cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 2493
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз)
Бескөл ауылдық округі (Жетісу облысы)
Бескөл ауылдық округі — Жетісу облысы Алакөл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Бұлақты, Бескөл, Қаратұма ауылдары, Бесінші, Сайқан, №13 темір жол айрықтары кіреді. Орталығы - Бұлақты ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 7462 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Алакөл ауданы ауылдық округтері
Шұбат
thumb| Шұбат - түйеден өндiрiлген бұл сусын қазақ аспаздығында кеңiнен қолданылады; түйенің сүтін ашыту арқылы дайындалынатын сусын.
Өзiнiң биологиялық құрамы бойынша тек қана нәрлi және дәмдi азық қана емес, сондай-ақ А, В1, В2, С витаминдерiнiң көзi. Мысалы, В1, В2 витаминдерi бойынша түйе сүтi сиыр сүтiнен асып түседi. Шұбаттың бiр литрi адам организмінің С витаминiне және рибофлавинiне тәулiктiк қажеттiлiгiн қанағаттандыра алады. Шұбат айранға қарағанда май, ақуыз, кейбiр минералды заттарға, витаминдерге өте бай.
Әзiрлеу
Әзiрлеу технологиясы да қымызды әзiрлеу технологиясына ұқсас. Шұбаттың сапасы көбiнесе ұйытқыға байланысты. Шұбаттың ең жақсысы - күштiсi болып табылады. Шұбат та қымыз секiлдi әлсiз - тәулiк iшiнде - жетiле бастаған, орташа - екi тәулiктiк және - үш тәулiктiк болып бөлiнедi.
Шұбат дайындау үшін суытылған түйе сүтін сүзіп, 30—35°С-қа дейін салқындатып, емен кеспекке құйып өндірістік ашытқы салып піспекпен 20—30 мин араластырып, 3—4 сағат ашытады. Бұл кезде құрамындағы күрделі заттар жай заттарға айналып, қышқылдылығы көтеріліп, ішіндегі казеин іріп тұнбаға түседі. Тұнбадағы казеинді майдалау үшін шұбатты араластырып отырады. Әр сауыннан алынған сүтті шұбаты бар кеспекке құйып жақсылап піседі, ал ашыту процесі 20—25°С температурада 10—20 сағатқа созылады. Ашыған шұбатты ыдыстарға құйып, 10— 12 сағат бойы салқындатып сауда орындарына таратады. Бір тәулік бойы ашыған шұбат — әлсіз, екі тәулік ашыған шұбат — орташа, ал үш тәулік бойы ашыған шұбат — күшті деп аталады. Ашытқы әсерінен түйе сүтіндегі сүт қанты ыдырайды, сүт қышқылының, спирттің, көмір қышқылының жаңа қосылыстары түзіледі, витаминдердің мөлшері молаяды.
Ерекшелігі
Қуаты мен дарулық қасиеті қымыздан кем емес. Қымызда 499 – 528 ккал болса, Шұбатта 789 – 991 ккал болады. Шұбат құрамында май, әртүрлі витаминдер мен тұздар көп болады. Шұбатты Маңғыстау облысы Тұщыбек бұлағындағы емдеу орнында өкпе ауруларын емдеуге пайдаланған. Бұрын қазақтар қою түйе сүтiн шәйға қосып iшкен, оның үстiне түйе сүтiн олар сиыр сүтi ретiнде пайдаланды. Шұбаттан басқа, қазақтар түйе сүтiне басқа да жануарлардың сүтiн қоса отырып түрлi сүт тағамдарын өндiрiп шығарған. Мысалы: сүзбе (қатық), құрт.
Дереккөздер
Санат:Сүт өнімдері Санат:Қазақ асханасы Санат:Түркмен асханасы
Авторитаризм
Авторитаризм - (autoritas - билік, ықпал ету) - саяси тәртіп түрі. Авторитарлылық - біржақты билеу, басқарушылардың бағынушыларға жүргізетін үстемдігі. Түрлері: абсолютті монархия, диктатура, теократиялық және посттоталитарлық тәртіптер.
Әртүрлі саяси мәселелерді шешу тәсілдері (реформалар, қоғамды қайта құру), сондай-ақ төңкерістер мен соғыстар авторитаризмге әкеліп соқтыруы мүмкін. Тоталитарлы тәртіптен елеулі түрде ерекшеленеді: оларда шектеулер едәуір дәрежеде аз және жеке адамның еркіндіктері мен құқықтары емес, саяси еркіндіктер мен құқықтар шектеледі; тәртіп саяси партиялар мен идеологияға сүйенбей, әскер күші мен дәстүрлі діндерді арқа тұтады; қоғамға жаңа құндылықтар жүйесін құрып, енгізуге талпынбайды; азаматтық қоғам құруды мақсат етпейді.
Ал экономикалық (жекеменшік түрлерінің көптігі, еркін нарық, кәсіпкерліктің қолдау табуы және т.б.), саяси (кәбіне партиялық одақ немесе қозғалысқа сүйенеді), әлеуметтік (бір-біріне жау таптарды, жіктерді жоюды көздемейді), идеологиялық (дәстүрліден басқа да құндылықтар жүйесінің шектеулі және жасырын өмір сүруіне жол береді) салаларда билігі едәуір шектеулі.
Дәстүрлер - авторитаризм билігінің негізгі шектеушісі. Дегенмен, оның тоталитаризммен ортақ белгілері де бар: мемлекеттік биліктің мирасқорлық жайы заңдастырылмайды; азаматтардың демократиялық құқықтары мен бостандықтары шектеледі; оппозициядағы партиялар мен қозғалыстардың біразына немесе барлығына тыйым салынады; мемлекеттік органдарға сайлану шектеледі және парламентті екінші дәрежелі, арзан қол органға айналдырады; басқарушы партия мемлекеттік органмен ұласып, тұтасып кетеді;жергілікті өзін-өзі басқару және билік органдарының өкілеттілігі шектеулі әрі іс-әрекеті ресми түрде болады; оппозициялық бағыттағы баспасөзге қатаң тыйым салынады; қарсыластарымен күресте лаңкестік әдісті пайдаланады. Басқаруда мемлекеттік билікті қатаң орталықтандырып, әміршіл әдісті қолданады.
Барлық мемлекеттік билікті бір адамның немесе адамдар тобының қолына шоғырландыру арқылы, саяси бостандықтарды барынша жоғары немесе аз деңгейде шектеуді білдіретін саяси режим түрінің бірі.
Авторитарлы саяси жүйе
Авторитарлы саяси жүйе -[лат. autoritas - билік, ықпал ету] - демократиялық және авторитарлық саяси жүйелер бір-біріне қарама-қайшы. Авторитарлы саяси жүйелерде басқарушы топтың билігін қалың бұқара заңды түрде мойындамайды; басқарушы топтың құрамына халық қатыспайды; саясаттың негізгі бағыттарын қалыптастыруда бұқараның үлесі жоқ; басқарушы топ өз билігін әлеуметтік топтар мен жіктердің тарапынан еш бақылаусыз жүзеге асырады. Мұның барлығы авторитарлы сипаттағы саяси жүйелердің саяси өміріне бұқараның қатысуы өте шектеулі екендігін дәлелдейді. Авторитарлы билік заңдылығының негізі - дәстүр немесе билеушінің харизмалық тұлғасы. Дегенмен, авторитарлы саяси жүйелерге біржақты теріс баға беруге болмайды. Адамзат тарихи даму жолының басым бөлігінде осындай саяси жүйелер аясында өмір сүрді. Авторитаризм индустриалды қоғамға дейінгі билікті ұйымдастыру түрі болды. Бірқатар Азия, Африка, Латын Америкасы елдерінде бүгінгі күнге дейін авторитарлық саяси жүйелер орныққан. Олар бүл тәртіптің орнығуын ұлт азаттығы мен қайта дәуірлеуі үшін қажет деп бүркемелейді. Мұнда авторитарлы басқарушылар халықтың мойындауына тек күшпен ғана емес, заңдастырудың харизмалық әдісін қолдану арқылы қол жеткізеді. Авторитарлы билік шын мәнінде қоғамдық тәртіп орнатуда, қоғамдық құрылымдарды қайта құруда, аса маңызды мәселелерді шешуге қажет ресурстар мен күшті жұмылдыруда тиімді. Алайда, қазіргі таңда авторитарлы саяси жүйелер өтпелі кезеңге тән құбылыс ретінде сипатталады. Одан әрі не демократизмге, не тоталитаризмге ұласады.
Ол айтарлықтай кең негіздерге ие. Өйткені, бедел — билік пен билік құрудың қажетті құрылымдық элементі. Оны биліктің атрибутивтік белгісі деп есептеуге болады. Сондықтан билік, билік құрушы субъект өз беделінің сақгалуы мен өсуіне әрдайым қамқорлық жасап отырады. Бедел биліктің және оның шешімдері мен әрекеттерінің заңдылығын қамтамасыз етеді. Билік құру тек қана зорлық-зомбылық пен мәжбүрлеу емес, оны бағынушының келісімі негізінде басқару болып табылады. Бедел билік құрушы субъектіні бағынушылардың үстінен қарай тын және олардың тіршілік әрекеттеріне бағдар беретін күшке айналдырады.
Билік жеке бағынушылардың шамасы келмейтін ерекше құндылықтарды жоспарлап, жүзеге асыратындықтан беделді. Сондықтан бедел адамдардың ассоциативтік бірлестігінің бастапқы кезендерінен бастап адамдар қауымдастығының барлығында қызмет етті. Бедел биліктің әлеуметтік, мораль дық-психологиялық негізі болып саналады. Авторитет, авторитаризм, авторитарлық — тек бір түбірлі сөздер ғана емес, олар мемлекеттік биліктің жүргізілуінің өзіндік ерекшеліктерін білдіреді.
Авторитаризм, авторитарлық саяси режим — билік құрушы элитаның бөлініп шығуы, жеке бостандықтар мен саяси бәсекелестіктің шектелуі, адамдарды саяси қауым дастыққа біріктіретін тіршілікке қажетті әлеуметтік-саяси факторлар тән ерекше саяси режим. Сол себепті авторитарлық режим өз бетінше қызмет етеді, онда билік үшін ашық бәсекелестік күрес жоқ. Билік үшін күрес, көп жағдайда, саяси тартыстар түрінде билік құрушы элитаның ішінде жүреді. Қоғам құрылымданған, саяси рөлдер анық талынған, саяси жинақылық төмен. Адамзаттың тарихи тәжірибесінде авторитарлық режимнің дамуының әр түрлі формалары көрініс тапқан. Бұл формалардың ерекшелігі қауымдастықтың дамуының әлеуметтік-мәдени деңгейімен анықталынады.
Дереккөздер
Санат:Авторитаризм Санат:Мемлекет түрлері
Ар-Игол
Ар-Игол — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вах өзенінің сол жағалауынан 195 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 78 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Гросс Пойнте Парк (Мичиган)
Гросс Пойнте Парк (Grosse Pointe Park) — Мичиган штатының Wayne округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Форначе
Форначе (Fornace) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Тренто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1291 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 184 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында. Пошта индексі — 38040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Травилах (Мэриленд)
Травилах (Travilah) — Мэриленд штатының Montgomery округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 7442 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40.3 км² шамасында. FIPS коды — 24-78650.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Аркаш (Маседу-де-Кавалейруш)
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 389 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,12 км² шамасында. Халық тығыздығы — 16,8 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Пойкилиттік құрылым
Пойкилиттік құрылым - бір немесе бірнеше минералдың ұсақтау түйірлері басқа минералдың ірілеу түйірлерінде ретсіз орналасқан кірінділер кұрайды. Кіріктіруші минерал ойкокристалл, кірігетін минерал хадакристалл деп аталады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Қайрат Бақбергенов
Қайрат Бақбергенов 1953 жылы 1 наурызда Алматы қаласында туған. 1975 жылы Мәскеудегі Жазушылар одағының М.Горький атындағы Әдебиет институтын бітіреді. «Қазақстан», «Жазушы» баспаларында редактор, «Қазақфильм» киностудиясының мультипликация бөлімінің бас редакторы, Қазақстан Жазушылар одағының Көркем аударма және әдеби байланыс Бас редакциясы алқасының орыс бөлімінің меңгерушісі, «Простор» және «Жұлдыз» журналдарының компьютерлік орталығының жетекшісі, 2002 — 2009 жылдары ҚР бірінші Президенті қорының Халықаралық Экономика және саясат институты мен ҚР Президентінің Стратегиялық зерттеулер институтының баспа бөлімінің бас маманы болды.
Еңбегі
Шығармаларын орыс тілінде жазады. Мектеп қабырғасында жүріп-ақ алғашқы өлеңдері газет-журналдарда шыққан. «Пойманный ветер», «Возвращение», «Веретелка», «Отраженные пространства» кітаптары жарық көрген. М.Жұмабаев, Ж.Аймауытов, Қадыр Мырза Әлі, Г.Авутовалардың шығармаларын орыс тіліне аударып, «Смена», «Дружба народов», «Аманат», Простор», «Дом Ростовых» журналдарында шығарған. О.Хофманның Господин Тау и 1000 чудес (чех тілінен), Ю.Хэжкидің «Поэзия малой каморкой», Вл.Ильичтің «СПИД: 100 вопросов — 100 ответов» (серб тілінен) кітаптарын аударған. Халық ауыз әдебиеті үлгілерінің бірқатарын серб және неміс тілдеріне аударып, шығарған. «Приглашение к игре», «Сезон бабочек», «Слепой», «То, чего не было», «Садовник и роза», «Муха», «Случай на улице» «Чей год лучше?», «Шел по дорожке воробей» анимациялық фильмдері сценарийлерінің авторы. Шығармалары француз, неміс, серб, қазақ тілдеріне аударылған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Алматыда туғандар Санат:1953 жылы туғандар
Климатты жіктеу
Климатты жіктеу - Жер шарының климаттарын әр түрлі ерекше касиеттері немесе пайда болу жағдайлары бойынша бөлу. Климатты жіктеу климаттык аудандармен тығыз байланысты. Жер шары бойынша көптеген климат жіктеулерінің ішінен Коппеннің жіктеуі белгілі. Одан басқа Л.С. Бергтің, А.Б. Алисовтың, А.В. Вознесенскийдің, Г.Т. Селяниновтің жіктеулері бар.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Геодезия
Добин-ам-Зе
Добин-ам-Зе (Dobin am See) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Пархим ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 7 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Ескі атнагүл
Ескі атнагүл — Башқұртстанның Мишкин ауданындағы ауыл, Мавлют ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 80 адамды құрады. Пошта индексі — 452347, ОКАТО коды — 80243845004.
Боробер
Боробер (Bosrobert) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,21 км² шамасында.
Ескі атнагүл
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Боробер
Коммунаның INSEE коды — 27095, пошта индексі — 27800.
Ескі атнагүл
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Боробер
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 536 адамды құрады. Халық тығыздығы — 58,2 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Эдуардо Перейра Родригес
Эдуардо Перейра Родригес (Eduardo Pereira Rodrigues; 7 қаңтар 1992, Гояния, Бразилия), Дуду ретінде көбірек танымал — бразилиялық футболшы, Бразилия Ұлттық футбол құрамасы мен "Палмейрас" клубының шабуылшысы.
Сілтемелер
Санат:Бразилия футболшылары Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Крузейро ФК ойыншылары Санат:Коритиба ФК ойыншылары Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары Санат:Палмейрас ФК ойыншылары Санат:Әл-Духаиль ФК ойыншылары
Бағыт Еркетаңов
Бағыт Еркетаңов (1903, Атырау облысы - 1970) - Ембі мұнайының ардагері.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:1903 жылы туғандар Санат:1970 жылы қайтыс болғандар Санат:Атырау облысында туғандар Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Ленин орденінің иегерлері
Мүдде
Жалпы адамзаттық мүдделер мен құндылықтар
Жалпы адамзаттық мүдделер мен құндылықтар - қоғамдық даму қажеттіліктеріне, адамзат атаулының мүдделеріне сәйкес келетін мүдделер мен кұндылықтар. Олар тап үстілік, ұлттық, аймақтық және басқа да жеке мүдделер басымдығына ие. Біздің кезімізде негізгі буын болып адамзаттың тіршілік етуіне қауіп төндіретін қарама-қайшылықтарды шешу табылады. Жаңа тарихи артықшылықтарды сезіну казіргі дәуірдің негізгі объективті императив болып отыр.
Сурьянка
Сурьянка — Ресейдегі өзен. Новосибирск облысы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Обь өзенінің оң жағалауынан 3204 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Мүдде
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы Санат:Психология Санат:Әлеуметтану
Сурьянка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Барнаул қаласынан Чумыш өзенін қоспағанда, Новосибирск су торабына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Асқын өткізгіш
Асқын өткізгіштер  — температурасын белгілі бір алмағайып (кризистік) температурадан (Ta) төмен температураға салқындатқанда (суытқанда) электр кедергісі нөлге дейін жетіп асқын өткізгіштігі байқалатын заттар. Cu, Ag, Au, Pt, сілтілі (Lі, Na, K т. б.), сілтілі-жер (Ca, Sr, Ba, Ra) және ферромагниттік (Fe, Co, Nі т. б.) металдардан басқа металдардың көпшілігі А. ө-ге жатады. Sі, Gе, Bі сияқты элементтер үлкен қысыммен салқындату кезінде-ақ А. ө-ге айналады. Асқын өткізгіштік күйге ауысу жүздеген металл қорытпалары мен қосылыстарда және кейбір күшті легирленген шала өткізгіштерде байқалды. Сондай-ақ асқын өткізгіштік қасиеті болатын полимерлер де (Taү0,34 К) ашылды. Барлық белгілі А. ө. үшін Ta мәні сұйық сутек пен сұйық гелий пайда болатын температура аралығында жатады. А. ө-дің қасиетін сипаттайтын тағы бір маңызды параметр — алмағайып магнит өрісінің мәні (Ha). Осы мәннен жоғары болған кезде А. ө. қалыпты (асқын өткізгіш емес) күйге ауысады.Магниттік қасиеті бойынша А. ө.: 1-текті А.ө. және 2-текті А.ө. болып екі топқа ажыратылады. 1-текті А. ө-ге барлық таза металдар (V мен Nb және кейбір қорытпалардан басқасы), ал 2-текті А. ө. тобына көптеген қорытпалар жатады. 2-текті А. ө. ішінен қатаң деп аталатын А. ө. тобы бөлек ажыратылады. Қатаң А. ө. ақаулар құрылымдарының көптігімен (дайындау технологиясына байланысты пайда болатын) ерекшеленеді. Қатаң А. ө-ді асқын өткізгішті магнит орамдарын дайындау кезінде т. б. мақсаттар үшін пайдаланады. Қатаң А. ө-дің морттығы — олардың басты кемшілігі. Өйткені мұндай қасиет сым не таспа (лента) дайындауда үлкен қиындық келтіреді. Әдеб.: Металловедение сверхпроводящих материалов, М., 1969; Физико-химия сверхпроводников, М., 1976.
Санат:Асқын өткізгіштік
Аламбон
Аламбон (Alembon) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Кале округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,97 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62020, пошта индексі — 62850.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 597 адамды құрады. Халық тығыздығы — 66,56 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Кәдімгі бежір
Кәдімгі бежір (Aegopodium podagraria) – шатыршагүлділер тұқымдасына жататын өсімдік. Сабағы жалаң, жоғары жағы бұтақты келеді, биіктігі 50-100 см. Жапырағы екі рет 3 жапырақтан құралады. Төбедегі шатыршагүлі 20-25 қылқаннан тұрады. Көлденеңі 7-9 см. Тұқымынан көбейеді. Аманкелді, Қарағаш өңіріңде өседі.
Дереккөздер
Санат:Шатыршагүлділер
Жукла
Жукла — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Яйва өзенінің оң жағалауынан 80 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Уретандар
Алыну жолы
Уретанды спиртті мочевинамен, карбомоихлоридпен немесе циан қышқылымен, аммиактың судағы ерітіндісін хлор көміртек қышқылының күрделі эфирлерімен, изоцизиаттарды спирттермен әрекеттестіру, спирттік ортада амидтерді деструкциялау арқылы т.б. жолмен алады.
Қолданыста
Дәрілік заттар (мыс, прозерин, карбохолин), гербицидтер (фенмедифам, барбан), т.б. ретінде қолданылады. Арилизоцианаттардан алынған уретандар спирттер мен фенолдарды сәйкестендіру үшін пайдалынады.
Дереккөздер
Санат:Химия
Параба тілі
Параба тілі - сыбыр тілінің бір диалекті. Бұл тілде тек қана Ресейдің Параба алқабының тұрғындары - параба сыбырлары  сөйлейді. Жазу нұсқалары қалмаған, трансрипция арқылы жазылады.
Ғалым Л.В. Дмитриеваның зерттеу жұмыстарының нәтижесінде параба тілі қыпшақ тілдерінің және Сібір диалекттарының 2 тобының ерекшеліктерін үйлестірген, олар: еділ-орал тобы (татар, башқұрт тілдері) және қазақ-алтай тілдері.
Дереккөздер
Санат:Тілдер Санат:Түркі тілдері
Сент-Мари-де-Шиньяк
Сент-Мари-де-Шиньяк (Sainte-Marie-de-Chignac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,80 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24447, пошта индексі — 24330.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 594 адамды құрады. Халық тығыздығы — 50,34 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Гарантревиль
Гарантревиль (Garentreville) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Фонтенбло округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,35 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77200, пошта индексі — 77890.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 101 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,91 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Темпура
Темпура (天麩羅, tenpura) — швейцар фондюі сияқты, бірақ құрамы бөлек жапон тағамы. Егер фондю тағамында негізгі өнім сыр болса, жапондық темпураның негізгі өнімі балық. Шағын балық кесектері тұтынушылар алдына қойылады да, олар өздері фритюрде куырып дайын-дайды. Егер фондюде ыдыстағы малма сұйықтығы шарапта ерітілген сыр болса, жапондық темпурада оның орнына ұн, су, жұмыртқа, тұздан дайындалынған сұйық қамыр болады. Темпураны тістемей бірден ауызға салып жеу қажет. Темпурамен бірге берілетін салаттар бамбук өскіндерінен, күріш, соя соусы болғандықтан тағам жапон тағамы деп саналады. Балықтан басқа таңқы шаян немесе ет, күріш, каштан, жүмыртқадан дайындалынған фрикаделкалар қолданылады. Темпураны фондю тағамының шанышқысындай аспаппен немесе ұзын бамбук таяқшаларының көмегімен жейді.
Дереккөздер
Санат:Жапон асханасы
Тахометр
Тахометр - (ta'chos - тез, metre - өлшеймін) — машина тетіктері мен механизмдердің айналу жиілігін (бұрыштық жылдамдығын өлшеуге арналған аспап. Тахометр магниттік,дірілдік, сағаттық интегралдаушы, стробоскопты, электрондық интегралдаушы, магниттік-индукциялық, магниттік-электрлік, жиілікті-импульсті, ферродинамикалық, электронды-есептеуіш (цифрлы), пневматикалық және т.б. түрі болады. Тахометрдің өлшеу шегі 0 ... 1000 000 айн/мин. Жүмыстық диапазон ішіндегі мүмкінді қателік шегі х0,05 ... х4%. Көрсетуді автоматты түрде жазып отыратын тахометр тахограф деп аталынады.
Безье (Эро)
Безье (Béziers) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Безье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 95,48 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34032, пошта индексі — 34500.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 70957 адамды құрады. Халық тығыздығы — 743,16 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сегре (өзен)
Сегре (Río Segre) — Франция және Испания еліндегі өзен. Пириней тау сілемелерінен басталып, Эбро өзеніне құяды.
Салалары
Санат:Испания өзендері Санат:Франция өзендері
Қымыз
Қымыз — түркі және моңғол көшпелі халықтарының бірнеше мыңжылдықтан бері пайдаланып келе жатқан сусыны.
Дәстүрлі қазақ қоғамында қымыз ұлттық қадірлі сусын ретінде бағаланды, сонымен қатар күнделікті тұрмыста сусын ретінде кеңінен пайдаланылады. Кей жағдайда ауыл үйдің әл-ауқаты желіге байланған бие саны мен шаңырақтағы саба арқылы өлшенді, яғни сусын мен азық рөлін бірдей атқаратын қымыздың, ағарғанның мол болуы молшылық пен тоқшылықтың белгісі саналды.
Қымыз ашыған күні қымыздың алды ауыл адамдарына беріледі. Жазғытұрымда бие байланған кезден бастап, қазан айының басына дейін (бие ағытылғанша) қымыз үзілмейді. Қымыздың жақсы болуы ыдысына, ашытылуына, ұсталу бабына байланысты болады. Қымыздың шипалық, емдік маңызы зор.
Тарихы
Бие сүтінен даярланатын қымызды көптеген көшпелі халықтар — қазақтар, қырғыздар, башқұрттар баяғы заманнан білген. Оны даярлау әдістерін ежелгі скифтер де білген екен. Біздің заманымызға дейінгі V ғасырда грек тарихшысы Геродот, көшпелі скифтер бие сүтінен қымыз даярлаған, деп жазды. Олар бие сүтін ағаш күбіге құйып ашытқан. Сол Геродоттың айтуынша, көшпелілер сүтті ұзақ уақыт сақтау әдістерін құпия ұстаған.
Ежелгі көшпелі халықтарда қымыздың кеңінен таралу себебі, жылқы олардың тек көлігі ғана емес, негізгі қорегі де еді, жылқының еті мен сүтін асқа пайдаланды. Алайда бие сүтін сол күйінде пайдаланғанда ішке жақпайтын болғандықтан, көшпелілер оны сусын ретінде ашыту әдістерін үйренді, сонда ол тез сіңетін болды, дәмі де жақсара түсті, әрі сүтке қарағанда ұзақ сақтауға болды.
Бескөл ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)
Әкімшілік құрамы
Құрамына Бескөл ауылы кіреді. Орталығы – Бескөл ауылы.
Қымыз
Тарихы
Қымызды даярлау, оның дәмі және адам ағзасына тигізетін әсері жөніндегі алғашқы жазба деректерді 1253 жылы татар жеріне саяхат жасаған Виллем Рубрук қалдырған. Ол өзінің естелігінде қымыздың адамның бойын қыздыратын және зәр айдайтын әсері бар екендігін атап көрсетті. Қымыз жөнінде Италия саяхатшысы Марко Полоның да естеліктері бар, ол қымызды татар халқының ең нәрлі сусыны деп атады және қымыздың дәмділік қасиетін атап көрсете отырып, оны «ақ шарапқа» теңеді.
Бескөл ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 8805 адамды құрады.
Қымыз
Тарихы
Ортаазиялық ғалым, дәрігер Ибн Сина (Авиценна) өзінің «Дәрігерлік ғылымның ережесі» еңбегінде 1000 жыл бұрын зәр шығару түтігінің жарасына бие сүті ерекше көмектеседі деп атап көрсеткен, ал қымызбен ол несеп тас ауруына шалдыққан уәзірді емдеген.
Бескөл ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)
Дереккөздер
Санат:Қызылжар ауданы ауылдық округтері
Қымыз
Тарихы
Ипатьев шежіресінде князь Игорь Северский қыпшақтар қолында тұтқында болған кезінде (1182 ж.) оның күзетшісі қымыз ішіп, мас болып қатты ұйықтап қалғаны, осы сәтті пайдаланған князь қашып құтылғаны жәйлі жазылады. Басқа бір шежіреде, Тверь князі Михаил Алтын Ордада татарлардың берген қымызын ішпегені үшін өлім жазасына кесілгендігі айтылады. XIII—XIV ғасырларда татар хандарында болған орыс елшілері өздеріне дәстүрлі сый ретінде қымыз ұсынғандығын айтады. Орыстың барлық көне шежірелерінде қымызды «сүт шарабы» деп атайды.
Орыс патшасының сыртқы істер жөніндегі елшісі А.И. Лёвшин өзінің «Описание киргиз-кайсакских орд и степей» кітабында қымыздың басқа шипалы сусындарға қарағанда едәуір артықшылығы бар екендігін атап көрсетеді. Қазақтардың мәдениеті мен тұрмысын зерттей отырып, ол мынадай қорытындыға келді: олардың арасында кеуде, көкірек аурулары өте сирек кездеседі, бұл климаттың қолайлылығынан және сусын ретінде қымызды пайдалануынан болса керек.
XVIII-XIX ғасыр аралығында көшпелілердің тұрмысын бақылаған С.Т. Аксаков қымыздың шипалық қасиеті жөнінде былай деп жазады: 100px|нобай|солға|А. Майерстің кітапшасы «Көктемде жер беті көк майсаға оранып, хош иісті балауса шөптер құлпырып өсе бастағанда, қыстан арып шыққан жылқылар көкке аузы тиісімен қоң ала бастайды. Дәл осы кезде барлық үйде бие байланып, қымыз ашытылады. Қымызды еңбектеген баладан еңкейген кәріге дейін түгел ішеді. Сөйтіп, аз уақыттың ішінде-ақ қыстан жүдеп-жадап шыққан адамдар бойына қуат жинап, көңілі көтеріліп, өңіне рең кіреді».
Ағылшынтілді ортада қымыз жайлы алғаш мағлұматты Джон Грив есімді шотланд дәрігері таратқан. Ол 1784 жылы «Көшпенділердің қымыз деп аталатын шарапты дайындау тәсілдері және оны медицинада қолдану туралы есеп» деген шығарманы жариялайды.
1877 жылы АҚШ-та А. Майерс авторлығымен қымыз туралы ғылыми кітапша жарияланады.
XIX ғасырдың соңына қарай Ұлыбританияның Ресейдегі елшісі, медицина ғылымдарының докторы Каррик Джордж «Қымыз туралы және оның өкпе ауруы мен басқа да ауруларға қарсы қолданылуы» атты еңбегін жазады.
Дайындалуы
Қымыздың сапасы ең алдымен ұйытқыдан басталады. Қазiргi кезде қымыздың микрофлоры құрғақ түрде жақсы сақталады. Қымыздық ұйытқы ретiнде көктемде, қымыздық мезгiлдiң басында ұйытқы қолданылады.
Ұйытқыны күзде дайындау үшiн қымызды бiрнеше тәулiкке қалдырады және ол екiге - жоғарғы мөлдiр және төменгi ірімшіктiк қабатқа бөледi. Бұл тұнбаны селдiр матада сығып алады да, күнге кептiредi және келесi маусымға (мамыр) дейiн жабық ыдыста, салқын жерде сақтайды.
thumb|240px|Қымыз пісіру Ұйытқыны тiрiлту үшiн ұнтаққа буландырылған бие сүтiн 3-4 ас қасығына есептей отырып, 5 литр сүтке араластырады және дүркiн-дүркiн араластырып отыру арқылы жылы жерде бiр тәулiк сақтайды. Бiр тәулiктен соң ұйытқыны қымыз дайындау үшiн пайдаланады. Одан әрi қарай қымызды жасап шығару үшiн ендi ұйытқыны емес, кәрi қымызды 1 литр қымызға 6-7 литр бие сүтiн есептей отырып пайдаланады. Қымызды әзiрлеу үшiн булы бие сүтiн ұйытқымен бiрге сабаға құяды да, түнге қалдырады. Келесi күнi әрбiр сауыннан аши бастаған сүтке бiрнеше жаңа бөлiктерiн қосады, жақсылап араластырады да, 10-15 сағат сақтайды. Дегенмен, мұндай әдiспен алынған қымыз әлi әлсiз және аз газдалған, қою, тағы да мұқият араластырады да бiр күн қоя тұрады. Мұндай өндеудiң нәтижесiнде екi күндiк орташа қымыз пайда болады. Дайын қымызды басқа ыдысқа құяды. Айта кету керек, сабадан барлығын емес, оның бөлiгiн (шамамен 1/5) қымызды ғана құйып алып, қалғанын ұйытқыға қалдырады.
10-15 күн өткеннен кейiн саба толығымен босатылады, қосымша сүрленедi және маймен сыланады. Сабаны қымыз дайындау үшiн бiр-ақ маусым пайдаланады. Сабада әзiрленген қымыз жоғары дәмдiк сапамен ерекшеленедi. Қазақтар қазымен үйлес майлы қымызды жақсы көредi.
Құрамы
1 литр қымызда 20 г қоректік ақуыз бар, ол орташа қоңдылықтағы сиырдың 100 г етіне тең келеді. Ақуыз казеин, альбуминдер, глобулиндер сияқты негізгі үш түрге бөлінеді, олардың әрқайсысы одан әрі бірнеше фракцияларға тарамдалады. Бие сүтінде 40% ақуыз еритін болып келеді.
Бие сүтінде және қымызда адамның денсаулығына керекті барлық дәрумендер бар. Әсіресе ол A, C және D дәрумендеріне бай. thumb|240px|Құтыға құйылған қымыз Бір литр қымыз құрамында 200-260 мг С дәрумені бар.
Сонымен қатар, B тобына жататын ең маңызды дәрумендер де бар:
Қымыздың құрамында мынадай минералдық заттар бар: кальций тотығы — 48%, магний тотығы — 3,4%, фосфордың бес тотығы — 21,3%, хлор — 7,5%. .
Қымызды ашытқанда, бие сүтіндегі лактоза ұшпалы көмір қышқылына және спиртке айналады.
Сауылатын биелердің бөлінуі
Қымыз қазақ халқының ұлтық тағамдарының ішіндегі ең құрметті дастарқан дәмінің бірі. Ол тек қана бие сүтінен ашытылады. Әдетте сауылатын биелер сақа бие, қулық бие, қысырақ бие деп үшке бөлінеді.
thumb|240px| Сусамыр Жыл мезгілдеріне, шөп шығымына, малдың күйіне қарай сауылатын биелерді мал иесі мен жылқышы іріктеп алады. Онда биелердің ауру-сырқаудан амандығы, құлындардың ширақылығы еске алынады. Жадау биелер немесе қарақұлақ болып марқаймаған кұлындар белгілі бір мерзімге дейін байланбайды.
Бие байлау деп енелері сауылатын құлындарды ноқталап, желіге байлап ұстауды айтады. Құлыны байланған биелер қашан құлыны ағытылғанға дейін ауыл маңына жайылады. Сондықтан тозған қоныс жиі-жиі ауыстырылып отырылады.
Жыл сайын алғаш бие байлаған күн «Бие байлар, желі майлар» деген дәстүрмен мереке сияқты өткізілген. Әдетте бұл күні сүр асып, мол табақ тартылады, желінің қазығына, айғырдың жалына май жағылады.
Биені бие көнекке немесе ағаштан істеп ысталған бие шелекке сауады, әдетте бие саууға бұрыннан үйренген әйелдер ғана шығады. Жаңа сауылған бие сүтін сүзгіден өткізіп, жылы кезінде күбідегі немесе сабадағы саумалдың үстіне құяды. Содан соң оны міндетті түрде 30—40 минут пісіп аузын байлап не тығындап ұстаған. Алғаш рет қымыз ашытарда бие сүті сабаға арнаулы ашытқының немесе қордың үстіне құйылады. Ашытқыны көбінесе сүр жаяның, қазының сынық сүйегін салып сүттен, ол жоқ болғанда сүтке нан ашытқысын езіп әзірлейді. Қор дегеніміз ескі қымыз, ол жақсы ашыған қымыздың саба түбінде қалатын, арнайы сақталған сарқыны.
Сары қымыз дертке шипа, денеге күш. Қымыз ерекше дәмді, кұнарлы, жан сарайыңды ашып, адамның зауқын келтіретін хош иісті және өте сіңімді сусын. Оның бұлай болу себебі жылқы жануардың өзіне ғана тән асыл қасиетінен болса керек. Адымы кең, өрісі ұзақ сәйгүлік саңлақтар қазақ даласының кек байтақ жайлауын емін-еркіндеп, дәмдіден-дәмдіні, қоректі мен құнарлыны ғана тереді, өсімдіктің шұрайлысын ғана үзеді. Сөйтіп кең даланың сан алуан гүл-бәйшешектері мен мың түрлі дәрі-дәрмектік шөптерінен жылқы жарықтық адамға шипалы, жағымды тамақтық заттар әзірлейтін болса керек.
Қымыздың түрлері
Көктем туып, құлындаған бие байланып, сауылады. Биенің ашымаған сүтін саумал дейді. Оған арнайы ашытқы қосылып, екі-үш күннен кейін ашиды. Алғашқы қымызды үй иесі өзі ішпейді, дәстүр бойынша үлкендерін шақырып, ауыз тигізіп, батасын алады. Мұны қымызмұрындық дейді.
Қымыз дайындау шеберлігіне, сүттің тегіне, уақыт мезгіліне қарай бірнеше түрге бөлінеді. Осыған орай оның аталуы да алуан түрлі:
Қымыздың бабы пісу мен сапыруға байланысты. Жиі-жиі піскен қымыздың дәмі кіре береді. Ал, пісуі жетпеген қымыз ірімтіктеніп, суы бір бөлек, тұнбасы бір бөлек болып, бұзылып, сапасын жояды. Көбірек пісілсе тіпті күшті деген қымыздың өзі жұмсап, ішуге сүйкімді бола береді. Бал татыған барқыт қымыз осындай баппен дәмді.
Қымыздың әлдендіретін қасиеті
Сиыр немесе бие сүтіне қарағанда қымыздың ас қорыту жолдарындағы бездердің шырын бөлуіне өте күшті әсер ететіндігі қазіргі кезде толық анықталып отыр. Қарынның шырын бөлуіне қымыз әсер етумен қатар, оның жиырылып-созылуына, яғни ондағы қорытылған астың дер кезінде шекке түсуіне ықпал етеді.
Қымыздағы сүт қышқылдары тағам құрамына жататын ақуыздардың, майлардың, әртүрлі қанттардың жақсы сіңуіне әсер етеді. Ал ондағы көмір қышқылы мен алкогольдің аз мөлшерінің өзі ас қорыту бездеріне әсер етіп, қарын шырынының бөлінуін күшейтеді. Сол себепті қымыз ішкен адамның тәбеті ашылып, шек-қарын жолдарының қызметі жақсара түседі.
Жалпы, қымыз ағзаға жан-жақты әсер етеді. Оның ас қорыту мүшелерінің қызметіне, жүрек-қантамырлары аппаратына, жүйке жүйесіне және басқа да дене мүшелеріне қолайлы әсері бар.
Адамның бұрын қандай індетке шалдыққанына, операция жасалғанына, қара жұмыстан не ой еңбегінен қалжырағанына қарамастан, қымызды күрт жүдеп арықтағандарға, қаны азайғандарға және әлсірегенде ағзаның жалпы күйін ескере отырып қолдану ұсынылады.
Емдік қасиеттері
Қазақтың халық медицинасында қымыз ең көне шипалы тағамдардың бірі болып саналады. Оны өкпе ауруын (туберкулез), құрқұлақ (цинга), қаназдық, асқазан ауруларын емдеуге пайдаланған. Ұсақ туралған жабайы сарымсақты қосып, тырысқақ (холера) ауруына қарсы ем ретінде ішкен.
Қымыздың емдік қасиеті қазақтармен көршілес елдерде де белгілі болған. Мәселен, әйгілі жазушы Лев Толстой Самара даласында қымызбен емделгені жөнінде көп дерек сақталған. А.П. Чехов та сол граф Толстойдың кеңесімен қымызбен емдейтін санаторийге барғаны тағы бар.
Қымызға арналған ыдыстар
thumb|240px|Қымыз ыдыстары Қымыздың атам заманнан бергі өзіне тән ыдысының бірі — қазақтың қара сабасы тек қана жылқы терісінен тігіледі. Бұл бұдан бірнеше ғасыр бұрын, көшпелі дәуірде игерілген ыдыс болса керек. Сабаға ашытқан қымыз бір жағынан сүйкімді, дәмді болса, екінші жағынан көші-қон жағдайында алып жүруге өте қолайлы.
Қымыз ыдыстарынын енді бір негізгі түрі — күбі, ол отырықшылық жағдайға бейімделген. Күбі ауыз жағы тарлау, түп жағы кеңірек етіп еменнен жасалады. 60—70 және 100 литр кымыз сиғандай, әр түрлі мөлшерде болады. Оның іші де апта сайын жуып кептіріліп, сүр еттің майымен, қойдың құйрығымен майланып, тобылғы дүзгін, құлмұрын ағаштарының, қоғажай дейтін шөп түбінің түтінімен ысталып отырады. Күбіні баптай білген үйдің қымызы да дәмді болады. Қымыз еш уақытта темір ыдысқа құйылмайды.
Саба, күбі піспегінің басы аршаның қызылынан ойылып, саба да жақсы ағаштан жасалған және сүйек, күміспен өрнектелген. Піспек, бие сауатын шелек, қымыз тегене, шөміштер де жиі-жиі ысталып отырған.
Торсық — қымыз, шұбат, іркіт сияқты сүт тағамдарын құюға арналған, мал терісінен тігілетін ыдыс. Торсықтың түрлері көп: шимайторсық, өркешторсық, жанторсық, мүйізторсық, т.б.
Саба да, торсық та, көнек те көп мінілмеген, сөйтіп тер сіңбеген, ауру-сырқаудан аман, семіз жылқының терісінен жасалған.
Әдебиетте және өнерде
Қымыздың халық өмірінде алатын ерекше орны жайында қазақ әдебиетінде сонау жыраулар заманынан бері айтылады.
Мысалы, Ақтамберді жыраудың келесі айтқаны бар: ''Арудан асқан жар бар ма, ''Жылқыдан асқан мал бар ма?! ''Биенің сүті сары бал, ''Қымыздан асқан дәм бар ма?!
Абайдың «Осы қымыз қазаққа», Мағжан Жұмабайдың «Ал ішіңдер, бұл — қымыз» , Сұлтанмахмұт Торайғыровтың «Қымыз» деген өлеңдері осы қатардан табылады.
Жамбыл Жабайұлы да кезінде қымызға арнап ода шығарған: нобай|180px|А. Ғалымбаева салған суреттің айналық проекциясы ''Үйірілген қышқыл, тәтті сары қымыз, ''Ауруға — ем, сауға — қуат, дәрі қымыз, ''Ыстықта ұрттар сусын таппағанда, ''Ерте-кеш байлар ішкен кәрі қымыз.
Қазақ даласында кескіндеме өнерінің дамуымен ұлттық дастарқан тақырыбы жаңа қырынан танылғандай болды. Бұл бағытта әсіресе Айша Ғалымбаева мол еңбек етті. Оның 1967 жылы жазылған «Бір кесе қымыз» суретінде тұрмыстық көрініс арқылы жанұялық жарасымдылық көрсетілен.
Ал Салихитдин Айтбаевтың «Қонақ келді» суретінде қымыз жеке архетип әрі қонақжайлылық нышаны ретінде бейнеленген.
= Қазіргі өндіріс және тұтыну = Қазіргі уақытта қымыз Қазақстанда, Моңғолияда, Қырғызстанда, Ресей Федерациясының бірқатар субъектілерінде және басқа елдерде жаппай тұтынылады. Ресей Федерациясында қымыз Ростов, Тверь, Ярославль облыстарында, Марий Эл, Алтай, Якутия Республикаларында және т.б. өндіріледі. көшбасшылық позицияны Башқұртстан алады — мұнда ресейлік қымыз өндірісінің 63% - дан астамы өндіріледі.
Сондай-ақ, Башқұртстанда қымыз жасаушылардың аймақтық байқаулары үнемі өткізіліп тұрады. Башқұрттардағы қымыз ыдыстары кешенінің элементтерінің бірі-су құстары, аңдар түріндегі қымыз құюға арналған ижау шелегі, оны халық қолөнершілері әр түрлі ағаштардың бір бөлігінен жасайды.
Қымыз таза түрінде де, басқа сусындардың құрамында да тұтынылуы мүмкін, мысалы, қымыз немесе айранмен хош иістендірілген ақ-серке — шорпо.
Сілтемелер
Санат:Сүт Санат:Сүт өнімдері Санат:Қазақ асханасы Санат:Қырғыз асханасы
Газбен жабдықтау
Газбен жабдықтау - халық шаруашылығы мен халық қажеті үшін газ отынын ұйымдастырып жіберу және тарату.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Сәулет және құрылыс
Сұлтан Мәжитұлы Оздоев
thumb|right|200px| Сұлтан Мәжитұлы Оздоев(7.11.1939 жылы туған, Ресей, Солтүстік Осетия Республикасы, пригородный ауданы Базоркино селосы) – геология-минералдық ғылымының докторы (1986), профессор (1994). Қазақстан Ұлттық Fылым Aкадемиясының академигі (2003).
Оқу жолы
Қазақ политехникалық институтын (1966, қазіргі Қазақ ұлттық техникалық университеті) бітірген.
Жұмыс жолы
1967 жылдан Қазақстан Fылым Aкадемияның Геология ғылымдар ғылыми-зерттеу институтында инженер, аға, бас инженер, кіші, аға, жетекші және бас ғылыми қызметкер болып жұмыс істеген.
Қосқан үлесі
Оздоев 1995 жылдан Қазақстандағы ингуш ұлттық-мәдени орталығының төрағасы.
Муриаэ
Муриаэ (Muriaé) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Зона-да-Мата мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Муриаэ экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 100 063 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 843,327 км² шамасында. Халық тығыздығы — 118,7 адам/км².
Тарихы
Қала 1855 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Ночера-Инферьоре
Ночера-Инферьоре (Nocera Inferiore) — Италиядағы қала, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Салерно провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 46 095 адамды құрайды (2007). Халық тығыздығы 2216,79 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 20,78 км² шамасында. Пошта индексі — 84014.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Баспасөздің Америкааралық Ассоциациясы
Баспасөздің Америкааралық Ассоциациясы – өзінің міндетін Солтүстік және Оңтүстік Америкада баспасөз бостандығын қорғау деп есептейді, ал іс жүзінде Латын Америкасы елдерінде АҚШ монополиясы бағытының нығаюына (1942) қызмет етеді.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Завизионная Инесса Юрьевна
Завизионная Инесса Юрьевна (1946 ж. т.) - суретші. Ұсақ мүсінше, сәндік және монументті өнер саласында жұмыс істейді. Ол Латвияның Дзинтари шығармашылық базасында жасалған «Абай» ескерткіш медалінің авторы (1972, жөз, құйма, Көркем сурет көрмесінің дирекциясы). Медальдың алдыңғы бетінде иығына шапанын жамылып тұрған Абай бейнеленген. Медальдің сыртқы бетіне араб әрпімен «Абай Құнанбаев» деп жазы- лған.Жалпы алғанда, медаль жарасымдылығымен және классикалық құрылымымен ерекшеленеді.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Люнебах
Люнебах (Lünebach) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прюм ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 561 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 10,27 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 2 32 262. Муниципалитеттің басшысы — Карл-Хайнц Крост.
Компета
Компета (Cómpeta) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Малага провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Аксаркия-Коста-дель-Соль ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3862 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 54 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 53 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Малага елді мекендері
Ваня-Иоль
Ваня-Иоль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уса өзенінің сол жағалауынан 428 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Батыс Еуропадағы спутниктік теледидардың араб қызметі
Батыс еуропадағы спутниктік теледидардың араб қызметі - Батыс Еуропада қазіргі заманғы технологиямен жабдықталған және білікті мамандары бар араб құрылтайшыларының қаржысына құрылған спутниктік арналары бар.
Бұл арналардың қаржысы мол, араб әлемінде және одан тыс елдерде дамыған тілшілер жүйесі бар.
Қазіргі кезде араб радио және теледидар хабар тарату қызметі спутниктік Азия және Латын Америкасы арналарын пайдалануды іске қосуда.
Коммерциялық негізде өз қызметін жүргізетін бұл ұйымның негізгі ерекшелігі - Египет, Сауд Арабиясы, Тунис, Кувейт сияқты араб елдерінде, сондай-ақ Италияда телебағдарламалардың жеке өндірістік орталығының болуы.
ORBIT осы атпенен Италия аумағында хабар тарату ұйымы құрылды. 30-ға жуық Сауд компаниялары өз қаржылары мен күш-жігерлерін спутниктік хабар тарату қызметін құру үшін біріктіріп, 1994 жылы, ол мақсаттарына жетті. Бұл ұйымның қызметі коммерциялық негізде жүзеге асырылады, ол Италияның Telespasio корпорациясымен ынтымақтасады.
Ұйымның сандық техникамен жабдықталған Эр-Риядта орталығы бар. ARABSAT және INTELSAT спутниктерін пайдалану Еуропа, Солтүстік Африка, АҚШ-ты қосқанда әлемнің 140 еліне ORBIT хабарларын трансляциялауды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Алайда қазіргі кезде барлық мүмкіндіктер толық іске қосылған жоқ. ORBIT каналдарының коммерциялық қызметі Батыс телекомпанияларының хабарларын трансляциялауға көп көңіл бөледі, әсіресе, АҚШ пен Франция. Мысалы, ORBIT-тің 10 спутниктік арнасы STAR-TF француз телекомпаниясын шарт бойынша жалға пайдаланып, сол арқылы өзінің және АҚШ телекомпанияларының хабарларын көрсетеді. Сондықтан әзірге араб қаражаты ORBIT қызметін араб хабар тарату компаниясына айналдыра алмай отыр.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Пингвинтәрізділер
Пингвинтәрізділер (Sphenisciformes) — құстардың бір отряды.
Эоцен дәуіріне тән Пингвинтәрізділердің қаңқа қалдықтары Жаңа Зеландия, Австралия және Аргентина жерлерінен табылған. Пингвинтәрізділер құстардың басқа топтарынан ерте кезде бөлінген, шығу тегі жағынан дауылпаздарға жақын. Қазіргі кезде Пингвинтәрізділердің 6 туысқа жататын 15 — 17 түрі белгілі, дене тұрқының ұзындығы 40 см-ден (галапогос пингвині) 120 см-ге (император пингвині) дейін, салм. 3 кг-нан 45 кг-ға дейін жетеді. Қауырсындары қысқа, тығыз, арқасы қара, қара қоңыр, бауыры ақ түсті, кейбір түрінің басы сары теңбілді немесе айдарлы болады. Төс бұлшық еттері жақсы жетілген, қанаты ескекке айналған, қабыршақ тәрізді қауырсынмен қапталған.Пингвиндер өмір бойы бір-ақ сыңарымен өтеді.thumb|alt=A.|left|Fairy Penguins in Melbourne Zoo Жақсы жүзеді, сүңгиді, жарғақты саусақтары мен қысқа құйрығы руль қызметін атқарады. Пингвинтәрізділер жағалауға, мұз үстіне секіріп шығып, құрлықта көбіне екі жағына теңселе адымдап, баяу қозғалады, қар үстінде бауырымен сырғанайды. Пингвинтәрізділердің тері астындағы дәнекер ұлпадан тұратын май қабаттары жақсы жетілген, ол денесіндегі жылуды реттеп отырады. Пингвинтәрізділер құрлықта түлейді, бұл кезде олар қоректенбейді. Моногамиялы, ұя салып, жұмыртқалау кезінде бірнеше мыңдаған дарабастары бірігіп үлкен топ құрады. Ұяларын жағалаулардағы жазық, тасты жерлерге, үңгірлерге, ағаш тамырларының қуыстарына салады. Ұяда 1 — 2 (кейде 3) жұмыртқа болады. Император пингвинінің еркегі жұмыртқаны аяғының үстіне ұстап, бауырындағы тері қатпарымен жабады, 65 күндей шайқайды. Аделия пингвині 35 күнде балапан басып шығарады. Пингвинтәрізділер шаянтәрізділермен, басаяқты ұлулармен, балықтармен қоректенеді. Галапогос пингвині (Sphenіscus mendіculus) өте сирек кездеседі, саны аз болғандықтан қорғауға алынып, Халықаралық табиғат қорғау одағының “Қызыл кітабына” енгізілген.
Кёлликен
250px|thumb|Картада орналасуы Кёлликен (Kölliken) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Цофинген округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4081 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.89 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4276, пошта индексі — 5742.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргау елді мекендері
Уянь-Гюйди
Уянь-Гюйди, Туцитан (т.-ө ж.б) - ғұн тәңірқұты. Ол таққа отырысымен өзіне дейінгі билеушілердің Қытайға байланысты саясатын өзгертіп, інісін бейбіт жолмен келісімге келу үшін елшілікке жіберді. Өзінен бұрынғы тәңірқұтының барлық жақындары мен жақтастарын өлтіріп, қуғынға ұшыратты. Ақыры өз қол астындағылардың көтерілісі нәтижесінде өзін-өзі өлтіруге мәжбүр болған.
Дереккөздер
Санат:Ғұндар Санат:Туған жылы белгісіздер Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер Санат:Билеушілер