cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Горгона Медуза
Медузаның өлімі
Персей батырға Полидект патшаның берген тапсырмасы Медузаны өлтіру еді. Бұл істе оған Афина мен Гермес көмектесті. Олар Персейге грай апалы-сіңілілерге жолығып қайт деп ақыл айтады. Грай апалы-сіңілілерде ортақ бір көз және бір тіс болады. Персей қулықпен олардан көзі мен тісін ұрлап алып, ұшатын аяқ киім, сиқырлы қапшық, Аид құдайдың  сиқырлы бас киіміне айырбастайды. Грайлер Персейге горгоналарға баратын жолды көрсетеді. Гермес оған үшкір қисық пышақ береді. Бұл сыймен қаруланып, ол горгоналарға аттанады. Келген кезде ол сиқырлы аяқ киім арқылы ұшып, Афинаның мыс қалқанына қарап, Медузаның басын кесіп тастайды. Ол басты сиқырлы қапқа салып, Аидтің бас киімі арқылы ешкімге көрінбей, қалған горгоналардан сәтті қашып кетеді.
Санат:Ежелгі грек мифологиясындағы мифтік жаратылыстар
Үлкен Услаган
Үлкен Услаган — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Симка өзенінің оң жағалауынан 20 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Павловск су торабынан қала типті Шакша ауылындағы су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Башқұртстан өзендері
Карлштайн-ан-дер-Тайя
Карлштайн-ан-дер-Тайя (Karlstein an der Thaya) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Вайдхофен округінің құрамына енеді.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Эрнст Херинек саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Хергисдорф
Хергисдорф (Hergisdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Мансфельд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1706 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010). Алып жатқан жер аумағы 9,54 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 87 210. Муниципалитеттің басшысы — Норберт Борн.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Якубов атындағы көше (Алматы)
Якубов атындағы көше (Алматы) - көшеге Кеңес Одағының Батыры Максим Якубовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 20.01.1978 №713 шешімі) берілген. Якубов Максим Якубу (1914-1974) Алматы облысында дүниеге келген. Ол Ұлы Отан соғысында Днепр шайқасында ерлік көрсеткен. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Нарынқол көшесінен басталып, Коминтерна көшесіне дейін созылып жатыр. Кожедуб, Читинский, Беляков, Шаумян көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атауы - Электростроительная көшесі. Көшенің ұзындығы - 2500 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Алелья
Алелья (Alella) — Испаниядағы қала. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Маресме ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9557 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,58 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Андуен
Андуен (Andoins) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,22 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64021, пошта индексі — 64420.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 625 адамды құрады. Халық тығыздығы — 51,15 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Топырақ құрылымы
Топырақ құрылымы – топырақтың жетілген кезде көлемі мен пішіні, құрамы әр түрлі болатын жеке бөліктерге (құрылымдық бөліктер, агрегаттар) бөліну қабілеті. Топырақ құрылымы түзілген кезде өсімдік тамырлары мен топырақтың коллоидтарының жабысқақтық қасиеті үлкен рөл атқарады. Әрбір бөліктің топырақ ұнтақтары қарашірінді мен өсімдік тамырлары және кейбір топырақта жәндіктер (жауын құрты) әрекеттері арқылы бір-біріне жабысып, әр түрлі топырақ агрегаттарын түзеді. Мысалы, жауын құрты топырақты өсімдік қалдықтарымен бірге өз денесінен өткізу арқылы суға оңай берілмейтін капролитті құрылым құрайды. Топырақ құрылымы. топырақтың ауа мен су алмасу режимінің негізгі ерекшеліктерін анықтайды, сондықтан топырақ құнарлылығын арттырудың негізгі факторының бірі болып табылады. Оның құрылымы бірнеше рет өңдеу жүргізгенде, сонымен қатар хим. және микробиологиялық процестердің нәтижесінде бұзылады. Жыртылған топырақтың құрылымын сақтап, одан әрі жақсарту үшін көп жылдық шөп себіледі және басқа да агротехникалық шаралар жасалынады. Топырақ құрылымы мен топырақтың су сыйымдылығы, су өткізгіштігі, өңдеуге пісіп-жетілуі, топырақ эрозиясына шыдамдылығы, тағы басқа тығыз байланысты. Табиғатта құрылымы жөнді түзілмеген құмдақ және құмды борпылдақ, жеңіл топырақтар және құрылымы қатты тығыздалған бағаналы топырақтар, сонымен қатар құрылымдары жақсы түзілген майда түйіртпекті, жаңғақты, майда кесекті топырақтар кездеседі. Құрылымдары борпылдақ топырақтар құмды аймақтарға тән. Тығыздалған бағаналы құрылымдар керісінше мех. құрамы ауыр, балшықты, тақырлы топырақтар мен сортаң топырақтарға тән. Кеңестік кезеңде жалпы топырақтану ғылымында, әсіресе Топырақ құрылымын жақсарту мәселелеріне көп көңіл бөлген КСРО ғылым академиясының акад. В.Р.Вильямс болды. Ол егіншіліктегі негізгі Топырақ құрылымын жақсарту үшін егіншілікке ауыспалы шөптанапты жүйені енгізуді міндеттеді. Астық тұқымдас шөптердің тамырлары майда шашақты болып, топырақтың беткі қабатында оның жақсы құрылымын құрайтынын дәлелдеді.
Сен-Ком (Жиронда)
Сен-Ком (Saint-Côme) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Лангон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,96 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33391, пошта индексі — 33430.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 297 адамды құрады. Халық тығыздығы — 49,83 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Албандық озық жауынгерлердің жырлары
Албандық озық жауынгерлердің жырлары (Këngë Kreshnikësh немесе Cikli i Kreshnikëve) — албан халық поэзиясының дәстүрлі циклінің бөлігі болып табылады. Әндердің сөздері XVII-XVIII ғасырларда қалыптасып, албан бардтары арқылы ауызша жеткізілген. Алғаш рет XX ғасырдың бірінші жартысында францискандық монахтар Стефан Гечови мен Бернардин Палай жазбаша түрде жазып алған. Палай 1937 жылы оларды Албанияда бірінші болып басып шығарды. Қазіргі Еуропада бардтардың жаттаған әндерін орындау дәстүрі әлі күнге дейін тек Албанияда сақталған.
Тарихы
Әндер оңтүстік славяндық ортада пайда болды және албандарға берілді (кейбір зерттеушілер олар оралды деп айтады). Зерттеулер көрсеткендей, бұл әндердің барлығы 17-18 ғасырлардан шыққан және албан бардтары арқылы ауызша тараған. Сюжеттер славяндық Босниядан шыққанымен, бұл әндер серб-хорват тілінен жасалған аударма ғана емес, өйткені олар уақыт өте келе Албанияның солтүстігінде өңделген.
Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі зерттеулер
нобай|244x244 нүкте|Штефан Гечови Францисктік діни қызметкер Стефан Гедови алғаш рет албан канунын (әдет-ғұрып заңы) жинап, оны жазбаша түрде бекітті. Бұдан басқа, ол майдангер жауынгерлер Элси және Мэти-Хек, 2004, б. xi. 1919 жылдан бастап рев. Бернандин Палай Гетчовының ісін жалғастырды. Гетчови де, Палай да бардтармен кездесіп, әндерін жазып алу үшін жаяу жол жүрді. Këngë Kreshnikësh dhe Legenda (Жетекші жауынгерлер мен аңыздардың әндері) алғаш рет 1937 жылы, Гехови қайтыс болғаннан кейін жарық көрді, кейінірек Visaret e Kombit (Ұлт қазынасы) журналына енгізілді.
Сонымен қатар Албаниямен қатар югослав ғалымдары Санджак пен Боснияның сауатсыз бардтарының әндеріне қызығушылық танытты. Бұл зерттеулер Гарвард университетінің гомер ғалымы және ғалымы Милман Парри мен оның сол кездегі көмекшісі Альберт Лордтың назарын аударды. Парри мен Лорд бір жыл бойы Боснияда (1934-1935) болды және олар бірге 12 500 ән мәтінін жазды.
Валерий Леонидович Серов
Валерий Леонидович Серов (9.10.1946, Алматы) - СШ-і. (1967), ХДСШ (1971).
Албандық озық жауынгерлердің жырлары
Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі зерттеулер
1937 жылы, Парри қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай Лорд Албанияға сапар шегіп, албан тілін үйрене бастады және албандардың қаһармандық эпостарын жинау үшін бүкіл елге саяхат жасады. Го жазбалары қазір Гарвард университетінің Милман Парри жинағында. Жаратқан Ие олардың ісі туралы былай деп жазды: «Нови-Пазарда жүргенде Парри екі тілде ән шырқайтын әншілердің бірінен бірнеше албан әндерін жазды. Бұл әндерді сүйемелдеу үшін қолданылатын музыкалық аспап гусле (lahuta). Албан тіліндегі строфа серб тіліндегі он буынды өлеңнен қысқа, сондықтан қарабайыр рифмалар жиі қолданылады. Осы екі тіл арасындағы формулалар мен дәстүрлі үзінділердің алмасуын зерттеу нәтижелі болары анық: алдымызда ауызша поэзияның бір тіл тобынан екінші тіл тобына өтетіндігінің тамаша мысалы бар. Алайда 1935 жылы көп материал жинауға, албан тілін үйренуге уақытымыз жетпей қалды. 1937 жылдың жазында Дубровник қаласында болғанымда албан тілін үйренуге мүмкіндік туып, сол жылдың қыркүйек және қазан айларында Шкодерден Солтүстік Албанияның тауларына және Кукес, Құдай, Тети, Абат және Тропое қалаларының жанынан өтіп, оңтүстік бағытпен кері қайтып келеді. Мен жүзге жуық сюжеттік композицияларды жинадым, олардың көпшілігі қысқа болғанымен, бірнешеуі бес жүзден мың жолға дейін болатын. Серб-хорват және албан дәстүрлеріне ортақ әндер бар екенін және югослав поэзиясының Музо, Холили Хрнйка және Әлия Йерзелес сияқты бірқатар мұсылман батырлары Албанияда да белгілі екенін білдік. Екі дәстүрдің нақты қандай байланысы бар екенін нақты айта алмас бұрын, бұл салада әлі көп нәрсені көру керек ».
Валерий Леонидович Серов
Қазақстандық бірнеше мәрте чемпионы. Дөңгелек стенд бойынша, "дуплетпен" ату бойынша КСРО чемпионы (1970, Каунас, Эстония), КСРО чемпионатының кола жүлдегері (1971), Әлем чемпионатына қатысушы (1970, Фенкес, АҚШ, 12-орын) Әлем чемпионы (1971, Болония, Италия, командалық есепте). "Мәскеудің үлкен жүлдесі" халықаралық турнирінің қола жүлдегері (1972). КСРО чемпионатында 5-орын (1974, дөңгелек стенд).
Албандық озық жауынгерлердің жырлары
Дереккөздер
Санат:Албан мифологиясы Санат:Албан фольклоры Санат:Эпикалық поэзия
Фен (Эр)
Фен (Fains) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,77 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27231, пошта индексі — 27120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 426 адамды құрады. Халық тығыздығы — 113,0 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Мұса Жаруллаұлы Бигиев
Бигиев Мұса Жарулла (1875, Ресей, Дондағы Ростов — 1949, Египет, Каир) — татар халқының ойшылы, мұсылман қозғалысының қайраткері, публицист. Бұхара, Стамбул, Каир қалаларында діни білім алған. Каирдегі әйгілі әл-Азхар медресесінде оқып жүргенде араб философтарының еңбектерімен жете танысып, ислам ілімін терең меңгерген. Бигиев 1-орыс революциясы қарсаңында Санкт-Петербург университетінің заң факультетіне оқуға түсіп, А. Ибрагимовтың жетекшілігімен шығарылып тұрған “Үлфәт”, “Тилмиз” газеттерінің редакциясында қызмет атқарды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Вустервиц
Вустервиц (Wusterwitz) — Германия Федеративтік Республикасының Бранденбург жерінде орналасқан муниципалитет. Потсдам-Миттельмарк ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3151 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 23,43 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 12 0 69 688. Муниципалитеттің басшысы — Рональд Мельхерт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бранденбург елді мекендері
Павел Николаевич Кулешов
thumb|Кулешов Павел Николаевич
Кулешов Павел Николаевич - селекционер-ғалым, КСРО FА-ның корр. мүшесі (1928), профессор (1889). РКФСР-дiң ғылым мен техникаға еңбек сiң. қайраткері (1927). Харьков мал дәрігерлік институтын (1875), Петров егіншілік және орман академиясын 1879 жылы бiтiрді, зоотехния кафедрасына доцент болып сайланды. Ол шетелге барып, Германия, Франция, Швейцария, Англия мен АҚШ -тың мал шаруашылығымен танысты. 1921 жылдан Москва зоотех. институтының профессоры. Мал шаруашылығының түрлі саласынан кептегеп ең- бек жариялады.
Дереккөздер
Санат:1854 жылы туғандар Санат:1936 жылы қайтыс болғандар
Хасенхан Талғаров
Хасенхан Талғаров (1.9.1928, Алматы облысы Жаркент ауданы Бел жайлауы - 19.1.1994) - ақын. Құлжа қаласындағы педогогикалық училищені (1949), Қаз¥У-ды бітірген (1962). Іле қазақ автономиялық облысна қарасты Сүйдин ауданының оқу-ағарту бөлімінің инспекторы, меңгерушісі, ауданың атқару комитетінің төрағасы, 1955 - 75 ж. Қазақтың мемлекеттік көркем әдебиет баспасында (қазіргі "Жазушы") корректор, редакторлық қызмет атқарған. "Партизан сыры" поэмасы, өлеңдері орыс тілінде жарық көрді. Қырғыз ақыны Қ.Нұрбадовтың, моңғол
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Қыпшақтар
Қыпшақ — қазақ халқының, басқа да бірқатар түркі халықтарының негізін құраған ежелгі тайпа, орта ғасырларда Орта Азия мен Шығыс Еуропаны мекендеген аса ірі ұлыстардың бірі.
Қыпшақ атауы ежелгі түркінің Шина Усу ескерткішінде алғаш кездеседі (қазақша “Қыпшақтану”). Мақмұт Қашқари еңбегі бойынша, 9 ғ-дағы Қыпшақтардың құрамына имақ, субар, қаңлы, қарабөрікті, тоқсаба, жете, бөрілі, т.б. рулар мен тайпалар енген. Қыпшақ Түркі қағандығы ыдырағаннан кейін алғашында Қимақ қағандығының құрамында болып, 11 ғасырда бөлініп шыққан. Қыпшақ хандығы тез арада күшейіп, Қыпшақ Орта Азия мен Шығыс Еуропаға тарала бастады. Шыңғыс хан империясының батыс бөлігіндегі Жошы ұлысын (Алтын Орда) тарихшылар Дешті Қыпшақ деп атады. 13—14 ғасырларда Қыпшақ сөзі жалпы “түркі” ұғымын алмастырып, Алтын Ордадағы саудагерлер үшін қыпшақ сөздігі — “Кодекс Куманикус” шығарылды. Алтын Орда ыдырағаннан кейін Қыпшақ көптеген ұлыстарға бөлініп кетті. Бір бөлігі Қазақ хандығының құрамына кірді. Н.А. Аристов қазақ халқының құралу кезінде көлденең, ұзын, танабұға, қарабалық, т.б. Қыпшақ рулары болған деп көрсетсе, В.В. Радловтың айтуынша ол кезде Қыпшақ тайпасы құрамында торайғыр, түйшіке, қытайқыпшақ, бұлтың, қарабалық, көлденең, танабұға, ұзын, көкмұрын рулары болған. Қазақ шежірелерінде 92 баулы Қыпшақ деп аталады, бірақ ешқайсысында оның барлығы бірдей таратылмайды. Шежіре бойынша Қыпшақтардың өсіп-өнуі төмендегіше сипатталады: Қыпшақтардан ақтамсопы, одан құлан-қытай, одан сүлімалып, одан кебекалып, одан мүйізді сарыабыз. Мүйізді сарыабыздан қытай-қыпшақ, қарақыпшақ, сарықыпшақ, құланқыпшақ тарайды. Қазақ құрамына енген Қыпшақ шежіресі бойынша, қарақыпшақтың ірі-ірі бес атасына (ұзын, бұлтың, көлденең, қарабалық, торы) бөлінеді. Бірқатар ғалымдар (Аристов, Г.Е. Грум-Гржимайло, Л.Н. Гумилев, т.б.) Қыпшақтардың сырт пішіні әуелде еуропалықтарға ұқсас болды дегенді айтады. Қазақстанда жүргізілген антропологиялық зерттеулер орта ғасырларда Қыпшақ мекендеген жерлерде моңғолдық және еур. нәсілдер аралас қоныстанғандығын көрсетеді. Сондай-ақ шежірелерде келтірілген қытай-қыпшақ атауы да ежелгі замандарда Қытаймен көршілес отырған Қыпшақтардың атауы болуы да мүмкін. Қарақыпшақтан тараған Қобыланды батыр 15 ғасырда көшпелі өзбек мемлекетін билеген Әбілхайыр ханның замандасы ретінде сипатталады. Қай өңірді жайласа да, Қыпшақ белгілі бір халықтың әр түрлі тобы есебінде ғана көрінген, бірақ бір тілде сөйлеп, бір тектес болған. Қыпшақ қазақтан басқа да түркі халықтарының (қырғыз, өзбек, қарақалпақ, татар, башқұрт, ноғай, қарашай, Әзірбайжан, түркімен, балқар, т.б.) ұлт болып қалыптасу барысында елеулі рөл атқарды. Қазақ халқының құрамына енген Қыпшақ, негізінен, [Сыр бойын, Арқа өңірін, Солтүстік-Батыс Қазақстан (Ақмола, Қостанай, Торғай) аумағын мекендеді. Қыпшақтардың ұраны — Ойбас, таңбасы — екі тік сызық (ІІ, қос әліп). thumb Қыпшақ даласы.png. Еуразиядағы қыпшақтардың шекарасы, XIғ соңы — XIIғ басы.]]
Қыпшақтар — XI ғасырдың басында бұрынғы қимақ, қыпшақ және құман тайпалары қоныстанған аумақта әскери-саяси үстемдік қыпшақ хандарының қолына көшті. Қыпшақтардың билік басына келген билеуші әулеттік шонжарлары оңтүстік және батыс бағыттарда белсенді қимыл жасай бастады, мұның өзі оларды Орта Азия мен Оңтүстік-Шығыс Еуропа мемлекетімен тікелей белсенді қарым- қатынас орнатуға жеткізді.
XI ғасырдың екінші ширегінде қыпшақтардың әскери-тайпалық шонжарлары Сырдарияның төменгі және ортаңғы аңғарынан, Арал өңірі мен Каспий өңірі далаларынан оғыз жабығуларын ығыстыруына экономикалық та, саяси себептер де болған еді. Саяси фактор ең алдымен XI ғасырдың бас кезінде Орталық Азия тайпаларының батыс бағытында қозғалуына ұласқан сыртқы оқиғаларға байланысты болатын. Сонымен бірге қыпшақтардың өзін-әзі билеуге және өз мемлекетін құруға ұмтылған әулеттік топтардың орталықтан аулақтау сарынының маңызы аз болған жоқ. XI ғасырдың бірінші жартысында күшейген қыпшақ тайпаларының көсемдері, тегінде, жайылымдық жерлердің тапшылығына ұшырап, сонымен қатар Еділ бойы, Үстірт және Сырдарияның төменгі ағысы арқылы өтетін аса маңызды сауда жолдарын өз бақылауына алуға ұмтылған болса керек. Азияны Еуропамен жалғастырып жатқан жолдың бұл телімі маңызды баю жолдарының бірі ретінде мейлінше қажетті болатын.
Қыпшақтар билігінің Арал өңірі мен Сырдария бойындағы аймақтарға таралуына байланысты этникалық-саяси жағдайдың өзгеруіне қарай XI ғасырдың 2-ширегінің басында «Оғыздар даласы» (Мафазат әл-гузз) деген атаудың орнына «Қыпшақтар даласы» (Дешті Қыпшақ) деген атау пайда болады. Маңғыстауды, сондай- ақ оған жапсарлас жатқан аймақтарды қаратып алған қыпшақтар Қорезмнің солтүстік шегіне жақындап келді. Сол арқылы қыпшақтардың саяси ықпалы едәуір кеңейді. XI ғасырдың ортасында құмандардың негізгі бұқарасы мен билеуші тоқсоба және бұржоғлы руларының қол астындағы қыпшақ тайпаларының үлкен топтары оңтүстік орыс және Қара теніз өңірі далалары мен Византия шекараларына дейін қоныс аударған. Осы оқиғалардың нәтижесінде қыпшақ тайпаларының жері этноаумақтық екі бірлестікке: Еділ өзені бөліп жатқан Шығыс қыпшақ және Батыс қыпшақ бірлестіктеріне бөлінеді. Қазіргі Қазақстан аумағының көп бөлігі Шығыс қыпшақ ұлысы ханының билігінде болған.
Қыпшақ хандығының саяси негіздері қыпшақ және қуман тайпаларының едәуір топтарьшың Шығыс Дешті Қыпшаққа орталықтан аулақтау ниеттерімен жасаған қоныс аударуынан кейін XI ғасырдың орта шенінде едәуір нығаяды. XI ғасырдың екінші жартысынан XII ғасырдың бірінші үштен біріне дейін қыпшақ хандарының саяси бірлігінде де біршама тұрақтылық байқалады, солардың ішінен деректемелерде ен елеулі екі билеуші — «құдіретті» билеуші және «ең үлкен құрметке ие патша» бөліп айтылады. Бұл айтылғандар қыпшақтардың этно- әлеуметтік қауымында ерекше ықпалы бар билік иелері жоғарғы хандар болған деп санауға мүмкіндік береді.
Қыпшақ хандарының билігі әкесінен баласына мұраға қалып отырған. Елбөрілі әулеттік ру саналған, хандар солардан шыққан. Тарихшы Джузд- жани (1260 жылдан кейін қайтыс болған) қыпшақ ханының әлеуметтік руы туралы мынадай құнды мәліметтер келтіреді: жас кезінде Қазақстан аумағынан Үндістанға монғолдардан қашып барған «(ұлы) ханның асқан ұлы ұлығы», Дели сұлтанатында ол «Елбөрі ханы және имектердің шахы» ретінде белгілі болады. «Ұлық ханның әкесі де, — деп жазады одан әрі Джузджани, — Елбөрі тайпасының арасында күшті кісі болған және хан атағымен аталған», ал оның атасы Елбөрі Абарханның ұрпағы саналады. Демек, Абархан қыпшақтардың әулеттік елбөрі (елбөрілі) руының генеалогиялық негізін қалаушыдан басқа ешкім де емес.
Осыған байланысты Мақмұт Қашқаридың қыпшақтар арасындагы Табархан есімді тұлға туралы мәліметі назар аудартады. Алайда ол Табархан жөнінде ешқандай қосымша мәлімет келтірмейді. Ал барлық жағынан алып қарағанда, Табархан мен Абархан - бір адам. Осыны негізге ала отырып, Табархан (немесе Абархан) XI—XIII ғасырдың басындағы Қыпшақ хандары әулетінің алғашқы атасы болған деуге болады.
Орда деп аталған хан ордасында ханның мал-мүлкі мен хан әскерін басқарған ханның басқару аппараты орналасты. Әскери-әкімшілік жағынан Қыпшақ хандары ертедегі түріктердің дәстүрлерін ұстанып, екі қанатқа: ордасы Жайық өзенінде, Сарайшық қаласы орнында орналасуы ықтимал оң қанатқа және ордасы Сығанақ каласында (Сырдарияда) орналасқан сол қанатқа бөлінген. Неғұрлым күштісі он қанат болды. Дұрысына келгенде, хандықтың орталығы Торғай далаларында болса керек. Әскери ұйым мен әскери-әкімшілік басқару жүйелеріне ерекше мән берілген, өйткені олар кешпелі тұрмыстың ерекшелігін көрсететін және көшпелі тіршілік әдісі үшін ең табиғи және қолайлы болатын. Үстемдік еткен ақсүйек топтарының қатаң иерархиялық жүйесі (хандар, тархандар, юғұрлар, басқақтар, бектер, байлар) айқын көрсетілді, сонымен қатар рулар мен тайпалар да өздерінің әлеуметтік маңызы жағынан бөлінетін. Орталық Азияның көшпелі мемлекеттерінде рулар мен тайпалардың қатаң иерархиясы қоғамдык және мемлекеттік дамудың негізгі принципі болған.
Қыпшақ хандығында мемлекеттік істер жүргізіліп, ақсүйектер көршілес және алыстағы елдердің билеушілерімен хат жазысып отыратын. Жазба деректерде қытай, үнді, ұйғыр ғұламалары мен данышпандары қатарында, қыпшақтан шыққан оқымыстылар да аталады. Қыпшақтардың мұсылман дініне тартылуы олардың мәдени-әлеуметтік дамуының жоғары деңгейін көрсетеді.
Қоғамы өркениетінің өзіндік ерекшелігі
Қыпшақ көшпелі қоғамы өркениетінің өзіндік ерекшелігі — оларда байланыс желісінің өте жетілдірілгендігі болып табылады. Қыпшақтар елінде қолданылған коммуникациялық байланыстар жүйесі сол кездің «техникалық» прогресінің ең жоғарғы талаптарына сай келетін. Осыған байланысты XI—XIII ғасырдың басындағы қыпшақтардың этникалық аумағының кең- байтақ кеңістігі олардың қоғамының коммуникациялық мүмкіндіктеріне сәйкес болғанын атап өту жеткілікті.
Әлеуметтік және сословиелік жағы
Қыпшақ қоғамы әлеуметтік және сословиелік жағынан тең болған жоқ. Негізгі теңсіздік малға жеке меншік еді. Жылқы басты байлық саналды. Орта ғасырлардагы авторлардың хабарлағанындай, қыпшақтар елінде көптеген адамдар бірнеше мың жылқы, ал олардың кейбіреулері он мың және одан да көп үйірлі жылқыны иеленген.
Қыпшақ тайпаларынын көшіп-қонуы тез малшы топтары жүздеген, ал кейде мыңнан да астам шақырым жерге көшіп жүрді. Олардың көшетін аумағы тарихи дәстүрлерге, байлық дәрежесіне және табиғат жағдайларының сипатына қарай әр түрлі болып отырды. Негізгі жайылымдардың орны мен көшу жолдары, сан ғасырлық, тәжірибе ұрпақтардың бойында қалыптасты. Осыған байланысты «отан» (этникалық аумақ) ұғымына «жайылымдық жер», «жайлау» және «қыстау» ұғымдары арқылы ой жүгіртуге болады. Тұрақты көшу жолдарын елеулі экономикалық, әлеуметгік немесе саяси себептер ғана өзгерте алатын. Көшу жолдары мен жайылымдарды бөлу қоғамның қалыпты тіршілігін қамтамасыз еткен жайылымдық-көшпелі жүйенің негізгі шарты болды. Мал ұрлау қатаң жазаланды, дағдылы құқықтың (төре) орныққан нормалары бойынша жазаланды деп есептелді. Жеке меншіктегі малға рулық-тайпалық белгілер (таңбалар) салынды. Малынан айырылған, демек, көшу мүмкіндігін жоғалтқан еркін қауым мүшесі отырықшы тұрғындар-жатақтар (ятұқтар) қатарына өтті. Кедей ятұқтар жеткілікті мөлшерде мал пайда болысымен-ак, ол қайтадан көшпелі шаруашылыққа ауысып отырды. Қыпшақ қоғамында ен құқықсыз топ соғыс тұтқындары есебінен толықтырылып отыратын құлдар болды. Этникалық аумақ шептерінің көптеген ерекшеліктерін басқа халыктармен этникалық-саяси қарым-қатынастар анықтады. Қыпшақ хандары Орта Азия мемлекеттерімен, әсіресе хорезм шахтармен ерекше табанды күрес жүргізді. Егемендікті тану, әдетте, вассалдардың билеушілерге адалдыққа ант беріп, алым төлеуінен, оның соғыс жорықтарына өз қолдарымен қатысуынан көрінді. Салжұқтар әскерінің құрамы көбінесе қыпшақ көсемдері бастаған тайпалық топтармен толықтырылып отырды.
XI ғасырдың екінші ширегінде хорезмшахтар салжұктардың өктемдігіне қарсы қыпшақ және оғыз тайпаларынан тұратын әскер қолдарын қызметке кең келемде тартты. 1065 жылы салжұктардың билеушісі Алып Арслан хорезмшахтарды бағындырып, қыпшақтарға қарсы Маңғыстауға жорық жасады, онда қыпшақтардың жақсы бекінген қамалы орналасты. Қыпшақтарды бас идіруге көндірген Алып Арслан оғыздардың шағрақ тайпасына шабуыл жасап, олардың 30 мыңдык әскерін талқандады. Осыдан кейін салжұқ сұлтаны Жент пен Сауранға жорық жасады. Осы соғыс науқанының нәтижесінде қыпшақ тайпаларынын бір бөлігі уақытша Хорасан салжұқтарына тәуелділікке түсті. Осы тайталастар барысында қыпшақтар оғыз-салжұқтардың алқабұлақ тайпасын тұтқынға алса керек, бірақ соңғылары, Махмұд Қашғаридың айтуынша, олардан құдайдың көмегімен құтылып кеткен.
XI ғасырдың соңғы ширегінің аяғында Маңғыстауда және Каспий теңізінің шығыс жағалауында бұрынғысынша қыпшақтар билік жүргізді, оларға оғыз және түрікмен тайпаларынын жекелеген топтары саяси жағынан тәуелді болды. 1096 жылы «құдіретті» хан бастаған қыпшақ бірлестігінің тайпалары Хорезмге жорық жасады. Алайда хорезмшахтардың қамқоршылары салжұқтар оларды Манғыстауға қайтуға мәжбүр етті.
Тайпалық және этникалық құрамы
XI ғасырдың бірінші жартысынан XIII ғасырдың басына дейін қыпшақ этникалық қауымдастығының қалыптасуы дамудың сапалық жаңа кезеңіне аяқ басады, мұның өзі ең алдымен олардың жерінде - Шығыс Дешті Қыпшақта қыпшақ хандары күш-қуатының артуына байланысты еді, ал олардың билігін өз мемлекеті шеңберінде күшті әулеттік елбөрілі руы зандастырды.
XI ғасырдың орта шенінде қыпшақ жөне куман тайпалары батысқа қарай қозғала бастады. XI ғасырдың екінші жартысында оңтүстік орыс далалары шегінде болған саяси және этнографиялық өзгерістерді парсы тарихшысы Хамдаллах Казвини атап өткен, оның мәліметтері бойынша, Дешті Қыпшақ деген Дешті Хазардың нақ өзі. X ғасырда оңтүстік орыс далалары Дешті Хазар ретінде белгілі болған. Кумандар 1055 жылдан бастап ертедегі орыс жылнамаларында айнытпай аударылған «половец» деген атпен кездеседі. Барлық жағынан алып қарағанда, «половецтер» терминін екі мағынада: дәл кумандарды білдіретін нақты және бүкіл қыпшақ тайпалары бірлестігіне қолданылған кең көлемдегі мағынада түсіну керек. Алайда жылнамаларда бұл мағыналары ажыратылмаған. Қыпшақтардың этникалық жер аумағы. Қыпшақтардың этникалық жер аумағының қалыптасу үрдісі этностың негізгі қоныстанған аймағының анықталуымен мейлінше тікелей байланысты.
Қимақ қағанының қол астында болған кең-байтақ жер XI ғасырдың басында әулеттік елбөрі руынан шыққан хандар бастаған қыпшақ шонжарларының қолына толық көшті. Қимақ тайпалары шығысында Алтай мен Ертістен батысында Еділ мен Оңтүстік Оралға дейінгі, солтүстігінде Құлынды даласынан оңтүстігінде Балқаш көлі мен Жоңғар Алатауына дейінгі кең-байтақ жерді алып жатқаны мәлім. Қыпшақ хандары саяси дәуірлеуімен қоса-қабат, оңтүстік бағытта ілгерілеп, Сырдарияның орта және төменгі аймағын, Арал және Каспий өнірі далаларын Қыпшақ хандығының қол астына қаратты. Қыпшақ ақсүйектері Сырдария бойы қалаларының билеушілеріне айналды.
Қыпшақтардың Қазақстан аумағы
Қыпшақтардың Қазақстан аумағындағы көшіп жүретін аймағы Есіл мен Тобыл, Нұра, Елек пен Сарысу бойында болды. Маңғыстау мен Үстірттегі қыстауларынан қыпшақ рулары жаздыгүні Жем, Сағыз, Ойыл, Қобда, Жайық өзендерінің аңғарларына кететін, Каспий теңізінің солтүстік жаға- лауынан жаздыгүні Еділ, Бала және Үлкен өзендерінің аңғарлары мен Оңтүстік Орал тауының етегіне көшіп баратын. Араб географы әл-Омаридің деректері қыпшақтардың тарихи қалыптасқан көшу жолдары болғанын дәлелдейді: «Қыпшақтардың хандары қысты Сарайда өткізеді, ал жайлаулары, бір кездегі Тұран жайлаулары сияқты, Орал таулары аймағында». Қыпшақ тайпаларының бірқатар рулары Арал өнірі мен Сырдария бойындағы аймақта қыстап, жаз кезінде солтүстікке, Қазақстанның орталық аудандарына кетіп отырған. Бірақ барлық жерде бірдей халықтың көпшілігі болған жоқ. Мәселен, Ертісте имектер (қимақтар) жинақы мекендеді, Арал өңірінде адам саны көп қанды тайпалары орналасты, ал Жайық пен Еділ арасында куман тайпаларынын едәуір топтары қоныстанды. Қыпшақтармен бірге Батыс Қазақстанда оғыз және печенег тайпаларынын қалған топтары мекендеді, Сырдарияның төменгі ағысымен Маңғыстауда — түрікмендердің жекелеген топтары, этникалық жер аумағының шығысында наймандар, керейлер мен арғындар көшіп жүрді, ал Қазақстанның оңтүстігін көшпелі және жартылай көшпелі имек, қарлұқ, жікіл, ұран, қай тайпаларынын өкілдері мекен етті.
Шаруашылығы
Қыпшақтардың негізгі шаруашылық кәсібі мал шаруашылығы болды. Орта ғасырлардағы жазбаша деректемелерден қыпшақтардың жылқы, қой, сиыр, өгіз, түйе өсіргенін білеміз. Қыпшақтар малының кұрамында қыста жаюға неғұрлым бейімделген жылқы мен қой басым болды. Олардың мал шаруашылығында ет пен май қорын тез толтыратын қой шаруашылығының зор маңызы болды. Сондай-ақ қойдың жүні мен терісінен жылы киім дайындалды. Қыпшақтар қойдың екі тұқымын өсірген. Олар- дың едәуір бөлігі кішкене құйрығы бар, бірақ ұзақ кешуге өте бейімделген қой болған. Сонымен бірге құйрықты қой да өсірген; олар көктем алдындағы жемшөп жеткіліксіздігіне біршама жақсы тезетін еді.
Дереккөздер
Санат:Қыпшақтар Санат:Қазақстан тарихы Санат:900 жылы құрылғандар Санат:1220 жылы таратылғандар
Үшқатын марганец кен орны
Жатыс сипаты
Марганецті кенді денелер марганецті кенді қабатшалар (қалыңдығы 0,5-тен 60 см-ге дейін) мен әктастар темірлі яшма және темір кендерінің жиі алмасып отыруымен ерекшеленеді. Кенді қабатшалардың жиілігі бойынша кеннің сапасы анықталады. Кенді қат-қабаттардың қалыңдығы 5,8 м, ені 1100 м-ге дейін, ұзынындығы 470-2680 м.
Минералдары, құрамы
Негізгі минералдары: гаусманит, браунит, якобсит. Марганецке бай кендерінің бітімі шомбал, ал кедей кендері қабатты болып келеді. Тотығу белдемі 50-80 м, кейде 120 м-ге дейін дамып пиролюзит, псиломелан, вернадит, манганит, т.б. минералдармен сипатталады. Құрамындағы марганец 22,1-28,84%, темір 9,08-11,71%, кремнезем 11,76-23,92%. Марганецтің баланстық қоры 193,8 млн. т. Үшқатын марганец кен орны 1983 жылдан игерілуде.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы кен орындары Санат:Zhairem GOK
Батыс Қарахан қағандығы
Батыс Қарахан қағандығы - Мәуреннахрдағы ортағасырлық мемлекет. Қарахан мемлекетінде Әли Арслан хан (қ. Әли ибн Мұса) мен Хасан Боғра хан балалары арасында билік үшін күрес үдей түсіп, бұл күрес 1041 жылы мемлекеттің Шығыс Қарахан қағандығы және Батыс Қарахан қағандығы болып бөлінуіне алып келді. Әли Арслан хан ұрпағының үлесіне тиген Батыс Қарахан қағанатының территориясы Мауераннахрды және Ферғананың батыс бөлігін қамтыды. Сырдария өңірі екі қағанаттың үнемі талас жеріне айналып, оған иелік ету қағанаттардың қуатына орай өзгеріп отырды. Батыс Қарахан қағанатының астанасы алғашында Үзкент, одан соң Самарқан болды. Мемлекет басшысы “хақан” лауазымын иемденді. Батыс Қарахан қағанатында Қарахан мемлекетіндегідей үлестік басқару жүйесі сақталды. Жоғарғы билеуші - хақан жанында басқарушы кеңсе (диуан) болды. Ол мынандай лауазым иелерінен тұрды: уәзір (ходжаий бузурга), қазынашы (әр-расаил), әскербасы (сахибшурат), пошта мен жергілікті билеушілердің қызметін қадағалаушы (сахиббарид), қаржы ісін бақылаушы (мушрифа), сауда ісі мен қолөнер өнімдерінің сапасын бақылаушы (мухтасиба), сот ісін жүргізуші (қази), діни мекемелердің мүлкін басқарушы (уақап). Іс-қағаздары түрік және араб тілдерінде жүргізілді. Батыс Қарахан қағанатында егіншілік, мал шаруашылығы, қолөнер, сауда дамыды. Ұлы Жібек жолы тармақтары Батыс Қарахан қағандығы жері арқылы өтті. Самарқан, Бұхара қалалары ислам мәдениетінің ірі орталықтары ретінде танылды. Батыс Қарахан қағанаты қалаларында мемлекет қаржыландырумен оқытатын медреселер және емдеу орындары болды. 1089 жылы Салжұқ сұлтандығының сұлтаны Мәлік шах I көп әскермен Батыс Қарахан қағанаты шекарасына баса көктеп кіріп, оның астанасы Самарқанды басып алды. Батыс Қарахан қағанаты басшысы Насыр ибн Ибраһим өзін Мәлік шахтың вассалы деп мойындауға мәжбүр болды. Сөйтіп Батыс Қарахан қағанаты салжұқтардың билігіне өтті. Салжұқтар Қарахан әулетінен өздеріне қолайлы адамдардан хақан тағайындап отырды. 1102 жылы Тараздың билеушісі Қадырхан Жабыраил салжұқтардың Мауераннахрдағы саяси үстемдігіне қарсы шықты. Бірақ ол Термез қаласы түбінде салжұқтардан жеңіліп, қаза болды. Махмұд ибн Мұхаммед билігі (1132-41) кезінде Батыс Қарахан қағанатына қарақытайлар шабуыл жасады. 1141 жылы Самарқан қаласы маңындағы Қатуан жазығындағы шайқаста Салжұқ сұлтандығының сұлтаны Санжар мен Батыс Қарахан қағанатының біріккен әскері қарақытайлықтардан жеңіліс тапты. Батыс Қарахан қағанаты қарақытайлардың вассалына айналды. XII ғасырдың ортасына қарай әрбір иелікті билеген ақсүйектер арасында таққа талас үдеп, Батыс Қарахан қағанатын әлсірете түсті. 1156 жылы Батыс Қарахан қағанатындағы билік тізгіні Шығыс Қарахан қағанатын билеген Хасан әулетінің қолына көшті. Батыс Қарахан қағанатының соңғы хақаны Оспан ибн Ибраһим болды. Ол 1212 жылы Хорезм шаһы Мұхаммед ибн Текеш қолынан қаза тапты. Сөйтіп, Мауераннахрда Қарахандар әулетінің билік жүргізуі аяқталды.
Сыртқы сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Санат: Тарих
Қоржынкөл
Елді мекендер:
Көл:
Аттлборо (Массачусетс)
Аттлборо (Attleboro) — Массачусетс штатының Бристоль (Bristol) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 42 833 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 73.2 км² шамасында. FIPS коды — 25-02690.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Пиррон
thumb|right|300px| Пиррон (б. з. б. 360— 270 ж. ш.) — ежелгі Грекия философы, скептицизмнің (пирронизмнің) негізін салушы.
Пирронның өзі ештеңе жазбаған, оның көзқарасы шәкірттері Флиунттық Тимонның, Евсевийдің жазбалары бойынша белгілі. Евсевий, Тимонның негізгі үш сауалын мазмұндап береді: заттардың табиғаты қандай, олармен қандай қатынас жасауымыз керек, бұл қатынастардан біз не табамыз?
Дереккөздер
Санат:Б. з. д. 360 жылы туғандар Санат:Б. з. д. 270 жылы қайтыс болғандар Санат:Ежелгі грек философтары
Амангелді (Ильин ауылдық округі)
Амангелді — Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы, Ильин ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Явленка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 37 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 202 адам (97 ер адам және 105 әйел адам) болса, 2009 жылы 85 адамды (43 ер адам және 42 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) елді мекендері
Леон-де-лос-Альдама
Леон (исп.  León ) — Гуанахуато мексикалық штатының Леон муниципалитетіндегі әкімшілік орталық әрі қала. Толық ресми атауы Леон-де-лос-Альдама (исп.  León de los Aldama ), Гуанахуато штатының тәуелсіздік үшін соғыста ерлік көрсеткен батырлар Хуану және Игнасио Альдама ағалы-інілерге құрмет береді. 2010 жылғы санақ деректері бойынша халық саны 1 238 962 адамды құрады.
Тарихы
1575 жылдың 12 желтоқсанында Жаңа Испанияның вице-королі Мартин Энрикес де-Альманса осы алапта үлкен нығайтылған қоныстар құру жөнінде жарлық шығарды. 1576 жылдың 20 қаңтарында Хуан Баутиста де Ороско Леон елді мекенінің негізін қалады, ал 1580 жылы ол қала мәртебесін алды.
1833 жылдың 25 сәуірінде қалаға тырысқақ эпидемиясы тарпа бас салды, 18-19 маусымда ол басылған болатын.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуанахуато қалалары
IC 4303
IC 4303 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика.
Лан Лан
Лан Лан – Қытай пианиношысы. 1982 жылы Ляонин провинциясының Шэньян жерінде дүниеге келген. Түбі маньчжурлық деп саналады. Нью-Йоркте тұрады. Өзінің концерттік қойылымдарының арқасында Еуропаға және Солтүстік Америкаға кеңінен танылған. Екі жасында «Том және Джерри» мультфильмінде «The Cat Concerto» эпизодын көреді. Осы сәттен бастап батыс музыкасына қызыға бастаған. 3 жасында пианинода ойнауды үйрене бастайды. Классикалық музыканы дамыту мақсатында Халықаралық музыкалық қор құрған. 2008 жылы АҚШ Ұлттық дыбыс жазу ғылымы және өнер академиясы Лан Ланды өздерінің Қытайдағы мәдени елшісі ретінде сайлаған.
IC 4303
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48104, ESO 444-83, MCG -5-32-51.
Лан Лан
Дереккөздер
Санат:Музыканттар
IC 4303
Сыртқы сілтемелер
IC 4303 Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Мюсванген
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 443 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.50 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1036, пошта индексі — 6289.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Люцерн елді мекендері
Шрек
Шрек:
Наша KZаша
«Наша KZаша» («Наша Казаша») – ағылшынның әйгілі скетч-шоуы Little Britain көшірмесі болып табылатын қазақстандық юморлық хикаят. Хикаят Қазақ КТК юморлық бағдарламасымен танымал Нұртас Адамбаев, Дәуіт Шайхисламов және Сәбит Рахымбаевтың қатысуымен 2008 жылдың аяғында КТК телеарнасынан көріне бастайды. Сондай-ақ хикаятта басты рөлдерді Мақсат Мамраимов, Алма Холмуханова ойнайды. Хикаят кейіпкерлері: Көтшелеков Бахтияр Бахтиярович, Вишневский Дәрігер Даригерович, Старший лейтенант Теңгебаев, Батыр Артурович Жаңасельцев, Камилла және Карина,  Әпшуберов Ербол, Сабынов Қайрат, Туысқанов Марат және т.б.
Сілтемелер:
http://nashakazasha.kz/
Санат:Ойын-сауық
Либертадорес кубогы 2015
Либертадорес кубогының 56-шы жарысы.
1/4 финал
Порядок матчей основан на посеве команд — команда с большим посевом проводит ответныматч дома.
Финал
Бірінші матч
Қарымта матч
Санат: Либертадорес кубогы Санат:2015 жылғы футбол
Геохимиялық фация
Күрті, Балқаш, Бақанас, Топар, Іле өңірін жайлаған елдің әйгілі көшбасшысы. Қара қылды қақ жарған би, ақындар айтыстарының жеңімпазы, емші-сынықшы (“Біреуде ақың кетсе Бигелдіге бар, бір жерің сынса Бигелдіге бар” деген сөз қалған), мерген аңшы ретінде Жетісуда есімі құрметтелген. Б. би “Атаңды ұятқа қалдырма” деген ұлағатты қатаң қолданған. Бидің шешендік сөздері, мақал-нақылдары, өлең термелері ел аузында сақталған. Б-нің жақсы қасиеттері мен өнері баласы — Қазақстанның халық ақыны Балтағұл Бигелдіұлының (1891 — 1981) бойынан жалғасын тапты.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, 2-том
Өлімнен қорғалған
Өлімнен қорғалған (Death Proof) — режиссёр Квентин Тарантино өз сценариі бойынша 2007 жылы түсірген көркем фильм. Бастапқы кезінде бұл фильм «Грайндхаус» жобасының екінші бөлігі (Роберт Родригес түсірілген «Қорқыныш планетасы» бірінші бөлігі) ретінде шығуы тиіс еді. Бірақ «Грайндхаус» америкалық прокатындағы сәтсіздіктен кейін, Тарантино «Өлімнен қорғалған» тәуелсіз фильм нұсқасын көрермендер назарына ұсынды.
Сюжеті
Фильм каскадёр Майк ортақ басты кейіпкері арқылы біріккен екі әңгімеден тұрады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:АҚШ фильмдері Санат:Квентин Тарантино фильмдері Санат:АҚШ триллер фильмдері
Тамашняя
Тамашняя — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Тап өзенінің оң жағалауынан 110 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Конда. Өзен саласы — Конда, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Густав Густавович Шпет
Густа́в Густа́вович Шпет ( 7сәуір 1879, Киев — 16 қараша 1937, Томбы) — орыс философы, психолог.
Дереккөздер
Санат:Психологтар
Пауль-Сыс-Я
Пауль-Сыс-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хура өзенінің оң жағалауынан 8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Палмитал (Сан-Паулу)
Тарихы
Қала 1885 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Кригсайм
Кригсайм (Kriegsheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Страсбур-Кампань округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,93 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67250, пошта индексі — 67170.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 734 адамды құрады. Халық тығыздығы — 186,77 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Грабежная
Грабёжная — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Баренц теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Сатаров атындағы көше (Алматы)
Сатаров атындағы көше. Көшеге ұйғыр ақыны, драматург, аудармашы, Ұлы Отан соғысының ардагері Исмаил Сатаровтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 04.09.1981 Ма18/458 шешімі) берілген. Сатаров Исмаил (1916-1944) Алматы қаласында дүниеге келген. Ол - «Цветущий сад», «Медсестра», «Начало пути» өлеңдері мен «Гериб-Санам» пьесасының авторы. Шевченко, Жамбыл, Островский шығармаларын ұйғыр тіліне тәржімалаған. Көше Медеу ауданында орналасқан. Рудзутак көшесінен басталып, Қасым Аманжолов көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Оразбаев, Марозов, Чекалин көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Вулканная көшесі. Көшенін ұзындығы - 650 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Нұрбұлақ
Нұрбұлақ (2009 ж. дейін — Шибаевка) — Ақтөбе облысы Алға ауданы, Қарағаш ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 363 адам (185 ер адам және 178 әйел адам) болса, 2009 жылы 435 адамды (218 ер адам және 217 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Алға ауданы елді мекендері
Кузнечиха (Космо тармағы)
Кузнечиха — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Косма өзенінің оң жағалауынан 27 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 69 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Юньга
Юньга — Ресейдегі өзен. Тамбов облысы, Пензен облысы, Воронеж облысы, Саратов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чембар өзенінің сол жағалауынан 78 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ворона. Өзен саласы — Хопер, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
NGC 3669
NGC 3669 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1790 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3669 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35113, UGC 6431, MCG 10-16-135, ZWG 291.67, IRAS11226+5759.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Самейсе
Самейсе (Sameice) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Серра-да-Эштрела экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 397 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,45 км² шамасында. Халық тығыздығы — 42 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Юлдаш Абдуқадирұлы Азаматов
thumb|Юлдаш Абдуқадирұлы Азаматов
Үшшоқы алтын кен орны
Үшшоқы алтын кен орны - Қарағанды облысы Жезқазған қаласынан солтүстік-шығыс бағытқа қарай 120 км жерде орналасқан. 1963 жылы ашылып, 1969-1972 жылдары барланған.
Юлдаш Абдуқадирұлы Азаматов
Юлдаш Абдуқадирұлы Азаматов
Үшшоқы алтын кен орны
Геологиялық құрылымы
Кен алаңында девонның орта және қышқыл құрамды лавалары, әкті құмтастары, әктастары, трахилипарит-порфирлері тараған және ендік, солтүстік-батыс бағыттағы жарықтармен тілінген. Жанартаутекті тау жыныстары гидротермалдық өзгеріске түсіп кварцтану, серициттену, пропилиттену және турмалиндену процестеріне ұшыраған.
Юлдаш Абдуқадирұлы Азаматов
1947 жылы 8 маусымда Алматы облысының Жәркент қаласында туған. Ұйғыр.
С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін (1971) журналист мамандығы бойынша; КОКП ОК жанындағы  Қоғамдық ғылымдар акедемиясын (Мәскеу  қаласы, 1986) идеология  қызметкері мамандығы бойынша бітірген.
Үшшоқы алтын кен орны
Жатыс сипаты
Кен орны кварцты-желілі типке жатады. Кен денесі кеуектелген кварцты және кварцты-гематитті желілер жүйесінен тұрады. Желілер 250-2500 м-ге дейін созылған, қалыңдығы 0,1-6 м, алтынның мөлшері 30 г/т-ға жетеді.
Юлдаш Абдуқадирұлы Азаматов
ҚР Журналистер академиясының академигі (2001). «Жоғалған пышақ» (1977), «Ядикардың атасы» (1980), «Үміт» (1984) әңгімелер мен повестер жинағының авторы; «XX ғасырдың көрнекті тұлғалары» (2005), «Оның өмірден еткеніне сене алмайсың» (2008), «Ғалым, публицист, тұлға» (2009) редакторы-құрастырушысы. 300-ден астам мақалалар мен жарияланымдардың авторы. 1965 жылдан - Алматы облысының Панфилов аудандық газетінің әдеби қызметкері. 1966 жылдан - С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінде оқиды. 1971 жылдан - Республикалық «Коммунизм туги» (қазіргі «Уйгур авази») газетінің тілшісі, бөлім меңгерушісі , бас редактордың орынбасары болып істеді. 1984 жылдан - КОКП ОК жанындағы қоғамдық ғылымдар академиясының тыңдаушысы. 1986 жылдан - Қазақстан Компартиясының Алматы облыстық комитетінің жауапты  қызметкері. 1987 жылдан бері - «Уйгур авази» республикалық қоғамдық-саяси газетінің бас редакторы. Қазақстан халқы ассамблеясының мүшесі (1996). Қазақстан Қазақстан жазушылар одағының және Журналистер одағының мүшесі (2003). Қазақстан ұйғырлары республикалық мәдени орталығының шығармашыл зияткерлермен жұмыс кеңесінің төрағасы (2003). «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Ерен еңбегі үшін» (2002) медальдарымен марапатталған. Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты (1978). Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2007). Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы.
Сүйіп оқитын әдебиеті - классика, саяси қайраткерлердің мемуарлары, психологиялық детективтер.