cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рахметжан Сәрсенбайұлы Малабаев
Рахметжан Сәрсенбайұлы Малабаев (1884, Орал губерниясы Жақсымбай облысы №7 ауылы - 1961, Алматы) - ақын, жазушы, драматург, фольклор жинаушы. Орынбордағы оқытушылар даярлайтын мектепті бітірген (1910). Ұзақ жыл мұғалім болған. Бірқатар өлеңдері мен публицистикалық мақалалары, очерктері "Айқап" журналында, "Қазақ" газетінде жарияланған. 1922 жылы "Тура тиген қарғыс" үш актілі комедиясы. "Ошақ тұтқыны", "Надандық құрбаны", "Шариғат құрбаны", т.б. бір актілі пьесалары жарық көрген. "Аштық құрбаны" повесі 1929 жылы "Жаңа әдебиет" журналында жарияланған. 1934 жылы Ташкентте "Атамандар жорығы" әңгімелер жинағы басылып шыққан. Ауыз әдебиетінің үлгілерін жинаумен айналысқан. Көптеген дастандар, толғау-жырлар, өлең-термелер жинап, 4 қолжазба тігіндісін Әдебиет және өнер институтына тапсырған (1946).
Родьян
Родьян (Rodilhan) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,69 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30356, пошта индексі — 30230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2552 адамды құрады. Халық тығыздығы — 544,14 адам/км².
Кайман аралдары
Кайман аралдары (Cayman Islands) — Кариб теңізінің Солтүстік-батыс бөлігіндегі аралдар тобы. Вест-Индия аралдары құрамына кіреді. Аралдарды 1503 ж Христофор Колумб ашқан. Кайман аралдары Ұлыбританияның қарамағында. Аум. 259 км2. Халқы 33,6 мың адам (1995). Тұрғындарының ресми тілі – ағылшын тілі. Кайман аралдары Үлкен Кайман, Кіші Кайман және Кайман-Брак аралдарынан тұрады. Әкімшілік орталығы – Джорджтаун қаласы. Климаты тропиктік, пассаттық. Жылдық орташа температура 15 – 30°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 1300 мм. Аралдарды мәңгі жасыл қоңыржай ылғалды орман көмкерген. Мұнда сирек кездесетін құнды ағаштар (негізінен, махагон ағаштары) өседі. Балық кәсіпшілігі жақсы дамыған. Акула, омар, тасбақа, т.б. теңіз жануарлары ауланады. Тропиктік егіншілік қалыптасқан. Құнды ағаш өнімдері және лангуст, тасбақа сауыттары экспортқа шығарылады. Кайман аралдары ірі халықаралық банк операциялары жүргізілетін орталықтардың бірі саналады. Шетелдік туризм жақсы дамыған.
Родьян
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Кайман аралдары
Дереккөздер
*
Родьян
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Еңбек келісімі
Еңбек келісімі
Белгілі бір жас пен білім дәрежесіне жеткеннен кейін, жұмысқа тұрғандардың әрқайсысының еңбек жолы осы құжаттан басталады.
Еңбек шарты заңмен рәсімделген екі жақтың (әдетте "жұмыс беруші" және "жұмысшы" деп аталады), нақты бір міндеттерді өзіне ерікті түрде алу туралы жазбаша келісімі болып табылады.
Аталған міндеттемелерді нақты анықталған шарттар негізінде уақыттың белгілі бір мерзімі аралығында орындайтындықтары баяндалады. Басқа кез келген құжат еңбек келісімінің де өзіндік құрылымы мен мазмұны, рәсімдеу ережелері бар.
Еңбек келісімі жұмысқа орналасқан кезде немесе алдыңғы жасалған келісімнің кейбір шарттары (міндеттер мазмұны, еңбекақы мөлшері, жұмыс жағдайы т.б.) өзгерген жағдайда жасалады.
Келісім жасауға ұйым әкімшілігінде белгіленге тәртіп бойынша қаралған жұмысшы арызы негіз болады.
Еңбек келісімі мыналардан тұрады:
Еңбек келісімін безендірудің қызметтік құжаттарды  безендірудің жалпы   талаптарынан   көп   айырмашылығы   жоқ. Келісім  мәтіні   А4 форматты қағазда таза, түзетулерсіз басылады. Цифрлар қажет жағдайда жазбаша жазылады.
Дереккөздер
Еңбек келісімі жұмысқа орналасқан кезде немесе алдыңғы жасалған келісімнің кейбір шарттары (міндеттер мазмұны, еңбекақы мөлшері, жұмыс жағдайы т.б.)өзгерген жағдайда жасалады.Келісім жасауда ұйым әкімшілігінде белгіленген тәртіп бойынша қаралған жұмысша арызы негіз болады. Еңбек келісімі мыналардан тұрады: 1) Құжат аты;    2) келісімнің жасалған орны мен күні; 3) екі жақтың толық және шартты атауы; 4)жұмыстың сипаты мен мазмұны, оны орындауға қажетті квалификация дәрежесі; 5) келісім тип (негізгі жұмыс әлде қосымша істелетін жұмыс); 6) келісім түрі (шектеулі мерзімге ме әлде ұзақ уақытқа ма); 7)келісімнің уақыты, мерзімі (шектеулі мерзімге жасалған келісім үшін); 8)сынау мерзімі; 9)жұмысшының міндеттері; 10) еңбек жағдайы, еңбекақы төлеу сияқты әкімшіліктің негізгі міндеттері көрсете отырып жазылған жұмыс беруші міендеттері; 11)жұмысшының еңбек құқын қорғауға қосымша кепілдік беретін мағлұмат; 12)еңбек пен демалыс тәртібінің ерекшеліктері туралы мәлімет; 13)ақшалай берілетін сыйлық көлемі мен оны төлеу тәртібі туралы мәлімет; 14)демалыс алу тәртібі мен оның мерзімі туралы мәлімет; 15)келісім бойынша жасалатын басқа да жағдайлар мен шарттар; 16)келісім бойынша атап өтілетін ерекше жағдайлар (қай кезде келісім бұзылуы немесе қайта қаралуы мүмкін); 17)келісім тоқтатылатын жағдай атап көрсетіледі; 18)екі жақтың мекен-жайы мен деректемелері; 19)екі жақтың қойылатын қолы (сигнатура); 20)шартқа қол қойылған күн; 21)келісім қосымшасы (егер бар болса);    Еңбек келісімін рәсімдеудің қызметтік құжаттарды рәсімдеудің жалпы талаптарынан көп айырмашылығы жоқ. Келісім мәтіні А4 форматты қағазда таза, түзетулерсіз басылады. Цифрлар қажет жағдайда жазбаша жазылады.     Енді еңбек келісімінің жазылуына нақтылай тоқталайық.      1.Құжат аты. Қүжаттың толық аты мен нөмірі парақтың жоғарғы шетінен 3-5 интервал қалдырылып, орта тұсына үлкен әріптермен жазылады.
Санат:Еңбек Санат:Құқық Санат:Заң Санат:Іс қағаздар
Ысылдақ үйрек
Ысылдақ үйрек - Оңтүстік АҚШ-та орманда жабайы үйректерден өсірілген. Құс шаруашылығында ет өндіруде ысылдақ үйрек кеңінен пайдаланылады. Олардың өсіп-өну қарқыны өте жоғары, ұшасы онша майланбаған, еті жақсы дәмділік қасиетімен ерекшеленеді. Қазақстанның онтүстік-батыс аймағында көптеп тараған. Еркек үйректер 5,5-6,0 кг, ұрғашысы -3-3,5 кг салмақ тартады. Жылына әрқайсысының салмағы 70-80 г., 90-120 дана жұмыртқа табады.
Дереккөздер
Санат:Құс шаруашылығы Санат:Қазтәрізділер
Тран-ла-Форе
Тран-ла-Форе (Trans-la-Forêt) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Сен-Мало округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,83 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 560 адамды құрады. Халық тығыздығы — 37,76 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Глинка (Цон тармағы)
Глинка — Ресейдегі өзен. Орлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Цон өзенінің оң жағалауынан 59 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Стеге
Стеге (Steige) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Селеста-Ерстен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,86 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67477, пошта индексі — 67220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 578 адамды құрады. Халық тығыздығы — 58,62 адам/км².
Глинка (Цон тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Стеге
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Глинка (Цон тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Стеге
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Ануа (Атлантикалық Пиреней)
Ануа (Anoye) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,65 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64028, пошта индексі — 64350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 149 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,44 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Нұрмаханбет Сәрсенбекұлы Айтуғанов
Нұрмаханбет Сәрсенбекұлы Айтуғанов (1947 жылы туған, Сарыағаш ауданы) – Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты. Қазақ ауыл шаруашылығы институтын бітірген (1972). Ғалым-агроном. Еңбек жолын «Қожатоғай» кеңшарында малшы, жұмысшы болып бастаған. 1964 – 67 жылы осы кеңшардың фермасында бухгалтер, 1972 – 91 ж. агроном, аға агроном, бас агроном болып қызмет атқарды. 1991 – 93 жылы аудандық агроөнеркәсіп бірлестігінің төрағасы, аудан әкімінің бірінші орынбасары болды. 1994 жылы Парламент Мәжілісіне депутат болып сайланды. Қазір Алматы облыстық аумақтық ауыл шаруашылық басқармасының бастығы.
Лерой Сане
Лерой Сане (Leroy Sane, кей жерлерде Леруа Сане деп те жазылады; 11 қаңтар 1996 жыл, Эссен) — неміс футболшысы, "Бавария" клубы мен Германия құрамасының шабуылшысы.
Клубтық
2016 жылы жазда 55 млн еуроға "Шалькеден" "Манчестер Ситиге" ауысты. Солайша тарихтағы ең қымбат неміс футолшысына айналды. Алғашқы голын 18 желтоқсан күні "Арсеналдың" қақпасына соқты.
2020 жылы жазда "Баварияға" ауысты.
Ұлттық құрама
Ұлттық құрамада алғаш рет 2015 жылы 13 қараша күні Франциямен жолдастық кездесуде алаңға шықты.
2017 жылы Конфедерация кубогы жеңімпазы атанды.
2018 жылғы әлем біріншілігіне оны құрамаға қосқан жоқ. Кейін мамандар құраманың әлем чемпионатындағы сәтсіздігін Саненің бармауымен байланыстырды.
2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.
Командалық
«Манчестер Сити»
«Бавария»
Германия
Сілтемелер
Санат:Германия футболшылары Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары Санат:Бавария ФК ойыншылары
Себептес салалас сөйлем
Себептес салалас сөйлем сложносочинённое предложение причины — синтаксистік компоненттері бір-бірімен себептестік қатынаста тұратын салалас құрмалас сөйлем. Себептес салалас сөйлем ішіндегі себеп пен салдардың өзара тығыз қарым-қатынасы негізінде жасалады, сол себепті Себептес салалас сөйлемнің бір компонентінде іс-әрекеттің себебі, бір компонентінде салдары баяндалады.
Себептес салалас сөйлемдер жасалу жолына қарай екі түрге бөлінеді:
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі Санат:Грамматика Санат:Синтаксис
Хаттама
Хаттама - жиналыстарда, кеңестерде, конференцияларда және алқалық органдардың мәжілістерінде мәселені талқылау мен шешім қабылдаудың барысы туралы мәлімет беретін құжат. Толтырудың тәсілі мен көлемі жағынан хаттамалар стенография, фонография, конспект жəне сөйлеген сөздердің мазмұны жазылмаған ықшамды түрде болып келуі мүмкін. Қысқа хаттамаларда күн тәртібі, сөйлеушілердің аты-жөні, сөйлеген сөздердің тақырыбы және кабылданған шешімдер көрсетіледі. Сөйлеген сөздердің толық мәтіні келтірілмейді. Толық хаттамаларда сөйлеген сөздердің барлығы көрсетіледі. Хаттаманың толықтық дәрежесін жиналыстың өзі айқындайды. Бұл жағдайда құжаттың заңдылық жарамдылығын қамтамасыз ету қажет. Құжаттың заңдылық жарамдылығы барлық қажетті деректермен, олардың дұрыс толтырылуымен және хаттамадағы мәліметтердің шындыққа сәйкестігімен анықталады. Мысалы, жиналысқа қатысушылардьң санының көрсетілуі маңызды, ол қабылданған шешімнің жеткілікті дауыспен қамтамасыз етілгенін көрсетеді.
Хаттаманың деректемелері: мекеменің атауы; құжаттың атауы; мәжілістің өткен күні; индексі (нөмірі); мәжіліс өткен орын; бекіту грифі (егер қажет болса); тақырыбы (жиналыстың, алқалық органның атауы); мәтін.
Санат:Іс қағаздар
Дидактикалық поэзия
Атап айтқанда, дидактикалық - философиялық толғаулар, мысалдар, термелер, баталар, қанатты, нақыл сөздер, ғылыми-танымдық немесе қоғамдық-саяси философиялық-әлеуметтік тақырыпта жазылған поэзиялық трактаттар. Дидактикалык мазмұндағы туындыларда халықтық философия, педагогика, мораль, этика мәселелері, гуманистік сарындар баяндалады. Халықтың көркемдік және эстетика түсініктері, сан замандар мен ғасырлар бойы жинақталған білік, ақыл, тәжірибе, әдет-ғүрып, түрмыс-салттағы жарқын дәстүрлер әңгімеленеді. Дидактикалық поэзия үлгілеріне Жүсіп Баласағұнидың "Құтадғу білігі", Ахмет Жүгінекидің "Ақиқат сыйы". Махмұт Қашқаридің "Диуани лұғат ат-түркі", Қожа Ахмет Иасауидің өсиет, үгіт сарындас сөздері жатады. Түркі тілдес халықтардың жазба поэзиясының бастау-бұлағы - оның дәстүрлі ауызша дидактикалык поэзиясы әрі бұл оның мазмұны мен түріне де қыруар өрнектер косқан.
Дереккөздер
Санат:Поэзия
Әбдісағит Шаймұханбетұлы Тәтіғұлов
Әбдісағит Шаймұханбетұлы Тәтіғұлов (13 наурыз, 1940 жылы туған, Қостанай облысы Фёдоров ауданы Трактово ауылы) – құрылысшы-инженер, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген құрылысшысы (1977), архитекторлық ғылымдардың кандидаты (1979), профессор (1992), Шығыс елдері халықаралық архитектор (2001) және Халықаралық архитиктура академияларының (2002) академигі.
Өмірбаяны
Арғын тайпасы Тоқал Арғын руының Төлек бөлімінен шыққан.
Кітаптары
Тәтіғұлов басқалармен бірлесіп
Дереккөздер
Санат:13 наурызда туғандар Санат:1940 жылы туғандар Санат:Фёдоров ауданында туғандар Санат:Қазақстан құрылысшылары Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген құрылысшылары Санат:Архитектура ғылымдарының кандидаттары Санат:Шығыс елдері халықаралық архитектор академиясының академиктері Санат:Халықаралық архитиктура академиясының академиктері Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері Санат:Қазақстан сәулетшілері Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері Санат:Парасат орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Қазақстанның құрметті құрылысшылары
Ташық бөгені
‎‎ Ташық бөгені — Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданы жерінде. 1960-жылдардың аяқ кезінде Ащысу өзенінің бойыңда, Ащысу бөгенінен 20 км жоғарырақ салынған.
Гидрологиялық сипаты
Су айдынының ауданы — 250 га, 6 млн м3-ге жуық су сыяды, ең терең жері 5,5 м. Суы тұщы. Суында қара балық, табан, шабақ т.б. балықтар кездеседі. Мұнда жыл сайын 2,5 т-ға дейін балық ауланады. Бөген егістік жерді суландыруға және балық өсіру үшін қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы гидрографиясы
IC 4087
IC 4087 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 4087 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Тәтіқара
Тәтіқара (1705, қазіргі Қостанай облысы Сарыкөл ауданы – 1780, сонда) – ел бастаған көсем,аға батыр, әрі ақын, қазақ жыраулық өнерінің белді өкілі.
Абылай ханның ақылшысы ретінде біршама уақыт хан сарайында тұрған. Руы — Уақ.
NGC 3463
NGC 3463 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Тәтіқара
Олжабай, Бөгенбай батырлардың қалмаққа қарсы жорықтарына қатысып, олардың ерлік істерін мадақтаған, толғауларында жауынгерлерді табандылыққа, төзімділікке үндеген. 1756 жылғы Цин империясы басқыншылары мен Абылай сарбаздары арасында өткен соғысты сипаттаған жалынды жырлары (“Қамыстың басы майда, түбі сайда”, “Кебеже қарын, кең құрсақ”, т.б.) Тәтіқара есімін халыққа кеңінен танытты. Өткір мінезді Тәтіқара ел билеген ханның осал жақтарын сынап, батыр-бектердің кемшін тұстарын беттеріне айтып отырған. “Кеше тоқыраулы судың бойында” атты толғауында ол “Ат құйрығын күзеңдер, Аллалап атқа мініңдер, Ханталау қылып алыңдар” деп халықты күреске шақырады. Бұдан кейін Абылай мен ақын арасы алшақтап, Тәтіқара сарайдан біржола қуылады. Жасы ұлғая келе жағдайы ауырлап, жоқшылық көреді. Алайда ақын қиыншылыққа мойымаған, ханға бас имеген. Бұған көңілін сұрай келген билерге айтқан “Ассалаумағалейкум, жайсаңдар мен қасқалар” дейтін жыры дәлел.
Дереккөздер
Санат:Қазақ ақындары
NGC 3463
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 26 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3463 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32813, ESO 502-2, MCG -4-26-14, IRAS10528-2552.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Алвендре
Алвендре (Alvendre) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 231 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,94 км² шамасында. Халық тығыздығы — 17,9 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Бонапартизм
Бонапартизм - армияға, полицияға, тармақталған бюрократияға сүйенетін антидемократиялық, авторитарлық билік жүйесі. Бұлтақтау саясатын билік үшін талас кезінде әлеуметтік топтар арасында жүргізілетін әскери-саяси диктатура. Бүл термин негізінен бастапқы кезде Наполеон Бонапарт және Луи Бонапарттың әскери диктатурасын белгілеу үшін қолданылған. Н.Бонапарттың бастамасымен 1799 жылы Францияда осы әскери диктатура орнатылды. Екінші рет 1851 жылы 1848 жылғы Ф. революциясынан кейін Л.Бонапарт өз диктатурасын XIX ғасырдың аяғына дейін жүргізді. Бүл диктаторлық тәртіптің түрі әскер мен бюрократиялық аппаратқа сүйенген. Бонапартизмнің негізгі үш фундаментальді белгілері: мемлекеттік машинаны бақылау (немесе оны орнатуға ұмтылу); армияға сүйену (немесе оны саяси күш ретінде пайдалану); әлеуметтік топтар арасындағы проблемаларды тез шешу (немесе қанаушылардың мүдделерін қорғау). Бонапартизмнің классикалық саяси талдауы К.Маркстің "Луи Бонапарттың он сегізінші брюмерасы" атты еңбегінде нақты тұжырымдалған. Маркс бойынша, Бонапартизм - белгілі бір әлеуметтік күшке сүйену. Кейіннен Германиядағы О. Биссмарктың саясатында, Ресейдегі Керенский және Столыпиннің саясатында айқын көрініс тапты. Бонапартизмнің қырларын Сталин саясатынан да көру қиынға түспейді. XX ғасырда необонапартизм пайда болды. Ол Латын Америкасындағы Пиночеттің диктатурасымен тығыз байланысты.
Люлих (Клязьма тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Клязьма Ковров қаласынан Уводь өзенін қоспағанда сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Аденовирусты инфекция
Аденовирусты инфекция – аденовирустың көптеген серотроптарымен шақырылатын, көбінесе аэрогенды жолымен жұғатын, организмде эпителиальды және лимфоидты клеткаларында қалыптасып, клиникасында тыныс алу жолдарының, көздің, ағзалардың қабаттарымен лимфоидты ағзалардың қабынуымен өтетін антропонозды жедел инфекция.
Этиологиясы
Құрамында ДНК-3 тұрақты антигені (А,В,С) бар Adeuoviridae тұқымдасының вирусы. Аденовирустардың 90 серовары белгілі, оның ішінде 32-сі адамға патогенды. Аденовирустардың ерекшелігі – лимфотроптылық. Сыртқы ортада төзімді.
Эстрела-д’Уэсти
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 081 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 296,261 км² шамасында. Халық тығыздығы — 27,3 адам/км².
Аденовирусты инфекция
Эпидемиологиясы
Таралымы өте кең, көбінесе бірен саран оқиғалар немесе эпидемиялық өршу түрінде тарайды. Аурудың көздері:
Тарау жолдары
Ауыратындар көбінесе балалар. Жалпы ЖРВИ құрамында аденовирусты инфекция балалар арасында 2-24%, ересектер арасында 2-6% кезінде кездеседі. Мерзімі күз-қыс айлары.
Эстрела-д’Уэсти
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Аденовирусты инфекция
Патогенезі
Аденовирустар тыныс алу, ас-қорыту жолдарының, көздің шырыш қабаттарына түсіп, олардың эпителиальды клеткаларының ішінде көбейеді. Шырыш қабаттарда эксудациемен фибрин түсуімен, некроздануымен өтетін жергілікті қабыну процесі қалыптасады. Аденовирусты инфекцияда патологиялық процесс типті түрде жұтқыншақта (фарингит). Қабыну процессі жоғарыдан төменге қарай түсіп интерсициальды инфекцияланған шырыш төмен асқазанға, ішекке түсіп асқорыту жолын зақымдануы себебі болады. Шырыш қабаттарынан вирус қан тамыры арқылы қанға өтіп-вирусемияны тудырады. Вирус қанмен организмдегі моноциторлы макрофагальды жүйесі клеткаларынан қалыптасқан ағзаларға тарайды (лимфа түйіндері, бауыр, көкбауыр т.б.). Вирусемия мен қатар токсинемия айқын өтіп-интоксикация себебі болады.
Клиникасы
Клиникалық көріністері әр түрлі болады. Клиникалық түрлеріне қарай келесі түрлерін ажыратады: Инкубациялық мерзімі 4-14 күн, орташа 5-7 күн. Клиникасында 2 синдром бөлуге болады:
Сырқат жедел интоксикация және катаральды көріністерден басталады. Интоксикация синдромы аденовирусты инфекцияда көбінесе шамалы түрде өтеді. Катаральды синдром жоғары аталған клиникалық түрлерне сәйкес фарингит, тонзиллит, ринит белгілерімен өтеді. Аурулардың көбінде коньюктивит белгілері болады. Ас қорыту жолы жағынан: Лимфаденопатия-аденовирусты инфекциясын көрнекті белгісі (көбінесе мойын, жақ асты лимфа түйіндері) Ауруларда жиі бауыр мен көкбауырдың ұлғайғанын анықталады. Кейбіреуінде денеге бөртпе шығуы тиіс: Аденовирусты инфекцияның клиникалық түрлерінің ерекшеліктері:
Жедел респираторлы ауру
ең жиі кездесіп жеңіл өтетін түрі. Көбінесе ринит белгілерімен кейде ринотраксобронхит түрінде өтеді.
Жедел фарингит
тамағын жұтынған кезде ауырсынуымен, жұтқыншақ шырыштарының гиперемиясымен, бадамша бездерінің қабынуымен және тыныс алу жолдарының зақымдануымен өтеді. Фарингоконьюктивиальды қызбада қызба, интоксикация белгілерімен қатар коньюктивит қалыптасады.
Коньюктивит
басында біржақты болып, 4-5 күннен кейін 2-ші көзіне түседі. Қабынуы-катаральды, фоликулярлы немесе қабыршақтанған түрінде болады. Коньюктивит басында клиникалық көрініс болғанда 2 аптаға дейін созылады. Кератоконьюктивит коньюктивалардың қабынуынан басталып қасаң қабаққа өтеді. Қасаң қабақта субэпителиальды қабыну ошақтары, кейде торлану анықталады. Өзгерістер 3-4 апта бойы сақталады.
Асқынулары.
Екіншілік инфекция қосылу себебінен пайда болатын – пневмония, ангина, отит т.б.
Дифференциальды диагноз
Аденовирусты инфекцияның клиникалық түрлеріне байланысты өткізіледі. Респираторлы түрінде – гриппен ж.б. ЖРВИ Фарингоконьюктивальды қызбада – ангиналармен, дифтериямен.
Қабықшаланған коньюктивитте –көз дифтериясымен.
Емі
Асқынбаған ағында аденовирусты инфекцияны – амбулаторлы жағдайда емдейді. Көбінесе клиникалық көріністеріне қарай симптоматикалық және патогенетикалық ем жүргізеді. Болжамы сауығу.
Дереккөздер
Санат:Микробиология
Валенца
Валенца (Valenza) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Алессандрия провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Giacomo.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Парсы шығанағы мұнайлы-газды алабы
Парсы шығанағы мұнайлы-газды ауданы, Месопотамия бассейні – Шығыс жарты шардағы аса ірі мұнайлы-газды өңірлердің бірі. Солтүстігінде Шығыс Тавр бөктерінен басталып, оңтүстік-шығысы Араб теңізіне дейін 2500 км-ге созылған; ауданы 2,93 млн. км², оның ішінде су айдыны (акватория) шамамен 290 мың км². Сауд Арабиясы, Ирак, Иран, Оман, Біріккен Араб Әмірлігі жерлерін түгелдей, Сирияның шығыс бөлігі мен Түркияның оңтүстік бөлігін қамтиды, оңтүстік-шығыстағы біраз бөлігі Парсы шығанағының астында жатыр. Алаптың геологиялық қимасын палеозой, мезозой, кайнозой тобындағы тау жыныстары құраған. Бұл қиманың қалыңдығы оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай өсе береді. Мысалы, Загростың (Иран) алдындағы қалыңдық 15 км-ден асады. Мұнай иірімдері бор мен юраның қуыстылығы және өткізгіштігі жоғары әктастарында шоғырланған. Мұнай-газ кендерінің құрылымдары күмбез және брахиантиклинал түрінде 1800 – 3000 м-ге дейінгі тереңдікте орналасқан. Мұнайының тығызд. 0,82 – 0,99 г/см3, күкіртті және жоғары күкіртті (күкірт 1 – 5%). Бастапқы өндірістік қоры: мұнай – 53,6 млрд. т, газ – 26,7 трлн. м3. Бірінші мұнай кенорны (Месджеде-Солейман) 1908 жылы, ал газ кенорны (Парсы) 1965 ж. ашылды. Алапта мұнай мен газдың 400-ден астам кен орны анықталған, соның ішінде бастапқы өнеркәсіптік қоры 300 млн. тоннадан және 500 млрд. м3-тан асатын 36 мұнай (Кенган, Парс, т.б.), 6 газ (Гавар, Үлкен Бурган, Румайла және Солтүстік Румайла, т.б.) алып кен орындары бар. Мұнай-газ құбырының жалпы ұзындығы 30 мың км.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Медичина
Медичина  (Medicina) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Болонья провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 16226 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 99 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 159 км² шамасында. Пошта индексі — 40059.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Lucia da Siracusa.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
ГРЭ 21
ГРЭ 21 — Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы, Мирный ауылдық әкімдігі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Мойынқұм ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 79 км-дей жерде.
Халқы
Тұрғыны 23 адам (2009).
Дереккөздер
Санат:Мойынқұм ауданының таратылған елді мекендері
Покровка (Шаран ауданы)
Покровка — Башқұртстанның Шаран ауданындағы ауыл, Мичурин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 7 адамды құрады. Пошта индексі — 452635, ОКАТО коды — 80258830018.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Спанци (Габрово облысы)
Спанци (Спанци) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5344. Телефон коды — 06711. ЕКАТТЕ коды — 68165.
Висим (Өзен, Ханты-Мансий АО)
Висим — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік Сосьва өзенінің оң жағалауынан 552 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 214 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Беррокаль
Беррокаль (Berrocal (Huelva)) — Испаниядағы қала. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Уэльва провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Куэнка-Минера ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 358 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 126 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 79 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Уэльва елді мекендері
Сапарғали Әлімбетов
Сапарғали Әлімбетов (1888, Шығыс Қазақстан облысы, Жарма ауданы, бұрынғы Шамака. - 10.10.1956, Семей қаласы) - айтыс ақыны, жырау, сері.
Найман тайпасының Қаракерей руының Байыс атасынан тараған.
Ескіше сауат ашқан. 1941 жылы халық ақындары Төлеу Көбдіков, Нұрлыбек Баймұратовпен бірге Семей облысының шалғайдағы аудандарында үгіт бригадасын ұйымдастырып, өлең, жырларымен халыққа жігер береді. Түрлі айтыстарға қатысып, Есенсары Құнанбаевпен, Маясар Жапақовпен, Қалқа Жапсарбаевпен, Қуат Терібаевпен, Мағжан Орынбаевпен айтысқан. Әлімбетовтің ақындық, айтыскерлік жолға түсуіне Iлияс Жансүгіров ықпал еткен. Оның толғаулары облыстық, республикалық газеттерде жарияланған. "Мейір батыр", "Молдабай палуан", "Қамбадағы айқас", "Қос жалшының өлімі", "Ақтардың әрекеті". "Қойгелді батыр" тарихи дастандарының авторы. "Қызыл жұлдыз" орденімен, "Құрмет" грамотасымен, көптеген медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1888 жылы туғандар Санат:Шығыс Қазақстан облысында туғандар Санат:1956 жылы қайтыс болғандар Санат:Айтыс ақындары Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері
Этигофен
250px|thumb|Картада орналасуы Этигофен (Aetigkofen) — Швейцарияның Золотурн кантонында орналасқан коммуна. Бухегберг округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 186 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.03 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2441, пошта индексі — 4583.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Золотурн елді мекендері
Айнхаус
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 379 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 2,53 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 53 026. Муниципалитеттің басшысы — Йоахим Майнке.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Інгенше
Інгенше - үш жастан асқан ұрғашы түйе. Әдетте, осы жаста бураға шөгеріледі. Кей жерлерде інгешені дөнен інген деп те атайды.
Дереккөздер
Мал шаруашылығы
Саяси болжамдау
Саяси болжамдау (грек, prognosis - алдын ала көру) - саяси құбылыстардың даму болашағын анықтау мақсатында құбылыстар мен саяси үрдістерді ғылыми зерттеу. Мұндай зерттеулер саяси талдау әдістемесіне негізделеді. Саяси тәжірибедегі табыстар мүмкіндігі мен мінез-құлық стратегиясын бағалау нақты нәтижелерғе алып келеді. Бірақ саяси болжамдаудың негізгі мәселесі - зерттеушінің саяси даму мүмкіндігін алдын ала болжау, көре алу. Алғашқы талап-тілек пен олардың нәтижелерін жүзеге асыруда сәйкессіздік болуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Саясаттану
Аралқұм (Қызылорда облысы)
Аралқұм — Қызылорда облысы Арал ауданындағы ауыл, темір жол стансасы, Аралқұм ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 37 км жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1081 адам (537 ер адам және 544 әйел адам) болса, 2009 жылы 1130 адамды (575 ер адам және 555 әйел адам) құрады.
Аралқұмда және округтегі Көктем, Мойнақ, Сопақ, Шөміш ауылдарында және Алтықұдық, Тасбөгет темір жол айырмаларында темір жолдарға қызмет көрсететін бірнеше шағын кәсіпорындар мен мекемелер бар.
Дереккөздер
Санат:Арал ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Нұрдәулет Жұмағұлұлы Сәрсенов
Нұрдәулет Жұмағұлұлы Сәрсенов (10 мамыр 1954 жыл, Таваксай аулы, Бостандық ауданы, Ташкент облысы, Өзбек КСР) — қазақстандық саяси және қоғам қайраткері.
Өмірбаян
Әкесі - Сәрсенов Жұмағұл. Анасы - Тұрғынбаева Қатира. Қазақ химия-технологиялық институтын (1976) химик-технолог инженер мамандығы бойынша; КОКП ОК жанындағы Қоғамдық ғылымдар академиясын (1988) саясаттанушы мамандығы бойынша бітірген.
Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2004 жылдан).
1976 жылдан - Шымкент асбестоцемент құрылғылары комбинатында машинистің көмекшісі, комсомол комитетінің хатшысы. 1982 жылдан - Қазақстан ЛКЖО Шымкент облыстық комитетінің бірінші хатшысы. 1988 жылдан -Шымкент асбестоцемент құрылғылары комбинатында шебер, аға инженер, партбюро хатшысы. 1992 жылдың ақпан айынан - Оңтүстік-Қазақстан облысы басшысының орынбасары. 1998 жылдан - «Тұран» Қаржылай - өнеркәсіп тобы» АҚ Директорлар кеңесінің төрағасы. 1999 жылдан - ҚР Парламенті Мәжілісі 2-ші шақырылымының депутаты. 2004 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 3-, 4-ші шақырылымының депутаты, Аграрлық мәселелер комитетінің мүшесі.
«Халықтар достығы» (1985), «Құрмет» (2005), «Достастық» (2010) ордендерімен марапатталған.
Әскери атағы - запастағы майор.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Хоббиі - футбол.
Үйленген. Жұбайы - Тасанбаева Нұржамал Егемқұлқызы (1957 жылы туған). Қызы - Сәрсенова Гауһар Нұрдәулетқызы (1982 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
667 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:667 жылы туғандар
Печелда
Печелда — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Иванов облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Немда өзенінің сол жағалауынан 131 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Кострома қаласынан Унжа өзенін қоспағанда Горьков су торабына (Горьков суқоймасына) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Рикарду Карвалью
Рикарду Алберту Силвейра Карвалью (Ricardo Alberto Silveira Carvalho; 18 мамыр 1978, Амаранте, Португалия) — прортугалиялық футболшы, қорғаушы.
Карьерасы
"Порту" клубының түлегі. 1997 жылы негізгі құрамға кәсіпқой футболшы ретінде тіркелгенімен, 2001 жылға дейін түрлі португалиялық клубтарда арендада жүрді.
2004 жылы "Порту" УЕФА Чемпиондар Лигасын ұтқан кезде атақты клубтар "Порту" футболшыларын сатып алуға кірісіп кетті. Карвалью Жозе Муриньомен бірге "Челсиге" ауысты. "Челсиде" бірнеше жыл бойы негізгі құрамда үзіліссіз ойнады.
2010 жылы тағы да Муриньо оны "Реалға" шақырды. Бірақ мадридтік клуб сапында 30-дан асып қалған Карвалью алаңға көп шыға қоймады.
Командалық
Порту
Челси
Реал Мадрид
Ұлттық құрама
Личные
Сілтемелер
Санат:Португалия футболшылары Санат:Португалия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Порту ФК ойыншылары Санат:Витория Сетубал ФК ойыншылары Санат:Челси ФК ойыншылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Монако ФК ойыншылары Санат:Шанхай СИПГ ФК ойыншылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Сладкая Балка
Сладкая Балка — Ресейдегі өзен. Орынбор облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кызылоба өзенінің оң жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Орск қаласынан Сакмара өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орынбор облысы өзендері
Итшана жарысы
Итшана жарысы, ит жеккен шанамен жарысу Сібір жерін мекендеген көптеген халықтарда бұрыннан бар. Арасына уақыт салып барып итшана экипаждары бір күнде сөреге шығады. Белгіленген қашықтықты ең аз уақытта жүріп өткен экипаж жеңіске жетеді. Жол бойында шанаға жегілген иттердің алмастырылуы мүмкін. Мұндай жарыстарда бір ит айдаушы (машер) және бір иттерді үйретуші болады. Кейде осы екі міндетті бір адамның атқаруы мүмкін. Итшанамен жарыс кейде бірнеше жүздеген километр қашықтыққа созылып бәсеке әлденеше күнде өтуі мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Ресми хат
Ресми хаттар белгілі бір ортаның атқаратын жұмыстарына байланысты мәселелер жазбаша қарастырылады. Олар ресми түрде мекеменің атынан жазылады және қызметтен тыс мәселені қозғамайды.
Қызметтік жеке хатттар. Бұл хаттардың ерекшелігі айтылатын мәселе өрісінің кеңдігі және қызметтен тыс мәселелерге де арналатындығы. Дегенмен де қызметтен тыс мәселелер, адамның өз қызметімен, ұйымның атқаратын қызметімен шеше алатын мәселелер өрісімен тікелей байланыста болады. Бұл хаттар жеке тұлға атынан жазылады.
Ұсыныс хаттар. Бұл хаттар бір мақсатта ғана жазылады: қызметқерді белгілі бір орынға, қызметке үсыну жөнінде басшыға ұсыныс жасау. Аталған қызметкердің сол орынға лайық екендігіне кепілдеме беру. Хат ресми, өзіне тән құрылымы сақталып жазылады. Бұл хатқа ұсыныс жасаған тұлға ғана қол қояды.
Сұраныс хаттары. Бұл хаттар да бір ғана мақсатпен жазылады: мекемеден керекті ақпаратты немесе белгілі бір құжатты жіберуін сұрау. Сұраныс хатқа мекеменің жауапты адамы қол қояды.
Шағым хаттар. Белгілі бір мекеменің немесе мекеме қызметкерлерінің заңсыз іс-әрекетін көрсету, соған орай шара қолдануды сұрау мақсатында жазылады. Хат мазмұнының негізгі құндылығы онда көрсетілетін фактілерге байланысты. Шағым хатқа шағым беруші адам, кейде хат мазмұнына байланысты мекеменің жауапты қызметкері де қол қояды.
Циркуляр хат. Ведомстволық жағынан бағынышты барлық мекемелерге бір мезгілде жөнелтілетін хат. Олар негізінен тапсырма беру сипатында болады.
Жолдама хаттар. Құжатпен бірге жіберілетін қосымшаның немесе қосымшалардың құрамы, мазмұны, көлемі, саны жайлы мәліметтер көрсету үшін жазылады. Бұл хаттар көрсетілген ақпараттың дәлдігімен ерекшеленеді. Жолдама хатқа мекеме басшысы қол қояды. Хатты жазып отрығанда онда келтірілетін фактілер мен айтылатын мәселенің маңызына, мазмұнына ғана емес, өзіңіздің оны қалай беріп, жеткізіп отырғандығыңызға да назар аударыңыз. Әрбір хатты жазғанда қалыптасқан стильдік нормадан ауытқымаған жөн.
Санат:Іс қағаздар
Муфассал
Муфассал (مفصّل, бөлшектенген) — бұлай аталуының себебі Құранның бұл бөлігіндегі сүрелер «басмала» арқылы көп бөлінеді.Көп ғалымдардың пікірінше муфассал Құранның Қаф сүресінен басталып соңғы ән-Нас сүресіне дейін созылады (бұл пікірді өзінің тәпсірінде Ибн Касир да қолдаған). Бірақ ән-Нәуәуидің пікірінше муфассал әл-Хужурат сүресіен бастау алады. Муфассал үшке бөлінеді:
Еуропа чемпиондары кубогы 1975/76
Еуропа чемпиондары кубогы 1975/76 (ағыл. European Cup 1975/1976) — Чемпиондар Лигасының 21-ші маусымы, финалда "Бавария" 1:0 есебімен "Сент-Этьенді" ұтып, қатарынан үшінші рет жеңімпаз атанды.
Сілтемелер
Санат:Еуропа чемпиондары кубогының маусымдары Санат:1975 жылғы футбол Санат:1976 жылғы футбол
Сұлутөрткіл
Сұлутөрткіл – Маңғыстау үстіртінің шығысындағы тау.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 200 м, салыстырмалы биіктігі 30 м. Шағын келген таудың ұзындығы 3 км, ені 1,5 км. Тау басы тегіс, пішіні дұрыс көтеріңкі келгеніне байланысты аталған.
Өсімдігі
Жазыққа ұласатын беткейлерінде жусан, бұйырғын, т.б. сораң шөптер өседі.
Дереккөздер
Санат:Қарақия ауданы таулары
Реттеу қажеттілігі
Реттеу қажеттілігі — реттеу есептерінің жалпы қажеттілігіне немесе күтілген реттеудің масштабы қандай екендігін білу қажеттілігіне байланысты жүргізілетін есептеу түрі. Реттеу қажетгілігі қажеггі су өтімінен Q минималды күнделікті орташа өтіммен Qmin салыстыру аркылы аныкталады. Q > Qmin болғанда, реттеу қажет деп табылады.
Эстрела-ду-Норти (Сан-Паулу)
Эстрела-ду-Норти (Сан-Паулу) (Estrela do Norte (São Paulo)) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Президенти-Пруденти мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Президенти-Пруденти экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 513 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 263,273 км² шамасында. Халық тығыздығы — 9,5 адам/км².
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Тоғандық түзілімдер
Тоғандық түзілімдер. Теңіз жағалауын жиектей созылған, ашық теңізден кұмды кедергілермен оқшауланған су қоймалары болып табылатын тоғандарда түзілген түзілімдер. Тоғандық түзілімдер негізінен пелитті материалдардан тұрады, бірақ олардың құрамы су қоймасына сырттан жеткізілген территекті материалдардың мөлшеріне және климат жағдайына тәуелді болып келеді. Әрі түйіршікті кластикалық материал әдетте тоғанға құятын өзен сағасында және тоған мен теңізді бір-бірінен оқшаулайтын құмды кедергілер өңірінде жинақталады. Аңызақ климат жағдайында кластикалық шөгінділермен қатар эвапориттер, алылғалды климат жағдайында ізбестасты түзілімдер қалыптасады. Тоғандық түзілімдер геологиялық қималарда біршама жиі ұшырасады, олар таскөмір және тұз кендерін кіріктіруі ықтимал.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Қарабұтақ (өзен, Өлкейек алабы)
Қарабұтақ – Өлкейек алабындағы өзен.
Географиялық орны
Ақтөбе облысы Әйтеке би ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 35 км.
Бастауы
Бастауын иен даладағы бұлақтардан алып, Өлкейек өзеніне оң жағынан құяды.
Гидрологиясы
Арнасы жоғарғы және төмен ағысында сайлы-жыралы, орта бөлігінде жазық келеді. Қар және жер асты суларымен толығады. Жазда қарасуларға бөлініп қалады. Қарабұтақтың жалпы ұзындығы 65 км болатын 20-дан астам шағын салалары (жылғалары) бар.
Дереккөздер
Санат:Өлкейек су алабы Санат:Әйтеке би ауданы өзендері
Түсіндірмелі салалас сөйлем
Түсіндірмелі салалас сөйлем- синтаксистік компоненттерінін алғашқысында айтылған іс-әрекет, оқиға желісінің мәні кейінгі компонентте сараланып, түсіндіріліп, ашылып отыратын кұрмалас сөйлем. Түсіндірмелі салалас сөйлемнін басты ерекшелігі — оның компоненттерінін жалғаулықсыз байланысып отыратындығында. Түсіндірмелі салалас сөйлемнін бірінші компонентінің баяндауышы ретінде сол, соншама, соншалық, сондай сияқты есімдіктер мен үстеу сөздер қызмет етіп, екі жай сөйлемді құрмаластырып тұрады.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Тұну
thumb Тұну; тұнбалау. Үш мағынада колданылады :
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Мұнайдың метандануы
Мұнайдың метандануы (Метанизация нефти) — катагенез факторлары салдарынан мұнай құрамының алкандармен (метанды көмірсутектермен) қанығуымен сипатталатын эволюциялық процесс. Бұл процестің механизмін А.Ф. Добрянский жасақтаған (1948 жыл). Оның топшылауына сәйкес, катагенез белдеміндегі жоғары температуралардың әсерінен және табиғи алюмосиликатты лизаторлардың қатысуымен цикландарды көптеп кіріктіретін ауыр салмақты алғашқы мұнайлар жеңіл салмақты азшайырлы алканды мұнайларға бірте-бірте ауыса бастайды. Мұның нәтижесінде мұнайдың метандануы жүзеге асады, осылайша өзгерген мұнай құрамындағы басты өнімдер рөлін метан мен графит атқаратын болады. Метандану деңгейінің көрсеткіші ретінде мұнайдың немесе оның фракцияларының қасиеттері мен құрамын сипаттайтын параметрлердің өзара қарым-қатынасына негізделген мұнай өзгермеленуінің түрлі-түрлі коэффиценттері ұсынылған. Бүгінгі түсініктерге сәйкес, катагенез факторларының әсерінен мұнайдың көмірсутектік құрамы ғана емес, сол катагенез процесінің әр түрлі сатыларында тау жынысы құрамындағы органикалық заттар есебінен қалыптасқан түрлі-түрлі мұнай өнімдері де өзгерістерге ұшырайды.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Фергюсон (Кентукки)
Фергюсон (Ferguson) — Кентукки штатының Пуласки округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 881 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.7 км² шамасында. FIPS коды — 21-27010.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
668 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:668 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:668 жылы қайтыс болғандар
Мұхаметқали Тәукин
Тәукин Мұхаметқали (1814 – 20.2.1894) – сұлтан, Кіші жүздің Батыс бөлігінің правителі (1847 – 1865). Айшуақ ханның немересі. Орынбордағы Неплюев кадет корпусында оқыған. Корпусты толық бітірместен, 1831 жылы 25 қарашада Кіші жүздің Батыс бөлігі басшысының қарамағына әкімшілік қызметке жіберілді. Исатай Тайманұлы бастаған көтерілісті басуға қатысты. 1839 жылы Ресейдің Хиуаға жіберген әскери экспедицияның құрамына енді. 1847 жылы Кіші жүздің Батыс бөлігінің сұлтаны (правитель) болып тағайындалды. Сұлтан М.Баймұхамедов бастаған Кіші жүз қазақтары өкілдерінің қатарында Петерборға барып, император Николай I-нің қабылдауында болып, “[[Әулие Владимир” орденімен марапатталды. 1860 жылы екінші рет Мәскеу мен Петерборға Кіші жүз өкілдерімен барды. Осы сапарында Ш.Уәлиханов, П.И. Небольсин, Л.Н. Плотников секілді шығыстанушылармен танысты және императорлық ерікті экон. қоғамға мүше болып қабылданды. Петерборда шығатын “Экономические записки” журналына қазақтардың шаруашылығы туралы мақаласын жариялады. Кіші жүз сұлтандарының шежіресін қағазға түсірумен айналысты. 1865 жылы полковник шенінде отставкаға шықты. 1868 жылы патша өкіметі қабылдаған “Уақытша ережеге” наразылық танытқаны үшін 1870 жылы Архангельскіге жер аударылып, одан 1874 жылы елге оралды.
668 жыл
Түсініктемелер
*
Мұхаметқали Тәукин
Сілтемелер
Санат:Тұлғалар
Ірі азық
Ірі азық - аумақты клетчаткалы кепкен жемшөп. Ірі азық, яғни қатайып іріленген, мал азығына кептірілген пішен мен дәнді дақылдардың сабаны жатады. Оларға аумақ беріп, қатайтатын өсімдіктің қиын ыдырататын, қиын қорытылатын көмірсулық қосындысы - клетчатка, яғни целлюлоза (құрғақ затында 19%-дан асады). Соған байланысты 1 кг-ның жалпы қоректілігі 0,2-0,3 (сабанда) - 0,4-0,5 (пішенде) азық өлшемінен артпайды. Пішен сапасына қарай 30-50 мг/кг каротині сақталады. Ірі азық малға қыста жегізіледі. Желінуі мен қорытылуын арттыру үшін алдын ала дайындықтан өткізген жөн.Ірі азық малға жегізуге дайындаудың ұсақтау, турау, мыжу, араластыру және қыздыру (буландыру) секілді механикалық-физикалық әдістері оларды шайнауға жұмсалатын мал энергиясын үнемдеп, желінуін арттырса, сілті, әкпен өндеу секілді химиялық әдістері желінуімен қоса қорытылуын да жоғарылатады. Ірі азық азықтық қосындылар құрамында ашыту арқылы жүргізілетін    биологиялық     дайындау     әдісінде     жемшөп жұмсарып, хош иістенуімен қатар аминқышылдары және В тобының витаминдерімен байытылады.
Дереккөздер
Санат:Мал шаруашылығы
Зулу
Зулу (зұлулар, өз атауы — амазулу) — банту халықтарының құрамындағы халық, Оңтүстік Африка Республикасының ең үлкен халқы. Саны 10,4 миллион адам (2001, бағалау), оның ішінде Квазулу-Наталь провинциясында 7,6 миллион адам. Олар сондай-ақ Лесотоның солтүстігінде (270 мың адам), Зимбабведе (140 мың адам), Малавиде (116 мың адам)тұрады.
Тілі
Зулу тілі банту отбасының нгуни тобына жатады.
Діні
Сенушілердің діни байланысы: дәстүрлі нанымдар, бір бөлігі христиан-африка назареттік баптисттік шіркеуінің жақтаушылары.
Тарихы
Археологтардың айтуынша, зұлулар және бірқатар туысқан тайпалар Африканың оңтүстік аймақтарында біздің заманымыздың бірінші ғасырдың басында пайда болған. 1800 жылдардың басында олар көбінесе мал бағумен шұғылданған шағын ғана тайпа болды. Алайда Шақа есімді көсем өздерінің жерлерін басып алған бурларға (голландтық келімсектер) қарсы соғысу үшін қуатты армияны басқарды. 1879 жылы зулустар бурлар мен британдықтардың бірлескен күшіне төтеп бере алмай, жеңіліске ұшырады.
Кәсібі
Дәстүрлі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (құмай, тары, жүгері, бұршақ және бау-бақша өсімдіктері) және жартылай көшпелі мал шаруашылығы (ірі қара, ешкі, қой). Аңшылық, мал шаруашылығы – ерлердің кәсібі (ер балалар ешкі, жасөспірімдер қой, жігіттер ірі қара), егіншілікпен әйелдер айналысады. Қолөнерден ерлер (тері илеу және ұсталық, ағаш және сүйек ою), әйелдер – қыш, тоқымашылықпен айналысады. Зұлулар қазір тау-кен жұмысшылары мен қалалардың қара тұрғындарының көпшілігін құрайды.
Өмір салты
XIX ғасырда туыстық немесе көршілес қауымдардың қоныстары (10-нан 1000-ға дейін) рулар одағының құрамына біріктірілген қауымдастықтар болды. Неке неолокалдық. Қалыңмал малмен төленеді (лобола). Сиқырлық, бақсылық, ата-баба рухына және табиғатқа сену (токолош), көсемнің ғұрыптық күшіне сену сақталған. Инквала рәсімі жыл сайын өткізіледі. Бай фольклор сақталған, қазіргі әдебиет дамыды, халық музыкасы мен би өнері, қолданбалы өнер (әсіресе моншақ тоқу және өңдеу) дамып келеді.