cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Периодтық заң
Периодтық заңның маңызы
Периодтық заң табиғаттың дамуы мен бірлігін көрсететін жалпы заңдарға жатады. Бұл заңның құрылымдық кескіні болып табылатын периодтық жүйеде периодтар бойынша элементтердің сыртқы қабаттарында электрондар санының біртіндеп өсуінен (1-8) металдық қасиет екідайлылық арқылы бейметалдыққа ауысады. Бұл заңдылық табиғаттың санның сапаға ауысу заңының бір көрінісі. Табиғаттың тағы бір жалпы заңы — терісті терістеу бір периодтан екіншісіне өткенде байқалады. Әрбір келесі периодтың элементі өзіне ұқсас алдыңғы периодтың (III—>11) элементінің (К—>Na, CI—>Ғ) қасиетін қайталағанымен, оның касиеті алдыңғы элементтікінен аздап өзгешеленеді, яғни олардың белсенділігі жоғарырақ екенін көреміз. Қарама-қарсылықтың күресі мен бірлігі - периодтың басынан аяғына жеткенде байқалады (Na - CI; К - Вг).
Периодтық заңға сүйеніп радиобелсенді элементтер ашылды, бұл еңбектер әлі де жалғасуда. Осы айтылғандардың барлығы Менделеевтің периодтық заңды ашуы сәті түскен іс емес, терең ғылыми танымдық маңызы бар табиғаттың іргелі заңдарының бірі екенін дәлелдейді.
Дереккөздер
Санат:Химия
Корлики (Кулын-Игол тармағы)
Корлики — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кулын-Игол өзенінің оң жағалауынан 291 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Математикалық және серіппелі маятниктердің тербелістері
Тербелмелі процестер жүзеге асатын құрылғыларды тербелмелі жүйелер деп атайды. Осындай жүйелердің қарапайым түрі — математикалық маятниктің тербелісін қарастырайық. Математикалық маятник деп созылмайтын салмақсыз жіңішке ұзын жіпке ілінген кішкентай ауыр шарды айтады.
Тербелмелі жүйелерге тән белгілердің бәрі математикалық маятникте де болады. Егер маятникті тепе-теңдік күйінен ауытқытсақ, онда ол әрекет етуші күштерді теңгеруші күштің әрекетінен бастапқы тепе-теңдік күйіне қайта оралады. Осындай маятниктердің қозғалысын бақылай отырып, келесі қарапайым заңдарды тағайындауға болады.
Математикалық маятник тербелісінің формуласын қорытып шығарайық. Маятник тербеліп тұрғанда жүк АВ доғасының бойымен Fқ кері қайтарушы, яғни қорытқы күштің әрекетінен үдеумен  қозғалады. Бұл күштің шамасы қозғалыс кезінде өзгеріп отырады. Ал дененің мұндай тұрақсыз күштің әрекетінен қозғалысын есептеу өте күрделі. Сондықтан есептеуді жеңілдету үшін біз былай жасаймыз: маятникті бір жазықтықта тербелтпей, жүк шеңбер бойымен қозғалатындай етіп, оны конус сызуға мәжбүр етеміз.
Маятниктің айналу периоды оның тербеліс периодына тең болады: Тайн = Ттер = Т.
Конустық маятниктің айналу периоды жүк сызатын шеңбердің ұзындығын сызықтық жылдамдыққа бөлгенге тең:
Ал маятник вертикаль күйінен шамалы ғана ауытқитын болса, амплитуда аз болғанда, қорытқы күш шеңбердің ВС радиусы бойымен бағытталады деп есептеуге болады. Бұл жағдайда қорытқы күш центрге тартқыш күшке тең:
Екінші жағынан, ОВС және BDE үшбұрыштарының ұқсастығынан: BE : BD = CB : ОС немесе F: mg = R : l, бұдан
F күшінің осы екі өрнегін теңестіре отырып aлатынымыз:
Осыны T периодтың өрнегіне қойып, мынаны табамыз:
Сөйтіп, математикалық маятниктің тербеліс периоды g еркін түсу үдеуі мен маятниктің I ұзындығына ғана тәуелді болады. Алынған формула маятниктің тербеліс периоды оның массасы мен тербеліс амплитудасына (ол өте аз болғанда) емес, тек маятниктің I ұзындығы мен g еркін түсу үдеуіне ғана тәуелді болатынын көрсетеді.
Енді серіппеге ілінген жүктің тербелісін қарастырайық. Мұндай қарапайым тербелмелі жүйені серіппелі маятник деп атайды. Егер серіппе l ұзындыққа созылса немесе сығылса, онда денені тепе-теңдік күйіне қайтаратын F күші туындайды. Ұзару шамасы х=l-l0 азғантай болған кезде бұл күш серіппенің ұзаруына пропорционал болады, яғни Гук заңы бойынша:
Ньютонның 2-заңын пайдалансақ, дененің қозғалыс теңдеуін мына түрде жазуға болады: ma = -kx, бұдан а = -kx/m. Ығысу шамасы (х) неғұрлым үлкен болса, а үдеуі де соғұрлым үлкен, яғни ең үлкен ығысуға ең үлкен үдеу сәйкес келеді.
Шинцнах-Бад
250px|thumb|Картада орналасуы Шинцнах-Бад (Schinznach-Bad) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Бруг округінің құрамына кіреді.
Математикалық және серіппелі маятниктердің тербелістері
Гармоникалық тербелістердің ν жиілігі 1 с ішіндегі тербеліс санын көрсетсе, ω циклдік жиілік маятниктің 2π с секундтағы тербеліс санына тең болады, яғни
Олай болса, ma=-mω2х. Осы өрнекті қозғалыс теңдеуімен салыстыра отырып алатынымыз: -mω2х = -kx, бұдан
Жаңа николаевка (Миякин ауданы)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Шинцнах-Бад
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1227 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.90 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4114, пошта индексі — 5116.
Жаңа николаевка (Миякин ауданы)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Ай-Яун
Ай-Яун — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Балык өзенінің сол жағалауынан 100 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 36 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Математикалық және серіппелі маятниктердің тербелістері
ω=2π/T — екенін ескерсек, серіппелі маятниктің тербеліс периоды мынаған тең болады:
Алынған нәтиже серпімділік күші әрекетінен болатын тербелістің периоды амплитудаға тәуелді болмайтынын көрсетеді. Сонымен, серіппелі маятниктің тербеліс периоды тек жүк массасы мен серіппенің қатандығына тәуелді болады.
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Астрономия
Кипра (Варна облысы)
Кипра (Кипра) — Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Девня қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 9169. Телефон коды — 0519. ЕКАТТЕ коды — 36868.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
Томас Уитлам Аткинсон
Томас Уитлам Аткинсон (06.03.1799, Йоркшир — 13.08.1861, Кент қаласы) — ағылшын саяхатшысы, суретші.
1848 — 52 ж. Қазақстанның бірқатар жерлерінде болып, тарихи-этнографиялық, географиялық зерттеулер жүргізген. Жеті жылға жуық уақыт бойы ол қазақ даласын аралап, отанына оралған соң өзінің саяхаттарын түрлі суреттермен безендірілген шығармаларында баяндады. Томастың 1858 ж. Лондонда жарық көрген “Шығыс және Батыс Сібірдегі зерттеулер” атты екі томдық еңбегінде Семей, Аягөз, Қапал, Алматы қалалары мен бекіністеріндегі тұрғындардың шаруашылығы, қазақтардың тұрмыс-салты, әдет-ғұрпы, билеуші топтары арасындағы талас-тартыс, Шыңғыстау күміс кені, балыққа бай Зайсан көлі жөнінде көптеген деректер бар. thumb|right|200px|Аткинсон: Шығыс және Батыс Сібірдегі Саян тауларындағы жанартау Кратері, литография 1860 ж. “Амудария бойымен саяхат” атты кітабы жарыққа шықты. Онда қазақ қоғамын іштей жегідей жеп жатқан “барымта” дегеннің куәсі болдым дей келіп, “Түнгі ауылға шабуыл”, “Аттылы қырғыздардың ұрысы” атты суреттер жариялады. Соңғы суретінде қазақтардың сол кездегі қару-жарағы (айбалта, найза) бейнеленген. Қазақтардың киімін, тамағын, қысқы киіз үйін суреттеп, бұл жөнінде бірнеше этногр. гравюралар, көп мағлұматтар қалдырды. Алатаудың солтүстік беткейінде, Зайсан мен Балқаш аралығында кездескен түрлі обалар мен көне зираттардың құрылысын сипаттап жазды. thumb|right|200px|Қазақ басшысы Сұлтан Сауқтың кескіні (Sultan Souk) 1848 ж. маусымда “көкжал” атанған Барақ сұлтан Шүрекұлымен (1813 ж.т.) кездеседі. Томас Аягөз өңірінде қазақ ақынымен жүздесуі туралы мынадай жолдар жазған: “Өткен өмірдегі батырлық туралы мына ақынның жырын бақташылардың ықылас қоя тыңдағаны соншалық, тіпті кезінде Гомер де мұндай ілтипатқа бөленбеген шығар. Қазақ ақынының өз халқына ықпалы Гомердің гректерге ықпалынан мысқалдай кем емес. Бастапқыда таулар мен далалардың сұлулығы, қазақтың сәйгүліктері туралы жырланғанда тыңдаушылар үнсіз-ақ отырған-ды, ал даңқты айқастар туралы жырлай бастағанында олардың жүздері өзгеріп сала берді. Тіпті кейбіреулері орындарынан атып тұрып айбалталарына жармасты... Міне, сауаты жоқ дала жырауларының өз бауырластарының жан-дүниесін баурап алар күші осындай. Оның шабытты өлеңдерін мен ұзақ тыңдадым”. thumb|right|200px|Аткинсон: Шығыс және Батыс Сібір қазақтары кескіні Томас дала тұрғындарының ақындық рухына, моральдық түсінігінің жоғарылығына, түрлі жер аттарына (Қаракөл, Қалмақтау, Ақтас, Ертіс т. б.) байланысты аңыз-әңгімелерді баяндайды. Сүйік пен Айғаным арасындағы сүйіспеншілік, Сүйіктің Айғанымды алып қашуы, Айғанымның қамысты көл жағасында жолбарыстан опат болуы туралы халық арасында ертеден келе жатқан аңыз желісін баяндауы да ағылшын авторының қазақтардың рухани мәдениетіне жіті назар аударғанын көрсетеді.
Дереккөздер
Санат:1799 жылы туғандар Санат:1861 жылы қайтыс болғандар Санат:Саяхатшылар Санат:Суретшілер Санат:Шығыстанушылар
Пердизис
Пердизис (Perdizes) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Триангулу-Минейру-и-Алту-Паранаиба мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Араша экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 924 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2 450,15 км² шамасында. Халық тығыздығы — 5,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1938 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Пиньола
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5824 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 100 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 55 км² шамасында. Пошта индексі — 85010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базиликата елді мекендері
Торрака
Торрака (Torraca) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Салерно провинциясында орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Неаузен
Неаузен (Neehausen) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Мансфельд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 275 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 12,57 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 87 295. Муниципалитеттің басшысы — Харри Лемански.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Окинава (арал)
Окинава аралы - Жапонияның Рюкю архипелагындағы арал. Ұзындығы 110 км, ауданы 1254 км^2. Жағалауы тілімделген, маржанды рифтермен қоршалған. Аралдың солтүстік-шығысы мен орталық бөлігі(498 м) аласа таулар, ал көпшілік бөлігі ойпатты жазық. Климаты- субтропиктік, муссондық; жылдық жауын-шашыны 2000мм. Тайфун болып тұрады.
Карим Будиаф
Карим Будиаф (Karim Boudiaf, كريم بوضياف, 16 қыркүйек 1990 жыл, Рюей-Мальмезон) — катарлық және франциялық футболшы, Катар Ұлттық футбол құрамасының қорғаушысы. 2019 жылғы Азия чемпионы. Қазір Катардың "Әл-Духаиль" клубында доп тебеді.
Сілтемелер
Санат:Катар футболшылары Санат:Катар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Лорьян ФК ойыншылары Санат:Нанси ФК ойыншылары Санат:Әл-Духаиль ФК ойыншылары Санат:Франция футболшылары Санат:Футболдан Азия чемпиондары
Кобру
Кобру (Cobro) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 242 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,37 км² шамасында. Халық тығыздығы — 19,6 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Насадка
Насадка — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кама суқоймасының (Чусов, Сылвин шығанағы) өзенінің сол жағалауынан 52 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Салық декларациясы
Салық декларациясы немесе Салық мағлұмдамасы — салық төлеушінің салық агентінің Салық кодексінде белгіленген тәртіпке сәйкес салық органдарына берілген жазбаша мәлімдемесі немесе электрондық құжаты. Онда салық салу объектілері мен салық салуға байланысты объектілер, сондай-ақ салық міндеттемелерін есептеу және салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеу мен төлеуге байланысты басқа да деректер туралы мәліметтер болуға тиіс. Мағлұмдамада салық төлеуші табыстың, мүліктің, т.б. мөлшерін, қажетті салық шегерімдерін, жеңілдіктер мен шегермелерді көрсетеді және әрбір салық кезеңі аяқталған бойда өзінің тіркелген жеріндегі салық органдарына берілетін салық сомасын есептейді. Мағлұмдамадағы деректер саналы түрде бұрмаланған жағдайда заңи және экономикалық жауапқа тартылады.
Салық декларациясы компанияның соңғы өндіріс кезеңіндегі табысын егжей тегжейлі баяндайды. Ол өндіріс шығындары мен құнын шығарып тастағандағы сатылым нәтижесінде алынған сомадан бастап, таза пайда көрсеткіштерімен аяқталады.
Құрылымы
Табыстар жөніндегі декларация мына құрылымдардан тұрады:
СТӨҚ қоймадағы ЭП-ның сатылған ЭП санына көбейтілген орта құны.
Жалпы пайда - өтімнің СТӨҚ-дан азайтындысы.
Маркетинг - компанияның соңғы кезеңдегі маркетингке жұмсаған ақша мөлшері.
Амортизация - фабриканың ескірген құрал жабдықтарын жөндеуге және ауыстыруға бөлінген ақша мөлшері.
Ғылыми зерттеу жұмыстары - капитал қосу компанияларға өнімді жақсартуға және сатып алушыларға, бәсекелестердің бұйымдарынан гөрі ұнамды зат жасауға жағдай туғызады.
Өндірісті ықшамдау жұмысы - шығындар келесі кезеңдегі жұмыспен қамтылу деңгейінің азаюымен байланысты жұмыстан шығарылған әр жұмысшыға он доллар құрайды.
Қоймадағы тауарлар бағасы - сақтандыру және қоймада қалуға байланысты басқа шығындарды өтеуге бір ЭП -нің қоймада қалуына бір доллар.Аталған төлем кезеңінің басынан соңына дейін қоймада қалатын әр бірлікке қолданылды.
NGC 2557
NGC 2557 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1877 жылы 2 ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2557 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23329, UGC 4330, MCG 4-20-21, ZWG 119,48.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Салық декларациясы
Құрылымы
Салық - үкіметке төленетн түсім салығы.
Таза пайда - салыққа дейінгі пайдадан салықтың азайытындысы.
Проценттегі өтім - табыс жөніндегі лекларация көрсеткіштерің әрқайсысының өнім мөлшеріне прценттік қатынасы.
Дереккөздер:
Санат:Салық құқығы Санат:Құжаттар
Роберт Дауни (кіші)
Дереккөздер
Санат:1965 жылы туғандар Санат:АҚШ актерлері
Вехинген
Вехинген (Wehingen) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Фрайбург әкімшілік округіне бағынады. Тутлинген ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3632 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 14,59 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 3 27 051. Муниципалитеттің басшысы — Йозеф Бер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Сайлау Ғалымжанұлы Қамиев
Сайлау Ғалымжанұлы Қамиев (1976 жылы 17 маусымда Атырауда туған) — театр актері, эстрада әншісі. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2014). Қалибек Қуанышбаев атындағы қазақ мемлекеттік академиялық музыкалық драма театрының актері әрі қоюшы - режиссері.
Марапаттары
Санат:Дарын мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері Санат:Қазақ ұлттық өнер университеті оқытушылары Санат:Қазақстан театр актерлері Санат:Қазақстан театр режиссёрлері Санат:Қалибек Қуанышбаев атындағы қазақ мемлекеттік академиялық музыкалық драма театры тұлғалары
IC 2987
IC 2987 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38088, MK 44, ZWG 215.18, KUG 1200+390.
Сыртқы сілтемелер
IC 2987 Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Ле-Бурже (Сена-Сен-Дени)
Ле Бурже (Le Bourget) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена-Сен-Дени департаментінде орналасқан. Бобиньи округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,08 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 93013, пошта индексі — 93350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14296 адамды құрады. Халық тығыздығы — 6873,08 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена-Сен-Дени департаментінің коммуналары
Пионерское (Қарағанды облысы)
Пионерское — Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл, Пионер ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Осакаровка кентінің солтүстік-шығысында 22 км-дей жерде.
Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 1236 адам (622 ер адам және 614 әйел адам) болса, 2009 жылы 984 адамды (478 ер адам және 506 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1932 жылы қаланған. 1961 жылдан сүт өндіретін кеңшардың бөлімшесі болған. Пионерскоеда ЖШС, ауыл шаруашылығы техникасын жөндейтін механикалық зауыты жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Осакаров ауданы елді мекендері
Ширроффен
Ширроффен (Schirrhoffen) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Агено округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 0,63 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67450, пошта индексі — 67240.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 700 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1111,11 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Круазий (Орн)
Круазий (Croisilles) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,32 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61138, пошта индексі — 61230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 214 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,9 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Тамара Макаровна Носова
Биографиясы
1945 жылы Мәскеу облысына эвакуацияланған мектепті бітірді. 1950 жылы ВГИК-ті (Б. В. Бибиков пен О. И. Пыжованың шеберханасы) бітірді. 1950-1953 және 1990 жылдан келісім-шарт бойынша жұмыс істеді, 1953-1990 жылдары киноактер театр-студиясының актрисасы (труппа мүшесі болды). Ол 1950-1960 жылдардағы орыс киносының ең танымал комикс актрисаларының бірі болды. 1970 жылдардан бастап актриса жиі кинода түсуге қойды. Сәлем, "мен сенің апаңмын!" комедиясындағы Донна Роза рөлін сомдағаны әсерлі және күтпеген стиль болды! және «Бульвар романсындағы» жезөкшелер үйінің қожайыны. 1984 жылы ол М.А.Швайцердің «Өлі жандар» телефильмінде бокс рөлін сомдады. 1982 жылы асырап алған анасы қайтыс болғаннан кейін Тамара Носова оңаша өмір сүрді. Носова өмірбаянының көптеген фактілерін құпия ұстады. Мысалы, ол өзінің шыққан тегін жасырды.
Соңғы жылдар мен өлімі
Соңғы жылдары Ресей Федерациясының халық әртісі лай басқан пәтерде қорқынышты кедейлік пен оңаша өмір сүрді. Үйсіз-күйсіз, кедей-кепшіктерге арналған асханада тамақтанды, ал зейнетақысы пәтер ақысын төлеуге де жетпейді. 2007 жылдың көктемінде Тамара Носова инсульт алды. 2007 жылдың 6 наурызында полиция пәтерді ашып, актрисаны еденде жатқанын тапты; оның бүкіл денесін тарақандар мен егеуқұйрықтар жүгірді. Жалғыз жиені Анатолий Васин (бірақ генетикалық қатынасы дәлелденбеген) Носованы 15-ші қалалық ауруханаға жіберді. Ол 2007 жылы 25 наурызда 80 жасында Мәскеуде созылмалы церебральды ишемиядан қайтыс болды. Актрисаның күлі бар урна Ваганковский зиратының колумбарийінде жерленген.
Жеке өмірі
Бірінші күйеуі (1950-1956), Сыртқы істер министрлігінің қызметкері Олег Малинин (1919 ж.т.) оны Австрияға апарып, әйелінің фильмдерге түсуін қаламайды [дерек көзі 2067 күн көрсетілмеген]. Содан кейін суретші Юрий Николаевич Боголюбовпен (1928-1975) ұзақ қарым-қатынас болды [қайнар көзі 2067 күн көрсетілмеген]. Содан кейін нақты неке (1961-1967) жазушы Виталий Губаревпен (1912-1981) (Тамара Носоваға арнаған «Қисық айна патшалығы» ертегісінің авторы) [қайнар көзі көрсетілмеген 2067 күн]. Тағы бір нақты күйеуі (1970-1975) - режиссер, Украинаның халық әртісі (2017) Николай Засеев. Олар ажырасқаннан кейін де, Засеев бұрынғы сүйіктісін барлық фильмдеріне шақырды, бірақ Носова әрекет етуден бас тартты. Оның балалары болмады. Ол екі рет жүкті болды, бірақ екеуінде де баланы жоғалтып алды.
Дереккөздер
https://www.imdb.com/name/nm0636481/ http://www.kremlin.ru/acts/bank/1533 http://art.niv.ru/doc/encyclopedia/kino/articles/691/nosova-tamara-makarovna.htm https://www.1tv.ru/owa/win/ort5_kino?p_genre_id=16&p_kino_razdel_id=1&p_kino_title_id=4964&p_page_num=2
Мугерр
Мугерр (Mouguerre) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Байонна округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 22,57 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64407, пошта индексі — 64990.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4656 адамды құрады. Халық тығыздығы — 206,29 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Илей-Шор
Илей-Шор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Уса өзенінің оң жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 9 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Еділ немістерінің еңбек ұйымдастығы
Еділ немістерінің еңбек ұйымдастығы, сондай-ақ, Еділ немістерінің автономиялы облысы (die Arbeitskommune des Gebiets der Wolgadeutschen) — 1918 жылдың 19 қазанынан 1923 жылдың 19 желтоқсанына дейін өмір сүрген РКФСР құрамындағы Еділ бойындағы алғашқы автономиялы облыс, болашақ АСКР мен АО үлгісі.
Тарихы
1918 жылы 19 қазанда РКФСР Халық комиссарлары кеңесінің жарлығымен орталығы Сарытау қаласында (1918 жылы 20 қазаннан 1919 жылы мамырға дейін) болатын Сарытау губерниясының құрамында Еділ немістерінің еңбек ұйымдастығы, РКФСР алғашқы ұлттық-аумақтық автономиясы құрылды. Содан кейін әкімшілік орталығы Баронск қаласы болды (1919-1920 жылдары — Екатериненштадт, 1920 жылдан бастап — Марксштадт, қазіргі кезде — Маркс). 1922 жылы 24 шілдеде облыстың әкімшілік орталығы 22 маусымда автономияға қосылған Покровск (1931 жылы Энгелс қаласы болып өзгертілді) қаласына ауыстырылды.
Тұрғындары
Халықтың негізгі бөлігін немістер құрады. Жалпы тұрғындар саны 452 629 адамды құрады.
1920 жылға арналған ұлттық құрам :
Әкімшілік бөлініс
(1918 жылға дейін Екатериненштад пен Ровно уездерінің жерлері Самара губерниясының Новоузенский уезінің құрамына кірді)
Дереккөздер
Санат:Еділ немістері Санат:Еділдегі неміс колониясы Санат:РКФСР еңбек ұйымдастықтары
Футболдан әлем біріншілігінің хет-триктері
Бір кездесуде төрт немесе бес гол соққандарды қоса есептегенде, 1930-2018 жылдар аралығында әлем чемпионаттарында 50-ден аса хет-трик жасалды. Алғашқы хет-триктің авторы — америкалық Берт Пэтнауд. Ол 1930 жылы Парагвайдың қақпасын бір ойында үш рет көздеді. Ал, әзірше соңғы хет-трик англиялық Харри Кейннің еншісінде, 2018 жылы Панаманың қақпасына соқты.
Бір матчта 4 рет көзге түскен футболшылар саны алтау ғана: Эрнест Вилимовски (1938), Адемир (1950), Шандор Кочиш (1954), Жюст Фонтен (1958), Эйсебио (1966) және Эмилио Бутрагеньо (1986). Ал, бес гол соққан футболшы біреу: ресейлік Олег Саленко (1994 жылы Камерунның қақпасына енгізді).
Сілтемелер
Санат:Футболдан әлем чемпионаты
Чинарев мұнай-газ конденсат кен орны
Чинарев мұнай-газ конденсат кен орны — Каспий маңы ойысының солтүстік бөлігіндегі мұнай-газ конденсат кен орны. Орал қаласынан солтүстік-шығыста 40 км жерде орналасқан, 1991 жылы ашылған.
Геологиялық құрылымы
Газ конденсат жатындарын сыйыстырушы құрылым іргетас күмбезінің солтүстік беткейінен орын алған, оңтүстігінен тектоникалық жарылыммен қалқаланған. Өнімділіктің екі қатқабаты анықталған: төменгі-ортаңғы девонның газды-конденсатты қатқабатында (4830-5180 м) екі жатын (би және афонит жатындары) және жоғарғы турненің қатқабатында (4275-4400 м) бір газ-мұнай жатыны. Ортаңғы девон жатыны оңтүстік қанаты ендікке жұық бағыттағы жарылыммен тілінген пликативтік-тектоникалық брахипішінді құрылымды түзуші би жене афонин ен онаты шөгінділерімен байланысқан.
Жатыс сипаты
Жатындар солтүстігінен құрылымдық тұйықталу арқылы қалқаланған. Жинауыштар сазды таужыныстармен кезектесе қабаттасқан әктастардан, доломиттерден (органогендік, органогендік-детриттік, кейде биогермдік) құралған. Жинауыштарының кеуектілігі 4,0-16% (ұңғымалар бойынша орташа шама 5,8-6,8%), сыналған аралықтардагы өтімділігі 6-44 фм2. Газ-су жапсары -5110 м белгіде байқалған, жатынының жоғарғы нүктесі -4920 м-де анықталған, жатынның өнімділігі 110 м. Афонин жатынының жоғарғы нүктесі -4719 м-де, өнімділігі 91 м. Ұңғымадағы орташа тиімді қалыңдық би жатыны үшін 18,4 м, афонин жатыны үшін 20,8 м. Ортаңғы девон жатындарының екеуі де газды-конденсатты. Конденсат мөлшері би жатынында 286 г/м3, афонин жатынында 95 г/м3. Бастапқы орташа қойнауқаттық қысым мен температура, осы ретпен, 58,1 және 56,6 Мпа, 113 және 110°С болды.
Құрамы
Конденсат жеңіл, тығыздығы 752-780 кг/м3, оның 70%-ы 250-289°С-та, 50%-ы 185-217°С-та қайнайды. Конденсаттағы күкірт мөлшері 0,1%-дан аспайды, меркаптандар 0,066-0,01%-ы құрайды. Шағын газды тақиясы бар турнедегі мұнай жатыны тек №10 ұңғымада ғана аршылып сыналған. Газ-мұнай жапсары 4318 м-лік тереңдікте байқалды. 4275 м тереңдіктегі жатынның жоғарғы нүктесінде газдылық этажы 43 м. Су-мұнай жапсары анықталмаган, сынау арқылы өнімділік 4395 м тереңдікке дейін дәлелденген. Су-мұнай жапсарының 4503 м тереңдікте екендігі болжанған, бірақ 4440 м тереңдіктен төменде ұңғыма қимасында жинауыштаржоқ. Мұнайлы бөлігінің анықталған биіктігі 77 м, ықтимал биіктігі 183 м. Газға және мұнайға қаныққан қалыңдықтар 12,4 және 64,4 м, ал жатын бойынша орташа қалыңдықтар, тиісінше, 6,2 және 30 м. Турне жікқабатындагғы газды тақиядан 9мм-лікшайбада алынған газ ен конденсат шығымы, тиісінше, 173,9 мың м3/тәу және 83,3 м3/тәу болды. Конденсат мөлшері 300 г/м3 шамасында, оның тығыздығы 770-788 кг/м3. Мұнайы газ және мұнай нысандарын бірге сынаудан өткізу кезінде алынды. Бұл жағдайда 7 мм-лік шайбадағы газ шығымы 64,4 мың м3/тәу, мұнай мен газ қоспасының шығымы 58,1 м3/тәу болды. Қоспаның тығыздығы 835 кг/м3-ге жетті. Турне жатынының табанасты сулары зерттелмеген. Кен орны 2002 жылдан бері игерілуде.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнай кен орындары Санат:Батыс Қазақстан облысы кен орындары Санат:Қазақстан газ кен орындары
Қарақия ойысы
Қарақия ойысы, Қаракие, Батыр – Маңғыстау түбегіндегі ойыс.
Географиялық орны мен жер бедері
Ойыстың кемерлі беткейлері мен табанында көптеген құдықтар (Жаңаорпа, Сауытты, Қынабай, Шұқыр, Көкше, т.б.) мен қыстаулар (Орша, Боржақты, Қарасеңгір, т.б.) орналасқан.
Геологиялық құрылымы
Ойыстың шығыс кемері негізінен түрлі түсті ұлутастар мен бор жыныстардан тұрады. Олар мыңдаған жылдар бойы ұдайы күнге тотығу салдарынан қоңырқай тартқан. Сондықтан бұл бөлігі алыстан қарағанда қара түсті тік жарқабақ (биіктігі 10-15 м және одан да биік) тәріздес болып көрінеді. Осыған байланысты ойыстың аты "Қарқия" деп аталған. Ойпаттың жоғарғы жағы сарматтық берік ізбестен, орталық жағы – жұмсақ балшық, тез қирайтын тау жыныстарынан құралған. Жаңбыр суының ағындары, жел, өзеннің бұзылған жылғалары ойпаттың жер бедерін қалыптастырады. Ойпаттың биік басынан айналаны тамашалауға – алыста мұнарланған тұман, төселген көкжиек, ал жаныңда деміңді шығармайтындай тұңғиық шыңырау. «Қарақия» түрік тілінен аударғанда «қара аңның араны» дегенді аңғартуы тегіннен емес. Айналаның барқыт жамылған адыр төбесі жол-жөнекей өтетін жолаушылардың көзін тамсандыратындай. Қарақия ойпаты өткен алыс жылдарда Каспий теңізінің бір бөлігі болған, теңіз иірімімен толып Қарақия шығанағында бөлініп шығатын болған. Міне, осы күйінде Қарақия шығанағы Шығыс Каспийді зерттеуші-ғалым Александр Бекович-Черкасский құрастырған картаға түсірілген. Қарақия ойпатының солтүстік-шығыс ұшпасында тарихи ескерткіштер, ежелгі адамдардың қоныстанған мекені болған.
Топырағы, өсімдігі мен жануарлар дүниесі
Ойыстың түбі сортаң топырақ (солтүстік-батысы) пен сор (оңтүстік-шығысы мен оңтүстік бөлігінде Батыр соры жатыр), өсімдігі негізінен қара жусаннан тұрады.
Климаты
Климаты контиенттік. Қысы біршама жылы, жазы ыстық, қуаң келеді. Қаңтардың жылдық орташа температурасы -7°С, шілдеде 26°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 75-100 мм шамасында.
Пайдалы қазбалары
Қарақия ойысы кен байлықтарына бай. Мұнда мұнай, ұлутас кірпіштері, уран кені өндіріледі.
Қатынас жүйесі
Қарақия ойысы арқылы облыс орталығы Ақтау қаласын мұнай мен газ-өңдеу орталығы - Жаңаөзен қаласымен қосатын республикалық маңызы бар автомобиль жолы, мұнай, газ, ауыз су құбырлары тартылған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ойпаттары Санат:Маңғыстау облысы географиясы
Мүктәрізділер
Мүктәрізділер (Bryophyta) — жоғары сатыдағы автотрофты өсімдіктердің құрылысы қарапайым тобы. Қазба қалдықтары карбон кезеңінен белгілі. Үштік және төрттік кезеңдерде Мүктәрізділер құрлыққа тарап, ареалдары қалыптасты. Солтүстік жарты шардан тропиктік, қоңыржай аймақтарға дейінгі пайда болған шымтезектердің қалың қабаттарының қалыптасуы Мүктәрізділердің тіршілік әрекетіне байланысты. Құрлықтағы тіршілікке бейімделген алғашқы өсімдіктердің бірі. Мүктерде өткізгіш не тірек ұлпалары жоқ, сондықтан олардың көлемі шағын болады және тек ылғалды жерлерде ғана өседі. Мүктердің даму циклінде гаметофит басым болып келеді. Бұл сабақтары, жапырақтары және ризоидтары бар көпжылдық жасыл өсімдік. Мүк спорофиті- үлкен гаметофиттің жоғарғы жағындағы қауашақ, онда споралар жетіледі.
Таралуы
Мүктер жер бетiнiң барлық жерлерiнде кездеседi. Әсiресе ылғалы мол жерлерде олар қалың болып өседi. Орманның батпақты жерлерiнде мүктер жер бетiн тұтас жауып жатады. Мүктердi ағаштан салынған үйлердiң шатырынан, ағаш дiндерiнен, тастардың, жартастардың бетiнен көремiз. Мүктi ағаштардың сынып түскен бұтақтарынан, тiптен терең тұшы сулардың түбiнен кездестiруге болады. Климаты аса қатал Артика мен Антарктиданың бiр қатар аудандарында жоғары сатыдағы өсiмдiктерден тек мүктер ғана өседi. Мүктердi зерттейтiн ғылымды Бриология деп атайды.
Жіктелуі
Мүктәрізділердің 3 класы (Marchantіopsіda, Bryopsіda, Anthocerotopsіda), дүние жүзi бойынша 22000-нан 27000-ға дейiн түрлерi кездеседi. Қазақстанда 400-ге тарта түрі анықталған.
Сипаттамасы
Көпшілік түрлері көп жылдық, аздаған түрі ғана бір жылдық өсімдіктер. Мүк тәрiздiлер аласа болып келетiн көпжылдық, сирек жағдайда бiржылдық өсiмдiктер. Мүктердiң биiктiгi бiр миллиметiрден 70 сантиметрге дейiн жетедi. Мүктердiң құрылысы өте қарапайым түрлер де болады. Бiрқатар мүктердiң жер бетi бөлiгi тармақталып төселiп өседi, оны таллом деп атайды. Талломды мүктер көп клеткалы балдырларға ұқсас келедi. Мүктердiң басым көпшiлiгiнiң сабағы мен жапырағы болады. Барлық мүктерде тамыр болмайды. Тамырдың қызметiн ризоидтары атқарады. Ризоид — бiр немесе бiрнеше клеткалардан тұратын жiңiшке жiп тәрiздi эпидермистiң өсiндiсi. Ризоид арқылы өсiмдiк топырақтан суды және онда ерiген минералды затарды бойына сiңiредi.
Мүк сабағының сыртын бiр қатар клеткалардан тұратын қабықша жауып тұрады. Бұл клеткалардың хлорофилдерi болмайды. Қабықшаның астында клеткалары хлоропластарға толы, жақсы жетiлген фотосинтездеушi ұлпа орналасады. Өткiзгiш, тiрек, қор жинаушы және жабын ұлпалары нашар жетiлген. Су мен минералды заттардың сабақ бойымен тасмалдануы өткiзгiш ұлпалардың қатысуымен жүзеге асады.
Мүктәрізділердің табиғатта судың тепе-теңдігін сақтауда маңызы зор. Кейбір түрлері (мысалы, сфагнум) антибиотик ретінде медицинада қолданылады. Сондай-ақ құрылысқа қажетті престелген тақтайшалар жасауға, ауыл шаруашылығында, әсіресе, отын көзі (шымтезек) ретінде пайдалынады. Өте сирек кездесетін түрлері: тықыр сфагнум, ірі жапырақты пахифиссиденс, жатаған ортотрихум қорғауға алынып, Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Мүктәрізділер
Ротатор
Ротатор –– салмақсыз қатты етерженнің кемегімен айналу орталығынан тұрақты қашықтықта ұсталынатын материалдық нүкте немесе ортақ осьтің маңайында бірдей жиілікпен айналатын сондай нүктелердің жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:Механика
Гетерография
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Палау тілі
Палау тілі - Тынық мұхитында орналасқан Палау аралының мемлекеттік ресми екінші тілі.
1998 жылы халық саны 18,1 мың адам шамасында еді (2007 жылы — 20,8 мың адамға өсті). Палау мемлекеті 200-ге жуық аралдан тұрады, ең ірісі – Бабелтуап. Халқының 80%-ы палаулықтар, қалған 20%-ы филиппиндіктер. Жергілікті халық негізінен полинезиялық, меланезиялық және малайзиялық нәсілдердің араласуынан пайда болған. Ресми тілі – ағылшын тілі, сондай-ақ палау, каролин тілдері де қолданылады. Негізгі дін — мәсіхшілік (католиктер мен протестанттар). 10% халық шамасында жергілікті діндерді ұстанады. Тұрғындардың 40%-ы католик, 20%-ы протестант, қалған бөлігі жергілікті наным-сенімдерді ұстанады.
Санат:Палау Республикасы
Сең жүрудің жиілігі
Сең жүрудің жиілігі - суқойманың мұзбен жабылу дәрежесі. Сең жүрудің жиілігі он балдық шкала бойынша бағаланады; нөлдік балл арқылы өзендегі мұздың бар-жоғы, бірлік балл арқылы оның мұзбен тұтас жабылуы анықталады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Атқарушы билік
Атқарушы билік  — “биліктің тармақталуы” заңдарына сәйкес құқық қолданушы билік. Оған парламенттің яғни заң шығарушы биліктің қабылдаған заңдарын атқару міндеті жүктеледі. Атқарушы билік жетекші, бірінші билік ретінде саналатын заң шығарушы билікке тәуелсіз. Атқарушы билік не президентке — мемл. басшысына және үкіметке (президенттік респ-ларда), не мемлекет басшысына (парламенттік елдерде) тиесілі болады. ҚР Конституциясында республикасының Атқарушы билікгін Үкіметтің жүзеге асыратындығы, атқарушы органдар жүйесін басқарып, олардың қызметіне басшылық жасайтындығы көзделген. Үкімет өзінің бүкіл қызметі үшін ел Президентінің алдында жауап береді, сондай-ақ Конституция бабында көзделген реттерде Парламентке есеп береді. Үкіметтің құзыреті, ұйымдастырылуы мен қызмет тәртібі конституция заңмен белгіленеді (64-бап). Атқарушы билік заң шығарушы бастаманың қайнар көзі ретінде, әрі парламенттің заң шығарушылық қызметіне нәтижелі әсер ете отырып, заң шығарушы биліктің өз уәкілеттерін ойдағыдай жүзеге асыруына тікелей ықпал етеді.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Қоғамдық тап
Қоғамдық тап - адамдардың әлеуметтік сарапталуын талдау үшін қолданылатын түсінік. Философиялық-әлеуметтік білімнің дамуының алғашкы кезеңдерінде таптардың, қоғамның таптарға бөлінуі әр түрлі түсіндірілген. Антикалық философияда таптардың пайда болуы табиғи негізден шықты. Әр адам өз табиғаты бойынша өзгеше туады және сондықтан нақты жұмысты орындауға тағайындалған.
Дереккөздер
Санат:Философия
Қап тауы (Каф тауы)
Қап тауы, Каф тауы - Шығыс әдебиетінде, аңыз-әңгімелерде жиі кездесетін тау аты. Ол тым қашық, диюперілер жайлаған мекен ұғымын береді. Қап тауы қазіргі Кавказ тауы деген пікір де бар. Абай мазмұнын «Мың бір түн» ертегілерінен алып жазған «Әзім әңгімесі» деген дастандарда жәдігөй шал қапылыста тұзағына түсірген Әзімді желмаямен Қап тауына әкеледі. Ақын бұл атауды да сол ертегіден алған болуы керек.
Павел Николаевич Землянов
1941 ж. майданға аттанып, Мәскеу түбіндегі, Орел-Курск майданындағы ұрыстарға қатысқан.1945-78 ж. облыстың Бөрлі, Шыңғырлау, Теректі, Фурманов ауданында басшылық қызметте болды. Ол 1,2-дәрежелі Отан соғысы, қызыл жұлдыз, Еңбек қызыл ту және Ленин ордендерімен, бірнеше медальмен марапатталған.
Майкл Стюарт Браун
Майкл Стюарт Браун (Michael Stuart Brown; 13 сәуір, 1941, Бруклин, Нью-Йорк, АҚШ) — танымал америкалық дәрігер және биохимик. Тұқымқуалаушылық гиперхолестеринемииді зерттегені төмен тығыздықты липопротеинді рецепторды Джозеф Голдштейнмен бірге ашқаны үшін 1985 жылғы Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы.
Өмірбаян
Майкл Браун Пенсильвания университетін 1962 жылы бітіріген соң 1966 жылы, университеттің медициналық мектебін бітірді. Содан бері, Холестерин метаболизмі саласында Оңтүстік-Батыс медициналық орталығы жұмыс істейді (Техас университеті). Жетекші биологиялық және медициналық журналдарда көптеген мақалалардың авторы. 1985 жылы ол өзінің тығыздығы төмен липопротеинді рецепторды ашқаны үшін Нобель сыйлығын алды.
Библиография
Expression of the familial hypercholesterolemia gene in heterozygotes: mechanism for a dominant disorder in man. Science. 1974 Jul 5;185(4145):61-3.
Regulation of the activity of the low density lipoprotein receptor in human fibroblasts. Cell. 1975 Nov;6(3):307-16.
Release of low density lipoprotein from its cell surface receptor by sulfated glycosaminoglycans. Cell. 1976 Jan;7(1):85-95.
Receptor-mediated control of cholesterol metabolism. Science. 1976 Jan 16;191(4223):150-4.
Heterozygous familial hypercholesterolemia: failure of normal allele to compensate for mutant allele at a regulated genetic locus. Cell. 1976 Oct;9(2):195-203.
Role of the coated endocytic vesicle in the uptake of receptor-bound low density lipoprotein in human fibroblasts. Cell. 1977 Mar;10(3):351-64.
Genetics of the LDL receptor: evidence that the mutations affecting binding and internalization are allelic. Cell. 1977 Nov;12(3):629-41.
A mutation that impairs the ability of lipoprotein receptors to localise in coated pits on the cell surface of human fibroblasts. Nature. 1977 Dec 22-29;270(5639):695-9.
Immunocytochemical visualization of coated pits and vesicles in human fibroblasts: relation to low density lipoprotein receptor distribution. Cell. 1978 Nov;15(3):919-33.
Coated pits, coated vesicles, and receptor-mediated endocytosis. Nature. 1979 Jun 21;279(5715):679-85
LDL receptors in coated vesicles isolated from bovine adrenal cortex: binding sites unmasked by detergent treatment. Cell. 1980 Jul;20(3):829-37.
Regulation of plasma cholesterol by lipoprotein receptors. Science. 1981 мамыр 8;212(4495):628-35.
Monensin interrupts the recycling of low density lipoprotein receptors in human fibroblasts. Cell. 1981 мамыр;24(2):493-502.
Posttranslational processing of the LDL receptor and its genetic disruption in familial hypercholesterolemia. Cell. 1982 Oct;30(3):715-24
Independent pathways for secretion of cholesterol and apolipoprotein E by macrophages. Science. 1983 Feb 18;219(4586):871-3.
Recycling receptors: the round-trip itinerary of migrant membrane proteins. Cell. 1983 Mar;32(3):663-7
The LDL receptor locus in familial hypercholesterolemia: multiple mutations disrupt transport and processing of a membrane receptor. Cell. 1983 Mar;32(3):941-51.
Depletion of intracellular potassium arrests coated pit formation and receptor-mediated endocytosis in fibroblasts. Cell. 1983 мамыр;33(1):273-85
Nucleotide sequence of 3-hydroxy-3-methyl-glutaryl coenzyme A reductase, a glycoprotein of endoplasmic reticulum. Nature. 1984 Apr 12-18;308(5960):613-7.
Domain map of the LDL receptor: sequence homology with the epidermal growth factor precursor. Cell. 1984 Jun;37(2):577-85.
HMG CoA reductase: a negatively regulated gene with unusual promoter and 5' untranslated regions. Cell. 1984 Aug;38(1):275-85.
The LDL receptor gene: a mosaic of exons shared with different proteins. Science. 1985 мамыр 17;228(4701):815-22.
Cassette of eight exons shared by genes for LDL receptor and EGF precursor. Science. 1985 мамыр 17;228(4701):893-895
Membrane-bound domain of HMG CoA reductase is required for sterol-enhanced degradation of the enzyme. Cell. 1985 мамыр;41(1):249-58.
Internalization-defective LDL receptors produced by genes with nonsense and frameshift mutations that truncate the cytoplasmic domain. Cell. 1985 Jul;41(3):735-43.
5' end of HMG CoA reductase gene contains sequences responsible for cholesterol-mediated inhibition of transcription. Cell. 1985 Aug;42(1):203-12.
Scavenger cell receptor shared. Nature. 1985 Aug 22-28;316(6030):680-1.
A receptor-mediated pathway for cholesterol homeostasis. Science. 1986 Apr 4;232(4746):34-47.
The J.D. mutation in familial hypercholesterolemia: amino acid substitution in cytoplasmic domain impedes internalization of LDL receptors Cell. 1986 Apr 11;45(1):15-24.
Deletion in cysteine-rich region of LDL receptor impedes transport to cell surface in WHHL rabbit. Science. 1986 Jun 6;232(4755):1230-7.
Duplication of seven exons in LDL receptor gene caused by Alu-Alu recombination in a subject with familial hypercholesterolemia. Cell. 1987 Mar 13;48(5):827-35.
42 bp element from LDL receptor gene confers end-product repression by sterols when inserted into viral TK promoter. Cell. 1987 Mar 27;48(6):1061-9.
Acid-dependent ligand dissociation and recycling of LDL receptor mediated by growth factor homology region. Nature. 1987 Apr 23-29;326(6115):760-765
Overexpression of low density lipoprotein (LDL) receptor eliminates LDL from plasma in transgenic mice. Science. 1988 Mar 11;239(4845):1277-81.
Inhibition of purified p21ras farnesyl:protein transferase by Cys-AAX tetrapeptides. Cell. 1990 Jul 13;62(1):81-8.
Diet-induced hypercholesterolemia in mice: prevention by overexpression of LDL receptors. Science. 1990 Nov 30;250(4985):1273-5
Protein farnesyltransferase and geranylgeranyltransferase share a common alpha subunit. Cell. 1991 мамыр 3;65(3):429-34.
cDNA cloning and expression of the peptide-binding beta subunit of rat p21ras farnesyltransferase, the counterpart of yeast DPR1/RAM1. Cell. 1991 Jul 26;66(2):327-34.
Purification of component A of Rab geranylgeranyl transferase: possible identity with the choroideremia gene product. Cell. 1992 Sep 18;70(6):1049-57.
Koch’s postulates for cholesterol. Cell. 1992 Oct 16;71(2):187-8.
cDNA cloning of component A of Rab geranylgeranyl transferase and demonstration of its role as a Rab escort protein. Cell. 1993 Jun 18;73(6):1091-9
SREBP-1, a basic-helix-loop-helix-leucine zipper protein that controls transcription of the low density lipoprotein receptor gene. Cell. 1993 Oct 8;75(1):187-97.
Molecular characterization of a membrane transporter for lactate, pyruvate, and other monocarboxylates: implications for the Cori cycle. Cell. 1994 Mar 11;76(5):865-73.
SREBP-1, a membrane-bound transcription factor released by sterol-regulated proteolysis. Cell. 1994 Apr 8;77(1):53-62
Sterol-regulated release of SREBP-2 from cell membranes requires two sequential cleavages, one within a transmembrane segment. Cell. 1996 Jun 28;85(7):1037-46
Sterol resistance in CHO cells traced to point mutation in SREBP cleavage-activating protein. Cell. 1996 Nov 1;87(3):415-26.
The SREBP pathway: regulation of cholesterol metabolism by proteolysis of a membrane-bound transcription factor. Cell. 1997 мамыр 2;89(3):331-40.
Transport-dependent proteolysis of SREBP: relocation of site-1 protease from Golgi to ER obviates the need for SREBP transport to Golgi. Cell. 1999 Dec 23;99(7):703-12.
Regulated intramembrane proteolysis: a control mechanism conserved from bacteria to humans. Cell. 2000 Feb 18;100(4):391-8.
Regulated step in cholesterol feedback localized to budding of SCAP from ER membranes. Cell. 2000 Aug 4;102(3):315-23.
Crucial step in cholesterol homeostasis: sterols promote binding of SCAP to INSIG-1, a membrane protein that facilitates retention of SREBPs in ER. Cell. 2002 Aug 23;110(4):489-500.
Сілтемелер
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ) Санат:АҚШ биохимиктері Санат:13 сәуірде туғандар Санат:1941 жылы туғандар Санат:Бруклинде туғандар
Александр Вдовин
Александр Вдовин – (4.11.1912. Орал қаласы - 15.6.1986. Орал қаласы) тележурналист.
А. Пушкин атындағы Орал педагогикалық институтын бітірген.