Америкадағы_акциялар,_тауарлар_және_нарықтар
Капитал нарығы АҚШ-тағы капитализмнің өмір сүруін қамтамасыз етеді. Компаниялар өздерінің зауыттарын және ғимараттарын салуға, үшақтарды, поездарды және кемелерді сатып алуға, телефон желілерін орнатуға тағы басқа түрлі жобаларға қаржы алу үшін осы нарықтық көмегіне сүйенеді және де басқа маңызды іс-әрекеттер үшін, атап айтқанда, зер- ттеулер мен дамыту жұмыстарын жүргізуге қажет қаржыны капитал нарығынан алады. Қаржының көп бөлігі зейнетақы қорларынан, сақтандыру компанияларынан, банктерден, басқа қорлардан және колледждер мен университеттерден келеді. Сондай-ақ, жеке тұлғалардың да қаржылары көбейіп келеді. Төртінші тарауда атап өтілгендей 1990-шы жылдардың орта- сында АҚШ отбасыларының 40 пайызы акцияларға ие болды. Егер өзге мақсатта қаржы керек болып қалған жағдайда өздерінің құнды қағаздарын сатып жіберуге мүмкіндіктері болмаса, кәсіпорындарының акцияларын сатып алушылардың саны аз болар еді. Құнды қағаз нарығы мен басқа да капитал нарығы инвесторлардың акцияларды үздіксіз сатып алу және сату бағытында жұмыс істейді. Аталмыш нарықтар Америка экономикасында басқа да қызметтерді атқарды. Олар инвесторларға пайда әкеледі. Акциялардың немесе басқа да қаржылай активтердің құны өскен сайын инвесторлар бай түседі; қаражаттарының бір бөлігін саудайы қолдауға және экономикалық дамуды қамта- масыз етуге жұмсайды. Инвесторлар болашақта кәсіпорынның қаншалықты пайдалы болатынын ескере отырып, акцияларын күнделікті сауда-саттыққа салады; сонымен бірге, акциялардың бағасы корпорация басшыларына инвесторлардың қызығу- шылығы жайлы мәлімет береді. Акциялардың құны инвесторлардың үкімет саясатына қөзқарасын бейнелейді. Егер үкімет экономика және компа- нияның кіріс әкелуіне зиянын тигізетін саясатты қабылдаса, инвесторлардың ойынша нарық төмендейді; ал егер бұл эконо- микалық өрлеуіне көмектесетін саясат болса, онда нарық өседі. Бүл орайда кейбір сарапшылар американдық инвестор- лардың қысқа мерзімді пайданы ғана көздейтінін сынайды, олардың айтуынша, компаниялар немесе саясатшылар ұзақ мерзімді табыс әкелуге шара қолдануға ықыласты емес және құнды қағаздардың құнын тоқтататын қысқа мерзімді өзгерту- лерді талап етулері мүмкін. Нарық миллиондаған инвестор- лардың миллиондаған шешімдерін көрсететін болғандықтан, бұл теорияны тексеретін жағдай жоқ. Қалай болғанда да американдықтар өздерінің қор нарығы мен басқа да ұзақ мерзімді капитал нарықтарын мақтан түта- ды, солардың арқасында күн сайын көптеген сатушылар мен сатып алушылардың миллиондаған транзакцияларға қатысуы- на мүмкіндік береді. Бүл нарықтардың сәтті жұмыс істеуі бір жағынан компьютерлерге байланысты болғанымен, алайда олар дәстүрлер мен сенімге тәуелді - бір брокердің екіншісіне сенімі, екеуінің де сатқаннан кейін түтынушыларға құнды қағаздарды әкеліп беруі немесе сатып алғаннан кейін қаража- тын төлеп беруіне сенімі басты роль атқарады. Кейбір жағдай- да сенімнің ақталмай қалатын кездері де болады. Дегенмен, соңғы жарты ғасырда федералдық үкімет істі әділ және таза жүргізуде маңызды роль атқарады. Осы шаралардың арқасын- да нарықтық қатынастар экономиканың өркендеуін сақтайтын инвестициялық қорлардың бітпес көздері ретінде және көпте- ген американдықтардың өз елінің байлығында үлес қосу құра- лына айналды. Нарықтардың толыққанды жұмыс істеуі үшін ақпаратпен еркін түрде алмасып тұруы маңызды. Ойсыз инвесторлар ак- ңиялардың нақты бағасын дер кезінде бағдарлау мүмкіндігін- ен айырылар еді. Ақпараттардың көптеген дерек көздері инвес- торларға нарықтық жәй күйін күнделікті түрде, сағат сайын, тіпті «әрбір минутын» қадағалан отыруға мүмкіндік береді. Заң талабы бойынша компаниялар әрбір үш айда және жыл- дың соңында акционерлерге арнал табыс жайында есеп береді, онда негізінен компанияның осы уақыт ішінде қандай іс-шара жұмыс атқарғаны жайлы баяндалады. Сонымен бірге инвес- торлар белгілі бір акңиялардың қандай бағаға сатылғандығын баспасөз бетіндегі қор биржаларының арнайы мәліметтерінен ала алады. Олар нарықтағы әрбір іс-қимылды, әр қадамды өлшеп-екшеп отыратын бірқатар индекстерді қарастыра алады. Сол индекстердің ішіндегі ең көрнектісі - отыздай белгілі акңияларды қадағалан отыратын Доу Джонстың индустриалды орташасы көрсеткіші (ОПА). Инвесторлар, сондай-ақ, тауар журналдары мен арнайы нарықты және құнды қағаздарды сараптайтын ақпараттық бюллетеньдерге сүйене алады. Кабельді теледидардың арнайы бағдарламалары акция бағала- рына қатысты өзгерістер жайлы хабарлан отырады. Ал, қазір инвесторлар интернеттің көмегімен жеке келісімдерге отырып, өз акцияларының қордағы жағдайын әр бір минут сайын қада- ғалауға мүмкіндік алды.