cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Органикалық қосылыстар
Химиялық әдістердің түрлері
Органикалық синтезді іске асыру үшін: соңғы көрсеткішке жеткізетін тиімді, бір ізді, қарапайым және тура жолды таңдап алу, алынатын молекула құрамын, ондағы химиялық байланыстарды құруға мүмкіндік жасайтын әдістер жиынтығын таңдау қажет. Әдістердің негізгі үш тобы бар: 1) құрылымдық, яғни жаңа молекула құрайтын С–С байланыстарының түзілуі (мысалы, Гриньяр, Фридель-Крафтс реакциялары); 2) бұзылу немесе ыдырату әдістері. Мұнда синтездегі рөлі аяқталған молекулаларды істен шығару мақсатында С–С байланыстарын бұзу қаралады (мысалы, декарбоксилдеу, диолдардың периодты тотығуы, т.б.); 3) функционалды топтарды ауыстыру. Бұл әдісте түпкілікті қосылысты сақтап қалу үшін молекулаға басқа функционалды топ енгізіледі (мысалы, спиртті алкильгалогенидке, жай және күрделі эфирді карбонильді қосылыстарға, т.б.). thumb|Alt=A|750px|Галогенкөмірсутектен спирттің алынуы
Медицинадағы үлесі
Органикалық синтездің көмегімен маңызды дәрілік препараттар жасалады. Олар халық шаруашылығының барлық салаларында кеңінен қолданылады.
Дереккөздер
Органикалық қосылыстар
Ольга Николаевна Тарасова
2004 - 2005 жылдарда көпсайыс түрінен Ресейдің екі дүркін жеңімпазы болған. Коньки тебу спортынан Еуропа мен әлем чемпионаты Кубогіне қол жеткізген. Өзінің спорттық мансабын 1989 жылдан бастаған. Көптеген халықаралық сайыстарға қатысып, жүлделі орындарды иеленген. Ольга Тарасова үлкен спорттағы мансабын 2007 жылы аяқтады.
Дереккөздер
Санат: Тұлғалар Санат:Ресей сценарийшілері Санат:Балет әртістері
Василий Дмитриевич Тихомиров
Василий Дмитриевич Тихомиров (шын тегі Михайлов, 1876 жылы 29 наурызда Мәскеуде дүниеге келіп, 1956 жылы 20 маусымда дүниеден өткен) – орыс және совет балет әртісі және балетмейстер. .
1934 жылы Ресей Федерациясының халық әртісі атанған.
1885-1891 жылдарда Мәскеу театр училищесі И.А. Ермолов класында оқыған.
Керемет қабілетінің арқасында 1891 жылы Петербург хореография училищесіне ауыстырылады. Бұл жерді 1893 жылы бітіріп, Мәскеуге қайта оралады.
Рогозче (Кырджали облысы)
Рогозче (Рогозче) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 95 адамды құрайды.
Василий Дмитриевич Тихомиров
Василий Дмитриевич 1893-1935 жылдары Адольф Аданның «Корсар», П.И. Чайковскийдің «Аққулар өзені», А.К. Глазуновтың «Раймонда» үздік балет партияларында билеген. 1900-1935 жылдарда ''Үлкен театр]]да балетмейстер үйретушісі болған.
Рогозче (Кырджали облысы)
Пошта индексі — 6845. Телефон коды — 03633. ЕКАТТЕ коды — 62846.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
IC 4749
IC 4749 — Тауыс шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62300, ESO 103-54.
Сыртқы сілтемелер
IC 4749 Санат:Тауыс (шоқжұлдыз)
Красноярка (Сосьва тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сосьва өзені бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері
Африкалық Бірлік Ұйымы
нобай|250x250 нүкте|Африкалық бірлік ұйымының байрағы Африкалық Бірлік Ұйымы – Африка елдерінің ұйымы. 2001 жылы Африкалық кеңес деп атала бастайды. 1963 жылы тәуелсіздік алған мемлекеттер басшылары Конференциясында құрылады.
Мақсаттары: Африка елдері арасындағы ынтымақтастықты, территориялық шиеленістерді және олардың арасындағы таластар мен келіспеушіліктерді реттеу, өмірдің саяси және әлеуметтік - экономикалық салаларындағы ынтымақтастық. 1994 жылы ұйымға ОАР енеді.
Ұйымға мүше елдер
Алжир, Ангола, Бенин, Ботсвана, Буркина-Фасо, Гамбия, Гвинея, Джибути, Эритрея, Эфиопия, Замбия, Зимбабве, Кабо-Верде, Камерун, Кения, Конго Демократиялық Республикасы, Кот-д’Ивуар, Камар аралдары, Лесото, Либерия, Ливия, Мавритания, Морис, Мадагаскар, Малави, Мали, Мозамбик, Мысыр, Намибия, Нигер, Нигерия, ОАР, Орталық Африка Республикасы, Руанда, Сан-Томе және Принсипи, Эсватини, Сейшель аралдары, Сомали, Судан, Сьерра-Леоне, Танзания, Того, Тунис, Уганда, Чад, Экваторлық Гвинея.
Дереккөздер
Санат:Халықаралық ұйымдар
Фергюсон қарсылықтары (2014)
Фергюсон, Миссури штаты нда Майкл Браунның полиция қызметкерімен атылуына байланысты туындаған протестер мен азаматтық тәртіпсіздіктер.
Майкл Браунның өлімі
Майкл Браун 18 жасар афро-америкалық жігіт Фергюсон полиция қызметкері Даррэн Вильсонмен атылып өлтіреді. Қазылар алқасы соты бірнеше ай талқылаудан соң полиция қызметкері кінәсіз деген үкім шығарды.
Тарамыс
Дереккөздер
Санат:Тұрмыстық заттар
Фергюсон қарсылықтары (2014)
Өту барысы
Браун өлтірілген күні оқиға орын алған жерде азаматтар гүлдерден мемориал орнатты. Анықталмаған полиция офицері қызметтік итке мемориалға дәрет сындыруға мүмкіндік берген. Кейін полиция көліктері мемориалды толықтай бұзды. Осы әрекеттер сол жердегі азаматтардың наразылығын тудырды. Жаппай қарсылықтардың алғашқы көрінісі осыдан туындаған.
Дереккөздер
Санат:Қақтығыстар Санат:2014 жыл
Теренгулька
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Куйбышев суқоймалары Камское Устье қала типті ауылдан Үлкен Черемшан өзендерін қоспағанда Куйбышев су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Понью
Понью — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чикшин өзенінің сол жағалауынан 116 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Теренгулька
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Понью
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Әуетәсілдер
Әуетәсілдер - Зерттелмек аймақпен ұшақтар немесе тікүшақтар көмегімен танысу.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология Санат:Геология
Виталий Алексеевич Быкадаров
КСРО Еңбек сіңірген геолог-барлаушысы. ҚР жер қойнауының Құрметті барлаушысы.
Торғай ойысындағы Құмкөл мұнай-газ кен орнын ашқан ізашар Жамбыл облысындағы Амангелді газ конденсаты кен орнын ашуға қатысқан.
Дереккөздер
Санат:27 шілдеде туғандар Санат:1935 жылы туғандар Санат:Миллер ауданында туғандар Санат:Ростов мемлекеттік университеті түлектері Санат:Геология-минералогия ғылымдарының кандидаттары Санат:Қазақстан геологтары Санат:КСРО-ның еңбек сіірген геолог-барлаушылары Санат:Қазақстан жер қойнауының құрметті барлаушылары
Видзь-Ю
Видзь-Ю (Видэ-Ю) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Визинга өзенінің сол жағалауынан 81 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Глория (футбол клубы, Бистрица)
Сілтемелер
Санат:Румыния футбол клубтары
Лаицист
Лаицист - [франц. laque - зайырлы, бұқаралық, шіркеудің, діни мекеменің бақылауына кірмейтін] - барлық әлеуметтік-саяси мәселелерді, оның ішінде білім беру мәселелерін тек зайырлы жолмен шешуді жақтайтындар. Кейде "антиклерикал" ұғымымен пара- пар қолданьшады, бірақ бұл термин жоғарыда аталған мәселелерге шектен шыққан ымырасыз әрі белсенді позицияны ұстанатындарды білдіреді; антиклерикал - тек лаицист емес, ол клерикализмға қарсы күресуші.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Йоханнес Дидерик ван дер Ваальс
Йоханнес Дидерик ван дер Ваальс (Johannes Diderik van der Waals; 23 қараша 1837 жыл, Лейден — 8 наурыз 1923 жыл, Амстердам) — голланд физигі. Ол ең алдымен нақты газдың әрекетін жақсы дәлдікпен сипаттайтын Ван-дер-ваальс теңдеуінің авторы ретінде белгілі.
Өмірбаяны
Йоханнес Дидерик ван дер Ваальс 1837 жылы 23 қарашада Лейденде дүниеге келген. Ол ағаш ұстасы Якобус ван дер Ваальс пен Элизабет ван дер Ваальс отбасындағы он баланың үлкені болатын.
Ван дер Ваальс орта мектепке бармады, бірақ «озық бастауыш білім» деп аталатын білім алды және 15 жасында мектепті тастап кетті. Оқуды бітіргеннен кейін бастауыш мектепте көмекші мұғалім болып жұмыс істеді. 1856 жылдан 1861 жылға дейін оқу курстарына қатысып, содан кейін өзі мұғалім болды.
Ван дер Ваальс термодинамикаға ерекше қызығушылық танытты. Оған 1857 жылы Рудольф Клаузийдің «Uber die Art der Bewegung, welche wir Wärme nennen» («Біз жылу деп атайтын қозғалыс түрі туралы») атты трактаты әсер етті. Кейінірек оған Джеймс Клерк Максвелл, Людвиг Больцман және Виллард Гиббс жазбалары қатты әсер етті.
1862 жылдан бастап Ван дер Ваальс Лейден университетінде ерікті тыңдаушы ретінде лекциялар мен семинарларға қатысты: ол толыққанды студент емес еді, өйткені ол классикалық тілдерді жеткілікті білмеген. 1865 жылы біраз дайындықтан кейін ол Девентерде, ал 1866 жылы Гаагада мұғалімдік қызметке орналасып, кейін мектеп директоры болды.
Ван дер Ваальсқа 1873 жылы Лейден университеті философия докторы дәрежесін берді, қазір классика ретінде танылған диссертация: «Over de continuïteit van den gas-en vloeistoftoestand» (неміс тіліндегі аудармасы 1881 жылы Лейпцигте пайда болды). Джеймс Клерк Максвелл, ван дер Ваальстың жұмысы туралы: «Ол бірден оның атын ғылымдағы ең көрнекті есімдермен теңестірді» деді.
1877 жылы Амстердам университетінің ашылуымен Ван дер Ваальс сол жерде физика бойынша профессорлық дәрежесін алды және 1908 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін сонда жұмыс істеді. 1910 жылы физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты атанды.
Кембридж университетінің құрметті докторы атағы берілді; Мәскеу табиғат зерттеушілер қоғамының, Корольдік Ирландия академиясының және Америка философиялық қоғамының құрметті мүшесі болды. Пруссия Ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1900) ; Бельгия Корольдік ғылым академиясының қауымдастырылған мүшесі; Химия қоғамының (Лондон), АҚШ Ұлттық ғылым академиясының (1913) және деи Линсей ұлттық академиясының (Рим) шетелдік мүшесі. Сонымен қатар, ол 1912 жылы  құрметті мүшесі болып сайланды.
Ван дер Ваальс 1923 жылы 85 жасында қайтыс болды.
Жұмыстары мен жетістіктері
Ван дер Ваальс жұмысының көп бөлігі теориялық молекулалық физика саласына жатады. Ол молекулалардың әрекетін зерттеп, материяның күйлерін сипаттайтын теориялармен айналысты. 1869 жылы ол молекулалар арасындағы өзара әрекеттесу күштерін ашты, олар кейінірек оның атымен аталды — Ван дер Ваальс күштері. 1873 жылы ол өзінің диссертациясында заттың газ және сұйық фазаларын біркелкі сипаттайтын модель жасады. Осы модельге сүйене отырып, ол күй теңдеуін шығарды, ол белгілі бір температурада тепе-теңдікте тұрған сұйық пен оның буының физикалық қасиеттерінің айырмашылықтары жойылатынын көрсетті. Критикалық деп аталатын мұндай температурада сұйықтық пен оның қаныққан буының тығыздығы бірдей болады және олардың арасындағы көрінетін шекара жоғалады. Осы жетістігі үшін Ван дер Ваальс 1910 жылы физика бойынша Нобель сыйлығын «газдар мен сұйықтықтардың күй теңдеуіндегі жұмысы үшін» алды.
Оның басқа еңбектеріне, мысалы, термодинамикалық ойлардан капиллярлықты түсіндіру жатады. Мұндай түсініктемені ғылыми қауым бірден қабылдамаса да, механика тұрғысынан Лапластың түсіндірмесіне қарағанда дұрыс болып шықты.
Естелік
Ван дер Ваальс құрметіне 1970 ж Айдағы кратер аталды. Ван-дер-Ваальс теңдеуі және соған байланысты ұғымдар, ван-дер-Ваальс күштері және ван-дер-Ваальс радиусы да оның атымен алады.
Сілтемелер
Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері Санат:Нидерланд корольдік ғылым академиясының мүшелері Санат:Физиктер Санат:Нидерланд физиктері Санат:Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері
Құрылтайшылық пайда
Құрылтайшылық пайда — акционерлік қоғам құрылтайшылары акцияларды сатудан алынған сома мен оның құрылуы кезінде салынған нақты капитал арасындағы айырма түрінде алатын табыс. He акцияларды атаулы құнынан жоғары бағаға сату есебінен, не нақты қуаттаумен қамтамасыз етілмеген қосымша акциялар шығару есебінен құралады.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Вейруш (Эштаррежа)
Вейруш (Эштаррежа) (Veiros) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Эштаррежа муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2618 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,21 км² шамасында. Халық тығыздығы — 233,5 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Арасан (ауыл)
Арасан — Жетісу облысы Ақсу ауданындағы ауыл, Арасан ауылдық округі орталығы. КАТО коды — 193235100.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жансүгіров ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 15 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1549 адам (764 ер адам және 785 әйел адам) болса, 2009 жылы 1758 адамды (882 ер адам және 876 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақсу ауданы елді мекендері Санат:Жетісу казак әскерінің елді мекендері
Эрвин Францевич Госсен
Госсен Эрвин Францевич(18.7.1931 жылы туған, Украина, Днепропетровск облысы, Молочанск ауданы, Лесное селосы — 9.2.2020) – ауыл шаруашылық ғылымы докторы (1991), профессор (1997), Қазақстан Ғылым Академиясының (1992), Қазақ ауыл шаруашылық ғылым академиясының академигі (1999). Көкшетау облысындағы (қазіргі Ақмола облысы) Қатаркөл техникумын (1953), Қорған (Ресей) ауыл шаруашылық институтын (1961) бітірген. 1953–1959 жылдары Қазақ егіншілік ғылыми-зерттеу институтында ғылыми қызметкер, 1959–1982 жылдары Қазақ астық ш. ғыл.-зерт. институтында ғылыми қызметкер, лаборатория меңгерушісі, директордың ғыл. істері жөніндегі орынбасары болды. 1982–1991 жылдары Бүкілодақтық ауыл шаруашылық Ғылым Академиясының Шығыс бөлімшесі төрағасының орынбасары, 1991–1996 жылдары Қазақ ауыл шаруашылық Ғылым Академиясының академик-хатшысы қызметтерін атқарды. 1996–1997 жылдары Қазақ мемлекеттік аграрлық университетінің профессорі Қазақ жер өңдеу ғылыми-зерттеу институты және өсімдіктерді қорғау ғылыми-зерттеу институтында бас маман, ғылыми қызметкер (1997–2006), 2007 жылдан Көкшетау мемлекеттік университетінің кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарады. Негізгі ғыл. жұмыстары топырақ қорғау, егіншілік жүйесі мен астық өндірісінің технологиясын жетілдіруге арналған. Госсен эрозияға қарсы қолданылатын техника бойынша 4 авторлық куәлік алған, 220-дан аса ғылыми-зерттеу еңбегі бар. «Достық» орденімен марапатталған (1997). Лениндік сыйлығы лауреаты (1972).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Ғылым
Абстракты символ
Абстракты символ(Абстрактный символ; abstract symbol) — элементарлық құрылмалық объект, абстракты алфавит элементі.
Дереккөздер
Cанат: А
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Алға (Шу ауданы)
Алға — Жамбыл облысының Шу ауданындағы ауыл, Алға ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Шу қаласының батыс шетіндегі темір жол стансасынан 2 км жерде, бөз, бетеге, көкпек шөп аралас өскен шөлді дала белдемінде орналасқан.
Халқы
Алғада бұрынғы кеңшар негізінде өндірістік кооперативтер, жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер жұмыс істейді. Ауылда орта мектеп, клуб, аурухана, кітапхана бар. Тұрғындары аудан орталығымен, елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.
Тьебомений
Тьебомений (Thiébauménil) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Люневиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,87 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 395 адамды құрады. Халық тығыздығы — 102,07 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Падри-Бернарду
Падри-Бернарду (Padre Bernardo) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Шығыс Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Энторну-ду-Дистриту-Федерал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25220 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3 137,903 км² шамасында. Халық тығыздығы — 8,0 адам/км².
Тарихы
Қала 1964 жылы құрылған.
Санат:Гояс елді мекендері
Абзал Талғатұлы Бейсебеков
Абзал Талғатұлы Бейсебеков (30 қараша 1992, Алматы, Қазақстан) — қазақ футболшысы, "Астана" футбол клубы мен Қазақстан құрамасының қорғаушысы.
Клубтық
"Қайрат" футбол клубының түлегі. Балалар клубында 2007 жылға дейін өнер көрсетіп, 2008 жылы негізгі құрамға қабылданды. Бір жылдан соң Астананың "Локомотивіне" ауысып, 2010 жылы туған клубына қайта оралды.
2011 жылы Өскеменнің "Востогы" қатарын толықтырды. 2012 жылы тағы да "Астанаға" ауысып, 2013 жылы Қазақстан премьер лигасының күміс жүлдегері атанды.
Тәжірибе жинақтау үшін 2014 жылы ақпан айында Польшаның "Корона" клубына жалға берілді. Жазда "Астанаға" оралды.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Астана ФК ойыншылары Санат:Восток ФК ойыншылары Санат:Корона ФК ойыншылары Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Цимоне
Цимоне (Zimone) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Бьелла провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 405 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 203 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 2 км² шамасында. Пошта индексі — 13887.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Татреңтәрізділер
Татреңтәрізділер (Charadriiformes) – құстардың бір отряды.
Арғы тегі тырнатәрізділер деп есептелінеді. Эоцен дәуірінен белгілі. Татреңтәрізділер негізінен теңіз жағалауларында, ормандарда, шалғындар мен далалы аймақтарда, батпақты-сулы жерлерде тіршілік етеді. Арктикадан Антарктика жағалауларына дейін кездеседі. 8 тұқымдасы, 300-ден астам түрі белгілі.
Қазақстанда 8 тұқымдасқа (балшықшы, татрең, бізтұмсық, қарала балшықшы, тауқұдірет, қарақас, қаратұмсық шағалалар, т.б.) жататын 74 түрі бар. Қысы қатты жерлерде – жыл құсы. Татреңтәрізділердің жерге не тау беткейлеріне, кейде індер мен тастардың арасына салған ұяларының беті ашық болады. Ұясына 2 – 4 жұмыртқа салады, оларды мекиені мен қоразы кезектесіп басады. Көпшілік түрі моногамды және шоғыр құрып, ұя салады. Татреңтәрізділер жәндіктер және олардың дернәсілдерімен, ұлулар, шаянтәрізділер, құрттар және ұсақ кемірушілермен қоректенеді. thumb|left|Көл шағала
Халықаралық табиғат қорғау одағының “Қызыл кітабына” Татреңтәрізділердің 14 түрі, ал Қазақстанның “Қызыл кітабына” 7 түрі (тарғақ, орақтұмсық, тарбақ шырғалақ, қарабас өгізшағала, реликт шағала, құртамыш шалшықшы және шитұмсық шалшықшы) енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Татреңтәрізділер
Рубьяна
Рубьяна (Rubiana) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2048 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 77 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 27 км² шамасында. Пошта индексі — 10040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Мәскеу (футбол клубы)
Мәскеу футбол клубы (орыс. Футбольный клуб Москва) — Ресей чемпионаттарында 1997-2010 жылдары ойнаған футбол клубы.
Тарихы
1997 жылы "Торпедо-ЗИЛ" деген атаумен құрылды. 2003 жылы "Торпедо-Металлург", 2004 жылы "Мәскеу" деп атауы өзгертілді. 2007 жылғы Ресей чемпионатында төртінші орын алып, тарихындағы ең үздік нәтижеге қол жеткізді.
2010 жылдың басында демеушілері қаржылай қолдаудан бас тартты (себебі, клуб 2009 жылғы чемпионат қорытындысында бірінші лигаға түсіп қалды). 2010 жылғы маусымнан соң клуб таратылды.
Клубты әр жылдары Леонид Слуцкий, Олег Блохин, Сергей Алейников секілді атақты футболшылар жаттықтырды.
Б. з. д. 674 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 674 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 674 жылы қайтыс болғандар
Қызыл бадырлар
Қызыл бадырлар (Rhodophyta) — басым көпшілігі, теңізде өмір сүретін, 4000 жуық түрі бар балдырлар бөлімі. Жерде және тұщы суларда тек 50 жуық түрі ғана өмір сүреді. Барлық балдырларды көпжасушалы, сыртқы түрінен қарапайым немесе бұталанған жіпшелі, бұтақты, тақтайша тәріздес, кейде олар сабаққа және жапырақ тәріздес ағзаларға мүшеленген болыпта келеді. Қызыл балдырлар жасушалары қабықшамен жабылған, олардың ішкі целлюлозды және сыртқы пектинді сілекейлеуші қабаттарын айырып қарауға болады; циотплазма орталық вакуолды қоршай отыра, қабырғалық қабат болып орналасады. Ядро, негізінен біреу, бірақ ескі жасушаларда бірнеше ядро болады. Төменгі пішіндерінде хроматофор пиреноидты тақтайша тәріздес, көбінде, пиреноидсыз дәнді. Пластидтің және қызыл балдырлардың жалпы түсі бірнеше пигменттердің байланысуымен шарттасқан: каротин хлоровилдерінің а және d, ксантофилл, лютеин, фикоэритрин, фикоциан және т.б. Қордағы қоректік заттары, май және балдыр крахмалы. Бишіктілену сатысы мүлдем жоқ. Өзінен көбею, жыныстық және жыныссыз. Қызыл балдырлардың ұрғашы жыныс ағзасы, карпоген. Ол ұштық қысқа жасушадан, 34 жасушалы «карпогенді» жіптен дамиды. Дамудың толық кезеңі бірін, бірі алмастырып тұратын ұрпақтармен дамиды, олардың, (гаметофит) бірі гаплоидты және гаметалар шығарады, ал басқа екеуі, (карпоспорофит және тетраспорофит) диплоиндтылар және поралар шығарады. Қызыл балдырлар бөлімінде екі класс: бангиевті балдырлар және флоридеевті балдырлар. Қызыл балдырлар тамақта қолданылады, олардың кейбірінен агар-агар алынады, йод жасалынады.
Дереккөздер
Санат:Биология
Терісаққан ауылдық округі (Ақтөбе облысы)
Терісаққан ауылдық округі – Ақтөбе облысы Қобда ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Терісаққан, Жаңаталап ауылдары кіреді. Орталығы – Терісаққан ауылы.
Тарихы
Округ кеңес заманында Успен ауылдық кеңесі деп аталған. 1997 жылы Терісаққан ауылдық округі (орталығы Терісаққан а.) таратылып, Жаңаталап ауылдық округіне (орталығы Жаңаталап а.) қосылды. Кейін Жаңаталап ауылдық округінен Терісаққан ауылдық округі бөлініп шықты. 2017 жылы Жаңаталап ауылдық округі таратылып, Терісаққан ауылдық округіне қосылды.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1280 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Қобда ауданы ауылдық округтері
Ормессон-сюр-Марн
Ормессон-сюр-Марн (Ormesson-sur-Marne) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Валь-де-Марн департаментінде орналасқан. Ножан-сюр-Марн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,41 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9891 адамды құрады. Халық тығыздығы — 2900,59 адам/км².
Юн (Кіші Кия тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендеріВоронов мүйісінен (Мезень өзенін қоспағанда) Канин Нос мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ормессон-сюр-Марн
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Юн (Кіші Кия тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ормессон-сюр-Марн
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валь-де-Марн департаментінің коммуналары
Юн (Кіші Кия тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері
Батуаса
Батуаса (өз атаулары: оранг-батуаса, оранг-варинама, оранг-тобо, оранг-хатуметен, оранг – «халық» дегенді білдіреді) — Индонезиядағы амбон-тимор халықтарының бірі. Негізінен Серам аралында тұрады. Жалпы саны 5 мың адам.
Тілі
Тілі - батуаса, малай тілінің амбон диалектісі және гесер тілі де кең таралған.
Діні
Олар сунниттік исламды ұстанады, (мұсылман-сүнниттер).
Тарихы
нобай|солға|200px|Саго пальмасын өңдеу Батуасалар 14-16 ғасырларда Малай архипелагының әртүрлі аймақтарынан келген иммигранттар – саудагерлер, негізінен бандандықтар, тидорлықтар, тернаттармен араласқан Шығыс Серамның байырғы тұрғындарының негізінде қалыптасты. 17-18 ғасырларда Тобо княздігі, 19 ғасырдың аяғына дейін Серамның шығыс бөлігіне иелік етті және Гесер князьдіктерімен бірге Жаңа Гвинеямен және Молукка архипелагының аралдарымен делдалдық сауданы басқарды.
Мырзашоқы
Мырзашоқы — Түркістан облысы Жетісай ауданы, Жылысу ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Батуаса
Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсіпі – саго өндіру, батат, маниок, асқабақ, банан, ананас, бұршақ дақылдары, кокос пальмаларын өсіреді, сонымен бірге балық аулау, ұсақ сауда да дамыған. Қолөнерден тоқымашылық, керамика, ұсталық өнері дамыған.
Мырзашоқы
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жетісай қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 17 км-дей жерде.
Батуаса
Өмір салты
Ауылдық қауымдастықтарды раджалар немесе орангкайлар деп аталатын басшылар басқарады. Елді мекендері жағалауда орналасқан. Киімдері- баджу жемпірлері мен саронг. Негізгі тағамдары - саго крахмалынан жасалған тағамдар, жаңа піскен, кептірілген және ашытылған балық, көкөніс сорпасы, мереке күндері - ет және күріш.
І Теңіз маңы уезі
І Теңіз маңы уезі (І Теңіз маңы округі) — 1919-1922 жылдары өмір сүрген Бөкей губерниясының (1920 бастап - Қырғыз АКСР құрамында) әкімшілік-аумақтық бірлік.
Батуаса
Дереккөздер
Санат:Индонезия этникалық топтары
Мырзашоқы
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1593 адам (832 ер адам және 761 әйел адам) болса, 2009 жылы 2255 адамды (1157 ер адам және 1098 әйел адам) құрады.
І Теңіз маңы уезі
Әкімшілік орталығы болмаған І Теңіз маңы уезі 1919 жылы құрылды. 1920 жылы оның құрамына атаулардың орнына сандар (1-ден 16-ға дейін) болған 16 көшпелі болыстар кірді.
Мырзашоқы
Дереккөздер
Санат:Жетісай ауданы елді мекендері
І Теңіз маңы уезі
1921 жылдың қаңтарында 16 болыстың орнына 4 құрылды (барлығы көшпелі):
Барсучья
Барсучья — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Трескулов өзенінің оң жағалауынан 160 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
І Теңіз маңы уезі
1922 жылы 6 мамырда І Теңіз маңы уезі жойылды. Оның аумағы Теңіз уезіне өтті.
Сілтеме
Санат:Бөкей губерниясы уездері
Отырар
Отырар — ортағасырлық қала орны. Түркістан облысы Отырар ауданының Темір темір жол стансасынан солтүстік-батысқа қарай 7 км жерде орналасқан.
Отырар 8 ғасырдың басынан Тарбанд (Трабан) деген атаумен белгілі. Бұл атау Күлтегін және Білге қаған құрметіне арналған көне түркі жазбаларда кездеседі. 8 ғ-дағы араб географы Якут “Тарбанд, Тұрар, Тұрарбанд пен Отырар – бір қала” деп жазады. Араб тарихшысы Табаридің Отырар патшасын әл-Мамун халифтың жауларының бірі деп атағанына қарағанда, Отырар 9 ғ-дың өзінде-ақ ірі қала болған. 10 ғ. жазбаларында Кедер деген орталық қаласы бар Фараб аймағы аталады. Ал Фараб Кедерден көне қала екені әл-Мақдисидің (10 ғ-дың аяғы) еңбегінде жазылған. Оның айтуынша, бас қала аймақ есімімен Фараб аталған. 10 ғ-дан кейін Кедер тарихи және географиялық жазбаларда аталмайды, оның орнына астана да, аймақ та Фараб делінген. Отырар 5 – 15 ғ-ларда Арал бойындағы көшпелі тайпалармен сауда жасайтын Иран мен Орта Азиядан Сібірге, Моңғолияға және Қытайға қатынайтын сауда жолындағы маңызды қала болды. Кейбір зерттеушілердің пікірінше, қалада сол кезде әлемдегі аса ірі кітапхана және көптеген мешіт-медреселер болған.
Барсучья
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Зырянское ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Отырар
Отырар апаты
1218 жылы Мұхаммед Хорезмшахтың Отырардағы билеушісі Қайырханның әмірімен Шыңғыс хан керуенінің саудагерлері өлтіріледі. Бұл Шыңғыс ханның Орталық Азияға шапқыншылық жасауына сылтау болды. Тарихи әдебиеттерде бұл қырғын “Отырар апаты” деген атпен белгілі. 1219 жылы күзде моңғол әскерлері Отырарға жетті. Моңғол шапқыншылығы салдарынан Отырар қиратылып, қала тұрғындары қырғынға ұшырады. Бірақ 1219 жылғы апаттан кейін Отырар қайта жанданды.
Барсучья
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Отырар
Отырар апаты
1255 жылы армян саяхатшысы Отырарды Сырдария бойындағы ірі қалалар қатарында атайды. Отырар дүниежүзілік саудада бұрынғысынша делдалдық рөл атқарды.
Барсучья
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Географиялық зоналылықтың заңы
Географиялық зоналылықтың заңы - Солтүстік және Оңтүстік жарты шарларда занды түрде қайталанатын ландшафт қабығының табиғи зоналарға (мысалы, қоңыржай белдеудің орман және дала зоналары, тропиктік шөл зоналары, тағы да басқалары) бөлінуін бейнелейтін заң. Алғаш рет географиялық зоналылық пен биіктік белдеулік жөніндегі ірі ғылыми қорытындыны немістің табиғат зерттеушісі А. Гумбольдт (XIX ғасырдын ортасында) жасады. Осы қорытындының негізіңде жер бетін табиғи зоналарға бөлуді орыс топырақтанушысы және географы В.В. Докучаев ұсынды (1898 ж.).
Отырар
Отырар апаты
Қала туралы 1320 жылы Флоренция көпесі Пеголоттидің Азов теңізінен Қиыр Шығысқа дейінгі сауда жолы туралы жазбаларында да баса айтылған.
Юрий Николаевич Головко
Дереккөздер
<References/>
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:1955 жылы туғандар
Географиялық зоналылықтың заңы
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Отырар
Отырар апаты
14 ғасырда Ақ Орда хандары мұнда медреселер, ханакалар, мешіттер, кеңселер салдырды.
14 ғасырдың аяғында Отырар Әмір Темір мемлекетінің құрамына кірді. Әмір Темір мұнда бірнеше рет болып, Шығыс жорығына дайындығы қызған кезде (1405) осында қайтыс болды. Әмір Темір мирасқорлары мен Мұхаммед Шайбани әулетінің қазақ хандарымен күресі барысында Отырар тағдыры тағы да сынға түсті.
Отырарда археологиялық қазба жұмыстары кең көлемде 1969 жылы Қазақстан ҒА-ның К.Ақышев басқарған Отырар археологиялық экспедиция ұйымдастырылғаннан кейін басталды.
Отырардың сипаты
Қазіргі уақытта Отырар – бесбұрыш тәріздес төбе. Өлшемдері: оңт. жағы – 380 м, оңт.-батысы – 145 м, батысы – 400 м, солт.-шығысы – 380 м және шығысы – 350 м. Төбенің ең биік жері іргесінен 18 м. Жалпы аумағы 200 га. Қала дуалмен қоршалған. Оның солт.-шығыс және шығыс жақтағы құрылыстары жақсы сақталған. Негізгі төбені айналдыра қазған орлардың орны бар. Қаланың үш қақпасы болған. Орт. қақпа оңт. жағына орналасқан. Археологиялық қазба жұмыстары қала орнындағы мәдени қабаттарды анықтап, олардың қай уақытта болғанын, құрылыс орындарын кезеңге бөліп, талдау жасауға мүмкіндік берді. Қаланың мәдени қабаты 16 м. Ол 7 мәдени қабаттан тұрады.
1971-74 жылы аралығында Отырар аумағының бестен бір бөлігі (4 га) аршылды. Бойлық және ендік бағытымен салынған көшелердің болғаны анықталды. Көшелердің ені 2-3,5 м. Көшелер аралығында салынып бітпеген алаңдар немесе аулалар бар. Мұндағы тұрғын үйлер біртектес, біріне-бірі өте жақын салынған бір, екі немесе үш бөлмелі, ал көп бөлмелі үйлер сирек кездеседі. Жалғыз немесе орталық бөлменің көлемі 20-35 м2. Қабырғалары шикі кірпіштен (30209 см, 27167 см) жалпағынан және еңістеу етіліп қырынан қаланған. Қысы қатаң жерлерде кірпішті бұлайша қырынан қалау төбесі қалың топырақпен жабылған үйлерге тән тәсіл. Мұндай тәсіл Қазақстанның оңтүстігіндегі тұрғын үйлер құрылысында қазір де кездеседі. Үй ішіне еден арасына биіктігі 20-30 см үй жылытатын тандыр салынған. Тандырдың от жағатын бөлігі күйдірілген кірпішпен жабылған және түтін шығатын мойны қабырғаға жапсырыла салынған. От жағатын бөлігінің асты шұңқыр. Оның едені мен қабырғалары күйдірілген кірпішпен немесе оның сынықтарымен қапталған. Осы жерден тас диірмен және оның сынықтары, әр түрлі тас келсаптар шықты, сондай-ақ бөлмелер ішінен қыштан жасалған астық сақтайтын хұмдар мен құмыралар, ұралар, шаруашылыққа арналған шұңқырлар кездеседі. Көп бөлмелі үйлерге қос тандыр салынған. Олар үйлердің әр бұрышына орналастырылған, түтін шығатын ортақ мұржасы бар. Аршылған құрылыс кешендері 16-18 ғасырларға жатады. Бұлардың осы кезеңге жататындығын нумизмат материалдар (120-ға жуық тиындар) дәлелдеп береді. Осы кезеңде өрт болғандығы байқалады, кейбір бөлмелерде өрт іздері сақталған. Ыдыстардың түбінде тамғалы белгілер салынған. Ыдыстарды күйдіргенге дейін салынған мұндай белгілер оның тек түбінде ғана емес, төменгі бөлігінде де кездеседі. Бұлар қазақтың керей және қыпшақ руларының таңбаларына сәйкес келеді. Отырарда археол. қазба жұмыстары әлі де жүріп жатыр.
Отырар-Қаратау мәдениеті
Отырар-Қаратау мәдениеті – Оңтүстік Қазақстан өлкелерін мекендеген қаңлы тайпаларының көне мәдениеті (б.з.б. 1-мыңжылдықтың соңы). Ескерткіштердің негізгі тараған аумағы Сырдарияның орта ағысын қамтиды. Қалалар мен қоныстар, зираттар жақсы зерттелген. Олардың аса ірі шоғырлану орт. Отырар шұраты; Арыс өз-нің солт. жағасында Мардан, Мардан-Күйік, Қостөбе, Шаштөбе, Сейтмантөбе, Ақайтөбе, Шөлтөбе, т.б. ірі қалалары болған.
Тарихы
1940 ж. А.Н. Бернштам жетекшілік еткен археол. экспед. барысында алғашқы деректер алынып, ол кангюй-қаратау мәдениеті болып аталды. Кейінірек бұл өңірді Е.И. Аргеева, Г.И. Пацевич, К.Ақышев, К.Байпақов, Л.Б. Ерзакович, Л.М. Левина, А.Н. Подушкин зерттеді. Аса ірі ескерткіштерінің бірі – Көкмардан. О.-Қ. м. қалаларының үйлері ерте кезеңнен-ақ кварталдық жүйемен тұрғызылған. Әдетте 4 – 6 үй бір кварталды құрайды. Құнды ерекшеліктерге қыш ыдыстарға салынған 100-ге тарта таңба-белгілер жатады. Белгілердің негізгі тобы ру-тайпалық таңбалар. Зерттеуші ғалымдардың пайымдауынша бұлар соңғы орта ғасырдағы таңбаларға өте жақын. Бір ерекшелігі, мұнда қазақтың үш жүзіне де кіретін ру-тайпалардың таңбалары бар. О.-Қ. м. тайпалары мал ш-мен бірге жоғары дамыған егіншілік бағытты ұстанған, ұсталық және зергерлік қолөнер жақсы дамыған. Тұрғындар ата-баба рухына, тәңірге табынған. Халқы Сыр бойына көршілес Жетіасар және Қауыншы мәдениеттерінің тайпаларымен бірге тарихи Қаңлы мемлекетінің құрамына кірген. Б.з. 3 – 4 ғ-ларында заттық мәдениет ерекшеліктері мен антропол. деректер О.-Қ. м-н қалдырған тайпаларға ғұндар келіп араласқандығын көрсетеді. Осы кезеңде түркі мәдениеті мен тілі қалыптасқан, түркі-соғды синтезі дамыған. Ғұн тайпалары келіп қосылған кезеңнен бастап О.-Қ. м. тайпаларының үлкен бөлігі жетіасарлықтармен бірге Сырдың жоғ. ағысына, Орта Азияға қарай жылжыды. 6 – 7 ғ-ларда О.-Қ. м-нің дамуы тоқтап, басқа тайпалармен бірге Сыр мен Әмударияның төм. ағысына топтасты да, Кедер мәдениетін құрады. Қалған тұрғындар Отырар шұратында құрылған Қаңғар бірлестігіне кірген.
Отырар медресесі
Отырар медресесі – Отырар қаласында болған ортағасырлық діни оқу орны. 8 ғ-дың аяғында құрылып, моңғол шапқыншылығына дейін жұмыс істеген. Медреседе жан-жақтан білім іздеп келген шәкірттер 10 жыл бойы тәрбиеленді. Оларға бесінге дейін сабақ берілсе, бесіннен кейін медресе жұмысына салынды (аула сыпыру, ас пісіру, бау-бақша суару, т.б.). Ал екіндіден кейін шәкірттер өз жұмыстарымен айналысты. О. м-нде алғашқы 5 жылда сол заманғы әлемдік үш тіл: түркі-қыпшақ, парсы, араб тілдері оқытылды. 5 жылдан кейін шәкірттерге діни сабақтармен қатар астрономия, геометрия, музыка, т.б. ілімдер бойынша жан-жақты білім берілді. Тіпті бұрнағы заманда жойылып кеткен әліппелер (мыс., Финикия әліппесі) үйретілді. О. м-нде ғұлама ғалым Әбу Наср әл-Фараби оқыған.
Тағы қараңыз
Санат:Қазақстан көне қалалары Санат:Жібек жолының бойындағы қалалар
Эль-Бодон
Эль-Бодон (El Bodón) — Испаниядағы Муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 305 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 60,74 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 100 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Мақан Жиенбайұлы
Мақан Жиенбайұлы, Алтын Мақан (шамамен 1870, Қармақшы ауданы Қараөзек өңірі – 1931, Семей қаласы) – қайраткер.
Байұлы тайпасының Алтын руының Мәметек бөлімінен шыққан.
Саудамен аты шығып, байыған. Орынбор, Үргеніш, Тройц, Бештау қалаларында сауда жүргізген. елді отырықшылыққа, мәдениетке ұмтылдырған. Қызылорда қаласында көптеген үйлер салған. 1908 жылы Алтын мен Табын руларының арасында үлкен жанжал туады. Осы жанжал Ақмешіттегі Мақан Жиенбайұлының 100 адамдық керуен сарайында шешімін табады. Ол 1928 жылы ірі байларды тәркілеу тізіміне ілініп, Семейге жер аударылады. Осында жүргенде қайтадан байып, түрмеге қамалып, сонда қайтыс болады. Бүгінде Мақан Жиенбайұлы салғызған үйлер тарихи және мәдени ескерткіш ретінде мемлекеттік қорғауға алынған.
Сілтемелер
"Сыр елі энциклопедиясы"
Жанғабылсор
Жанғабылсор – Жайық алабындағы тұзды тұйық көл.
Географиялық орны
Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы жерінде орналасқан. Бұлдырты өзенінің төменгі ағысында, Қарақұдық ауылынан батысқа қарай 10 км жерде, теңіз деңгейінен 10 м биіктікте жатыр.
Гидрографикасы
Аумағы 8,9 км2, ұзындығы 7,6 км, енді жері 2,2 км, жағалау бойының ұзындығы 39 км. Суы қарашада қатып, наурыздың аяғында ери бастайды. Солтүстігінде Бұлдырты өзеніне жетпей құмға сіңіп кетеді. Суы кермек, аздап сілтілі. Мал шаруашылығына пайдаланылады. ‎
Дереккөздер
Санат:Сырым ауданы көлдері Санат:Жайық су алабы өңірі
Қоңыраубас
thumb|Қоңыраубас thumb|left|Қоңыраубас thumbnail|right|Қоңыраубас Қоңыраубас, қоңыраугүл (Campanula) – қоңыраугүлдер тұқымдасының бiр туысы. Бiр, екі не көп жылдық шөп, кейде шала бұта. Ара тісті жапырағы кезектi орналасқан. Гүлi кіріккен желекті, қоңырау пiшiндi, ақ көк, ақшыл көк түсті. Гүл шоғы сыпыртқыға топтанған. Жемiсi 3-5 ұялы, қақырап ашылатын қауашақ. Қоңыраубастың жер шарывың қоңыржай аймақтарында (көбіне Оңтүстік Еуропа, Азияда) таралған 300 түpi белгiлi. КСРО-да 150, оның 130 түpi Кавказда өседi, Қазақстанда орман құндыздығында, шабындық жерлерде, өзен жағасы мен тау аңғарында өсетін 10 түpi бар. Олар көбіне Ақтөбе, Семей, Көкшетау облысында, Тобыл, Есiл алқабында, Алтайда, Жоңғар, Iле, Күнгей, Кетпен, Терiскей Алатауларында өседi. Қоңыраубастың кейбiр түрлерiн әсемдiк үшiн қолдан өсiредi; Campanula rаpunculus деген түрінің жапырағы мен тамыры жеуге жарамды.
Дереккөздер
Санат:Қоңыраугүлділер
NGC 4021
Ашылуы
Бұл нысанды 1878 жылы 26 сәуірде Джон Людвиг Эмиль Дреер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4021 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37730, MCG 4-28-112, ZWG 127.124, ARAK 339, NPM1G +25.0271.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Нешвиц
Нешвиц (Neschwitz) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Дрезден әкімшілік округіне бағынады. Баутцен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2485 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 45,99 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 2 72 240. Муниципалитеттің басшысы — Герд Шустер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 17 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Бецдорф (Зиг)
Бецдорф (Зиг) (Betzdorf (Sieg)) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан қала. Альтенкирхен-Вестервальд ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 10 107 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 9,57 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 32 006. Қаланың басшысы — Бернд Брато.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Сынаша сүйек
Сынаша сүйек (клиновидная кость) (os sphenoidale, лат. os — сүйек, sphenoidalis — сына тәрізді) — бас сүйек ми сауыты бөліміндегі шүйде сүйек денесін соқаша сүйекпен байланыстырып тұратын, бас сүйек негізін құрауға қатысатын сүйек. Ол сүйек денесінен, самай және көзшарасы қанаттарынан, қанатша өсіндісінен тұрады.
Дереккөздер
Санат:Бассүйек
Алгоритмдік модель
Алгоритмдік модель  (Алгоритмическая модель; algorithmic model) - жүйенің жұмыс істеуін сипаттайтын алгоритмдер кешені.
Дереккөздер
Санат:Компьютерлік техника
Субребост
Субребост (Soubrebost) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Гере округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,76 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 23173, пошта индексі — 23250.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 адамды құрады. Халық тығыздығы — 6,55 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Крез департаментінің коммуналары
Екреттвиль-сюр-Мер
Екреттвиль-сюр-Мер (Écretteville-sur-Mer) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Авр округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 1,89 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76226, пошта индексі — 76540.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 124 адамды құрады. Халық тығыздығы — 65,61 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Кәрім Бензема
Кәрім Мұстафа Бензема (Karim Mostafa Benzema; 1987 жылы 19 желтоқсанда туған, Лион, Франция) — француз футболшысы, "Әл-Иттихад" клубы мен Франция құрамасының шабуылшысы.
Өмірбаяны
Бензема кедей алжирлік ауылдан келген эмигранттардың баласы, Лионда туған. Оның ата-аналары Хафид және Малика да 9 баласы бар, 5 қыз және 4 ұл. Бензема жанұясы Брон Терралион орталығындағы кішкентай үйде тұрған, ол аудан өзінің жұмыссыздығымен белгілі болған. 8 жасында ол «Брон Терралион» клубына ойнай бастайды, ол жерде Каримнің орташадан әлдеқайда үлкен талантын тез байқайды. «Брон Терралион» клубының бапкері Серж Патриарка былай айтқан : «Карим көпке жетеді. Бірақ мен үшін, оның осындай ауданнан шығып адам болуы маңыздырақ, бұл ауданнан тірі шығудың өзі қиын». Сосын Карим Франциядағы футболшы даярлаудың әдеттегі жолдарынан өтеді, аптасына бес күн шынығып, бірінші округтегі киелі Бруно колледжіне оқуға түседі. Балалық шағында оның кумирлері Роналдо және Зинедин Зидан болды.
Лион
9 жасында Олимпик Лион клубының даярлау системасына түсіп, 17 жасында маусымда отыз-шақты гол соғып, Лион резервінің ең үздік ойыншыларының біріне айналады. 2004 жылдың желтоқсанында Карим Лионның бірінші құрамасына ауысады. 2005 жылдың 15 қаңтарында Стад Жерлан стадионында Карим Франция чемпионатының ойынында дебютін жасайды. Мец клубына қарсы бұл ойында, Карим Бриан Бергунью футболшысына шешуші пас береді. Карим Лион клубының киім алмастыратын бөлмесіне кіргенде, ол жерде Эрик Абидаль, Джовани Элбер, Сильвен Вильтор, Майкл Эссьен, Флоран Малуда және Мамаду Диарра отырған. Ескі лиондық дәстүр бойынша, әрбір жаңа ойыншы өзінің жаңа серіктестеріне бірнеше сөз айту керек. Каримның кезегі келгенде, жастары үлкен Элбера, Вильтор немесе Диарраның қалжындарына ренжудің орнына, «Күлмендер. Мен осында сіздерді алмастыру үшін келдім!» деген әнгіме бар. Бензема юниорлардың ішінде Еуропа Чемпионы болғанымен, клуб оны бірінші негізгі құрамаға алмастыруға асықпады, ол сол маусымда тек 6 ойын өткізді.
thumb|200px|left|Бензема Лион сатысындағы жаттығуы кезінде Мансабының басында Бензема өзін Давид Трезегемен салыстыруды ұнатқан, бірақ сосын оны Франция тарихындағы ең керемет ойыншыларының бірі Зинедин Зиданмен салыстыра бастады, ол да кабильдік тамырларымен белгілі.
2005/2006 жылғы маусымда Бензема француз лигасында өзінің гол есебін ашады. Матчтың соңғы минутында ол Аяччо клубының қақпашысың қапа қылдырды. Бұл маусымда ол 13 ойын өткізіп, 1 гол соғады. Еурокубокта Бензема өзінің дебютін Чемпиондар Лигасының топтық кезеңінде, Русенборг футбол клубына қарсы ойында өткізді.
Реал Мадрид
2009 жылдың 1 шілдесінде 35 миллион € сумма үшін испандық Реал Мадрид футбол клубына өтіп, 6-жылдық келісім шартқа қол қойды. Француз жылына 6,5 миллион табады. 24% салықты есептемегенде 5 миллион еуро табады. «Реал Мадрид» Каримнің агенті Джазириге трансфердің суммасынан 10% төлейді. Бұл еуропалық футболдағы агенттерге рұқсат берілген максимум ставка. Егер Реал Мадрид 2013 жылға дейін Чемпиондар Лигасына қатысып, Бензема «France Football» журналының рейтингі бойынша “Алтын доп” алса және ФИФА рейтингі бойынша жылдың үздік ойыншысы болса, Лион Олимпик клубы тағы 6 миллион қабыл алады.
Бензема маусым аралықта мадридтік Реалдың бразильдық Кака, португалдық Криштиану Роналду және испандық Рауль Альбиольдан кейін төртінші сатып алымы болды. 9 шілдеде ресми түрде «Реал» ойыншысы болып таныстырылды. Сантьяго Бернабеудегі ойыншының таныстырылуы 15-20 мыңдай адам жинады. Карим Бензема Реал сатысындағы он бесінші француз болды. Француз шабуылшысы командада 11-номерге ие болды. Кейін клубтан Рауль кеткен соң 7-ші нөмір Роналдуға қалды да, 9-шы нөмірді Бензема иеленді. thumb|right|150px|Бенземаның алғашқы голын тойлауы "Реал" сапында Бензема клубтың деңгейдегі барлық жүлдеге қол жеткізді. 2010/11 жылғы маусымда Гонсало Игуаин жарақат алды да, Бензема негізгі құрамда алаңға шыға бастады. 2010 жылы 8 желтоқсанда УЕФА Чемпиондар Лигасындағы тұңғыш хет-тригін жасады ("Осер" қақпасына). 2011/12 жылғы маусымда тұңғыш рет Испания чемпионы атанды, ал Роналду-Игуаин-Бензема үштігі осы маусымда 118 гол соқты. 2014 жылы Испания чемпионатының 20-турында "Реал" сапындағы 100-ші голын соқты. thumb|right|150px|Бензема 2014/15 маусымында 2017/18 жылғы маусымда Чемпиондар Лигасының жартылай финалында "Бавариямен" өткен Мадридтегі қарымта матчта дубль авторы атанды да, осы голдардың арқасында "Реал" финалға шығып "Ливерпульмен" ойнады. Финалда да Бензема қақпашының қателігінен гол соғып, есеп ашты. Бұл ойында "Реал" 3:1 есебімен жеңіске жетті.
Әл-Иттихад
2023 жылдың 6 маусымы "Әл-Иттихад" футбол клубы оның ақсыз трансферы туралы мәлімдеді.
Заңға қатысты мәселелер
Заңға қатысты мәселелер 2015 жылдың қараша айында Бенземаны Франция полициясы бопсалау ісінде айыпталушы ретінде ұстады. 2015 жылдың 10 желтоқсанында Карим Бензема футболдан Франция құрамасы үшін ойыннан шеттетілгені белгілі болды. Бұл туралы Франция футбол федерациясының президенті Ноэль Ле ГРЭ мәлімдеді. Бұл шешім Франция футбол құрамасының бас бапкері Дидье Дешамға жеткізілді.