cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Үлгі
Тоқыма
Киім-кешек пен ою-өрнектің қалыптасқан мәнері. Қазақ тайпалары мен ірі руларының, жүздерінің киім киінуінде, ою-өрнек түрін жасауда өздеріне тән ерекшелік сипаты болған. Yлгі ерекшелігі әр қауымның талғамына, географиялық орнына, шаруашылық кәсібі мен ауа райына, көршілес ру-тайпалардың рәсім-салтына орай қалыптасқан. Осыған байланысты қазақтың ертедегі сән және қолөнерінде Ұлы жүз Yлгісі, Орта жүз Yлгісі, Кіші жүз Yлгісі немесе арғын Yлгісі, найман Yлгісі, керей Yлгісі секілді мәнерлер көптеп кездеседі. Кейде Yлгілер кең ұғымда ұлттың, елдің, жердің атымен Қазақ кілемі, Иран кілемі, Әндіжан кілемі болып та атала береді. Үлгі — зерттелетін белгілі бір объектінің немесе объектілер жүйесінің сипаттап түсіндіру арқылы немесе материалдық түрде жасалған шартты бейне-үлгісі. Түсініксіз немесе аз зерттелген құбылыстың бейнесін, схемасын, сипаттамасын жасау үшін бұрыннан мәлім әрі зерттелген объектімен салыстыра отырып, осы құбылыстың үлгісі ретінде зерттеу немесе түсіңдіру мүмкіндігі.
Физика
200px|right|thumb|дельфин үлгісі Кедір-бұдырлық үлгісі (Образец шероховатости) — үлгіліктің бет тегіссіздігінің бағыттары түзусызықты, доға тәрізді немесе айқасқан түрде жасалынады және кедір-бұдырлықтың негізгі параметрі (Ra) мен үлгіліктің өңдеу түрі көрсетілген. Осы үлгілік тетіктердің бет кедір-бұдырлықтарының сапасын бақылау үшін пайдаланылады.
Стандарт үлгі (Образец стан¬дартный) — объектінің құрылымын немесе қасиеттерін сипаттайтын шама мәндері стандарт түрде бекітілген үлгі.
Сынау үлгісі (Образец для испытания) — материалдың немесе бүйымның қасиеттерін анықтау мақсатымен сынау жүмыстарын жүргізу кезінде гіайдаланылатын үлгі.
Үлгі астындағы тақта (Доска подмодельная) — көбінесе металдан жасалып, астыңғы және үстіңгі бөліктерден түратын, үстіне металл үлгілері орныктырылатын тақта. Құю жолының үлгілері де осы тақтаға койылады. Үлгі астындағы тақтаның бір жақты және екі жақты болатын түрлері бар.
Үлгі жиынтығы (Комплект модельный) — қорытылған металды қалыптарға құйып алу үшін қажетті барлык аспап түрлерінің (қалып, қорама, қорам жәшік, қосымша қондырғылар, аспаптар) жиынтығы.
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
Санат:Экономика Санат:Қаржы Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
نموذج (توضيح) Модел Model (desambiguació) Model Model Model (Begriffsklärung) Modelo Modelo Malli Model Modell (egyértelműsítő lap) Model Modello モデル 모델 Modelis Model Modell Model Modelo Model Модель (значения) Model Model Modell แบบจำลอง Model 模型
Поперечная Талая
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым бастауынан Ачинск қаласына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Сұрала қаз
Сұрала қаз (Anser fabalis) — қаздар отрядына жататын ірі құс. Салмағы 4,5 кг. Денесінің үсті қоңырлау, бауыры ақшыл-сұр, тұмсығы қара, табаны сары болады. Тундрада, Шығыс Сібірде, Исландияда, Орта Азияда, Гренландияда, Қытайда болады.
Дереккөздер
Санат:Қаздар
Герн (Морбиан)
Герн (Guern) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Морбиан департаментінде орналасқан. Понтиви округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 47,01 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 56076, пошта индексі — 56310.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1448 адамды құрады. Халық тығыздығы — 30,8 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Морбиан департаментінің коммуналары
Деннис Роммедаль
Деннис Роммедаль (Dennis Rommedahl; 22 шілде 1978 жыл, Копенгаген) — даниялық футболшы, жартылай қорғаушы. Дания Ұлттық футбол құрамасының экс-ойыншысы.
Сілтемелер
Санат:22 шілдеде туғандар Санат:Дания футболшылары Санат:ПСВ ФК ойыншылары Санат:Чарльтон Атлетик ФК ойыншылары Санат:Аякс Амстердам ФК ойыншылары Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары Санат:Брондбю ФК ойыншылары
И. Жұмаев атындағы ауыл
Иманғали Жұмаев атындағы ауыл — Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауданы, Тау ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жәнібек ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 12 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 190 адам (99 ер адам және 91 әйел адам) болса, 2009 жылы 117 адамды (59 ер адам және 58 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жәнібек ауданы елді мекендері
Метлей (Сура тармағы)
Метлей — Ресейдегі өзен. Пенза облысы, Саратов облысы, Ульянов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сура өзенінің оң жағалауынан 798 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура өзені бастауынан Сура су торабына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Саратов облысы өзендері Санат:Ульянов облысы өзендері
Аристипп
right|150px Аристипп (б.д.д. 435-355) - көне грек философы, Сократтың шәкірті, Кирен мектебінің негізін салушы.
Дереккөздер
Санат:Ежелгі грек философтары
Инновациялық маркетинг
Инновациялық маркетинг — өндірістегі инновациялық үрдістерді дамыту жəне ноу-хауға айналдыру түрінде ерекшеленеді. Инновация дегеніміз — бұл техника, технология, еңбек пен басқару саласына жаңалық енгізу, сондай-ақ қызметтің əртүрлі бағыттарында жаңалықтарды қодану. Ноу-хау (ағыл., «knоw-һоw»— «қалай істеуді білемін») — ғылыми-техникалық, өндірістік-технологиялық, басқару, қаржы-экономикалық сипаттағы білімдердің, мəліметтердің, сондай-ақ оларды тəжірибеде қолдану дағдыларының жиынтығы.
Дереккөздер
Санат: Экономика Санат: Қаржы
Судағы газ мөлшері
Судағы газ мөлшері. Қойнауқаттық суда еріген газдың көлемдік бірліктермен өлшенетін мөлшер(см3/л, л/л, м3/м3). Синонимдері — судың газбен қанығуы; судың газдың факторы
Индер ауданы
Индер ауданы — Атырау облысының солтүстігіндегі әкімшілік бірлік. Аудан "Есбол ауданы" атауымен 1928 жылы құрылған. Аудан орталығы – Индербор кенті.
Судағы газ мөлшері
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Индер ауданы
Жалпы сипаттама
Жер аумағы 10,9 мың км2. Тұрғыны 33,5 мың адам, орташа тығыздығы 1 км2-ге 3,1 адамнан келеді (2018). Құрамында 1 кенттік, 6 ауылдық әкімшілік округі және оларға қарасты 13 ауыл бар. Аудан орталығы Индербор кенті. Индербор кентінің Атырау қаласына дейінгі арақашықтығы - 200 км. Ең ірі елді мекендері: Индербор кенті, Есбол, Өрлік, Елтай, Көктоғай, Жарсуат және Бөдене ауылдары.
Жер бедері — негізінен жусанды жазық далалық. Сондай-ақ тұйықталған қуыстар, құлама сайлар, сорлар кездеседі. Сайлардың тереңдігі шамамен (1-1,5 м), олардың ұзындығы бірнеше шақырымға созылады. 6-10 м-дей ойпаңда орналасқан сорлардың суы тұзды келеді. Тұзды көлдер жазда көбіне кеуіп қалады. Онша биік емес дөңестер оңтүстік-батысында Оңдасын жалымен (Димаштөбе), солтүстігінде Тотжалмен, шығысында Көктаумен ұштасады. Бұл аумақта жүздеген қазаншұңқырлар, терең оқпандар, үлкенді-кішілі үңгірлер, жыралар кездеседі.
Географиясы, рельефі және геологиялық құрылысы
Аудан оңтүстігінде Исатай, Махамбет аудандарымен, шығысында Қызылқоға ауданымен, солтүстігінде БҚО-ның Ақжайық, Жаңақала аудандарымен шектесiп жатыр.
Индер ауданы – Атырау облысындағы өнеркәсіпті және ауыл шаруашылықты аудандарының бірі. Индер ауданының жері Каспий маңы ойпатының солтүстігін алып жатыр. Ауданды екіге бөліп жатқан Жайық өзенінің батыс жағы, негізінен, жазық құмды шөл болып келеді, ал шығыс жағы үстіртті (Индер мен Жамантау тауларының теңіз деңгейінен биіктігі 52 және 26 м). Одан әрі сортаң топырақты жазыққа айналады. Индер тауында карстық опырылымдар мен үйінділер өте жиі тараған. Аймақ рельефі жазық, топырағы сазды.
Ауданның қазіргі жер бедері антропогенде болған бірнеше теңіз трансгрес- сияларымен (Баку, Хазар, Хвальн) байланысты.
Индер ауданы жерінде шығыстан Ойыл өзенінің жаңа атырауы аласара келіп ұсақ тұйық көлтабандарымен аяқталады. Бұл саздақты-құмайтты атыраудың биіктігі солтүстікте 5 м., ал оңтүстік етегінде 10-15 м. Ауданның орталық бөлігінде теңіздің шегінуінен пайда болған әр жастағы бір-бірімен жалғасқан ежелгі теңіздік атыраулары (Жайық- Көшім, Оңтүстік-Жайық маңы) жатыр. Жайық-Көшім ежелгі теңіз-атырауы (дельтасы) Жайық өзенінің оң жағымен тұйық өзендер өңірінің арасында орналасқан. Абсолюттіқ биіктігі 0—10 м шамасы. Саздақтармен құмдақтардан түзілген және тармақталған құрғақ арналармен тілімденген. Оларды биіктігі 3—3,5 м қырқалар бөліп тұрады.
Оңтүстік-Жайық маңы теңіздік-атырауы Индер тауының оңтүстігінде Жайықтың сол жағымен шығыста Ойылдың тұйық ағынсыз атырауының арасында жатыр. Рельефі белесті-жалды болып келеді, биіктікгері 4—5 м. Ауданның батыс жартысын алып жатқан Еділ-Жайық өзендер аралығында орналасқан Нарын құмының шығыс шеті. Бұл өңірде беткі ағындар жоқ. Нағыз құмды шөлмен сипатталады. Шығысында төбешікті құмдар батысқа қарай төбешікті-қырқалы, қырқалы- шағыл құмдарға жалғасады. Қамыс, Самара көлдер ойысына жақын жатқан құмдарда аздаған айырмашылықтар бар. Қара және Сары өзендер көктемде тасыған кезде оның тармақтарымен келген немесе жерге сіңіп, жер астымен келген сулар құмдарды ылғалдандырып грунт суларын тұшытады. Индер ауданының рельефін құруда желдің маңызы зор. Құмды жазықтарда эолды-рельеф формалары кеңінен таралған. Орта төбешікті құмдардың биіктіктері 5-6 м, ал еспелі шағыл құмдардың биіктігі 18 м-ге дейін жетеді. Аудан рельефінің жалпы көрінісі ойпатты жазық болғанмен мұнда түпкілікті тау жыныстарынан түзілген, тұзкүмбездерінен жасалған Индер, Жамантау таулары бар. Оңтүстік беткейі жер қабықты тілімделіп келген.
Халқы
Тұрғыны 2021 жыл басында 32 254 адам болды. Жекеленген этностары бойынша халық саны төмендегіше бөлінеді:(2021 ж.)
Халықтың 1 км2-ге шаққандағы орташа тығыздығы — 2,7 адам.
Тарихы
Аудан аумағын ақ гвардияшылардан тазарту үшін 1919 жылдың 22 желтоқсанынан 1920 жылдың 3 қаңтарының кешіне дейін В.И.Чапаев дивизиясы ұрыс жүргізді. Азат етілген елді мекендерде Горы, Гребенщик, Кулагино, Өрлік, Зеленый селолық кеңестерін құру қолға алынды. Олардың бәрі де Зеленый болыстық атқару комитетіне бағынды. Ал Зеленый болыстық комитеті 1920 жылы 6 қаңтарда құрылған Гурьев уездік революциялық комитетіне бағынды. Түрлі себептермен 1923 жылдың аяғында Зеленый болыскомы таратылып, оның орнына Топайлы болыскомы құрылып, орталығы әуелі Топайлы, кейін Кулагино ауылы болды. Оған бұрын орыстар көбірек мекендеген 11 ауыл қарады, оларда 1927 жылы 8299 адам тұрды.
1928 ж. республика бойынша жаңаша әкімшілік-аумақтық аудандастыру шаралары жүргізілді. Бес басқышты (ауыл-село, облыс, уезд, губерния, өлке) баскару жүйесінің орнына төрт басқышты (ауыл-село, аудан, округ, өлке) басқару жүйесі енгізіліп, 1928 ж. 6 мамырда Гурьев округі кұрылды. Оның кұрамына кірген жеті әкімшілік бөліктің бірі — Есбол ауданы. 1928 ж. 17 қаңтарда құрылған Есбол ауданының орталығы № 9 ауыл болған. Ол екі жылдан кейін таратылып, Гурьев ауданының кұрамына енгізілген.
Жайықтың оң бетіндегі кұм ішіндегі ауылдар да кеңестерге біріктірілді. 1931 жылы Толыбай және Мәмбет кеңестері құрылып, бұл ауылдық кеңеске төрт мал серіктігі қараған. Олар: “Шұбалаң”, “Тұрмантай”, Үлкеншағыл”, “Жұлдыз”. 1939 жылы бұл серіктіктер таратылып, Жайық бойындағы шаруашылықтарға қосылды.
Аудан 1963 жылы көршілес Бақсай ауданымен біріктіріліп, 1964 ж. қайта бөлінді. Содан Индер ауданы атанып, орталығы Индербор кенті болды.
Климаты
Индер ауданы мұхиттардан қашық жатуына байланысты олардың климатты жұмсартарлық әсері байқалмайды. Сол сияқты Каспий теңізінің әсері де тек қана жағалауларында сезіледі. Аудан аумағының климаты арктикалық, иран және тұран ауа массаларының әсерінен қалыптасады. Жылдың салқын кезінде мұнда Сібір антициклонының батыс тармағын (Воейков осінен) келген ауа массасы үстем болады. Жылы кезде олар Орта Азиямен Ираннан келген ыстық тропиктік ауамен алмасады. Осы ауа массаларының әсерінен өте қуаң шұғыл континентгік шөлейт климат типі қалыптасады. Жылы атлант ауа массаларының да аудан аума- ғының ылғалына әсері мардымсыз, өйткені жолда күшті өзгеріске үшырап жетеді және жазық жер бедерінің үстімен тоқтамай өтіп кетеді. Шұғыл континенттік климат жыл мезгілдерінде үлкен айырмашылықтармен сипатталады. Жазы өте ыстық, қысы суық, түсетін жауын-шашын аз, ал буланушылық өте көп болуынан байқалады.
Индер ауданының климаты метеостансалардың мәліметтері бойынша, ең салқын ай қаңтарда -13,0°С. Жалпы қыс қоңыржай салқын, онша ұзақ емес. Жаз аудан аумағында ыстық және ұзак болады. Ең жылы шілде айының орташа температурасы +25,0°, бірақ кей жылдары ауаның темературасы +45°С дейін көтеріледі. Орташа жылдык температураның амплитудасы (айырмашылығы) 37°С.
Жауын-шашынның жылдық мөлшері 242-282 мм. Қуаңшылық жылдары 80 мм-н аспаған (1891). Жауын-шашын көбінесе батыстан келетін циклондарға байланысты салқын кездерде түседі.
Қар жамылғысының қалындығы 10 см-ден аспайды, желтоқсан айының екінші онкүндігінен бастап 2—3 ай бойы сақталады. Ал жазда буланушылық (ылғалды жер, су бетінен ауаға булану) 800—900 мм.
Өзендері мен көлдері
Индер ауданы бүкіл облыс жерлері сияқты су қорына өте тапшы аймақтардың қатарына жатқызылады, яғни жерінің аумағына шаққанда мұндағы су мөлшері өте аз. Есепке алынған өзен-көлдердін су деңгейлері де жыл мезгілдерінде кенет өзгеріп отырады. Ірілері тартылып, ұсақтары құрғап қалады. Басты өзені — Жайық, Атырау облысының үлесіне 323 км бөлігі тиетін болса, соның 150 км-дей ұзындығы Индер ауданының жерімен солтүстіктен оңтүстікке ағып өтеді. thumb|right|250px|Индер кенті тұсындағы Жайық өзені Судың тасу кезінде (мамыр айында) өзен деңгейі сабасынан (межень) орташа 4— 5 м көтеріледі, су көп жылдары 10 м жоғарылайды. Аудан жерінде су тасқыны пайда болып, жайылмаларды, өзен террасаларын бірнеше километрге жайылып су басады. Бағырлай, Бағырлайсай өзендерінің, көптеген көлдердің деңгейі көтеріледі. Жалпы өзен жайылмалары әр бір екі жылда, өзен террасалары әрбір 5-6 жылда су астында қалып отырады. Аудан жерінде Жайық, Бағырлай, Алғабас, Құрайлы өзенінің екі жағындағы өзен аңғарлары арқылы салынған, Ақсай суару-суландыру жүйелері бар.
Ауданның ірі көлі — Индер. Ол тұзды, тұйық көл. Жайық өзенінің сол жағында 15 км жерде орналасқан. Ауданы 110 км2, ұзындығы 13.5	км, ені 11 км, терендігі 0,7 м, жағалау сызығы 40 км. Тектоникалық жолмен пайда болған, жер қыртысының төмен түскен жері. Жағалары саздақты, су бетіне- қарай 4—8 м құлама тік жар. Қоректену көзі айналасындағы саздардан шығатын тұзды бұлақтар. Су жинайтын алабы 425 км2. Индер көлі мен шығыстағы Ойыл өзендерінің аңғарындағы Ақтөбе, Отаркөл, Бөлекаяқ, т.б. көлдерден тұрады.
Бөлекаяқ көлі ауданның солтүстік шығысында ең төмен бөлігіңце орналасқан. Абсолюттік биіктігі — 17,5 м, ауданы 13,5 км2, ұзындығы 9,5 км, енді жері 2,1 км, жағалау сызығының ұзындығы 34,4 км.
Ауданның шығысында Отаркөл көлі жатыр. Теңіз деңгейінен биіктігі — 8,5 м, ауданы 3 км2, ұзындығы 3,4 км, ені 1,7 км, жағалау сызығы 12 км. Оның солтүстігінде жатқан Ақтөбе көліне Ойыл өзені құяды. Бөлекаяқ өзені ағып шығады. Абс. биіктігі — 5 м., ауданы 5,5 км2, ұзындығы 5 км, ені 3 км, жағалау сызығы 17,5 км.
Өсімдіктер мен жануарлар дүниесі
Өсімдіктерден шөлейт аймаққа тән қара жусан, көкпек, изен, еркек шөп, қияқ, т.б. өседі. Жайық аңғарындағы тоғайлы алқаптар, Тайсойған, Мәмбет, Қараой кұмды өңірлері бай келеді. Жайықтың екі жағы қалың тоғай. Құмдардың шығысында топырақта дақылдардан бидайық, айрауық, арпабас, аздап бұталар - ақтал, жыңғылдар кездеседі. Қырқалар төбешіктер мен жазықтарда жусанды, бұйырғын өсімдіктері өседі.
Ойыс жерлерді сор алып жатыр. Басым өсімдіктері: жусанды-бұйырғын, сораңды-қаражусанды, дақылды-жусанды, бидайықты-түрлі шөпті топтар.
Аңдардан қасқыр, түлкі, борсық, киік, қарсақ, жабайы шошқа, қоян, бауырымен жорғалаушылардан жылан, кесіртке, бақа көп. Құстардан қарақұс, қарға, ұзақ қарға, шағала, сауысқан, үйрек, көкек, торғай түрлері, жапалақ, үкі кездеседі. Өзен бойларында су құстары, сондай-ақ бозторғай т.б. мекендейді. Жайық өзенінде балықтың бірнеше түрі, оның ішінде бекіре тұқымдас балықтар да бар. Жазда бүйі, қарақұрт байқалады.
Экологиясы
Аудандағы 300-ден аса кәсіпорын, шаруа қожалықтарының қоршаған ортаға зиянды әсер ету ықтималдығы бақылауға алынған. Аудан аумағын қақ жарып өтетін Жайық өзенінің фаунасы бай, суында сирек ұшырасатын балық түрлері тіршілік етеді. Өзенді жағалай өскен жасыл желек ауа құрамын үнемі тазартып отырады. Сондықтан Индер ауданы экологиялық жағдайы жағынан қалыпты аймақтардың қатарына жатады. Аудан бойынша кәсіпорындар мен автокөліктер арқылы жылына 3936 тоннадай зиянды-улы газдар ауаға тарап, 1500 тоннаға жуық қалдықтар шығады. Сондықтан автокөліктердің жүріс-тұрысына, техникалық-диагностикалық ахуалына баса назар аударылады. 2002 жылы өндірістік және тұтыну қалдықтарын жинақтап, жайғастыратын, Индербор кентін көгалдандырумен айналысатын “Келбет” мемлекеттік- коммуналдық кәсіпорны кұрылды. Кәсіпорыңдар мен мекемелердің лас су шығару мөлшері белгіленген нормадан ауытқымайды, сондықтан экологиялық ахуалға кері әсері тимейді.
Пайдалы қазбалары
thumb|right|150px|Индер көлі маңындағы борат кені Геологиялық және гидрогеологиялық сипаты жағынан, пайдалы қазындылары жөнінен аудан өте күрделі жер қойнауымен ерекшеленеді. Пайдалы қазындыларынан кұрылыстық материалдар бағытындағы шикізаттарына аса бай. Индер көлінің жағасындағы төбешіктердің асты күмбез пішінді тұздардан тұрады және көлдің өзі әр түрлі шикізаттарға бай: борат, калий, магний, ас тұзы, гипс, қиыршықтас, ұлутас, т.б. Құрылыс материалдары бар. Гипстің жалпы қоры − 10-15 млрд. тоннадай. Индер көлінің солтүстік-шығысында минералды су көздері мен шипалы балшық та көп тараған. Оларды жергілікті тұрғындар ежелгі заманнан бері әр түрлі сырқаттарды емдеуге пайдаланып келеді.
Қадар (дін)
Қадыр (قدر, Транслитерациясы: қадар, Ағылшын тілі: fate; divine foreordainment/predestination) Исламдағы діни ұғым. Иманның алты шарттарының бірі
Анықтамасы
<!-- Qadar (قدر) is an Arabic word for destiny and divine foreordainment. Qada' (قَضَاء, transl.: qaḍāʾ) is an Arabic word with multiple meanings incl. divine decree/fate. Both Arabic words may or may not be used interchangeably depending on the context. Essentially, destiny is what Allah has decreed. Allah has knowledge of everything in His creation. Nothing occurs except by His will. Human beings are given free will, and it must be made clear that destiny does not have a cause-and-effect influence on the choices humans make. The choices that humans make are all within Allah's knowledge.
Аллювиал сулары
Аллювиал сулары (Аллювиальные воды; лат. аlluvіо — үйінде, тасынды) — өзен аңғарларында жиналған борпылдақ шөгінділердің қуыстарында қалыптасқан сулар. Мұндай сулар арынсыз болады да, деңгейі өзендегі су деңгейінің маусымдық ауытқуына байланысты өзгеріп отырады. Аллювиал сулары — халық шаруашылығында пайдаланылатын негізгі су көздерінің бірі.
Қадар (дін)
Анықтамасы
Qadar is one of the aspects of aqidah. Some Muslims believe that the divine destiny is when God wrote down in the Preserved Tablet ("al-Lauḥ al-Maḥfūẓ") all that has happened and will happen, which will come to pass as written. According to this belief, a person's action is not caused by what is written in the Preserved Tablet but, rather, the action is written in the Preserved Tablet because God already knows all occurrences without the restrictions of time. The phrase reflects a Muslim doctrine that Allah has measured out the span of every person's life, their lot of good or ill fortune, and the fruits of their efforts. When referring to the future, Muslims frequently qualify any predictions of what will come to pass with the phrase Insha'Allah, Arabic for "if God willed [it]." The phrase recognizes that human knowledge of the future is limited, and that all that may or may not come to pass is under the control and knowledge of God.
Индер ауданы
Көлік жолдары
Аудан жері бойынша Жайық өзенінің екі жағасын бойлай ең ірі елді мекендерді қамтып республикалық маңызы бар Атырау - Орал автомобиль магистралі өтеді. Жайық өзенінде өзен су жолы бар. Аудан аумағымен Орта Азия Орталық газ құбырынан тартылған тармақтар арқылы газ тасымалданады. Ауданда өзен айлағы, «Индергаз» желісі мекемесі жұмыс істейді.
Білім беру ісі
1920-21 жылдары ауданда Зеленый (қазіргі Көктоғай), 1-сатылы Есбол орталау және Қызыл үй орталау мектептері жұмыс істеген. Кеңес өкіметінің халықты жаппай оқыту шараларына сәйкес ашылған алғашқы мекгептердің бірі — Кулагиндегі үшжылдық “Церковно-приходская школа” 1920 жылдан жұмыс істеп, 1924-33 жылдары алғашқы орыс-қазақ бастауыш мектебіне айналған. 1923-24 жылдары аудан жерінде 1-сатылы 11 қазақ мектебінде он бір мұғалім қызмет еткен. 1936 жылы Тас деген жерде бастауыш мектеп ашылып, он жылдан кейін ол жетіжылдық мектепке айналдырылды. Құм ішіндегі “Жұлдыз”, “Қараой”, “Қостан”, “Сазды”, “Майда”, “Үлкен шағыл”, “Қыстаушағыл” (кейде “Құлжым мектебі” деп те аталады), “Қарақұс”, “Тума”, “Қырғи”, “Хозауыл” бастауыш, жетіжылдық мектептері жергілікті халықка білім берудің үлкен ордасына айналды.
Аллювиал сулары
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Индер ауданы
Білім беру ісі
№ 6 ауылда “Қазбек”, № 5 ауылда “Құрылыс”, № 4 ауылда “Қызылжар” бастауыш мектептері ашылды, “Қызылжар” мектебі 1938 ж. орталау мектепке айналды.
Қадар (дін)
Анықтамасы
However it should be noted that people are not predestined by Allah to enter Hell. Rather people will only bear the their own sins that they themselves committed with free will and no one will be responsible for another persons deeds. The Quran holds that no man will be treated unjustly and everything will judged by Allah. The Qur'an says this in the following verse: "" Say: You will not be questioned as to what we are guilty of, nor shall we be questioned as to what you do. Say: Our Lord will gather us together, then will He judge between us with the truth; and He is the greatest Judge, the All-knowing.""
Индер ауданы
Білім беру ісі
1929-30 оқу жылында Жарсуат ауылында мектеп үйі тұрғызылып, № 2,3 ауылдардың балалары осында оқыды. 1993 жылға дейін ауданда 1 орталау, 12 орта, барлығы 13 мектеп болды. 1993 жылы Кулагин селосында аудан тарихында тұңғыш рет ұлттық гимназия ашылып, 1993-94 оқу жылында өзінің алғашқы шәкірттерін қабылдады.
Қадар (дін)
Анықтамасы
- Qur'an, Sura 34 (Saba'), ayat 25-26
Индер ауданы
Денсаулық сақтау ісі
Есбол ауданының орталығы болған Кулагинде ең алғашқы медицина мекемесі -5 орындық аурухана 1939 жылы ашылған. Онда (аудандық денсаулық сақтау бөлімі деп аталған) Сергей Михайлович Ларионов деген фельдшер, 1941 жылдан Л.А.Саута деген дәрігер басшылық жасаған. 1941 жылы бұл аурухананың көлемі 15 орынға дейін өсіп, фельдшер Наурызова Зияда меңгерушісі болып істеген. Кулагин ауруханасында төсек саны 1948 жылы -25, 1950 жылы 35 орынға дейін өсіп, жергілікті тұрғындарға білікті мамандәрігерлер медициналық қызмет көрсеткен. 1956 жылы аурухана 50 орынға дейін өсті.
1986 жылы борат кенішінің жаңадан салынған профилакторий үйі аудандық ауруханаға берілді. Онда аурухананың басқа бөлімдерімен қатар 6 орындық реанимация бөлімі ашылып, орталықтандырылған оттегімен қамту іске асырылды, қажетті құрал-сайманмен жабдықталды.
Қадар (дін)
Анықтамасы
""They will cry out to them: Were we not with you? They shall say: Yea! but you caused yourselves to fall into temptation, and you waited and doubted, and vain desires deceived you till the threatened punishment of Allah came, while the archdeceiver deceived you about Allah. ""
Индер ауданы
Денсаулық сақтау ісі
1990 жылы аудандық ауруханадағы төсек саны 210-ға, аудан бойынша төсек саны 310-ға жетті. Елді мекендердің бәрінде сүтханалар ашылды. Кулагин ауруханасы үшін жатақхана үйі, тұрғын үйлер есебінен бірнеше ғимараттар салынып, аурухана сол жаңа үйлерге көшірілді. Өкпе аурулар ауруханасы жаңа құрылыспен кеңейтілді, мамандармен, жабдықтармен толықтырылды. Зеленыйда 30 орындық аурухана үйі ашылды. Арнаулы мамандар жіберіліп, құрал-жабдықтар бөлінді. Елтайда, Өрлікте, Бөденеде, Жарсуатта ауылдық дәрігерлік амбулаториялар ашылды.
Қадар (дін)
Анықтамасы
- Qur'an, Sura 57 (Al-Hadid), ayat 14
Индер ауданы
Денсаулық сақтау ісі
1992 жылы облыста бірінші типтік амбулатория жұмысқа кірісті. 2001 жылы Елтай ауылында типтік жобамен ауылдық дәрігерлік амбулатория, 4 ауылда медициналық пункт салынды, Кетебай, Құрылыс, Гребенщик ауылдарында фельдшерлік-акушерлік пункт іске қосылды.
Мәдениеті
“Қызыл отаулар” ауданның елді мекендерінде өткен ғасырдың отызыншы жылдары ашыла бастады. 1948 жылы ауданда 7 оқу үйі, 3 кітапхана, 2 қызыл отау, Кулагино ауылында клуб болды.
Қадар (дін)
Анықтамасы
""And if Allah had known any good in them He would have made them hear, and if He makes them hear they would turn back while they withdraw. ""
- Qur'an, Sura 8 (Al-Anfaal), ayat 23
Индер ауданы
Мәдениеті
Осындай театр 1974 жылы Аққала ауылында да өмірге келді. 1970-80 жылдары ауданда вокальды-аспапты, отбасылық ансамбльдер өмірге келді. 1971 жылы Кулагино селолық клубында құрылған “Жас әуендер” ансамблі әлі күнге өнер көрсетуде. “Борат” клубында ұйымдастырған “Жайық әуендері” вокальды-аспапты ансамблі 1980 жылы Алматы қаласында өнер көрсетіп, республикаға та- нылды. Мұндай ансамбльдер Жарсуатта, Өрлікте, Елтайда, Бөдене, Зеленый ауылдарында да жалғасын тапты.
Қадар (дін)
Анықтамасы
""Nor would thy Lord be the One to destroy communities for a single wrong-doing, if its members were likely to mend. If thy Lord had so willed, He could have made mankind one people: but they will not cease to dispute. Except those on whom thy Lord hath bestowed His Mercy: and for this did He create them: and the Word of thy Lord shall be fulfilled: "I will fill Hell with jinns and men all together.""
Индер ауданы
Мәдениеті
1986 жылы Бөдене орта мектебінде құрылған “Мұрагер” ұлт аспаптар оркестрі 1992 жылы республика мәдениет министрлігі коллегиясының шешімімен “Үлгілі ұжым” атанды. Ауданда “Индер-Мәдениет” мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны және оның құрамында Жарсуат, Көктоғай, Өрлік, Кулагино, Елтай селолық мәдениет үйлері, Гребенщик селолық және 1 жылжымалы клуб, 13 кітапхана, мұражай жұмыс істейді. Мәдениет үйлерінде 4 ұлт аспаптары оркестрі, ансамблі, 5 хор ұжымы, 7 драма үйірмесі, 6 вокальды аспапты ансамбль өнер көрсетеді.
Қадар (дін)
Анықтамасы
- Qur'an, Sura 11 (Hud), ayat 119
Индер ауданы
Мәдениеті
Ауданда мұражай 1977 жылдың 5 қарашасында Индерборда қоғамдық негізде ашылған. Ол 1992 жылы облыстық тарихи-өлкетану мұражайының аудандағы бөлімшесі ретінде кұрылып, 1999 жылы жаңа орынға көшірілді. Ондағы 3246 жәдігер үш бөлмеде орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Индер ауданы
Қадар (дін)
Анықтамасы
However it is made clear that no person has the power to benefit or harm himself or others, and that guidance is only given by Allah, no one else has the power to give guidance. The Quran says: ""For those who do good is good (reward) and more (than this); and blackness or ignominy shall not cover their faces; these are the dwellers of the garden; in it they shall abide.""
- Qur'an, Sura 10 (Yunus), ayat 26
-->
Тарихы
<!-- There are only two groups who represent the extremes regarding Qadar and are considered outside the fold of Islam. Al-Jabiriyah are of the opinion that humans have no control over their actions and everything is dictated by Allah. The other group is Al-Qadiriyyah (not to be confused with the Sufi order, Al-Qaadirriyah) and they are of the opinion of humans having complete control over their destiny, to the extent that Allah does not even know what we will choose to do. The Sunni view is in the middle between these two views, where they believe that Allah has knowledge of everything that will be, but that humans have freedom of choice. Among the historical proponents of the Sunni view of the doctrine were:
Among those who criticized the Sunni view of the doctrine were:
Sunni enumerate Qadar as one aspect of their creed They believe that the divine destiny is when God wrote down in the Preserved Tablet ("al-Lawhu 'l-Mahfuz") all that has happened and will happen, which will come to pass as written.
According to this belief, a person's action is not caused by what is written in the Preserved Tablet but, rather, the action is written in the Preserved Tablet because God already knows all occurrences without the restrictions of time.
An individual has power to choose, but since God created time and space he knows what will happen. God is without any bond of time and space. Therefore, what will happen has meaning only to humans, who are limited in time and space. An analogy is with someone who watches a movie for the second time, who knows what will happen next, while for the first time watcher the next move is unknown. -->
Тағдыр
<!-- There are five stages where Qadar is determined and prescribed/send to creation:
In the light of the above the following may be derived:
-->
Сыртқы сілттемелер
Санат:Иман Санат:Ислам
Торомю-Яха
Торомю-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хэ-Яха өзенінің оң жағалауынан 58 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 85 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Тизак-де-Лапуиад
Тизак-де-Лапуиад (Tizac-de-Lapouyade) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Либурн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,4 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33532, пошта индексі — 33620.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 482 адамды құрады. Халық тығыздығы — 51,28 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
3 қаңтар
Қаңтардың 3 — Григориан күнтізбесінде жылдың 3-ші күні. Жылдың аяғына 362 (кібісе жылдарда 363) күн қалады.
Оқиғалар
630 жылы Меккенің жаулап алынуы
Сыртқы сілтемелер
Санат:3 қаңтар
Көшкімбайсор
Көшкімбайсор – Қайдағұл және Қарғалы өзендерінің аңғарындағы қоныс. Қарағанды облысы Ұлытау ауданында орналасқан. Маңында Қосқопа, Шұңқыр, Алакөл қыстаулары мен жазда алабы құрғап қалатын көл ойпауыттары бар. Қоныстың бойы тегіс тақырлы келген.‎
Қазақ халқының шығармашылық дәстүрі
XVI-XVII ғасырларда қазақ халқының арасында тақырыбы мен жанры жағынан алуан түрлі  ауыз әдебиеті кең өріс алды. Қазақтың ауыз әдебиетінің асыл қазыналарын жасаған да, оны ғасырдан-ғасырға, ұрпақтан-ұрпаққа жалғастырған да халық арасынан шыққан дарынды адамдар - ақындар, сал- серілер, жыраулар еді. Ақындар халықтың поэтикалық мұраларын сақтап, айтып берушілер, лирикалық жырларды жасаушылар болды. Сал, серілердің арасынан көптеген атақты сазгерлер мен жезтаңдай әншілер шықты. Әншілер, күйшілер, ұлттық ат спорты ойындарының шеберлері, алуан түрлі сауыққойлар, күш иелері- балуандар, құсбегілер жалпы халықтық тойларда өздерінің даңқын шығарып жүрді. Қазақ халқының поэзиясында жыраулардың орны ерекше бағаланды. Жыр толғауларында қанатты сөздер, ғибратты нақылдар кең орын алды. Өмір мен өлім, қазіргі мен келешек туралы ойды өрбіте келіп, жырау өзінің моральдық-этикалық көзқарастарын жеткізді, өз тұсындағы қоғамға, табиғатқа өзінің көзқарасын білдірді. Жауынгер жыраудың туындылары әдетте шабытты романтизмге, ерлік пен азаматтық пафосқа толы болды. Қазақтың батырлар жырын туғызушы да осы жыраулар еді. Сол кездегі қазақ поэзиясының аса ірі тұлғалары – Шалкиіз (1465-1560 жж.), Доспамбет (1490-1523 жж.), Жиембет (XVIIғ.), Марғасқа (XVIIғ.), Ақтамберді (1675-1768 жж.), Үмбетей (1706-1778 жж.), т.б. жыраулар. Олар- сол кездегі шиеленіскен саяси күрестің қиын-қыстау кезеңдерін жырға қосып, елін, халқын азаттық үшін күреске үндеген адамдар.
Доспанбет жырау
Өз өлеңдерінде жастарды ерлікке, елін, жерін жаудан қорғауға шақырады. Оның «Айнала бұлақ басы тең», «Тоғай, тоғай, тоғай су», «Арғымаққа оқ тиді», «Айналайын ақ Жайық» жырлары Отан қорғауға арналған.
Шалкиіз Тіленшіұлы
Әскери жорықтармен Кавказдың терістігін, Қырым, Дон бойын аралап шыққан. Шалкиіз жырларының мазмұнынан оның Ноғайлының әміршісі Темір бидің жанында көбірек болғанын байқауға болады. Жиенбет жырау жырлары оның Есім ханның әскербасы қызметін атқарғандығын көрсетеді. Ханның кеңесшілерінің бірі болған. Оны жыраудың мына өлең шумағынан байқаймыз: «Есім, сені есірткен Есіл де менің кеңесім».
Жиембет жырау
Есім ханмен бірге ойраттармен соғысқа қатынасып, Тұрсын ханның бүлігін басуға да қатынасқан.
Марғасқа жырау
Есім ханға жақын болған. Оның Есім ханға арналған «Еңсегей бойлы ер Есім» атты жеті мың жолдық тарихи жырлары бар. Мына бір өлең шумақтар Марғасқаның да Тұрсын хан бүлігін басуға қатынасқанын көрсетеді: «Ей, Қатағанның хан Тұрсын Кім арамды ант ұрсын...».
Тарихи-и Рашиди
Орта Азия мен Қазақстанның XIV ғ. екінші жартысынан XVI ғ. басына дейінгі тарихы баяндалған шығарма. Еңбек 1541-1546 жылдары жазылған. Бұл еңбектің авторы - Мұхаммед Хайдар Дулати (1499-1551жж.). 1999-2000 жыл ЮНЕСКО-ның шешімімен Мырза Мұхаммед Хайдар Дулати жылы болып аталғаны мәлім. Бұл күні әлемдік Дулатитануда Мырза Мұхаммед Хайдар Дулатидың ұлы тұлға, шығыстанушы, тарихшы, мемлекет қайраткері екендігі айтылып келеді. Ол араб, парсы тілдерін жетік білген. Хан сарайында қызметте болып, онда сақталған құжаттарды пайдаланған. Осы арада М. Х. Дулатидың жеке басының қасиеттеріне тоқтала кеткен жөн. Өзі туралы былай деп жазады: «Менің анам, әжем және нағашы әпкелерімнің бәрі де хан тұқымынан шыққан, ханның әпкелерітін. Әкем жағынан да осылай ханға жақындық туыстығым бар болатын. Оған қарамастан мен он үш жасымда тұлдыр жетім қалып, Сұлтан Саид ханның қызметінде болдым. Оның маған деген әкелік мейірімі жетімдіктің қайғы қасіретін көрсетпеді. Жиырма төрт жыл хан сарайында тұрып әр түрлі өнер білім, тәлім тәрбие алдым, өмірім сән салтанатты жағдайда өтті. Оқу, жазу өнерінен, өлең шығарудан, шығарма жазудан, сурет салудан, алтынмен аптаудан, асыл таспен безендіру, ағаш оюдан, кездік соғудан, оқ жону, садақ июден қатарластарынмның арасынан алдыма жан салмадым. Мемлекет істеріне қажет барлық нәрселерде мемлекет жұмыстары мен соғыс әдістері, садақ ату, аң аулауды ұйымдастыруда нағыз ұстазым әрі тәлімгерім ханның өзі болды». Еңбекте қазақ мемлекетінің құрылуының уақыты да көрсетілген. «...Есенбұға хан оларды құрметтеп қарсы алып, қоныстануға Моғолстанның батыс жағындағы Шу өзені алабындағы Қозыбасыны берді. Жұрттың көпшілігі Керей хан мен Жәнібек ханның жанына кетіп қалды. Олардың саны екі жүз мың адамға жетті, оларды өзбек казак деп атай бастады. Қазақ сұлтандарының алғаш билік жүргізуінің басы 870 (1465-1466) жылдан басталады». Бүгінгі Қазақстан тарих ғылымы осы мәселеде Мұхаммед Хайдар Дулати пікірін ұстанады.
Жами ат-тауарих
«Жамих ат-тауарих» кітабының авторы Қадырғали бек Қосымұлы Жалайыр (1530-1605жж.) Сырдария бойын мекендеген жалайыр тайпасынан шыққан, сол себептен Жалайыр аталған. 1587-1588 жж. ол Тәуекел ханның жиені Ораз Мұхаммедпен бірге Ресейге тұтқынға түскен. Бұл еңбек 1600-1602 жылдары сонда жазылған. Кітап алғаш рет 1854 ж. Қазанда жарық көрді. Ерте кездегі қазақ тілінде жазылған тарихи шығарма. Дерек кіріспеден және үш бөліктен тұрады. Біріншісі - Борис Годунов патшаны мадақтау, екіншісі- Рашид ад-диннің «Жами ат-Тауарих» еңбегінің парсы тілінен қысқартылған аудармасы, үшіншісі-Шыңғыс әулетінің Ораз Мұхаммедке дейінгі тарихы, Алтын Орданың билеушісі Едіге туралы әңгіме, 1602 жылы Ораз Мұхаммедтің Касимов тағына көтерілуі туралы хикая. Онда ерте кезден бері қазақ даласын мекендеген қаңлы, жалайыр, қыпшақ, найман, керей, қоңырат, алшын, т.б. тайпаларының шежіресі беріледі. XI ғ. Орта Азия мен Қазақстан территориясында өмір сүрген қарахандар әулетінің, оғыз-қыпшақ тайпалар одағының дәуірінен бастап 1600 жылға дейінгі тарих баяндалады. Еңбекпен алғашқы болып танысқан, ғылыми тұрғыда зерттеп көпшілікке таныстырып, еңбектің құндылығы мен маңыздылығын көрсеткен шығыстанушы-ғалым И. Н. Березин болды. Ол 1851 жылы деректің сол кездегі нұсқасы негізінде «Москвитянин» журналында «Татарский летописец. Современник Бориса Феодоровича Годунова» тақырыбындағы алғашқы хабарламасын жарыққа шығарды. Кейін Б. Ф. Березин «Шығыс тарихшыларының кітапханасы» атты сериясында Қадырғали Жалайыр еңбегін аудармасыз жариялады. 1853-1854 жж. Ш. Ш. Уәлиханов «Жамих ат-тауарих» үзінділерін орыс тіліне аударып, түсініктемелер береді. «Өз түсініктемелерінде Ш. Ш. Уәлиханов «Жамих ат-тауарихтың» тілі шағатайлық, қазіргі қазақ тіліне өте жақын. Әбілғазы мен «Шайбани-намаға» қарағанда мұнда аңыздар аз, сөздері мен ұйқастары да керемет, көптеген сөздері әлі күнге дейін қазақтарда қолданыста жүр» деген пікірлер айтады. 1995 жылы Қадырғали Жалайырдың өмірі мен шығармашылығын зерттеу, мамандардың осы саладағы жұмыстарын үйлестіру мақсатында Қазақстанда Халықаралық Қадырғали Жалайыр атындағы қор құрылды. Қордың тікелей демеушілігімен қазақстандық делегация Ресейдің Рязань облысындағы Касимов қаласына барып, ескі мұсылмандар зиратынан Қадырғали Жалайырдың бейітін тауып, 2005 жылы оның басына белгі тас орнатты.
Шыңғыс наме
Шыңғыстың өмірбаяны - XVI ғасырдың орта шенінде жазылған шығарма. Шығарманың авторы Өтеміс қажы. Еңбекте Қыпшақ даласын билеген Жошы хан әулетінің тарихы баяндалады. Шығармадағы құнды мәліметтің бірі- ол өлімі аңыз болып келген Жошы хан туралы дерек. Жошы әкесі Шыңғысханның босқа қырғын жасап отырғанын, реті келгенде әкесін өлтіріп, жаулаушылықты тоқтататыны туралы айтады. Мұны Шағатай әкесіне жеткізеді. Ашуға басқан Шыңғыс хан ұлдары Шағатай мен Үгедейді Жошыны жазалауға аттандырады. Алайда олар Жошыға жетпей, оның қаза болғанын естиді. Соған қарағанда, Шыңғыс хан Жошыны жазалайтын өзінің ең сенімді адамдарын алдын ала жіберген тәрізді. Сонымен қатар еңбекте Дешті Қыпшақ халқының мал өсіруге байланысты мерзімді көші қоң мәселесіне ерекше назар аударылған. «Шыңғыс намеде» Жошы ұрпақтарының тарихы баяндалған.
Дереккөздер
1. Асфендияров С.Д. Қазақстан тарихы. (көне дәуірден) А., 1995. 2. Мыңжани Н. Қазақтың көне тарихы. А., 1993. 400-бет. 3. Қазақстан тарихы (көне заманнан бүгінге дейін). Бес томдық. 1, 2 томдар. А., 1997. 542-    бет., А., 1998. 4. Мұхаммед Хайдар Дулати. Тарих-и Рашиди. А., 2003. 5. Қадырғали Жалайыр. Шежірелер жинағы. Алматы, 1997. Санат:Тарих
Үш фазалы ток
Үш фазалы ток, (Электртехника) үш фазалы жүйе — жиілігі мен амплитудасы бірдей, ал фаза жағынан периодтың 1/3 бөлігіне ығысқан гармониялық үш ток жүйесі. Үш фазалы ток жүйесін 1888 ж. М.О. Доливо-Добровольский ашқан. Үш фазалы ток энергиясы үш кейде төрт өткізгіш сым арқылы беріледі. Үш фазалы токтың генераторымен тұтынушыларды өзара жалғастырудың 2 тәсілі бар: үшбұрыш немесе жұлдызша тәсілмен қосу. Үш фазалы токты жұлдызша тәсілімен қосу кезіндегі жеке фазалардағы кернеу ауытқуын шектеу мақсатында тұтынушы мен генератордың бейтарап нүктелерін өзара жалғастырушы сым нөлдік сым деп аталады. Электр энергиясын алыс қашықтыққа тасымалдауға үш фазалы токты пайдалану экономикалық жағынан тиімді. Үш фазалы ток көмегімен айнымалы магнит өрісін алу сенімді әрі қарапайым асинхронды қозғалтқыштарды пайдалануға мүмкіндік береді.
Суланып қабыну
Суланып қабыну . Ауыздың шырышты қабығында болатын қабыну процесі. Бұл әр түрлі экссудаттың қанның ақ түйіршігі, түлеген эпителий клеткалары өте көп бөлінуі арқылы білінеді.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Тауарлы-дифференцияланған маркетинг
Тауарлы-дифференцияланған маркетинг — түрлі тұтынушылық қасиеттері бар тауардың бірнеше түрін өндіру, яғни əралуандықты жасау. Мақсатты маркетингтің мəнісі нарықты сегменттеуден шығады, яғни оны əрқайсысына жекелеген тауарлар немесе бір, яки бірнеше сегментті таңдауда, олар үшін тауарларды жасау жəне осы сегменттерге есептелген маркетингтер кешенін жүзеге асыру, яғни тауардың сəйкес бағаларын, тұтынушылық қасиеттерін ұсыну арқылы нақты топтарға бөлу.
Дереккөздер
Санат: Экономика Санат: Қаржы
Автолизатор
Автолизатор - ашытатын автолизат дайындауға арналған құралғы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
Көшет
КӨШЕТ – ашық не қалқаланған жерге көшіріп отырғызу үшін өсірілетін жас өсімдік. К. жылыжайда, парникте өсіріледі. К-терді күзде немесе көктемде алу қажет. Егер екпе К-тер күзде дайындалып, көктемде отырғызу көзделсе, оларды қыс бойы тереңд. 50 – 60 см, ені 40 – 50 см шұңқырға оңт-ке қарай еңкейте көміп тастаған жөн. Сонан соң тамырын дымқыл топырақпен 0,5 м-ге жауып, жақсылап су себеді. Алма ағашы мен алмұртты күзде де (жапырақтар түскеннен кейін), сондай-ақ көктемде де (бүршіктемес бұрын) отырғыза береді. Шие мен қара өрікті көктемде отырғызған дұрыс. Отырғызуға арналған екі жылдық жеміс К-інің кемінде 3 бұтағы болуы және мынадай талаптар ескерілуі керек: тамырының ұзындығы 35 – 40 см; жақсы өскен екпе алма ағашының діңінің биікт. 50 – 60 см; жуанд. 2,0 – 2,5 см, бұтақтарының ұзындығы 50 – 60 см; шие мен қара өрік К-інің биікт. 40 – 60 см, жуанд. 2,0 – 2,5 см, бұтақтарының ұзындығы 40 – 60 см болуы керек. К. тамырларының сабағынан тарамданған жері шұңқырдың түбінен 5 – 6 см биікте болатындай етіп орналастырған жөн. Шымтезек қарашірікті топырақта өсірген К-тің сапасы жақсы болады. К-тен өсірілген көкөністер (капуста, қияр, бұрыш, т.б.) тұқымынан өсіргенге қарағанда 1 – 1,5 ай ерте піседі және өнімі мол болады. К. өсіру көкөніс, бақ, жеміс, темекі ш-тарында, тех., дәрілік және эфир майлы дақылдар өсіруде кеңінен қолданылады.‎
Санат:Өсімдіктер
Қаракөз
Қаракөз, Арал қаракөзі (Abramіs safa aralensіs) – тұқы тұқымдасына жататын балық. Қаракөз Қара, Каспий, Арал теңіздерінің су алаптарында таралған. Ал, Қаракөз түртармағы – Арал теңізінің су алабында – Сырдария мен оның көлдерінде тіршілік етеді. Ұзындығы 28 см, салмағы 420 г-дай. Пішіні тыранға ұқсас, одан айырмашылығы – қабыршағы үлкен, құйрықасты (аналь) қанаты ұзындау болады. 7 – 8 жыл өмір сүреді. Жыныстық жағынан 3 жасында жетіледі. Уылдырығын (көлеміне қарай 2,2 – 33,5 мыңдай) су температурасы 12 – 16°С-қа жеткенде өзен арнасының құмды-тасты, құмды-сазды, сазды жерлеріне шашады. Қорегі – бүйірімен жүзушілер, бақалшақты шаяндар, қосжақтаулы моллюскілер, мизидтер, әр түрлі дернәсілдер, детриттер (өлекселер). Арал Қаракөзі Арал теңізінің экологиялық жағдайына байланысты саны кеміп келеді. Бұрын еті жақсы бағаланатын, кейінгі кезде ол майдаланып, кәсіптік маңызын жоғалтқан.
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Арал теңізі Санат:Балықтар
Қорғаныш газ
Қорғаныш газ (Газ защитный) — құйма құйылғанда немесе металл бөлшектері пісіріліп жалғастырылғанда сұйық металдың сыртқы қабаты (әдетте, жоғарғы беті) қоршаған ортадағы газдармен әрекеттеспеу үшін құйма сыртында табиғи қорғаныш газы шоғырланады.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Каунтри Лайф Акрэс (Миссури)
Қала тұрғындарының саны 74 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.3 км² шамасында. FIPS коды — 29-16876.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Индексті регистр
Индексті регистр (индекс регистрі) (Индексный регистр (регистр индекса, В-регистр); index register, В- register) — ішіндегі барын индекстік адрестелетін командалар пайдаланатын орталық процессордың регистрі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
IC 976
IC 976 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50479, UGC 9040, MCG 0-36-20, ZWG 18.59, UM 639.
Сыртқы сілтемелер
IC 976 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Баквиль-ан-Ко
Баквиль-ан-Ко (Bacqueville-en-Caux) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Дьеп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,19 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76051, пошта индексі — 76730.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1800 адамды құрады. Халық тығыздығы — 147,66 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Куфа жазуы
Куфа жазуы (Евфрат өзені бойындағы Куфа қаласының атауынан шыққан) - араб жазуының бір түрі.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Алакөл атындағы көшесі (Астана)
Бұрынғы атауы Набережный көшесі. «Мичурино» тұрғын алабы. Алакөл көшесі Асқартау көшесінен басталады. Ұзындығы - 753,2 м. Алакөл - Алматы және Шығыс Қазақстан облыстарының аумағында орналасқан тұйық көл. Батыстан шығысқа қарай созылып жатыр. Көлдің аумағы — 2696 шаршы шақырым. Алакөлге 15-тен астам үлкенді-кішілі өзендер құяды. Жағалауында демалыс және емдеу мекемелері орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Парашютпен түсетін десант
Парашютпен түсетін десант (Парашютно-посадочный десант) — жеке құрамның, ұрыс техникасы мен материалдық заттардың бір бөлігі қарсыластар тылына парашютпен түсірілетін, ал кону тобын құрайтын қалған белігі ұшақтан, тікұшақтан немесе планерден түсетін әуе десанты әскерлерінің бөлімшесі (бөлімі). Парашютпен түсетін десантты қолданған кезде ұрыс техникасы өдетте кону тобының құрамында десантталады. Парашютпен түсетін десантты аралас әуе десанты деп те атайды.
Барра-ди-Сан-Мигел
Барра-ди-Сан-Мигел (Barra de São Miguel) — Бразилиядағы муниципалитет, Алагоас штатында орналасқан. Шығыс Алагоас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Масейо экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2005 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7274 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 76,96 км² шамасында.
Уршады
Уршады — Башқұртстанның Аскин ауданындағы ауыл, Урмияз ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 361 адамды құрады. Пошта индексі — 452891, ОКАТО коды — 80204846005.