cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эдмонд Фишер
Ғылыми еңбегі
Эдмонд Фишер және Эдвин Кребс ынтымақтастығы Фишер Вашингтон университеті көшкеннен кейін алты айдан соң басталды. Олар гликогенфосфорилаза ферментін бақылап гормондар мен кальций туғызатын реакциялар сериясы, бұл ферменттің активтендіру-залалсыздандырылуына әкелетінін тапқан. Ферменттің активтендіру-залалсыздандырылуы кері фосфорланудан болған. Фишер мен Кребс ашқан процесс, екі ферменттермен: протеинкиназа және фасфатаза катализденеді. Протеинкиназалар (ең жиі кездесетіндері — тирозинкиназа) фосфаттық топты АТФтен ферменттің гидроксильді тобына аударады. Бола тұра ферменттің конформациясы өзгерістерге ұшырайды және ол каталитикалық белсенді болады. Содан кейін ақуыз фосфатазасы фосфат тобын тұтандырып, ферментті бастапқы енжар түріне қайтарады. Осындай ферменттер қызметінің циклдік реттелуі және онымен байланысты метаболиттік процестер табиғатта өте кең таралған болып шықты.
1992 жылы қайтымды ақуыз фосфорлануын ашу үшін Фишер мен Кребс Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды.
Сілтемелер
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері Санат:АҚШ биохимиктері Санат:6 сәуірде туғандар Санат:Шанхайда туғандар Санат:Женева университеті түлектері
IC 3486
IC 3486 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41682, MCG 2-32-131, ZWG 70.164, VCC 1491, ARAK 376.
Өзімшілдік
Өзімшілдік, эгоизм (лат. ego – мен) – 1) адамды қоғам мен басқа адамдарға қатынасы тұрғысынан сипаттайтын өмірлік принцип пен моральдық қасиет. Ол басқалардың мүддесімен санаспайтын, тек өз мүддесін ғана көздейтін адамның жеке басының теріс қасиетін бейнелейді. Өзімшілдік адамгершілікке жат қасиет болып саналады; 2) субъектінің құндылық бағдары; өмірлік қарекетінде өз қамын, өз қажетсінулерін басқа адамдар мен әлеуметтік топтардың мүдделерінен үстем санау. Өзімшілдік көріністеріне адамның өзге біреуге жеке басының мақсаттарына жетудің объектісі, құралы деп қарау тән. Адам бойында өзімшілдіктің белең алуы, тұлғаны, индивидті тәрбиелеуде кеткен кемшіліктерден болады. Отбасындағы тәрбиенің бағдары баланың өзін тым жоғары санауына, яғни эгоцентризміне бағытталса, онда бала да мүдделерін, қажетсінулерін ғана негізге алатын мінез-құлық қалыптаса бастайды. Есейе келе мұндай мінез-құлық арқылы өзін ғана жақсы көрушілік, өзінен басқаның күйініш-сүйінішіне немқұрайдылық танытып, субъектінің сыртқы дүниеде өзін оқшау, жалғыз санаушылығы туындайды. Кейбір психологтар тұжырымдамаларда өзімшілдік адамның туа біткен қасиеті, осының арқасында ол өзінің өмірлік қарекетін қамтамасыз етеді делінеді.
thumb|175px| alt=A.| [[Эгоизм.]]
Түлкібай батыр
ТҮЛКІБАЙ БАТЫР (т.-ө. ж. б.) – батыр Кіші жүздегі Алаша руынан шыққан. Қоқандықтар салған, Күмісқорғанның билеушісі Ниязбек қазақтарды қатты қысымға алған. ТҮЛКІБАЙ БАТЫР шөмекей Тоғанас, табын Бұқарбай батырлардың көмегімен 1848 – 1850 ж. бекке қарсы шаққан. Жол үстінде келе жатып, аударыспақ ойнағанда ТҮЛКІБАЙ БАТЫР Қоқан бегін жеңіп, атын алады. Осыған кектенген Қоқан бегі ТҮЛКІБАЙ БАТЫРды өлтіріп, ауылын шапқан.
Өзімшілдік
Өзімшілдік – адамның қоғамға және басқа адамдарға өз мүддесін жоғарғы қою тұрғысынан қарауымен сипатталатын өмірлік принцип. Эгоизм жеке тұлғаның қоғамның және басқа адамдардың мүдделерімен санаспай, тек өз мүддесін ғана көксеуінен көрінетін индивидуализм көріністері формаларының бірі. Дж. Ролз Эгоизмнің үш түрін бөліп көрсетеді:
Түлкібай батыр
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Өзімшілдік
Өз бастауларын Қайта өркендеу кезеңінен алатын жаңа еуразиялық қоғамдық ой дүниесі “парасатты эгоизм” тұжырымдамасын дамытып, Эгоизмның жалпының игілігіне қызмет жасау мүмкіндіктерін көрсетті. 17 – 19 ғасырларда өмір сүрген Батыс Еуропалық ойшылдар Гоббс, Мандевиль, А.Смит, т.б. Эгоизм экономикалық және саяси қызметтің қозғаушы күші, қоғамдық өмірдің маңызы факторы деп білді. Эгоизмнің нормативтік шектеулері негізгі моральдық құқықтық талаптармен жүзеге асырылады.
Дереккөздер
Санат:Адам қасиеттері
Белкөл кенттік әкімдігі
Белкөл кенттік әкімдігі – Қызылорда қалалық әкімдігі аумағындағы бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Бірқазан ауылы кіреді. Орталығы – Белкөл кенті.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 3058 адамды құрады.
Салмон (Айдахо)
Салмон (Salmon) — Айдахо штатының Лемхи округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 4.6 км². FIPS коды — 16-71650.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 3122 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Лемхи округы (Айдахо)
Громотуха (Маралиха тармағы)
Громотуха — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Маралиха өзенінің оң жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Френ-о-Мон
Френ-о-Мон (Fresnes-au-Mont) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Коммерси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,89 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55197, пошта индексі — 55260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,19 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Қалалық шу
Қалалық шу – қала тұрғындарының организміне қолайсыз әсерін тигізетін физикалық фактор, яғни гигиеналық шараларды талап ететін коммуналдық гигиена бағыттарының бірі. thumb|right|300px| Шудан қорғау экраны конструкциясының түрлерінің бірі
Шу және оның нормалары
Серпімді орта (ауа, сұйық, қатты зат) бөлшектерінің белгілі бір күштің әсерінен туған толқынды тербелісті дыбыс деп атайды.
Серпімді ортаның тербеліс қозғалысы белгілі бір жиіліктегі дыбыс толқындарын тудырады және герцпен (Гц) белгіленеді. Гц 1 секунд ішіндегі дыбыстың бір тербелісіне тең. Жиілігі 16-20000 Гц-қа дейінгі аралықта болатын дыбыстарды ғана адам ести алады. Бірақ төменгі жиілікті (400 Гц-тан төмен) жоғары жиілікке қарағанда адам нашар естиді. Адам жасы ұлғайған сайын жоғарғы жиілікті дыбыстарды да (20000-нан 12000 Гц-ке дейін) нашар ести бастайды. 800-6000 Гц аралығындағы дыбыстарды адамның есту жүйесі өте жақсы естиді. Жиілігі 16 Гц-тан төмен дыбыстар инфра дыбыс деп аталады, 20000 Гц-тан жоғарғы дыбыс ультра дыбыс деп аталады. Адамның есту мүшесі бұл дыбыстарды қабылдамайды.
Адам организміне қолайсыз әсерін тигізетін, оның жұмысы мен демалысына кедергі жасайтын дыбыстардың жиынтығы немесе әр түрлі жағымсыз дыбыстар шу деп аталады.
Шудың диапазоны 16-400 Гц аралығыңда болғанда – төменгі жиілікті, ал 400-1000 Гц аралығында – орташа жиілікті, 1000 Гц-тан жоғары – жоғары жиілікті деп аталады. Ауада таралатын дыбыс толқындары ауалық дыбыс деп аталады. Бұл кезде дыбыстың шығу көзімен жанасқан ауа тербеліс үрдісіне қатысады да, оның бөлшектері араласып, атмосфералық қысымды өзгертеді. Атмосфералық қысымға қосымша дыбыстың әсерінен пайда болатын қысым дыбыстық қысым деп аталады. Ол Ньютонның 1 шаршы м-ге қатынасымен өлшенеді (Н/м2).
Дыбыстың жылдамдығы оның таралатын ортасының тығыздығына байланысты. Орта тығыз болған сайын, дыбыстың жылдамдығы да жоғарылайды. Ауада ол 334 м/сек-қа тең, ағашта – 400 м/сек, суда – 1430 /сек, кірпіште – 3000 м/сек тең және т.с.с. Дыбыс толқынының нақтылы энергиясы бар және ол дыбыстың күшін анықтайды. Дыбыс күші 1 секунд ішінде 1 шаршы метр ортадан өтетін дыбыс энергиясының саны. Дыбыстың қуаттылығы немесе қарқындылығы В/м2-пен өлшенеді. Дыбыстың қаттылығы деп дыбыстың есту мүшелерімен қабылданатын шамасын айтады. Дыбыстың физикалық шамасы, яғни оның қарқыңдылығынан айырмашылығы – қаттылық субъективті шама және ол әр адамның өзіндік естуіне байланысты. Дыбыс параметрлерінің шамасы өте кең ауқымда өзгеріп отырады және оларды абсолюттік бірлікте (Н/м2 және Вт/м2) өлшесек, 10-13 белгісі бар сандар шығады. Сондықтан шуды ыңғайлы бағалау үшін дыбыстың қысымы мен қарқындылығының абсолюттік шамасын емес, олардың логарифмді бірліктеріндегі салыстырмалы деңгейін қолданады. Бұл үшін Бела шкаласын пайдаланады, оның әрбір сатысы бел деп аталады және алдындағымен салыстырғанда дыбыстың 10 есе күшеюіне сәйкес келеді. Практикалық мақсатта децибелді (10 еседен аз шама) қолданады.
Децибел шкаласы есту дәрежесінен басталады және пайда болған шудың осы дәрежеден қанша есе жоғары екенін көрсетеді. Мұны қолдану өте ыңғайлы, себебі дыбыс қарқындылығының есту шегінен ауыру сезімінің шегіне дейінгі барлық диапазоны 140 дБ сыйып орналасады. Мұндай жағдайда дыбыс қысымының шекті шамасын стандарт ретінде пайдаланады. Кейде шу қарқындылығы фонмен көрсетіледі. Фон – бұл дыбыс қысымының деңгейі 1 дб-ге сәйкес 1000 Гц жиіліктегі дыбыс.
Шудың шығу көздері тудыратын дыбыстық қысымның деңгейлері: 140 дБ-дегі дыбыстық қысым адамның есту мүшесінде ауыру сезімінің пайда болуына әкеліп соғады, ал қысым одан әрі жоғарыласа, есту анализаторына зақым келеді.
Кез-келген шудың шығу көзінің дыбыстық энергиясы жиілік спектрін құрайтын жиілік бойынша белгіленеді. Тәжірибе жүзінде шуды өлшеу үшін және акустикалық есептеу жүргізу үшін барлық спектрді нақтылы ені бар орташа геометриялық жиіліктерге бөледі. 1:2 тең шекті жиіліктердің қатынасы октава деп аталады. Шудың барлық диапазоны 9 октаваға бөлінеді: 63; 125; 250; 500; 1000; 2000; 4000; 8000 Гц. Шу спектрінің октавалық жолақтарға бөлінуі әр түрлі шығу көздерін салыстырып бағалауға мүмкіндік береді, атап айтқанда, машиналардың, сондай-ақ дыбыстық қысым деңгейін нормалауға мүмкіндік береді. Кез-келген шудың құрамында дыбыстардың барлық жиілігі болады, бірақ жекелеген октаваларға уақыт бойынша өзгеретін дыбыс қысымының әр түрлі деңгейі сәйкес келеді. Сондықтан барлық шулар спектр бойынша ғана емес, уақыт белгілері бойынша да бөлінеді.
Шудың жіктелуі
Шудың жіктелуі октавалық жиіліктер бойынша дыбыс қысымы деңгейінің бөлінуіне және олардың уақыт бойынша өзгеруіне негізделген. Шу негізгі екі белгілері бойынша бөлінеді: спектрлік және уақыт бойынша. Тұрақты шуға тұрақты жұмыс істейтін электр қондырғыларының (насосты, вентиляциялық, компрессорлық) шулары жатады. Тұрақсыз шулардың көздері өте көп, сонымен қатар олар ұйымдастырылған және ұйымдастырылмаған түрінде болады. Бұларға транспорттың барлық түрі (жердегі, ауадағы, судағы), барлық циклді өнеркәсіп қондырғылары және барлық кездейсоқ шулар жатады.
Шудың гигиеналық параметрлері
Адамдар күндіз-түні болатын бөлмелерде дыбыс деңгейі күндізгі және түнгі уақыт үшін жеке-жеке нормаланады. Олардың айырмашылығы 10 дБА болады. Санитарлық нормада шудың сипаттамасына және нысанның орналасқан жеріне байланысты рұқсат етілген деңгейлерге түзетулер енгізіледі. Мысалы, тональді және импульсті шулар үшін демалыс орындарында нормативтер 5 дБА-ға төмендетіледі, яғни рұқсат етілген деңгейі қатаңдатылады, ал салынып біткен құрылыс аудандары үшін 5 дБА-ға жоғарылатылады. Шудың нормативті деңгейлерін барлық министрліктер мен мекемелер міндетті түрде орындаулары тиіс.
Қалалық шудың шығу көздері
Қалалық шуды 4 негізгі түрге бөлуге болады: транспорттық, кварталдық, өндірістік, пәтерлік. Алғашқы 3 түрі сыртқы шуға (ғимараттың сыртында), ал пәтерлік — ішкі шуға (ғимараттың ішінде) жатады.
Транспорттық – қазіргі уақытта қала жағдайындағы ең көп тараған түрі. Шығу көздері — автомобильдер, трамвайлар, троллейбустар және темір жол мен әуе транспорттары. Олар жалпы шудың 80 пайызын құрайды. Автотранспорт қалалық шудың шығу көзі болып саналады және ол үш факторға байланысты: қозғалыс қарқындылығы, қозғалыс жылдамдығы және транспорт ағынының құрамы. Қозғалу жылдамдығы жоғары болған сайын шу деңгейлерінің шамалары да жоғары болады. Транспорт жылдамдығы жоғары жолдарда бұл көрсеткіш – 87 дБА, магистралды жолдарда – 85 дБА, аудандық жолдарда 81 дБА-ға жетеді. Қазіргі ірі қалаларда машиналар қозғалысының қарқындылығы сағатына 5-10 мың бірлікке дейін және одан да жоғары болуы мүмкін. Бұл кезде өндірістік орталықтарда және құрылысы жаңадан жүріп жатқан қалаларда транспорт ағынының 90 пайызына жуығы ауыр жүк транспортына келеді. Шу транспорт жүретін жолдардан тек магистралдардың жанына орналасқан аумақтарға ғана емес, тұрғын құрылыстың түкпіріне дейін енеді. Қалалық транспорттардың барлық түрлерінің ішінде трамвай ең шулы болып саналады. Оның қозғалысынан туатын шудың деңгейі автомобильден шығатын шуға қарағанда 10 дБА-ға жоғары. Бірақ транспорттың осы түрінен бірқатар артықшылықтарына (атмосфераны ластамайды, шығыны өте аз) байланысты бас тартпайды. Сондықтан қазіргі уақытта бірқатар елдерде трамвай жолдары салынып және бұрынғылыры кеңейтілуде.
Қалалық транспорттан пайда болатын шудың төменгі және орташа жиіліктегі параметрлері болады және өте қашық жерлерге дейін таралады. Дыбыстық қысымның максималды деңгейі 400-800 Гц аралығында болады. Көптеген акустикалық зерттеулер транспорт қозғалысының сипаттамалары мен тұрғын аудандардағы шу деңгейлерінің өзара байланысты екенін анықтады.
Кварталдық қалалық шу төменгі жиіліктен өте жоғары жиіліктікке дейінгі диапазонда болады. Шығу көздерінен 1 метр қашықтықтағы дыбыстың деңгейі: Өндірістік. Кәсіпорын мекемелерінің тұрғын аудандарға жақын орналасуы акустикалық талаптың бұзылуына әкеп соқтыратын елеулі фактор болып табылады. Нысандардағы шудың шығу көздері өте әр түрлі болады. Спектрлік белгілері бойынша бұлар көбінесе кең жолақты шу болып келеді, ал уақыт бойынша – тұрақты болады.
Сыртқы шудың ең жоғары деңгейі 500-1000 Гц диапазонда байқалады және олардың шамалары өте үлкен деңгейде болулары мүмкін: Пәтерлік шу екіге бөлінеді: тұрмыстық (адамдардың тіршілігіне байланысты) және механикалық (инженерлік және санитарлы-техникалық) қондырғылар арқылы пайда болады. Қазіргі кездегі ғимараттардағы, әсіресе бірінші қабатында сауда және коммуналды-тұрмыстық нысандар орналасқан кезде, шу шығаратын қондырғылардың 30 түрі болады: қоқыс өткізгіштер, вентиляция, кондиционерлер және т.б. Тұрмыстық ауа шуларына қатты сөйлеу, балалардың жылауы, музыкалық аспаптарда ойнау, ән айту, радио қабылдағыштардың, магнитофондардың, теледидарлардың, шаң сорғыштардың, кір жуатын машиналардың және т.б. жұмысы жатады. Ауалық шудан басқа пәтерлерде құрылымдық шу да болады, олар ғимараттардың құрылымдары арқылы беріледі. Олар жүрген кезде, билеген кезде, балалардың жүгірген, жиһаздарды қозғаған кезде, сондай-ақ механикалық қондырғышар жұмыс істеген кезде пайда болады. Құрылымдық шудың ауалық шудан айырмашылығы – ол ғимараттардың құрылымдары арқылы өте алыс орналасқан бөлмелерге де жетуі.
Шудың таралу заңдылықтары
Қалалық шудың шығу көздері нүктелі, сызықты және үздікті болып үш түрге бөлінеді: Дыбыс толқындары шудың шығу көздерінен қоршаған ортаға энергиясын жоғалта отырып, шашырап және сіңіріліп таралады. Бұл үрдістің дәрежесі арақашықтыққа, атмосфера жағдайына, оның ішінде метеорологиялық жағдайларға және дыбыс ағыны жолындағы кедергілердің болуына байланысты. Бұл бөгеттер сіңіретін және шағылысатын экрандар ролін атқарады. Ылғалды атмосферада дыбыстарды су молекулалары сіңіреді, ал құрғақ ауада шуды сіңіру байқалмайды. Дыбыс толқындарының түзу сызықпен таралуына, егер әр түрлі бағытта соқса, жел де кедергі жасайды.
Дыбыс толқындарының азаюына жасыл көшеттер де әсерін тигізеді. Бірақ бұл факторлардың арнайы шудан қорғайтын жасыл көшеттер жолағын отырғызғанда ғана маңызы бар. Бұл кезде ағаш бастарының және тік сызық бойынша жер бетіне дейін алшақ үзілген жері болмау керек. Кәдімгі жасыл жолақтар шу деңгейін өте аз төмендетеді. Бірақ қандай жағдай да бұл фактордың тек жылдың жаз мезгілінде ғана маңызы бар.
Шудың таралуына дыбыс толқындары жолына әсер ететін әр түрлі кедергілер: ғимараттар, қабырғалар, төмпешіктер, үйінділер, шұңқырлардың құламасы. Мұндай экрандардан дыбыс шағылысады және олардың артында акустикалық кідірту пайда болады. Бірақ дыбыс толқыны толық шағылыспайды, себебі оның бір бөлігі бөгетті айналып өтеді. Бұл құбылыс дифракция деп аталады.
Экрандау – шуға қарсы қолданатын шараның ең нәтижелі түрі. Жасыл көшеттердің шуды төмендетуі 10 дБА-дан аспайды, ал экран арқылы дыбыстың төмендеуі 20 дБА және одан да жоғары болады. Әсіресе экранның артында 50 м қашықтықка дейінгі жерде жоғары болады. Тіп-тік қабырғадан гөрі, жантайған қабырғалар тиімдірек болады. Бірінші жағдайда екі рет шағылысуы мүмкін, ал екінші жағдайда дыбыс толқыны шағылысқаннан кейін қайтып келмейді, тіпті биік ғимараттардың маңайынан да алшақ кетеді. Дыбыс толқындарының осындай бірнеше рет шағылысуы дыбыстың шығу көзі жабық бөлмеде болғанда, тұйықталған ауа кеңістігінде байқалады. Мұндай жағдайда дыбыс энергиясының тығыздығы үлкейеді және дыбыстың өшу уақыты (реверберация) ұзарады. Бір қондырғыдан пайда болатын дыбыс қысымы ашық ауаға қарағанда жабық бөлмеде 15 дБА-дан жоғары болады.
Шудың организмге әсері
Адам денсаулығына шудың зиянды әсерін айтудан бұрын, дыбыстың мүлдем болмауының өзі де қолайсыздық туғызатынын да есте ұстаған жөн. Адам өмірі дыбыс әлемінде өтетіні белгілі, сондықтан мүлдем тыныштық оның рухын сөндіреді. Шудың организмге теріс әсер етуі кезінде өзгерістер арнайы және арнайы емес түрінде көрінеді. Арнайы әсерлер – есту мүшелеріне, ал арнайы емес түрінде – басқа мүшелер мен жүйелерге әсер етеді. Шудың қолайсыз факторларының біріне сөйлеу байланысын бөгеу жатады. Мекемелерде, мектептерде, тұрғын ғимараттарда сөйлеуге кедергі жасау адамдарда ширығудың пайда болуына себепші болады. Мысалы, жай әңгімелескен кезде, егер шудың деңгейі 45 дБА болса, сонда ғана сөздерді 100 пайыз түсінуге болады; ал шу деңгейі 65 дБА болған кезде дауыс желбезегіне күш салу керек, 72 дБА болғанда дауысты жоғарылату керек. Егер шу деңгейі сөйлеу деңгейінен 10 дБА-ға жоғары болса, онда сөзді түсіну 95 пайызға кемиді. Есту шегі – 140 дБА деңгейінде болғанда құлықтың дабыл жарғағы тінінің (ткань) созылуына алып келеді, сонымен қатар ауырсыну сезімдері төменгі шектер (110-130 дБА) кезінде де пайда болады. Есту мүшелерінде дімкәстік болса, құлақта ауыру сезімі 80-90 дБА пайда болады.
Әр түрлі елдер ғалымдарының көрсетуі бойынша, кейінгі 10 жыл ішінде қалалық шу жылына 0,5-1,0 дБА-ға өсіп отыр. Мұндай жағдайларда есту анализаторына үнемі күш түсіп, есту шегінің біртіндеп 10-25 дБА-ға көбеюіне алып келуде. 65 дБА деңгейіндегі шу әсер еткенде есту шегі 10 дБА-ға жоғарылайды, ал 80 дБА деңгейіндегі шу есту қабілетін 15-25 дБА-ға төмендетеді.
Шу арқылы пайда болатын арнайы емес өзгерістер: Балалар шудың әсеріне өте сезімтал келеді және қауіптілік тобына жатады. Егер сыныпта шудың деңгейі 45 дБА-дан жоғары болса, онда оқушыларда есту сезімі төмендейді, қажу және бас ауыруы пайда болады. Оқушылардың ой еңбегі, қабілеті және үлгерімі де бірден нашарлайды. Шудың балаларды ояту деңгейі – 50 дБА-ға, ал үлкен адамдар үшін – 30 дБА, ал кәрі кісілер үшін одан да төмен.
Ауру адамдар жүйке және жүрек-қан тамыр жүйелерінің қызметі бұзылғандықтан, олар шудың әсеріне өте сезімтал келеді. Аурулардың сауығуы ұзаққа созылады, ауруханада жату мерзімі де ұзарады. Осыларды ескере отырып, бірқатар гигиенистер емдеу мекемелері палаталарындағы дыбыс деңгейін 35 дБА-дан 30 дБА-ға дейін азайтуды (күндізгі уақытта) ұсынған.
Шудан қорғау
thumb|right|200px| Шудан қорғау экраны Шудан қорғау үш негізгі бағыт бойынша жүргізіледі:
Кейінгі жылдары қалаларда шет елдерде шығарылатын автомашиналардың саны көбеюде. Әдетте, олар шудың деңгейі өте төмен болуымен сипатталады. Қуаттылығы 200 ат күшіне дейінгі жүк таситын машиналардың шуының деңгейі 86 дБА-дан аспайды. Бірақ пайдалану мерзімі ұзаққа созылған сайын барлық транспорттар шуының қарқындылығы жоғарылайтындығын ескерген жөн. Сондықтан Ішкі Істер Министрлігіне шудың шығу көзі болатын автокөліктердің техникалық жағдайына бақылау жүргізу жүктелген.
Елді мекеңдерді транспорттық шудан қорғау үшін қарастырлған құрылыс-акустикалық шаралар : thumb|right|350px|Шудан қорғау мақсатында қала аумағын аймақтарға бөлу:  1 – әуежай; 2 – транзитті магистраль; 3 – селитебті аймақ; 4 – саябақты аймақ; 5 – спорттық аймақ; 6 – өндірістік аймақ.
Темір жол транспортының шуын шектеу жолдары: Көлік шуымен күресуде сәулет-жоспарлау шешімдерінің, яғни құрылыстың ұтымды әдістерін және арақашықтығын сақтаудың маңызы зор. Егер аумақ ауданы шектеулі болса, шудан қорғайтын қалқалар қосылады. Оған табиғи және жасанды (жер бетіндегі шұңқырлар, қабырғалар, сайлар) қалқалар жатады. Бұл кезде негізгі заңдылықты ескерген жөн – қалқаның тиімділігі оның биіктігі мен еніне тура пропорционал және шудың шығу көзінің қашықтығы мен оның жер бетінен биіктігіне кері пропорционал. Қалқаларды шудың шығу көзіне мүмкіндігінше жақынырақ орналастыру керек. Себебі қалқа жақын орналасқан сайын оның тиімділігі биіктігіне қарамастан жоғары болады. thumb|right|300px|Шудан қорғау экрандарының схемасы:  1 – қалқан-қабырға; 2 – төмпешік; 3 – қабырғалы төмпешік; 4 – тұрғын емес ғимарат-қалқан; 5 – шұңқыр жердегі шу көзі. Қала құрылысы тәжірибесінде тұрғын үйлердің транспорт магистралдары бойына орналасқанын жиі кездестіруге болады. Мұндай жағдайларда олардың сыртқы қабырғасының дыбысты оқшаулау сапасы жоғары болуы керек және ұйықтайтын бөлмелері қарама-қарсы жаққа бағытталуы керек. Дыбыстың изоляциясы көбінесе терезе жақтамаларының изоляциясына байланысты болады.
Кейінгі жылдары барлық елдерде авиациялық шулардың мөселесі артып отыр. Олардың әсер ететін аумағының ауданы үнемі ұлғайып отырады. Шу деңгейінің жоғарылауы әуежайдың маңыңда ғана емес, сондай-ақ 30 км қашықтықта да байқалады. 1. Үш акустикалық аймақтарды бөліп шығару; 2. Құрылысы бұрыннан салынған жерлерде техникалық және ұйымдастыру шаралары қолданылады, бірақ бұлар барлық уақытта тиімді бола бермейді. Егер бұл шаралармен шудың деңгейін нормативті деңгейге дейін төмендетуге мүмкіндік болмаса, онда әуежайды қаланың сыртына көшіру туралы мәселе көтеріледі.
3. Тұрғын ауылдар авиациялық шудан акустикалық экрандар арқылы қорғалады.
4. Ұшақтардың тұратын жерлерін тұрғын аудандардан барынша қашық орналастыру керек, экрандарды, паналарды, ангарларды пайдалану керек, ал перронда ұшақтарды міндетті түрде буксирге алу керек.
5. Әуежайдың айналасында жасыл желектер мен бұталардан тығыз жолақтар орналастыру қажет.
Шудан қорғау кезінде ғимараттарда дыбысты изоляциялау және дыбысты сіңіру кеңінен қолданылады. Санитарлық-техникалық шаралармен шуды азайту жағдайлары:
Қалалық шуды санитарлық бағалау әдістері
Шуды санитарлық бағалау шуылөлшер аспаптарымен және есептеу әдістерімен жүргізіледі. Әдістер бойынша дыбыс қысымының деңгейін, дыбыс деңгейін, эквивалентті және максималды деңгейін анықтау қажет. Өлшеу алдында шудың тұрақты немесе тұрақсыз екенін анықтап алу керек. Кейбір кезде оны есту қабілеті арқылы анықтауға болады, бірақ өлшеулер едәуір шынайы мәліметтер береді. Егер шуылөлшер тілінің тербелісі 3 минут ішінде 5 дБА-дан аспаса бұл тұрақты шу, егер асып кетсе тұрақсыз шу болып есептеледі. Тұрақты шулар үшін жиіліктің октавалық жолақтарындағы (Дб) дыбыс қысымының деңгейі (дБА) өлшенеді. Ал тұрақсыз шу үшін эквивалентті және максималды дыбыс деңгейлері өлшенеді.
Шуды өлшеу барысында сақталатын ережелер:
Шу деңгейін төмендету бойынша жоспарланған шаралардың тиімді болуы үшін және шу жағдайын санитарлық болжау үшін есептеу әдістері кеңінен пайдаланылады. Акустикалық есептеулер сатылары: Есептеу нүктелері нысандар мен аумақтар үшін нормаланатын шу деңгейімен таңдап алынады. Транспорттық ағындардың шулық сипаттамасы кесте бойынша шамамен анықталады.
Аумақтың есептеу нүктесіндегі дыбыстың күтілетін (болжамды) деңгейі дегеніміз – шу көзінен (көлік ағыны) шығатын дыбыстың есептік эквиваленттік деңгейі, ол деңгейден үш факторға: арақашықтығына, жасыл көшеттерге, экрандаушы нысандарға байланысты төмендетілетін шу деңгейі шегеріледі. thumb|right|350px|Шудан қорғайтын жасыл желектер экраны. Осы аумақта орналасқан бөлмелердегі дыбыстың күтілетін деңгейі аумақтағы дыбыстың есептік эквиаленттік деңгейінен (жасыл көшеттерді ескермегенде) дыбыстың терезелердің конструкциясымен төмендетілетін шамасын алып тастағандағы көрсеткішке тең. Арақашықтықпен және көк-жасыл желектермен төмендетілетін шу деңгейі график және кестелер бойынша табылады. Көрсетілген есептеулердің ең күрделі бөлігі, шудың экрандар арқылы төмендеуін анықтау болып табылады.
Есептеу әдістемесі: Қалада шудың таралуы туралы толық мәліметті қаланың көше-жол торабының шу жөніндегі картасы береді және кейбір кезде оның жұмысына санитарлық қызмет орындары қатысады. Картаға көліктік магистралдардан басқа, сондай-ақ негізгі шу көздері де сызылады. Шуды сипаттайтын карталар акустикалық жағынан қауіпті қала учаскелерін анықтауға және шуға қарсы шараларды негіздеуге мүмкіндік береді.
Оның жасалуы үш негізгі сатыдан тұрады: Санитарлық-эпидемиологиялық қызмет тұрғын аудан аумағының, сонымен қатар тұрғын және қоғамдық ғимараттардың да шулық тәртібін нашарлататын шудың шығу көздерін табу бойынша жүйеге бақылау жүргізіп отырады. Шудың рұқсат етілген деңгейінің санитарлық нормасы белгіленген барлық учаскелеріне бақылау жүргізеді. Сақтық санитарлық бақылау сатысында нормативтерді бұзбай орындау жобаларда бақыланады. Нысанның өзінде және оған жанасқан аумақта шудың күтілетін акустикалық есептеулеріне тексеру жүргізіледі. Бақылаудың мақсаты – санитарлық-техникалық қондырғыларды монтаждау кезінде (сәулетті-құрылыстық бақылаумен бірге) дыбысты оқшаулау және дыбысты сіңіру бойынша жобалау шешімдерін өзгертуге тыйым салу. Ғимаратты пайдалануға қабылдау кезінде санитарлық қызмет тексеру мүшелерінің және мемлекеттік комиссияның құрамында болып шудың деңгейіне ішінара өлшеулер жүргізеді. Егер шу деңгейі нормадан асатын жағдайда бұл ғимарат шудың пайда болу себебін жойғанша пайдалануға қабылданбайды.
Ғимаратты қабылдаған кезде санитарлық дәрігерлерге ұсынылатын құжаттардың құрамы: Санитарлық бақылаудың барлық сатысында дәрігер жобалау мекемелерінен санитарлық нормалардың және талаптарының бұзбай сақталуын талап етеді. Қалалардың бас жоспарының, ауылдарды жоспарлау жобасының, аудандардың егжей-тегжейлі жоспарлау жобаларының құрамында акустикалық тарау болуы қажет. Бұл көрсетілгендерден басқа санитарлық дәрігердің міндетіне кіретін жұмыстар:
Дереккөздер
Санат:Гигиена Санат:Денсаулық сақтау
Керімбаев
Керімбаев сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін:
Мелеоз
Мелеоз – сақа аралардың денлеріне  қоңыз (майка)  личинкаларының  жабылуынан  туындайтын  инвазиялық  ауру.
Қоздырғышы
Қоздырғышы– қоңыз личинкалары  ара  денесіне  әр  түрлі  шөптерден (әсіресе күнбағстан) гүл  тозаңын, шырын  жинағанда  жабысады. Сондықтан оңтүстік, оңтүстік-шығыс аймақтарда орналастырылған  омарталарда  жиі  кездеседі. Араларға әсіресе шұбар  қоңыздың  личинкалары  қатты  залалын тигізеді. Олар ара  денесінің  қатпар аралық жарғақтарына кіріп  емін-еркін ара  денесінің  өлін  сорып  қоректенеді. Үлкендігі 3 -5 х 1 – 2мм  ғана осы личинкалар ара  денесіне  қоныстанып, оны  тез  арада  өлтіреді  де, басқа  араларға  жабысады. Қоңыздың бір  личинкасының  өзі  3-4 араны өлтіре  алады.
Аурудың белгілері
Аурудың белгілері– аралар мазасызданып  жүгіреді,  секіреді,  денесін тазалауға  тырысады. Ұя түбіндегі  қондырмадан  көптеген  ара  өлекселерін  көруге  болады. Қоңыздың биологиялық  өніп-өсу мерзіміне  қарай мелеоз  ауруы, көбінесе  негізгі  бал  жинау кезеңінде  омартаға  зиянын  қатты  тигізеді. Әр семьядағы  бал,  гүл  тозаңдарын  жинағыш  араларды  күрт азайтады.
Алдын алу шаралары
Алдын алу шаралары – аурудың  алдын  алу омартада  кездескен  аналық  қоңыздарды  құртады да ара  өлекселерін  түгел жинап алып өртейді. Түтіндеткішті ағаш көмірімен  шоқтандырып  жағады да, үстіне 50 г темекі  жапырағын  немесе  ұсақ  темекі  салады. Сөйтіп осы  ауру  байқалған  ара семьяларын түтіндетеді. 3 – 5 минуттан кешікпей ұя түбіне құлаған  қоңыз  личинкаларын  жинап  алып  өртейді.
Жүсіпбек Аймауытов
Жүсіпбек Аймауытов (1889–1931) — қазақтың көрнекті жазушысы, драматург, публицист, қазақ әдебиетін қалыптастырушылардың бірі.
Жүсіпбек Аймауытұлы 1920 жылы Қазақстан Кеңестерінің Құрылтай сиезіне делегат болып қатысса, 1921 жылы Семей губерниялық оқу бөлімінің меңгерушісі, «Қазақ тілі» газетінің редакторы және журналистер бюросының хатшысы қызметін атқарды. 1922–24 жылдары Қарқаралыда мектеп мүғалімі, 1924-26 жылдары «Ақ жол» газетінде бөлім бастығы міндетін атқарды. Қазақ институтында істеді (Ташкент), 1926-29 жылдары Шымкент педагогикалық техникумының оқытушысы әрі директоры болды.
Осының аз-ақ алдында, яғни алапат аштық қарсаңында ұлт жанашырлары күйзелген елге қолұшын беру мақсатымен Семейде «Жанар» атты ұйым құрды. Ұйымның негізгі мақсат-міндеті: қарапайым халыққа көмектесу, ұлт бостандығы жолындағы жастарды қамқорлыққа алып, білімге, саясатқа тарту болды. Халыққа қасірет әкелген алапат аштық тұсында - Жүсіпбек Аймауытұлы мұраттас серіктестіктерімен бірге қол ұшын береді. Мәдени-рухани түрғыдан, әлеуметтік жағынан қолдап, көмек етеді. Отызыншы жылдардың ойранына, НКВД-нің қанды шеңгеліне түскен қайран ер таланты кемелденіп, үлкен шығармашылық кезеңге бет бұрған шағында – 1930 жылдың 21 сәуірінде Мәскеудегі Бутырька түрмесінде атылды.
Өмірі
Туып өскен жері Павлодар облысының Баянауыл ауданына қарасты бұрынғы «Қызыл ту», қазіргі Жүсіпбек Аймауытов ауылы. Арғын тайпасы Сүйіндік руы Құлболды бөлімінен шыққан.
Әкесі Аймауыт кедей болғанымен, арғы аталары Дәндебай мен Қуан атақ-абыройлы, бай, ел арасында білікті кісілер екен.
Жүсіпбек жастайынан араб­ша хат тану, оқу үйренген. 1907 ж. бастап Баянауылдағы орысша-қазақша екі кластық мектебінде, Керекудегі (Павлодар) қазыналық ауыл шаруашылық мектебінде, Керекудегі екі класты орыс қазақ мектебінде тиіп-қашып оқиды. Бір жағынан бала оқытып, қаражат табады.
1911–1914 жж. ауылда мұғалім болып істейді.
1914 жылы Семейдегі мұғалімдер семинариясына қабылданады. Оны 1918 жылы аяқтап шығады.
Мұнан соң алашордашылардың істеріне араласып, Семейде «Абай» журналын шығарысып, Қ. Сәтбаевпен, М. Әуезовпен танысады.
Кейін Алашордадан бөлініп, Коммунистік партия қатарына өтеді (1919).
Қазақстан Кеңестерінің Құрылтайы съезіне делегат болып қатысып, Қазақ АҚСР Халық ағарту комиссариаты комиссарының орынбасары болып тағайындалады (1920).
Мұнан соң Семей губерниялық оқу бөлімінің меңгерушісі (1921), «Қазақ тілі» газетінің редакторы.
Қарқаралыда мектеп мұғалімі (1922–1924), Ташкентте шығатын «Ақ жол» газетінің бөлім меңгерушісі (1924—1926), Шымкент педагогикалық техникумының директоры (1926–1929) қызметтерін атқарады.
1929 ж. басталған кеңестік қуғын-сүргін кезінде Қазақстандағы ұлтшылдық ұйыммен байланысы бар деген жаламен тұтқындалып, ұзақ тергеуден кейін 1931 жылы ату жазасына сырттай үкім шығарылған. Шымкенттегі педагогика техникумының директорлығы - міне, мұның бәрі Аймауытовтың жаңа өмірді орнықтыру жолындағы күрес жолын, өмір белестерін көрсетеді. 1929 ж. басталған зобалаң кезінде қармаққа ілінген Жүсіпбек 1931 ж. атылған.
Шығармалары
Жүсіпбектің қаламынан туған мол мұраны М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының ғалымдары жинастырып, ғылыми зердеден өткізіп, 1996-1999 жылдары бес том етіп жарыққа шығарды. Сөйтіп, қазақ оқырманы әйгілі суреткердің шығармаларымен арада 60 жылдан астам уақыт өткенде қайта табысты.
Жүсіпбек Аймауытов қаламынан туған мұралардың қай қайсысы да оның кесек дарын иесі екендігінің, гуманист суреткерлігінің, жалтақсыз ұлтжандылығының жарқын айғағы. Оның шығармалары өзі ғұмыр кешкен заманның, өзі араласқан қоғамның мұқтажын өтеуге, оның ақ қарасын парықтауға арналған. Сөйте тұра көркемдік тегеуріннің қуаттылығы, идеялық ұстанымдарының сонылығы, сөз қолданудағы шеберлігі Жүсіпбек шығармаларының өміршеңдігіне кепіл болмақ.
Жаңадан табылғандары
Алаштың аймаңдай тұлғасы, қазақ қара сөзінің құлжасы Жүсіпбек Аймауытовтың жарияланбаған оншақты әңгімесі мен қазіргі оқырманға мүлдем беймәлім болып келген елуден астам мақалалары мен очерктері табылып отыр. Қапастағы қараңғы қоймадан, шаң басқан архивтен шиырлап іздеп олжа салған, сәуле түсіріп осы інжу-маржандарды қайыра қалың жұртқа ұсынып отырған дарынды ақын, әдебиеттанушы ғалым, Жүсекең мұрасын зерттеуші – Нұржан Қуантайұлы. Жүсіпбек Аймауытұлының бұл шығармалары оның «Ғылым» баспасынан жарық көрген 5 томдық толық жинағына да енбегендігін, екінші рет ешқайда жарияланбағандығын айта кеткіміз келеді.
Сілтемелер
Санат:Қазақ жазушылары Санат:Саяси қуғын-сүргін құрбандары Санат:Алаш Орда қайраткерлері
1567 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1567 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1567 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Сентрал Пойнт (Орегон)
Сентрал Пойнт (Central Point) — Орегон штатының Jackson округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 17165 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.0 км² шамасында. FIPS коды — 41-12400.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Мұхтар Шаханов
Мұхтар Шаханов (2 шілде 1942 жылы туған, Түркістан облысы, Төле би ауданы, Қасқасу ауылы) — қазақ ақыны, драматургі. Қазақстан халық жазушысы.
Өмірбаяны
Қыпшақ тайпасы торы руы Көкмұрын бөлімінен шыққан. .
Шығармашылығы
Бірнеше өлең кітаптарының және халық арасына кең тараған бірқатар әндердің авторы. Балладалары мен поэмалары дүние жүзі халықтарының 20-дан астам тілдеріне аударылған. Өлеңдерінде философиялық ой басым. Мәтінін де, музыкасын да өзі жазған "Жұбайлар жыры", "Туған күн кешінде", "Гүл дәурен", "Мен саған ғашық едім" атты әндері жүртшылыққа кеңінен таныс.
"Махаббат заңы", "Сенім патшалығы", "Сократты еске алу түні" атты драмалары республикамызда және шетел театрларында қойылған. Ш.Айтмановпен бірлесіп жазған "Құз басындағы аңшының зары" атты эссе кітабы мен "Сократты еске алу түні" атты драмасы көптеген тілдерге аударылған. "Шыңғыс ханның пенделік құпиясы" драмалық туындысы негізінде Украинаның Довженко атындағы киностудиясы екі сериялы телефильм шығарды.
М.Шахановтың «Өркениеттің адасуы», «Жазагер жады космоформуласы» (Шыңғыс ханның пенделік құпиясы) атты романдары ЮНЕСКО шеңберінде қаралып, әлемдік деңгейде қызу пікірталас тудырды. Оның шығармалары дүниежүзінің 50-ден астам тілдеріне аударылды.
Азаматтық болмысы
Мұхтар Шахановтың поэзиясының арқауы ана тілі тағдыры, халқының тағдыры.
Ақынның: , — деген тұжырымдамасын 20-ға тарта елдердің алдыңғы қатарлы гуманистері қолдаған. М.Шахановтың сөзімен айтсақ:
2006 жылы ақынның "Тілсіздендіру анатомиясын" атты кітабы жарық көрді. Бұл жинаққа тіл, ұлттық рух, космополиттік ағым төңірегіндегі жазылған бірнеше эссе-поэмалары енген.
Ақын өз елінің мемлекеттік дәрежедегі сыйлықтарынан, «Халық қаһарманы» атағынан, орден, медалдарынан жүйелі түрде бас тартты. Ол оны былай түсіндіреді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:2 шілдеде туғандар Санат:1942 жылы туғандар Санат:Төле би ауданында туғандар Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері Санат:Қазақстан ақындары Санат:КСРО ақындары Санат:XX ғасыр ақындары Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан халық жазушылары Санат:Қазақстан драматургтері Санат:КСРО драматургтері Санат:XX ғасыр драматургтері Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары Санат:Қазақстанның Қырғызстандағы елшілері Санат:Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының иегерлері Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:Түркістан облысының құрметті азаматтары Санат:Тың және тыңайған жерлерді игергені үшін медалінің иегерлері Санат:Еңбектегі ерлігі үшін медалінің иегерлері
Райт-им-Винкль
Райт-им-Винкль (Reit im Winkl) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Траунштайн ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2345 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 70,99 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 89 139. Муниципалитеттің басшысы — Йозеф Хайгенхаузер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Сәбит Манзурұлы Өскембекова
Сәбит Манзурұлы Өскембекова Дария станциясында туған. Қазақ. Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1984), заңгер. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1975 жылдан - Жезқазған облысы «Дария» кеңшарының құрылыс бөлімінде жөндеу жұмысшысы. 1976 жылдан - Қарағанды темір жолының «Үлкен Михайловка» станциясында жол монтері. 1977 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1978 жылдан - Қарағанды облысы Мичурин ауданының «Ортаазияэнергоқұрылыс» жылжымалы механикаландырылған колоннасының тас қалаушысы, Жезқазған облысы «Дария» кеңшарында балғашы. 1979 жылдан - Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің студенті. 1984 жылдын Шахтинск қаласының прокуратурасында сынақ мерзімі өтуші, аға тергеуші. 1986 жылдан - Шахтинск қаласының партия комитетінің ұйымдастыру бөлімінің нұсқаушы и 11 1987 жылдан - Шахтинск қалалық сотының халық судентік 1989 жылдан - Қарағанды облыстық сотының мүшесі. 1996 жылдан - Қарағанды облыстық сотының судьясы жылдан - Қарағанды облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі алқасының төрағасы. 2010 жылдың ақпан айынан бері - Ақмола облыс сотының апелляциялық сот алқасының төрағасы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
NGC 2961
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Андрей Павлинович Богоявленский
Андрей Павлинович Богоявленский (4 шілде 1963 жылы, Алматы қаласында туған) – биология ғылымының докторы (2007 жылы)''.
NGC 2961
Ашылуы
Бұл нысанды 1873 жылы 26 желтоқсанда Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2961 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27958, NGC 2959A, MCG 12-9-63, ZWG 332.63, KCPG 211B.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Кандрыкуль (Туймазин ауданы)
Кандрыкуль — Башқұртстанның Туймазин ауданындағы ауыл, Николаев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 519 адамды құрады. Пошта индексі — 452788, ОКАТО коды — 80251840004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Пинега
Пинега —Архангельск облысындағы өзен, Солтүстік Двинаның оң саласы. Ұзындығы 779 км, алабы 42,6 мың км². Кең аңғармен ағады. Қар және жаңбыр суымен қоректенеді. Орташа су шығыны 430 м\сек. қазан — қараша қатып, сәуір — мамыр мұзы кетеді.Салалары:Нюхча,Мысовая,Чуга,Хорса,Охтома,Нюра,Вешка, Немнюга,Ихала,Варда,Тастус,Сия,Курга,Выя. 580 км бойы кеме жүзеді.
Дереккөздер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Файзулла Оразаев
Файзулла Оразаев - 1938 жылы 15 желтоқсанда Түркістан облысы, Түркістан ауданы, Ихан ауылында дүниеге келген. 1960 жылы Қазақ мемлекеттік университеті филология факультетінің журналистика бөлімін аяқтап, республикалық «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас алаш») газеті, «Мәдениет және тұрмыс» (қазіргі «Парасат») журналында әдеби қызметкер, «Қазақфильм» киностудиясында аға редактор, «Жұлдыз» журналында сын бөлімінің меңгерушісі қызметін атқарды. 1966—1969 жж. Абай атындағы Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтының аспирантурасында оқиды. 1970 жылы «Бейімбет Майлиннің стилі» деген тақырыпта кандидаттық, 1975 жылы «Қазақ совет әдебиетіндегі коммунист образының проблемалары» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғайды. 1971 — 1980 жж. дейін Қазақ КСР ғылым академиясының М.О.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтында аға ғылыми қызметкер міндетін атқарады. 1980—1994 жж. Қазақ мемлекеттік университеті журналистика факультетінде кафедра меңгерушісі. Қазір Халықаралық мамандықтар институтының ректоры. «Қазақ театрының тарихы» I және ІІ томдар, «Стиль сыры» (1975), «Уақыт және қаламгер» (1975—1981), «Художественное искание современной советской многонациональной литературы» (1980), «Фольклор. Литература и история Востока» (Ташкент, 1984) кітаптары авторларының бірі, М.Горький, П.Кадыров, У.Хашимов, А.Станюковичтің шығармаларын аударған. Шығармалары: Басты тұлға. Монография. А., «Жазушы», 1973; Жастық шақ театры. Монография. А., «Өнер», 1978; Замана қаһарманы. Монография. А.,»Жазушы», 1981.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:1938 жылы туғандар
Чахловка
Чахловка — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Киров облысы, Нижегород облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ветлуга өзенінің сол жағалауынан 776 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга бастауынан Ветлуга қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Акаркапидоз
Акаркапидоз – немесе кенелік ауру, акарапис Вуди кенесі тудыратын, ересек аралардың  инвазиялық  ауруы.
Дереккөздер
Санат:Бал араларының аурулары
Өкілдік
Өкілдік– 1) тапсырылған өкілет бойынша бір тұлғаның атынан басқа тұлғаның мәміле не басқа да құқықтық маңызы бар әрекет (мысалы, талапкер атынан сотқа қатысу) жасауы. Өкілет сенімхат не құзыретті органның актісі арқылы тапсырылады немесе заңда көрсетілуі мүмкін. Өкіл тікелей өкілет беруші үшін азаматтық құқықтар мен міндеттер туындатады, өзгертеді немесе тоқтатады. Өкілдік адамның мүліктік қатынастарға тікелей қатысуына әрекет қабілеттілігі жоқтығына, науқастығына, жұмысбастылығына немесе жер шалғайлығына байланысты қолданылады. Заңда көрсетілген реттерде және өзінің сипатына қарай мәмілелердің жекелеген түрлерін (өсиет қалдыру, некеге тұру, рента шартын жасасу) өкілдік арқылы жасауға жол берілмейді. Заңды өкілдік әрекетке қабілетсіз (науқас, мүгедек) адамдарға қатысты тағайындалады. Ерікті өкілдік шарт (тапсырма шарты, еңбек шарты, т.с.с.) негізінде пайда болады. Өкілдіктің ерекше түрі – коммерциялық өкілдік. Мұнда өкіл кәсіпкердің атынан үнемі және дербес өкілдік етеді. Коммерциялық өкілдік ақылы қызмет болып табылады, өкілге төленетін ақыны тараптар шартпен белгілейді; қысқаша Дипломатиялық өкілдік. 2) Халықаралық қатынаста өкілдік шетелдік ұйымдарды немесе олардың субъектілерін білдіреді.
Фирмаішілік трансферттік бағалар
Фирмаішілік трансферттік бағалар - өнім бірлігіне қойылатын шартты есептік бағалар, фирманың жекелеген бөлімшелерінің шаруашылық қарым-қатынастары солардың негізінде құрылады
Өкілдік
Дереккөздер
Санат:Заң Санат:Қазақ ұлттық энциклопедиясы Санат:Құқық
Фирмаішілік трансферттік бағалар
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Банк терминдері
Сарыкөл (Алматы облысы)
Сарыкөл — Алматы облысы Кеген ауданы ауыл, Тасашы ауылдық округі құрамы ндағы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Кеген ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 18 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 129 адам (74 ер адам және 55 әйел адам) болса, 2009 жылы 85 адамды (48 ер адам және 37 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Кеген ауданы елді мекендері
Абака кітабы
Абака кітабы (лат. Liber abaci) — Фибоначчидің (Пизалық Леонардоның) ондық арифметиканы баяндауға және насихаттауға арналған басты еңбегі. Кітап 1202 жылы жазылған, 1228 жылы екінші рет өңделіп, Майкл Скоттқа арналған. Біздің күнге дейін тек екінші нұсқасы жетті. Пизалық Леонардо Абака деп арифметикалық есептеулерді атаған. Леонардо араб аудармасы арқылы ежелгі гректер мен үнділердің жетістіктерімен жақсы таныс болды. Ол өз кітабында олардың елеулі бөлігін жүйелендірді. Фибоначчидің кітабы қарапайым тілде жазылғандығы және практикалық есеппен айналысатындарға — бірінші кезекте саудагерлерге арналғандығы маңызды. Оның анық, толымдылығы мен тереңдігі бойынша баяндалуы барлық антикалық және ислам прототиптерінен бірден жоғары ұсынысқа ие болды және ұзақ уақыт бойы, Декарт уақытына дейін, теңдесі жоқ ғылым болды. Кітап 15 тараудан (кітаптардан) тұрады. I кітабы араб-үнді сандарын енгізеді, көбейту алгоритмін бірден сипаттайды (ол жаңа жүйеде ескі, римдік санға қарағанда өлшенбейді) және ескі жүйеден жаңа жүйеге санды қалай өзгертуді көрсетеді. Айта кететін жайт, Фибоначчи аты "zephirum"-дан, латын формасындағы "ас-сифр" (бос) түріндегі нөл (zero) дербес саны ретінде енгізеді. II кітабы ақша есебінің көптеген практикалық мысалдарын қамтиды. III кітапта әртүрлі математикалық есептер туралы баяндалады. Мысалы: қалдықтар туралы қытай теоремасы, сандар, прогрессиялар және т. б. IV кітапта басқа да иррационалдық сандарды жуықтап есептеу мен түбірін геометриялық салу әдістері арқылы беріледі. Одан әрі әртүрлі қосымшалар мен теңдеулерді шешуі қарастырылады. Бірнеше бөлігі-қатарларды қосуы туралы жазылған. Модуль бойынша есептеулерде де 2, 3, 5, 9-ға бөлінгіштік белгілері келтіріледі. Бөлінгіштік теориясы, соның ішінде ең үлкен ортақ бөлгіш пен ең кіші ортақ еселігі туралы мазмұндалған. Бұл жерде атақты Фибоначчи қатарына қатысты қояндар туралы мәліметтерде бар. Көптеген маңызды есптер алғаш рет Леонардо кітабынан белгілі болғанмен, алайда классикалық есептерді баяндаған кезде де ол көптеген жаңа нәрселерді енгізді. Теңдеулерді шешу әдістерінде символика жоқ болғанмен, мәні бойынша алгебралық нақты түрде беріледі. Көптеген сұрақтарда Леонардо қытайлықтарданда көп жаңалық ашты. Фибоначчи-Еуропада бірінші рет-үнді стилінде теріс сандарды еркін түсіндіре алды. Бірнеше сандық әдістерді өз бетінше ашты (олардың кейбіреулері арабтарда да белгілі еді). "Абака кітабы" Еуропада математикалық білімнің таралуына үлкен әсер етті, оқулық пен анықтама ретінде және еуропалық ғалымдардың шабыт көзі болды. Әсіресе Еуропада ондық жүйе мен үнді сандарының жылдам таралуында маңызды рөл атқарды.
Санат:Математика кітаптары Санат:XIII ғасыр кітаптары
Пиноль (аспап бөлігі)
Пиноль (Pinole) — металл кескіш станоктың кескіш аспабы (фреверлі станокта) немесе өңделетін деталь (токарьлық станокта) бекітілетін гильзасының осьтік бағыты бойынша қозғалатын бөлігі.
Музан (Дордонь)
Музан (Mouzens) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Сарла-ла-Канеда округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,14 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 238 адамды құрады. Халық тығыздығы — 29,24 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Банкир үйлері
Банкир үйлері - бір банкирге немесе жауапкершілігі шектеусіз серіктестікке біріккен банкирлер тобына тиесілі жекеше банк кәсіпорындары (акцептілік, сауда, тағы басқа банк кәсіпорындары). Эмиссиямен, биржалық алып-сатарлықпен айналысады, алтынмен және шикізат тауарларымен сауда алыс- берістерін жасайды, делдалдық операцияларды, тағы басқа жүзеге асырады. Банкир үйлерін кейде банк кеңселері деп атайды.
Дереккөздер
Санат:Экономика