cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ортале
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Удер
Удер (Uder) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Айхсфельд ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Ерназар ауылдық округі (Абай облысы)
Әкімшілік құрамы
Құрамына Ерназар, Қоянбай, Морозов орманшар ауылдары кіреді. Орталығы – Ерназар ауылы. Округ құрамында болған Полянка ауылы 2017 жылы таратылған.
Дереккөздер
Санат:Бесқарағай ауданы ауылдық округтері
Грендельбрук
Грендельбрук (Grendelbruch) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Мольсайм округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,63 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67167, пошта индексі — 67190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1249 адамды құрады. Халық тығыздығы — 85,37 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Бектам Иеремия
Бектам Иеремия - (1748 - 1832 ж.ж.) - ағылшын заң зерттеушісі, саяси және әлеуметтік теоретик, қазіргі философиялық утилитаризмнің негізін салушылардың бірі. Бектам құқық теоретигі ретінде жалпы құқық дәстүрінің дұрыстығын қолдап, табиғи құқық іліміне сын көзбен қарады. Ол заң шығарушылықты және заңдарды жалпы кодтауды, құқықтық позитивизмді жақтады.
Дереккөздер
Санат:Терминология
Сентенариу (Риу-Гранди-ду-Сул)
Сентенариу (Риу-Гранди-ду-Сул) (Centenário (Rio Grande do Sul)) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Эрешин экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 992 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 134,331 км² шамасында. Халық тығыздығы — 22,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1992 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Шойнен
250px|thumb|Картада орналасуы Шойнен (Scheunen) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Фраубруннен округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 72 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.2 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 550, пошта индексі — 3305.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Орхан Памук
Орхан Памук 1952 жылы Ыстамбұлда арғы тегі черкестерден шыққан бай отбасында дүниеге келген түрік жазушысы.
Әкесі білікті инженер болған.
Памук американ колледжінде дәріс алған, кейін ата-анасының бағыттауымен Ыстамбулдағы техникалық университетте оқыған(әке-шешесі оның инженер-құрлысшы болғанын қалаған), бірақ ол үш жылдан кейін кәсіби жазушы болу үшін бұл оқу орнын тастап кетті.
Орхан Памук 1977 жылы Ыстамбул университетінің журналистика институтын тәмамдайды. 1985-1988 жылдар аралығында ол АҚШ-та тұрып, Колумбия университетінде (Нью-Йорк) еңбек еткен, бірақ кейін тағы да Нью-Йоркке эмигратцияға кетеді. Памук бірнеше ұлттық және халықаралықтардың иегері, оның ішінде 2006 жылы Нобель сыйлығының лауреты аталған. Бұл күнде Гоа аралында үнділік әйел жазушысы Киран Десаимен тұрып жатыр. Қаламы қолынан түскен жоқ.
Жазушы шығармашылығының негізгі тақырыптары – Шығыс пен Батыс, ислам мен христандық, дәстүрлік пен осы заман арасындағы қақтығыс пен қарама-қарсы тұрушылық болып табылады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Түркия жазушылары Санат:Әдебиеттен Нобель сыйлығының иегерлері
Татьяна Петровна Банченко
Татьяна Петровна Банченко 1947 жылы 25 мамырда ӨзКСР Самарқанд облысы Жызақ қаласында туған. Орыс.
Әкесі - Гаврилин Петр Павлович, марқұм. Анасы - Гаврилина Василиса Яковлевна, марқұм, кеңшардың жұмысшысы болған, үй шаруасымен айналысқан.
Құрманғазы атындағы Өнер институтының театр факультетін бітірген (1969), театр және кино актері. Орыс және неміс тілдерін (сөздікпен) біледі. 1969 жылдан - Жасөспірім көрермендер театрында актриса. 1989 жылдан бері - М.Ю. Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театрында актриса.
«Как важно быть серьезным» (Леди Брэкнелл), «Мужской род, единственное число» (Матильда Ласбри), «Пока она умирала» (Софья Ивановна), «Семейный портрет с посторонним» (Әйел), «Сирена және Виктория» (Сирена), «Хрустальный башмачок» (Өгей шеше), «Человек, который платит» (Мелия), «Тот, кто получает пощечины» (Зинида), «Вишневый сад» (Шарлотта Ивановна) спектакльдерінде рөлдер орындайды.
Діни көзқарасы - христиан.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - М. Тэтчер.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - ''«Оптимистік! Қазақстан болашақта да одан әрі реформалар жолымен жүретін болады»''.
Сүйіп оқитын әдебиеті - А.П. Чехов, А.С. Пушкин, Л.Н. Толстой, М.А. Булгаков, И. Ильф және Е. Петров, Ф.И. Тютчев.
Жесір. Ұлдары - Владимир (1972 жылы туған), дәрігер; Евгений (1974 жылы туған), «Филипп Моррис» компаниясының нарықты зерттеу жөніндегі басқарушысы. Немерелері - Саша, Миша, Олег.
Дереккөздер
Санат:1947 жылы туғандар Санат:Орыстар Санат:Қазақстан актрисалары Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Фигейра (Ламегу)
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 421 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,66 км² шамасында. Халық тығыздығы — 90,3 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Иоанн Креститель.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Угорялковци (Велико Тырново облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5082. Телефон коды — 06151. ЕКАТТЕ коды — 75040.
Май (көлік)
Май - механизмдердің үйкелетін бөліктерін майлау үшін қолданылатын мұнай өнімі, немесе әр түрлі синтетикалық сұйықтар.
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Жанбасқала
Жанбасқала, Ежелгі Хорезм қамалы — ежелгі бекініс орны, Қаңлы ұлысы заманынан (б.з.б. 4 ғасыр — б.з. 1 ғасыр) сақталған ескерткіш. 1938 — 39 жылы Хорезм археология-этнография экспедициясы (жетекшісі С.П. Толстов) зерттеген. Бекініс орнының жобасы тік төртбұрышты, ауданы 170 — 200 метр. Шикі кірпіштен қаланған, биіктігі 10 — 11 метр, қабырғалары қос қабат болып келген. Сыртқы қабырғасының ірге жағында қаз-қатар тізілген атыс орындары бар. Қақпадан кірер жолдың қалтарыс, бұрылыстары көп. Қамал ішін қақ бөлетін кең көше бар. Қазбалардан табылған әр түрлі ыдыстардың құлақтары мен тұтқаларында арыстан тәрізді хайуанаттың басы бейнеленген. Олар ыдыстың ернеуін тістеп тұрғандай. Табылған моншақтардың көпшілігі Сириядан, Мысырдан және Қара тау жағалауындағы қалалардан әкелінгендігі анықталды. Бұл сол дәуірдегі сауда-саттық қатынасының айғағы.
Хинди
Хинди тілі — Үндістанның мемлекеттік және негізгі әдеби тілінің бірі. Хинди тілі Үндіеуропа тілдері шоғырының үндіарий тармағына жатады. Хинди тілінде сөйлеушілердің саны 194 млн-дай адам (2002). Солтүстік пен орталық Үндістанның Уттар-Прадеш, Мадхья-Прадеш, Харьяна, Раджастан, Химачал-Прадеш, Бихар штаттары мен Дели одақтас аумағының халқы сөйлейді. Хинди тілі екі диалектілік топқа бөлінеді: Сөйлесу деңгейінде хинди және урду тілдерінің айырмашылығы жоқ. . Урду тілі араб және парсы тілдерінен кірген сөздердің бар болуымен, және араб алфавитін қолдануымен ерекшеленеді (хиндидің дәстүрлі жазуы - деванагари)
Әдеби тіліне кхари боли диалектісі негіз болған. Фонетикалық ерекшелігі жаңа үнді тілдерінің барлығына ортақ. Дауысты дыбыстар қысқа және созылыңқы, мұрын жолды дыбыстарға ажыратылады. Дауыссыз дыбыстар қатаң және ұяң, тіл арты, тіл ортасы, тісті, ерінді, фарингалды болып, кірме сөздердің айтылуы тіл алды және ерінді деп ажыратылады. Лексикасында санскритизмдер мен неологизмдер мол ұшырасады. Санскриттен тікелей ауысқан сөздер мен санскрит негізінде қалыптасқан жаңа атаулар көп. Хинди тілі морфологиялық құрылымы жағынан жалғамалы тіл болғанымен, флексия элементі де кездеседі. Сөйлемдегі сөздердің орын тәртібі пысықтауыш, бастауыш, толықтауыш, баяндауыш арқылы анықталады. Анықтауыш анықталатын сөздің алдында тұрады. Хинди тілінде деванагари жазуы пайдаланылады.
Сілтемелер
Санат:Үнді тілдері
Қасиетті құран
Қасиетті құран — 2010 жылы Алматы қаласы «Ислам мәдениеті мен білімін қолдау қоры» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Ә. Дербісәлі. Беттер саны — 36.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-809-34-8.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2010 жылы шыққан кітаптар Санат:Ислам мәдениеті мен білімін қолдау қоры баспасының кітаптары
Дифиллоботриоз
Дифиллоботриоз. Балықтарда жалпақ құрттардың (Diphillobotrium latum) лентец плероцеркоидтың балаңқұрттары тудыратын ауру. Бұл ауру адамдардың, иттердің, мысықтардың, түлкілердің, т.б. ішектік ауруы болып табылады. Адамдарда паразиттердің ұзындығы 10 метрге дейін жетеді, ал терісі бағалы аңдарда 1,5 метрге жетеді. Плероцеркоидтің шоғырланатын жерлері денесінде, бауырында, уылды рығында және бұлшықеттерінде. Бұл құрттың сыртқы денесі көлденең жолақты сақиналар дан тұрады, ал оның ұзындығы 1 – 1,5 см, ені 2 – 3 мм, түсі ақ.
Ветеринарлық–санитарлық баға және шаралар
Қатты зақымдалған балықтарды утилизациялайды, бір – екі плероцеркоид табылса, посолмен зиянсыздандырады, қатырады (- 8°С 7 күн аралығында), қайнату арқылы (кем дегенде 30 минут) немесе консерві жасауға қолданады. Қауіпті аймақтардан ауланған балықтарды қолданысқа тек залалсыздандырғаннан кейін ғана тамақтық мақсатта және жануарларға азық ретінде жібереді.
Дереккөздер
Санат:Балықтардың инфекциялық аурулары
IC 3411
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3411 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Александр Борисович Белявский
Александр Борисович Белявский (6 мамырда 1932 Кеңес Одағы Ресей  Мәскеу – 8 қыркүйекте 2012 Ресей Мәскеу) — совет, орыс театр және киноактері. 2003 жылы Ресейдің халық әртісі атағын алады.
Өмірбаяны
Александр Белявский 1932 жылы 6 мамырда Мәскеуде Борис Моисеевич және Любовь Александровна Белявский отбасында дүниеге келеді. 1955 жылы Мәскеу түсті металл және алтын институтының геология факультетін тәмамдайды. 1961 Б. Щукин атындағы театр училищесін бітіреді. 1961-1964 жылдары Сатира театрында, 1964-1966 жылдары К.С.Станиславский атындағы театрда, 1966 жылдан бастап киноактер театр-студиясында актерлік қызмет атқарады.
«Белыйпопугай» телепрограммаларына қатысады. 1980-жылдардағы танымал дубляж актері болады. Александр Белявский театр және кинода көптеген рөлдер сомдаған.
1988 жылы Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі атағын алады.
Кемпірбай Бөгенбайұлы
Кемпірбай Бөгенбайұлы (1834-1895), ақын, әнші. Арғын тайпасы Қаракесек руы Таз Наманай бөлімінен шыққан.
Шөже, Тезекбай, Әсет, Жәмшібай сынды ақындармен айтысқан. Бұл айтыстар халық арасына кең тараған. Кемпірбайдің шығармалары «Таң» журналында (Семей, 1925, № 1), «Қазақтың ескі әдебиет нұсқалары» (А., 1931), айтыс жинақтарында (1939, 1948, 1965, 1988), «Бес ғасыр жырлайды» кітабында (1985, 1989) жарияланды. Әсет ақынның Кемпірбай ауырып жатқанда келіп, өлеңмен көңілін сұрағаны, оған Кемпірбайдын қайтарған жауабы - көркемдік жағынан қазақ айтысының інжу-маржаны. Әсет қоштасу өлеңіне таңдау жасағанда, осыған баса назар аударған («Әдебиет тарихы», А., 1991). «Өлерде өлеңмен, әнмен қоштасу - көбінесе ақындардың әдеті» - Кемпірбайдың өлерде айтқан сөзі сондайлық көңіліне тығылып жүрген сырды ашады» деп, ұлы жазушы ол сырдың қандай сыр екеніне тоқтапған. Кемпірбайды бес жасынан бастап ақындықтың иесі - Дәуіт пайғамбар иектеп, ақындық өнерді дарытқан екен. Өлеңнің көкала үйрек секілді бөлек жаны, бөлек денесі бар. Сол сый енді ақынның кеудесінен ұшқалы жатыр. Арманы - осы қадірлі сыйдың ұрпағына қонбай, мұның әулетінен біржола жоғалып кетуі. Жалғыз арман, мұң - осы. Сөйтіп ұрпақ өнерсіз қалмақ. «Міне, коштаскан жерде жүректегі сыр мен кеңіңде кетіп бара жатқан арманды айтқан жері» деп, зерттеуші қоштасу өлеңіне ғылыми сипаттама берген.
Марино
Марино (Marino) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Рим провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 38630 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 1478 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 26 км² шамасында. Пошта индексі — 47.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Barnaba.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Пройсиш-Ольдендорф
Пройсиш-Ольдендорф (Preußisch Oldendorf) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Детмольд әкімшілік округіне бағынады. Минден-Люббекке ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 12862 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 68,78 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 7 70 036. Қаланың басшысы — Анке Корсмайер-Павлицки.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Иіржар ауылдық округі
Иіржар ауылдық округі – Түркістан облысы Мақтаарал ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Азамат, Азат, Алаш, Иіржар, Диқан, Мақтажан, Наурыз, Рахимов, Шапағат ауылдары кіреді. Орталығы – Шапағат ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 10 165 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Мақтаарал ауданы ауылдық округтері
Стереохимиялық атаулар
Стереохимиялық атаулар— кеңістік изомерлердің молекулаларына арналған химиялық атаулар.
1434 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1434 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1434 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Жарыпшыққан (өзен)
Жарыпшыққан, Жанкелді – Ойыл алабындағы өзен.
Географиялық орны
Атырау облысы Қызылқоға ауданы жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 244 км.
Бастауы
Бастауын Қамыстыкөл аулының тұсындағы Ойыл өзенінен алып, Миялы аулынанан төмен 7 км жерде Ойылдан тармақталып шығып Тайсойған құмын кесіп өтіп, Бөлекаяқ көліне құяды.
Гидрологиясы
Арнасы ауысып отырады, орта ағысында бірнеше тармаққа бөлінеді. Суы кермектеу келеді. Жағасында Қарабау ауылы орналасқан. Көктемде қар ерігенде суы көтеріледі, жазда қарасуларға бөлініп қалады. Өзенді Қызылқоға ауданының шаруашылықтары пайдаланады.
Дереккөздер
Санат:Қызылқоға ауданы өзендері Санат:Ойыл су алабы өзендері
Сент-Анн-сюр-Вилен
Сент-Анн-сюр-Вилен (Sainte-Anne-sur-Vilaine) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Редон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 28,57 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35249, пошта индексі — 35390.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 992 адамды құрады. Халық тығыздығы — 34,72 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Әлеуметтік көнбістік
Әлеуметтік көнбістік - қоғамдағы көзқарастарды, дәстүрлерді, насихат сөздерді ақиқат ретінде қабылдап, мойыңдап, соларға сәйкес іс-әрекет ету. Көп жағдайда әлеуметтік көнбістік дегенге жігерсіздік, ездік, консерватизм тән.
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология
Теншебре
Теншебре (Tinchebray) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 26,52 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61486, пошта индексі — 61800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2589 адамды құрады. Халық тығыздығы — 97,62 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Метархоз
Метархоз (Псевдоамфистоматоз). Метархоз (Meterhis albidus) бен псевдоамфистомоздың (Pseudoamphistomum truncatum) трематодтары тудыратын адамдар мен етқоректілердің ауруы. Олар бауырдың өт жолдарында паразиттік тіршілік етеді. Аралық иесі болып табылатын балықтарда, паразит бұлшықетте метацеркарий түрінде дамиды.
Дереккөздер
Санат:Аурулар
Саумал Ноғайбаева
Ноғайбаева Саумал - Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Жаңаталап колхозының звеношысы (1946). 1906 жылы Талдықорған облысы, Шұбар ауылында туған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Құбанбек Бектұрғанов
Құбанбек Бектұрғанов - социология ғылымдарының докторы, саяси саладағы қоғамдық пікір қалыптастыру проблемаларын зерттеп, көптеген ғылыми еңбектер жазған.
Дереккөздер
Санат:Терминология
Мұздатылған көкөніс және жеміс - жидектер
Мұздатылған көкөніс және жеміс - жидектер - арнайы дайындалған (картон қағазға салынған, целофанға оралған, бос төгілген) төменгі температурада (18°—35 °C) жиналған бетте мұздатылған көкөністер мен жеміс-жидектер. Тез мұздату оның ұлпа құрылымының, дәмдік қасиетінің және сыртқы түрінің жақсы сақталуын қамтамасыз етеді. Сондай-ақ мұздату — тез бұзылатын көкөніс, жеміс-жидектердің пайдалану мерзімін ұзартады. Дәмділік, хош иісі, түрі, сіңімділігі және витаминдерінің құрамы жағынан мұздатылған түрінің жаңа алынған өнімдерден айырмашылығы аз, оларды тамаққа жылдың барлық мезгілінде пайдалануға болады, әсіресе, көкөністер және жеміс жидектер аз кезде, көктемде және жаздық бас кезінде пайдалы әрі құнды.
Жиналған бетте мұздатылған көкөністер
Жиналған бетте мұздатылған көкөністер үй жағдайында қосымша өңдеуді қажет етпейді (жуу, тазалау, кесу), бұл түрлі тағамдарды дайындауда уақытты үнемдейді. Жиналған бетте мұздатылған көкөністерді міндетті түрде тоңазытқышта (немесе мұздықта) ерітпей (еріген көкөністі сақтауға болмайды) сақтау керек. Мұздатылғал көкөністерді ерімей тұрып бірден ыстық суға салып, дайын болғанша қайнатады. Жас көкөністерге қарағанда мұздатылған көкөністер 3 есе тез піседі. Бұлай тез пісіру арқылы көкөністің табиғи дәмін, иісін, түсін және витаминін сақтауға болады. Мұздатылған көкөністердің ішінде ең көп таралғаны — көк бұршақ, бұршаққынды үрме бұршақ, сұйық тағамға берілетін көкөністер жиынтығы; сондай-ақ «Гювеч» атты көкеністер қоспасы. Бұның құрамына томат, тәтті бұршаққынды бұрыш, көк бұршақ, бұршаққынды үрме бұршақ, дәмді көктер т.б. Бұл қоспаларлан тез арада сұйық тағам, картоп қосу арқылы қою тағамға гарнир дайындауға болады. Жиналған бетте мұздатылған жеміс - жидек. Жоғары сапалы, жақсы піскен, іріктелген жеміс-жидектерді, қой бүлдірген, өрік, шие, қарақат, т.б. сондай-ақ жемістер қоспасын мұздатады. Мұздатылған жеміс-жидектерді дастарқанға толық ерімей тұрғанда, жартылай ерітіп берген дұрыс (0°С). Жеміс-жидектерді үй температурасында (2—4 сағ.) еріту керек, еш уақытта отта немесе ыстық суда ерітпеген дұрыс, өйткені тез ерісе, жеміс-жидек езіліп, шырының, түсін жоғалтады, солып қалады. Еріген жеміс 1 тәуліктен артық шыдамайды,сондықтан оны жылы бөлмеле сақтауға болмайды, ашыған жеміс-жидектерді (көпіршісе, спирт иісі болса) пайдалануға болмайды. Мұздатылған жеміс-жидектен компот, салат, мусс, джем, кисель, т.б. дайындауға болады.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс
Қазақ тарихындағы ұлы шайқастар
Аңырақай шайқасы
Аңырақай шайқасы (1729 ж., кей деректерде 1730 ж.) — біріккен қазақ қолының жоңғар басқыншылығына қарсы жүз жылдық азаттық соғысында бетбұрыс жасаған ең ірі жеңісі.[1] Саяси және әскери бірлікке қол жеткізген үш жүз жасақтары 1728 жылы бастап, Балқаш пен Шу бойына қарай жылжып, ұрысқа әзірлене бастады. Бұл кезде жоңғарлар қазақ жерін тұтастай иелену ниетінде еді. Қазақтардың әрекетін сезген олар да Шу мен Балқаштың оңтүстігінде үлкен шеп құрды. Үш жүз жасақтары шешуші шайқас алдында Хантауында, Сұңқар тауында (кейін бұл жер Әбілқайыр тауы аталды) жиналды. Шайқас солтүстігі Балқаш, оңтүстігі Отар даласы, батысы Шу, шығысы Күртіге дейінгі аралықтағы жерлерде өткендігін осы өңірлерде жиі кездесетін қазақ, қалмақ қорымдары дәлелдейді. Аңырақай аталатын да осы өңір. Бұл шайқаста (40—45 күн) қазақтар ірі жеңіске жеткен. Үш жүз жасақтарының қимылын үйлестіру міндетін бас қолбасшы Әбілқайыр хан жүзеге асырды. Көптеген қазақ батырлары соғыс өнерін жетік білетіндігін көрсетті. Ұлы жүз қолын Жолбарыс хан мен Төле би, Орта жүз қолын Қанжығалы Бөгенбай, Шақшақ Жәнібек, Қаракерей Қабанбай, Кіші жүзді Тама Есет, Шекті Тайлақ т.б. батырлар басқарып, үлкен ерлік көрсетті. Қазақ садақшыларының жеке жасағын ошақты Саурық батыр басқарды. Шайқасқа болашақ қолбасшы Шапырашты Наурызбай да қатысқан. Бұл шайқаста көптеген батырлар жекпе-жекке шықты. Бұл соғыста көптеген атақты батырлар қаза тапты. Соққыдан есін жия алмай қалған қалмақтар сусыз сортаң жерде шөлге ұшырап, одан әрі соғыса алмай Аягөз, Шарға қарай жөңкіле қашты. Қазақтар бұл соғысты әрі қарай дамыта алмады. Оған шайқастың соңында Болат хан жараланып, қайтыс болғаннан кейін басталған тақ үшін талас кедергі келтірді. Көпшілік Болат ханның баласы жас Әбілмәмбетті қолдады. Бұған наразы болған Әбілқайыр майдан даласын тастап, Кіші жүздің қолын Ырғыз арқылы батысқа алып кетті. Орта жүз қолы Сәмеке хан соңынан солтүстікке бет алды. Бірақ Аңырақай шайқасындағы жеңіс қазақ халқының рухын көтеріп, болашаққа деген сенімін бекітті. Халқымыз үшін Аңырақай шайқасының маңызы орыстардың Бородино даласындағы, Еуропаның біріккен қолының Ватерлоо, КСРО халықтарының Ұлы Отан соғысындағы Сталинград түбіндегі жеңістерімен бірдей.
Бұланты Шайқасы
Бұланты шайқасы- 1727 ж. Ұлытау өңіріндегі Бұланты және Білеуті өзендері аралығында қазақ жасақтарының жоңғар басқыншыларымен болған шайқасы. 1723-1725 жж. қазақ жерінің шығысы мен Жетісуды, Сырдарияның орта ағысына дейінгі өңірін басып алған жоңғарлар Ұлытауға қарай бет бұрды. Осы қауіпті кезеңде Ордабасы жиынында біріккен бүкіл қазақ қолының бас қолбасшылығына Әбілқайыр хан сайланды. Бұл жоңғарларға қарсы ұйымдасқан шабуылға шығуға мүмкіндік туғызды. Соның нәтижесінде Ұлытау өңіріне енуді көздеген жоңғарлар 1726 ж. Шұбар теңіз шайқасында қазақ жасақтарынан ойсырай жеңіліс тапты. Мұның артынша Бұланты мен Білеуті өзендері арасындағы кең жазықта шешуші ұрыс болды. Ол тарихқа Бұланты шайқасы деген атпен енді. Онда қазақ жасақтары жеңіске жетіп, жоңғарлар Ұлытауға жеткізбей тоқтатылды. Сол жеңістен кейін майдан кіндігі болған төбе «Қалмаққырылған» атанды. Қанжығалы қарт Бөгенбайдың ұсынысымен соғыста қаза болған қазақ жауынгерлерінің денесі таудың басына шығарылып жерленді. Өзінің маңыздылығы жөнінен Бұланты шайқасы 1941 ж. Мәскеу түбіндегі жеңіспен барабар. Осы оқиғадан кейін жоңғарлар басып алған қазақ жерлерін азат ету кезеңі басталды. 1723-1725 жылдары қазақ жерінің біраз өңірін басып алған жоңғарлар Ұлы тауға қарай бет бұрды. Азаттықты аңсаған, елдің басын қосып, бірлік болмай, тірлік болмайтынын ұғынған қазақ халқы бардың басын қосып, жиын өткізді. Ордабасы жиынында біріккен қазақ қолының бас қолбасшылығына Әбілқайырды хан сайлады. Бөгенбай, Қабанбай, Саурық, Жәнібек, Малайсары, Абылай, Әбілхайыр бастаған қалың қол 1726 жылдың соңы мен 1727 жылы жоңғарларға қарсы соғыс ашты. 1726 жылы Шұбар теңіз шайқасында қазақ жасақтарынан ойсырай жеңілген жоңғарлар кейін шегіне бастады. Бұның артынша Бұланты мен Білеуіті өзендері аралығындағы шешуші ұрыста қазақ қолы жоңғарларды Ұлытауға жеткізбей тоқтатты. Бұл ұрыс тарихқа Бұланты-Білеуті шайқасы деген атпен енді. Осы жеңістен кейін майдан кіндігі болған төбе Қалмаққырылған аталып кетті.
Орбұлақ шайқасы
Орбұлақ шайқасы – қазақ халқының Жоңғар шапқыншылығына қарсы азаттық соғысындағы алғашқы бетбұрысты оқиға. Бұл соғыс 1643 жылдың жазында қазақ қолын басқарған Жәңгір сұлтан мен жоңғар қолын басқарған Батыр қонтайшы арасында өтеді. Жәңгір жоңғарлардың жолын кесу үшін білтелі мылтықпен қаруланған 600 сарбазбен қарсы аттанады. Әлемдік соғыс өнерінің жылнамасына енуге лайық Орбұлақ шайқасында осы 600 қазақ сарбазы 50 мың жоңғар қолын тас-талқан етіп жеңеді. 600 адамның 50 мың адамды жеңуі бізге аңыз секілді көрінгенмен, шындық солай. Отандық тарихнаманың осы айтулы оқиғасы қалай болды? Жеңіске жету үшін Жәңгір хан қандай қосымша тактика қолданды? Осы жайды зерттеп жүрген тарих танымгері, өлкетанушы, шежіреші Асан Оразханұлы Тұрабаевты әңгімеге тартқан едік.
Байырғы дұшпан Хото Батор Хонтажы бастаған ойрат-қалмақ елу мың қолмен қазақ елін жаулап алуға аттанғаны жөнінде Салқам Жәңгір өз шолушыларынан мәлімет алады. Орбұлақтағы ойрат пен қазақтың тектілері Қарахан патшаның тұсында «Арамызды шаhар байласын, шаhар байламаса, заhар шайнасын»деп анттасқан көрінеді. Маруан-Аhра би «Орбұлақ тектілердің ат-тізгінін тартып тоқтаған тәтті жері еді. Ойраттар анттан аттады. Орбұлақтың бойында улы жебемен қарсы алыңдар. Бұл жерге қылыш көтеріп келгендер өз қанына өзі тұншығады. Ойраттар елу мың болса да 800 сарбазың жетеді. Қостоқты бастаған қолың, Сүлеймен бастаған сексен мергенің бар, қия тұмсықты біз барғанша төтеп беріңдер» деп Салқам Жәңгірге хабар жібереді.
Жәңгір бастаған қазақ қолы Орбұлақтың қия беткейіндегі 800 қойтасты паналап ор қазып алып, жауын улы жебемен қарсы алады. Сонымен қатар Сасықтекенің түтінін де пайдаланады. Улы жебе адамға жанап кетсе болды, безгек тигендей мәңгілікке сұлап түседі екен. Ал Сасықтеке деген гүл таутекелер күйлеген кезде иіскейтін және сол уақытта гүлдейтін болса керек. Соны суға қайнатып, оған шүберек малып кептіреді де, жағып жіберсе түтіні жан-жануарды уландырып тастайды. Салқам Жәңгір әскерінің бас қолбасшысы Қостоқты батыр 800 сарбазын із суытар жерге тастап, ойраттардың алдынан өзі шығады. Оларды алдаусыратады да «Сасықтеке» түтініне ұрындырады. Қазақ қолының аз екенін білетін жау жапырып тастамақ болып лап бергенде улы түтінге, онан соң улы жебеге ұрынады. Міне, осындай амал-айла арқасында қалмақ қолы ойсырай бастайды.
Аузы-басын тұмшалап, ешкінің майымен майлап алған қазақ жауынгерлеріне улы түтін әсер ете қоймайды. Уланғандары қымыз бен меңдуананы араластырып ішіп, құсады да тазарып аман қалады. Ал аттары уланса тұмсығына құйрық маймен ұрып тазартады. Алғашқыда не болғанын түсінбей қалған ойраттар мәнісін кейіннен біледі. Он мыңдай жасағынан айырылған олар кейін шегініп ақылдаса бастайды. Осы кезде жиырма мың қолымен Жалаңтөс Баhадүрдің қолы тықсыра бастайды, сол кезде қырық мың қолымен Алатау батыр, ішінде азғана қырғыз жасағы бар, сегіз мың қолымен Арқадан Малдас би жетеді. Алатау батырдың сол кездегі жетпіс жетіден асып шау тартып қалған шағы екен. Ақыл-кеңес беріп, бастап келген жасағы соғысқа араласпады.
Осы соғыс ұмытылмас ерлік ретінде тарихқа жазылды. Жалаңтөс Баhадүр, Жиенбет жырау, Қарасай батыр, Қөкі батыр, Жақсығұл батыр, Сүлеймен мерген, Жаманбай батыр, Шілмекенұлы Қостоқты батырлар өшпестей із қалдырды. Салқам Жәңгір ұрыстан соң қалмақтың жас батырымен жекпе-жекке шығып қаза тапты.
Санат:Қазақстан тарихы
Рашит Саттарұлы Кәренов
Рашит Саттарұлы Кәренов (1944 жылы туған) – Кәренов 1200 ғылыми және әдеби жарияланымның, оның ішінде 23 монографияның авторы.
Мез (Эро)
Мез (Mèze) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Монпелье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 34,59 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10749 адамды құрады. Халық тығыздығы — 310,75 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Соллисау (Оклахома)
Соллисау (Sallisaw) — Оклахома штатының Sequoyah округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 8880 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 86.5 км² шамасында. FIPS коды — ?.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Самырсын жаңғақтары
Самырсын жаңғақтары самырсын ағашында өседі.
Самырсын жаңғақтары майда, жұмыртқа формалы, жұқа қою бура түсті, қабықты. Олар жетілген, таза, қою қоңыр түсті, қабықты болу керек. Ядросы сары түсті, ащы дәмсіз, көгерген немесе шіріген, иіссіз болу керек.
Дереккөздер
Санат:Жаңғақтар
Апшияхта
Апшияхта — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Катунь өзенінің сол жағалауынан 221 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шағанатты
Географиялық орны
Аудан орталығы - Күршім ауылынан шығысқа қарай 258 км-дей, округ орталығы - Төсқайың ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 24 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 272 адам (137 ер адам және 135 әйел адам) болса, 2009 жылы 126 адамды (71 ер адам және 55 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Күршім ауданы елді мекендері
Ерназар ауылдық округі (Жамбыл облысы)
Ерназар ауылдық округі – Жамбыл облысы Жамбыл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Ерназар ауылы кіреді. Орталығы – Ерназар ауылы.
Жер көлемі - 29815 га. Ауылдық округте Кейкиев атындағы орта мектеп, ауылдық клуб, кітапхана, мед.пункт және "Жәнібек" балабақшасы бар.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1633 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы) ауылдық округтері
Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті
Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті — Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық партия ұйымының басқару органы (1936-1991).
1932 жылы 10 наурызда Қазақ АКСР-нің алғашқы 6 облысының ішінде орталығы Петропавл қаласында болған Қарағанды облысы құрылды; 1936 жылы 29 шілдеде облыс аумағын шағындап қайта ұйымдастыру барысында Солтүстік Қазақстан және Қостанай облыстары бөлініп, орталық Петропавлдан Қарағандыға көшірілді. 1936 жылдың 5 желтоқсанынан бастап — Қазақ КСР құрамына кіреді. Орталығы — Петропавл қ.
1960 жылдың 26 желтоқсанынан 1965 жылдың 16 қазанына дейін Көкшетау, Қостанай, Павлодар, Целиноград облыстарымен бірге Тың өлкесінің құрамында болды.
Әдебиет
Санат:Солтүстік Қазақстан облысы Санат:Қазақстан КП аймақтық, облыстық және өлкелік комитеттері
Сан-Андрес-дель-Рей
Сан-Андрес-дель-Рей (San Andrés del Rey) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 42 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,71 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
IC 3412
IC 3412 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41152, ZWG 70.119, VCC 1179.
Николай Онуфриевич Лосский
right|200px Николай Онуфриевич Лосский (1870-1985)- орыс философы-идеалист, интуитивизм және персонализмнің өкілі. Лосский бойынша философияның басты міндеті - ең алдымен діни тәжірибе негізінде «дүние туралы ілімді тұтастық ретінде» құру. Дүниенің басты элементі уақыттан тыс мистикалық тұрғыдан қарастырылатын шығармашы тұлға.
Дереккөздер
Санат:Философия
Шойрен (Берн)
250px|thumb|Картада орналасуы Шойрен (Берн) (Scheuren BE) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Нидау округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 455 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.1 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 747, пошта индексі — 2556.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Кіші Сандибей (Сандибей тармағы)
Кіші Сандибей — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сандибей өзенінің оң жағалауынан 28 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Салехард қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмендегі Обь өзені тармақтарының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Жандарм
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Тарих
Базистік мөлшерлеме
Базистік мөлшерлеме - пайыздық мөлшерлемелер жүйесін қалыптастыру үшін негіз ретінде таңдап алынған мөлшерлеме.
Дереккөздер
Санат:Экономика
Кастельверрино
Кастельверрино (Castelverrino) — Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Изерния провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 130 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 22 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 86080.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Молизе елді мекендері
NGC 7415-2
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1863 жылы 13 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7415-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69985, UGC 12244, MCG 3-58-12, ZWG 453.23.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
1435 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1435 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1435 жылы қайтыс болғандар
Үлкен Шолга
Үлкен Шолга — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шолга өзенінің сол жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Сұйық кристалдар
нобай| Сұйық кристалдар — қайсыбір температурада молекулалары белгілі бір тәртіппен орналасуы нәтижесінде қатты кристалдарға тән кейбір физикалық қасиеттердің анизатропиясы болатын сұйықтар. Тәртіптеу типіне қарай сұйық кристалдар нематикалық (нематиктер), смектикалық (смектиктер) және холестерикалық болып бөлінеді. Нематикалық сұйық кристалдар сыртқы әсер жоқ кезде тек бағытталған тәртіптілікпен және барлық көлем бойынша молекулалардың бірқалыпты ориентациясымен сипатталады. Смектикалық сұйық кристалдар бағытталған тәртіптілікпен қатар белгілі трансляциялық тәртіптілік түрімен сипатталады. Холестерикалық сұйық кристалдар да басты ориентация бағыты молекулалық өзара әрекет салдарынан спираль секілді оралған. Сыртқы электр өрісіндегі жұқа қабаты сұйық кристалдар қайта бағыт-бағдарлануынан оптикалық қасиеттерінің өзгеруін, яғни электрооптикалық құбылысты, электроникада бейнелену және ақпаратты оптикалық түрде өңдеу құрылғыларында жиі пайдаланады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Үлкен Шолга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Оңтүстік Қазақстан Медицина Академиясы
нобай Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Академиясы жоғары медициналық білім беретін мемлекеттік оқу орны. Қазақстан Республика Министірінің Кабинетінің 1997 ж. 25 ақпандағы қаулысымен Шымкент мемлекеттік медициналық институты негізінде құрылды. Оның емдеу, педиатрия, химия-фармацевтік ф-ттері, дәрігерлер мен провизорлар біліктілігін көтеру секілді медицина саласына қажетті түрлі мамандар даярлайтын ф-ттері мен 34 кафедрасы бар. Академияда Қазақстан Республика Ұлттық ғылым академиясының 1 академигі, 24 ғылымым докторы және 104 ғылымым кандидат. қызмет етеді.
Сілтемелер
"Оңтүстік Қазақстан Энциклопедиясы"
Санат:Қазақстан жоғарғы оқу орындары Санат:Шымкент жоғарғы оқу орындары
Ислам мәдениеті (кітап)
Ислам мәдениеті — 2007 жылы Алматы қаласы «КазГУМОиМЯ» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Ф. М. Рифаъи. Беттер саны — 240.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-734-45-3.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2007 жылы шыққан кітаптар Санат:КазГУМОиМЯ баспасының кітаптары
Серікбай Өтелгенұлы Тұрымов
Серікбай Өтелгенұлы Тұрымов (1964 жылдың 3 маусымда Форт-Шевченко қаласында туған) — мемлекет қайраткері, Маңғыстау облысының әкімі (2019-2021), Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты (2021 жылғы 10 қыркүйектен бастап). Құрмет орденінің иегері (2016).
Дереккөздер
Санат:Форт-Шевченкода туғандар Санат:Жаңаөзен әкімдері Санат:Ақтау әкімдері Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті түлектері Санат:Маңғыстау облысының әкімдері
NGC 2899
NGC 2899 — Vela шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 27 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2899 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 277-3.1, ESO 166-PN13.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз)
Удештедт
Удештедт (Udestedt) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Зёммерда ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 809 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 16,30 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 68 055. Муниципалитеттің басшысы — Раймунд Биккель.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Уразгильды
Уразгильды — Башқұртстанның Татышлин ауданындағы ауыл, Жаңа татышлин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 496 адамды құрады. Пошта индексі — 452838, ОКАТО коды — 80250855004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Радиохимиялық талдау
Радиохимиялық талдау — аналитикалық химияның ядролық өзгерістер өніміндегі радиоактивті изотоптардың сапалық құрамы мен мөлшерін анықтайтын әдістер жиынтығы. Табиғи және жасанды жолмен алынған изотоптардың g және a бөлшектерін шығару активтілігі арнайы спектрометрде өлшенеді. Егер зат изотоптардың қоспасы немесе b сәулесі мен рентген сәулесін шығарса, онда оны суда болмаса қышқылда ерітіп, оған изотопты, изотопсыз өнімді қосып радиохимиялық талдау жасайды. Тұнбаға түсіру, экстракция, хроматография, т.б. әдістермен қоспаны іздестірілуші элементтерге жіктеп, бөліп, тазалайды. радиохимиялық талдау жаңа радиоактивті изотоптар ашуда және олардың қасиеттерін зерттеумен байланысты ғылыми жұмыстарда кеңінен қолданылады.
Санат:Физика
Серриту
Серриту (Cerrito) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Оңтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пелотас экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 929 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 451,889 км² шамасында. Халық тығыздығы — 15,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1996 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Хаджидимитрово (Велико Тырново облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 805 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5287. Телефон коды — 063203. ЕКАТТЕ коды — 77013.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Лабжоровица
Лабжоровица — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Киров облысы, Нижегород облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нюрюг өзенінің сол жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга бастауынан Ветлуга қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ронка
Ронка (Roncà) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Верона провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3585 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 142 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 18 км² шамасында. Пошта индексі — 37030.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Pietro.
Дифференциациялы жол (тәрбиеде)
Дифференциациялы жол - балалар қауымында оның құрылымдық немесе формальды емес бірлестігі ретінде орын алатын немесе оқушылардың ұқсас дара, жеке тұлғалық қасиеттері бойынша педагогтың ерекше санайтын оқушылар тобына жасалатын мақсатты бағыттағы педагогикалық ықпал.
Дереккөздер
Санат:Педагогика
Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясы
Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясы – ежелгі дәуірден орта ғасырларға дейінгі уақыттағы ескерткіштерді зерттеген экспедиция. 1948 – 51 ж. ауылы Н. Бернштам, 1953 – 59 ж. Е.И. Агеева басқарған. ауылы Н. Бернштам Сырдария, Арыс, Келес өзенінен Ташкент шұраттарына, солтүстіктете Шу өзеніне дейінгі аймақта барлау жұмыстарын жүргізді. Нәтижесінде көптеген обалар мен қоныстар, қалашықтар орны анықталып, жобалары қағазға түсірілді. Барлау жұмыстарынан басқа Қандытоғай, Бөржар, Тамды, Шегенексай, т.б. қорымдарына, сондай-ақ Ақтөбе, Алтынтөбе, Тарсатөбе, Мардан-Күйік, Пышақшытөбе, Құйрықтөбе,т.б. қалашықтарда ішінара қазба жұмыстары жүргізілді. Е.И. Агеева Қаратаудың солтүстік беткейінде отырықшы мәдениетті зерттеді. Негізгі зерттеу нысаны ретінде Бабаата қалашығы таңдап алынды. Мұндағы жүргізілген қазба жұмыстары ескерткіштің даму генезисін анықтауға мүмкіндік берді. Бабаата қаласында ауыл энциклопедиясының ізденістері нәтижесінде алынған мәліметтердің отандық тарихтың ежелгі және ерте орта ғасырлардағы беттерін толымды түрде сипаттауда маңызы зор болды. Автохтонды ежелгі тұрғындардың өндіргіш күштерінің дамуын, көшпелі және отырықшы тайпалардың өзара мәдени байланысын көрсетіп берді.
Сыртқы сілтеме
Санат:Кітаптар
Ұдмұрттар
Ұдмұрттар (өзд. атауы удмурт, удморт, ескірген орысша атауы — вотяктар, отяктар) —  негізінен Ұдмұрт Республикасы мен Ресейдің көршілес облыстарында тұратын фин-угор халқы. 2010 жылғы халық санағы бойынша Ресейде шамамен 552 мың ұдмұрт өмір сүрді, оның ішінде Ұдмұрт Республикасының өзінде 410 мың адам тұрады.
Діні
Ұдмұрттар христиан дінінің православие тармағын ұстанады.
Тарихы
Ежелгі ұдмұрттардың арғы тегі — темір дәуірінде Ананьин археологиялық мәдениетін жасаған Еділ-Кама маңындағы автохтонды тайпалар. Ұдмұрт халқының қалыптасу процесі өте ұзақ уақытқа созылды. Бастапқыда бұл фин-перм тобына жататын шашыраңқы тайпалар болды. Оралдан басқа жерлерге ұзақ уақыт көшу нәтижесінде көптеген қауымдастықтар өмір салтын өзгертіп, мүлде басқа белгілерге ие болды. Ұдмұрттар көршілес коми халқымен бірге ежелгі мәдениеттің көптеген элементтерін сақтаған. 16 ғасырда ұдмұрттар Вятка жеріне қоныстанды, содан кейін олар жиі Арс деп аталып (аударм. - «адам, адамдар»), олар тұратын аймақ Арская деп аталды. Ресей мен Орда арасындағы жерлерді бөлуде ұдмұрт халқы екі бағытта дами бастады: солтүстікте славяндардың, оңтүстікте түріктердің билігінде. 1489 жылы Вятка жерлері Ресейдің құрамына кірді, бұл ұдмұрт халқының тарихын дамытудың жаңа кезеңі болды. Қазан хандығы құлағаннан кейін қазіргі Ұдмұртияның бүкіл аумағы орыстардың қол астына өтті. XVIII ғасырдан бастап өнеркәсіптің қарқынды дамуы басталады. Ұдмұртиядағы Ресей империясы темір өндірісімен, атыс қаруын өндірумен айналысқан. Келесі екі ғасырда Ұдмүртия қиын кезеңдерді, соның ішінде Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуына байланысты тынымсыз еңбекті бастан өткерді. Бүгінгі таңда ұдмұрттың жері Ұдмұрт Республикасы деп аталады және Ресей Федерациясының құрамындағы мемлекет болып табылады.
Кәсібі
Ежелгі удмурттардың негізгі кәсібі егіншілік пен мал шаруашылығы болды. Құнарлы топырақтар әртүрлі дақылдарды өсіруге қолайлы болды, адамдар үнемі жидектер мен көкөністерді қолдануға мүмкіндік алды. Ер адамдар аңшылық, балық аулау, омарта шаруашылығымен айналысқан. Ұдмұрттар ағаш дайындау, ағаш өңдеу, тоқу, әшекейлі тоқыма өнерін, кесте тігуді жақсы меңгерген. 18 ғасырда өнеркәсіптің дамуы басталды. Халық дәстүрлі қолөнерді тастап, өндіріске көшті. Бүгінгі күнге дейін Ұдмұрт халқының бір бөлігі өндіріс саласында жұмыс істейді, бірақ кейбіреулері ата-бабаларының жұмысын жалғастыруда.
Дәстүрлі удмурт үйінің фин-угор тұрғын үйімен ұқсас ерекшеліктері бар. Жергілікті тұрғындар оны «кода» деп атайды. Кейінірек ұдмұрттар ағаштан жасалған тұрғын үйлерде өмір сүре бастады. Үйдің ішіне балшық пеші (гур) қойылды. Қазір Ұдмұртияда көптеген заманауи үйлер салынды, бірақ халық дәстүрлі безендіруді сақтауға тырысуда. Ескі тәсілмен терезелерге шыт матадан жасалған және ұлттық өрнектермен тігілген перделер ілінеді.
Мәдениеті
нобай|оңға|200px|Ұдмұрттар Көптеген ұдмұрт ақындары әлеуметтік-лирикалық, батырлық, эпикалық сипаттағы өмір, өмір қиындықтар туралы айтты. Көптеген әдебиеттер мифологияға арналған. Ұдмұрт фольклоры өмірдің барлық қырынан сыр шертетін, көптеген фольклорлық шығармалар эпос, ертегі, әңгімеге айналды, нақыл сөздерді, мақал-мәтелдерді келтірді.
Әйелдер тоник тәрізді кенеп көйлек киіп, үстіне ақ халат киді, белдеулерін байлады. Аяқ киім ретінде киізден жасалған байпақ немесе шәркей киді. Киімдерін өз қалауы бойынша ою-өрнектермен безендірді, әйелдер киімдерді моншақтармен кестелеуді ұнататын, ал оңтүстікте монеталар танымал болды. Тұрмысқа шыққан әйелдер маңдайларына таңғыш тағуы керек, негізгі бас киімі қайың қабығынан жасалған қалпақ болды. Еркектер жағасы қиғаш, тоника тәрізді көйлек киген. Олар оның белдігін байлап, шалбар киіп, басына киізден жасалған қалпақ киіп, аяқ киіммен немесе етікпен жүрді.
Қазақстандағы ұдмұрттар
Қазақстанның ұдмұрт диаспорасы санының жалпы динамикасы мынадай: 1989 жылы Қазақстанда тұратын ұдмұрттардың 47%-ы өз ұлтының тілін ана тілі деп санайтындықтарын айтты, алайда тек 4,4%-ы ұдмұрт тілін біледі; ұдмұрттардың 0,3% қазақ тілін ана тілі деп таныды, 0,7%-ы қазақ тілін біледі; ұдмұрттардың 52% орыс тілін ана тілі деп санайды, ал олардың 44%-ы орыс тілін біледі. 1999 жылғы санақ бойынша Қазақстан ұдмұртттарының қостілділік дәрежесі мынадай түрде анықталды: біртілділер – 6075 адам (66,8%), қостілділер – 3015 адам (33,2%).
Дереккөздер
Санат:Ресей халықтары
Фигейреду-даш-Донаш
Фигейреду-даш-Донаш (Figueiredo das Donas) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Возела муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 440 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,15 км² шамасында. Халық тығыздығы — 106 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.