cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алдаш Есенғұлов
Өмірбаяны
1950-1989 жылдары - «Ақтөбемұнайбарлау» тресінің өндірістік-геофизикалық экспедициясында техник-геофизик, газ каротажы партиясының бастығы.
1989 жылдан - зейнеткер.
Марапаттары
Еңбек Қызыл Ту орденімен және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасымен марапатталған (1989).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Центрлейтін білдек
Центрлейтін білдек (ор. центровальный станок) - дайындамалардың шетжақтарында центрлік тесіктерді жасауға арналған тескіш білдектердің тобы.
Дереккөздер
Санат:Машиналар мен механизмдер бөлшектері
Рольф (Айова)
Рольф (Rolfe) — Айова штатының Покахонтес округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 2.7 км². FIPS коды — 19-68520.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 675 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Покахонтес округы (Айова)
Теңбіл шырғалақ
Теңбіл шырғалақ (Limosa fedoa) — Татреңтәрізділер отрядының Тауқұдірет тұқымдастарына жататын кәдімгі шырылдақтан сыртқы көрінісі аумайтын шырылдақ. Оларды бірінен-бірін дауысы бойынша (теңбіл шырылдақтың «чирр-чирр» деген дауысы қатты), сондай-ақ денесінің екі қапталында бойлай созылған қощқыл алабажақтардың бар немес жоқтығымен ажыратуға болады, оларды тек қана құсты қолға ұстағанда (кәдімгі шырылдақтың екі қапталы – біркелкі түсті) байқалады. Теңбіл шырылдақ Обьтің шығысына қарай Сібірде орын тебеді. Қазақстанда Азияның оңтүстігіне маусымдық жылыстау кезінде ғана болады.
Дереккөздер
Санат:Татреңтәрізділер Санат:Еуразия құстары Санат:Қазақстан құстары
Алғашқы кезеңге тән болған
Алғашқы кезеңге тән болған - негізгі бағыттар: қоғамдық-саяси хабарлардың (1960 жылы теледидарда) сапасын жақсарту, оның тақырыптарын ұлғайту, эфирдегі мерзімін өcipy; кеңес адамдарының жасампаздық ерлік істерін үзбей көрсетуді жолға кою; елдің ішкі, сыртқы мәселелері жөнінде басшылардың тұрақты сөйлеуін ұйымдастыру; хат бөлімі редакциясын құрып, онда соңғы жаңалықтар, көрермендермен тұрақты өткізілетін конференцияларға талдау жасау; елдің қоғамдық өмірі мен шетелдегі жаңалықтарды үзбей көрсету; өндіріс пен ауыл шаруашылығындағы озат тәжірибені насихаттау; көркем-өнерпаздар үйірмесі мен халық театр қойылымдарына мол орын беру; балалар мен жастар хабарларының тепетендігін сақтау; бағдарламалардың негізгі түрлері бойынша қоғамдық кеңес құру.
Ғалым Әбіханұлы Әшімов
Ғалым Әбіханұлы Әшімов 1968 жылы 24 тамызда Қарағанды облысының Қаражал қаласында туған. Қазақ. О.А. Байқоңыров атындағы Жезқазған университетінің өндірісті ұйымдастыру факультетін бітірген (1999), экономист. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1987 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1989 жылдан - «Жәйрем ТБК» Қиыр-Батыс кеніші материалдықтехникалық жабдықтау бөлімінің жөндеу слесарі; 1990 жылдан - мәшине жүргізушінің көмекшісі; 1991 жылдан - комсомол комитетінің хатшысы; 1992 жылдан - химиялық өнім жөніндегі инженері; 1994 жылдан - құрылыс материалдарының жетекші инженөрі. 1998 жылдан - «Жәйрем ТБК» АҚ қойма шаруашылығы цехының бастығы; 1999 жылдан - материалдық-техникалық жабдықтау бөлімінің бастығы. 2000 жылдан - Қарағанды облысы Жәйрем кентінің әкімі. 2001 жылдың мамырынан - ''«АрселорМиттал Теміртау»'' АҚ құрылтайшылық ететін «Өркен» ЖШС директорының жалпы мәселелер жөніндегі орынбасары; 2001 жылдың маусымынан - коммерциялық бөлімінің бастығы; 2004 жылдан - логистика жөніндегі директоры. 2005 жылдан - «Жәйрем ТБК» АҚ логистика бөлімінің бастығы; 2009 жылдан - президенттің логистика жөніндегі көмекшісі. 2010 жылдан бері - Қаражал қаласының әкімі.
Дереккөздер
Санат:1968 жылы туғандар Санат:Қарағанды облысында туғандар Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Ай-Вокы-Рап-Егун
Ай-Вокы-Рап-Егун — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ингу-Ягун өзенінің сол жағалауынан 154 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жарым жақсы киім киіп
Жарым жақсы киім киіп («Онегиннің өлердегі сөзі») - Абайдың 1889 ж. жазған өлеңі. Көлемі 18 жол. Бұл А.С.Пушкиннен аударма емес. «Евгений Онегин» романында Онегиннің өлімі жайында ешқандай сөз жоқ. Онегиннің: «''Атам, анам, қара жер, Сен аша бер қойныңды. Сенен басқа еш жерден Таба алмадым орнымды...''» - деп, өмірімен қоштасуы - Абайдың өзі тапқан көркемдік шешімі. Онегин тағдырын Абай трагедиялық бояуын қоюлатып, қиянатты көп көрген, азап шеккен адам етіп көрсетуге ұмтылған. Онегиннің Татьяна хатына жауабынан («Таңғажайып, бұл қалай хат...»), Татьянаның сөзінен («Тәңірі қосқан жар едің сен...»)де осы сарын белгі береді. Онегиннің трагедиясын, өзін өлімге қиюын Абай өмірден қиянат көріп, соққы жеп, торығудан болған дей ме, әлде Татьянаның адал махаббатын кезінде бағалай алмағаны үшін өзін жазықты санап, өкініп, өмірден түңілгені дей ме - бұл сауалға жауап беру оңай да емес. Онегиннің Татьяна хатына жауап сөзінде осы екі сарын да анық сезіледі. Ал осы «Онегиннің өлердегі сөзінде» жоғалтқан махаббат жайлы баса айтып: «''Сен ақылмен көңліңді Тыйып, жеңдің бойыңды. Мен бұрылып түзеле алман, Қайтсін дедің сорыңды..''» - дейді. Онегиннің Татьянаға жазған хатындағы: «''Сорлы адаммын жер жүзінде, Бір қуаныш көрмедім. Не қыласың, ерік өзіңде, Қайғысы асқан шерлі едім», - деген сөздермен жалғас алып қарасақ, «Түзеле алман» дегеннің мағынасы өмірден «бір қуаныш көрмедім», «шерлі едім''» дегенмен астасып жатқанын аңғарамыз. Туынды 7-8 буынды қара өлең ұйқасымен жазылған. Алғашқы рет 1909 ж. Санкт-Петербургте жарық көрген «Қазақ ақыны Ибраһим Құнанбайүғылының өлеңі» атты жинақта жарияланған. Өлең басылымдарында аздаған текстологиялық өзгерістер кездеседі. 1909 жылғы жинақта 2-шумақтың 2-жолы «Көңілім ұйып құс болып шүйіп», соңғы шумақтың алғашқы жолы «Мен бұрылып төзе алман» болса, кейінгі басылымдарда бұл жолдар Мүрсейіт қолжазбаларының негізінде «Көңілім жүр құс болып шүйіп», «Мен бұрылып түзел алман» болып түзетілген. Ал Мүрсейіт қолжазбаларында 2-шумақтың 3-жолы «Есіркеп сүйдіріп еді» деп берілсе, басылымдарда 1909 жылғы жинаққа сәйкес «Есіркеп сүйгізіп еді»делінген. Абай бұл өлеңіне ән шығарған. Ән - Абай әндерінің ішінде сирек орындалатын шығармалардың бірі. Ы. Мүстамбайлы: «''Абай Пушкиннің романының ішінен алдымен Онегиннің пішінін алады. Оның соңында Татьянаның хатын жазады. Артынан Онегин мен Татьянаның жолыққандағы сөздерін тағы хаттасу түрінде аударып жазады. Әңгіменің ең ақырын Онегиннің өлердегі айтқан сөзі деп тоқтатады''», - деп жазады («Абай» журналы, 1922, № 1, 67-6.). Әннің әуен саз жүйесіне төрт шумақ өлең жолдары сиып отыр. Ән әуені речитативті түрде сипатталған ән әуені аралас өлшемде айтылады. Әуен иірімдері квинталық диапазонда құрылып, жалпы Абай музыкалық тілін аңғартады. Еңдік саз арнасында гармониялық аккордтардың ұйқастық тапқанын да естуге болады, орта екпін желісіне тұскен әуен-ырғақтан абыржыған кейіпкер тұлғасын көзге елестетуге болады. Бұнымен бірге әннің тұла бойында «ақсақ ырғақ» кең орын алғанын да аңғарамыз. Әнді алғашқы рет 1984 ж. М. Мұхамеджановадан Қ. Жүзбасов таспаға тұсіріп, нотаға хаттаған Қ. Жүәбасов.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Қазақ өнері
Бейнелеу өнері
Қазақ жерінде кезігетін бейнелеу өнерінің алғашқы нұсқалары палеолит дәуіріне жатады. Олар Қаратау мен Хантау тауларында тасқа қашалған жан-жануарлар тұрпаты түрінде кездеседі. Неолит және қола дәуірінде тасқа бедерленген Баянауыл үңгіріндегі (Павлодар облысы), Таңбалы аңғарындағы (Алматы облысы) бейнелер (бұғы, арыстан, садақты аңшы, арбаға жегілген бұқа, сиыр, т.б.) мен Балқаш көлінің солтүстік жағасындағы жақпар тастардағы суреттер (келіншектің қасындағы екі ер кісінің жекпе-жек қылыштасуы, т.б.) қазақ жерін мекендеген тайпалардың негізгі кәсібін, әдет-ғұрпын баяндайды. Көптеген шекіме суреттердің сюжеті жыртқыш аңдардың аша тұяқтыларға шабуылына, діни нанымға құрылған. Суреттер нобайына ішінара қына түсті бояу жағылған ( Қаратау шимайлы тастары). Андрон мәдениеті мұрасына саналатын геометриялы өрнекті қыш ыдыстар, қалыптау арқылы жасалған бұйымдар, күн шапағы бейнеленген қола құрал-жабдықтар Орталық, Солтүстік және Батыс Қазақстан аумағында жүргізілген қазба жұмыстары кезінде ашылды.
“Таңбалы тастағы” (Алматы облысы) б.з.б. 2 ғасырдағы тасқа бедерленген Будда бейнелері (көп қолды Чон-Рай-Сик, Мун-Сақ Будда, Манла Будда) шекіме суреттердің озық үлгілерінің бірінен саналады. Осы жартастарда 16 – 17 ғасырларда салынған суреттер де бар. Діни нанымдағы суреттер Алтай мен Тарбағатай аймағында да ұшырасады. Қола мәдениетінің соңғы кезеңіне саналатын Беғазы-Дәндібай мәдениеті тұсында (б.з.б. 9 – 8 ғасырлар) көне өнер түрлері жаңа үлгілермен толыға түскен. Б.з.б. 7 ғасырларда көшпелілер одағының нығайып, әлеуметтік құрылысы мен шаруашылықтың дамуына байланысты б.з.б. 4 ғасырларда байырғы сақ, ғұн, үйсін өнері гүлденді. Қол өнері мен сән өнерінің ағаш ұқсату, зергерлік өнері, кесте және кілем тоқу салалары дамыды. Ертіс, Шідерті, Өлеңті, Сілеті, Есік, Түрген, Іле өзендері және Орталық Қазақстан мен Сыр бойындағы, Баянауыл, Сауыр тауларының етегіндегі обалар мен қорымдардан табылған көне заман бұйымдары, жиһаздық заттар көшпелі тайпалар өнерінің даму кезеңін көрсетеді.
Скифтердің аңдарды бейнелеу нақышы Қара тау үстіртіне қарағанда қазақ жерінде бұрын дамығанын дәлелдейді. 1970 жылы Алматы облысындағы Есік қала маңынан табылған алтын бұйымдар (“Алтын адам”, бұғы, арқар, жолбарыс, жылқы, барыс бейнелері) да – б.з.б. 6 – 5 ғасырларда қазақ жерін мекендеген тайпалардың өнер үлгілері. Ежелгі зергерлік өнері бұйымдарын асыл таспен әшекейлеу алғаш ғұн, үйсіндерде, кейіннен оғыз, қыпшақтарда қолданылған. Сақ дәуірінде бұл әдіс көп тарамаған. Үйсін зергерлік өнерінде көркем оймыш, бедерлеу және инкрустация тәсілдері басым пайдаланылды. 6 – 8 ғасырларда байырғы сақ, ғұн, үйсін өнері негізінде байырғы түрік өнері дамыды. Бейнелеу өнерінің кейбір салаларының аттары қалыптасты. Қолөнеріне маманданған шеберлер (зергер, бәдізші, сәулетші, т.б.) шықты. Суреттер сюжеттік жағынан байи түсті. Жұмырлап жасалған тас мүсіндер, тастан қашалған құс пен балық бейнелері, барельефтер, ағаш, сүйек, ою, асыл тас жұмырлау өркендеді. Байырғы түрік өнері кезеңінен бастап қазақ жерінде мүсін өнері кең етек алды. Мүсіндер Торғай өзенімен мен Ұлытау төңірегінен бастап, Сарыарқадан күншығысқа қарай созылып, Алтай, Тарбағатай тауларына дейін, Оңтүстік Қазақстанда Қаратаудың екі жақ етегінде, Бурылтау, Талас тауларының, Алатаудың жазық алаңқайларында ұшырасады. Мүсіндер Түрік қағандығы (6 – 8 ғасырлар), қыпшақ заманы (7 – 13 ғасырлар) кезіндегі мүсін тастар болып екі топқа бөлінеді.
Көпшілігі адам бейнесінің нобайын ғана көрсететін дөрекілеу түрде жасалғанымен, ішінара бет әлпеті мен тұлғасы айқын суреттелген жұмыр мүсіндер ( Қарқаралы тас мүсіндері) де кездеседі. 16 – 18 ғасырларда тас мүсін қашау жойылып, оның орнына ою-өрнек және араб жазуларымен әсемделген құлпытастар көптеп жасала бастады. Байырғы сақ, ғұн, үйсін өнерінде кілемдер мазмұнға құрылған суреттермен әсемделсе, 5 – 7 ғасырларда көп тараған қазіргі қазақ кілемінің үлгілері қалыптасты ( Қазақ кілемі). Ясы, Отырар, Сығанақ, Тараз, Сайрам, Құлан, Мерке, Баласағұн, т.б. қалаларда 8 – 12 ғасырларда өнердің көптеген салалары (көзешілік, бедерлеу, көздеу) өркендеді. Осы заманның киіз үй түріндегі қыш ыдыстары; бедерлеу, кесу, жапсыру арқылы жасалып, түрлі түсті бояумен (қара, қоңыр, сары, қызыл) жылтыратылған қабырға өрнектер мен су құбырлары; ромб не шеңбер түріндегі үлкен әрі анық ұлттық ою-өрнектермен әсемделген теріден, металдан жасалған бұйымдар – өркендеген өнердің дәлелі. Архитектуралық құрылыстардың сыртқы қабырғалары, ішкі еңселері мен күмбездері ғимарат құрылымымен үндес тартымды ою-өрнектермен әсемделіп отырды ( Қазақ сән өнері). Азия мен Еуропадағы күмбезді архитектуралық құрылыстар секілді қазақтың киіз үйі ежелгі замандардан қазірге дейін халық қол өнерінің үздік үлгілерін жинақтаған қазына іспетті ( Қазақ архитектурасы). Киіз үйдің іші мен сырты, бау-басқұры секілді жиһаздық заттары тартымды әрі биязы ою-өрнекпен әсемделді. Сәндік, тұтыну заттарынан басқа да басқұр, алаша, тықыр кілем, кебеже, т.б. қолөнері бұйымдары киіз үй ішін безендіруде басты орын алады. Алтын зер және жібек жіптермен кесте тоқу, ағаш ұқсату өнері, ағаш пен сүйекті жымдастыру арқылы көркемдеу, тері ұқсату, зергерлік өнері де күшті дамыған ( Қазақ қол өнері). 19 ғасырларда Қазақстанда болған орыс суретшілерінің (В.В. Верещагин, т.б.) қазақ халқының өмірі мен тұрмысын бейнелеген картиналары өмірге келді. 1847 – 57 жылдары қазақ жеріне жер аударылған Т.Г. Шевченко дала өмірінің көріністеріне құрылған сериялы суреттерінде жергілікті халық тұрмысын шыншылдықпен бейнеледі. Ағартушы ғалым, әрі қазақтың тұңғыш суретшісі Ш.Ш. Уәлихановтың сулы бояу және қаламмен салған портреттері мен суреттері (“Үлкен Орданың қазақтары”, т.б.) 19 ғасырдың ортасында салынды; Қазақ бейнелеу өнері.
Музыка мәдениеті
Қазақ халқының ұлт болып қалыптасу кезеңінде өзіне тән музыкалық дәстүрі дүниеге келді; соның нәтижесінде бай музыкалық мәдениеті қалыптасты. Бесік жыры, үйлену тойлары мен жерлеудегі салт-жоралар әнмен айтылды. Ақындар айтысы халықтың көп жиналып, ұйып тыңдайтын өнер сайысына айналды. Халық музыкалық шығармашылығы негізінен пентатоникалық белгілері басым жеті тонды диатоникалық мажор мен минорлық ырғақтарға негізделді. Эпостық жырлар речитативті әуенде жырланды. Қазақ халқының тарихи қалыптасу ерекшеліктеріне қарай муз. шығармалардың әуендік сипаты түрліше әрі әншілік, күйшілік, орындаушылық дәстүрінде де айырмашылықтары болды. Орындаушылық дәстүрдің түрлері: домбыра немесе қобыздың сүйемелімен ән салу, музыкалық аспаптарда күй тарту, т.б. “жар-жар”, “сыңсу” сияқты тойларда айтылатын әндердің қайырмалары көп дауыспен орындалды. Шығармалар тақырыбы мен музыкалық айшығына орай: космологиялық (жұлдыз, Ай, Күн және басқа планеталар жайлы), демонологиялық (жалмауыз кемпір, жын-шайтан, пері, т.б.), бақсылардың емдік әндері, эпикалық әндер, ертектер, мысалдар, еңбек әндері, тұрмыс-салт әндері, лирикалық әндер, тарихи әндер, т.б. болып жіктеледі. Аспаптық музыка үзінділерінде соғыс көріністері, батырлар сайысы, бәйге, қыран құстың самғауы, қасқырдың ұлуы музыкалық тілімен бейнеленді. Халық музыкасы мазмұнына қарай әр түрлі қызмет атқарды. Әсіресе бөбектер ойынын бейнелейтін музыка өзінің ықшам, қысқа, бір ырғақты, шағын көлемді, диапазоны мен формасының қарапайымдылығымен үй ішінде орындауға ыңғайлы болса, лирикалық және әлеуметтік, тарихи тақырыптағы әндер мен күйлердің әуендік диапазонының кеңдігі, мәнерінің әртүрлілігі, ырғақтық құрылысының күрделі болуы орындаушыдан үлкен шеберлікті талап етті. Қазақ музыкасының тарихи даму жолында ұлттық өнердің өшпейтін классикалық шығармаларын тудырған дарынды күйші-композиторлар шықты. Аты аңызға айналған Қорқыт (8 – 9 ғасырлар), музыкалық нота жазуының алғашқы үлгілерін ойлап тапқан Әбу Наср әл-Фараби (870 – 950), 15 ғасырларда өмір сүрген Қазтуған мен Асан қайғы – қазақтың өткендегі дамыған музыкалық мәдениетінің дүлдүл өкілдері; Қазақ музыкасы.
Би өнері
Қазақ халқының би мәдениеті ежелден-ақ белгілі болған. Би – ұлттық өнердің басқа да түрі сияқты халық тұрмысына берік еніп, олардың әдет-ғұрып ерекшелігі мен іс-әрекетін бейнелейтін өнерге айналды. Бұрыннан сақталып келген еңбек қимылын көрсететін халық биі “Өрмек би”, аңшылар өмірін бейнелейтін “Қоян би”, әзіл-сықақ пен күлкіге құрылған “Аю биі”, “Насыбайшы”, “Ортеке”, “Қаражорға”, “Тепеңкөк” билері – ежелгі би мәдениетінің куәсі. Би қазақ халқының тұрмыстың болмысын, өнер сүйгіштігін жан-жақты аша түседі. Музыкалық фольклорда сахнада өлең айту, би билеу, билеп жүріп ән айту, т.б. сақталған. Халық арасында еңбек жылын қорытындылауға байланысты мереке өткізу, салтанат құру кең етек алды. Той-думандарда өнерпаздар би арқылы өнер жарысына түсіп, көрермендерге өздерінің бишілік шеберлігін көрсететін болған. Қазақтарда өзбек, тәжік және басқа мұсылман дінін ұстаған шығыс халықтарында сирек ұшырасатын қыз бен жігіттің қосылып билейтін жұп билері (“Қоян-бүркіт”) кездеседі. Бишілік өнер ұрпақтан ұрпаққа жалғасты, әр тайпаның өз өнер шеберлері болды. Олар сарайда және көпшілік алдында өнер көрсететін сайқымазақ-қуақы ретінде танылды. Қазақтың халық билерінің канондық түрі болған жоқ. Би өнері импровизациялық тұрғыда орындалды. Би сайыстарында эмоциялық жарқын сипат хореогр. көріністермен ұштастырылды. Бұл ерекшеліктер “Ұтыс” және “Сылқыма” билерінен көрінеді. Ат үстінде билеу өнерінің де өзіндік ерекшеліктері болды. Ерттеулі аттың үстінде тұрып билеу, атты өзінің ырғақ сазына бағындыратын нағыз кәсіби бишінің ғана қолынан келетін; Қазақ биі.
Ұлттық театр өнерінің белгілері халықтың ежелден келе жатқан әдет-ғұрпы мен тұрмыс-салтына (беташар, бәдік, жар-жар, жоқтау, қоштасу, қыз кәде, шілдехана), ойын-сауығы (алтыбақан, кімді қалайсың, қыз ойнақ, қынаменде, ортеке, судыр-судыр) мен халық қуақыларының өнеріне, ақындар айтысы мен шешендік өнерге саяды. Қазақ театр өнерінің тууына Орал, Орынбор, Омбыда орыстың кәсіби театрларының ашылуы ықпал жасады; Драматургия, Қазақ театры.
Кино
Қазақ киносы Қазан төңкерісінен кейін пайда болды. 20 ғасырдың басында Қазақстанда барлығы 13 жекеменшік кино залы жұмыс істеді. Олар негізінен ірі қалаларға (Семей, Павлодар, Өскемен, Ақмола (Астана), Қостанай, Ақтөбе, т.б.) орналасты. Верный (Алматы) қаласында бірінші киносеанстар 1910 жылдан көрсетіле бастады. Киноның алғашқы белсенді насихатшыларының бірі – Ә.Жангелдин болды. Ол 1913 жылы Еуропа мен Азия елдерінде саяхатта болып, Испания, Үндістан, Қытай, т.б. елдердің өмірінен түсірілген этнографиялық, тұрмыстық мазмұндағы 40-қа жуық лента мен жылжымалы кинопроектор алып келді. 1925 жылы Қызылордада өткен Қазақстан Кеңестерінің 5-съезін Мәскеу киношежірешілерінің пленкаға түсіруі Қазақстандағы бірінші кино түсіру қадамы болып саналады. Сол жылы орталық “Культкино” студиясы жасаған “ҚАССР-нің 1 жылдық мерекесі” атты тұңғыш деректі фильм шықты (қ. Кино). Киноның негізгі түрлері: көркем фильм, ғылыми-көпшілік кино, деректі кино және мультипликациялық кино, әдеби шығармашылықтың бір саласы, фильмнің әдеби, көркемдік негізі болып табылатын – кинодраматургия, кино өнерінің жанры, бейнелеу құралдарының бірі – киномузыка және тұтастай кино өнері мен оның ерекшеліктерін, түрлерін және жанрларын зерттейтін ғылым саласы – кинотану ғылымы дамыды. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін де қазақ киносы өзінен бұрынғы дәстүрді лайықты жалғастыра отырып, әлемдік кино өнері туындыларының байқауларында жүлделі орындарға ие болды; қ. Кинофестиваль, Қазақ киносы, “Қазақфильм”.
Қазақ цирк өнері көшпенді тіршіліктің ыңғайымен біте қайнаса дүниеге келді. Ат құлағында ойнап өнер көрсету, айтар ойды ыммен білдіріп, түрлі дене қимылдарымен жұртты күлдіру, салдық құрып, ел аралау, қуақы, әзіл-ажуа сөздермен көпшіліктің көңілін көтеру, бақсылық құру, т.б. жораларда цирк өнерінің алғашқы нышандары көрініс берді; Қазақ циркі.
Дереккөздер
Санат:Қазақ өнері Санат:Өнер
Шеньга (Солтүстік Двина тармағы)
Шеньга (Шонга) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік Двина өзенінің оң жағалауынан 325 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 79 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вага өзенінің құйылысынан Пинега өзенін қоспағанда, сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Әш-Шағрани
Дереккөздер
Санат:Ислам тұлғалары Санат:Тұлғалар
Папилломатоз
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Спаркс (Невада)
Спаркс (Sparks) — Невада штатының Уэшу округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 90 264 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 62.1 км² шамасында. FIPS коды — 32-68400.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Невада қалалары
Суды хлорлау
Суды хлорлау (Хлорирование воды) — ауыз суды немесе ақаба суды залалсыздандыру (зарарсыздандыру) үшін хлормен өңдеу. Ауыз суды озондаған (яғни, озонмен ондеу) дұрыс, өйткені, Суды хлорлау бірқатар жағдайларда мутагендер мен канцерогендер (хлорорганикалык косылыстар, мысалы, хлороформ) түзілуіне себепші болады СУА 226 Суды хлорлау. Суды зарарсыздандырудың химиялық әдістерінің арасында қазіргі уақытта зарарсыздандырудың ең үнемді әдісі ретінде хлорлау ең таралған әдіс болып табылады. Тәжірибеде Cl2 газ тәрізді хлор, ClO2 хлор диоксиді, сондай-ақ тұтыну орнында электролиз әдісімен алынатын хлорлы агенттер (натрий гипохлориті, кальций гипохлориті және басқа) қолданылады. Хлорлы әк және кальций гипохлориті соңғы уақытта елеусіз және судың аздаған мөлшерін (негізінен тазартылған сарқынды суларды) зарарсыздандыру үшін ғана қолданылып келеді, себебі құрамында осындай хлор бар реагенттерді қолдана отырып, зарарсыздандыру сонымен бірге тазартылатын суды әртүрлі заттармен ластануына алып келеді. Хлор суда еріген кезде тез ыдырайтын хлор қышқылы пайда болады. Cl2 + H2O  HOCl + HCl. Ыдырау барысында хлор қышқылы HOCl  H+ + OCl- иондарына ыдырайды. OCl- ыдырау барысында одан әрі бөлінетін атомарлы оттегі ең бактерицидтік әсер етеді.
Нәтижесі
Хлорлау үшін хлордың жұмыс мөлшерін белгілеу үшін тәжірибелі жолмен суды зарарсыздандырудың нәтижесі және қалған белсенді хлордың мөлшері анықталады, ол судың сіңіру шамасына байланысты болады. Суды зарарсыздандыру үшін хлордың таңдалған жұмыс мөлшері тиісті бактерицидті нәтижені қамтамасыз етуге тиіс, яғни өңделген судағы ішек таяқшалар дың саны 1 литрде 3-тен артық болмауы тиіс, судың хлормен байланысқан кезеңінен кейін (кемінде 30 мин.) бактериялардың жалпы саны 1 миллилитрде 100-ден артық болмауы тиіс. Бұл ретте қалдық хлордың құрамы кемінде 0,3 немесе 0,5мг/литрден аспауға тиіс. Кейбір бұлақтардың, көбінесе ашық бұлақтардың суын хлорлау кезінде зарарсыздандырудың тиісті нәтижесін алу қажеттілігіне сонымен қатар, органолептикалық қасиеттеріне (иіс пен дәм) қатысты судың гигиеналық талаптарға сәйкес келуіне байланысты қиыншылықтар туындауы мүмкін. Мұндай жағдайларда зарарсыздандырудың қандай да бір арнайы тәсілі қолданылады, оларға мыналар жатады:
Сынамалар
Ауыз судың нормативтік талаптарға толық сәйкес келуіне кепілдік беретін хлорлаудың қандай да бір тәсілін таңдау суды тазарту және зарарсыздандыру бойынша өндірістік тәжірибені ескере отырып, қайнамаған және өңделген суды санитарлық-химиялық, санитарлық-бактериологиялық және технологиялық талдаудың негізінде суды тазарту станциясының әкімшілігі жүзеге асырады. Су құбырының әкімшілігі суды хлормен өңдеу әдістемесі бойынша негізгі ережелерді белгілейді, оған хлорды пайдалану схемасы, реагенттерді мөлшерлеу және судың шығыстарына байланысты хлорлау кестелері жатады. Осы негізгі ережелер МСЭҚ-тың жергілікті органдарымен келісіледі. Суды тазарту станциясы мен тарату желісінде судың сапасына зертханалық-өндірістік бақылауды нормативтік талаптарға сәйкес су құбырының әкімшілігі және ведомстволық зертхананың күші мен құралдары қамтамасыз етеді. Суды желіге жіберудің алдында қалдық хлорды анықтау әр сағат сайын жүргізіледі, ал ашық су айдындарынан сумен жабдықтау жүйелерінде әр 30 минут сайын жүргізіледі; қалдық хлорды кезекті анықтаумен қатар сонда тәулігіне кемінде 1 рет бактериялық талдауға сынама іріктеледі.
Тиімділігі және стандартты жағдайлар
Шаруашылық-ауыз су мұқтаждары үшін су құбыры арқылы жіберілетін суды хлорлау тиімділігіне санитарлық-зертханалық бақылауды бас тоғанның ең ерекше орындарында (сорғы станциясына жақын жерде, ең алыстағы, ең дөң жер, тұйық жерлер, су алу колонкалары) ЖКБ және ТКБ мен бактериялардың жалпы санын анықтау жолымен МСЭҚ-тың құрылымдық бөлімшесі жүргізеді. Сынамаларды іріктеу пункттері мен талдаудың жиілігі МСЭҚ-тың жергілікті құрылымдық бөлімшелері бекітетін кестелерде анықталады. Судағы калдық белсенді хлордың мөлшерін анықтау «Ауыз суы. Белсенді хлордың болуын анықтау әдістері» МСТ 18190-72 бойынша йодометрикалық әдіспен немесе қызғылт сары метил арқылы титрлеумен орындалады, оларға 2-қосымшада сипаттама берілген. Йодометрикалық әдісті қолдану белсенді хлордың кемінде 0,5 мг/л шоғырлануы кезінде, қызғылт сары метил арқылы титрлеу – азырақ шоғырлануында қолайлырақ. Ірі су құбырларында қалдық хлорды анықтау үшін автоматты талдауыштарды, атап айтқанда судағы қалдық хлордың үздіксіз тіркелуін қамтамасыз ететін фотоэлектронды жүйелерді қолдану орынды. Хлорлау тәжірибесінде белсенді хлордың негізгі нысандарын бөлек анықтау қажеттілігі туындап тұр, атап айтқанда кейін мөлшермен хлорлау кезінде (еркін хлор) және хлораммонизациялау кезінде (байланысқан хлор). Еркін хлорда салыстырмалы түрде тез дезинфекциялау әсері бар, оған қарағанда байланысқан хлордың тиімділігі азырақ. Олардың жеке санын анықтау үшін парааминодиметиланилинді қолдануға негізделген әдіс пайдаланылады (2-қосымшаны қарау керек). Ауыз судың халықаралық стандарттарында сондай-ақ ортотолидин-арсенитті әдіс ұсынылған, ол ТМД елдерінде осы уақытқа дейін қолданылмаған.
Пайдаланған әдебиет
Санат: Экология Санат:Табиғатты қорғау
Кематен-на-Инбахе
Кематен-на-Инбахе (Kematen am Innbach) — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Грискирхен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1352 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 12.7 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GR, ресми идентификациялық коды — 4 08 13.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Зайфрид (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Тунгузка
Тунгузка — Ресейдегі өзен. Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уй өзенінің оң жағалауынан 287 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Омь өзенінің құйылысынан Оша өзенін қоспағанда Есіл өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Есілге қосылу құйылысына дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Ертіс су алабы
Пішімдеуіш
Пішімдеуіш (Formatter)
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Кочердык
Кочердык (Үлкен Кочердык) — Ресейдегі өзен. Қорған облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тобыл өзенінің сол жағалауынан 976 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 66 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тобыл өзені Уй өзенінің құйылысынан Қорған қаласына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қорған облысы өзендері
Центрлеу
Центрлеу (ор. центрирование) — құрастыру кезінде тетіктердің орнықтыру беттермен немесе жалпы өспен осьтестіктерін салыстырып дұрыстау.ref>Полиграфия, өлшеу техникасы, ағаш өңдеу жабдықтары және металл өңдеу техникасы мен технологиясы: Қазақша-орысша терминдердің түсіндірме сөздігі.
Дереккөздер
Санат:Машиналар мен механизмдер бөлшектері
NGC 1663
NGC 1663 — Орион шоқжұлдызында орналасқан IV2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 10 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1663 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 461.
Ябалак
Ябалак — Башқұртстанның Илишев ауданындағы ауыл, Ябалаковк ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 389 адамды құрады. Пошта индексі — 452275, ОКАТО коды — 80230880001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Стивен Уильямс
Стивен Уильямс (ағыл. Steven Williams; туған. 7 қаңтар 1949) — американдық актёр.
Өмірбаяны
Уильямс Теннесси штатында Мемфис қаласында өмірге келді. Стивен 9 жасар шамасында отбасымен бірге Чикаго көшіп кеткен. Родился в Мемфисе, штат Теннесси. Когда ему было девять лет, семья переехала в Чикаго. АҚШ-тың армиясында екінші сауытты бронетанк дивизиясында қызмкет етті. Армияда әскери борышын атқарған кезде бокспен айналасып, тіпті дивизия чемпионы болған. 70 жылдарының ортасынан бастап кино әлеміне кірді. 100-ге жуық кино-фильмдер мен сериалдарға түсіп шықты.
Бектауата
Бектауата  – Сарыарқаның оңтүстігіндегі тау.
Этимологиясы
Бұл таудың атауын сөзбе-сөз аудару қиын. Көптеген аңыздардың бірі - қазақтар жоңғарлармен соғысқан ғасырларда өмір сүрген әулие Атабек туралы баяндайды. Бірде ол қуғыншылардан бас сауғалап, осы таудың ең үлкен үңгіріне тығылыпты. Ал Аллаһ тағала әулие қарияға үңгірдің ең түкпірінде тұщы су көзін ашыпты-мыс. Жау қаншама іздесе де, бұл үңгірді таба алмапты, өйткені ол таудың етегінде емес, биік жартасында екен. Мүмкін Бектауата - "Атабек тауы" деп аталуы осыдан болар. Қазақтың белгілі ғалымы Әлкей Марғұлан бұл сөзді "Бек тауы" деп түсіндірсе, топоном Еркебай Қойшыбаев оны ертедегі түрік сөзі "биік" сөзімен байланыстырады да, Бектауата деген топонимді түгелдей алғанда "қасиетті биік тау" деп тәржімалайды. Толып жатқан аңыздар бұл тауға, әсіресе әулие үңгіріне қажылық етіп келушілердің қатарын көбейтті. Балқаш өңірін зерттеушілердің бірі Н.И. Красовский 1868 жылы былай деп жазды: "Шамамен 600 фунт жерді алып жатқан алаңға жақын тұста бой көтерген Бектауата гранитті жартастары шоғырланған жер ең биік жер болып саналады. Гранитті құздар өсімдік атаулыдан ада, мүлде жалаң, айтарлықтай биіктікте су шайып жасаған үңгірлерді Карсон Керней ауылдарының тұрғындары қасиетті жер деп таниды.
Географиялық орны
Қарағанды облысы, Ақтоғай ауданында, Балқаш қаласынан солтүстікке қарай 60 км жерде, ұсақ шоқылы-белесті жазықта орналасқан. Солтүстік-шығыстан оңтістік-батысқа қарай 7 км-ге созылып жатыр, ені 3 км, абсолюттік биіктігі 1213 м. Құбылтайөзек аңғары оны батысындағы Сарықұлжа (1082 м) тауынан бөліп тұрады.
Геологиялық құрылымы
Тас көмір кезеңінің қызғылт граниттерінен түзілген.
Өсімдігі
Беткейлерінде өте сирек бұта мен селдір шөп өседі, тауаралық аңғарларында көктерек, тал, түрлі бұта кездеседі. Олардың 45 сирек кездесетін болса, 8-і Қызыл кітапқа енгізілген. Некен-саяқ елік, арқар мекендейді.
Дереккөздер
Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары
Сұрыптауыш
Сұрыптауыш (Селектор; selektor)
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Антикаданс
Антикаданс - сөйлеудегі кідіріс кезінде интонация бірлігін сақтау үшін айту энергиясын кұшейту, жатжазу кезіндегі кідірістерде қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
4 маусым
Маусымның 4 — Григориан күнтізбесінде жылдың 155-ші күні (кібісе жылдарда 156-шы). Жылдың аяғына 210 күн қалады.
Оқиғалар
1970 — Тонга Британииядан тәуелсіздігін алды
Туғандар
1867 жыл — Маннергейм Карл Густав Эмиль, финн мемлекеттік әскери қайраткер, Финляндия президенті (1944-46)
Сыртқы сілтемелер
Санат:4 маусым
IC 1976
IC 1976 — Horologium шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13355, ESO 200-51.
Сыртқы сілтемелер
IC 1976 Санат:Horologium (шоқжұлдыз)
Эшенберген
Эшенберген (Eschenbergen)) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Гота ауданының құрамына енеді.
Гальбьяте
Гальбьяте (Galbiate) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Лекко провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 8511 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 535 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16,14 км² шамасында. Пошта индексі — 23851.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Теңіз газ өңдеу зауыты
Теңіз газ өңдеу зауыты - газды күкірттен арылту және тазартылған газ өндіру, сол сияқты Атырау облысындағы Теңіз мұнай-газды кенорынының шикізатынан сұйытылған газ алу мақсатында тұрғызылған. Қуаты жылына 2,5 млрд. текше метр газ өңдеу. Зауыт 1991 жылы іске қосылды, ол төмендегі операцияларды жүзеге асырады: шикі мұнай, газ қоспаларын сепарациялау; газ құрамынан қышқыл түрбөлшектерді аластау; сұйық және қатты күйдегі күкірттер алу; алынған көмірсутек газдарын олардан тауарлық өнім алу мақсатында фракциялау т.б. Зауыт 2001 жылдан бастап шикі газдың бүкіл мөлшерін олардан еуропалық стандартқа сәйкес келетін экспорттық пропан мен бутан алу үшін өңдейді. Зауытта күкіртті гранулалайтын бес қондырғы және қабыршақты күкірт өндіретін екі қондырғы жұмыс істейді, олар күкіртті кез келген көлік түрімен тасымалдауға мүмкіндік береді. Қазіргі кезде келешек кеңею жобасы (ККЖ) жүзеге асырылуда, оған дейін зауыттың Екінші Кезегінің Жобасы (ЕКЖ) және мұнай беру қарқынын көбейту мақсатында қойнауқатқа Шикі Газ Айдау (ШГА) жобасы жасалған. Зауыттың ЕКЖ бөлікшесінде мұнай мен газды сеперациялау, шикі мұнайды турақтандыру, газды күкірттен арылту және сұйытылған  көмірсутектерді, күкіртті т.с.с. беліп алу қондырғылары орналасатын болады. ШГА бөлікшесінде газды жоғары қысымдарға дейін сығымдайтын арнаулы компрессор орнатылады, бұл іс-шара газды жинауышқа айдау мақсатында жүргізіледі. 2005 жылы зауыттың екінші кезегі өндіріске енгізілуі тиіс, бұл зауыттың қуатын жылына 14 млрд. текше метрге дейін жоғарылататын болады.
Дереккөздер
Санат:Атырау облысы зауыттары‎ Санат:Газ өңдеу зауыттары
Структуралық тіл білімі
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі
NGC 6131A
NGC 6131A — Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1882 жылы 15 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6131A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57927, NGC 6131, UGC 10356, MCG 7-34-4, ZWG 224.4, KUG 1620+390A, IRAS16201+3902.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз)
Роум (Айова)
Роум (Rome) — Айова штатының Хенри округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.3 км². FIPS коды — 19-68565.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 113 адамды құрады.
Фалькенштайн (Фогтланд)
Фалькенштайн (Фогтланд) (Falkenstein/Vogtl) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан қала. Фогтланд ауданының құрамына енеді.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Секторларды бөлу
Секторларды бөлу (разделение секторов; sector sharing) — микрокомпьютерде — жинақтауыштан секторлар таңдалатын және қажеттілікке қарай дискіде файлға үлестірілетін программалық қызмет.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Уапанука (Оклахома)
Уапанука (Wapanucka) — Оклахома штатының Johnston округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 445 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.7 км² шамасында. FIPS коды — 40-78300.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Жасылтасты таужыныс
Жасылтасты тау жынысы - аздап өзгеруі нәтижесінде жасыл түске боялған негізді құрамды магмалық тау жынысытардың жалпылама атауы; олардың хлорит пен эпидот сияқты жасыл түсті туынды минералдармен қанығуынан боялады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Балжан Ибатқызы Досмұхамбетова
Балжан Ибатқызы Досмұхамбетова - 1964 жылы 8 шілдеде Гурьев қаласында туған. қазақаласы Әкесі - Досмұхамбетов Ибат, зейнеткер, Солтүстік Ембі газ барлау экспедициясының бас бухгалтері болған. Анасы - Досмұхамбетова Рысқаным, саудада жұмыс істеген. Орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.
Жетістіктері
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, М. Тэтчер. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан ұлы держава болады». Хоббиі - саяхат жасау. Сүйіп оқитын әдебиеті - Ошо. ¥лы - Мүгиев Сәуірбек (1990 жылы туған).
5 маусым
Маусымның 5 — Григориан күнтізбесінде жылдың 156-шы күні (кібісе жылдарда 157-ші). Жылдың аяғына 209 күн қалады.
Ла-Реюнион (Ло және Гаронна)
Ла-Реюнион (La Réunion) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ло және Гаронна департаментінде орналасқан. Нерак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 28,06 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 47222, пошта индексі — 47700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 451 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,07 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ло және Гаронна департаментінің коммуналары
Алғашқы қазақ тіліндегі спорт хабары
Алғашқы қазақ тіліндегі спорт хабары - 1966 жылы 16 қаңтарда тұсауы кесілген телевизиялық хабар. Оны телевидение басшылары республика комсомол ұйымымен бірлесіп шығарды. Бұл хабарды жүргізуге танымал жаттықтырушы Қабден Байдосов тартылды. Бұл редакцияға тұрақты жұмысқа Қазақ радиосының комментаторы Сұлтанғали Қаратаев келді. Орысша хабарларды жүргізу Владимир Тольчинскийге тапсырылды.
Қазақ тілді маманды бірде Шалабаев өзімен бірге Мәскеуге ала кетті. Сол жерден Орешкин деген операторды тауып беріп, VI Жазғы Бүкілодақтық спартакиадаға қатысып жатқан Қазақ спортшыларын түсіртті. Әмин Тұяқов пен Ғұсман Қосановтың, Әбдісалан Нұрмаханов пен Әбілсейіт Айхановтың, Амангелді Fапсаттаров пен Аманжол Бұғыбаевтың спорттағы жетістіктері мен бейнесі көгілдір экранға солай шықты. Олардан басқа Қазақтан шыққан тұңғыш баскетболшы Апатаеваның, семсерлесуші Асықбаеваның шеберліктеріне көрермен тәнті болды.
Дереккөздер
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары Санат:Журналистика
Темір хан
Темір хан (туған жылы белгісіз – 1412) – Алтын Орданың ханы (1411 – 12). Ұрыс ханның ұрпағы. Әкесі Болат хан қайтыс болғаннан кейін Едіге бидің қолдауымен билікке келді. Едігенің қызына үйленді. Әкесінің венециялық саудагерлердің факториясы болып табылатын Қырымдағы Тана қаласын басып алу жолындағы әрекетін жалғастырып, бұған қол жеткізді. Оның қаланы басып алуы венециялық саудагерлерге 100 мың дукаттан астам шығын әкелді. Едігемен бірлесіп Тоқтамыс хан ұрпағы – Жәлеләддинмен күрес жүргізіп, оны Литва князі Витовтаның иелегіне барып паналауға мәжбүр етті. Жалеләддинмен күрестегі табыстар Темірдің беделінің артуына ықпал етті. Ол өзінің қолдаушысы болған Едігенің ықпалынан құтылуды көздеп, оған қарсы күрес жүргізді. Жайық өзен бойында, Сарайшық қаласы маңында Темір мен Едіге әскерлері арасында шайқас болды. Бұл шайқаста жеңілген Едіге Хорезмнің астанасы Үргенішке қашты. Темір өз әскерімен Едігенің көзін жою мақсатындағыа Үргенішке жорыққа аттанып, қаланы 6 ай бойы қоршауға алды. Бірақ Темірдің жорықта жүргенін пайдаланған Жалеләддин Сарайшықты басып алды. Темір қайтып оралғанда Жалел әд-Дин әскерінен жеңіліс тауып, өзі қашуға мәжбүр болды. Осыдан кейін көп ұзамай Темір белгісіз жағдайда қайтыс болған.
Тағы қараңыз
Санат:Алтын Орда хандары
Тимур-хан
Масиейра-да-Лиша
Масиейра-да-Лиша (Macieira da Lixa) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 065 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,12 км² шамасында. Халық тығыздығы — 403,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Аби Петролеум Капитал
Аби Петролеум Капитал - Атырау облысы Махамбет ауданындағы "Грядовое" кенорнының мұнайын барлаумен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС). Құрылтайшысы - "Meerbusch" жауапкершілігі шектеулі серіктестігі, Қазақстан. "Аби Петролеум Капитал" серіктестігі 2002 жылы 29 желтоқсанда құрылған. Атырау облысының Махамбет ауданындағы "Грядовое" кенорнының көмірсутек шикізатын игеру құқығы бұл серіктестікке жер қойнауын пайдалану операцияларын жургізуге рұқсат етілген келісім-шартты Мемлекеттік тіркеу актісіне сәйкес берілген. Келісім-шарт 2002 жылы 29 желтоқсанда тіркелген, тіркеу №1082, оған 2003 жылы 20 наурызда №1 қосымша енгізілген).
Өлім (діни түсінікте)
Өлім - діни түсінікте рухтың тәннен айрылып, арғы бетке етуі. Әһли сүннет бойынша, рух өліп жоғалмайды. Абай айтқанындай: «Өлсе өл ер табиғат, адам өлмес, Ол бірақ қайтып келіп, ойнап-күлмес, «Мені» мен «Менікінің» айрылғанын, «Әлді» деп ат қойыпты өңкей білмес». Денеден шыққан жан фәни мен бақи әлемнің арасындағы қабір атты күту әлеміне кетеді. Жақсы мен жаман бір емес. Екеуінікі екі бөлек дүние. Жақсылар жәннатқа ұқсас әлемде, жамандар жаһаннамның бір шұқырына түсіп, қайта тірілгенше рухы азап шегеді. Шейіттер болса, мүлдем басқа ғажайып әлемде өмір сүреді. Олардың қабір әлеміндегі адамдардан ең басты айырмашылық - өлілер өздерінің өлғендерін біледі, шейіттер бұл фәниден өткенін білмейді. Өздерін тірі деп ондайды. Құранда Аллаһ Тағала: «Аллаһ жолында өлгендерге (шейіт) «өлі» демеңдер. Керісінше олар тірі. Бірақ сендер сезе алмайсыңдар», - дейді. Өлім тақағанда жасалатын нәрселер. Соңғы сәт таянғанда кісіні оң жағымен жатқызып, құбылаға қарату керек. Өйткені Пайғамбарымыз (с.а.у.) Қағба жайында: «Өлі мен тірілердің құбыласы» (Әбу Дәуд, Уәсайә, 10), - деген. Өлім аузындағы кісінің аузына қасық немесе саусақпен су беріледі. Науқас қатты қиналса, оған жақындары көмектесуі керек. Оның жанында тұрып, «шәһадат кәлимасын» қайталан, оның айтуына көмектесу - сүннет. Бірақ бұл сөзді зорлап айтқызуға болмайды. Өйткені Аллаһ Елшісі (с.а.у.) ескерткен: «Ләә илаһә ил-лАллаһты» айтуға көмектесіңдер. Өлім сәтінде оны айтқан жанды осы сөз жаһаннамнан құтқарады». «Ақырғы сөзі «Ләә илаһә ил-лАллаһ» болған адам жәннатқа кіреді» (Муслим, Жанаиз, 1-2). Кісі қайтыс болған кезде аузы жабылып, таза шүберекпен танылады. Бір матамен басын байлайды. Көздерін жұмады. Қолдары жанына қойылады. Одан кейін өліктің үстін матамен жабады. Өлгеннен жуғанға дейін Құран оқу - мәкрүһ.
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Ислам
Кётен (аудан)
Кётен (Landkreis Köthen) - Германия жерінде бұрынғы аудан. Аудан орталығы Кётен болып табылады. Саксония-Анхальт жеріне кіреді. Аудан аумағы - 475,11 шаршы км. Тұрғыны 65 096 адам. Тығыздығы 137 адам/шаршы км. Ресми коды 15 1 59. Официальный код района 15 1 59.
Аудан 38 қауымға бөқллінеді.
Қауымдар және қауымдар
Санат: Саксония-Анхальт аудандары
Психологиялық тосқауыл
Психологиялық тосқауыл (Психологический барьер; psychological barrier) — жаңа жүйе мен оны пайдаланушы арасында туындайтын бөгеу. Әдетте, жаңа жүйеге көшкенде оны пайдаланушыда қиындықтан қорқу пайда болады. Себебі жаңа жүйенің ескі жүйеден жақсы-жаман екендігі белгісіз.
Дереккөздер
Санат:ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Геофизикалық нысана
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Тұрғазы Нұқаев
Тұрғазы Нұқаев, ақын (1937 - 2001 ж.ж).
1955 - 1960 жылдары Қазақтың Абай атындағы педагогика институтында оқып, осы оқу орнының тарих-филология факультетін тәмамдайды. 1960-1968 жылдары Ұлан ауданы мектептерінде мұғалім, мектеп директоры болып жұмыс істейді. Бұл жылдары Тұрғазының өлеңдері, балладалары, мақалалары облыстық, республикалық баспасөзде жиі жарияланып тұрды.
Т.Нұқаевтың шығармалары :
Анаға тағызым Хикаят.-Өскемен: Полиграфия, 1995.-91б.
Әз ағамыз- Әнекең.- Өскемен: Полиграфия,1994.-52б.
Жарқыраған қос жұлдыз : Ғұмырнама.-Өскемен: Полиграфия,1999.-173б.
Тұңғыш Өлеңдер.-Алматы : Жалын, 1978.-32б.
Ұлы даланың ұлымын: Өлеңдер,балладалар, толғаулар, дастан.-Өскемен,1995.-177б.
Дереккөздер
1. Шығыс Қазақстан облысы мәдениеті кітабы, АТАМҰРА
Санат:Қазақ ақындары Санат:1937 жылы туғандар Санат:2001 жылы қайтыс болғандар
Домалақ ана
thumb|right|200px|Домалақ ана кесенесі
Домалақ ана, Шайхы Мизамбекқызы Нұрила (1378, Түркістан — 28 мамыр 1456, қазіргі Бәйдібек ауданы аумағы, Балабөген өзені) – есімі ел ұранына айналған абыз аналардың бірі. 6 – 7 ғасырлар тоғысында өмір сүрген. Бәйдібек бидің үшінші әйелі, Албан, Суан, Дулаттың анасы. Түркістандық Мақтым Ағзам қожаның немересі.
Атасы Мақтым Ағзамның өсиетімен Домалақ ана он тоғыз жасында (1397) Бәйдібек биге тұрмысқа шығады. Ел ішіндегі деректерге қарағанда, оған «Дихнат мама» деген атауды түп тегі түрікпен Қара Хайдар деген кісі қойған. «Дихнат мама» – парсы сөзі. Қазақ тілінде «Әулие ана» деген мағына береді. «Дихнат мама» сөзі уақыт өте келе дыбыстық өзгерістерге ұшырап, «Домалақ анаға» айналған. Одан тараған ұрпақтарының бәрі де білімімен, ақылымен ерекшеленіп, ел билеген. Жарықшақ деген ұлы Жетісу өлкесінің ұлысбегі болған. 1429 ж. Уәйіс хан қайтыс болып, әке тағына ұлы Есенбұға отырады. Сол күннен бастап Жарықшақ Есенбұға ханның бас уәзірі болады.
Өзгені де баласындай көріп, төңірегіне аналық мейірін шашқан, барынша кішіпейіл, алдағы күннің жайын ойлап, айтар сөзі ақиқатқа айналған болжампаз, көреген қасиетін құрметтеген ұрпақтары сол заманның өзінде-ақ оның атын атамай, жаратылысынан бойы шағын болғандығына қарай «Домалақ ана», «Домалақ ене» деп атап кетіпті.
Домалақ ана өмірінің соңғы жылдары Ташкент қаласында өтеді. Алайда ері Бәйдібектің түсінде берген аяны бойынша, өздерінің ескі қонысы Қаратауға барып тұруға қамданып, жол шегеді. 1456 жылдың жиырма сегізінші мамырында көш Балабөген өзенінің жағасына жеткен кезде Домалақ ана сол жерде намаз оқып тұрып көз жұмады. Өзінің тілегі бойынша Домалақ ана сол жазыққа жерленеді.
Аңыз-әңгімелер
Домалақ ананың қадір-қасиеті ерте-ақ танылған. Ел аузында ол кісі жөнінде аңыз-әңгіме көп. Солардың бірі мынадай: «Бәйдібек заманында жайлауында үйір-үйір жылқысы, келе-келе түйесі, отар-отар қойы өрген, шығыс пен батысқа керуендер жүргізген асқан бай адам болған. Бірде Алатау асып келген қалың жау Қаратау жонын жайлап отырған Бәйдібектің ауылын шауып, сан мың жылқысын түре айдап кетеді. Бәйдібек бастаған ел азаматтары ауылда болмаса керек. Содан жау шапты деген хабарды естіп, Бәйдібек елден жасақ жиып, қасына үлкен әйелі Сары бәйбішеден туған алты ұлын алып, жауға аттанғалы жатқанда Нұрилә: «Бай-еке, малдың құты, жылқының иесі құла айғыр қолда қалды. Амандық болса, алты күннен кейін жылқы жауға қайыру бермей өзі ауылға келеді. Жауды қума, азаматтар аман болсын, осы тілегімді беріңіз» – деп өз отауының белдеуінде матамен байлаулы тұрған, жүген-құрық тимеген шу асау айғырды көрсетіпті. Бірақ жауға кектенген батыр әйелінің тілін алмай, жасағын бастап жүріп кетіпті. Бәйдібек жасағы жауға Күйік асуында жетіп, қырғын ұрыс салыпты. Алайда жасанып келген жау аттанға ілесіп атқа қонған аз жасаққа теңдік бермепті. Осы соғыста қаза тапқан алты ұлын Үшқарасай жазығына жерлеп, кері қайтыпты. Арада алты күн өткенде байлаулы тұрған құла айғыр жер күңіренте дүлей күшпен кісінеді дейді. Сол күні кеш шамасында шығыстан қалың шаң көтеріліп, ұзамай Бәйдібектің қалың жылқысы көрінеді. Ереуілдеп барып, кері қайтара алмаған жылқыны Домалақ ана осылайша үйде отырып-ақ түгел қайтарып алса керек. Мұндай әңгімелер көп-ақ.