cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тау ішіндегі ойыс, тау ішіндегі қазаншұңқыр
Тау ішіндегі ойыс, тау ішіндегі қазаншұңқыр – тау жүйесі ауқымындағы тектоникалық ойыс; оны жеке жоталар бөліп тұрады (мысалы, Тянь- Шаньдағы Сусамыр ойысы).
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Иммун қабылдауыш
Иммун қабылдауыш (кейде Иммун рецепторы, Immune receptor) — жасуша мембранасында орналасқан (мысалы, цитокин), иммунды жүйеде қарсыжауап ( response) туғызатын қабылдауыш (рецептор).
Түрлері
Иммундық жүйенің негізгі қабылдауыштары:
Дереккөздер
Санат:Иммунды жүйе
Аудандық газеттер
Санат:Газеттер
Стэнтон (Мичиган)
Стэнтон (Stanton) — Мичиган штатының Montcalm округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1504 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.6 км² шамасында. FIPS коды — 26-76220.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Бактериялық токсиндер
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Родриго Санторо
Родри́го Жунке́йра дос Рейс Санто́ро (Rodrigo Junqueira dos Reis Santoro; туған. 22 маусым 1975, Петрополис, Рио-де-Жанейро штаты, Бразилия) — бразилиялық актёр.
Өмірбаяны
Сантаро Петрополисте, Рио-де Жанейро штатында актер Мария Джозе Джункуиера, инжинер  Франсиско Сантаро отбасында дүниеге келді. Оның әкесі италияндық, ал анасы португал-бразилиялық.
Воленшвиль
250px|thumb|Картада орналасуы Воленшвиль (Wohlenschwil) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Баден-Аргау округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1346 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.39 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4046, пошта индексі — 5512.
Парри архипелагы
thumb|right|300px|Төбеден көрініс thumb|left|240px|Барбо шыңы thumb|right|240px|Елизавета аралдары Парри архипелагы (ағыл. Parry Islands) — Канаданың Арктикалық архипелагындағы аралдар тобы. Ауд. 100 мың км². Ірі аралдары: Мелвилл, Принс-Патрик, Батерст, Корнуоллис, Борден, Финдлей. Негізінен әк тас, тақта тас және құм тастан түзілген.Оңтүстік- Шығыс аралдары қырқылы (Мервилл аралындағы Блу-Хилс атауы,1067ж7).Қазіргі кездегі мұздану тек Мелвилл аралында байқалады.Парри архипелагы арктикалық шөл зонасында жатыр.1819 ж. ашқан ағылшын поляр зерттеушісі Парри, Эдуард Уильямс атына қойылған.
Воленшвиль
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргау елді мекендері
Парри архипелагы
Санат:Канадалық Арктикалық топарал Санат:Нунавут аралдары Санат:Канада топаралдары Санат:Солтүстік-Батыс территория аралдары
Сәуледиод
Сәуледиод - Сәуле шығарушы элемент тек кіріс электр сигналын оптикалық сигналға түрлендіреді. Сәуледиодтар негізінде арсенидгалий технологиясы (Ga As) бойынша жасалынады және когерентті емес сәулеленуді Δλ = 30—50 не спектр облысында генерациялайды. Сәуледиодтардың әр түрлі түрлерін пайдалану оптикалық сәулеленудің барлық диапазонын қамтуға мүмкіндік береді.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Үлгілі (Жетісу облысы)
Үлгілі — Жетісу облысы Ақсу ауданындағы ауыл, Ойтоған ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жансүгіров ауылынан солтүстік-батысқа қарай 63 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Ақсу ауданы елді мекендері
Гаскуэния
Гаскуэния (Gascueña) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 188 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 51,81 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куэнка елді мекендері
Рапозус
Рапозус (Raposos) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Белу-Оризонти агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Белу-Оризонти экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 324 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 71,85 км² шамасында. Халық тығыздығы — 199,4 адам/км².
Тарихы
Қала 1949 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Онега
Онега (ежелгі орыс тілінде – Онего) – Ресейдің солтүстік-батысында, Карелияда, Ленинград және Вологда облыстары жерінде орналасқан тұщы көл.
Аумағы
Ауданы (аралдарсыз) 9690 км², тереңдігі 127 метр Қазаншұңқыры мұздық-тектоникиалық жолмен пайда болған.
Географиясы
Төрттік мұз басудан көл айдыны көп өзгеріске ұшыраған. Солтүстік және солтүстік-батыс жағалауы жартасты, ірі шығанақты кірмелермен тілімденген. Оңтүстік бөлігі аласа, тілімденбеген. Онега көлінде аралдар көп (жалпы ауданы 250 км²). Көлге Шуя, Вытегра, Водла, Суна, т.б. өзендер құйып, Свирь өзені ағып шығады. Қараша-мамыр айларында қатады. Су ағынын Жоғарғы Свирь СЭС-і реттеп тұрады. Балыққа бай. Кеме жүзеді. Беломор-Балтық каналы арқылы Балтық, Ақ теңіздерінің алабымен, Волга-Балтық каналымен Волга өзенінің алабымен жалғасқан. Жағалауында Петрозаводск, Кандопога, Медвежьегорск, Повенец, т.б. қалалар бар.
Дереккөздер
Санат:Ресей өзендері
Укарлино
Укарлино — Башқұртстанның Нуриман ауданындағы ауыл, Байгильдин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 178 адамды құрады. Пошта индексі — 452443, ОКАТО коды — 80245805009.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
IC 3049-2
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 200284, UGC 7227, ZWG 98.105, VCC 83.
Сыртқы сілтемелер
IC 3049,02 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Вынга (өзен)
Вынга — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Камаева тармағының оң жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 115 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Лакшми
Дереккөздер
Санат:Философия
Парфия
thumb|right|200px|Парфия аумағы Парфия (Парфиена) — парфиялықтар қоныс тепкен Иран таулы өлкесінің солтүстік-шығыс бөлігіндегі тарихи аймақ. Біздің заманымыздан бұрын 3 ғасырдың орта шенінде Парфия территориясы Парфия патшалығының құрамына кірді.
География
Парфия Иранның солтүстік-шығысында және Түркіменстанның оңтүстігінде кең таралған. Солтүстікте Қарақұм шөлімен шектеседі, оңтүстігінде Копет-Даг таулары мен Дешті Кавир шөлін қамтыды. Батысында Мидиямен, солтүстік-батысында Гирканиямен, солтүстік-шығысында Маргианамен, оңтүстік-шығысында Ареямен (Герат оазисі) шектеседі. Ол үш аймаққа бөлінді: Астауена, Парфиена және Алаварктикен.
Санат:Тарихи аймақтар
Сол Лагорта
Сол Лагорта — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лагорта өзенінің сол жағалауынан 15 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Матера
Матера (Matera) — Италиядағы қала, Базиликата әкімшілік аймағына қарасты Матера провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 59 144 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 147,1 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 387,40 км² шамасында. Пошта индексі — 75100.
Елді мекеннің қамқоршысы — Madonna della Bruna иSant’Eustachio Placido. Жыл сайынғы мерекесі — 2 шілде.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базиликата елді мекендері
Кокос
нобай|alt=Кокос|Кокос thumb|right|250px|Кокос ағашы thumb|left|250px|Кокос thumb|right|250px|Кокос thumb|left|250px|Маймыл кокос жеп отырған Кокос— кокос пальмасының шырынды жемісі; қабығынан ор түрлі токарлық бұйымдар жасалады, талшықтарынан төсеніштер тоқылады арқан есіледі; кокостың ұлпасынан тамақтық және техникалық кокос майы алынады; кеспеген жаңғақтарының шырыны — кокос сүті — шол қандыратын сусын.
Дереккөздер
Санат:Пальмалар
Ауған соғысы (1979—1989)
Қазақстан үлесі
thumb|right|200px|Тараздағы опат болғандарға ескерткіш Қазақстаннан Ауған соғысына 22000 адам қатысып, олардың 761-і қаза тапты. 21 адам хабарсыз кетті. Бүгінгі таңда Қазақ елінде 10000-ға жуық ауған ардагерлері бар. Олардың 3000-дайы мүгедектер қатарында. Ауғандық ардагерлер қоғамы өкілдерінің сөзінше кеңес заманында мемлекет тарапынан бұларға айтарлықтай көңіл бөлінді. Ал қазіргі кезде аталмыш жеңілдіктерден мүлдем алынып тасталды. Елбасының 1998 - жылдың 28 - сәуірінде шыққан жарлығы аталған жандарға берілетін қаржылық көмектің мөлшерін анықтап берді. Бүгінде ол 2 мың теңгеден сәл ғана асады.
Дереккөздер
Санат:Соғыстар Санат:Ауғанстан тарихы
Канцо
Канцо (Canzo) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5035 адамды құрайды (2005). Халық тығыздығы 445 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11,8 км² шамасында. Пошта индексі — 22035.
Елді мекеннің қамқоршысы — Стефан Первомученик. Жыл сайынғы мерекесі — 26 желтоқсан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Остервик
Остервик (Остервик) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан қала. Хальберштадт ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 12032 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 22,05 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 85 230. Қаланың басшысы — Ульрих Зимонс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
NGC 2604
NGC 2604 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2604 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23998, NGC 2604A, UGC 4469, MCG 5-20-22, ZWG 149.48, KUG 0830+297, IRAS08303+2942.
Тәуелсіздік және Жамбыл шығармашалығы
Тәуелсіздік және Жамбыл шығармашалығы — 2011 жылы Алматы қаласы «Credo» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — А. Ж. Зекенова. Беттер саны — 260.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-7114-11-4.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Credo баспасының кітаптары
Талқан
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс
NGC 7075
NGC 7075 — Тырна шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 4 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7075 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66895, ESO 343-4, MCG -7-44-20, AM 2128-385.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз)
Маседу-ду-Мату
Маседу-ду-Мату (Macedo do Mato) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 296 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,45 км² шамасында. Халық тығыздығы — 19,2 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Достық бекеті
Достық бекеті - Алматы облысы Алакөл ауданында қарайтын кішкентай ғана қалашық. Қытай халық Республикасы мен Қазақстан Республикасының оңтүстік-шығысында шекарасында орналасқан. Шекарада орналасқандықтан "кеден ісі" жақсы дамыған. Барлық Қытай мемлекетіне өтетін темір жол қызметі осы Достық арқылы өтеді. Сол себепті, Темір жол жүйесі жақсы дамыған. Сонымен қатар, Қытай мен Қазақстан арасындағы сауда-саттық жақсы дамыған орталық ретінде саналады. Бекетте екі мектеп, біріншісі "Достық орта мектебі", екіншісі "Достық қазақ орта мектебі" бар. Сондай-ақ, 30-ға жуық медициеа мамандары бар орталық ауруханасы бар.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері Санат:Қазақстан-Қытай шекарасы
Апплгэйт (Мичиган)
Апплгэйт (Applegate) — Мичиган штатының Sanilac округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 287 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.6 км² шамасында. FIPS коды — 26-03200.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Николай Павлович Охлопков
right|thumb|Николай Павлович Охлопков Николай Павлович Охлопков (1900—1967) — Иркутскіде Кадет корпусын бітіргеннен кейін кескіндеме, мүсін және сәулет мектебі мен консерваторияда (виолончель класы бойынша) қатар оқыды. Сахналық қызметін 1918 жылы бастады. 1921 жылы май мерекесінің қүрметіне арнап Иркутск қаласының алаңында жауынгерлердің қатысуымен "көпшілік думанын" ұйымдастырды, ал 1922 жылы осындағы Жас театрда В.В.Маяковскийдің "Мистерия-буфф" пьесасын қойды. 1923 жылдан Мәскеудің Мейерхольд атындағы театрында актер болды. 1930—1937 жылдары Реалистік театрды басқарды. 1938—1943 жылдары Вахтангов атындағы театрда актер әрі режиссер болып В.А.Соловьевтің "Фелъдмаршал Кутузовын" қойды. 1943 жылдан өмірінің соңына дейін Маяковский атындағы театрға жетекшілік етті. Осы театрда А.А.Фадеевтің "Жас гвардиясын" А.Н.Островскийдің "Найзағайын", У.Шекспирдің "Гамлетін", А.П.Штейннің "Астория мейманханасын", А.Н.Арбузовтың "Иркутск хикаясы" мен Еврипидтің "Медеясын" қойып, орыс режиссурасының дамуына мол үлес косты. Монументті публицистика, бейнелі поэтикалық түр мен сахналық шарттылық оның режиссерлік өнеріне тән касиет. 1948 жылдан КСРО Халық артисі. =Өмірбаяны=
Николай Охлопков родился 1900 жылдың 2 (15 мамырында) Иркутскте дүниеге келді. Кадет корпусын аяқтап, Өнер мектебінде оқыды, сол уақытта консерватория да виолончель классы бойынша оқыды. 1917 жылы Иркутск театрына оқуға түсіт, онда жиһазшы-декоратор мамандығына оқыды, 1918 жылы осы театрдың әртісіне айналды.
1921 жылы Охлопков Иркутск қаласының ортасындағы алаңда «жаппай урекет» жасады, в честь 1 мамыр құрметіне. Оған әскерлер қатысты. 1922 жылы иркутс жас театрында «Мистерию-Буфф» атты В. В. Маяковскийдің шығармасын орындап, одан кейін Мәскеуге оқуға жіберілді.
1923 жылы Охлопков В. Э. Мейерхольдд театрының әртісіне айналды, сол уақытта бір жағынан ГЭКТЕМАСта оқыды (Мемлекеттік экспериментальдық театрлық шеберханалар).
1930 жылдан 1937 жылға дейін Мәскеудегі Реалисттік театрды басқарды. 1938—1943 жылдары — Е. Б. Вахтангов атындағы МАДТ-тың режиссёрі және әртісі. 1943 жылдан бастап Революциялық Мәскеу театрының бас режиссері қызметін атқарды.
Героикалық-патетикалық бағыты, публицистикалылығы мен эмоционалдық қабілеті Николай Охлопковтың бойында Ұлы отан соғысы жылдарындағы қойылымдарда да байқалды: «Фельдмаршал Кутузов» және «Сирано де Бержерак» Вахтангов театрында, В. М. Гусевтің «Үш өзеннің ұлдарын» Мәскеулік драма театрында қойды.
Охлопковтың театрдағы әйгілі жұмысы — спектакль «Жас гвардия» (1947 жыл, А. А. Фадеев романы бойынша). Шығарманың құрылымындағы ақындық ашылым принципі қойылымның мәнін ашты. Охлопковтың дарынының дамуының маңызды кезеңі «Гамлет» қойылымының кезеңі болды, ол оны 1954 жылы қойды. Онда режиссёр Шекспир театрының философиялық маңызын ашты. «Гамлет» Охлопковте — батырлық трагедия саналды.
КСРО-ныі үлкен театры мен Ленинградтың кіші театрында опералық қойылымдар қойды.
Николай Охлопков педагогикалық қызметпен де айналысты, ГИТИСте сабақ берді. 1955—1956 жылдары — КСРО мәдениет министрінің орынбасары қызметін атқарды.
Н. П. Охлопков 1967 жылы 8 қаңтарда қайтыс болды. Ол Новодевичье зиратында жерленді. (№ 6 аймақ). =Естеліктер=
1962 жылы Охлопковтың аты Иркутск драмалық театрына берілді. =Лауазымы, ғылымдық деңгейі мен сыйлықтары=
•	Бірінші деңгейлі Сталин сыйлығы (1947) — А. А. Фадеевтің «Жас гвардия» қойылымын қойғаны үшін.
•	Екінші деңгейлі Сталин сыйлығы (1949) — «Нағыз адам тіралы повесі» атты фильмінде комиссар Воробьевтің рөлін сомдағаны үшін.
•	Екінші деңгейлі Сталин сыйлығы (1949) — А. П. Штейннің «Ар ұят заңы» қойылымына қатысқаны үшін
•	Бірінші деңгейлі Сталин сыйлығы (1951) — «Мәскеуден алыста» фильмінде Батмановтың рөлін сомдағаны үшін.
•	Охлопков Н. П. Всем молодым. — М.: Молодая гвардия, 1961.
•	Бейлин А. М. Народный артист СССР Николай Охлопков. — М.: Госкиноиздат, 1953.
•	Юзовский Ю. Театр Охлопкова // Зачем люди ходят в театр. — М.: Искусство, 1964.
Дереккөздер
Санат:Өнер
Вольфшлуген
Вольфшлуген (Wolfschlugen) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Штутгарт әкімшілік округіне бағынады. Эслинген ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 6309 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 7,12 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 1 16 073. Муниципалитеттің басшысы — Оттмар Эмхардт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Негізгі білім
Негізгі білім - әрі қарай өсіп және байытылуы ұшін негіз құрайтын мақсат, білім және іскерліктер жиыны. Термин бірнеше мағынада қолданылады:
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Александр Николаевич Клец
Александр Николаевич Клец - 1951 жылы 12 сәуірде ӨзКСР Самарқанд қаласында туған. В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын (1974) механик мамандығы бойынша бітірген. Техника ғылымдарының кандидаты (1980). Техникалық ғылымдар саласының жоғары сатысындағы докторы (Dr. habil) (2005). 7 монографияның, сондай-ақ 123 мақала мен жарияланымның авторы. 58 патенті бар.
Сыра (өзен)
Сыра (Кіші Сыра) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Камск суқоймасының (Чусовской, Сылвинский шығанағы) сол жағалауынан 60 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 43 км-ді құрайды.
Нәби би
Нәби би, Най би, Ними (туған жылы белгісіз – біздің заманымыздан бұрын 50 жылы өлген) – Үйсін мемлекетінің күнбиі (біздің заманымыздан бұрын 63 – 50, кей деректерде 60 – 53). Елжау бидің немересі, Жөнші бидің ғұн әйелінен туған. Жөнші би өлерінде Нәби би әлі жас болғандықтан билікті туысы Оңғай биге берген. Оңғай би өлген соң, үйсін ақсүйектері Нәби биді күнби сайлаған. Ол елінде қатаң саясат жүргізді. Біздің заманымыздан бұрын 50 жылы Янғуй бидің қолынан қаза тапты. Осы уақыттан бастап, Үйсін мемлекетінде ұлы және кіші күнбилікке бөлінген кейінгі әулеттердің билігі орнады.
Сыра (өзен)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Нәби би
Дереккөздер
Санат:Б. з. д. 50 жылы қайтыс болғандар Санат:Үйсіндер Санат:Билеушілер
Сыра (өзен)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Траункирхен
Траункирхен (Traunkirchen) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Гмунден округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1714 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 18.37 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GM, ресми идентификациялық коды — 4 07 18.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып ШтР. Дипль.-Пед. Инг. Петер Ашенбреннер (АҰП) саналады.
Ауески ауруы
Ауески ауруы  (Morbus Aujeszky), жалған құтыру — мал індет і. Мұнымен, көбінесе, сиыр, қой-ешкі, жылқы, шошқа ауырады. Негізінен орталық ми жүйесі мен тыныс алу жолдары зақымданады. Аурудың қоздырғышы — герпес вирусы. Вирус мал қиында, жем-шөп құрамында 40 — 60 күн, ал тышқан өлекселерінде 185 күнге дейін сақталады. Биотермиялық өңдеуден өткен мал қиында вирус 8 — 15 күннің ішінде, формальдегид, күйдіргіш натрий ерітінділерінде 5 — 20 минутта өледі. Індет негізінен ауру мал арқылы тарайды, әсіресе, оның маңқасы, зәрі өте қауіпті. Аурудан жазылған мал 2 — 3 жылға дейін вирус таратқыш болып қала береді. Табиғи жағдайда ауру залалданған жем-шөп, су, кеміргіштер арқылы тарайды. Ауру алғашқы 5 — 10 күнде білінбейді, кейіннен малда жөтел пайда болып, пысқырады, аузы-мұрнынан маңқа ағады. Тыныс алуы қиындап, жұтқыншағы түйіледі, теңселіп бір орнында айнала бастайды. Денесі тырысады, басы желкесіне қарай тартылып кетеді. Ауру жылқы үркек келеді, қызуы 400С-қа жетіп, үсті қышиды, дірілдеп, кейде шойырылып қалады. Қой мен сиыр бұған қосымша қылғынып, жұтына алмайды, ауру 2 — 3 күнге созылады. Індетті белгілері бойынша қарап және бактериол. зерттеулермен анықтайды. Індетке шалдыққан малды бөлек бағады, мал қорасы залалсыздандырылады.
Санат:Жануарлар аурулары
Салиха Дилашуб-сұлтан
Салих Дилашуб-сұлтан тағы Ашуб-сұлтан немесе Ашубе-сұлтан — I Ибрагим әйелі (хасеки сұлтан), II Сүлеймен анасы (уәлиде сұлтан).
Өмірбаяны
Салиха Дилашубтың шығу тегі туралы деректер жоқ. 1630 жылдардың аяғында ол Сұлтанның гареміне түсіп, тиісті дайындықтан өтті. 1640 жылы Ибраһим І таққа өзінің інісі Мурад IV-нің орнына сұлтан болды. Сұлтанның анасы Валиде Көсем-Сұлтан әулеттің тағдырына алаңдап, баласына бірден бірнеше әйелді іздей бастады; 1641 жылы Салиха І Ибрагимнің үшінші хасегі болды, ал 1642 жылы сәуірде - Ибрагим Шехзадені дүниеге әкелген үш хасекидің бірі болды:Турхан Сұлтанның ұлы Шехзаде Мехмед туылғаннан үш айдан кейін және Хатидже Муазцестің ұлы Шехзаде Ахмед туылғанға дейін он ай бұрын. Сұлтан, Салих өзінің жалғыз ұлы - болашақ Сулейман II-ді дүниеге әкелді. Сұлтанның Салихадан қанша баласы болғаны белгісіз, бірақ оның Сүлейменнен басқа баласы 1646 жылы туған Айше болды.
Зират
Зират — қайтыс болған адамдардың мүрдесі жерленетін орын. Орал қаласы бойынша қазіргі кезде олар христиаңдар (славян) және мұсылмандар (қазақ және татар) 3-ы болып бөлінеді. Ет комбинаты маңында мұсылмандар оның жанында еврейлер  орналасқан.Христиандар  ескі және жаңа болып екіге бөлінеді. Ескі 19 ғ-дың 2-жартысында православтық қорым ретінде пайда болған. Осы ғасырдың соңында Спасск-Преображен шіркеуінің 3-ы ашылған. Ол тас жол вокзалы қасында, қаланың ескі бөлігінде орналасты. Мұнда Орал госпиталінде қайтыс болған 2-дүние жүзі соғыс құрбандары жерленген. Жаңа христиандық православтық 20 ғасырдың 70-жылдары ашылды. Ол Зачаганск кенті маңынан орын алған. Ең ежелгі қорым Оралдың мұсылмандар 1925 жылы мұнда Саратовтың ғылымиң археологиялық экспедициясы қазба жұмыстарын жүргізіп, көне бұйымдар тапқан. 19 ғасырдың 70-жылдарына дейін мұны жергілікті тұрғындар «татар зираты» атаған. 19 ғасырдың 2-жартысында қалада еврейлер пайда болды. Мұнда иудаизм дәстүрі бойынша Оралдағы еврей ұлтының өкілдері жерленген. Қазақ мұсылман 20 ғасырдың 30-жылдары пайда болды. Бастапқыда «Ет комбинат поселкесі зираты» атанды.Оған мүрде соңғы рет 60-жылдары жерленді.
Биографиялық фильм
Дереккөздер
Санат:Кино жанрлары
Ойтоған ауылдық округі
Ойтоған ауылдық округі — Жетісу облысы Ақсу ауданындағы әкімшілік бірлік.
Дереккөздер
Санат:Ақсу ауданы ауылдық округтері
Майбалық минералды суы
Майбалық минералды суы — Ақмола облысындағы "Бурабай" курортының солтүстік-шығысында 8 км жердегі көл шарасындағы минералды су. Суының терендігі — 7 м, балшық қабаты қалыңдығы — 2 м-дей. Хлоридті-сульфатты судың минералдылығы — 10—16 г/л, "ерекше" қасиеті мен минералы жоқ бальнеологиялық топқа жатады. Бұл су "Бурабай" курортында асқазан ауруларын емдеуге пайдаланылады. Балшығы: сульфатты, минералдылығы — жоғары, ерітіндісі — хлоридті натрийлі-магнийлі, минералдылығы — (мг/л). Құраушыларының мөлшері (мг/л): күкірт-сутек — 50-60, бром 1,6, йод — 1,3.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан минералды сулары
Футболдан әлем біріншілігінің кубогы
Әлем біріншілігінің кубогы (ағыл. The World Cup, фр. Coupe du Monde) — әлем чемпионатының бас жүлдесі, жеңімпаздарға келесі әлем чемпионатына дейін иеленіп тұруға беретін алтын кубок. 1930-70 жылдары Жюль Риме кубогы, 1974 жылдан соң ФИФА әлем кубогы сарапқа салынады.
Жюль Риме кубогы
Жюль Риме кубогы әуелде "Жеңіс" деп аталды. 1946 жылы әлем чемпионатының инициаторының құрметіне Жюль Риме деп өзгертілді. Ол француз шебері Абель Лефлердің қолынан шыққан. Салмағы 3,8 келі, биіктігі 35 сантиметр. Алтындатылған күмістен жасалған, лазуриттен құйылған. 1970 жылы Бразилия құрамасы үшінші рет чемпион атанды да кубокты өздеріне мәңгі сақтауға алды. Бірақ 1983 жылы қолды болды да, қайтадан табылмады. Бразилия федерациясы Eastman Kodak компаниясына кубоктың көшірмесін жасатып алады да, 1984 жылы қайтадан сақтауға қойылады.
Алтын кубок оған дейін де бір жоғалып табылған. 1966 жылғы чемпионат басталардан 4 ай бұрын Лондонның Вестминстр сарайында тұрған жерінен ұшты-күйлі жоғалып, абырой болғанда артынша бақтың ішінен табылады.
1938-50 жылдары ол кубокты 12 жыл бойы Италия иеленіп тұрды. Себебі, екінші дүниежүзілік соғыс салдарынан 1942, 1946 жылдарға белгіленген чемпионат өткізілген жоқ. ФИФА-ның Италиялың вице-президенті Отторино Барасси римдік банктердің бірінде сақтаулы тұрған жерінен ешкімге сездірмей алып кетіп, өз үйіндегі кереуеттің астына сақтаған екен. Ондағы ойы — кубок ұлтшыл-диктаторлардың қолына түссе олар мүлдем құртады деп қауіптеніпті.
Жюль Риме кубогы 9 әлем чемпионатында бас жүлде ретінде сарапқа салынса, соның үшеуінде Бразилия жеңіске жеткен. Одан бөлек Италия мен Уругвай екі реттен, Англия мен ГФР бір реттен ұтып алған.
ФИФА әлем кубогы
1974 жылдан бастап жаңа кубок, италиялық скульптор Сильвио Газаниго жасаған кубок сарапқа салына бастады. Биіктігі 36 сантиметрлік кубоктың құрамында 18-караттық алтыннан құйылған, салмағы бес келі шамасында. Төменгі жағына жеңімпаз елдің аты мен ұтып алған жылы жазулы тұрады. Әзірше ол кубоктың қашанға дейін сарапқа салынатыны белгісіз.
Жаңа кубок 11 рет сарапқа салынды. Әзірше оның алғашқы жеңімпазы да, соңғы жеңімпазы да Германия құрамасы. Олар үш рет өздеріне сақтауға алды, және де екі рет Аргентина, екі рет Италия, екі рет Бразилия, бір рет Франция, бір рет Испания ұтып алған.
Санат:Футболдан әлем чемпионаты
Вилле-су-Паре
Вилле-су-Паре (Villers-sous-Pareid) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,12 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55565, пошта индексі — 55160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 64 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10,46 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Ж
thumb|left|110px|
thumb|right|400px| Ж, ж — кириллицаға негізделген әліпби әрпі.
Тіл алдының таңдайға жуықтауынан жасалатын ұян дауыссыз дыбысты белгілейтін әріп. Ж-нің жалаң (спирант), қосынды (аффрикат - "дж") түрлері бар. Аффрикат Ж-нің қазақ тілінде дербес фонемалық мәні жоқ, ол - спирант Ж-нің нұсқасы. Қазақ тілінің табиғи айтылу заңдылықтарына сәйкес: орысша - аффрикат - "дж" ретінде дыбысталады. Сөздің қазақша айтылуы: джиһаз, джігіт, джұрт, мұғалджар, үрджар, жазылуы - жиһаз, жігіт, мұғалжар, үржар, т.б. Кейде сөз ішінде (Ж) дыбысы іргелес қатаң дыбыстың ықпалымен "ш" дыбысына ұқсас естіледі, бірақ жазылуда бұл ескерілмейді. Мысалы, айтылуы - дошшан, бешшүз, жазылуы - досжан, бес жүз. Түркі тілдерінің көпшілігінде "Ж" орнына "й" дыбысы айтылады (жол - йол, жас - йаш).
"Ж" қазақ тілінің байырғы сөздерінің аяғында өте сирек кездеседі (лаж, мұхтаж т.б.).
Транскрипциясы
Ж кирил әрпі латын тілдерін транскрипциясында түрлі жазылады: чех, словак, словен, хорват тілдерінің жазбаларында Ž әрпі, поляк тілінде - Ż нұсқасы;  роман тілдерінде - G немесе J, в герман тілдерінде — диграф zh (ағыл.) немесе sh (нем.) т.б. .
Кодтар кестесі
HTML жүйесінде бас әріп «Ж»-ны  немесе code>&#x416;, ал кіші «ж» әріпін -   немесе   деп белгілейді.
Дереккөздер
Санат:Кириллица
Новодолинский
Новодолинский — Қарағанды облысы Шахтинск қалалық әкімдігі құрамындағы кент (1988 жылдан), Новодолин кенттік әкімдігі орталығы. 1967–1988 жылдары Абай қалалық кеңесі құрамында болды.
Тарихы
Іргесі Қарағанды көмір алабының батыс жағында барлау және көмір өндіру жұмыстарының дамуына байланысты 1954 жылы қаланған. Новодолинскийде “Долинка” шахтасы, автокөлік кәсіпорны, “Арнайы шахта құрастыру” басқармасының тау-кен құрастыру бөлімшесі, т.б. жұмыс істеді.
Географиялық орны
Новодолинский Шахтинск қаласынан шығысқа қарай 6 км-дей жерде, Шерубайнұра өзенінің оң жағасында орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 6581 адам (3162 еркек және 3419 әйел) болса, 2009 жылы 6365 адамды (3034 еркек және 3331 әйел) құрады.
Дереккөздер
Санат:Шахтинск қалалық әкімдігі елді мекендері Санат:Қазақстан кенттері
Нарва (өзен)
Нарва (Narva jõgi немесе Naroova) — Эстониядағы ең үлкен өзен. Ресей Федерациясының Ленинград облысымен шектесіп, Чуд-Псков көлінен басталып Балтық теңізінің Фин шығанағына құяды.
Этимологиясы
Ғалымдардың айтуынша, Нарва атауы Балтық-Фин тілдерінен шыққан. Фин лингвисі Лаури Кеттуненнің айтуынша, Нарва есімі вепс мағынасын білдіреді. Вепс тілінде нарва "тізбек", "тік жар", "шоңғал"дегенді білдіреді.
Вепс атауына Нарва маңында орналасқан Вепс ауылы (Вепскула) да негіз бола алады, ол 1922 жылға дейін ауыл ретінде болды. Вепсилер өмір сүрген бұл ауыл ертеден пайда болған, бұл туралы Ливон жылнамаларында 1374 жылдың өзінде-ақ айтылады.
Орыс тілінде өзен Нарова деп ХІІІ ғасырдың жылнамаларында аталған. Өзен жағасында орналасқан қаланың атауы Нарва болды. Кейде Норов атауы да қолданылды. Нарва өзеннің атауы ретінде қолданысқа 1927 жылы енді.
Өзеннің сипаттамасы
Нарва сарқырамасынан төменгі ағысында Нарва аңғары тереңдігі 20 метрден асатын каньонда орналасқан. Нарва өзенінің каньоны -бұл мемлекеттік қорғаудағы ландшафты қорық. Нарва су электр станциясынан бастап, өзеннің құрғақ арнасындағы бөгеттен кейін Эстонияның ең Шығыс аралы және сонымен бірге осы елдің ең шығыс нүктесі Кренгольм аралы орналасқан. Осы жерде Нарва өзені екі тармаққа бөлінеді. Сол жақ тармағының ені -40 м, оң жақ тармағы -85 м. Нарваның құрғақ арнасында ауданның көрікті жерлерінің бірі Нарва сарқырамалары орналасқан. Сол жақ Кренхольм сарқырамасының биіктігі 4 м-ден 6 м-ге дейін, ал оң жақ Джоальский сарқырамасы 6 м-ден 7,5 м-ге дейін. Сарқырамалардың жалпы ені 125 метр.
Әрі қарай өзен тағы 2,2 шақырым ағып, ал қалған 12 шақырымы қылқан жапырақты орманмен жабылған Петров мен Канну аралдарының жағалаулары арқылы ағып өтеді.
Нарва сағасынан 700 метр жерде оған Россон өзені құяды. Россон шығысқа қарай (15 шақырым) ағып жатқан Нарва мен Луга өзендерін байланыстырады.
Нарваның Балтық теңізінің Фин шығанағына құятын жерінде Нарва-Йыэсуу (Эстония) курорттық қаласы орналасқан.
Гидрологиясы
Желтоқсаннан наурыз айының аяғына дейін қыс-көктем мезгілінде Нарва өзені қатады. Өзеннің қату процесі тұрақсыз, көбінесе саңылаулар пайда болады (өзен арнасында мұздың жиналуы, бұл судың қозғалысын шектейді). Жазда Нарвада судың ең төменгі деңгейі байқалады. Өзен жаңбыр-қар суларынан қоректенеді. Судың көп бөлігі Чуд көлінен келеді.
Өзеннің қайнар көзінен алыс емес жерде оның суларының қозғалысы кіші кемелердің жүруіне кедергі жасамайтын Омут шоңғалдарымен шектеледі. Жоғарғы ағысында Нарва тарамданып ағып, әртүрлі мөлшердегі аралдарды құрайды -олардың ішіндегі ең ірісі -Верховский.
Төменгі ағысқа түсер алдында ол Нарва сарқырамаларын құрайды. Олардың жалпы ені — 125 метр. Сарқырамаларға байланысты Чуд-Псков көлінен Фин шығанағына дейінгі өзен бойымен кемелер қозғалысы шектелген.
Елді мекендері
Нарва өзені бойында Эстонияның Нарва, Нарва-Йыэсуу және Ресейдің Ивангород қалалары орналасқан. Сонымен қатар Эстонияның Алайыэ Валд, Кароли, Пермискюла, Кунингакюла, Иллука Валд, Пермискюла, Иллука Валд, Нарва, Вайвара Валд, Нарва-Йыэсуу елді мекендері орналасқан.
Негізгі салалары
Нарваның негізгі салалары -Плюсса және Россон өзендері Оң жақ салалары:
Сол жақ салалары: Поруни, Тсиретоки, Городенка, Лупаху, Месткюла (Қара), Кулгу, Тырва;
Шаруашылық мақсатта пайдалану
Нарва өзенінде — Нарва су электр станциясы орналасқан. Бастапқыда станция Мәскеуге электр қуатын беруі керек еді, бірақ жоба жүзеге асырылмады. Бүгінде ГЭС деривациялық қағидатта жұмыс істейді және энергияның негізгі ағыны Ресей Федерациясының бірыңғай энергетикалық жүйесіне жеткізеді. Электр энергиясының бір бөлігін Ивангород тұтынады.
1991 жылы Нарва ГЭС-і Эстония мен Ресей арасында бөлінді, бөгет әлі күнге дейін әр түрлі елдерде орналасқан. Бұл жұмысты едәуір қиындатады, өйткені барлық жұмыстар мен жабдықтарға құжаттама жасау қажет. Бүгінде Нарва ГЭС-і - Ленинград атом электр станциясының резерві болып саналады.
Кеме қозғалысы
Нарва өзенінде 40% -ға жуық кеме қатынасы жұмыс жасайды, Нарва су қоймасында және жергілікті су электр станциясынан төмен қарай. Өзеннің Эстония жағында Нарва яхта порты орналасқан. 2023 жылдан бастап Эстония мен Ресей тарапынан қауіпсіз тасымалдау үшін жаңартылған порттарды қайта құру жұмыстары жүргізілетін болады.
Флора және фаунасы
Нарва өзенінің бойында қылқан жапырақты қарағай және аралас шырша-қайың және қарағай-қайың ормандары өседі.
Өзеннің төменгі ағысында жылан балықтар, албырттар, Нарва тілтістері кездеседі. Өзен бойында сим, кета, алабұға, табан уылдырық шашады. Қыс кезінде навага балықтары Фин шығанағынан Нарва сағасына келеді. Сонымен қатар мұнда торта балық, табан балық, қызылқанат, шортан және басқалары кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Эстония өзендері Санат:Шекаралық өзендер Санат:Ленинград облысы өзендері Санат:Балтық теңізі алабының өзендері
Шухрат Мирусманович Мақсудов
Шухрат Мирусманович Максудов (Shuhrat Mirusmonovich Maqsudov; 14 қыркүйек 1970, ) — өзбекстандық футболшы, шабуылшы. 1994 жылғы Азия ойындарының чемпионы.
Кейін бапкерлікпен айналысты.
Сілтемелер
Санат:КСРО футболшылары Санат:Өзбекстан футболшылары Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Пахтакор ФК ойыншылары Санат:Нефтчи Ферғана ФК ойыншылары Санат:Футболдан Азия ойындарының чемпиондары Санат:Өзбекстанның Азия ойындары чемпиондары Санат:Өзбекстан футбол жаттықтырушылары Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Майкл Росбаш
Майкл Моррис Росбаш (7 наурыз 1944 жылы туған) — американдық генетик және хронобиолог. Росбаш Брандеис университетінде профессор және зерттеуші және Говард Хьюз медицина институтында зерттеуші. Росбаштың зерттеу тобы 1984 жылы Дрозофила периоды генін клондап, 1990 жылы циркадиялық сағаттар үшін транскрипцияға теріс кері байланыс циклын ұсынды. 1998 жылы олар прогрессивті генетиканы қолдану арқылы Дрозофилада цикл генін, сағаттық генді және криптохромды фоторецепторды анықтады, алдымен мутанттың фенотипін анықтап, содан кейін мутацияның артындағы генетиканы анықтады. Росбаш 2003 жылы Ұлттық ғылым академиясына сайланды. Майкл В. Янг пен Джеффри Холлмен бірге ол физиология немесе медицина саласындағы «циркадиялық ырғақты басқаратын молекулалық механизмдерді ашқаны үшін» 2017 жылғы Нобель сыйлығына ие болды.
Өмір
Майкл Росбаш Миссури штатының Канзас-Сити қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы Хилде және Альфред Росбаш 1938 жылы нацистік Германиядан шыққан еврей босқындары болды. Оның әкесі кантор болған, иудаизм әндерін орындайтын ғибадатханада қызмет ететін адамы,. Росбаштың отбасы ол екі жасында Бостонға көшіп келді және ол осы уақытқа дейін Red Sox-тің аса құмар фанаты болды.
Росбаш ғалым бір істейтін ғалым Надя Абовичке үйленген және оның Паула атты өгей ұлы және Таня атты қызы бар.
Зерттеу
Росбаштың зерттеулері бастапқыда мРНҚ-ны метаболизмі мен өңдеуге бағытталған; мРНҚ - ДНҚ мен ақуыздың молекулалық байланысы. Брандейске келгеннен кейін Росбаш әріптес Джеффри Холлмен бірге жұмыс істеді және ішкі биологиялық сағаттың циркадиялық ырғағына генетикалық әсерін зерттеді. Олар Drosophila меланогастерін белсенділік пен демалу режимін зерттеу үшін қолданды. 1984 жылы Росбаш және Холл алғашқы Drosophila сағатының генін, кезеңін клондады. Пост-докторант Паул Хардинмен жасаған жұмысынан кейін, мРНҚ және онымен байланысты ақуыздың (PER) циркадалық цикл кезінде құбылмалы болатынын анықтауда, 1990 жылы олар циркад сағаты негізі ретінде транскрипцияға теріс кері байланыс циклі (TTFL) моделін ұсынды. Осы ұсыныстан кейін олар сағаттың басқа бөліктерін құрайтын элементтерді қарастырды. Росбаш және басқалар 1998 жылдың мамырында dClock деп атай бастаған бірдей және мезгілдік транскрипцияны іске қосу функциясын орындайтын сүтқоректілер сағаттарына арналған гомологты тапты. Сондай-ақ, 1998 жылдың мамырында Росбаш және басқалар, дрозофилы сүтқоректілердің bmal1 генінің бір homolog сағат генінің циклын ашты. 1998 жылдың қарашасында Росбаш және басқалар Дрозофила мутанты, криптохром ақуыз тәуліктік фоторецепторына қатысады деген қорытындыға cryb ашты.
мРНҚ зерттеу
Росбаш мРНҚ-ны өңдеуді Массачусетс технологиялық институтының аспиранты ретінде бастады. Оның Saccharomyces cerevisiae -дағы жұмысы ферменттерді, ақуыздарды және жасушаішілік органеллаларды және мРНҚ-ға белоктарға айналдыру үшін белгілі бір тәртіппен мРНҚ-ға жақындауын ашты. Бұл процесстегі қателіктер Альцгеймер ауруы сияқты аурулармен байланысты болды, сондықтан бұл жұмыс ауруларды жақсы түсіну және емдеу үшін қажет.
Дрозофиладағы циркадиялық TTFL-нің ашылуы
1990 жылы Росбаш, Холл және Хардин Дрозофила циркадалық осцилляторындағы кезеңдік геннің рөлін анықтады. Олар PER ақуыз деңгейі ашық қараңғы циклдарда өзгеретінін және бұл ауытқулар тұрақты қараңғылықта болатындығын анықтады. Сол сияқты, мРНҚ-ның көптігі де ашық қараңғы циклдерге енетін ырғақты өрнекке ие. Шыбынның басында мРНҚ-ның деңгейі 12 сағаттық жарықта да, 12 сағаттық қараңғы циклде де, тұрақты қараңғылықта да тербеліс жасайды. мРНҚ-ға шаққанда субъективті түннің басында, содан кейін шамамен 6 сағаттан кейін PER ақуыздар деңгейінің шыңы байқалады. Бір гендегі мутация әрбір мРНҚ циклына әсер етті. Осы эксперименттік деректер, Росбаш, Холл және Хардин PER ақуыз теріс кері байланыс контуры тартылған деген гипотеза деп мРНҚ деңгейдегі бір басқару элементтері, сондай-ақ осы транскрипциялы-аудармалы кері байланыс ілгек Дрозофила тәуліктік тәулік орталық ерекшелігі бұл.
Олар сонымен бірге perS және perL1 басқа екі бір релсенді кезең мутацияларын қарастырды. Бұл мутациялар кешкі белсенділіктің шыңына per+ шыбын шыбындарымен салыстырғанда сәйкесінше ертерек және кешірек келеді. Олар perS және perL1 үшін РНҚ деңгейі анық ырғақтығын көрсететінін анықтады. Локомотивтің белсенділігі тәрізді шың өрнегі perS ал кейінірек perL1 үшін ауысады.
Олар period0 нөлдік мутация шыбындарының бір ДНҚ-ға 7,2 кб функционалды бөлігін алып, per0 локуста және жаңа локуста мРНҚ деңгейлерін өлшеді. Трансформациядан кейін мРНҚ-ның деңгейі бастапқы және жаңа локуста ырғақты болды. per0 локуста бір мРНҚ-ға қалыпты жазу және PER-нің қалыпты протеинін аудару мүмкіндігі болды, яғни ырғақтылық ДНҚ-ның 7,2 кб бөлігінен аударылған және аударылған функционалды PER ақуызымен сақталды. Ойын барысында кері байланыс циклі бар, онда жаңа локустегі PER ақуыз деңгейінің циклін мРНҚ деңгейінің per0 локустық цикліне нұсқау үшін кері қайтарады. 1992 жылы Росбаш Джеффри Холлмен және Пол Хардинмен TTFL механизмдерін мұқият зерттеу үшін қайтадан ынтымақтастық жасады. Олар мРНҚ деңгейінің ауытқуының реттелуіне ерекше назар аударды және мРНҚ деңгейінің транскрипция арқылы реттелетінін анықтады. Бұған РНҚ-ның бір цикл циклінің жетілген транскриптімен бірдей және цайтгебер уақытына (ZT) қатысты осцилляцияланатындығы дәлел болды. Транскрипцияны реттеудің басқа дәлелі - гендік промоутерлер гетерологиялық мРНҚ-ға велосипедке өту үшін жеткілікті.
Дрозофиладағы TTFL моделіне қатысты мәселелер
Ахилеш Редди тобы Drosophila S2 жасушалары циркадиялық молекулалық ырғақтарды бейнелейтін бейтараптық -омика әдістерін (РНҚ-секвенирлеу, протеомика, метаболомика) қолдана отырып көрсетті. Бұл клеткалар бір және Тим, соның ішінде белгілі «сағат гендер» білдіруге емес. Жасушаларға PER және TIM протеиндерін енгізу бұл жасушалардың ырғағын тудырмайды, олар PER және TIM ақуыздарының көптігі немесе фосфорлануы арқылы оқылады. Осы жасушалар осы уақытқа дейін шыбын өрісі тарапынан «сағаттан аз» деп саналды. Бұл нәтижелер циркадиандық ырғақтардың генерациясын түсіндіре алмайтын TTFL моделін көрсету кезінде жоғарыда келтірілген жұмыстарды негіздейді.
Дрозофила сағасының генінің ашылуы
А, ең алдымен, homolog бұрын табылған тінтуірдің Ген Сағат Росбашпен бірге анықтады. Jrk мутациясымен анықталған Дрозофила генін клондау арқылы. Бұл ген Drosophila Clock деген атқа ие болды. dClock тікелей өзара іс-қимыл көрсетті пер және tim E-boxes осы гендердің тәуліктік транскрипцияның және ықпал етеді. Jrk мутациясы транскрипция циклін уақыт пен уақытты бұзады. Сонымен қатар гомозиготалы мутанттар үшін тұрақты қараңғылықта аритмиялық мінез-құлық пайда болады және гетерозиготалардағы аритмиялық мінез-құлықтың жартысына жуығы байқалады. Jrk гомозиготалары төменгі және циклді емес мРНҚ деңгейлерін, сонымен қатар PER және TIM ақуыздарын көрсетті. Осыдан, Jrk-тегі мінез-құлық аритмиялылығы пер мен уақыт транскрипциясындағы ақаумен байланысты деген тұжырым жасалды. Бұл dClock пер және уақыттың транскрипциялық активациясына қатысқанын көрсетті.
Дрозофила циклінің генін табу
1998 жылы Росбаш қасындағылармен жаңа гендік цикл циклін, сүтқоректілердің Bmal1 генінің гомологын тапты. Гомозиготалы цикл 0 мутанттар локомотивтік белсенділікте аритмиялық, ал гетерозиготалы цикл 0 / + шыбындар ырғақтығының өзгерген кезеңімен берік ырғақтарға ие. Батыс дақ гомозиготное циклі 0 мутантов өте аз басына және Талдау көрсетіп отырғандай TIM ақуыз, сондай-ақ төмен бір және Тим мРНҚ деңгейлерін. Бұл циклдің болмауы пер және уақыттық гендердің транскрипциясының төмендеуіне әкелетінін көрсетеді. Миотикалық карта үшінші цромосомаға циксті орналастырды. Олар циклде bHLH-PAS домендерін анықтады, бұл ақуыздың байланысуын және ДНҚ-ны байланыстыратын функцияларын көрсетеді.
Дрозофила циркадты фоторецептор ретінде криптохромның ашылуы
1998 жылы Росбаш қасындағылармен а Дрозофила мутант қойылады пәтер, емес ауытқып деңгейлерін табылған бір және Тим бір байланысты мРНК, NULL мутация жылы cryptochrome генінің. Бұл мутация Cry Baby, немесе айқай б атанған. Жарық қара циклі үшін синхрондау үшін айқай б мутантов істен деп cryptochrome қалыпты функциясы тәуліктік көздейді көрсетеді фоторецепторного.
LN V нейрондары негізгі дрозофила циркадалық кардиостимулятор ретінде
Дрозофилада кейбір бүйірлік нейрондар (LN) циркадиандық ырғақтар үшін, оның ішінде дорсальды (LNd) және вентральды (LNV) нейрондар үшін маңызды екендігі көрсетілген. LNV нейрондары экспресс-PDF (пигментті дисперсия коэффициенті), бұл бастапқыда сағаттың шығу сигналы деп болжалды. Pdf нейропептид геніне арналған мутанттар (pdf01), сондай-ақ LNV үшін іріктелген шыбындар ұқсас мінез-құлық реакциясын тудырды. Екеуі де сыртқы жарық белгілеріне қосылды, бірақ тұрақты жағдайда көбінесе аритмиялық болды. Кейбір жағдайларда шыбындар әлсіз еркін ырғақтығын көрсетті. Бұл нәтижелер зерттеушілерді LNV нейрондары сыни циркадиялық кардиостимулятор нейрондары және PDF негізгі циркадалық таратқыш деп санайды.
Ағымдағы зерттеулер
Соңғы жылдары Росбаш циркадиандық ырғақтардың ми-нейрондық аспектілері бойынша жұмыс істеуде. Барлық анатомиялық ерекшеленетін нейрондық топтардың барлығы анықталды, олардың барлығы сағаттың негізгі генін білдіреді. Алайда, мРНҚ-лар циркадиялық және нейрондық сипатта көрінеді, оның зертханасы бұл белгілі бір нейрондық топтардың белгілі бір функцияларына сілтеме жасайтындығын анықтауға қызығушылық танытты. Ол сонымен қатар жарықтың белгілі бір нейрондық топтарға әсерін зерттеп, бір кіші топтың (таңертең) жарықтарға, ал екіншісінің өшіп тұрған (жарық) жарыққа сезімтал екенін анықтады. Таңертеңгілік жасушалар ұйытқыны қоздыратын, ал қараңғы жасушалар ұйқыға ықпал ететіндігі көрсетілген.
Бүгінгі таңда Росбаш мРНҚ-ны және циркадиандық ырғақтардың негізіндегі генетикалық механизмдерді зерттеуді жалғастыруда. Сонымен қатар ол ғылымдағы өмірі туралы қызықты толғаныстарын жариялады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Массачусетс технологиялық институты түлектері Санат:АҚШ генетиктері Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ) Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
Мершен
Мершен (Meurchin) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Лан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,64 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62573, пошта индексі — 62410.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3691 адамды құрады. Халық тығыздығы — 795,47 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Ле-Бур-Сен-Леонар
Ле-Бур-Сен-Леонар (Le Bourg-Saint-Léonard) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,25 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61057, пошта индексі — 61310.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Салман Хан (актер)
thumb|Салма́н Хан Салма́н Хан (ағыл. Salman Khan, [səlˈmɑːn ˈxɑːn]; толық аты: Абду́л Раши́д Сали́м Салма́н Хан, 27 желтоқсан 1965, Индур, Үндістан) — үнді актері, Болливудтың атақты жұлдыздарының бірі. Әкесі Салим Хан - жазушы, сценарийші, мұсылмандықты ұстанған; ал анасы, суретші, Салма Хан индуизм дінін ұстанды. Салманның бірге туған үш бауыры: Алвира, Абрааза, Сохейла және асырап алған Арпита атты қарындасы бар. Оның актерлік мансабы 80-ші жылдарда басталған. Содан бері көптеген фильмдерде, әртүрлі жарнамаларға түскен. «Baaghi: A Rebel for Love» және «Chandra Mukhi» фильмдерінің сценарийін жазған. Өзінің қайырымдылық істерімен де танымал. Көп жылдан бері қатерлі ісік ауруымен ауратын балалардың емделуіне қолдау көрсетіп келе жатыр.
Дереккөздер
Санат:1965 жылы туғандар Санат:Үндістан актерлері
Стэфенсон (Мичиган)
Стэфенсон (Stephenson) — Мичиган штатының Menominee округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 875 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.8 км² шамасында. FIPS коды — 26-76380.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Қайрат Мырзаханұлы Жаңабергенов
Қайрат Мырзаханұлы Жаңабергенов - 1961 жылы 21 шілдеде Жамбыл облысы Луговое ауылында туған. Қазақ.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар