cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақтардың Ортаазиялық хандықтар мен патша үкіметіне қарсы көтерілістері
Есет Көтібарұлы бастаған көтеріліс
1855 жылы ол отаршыл әкімшіліктің жергілікті қолшоқпары билеуші-сұлтан Арслан Жантөреұлын өлтірді. Патша үкіметінің сауда керуендері мен бекініс-қамалдарына шабуыл жасауын үдете түседі. Есет Көтібарұлының тарапынан Хиуамен әскери одақ құру жөнінде жасаған ұсынысы сәтсіз аяқталды.
Ресеймен жиырма жыл бойы жанқиярлықпен күрес жүргізген Есет батыр 1858 жылы өз еркімен Ресей империясының бейбіт келісім жасасу жөніндегі шартын қабылдады. Өйткені ол Ресейдің аса қуатты әскери машинасына қарсы бұдан әрі күрес жүргізудің пайдасы жоқ бос әурешілік болып шығатынын түсінді. Патша үкіметі оның бұған дейін Ресей империясына қарсы жүргізген күресіне кешірім жасады. Батыр үй басынан алынатын түтін салығынан босатылды. Кейінірек ол тіпті Торғай облысындағы Ырғыз уездік бастығының көмекшісі қызметіне тағайындалды. 1873 жылы Хиуаға қарсы жасалған жорыққа Ресей әскерлерінің құрамында белсене қатысты.
Оңтүстік Қазақстандағы халық көтерілістерінің жеңілу себептері мен салдарлары және тарихи маңызы
Көтерілісшілердің жеңіліс табуының басты себебі — олардың қару-жарағы нашар, күрес тактикасы ескі болатын. Арал маңындағы қазақтардың көтерілісі жергілікті сипат алды. Патша үкіметі бұл кезге дейін көптеген әскери бекіністер салып үлгерді, сондай-ақ Қоқан хандығының бекіністерін де жаулап алған болатын. Бұл аймаққа патша үкіметі қыруар қару-жарақ, соның ішінде зеңбіректер де жеткізген еді. Аймақтағы Ресей әскерлерінің саны жыл сайын арта түсті. Көтерілісшілердің бір мезгілде Ресейге, Қоқан мен Хиуаға қарсы күрес жүргізуі олардың күшін әлсіретті. Оның үстіне, Ресей әскері Жетісу жағына да келіп, патша үкіметінің бұл аймақтағы күш-қуатын арттыра түсті.
Жанқожа Нұрмұхамедұлы мен Есет Көтібарұлы бастаған көтерілістердің тарихи маңызы зор болды. Ол көтерілістер Орта Азия хандықтары мен Ресей империясының отаршылдық езгісіне қарсы бағытталды. Халық көтерілістері қазақ халқының бойында бостандықты аңсаған рухтың өшпегенін, тәуелсіздік пен азаттыққа деген ұмтылысының зор екенін көрсетіп берді. Қазақ батырлары, өз бастарын қатерге тіге отырып, XIX ғасырдың 60-жылдарындағы әкімшілік реформа басталар қарсаңында отаршыларға қарсы күрес әрекеттерін жүзеге асырды. Бұл көтерілістер патша үкіметінің Орта Азия мемлекеттерінің аумағын жаулап алу үрдісін біраз уақытқа тоқтатты.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы
Гибридизация
right|thumb| alt=A.|180 px|[["Гибридизация"]] Гибридизация (молекулалық) — будандастыру, молекулалық будандастыру. Нуклеин қышқылының УІІГО жағдайында бір-бірімен комплементарлы қосылуы. Генетикалық карта жасау және нуклеин қышқылын алу үшін қолданылады. Тіпті диагноз қоятын әдістерге де жатады.
Дереккөздер
Санат:Химиялық байланыс Санат:Кванттық химия Санат:Стереохимия
Қайта қарулану
Қайта қарулану (Перевооружение) — әскерлерді (күштерді) жаңа, жетілген әскери техникамен жабдықтау.
Қайта қарулану процесі ғылым мен техниканың даму деңгейімен, мемлекеттің өндіріс ахуалымен және экономикалық мүмкіндіктерімен, сонымен қатар қарулы күрес жүргізу тәсілдерінің өзгеруімен тікелей байланысты. Қаруды толық ауыстыру циклы үздіксіз қысқартылуда. Егер 20-ғасырдың басында қарудың жаңа үлгісін жасау және онымен әскерді жабдықтау үшін 20-30 жыл қажет болса, қазіргі жағдайда бұл процесс бар-жоғы 10 жылды қамтиды. Қару мен әскери техниканың әрбір жаңа буыны техникалық тұрғыдан күрделіленіп, ғылыми-зерттеу, тәжірибелік конструкторлық жұмыстар көлемі артқан сайын материалдық шығындарды соғұрлым көп қажет етеді. Дамыған шетел мемлекеттерінің әскери-техникалық құралдарын жасау әскери бюджеттің 30 пайызын құрайды. Қайта қарулану продесі қолданбалы ғылыми зерттеулерді, тәжірибелік конструкторлық жұмыстарды, қару-жарақ пен әскери техниканы өңдеуді және пайдалануды қамтитын бағдарламалар бойынша жоспарланып жүзеге асырылады. Қайта қарулану сериялы өндіруден басталады. Ескірген қару-жарақ пен әскери техниканы ауыстыру әскерлердің жауынгерлік дайындығын төмендетпей жүргізіледі.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс Санат:Қарулы күштер
Павел Николаевич Лукницкий
Павел Николаевич Лукницкий (1900 жыл 12 қазан, Санкт-Петербург - 1973 жыл 24 маусым, Ленинград) - орыс кеңес жазушысы.
Өмірбаяны
Азамат соғысына, Ұлы Отан соғысы жылдарында Ленинградты қорғауға қатысты. 1925 жылы Ленинград мемлекеттік университетінің қоғамдық ғылымдар факультетін бітірді. Шығармашылық жолы 1923 жылы өлең жазудан басталды. Тұңғыш өлеңдер жинағы 1927 жылы жарияланды. Кейін орыс жазушылары бригадасының құрамында болып, Тәжікстан мен Қазақстанға келген ғылыми экспедицияа қатысты. 1935 - 1936 жылдары М.О.Әуезовпен бірге Қазақстанды аралады, онымен өмір бойы дос болды. Әуезов туралы естеліктер жазды. Қазақстанда өткен орыс әдебиетінің, Мәскеуде өткен қазақ әдебиетінің он күндіктеріне қатысты. Тәжік халқының өмірі Лукницкий шығармаларының негізгі тақырыбына айналды. Оның «Ниссо» романы (1946) дүние жүзі халықтарының көптеген тілдеріне аударылды.
Бақытжан суару жүйесі
Бақытжан суарау жүйесі, Көксу ауданындағы Мұқаншы және Бозтоған елді мекендерінің жанындағы Мұқаншы өзенінен бас¬тау алады. 1985 жылы пайдалануға берілген. Магистралды тоған ауданының "Игілік", "Жетіжал", "Мұқаншы" ұжымдық шаруашылықтары арқылы етеді, 988 га суармалы жерді қамтиды. Ұзындығы 8,8 км тоғанның 5,5 км-не бе¬тоннан жасалған суағар орнатылған. Тоған бойында секундына 1,5 м3 су ағып өтетін 31 гидротехникалық қондырғы бар.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан суару жүйелері
Тукуруи
Тукуруи (Tucuruí) — Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Оңтүстік-шығыс Пара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Тукуруи экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Ретортильо
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 243 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 64,57 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 66 км.
Тукуруи
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 87 602 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2 086,170 км² шамасында. Халық тығыздығы — 42,0 адам/км².
Ретортильо
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Тукуруи
Тарихы
Қала 1947 жылы құрылған.
Санат:Пара елді мекендері
Флориссант (Миссури)
Флориссант (Florissant) — Миссури штатының Сент-Луис округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 30.3 км². FIPS коды — 29-24778.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 52158 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Сент-Луис округы (Миссури)
Құсым
Құсым – мазар. Ол Қапан құламасының оңтүстігінде дөң басындағы қос мазар; өңделген тастан пирамида пошымында салынған. Құсымның оңтүстік  -батысында тастақты ағыс аяғына бөгет жасалған; жауын-шашынды жылдары бөгет осы маңайдағы бірден-бір су көзі болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Ершік
Ершік– арба не шанаға көлік жеккенде тертенің бел көтермесі өткізілетін ер тәрізді әбзел. Ыңыршақ деп те аталады. Тысы қалың киізден, қос қапталы мен арқалығы ағаштан не металдан жасалады. Көліктің беліне тоғалы тартпа арқылы бекітіледі. Ершік — жегу әбзелдерінің бірі. Ол арба, шанаға жегілетін аттың арқасына алынатын ер тәрізді болады, қамыт аттың жырауын қағып, иығын баспау үшін де ерек. Оның қос қапталының астына киіз ;асырылып, тоқым үстіне салынады, шан кейін оның үстіндегі ойығынан өткізген қайыс айылмен қос терте тиісті дәрежеде көтеріліп байланады. Кейде ершіктің руына ер мен ашамай да қолданылады.
Бруньош
Бруньош (Brunhós) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Соре (Коимбра) муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 202 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,33 км² шамасында. Халық тығыздығы — 86,7 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Нина Константиновна Куклина-Врана
thumb|right|200px|Нина Константиновна Куклина-Врана Нина Константиновна Куклина-Врана (20.1.1915, Ресей, Чита облысы Нерчинск қаласы - 2000 ) - әнші, педагог, Қазақстанның халық артисі (1947).
Ниасъёль
Ниасъёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тобысь өзенінің сол жағалауынан 54 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Нина Константиновна Куклина-Врана
Ол вокалдық білім беру мәселесіне арналған әдістемелік оқу-құралын шығарды. 1946- 58 жж. Алматы консерваториясында (қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы) оқытушы болды. 1958 жылдан Киев консерваториясында дәріс берді.
Дереккөздер
Санат:20 қаңтарда туғандар Санат:1915 жылы туғандар Санат:Нерчинскде туғандар Санат:2000 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан әншілері Санат:Қазақ КСР-інің халық әртістері Санат:Гнесиндер атындағы музыкалық-педогогикалық институты түлектері Санат:Ресей опера әншілері Санат:Абай атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық опера және балет театры әртістері Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы оқытушылары Санат:Киев консерваториясы оқытушылары Санат:Киев консерваториясының профессорлары
Пи Шэн
Пи Шэн – ауыстырмалы литералар арқылы кітап басуды ойлап тапқан адам. . Бұл тәсілді ол тұңғыш рет 11 ғасырда Қытайда қолданды. Оның мамандығы темір ұстасы болатын. Осы арқылы ол кітап басудың осындай жолын ойлап тапты. Ол көптеген жерлердегі кітап басу ісінде кеңінен қолданысқа енді.
14-15 ғасырларда ауыстырмалы темір литералар арқылы кітап шығару ісі Корей елінде де жүзеге асырыла бастады.
Дереккөздер
Санат:Журналистика
Орташа күн уақыты
thumb|100px|Күн қозғалысы Орташа күн уақыты, орташа уақыт – уақыт өлшеу жүйесі. Орташа күн уақытына орташа Күннің тәуліктік қозғалысы алынады. Оның төменгі кульминация моменті орташа түн ортасы деп аталады. Орташа күн уақыты орташа түн ортасынан бастап есептеліп, 12 сағат ішінде өзгерген сағаттық бұрыштың санына тең.
Дереккөздер
Санат:Уақыт өлшем бірліктері Санат:Астрономиядағы уақыт
Ибн әл-Қаийм әл-Джәузия
Ибн әл-Қа́йим әл-Джаузия (ابن القيم الجوزية, Абу Абдулла Шамсуддин Мухаммад ибн Абу Бакр ибн Айюб ибн Саад ибн Хариз ибн Макки Зайнуддин) (1292 жыл, Дамаск—1350 жыл) — исламдық фиқһ ғалымы.
«ибнуль Кайим әл-Джаузия» аты Шамсуддиннен Дамасктегі медреседе оның оқытушысы Джаузиядан қалған атағы («каййим» (قـيّم) «қараушы»).
Биография
Ибнуль Қайим 691 жылы сафар айында Дамаск қаласында туған.
Сыртқы сілттемелер
Санат:Ислам тұлғалары Санат:Ислам Санат:Ислам ғұламалары
Қазақ терминографиясының тарихындағы Алаш кезеңі
Дереккөздер
1.	Орысша-қазақша әскерлік атаулары / Жалпы редакциясын басқарған Ш. Құрманбайұлы. Астана: 1С-Сервис, 2005. – 136 б.
2.	Елубаев С.Е. Основные принципы образования терминологии по математике // Қазақ терминологиясының мәселелері. Алматы: Ғылым, 1986. – 89-92 бб.
3.	Қаратышқанов Н. Пән сөздері (1927). Алматы: Ер-Дәулет, 2004. – 128 б.
5.	Омарұлы Елдес. Қазақша пән сөздері // Қазақ білімпаздарының тұңғыш сійезі: сиез материалдары. Орынбор, 1925. – 75 б.
6.	Атаулар сөздігі. Алматы: «Сөздік-Словарь», 2004. – 184 б.
7.	Атаулар сөздігі / Жалпы редакциясын басқарған А. Байтұрсынұлы. Қызылорда: Қазағыстан, 1931. – 168 б.
Санат:Қазақ тілі
Гломерулонефрит
Этиологиясы
Басты себебі - А топты 12 типті β-гемолиздеуші стрептококк. Дерттің дамуына 3-4-ші типтері де әкелуі мүмкін, бірақ 12-ші типті стрептококк нефритогенді болып саналады. Бұдан басқа, гломерулонефриттің дамуына өзге инфекциялық немесе инфекциялық емес факторлар да әкелуі мүмкін, мәселен НВУ, Коксаки вирусы, желшешек вирусы, қызамықгың қоздырғышы, сарысулар, аллергендер, жәндіктердің уы, бүйрек көктамырларының тромбозы. Гломерулонефрит патогенезі бойынша иммундыкомплекстік, морфологиялық түрғыдан интракапиллярлық гломерулонефрит болып табылады. Классикалық гломерулонефрит фарингиттен, тонзиллигген, стрептодермиядан 10-12 күн өткеннен кейін дамиды.
Клиникалық көрінісі
Клиникалық көрінісі: жіті гломерулонефрит әдетте, стрептококктық инфекциядан 7-20 күннен кейін пайда болады. Дерттің негізгі белгілері - ісіну, ентікпе, олигоанурия, гематурия, белдің ауыруы, артериялық қысымның жоғарылауы. Науқастың өзі ерте байқайтын белгісі - ісіну. Ісінуден бұрын шөл, әлсіздік, олигурия пайда болады. Ең алдымен бет пен кабақ ісінеді (шел қабатының болбырлығынан). Кейде кабақтар аса ісінгенгенде көз жасы еріксіз ағады. Денесі болбыр толық адамдардың жалпы ісінуі сырттан карағанда кейде байқалмайды. Науқастың өзі "салмақ қосуын", "денесінің ауырлауын" сезінеді. Науқастардың көбі сауығу кезіндегі зәрдің көптеп бөлінуіне, соншама сұйықтықтың жиналғандығына таңқалады.
Зеренді ауданы
Зеренді ауданы – Ақмола облысының солтүстігіндегі әкімшілік бөлініс. 1935 жылы құрылған. 1997 жылы Көкшетау ауданымен біріктірілді. Жер аумағы 7,8 мың км². Аудан орталығы – Зеренді ауылы.
Гломерулонефрит
Клиникалық көрінісі
Науқастардың көбі ентігеді. Ентікпе горизонтальді қалыпта күшейеді. Аурудың тез дамыған түрінде ентікпе мен қүрғақ жөтелдің болуынан оны кейде жіті пневмониямен шатастырады. Ентікпенің себебі - айналымдағы қан көлемінің көбеюінен және артериялық қысымның тез жоғарылауынан болатын жүрек шамасыздығы. Жасы ұлғайған адамдарда жіті гломерулонефрит алғаш жүрек шамасыздығымен білінуі мүмкін. Науқастардың 80%-да өтпелі артериялық гипертензия болады. Артериялық гипертония дамуының басты себептері - натрий мен судың іркілісі, айналымдағы қан көлемінің және жүректің соғу көлемінің ұлғаюы.
Зеренді ауданы
Географиялық орны, жер бедері
Зеренді ауданы Көкшетау қыратының солтүстігін алып жатыр. Жер бедері аласа таулы, ұсақ шоқылы, ойлы-белесті жазық. Ірі таулары: Зеренді (587 м), Жыланды (609 м), Қараүңгір, Қаратау, Қошқарбай, Шымылдықты, Байөтер (551 м), Елікті (502 м), Нарөлген (489 м), т.б. Кен байлықтарынан алтын, қызғылт гранит, доломит, құрылысқа жарамды тас, құм, каолин, емдік саз, т.б. кездеседі.
Гломерулонефрит
Клиникалық көрінісі
Қабынып ісінген бүйрек капсуласы ның керілуінен, науқастардың көбі бел аймағының ауырсынуына шағымдананады.
Зеренді ауданы
Климаты
Климаты тым континенттік: қысы ұзақ (қар 140 – 160 күн жатады) суық, қары аз (20 см), жазы жылы әрі құрғақ. Ауаның орташа темпепатурасы қаңтарда –18°С, шілдеде 19°С. Жауын-шашынның жылдық мөлшері 350 – 400 мм. Ауданның оңтүстіктен солтүстігіне қарай Шағалалы өзен мен оның оң саласы Қылшықты өзен ағып өтеді. Оңтүстігінен Есілдің оң салалары – Жабай, Аршалы, Қошқарбай бастау алады. Аудан аумағында көлдер көп. Ірілері: Зеренді, Қарағайлыкөл, Айдабол, Бірқыз, Шымылдықты, Құмдыкөл (тұщы), Қараүңгір, Жамантұз, Жолдыбай, Ақметжансор.
Гломерулонефрит
Клиникалық көрінісі
Жіті гломерулонефриттің алғашқы 2-3 күнінде олигурия, тіпті анурия болуы мүмкін. Созылмалы гломерулонефриттен айрықша, олигурия болғанның өзінде концентрацияланған зәр бөлінеді, оның меншікті салмағы жоғары болады (егерде бүйрек шамасыздығы болмаса). Осыған қарап жіті гломерулонефритті созылмалы гломерулонефриттен айырады. Олигуриямен қатар зәрдің түсі өзгереді. Әдетте зәрдің түсі қызғылт, жас еттің шайындысына үқсайды, ал реакциясы кышқыл болса, онда түсі қара қоңыр болады. Гломерулонефритке тән несептік синдромның басты белгісі - жұптасып жүретін протеинурия мен гематурия (микро-, сиректеу -макрогематурия).
Зеренді ауданы
Топырағы, өсімдігі мен жануарлар дүниесі
Аудан жерінде шіріндісі мол қара және күңгірт қоңыр топырақ кең тараған, сортаңдар да кездеседі. Тың игеру жылдары ауданның көп жері жыртылған. Ауданның солтүстік бөлігін қайың, терек шоқтары өскен ормандар алып жатыр. Қыраттың биік жерлері мен шоқыларда қарағай, Зеренді өңірінде қылқан жапырақты орман, Кіші Түкті өңірінде қайыңды, теректі ормандар өседі. Орманда қарақат, таңқурай, мойыл, итмұрын, бүлдірген бар. Ашық жерлерде қараған, тобылғы, т.б. бұталар, бітік шалғындық, астық тұқымдас түрлі шөптер, қызғылт селеу, сәбізшөп, бетеге, жусан, тастақты жерлерінде қына өседі. Орманда қасқыр, бұлан, елік, қоян, түлкі, қарсақ, суыр, тиін, даласында кемірушілер кездеседі. Дала, су құстарының 200-ден аса түрі мекендейді. Ауданда Куйбышев, Самарбай, Зеренді, Кіші Түкті, т.б. орман шаруашылықтары мен олардың бөлімшелері орналасқан. Ірі елді мекендері: Айдабол, Алексеевка, Бірлестік, Зеренді, Шағалалы, Еленовка, Викторовка, Куропаткино, Симферопольское, Ақкөл.
Гломерулонефрит
Емі
Диагнозды нақты анықтау үшін науқастарды міндетті түрде ауруханаға жатқызады. Ісіну мен гипертензия әбден жойылғанға дейін науқасты төсек тәртібінде ұстайды (2-4 апта). Жылы төсекте жатқанның өзі бүйректің қанайналымын жақсартады, сондықтан диурез көбейіп, ісіну мен гипертония тез қайтады.
Зеренді ауданы
Шаруашылығы
Зеренді ауданы экономикасының басты салалары егін және мал шаруашылығы. Ауыл шаруашылығын пайдаланылатын жері 642,4 мың га (2008), оның ішінде егістігі 233,7 мың га, тыңайған жері 112 мың га, шабындығы 3,1 мың га, жайылымы 278,2 мың га. Орман 85,9 мың га жерді қамтиды. Аудан жері арқылы Алматы – Петропавл, Қостанай – Барнауыл темір жол, Алматы – Петропавл, Атбасар – Көкшетау, Саумалкөл – Шортанды, т.б. автомобиль жолдары өтеді.
Гломерулонефрит
Диетотерапия
Тамақтануға қойылатын талаптар - су мен ас тұзын шектеу. Егерде ісіну аса ауыр, артериялық гипертония биік, диурез өте аз болса және эклампсияалды белгілері байқалса, онда науқасты 2-3 күн аш ұстайды, су ішкізбейді. Қалған жағдайларда алғашқы 2-3 күндерде тұзсыз емдәм үсынылады. Ісіну қайтып, артериялық қысым қалпына келген соң, ас тұзын біртіндеп көбейтіп, 4-6 г тәуліктік мөлшерге жеткізеді. Содан кейін 6-12 ай бойы ас тұзын шамалы шектетеді (8-10 г тәулігіне).
Зеренді ауданы
Тұрғыны
Тұрғындар саны: 38682 адам (2019)
Гломерулонефрит
Этиологиялық ем
Егер созылмалы инфекцияның көздері болса немесе жіті гломерулонефрит белгілі бір инфекцияның салдарынан күмәнсіз дамыса, мәселен жуық арада болып өткен стрептококктық инфекциядан кейін онда антибактериялық емді қолданады. Қолданатын антибактериялдық дәрмектер бүйрскке уытты әсер етпеуі тиіс. Көбіне қолданылатын — пенициллин 500 000 Б 4 сағат сайын 10-14 күн немесе оның жартылай синтезделген аналогтары, немесе эритромицин. Тонзиллоэктомия жасау үшін оның көрсеткіштері айқын болуы тиіс. Егер тонзиллоэктомияны жасау қажет болса, оны жіті гломерулонефриттің басталуынан 12 ай өткен соң жасауға болады.
Патогенездік ем
Стероидтық гормондар. Жіті гломерулонефритте стероидтық гормондар аса сақтықпен қолданылады. Стероидтар макрофагтардың фагоцитоздық қасиетін төмендете отырып, ағзаның иммундық комплекстерден тазартып тежейді және осының салдарынан жіті гломерулонефриттің созылмалыға айналуына септігін тигізеді деген пікірлер айтылуда. Егер антикоагулянтгық және антиагреғанттық емнің әсері жеткіліксіз болса, стероидтық гормондарды жіті гломерулонефриттің басталуынан 1-1,5 ай өткеннен кейін колданады. Стероидтарды бұдан ерте қолдану жіті гломерулонефриттің морфологиялық барысын нашарлатады.
Зеренді ауданы
Сыртқы сілтеме
Зеренді ауданы
Гломерулонефрит
Патогенездік ем
Глюкокортикоидтарды мүмкіндігінше биопсия жасап, гломерулонефриттің морфологиялық көрінісін анықтап барып қолданған жөн. Глюкокортикоидтардың колдану көрсеткіштері: кейін ісіну мен гипертензия қайтпаса немесе оның қайтуы баяу болса және протеинурияның азаюға бейімділігі байқалмаса;
Зеренді ауданы
Сыртқы сілтеме
Санат:Зеренді ауданы
Гломерулонефрит
Патогенездік ем
Преднизолонның оптималді дозасы 1 мг/к. Тәуліктік дозаның барлығын 8.00-12.00 сағат аралығында ішкізген жөн. Бұл дозадағы емнің ұзақтығы 3-4 апта. Осы уақыт мерзімі өткен соң екінші күні преднизолонның дозасын бірден 2 есе кемітеді, содан кейін оның дозасын әдеттегі әдіспен, 3-5 күнде 2,5 мг-нан азайтып сүйемелдеу дозасына келтіреді (10- 5 мг). Ауруханадан шыққан кездегі преднизолонның дозасы 15-20 мг болуы тиіс.
Гипертониялық, синдромды емдеу
Гипертониялық, синдромды емдеу Артериялық қысым 160, 170 мм сын. бағ. дейін биіктеуінде арнайы ем жүргізілмейді, тұзсыз диета және сұйыктықты шектеу 10-14 күннен кейін артериялық қысымды калпына келтіреді. Егер гипертензия жоғары болып және бассүйекішілік қысымның жоғарылауынан белгілері болса (бастың қатты ауыруы), эклампсия дамуының қаупі төнсе, салуретиктерді (фуросемидті) қолданады, 300-400-500 мл қан ағызады, өйткені гипертензия гиперволемиялық 'болып табылады. Егерде гипертензия бұл шараларға берілмесе, онда гипотензиялық дәрмектер беріледі (нифедипин 0,02 г күніне 3 рет).
Жіті гломерулонефриттің нәтижесі нефробиопсияның қорытындысынан анықталады. Көптеген пікірлерге қарағанда, жіті гломерулонефриттен толық айығып кетуі екіталай. Толық айықты дегеннің өзінде, 5 жылдан соң бүйректе морфологиялық бұзылыстар анықталады, 15-20 жылдан кейін несеп синдромы болады.
Дереккөздер
Санат:Аурулар Санат:Нефрология Санат:Бүйрек аурулары
Сент-Обен-де-Ланке
Сент-Обен-де-Ланке (Saint-Aubin-de-Lanquais) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Бержерак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,27 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24374, пошта индексі — 24560.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 287 адамды құрады. Халық тығыздығы — 30,96 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Футболдан Өзбекстан чемпионаты 2022
Футболдан Өзбекстанның 32-ші чемпионаты. "Пахтакор" 15-ші рет чемпион атанды.
IC 5065
IC 5065 — Микроскоп шоқжұлдызында орналасқан SB0 (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65580, ESO 463-30, MCG -5-49-4, AM 2048-300.
Сыртқы сілтемелер
IC 5065 Санат:Микроскоп (шоқжұлдыз)
Камерун
Камерун (Cameroun, Cameroon), ресми — Камерун Республикасы (République du Cameroun, Republic of Cameroon, Rio dos Camarões — «асшаяндар өзені») — Орталық Африкадағы мемлекет. Жер көп. 475440 км2. Халқы 15,4 млн. адам (1999). Халқы тілдеріне қарай банту (дуала, балунду, баса, батанга, т.б.) шығыс банту (бамилеке, бамум, тикар, т.б.), хауса (бата, мандара, т.б.) топтарына бөлінеді. Ресми тілдері – ағылшын және француз тілдері. Тұрғындары христиан дінінің католик 35%, протестант (18%) тармақтарын ұстанады. Дәстүрлі нанымдарына сенушілер (25%) мен мұсылмандар (22%) да бар. Астанасы – Яунде қаласы. Елді президент басқарады (1982 жылдан П.Бийя). Ол 5 жыл сайын төте сайлау негізінде сайланып отырады және үкімет басшысы да болып саналады. Заң шығарушы орган бір палаталы парламент. Ұлттық мерекесі 1 қаңтар – Тәуелсіздік күні. Ақша бірлігі – Камерун франкі.
Табиғаты
Камерун экваторлық және субэкваторлық белдеулерде орналасқан. Жерінің көпшілігі таулы үстіртті және қыратты. Климаты экваторлық (оңтүстігінде) және экваторлық-муссондық. Ең ыстық айлары ақпан мен наурызда 24 – 28°С, салқын айлары шілде мен тамызда 22 – 24°С. Жауын-шашынның жылдық мөлшері 500 мм-ден (солтүстікте) 3000 мм-ге (мұхит жағалауларында) дейін жетеді. Басты өзендері – Санага, Ньонг, Нтем, Бенуэ, т.б. Жерінің 1/3 бөлігі (15 – 13 млн. га) орман және саванна. Қызыл ағаштар мен темір ағаштардың көптеген түрлері кездеседі. Жануарлар түрлеріне өте бай: ормандарында піл, гиппопотам, қолтырауын, саванналарда буйвол, жираф, арыстан, қабылан, т.б. кездеседі. Пайдалы қазындылары – темір, алтын, боксит, табиғи газ.
Тарихы
Камерун жеріне адам баласы өте ерте заманда қоныстана бастаған. Бұл елдің ежелгі халқы пигмейлер болған деп есептеледі. Дегенмен олардың ертедегі тарихы жөніндегі мәліметтер бізге жетпеген. 15 – 16 ғасырларда Мандара тау бөктерлерінде Мандара сұлтандығы құрылды. 1472 жылы Камерун жеріне португалдар келіп, елді Рио-душ-Камаруш деп атады. Олар бұл жерде құл саудасын дамытты. 17 ғасырдың басында шығыстан дуала тайпалары басып кіріп еуропалықтар (ағылшындар, португалдар, голландықтар) мен жергілікті тайпалар арасындағы сауданы өз қолдарына алды. 19 ғасырдың бас кезінде елдің солтеңізіне Нигериядан фульбе тайпалары басып кіріп, Мандара сұлтандығын жаулап алды. Оған қоса елдің басқа аймақтарында да ұсақ мұсылман мемлекеттері өмір сүрді. 16 ғасырдың аяғында Камерунға голландиялықтар, 18 ғасырда француз, ағылшын, неміс саудагерлері мен миссионерлері келді. 1884 жылы Германия елге өз үстемдігін орнатып, какао, кофе, банан плантацияларын өсіруге кірісті. 1916 жылы Камерунды ағылшындар мен француздар бөлісіп алды. Жергілікті халық отаршыларға қарсы бірнеше рет (1922, 1928 – 29, 1931) бас көтерді. 2-дүниежүз. соғыстан кейін ұлт-азаттық қозғалысы күшейді. 1960 жылы француздар өз иеліктеріндегі Шығасыр К-ға тәуелсіздік беруге мәжбүр болды, ал Оңтүстік-батыста көтеріліс басталады. 1961 жылы көтеріліс басылып, БҰҰ бақылауымен референдум өткізілді. Нәтижесінде ағылшындар бақылауындағы өңірлердің Оңтүстік Камерунға, Солтүстік Нигерияға қосылды. 1961 жылы Камерун федерациялық республика болып құрылды. Ел 1960 жылы БҰҰ-на, 1963 жылы Африка бірлестігі ұйымына қабылданды. 1972 жылы елде жаңа конституция қабылданып, Камерун унитарлық мемлекетке айналды. 1982 жылы үкімет солтүстіктегі мұсылман-офицерлер бүлігін басып тастап, оппозицияны қуғынға ұшыратты. Бірақ халық толқулары нәтижесінде 1992 жылы саяси амнистия жарияланып, оппозиция өкілдері сайлауға жіберілді.
Экономикасы
Елдің жылдық ұлттық табысы 9,1 млрд. АҚШ доллары, сыртқы қарыз 9,5 долл. көлемінде, халықтың 70%-ы. ш-нда, 9%-і – өнеркәсіпте, 21%-і қызмет көрсету салаларында жұмыс істейді. Жұмыссыздар халықтың 25%-ін құрайды, барлық жердің 12,8%-і а. ш-на қолайлы. Елде қазба байлықтар (мұнай, табиғи газ, боксит, темір кентасы, уран, алтын, т.б.) қоры көп. Экспортқа, негізінен, шикі мұнай мен мұнай өнімдері, ағаш және ағаштан жасалған заттар, кофе, алюминий, мақта, банан шығарылса, импортқа машиналар, құрал-саймандар, химия өнімдері, жанар май, т.б. әкелінеді. Негізгі сауда серіктестері: Франция, Испания, Италия, Германия, Нидерланд, Бельгия, АҚШ.
Дереккөздер
*
Іле ботаникалық бағы
Іле ботаникалық бағы – ғылыми-зерттеу мекемесі. ҚР Ғылым және білім мин-нің Ботаника және фитоинтродукция ин-ты қарамағында. 1946 ж. Оңт. Балқаш маңындағы шөл және жартылай шөл аймақтарын а. ш-на пайдалану мақсатында Үшжарма шатқалында (Бақанас а-нан 45 км жерде) ашылды. Оның ашылуына акад. Қ.И. Сәтбаевтың ұсынысымен “Іле кешенді базасының” құрылуы себеп болды. Бақ Іле өз-нің оң жақ жағалауында, Балқаш ауданы ның орт. Бақанас кентінен 2 км жерде орналасқан. Жер көлемі 91 га, оның ішінде табиғи өсімдік жабыны 70,4 га, ол 35 түрлі өсімдік қорынан тұрады. Бұл аймақтың климаты тым континенттік. Жаздың ыстық айларында ауа темп-расы 44С-қа, ал топырақ беті 70С-қа дейін қызады, ауаның ылғалд. 30 – 45% шамасында, қысы қысқа, қары аз, суық. Жауын-шашынның орт. жылдық мөлш. 130 мм, оның басым бөлігі күзде түседі. Топырақ жамылғысы әркелкі, негізінен ашық сұр топырақ басым. І. б. б-нда осы аймақтың табиғат, климат жағдайына төзімді табиғи және мәдени өсімдіктердің түрлерін жерсіндіру, оларды көбейту ғыл. жұмыстары жүргізіледі. Бақ құрылғаннан бері тағамдық, дәрілік, сәндік, т.б. өсімдіктердің 2 мыңнан астам түрлері сұрыпталды, олардың жаңа формалары өсіріліп, сынақтан өтті. Ағаш-бұта өсімдіктерінің 140 түрі мен формалары, жеміс-жидектердің 90 түрі мен сұрыптары, қылқан жапырақтылардың 24 түрі, сәндік, гүлді өсімдіктердің 230 түрі мен формалары іріктеліп алынып, бақта өсіп тұр. Астық, бұршақ тұқымдас, мәдени және табиғи шөптесін, малазықтық өсімдіктердің 120 түрі мен сұрыптары жан-жақты зерттеліп, бау-бақшалық өсімдіктердің жаңа 31 сорты (Слава капустасы, Бизон және Эрлиан томаттары, Возниковский қияры, Шантанэ сәбізі, Куба Король қарбызы, Бухарка қауыны, т.б.) шығарылып, аймақтағы тәлімді, суармалы, саз, сортаң топырақты жерлерге шаруашылық мақсатта енгізілді. Қазір І. б. б-ның жалпы коллекц. қоры 495 таксонды құрайды. Бақтың өндірістік тәлімбағында (питомнигінде) тұрғындардың сұраныстарын қанағаттандыру үшін алманың, алмұрттың, туяның, қарағайдың, хеномелестің, раушангүлдің, т.б. көшеттері өсіріледі.
Пайдаланылған cілтемелер
С. Әбиев
Санат: Қазақстан географиясы Санат:Ботаникалық бақтар
Гранулалық ткань
Түйіршікті ұлпа (tela granularis) - Жарақат, жара жазылып келе жатқанда қалыптасатын жас дәнекер ткані. Дифференциация етпеген капилляр типтес тамырлардың көп болуы оның бетін түйіршікті етіп көрсетеді. Атының шығуы осыған байланысты. Түйіршікті тканнің жас және толыққан екі түрін ажыратады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Үлкен Лядгей-Яха
Үлкен Лядгей-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лядгей-Яхаөзенінің сол жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Петрография
Петрография — Тау жыныстарын олардың минералогиялық және химиялық құрамы, текстурасы, структурасы және жатыс жағдайларының тұрғысынан зерттейтін ғылым. Тау жыныстарын олардың пайда болу тұрғысынан петрология ғылымы зерттейді.
Ажырату сызығы
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Петрография
Шөгінді тау жыныстарын зерттеумен өз алдына ерекше ғылым — литология айналысады.
Тармақтар
Петрографиялық зерттеулер негізгі үш бағытта жүргізіледі: thumb|alt=A.|Қызыл су өсімдектері
Олардан басқа Петрографияның жасанды материалдарды (қож, фарфор, цемент, шыны, керамика, тасқұйма, т.б.) зерттейтін саласы техникалық Петрография. Петрография ғылымының негізі — минералдар, ал Петрографияның негізінде кен геологиясы, петрология, литология, инжинериялық геология, геология-геофизика іздеу, барлау, картаға түсіру, аймақтық геология, мұнай-газ геологиясы, геотектоника, петрофизика, т.б. геология салалары бөлініп шықты.
Литологиядан басқа, петрографияның тағы мынадай тармақтарын атауға болады:
Эксперименталды петрография тау жыныстарын зертханада жасанды түрде түзу арқылы зерттейді. Кейбір жағдайларда даулы мәселелерді тек эксперимент өткізу арқылы ғана шешуге болады. Мысалы, плагиоклаздар құрамы бойынша бұрын ойланғандай, альбит пен анортиттің қосындысы емес (қосындылары болса, олигоклаз, андезин, лабрадор сияқты минералдар болар еді), осы екі бөліктің қатты күйдегі үздіксіз ерітіндісі екендігі осы эксперимент арқылы дәлелденді.
Техникалық петрография металлургиялық, керамикалық, т.б. өндірістерде жасалатын жасанды тастардың қасиеттерін зерттеп, оның жаңа түрлерін жобалаумен айналысады.
Петрохимия саласының негізін қалаған — Магмалық тау жыныстарының химиялық құрамының негізгі заңдылықтарын және солардың метаморфизм барысында өзгеруін зерттейді. Петрохимияның негізін қалаған — академик А. Н. Заварицкий.
Тау жыныстары бір немесе бірнеше минералдан құралып, жер қыртысының үлкен аймақтарын алып жатады. Оларға химиялық құрамының және минералогиялық структурасы мен текстурасының тұрақтылығы тән. Тау жыныстарының жатыс жағдайлары да жүйелі болып келеді. Осылайша петрография барлық геологиялық ғылымдармен, соның ішінде минералогиямен тығыз байланысты. Зерттеу нысаны қорытпалар, яғни ерітінділер болғандықтан петрография физикалық химиямен де ұштасады.
Петрографияның тарихы
Петрография жеке сала болып 19 ғасырдың 30-жылдары қалыптаса бастады. Оның қарқынды дамуы 1849 жылы ''Г.К. Сорбидің'' (1826 — 1908) Петрографиялық микроскопты тау жыныстарының минералдық құрамын зерттеуге қолдануымен тығыз байланысты. Осы әдіс көмегімен неміс, француз, ресей ғалымдары минералдар жүйесін жасады; тау жыныстарын құраушы минералдардың оптик. қасиеттерін зерттеудің жаңа тәсілдерін шығарды. 20 ғасырдың басында орыс ғалымдары тау жыныстарының жасын анықтаудың әр түрлі әдістерін тауып, геохронология шкала жасады.
Богазкөй архиві
Богазкөй мұрағаты — ертедегі Хетт мемлекетінің астанасы Хаттусастың орнындағы Богазкөй (Түркия) қ-нан табылған архив. 15 мыңнан астам сына жазулы (негізінен хетт тілінде) қыш “табақшалардан” құралған, тарихи және салт-жораға байланысты текстердің үзінділері Кіші Азияның ежелгі лувий, палай, хетт, хурит тілдерінде жазылған. Богазкөй архивінде патша хабарлары, бұйрықтары, шарттары, патшалардың тізімі, дипломатиялық хаттары, сый жазбалары, заңдар жинағы, сот хаттамалары, мифолология және діни текстер, астрономия болжамдар, шумер-аккад-хетт сөздіктері, жылқы өсіру жайлы шығармалар, т.б. бар. Богазкөй архивінен табылған жазба ескерткіштердің басым бөлігі б.з.б. 14 — 13 ғ-лардағы жаңа хетт кезеңін, кейбір азғана нұсқалары б.з.б. 17 — 16 ғ-ларды қамтиды. Богазкөй архивін 1906 — 12 ж. Г. Винклер тауып, жарым-жартылай қазба жұмыстарын жүргізген. 1970 — 80 жылдардағы зерттеу жұмыстары Ежелгі дүние туралы тыңғылықты мәліметтер берді.
Петрография
Петрографияның тарихы
Қазақстанда Петрографиялық зерттеулер 20 ғасырдың 20-жылдары басталды. Оның дамуына Ә.Нұрлыбаев, Н.Сергиев, Қ.Әбдірахманов, А.Телғозиев, О.Бейсеев, т.б. ғалымдар үлес қосты.
Дереккөздер
Санат:Петрология
Богазкөй архиві
Дереккөздер
Санат:Хетт патшалығы Санат:Мұрағаттар
Кильчековская
Кильчековская — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чулым өзенінің сол жағалауынан 816 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Дәу пері
■ ДӘУІР АЙНАЛДЫРУ
Тау эісайлаган дәу пері, Өтіріктен сау пері. Кеттің цайда жогалып, Қара сақал қау пері. Жын үлкеніДәу перім, Жын ішінде бір серім.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Мария Жуан Пиреш
Мария Жуан Пиреш (Maria João Pires, 23 шілде 1944, Лиссабон) — португалдық пианошы.
Өмірбаяны
Жеті жасында Моцарттың концерттерін орындауымен өнер көрсетті, ал тоғыз жасында Португалияның Жасөспірімдер музыкалық сыйлығына ие болды. Оның ұстаздары Кампуш Коэлью және Франсин Бенуа болған Лиссабон консерваториясын бітірген, кейін, Гюльбенкян Қорының степендиясы бойынша Мюнхен қаласында Росиль Шмидтте және Ганновер қаласында Карл Энгелде оқуын жалғастырды. 1970 жылы Брюссельде өткен Бетховеннің 200 жылдық мерейтойына арналған байқауының жеңімпазы атанды. Мануэл де Оливейраның бірнеше фильмдерінде музыкантшылар рөлдерін сомдаған. Каштелу-Бранкуде Centro de Belgais para o Estudo das Artes Халықаралық көркем орталығын негіздеді.
2005 жылы инфарктты басынан өткерді. 2006 жылға дейін Бразилиядағы Салвадор қаласының маңында тұрған, Бразилия азаматтығына ие. Қазіргі кезде швейцариялық Делемон қаласының жанында тұрады.
Репертуары
Мария Пирештың репертуарында Бах, Моцарт, Бетховен, Шуберт, Шуман, Фредерик Шопен, Григ, Брамс туындылары бар.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Португалияның академиялық музыканттары Санат:Португалия пианошылары
Аланно
Аланно (Alanno) — Италиядағы қала, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Пескара провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3 742 адамды құрайды. Халық тығыздығы 117 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 32 км² шамасында. Пошта индексі — 65020.
Регар-ТадАЗ
Регар-ТадАЗ — Тәжікстанның Турсунзаде қаласындағы Тәжікстан алюмини зауытының футбол клубы. 1950 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Талко Арена" стадионында өткізеді. Қазіргі таңда Тәжікстан жоғары лигасында ойнайды.Тәжікстанның жеті дүркін чемпионы.
Сілтемелер
Санат:Тәжікстан футбол клубтары
Қырғызстан мини-футбол құрамасы
Қырғызстан мини-футбол құрама командасы (қырғызша. Кыргызстан улуттук мини-футбол курамасы/Qyrğyzstan uluttuq mini-futbol quramasy) — Халықаралық мини-футбол жарыстарында Қырғызстанның намысын қорғайтын құрама.
Тарихы
Тұңғыш ойынын 1999 жылы Сингапурге қарсы өткізіп, 5:9 есебімен жеңілді.
Сол жылы тұңғыш рет Азия чемпионатына қатысып, 4 ұпаймен топтық кезеңнен өте алмады. Жалпы, Азия чемпионатына 15 рет қатысқан. 2005 жылы ең жоғарғы нәтижелеріне қол жеткізіп, үшінші орын алды.
Түйенің жұқпалы аурулары
Түйенің жұқпалы аурулары – түйе малында кездесетін аурулар (туберкулез, аусыл, сарып, қарабез, оба, күл, қатпа, т.б.).
Түйе туберкулезі
Түйе туберкулезінің қоздырғышы – микобактериум бовис. Қндет түйеге ауруға шалдыққан түйе, сиыр және адамдардан жұғады. Ауру созылмалы түрде басқа мал туберкулезіне ұқсас өршиді. Жіті түрінде түйе организмінің зат алмасуы кенет бұзылып, содан барып ауру күшейеді де, ол арықтай бастайды, өнімі кемиді. Ауруы асқынған мал оқтын-оқтын құрғақ жөтеліп, күйіс қайыруы нашарлайды, үнемі жата береді. Өркеші кішірейіп, бір жағына қисаяды, кейде іші кебеді, құмалағы қатады. Өкпесі зақымданғанда одан сырыл және өкпе көк етінің шуылы естіледі. Алқымындағы, мойыны мен шабындағы сөл бездері беріштеніп, бұлтиып тұрады. Желіні ауруға шалдыққанда оның сөл бездері ісінеді. Мезгілінде ем жасалынбаса ауру асқынып, түйе өледі. Аурудың алдын алу үшін малды құнарлы азықпен азықтандырып, жылы қорада, не аулада ұстаған жөн. Түйелерді жазда мал жайылымға шыққаннан кейін бір ай өткен соң, екінші рет күзде, малды қысқы өріске көшірер алдында туберкулинмен тексереді. Түйелер тұрған қоралар мен аулалар, боталайтын қоралар 3% формалин мен сілті қосылған ерітінділермен зарарсыздандырылады.
Түйе обасы
Оба (чума) – түйенің өте қауіпті, жіті түрде өршитін жұқпалы індеті. Ауруға шалдыққан түйенің өкпесі қабынады және түрлі органдар мен ұлпаларға қан құйылады. Қоздырғышы бактерияның пестис тобына жататын – версиниа пастерелла. Оба адамға да өте қауіпті. Обамен 300-ден астам түрлі кеміргіштер ауырып, жайылым шөбін ластайды. Әсіресе осы аурумен ауыратын бүрге және кене шаққанда мал кеселге шалдығады. Бүргелерде оба ауруының қоздырғышы 1 жыл бойы өсіп-жетіліп, сақталады. Обадан жазылған мал осы ауруға қарсы тұру қабілетін 6 айға дейін сақтайды. Табиғи жағдайда індеттің жасырын өршу кезеңі 3 – 10 күнге созылады. Ауру жіті, жітілеу және созылмалы түрде өтеді. Түйенің бүрге шаққан жері 2 – 3 күннен соң ісініп, дене қызуы 41,5С-қа дейін көтеріліп, жүні жығылып, ас-судан қалып, қасындағыларға ере алмай қалады. Күйіс қайтармайды. Буаз інгендер іш тастайды. Өкпе зақымдалса тыныс алуы жиілейді, жөтеледі, мұрынынан сұйықтық ағады. Жүректің соғу ырғағы бұзылып, тамыр соғуы жиілейді. Ауру түйенің іші өтіп, тез арықтайды. Аурудың жіті түрінде түйе 2 – 3 күнде өледі. Ал созылмалы түрінде малдың жағдайы жақсарып, бірте-бірте жазылып кетеді. Жазылған түйелерде берік иммунитет пайда болады. Ауру эпизоотол., эпидемиол., сыртқы белгілері және сойғанда ішкі ағзалардағы өзгерістер ескеріліп, бактериол. зерттеудің негізінде анықталады. Обаның емі жоқ. Аурудың алдын алу үшін сан.-гигиен. шараларын жүзеге асырып, кеміргіштерге қарсы күрес жүргізеді. Ауру шыққан пунктке шектеу қойылып, барлық түйелер тірі вакцинамен егіледі. Обамен ауырған және сол аурудан күдігі бар мал дереу оқшауланады немесе сойып тасталады. Өлген малдың өлексесін терісін сыпырмай өртеп жіберу керек. Қора-жай мен аулалар тазартылып, лизолдың немесе күйдіргіш натрдың 5%-дық ерітіндісімен, хлорлы әктің 20%-дық ерітіндісімен, формальдегидтің 1%-дық ерітіндісімен залалсыздандырылады. Түйелер аптасына кемінде бір рет кенеге қарсы егіледі. Оба ауруы тараған аймақта түйе сүтін тек қайнатып қана ішуге болады; қ. Оба.
Түйе күлі
Күл (оспа) – адам мен малдың контагиозды жұқпалы ауруы. Күлдің 100 шақты түрі бар. Түйенің күлмен ауруы өзгеше, оның қоздырғышының пішіні шар тәрізді, тұрқы 170 – 250 микрон. Күлге шалдыққан кезде адам да, мал да уланады, қыздырмаға ұшырайды, теріге, ауыз қуысы мен танау қуысының кілегей қабықтарына өзіне тән бөртпе жаралар шығып, олардан мөлдір, содан кейін сұрғылт түсті кілегей ағады. Қабағы, еріні мен танауы ісінеді. Күл көбінесе еріннің маңайына, көз бен мұрынның жиектеріне, сондай-ақ жүні аз тұстарға – тамағының астына, қолтығы мен шабына, ұмасына шығады. Асқазан-ішек жолдары жиі бұзылады (іш қату, іш өту). Аурудан жазылғаннан кейін малда осы ауруға қарсы тұра алатын берік те қызу иммунитет (қабілет) пайда болады. Ауру малды гигиен. талаптарға сай күтіп-бағу қажет. Ауру ботаны ауа райы жылы кезде таза, ашық қоршауға шығарып, жұмсақ, балғын азық, таза су және қажетті мөлшерде тұз беру керек. Қш жүргізетін (ағылшын тұзын) дәрі берген дұрыс. Зақымданған орындарды мұқият тазартып, калий перманганатымен (1:500) жуған жөн. Содан кейін салицил немесе норсульфазол-пенициллин майы жағылады. Өлген малдың өлексесін терісін сыпырмай өртеп жіберу керек.
Пайдаланған әдебиет
Санат:Түйелер Санат:Жануарлар аурулары
Голяма-Брестница (Ловеч облысы)
Голяма-Брестница (Голяма Брестница) — Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ябланица қауымының құрамына кіреді.
Баспасөз синдикаты
Баспасөз синдикаты – журналист материалына авторлық құқығы бар автор мен редакция арасында делдалдық қызмет атқаратын агенттік. .
Голяма-Брестница (Ловеч облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 175 адамды құрайды.
Баспасөз синдикаты
Күнделікті шығатын АҚШ басылымдарындағы материалдардың 10 пайызға жуығы синдицияланған мақалалар. Агенттік қызметіне көбінесе саяси шолушылар, әдебиетшілер, сондай-ақ ғалымдар мен журналистер жүгінеді. Сонымен қатар репортаждар, комикстік мақалалар міндетті түрде агенттіктің бақылауынан өтеді.
Голяма-Брестница (Ловеч облысы)
Пошта индексі — 5753. Телефон коды — 06994. ЕКАТТЕ коды — 15655.
Қали Әлібекұлы Аманбаев
Қали Әлібекұлы Аманбаев - (1930-2005), партия қызметкері, тарих ғылымының кандидаты (1971). Қарқаралының түлегі. Ленинград мұғалімдер институтын, Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтын, КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін бітірген. Еңбек жолын 1941 жылы ішкі істер бөліміңде бастаған.
Баспасөз синдикаты
Дереккөздер
Санат:Журналистика
Қали Әлібекұлы Аманбаев
Курск иініндегі операцияға қатысқан.
Голяма-Брестница (Ловеч облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ловеч облысының елді мекендері
Қали Әлібекұлы Аманбаев
Дереккөздер
Санат:1930 жылы туғандар Санат:2005 жылы қайтыс болғандар Санат:Қарағанды облысында туғандар Санат:Қарағанды облысы тұлғалары Санат:Қазақ ғалымдары
Зеренді демалыс аймағы
Зеренді демалыс аймағы - Ақмола облысы Зеренді ауданының табиғаты көрікті жерінде орналасқан.
Аймақтың қыратты-төбелі жер бедері шоқылар және қырқалармен үйлесім тапқан. Олардың баурайында қайың, реликті шырша өскен орман қалыптасқан. Бұлардың барлығы туризм индустриясын дамытуға және санаторийлер мен курорттар, демалыс үйлері мен балалардың денсаулығын сауықтыратын, таулы шаңғы базаларын, табиғи ұлттық парк құруға өте қолайлы. Зеренді демалыс аумағында «Қарағайлы», «Зерен Плюс», «Сұңқар», «Құлпынай мүйісі», Мәлік Ғабдуллин атындағы және Еуразия университетітінің спорттық сауықтыру лагерьлері, «Аққайың шипажайы», «Жасыл мүйіс», «Ұшқын», «Шығыс», тағы басқа демалыс базалары шоғырланған. Демалушыларға «Керемет», «Нұр ауыл», тағы басқа кафелері, «Көмек» кемпингі, «Оазис» мотелі, «Қалқаман» қонақ үйі, тағы басқа қызмет көрсетеді. Уақытты толық әрі тиімді өткізу үшін демалушыларға шаңғы трассалары, стадион салынған. Сонымен қатар 11 эколагиялық туристік маршрут ұйымдастырылған. Бұл маршруттар бойында Барлаутөбе, Шиелі, Беріктас, Жазықтөбе, Бөрік, Қалқантас, Ақшабұлт, Құс базары, Аюлы, Қоянды, Сұлутөбе, Әулиешың, Қойтас, Жекетау, Жайынауыз, тағы басқа шоқылар мен жартастар және балбалтастар кездеседі. Зеренді демалыс аймағында Зеренді табиғи зоологиялық қорықша аумағында орналасқан.
Сыртқы сілтеме
Зеренді демалыс аймағы
Санат:Қазақстан шипажайлары Санат:Зеренді ауданы географиясы Санат:Ақмола облысының көрікті орындары
Гелий Григорьевич Шершевский
Гелий Григорьевич Шершевский (28 маусым 1934  — 15 шілде 2015) — КСРО-лық футболшы, қақпашы. Кейін бапкерлікпен айналысты.
Зеехам
Зеехам (Seeham) — Аустриядағы коммуна. Зальцбург федералды жеріне қарасты Зальцбург округінің құрамына енеді.
Гелий Григорьевич Шершевский
Футболшы
Кемерово футболының түлегі. 1960 жылға дейін екінші лигадағы түрлі клубтарда ойнап, жоғары лиганың дебьютанты "Қайратқа" ауысты. 10 сәуірде тұңғыш ойынын "Адмиралтеец" клубына қарсы өткізді. 9 мамырда "Локомотивке" қарсы ойында өрескел қателік жіберді де, қайта алаңға шықпады.
1961 жылы Қарағандының "Шахтеріне" ауысып, екінші лигада үш маусым ойнады.
Зеехам
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1729 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 10,38 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — SL, ресми идентификациялық коды — 5 03 32.
Гелий Григорьевич Шершевский
Футболшы
1964 жылы Семейдің "Цементник" клубына ауысты.
Бапкер
1971 жылы бапкерлік карьерасын Қызылорданың "Автомобилист" клубында басшы болудан бастады. Сосын 1974 жылы туған клубы "Кузбассқа" оралды.
Зеехам
2004 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Маттиас Хеметсбергер саналады.
Гелий Григорьевич Шершевский
Бапкер
2015 жылы 81 жасында өмірден өтті.
Сілтемелер
Санат:КСРО футболшылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары Санат:Спартак Семей ФК ойыншылары Санат:Кузбасс ФК ойыншылары Санат:КСРО футбол жаттықтырушылары Санат:Ресей футбол жаттықтырушылары
Зеехам
Сыртқы сілтемелер
Санат:Зальцбург елді мекендері
Лукиан
Лукиан (120 жыл, Самосата, Сирия - 180 жыл, Египет) - грек жазушысы.
Шығармашылығы
Негізгі шығармаларын 165-180 жылдар шамасында Афиныда сатиралық диалог жанрында көбінесе, мифологиялық сюжеттерді пародияға айналдырып жазды. Оның шығармаларының тілі өткір, әзіл-оспаққа, мақал-мәтелге толы, ойы терең. Оның шығармаларынан киниктердің демократиялық философиялық идеялары мен стоиктердің кең тараған менипп диалогтарының әсері байқалады. Шығармаларының дінге, әлеуметтік кертартпалыққа қарсы жазылуы сол дәуірде оның танымал болмай қалуына себепші болды. Лукианның шығармашылығы византия сатириктерінің, кейіннен Қайта өркендеу, Ағарту дәуірі қаламгерлерінің шығармаларына ықпалын тигізді.
Дереккөздер
Санат:Тарихшылар Санат:Тарихи тұлғалар Санат:120 жылы туғандар Санат:180 жылы қайтыс болғандар