cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Буын жарақаттары мен сырқаттары
Қазақ танымында белгілі болған буын аурулары мынадай: Буын бұлтию (аз мөлшерде іскеннен), шодыраю, ішіне сақарланған сарысу ұялау, сіресу, қатып қалу, Буын дорбасы зақымдалудан жыртылу, тесілу және т.б. Буында кездесетін мұндай кінәрат аурулар асқынса буын іріңдеу, кемік басы желіну қатарлы қауіпке ұшырайды. Буын ауру асқынған шақта тізе тұсына «шортізе» аталатын қос уыстай томпақ пайда болады. Ісікті қазақтар болат пышақпен тіліп, тарамыс астына ұялаған іріңді тазалайды да, құйрық май тартады. 3-4 күн қояды. Түйе тізесінің кінәраты «көкжорға» деп аталған ауруға қарсы сарыүйек деген улы жыланды өлтіріп жұтқызған. Буында ұшырасатын ауруларды буын таю және буын ауруы деген екі топқа бөледі. Төрт түлікте жиі ұшырасатын буын шығу немесе таюға топшы, иық, толарсақ, мойын, тобық, ұршық, сырға буындар жиірек ұшырайды. Шыққан буынды сынықшылар салған. Буынның орнынан жартылай ғана жылжып кетуін буын таю, ал жымдасқан буын беті өз қонағынан толығымен көшіп кетуін - буын шығу деп ажыратқан. Буын шыққанда оны қоршаған сіңірлер, қалталар, сүйектің түйіскен жеріндегі тері зақымданып, тіпті сүйегінің сынуы да мүкін. Шыкқан буын салбырап бос қалады, мал дәл сол тусын жерге сүйрей сүріп басады. Оны арқан, жіппен орап созатарту, тіземен, етік өкшесімен тебу тәсілдерімен салады. Ал тайған буынның әлегі онша емес, оны тоқпақпен еппен ұрып немесе арқанмен созып орнына келтіреді. Әсіресе, мініс атында ұршығы шығу, тобығы таю көп кездеседі. Ондай мал аяғын баспай әйенсектенеді, буынын жия алмай жазған күйінде қалады. Малда тек жілік буындары ғана емес омыртқа аралары, буғана таю да ұшырасады. Аттың мойны шыққан кезде ол иірленіп, оңқы-солды қисалаңдап қалады. Жеңіл түрі болса аттың құлағына су құйып жіберген кезде басын шайқаған қозғалысымен өздігінен орнынаа түседі деседі. Орнына түспесе аттың мойынын «жастық ағашқа» серпе ұрып орнына түсіреді де, екі ұзын жалпақ ағашты кескекше таңып байлап, 1-2 күн бойы қаңтарып қояды. Тосын қимыл жасағанда ат артқы тұяғының маңдайын шалыс басып, ағат адымдағанда дененің салмағы бір аяққа түскендіктен арткы аяқтағы сырға сүйектің таюы мініс атында көп кездеседі.
Мініс жылқысы мен өгізге ауыр жүк арту, алыс жолда үзақ қиналудан «қолы түсу» кінәратына тап болады. Ол жауырын, тоқбас жілік, йық айналасындагы бұлшық еттердің жаншылу, созылу, дүмпу салдарынан пайда болады. Сондай-ақ ат кенет қарғығанда және күштірек керіле шапқанда қалыпты аяқ алысынан жаңылып, артқы аяғы тұяғының мандайымен алдыңғы аяғының өкшесін, шашасын немесе шідерлігін шалыс басып қалудан «кесе басу» кінәратына тап болады. Қаракемік деп қазақтар малға суық өту және құрсақтағы төлге қорек жетіспеуден жіліктің майлы басындағы кеміктің езгеріске ұшырауын айтады. Мұндайда мал сүйегі күреңітіп, қарақошқыл тартады. Жылқыда «уа», түйеде «сүмек» аталатын буын аурулары кездеседі. Ол - толарсақ буынының қабынуы. Оны емдеудің түрі бірнешеу: Торғай қазақтары аттың арт жағына таяу келіп мылтықпен аспанға атып шошытса оқыс қимылдағаннан көп кешікпей жазылып кетеді деп есептеген. Қазақ емшілері Буын ауруларына қарсы көк самырсын (пихта) шайырын жағып оны шүберекпен орайды. Аурудың асқынған түріне оташылық жасап, алмас, тотияйын немесе уқорғасын түйірін суға езіп жағады. Сонымен бірге қажетіне қарай қасқыр өтін де қолданған. Жылқы мен түйенің толарсақ буынының қабынуын оташылық жолмен емдейді: толарсақтың ішкі жағын тесіп, дәріні жіпке байлап салады да, 2-3 күннен соң алып тастайды. Бұл тәсілді дәріні арқандап салу деп атайды.
Көбінесе жаңа туған төл шалдығатын буын ауруының асқынған ауыр түрі - буынқұрт жұқпалы ауру емес, зілді ауру түрі. Бұл сырқат көбінесе ботада жиі кездеседі. Бұынқұрт болған төлдің буын айналасын ірің жеп, ойып жібереді, тіпті жүріп тұруға жарамай қалады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Чемпион
thumb Чемпион - жеке түрдегі жарыстың жеңімпазы.
Дереккөздер
Санат:Спорт Санат:Біріншіліктер
Champion
Грэй (Мэн)
Грэй (Gray) — Мэн штатының Камберленд округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 7541 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 119.1 км² шамасында. FIPS коды — 23-28870.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Үздік актрисаға «Оскар» жүлдесі
«Оскар» сыйлығы Үздік актриса үшін 1929 жылдан беріледі. Бірінші статуэтканы Джанет Гейнор, «Жетінші аспан», «Көшенің періштесі» және «Күннің батуы» фильмдеріндегі рөлдері үшін иеленді.
2015 жылы «Оскар» сыйлығын, «Әлі де Элис» фильміндегі Элис Хоуланд рөлі үшін, актриса Джулианна Мур жеңіп алды.
Жеңімаздар және номинанттар
Тізімде Academy Awards Database-не сәйкес номинанттар және жеңімпаздар келтірілген, рәсім (жылдар) және онжылдықтар бойынша топтастырылған. Кестеде номинацияланған рөлдерін көрсете отырып, актрисалар тізімі мен фильмдер атаулары келтірілген.
Әр жылдың жеңімпазы тізімде бірінші келтірілген, «★» таңбасымен белгіленген және  алтын түстес фонда жартылай жуан қаріппен  белгіленген. Номинанттар тізімінен сол жақта лауреаттардың суреттер келтірілген. Басқа номинанттар алфавит ретімен жазылған.
Бірнеше дүркін лауреаттар
Екі дүркін «Оскар» сыйлығын актрисалығы үшін алғандар :
Бірнеше дүркін номинанттар
Деборе Керрге осы санат бойынша жеңіске жетпеген номинациялар (6) саны бойынша рекорд тиесілі,.
Басқа жетістіктер
Бес фильм «Оскар» сыйлығын үздік актрисалығы үшін ең көп номинациялар санын жинаған фильм (жылы көрсетілген, қашан фильм номинацияланған) :
Ең егде лауреат :
Ең жас лауреат :
Ең жас номинант :
Алғашқы қара нәсілді актриса өкілі ретінде, «Оскар» сыйлығын 2002 жылы үздік актерлігі үшін, Багам аралдарынан Хэлли Берри алған, ол «Монстрлар балы» (2001) фильміндегі басты рөлі үшін алған. Бірінші қаранәсілді актрисаға берілген бірінші «Оскар» номинациясы, Академияның құрметті марапаты, 1955 жылы Дороти Дэндриджке «Кармен Джонс» (1954) фильміндегі басты рөлі үшін берілген.
Сілтемелер
Актриса Санат:Актрисалар тізімі
Троп
Троп (tropos – айналым, тіл оралымы, иін, иірім, сөз қолданысы) немесе құбылту – атаудың немесе мағынаның ауыспалы түрде қолдану тәсілі. Сөздерді тура мағынасында емес, бұрма мағынасында қолдану, шындықты бейнелеп, кейде тіпті перделеп жеткізу тәсілі болып табылады. Әдеби тілдің әсемдігі ғана емес, әсерлігі үшін де орасан қажет.
Заттар мен құбылыстардың алуан түрлі өзгеріс-күйлері, қимыл қозғалыстары, реңктері болады. Троп солардың бәрін біршама дәл бейнелеуге қызмет етеді. Риторика мен стилистикада троп түрлері ежелден қарастырылып келеді. Квинтилиан оның 7 түрін атап көрсетсе, М.В. Ломоносов 11 үлгісін ұсынған, ал А.А. Потебня 3 түрі бар екенін айтады. А.Байтұрсынов троп түрлері туралы: “Тіл көрнекі болу үшін дерексіз нәрсе деректі нәрседей, жансыз нәрсе жанды нәрседей суреттеліп, адамның сана-саңлауына келіп түсерлік дәрежеге жетуі керек. Қалыпты түріндегі сөз ондай дәрежеге жету үшін түрлі әдістер істеледі. Ол әдістер негізгі түріне қарай үш топқа бөлінеді:
Троп түрлеріне көріктеу, меңзеу, теңеу, ауыстыру, бейнелеу, алмастыру, кейіптеу, бернелеу, әсірелеу, арнау, қайталақтау, шендестіру, дамыту, түйдектеу, бүкпелеу, кекесіндеу, т.б. жатқызылады. Троп сөздің нәзік иірімінің күш-қуатын ажарландырып, эмоционалды-экспрессивті мәнін бейнелі жеткізеді. Сөз бір мезгілде тура және астарлы мағынада қолданылады, бұлардың бір-бірімен байланысының өзі заттар мен құбылыстардың ұқсастығына қатысты келеді. Тілде троп түрлері өте көп, ол екі нәрсенің, не құбылыстың бір-бірімен сабақтастығы мен арақатынасын ашу негізінде жасалады (метонимия, синекдоха), не сипатталатын құбылыстың белгілерін екінші бір құбылыс ерекшеліктеріне ұқсату, ауыстыру тәсілі негізінде туындайды (метафора, теңеу), сондай-ақ троп бір нәрсені үлкейту не кішірейту, не сықақтау яки қарсы мағынада сипаттаумен, әсірелеу сарынымен де шендеседі (гипербола, литота, кейіптеу, ирония). Троп көркем әдебиет стилінде, публицистика мен ауызекі сөйлеуде жиі қолданыс тапқанымен, ғылыми-техникалық мәтіндерде, ресми іс қағаздарында қолданылмайды. Көркем мәтінде троптың бірнеше түрі бір мезгілде қатар қолданыла береді. Мысалы, Жарқ етпес қара көңілім не қылса да, Аспанда ай менен күн шағылса да (Абай).
Дереккөздер
Санат:Тіл мәдениеті
Доңызсырт
Доңызсырт, сарыкүйік (Kobresia) – қияқөлеңдер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Алтайдың, Сауырдың, Тарбағатайдың, Жоңғар (Жетісу) Алатауының, Тянь-Шаньның субальпілік және альпілік шалғынында өсетін 6 түрі бар. Көбірек тарағаны – Смирнов доңызсырты (С. smіrnovіі). Оның биікт. 15 – 45 см, сабағы тік, жіңішке. Жапырағы қабыршақты, сары қоңыр түсті, масағы (ұзындығы 10 – 20 мм) сабақ ұшына орналасқан. Гүлі дара жынысты, әрбір масағында 7 гүлі бар. Аталығы 3, аналығы 1, жемісі – жаңғақ. Маусым– шілде айларында гүлдейді. Өте құнарлы мал азығы. 1 га жерден 4,5 – 11,0 ц өнім алуға болады.
Дереккөздер
Санат:Қияқөлеңдер
Фридрих Вильгельм Бессел
Фридрих Вильгельм Бессел (Friedrich Wilhelm Bessel, 1784 жылы 22 шілдеде Минден - 1846 жылы 17 наурыз КёнигсБерг) - алман астрономы әрі математигі. 15 жасында мектептен шегініп қара жұмыс істеген, әрі сырттай астрономия, геодезия және математиканы игерген. 20 жасында құйрықты жұлдыздың траекториясын есептеуге қатысты мақаласын жариялайды. 1810 жылы жаңадан ашылған Кенигсбергтегі обсерваторияның басқарушысы болады. 1812 жылы Берлин ғылым академиясының академигі болып сайланады. thumb|200px|Бремен. Бессел ескерткіші. Оның негізгі еңбегі астрономия жағында болған. «Астрономия негіздері» 1818 жылы баспадан шығарып, астрономияның дамуына аса құнды сыйлық тарту етеді, сонымен қатар, жұлдыздар кестесін жасаған, әрі астрономияда көп қолданысқа ие Бессел формуласын қорытып шығарады. Оның математика жағындағы басты табысы – Бессел функциясы және оның көптеген қасиеттері мен түбірін табу әдістерін тауып, оны осы заман физиканың және астрономияның кейбір мәселелерін шешуге қолдануы еді. Сонымен бірге ол геодезия саласында да көптеген жаңалықтар ашып, оған да өзіндік үлесін қосқан еді. Санат:Алман астрономдары Санат:Германия математиктері Санат:1784 жылы туғандар Санат:1846 жылы қайтыс болғандар
Қарасаз көшесі (Астана)
Қарасаз - Алматы облысының Райымбек ауданындағы ауылдық әкімшілік округінің орталығы. Аудан орталығы Кегей ауылынан шығысқа қарай 60 шақырым жерде орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
NGC 4174
NGC 4174 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Тлюнуха
Тлюнуха — Ресейдегі өзен. Дағыстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Андийское Койсу өзенінің сол жағалауынан 61 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
NGC 4174
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4174 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38906, UGC 7206, MCG 5-29-34, ZWG 158.44, MK 761, The Box, KUG 1209+294B, ARAK 351, HCG 61D, PRC C-39.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Тлюнуха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сулак өзені бастауынан Чиркейск су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дағыстан өзендері
Жосабай алтын кен орны
Жосабай алтын кен орны - Қарағанды облысы Шет ауданы Ақшатау кентінің солтүстігіндегі кен орны. 1955-1959 жылдары барлау жасалып, 11 кентас белдемі анықталды.
Геологиялық құрылымы
Кен орны төменгі және орта субжанартаулық андезитті порфирит, агломератты туфтарынан, жоғарғы тас көмір кешеніне жатқызылатын фельзит іспетті гранитті порфирлер сығылмасынан түзілген.
Жатыс сипаты, құрамы
Кен телімінің орталық бөлігіндегі сығылым белдеуі шегіндегі жыныстар кварцқа бай, мұнда ұзындығы бірнеше ондаған м-ден бірнеше км-ге дейін көптеген кварц желілерінің белдемі дамыған. ІІІ белдемдегі кварц желілерінде полиметалмен қатар алтын, күміс минералдарының маңызы бар, ол 100 м-ден астам тереңдікте тараған. Белдем оңтүстік-батыс бағытта 70-75° тік құламалы. Кварц массасының 1 т-сында алтын 1 г-нан бірнеше ондаған г-ға дейін, күміс 10-15 г шамасында. Алтын таза түрінде, күміс тотығу белдемінде кераргит түрінде түзілген. Жосабай алтын кен орны шағын кенге жатады. Кентас 25-30 м-ге дейінгі тереңдіктен ашық әдіспен өндіріледі.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы кен орындары Санат:Алтын кендері
Бұғанасы қатты
Бұғанасы қатты — дәстүрлі ұғым бойынша шамамен он жас шамасында баланың бұғанасы қатады деп саналады. Бұғана — адамның жауырыны мен төс сүйегін байланыстыратын қабырғалардың иіліңкі келген ең қысқа сүйегі. Жас баланың шаруашылық қарекетіне араласуына денесі өсіп, толысып, бұғанасы қаттысы қатқаннан кейін рұқсат ғана етіледі. Бұғанасы қатты ұғымы баланың өмірінде есеюдің жаңа кезеңінің басталғандығын білдіреді. Бойы өспей қалады деп жас балаға қойдың бұғанасын жеуге тыйым салынады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Қоспалы ұн
Қоспалы ұн — әр түрлі астық дәндерін араластырып тартқан ұн. Ұн жарма — малға берілетін, шала тартылған ұн. Қол ұн — қолдиірменге тартылған кебекті ұн;
Тарының, жүгерінің, сұлының, бұршақтың ұны, тағы басқалары.
Нан пісірілу түріне, қоспасына қарай жіктеліп аталған. Әдетте пешке пісірілгендерін нан деп, отқа көміп пісірілгеңдерін көмбе деп, табаға, тандырға пісірілгендерін бәтер деп, қазанға пісірілгендерін қарыма деп, майға пісірілгендерін бауырсақ, жайма деп атаған. Бұларды қамыр түрлеріне қарай ашыған, ашымаған деп те ажыратып атаған. Алайда жалпы тілдік ұғымда ұннан пісірген тағамдардың бәрін қосып бір сөзбен нан деп атау қалыптасқан.
Иә, дән жер ананың адамзатқа, малға, құсқа тағы басқа жануарларға берген баға жетпес азығы, ризығы. Өсімдік дәнінің бұл қасиетін адамзат ерте ашқан, ұқсатып пайдалана білген. Сонымен дән — азық, нан — ризық, нан — халық дәулеті.
Барлық басқа халықтар сияқты қазақтар да ұннан неше түрлі нан пісіреді. Пешке салып қабартып пісіретін нандардың ішінде қазақ арасында көп тараған аттары мен түрлері —ақ нан, қара нан, сары нан (жүгері мен бұршақ ұнынан), қоңыр нан, бөлке нан, қалаш нан, тоқаш нан, сәйке, үзеңгі нан, бұрама, кірпіш нан, шиыртпақ, бәліш.
Ақ нанның қазақша пісірілу әдісі мынадай: Жылы судың тұзын татытып алып, мөлшерлі ашытқыны езіп, үстіне шақтап ұн салып, 3 сағаттай жылы жерге қойып ашытады. Ашыған қамыр өз көлемін 2,5—3 есе ұлғайтуы керек. Содан кейін тарыға ұн салып басып, 3—3,5 сағат бұқтырып алып бөлектеп кеседі. Дөңгелектеп жайып, шетін қалыңдау қалдырып өң бетіне қасықпен өрнек түсіріп, жұмыртқамен сылап орташа қызған духовкаға 10 минуттай қояды. Ертеде оны қоламтаға көміп те пісірген. Шәй дастарқанына арналған.
Майға жүздіріп пісіретін нандардың негізгі түрі — бауырсақ, дөңгелек, шелпек, жайма, қиықша кісе (самса) сәлде, құймақ, жұқпас, май ботқа және тұшпара болған. Суға, сорпаға, сүтке пісірілетін көже салмалар, су бүйрек (ақ ірімшікті суға пісіріп, сары май салып жейді, орысша вареники). Сусындық шаймалардың да бірнеше түрлері мен атаулары бар.
Нанның қаттама деп аталатын түрін жұқа жайылған қамырды қабаттап, кейде арасына жеміс немесе жеміс қағың салып пісірген.
Дереккөздер
1. Қазақ халқының ұлттық тағамдары кітабы,Атамұра 2011ж.
Алырчик
Алырчик — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Кемчуг өзенінің сол жағалауынан 105 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Қоспалы ұн
Дереккөздер
2. ↑http://kitaptar.com/
Алырчик
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Қоспалы ұн
Дереккөздер
Санат:Қазақ асханасы
Алырчик
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
IC 4919
IC 4919 — Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63956, ESO 185-43, AM 1956-553.
Ұйымдасқан қылмыс
Ұйымдасқан қылмыс— негізінен экономика аясындағы жүйелі қылмыстық әрекет. Ұйымдасқан қылмыс ұзақ уақытқа есептеліп, кәсіпшілік түрінде жасалады, оны қылмыстық қоғамдастықтар (қылмыстық ұйымдар) материалдық пайда алу немесе қоғамдық өмірдің белгілі бір аясына ықпал ету мақсатымен жоспарлап, жүзеге асырады. Қылмыстық ұйымдардың, көбінесе ел ішінде де, халықаралық деңгейде де белгілі бір құрылымы болады. Ұйымдасқан қылмыс ең алдымен құпия тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің айналымын шоғырландырып, бақылауға алады, мұндай тауарлар мен қызметтерге, бір жағынан, заң жүзінде тыйым салынған, екінші жағынан, олар қоғамда үлкен сұраныс туғызады (есірткі заттар, контрабандалық тауарлар, жезөкшелік, құмар ойындар). Ұйымдасқан қылмыс ерекше қауіпті, өйткені ол халықаралық деңгейде іскерлік әлеміне байқатпай дерлік ықпал етеді және онда үстем жағдайға қол жеткізеді. Қазақстанда қылмыстық қоғамдастықты (қылмыстық ұйымды) құру қоғамдық қауіпсіздікке қарсы қылмыстардың қатарына жатқызылған.
Дереккөздер
Санат:Қылмыстық құқық
Ламе
Ламе (Lamaids) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Монлюсон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,02 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03136, пошта индексі — 03380.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 159 адамды құрады. Халық тығыздығы — 19,83 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Қосаржұлдыз
Қосаржұлдыз — кеңістікте бір-біріне жақын орналасқан және құраушылары өзара физикалық тартылыс күштерімен байланысқан қос жұлдызды жүйе.
Егер екі жұлдыздың өзара байланысы болмаса, тек көзбен қарағанда ғана бірге көрінетін болса, онда оларды Қос жұлдыз деп атаймыз. Қосаржұлдыздың ең басты ерекшелігі екі жұлдыз бір-біріне арқандалып, бір біріне тіке әсер етіп, бірін бірі айналып жатуы. Екі жұлдыздың ішіндегі жарығырағы "негізгі жұлдыз", ал, екіншісі "ілесуші жұлдыз" деп аталады. Оның құраушылары ортақ масса орталығы маңайынан эллипс бойынша айналып, Галактика кеңістігінде бірге қозғалады. Бірнеше құраушылардан тұратын қосаржұлдыздар еселі жұлдыздардың дербес тұрған түрі болып саналады.
Ашылу методикасы бойынша қосаржұлдыз: көрінерлік (визуальды) қосаржұлдыздар (олардың құраушыларын телескоптың көмегімен визуальды бақылауға немесе суретке түсіруге болады); left|thumb|270px|Спектралды-қос жұлдыздардың спектрінің қосарлану мен спектр сызықтарының жылжу үлгісі спектрлі қосаржұлдыздар (қосарлану периоды ығысуы бойынша немесе олардың спектрлік сызықтарының жіктелуі кезінде байқалады); thumb|right|150px|Жерге ең жарық көрінетін [[Сүмбіле (Сириус) жұлдызы. Оның төменгі сол жағынан серігі СүмбілеB жұлдызын байқауға болады. (Хаббл телескопы)]]фотометриялық қосаржұлдыз (беттік құраушылар арасында температура айырмашылығы болғанда, көп түсті дәл электрфотометрия тәсілі оның жеке жұлдыздардан өзгешеліктерін көрсетеді) болып бөлінеді. Физикалық жүйе құрайтын қосаржұлдыздар тобы физикалық қосаржұлдыздар деп аталады. Физикалық жүйе құра алмайтын жұлдыздар оптикалық қосаржұлдыздар деп аталады. Жұлдыздар массасын бағалайтын тәсілдер қосаржұлдыздар массасын анықтауға негізделген. 17 ғасырдың орта кезінде Г.Галилей бірнеше қосаржұлдызды ашты. 18 ғасырдың ортасына дейін не бары 20 шақты қосаржұлдыз ашылса, 20 ғасырдың ортасына дейін шамамен 60000 көрінерлік қосаржұлдыз белгілі болды. Қосаржұлдыздардан басқа, қазір екіден көп жұлдыздардан құралған "Үйіржұлдыздар" да бар екені белгілі болып отыр. Қазақстанда қосаржұлдыздарды зерттеумен Астрофизика институтының ғалымдары айналысады. thumb|right|200px|Персей шоқжұлдызындағы [[Алголь β Қосаржұлдызы (eclipsing binaries)]] Егер Қосаржұлдыздың мүшелерінің қашықтығы жақын, олардың сыртқы атмосферасына дейін тартылыс күш әсерін туғызып иліктіре алса, онда мұндай Қосаржұлдыздардың сапасы өзара ауыспалы болады. Бұл олардың әрқайсысы жеке тұрғандағыдан өзгеше сапалық сипатқа ие етеді. Мұндай Қосаржұлдыздардың әйгілісі Алголь, Арлан және Аққу Х-1 (олардың бір серігі Қара құрдым болуы мүмкін) қосаржұлдызы белгілі. Кейбір галактикалық тұмандықтардың өзегі Қосаржұлдыздардан қалыптасқан, ол Ia ғаламатжұлдыздары мен жаңа жұлдыздар тууының себебі есептеледі.
Байқалуы
Қосаржұлдыз атауын (binary star) William Herschel 1802 жылы қойған. Ол былай жазады: "Егер, екі жұлдыз бір біріне өте жақын болса, белгілі уақытта басқа жұлдыздардың әсеріне ұшырамаса, олар екеуі бірлесіп бір жүйе құрайды, ортақ тартылыс күш оларды бір одақтасқа айналдырады. Оларды нағыз Қосарланған жұлдыз деп атау керек; егер кез келген екі тұрақты жұлдыз өзара байланса, біз оларды Қосаржұлдыз деп атасақ болады". Қазіргі мағынасында, Қосаржұлдыз атауы өзара ортақ өзекті орағытып айналатын бір жұп жұлдызды атаймыз. Қосаржұлдыздар арасында телескоптың, немесе басқа күзету аспабының әсерінде қарамаққа қосарланған қосы жұлдыздар да бар. Қазір тексерілген көптеген қосаржұлдыздардың шынымен қосаржұлдыз ба, әлде жай қарамаққа солай көрінетін оптикалық қос жұлдыз ба, толық айқындалып біткен жоқ. Алғаш байқалған Қосаржұлдыздар Мицар және Крест2 қосаржұлдыздары. Мицар қосаржұлдызын Giovanni Battista Riccioli 1650 жылы темірқазық (Үлкен аю шоқ жұлдызы) жақтан байқады. Дегенмен, оны Г.Галилей бұрынырақ байқаған болуы мүмкін. Оңтүстік аспандағы Крест шоқ жұлдызынан жарқырағын Крест2 Қосаржұлдызын 1685 жылы Фонтене әкей байқады.
Дереккөздер
Санат:Қос жұлдыздар Санат:Жұлдыздар
Уақытша Бейбітшілік
Уақытша Бейбітшілік - халықаралық құқық термині, соғыс немесе соғыс даулары сатысының бірі, әскери әрекеттердің уақытша тоқталуы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Монфор-сюр-Бульзан
Монфор-сюр-Бульзан (Montfort-sur-Boulzane) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Лиму округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 33,32 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11244, пошта индексі — 11140.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 101 адамды құрады. Халық тығыздығы — 3,03 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Азрабль
Азрабль (Azerables) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Гере округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 39,44 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 23015, пошта индексі — 23160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 915 адамды құрады. Халық тығыздығы — 23,2 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Крез департаментінің коммуналары
Сэнтрвю (Миссури)
Сэнтрвю (Centerview) — Миссури штатының Джонсон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.3 км². FIPS коды — 29-12682.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 249 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Джонсон округы (Миссури)
Вильгельм Вундт
right|150px Вильгельм Вундт - 1832 жылы 16 тамызда Неккарауға жақын Мангейма деген жерде дүниеге келді.
Отбасында төрт бала болды, олардың екеуі ерте жасында қайтыс болған. Вильгельм мен оның үлкен ағасы Людвиг қана қалады. Людвиг Гейдельбергте тұрды, оның тәрбиесімен анасының әпкесі айналысты. Сөйтіп келгенде, Вильгельм жанұясында жалғыз баланың рөлінде қалды. Вундтың әкесі пастор болған, олардың отбасы тату болып саналғанмен әкесі туралы балалық естеліктері онша жақсы болмады.
Оқушылық жылдары.
Екі жыл бойы ол халықтық мектепте оқыды. Білім жағына байланысты Вундтың жанұясында нақты дәстүрлер бар болатын: оның арғы аталары іс жүзінде өз табыстары арқылы ғылымның барлық жақтарынан атағымен жер жарған. Бірақ ең кішкентай Вундт бұл керемет дәстүрді жалғастырмайтыны үйдегілеріне айдан анық көрінді. Ол бос уақытын кітап оқумен емес армандаумен өткізді, соның нәтижесінде бірінші сыныптың эмтиханынан өте алмады. Екінші сыныптан бастап, Вундтың білімі әкесінің көмекшісі – Фридрих Мюллерге тапсырыллды, оған Вильгельм барлық жанымен бауып басып қалды. Жас (священник) уағыздаушыны басқа приходқа ауыстырғанда, балаға алдағы айырылысу өте қиынға түсті. Вундт өзінің «Бастан кешкен және танылған» атты өмірбаянында: «Ол маған анам мен әкемнен де жақын болды. Мен оны сағынғаным соншалық ата-анам онымен мен гимназияға түсуге дейін қалған жылдың барысында да тұруға рұқсат етті». Демалыс күндерді санамағанда, Вильгельм барлық уақытын Фридрихтың үйінде өткізді, сөз жоқ оның педагогикалық қабілеті мол еді. Дегенмен кейінірек Вундттің еске алуына қарағанда оның ықпалының негативті жақтары да болды: программа мен тәрбиенің болмауы, ұстамсыз қиялдауы оны гимназиядағы оқу шарттарына әзірлемеді. Бала кезінде ол өзін жалғыз санады, атақты жазушы болуды армандады. 13 жасында Вундт Брухзаледегі католик гимназиясына түсті. Фридрихтың сабақтарынан кейін, Вундт үшін гимназия «қасірет мектебі» болды. Кішкентай Вильгельманның мектеп бағалары онша жақсы болмады. Гимназияда ол өз сыныптастарынан артта қалып отырды, оның үстіне мұғалімдер де оны күлкі қылды. Бір жылдан соң ата-анасы оны Гейдельбергтегі гимназияға ауыстырды. Онда жаңа достары пайда болды, оқумен айналыса бастады, көне тілдерді – латын, грек, ежелгі еврей тілдерін зерттеп, жалпы алғанда қарқынды түрде жаңа жолға түсті. Біртіндеп Вундт өз қиялдауын бақылай білді және тіпті мектепте оның белсенділігін пайдалана алды, бірақ расында ол оны ешқашан ұнаптпаған. Ол бірақ өзінің ақыл-ойы мен қабілеттілігін 19 жасқа қарай дамытты, енді мектепті бітіріп, университетке түсуге дайын болды. Осы мақсатпен ол 1851 жылы анатом ағасы Фридрих Арнольд жұмыс істейтін университетке Тюбинге келеді. Осында Вильгельм тек бір жыл ғана оқып шығады. Тюбингте ол физиолог болам деп шешім қабылдады, себебі практикалық дәрігер мамандығына қарағанда, оған осы білім аясы оның қызығушылықтары мен талабына келеді деп санады (оған дейін Г.Гельцмгольлцта осылай тұжырымдаған). Бір жылдан кейін Вундт Гейдельбергке көшіп келелді, онда ол үшін жарым жылы университетте білім алады. Алғашқы жылын Вундт анатомия, физиология, физика, химия және практикалық медицинаны зерттеуге арнайды. Бунзен атты химиктің қызықты дәрістері мен тәжірибелік көрсетулерінің ықпалымен Вундт 1853 жылы өзінің алғашқы ғылыми жұмысын орындады. Екінші жылында ол практикалық медицинаға көп көңіл бөле бастайды. Физиологияға ықыласы арта түсті. Тағы бір жылдан кейін Вундт Гейдельбергтегі емдеу мекемесінің ассистенті болады. Осында ол медицина оның кәсібі емес екендігін нақты сезеді. right|250px
Психологияғадағы жолдары.
1856 жылдың күзінде Вундт Берлинге «экспериментальды физиология¬ның атасы» саналатын адамның басшылық етуімен физиологияны зерттеу үшін И.Мюллерге аттанады. Онда ол Берлиндегі неміс ғылымы, оңтүстік Германиядағы университеттен ерекшеленетінін байқайды. Гейдельбергтегі ғылым оның академиялық темпераментіне өте қолайлы болатын. Берлинде ол тек керемет ғылым жүйесін ғана емес, сонымен қатар өте мықты ақыл-ойшылдарды кездестірді. И.Мюллерден басқа оған әсер еткен Э.Дюбус-Реймон экспериментальдық зерттеулерге ықыласы мен қызығушылығын тудырды. 1856 жылдың аяғында Вундт Гейдельбергке қайта оралады. Мұнда ол «жүйкені зерттеудегі оның қабынған және бітетін мүшелеріндегі жүйкелерді зерттеу» тақырыбына диссертация қорғап, докторлық дәрежесін алады, және 1857 жылдан 1864 жылдары дәріс оқиды. Дәл осы жылдары Вундт Бон университетінен Гейделльбергке ауысқан Герман фон Гельмгольцтың лаборанты болып жұмыс істейді. Мінездерінің сәйкессіздігіне байланысты араларында ешқашан достық қарым-қатынас орнықпады. Дегенмен олардың әріптестігі 13 жыл бойы 1871 жылы Гельмельц Берлинге көшкенге дейін жалғасты. 1856-1857 жылдары үш мақала жарияланды (таза физиологиялық мазмұнда), ал 1858 жылы өзінің «Бұлшықет қозғалысын зерттеу очерктері» атты алғашқы кітабын шығарды. Бұл уақытта әлі де оның қызығушылығы физиология мәселелеріне қатысты еді, дегенмен психологиялық талпыныстары ұлғая бастаған-ды. 1858 жылы Вундт «Сезіммен қабылдау теориясы бойынша очерктерінің» бірінші бөлімін жариялаған болатын. Очерктері тарау-тараумен төрт жыл бойы жарияланып жүрді. Ал 1862 жылы «Сезіммен қабылдау теоириясына қатысты» атты кітабы толығымен жарияланды. Мұнда Вундт психологияны үш негізгі бағытқа бөлген: эксперименттік, этникалық және ғылыми метафизика. 1863 жылы өте маңызды еңбегі – «Адам мен жануарлардың рухы (жаны) туралы дәрістері» жарық көрді. Оған көптеген экспериментальдық психологияның мәселелеріне кіріспелер енді. Оның талдамасы бірнеше жылдар бойы жүргізілді. Кейіннен Вундті дәрістік жұмыс жалықтырып одан бас тартты. 1864 жылы ол профессор-адъюнкті лауазымына тағайындалып, тағы да 10 жыл Гейдельбергкте қалды. 1867 жылы Вундт «физиологиялық психология» деп аталған ғылым бойынша дәрістік курс оқуды бастады. Оның концепциясының толық мазмұны «Физиологиялық психологияның негіздемелері» атты кітабында баяндалады (2 бөлімнен тұрады 1873-1874 жж.). Вундтың тірі кезінде алты рет қайталанып жарияланып тұрған. Вундт Гейдельбергте 1874 жылға дейін жұмыс істеді. Мұнда оның ғылыми қызығушылықтары нақты орын тапты, және керек бағытты психология болды. Физиологиямен айналысу барысында Вундт психологиямен дербес эксперименталды ғылым ретінде айналысуды ойластырады. 1874 жылы Вундт Цюрихтегі индукциялы философия кафедрасына шақыру алады. Философия табиғи ғылымдарға арқа сүйеу керек деген тұжырыммен Гельмгольц оған кепілдемесін береді. Дегенмен Вундт Цюрихте бар болғаны бір жыл ғана жұмыс істейді.
Лейпциг қаласындағы өмірі.
right|150px
Күнінің екінші жартысында Вундт сейіл құрып, алдағы оқитын дәрісіне (әдетте ол дәрісі күндізгі 4-те басталған) ойша дайындалған. Әр кеш сайын оның отбасында ән айтылып, саясат жөнінде талқыланатын. Отбасының қаржылық жағдайы үйде үй қызметкерлерін ұстауға және жиі қонақтар қабылдауға мүмкіндік берді. Зертхана мен журнал негізін салып, көптеген зерттеушілік жобаларға жетекшілік ете отырып, Вундт философияға да көңіл бөлген. 1880 жылдан бастап 1891 жылға дейінгі аралықта ол этика, логика, философия салалары бойынша еңбектер жазған. 1880-1887 жж. Вундт «Физиологиялық психология негіздерінің» екінші және үшінші басылымдарын дайындады, өз журналына мақалалар жазды. 10 жыл ішінде ол мәдени-тарихи және әлеуметтік психология идеяларын дамытты. Нәтижесінде ол «Халықтар психологиясы» деген атпен 10 томдық еңбегін жазып, бұл еңбегі 1900-1920 жж. жарияланды.
Дереккөздер
Санат:16 тамызда туғандар Санат:1832 жылы туғандар Санат:Мангеймада туғандар Санат:Германия физиологтары
Приор-Велью
Приор-Велью (Prior Velho) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лореш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7136 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,61 км² шамасында. Халық тығыздығы — 4150,9 адам/км².
Монтеагудо-дель-Кастильо
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 71 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 44.37 км² шамасында.
Приор-Велью
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария (Maria).
Монтеагудо-дель-Кастильо
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Приор-Велью
Тарихы
Аудан 1989 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лиссабон округінің елді мекендері
Торребруна
Торребруна (Torrebruna) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Кьети провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1169 адамды құрайды. Халық тығыздығы 51 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 23 км² шамасында. Пошта индексі — 66050.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
Май қошан
Май қошан. Қамырдың ортасына ұсақ туралған майлы ет немесе жанышталған, ет турағышқа тартылған жентек ет салып пешке пісірген жөн. Ет оралған бүкпелер мен кіселердің «Қазы кісе», «Тоспа бәліш», «Қансоқта», «Мисоқта», «Ірімшік бүрме» деген сияқты түрлері бар. Ұн тағамдарын әзірлегенде мынадай технологиялық жағдайларға көңіл аударған жөн.
Әр түрлі тағамдарға пайдаланылатын ұн сортын және оның ылғалдылығын білу керек, соның шамасына қарай қамыр илейтін судың мөлшері белгіленеді. Жақсы ұнның мөлшерлі ылғалы 14,5 процент. Ал, ылғал көлемін анықтау үшін ұнды уыстап алып қысқанда иленбесе, қолдан оңай сусып түсетін болса, ылғалдың қалыпты мөлшерде болғаны. Қамыр ашытатын үнды илер алдында 12 градус шамасына келтіріп жылытқан жөн. Иленетін ұнды тазарту және онда болатын қиыршық түйіртпектерден арылту үшін елеуіштен өткізіп алу қажет.
Нан илейтін судың жылылығы 35—40 градустай болуы керек. Қамыр иленетін суға тұзын дұрыс салудың мәні зор, өйткені тұзы көп нан көтерілмейді Нанға қосылған қант мөлшерінің де дәл болғаны жөн Қанты артық қосылған қамыр жақсы көпіріп қабара алмайды, түсі ерте қызарып, нашар піседі.
Қамырға салынатын ас содасының мөлшері тым көпболса тағамның түсін бұзып, дәмділігін төмендетеді Сода салынған қамырды тез және жұмсақ илеген дұрыс Көп илеген қамырдағы соданың қосындысынан пайда болатын көмір қышқылды газ ұшып кетіп, қамыр қатаяды да көтерілмей піседі. Ұнның сортына қарай оған ылғалды, дәм беретін белок, көміртегі, май, минералдық заттар. Ылғалды қалыпты қамыр жақсы созылады, әрі жақсы піседі. Нан тағамдарына жұмыртқа қосу оның дәмін, нәрін келтірумен қатар, созымдылығын арттырып, тез қабарып үлпілдек, әбден жұмсақ болып пісуін қамтамасыз етеді.
Дереккөздер
1. Қазақ халқының ұлттық тағамдары кітабы,Атамұра 2011ж.
2. ↑http://kitaptar.com/
IC 499
IC 499 — Керік шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24602, UGC 4463, MCG 14-4-54, ZWG 363.46, most northern IC, ZWG 364.5, NPM1G +85.0024.
Сыртқы сілтемелер
IC 499 Санат:Керік (шоқжұлдыз)
Афуа
Афуа (Afuá) — Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Маражо мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Фурус-ди-Бревис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36524 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8372,772 км² шамасында. Халық тығыздығы — 4,4 адам/км².
Санат:Пара елді мекендері
Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі
Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі — мемлекеттік жоспарлау жүйесінің негізгі орталығы. Агенттік стратегиялық жоспарлау, мемлекеттік статистика салаларына және реформалар жүргізуге жетекшілік етеді.
Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынады және есеп береді.
Тарихы
Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі алғаш рет 1997 жылы 10 қазанда таратылған Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау агенттігінің атқарымдарын, мүлкін және істерін басқару жөніндегі өкілеттіктерді, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Экономика және сауда министрлiгiнiң мүлiктi және iстердi басқару жөнiндегi атқарымдарының, өкiлеттiктерiнiң бiр бөлiгiн беру арқылы орталық атқарушы орган ретінде құрылды. Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің төрағасы Қазақстан Республикасының Министрі — Қазақстан Республикасы Үкіметінің мүшесі болды.
Қазақстан Республикасы Президентінің 1998 жылғы 30 маусымдағы №3986 Жарлығына сәйкес Қазақстан Республикасының Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Республика Президентіне тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік орган болып қайта құрылды, ал Қазақстан Республикасы Статистика және талдау комитеті оның құрамынан бөлінді. Статистика және талдау комитетiн Үкiмет құрамына кiрмейтiн орталық атқарушы орган ретiнде Қазақстан Республикасының Ұлттық статистикалық агенттiгiне айналдыру арқылы.
Атқарымдары
1) Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жоспарлау жүйесінің мәселелері бойынша нормативтік құқықтық актіні әзірлеу;
2) мемлекеттік жоспарлау жүйесінің әдіснамасы мәселелерін реттейтін құқықтық актілерді әзірлеу және бекіту;
4) Қазақстан Республикасының ұзақ мерзімді стратегиялық даму жоспарларын әзірлеу, түзету, олардың іске асырылуын мониторингтеу мен бағалау, Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің өзге де құжаттарына мониторинг пен бағалау жүргізу;
5) Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттарын дайындау, келісу, олардың іске асырылу барысын мониторингтеу мен бағалау кезінде мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік сектор субъектілерінің қызметін үйлестіру;
6) Қазақстан Республикасы Президентінің тапсырмасы бойынша реформаларды жүзеге асыру тәсілдерін, реформаларды жүзеге асыруға қажетті нормативтік құқықтық актілердің жобаларын әзірлеу, сондай-ақ олардың іске асырылу барысын мониторингтеу мен бағалау;
7) ведомствоаралық келіспеушіліктер туындаған жағдайда реформаларды іске асыруға, мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттарын әзірлеу мен іске асыруға байланысты мәселелер бойынша сараптамалық қорытындылар беру;
8) мемлекеттік органдардың мемлекеттік басқару жүйесін жетілдіруге бағытталған ұсыныстарын келісу;
9) елдің дамуын, халықаралық үрдістерді стратегиялық болжау және оларға талдау жүргізу, сондай-ақ тиісті ұсыныстарды тұжырымдай отырып, әлемдік тәжірибені зерделеу;
10) мемлекеттік органдар қызметінің тиімділігіне бағалау жүргізу әдіснамасын жетілдіру, олардың тиімділігінің көрсеткіштерін айқындау, сондай-ақ ұлттық және ведомстволық статистиканың уақтылы және анық деректеріне қол жеткізуді қамтамасыз ету бөлігінде орталық мемлекеттік органдар мен облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары қызметінің тиімділігіне жыл сайынғы бағалау жүргізуге уәкілеттік берілген мемлекеттік органдардың қызметін үйлестіру ;
Дереккөздер
Санат:Қазақстан Республикасы агенттіктері
Тропизмдер
Тропизмдер (tropos – бұрылыс, бағыт) – өсімдік органдары өскенде бір жақты әсер ететін тітіркендіргіштердің (жер тартылысы, химиялық зат, жарық, т.б.) қимыл бағытының өзгеруі.
Өсімдік жасушаларының созыла өсуіне ондағы фитогормондардың (индолил сірке қышқылы, абсцизин қышқылы, т.б.) түзілуі, тасымалы мен таралуы ықпал етеді. Әсер ететін факторлардың (тітіркендіргіш) табиғатына байланысты тропизмдердің бірнеше түрі ажыратылады. Егер өсу қозғалысы тітіркендіргіш факторға бағытталса – оң тропизмдер, ал егер қарама-қарсы бағытта болса – теріс тропизмдер деп аталады.
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:Өсімдіктер физиологиясы
Бұғау
Бұғау - қылмысты адамның екі білегіне, аяғына кигізілетін, арасы шынжырмен қосылған металл шеңбер. Құрылымы қолға салатын көзір немесе қолөткіден және аяққа салынатын кісеннен, ол екеуін өзара байланыстырып тұрған темір шынжырдан тұрады. Бұғау қылмысты адамның қашып кетуіне мүмкіндік бермейді.
ҚР MOM қорындағы бұғау қара темірден соғылған. Бұғаудың екі қол, екі аяққа кигізілетін шығыршықтарының аралығы шынжырмен қосылған. Жалпы ұзындығы 110 см, ал қолға салатын кезірінің диаметрі 11см.
Вахандар
Вахандар — Памир халықтарының бірі. Олар Тәжікстан, Пәкістан, Ауғанстан және Қытайдың Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданында, Памир тау жүйесінің аудандарында тұрады. Халық саны 60 мыңға жуық адам.
Физика-математикалық ғылымдар
Физика-математикалық ғылымдар - сандық қатынас және айналадағы дүниенің кеңістік құрылыс туралы ғылымдар, сонымен қатар материяның құрылысын, ең жалпы қасиетін және оның қозғалыс заңдарын зерттейді.
Вахандар
Тілі
Тілі вахан тілі, парсы тілінің жергілікті диалектісі. Сонымен қатар тәжік, орыс, парсы (кабул-дари) және урду тілдері де таралған.
Діні
Сенушілер – шиит мұсылмандары (исмаилит).
Өмір салты
1950 жылдардан бастап қазіргі заманғы қалалық үлгідегі киімдер барлық жерде күнделікті өмірге кірді. Әйелдер үшін – жібектен, сәтеннен, барқыттан тігілген аймақтық ортаазиялық көйлек, фабрикада тоқылған жүннен кофта, шұлық, жемпір тоқылды. Малшылар негізінен жүннен тоқылған тон, жүннен тоқылған өрнекті шұлық, табаны жұмсақ етік киеді.
Дереккөздер
Санат:Тәжікстан халықтары Санат:Пәкістан халықтары Санат:Ауғанстан халықтары Санат:Қытай этникалық топтары
Енг-Харвута-Яха
Енг-Харвута-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хусь-Яха өзенінің оң жағалауынан 65 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Надым өзені өзені су алабының шығыс шекарасынан Пур өзені су алабының солтүстік батыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Кадровица (Кюстендил облысы)
Кадровица (Кадровица) — Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Невестино қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 45 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2593. Телефон коды — 07913. ЕКАТТЕ коды — 35119.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кюстендил облысының елді мекендері
Адам Фут
Адам Фут (Adam David Vernon Foote; 10 шілде 1971, Уитби, Онтарио, Канада) — канадалық шайбалы хоккейші. 2002 жылғы Қысқы олимпиада чемпионы.
Жетістіктері
Санат:Канада шайбалы хоккейшілері Санат:2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Канада Олимпиада чемпиондары Санат:Шайбалы хоккейден Олимпиада чемпиондары Санат:Канада шайбалы хоккей құрамасының ойыншылары Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Танне (Гарц)
Танне (Гарц) (Tanne (Harz)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Вернигероде ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 670 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 27,80 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 85 325. Муниципалитеттің басшысы — Франк Дамш.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Брига-Новарезе
Брига-Новарезе (Briga Novarese) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Новара провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2758 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 674 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 28024.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
1882 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1882 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1882 жылы қайтыс болғандар
Қарасай батыр көшесі (Астана)
Қарасай батыр көшесі Мұхамеджан Тынышпаев көшесінен басталып, Аспара көшесінде аяқталады. Ұланбел, Бұланты, А.Байтұрсынов, Жалын көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1431,1 м.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Металлург (футбол клубы, Бекабад)
Сілтемелер
Санат:Өзбекстан футбол клубтары
Грит Понд (Мэн)
Грит Понд (Great Pond) — Мэн штатының Хэнкок округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 47 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 101.0 км² шамасында. FIPS коды — 23-28975.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Бұғыз
Ел арасында кетпеннің, күректің сабы кіріп тұратын ұңғыны да бұғыз деп атау кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Айхсфельд (аудан)
Айхсфельд (Landkreis Eichsfeld) - Германия ауданы. Аудан орталығы — Хайльбад-Хайлигенштадт қаласы. Аудан Тюрингия жерінде орналасқан. Жер аумағы 939,82 км² шамасында. Тұрғыны 109 576 адамды құрайды. Халық тығыздығы 117 адам/км². Ауданның ресми коды — 16 0 61.
Аудан 90 елді мекенге бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия аудандары
Eichsfeld
Овраг Лосенный
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Медведица Терса өзенінің құйылысынан сағасына дейін. Өзен саласы — Хопер және Солтүстік Дон салаларының құйылысы аралығындағы Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Алжир (қала)
Алжир немесе бұрынғы аты Әль-Джазаир (مدينة الجزائر, Мадинат Әл–Джазаир; Alger) — Алжирдің астанасы және ірі қалаларының бірі.
Қала 944 жылы құралған.thumb|left|160px|Алжир қаласы, ғарыштан түсірілген суретЖерорта теңізінің жағалауында орналасқан порт. Қаланың аты «аль-Джазаир» (араб сөзінен шыққан), аудармасы «аралдар» деген мағына береді. Себебі бұрын қаланың жанында төрт арал болған, бірақ 1525 жылы құрлықтың бір бөлігі болды. Халық саны 2 029 936 адам (2002 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың негізі 10 ғасырда қаланды. Ертеректе бұл жерде Икозиум атты шағын римдік қоныс болған. Әдепкіде ол арабтарға кейін түріктерге тиесілі болды. 1830 жылы Алжир қаласын француздықтар отарлап, негізгі орталығы қылған.
Хальканит
Хальканит (грекше chalkos — мыс, antos — гүл), мыс купоросы — сульфаттар класына жататын минерал. Химиялық формуласы: CuSO45H2O; құрамы (%): CuO — 31,8, SO3 — 32,1, H2O — 36,1; қоспалары: Fe, Mg, Zn, Co. Триклиндік сингонияда кристалданып, қысқа призма, баған тәрізді кристалдар түзеді. Агрегаттары талшықты, бүйрекке ұқсас, тығыз түйірлі масса түрінде болады. Түсі көгілдір, жасыл, шыныдай жылтыр, қаттылығы Моос шкаласы бойынша 2 — 3, морт сынғыш, тығызд. 2,1 — 2,3 г/см3. Мыс кендерінің тотығу белдемдерінде түзіледі. Қазақстанда Жезқазған, Қоңырат, Ақтоғай, Саяқ, Бозшакөлдің мыс, Кенді Алтайдың мыс-колчедан кентастарының құрамынан табылған. Жасанды хальканит (тотияйын) жүзім зиянкестерін жоюда және бояу өндіруде қолданылады.
Санат: Химия Санат: Минералдар