cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Үлкен Рысь
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
NGC 4168
NGC 4168 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E2 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 8 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4168 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38890, UGC 7203, MCG 2-31-46, ZWG 69.81, VCC 49.
Верхяя Хадыта
Жоғарғы Хадыта — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Обь кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 85 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Надым өзені өзені су алабының шығыс шекарасынан Пур өзені су алабының солтүстік батыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Салтычай
Салтычай — Ресейдегі өзен. Дағыстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кара Койсу өзенінің оң жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сулак өзені бастауынан Чиркейск су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дағыстан өзендері
Масалеон
Масалеон (Mazaleón) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Матаррания ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 586 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 85.98 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Фосфорорганикалық қосылыстармен улану
Фосфорорганикалық қосылыстармен улану (ФОҚ) - мақта, дәнді дақылдарды, жемісті ағаштарды, декорациялық  дақылдарды, шөптердің т.б. зиянкестерімен күресуде пестицидтер ретінде қолданылады. Олардың кейбіреуі (хлорофос, байтекс) шыбындарды, масаларды, паразиттерді жою үшін қолданылады. Олардың барлығы тиімді инсектофунгицидтер болып табылады. Қазіргі кезде жиі орта улылыққа ие байтекс (тигубон, лейбацид, фентион), бутифос (фолекс), карбофос (малмтион, малатон), метафос (метипаратион, метацид), хлорофос (дифлокс, дилокс) және т.б. қолданылады.
Ағзаға улар негізінен тыныс алу, асқорыту жолдары мен тері жабындылары арқылы енеді. Фосфорорганикалық пестицидтер тұрақтылығы салыстырмалы түрде төмен болуымен ерекшеленеді. Олардың басым бөлігі топырақта, суда бір ай көлемінде ыдырайды. Олар хлорорганикалық қосылыстарға қарағанда, тағамдық өнімдерді аз ластайды. Тағамдық өнімдер құрамындғы ФОҚ термиялық өңдеу кезінде тез жойылады.
Патогенезі.
Уланудың патогенетикалық механизмі эстеразаларға жататын ферменттерді, атап айтқанда маңызды физиологиялық рөлге ие (ацетилхолинді ыдыратады) холинэстеразалардың тежелуімен сипатталады. Сонымен бірге, ацетилхолин әсер ететін, холинреактивті жүйелердің тікелей әсері де жоққа шығарылмайды. Бұл топтың қосылыстары политропты әсер етіп, көбінесе орталық жүйке жүйесі мен паренхиматозды ағзаларды (бауыр, бүйрек, көкбауыр, жүрек, өкпе) зақымдайды. ФОҚ холинэстеразалар ферментін тежеп, жүйке жүйесінің медиаторы ацетилхолинді жинайды, бұл жүйке жасушалары мен ганглионарлы синапс арқылы жүйке қозуының берілуін, тіндік тыныс алуын бұзады, осының нәтижесінде улану көріністері байқалады. ФОҚ-мен уланудың негізгі симптомдары ацетилхолиннің орталыққа әсері мен мускарин тәрізді парасимпатикалық әсеріне (құсу, лоқсу, іштің өтуі, кеуденің қысылуы, тершеңдік, брадикардия, көз қарашығының тарылуы, ішек, қуық, бронхтар бұлшықеттерінің жиырылуы, көз, сілекей, бронх бездері секрециясының белсенділігі) байланысты. Осымен қатар ФОҚ-ға никотин тәрізді әсерінің болуы тән: постганглионарлы талшықта импульстің берілуі бұзылады, осыдан көз, тіл, мойын, бет бұлшықеттерінің тартылуы - дірілдеуі және жалпы дененің гиперкинезиялары байқалады.
Ацетилхолиннің орталыққа әсері ми қыртысына, сопақша миға токсикалық әсерімен (бастың ауыруы, ұйқысының бұзылуы, қозу, психикасының бұзылуы, есін білмей тоникалы-клоникалық құрысулар, салданулар, сопақша мидағы өмірге қажетті орталықтардың тежелуі) сипатталады.
Клиникалық көрінісі.
Жіті улану бірнеше сағат жасырын өтеді. Жіті уланудың түрлері:
а) жеңіл дәрежелі;
б) орташа дәрежелі;
в) ауыр дәрежелі.
ФОҚ-мен жіті уланудың жеңіл дәрежесінде науқастың клиникасы мынандай болады: бас ауруы, бас айналу, аяқ - қолдың әлсіздігі, көрудің төмендеуі, жүрек айнуы, сілекейдің бөлінуі, көзден жас ағу, іш тұсының ауыруы, кейде іш өту. Көздің қарашағы кішірейген, көруі нашарлаған, нистагм, беттің ісінуі, көп тершеңдік пайда болады. Пестицидтер әсері әрі қарай жалғасса тыныс қиындайды, кеуде қуысы қысылып, ауа жетіспей, ұстама тәрізді жөтел қосылады. Өкпеде қатаң тыныс алу, құрғақ сырылдар; жиі жүрек соғуы, артериалдық қан қысымының жоғарылауы, кейде ауыр жағдайда төмендейді.
Орта дәрежесінде қозу күшейіп қорқыныш сезімі, өте қатты бас ауруы, бұлшықет әлсіздігі пайда болады. Тыныс алу мен тыныс шығару қиындайды, тыныс алуы ысқырық тәрізді, өкпеде құрғақ және ылғалды сырылдар, сықырлаулар естіледі. Объективтік жағдайы орташа, көгеру, ентігу, демікпе, дене қызуы көтеріліп, дірілдеу байқалады. Миоз, көз ауырып, аккомодация спазмы, бұлшықет тонусының төмендеуі, бет бұлшықеттерінің мимикасы мен қозғалысы бұзылып дизартрия, бет-мойын, аяқ-қол бұлшықеттерінің тартылуы, іштің тұсы ұстама тәрізді ауырғаны және үлкен дәреті сұйық болып, кейде галлюцинациямен депрессия пайда болады. Қанда холинэстераза 50%-ға дейін төмендейді. Ацетилхолин мөлшері жоғарылайды.
Жіті уланудың ауыр дәрежесі сирек кездеседі. Мұнда үш кезеңді ажыратады: қозу, құрысу-тырысу және паралитикалық немесе салдану. Науқастың жағдайы ауыр, алдында қозу, тынышсыздық, кейін тыныс алу бұлшықеттерінің салдануы нәтижесінде диафрагманың жиырылуы әсерінен ықылық пайда болады. Тыныс алу мен тыныс шығаруы едәуір қиындайды, ол шуылмен аз қашықтықта естіледі, көбік тәрізді қақырық (өкпе ісінуінің клиникасын еске түсіреді) және демікпе пайда болады. Есі тұманданып, көздің қарашығы соншалықты кішірейгендіктен жарыққа сезімталдығы төмендейді немесе жойылады, оқтын-оқтын жайылмалы құрысу, бас және аяқ-қолдың треморы, парезі, салдануы, диэнцефальдік криздер дамиды. Брадикардия тахикардиямен ауысып, кейде жүрек қызметі бірден төмендеп коллапске, комаға әкеледі. Көбінесе асфиксия мен жүрек қантамыр қызметінің жетіспеушілігінен науқас қайтыс болады. Қанда холинэстераза толық инактивацияланады, гипохромды анемия, ретикулоцитоз, базафильді түйіршікті эритроциттер көбейеді. Қан сарысуында Гейнц денешіктері пайда болып, метгемоглобин көбейіп, лейкопения, ЭТЖ баяулап, диспротеинемия байқалады. Зәрде ақуыз, эритроциттер және цилиндрлер көрінеді.
Жеке жағдайда ФОҚ-дан хлорофос шеткі жүйке жүйесіне әсер беріп, полиневропатияларды шақырады: полиневрит, жиі ауру синдромы аяқ-қолда, жүйке жолымен, бұлшықетте, буындарда және әлсіздік, парестезиялар, гипо-, гиперестезиялар тершеңдікпен көрінеді. Қалпына келу бірнеше жылға созылады.
Созылмалы уланудың клиникасы жайлап басталып, бас ауруы, бас айналуы, дезориентация, есте сақтау қабылеті төмендеп, ұйқысы бұзылады, тәбеті төмендеп жүрек айну, әлсіздік әсіресе екі аяғында, кейде миоз, нашар көру, конъюнктивит, риниттермен көрінеді. Айқын білінетін түрлерінде интелект төмендеп, қысқа уақыт есін білмейді. Сонымен қатар, токсикалық гепатит, қанда лейкопения немесе лейкоцитоз, кейде МеtHb аздап көбейеді, гипохромды анемия байқалады, холинэстераза алдында қалыпты кейін ол төмендейді, ЭТЖ баяулайды. Хлорофос, карбофос, бромофос жиі дерматиттер, конъюктивиттер тудырады. Осы айтылған әсерлерден кейбір фосфор органикалық қосылыстар әскери дала жағдайында армияны қатардан шығару үшін қолданады.
ФОҚ-мен улануда көрсетілетін көмек және емдеуі. Уланған адамға противогаз кигізіп қауіпті аймақтан тез алып шығару керек. ФОҚ теріге түскен жағдайда - 5-10% мүсәтір спиртімен, 2-5% хлорамин ерітіндісімен немесе 2% сода ерітіндісімен өңдеп, сүртіп, былғанған киімді шешеді. Көзге түссе сумен көзді жуып 0,1% атропинді немесе 30% сульфацил натрийді тамшылатады. Асқазанға түссе, асқазанды Жіті түрде жуып, бірнеше стакан су ішкізіп, жасанды құсық шақырады. Белсендірілген көмір, іш айдатқыш дәрілер беріледі.
Улану белгілері болса холинолитикалық препараттар: ішке 0,001г амизил немесе 0,02г тропацин; холинэстераза антидоттары бұлшықетке 15% 1 мл дипироксимді әр 50-60 минут сайын жағдай жақсарғанға дейін қайталанады (жинақты доза 5-15 мл барады), 0,1% 1 мл атропинмен бірге қайталанып тұрады; аналептиктер тамыр дәрілерімен (кордиамин, лобелин, мезатон) салынады. Тыныс жолдарын шырыштан механикалық тазалау жүргізіледі. Құрысуға қарсы препараттар - магний сульфаты, хлоралгидрат; пневмонияның алдын алу үшін антибиотиктер, дезинтоксикациялық дәрілерін берген жөн. Жүрек- қантамыр дәрілері де көрсеткіштерге қарай беріледі.
ФОҚ-мен істеген жұмысшыларды сараптау.
Фосфорорганикалық қосылыстармен созылмалы уланудың алғашқы белгілерінде жұмысшыларды уақытша жұмыстан босатып, кәсіптік дәрігерлік қағаз беріп емдеуін белгілеу қажет. Улану айқын ауыр жағдайда және созылмалы түрі жиі рецидив беретін болса, ФОҚ-мен жұмыс істеуге рұқсат етілмейді.
Алдын алуы.
Жұмысшылар улануының алдын алу үшін кезекті медициналық қаралудан уақытында өтіп, күніне 2-3 рет 0,5г панкреатин немесе фестал, емдік-алдын аллатын тамақтану, күнде сүт ішу, жұмыстың алдында ыстық тамақ ішу, т.б. шаралар жүргізіледі. Жұмыс уақыты 6 сағаттан, кей жағдайда 4 сағаттан артық болмауы керек.
Дереккөздер
Санат: Медицина Санат: Патология
Теренус
Теренус (Terenos) — Бразилиядағы муниципалитет, Мату-Гросу-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-Орталық Мату-Гросу-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Кампу-Гранди экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 892 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2841,24 км² шамасында. Халық тығыздығы — 4,5 адам/км².
Тарихы
Қала 1924 жылы құрылған.
Санат:Мату-Гросу-ду-Сул елді мекендері
Жабокрыт (Кюстендил облысы)
Жабокрыт (Жабокрът) — Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 698 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2545. Телефон коды — 07918. ЕКАТТЕ коды — 29026.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кюстендил облысының елді мекендері
Гутмансхаузен
Гутмансхаузен (Guthmannshausen) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Зёммерда ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 819 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 10,04 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 68 023.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Вандамен
Вандамен — Индонезиядағы және Жаңа Гвинея аралының (Чендравасих шығанағының батыс жағалауы және Берау жағалауы) батыс бөлігінде халық. Жалпы саны 15 мың адам.
Тілі
Батыс Жаңа Гвинея тобының вандамен тілінде сөйлейді.
Діні
Вандамендердің көпшілігі христиандар (протестант-реформатор).
Кәсібі
Негізгі кәсібі — саго өндіру және балық аулау.
Өмір салты
Елді мекендері жағалау бойына созылған. Үйлері биік қадаларда тұрады. Қабырғалары мен төбесі саго пальма жапырақтарының кесінділерінен жасалған тақтайшалармен жабылған.
Дәстүрлі киімдері – белдемше тәрізді жабынды маталар еуропалық киіммен алмастырылуда. Негізгі тағамдары - қайнатылған саго крахмалы, жаңа піскен, кептірілген балық, қышқыл балық соустары.
Дереккөздер
Санат:Индонезия этникалық топтары
Юрмет
Юрмет — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чулым өзенінің оң жағалауынан 108 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 35 км-ді құрайды.
Зёссен
Зёссен (Sössen) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Вайсенфельс ауданының құрамына енеді.
Юрмет
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Зырянское ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Зёссен
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 236 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3,41 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 84 450. Муниципалитеттің басшысы — Дирк Кённекке.
Юрмет
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Зёссен
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Юрмет
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Зёссен
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Құлпырма бұлттар
Құлпырма бұлттар — кемпірқосақ немесе меруерт түстес, сирек байқалатын бұлттардың бірі. Олар 22 —30 км биіктікте орналасады. Шығу тегі түгелдей толық анықталған жоқ. Бояуына, түсіне қарағанда құлпырма бұлттарды су тамшылары мен мұз түйіршіктерінен тұрады деуге болады. Оларды бақылаудың ең жақсы уақыты - ымырт, Күн көкжиектен 1-6 градусқа төмен болған кезде. Құлпырма бұлттарға деген қызығушылықтың артуы олардың полярлық аймақтардағы озон тесіктерінің пайда болуына әсер етуімен байланысты (әсіресе Антарктикалық озон тесігі).
Дереккөздер
Санат:Атмосфералық оптикалық құбылыстар Санат:Бұлттар классификациясы
Борго-Тичино
Борго-Тичино (Borgo Ticino) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Новара провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4500 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 296 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 13 км² шамасында. Пошта индексі — 28040.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Rocco.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Клод Макелеле
Клод Макелеле (Claude Makelele; 18 ақпан 1973, Киншаса, Заир) — француз футболшысы, жартылай қорғаушы. Франция Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. Қазір Бельгияның "Эйпен" клубының бас бапкері.
Клубтық
Карьерасында "Нант", "Сельта", "Реал", "Челси", "ПСЖ" клубтарында ойнады.
2000-03 жылдары "Реалда" ойнап, клубтық деңгейдегі жүлденің бәріне қол жеткізді. Бірақ 2003 жылы жазда клуб басшыларымен жалақы мөлшеріне келісе алмай, жаңа клуб іздеді. Сол кезде Англияның "Челси" командасына Роман Абрамович басшы боп келді де, дереу Мекелелені сатып алды. Аталмыш клубта 2008 жылға дейін ойнады. 2009 жылы карьерасын аяқтайтынын мәлімдеді. Бірақ кейін ол шешімін өзгертіп, ПСЖ клубында карьерасын жалғастырды.
Ұлттық құрама
Ұлттық құрамаға алғаш рет 1996 жылы шақырылса да, құрамадағы мықты футболшылардың көптігінен ӘЧ-1998, ЕУРО-2000 турнирлерінде бұған орын тимеді. Алғаш қатысқан ірі турнирі — 2002 жылғы әлем чемпионаты.
ЕУРО-2008 турнирінде Франция топтан шыға алмады да, Макелеле құрамадағы карьерасын аяқтады. Ұлттық құрамада жалпы 71 ресми кездесуде алаңға шықты.
Жетістіктері
Командалық
"Нант"
«Реал Мадрид»
«Челси»
«Пари Сен-Жермен»
Жеке
Сілтемелер
Санат:Франция футболшылары Санат:Нант ФК ойыншылары Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары Санат:Сельта ФК ойыншылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Челси ФК ойыншылары Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Франция футбол жаттықтырушылары
Жоңышқа
thumb|300 px|Жоңышқа (Medіcaqo) thumb|300 px|Сарыбас Жоңышқа Жоңышқа (лат. Medicago) – бұршақ тұқымдасына жататын бір жылдық және көп жылдық шөптесін өсімдік. Еуропа, Азия және Африкада өсетін 100-ге жуық түрі бар. Кәдімгі жоңышқа (M. satіva), сарбас жоңышқа (M. falcata), көк жоңышқа (M. caerulea), т.б. кең таралған. Қазақстанда 18 түрі өседі. Сабағы тарамданған, бұтақты түп құрады, биіктігі 40 – 80 см. Жапырағы үш құлақты, ұзынша келген. Гүлшоғыры – көп гүлді шашақ. Жемісі – көп тұқымды бұршақ. Жоңышқа – республикамызда көп өсірілетін мал азықтық дақыл. Малға пішен, балғын көк майса, кептіріліп ұнтақталған, сүрлем күйінде беріледі. Жоңышқада (құрғақ затқа шаққанда) 15,5% протеин, 43,9% азотсыз заттар, 29,4% клетчатка, 3,1% май болады. Кәдімгі Жоңышқаның 100 кг жасыл массасында 21,7 азық өлшемі, 4,1 кг қорытылатын протеин, ал 100 кг пішенінде 50,2 азық өлшемі және 13,7 кг қорытылатын протеин бар. Қазақстанда аудандастырылған Жоңышқа сорттары: Ертіс жоңышқасы, Қарабалық жоңышқасы, “Дархан 90”, т.б. Жоңышқа – ылғал және жылу сүйгіш дақыл. Егіндік және мал азықтық ауыспалы егістікте егеді. Жоңышқаны гүлдей бастағанда орады. Шөбі орылғаннан кейін егістік үстеп тыңайтылса, Жоңышқаны екінші орған кезде мол өнім алуға болады. Жоңышқа зиянкестері – жоңышқа сұр көбелегі, жоңышқа жапырағының бізтұмсығы, жоңышқа қандаласы, т.б.; аурулары – ақұнтақ, тат кеселі.
Жарығы:
Жарықта өседі. Тіке түскен күн сәулесіне төзімді.
Жылуы:
Жылылықты ұнатады.
Суғарылуы:
Жазда молынан, қыста азырақ суғарады.
Қоректендірілуі:
Толық минералды тыңайтқышпен айына бір рет қоректендіреді.
Аурулары:
Ауруға аса көп шалдықпайды.
Көбейтілуі:
Тұқымы арқылы көбейтіледі.
Дереккөздер
Санат:Бұршақтар тұқымдасы‎
Жоламан Тіленшіұлы бастаған көтеріліс
Көтерілістің басталуы
Жаңаелек аймағынан ығыстырылып шығарылған табын руы өздерінің наразылығын ашық білдірді. Олар 1 ші Орынбор генерал – губернаторына байырғы мал жайылымдарын қайтарып беру жөнінде хатын жолдайды. Бірақ, ол өтініштердің орындалуына үзілді – кесілді тыйым салумен болды. Мұның өзі төзімі таусылған жергілікті қазақтарды ашықтан – ашық қарулы көтеріліске шығуға итермеледі. 1822 жылы табын руының батыры әрі биі Жоламан Тіленшіұлы Ресейге қарсы соғыс жариялап, Елек өзені бойындағы жерлерді қайтарып алу жөніндегі күреске басшылық етті.
Көтерілістің дамуы мен аяғы
Жоламан батыр атақты Бөгенбай батырдың немересі болатын. Оның 10 ұлы, 2 бауыры бар еді. Олар батырдың сенімді тірегіне айналды. Ашу – ызыға булыққан табындар мен тамаларға жауынгер адай руының қазақтары келіп қосылды. Жоламан батыр қол астына 3 мыңға жуық көтерілісшілерді топтастырды. Жаңадан құрылған Жаңаелек шекара шебіне күшті шабуылдар жасала бастады. Көтерілісшілер казактардың станицаларына шабуыл жасады, олпрдың үйлері мен шөбін өртеді, адамдарын тұтқынға алып, малдарын айдап әкетті. Сондай – ақ, патша үкіметінің әкімшілігіне бүйректері бұратын қазақ ауылдарына да шабуылдарын жасап отырды. Ондай шабуылдарды шағын жасақтар жасады. Әрбір шабуылдан кейін көтерілісшілер өздерінің соңында өртке оранған станицалар мен ауылдарды қалдырып, Қарақұмның терең қойнауыны сіңіп, бой тасалап кететін. Мұның өзі патша үкіметінің жазалаушы әскерінің көтерілісшілерге қуғын ұйымдастыруын қиындатты.
Кіші жүздің ханы Шерғазы Айшуақұлы жаңа шекара шебі аймағындағы толқуды басуға дәрменсіз болды. Көтерілісті басу үшін құрамында 500 Орынбор казагы мен екі зеңбірегі бар жазалаушы экспедиция жіберілді. 1825 жылдың көктемінде жазалаушы экспедиция Бұлдырты, Шиелі және Тамды өзендерінің бойындағы жүздеген қазақ ауылдарына ойран салып, аяусыз қырып – жойды. Көтерілісшілер аянбай қарсылық көрсетті, жазалаушы отрядтармен болған шайқастар кезінде 195 сарбаз қаза тапты, 125 адам тұтқынға алынды. Бұлардың құрамында әйелдер мен жас балалар да болды. Оларды Жайық түрмесіне айдап апарып, қамап тастады. Түрмедегі жағдай адам төзгісіз ауыр болды. Көптеген адамдар ауырып қаза тапты. Жоламан батырдың ең жақын алты бауыры Сібірге жер аударылды. Қалыптасқан мұндай ауыр жағдайда көтеріліс жетекшісі патша үкіметіне қарсыласуды уақытша тоқтата тұруға мәжбүр болды. 1835 жылы көтеріліс көтеріліс қайтадан бұрқ ете қалды. Ол Ор және Троицк бекіністерінің арасындағы кең – байтақ жерді Ресей империясының қазақтардан тартып алуына тікелей байланысты болды. Көтерілісшілерге Кіші жүз бен Орта жүздің жағалбайлы, жаппас, алшын, арғын және қыпшақ рулары қосылды. Қазақтар шекара шебіндегі бекіністерге жүйелі түрде шабуыл жасап тұрды. Көтеріліске тағы да Жоламан батыр басшылық етті. Кейінірек олар Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт – азаттық көтерілісіне барып қосылды.
Тарихи маңызы
Жоламан батыр бастаған қозғалыстың отаршылдыққа қарсы сипаты басым болды. Көтерілістің әр жерде шашыраңқы жүруі мен оған қатысушылар санының аздығы оның жеңіліске ұшырауына жеткізді. Солай бола тұрса да ол Кенесары Қасымұлы бастаған қуатты көтерілістің пісіп – жетілуіне елеулі ықпал етті.
Абиссаль пелиттері
Абиссаль пелиттері - терең сулы (түңғиықты) ұйық түнбалары.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:География
Гипергенез
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Қажымұқан көшесі (Астана)
Қажымұқан көшесі Манас даңғылынан басталып, Л. Мирзоян, Ж. Жирентаев көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1628,3 м.
Қажымұқан Мұңайтпасов (1871-1948) - қазақтың әйгілі палуаны, классикалық күрестің шебері. Әлемнің бірталай ірі қалаларында болып, балуандық өнерін көрсеткен. Бірнеше рет күрес аренасына шығып, 48 алтын, күміс, қола медальдармен марапатталған. 1937 жылы Орынборда өткен ең ірі чемпионатта бірінші орын алуына байланысты Қазақстан Орталық Атқару комитеті «Қазақ даласының батыры» деген атақ берген.
Бұл көшеде «Орбита» сауда орталығы, «Түркістан» әмбебап дүкені, «Қазақстан» спорт сарайы, А.Н.Гумилев атындағы Еуразия үлттьщ университеті орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Гельзен
Коммунаның INSEE коды — 59263, пошта индексі — 59169.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1061 адамды құрады. Халық тығыздығы — 221,5 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
1875 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1875 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1875 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Эдмон де Гонкур
Эдмон де Гонкур (Edmond Huot de Goncourt, 26 мамыр 1822 жыл, Нанси – 16 шілде 1896 жыл, Шанрозе) – француз жазушысы, романшы, тарихшы, сыншы және мемуаршы.
Ол өзінің ағасы Жюль де Гонкурмен бірге атағы шығады. 1870 жылы ағасы Жюль қайтыс болады. Утамаро (1891) және Хокусаи (1896) жайында монографиялар жазады. 1888 жылы Жана-Франсуа Рафаэлли салған Эдмонның портреті бар.
Дереккөздер
Санат:Франция жазушылары
Бура қаусыры
Бура қаусыры - бураға жаураған кезінде кигізілетін ноқтаға ұқсас әбзел түрі. Бура қаусырын кеңсірігі мен сағалдырық арасын тар қылып, қайыстан, ширақы иірілген құрдан жасайды. Қаусырдың ішкі бетіне және түйіндеріне қызыл түсті матадан қабаттап салып, әшекей тәрізді салпыншақтар шығарады. Мұндағы матаның қызыл түсті болуы тіршіліктің символы - қанның түсіне байланысты деуге болады.
Бура қаусыры бураның отап, су ішуіне ыңғайлы болғанмен, астыңғы және үстіңгі ерін арасын ақсита ашып адам мен малды шайнауға мүмкіндік бермейді. Қаусыр адамға, малға шауып шайнайтын әдеті бар шақар буралардың басына шабынатын уақыты таяған кезде кигізіледі.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Айқын қыз
"Айқын қыз" - қазақтың халық биі. Музыкалық өлшемі 2/4. Халық композиторы Құрманғазы Сағырбайұлының осы аттас күйінің сүйемелімен орындалады. 1934 жылы "Қыз Жібек" операсының балетмейстері А. А. Александров қойған бұл биде қазақтың өрмек тоқу өнері бейнеленді. 1954 жылы "Қыз Жібек" операсының қайта Қойылуына байланысты балетмейстер Д. Т. Әбіров "Айжан қыз" биінің жаңа вариантын жасады. Онда қазақ қыздарына тән жан сұлулығы, биязы мінез, мөлдір сезім би тілімен суреттеледі. "Айжан қыз" биі көркемөнерпаздар үйірмелерінде кеңінен орын алған.
Дереккөздер
↑Қазақ ССР 4 томдық қысқаша энциклопедия./Бас редактор Р.Н. Нұрғалиев;Алматы; Қаз.Сов. Энциклопед. Бас. редак. 1989 ISBN 5-89 800-009-7
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Скена
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
Никита Михайлович Муравьёв
Никита Михайлович Муравьёв (30 шілде 1795, Санкт-Петербург  — 28 наурыз 1843, Урик ауылы, Иркутск губерниясы) — Солтүстік декабристтер қауымын ұйымдастырушылардың бірі, гвардия капитаны.
Отбасы
Жұбайы: 22.02.1823 жыл — Александра Григорьевна.
Балалары:
Антигендер бәсекелігі
Антигендер бәсекелігі — екі жоғары молекулалық құрама антигендердің өзара байланысу түрі. Екі антигенді бір уақытта немесе бірінен соң бірін енгізгенде иммундық жауаптың басылуынан туады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Яго Фернандес
Ягу Фернандеш Приету (5 қаңтар 1988, Лиссабон, Португалия) — португалиялық футболшы, "Униан Лейрия" клубының жартылай қорғаушысы. Португалияның бірнеше жастағы құрамаларында ойнаған.
Карьерасы
"Бенфика", "Спортинг Лиссабон", "Реал Мадрид", "Валенсия" секілді клубтардың мектебінен өткенімен, кәсіпқой карьерасында тек ортанқол клубтарда ғана ойнады.
2014 жылдың басында Қарағандының "Шахтерімен" келіссім шарт жасасты. Алғашқы ойынын 2014 жылы 9 наурызда Қазақстан суперкубогында "Ақтөбеге" қарсы өткізіп, 83 минут ойнады. Бірақ чемпионатта не бары тоғыз рет қана алаңға шықты да, сол жылы жазда отанына оралды.
Командалық
"Шахтер" Қарағанды
Сілтемелер
Санат:Португалия футболшылары Санат:Жил Висенте ФК ойыншылары Санат:Мальме ФК ойыншылары Санат:Жирона ФК ойыншылары Санат:АЕК Афина ФК ойыншылары Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары Санат:Униан Лейрия ФК ойыншылары
Илбрис (футбол клубы)
«Илбирс» (қырғ. «Илбирс» Бишкек футбол клубу) — 2017 жылдың соңында Бішкекте құрылған футбол клубы.
Тарихы
2018 жылы Қырғызстан суперлигасына қатысып, сегіз клубтың арасында алтыншы орын алды. 28 кездесуден 18 ұпай жинады. Осы маусымды шабуылшылары Гүлжігіт Бөрибаев пен Ермек Нусибалиев сегіз голдан соқты. Қырғызстан кубогында 1/8 финалдан аса алмады.
Стадионы
Өз алаңындағы ойындарын Қырғыз футбол федерациясының шағын алаңында өткізеді.
Сілтемелер
Санат:Қырғызстан футбол клубтары
Жоңышқа жапырағының бізтұмсығы
Дереккөздер
Санат:Қатты қанаттылар
Джорджтаун (Мэн)
Джорджтаун (Georgetown) — Мэн штатының Саджадахок округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1020 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 82.5 км² шамасында. FIPS коды — 23-27295.
Бура қотан
Бура қотан - ұлттық ойын түрі. Дөңгелене, алқа-қотан отырған қатысушылардың бірі «бура», екіншісі «інген» болып ойнайды. Қораға кірген «бурадан» сескенген «інген» сыртқа қашады, ал бура інгенді ұстауға тырысады. Ойынға қатысушылар қол ұстасып «інгенге» жол ашып, «бурага» барынша кедергі жасайды. Ойын «інгенді» ұстағанға дейін жалғасады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Әһл әл-Байт
Әһл әл-Байт (أهل البيت) Араб сөз тіркесі сөзбе-сөз Үй адамдары деген мағынаны білдіреді. Ислам дінінде Мұхаммад (Аллаһның Оған игілігі мен сәлемі болсын) пайғамбардың отбасын сипаттауда қолданылатын сөз-тіркесі.
Әһл әл-Байт
Әһл - Араб тілінде еркек адамның отбасы мүшелерін, оның рулас ағайындарын, туыстарын, әйелін, балаларын атауда қолданылады.
әл-Байт - үй, тұратын орын, жер, ауыл, мекен деген мағынаны білдіреді.
Түсініктер
"O wives of the Prophet! you are not like any other of the women; If you will be on your guard, then be not soft in (your) speech, lest he in whose heart is a disease yearn; and speak a good word. And stay in your houses and do not display your finery like the displaying of the ignorance of yore; and keep up prayer, and pay the poor-rate, and obey Allah and His Messenger. Allah only desires to keep away the uncleanness from you, O people of the House! and to purify you a (thorough) purifying. And keep to mind what is recited in your houses of the communications of Allah and the wisdom; surely Allah is Knower of subtleties, Aware."
The precise definition of the term in this verse has been subject to varying interpretations. In one tradition, according to which Muhammad's companion Salman al-Farsi is included as a member, it is used to distinguish from the muhajirun (Muslim emigrants from Mecca) and ansar (Medinan converts to Islam). According to Sunni doctrine, the term includes the wives and dependants of Muhammad, as it addresses them in the preceding verse - an interpretation which is attributed to `Abd Allah ibn `Abbas and Ikrimah ibn Abi-Jahl, both of whom were companions of Muhammad. This is supported by various traditions attributed to Muhammad wherein he addresses each of his wives as Ahl al-Bayt. Further members of the household, according to the Sunni perspective, include Ali, Fatimah, Hasan and Husayn, who are mentioned in the tradition of the mantle. Some versions of this tradition recognise Umm Salamah, a wife of Muhammad, as a part of the household. Thus, according to the Encyclopaedia of Islam, "[t]he current orthodox view is based on a harmonizing opinion, according to which the term ahl bayt includes the ahl al-ʿabāʾ, i.e. the Prophet, ʿAlī, Fāṭima, al-Ḥasan and al-Ḥussain, together with the wives of the Prophet."
In Shia thought, the household is limited to Muhammad, Fatimah, Ali, Hasan, Husayn, and their descendants (altogether known as the Ahl al-Kisa); as per their deduction from the tradition of the mantle. They interpret the change in pronoun in the Qur'anic verse as showing that only the aforementioned members constitute Ahl al-Bayt. Madelung writes that "[t]his change of gender has inevitably contributed to the birth of various accounts of a legendary character, attaching the latter part of the verse to the five People of the Mantle." Shias view these individuals as infallible and sinless Imams, and regard devotion to them as an essential part of the religion.
Shia Muslims also support this claim with a hadith mentioned in the Sunni Ṣaḥīḥ collection. Many Sunni scholars remark that the verse of purification was revealed concerning five people: Muhammad, Ali, Fatimah, Hasan and Husayn.
- Sahih Muslim
The tradition about this hadith goes from different sources to Fatimah, the daughter of Muhammad. She narrated that once her father visited her home, he had fever and was not feeling well, he asked for a Yemeni cloak which Fatimah brought to him and folded it around him. Later he was joined in that Yemeni cloak by his grandsons Hasan and Hussein, who were followed by their father Ali ibn Abi Talib, who was cousin and son-in-law of Muhammad. Finally Fatimah asked the permission to enter that cloak. When all five of them joined together under the cloak, Muhammad narrated the Qur'anic verse 33:33 to those under the cloak that all five of them are chosen ones, and he further stated that he wants God to keep all impurities out of reach and away from all of us. Muhammad then prayed to God to declare all five of them as his Ahlul Bayt and keep away the Najasat (impurities). God, at that request immediately sent Gabriel (Jibral) to reveal to Muhammad that all the five under the cloak are dearest and closest to God and they are Taher (purest of the pure) without any traces of impurities
The Twelver and Ismaili branches of Shia Islam differ in regards to the line of Imamate. While the Twelver believe in a lineage known as the Twelve Imams, the Ismaili believe that the descendants of Isma'il ibn Jafar, rather than his brother Musa al-Kadhim, were the inheritors of the Imamate instead.
According to Anas ibn Malik, Muhammad, for six months straight used to pass by the door of Fatimah whenever he left for fajr prayers and said, "it is time for salat, of family of the house (Ahel al biat)! 'Surely Allah desires to remove all imperfection from you, of family of the house, and purify you completely. From surah Al Ahzab 33, verse 33, Sunan al-Tirmidhi- Vol. 2 sahih 902
Most, but not all Shi'a believe that these A'immah to be the divinely chosen leaders of the Muslim community. This is based on the hadith, "People of the Cloak", where the Prophet referred to only Fatimah, Ali, Hasan, Hussain and Himself (stating that wives were not part of the Ahl al Bayt because they could be divorced and were no longer part of the household when their husband died), a hadith which many Sunni Muslims believe in. Collectively Muhammad, Fatimah and the Twelve Imams are known as the The Fourteen Infallibles. --> <!--
Significance
Muhammad's household is venerated by Muslims, who attach to them a special status. This is derived from verses in the Qur'an and hadith which stipulate love towards Muhammad's relatives, though in some cases interpretations differ, an example being: "Say: "No reward do I ask of you for this except the love of those near of kin." According to classical exegete al-Tabarani (260–360 AH) (873–970 CE) the verse most likely refers to Muslim believers related by blood ties. Another interpretation adopted by Shia applies the verse to the ahl al-bayt; while another view interprets the verse as commanding love for relatives in general. The latter view is favored by contemporary academic scholar Madelung.
Sharia (Islamic law) prohibits the administration of sadaqah (charity) or zakat (tax) to Muhammad's kin (including the Banu Hashim), as Muhammad forbade this income for himself and his family. The explanation given by jurists is that these alms are considered the defilements of the people, who offer them to purify themselves from sin, hence it would be unbecoming of the kin to handle or use them. Instead, they are accorded part of the spoils of war. Muslims in their daily prayers invoke blessings upon them by saying: "O God, bless Muhammad and his family." In many Muslim communities, high social status is attributed to people claiming to be blood-descendants of Muhammad's household, and are labelled sayyids or sharifs.
Most Sunni Sufi circles (tariqah) trace their spiritual chain back to Muhammad through Ali. In Shia thought, Muhammad's household is central to the religion. In one version of Muhammad's farewell sermon, he is represented as saying that God has given believers two safeguards: the Qur'an and his family; in other versions the two safeguards are the Qur'an and his Sunnah (statements and actions of Muhammad). Popular Shia belief ascribes cosmological importance to the family in various texts, wherein it is said that God would not have created Jannah (heaven) and earth, paradise, Adam and Eve, or anything else were it not for them. The majority of Shia regard the heads of the family as divinely chosen Imams who are infallible and sinless. -->
Құран Кәрімде
"Әй Пайғамбардың әйелдері! Сендер әйелдерден әлде біреу сияқты емессіңдер. Егер тақуалық қылсаңдар, қылымсып сөйлемеңдер. Онда жүрегінде дерті бар әлде кім дәмеленеді. Әдеттегі сөзді сөйлеңдер. (33:32)
Үйлеріңде отырыңдар, кәдімгі надандық дәуірінше ашылмаңдар. Сондай-ақ намазды орындап, зекет беріп, Аллаға, Пайғамбарына бағыныңдар. Әй Пайғамбардың үй-іші! Шын мәнінде Алла сендерден арамдықты аулақ қылып, өздеріңді тап-таза қылуды қалайды. (33:33)"
Сыртқы сілттемелер
Санат:Ислам
Доммари-Ельмон
Доммари-Ельмон (Dommarie-Eulmont) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Нанси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,52 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54164, пошта индексі — 54115.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 77 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,95 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары
IC 492
IC 492 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22724, UGC 4212, MCG 4-19-24, ZWG 118.59.
Сыртқы сілтемелер
IC 492 Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Тұяқтас
нобай|200px|оңға|Тұяқтас Тұяқтас — қазақ тұрмыс салтында ежелден бар музыкалық аспап. Ұзатылатын қыз ұзатылуына 3 - 4 күн қалғанда қоштасу әнін айта бастайды. Әуенін тұяқтаспен сүйемелдеп отырады. Жаңа сойылған жылқының тұяғын кесіп алып, суға қайнатады, тұяқтың ішкі сүйегі босап, сыртқы қабығы бөлектенеді. Оны әбден ішін тазартып, күнге кептіреді.
Қазақ халқы оны [оОю]]мен әсемдеген. Бүгінде бұл аспап музыкалық аспап ретінде ансамбль мен оркестрлерде кеңінен қолданылады.
Әдебиет
Санат:Музыкалық аспаптар
Хлорорганикалық қосылыстармен улану (ХОҚ)
Хлорорганикалық қосылыстар ауыл шаруашылығында: дән, жеміс ағаштар және басқа егін дақылдарының зиянкестеріне, кене мен қан сорғыш жәндіктеріне қарсы қолданады. ХОҚ ішінде көбіне гексохлоран, хлортен, хлориндан, гептахлор, дилдрин, полихлорпинен, дуст немесе эмульсия ерітінді түрінде пайдаланады. Бұлардың бәрінің кумуляциялық қасиеті бар және сыртқы ортада ұзақ уақыт сақталады. Мысалы: ДДТ пестицидтерін пайдаланғаннан 10-12 жылдан соң топырақтан табуға болды. Сондықтан ол қазір көп пайдаланылмайды. ХОҚ ағзаға тыныс алу жүйесімен асқазан-ішек жолымен түссе, олдрин, дилдрин сияқты аса қауіпті әсері күшті пестицидтер зақымданбаған тері арқылы ағзаға ене алады. ХОҚП бүйрек, асқазан-ішек жолымен, сүт бездерімен бөлініп шығады, алкогольді қабылдағанда температурасы жоғарылағанда удың сіңуі тездетіледі.
Патогенезі.
ХОҚП ағзаға негізінен орташа токсикалық және политропты әсер етеді. Олар майда еритін қосылыстарға жататындықтан липидтерге бай жүйке жасушалары мен тіндерге, сонымен қатар липидтерге бай паренхиматозды ағзаларға және ағзаның барлық қорғаныс тосқауылдарынан оңай өтеді. ХОҚ уланғандағы ОЖЖ мен бауырдың зақымдалуын осымен түсіндіруге болады және жасушалық тыныс алу ферменттерін негізінен цитохромоксидазаның тежелуіне байланысты, ол паренхиматозды ағзалардағы тотығу мен фосфорлану үдерістерін бұзады. Осыдан көмірсу алмасуы, белок биосинтезі де бұзылады. Кейбір ХОҚ: хлоридан, гептахлор, белоктың және тиоферменттердің SН тобын тежейді. ХОҚ әсеріне жеке өзіндік және адам жасына байланысты гиперсезгіштік, көбіне аллергиялық реакциялар туғызады. Ағзалардың сезгіштігі ХОҚ-дың түріне, концентрациясына, әсер еткен уақыттың ұзақтығына байланысты. Осылардан жіті немесе созылмалы улану клиникалық көріністері дамиды.
Клиникасы.
Уланудың клиникалық ерекшеліктері уланудың түріне, дәрежесіне, патогенездің үдерісіне және де ағзаларға удың қай жолмен түсуіне байланысты. ХОҚ шырышты қабаттары мен тыныс алу жолдарына түссе жоғарғы тыныс жолдарында, шырыштарда, бронхта тітіркену белгілері пайда болады (ринит, коньюнктивит, жіті трахеобронхит). Мұндай жағдайда уланудың алғашқы белгілеріне көздің, тамақтың шырышты қабаттарының қызарғаны, мұрыннан су, кейде қан ағу, жөтел, тұншығу жатады. ХОҚ асқазан-ішек жолымен түссе (көбінесе тұрмыстық жағдайларда) жүрегі айну, құсу, іштің түсы ауыру, үлкен дәрет бұзылады; тері ластанса - дерматиттер, экзема, некроздар дамиды. Жіті улану ХОҚ ағзаға бір мезгілде үлкен дозада түскенде жергілікті көріністері мен ОЖЖ зақымдалу белгілері тез пайда болады: едәуір аяқта әлсіздік, бас ауыру, бас айналу, жүрегі айну, құсу, құлақтың шуылдауы, цианоз, ентігу, тахикардия, температура 39°С көтеріледі, теріде немесе шырышты қабықтарда аллергиялық зақымданулар, қан құюлулары болуы мүмкін. Ауыр жағдайларда токсикалық энцефалит, таралған эпилептиформалық құрысулар мен психоздар, коллаптоидтық және коматоздық жағдайлар дамиды. Көбіне токсико-аллергиялық миокардит, токсикалық гепатонефропатия, обструктивті бронхит, бронх демікпесі симптомдары байқалады. Гексахлоранмен уланудың кеш кезеңінде полинейропатия, энцефаломиелополиневрит дамиды. Қанда лейкопения, лимфоцитоз, ЭТЖ жоғарылайды. Ауыр жағдайларда гипо-, апластикалық анемия, панцитопения, несепте - белок, микрогематурия.
ХОҚ-мен созылмалы улануда біртіндеп басталып патологиялық үдеріс ми бағанасында орналасқандықтан токсикалық истерия, астеновегетативтік, астено-органикалық синдромдар және микросимптомдар дамиды. Бұл кезде эпизодты түрде церебралдық ангиодистониялық және ангиоспастикалық пароксизмалар: кенеттен қарқынды бас ауруы, бас айналу, жүректе ауру сезім, тахикардия, жүректің айнуы, іштің ауруы, профузды терлеу, бозару, аяқ-қолдың ауыруы, дірілдеуі, әлсіздік; жиі құрғақ жөтел, түшкіру, тұншығу дамиды. Бұндай жағдайда нейроциркуляторлық дистония жиі гипотониялық түрі, миокардтың дистрофиясы, токсикоаллергиялық миокардит және гастрит, гепатит, нефропатия дамиды. Теріде дерматит экзема, пиодермиялар, кейде сезімталдықтың бұзылуы мүмкін. Қанда лейкоцитоз, анемия, ЭТЖ жоғарылайды. Кейбір жағдайда асқынулар: өкпелік жүрек, бронхоэктатикалық ауру, бронх демікпесі, т.б. қосылады.
Емдеуі.
Жіті улануда науқасты тез арада таза ауаға шығарып, ластанған киімін шешіп, жылытып, оттегі беріледі, көктамырға 40% - 20 мл глюкоза ерітіндісін, 500 мг С дәруменін салу керек, кейін В топ дәрумендері, дәрумен Е 5% - 1 мл беріледі. Көрсеткіштер бойынша жүрек-қантамыр және седативті дәрілер жасалынады. Ауыр улануда 500 мл физиологиялық ерітіндіні көктамырға 40% глюкозамен енгіземіз. Көзге түссе соданың 2% ерітіндісімен (Nа гидрокарбонаты) немесе физиологиялық ерітіндісімен жуамыз. Теріні жылы сумен, сабынмен жуамыз, 2% сода ерітіндісімен таңамыз. Асқазан-ішек жолымен у түссе, тездетіп жылы сумен жуып, 1% мыс купоросын, іш айдатқыш дәрілер беріледі. Майлар, алкоголь, адреналин беруге болмайды. Энцефалополиневритті емдеуде жалпы антитоксикалық заттармен - дәрумен Е, кокарбоскилаза немесе В1 дәрумені және В2, В6, В12, В15; фитин, липотропты дәрілер, церебролизин, аминалон, пирацетам, актовегин, АТФ, т.б. тағайындалады. Созылмалы уланудың емі синдромалды. ХОҚ уланудың МӘС-ы. Созылмалы уланудың жеңіл түрінде кәсіптік еңбек ауру қағазы ашылып, емдеу жүргізіледі. Айқын немесе ауыр улануда және созылмалы рецидивті түрінде, басқа жұмысқа ауыстыру нәтижелі.
Алдын алуы.
Пестицидтерді сақтайтын жерге санитарлық бақылау, жұмысшыларды жеке қорғану құралдарымен қамтамасыз ету, пестицидтер ШРЕК-сын сақтау, жұмыс күнінің ұзақтығын сақтау (6 сағат) шаралары жүргізіледі. Жұмыстан қалған уақытта ХОҚ және басқа пестицид әсері жоқ жұмыспен айналасқан жөн. Жүйелі түрде алдын ала медициналық тексеруден өтуді сақтауды берілген бұйрықпен жүргізіледі. Пестицидтермен жұмыс істеуге жүкті әйелдер, бала емізетін аналар, 18 жасқа толмағандар, арақ-шарап ішкендер жіберілмейді. Емдік-алдын алатын тамақтану (тегін сүт, жұмыс басталар алдында ыстық тамақ беру, т.б.)
Дереккөздер
Санат: Медицина Санат: Патология
Құрылым көрсеткіштері
Құрылым көрсеткіштері (кітапханалық есеп-санақта) -қайсы бір кұбылыстың құрылысын, құрамын көрсететін бөліктің бүтінге қатысын сипаттайтын салыстырмалы мөлшер. Мысалы, білім салалары бойынша кітап берілімінің бөлінуі, әлеуметтік жағдайы бойынша окырманды топтастыру, қала мен ауыл арасындағы кітапханалық жүйенің бөлінуі.
Дереккөздер
Санат:Ғылымтану Санат:Терминология
IC 4914
IC 4914 — Телескоп шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63885, ESO 233-11.
Сыртқы сілтемелер
IC 4914 Санат:Телескоп (шоқжұлдыз)
Қарасу (Қарасор көлі алабындағы өзен)
Қарасу – Қарасор көлі алабындағы өзен.
Бастауы
Бастауын Желтау тауларының оңтүстік баурайындағы бұлақтардан алып, Қоянды ауылынан төменде Қарасор көлінің шығысындағы батпаққа құяды.
Қазығұрт көшесі (Астана)
thumb|300px|Астана Қазығұрт көшесі Жидебай көшесінен басталып, Қарталы көшесінде аяқталады. Жалын көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 234,8 м. Бұрынғы атауы Деповский көшесі.
Қазығұрт - Талас Алатауының оңтүстік-батыс сілеміндегі аласа келген жота. Шымкент қаласынан оңтүстікке қарай 35 шақырымдай қашықтықта орналасқан. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 55 шақырымға созылған. Ежелгі аңызда дүниені топан су басқанда, Нұх пайғамбар кемесі Қазығұрт тауының шыңында тұрып қалған. Топан су қайтқан соң адамзаттың жаңа ұрпағының тіршілігі осы Қазығұрт тауынан басталған. Қазығұрт тауының сыртқы сұлбасы шынында да қайырлап тұрған алып кемені елестетеді. Бүгінде Оңтүстік Қазақстан облысында бір аудан және оның орталығы Қазығұрт атымен аталады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
1876 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1876 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1876 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Зюльцеталь (Бёрде)
Зюльцеталь (Бёрде) (Sülzetal (Börde)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Бёрде ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 9313 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 103,64 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 83 490. Муниципалитеттің басшысы — Эрих Вассерталь.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 8 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Грубешор (Лун-Вожа тармағы)
Грубешор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лун-Вож өзенінің сол жағалауынан 11 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Понте-ду-Рол
Понте-ду-Рол (Ponte do Rol) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2081 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,77 км² шамасында. Халық тығыздығы — 213 адам/км².