cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Швеция
Швецияның жасыл байлығы
Олардағы телімдер шағын, сондықтан фермерлер ормандарды бірігіп пайдалану мен қайта қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу үшін кооперативтерге бірігеді. Швеция ормандарының 1/4 бөлігі орман өнеркәсібі компанияларының иелігінде, орман массивтерінің 1/5 бөлігі мемлекет меншігінде. Ормандардың қалған бөлігі қоғамдық болып есептеледі. Оған бұғы жайылымдары, ұлттық саябақтар, шіркеулік жерлер, т. б. жатады. Мұндай заңдық және шаруашылық ала-құлалық жағдайда орман шаруашылығын дамытудың көптеген маңызды мәселелерін шешу күрделене түседі. Қатаң табиғат қорғау заңдарына, орманды пайдаланудың мызғымас ғылыми негіздеріне, мамандардың жоғары біліктілігіне қарамастан орман ісін қате, жыртқыштықпен жүргізу жайттары болып тұрады. Әсіресе орман өнеркәсібі компаниялары көптеген тәртіп бұзушылыққа жол береді.
Аққұдық (Маңғыстау облысы)
Инфрақұрылымы
Ауылда негізгі мектеп, клуб, кітапхана, фельдшерлік акушерлік пункт бар.
Швеция
Экономикасы
Швеция — жоғары дамыған өнеркәсіпті ел. Швецияның кедей аграрлық елден қазіргі заманғы өнеркәсіптік қоғамға айналуы темір кентастары, ағаш пен су қуатына байланысты болды. Ағаш материалдары, қағаз бен болат шығару үшін қолданылған бұл табиғи ресурстар экспортқа бейімделген өнеркәсіптің негізін қалады. "Швед социализмі" атанған бұл ұлттық экономикалық үлгі капиталистік және социалистік даму жолдарының ең озық қасиеттерін қамтыған жеке меншік үстемдігі бар аралас түрдегі нарықтық қатынастарға сүйенеді.
Томат консервісі
right|thumb|180px| помидор| Томат консервісі томат-пюре, томат-паста, томат тұздығын дәні мен қабығын алып тастаған томаттан дайындайды. Томат вакуум-аппаратта суалтып қайнатса, оның бойындағы С витамині мен каротині жақсы сақталады. Томат соусын томат-пюреден немесе томат-пастадан дайындайды, ол үшін оған қант, тұз, бұрыш, дәм қабық, қалампыр, жұпар жаңғағын, сарымсақ және сірке суын қосады. Томат консервілерін көптеген сұйық және қою тағамдарға қосады, сонымен бірге әр түрлі тұздықтар дайындауға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат: Тағамдар
Швеция
Швеция және Қазақстан экономикалық қатынастары
thumb|Швеция [[Шенген аумағының және ЕО мүшесі.]] 1992 жылы 16 қаңтарда Швеция Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігін таныды. 1992 жылы 7 сәуірде Қазақстан мен Швецияның арасында дипломатиялық қатынас орнатылды. 2000 жылдың 11 ақпанынан бастап Алматыда Швецияның құрметті консулдығы жұмыс істейді. 2001 жылдың шілдесінде олимпиада жеңімпазы В.Смирнов Швециядағы Қазақстан Республикасының құрметті консулы болып тағайындалды. 1994 жылы 23-25 наурызда Алматы қаласында “Қазақстандағы Швеция күндері” өткізілді. Швеция мен Қазақстан арасындағы тауар айналымы 2000 жылы 66,5 млн. АҚШ долларын құраса, бұл көрсеткіш 2002 жылы 66,1 млн-ға тең болды. Швециядағы ұлттық табысты жан басына шаққандағы жылдық көрсеткіш 24000 АҚШ долларына тең (2003). Швеция сыртқа машиналар мен құрал-жабдықтар, қағаз, химикаттар, металдар, темір кентастарын шығарады. Сырттан көліктік құрал-жабдықтар, минералдық отындар, тоқыма, киім-кешек, аяқ киім, азық-түлік өнімдерін әкеледі. Негізгі сауда серіктестері: Германия, Ұлыбритания, Норвегия, АҚШ, Дания, Франция.
Дереккөздер
*
Целль (Визенталь)
Целль (Визенталь) (Zell im Wiesental) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан қала. Фрайбург әкімшілік округіне бағынады. Лёррах ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5937 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 36,13 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 3 36 103. Қаланың басшысы — Рудольф М. Рюммеле.
Эмпайр-Стейт-Билдинг
Эмпайр-Стейт-Билдинг (Empire State Building) — 102-қабатты ғимарат, Нью-Йоркте орналасқан.
Эмпайр Стейт Билдингті 410 күннің ішінде тұрғызған, құрылысқа 40 млн доллар қаражат жұмсалған. Құрылысқа кеткен жқмыс сағатының жалпы саны — 7 млн. 1970 жылы Нью-Йоркте Дүниежүзілік сауда орталығының егіз-мұнаралары салынбастан бұрын, ғимарат 1931 жылы салынған күнінен бастап әлемдегі ең танымал ғимарат болып келді. Эмпайр Стейт Билдинг әлемдегі танымал ғимарат болып қалды, оны тамашалауға жылына 2,5 млн туристтер келеді, олар 86-шы және 102-ші қабаттарда орналасқан шолу алаңына шығады. Ғимаратты кинофильмдерден көруге болады, мысалы алып горилла мұнараның төбесіне шығатын "Кинг Конг" фильмі, тағы да басқа 100 шақты фильмдерден де кездеседі. Егер Эмпайр Стейт Билдингті Александрия маягымен салыстырсақ, қазіргі көп қабатты ғимараттар Фаростан үш есе биік. thumb|300px|Нью-Йорктағы ғимараттар биіктіктерінің өзара салыстырылуы thumb|[[Мэйсиден көрініс]]
Дереккөздер
Әлемнің ұлы кереметтері, Алматыкітап, 2005 жыл. Авторы- Рассел Эш.
Санат:Нью-Йорк қаласы ғимараттары мен құрылыстары
Уәйіс Байжанұлы
Уәйіс Байжанұлы (1796 – 1876) – би. 1831 жылы Ресей өкіметі Ұлытау өңірін болыстық басқару жүйесіне көшіргенде, Уәйіс бағаналы руының ішінен тұңғыш рет болыс болып сайланды.
Раиса Сәлмағамбетқызы Күзденбаева
Райса Сәлмағамбетқызы Күзденбаева (3 сәуір, 1942 жылы Ақтөбеде туған) — ғалым. Медицина ғылымдарының докторы, профессор. Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының Академигі (2003 жылдан). ҚР ғылым саласындағы Мемлекеттік сыйлығының иегері (2001 жылы). Ақтөбе қаласының Құрметті азаматы. Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау ісінің Үздігі.
Толығырақ
АқММИ-ді үздік (1965); Н.И. Пирогов атындағы Ленин орденді Мәскеу мемлекеттік медициналық институтінің аспирантурасын (1968) фармаколог-дәрігер мамандығы бойынша бітірген. Медицина ғылымдарының кандидаты (1968), докторы (1982), профессор (1983). ҚР ҰҒА корреспондент- мүшесі (1994), ҚРСМА (1995), ҚР ҰҒА академигі (2003). М. Оспанов атындағы БҚММА құрметті профессоры. 4 монографияның, 300 ғылыми мақаланың, 30 оқу құралының, 20 ғылыми-әдістемелік ұсыныстар мен ақпараттық парақтардың авторы. Орыс-қазақ медициналық-фармакологиялық сөздігінің авторы (2006). 28 патент, алдын ала патент пен авторлық куәліктердің иегері. 11 фитопрепарат әзірлеуші.
Дереккөздер
Санат:Медицина ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:КСРО денсаулық сақтау ісінің үздіктері Санат:КСРО денсаулық сақтау ісінің үздіктері Санат:Қазақстан денсаулық сақтау ісінің үздіктері Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері
Жеміс-жидек консервілері
thumb|консервілер| Жеміс-жидек консервілері. Компоттарды жаңа жиналған жеміс-жидектерден дайындайды. Ол үшін бүлінген жерлерін кесіп тастап тазалап жуып, одан кейін әйнек немесе қаңылтыр банкаларға салады, сосын үстіне сироп құяды да аузын жауып стерилдейді. Консервіленген компоттың хош иісі мен дәмі, жемістері мен жидектері жақсы сақталады. Банкадағы компот салмағының 55—60%-і жеміс-жидек, қалғаны сироп. Сондай-ақ компотта 20—25%-ке дейін қант пен органикалық қышқыл және минералдық заттар, сонымен бірге витаминдер болады.
Дереккөздер
Санат: Тағамдар
1915 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1915 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1915 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Метроном
Метроном – музыкалық шығарманың орындалу екпінін анықтайтын құрал.
Патриарх
Патриарх (грек. patriarches, pater — әке немесе баба және агсһо — басқарамын) — көне өсиеттегі (Інжілдегі) мифтер бойынша еврей халықтарының арғы тегі, ру аталарының атауы: Авраам, Исаак, Иаков, Израиль. Израилдің 12 баласы еврей тайпаларының негізін құрушы болып саналады. Негізінде олар тайпалық құдайлардың аты болған. Тек Иудей діні қалыптасып, жеке құдай Яхвеге табыну шыққаннан кейін ғана адамдар санасында рулық ата ретінде қасиеттеу салтына айналған. Кейіннен бірқатар елдерде христиан шіркеуінің ғұламаларына берілетін жоғары атақ. Патриарх атағын беруді б. з. б. 451 ж. Халкидон соборы бекітті. Мұндай діни дәреже беру ғұрпын орыс православие шіркеуі 1589 ж. енгізді. Орыс Патриархтары 16—17 ғасырларда ірі-ірі жер иеленуші феодалдар болды. Олар мемлекеттің саяси өміріне белсене араласты.
Метроном
17 ғ-да қолданыла бастаған. Оның ең тиімді қазіргі үлгісін веналық шебер Н.Мельцел жасағандықтан, ол “Мельцел системасы” деп те аталады (патенті 1816 ж.). Ондағы серіппелі механизм маятникті тербеліске қосады. Әр тербелістің шегінде бірқалыпты дыбыс естіліп тұрады. Маятникке кигізілген белдемені төмен не жоғары жылжыта отырып, тербеліс жылдамдығын өзгертуге, қалаған екпінге қоюға болады. Метроном шкаласында минут сайын тактідегі ширектік үлеске қанша тербеліс саны тең келетіні көрсетіліп жазылған (40-тан 208-ге дейін). Музыкашы шығармаға керек деген екпінді анықтап алып, Метроном екпінімен ойнай бастайды.
Патриарх
Дереккөздер
Санат:Терминология
Метроном
Дереккөздер
Санат:Метроном Санат:Музыка
Дарнак
Дарнак (Darnac) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Беллак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 25,93 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 87055, пошта индексі — 87320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 369 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,23 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
Нүри Зәки
Революциядан бұрынғы және совет дәуіріндегі қазақ әдебиетімен жақсы таныс. Еліміздегі бауырлас әдебиеттерді насихаттау ісіне едәуір еңбек сіңіріп келе жатқан ол қазақтың 20-дан астам ақынының өлеңдерін қурастырып, өзі татар тіліне тәржімелеген.
Жинақ «Қазақстан ақындары» деп аталады. Нүри Абайдың«Жүрек - теңіз, қызықтың бәрі - асыл тас», «Буынсыз тілің» өлеңдерін тәржімелеген. «Қазақстан ақындарының» соңғы беттерінде берілген қысқаша өмірбаян мәліметтерінде Абайды «Қазақтың жаңа әдебиетінің негізін қалаған, дүние жүзілік әдебиеттің байлығын меңгеріп, Александр Сергеевич Пушкин, М. Ю. Лермонтов, И. А. Крылов т. б. классиктерді қазақ тіліне өте шебер тәржімелеген Ұлы ақын» деп бағалаған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Татар ақындары
Вэйлэнд (Мичиган)
Вэйлэнд (Wayland) — Мичиган штатының Allegan округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 3939 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.6 км² шамасында. FIPS коды — 26-84880.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Политеизм
thumb|alt=A. Политеизм — көп құдайға табынушылық. Политеизм сенімі бойынша “Құдайлардың” өзіндік иерархиясымен ерекшеленетін әлемі бар. Политеизм деген жалпы атауға ие бұл сенімдер бойынша антроморфтық сипатқа ие “Құдайларының” өзіне тән құдірет аясы, аты, табиғат пен қоғамдағы билігі бар. Олардың ішінде біреуі жоғары билікке ие, өзгелері жеке дара, бірақ оған бағынышты деп санаған. Политеизм діни жоралғысында басты рөлді пұтхана төңірегіндегі көріпкел-сәуегейлер атқарды. Бұл дін көне Грек, Рим, Мысыр, Үнді, Жапон елдерінде болды.
Бетенкур
Бетенкур (Béthincourt) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,32 км² шамасында.
Политеизм
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том
Сан-Гавино-ди-Тенда
Сан-Гавино-ди-Тенда (San-Gavino-di-Tenda) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Бастия округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 50,44 км² шамасында.
Политеизм
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Философия
Сан-Гавино-ди-Тенда
Коммунаның INSEE коды — 2B301, пошта индексі — 20246.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 54 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1,07 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Жаңабаз
Жаңабаз — Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы, Сарытерек ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2020 жылы таратылды.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Зайсан қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 18 км-дей жерде.
Халқы
Тұрғыны 43 адам (2009).
Санат:Зайсан ауданы таратылған елді мекендері
Бетенкур
Коммунаның INSEE коды — 55048, пошта индексі — 55270.
Диакритикалық белгі
Диакритикалық белгі (diakritikosа - жаратушы) диакритический знак — белгілі бір дыбыстың қосымша артикуляциялық мағынасын білдіру үшін әріпке қосылатын шартты көмекші белгі.
Бетенкур
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 26 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1,95 адам/км².
Диакритикалық белгі
Мысалы: у, қ, г, ң, ё, й әріптерінің қосымша белгілері олардын қалай айтылуы керектігін айқындап тұр.
Дереккөздер
Санат:Жазу Санат:Диакритикалық белгі
Бетенкур
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Бисен Ғайнышұлы Дәуімов
Дереккөздер
Санат:2 қаңтарда туғандар Санат:Жәнібек ауданында туғандар Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері Санат:Қазақстан гидрогеологтары Санат:Еңбекте үздік шыққаны үшін медалінің иегерлері Санат:Жер қойнауын барлауда сіңірген еңбегі үшін медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (Қазақстан) иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының жер қойнауын барлау үздіктері Санат:Қазақстан Республикасының жер қойнауының құрметті барлаушылары Санат:Қазақстан мұнайына 100 жыл медалінің иегерлері
Абайя
175px|thumb|left Абайя — негізінде ′абā-а (عباءة), кейде ′абāйа (عباية). Солтүстік Африка мен Таяу Шығыстағы мұсылман әйелдер киетін кең халат-көйлек. Дәстүрлі абайя қара түсті квадратты матадан тұрып, әйел адамның денесін толығымен жабады (қол мен беттен басқа). Айбайямен қоса кейбір әйелдер бетті жабатын ниқаб және қолды жабатын қолғаптарды да киеді. Индонезиялық және Малайзиялық әйелдердің дәстүрлі киімі кебая өз атауын абайядан алған.
Тағы қараңыз
Санат:Исламдағы әйел киімі
Блиссфилд (Мичиган)
Блиссфилд (Blissfield) — Мичиган штатының Lenawee округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 3224 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.5 км² шамасында. FIPS коды — 26-09000.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Феррандина
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9329 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 43 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 215 км² шамасында. Пошта индексі — 75013.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Рох. Жыл сайынғы мерекесі — 16 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базиликата елді мекендері
Майбалақ төбе
=Майбалақ төбе=
Майбалақ төбе - орта ғасырдағы шағын қала орны.Түркістан ауданы, Иқан ауылынан батысқа қарай 3 км жерде. 1947 жылы Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедиция (жетекшісі А.Н.Бернштам) зерттеген.
Диаметрі
Диаметрі 180 м, биіктігі 5 м. Майбалақ төбенің жоғарғы қабатынан қөзелердің, астық сақтайтын хұмдар (құмыралар) мен астық ұнтақтайтын тастардың,тегенелердің сынықтары табылды.
Табылған заттары
Табылған заттарға қарағанда Майбалақ төбе халқы егін егіп, мал өсіргендігі байқалады.Олар Түркістан шұраттары мен Отырар алқабындағы қалалармен мәдени-экономикалық байланыстар орнатқан.
Азия
Азия (ассириялықтар тілінде, мағынасы – асу, шығыс) — Жер шарының ең үлкен бөлігі. Еуропамен қосылып, Еуразия құрлығын құрайды.
Географиялық орналасуы
thumb| right|270px| alt=A.| [[Азия картасы.]] Еуропамен арадағы шартты шекарасы Орал тауының шығыс етегі, Ембі өзені, Каспий теңізі, Кума-Маныч ойысы, Азов теңізі, Қара теңіз, Босфор бұғазы, Мәрмәр теңізі, Дарданелл бұғазы арқылы өтеді. Ауданы 43.4 млн. км2 (бүкіл құрлықтың 30%-ы). Оңтүстік-батыста Суец мойнағы Азияны Африкамен жалғастырады; Солтүстік Америкадан Беринг бұғазымен бөлінеді. Оңтүстігінде құрлыққа Малай топаралы кіреді. Таяу аралдардың жалпы ауданы 2 млн. км2-ден асады. Жағалауы аз тілімделген. Құрлықтың орталық бөліктері мұхиттардан 2-2.5 мың км қашықтықта орналасқан.
Жер бедері
Азия дүние бөліктерінің ішінде абсолюттік биіктігі жағынан (Эверест шыңының биіктігі 8848 м) 1-орында, орташа биіктігі жағынан Антарктида құрлығынан кейінгі 2-орында (950 м). Жерінің 75%-ы таулар мен тау үстірттері. Олар басты екі белдеуді құрайды. Ендік белдеуі Кіші Азия түбегінен Тынық мұхит жағалауына дейін созылған. thumb| right| alt=A.|270px| [[Памир.]] thumb| right| alt=A.|270px| [[Гималай.]]
Ең биік таулар мен тау қыраттары:
Гималай тауының шыңдары 7 – 8 мың метр және одан да биік болып келеді. Солтүстік шығыс белдеуі Тянь-Шань тауынан Чукот түбегіне дейін созылады. Бұған кіретін таулар ендік белдеуге қарағанда көне әрі аласа болып келеді. Солтүстік-шығыс белдеуден батыс және шығыс жаққа қарай орташа, аласа таулар мен тау үстірттері тарайды.
"'Ең ірісі: Орта Сібір таулы үстірті."' Құрлықтың шығыс жағында бұл екі белдеуден оқшау солтүстіктен оңтүстікке қарай Коряк таулы қыраты, Камчатка таулары, Сихотэ-Алин, Корей таулары, Наньмин, Аннам тау қыраты тізбектеліп орналасқан. Азияның жалпы аумағының 25%-ы жазықтар.
Кен байлықтары
Тас көмірдің ірі кен орындары Сібірде (Кузнецк, Минусинск, Лена, Кан, Иркутск), Қазақстанда (Қарағанды), Қытайда, Үндістанда бар. Азияда мұнайдың дүниежүзілік қорының жартысынан астамы шоғырланған.
Негізгі мұнай-газ аудандары:
Темір кені мен түсті металдар Азияның таулы, қыратты аймақтарында кездеседі. Фосфориттің мол қоры Қаратауда )Қазақстан(, боксит кені Торғай даласында (Қазақстан), Краснояр өлкесінде, Үндістанда, Мъянмада, Индонезияда, алмаздың ірі кен орны – Саха-Якутияда.
Климаты
thumb|300px|right|[[1961-1990 жылдар аралығындағы кеңістіктің айлық орташа температурасы. Жыл-ай бойынша өзгерісті көрсетеді.]] Азия Cолтүстік жарты шардың барлық климаттық белдеулерін алып жатыр. Көп жерінде, әсіресе ішкі аудандарда, континенттік климат басым. Оңтүстігі мен шығысында климат муссонды. Батыс, Орта, Орталық Азия жазықтарына шөл және шөлейт климат тән. Биік тау қыраттары мен тау бастарын суық шөл климаты алып жатыр. Малакка түбегі мен Үлкен Зонд аралдарының климаты экваторлық.
Қыста ең төмен температура солтүстік-шығыс Сібірде байқалады. Верхоян жотасы мен Оймяконда қаңтар айының орташа температурасы –50°С, кейде ең төмен температура –70°С-қа дейін жетеді. Экваторлық өңірде қаңтардың орташа температурасы 25°С-қа дейін өседі. Жазғы температура ендікке байланысты өзгеріп отырады. Шілденің орташа температурасы тундраның оңтүстік шекарасында 10°С, ал 55° – 60° солтүстік ендіктерде 20°С, тропиктік, экуаторлық белдеулерде 25 – 28оС-қа дейін жетеді.
Азияның оңтүстік, оңтүстік-шығыс шеткі аймақтары өте ылғалды келеді. Гималайдың оңтүстік етегіндегі Черрапунджи өңірінде жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 12665 мм (Жер шарындағы ең ылғалды аудан). Экваторлық белдеуде жылына 2000 мм жауын-шашын түседі. Субэкваторлық белдеудегі таудың ық жақ беткейлерінде ылғал мөлшері күрт азайып, 1000 мм-ден аспайды. Ал климаты субтропикті және қоңыржай теңізді аймақтарда 600 – 1000 мм, Сібірдің басым көпшілік жерінде 300 – 500 мм, тундрада 150 – 200 мм, Алдыңғы, Орта және Орталық Азия шөлдерінде 100 – 150 мм, кей жерлерде одан да аз болады.
Ішкі тұйық алаптағы өзендердің ең ірілері:
Экваторлық белдеудегі өзендердің суы жыл бойы мол болады. Шығыс және Оңтүстік Азия өзендері теңіздік жаңбырға байланысты бүкіл жаз бойы тасиды. Жерортатеңіздік Батыс Азия өзендерінің суы қыста молаяды. Ішкі тұйық алаптың биік тау басындағы қар мен мұздан бастау алатын өзендер жазда қатты тасиды. Құрлықтың ірі өзендері жол қатынасына және жер суаруға ежелгі заманнан бері пайдаланылып келеді. '
'''Азияда көл көп. Ең ірілері – Каспий мен Арал теңіздері.'''
Тектоникалық ойыстарда Байкал, Зайсан, Ыстықкөл, Өлі теңіз, Хубсугул, Кукунор, Алтынкөл орналасқан.
Биік таулы аймақтарда мұздық әрекетінен пайда болған ұсақ көлдер бар. Жанартау әрекетіне байланысты көлдер Камчаткада және Тынық мұхит жағалауындағы аралдарда, карст көлдері Загрос таулары мен Орталық Азия таулы қыраттарында, термокарст көлдері Сібірде көп. Шөлді белдемдегі көлдер әдетте тұзды болып келеді.
Азияның ең ірі өзендері: 250 px| ''[[Еділ өзені']] 250 px| ''[[Іле өзені']] 250 px| ''[[Кура өзені']] 250 px| [[Сырдария өзені]]
Өсімдігі
thumb|left| alt=A.|120px thumb|left| alt=A.|120px Азияның көпшілік бөлігі Голарктикалық флоралық облысқа кіреді. Араб түбегінің оңтүстігі, Үндістан, Үндіқытай түбектері, Филиппин және Малай топаралы палеотропиктік облысқа жатады. Палеотропиктік флора мезозойдың соңғы кезеңінен бері бірқалыпты жылы климат жағдайында дамып келеді.
Өсімдігі алуан түрлі, құрамында реликтер мен эндемиктер көп. Солтүстік мұзды мұхит жағалауында арктикалық, мүкті-қыналы тундра тараған. Солтүстік Азияда орман өте кең алқапты қамтиды, оның көп жерін тайга (батысында шырша, майқарағай, самырсын, шығысында балқарағай мен қарағай өседі) алып жатыр. Қиыр Шығыстың аралас және жалпақ жапырақты ормандары өсімдік түріне бай. Орман белдемінен оңтүстікке қарай орманды дала белдемдері (Батыс Сібірдің оңтүстігі, Солтүстік Моңғолия, Байкал сырты, Солтүстік-шығыс Қытай) өтеді. Орта және Орталық Азияда шөл өсімдігі басым. Тибет пен Памирдегі тау басын суық шөл алып жатады. Субтропиктік шөл, шөлейт және құрғақ дала өсімдігі Иран, Кіші Азия таулы қыраттарында, Месопотамияның солтүстік бөлігінде өседі. Месопотамияның оңтүстігі мен Араб түбегі тропиктік шөлге жатады. Субтропиктік белдеудің батыс жағына қарай, Кіші Азиядағы теңіз жағалауында негізінен маквис және мәңгі жасыл еменнен тұратын жерортатеңіздік өсімдіктер өседі. Тынық мұхит жағалауында қоңыржай белдеудің ормандары субтропиктік орманға ауысады (мәңгі жасыл ағаштар – магнолия, лавр, емен, камфора, тунг ағашы, кипарис, т.б.). Малакка түбегі мен Малай топаралында мәңгі жасыл ылғалды тропиктік қалың орман (гилея) өседі. Оның тауларындағы өсімдіктер биіктік белдеулерін құрайды. Солтүстік Азияда тау тайгасы мен тау тундрасы, Орта және Орталық Азияда тау даласы мен шөлі, Оңтүстік Азияда тропиктік тау орманы басым.
Жануарлары
thumb| right| alt=A.|270px| [[Азия пілі.]] thumb| left| alt=A.|120px| [[Азияның алтын мысығы.]] thumb| left| alt=A.|120px| [[Азияның алтын мысығы.]] Азия негізінен Голарктика облысының Палеоарктика бөліміне жатады. Жануарлары ендік белдемдер мен биіктік белдеулер жиынын құрайды. Тундрада жануарлардың түрі аз. Орман белдемінде
Құрлықтың шығысы жануарлар түріне өте бай. Мұнда тайганың, жалпақ жапырақты орманның және субтропиктік аймақтың жануарлары өмір сүреді. Дала мен шөл жануарлары Кіші, Алдыңғы, Орта және Орталық Азияда, Солтүстік-батыс Үндістанда тараған. Әсіресе кемірушілердің түрі көп.
Батыс жағын жерорта-теңіздік жануарлардан: қабылан, гепард, қорқау қасқыр, жайран, т.б. мекендейді. Өзен бойы тоғайларында жолбарыс, Солтүстік-батыс Үндістанда арыстан сақталған.
Құрлықтың субэкваторлық және экваторлық ендіктерінде Үнді-Малай жануарлары (піл, орангутан, гиббон, макака, лемур, тупайя, тапир, мүйізтұмсық, жолбарыс, аю, қабылан, т.б.) басым. Құстардың түрі көп. Жорғалаушылардан алып ешкіемер, қолтырауын, өте улы көзілдірікті жылан, питон (ұзындығы 8 – 10 м) көп тараған. thumb|right|270px|Азияның БҰҰ субаймақтары: {{legend|#0000E0|[[Солтүстік Азия}} {{legend|#E000E0|Орталық Азия}} {{legend|#00E000|Оңтүстік-батыс Азия}} {{legend|#E00000|Оңтүстік Азия}} {{legend|#FFFF20|Шығыс Азия}} {{legend|#FFC000|Оңтүстік-шығыс Азия}}]]
Саяси бөлінуі
Азия саяси құрылымы бойынша:
Дереккөздер
Санат:Құрлықтар Санат:Азия
Патрицийлер
Патрицийлер (лат. patricii, pater — әке деген сөзден) — Ежелгі Римдегі рулық ақсүйектер қауымы. Ежелгі дәстүр бойынша П. алғашқыда 100, кейін 300 аталық рулардан бірігіп, Рим халқын құраған. Рулардан атақты патриархалдық семьялар бөлініп шыққаннан кейін, Патрицийлер рулық ақсүйектер қауымы болып ұйымдасты. Біздің заманымыздан бұрын 6 ғасырдың ақырынан, таптық қоғам мен мемлекеттің құрылу кезеңінде П. билеуші тапқа — Рим республикасындағы сословиеге айналды. Б. з. б. 3 ғасырдың бас қарсаңында П. мен плебей ақсүйектері сіңісіп, нобилитет (билеуші сословие) құрылды.
Дереккөздер
Санат:терминология
Риу-Мансу (Минас-Жерайс)
Риу-Мансу (Минас-Жерайс) (Rio Manso (Minas Gerais)) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Белу-Оризонти агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итагуара экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 002 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 232,102 км² шамасында. Халық тығыздығы — 21,55 адам/км².
Тарихы
Қала 1962 жылы құрылған.
Икуся-Ях
Икуся-Ях — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы 2-Лямин өзенінің оң жағалауынан 123 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Метрополия
Метрополия (metropolіs, meter – ана және polіs – қала) – мемлекет орталығын білдіретін ұғым. Бастапқыда метрополия деп отар аймақтарға ие ежелгі грек қалалары (полистер) аталды. 19 – 20 ғасырлардың 70-жылдарына дейін отаршыл империялардың орталығы Метрополия деп аталып, негізінен, үлкен қала орталықтары, олардың айналасындағы мекендер, сондай-ақ астаналық қалалар қамтылды. Қазіргі кезде дамыған елдерде Метрополия деп қаланың негізгі нысандары орналасқан басты ауданын айтады.
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Метрополия
Түймебас
Қазақстанның барлық аймақтарындағы тау етегінде, тастақты беткейлерде, жазық жерлерде, сортаңды шабындықтар мен қияқөлең өскен батпақты жерлерде өсетін 16 түрі бар. Ішінде жиі кездесетіні – тәжілік түймебас (S. coronata). Оның биіктігі 35 – 150 см. Тамыры жуан, сүректенген, бірнеше бөлікке тарамданған. Сабақтары бұтақты, қауырсын жапырақтарының шеті тілімделген. Қошқыл күлгін түсті гүлінің шеткілерінде аналық гүлдері орналасады, қалған бөлігіндегі гүлдері – қосжынысты, себет гүлшоғырына топталған. Маусым – қыркүйек айларында гүлдеп, шілде – қыркүйекте жеміс салады.Жемісі – қоңыр түсті, тықыр дәнек, айдары бар. Тәжілік Түймебас – дәрілік, шірнелі өсімдік және одан бояу алынады. Жетісу (Жоңғар), Теріскей және Іле Алатауларында өсетін жоңғар түймебасы (S. dshungarіca) – өте сирек кездесетін эндемикті түр ретінде қорғауға алынып, Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Күрделігүлділер
Прекрасное (Солтүстік Қазақстан облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 45 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 240 адам (131 ер адам және 109 әйел адам) болса, 2009 жылы 8 адамды (3 ер адам және 5 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Айыртау ауданы елді мекендері
Библисайм
Библисайм (Biblisheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Висембур округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,24 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67037, пошта индексі — 67360.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
NGC 2616
NGC 2616 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы 9 наурызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2616 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24129, UGC 4489, MCG 0-22-21, ZWG 4,69.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Колонно
Колонно (Colonno) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 561 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 112 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 22010.
Елді мекеннің қамқоршысы — архангел Михаил.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Люк-Колен-Еган
Люк-Колен-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вах өзенінің оң жағалауынан 47 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Морайш
Морайш (Morais) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Маседу-де-Кавалейруш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 704 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 52,8 км² шамасында. Халық тығыздығы — 13,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Уньва (Полуденный Кондас тармағы)
Уньва — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Полуденный Кондас өзенінің сол жағалауынан 31 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 54 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Лука-Шор
Лука-Шор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Колва өзенінің сол жағалауынан 204 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша : 03050200112103000072825
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Атиба Харрис
Атиба Харрис (Atiba Harris; 9 қаңтар 1985, Бастер, Сент-Китс және Невис) — сент-китстік футболшы, Сент Китс және Невис құрамасы сапында ойнаған.
Сілтемелер
Санат:Сент-Китс және Невис футболшылары Санат:Сент-Китс және Невис Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Кадис ФК ойыншылары Санат:Реал Солт-Лейк ФК ойыншылары Санат:Чивас АҚШ ФК ойыншылары Санат:Даллас ФК ойыншылары Санат:Ванкувер Уайткэпс ФК ойыншылары Санат:Колорадо Рэпидз ФК ойыншылары
IC 3070
IC 3070 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3070 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Валидтілік
Валидтілік - әдістеменің соны өлшеу үшін жасалған құбылысты өлшеуге жарамдылығы және тәжірибелік пайдалылығы жөніндегі мәліметтерді қамтитын зерттеу әдісінің кешенді сипаттамасы
Валидтілік (жарамдылық) — барлық өлшеу процедураcының валидтілігі алынған нәтижелер өлшенетін объектілер қасиетіне қатысты біржақты (орнықты) болып табылады, яғни өлшеу пәніне қатысты болады. Валидтілік статистикалық аппараттан тәуелді емес, дифференциалды психологияның теориялық аппаратының даму деңгейімен байланысты. Валидтіліктің сенімділіктен айырмашылығы — өлшеудің "объектісі" мен "пәні" ұғымдарын айырумен байланысты түсіну керек.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Киікбай Мыңбайұлы Жаулин
Киікбай Мыңбайұлы Жаулин (14 сәуір 1965 жыл, Жарқамыс ауылы, Байғанин ауданы, Ақтөбе облысы, Қазақ КСР) — саяси ғылымдарының докторы (2009), профессор (2011).
Өмірбаяны
Жаулин Киікбай Мыңбайұлы 1965 жылдың 14 сәуірінде Ақтөбе облысының Байғанин ауданы, Жарқамыс селосында дүниеге келген.
1983-1990 жылдары Гурьев педагогика институтының студенті.
1984-1986 жылдары совет армия қатарында.
1993-1994 жылдары Х. Досмухамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің «Қазақстан тарихы» кафедрасының оқытушысы.
1994-1997 жылдары Х. Досмухамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің «Қазақстан тарихы» кафедрасының аға оқытушысы.
1997-1998 жылдары Х. Досмухамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің сырттай оқу факультеті деканының орынбасары.
1998-2000 жылдары Х. Досмухамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің «Қазақстан тарихы» кафедрасының Доценті.
2000 жылы Х. Досмухамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің «Кеден және құқық пәндері» кафедрасының меңгерушісі.
2000-2003 жылдары Х. Досмухамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің заң факультетінің деканы.
2004-2005 жылдары Ақтөбе мемлекеттік педагогикалық институтының оқу-әдістемелік басқармасының бастығы.
2005-2006 жылдары Атырау мұнай және газ институтының өндіріс жөніндегі проректоры.
2006-2007 жылдары Гуманитарлық пәндер кафедрасының профессоры.
2007-2008 жылдары Атырау облыстық ішкі саясат департаменті директорының орынбасары.
2008-2009 жылдары Атырау мұнай және газ институтының «Қазақстан тарихы» кафедрасының профессоры.
25.08.2009 жылы «Қазақстан тарихы және құқық» кафедрасының меңгерушісі.
10.12.2010 жылы Атырау облыстық білім беру басқармасының бастығы.
13.08.2011 жылы Х. Досмухамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің Ректоры.
01.11.2013–06.08.2018. Атырау инженерлік-гуманитарлық институтының ғылым және халықаралық байланыстар жөніндегі проректоры.
06.08.2018-25.10.2018. Маңғыстау облысының кәсіподақтар орталығы бірлестігі төрағасының орынбасары.
25.10.2018–12.12.2019. Маңғыстау облысының кәсіподақтар орталығы бірлестігінің төрағасы.
13.12.2019 бері «Маңғыстау профсервис» ЖШС-нің директоры.
Еңбектері
Ғылым академиясының тарих және этнология институты жанындағы мамандандырылған кеңестің 1997 жылғы 7 мамырдағы шешімімен тарих ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесі берілді. Диссертация тақырыбы «Батыс Қазақстандағы шаруа қожалықтарын ұжымдастыру және 1932-33 жылдардағы ашаршылық».
1998 жылы Жоғарғы аттестациялық комиссияның шешімімен доцент атағы берілді.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Білім және ғылым саласындағы бақылу комитетінің 2009 жылғы 29 сәуірдегі шешімімен саяси ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесі берілді. Диссертация тақырыбы «Саяси жаңару — Қазақстан Республикасының тұрақты дамуының кепілі: саяси талдау».
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Білім және ғылым саласындағы бақылау комитетінің 2011 жылы 11 сәуірдегі шешімімен саясаттану мамандығы бойынша профессор ғылыми атағы берілді.
Тарих және қоғамдық ғылымдар академиясының академигі атағы мамыр айында, 2019 жылы берілді.
200-ге тарта мақалалары, 4 монографиялық еңбегі және 3 оқу-әдістемелік құралдары жарық көрді.
Марапаттары
«Қазақстан мұнайына 100 жыл» төс белгісімен (2000), Атырау облысы әкімінің Құрмет грамотасымен (2001), «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл» мерекелік медалімен (2001), Ұстаздық қызметінде білім беру мен ғылым саласындағы еңбегі мен жетістігі үшін «Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің кұрметті қызметкері» төс белгісімен (2005), Қазақстан Республикасы Президентінің Алғыс хатына ие болды (2005), «Отан» ХДП-сы Орталық аппаратының Құрмет грамотасымен (2006), Атырау облысы әкімінің Алғыс хатымен (2008), «Қазақстан мәслихаттарына 20 жыл» мерекелік медалімен (2014), Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігінің «Қазақстан Республикасының ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төс белгісімен (2015), Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Құрмет грамотасымен (2015), «Қазақстан Республикасы Ұлттық инженерлік академиясының дамуына қосқан үлесі үшін» мерекелік медалімен (2016), Атырау облысының «Жыл үздігі – 2017», Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігінің «Жас ұрпақты оқыту және тәрбиелеу ісіндегі елеулі табыстары үшін Ы. Алтынсарин» медалімен (2018), Маңғыстау облысы әкімінің «Алғыс хатымен» (2018), «Қазақстан мәслихаттарына 25 жыл» мерекелік медалімен (2019), «Қазақстан Республикасы Кәсіподақтарға сіңірген еңбегі үшін» медалімен (2019), Маңғыстау облыстық мәслихатының Құрмет грамотасымен (2019), «Ұлт қайраткері» атағы беріліп төс белгісімен (2020) марапатталды.
Каньяда-дель-Ойо
Каньяда-дель-Ойо (Cañada del Hoyo) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 313 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куэнка елді мекендері
Жөндеу дәлдігі
Жөндеу дәлдігі - дайындалған тетік параметрлерінің сызбадағы берілгендермен немесе оның үлгісіне сәйкестігінің дәрежесі.
Дереккөздер
Санат:Механика
Плёц
Плёц (Plötz) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Заале ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 760 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 7,74 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 88 300. Муниципалитеттің басшысы — Ингелоре Циммер.
NGC 7093
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Плёц
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
NGC 7093
Ашылуы
Бұл нысанды 1829 жылы 19 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7093 деген нөмірге ие болды.
Плёц
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
NGC 7093
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз)
1916 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1916 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1916 жылы қайтыс болғандар
Аарванген
Аарванген (Aarwangen) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Аарванген округінің құрамына кіреді.
1916 жыл
Тағы қараңыз
1916 жыл (поэмасы)
Түсініктемелер
*
Аарванген
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Сладка-Вода (Варна облысы)
Сладка-Вода (Сладка вода) — Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Дылгопол қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9257. Телефон коды — 0517. ЕКАТТЕ коды — 67129.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
Иван Яковлевич Бахаровский
Иван Яковлевич Бахаровский (1924, Ресей – 1997, Шымкент) – ғалым-зоотехник. КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1970). 1953 жылы Рабат елді мекеніне көшіп келіп, «Күйік» кеңшарында жиырма жылдан аса еңбек еткен. Оңтүстік Қазақстан меринос қойларын өсірушілердің бірі.
Сілтеме
Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:1924 жылы туғандар Санат:1997 жылы қайтыс болғандар
Ет консервісі
Ет консервісі ірі қараның, қойдың, құстың етінен, сол сияқты ішек қарын, өкпебауырдан және колбаса, сосискадан жасалады. Ет консервілеріне жарма, көкөніс өнімдерін және макарон қосуға болады. Ірі қара мен қой етінен жасалып, тұздалған консервілерді суықтай және ыстық күйінде жеуге болады. Сонымен бірге оны сұйық тағамға (кеспеге, щи мен борщқа) қосады. Ол бағалы белокқа бай (14,5—18,5 %) және оның жұғымдылығы жоғары.
Дереккөздер
Санат: Тағамдар
Буасе-ле-Шатель
Буасе-ле-Шатель (Boissey-le-Châtel) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,38 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27077, пошта индексі — 27520.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 866 адамды құрады. Халық тығыздығы — 197,72 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Утценайх
Утценайх (Utzenaich) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Рид-Инн округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1572 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — RI, ресми идентификациялық коды — 4 12 33.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Патронимия
Патронимия (грек. patronymia— әкесінің есімімен атау, pater — әке және onyma — есім) — қоғамдық ұйымдардың патриархалдық-рулық құрылысқа тән бір түрі. Ол таптық қоғамда капитализм дәуіріне дөйін сақталды. Патронимия белгілі бір шаруашылық, қоғамдық және идеологиялық бірліктегі негізгі бір атадан (рудан) өрбіген адамдар тобы. 1931 ж. совет ғалым М. О. Косвен Патронимияны алғаш қоғамдық форма ретінде қарастырып, зерттеу.
Дереккөздер
Санат:Терминология
Ши тоқу
Ши тоқу (орау)— бұрын және қазіргі кезде қазақ халқы мен Орта Азия халықтары арасында кеңінен тараған өнер. Күнделікті тұрмыс пен шаруашылық қажеті үшін тоқылған ши қазірге дейін кеңінен пайдаланып келеді. Оны киіз үйдің құрамдас бір бөлігі ретінде кереге сыртына тұтуға, сондай-ақ үй ішіндегі ыдыс-аяқ, ошақ басын қоршай қоюға, киіз үйдің есігіне ұстауға, әр түрлі үй шаруашылық мүддесіне (мәселен, киіз басу жұмыстарына, жаюлы киіз-сырмақтың асты ылғал тартып, бүлінбеуі үшін солардың астына төсеуге, сонымен бірге құрт жаю, тары сүзу т. б.) кеңінен пайдаланылады.
Қазақ халқының қолөнері саласында ши тоқу, оған боялған түрлі-түсті жүн орап, өрнектеп безендіру ісі ғасырлар бойы қалыптасып келе жатқан ұлттық өнері болып табылады. Ши сырт көрінісіне қарай: ''ақ ши, ораулы ши, шым ши'' болып үш топқа бөлінеді. Олардың әрқайсысы өз орнымен әр түрлі мақсатқа пайдаланылады. Атап айтқанда, қабығынан тазартылған аң ши ді көбінесе құрт, ірімшік т. б. жаю үшін қолданылатын болса, ұзына бойы әр түсті жүнмен немесе жібекпен оралған шым ши киіз үйдің сәнді жиһаздарының бірі болып табылады. Ал өн бойы тұтас емес әр жерінен аралатып оралған шиді орама ши немесе ораулыши деп ат айды. Бұл да ши сияқты сәндік жиһаздарының бірі.
Қазақтың ұлттық қолөнерінің ерекше бір түрі — шым ши тоқу. Шым ши тоқуда, негізінен, оюдың композициялық құрылыстың маңызы ерекше. Бұл саладағы қазақ шеберлерінің қолданыл жүрген қазіргі барлық ою түрлері композициялық жағынан: жекелеген және тұтас ою, бір беткей ұзындық ою, екі жақты ұзындық ою болып бөлінеді. Шым ши тоқу өнерінде кездесетін қазақ оюларының ішіндегі жоғарыдағы аталған жекелеген және тұтас ою формасын «шаршы ою» деп те атайды. Шым ши тоқуда геометриялық ою элементтері ромбы, төрт бұрыш, шаршыдағы жұлдыз, үш бұрыш, көп бұрышты немесе сүйірлі бұрыштанып келген крест тәрізді болып келеді. Өрнектеп ши тоқу өнерін де қазақ шеберлері қолданған. Олардың ши бетіне салған түрлері «жүзіктеу» деп аталады. Алты шаршылан кейін, оның екі жағынан шыбық ши, одан кейін алақан ши жалғасады. Алақан шиге түр салынбайды. Көшіп-қойғанда түр салынған жағы түтіліп, тез тозып қалмау үшін алақан ши шым шидің екі жағынан салынады. Кереге сыртынан бір босағадан екінші босағаға дейін иінді айналдыра тұтулы — ши ұстау деп атайды. Ши тарту, оны артып орау, жүн орап тоқу — ауыл азаматтарының бәріне ортақ жұмыстар. Жалпы ши тоқу өнерімен кең түрде әйелдер айналысқан, осы өнерді білетін шеберлер шидең өздеріне керекті күнделікті тұрмысқа пайдаланатын заттарды тоқып алған. Ал шиді тарту, оны көлікке тиеп, түсіру ауыр жұмыстарын ер азаматтар атқарған. Тоқылатын шилі мал баспаған жерден ши өсіп жетілген кезінде тартып (суырып) алады. Шиді таңертең немесе жаңбырдан кейін тартады, мұндай кезде шидің түбі жібіпх суырылғыш болады. Тартып әкелген шидің бәрі түгелдей тоқуға жарамайды, сондықтан олардың жарамдысын іріктеп алады, қабығын аршиды, содан кейін көлеңке жерге қойып келтіреді. Ши ораудың екі түрі бар.
Біріншісі — тоқулы тұрған даяр шидің өрнегіне сала отырып орау, екіншісі — жаңа өрнек сүретінін үлгісімен тоқу. Шиді бірінші түрмен тоқу үшін оларды бір-бірлеп тоқылған даяр шидің өрнегінің үстіне салып, дәл келтіріп, әр түсті оралған шидің буындарын, санап отырып орайды. Осылай орайған шилерді араласып кетпеу үшін өрнегіне сәйкес келтіріп, өз алдына бөлектел шуда жіппен тізіп отыру керек.
Шиді жаңа өрнек суретімен тоқудың айтарлықтай өзгешелігі болады; алдымен шиді орайтын үлгі жасалуы тиіс. Орайтын жіптердің түсі осы үлгідегі өрнектер суретте сәйкес болуы керек. Шидің бір шеті жұқа. екінші жағы қалың болып кетпеуі үшін, орайтын шидің түп жағымен шашақ жағын үнемі кезектестіріл, алмастырыл салып отыру керек. Ши тоқитын жіпті екі қабаттал ширатыл, бірнеше домалақ етіп дайындайды, бұл домалақтарды салмақты ету үшін темірге немесе тасқа орайды. Ши тоқу үшін атасы бар екі ағашты белгілі қашықтықта тік қадап, екі ашаға көлденең ағаш қойып, арнайы жасалған қарапайым станок пайдаланылады. Станоктарды киіз үй ішіне немесе жабық бастырма астына орнатады. Атаның үстіне қойылған, арқалықтың биіктігі 120—130 ем, түрегеліп тұрып тоқуға ыңғайлы болғаны абзал.
Станок (сырық) дайын болған соң, тас салмаға оралған жіптерді арасын 10—15 ем етіп жалпы саны ши талының ұзындығына байланысты арқалыққа көлденең асады. Содан соң бірінші шиді жіп үстіне салып салмалы әрлі-берлі айқастыру арқылы шалып бастырады. Осылай көлденең сырықтың үстіне салынған ши бастан-аяқ тоқылғаннан кейін екіншісі салынады, осы тәртіп ши тоқылып біткенше қайталаныл отырады.
Тоңылатын шидің екі шеті берік болу үшін шидің бастал атын жағы мен аяқталатын жақ шетіне үш-төрт шиді қабаттан, әуелі өз алдына бір рет, ширатылған жүн жіппен айқастыра үшбұрыштардың тізбегі сияқты етіп байланыстырады. Бұл жерді шидің «алақаны» деп атайды. Шиді баулау үшін қарақұсқа бекітілетін бауды «шибау» дейді. Тоқылып болған шидің бас аяғын тегістеп қырқады, кейбір шеберлер осы қырқылған шидің екі жақ шетін әдемі матамен көмкеріп тігеді.
Дереккөздер
Санат:Үй тұрмысы Санат:Тұрмыс Санат:Киіз үй
Теодорих
Теодорих – 476 жылы Рим империясы құлағанна кейін Италияны билеген екінші варвар. 470 – 526 жылдары билік құрды. Ол 489 жылы Италияның шекарасына басып кірді. Ал 493 жылы бүкіл Апеннин түбегі мен Сицилияны жаулап алды. Бүкіл Италияны остготтар мемлекетіне біріктірді. Бүгінде сол жерде Теодорихтың кесенесі сақталған. 474 жылы әкесі Теодемир қайтыс болған соң остоготтардыңпатшасы болды. Теодорих күш-қуаты мол билеуші болатын. 526 жылы Равеннада көз жұмып, сол манға жерленді.
Дереккөздер
1100 қызықты деректер.
Джафар ибн Әбу Талиб
Джафар ибн Әбу Талиб (Arabic: جعفر ابن أبي طالب / جعفر الطيار) — Әбу Талибтың баласы. Джафар өзінің ағасы Аббас ибн Абдуль-Мутталибтың қолында өседі, Ислам дінін 613 жылы қабылдады.
Үйленуі
Есейе келе өз ағасы Аббас ибн Абд әл-Мутталибтің үйінен шығып, Асма бинт Умайске үйленді. Джафар Исламды өте ерте қабылдаған адамдардың бірі болды, сондықтан Құрайштардың қолынан көп зорлық көрді.
Лору
Лору (Lauroux) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Лодев округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 26,42 км² шамасында.