cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ахмет Байтұрсынұлы
Түркітану
1926 ж, Бакуде болған түркітанушылардың Бүкілодақтық 1-съезіне қатысып, «Түркі тілдеріндегі терминология жайлы» деген тақырыпта баяндама жасады. Байтұрсынұлы қазақ балаларының ана тілінде сауатын ашуына көп күш жұмсады. Осы мақсатта «Оқу құралы» (1912), «Тіл құралы» (1914); ересектердің сауатын ашуға арнап «Әліпби» (1924), «Жаңа әліпби» (1926) атты оқулықтар мен тың еңбектер ұсынды. Қазақ грамматикасына қатысты категориялардың әрқайсысына қазақша ғылыми термин жасап, морфологиялық тұлға-тәсілдерді жаңаша талдау, жаңаша анықтамалар берді. Қазақ фонетикасы мен грамматикасын талдауда тілдің типологиялық ерекшеліктері мен өзіндік даму барысын ескеру принципін ұстады.
Байтұрсынұлы қазақ тілі білімін 20 ғасырдың бас кезінде қалыптастырып, оның ірге тасын қалады. Араб графикасына негізделген қазақ жазуының реформаторы болды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері Санат:Қазақстан тілтанушылары Санат:Саяси қуғын-сүргін құрбандары Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қазақ тілін зерттеушілер Санат:Қазақстан педагогтары Санат:Қазақстан аудармашылары Санат:Қазақ әдебиетін зерттеушілер Санат:Сталиндік репрессия құрбандары Санат:КСРО-да атылғандар Санат:Қазақстан түркітанушылары Санат:Қазақстан білім министрлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан жазушылары Санат:КСРО-да ақталғандар Санат:Бүкілодақтық Орталық атқару комитетінің мүшелері
Вармер
Вармер — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Төменгі Тойма өзенінің оң жағалауынан 61 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Айып Рәшитұлы Ысқақов
Ысқақов Айып Рәшитұлы (21.2.1959 ж.т., Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы Бұлақ а.) – биология ғылымының докторы (1999). Қазақ мемлекеттік ауыл шаруашылық институтын (1981, қазіргі Қазақ ұлттық аграрлық университеті ) және КСРО ҒА Жалпы генетика институтының аспирантурасын (1987) бітірген. Қазақ егіншілік ғылыми-зерттеу институтында бөлім меңгерушісі (1985), КСРО ҒА Жалпы генетика институтында стажер (1983–87),Қазақ ауыл шаруашылық академиясында ғылыми хатшы (1994–95), Қазақ егіншілік ғылыми-зерттеу институтында аға ғылыми қызметкер (1995–97), Қазақ ұлттық аграрлық университетінде кафедра меңгерушісі, проректор (1997–2003) болды. 2003 жылдан Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті нде проректор, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарады. 70-тен астам ғылыми жарияланымның авторы.
Жасанды арал
[[Northstar Island|right|200px|thumb|Жасанды арал - Northstar бұрғылау платформасы.]] Жасанды арал-теңіздің ашық айдынындағы тұрақты гидротехникалық құрылыс. Барлау мен пайдалану ұңғымаларын бұрғылау, мұнай және газ кәсіпшіліктерін орналастыру, техникалық жабдықтардың аралық фазасы, техникалық және көмекші флот тұратын пана, тікұшақтар мен ұшақтардың қону алаңқайы ретінде пайдаланылады. Қызмет мерзімі барлау-бұрғылауы үшін 1-3 жыл, жұмыс алаңының диаметрі 50-100 м, ал кенорынды пайдалануға есептелген Ж.а-дардың қызмет мерзімі 20-30 жыл, алаңының диаметірі 500-600 м болады.
Санат:География Санат:Мұнай және газ
8 тамыз
Тамыздың 8 — Григориан күнтізбесінде жылдың 220-шы күні (кібісе жылдарда 221-ші). Жылдың аяғына 145 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:8 тамыз
Мирепессе
Мирепессе (Mirepeisset) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Нарбонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,19 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11233, пошта индексі — 11120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 745 адамды құрады. Халық тығыздығы — 143,55 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Реана-дель-Рояле
Реана-дель-Рояле (Reana del Rojale) — Италиядағы коммуна, Фриули-Венеция-Джулия әкімшілік аймағына қарасты Удине провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5010 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 234 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Пошта индексі — 33010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Фриули-Венеция-Джулия елді мекендері
Шэлдахл (Айова)
Шэлдахл (Sheldahl) — Айова штатының Стори округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 2.2 км². FIPS коды — 19-72345.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 336 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Стори округы (Айова)
Антрег (Пюи-де-Дом)
Антрег (Entraigues) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Пюи-де-Дом департаментінде орналасқан. Иссуар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,72 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 642 адамды құрады. Халық тығыздығы — 66,05 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Ногейра (Лозада)
Ногейра (Лозада) (Nogueira (Lousada)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 060 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,93 км² шамасында. Халық тығыздығы — 549,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
NGC 6165
NGC 6165 — Бұрыштық шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 1 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6165 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 226-PN13, PK 336-0.1, ESO 226-EN14, sf cond of WR neb.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бұрыштық (шоқжұлдыз)
Марио Манджукич
Футболшы карьерасы
Футболшы карьерасын Германияның "Дитцинген" командасының сапында бастады. 2005 жылы "Загреб" командасына өтіп, екі жылдай өнер көрсетті. Екі жыл өткен соң загребтік тағы бір клуб — "Динамоның" қатарын толықтырды. Ол "Арсеналға" кетіп қалған Эдуардо да Сильваның орнын басты. 2010 жылы Германияның "Вольфсбург" клубына ауысты да, 2012 жылы "Бавария" сапына ойнай бастады. Бір жыл өткен соң УЕФА Чемпиондар Лигасын ұтып алды. Лондондағы "Уэмбли" стадионында өткен финалдағы "Боруссиямен" ойында Манджукич есеп ашты. Бұл кездесуде "Бавария" 2:1 есебімен ұтты.
Ол — Чемпиондар Лигасының финалында екі түрлі клубта гол соққан тарихтағы тұңғыш хорват футболшысы.
Ұлттық құрама сапында 2007 жылдан бері ойнап келеді. 2012 жылғы Еуропа чемпионатының үздік мергендерінің бірі (үш гол соқты)
Жетістіктер
«Бавария»
«Атлетико Мадрид»
Сыртқы сілтемелер
Санат:Хорватия футболшылары Санат:Динамо Загреб ФК ойыншылары Санат:Вольфсбург ФК ойыншылары Санат:Бавария ФК ойыншылары Санат:Атлетико Мадрид ФК ойыншылары Санат:Ювентус ФК ойыншылары Санат:Хорватия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Әл-Духаиль ФК ойыншылары Санат:Милан ФК ойыншылары
Марке (Па-де-Кале)
Марке (Marquay) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Аррас округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,47 км² шамасында.
Сарысулы ісік
Сарысулы ісік — Қалыптан тыс, қалта тәріздес, сұйыққа толы денеде жаңадан пайда болатын өсік.
Марке (Па-де-Кале)
Коммунаның INSEE коды — 62558, пошта индексі — 62127.
Сарысулы ісік
Санат:Медицина
Марке (Па-де-Кале)
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 170 адамды құрады. Халық тығыздығы — 48,99 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
IC 2006
IC 2006 — Эридан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14077, ESO 359-7, MCG -6-9-37, AM 0352-360.
Сыртқы сілтемелер
IC 2006 Санат:Эридан (шоқжұлдыз)
Иматка
Иматка — Ресейдегі өзен. Челябинск облысы, Орынбор облысы, Қорған облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уй өзенінің сол жағалауынан 368 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері Санат:Қорған облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері
Гюнцах
Гюнцах (Günzach) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Восточный Альгой ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1490 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 23,48 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 77 138. Муниципалитеттің басшысы — Бригитте Шрёдер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Берік сүттіген
Берік сүттіген  (Euphorbia sclerocyathium) – сүттіген туысына жататын бұта. Үстірттің солтүстік-батысында, Маңғыстау түбегіндегі Қауынды ойысы мен Сеңгір құмында өседі. Биіктігі 25 — 50 см. Сабағының төменгі бөлігі сүректенген. Бұтағын сындырғанда сүт бөлінеді. Жапырақтарының ұшы үшкір, бүтін жиекті, эллипс немесе ланцет тәрізді. Ұзындығы 3 — 15 мм, ені 2 — 6 мм. Гүлдері дара жынысты, бір не екі үйлі. Гүл шоғырының 2 орам жапырағы бірігіп, сырты жалаңаш, ішін қалың түк басқан қоңырау тәрізді дене түзеді. Осы денеге байланысты бұл өсімдік берік сүттіген деп аталады. Гүл шоғырының ұшында бір аналығы жетіледі. Оның түйіні — үш ұялы. Аталық гүлдері қоңырау тәрізді, орам жапырақтарының қойнауында топталып жетіледі.
Берік сүттіген тұқымынан көбейеді. Мамыр — тамыз айларында гүлдеп, шілде — қазанда жемістенеді. Жемісі — үш жаңғақша. Тұқымдары жұмыртқа тәрізді, ұзындығы 2 — 3 мм, ашық сұр түсті. Берік сүттіген өте сирек кездесетін, реликт өсімдік болғандықтан, Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген. Берік сүттіген — мал жемейтін улы өсімдік. Гүлінен аралар бал жинайды.
Дереккөздер
Санат:Сүттігендер Санат:Қазақстан табиғаты
Амангелді Дінұлы Ермегияев
Амангелді Дінұлы Ермегияев 1944 жылы 14 маусымда Алматы облысы Кеген ауданының Жалаңаш ауылында туған. Арғын тайпасы, Қаракесек руының Керней бұтағынан шыққан. қазақ Мәскеу құрылыс-инженерлік институтын бітірген (1968), инженер-құрылысшы. Б¥¥ Бас консультативтік дәрежедегі МАИ академигі. құрметті профессор, қазақ бас сәулет-құрылыс академиясының қамқоршылар кеңесінің мүшесі. 1961 жылдан - «Алматыоблқұрылыс» тресінің ҚМБ бетоншысы. 1968 жылдан - «Тоқымақұрылыс» ҚМБ, «Алматыөнеркәсіп-құрылыс» тресі ЖМК шебері, жұмыс жүргізушісі. 1971 жылдан - «Алматыөнеркәсіпқұрылыс» тресі ЖМК шебері. 1972 жылдан - «Апматыоблауырөнер-кәсіпқұрылыс» тресінің аға жұмыс жүргізуші, бас инженер, ЖМК бастығы, басқарушысы. 1988 жылдан - Алматы қалалық атқару комитеті төрағасының орынбасары. 1989 жылдан - қазКСР Мемқұрылыс төрағасының орынбасары, «Апматықұрылыс» қБ бастығы. 1990 жылдан - Министрлер кеңесінің жанындағы Апматы қаласындағы және Алматы облысындағы құрылыстар бойынша Аумақтық бас басқарманың бастығы, қазКСР министрі. 1991 жылдан - «Алматықұрылыс» концернінің президенті. 1993 жылдан - Мемлекеттің үлесі бар, «Алматықұрылыс» холдингтік компаниясының президенті. 1995 жылдан - «Алматықұрылыс» холдингтік компаниясының президенті. 2002 жылдан бері - «Алматықұрылыс» ¥ХК» Ақ президенті. «Отан» РСО төрағасы (2002 жылдан), төрағаның орынбасары (2004 жылдан). Заңды тулғалардың республикалық «Қазақстан құрылысшылары ассоциациасы» бірлестігінің төрағасы. ҚР Сәулетшілер одағының мүшесі. Халықтар достығы, «Парасат» ордендерімен марапатталған. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан әлемнің 50 үздік ел қатарына кіреді». Хобби - спорт, шахмат. Үйленген. 2 баласы, 5 немересі бар.
Дереккөздер
Санат:Қазақ КСР министрлері
Шолақаңқаты
Шолақаңқаты – Жайық алабындағы өзен.
Бастауы
Каспий ойпатының шығысындағы белесті жазықтардан бастау алып, Шалқар ауылы тұсында Шалқар көлiне құяды.
Гидрологиясы
Аңғары 0,3 – 2,0 км, жатық беткейлі, сай-жыралармен тілімделген. Жайылмасы үзік-үзік, бірде сол, бірде оң жағада, ені 50 м-ге дейін жетеді. Кейде онда құрғақ ескі арналар мен көлдер кездеседі. Арнасының тереңдігі 6 – 10 м, жағасы тік жарлы. Сағасы қамысты. Өзенге Ерсарыөзек, т.б. ағындысы шағын жылғалар құяды. Көп жылдық орташа су ағымы 1,26 м3/с. Өзенде екі бөген бар. Суы шаруашылық қажеттіліктеріне пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Сырым ауданы өзендері Санат:Теректі ауданы өзендері
Барьяза
Барьяза — Башқұртстанның Калтасин ауданындағы ауыл, Калмиябашев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 43  адамды құрады. Пошта индексі — 452866, ОКАТО коды — 80233820003.
Қолданбалы бағдарламалар процессоры
Қолданбалы бағдарламалар процессоры (Процессор прикладных программ; applications processor) — DEFINITY жалғауышына қолданбалы қызмет ұсынатын микрокомпьютерге негізделген, бағдарламамен басқарылатын есептеу құрылғысы. Бұл процессор жүктемені талдау және электрондык құжаттама төрізді, пайдаланушы басқаратын бірнеше қолданбалы міндеттер жүйелерімен бірге пайдаланылады.
Барьяза
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Қолданбалы бағдарламалар процессоры
Дереккөздер
Санат:Электроника
Кіші Шулаш
Кіші Шулаш — Ресейдегі өзен. Түмен облысы, Қорған облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шулаш өзенінің сол жағалауынан 5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — РФ мен Қазақстан Республикасы шекарасынан сағасына дейін Үлкен Уват көлін қоспағанда Үлкен Уват су торабына дейін. Өзен саласы — Есіл (су алабының Ресейдегі бөлігі), өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Түмен облысы өзендері Санат:Қорған облысы өзендері Санат:Омбы облысы өзендері
Аджанта
Аджанта - (Махараштра штаты, Үндістан) — сайдың екі жағалауындағы жартастарда ойып жасалған 5 чайтья мен 25 вихара. Ең ертедегі үңгірлер — іштегі үңгірлер № 9—10, Андхра деп аталатын дәуір, біздің дәуірімізге дейінгі I ғасыр (№ 1—7 және 14—29 уңгір- лер). Гупттар кезеңі мен Гупттардан кейінгі кезеңге жатады. № 1,5, 6, 16, 17, мәне 19 үңгірлердегі дәстүрлі буддалық тақырыптарға салынған сырлы суреттер дүние жүзіне мәлім.
Дереккөздер
Санат:Өнер Санат:Мәдениет
Азу жарды
Азу жарды - жылқы малы құнан немесе дөнен жасында жетіп толысқанының белгісі ретінде азу «жарады», яғни азу тісі өсіп шығады. Азу жарған кезде жылқының күші кеміс тартады, арықтайды деп бәйге мен көкпарға қоспайды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Кенен (қыстау)
Кенен — Атырау облысы Қызылқоға ауданындағы қыстау.
Жасқайрат ауылынан солтүстікке қарай 3 шақырым қашықтықта орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары
NGC 1697
NGC 1697 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 2 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1697 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC5, in LMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Техногенді ландшафт
Техногенді ландшафт (Техногенный ландшафт; landschaft — жердің жалпы түрі, technike — өнер, шеберлік, genos — тек ) — антропогендік ландшафтың бір түрі. Оның қалыптасуы мен құрылымының ерекшелілігі адамның өндірістік іс-әрекетіне, күшті техникалық құралдарды пайдалануына байланысты болады. Әсері тікелей (өсімдіктің, жердің, механикалық бұзылуы, су басу және тағы бас) және жанама (өнеркәсіп шығарындыларымен ластану, жауын-шашынның қышқылдануы, мазасыздық факторы және тағы басқа) болуы мумкін.
Дереккөздер
Санат:Физика
Бес ата
Бес ата — қазақ халқының құрамындағы рулар бірлестігі. Шежіре бойынша, Орта жүздегі қоңырат тайпасынан тарайды. Бес ата бірлестігіне саңғыл, божбан, маңғытай және жетімдер рулары мен Сары, Сапар аталары енеді. Ұраны — Алатау, таңбасы — босаға.
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:Қазақ рулары
Ақпараттық публицистикалық бағдарламалар
Ақпараттық публицистикалық бағдарламалар - көпшілігінде дөңгелек үстел басындағы әңгіме, сұхбат түрінде өтсе, көркем және музыкалық бағдарламалардың безендірілуі, жарықтың әсер бергіштігінің талғам өлшемдерінен тым алшақтығын айқындап, теледидардын техникалық базасының төмендігінен хабардар етті. .
Ақпараттық публицитикалық бағдарламалар құрылымындағы деректілік, көпшілік хабарлар кино-бейнеқордын кедейлігінен өз дәрежесінен төмен даярланды. Халықтың рухани мәдениеті, тарихы, дәстүрі мен салты жалпы хабарлар уақытының төрттен бірін ғана иеленді (1960). Саясат, экономика, әлеумет, қатынас, білім, мәдениет айдарынан кейінгі екінші кезектен орын алса, саяси тақырыптарға орын аз берілген.
Дереккөздер
Санат: журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Консолидейтед Контракторс Интернейшнл Компани
Консолидейтед Контракторс Интернейшнл Компани - қосымша өнеркәсіп пен ассоционерлік компаниялардан,NPC ACWa Morganti and Sicon OilsGas - дан тұрады. Афина (Грекия) штаф-квартирасымен халықаралық құрылыс компаниясы болып есептеледі. Компания жобалауды, жобаны басқаруды келесі салаларда: зауыт орнату, механикалық, құрылыс, электр және нефтехимияда бақылау - өлшеу жұмыстары, нефтегаз саласында жобалау, өнеркәсіп зауыт құрылыстары, электростанциялар, көпірлер, магистральді тармақтау, гаван мен доктар және т.б. жобалауды құрылыс пен жабдықтауды жүзеге асырады.
Июші қиратушы момент
Июші қиратушы момент. Серпімді ядро жойылып, қимада ақыштық аймағы таралса, арқалықтың июші моменттің үлкенің қабылдауға мүмкіндігі болмайтын күйіне сәйкес момент. Қиратушы момент келесі теңдеумен анықталады: мұндағы Wc - қиманың қарсыласуының созымдылық моменті  - қиманың созылған бөлігінің х өсіне қатысты статикалық моменті, Scosx1 - қиманың созылған бөлігінің сол өске қатысты модульмен алынған статикалық моменті, σа - материалдың аққыштық шегі.
Дереккөздер
Санат:Материалдар механикасы терминдері
Бисембай Мамайұлы Ысқақов
Бисембай Мамайұлы Ысқақов (25.3.1948 жылы т., Қостанай облысы Таран ауданы Смайловка а.) – физика-математика ғылымдарының докторы (1995), профессор (1997).
Дворяндық буржуазия
Дворяндық буржуазия - өз иеліктерінде өндірістік фабрикалар құрып, негізгі табысын дворяндық сияқты жерден емес, буржуазия ретінде өндірістен алатын XVIII ғ. Ресейдегі орыс дворяндығының бір бөлігі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Әлеуметтану Санат:Саясаттану
Рожа Петер
Розса Петер, Розса Политцер, (17 ақпан 1905 — 16 ақпан 1977) — венгр математигі және логигі. Ол «рекурсиялық теорияның негізін қалаушы анасы» ретінде танымал.
Ерте өмірі және білімі
Петер Венгрияның Будапешт қаласында дүниеге келген. Ол Пазмани Петер университетінде (қазіргі Атвеш Лоран университеті) оқыды, бастапқыда химия мамандығында оқыды, бірақ кейінірек математика мамандығына көшті. Ол Липот Фейер мен Джозеф Куршактың дәрістеріне қатысты. Университетте оқып жүргенде ол Ласло Калмармен кездесті; олар кейінгі жылдары жақсы араласып бастайды және Калмар оны математикаға деген сүйіспеншілігін жалғастыруға шақырады.
1927 жылы бітіргеннен кейін Петер математика пәнінің мұғалімі біліктілігін алу үшін емтихандарын тапсырғанымен, тұрақты мұғалімдік қызмет таба алмады. Ұлы депрессияның әсерінен көптеген университет түлектері жұмыс таба алмады және Петер жеке репетиторлық қызметті бастады. Осы уақытта ол өзінің аспирантурасын да бастады.
Кәсіби мансабы және ғылыми зерттеулері
Алдымен Петер сандар теориясы бойынша аспирантураны бастады. Оның нәтижелері Роберт Кармайкл мен Л.Э. Диксонның шығармаларымен дәлелденгенін біліп, математиканы поэзияға көңіл бөлу үшін қалдырды. Алайда оны математикаға оралуға көндірген досы Ласло Калмар, Курт Гедельдің толық емес теориясы бойынша жұмысын зерттеуді ұсынды. Ол Гедельдің жұмысына өзінің әр түрлі дәлелдерін дайындады.
Петер 1932 жылы Швейцарияның Цюрих қаласында өткен халықаралық математиктер конгресінде "рекурсивті функция" теориясы бойынша жұмысының нәтижелерін ұсынды. Зерттеулері үшін ол 1935 жылы PhD дәрежесін үздік бітірді. 1936 жылы ол Ослода өткен халықаралық математиктер конгресінде "Über rekursive Funktionen der zweiten Stufe" атты баяндама ұсынды. Бұл жұмыстар рекурсивті функциялар теориясының қазіргі саласын математикалық зерттеулердің жеке саласы ретінде табуға көмектесті.
1937 жылы ол Symbolic Logic Journal журналының редакторы болып тағайындалды.
1939 жылы Венгрияда еврей заңдары қабылданғаннан кейін, Петерге еврей тегіне байланысты сабақ беруге тыйым салынды және Будапешттегі геттода аз уақытқа қамалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол өзінің "Шексіздік ойыны: математикалық зерттеулер мен экскурсиялар" кітабын, кәсіби емес оқырмандарға сандар теориясы мен логика тақырыптарында жұмыс жазды. Алғашында венгр тілінде жарық көрген ол ағылшын тіліне және кем дегенде ондаған басқа тілдерге аударылған.
1945 жылы соғыстың аяқталуымен Петер Будапешттегі мұғалімдер даярлау колледжінде алғашқы күндізгі оқытушылық қызметке орналасты. 1952 жылы ол математика ғылымдарының академиялық докторы болған алғашқы венгриялық әйел болды. 1955 жылы колледж жабылғаннан кейін, 1975 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Этвош Лоранд университетінде сабақ берді. Ол танымал профессор болды және студенттеріне «Розса апай» деген атпен танымал болды.
1951 жылы ол өзінің «Рекурсивті функциялар» атты негізгі жұмысын жариялады. Ол өмір бойы рекурсивті теорияға қатысты маңызды мақалаларын жариялауды жалғастырды. 1959 жылы ол Варшавадағы Халықаралық симпозиумға «Über die Verallgemeinerung der Theorie der rekursiven Funktionen für abstrakte Mengen geeigneter Struktur als Definitionsbereiche» атты үлкен мақаласын ұсынды.
1950 жылдардың ортасынан бастап Петер компьютерлерге рекурсивті функциялар теориясын қолдана бастады. 1976 жылы шыққан оның соңғы кітабы «Компьютерлік теориядағы рекурсивті функциялар» болды. Алғашында венгр тілінде шыққан, бұл кітап Кеңес Одағында шыққан екінші венгр математикалық кітабы болды, өйткені оның тақырыбы компьютерлер теориясы үшін таптырмас болып саналды. Ол 1981 жылы ағылшын тіліне аударылды.
Марапаттары
Петер 1951 жылы Кошут сыйлығына ие болды. 1953 жылы ол Янош Боля атындағы математикалық қоғамның Букер сыйлығын, 1970 жылы Күміс Мемлекеттік сыйлықты және 1973 жылы Алтын Мемлекеттік сыйлықты алды. 1973 жылы ол Венгрия Ғылым Академиясына сайланған алғашқы әйел болды.
Дереккөздер
Санат:әйелдер Санат:Математиктер Санат:Логиктер Санат:1905 жылы туғандар Санат:1977 жылы қайтыс болғандар Санат:Ғалымдар Санат:Будапештте туғандар Санат:Ғылым академиялары Санат:Компьютерлер желісі
Кіндіксай (қыстау)
Кіндіксай — Атырау облысы Қызылқоға ауданындағы қыстау.
Миялы ауылынан солтүстік-батысқа қарай 9 шақырым қашықтықта орналасқан.
Қамыстыбас (ауыл)
Қамыстыбас — Қызылорда облысы Арал ауданындағы ауыл, темір жол бекеті, Қамыстыбас ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстікке қарай 90 км, Қамыстыбас көлінен шығыс қарай 2 км жерде орналасқан. Қамыстыбастан оңтүстікке қарай Қызылорда қаласы 371 км. Қазалы ауданына 61 км. Байқоңыр ракета ұшу айлағына 178 км.
Тарихы
1918 жылы құрылған. XIX ғасырдың бас кезінде Хиуа хандығының жаугершілігіне қарсы Сыр бойы қазақтарының ұйымдастырушысы Жанқожа батырдың сарбаздарына қару-жарақ соғушы темір ұсталарының мекені болған. 1904 жылға дейінгі атауы – Темірші. Теміршіден дайындалған қару-жарақтарды Хиуа хандығына ғана емес, орыс отаршылдарына да қарсы сілтеген. Орыс отаршылдары 1904-1905 жылдары Орынбор-Ташкент темір жолының ашылуына байланысты іргелес Қамыстыбас көлінің жағалауындағы Қамыстыбас қонысының атауымен атауды жөн көріпті.
Бибігүл Иманғазина
Бибігүл Иманғазина (24 желтоқсан, 1942, Ақтөбе облысы, Шалқар қаласы) - жазушы, «БИБІ–АНА» қайырымдылық қорының президенті, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.
Қамыстыбас (ауыл)
Тарихы
1921 жылы қазан төңкерісінің көсемі В. И. Ленин (В. Ульянов) Поволжье мен Ресейдің орталық аудандарындағы құрғақшылыққа байланысты аштықтан зардап шеккен халыққа көмек көрсету жөнінде Арал балықшыларына әйгілі үндеу-хатын жолдап, көмек беруді сұраған. Аралдықтар бұл Үндеуге жауап ретінде Ресейге 14 вагон балық жіберген. Балық Қамыстыбас ауылында бакауыздан тиелген, тарихи орын қазірге дейін сақтаулы тұр.
1920 жылы аурухана жұмысын бастады. Соғыс жылдарында жұмысын тоқтатпаған аурухана 2017 жылы жұмысын тоқтатты.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1531 адам (804 ер адам және 727 әйел адам) болса, 2009 жылы 1769 адамды (921 ер адам және 848 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Арал ауданы елді мекендері
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Қытай
Қытай (ресми — Қытай Халық Республикасы, қысқартылған — ҚХР; ) — Азия құрлығында орналасқан ірі социалистік мемлекет. Халық саны бойынша әлемдегі 1-ші мемлекет (1,4 млрд санынан астам, халық көпшілігі — этникалық қытайлар); жер аумағы бойынша Ресей және Канададан кейінгі 3-ші орында. 1949 жылы Қытай Халық Республикасы жарияланғаннан бері елді Қытай Коммунистік партиясы билеп жатыр. Ресми түрде сегіз партия болса да, ҚХР-сын бірпартиялық, авторитарлық елдер қатарына жатқызылады.
14 мемлекетпен шектеседі: Ауғанстан, Бутан, Мьянма, Үндістан, Қазақстан, Қырғызстан, Лаос, Моңғолия, Непал, ҚХДР, Пәкістан, Ресей, Тәжікстан және Вьетнам.
Тарихы
thumb Қытай тарихы археологиялық мәліметтермен қатар, ерте заманнан бергі саяси өмір мен әлеуметтік қозғалыстарды зерттеуге мүмкіндік беретін, жазба көздерінің көпшілігі және әртүрлілігімен ерекшеленеді. Діни-философиялық және тарихи мазмұны бар канондалған ежелгі қытай мәтіндері, әсіресе Конфуцийдің оқуы жазылғаны — қытай өркениетінің дамуына, қытай халықтарының көзқарасына әсер етті.
Қытай өркениетіне Конфуций заманынан бері әрбір адамның жердегі өміріндегі бақыт пен аман-саулығына бағытталған жоғары әлеуметтік-саяси белсенділік тән болды — адамның тағдыры құдайдың салғаны емес, өз еңбегінің арқасы. Қытай тарихындағы үлкен халық қозғалыстары менен Қытайға тән жоғары әлеуметтік көшпенділіктің мәнісі осында жатыр. Қытай өркениеті — әлемдегі ең ежелгілердің бірі. Қытай ғалымдарының айтуы бойынша, оның жасы бес мың жылға жуық, оның үстіне жазба көздері 3500 жылғы мерзімді қамтиды. Династиялар ауысқан сайын түрлі даму кезеңдерінен өткен ежелгі әкімшілік басқарудың баршылығы, өзге өркениеттен кейін қалып қойған көшпенді көршілер мен тау халықтарына қарағанда, жер өңдеу саласы дамыған экономикасының баршылығы анық артықшылық болды. Қытай өркениетін одан әрі конфуцийлік (б.з.д. 1 ғ.) және бірегей жазу жүйесінің енгізілуі күшейтті.
Саяси көзқарас бойынша, Қытай бірнеше мыңдаған жылдар бойы, циклдық түрде қайталанатын саяси бірлік пен шашыраңқылық мерзімдерінен өткен. Қытай аумағы басқыншылардың шабуылына жиі ұшырады, бірақ басқыншылардың көбі ертелі-кешті қытайланып, қытай этносымен араласып кетті. Қазіргі қытай мемлекеті мен қоғамы көптеген ғасыр бойы қоршаған азия халықтарымен мәдени және саяси араласуы менен енгізілуінің нәтижесі. Қытай этносының аса ірі демографиялық потенциалының көрші халықтарға тигізетін әсерін жоққа шығаруға болмайды.
Қытай тарихын мерзімдеу
Қытай тарих ғылымында қабылданған қысқа реттік кесте
ҚХР (тарихы және қазіргі заман)
1956 жылы ҚКП 8 съезінде Мао Цзедун идеяларының жеңісімен, «үлкен адым» саясатымен, «коммунизацияландырумен» аяқталған жаңа бағыт жарияланды. Одан кейін негізгі ұраны болған социализм құру кезіндегі класстық күресті күшейту және Қытайдың мемлекет пен қоғам құрудағы «ерекше жолы» екі жақтың теке-тіресінен «мәдени революция» жарияланды (тауарлық-ақшалай қатынастарды мойындамау, мемлекеттік емес жекешелендірудің болмауы, сыртқы экономикалық қатынастарды болдырмау, адалсыз саясаткерлерді жұрт алдында соттау, хунбэйбиндер және т.б.)
Бұл саясат кейін «төрт банданы» құлатқаннан соң, кейін билік басына келген Дэн Сяопинмен әшкереленді. Қытай Коммунистік Партиясының Орталық Комитетінің 11 шақырылымымен өткен ІІІ Пленум (1978 жылдың желтоқсаны): жоспарлы-тарату және күллі шетелдік инвестицияны кірістіру, ұйымның кеңірек шаруашылық қарекет етуіне рұқсат беру, ауылдарда жанұялық тәртіпті енгізу, экономикадағы мемлекеттік сектордың пайызын кеміту, ашық экономикалық аумақты ашу, кедейшілікпен күресу, ғылым мен техниканы дамыту сияқты нарықтық болатын екі жүйенің біріктіруі арқылы социалистік нарықтық экономикаға курс жарияланды.
Қытайды хаостан, артқа қалудан және кедейшіліктен алып қалып, қалыпты әлеуметтік-экономикалық даму жолына салған Дэн Сяопин болатын. 1980 жылдың аяғы мен 1990 жылдың басында Қытай толықтай халықты тамақтандыру мәселесін, ЖІӨ (Жалпы ішкі өнім) және өндірісті жылдам түрде ұлғайтудың дамуын, халықтың өмір сүру деңгейін көтеру мәселесін шешті.
Бұл түбегейлі жаңартуларды одан кейін келген Цзян Цземин мен Ху Дзинтао жалғастырды.
2002-2005 жылдары Ху Цзинтао(қыт. 胡锦涛) өзінің қолына жоғары партиялық, мемлекеттік және әскери лауазымдарды алды (ҚКП ОК жоғарғы төрағасы, ҚХР председателі, ҚХБА бас қолбасшысы).
ЖІӨ-нің орташа өсуі 1990-1999 жылдары — 10,3%, 1998-2001 жылдары — 10%, 2002-2005 жылдары — 9% құрады.
ЖІӨ көлемі бойынша, Қытай АҚШ-тан кейінгі екінші орынды иеленіп жатыр. Валюталық резервтері жылдам өсті. Сыртқы сауда көлемі 2004 жылға қарай 850 млрд доллардан асып кетті.
Бірақ та Қытайдың орасан зор экономикалық өсуі өсіп келе жатқан саяси және әлеуметтік тұрақсыздықпен тіресті. Жасалған реформалар елдің тек жағажайдағы шығыс провинцияларға септігін тигізсе, өзге аймақтағы халық жағдайы өте төмен болып табылады, сонымен қатар әр аймақтың экономикалық жағдайының айырмашылығы ұлғаюда.
Қытай басшылығы бұрынғы КСРО аумағында болып өткен «түрлі-түсті революцияларға» күдікпен қарады, әлеуметтік ашынудың Қытайға келуінен сақтану үшін мемлекеттік бақылауды күшейту жолында үлкен жұмыстарға кірісіп, шетелдік ықпалды шектеді.
2005 жылдың қазан айында ең ірі ұялы байланыс операторларының қызметін мемлекеттік бақылауға алу науқаны басталды. Жаппай сыбайластығы үшін жиі сыналатын Гуандун провинциясында партиялық және мемлекеттік басшылықты соттау басталды.
ҚКП ОК пленумы 2005 жылдың қазанында «Қытайда үйлесімді қоғамды құруды стратегиялық мақсат ететін» 11-інші бесжылдық жоспар қабылдады.
2006 жылдың 5 наурызында ВСНП кезекті отырысында бағдарламалық баяндамамен Вэнь Цзябао шығып, елдің экономикалық өсуін тежеуді, ал босатылған ақшаны шаруалардың өмір деңгейін көтерумен қатар, әскери шығындарды өсіруді ұсынды.
Үкімет Қытайдың ЖІӨ-ін қазіргі жылына 10%-дан 7,5%-ға тежеуді жоспарлауда. Босатылған қаржы қаланың тұрғындары мен шаруалардың арасындағы өмір деңгейінің айырмасын жабуға жұмсалады (елдегі шаруалар саны шамамен 900 млн., немесе халықтың 75%-ы). ҚХР-да «түрлі-түсті революцияның» алдын алу мақсатында 2006 жылы аграрлық секторға шамамен 340 млрд юань жұмсау көзделіп отыр (2005 жылғыдан 14 пайызға көп).
Әскери шығындар да көбейеді. Ресми әскери қаражат 2006 жылы 14,7%-ға көбейіп, 284 млрд юаньды құрайды (35,5 млрд доллар). Жоспарланып отырған ауыл шаруашылыққа және әскерге жұмсалатын қаржының көбеюі жағажайдағы бай провинцияларды пайдаланады.
Саясат жағдайы
1949 жылдың желтоқсанында ҚХР құрылғалы елде төрт Конституция қабылданды(1954, 1975, 1978 и 1982). Қытай Халық Республикасының Конституциясы бойынша (1982 жылдың желтоқсаны), ҚХР — халықтың демократиялық өктемдігі бар социалистік мемлекет.
Депутаттардың санының көптігінен БҚХҚЖ функцияларын сессия мерзімдерінің арасында делегаттардан сайланған тұрақты комитет атқарады (шамамен 150 адам).
Сайлауға тек қана Қытай Коммунистік партиясы мен Халықтың саяси кеңес Советіне кіретін сегіз демократиялық партия қатысады.
Гонконгта және Макаода өз заң шығару жүйелері бар.
БҚХҚЖ барлық депутаттары коммунистер және демократтар блогінен тұрады.
Экономикасы
Қытай мен Азия, Африка, Латын Америкасы мемлекеттері арасындағы эконмикалық қатынасы сыртқы сауда және көмек салаларына байланысты жүзеге асады. Экономикалық қатынастарда қытайлық ықпалды азшылықтары бар бұл елдерде (бұл ел алдымен Оңтүстік Шығыс Азия елдері) пекин, осы азшылықтардың экспедициялық элементтеріне саяси тұрғыдан қолдау көрсетуге және олардың кәсіпкерлік мүмкіншіліктерін Қытайдың көрсетілген елдерде экономикалық және саяси қатысуын және өзінің эксплуаттарылық кірістерін кеңейту үшін қолдануға ұмтылады.
ҚХР және шетелдік Қытай буржуазиясы бөлігі арасындағы ерекше қатынастар нәтижесінің бірі Қытай экономикалық негізі жоқ және дамушы елдердің экономика үшін орнын толтырмайтын тауарлы және қаржылы аударылымдар болды. Қытай дамушы елдермен экономикалық байланыс облысында Қытай басшылығының «теориялық» құрылуы.
Апплтон (Миннесота)
Апплтон (Appleton) — Миннесота штатының Swift округіне жататын АҚШ қаласы.
Қытай
Экономикасы
Маоизмтар ұлттық көзқарастардан және Қытай экономикасы үшін социалисттік елдердің интерпоционолдық көмегіне сүйене отрып «өз күшіне сүйену» концепциясында бейнеленген халықаралық еңбектің бөлінуінде қатысуының мақсаттың сәйкестілігін жоққа шығарады. Бұл концепция Қытайдың экономикалық дамуына үлкен зиян тигізеді. Әлемдік шаруашылық байланыста ғылыми – техникалық революцияда. Социалисттік экономикалық потенциялының өсуінде және социалисттік носондар бойынша Қытай дүниежүзілік сүйену 3 шаруашылықпен айналасу.
Апплтон (Миннесота)
Қала тұрғындарының саны 1412 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.3 км² шамасында. FIPS коды — 27-01864.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Қытай
Экономикасы
Халықаралық күш салу бәсеңділіктері дамуына елдер үшін, алахронизм болып табылады. Жеткілікті ғылыми техникалық потенциялдары бар және экономикалық құрылу қажеттіліктері үшін сыртқы ресурстарды бірқалыпты жұмылдыруға мұқият елдер, ең бірінші социалисттік елдермен және шетелдермен экономикалық байланыстарды шарты бойынша ұлттық экономикалық деңгейді қазіргі уақыттағы талаптарға сай көтере алады. Маонистік доктринаның ауқатсыздығы «өз күшіне сүйену» теориясы дамушы елдерге байланыстыра отырып шығады және маонистерді өздері Қытайдың сыртқы экономикалық қатынастары практикасында оның ережелерінен аймақтады. Қытай «тор» модернизациясы программасын жүзеге асыру барысында «Батыс монополиясы үшін экономикалық есігін біртіндеп ашады.
Қазір Пекин «өз күшіне сүйену» маонисттік доктринасының банкротқа ұшырауынынң куәчі болатын, Қытай территориясында аралас кәсіпкерлікер шығаруды ұсынады. Қытайлық өкіл 1974 жылы 1 сәуірде БҰҰ басты Ассемблеясының ҮІ арнайы сессиясында «өз күшіне сүйену» біраз түзетілген баяндамасын берді. Ол сонымен қатар «өз күшіне сүйену» шетелдік кенеттен бас тарту немесе «тұйықтық» дегенді білдірмейді деді. Біз бір – бірінің орнан толтырушылық, бір – біріне пайдалылық және мемлекеттің суверенитеті сыйлау негізіндегі экономикалық және технолгиялық алмасуды, әртүрлі елдердің ұлтты экономикасының дамуына пайдалы және ажет деп ойлаймын.
Пекин халықаралық экономикалық қатынас практикасында ешқандай сипттары және өнегелері жоқ Қытайдың дамушы елдермен сыртқы экономикалық байланысын қатынастардағы жаңа үлгі ретінде көрсетуге тырысады. Соңғы 20 – 25 жылда Қытай экономикасы жоғары қарқынмен дамыды. Сыртқы сауда ел экономикасының 45%-дан астамын құрайды. Негізгі сауда серіктесі – Жапония, онан кейін АҚШ пен Оңтүстік Корея.
Жұтылу сыйымдылығы
Жұтылу сыйымдылығы - тау жынысытың немесе топырақтың массалық бірлігі жұтатын иондар мен молекулалардың сыйымдылық мөлшері. Иондар адсорбциясы кезінде, әдетте, 100 г тау жынысықа мг-экв. арқылы өрнектеледі. Сазды тау жынысытар үшін жұтылу сыйымдылығы олардың минералдық құрамына байланысты (100 г тау жынысықа шаққанда монтмориллонит — 80— 150, гидрослюда — 20—40, каолинит — 3—15 мг-экв ).
Қытай
Экономикасы
Шетел инвестициясын тартудан Қытай АҚШ-тан кейінгі 2-орында. 1997 жылы 1 шілдеде ҚХР-ға бұрын Ұлыбритания отары болып келген Сянган (Гонконг) аралы қайтарылды. Оған арнайы әкімшілік аудан мәртебесі берілді. Сянганның қосылуы Қытай экономикасының дамуын жеделдетті. Бұл аудан дүние жүзіндегі аса ірі сауда және қаржы орталығы болып табылады. Онда әлемдегі аса ірі 100 банктің 85-інің бөлімдері орналасқан.
Жұтылу сыйымдылығы
Дереккөздер
Санат:Геология
Қытай
Тайвань аралы және Республикасы
thumb|Тайвань картасы Тайвань – Шығыс Қытай теңізіндегі арал. Жер аумағы 35961 квадрат километр. Халқы – 22 миллион (1998). Әкімшілік орталығы – Тайбэй (2,7 миллионнан астам). Халқының 97%-ы қытайлар. (қытайлық деген қазақстандық деген сияқты, ал ондай ұлт өмірде жоқ, сондықтан "ҚЫТАЙЛАР" болады)
1949 жылы ҚКП-дан жеңілген Чан-Кайши өкіметі Тайвань аралына көшті. 1950 жылы өзара келісім арқылы аралға АҚШ-тың 7-флоты кіргізіліп, одақтастық шарт жасалды. Қытай Тайвань аралын өзінің бір бөлшегі деп санайды әрі онымен «бір мемлекет, екі жүйе» принципі бойынша бірігуді ұсынып отыр. Ал Тайвань «бір ел, екі үкімет» принципі бойынша бірігуді қалайды. Жалпы Тайваньды әлемнің көпшілік елдері (соның ішінде Қазақстан) жеке мемлекет емес, Қытайдың бір бөлшегі деп есептейді. Әрі онымен дипломатиялық байланыстар жасамайды.
Тайвань жеке мемлекет ретінде АҚШ-тың әскери көмегі арқасында ғана өмір сүріп отыр. Олардың одағын Жапония қолдайды. Тайвань 2-дүниежүзілік соғыстан кейін өте жоғары қарқынмен дамып, Шығыс Азиядағы Оңтүстік Корея, Сингапур сияқты аса дамыған елдердің қатарына кірді. 1997 жылы есеп бойынша елдің ішкі өнімі – 290 миллиард доллардан астам, кісі басына шаққанда – 13,3 мың долларға жеткен. Импортқа аса ірі мөлшерде компьютерлер, электронды тұрмыс тауарлары, киім-кешек, химия өнімдерін шығарады.
Тілі мен жазуы
thumb|Қытай жазуы Қытай жазуы морфема–логографтық жазу саналады. Көне қытай тілінде сөздер бір буынмен, яғни бір ғана иероглифпен жазылса, кейін көп буынды – бірнеше иероглифті сөздер саны ұлғайып, бір буынды сөздер көп буынды сөздердің түбір морфемаларына айналған. Қытай жазуы Дауынкоу өңірінен табылған алғашқы жазудан (қыш ыдыстағы жазу) басталады, бес мыңжылдық тарихы бар. Археологиялық зерттеулер жазудың қытайдың Инь-шан дәуірінде (б.з.б. 2140 – 1711) пайда болғандығын көрсетті. Хань дәуірі тұсында түрліше жазылып жүрген иероглифтер бірізділікке түсті. Қытай жазуы дамудың үш түрлі кезеңін бастан кешірді:
Иероглифті зерттеу ертеден басталды, бірақ қазірге дейін қытай жазуында қанша иероглиф бар екені нақты анықталмаған. Б.з. 100 – 121 жылы Шүй-Шин жасаған «Шуо вын жие зы» сөздігінде 9353 иероглиф қамтылған, Цинь патшалығы тұсында (1644 – 1911) Жаң Шу құрастырған «Каң ши» сөздігінде 47035 иероглиф бар. Қытай – жапон сөздігінде 48902 иероглиф, «Қытай тілінің үлкен сөздігінде» 49905 иероглиф қамтылған (Тайвань, 1968). Ғалымдар қазір иероглифтер саны 60 мың шамасында деп болжайды.
Мәдениеті
Ең көне жұлдыздар каталогін (807 жұлдыз) б.з.б. 4 ғасырда Ши-Шэн құрастырған. Күннің тұтылуы туралы ең алғашқы мәлімет Қытайда б.з.б. 720 жылы жазылған. Б.з.б. 138 – 126 жылы Чжан Цяньның Орта Азияға саяхат жасауы қытайлықтардың елдің батыс жағындағы халықтарды зерттеуіне мүмкіндік туғызды және «Ұлы Жібек жолы» арқылы керуен жүргізіп, сауда жасауына жол ашты.
Сун дәуірінде (960 – 1279) Қытай араб елдерімен, Кореямен, Үнді-қытаймен және оңтүстік аралдармен теңіз арқылы сауда жасауды күшейтті. Осыған байланысты Қытайда кеме жасау, теңіз қатынасы өрістей бастады. Медицина тарихы Қытайда 3000 жылға созылады. Медицинадағы ең көне кітап – «Нэйцзин» Қытай медицинасының дамуында үлкен рөл атқарды. Тұңғыш «фармакология» кітабы Қытайда жазылды.
Инемен емдеу әдісі Қытай медецина әдебиетінде Сун дәуірі деректерінде кездеседі. Қытай дүние жүзінде бірінші болып селитраны оқ-дәрі жасауға пайдаланды. 16 ғасырда Қытайда оқ-дәрі шығарыла бастады. 3 – 5 ғасырларда фарфор өндіру игерілді. Б.з.б. 6 ғасырда дүние жүзіндегі ең үлкен канал салу жұмысы басталып, ол 13 ғасырда Пекин мен Ханчжоуды су жолымен жалғастырды. Екінші бір үлкен құрылыс – Қытай қорғаны. Қытай халқының дүниежүзілік өркениетке қосқан аса зор үлесі – қағаз жасау (2 ғ.).
Кітап шығару тарихы Қытайда 5 – 6 ғасырларға саяды. Қытайда кітапты 2 түсті баяумен басу 1340 жылы жүзеге асырылды. 20 ғасырдың басына дейін Қытайда оқу жүйесі ертедегі классик. конфуцийшілдік діни кітаптарды оқытуға негізделіп келді. 1902 – 03 жылы оқу жүйесінде тұңғыш реформа жасалып, еуропалық үлгідегі мектеп жүйесі қалыптасты. 1953 жылдан негізгі ғылыми бағыттардың бірі ядролық физика мен энергетика саласындағы зерттеулер болды. 1964 жылы қазанда Қытайда тұңғыш рет ядролық құрылғы сыналды (жер бетінде). Ал 1967 жылы маусымда бірінші рет термоядролық құрылғы сыналды.
Әдебиеті
3 мың жылдық тарихы бар Қытай әдебиетінің алғашқы поэтикалық ірі туындысы – «Шицзин» («Жыр кітабы», б.з.б. 11 – 6 ғасырлар) халық жырларының жиынтығы. Көркем прозадан «Гоюй» («Патшалықтар тарихы»), «Чуньцю» («Жылнама»), филосафиялық трактаттардан «Чжуан-цзы», «Сюнь-цзы», тағы басқа шығармаларды атауға болады. Тан дәуірінде поэзия мен новелла дамыды.
Юань әулеті (1289 – 1368) дәуірінде қытай драмасы өркен жайды. Жаңа Қытай әдебиетінің негізін қалаушы Лу Синь (1881 – 1936) болды. 1921 – 22 жылы реалистік және романтик. бағыттағы әдеби топтар құрылды. Қазақ тіліне бірқатар шығармалары аударылып, жеке кітап болып басылды. (Лу Синь, «Әңгімелер», 1951, 1958; Го Можо «Әңгімелер», 1958; Лао Шэн «Рикша», 1960; «Мысықтар шаїары», 1972, тағы басқа).
Өнері
Қытай өнерінің ежелгі ескерткіштері б.з.б. 3-мыңжылдықта пайда болды. Неолит дәуірінде жасалған керамикалық бұйымдар сақталған. Инь мемлекеті тұсында айналасы дуалмен қоршалған қалалар пайда болды. Цинь мемлекеті (б.з.б. 221 – 207) кезінде Қытайдың ұлы қорғанының негізгі бөліктері салына бастады. Тан (618 – 907) және Сун (960 – 1279) мемлекеті дәуірлеп тұрған кезде қытай мәдениеті жан-жақты өркен жайды. Қытай музыкасы дүние жүзіндегі ең көне мәдени мұралардың бірінен саналады. Б.з.б. 11 – 6 ғасырлардағы жазбаларда кездесетін «юэ» (музыка) сөзі поэзия, би, бейнелеу өнері деген ұғымдарды да қамтыған.
Ежелгі қытай философы Конфуций тамаша музыканың мемлекеттік құрылысқа игі әсері тиетіндіктен оның арнайы құрылымдық сипаты болу керек деп тұжырымдаған. Дәстүрлі қытай оркестрінде 100-ге тарта музыкалық аспаптар қолданылады. Олардың негізгілері: шекті – сэ, цинь, пипа, ху (эрху, сыху, баньху); үрмелі – сяо, пайсяо, шэн; соқпалы – барабан, шылдырмақ қоңыраулар, тағы басқа Қытайдың театр өнері «байси» («жүз ойын-сауық») ойын түрінде пайда болған. Б.з.б. 2 – 1-мыңжылдықтың жазба ескерткіштерінде «чан-ю» («әнші актер»), «пай-ю» («қуақы», «комик») деген терминдер кездеседі. Тан дәуірінде (7 – 10 ғасырлар) ән мен бидің сахналық жаңа түрі – дацюй пайда болды. 8 ғасырдың орта шенінде Тан императоры Сюань-цзунь сарайының жанынан музыканттар мен бишілер, әншілер дайындайтын «Алмұрт бағы» («Лиюань») атты театр мектебі құрылды. 17 – 19 ғасырларда көптеген жергілікті театрлар: банцзы, цинь-цян, юэцзюй, тағы басқа құрылды.
19 ғасырдың орта шенінде осы театрлар негізінде пекиндік муз. драма (цзинси) театры дүниеге келді. Қытай театрының негізгі сипаттары осы цзинсида толық қамтылған.
Мәдени мұралары
thumb|[[Ұлы Қытай қорғаны]]
Сыртқы сілтемелер
*
Кеңес Рахметұлы Бекішев
Бекішев Кеңес Рахметұлы (1947 жылы туған, Жақсы ауданы Трудовое ауылы) – кәсіподақ қызметкері. Ауыл шаруашылығы техникумын (1968), Алматы Жоғары партия мектебін (1982), «Әділет» жоғары құқық мектебін (2003) бітірген. Еңбек жолын Ақмола облысының «Атбасар» кеңшарында трактор жүргізушісі болып бастаған. Бұрынғы Торғай облысы «Есіл» кеңшарында трактор жүргізушісі, бригадир (1970 – 82), Қима ауданы партия комитетінде нұсқаушы (1982 – 84), «Госкомсельхозтехника» аудандық бірлестігінде бас инженер (1984 – 85), Қима ауданы кәсіподақ ұйымының (1985 – 90), Торғай облыстық.кәсіподақ ұйымының төрағасы (1990 – 97) қызметтерін атқарған. 1997 жылдан Ақмола облысы кәсіподақ федерациясы төрағасының орынбасары. «Құрмет белгісі» орденімен, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, ||-том
Санат:Тұлғалар
Санат:1947 жылы туғандар
УЕФА Суперкубогы 2008
2008 жылғы УЕФА Суперкубогы 29 тамыз күні Монакодағы "Луи ІІ" стадионында өтіп, 2008 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының жеңімпазы англиялық "Манчестер Юнайтед" пен 2008 жылғы УЕФА Кубогының жеңімпазы Ресейдің "Зенит" клубы кездесті. "Зенит" 2:1 есебімен жеңіске жетті.
Сілтемелер
Санат:УЕФА Суперкубогы Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойындары Санат:Зенит ФК ойындары Санат:2008 жылғы футбол
Мұнай сулары
Мұнай сулары - жер қыртысының мұнайлы горизонтгарындағы жер асты сулары.
Мұндай сулар мұнай шоғырларына қарағанда жату (орналасу) жағдайы бойынша 4-ке бөлінеді: астыңғы контурлық (астыңғы шеттік), үстіңгі контурлық (үстіңгі шеттік), табандық және аралық сулар. Астыңғы контурлық сулар мұнайды мұнайлы қаттың төменгі, батыңқы бөлігінің астыңғы жағынан қоршап тұрады. Үстіңгі контурлық сулар жер бетіне шығып жатқан мұнайлы қаттың үстіңгі бөлігінде жатады. Табандық сулар мұнайлы қаттың төменгі бөлігінде орналасады. Аралық суларға мұнайлы қаттың ішінде жататын кеуекті қатшалардағы сулар жатады. Мұнай сулары әдетте жоғары минералдылығымен (15—20 г/дм3-ден 350— 400 г/дм3-дейін) ерекшеленеді. Олардың химиялык құрамында натрий, хлор, кейбір жерлерде кальций иондары басым болады. Басқа иондар, осіресе сульфат пен гидрокарбонат жоққа жуық. Микроэлементтердің ішінен едәуір мөлшерде йод, бром, бор, радий, барий, стронций және т.б. кейбір органикалық заттар болады. Суда еріген газдар құрамында метан, ауыр көмірсутек, биогендік азот, қүкіртті сутек болады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы Санат:Геология
Гуанозин
thumb|right|200px| Гуанозин — нуклеотид, пуриндік негізді гуанин мен рибоза қантынан тұрады.
Тірі организмде РНҚ құрамында кең таралған. Гуанозиннің фосфорлы эфирлері (гуанозинфосфорлы қышқылы) зат алмасуда маңызды рөл атқарады. Ол РНҚ және гуанильді нуклеотидтер ыдырағанда түзіледі.
9 тамыз
Тамыздың 9 — Григориан күнтізбесінде жылдың 221-ші күні (кібісе жылдарда 222-ші). Жылдың аяғына 144 күн қалады.