cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары
Кадрлық ауысымдар
Премьер-министрдің орынбасары Ералы Тоғжанов, премьер-министрдің бірінші орынбасары Роман Скляр, премьер-министр кеңсесінің басшысы Ғалымжан Қойшыбаев, ішкі істер министрі Ерлан Тұрғымбаев (кейін ол қызметінен кетіп, президент кеңесшісі болып тағайындалды ), сыртқы істер министрі Мұхтар Тілеуберді, төтенше жағдай министрі Юрий Ильин, еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Серік Шәпкенов, цифрлық даму және аэроғарыш өнеркәсібі министрі Бағдат Мусин, ауыл шаруашылығы министрі Ербол Қарашөкеев, білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов, экология, геология және табиғи ресурстар министрі Серікқали Брекешев, қаржы министрі Ерұлан Жамаубаев, сауда және интеграция министрі Бақыт Сұлтанов өз лауазымдарын сақтап қалды.
Төтенше жағдайды кезең-кезеңімен жою
Қазақстанның Ұлттық қауіпсіздік комитеті 13 қаңтарда Астана, Шымкент қалаларының, Ақмола, Ақтөбе, Атырау, Шығыс Қазақстан, Батыс Қазақстан, Қарағанды, Қызылорда, Қостанай, Маңғыстау, Павлодар, Солтүстік Қазақстан және Түркістан облыстарының аумақтарында терроризмге қарсы операцияның аяқталғаны және террористік қауіптіліктің шекті «қызыл» деңгейінің жойылғаны туралы жариялады. Террористік қауіптіліктің «қызыл» деңгейі және терроризмге қарсы операция режимі Алматы қаласында, Алматы және Жамбыл облыстарында сақталады.
Төтенше жағдайдың күшін жою уақыты:
ӨКМ Операторы қызметінің тоқтатылуы
2015 жылы құрылған «Өндірушілердің кеңейтілген міндеттемелері Операторы» (Оператор РОП) жинаған утилизациялық алымға елдегі автокөлік иелері жылдар бойы наразылық білдіріп, 2021 жылы әлеуметтік желілерде #НетУтильСбору қозғалысы пайда болды. Әлия Назарбаеваға қатысы болуы мүмкін бұл компания соңғы бес жылдың ішінде қазақстандықтардан 691,9 миллиард теңге қаражат жинаған. 2022 жылдың қаңтарындағы наразылық шараларынан кейін Қасым-Жомарт Тоқаев уитилизациялық алымды жинаумен жеке компания айналыспауы керек деген мәлімдеме жасады.
Президенттің тапсырмасымен ҚР Үкіметі 2022 жылдың 18 қаңтарында «ҚР Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігінің ведомстволық бағынысты ұйымдарының кейбір мәселелері туралы» қаулы қабылдады. Оған сәйкес, «ӨКМ Операторы» ЖШС-нің утилизациялық алымды жинау қызметі тоқтатылып, оның есебінен құрылған активтер мемлекетке берілетін болды. Өндірушілердің кеңейтілген міндеттемелерін (ӨКМ) әкімшілендіру функциялары «Жасыл даму» АҚ мемлекеттік ұйымына тапсырылды.
26 қаңтарда бұрынғы экология, геология және табиғи ресурстар вице-министрі Ахметжан Пірімқұлов пен «ӨКМ Операторы» ЖШС бұрынғы төрағасы Медет Құмарғалиев 2 ай мерзімге қамауға алынғаны белгілі болды. Сол күні Астана қаласында өз-өзіне қол жұмсаған «ӨКМ Операторы» ЖШС басқарушы директоры Руслан Шәмшиевтің мүрдесі табылды.
Назарбаев пен оның отбасының тағдыры
Назарбаевтың баспасөз хатшысы 28 желтоқсаннан бері көзден таса болған бұрынғы президенттің Астана қаласында екенін мәлімдеді. Кейін белгілі болғандай, Назарбаев ҚР Қауіпсіздік кеңесі төрағасы лауазымын Тоқаевқа тапсырған. Халық арасында түрлі қауесет тарағаннан кейін Елбасының хатшысы бұны ол өз еркімен істеді деп сендірді. Оған қоса бұрынғы президенттің маңызды одақтастары өз лауазымдарынан айырыла бастады, Үкімет отставкаға жіберілді. Назарбаевтың тұсында Үкіметті басқарған ҰҚК төрағасы Кәрім Мәсімов «мемлекетке опасыздық жасады» деп қамауға алынып, Тоқаев тағайындаған адаммен ауыстырылды. Бұның барлығы Қазақстанда билік үшін астыртын күрес жүріп жатыр ма деген сұрақтың туындауына әкеп соқтырды. Кейбір бақылаушылардың пікірінше, Тоқаев халық арасында жаман атақты болған Назарбаевтан (шерушілер «Шал, кет!» деп ұрандаған болатын) өзін әрі ұстау үшін осы қадамдарға барған.
Наразылық шаралары басталғаннан кейін сөйлеген сөздерінде Қасым-Жомарт Тоқаев Назарбаевтың атын атап, тікелей сынамағанымен, Қазақстанда бұрынғы президенттің жеке басына табыну аяқталғанының белгілері байқалды. Талдықорғандағы тәртіпсіздіктер кезінде құлатылған Назарбаевтың ескерткіші орнына қойылған жоқ, шерушілер алып тастаған Алматыдағы Назарбаев даңғылындағы көше белгілері қайта ілінген жоқ. Осы жағдайда елдің бетке ұстар азаматтары өздерінің Тоқаевқа адал екенін білдіруге асықты. «Назарбаевтың дәуірі аяқталғаны анық», — деп мәлімдеді көп жылдар бойы бұрынғы президенттің кеңесшісі болған Ермұхамет Ертісбаев өзінің The Guardian-ға берген сұхбатында.
18 қаңтарда Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқына үндеуін жариялады. Өз сөзінде ол елде орын алған тәртіпсіздер үшін «экстремистік топтар» мен «террористерді» кінәлады, бұл оқиғалар кезінде қаза тапқандарға көңіл айтты. Тоқаевты қолдауға шақырып, оның «шұғыл шешімдерінің арқасында ел іргесі сөгілген жоқ» деді. Бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған түрлі ақпаратқа жауап ретінде Назарбаев 2019 жылы Қасым-Жомарт Тоқаевқа билік тізгінін тапсырғанын еске салды, сол кезден бері зейнеткер екенін, қазір Қазақстан астанасында демалып жатқанын айтты.
19 қаңтарда белгілі болғандай, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаттары «Қазақстан халықтары ассамблеясы», «Тұңғыш президент — Елбасы», «ҚР Қауіпсіздік кеңесі» туралы заңдарға арнайы түзету енгізуді қолдап, Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқы ассамблеясы мен Қауіпсіздік кеңесіне өмір бойы төраға болу құқығынан айыратын заң жобасын Сенатқа жолдаған. Енді бұл органдарға Қазақстан президенті төрағалық ететін болып шешілді.
2021 жылдың қарашасында «Нұр Отан»-ның төрағасы Назарбаев партияны ел президенті басқаруы тиіс деген мәлімдеме жасаған болатын. 2022 жылдың 28 қаңтарында өткен «Нұр Отан» партиясының кезектен тыс XXI Съезінде Қасым-Жомарт Тоқаев бірауыздан партия төрағасы болып сайланды. Съезде сөйлеген сөзінде мемлекет басшысы: «Тұңғыш Президенттің тарихи еңбегіне құрмет көрсетейік, оның жетістіктері мен қадір-қасиеттерін бірінші орынға қояйық, ал есептерді еліміздің болашақ басшыларына қалдырайық», — деді.
8 қаңтар
нобай|Полиция бөгеп қойған Ақтөбе қаласының орталық даңғылы.
9 қаңтар
нобай|ҰҚШҰ әскери машинасы, Алматы.
10 қаңтар
нобай|Алматы көшесіндегі әскерилер.
АҚШ
7 қаңтарда АҚШ мемлекеттік хатшысы Энтони Блинкен Қазақстанда орын алған тәртіпсіздіктерден кейін елге ҰҚШҰ әскерлерінің енгізілуін құптамайтыны туралы мәлімдеме жасады. Оның айтуынша, Қазақстан билігінің сырттан көмек сұрамай және бейбіт шерушілердің құқықтарын бұзбай елдегі тәртіпті сақтап қалуға мүмкіндігі болған.
25 қаңтарда АҚШ-ның Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы (ЕҚЫҰ) жанындағы тұрақты өкілі Майкл Карпентер қаңтар оқиғалары кезінде қаза тапқан қазақстандықтардың отбасыларына көңіл айтты. Ол Қазақстан билігін тергеудің ашықтығын және қажетті заңды рәсімдердің сақталуын қамтамасыз етуге, сондай-ақ бейбіт наразылық білдірген адамдарды зорлық-зомбылық пен тонауға қатысушылардан ажыратуға, ұсталғандардың барлық санаттары үшін тиісті процесті қамтамасыз етуге шақырды.
"Біз Қазақстан халқының тұрақтылығы мен оның конституциялық құрылымына, сондай-ақ олардың осы дағдарыстан шыға алатынына сенеміз."
- Майкл Карпентер
Еуропа одағы
20 қаңтарда Еуропа парламенті қаңтар оқиғасына қатысты қарарды қабылдады. Оны 671 депутаттың 589-ы қолдап, 35-і қарсы шығып, 47-сі қалыс қалды. Қарарда 27 тармақтан тұратын мәлімдеме жасалған. Оның ішінде құқық қорғау ұйымдарын саяси себеппен қудаламау, адамдардың бейбіт жиналуына кедергі келтірмеу, жосықсыз ұстау мен азаптауды доғару, адам құқығына қарсы қылмыстарға жауаптыларға жеке санкция салу секілді талаптар бар. Тоқаев бұл қарардың «әділетсіз» екендігін, оған «жайбарақат» қарайтынын айтты, қаңтар оқиғаларына халықаралық тергеу жүргізуді қажет деп санамайтынын мәлімдеді.
Ұлыбритания
Ұлыбританияның ЕҚЫҰ жанындағы тұрақты өкілі Нил Буш Қазақстанда орын алған оқиғаларға қатты алаңдайтынын жеткізіп, қаза тапқандардың отбасыларына көңіл айтты. Ол зорлық-зомбылық пен мүлікті жоюды айыптап, Қазақстандағы реформаларды, қауіпсіздік пен өркендеуді қамтамасыз ету шараларын қолдауға Ұлыбритания дайын екенін мәлімдеді.
ЕҚЫҰ
5 қаңтар күні тәртіпсіздіктер басталғаннан кейін Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының төрағасы Збигнев Рау Қазақстандағы жағдайға алаңдайтыны туралы мәлімдеме жасап, қақтығысты тоқтатып, келіссөздер өткізуге шақырды. 10 қаңтарда Збигнев Рау ҚР сыртқы істер министрі Мұхтар Тілеубердімен телефон арқылы сөйлесіп, ЕҚЫҰ міндеттемелерін, оның ішінде адам құқықтарына байланысты міндеттемелерді сақтауды өтінді.
Human Rights Watch
7 қаңтарда Human Rights Watch ұйымы Қазақстан билігін ескертусіз оқ атуға берілген бұйрықтан дереу бас тартуға шақырды. 26 қаңтарда жарияланған HRW мақаласына сәкес, 4—6 қаңтар аралығында Қазақстан қауіпсіздік күштері кем дегенде 4 жағдайда адамның өліміне әкелуі мүмкін күш қолданған. Мысалға, Алматыдағы президент резиденциясының маңында түсірілген бейнежазбалардан жарақаттанған 19 адам және қаза тапқан болуы мүмкін 10 адам анықталған. Осыған байланысты HRW Біріккен Ұлттар Ұйымынан, Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымынан және Еуропа одағынан қаңтар оқиғаларына байланысты тәуелсіз және бәйтарап тергеу жүргізу мақсатында Қазақстан үкіметіне қысым жасауды талап етті.
Сілтемелер
Санат:Қазақстандағы наразылықтар Санат:2022 жылғы наразылықтар Санат:2022 жылдағы Қазақстан
Поккельс ұяшығы
Поккельс ұяшығы - жарық интенсивтілігін модуляциялау үшін қолданылатын айнымалы электр өрісінде орналасқан анизотропиялық кристалл түріндегі электр оптикалық құрылғы.
Дереккөздер
Санат:Физика
Алфенас
Алфенас (Alfenas) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алфенас экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 77 494 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 848,32 км² шамасында. Халық тығыздығы — 91,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1869 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Гранная
Гранная — Ресейдегі өзен. Оренбург облысы, Самара облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Кинель өзенінің сол жағалауынан 100 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Кинель бастауынан сағасына дейін, Кутулук өзенін қоспағанда бастауынан Кутулук су торабына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қамбар батыр (жыр)
нобай|оңға|Қамбар батыр жыры нобай|Қамбар батыр Қамбар батыр – қазақ халқының қаһармандық жыры.
Жырдың 19 нұсқасы белгілі. Қамбар туралы сюжетті (жыр желісін) алғаш жазып алған Л.Мейер оны «Киргизская степь Оренбургского края» (1865) атты журналда бастырған. Бұл Қамбар оқиғасын Сыр бойындағы Алтыасар тарихымен байланыстыратын аңыз үлгісі. Қазан университетінде «Қисса-и Қамбар» (1888), Қазан қаласында «Тоқсан үйлі тобыр» (1903) деген атпен жырдың алғашқы нұсқалары жарияланған.
«Қамбар батыр» жырының басты тақырыбы – жер мен ел намысын қорғау. Оқиға Әзімбайдың байлығы мен сұлу қызы – Назымды суреттеуден, 18 жасқа толған Назымның жар іздеген назынан басталады. Назымның ағалары – Қораз, Дораз, Қарымсақ, Қабыршақ – дара мінез иелері. Бұл кезде Қамбар да ер жетіп, елін асырап отырған батыр тұлғасында көрінеді. Эпостағы этникалық мәліметтер оның оқиға суреттелетін кезеңнен кейіндеу туғанын аңғартады. Жырда қазақ халқының тарихи жауы – қалмақ, кейінгі этникалық бірлестік – ноғайлы атауларымен бірге қазақ этнонимі де жиі кездеседі. Қамбардың шыққан тегіне қатысты — уақ, «Ноғайлының Қамбары», Назымның әкесі Әзімбайға келгенде – «12 баулы өзбек» тіркестері қолданылған. Жыр сюжетінің алғаш аңыз түрінде туып, бері келе эпостық үлгіге ауысқаны аңғарылады. Ондағы көптеген ономастикалық атауларға қарап, Әуелбек Қоңыратбаев «Қамбар батыр» сюжетінің кейбір нұсқалары Сыр бойында туған деген тұжырым айтады. Кезінде М.Әуезов, С.Мұқанов, Н.Смирнова, Ә.Қоңыратбаев, М.Ғабдуллин, т.б. ғалымдар зерттеп, пікір айтқан.
"Қамбар" жыры бұрынғы замандардан бері қарай ауызша айтылатын жыр болған.Басында, ең алғаш өлең болған кезінде де, жазылып айтылған емес. Сондықтан, мұның өлеңдік құрылысында сол ауызша жырдың ерекшеліктері бар. Ең алдымен бұнда өлеңқатар аумайтын белгілі санды (төрт жолды, алты жолды, я тағы басқаша) шумаққа бөлінген емес. Бұл желдірме екпінімен көп жолды шумақ боп құралады. Шумақтары белгілі бір санмен, бір қалыпты боп тұрмайды.Кейде 4-5 жол бір шумақ боп кетсе, кейде қосылып айтылатын әуеннің және әңгіме қызуының ыңғайына қарай немесе сөйлеуші адамның көңіл күйіне қарай, әралуан боп, ауысып отырады. Кейде 9, кейде тіпті оннан аса жолдан құралатын шумақта болады. Бұнда сол желіге сөйлеген сөздің екпінімен кеткен өлең-жыр, таусылмайтын ұзақ шумақ боп жүре береді. Ондайда ұйқас та белгілі бір орындарында тұрмайды. Жазуда, мысалы, төрт жолды ұйқаста әрқашан бірінші, екінші, төртінші жолдардың аяғы ұйқасып отыратын болса, бұнда ұйқас олай емес. Кейде екі жол аралатып, кейде үш, төрт жоларалатып, анда-санда аяғы бір тиіп отырады. Жырдың ішіндегі өлең қатары да ұзақ болмайды. Көп қатар жоқ, оның орнына лекітіп, тез қайырып, ауызша әуендетіп,екпіндетіп, қорыттырып отыратын жеті-сегіз буынды қатар болады. Өлеңді құрайтын сол буын, ырғақ (ритм) өлшеуі. Және, әсіресе, дыбыс үндестігі болады. Мағынасын алғанда бір жайды ұзақ сөйлеп кеп таратып, көп қайталап айтатын машық бар. Әңгіменің, уақиғаның өзі көп дамымаса да, бір хал, я бір суретті әралуан көрініспен теңеп, асықпай көп көріктеп отыратын ерекшелік бар. Сондықтан, әңгіме, уақиғаның ілгері қарай дамуы аз болса да, бір мазмұндас теңеу, салыстыру көп болады. Тағы бір ерекшелік — теңеулерге алған көріністерден байқалады. Бірін бағлан, бірін бөрі қып, бірін асау, бірін бұғалықшы қып, бірін түлкі, бірін тазы қып көрсетулердің барлығы— осы батыр жырының ескі заман жыры екенін көрсетеді. Теңеудің бәрін жабайы табиғаттан алады. Бұнда мәдениет, қала сияқтының әсері, қатынасы жоқ. Натуралдық теңеулер. Жыртқыш аңдарды теңеуге алған түрдің өзі де шабуыл деген заманның қоғамдық құрылысына дәл келеді. Соның өз тумасы, өз айғағы боп шығады. Бұл жағынанда жырдың ішкі мазмұны мен сыртқы түрі бірыңғай боп қабысып тұрғанын көреміз
«Қамбар батыр» жырының 1888 жылы Қазандағы «Университет» баспахансында басылым көрген У.Тухфатуллин, 1890 жылы Санкт-Петербургте шыққан «Түрік хрестоматиясындағы» (3-том) И.Н.Березин, белгісіз жыршының «Кәрімовтер» баспаханасында жарыққа шығарған нұсқалары Кеңес кезеңінде де бірнеше мәрте түрлі өзгерістермен жарияланып отырған. Сондықтан топтаманың 43-томына осы жыр үлгілері түпнұсқа негізінде дайындалып, Ә.Диваев, Қалқай, Б.Мұқамбайұлы, Ш.Қалмағамбетов, М.Жапақов, Ә.Шоқатаев және белгісіз айтушы мен С.Әбжанов жеткізген екі ертегілік нұсқалармен толықтырылды.
Дереккөздер
Санат:Қазақ жырлары
Этап
Этап (француз тілінен étape - кезең, сәт) - ұғымының келесі мағыналары бар:
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Баллуа
Баллуа (Balloy) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Провен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,25 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77019, пошта индексі — 77118.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 335 адамды құрады. Халық тығыздығы — 25,28 адам/км².
Горно-Спанчево (Благоевград облысы)
Горно-Спанчево (Горно Спанчево) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 94 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2824. Телефон коды — 074388. ЕКАТТЕ коды — 16969.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Бұрандалы қозғалыс
Бұрандалы қозғалыс - қатты дененің түзу сызықты ілгерілемелі қозғалысы мен ілгерілемелі қозғалыс жылдамдығының векторына параллель осьтің маңайындағы айналмалы қозғалыстың қосындысынан тұратын күрделі қозғалыс.
Дереккөздер
Санат:Механика
Мұстафа Қазыбеков
Мұстафа Қазыбеков (27.12. 1904, бұрынғы Түркістан уезі, Күшата елді мекені — 1979, сонда) — теміржолшы, Социалистік еңбек ері (1966).
Темір жол саласында үздік еңбек еткені үшін 2 мәрте Ленин, 2 мәрте Еңбек Қызыл Ту және Октябрь революциясы ордендерімен, бірнеше медальмен марапатталған. КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері (1971).
Дереккөздер
Санат:1904 жылы туғандар Санат:1979 жылы қайтыс болғандар Санат:Түркістан облысында туғандар Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:Қазақстан теміржолшылары Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Гойза
Гойза (Geusa) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Мерзебург-Кверфурт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1488 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 12,63 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 88 115. Муниципалитеттің басшысы — Маритта Вальтер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Пыдарско (Пловдив облысы)
Пошта индексі — 4158. Телефон коды — 031992. ЕКАТТЕ коды — 58983.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пловдив облысының елді мекендері
Левакша
Левакша — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Толшма өзенінің сол жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина бастауынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ауадағы ылғал мөлшері
Дереккөздер
Санат:Ауа
Аристоксен
thumb|200px Аристоксен, Ἀριστόξενος ὀ Ταραντίνος  (б.з.б.4 ғасырдың ортасы шамасында Таранто қаласында туған - ө.ж. белгісіз) - ежелгі гректің философы, аса көрнекті музыка теоретигі және музыкалық эстеті, Аристотельдің шәкірті.
Аристоксен гармониктер деп аталатын бүтін біп бағыттың бастаушысы болды. Музыкалық теориясына деген көзқарастарын математикалық есептерге негіздеген канониктердің  (пифагоршылардан) Аристоксен мен оның жолын тұтынушылардың  (гармониктердің) айырмашылығы - бұлар музыкалық шығарманы тани білудің белгісі - акустика емес, есту қабылеті, түсінік деген ережені ұсынды.
Аристоксен музыканың этикалық мәні туралы мәселені де одан әрі дамытты, халық музыкасының роліне ерекше мән берді.
Аристоксен - музыкалық ырғақ (ритм) туралы ілімнің негізін салған адам.
Жалпы музыка, философмяғ тарих, педагогика туралы 450-дей кітапа жазға. Олардың бәрі - жоғалған, кей бірінің фрагменттері бізге жеткен.
Аристоксеннің музыка туралы ғылымның дамуына үлесі өте көп болған. Оның танымал шәкірттері - Аристид Квинтилиан, Клеонид, Гауденций және Бакхий.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Музыканттар Санат:Философтар
Гельминтоздар
thumb| right | Гельминтоздар ( – іш құрт) – паразит құрттардың адаммен, жануармен және өсімдіктердің организміне еніп, көбеюі салдарынан пайда болатын ауру түрлері.
Гельминтоздар адамда сорғыш, таспа, жұмыр, т.б. құрттардың паразиттік тіршілігі салдарынан пайда болады. Гельминтоздардың аталуы ауру туғызатын құрттардың түріне қарай. Олардың тек адамда (аскаридоз, энтеробиоз, т.б.) немесе адам мен малда қатар кездесетін гельминтозооноздар (фасциолез), (трихинеллез), (эхинококкоз) түрлері белгілі. Гельминтоздарға қарсы арнайы дәрілер – антгельминттер қолданылады.Гельминтоздар ауыл шаруашылығы малдарында көп кездеседі, қазір оның 2000-нан астам түрі белгілі. Мыс., қойларда мониезиоз, эхинококкоз, протостронгилез, т.б. ірі қара малда – фасциолез, эхиноккоз, т.б.; жылқыда – стронгилятоз, құстарда – аскаридиоз, полиморфоз, т.б.; балықтарда – ботриоцефалез, диплостомоз, т.б. кездеседі.
Гельминтоздар ауруларын сақтану шаралары: тазалық сақтау. Іш тазартатын дәрілер ішу. Үй жануарларын малдәрігерлік тексеруден өткізіп, ауырған малды бөліп алып, дәрі-дәрмекпен емдеу, мал қалдықтарын биотермиялық жолмен өңдеу, ортаны қоздырғыштарынан тазарту.
Android Marshmallow
Android 6.0 Marshmallow  — 2015 жылдың 28 мамырында болған Google I/O конференциясында ұсынылған Android мобильді операциялық жүйесінің соңғы нұсқасы. Жаңа нұсқада Android Lollipop-тан өзгеше бір қатар жаңашылдықтар және жаңа функциялар бар.
Жағашылдықтар
Бір қарағанда сырттай Android Lollipop-тан өзгешелік байқалмайды. Material design концепциясы толығымен сақталған.
Өзгешеліктері:
Сыртқы сілтемелер
Санат:Android
PH-метр
рН-метр (рН-метр) - әртүрлі биологиялық объектілердің сілтілік немесе қышқылдық дәрежесін сипаттайтын сутекті иондардың концентрациясын (1 ... 14 аралықта) өлшеуге арналған аспап. Ол электродтық жүйеден, күшейткіштен, индикатордан (немесе өздігінен жазғыштан), реттеуіш құрылғыдан, орындауыш механизмнен тұрады. рН-метрлердің өлшеу принципі жағынан 2 түрі болады: потенциометрлік (нөл-аспаптар) және тура есептейтін.
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы Санат:Аспаптар
Козгол
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь бастауынан Кондома өзенін қоспағанда, Новокузнецк қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Алтай өлкесі өзендері
Демалыс және мәдениет саябақтары
‎ Демалыс және мәдениет саябақтары  – қалалық жерлердегі көпшіліктің жұмыстан бос уақытта таза ауада тынығып, демалуына және көңіл көтеруіне арналған бақтар. Олар әдетте, қаланың көлді, бөгенді, көк майса көркем жерлерінде ұйымдастырылады. Белгілі бір мерзім сайын тазаланып, жөнделеді. Гүл, ағаш отырғызылады. Саябақтарда кафе, асхана, кинотеатр, ашық сахна, спорт алаңы, балалар алаңы, түрлі аттракциондар, компьютерленген қызықты ойын автоматтарының павильондары, би алаңдары, ашық эстрадалар, лекторийлер, т.б. мәдени-көпшілік орындар жұмыс істейді. ‎ Ірі саябақтарда мерекелік серуендер, өнерпаздар байқауы, көрмелер, дәрістер, әңгіме-кеңестер, түрлі сипаттағы кездесулер, т.б. жүргізіледі. Қазақстанда ашылған алғашқы Демалыс және мәдениет саябақтарының бірі – Алматыдағы Орталық демалыс және мәдениет саябағы (қазіргі «Ақбота» орталық мәдениет және демалыс саябағы) 1935 ж. ұйымдастырылды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан табиғаты
Иван Сусанин
Иван Сусанин(туған жылы белгісіз-1613)- 17 ғ. Басында орыс халқының поляк интервенттеріне қарсы азаттық күресінің батыры. С.Кострома уезі Деревеньки селосының шаруасы болған. 1612-1613 ж. қыста поляк шляхталарының отряды патша Михаил Федорович тұрған Домнино селосына Романовтардың вотчинасына бару үшін Сусанинді жол көрсетуші етіп алады. Ол отрядты адам өте алмайтын батпақты орманға әдейі адастырып жібереді де, сол үшін азаптап өлтіріледі. Сусанин есімі халықтың аңыз әңгімелерінде сақталған. Оның ерлік ісі көркем әдебиетте де және М.И.Глинканың «Иван Сусанин» операсында бейнеленген.
Қолданылған әдебиет
Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 453 бет
Санат:1613 жылы қайтыс болғандар Санат:Тұлғалар
Серікбай Өрікбайұлы Нұрғисаев
Серікбай Өрікбайұлы Нұрғисаев (27.5.1956, Алматы облысы Іле ауданы Жаңаарна ауылы) – қызметкер. 1980 жыл ҚазМУ-дің (қазіргі ҚазҰУ-дың механика-математика факултетін (1980), Қазақ мемлекеттік Басқару Академиясының экономикалық жоспарлау факултетін (1994) бітірген. Еңбек жолын Алматы облысы Талғар қаласындағы СПТУ-20 училищесінде өндірістік оқыту бөлімінің шебері болып бастады.
Ұлы жүзден шыққан.
1982 – 85 жылдары Алматы қаласы, обыстық комсомол комитетінің жастар ісі секторының жетекшісі, 1985 – 86 жылдары Қазақстан ЛКСМ ОК-нің жауапты ұйымдастырушысы, 1986 – 89 жылдары Қазақстан ЛКСМ ОК-нің жастарға білім беру бөлімі меңгерушісінің орынбасары, 1992 – 93 жылдары Алматы қаласы Алатау ауданы әкімінің 1-орынбасары, 1993 – 94 жылдары Совет ауданы әкімі, 1994 – 96 жылдары өнеркәсіптік-қаржылық «Глоба-Казахстан» корпорациясының президенті болды. 1996 – 99 жылдары Қызылорда облысы әкімінің 1-орынбасары, 1999 – 2004 жылдары облыс әкімі, 2004 – 05 жылдары Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі қызметтерін атқарды. 2005 жылдан Қазақстан Республикасы Президентінің Алматы қаласындағы арнайы өкілі.
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қызылорда облысының әкімдері
Үлкен Харь-Юган
Үлкен Харь-Юган — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Глубокий Полуй өзенінің сол жағалауынан 202 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Соломянка
Соломянка — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Илеза өзенінің оң жағалауынан 47 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Карразеду (Амареш)
Карразеду (Амареш) (Carrazedo (Amares)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 759 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,09 км² шамасында. Халық тығыздығы — 245,6 адам/км².
Ауаның меридиандық тасымалы
Ауаның меридиандық тасымалы - жердің төменгі және жоғары ендіктеріндегі ауа массаларының, негізінен, меридиандық немесе субмеридиандық бағытта тасымалдануы.
Көбінесе қоңыржай және жоғары ендіктерде басталып, қарқынды циклондық әрекеттерге себепші болады. Ауаның меридиандық тасымалдануынан жоғары ендікте ауа жылынып, төменгі ендікте суынады.
Дереккөздер
Санат:Ауа
Үлкен Ябурская
Үлкен Ябурская — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вишера өзенінің сол жағалауынан 194 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Керр ұяшығы
Керр ұяшығы - әсері Керр эффектісіне негізделген және жарық шоғын немесе оның интенсивтілігінің модуляциясын үзуге арналған оптикалық тиек ретінде колданылатын электр оптикалы құрылғы.
Сүйек ою ісі
Энеолитте өндіруші күштердің дамуы, әсіресе бастапқы кезеңде, сүйектен жасалған еңбек құралдарының есебінен қамтамасыз етілді. Сүйектен істелген құралдар үй шаруашылығында кеңінен қолданылды. Әсте, сүйек бұйымдарын пайдаланбаған өндіріс болған жоқ дегеніміз дұрысыракқ шығар. Ботайдағы сүйек ою ісінің негізгі шикізаттық базасы аттың сүйектері, бірен-саран жабайы аңдар мен құстардың сүйектері болды.
Сүйектен жасалған бұйымдар (1323) жиынтықтың 0,34% құрайды. Олар үшін дайындама ретінде түтік тәрізді сүйектер, қабырғалар, құстардың, жабайы ұсақ аңдардың және аттардың сүйектері пайдаланылды. Тескіштер, үлкен біздер (173) аттардың, құстардың түтік тәрізді сүйектерінен, аттардың қабырғаларынан жасалған. Жүздері жалпақ кесіліп, артынан қайрақпен өңделген.
Тескіштер мен біздердің жұмыстық ұштары мейлінше ұқсас, сондықтан оларды бөлек қарастырудың еш қажеттілігі жоқ. Бұйымдардың көпшілігінің жұмыстық ұштарының қималары дөңгелек, алайда қимасы тікбұрышты болып келетіндері де бар. Құралдардың ұзындығы 6,6-16 см аралығында. Құралдарды жұмысқа дайындау барысында кейбір бұйымдардың қайрақпен тек жүздері түзетілсе, ал қайсыбір дайындамалардың бүкіл беті тегістелген. Құрал-саймандардың барлығында жылтыратылған жұмыстық ұштары бар. Құралдардың бір бөлігінің табандырының жылтыратылған іздері қалған. Жұмыстық ұштары да байқалған микроіздердің түрлері жіп бұранда тәрізді, көлденең және бойлық сызықтар. Тескіштердің және біздердің жұмыстық ұштарын микроскоппен зерттеу, негізінен құралдардың ұзақ уақыт жұмыста болғандығын, сынған жүздері алды-ала түзілмей-ақ пайдаланылғанын көрсетті. Қалақша-қалыптар (55) керамиқалық өндірісте қолданылған. Бұлар қалақшалар, қалақша-қалыптар, жылтыратқыш аспаптар.
Қалақшалар-бір типті құралдар. Дайындаманың бастапқы түріне жалпақ сүйектердің қалдықтары-қабырғалар мен жамбас сүйектері пайдаланылған. Бұйымдардың басым бөлігі сынықтар күйінде кезіккен. Біршама айқынырақ құрал-саймандардың сипаттамасына тоқталайық. Бір нұсқасы ұзынынан жарылған қабырғаның кесіндісінен жасалған. Ұзындығы 14,2 см, ені 2,6 см. Бір ұшы дөңгелек. Қалақшаның беті екі жағынан қайрақпен тегістелген. Микросараптама құралдың беткі жағында қысқа көлденең сызықтарның және ашық жылтырақтың болғанын көрсетті.
Басқа бір қалақша жалпақ сүйектің қалдығынан жасалыпты, пішіні жіңішкерген саптық бар күрекшеге ұқсайды. Құралдың бүйір жағы дөңгелек. Ұзындығы 5,2 см, ені 3,5 см. Қалақшаның беті тегіс, жылтыр, микроіздері ұзына бойы және қиғаш сызықтардың түйіні түрінде екі жағында тіркелген. Қалақша-қалыптардың мынадай түрелері ұсынылған: қабырғалардан және жауырын сүйектерінен жасалған тісті; цилиндр тәрізді. Қабырғалардан жасалған тісті қалақша-қалыптар. Қабырғаның иілген шеті кремний құралымен кесілген. Тұтас нұсқасының ұзындығы 16,4-21,8 см. Құралдардың тар (0,15-0,2см) және кең (0,3-0,4 см) тістері бар. Жай көзбен қарағанда құралдардың жұмыстық шеттерінде тегістелген жіңішке жолақтар байқалды. Микроскоппен тексергенде тістерінің ұштары дөңгеленіп және жылтырап тұрғандығы тіркелді. Қалақша-қалыптар жалпақ сүйектердің қалдықтарынан жасалған. Пішіні бойынша тікбұрышты, сап жағында аздап тарылады.
Дереккөздер
1. Ботай дала өркениетінің бастауы кітабы, Виктор Зайберт, 2011ж, 369бет
IC 2356
IC 2356 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 2356 Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Альто-Виналопо
Альто-Виналопо (Alto Vinalopó) — Испания ауданы (комарка), Валенсия автономды бірлестігіне қарасты Аликанте провинциясының құрамына енеді.
Муниципалитеттер
Санат:Аликанте аудандары
Богута (көл, Богута өзенінің бастау)
Богута — Ресейдегі көл, Алтай Республикасының Қосағаш ауданында, Моңғолия шекарасынан 2 км жерде орналасқан. Суайдынының ауданы — 2,5 км², су жинайтын алаптың ауданы — 125 км² құрайды. Сол жақ Богута және Оң жақ Богута өзендері көлге құяды, ал Богута өзені көлден шығады.
Тас қашау ісі
Дереккөздер
"Ботай дала өркениетінің бастауы" кітабы
Богута (көл, Богута өзенінің бастау)
Сипаттамасы
Көл биік таулы, батпақты жерде, теңіз деңгейінен 2468 метр биіктікте орналасқан. Аумақ көлік жолдарының мүлдем жоқтығымен сипатталады және рұқсат алу қажет болатын шекаралас аймақ болып табылады.
Су тізімі туралы мәліметтер
Ресейдің мемлекеттік су тізілімінің деректері бойынша ол Жоғарғы Об су алабы аймағына, өзеннің су шаруашылығы бөлімі - Қатынға, өзеннің суббассейні - Бия мен Қатынға жатады. Өзеннің өзендік алабы - (Жоғарғы) Обтан Ертіспен тоғысқанға дейін. Су нысанының коды - 13010100311115100000366.
Әдебиет
Санат:Қосағаш ауданы көлдері Санат:Жүзтыт су алабы
Воробь
Воробь — Башқұртстанның Краснокам ауданындағы ауыл, Музяк ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 192 адамды құрады. Пошта индексі — 452934, ОКАТО коды — 80237815003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Малороссийка
Малороссийка — Қостанай облысы Фёдоров ауданы, Қоржынкөл ауылдық округі құрамындағы ауыл. 2011 жылға дейін қысқараған "Украина ауылдық округі" орталығы болған.
Сан-Соссьо-Барония
Сан-Соссьо-Барония (San Sossio Baronia) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Авеллино провинциясында орналасқан.
Малороссийка
Географиялық орны
Аудан орталығы — Фёдоровка ауылынан оңтүстікке қарай 53 км-дей жерде.
Сан-Соссьо-Барония
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1914 адамды құрайды (2001). Халық тығыздығы 101 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 83050.
Малороссийка
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 918 адам (439 ер адам және 479 әйел адам) болса, 2009 жылы 388 адамды (189 ер адам және 199 әйел адам) құрады.
Сан-Соссьо-Барония
Елді мекеннің қамқоршысы — San Sossio.
Малороссийка
Дереккөздер
Санат:Фёдоров ауданы елді мекендері
Тропиктік орман
нобай| Тропиктік орман (tropikas — өзгерген, жаңа) — субэкваторлық және тропиктік белдеулердің көп қабатты (4—5 қабат) ағаштар түзілісі. Тропиктік орман өте ертеде пайда болған, өсімдіктер мен жануарлар түрлерінің молдығымен ерекшеленеді (0,25 га-да ағаштардың 200-ге дейін түрі кездеседі). Онда олар шашырап таралады (бір түрдің екі ағашы қатарынан сирек өседі). Тропик тоғайда бұталар болмайды. Тропиктік ормандағы биогеохимиялық циклдер түгелдей тұйық, сондықтан топырақ түзілу процесі жұқа жер беті қабатында және өте бәсең болады. Тропиктік ормандардың көпшілігі тропиктік ылғалды ормандар.
Дереккөздер
Санат:Өсімдіктер экологиясы Санат:Ормандар
Сен-Флори
Сен-Флори (Saint-Floris) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Бетюн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,05 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62747, пошта индексі — 62350.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Пасе (Орн)
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 381 адамды құрады. Халық тығыздығы — 50,4 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Белсенді минералды қоспалар
Белсенді минералды қоспалар (гидравликалық) - ауада қатуынан кейін судың астында қатуын жалғастыруына қабілетті, жұқа ұсақталған түрдегі ауалы әк пен судың косындысы қамырға айналатын табиғи және жасанды заттар.
Қаражал (Аягөз ауданы)
Қаражал — Абай облысы Аягөз ауданы, Қараағаш ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Аягөз қаласынан шығысқа қарай 28 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 228 адам (112 ер адам және 106 әйел адам) болса, 2009 жылы 182 адамды (90 ер адам және 92 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Аягөз ауданы елді мекендері
NGC 6453
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1837 жылы 8 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6453 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 79, ESO 393-SC36.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз)
Қамқа тон
thumb|right|200px|Қамқа тон. [[Қазақстан Республикасының Ұлттық мұрағаты|ҚР ҰМ қорынан.]] Қамқа тон – зерлі жібек матамен тысталған тон. Ол үшін ең алдымен иленген теріден тон даярлап, сыртын зерлі қамқамен тыстаған. Әдемілігін арттыру үшін түрлі бағалы аң терілерінен қайырма жаға салып, етек-жеңін жұрындаған. Қамқа тонды ерлер де, әйелдер де киген. Әйелдердің тоны қапсырмаланса, ерлер белдік арқылы буынған.
Сипаты
ҚР ҰМ қорындағы ақ түлкінің терісінен тігілген қамқа тонның иық тігісі қиғаш түскен, қондырма жеңді. Жеңін қиықтан құрап, ұзын бойынан екі жерден қусырған. Артқы бойын үш бой матаның енімен алған, жақтау қусырмалары, белінде танап тігілген қиық қатпарлары бар. Су күзеннің терісінен қайырма жаға салынған. Етек-жеңіндегі жұрынға жалғастыра жылтыр оқа басқан. Жалпы ұзындығы 114 см, екі иіннің аралығы 38 см, жеңі 61 см, етегінің шалғайы 186 см, өңірінің ені (етегінде) 39 см.
Әдебиеттер
Санат:Қазақ мәдениеті Санат:Қолөнер Санат:Қазақ салт-дәстүрлері Санат:Ұлттық киімдер
Бiрлiк (ауыл шаруашылық кәсіпорын)
« БІРЛІК » – ауыл шаруашылық кәсіпорын, өндірістік кооперативі. Жуалы ауданында орналасқан. 1997 ж. құрылған. Облыстағы ірі ауыл шаруашылық құрылымдардың бірі болып табылады. Кооператив астық дақылдарын, картоп, қант қызылшасын өндіреді, сиыр, қой өсіреді. Шаруашылықта 604 адам жұмыс істейді. Жылдық жиынтық өнім құны 70 млн. тенгеге жуық. Жетекшісі А.Н. Охрименко.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл облысы экономикасы Санат:Қазақстан кәсіпорындары
Толыбеков Алмас Серғалиұлы
Толыбеков Алмас Серғалиұлы (5 Желтоқсан 1938 жылы туған, Алматы қаласы) – медицина ғылымының докторы (1979), профессор (1987).
Қысқаша өмірбаяны:
1962 жылы Алматы мемлекеттік медицина институтын (қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) бітірген. 1962–1983 жылдары КСРО Медицина Ғылым академиясының Эксперименттік медицина институтында (Санкт-Петербург) аспирант, кіші, аға ғылыми қызметкер. 1983 жылдан Алматы мемлекеттік медицина институтында (қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) профессор, кафедра меңгерушісі қызметін атқарады. «Морфогенез и вопросы патогенеза инфекционных процессов вызываемых хламидиями» тақырыбында докторлық диссертация қорғады. Толыбеков микроб тудыратын патологиялық-гистологиялық процестерді зерттеді.
Митчеллдер машиналарға қарсы
«Митчеллдер машиналарға қарсы» (The Mitchells vs. the Machines) — 2021 жылы жарық көрген режиссер Майк Рианданың анимациалық 3D-да шыққан мультфильмі. «Sony Pictures Animation » студиясымен жасалып, «Netflix » кинокомпаниясымен шықты.
Сілтемелер
Санат:2021 жылғы мультфильмдер Санат:АҚШ мультфильмдері Санат:Columbia Pictures мультфильмдері Санат:Sony Pictures Animation мультфильмдері Санат:Компьютерлік анимациялы фильмдер
Жапырақ
thumb Жапырақ (folіum, φύλλον) — жоғары сатыдағы өсімдіктердің фотосинтез, газ алмасу, буландыру, қор жинау, көбею қызметтерін атқаратын өсу мүшесі. Ол негізгі өркеннің жанама бұтақтарының қысқаруынан пайда болады.
Жапырақтың мөлшері әртүрлі болады. Мысалы, шөптесін өсімдіктерде 3-10 см-дей, банан жапырағының ұзындығы 1-5 м, ені 40-50 см, цейлон пальмасы жапырағының ұзындығы 10-20 м, ені 12 м-ге дейін. Жапырақтың сыртқы құрылысы — жапырақ тақтасынан (алақанынан) және сағақтан тұрады. Жапырақтың кеңейген жері — тақтасы, ал сабаққа бекінетін жіңішке бөлігі — сағағы деп аталады. Сағақсыз жапырақтар да болады. Сабақ буынынан тармақталған сағақты бір жапырақ өсіп шықса — жәй жапырақ деп аталады, олардың пішіндері әртүрлі болады, мысалы, қарағайдың, шыршаның жапырақтары — қылқан, ине, астық тұқымдастарында — таспа; көктеректе — дөңгелек тәрізді. Бір сағаққа бірнеше жапырақ орналасса — күрделі жапырақ деп аталады. Бұлар да әртүрлі болады: үшқұлақты күрделі жапырақ (беде, соя); саусақ салалы күрделі жапырақ (атбасталшын, қарасора, қазтабан, т.б.); қауырсын тәрізді күрделі жапырақ, ал бұл жұп қауырсынды (асбұршақ, ноғатық, т.б.), тақ қауырсынды (қызылмия, итмұрын, шетен, грек жаңғағы, т.б.) болып бөлінеді. Жапырақ тақтасының анатомдық құрылымы — оның қандай қызмет атқаратынын анықтайды. Жапырақ тақтасын екі жағынан да жұқа қабықшамен қапталған эпидермис жауып жатады. Эпидермистің астында борпылдақ ұлпа — мезофилл болады. Сонымен қатар бұл ұлпаның жасушаларында фотосинтезге және өсімдіктің тыныс алуына қатысатын хлоренхима бар.
Жапырақ құрылысы
thumb
Жапыраққа беріктілік, серпімділік қасиет беретін, оның “қаңқасын” құрайтын талшықтар жапырақ жүйкесін құрайды. Жапырақ жүйкесінің құрамында әртүрлі жасушалардан құралған негізгі өткізгіш ұлпа — ксилема; өсімдікте органикалық заттарды таситын және өсімдіктің арнайы мүшелерінде (жер асты тамырында, өсу нүктесінде, жемісі мен дәнінде, т.б.) қор жинауға қатысатын түтікті-талшықты күрделі ұлпа — флоэма болады. Жапырақ сағағынан тақтасына қарай жалғасып жатқан өткізгіш шоқтар — орталық жүйке деп аталады, ал одан жан-жаққа таралған жанама жүйкелердің орналасуына қарай жүйкелену бірнеше типке бөлінеді: қауырсын тәрізді торлы жүйкелену — орталық жүйкенің жан-жағын жанамалап жатуы (тал, терек, алма, алмұрт, шие, т.б.); саусақ салалы жүйкелену — негізгі орталық жүйке бір жерден басталып, жапырақ жиегіне дейін саусақ тәрізді салаланып таралуы (үйеңкі, бегония, т.б.); параллель (қатарласа) жүйкелену — талшықтар жапырақтың ұшына қарай қатарласа созылуы (барлық астық тұқымдастары), доғалы жүйкелену — жүйкелер жапырақ тақтасының түбінен шығып, жапырақтың ұшына жеткен кезде доға тәрізді бір-бірімен соқтығысады (інжугүл, жолжелкен.)
Жүйкелену
thumb|300px|Жапырақ тақтасындағы өткізгіш шоқтар Жүйкелену - деп өткізгіш шоқтардың жапырақ тақтасына орналасуын айтады.
Олардың қызметі:
Жүйкеленудің типтері:
Жапырақтың сабақта орналасуы 3 түрлі болады:
Өсімдік жапырағы
thumb
Өсімдік жапырағы белгілі бір заңдылықпен орналасады:
1) кезектесіп орналасу — сабақтың әр буынында дара жапырақ кезек-кезек шығады. Мысалы, жапырақ бір-бірін көлеңкелемеу үшін бір жапырақ сабақтан оңтүстікке қарай, екіншісі солтүстікке, үшіншісі шығысқа, төртіншісі батысқа қарай кезектесе орналасады. Сондықтан жапырақ тақталары қанша үлкен болғанымен, жарықтың түсуіне кедергі болмайды (астық тұқымдасы, емен, т.б.);
2) қарама-қарсы орналасу — сабақтың әр буынынан екі жапырақ бір-біріне қарама-қарсы өсіп шығады да, үстіңгі жапырақтар төменгілерін көлеңкелемейді (үйеңкі, қалампыр, жалбыз, сирень, т.б.);
3) топтанып орналасу — сабақтың бір буынында үш не одан да көп жапырақтың болуы (сары ағаш, қарғакөз, т.б.).
Жапырақ алдымен ұшынан өседі, 30-40 күннен кейін өсуі тоқталады, тек қырыққұлақ пен вельвичияның жапырақтары қурап қалғанша өсе береді. Жапырақтың тіршілік ету ұзақтығы бірнеше айдан 15 жылға дейін созылады. Мысалы, кәдімгі қарағайда 2-3 жыл, Кавказ самырсынында 9-13 жыл, шыршада 5 жыл, т.б. Ал ашық тұқымдылардың жапырақтары бірден түспей кезектесіп түсетіндіктен мәңгі жасыл болып көрінеді.
Жапырақтың түсуі
thumb
Жапырақтың түсуі — өсімдіктің эволюциялық дамуында әртүрлі қолайсыз жағдайға бейімделуі, яғни күзде күн суытып, топырақ құрғаған кезде тамырдан өсімдікке келетін ылғалдың азаймауынан және қыста қалың қар жауғанда өсімдік бұтағының сынып кетпеуінен сақтайды. Күзде күн суытып, топырақ құрғаған кезде жапырақтағы фотосинтез процесі бірте-бірте әлсірейді. Жапырақ пен сабақ арасындағы зат алмасу тоқтайды. Жапырақ сабағы түбіндегі жасушалар ыдырап, ажырау қабаты пайда болады. Бұл кезде жапырақ сабаққа әрең ілініп, өзінің салмағынан, жел, жауын әсерінен үзіліп түседі. Көптеген өсімдіктердің (салат, капуста, пияз, аскөк, қымыздық, т.б.) жапырақтары тағам, ал кейбір өсімдіктердің жапырағы мал азығы ретінде пайдаланылады. Жапырақтан эфир майы алынады, медицинада пайдаланылады.
Жапырақтың түрөзгерістері
Түрін өзгерткен жапырақтар: тікен, мұртша, қабыршақ, шырынды жапырақтар əртүрлі қосымша қызметтер атқарады. Мысалы, түйетікен мен шағыртікеннің жапырақ тақтасының жиегіне жеткен жүйелерінің ұшы тікенге айналады. Кей жағдайда өсімдіктердің бүршіктері мен жапырақтары да түрін өзгертіп тікенге айналуы мүмкін. Жапырақ тақтасы түгелдей тікенге айналғандарға: сарыағаш, кактус, кəріқыз жатады. Жапырақ түктері тікенге айналған өсімдік - итмұрын. Тікенекті жапырақтар малға жем болудан қорғана алады жəне суды аз буландырады.
Асбұршақ, үрмебұршақ мұртшалары əлсіз сабақтарының жарыққа қарай көтеріліп өсуіне сүйеніш.
Грачевка (Кутулук тармағы)
Грачевка — Ресейдегі өзен. Оренбург облысы, Самара облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кутулук өзенінің сол жағалауынан 8,9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Кинель бастауынан сағасына дейін, Кутулук өзенін қоспағанда бастауынан Кутулук су торабына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Жапырақ
Жапырақтың түрөзгерістері
Бүршіктердің сыртындағы қабыршақтар, тамырсабақтағы қабыршақтардың барлығы түрін өзгерткен жапырақтар. Бүршіктің, пиязшықтың ішкі бөліктерін зақымданудан, улы газдардың зиянды əсерінен қорғайды. Орамға айналған жапырақтар жүгері собығының сыртын орап тұрады.
Грачевка (Кутулук тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Жапырақ
Жапырақтың түрөзгерістері
Пияз, қырыққабат өсімдіктерінің жапырақтары қоректік заттарды қорға жинайтындықтан қалың, шырынды. Құрғақшылық болғанда шырын, қор заттарын пайдаланып, тіршілік етеді.
Ылғал жетіспейтін шөлді, шөлейтті, құмды жерде өсетін өсімдіктер мен паразитті тіршілік ететін өсімдіктердің жапырақтары жетілмейді немесе мүлде болмайды. Мысалы:сексеуіл, жүзгін, қылша, арамсояу, сұңғыла жəне т.б.
Дереккөздер
Санат:Өсімдіктер морфологиясы