cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мұз арал
Мұз арал - арктикалық немесе антарктикалық қайраңдық мұздықтарынан бөлінген мұздың өте үлкен массиві. Теңіз деңгейінен 3—5 м биік. Ауданы бірнеше мың м2-ден 500 км-ге дейін болады. Оның беті толқынды, толқын белестерінің биіктігі 2 м-ге жуық, арақашықтықтары 50 м шамасында болады. Жел мен ағыстың әсерінен мұз арал Солтүстік мұзды мұхитта ығып жүзеді, кейде тұйық циркуляция жасайды. Аралмен қақтығысқан кезде және қайраңдаған кезде жарылып, сынады. Мұз арал уақытша мұз аэродромдарын және ғылыми-зерттеу станцияларын ұйымдастыруға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Мұзтау Санат:Су күйлері
Люк (Лозер)
Люк (Luc) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Лозер департаментінде орналасқан. Манд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 46,10 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 48086, пошта индексі — 48250.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 225 адамды құрады. Халық тығыздығы — 4,88 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лозер департаментінің коммуналары
Скио (Орегон)
Скио (Scio) — Орегон штатының Linn округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 695 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.8 км² шамасында. FIPS коды — 41-65650.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Паразитті миногалар
Миногалар миксиндерге қарағанда паразиттік тіршілік етуге аз бейімделген. Ұрықтанған жұмыртқалардан, ересек миногаларға ұқсамай-тын құмқазғыш деп аталатын личинка шығады. Личинканың тұтасып жатқан жүзгіш қанаттары болады. Олардың арқасы-нан құрсақ бөліміне қарай қанаты бар екендігі байқалады. Ар-наулы тыныс түтігі жоқ.
Желбезек қапшықшалары жұтқыншақ ішіне ашылады. Жұтқыншағының құрсақ жағындағы бөлімінде безді түктермен қапталған ойысы бар, бұл ланцетниктегі эндостильдің қызметін атқарады. Бауырында өті болады, көзі терісінің астына жасырынған. Миы басқа органдарымен салыстырғанда үлкенірек деуге болады. Құмқазғыш кейбір белгілерінін, болуына қарағанда (эндостильдің болуы), тіршілік ету тәсілдері жағынан да жалпы алғанда ланцетниктерге ұқсайды. Құм-қазғыштар көпшілік уақытта топырақты қазып, сонын, ішінде жатады. Олар әдетте ересек миногаларға 2—5 жылдың ішінде айналады. Бұл отряд бір тұқымдастан (реіготуzопісіае) және жеті туыстан құралады. Миногалар — барлық суларда тіршілік ететін-космополиттер.
Теңіз миногасы
Теңіз миногасының (реtгоmуzоп maчiпиs) ұзындығы 50— 100 см. Бұлар Атлантика мүхитының теңіздерінде кездеседі. Теңізде тіршілік етеді, ал уылдырық шашу кезінде өзенге шығады. Олар теңіздің түрлі тереңдіктерінде тіршілік етеді, кейде олар-ды 500 м терендіктен де кездестіруге болады. Көпшілігінде балықтармен және су түбіндегі омыртқасыздармен қоректенеді. Теңіз миногалары уылдырығын көктемде шашады. Уылдырықтарын су түбін қазып, шұңқыр жасап салады. Кәсіптік маңызы аз. Өкілдері: Каспий (саsріотуzоп wаgпегі) және өзен (Іатреіга fһvіаtіlіs ) миногалары болып саналады. Каспий миногасы Каспий теңізінде тіршілік етеді де, уылдырық шашу үшін сен-тябрьден бастап желтоқсан айына дейін Еділ, Жайық, Кура, Терек өзендеріне шығады. Теңізден өзенге шыру кезінде үйір-үйір болып, өзен ағысына қарсы жоғары қарай, бірнеше жүз километр өрістеп көтеріледі. Уылдырық шашуы наурыз айында басталып, маусым айында аяқталады. Уылдырықтарын су түбіндегі топырақтан жасалған арнаулы шұңқырларға салады. Уылдырық шашуға шыққан миногалар қоректенбейді, ал уылдырық шашып болған соқ олардың барлығы қырылып қалады. Каспий миногасы-ның кәсіптік маңызы үлкен.
Өзен миногасы
Өзен миногасының (Іаmреtга flиvіаtіlis) денесінің ұзындығы 40 см-дей болады. Бұлар Еуропа мен Азияның солтүстігінде жә-не Солтүстік Америка теңіздерінде кездеседі. Уылдырығын өзенге барып шашады. Олардың уылдырық шашу кезіндегі пайда болған тобы май айында теңізден шығып, Нева езеніне маусым айына дейін келіп жетеді, маусым айының аяғында уылдырық шашады. Уылдырық шашуға келе жатқан миногалар қоректенбейді, сондықтан олардың ішектері шөжіп кетеді. Көктемгі уылдырық шашу процесінен басқа, күзде де уылдырық шашу процесі байқалады. Бұл жағдайда миногалар өзенде қыстап шығады да, келесі жазда уылдырығын шашады. Өзен миногаларыньщ Каспий миногасына карағанда кәсіптік маңызы аз.
Бұлақ миногасы
Бұлақ миногасы (Іаmреtга рlапегі) ұзындығы 30 см-ге жуық, Еуропа өзендерін мекендейтін, ешуақытта теңізде кездеспейтін жануар. Уылдырығын май айында шашады, уылдырығын шашып болғасын қырылып қалады. Кәсіптік маңызы жоқ.
Санат:Жақсүйексіздер
Полоний
солға|нобай|155x155 нүкте|Полоний Po Полоний (Polonіum; Po) — элемент периодтық жүйесінің VІ тобындағы алғаш ашылған радиоактивті химиялық элемент, атомдық массасы 208,98. 1898 ж. француз ғалымдары Пьер Кюри мен Мария Кюри ашып, оны Мария Кюридің отаны — Польшаның (латын тілінде Polonіa) құрметіне атаған. Массалық сандары 210 — 218 болатын 9 изотопы белгілі, тұрақтысы жасанды жолмен алынған 209Po изотопы (жартылай ыдырау периоды Т1/2=103 жыл, a-сәуле шығарғыш). Жер қыртысындағы салмақ мөлшері 2×10-14%.
Бос түрінде полоний жұмсақ, күмістей ақ металл; тығыздығы 9,4 г/см3, балқу температурасы 254С, қайнау температурасы 962ӘС, өте улы. Екі аллотропиялық түр өзгерістері бар: куб торлы a формасы, ромбоэдр торлы b формасы. Тотығу дәрежелері –2, +2, +4 және +6, тұрақтысы +4. Ауада тотығады, қышқыл ерітінділерімен, сутегімен, ал қыздырғанда оттек, галогендермен әрекеттеседі. Белгілі оксидтері PoO, PoO2, PoO3. Полонийдің тетрахлориді, тетрабромиді, тетраиодиді жақсы зерттелген. Полонийді металдық Bі-ты нейтрондармен сәулелендіру арқылы және уран кентастарын өңдеу кезіндегі қалдықтардан алады. Полонийдің a-сәулелері энергия көзі, ал оның берилиймен қорытпасы нейтрон көздері ретінде қолданылады.
Практика жүзінде полоний нуклидінің граммдық мөлшерде 210Ро жасанды синтездейді, ядролық реакторлардағы 209bi жылу нейтрондарымен сәулелейді. Β-ыдырау есебінен алынған 210Bi 210Po-ға айналады. Висмут изотоптарының реакция бойынша протондармен сәулеленуі кезінде
209Bi + p → 209Po + n ең ұзақ өмір сүретін полония 209po изотопы пайда болады.
Сұйық металл тасығышы бар реакторларда жылу тасымалдаушы ретінде қорғасын-висмут эвтектикасы қолданылуы мүмкін. Мұндай реактор, атап айтқанда, К-27 суасты қайығында орнатылған. Реактордың белсенді аймағында висмут полонияға өтуі мүмкін.
Металл Po 500 °C кезінде PoS сульфидінің немесе диоксидінің (PoO2)x вакуумында термиялық ыдыраумен алынады.
Шығу тарихы
Элементті 1898 жылы ерлі-зайыптылар Пьер Кюри мен Мари Склодовска-Кюри уран шайыры кенінен ашқан [4]. Олар алғаш рет 18 шілдеде Париж Ғылым академиясының мәжілісінде «Шайыр қоспасының құрамындағы жаңа радиоактивті зат туралы» атты баяндамасында бұл жаңалық туралы хабарлады. Элемент Мария Склодовска-Кюридің туған жерінің атымен аталды - Польша (лат. Полония).
1902 жылы неміс ғалымы Вильхельм Марквальд жаңа элемент ашты. Ол оны радиотеллур деп атады. Кюри жаңалық туралы жазбаны оқығаннан кейін, бұл олар төрт жыл бұрын ашқан полоний элементі екенін айтты. Марквальд бұл бағалаумен келіспеді, полоний мен радиотеллур әртүрлі элементтер екенін айтты. Элементпен жүргізілген бірқатар тәжірибелерден кейін Кюрилер полоний мен радиотеллурдың жартылай ыдырау периоды бірдей екенін дәлелдеді. Марквальд қателігін мойындауға мәжбүр болды.
Құрамында 0,1 мг осы элементі бар полонийдің алғашқы үлгісі 1910 жылы бөлініп алынды.
Санат:Химиялық элементтер Санат:Радиоактивті элементтер Санат:Халькогендер *
Сен-Жуньян
Сен-Жуньян (Saint-Junien) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Рошешуар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 56,82 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 87154, пошта индексі — 87200.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11531 адамды құрады. Халық тығыздығы — 202,94 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
NGC 3095
NGC 3095 — Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1836 жылы 16 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3095 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28919, ESO 435-26, MCG -5-24-16, UGCA 192, AM 0957-311, IRAS09578-3118.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз)
Кронсхаген
Кронсхаген (Kronshagen) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Рендсбург-Экернфёрде ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 12128 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,35 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 58 092. Муниципалитеттің басшысы — Уве Майстер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Галатин (Враца облысы)
Галатин (Галатин) — Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Криводол қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 3071. Телефон коды — 091188. ЕКАТТЕ коды — 14390.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Враца облысының елді мекендері
NGC 7627
NGC 7627 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы 18 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7627 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71241, NGC 7641, UGC 12556, MCG 2-59-29, ZWG 431.47.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Мещанка (Булухта тармағы)
Мещанка — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Булухта өзенінің оң жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Евгений Иванович Забабахин
Евгений Иванович Забабахин (03 (16).01.1917 жыл, Мәскеу — 1984 жыл 27 желтоқсан, Снежинск) — кеңестік ядролық физика ғалымы, КСРО-дағы ядролық қаруды жасаушылардың бірі, КСРО Ғылым Академиясының академигі, Социалисттік Еңбек Ері (1953), Ленин және Сталин сыйлығының лауреаты.
Мещанка (Булухта тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Евгений Иванович Забабахин
Өмірбаяны
Евгений Иванович Забабахин Мәскеуде дүниеге келген. Машина жасау техникумын бітірген соң, «Шарикоподшипник» зауытында технолог-маман болып жұмыс істеген. 1938 жылы ММУ-дың физика факультетіне қабылданып, Ұлы Отан соғысы басталғаннан кейін Қызыл әскерге шақыртылып, Н. Е. Жуковский атындағы әскери-әуе академиясына жіберілді. 1944 жылы оқуын аяқтағаннан кейін адъюнктурада оқуын жалғастырып, 1947 жылы "Қарсы шабуыл кезінде орын алатын процестер" тақырыбында диссертация қорғады.
Мещанка (Булухта тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Евгений Иванович Забабахин
Өмірбаяны
Осы кезеңде КСРО-да ядролық қару жасау қолға алынғандықтан, ғалым химиялық физика институтына жіберіліп, 1948 жылдың көктемінен бастап, № 11 Құрастырушы бюрода жұмыс істей бастады. Кеңес Одағының алғашқы атом бомбасын жасауға қатысуы мен оны сәтті түрде тексеруі нәтижесінде оған 2-дәрежелі Сталин сыйлығының лауреаты атағы және Ленин ордені берілді. 1951 жылы құрылымы жақсартылған атом бомбасын жасау және сәтті түрде тексеруі нәтижесінде ғалымға 1-дәрежелі Сталин сыйлығының лауреаты атағы мен "Еңбек Қызыл Туы" ордені берілді. 1953 жылы ядролық зарядтардың физикалық сызбасын жақсартқаны үшін Е. И. Забабахинге Социалистік Еңбек Ері атағы мен 1-дәрежелі Сталин сыйлығының лауреаты атағы берілді. Осы жылы докторлық диссертацияны қорғады.
1955 жылы Е. И. Забабахин Орал аймағындағы Снежинск қаласына жіберілді, осы қалада жасалып жатқан "НИИ-1011" жобасына ғылыми жетекшінің орынбасары және теориялық бөлім басшысы ретінде жіберілді. Осы жоба нәтижесінде Кеңес әскерінің құрамына алғаш рет термоядролық заряд қосылды. 1958 жылы Забабахин Ленин сыйлығының лауреаты атағына ие болады, КСРО Ғылым Академиясының мүшесі ретінде сайланады. 1960 жылдан бастап, жоба басшысы болып, өмірінің ақырғы күнініе дейін осы қызметте істейді.
Дереккөздер
Санат:1917 жылы туғандар Санат:16 қаңтарда туғандар Санат:Мәскеуде туғандар Санат:1984 жылы қайтыс болғандар Санат:27 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:КСРО физиктері Санат:Физика-математика ғылымдарының докторлары Санат:XX ғасыр физиктері Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:Академиктер Санат:Лениндік сыйлықтың иегерлері Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері Санат:КСРО ғалымдары
Еңбектің механикамен жарақтандырылуы
Еңбектің механикамен жарақтандырылуы - негізгі өндіріс жұмысшылары еңбегінің машиналармен және механизмдермен жарақтандырылу деңгейін сипаттайтын көрсеткіш. Жұмыс машиналарының, жабдықтың, аспаптың, өндірістік құрал-сайманның (негізгі қорлардың актив бөлігі) орташа жылдық құнының жұмысшылардың орташа тізімдік санына қатынасымен айқындалады.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Кидыш (Учалин ауданы)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Мұз ботқасы
Мұз ботқасы (Ледяная каша) - өзге нысандағы мұздың уатылуынан және мұз кристалдарының сумен кіріге қатуынан калыптасқан, көлденеңі 2 м-ге дейін жететін калқи жүзген ұсақ мұз сынықтарының жиынтығы.
Мұз басу шекарасы
Мұз басу шекарасы - 1) қар және мұз басып жатқан тау беткейлері мен төбелерін кары мен мұзы жоқ тау бөліктерінен ажыратып тұратын сызық. Әдетте, жергілікті қар сызығына параллель болады; 2) байырғы тау немесе материктік мұздықтардың ең көп таралған шекарасы (мыс., валдай, вюрм мұз басуларының шекаралары).
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Орсе
Орсе (Orce) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Гранада провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Уэскар ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1321 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 324 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 150 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гранада елді мекендері
Альмаг
Альмаг — алюминий мен магнийдің қорытпасы. Техникада және дуралюминнің бет қабатын бүлінуден сақтау үшін қолданылады. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Саракас
Саракас — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Луза өзенінің сол жағалауынан 467 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Детекторлы қабылдағыш
right|frame|Ең қарапайым детекторлы қабылдағыштың сұлбасы. Ол L1 орамасы және C1 сыйымдылығы өзгертілмелі конденсатордан тұратын [[тербелмелі контурға жалғанған антенна мен жерқосқыштан, детектор қызметін атқаратын VD1 диодынан, C2 коденсаторы мен BF1 құлаққабынан тұратын төменгі жиіліктер сүзгіден және құлаққаптың өзінен тұрады.]] Детекторлы қабылдағыш — радиоқабылдағыштың ең қарапайым түрі. Ол антенна және жерқосқышқа жалғанған тербелмелі контурдан, амплитуда арқылы модуляцияланған сигналды демодуляциялайтын диодты детектордан тұрады. 1920—30 жж. дейін диодты детекторлардың орнына жартылай өткізгіш кристалды детекторлар қолданылған. Дыбыс жиілігіндегі электр сигналын кедергісі бірнеше мың омды құрайтын құлаққап арқылы тыңдауға болады.
Саракас
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Детекторлы қабылдағыш
Тіпті қуатты деген радиобекеттердің хабарларын қабылдау үшін детекторлы қабылдағышқа ұзындығы бірнеше метрден кем болмайтын антенна және сапалы жерқосқыш қажет. Бұндай радиоқабылдағыштың жалғыз маңызды артықшылығы —оның жұмыс істеуі үшін қуат көзі керек емес және оны дайындау оңай.
Саракас
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Детекторлы қабылдағыш
Тағы қараңыз
Санат:Радиоқабылдағыштар Санат:Радиотехника
Саракас
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Меринос
thumb|240px|Меринос жүнін бағалау сәті. thumb|left|1905 жылы Сиднейда өткен конкурс чепионы. Меринос (los merinos (көпше), merino (жекеше)) - биязы жүнді қой тұқымы. Оған жіңішке біртекті түбіттен тұратын аса бағалы жүн беретін ойлар жатады.
Меринос жүннің жіңішкелігі 14,0-25,0 мкм, ұзындығы 7,5 см. Қырыққан кезде 8-12 кг жүн алуға болады, одан 35-45% таза жүн алынады. 300-400 г. таза жүннен 1 м мата тоқылады. Республикада қой тұқымын асылдандыруда Рамбулье мен Прекос мериносы тұқымдарының маңызы зор. Осы тұқымдарды жергілікті қой тұқымдарымен шағылыстыру арқылы қазақтың биязы жүнді қойы, қазақтың арқар-мериносы, солтүстік қазақ мериносы, т.б. тұқымдары шығарылады.
Санат:Қой тұқымдары
Казальграссо
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1482 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 87 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Пошта индексі — 12030.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Giovanni Battista.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Черновка (Медведица тармағы)
Черновка — Ресейдегі өзен. Тверь облысы, Мәскеу облысы, Ярославль облысы, Владимир облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Медведица өзенінің сол жағалауынан 54 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Иваньков су торабынан Уголь су торабына (Уголь суқоймасы) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 3635
IC 3635 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 3635 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Түйілген орамал
«Түйілген орамал» — ұлттық ойын.
Ойынға жас өспірімдер қатынасады. Ойын жүргізу үшін ақ орамал керек. Орамалды ортасынан түйеді.
Ойынға қатынасушылар алаңға жиналады да шеңбер жасап айнала тұрады. Ойынды басқарушы тағайындалады. Басқарушы ортаға шығады да, қолындағы орамалды кез келген бір ойыншыға тастайды. Басқарушы "бір, екі, үшЭ деп дауыстағанда, ойыншылар жан- жаққа бытырап кетеді. Сонан соң басқарушы орамалдың артынан  қуалайды. Орамалды алған ойыншы дереу оны басқарушының қолына тигізбей басқа ойыншыға беріп үлгеруі керек. Сөйтіп, ойыншылар орамалды біріне-бірі өткізе береді. Орамалдан айырылып, қалған ойыншы басқарушының орнына шығады. Немесе орамалды ұстап алған басқарушы өз орнына басқа біреуді тағайындап, өзі ойыншылардың қатарына қосылады. Ойын соңында орамалды ұстатпаған тез, тапқыр ойыншы атап өтіледі.
Қолына орамал тиген ойыншы оны тек басқа ойыншыға жоғарыдан ғана лаңтырып бере алады. Шеңберден шығуға болмайды. Ойын жылдамдықты, амал-айланы қажет етеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақтың ұлттық ойындары
Зимняя Тоехта
Зимняя Тоехта — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тоехта өзенінің оң жағалауынан 25 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 8 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері
Згургола
Згургола (Sgurgola) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Фрозиноне провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2549 адамды құрайды. Халық тығыздығы 134 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 3010.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Leonardo. Жыл сайынғы мерекесі — 6 қараша.
Молчаниха (Берёзовка тармағы)
Молчаниха — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Берёзовка өзенінің оң жағалауынан 11 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Бия және Катунь өзендерінің тоғысқан жерінен Алей өзенін қоспағанда, Барнаул қаласына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мұз буу
Мұз буу (Зажор) — суда жүзіп жүрген және су бетін көмкере бастаған мұз кесектерінің өзен аңғарының нақтылы бір өңірінде жинақталуы. Күзгі сең қозғалысы кезінде болатын бұл процесс өзен ағысының кейбір өңірлерінің уақытша бөгелуіне, сөйтіп, өзен деңгейінің күрт көтерілуіне апарып соқтыруы ықтимал.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Микрокалькулятор
thumb|right|Микрокалькулятор Микрокалькулятор - әр түрлі есептеулерді орындау мүмкіндігі мол, пайдалануға ыңғайлы және шағын портативті электрондық есептеуіш машина. Ол әр түрлі мамандарға (экономистерге, бухгалтерлерге, сатушыларға т. б.), сондай-ақ студенттер ме мектеп оқушыларына қажет көптеген күрдел есептеулерді тез орындауға мүмкіндік береді. Микрокалькулятор тұрмыcта да пайдалы оның көмегімен электр энергиясына жәй газға төленетін ақыны есептеуге, пәтер жөндеуге керекті материалдарды, мерекелік дастарқан мәзірін анықтауға, сондай-ақ үй шаруашылығын жүргізуге қажетті есентеулерді орындауға болады.
Микрокалькулятор түрлері
Қарапайым (көпшілікке арналған), инженерлік және программалы деп 3 топқа бөлінеді. Ол өзіндегі қоректену көзінен (мыс., шағын аккумулятор не элемент немесе қернеуі 220 В болатын айнымалы ток желісінен қоректенеді. Олардың көпшілігінің өзіндік жеке қоректену көзі бар. Сонымен бірге оларды (шағын элементтермен қоректенетін 133 -38, БЗ—39, МК — 51 МК 53) күн элементімен жұмыс істейтін. Автономды қоректенетін микрокалькуляторлар МК—60 микрокалькуляторынан басқасын айнымалы ток желісіне типтік қоректендіру блогы арқылы қосуға болады.
Cипаттама
Қарапайым, тасылмалданатын микрокалькуляторлар кішігірім (мөлшері қойын кітапшасындай) қорапша түрінде болады; оның бір қырында цифрларды (0-ден 9-ға дейінгі цифрлар) теруге арналған және кез келген амалды орындауға сигнал беретін клавиштер, сондай-ақ өзінде терілген сан мен есептеу нәтижесін көрсететін жарық таблосы (индикатор) бар. Мұндай микрокалькулятор бүтін және бөлшек сандармен арифметикалық амалдарды (қосу, азайту, көбейту, бөлу) орындауға, процентті есептеуге, дәрежеге шығаруға, қажет санды есте сақтауға және пайдалануға дейін қабылдауға, оны есте жазылған сан мен қосуға, азайтуға т. б. операцияларды орындауға мүмкіндік береді. Ескеретін жайт: сан құрамындағы цифрлар индикатор көрсетуінен асып кетпеуі тиіс. МН 53 микрокалькуляторында -қосымша электрондық календарь, қоңыраулы сағат және секундомер орнатылған. Микрокалькуляторларда есептеу барынша қарапайым әрі уақыт аз кетеді. Мыс., 27 және 48 сандарын қосу үшін, ретімен 2 және 7 кла-виштерін (бұл кезде индикаторда 2, содан кейін 27 бейнеленеді), сосын «қосу» (-(-) клавишін және 4 пен 8 (индикаторда 4 және 48 жанады), клавиштерін ақырында нәтиже («=») клавиштерін басу керек. Индикатор да қосу нәтижесі 75 саны бейнеленеді. + клавиші арқылы санды микрокалькулятор жадына сақтауға немесе есте бар санға қосуға болады. Микрокалькуляторды пайдалана отырып, басқа арифметикалық амалдарды осылай орындауға болады. Күрделі микрокалькуляторлар (инженерлік және программаланатын) тригонометриялық функцйялардық мәнін, ондық және натурал логарифмдерді есептеуге, кейбір теңдеулерді шешуге т. б. орындайды. Микрокалькуля-торды таңдауда олардың көмегімен орындалатын есептеулердің сипатын білу (кестеге қараңыз) қажет. Кестеде барлық микрокаль-куляторларға ортақ, керек жағдайда екі клавишті басу арқылы орындалатын операциялар көрсетілген. Микрокалькулятордың мүмкіндігін аша түсетін бірнеше операция-лардан тұратын есептеу тәсілі де бар. Мыс., қарапайым микрокалькулятормен тригонометриялық функцияларды есептеуге, санды дәрежеге шығаруға, түбір табуға болады.Яғни бірнеше операция орындалады. Ал, инженерлік микрокалькуляторда осы операцияларды орындау үшін бір клавишті басса жеткілікті.
Микрокалькуляторды таңдау
Микрокалькулятор таңдауда индикаторына да баса назар аудару керек. Мысалы, сұйық кристалды индикаторда цифрлар бейнесі реңсіз (контрастылығы төмен, қара түсті цифрлар сұр түсте көрінеді) болғанымен, ол қуатты аз жұмсай (бірнеше милливатт, не оның үлестері), бір рет зарядталған аккумулятормен не элементтер комплектімен жүздеген, кейде мыңдаған сағат (мыс., БЗ—38, БЗ—39 микрокалькуляторлары үзіліссіз 800 сағат,МК—51—1000 сағат, МК — 53—8000 сағат) жұмыс істей алады. Микрокалькуляторлардың жарық диодты (цифрлар қызыл түсті) және катодо-люминесцентті (цифр жасыл түсті) индикаторлары ваттың ондық үлесіндей қуат пайдалана отырып, бір элементтер комплек-тісімен бірнеше сағат қана жұмыс істейді. Жарық диодты индикатордың артықшылығының бірі-ол механикалық әсерге (діріл, сілкіл, соққы) төзімді, люминесценттік индикатордағы жасыл түске адамның көзі талып шаршамайды, қамтылу-бұрышы 150о-қа, ал жарық диодты индикаторда ол небары 30о-ка ғана жетелі.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс
Ибрагим Әдиетұлы Қалиев
Ибрагим Әдиетұлы Қалиев (11.1.1959 ж. т., Ақжайық ауданы, Бударин с.) - ғалым, физика-математика ғылымдарының докторы (2001). 1974 ж. оқушылардың облыстық математикалық олимпиадасының нетижесі бойынша Новосибирск мемлекеттік университеті жанындағы физика-математика мектебіне қабылданып, оны 1976 ж. бітірді. 1981 ж. осы университетті бітірген соң Ресей ҒА Сібір белімшесі Гидродинамика институтына жұмысқа шақырылды. 1992-93 ж. Италиядағы «Tecnopolis Novus Ortus» ғылыми орталығында жұмыс істеді. Қазір Новосибирскдегі Гидродинамика институтының аға. ғыл. қызметкері. 40-тан аса ғылыми еңбегі, соның ішінде «Математические модели фазовых переходов» (2002) атты монографиясы жарық көрген.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Пішендеме
Пішендеме - көк шөптің нәрлігін сақтауға мүмкіндік туғызатын жемшөп дайындау әдісі. Пішендемеге қиын сүрлемделетін дақылдарды, әдетте, бұршақ тұқымдастарын салады. Пішендеме дайындау үшін шабылған көкті 45-55% ылғалдылыққа дейін дегдітіп, ор не траншеяға ұсақтап салып, мұқият нығыздап, ауа кірместей қымтап жабады. Бұл ылғалдылықта «физиологиялық құрғақтық» жағдайына енетін өсімдік торшасының су, яғни нәрін, ұстау күші бактериялардың сору күшінен басым түседі, де анаэробтық жағдайда олар ұзақ мерзім сақталады. Соның нәижесінде, бір жағынан пішен секілді құрғап қатаймаған (іріленбеген), екінші жағынан сүрлем секілді бүкіл қанты ашытылып, қатты қышқылданбаған, тұщы (рН=5-5,5), мал сүйсініп жейтін хош жеміс иісті азық дайындалады. Онымен қысқы мал азығыңда пішен мен сүрлемді алмастыруға болады. Бұршақ тұқымдастар көгінен дайындалған 1 кг пішеңдеменің жалпы қоректілігі - 0,3-0,4 а.ө. құрап, 70-90 г қорытылатын протеині болады.
Санат:Мал шаруашылығы
Нову-Амбургу
Нову-Амбургу (Novo Hamburgo) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Порту-Алегри агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Порту-Алегри экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 253 067 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 223,606 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1.131,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1927 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Сан-Мигел-де-Вила-Боа
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 479 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,49 км² шамасында. Халық тығыздығы — 102,1 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Архангел Михаил.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Садыра
Садыра - малдың тезегі, зәрі мен қора ішіндегі жуынды су араласуынын пайда болған, қоймалжың тұтқыр сұйығы. Садыра, негізінен мүйізді ірі қара мал мен шошқаны қорада ұстап бакқанда жиналады. Садыра кең қоймасында белгілі мерзімде сақталғаннан кейін тыңайтқыш ретіңде пайдаланылады.
Санат:Мал шаруашылығы
Бенуа Поль Эмиль Клапейрон
Клапейрон, Бенуа Поль Эмиль (26 қаңтар 1799 жыл, Париж -1864 ж. 28 қаңтар) - Француз физигi және инженерi. . Политехникалық мектептi бiтiрдi (1818). Петербургте Қатынас жолы инженерлер институтында қызмет iстедi. Францияға келгенде Париждегi көпiр және жол Мектебiнде профессор болды.
Клапейронның жұмыстары жылу процестерiне арналған. 1834 жылы ол Карноның ойын геометриялық түрде бейнелеп термодинамикаға графикалық әдiстi енгiздi. Сол жылы Бойль – Мариотт заңын, Гей – Люссак заңын және Авогадро заңын қамтитын идеал газ күйiнiң теңдеуiн (Клапейрон теңдеуi) қорытып шығарды. Бұл төменгi қысымдағы және жоғары температурадағы нақты газдар үшiн белгiлi дәрежедегi дәлдiкпен қолданылатын ең қарапайым қатынас болды. (1874 жылы ол Менделеевпен жалпыланған болатын, казiр Менделеев – Клапейрон теңдеуi деп аталады). Ол заттардың қайнау (балқу) температурасы мен қысымды байланыстыратын теңдудi (Клапейрон – Клазиус теңдеуi ) тапты. Клаузиус бұл теңдеудi 1851 ж. негiздедi.
Санат:1799 жылы туғандар Санат:1864 жылы қайтыс болғандар Санат:Француз физиктері
Тіршілік әлемі
Тіршілік әлемі. Жануарлар мен өсімдіктердің дамуындағы басқа эралардан мезозойдың басты өзгешелігі мұнда бауырымен жорғалаушылар мен ашық тұқымды өсімдіктер кеңінен таралды. Құрлықта қылқан жапырақты өсімдіктер (қарағай, самырсын), гинкго, саговниктер, беннетиттер және қырыққұлақтар кең тарады.
Пермь теңіздерінде тас көмірдегі омыртқасыздар өз тіршіліктерін жалғастырды. Омыртқалылардың дамуында ілгерілеу байқалды. Балықтар көбейіп, тұщы су балықтары да кездесті. Қосмекенділердің дамуы өркендеп, жыртқыш жорғалаушылармен қатар өсімдік қоректі котилозаврлар өмір сүрді. П. жерінің соңында палеозой организмдерінің жаппай жойылуы орын алды. Ылғалды климатқа байланысты тұқымды папоротниктер, кордаиттер, мүктер тез тарады. thumb| alt=A.| [[Юра кезеңіндегі табиғат.]] Юра кезеңінде балықтар, әсіресе бауырымен жорғалаушылар айрықша дамыды. Осы кезеңде алғашқы құстар (археоптерикс), қазір жойылып кеткен сүтқоректілер өкілі — пантотерийлер пайда болды. Бор кезеңінің басында өсімдіктердің эволюция даму сатысы: мезофиттен, ал соңында кайнофиттен өткен. Сондай-ақ өсімдік жамылғысын негізінен жабық тұқымды өсімдіктер құрады. Мезозойдан кайнозой эрасына өтер тұста органикалық әлем үлкен өзгерістерге ұшырады. Осы аралықта динозаврлар және басқа да жануарлар қатары, өсімдіктер жойылды. Мұны ғылымда “ұлы мезозойлық қырылу” деп атайды.
Кен байлықтары П. ж. – Жер тарихында құрғақ кезеңдердің бірі болғанына қарамастан ірі тұз кен орындарымен қатар көмір кен орындарының да түзіле бастауымен сипатталады (26,8%-ы). Көмірлі қабаттар, негізінен, бастапқы пермь дәуірінде қалыптасқан. Дүниежүзілік көмір кен орындарының (Печора, Таймыр, Минусинск, Кузнецк, Тунгус, т.б.) және газ қорына бай Шебелин (Украина), Вуктыл (Коми), Гронинген (Нидерланд), Хьюстон (АҚШ), т.б. кен орындары П. ж-нде қалыптасты.thumb| alt=A.| [[Көмір.]]
Калий тұздарының дүниежүзілік қорының басым бөлігі де П. ж-нде түзілді. Оларға Верхнекамск (Орал бойы), Каспий т. жағалауындағы, Германиядағы, Делавердегі (АҚШ), т.б. кен орындары жатады. П. ж-нде астұз кен орындары да қалыптасты, олардың ішіндегі ең ірісі – Донбасстың солтүстікдегі Артемовск кен орны. П. ж-нде түзілген кентасты пайдалы қазба кен орындарының қатарына Мансфельд мыс кен орны (Германия), Балқаштағы Қоңырат мыс-молибден кен орны, Корнуолл қалайы кен орны (Англия), Мұрынтау алтын кен орны (Өзбекстан), Хайдаркен (Қырғызстан) сынап кен орындары, т.б. жатады.
Дереккөздер
Санат:География
Қази Қалиев
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Оберенгстринген
250px|thumb|Картада орналасуы Оберенгстринген (Oberengstringen) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан коммуна. Дитикон округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6167 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.13 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 245, пошта индексі — 8102.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Альмадин
Альмадин — (кіші Азиядағы қала) — әдемі қызғылт түсті асыл тас, темірлі-алюминийлі минерал. Техникада абразив ретінде металдарды ажарлауға қолданады. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Волоф
Волоф (уолоф, яолоф) — Батыс Африкадағы халық. Олар негізінен Сенегал мен Гамбия өзендерінің аралықтарында – Сенегалдың батысында (4,6 млн. адам. 2006 ж., бағалау) және Гамбияның солтүстігінде (186 мың адам), сондай-ақ Малиде (21 мың адам) тұрады. Кот-д’Ивуар (20 мың адам), Мавритания (11 мың адам), Гвинея-Бисау (6,4 мың адам), Франция (35 мың адам).
Тілі
Тілі - Атлант отбасының волоф тілі. Сонымен қатар француз (Сенегал, Мавритания), ағылшын (Гамбия), араб (Мавритания) тілдерінде сөйлейді. Жазуы араб графикасына негізделсе, 1970 жылдардың басынан бастап – латын әліпбиіне негізделген.
Діні
Діни жағынан сүнниттік мұсылмандар басым, азырақ католиктер бар.
Тарихы
Волофтар туралы алғашқы деректер португал теңізшілері Сенегал өзенінде волоф көсемдерімен кездескеннен кейінгі 15 ғасырға жатады. Дегенмен, волофтар төрт ғасыр бұрын Гана империясы құлағаннан кейін батысқа қоныс аударып, Батыс Африканың жағалау аймақтарын ұзақ уақыт бойы өз мекенім деп келді. Олар бастапқыда тайпаларды бағындырды және өзін-өзі басқаратын мемлекеттердің үлкен патшалығын құрды, португалдықтар келген кезде олар Вало, Баол, Кайор және Синус пен Салум деп аталатын төрт басшылыққа бөлінді.
Қали Жүніс моншасы
Архитектуралық ескерткіштер қатарына жатады. Қаланың көне тарихи орталығында тұрғын үйлердің қоршауында орналасқан монша бір қабатты, төбесінде үлкен әрі көлемді күмбездері бар. Беталды кіре беріс жағы Байзақ батыр көшесіне бағытталған. Күйген кірпіштен ортаазиялық ескі дәстүрлі әдіс қолданылып, тік қабырғалары жабық келіп, төбесіне күмбездер орналастырылған. 1986 ж. қалпына келтірілген монша бұрын ғыл. әдебиетте жазылып көрсетілмей келген. Моншаның бетәлпет жағы кірпіштермен өрнектеліп, қуыс аралықтары жылтыр етіп сыланған.
Волоф
Тарихы
Ресурстарға кедей, бірақ экономикалық тұрғыдан жақсы білетін волофтар үш ғасыр еуропалық қоныстанушылармен достық қарым-қатынас орнатып, құлдар мен жержаңғақтардың ірі экспорттаушысы болды. 19 ғасырда құлдық жойылғаннан кейін олардың саны азайды, ал француздармен соғыс волоф патшалықтарын жойды. Алайда, 1960 жылы тәуелсіздік алған кезде халықтың тез өсуі мен урбанизациясы Сенегалда волофтардың өсуіне әкелді.
Кәсібі
Дәстүрлі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік. Ертеде тары, құмай, бұршақ, мақта өсірілді, жеке учаскелерде – жүгері, көкөніс, темекі, асқабақ, тамыржеміс, жемістер, 20 ғасырдың басынан бастап азық-түлік дақылдары тауарлы дақылдармен (жержаңғақ) ауыстырылды. Сиыр, қой, ешкі және құс өсіреді. Олар сонымен қатар балық аулаумен, аңшылықпен, азырақ - жинаумен (сағыз, бал, балауыз, жемістер) айналысады. Қолөнер – металл өңдеу, ағаш өңдеу, тері өңдеу, зергерлік, тоқымашылық (ерлер), қыш және иіру (әйелдер) дамыған.
Қали Жүніс моншасы
Монша құрылысы – кіре беріс бөлмеден, вестибюльден, демалатын бөлмеден, жуынатын орыннан, массаж жасалатын бүйірдегі бөлмелерден, жылыту бөлмесінен, ыстық және суық су сақталатын ыдысы бар орындармен байланысатын қуыстардан; ыстық және суық су сақталатын үлкен резервуардан, қабырғаға жапсырыла орналасқан су ысыту қазанынан, ауласында құдығы бар тех. сектордан; жуынатын үш бөлмесі, олардан сыртқа шығып кететін арнайы есігі бар шағын пайдалану секторынан тұратын етіп жоспарланған. Моншаның құрылымы төбені жабудың аспалы – күмбездік әдіс жүйесі арқылы шешілген. Жарық беру мен желдеткіш күмбезде қарама-қарсы орналасқан тесіктер мен үй қабырғаларының арасындағы кішкене қуыстар арқылы жүзеге асырылады. Үй көне дәстүр бойынша еденнің астынан қыздыратын каналдардың қалталары арқылы жылытылады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Волоф
Өмір салты
Касталық бөліну болды. Билеушілерді дворяндар белгілі бір әулет өкілдерінен сайлады, олардың әскери отряды болды. Отбасы үлкен патрилокалды, кішігірім отбасыларға бөлінеді.
Халық ауыз әдебиеті дамыдыған. Гевел әңгімешілерінің орындауындағы тарихи аңыздар, мақал-мәтелдер, нақыл сөздер, ертегілер, әңгімелер, әндер, билер. Музыкалық аспаптар – шертпелі ішектілер, флейталар, ксилофондар.
Елді мекендері әдетте шағын (100 тұрғыннан аз), жинақы. Дәстүрлі тұрғын үйлері - едені топырақ, конустық сабан төбесі бар дөңгелек шағын Лашықтар. ХХ ғасырда тікбұрышты тұрғын үйлер басым болды.
Ауыл тұрғындарының киімдері – ерлер кең шалбар мен ұзын көйлек, әйелдер белдемше мен жемпір немесе көйлек. Көбінесе киімдер бірінің үстіне бірі киіледі, ал үстіңгі бөлігі астыңғыдан қысқа және басқа түсті. Әртүрлі зергерлік бұйымдар жиі таралған.
Азық-түліктері - жарма, бұқтырылған ет, тары, құмай және сүт қосылған күріш, сирек - ет және балық өнімдері.
Дереккөздер
Санат:Сенегал халықтары Санат:Гамбия халықтары Санат:Мали халықтары Санат:Кот-д’Ивуар халықтары Санат:Мавритания халықтары Санат:Гвинея-Бисау халықтары
Көпбосын Панзабеков
Көпбосын Панзабеков - 1936 жылы Түркістан облысындағы Төле би ауданында туған. 1959 жылы Шымкент Мемлекеттік педагогикалық институтын қазақ тілі мен әдебиеті және орыс тілі мен әдебиеті мамандығы бойынша тамамдаған. Әр жылдар да республикалық комсомол және совет органдарында, Төле би ауданы, Шымкент пен Алматы қалаларында мұғалім, мектеп директоры және аудандық оқу бөлімінің меңгерушісі, Оқу министрлігінің оқу теледидар кабинетінің методисі, Ы.Алтынсарин атындағы педагогикалық ғылымдар ғылыми-зерттеу институтының аға ғылыми қызметкері, Қазақ ССР Ғылым академиясы М. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының ғылыми қызметкері, республика Министрлер Советі жанындағы Дін істері жөніндегі Совет Уәкілінің аға нұсқаушысы болып қызмет еткен. «Қазақ мектептеріндегі орыс тілі мен әдебиеті» журналының редакторы, Қазақ мемлекеттік басқару академиясының аға оқытушысы, Бизнес және құқық жоғары мектебінің доценті болған. Халықаралық Мұстафа Шоқай қоғамдық қорының вице-президенті және осы қордың жанынан шыққан «Жас Түркістан» журналының редакторы қызметтерін атқарған. «Жылдар мен ойлар», «Годы и раздумья» сияқты жыр жинақтарының авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:1936 жылы туғандар
Жүрелей секіру
Жүрелей секіру — ойын мектеп ауласында, спорт залында ойналады. Ойынға қатысушылар екі топқа бөлінеді. Таңдалған алаңға бір жарым метрдей ұзындықта екі қатар көлденең сызық сызылады. Сол сызықтардың қарсы алдына тұспа-тұс он метрдей жерден екі шеңбер сызылады.
Дереккөздер
Санат:Қазақтың ұлттық ойындары
Көлді (Қарасай ауданы)
Көлді — Алматы облысы Қарасай ауданы, Ұмтыл ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қаскелең қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 14 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1217 адам (593 ер адам және 624 әйел адам) болса, 2009 жылы 1531 адамды (768 ер адам және 763 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қарасай ауданы елді мекендері
Гаэль Живье
Гаэль Живе (Gaël Givet; 9 қазан 1981, Арль, Франция) — франциялық футболшы, қорғаушы. 2006 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері.
Карьерасы
Карьерасында Франция және Англия клубтарында, Франция жастар құрамасында және ұлттық құрамасында ойнады.
2000 жылы карьерасын "Монако" клубында бастады. Жеті жыл бойы ойнап, Франция чемпионатының 178 кездесуінде алаңға шықты, 2004 жылы УЕФА Чемпиондар Лигасының финалисі атанды. Финалда "Монако" "Портудан" ұтылды, бұл ойында Гаэль 90 минут бойы ойнады.
2007 жылы "Олимпик Марсельге" ауысты.
2014 жылы қаңтарда "Эвианға", сол жылы жазда туған қаласындағы "Арль-Авиньонға", 2015 жылы "Тур" клубына ауысып, 2016 жылы карьерасын аяқтады.
Сілтемелер
Санат:Франция футболшылары Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Монако ФК ойыншылары Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары Санат:Блэкберн Роверс ФК ойыншылары Санат:Арль-Авиньон ФК ойыншылары Санат:Эвиан ФК ойыншылары
Қаржаубай Жұмажанов
Жұмажанов Қаржаубай (1938 ж. т.) - қарақалпақ ғалымы, әдебиет зерттеуші. Филология  ғылымының кандидаты. «Ақындар поэзиясындағы фольклорлық және жаңашылдық дәстүрі»атты монография жазған. «Абайдың таңдамалы өлеңдері мен поэмалары» атты кітапқа «Көркем аударма мәселелері» (Нөкіс, 1985) атты көлемді сын еңбегін, 1990ж. «Қарақалпақстан»баспасынан жарық көрген « Абай шығармаларының толық жинағына» «Абайдың қарақалпақша аудармасын қайта оқығанда» деген сын-зерттеу мақаласын жариялады.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Ауылдың айтқыштары
Ауылдың айтқыштары — 2011 жылы Астана қаласы «Нұра-Астана» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Берік Садыр. Беттер саны — 288.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-7101-36-7.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Нұра-Астана баспасының кітаптары
Томаш Голеш
Томаш Голеш (Tomáš Holeš; 31 наурыз 1993, Нове-Место-на-Мораве) — чехиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.
Командалық
Славия Прага
Сілтемелер
Санат:Чехия футболшылары Санат:Чехия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Яблонец ФК ойыншылары Санат:Славия Прага ФК ойыншылары
Чак Паланик
Чарльз Майкл «Чак» Паланик (ағылш. Charles Michael "Chuck" Palahniuk; 1962 жылы 21 ақпан, Паско, Вашингтон, АҚШ) — американың танымал жазушысы, журналист. Көпшілік оны «Төбелес клубы» («Fight Club») кітабының аторы ретінде таңиды. Бұл кітап бойынша 1999 жылы кино түсірілді. Кейде оны «контрмәдениеттің» патшасы деп атайды.
Чак Паланик — Радио мен баспасөзде жүріп, жай ғана жұмыстан көбірек жасаймын деген мақсатпен әлеуметтік қызметке араласады (емделмейтін аурулары бар науқастар мен мүсәпірлерге көмек). Оның жазушылық жолы 30 жасында басталады. Жазушылық шеберлік курстарын жүргізген Том Спаунбауэрдің (Tom Spaunbauer) сабақтарына қатысып, Чак өзіндік стилін тауып, шығармаларын жаза бастайды. Жазушының айтуынша, Спаунбауэр оның минималистік стиліне әсер етті. Паланиктың алғаш романы «Көрінбейтін құбыжықтар» («Invisible Monsters») баспада қабылданбағаннан кейін ашулы автор «Төбелес клубты» («Fight Club») жазып, оның экранизациялануынан соң әлемге танылады.
Шығармаларының кейбір цитаталары
— Мәңгілікке ұмытқың келетін нәрсеңді ешқашан да ұмыта алмайсың.
— Біз бәрі де нашар болып тұрғанды жақсы көреміз. Бірақ ешқашан оны мойындамаймыз.
— Өзіңе түсініксіз нәрсені өз қалауынша түсің.
— Егер де біз әлденені түсіне алмасақ, ол бізді жындандырады. Егер де түсіне не түсіндіре алмасақ, оны жоққа шығарамыз.
— Жараны ұмыту қиын, бірақ қуанышты еске түсіру одан да қиын. Бақыт есімізде жара қалдырмайды. Бір қалыптылықтың бізге үйретері аз...
— Ант пен серттердің құны жоқ әлемде, берілген уәдені тек бұзу үшін уәделесу әлемінде, сөзге бұрынғы пәрменділікті дарыту тамаша болушы еді.
— Адамдар, өздері айтпақшы, телефонды бір-біріне жақын болмас үшін пайдаланады, бірақ жалғыз қалудан қорқады.
— Мені ұмыта аласың, бірақ менің бар болуымды жоққа шығара алмайсың.
— Біз өз-өзімізді жұбата алмаймыз.
— Ешкім де басқаларға шын мәнісінде кім екенін көрсетпейді.
Александр Порфирьевич Полосухин
Полосухин Александр Порфирьевич (9.19.1901, Татарстан Республикасы, Тетюши қаласы — 4.9.1965, Алматы) — ғалым-физиолог, медицина ғылымының докторы (1939), профессор (1939), Қазақстан Ғылым Академиясының академигі (1954), Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1944). Қазақстандағы физиологтар ғылыми мектебінің негізін салған. Пермь мемлекеттік университетін бітірген (1929). 1938 жылдан Қазақстанда тұрып, еңбек етті. 1938 — 63 ж. қазіргі Қазақ ұлттық медицина университетінде кафедра меңгерушісі, декан, директордың орынбасары; 1955 — 65 ж. Қазақстан Ғылым Академиясының вице-президенті, 1945 — 65 ж. Физиология институтының директоры болды. Негізгі ғылыми еңбектері адам физиологиясына арналған. Полосухин адамның қан айналысы мен лимфа айналысының реттелу тәртібін зерттеп, естен тану (шок) патогенезіне сипаттама берді, оған қарсы арнайы дәрі (Полосухин сұйығы) ұсынды. Оның басшылығымен силикоз ауруын зерттеу жұмыстары жүргізілді. Ленин, Еңбек Қызыл Ту, “Құрмет Белгісі” ордендерімен марапатталған. Шығармалары: Экстрорецептивная и интерорецептивная регуляция кровообращения, дыхания и лимфотока, М., 1952; Материалы по регуляции венозного кровообращения, М., 1955; Избр. труды, А.-А., 1967.
Дереккөздер
Санат:1901 жылы туғандар Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:1965 жылы қайтыс болғандар Санат:Академиктер
Чак Паланик
Шығармаларының кейбір цитаталары
— Өз проблемаларың жайында айналадағыларға айтпасаң, олардың проблемаларына мән беруден қашасың деген сөз.
Жол жүрісі қауіпсіздігі
Жол жүрісі қауіпсіздігі – жол жүрісіне қатысушылардың жол-көлік оқиғаларынан және олардың зардаптарынан қорғалу деңгейін көрсететін жол жүрісінің жай-күйі. Жол жүрісі қауіпсіздігін қамтамасыз етуге байланысты қатынастар Қазақстан Республикасының “Жол жүрісі қауіпсіздігі туралы” Заңымен және Ішкі істер министрінің нормативтік актілерімен реттеледі. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі бойынша жол жүрісі және көлік құралдарын пайдалану ережелерін бұзу көлікпен жүру және оны пайдалану қауіпсіздігіне қарсы жасалған қылмыс болып табылады.
Сілтеме
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Жол қозғалысы
Құмитжон
Географиялық орны
Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Мойынқұм ауылының солтүстігінде 42 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 330 м шамасында. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 15 км-ге созылған, енді жері 6 км. Жер бедері белесті құм төбелерден тұрады. Солтүстігінде Қояндыөзекқұдық, Серікбай құдықтары, шығысында Жамбыл таулары, батысында Қалмақ қыстауы бар.