cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гайана тарихы
PPS қайта сайлау және пікірталас
1961 жылғы сайлау РРР, PNC және Біріккен Күштер (UF), үлкен бизнесті білдіретін консервативті партия, Рим-католик шіркеуі және американдық, қытайлық және португалдық сайлаушылар арасында өткір бәсекелестік күрес болды. Бұл сайлау тағы бір жаңа конституцияға сәйкес өтті, онда 1953 жылы қысқа мерзімде болған өзін-өзі басқару деңгейіне қайта оралу белгіленді. Ол екі палаталы жүйені енгізді, ол бүкіл сайланған отыз бес адамнан тұратын Заң шығару жиналысына және губернатор тағайындайтын он үш мүшелі Сенатқа ие болды. Премьер-министр лауазымы құрылды және оны Заң шығару жиналысындағы көпшілік партия толтыруы керек еді. Үнді-гаяндықтардың қолдауымен PРР тағы едәуір басымдылықпен жеңіп Заң шығару жиналысында жиырма орын алды, PNS он бір орын және UF төрт орын алды. Джаган премьер-министр болып тағайындалды.
Джаганның әкімшілігі коммунистік және солшыл режимдермен достық қарым-қатынаста болды; Мысалы, Джаган АҚШ-тың коммунистік Кубаға енгізген эмбаргосына қатысудан бас тартты. 1960 және 1961 жж. Джаган мен кубалық революционер Эрнесто Че Гевара арасындағы кездесулерден кейін Куба британдық Гвианаға несиелер мен жабдықтар ұсынды. Сонымен қатар, Джаган әкімшілігі Венгриямен және Германия Демократиялық Республикасымен (GDR) сауда келісімдеріне қол қойды.
1961 жылдан 1964 жылға дейін Джаган PNS және УК компаниялары жүргізген тұрақсыздық науқанына тап болды. Джаганның ішкі қарсыластарынан басқа, ЦРУ үшін алдыңғы орын болған Американдық еркін еңбекті дамыту институты (AIFLD) маңызды рөл атқарды. Түрлі есептер бойынша, бюджеті 800 000 АҚШ доллары болатын AIFLD анти-джаган жұмысшыларының жетекшілерін, сондай-ақ тәртіпсіздіктерді ұйымдастыру және Джаган үкіметін тұрақсыздандыру тапсырылған 11 белсенді қызметкерлерін өз еңбек ақысында ұстап тұрғаны айтылған. РРР әкімшілігіне қарсы көтерілістер мен демонстрациялар жиі болып тұрды, ал 1962 және 1963 жылдардағы тәртіпсіздіктер кезінде Джорджтаунның бір бөлігі қирап, 40 миллион доллар шығын келтірді.
Бернхэммен байланысқан MPCA-а қарсы тұру үшін РРР Гайандық ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің кәсіподағын құрды. Бұл жаңа одақтың саяси мандаты қант саласындағы жұмысшыларды және үнді-гайандық дала жұмысшыларын ұйымдастыру болды. MPCA бірден бір күндік ереуілмен жауап беріп, оның қант жұмысшыларына бақылауды үнемі жалғастыратынын атап өтті.
РРР үкіметі 1964 жылы наурыздағы ереуілге жауап қатты, 1953 жылғы заңға ұқсас, жаңа еңбек қатынастары туралы жаңа заң жобасын жариялады, бұл британдықтардың араласуына әкелді. Негізгі еңбек секторын бақылаудың күшті рөліне келетін болсақ, ұсынылған заңның енгізілуі бүкіл елде наразылықтар мен митингілерді тудырды. 5 сәуірде тәртіпсіздіктер басталды, оларды 18 сәуірде жаппай ереуіл басталды. 9 мамырда губернатор төтенше жағдай жариялауға мәжбүр болды. Алайда, ереуілдер мен зорлық-зомбылық 7 шілдеге дейін жалғасты. Тәртіпсіздікке жол бермеу үшін үкімет осындай заң жобаларын енгізер алдында кәсіподақ өкілдерімен кеңесуге келісті. Бұл тәртіпсіздіктер екі ірі этникалық қауымдастық арасындағы шиеленісті және араздықты ушықтырып, Джаган мен Бернхэмнің татуласуына мүмкіндік бермеді.
Джаганың мерзімі әлі аяқталмай, толқулардың кезекті кезеңі колонияны дүр сілкіндірген кезде РРР-ы қолдайтын GIWU 1964 жылы қаңтарда қант жұмысшыларын ереуіл өткізуге шақырды. Ал Джаган Джорджтаунда қант жұмысшыларының маршын өткізді. Бұл демонстрация көп ұзамай биліктің бақылауынан шыққан зорлық-зомбылықтың басталуына себеп болды. 22 мамырда губернатор тағы бір төтенше жағдай жариялады. Жағдай нашарлай берді және маусым айында губернатор барлық өкілеттіктерді өз мойнына алды, тәртіпті қалпына келтіруге британдық әскерлер кірді және барлық саяси әрекеттерге мораторий жариялады.Тәртіпсіздіктер нәтижесінде 160 адам қаза тауып, 1000-нан астам үй қирады.
Тәртіпсіздікті басуға ұмтыла отырып, елдің саяси партиялары Британдық үкіметтен конституцияға түзетулер енгізуді сұрады. Колониалды хатшы елу үш мүшеден тұратын бір палаталы заң шығаруды ұсынды. Биліктегі РРР-ң қарсылығына қарамастан, барлық реформалар жүзеге асырылды және 1964 жылдың қазан айында жаңа сайлау тағайындалды.
РРР 1964 жылғы жалпы сайлаудан ұтылды. Гайанада апан-джаат, хиндилердің «өз таңдауың үшін дауыс бер» деген саясат еніп кетті. РРР 46 пайыз дауыс және жиырма төрт орынға ие болды, алайда, 40 пайыз дауыс және жиырма екі орын алған PNS және 11 пайыз дауыс және жеті орын алған UF коалиция құрды. Социалистік PNS және қарапайым капиталистік UF тағы бір мерзімге РРР қызметінен алу үшін күш біріктірді. Джаган сайлауды жалған деп атады және премьер-министр қызметінен кетуден бас тартты. Конституция губернаторға Джаганды қызметінен шеттетуге мүмкіндік беру үшін өзгертілді. Бернхем 1964 жылдың 14 желтоқсанында премьер-министр болды.
Бернхэм билігі
Форбс Бернхэм басқарған бірінші жылы колониядағы жағдай тұрақтанды. Жаңа коалиция әкімшілігі Кубамен дипломатиялық байланысты үзіп, жергілікті инвесторлар мен шетелдік өнеркәсіпке тиімді болатын саясатты жүзеге асырды. Колония өзінің инфрақұрылымын одан әрі дамыту үшін батыстық көмектің жаңарған ағымын қолданды. Лондонда конституциялық конференция өтті, конференция колонияның Тәуелсіздік күні ретінде 1966 жылдың 26 мамырын белгіледі. Тәуелсіздікке қол жеткен кезде ел экономикалық өсім мен салыстырмалы түрде ішкі тыныштыққа қол жеткізді.
Жаңа тәуелсіз Гайана бастапқыда көршілерімен қарым-қатынасты жақсартуға ұмтылды. Мысалы, 1965 жылғы желтоқсанда ел Кариб теңізінің еркін сауда қауымдастығының (Карифта) құрылтай мүшесі болды. Алайда, Венесуэламен қарым-қатынас онша тыныш емес еді. 1962 жылы Венесуэла 1899 жылғы шекарадан бас тартқаны туралы және Эссекибо өзенінің батысындағы Гайанаға деген талаптарын қайта бастайды деп жариялады. 1966 жылы Венесуэла Куйуни өзеніндегі Анкоко аралының гайандық жартысын басып алды, ал екі жылдан кейін Гайананың батыс жағалауындағы теңіз жолағын басып алды.
Жаңа тәуелсіз үкіметке тағы бір сынақ 1969 ж. қаңтардың басындағы, Рупунуни көтерілісі болды. Гайананың оңтүстік-батысындағы Рупунуни аймағында, Венесуэла шекарасының бойында, ақ қоныстанушылар мен үндістер орталық үкіметке қарсы көтеріліс жасады. Осы ауданда бірнеше Гайана полицейлері қаза тапты,ал көтерілісшілердің өкілдері бұл ауданды тәуелсіз деп жариялап, Венесуэладан көмек сұрады. Бірнеше күн өткен соң Джорджтауннан әскерлер келді, бүлік тез жойылды. Көтеріліс үлкен үлкен іс болмаса да, жаңа мемлекеттегі басты шиеленісті және үндістердің елдің саяси және қоғамдық өміріндегі шекті рөлін ашты.
Кооперативная республика
1968 жылғы сайлау PNC-ге UF-сыз басқаруға мүмкіндік берді. PNC отыз орынға, РРР он тоғыз орынға және UF төрт орынға ие болды. Алайда, көптеген бақылаушылар сайлау PNC тарапынан айла-шарғы жасауы мен мәжбүрлеуі арқылы өткізді деп мәлімдеді.
1968 жылғы сайлаудан кейін Бернхэмнің саясаты солшыл бола бастағаны Гайаны социализмге апаратынын мәлімдеген кезде айқындала түсті. Ол ішкі саясаттағы үстемдігін, мемлекеттік қызметті саясаттандыру арқылы нығайтты. Бірнеше үнді-гайандықтар PNC-ге қосылды, бірақ билеуші партия сөзсіз афро-гайандық саяси ерік-жігердің іске асырылуы болды. Афро-гайандықтардың орта буыны Бернхэмнің солшыл бейімділігі туралы алаңдағанымен, PNС үнді-гайандықтардың үстемдігіне қарсы қалқан болып қала берді. Афро-Гайана қоғамдастығының қолдауы PNС-ке экономиканы басқаруға және елді кооперативтерге айналдыруға мүмкіндік берді.
1970 жылы 23 ақпанда Гайана өзін «кооперативті республика» деп жариялап, британдық монархиямен байланысты үзді. Генерал-губернаторды мемлекет басшысы ретінде президент алмастырды. Кубамен қатынастар жақсарды. 1972 жылы тамызда Бернхэм Джорджтаунда қосылмаған елдердің сыртқы істер министрлерінің конференциясын өткізді. Ол бұл мүмкіндікті империализмнің зұлымдықтары мен Африканың оңтүстігінде африкалық азаттық қозғалыстарды қолдау қажеттілігін жою үшін пайдаланды. Бернхэм сонымен бірге Куба әскерлеріне Гайанаға 1970-жылдардың ортасында Ангола соғысына барар жолда транзиттік пункт ретінде пайдалануға рұқсат берді.
1970 ж. басында сайлау алаяқтықтары Гайанада айқын көрініс тапты. PNS жеңістеріне әрқашан билеуші партияға дәйекті және көп дауыс берген шетелдік сайлаушылар кірді. Полиция мен әскери адамдар индогайандықтарды қорқытты. Армияны сайлау жәшіктерін бұзды деп айыптады.
1973 жылғы сайлаудан кейін конституцияға түзету енгізілді, сайлау майдандарындағы биліктен кейін, Бернхэм қалың бұқараны Гайанадағы мәдени төңкеріске жұмылдыруға бет бұрды. Ұлттық қызмет көрсету бағдарламасы енгізілді, онда өзін-өзі қамтамасыз етуге бағытталған Гайана тұрғындарының тамағы, киім-кешек және тұрғын үйдің қызмет көрсету бағдарламасы енгізілді.
Үкіметтің авторитаризмі 1974 жылы Бернхем "партияның бірінші дәрежелі мәнін" ұсынған кезде күшейе түсті. Мемлекеттің барлық органдары PNS басқару ведомствосы болып саналады және оның бақылауына жатады. Мемлекет пен PNS өзара алмастырылатын болды, PNC мақсаттары енді мемлекеттік саясат болды.
Джаганның саяси мансабы 1970 жылдары құлдырауды жалғастырды. 1975 жылдың сәуірінде РРР Парламент бойкотын тоқтатты. Көп ұзамай Джаган 1976 жылы 26 мамырда Гайана тәуелсіздігінің он жылдығына арналған мерекеде премьер-министр Бернхэммен бір алаңда сөйледі. Джаганның татуласуына қарамастан, Бернхэм өкілеттіктерді бөліскісі келмеді және өз ұстанымын қорғауды жалғастырды. Жаңа сайлаулар өткізуге бағытталған бастамалар қабылданбай, үкіметке РРР қатысуы басталған кезде, негізінен, үнді-гайаналық қант жұмысшылары қатал ереуілге шықты. Ереуіл тоқтатылды, ал қант өндірісі 1976 жылдан 1977 жылға дейін біртіндеп төмендеді. PNC 1978 жылғы сайлауды кейінге қалдырды.
Бернхэмнің соңғы 6 жылы
1979 жылы Гайана саясатында қатал жыл болды. Партия жетекшілерінің бірі Уолтер Родни және Гайана университетінің бірнеше профессорлары өртеу айыбы бойынша қамауға алынды. Көп ұзамай профессорлар босатылып, Родни кепілдікке алынды. Содан кейін WPA басшылары Гайанадағы ең белсенді оппозициялық партияға одақ құрды.
1979 жылы зорлық-зомбылық деңгейі өсе берді. Қазан айында Білім министрі Винсент Теека жұмбақ түрде атып өлтірілді. Келесі жылы Родни автомобиль бомбасынан қаза тапты. PNC үкіметі Родниді өзінің бомбасынан өлген террорист деп, інісі Дональдты серіктес болды деп айыптады.
1980 жылы жаңа конституция жарияланды. Президенттің ескі салтанатты қызметі таратылды, ал Үкімет басшысы премьер-министрдің бұрынғы лауазымы сияқты сайланған атқарушы президент болды, Бернхам автоматты түрде Гайананың бірінші атқарушы президенті болды және осы жылдың соңында сайлаулар өткізуге уәде берді. 1980 жылы 15 желтоқсанда өткен сайлауда PNC 77 пайыз дауыс алды және халық сайлаған орындардың қырық бір орнына, аймақтық кеңестер таңдаған он орынға ие болды. РРР және UF сәйкесінше он және екі орынға ие болды. WPA жалған деп санаған сайлауға қатысудан бас тартты. Оппозицияның сайлау алдындағы алаяқтық туралы шағымдарын Британдық Лорд Эйвбери бастаған халықаралық бақылаушылар тобы қолдады.
Осы аласапыран кезеңнің ортасында Бернхэм тамақ ауруы бойынша Кубалық дәрігерлеріне ота жасатты. Гайананың алғашқы және жалғыз көшбасшысы тәуелсіздік алғаннан кейін 1985 жылдың 6 тамызында кенеттен қайтыс болды.
Дереккөздер
Санат:Гайана Санат:Гайана тарихы
Суш (Мозель)
Суш (Soucht) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мозель департаментінде орналасқан. Сарргемин округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,75 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 57658, пошта индексі — 57960.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1187 адамды құрады. Халық тығыздығы — 110,42 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мозель департаментінің коммуналары
Секвойя (көсем)
Секвойя (Sequoyah, чероки ᏍᏏᏆᏱ Ssiquayi, чероки ᎭᏫᎾᏗᏢ Hawinaditlv) ол тағы Джордж Гесс, Гест немесе Гист (George Guess, Guest немесе Gist; шам. 1760 немесе 1770 — 1843 мен 1845 жылдар аралығы) — чероки үндіс тайпасының көсемі, черокидің буындық әліпбиін ойлап жасаған өнертапшы (1826 жылы), чероки тіліндегі «Чероки Феникс» газетінің негізін қалаушы (1828 жылы).
Қысқаша өмірбаяны
thumb|left|200px|Секвойя жасаған алғашқы буындық әліпбиі Секвойя шамамен 1760 жылы немесе 1770 жылы Чероки халқынан шыққан әйелден және белгісіз әкеден - мүмкін еуропойттық немесе метистен туған. Оның туған жері белгісіз; бұл Теннессидегі Таскеги ауылы болуы мүмкін. Бала кезінде ақсаңдап жүретін, бірақ бұл оның әскерде қызмет етуіне кедергі жасамады. 1809 жылы ол Алабама штатының Уиллстаун қаласына көшіп, онда темір ұстасы және күміс шебері болды.
Содан кейін ағылшын тілін білмейтін ол, бірақ американдықтардың жазуды қалай қолданатынын көруге мүмкіндік алды, 1810 жылдан кейін чероки тіліне арналған жазу жүйесін құруды бастады. Алдымен ол иероглифтік жазуды жасауға тырысты, бірақ содан кейін буындық әліпбиін құруды ұйғарды. Алдымен ол 200 буындық таңбаларды ойлап тапты, бірақ кейін олардың санын азайтты. thumb|left|200px|Секоия бейнеленген қола панел (1939)
Ол 1821 жылға дейін жасаған әліппеде латыншадан (Секвойя таңбаларын көшірудің қайнар көздерінің бірі мектеп мұғалімінен алған ағылшын тілінің дұрыс жазу анықтамалық кітапша болды, ағылшын тілін оқи алмаса да, өзі латын әріптеріне арналған жаңадан фонетикалық мағыналар ойлап тапты) және мүмкін, кирилл әліпбиінен ішінара алынған 86 (қазір 85) таңба болды. Хат пен ана тілінде оқуды бірінші болып қызы Аёко үйренді. Бұл өнертабысты алдымен отандастары сенімсіздікпен қарсы алды (бақсылар оны қияли адам ретінде қабылдады), бірақ ол жауынгерлер жиналысында әліпбидің пайдалы екенін дәлелдеді. 1823 жылға қарай Чероки жазуы жалпыға ортақ болып, 1825 жылы Чероки Ұлты оған ресми мәртебе берді. Жазудың пайда болуынан бір жыл өткен соң, 1820 жылы мыңдаған чероки бұны хатта пайдаланып жазуды және оқуды үйренді, ал 1830 жылға қарай осы ұлттың үндістерінің 90% -ы сауатты болды.
1825 жылы Секвойя Арканзас штатындағы черокидің жаңа аймағына көшіп. 1828 жылы Вашингтондағы келіссөздерге қатысты.
1830 жылдары Миссисипидің батысына қарай Үндіс аймағына (қазіргі Оклахома) чероки және басқа төрт өркениетті тайпаларды (чокта, чикасо, криктер және семинолдар) күштеп қоныстандырылды (Көз жасы жолы). Сондықтан Секвойя өмірінің қалған уақытында черокиді саяси тұрғыдан біріктіруге және Солтүстік Американың үндістеріне ортақ жазбаны жасауға тырысты, ол болашақ Аризонаға, Нью-Мексикоға, сондай-ақ Мексикада болды, 1843 мен1845 жылдар аралығында шамамен 80 жасында Мексикада қайтыс болды. Оның жерленген жері белгісіз.
Австриялық ботаник Штефан Эндлихер оның құрметіне Секвойя (Sequoia) туысын атады: Солтүстік Американың Тынық мұхиты жағалауындағы қылқан жапырақты өсімдіктер, биіктігі 110 м-ден асады - жердегі ең биік өсімдіктер (эвкалиптпен қатар).
Мәдениет пен өнерде
Чероки тайпасының тарихи көшбасшысының бейнесі американдық жазушы Дэвид Бриннің «Көтерілу дастаны» тұжырымдамалық әдеби циклынан «Күнге секіру» ғылыми-фантастикалық романында айтылған, онда бір эпизодта бас кейіпкер Джейкоб Демва Секвойя көшбасшысының тікелей шығу фактісіне сүйене отырып, ерте жаңа уақыттан чероки тайпасының тәуелсіздік үшін күресін тарихын суреттейді. Бұл фактінің көркем фантастикасына қарамастан, кітап авторы үндіс тайпасы көсемінің өмірбаянынан кейбір сенімді деректерді жеткізді.
Тағы қараңыз
Санат:Чероки көсемдері Санат:Үндіс тарихы
Шижи
Шижи (Chigy) — Франциядағы коммуна. Бургундия аймағына қарасты Йонна департаментінде орналасқан. Сан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,76 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 271 адамды құрады. Халық тығыздығы — 23,04 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Йонна департаментінің коммуналары
Сент-Алир-д'Арланк
Сент-Алир-д'Арланк (Saint-Alyre-d'Arlanc) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Пюи-де-Дом департаментінде орналасқан. Амбер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 24,19 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 63312, пошта индексі — 63220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 174 адамды құрады. Халық тығыздығы — 7,19 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Ернествиллер
Коммунаның INSEE коды — 57197, пошта индексі — 57510.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 519 адамды құрады. Халық тығыздығы — 116,89 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мозель департаментінің коммуналары
Бодонвилье
Бодонвилье (Baudonvilliers) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Бар-ле-Дюк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,07 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55031, пошта индексі — 55170.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Поповка
Елді мекендер:
Барантен
Барантен (Barentin) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Руан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,74 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76057, пошта индексі — 76360.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12153 адамды құрады. Халық тығыздығы — 953,92 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Базенкур-сюр-Со
Базенкур-сюр-Со (Bazincourt-sur-Saulx) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Бар-ле-Дюк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,34 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55035, пошта индексі — 55170.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 154 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,89 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Вилье-ан-Бьер
Коммунаның INSEE коды — 77518, пошта индексі — 77190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 213 адамды құрады. Халық тығыздығы — 19,8 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Сен-Совер-ла-Сань
Сен-Совер-ла-Сань (Saint-Sauveur-la-Sagne) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Пюи-де-Дом департаментінде орналасқан. Амбер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,74 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 63398, пошта индексі — 63220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 112 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,47 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Нанди (муниципалитет)
Нанди (Nandy) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Мелен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,56 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77326, пошта индексі — 77176.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5774 адамды құрады. Халық тығыздығы — 674,53 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Амбрин
Амбрин (Ambrines) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Аррас округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,68 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62027, пошта индексі — 62127.
Бото
Коммунаның INSEE коды — 76066, пошта индексі — 76890.
Амбрин
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 216 адамды құрады. Халық тығыздығы — 46,15 адам/км².
Бото
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 121 адамды құрады. Халық тығыздығы — 34,57 адам/км².
Амбрин
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Аллеман-дю-Дро
Аллеман-дю-Дро (Allemans-du-Dropt) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ло және Гаронна департаментінде орналасқан. Марманд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,4 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 47005, пошта индексі — 47800.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ло және Гаронна департаментінің коммуналары
Бото
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Родионовка
Елді мекендер:
Экзогендік эмболиялар
Экзогендік эмболиялар - шығу тегіне байланысты ағзада кездеспейтін заттардан дамитын эмболия. Ең жиі кездесетін экзогендік эмболиялар: ауа және газ эмболиясы.
Газ эмболиясы
Газ эмболиясы адам жоғары атмосфералық қысымнан төменгі атмосфералық қысымға тез ауысқанда дамуы мүмкін. Мысалға, терең суға сүңгігенде әрбір 10 метр сайын барометрлік қысым 1 атмосфераға өседі. Сондықтан теңіз немесе мұхиттарда кессондық жұмыс атқаратын адамдарға бірнеше қысым әсер етеді. Бұл кезде организмде газдардың (азоттың) ерігіштігі артады. Олардың еруі тіндерде болады. Егер бұл адамдарды су астынан күрт көтерсе, онда организмде еріген газдар бірден газ күйіне айналады да, организмнен сыртқа шығып үлгермейді. Бұл газдар тамыр ішіне түсіп, эмболия дамуына алып келеді. Осындай жағдай ұшақтармен биікке көтерілгенде олардың кабинасының тығыздығы бұзылғанда байқалады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Жүрек-тамыр жүйесі Санат:Патологиялық физиология
Чероки
Чероки немесе чироки (чероки ᏣᎳᎩ [dʒalaˈɡî], Cherokee) — Солтүстік Америкадағы (АҚШ) үндіс халқы.
Тарихы
thumb|right|200px|Чероки мөрі Чероки бір кездері қазіргі Теннеси мен Солтүстік Каролина штаттарының аумағында Аппалач тауларының оңтүстігінің екі баурайында өмір сүрген.
Ерте чероки мәдениеті туралы білімнің тағы бір маңызды көзі - XIX ғасырда емшілер жазған didanvwisgi деп аталатын материалдар. Материалдар 1820 жылы Секвойяның тілге арналған буындық әліпбиін жасаған соң құрылды. Бастапқыда бұл материалдарды тек didanvwisgi қолданған, өйткені олар (материалдар) ерекше күшке ие деп есептелген. Кейін жазбаларды чероки тайпасының басқа өкілдері кеңінен қолдана бастады.
Черокидің алғаш көрген еуропалықтар - испандықтар болды. Бұл 1540 жылы болды, әйгілі конкистадор Эрнандо де Сото осы испан экспедициясына қатысқан. 1566 жылы испандықтар қайтадан чероки жеріне келді. Бұл жерде 1690 жылға дейін оларда шағын кен орындары мен қорытатын жерлері болған. Чероки жерінде қымбат металдардың жоқтығына көз жеткізген испандықтар оларға деген қызығушылықты жоғалтты. 1629 жылы Чероки және ағылшын көпестері өкілдері арасында бірінші кездесу өтті, олар батысқа Аппалач тауларына қарай жылжи бастады. Британдық елді мекендер пайда болғаннан кейін байланыстар тұрақты бола бастады.
ХІХ ғасыр
ХІХ ғасырдың басында черокидің негізгі діні христиан діні болды. XVIII ғасырдың аяғы - XIX ғасырдың басында чероки елеулі мәдени жетістіктерге қол жеткізді, көшпелі өмір салтын тұрақты өмір салтына ауыстырды, өз заманының заманауи үйлерінде тұра бастады, егіншілікпен, мал өсірумен және қолөнермен айналысты. Олар бес өркениетті тайпаның құрамына кірді. 1825-1826 жылдары чероки тайпасының көсемі Секвойя тайпалық кеңесте 1821 жылы өзі жасаған чероки тілінде жазуда әлі қолданылып келе жатқан, 85 таңбадан тұратын чероки буындық әліпбиін бекітті. 1828 жылы ол чероки тілінде «Чероки Феникс» газетін шығара бастады. Бай үндістерде плантациялары және жүздеген қара құлдары болды; ақсүйектік өмір салтын жүргізді.
XIX ғасырдың 30-шы жылдарының басында, оңтүстік-шығыс штаттар билігінің қысымымен АҚШ федералды үкіметі үнді анклавтарын жою, ал үндістердің өздерін Миссисипи өзенінің батысындағы бос жерлерге көшіру туралы шешім қабылдады. «Көз жасы жолы» деп аталатын 1838-1839 жылдары мәжбүрлеп жер аудару кезінде 4 мыңға жуық үндістер қайтыс болды.
Депортациядан кейін чероки және басқа өркениетті тайпалар АҚШ-тағы алғашқы тегін мектептер желісін құрды. Чероки аймағында, XIX ғасырдың ортасында 30-ға жуық тегін мектептер болды, мұғалімдердің барлығы дерлік чероки болды. Бүлайша айтқанда, «Чероки аумағы» Солтүстік Америка территориялары арасында білім берудің ең жоғары деңгейлерінің бірімен сипатталды.
Депортациядан бұрын чероки Америка Құрама Штаттарының мысалына қарай өзінің дәстүрлі «жоғарғы көшбасшысы» деп аталатын президенттін, үкімет, өздерінің конституциясын, заң кодекстерін құрды. 1850 жылға қарай «Чероки аймағында» 22 мыңға жуық адам өмір сүрді, олардың ішінде 4 мың азамат (чероки ерлері) дауыс беру құқығына ие болды. Әйелдер мен балалар, еуропалықтар (шамамен 1 мың адам) және қара құлдар (шамамен 4 мың адам) дауыс беруге құқылы болмады.
1889 жылы аудандарының бір бөлігінне көшуге рұқсат етілді (Оклахома аумағы); 1891 жылы иммиграция үшін тағы бір бөлігі ашылды.
Шығу тегі
thumb|left|200px|Чероки тараған аймақ 1880 жылдары Гораций Гэл черокидің ирокездермен туыстық байланысты екенін алға тартты. Кейіннен бұл болжам толық расталды; жалпы қабылданған жіктеуге сәйкес, чероки тілі жеке оңтүстік тармақтың өкілі ретінде ирокез тілдер отбасының бөлігі болып табылады.
Чероки өздерін тсалаги (ᏣᎳᎩ, “нағыз адамдар”) деп атайды, дегенмен бұл сөз олардың тілінде этимологияланбаған. Өзін-өзі атау еуропалықтар келгенге дейін олармен көршілес болған маскоги тілдер тобының тілінде сөйлейтін, чокта халқы қолданған Cha'la'kee («тауларда тұрады») деген атпен сәйкес келеді.
Мүмкін чероки шыныменде әлдебір аллигевтер немесе таллигувалардың ұрпақтары болуы мүмкін, олар туралы мәлімет ирокездер және алгонкиндер аңыздарында ежелгі уақытта оңтүстікке көшкен халық ретінде сақталған. Алайда, отаршылдық дәуірде ирокездер черокиді Oyata’ge’ronon («үңгірлерде өмір сүретін») деп атаған.
Мүмкін, чалаки экзонимі біртіндеп чероки тілінде тамыр жайып, өзін-өзі атау мәртебесін алды, ал ирокездер біраз уақыттан бері кетіп қалған адамдармен туыстығын еске алып, оларды әртүрлі тайпалар арасындағы мәдени байланыстар арқылы белгілі болған жаңа атпен аңыздарда атап кеткен.
Саны
1674 жылы Черокидің саны шамамен 50 мың адамды құрады. Шешек эпидемиясы черокилерді екі есе азайтты, ал XIX ғасырдың басында санақ бойынша чероки саны 16 мың адамнан аспады. Одан кейін Оклахома штатындағы үнді территориясына тайпаның мәжбүрлеп жер аударылуы адамдардың санын төрттен бір бөлігіне азайтты. Чероки тайпасы соғысушы топтарға бөлінген АҚШ-тың Азаматтық соғысы тағы да адамдардың санын азайтты.
1990 жылғы халық санағы бойынша 308 132 чероки анықталды, олардың 15 мың адамы таза қанды чероки. Олардың 95 435 Оклахома штатының шығысында, 10 114 шығыс чероки Солтүстік Каролинада өмір сүрді. 2000 жылғы халық санағы бойынша, черокидің саны 281 099 болды, тағы 18 793 басқа үнді тайпасына тиесілі болса, чероки тайпасына жататындығын атап айтты. Чероки ұрпақтарының саны, соның ішінде метис пен самболарды қосқанда, 729 533 адамды құрады.
Тіркелген чероки тайпасының мүшелері шамамен 250 000 құрайды, және бұл Америка Құрама Штаттарындағы ең үлкен жергілікті американдық топтардың бірі.
Тіл
Чероки тілі - чероки үнділері сөйлейтін ирокез тілдерінің бірі. Секвойя ойлап тапқан чероки қайталанбас буындық әліпбиін қолданатын, әлі күнге дейін пайдаланылатын жалғыз оңтүстік ирокез тілі. Уикипедияда чероки тіліндегі бөлім бар.
Сілтеме
Санат:Үндістер Санат:Солтүстік Америка үндістері Санат:Оклахома үндістері
Эндогендік эмболиялар
Эндогендік эмболиялар — организмде кездесетін тіндер есебінен (май, тромб) дамитын эмболия.
Тромбэмболия
Қан тамыры ішінде орналасқан қан қатпасының бір бөлшегі үзіліп, тромбэмболия дамуына әкелуі мүмкін. Мәселен, аяқтың көктамырлары қабынып, ішінде тромб пайда болғанда (тромбофлебит), оның бір бөлшегі үзіліп оң жақ жүрекшеге, одан өкпе артерияларына түсу мүмкіншілігі болады. Содан өкпе инфаркті дамиды, тыныс алу бұзылады. Оң жақ жүрекше мен қарынша аралық қақпақшалардан үзілген тромб өкпе артериясының, сол жақ жүрек қуысындағы (эндокардит, аневризма кездерінде) немесе артериялардағы тромбтар үлкен қанайналым шеңбері тамырларының эмболиясына әкеледі.
Май эмболиясы
Май эмболиясы май талшықтарының қан тамырларына түсуінен дамиды. Бұл эмболия түтікті сүйектердің жаншылып сыну кезінде орын алады. Өйткені, сүйек кемігі майында қантамырлардың қабырғалары сүйек перделеріне жабысқан. Сондықтан олар жарақат кезінде жабылмайй ашық тұрады. Осы ашық тұрған тамыр саңылаулары арқылы кемік майы жеңіл өтіп кетеді. Май эмболиясы көктамырлардан өкпе артерияларына өтеді. Кейде майдың ұсақ тамшылары өкпе қылтамырларынан өтіп, үлкен қанайналым шеңберіне түседі.
Тін эмболиясы
Қатты жаншылып, жарақаттанған ағзалардың тіндері, өспе жасушаларының тамыр ішіне түсуінен дамиды
Дереккөздер
Санат:Патологиялық физиология Санат:Медицина Санат:Жүрек-тамыр жүйесі
Әурет
Әурет немесе ғаурат (عورة‎) — шариғат бойынша адам денесінің киіммен жабылуы тиіс бөліктері. Жұрттың алдында әурет жерлерді жауып жүру мұсылманның міндеті саналады, әуретті ашу — күнә. Әйел адамдардың беті мен қолдарының ұшынан басқа жерлері әурет болып есептеледі. Ер мұсылмандар тізе мен кіндік арасындағы денесінің бөлігін жауып жүруге міндетті. Ислам дініндегі әр түрлі мектептер мен ағымдарда әурет туралы түсініктер сәл өзгеше болуы мүмкін.
Ыбырай Алтынсарин өзінің «Мұсылманшылықтың тұтқасы (Шариат-ул-Ислам)» еңбегінде әурет туралы былай деп жазған:
Дереккөздер
Санат:Ислам терминдері
Баффи
Баффи (Baffie) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Пюи-де-Дом департаментінде орналасқан. Амбер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,62 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 63027, пошта индексі — 63600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрады. Халық тығыздығы — 11,02 адам/км².
Обиньи-ан-Артуа
Обиньи-ан-Артуа (Aubigny-en-Artois) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Аррас округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,27 км² шамасында.
Баффи
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Обиньи-ан-Артуа
Коммунаның INSEE коды — 62045, пошта индексі — 62690.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1358 адамды құрады. Халық тығыздығы — 216,59 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Атбасар қалалық әкімдігі
Атбасар қалалық әкімдігі — Ақмола облысы Атбасар ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Атбасар қаласы кіреді.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 30436 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Атбасар ауданы ауылдық округтері Санат:Ақмола облысы қалалық әкімдіктері
Куржене (Йонна)
Коммунаның INSEE коды — 89122, пошта индексі — 89190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 559 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,71 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Йонна департаментінің коммуналары
Хамитов
Хамитов тегі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін:
Беттвиль
Беттвиль (Betteville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Руан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,57 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76089, пошта индексі — 76190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 520 адамды құрады. Халық тығыздығы — 60,68 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Савиньи-ле-Тампль
Савиньи-ле-Тампль (Savigny-le-Temple) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Мелен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,97 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77445, пошта индексі — 77176.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Азамбур
Азамбур (Hazembourg) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мозель департаментінде орналасқан. Сарргемин округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 1,72 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 57308, пошта индексі — 57430.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 113 адамды құрады. Халық тығыздығы — 65,7 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мозель департаментінің коммуналары
Авердуен
Коммунаның INSEE коды — 62061, пошта индексі — 62127.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 263 адамды құрады. Халық тығыздығы — 31,57 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Фласи
Коммунаның INSEE коды — 89165, пошта индексі — 89190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10,88 адам/км².
Фуасси-сюр-Ванн
Фуасси-сюр-Ванн (Foissy-sur-Vanne) — Франциядағы коммуна. Бургундия аймағына қарасты Йонна департаментінде орналасқан. Сан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,75 км² шамасында.
Фласи
Сыртқы сілтемелер
Санат:Йонна департаментінің коммуналары
Фуасси-сюр-Ванн
Коммунаның INSEE коды — 89171, пошта индексі — 89190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 290 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,41 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Йонна департаментінің коммуналары
Еглизоль
Еглизоль (Églisolles) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Пюи-де-Дом департаментінде орналасқан. Амбер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,59 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 63147, пошта индексі — 63840.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 251 адамды құрады. Халық тығыздығы — 12,19 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Армияк
Армияк (Armillac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ло және Гаронна департаментінде орналасқан. Марманд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,77 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 47014, пошта индексі — 47800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрады. Халық тығыздығы — 23,68 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ло және Гаронна департаментінің коммуналары
Бургуньяг
Бургуньяг (Bourgougnague) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ло және Гаронна департаментінде орналасқан. Марманд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,73 км² шамасында.
Брийон-ан-Барруа
Брийон-ан-Барруа (Brillon-en-Barrois) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Бар-ле-Дюк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,35 км² шамасында.
Бургуньяг
Коммунаның INSEE коды — 47035, пошта индексі — 47410.
Брийон-ан-Барруа
Коммунаның INSEE коды — 55079, пошта индексі — 55000.
Бургуньяг
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 285 адамды құрады. Халық тығыздығы — 24,3 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Брийон-ан-Барруа
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Бургуньяг
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ло және Гаронна департаментінің коммуналары
Брийон-ан-Барруа
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Кузанс-ле-Форж
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1702 адамды құрады. Халық тығыздығы — 93,88 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Шаханов
Шаханов сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін:
Баель-о-Корнай
Баель-о-Корнай (Bailleul-aux-Cornailles) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Аррас округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,82 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62070, пошта индексі — 62127.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 261 адамды құрады. Халық тығыздығы — 38,27 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Сен-Пор
Сен-Пор (Seine-Port) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Мелен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,57 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77447, пошта индексі — 77240.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Ильсприк
Ильсприк (Hilsprich) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мозель департаментінде орналасқан. Сарргемин округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,34 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 57325, пошта индексі — 57510.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 899 адамды құрады. Халық тығыздығы — 86,94 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мозель департаментінің коммуналары
Солтүстік Каспий өңіріндегі темір жол құрылысының тарихы
Гурьев-Доссор темір жол құрылысы
1925 жылдың басында КСРО Халық шаруашылығы кеңесінің шешімімен Гурьев-Доссор тар табанды темір жолын салу үшін Ембі-мұнай тресінің жанынан құрылыс басқармасы ұйымдастырылды. thumb|right|200px|Түнгі Доссор бекеті Жол салу ерекше қиын жағдайда жүргізілді. Ешбір құрылыс механизмі болмады, трасса бойын ауыз сумен қамтамасыз ету үлкен күшке түсті. 1925 жылы мамыр және маусым айларында жол салу үшін 30 еңбек артельдері құрылды, олардың әрқайсысында 30-35 адамнан болды. Гурьев-Доссор тар табанды темір жол құрылысына Коломенск және Луганск зауыттары паровоздар, Октябрь және Москва-Курск темір жол бөлімдері вагондар, Брянск және Екатеринослав заводтары темір жолға рельс дайындады. Жолшылардың ер еңбегі нәтижесінде Гурьев-Доссор тар табанды 93 километрлік темір жолы 1926 жылы 18 желтоқсанда пайдалануға берілді. Жол бойында ірі үш бекет (Гурьев, Қарабатан, Доссор), 3 разъезд (Сокол, Ескене, Даңғар) іске қосылды. Алғашқы кезде поезд Гурьевтен Доссорға дейін 11 сағат, кейін 7 сағаттай уақытта жүріп өтті. Гурьевтен негізінде су және басқа тауарлар, Доссордан мұнай өнімдері тасылды. 1934 жылы мұнай өндіру қарқыны артуына байланысты Ескенеде тағы бір тар табанды темір сол салынды.
Қандыағаш-Гурьев темір жол құрылысы
thumb|right|200px|Қандыағаш темір жол станциясы Қандыағаш-Гурьев темір жолы 1939 жылғы 12 ақпанда салынып бітті. Сөйтіп, 518 км.темір жол желісі тартылып, 450 мың шпал төселді, 26 мың тонна рельс, 300-дей көпір мен өткел, 30 бетон тұрба құбырлары іске қосылды. Жол салуға 6 мыңнан астам кұрылысшы қатысты, олардыә 70 % -н астамы жергілікті ұлттың өкілдері боды.1917 жылы түсірілген
1939 жылы 26 ақпан күні 40 вагон тіркелген бірінші пойызы Гурьевке келді. Қандыағаш-Гурьев жолы 1939 жылы желтоқсанда уақытша, 1942 жылы тұрақты іске қосылды. Қандыағаш-Гурьев темір жолы Ембі мұнайының Оралға, Сібірге, Орта Азияға шығуына жол ашты.
Гурьев-Астрахань темір жол құрылысы
Темір жол саласындағы тағы бір құрылыс Гурьев-Астрахань темір жолы 1966 жылы салына бастады. Жол бойында 5 станция мен 21 разъезд іске қосылды. 7 миллион текше метр топырақ үйіліп, 56 күрделі кұрылыстар және көптеген мәдени орындары салынды. 330 шақырым темір жол төселіп, 1969 жылы 30 сәуірде жол тапсырылып, жұмысшы поездар жүре бастадьі. Гурьев-Астрахань темір жолы тұрақты пайдалануға 1970 жылы желтоқсанда берілді.
Бейнеу-Қоңырат темір жол құрылысы
1972 жылы 24 желтоқсанда Орта Азиямен байланыстыратын төте жол Бейнеу-Қоңырат болат магистралі тұрақты пайдалануға берілді.
Құлсары-Теңіз темір жол құрылысы
1986 жылы 4-қазанда ұзындығы 102 шақырым Құлсары-Теңіз темір жолы пайдалануға беріліп жұмысшы поездар жүре бастады.
Мақат-Индер темір жол құрылысы
1987 жылы 5 желтоқсанда Мақат-Индер темір жолы пайдалануға берілді.
Қазақстан темір жолы құрамындағы ұзындығы 2 мың шақырым Атырау бөлімшесінде 90-шы жылдардың ортасында 500-ден астам инженерлер, 1,5 мың жарым орта білімді мамандар қызмет еткен еді. Мұнда 80-нен астам станция мен разъездер жұмыс істейді. Отыз шақты пайдалану кәсіпорындары, жол кызметіне қажетті онда ұйымдар бар. Атырау темір жол бөлімшесі - іргелі кәсіпорындарының бірі. Облыс бойынша тасымалданатын барлық жүктің 80 %-нан астамы бөлімше ұжымының үлесіне тиіп отыр.
Сыртқы сілтемелер
Ғинаятолла Нығмет. Солтүстік Каспий жағалауындағы көлік қатынасы
Санат:Қазақстан темір жолы Санат:Атырау облысы
Бувиль (Сен-Маритим)
Бувиль (Bouville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Руан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,48 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76135, пошта индексі — 76360.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 913 адамды құрады. Халық тығыздығы — 73,16 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Ла-Постоль
Ла-Постоль (La Postolle) — Франциядағы коммуна. Бургундия аймағына қарасты Йонна департаментінде орналасқан. Сан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,59 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 89310, пошта индексі — 89260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 156 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,46 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Йонна департаментінің коммуналары
Лаперш
Лаперш (Laperche) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ло және Гаронна департаментінде орналасқан. Марманд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,42 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 47136, пошта индексі — 47800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 132 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,68 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ло және Гаронна департаментінің коммуналары
Жағалбайлы (ру)
Жағалбайлы — Кіші жүздің Жетіру бірлестігіне кіреді. «Қыз-Жібек» поэмасындағы Төлеген батыр осы рудан шыққан.
Медейроль
Коммунаның INSEE коды — 63221, пошта индексі — 63220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 113 адамды құрады. Халық тығыздығы — 6,6 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Жағалбайлы (көл)
Жағалбайлы – Есіл алабындағы көл.
Географиялық орны
Ақмола облысы Ақкөл ауданы, Кеңес ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 1 км-дей жерде орналасқан.
Гидрографикасы
Ұзындығы 1,7 км, енді жері 1,5 км, жағалау бойының ұзындығы 6,4 км. Су жиналатын алабы 62,4 км2. Негізінен еріген қар және грунт суларымен толысады.
Санат:Ақкөл ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы көлдері
Блаквиль
Блаквиль (Blacqueville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Руан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,02 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76099, пошта индексі — 76190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 587 адамды құрады. Халық тығыздығы — 58,58 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Еронвиль
Еронвиль (Haironville) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Бар-ле-Дюк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,79 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55224, пошта индексі — 55000.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 604 адамды құрады. Халық тығыздығы — 61,7 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Бажу
Бажу (Bajus) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Аррас округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,94 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62077, пошта индексі — 62150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 303 адамды құрады. Халық тығыздығы — 103,06 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Шатр (Сена және Марна)
Шатр (Châtres) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Мелен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,13 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77104, пошта индексі — 77610.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары