cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қарашыған ауылдық округі
Қарашыған ауылдық округі — Жетісу облысы Сарқан ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Мұқан Төлебаев, Үлгі, Шұбартүбек ауылдары кіреді. Орталығы – Мұқан Төлебаев ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1279 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Сарқан ауданы ауылдық округтері
Әуе компаниялары кодтары-R
Санат:Авиация Санат:Әуе компаниялары кодтары тізімі
Мажар Кеңес Республикасы
Мажар Кеңес Республикасы (Magyarországi Tanácsköztársaság) — Мажарстандағы пролетариат диктатурасының мемлекеті. 1919 ж. (21 наурыз – 1 тамыз) өмір сүрді.
МСР 1-дүние жүзілік соғыс кезінде Мажарстанда саяси экономикалық езгінің күшеюінен туған революция өрлеу нәтижесінде және Ұлы Қазан социалистік революциясының ықпалымен құрылды.
С.-д. партия мен Мажарстан Компартиясының (МКП) өзара бірігуі (21 наурыз) нәтижесінде ұйымдасқан Мажарстан социалистік партиясының (МСП) өкілдері үкімет басына келді. Сол күні МСР жарияланды.
Алғашқы үкімет – Рев.үкімет кеңесі (РҮК) құрылды.
Социал-демократ Ш. Гарбаи РҮК председателі болып тағайындалды. МКП негізін қалаушылардың бірі, шетел істері жөніндегі халық комиссары Б. Кун МСР-дің саяси басшысы болды.
22 наурызда В.И.Ленин МСР үкіметіне құттықтау жіберді, РҮК капит. кәсіпорындарды, шахталарды, қатынас должарын, банкілерді, жер иеліктерін мемлекеттік меншігіне айналдырды, 8 сағаттық жұмыс күнін енгізді, балаларды тегін оқыту шарасын белгіледі.
Мажар Қызыл армиясын ұйымдастырды. Жұмысшы және солдат депутаттары Кеңестерінің съезі (14-24 маусым) шақырылды, онда МСР Конституциясы қабылданды, республиканың Ортарлық Атқару Комитеті сайланды. Сәуірде Антанта МСР-ге қарсы қарулы интервенция ұйымдастырды.
Елдің экономикалық жағдайы күрт нашарлады. РҮК-тегі кейбір социал-демократтар солқылдақтық жасап, оңшыл социал-демократ тарірікті сала бастады. Ал коммунистер мен оларға қосылған солшыл социал-демократтар жұмысшы табын күреске шақырды.
Алайда Антантаның шабуылы және ішкі оңшыл социалистердің қысымы салдарынан МСР үкіметі 1 тамызда орнынан түсті. МСР 133 күн өмір сүргенімен, оның мажар және халықар. жұмысшы қозғалысы үшін аса зор маңызы болды.
Мажар Социалистік Жұмысшы Партиясы
Мажар Социалистік Жұмысшы Партиясы (ВСЖП, Magyar Szocialista Munkàspàrt) – ВСЖП тарихы Мажарстан Коммунистік партиясының (ВКП) негізі қалауынан (24 қараша, 1918) басталады. ВКП-ге солшыл социал-демократтар тобы, Ресейдегі Ұлы Октябрь соц. революциясы мен Азамат соғысына қатысқан венгр интернационалистері (бұрынғы соғыс түтқындары) – РК(б)П венгр тобының (1918 ж. наурызда Мәскеуде құрылды) мүшелері кірді. ВКП-нің негізін мына адамдар қалады: Б.Кун, Т.Самуэли, Ф.Янчик, Ф.Мюнних, О.Корвин, Э.Пор, Й.Рабинович т.б.
ВКП басшылығымен (1919 ж. 21 наурызда ВКП мен С.-д- партия қосылып, Мажарстан социалистік партиясы (ВСП) деп аталды) жұмысшы табы еңбекші жалықтың көмегіне сүйене отырып, 21 наурызда Мажар Кеңес Республикасының (1919) жариялады және еңбекшілердің мүддесін көздеген түбегейлі әлеуметтік өзгерістерді жүзеге асыра бастады. Халықар. империализм мен ішкі реакция күштерінің бірігуінен Мажарстанда Кеңес өкіметі құлатылғаннан кейін (1919 ж. тамыз), ВСП тарап кетті. Мажар коммунистері үшін Хортидің фашистік диктатурасы жағдайында ұзақ уақыт астыртын жұмысқа көшу кезеңі туды.
1925 ж. 18-21 тамызда Венада ВКП-нің 1-съезі болды. Съезд бір орталыққа бағынған астыртын партия құру жөніндегі жұмыс қорытындысын шығарып, партия ұйымдарын онан әрі нықайтуға бөгет болған жікшілдік күресті айыптады, партияның міндеттерін белгіледі, уставын бекітті, ОК құрамын сайлады; оған Б.Кун, Е.Ландлер, И.Гёгёш, К.Хаман, К.Эри, И.Комор, М.Ракоши, И.Ваги кірді.
2-дүние жүзілік соғыс (1939-1945) кезінде ВКП Гитлер Германиясы мен оның венгрлік одақтастарына қарсы күрестің инициаторы болды. Коммунистердің бастамасымен 1944 ж. майда антифашистік Мажар майданы құрылды. Компартия неміс және мажар фашистеріне қарсы партизан күресіне жаппай басшылық етті. Кеңес Армиясы Мажарстанны фашизмнен азат ете бастаған кезде (1944 ж., қыркүйек), коммунистер партиясы ашық жұмысқа көшіп, аз уақыттың ішінде-ақ жұмысшы табының бұқаралық ұйымына айналды. Партия тез арада демокр. мемлекет құру, феодалдарға қарсы реформа жүргізу, бүлінген халық ш-н қалпына келтіру жолындағы кұресті өрістетті. ВКП-нің бастауымен 1944 ж. 21 желтоқсанда Дебреценде Уақытша жиналыс шақырылып, онда мажар ұлттық тәуелсіздік майданының коалициалық уақытша ұлттық үкіметі құрылды. ВКП 1945 ж. аграрлық реформаны жүзеге асыруға басшылық етті. Компартияның 1946 ж. қыркүйек-қазанда болып өткен 3-съезі жаңа устав өабылдап, халық.-демокр. Мажарстанны құру жөніндегі негізгі міндеттерді белгіледі. ВКП елді қалпына келтірудің және дамытудың үш жылдық жоспарын ұсынды. Партияның бастамасымен 1946-49 ж. өнеркәсіп, банкілер, транспорт мемлекет меншігіне айналдырылды.
Партия мен үкіметтің бұрынғы басшылары басқа да қателерге жол берді (ішкі партиялық өмірдің, соц. заңдылықтың лениндік нормалары бұзылды). ВЕП ОК-нің пленумы 1953 ж. маусымда соц. құрылыстың барысында жіберілген қателердің бетін ашты, кейінірек мұны партияның 3-съезі (1954 ж. май) растады. Алайда жіберілген қатерлерді түзету барысында ВЕП басшылығы дәйексіздік әрі принципсіздік көрсетті. Осының салдарынан пролет. диктатурасы әлсіреп, партия өмірінде және елді басқаруда дағдарыс туды, И.Надь (1953 ж. шілде – 1955 ж. сәуір Мин.Кеңестінің пред.) бастаған оңшыл ревизионистік топтардың партияға қарсы ірікті салу әрекеттеріне қолайлы жағдай жасалды. Ақыры Батыстың капит. мемлекеттері империалистік топтарының айықтауына сенген, ВЕП ішіндегі И.Надь ревизионистік топтарына арқа сүйеген ішкі контррев. күштер 1956 ж. 23 қазанда контррев. бүлік шығарды [К.Мажарстандағы контрреволюциалық бүлік (1956)]. Бұл ауыр кезенде Я.Кадардың басшылығымен құрылған жаңа рев. орталықтың төңірігіне топтасқан партияның адал күштері жұмысшы табы мен шаруалардың рев.күштерін жұмылдырып, тап жауларының шабуылын тоқтатты, оған қарсы соққы беріп, контррев. бүлікті талқандады. Сонымен қатар партияны қайта құру шаралары жүзеге асырылды.
Мажар Соц. жұмысшы партиясы (МСЖП) деп аталды. Контрреволюциялық бүлікті басуға Сов. Одағы үлкен көмек көрсетті, мажар еңбекшілерінің күресін басқа да соц. елдер қолдады. 1957 ж. 27-29 маусымда Будапеште МСЖП-нің Бүкіл мажарлік конференциясы болып өтті; конференция партияны қайта құруды аяқтады, ревизионистік көзқарасқа, догматизм мен сектанттыққа өлтіре соққы берді, жаңа басшылықтың лениндік саясатын мақұлдады, партияның уставын бекітіп, басшы органдарын сайлады.
МСЖП басшылығымен елде соц. құрылыс өрістей түсті. 1957 жылдың аяғында бүліктен зардап шеккен жалық ш.қадпына келтірілді. Өндіріс және еңбекшілерінің тұрмыс дәрежесі өткен жылдырдағы көрсеткіштерден асып түсті. МСЖП 7-съезі (қараша-желтоқсан, 1959) елдің жалық шаруашылығын өркендетудің 1961-65 жылдарға арналған 2-бесжылдық жоспарын даярлау жөніндегі директиваларды бекітті, партия уставына кейбір өзгерістер енгізді. Ал партияның 8-съезі (қараша, 1962) елде соц. қоғам негіздерін жасау аяқталғанын, қала мен аулда бір тұтас соц. өндіірстік қатынастар қалыптасқанын атап көрсетті. Съезд партияның жаңа уставын қабылдады. 1966 ж. қараша-желтоқсанда партияның 9-съезі болды. Съезд елде толық соц. қоғам орнату жөнінде партияның белгілеген сара жолының дұрыстығын дәлелдеген кезде қарар қабылдады, социализм құрылысы алдағы кезеңнің міндеттерін белгіледі. Съезд уставқа өзгерістер енгізеді. МСЖП-нің 10-съезі (1970 ж. 23-28 қараша) партия өзінің сара жолынан таймайтындығын тағы да көрсетті, социализмді толық орнату жолында күресе беретіндігін жариялады, уставқа біраз өзгеріс жасады.
МСЖП делегациясы Коммунистік және жұмысшы партиялары өкілдерінің кеңестеріне (қараша, 1957, қараша, 1960 маусым, 1969, Москва) қатысып қабылданған документтерге қол қойды.
МСЖП демократиялық централизм негізінде құрылған. Жоғары органы – съезд. Ол ОК мен Орталық бақылау комиссиясын сайлайды. ОК пленум аралықтарында ОК-нің жұмысына басшылық ету үшін Саяси бюро және партияның күнделікті жұмысына басшылық ету үшін ОК Секретариятын сайлады. МСЖП ОК-нің бірінші секретары Я.Кадар (1957 ж. маусымнан). 1970 ж. қарашада МСЖП қатарында 662 мыңнан аса мүше болды. Партияның Орталық баспасөз органы – «Непсабадшаг» газеті, теориялық және қоғамдық-саяси органы – «Таршадалми семле» журналы.
Мажар тілі
Мажар тілі – мажар (мадъяр) халқының тілі. Фин-угор тілдерінің угор тобына жатады. Мажарстандан өзге Румыния, Югославия, ЧСР шекара аудандарына, Сов. Закарпатьеге тараған. Мажар тілінде 14 млн-дай адам сөйлейді. Мажар тіл фонетикасынан (түркі тілдеріндегідей) сингармонизм берік орын алған. Екпін сөздің бірінші буына түседі.
Морфологиялық құрылысы жағынан. Мажар тілі – агглютинатив тіл. Грамматикалық род категориясы жоқ. Тәуелдік формасы бар. Септік жалғаулары 20 шақты. Жаңа сөз көбінесе жұрнақтар арқылы және екі түбірдің бірігуінен жасалады. Сан есіммен тіркескен зат есімдер жекеше қолданылады. Сын есім мен сан есім анықтауыш болғанда, анықталшы сөзбен қабыса байланысыда. Мажар тіл лексикасында көптеген түрік сөздерімен қатар неміс тілінен ауысқан кірмелер бар. Мажар тілінің бірінші жазба ескерткіші – «Құлпытас сөзі» (1200 ж. шамасы). Мажарстанда кітап шығару 1473 ж. басталғанымен, әдеби жәдігерліктер 16 ғасырдың 2 жартысына дейін латын және неміс тілдерінде жазылып келген. Ұлттық сананың оянуына 16-17 ғасырда Мажар тілінде жазуға ұмтылыс басталды. Ол 19 ғасырда «тіл жаңарту» қозғалысына ұласты. Мажар әдеби тілі сөйлеу тіліне жақын.
Мажар Ұлттық Галереясы
Мажар Ұлттық Галереясы – Будапештегі ұлттық көркемөнер музейі. 1957 ж. ашылған. Мұнда 19-20 ғасырдағы кескіндеме, графика, мүсін өнерінің шығармалары сақталған. Музей үйін 1894-1896 ж. А.Хаусман тұрғызған. М
Дереккөздер
Санат:КСРО Санат:Мажарстан
Чарльз (округ, Мэриленд)
Чарльз округі  (ағылшын тілі нде  Charles County ) — Мэриленд штат ының оңтүстігіндегі округ. Окургтің әкімшілік орталығы (county seat) — Ла-Плэйта қаласы. Чарльз округі оңтүстігі мен батысында Виргиния мен (қарама-қарсы бетінде Потомак эстуарий і), солтүстігінде Принс-Джорджес округімен, шығысында Патаксент эстуарий імен, оңтүстік-шығысында Сент-Мэрис округімен шектеседі. 2000 жылғы дерек бойынша, округте 120 546 адам өмір сүреді. Округ атауы Балтимор дың 3-бароны, Мэриленд тің екінші губернатор ы Чарльз Калверттің құрметіне қойылған.
28 сәуір 2002 жыл ы Ла-Плэйта орталық ауданы, округтің әкімшілік орталығы, торнадо салдарынан қирады.
Хаузен-на-Альбисе
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3235 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13.64 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4, пошта индексі — 8915.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Игорь Евгеньевич Тамм
Игорь Евгеньевич Тамм (1895-1971) — кеңестік физик-теоретик, Нобель сыйлығының физика ғылымындағы лауреаты (П. А. Черенков пен И. М. Франкпен бірге, 1958 ж.). Сталин сыйлығының екі рет лауреаты атанған, 1953 жылы Социалистік еңбек ері атағын алды.
Ғылыми еңбегі
Ғалымның ғылыми еңбегі негізінен квант механикасы, қатты зат табиғаты, сәулелену теориясы, ядролық физика, элементар бөлшектер табиғаты мен бірқатар тереңдетілген есептерді шешуге бағытталған болатын.
1937 жылы И. М. Франкпен біріге отырып, белгілі бір ортадағы бөлшектердің осы ортадағы жарық жылдамдығынан артық жылдамдықпен қозғалысын зерттеп, жұмысын жариялаған. Бұл жұмыс осыған дейін Вавилов пен Черенковтың тәжірибесі нәтижесінде алынған мәліметтерді түсіндіріп берді. Осы жұмыстары үшін Черенков, Франк пен Тамм 1958 жылы Нобель сыйлығын алды. 1945 жылы квант өрісі теориясының есептерін шығару әдістемесін ойлап тапты, кейінірек бұл әдіс Тамм — Данков әдісі деп аталды.
А. Д. Сахаровпен бірге плазманы токамакта ұстап тұру принциптарын ойлап тапты.
Дереккөздер
Санат:КСРО ғалымдары Санат:КСРО физиктері Санат:Нобель сыйлығының иегерлері Санат:8 шілдеде туғандар Санат:1895 жылы туғандар Санат:12 сәуірде қайтыс болғандар Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:Ресей физиктері Санат:Мәскеу мемлекеттік университетінің физика факультеті түлектері
Цеэнтег
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1069 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 36.24 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — ME, ресми идентификациялық коды — 3 15 35.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Штадлер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Цеэнтег
Готтесгабе
Готтесгабе (Gottesgabe) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Солтүстик-батыс Мекленбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 818 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 22,25 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 58 031. Муниципалитеттің басшысы — Дитер Мухе.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Таңғажайып бұл қалай хат
«Таңғажайып бұл қалай хат...» («Онегиннің Татьянаға жауабы») -Абайдың 1889 ж. А. С. Пушкиннің «Евгений Онегин» романынан тәржімелеген өлеңі, Онегиннің Татьянаны жұбатып айтқан сезінің аудармасы. Өлең түпнұсқада 68жол, Абай аудармасында 76 жол. Орысша түпнұсқада: деп басталады. Абай туындыны мағынасын ғана сақтап, еркін аударған. Өлең 7-8 буынды шалыс ұйқаспен жазылған. Алғашқы рет 1909 ж. С.-Петербургте жарық керген «Қазақ ақыны ИбраҺим Қүнанбайұлының өлеңі» атты жинақта жарияланды. Туынды басылымдарында аздаған текстол. өзгерістер кездеседі. 1945жылғыжинақта 3-шумақтың 3-жолы «Ол перизат ойды өзің біл» болса, 1954, 1957, 1977 жылғы басылымдарда 1909 жылғы жинақ бойынша «Ол - перизат, ойла, өзің біл» болып алынған. 1945, 1954,1957, 1977 жылғы басылымдарда шығармасының соңғы шумағы: «Ол - жас ағаш, бір қызыл гүл, Жапырағы жаңғырар, Сорлы Онегин, жолды өзің біл, Қай тарапқа каңғырар», - деп қабылданса, 1909 жылғы жинақта: «Ол - жас ағаш, жас қызыл тал, Жапырағы жаңғырар, Сорлы Онегин, жолды езің біл, Қай тарапқа қаңғырар», -деп берілген.Бірақ, «жас қызыл тал» 3-жолдағы «жолды езің біл» мен үйлеспейді. дл, Абай аудармасында басынан аяғына дейін әр шумақтың 1-жолы мен 3-жолы ұйқас келіп отырады. Осыған қарағанда 1-жолдың «Ол - жас ағаш, бір қызыл гүл» болуы орынды сияқты (Мурсейіт қолжазбасы бойынша). 3. Ахметов. Ақын бұл өлеңіне ән шығарған. Әнді музыка зерттеушісі Қ. Жүзбасов 1984 ж. М. Мұхамеджановадан таспаға жазып алып, нотаға түсірді. Бұл әннің мелодиялық сазы «Тәңрі қосқан жар едің сен...» атты әнмен аз да болса сарындас келеді. Әуен аумағының шеңбері октавалық өлшемнен аспайды да, аралас өлшем-ырғақ желісіне түсіп, баяу орындауды қажет етеді. Екпіндік - ырғақтық жағынан кейбір тармақтары А. Рубинштейн музыкасымен сарындас. Ал, комп. А. Жұбановтың М. Мұхамеджанованың орындауынан нотаға түсірген «Онегиннің Татьянаға жазған хаты» атты әні - оның 1984ж. хатталған түріне өте жақын. Екі әннің сөзі бөлектігі болмаса, жалпы бір ән деп қабылдатарлықтай. Екеуінде де пунктирлық ырғақ желісі басым естіледі.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
IC 3590
IC 3590 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1803149, Reiz 2612.
Келей (Мута тармағы)
Келей — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мута өзенінің оң жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Бия және Катунь өзендерінің тоғысқан жерінен Алей өзенін қоспағанда, Барнаул қаласына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
1709 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1709 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1709 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Керзаман
Керзаман — 2011 жылы Алматы қаласы «Қайнар» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Құрал Тоқмырзин. Беттер саны — 336.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Қайнар баспасының кітаптары
Сантьяго Канисарес
Хосе Сантьяго Каньисарес Руис (José Santiago Cañizares Ruiz; 18 желтоқсан 1969, Мадрид) — испаниялық футболшы, қақпашы.
Карьерасы
Карьерасын 1988 жылы "Реал Мадридте" бастады. Бірақ ұзақ жылдар бойы негізгі құрамға берік орнығудың реті келмей, Бодо Иллгнер мен Франциско Буйоның орынбасары болып қана жүрді, арасында "Эльче", "Сельта" секілді клубтарға жалға берілді. Тек 1997/98 жылғы маусымда ғана Иллгнерден гөрі көбірек алаңға шықты (Испания чемпионатында Канирсарес 26 рет, Иллгнер 12 рет).
1998 жылы "Валенсияға" ауысты. Клубтың ардагер қақпашысы Андони Субисаретта карьерасын аяқтады да, орнына Канисарес барды. "Валенсияда" ұзақ жылдар бойы негізгі құрамда ойнап, клубқа көптеген пайда келтірді, клуб Испания чемпионы атанды, екі чемпиондар лигасының финалына шықты, УЕФА кубогын ұтып алды.
2007 жылы желтоқсан айында клуб бапкері Рональд Куманмен кикілжіңге келді де, Давид Альбельда, Мигель Анхель Ангуло секілді футболшылармен бірге клубтан кетті. Көктемде Куман қызметінен босады да, Канисарес клубқа қайта оралды. Маусым біткен соң карьерасын аяқтады.
Ұлттық құрама сапында да 90-жылдары Андони Субисаретта, 2000 жылдары Икер Касильяс бұған негізгі құрамнан орын босатпады. 1994 жылғы әлем чемпионатында бір ғана ойында, 2000 жылғы Еуропа чемпионатында үш ойында, 2006 жылғы әлем чемпионатында бір ғана кездесуде алаңға шықты. Ал ЕУРО-1996, ӘЧ-1998, ЕУРО-2004 турнирлерінде қосалқы құрамда қалып қойды.
Сілтемелер
Санат:Испания футболшылары Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Эльче ФК ойыншылары Санат:Мерида ФК ойыншылары Санат:Сельта ФК ойыншылары Санат:Валенсия ФК ойыншылары Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары Санат:1992 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Испания Олимпиада чемпиондары
Ананьи
Ананьи (Anagni) — Италиядағы қала, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Фрозиноне провинциясында орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Адам қаңқасы
right|250px| [[Қаңқа]] Тірек-қимыл мүшелер жүйесінің маңызы: тірек-қимыл мүшелер жүйесіне қаңқа мен бұлшықеттер жатады.
Бірімен-бірі дәнекер ұлпалар (шеміршек пен сүйек) арқылы байланысқан сүйектерден қаңқа түзіледі. Қаңқа ағзаның тірегі, ал бұлшықеттер қимыл-қозғалысты қамтамасыз етеді. Тірек-қимыл мүшелер жүйесі адамның тік жүру қалпын (пішінін) сақтайды (омыртқа жотасы мен жамбас белдеулері). Қаңқа мидан бастап, барлық ішкі мүшелерге корғаныш қызметін атқарады. Мысалы, ми бірімен-бірі берік байланысқан ми сауытын құрайтын сүйектердің ішінде жатады. Жүрек пен өкпені кеуде қуысы сүйектері қорғаса, құрсақ қуысындағы мүшелерді - жамбас белдеулері сүйектері корғайды. Қаңқаға бұлшықеттер бекінеді. Ағзаның қоршаған орта жағдайларына бейімделуінің бір белгісі - қимыл (қозғалу). Денені қозғалысқа келтіретін сүйектер мен бұлшықеттер. Кез келген қозғалыста (жүгіру, секіру) ағзаның барлық мүшелері сүйекті таяныш (тірек) етеді. Сүйек кемігінде қан жасушалары түзіледі. Сүйектің құрамында минералды тұздар мен микроэлементтер болатындықтан, минералды алмасуға қатысады.
Манатай
Манатай – Сарыарқаның орталық бөлігіндегі тау.
Адам қаңқасы
Адам қаңқасының бөлімдері
Адам қаңқасы бірімен-бірі өзара әр түрлі байланысқан жеке сүйектерден тұрады. Ересек адамның қаңқасында 200-ден астам сүйектер бар. Ағзада болатын барлық сүйектер пішіні, мөлшері жағынан ұзын сүйектер, қысқа сүйектер, жалпақ сүйектер деп бөлінеді.
Манатай
Географиялық орны
Қарағанды облысы Шет ауданында, Ақсу-Аюлы аулының батысында 15 км жерде. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай Жақсы Тағылы тауы мен Шерубай-Нұра өзені аңғары арасында 30 км-ге созылып жатыр, ені 5-7 км. Абсолюттік биіктігі 878 м.
Адам қаңқасы
Адам қаңқасының бөлімдері
Ұзын сүйектерге қол-аяқты құрайтын жіліктер жатады. Ұзын сүйектердің жілік майы толтырып тұратын ортаңғы бөлігі қуыс болғандықтан, түтікті сүйектер деп те атайды.
Манатай
Жер бедері
Сайлармен тілімделген, беткейлері жайдақтау бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Солтүстік және шығыс етегінде қорымтастың мол үйінділері бар. Қайрақты, Қойкел өзендері бастау алады.
Адам қаңқасы
Адам қаңқасының бөлімдері
Жалпақ сүйектердің ұзындығы мен ені әр түрлі. Жауырын, бассүйек, қабырға, төс, жамбас сүйектері - жалпақ сүйектер.
Манатай
Геологиялық құрылымы
Силур жүйесінің жоғарғы бөлімі жыныстарынан түзілген.
Адам қаңқасы
Адам қаңқасының бөлімдері
Қаңқа - тұлға, бассүйек, иық белдеулері мен қол сүйектері және жамбас белдеулері мен аяқ сүйектері деп бөлінеді.
Тұлға қаңқасы - омыртқа жотасы мен қабырғалар және төссүйектен тұрады.
Омыртқа жотасы - тұлғаның негізгі тірегі. Адамда омыртқалардың саны 33-34, олар: 7 мойын омыртқа; 12 арқа омыртқа; 5 бел омыртқа; 5 сегізкөз омыртқа; 4-5 құйымшақ омыртқалар.
Омыртқаның құрылысы - әр омыртқаның денесі мен доғасы болады. Омыртқа доғасының көптеген (бір арқа, екі бүйір, екі үстіңгі және екі астыңғы буындық) қанаттары бар. Омыртқа доғасы иіліп, денемен тұтасқан. Омыртқалардың дәл ортасындағы кең қуыста жұлын орналасады. Мойын омыртқалардың пішіні жағынан басқа омыртқалардан біршама айырмашылықтары бар: омыртқа денесі кішілеу, бірінші мойын омыртқаның (ауыз омыртқа) денесі болмайды, ортасындағы қуысы үлкен әрі үшбұрышты. Мойын омыртқаларының біріншісі бассүйекпен байланысып, басты бұруға қатысады. Денеге күш түсуіне байланысты 3-мойын омыртқадан бастап 7-омыртқаға дейін пішіндері сәл өзгереді. Омыртқа денесі ұлғайып, арқа өсіндісінің ұшы (7-омыртқадан басқасы) екіге ажырап ашаланады.
Бел омыртқалары басқа бөлімнің омыртқаларымен салыстырғанда денесі жалпақ әрі үлкен. Арқа қанаттары да жуан, бұл бел бөлімінің көбірек қозғалуына әсер етеді. Бел омыртқаларына дене салмағының күші көбірек түседі. Тік жүруіне байланысты адамның омыртқа жотасы иілімдер түзеді, оның екеуінің дөңесі - мойын және бел лордозы алға қарай бағытталған. Иілімдердің болуы адамды басқа омыртқалы жануарлардан ерекшелейді және олар денені тік ұстап, еркін қозғалуды, тепе-теңдікті сақтауды қамтамасыз етеді. Омыртқалар арасында серпімді омыртқааралық дискілер орналасқан. Сегізкөз омыртқалары бірімен-бірі қозғалмастай тұтасып кеткен. Пішіні үшбұрышты, ішке қараған беті сөл иіліңкіреп, ойықтау болып келеді. Ойыс жағынан сегізкөз омыртқаларының тұтасып кеткен іздері 4 көлденең бұдыр сызық болып анық көрініп тұрады. Сегізкөз омыртқаларының 4 жұп тесіктерінен жұлын жүйкелерінің тарамдалған ұштары шығады.
Құйымшақ омыртқалар қалдық ретінде тұтасып кеткен. Тек бірінші омыртқада омыртқаның кейбір белгілері ғана сақталған. Қалғандары біртіндеп кішірейген.
Барлық омыртқалар бірімен-бірі шеміршектер, бұлшықеттер, сіңірлер арқылы байланысып, омыртқа жотасын құрайды. Омыртқа жотасы - тұлғаны алға, артқа, бүйіріне қарай иіп-қозғалту арқылы түрлі қимылға келтіреді.
Омыртқаның иілуі
Омыртқа жотасы төрт жерінен алға және артқа қарай иіледі. Мойын мен бел омыртқалардың тұсында екі иілім алға қарай иілген. Арқа мен сегізкөз омыртқаларының тұсында екі иілім артқа қарай иілген. Жаңа туған нәрестенің омыртқа жотасы түзу, иілімдері болмайды. Нәрестенің мойны қатқанда - мойын, отыра бастағанда арқа иілімі білінеді. Қаз тұрып жүре бастағанда бел мен сегізкөз омыртқаларының тұсындағы иілімдер байқалады. Иілімдер 18-20 жаста толық қалыптасады. Омыртқа жотасының иілімдері кеуде, жамбас қуыстарының мөлшерін кеңейтеді. Иілімдер дененің тепетеңдігін жеңілдетіп, жүгіріп, секіргенде серпімділікті күшейтеді. Бұл омыртқалардың бірімен-бірі жалғасқан жеріндегі шеміршектердің созылғыштық қасиетіне де байланысты. Омыртқа жотасының алға және артқа қарай иілімдері адамның тік жүруіне байланысты қалыптасқан. Бұл - қалыпты құбылыс. Ал омыртқа жотасының бір бүйіріне қарай иілуі бұзылғанда сколиоз (грекше - қисаю, иілу) ауруы пайда болады.
Омыртқа жотасының бір бүйіріне қарай қисаюының негізгі себептері:
Сондықтан да жүргенде, тұрғанда, отырғанда омыртқа жотасын түзу ұстауға тырысу керек. Ауыр жүк көтермеу, жүйелі түрде спортпен шұғылданған жөн.
Кеуде қуысының қанқасы - кеуде торы 12 арқа омыртқасы, 12 жұп қабырғалар, алдыңғы жағында жалғыз төссүйектен құралады. Қабырғаның алдыңғы шеті шеміршекті болады. Жоғарғы 7 жұп қабырғалар (шын қабырғалар) шеміршек арқылы төссүйекпен байланысқан. Келесі жұп қабырғалардың шеміршек шеттері өзара қосылып, доға түзеді. Қабырғалар омыртқалармен буын арқылы қозғалмалы, төссүйекпен шеміршек арқылы шала қимылдап байланысады. Қабырғалардың 11,12-жұптарында (жетім қабырғалар) шеміршек болмағандықтан, алдыңғы шеттері бұлшықеттердің арасында бос жатады. Қабырғалар тыныс алу мен тыныс шығағанда кеуде қуысы көлемінің ұлғайып, кішіреюіне әсер етеді. Кеуде қуысында орналасқан мүшелер: жүрек, өкпе, ірі қантамырлар, кеңірдек, ауатамырлар, өңеш және жүйкелер. Кеуде торының пішіні жынысына, жас ерекшеліктеріне, дене бітіміне, дамуына байланысты. Кеуде торының жоғарғы және төменгі тесігі болады. Жоғарғы тесігі артқы жағынан бірінші арқа омыртқасының денесімен шектеледі. Бүйірі - бірінші жұп қабырғалармен, алдыңғы жағы төстіктің жалпақ бетімен бітеді. Жоғарғы тесік арқылы өңеш, кеңірдек ірі қантамырлар мен жүйкелер өтеді. Жануарлармен салыстырғанда денесін тік ұстап, тік жүруіне байланысты адамның кеуде қуысы екі жағына керіліп, кеңейген.
Сүйектік қабықша
Қаңқаны қүраушы сүйектер тобы, құрылысына қарай: сүйектік бөліктен, pars osseae, және шеміршектік бөліктен, pars cartilagines тұрады. Сүйектердің шеміршектік бөлігіне: буын бетінің шеміршектері, cartilagines articulares, үзын түтік тәрізді суйектердің эпифиздік ұшындағы шеміршектерден, cartilagines epiphysales, және қабырғалардың шеміршектерінен, cartilagines costales, тұрады. Сүйектердің сыртқы беті өте жұқа қан тамырларға және нервтерге бай сүйек тканді қабықшадан, periosteum тұрады.
Сүйектік қабықша, periosteum, сүйектің сыртқы бетін жауып, сүйектік ткандарды қоректендіру қызметін атқарып қоймай, сүйектің бетінде беткей орналасқан: өсінділерді, processus, қырқаларды, cristae, бұдырларды, tuberi, ойыстарды, fossae, шұңқыршаларды, foveae, т.б, жауып орналасады. Түтік тәрізді сүйектің қуысқа қараған беті жұқалау келігі, сүйек іштік қабықшамен көмкерілген.
Сүйек түрлері
Сүйектер, сыртқы пішініне қарай: үзын, ossa longi, қысқа, ossa brevia, және жалпак, сүйектергe, ossa plana, бөлінеді. Сонымен қатар, сыртқы пішіні өзгеше сүйектер, ossa inangulareae, мен қатар терең қабаты ауамен толықтырылған немесе пневматикалық сүйектерде, ossa pneumatica, кездеседі. Үзын немесе түтік тәрізді сүйектерге: тоқпан жілік, кәрі жілік, шынтақ жілік, алақан және саусақтыңсүйектері, ортанжілік, асықты жілік сүйегі және оның шыбығы жане табан, башпайдың сүйектері жатады. Түтік тәрізді немесе ұзын сүйектердің орталық бөлігі диафиз, diaphysis, және проксимальді, дистальді үштары немесе эпифиздері. epiphysisproximalis et distais, ажыратылады. Ұзын сүйектердің проксимальді ұшын эпифиздік ұшы, epipliysisproximalisдеп, ол қаңқаға жакын бөлігі, дистальді эпифиз epiphysis distais деп, ал біліктік қаңқадан алшақ орналасқан ұшын айтамыз. Бұл сүйектердің диасфизі мен эпифизі аралығында орналасқан бөлігін метафиз, metaphysis, деп аталынады.
Кеуде омыртқалары
Кеуде омыртқалары, vertebrae thoracicae Жалпы саны 12 (Тһ,- Тһ 12). Мойын омыртқаларына қарағанда үлкендеу, беломыртқаларына қарағанда кішілеу келген. Кеуде омыртқаларға түсетін салмақтың көлеміне байланысты, төменгі кеуде омыртқаларының денелері бел омыртқаға жақындаған сайын көлемділеу болып келген. Кеуде омыртқаларының ерекшеліктері: 1) Денесінің бүйір бетінің төменгі және жоғарғы жиегінде қабырғаның басымен беттесіп, буын құрайтын жартылай немесе толық қабырғалық шұңқыршалары, fovea costalis, орналасқан. Толық шұңқыршалар 1-кеуде омыртқаның бүйір бетінің жоғарғы жиегінде және 11,12- кеуде омыртқаның бүйір бетінің орталық бөлігінде орналасқан. Негізгі қызметі: 1,11,12- жұп қабырғалардың буын басы мен беттесіп, қабырға омыртқа буынын, articulatio costovertebralis, құрауы. Қалған кеуде омыртқалардың 1-9 (Thj-Tlij) бүйір беттерінде жартылай жоғарғы және төменгі қабырғалық шүңқыршалар, fovea costalis superios et inferior, орналасса, 10 (Th ,) кеуде омыртқаның жоғарғы жиегінде, тек қана жоғарғы жартылай қабырғалық шұңқырша орналасқан. Бұл шұңқырша, 9-кеуде омыртқаның төменгі шұңқыршасымен өзара беттесіп, 10-жүн қабырғанын, қабырға омыртқасының буынын құрайды.Омыртқа доғалары денесімен бірігіп, дөңгелек келген омыртқалық тесігін құрайды. Бұл тесік, мойын омыртқаларының тесігіне қарағанда кішілеу келген.Колденең, өсінділер processus transversus, мойын омыртқалар мен бел омыртқаларыны да көлденең өсіддісіне қарағанда көлемділеу болып, бүйір қапталда жәде артқа қарай бағытталған. Кеуделік омыртқалардың көлдедең өсіндісінің ұштарында қабырғалардың төмпейшегінде буын бетімен беттесіп, бүтін күрайтың, көлденең өсіндісінің қабырғалық иін шұңқыршалары, fovea costalis transversus, орналасқан.А
Дереккөздер
Санат:Сүйек жүйесі Санат:Адам анатомиясы
Шемии (Орн)
Коммунаның INSEE коды — 61105, пошта индексі — 61360.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 225 адамды құрады. Халық тығыздығы — 20,6 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Василий Васильевич Каменский
thumb|right|200px| Василий Васильевич Каменский – орыстың ақын-футуристі.
Өмірі
1884 жылы 17 сәуірде Пермь мен Сарапул аралығындағы Кама өзенінде қайықтың ішінде дүниеге келген. Қайықтың капитаны туған нағашы атасы Гавриил Серебренников болған. Балалық шағы Уралда Боровское ауылында өтеді. Бес жасында ата-анасынан айырылып, тәтесінің қолында тәрбиеленеді.
Қызметі
Қаражат табуды өте ерте кезінен бастаған. 1902 жылы Каменский мектепті тастап, 1906 жылы темір жол бухгалтериясында қызмет ете бастайды. 1904 жылы «Пермский край» газетіне өз өлеңдері мен мақалаларын беріп, серіктесе бастайды. Газетте жұмыс істеу барысында марксистермен танысады. Сол кездері Каменский театрмен шұғылдана бастайды. Ресей қалаларына труппасымен бірге гастрольдік сапарға шыға бастайды. Петербургте астрономия саласын үйренеді. «Весна» журналында редактордың көмекшісі болып істейді.
Дереккөздер
Санат:29 сәуірде туғандар Санат:1884 жылы туғандар Санат:Пермьде туғандар Санат:11 қарашада қайтыс болғандар Санат:1961 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Ресей ұшқыштары Санат:Пермь жазушылары Санат:Новодевичье зиратында жерленгендер Санат:Ресей ақындары Санат:Санкт-Петербург ақындары Санат:Орыс ақын-футуристері
Мэтолиус (Орегон)
Мэтолиус (Metolius) — Орегон штатының Jefferson округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 635 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.1 км² шамасында. FIPS коды — 41-47750.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Павел Дмитриевич Лобановский
Павел Дмитриевич Лобановский (1857-1887) - әуесқой суретші.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Партитура
thumb|400px|Дирижерлік партитура Партитура – (partіtura, дәлме-дәл – бөлу, бөліп беру) – вокалдық және аспаптық немесе вокалды-аспаптық шығармадағы барлық дауыстардың жинақталып нотаға түсірілген түрі. Партитура арқылы бір мезгілде барлық партияда орындалып жатқан дыбысты қадағалауға болады.
Тарихы
Алғашында, партитурада көпдауысты шығармалар жазылып (XVI ғасыр), тек жекелеген дауыс жиынтығы түрінде ғана жарияланды.
Вокалдық партитураның дыбыстары
Жоғарыдан төменге қарай орналасады
Партиялық топ
Әрбір партиялық топ дыбыс биіктігіне байланыстыанысты орналасады.
Энциклопедиялық анықтамалық
Санат:Музыка теориясы Санат:Музыкалық терминдер
Вольно-Сухар
Вольно-Сухар — Башқұртстанның Уфим ауданындағы ауыл, Николаев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 168 адамды құрады. Пошта индексі — 450513, ОКАТО коды — 80252850002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Серіктес
Серіктес — Абай облысы Ақсуат ауданы, Көкжыра ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсуат ауылынан солтүстік-батысқа қарай 24 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 286 адам (137 ер адам және 149 әйел адам) болса, 2009 жылы 205 адамды (97 ер адам және 108 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақсуат ауданы елді мекендері
Сазды (өзен)
Сазды – Жайық алабындағы өзен.
Географиялық орны
Ақтөбе облысы Алға ауданы мен Ақтөбе қалалық әкімдігіне қарасты аумақ арқылы ағады.
Гидрологиясы
Ұзындығы 40 км, су жиналатын алабы 352 км2. Бастауын Ақсазды (Петровка) ауылының маңындағы бұлақтардан алып, Ақтөбе қалсы тұсында Елек өзеніне құяды. Аңғары жоғарғы ағысында 0,5–1 км, қалған бөлігінде 5 км жəне одан да үлкен аралықта. Өзен бойында су бөгені салынған. Арнасында бұталы шалғын, орта ағысында орман шаруашылығы жүргізіледі. Өзімен аттас елді мекен бау-бақша, мал суаруға пайдаланады.
Зак Брафф
Закари Израэль (Зак) Брафф (Zachary Israel «Zach» Braff); 6 сәуір 1975) — американдық актер, режиссер, сценарийші және продюсер.
Өзінің «Клиника» телесериалындағы Джон Дориан рөлімен әлемге танымал болды. Зак бірнеше рет «Эмми» және «Алтын глобус» жүлделерімен марапатталды.
Саус-Орандж, Нью-Джерси штаты, АҚШ-та иудейлер отбасында дүниеге келді. Әкесі - Хэл Брафф, профессор, анасы - Энн Бродзински, психолог.
Зак кішкентай кезінде оның ата-анасы ажырасып басқа отбасын құрған. Зак - отбасында ең кішкентай бала. Оның Джошуа және Адам Джей ағалары және модельер апайы бар. Ол кішкентай кезінен бастап әртіс болғысы келген. Мэплвудте Зак Брафф мектепті бітірген. 1993 жылы ол Солтүстік-Батыс университетте оқып, оны 1997 жылы бітірді. Өзінің карьерасын Зак Нью-Йорктың театрында бастаған. Ол Уильям Шекспирдің «Двенадцатая ночь» және «Макбет» пьесаларында ойнаған. 2001 жылы ол «Клиника» комедиялық сериалында түсе бастады. Бұл сериалдағы рөлі үшін ол «Эмми» және «Алтын глобус» жүлделерімен марапатталды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:АҚШ жебірейлері Санат:Тәуелсіз рух сыйлығының иегерлері Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері
Орақбай Зубаиров
Орақбай Зубаиров (1941 жылы тұған, Жамбыл ауданы, Бірлесу ауылы) – ғалым, ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор (1986), Халықаралық экология және табиғатты пайдалану академиясы академигі.
1966 жылы Мәскеу гидромелиорация институтын бітірген. 1966 – 1969 жылы құрылыста прораб, зауытта бас инженер, 1969 – 1986 жылы Жамбыл гидромелиорациялық-құрылыс институтында аға ғылыми қызметкер, доцент, профессор қызметтерін атқаруда. Екі ғылым кандидатын тәрбиелеп шығарған. 100-ден аса ғылыми еңбектері, соның ішінде 2 монографиясы жарық көрген.
Дереккөздер
Санат:1941 жылы туғандар Санат:Жамбыл ауданында (Жамбыл облысы) туғандар Санат:Ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан агрономдары Санат:Жамбыл гидромелиорациялық-құрылыс институты оқытушылары Санат:Жамбыл гидромелиорациялық-құрылыс институтының профессорлары Санат:Халықаралық экология және табиғатты пайдалану академиясының академиктері Санат:Мәскеу гидромелиорация институты түлектері
Кошбулак
Кошбулак — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Коксу өзенінің сол жағалауынан 27 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Якуб Колас
Якуб Колас (лақап аты; шын аты-жені — Мицкевич Константин Михайлович; Канстанцін Міхайлавіч Міцкевіч; 1882—1956), белорус халық ақыны (1926), жазушы, Белорус Ғылым Академиясының академигі (1928), КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1946, 1949).
Робин Госенс
Робин Госенс (Robin Gosens; 5 шілде 1994 жыл, Эммерих-ам-Райн, Германия) — германиялық футболшы, "Аталанта" клубы мен Германия Ұлттық футбол құрамасының қорғаушысы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.
Якуб Колас
Өмірбаяны
1882 жылы 22-қазанда Минск облысының Столбцы қаласында дүниеге келген. 1902 жылы Несвижск оқытушы семинариясын бітіріп, Пинщинеде мұғалімдік қызмет атақарады. 1916 жылы Москва қаласында Александров атындағы әскери училищені аяқтап, Пермьде қызмет атқарады. 1917 жылы Румын майданына жіберіледі. Соғыстан қайтқан соң 1918 жылы Обаянь қаласында мұғалімдік қызмет атқарады. 1921 жылдан бастап шығармашылық, ғылыми жұмыспен айналысады.
Робин Госенс
Робиннің әкесі нидерланд, анасы неміс. Екі азаматтығы бар.
Якуб Колас
Шығармалары
ХХ ғасырдың 20-жылдарында "Новая земля" (1923), "Сымон-музыкант" (1925), "В полесской глуши" (1922), "В глубине Полесья" (1928), "На просторах жизни" (1926) повестері және лирикалық өлеңдері мен пьесалары жазылды. 30 жылдары "Колхозное" (1930), "Осеннее" (1935) өлеңдер циклі, "Отщепенец" (1930-1931), "Трясина" (1933) повестері жарық көрген. "Отомстим" (1942), "Голос земли" (1943), "Суд в лесу" (1943), "Возмездие" (1945) шығармаларында Беларус халқының қаҺармандарын, партизандардың ерлігін жырлай отырып, фашист басқыншыларын жеңетіндіктеріне сенім білдіреді.
Дереккөздер
Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Нəйлə Базанова
Нəйлə Оразғұлқызы Базанова - қазақ əйелдерінің арасынан шыққан тұңғыш биология ғылымдарының докторы, профессор, физиолог, академик. Ол Бішкек (Фрунзе) қаласында дүниеге келген. Негізгі еңбектері ірі қара малдың ас қорыту ерекшеліктері жəне жас төлдің бітім-болмысы мен өсіп-жетілуін анықтауға арналды. Қышқылды ашытқыны, жүгері не басқа дақылдарды сүрлемге (қыстық азық) пайдаланса, оның құнарлылығы жақсы сақталып, қоректігі артатынын көрсетті. Осы арқылы тайыншалар тез қоңданып, мал сүті мол əрі майлылығы жақсаратынын, сондай-ақ тауық пен үйректің көп жұмыртқа беретінін дəлелдеді. Нəтижесінде сүрлем мал шаруашылығында кеңінен қолдануға ұйғарылды. Ғалымның қаламынан ауыл шаруашылығын дамытуға арналған оқулықтар жарық көрген.
Дереккөздер
«Сен білесің бе?» энциклопедиясы./Құраст.: Қ.Ж. Райымбеков, Қ.Т. Байғабылова. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 700 бет. ISBN 9965-26-407-4
Патриций көбелегі
Патриций көбелегі (Parnassius patricius) – сирек кездесетін түр. Туыстың ең ұсақ өкілі. Тибет-Тянь-Шань жергілікті түрі. Таралу аймағы үзік. Қазақстанда Іле Алатауы мен Күнгей Алатауы жоталарынан белгілі.Өсімдігі сирек, тарамдалған тасты беткейдің алды мен шатқалға шығар жағында (2900-3600 м) тіршілік етеді. Мұнда мал жиі жайылмайды. Жылына бір рет ұрпақ береді. Көбелектер шілдеде ұшады. Жұлдызқұрттары Cysticorydails fedtschenkiana-да дамиды. Түрді қорғау үшін тіршілік ететін мекенін тауып, оны қорғауды ұйымдастырып, сөйтіп осында түрдің биологиясы мен экологиясын зерттеу керек. Бұл мақсат үшін Іле Алатауының оңтүстік баурайлары, яғни Шелек өзеніне түсетін жері қолайлы болар еді.
Дереккөздер
Ғажайып омыртқасыздар. Қазақстан Қызыл кітап беттерінен. Құрастырушылар И.Д.Минтяев, Р.В. Ященко, В.Л. Казенас.
Санат:Қабыршақ қанаттылар
Втовка
Втовка — Ресейдегі өзен. Тверь облысы, Мәскеу облысы, Ярославль облысы, Владимир облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нерль өзенінің оң жағалауынан 16 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Иваньков су торабынан Уголь су торабына (Уголь суқоймасы) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Санту-Адриан (Армамар)
Санту-Адриан (Армамар) (Santo Adrião (Armamar)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 145 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,87 км² шамасында. Халық тығыздығы — 37,5 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Сара Чок
Сара Луиза Кристина Чок - 1976 жылы 27 тамызда туған актер.
NBC телеарнасының «Клиника» сериалындағы Эллиот Рид, Бекки Коннер Хили «Розанна және CBS каналының «Как я встретил вашу маму» сериалындағы Стелла рөлдерімен әйгілі. Сара Чок Оттава, Онтариода туды, ал балалық шағын Ванкувер қаласында өткізді. Ол Дуглас және Энджи Чоктардың екінші баласы. Сара Чок ағылшын, француз және неміс тілінде сөйлей алады. Оның әртіс карьерасы сегіз жасынан басталады, сол кездері ол түрлі мюзиклдерде ойнайды. 1993 жылы ол Лесли Горансонның «Розанна» сериалында Бекки Хили рөлін ойнады. 2001 жылы ол NBC телеарнасының «Клиника» сериалында Эллиот Рид рөлін алды.
Дереккөздер
Санат:1976 жылы туғандар Санат:АҚШ актрисалары Санат:Канадада туғандар
Партия
Партия (partіs – бөлік, топ)
жеке музыка аспапта орындау үшін жазылған оркестрлік музыка драма немесе ансамбльдік шығарманың құрамды бөлігі. Операда партия дауысқа қарай бөлінуімен (сопрано партиясы, бас партиясы) бірге опера қаһарманының атымен де (мыс., Е.Рахмадиевтің "Қамар сұлу" операсындағы Қамар партиясы) атала береді;
Қытайлар
Қытайлар (өз атаулары – Хань, Ханьзужэн, Хуа, Хуажэн) – ұлт, Қытай Халық Республикасының негізгі халқы. Жалпы саны 1 миллиард. 300 миллионнан астам. Қытайлар Сингапурда, Таиландта, Малайзияда, Индонезияда, Филиппинде, Мьянмада, сондай-ақ АҚШ-та, кейбір Батыс Еуропа елдерінде де тұрады.
Тілі
Қытай-Тибет тілдері тобына жатады. Тайвань, Сингапур, Малайзия т.б. елдерде қолданылады. Қытай тілінің басты ерекшеліктері: 12-13 ғасырларда кітаби тіл - Байхуавин (жаңаша әдеби тіл мағынасында) қалыптасты. Ұсақ диалектілері 7 топқа бірігеді.
Діні
Елде біртұтас дін қалыптаспаған. Дао (даосизм) дінінің қағидаларын халықтың көпшілігі мойындамайды. Әрі дін, әрі филос. ілім болып саналатын конфуцийшілдікті (конфуцианство – жуцзяо) көбінесе билеуші және зиялы қауым өкілдері ұстанды. Б.з. 2 ғасырында Орталық Азиядағы Кушан патшалығынан Шығыс Түркістан арқылы Қытайға будда діні таралған. Буддизм қытай мәдениетіне, философиясына, әдебиетіне, архитектурасы мен бейнелеу өнеріне күшті ықпал етті. Орта ғасырлар мен жаңа заманда қытайға арагідік зорастризм, ислам, христиан (католик, несториан, манихей) діндері де таралып, өріс жайды.
Тарихы
Антропология жағынан моңғол тектес нәсілдің Тынық мұхит бұтағына жатады. Солтүстік қытайлар арасында шығыс азиялық топ, ал оңтүстік қытайларда оңтүстік азиялық топтардың түрлері басым. Қытайлардың этногенезі мен тарихы күрделі. Кейбір этнограф ғалымдардың айтуынша, қазіргі қытайлар этносы хань-тибет, малайя-полинезия, мопкхмер, тохар және алтай тілдерінде сөйлейтін көшпелі халықтардың араласуынан қалыптасқан. Синологияда ең көп тараған ғыл. пікір бойынша, қытайлардың арғы этникалық тегі Хуаньхэ өзенінің орта және төменгі аңғарында б.з.б. 4 – 3-мыңжылдықта Яншао, Луншаннеолит мәдениетін жасаушы тайпалар болған. Б.з.б. 21 – 8 ғасырларда осы аймақтарда көптеген ұсақ мемлекеттер өмір сүрді. Бұлар әр түрлі тайпалардан құрылды. Батыс Чжау әулеті билеген дәуірде Хуанхэ мен Янцзы (Чанцзян) өзендерінің орта, төменгі аңғарларындағы әр түрлі тайпалар ұзақ уақыт аралас өмір сүріп, Хуа және Ся, кейінірек біртұтас Хуася атты этнологиялық қауымдастыққа айналды. Бұл атау оңтүстіктегі Мань, шығыстағы И, солтүстік пен батыстағы Ди және Жун (Роң) сияқты көшпелі тайпаларға тарады. Қытайда б.з.б. 3 ғасырға дейін біртұтас мемлекет қалыптасқан жоқ. Бұл дәуірде Чанцзяннан оңтүстікке қарай Юэ тайпалары өмір сүрсе, батысы мен солтүстікнде үнді-арий және алтай тілдес көшпелі халықтар мекендеген. Қытайлардың ата-бабалары бұл халықтармен өте тығыз қарым-қатынаста болып, олардың материалдық және рухани мәдениетінің көптеген белгілерін қабылдады. Әсіресе динлин, ғұн-дунху, юечжи-тохар, тағы басқа көшпелі халықтардан металл өңдеуді, арбаны пайдалануды, атқа салт мінуді, соғыс өнерін, тағы басқа үйренді. Чжанго дәуірінде Қытайда бір-бірімен жауласқан жеті бірдей патшалық өмір сүрді. Солардың ішіндегі ең қуаттысы Цинь Шихуанди б.з.б. 221 жылы өзге алты патшалықты өзіне бағындырып, Қытай тарихындағы тұңғыш біртұтас мемлекет – Цинь империясын құрды. Бірақ көп ұзамай, б.з.б. 206 жылы билікке Хань әулеті келді. Қытай ұлтының негізгі этнологиялық құрылымы осы кезеңде қалыптасты. Қазіргі қытайлардың этнологиялық атауы – Хань да осы әулеттің атымен байланысты. 3 – 6 ғасырда қазіргі Қытай жерінде бір-бірімен ымырасыз күрескен көптеген патшалықтар қатар өмір сүрді. Бұлардың бірсыпырасын түркі, моңғол тектес тайпалар құрды. 618 – 907 жылы Тан империясы билік құрған Қытайдың ең елеулі әрі мәдениетінің өркендеген мерзімі болып есептелді. Хань дәуірінде пайда болған Ұлы Жібек жолының рөлі артып, солтүстіктегі және батыстағы көршілес елдермен саяси-мәдени байланыстары күшейді. Бұл кезеңде қытайлар этнология жағынан да біртұтастанып, нығая түсті. 10 – 13 ғасырларда қытайлар бөлшектенген жағдайда өмір сүрді.
Таза Қытай әулеттері елдің орталық және оңтүстік аймақтарына үстемдік етті. Ал қазіргі Солтүстік Қытайда көшпелі түркі, моңғол, тағы басқа халықтардың мемлекет бірлестіктері бірінен соң бірі ауысып жатты. Олардың ішіндегі ең қуатты мемлекеттер – қидандар құрған Ляо (916 – 1125), шүршіттер құрған Цзинь (1115 – 1234) және таңғұттар құрған Ся (1032 – 1227) әулеттері болды. 1271 – 1363 жылы Қытайда Шыңғысханның немересі Құбылай негізін қалаған Юань әулеті билік етті. 1368 – 1644 жылы Мин әулеті мемлекет билікті қолға алды. 1644 – 1911 жылы маньчжурлік Цин әулеті тұсында Қытайдың қазіргі шекарасы қалыптасып болды. Соңғы рет қытайлар 1949 жылы ҚХР құрылғаннан кейін бірікті.
Қытайларды әлем халықтары әр түрлі атайды. Шетелдіктер (негізінен ағылшын тілді елдер) Chіna, мұсылман елдері Чин, ал түркі, славян тектес елдер Қытай деп атайды. Chіna, Sіna, Чин атаулары ежелгі қытайдағы Цинь империясының атауынан шыққан. Жалпы түркі тектес елдер Қытайды тарихтың әр кезеңінде билік басына келген әулеттердің атымен атаған. Ежелгі ғұндар мен сақтар Қытайды Чин деп атаса, көне түркілер Табғаш елі (Солтүстік Қытайды билеген түркі тектес тобашы Вэй әулеті), Оңтүстік Қытайды Шин-Машин деп, ал моңғол тектес қидандар билеген кезден бастап Қытан, кейін Қытай деп атады. Бұл атау түркілер арқылы Шығыс Еуропаға таралды. 16 – 18 ғасырларда қазақтар Қытайды билеуші әулет шүршіт атымен де атаған.