cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эндокриноциттер
Эндокриноциттер (эндокриноциты); (endocrinocyti, грек, endon — ішкі, krino — бөлу, kytos — жасуша) — гормондарын организмнің ішкі сұйық ортасына (қан, лимфа, ұлпа сұйығы) шығаратын безді жасушалар. Эндокриноциттер — эндокринді бездердің паренхимасын құрайды. Жекеленген эндокриноциттер асқорыту (асқазан, ішек) және тыныс алу мүшелерінің кілегейлі қабықтарында, бүйрек денешігі құрамында кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Мұнайдоллары
Мұнайдоллары - мұнай ақшасы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Әлеуметтану Санат:Саясаттану
Жітіқара (тау)
Жітіқара – Қостанай облысы Жітіқара ауданында орналасқан тау. Жітіқара қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 25 км жерде, Тобыл өзенінің сол аңғарында. Етегінде Подгорный ауылы бар.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 349 м. Батыстан шығысқа қарай 8 км-ге созылып жатыр. Ені 4 км.
Геологиялық құрылымы
Тас көмір кезеңінің төменгі бөлігі жыныстарынан түзілген.
Өсімдігі
Қара топырағында астық тұқымдас өсімдіктер өседі. Етегі егін шаруашылығына пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Жітіқара ауданы таулары
Рашид Бакиров
Бакиров Рашид (29.7.1938 жылы туған, Жамбыл облысы Жамбыл ауданы Жалпақтөбе ауылы) – техника ғылым докторы (1997). Ташкент политехника институтын (1961) бітірген соң еңбек жолын Қарағанды машина жасау з-тында құю цехының мастері, аға технолог-инженер болып істеді. Мәскеудегі жоғары техника училищесінің аспирантурасында оқыған (1964–1967). Қарағанды политех. ин-тында қызметтер атқарды. 1968 жылдан Тараз мемлекеттік университінде доцент, профессор, кафедра меңгерушісі. 1996 жылы «Теоретические и технологические основы ресурсосберегающих технологий получения литых деталей с применением холоднотвердеющих смесей на основе материалов Республики Казахстан» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Бакиров 100-ге жуық ғыл. жарияланымның, оның ішінде 2 монография, бірнеше оқулықтың авторы.
Жан Батист Ламарк
Жан Батист Пьер Антуан де Моне Шевалье Ламарк (1.8.1744, Базантен, Франция, Пикардия провинциясы — 18.12.1829, Париж) — француз жаратылыстанушысы, ең алғаш эволюциялық теорияның (Ламаркизм) негізін қалаған ғалым, Париж ғылым академиясының мүшесі (1783).
Зоопсихологияның негізін салып “Биология” терминін енгізген (1802). 1778 ж. 3 томдық “Франция флорасы” еңбегі жарық көрді. Бұл еңбегінде ол бірінші рет өсімдіктерді анықтаудың дихотомиялық принципін ұсынды. Ламарк алғаш рет (1794) жануарларды омыртқасыздар мен омыртқалылар деп бөліп, ғылымға “омыртқасыздар” ұғымын енгізді. “Омыртқасыздар жүйесі” (1801), “Омыртқасыз жануарлардың табиғи даму тарихы” (1815 — 1822) деген еңбектері омыртқасыздар зоологиясының дамуына үлкен ықпал етті. “Зоология философиясы” (2 томдық, 1809 ж.) еңбегінде Ламарк жануарлар әлемін 14 класқа және 6 “сатыға” бөлуді ұсынды. Ол бірінші болып буылтық (сақиналы) құрттар, моллюскілер мен буынаяқтылардың бір-біріне жақындығын көрсетті. Осы еңбегінде алғаш рет біртұтас эволюция теориясын жариялады. Ол түр тұрақтылығы ілімін жоққа шығарды, оның пікірінше жануарлар мен өсімдіктер әлемінің көп түрлілігінің барлығы дерлік алуан түрлі сыртқы факторлар әсерінің нәтижесінде түрлердің өзгеруінен пайда болады.
Өмірбаяны
1744 жылы 1 тамызда Базантен қаласында (Сомма (департамент)) кедей дворяндардың отбасында дүниеге келген. Ол ескі, бірақ ұзақ уақыт кедей отбасына жататын және отбасында он бірінші бала болған. Оның ата-бабаларының көпшілігі әкесі де, анасы да әскери болған. Оның әкесі мен үлкен ағалары да әскерде қызмет етті. Бірақ әскери мансап отбасында жоқ қаражатты қажет етті. Ламарк иезуит колледжіне рухани дәрежеге дайындалу үшін берілді. Колледжде ол философиямен, математикамен, физикамен және ежелгі тілдермен танысты. 16 жасында Ламарк колледжден кетіп, жеті жылдық соғысқа қатысқан белсенді армияға ерікті болды. Шайқастарда ол ерекше батылдық танытып, офицер дәрежесіне дейін көтерілді.
Жиырма төрт жасында Ламарк әскери қызметтен кетіп, біраз уақыттан кейін Парижге медициналық оқуға келді. Оқу кезінде оны жаратылыстану ғылымдары, әсіресе ботаника қызықтырды.
Жас ғалымға талант пен күш-жігер берілмеді, ал 1778 жылы ол "француз флорасы" атты үш томдық еңбек шығарды (фр. «Flore française»). Оның үшінші басылымында Ламарк өсімдіктерді жіктеудің екі немесе аналитикалық жүйесін енгізе бастады. Бұл жүйе кілт немесе детерминант болып табылады, оның принципі өзіне тән ұқсас белгілерді салыстыру және бірқатар қарама — қарсы белгілерді біріктіру, осылайша өсімдіктердің атауына әкеледі. Қазіргі уақытта өте көп қолданылатын бұл дихотомиялық кілттер маңызды қызметтер көрсетті, өйткені олар көптеген адамдарды ботаникамен айналысуға шақырды.
Кітап оған даңқ әкелді, ол ең ірі француз ботаниктерінің қатарына кірді.
Бес жылдан кейін Ламарк Париж ғылым академиясының мүшесі болып сайланды.
Француз революциясы кезіндегі Ламарк
1789-1794 жылдары Францияда Ұлы француз революциясы басталды, оны Ламарк мақұлдаумен қарсы алды (BSE — ге сәйкес - "жылы қарсы алды"). Ол француздардың көпшілігінің тағдырын түбегейлі өзгертті. Грозный 1793 жылы Ламарктың тағдырын күрт өзгертті. Ескі мекемелер жабылды немесе қайта құрылды.
Ламарктың биология саласындағы ғылыми қызметі
1793 жылы Ламарктың ұсынысы бойынша ол жұмыс істеген корольдік ботаникалық бақ табиғи тарих мұражайы болып қайта құрылды, онда ол жәндіктер, құрттар және микроскопиялық жануарлар зоологиясы кафедрасының профессоры болды, Ламарк бұл кафедраны 24 жыл басқарды.
Елуге жуық жаста мамандықты өзгерту оңай болған жоқ, бірақ ғалымның табандылығы барлық қиындықтарды жеңуге көмектесті. Ламарк ботаника саласындағыдай Зоология саласындағы білгір болды.
Ламарк омыртқасыз жануарларды зерттеуге ынталы болды (ол 1796 жылы оларды "омыртқасыздар"деп атауды ұсынды). 1815 жылдан 1822 жылға дейін Ламарктың "Омыртқасыздардың жаратылыстану тарихы" атты жеті томдық еңбегі жарық көрді, онда ол олардың сол кездегі барлық белгілі тұқымдары мен түрлерін сипаттады. Егер Линней оларды тек екі класқа бөлсе (құрттар мен жәндіктер), онда Ламарк олардың арасында 10 класты анықтады (қазіргі ғалымдар омыртқасыздар арасында 30-дан астам түрді ажыратады).
Ламарк "биология" (1802 жылы) деген жалпыға бірдей қабылданған тағы бір терминді айналымға енгізді. Ол мұны неміс ғалымы Г. Р. Тревирануспен бір уақытта және оған қарамастан жасады.
Бірақ Ламарктың ең маңызды жұмысы 1809 жылы шыққан "Зоология философиясы" кітабы болды. Онда ол өзінің тірі әлем эволюциясы туралы теориясын баяндады.
Ламаркистер (Ламарктың шәкірттері) дарвиндік таңдау идеясын толықтыра отырып, бүкіл ғылыми мектеп құрды және "ең қолайлы өмір сүру", адам тұрғысынан, тірі табиғаттағы "прогреске ұмтылу".
Өзге жұмыстары
Ламарк ботаникалық және зоологиялық еңбектерден басқа геология, гидрология және метеорология бойынша да еңбектер жариялады. 1799 — 1810 ж. “Метеорологиялық жылнамалар” журналының 11 томын шығарды. 1802 ж. шыққан “Гидрогеология” деген еңбегінде сол кезеңде үстемдік еткен апат теориясына қарсы шығып, жер бетінің сыртқы факторлардың әсерлерінен біртіндеп өзгеру теориясын ұсынды. Ламарк тірі затты өлі заттан ажыратуға мүмкіндік беретін 10 белгіні ұсынды. Соның нәтижесінде жасушалық теорияның ашылуынан 20 жыл бұрын Ламарк тірі  заттың жасуша құрылысының жалпыға бірдей болатынын сипаттап берді. Сондай-ақ, адамның шығу тегі жайында да өз пікірін айтып, адамның дене құрылысы маймылға жақын деп көрсетті. Ламарктың эволюциялық ілімі Ч.Дарвинге үлкен әсерін тигізді. Ламарк палеонтология саласында да зерттеулер жүргізіп, 8 томдық “Париж аймағынан табылған қазба заттар туралы мемуарлар” (1802 — 1806) деген еңбегін жариялады. Өз заманында Ламарктың эволюциялық көзқарастары қатаң сыналып, толық мәнінде дәлелденбегендіктен кең тарала алмады.
Дереккөздер
Санат:1 тамызда туғандар Санат:1744 жылы туғандар Санат:Сомма департаментінде туғандар Санат:18 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:1829 жылы қайтыс болғандар Санат:Парижде қайтыс болғандар Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері Санат:Ботаникалық таксондар авторлары Санат:Зоологиялық таксондар авторлары Санат:Франция биологтары Санат:Эволюционистер Санат:Француз ғылым академиясының мүшелері Санат:Франция ботаниктері Санат:Франция жаратылыстанушылары
Педру Проэнса
Педру Проэнса Оливейра Авеш Гарсия (Pedro Proença Oliveira Alves Garcia; 3 қараша 1970 жыл, Лиссабон, Португалия) — 2003-15 жылдары қызмет жасаған португал футбол төрешісі. 2003 жылдан бері ФИФА төрешісі, төрешіліктен бос уақытында қаржылық консультент ретінде жұмыс жасайды.
Арна контроллері
Арна контроллері  (Контроллер канала; channel controller) — компьютерлік жүйелерде - мәліметтердің енгізу-шығару арналарын басқару құрылғысы; енгізу шығару арнасын басқаратын құрылғы.
Педру Проэнса
Карьерасы
Төрешілік карьерасын 18 жасында бастады. Португалияның жоғары дивизионындағы матчтарды 2003 жылдан басқара бастады. Халықаралық дебютін сол жылы Интертото кубогы матчтарына төрелік етуден бастаған.
Арна контроллері
Дереккөздер
Санат:Компьютерлік техника
Педру Проэнса
Карьерасы
2004 жылы желтоқсанда бірінші рет УЕФА кубогындағы матчтарға төрелік жасады (АЕК-Горица-1:0).
2012 жылғы Чемпиондар лигасының финалын ("Бавария"—"Челси"—1:1, пенальти-3:4) басқарды.
2012 жылғы Еуропа чемпионатының финалын басқарды. 2014 жылғы әлем чемпионатына барған төрешілердің бірі.
Сілтемелер
Санат:Футбол төрешілері Санат:1970 жылы туғандар Санат:Португалия футбол төрешілері
Қожахметұлы Кеңес
Қожахметұлы Кеңесбай (1.8.1938 ж.т., Алматы облысы Ұйғыр ауданы Сүмбе а.) – тарих ғылым докторы (1997), профессор (1999).
Ұлы жүздің Албан тайпасынан шыққан.
Гуманитарлық (1990) және Жаратылыстану (1991) ғылым академияларының академия ҚР Білім беру ісінің құрметті қызметкері (2001, 2009). ҚазМУ-ды (1961, қазіргі ҚазҰУ) және аспирантурасын (1967) бітірген. Мәскеу мемлекеттік университетті жанындағы Азия мен Африка елдері институттында (1964–65), Каир университеттінде (1966–67) стажер, ассистент, аға оқытушы, доцент, декан (1963–84); 1984–2003 жылдан кафедра меңгерушісі болып қызмет атқарды. 2003 жылдан профессор «Азия және Африка халықтары ынтымақтастық ұйымының қарулы ұлт-азаттық күрестерін қолдауы (1955–1975)» тақырыбында доктор диссертация қорғады. 10 томдық ҚазҰУ-да шығыстану ф-тін ашуға ат салысқан ғалымдардың бірі. «Қазақстан» ұлттық энциклопедиясының ғыл. кеңесшісі. 100-ден астам ғылым жарияланымның, 2 монографияның авторы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихшылары
Петтенаско
Петтенаско (Pettenasco) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Новара провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1367 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 187 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында. Пошта индексі — 28028.
Норспорт (Мэн)
Норспорт (Northport) — Мэн штатының Уалдо округіне жататын АҚШ қаласы.
Петтенаско
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Екатерина.
Норспорт (Мэн)
Қала тұрғындарының саны 1331 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 89.2 км² шамасында. FIPS коды — 23-52845.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Петтенаско
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Зоннеберг (аудан)
Зоннеберг (Landkreis Sonneberg) - Германия ауданы. Аудан орталығы — Зоннеберг қаласы. Аудан Тюрингия жерінде орналасқан. Жер аумағы 433 км² шамасында. Тұрғыны 60,3 мың адамды құрайды. Халық тығыздығы 139 адам/км². Ауданның ресми коды — 16 0 72.
Аудан 16 елді мекенге бөлінеді.
Қалалар мен қауымдар
(30 маусым 2010)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия аудандары
Технофобия
Технофобия - ( -техника, - қорқыныш) - техникалық прогресті теріс қабылдау, техникаға үміт артудан гөрі оның әкелер          қауіп-қатерін үрку, техниканы адамның тануы деп санау. Технофобия идеологиясы адамзатты жөн-жосықсыз тұтынушылық жолында техниканың құлы болып, соның бір тетігіне айналып кетуден сақтандырудан туындайды. Технофобия адамның жеке басының тұлғалық ерекшеліктерін техника жоққа шығарады деп үрейленеді. М.Голдман, Дж.Фостср, Д.Медоуз өздерінің Технофобиялық концепцияларында экологилық кризис себептерін ғылыми техникалық төңкерістен табады. Олар техиологиялардыд дамуын осы қазіргі деңгейден ары асырмау керек, тек сонда ғана әлемде табигат пен техника арасындағы тепе-тендікті ("глобальді теп-теңдікті") қалыптастыруға болады деп түсіндіреді.
Дереккөздер
Санат:Технология
IC 5042
IC 5042 — Тауыс шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65394, ESO 106-13, IRAS20434-6515.
Сыртқы сілтемелер
IC 5042 Санат:Тауыс (шоқжұлдыз)
Сапукая (Пара)
Сапукая (Пара) (Sapucaia (Pará)) — Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Оңтүстік-шығыс Пара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Реденсан экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 752 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 298,180 км² шамасында. Халық тығыздығы — 2,1 адам/км².
IC 621
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31196, ZWG 37.74, NPM1G +02.0248.
Сапукая (Пара)
Санат:Пара елді мекендері
IC 621
Сыртқы сілтемелер
IC 621 Санат:Sextans (шоқжұлдыз)
Большевик Алтая (газет)
Большевик Алтая - қоғамдық-саяси газет. Шығыс Қазақстан облысы және Өскемен қаласы партия комитеттерінің және еңбекшілер депутаттары облысы Кеңесінің органы ретінде 1939-53 жылы аралығында орыс тілінде шығып тұрган. Газеттің негізгі бағыты - Кенді Алтайдың халық шаруашылығы мен өнеркәсіп орындарын өркендету, маман жұмысшы және инженер кадрларын дайындау, еңбекшілерді майдан мұқтаждарын өтеуге жұмылдыру, соғыстан кейінгі халық шаруашылықтарын қалпына келтіру, тағы басқалары мәселелер.
Қаныш Сәтбаев «Минералдық байлықтар өлкесі» деген мақаласында (1947, 14 желтоқсан) «Халық шаруашылығын өркендетудің негізі ауыр өнеркәсіп болып табылады, ал ауыр өнеркәсіптің өркендеуі шикізат базасына, минералдық ресурстардың қаншалықты ашылғанына байланысты» деген тұжырымын ұсынады, Республикамыздағы фосфориттің дүниежүзілік қорын игеру жолдарына көңіл аударады. Ал «Қазақстан Ғылым академиясы - коммунизмнің ұлы құрылыстарына» деген мақаласында (1951, 11 сәуір) республиканың ғылым мекемелері мен ғалымдары алдында тұрған келелі міндеттерге тоқталады.
Осы жылдары Сәтбаев бейбітшілік жолындағы белсенді күрескер ретінде көрінді, радиодан сөйледі, митингілерге, конференцияларға қатысты. Газеттің 1951 жылғы 23 қыркүйектегі санында ғалымның «Бейбітшілікті жақтаушылардың Қазақстандағы республикалық конференциясында сөйлеген сөзі», ал 2 қазандағы санында «Бейбітшілік үшін» деген публицист, мақаласы жарияланған. Бұл - елін сүйген, халқына қадірлі, интернационалист ғалымның барлық елдер мен халықтарды бейбітшілікке, өзара ынтымақтастыққа, бауырластыққа шақырган жалынды сөзі.
Ғалымның конференциядағы сөзі осы газетпен қатар «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») және «Казахстанская правда» газеттерінің 23 қыркүйектегі сандарында жарияланған. Ал публицист. мақаласы «Советская Киргизия» газетінің 1951 жылғы 25 қыркүйектегі санында басылған.
Дереккөздер
Санат:Газеттер Санат:Қаныш Сәтбаев
Эндомизий
Эндомизий (endomysium, грек, endon — ішкі, mys — ет) — ет ұлпасы жасушалары (миоциттер) мен талшықтары (миосимпласттар) аралықтарында орналасып, оларды біртұтас етіп байланыстырып, мүшелердегі етті қабаттар мен бұлшықеттер будаларын түзетіп талшықты борпылдақ дәнекер ұлпасының жұқа қабаты. Талшықты борпылдақ дәнекер ұлпасының құрамындағы ретикулин талшықтары мен жіңішке коллаген талшықтары негіздік жарғақпен бірігіп, бұлшықет талшығы сарколеммасының және миоциттер плазмолеммасының құрамына кіреді. Эндомизий арқылы миосимпласттар мен миоциттерді қоректік заттармен қамтамасыз ететін қан тамырлары және олардың жұмысын реттейтін жүйкелер өтеді. Эндомизий жүрек миокардтындағы кардиомиоциттер аралықтарында да болады.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Тальмессинг
Тальмессинг (Thalmässing) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Орталық Франкония әкімшілік округіне бағынады. Рот ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 5200 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 80,57 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 5 76 148. Муниципалитеттің басшысы — Георг Кюттингер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Хэйбидэ-Паюта
Хэйбидэ-Паюта — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тазов кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Надым өзені өзені су алабының шығыс шекарасынан Пур өзені су алабының солтүстік батыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Заттың күйлері
Заттың күйлері және оларды молекулалықинетикалық көзқарас негізінде түсіндіру
Температураның өзгеруіне байланысты зат үш түрлі күйде: қатты, сұйық және газ күйлерінде бола алады. Әр түрлі күйдегі заттың қасиеттері де түрліше болады. Бөлме температурасында (+20°С) сынаптан өзге металдар қатты күйде болса, ауадағы көптеген газдар қатты күйге минус (-270°С) температура шамасында ауысады. Жер бетінде температура негізінен +40°С-дан -50°С-ка дейін ауытқиды. Мұндай температурада азот, оттегі, сутегі сияқты заттар тек газ күйінде болатындықтан, оларды газдар деп атап кеткен. Ал газ да өте төменгі температурада сұйық және қатты күйге өте алады. Мысалы, Жерге карағанда Күннен әлдеқайда алыс орналаскан Сатурн, Уран,Нептун планеталары жағдайында жоғарыда аталған газдар сұйық және қатты күйде болады. Ол планеталарда температура өте төмен шамаға (-270°С) жетеді. Бөлме температурасында сынап буланады, ал -30°С-та қатады. Сұйық сынап, әсіресе, оның буы денсаулыққа аса қауіпті. Сондықтан сынабы бар аспаптармен жұмыс жасағанда айрыкша сақтық керек. Егер сынапты төгіп алғандай жағдай туса, міндетті түрде арнаулы қызмет орындарына айтып, кауіпсіздендіру шараларын шұғыл жүргізу қажет.
Хэйбидэ-Паюта
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Заттың күйлері
Әр күйдегі молекуланың қасиеті
thumb|300 px|Диборан молекуласыB 2H6. Әр күйдегі заттардың молекулалары да әр түрлі әрекеттеседі. Осыған байланысты олардың касиеттері де өзгеріп отырады. Мысалы, қатты күйдегі денені қысып сығу немесе тартып созу өте қиын. Ол өзінің пішінін де, көлемін де өзгертпей, сақтайды. Көптеген денелер қатты күйге ауысканда оны құрайтын молекулалар (атомдар) кристалдық тop құрайды.
Дененін созылуға да, сығылуға да қарсылық жасап, пішіні мен көлемін сақтауы олардың молекулаларының арасындағы өзара әрекеттесу күштері арқылы түсіндіріледі. Молекулалардың арасында тартылыс күші де, тебіліс күші де болады. Белгілі бір rO ара қашықтықта молекулалардың арасындағы тартылыс күші тебіліс күшін теңгереді. Ал молекулалардың ара қашықтығы rO-ден кіші болса (r<rO), онда олардың арасындағы тебіліс күші тартылыс күшінен үлкен болады. Сөйтіп, қатты денені сығу қиындай түседі. Кері жағдайда, яғни r>rO болса, онда молекулалардың арасындағы тартылыс күші тебіліс күшінен артық болады да, қатты денені созу қиынға түседі.
Пішіні мен көлемін сақтау - қатты денеге тән қасиет.
Сұйық күйдегі дене өзінің пішінін оңай өзгертеді, бірақ көлемін сақтайды. Сұйық құйылған ыдыс пішінін қабылдайды. Аққыштық, көлемін сақтау және пішінін оңай өзгерту - сұйыққа тән қасиет. Сұйықтың бұл қасиеті күрделі пішінді металл бұйымдарын жасауға пайдаланылады. Ол үшін балқыған металды, арнайы жасалған қалыптарға құйып, катырады. Сұйықтың молекулалары қатты денелердің молекулаларына карағанда бір-бірінен алшақ орналасады. Сондықтан олардың арасындағы тартылыс күштері де, тебіліс күштері де қатты денелерге қарағанда кем болады. Сөйтіп, сұйық оңай ағады, оңай бөлінеді. Соған қарамастан сұйықтың көлемін өзгерту өте қиын. Өйткені сұйықтардың молекулалары да белгілі бір rO ара қашықтықта тартылыс күші мен тебіліс күштерінің тепе-теңдігін сақтауға тырысады. Шыны молекулалары ретсіз орналасқандықтан, оның құрылысы кристалл қатты денеден гөрі сұйық молекулаларының орналасуына ұқсас. Молекулалары белгілі бір ретпен қайталанып орналасатын денелер — кристалл денелер, ал молекулалары ретсіз орналасатындары — аморф денелер деп аталады. Шыны аморф денеге жатады. Сұйықтар сияқты шыны молекулалары да аққыш келеді. Бірақ оның аққыштығы өте баяу жүреді. Міне, сондықтан тік қалпында өте ұзақ сақталған шынылардың төменгі жағы бірте-бірте қалыңдай түседі.
Дененің газ күйіндегі молекулалары оның басқа күйлеріне қарағанда тіптен алшақ орналасады. Сондықтан газ молекулаларының арасындағы тартылыс күші де, тебіліс күші де іс жүзінде білінбейді. Оның молекулалары ретсіз үздіксіз қозғала отырып, берілген көлемнің барлық бағытына тарайды.
Ауа
thumb|340px|Газ [[Азот Оксиді(IV)|NO2]] Ауа — әр түрлі газдардың қоспасы. Ауаның бар екенін, оның газ молекулаларынан тұратынын тыныстап дем алғанда, жел соққанда, жүйрік атпен жүйтки шапқанда сезінеміз. Ауаның бар екенін тәжірибе жасап та байқауға болады. Мысалы, суға шыны стақанды немесе басқа бір ыдысты төңкеріп батыратын болсақ, олардың көлемін су толық толтырмайды. Бұдан ыдыстың «бос» көлемі басқа бір затпен толы екеніне көзіміз жетеді. Ол зат - ауа, дәлірек айтсақ, ауа құрамындағы әр түрлі газдар: мысалы, азот, оттегі, судың буы, т. б. заттар. Ал енді суға төңкеріліп батырылған ыдыстың түбі тесік болса, онда ыдыстың іші бірте-бірте суға толады. Оның себебі: ыдыстың көлемін алып тұрған ауа тесік арқылы сыртка шығады да, оның орнын су басады.
Дереккөздер
Санат:Физика
Гимбап
thumb|300px|Гимбап Гимбап немесе Кимбап - корей асханасының аса танымал тағамдарының бірі, буланған ақ күріштен (бап) және көптеген басқа ингридиенттер қосылып "гимға (кептірілген балдыр) оралады, мәзір дастарханға жылы күйінде бір тістейтіндей үзім болып ұсынылады.
Гимбапты данмуджи немесе кимчимен қосып береді, көбіне табиғатқа серуенге шыққанда, таза ауада немесе кішігірім таңғы асқа жейді. Жапониялық күрішпен жасалатын сушидын көптеген түрінің бірі - макизушиға ұқсайды, бірақ өзгеше келген. Гимбап компоненттерінің ішіне ең бастысы күріш, ет және тағы да басқа аққуызға толы ингридиенттер көкөністер: тұздалған, қуырылған және жас көкөністер кіреді. Дәстүрлі Гимбап аздап тұздалып күнжіт майымен қуырылып, балық,танқышаян еті, жұмыртқа және/немесе сиыр етінің қабырғасы сияқты танымал ақуыз қоспаларымен жасалынады. Көкөністері көбіне қияр, саумалдық, сәбіз және данмуджи (ашытылған тұрып) қосылады. Содан соң Гимбап оралып, айтылғандай бөлшектеліп данмуджимен беріледі.
Санат:Күріш негізіндегі корей тағамдары
Спартак (стадион, Семей)
Спартак стадионы — Семей қаласында орналасқан көпфункционалды стадион. 2015 жылға дейін "Спартак" (Семей) клубының өз алаңындағы кездесулерін өткізетін аренасы болды.
Сипаттамасы
1966 жылы 8 шілдеде ашылды. Алаңның көлемі 105х68. Табиғи көгал отырғызылған. Екі жағында трибунасы, жүгіру жолдары бар. Сыйымдылығы 8000 адам.
2013 жылы қазақ футболының 100 жылдығына орай күрделі жөндеуден өтті. Оған 25 млн. теңге бөлінді.
Дереккөздер
Санат:Стадиондар Санат:Қазақстан стадиондары
Қосүңгір
Қосүңгір (I, II) – ежелгі қоныстар орны.
Пошта индексі
thumb|190px|[[КСРО маркасы (1977): хат және конвертте пошта индексін жазу үлгісі ]] thumb|190px|[[КСРО маркасы (1977): хаттарды автоматты сұрыптау ]] Пошта индексі — хат тасымалдау ісін (корреспонденция) сұрыптауды жеңілдету мақсатында пошта мекенжайына қосымша жазылатын әріптер мен сандардың бірізділігі. Қазіргі кезде ұлттық пошта қызметтерінің көпшілігі пошта белгілемесін қолданады.
Тарихы
Алғаш рет КСРО-да 1932 мен 1939 жылдар аралығында «Индекс» деген атаумен қолданыла бастады. Ол кезде «сан—әріп—сан» түріндегі код түрінде болды, мысалы, 12У1, 14У8 және т.с.с.
Қолданылуы
Әртүрлі елдердің пошта қызметтері, негізінен, пошта индекстерін рәсімдеу және орналастыру жөнінде әртүрлі ережелер қолданады.
Батулци (Ловеч облысы)
Батулци (Батулци) — Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ябланица қауымының құрамына кіреді.
Кіші Пыя
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Батулци (Ловеч облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 199 адамды құрайды.
Кіші Пыя
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Батулци (Ловеч облысы)
Пошта индексі — 5764. Телефон коды — 06997. ЕКАТТЕ коды — 2909.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ловеч облысының елді мекендері
Кіші Пыя
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Санте-Мария
Санте-Мария (Sante Marie) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Л’Акуила провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1304 адамды құрайды (2005). Халық тығыздығы 32,6 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 40 км² шамасында. Пошта индексі — 67067.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Quirico. Жыл сайынғы мерекесі — 14 шілде.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
Туннельдік эффект
Туннельдік эффект, туннельдену  — микробөлшектің толық энергиясы (туннелдену барысында өзгермейтін) бөгет биіктігінен төмен болған жағдайда оның потенциалдық тосқауылдан өтуі. Туннельдік эффект — классикалық механикада болуы мүмкін емес және толық қайшылық тудыратын, тек қана кванттық табиғатқа ие құбылыс.Толқындық оптикада туннельді эффекттің аналогы ретінде, геометриялық оптика тұрғысынан, толық ішкі шағылу болатын шарттарда, жарық толқындарының шағылу ортасына (жарық толқын ұзындығының шамасындағы ара қашықтығына) өтуі бола алады. Туннельдену эффектісі көптеген атомдық және молекулалық физикадағы, атомдық ядро, қатты дене физикасындағы және т.б. маңызды үрдістер негізі болып табылады. солға|thumb|[[Потенциалдық тосқауылға бағытталған электронды шоғырдың шағылуы және туннельденуі. Тосқауылдың оң жағындағы әлсіз дақ — тосқауылдан өткен электрондар. Түскен толқын мен шағылған толқын арасындағы интереференцияға назар аударыңыздар.]]
Қысқа түрдегі анықтамасы
Туннельдік эффектті анықталмағандық қатынасы бойынша түсіндіруге болады.Келесі түрдегі: өрнегі, координаты бойынша кванттық бөлшектің шектелуі кезінде,яғни х бойынша анықталғандығы өсуі кезінде, оның р импульсі анықталғандығы төмендейді. Кездейсоқ түрде \Delta p импульс анықталмағандығы бөлшекке тосқауылдан өту мүмкіндігін жүзеге асыратын энергия қосуы мүмкін. Осылайша, белгілі бір ықтималдылықпен кванттық бөлшек тосқауылдан өтіп кетуі мүмкін, ал бөлшектің орташа энергиясы өзгеріссіз қалады.
Тарихы және зерттеушілері
1928 жылы Георгий Гамов туннельдік эффект негізінде альфа-ыдырау теориясын ойлап тапты. Дәл сол жылы шығарылған Фаулер — Нордгейм заңы металлдан вакуумға автоэлектрондық эмиссияны (электронның беттік тосқауылдан туннельденуі) сипаттайды.
Дереккөздер
Санат:Кванттық механика
Төмендеуші мобильдік
Төмендеуші мобильдік — әлеуметтік құлдырау, төменге сырғу.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Әлеуметтану Санат:Саясаттану
NGC 4273
NGC 4273 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 17 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4273 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39738, UGC 7380, MCG 1-32-8, ZWG 42.28, VCC 382, IRAS12173+0537.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Кіші Лодма
Кіші Лодма — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы М№7550 өзенінің сол жағалауынан 29 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Вильяррамьель
Вильяррамиэл ( исп. Villarramiel — Испаниядағы қала және муниципалитет, Паленсия провинциясының бөлігі, Кастилия және Леон автономды бірлестігінің бөлігі. Муниципалитет Тиерра-де-Кампос аймағының құрамдас бөлігі болып табылады (комарка) . Халық саны 933 адамды құрайды ( 2010 жылы ).
Зульцфельд (Баден)
Зульцфельд (Баден) (Sulzfeld (Baden)) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Карлсруэ ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4640 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 18,76 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 2 15 082. Муниципалитеттің басшысы — Эберхард Рот.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Узбойлар
Узбойлар — түбінде тізбектелген сорлар кездесетін вади типтес Орта Азия шөлдеріндегі аңғарлар, не қазіргіден гөрі ылғалдау климатты дэуірден, не узбой сияқты транзитті өзендер ағысынан түзілген ертедегі эрозиялық формалар. Оларға Арал мен Каспий теңіздері арасындағы Амударияның ескі арнасы Узбой жатады. Узбой нөсер жаңбырлар тасқындарының арнасы есебінде дамиды. Эольдық процестердің әсерінен едәуір өзгерген, болып келеді.
Дереккөздер
Санат:География
Қысқааталықты қызғалдақ
Қысқа аталықты қызғалдақ (Қысқааталық қызғалдақ). Биіктігі 15-35 см-ге жетеді, сабағының сырты тегіс, сыртқа қарай қайрылып тұратын 3-4 жапырағының аздаған дақтары болады. Төменгі жапырақтарының пішіні қандауыр тәріздес. Сары түсті гүл жапырақтарының орта шенінде ашық-қызыл түсті дақтары, сырт жағында көк жолақтары бар, ұзындығы 3-4,5 см жететін шағын өсімдік. Аталықтары гүл жапырақтарынан екі есе қысқа. Жуандығы 2 см болатын пиязшығының сыртын қара-қоңыр қабықша қаптап тұрады. Бұл өте әсем өсімдік. Жоңғар Алатауында ғана кездесетін эндемдік түр. Сондықтан өскен жерін қорықшаға айналдырып қамқорлыққа алу қажет.
Дереккөздер
Санат:Қызғалдақтар Санат:Лалагүлдер
Дипломатиялық қатынастар
Дипломатиялық қатынастар – халықаралық құқық нормалары мен халықаралық қарым-қатынастар тәжiрибесiне сәйкес мемлекеттер арасындағы ресми қатынастарды қамтамасыз еудің негiзгi формасы.
Дипломаттық қатынастар мемлекеттер арасындағы тату қатынастардың дамыту, бейбiтшiлiк пен қауiпсiздiкті сақтауға жәрдемдеседі. 1961 жылғы дипломаттық қатынастар туралы Вена конвенциясына сәйкес, дипломатиялық қатынастардың орнатылуы өзара келiсiм арқылы жүзеге асады.
Дипломатиялық қатынастар орнатылуы алдында әдетте мемлекет пен оның үкіметі басқа мемлекет тарапынан іс жүзінде немесе заңды түрде мойындалады.
Тундра
thumb|right|[[Арктика Тундрасының картасы]] thumb|right|[[Гренландия тундрасы]] Тундра – (саами тілінде tunturі – ормансыз, жалаң тау басы) – солтүстігінде арктикалық шөлмен, оңтүстігінде орманмен шектесетін арктикалық облыстарға тән белдемдік ландшафт типі. Вегетациялық кезең қысқа болуына байланысты көп жылдық өсімдіктер: мүкті-қыналы және бұталы өсімдіктер негізгі орын алады. Жылу жеткіліксіз, ылғал мол болғандықтан өсімдіктер ауаның жер бетіне таяу қабатындағы жылуды пайдалану үшін төселіп немесе жастық тәріздес ұйлығып өседі. Белдемдігіне байланысты: субарктикалық және арктикалық Тундра; түр құрамына байланысты: мүкті, қыналы, бұталы, төмпешікті (шымдар төмпешіктер құрайтын жерлерде) және полигоналды Тундра болып ажыратылады. Тундра негізінен солтүстік жарты шардың арктикалық және субарктикалық белдеулерінде таралған. Тауда, тау орманы шекарасынан жоғарыда биіктік ландшафт белдеуі – тау Тундрасы орналасқан.
Өсімдіктері және жануарлары
Негізінен жауын құрттары кездеседі, әртүрлі қос қанаттылар өсімдіктер қалдықтарымен қоректеніп, тундраның су қоймаларында тіршілік етеді.
Жыл бойы жасыл өсімдіктермен ұсақ кемірушілер қоректенеді. Барлық тышқандар жыл бойы қысқа арнап індеріне қорек қорын жинайды. Тундрада қыста ұйқыға кететін тиіндер тұқымдасына жататын суырлар мен сарышұнақтар кездеседі. Бір інде 20-30-ы жиналып қыстайды. Еуразия мен Солтүстік Америка тундраларында карибу деп атлатын солтүстік бұғысы кең таралған. Таулы тундраларда қар қойы немесе жуан мүйізді қой кездеседі. Құстардан тундра шағаласы, тундра аққуы, казаркалар, үкі, лашын т.б. кездеседі.
Тундра зонасының жартасты жағалауларында – құс базары құрылған. Сол сияқты гренландия итбалығы, морждар кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Климаттық аймақтар Санат:Тундра
Букаево
Букаево — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Букава өзенінің оң жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ульянов облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Мордовия өзендері Санат:Чувашия өзендері
Адыяман (ил)
Географиясы
Евфрат өзенінің оң жағасында орналасқан. Ататүрк плотинасы бар.
Халқы
Халық саны — 623 мың адам (2000). Көпшілігі — күрдтер.
Ең ірі қаласы — Адыяман.
Тарих
Адыяман облысы 1954 жылы құрылған, оған дейін Малатяның кұрамында болған.
Әкімшілік бөлінуі
Адыяман облысы 9 ауданға бөлінеді.
Сұлу жерлері
Немрут-Дағ тауының шыңындағы археология кешені ЮНЕСКО Дүниежүзілік мұрасына жатады.
Дереккөздер
Санат:Түркия
Қайыршылық
Қайыршылық - физиологиялық минимумнан төмен өмір сүретін адамдарға қатысты айтылатын кедейшіліктін асқынған түрі.
Дереккөздер
Абсолютті кедейшілік
Милас
Милас (Milas), көне заманда атаулары: Миласы — Μύλασα немесе Μύλασσα) – Түркияның оңтүстік-батысындағы аудан.
Эгей теңізінің бойында, Бодрум әуежайынан 10 км қашықтықта орналасқан. Мугла илінің құрамына кіреді, илдің әкімшілік орталығына бағынышты қала.
Санат:Түркия қалалары
Эндотелий
Эндотелий (кейде Эндотелді жасушалар, endothelium, грек, endon — ішкі, thele — кеуделік емізікше) — жүректің, қан және лимфа тамырларының ішкі бетін астарлайтын жұқа қабық. Ол қанмен тікелей жанасып жатады. Эндотелді құрайтын жасушалар (эндотелиоциттер) — жалпақ пішінді жұқа жасушалар. Негіздік жарғақта орналасқан эндотелиоциттердің сопақ ядролары болады. Цитоплазмасындағы микрофиламенттердің арқасында эндотелиоциттер жиырылуға қабілетті. Эндотелиоциттердің ішкі және сыртқы беттеріндегі көптеген пиноцитозды көпіршіктер, олардың зат алмасу процесіне белсенді қатысатынын көрсетеді.
Дереккөздер
Санат:Жүрек-тамыр жүйесі
Каштак (Тисулька тармағы)
Каштак — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тисулька өзенінің оң жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Қоспанемел
Қоспанемел  – Сарыарқаның оңтүстік-шығысындағы тау. Абсолюттік биіктігі 1088 м. өз. 20 км, ені 10 – 15 км. Оңтістік-шығыс беткейі тік құлама. Құнарсыз сұр топырағында боз жусан, баялыш, көкпек, бетеге өседі. Батысындағы Ақөзек аңғары Қоспанемелді Қараирек тауынан бөледі.
Пайдаланған әдебиетттер
Санат: География
Мінсіз дауыс 2
215x215px| Skylar Astin Мінсіз дауыс 2 (ағыл. Pitch Perfect 2) — Элизабет Бэнкс режиссердің америкалық музыкалық комедия фильмі, оның сценарийін Кэй Кэннон жазды. Universal Studios компаниясымен бірге 2015 жылдың 15 мамырында жарыққа шығуы жоспарланып отыр. Бұл фильм Мики рэпкиннің кітабының арқауында түсірілген. Фильмді түсіргендер: Анна Кендрик, Ребел Уилсон, Бриттани Сноу, Анна Кэмп, Скайлар Эстин, Британи Сноу, Дин Эстер, Алексис Кнапп.
Сюжеті
«Бардовалық Беллалар» музыкалық коллективі (ағыл. The Barden Bellas) Америкалық группалар әлі бірде-бір рет ұтып көрмеген халықаралық Акапелпа конкурсіне жолдама алады.
Кездейсоқ сандар бергіші
Кездейсоқ сандар бергіші (Датчик случайных чисел; randon number generator) — тәуелсіз кездейсоқ сандар тізбегін құруға арналған электрондық құрылғы. Бүл жерде ықтималды үлестіру (0,1) интервалында бірқалыпты үлестіруге (яғни кездейсоқ шаманың (0,1) интервалында жататын кез келген кесіндіге түсу ықтималдығы осы кесіндінің үзындығына тең) жуық. Уақыт бергіш (Датчик времени (цифровой датчик) — уақыт аралығын өлшеп отырып, уақыттық басқару сигналдарын, сонымен қатар әр түрлі басқару жүйелерінде ағымды уақыттың белгілерін жеткізуге арналған құрылғы. Уақыт бергіштер ретінде уақыттық белгілерді арнаулы бағдарламамен есептеп және шығарып отыратын арнайы санауыштар қолданылады.
Сілтемелер:
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Известия русского географического общества
Орыс географиялық қоғамының 1846 жылдан шыққан “Запискаларына” қосымша ретінде “Географические известия” деген атпен 1848 жылдан шыға бастады. “Вестник Географического общества” (1851 – 60), “Известия Русского географического общества” (1865 – 1925), “Известия Государственного географического общества” (1925 – 40), “Известия Всесоюзного географического общества” (1940 – 1994) деген аттармен шықты. 1994 жылдан “Известия русского географического общества” аталды. Журнал географиялық ғылымдардың теориялық, әдістемелік, методологиялық, т.б. мәселелері, КСРО мен шет елдердің жеке аймақтарының физикалық, экономикалық географиясы, географиялық жаңа ашулар туралы әр түрлі материалдар жариялады. Географиялық қоғамның филиалдары мен бөлімшелерінің жұмысы туралы жазады. Жылына 6 рет шығады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Алжир мини-футбол құрамасы
Алжир Мини-футбол құрамасы — Халықаралық мини-футбол турнирлерінде Алжирдің намысын қорғайтын құрама.
Әлем чемпионаттарына бір рет қана, 1989 жылы қатысты. Бірақ топтық кезеңнен аса алмады. Африка чемпионатына 2010 жылы қатысты.
Сілтемелер
Санат:Африка мини-футбол құрамалары Санат:Алжирдегі мини-футбол
Жұбан Молдағалиев
Жұбан Молдағалиев (5.09.1920 жыл, Батыс Қазақстан облысы, Тайпақ ауданы, Жыланды - 06.10.1988, Алматы) — қазақ ақыны, жауынгер, Қазақстан жазушылар одағының төрағасы, "Мен Қазақпын" поэмасының авторы.
Өмірбаяны
Одан кейінгі жылдары: "Лениншіл жас" (1948-52), "Қазақ әдебиеті" (1955-56) газеттері мен "Жұлдыз" журналы (1958-63) редакцияларында, Қазақстан жазушылар одағында (1953-54; 1963-71; 1 хатшысы) қызмет істеді. Алғашқы өлеңі ("Ленин тірі") Орал "Комсомол ұрпағы" газетінде (1939) басылды. Тұңғыш жинағы "Жеңіс жырлары" деген атпен 1949 жылы жарық көрді. Жұбан Молдағалиевтің көптеген поэмаларында азаматтық сарын мен көңіл күйі лирикасы басым.
Жұбан Молдағалиев 7-сайланған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралақасының, Қазақстан Компартиясы Орталық комитетінің мүшесі (XII—ХӀӀӀ-съездерде) болып сайланды. Ж.Молдағалиев екі рет Еңбек Қызыл Ту және 2-дәрежелі Отан соғысы, "Құрмет Белгісі" ордендерімен, медальдармен марапатталған.
Мен - қазақпын поэмасы
Жұбан — өзінің атақты "Мен — қазақпын" деп аталатын поэмасымен қазақ әдебиетінің ірі тұлғасына айналған, отансүйгіштік жырларымен халық жүрегінен орын тепкен ақын. Ол — Ұлы Отан соғысы жылдарында келген ұрпақтың ірі талантты өкілдерінің бірі. Бұл жылдары жыр әлеміне келген ақындар шығармашылығында Отанға деген ерекше махаббат, халықты ерлікке шақыру, жеңіске деген үлкен сенім жатты. Сондай-ақ азаматтық намыс, кек, елге, жерге деген сағынышқа толы болды. Осы ерекшеліктер Жұбан Молдағалиевтің 1949 жылғы "Жеңіс жырлары" кітабында анық байқалады Ж. Молдағалиевтің ақындық даңқын көтеріп, оның есімін әдебиет әлеміне енгізген шығармасы — "Мен — қазақпын" поэмасы (1964). Бұл поэмада ақын қазақ халқының өткен өмірі мен тағдыры жайлы лирикалық-публицистикалық стильде толғана жырлады. Қазақ халқының ұлттық ерекшеліктерін ашуда, оның ерлік дәстүрі, туған жер мен ел, оның байлығы, адамдары жайлы асқақтата көркемдеп жырлай білді.
Өзінің "қазақ" екенін ағынан жарыла ерекше шабытпен жырлауы — оның ерлігінің бір көрінісі десек қателеспейміз.
"Қазақ болу — зор бақыт" дер күн тіпті... — деген өлең жолдары бүгінгі "егемендікті" жыр еткендей әсерге бөлейді. Ақын болашаққа сенеді. Сондықтан да ол ақынша желпіне, көңіл күйдің ырқына беріле жырлайды. Енді бірде ақын:
Жұбан Молдағалиев шығармашылығы
"Жыр туралы" поэмасында (1963) татар акыны Кеңес Одағының Батыры Мұса Жәлилдің ерлігі бейнеленген.
Ол "Жесір тағдырында" (1965) қазақ әйелінің өткен заманғы қатал тағдыры мен оның жаңа өмір жолындағы күресін көрсетті. "Мен қазақпын" поэмасында қазақ халқының өмірі, ұлттық ерекшелігі реалистік тұрғыда берілген. "Айттым сәлем" лирикалық поэмасы (1967) махаббат пен ерлікті жырлайды.
"Кісен ашкан" (1969) поэмасында Құрманғазының осы аттас күйіне құлақ қойып, ой жібере отырып, өскен өнер, өркендеген халық тағдыры баяндалған. Оның ақындық өнерін айқын танытқан бұл шығармасына Қазақ КСР-інің Мемлекеттік сыйлығы (1970) берілді.
1970 жылы Жұбан Молдағалиевтың таңдамалы шығармаларының 2 томдығы жарық көрді.
Ол Абайды Ұлы ұстаз тұтып, өз шығармаларында ақын бейнесін шебер өрнектеген. Солардың арасында шоқтығы биігі - «Абай шыңына» (Шығ. жинағы. 1 т., 1979) өлеңі: <i> «Шаншылып Алатаудың ұршығындай,
Шабыттың шырқап биік ыршуындай,
Шолып тұр шартарапты Абай шыңы,
Шытырман, жакпар-жақпар жыр шыңындай...» - деп,
</i> ол ешбір кіріспесіз-ақ кемеңгер ақын бейнесін кескіндеуге бірден бет бұрады. Алатау - Абай тұлғаларының қатар алынуында терең мән жатыр. «Шыңдардың ақиығы, мұз балағы, Бөктерде балалаған құз қалады...»- деп, ақын Абай шыңын «шыңдардың ақиығына» балайды. Өлең ұлы ақынның Алматыда орнатылған зәулім ескерткішіне назар аударумен түйінделеді. Кемеңгер ақын бейнесін ол басқа да жырларында сомдай түскен. «Қазақшадан аударылған» (1971) деген өлеңінде ол қазақ жеріндегі шоқ жұлдыздар қатарында Абай есімін алдымен атайды. «Пір» (1972) өлеңінде Александр Сергеевич Пушкин поэзиясымен алғаш Абай аудармасы арқылы танысқанын баяндайды. «Мен - қазақпын» (1963-64) дейтін атақты дастанында ол Абай бейнесіне ойша оралып, ол қазақ халқы тарихының бөлінбейтін бір бөлшегі, асқаралыбелесі екенін ескертеді. Әдебиет жайындағы мақалаларында ол Абай тұлғасына бір соқпай өтпейді. «Қазақ әдебиеті» газетіңде жарияланған мақаласында («Ерлікпен тең еңбек», 1969, 7-желтоқсан) Абайдың орыс тіліне аударылуы туралы сөз қозғайды. Құрманғазы өмірінен жазылған «Кісен ашқан» поэмасы үшін 1970 ж. Молдағалиевқа Қазақ КСР-інің Абай атындағы Мемлекеттік сыйлығы берілді. Тұманбай Молдағалиевтің өлеңдерімен біршама жыр туындылары орыс, ағылшын, неміс, француз, испан, поляк, венгр, араб, монғол, қырғыз, өзбек, қытай, түрік т.б. тілдерге аударылған.
Ақтүйесай
Ақтүйесай — Солтүстік Қазақстан облысы Уәлиханов ауданындағы ауыл, Ақтүйесай ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Кішкенекөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 36 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1267 адам (636 ер адам және 631 әйел адам) болса, 2009 жылы 885 адамды (412 ер адам және 473 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Уәлиханов ауданы елді мекендері
Еңке Төре
Еңке төре (т.-ө.ж.б.) — Моғолстан билеушісі. 14 ғ-да өмір сүрген. "Төре" деген ақсүйектік атақ оның билеуші топқа жататынын білдіреді. Еңке төренің есімі Оңтүстік-Шығыс Қазақстанда Әмір Темір шапқыншылығына тойтарыс беру тарихына байланысты айтылады. Еңке Төре — 1370 — 80 ж. Моғолстанда өзара тартыс кезінде күшейген жергілікті ақсүйектердің ең ірі өкілдерінің бірі. Ол іс жүзінде ерікті ұлыстардың бірін биледі. Е. т. Мауераннахрға шапқыншылық жасап, 1387 — 88 ж. Самарқан мен Бұхараға дейін жетіп, оның айналасын басып алған. 14 ғ-дың 80-жылдарының аяғында Әмір Темірдің Жетісу мен Дешті Қыпшақ жерін басып алу саясатының күшеюіне байланысты Е. т. Ақ Орданы билеуші Тоқтамыспен және Моғолстандағы өзара тартыс кезінде көтерілген дулаттың көпшілік бөлігін басқарушы Камар әд-Динмен бірігіп, Әмір Темірге қарсы одақ құрды. 1389 ж. бұл одаққа Моғолстанның жаңа ханы Қызыр қожа (Хызыр Ходжа) да қосылды. Орт. және Оңтүстік Қазақстанның көшпелі және отырықшы халықтарын біріктіріп, Әмір Темірге қарсы қою мақсатын көздеген бұл одақ Дешті Қыпшақ пен Жетісу тайпаларының бір мемлекет шеңберінде қазақ халқы болып одан әрі қалыптасуына үлес қосты. 1388 ж. Әмір Темір Моғолстанға жойқын жорық жасап, жергілікті халықты қырғынға ұшыратты. Негізгі соққы Іленің солтүстігінен Тарбағатайға дейін көшіп-қонып жүрген Еңке төре ұлысына тиді. Алғашында Әмір Темір Еңке төренің 10 мың адамдық атты әскерін талқандады, кейін Еңке төренің негізгі күшін құрту мақсатында Аягөз арқылы Тарбағатайға бет алды. Омар шейх бастаған Әмір Темір әскерлері Көбік өз. бойында Еңке төре әскерлерін қуып жетті. Шайқаста Еңке төре жеңіліп, Ертіс сыртына шегінді, оның ұлысы аяусыз тоналды. Бұл туралы Шараф әд-Дин Әли Йезди: “Тығылып, қашқан жауды, қайда барса да, барлық жерде, тіпті аралдардан да іздеп тауып, өлтіріп, талап-тонап отырды. Осы жолмен қыруар адамды тұтқынға алып, есепсіз мол олжаға ие болды” деп жазды. Еңке төренің бұдан кейінгі тағдыры жөнінде мәлімет жоқ.Бұл кезеңде Моғолстанда бір орталыққа бағынған біртұтас мемлекеттің болмауы жергілікті Жетісу халқының Әмір Темірдің басқыншылық әрекетіне жұмыла қарсы тұруына мүмкіндік бермеді.
Сілтемелер
Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Санат:Тарих