cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тұрлықан Қасенов
Қазақтың әйгілі балуаны, өлеңнің, Еуропаның чемпионы, екі мәрте әлем кубогының иегері, бұрынғы Кеңес Одағының жеті мәрте чемпионы Дәулет Тұрлықановтың атасы Қажымұқан, М.Әуезовтермен таныс болған Тұрлықан Қасенұлы Қазақстан Жазушылар Одағынын Шығыс облыстарындағы бөлімшесін басқарған көзі ашық, зиялы азаматы еді. Оның Жазушылар Одағына қабылдануы туралы 1934 жылғы шілде  айындағы   «Қазақ   әдебиеті»   газетінде   жазылған. Тұрлықан «Еңбек» журналының бас редакторы, ақын, балуан, ұстаз болған кісі. Ақын - қызыл империяның қанды шеңгеліне Сәкен, Ілияс, Бейімбеттермен қатар ілініп арманда кеткен азамат. Архив деректеріне сүйенсек, Тұрлықан Қасенұлының сол кездегі ақын-жазушылармен қоян-қолтық араласқан.
Қызметтері
Семейде «Еңбек» жинағын шығаруға ұйтқы болған Тұрлықан бір жағынан ұжымшар жастар мектебінің директоры болып қызмет атқарды. Оның шәкірті белгілі ғалым, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Қайым Мүхамедханұлы ұстазы туралы: «Тұрлықан аға әдебиет пәнінен сабақ бере бастағанда, алдымен әдебиет деген сөздің мағынасын айқындап, ашып түсіндіретін. Көркем әдебиеттің өзіне тән қасиеттерін анықтап, атап ұғындырып, жеріне жеткізіп сипаттап беретін. Көркем әдебиеттің тарауларын айта келіп, ақындық өнерді айрықша атап, «Сөздің асылы-өлең» дейтін өлеңін нақышына келтіріп жатқа айта жөнелгенде жанымызды жадыратып жіберетін. Менің әдебиет жолына түсуіме игі әсер еткен, көп тағылым алған алғашқы ұстазым- Тұрлықан Қасенұлы болды,-деп еске алады.
Өмірінің соңғы сәттері
Тұрлықан ақын кеңес идеологиясының қыспағында бар қабіле-қарымын таныта алған жоқ. Қасен қажының ұлы, «байдың бал асы» деген сөзден құтыла алмады. Амалсыздан саясаттың ығына жығылып, партияға өтті. Үш рет ұсталып, үш рет партиядан аластатылды. Ақыры 1937 жылы 27 желтоқсанда темір торға қамалды. Отыз жетіде торға түскен Т.Қасенүлы 1942 жылы Төменгі Тагильде бұл жалғанмен қош айтысты.
Дереккөздер
1. Шығыс Қазақстан облысы мәдениеті кітабы, АТАМҰРА
Санат: Мәдениет
Санат:Еуропа чемпиондары Санат:1942 жылы қайтыс болғандар
Әскери марапаттар
Әскери марапаттар, әскери наградалар — әскери қызметшілер, әскери бөлімдер (кемелер), құрамалар, бірлестіктер, әскери оқу орындары және әскери мекемелерге бейбітшілік кезінде сіңірген ерекше қызметтері немесе соғыс уақытындағы ерлік істері үшін берілетін мемл. ордендер, медальдар т.б. сый-сиапаттық белгілер. Ертеде әскери ерліктер үшін алтын және күміс білезіктер, сақина, мойынға тағатын алқа және бойтұмарлар, медаль теңгелер берілген. 14-16 ғ. көптеген мемлекеттерде ордендер мен медальдар жасала бастады. ҚР-ның негізгі Әскери марапаттары 1995 ж. бекітілді. Олар «Айбын», «Даңқ» ордендері, «Жауынгерлік ерлігі үшін» медалі т.б. әскери марапаттарға сонымен бірге ескерткіш тулар, мерейтойлық құрметті белгілер, ҚР Қорғаныс және ІІМ ауыспалы байрағы, бәсіре қару, омыраулық белгілер, құрмет грамоталары мен дипломдар, т.б. жатады.
Дереккөздер
Санат: Әскери іс
Уяндык
Уяндык — Башқұртстанның Илишев ауданындағы ауыл, Жаңа медведев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 161 адамды құрады. Пошта индексі — 452274, ОКАТО коды — 80230856008.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Аппалачтық бедер
Аппалачтық бедер - көптеген синюшналь мен антиклиналь бар қатпарлы құрылымды және тауларға (аласа және биіктігі орташа) тән инверсиялық бедердің типі.
Дереккөздер
Санат:Жер бедері
Четвёртая (Косца тармағы)
Четвёртая — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Косец өзенінің оң жағалауынан 128 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВасюган өзенінің құйылысынан Вах өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Васюган, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Эллинг
thumb Эллинг (голл helling — еңіс, ылди)
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Уварыш
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тобыл өзені Есет өзенінің құйылысынан Тура өзені, Тавда өзендерін қоспағанда сағасына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Түмен облысы өзендері
Алатаудың ән отауы
Алатаудың ән отауы - көрермендер қатысатын музыкалық бағдарлама. Хабардың концерт залында көрермендердің кәсіби музыкалық ұжымдармен кездесуі түрінде жүргізіледі. Екіжақты кездесу барысында өнер ұжымы мен көпшіліктің арасында әңгіме арқауы өнер, орындаушылық шеберлік, музыка кұдіреті жайлы келелі ойларға ұласады. Эфирге берілу мерзімі айына бір рет. Ұзақтығы - 30 минут. Редакторы - Г.Қасымова, режиссері - Д.Сайлаубеков.
Дереккөздер
Санат:Журналистика
Апшерон алабы
Апшерон алабы - соңғы плиоценнің аяғында қазіргі Каспий теңізінің орнында болған кермек суды алап.
Аумағы қазіргі теңізден үлкен, бірақ бұрынғы Ақшағыл алабынан кіші болды.
Дереккөздер
Санат:Каспий теңізі
Хима (Пукса тармағы)
Хима (Хила) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пукса өзенінің оң жағалауынан 11 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вага өзенінің құйылысынан Пинега өзенін қоспағанда, сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Теңіз жылқысы
Теңіз жылқылары - тікен тұқымдасының бірнеше туыстары. Дене ұзындығы, 4 тен 20 дейін. Пішіні шахмат жылқысына ұқсайды, басы төмен денесіне қарай иілген, құйрығы бүктелген Барлық әлем теңіздерінде 30 түрі таралған. ТМД-да 2 түрі кездеседі. Қара теңізде теңіз жылқылары, (Hippocampus guttulatus) және жапондық теңіз жылқылары кездеседі. Уылдырығын көктемде шашады. 100 ден 200-ге дейін уылдырықты аталықтары сақтап, бағады. Планктонфагтар. Су түбіндегі өсімдіктер арасын мекендейді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Сен-Лоран-де-ла-Кабрерисс
Сен-Лоран-де-ла-Кабрерисс (Saint-Laurent-de-la-Cabrerisse) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Нарбонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 25,03 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11351, пошта индексі — 11220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 749 адамды құрады. Халық тығыздығы — 29,92 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Лангуст
right|thumb| alt=A.|200 px|Лангустар
Лангуст— он аяқты шаян тәрізділер отрядына жататын омыртқасыз, ұзындығы 60 см-ге дейін болатын жәндіктердің бірі. 100 түрі бар. Негізінен, жылы теңіздерде тіршілік етеді. Жеуге жарамды.
Дереккөздер
Санат:Онаяқты шаяндар
Кальхам
Кальхам (Kallham) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Грискирхен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2542 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 26.7 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GR, ресми идентификациялық коды — 4 08 12.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Готтфрид Пауценбергер (АҰП) саналады.
Гүл
thumb|right|200px| Гүл (flos) — гүлді өсімдіктердің жыныстық жолмен көбею мүшесі.
Кальхам
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Гүл
Ол сабақ немесе жанама бұтақ ұшында өседі. Гүлден жеміс пен тұқым дамиды.
Гүлдің құрылысы
alt=|ортаға|нобай|282x282 нүкте|1 - гүл табаны; 2 - тостаған жапырақша; 3 - күлте жапырақша; 4 - аталығы; 5 - аналығы Гүлдің құрылысы күрделі болып келеді. Гүлдің сыртын жасыл түсті тостағанжапырақшалар мен түрлі-түсті күлтежапырақшалар қоршап тұрады. Тостағанша мен күлте екеуі қосылып гүлсерігін құрайды. Гүлсерік гүлдің ішкі нәзік бөліктерін суықтан, жауыннан және күннің ыстық сәулесінен қорғайды.
Гүлге түс беретін – күлте жапырақшалар. Оның түсі әр түрлі болады. Күлтенің ішінде аталықтар мен аналықтар болады. Аталықтар мен аналық - гүлдің негізгі бөлігі, олардан жемістер мен тұқымдар түзеді. Әрбір аталық жіпше мен тозаңқаптан құралады. Тозаңқаптың ішінде тозаң түзіледі. Піскен кезде тозаңқап жарылып одан тозаңдар төгіледі.
Аналық гүлдің қақ ортасында болады. Аналықтың төменгі жуандау бөлігін түйін,одан жоғарырақ жіңішкерген жерін-мойын,ең ұшын-ауыз дейді.
Гүлдеп болғаннан кейін тостағанша күлте мен аталықтар қурап түсіп қалады,тек аналық түйіні ғана сақталып ол жеміске айналады.Жемістің ішінде тұқым болады ол түйіннің ішінде дегі тұқым бастамасынан дамиды.Піскен кездетұқымдар жерге түседі,бұлардан келесі жылы жаңа өсімдіктер өсіп шығады.
Аталық және аналық гүлі екі бөлек, бірақ екеуі де бір өсімдіктің бойында кездессе – бір үйлі (жүгері, қияқ, қайың, емен, т.б.), аналық және аталық гүлі жеке орналасса – қос үйлі (терек, тал, зығыр, т.б.), қос жынысты, дара жынысты гүлдері де кездессе – көп үйлі (үйеңкі, шетен т.б.) деп аталады.
Гүл орналасатын сағақтың ұшы гүл табаны (кіндігі), сабақтың гүл орналасқан бөлігі – гүл сағағы (егер ол болмаса, отырықшы гүл), барлық гүлдер орналасатын өсімдік сабағы – гүлсидам, жабық тұқымды өсімдіктердің тостағаншасы мен күлте жапырақшаларынан құралған гүл орамы – гүл серігі деп аталады.
Өсімдіктің гүлдеу мерзімі жарыққа, температураға, ауаға, топырақ ылғалдығына байланысты. Көптеген өсімдіктердің гүлі күндіз ашылады. Дәрілік, дәм-татымдық өсімдіктерді жинауда, пішен шабуда гүлдеу мерзімін білудің маңызы зор. Гүлдің пішіні, түсі, сондай-ақ тұқым қуалау белгілері өсімдіктердің өзара туыстық қатынасын, өсімдік жүйесін анықтауда кеңінен пайдаланылады.
Дереккөздер
Өсімдіктану кітабы
Санат:Ботаника
Сити оф Тульса (Оклахома)
Сити оф Тульса (City of Tulsa) — Оклахома штатының Osage округіне жататын АҚШ қаласы.
Алау радиосы
Алау радиосы - 1998 жылы шілдесінде құрылған. Қостанай және Рудный қалаларына хабар таратады. Өз хабарларын ғана береді. "Алау" жалпыұлттық "Алтын Жұлдыз" сыйлығын алған (2000, 2005).
Сити оф Тульса (Оклахома)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Алау радиосы
Дереккөздер
Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ақөре ауылдық әкімдігі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақөре ауылы кіреді. Орталығы – Ақөре ауылы. 2010 жылы ауылдық округ ауылдық әкімдік болып қайта құрылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 519 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Бұқар жырау ауданы ауылдық округтері
Леса-ду-Балиу
Леса-ду-Балиу (Leça do Balio) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Матозиньюш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 673 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,88 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1 765,00 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Әскери оқу орындары
Әскери оқу орындары - барлық саладағы әскери мамандарды даярлайтын орта және жоғары арнаұлы әскери білім беретін оқу орындары. Негізгі міндеттері: Қарулы Күштерге қажетті командирлер, тәрбиешілер мен әлеуметтік-құқық саласының кызметшілері, инженер-техниктер және т.б. арнаулы мамандар даярлау, олардың біліктілігін арттырып, әскери білімдерін, дайындықтарын жетілдіру. Әскери оқу орындарының тыңдаушылары әскери басшылық саласына маманданған, жалпы тактика, арнаулы әскер түрлерінің тактикасы т.б. оқып үйренеді. Оларда әскери-техникалық даярлыққа (қару мен әскери техниканыны меңгеруге) да үлкен маңыз беріледі. Сондай-ақ, Әскери оқу орындарында қоғамдық ғалымдарды да терең оқытып үйретеді, әскери педагогика мен әскери психологияны, армиядағы саяси-ұйымдастырушылық жұмыстар әдістемелерін оқып зерттейді. Қазақстандағы әскери оқу орындары қатарында Алматы жоғары әскери академиясы, Шекарашылардың жоғары әскери институты, ҰҚК-нің, Алматы жоғары әскери институты, Ақтөбе жоғары әскери авиация институты, Ақтау қаласы Әскери-теңіз институты, Қазақстан ІІМ Ішкі әскері Петропавл жоғары әскери инты, Ш.Уәлиханов атындағы Кадет корпусы, жоғары оқу орындары жанындағы офицерлер даярлайтын әскери кафедралар, курстар, Астанадағы армия ген. С.Нұрмағанбетов атындағы «Жас ұлан», Алматыдағы Б.Момышұлы атындағы және Қарағанды, Шымкент қаларындағы әскери бағыттагы орта арнаулы мектептері т.б. бар.
Дереккөздер
Санат: Әскери іс
Араларалық теңіздер
Араларалық теңіздер — аралдардың ортасында орналасқан, олардың арасындағы шоңғалдардың мұхиттың ашық бөлігімен су алмасуына бөгет жасауына сәйкес бөлектеніп қалған мұхиттың бөлігі (мысалы, Малайя топаралдарының теңіздері: Ява, Банда, Сулавеси және тағы да басқалары).
Дереккөздер
Санат:Теңіздер
Тентекқұстардың туысы
Тентекқұстардың туысы (Caprimulgus) – негізінде шағын денелі тентекқұс тұқымдастарға жататын негізгі туыс. Барлық континенттерде қоныстанатын тентекқұс туыстылардың қырық алты түрі бар. Қазақстанда екі түрдің өкілдері -кәдімгі тентекқұс және қылаң тентекқұс кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Тентекқұстәрізділер
5 мамыр
Мамырдың 5 — Григориан күнтізбесінде жылдың 125-ші күні (кібісе жылдарда 126-шы). Жылдың аяғына 240 күн қалады.
Мерекелер
Халықаралық мүгедектер құқығын қорғау күні.
Сыртқы сілтемелер
Санат:5 мамыр
Вэйн (Небраска)
Вэйн (Wayne) — Небраска штатының Wayne округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 5660 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.7 км² шамасында. FIPS коды — 31-51840.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Небраска қалалары
Ақ Жайық (ансамбль)
<<Ақ Жайық>> — ән-би ансамблі. 1974 жылы Орал педагогикалық институтының қоғамдық мамандықтар факультінің жанынан ұйымдастырылды. Алғашқы жетекшісі — Алматы хореографиялық училищесінің түлегі Құрамыс Ғаббасов.
1976 жылы «Ақ Жайық» облыстық жастар-хореографиялық ансамблі ретінде қайта құрылды. Оның құрамында бүкілодақтық байқаулардың лауреаттары — ордалық Е. Қазиев, тасқалалық М. Илжанова, жымпитылық Д. Қажымов, Б. Раянов, жаңақалалық А. Борашева, зеленовтық Ғ.Мұхамбетов, жәнібектік В. Алипова өнер көрсетті. Ансамбльдегі эстрадалық және қазақ халық аспаптары оркестрі асатаяқ, шаңқобыз, шылдырмақ, т. б. көне аспаптармен толықтырылып, классик. әуендер мен халық саздарын нәшіне келтіре орындады. Әсіресе өлкенің өнер саңлақтары Мұхит, Құрманғазы, Дәулеткерей, Дина жене Жөнтөре, т.б. шығармалары ансамбльдің концерттік бағдарламасынан тұрақты орын алды. 1977 жылы шығармашылық жетістіктері үшін «Ақ Жайыққа» «халықтық ансамбль» атағы берілді. Өнер ұжымының балетмейстрі Ғаббасовтың, муз. жетекшісі Қажымовтың, сондай-ақ белсенді мүшелері 3. Аманғалиеваның, Д. Мәмбетованьщ, Р. Зейінованың, С. Досмағанбетовтің, С. Райымқүловтың, Н. Дүйсеновтің, С. Ізбасарованың, М. Демесіновтің, А. Дәрменова мен Д.Халықованың еңбектері лайықты аталып өтті. Ансамбль Норвегияда (1977), Мәскеуде (1980, 1985), Румыния мен Болгарияда (1985), Салехардта (Тюмень), т.б. елдер мен қалаларда өнер көрсетті. 1988 жылы ұжым жетекшісі Құрамыс Берғалыұлына «Қазақстанның еңбек сіңірген қызметкері» атағы берілді.
«Ақ Жайық» бірнеше мәрте өнер ұжымдарының байқауларында лауреат атанды. Облыс ауқымындағы өзіндік өнер мектебіне айналған «Ақ Жайық» ансамбліне казіргі кезде көркемдік жағынан Жаскелең Ғайсағалиев, бишілер тобына Қарлығаш Айтқалиева, фольклор тобына Есенкелді Молдағалиев жетекшілік етеді. Ансамбль 1998 жылы Мескеу фестиваліне қатысып, алтын медальге ие болды.
Эльстра
Эльстра (Elstra) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Дрезден әкімшілік округіне бағынады. Баутцен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 13 қалалық ауданға бөлінеді.
Ғарыш кемесі
Ғарыш кемесі – адамның ғарышта ұшуына арналған ғарыштық аппарат. Оның негізгі ерекшелігі – ғарышкердің өмірін сақтауға арналған тұмшаланған кабинасының болуы. Геоцентрлік орбитамен ұшуға арналған ғарыш кемесі Жер төңірегіндегі ғарыш кемесі деп, ал басқа аспан денесіне ұшуға арналған ғарыш кемесі планетааралық (экспедициялық) ғарыш кемесі деп аталады. Бұрынғы КСРО-да бір рет пайдаланылатын (ұшырылатын) «Восток», «Восход», «Союз», т.б. ғарыш кемелері, ал АҚШ-та бір рет пайдаланылатын «Меркурий», «Джемини», сондай-ақ экспедициялық «Аполло» сияқты ғарыш кемелері және көп рет пайдаланылатын «Спейс шаттл» ғарыш кемесі жасалып, ұшырылды. Ұшқышпен басқарылатын ғарыш кемесі бірнеше бөліктен тұрады және ол қозғалтқыш қондырғылармен, сондай-ақ ғарышкер өмірін сақтайтын, қозғалысты басқару, энергиямен қоректендіру, байланыс жүйелерімен, т.б. жабдықталады. Ғарыштық аппарат – белгілі бір мақсатты орындау үшін ғарышқа ұшырылған әр түрлі техникалық құрылғылардың жалпы аты. Кейде ғарыштық аппарат терминінің орнына «Ғарыштық ұшу аппараты» термині де қолданылады. Ғарыштық аппаратты ғарышқа ұшыруға қажетті жылдамдыққа жеткізу ракета тасығыш (ғарыштық ракета) арқылы атқарылады. Ғарыштық аппарат Жер төңірегіндегі ғарыштық аппарат (Жердің гравитациялық әсері аймағынан шықпай, геоцентрлік орбитамен айналатын) және планетааралық ғарыштық аппарат, автоматтық ғарыштық аппарат (Жердің, Айдың, Марстың, Шолпанның, Күннің жасанды серіктері), ұшқышпен басқарылатын ғарыштық кемелер, ішінде адам тұрып, жұмыс істеуге арналған орбиталық стансалар, планетааралық ғарыштық кемелер, т.б. болып ажыратылады. Ұшқышпен басқарылатын ғарыштық аппаратқа жүктерді жеткізу үшін автоматты көліктік ғарыштық аппараттар (мысалы, «Прогресс», «Спейс шаттл») пайдаланылады. Ғарыштық кеңістіктегі ерекше факторлардың (вакуум, метеор бөлшектер, радиация, салмақсыздық) әсерлері кезінде ұзақ уақыт бойынша өздігінше жұмыс істеуді қамтамасыз ету үшін ғарыштық аппаратта жылу режимін реттеу, борттық аппаратураны энергиямен қоректендіру (мысалы, Күн батареясы, т.б.), Жермен радиобайланыс, т.б. жүйелер болады. Экипажы бар ғарыштық аппараттың герметикалық кабинасында адам өмірін сақтау және оның жұмыс істеуі үшін қажетті жағдайлар (температура, ылғалдылық, ауа қысымы, т.б.) жасалған. Ғарыштық аппаратты Жер бетіне (не басқа планетаға) қондыру екі тәсілмен: тежегіш ракета көмегімен (атмосферасы жоқ аспан денелеріне) немесе аэродинамикалық тежеу арқылы (Жерге, Шолпанға қондыру кезінде) атқарылады. Дүние жүзіндегі тұңғыш ғарыштық аппарат – Жердің жасанды серігі 1957 ж. төртінші қазанда, ал ұшқышпен басқарылатын тұңғыш ғарыштық аппарат – «Восток» кемесі 1961 ж. он екінші сәуірде Байқоңыр ғарыш алаңынан ұшырылған.
Чимуляк
Чимуляк — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сангилька өзенінің сол жағалауынан 306 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Ғарыш кемесі
Санат:Ғарыштану Санат:Ұшу аппараттары
Чимуляк
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВасюган өзенінің құйылысынан Вах өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Васюган, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Чиштийа
Чиштийа - сопылық (сунниттік) бауырластық, Шығыс Хорасанда пайда болып, XII - XIII ғ. қарсаңында Үндістанда қалыптасқан. Діни бастауын Әли б. Әбу Талиб, одан кейін Ибраһим б. Адһам (776 жылы өлген) мен Хасан әл-Басридан (728 жылы өлген) алады, 12 ана бауырластығына жатады. Чиштийаның негізін салушы - Әбу Исхах аш-Шами қожа (1097 ж. а). Ол месопотам сопылық мектебінің жолын ұстаушы, Ирактан Чишт қыстағына қоныс аударып, сонда мінажатхана ашқан. Чиштийа ілімі ерте кездегі шейхылар (малфузат) әңгімесі жазбаларында баяндалған. Онда байлық жинауды теріске шығарды; адам Аллаһқа жалбарына жүріп, өз қорегін еңбекпен табуы керек; бұл жолды ұстаған адам қарапайым адамдардың өз еркімен берген қайыр- садақасын алуға тиіс деп білді, қайыршылыққа тиым саяды. Сопының Құдаша қызметі - аш-жалаңашты тамақтандыру, азап шеккендерге қол ұшын беру және кедей-кепшікке көмектесу. Биліктің тұқым қуалау жолы Чиштийада жоққа шығарылды, ол тікелей тағайындау немесе сайлау арқылы жүзеге асырылды. XIV ғ-дың ІІ-жартысынан бұл тәсіл өкіметпен карым-қатынасқа түспеу принципі секілді жойылды. Чиштийа темекі, құмарлық шөбін тарту, ішімдік ішуге тиым саяды. Чиштийаны ұстаушы үш кезеңді (шариғат, тариқат, хакиқат) бастан өткереді, онда жолаушы (салик) 44 тыныстан (макамат) өтіп, 15 күйде (ахуал) болады. Инициация екі кезеңнен (қабыл алу және бағыштау) тұрады. Бағыштау - қабыл алудан кейін, 1000 күнге созылды. Чиштийада жеке және топтасып зікір салу, қырық күн ораза тұту рәсімдері орындалды. Чиштийа мүшесінің айрықша киімі - төрт сайлы, биік киіз қалпақ болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Ислам
Жантөре хан
Жантөре Айшуақұлы (1759 — 02.11.1809) — мемлекет қайраткері, дипломат, Кіші жүз ханы (1805 — 1809). Ресейдің қазақ жеріне ықпалын тежеу саясатын ұстанды.
Қазақ халқының саяси тәуелсіздігін жоғалтуы
XVIII ғасырдың соңындағы саяси жағдай
XVIII ғасырдың соңына қарай Қазақстанның үлкен бөлігі әлі де болса саяси тәуелсіздігін сақтады. Ресей империясымен арадағы шекара XVIII ғасырдың орта тұсындағыдай Жайық, Ой (Тобылдың тармағы), Ертіс арқылы өтті. Оңтүстігінде қазақ жері Хиуамен және Түрікменстанмен шектесті. Оңтүстік-шығыста қазақ иеліктері Іле Алатауына жетті. Қытай билігіне Ұлы жүз қазақтарының шығыс аудандары ғана қарады, ал оның басым бөлігі, яғни батыс аудандары өз тәуелсіздігін сақтады.
XVIII ғасырдың соңынан бастап қазақ елінің бұл жағдайы күрт өзгеріске ұшырай бастады. Орталық Азия хандықтары, Ресей және Қытай қазақ елінің өзін-өзі қорғай алатын мемлекеттік қуаты жоқтығын, сондай-ақ ішкі алауыздығын пайдаланып, қазақ жерін бөліске салу ниетімен нақты әрекеттерге көше бастады.
Қазақ жеріне шабуыл барлық тұстан төніп тұрды. Қазақстанға бойлай ену мақсатында патша үкіметі әскери бекіністер тізбегін салуды одан әрі жалғастырды. XIX ғасырдың басында бұрынғы бекіністер тізбегіне 19 бекіністен тұратын Жаңа Елек тізбегі қосылды. Бұл тізбек арқылы патшалық билік Қазақстаннан су мен шұрайлы жайылымға бай көлемі 750 мың гектарлық үлкен аумақты бөліп тастады.
Шығыстан Қытай мемлекеті Жоңғар хандығын біржола жойып жібергеннен кейінгі уақытта, қалмақ жұртымен іргелес Іле, Тарбағатай және Алтайда орналасқан қазақ елінің дәстүрлі мекендерін де иемденуге күш салды, мұндағы қазақ ауылдарына алым-салық төлетті.
XVIII ғасырдың соңына қарай Ұлы жүздің жері бірнеше иеліктерге бөлінді. Оның батыс бөлігі Ташкент билігі құрамына енді. Бұл кезде Ташкентте қазақ сұлтандарынан шыққан Баһадүр Фарман билік құратын. Ол қаза болған соң орнын жергілікті қожалардың өкілі Жүніс қожа басты. Жүніс қожа Шымкент және Түркістан аймақтарын өзіне қаратып, жергілікті билікті билерге беріп, хан деген атақты жойып, қазақтардан міндетті түрде зекет жинаумен шектелді.
1808 жылы Ташкентті Қоқан ханы Әлім хан басып алды. Әлім хан қазақ елін Жүніс қожа тұсында орныққан тәртіп арқылы басқаруды жөн көрді. Ол қазақ рубасыларын өзіне шакырып алып, олардың арасынан билер тағайындап, атқаратын міндеттерін белгілеп, елдеріне қайтарды. Сөйтіп, ендігі уақытта Ұлы жүз қазақтары Қоқан хандығына бағынышты болды.
Зекет пен хараж салықтарын жинау барысында хан әкімшілігінің адамдары түрлі сорақылықтарға, зорлыққа жол берді. Шыдамы таусылған халық салық төлеуден бас тартып, 1809 жылдың қысында Әлім хан қазақ ауылдарын жазалау үшін Шымкент пен Сайрамға үлкен әскер шығарады. Қыстың қатты болуына байланысты әскерге өз міндетін орындау оңайға түспейді, тіптен оның арасында Әлім ханға ашық наразылық білдіру орын ала бастайды. 1809 жылдың көктемінде Әлім ханды қарсыластары тақтан түсіріп, өлтіреді.
Дегенмен оның әскерлері бұған дейін біраз қазақ ауылдарын тонап, малдарын айдап, көптеген адамды тұтқынға алып, біразын өлтіріп үлгерген еді. Ташкенттен бастап, Түркістан және Әулиеата аралығындағы халық ойранға ұшырады.
Қазақ жеріне қауіп Хиуа хандығы тарапынан да төнді. Хиуа билеушілері құнарлы жері мол Сырдарияның төменгі ағысы бойын өздеріне бағындыруды көздеді. 1806 жылы Хиуа тағына отырған Мұхаммед-Рахым хан Сыр қазақтарын күшпен бағындыруға көшті.
Жақсы қаруланған және даярлығы бар Хиуа әскеріне қазақ қолдары тойтарыс бере алған жоқ. Қазақтар жағында жақсы салынған бекіністер, зеңбірек сияқты кару, тұрақты әскер болған емес. Қазақ билеушілерінің Хиуаға қарсы Ресей үкіметі мен Бұхар ханынан кемек сұраған өтініштері қолдау таппады. Сөйтіп, қазақтар тәуелсіздігін өздері қорғауға мәжбүр болды.
1821 жылы Ұлы жүз қазақтары Қоқан билігіне қарсы көтеріліске шықты. Оны Тентектөре басқарды. Көтеріліс Түркістан, Шымкент, Сайрам және Әулиеата сияқты қалаларға жақын аймақтарды қамтыды. Саны он екі мыңға дейін жеткен көтерілісшілер Шымкент және Сайрам қалаларын басып алды.
Кетерілісті басуға жіберілген Қоқан әскері ұзақ мерзім қоршаудан соң Шымкент пен Сайрамды қайтарып алды, бірақ қазақтар берілмеді. Ұзақ қорғаныстан соң Тентектөре Қоқан билеушілерімен келіссөзге келіп, Қоқан билігін мойындауға мәжбүр болды. Өз ұлын Қоқан әмірі Омарға аманатқа жіберді. Сөйтіп, көтеріліс басылды.
Орта жүз және Кіші жүзде хандық биліктің жойылуы
Осы уақытқа дейін қазақ елінің хандық билік түрінде көрінген мемлекеттік дербестігін жоюға даярлық жасап келген патша үкіметі XIX ғасырдың 20-жылдары мұндай мақсатты іске асыруға қолайлы жағдай туды деп шешіл, іске кірісіп кетті. 200px|right|thumb|[[Михаил Михайлович Сперанский]] Патшалық билік бұл істі алдымен Орта жүзден бастады. Бөкей және Уәли хандар өлген соң, енді қайтып мұнда хан тағайындамау туралы шешім қабылдайды. XIX ғасырдың 20-жылдарының басында Батыс Сібір губернаторлығын басқарған белгілі мемлекет қайраткері М.М.Сперанскийдің басшылығымен Сібір қазақтары жөніндегі Жарғы өмірге келді. Бұл заңдық құжат бойынша Орта жүзде хандық билік жойылды. Оның орнын аға сұлтандар институты басты. Орта жүздің жері жеке әкімшіліктерге бөлініп, "сыртқы округтер" аталып, Омбы облысына қарайтын болды.
Сөйтіп, 1822—1838 жылдар аралығында Қарқаралы, Аягөз, Ақмола, Баянауыл, Құсмұрын, Көкпекті, Көкшетау аталған округтер өмірге келді. Оларды басқару округтік приказдарға жүктелді. Оларға сондай-ақ полицейлік және соттық билік те берілді.
Болыстық бөлу аумақтық негізде емес, рулық негізде жүрді. Әрбір болыс белгілі бір рудың атымен аталатын болды. Мәселен, Қанжығалы болысы, Қаржас болысы және басқа болыстықтардың жеке әкімшілік ретінде жер көлемі анықталып, қазақ қожалықтарына басқа болысқа ез беттерінше өтуге шектеу қойылды. Бұл сол уақытқа дейін қалыптасқан жайылымды пайдалану жүйесінің бұзылуы еді.
Ауылдарды казак арасынан сайланатын старшындар басқарды. Болыстарды басқаруға сұлтандар тағайындалды. "Сібір қазақтары жөніндегі Жарғы" жергілікті әкімшіліктің сайлау арқылы анықталатындығын сырттай болса да сақталғандығын көрсетуге тырысты. Ал шын мөнінде билік орындары жергілікті әкімшілік қызметтерге өзіне тиімді адамдарды ғана жіберіп, тиімсіздерін кейін асыруды, сол сияқты округтік приказдың жұмысын оның құрамындағы орыс шенеуніктері арқылы реттей отырып, приказ аппаратына бекітілген шептік казак әскерін пайдаланды.
Хандық билікті жойған отаршыл әкімшілік қазақ ақсүйектері мен билеуші тобын өзіне бірден қарсы қойып алмау үшін алғашында олармен құйтырқы ойын жүргізді. Округтер мен болыстарды басқаруды міндетті түрде сұлтандарға беріп, бірак бұл қызметтік орындарды иемдену құқын төре тұқымдарымен қатар езіне ұнаған "қара" қазақтан шыққан ақсүйектерге де берді. Яғни, сұлтандық мансапты иемденетін кісіні анықтауды патшалық әкімшілік өз қолына алды.
Сұлтандарға билік орындарының ісіне араласуға тыйым салынды. Заң аға сұлтан, болыстық сұлтандарды және ауыл старшындарын "жергілікті шенеуніктерге" жатқызды.
Сонымен бірге билер сотының шешімі арызданушыны қанағаттандырмаса, ол облыстық әкімшілікке арыздануға құқылы болды. Ал бұл мәселені қарауда облыстық басшылық та қазақтың әдеттегі құқын негізге алуға тиіс-тін.
Ланспик
Ланспик — желе күйіне дейін буланып қоюланған сорпаны білдіретін аспаздық термин. Ол мөлдір, хош иісті және дайын болған өнімнің толық дәмін сақтайды. Ланспик даярлағанда сорпадан басқа көкөністер (сәбіз, пияз, ақжелкен, баддыркөк), татымдықтар (бұрыш, лавр жапырағы), тұз, сіркесу, желатин, оттяжка (бұлғанған жұмыртқаның ақуызы) қолданылады. Ланспикті сорпа буланғанда желімге айналмау үшін қақпағын ашып және сорпа лайлануын тудыратын ауа ағынын боддырмау үшін жабық асханада даярлайды. Осы даярлау ерекшеліктері және технологиясындағы өзгерістер ланспикті жаппай тәжірибеден ығыстырды, бірақ мейрамхана асханасында ланспик әлі сақталған.
Қазақ халқының саяси тәуелсіздігін жоғалтуы
1824 жылғы "Орынбор қазақтары жөніндегі жарғы"
Кіші жүз үшке бөлінді:
Әр бөліктің басында патша үкіметі тағайындаған басқарушы сұлтан тұрды. Оның басқарушы аппараты төрағадан, сондай-ақ ықпалды қазақтардан белгіленген кеңесші және заседательдерден құралды. Атқарған міндеті тұрғысынан алғанда, бұлардың бәрі де Орынбор шекаралық комиссиясы шенеуніктеріне теңгерілді. Әрбір басқарушы-сұлтан кеңсесінің жанында офицер басқарған казак әскери бөлімі орналасты.
Кіші жүздегі ауыл старшынынан бастап басқарушы-сұлтанға дейінгі барлық қызметтегілерді шекаралық комиссияның ұсынысы бойынша Орынбор генерал-губернаторы тағайындады. Сайлау жүйесі болған емес.
Патша үкіметі 1822 және 1824 жылдардағы реформалық шараларды өмірге бірден енгізе алған жоқ. Орта жүзде сыртқы округтерді құру 1838 жылы аяқталды. Кіттті жүзде баскарушы-сұлтан билігі алғашында тек шекаралық ауылдарға ғана таралды, ал одан шалғай жатқан елге біртіндеп, орыс билігінід нығаюымен бірге жетті. Қазақ халқы сырттан таңылған жаңа билік жүйесіне қарсылық көрсетіп бақты.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы Санат:Қазақтар
6 мамыр
Мамырдың 6 — Григориан күнтізбесінде жылдың 126-шы күні (кібісе жылдарда 127-ші). Жылдың аяғына 239 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:6 мамыр
Рса
Рса — Башқұртстанның Илишев ауданындағы ауыл, Рсаев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 942 адамды құрады. Пошта индексі — 452263, ОКАТО коды — 80230860001.
Риппэй (Айова)
Риппэй (Rippey) — Айова штатының Грин округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 2.2 км². FIPS коды — 19-67215.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 319 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Грин округы (Айова)
Терофиттер
[[Сурет: Raunkiaer1907-life forms-small.jpg|thumb|400px|right|Райнкиер теориясының өсімдіктердің тіршілік формалар:
1.Фанерофиттер
2—3. Хамефиттер
4. Гемикриптофиттер
5—9. Криптофиттер
7. Гелофиттер
8—9. гидрофиттер
Терофиттер, аэрофиттер и эпифиттер көрсетелмеген. ]] Терофиттер (theros — жаз және phyton — өсімдік) — қысқа қарай қурап қалатын, бірақ тіршілік етуге қабілетті тұқымдарын сақтайтын бір жылдық өсімдіктерді білдіретін Раункиер жүйесіндегі тіршілік нысаны.
Бұл бір жылдық шөптер шөлде және шөлейтте (73%), құрғақ далада (күрделі гүлділердің, айқыш гүлділердің, көкнәр тұқымдастардың және тағы басқа өкілдері) көп кездеседі.
Батиметриялық карта
Дереккөздер
Санат:Гидрогеология Санат:Карталар
Канарана (Баия)
Канарана (Баия) (Canarana (Bahia)) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Солтүстік-орталық Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Иресе экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 712 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 617,991 км² шамасында. Халық тығыздығы — 35,1 адам/км².
Санат:Баия елді мекендері
Программаның күрделілігі
Программаның күрделілігі (Сложность программы; complexity of the program) — программа әзірлеуде көп еңбек сіңіруді сипаттайтын көрсеткіш. Құрылымдық және статикалық күрделілік болып бөлінеді. Программалық модульдердің құрылымдық күрделілігі программаның өзара әрекеттесетін құрауыштарының санымен, олардың арасындағы байланыстардың санымен жөне күрделілігімен анықталады. Программаның күрделілік реттілш оның атқаратын маршруттарының жиынтығымен анықталады.
Дереккөздер
Санат:ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Әскери патриоттық тәрбие
Әскери патриоттық тәрбие - жауынгерлердің әскери қызметін отеуге қажетті қасиеттерін қалыптастыру және соғыс қиыншылықтарына төзіп, дқшпанды жеңіп шығуға дайындығын, қабілеттілігін арттыру мақсатында олардың рухани және тұлға жағынан дамып, жетілуіне жүйелі әрі нысаналы түрде ықпал ету үрдісі. ҚР-ның ҚК-нде Әскери патриоттық тәрбие жауынгерлердің бойына жоғары имандылық-жауынгерлік қасиеттерді, әскери моральдық рухты сіңіруге бағытталған. Ол ҚР Конституциясының, Президенттің - ҚР ҚК-нің Бас қолбасшының әскери мәселелер жөніндегі шешімдерінің, Әскери ант пен Әскери жарғы талаптарының негізінде жүзеге асады. Әскери патриоттық тәрбиенің мән-мазмұны - өз Отанына адалдық, сүйіспеншілік және өзге халықтарға достық сезімдерін қалыптастыру болып табылады. 2007 жылғы 21 наурызда ҚР Президентінің Жарлығымен бекітілген Қазақстанның жаңа Әскери доктринасындағы маңызды көзқарастар жүйесінің бірінде: ҚР азаматтарына патриоттық тәрбие берудің 2006-09 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы негізінде Қарулы Күштердегі, басқа да әскерлер мен әскери құралымдардағы идеалогиялық жұмысты жандандыру керектігі айқын көрсетілген.
Дереккөздер
Санат: Әскери іс
Баубек батыр ауылы
Баубек батыр ауылы – Ақмола облысы Жақсы ауданы, Есіл ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2006 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Жақсы ауылынан оңтүстікке қарай, Есіл өзенінің оң жағалауында орналасқан.
Тарихы
Бұрын "Қызыл Ту" ауылы болып аталған, 1993 жылы Баубек батырдың есімі берілген ( Ақмола облысы әкімдігінің 2006 жылы 29-қыркүйектегі №а-8/314 Қаулысы және облыстық Мәслихаттың 2006 жылы 29-қыркүйектегі «Ақмола облысы Қорғалжын және Жақсы аудандарының әкімшілік-аумақтық құрылымына өзгерістер енгізу туралы» шешімі бойынша ).
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 108 адамды (54 ер адам және 54 әйел адам) құрады.
Эпидемияға қарсы шаралар
Эпидемияға қарсы шаралар (Противоэпидемические мероприятия) — бөлімдер мен бөлімшелер жеке құрамынын денсаулыты мен ұрысқа қабілеттігін сактауға бағытталған шаралар жиынтығы. Эпидемияға қарсы шаралар әскердің жеке құрамы арасында қарсыластар бактериялық құралдар қолданған жағдайда жұқпалы аурулардың алдын алу мақсатында жүргізіледі. Оған ұрыс қимылдары ауданы мен әскер орналасқан жердегі санитариялық-эпидемиялық жағдайды бақылау мен барлау жүргізу, жұқпалы ауруларды дер кезінде анықтау мен госпитальға салу, жұқпалы аурулардың таралуына жол бермеу шараларын жүргізу, дезинфекция, дезинъекция мен эпидемия ошағында дератизация жүргізу, жұқпалы ауруларға қарсы жеке құрамда егу жұмыстарын жүргізу және т.б. қамтылады.
Химасора
Химасора — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мягдома өзенінің оң жағалауынан 61 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вага өзенінің құйылысынан Пинега өзенін қоспағанда, сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мұнай-газ-конденсат жатыны
Мұнай-газ-конденсат жатыны - газ-конденсат тақиясы бар мұнай жатыны. Біртұтас жатындар мұнайлы бөлік көлемінің газ көлемінен молдығымен және соңғысында көмірсутектердің бензиндік-керосиндік фракцияларының белгілі мөлшерінің кері (ретроградтық) булану күйінде болатындығымен айрықшаланады. Газды-конденсатты бөлігі қысым мен температураның қойнауқаттық жағдайларымен, конденсаттың тұрақты мөлшерімен, түрлі температуралардағы ең жоғарғы конденсациялану қысымымен, конденсат қайтару коэффициентімен қойнауқаттық газдың жене конденсаттың өзіндік құрамымен сипатталады. Жатынның мұнайлы бөлігі қанығу қысымымен, қойнауқаттық мұнайдың өзіндік қасиеттерімен, газдық факторымен т.б. ерекшеленеді. Жатынның газды бөлігіндегі тұрақты конденсат мөлшері ондаған г/м3-тан 100 г/м3-қа дейін, одан да жоғары деңгейге жетеді, ол қойнауқаттық қысым жоғарылаған сайын арта түседі.
Дереккөздер
Санат:Мұнай
Ақсақал
Ақсақал — ауыл-аймақтың жасы егде тартқан құрметті адамы.
Өзінің өмірлік тәлім-тәжірибесін, халықтық игі дәстүрлер мен салт-сананы үйретуші, үлгі-өнеге көрсетуші. Әрқашан аталы сөз айтып, туыстықты, бірлікті, елдікті сақтау жолындағы уағызшы. Ақсақал тек отбасының емес, барша ауылдың тұрмыс-тіршілігіне, шаруашылығына басшылық жасап, ізгі ықпалын тигізеді. Жастарды білімге, ізеттілікке, еңбекке баулумен бірге ауыл арасының кикілжіңдері мен қақтығыстарына да бітуажа сөз айтып, табыстырып, қауыштырып отырады. Бірақ мұндай кезде айтқан бітім сөздеріне қарап, оларды билермен шатастыруға болмайды. Билер мен ақсақалдар арасындағы айырмашылық елеулі (қ. Билер). Ақсақал айтқан аталы сөз ешқашан аяққа басылмаған. Аталы сөзден аттаған — жүгенсіздік, тәрбиесіздік деп есептеледі. Ақсақалдармен шаруашылық, экономикалық, тәрбие т.б. мәселелері жөнінде реті келгенде ресми басшылар да ақылдасып отырады.
Дереккөздер
Санат:Титулдар Санат:Қартаю
Программаның құрылғыдан тәуелсіздігі
Дереккөздер
Санат:ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Қолданбалы бағдарлама (Windows ортасындағы)
Қолданбалы бағдарлама (Windows ортасындағы) (Приложения Windows; Windows application) — Windows операциялық жүйесі негізінде жұмыс атқаратын қолданбалы бағдарлама. Мұндағы графикалық интерфейстің ұйымдастыру ережелері, мәзір жүйесінің, диалогтық терезелерінің пішімдері Windows қолданбалы бағдарламаларының барлығына бірдей (мәзірдің көрінісі және орналасуы, тінтуірді және пернелерді пайдалану ережелері және т.б.) болады.
Қолданбалы бағдарламалар интерфейсі
Қолданбалы бағдарламалар интерфейсі(Интерфейс прикладных программ; application programming interface) — 1) бағдарламалаушылар белгілі бір компьютерлік ортада қолданбалы бағдармалар жазуға пайдаланатын міндеттер жинағы (интерфейс); 2) операциялық жүйе орындайтын төменгі деңгейлік операцияларды жүзеге асыруға қолданбалы бағдарлама шақыратын процедуралар жинағы.
Қолданбалы бағдарламалау
Қолданбалы бағдарламалау (Прикладное программирование; application programming) — қолданбалы мәселелер шешуге арналған бағдарламалау.
Қолданбалы (арнайы) бағдарламалық жасақтама
Қолданбалы (арнайы) бағдарламалық жасақтама (Прикладное (специальное) программное обеспечение; application software) — қолданбалы мәселелерді шешуді жасақтайтын жеке қолданбалы бағдарламалар мен қолданбалы дестелерден тұратын бағдарламалық жасақтаманың бөлігі.
Қолданбалы бағдарламаның негізгі терезесі
Қолданбалы бағдарламаның негізгі терезесі(Основное окно приложения; Main application window немесе main window) — көп терезелі қолданбалы бағдарламалар үшін мәзірі мен туынды терезелері бар негізгі бағдарлама мен адам арасындағы өзара байланысты ұйымдастыратын терезе.
Дереккөздер
Windows
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Windows Мајкрософт виндоуз
Ноймарк (Веймар)
Ноймарк (Веймар) (Neumark (bei Weimar)) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан қала. Веймар ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 482 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010). Алып жатқан жер аумағы 8,64 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 71 061. Қаланың басшысы — Рональд Рунге.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Жөлек
Жөлек – 19 ғасырдың 1-жартысында Сырдарияның оң жағасында, қазіргі Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, Бәйгеқұм темір жол стансасының маңында салынған қорған. Қоқан ханы Омардың тұсында (1809 – 22) Сырдарияның төменгі ағысы бойын жаулап алу мақсатында салынған. Ресей әскерлерінің шабуылынан соң, 1856 жылы бейбіт тұрғындар қорғанды тастап кетуге мәжбүр болды. Жөлекті Ресей әскерлері 1861 жылы жаулап алды. Сол жылы Сырдарияның оң жақ жағалауынан, қорғаннан 1,5 шақырымдай жерден №3 флотилия, пошта бөлімі, т.б. құрылыстар бой көтере бастайды, бірақ су тасқынының салдарынан құрылыстар аяқталмай қалады. Жөлек қорғанының 1866 – 71 жылы аралығында түсірілген суреті “Түркістан” альбомында жарияланған.
Сілтеме
Санат: Тарих, Саяхат
Тушка (Оклахома)
Тушка (Tushka) — Оклахома штатының Atoka округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 345 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.9 км² шамасында. FIPS коды — 40-75250.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
NGC 1660
NGC 1660 — Кескіш шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1837 жылы 1 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1660 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15908, ESO 304-18, MCG -7-10-21, AM 0442-413.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кескіш (шоқжұлдыз)
Мессбауэр Спектроскопиясы
Мессбауэр Спектроскопиясы – ядро мен оның айналасындағы электр және магнит өрістерінің өзара әсерін зерттейтін Мессбауэр эффектісіне негізделген тәсіл.
Бұл әсерлесу Мессбауэр спектрлерінде байқалатын ядроның энергия деңгейлерінің ығысуы мен жіктелуін тудырады. Мұндай әсерлесудің энергиясы аз (10–4эВ) болғанымен Доплер эффектісін пайдаланып мессбауэр сызықтарының аса нәзік түзілісін жіңішке табиғи спектрлер арасынан оңай ажыратуға болады. Бұл эффектіні пайдалану үшін -сәулесін (кванттарын) шығаратын жарық көзіне (сәулені жұтушы денемен салыстырғанда)  жылдамдық беріледі. Бұл кезде жарық көзінен шығатын -квантының энергиясы =0/с шамасына (мұндағы 0 – -ауысуының энергиясы, с – жарық жылдамдығы) өзгереді. Ал  жылдамдығының мәні 0,1 – 1,0 см/с аралығында өзгергенде спектрлік сызықтар өзінің табиғи еніне жуық шамаға ығысады. Мессбауэр спектрометрі -кванттарының резонанстық жұтылуының жарық көзінің жылдамдығына () тәуелділігін өлшейді. Мессбаэур сызықтарының ығысуы мен Доплер ығысуы теңескенде -сәулесінің жұтылу максимумы байқалады. Атом ядросының ядродан тыс өрістермен әсерлесуінің негізгі түрлеріне: электр монопольдік әсерлесу (э. м. ә.), электрлік квадрупольдік әсерлесу (э. к. ә.) және магниялық дипольдік әсерлесу (м. д. ә.) жатады. Егер -сәулесін шығарушы дене мен ол сәулені жұтушы денелердің химиялық құрамдары әр түрлі болса, онда э. м. ә. -спектрлерінің изомерлік ығысуын () тудырады.
Изомерлік ығысу () ядроның маңайындағы электрондық газдың тығыздығына пропорционал; оның шамасы – қатты денелердегі атомдардың хим.иялық байланысы үшін маңызды сипаттама. Ядроның квадрупольдік әсерлесу моменті (Q) біртекті емес электр өрісімен әсерлесіп, ядроның энергия деңгейлерін жіктейді, нәтижесінде жұту спектрінде квадрупольдік дублет пайда болады. Дублет құраушыларының энергия айырымы (Е) квадрупольдік момент Q-мен ядро төңірегіндегі электр өрісінің кернеулігіне (Е) пропорционал. Э. к. ә-ді зерттеу арқылы атомдардың және иондардың электрондық құрылымын, қатты дененің құрылыс ерекшеліктерін, сонымен қатар атомның квадрупольдік моментін анықтауға болады. М. д. ә. әдетте ядросына реттелген күшті магнит өрісі (кернеулігі 106Э) әсер ететін магниттік-реттелген заттар (ферро-, антиферро-, ферримагн.) байқалады. М. д. ә-дің энергиясы магнит өрісінің кернеулігі (Н) мен ядроның магн. моментінің (М) көбейтіндісіне пропорционал және олардың өзара бағдарлануына тәуелді. М. д. ә. ядролардың негізгі және қоз-ған күйдегі энергия деңгейлерін жіктейді, нәтижесінде жұту спектрінде саны осы күйлердің магн. деңгейшелерінің арасындағы ауысуларына сәйкес келетін бірнеше сызықтар пайда болады. Мысалы, 57ұе ядросы үшін мұндай сызықтар саны 6. Мессбауэр спектрінің динамикалық эффектілерге сезімталдығы Мессбауэр Спектроскопиясында атомдардың диффузиясын, спиндік ауытқуын, фазалық ауысу кезіндегі динамик. құбылыстарды, т.б. зерттеуге пайдаланылады.