cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алматыдағы ипподром
Алматыдағы ипподром, 1930 жылы ашылған. Ат спорты жарыстарын және мейрамдарды ұйымдастырады, желісті және міністі жылқылар сыналады. Аумағы 40 гектардан астам. Міністі және желісті аттар ушін 2 жүрделі және 2 жүріс жолы, түрлі ойындар мен ат спорты жарыстарын өткізу үшін алаң, 3 мың орындық трибунасы бар. Желісті жылқылар үшін жолдардың жасанды жамылғылары бар, бұл жаттығуды жыл бойы жүргізуге мүмкіндік туғызады. Ипподромда аумағындағы 500 орындық атқора, малдәрігерлік емдеу орталығы, аттарды шомылдыратын бассейн, ұстахана, аттарды жалдайтын пункт, "Тұлпар", қонақүйі, жылқы шаруашылығы мұражайы орналасқан. Ипподромда ат спортынан ойындар, Ауыл шаруашылығы министрлігінің жүлдесі үшін ат спортынан дәстүрлі жарыстар мен мерекелер өткізіледі.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Верско (Кырджали облысы)
Верско (Верско) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6710. Телефон коды — 07910. ЕКАТТЕ коды — 10700.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
NGC 3762
NGC 3762 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3762 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35979, UGC 6591, MCG 10-17-27, ZWG 292,11.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Балиліктер
Балиліктер (индонез. Suku Bali) — Индонезияның Бали, Ломбок аралдарын мекендейтін халық. Жалпы саны 4,2 млн. адам (2000).
Тілі
Бали аралының ресми тілі Индонезияның бір бөлігі болғандықтан, индонезия тілі (Бахаса Индонезия деп те аталады) деп танылды. Ол мемлекеттік құрылымда, ішкі саясатта, заң шығару саласында, мектептер мен жоғары оқу орындарында қолданылады. Күнделікті өмірде арал тұрғындары бали немесе бахаса бали тілінде сөйлейді. Ол мемлекеттік тіл мәртебесіне ие. Тілде сөйлеушілер қатарлас қолданылатын екі диалекті бар: «жоғары», basa alus, негізінен дінде қолданылады, «төмен», basa kasar, күнделікті сөйлеуде қолданылады. Олардың комбинациялары бали тілінің бірнеше аралық деңгейін құрайды; әңгімелесу үшін деңгейлердің бірін таңдау жағдайға байланысты, сөйлесушілердің әлеуметтік жағдайына және т.б.
Діні
Шағын аралда Бали храмдарының 20 мыңнан астамы бар – бұл ең алдымен мерекелік іс-шаралар орны, шіркеулерде кәсіби бишілердің топтары бар.
Тарихы
1906 жылы Голландия бүкіл Балиді жаулап алуға шешім қабылдады, нәтижесінде оның әскерлері Денпасарға қарай бет алды. Қала көшелерімен жүріп өткен голландиялықтардың алға жылжуына ешкім қарсы болмады, олар кварталдар мен көшелерде ешкімді кездестірмеді. Еуропалықтар Раджа сарайына жақындағанда, олар нағыз күйзелісті бастан кешірді.
Жергілікті тұрғындар сарай қабырғаларының сыртына жиналып, жаппай өзін-өзі өлтірудің қорқынышты рәсімін жасады. Корольдік отбасы мүшелері мен қарапайым балилықтар балаларын өздері өлтірді, өйткені олар үшін құлдық өлімнен де ауыр болды. Бұл көрініс голландиялықтарды тоқтатты, олардың көптеген аралдық көршілерінен айырмашылығы, балийліктерді күштеп, құлға айналдыруға болмайтынын мойындауға мәжбүр болды.
Кәсібі
Негізгі кәсібі – егіншілік. Негізгі дақыл – тау беткейлерінің алқаптарында (савахи) егілетін күріш. Күрделі суару жүйесі бар. Сондай-ақ тауда күріш, нобай|оңға|200px|Балидегі күріш жинау нобай|солға|250px|Ағаш ою шебері жүгері, бұршақ дақылдары, шай, кофе, темекі, көкөністер, жемістер мен дәмдеуіштер өсіріледі. Гүл шаруашылығы дамыған. Ірі қара мал, жылқы, шошқа өсіреді. Ұсталық, зергерлік, құмыра жасау дамыған. Ағаштан, тастан ойып жасалған әр түрлі бұйымдары, ұлттық музыкасы мен би өнері арқылы көп танымал.
Жоғарыда айтылғандардан басқа, матаға сурет салудың ерекше өнері батик өте танымал болды. Батиктің негізгі орталықтары – Клунгкунг, Гианьяр және Сингараджа сияқты жерлер. Жергілікті зауыттарда отбасы мен достарына тамаша сыйлық ретінде сатып алуға болатын өнімдерді сататын дүкендер бар. Балиде ерлер мен әйелдер еңбегінің бөлінісі бар. Кейбір әрекеттерді ерлер де, әйелдер де, ал кейбіреулерін тек ер адамдар немесе тек әйелдер ғана жасай алады.
Балидегі шеберлердің өнімдері таңғажайып талғампаздық пен сұлулықпен ерекшеленеді. Олар мүсіндеме, ою-өрнек, кескіндеме, зергерлік бұйымдар, киім-кешек, батик және т.б. Аралдың барлық жерінде белгілі бір шеберхананың өнімдеріне мамандандырылған дүкендер бар. Бұл түрдегі дүкендердің шоғырлануы әсіресе Балидің мәдени орталығы деп атауға болатын Убуд аймағында жоғары. Көптеген галереялар бар, жеке тапсырыстар бойынша шеберлермен жеке кездесу мүмкіндігі бар. Тапсырыс берушінің барлық тілектерін ескере отырып, шеберлер жиһаз, сәндік бұйымдар, мүсіндер, зергерлік бұйымдар, ыдыс-аяқ және басқа да көптеген бұйымдарды жасай алады.
Әдет-ғұрыптары
нобай|оңға|150px|Балилік әйел балаларымен Аралдың кез келген тұрғынының өміріндегі бірінші рәсімі туумен байланысты. Балиде балаларға келесі есімдер беріледі: отбасындағы 1-ші бала - Путу немесе Ваян, 2-сі - Кадек, 3-і - Коменг немесе Неман, 4-і - Кетут, одан кейін 5-ші және одан кейінгі балаларға бірдей есімдер беріледі. Балидегі отбасылардың көпшілігінде бірнеше бала бар. Өмірдің балалық кезеңінде балалық шақ пен жыныстық жетілуге ​​байланысты арнайы рәсімдер жасалады.
Осы уақытқа дейін балиліктер касталық жүйені сақтап келді. Халық брахмандарға (діни қызметкерлердің жоғарғы кастасы), жауынгерлерге, көпестерге және шаруаларға бөлінеді. Әйелдер мен ерлердің отбасында да, қоғамда да құқықтары тең.
Балилықтар үлкен мейірімділікпен және қонақжайлылықпен ерекшеленеді, бірақ қонақтар олардың діні мен ұлттық ерекшеліктерін де құрметтеуге тиіс. Адамға саусақпен немесе аяқпен нұсқау өте қорлайтын қимыл болып табылады. Жергілікті тұрғындар басты дененің ең маңызды және қол сұғылмайтын бөлігі деп санайды, осы себепті басқа біреудің басына қол тигізе алмайсыз.
Үйлену тойы балиліктер өміріндегі өте маңызды оқиға. Әдетте бұл жерде ерте үйленіп, ерте бала туады. Кастаға тиесілі болу ата-анадан балаларға, сондай-ақ неке арқылы беріледі. Әр түрлі касталардың өкілдері арасында неке болған жағдайда, кастасы төмен болған ерлі-зайыптылар екінші жұбайының кастасына көтеріледі. Аралда дәстүрлі неке қиюдың 2 нұсқасы қолданылады - мападик және нгород. Біріншісі әдеттегі еуропалық үйлену тойына ұқсайды. Екіншісі қалыңдықты күйеу жігіттің ұрлауын, одан кейін үйлену рәсімін қамтиды, содан кейін қыздың ата-анасына ескертіледі.
Балидегі өлім әдетте марқұмды кремациялауды қамтиды. Бір қызығы, бұл жерде бұл шара барлық туыстарды шақырып, ән айтумен бірге жүреді. Көбінесе марқұмды өртеу рәсіміне дайындық ретінде алдымен жерге уақытша жерлейді, содан кейін дәстүрге сай кремациялайды. Бірақ бастысы, балилықтар үшін өлім - жақсы тағдырға қол жеткізу мүмкіндігі.
Мәдениеті
Балиліктер мәдениеті арал халқының діндарлығымен тығыз байланысты. Жергілікті бейнелеу өнерінде діни тақырыптар өте кең таралған. Құдайлар мен мифтік жаратылыстардың бейнелері өте танымал, олар тек шіркеулерде ғана ғана емес, сонымен қатар бали шеберлерінің қолөнерінде де кездеседі. Сонымен қатар, жабайы табиғат тақырыбы өте кең таралған - жануарлар мен өсімдіктердің, әсіресе гүлдердің бейнелері. нобай|солға|200px|кечак биі Бали билері де қызығушылық тудырады. Жергілікті өнердің басқа түрлері сияқты, бали биі көбінесе діни оқиғаға негізделген. Балилықтар биді Аспан Иесі – Индра құдайы ойлап тапқан деп есептейді. Мұндағы билер әркім көре алатын «зайырлы» және «жабық» болып екіге бөлінеді. Туристер негізінен Баронг және Кечуак билерін тамашалай алады. Кечуакты көру үшін көптеген шетелдіктер үлкен жартаста орналасқан Лухур храмына келеді. Одан айналаны және мұхитты тамашалауға болады. Мұнда туристер үшін кешуак биі күн батқаннан кейін орындалады.
Әсем архитектуралы ғибадатханалары бар. Халықтың 90%-ы ауылдарда тұрады, елді мекендері бір қатарда орналасқан. Үйлердің іргетасы тастан қаланған, төбелері сабанмен жабылған түрлі үлгідегі үйлерде тұрады.
Негізгі ұлттық тағамдары — күріш, шошқа мен құс еттері. Киімдері – тігілмеген белдемше (ерлерге камбен, әйелдерге каин), жейде (ерлерге), баджу жейдесі (әйелдерге). Материал ретінде көбінесе явандық батик қолданылады. Көптеген әшекейлерді (цилиндрлік сырғалар, гүлдер және т.б.) қолданады. Қазіргі уақытта ер адамдар жиі былғары белбеуі бар қысқа шалбар киеді.
Дереккөздер
Санат:Халықтар Санат:Индонезия этникалық топтары
Енесай көшесі (Астана)
Бұрынғы атауы №130 көше. Енесай көшесі Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабындағы (оң жақ) көше. Ұзындығы - 416 м.
Енесай - жер шарындағы аса ірі өзендердің бірі. Ол Бий Хем (Үлкен Енесай) және Ка-Хем (Кіші Енесай) өзендерінің Қызыл қаласының (Тыва Республикасы) тұсында қосылуынан пайда болады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Б. з. д. 19 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 19 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 19 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Бесжылдық жоспар (КСРО)
Жетіжылдық жоспар (1959—65) КОКП 21-съезінде (1959) белгіленді. Жетіжылдық жоспар кезінде Соколов — Сарыбай кен-байыту комбинаты толық қуатында іске қосылды, Өскемен титан-магний комбинаты, Павлодар алюминий зауыты, Кентау экскаватор зауыты, Жамбыл супер фосфат зауыты, Жітіқара асбест комбинаты салынды, Бұқтырма су электр станциясы, Қарағанды ГРЭС-і, Алматы жылу-электр орталығы, Павлодар мен Өскеменде машина жасау зауыттары пайдалануға берілді.
Бесжылдық жоспарлар кезінде экономиканы басқарудың қатаң орталықтандырылуы Қазақстан өнеркәсібі құрылымын негізінен шикізат өндіруге бағыттады. Әлеуметтік-экономикалық мәселелер әміршіл-әкімшіл әдістермен шешілді. Кәсіпорындарға жоспарлы тапсырма еңбек ұжымының келісімінсіз жоғарыдан жіберілді. Мұның өзі кәсіпорынды қандай шығынға да қарамай жоспарды орындауға мәжбүр етті, өндірушілер мен тұтынушыларды өндіріске ықпал ету мүмкіндігінен айырды. Мұның өзі тұтас өндіріс салаларының әлемдегі технологиялық прогрестен шет қалып, сапасыз және ескі өнімдер шығарумен айналысуына әкеліп соқты. Республика басшылығы КОКП-ның кезекті съездерінде жоспарланған өнеркәсіп орнының, шахтаның, мұнай кәсіпшілігінің, комбинаттардың, зауыттардың қаншасының қатарға қосылғаны туралы есеп беріп отырды. Республика жағдайы халықтың тұрмыс дәрежесімен, рухани мәдениетінің дамуымен емес, әр Бесжылдықта жұмсалған күрделі қаржының сомасымен, шығарылған руданың, көмірдің мұнайдың, т.б. мөлшерімен бейнеленді. Қазақстан тәуелсіздік алып, экономиканың нарықтық қатынастарға көшуіне байланысты Бесжылдық жоспарлар жасау тәжірибесінің жаңа жағдайға бейімделген нұсқалары зерттеліп, елдің әлеуметтік және экономикалық дамуының ұзақ мерзімдік стратегиялық ғылыми негіздемесін жасауға назар аударылды.
Дереккөздер
Санат:КСРО тарихы
Әсімхан Қосбасаров
Әсімхан Қосбасаров (1916-2005) 1916 жылы Алматы облысы Жамбыл ауданы Шолақ Қарғалы ауылында туған. Қазақстанның халық ақыны, ҚР еңбек сіңірген мәдениет қызметкері. Жамбыл, Кенен, Үмбетәлі сияқты белгілі өнер иелерінен тәлім алған. Ә. Қосбасаровтың «Ақжамал», «Қалипа-Жамал» атты бірнеше әні бар.
Құрманәлі Жылқыбай
Құрманәлі Жылқыбай (4.6.1960 жылы туған, Ордабасы ауданы Көктөбе ауылы) – айтыскер ақын, кәсіпкер.
1981 жылы Талдықорған қаласындағы І.Жансүгіров атындағы педагогикалық институттың физика-математика факулттетін бітірген. Ордабасы ауданына қарасты Н.Нысанбайұлы атындағы орта мектепте мұғалім болды. 1992 – 99 жылдары Ордабасы ауданы Оқушылар үйінің директоры, Ордабасы ауданы Жастар одағы жанындағы «Жас Алаш» шағын кәсіпорнының төрағасы, облыс жастар орталығының директоры қызметтерін атқарды. 1999 жылдың наурыз айынан облыс «Талантты жастарды қолдау» қоғамдық қорының президенті. Өзбекстанда «Достық, ынтымақтастық» тақырыбында өткен мемлекетаралық айтыста, Қызылордада өткен ұстаз ақындар арасындағы айтыста бас бәйгені жеңіп алған. Атыраудағы Исатай Таймановқа, Ақмоладағы Бөгенбай батырға, Көкшетаудағы Абылай ханға, Қарағанды облысы Айыртау ауданы Ағыбай батырға арналған, т.б. республикалық айтыстарда жүлдегер болды. Е.Жақыпбеков, С.Қалиев, М.Омаров, А.Леубаева, К.Оралова, Б.Шойбеков, М.Тазабеков, Ә.Әбдірайымов, Ә.Омаров, т.б. ақындармен айтысқан. 1995 жылы 5-республикалық «Жігіт сұлтаны» байқауының бас жүлдесін алған.
Монфорте-де-Лемос
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19638 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 199,5 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 62 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Луго елді мекендері
Зигбург
Зигбург (Siegburg) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Рейн-Зиг ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 39 746 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 23,47 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 3 82 060. Қаланың басшысы — Франц Хун.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 12 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Обервальтерсдорф
Обервальтерсдорф (Oberwaltersdorf) — Аустриядағы жәрменкелік коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Баден округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3644 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 13,6 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — BN, ресми идентификациялық коды — 3 06 23.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Хелене Ауэр саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Орумберт Мефодьевич Ким
Орумберт Мефодьевич Ким (1935 жылы туған, Қарағанды облысы Балқаш қаласы) – медицина ғылымының докторы (1989).
Семей мемлекеттік медицина академиясында кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарған. Кимнің 90-нан астам ғылыми еңбегі, 1 монографиясы жарық көрген.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Варзеа-де-Меруже
Варзеа-де-Меруже (Várzea de Meruge) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Серра-да-Эштрела экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 281 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,9 км² шамасында. Халық тығыздығы — 47,6 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Аслинг
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4299 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 31,38 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 75 112. Муниципалитеттің басшысы — Вернер Лампль.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Түсіру ауданы
Түсіру ауданы (район выгрузки) — темір жолмен немесе су жолдарымен тасымаддау кезінде әскер мен материалдық заттарды түсіру жұмыстары жүргізілетін аудан. Әр Түсіру ауданында бірнеше станция мен кеметұрақтар болады.
Штайн (Санкт-Галлен)
250px|thumb|Картада орналасуы Штайн (Санкт-Галлен) (Stein SG) — Швейцарияның Санкт-Галлен кантонында орналасқан коммуна. Тоггенбург округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 392 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12.24 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3356, пошта индексі — 9655.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Санкт-Галлен елді мекендері
Спорттық құрылыстар
Спорттық құрылыстар, спорттың әр түрінен жарыстарды және оқу-жаттығу сабақтарын өткізуді қамтамасыз ететін, әдейі салынып, жабдықтаған құрылыстар. Алғашқы спорттық құрылыстар деп ежелгі грек стадиондарын, палестраларды, стадиодромдары есептелінеді, олар Олимпия, Милет, Афины және өзге де қалаларда б.д.д. VIII гасырда салынған. Таң-ғажайып спорттық құрылыстар. Ежелгі Римде (Колизей, Ипподром және т.б.) өткеннің бұл сәулет ескерткіштерді және қазіргі уақытта да өзінің көлемі мен және әдемілігімен таңдандырады. Мысалы, Колизейдегі тастан жасалған трибуналарға 50 мың шамасындағы адам сыйып келеді, ал екі доңғалақты күймемен жарысуға арналған Ипподромның трибуналары 250 мың адамды сыйғызуы мүмкін. Колизей трибуналарының сопақша болып келуі қазіргі Еуропа стадиондары трибуналарының түп бейнесі секілді. Орта ғасырда католик шіркеуі Олимпиядалық ойындардың өткізілуіне рұқсат бермеді. Спорттық құрылыстар қиратылып және ұзақ уақыт бойы олардың құрылысы тоқтап қалды. Еуропаның әртүрлі елдерінде спорт құрылыстарын салуды қолға алу ісі, халықаралық спорттық байланыстардың дамуымен, қоғамдар мен спорттық құрылыстардың пайда болуымен байланысты, тек XIX ғасырдың аяғында ғана басталды. Спорттық құрылыстардың көбеюі мен жетілдіруі бәрінен бұрын олимпиядалық спорт ғимараттарын салуға әсер етті. Спорт құрылысын спорттың бір ғана түрімен шүғылданып және жарыс өткізу үшін жекелеген түріне және бірнеше спорт түрімен жаттығып және жарыс өткізу үшін қарастырылды. Көлемін жоспарлау құрылымы бойынша ашық және жабық деп бөлінді. Спорттық құрылыстың табиғи және жасанды жарық беру, оңтайлы микроклиматты, тиімді желдету үшін қажетті жабдықтарды болуы тиіс, жаттығу ететін орын мен өзге де бөлме, ғимараттардың санитарлық жағдайда ұсталуы, сондай-ақ құрал- жабдықтарға қойылатын талаптардың сақталуын қарау да қажет. Жүзу үшін судың айналуы, тазаруы және залалсыздандыру, сондай-ақ бөлменің дезинфекциялануы бойынша шаралардың орындалуы ерекше маңызға ие. Бұдан бөтен де дене тәрбиесі және спортпен шұғылданушылардың, қызмет көрсететін адамдардың да, жеке гигиенаның ережелерін сақтауы бақылауға алынады.
Қазіргі спорт стадиондары
Қазіргі спорт стадиондары, сұрыпталуына сәйкес: а) негізгі; ә)қосалқы; б) көрермендер үшін орынға бөлінеді. Негізгі құрылыстарына: 1. Ашық (кешенді және жеке). 2. жабық (кешенді және жеке) стадиондар жатады.
1. Ашық кешенді спорт құрылысына стадиондар (үлкен, орташа және кіші), спорт алаңдары және жүзу-есу стансалары жатады. Ашық жеке спорт құрылысына футбол алаңы, регби, қашақ,бейсбол, гандбол, ат поласы, допты хоккей, лақтырулар, гольф үшін, дене тәрбиесі шерулері, гимнастикалық өнер керсету және басқалар үшін алаңдар; волейбол, баскетбол, акробатика, бокс, күрес, ауыл атлетика, семсерлесу, атпен шабу, конькимен мәнерлеп сырғанау үшін, шайбалы хоккей, лапта, крикет, бадминтон, медицинбол, теннис және басқалар үшін алаңдар; жеңіл атлетикалық жүгіру жолдары, секірулер мен лақтыру үшін орындар, жүзу үшін жазғы бассейндер (табиғи және жасанды), өсу стансалары яхт-клубтар, жел- кенді және буэр, моторлы су стансалары, велотректер, велостансалар, мотоцикл тректері, автодромдар, атыс орындары, қалқандар, нысананы көздеп атуға арнайы жабдықталған орындар, шаңғы тұғыр-серіппелері (жаттығу және спорттық), шаңғы базаларын, альпинистік, туристік лагерлер, таудағы паналар, құтқару стансалары, мұз айдындары, коньки тебу жолда¬ры, шанамен сырғанау (скелтон және бобслей) жолы, көпшіліктің конькимен тебу үшін мұз айдын¬дары, шаңғы жолдарын, шаңгышылар үшін таудағы аспалы жолдар жатады.
-
Спорт құрылысын салу үшін орынды таңдауға санитарлық- гигиеналық талаптарды сақтау және олардың дұрыс орналасуы өте маңызды. Әсіресе ашық түрдегі спорт құрылысы үшін ылғалды бойына жеткілікті сіңіре алатын жене қақ тұрмайтын, өзге ғимараттардың көлеңкесінде қалмайтындай, спорт құрылысы шаңнан, түтіннен, өндірістік кәсіпорындардың зиянды көздерінен және атмосфераның өзге де зиянды әсерлерінен қорғай алатын, қажетті санитарлық- қорғаныс аймағы бар телімдерден тұрақты жер таңдалып алынады. Спорт құрылысын салу үшін көгалы, жас көшеттері көп жерлердің артықшылығы бар. Ашық спорт құрылысы шекаралары ағаштардың және бұталардың көгалдандырылған алап стадион алып жатқан барлық аумақтың 30 % -дан кем болмайды. Спорт құрылыстың бағытталуы экваторлық (құрылыстың ұзын белдегі осі батыстан шығысқа қарай өтеді) және меридианға солтүстіктен оңтүстікке қарай өтеді. Жабық спорт құрылысын экваторлық етіп бағыттау ұсынылады. Бұл шұғылданатын негізгі ғимаратқа күн сәулесінің тура түсуіне кедергі келтіреді, көзді қарықтыратын жарықтан, сондай-ақ ауаның шамадан тыс қыздыруынан сақтайды. Бұл ретте солтүстік ендіктен 50° солтүстікке қарай орналасқан ғимараттың жаттығуға арналған негізгі бөлмелерінің терезесін оңтүстікке қарай, солтүстік ендіктен оңтүстікке қарай 50° солтүстікке қарай бағытта орналастырған тиімді, ашық спорт құрылысының (стадиондар, алаңдар) үлкен осі меридианға бағыттаған жөн. Бұл кешкі уақытта шұғылдану мен жарыс өткізуге жақсы жағдай туғызады. Тұрақты жел соғатын жерлерде ашық спорт құрылысы, олардың ұзын осі жел соғатын бағытқа қарай перпендикулярлы болатындай етіп орналастырған тиімді. Спорт құрылысының жарығы - организмнің жоғары жұмыс қабілеттілігін қамтамасыз ететін және зақымданып, жарақат алудан сақтандыратын маңызды фактор. Жабық спорт құрылысқа табиғи жарық түсуі тиіс. Бұл ретте жаттығуға арналған негізгі бөлмелер терезелерінің әйнектелген жалпы жоғарғы беті еден аумағының бөлігінен кем болмауы тиіс. Спорт құрылысының жылыту, бәрінен бұрын, оларда шұғылданатын спортшыларды қалыпты температурамен қамтамасыз ететіндей микроклимат туғызу үшін, бөлмені бірқалыпты жене жеткілікті қыздыратындай болуы керек.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Сада (Бугаевская Шара тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Колориметрия
Колориметрия (сolor – түс және метрия) — боялған ерітіндідегі заттың концентрациясын сол ерітіндіде жұтылған жарық мөлшерін өлшеу арқылы анықтауға негізделген сандық анализдің (талдаудың) әдістер тобы. Ерітіндіде жұтылған жарықтың мөлшерінің және ерітінді қабатының қалыңдығы мен ерітінді концентрациясы арасындағы байланыс Бугер-Ламберт-Бер заңы бойынша анықталады:
нобай|250px Зерттелетін ерітінді мен стандартты ерітіндінің боялу қарқындылығын салыстыру арқылы сутегі иондарының концентрациясы анықталады, ол үшін суға сутек концентрациясына қарай түстерін өзгертетін әр түрлі заттар (индикаторлар) қосылады. Өлшеулер колориметрлермен және фотометрлермен жүргізіледі.
Колориметриялық анализде әртүрлі бояулы қосылыстар пайдаланады:
Дереккөздер
Санат:Аналитикалық химия
Валь-д'Изе
Валь-д'Изе (Val-d'Izé) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Фужер-Витре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 43,79 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35347, пошта индексі — 35450.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2452 адамды құрады. Халық тығыздығы — 55,99 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Геннадий Николаевич Матросов
Матросов Геннадий Николаевич (1948 жылы туған, Бурабай ауданы Дмитриевка ауылы) – экономист, саясаттанушы. Петропавл мемлекеттік педагогикалық институтын (1975), КОКП ОК жанындағы Қоғамдық ғылымдар академиясын (Мәскеу[, 1984) бітірген. Бурабай ауданы комсомол комитетінде, Көкшетау қалалық және облыстық комсомол, партия комитеттерінде қызметте (1968 – 82), 1982 жылдан КОКП ОК жанындағы Қоғамдық ғылымдар академиясында тыңдаушы (Мәскеу), 1984 жылдан Рузаев ауданы атқару комитетінің төрағасы, 1987 жылдан облыстық партия комитетінде бөлім меңгерушісі, 1988 жылдан Көкшетау облыстық атқару комитетінде бөлім бастығы, 1993 жылдан сыртқы экон. байланыстар к-ті төрағасының орынбасары, 1996 жылдан Көкшетау облыстық әкімдігі Сауда басқармасы бастығының орынбасары, 1997 жылдан Солтүстік Қазақстан облыстық Өнеркәсіп департаментінің бас маманы, 1998 жылдан шағын кәсіпкерлікке қолдау көрсету бөлімінің бастығы, Көкшетау қ. әкімі аппаратының жетекшісі, 1999 жылдан облыстық Жолаушылар тасымалы департаменті бастығының орынбасары, бастығы, 2004 жылдан облыстың Құжаттама және мұрағат басқармасының бастығы қызметтерін атқарған. Көкшетау облысында ауданы, қалалық, облыстық Халық депутаттары кеңесінің депутаты болып сайланған. «Құрмет Белгісі» орденімен, медальдармен, ҚР Президентінің алғыс хатымен (2001) марапатталған.
Дереккөздер
«Ақмола облысы» энциклопедиясы
WWOOF
WWOOFing (Working Weekends on Organic Farms) - ауылдық жерлерде волонтерледің орналасуы мен фермаларға көмектесуді көздейтін агротуризм бағдарламаларының жиынтығы. Алғаш рет 1971 жылы Ұлыбританияда волонтерлер фермаға тегін бір апта көлемінде көмектесуінен пайда болған. Ұсынылатын көмекке қабылдаушы тарап тегін тамақтануы және баспана ұсынады. Ұйым алғашқыда органикалық фермалардағы жұмыс апта-аяғы/уик-эндтері/weekend деп аталды, бірақ 1982 жылы адамдар ”неге тек апта-аяғында/уик-эндерге ғана?” деген сұрақ көтергеннен кейін - органикалық фермалардағы келіскен жұмысшылар деген атқа ауысты. Wwoof-тың философиясы осы сияқты біркелкі, Wwoof иелері саяхатшылар және студенттерді ас-сумен және баспанамен қамтып, ол үшін фермада көмек беру арқылы алмасу болып табылады.
WWOOF ұйымдары бар мемлекеттер
Қазіргі таңда 56 мемлекетте ұйымы бар:
WWOOF туралы
Бүгін Wwoof-тың әлемнің түпкір-түпкірінен келген 23 тобы жиналды. Барлық топтар тәуелсіз, бірақ, олар адамдарды бір-бірмен байланыстыра отырып, өзара ұқсас тәсілмен жұмыс істейді. Wwoof-тың философиясы осы сияқты біркелкі, Wwoof иелері саяхатшылар және студенттерді ас-сумен және баспанамен қамтып, ол үшін фермада көмек беру арқылы алмасу болып табылады.
Ауыл шаруашылық туризмі бұл - ауылдағы белсенді демалыс. Белсенді демалыс – яғни, қар тазалау, мал мен құсты суару және жемдеу, мал бағу, қора тазалау, ағаш жару, жылы үйшікте жұмыс істеу, жер қазу, өсімдік суару және отырғызу, саз-балшықтан құрлыс жасау, құдық қазу және т.б. шаралар/жобалар. Басқа елдерде де ауыл шаруашылық туризмі бар. Жүздеген фермалар шет елдердің түпкір-түпкірінде орналасқан. Саяхат және сапарлардың алуан түрлілігі. Бұл - туризмнің жолы және ол күнделікті бірізділктен алыс. Яғни әртүрлі жерлеріндегі адамдармен, әлеуметпен және мәдениетпен таныса отырып, көптеген маңызды тәжірибе алуға мүмкіндік береді. Денсаулыққа пайдалы тамақтануға және табиғат туралы ойлануға мүмкіндік береді.
Алмания, Жапония, Канада, Америка, Корея, Франция - елдерінде ауыл шаруашылық туризмі жоғары дамыған. Қазақстанның да ауыл шаруашылығы осы мемлекеттердегідей жоғары денгейде дамыған. Ол ауыл шаруашылық туризмің дамуына көп мүмкіндік береді.
Ауыл шаруашылық туризмі, агротуризм - бұл экологияға қолдау көрсету және ауылды көру мүмкіндігі, жаңа адамдармен, олардың өмір сүру салтымен танысу.
Ауыл шаруашылығы саласы бойынша білім талап етілмейді, бірақ оқуға деген құштарлық, сондай-ақ ауыл шаруашылығы тақырыбына деген қызығушылық және белгілі бір уақыт аралығында ауыл салтымен өмір сүруге дайын болуы керек.
Wwoof багдарламасы арқылы Қазақстанға әртүрлі мемлекеттерден cаяхаттауға және көмектесуге туристер келеді. Олар ауылдарда, елді мекендерде тұрады. Кейде қала маңында. Саяхатшылар ауылдарда дүйсенбіден сенбіге дейін күніне 6 сағат көмектеседі, жексенбі демалады. Саяхатшылар қабылдаушылармен бірге ауылда тұрады (мысалы ғимаратта, сарайда,палаткада, шатырда, жеке бөлмеде) және күніне 3 рет ас-сумен қамтамасыз етіледі – көмегінің өтеуі ретінде.
Ауыл шаруашылық туризмі аркылы туристер шетелге бара алады. Әр мемлекетте тәуелсіздік WWOOF ұйымы арқылы бағдарламаға тіркеу жасау керек. Қазіргі таңда көптеген мемлекеттерге виза керек емес. Немесе туристік визаны алу керек.
Кез келген қатысам деген кісілерге, бақшада тәжірибеленуге енді мүмкіндік бар. Мамырдан бастап қыркүйекке дейін Қарағанды ауданында, айына екі рет демалыс күндері WWOOF Weekend бағдарламасы аясында осындай мүмкіндік пайда болды. WWOOF Weekend таңғы сағат 8 A.M басталады да күндізгі 1 P.M. сағатқа дейін жүргізіледі. Тегін тамақтану даярланады. Қатысушылар тіркелуі – Meetup сайты арқылы.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Халықаралық ұйымдар
Қойбағар (тұзды көл)
Қойбағар — Ертіс алабындағы тұзды көл.
Географиялық орны мен сипаты
Павлодар облысы Ақтоғай ауданындағы Шұға ауылынан солтүстікке қарай 12 км жерде, теңіз деңгейінен 94 м биіктікте жатыр. Аумағы 7,6 км², ұзындығы 4,4 км, енді жері 2,7, жағалау бойынша ұзындығы 14,6 км. Шарасында жыл бойы су болады.
Өсімдігі
Батыс жағалауы жазық, қамыс, құрақ өскен, қалған жағалаулары жарқабақты. Суы қатты минералданған. Көктем айларында мал суаруға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Ақтоғай ауданы (Павлодар облысы) көлдері Санат:Ертіс су алабы
Лачи (футбол клубы)
«Лачи» (KF Laçi) — Албанияның Лачи қаласындағы футбол клубы. 1965 жылы құрылған.
Сілтемелер
Санат:Албания футбол клубтары
Лорабюк
Лорабюк (Laurabuc) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,04 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11195, пошта индексі — 11400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 395 адамды құрады. Халық тығыздығы — 49,13 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Салморан
Салморан (Salmourão) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Президенти-Пруденти мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Адамантина экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 356 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 172,745 км² шамасында. Халық тығыздығы — 25,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1942 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Қаратас (тау, Қарқаралы ауданы)
Қаратас – Қаратау тауларының солтүстік-шығыс бөлігіндегі шоқылы тау.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Егіндібұлақ ауылының шығысында 20 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 864 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 10,5 км созылған, енді жері 1,5 км. Беткейі жайпақ, көптеген ұсақ шоқылардан тұрады. Етегіндегі жартастардың биіктігі 4-6 м-ге жетеді. Батысында Серікбай, солтүстігінде Жамантас, шығысында Ақшоқы таулары бар.
Геологиялық құрылымы
Девон жыныстары және элювийлі-делювийлі шөгінділерінен түзілген.
Дереккөздер
Санат:Қарқаралы ауданы таулары
Жарлысу
Жарлысу — Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданы, Өрнек ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Құлан ауылының батысында 36 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
Тұрғыны 1260 адам (2009).
Санат:Тұрар Рысқұлов ауданы елді мекендері
Алматы үй құрылысы комбинатының спорт комбинаты
Алматы үй құрылысы комбинатының спорт комбинаты, спорт кешенінің негізінде 1987жылы құрылды, АДК спорт клубының орталығы болып табылады. Аумағы 4,8 га. бола-тын стадионда 10 мың орындық трибуна футбол, баскетбол, волейбол, гандбол алаңдары, теннис корты (7), жеңіл атлетикалық, ядро серпу секторлары, ату тирі, спорт ойындары үшін спорт залдар, гимнастика, ауыр атлетика, дзюдо күресінің залдары, шахмат-дойбы клубы, жүзу бассейні (ұзындығы 25 м.) бар. Мұнда күн сайын 30 денсаулық сақтау тобы шұғылданады, спорттың 21 түрі бойынша секцияларда мыңнан астам адам жаттығады. Жарыстар, қысқы және жазғы спартакиадалар, спорт мерекелері өткізіледі. Стадион -3 БЖСМ-ның 2 - спорт гимнастикадан және волейболдан әйелдер олимпиялық ізбасарлар мектебі, 1 - кешенді (аралас) базасы болып келеді.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Тепсен Қарабұлақ
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан солтүстік-батысқа қарай 29 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 311 адам (159 ер адам және 152 әйел адам) болса, 2009 жылы 275 адамды (142 ер адам және 133 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Жауынгер
thumb thumb Жауынгер — Қарулы Күштер қатарында қызмет ететін адам.
Альтекендорф
Альтекендорф (Alteckendorf) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Страсбур-Кампань округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,72 км² шамасында.
Жауынгер
Әскери терминологияда “қатардағы жауынгер” деп те аталады. Ағылшын тіліне “militant” деп аударылады.
Альтекендорф
Коммунаның INSEE коды — 67005, пошта индексі — 67270.
Жауынгер
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Альтекендорф
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 733 адамды құрады. Халық тығыздығы — 128,15 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Сухой Карай
Сухой Карай — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Пенза облысы, Воронеж облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Карай өзенінің оң жағалауынан 35 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Хопер бастауынан Ворона өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Хопер, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саратов облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Воронеж облысы өзендері
Карл Мартелл
КАРЛ МАРТЕЛЛ — (соңғы лат. martellus— балға) (688 ж. ш. т.— 22. 10. 741) — 715 жылдан Франк мемлекетінің билеушісі, кароланттер эулетінен шыққан майордом. Мемлекеттің бір орталыққа бағынуы және оның әскери қуатының нығайтылуы үшін ол жерді толық меншікке беріп келген бұрынғы тэртіпті жойып, енді белгілі бір шартпен беруді (бенефицияға) кеңінен қолданды. Бүл үшін ірі жер пеленушілер мен шіркеудің меншігіндегі жерлерді конфискациялады. К. М-дің әскерлері герман тайпаларына қарсы соғыс жүргізді, ал 732 ж. Пуатье түбіндегі үрыста арабтарға қатты соққы беріп, олардың Бат. Европаға одан әрі басып кіруін тоқтатты.
Дереккөздер
Санат:688 жылы туғандар Санат:741 жылы қайтыс болғандар Санат:Франция монархтары
Б. з. д. 20 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 20 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 20 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
IC 4430
IC 4430 — Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0 (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51763, MCG -5-34-14, ESO 385-30.
Сыртқы сілтемелер
IC 4430 Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Түсіністік жайлы меморандум
Түсіністік жайлы меморандум (меморандум о понимании) — келісімді қамтамасыз ету үшін қажетті қосымша ақпараттар беретін немесе келіссөздің түсініктілігі мен ұғындырылуын нақтылайтын халықаралық келісімге тіркелген құжат.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Темірбетон құбыр желісі
Темірбетон құбыр желісі — тегеурінді ағынды суды пайдаланушыларға (тұтынушыларға) жеткізуге арналған құбыр түрі.
Су құбырының желісі, әдетте, құбыр қабырғасын керуші күш пен тік диаметрін ұлғайтуға немесе кемітуге әсер ететін қысым күшін жою үшін оны қос қабат арматурамен жабдықтайды. Ұзындық және радиалды бағыттағы арматураларды қамытпен байланыстырады. Жер астындағы құбырдың температурасы мен жер беті температурасының айырмасынан (1°С жағдайында) бетонда керу кернеуі күші ~1 кгс/см2 пайда болады. Тегеурінді темірбетон құбыр желісі жобаланған кезде құбырдың экономикалық тұрғыдан ең тиімді диаметрін анықтайды, Мұнда жыл сайынғы барлық қаржы шығынының көрсеткіші ең төмен болуы тиіс. Егер су құбырының су өтімі жыл бойында айнымалы болса, онда жоғалған қуатын орташа кубты су өтімімен анықтайды: мұндағы — су өтімі, м3/сек;  — оның жыл ішіндегі ұзактығы. Темірбетон құбыр желісі үшін су құбырына қатысты экономикалық тиімді жылдамдық: = 2,5 — 3,5 м/сек.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Егбиль
Егбиль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Виледь өзенінің сол жағалауынан 93 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 47
IC 47 — Кит шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3093693, NPM1G -14.0027.
Ұлпан (роман)
500|нобай|оңға|Ұлпан романы Ұлпан — Ғабит Мүсіреповтың 1974 жылы тарихи ел шежіресінің мазмұны негізінде жазған романдарының бірі. Бұл роман үш бөлімнен және жиырма төрт тараудан тұрады. Ұлпан романында тоқсанға жуық образдар бар.
Қысқаша мазмұны
Шығарманың оқиғасы – ХІХ ғасырда қазақ даласында болған тарихи шындықтарға негізделген. Романдағы бас кейіпкер Есеней - қалың Керей-Уақтың билігін қолына мықтап ұстаған аузы дуалы биі, атақты байы. Ол Шыңғыспен партиялық сайлауда таласса, тең түсетін өткір сөзді, алып денелі, қара нар іспеттес қайраткер. Жасында жауынгер, найзагер батыр да болған. Кенесарының қалың қолымен кескілескен ұрыста ерлік көрсеткен, екі жүз сарбазын тұтқындап стапқа өткізген, кейін жараланып, орыс-қазақтары дәрігерлерінің көмегімен ажалдан аман қалған.
Ол қалың жылқысын өзінің жауынгер досы, бүгінде аяқ қолы топ болып қалған Артықбай батырдың жайылымына байқамай қаптата жайып келе жатқанда оның алдынан ерекше киінген кесек тұлғалы, батырдың қызы Ұлпан қарсы шығып, Есенейді еселі сөзбен жеңіп, айып төлетеді. Есеней оны ұл бала деп ойлайды. Ол бұдан он үш жыл бұрынғы әкесі Артықбай батырдың үйінде Есеней намаз оқып отырғанда еркелеп мойнына асылып, «Мен түйеге мініп кеттім! Әке, сен үйде қалдың!» деп маза бермейтін қара қыз. Бүгінде аңшы, құсбегі, жылқышы болып ат құлағында ойнап өскен батыр қыз. Оның екі баласы бір күнде шешектен өлген, бүгінде елуден асып, ел ағасы болған еңсегей бойлы Есеней бір балаға зар болып жүріп, өзінен қырық жас кіші қара торы өткір қыз Ұлпанға ғашық болады, Ұлпанды екінші әйелдікке алады.
Айналасы он-он бес жылда Ұлпан дүйім елді билейтін ақылды ана болады. Бүкіл Торғай уезіне Есенейдің аты Ұлпанның атымен қатар жайылады. Ұлпанның шалы Есеней тоғыз жыл топ болып жатып қайтыс болады. Одан қалған жалғыз қызы Біжікенді Ұлпан Торсан деген пысық жігітке үйлендіріп, қолына күшік күйеу етіп енгізіп алады. Біжікен жүкті болып, толғатар алдында қайтыс болады.
Біжікеннің өлімінен кейін Торсан Есенейден қалған мал-мүлікті пайдаланып, ағайын-туғандарымен араздасып, Ұлпанды «отырса — опақ, тұрса — сопақ» етеді. Қорлыққа шыдай алмаған ер мінезді Ұлпан: «Маған көрсеткен қорлығың өз басыңа келсін»,—деп қарғап, бір түнде у ішіп өледі. Ел анасы болған Ұлпанның қарғысына ұшыраған Торсанның үлкен ұлы Шоқан болыс әкесінің зұлымдығына шыдай алмай өзіне-өзі пышақ салып өледі. 1920 жылы кеңес үкіметі кезінде Торсан өліп, балалары қаңғып кете барады да, Торсанның шаңырағы шайқалып ортасына түседі. . Ұлпан өлгеніне жетпіс бес жыл болған нағашы атасы Сырым батырға әнші, күйші, домбырашы, палуан, атбегі адамдарын ертіп, Сыр бойына айғыр үйір жылқы айдап барып аза тұтып, асын бергізеді. Осы астан кейін жиырма бес жыл өткенде (1906 ж. шамасында), Орынбор — Ташкент темір жолы салынған кезде, «Ұлпан ас берген көл» жағасынан өткен темір жол стансасының атын «Ұлпан» атайды (Шалқардан кейінгі стансия). Романның ерекшеліктерінің бірі - қазақ ауылының жүз жылдық тұрмысы, әдет-ғұрпы, барымта, қалыңмал беріп, қыз айттыру, бай мен кедей арасындағы, ел арасындағы жер дауы, жесір дауы кең көлемде сөз болуы.
Шығарма кейіпкерлері
Санат:Қазақ әдебиеті Санат:Романдар
Ахрименко атындағы көше (Алматы)
Көшеге Кеңес одағының батыры Никифор Акимович Ахрименконың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 17.12. 1958 №ЗЗ шешімі) берілген. Ахрименко Никифор Акимович (1914-1944) Ресейде туған.
Көше Әуезов ауданында орналасқан. Райымбек даңғылынан басталып, Алматының батыс шекарасына қарай созылып жатыр. Есенин, Качалов, Войков, Рысқұлов даңғылымен қиылысады. Көшенің ұзындығы - 1620 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Тула-Юган
Тула-Юган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Сосьва өзенінің сол жағалауынан 455 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Целе (футбол клубы)
«Целе» (MIK CM Celje Football Club) — Словенияның Целе қаласындағы футбол клубы, 1919 жылы құрылған. 1991 жылдан бері тек бірінші лигада ойнап келеді. Өз алаңындағы ойындарын "Петроль Арена" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 13 мың адам.
Cілтемелер
Санат:Словения футбол клубтары Санат:1919 жылы құрылған футбол клубтары
Водыш
Водыш — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шача өзенінің оң жағалауынан78 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кострома өзені бастауынан Исады ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Иіркөл (Қармақшы ауданы)
Иіркөл — Қызылорда облысы Қармақшы ауданындағы ауыл, Иіркөл ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жосалы кентінен оңтүстікке қарай 17 км-дей жерде.
Тарихы
Іргесі 1950 жылы «Молотов» атындағы мал және егін шаруашылығымен айналысатын ұжымшар болып құрылған. 1988 жылға дейін Байқоңыр полигонына бағынышты «Октябрь» әскери кеңшары болып келді. Ауыл 1973-96 жылдары қой өсіруге маманданған өзімен аттас кеңшардың орталығы боған.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1172 адам (623 ер адам және 549 әйел адам) болса, 2009 жылы 912 адамды (472 ер адам және 440 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қармақшы ауданы елді мекендері
Шашубай Қошқарбайұлы
right|thumb Шашубай Қошқарбайұлы (1865, қазіргі Қарағанды облылысы Ақтоғай ауданы Қоңырат ауылы — 4.5.1952, сонда) — халық ақыны, әнші, композитор, Қазақ КСР-інің еңб. сің. өнер қайраткері (1941).
Арғын тайпасы Тобықты руының ақсақ-дадан бөлімінен шыққан. Жасынан домбыра, сырнай, гармонь тартып, ән салуға, өлең шығарып айтуға, серілік құруға әуестенген. Біржан сал, Ақан сері, Балуан Шолақ, Мәди, Ғазиз сияқты Арқаның атақты әнші, сал-серілерімен кездесіп, тәлім-тәрбие алған. Шашубайдың цирктік өнермен де атағы шығып, серілікпен ауыл аралап, ел алдында өзінің сан қырлы талантын көрсетті. Шашубайдың ел арасында “Майда қоңыр”, “Жетім қыз”, “Ақ қайың” (екі түрі бар), т.б. әңдері кең тараған. Ақын өз қызметінде ауыз әдебиеті үлгілерін кеңінен насихаттап, жұртшылыққа таратқан; қисса-дастандар мен толғауларды жатқа айтқан. Олардың ішінде, әсіресе, “Ақтамберді”, “Қамбар”, “Сұраншы-Бөкей” дастандарын көп жырлаған. 1909 жылы Жетісуға келіп, Жамбылмен айтысқан. Кеңес өкіметі орнағаннан кейін жаңа заман талабына сай өндіріс пен өнеркәсіп тақырыбына көбірек үн қосып, Қарағанды, Қоңырат, Балқаш кеншілері өміріне көптеген шығармаларын арнады. 2-дүниежүзінде соғыс жылдары майдан мен тыл өмірін жырлаған ерлікке толы патриоттық жырларымен көзге түсті. 1943 жылы Қарағандыда өткен облыс ақындары айтысын бастаушылардың бірі болып, Көшен Елеуовпен айтысты, 1944 жылы Болман Қожабаевпен сөз сайысына түскен. Шашубай қазақ әдебиеті тарихында мысал айтысты шығарудың тамаша шебері ретінде атағы шықты. Оның бұл талантына М.Әуезов жоғары баға берді. Шашубайдың таңдамалы шығармалар жинағы екі рет басылды. Шығармалары ақындардың жалпы жинағында, “Айтыстың” 3-томында (1966) жарияланды.
Шашубай Абай шығармаларын кеңінен насихаттап, ел арасына таратады, өзіне ұстаз тұтып, ақындық талантына еліктейді. Бұл ретте Шашубай Абайдың сатиралық дәстүрін жалғастырып қана қоймай, қазақ әдебиеті тарихында мысал айтысты шығарудың тамаша шебері ретіңде атағы шығады. Шашубайдың«Кәрі құда» өлеңі табиғат суреттерін дәл беріп, адам мінездерімен сәйкестендіре бейнелеу тәсілі жағынан Абайдың «Ақ киімді, денелі, ақ сақалды» деген өлеңімен үндесіп жатыр. Шашубай ұлы ақын таланты алдында басын иіп, оған өлеңдер арнаған. «Ақын Абай» өлеңінде «Ақыл, ойың шалқыған дариядай, көркем тіл, шебер сездің сен бір кені» деп Абай талантының асқақтай түсетініне, данышпан рухының мәңгі жасай беретініне шек келтірмейді. Ұлы ақынның туғанына 100 жыл толуына арналған «Іске асты, Абай, арманың» толғау өлеңінде Абайдай ғұлама ұстазын ұлтына нұр сепкен Шолпан жұлдызына теңеп, «Мен де сенен үйренгем, домбырамды серік қып» деп өзін ұлы ақынның шәкірті ретінде мақтан тұтады.
Дереккөздер
Санат:Қазақ ақындары Санат:Қарағанды облысы
Ляудұң шығанағы
Ляудұң шығанағы – Сары теңіздің Азия жағалауы мен Ляудұң түбегінің аралығындағы бөлігі.
Санат:Қытай шығанақтары Санат:Сары теңіз шығанақтары
Қыз көші
Қыз көші (салт). Құда аттандырар кәдесі жасалғаннан кейін ұзатылған қыз шешесі, жеңгесі, жас іні, сіңлілермен бірге көлікке отырып жолға шығады. Қыз артта қалғандарға қарамауы керек. Құдалар алға түседі. Одан кейін шаңырақ түйе (қыз көші) жүреді. Тойшы жігіттер көш соңынан әсем киініп ән-күймен ереді. Былайша айтқанда көште ерекше салтанатты жарасымдылық болады. Қыз ауылынан бір көш жер шыққанша мұны «қыз көші» деп атайды. Одан әрі асқаннан кейін «келіншек көші» дейді. Келіншек көшінің келе жатқанын білетін жолдағы ауыл қыз-келіншектері, жастары «келіншек көшін» тоқтатып «түйемұрындық» алып, батасын беріп, «жол болсын» айтып шығарып салады.
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Неросовей-Тане
Неросовей-Тане — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нерута өзенінің оң жағалауынан 64 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :