cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Түрікмен әдебиеті
Түрікмен әдебиеті - Түрікмен қазақ халқының ежелгі туыстары. Түрікмен мен қазақ халықтарының тілі, мәдениеті, тарихы, тұрмыс-салты бір-біріне көп ұқсас. Сондықтан да түрікмендер Абайдың, Жамбыл мен М. Әуезовтің шығармаларын түпнұсқасынан оқи алады. Б. Кербабаев, М. Әуезов, А. Кекілов, Ғ. Мүсірепов, Б. Сейтақов, С. Мұқанов іргесін қалаған түрікмен мен қазақ жазушыларының бауырластық байланысы ілгері дамып, кең қанат жайып келеді. Абай Құнанбаевтың, Жамбылдың, Мұхтар Әуезовтың шығармаларының түрікмен тіліне аударылуы, Б. Кербабаев, Р. Эсеновтағы басқа түрікмен жазушыларының шығармаларының қазақ тіліне аударылуы осының айғағы. Абай шығармалары түрікмен тіліне 50-ші жылдардан аударыла бастады.
Дереккөздер
Санат:Түрікменстан әдебиеті
Лафелин
Лафелин (Laféline) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Мулен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,1 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03134, пошта индексі — 03500.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 192 адамды құрады. Халық тығыздығы — 8,31 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Ергенекті
Ергенекті — Орта жүз Найман тайпасының руы.
Шежіресі
Орта жүздегі уақ руы таңбасына қарағанда осы Найман тайпасының ергенекті руынан тарайды. Шежіреге келетін болсақ Сарыжомарттың бәйбішесінен - Қаратай және тоқалдың төрт баласы - Бұйдалы, Жансары, Баржақсы, Шайгөз. Бұл төртеуі нағашысы Уақ ішіне кетіп, күні бүгін Ергенекті Уақ атанып кетті. Оның себебі, Саржомарттың нәсілі Ергенек таңба салып Ергенекті Найман аталды.
Мекендеген аймақтары
Ергенекті руы Шығыс Қазақстан облысының Күршім, Марқакөл, Катонқарағай, Үлкен Нарын, Ұлан, Самар өңірлерін, Кереку, Семей төңірегін қоныстанған. Біраз бөлігі Таулы Алтай, Моңғолия мен Қытай қазақтары арасында кездеседі.
Ұраны мен Таңбасы
Ұраны — Көкше. Таңбасы — ергенек
Дереккөздер
Санат:Қазақ рулары
Аффинитет
Аффинитет — антиген эпитопы мен антидененің белсенді орталығы арасындағы байланыстың беріктігі. Торшалар мен тканьдердің белгілі химиялық заттарды байланыстыратын қабілеті, торшалар мен тканьдердің бояуларға химиялық жақындығы.
Қасымов атындағы көше (Алматы)
Көшеге төкпе ақын, әнші, Қазақ КСР еңбек сіңірген өнер қайраткері Қамар Қасымовтың есімі Алматы қаласы атқару комитетінің 27.11.1977 № 128 шешімі) берілген.
Қасымов Қамар (1893-1966) Павлодар облысының Баянауыл ауданында дүниеге келген. Қазақ ұлттық аспаптарының шебері. Көше Бостандық ауданында орналасқан. Бұхар жырау көшесінен басталып, әл Фараби даңғылына дейін созылып жатыр. Попов, Тимирязев, Павлов көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Весновская көшесі. Көшөнің ұзындығы - 1820 метр.
Башкортостан (Аскин ауданы)
Башкортостан — Башқұртстанның Аскин ауданындағы ауыл, Казанчин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 66 адамды құрады. Пошта индексі — 452887, ОКАТО коды — 80204816003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Халықаралық астрономия жылы
Халықаралық астрономия жылы(ХФЖ-2009) — Біріккен Ұлттар Ұйымының 62-ші сессиясында белгіленген БҰҰ халықралық жылы. Жыл Инициаторлары — Халықаралық астрономиялық одақ және ЮНЕСКО.
Бьентина
Бьентина (Bientina) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Пиза провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7198 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 246 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 29 км² шамасында. Пошта индексі — 56031.
Қазақстан мектептерінің тарихы
Ерте кезеңдегі мектептер
Қазақстан аумағында, әсіресе отырықшы аудандарда 7-8 ғасырлардың өзінде-ақ мектептер мен медреселер, сонымен қатар діни білім беретін орта оқу орындары жұмыс істеген. Исфиджаб, Тараз, Сайрам, Түркістан және басқа да қалаларда 84 медресе  болған. Онда 5 мыңдай оқушы оқыған. Ауылдық мектептер әртүрлі елдімекендерде орналасқан, онда молдалар сабақ берген. Балалар тек қысқы және күзгі мезгілдерде ғана оқыған. Мектепке 7 жастан қабылдап, 4 жыл оқыған.
Оқу негізінен араб тілінде Құран аяттарын жаттаумен шектелдi. Қалалық медреселерде бастауыш мұсылман мектептерінің молдадарын, сонымен қатар қазылар, сопылар мен шариғат заңдарын түсіндіретін діни қызметкерлерді даярлаған.
Уфа қаласындағы «Ғалия» медресесінде Т. Жомартбаев, М. Сералин, Б. Майлин, М. Жұмабаев дәріс алған. Семейдегі Ахмет Риза медресесінде Абай Құнанбаев оқыды. Бұл оқу орындарында діни пәндермен қатар құқық, тарих, логика, риторика, география, философия, математика, астрономия және медицина пәндері оқытылған. Медресе жанында Мұсылман мектептерінің түлектері жұмыс істеген. Медреселер киіз үйлерде орналасып, ауылмен бірге көшіп жүрген. Тек қалалық медреселер ғана бай саудагерлердің қаражатымен салынған ғимараттарда орналасқан.
Ресей империясы құрамында
Қазақстан Ресейге қосылғаннан кейін жергілікті басқару бөлімдерінде шенеуніктер мен аудармашылар даярлайтын орыс-қазақ және орыс-түзем мектептерін ашу қажет болды. Осы мақсатпен Омбы қаласында Азиат училищесі (1789) ашылып, оған қазақ балалары да қабылданды.
1841 жылы Жәңгір хан Бөкей Ордасында қазақ балалары үшін мектеп-пансионат ашты.
1850 жылы Орынбор шекара комиссиясы жанынан қазақ балалары үшін 7 жылдық мектеп ашылды. Осы оқу орнының түлегі, педагог Ы.Алтынсаринің басшылыгымен 1864 жылы Торғай қаласында тұңғыш қазақ мектеп-интернаты ашылды. Ол «Қазақ хрестоматиясын» (1879) «Қазақтарға орыс тілін оқытудың бастауыш оқу құралын» (1880) жазды. Ы. Алтынсарин тек мәтіндерді жаттауға ғана негізделген діни оқытуға қарсы болды. Ол ашқан қазақ-орыс мектептерінде ежелгі ғылымдармен қатар дін тарихы да оқытылды. «Мұсымандық тұтқасы» оқулығында ол адамгершілік, тектілік тәрбиесінің діни принциптерін оқушыларға түсіндірді.
1879-89 жылдары Ы. Алтынсарин Торғай облысындағы халық ағарту училищесінің инспекторы бола тұра Іле, Қостанай, Торғай, Ырғыз уездерінде 2 сыныптық орыс-қазақ мектебін ашты, 1888 жылы Орск қаласында – мұғалімдер даярлайтын оқу орнын ашты. Қазақ тілімен қатар орыс тілінде оқуды қолдай отырып, Ы. Алтынсарин патшалық үкімет жүргізіп отырған казақтарды орыстандыру  саясатына қарсы шықты.
Ы. Алтынсариннің жастарды кәсіптік оқыту туралы ой-пікірлері мен ұсыныстары кең қолдау тапты. 1886 жылы Торғайда – қолөнер, 1889 жылы Қостанайда - ауылшаруашылық училищелері ашылды. 1890 жылы Қарабұлақта, 1893 жылы Қостанайда, 1896 жылы Ақтөбеде кыздар училищесі ашылды. Бұл оқу орындарында қолөнер және ауылшаруашылық шеберханалар болды. 1883-1920 жылдары 300-ге жуық ұл мен қыз мұғалімдер семинариясын бітірі шықты.
13 желтоқсан
Мейрамдар
Қазақстан мектептерінің тарихы
Ресей империясы құрамында
19 ғасырдың 2-ші жартысында   қазақ мектебі қандай болу керек деген көкейкесті  мәселе тұрды. Қарама-қарсы пікірдегі екі топ пайда болды: біріншісі Н.И. Ильинскийдің басшылығымен қазақтарды өз мәдениетінен алшақтатып, оларды орыстандыру саясатын қолдады. Екінші топтағы    Ш. Уәлиханов, Ы. Алтынсарин және Абай Құнанбаев және т.б. сынды демократ-ағартушылар алдыңғы қатарлы прогрессивті мәдениетті игеру арқылы өз халқын дамыған елдер деңгейіне дейін көтеруді армандады. Абай жастардыа «Өмірдің кілті - білімде, өнерде» деп шақырды.
13 желтоқсан
Оқиғалар
Қазақстан мектептерінің тарихы
Ресей империясы құрамында
А. Байтұрсұнов қазақ балаларын қазақ тілінде оқытуға аса көңіл бөлген. 1905 жылы 26 маусымда оның жетекшілігімен бір топ интеллигенция Қарқаралы қазақтарының атынан «Қазақ даласындағы білім тура жолға қойылуы керек, ол үшін сауаттылыққа ауыл мектептеріндегі балалар өз ана тілінде оқытылулары қажет» деген талаппен Ресей үкіметіне петиция жолдады. А. Байтұрсұнов алғаш рет қазақ әліпбиін жазып шығарды.
13 желтоқсан
Туғандар
Қайтыс болғандар
Қазақстан мектептерінің тарихы
КСРО құрамында
1922-23 жылдары ұлттық мектептерді кітаптармен, бағдарламалармен қамтамасыз ету шаралары бекітілді; қазақ тілінде 14 оқулық шығарылды («Физика», «Грамматика», «Алгебра», «Школьная гигиена» и др.). 1920-30 жылдары республика мектептерінің материалдық базасын нығайту мақсатында мемлекет айтарлықтай көлемде қаражат бөлді. 367 мектеп салынды, 361-не күрделі жөндеу өткізілді. Бастауыш мектептер саны 333-тен (1926 ж.) 1864-ке (1930 ж.) дейін артса, оқушылар саны 215,1 мыңнан 320,1 мыңға дейін (олардың ішінде - 124,9 мыңы қазақтар) өсті. Бастауыш мектепте қазақ-қыздары 11 % құрады.
1928 жылы Қазақ Орталық Атқару Комитетінің 3-ші сессиясында қазақ қыздарын оқумен қамту туралы арнайы қаулы қабылданды. Бұл жылдары қазақ орта мектептерінің саны көп болған жоқ. Мысалға, 1927-28 жылдары республикада 2 ғана мектеп болды – Орынборда және Кызылордада. Оқушылардың көп бөлігі 7 жылдықты бітіргеннен кейін техникум және Фабрикалық-зауыттық мектепке оқуға түсіп жатты.
1929 жылы республика араб әліпбиінен латын әліпбиіне ауысты. 1937 жылы қазақ бастауыш мектептері 537-ден 1190-ға дейін артса, орта мектеп – 11-ден 48-ге дейін, толық емес орта мектеп – 143-тен 237-ге дейін өсті.
1940-41 жылдары жалпыбілімберу мектептерінде 1 млн. 145 мың 993 оқушы оқыды. Олардың ішінде 441 мыңы қазақ баласы, бұл 1925 жылмен салыстырғанда 6 есеге өскен. Оқушылар арасында қазақ қыздарының саны 20 мыңға артты. Жалпы алғанда білім беру сапасы айтарлықтай жақсарды.
1945-60 жылдары Орталық Қазақстанда тың жерлерді игерумен және совхоздардың құрылуымен, Ресей, Украина, Белорусия және Молдованың мыңдаған отбасыларының қоныс аударуымен байланысты мектеп және оқушылар саны күрт өсті. 1960 жылы 1063 жалпы білім беру мектебі ашылды. Қазақстанда жаңа оқулықтар шығаруда республиканың белгілі ғалымдары Е.Бекмаханов, Н.Сауранбаев, С. Аманжолов, И.Кеңесбаев, А.Ысқақов, Т.Қордабаев, А.Маманов, М. Балақаев, Қ.Жұмалиев, М.Ғабдуллин және т.б. ат салысты.
Осы жылдары білім саласында бірқатар жаңа мәселелер орын алды: 700-ден астам қазақ мектебі жабылып, аралас қазақ-орыс немесе орыс мектептеріне ауыстырылды. 600 мыңнан астам Қазақ баласы орыс тілінде оқытылатын мектептерде білім алды. 1,5 мыңнан астам аралас қазақ-орыс мектебі ашылды. Осыған орай Қазақстан үкіметі орыс тілін 1-ші сыныптан бастап оқыту туралы қаулы қабылдады.
1960-70 жылдары білім алу мазмұнына маңызды өзгерістер енгізілді. 1962-63 жылдары 7 жылдық мектептен 8 жылдыққа ауысу аяқталды. Орыс тілін оқытуға аса назар аударылды: арнайы орта және жоғары оқу орындарында оқу тек орыс тілінде жүргізілді.
1980-90 жылдары жалпыға бірдей білім беру саласына реформа жүргізілді. 6 жастан оқыту жүйесі енгізілді. Ауыл мектептеріне, мемлекеттік стандарттарға сәйкес бағдарламалардың жаңаруына, олардың 2001-2002 жылдары толық ауысуын қамтамасыз ететін мәселелерге аса назар аударылды. Негізгі жалпы білім беру мектептерінің оқу жүйесі – 11 жылдық. Тегін білім берумен қоса ақылы мектептер де ұйымдастырылды.
Тәуелсіз Қазақстандағы мектептер
1991 жылы жаңа үлгідегі мектептер мен арнайы орта оқу орындары ашылды: лицей, гимназия, техникалық-кәсіптік мектептер, колледждер.
2003 жылы Қазақстанда 8160 мемлекеттік жалпы білім беру мектебі жұмыс істеді, олардың ішінде қалалық – 2016 және ауылдық – 6144.
Оқу жүргізілген мектеп оқушыларының саны қазақ тілінде – 1 млн. 683 мың 700 адам, орыс тілінде – 1 млн. 300 мың 200 адам, өзбек тілінде – 87 мың 300 адам, ұйғыр тілінде – 21 мың 500 адам.
«Дарын» мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде 8 облыста дарынды балалар үшін интернат-мектептері және арнайы мектебі бар «Дарын» республикалық ғылыми­­­­-тәжірбиелік орталығы құрылды. 1996 жылдың аяғында шетелдік отандастарымызды қолдау мақсатында мемлекеттік бағдарлама құрылды. Мұнда тарихи отанына оралған оралмандарды оқыту және қайта оқыту кіреді.
1997 жылы республика мектептерін компьютерлік сыныптармен қамтамасыз ету мақсатында Орта білім беру жүйесін информатизациялау мемелкеттік бағдарламасы қабылданды.
Мемлекеттік бағдарламаларды іске асыру белсенді жүріп жатыр: 2005-2010 жылдарға арналған Қазақстан Республикасыдағы білім беруді дамыту, 2004-2010 жылдарға арналған ауыл территориясын дамыту. Жаңа редакцияда «Білім туралы» Заң және 2008-2012 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының ғылымын дамыту мемлекеттік бағдарламасы  қабылданды, бұл осы аталған саланың жүйелі дамуын қамтамасыз етеді. «Жалпы білім беру мектептері үшін оқулықтар және оқу-әдістемелік жинақ дайындау және шығару туралы» бағдарлама компьютерлік, жаңа технологияларды енгізуді қарастырады.
Қазақстан білім беруді дамыту индексінде әлемнің 129 елі  ішінен 1-ші орынды иеленді («Теңсіздікті жою: басқарудағы маңызды рөл»  жаппай білім беру мониторингі жөніндегі 2009  жылғы ЮНЕСКО-ның  жетінші  Дүниежүзілік  баяндамасының деректері бойынша);
Біріккен Ұлттар Ұйымының «Кедергіден өту: адами шапшаңдық пен даму» баяндамасының мәліметтері бойынша 2009 жылы Қазақстан  адами даму индексі бойынша 82-ші орынды  иелене отырып, алғаш рет адам әлеуетінің дамуы жоғары деңгейлі елдердің қатарына  енді;
2009 жылы Қазақстан Дүниежүзілік экономикалық форумы халықаралық үкіметтік емес ұйымы жүргізген Ғаламдық бәсекеге қабілеттілік индексі рейтингісінде 67-ші орынды иеленді;
2010 жылдың 11 наурызынан Қазақстан орталық-азия мемлекеттері ішінде бірінші болып еуропалық білім беру кеңістігінің толық қанды мүшесіне енді (Болон процесі).
2009-2010 оқу жылында 7576 жалпыға білім беру мектебі жұмыс істеді, оларда 2 486 303 бала білім алды. 1991 жылмен салыстырғанда педагогтардың саны айтарлықтай жақсарды. 1991 жылы мектептерде – 270228 педагогтар жұмыс істеді, олардың ішінде 178634 (66,1%) жоғары білімі бар, 70695 (26,16%) – орта кәсіптік, 11929 (4,2) % - аяқталмаған жоғары білім, 9432 (3,3%) – жалпы орта білім.
Орта кәсіптік білімі бар педагогтар саны 1991 жылмен салыстырғанда 13,56% қысқарды.
Кабинеттерді жаңа қалыпта түрлендіру 2005 жылдан бастап жүргізілуде. Физика кабинеттері - 4508, ЛМК-2077, интерактивтік тақталармен 100 мектеп жабдықталды.
Мектептерді компьютерлендіру толық аяқталды, 98% мектеп Интернет желісіне қосылды.
Жалпыорта білім беру ұйымдарын, оның ішінде ауылдық мектептерде компьютерлік техникамен қамтамасыз ету мультимедиялық кабинеттерді есепке алғанда 1 компьютерге 18 оқушыдан келеді
Көктас (өзен, Жаңаарқа ауданы)
Көктас – Сарысу алабындағы өзен.
Қазақстан мектептерінің тарихы
Дереккөздер
Санат:Мектептер Санат:Қазақстан тарихы
Көктас (өзен, Жаңаарқа ауданы)
Географиялық орны
Ұлытау облысындағы Жаңаарқа ауданының оңтүстігінде, шығыстан батысқа қарай ағады. Ұзындығы 142 км, су жиналатын алабы 6560 км².
Бастауы
Бастауын Желдітау, Қу тауларынан алып, Жетіқоңыр құмының солтүстігінде тартылып қалады.
Алворже
Алворже (Alvorge) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Ансьян муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 298 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,72 км² шамасында. Халық тығыздығы — 34,4 адам/км².
Көктас (өзен, Жаңаарқа ауданы)
Дереккөздер
Санат:Сарысу су алабы Санат:Жаңаарқа ауданы өзендері
Алворже
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лейрия округінің елді мекендері
Төменгі Налдэг
Төменгі Налдэг — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік Мылва өзенінің сол жағалауынан 125 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Анаман
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7818 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2004 км² шамасында.
Тарихы
Қала 1988 жылы құрылған.
Санат:Амазонас елді мекендері
IC 928
IC 928 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2509027.
Сыртқы сілтемелер
IC 928 Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Бірлік (Жаңақала ауданы)
Бірлік — Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданындағы ауыл, Бірлік ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңақала ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 30 км жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1033 адам (503 ер адам және 530 әйел адам) болса, 2009 жылы 1256 адамды (600 ер адам және 656 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жаңақала ауданы елді мекендері
Сергей Петрович Шевченко
Шевченко Сергей Петрович 1972 жылы 18 мамырда РКФСР Ростов облысы Тацин ауданының Михайлов хуторында туған. Орыс. Анасы - Цыб Галина Михайловна, зейнеткер, Көкшетау ет комбинатында тағамдық майлар аппаратшысы болып жұмыс істеген. Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау педагогикалық институтын (1994) орта мектептегі физика және математика пәндерінің оқытушысы мамандығы бойынша; Көкшетау университетін (2003) дене тәрбиесінің педагогы мамандығы бойынша бітірген. 1994 жылдан - Көкшетау қаласының Спорттың жазғы түрлері бойынша ОРБЖСМ жеңіл атлетика жаттықтырушы-оқытушысы. 2002 жылдан бері - Ақмола облысы Степногорск қаласының ОСДБМБ жаттықтырушысы. XXIX Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері (Пекин, 2008) Некрасова Иринаны тәрбиелеген. ≪Ерен еңбегі үшін≫ медалімен марапатталған (2008). ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2008).
Үйленген. Жұбайы - Шевченко Ирина Григорьевна (1975 жылы туған). Ұлы - Шевченко Сергей Сергеевич (2004 жылы туған), қызы - Шевченко Екатерина Сергеевна (2007 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан жаттықтырушылары
Пьянка (Пьян тармағы)
Пьянка — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Чуваш Республикасы, Мордовия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пьяна өзенінің оң жағалауынан 412 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Алатырь өзенінің сағасынан сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нижегород облысы өзендері Санат:Чувашия өзендері Санат:Мордовия өзендері
Жосалы (көл)
Жосалы – Нұра алабындағы көл.
Географиялық орны
Ақмола облысы Егіндікөл ауданының батысында, теңіз деңгейінен 338 м биіктікте жатқан, Теңіз көлінің солтүстігінде 21 км жерде орналасқан.
Гидрографикасы
Аумағы 7,1 км2, ұзындығы 4 км, енді жері 1,5 км, су жиналатын алабы 145 км2. Жағалау бойының ұзындығы 10,4 км. Көктемгі қар, жер асты суларымен толысады.
Дереккөздер
Санат:Егіндікөл ауданы көлдері Санат:Нұра су алабы
Сэренг-Се
Сэренг-Сё — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юрибей өзенінің сол жағалауынан 319 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Нэк Сити (Миссури)
Нэк Сити (Neck City) — Миссури штатының Джаспер округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.3 км². FIPS коды — 29-51356.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 186 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Джаспер округы (Миссури)
Жоңғар шапқыншылығы
right|thumb|300 px|Жоңғар сарбазы Жоңғар шапқыншылығы, жоңғар-қазақ соғыстары (Қазақ-Жоңғар соғысы деп те аталады) – Қазақ хандығы құрылған кезден бастап, 18 ғасырдың 50-жылдарына дейін оның аумағына ойраттардың бірде өршелене, бірде беті қайта жасаған шапқыншылықтары. Қазақ халқы ойраттарды алғашқыда қалмақтар, кейін жоңғарлар деп атаған (қ. Жоңғар хандығы). 15 ғасырдың 50-жылдары ойраттардың қалмақ тайпасының билеушісі Үз-Темір тайшы өздерімен іргелес жатқан қазақ даласына шабуыл ұйымдастырады. Дешті Қыпшаққа баса-көктеп кіріп, Ақ Орданы ойрандады. Сыр бойына жетіп, қазақ ұлыстарын оңтүстік-шығысқа қарай ығыстырып, Түркістанды, Ташкентті басып алды. 15 ғасырдың 70-жылдары ойраттар шабуылдары жиілей түсті. Қазақ ханы Таһир (Тайыр) ойраттардың жолына кедергі жасау мақсатында Жетісуда ірі Жатан бекінісін салдырды. 16 ғасырдың екінші жартысында Ақназар хан тұсында қазақ әскері ойраттарға қарсы тойтарыс беріп, үлкен жеңістерге қол жеткізді. Тәуекел хан билік еткен тұста да қазақ жасақтары жау әскеріне қарсы күйрете соққы берген. Ойраттар Сырдария бойындағы сауда орталықтарын басып алғысы келді. Бұлай жорамалдауға ағылшын көпесі әрі саяхатшысы Дженкинсонның келтірген мәліметтері негіз бола алады. Ол 1557 жылы Орта Азиядан Қытайға өтпекші болғанда, оған қазақтар мен ойраттардың Ташкент қаласы үшін жүргізген соғысы кедергі жасаған.
Қазақ хандығының Ойраттармен қақтығысы
16 ғасырдың орта шені мен оның 2-жартысында қазақ хандары ойрат билеушілеріне қарсы күресте едәуір басым түскен. Өйткені бұл кезде ойрат нояндары Моғолстанға қарсы күрес және ойрат қоғамының өз ішіндегі алаауыздық салдарынан біршама әлсіреген болатын. Орыс патшасы Иван IV-нің Ноғай ұлыстарына жіберген елшісі Данила Губин Мәскеуге қазақтардың күштілігі және олардың ойраттарды бағындырғаны жайында хабарлаған. 1594 жылдың басында Мәскеуде болған Тәуекел ханның елшісі Құлмұхаммед те осындай мәлімет келтіреді. Ол Тәуекелдің інісі Шах-Мұхамед тің қалмақтарға хан болғанын патша сарайында болған әңгімесінде баяндаған. Жоңғар хандығына біріккен төрт ойрат тайпасының шабуылдары, әсіресе, Батыр қонтайшының тұсында өрши түсті. Соның ішінде 1635, 1643 – 44, 1651 – 52 жылдары қазақ жеріне жасалған жорықтардың зардаптары ауыр болды. 1643 жылы Батыр қонтайшының туы астында 50000 жоңғар әскері Жәңгір хан бастаған қазақ жасағына қарсы ірі жорық ұйымдастырды. Қазақтарға қарсы бұл қанды жорыққа халха тайпасының билеушісі Алтын ханның баласы Омбо Эрдени әскері де ат салысты. Кейбір деректерге қарағанда бұл жорыққа Еділ қалмақтары да қатысқан. Жәңгір хан бастаған 600 ғана қазақ әскері (кейбір зерттеушілер, бұл мылтықпен қаруланған сарбаздар саны, ал қазақ әскерлері бұдан әлдеқайда көп болған деп есептейді) қорғаныс ұйымдастырып, жедел көмекке келген Жалаңтөс баһадүр сарбаздарымен тізе қосып, 10 мыңдық жау әскерінің шабуылын тежеген (қ. Орбұлақ шайқасы). 1681 – 1684 жылдары қалмақ қонтайшысы Севан Рабдан Қазақстанның оңт. аудандарына басып кірді. Қазақ ханы Тәуке хан шайқаста жеңіліске ұшырап, оның баласын ойраттар тұтқынға алды. 1684 жылдары ойраттар қазақ жеріне тағы да жорық жасады. Сайран қаласын талан-таражға салды. Қазақтардың әлсіреген халін пайдаланған Аюке бастаған Еділ қалмақтары да қазақтар мен оларға одақтас болған түрікмен, қарақалпақтардың біріккен әскеріне шабуыл жасады.
Ойрат-қытай соғыстары
1690 – 97 жылдары ойрат-қытай соғыстары Жоңғар хандығы әскерлерінің бір бөлігінің оңтүстік майданға кетуіне мәжбүр етіп, олардың қазақ жеріне шабуылдарының қарқынын біршама бәсеңдетті. Осыны пайдаланып Тәуке хан 1698 жылы ойраттарға да, Еділ қалмақтарына да күйрете соққы берді.
Жоңғарлардың жаңа шабуылының басталуы
17 ғасырдың 80-жылдарында Тәуке жоңғарлардың қолында қалған баласын қайтаруды талап етті. Баласымен бірге еріп келген 500-ге жуық жоңғар жауынгерлері Тәуке ханның шешімімен өлтірілгеннен кейін қазақ-жоңғар қатынасы одан әрі шиеленісе түсті. 1708 жылы жоңғарлардың жаңа шабуылы басталды. Бұл шапқыншылық Қазақ хандығының оңтүстік аудандарына айтарлықтай нұқсан келтірді. 1710 – 11 жылдары Жоңғар шапқыншылығы қазақтар мен оларға одақтас қарақалпақтарды Ташкентке қарай ығысуға мәжбүр етті.
Үш жүздің бірігуі
1710 жылы Үш жүздің басын қосқан Қарақұм жиынында жауға қарсы күш біріктіріп тойтарыс беру жөнінде шешім қабылданды. Бөгенбай батыр біріккен жасақтың қолбасшысы болып бекітілді. 1711 – 12 жылдары 50 мың адамдық Қазақ хандығының әскері Жоңғар хандығына басып кірді. Бұл қыста болған жорықты ойраттар күтпеген болатын. 1713 жылы ойраттардың 3000 адамы бар әскер күшінің қарсы шабуылы жеңіліске ұшырады. 1715 – 23 жылдары ойраттардың негізгі әскери күші Цин империясы әскерлеріне қарсы соғысып жатыр еді. 1722 жылы Цин императоры Кансидің өлімінен соң Севан Рабдан енді басты күшті Қазақ хандығына бағыштады. Кенеттен жасалған шабуылды күтпеген қазақ қолы соғысқа дайын емес болатын. Әскер күшін біріктіріп үлгермеген қазақ хандары елдің орталық аудандарына шегінуге мәжбүр болды. 1723 жылы Севан Рабданның 100 000 адамдық жасағын бастаған оның балалары Қалдан Серен мен Шоно қазақ ауылдарына басып кіріп, ойран салды. Мұндай қанды жорықтар 1723 – 27 жылдары аралығында тағы да бірнеше рет қайталанды. Бұл тарихта “Ақтабан шұбырынды, алқакөл сұлама” деген атпен қалған ел басына күн туған ауыр кезең еді. Тек 1726 жылы Қазақ хандығының хандары мен сұлтандары, билері мен батырлары Күлтөбеде бас қосып, ойраттарға қарсы күресті қайтадан ұйымдастыруға мүмкіндік алды. Қазақ халқының үш жүзінің әскери күшін топтастыруда Төле би, Қазыбек би, Әйтеке билер үлкен рөл атқарды. Бұланты – Білеуті өзендері аралығындағы жазықта болған жоңғар басқыншыларына қарсы соғыста қазақ жасақтары жау әскеріне күйрете соққы берді (қ. Бұланты – Білеуті шайқасы). 65 000 қазақ қолы шамамен 40 мыңдық ойрат әскерлерін талқандап, ірі жеңіске қол жеткізді. Қазақ жасақтары құрамында қырғыздар, қарақалпақтар да ерлікпен шайқасты. Сыр бойына жеткен ойраттар қарақалпақ ауылдарын да шапқыншылыққа ұшыратып, осының салдарынан қарақалпақтар төменгі және жоғарғы болып екіге бөлінді.
Болат ханның үш жүздің басын қосуы
1726 жылы Жоңғар шапқыншылығы қазақтар мен оған көршілес жатқан Орта Азия халықтарының шаруаларына ауыр зардаптарын тигізді. 1726 жылы Болат хан үш жүздің хандары (Жолбарыс, Сәмеке, Әбілқайыр), билері мен батырларының, сұлтандарының басын қосып, Ордабасыда өткен жиында Әбілқайыр хан бас қолбасшылыққа тағайындалып, жауға қарсы жаңа стратег. шабуыл ұйымдастыру келісілді (қ. Ордабасы). Әскери күшін біріктірген үш жүз жасақтары
Аңырақай шайқасы
1728 жылдан бастап жоңғар басқыншыларына қарсы азаттық күресте түбірлі бетбұрыс жасаған Итішпес көлінің маңындағы ауыр шайқасқа даярлана бастады (қ. Аңырақай шайқасы). Аңырақай шайқасы (1729 ж., кей деректерде 1730 ж.) — біріккен қазақ қолының жоңғар басқыншылығына қарсы жүз жылдық азаттық соғысында бетбұрыс жасаған ең ірі жеңісі.
Саяси және әскери бірлікке қол жеткізген үш жүз жасақтары 1728 ж. бастап, Балқаш пен Шу бойына қарай жылжып, ұрысқа әзірлене бастады. Бұл кезде жоңғарлар қазақ жерін тұтастай иелену ниетінде еді. Қазақтардың әрекетін сезген олар да Шу мен Балқаштың оңтүстігінде үлкен шеп құрды.
Үш жүз жасақтары шешуші шайқас алдында Хантауында, Сұңқар тау ында (кейін бұл жер Әбілқайыр тауы аталды) жиналды. Шайқас солтүстігі Балқаш, оңтүстігі Отар даласы, батысы Шу, шығысы Күртіге дейінгі аралықтағы жерлерде өткендігін осы өңірлерде жиі кездесетін қазақ, қалмақ қорымдары дәлелдейді. Аңырақай аталатын да осы өңір. Бұл шайқаста (40—45 күн) қазақтар ірі жеңіске жеткен. Үш жүз жасақтарының қимылын үйлестіру міндетін бас қолбасшы Әбілқайыр хан жүзеге асырды. Көптеген қазақ батырлары соғыс өнерін жетік білетіндігін көрсетті. Ұлы жүз қолын Жолбарыс хан мен Төле би, Орта жүз қолын қанжығалы Бөгенбай, шақшақ Жәнібек, Қабанбай, Кіші жүзді тама Есет, шекті Тайлақ т.б. батырлар басқарып, үлкен ерлік көрсетті. Қазақ садақшыларының жеке жасағын ошақты Саурық батыр басқарды. Шайқасқа болашақ қолбасшы шапырашты Наурызбай да қатысқан.
Бұл шайқаста көптеген батырлар жекпе-жекке шықты. Бұл соғыста көптеген атақты батырлар қаза тапты. Соққыдан есін жия алмай қалған қалмақтар сусыз сортаң жерде шөлге ұшырап, одан әрі соғыса алмай Аягөз, Шарға қарай жөңкіле қашты.
Қазақтар бұл соғысты әрі қарай дамыта алмады. Оған шайқастың соңында Болат хан жараланып, қайтыс болғаннан кейін басталған тақ үшін талас кедергі келтірді. Көпшілік Болат ханның баласы жас Әбілмәмбетті қолдады. Бұған наразы болған Әбілқайыр майдан даласын тастап, Кіші жүздің қолын Ырғыз арқылы батысқа алып кетті. Орта жүз қолы Сәмеке хан соңынан солтүстікке бет алды. Бірақ Аңырақай шайқасындағы жеңіс қазақ халқының рухын көтеріп, болашаққа деген сенімін бекітті.
Халқымыз үшін Аңырақай шайқасының маңызы орыстардың Бородино даласындағы, Еуропаның біріккен қолының Ватерлоо, КСРО халықтарының Ұлы Отан соғысындағы Сталинград түбіндегі жеңістерімен бірдей.
Жоңғар мемлекетінің әскери күш-қуатының нығаюы
1635 жылы Батыр коңтайшы бастаған Жоңғар хандығы құрылды. Ол Қазақстанның оңтүстік-шығыс жағында еді. 1640 жылы жоңғарлар «Далалық жарғы» деген атпен әскери және азаматтық заңдар жинағын шығарды. Жоңғарлардың бірлігі нығайды, әскери күш-қуаты арта түсті. Соғыс жағдайы кезінде жоңғарлардың әрбір рулық бөлімшесі өте қысқа мерзімнің ішінде жауынгерлік бірлік тобына айналып шыға келді. Жоңғар хандығы жауынгерлерінің жалпы саны 100 мыңға дейін жететін қуатты атты әскер шығара алатын еді. Олардың 60 мың жауынгері бар тұрақты әскері болды. Жоңғария өзімен көрші мемлекеттердің жерін тартып алуды көксеген, барынша әскерилендірілген мемлекетке айналды. Жоңғарлықтардың рухани бірлігін қамтамасыз етуде Тибет ламалары елеулі рөл атқарды. Жоңғарларда әскери іс-қимылдар жасаудың ерекше тактикасы қалыптасқан болатын. Олар ашық кең далада соғысуға машықтанған еді. Оқ-дәріні селитра мен күкірттен өздері қолдан жасап алатын. Олардың қолынан қылыш, сауыт, дулыға және басқа қару-жарақ түрлерін жасау да келетін. XVII ғасырдың аяқ жағына қарай жонғарларда білтелі мылтық пайда болды. Жоңғарлар тіпті зеңбірек жасауды да үйреніп алды. Зеңбірек құюды оларға тұтқын болып қолға түскен швед Иоган Густав Ренат үйретті. Жоңғарларда шекаралас жатқан мемлекеттердің аумағында жүріп, қүпия ақпараттар жинаумен айналысатын жансыздардың — тыңшылардың кең жүйесі құрылды. Жоңғария тұғындары да қазақтар сияқты көшпелі және жартылай көшпелі халық еді. Негізінен мал шаруашылығымен айналысатын. Халқының саны 1 миллионға жуықтайтын. Жоңғарлар аз ғана уақыттың ішінде Алтайда тұратын көптеген ұсақ Ұлыстарды бағындырып алған еді. Олар алым-салық төлеп тұрды, әскер қатарын толықтырып отырды. Жоңғарияның өзімен көрші мемлекеттерге күшті қауіп төндіргені соншалық, XVIII ғасырдың бірінші жартысында тіпті Қытайдың сыртқы саяси кызметі негізінен осы мемлекетке қарсы күрес жүргізіп, оны әлсіретуге бағытталды.
Жоңғарлардың Қазақстан аумағында басқыншылық соғыс жүргізуінің себептері
Қазақ хандығының аумағы Жоңғария билеушілерін бұрыннан қатты қызықтыратын. Оның себебі, біріншіден, Жетісу мен Сырдария өңірін басып алатын болсақ, онда Жоңғарияны Ресей мемлекетімен, Сібірмен, Орта Азия хандықтарымен байланыстыратын аса маңызды сауда жолдарының торабын өз бақылауымызда ұстаймыз, одан әрі Ауғанстанға, Иран мен Закавказьеге жол ашылатын болады деп үміттенді. Екіншіден, Қазақстанды жаулап алсақ, өз хандығымыздың солтүстіктегі шекарасын әлдеқайда нығайтамыз, бағынған халықтан қосымша алым-салық алып тұрамыз деп ойлады. Үшіншіден, басқыншыларды қазақтың кең-байтақ даласындағы шұрайлы мал жайылымы мен Қазақстанның оңтүстігі мен оңтүстік- шығысындағы сауда-қолөнер орталықтары қызықтырды. Төртіншіден, Қазақстан аумағын жаулап алу жоңғарлардың Еділ мен Жайық аралығында көшіп-қонып жүрген қандас тайпалары құба қалмақтарымен кедергісіз тікелей байланыс орнатып, қарым-қатынас жасауына жағдай туғызатын еді. Ақыр соңында, бесіншіден, Жоңғар мемлекетінің қазақтарды кұл етіп ұстаудың мол мүмкіндігіне ие боламыз деп дәмеленді. Жоңғарлардың Қазақ хандығына қарсы басқыншылық соғысты күшейте түсуінің, міне, осындай себептері болды.
Қазақтардың жеңілу себептері
Қазақтардың жеңіліп, «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұламаға» душар болуының бірнеше себебі бар. Біріншіден, қазақ жүздері ыдырап, Қазақ хандығының басшылығында ауызбірлік қалмады. Екіншіден, жоңғарлар бұл шабуылға өте тыңғылықты әрі мұқият әзірленген еді. Оның үстіне, шабуылдың басталатын уақыты Қазақ ауылдарының бір-бірінен алыс, қыстаудан көктеуге көшіп шығар абыр-сабыр кез болатын. Үшіншіден, 1723 жылы қазақтар қатты жұтқа ұшыраған-ды. Жорыққа мінетін жөні түзу ат жетіспеді. Төртіншіден, аймақта қалыптасқан осындай гео-саяси жағдайды қалмақтар дұрыс әрі мұқият ескере білді. Қытаймен бейбіт келісім жасасты. Таяуда ғана аяқталған орыс-швед соғысынан кейін әлі ес жиып үлгере алмаған Ресейдің күрделі жағдайы да еске алынды. Бесіншіден, шабуылдың күтпеген жерден, түтқиылдан жасалу факторы да қазақтарға қолайсыз әсер етті. Ақыр соңында, алтыншыдан, жоңғарлар жақсы қаруланған болатын, әрі соғыс қимылдарын қалай жүргізудің мол тәжірибесіне де қанық еді.
Жоңғар агрессиясының салдарлары
«Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұламаның» қазақ қоғамына тигізген зардабы орасан зор болды. Далалықтардың көші-қон бағдарламаларының быт-шыты шықты. Қазақтар шұрайлы мал жайылымдарынан айырылды. Жетісудағы және Қазақстанның оңтүстік аймақтарындағы бір кезде гүлденіп тұратын жасыл жазиралар енді қараусыз қаңырап бос жатты. Көршілес мемлекеттермен сауда-саттық байланысы да уақытша үзіліп қалды. Бірақ ең ауыр азапты қайғы-қасірет туған-туыстар мен жақын жандардың қазасы болды. Шәкәрім Құдайбердіұлының келтірген деректері бойынша, қазақтардың үштен екі бөлігі қырғынға үшыраған. Енді бір бөлігі құлдыққа сатылып кеткен. Халық ашаршылыққа душар болды. Өлмей аман қалу үшін қайыңның сөлін ішкен. «Қайың сауған» деген сөз содан қалған. Тірі қалғандар басқыншыларға шектен тыс ауыр алым-салық төлеп тұрған. Қазақ хандығының халқы елдің әр түрлі алыс аймақтарына, тіпті шекаралас жатқан шет мемлекеттерге де тарап, босып кетті. Қазақтардың батысқа қарай жаппай ағылуы қарақалпақтармен, түрікмендермен, өзбектермен, башқұрттармен және қалмақтармен жерге таласқан дау-дамайларға алып барды. Қазақтардың Орал Қазақтарымен де, Батыс Сібірден орыстармен де өзара қарым-қатынастарын шиеленістіріп жіберді. Міне, мұның бәрі әбден әлсіреп, қожыраған Қазақ хандығын Ресей империясының оңай олжа ретінде отарлап алуымен аяқталды.
Тағы қараңыз
Санат:Қазақстан тарихы Санат:Қазақ-жоңғар соғысы
Палубалық авиация
thumb Палубалық авиация (Палубная авиация) — әскери-теңіз флоты авиациясы. Оған үшу-қону (ұшыру) палубасы бар кемелерде (авиатасушылар, тікұшақтасушьшар, сүңгуір кайыкка қарсы қолданылатын крейсерлер және басқалар) орналасқан әр түрлі максаттарда қолданылатын ұшақтар (жойғыш-шабуылдаушы ұшақтар, сүнгуір қайыкқа карсы колданылатын барлау ұшақтары, алыстан радиолокациямен іздеп-табу және радиоға қарсы қимылдык ұшақтары) мен тікүшақтар кіреді.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
NGC 4550
NGC 4550 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4550 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41943, UGC 7757, MCG 2-32-147, ZWG 70.182, VCC 1619.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Бергисдорф
Бергисдорф (Bergisdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Бургенланд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 412 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 6,63 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 84 035. Муниципалитеттің басшысы — Эрнст Пёллер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Злокучене (Пазарджик облысы)
Злокучене (Злокучене) — Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Септември қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 938 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4491. Телефон коды — 03561. ЕКАТТЕ коды — 31214.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пазарджик облысының елді мекендері
Биплексер (BIPLEXER)
Биплексер (BIPLEXER) — мәліметтерді жеткізудің жоғары жылдамдықты арнасы.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Джордж Рэндольф
Джордж Уит Рэндольф (George Wythe Randolph; 10 сәуір 1818, Монтичелло, Виргиния — 3 сәуір 1867, плантация Эджхилл, Виргиния) — АҚШ Конфедерациясының  үшінші әскери министрі (1862).
Өмірбаяны
Джордж Уит Рэндольф 1818 жылдың 10 наурызында АҚШ конгрессмен, болашақ губернатор Виргинии Томас Манн Рэндольф кішінің және АҚШ-тың бұрынғы президенті Томас Джефферсонның қызы Марта Джефферсонның отбасында дүниеге келген. Массачусетстегі Кембридж мектебінде білім алды, 13 жасынан 19 жасына дейін флотта қызмет етті. Виргин университетін тәмәмдап, кейінірек Ричмондта тұрақтады.
Дереккөздер
Санат:10 наурызда туғандар Санат:1818 жылы туғандар Санат:Виргинияда туғандар Санат:1867 жылы қайтыс болғандар Санат:Виргинияда қайтыс болғандар
Қызыладыр (тау, Бектауата тауы)
Қызыладыр – Бектауата тауының оңтүстік-батысындағы шоқы.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Қоңырат кентінің солтүстік-батысында 39 км жеде орналасқан.
Жер бедері
Абослюттік биіктігі 514 м. Батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 4 км-ге созылған, енді жері 1,5 км. Беткейі жайпақ, түпкі жақпартастары жер бетіне шығып жатыр. Солтүстігінде Қызылжал қонысы, оңтүстігінде Көкдомбақ, шығысында Төрткүл таулары орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары
Алентиске
Алентиске (Alentisque) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Сория провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Альмасан ауданында (комарка) орналасқан.
Қаракесек (Әлімұлы)
Қаракесек — Алшын тайпасынан тарайтын және Әлімұлы рулық бірлестігіне кіретін алты рудың бірі. Қаракесектен:
Алентиске
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,97 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сория елді мекендері
Қаракесек (Әлімұлы)
Бірқатар ғалымдар (Н.А.Аристов, т.б.) Қаракесек руын Орта жүздегі Арғын тайпасындағы қаракесектермен туыс деп жорамалдайды. Қаракесек руы негізінен 19 ғ-дың 2-жартысы — 20 ғ-дың басында Ырғыз, Қазалы уездерін мекен етіп, көшпелі мал шаруашылығымен айналысқан. Қыстаулары: Құланды, Қаратал түбектерінде және Сырдарияның жағасын бойлай орналасқан. Таңбасы — көсеу. 1787 жылдың қыркүйек айында старшын болып Қаракесек руына - Сегізбай би, Байұлына - Торманбет би, Жетіруға - Тіленші батыр келеді. Көп ұзамай, бұл билік те өзгеріске ұшырады. Сонымен ақырында Қаракесек тайпасының билігі - Сартай батырға, Қаракөбек биге, Мұратбек биге көшті.
Дереккөздер
Санат:Қазақ рулары
Никич
Никич (Nikitsch) — Аустриядағы коммуна. Бургенланд федералды жеріне қарасты Оберпуллендорф округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1483 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 50.8 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — OP, ресми идентификациялық коды — 1 08 15.
2007 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Балог (АСДП) саналады.
Монтмориллонит
Дереккөздер
Санат:Алюминий минералдары Санат:Магний минералдары Санат:Натрий минералдары Санат:Кальций минералдары Санат:Силикат минералдар
Качаевка
Качаевка — Ресейдегі өзен. Краснояр өлкесі, Хакасия Республикасы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы №15302 атауы жоқ өзеннің сол жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым бастауынан Ачинск қаласына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Kicker Sportmagazin
«kicker Sportmagazin» (әдетте kicker) – футбол тақырыбындағы мақалаларды жариялайтын, аптаның дүйсенбі және бейсенбі күндері жарық көретін немістің спорттық журналы. .
1992 жылы Германиядағы футбол пионері Вальтер Бенземан негізін қалаған.
2009 жылғы деректер бойынша, дүйсенбі күнгі сатылымға түсетін журнал орта есеппен 250 000 мың дананы құраса, ал бейсенбі күнгі сатылым 220 000 дананы құраған. Редакция алқасы жыл сайын Германиядағы спорттық жарыстардың қорытындысын жариялайтын, жылына бір рет жарық көретін «kicker Almanach» басылымын шығарған.
Басылым 1937 жылы жарыққа шығып, алайда екінші дүниежүзілік соғыстағы жойқын әскери қозғалыстан кейін өз таралымын тоқтатқан. Ал 1959 жылдан бастап «kicker Almanach» әр жыл сайын жүйелі түрде жарық көріп келеді.
Бас редакторы: Клаус Сментек. «Olympia-Verlag GmbH» баспасынан жарық көреді.
Дереккөздер
Санат: Журналдар
Шежіре-и Түрк
Дереккөздер
Санат:Тарихи еңбектер
Көктасжал мыс кен орны
Көктасжал мыс кен орны - Қарағанды облысы Қарқаралы ауданында орналасқан. Кен орны 1953-1958 жылдары барланған.
Геологиялық құрылымы
Спасск антиклинорийінің шығыс шетіндегі Көктасжал жаншылу аймағына жатады. Плагиогранит-порфир интрузивтері қиып өтетін тас көмірдің эффузивті-туфтекті жыныстарынан тұрады. Кентасталуы плагиогранит-порфирдің ұсақталу және кварцтену белдеміне байланысты. Кенге хлориттану, эпидоттану, кварцтену тән болып келеді. Кентасы мүжіліп-теңбілденген. Қышқылдану белдемінің тереңдігі 20 – 50 м.
Минералдары, құрамы
Минералдары: сульфидтік кентаста – халькопирит, борнит, пирит, молибден, гематит, күңгірт кентас қышқылданған кентаста – малахит, азурит, хризоколла. Негізгі пайдалы компоненттері: мыс, алтын, қосымша компоненттер – күміс, молибден, селен, теллур.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы кен орындары
Pro Evolution Soccer 2013
Pro Evolution Soccer 2013 (қысқартылған PES 2013) — мультиплатформалы бейне-ойын. Спорттық симулятор жанрынан тұрады. Ойын жапондық Konami компаниясынан жасалып, таратылады. Pro Evolution Soccer топтамасының 13-ші шығарылымы болып келеді. Ресми түрде ойын 2012 жылдың 30 наурызда анонсталды. Ойын қыркүйектің 20-сы күні шықты. Ойынның басты беті Криштиану Роналду атанды.
Геймплей
Ойынның басты айырмашылығы 3 бөлімне тұрады.
Лигалар
PES 2012 қарағанда PES 2013 те Бразилия лигасы қосылған.Жалпылай айтқанда лигалардың саны-9,лицензиялық лига-7,жалған лига-2. Санат:Компьютерлік ойындар
NGC 196
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1790 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 196 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2357, UGC 405, MCG 0-2-110, ZWG 383.53, VV 433, HCG 7B.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Сырым ауданы
Сырым ауданы — Батыс Қазақстан облысының оңтүстік-шығысында орналасқан аудан. Бұрынғы аты - Жымпиты ауданы. Аудан орталығы - Жымпиты ауылы облыс орталығынан 140 км. қашықтықта орналасқан.
Географиялық орны
Сырым ауданы солтүстігінде Бөрілі, солтүстік-шығысында Шыңғырлау, оңтүстік-шығысында Қаратөбе, оңтүстік-батысында Ақжайық, солтүстік-батысында Теректі ауданымен шектесіп тұр. Аудан өңірінің аумағы 11,9 мың шаршы километр. Аудан жері жазық. Аудан аумағынан Бұлдырты, Өлеңті, Шідерті, Жымпиты, Есенаңқаты өзендері ағып өтеді.
Халқы
Халқының саны 2019 жылы 18 924 адамды құрады. Ұлттық құрамы: қазақтар — 98,86%, басқалары — 1,14%.
Әкімшілік бөлінісі
38 елді мекен 12 ауылдық округтерге біріктірілген:
Ресей империясының құрамында
Тәуелсіздікті сақтау жолында Әбілқайыр ханның Ресеймен әскери одақ құруы негізінде басталған қазақ жерін отарлау саясатына қарсы күрестің өзі - бір шежіре. Солардың бірі 1773 - 1797 жылдары кіші жүзде Сырым батыр бастаған ұлт - азаттық қозғалысы болды. Осы өңірде Байбарақ батыр, Тайлақ батыр, Бұлан би, Есенгелді бай өмір сүрген. Қабанбай - Қақпақтыны мекендеген Қаратай сұлтан әулеті, соның бір ұрпағы Мұхит Мерәлы ұлы екені әлі зерттеуді қажет етеді. Белгілі қайраткер Халел Досмұхамедов: "Кіші жүздің жүз жарым жылдай тарихы қанмен жазылған" - дейді. Шынында да патша үкіметі қолға түскен қазақ басшыларын құртумен болды. Хан Нұралы тұтқындалып Үфіде өлді .Оның баласы Орман Петербор түрмесінде қаза тапты. Орманның баласы Күсеп бүкіл ұрпағымен жер аударылды.
1805 - 1818 жылдары Қайыпқали Есімов бастаған көтеріліс болды.
1829 - 1836 жылдары Беріш Исатай Тайманов көсемдік еткен шаруалар көтерілі, 1847 - 1858 жылдары Есет Көтібарұлы бастаған шаруалар көтерілісі болды.
1886 жылы Өлеңті өзенінің жағасында Жымпитының іргетасы қаланды. XX ғасырдың басында Жымпиты өңірі үлкен дүрбелеңдердің орталығына айналды. Жымпиты жерінде Күнбатыс Алашорда үкіметі ту тігіп, тұңғыш қазақ мемлекеттілігі идеясының негізі қаланып, үш жылға жуық жұмыс жасады. Мұнда қазақ зиялыларының бір тобы шоғырланды. Олардың көзқарастары әртүрлі болғанымен, жалпы бағыты тәуелсіз қазақ елін құру болатын. Солардың қатарында Жымпиты өңірінің азаматтары:
Кеңес Одағының құрамында
1920 жылы қазанның 12 жұлдызында Орал губерниясы құрылып, оның құрамында Жымпиты уезі де болды. 19 болысты біріктірген уездің жер көлемі 38500 шаршы километр, халқының саны 78861 адамды құрады.
1928 жылы қаңтардың 17 жұлдызында уез таратылып, 6 болыстан Жымпиты ауданы құрылды.
Жер көлемі 1093920 гектар, әкімшілік бөлінуі 24 ауылдық Советтен тұрды. Әрбір ауылдық советте орта есеппен 1089 адам бар деп есептелінді.