өте аз болды және аумақ бойынша орналасуы бiркелкi болмады.
1898 — 99 ж. Берг, П.Г. Игнатьев және В.Д. Елпатьевский Орыс Геогр. қоғамының Бат. Сiбiр бөлiмшесiнiң тапсырмасымен Солт. және Орт. Қазақстанның iрi көлдерiне зерттеу жүргiздi. 1899 — 1902 ж. аралығында Берг Арал т-нiң гидрологиясын зерттедi. Нәтижесiнде Арал т. туралы бұрынғы түсiнiктер түбiрiмен өзгертiлдi. Бұрын бүкiл Тұран ойпатын жауып, шығыста Балқаш к-не дейiн созылып жатқан бiртұтас Арал — Каспий алабы болды деген ұғым терiске шығарылды. Өз зерттеулерiнiң нәтижесiн Берг “Аральское море” (“Арал теңiзi”) монографиясында (1908) қорытындылады. Бұл еңбек өз деректерiнiң нақтылығымен, ғыл. қорытындыларының маңыздылығымен бүгiнгi күнге дейiн маңызын жойған жоқ. Осыдан кейiнгi жылдары Берг Балқаш к-н жан-жақты зерттедi.
Гендерлік дифференциация
Гендерлік дифференциация - еркек пен әйелдер арасындағы биологиялық ерекшеліктерге әлеуметтік мағына берілетін және әлеуметтік топтастыру құралдары ретінде қолданылатын үрдіс. Белгілі мәдениеттерде анатомиялық жыныс Гендердің негізі болып табылады. Кейбір мәдениеттерде жыныстар арасындағы айырмашылыктардың биологиялық ерекшеліктері асыра айтылуы мүмкін, ал басқаларда - минимизацияланған, сондықтан, ажырамас белгі немесе әмбебап мағына ретінде есептелмеуі керек.
Қазақстанның географиялық зерттелу тарихы
20 ғ-дың басында қазiргi Қазақстан жерiнде топырақтану зерттеулерi етек жайды. Қоныстандыру басқармасы ұйымдастырған экспедицияларға топырақ зерттеушiлер С.С. Неуструев, Л.И. Прасолов, А.И. Безсонов, т.б. басшылық еттi. Қазақстанның өсiмдiгiн зерттеуге ботаник және географ А.Н. Краснов үлкен еңбек сiңiрдi. Оның экспедициясы Алтайды, Каспий ойпатын, Шу-Iле тауларын, Iле өз. алабын, Iле Алатауын қамтыды. Ол алғашқылардың бiрi болып Тұран шөлiн жiктеп, онда шөлдiң саздақты, құмайтты, тастақты, сортаң түрлерiнiң бар екендiгiн анықтады. Геоботан. зерттеулердiң iшiнде В.В. Сапожников Тянь-Шаньда, Жетiсу Алатауында, Алтайда ботан. және геогр. зерттеулер жүргiздi. Ол бұл тау жүйелерiндегi өсiмдiктердiң таралуының бiрқатар заңдылықтарын ашты. В.М. Савич Бат. Қазақстанда жүргiзген геоботан. зерттеу нәтижелерiне сүйенiп, шөл және дала белдемiнiң ауыспалы сипатта екендiгi туралы пiкiр айтты. 1908 жылғы Торғай экспедициясынан бастап И.М. Крашенинников 30 жыл бойы Қазақстанды геоботан. тұрғыдан зерттедi. Ол өз еңбектерiнде, әсiресе, өсiмдiк ассоциациясының жер бедерiмен және топырақпен өзара қатынасын терең талдады.
Гендерлік дифференциация
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы