cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жүйке жүйесі
Жалпы сипаттамасы
Жүйке жүйесі жануарлар мен адам организмдегі органдар мен жүйелер әрекетін біріктіретін және организмнің тіршілік әрекетінің сыртқы ортамен үздіксіз қарым-қатынасын қамтамасыз ететін жүйке ұлпасы мен глеяның жиынтығы. Жүйке жүйесі ішкі және сыртқы тітіркендіргіш әсерін қабылдайды, талдайды, өңдейді,организм қызметін реттеп үйлестіреді.Бұның негізгі бөлігі - аса қозғыш және қозуды тез өткізетін өсінділері бар жүйке жасышасы (нейрон). Жүйке жүйесі филогенез процесінде күрделі өзгеріске ұшыраған.
Ле-Фье (Жиронда)
Ле-Фье (Le Fieu) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Либурн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,67 км² шамасында.
Жүйке жүйесі
Қарапайымдардың Жүйке жүйесі
Қарапайымдарда (бір жасушалылар) Жүйке жүйесі болмайды, бірақ инфузориялардың кейбір түрінде қозулы жасушаның басқа бөліктеріне өткізетін торшасы болады.
Ле-Фье (Жиронда)
Коммунаның INSEE коды — 33166, пошта индексі — 33230.
Жүйке жүйесі
Ішек қуыстылардың Жүйке жүйесі
thumb|left|200px| Жүйке жүйесінің ең қарапайым түрі төменгі сатыдағы ішек қуыстыларды (гидра) диффузиялы түрде болады. Бұл жүйеде қозу барлық бағытта тарала алады. Еркін қозғалып тіршілік ететін ішек қуыстыларды жүйке жасушалары топтанып, жүйке түйіні (ганглий) түзелген және олар бір-бірімен ұзын  өсінділері (жүйке талшықтары, нервтер) арқылы жалғасады. Мұндай диффузиялы түйінді Жүйке жүйесінде маманданған қабылдағыштар - рецепторлар қатар дамиды және жүйе қозуды бір бағытта ғана өткізетін қасиетке ие болады.
Буылтық құрттар, буын аяқтылар, тікен терілілер, моллюскілердің Жүйке жүйесі
thumb|right|200px| Буылтық құрттар, буын аяқтылар, тікен терілілер, моллюскілерде Жүйке жүйесінің түйін құрылысты түрі пайда болған. Түйіндердегі жүйкежасушалары, жүйке талшықтары арқылы бір-бірімен және тиісті рецепторлармен, орындаушы органдармен байланысады. Белгілі бір қашықтықтан әсер қабылдау қабілеті дамып, дистантты рецепторлармен - сезім органдарымен байланысты болып, организмнің бас бөлімінде орналасқан жүйке түйіндері үлкейіп, күрделілене, ерекшелене түседі.
Ле-Фье (Жиронда)
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Жүйке жүйесі
Омыртқалы жануарлардың жүйке жүйесі
Омыртқалы жануарлар жүйке жасушалары негізінен орталық Жүйке жүйесіне біріккен жұлын мен мидан тұрады. Омыртқалылардың эмбрионалдық дамуында Жүйке жүйесі сыртқы ұрық қабықшасы - эктодермадан (алғашқы жүйке пластинкасы түрінде) дамып, кейін науашық, ал одан әрі қауыса келіп түтікке айналады.
Ле-Фье (Жиронда)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Жүйке жүйесі
Адамның жүйке жүйесінің бөлімдері
Жүйке жүйесінің сомалық бөлімі - дене, яғни тірек-қимыл аппараты және тері жабыны мүшедерінің, парасимпатикалық бөлімі — ішкі мүшелер мен бездердің, симпатикалық бөлімі — тамырлар жүйесі мүшелерінің қызметтерін реттейді. Парасимпатикалық және симпатикалық бөлімдерді біріктіріп, жүйке жүйесінің вегетативтік бөлімі деп атайды.
Ми құрылысы мен қызметі
thumb|right|200px|Ми
Ми — сүтқоректілерде мінез-құлыққа жауапты орталық нерві жүйесінің меңгеру торабы. Ми баста бассүйек қуысында орналасады. Ол мынадай бөлімдерден тұрады: сопақша ми, ми көпірі, мишық, ортаңғы ми, аралық ми және үлкен ми сыңарлары.
Кеуекті немесе кеулеме денелер
Кеуекті немесе кеулеме денелер (corpus cavernosum; лат. corpus — дене, cavernosum — кеулеме) — құрамында коллаген және эластин талшықтары көп болатын дәнекер ұлпалы құрылым. Кеуекті денелер — несеп-жыныс әзегінде және жыныстык мүшелерде (қаса, қамшы, түкі т.б.) болады. Кеуекті денелерді сыртынан тығыз дәнекерұлпалық ақ қабық қаптап жатады. Одан мүше ішіне қарай таралатын перделіктер (трабекулалар) бір-бірімен торлана байланысып, кеуекті денелерді құрайды. Перделіктердің араларындағы қуыстар, өтістер, сандаулар мен кең қуыстардың ішкі беттері эндотелиймен астарланған. Жүйкелік қозу нәтижесінде аталған құрылымдардың қуыстары қанға толып, кеуекті денелер көлемі жағынан үлкейеді және қатаяды. Кеуекті денелер — жыныстық мүшенің үлкейіп қатайуына (қобуына), несеп-жыныс өзегі қуысының ашылуына ықпалын тигізіп, шәует пен несептің кедергісіз өтуін қамтамасыз етеді.
Жүйке жүйесі
Ми құрылысы мен қызметі
Миды пайда болу, құрылымдық және қызметтік ерекшеліктеріне байланысты үлкен үш бөлімге бөледі: бағаналы (сопақша ми, ми көпірі, мишық, ортаңғы ми), қыртысасты (аралық ми, алдыңғы мидың ми сыңарлары) және алдыңғы ми сыңарларының қыртысы. Мидың бағаналы және қыртысасты бөлімдері ертеден пайда болған. Ал ми қыртысы кейіннен пайда болған бөлім. Ми ұрықтың даму ерекшелігіне байланысты 5 бөлімнен тұрады:
Кеуекті немесе кеулеме денелер
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Жүйке жүйесі
Ми құрылысы мен қызметі
Мидың орташа салмағы шамамен 1300-1400 г. Салмағы бұл көрсетілгеннен көбірек болатын адамдар да кездеседі. Адамның дарындылығы мен ақылдылығы мидың салмағына байланысты емес. Ми 20 жасқа дейін дамиды. Оны бұлшықеттер тәрізді «жаттықтыруға» болады. Ойлау жүктемесін оқу арқылы үнемі жетілдіру нәтижесінде нейтрондар жүктемесі өседі де қысқа өскіндер көбірек қалыптасады, сөйтіп олар тармақтала түседі. Тұрақты шұғылдану нәтижесінде есте сақтау, назар аудару, ойлау, көз алдына елестету және басқа да жоғары жүйке қызметінің үдерістері жетіле түседі.
Жұлынның құрылысы мен қызметі
thumb|right|200px| Жұлын - орталық жүйке жүйесіне жатады. Жұлын цилиндр пішінді омыртқа жотасының өзегінде орналасқан, ұзындығы 42-45 см, салмағы 34-38 г. Жоғарғы шеті сопақша мимен жалғасады, төменгі шеті екінші арқа омыртқаға дейін созылын жатады. Жұлынның алдыңғы және артқы жағында ұзынынан созылған тік жүлгелері болады. Ол жұлынды оң және сол жақ жартыға бөліп тұрады. Жұлынның дәл ортасында іші жұлын сұйықтығына толы жұлын өзегі бар. Өзектің айналасында пішіні көбелекке ұқсаған жұлынның сұр заты (нейронның денесі мен қысқа өсінділерінің жиынтығы) бар. Сұр заттың сыртын ақ заты (нейронның ұзын өсіндісінің жиынтығы) қоршап жатады. Сонымен жұлын құрылысында ақ заты сыртында, сұр заты ішкі жағында орналасады.
Жұлынның сұр затының алдыңғы, артқы бүйірінде екіден түбірлері (өсінді) болады. Алдыңғы түбір козғалтқыш жүйке талшықтарынан, артқы түбір сезгіш жүйке талшықтарынан түзіледі. Әр омыртқаның бүйір тұсынан жұлыннан екі жаққа 31 жұп жұлын жүйкелері таралады. Әрбір жұлын жүйкелері алдыңғы және артқы түбірлердің қосылуынан пайда болады. Түбірлер омыртқааралық тесіктерден шығып, бірімен-бірі қосылып аралас жұлын жүйкелерін түзеді. Аралас жүйке дейтін себебі: жүйке талшықтарының бір тобы қозуды орталық жүйке жүйесіне, екіншісі одан қозуды шеткі мүшелерге өткізеді. Жұлыннан тарайтын жүйкелердің құрамында әрі сезгіш, әрі қозғалтқыш жүйке талшықтары болады. Жұлын жүйкелері қолдың, тұлғаның және аяқтың қаңқа бұлшықеттеріне таралады. Орталық жүйке жүйесіне өтетін қозу жұлынның тек артқы түбірі арқылы өтеді. Ал одан келетін козу жұлынның тек алдыңғы түбірі арқылы жүреді. Егер екі түбірден шыққан жүйке талшықтарының бірімен-бірі қосылған жері жарақаттанса (кесілсе), жүйкелердің сезгіштігі де, қозғалтқыштық әрекеті де жойылады.
Жұлынның қызметі: жұлын екі түрлі қызмет атқарады: рефлекстік және өткізгіштік.
Рефлекс — сыртқы, немесе ішкі орта әсерлеріне организмнің жауап қайтару реакциясы. Шартсыз рефлекс-тума, тұрақты, жұлында, ми бағанасында жасалады. Шартсыз рефлекстердің жасалуы үшін ешқандай шарттың қажеті жоқ. Қозу-әртүрлі тітіркендіргіштердің әсері нәтижесінде жүйке жүйесінің қызмет жасап тұрған белсенді күй. Шартты рефлекс-өмірде жасалады, уақытша, шартты рефлекстер тек ми қабығында жасалады.
Рефлекстік қызметі: жұлынның әр жерінде жүйке орталығы бар. Жүйке орталығы деп жұлынның түрлі бөлімінде орналасқан қандай да болмасын мүшенің жұмысын реттейтін жүйке жасушаларының жиынтығын айтады. Мысалы, тізе рефлексі орталығы жұлынның бел бөлімінде; зәр шығару орталығы сегізкөз бөлімінде; көз қарашығын үлкейтетін орталық арқа бөлімінде және т. б. орналасқан. Жұлынның жүйке орталықтары рецепторлар және мүшелермен тығыз байланысты. Қозғалтқыш нейрондары - дене, аяқ-қол бұлшықеттері, тыныс алу еттерінің жиырылуына әсер етеді. Жұлынның қатысуымен қозғалу рефлексі жүзеге асады. Жүрек, тыныс алу, ішкі мүшелер жұмысында өзгерістер болады.
Өткізгіштік қызметі орталыққа тебетін (өрлеу, қозуды миға жеткізу) және орталықтан тебетін (қозуды мидан жұлын арқылы мүшелерге жеткізу) өткізгіш жолдардан тұрады. Орталыққа тебетін өткізгіш жолдармен қозу миға беріледі. Орталықтан тебетін өткізгіш жолдар арқылы қозу мидан жұлынның төменгі бөлімдеріне, одан мүшелерге өтеді. Жұлынның қызметі тікелей мидың бақылауында болады.
Жұлынның да, мидың да сыртын үш түрлі қабықша қаптап жатады. Сыртқысы - қатты, ортаңғысы - торлы, ішкісі - жұмсақ қабық-шалар деп аталады. Ми мен жұлын жұмсақ қабығының қабынуынан көбіне сәбилер немесе жас балалар менингит - делбе деп аталатын жұқпалы ауруға шалдығуы мүмкін. Аурудың жалпы белгілері: бас ауырады, құсады, есінен айырылады және т. б.
Динамикалық стереотип - үнемі қайталанып отыратын тітіркендіргіштерге ағзаның төселуін, соның нәтижесінде ми қабығында қозу мен тежелу жүйесінің жасалуы.
Ненвиль-ле-Рош
Ненвиль-ле-Рош (Nainville-les-Roches) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Эссонна департаментінде орналасқан. Еври округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,93 км² шамасында.
Жүйке жүйесі
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Анатомия
Ненвиль-ле-Рош
Коммунаның INSEE коды — 91441, пошта индексі — 91750.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 446 адамды құрады. Халық тығыздығы — 75,21 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эссонна департаментінің коммуналары
Лонгтаун (Миссури)
Лонгтаун (Longtown) — Миссури штатының Perry округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 76 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.3 км² шамасында. FIPS коды — 29-43940.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Қазақстандағы президент сайлауы (2011)
Алғышарты
2010 жылдың 23 желтоқсанында Өскеменде барша қазақстандықтарға елдің тұңғыш президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың өкілеттігін 2020 жылдың 6 желтоқсанына дейін ұзартуды ұсынатын бастамашыл топ құру мақсатында жиын ұйымдастырылды. Жиынға Қазақстанның 14 облысы және Астана, Алматы қалаларынан 850-ден астам адам қатысты, соның ішінде Қазақстанның ЮНЕСКО-дағы Тұрақты өкілі Олжас Сүлейменов, генерал-лейтенант және «Халық қаһарманы » Бақытжан Ертаев және Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшелері.
2011 жылдың наурызына қарай президенттік мерзімді ұзарту жайлы референдум өткізу ұсынылды. Осы ұсынысты «Нұр Отан» партиясы, Қазақстан парламентінің депутаттары және көптеген Үкіметтік емес ұйымдар қолдады. Ұсынысты қолдамағандар қатарында тіркелмеген «Алға! » партиясы, Азат Жалпыұлттық социал-демократиялық партиясы және басқа да организациялар болды. 2011 жылы 4 қаңтарда Қазақстанның АҚШ-тағы елшілігі АҚШ үкіметінің осы ұсыныс туралы айтқанын жариялаған. Референдум өткізу ұсынысын олар "демократиядан ауытқу" деп атаған. Тағы ЕуроОдақ және ЕҚЫҰ өз уайымын білдірді.
27 желтоқсанда ҚР Президентінің өкілеттігін 2020 жылға дейін ұзарту жайлы референдум өткізу жөніндегі бастамашыл топтың жетекшісі Ерлан Сыдықовқа Орталық сайлау комиссиясының бастамашылық тобын тіркеу туралы куәлік берілді. ҚР Орталық сайлау комиссиясының төрағасы Қуандық Тұрғанқұлов «Республикалық референдум туралы» қолданыстағы заңға сәйкес бастамашыл топ барлық облыстардың, Астана және Алматы қалаларының атынан бірдей өкілдік ететін азаматтардың кемінде 200 мың қолын жинауы керектігін түсіндірді. Яғни әр облыстан кемінде 12,5 мыңнан қол қойылу керек. Сондай-ақ Қуандық Тұрғанқұлов президент сайлауынан гөрі референдум өткізу ел бюджетіне арзанырақ болатынын атап кетті.
Сыдықовтың айтуынша, қол жинау 27 желтоқсанда басталып, 2011 жылдың 10 қаңтарына дейін бастамашыл топ қол жинауды аяқтауды жоспарлаған. Үш күннен кейін референдумның бастамашыл тобы қазақстандықтардың 314 621 қолын жинап үлгерді. 29 желтоқсанда ҚР Парламенті Мәжілісі Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевқа оның президенттік өкілеттігін 2020 жылдың желтоқсанына дейін ұзарту үшін референдум өткізу туралы және конституцияға өзгертулер енгізу туралы үндеуін бірауыздан қолдады.
2011 жылдың 4 қаңтарындағы жағдай бойынша референдумды қолдауға 2 590 000 қол жиналды, дегенмен бұл санды тек 11 қаңтарға дейін жинау жоспарланған еді. 11 қаңтарда бастамашыл топ қол жинауды аяқтады. Республикалық референдумға қатысуға құқығы бар ел азаматтары қолдарының түпнұсқалығын тексеру қорытындылары туралы Қазақстан Республикасы ОСК қорытынды хаттамасына сәйкес 5 миллион 16 мыңнан астам қол немесе жалпы санының 55,2 пайызы республикалық референдумға қатысуға құқығы бар ел азаматтары жиналды.
14 қаңтарда Қазақстан Парламенті бірауыздан (Мәжілістің 106 депутаты және Сенаттың 44 депутаты) ел конституциясына Нұрсұлтан Назарбаевтың өкілеттігін 2020 жылға дейін референдум арқылы ұзартуды көздейтін түзетулерді қабылдады, бірақ Президент осы түзетулерді қабылдау туралы заңға қол қоймады және 17 қаңтарда Қазақстан Конституциялық Кеңесінің қарауына жіберді. 24 қаңтарда Конституциялық Кеңесте өткен тыңдауда Әділет министрлігінің басшысы Рашид Түсіпбеков, Жоғарғы Сот төрағасы Мұсабек Әлімбеков, Сыртқы істер вице-министрі Қайрат Омаров, Қазақстандағы Адам құқықтары жөніндегі уәкіл Асқар Шәкіров, Құқықтық зерттеулер және талдау институты директоры Асқар Ғұсманов және Республика Заңгерлер одағының президенті Әнуар Түгел. Идеяға қарсы шыққандар арасында жалғыз «Адам құқықтары хартиясы» қоғамдық қорының атқарушы директоры Жеміс Тұрмағамбетова болды.
31 қаңтарда Қазақстанның Конституциялық Кеңесі сайлауды референдуммен ауыстыру туралы заңды конституцияға қайшы деп таныды. Сол күні халыққа сөйлеген сөзінде Президент Конституциялық Кеңестің шешімімен келісіп, кезектен тыс президент сайлауын өткізуді ұсынды.
2 ақпанда парламент палаталарының бірлескен отырысында ел президентіне кезектен тыс президенттік сайлауды тағайындау құқығын беретін конституцияға түзету қабылданды, ал 3 ақпанда Мәжіліс кезектен тыс президенттік сайлау өткізу туралы заң жобасын мақұлдады. Енді кезектен тыс сайлау президенттің шешімімен ұйымдастырылатын болады және олар тағайындалғаннан кейін екі ай ішінде өткізіледі. 4 ақпанда Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстан Республикасы Президентінің кезектен тыс сайлауын тағайындау туралы» №1149 Жарлыққа қол қойды, оған сәйкес сайлау 2011 жылғы 3 сәуірге тағайындалды.
Кандидаттардың ұсынылуы
2010 жылы қыркүйек айында Президент кеңесшісі Ермұхамет Ертісбаев «Сөз бостандығы» («Свобода слова») газетасына интервью бергенде Нұрсұлтан Назарбаевтың келесі 2012 жылғы президенттік сайлауда қатысатынын мәлімдеді. 2010 жылы 20 қазан күні Қазақстан халқы ассамблеясының 16-шы сессиясында Назарбаевтың өзі «өзіне жастық пен энергия эликсирын ұсынса», 2020 жылға дейін президенттілігін жалғастыра алатынын айтқан.
22 қазанда тіркелмеген «Алға!» халықтық партиясының жетекшісі Владимир Козлов жуырдағы президенттік сайлауында өзінің кандидатурасын ұсынуды жоспарлағанын айтқан. 27 қазанда Алматыда өткен баспасөз мәслихатында «Желтоқсан» қозғалысының мүшелері Козловтың қазақ тілін білмегендігіне наразылық ретінде оған жұмыртқа лақтырды. Сайлау күні жарияланғаннан кейін Владимир Козлов мемлекеттік тілді үйренуге уақыт тапшылығына байланысты өз кандидатурасын ұсынбайтынын мәлімдеді.
3 қарашада «Жаса, Азаттық!» қоғамдық бірлестігінің төрағасы Жасарал Қуанышәлин президенттік сайлауға қатысатынын мәлімдеді. Сонымен бірге ол егер Козлов сайлау науқаны кезінде көбірек дауыс жинап жатса, Қуанышәлин сайлаудан шығып, өз сайлаушыларынан Козловқа дауыс беруін өтінетінін, ал керісінше болып қалса, керісінше жасасын деп сұраған. Сайлау күні жарияланғаннан кейін Қуанышәлин тағы да президенттік сайлауға қатысатынын мәлімдегенімен, соңында ол өз кандидатурасын ұсынбады.
Қолданыстағы заңнамаға сәйкес, қырық жасқа толған, мемлекеттік (қазақ) тілді жетіп меңгерген және Қазақстанда соңғы он бес жыл бойы тұратын Қазақстан азаматтары сайлауда үміткер бола алады.
10 ақпанда Қазақстанда Амантай Қажы деген атпен танымал Амантай Асылбек өз кандидатурасын ұсынды. 12 ақпанда қазақ тілінен емтиханға келмеді, ұялы телефоны өшірулі болған. Сол күні Амантай қажы отбасылық қайғылы жағдайға байланысты – келінінің әжесінің қайтыс болуына байланысты емтиханға қатыса алмағанын түсіндірді. 16 ақпанда мемлекеттік лингвистикалық комиссия тағайындаған мемлекеттік тілден емтиханға тағы да келмеді. 21 ақпанда Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы қазақ тілінен емтиханға келмеуіне байланысты Амантай қажыны президенттікке кандидат ретінде тіркеуден бас тартты.
11 ақпанда Астанада Тәуелсіздік сарайында Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен «Нұр Отан» ХДП-ның XIII съезі өтті. Күн тәртібіндегі бірінші мәселе – «Нұр Отан» ХДП-дан Президенттікке кандидат ұсыну туралы мәселе болды. Нұрсұлтан Назарбаевтың кандидатурасын партия қатарынан ұсыну туралы ұсынысты Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетінің ректоры, қазіргі президенттің өкілеттігін ұзарту жайлы референдум өткізу жөніндегі бастамашыл топтың жетекшісі Ерлан Сыдықов айтты. Сол күні Назарбаев қазақ тілінен емтиханды сәтті тапсырды.
12 ақпанда өткен «Азат» жалпыұлттық социал-демократиялық партиясының съезі сайлауды конституциялық мерзімде өткізу туралы биліктің шартын алға тартып, партияның тең төрағасы Болат Әбіловты кандидат етіп сайлады. 2012 жылы барлық деңгейдегі сайлау комиссияларында барлық партиялардың өкілдері болуы керек, барлық кандидаттар қазіргі президентпен тең дәрежеде бұқаралық ақпарат құралдарына қол жеткізуі керек, билік оппозициялық кандидаттардың үгіт-насихат жұмыстарына араласпауы керек деген шарттар қойды.
14 ақпанда «Табиғат» экологиялық қозғалысының жетекшісі Мэлс Елеусізов Қазақстан президенттігіне өзін-өзі ұсыну арқылы үміткер болу ниетін мәлімдеді, бұл ретте ол баспасөз мәслихатында өзінің мүмкіндіктерін байсалды бағалайтынын және президент болмайтынын түсінді. 16 ақпанда Мэлс Елеусізов кандидатурасын ұсынып, 18 ақпанда қазақ тілінен емтихан тапсырды.
14 ақпан күні ҚКХП V съезінде партия кандидаты болып төрт үміткер ішінен Жамбыл Ахметбеков болатыны шешілді. 17 ақпан күні ол сәтті қазақ тілінің емтиханын тапсырды.
Кандидаттарды ұсынудың соңғы күні, 20 ақпанда, Қазақстан Патриоттары партиясы (ҚПП) ұсынған Парламент Сенатының депутаты Ғани Қасымов Қазақстан Республикасының ОСК-на өз өтінішін берді. Сол күні қазақ тілін еркін меңгеру емтиханын тапсырды. Қасымов өз кандидатурасын ұсынғанға дейін ПКК-ның кезектен тыс сайлауда кандидат ұсынуға ниеті жоқ екенін мәлімдеді. Соңғы бірнеше жыл ішінде Қасымовтың қазақ тілінде бірде-бір мәлімдеме жасамағанына байланысты кейбір ұйымдар Қасымовтың мемлекеттік тілді жетік меңгергеніне күмән келтірді. Сонымен, 24 наурызда «Рух пен тіл» жастар қоғамдық ұйымының мүшелері митингке шығып, үміткерге мемлекеттік тілді білмейді деп айыптап, бірінші сыныпқа арналған қазақ тіліндегі әліппені сыйға тартты.
Сайлауда барлығы 22 кандидат ұсынылды; Оның 18-і – өзін-өзі ұсынды, 3-і – саяси партиялар арқылы және 1-еуі – қоғамдық бірлестіктер (Құрманғазы Рахметов – «Желтоқсан» республикалық халықтық-патриоттық қозғалысы). Ұсынылған кандидаттардың 18-і ерлер, 4-і әйелдер. Екі кандидат (зейнеткер Зәуре Масина және жұмыссыз Советқазы Нұрсила) өз кандидатураларын алып тастады. Мемлекеттік тілден емтиханға төрт үміткер (Амантай Асылбек, Мейрамкүл Қожағұлова, Мұрат Телібеков, Біржан Ділмағамбет) келмеді, бес үміткер (Уәлихан Қайсаров, Қанат Есжанов, Толыбай Баймурзин, Майя Қарамаева, Адалбек Құнанба) емтиханнан өтпеді. Қалған 11 кандидат (Сәлім Өтен, Мұсағали Дуамбеков, Нұрсұлтан Назарбаев, Қанат Тұрагелдиев, Жамбыл Ахметбеков, Гүлдана Тоқбаева, Мэлс Елеусізов, Жақсыбай Бәзілбаев, Ғани Қасымов, Құрманғазы Рахметов, Серік Сапарғали), олар конституциялық талаптар мен заң талаптарын сақтаған және оларға ҚР Орталық сайлау комиссиясы азаматтардың кандидатураларын қолдауға қол жинау үшін қол қою парақтарын берді.
Кандидаттар және олардың үгіттері
оңға|нобай|Сайлауға шақыру (орысша) Қолданыстағы заңнамаға сәйкес, сайлау науқаны кандидаттарды тіркеудің соңғы мерзімі аяқталған сәттен басталып, сайлау күнінің алдындағы күні сағат нөлде (жергілікті уақыт бойынша) аяқталады. Осылайша, үгіт-насихат кезеңі 3 наурызда басталып, 2 сәуірде сайлауалды оны жүргізуге тыйым салынды. Бұл кезектен тыс президенттік сайлаудың ерекшелігі: сайлауалды үгіт-насихат мерзімінің қысқартылуы болды - кезекті сайлауға қарағанда тура бір айға қысқа.
26 ақпанда ҚРОСК Президенттікке кандидаттардың республикалық бюджеттен төленетін шығыстарының нормативтерін белгілеу туралы қаулы қабылдады – әрбір кандидатқа теледидарда он бес минуттық сөз сөйлеуі үшін қаражат бөлінді (4 миллион 625 мың. теңге), радиодан он минуттық сөз сөйлеу (169 мың теңге), көлемі 540 см² (810 мың теңге) екі мақаланы баспа басылымдарында жариялау үшін, сайлаушылармен кездесуге арналған үй-жайды жалға алу (200 мың теңге), баспа үгіт материалдарын басып шығару (290 мың теңге), көлік шығындары (200 мың теңге) бөлінді.
Ахметбековтың үгіті
солға|нобай|Жамбыл Ахметбеков "[[Хабар (телеарна)|Хабар" телеарнасына сұхбат беруі]] Науқан басталмай тұрып-ақ Ахметбеков президенттік сайлау үшін күресуге дайын екенін айтты:
2 наурызда Ахметбеков үгіт-насихат жұмыстарын жүргізуде интернетті, атап айтқанда «Mail.Ru » сайтын пайдаланатынын мәлімдеді. Үгіт науқанының соңғы аптасында ғана кандидат My World сайтында 200-ге жуық оқырман, ал бір күннің ғана ішінде 137 жаңа «дос» тапты. «MediaNet» халықаралық журналистика орталығының жүргізген мониторингі бойынша, Ахметбеков қазақтілді интернет аудиториясының үлкен көзайымына ие болды. Өзінің болжамы бойынша, кандидат «виртуалды» жолмен 700-900 мың дауыс жинайды деп күткен.
15 наурызда кандидат өзінің «Жамбыл Ахметбековтің үш халықтық бастамасы» сайлауалды тұғырнамасын таныстырды, оның негізгі тезистері осы болды: ең төменгі күнкөріс деңгейін анықтаудың жаңа әдістемесін енгізу (оның есептеулері бойынша елдегі ең төменгі күнкөріс деңгейі бір адамға 200 мың теңге болуы, базалық зейнетақы төлемдері – осы көрсеткіштің 60%, яғни 120 мың теңге, орташа жалақы 300 мың теңге); қазақстандық жоғары оқу орындарының түлектерін бірінші жұмысқа орналастырудың мемлекеттік кепілдіктерін енгізу; тұрғын үй-коммуналдық қызметтерге бағалар мен тарифтерді төмендету.
Елеусізовтың үгіті
оңға|нобай|Мэлс Елеусізов пен Қазақстан [[альпинизм ұлттық құрамасы сайлаушылармен кездесуде]] Мэлс Елеусізов үгіт-насихат кезеңі басталмай жатып-ақ жеңіске жетемін деп ойламағанын, қазіргі мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың жеңімпаз болатынын алдын ала білгенін айтты. Кандидаттың айтуынша, ол сайлау науқанына өзінің конституциялық сайлау және сайлану құқығын жүзеге асыру, оның пікірінше, тым пассив болып табылатын халықты «ояту» және қоршаған ортаны қорғау мәселелерін көтеру мақсатында қатысқан. Оның айтуынша, үкімет инновациялық-индустриалды даму бағдарламасында экологиялық мәселелерді ескеруі керек, әйтпесе бұл бағдарламаның жүзеге асуына қауіп төнуі мүмкін.
Қасымовтың үгіті
Ғани Қасымов Алматыда өзінің сайлауалды үгіт-насихатын көрсеткен. Өзінің жоспарында осы пункттер болды: елдің парламентінде барлық партияларының өкілдігі, вице-президент лауазымының оралуы, атқарушы биліктің реформалануы, мемлекеттік ғылым академиясын құру, қазақстандық тауар өндірушілерге салықты азайту, әйелдердің зейнеткерлік жасын 55 жасқа дейін төмендету, биліктің заң шығарушы және атқарушы органдарындағы әйелдердің өкілдігін арттыру, Орталық Азия елдерінің мамандарын даярлайтын мемлекеттік университет құру, табысы шектеулі, физикалық мүмкіндіктері шектеулі адамдарға, зейнеткерлер мен ардагерлерге лайықты өмір сүру, жас отбасыларды қолжетімді және сапалы баспанамен қамтамасыз ету бағдарламасын қабылдау, мемлекеттік қазақ тілі академиясын құру және арнайы «Ана тілі» мерекесін ұйымдастыру және т.б.. Өзінің үгіт-насихатында ол көптеген реформаларды ұсынды және мемлекеттің жұмысын толықтай өзгертуді жоспарлады.
Ғани Қасымов Фейсбук әлеуметтік желісінде жұмыс істеп, БАҚ-та жарияланған материалдарды өз парақшасында жариялап, басқа қолданушылардың хабарламаларына жылдам жауап беріп, кандидаттардың ішінде ең белсендісі болды. Науқанның соңғы аптасында оның әлеуметтік желідегі «достарының» саны 1700-ден 1800-ге дейін өсті. MediaNet халықаралық журналистика орталығы сарапшыларының пікірінше, «Патриоттар партиясының көшбасшысы таңдауын электораттың озық либералдық бөлігінің (Фейсбук қолданушыларының өздері) пайдасына жасады, бұл оның рақымшылық және құқық қорғаушы Евгений Жовтис пен журналист Рамазан Есергеповті босатуын айтып кетті.
Дереккөздер
Санат:Қазақстандағы президент сайлаулары
Алкалоидтар
thumb Алкалоидтар — (alkali – сілті және eіdos – түр) — құрамында азот атомы бар табиғи текті органикалық негіздер; құрамында азоты бар сілті қасиетті органикалық зат; улы және емдік қасиеттері бар. (хинин кофеин никотин эфедрин анабазин т.б.). Қазіргі уақытта өсімдіктерден мыңдаған алкалоидтар бөліп шығарылған. Алкалоидтардың көбі жабықтұқымдылардың арасында кеңінен таралған. Әсіресе олармен көкнәр, алқалар, сарғалдақтар, бұршақтар, алабота, күрделігүлділер тұқымдастары бай.
Дереккөздер
Санат:Алкалоидтар Санат:Токсикология Санат:Фармакология
Депозитарий
Депозитарий (deposіtaіre– сақтауға зат берілген тұлға, сақтаушы) – салымшы, салым ақша салушы; депозиттер сеніп тапсырылған заңды немесе жеке тұлға, Бағалы қағаздар нарығына кәсіпқой қатысушы, депозитарлық қызметті жүзеге асырушы заңды тұлға. Депозитарий ең алдымен соманы қазынашылықтың пайдасына немесе меншікті операциялар үшін қабылдауға мемлекет уәкілеттік берген банкілер мен басқа да несие-қаржы мекемелері. Айталық‚ инвестициялық қордың депозитарийі – бағалы қағаздармен‚ соның ішінде жекешелендіру чектерімен‚ қорға тиесілі ақшалай қаражатпен операцияларды жүзеге асыратын‚ қордың осы мүлкінің қозғалысы есебін жүргізетін және инвестициялық қор мен депозитарий арасында жасасылған басқа да атқарымдарды жүзеге асыратын банк немесе заңды тұлға. Депозитарий термині халықаралық көп тарапты шарттың түпнұсқа мәтінін сақтаушы мемлекет немесе халықаралаық ұйым деген мағынада да қолданылады. Бұл ретте депозитарийді халықаралық шартқа қатысушы мемлекеттер айқындайды. Бекіту грамоталары‚ қосылу туралы мағлұмдамалар‚ бір мемлекеттің екінші мемлекетке өзара жасалған шартының күшін тоқтату туралы хабарламалары және шартқа қатысты басқа да құжаттар депозитарийге өткізіледі.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Құқық Санат:Заң
Тий-Маннвиль
Тий-Маннвиль (Thil-Manneville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Дьеп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,78 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76690, пошта индексі — 76730.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 537 адамды құрады. Халық тығыздығы — 79,2 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Турун-Андзи
Турун-Андзи — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кос-Ю өзенінің оң жағалауынан 0,1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 35 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Трепча-89
«ФК Трепча’89» (Klubi Futbollistik Trepça'89) — Косовоның Косовска-Митровица қаласындағы футбол клубы, 1945 жылы құрылған.
Сілтемелер
Санат:Косово футбол клубтары Санат:1945 жылы құрылған футбол клубтары
Гүлнәфис Баязитова (Сәбитова)
Гүлнәфис Баязитова (Сәбитова) - (4.12.1917, Орынбор облысы Түзтөбе қ. - 7.5.1987, Алматы) - қобызшы, Қазақстанның халық артисі (1959). Жастайынан түрлі музыкалық аспаптарда ойнап, қазақ, татар, орыс әндерін айтады. Көркемөнерпаздар үйірмелеріне қатыса жүріп, Қазақ филармониясына қабылданады (1935). Л.Мүхитовтан домбыра тартуды, Ж.Қасымовтан қобызда ойнауды меңгереді. 1935 ж. қаңтар айында филармония құрамындағы Қазақ халық аспаптар оркестріне қабылданып, кейін ұзақ жылдар бойы оның жетекші концертмейстері міндетін атқарды. Жастар мен студенттердің 3-халықар. фестивалінің лауреаты (Бухарест, 1953). Халықтың әндері мен күйлерін, Қазақстан композиторлары мен Батыс Еуропа классиктерінің туындыларын оркестрдің сүйемелдеуімен орындай жүріп, өз алдына жеке қонцерттерде берді. Концерттік репертуарында "Былқылдақ", "Қараторғай", "Ақ Зейнеп", "Япурай", т.б. халықтық шығармалар мол болды. Баязитова қобызда ойнау өнерінің тәсілдерін байытып, дәстүрлі музыкалық аспаптың мүмкіндіктерін арттырды. "Еңбек Қызыл Ту" орденімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1917 жылы туғандар Санат:1987 жылы қайтыс болғандар Санат:Қобызшылар Санат:Қазақстан халық әртістері
Лукьяновка (Жрака тармағы)
Лукьяновка — Ресейдегі өзен. Рязань облысы, Тула облысы, Липецк облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Жрак өзенінің оң жағалауынан 4,6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Проня бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Интерфейстік модуль
Интерфейстік модуль (Интерфейсный модуль; interface module) — басқа желімен немесе басқа стандартты, хаттамасы немесе қатынас қүру әдісі бар абоненттік машинамен оның әрекеттестігін жасақтайтын есептеу желісінің логикалық элементі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Аштық ойындары (трилогия)
Аштық ойындары (The Hunger Games) — Сьюзен Коллинз жазушының трилогиясы. Осы трилогияға мынадай романдар кіреді: «Аш ойындар» 2008 жыл, «И вспыхнет пламя» 2009 жыл және «Сойка-пересмешница» 2010 жыл. Кішкентай уақыттың ішінде осы кітап бестселлер болып кетті, бірінші екі роман екі жылдай АҚШ территориясында тез сатылатын кітаптар болып саналды. Lionsgate компаниясы осы трилогияның барлық бөліктерің сатып алды,бірінші роман бойынша өткен дүниежүзілік премьера 12 наурызда 2012 жылда өтті, екінші роман бойынша - 11 қарашада 2013 жылда, ал қалған романдарына 2014 жылдың қарашасына жоспарлады.
Санат:Романдар
Науаи атындағы көше (Алматы)
right|thumbКөшеге өзбек ақыны, ойшыл, мемлекет қайраткері Низамаддин Мир Алишер Науаидің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 21.08.1974 №332Б шешімі) берілген. Низамаддин Мир Алишер Науаи (1441-1501) Гератта дүниеге келген. Ол Хусейн Байкара сұлтанның уәзірі бола жүріп, ғалымдар мен өнер адамдарына қамқорлық еткен. Науаи шығармашылықтың шыңы - «Ләйлі мен Мәжнүн», «Фархад пен Шырын», «Жеті ғаламшар», «Ескендір қамалы» поэмаларынан тұратын «Пятерица» («Хамса», 1483-85) еңбегі. Ол «Қос тілдің шайқасы» (1499) кітабында әдеби түркі тілін қорғайды. Өзбек және басқа да түркі тілді әдебиеттің дамуына оң ықпал еткен.Көше Әуезов, Бостандық аудандарында орналасқан. Жандосов көшесінен басталып, әл-Фараби даңғылына дейінгі аралықта созылып жатыр. Бұрынғы атауы - Вишневская көшесі. Көшенің ұзындығы - 2350 метр
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Жапонша Уикипедия
Жапонша Уикипедия (ウィキペディア日本語版) — Уикипедияның жапон тіліндегі бөлімі. Ол 2001 жылдың наурызынан бастап жұмыс жасап келеді.
Санақ
2023 жылдың 1 күніне сәйкес Жапонша Уикипедияда  мақала бар. қатысушы тіркелген, олардың соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны -.
Жапонша Уикипедия барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (.September.2023 яғни бүгінгі көрсеткіш).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Уикипедия бөлімдері *
Алту-Гарсас
Алту-Гарсас (Alto Garças) — Бразилиядағы муниципалитет, Мату-Гросу штатында орналасқан. Оңтүстік-шығыс Мату-гросу мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алту-Арагуая экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 132 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3 660,387 км² шамасында. Халық тығыздығы — 2,3 адам/км².
Малык-Манастир (Ямбол облысы)
Малык-Манастир (Малък манастир) — Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 522 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямбол облысының елді мекендері
Үлкен Лип
Үлкен Лип — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вогулка өзенінің оң жағалауынан 15 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сылва бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
NGC 4650
NGC 4650 — Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика.
Үлкен Лип
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
NGC 4650
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Сынкулима
Сынкулима — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік Кельтма өзенінің сол жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Реактивті қондырғы
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Үлкен Сулага
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чумыш. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Жүкаяқ
Қысқаша мәлімет
Жүкаяқ– дәстүрлі қазақ қоғамында қолданылған, сандықтың астына қойылатын жиһаз. Ағаштан жасалады, төрт аяғы болады. Жүқаяқтың беті металмен қапталып, әр түрлі өрнектермен әшекейленген.
Дереккөздер
Санат:Қоғам
Гальегос-де-Собринос
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 77 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 43 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 37 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авила елді мекендері
Инчиза-ин-Валь-д'Арно
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5967 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 226 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 27 км² шамасында. Пошта индексі — 50064.
Елді мекеннің қамқоршысы — святой Александр.
Курруш (Ботикаш)
Курруш (Ботикаш) (Curros (Boticas)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Ботикаш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 87 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,08 км² шамасында. Халық тығыздығы — 7,2 адам/км².
Инчиза-ин-Валь-д'Арно
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Курруш (Ботикаш)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Кальчирбуран
Кальчирбуран — Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Жаңа кальчир ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 314 адамды құрады. Пошта индексі — 453474, ОКАТО коды — 80205831002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Әбубәкір Әбентаев
Әбубәкір Әбентаев (1924-1976), Мұхтар Әуезовтің кейіпкері. Көп жылдар Оңтүстік Қазақстан облысында аудандық партия, кеңес қызметінде болған. «Өскен өркен» романының 4-тарауында қыстың қақаған боранында қалған малшыларды құтқарысушы Ноян (ол кезде Шаян, қазір Бәйдібек) ауданы басшыларының бірі ретінде кейіптелген. Романда аудандық партия комитетінің 2-хатшысы Есентаев деп суреттелген. Әбубәкір  «Өмір шындығы - өміршең» деген естелігінде еліміздің оңтүстік өңіріне шығармашылық сапармен келген Әуезовпен қалай танысқанын, ұлы жазушының ашық-жарқын, ақ көңіл, аңқылдаған мінезін айта келіп: деген журек тебіренісін білдірген.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Морфологиялық жылысу
Морфологиялық жылысу — тілдің даму барысында кейбір сөздердің құрамындағы морфемалардың алғашқы жігі өзгеріп, бірінің ды- быстық элементтерінің екіншісіне ығысуы. Морфологиялық жылысу — сөздердің түбір тұлғасы мен қосымшаларының арасында болатын құбылыс. Морфологиялық жылысу екі түрде кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі
IC 1048
IC 1048 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52564, UGC 9483, MCG 1-37-51, ZWG 48.4, IRAS14404+0506.
Сыртқы сілтемелер
IC 1048 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Сэйнт Пол (Миссури)
Сэйнт Пол (St. Paul) — Миссури штатының Сент-Чарльз округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 17.4 км². FIPS коды — 29-65108.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 1,634 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Сент-Чарльз округы (Миссури)
Оразақ Смағұлұлы
Оразақ Смағұлұлы (1 қазан 1930 жылы туған, Қостанай облысы, Меңдіқара ауданы) — ғалым-антрополог, тарих ғылымдарының докторы (1984), Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым және техника қайраткері (1998), ҚР ҰҒА академигі (2003).
1955 ж. ҚазМУ-ды (қазіргі әл-Фараби атындағы ҚазҰУ) бітірген. 1959-1961 ж. КСРО ҒА Этнография институтының аспиранты, 1961 жылдан Қазақстан ҒА Тарих, археология және этнография институтының ғылыми қызметкері. Олардың ұйымдастыруымен 36 экспедициялық және далалық зерттеулер жүзеге асырылды. Оның ішінде үнді-кеңес (1974-1975), қазақ-моңғол (1991 — 92) және қазақ-италия (1993-94, 2002-2004), т.б. антропологиялық экспедициялар болды. Ол Қазақстан мен Қырғызстанның биік таулы аймақтарына бейімделу мәселелерін аймақтың этноүрдістерімен байланыстыра зерттейтін халықаралық ғылыми жобаға жетекшілік етті. 200-ден астам ғылыми еңбектің авторы, оның 20-ға жуығы АҚШ, Жапония, Қытай, Үндістан, Түркия, Италия, Германия, Франция, Дания, т.б. шет елдерде жарық көрді. Еңбектерінде қазақтардың генофондының біркелкілігі, 4 мыңжылдық тарихы жайлы ғылыми пікірлер тұжырымдалды. Ш. Ш. Уәлиханов атындағы сыйлықтың иегері (1990).
Баласынан белгілі тек бір қызы бар, Айнагүл Смағұлова.
Өзінің мұғалімдері деп Виктор Бунакты, Яков Рогинский және Георгий Дебетсті атап кетеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақстан антропологтары Санат:Қазақстан тарихшылары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Тарих ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Жүк
Жүк – 1) көлікпен тасымалданатын заттардың (тауарлардың, еңбек құралдарының, т.б.) жалпылама атауы. Тасымалға Жүк өткізуші және Жүк құжатында жөнелтуші ретінде көрсетілген ұйымды, тұлғаны Жүк жөнелтуші, ал Жүк жөнелтушінің көрсетуімен Жүк берілуге тиіс ұйымды, тұлғаны Жүк алушы деп атайды; 2) акциялардың сатып алу мен сату бағасының арасындағы айырма. Ашық тұрпатты инвестициялық қорлары бар инвестициялық компания акцияларының болжалды бағасының негізгі құрал-жабдық бағасынан тыс бөлігі. Сатудан түскен комиссиялық алымды және бөлу тәртібімен есептелген басқа да барлық шығындарды қамтиды. Әдетте, бұл айырма акцияларды сату кезінде емес‚ сатып алу кезінде ғана есептеледі; 3) дәстүрлі қазақ қоғамында көші-қон кезінде көлікке артылатын үй мүліктерін де “Жүк” деп атаған.
Ұзын жүк
Ұзын жүк- ұзын жүктерді тасуға арналған арнайы автопоезбен тасымалданатын арнайы бірданалық жүк (мысалы, кұбырлар,ағаштар).
Ірі көлемді жүк
Ірі көлемді жүк - аса ауыр жүктер тасмалдайтын, автопоезбен тасымалданатын ауырлығы 25-тен 600-1000 т-ға дейінгі арнайы бір дана жүк.
Тиелген жүк
Тиелген жүк - данасын бір-бірлеп санамай, ақтара тиеуді және лақтырып түсіретін жүк.
Құйылатын жүк
Құйылатын жүк- цистернада немесе басқа герметикалық сыйымдылықтарда тасымапданатын жүк.
Салалық жүк
Салалық жүк - белгілі бір халық шаруашылығына тән, тасымалданатын өнім.
Өнеркәсіптік жүк
Өнеркәсіптік жүк-салалық өнеркәсіптің бір даналы жүгі (мысалы, білдектер, оларға керекті бөлшектер).
Ауылшарушылық жүк
Ауылшарушылық жүк- салалық тиелген, құйылатын немесе бір даналы таралық жүк - ауыл-шаруашылығының өнімі (мысалы,бидай, сүт, жемістер).
Тез бұзылатын жүк
Тез бұзылатын жүк- ұзақ мерзімді сақтауға келмейтін және цистерналарда немесе рефрижераторлармен тасымапданатын арнайы құйылатын немесе бір даналық жүк (мысалы, сүт, жемістер).
Арнайы жүк
Арнайы жүк- арнайы жүк, оны тасымалдау үшін автопоездар немесе арнайы шанақ қажет.
Құқрылыс жүгі
Құрылыс жүгі - құрылыс салаларының (мысалы, құм, киыршық тас, бетон, асфальт) тиелген немесе құйылатын салалық жүгі.
Жекеленген қүрылыс Жүгі
Жекеленген құрылыс жүгі - ғимараттардың, құрылыстардың бөлшектерінен (мысалы, фермалар, балқалар, қабырға панельдер) тұратын арнайы жекеленген жүк.
Жекеленген жүк
Жекеленген жүк- сан мен салмақ  бойынша тарамен және тарасыз тасымалданатын жүк.
Теңгеруші жүк
Теңгеруші жүк- шинамен доңғалақтың динамиқапық немесе статикалық дебалансын жою үшін доңғалақ шеңберіне қойылатын белгілі массадағы бөлшек.
Жүк айналым
Жүк айналым - көліктік өнім өлшемі көлікпен белігілі бір уақыт ішінде атқарылған немесе атқарылатын жұмыс мөлшері, өлшемі тонна-километр (ткм).
Жүк көтергіштік
Жүк көтергіштік- көліктік құралдың, белгілі-бір салмақтағы жүкті тасымалдауға қабілеттілігі.
Көлік құралының номиналды жүк көтергіштігі
Көлік құралының номиналды жүк көтергіштігі - көлік кұралының техниқалық сипаттамасында көрсетілген бір уақытта тасымалданатын жүктің массасы.
Көлік құралының меншікті жүк көтергіштігі
Көлік құралының меншікті жүк көтергіштігі - көлік құралының жүк көтергіш күшінің өзіндік массасына қатынасы.
Жүктасқыны
Жүктасқыны – көліктік өнім өлшемі, көлікпен белгілі-бір уакытта, бір бағытта тасымалданған жүктің мөлшері, өлшемі тонна.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі Санат:Физика Санат:Транспорт
การรถไฟแห่งประเทศไทย
Хиршбах (Аустрия қауымы)
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 598 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 7.89 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GD, ресми идентификациялық коды — 3 09 17.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Виллибальд Мюллер (АСДП) саналады.
Аустралия доллары
Аустралия доллары (таңбасы: $; коды: AUD) — Аустралия Одағының валютасы, сонымен қатар Кристмас, Кокос және Норфолк аралдарында және Кирибати, Науру және Тувалу тәуелсіз тынық мұхит мемлекттерінде қолданылады. 100 центке бөлінеді. Әдетте доллар таңбасымен ($) қысқартылады, бірақ басқа да белгілеу нұсқалары бар: A$, $A, AU$ и $AU.
Хиршбах (Аустрия қауымы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Аустралия доллары
1988 жылдан бастап банкноталарды шығару үшін қағаз емес, арнайы жіңішке пластик қолданылады.
Тарихы
Жаңа ұлттық валютаны енгізуді Аустралияның резервтік банкі 1960 жылы бастамашылық етті. Ұзақ уақыт бойы елде жаңа ақша белгісінің макеттерін әзірлеу және дайындық жұмыстары жүргізілді. Осы уақыт ішінде валютаның аталуы бойынша мыңнан астам ұсыныс жасалды. 1965 жылы Аустралия премьер-министрі Роберт Мензис «the royal» деген атауын ұсынды. Бірақ бұл ұсыныс халық арасында қолдау алмады, сондықтан валюта доллар деп аталды. Трейдерлер жаргонында Аустралия доллары «оззи» (aussie - аустралиялық) деп аталады.
1988 жылы алғашқы платикалық банкнота шығарылды.
Мәнеттер
1966 жылы құны 1, 2, 5, 10, 20 және 50 центті мәнеттер айналымға енгізілді. Бір долларды мәнет 1984 жылы шығарылды, ал екі долларды мәнет — 1988 жылы. Құны 1 және 2 центті мәнеттер айналымға 1991 жылы, 1 долларлы банкнота 1984 жылы, ал 2 долларлы - 1988 жылы енгізілді.
Барлық мәнет тәріздес Аустралия долларларында аверсте II Елизаветаның суреті бейнеленген және Австралия корольдік ақша сарайымен (Royal Australian Mint) шығарылады.
Аустралия үнемі құны 50 центті естелік мәнеттерді шығарады. Алғашқысы 1970 жылы Джеймс Куктың Аустралия құрлығының шығыс жағалауын зерттеуі үшін еске алу құрметіне арналып шығарылды. Кейін, мәнеттер 1977 жылы II Елизаветаның күміс мерей тойына, 1981 жылы Чарльз ханзадасының және Диана ханшайымның үйлену тойына, 1982 жылы Брисбенде өткен Достастық ойындарының құрметіне және т.б. оқиғаларға арналып шығарлыды.
Сілтемелер
Санат:Доллар Санат:Аустралия ақшасы Санат:Айналымдағы ақшалар Санат:Океания валюталары Санат:Кокос аралдары ақшасы Санат:Норфолк аралы ақшасы Санат:Рождества аралы ақшасы Санат:Херд және Макдональд аралдары ақшасы Санат:Кирибати ақшасы Санат:Науру ақшасы Санат:Тувалу ақшасы Санат:Ұжымдық және одақтық бірліктер Санат:Папуа - Жаңа Гвинея ақшасы
Красный Урал
Красный Урал — Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданы, Достық ауылдық округі құрамындағы ауыл.