cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты
- Фольклортану бөлімі;
- Ежелгі және орта ғасырлар әдебиеті бөлімі;
- Абайтану және жаңа дәуір әдебиеті бөлімі;
- Тәуелсіздік дәуіріндегі әдебиет және көркем публицистика бөлімі;
- Сыртқы әдеби байланыстар және аналитика бөлімі;
- Қолжазба және инновация бөлімі;
- Бейнелеу өнері бөлімі;
- Әуезовтану бөлімі («М.О. Әуезовтің мұражай үйі» ғылыми-мәдени орталығы);
Тарихы
М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты 1934 жылы ашылып, тарих, археология, тіл, әдебиет және фольклорды, бейнелеу, музыка, театр, хореография өнерін зерттеумен айналысқан Қазақтың Ұлттық мәдени ғылыми-зерттеу институтынан бастау алады. 1936 жылы КСРО Ғылым Академиясы Қазақ филиалының қазақ тілі мен әдебиеті және халық шығармашылығы секторы болып ашылды. 1941 жылдан бастап бұл сектор Тарих, тіл және әдебиет институты құрамына еніп, 1945 жылы Тіл және әдебиет институты болып қайта құрылды. 1961 жылы мамыр айында осы институт негізінде Қазақ ССР Ғылым академиясының Әдебиет және өнер институты болып жеке бөлініп шықты. Сол жылдың тамыз айында институтқа М.О.Әуезов есімі берілді. 1963 жылы қарашада институт құрамында М.О.Әуезовтің әдеби-мемориалды музейі мен жазушының мұрасын зерттейтін ғылыми бөлім ашылды. 1996 жылдан бастап бұл мұражай «Әуезов үйі» ғылыми-мәдени орталығына айналды.
М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты құрылған уақытынан бері қазақ әдебиеті мен фольклорын және өнерін зерттейтін бас ғылыми мекемеге айналды. Институт ғалымдары ұлттық әдебиет пен өнердің тарихы мен теориясын, аса көрнекті әдебиет және өнер қайраткерлерінің шығармашылық мұрасын зерттеу ісіне үлкен үлес қосып келеді.
Институттың қалыптасуына М.О. Әуезов үлкен үлес қосты. Ол 1943 ж. қаңтар айынан институттың әдебиет секторының аға ғылыми қызметкері, 1946 жылдан - қазақ әдебиеті тарихы секторының, 1957 ж. халық ауыз әдебиеті бөлімінің меңгерушісі болды.
1946 ж. Ғылым академиясы құрылған кезде академияның тұңғыш толық мүшелігіне сайланды. Институтта жұмыс істеген жылдары Мұхтар Омарханұлы ауыз әдебиеті, әдебиет тарихы бойынша, Абай шығармашылығы туралы көп еңбек етіп, іргелі зерттеулер жазды. Абайдың 100 жылдық мерекесіне орай, Абай мұрасын зерттеу белімі ашылып, жетекшілік етті, сонда М. Сильченко, Б. Жақыпбаев, Ғ. Сағди, С. Мұқанов т. б. қызмет етті.
«Қазақ әдебиеті тарихының» (1948, 1960) 1-томының әрі авторы, әрі бас редакторы болды. 1959 ж. «Әр жылдар ойлары», 1962 ж. «Уақыт және әдебиет» атты ғылыми жинақтары жарық көрді. Абайтану ғылымының негізін қалап, 30 жылдан астам уақытын ұлы ақын өмірін, әдеби мұрасын зерттеу, жинақтау, бастыру ісіне арнады. Абай шығармаларының 1933, 1939, 1940, 1945, 1949 ж. толық жинақтары М.О. Әуезов редакциясымен жарық көрді. «Абай (Ибраһим) Құнанбаев» атты көлемді монографиясы 1967 ж. басылып шықты.
Институтта 1991 ж. Абайтану белімі қайта ашылып, оның құрамындағы шығармашылық топ (3. Ахметов, С. Қирабаев, Қ. Мұқаметханов, М. Мырзахметов, Ж. Ысмағұлов) Абайдың шығармашылық мұрасын басып шығарғаны және ол туралы ғылыми-зерттеу еңбектері үшін ҚР Мемлекеттік сыйлығының иегері атанды (1996). Институт ғалымдары М.О. Әуезов мұрасын 1967-1969 жылдар аралығында М. Базарбаевтың басшылығымен 12 том, 1979-1985 жылдары 20 том етіп жариялады. 1997 жылы 50 томдық толық жинағын шығару қолға алынды. М.О. Әуезовтің шығармашылығы туралы 3. Ахметов, Р. Бердібай, М. Мырзахметұлы, Б. Құндақбайұлы, Т. Жұртбай, Т. Әкімов т. б. еңбектері жарық көріп, кандидаттық және докторлық диссертациялар қорғалды. Институттың қатысуымен Әуезовтің 80 жылдығына арналған салтанатты жиналыстар мен ғылыми-теориялық конференциялардың материалдары «Мұхтар Әуезов - совет әдебиетінің классигі» (1980), 90 жылдығына байланысты мерекелік шаралар мен ғылыми конференциялар материалдары «Мұхтар Әуезов және қазіргі заманғы әдебиет» (1989) жинақтары жарық көрді.
Ұлы суреткердің ЮНЕСКО көлемінде аталып өткен 100 жылдық мерейтойына арналған мерекелік сессиясы мен халықаралық ғылыми конференция ұйымдастырылып, олардың материалдары жеке жинақ болып шықты. Институт ғалымдарының ''«Мұхтар мұрасы. Наследие Мухтара»'' атты ғылыми зерттеулер мен мақалалар жинағы екі тілде жарық көрді (1997).
2002 жылдан бастап «Әуезов оқулары» атты халықаралық ғылыми-теориялық конференция дәстүрлі түрде жыл сайын өткізіліп келеді.
"Әуезов үйі" ғылыми-мәдени орталығының негізгі ғылыми бағыттары М.О.Әуезовтің шығармашылық мұрасын зерттеп жариялау және насихаттау болып табылады. Орталық "М.О.Әуезов өмірі мен шығармашылығының жылнамасы", "М.О.Әуезов шығармашылығы бойынша библиографиялық көрсеткіш", "Неизвестный Ауэзов", "Мухтар Ауэзов" энциклопедиясын және т.б. дайындап шығарды. Орталық қызметкерлерінің басты жетістігі – ұлы жазушының 50 томдық академиялық шығармалар жинағын дайындап бітіруі. 2011 жылы бұл көп жылғы еңбектің соңғы 50-томы жарық көрді.
XIX ғасыр мен XX ғасырдың бас кезінде жарық көрген қазақ баспасөзі беттерінде жарияланған Казақстан тарихы мен мәдениетіне қатысты материалдар Институт дайындап шығарған "Дала уалаятының газеті" (5 кітап), "Айқап" бетіндегі мақалалар мен хат-хабарлар", "Қазақ. Алаш. Сарыарқа", "Қазақтың революциядан бұрынғы мерзімді баспасөзіндегі материалдар", "Қазақ халқының ата-мұралары", "Түркістан уалаятының газеті","Айқап", "Қазақ" жинақтарында кеңінен қамтылған.
Институт ғалымдары сталиндік репрессияға ұшыраған Алаш қайраткерлерін ақтау мен олардың мұрасын жинап бастыру, зерттеу ісінде үлкен еңбек етті. Соның нәтижесінде Ш.Құдайбердиев, М.-Ж.Көпеев, А.Байтұрсынов, М.Дулатов, Ғ.Қарашев, М.Жұмабаев, С.Торайғыров, Ж.Аймауытов, С.Садуақасов және т.б. кеңес дәуірінде жазықсыз жазаланған әдебиет пен өнердің аса көрнекті өкілдерінің академиялық басылымдарын жарыққа шығару жүзеге асырылды.
2004-2011 жылдары Институт Қазақстан Республикасының "Мәдени мұра" ұлттық стратегиялық жобасын жүзеге асыруға белсене қатысты. Осы мемлекеттік маңызы зор бағдарлама аясында 10 томдық "Қазақ әдебиетінің тарихы", 8 томдық "Қазақ музыкасының антологиясы", 3 томдық "Әлемдік әдебиеттану", "Әлемдік фольклортану" жарыққа шықты. Тұңғыш қолға алынған 100 томдық "Бабалар сөзі" сериясының 75 томы және 20 томдық "Әдеби жәдігерлер" сериясының 11 томы жарық көрді.
2006 жылдан бері институтта ғылыми зерттеулер бағыттарын қалыптастырудың жаңа кезеңі басталды. Институт ұжымы Тәуелсіз Қазақстан әдебиеттануы мен өнертануының қазіргі үдерістерін зерттеуге жете көңіл бөлді. Отандық әдебиеттегі Тәуелсіздік идеясының көркемдік тұрғыда тану заңдылықтары жалпытүркілік әдеби үдеріспен байланыстырыла қарастырылды. Тоталитарлық жүйенің көркем әдебиетіндегі ұлттық идеясы мен ұлттың тәуелсіздік идеясы мәселелері айшықтала отырып зерттелді. Коммунистік идеологияның әсерімен жазылған шығармалар жаңа тұрғыда қарастырылып, М.Әуезов шығармаларындағы тәуелсіздік идеясының көрініс табу принциптері мен әдістері көрсетілді.
Қазіргі кезеңдегі әлемдік әдеби үдеріс зерттеліп, соның нәтижесінде "Жаңа дәуірдегі әлем әдебиеті» атты ұжымдық монография дайындалды. Онда түрлі елдер әдебиеттері дамуындағы заманауи тенденциялар жинақталып, бүгінгі жаһандану дәуіріндегі қоғамдық мәселелер қарастырылды. Еңбекте алыс (румын, неміс, француз, испан, ағылшын, болгар, корей, словак, американ, араб) және жақын (орыс, украин, молдаван, қырғыз, әзербайжан) елдерінің әдебиеттері қамтылған. Еңбектің тарауларын жазуға институт пен еліміздегі жоғары оқу орындарының мамандары және Әзербайжан, Молдован, Ресей, Румыния, Болгария, Словакия және Германия әдебиеттанушылары мен сыншылары катысты.
XX ғасырдағы Қазақстан өнерінің әр саласындағы классикалық бағыттардың ерекшеліктері қарастырылып, Тәуелсіздік кезеңдегі өнер туындылары негізгі зерттеу нысанына айналды.
Институттағы Қолжазба және инновация бөлімі мен Орталық ғылыми кітапхана қорларында сақталған фольклорлық және музыкалық мұраларды электрондық нұсқаларға көшіру жұмысы атқарылуда. XX ғасырдың екінші жартысында жиналған музыкалық мұралар цифрлық форматқа көшірілуде.
Институт үкіметаралық келісімдер негізінде бірлескен зерттеу жұмыстарын жүргізу, бірлескен фольклорлық экспедицияларға шығу, халықаралық конференцияларға қатысу, ғылыми кадрлармен алмасу сияқты шет елдермен ғылыми байланысты жүзеге асырып келеді.
Мәскеудегі «Художественная литература» баспасымен бірлескен екі томдық «Льется песня под домбру» (2009) және «Небосвод над моей головой» (2010) атты еңбектер жарыққа шықты. Томдарға фольклорлық мұралар мен қазақ әдебиетінің асыл маржандары, жазба ескерткіштері, оның ішінде ортағасырлық және ежелгі әдебиеттің озық үлгілеріне жататын жәдігерліктер кірді. «Художественная литература» баспасымен бірігіп «Под парусом вечного неба» («Sailing under eternal skies Monuments of Folklore and Literature of the CIS Countries») (Москва 2010) атты ТМД халықтарының әдеби ескерткіштерінің екі томдығына қазақ халқының 6 мәтінін дайындап, енгізді. Жарық көрген кітаптар Сорбонна, Вена, Берлин қалаларында таныстырылып, ТМД әдебиеті бойынша курстар өткізу жоспарланып отырған Сорбонна кітапханасына берілді. Корей Республикасының Мәдениет, спорт және туризм министрлігімен бірлесе отырып, «Корей және Орталық Азия мифтері, ертегілері және эпостарының зерттелуі мен оларды цифрлық сақтау» жобасы бойынша жұмыстар іске асырылуда. Осының негізінде Корей тіліндегі «Kazakhstan» кітабында қазақ фольклорының 9 шығармасы жарық көрді.
Институтта 2005 жылдан бастап, «Керуен» атты ғылыми-көпшілік және әдеби-көркем журнал жарыққа шығып келеді. Журнал беттерінде алыстағы (Германия, Франция, Румыния, Түркия, Корея) және жақын (Ресей, Белорусь, Өзбекстан, Қырғызстан және т.б.) шет ел әдебиетшілері мен онертанушыларының ғылыми мақалалары жарияланып тұрады. Журнал Париждегі ISSN орталығында тіркелген.
Институт басшылығы
Әр жылдары институт директоры болып М.О. Әуезов, М. Базарбаев, Ә. Шәріпов, 3. Ахметов, Ш. Елеукенов, Ш. Ыбыраев, С. Қасқабасов, С. Қирабаев қызмет атқарды.
Институт директоры қызметін:
2012 - 2018 жылдар аралығында ҚР ҰҒА академигі, филология ғылымдарының докторы, ҚР Еңбек сіңірген қайраткері Уәлихан Қалижанұлы Қалижанов атқарды;
2018 жылы Институт директоры болып ҚР Еңбек сіңірген қайраткері, филология ғылымдарының докторы Кенжехан Ісләмжанұлы Матыжанов тағайындалды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның ғылыми мекемелері
Алексеевка (Батыс Қазақстан облысы)
Алексеевка — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Приречный ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2007 жылы таратылған.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 24 адамды (13 ер адам және 11 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Теректі ауданының таратылған елді мекендері
636 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:636 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:636 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Тарбағатай (ауыл)
Тарбағатай — Абай облысы Аягөз ауданындағы ауыл, Тарбағатай ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласының оңтүстік-шығысында 82 км-дей жерде, Тарбағатай тауының өңірінде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 2248 адам (1227 ер адам және 1021 әйел адам) болса, 2009 жылы 2122 адамды (1086 ер адам және 1036 әйел адам) құрады.
Тарихы
Ауылда 1961 жылы құрылған "Тарбағатай" қой кеңшары жұмыс істеген. Үшарал ауылдық округінің орталығы.
Дереккөздер
Санат:Аягөз ауданы елді мекендері
Лале (Төменгі Рейн)
Лале (Lalaye) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Селеста-Ерстен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,18 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67255, пошта индексі — 67220.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Тасқора алтын кен орны
Тасқора алтын кен орны – Шығыс Қазақстан облысында орналасқан. Кен орны 1965 жылы ашылып, барлау жұмыстары 1966-1974 жылдары жүргізілген.
Минералдары
Кен минералдары: пирит, сфалерит, халькопирит, молибденит, галенит, саф алтын, магнетит, алтаит, лимонит, гематит. Өндірістік металдар: алтын, күміс.
Дереккөздер
Санат:Шығыс Қазақстан облысы кен орындары Санат:Алтын кендері
Айқын Ойратұлы
Айқын Ойратұлы (972 жылы 28 қарашада Көкшетау облысы Куйбышев қала үлгісіндегі кентінде туған) - Қазақ. Аграрлық мәселелер комитетінің мүшесі
Өмірбаяны
Көкшетау мемлекеттік университетін, «Фемида» Қарағанды заң академиясын бітірген.
Еңбек жолын 1989 жылы Куйбышев аудандық ауыл шаруашылығы басқармасының автобазасында слесарь болып бастаған.
1997 жылдан бастап кәсіпкерлік қызметпен айналысқан.
2004-2011 жж. «News Print» ЖШС жетекшісі («Московский комсомолец в Казахстане» газетін шығару).
2005-2006 жж. – Алматы қалалық комитетінің екінші хатшысы. Партияны тіркеген мезгілден бастап қазіргі уақытқа дейін ҚКХП Орталық комитеті аппаратының жетекшісі.
2007 ж. - ҚКХП Орталық комитеті Бюросының мүшесі.
2004 және 2007 жж. - ҚР Парламенті Мәжілісі депутаттарының сайлауына ҚКХП атынан депутаттыққа кандидат болып қатысты. 2007 және 2011 жж. ҚКХП республикалық сайлауалды штабы жетекшісінің орынбасары.
2012 жылғы қаңтар айынан бастап - бесінші сайланған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты. Аграрлық мәселелер комитетінің мүшесі.
Үйленген, екі баласы бар.
Дереккөздер
Санат:28 қарашада туғандар Санат:1972 жылы туғандар Санат:Көкшетау облысында туғандар Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары Санат:Көкшетау мемлекеттік университеті түлектері Санат:Фемида Қарағанды заң академиясы түлектері
Санси (Мёрт және Мозель)
Санси (Sancy) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,19 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54491, пошта индексі — 54560.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 345 адамды құрады. Халық тығыздығы — 26,16 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Вильнев-лез-Авиньйон
Вильнев-лез-Авиньйон (Villeneuve-lès-Avignon) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,27 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30351, пошта индексі — 30400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12463 адамды құрады. Халық тығыздығы — 682,16 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Үзілістер мен үйлесімсіздіктерді саралау
Үзілістер мен үйлесімсіздіктерді саралау - Жер қыртысының жекелеген аймақтары өңірінде белгілі бір уакыт аралығында болып өткен тектоникалық қозғалыстар табиғатын қалпына келтіру барысында колданылатып ете маңызды тәсіл. Бұл тәсіл өткен дәуірлерде болып өткен шөгінді түзілудегі үзілістер мен көршілес қабаттар арасындағы үйлесімсіздіктер зерттелген аймақ жербедерінің сол дәуірлерде көтеріңкі жағдайда болғандығының дәлелі деген тұжырымға сүйенеді.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы
Алтынкүл Айтбайқызы Қасымбекова
Қасымбекова Алтынкүл Айтбайқызы (1973 ж.т., Оңтүстік Қазақстан облысы Түркістан қаласы) — айтыс ақыны. Тараз мемлекетінің ун-тін бітірген (1997). Қазір Жамбыл облысы, Байзақ аудандағы шаруашылықта қызмет істейді. Қазақстан облысы, аймақтық және әр жылдары өткен ақындар айтыстарында бірнеше дүркін жеңімпаз атанған. 1976 жылы әке – шешесі қоныс аударып, Жамбыл облысы Байзақ(бұрынғы Свердлов) ауданына қарасты «Көкөзек» ауылына тұрақты жайғасқан. Осындағы орта мектепті бітірген (1990). Тараздың Мемлекеттік университетінде оқып, жоғары педагогтік мамандық алған.
1988 жылдан бастап аудан, облыс көлемінде өткізілген айтыстардың бәріне үзбей қатысқан. Алғаш рет Ақтөбеде Республикалық айтыста жүлделі орынға ие болды (1989). Алматыда Қазақстанның 70 жылдығына байланысты ұйымдастырылған халықаралық айтыста ІІ— ші орын (1990), Семейдегі айтыста жүлделі орын (1991), Ұзынағашта өткен Сүйінбай Аронұлының 175 жылдығына арналған республикалық айтыста Алтынкүл бас бәйге (1992), Талдықорған, Қызылжар қалаларының достық – наурыз мерекелерінде, ақын Сараның 115 жылдығына «Сәкенге – 100 жас» атты өнер сайыстарында бас бәйге (1993-1994) иеленген. Көкшетауда Ақан серіге арналған айтыста «Ақтоты» атағын алып, жыр атасы Жамбылдың 150 жылдығында жүлдегер болды.1997, 2000 жылдары Жезқазған мен Шу қалаларында өткізілген айтыстардың бас жүлдесін жеңіп алған. Қарасай батырдың айтысында І орын, Б.Момышұлының 90-жылдық мерейтойына арналған айтыста бас бәйгені жеңіп алған.
Мәдімар болысқа арналған республикалық айтыстың бас жүлде (2002), Талдықорған қаласында Сара Тастанбекқызының 125 жылдығына өткізілген халықаралық айтыстың бас жүлде (2004), Өзбекстан –Қазақстан достығы айтысының 1-ші орын (2008) иегері.
Бүгінде ақын қыз аудандық мәдениет үйінің жанынан «Алтынкүлдің ақындық мектебі» деп аталатын үйірме ашып талапты жастарға ұстаздық етуде.
Хеферсвайлер
Хеферсвайлер (Hefersweiler) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Кузель ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 516 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 7,2 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 36 036. Муниципалитеттің басшысы — Клаус Армбруст.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Ломня
Ломня — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Иванов облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Горьков суқоймасының оң жағалауынан 2362 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Кострома қаласынан Унжа өзенін қоспағанда Горьков су торабына (Горьков суқоймасына) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сақтаған Бәйішұлы Бәйішев
thumb|right|200px| Сақтаған Бәйішұлы Бәйішев (1.10.1909 жыл, Ақтөбе облысы Байғанин ауданы Ақжар ауылы - 18.6.1982 жыл, Алматы) - қоғам қайраткері, ғалым, экономика ғылымдарының докторы, профессор (1962), Қазақстан ғылым академиясының академигі (1956), Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1961).
Еңбектері
Осы жылдары ол елімізде ғылыми кадрлар даярлау, жаңа ғылым салаларын қалыптастыру ісіне елеулі үлес қосты. Қазақстандағы социал - демократиялық қозғалыстың тарихын жазу, марксизм - ленинизм классиктерінің шығармаларын қазақ тіліне аударып, басып шығару жөнінде үлкен ұйымдастырушылық жұмыстар жүргізді. Оның ұсынысы бойынша Партия тарихы институтында арнаулы аударма секторы құрылды. Мұнда көптеген әлеуметтік - экономикалық ұғымдардың қазақ тіліндегі баламалары тұңғыш рет тілдік айналымға енгізіліп, әлеуметтік - экономикалық әдебиетті ғылыми тұрғыда аударудың негізі қаланды.
Бәйішевтің ғылыми еңбектері Қазақстандағы қоғамдық ұйымдардың тарихын, республика экономикасының даму кезеңдері мен саяси экономика мәселелерін зерттеуге арналған. Ғалым 300-ден аса ғылыми мақала, 7 монография жариялады. Бұл еңбектер сол кезеңмен үндес, республиканың әлеуметтік - экономикалық жағынан дамуындағы шұғыл қажеттіліктер талабына сай келді. Бәйішев Қазақстанның өндіргіш күштерін орналастыру, республика еңбек ресурстарын саралау және оларды қоғамдық өндіріс мақсатына тиімді пайдалану, республикада экономика ғылымын дамытудың ірі де келешегі мол бағыттарын тұжырымдаудың көш басында болды.
Мұхамеджан Сейтешұлы Карбаев
Мұхамеджан Сейтешұлы Карбаев (1949 ж. т., Қостанай облысы Демьяновск ауданы Чапаевка ауылы) – қоғам қайраткері. 1990 – 1991 жылдары халық депутаттары Шымкент облысы атқару комитетінің төрағасы. Қазақ политехникалық институтының Рудный қаласындағы филиалын бітірген (1972). 1970 – 1985 жылдары «Соколовскрудстрой», «Лисаковскрудстрой», «Алма-Атапромстрой», «Алма-Атаоблтяжстрой», «Алма-Атажилстрой» трестері құрылыс басқармасында тас қалаушы, мастер, прораб, аға прораб, бастық, бас инженер, басқарушы болды. 1985 – 1988 жылдары Алматы қалалық кеңесі атқару комитеті төрағасының орынбасары, 1988 – 1990 жылдары Қазақстан Коммунистік Партиясы Шымкент облыстық комитетінің хатшысы, 1991 – 1992 жылдары халық депутаттары Шымкент облыстық кеңесінің төрағасы қызметтерін атқарды.
Мұнайгаздконденсатты кенорын
Мұнайгаздконденсатты кенорын (Месторождение нефтегазокоңденсатное) - өз құрамына дербес түрдегі газ-мұнай (мұнай-газ) және газконденсат (конденсат) жатындарын кіріктіретін, иә болмаса кем дегенде бір ғана мұнайгазконденсат (газконденсат) жатынынан тұратын кенорын. Кенорын қимасында бқлармен қатар газконденсатмұнай, газ, мұнай, газконденсатгаз жатындары да ұшырасуы ықтимал.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Вёршах
Вёршах (Wörschach) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Лицен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1167 адамды құрайды (1 қаңтар 2009). Алып жатқан жер аумағы 42.88 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — LI, ресми идентификациялық коды — 6 12 52.
2010 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Леммерер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Хромит
Жаратылысы
Ол магманың бөлшектеніп жіктелу барысында пайда болады. Хромит көбінесе жалбыраған ұя тәрізді, линза тәрізді және бағана тәрізді формалар түрінде кездеседі. Кейде шашыранды түрде аса негізді жыныстардың (перидотиттердің, дуниттердің) арасында кездеседі.
Табиғи өзгеру зонасында хромит химиялық берік минерал болып табылады. Ол тек ыстық климат жағдайларында ғана тотықтанып бұзылады.
Хромит минералы феррохром алу үшін қолданылады. Феррохромдан жоғары сапалы хромды және хромникельді болат алады. Металдарды тот баспас үшін оларға хром жалатады. Хромитті химия өнеркәсібінде жоғары сапалы бояу алу үшін, отқа төзімді кірпіш жасау үшін де қолданады.
Хром кені КСРО-да Уралда (негізді жыныс арасында), Қазақстанда (Ақтөбе облысында) кездеседі.
Шет елдегі кені оңтүстік-шығыс Африкада (Родезия кені), Түркияда, Куба аралында бар.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Химия
Высокуша (Каменка тармағы)
Высокуша — Ресейдегі өзен. Владимир облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Каменка өзенінің оң жағалауынан 4,3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Клязьма Владимир қаласынан Нерль өзенін қоспағанда Ковров қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Улик-Елга
Улик-Елга — Башқұртстанның Шаран ауданындағы ауыл, Дюртюлин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 29 адамды құрады. Пошта индексі — 452642, ОКАТО коды — 80258820009.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
IC 4062
IC 4062 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SB M типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44836, MCG 7-27-14.
Сыртқы сілтемелер
IC 4062 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Қойнауқаттарды байқап көру
Қойнауқаттарды байқап (сынап) көру. Мұнайлыгазды қойнауқаттарды тесіп өту, мұнай және газ ағымын қамтамасыз ету, қойнауқаттың мұнаймен, газбен, сумен, солардың қосындыларымен қанығу сипатын бағалау, қадағалау тексермелерін және қойнауқаттың сұйық және газ тексермелерін алу, олардың шығымын анықтау, қойнауқаттың қысым мен температура мөлшерлерін анықтау, қойнауқаттың бастыбасты гидродинамикалық параметрлерін есептеуге керекті өзге де көрсеткіштерді нақтылау мақсаттарында ұңғымада жүргізілетін жұмыстар кешені.
Қойнауқаттарды байқап көру процесі
Қойнауқаттарды байқап көру процесі шартты түрде үш сатыға жіктеледі, олар - байқау нысанын таңдап алу және ұңғыманы сынауға дайындау; қойнауқатты зерттеу. Байқау нысанын таңдап алу жалғыз ғана ұңғымадан емес, бүкіл зерттеу ауданынан (бүкіл кеннен) алынған геологиялық, техникалық және геофизикалық мәліметтер жиынтығын пайдалана отырып жүргізіледі. Мұнай геологиясында қойнауқатты сынау шаралары сол қойнауқаттың мұнаймен және газбен қанығу сипатын анықтау, мұнай мен газ қорларының өндірістік категорияларын есептеуге және кенді игеру жобаларын жасақтауға керекті геологиялық-өндірістік мәліметтерді алу мақсатында жүргізіледі.
Қойнауқаттарды сынау жұмыстары
Бұрғылау барысында қойнауқаттарды сынау жұмыстары өнімді аралықтарды тесіп өту ретіне сәйкес, яғни "жоғарыдан төмен қарай" жүргізіледі. Шындыққа сәйкес келетін мәліметтер алудың міндетті шарты тесіліп өтілген тау жыныстарының табиғи сүзбелегіш қасиеттерін сақтау және тау жынысы мен ұңғыма арасындағы гидравликалық байланысты қамтамасыз ету болып табылады. Шегенделген ұңғымадағы сынамалау процесі "төменнен жоғары қарай" жүргізіледі. Зерттелген нысандарды олардан жоғары орналасқан нысандардан оқшаулау цементті көпірлер жасақтау арқылы қамтамасыз етіледі.
Қойнауқатты зерттеу оны тексермелеудің ақырғы сатысы болып табылады. Осы зерттеулер барысында тұрақтанған сүзбелену режиміндегі мұнайдың, газдың, конденсаттың немесе судың өнімділігі, сол режимге сәйкесетін оқпандық және ернеулік қысым мен температура көрсеткіштері, қойнауқаттың қысымның қалпына келу барысы қадағаланады және алғашқы қойнауқаттың қысым мөлшері нақтыланады, ұңғыманың әр түрлі жұмыс режимі жағдайындағы (ұңғыманы сусыз игеру жағдайындағы) сұйықтар мен газдардың құрам өзгерістері анықталады. Нақтыланған көрсеткіштер бойынша өнімдік коэффициенттері, газдың фактор, қанығу қысымы есептеліп шығарылады, пьезоөткізгіштік және су өткізгіштік коэффициенттері анықталады. Барша операциялар тамамдалғаннан кейін бүкіл алынған сұйықтар мен газдардың ернеулік және қойнаулық тексермелері алынады. Мұнайдың, судың, газдың және конденсаттың қойнаулық тексермелерінің саны үштен кем болмауы тиіс.
Алынған тексермелермен әртүрлі зерттеулер жүргізіледі, бұл зерттеулер нәтижесінде төменде келтірілген деректер жиынтығы анықталады. Мұнай үшін: жекелеген фракциялардың фракциялық және топтың құрамы; силикагелдік шайырлардың, шайыртастақтардың, майлардың, парафиндердің, күкірттің, ара-түра сирек металлдардың мөлшерлері; қатты бөлшектердің мөлшері; мұнайдың тұтқырлығы мен тығыздығы (қойнауқаттың және қалыпты жағдайлардағы); қайнау температурасы; қойнауқаттың және беткейлік жағдайлардағы әртүрлі қысымдарға сәйкес мұнай көлемі мен тұтқырлығының өзгерістері; серпінділік коэффиценті; қойнаулық тексермелер көмегімен — мұнайдың газбен канығу қысымы, газдың фактор, сему коэффициенті.
Еріген және дербес газ
Еріген және дербес газ үшін: газ құрамындағы метанның, этанның, пропанның, бұтандардың, пентандардың, гександар мен одан да ауыр көмірсу-тектердің мөлшері (көлемдік % есебімен); сол сияқты аргонның, гелийдің, сутегінің, күкіртсутектің, көмір қышқыл газының, азоттың мөлшерлері; ауаға сәйкес тығыздығы; жылу бөлу қабілеті. Конденсат үшін: қойнауқаттың жағдайдағы мөлшері (г/м3 немесе см3/м3); қойнауқаттың температура жағдайындағы конденсациялану бастамасының қысымы және ернеудегі ең қарқынды конденсациялану қысымы; фракциялық және топтың құрамы; парафин мен күкірт мөлшері; қайнау температурасы; 20 °С жағдайындағы конденсаттың түсі, тығыздығы және тұтқырлығы; әртүрлі қысымдарда іріктелген конденсат шығымы (конденсаттық фактор). Су үшін: пайдалы серіктес түрбөлшектерді (йод, бром, бор, литий, тағы басқа) қоса есептегендегі толық химиялық құрамы; тығыздығы, түсі, қатты бөлшектер мөлшері; суда еріген газдардың мөлшері мен құрамы; органикалық заттардың мөлшері мен құрамы; электрлік кедергісі.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Үлкен Нядокота
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
NGC 3448
NGC 3448 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3448 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32774, UGC 6024, MCG 9-18-55, ZWG 267.27, ARP 205, IRAS10516+5434.
Сырымбет қырғыны
Сырымбет қырғыны – Ресей империясының озбырлық әрекетіне қарсы болған көтеріліс.
1916 жылы патша үкіметінің жарлығымен майдандағы қара жұмысқа адам алына бастағанда, қазақтардың арасынан алғашқы болып бас көтергендердің бipi - Сырымбет балалары еді. Осы тұста Талдықорған, Суковский (Қарабұлақ), Орқаратал (Коминтерн) станицаларындағы орыс-қазақ атамандары, Қапалдан келген қарулы әскерді Желдісайдағы бейқам жатқан бейбіт елге бастап барған. Олар осы елдің тұрғындарын атып, дарға асты. Жүкті әйелдердің ішін жарып, балаларды тірілей көмді. Барлығы 150-дей адам опат болды. Халықты көтеріліске үндеген Жазықбай батыр 11 cepiгімен бipre қапылыста қолға түсіп, ауыр азаппен өлтірілді. 20 қылыш, 16 мылтық жасап үлгерген Байберлі ұстаның қолына шеге қағылып, қылышпен шауып өлтірілді. Патша әскерлерінің асындай айуандық әрекеттері "Сырымбет қырғыны" деген атпен еліміздің тарихында қалды.
1996 жылы осы тарихи оқиғаға 80 жыл толуына байланысты, кiнәciз жандардың қаны төгілген жерге қара тастан белгі қойылып, ас берілді.
Дереккөздер
Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстар Санат:1916 жыл оқиғалары Санат:Ақсу ауданы
637 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:637 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:637 жылы қайтыс болғандар
Ниддаталь
Ниддаталь (Niddatal) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан қала. Веттерау ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9211 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 40,21 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 4 40 017. Қаланың басшысы — др. Бернхард Хертель.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Чили дельфині
Чили дельфині кіші кета тектестер тобына жатады. Оның ұзындығы - 1,7 метр, ал салмағы - 60 кг. Чили дельфинінің түсі - қарасұр, ал бауыры ақшыл болып келеді. Бұл дельфиннің ерінін, тамағын, басын және құйрығын аппақ дақтар басқан. Чили дельфинінің буаздық кезеңі 10-12 айға созылады. Өмір сүру ұзақтығы - 20 жыл. Чили дельфиндері таяз суларда және өзеннің қатты ағысы бар жерлерде тіршілік етеді.
Таралуы
Чили дельфиндерін Оңтүстік Америка, Чили, Валпарайсо, Наварино, Бигл каналдары, Кэйп Хорн және Аргентинадан кездестіруге болады. Олар топтасып тіршілік етеді. Бір үйірде кем дегенде 10- ға дейін дельфин болады. Ал үлкен үйірдегі дельфин саны 50- ге жетеді.
Қорегі
Чили дельфиндері шаянтәрізділермен және сардин, анчоус секілді балықтармен қоректенеді. Олар, сонымен қатар, теңіз балдырларын да жейді.
Дереккөздер
Санат:Дельфиндер
Диадема (Бразилия)
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 386 779 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,65 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12.619,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1959 жылы құрылған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Торральба-де-Калатрава
Торральба-де-Калатрава (Torralba de Calatrava) — Испаниядағы қала. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Сьюдад-Реаль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампо-де-Калатрава ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сьюдад-Реаль елді мекендері
Фрессине-де-Лозер
Фрессине-де-Лозер (Fraissinet-de-Lozère) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Лозер департаментінде орналасқан. Флорак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 38,58 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 48066, пошта индексі — 48220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 224 адамды құрады. Халық тығыздығы — 5,81 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лозер департаментінің коммуналары
Дэнвилл (Кентукки)
Дэнвилл (Danville) — Кентукки штатының Бойл (Boyle) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 15477 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40.9 км² шамасында. FIPS коды — 21-19882.
Новешка (Истья тармағы)
Новешка — Ресейдегі өзен. Рязань облысы,Тамбов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Истья өзенінің сол жағалауынан 41 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Рязань қаласынан Проня өзенін қоспағанда, Копоново ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Теректі (Ақтөбе облысы)
Теректі — Ақтөбе облысы Темір ауданы, Тасқопа ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2013 жылы таратылған.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 113 адам (53 ер адам және 60 әйел адам) болса, 2009 жылы 72 адамды (40 ер адам және 32 әйел адам) құрады.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Шұбарқұдық кентінен оңтүстік-батысқа қарай 64 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Темір ауданының таратылған елді мекендері
Николай Николаевич Логутов
Николай Николаевич Логутов - Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің мүшесі
1950 жылы 31 қазанда Алматы қаласында туған. В.И. Ленин атындағы қазақ политехникалық институтын бітірген.
Педагогикалық мінездеме
Педагогикалық мінездеме - оқушыңың белгілі пәндер мен әрекет түрлері бойынша үлгерімін және жүріс-тұрысын, оның сыныптан тыс және қоғамдық қызметін, белгілі бір пәндерге қызығушылығын және бейімділігін, денелік және ой жүйесінің дамуын, тәртібі мен адамгершілік серпінің көрсететін құжат. Баланы бақылау негізінен, есепке алу материалдарынан және арнайы зерттеу бойынша сынып жетекшісімен, тәрбиешілерімен құрастырылады.
Николай Николаевич Логутов
Институтты бітіргеннен кейін Металлургия және байыту институтында инженер болып жұмыс істеген.
1975 - 1976 жж. – Фрунзе аудандық комсомол комитетінің бөлім меңгерушісі.
Педагогикалық мінездеме
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Николай Николаевич Логутов
1977 - 1981 жж. – Әуезов аудандық комсомол комитетінің бірінші хатшысы.
1981 - 1983 жж. – Қазақстан Әуезов аудандық партия комитетінің бөлім меңгерушісі.
1983 - 1985 жж. – Қазақстан Алматы қалалық партия комитетінің бөлім меңгерушісінің орынбасары.
1985 жылы – халық депутаттары Әуезов аудандық кеңесінің атқарушы комитеті төрағасының орынбасары.
1985 - 1990 жж. – Қазақстан Әуезов аудандық партия комитетінің хатшысы.
1990 - 1992 жж. – халық депутаттары Калинин аудандық кеңесі атқару комитетінің төрағасы.
1992 - 1994 жж. – Әуезов аудандық әкімшілігінің басшысы.
1994 - 1998 жж. – «Құрылтай» сауда фирмасының төрағасы.
1996 жылы – Қазақстандағы Тверьуниверсалбанк өкілдігінің (Алматы қ.) директоры.
1998 - 2012 жж. – Алматы облысы Іле ауданының әкімі.
2012 жылғы қаңтардан бастап - бесінші сайланған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің мүшесі. «Нұр Отан» Халықтық Демократиялық партиясының мүшесі, партиялық тізім бойынша сайланған.
«Құрмет» орденімен марапатталған.
Үйленген, екі баласы, екі немересі (қыз және ұл) бар.
Дереккөздер
Санат:1950 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары
Қосшеген каналы
Қосшеген каналы – Жайық-Көшім суғару-суландыру жүйесіне кіретін арна. 1972 жылы салынған.
Гидрологиялық сипаты
Суды Тайпақ каналынан алады. Ұзындығы 66,3 км. Су ағыны 5 м3/с. Қосшеген каналы Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданының Алмалы және Жаңақала ауданының Бірлік елді мекендерін сумен қамтамасыз етеді.
Дереккөздер
Санат:Батыс Қазақстан облысы каналдары
Кара-Унгур
Кара-Унгур — Қазақстандағы өзен. Ақтөбе облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Қиялыбөрте өзенінің оң жағалауынан 70 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Орск қаласынан Сакмара өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ақтөбе облысы өзендері
Лек-Шор
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Қазыбек (шың, Кавказ)
Қазыбек, Мкинвари – Үлкен Кавказ тауларының Бүйір жотасындағы шың, Грузия мен Ресей шекарасында орналасқан. Абсолютті биіктігі 5033 м. Казбектің шығыс етегінен Әскери-Грузин жолы және Терек өзенінің аңғары өтеді. Шың конус пішінді сөнген жанартаудан тұрады. Оның іргетасы төм. юра кезеңінің тақтатастарынан түзілген. Басын көп жылдық қар мен мұзқар (фирн) алып жатыр, одан Деводорак, Чач, Суатиси, Мна, Гергет, т.б. аңғарлық мұздықтар басталады. Мұздықтардың жалпы аум. 135 км². Беткейлерін субальпілік шалғын көмкерген. Гергет мұздығында биік таулы метеорол. ст. орналасқан. Солтүстік бөлігінде Солтүстік Осетия қорығы бар. Казбек шыңы альпинизм және туризм аймағы саналады.
Доцца
Доцца  (Dozza) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Болонья провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5886 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 234 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 24 км² шамасында. Пошта индексі — 40060.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Хасан хадис
Хасан хадис (حديث حسن, жақсы хадис) деп иснады сахих хадис сияқты үздіксіз, яғни арасында белгісіз адам жоқ, барлық жеткізушілер (рауи) хадисті бір-бірінен алған және сенуге лайықты, тақуа, жаттау қабілеті жақсы мұсылмандар жеткізген хадис. Бірақ хасан хадистің дәлелінің күші сахих хадистен төмен. Хадистердің бұл категорияға жатқызылу себебі хадис ғылымының кітаптарында тереңірек зерттеледі.
Тағы қараңыз
Санат:Хадис Санат:Хадис ғылымы
Алаш партиясының бағдарламасы
Алаш партиясының бағдарламасы - 1917 жылы "Қазақ" газетінде пайда болған бағдарлама. Жоба жасаушылар: Әлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсынов, Міржақып Дулатов, Елдес Ғұмаров, Есенғали Тұрмағанбетов, Ғабдулхамит Жүндібаев, Ғазымбек Бірімжанов.
І. Мемлекет қалпы
Ресей демократиялық, федеративтік республика болу (Демократия мағынасы- мемлекетті жұрт билеу. Федерация мағынасы - құрдас мемлекеттер бірлесуі. Федеративтік республикада әр мемлекеттің іргесі бөлек, ынтымағы бір болады. Әрқайсысы өз тізгінін өзі алып жүреді.) Үкімет басында Учредительное собрание мен Г.Дума қалауынша кесімді жылға сайланатын президент болу. Президент халықты министрлер арқылы бағу, ол министрлер Учредительное собрание мен Г.Дума алдында жауапты болу. Депутаттар тегіс, тең, төте һәм құпия сайлаумен болады. Сайлау хұқында қан, дін, еркек-әйел талғаусыз болу. Законды жалғыз ғана Г.Дума шығару һәм Г.Дума үкімет үстінен қарап, ісін тексеру, запрос (сұрау) жасау хұқы да Г.Думада болу. Мемлекет салығы Г.Думасыз салынбау.
ІІ. Жергілікті бостандық
Қазақ жүрген облыстардың бәрі бір байланып, өз тізгіні өзінде болып, Россия Республикасының Федерациялық бір ағзасы болу. Реті келсе, қазақ автономиясы сыбайлас жұрттармен әзірге бірлесе болу, реті келмесе, бірден-ақ өз алдына жеке болу. Қайткенде де осы күнгі земстволықты қабыл алу. "Алаш" партиясы қазақтың би, болыс, аулнайлары сияқты орындарында қызмет ететін адамдар жұртқа пайдалы, жұрт үшін қызмет етерге көңілді адамдар болуына жаһид қылады (тырысады). Земстволардың управаларында, милицияларында таза қызметші боларлық адамдардың атын халық қалауына салады. "Алаш" партиясы әділдікке жақ, нашарларға жолдас, жәбірлерге жау болады. Күш-қуатын игілік жолына жұмсап, жұрт тарақи ету жағына бастайды (дамыта бастайды).
ІІІ. Негізгі құқық
Ресей республикасында дінге, қанға қарамай, еркек-әйел демей адам баласы тең болу. Жиылыс жасауға, қауым ашуға, жария сөйлеуге, газет шығаруға, кітап бастыруға – еркіншілік; үкімет қызметшілері иесінен рұқсатсыз ешкім табалдырығын аттамаушылық; заңсыз жолмен ешкімді үкімет адамдары ұстамаушылық; сот сұрамай, билік айтылмай тұтқын қылмаушылық; қылмысты болған адам сот бар жерде 24 сағат ішінде, сот жоқ жерде бір жетіден қалмай сотқа тапсырылып, жабылса, судья үкімімен жабылу. Кісі хатын ашқанда – айып, оқығанға жаза болу.
V. Сот және билігі
Әр жұрттың билік пен соты тұрмыс ыңғайына қарай болу. Би һәм судья жергілікті жұрттың тілін білу. Аралас жерде соттың тергеу- тексеруі һәм үкімі жергілікті жұрттың қай көбінің тілінде айтылу. Би һәм судья орнынан тергеусіз түспеу. Билік һәм сот жүзінде жұрт біткен тең болу; Құдайдан соңғы күшті би өәм судья болып, кім де болса, олардың үкіміне мойынсұну. Айтылған үкім тез орнына келу. Зор жазалы қылмыстар присяжный сотпен қаралу. Қазақ көп жерде сот тілі қазақ тілі болу. Присяжныйлар қазақтан алыну. Қырдағы ауыл, болыс ішіндегі билік пен сот жұрт ұйғарған ереже жолымен атқарылу.
VI. Ел қорғау
Ел қорғау үшін әскер осы күнгі түрде ұсталмау. Әскерлік жасқа жеткен жастар жерінде үйретіліп, жерінде қызмет ету: әскер табына бөлгенде туысқан табына қарай бөлу. Әскерлік міндетін қазақ атты милиция түрінде атқару.
VII. Салық
Салық әл-ақуаты, табысқа қарай байға – байша, кедейге кедейше әділ жолмен таратылу.
VIII. Жұмысшылар
Жұмысшылар закон панасында болу. (Қазақ жерінде завод- фабрика аз, сондықтан қазақтың жұмысшылары да аз. "Алаш" партиясы жұмысшылар турасында социал-демократтардың меньшевик табының программасын жақтайды.)
IX. Ғылым – білім үйрету
Оқу ордаларының есігі кімге де болса ашық һәм ақысыз болу; жұртқа жалпы оқу жайылу. Бастауыш мектептерінде ана тілінде оқу; қазақ өз тілінде орта мектеп, университет ашу; оқу жолы өз алды автономия түрінде болу; үкімет оқу ісіне кіріспеу; мұғалімдер-профессорлар өзара сайлаумен қойылу; ел ішінде кітапханалар ашылу.
Х. Жер мәселесі
Учредительное собрание негізгі закон жасағанда жер сыбағасы алдымен жергілікті жұртқа берілсін деу; қазақ жер сыбағасын отырған жерлерден алып орнасқанша, қазақ жеріне ауған мұжық келмеу: бұрын алынған жерлердің мұжық отырмағандары қазаққа қайту; қазаққа тиетін жер сыбағасын жергілікті комитетер кесу; сыбаға өлшеу- норма жердің топырағы мен шаруашылық түріне қарай жасалу; сыбағадан артылған жер земство қолында болу; артық тұрған жерден ел өскенде ауық-ауық сыбаға кесіліп берілу; Түркістанда жермен бірге су сыбағасы да кесілу; жерді қазақ үй басына иеленбей, ауыл-аймақ, туысқан табына меншіктеп алу; һзара әділдің жолмен пайдалану.
Жер законінде жер сату деген болмау, әркім өзі пайдалану. Пайдасынан артық жер сатылмай, земствоға алыну. Жердің кені, астыңғы байлығы қазынанікі болып, билігі земство қолында болу.Аса зор ағаш, зор өзендер мемлекеттікі болып, аз ағаш һәм көп байлықтары земство мүлкіне саналу.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан саяси партиялары
Ритя (Габрово облысы)
Ритя (Ритя) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5370. Телефон коды — 06726. ЕКАТТЕ коды — 62726.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Тасөткел бөгені
‎
Тасөткел бөгені — Жамбыл облысы Шу ауданы жерінде, Ақсу өзенінің Шуға құйылатын тұсында орналасқан. 1963 жылы іске қосылып, 1974 жылы қайта жөнделген.
Ақсораң ауылдық округі
Ақсораң ауылдық округі – Ақмола облысы Сандықтау ауданындағы әкімшілік бірлік. 2023 жылға дейін Новоникольск ауылдық округі деп аталған.