cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ақшаның айналысы және оның дамуы
Қағаз ақшалар
Бірақ қағаз ақшаның шығу тарихы б.з.д. І-е тән, яғни ол кездегі теріден тасалған ақшаларға байланысты. Бұл уақытта Қытайда ақ бұғы терісінен жасалған ақшалар пайда болды. Ақ бұғылардың барлығы императордың меншігінде болған.
Дирихле формуласы
Дәлелдеу жайлы
Көрсетілген қосынды yx=N гиперболасы мен координаттар остерімен шектелген облыс ішіндегі бүтін оң координатты бүтін нүктелер санына тең деген ақиқатынан бірден шығады.
Ақшаның айналысы және оның дамуы
Қағаз ақшалар
ХІІІғ. Марко Поло Қытайда ағаш қабығынан жасалған ақшаларға кез болды, ол сол уақытта қағаз қызметін атқаратын болса, оның кең тарады. ХVIIғ. аяғында капиталистік тауар өндірісінің дамуынан бастау алады. 1690ж. Солтүстік Америкада, 1716 жылы Францияда, 1762 жылы Австрияда, 1795 жылы АҚШ-та қағаз ақша шыға бастады. Ресейде қағаз ақша ассигнациясы Екатерина II-нің басқаруы тұсында 1769 жылы жүргізілді. Ақша императоршаның бейнесімен өрнектелгендіктен, халық оны «катенька» деп атады.
Дирихле формуласы
Тарихы
Бұл формуланы Дирихле 1849 жылы тапқан.
Ақшаның айналысы және оның дамуы
Қағаз ақшалар
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағаз ақша барлық елдерде жүре бастады. Сырт көзбен қарағанда қағаз ақша толық құнды ақшаның мемлекет шығарған орынбасары сияқты болып көрінеді. Шын мәнінде ол толық құнды ақша айналысының объективті заңдарына байланысты металл ақша айналысының процесінде ақшадағы көрсетілген құнының іс-жүзіндегі нақты құнынан ауытқуы нәтижесінде пайда болды. Мемлекет осы объектив мүмкіндікті пайдаланып, тек қағаз ақша шығару мен және оның курсын (бағасын) белгілеумен шұғылданады. Қағаз ақша-кұн белгісінің ең бір нақтыланған ақырғы түрі.
Оқжетпес (әйелдер футбол клубы)
«Оқжетпес» — Қазақстанның Көкшетау қаласындағы футбол клубы. 2002 жылы құрылған. 2016 жылға дейін "Көкше" деп аталды. 2016 жылы қаржы тапшылығынан чемпионатқа қатыса алмады. 2017 жылы қазіргі атауымен қайта құрылды.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан қыздар футбол клубтары
Дирихле формуласы
Тарихы
Санат:Сандар теориясындағы теоремалар
Ақшаның айналысы және оның дамуы
Қағаз ақшалар
Сөйтіп қағаз ақша (декретные деньги - өкіметтің қаулысымен қабылданған – "заңды ақша")- ол толық құнды ақшаның орнына айналым және төлем құралы қызметтерін атқаратын, мемлекет өз шығындарын табу үшін шығаратын және ықтиярсыз көрсеткен құны бар, әдетте металға айырбасталмайтын ақша белгілі (немесе құн белгісі, алтынның өкілі). Тарихи ол алтын мен күмістің өкілі ретінде, салардың орнына пайда болды.
Қағаз ақшаның өз құны жоқ, себебі оны басып шығаруға аз ғана еңбек жұмсалады. Ол толық құны жоқ ақша. Заңды төлем құралы болып бекітілген кезде қағаз ақшаның сатып алу мүмкіндігі бар, яғни ол айналысқа жарамды. Айналыстан тыс қағаз ақша-керексіз бос қағаз. Егер нақты ақша (алтын) өз құнымен айналысқа қызмет өтсе, ал қағаз ақша тек айналыста ғана нарықтық құнға ие болады. Мемлекеттің күшпен ықтиярсыз көрсеткен құны қағаз ақшаның осы елдің өзінде ғана қолдануға болатын қоғамдық мәнін көрсетеді. Әлбетте мемлекет қағаз ақшаға кез келген құнды көрсетіп, шексіз мөлшерде шығаруы мүмкін. Мемлекеттің қағаз ақшаға деген күші осымен аяқталды. Айналысқа түскен құн белгілері ақша айналысы заңына бағынады.
Қағаз ақшаның эмитенттері (шығарушылары)
Қаржы министрлік (қазынашылық), немесе мемлекеттің Орталық банкі. Бірінші жағдайда, мемлекет өз шығындарын жабу үшін ақша басып шығаратын станоктарды тікелей пайдаланады. Ал екінші жағдайда, оны жанама түрде жүргізеді, яғни орталық банк мемлекеттік бюджеттің кемшілігін толтыруға оған несие береді. Шығарылған қағаз ақшаның көрсетілген құнымен оны шығаруға кеткен құнының (қағаз алуға және басуға кеткен шығындар) айырмалы эмиссиялық табыс мемлекеттік табыстың едәуір бөлігін құрайды.
Өз құны болмағандықтан қағаз ақша тұрақсыз, ол тез құнсызданады. Қағаз ақшаның құнсыздануына әр түрлі себептер әсер етеді:
Міне осы себептердің бәрі тауар бағасының өсуіне әкеп соқтырады. Халықты әлеуметтік қорғау мақсатында үкімет жолақына, зейнетақыны, жәрдемақыны өсіреді. Бірақ халық тұжынатын тауар өндірісі дамымаса, баға одан әрі нарықтай береді. Нәтижесінде халықтық әл-ауқаты нашарлайды.
Өмірде қағаз ақшаның құнсыздануын былай байқауға болады. Кенет бүкіл тауарлар бағасы жоғарылайды, әсіресе, бірінші кезекте тұжыттын заттардың бағасы өседі, ал жалақының, зейнетақы және жәрдемақының өсуі керекті заттар бағасының және көрсетілетін қызметтер бағасының жоғарылауынан едәуір кем жүреді.
Жалпы қағаз ақшаның құнсыздануы тұрақсыз экономикаға тән құбылыс.
Ақша базасы
Айналыстағы ақшаның саны К.Маркстің айтқан ақша айналысының занымен реттеледі. Айналысқа қажетті ақша саны – айналыстағы ақша саны мен сатуға арналған тауарлар массасы және атауы бір ақша бірліктерінің айналыс жылдамдығы арасындағы белгілі бір сәйкестіктің болуын талап етеді. Айналысқа қажетті ақша санының формуласы төмендегідей:
Монетаристер деп аталатын, ағылшын классикалық экономика мектебінің ғалымдары, келесідей тепе-теңдікті белгіледі: PY = TV + DV’
Мұңдағы: Р – бағаның жалпы деңгейі;
Ақшаның төлем құрамы ретінде қызмет етуі айналысқа қажетті ақшаның жалпы көлемін қысқарады. Бұл, қарыз міндеттемелерінің көп бөлігін қарыз талаптары мен міндеттемелерінің көп бөлігі қарыз талаптары мен міндеттемелерін өзара есептеу арқылы табу жолымен түсіндіріледі. Сөйтіп, несиенің даму дәрежесі ақша санына кері әсер етеді неғұрлым тауарлардың көп бөлігі несиеге сатылса, соғұрлым айналыс үшін ақшаның аз саны қажет етіледі. Оған қоса, мынаны ұмытпаған жөн, айналыстан алынған ақшаның белгілі бір саны шаруашылықтағы және халықтың қолындағы тұрақты ақша резервін қалыптастырады. Осының нәтижесінде, айналыстағы ақша санын анықтайтын заң келесі түрдегі формалар мен беріледі.
Теңдікте көрсетілгендей экономикадағы ақша массасының айналды мүмкін себептердің бірі ретіндегі тауарлар бағаларының едәуір аз төленбеген төлемі болып табылады. Бұл жағдайда Т шамасы кері таңбаға ие. Алайда бұны нарықтық экономикаға өтуші Қазақстанда және басқа да елдерде, өнеркәсіптер арасында орын алған төлемсіздік мәселесін ақша массасын көбейту арқылы шешуге болады деуге болмайды, мұның себептері көп әлсіз төлем тәртібі, төлемсіздік тізбесінде потенциалды банкроттардың болды, банкроттықтың тиімді тәжірибесінің болмауы, жекешелендіру процесінің аяқталмауы, төлем құралдарының әлсіз дамуы және т.б.
Ақшаның сандық теориясы айналысқа қажетті ақша санын дәл анықтауға мүмкіндік бермейді, ол шаруашылық қатынастары мен экономикалық даму факторының жалпы жиынтығындағы ақша қаражаттарының орнын анқытайды.
Ақша массасының құрамы ол елдің несие-ақша жүйесімен анықталады.
М, ақша агрегатына қатысты бірегей көзқарас бар, оған айналыстағы нақты ақшалар мен мерзімсіз депозиттерді жатқызады. Кейбір, елдер бұған барлық ағымдағы салымдарды, мысалы, Ұлыбритания – тек олар бойынша пайызбен есептемейтін депозиттерді ғана жатқызады. АҚШ-та сондай-ақ М-ге банктің емес мекемелермен шығарылған аккредитивті, Жапонияда – 7 күн бұрын алдын ала хабарлауға жататын депозиттерді жатқызады.
М және М агрегаттарды анықтау барысында елдер арнасында мәнді айырмашылықтар бар. Францияда М – ге М – мен қоса, 4 жылға дейінге мерзімсіз депозиттерді, АҚШ-та жинақ шоттарындағы қалдықтарды, ақша нарығы қорларының акцияларын, АҚШ-ғы банктерде және шетелдегі банктердегі. АҚШ резиденттерінің еуро, долларларын Ұлыбританияда – чек шығаруға болатын депозиттерді, бір ай бұрын хабарлайтын депозиттерді жатқызады.
М агрегатын және М – ден басқа Францияда резидент еместердің ақшалай активтерін мерзімді депозиттерді, массалық бондар және қаржы мекемелерінің депозиттің сертификаттарын. Германияда – жинақ депозиттерін; Ұлыбританияда – мерзімді депозиттің сертификаттарды валютадағы депозиттер мен сертификаттарды жатқызады.
Сонымен әрбір келесі агрегат өзінен кейінгі элементті қосып отырады.
Коммерциялық банктердің несиелік ақшаларды шығару интосивтілігі депозиттерді міндетті түрде резервтер көмегімен реттеп отырады. Қаншалықты резервтеу нормасы жоғары болса, соғұрлым банктер несиелеу үшін аз қаражатты пайдаланады.
IC 700
IC 700 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35382, UGC 6487, MCG 4-27-47, ZWG 126.67, VV 498, HCG 54A, WAS 22.
Сыртқы сілтемелер
IC 700 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Виктория (футбол клубы, Пльзень)
«Виктория» (FC Viktoria Plzeň) — 1911 жылы құрылған Чехиядағы кәсіпқой футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Дусан" аренасында өткізеді.
Сен-Жулия-де-Бек
Сен-Жулия-де-Бек (Saint-Julia-de-Bec) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Лиму округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,88 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11347, пошта индексі — 11500.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 107 адамды құрады. Халық тығыздығы — 7,71 адам/км².
Қайыққа қарсы теңіз минасы
Қайыққа қарсы теңіз минасы (Противолодочная морская мина) — сүңгуір қайықтарды су астында әр түрлі терендікте зақымдауға (жоюға) арналған мина. Көбінесе, сүңгуір қайықтарға тән физикалык, өрістер әсер еткенде жарылатын түйісусіз минамен жарақталады.
Сен-Жулия-де-Бек
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Қайыққа қарсы теңіз минасы
Дереккөздер
Санат:Миналар
Кужан
Кужан — Башқұртстанның Әбзелил ауданындағы ауыл, Таштимер ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 287 адамды құрады. Пошта индексі — 453601, ОКАТО коды — 80201837006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Ручъёль
Ручъёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ухта өзенінің оң жағалауынан 59 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қостанай ауыл шаруашылық институты
Қостанай ауыл шарашуашылақ институты, 1978 ж. Целиноград (қазіргі Астана) ауыл шарашуашылақ институттының Қостанайдағы бөлімшесі ретінде ашылды. 1986–87 оқу жылында агрономия, зооинженерлері, экономика,ауыл шарашуашылақтын механикаландыру факультеттері мен 29 кафедрада 197 оқытушы жұмыс істеді. Күндізгі және сырттай оқитын бөлімдері болды. Негізгі ғылым-зертеушы жұмыстарының бағыты ауыл шарашуашылақ қызметкерлерінің еңбек өнімділігін арттыруына әлеум. факторлардың тигізетін әсері, агроөнеркәсіп жағдайында жоспарлау мен шаруашылық механизмін жетілдіру, т.б. ҚР Үкіметінің қаулысына байланысты 2000 ж. Қ. а. ш. и. Қостанай мемл. университетіне қосылды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан жоғарғы оқу орындары
Кристофер Ингольд (Инголд)
(28.10.1893-08.12.1970)
Ағылшын химигі. 1924 жылдан бастап Лондон патшалық қоғамының мүшесі. 1913 жылы Лондон университетінің Империялық колледжін бітірген. 1913-1918, 1920-1924, 1930-1961 жылдары сонда жұмыс істеген (1930 жылдан бастап профессор болған). 1918-1919 жылдары Глазгода өндірістік компаниялардың бірінде, 1924-1930 Лидстегі университетінің профессоры болып қызмет еткен. Негізгі еңбектері, оның негізін салушы болған физикалық органикалық химияға арналған. 1926-1933 жылдары ароматтық қосылыстардың құрылысын зерттеген.
1926-1934 жылдары электрондық ығысулардың теориясын не мезомерия теориясын дамытқан. Электро-, нуклеофилді реагенттер мен реакциялар туралы түсінікті енгізген, электрондвқ ығысулар эффектілернінің классификациясының анықтады, оның себебін қарастырды, заттардың физикалық қасиеттері мен реакциялық қабілеттіліктерін олардың электрондық құрылысына тәуелділігін анықтауға арналған материалдың кең жалпылауын жүргізді (химиялық мәліметтер бойынша). Алкендердің галогенденуі мен гидратациясының механизмін зерттеген. Өзінің оқушысы мен әріптесі ''Э.Д. Хьюзбен'' бірге 1933-1946 жылдары қаныққан көміртегі атомындағы ығысу реакциясы кинетикасының фундаметалды зерттеуінің бірқатарын жүргізді. ''В. Прелогпен'' бірге 1966 жылы кеңістіктік конфигурацияларды R - және S - белгілеулерінің жалпы қабылданған жүйесін дайындады. Екі қайтара басылымнан өткен және орыс тіліне аударылған "Органикалық химияның теориялвқ негіздері" (1853 ж.) кітабының авторы. (1959, 2-ші басылым 1973 ж.).
=Дереккөздер:=
С.К.Мырзалиева "Химия" (Балаларға арналған энциклопедиялық анықтамалық Алматы 2012ж.)
Камастра
Камастра (Camastra) — Италиядағы қала, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Агридженто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2221 адамды құрайды. Халық тығыздығы 139 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі — 92020.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Biagio.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
NGC 4338
NGC 4338 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1863 жылы 19 мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4338 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40086, NGC 4310, UGC 7440, MCG 5-29-74, ZWG 158.92, IRAS12199+2929.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Күләш Байсейітова қысқа көшесі (Астана)
Күләш Байсейітова қысқа көшесі Дмитрий Карбышев көшесінен басталып, Оқжетпес көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 595,4 м.
Күләш Байсейітова (1912-1957) - аса көрнекті қазақ әншісі, қазақ опера өнерінің негізін салушылардың бірі, қоғам қайраткері, Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі, КСРО халық әртісі. Қазақ опера өнерінің негізін салушылардың бірі. Брусиловскийдің «Жалбырындағы» Хадиша, «Ер Тарғынындағы» Ақжүніс, М.Төлебаевтың «Біржан - Сарасындағы» Сара бейнелерін сомдаған К.Байсейітова өз шығармашылығында шеберліктің шырқау шыңына көтерілді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Шағын топ
Шағын топ - ортақ әрекетпен, өзін ұстау нормаларымен біріккен, жақын эмоционалдық қарым-қатынаста болатын саны аз адамдар тобы (3-тен 15 адамға дейін). Сыныптық-сабақтық жүйенің аясындағы ұжымдық-топтық жұмысты ұйымдастыру шағын топқа арналған.
Шағын топ — ортақ мақсат-міндеттер арқылы бір-бірімен тікелей байланысатын адамдар бірлестігі. Шағын топтағы моральды-психологиялық кейіп кіші топтың әлеуметтік психологиялық күйін сипаттайтын түсінік. Бұл түсінік негізінде топ мүшелерінің бір-біріне, іске қатынасына деген әдептік нормалар, топ мүшелерінің алдарына қойылған мәселелерді ұйымдасып шешуіне және жұмыс жасауына психологиялық дайындығы қарастырылады.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Орёл (Солтүстік Қазақстан облысы)
Орёл — Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданы, Станов ауылдық округі құрамындағы ауыл.
География
Аудан орталығы – Мамлют қаласынан солтүстік-батысқа қарай 12 км-де жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 227 адам (110 ер адам және 117 әйел адам) болса, 2009 жылы 88 адамды (40 ер адам және 48 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мамлют ауданы елді мекендері
Криолитозона
Криолитозона — жер қыртысының үстіңгі қабаты шегіндегі криосфераның бір бөлігі; кері температура және жер асты мұздарының бар болуы мүмкіндігімен сипатталады. Әрекетті қабат пен көпжылдық криолитозонадан құралады. Криолитозонаның төменгі шекарасы — 0°С температурадағы изотермиялық үстіңгі бет. Онын орташа ендіктегі жатыс терендігі бірнеше метр, ал биіктік ендікте бірнеше км-ге дейін созылады.
Мұз басу
Мұз басу — Жер бетіндегі барлық табиғи мұздықтар жиынтығы. Мұз басуға гидросфера мен литосфераның жоғ. бөлігіндегі мұздықтар, ұзақ жылдар жатқан қар, су беті, жер асты, қайраңдық мұздар, мұхиттардың ықпа мұздары жатады. Мұз басу жербетілік, теңіздік, жерастылық болып бөлінеді. Жербетілік Мұз басу құрлықта, теңіз жағалауларында (қайраңдарда) ондаған, жүздеген мың жылдар бойында жинақталады, қардың қайта кристалдануынан, еріген судың қатуынан пайда болған атмосфера фирні (мұз қары) мен мұздың табиғи шоғыры болып саналады. Жербетілік Мұз басуға ғасырлық орташа темп-раның 5 – 7ӘС-қа төмендеуі және осыған сәйкес климат ылғалдылығының артуы себепші болады. Температураның осындай ауытқуына байланысты Мұз басуға полюстік және қоңыржай ендік аймақтары ұшырайды. Жербетілік Мұз басужамылғылық, таулық болып ажыратылады. Теңіздік Мұз басу – ұзақ жылдар бойы жүзуші мұздар және бұлармен байланысты процестер мен құбылыстардың жиынтығы болып табылады. Олар өздігінен немесе құрлықтағы Мұз басуға байланысты пайда болады. Бірінші түріне Солтүстік мұзды мұхиттың мұз жамылғысы, оңт. жарты шардың ықпа мұздары, ал екінші түріне қайраң мұздықтары, мұзтаулар жатады. Жерастылық Мұз басу көп жылдар бойы қатып жатқан тау жыныстары аймағын қамтиды. Жер қыртысының жоғ. бөлігінің 0ӘС-тан төмен суынуына байланысты Мұз басу жер тарихында протерозойда, палеозойда (карбон, төм. пермь), кайнозойда (антропоген) орын алған. Жер бетінде Мұз басу кең тараған. Мысалы: Кавказ, Памир, Альпі тауларында, Антарктидада, Гренландия, Шпицберген ар-ры. Соңғы Мұз басу антропоген дәуірінде (б.з.б. 11 – 9 мыңжылдықта) Солтүстік Еуропа мен Солтүстік Америкада, шағын Мұз басу Солтүстік Азияда болған.
Дереккөздер
“Қазақ энциклопедиясы – VI том”
Материялық нүкте
Қозғалыс траекториясы
Қозғалыс траекториясы - қозғалыстағы нүктенің кеңістіктегі сипаттайтын сызығы.
Механикалық қозғалыс туралы сөз болғанда, кей жағдайда қозғалыстағы денені нүкте ретінде қарастырады. Мәселен, дененің өлшемдері өзінің жүріп өткен қашықтығымен салыстырғанда немесе оның өзінен екінші бір денеге дейінгі ара қашыктықпен салыстырғанда тым аз болған кезде, дененің әрбір нүктесінің қозғалысын сипаттаудың қажеті жок. Ондай жағдайда дененің өз өлшемдерін ескермесе де болады. Демек, дене қозғалысын сөз еткенде, кейде сол дененің бір нүктесінің қозғалысын сипаттау жеткілікті. Мысалы, мұхиттағы кеменің өлшемдері оның сапарының ұзақтығымен салыстырғанда өте аз, сондыктан кеменің мұхиттағы қозғалысын сипаттаған кезде оны нүкте деп санайды.
Бұдан былай дене қозғалысы жайлы сөз еткенде, шын мәнісінде біз сол дененің бір ғана нүктесінің қозғалысы туралы айтатын боламыз. Сонда бұл нүктенің материялық екенін, яғни басқа денелерден айырмашылығы оның өлшемдері болмайтынын ұмытпаған жөн. Сонымен материялық нукте деп қозғалыстың қарастырылып отырган жағдайында өлшемдерін елемеуге болатын денені айтады. Шындығына келгенде, табиғатта ешқандай материялық нүкте жоқ. Ол нақты дененің ойдан алынған үлгісі болып табылады. Бұл ұғым механикадағы кейбір мәселелерді шешудін ыңғайлы әрі карапайым болуы үшін ғана енгізілген. Міне, жоғарыда келтірілген мысалдағы кемені құрастырып жасағанда, ол жағадан аттанарда немесе жағаға келіп токтағанда оны материялық нүкте деп есептей алмаймыз. Сол сияқты күн мен түннің немесе жыл мезгілдерінің ауысу себептерін қарастырғанда, Жердің өлшемдері мен пішінін ескермеуге болмайды.
Тағы бір мынадай қарапайым мысал келтірейік. Мектептен шыққан оқушы үйіне дейін 1 км ара кашықтыкты жүріп өтсін. Бұл жағдайда баланың қозғалысын қарастырғанда оны материялық нүкте деп есептеуге болады. Өйткені, баланың өлшемдері ол жүріп өткен қашыктықпен салыстырғанда тым аз. Ал енді сол бала таңертеңгілік дене шынықтыру жаттығуларын жасап жатқанда оны материялық нүкте ретінде қарастыра алмаймыз. Бұдан бір ғана денені кей жағдайда материялық нүкте есебінде қарастыруға болса, ал кейбір жағдайда оны материялық нүкте ретінде қарастыруға болмайтыны байқалады. Қандай да бір козгалысты қарастырганда қайсыбір денені материялық нүкте ретінде қарастыру не карастырмау, сол дененің өзіне емес,көбінесе, қозғалыстың сипатына, жауабы ізделініп отырған сұрактың мазмұнына байланысты. Егер дененің нақты өлшемі мәселені шешуде басты рөл аткармайтын болса, онда оны материялық нүкте деп қарастыруға болады. Ал дененің салыстырмалы өлшемі қарастырылып отырған қозғалыста маңызды орын алатын болса, онда денені материялық нүкте ретінде карастыруға болмайды.
Енді қозғалыс траекториясы деген не, соған тоқталайық. Жолаушы Алматыдан Астанаға дейін ұшақпен немесе поезбен сапар шегеді делік. Бұл кезде ұшақ пен поездың шын мәнінде қозғалған сызықтары бір-бірімен беттеспейді. Олай дейтініміз, ұшақ біршама түзу сызық сызып, төтесінен ұшатын болса, поезд жол-жәнекей басқа қалаларға да тоқтап, қисық сызық бойымен жүреді. Дененің немесе материялық нүктенің санақ денесімен салыстырғандағы қозғалысы кезінде сызық түрінде қалдырған ізі қозғалыс траекториясы деп аталады.
Біз қарастырған мысалдардағы поезд жүретін темір жол - поездың, тас жол (шоссе) - автомобильдердің, ұшақтың артында қалған тұманды із - ұшақтың, соқпақ жол - жаяу адамның қозғалыс траекториясын көрсетеді. Сол сияқты қозғалыс траекториясының да пішіні әртүрлі санақ денесіне катысты түрліше болады. Траекторияның түріне қарап қозғалысты тузусызықты немесе қисықсызықты (мысалы, шеңбер бойымен, парабола бойымен жәнө т. с.с.) деп бөледі.
Дереккөздер
Материалдық нүкте
Санат:Физика Санат:Механика
Кіші Камчала
Кіші Камчала — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чулым өзенінің оң жағалауынан 1013 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Шарьяж
Шарьяж — көлбеу жазық бойынша төңкеріле орналасқан ірі қатпар.
Дереккөздер
Санат:Геология
Вайн
Вайн (Wain) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1539 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 20,14 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 4 26 125. Муниципалитеттің басшысы — Христиан Шленк.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Лагиб-Яха
Лагиб-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тиутей-Яха өзенінің оң жағалауынан 37 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Лагареш-да-Бейра
Лагареш-да-Бейра (Lagares da Beira) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Оливейра-ду-Ошпитал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 503 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,43 км² шамасында. Халық тығыздығы — 111,9 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария (Nossa Senhora da Conceição).
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Унтердиссен
Унтердиссен (Unterdießen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Ландсберг-на-Лехе ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1375 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 12,79 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 81 143. Муниципалитеттің басшысы — Дитмар Лозе.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Патрешко (Ловеч облысы)
Патрешко (Патрешко) — Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 92 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5631. Телефон коды — 06952. ЕКАТТЕ коды — 55587.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ловеч облысының елді мекендері
Астыңғы жақ-самай буынының қабынуы
Астыңғы жақ-самай буынының қабынуы . Инфекция, әр алуан жарақаттар, тіс үйлесуінің өзгеруі салдарынан пайда болады. Негізгі белгілері: ауыру, сырқырау, қызару, ісіну, ауызды аша алмау.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Аралтұз
«АРАЛТҰЗ» - еліміздегі тұз қазу мен оны өңдеу бойынша ең ірі кәсіпорын. Мекеме сапалы тауар шығару бойынша көптеген халықаралық және республикалық көрмелер дипломының иегері. 2001-2003 жылдары «Аралтұз» АҚ-ны зауыт тарихында бірінші рет қайта құру жұмыстары атқарылып, өндіріске «тұзды екінші байыту» технологиясы енгізілді. Яғни, тұзды жуу, йодтау, кептіру жұмыстары осы заманғы жаңа технологиямен орындалды деген сөз.
Мақсат
«Аралтұз» компаниясының жақын жылдарға негізгі стратегиялық мақсаты өзінің ас тұзы нарығындағы лидерлік позициясын сақтап қалу. Компания бәсекелестік орта әлсіз немесе толығымен жоқ, тұз нарығындағы немесе оған жақын жаңа сегметтер мен секторды меңгеріп алуға тырысады. Бәсекелестік орта жылдам  өсіп жатқан шақта компания нарықтың өзгерістеріне икемді және оперативті сату жүйесін қалыптастыра алды. Аралтұз маркасымен тұз өнімдерін жетекті өндіруші және сатушы ретінде мақсатты нарықта лидерлік позицияны сақтап қалуға септігін тигізді:
Қысқаша даму тарихы
1913 жылы Арал тұзды көлдерінің алғашқы зерттеулері Арал өндірістік кешенінің негізін қалады. 1925 жылы Жаксықылыш тұзды көлдерінің базасы негізінде «АРАЛТҰЗ» АҚ комбинатының негізі болған «Соль» артелі құрылды. Шағын артельден кәсіпорын бұрынғы Кеңес Одағының тұз өнеркәсібінің көшбасшысына айналды. Комбинат базасында тұзды өндіру мен оны өңдеудің жаңа технологиялары жоспарлы түрде енгізіліп жатты. Бұл шаралар өндіріс көлемін сақтауға, ал кейінірек тұздың өндірісі мен өңделу қарқынын арттыруға мүмкіндік берді. КСРО тарағаннан кейін «Аралсоль» жекешелендірілді, бұл оның нарықтық экономика талап етіп отырған шарттарға сай болатын қазіргі заманғы басқару мен жоспарлау әдістеріне өтуге мүмкіндік берді. 1994 жылы «Аралтұз» АҚ құрылды. 1996 жыл сауықтыру іс-шараларының бастамасы болды. Жабдықтар жаңартылды, ас тұзының жаңа полиэтиленді орауыш линиясы, кейіннен халықаралық стандарттарға сай полиэтиленді пакеттер линиясы орнатылды. 2002 жылы «Аралтұз» АҚ-да өндірісті тоқтатусыз тұзды екінші рет байыту технологиясы ойдағыдай енгізілді, бұл шығарылып жатқан өнімнің сапасын айтарлықтай жақсартуға мүмкіндік берді.
«АРАЛТҰЗ» АҚ алдында мынадай мақсаттар қойылды: Қазақстан Республикасының нарығын сапалы және қымбат емес ас тұзымен қамтамасыз ету; КСРО кезінен белгілі брендті сақтап қалу; Кәсіпорынды халықаралық нарыққа шығару; Комбинаттың тұрақты жұмыс істеуін, өндірістегі тиімділік пен өнімнің өтімділігін жоғарылату мақсатында кәсіпорынды ұйымдастыру мен басқарудың қазіргі заманғы принциптерін енгізу.
Дереккөздер
Арнайы сайт
Санат:Кәсіпорындар
Қырыққабат қоңыр көбелегі
Қырыққабат қоңыр көбелегі (Mamestra brassicae) – түн көбелектері тұқымдасына жататын қырыққабат (сондай-ақ темекі, күнбағыс, қызылша, т.б.) зиянкесі. Қанатын жайғандағы ұзындығы 50 мм, алдыңғы екі қанаты қоңырқай сұр түсті, бүршік тәрізді екі ақ дағы бар, артқылары – ашық түсті. Жұлдызқұртының ұзындығы 50 мм, түсі сұр жасыл, жасыл не қоңырқай. Жұлдызқұрты көпқоректі, көбінесе қырыққабатты зақымдайды. Қазақстанның батысы мен солт-нде, орт. және оңт.-шығысында көп таралған. қырыққабат қоңыр көбелегі қуыршақ түрінде топырақ арасында қыстайды. Республиканың оңтүстік және оңүстік-шығысында, жылына екі рет ұрпақ бере алатын жерлерде, көбелектері мамыр айында ұша бастайды. Қазақстанның солт-нде ол жылына бір рет қана ұрпақ береді, көбелектері шілде айының басында шығады. Көбелектер ымырт кезінде және түнде ұшады. Жұмыртқаларын 40 – 60-тан топтап қырыққабат жапырақтарының астыңғы жағына салады. Жұлдызқұрттары 6 – 15 күннен кейін пайда болып, жапырақтардың төменгі жұмсақ жақтарын жеп, өсімдік бойына тарап кетеді. Ересек жұлдызқұрттары қауданның ішкі қабаттарына еніп, жол салады және оларды өздерінің нәжісімен ластайды. Мұндай қаудан шіріп, жағымсыз иіс шығарады және жеуге жарамсыз болады. Күресу шаралары: агротехникалық шаралар, биологиялық және химиялық препараттарды қолдану.
Дереккөздер:
Санат:Қабыршақ қанаттылар Санат:Қоңыр көбелектер
Дефолианттар
Дефолианттар — (folium — парақ) — өсімдіктен жапырақтарды түсіретін химиялық зат. Көптеген дефолианттар улы болғандықтан, адамдар мен жануарлар үшін қауіпті. АҚШ әскерлері Вьетнамда дефолианттарды немесе оның гербицидтермен аралас түрін шекараларды белгілеу үшін, орман және егістіктерді жою үшін немесе әуеден нысанаға соққы беру, жол алқаптарын, байланыстың әуе желісін, т.б. объектілерді жапырағы мол өсімдіктерден тазалау мақсаттарында колданды. Бұл кезде адамдар мен жануарлар уланып қалу жағдайы да көптеп кездесті.
Дереккөздер
Санат:Пестицидтер
Кронштадт футштогінің нөлі
Кронштадт футштогінің нөлі —Кронштадтың (Балтық теңізі) айналма каналындағы көпірдің негізіне бекітілген, деңгейі Балтық теңізінің 1825-1840 ж.ж. аралығындағы орташа деңгейіне тең металл тақтадағы горизонталь сызық. Бұрынғы КСРО-дағы құрлықтың абсолют биіктіктері осы белгіден есептелетін.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Самаладай
«Түнде Қалқаман даласынан самаладай оттар жарқырайды» (Ә. Нүршайықов, Жер.).
Сөздің шыққан төркінін араб тілі деуге тура келеді. Арабтарда шамес — күн мағынасын береді. Байқауымызша, парсы тіліне арабтардан ауысса керек, бұларда «сәмави» тұлғалы сөз «көкшіл аспан» мағынасында қолданылады. Мұнда алғашқы араб тіліндегі мағынаға өзгеріс кіргені көрініп тұр. Ал арабтың «шамес» сөзі қырғыздардың қолданылуында «шамана» болыгі айтылып, мағынасын — шырак, факел деп өзгерткен. Қазақтар араб сөзін «самала» тұлғасына дейін өзгерте отырып әрі -дай жұрнағын қосып, «самаладай» сөзін тудырған да, мағынасына да өзгеріс кіргізген. Тура мағынасын айтсақ, «самаладай жарық» тіркесі «күндей жарық» қалпында ұғынылмақ.
Стокгольм (Мэн)
Стокгольм (Stockholm) — Мэн штатының Аростук округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 253 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 89.8 км² шамасында. FIPS коды — 23-74405.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Жан Випотник
Жан Випотник (словен. Žan Vipotnik; 18 наурыз 2002, Словения) — словениялық футболшы, шабуылшы.
Сілтемелер
Санат:Словения футболшылары Санат:Словения Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Марибор ФК ойыншылары
Лебяжье (көл, Жамбыл облысы)
Лебяжье, Аққулы — Шу алабындағы тұщы көл.
Географиялық орны
Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Ұланбел ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 14 км жерде, теңіз деңгейінен 259 м биіктікте жатыр. Аумағы 2,6 км2 (көктем айларында 3,5 км2-ге жетеді), ұзындығы 2,6 км, енді жері 1,8 км, жағалау бойының ұзындығы 11,4 км.
Сипаты
Шу өзені жайылмасында жатқан күрделі пішінді көлдің шығысында бірнеше көлдер жатыр. Сондай-ақ көл алабында адам өтпес батпақ пен сор қалыптасқан. Негізінен жер асты және Шу өзенінің суымен толысып отырады.
Өсімдігі
Көтеріңкі келген солтүстік жағалауыында жүзгін, теріскен, ши, жусан өскен. Басқа жағалауларын қамыс, құрақ шоғырлары басқан.
Дереккөздер
Санат:Мойынқұм ауданы көлдері Санат:Шу су алабы
Қаңылтыр иетін машина
thumb|right|200px|Қаңылтыр иетін машина Қаңылтыр иетін машина (Машина листогибочная) — үш немесе төрт айналып қозғалатын біліктің орналасуына байланысты симметриялык және құрастырылған болып бөлінетін июші машина.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Ақбейіт (Ақмола облысы)
Ақбейіт — Ақмола облысы Астрахан ауданы, Жалтыр ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Астраханка кентінен солтүстік-шығысқа қарай 30 км, Астана қаласынан солтүстік-батысқа қарай 159 км жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 522 адам (270 ер адам және 252 әйел адам) болса, 2009 жылы 178 адамды (94 ер адам және 84 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1933 жылы Ақбейіт алтын кен орнының ашылуына байланысты қаланған.
Инфрақұрылымы
Орта мектеп, мәдениет үйі, кітапхана, аурухана, қонақ үйі бар. Жақын темір жол бекеті — Астраханка (6 км).
Дереккөздер
Санат:Астрахан ауданы елді мекендері
IC 5127
IC 5127 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 5127 Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Куртиндік екпе ағаштар
Куртиндік екпе ағаштар — топырақты қорғау үшін және эрозияға қарсы қолданылатын талшілік, бұта, ағаш екпелері. Тау бөктерлеріне, жоталарға, 15°С еңіс жерлерге егілетін ағаш түрлері.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Вележ (футбол клубы)
«Вележ» (Nogometni Klub Velež) ― босниялық футбол клубы, Мостар қаласынан. 1922 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Врапчичи" стадионында өткізеді.
Сілтемелер
Санат:Босния және Герцеговина футбол клубтары
Гринвилл (Миссури)
Гринвилл (Greenville) — Миссури штатының Уэйн округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.7 км². FIPS коды — 29-29476.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 452 адамды құрады.
Сыр сұлуы
"Сыр сұлуы" - Қызылорда облыстық халық шығармашылығы мен мәдени-ағарту жұмыстарының ғылыми-әдістемелік ортатығының ән-би ансамблі. 1950 ж. Қызылорда облыстық Халық шығармашылығы үйі жанынан ұйымдастырылды, ал 1968 ж. халық ансамблі атағына ие болды.
Гринвилл (Миссури)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Уэйн округы (Миссури)
Сыр сұлуы
Ансамбльдің қалыптасып өсу жолында балетмейстер Д.Әбіров пен Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері М. Қатауов, сонымен қатар А.Манасбаев пен А.А. Данильченко елеулі еңбек сіңірді.
Ансамбль ұжымы кезінде Мәскеу к-ндағы КСРО ХШЖКнде (1968), Кишинев қаласында (1971, Еңбекшілер көркемөнерпаздық шығармашылығының 2-Бүкілодақтық фестивалінің Құрмет дипломымен марапатталды), Жамбыл (1974), Қарағанды (1976), Алматы (1977), Қарақалпақстанда (1978) болып өнер көрсетті. 1981 ж. Республиқалық телевизиясы мен "Қазақфильм" киностудиясы ансамбльді арнайы түсіріп алды. 1983 ж. "Халық-талант қайнары" атты телевизиялық хабарға қатысты. Ансамбль ұжымы жаңартылған бағдарлама бойынша жүйелі түрде облыс еңбекшілерінің алдында өнер көрсетіп отырды.
Еңбекшілер көркемөнерпаздық шығармашылығының 1 - Бүкілодақтық фестивалінің лауреаты (1976). КСРО ХШЖК медалымен (1967) марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан музыкалық ұжымдары Санат:1950 жылы құрылған музыкалық ұжымдар Санат:Қызылорда облысы мәдениеті Санат:Халық Шаруашылығы Жетістіктері Көрмесі медалінің иегерлері
Көкенай Үмбетейұлы
Көкенай Үмбетейұлы (XVII ғасыр аяғы, Сыр бойы – XVIII ғасыр ортасы, Түркістан) — қазақтың батыры, «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама » жылдары қол бастаған ірі тұлғалардың бірі.
Көкенай Үмбетейұлы Әнет баба өнегесін алған. «Қалқаман-Мамын » дастанында Көкенай батыр мінезі қатты кісі тұлғасында суреттелген. Көкенай батыр мәйіті Қожа Ахмет Ясауи кесенесіне орналасқан. Орта жүз құрамындағы арғын тайпасының тобықты руынан шыққан.
Дереккөздер
Қазақ Энциклопедиясы, 11 - том
IC 701
IC 701 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBdm/P типті галактика.
Аурих (аудан)
Аурих  (Landkreis Aurich) — Германия ауданы. Аудан орталығы — Аурих қаласы. Аудан Төменгі Саксония жерінде орналасқан. Жер аумағы 1.287,22 км² шамасында. Тұрғыны 190 128 адамды құрайды. Халық тығыздығы 147,7 адам/км². Ауданның ресми коды — 03 4 52.
IC 701
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35494, UGC 6503, MCG 4-27-51, ZWG 126.74, ARP 197, VV 3.
Аурих (аудан)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония аудандары
Таз руы
Таз — Алшын тайпасынан тарайтын қазақ руы.
Дуэре
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4705 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3 424,836 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1,4 адам/км².
Таз руы
Шежіре деректері бойынша Таздың - Абдал, Жастабан және Шарға сынды ұлдары болған; келесі бір шежіреде Таздан - Ес, Естен - Абай, Қабай тараған; одан әрі өз реттерімен Абайдан - Жастабан мен Шарға, Қабайдан - Абдал, Жастабаннан - Байсары, Сүйірбас және Тілес, Шарғадан - Ақсерке, Жақсыбай, Жолым, Асан, Сырлыбай, Күнбас, Жиен және Жантай, Абдалдан - Шоқтығұл мен Құлай, олардан - Өтес, Жапақ, Мәмбетқұл, Көшей, Келдібай және Кішкене (Тұрымбет) ұрпақтары өрбіген. Жазба деректерде Таз алғаш рет М.Тевкелев еңбектерінде тілеумен бірге айтылады. Бұл рулар башқұрт халқының құрамында да болған. А.Ю. Якубовский зерттеуінде абдал тайпа ретінде 4 – 5 ғасырлардан белгілі екені және ол тайпа-рулары түрікменге де, қазаққа да қосылған деген тұжырым жасайды. Түрікмен абдалдары 18 – 19 ғасырларда Маңғыстауды мекендеген. Таздарға сол кездерде де араласуы мүмкін. Абдал өзбектің лоқайында, қырғыздың сарыбағыш тайпаларының құрамында да кездеседі. Таздың Ұлы жүзде жалайыр тайпасының сырманақ руында, ысты тайпасының ойық руында, албан тайпасының бозым тармағында, Орта жүз ашамайлы керей руында ата есімі ретінде кездеседі. Таздың жауынгерлік ұраны – бақай, таңбасы - қамшы.
Шығу тегі
Моңғолдың құпия шежіресі бойынша Енисей өзенінің бір саласының атауы Таз, осы өңірдегі орман халқының бір атасы - Тас, Таз. Гоби шөлін мекендеген моңғол руларының бірі - Таз. Бүгінде Кіші Жүз мекені өңірлеріне түгел тараған. Бүкіл қазаққа танымал Төремұрат, Өтен, Нарынбай батырлар, Дәден би, Қашқынбай мен Бала Ораз ақындар осы Таздың қасиетті ұрпақтары. Ұлы Жүздің Албан және Ысты тайпаларының құрамында да Таз рулары бар.
Дереккөздер
Санат:Қазақ рулары
Дуэре
Санат:Токантинс елді мекендері
IC 701
Сыртқы сілтемелер
IC 701 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Шағын мектеп
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Астыңғы жақ-самай буынының түрінің өзгеріп шорлануы
Астыңғы жақ-самай буынының түрінің өзгеріп шорлануы . Бұл буындағы созылған қабыну салдарынан болады. Әдетте, астыңғы жақ қимылдағанда ауру күшейе түседі. Буын басы өзгеріп, бұзылады, ол үлкейген сайын зардабы күшейе түседі. Ауызды ашып-жапқанда буын шыртылдайды. Бұл кезде тканьдер тығыздалып, буын арасы қатқылданады, кейіннен ол склерозға айналады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Кені алынған кеңістік
Кені алынған кеңістік — кенді жер асты тәсілімен қазып алу кезінде пайда болатын бос орын, кеңістік(үңгір). .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі
NGC 43
NGC 43 — Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1827 жылы 11 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 43 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 875, UGC 120, MCG 5-1-54, ZWG 499,79.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз)
БИІК-Қазығұрт
БИІК-Қазығұрт — Шымкент қаласындағы қыздар футбол клубы. Қазақстан чемпионаттарында ойнайды.
Тарихы
2009 жылы "Алма-ҚТЖ" базасында құрылды.
2009 жылы "Алма-ҚТЖ" клубы таратылып, біраз футболшылары "БИІК-Қазығұртқа" ауысты. Соның себебімен клуб күшейтіліп, екінші онжылдықта Қазақстандағы үздік клуб атанды.
Жетістіктері
Қазақстан чемпионаты
Ақанбарақ
Ақанбарақ — Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданы, Аютас ауылдық округі құрамындағы ауыл.
БИІК-Қазығұрт
Жетістіктері
Қазақстан кубогы
Ақанбарақ
Географиялық орны
Аудан орталығы — Сергеев қаласынан солтүстік-батысқа қарай 2 км-дей жерде.
БИІК-Қазығұрт
Сілтемелер
Санат:Қазақстан қыздар футбол клубтары
Ақанбарақ
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1071 адам (519 ер адам және 552 әйел адам) болса, 2009 жылы 824 адамды (415 ер адам және 409 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Шал ақын ауданы елді мекендері
Қошқаров Амангелді Бөдешұлы
Қошқаров Амангелді Бөдешұлы (31.8.1939, Қызылорда облысы Жаңақорған қ. – 22.6.2007, Астана қаласы) – филология ғылым докторы (1996), профессоры (1997). ҚазПИ-ді (1964, қазіргі ҚазҰПУ) және Мәскеу шет тілдер институттының аспирантурасын (1970) бітірген. Балқаш қаландағы мектепте мұғалім, ауданы оқу бөлімінде инспектор (1964–66), Қазақстан ҒА-да кіші ғыл. қызметкер (1970–73), Жамбыл педагогикалық институттында (қазіргі Тараз мемлекеттік университетті) аға оқытушы, доцент (1973–78), Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институттында (1978–97, қазіргі Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетті) доцент, кафедра меңгерушісі болды. 1997 жылдан Еуразия ұлттық университеттінде кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарған. «Қазақ тіліндегі ызың дауыссыздар (синхронды және диахронды) аспектері» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. 60-қа жуық ғыл. жарияланымның авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Сексология
thumb|[[Хэвлок Эллис (1869—1939) — Сексология ғылымының негізін салушылардың бірі ]] Сексология (sexus «жыныс» және λόγος «ілім») - жыныс қатынастарын, физиологиялық, психологиялық, әлеуметтік тұрғыдан зерттейтін ғылым.
Дереккөздер
Санат:Сексология
Қазақстандағы 1926-1941 жылдардағы индустрияландыру
Елді индустрияландырудың қажеттігі.
Индустрияландыру – ірі өнеркәсіпті, ең алдымен ауыр өнеркәсіпті құру және дамыту, ірі өнеркәсіптік өндіріс негізінде бүкіл халық шаруашылығын қайта құру. Индустрияландыру тек социалистік құрылысқа ғана тән кезең емес. Ол - елді жаңғыртудың міндетті шарты. 1920 жылдардың ортасына қарай КСРО үшін бірнеше себептерге байланысты индустрияландыруды жүзеге асырудың қажеттігі туды. Біріншіден, 1925 жылға қарай қалпына келтіру кезеңі аяқталды. Негізгі көрсеткіштер бойынша кеңестік экономика соғысқа дейінгі деңгейге жетті. Өнеркәсіптік өндірістің өсуін қамтамасыз ету үшін істеп тұрған зауыттарды қайта жабдықтау ғана емес, жаңа заманғы кәсіпорындарды құру қажет болды. Екіншіден, елдің экономикалық әлуетін тиімді орналастыру мәселесін шешу міндеті тұрды. Ел бұрынғыдай аграрлы, шаруа елі болып қала берді. Қалаларда жұмыссыздық деңгейі өсіп, әлеуметтік шиеленісті күшейтті. Үшіншіден, елдің халықаралық деңгейде экономикалық және саяси оқшаулануы индустрияландыруды жеделдетуді талап етті. Капиталистік дұшпандық қоршауда қалған КСРО-ға тұрақты соғыс қаупі төнді. Аграрлы ел өнеркәсібінің жоғары дамыған ірі мемлекеттермен әскери қақтығыс болған жағдайда оларға қарсы тұру мүмкіндігі болмады.
1920 жылы халық шаруашылығы салаларын машиналық техника базасына көшірудің кешенді бағдарламасы белгіленді. Индустрияландыруды бастау туралы шешім 1925 жылы желтоқсанда БК(б)П- ның XIV съезінде қабылданды. Индустрияландыру жөнінде съезде жалпы түрде ғана айтылды. Сталин индустрияландыруға «КСРО-ны машина және жабдықтарды импорттаушы елден оларды өз күшімен өндіретін елге айналдыру» деген анықтама берді. Әңгіме ауыр және жеңіл өнеркәсіптің тиімді арақатынасы, қала мен деревняда қол жұмысын ығыстыру туралы болды. Капиталистік қоршаудың болуы және социализмді жеке алынған бір мемлекетте ғана кұру бағдары тәрізді дәлелдер шешуші маңызға иеленді.
Мұндай жағдайларда партия ішіндегі демократияның шеңбері тарылып, «әскери коммунизм» кезіңдегі әдеттер мен бұйрықтық тәсілдер қайта жаңғырды. Ықпал жасаудың экономикалық емес, әкімшілік тетіктеріне артықшылық берілді. Тарихтағы ең алғашкы жоспарлы индустрияландыру бағдарламасын ЖЭС-қа көшу жағдайында жүзеге асыру қажеттігі туды. Көпсалалы экономика, тауар-ақша қатынастары, нарықтық байланыстар өмірге енді. ЖЭС қағидалары өнеркәсіп саласында жеткілікті деңгейде орындалмады, ақырында байыпты әрі ұзақ мерзімге ойластырылған бұл саясат ауыстырылды. Қазақстанның дамуы аймақ экономикасының артта қалуымен байланысты өзіндік ерекшеліктерге ие болды. Елеулі әлеуметтік-экономикалық алға басушылықтардың болғанына қарамастан, көшпелі және жартылай көшпелі ауылдық жерде патриархалдық-феодалдық қатынастар әлі де өз күшін жоймады.
1926 жылы республикадағы өнеркәсіпті қайтадан калпына келтіру ісі әлі аяқталмады және бүкілодақтық деңгейден төмен болды. Қазақстанның өнеркәсібі өте баяу дамыды. Ауыр және жеңіл өнеркәсіп ошақтарын құру қажет болды. Өнеркәсіптік кұрылыс жүргізуге болатын пайдалы қазбалардың кең орындары далалы аймақта, шөл аудандарда орналасты. Жерасты байлықтарын пайдалану бұл орындарда жан-жақты игеру жұмыстарын жүргізуді: жаңа темір және автожолдар, жұмысшы кенттерін, жаңа қалаларды салу, сумен жабдықтаудың қайнар кездерін іздеу т. б. жұмыс ауқымын атқаруды талап етті.
Индустрияландыруға қаржы табу мақсатымен мемлекет шаруаларды астығын рыноктық нарықтан арзан бағамен сатуга мәжбүрледі. Бұл міндетті орындаудан бас тарткандар қуғын-сүргінге ұшырады. 1928 жылдың қазанынан 1929 жылдың желтоқсанына дейін 56 498 адам қылмыстық жазаға тартылып, 277 адам ату жазасьша кесілді.