cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Георг Вильгельм Фридрих Гегель
Философиясының негізгі ұстамдары
thumb|right Гегельдің ғылыми-шығармашылық қызметі Германиядағы саяси-әлеуметтік тұрмыстың елеулі өзгеріске ұшырап, елдегі ішкі қайшылықтардың күрт шиеленіскен кезеңіне тұстас келді. Сондықтан ол өзіне дейінгі ойшылдардың, әсіресе 17 — 18 ғасырлардағы ағылшын, француз ағартушыларының, дәстүрлі неміс ғылымы мен мәдениетінің, өнері мен әдебиетінің жетістіктерін мұқият зерттей отырып, дәйекті тарихилық жүйені ұсынды. Ол кез келген философиялық ілім нақты проблемаларды негіздей отырып, тарихи қажеттілікке қарай жүріп келе жатқан тұтас жүйенің даму кезеңінде белгілі рөлге ие болатынын айтты. Гегельдің бұл пікірі философия тарихында үлкен маңыз атқарды. Егер философия үнемі үздіксіз даму үстіндегі тарихи жүйе болса, онда оның аясындағы нақты проблемалар ғылыми дамудың негізгі құрамдас бөліктері саналады.
Тарихи дамудың нәтижесінде проблемалар үнемі өзгеріп, дамып, жетіліп, жаңадан туындап отырады, ескілері заман талабына сай келмей, кейін ығыстырыла береді. Мұның барлығы саяси-қоғамдық өмірмен, жаратылыстану және қоғамтану ғылымдарының дамуымен, әсіресе, философияның өзіндегі ішкі өзгерістермен тығыз байланыста көрінеді. Ал әр ұрпақ, жаңа буын философияның алдында тұрған соны мәселелерден ғана емес, сондай-ақ, өткен дәуірден ауысқан проблемалардан да өз заманының талабына оңтайлы шешім іздейді. Яғни, Гегельдің пікірінше, философия — өтіп кеткен процесті, тарихты оймен шолу. Әйтсе де, ол тарихқа өткен шақ деп қарамайды, үздіксіз жалғаса беретін процесс ретінде бағалайды.
Гегель өзінің “Рух феноменологиясы” (1807), “Логика ғылымы” (1812), “Тарих философиясы”, “Құқық философиясы” (1821), т.б. еңбектерінде тарихи даму иедясын тұтастай диалектика теориясына айналдырады. Қоғам өміріне, әсіресе, дін мен саясат мәселелеріне арналған алғашқы философиялық шығармаларының бірі — “Кім абстрактылы ойлайды” атты мақаласында, ал болашақ диалектикалық, зерделілік әдіске негіз қалады.
Нақтылық — көптеген анықтамалардың жиынтығы, көпжақтылықтың бірлігі, яғни, кез келген мәселеге объективті, тарихи, ішкі байланыстарды анықтау арқылы қарауды қажет етеді. Ендеше, таным процесі әуелі абстрактылықтан басталып, нақтылыққа қарай ұласу принципіне бағынады. Таным процесіндегі логика мен диалектикаға ерекше назар аударған алғашқы еңбектерінің бірі — “Рух феноменологиясында” Гегель зерде мен пайымның даму процесін тарихи негізде қарай отырып, көптеген жаңалықтар ашқанымен, негізгі мәселеге — философияға қатысты үлкен қайшылыққа ұрынды. Ғасырлар бойы қалыптасып қалған анықтамадан бас тартып, философияның мәні даналыққа ұмтылу да, даналық та емес деп, оны ғылым саласына айналдыруды көкседі. Мұның өзі кейінгі кезеңдерде философияға жалпы дүниені, қоғам мен табиғатты, ойлауды зерттейтін ғылым ретінде қарауға, ақырында оны идеологиямен қойыртпақтап, өз мәнінен айыруға жол ашты. Маркстік-лениндік философия дегеннің өзі осы жаңсақ идеяның “жемісі” еді.
Гегельдің ойынша, дүниеде бір күйде қалатын, өзгермейтін ештеңе жоқ. Қоғамның, адамның, танымның, тарихтың дамуы — объективті процесс, ешкім оны тоқтата алмайды. Табиғаттың дамуы адамға келіп тіреліп, адамзат, қоғам тарихына ұласып кетеді. Гегель дамуды сапалы, үдемелі, қайшылықты, төменнен жоғарыға, қарапайымнан күрделіге, абстрактыдан нақтыға қарай жүріп отыратын процесс деп қарайды. Яғни, даму — бар заттың ескіріп, ескінің жойылып, оның негізінде жаңаның пайда болу процесі. Сондай-ақ, дамудың себебі мен көзі қайшылықта, тұтас нәрсенің екіге — қарама-қарсылықтарға бөлінуінде, қарама-қарсылықтардың күресі мен бірлігінде екендігін дәлелдеді.
Гегельдің жан-жақты негіздеген ұғымдарының бірі — қайшылық ұғымы. Қайшылық — дамудың объективті заңы, дамудың көзі, импульсі. Қайшылықты болдырмау мүмкін емес. Қайшылық әрбір затта пайда болып, дамып, жетіліп, шешіліп отырады. Қайшылық, яғни қарама-қарсылықтардың күресі мен бірлігі арқылы зат өсіп жетіледі, дамиды, бір сатыдан екінші сатыға өрлейді. Дамудың жүзеге асу процесін түсіндіруде Гегель затта болатын үздіксіз процестердің белгілі бір шамаға дейін сандық өзгерістер болып (өсу, жетілу, азаю, көбею, т.б.) заттың болмысына елеулі ықпал етпейтіндігін анықтады. Шамадан асқан соң сандық өзгерістердің сапалық өзгерістерге айналатындығын ашты. Яғни, бұрынғы заттың орнына жаңа зат дүниеге келеді. Даму қалай қарай жүзеге асады деген мәселеде Гегель оның спиралдық бейнесін ұсынды: даму барысында бұрын болған белгілер қайталанып отырады, бірақ жаңа және жоғары деңгейде қайталанады. Сөйтіп, даму процесі терістеу және терістеуді терістеу түрінде жүзеге асады. Гегель дамудың негізін ұғымның, идеяның, рухтың даму процесінен алады.
Гегельдің ілімінше, ұғым, таным, рух — процесс. Олардың даму көзі — олардың өзінде. Даму барысында белгілі бір зат өзінің қарама-қарсылығына айналады. Идея затты, зат өзіне қарама-қарсы форманы туғызады. Біртұтас заттың қарама-қарсы жақтарында бірін-бірі жоққа шығару процесі жүреді. Бірақ олар бір-бірінсіз өмір сүре алмайды. Екеуінің күресі олардың жойылып, жаңа заттың пайда болуына әкеледі. Гегель түсінігінде материалдық заттардың түп негізі — идея. Гегель идея мен заттың қарым-қатынасында идеяны анықтаушы рөл атқарады деп есептейді. Идеяны зат арқылы түсіндірмек болған материалистік көзқарасты жоққа шығарады. Гегель затты (мыс., қоғамдық құбылыстарды) идеямен өлшеп, идеямен салыстырып отыру керек дейді: зат өзінің идеясына сәйкес келе ме, жоқ па? Адам өзінің адам деген атына лайық па, жоқ па? Әрбір зат идеяның жүзеге асқан түрі болып табылады. Бірақ даму барысында зат идеядан алшақтап, өз-өзіне қайшы келеді. Сондықтан танымның міндеті — жиі-жиі затты, құбылысты идеямен салыстырып отыру. Бірақ идея заттың нақты болмысымен шектеліп қалмауы керек. Затқа даму тенденциясы тұрғысынан қарап, оның қандай болуы керек деген мәселеге назар аударып отыруы тиіс.
Гегель “Рух феноменологиясында” алғаш рет жекелеген индивидтің санасының дамуы адамзат қоғамының тарихи кезеңдерімен тығыз байланысты екенін көрсетті. Яғни, жеке адамның санасы барлық тарихи кезеңдерде, әр дәуірге тән қайшылықтарды өткізе отырып, қоғамдық сана деңгейіне көтеріледі. Адам санасының қалыптасуы мен даму жолдары адамзаттың тарихымен және оның қоғамдық қарым-қатынастармен тығыз байланысты екенін терең зерттеді.
Гегель ілімінің терең мазмұнды ұғымдарының бірі — рух. Гегель рухты адам өмірінің негізі, субстанциясы деп есептейді. Адам өзін рухта ғана, рух арқылы ғана көрсете алады. Рухы биік адам — өз атына лайық адам. Рухы биік халық — өр, өжет, намысқой халық. “Тарих философиясында” Гегель халық рухы оның тілінен, ділінен, әдет-ғұрпынан, дәстүрінен, көзқарасынан, басқаларға қарым-қатынасынан көрінеді деп біледі. Гегель өзінің “Рух феноменологиясы” деген еңбегін, “жаңалықтарға саяхат” деп атады. Ол таным, ақиқат, білімді қайшылықтарға, кедергілерге толы процесс деп білді. Танымның шеті де, шегі де жоқ. Әдетте, таным процесін, ғылым дамуын ол ашқан жаңалықтармен, нәтижелермен өлшеуге тырысады. Құр нәтиже түк те бермейді. Нәтижені (мыс., ақиқатты) оған алып келген жолмен бірге тұтас қарастыру қажет. Яғни, таным процесінің мәні — сыңаржақты, абстракты анықтамалардан нақты жан-жақты, барлық анықтамаларды бойына жия білген қағидаларға қарай өрлеу.
Гегель “Рух феноменологиясы” деген еңбегінің “Әмірші және құл” деген бөлімінде осы екеуінің санасында болатын өзгерістерді түсіндіреді. Құл өз еңбегінің арқасында өседі, жетіледі, сана-сезімі, ар-намысы оянады. Қалыптасқан жағдай оны қанағаттандырмайды. Құл оны өзгертуге тырысады. Әмірші болса, алға басудың орнына кері кетеді. Адамшылығынан айырылып, азып-тоза бастайды. Ақыры әмірші мен құлдың жағдайы (статусы) өзгереді: құл әміршінің әміршісі, әмірші құлдың құлы болады. Бұл процестің негізін Гегель еңбек деп атап көрсетеді. Адамның өсіп-жетілуінде қоршаған ортаның, қоғамдық қатынастардың, мәдениеттің, тәрбиенің ықпалы зор. Осы объективті жағдайды Гегель субстанция деп атайды. “Адам ортаның — жемісі” деген француз материалистерінің қағидасын Гегель сыңаржақты деп қабылдайды. Адамның адам болуы оның өзіне байланысты, өйткені сырттан келген әсерді игеретін — адам. Адам өзін-өзі жасайды. Осы процесті Гегель субстанцияның субъектіге айналу процесі деп атайды. Осыған орай Гегель “Рух феноменологиясында” жеке адамның өсіп-жетілуі ата тектің, қоғамның дамуын қысқарған күйде қайталап отырады деген заңдылықты ашады. Гегельдің негізгі философиялық еңбегі — “Логика ғылымында” жаңа, жанды, мазмұнды әрі өмірмен, тарихпен астасып жатқан логиканың — диалектикалық логиканың негізін қалады. Гегель ілімінше, ойлау категориялары құр атау, схема емес, олардың негізінде нақты өмір, тарих жатыр. Өмірмен бірге ұғымдар да дамып, жетіліп, байи түседі. К. Маркс, Ф. Энгельс, Ленин Гегель диалектикасына ерекше мән беріп зерттеді. Қазақстандық философтар (Ж.Әбділдин, А.Қасымжанов, Л.Науменко, Ә.Нысанбаев, М.Баканидзе, Қ.Әбішев, Т.Әбжанов, М.Орынбеков, А.Хамидов, М.Сәбитов, Б.Нұржанов, т.б.) Гегельдің “Логика ғылымы” мен Маркстің “Капиталы” ізімен төрт томдық “Диалектикалық логиканы” (1985 — 89) жазып шығарды. thumb|200px|Бейіті
Ғылыми шығармашылығы
Ірі және жүйелі шығармалары:
Шағын шығармалары:
Дереккөздер
Санат:27 тамызда туғандар Санат:Штутгартта туғандар Санат:14 қарашада қайтыс болғандар Санат:Берлинде қайтыс болғандар Санат:Германия философтары
Қайыңды
Қайыңды сөзінің бірнеше мағынасы бар:
Елді мекендер:
Өзен, көлдер:
Басқа мағыналар:
Фальсификация
Фальсификация - [ falsificare - қолдан жасау] - қолдан жасау; нақтылы, шынайы мәліметті жалған, өтірікпен алмастыру.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Қабаттастық жіктемесі
Қабаттастықты жіктеудің басты-басты екі бағыты белгілі, олар - қабаттастықты морфологиялық тұрғыдан жіктеу және оны фациялық-генетикалық тұрғыдан жіктеу. Бірінші ұстанымға сәйкес, қабаттастықтар негізінен өздерінің пішін ерекшеліктеріне орай жіктеледі (қиғаш, қиғаштолқынды, толқынды, жайпақтолқынды, көлбеу қабаттастықтар). Фациялық-генетикалық жіктеме түзілімдердің литогенетикалық типтерін даралау ұстанымына негізделген.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Сан-Домингуш-де-Рана
Сан-Домингуш-де-Рана (São Domingos de Rana) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Кашкайш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 57 507 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,51 км² шамасында. Халық тығыздығы — 2803,9 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Киелі Доминик (S. Domingos de Gusmão).
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лиссабон округінің елді мекендері
Неогегельшілдік
Неогегельшілдік – 19 ғ-дың аяғы мен 20 ғ-дың басында Гегель философиясын қайта жаңғырту негізінде қалыптасқан идеалистік философиядағы ағым. Н. Бүкіл Еуропа елдерінде, АҚШ-та таралып, саяси әлеуметтік жағдайлармен байланысты әр түрлі сипатта болды. Ұлыбританияда Н-тің (19 ғ-дың 80 жылдары) өкілдері Э. және П.Кердтер, Ф.Брэдли, Р.Холдейн, Д.Бейли болды. АҚШ-та гегельшілдік У.Т. Харрис бастаған Сент-Луи мектебі арқылы дамыды. Нидерландыда гегель ілімін таратқан Г.Болланд Гегельді И.Кантқа қарсы қоюдан бас тартып, олардың ілімін ойлаудың классикалық кезеңінің бастамасы мен соңы деп, ал Гегель логикасы Канттың ақылды сынауының жалғасы деп есепткді. Италияда Неогегельшілдік 19-20 ғ-дың аралығында пайда болды. Неогегельшілдіктің негізін салушы Б.Кроче мен Дж.Джентиле ұзақ жылдар бойы өзара айтысумен болды. Итальян Неогегельшілдігінің іштей жікке бөлінуі әлеуметтік мәселелерді шешуде Б.Кроченің бурж. либералдық, ал Джентиленің тоталитарлық (жаппайлық) бағытты ұстауымен байланысты. Итальян Неогегельшілдігінің алғашқы кезеңі (Неогегельшілдіг шығуынан бастап 1-дүниежүзілік соғыстың аяқталуына дейін) – Кроче мен Джентиленің бірігіп марксизмге және позитивизмге қарсы шығуы. Екінші кезеңде 1-дүниежүзілік жүзілік соғыстан 2-дүниежүзілік соғысқа дейін екі жіктің арасындағы философиялық және саяси келіспеушіліктің тереңдей түсуі нәтижесінде екі ағымға бөлінді. Кроче фаш. режимге қарсы болса, ал Джентиле фашизм пидеологтарының бірі болды. 19-20 ғ-дың аралығында Неогегельшілдікке жақын қорытындыларға келген неокантшылдықтың теоретиктері Марбург мектебі (Г. Коген, П. Наторп, Э. Кассирер)және Баден мектебі (В. Виндельбанд пен Г.Риккерт Германияда бірінші болып “гегельшілдіктің қайта өріс ала бастағанын” жариялады). 1905 ж. жас Гегель жөнінде кітап шығарған В.Дильтей Германияда Неогегельшілдіктің  қалыптасуына елеулі ықпал етті. Гегель еңбектерін бастырып шығарушы Дильтейдің шәкірті неміс Неогегельшілдіктің жетекшісі Г.Глокнер таным теориясын эстетика мәселелеріне ирроционалдық бағытта телумен шұғылданды. Неміс Н-і тарих философиясы мен мәдениет философиясы, әсіресе мемлекет пен құқық мәселелері елеулі орын алды (Т.Геринг, Т. Литт, Ю. Биндер т.б.). Жалпы адамзат пен жеке адам мәселесін шешуде бурж. даралықты сынап, жалпы адамзаттықты (ұлт, мемлекет)  дәріптеді. Неміс Неогегельшілдіктің өрістеуінің ең шыңы Гегельдің өлуіне 100 жыл (1931) толуына байланысты халықар. Гегельдік одақтың құрылуы болды. Соғыстан кейінгі дәуірде Неогегельшілдікті  қалпына келтіруге әрекеттенгендер  (ФРГ-де)  Т.Литт, Г. Вейн т.б. болды. Россиядағы Неогегельшілдігтің ірі өкілі И.А.Ильин Гегель ілімін діни-философиялық дәстүрмен ұштастыруға тырысты. Францияда Неогегельшілдік (30 жылдары) экзистенциализммен ұштасып тарала бастады. Арнайы философиялық бағыт ретінде Неогегельшілдік 30 жылдармен аяқталады.
Рәзия Оңбаева
Рәзия Оңбаева (1939, Батыс Қазақстан облысында туған). 1960-1990 - "Ембі мұнай" бірлестігінің Байшонас мұнай кәсіпшілігі мен "Ақтөбемұнай" бірлестігінің Кеңқияқ мұнай, Октябрьск мұнай кәсіпшілігі басқармаларында оператордың көмекшісі, оператор. 1990 жылдан зейнеткер. "Еңбекте үздік шыққаны үшін" (1983), "Еңбек ардагері" (1984) медалдарымен марапатталған.
Неогегельшілдік
Дереккөздер
Қазақ совет энцеклопедиясы
Мал атаулары
Мал атаулары - төрт түліктің (жылқы, түйе, сиыр, қой-ешкі) жасына, жынысына, жұмысқа пайдаланылуына қарай халықтың малдарға қойған аттары.
Рәзия Оңбаева
Дереккөздер
Санат:1939 жылы туғандар Санат:Батыс Қазақстан облысында туғандар Санат:Қазақстан мұнайшылары
Мал атаулары
Кіріспе
Мал көшпелі қазақ елінің тұрмысында ғасырлар бойы мінсе - көлік, жесе - тамақ, ішсе - сусын, кисе - киім болды. Сондықтан өмір бойы етіне, сүтіне, терісіне, жүніне, күшіне қараған ел малды бағым-күтімін келістіріп, қастерлеген. Халықтың төрт түлікке байланысты тудырған мақал-мәтелдері мен ән-күйлері де, өлең- жырлары мен аңыз-ертегілері  де, мысалдары мен қиссалары да көп. Ертедегі діни сенімдеріне орай қазақтар әр түліктің тәңірісі, иесі, қамқоршысы болады деп түсініп, түйені - Ойсылқара, жылқыны - Қамбарата, сиырды - Зеңгібаба, қойды - Шопаната, ешкіні - Шекшеката деп кие тұтқан.
Дереккөздер
Санат:Ауыл шаруашылығы
Сессак (Жиронда)
Сессак (Cessac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Лангон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,65 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33121, пошта индексі — 33760.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 186 адамды құрады. Халық тығыздығы — 50,96 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Уәлі
Уәлі – құдықаласы Маңғыстау ауданында, Сай-Өтес темір жол станциясынан шығыстағы Ешкіқырған құдығының солтүстік-шығысында 28 км жерде орналасқан. Құдық жанында Уәлі атты қорым бар. Жартылай құлаған қорым кезінде қызыл кірпіштен тұрғызылған. Қамалдың қабырға қоршауының ұзындығы 80 сажын (170,4 м), ал биіктігі 2 сажын (4,26 м) болған. Пішіні дұрыс эллипс тәрізді. Қамалға таяу жерде суы мол тұщы 15 құдық болған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан құдықтары
Жайма құймақ
Жайма құймақ - орыс аспаздығында сұйық, ашыған қамырдан дайындалады. Жайма құймақ — сұйық қамырдан дөңгелектеніп пішінделінген, табада пісірілген жұқа қамыр. Мұндай өнімдерді пісіретін және сататын орын "Құймақхана" деп аталынады.
Жүрекшөп
Жүрекшөп (Cardaria) – орамжапырақ тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда далалық, шөлді және таулы аймақтардың сортаңды, құмды жерлерінде, өзен, көл жағалауларында, таудың тасты, тастақты беткейлерінде кездесетін 3 түрі (әжік Жүрекшөбі, жатаған Жүрекшөбі, түкті Жүрекшөбі) бар. Бұлардың биікт. 12 – 50 см, бұтақты, сыртын қысқа түктер жапқан. Тамыр түбінен шығатын жапырақтары жебе тәрізді, сабақ бойындағылары ұзынша, жиектері тілімденген. Гүлдері ақ түсті, қалқанша гүлшоғырына топталған. Сәуір – шілде айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі – жүрек тәрізді бұршаққын. Жүрекшөптің тұқымын бұрыш орнына тағамға пайдаланады.
Дереккөздер
"Қазақ Энциклопедиясы"
Санат:Орамжапырақтар Санат:Қазақстан табиғаты
Ділмәр сөз
Ділмәр сөз, қ а н а т т ы сөз, афоризм (грек. aphorismos - қысқа нақыл) - ғибрат түрінде айтылатын бейнелі сөз. Афоризмнің баламасы ретіндегі ділмәр сөз терминін Ахмет Байтұрсынұлы енгізді. Ал, Шәкерім Құдайбердіұлы "мәнді сөздер" деп атаған. Ділмәр сөз ойды жинақтап, тереңдетіп, салмақты, өрнекті, кестелі айтуға, мейлінше қысқа, түйінді тұжырымға, өткір мәнерлілікке, парасатты пайымға негізделеді. Мұндай үлгілі, дарынды сөздердің "тігісі жатық", мақал-мәтелдерден ерекшелігі - оның авторы белгілі. Әлемдік сөз өнерінде Ділмәр сөздің өзіндік тарихы бар. Ділмәр сөз көне заманның ойшылдары Платон, Аристотель, Гераклиттен бастала тұра, туған халқымыздың әдеби-көркем мұраларында, әдебиет классиктерінің туындыларында да кездеседі. Мысалы, "Бақпен асқан патшадан, Мимен асқан қара артық, Сақалын сатан кәріден, Еңбегін сатқан бала артық" (Абай). Ділмәр сөздер:
Жалама айдаған жылдар
Жалама айдаған жылдар — 1912 — 1914 жылдары Батыс Моңғолияда болған қанды оқиға. 1911 жылы Моңғолияның Қобда қаласын Цинь империясының әскерінен азат етуге қатысып моңғолдар арасында беделін күшейтіп алған қалмақ Да Лама Дамбийжанцан Моңғолияның батыс бөлігін орталықтан бөліп алып Батыс Моңғол хандығын немесе бұрынғы Жоңғар хандығын қайта құруды көздейді. Өзін Әмірсананың шөбересі деп жариялаған ол Батыс Моңғолияның орталығын Қобдадан 60 шақырым жердегі Шарцэх аталатын елеусіз кішкене шіркеуге ауыстырып, батыстағы қазақтарды моңғолдар тығыз орналасқан шығысқа қарай көшуге мәжбүр етеді. Көш кезінде талай адам қаза тауып, мал басы шығынға ұшырайды. Бұған наразы болып Алтай (Шыңжандағы Алтай аймағы) асып қашпақ болғандары аяусыз жазаланады. Қазақтардың бір тобы Да Ламаның әскеріне қарсылық танытып Шүйге барып паналайды. Да Лама мұның қарымтасын жергілікті қазақтардан қайтарып елді қырғынға ұшыратады. Кейін Ресей мен Моңғолия үкіметтерінің бірлескен қимылымен Да Лама тұтқындалып, аталмыш нәубет аяқталады. Бұл оқиға Моңғолия қазақтары арасында “Жалама айдаған жылдар” (“Жалама” сөзі Да Ламаның қазақша айтылуы) деген атпен есте қалған.
Ділмәр сөз
а) отан, халық, дәуірге;
Жалама айдаған жылдар
Дереккөздер
Қазақ Энциклопедиясы
Ділмәр сөз
ә) оқу-білім, ғылым-өнерге;
Жалама айдаған жылдар
Дереккөздер
Санат:Моңғолия
Ділмәр сөз
в) адамгершілікті асыл қасиеттерге;
г) достық, махаббат, ұрпақ, өмір, уақыт, ата-ана тәрбиесіне, мінез-құлық ерекшеліктеріне қатысты жасалады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Үлкен Кайдат
Үлкен Кайдат — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кемчуг (Үлкен Кемчуг) өзенінің оң жағалауынан 372 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Эстониядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандары
ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Эстонияның 2 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысандар тізімге мәдени критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Эстония аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 3 нысан үміткер ретінде тіркелген.
Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан
Паре-Сен-Сезер
Паре-Сен-Сезер (Parey-Saint-Césaire) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Нанси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,67 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54417, пошта индексі — 54330.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 224 адамды құрады. Халық тығыздығы — 39,51 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Діл
Діл (кейде менталитет, mentality, кейде mindset) — ойлаудың үлгісі, этностың, әлеуметтік топтың, индивидтің жалпы рухани мінез-құлқы. Сондай-ақ діл халықтың этникалық бірлігі мен оның басқа ұлттық құрылымдардан ерекшелігін тану болып табылады. Сол арқылы адамдардың жалпылама және нақты баға беруі, әлеуметтік ұстанымы әзінің әлеуметтік бірлігіне және басқа да қауымдастықтарға белсенді қарым-қатынасы пайда болады.
Жалпы сипаты
Ділді оған табиғаты ұқсастау мәдени архетип пен ұлттық мінез-құлықтан ажырта білген жөн. Өзгермелі ортада тұлғалық тұрақтылықты жүзеге асыратын мәдени архетип тылсымдық, бейсаналы сипат иеленеді, ал таңбалардың, рәміздердің, мағыналардың пайымдалған жүйесін құрайтын діл саналы талқыға түсіп отырады. ¥лттық мінез-құлық мәдени архетиптермен бірге адамдардың қайталанбалы, табиғи, этнопсихолдық ерекшеліктері арқылы көрініс табады. Діл әртүрлі адамдардың дүниедегі заттар мен құбылыстарды біркелкі таңбалар мен рәміздер арқылы бейнелей алу қабілетімен ерекшеленеді. Осы біркелкілік адами қоғамдастықтардың ортақ табиғи-тарихи ортада қалыптасуымен де, мәдени сабақтастық нышандарымен де тікелей байланысты болады. Мысалы, еуразиялық Ұлы Даланы қоныстанған көшпелі халықтар ұрпақтарының ділінде көптеген ортақ белгілер бар.
Діл — әлем картинасын жасайтын және мәдени дәстүр немесе қауымдастықтың бірлігін нығайтатын жалпы рухани көңіл-күй, нанымиланым, рух дағдысы, ойдың біртұтас жиынтығы. Менталитет жеке және ұжымдық сананың өзіндік ерекшелігі бар деңгейлерін сипаттайды; бұл орайда менталитет — өзгеше ойлау типі. Менталитет — табиғат және әлеуметтік жағдайлар салдарынан туындайтын және адамның өмір әлемі туралы ұғым-танымын ашатын жалпылық менталитет терминін жанның негізгі орталық метафизикалық мәнін құндылықтар мен ақиқаттың түпдерек ретінде қарастыра отырып, американ философы Р. Эмерсан (1856) енгізді. Менталитет қоғамның мәдениеті, рухани өмірі бейнеленгенде белгілі бір дәуірдің филосафиялық, діни, саяси, эстетикалық теорияларында көрінетін метаұғым болып табылады.
Діл ұғымы
Ғылыми-публицистикалық және саяси әдебиеттерде діл туралы соңғы жылдары ғана айтыла бастады. Сондықтан бұл ұғымды түсінуде кейде бірмағыналылық жетіспей жатуы мүмкін. Соған қарамастан, бір мәселенің басы ашық деп сеніммен айтуға болады. Ол қазіргі Қазақстан қоғамының әлеуметтік прогреске жету үдерісінде бұқараның саяси ділінің шешуші рөлін атқарады.
Ділдің табиғатын түсіну үшін, оны, алдымен, мына үш қырынан қарастырып көрейік. Біріншіден, діл жеке адамның немесе әлеуметтік топтың сана деңгейін көрсетеді, санамен тығыз байланыста болады. Сонымен қоса ділдің санамен шектелмей, одан тысқары жаткандарды да қамтитынын ұмытпау керек.
Мысал үшін бір стандартты ахуалдағы саяси сана деңгейі түрліше екі азаматтың әрекетін алып қарайық. А деген азамат, үнемі әлеуметтік белсенділік танытады, ел ішінде немесе сыртында болып жатқан оқиғаларға қатысты өзінің; тұрғысын ұстанып, белгілі бір саяси кештерді белсенді қолдайды, кейбіреулерінің әрекетіне сыншылдықпен қарайды. Ол саясатты бүкілхалықтық іс деп біледі, өзін де саясаттың әрі объектісі әрі субъектісі деп есептейді және содан туындап жататын жауапкершілікті түсінеді.
Екінші Б деген азамат өзін саясаттан тысқарымын деп есептейді. Оның саяси партиялармен ісі жоқ, олардың бағдарлмалары, басшылары оны қызықтырмайды. Сайлау кезінде дауыс беруге бармайды, өзін сайлауға да қарсы. Мінеки, бұл мысалдан біз саяси санаға қатысты ділдің, бірінші жағдайда — саяси белсенділік, екінші жағдайда енжарлық сипаттағы көрінісін байқаймыз.
Жеке азаматтар ғана емес, ірі әлеуметтік топтар да бүкіл қоғам осындай саяси сана деңгейіне пропорциялы белсенді немесе пассивті болуы мүмкін.
Мынадай сұрақ туындайды: пассивті қоғам немесе азамат Б өз әрекетімен өздерін саясаттан аулақ үстай алды ма? Әрине, жоқ. Олар саяси енжарлығымен-ақ өздерінің саяси тұрғысын білдірді. Келтірілген жағдайда олар билікке әділ емес жолдармен келгісі келетіндердің пайдасына әрекет жасады. Бұдан мынадай қорытынды шығаруға болады: ешкім де саясаттан тысқары бола алмайды, авторлық қоғам мүшесінің саясатқа араласпауының өзі — консерваторға көмектесуден көрініс беретін саясатқа араласу.
Бұдан шығатын екінші қорытынды: саяси сана деңгейі ділдің критериі ретінде көрініс береді. Саяси белсенділік жағдайын қоғам динамикалы дамиды, өз келешегін өзі жасай алады. Екінші жағдайдағыдай, қоғам мүшелері белсенділік танытпаса, оның тағдырын билік басындағылар шешеді.
Ділдің екінші кыры адамның немесе әлеуметтік топтың әрекетке және ойлауга қабілетінен көрініс береді. Ол ақыл сапасының көрсеткіші ретінде жеке адамдардың немесе топтың рухани жағдайын, нағыздықтың түсінілу бейнесін айқындайды, ойлау тұрпаты және ұжымдық калыптасатын ойлау мен тәртіптің құрылымы ретінде көрініс береді.
Қоғам өзінің дамуы кезінде түрлі сілкіністерге, дағдарыстарға ұшырап отыруы мүмкін. Осындай төтенше жағдайларда кейбір қоғамдар тығырықтан жол тауын шығады, енді біреулері құрып кетуі мүмкін. Бұл қоғамның өрекетке және ойлауға кабілеттілігіне байланысты.
Өткен ғасырдың екінші жартысында коммунистік билік орнатқан бірқатар елдер бұқаралық апат жағдайларын бастарынан кешірді. Айналдырған бірнеше жылдың ішінде Камбоджада 8 миллион адамның 3 миллионы қырылып калды. Эфиопияда екі-ақ жылдың ішінде халықтың жартысына жуығы жойылды. 1929-1933 жылдардағы қазақ халқы басынан кешкен нөубет бұлардан асып түсті — этностық қазақтардың үштен екісі қырылды және шет елдерге босып кетті.
Билікке күмәнді жолдармен келіп алып, ойына келгенін істейтін үкіметке сеніп, оған қарсы шыға алмай, екінші сөзбен айтқанда, ділдің мешеулігі салдарынан өрлеуден аулақ қалу, құрып кету каупі қазір де сейілді деп айтуға болмайды. XX ғасырдың екінші жартысында мұндай жағдайлар Индонезияда, Ауғанстанда, бұрынғы Кеңес Одағының қарауында болған ұлттық республикаларда көрініс берді.
Ділдің келесі, үшінші кыры—адамдардың дүниені белгілі бейнеде қабылдауы мен сезінуінен, прогреске дайындыгынан, зауқынан көрініс береді. Дүние дегенде бұл жерде адамдардың әлеуметтік өрлеуге қол жеткізген, мүдделері ескерілген, құқықтары қорғалған, шын мәніндегі ерікті қоғам ұғымын көз алдыға елестетуге болады. Өрлеудің кепілі демократия десек, адамдардың демократиялық санасы мен мәдениеті деңгейінің ділді айқындайтын фактор болын шығуы осыдан көрінеді. Адамдар еркіндікті сезінуі, оған құлшынуы, өз мүддесін алға тартып, құқықтарын пайдалана білуі керек. Ол үшін бірқатар саяси-құқықтық білім керек.
Ділді қалыптастыратын факторлар
Ділдің қалыптасуы қоғамда бағаланатын құндылықтарға, идеалдарға, мәдениет деңгейіне, әлеуметтік құрылым мен адамның өмір сүрген ортасына, әкімшілік, идеологиялық және экономикалық шараларға байланысты. Тиісінше, туынды сана және санасыздық ретінде адамның өзі ділді қалыптастырады.
Ал қоғам өз еркімен, саналы түрде ұстанатын идеалдарды, құндылықтарды өзгерте алады, мәдениетке де сапалы жаңалықтар енгізе отырып, оны бұрын болмаған деңгейге көтереді. Әлеуметтік құрылымды да өзгертеді. Сонымен, діл адамдардың санасымен, дүниені қабылдауымен, сезімімен, құлшынысымен, зауқымен де байланысты. Бүдан ділді өзгертуге және қайта тәрбиелеуге болатыны көрінеді. Ол үшін бағытталған идеологиялық шаралар жүргізу керек.
Кезінде коммунистік идеология Сталиннің жеке басына табыну бағытын ұстанғанда, бүкіл кеңес халқы оны қабылдап, "халықтардың әкесі" өлгенде өз әкелері елгендей, еңірегенде етегін толтырды. Тоқырау жылдары деп аталатын кезеңде келешекте "ұлттардың қосылып кетуі", "тілдердін жойылатыны" туралы "қағидаларды" күн құрғатпай қақсаудын салдарынан түрлі ұлт өкілдері, солардың ішінде қазақтар да, келешегінен түңіліп, ұлттық нигилизм психологиясына бой алдырды.
Солай болса да, қоғамда кейде цензура орнатып, белгілі бір ақпараттың көпшілікке тарап кетпеуі үшін жанталасатын күштер де табылып жатады. Олар біржақты ақпаратпен бұқаралық санада бүр жарып келе жатқан демократиялық діл ұшқындарын өшіруге әрекеттенеді. Мұндайда бұқараның ділі шектеулі акпаратпен тұйықталып, өз мүдделері үшін күресе алмайтын деңгейге түседі.
Әр халықтың немесе бүкіл өңір халықтарының өзіндік ділі болады. Сонымен қоса бүкіл Батыс халықтарына және Шығыс халықтарына тән жалпы ортақ діл бар. Діл қоғамның даму сипатын айқындайтын факторлардың бірі ретінде өте үлкен маңызға ие.
Ділділік мәселесі
Діл болған жерде ділділік мәселесі туындайды. Ділділік — индивидтің немесе топтың әрекетіндегі ділдің көрінісін, демек, оның айшықтығын немесе көмескілігін бейнелейді. Мысалы, бұқара демократиялық құндылықтарды санасына жақсы сіңірген болса, онда ол саяси мәдениетінің, құкықтық сауаттылығының жоғарылығымен қоғам өміріне белсене араласады, үкіметтің қызметін бақылауға алады, өз құқықтарын корғап қалады. Мұны ділділіктің көрінісі деуге әбден болады.
Бір ескеретіні, бұқара ділділігін ұнамсыз жағынан да көрсетуі мүмкін. Мысалы, ол саяси белсенді емес, өз құқықтарын қорғай алмайды, қоғамдық бірлестіктердің, өзге ұйымдасулардың жұмысына қатыспайды, соның салдарынан қоғамда болып жатқан саяси құбылыстардың мәнін түсінбейді, сонысымен өзіліп отыра береді, жеңіледі, қырылады, қашады. Демек, ділділіктің жоғарыда аталғандай, құпталатын керінісі сияқты, құпталмайтын, жағымсыз көрінісі де болады. Бір халықтың саяси белсенділігі мен құқықтық сауаттылығын көрсетуі ділділік болғаны сияқты, екінші халықтың саяси бұйығылы мен құқықтық сауатсыздығын көрсетуі де ділділікке жатады. Өйткені екеуі де ділді (құпталатын немесе құпталмайтын) айшықты көрсетіп түр. Ділділіктің елшемін оның құпталатынына немесе құпталмайтынына қарап бағалауға болмайды. Ділділік — бар немесе жоқ, көрініс беріп тұр немесе көрініс беріп тұрған жоқ— сонысымен ділділік. Ал құпталу немесе құпталмау — ділділіктің сапалық критериі.
Ал ділсіздік ұғымында мағына жоқ. Өйткені бұқара бар жерде — жақсы немесе жаман болсын діл бар. Діл бар жерде, жақсы немесе жаман болсын, оның көрінісі бар. Ділдің қандайының болса да, жақсы немесе жаман болсын, көрінісі ділділік болып табылады.
АҚШ халқының ділінің мынадай ерекшеліктері бар: саясатқа белсенді араласады, Үкіметтің әр қимылын бақылайды, әкімдерден есеп алып отырады, ойына келгендерін ашық айта алады, кез келген мәселені шешуде тез бірігіп кетеді.
Діл және ұлттық психология
Сырттай қарағанда діл мен психологияның қоғам өміріндегі көрінісі ұқсас. Екеуі де сананы меңдеген, адамның немесе топтық әрекетіне тура әсер ететін санасыздық құбылысы ретінде көрініс береді. Бірақ бұлардың мәнді айырмалары бар. Психология үнемі өзгере бермейтін орнықты факторлардың — халық мекен еткен жердің табиғатының, климаттық жағдайлардың, мыңдаған жылдар бойы шұғылданып келе жатқан кәсіптің, орныққан салттардың, дәстүрлердің, ғұрыптардың, халықтың басынан кешкен тарихының туындысы болса, діл орнықсыз факторлардың — билікке келген түрлі үкіметтер жүргізген саясатының, идеологиялық шаралардың, белгілі бір мерзімді қамтыған әлеуметтік сілкіністердің, катаклизмдердің салдары болын табылады. Психология оңайлықпен өзгермейді, "қанға сіңген" қасиет сияқты көрініс береді, ділді білім идеологиялық, экономикалық-әлеуметтік шаралар арқылы өзгертуге болады.
Экономикалық, әлеуметтік-тұрмыстық факторлардың әсерінен өрбіген құбылыстарға мыналар жатады. Малшы халықтарға тән салғырттық, шалағайлық, аңқаулық, жалқаулық, білім мен мәдениеттің төмендігінен туатын жұқтырғыштық пен еліктегіштік, адамдар қауымдастығының ұлтқа дейінгі пішіндеріне тән, сарқыншақ мінездер — рушылдық, жүзшілдік т.б. Бұрын қазақтың ұлттық санасында болмаған, отарлық және тоталитарлық режимдер кезінде жұқтырылған, түрлі идеологиялық және шаруашылық шаралардың салдары болып табылатын әлеуметтік-психологиялық кешендерге идеологиялық факторлардың әсерінен болған солақайлық кешені ( жалақорлық, күдікшілдік, өпербақандық); отарлық тәуелділікте болған халықтарға тән арызқойлық, күншілдік, жағымпаздық, өзгеге жүгінгіштік, жуастық, масылдық, құлдық бағыныштылық, құлдықтың ерекше түрі мәңгүрттік, т.б.
Қоғамдық психологияда белгілі деңгейде көрініс бергенімен, жоғарыда аталған жағымсыз құбылыстарды ұлттық психологияға жатқызуға болмайды. Ол — тарихтың белгілі бір кезеңінде билік иелері жүргізген саясаттың салдары, демек, ділдегі өзгерістер. Енді идеологиялық тәрбиенің бағытын өзгерту арқылы ділдегі келеңсіздіктерді түбегейлі өзгертіп жіберуге болады.
Өткен ғасырдың отызыншы жылдарындағы жаппай геноцид, зиялы қауымды қырғынға ұшырату бұқаралық санаға арызқойлық пен жалақорлық психологияны орнықтырып кетті. Кадрларды іріктеу мен қызметке орналастырудағы әділетсіздіктер, жоғарыдағылардың төмендегілерді жеке басына берілгендік ұстанымымен тағайындауы жағымпаздықтың өршуіне себеп болды. Жоғары лауазымдарға кәсіпқойлығымен емес, пысықтығымен немесе сыбайластықпен келіп алған, ұлттық мүддені көздеуді білмейтін, ру мүддесімен күн кешіп жүргендер жойылып бара жатқан рушылдықты қайта коздырады. Осылай түрлі келеңсіз құбылыстардың бәрі өз себептерімен қоғамдық санадан орын алып жатты. Бұл жерде ескерте кететін бір жайт, патшалық Ресейге бағыныштылық және коммунистік билік тұсында бұқаралық санаға ұялағанның бөрі тек қазаққа ғана тән емес.
Дереккөздер
Санат:Сана философиясы Санат:Психология
IC 4976
Сыртқы сілтемелер
IC 4976 Санат:Тауыс (шоқжұлдыз)
Аппараттық жасақтама жобасының тілі
Аппараттық жасақтама жобасының тілі (Язык проекта аппаратного обеспечения; hardware design language) — арнайы конструкциялары бар және кей жағдайда, аппараттық жасақтама жобасын әзірлеу, анализ жасау және құжаттамалау үшін пайдаланылатын верификациялық хаттамалары бар тіл.
Жоғарғы Шпревальд-Лужица (аудан)
Жоғарғы Шпре́вальд-Ла́узиц (Жоғарғы Шпре́вальд-Лу́жица; Landkreis Oberspreewald-Lausitz) — Германия ауданы.Аудан орталығы — Зенфтенберг қаласы. Аудан Бранденбург жерінде орналасқан. Жоғарғы Лужица құрамына кіреді. Жер аумағы 1217 км² шамасында. Тұрғыны 122,2 мың адамды құрайды (2010). Халық тығыздығы 100 адам/км². Ауданның ресми коды 12 0 66.
Аудан 25 елді мекенге бөлінеді.
Қалалар мен қауымдар
(30 желтоқсан 2010)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бранденбург аудандары
Линнеус (Мэн)
Линнеус (Linneus) — Мэн штатының Аростук округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 892 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 118.7 км² шамасында. FIPS коды — 23-39965.
Науру президенттерінің тізімі
Президенттердің қызметте болу мерзімдері
Санат:Науру президенттері Санат:Президенттер тізімі
Разак-д'Еме
Разак-д'Еме (Razac-d'Eymet) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Бержерак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,28 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24348, пошта индексі — 24500.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 295 адамды құрады. Халық тығыздығы — 24,02 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Жұлдыз (Сайрам ауданы)
Жұлдыз — Түркістан облысы Сайрам ауданындағы таратылған ауыл, Жұлдыз ауылдық округі орталығы болған. 2014 жылы Шымкент қаласының құрамына енген. Қазіргі уақытта Шымкент қаласының Еңбекші ауданындағы тұрғын үй массиві.
Кушвож
Кушвож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лебедь өзенінің сол жағалауынан53 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 44 км-ді құрайды.
Жұлдыз (Сайрам ауданы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсукент ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 33 км-дей жерде.
Кушвож
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Жұлдыз (Сайрам ауданы)
Халқы
Тұрғыны 2774 адам (2009).
Дереккөздер
Санат:Сайрам ауданының таратылған елді мекендері
Кушвож
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Темірдің қайта таралу анемиясы
Дереккөздер
Санат: Медицина
Ла-Манш
Ла-Манш бұғазы, Ағылшын каналы (la Manche [ ХФӘ: ], English Channel [ ХФӘ: ]) — Батыс Еуропаның солтүстік жағалауы мен Британия аралығындағы бұғаздарымен Па-де-Кале бұғазымен бірге Солтүстік теңізбен, Атлант мұхитымен жалғастырады.
Ұзындығы 578 км, ені батысында 250 км, шығысында 32 км. Фарватердегі тереңдігі 23,5 м, ең терең жері 172 м. Бұғаздың шығыс бөлігі қайраңды келеді. Батыстан соққан желдер (жылдамдығы 3 км/сағ) бұғаздың шығыс ағысына өз әсерін тигізіп отырады. Солтүстік және Балтық теңіздері жағалауларындағы елдерден Солтүстік Америка, Оңтүстік Америка, Африка, Азия және Австралияға баратын жолдар осы бұғаз арқылы өтеді. Бұғаз астынан автомобиль және поезд жүретін Лондон — Париж су асты жолы (туннель) салынған (1994). Басты порттары — Портсмут, Саутхемптон, Плимут (Ұлыбритания), Гавр, Шербур (Франция).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ла-Манш Санат:Атлант мұхиты бұғаздары Санат:Франция бұғаздары Санат:Ұлыбритания бұғаздары
Сен-Приест-ан-Мюра
Сен-Приест-ан-Мюра (Saint-Priest-en-Murat) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Монлюсон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 25,48 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03256, пошта индексі — 03390.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 233 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,14 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Херншвенде
Херншвенде (Herrnschwende) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Зёммерда ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 305 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 8,57 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 68 027. Муниципалитеттің басшысы — Йёрг Кёлер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Роос-Варанден
Роос-Варанден (Roost-Warendin) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дуе округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,16 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59509, пошта индексі — 59286.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6181 адамды құрады. Халық тығыздығы — 863,27 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Капорчано
Капорчано (Caporciano) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Л’Акуила провинциясында орналасқан.
Жыл сайынғы мерекесі — 11 шілде.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
IC 558
IC 558 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27931, MCG 5-23-33, ZWG 152.63, NPM1G +29.0173.
Сыртқы сілтемелер
IC 558 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Йозеф Гайдн
Йозеф Гайдн - Австрияның композиторы. Йозеф Гайдн 1732 жылы 1 сәуірде Төменгі Австрияның Рорау ауылында дүниеге келді. Ол - 104 симфония, 83 ішекті аспаптар квартеті, фортепианоға арналған 52 соната, 30-дан астам опера, 3 оратория және тағы басқа шығармалардың авторы. Йозеф Гайднды "Симфония мен квартеттің атасы" деп атайды. Камералық ансамбльдерге көптген концерртер жазған.
Йозеф Гайдн (Франц атымен композитор өзін ешқашан атамаған) 1732 жылдың  31 наурызында туған граф Гарраховтардың иелігінде карета шебері Маттиас Гайдн (1699—1763) отбасында дүниеге келген. Әке шешесі вокалмен айналысқан, музыканы жақсы көрген. Олар баланың бойындағы дарынды ертерек байқап, оны 1737 жылы туыстарына Хайнбург-на-Дунай қаласына жібереді, онда Йозеф хорлық ән айту мен музыканы үйрене бастайды. 1740 жылы Йозефті Веналық құдіретті Стефан атты собордың капелласының директоры Георг фон Рейттер байқап, дарынды баланы өзінің капелласына алады. Онда он жыл ішінде (1740 - 1749) Венадағы құдіретті Стефан соборында хорда ән айтып, аспаптарда ойнап үйренеді.
=Шығармашылық мұрасы=
Композитор Йозеф Гайдн өзінің шығармаларын былай атады: di me giuseppe Haydn, италиян тілінде: «менімен, Йозеф Гайднмен».
«О Құдайым, император Францты сақтай гөр» партитурасын да Йозеф Гайдн жазған.
Композитор 24 опера, 104 симфония, 83 ішектік квартет, 52 фортепианолық (клавишалық) соната, баритон үшін 126 трио, увертюралар, марштар, билер, оркестр мен түрлі аспаптарға арналған дивертисменты, клавир мен басқа аспаптарға арналған концерттер, ораториялар, клавир үшін түрлі пьесала, өлеңдер, канондар, шотландия, ирландия, валлия өлеңдерінің фортепиано үшін өңделген түрлері (скрипка немесе виолончельге өз қалауымен) жазған. Шығармаларының ішінде 3 оратория («Әлемнің пайда болуы», «Жыл мезгілдері» және «Кресттегі құтқарушының жеті сөзі»), 14 месса және басқа да рухани шығармалар бар. Камералық музыка
•	Скрипка мен фортепианоға арналған 12 соната (солардың ішінде ми минор сонатасы, Ре мажор сонатасы бар)
•	Фортепиано, скрипка (немесе флейта) және виолончель үшін 40 трио
•	Баритон, альт (скрипка) және виолончель үшін 126 трио •	Араласқан үрлегіш және ішектік аспаптар үшін 11 трио Концерттері
Оркестрмен бір немесе бірнеше аспаптар үшін дайындалған 35 концерті: •	Оркестрлік скрипкаға арналған төрт концерт
•	Оркестрлік виолончельге арналған екі концерт
•	Оркестрлік волторнаға атналған екі концерт
•	Оркестрлік фортепианоға арналған 11 концерт
•	6 органдық концерт
•	Екі дөңгелекті лирге арналған 5 концерт
•	Оркестрлік баритонға арналған 4 концерт
•	Оркестрлік контрабасқа арналған концерт
•	Оркестрлік флейтаға арналған концерт
•	Оркестрлік трубаға арналған концерт
•	Клавишаға арналған 13 дивертисмент
•	Вокальдық шығармалар =Дереккөздер=
•	Гайдн, Йозеф // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
•	Альшванг А. А. Иосиф Гайдн. — М.—Л., 1947.
•	Альшванг А. И. Гайдн, в кн.: Избр. соч., М.., т. 2, 1965.
•	Кремлев Ю. А. Йозеф Гайдн. Очерк жизни и творчества. — М., 1972.
Дереккөздер
Музыка: Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық. - Алматы: Атaмұра, 2011.-176 бет, ноталы. ISBN 978-601-282-256-4
Санат:Сазгерлер (ұлт бойынша) Санат:1732 жылы туғандар
Тетеревятка
Тетеревятка — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Волгоград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Добринка өзенінің сол жағалауынан 29 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Циклово (Кюстендил облысы)
Циклово (Циклово) — Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобошево қауымының құрамына кіреді.
Кристал Лэйк Парк (Миссури)
Кристал Лэйк Парк (Crystal Lake Park) — Миссури штатының Сент-Луис округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.2 км². FIPS коды — 29-17650.
Циклово (Кюстендил облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 адамды құрайды.
Кристал Лэйк Парк (Миссури)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 470 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Сент-Луис округы (Миссури)
Циклово (Кюстендил облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кюстендил облысының елді мекендері
Дауыс салу
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Шекті (өтпейтін) мөлшерлегіш
Шекті (өтпейтін) мөлшерлегіш (Непроходной предельный калибр) — тетік өлшемдерінің өтпейтін шегін тексеруге арналған мөлшерлегіш.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Ларисса Рамос Коста
Ларисса Рамос Коста (04 ақпан 1989, Манаус, Амазонас, Бразилия) – модель. .Бойы 178 см. 2009 жылы Филиппинде өткен халықаралық байқаудың жеңімпазы. 2009 жылы 22 қарашада «Әлем ханшайымы – 2009» титулын жеңіп алған. Бразилия Университетінде биология саласы бойынша білім алған. Рамос 2009 жылы 7 қарашада «Кешкілік көйлек байқауына» таңдалып алынған. Сол жылы Мексикада өткен «Су киімдері» байқауында да жүлдегер атанған.
Дереккөздер
Санат: Сән
Казалино
Казалино (Casalino) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Новара провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1564 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 37 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 39 км² шамасында. Пошта индексі — 28060.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие SS. Pietro apostolo.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Игарапе-Мири
Игарапе-Мири (Igarapé-Miri) — Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Солтүстік-шығыс Пара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Камета экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Тарихы
Қала 1843 жылы құрылған.
Санат:Пара елді мекендері
Ішкі колониализм
Ішкі колониализм - мәдени жағынан әртүрлі топтардың басым топпен біртұтас ұлттық біркелкілікке, орталықтандырылған саяси басқаруға және ұлттық экономикаға жұмылдырылуы.
Дереккөздер
Санат:Саясат әлеуметтануы
Дичен Лакмэн
thumb|Дичен Лакмэн Дичен Лакмэн (ағыл. Dichen Lachman, 22 ақпан 1982) – американдық актриса.
Өмірбаяны
Дичен Лакмэн Катманду, Непалда дүниеге келіп, сегіз жасына дейін сол жерде тұрды. Содан кейін отбасысымен Австралияға көшіп кетті. Аделаидадағы унивеситетті бітіріп, австралияндық шоудан өз мансабын бастады.
Мансабы
2005 жылы Дичен «Көршілер» операсында екі жыл түсті. Сондай-ақ ол «Аквамарин» фильмінде кішігірім рөлді сомдап, АҚШ-қа көшіп кетеді.
2008 жылдың басында Лакмэн «Қуыршақ үй» телесериалында басты рөлді алады. Бірақ шоуды екі маусымнан кейін көрермендердің көңілінен шықпағандықтан жапты.
Дереккөздер
Орыс уикипедиясынан аударылған.
Дайынсың ба әлде жоқ па
«Дайынсың ба әлде жоқ па» (Ready or Not) — 2019 жылғы америкалық қара әзілді қорқынышты фильм. Гай Бьюсик және Р. Кристофер Мерфидің сценарийі бойынша Мэтт Беттинелли-Олпин және Тайлер Гиллет түсірген фильм. Басты рөлде Самара Уивинг. Фильм Searchlight Pictures (немесе Fox Searchlight Pictures) компаниясы арқылы 2019 жылы жарық көрді.