cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фрик (Аргау)
250px|thumb|Картада орналасуы Фрик (Аргау) (Frick AG) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Лауфенбург округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4675 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9.96 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4163, пошта индексі — 5070.
Владимир Трофимович Архипенков
Владимир Трофимович Архипенков (14 наурыз 1936, Мәскеу облысы Тула облысы Донской қаласы) — Қазақстанның халық артисті (1998).
Дереккөздер
Санат:14 наурызда туғандар Санат:1936 жылы туғандар Санат:Тула облысында туғандар Санат:Қазақстан халық әртістері Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері Санат:Қазақстан орыстары Санат:Қазақстан театр актерлері
Васильевка (өзен)
Васильевка — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кама суқоймасының (Чусов шығанағы) сол жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кіші Чингис
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Барнаул қаласынан Чумыш өзенін қоспағанда, Новосибирск су торабына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Соколец (Бургас облысы)
Соколец (Соколец) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 582 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8554. Телефон коды — 05946. ЕКАТТЕ коды — 67876.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Жанғабылов Абай Кенжебайұлы
ЖАНҒАБЫЛОВ Абай Кенжебайұлы (14.5.1939 жылы туған, Қызылорда облысы Сырдария ауданы) – медицина ғылымының докторы (1986), профессор (1987).
Ақтөбе мемлекеттік медицина институтын (1963, қазіргі Батыс Қазақстан медицина академиясы) бітірген. Қызылорда облысы Сырдария ауданы «Амангелді» кеңшарында аурухана меңгерушісі, аудан аурухананың бас дәрігері (1963–66) болды. Киевтегі Н.Д.Стражеско атындағы ғылыми-зерттеу клиника институтының аспирантурасында (1966–69) оқыды. Алматы мемлекеттік медицина институтында (қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) ассистент, доцент (1969–74). КСРО Медицина ҒА Тағамтану ғылыми-зерттеу институтының Қазақ бөлімшесінде бөлім бастығы (1975–90) қызметтерін атқарды. 1990 жылдан Қазақ ұлттық медицина университетінің кафедра меңгерушісі.
Жанғабыловтың ғылыми еңбектері қан аурулары патологиясына және гастроэнтерология саласына арналған. 130-дан астам ғылыми мақала жариялап, қымыз бен шұбаттың емдік қасиеттері және практикалық гастроэнтерология жөнінде оқулықтар жазған.
Жынжүрек
Жүнжүрек (Жынжүрек) — Жетісу облысы Алакөл ауданындағы ауыл, Лепсі ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 146 адам (75 ер адам және 71 әйел адам) болса, 2009 жылы 79 адамды (41 ер адам және 38 әйел адам) құрады. 2009 жылдағы адам санын 1999 жылғы санақпен салыстырғанда, адам саны 54,1% құрайды.
Климаты
Мұндағы климат континенталды. Қаңтардың орташа температурасы 12° C және шілденің орташа температурасы 23° C. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 350-400 мм құрайды, оның негізгі мөлшері наурыз-мамыр және қараша-желтоқсан айларына сәйкес келеді. Жел көтерілуде солтүстік-шығыс (34%) және солтүстік (16%) жел басым. Қардың тұрақты қабаты қарашаның соңғы онкүндігінде қалыптасып, наурыздың екінші онкүндігінде аяқталады.
Атауы
Жүнжүрек (Жынжүрек) атауының шығуы жайлы әртүрлі пікірлер бар. Айтым Әбдірахманов өзінің “Топонимика және этнотопонимика” еңбегінде: “Бұл моңғолдың зүүн – “шығыс”, зураг – “сурет” деген сөздерінен жасалған болуы керек. Жүнжүрек (зүүнзураг) – “шығыстағы суретті тау” деген мағынаны білдіреді”, - деп жазды. Ал Е. Қойшыбаевтің “Қазақстанның жер-су аттары сөздігі” кітабында: “Көне түр. жүн (қаз. “жон” сөзінің фонетикалық түрі) және йүрек (жүрнек – таудың бір бөлігі) тұлғаларының тіркесінен жалғанған атау”. Осылайша, Е. Қойшыбаевтің сөзіне сүйенсек, “жоны бар жүрек” немесе “жонды жүрек” мағынасын береді.
Атаудың бірінші сыңарындағы жүн сөзін қырғыз тіліндегі зоо – “биік, жартас, құз”; түркім. зов, зав – “сай аузындағы жартас” сөздері мен тәжік. зоу – “жалақ жартас, сай” сөздерін салыстыру арқылы олардың мағыналас екені көрінеді. Бұған моңғол тіліндегі zo – “тау жалы” сөзі де төркіндес екені анық.
Демек, жүн сөзі осы зоо, зав, зау, zо сөздерінің қазақ тіліндегі дыбыстық тұрғыдан өзгерген тұры екенін түсінуге болады. Ал атаудың екінші сыңарындағы жүрек сөзін моңғолдың зураг – “сурет” деген мәніндегі сөзін білдіреді. Сонда “Жүнжүрек” атауының толық мағынасы “биік жартастағы сурет” деп айтуға болады.
Дереккөздер
Санат:Алакөл ауданы елді мекендері
Баспа ісі
Баспа ісі – кітап, журнал, газет, бейнелеуші материалдар, т.б. баспа өнімдерін дайындауға, басып шығаруға және таратуға байланысты мәдениет және өндіріс саласы.
Оқырманға арналуына орай баспаның сипаты анықталады: көпшілікке арналған, көркем, ғылыми, балалар т.б. 1917 жылы дейін Қазақстан жерінде Орал, Қызылорда, Орда, Семей және Алматыда кішігірім баспалар жұмыс істеді. Бірақ Қазақстан жайлы революцияға дейінгі кітаптардың көбісі Қазан, Орынбор, Ташкент, Уфа, Троицк, Астраханда басылды.
1836 жылы Орынбор орыс әскери ведомствосының баспаханасында қазақ тілінде кітаптар шығаратын бөлімше ашылды. 1920 жылы оқулықтар, саяси әдебиеттер шығаратын Киргосиздат (Кырмембаспа) құрылды.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Гүлнар Авутова
Гүлнар Авутова (10.11.1964 жыл, Алматы облысы, Ұйғыр ауданы, Үлкен Ақсу (Чоң Ақсу) ауылы) - ақын. ұйғыр.
1982 жылы орта мектепті бітірген соң, Абай атындағы Қазақ педагогика институтының филология факультетінің орыс-ұйғыр бөлімін тамамдаған. Содан бері Шығыстану институты Ұйғыртану орталығының ғылыми қызметкері болып істеп келеді.
1990 жылы «Жазушы» баспасынан «Гүлзарим» атты алғашқы өлеңдер жинағы жарық көрген. «Интизар» журналында, «Ұйғыр авази» газетінің беттерінде көптеген жаңа өлеңдерімен көрінген. «Ақиқатты қорықпай сөйле...» (ұйғыр тілінде) атты мақалалар топтамасын (А., «Мир», 2007) шығарған, онда ұйғыр ақыны Л.Мүтәллиптің шығармалары туралы айтылған. «Мадонны Турана» атты поэтикалық антологияға (А., 2007), «Шеирийәт гүлзари» («Поэзия гүлзары») (2007), «Қазақстан — мениң вәтаним» (Қазақстан — менің Отаным) атты жинақтарға өлеңдері енген (2008).
Дереккөздер
Санат:10 қарашада туғандар Санат:1964 жылы туғандар Санат:Ұйғыр ауданында туғандар Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті түлектері Санат:Қазақстан ұйғырлары Санат:Қазақстан ақындары Санат:Ұйғыр ақындары
Транскрипция
ТРАНСКРИПЦИЯ (лат. transcrіptіo – қайта көшіріп жазу) – белгілі бір тілдегі дыбыстарды дәл бейнелеп көрсету үшін пайдаланылатын шартты белгі. Жазуда бір фонема түрлі әріптермен таңбалануы мүмкін, ал транскрипцияда ол бір таңбамен белгіленеді. Транскрипцияның негізгі қызметі сөздің дыбыстық немесе фонемалық құрамын дәлме-дәл көрсету, онда сөздің дыбыстық жағына ғана назар аударылады. Бір әріп ыңғайына қарай түрлі фонемаларды белгілесе, транскрипциялық таңба бір ғана мағынаға ие болады. Транскрипция екіге бөлінеді: Фонемат. Транскрипция сөздердің дыбысталуындағы өзгерістерді ескермей, тек фонемаларды жазады, дыбыстар сөздің айтылуына жуықтап беріледі. Мысалы, ору [орұу], қи [қый], шикі [шійкі]. Фонет. Транскрипцияда сөздердің айтылуындағы дыбысталу ерекшеліктері дәлме-дәл көрсетіледі: қазан қап [Қазаңғап], ортан бел [ортамбел], сейсенбі [сейсембі]. Әрбір жеке тілдің фонемалық жүйесін айқындауда фонемат. Транскрипция жұмсалса, ал фонетикалық Транскрипция барлық тілдердегі дыбыстық ерекшеліктерді түгел көрсету үшін қолданылады. Оқу барысында көбіне фонемат. Транскрипцияға жүгінуге тура келеді, яғни сөздер мен сөз тіркестерін, тұтас мәтінді айтылуына біршама жуықтатып жазу қажеттігі туындайды. Жеке дыбыстар мен әріптердің айтылуы мен жазылуындағы айырмашылықтар, көрші дыбыстардың бір-біріне әсері ескеріліп отырады. Қазіргі қазақ тілінде қолданыста жүрген и, у, ю әріптерінің әрқайсысы екі-үш тіпті онан да көп дыбыстарды құрайды: у – ұу-ұшу [ұшұу], үу- жүру [жүрүу]; и – ый- сиқыр [сыйқыр]; ю – йұу-құю [құйұу], т.б.
Сілтеме
Санат:Лингвистика
Сібір борщевигі
Сібір борщевигі — ұлттық асханаларда қолданылатын ірі шөптесін өсімдік. Саңырауқұлақты пайдаланбайтын елдерде кең тараған. Грузияда — корквета, армянша — бох, бохи. Жапырақтарынан қайнатқан сорпаның дәмі саңырауқұлақ сорпасындай болады. Жапырақ кесінділері салаттарға салынады. Маринадталған сабақ түптері екінші тағамдарға гарнир ретінде беріледі. Кейбір жерлерде осы өсімдіктен саңырауқұлақ дәмі бар көкөніс уылдырығын жасайды.
Линденшид
Линденшид (Lindenschied) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Рейн-Хунсрюк ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 206 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3,17 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 40 086. Муниципалитеттің басшысы — Лотар Юнг.
Кочкилде
Кочкилде — Башқұртстанның Мишкин ауданындағы ауыл, Акбулат ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 3 адамды құрады. Пошта индексі — 452332, ОКАТО коды — 80243805002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Бостандық форумы
Бостандық форумы – журналистердің білімін көтеруге көмектесіп, мамандық шеберліктерінің өсуіне ықпал жасайды және баспасөз бостандығын қорғайды, сол секілді әртүрлі жобалар, бағдарламалар мен жарияланымдар арқылы сөз еркіндігіне ара түседі.
Стипендиялар беру, әртүрлі бағдарламаларға сұранымдар тудырумен қатар түрлі көмектер көрсетеді.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
NGC 6912
NGC 6912 — Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1881 жылы 14 тамызда астроном Holden Edward Singleton ашқан болатын және NGC каталогында 6912 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64700, ESO 596-38, MCG -3-52-8, IRAS20240-1846.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз)
Футболдан жастар арасындағы Азия Кубогы
Футболдан жастар арасындағы Азия Кубогы — Азия Футбол Конфедерациясымен өткізілетін құрамалар арасындағы басты футбол турнирі.
Чемпионат 1959 жылдан бастап әр төрт жылда бір рет өткізіліп тұрады. Басқаларынан көбірек, он екі рет кубокты Оңтүстік Корея жеңді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Футбол кубоктары Санат:Азия Кубогы Санат:Футболдан Ұлттық құрамалар жарыстары Санат:АФК турнирлері
Наурыз көже
thumb|Наурыз көже Наурыз мерекесі жақындаған сайын әрбір отбасы Наурыз көже жасауды міндет деп санайды. Тіпті білмейтін жас жеңгелеріміз үлкен адамдардан ақыл-кеңес сұрап, Наурыз көжеге не қосу керектігін саралап жатады.
Наурыз көже жасау
thumb|300px|Наурыз көже инфографигі Ол үшін ең алдымен қазан толы сүтіңізді қайнатып, сүт піскеннен кейін оның бетіндегі қаймағын қалқып алып тастайсыз. Сүт әбден пісуге тақаған кезде, қыс бойы сақтаған сүріңізді салып жіберіп, 15 минуттай бетін жауып қоясыз. Аталған уақыт өткеннен кейін жеке ыдысқа пісіріп алған бидай, жүгері, тары, асбұршақ, күріш тәрізді қоректік заттардың жеті түрін сүт пен етке араластырып тағы бір қайнатып аласыз.Асыңыз дәмді болсын!
Дереккөздер
Санат:Қазақ асханасы Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Шуақты күндер
Шуақты күндер — Зейнеп Ахметованың кітабы. Кітап Ұлы Отан соғысының сұрапыл жылдарында қан майданда әйгілі командирлердің бірі болған, гвардия полковнигі Бауыржан Момышұлының соғыстан кейінгі жылдарындағы өміріне арналған естелік. Автор — Бауыржан Момышұлының келіні.
Санат:2008 жылы шыққан кітаптар
Ақтау қаласындағы Қазақстан ішкі істер министрлігінің оқыту орталығы
Қазақстан ішкі істер министрлігі училищесі – арнаулы орта оқу орны.
Тарихы
Маңғыстау облысының ішкі істер органдарын кадрмен қамтамасыз ету мақсатында 1997 жылы Ақтау қаласында 120 адамдық толықтыру лимитімен құрылған.
Директорлары
Алғашқы бастығы, полиция подполковнигі Ю.М. Югай (1997 – 99), кейіннен полиция майоры А.О.Бегендіков (1999 – 2002) басшылық етті.
Мартинс-Соарис
Мартинс-Соарис (Martins Soares) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Зона-да-Мата мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Маньюасу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Ақтау қаласындағы Қазақстан ішкі істер министрлігінің оқыту орталығы
Директорлары
2002 жылдан бастап училищені полиция полковнигі, техникалық ғылыми докторы, академик О.Н.Әбділов басқарады.
Мартинс-Соарис
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 824 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 112,941 км² шамасында. Халық тығыздығы — 60,4 адам/км².
Ақтау қаласындағы Қазақстан ішкі істер министрлігінің оқыту орталығы
Оқу-техникалық базасы және іс шаралары
Училище құрамы дайындық кезінде «Интернет» әлемдік жүйесін, «Юрист» базалық бағдарламасын пайдалана алады. Қызметтердің барлық түрлері бойынша сұрақтар қамтылған кешенді көшпелі сабақтар тәжірибеге енгізілген. Училище бастығы О.Әбіловтың ұсынысымен Ақтау қаласының орта мектептерінің жоғары сыныптарына арналған 2 жылдық «Жас полицей» дайындық курстары ашылды. Мектеп оқушылары арасындағы қылмысты болдырмау мақсатында училище базасында биылғы оқу жылынан бастап «Ұлан» аула клубы құрылып, «Мерген», «Тастүлек», «Полицияның жас досы», «Жас тергеуші» үйірмелері жұмыс істеуде. Әлеуметтік қорғау, полиция қызметкерлеріне заңдық көмек көрсету және жеке құрам арасындағы қылмысты, заң бұзушылықтардың алдын алу мақсатында училищеде «Қорғаушы» ерікті қоғамдық құрылымы жұмыс жасайды.
Мартинс-Соарис
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Ақтау қаласындағы Қазақстан ішкі істер министрлігінің оқыту орталығы
Дереккөздер
Қазақстан жоғарғы оқу орындары
Санат:Маңғыстау облысы колледждері
IC 2862
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3091279, NPM1G +10.0262.
Сыртқы сілтемелер
IC 2862 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Калашников автоматы
thumb|200px 7,62 Калашников автоматы (АК, көбінесе қате АК-47 деп атайды) - 1947 жылы Михаил Калашников құрастырған және 1949 жылы Кеңес Одағының қарулы күштеріне қабылданған автомат.
Сыртқы Сілтемелер
Санат:Қарулар
NGC 2445
NGC 2445 — Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Ring B типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1877 жылы 18 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2445 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21776, UGC 4017, MCG 7-16-17, ZWG 206.24, ARP 143, VV 117, IRAS07435+3908.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз)
Гидравликалық тік дүмпу
Гидравликалық тік дүмпу — гидравликалық дүмпудің бастапқы фазасы, кұбыр соңына орналасқан кран тез жабылған кездегі тік гидравликалық дүмпудің құбыр бойымен кері жүру арқылы құбыр басына жетіп, қайта оралуынан кері толқын пайда болады. Толқын "маңдайының" қозғалу уақыты мынаған тең: t0=L/C мүндағы L — құбыр ұзындығы, м; С — толқын жылдамдығы, м/сек. Толық гидравликалык дүмпу мына формуламен анықталады: hм.толқ.=C/Q*ν0 мұндағы ν0 — кран ашылған кездегі судың бастапқы жылдамдығы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Болбан-Ель
Болбан-Ель[Уса] — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы БАР/ПЕЧОРА/754/29 орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Вукс
Вукс (Voulx) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Фонтенбло округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,60 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77531, пошта индексі — 77940.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1739 адамды құрады. Халық тығыздығы — 138,02 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Кампaнья
Кампaнья (Campagna) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Салерно провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 15 907 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 116,21 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 135,41 км² шамасында. Пошта индексі — 84020 — 84022.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Черемушная
Черёмушная — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нюролька өзенінің оң жағалауынан 293 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Васькина (Полазна тармағы)
Васькина — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Полазна өзенінің сол жағалауынан 2,2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дуглас (Мичиган)
Дуглас (Douglas) — Мичиган штатының Allegan округіне жататын АҚШ қаласы.
Қылыш балық
Қылыш балық (Pelecus cultratus) - тұқытәрізділер отярды, тұқылар тұқымдасына жататын балық. Каспий-Жайық, Арал-Сырдария су алаптарында кездеседі.
Көбеюі
Қылыш балық уылдырық шашу әдісі бойынша аралық (өтпелі) типке жатады. Каспий теңізінде олар уылдырығын бір рет сәуір айының соңы мен мамырда (кейбіреулері маусымның ортасына дейін) шашаса, Арал теңізі су алабында сәуірдің ортасынан шілденің ортасына дейін екі бөліп (су температурасы 12°С-қа жеткенде) шашады. 11 жылдай тіршілік етеді.
Дереккөздер
Санат:Тұқылар Санат:Қазақстан фаунасы
Майкл Каррик
Дже́сси Ли́нгард (ағылш. Jesse Ellis Lingard; туған күні 15 желтоқсан 1992 жылы, Уоррингтон) — ағылшын футбол ойыншысы, «Манчестер Юнайтед» клубының және Англия жас ұлттық құрамасының жартылай қорғаушысы  и молодёжной сборной Англии. «Манчестер Юнайтед» Академиясының түлегі. Қазіргі таңда, «Дерби Каунти» клубына жалға берілген. нобай|Лингард
Мансабы
«Манчестер Юнайтед» клубындағы ең алғаш ресми ойыны «Суонси Сити» клубына қарсы 16 маусым 2014 жылы өтті, алайда, 24-минутта алаңнан жарақат алғаны үшін шығарылып салынды.
Халықаралық мансабы
17 және 21 жасқа дейінгі Англия ұлттық құрамаларда ойын көрсеткен.
Әл-Фараби ескерткіші (Астана)
Ол Б. Момышұлы және Тәуелсіздік даңғылдарының қиылысында, Әл-Фараби атындағы оқушылар сарайының алдында орнатылды.
Ескерткіштің авторлары — Ә.Бүркітбаев, Д.Сарбасов, К.Бегулиев, А.Тоқбаев, Д.Үсенбаев.
Әлемнің екінші ұстазы атанған Әбу Насыр Әл-Фарабиге ескерткіш қою жоспары 2019 жылы қабылданды.
Тағы қараңыз
Санат:Астана ескерткіштері Санат:Әл-Фараби
Жульвекур
Коммунаның INSEE коды — 55260, пошта индексі — 55120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 70 адамды құрады. Халық тығыздығы — 8,05 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Вила-Нуне
Вила-Нуне (Vila Nune) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Кабесейраш-де-Башту муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 370 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,56 км² шамасында. Халық тығыздығы — 81,1 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Вава
Эдвалду Изидиу Нету  (Edvaldo Izidio Neto) (12 қазан 1934 жыл, Ресифи — 19 қаңтар 2002 жыл, Рио-де-Жанейро), Вава ретінде кеңінен танымал (Vavá) — бразилиялық футболшы, екі дүркін әлем чемпионы.
Карьерасы
Бразилиялық "Васко даГама", "Палмейрас" секілді атақты клубтарда және Испанияның "Атлетико Мадрид" командасына ойнаған. Бразилия Ұлттық футбол құрамасының үздік шабуылшыларының бірі.
Бразилия құрамасы сапында 23 кездесу өткізіп, екі рет әлем чемпионы атанды (1958, 1962). Және де бес футболшымен бірге Футболдан 1962 жылғы әлем біріншілігінің үздік мергені атанды. 1958 жылғы чемпионатта 5, 1962 жылы 4 гол соққан.
Екі бірдей финалдық матчта гол соққан төрт футболшының бірі (Пеле — 1958, 1962, Пауль Брайтнер — 1974, 1982, Зинедин Зидан — 1998, 2006). Вава 1958 және 1962 жылғы әлем чемпионаттарының финалында гол соққан.
Шахар-лохум
Шахар-лохум (армян тағамы)- Құмшекерді тортасын айырған майға салып, ерітеді. Үстіне жұмыртқаның сарысын қосып, коньяк немесе арақ бүркіп, қамыр илейді. Мұнан кейін шағындау жұқа нан жаяды да, духовкаға қойып пісіреді.
500 г бидай ұнына: 200 г тортасын айырған май, 200 г құмшекер, 1 жұмыртқаның сарысы, 50 г мөлшерінде коньяк немесе арақ қосылады.
Дереккөздер
Санат:Армян асханасы
Кедергі коэффициенті
Кедергі коэффициенті — сұйықтың құбырда, каналдарда, науаларда, өзен арналарында ағуы кезінде гидравликалық кедергілерді жеңуге жұмсалатын ағын энергиясы (арын шығыны). Нақты сұйық ағыны үшін арын шығынын Бернулли теңдеуімен анықтайды
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Лобачевский геометриясы
Евклид “Негіздерінде” параллель түзулер жөніндегі аксиома былайша тұжырымдалған: берілген түзудің бойында жатпайтын нүкте арқылы осы түзумен бір жазықтықта жататын және онымен қиылыспайтын бір ғана түзу жүргізуге болады. Ал Лобачевский геометриясы оның орнына мынадай аксиома қолданылады: берілген түзудің бойында жатпайтын нүкте арқылы осы түзумен бір жазықтықта жататын және онымен қиылыспайтын кем дегенде екі түзу жүргізуге болады. Лобачевский геометриясын Н.И. Лобачевский жасап дамытқан. Сәл кейін осындай теорияны Я.Больяй (1802 — 1860) да дәлелдеген. Сондықтан, Лобачевский геометриясы кейде Лобачевский — Больяй геометриясы деп те аталады. Евклидтен Лобачевскийге дейінгі 2 мың жылдан аса уақыт аралығында көптеген ғалымдар К.Птолемей, Д.Прокл, Ибн әл-Хайсам, О.Хайям, П.Катальди, Дж.Валлис, Дж.Саккери, А.Лежандр, Ф.Швейкарт, Ф.Тауринус, т.б. осы теорияны дәлелдемек болып еңбек еткен. Лобачевский геометриясын арнайы гиперболалық евклидтік емес геометрия деп атайды. Олай атау Риманның эллипс[эллипстік] геометриясына қарсы қою үшін қажет болды (қ. Риман геометриясы). Лобачевский геометриясы математикада да, физикада да қолдануға болатын мазмұны бай теория. Лобачевский бұл теорияны құру арқылы Евклидтік емес геометрияның озық мүмкіндіктерін көрсетті. Ол геометрия және жалпы математика дамуындағы жаңа белес болды (қ. Геометрия). Лобачевский геометриясы Лобачевский жазықтығы (планиметрияда) мен Лобачевский кеңістігінің (стереометрияда) қасиеттерін зерттейді.
Лобачевский жазықтығы - параллель түзулер туралы аксиомадан басқа Евклид геометриясы аксиомаларының барлығына бағынатын түзу сызықтар мен фигуралардың қозғалысы (сонымен қатар қашықтықтар, бұрыштар, т.б.) анықталған жазықтық (нүктелер жиыны). Осыған ұқсас жолмен Лобачевский кеңістігі де анықталады. Лобачевский геометриясының нақты мәнін анықтау мәселесі Лобачевскийдің жазықтығы мен кеңістігінің үлгісін табу болатын, яғни Лобачевский геометриясының планиметриясы мен стереометриясының ережелері шамалап түсіндірілген нысандарды табу еді. 1868 ж. Э.Бельтрами Лобачевский жазықтығының бір бөлігіндегі геометрияның тұрақты теріс қисықтығы бар беттердегі геометриямен сәйкес келетінін байқаған; оның қарапайым мысалы — псевдосфера.
Лобачевский геометриясының Евклид геометриясынан бірнеше айырмашылықтары бар: Лобачевский геометриясында салу есептері, көпжақтар, қисықтар мен беттердің жалпы теориясы, т.б. есептердің шешулері қарастырылады. Лобачевский өзінің геометриясын анықталған интегралдарды есептеуге қолданған. Лобачевский геометриясы көмегімен кешенді айнымалы функциялар теориясында автоморфты функциялар теориясы құрылды. Ол сандар теориясында, дербес салыстырмалық теориясы кинематикасында, жалпы салыстырмалықтың теориясында қолданылады.
Пайдаланған әдебиет
Санат:Геометрия
Шалғындық дала
right|300px right|200px Шалғындық дала - жеткілікті ылғалда жақсы өсетін далалық өсімдіктер (шалғынға ауыспалы) түрі; топырақтың толық немесе толыққа жуық шымдануы тән. Оттылық құрамында қуаң жерлік далалық астық тұқымдастармен қатар түрлі шөптер едәуір.
Шөбінің құрамында ксерофитті далалық дақылдармен бірге әр түрлі шөптер көп кездеседі. Шалғындық дала дала зонасының солтүстік шекарасына таяу өңірде, сондай-ақ жайылым ретінде пайдаланылатын көптеген тау жүйелерінің орманды-шалғынды-далалы белдеулерінде таралған.
Парквилл (Мэриленд)
Парквилл (Parkville) — Мэриленд штатының Baltimore округіне жататын АҚШ қаласы.
Шалғындық дала
Шалғындықта көбінесе шөптесін өсімдіктер өседі. Шалғындықтан жиі құмырсқа илеуін көруге болады. Мұнда көптеген бұнақденелілер тіршілік етеді. Дала тышқаны, көртышқан, қоян және құстар да шалғындықтан қорегін мен баспанасын табады. Африкада ағаштар сирек кездесетін саванна - шалғындық болып саналады. Онда көптеген жануарлар тіршілік етеді. Саваннада жыл бойы ыстық болады. Құрғақшылық кезінде шөп құрап, дала қоңыр түске енеді. Аз маусым бойындағы жаңбырдан соң шалғындық қайтадан жасыл алқапқа айналады.
Парквилл (Мэриленд)
Қала тұрғындарының саны 31118 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11.0 км² шамасында. FIPS коды — 24-60275.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Шалғындық дала
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Фидель Кастро
Фидел Алехандро Кастро Рус (Fidel Alejandro Castro Ruz) — Куба мемлекетiнiң басшылығына 1959 жылы келiптi. Бiр мемлекеттi аттай 50 жыл (бiрнеше ай ғана жетпейдi) басқарған Ф. Кастро өзiнiң кететiнiн мәлiмдедi.
«Егер ел басқарудың жауапкершiлiгiн бұдан әрi де өз мойныма iлсем, онда менiң мұным өз ар-ұятыма, өз абыройыма кiр келтiру болып табылар едi. Өйткенi менiң қазiр денсаулығым жоқ. Қартайдым, ауру-сырқаулымын…» дедi Ф. Кастро. right|thumb|200px|Фидель Кастро [[Хосе Марти ескерткіші алдында]]
Фидель Кастроның орнына оның інісі Рауль 24 ақпан күнi Парламент отырысында тағайындалды.
Фавроль (Орн)
Фавроль (Faverolles) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,57 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61158, пошта индексі — 61600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 148 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,0 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Крамонсхаген
Крамонсхаген (Cramonshagen) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Солтүстик-батыс Мекленбург ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Шоқан Әлмахамбетұлы Төлеш
Төлеш Шоқан Әлмахамбетұлы. 1954 жылы 1 тамызда Алматы қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Төлешев Әлмахамбет Төлешұлы, зейнеткер, ҰОС қатысушы, КСРО Еңбек сіңірген дәрігері, КСРО Денсаулық сақтау үздігі. Анасы - Төлешева Зияш Қасымқызы, зейнеткер, бухгалтер болған. Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурт училищесінің мүсін факультетін (1978), мүсінші; Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтының көркемсурет және графика факультетін бітірген (1984). ҚР өнер Академиясының академигі (2006 жылдан). Металлды өңдеу техникасымен жұмыс істейді - жылтырату, патина, құю. Материалы - қола, алюминий, күміс, жез,ағаш, әртүрлі тастар. «Қиялдаушы»(1997), «Томирис» (2000), «Қамыс сабағы» (2000), «Ойшыл» (2002) және т.б. жұмыстарының авторы. Қазақ, орыс және түрік тілдерін біледі. 1970 жылдан - Алматы тәжірибелік керамика зауытының суретші-қыш бұйымдарын жасаушы. 1974 жылдан - Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурт училищесінің студенті. 1978-1980 жылдары - Алматының «Өнер» бейнелеу өнері комбинатының мүсіншісі. 1979 жылдан -Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурт училищесінің мүсін және композиция пәндерінің оқытушысы. 1988 жылдан - Т. Жүргөнов атындағы Қазақ ұлттық академиясының мүсін пәнінің оқытушысы. 1994 жылдан -«BNB» сәулет-құрылыс компаниясының мүсінші-дизайнері (Стамбул,Анкара қалалыры).
1997жылданбері-жеке кәсіпкер, шығармашылықжүмыста.1978 жылдан республикалық және халықаралық көрмелерінің қатысушысы. Швейцарияда (Базель қаласы, Сюрзей қаласы, Ратхаус, 1992), Лихтенштейн Княздығында (Вадутц қаласы, 1992), «Тенгри-Умай» галереясында (1993), Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік филармониясының 60 жылдығына арналған көрмесі (1995), Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайында (2002), «Алматы art» галереясы мен Астана қаладағы Президенттік мәдениет орталығында «Самғау» (2003), Алматы қаладығы орталық көрме орталығында «Полет» мерейтойлық көрмелері (2006) жеке көрмелерін өткізген. «Ұлар» галереясындағы «3+2» көрмөсі (1994), «Көпір» тұрақты жұмыстар көрмесінің (1996-1998), Лондон қаласы әзірбайжан және қазақ суретшілерінің ассоциациясындағы көрмесі (1999), қазақ суретшілерінің «Филипп Морис» компаниясындағы көрмесі (2000), ҚР Суретшілер одағының 60 жылдығына арналған көрмесі (2001), Мысырдағы халықаралық көрмесі (Каир қаласы, 2001), Ресейдегі халықаралық көрмесі (Мәскеу, 2002) көрмелерінің қатысушысы. Жұмыстары Қазақстанның (Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайында, «Тәңірі-Ұмай» галереясы) АҚШ, Франция, Бельгия, Италия, Швейцария, Лихтенштейн Княжествосы, Ұлыбритания, Австрия және т.б. елдердің мемлекеттік мұражайларында және жеке коллекцияларында сақталуда. ҚазКСР Суретшілер одағының мүшесі (1986 жылдан), ҚР Суретшілер одағы басқармасының мүшесі.
Мысырдағы әлемдік суретшілер биенналесінің (Каир қаласы,2001), ұсақ пішіндер көрмесінің (Апматы қаласы) дипломанты. Алматы қаласы әкімінің алғыс хатын алған. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан өзінің табиғи байлықтарымен ғана емес, шығармашылық жетістіктерімен де танымал болады».
Хоббиі - нумизматика.
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Шымбұлақ (Жетісу облысы)
Шымбұлақ — Жетісу облысы Алакөл ауданы, Лепсі ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Үшарал қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 98 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 123 адам (63 ер адам және 60 әйел адам) болса, 2009 жылы 106 адамды (56 ер адам және 50 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Алакөл ауданы елді мекендері
Кастелло-делл'Аккуа
Кастелло-делл'Аккуа (Castello dell'Acqua) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Павия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 700 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 54 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 13 км² шамасында. Пошта индексі — 23030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Архитектоника
Архитектоника (грек. агсһіtекtопікe) — құрылыс негізі. Архитектоника - «тік тұрғызылу», кескіндеме өнеріндегі айқын қабылданатын бүтіндік пен композициялық деген мағыналар береді.
Яғни, өнер мен архитектуралық шығармалардың көркемдік құрылымы. Үйдің құрылымдық жүйесін кұрылыс заңдылықтарына сай, зор көркемдік дәрежеде жүзеге асыру және оның нақты шешімін табу архитектураға байланысты. Әр алуан құрылыстағы құрылымдық жүйелердің үйлесімді келуі үшін сәулет кешеннің көркемдік ерекшелігі мен инженерлік шешімі біртұтас болуы керек. Мұндағы сәулет өнерінде басты элемент пен қосалқы элементтердің ара қатынасы табиғи байланысады. Мысалы, үй ішіндегі бағана, қабырғалар кұрылыстың беріктігін, көркемдігін арттыра түседі.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Архитектоника Architectonique Архитектоника
Устав
Устав - геометриялық айқын суреті бар жазу түрі кириллица. Гректің инциалды жазуының негізінде пайда болған. Уставтың екі тұрі болған салтанатты жазуда қолданған каллиграфиялық және каллиграфиялық емес.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Nizamnamə Харта Povelja Charta Siarter Charta Charter Ĉarto Harta Charte राजलेख Povelja Oklevél Charto Charter Foro (direito) Устав Povelja Anayasal bildirge منشور
Desert Eagle
Desert Eagle (Desert Eagle), (נשר המדבר) — Израильде және АҚШ-та пайдаланылатын автоматты тапанша. 1983 жылы Magnum Research әрлендіруімен және 1985 жылы Israel Military Industries жасауымен құрастырылып, қарулы күштерде қабылданған қару.
Тарихы
thumb|Ұңғы ойығының түрлері. Оң жағындағы — Desert Eagle-де қолданылатын полигональді ойық. Газдарды кері жіберу принципі бойынша істейтін тапанша патентіне өтінішті 1983 жылы қаңтарда американдық Magnum Research компаниясының қызметкері Бернардом С. Уайтом (Bernard C. White) берді. Бұл патент Desert Eagle-ді жасап шығару негіз болды. Тапаншаның алғашқы жұмыс істейтін нұсқасын 1983 жылы Magnum Research (АҚШ) компаниясы жасап шығарды. Тапаншаны ақтық түзету жұмыстарын израильдік Israel Military Industries компаниясы жасады, ал 1985 жылы желтоқсанда тапаншаның түрі мен сипаттамасын анықтап берген екінші патент алынып, тапанша жаппай өндіріске берілді.
.357 Magnum калибрлі тапаншаның алғашқы партиясы (1000 дана) қазіргі күні топтамалық раритет болып табылады, себебі олардың иір ойықты ұңғылары дәстүрлі тәсілмен жасалған және бұл тапаншаларды басқа калибрлерге өзгертуге болмайды.
Тапаншаның жаппай өндірісі Израильдегі Israel Military Industries зауыттарында басталған. 1995-2000 жылдары өндіріс АҚШ-тың Мэн штатындағы Saco Defense фабрикасына ауысқан болатын. 2000 жылы Saco фирмасын General Dynamics сатып алғаннан кейін өндіріс Israel Military Industries зауыттарына қайтадан ауысты.
Дереккөздер
Санат:Қарулар
Гәкку Бәйішева
Гәкку Бәйішева – (1971 жыл, Көкшетау облысы, Көкшетау ауданы (қазіргі Зеренді ауданы), Жылымды ауылы) - тележурналист.
ҚазҰУ-ді бітірген (1993). Еңбек жолын Көкшетау облыстық телерадиокомитетінде радио тілшісі қызметінен бастап (1993), облыстық теледидардың редакторы қызметінде күні бүгінге дейін қызмет атқарып келеді.
Алғашқы хабарлары денсаулық саласына байланысты «Денсаулық», халықтың салт-дәстүрі жайлы «Жеті өнер», әйел-аналарға арналған «Балқадиша», «Сырғалым», туған жерге еңбегі сіңген азаматтар жайлы «Туған жер тұлғалары» хабарларын жүргізген. Сондай-ақ таңертеңгілік тікелей эфирге шығатын «Шұғыла», «Күншуақ» ақпаратты-сазды бағдарламасын жүргізген.
Кейіннен балаларға арналған «Бір бала», «Тарихыңды таны» және «Айналайын» хабарларының авторы.
Қазақ теледидарының 50 жылдық мерейтойына арналған фестивальде (Қарағанды) «Алтын аймақ адамдары» номинациясы бойынша жүлдегер атанған.
Дереккөздер
Санат:1971 жылы туғандар Санат:Зеренді ауданында туғандар Санат:Қазақстан журналистері Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Көкшетау облыстық телерадио компаниясы редакторлары
Ғағауыздар
thumb|right|270px|Ғағауызстан Ғағауыздар — Балқан түбегінде тарихи қалыптасқан түркітілдес халықтар. Ғағауыздарыдың ықшам жерлерінің қазіргі аумағы негізінен Бессарабияда (Молдованың оңтүстігінде және Украинаның Одесса облысында) шоғырланған. Олар, сонымен қатар, Болгарияда, Грекияда, Румынияда және басқа елдерде аз мөлшерде тұрады. Қазіргі ғағауыздардың жалпы саны шамамен 250 мың адамды құрайды. Діні - православие. Молдова құрамында астанасы Комрат қаласында орналасқан Ғағауызстанның автономиялық аумақтық бірлігі бар.
Шығу тегі
Ғағауыздардың шығу тегі туралы әр түрлі болжамдар бар:
Жоғарыда аталған топтардың барлығы ғағауыз халқының этногенезіне қатысқан болуы әбден мүмкін.
Генетикалық шығу тегі
Түрлі елді мекендерден келген ғағауыздармен жүргізілген генетикалық құраушының соңғы зерттеуі олардың шығу тегін нақты нақтыламады. Зерттеушілер генетикалық жағынан ғағауыздардың біртекті емес екенін атап өтті. Бір үлгіде балқандық тұқым ғағауыздар арасында табылса, басқаларында - түрік (селжүк) тұқымы табылды. Бұл ғағауыз халқының сыртқы, физикалық ерекшеліктерінде де байқалады. Ғағауыздар Y-ДНҚ гаплогруппаларына жатады: I2 (23,6%), R1a (19,1%), G (13,5%), R1b (12,4%), E1b1b1a (11,1%), J2 (5,6%) және N (2,2%). Y-ДНҚ филогенетикалық талдауы ғағауыздардың македондармен, болгарлармен, сербтермен және басқа да Балқан халықтарымен ең жақын туыстығын көрсетеді. Гаплотиптерді егжей-тегжейлі зерттеу ғағауыздар мен түрік тармақтары арасындағы кейбір байланыстарды анықтай келе, селжүктік болжамын біраз растайды.
Лингвистикалық ерекшеліктері
Ғағауыздардың халық ретінде қалыптасуының біріктіруші факторлары оларды Балқанның қалған тұрғындарынан ерекшелендірген түркі тілі мен христиан діні болды деп жорамалдау қисынды. Зерттеу авторлары, сонымен қатар, түркі тілі кірме, ал ғағауыздардың ата-бабасы Балқанның байырғы тұрғындары деген болжам ұсынды.
Тарихы
Осы кезге дейін ғағауыз халқының аты аталатын XIX ғасырға дейінгі бірде-бір тарихи құжат табылмағандықтан, ғағауыздардың тарихы әлі күнге дейін тарихшылардың дау-дамайына айналды. Төменде негізгі болжамдар келтірілген: thumb|right|250px|Ұлттық киім киген Ғағауыздар XIII ғасыр (1259-1320) - бұл Балқан түбегіндегі ғағауыздардың ата-бабаларын шоқындыру кезеңі, бұл негізінен әр түрлі Балқан аңыздарында әулие Георгий, әулие Илья, жарықшы Николай, әулие Симеон, әулие Наум немесе жарықшы Спиридон сияқты христиандық қасиетті адамдармен сәйкестендірілген аңызға айналған Сары Салтықтың миссионерлік қызметінің көпжылдық нәтижесінде мүмкін болды.
XIV ғасыр (1320-1347) - ғағауыздардың ата-бабалары қыпшақтан шыққан түркі тілдес христиан Балық бейдің басшылығымен тәуелсіз болгар Карвун кінәздігінде болған. Карвун жері (Karvunum Terra) қазіргі Болгарияның солтүстік-шығысында, орталығы Карвуна қаласында орналасқан.
XIV ғасыр (1347-1400) - ғағауыздар тәуелсіз болгар Добруджа кінәздігінде Добричтің (Балықтың ұлы), одан кейін, 1386 жылдан бастап Иванконың (Добричтің ұлы) қарамағында болды. Қазір Добруджа - Болгарияның солтүстік-шығысы мен Румынияның оңтүстік-шығысындағы географиялық аймақ.
XIV-XIX ғасырлар (1400-1812) - ғағауыздар Осман империясының ішінде, Осман тарихи құжаттарында Өз уәлаяті деген атпен аталған, сол Добруджада, бұл қазақ тілінде «олардың отаны немесе олардың отбасы» дегенді білдіреді.
1597 жылдан бастап Осман империясының құрамындағы халық статистикасы бойынша Варна қаласында өмір сүрген:
XVIII ғасырдың аяғы мен XIX ғасырдың басында Осман империясының әлсіреуіне байланысты Балқан түбегінің аумағы іс жүзінде анархияға айналды. Бұл кезең Балқан түбегінде халықтарды үрейлендірген Кыржалы бандалары Балқан тарихында кыржалылық деген атпен белгілі. Осы құбылысқа байланысты, сондай-ақ Ресей мен Осман империялары арасындағы соғыс Балқанда ұзақ жылдар бойы жүріп жатқандығына және Ресей Бессарабияда өмір сүруге қолайлы жағдай жасауына байланысты, шаруалардың бір бөлігі, соның ішінде ғағауыз халқы Балқан түбегінің аумағынан Бессарабия аумағына қоныс аударды.
Бессарабияға қоныс аудармаған ғағауыздардың негізгі бөлігі кейіннен Румыния мен Болгария арасындағы тарихи Добруджа шекарасында бөлініп, біртіндеп румындар мен болгарларға сіңісіп кетті.
ХІХ-ХХ ғасырлар (1812-1917 жж.) — Бессарабия аумағындағы Ресей империясына қоныс аударған ғағауыздар.
XX ғасыр:
1940 жылы тамызда Молдавия АКСР-нан Молдавия Кеңестік Социалистік Республикасы (МКСР) құрылды. Ғағауыздардың көп бөлігі оның аумағында болды.
Тілі
Ғағауыз тілі түркі тілдерінің оңтүстік-батыс тармағының оғыз кіші тобына жатады. Ғағауыз тілінде екі диалект бар - чадырлұқ-комрат (орталық) және вулканешті (оңтүстік).
Орталық және оңтүстік диалектілер арасында үлкен айырмашылықтар анықталды. Фонетика саласында:
Орталық диалектте ä дауысты есімдер мен етістік формаларының соңғы ашық буынында (мысалы: gecä 'түн') және алдыңғы дауыстылары бар түбірлерден кейінгі жағдайындағы қосымшаларда пайда болады (köklär 'тамырлар', evdän evä 'үйден үйге ', gidän' кету ', gidärdi' ол кетіп бара жатқан 'және т.б.). Оңтүстік сөйлеу мәнері ä дауысы бұл жағдайларда е дауыстысына сәйкес келеді (maale, gece, hergele / kökler, evden eve, giden, giderdi).
2. 1 және 2 жақ жіктеу есімдіктерінің нұсқалары. Bän [b'an] // sän [s'an] орталық диалектте және ben // sen оңтүстік диалектте.
3. Сөз соңында ää және её созылыңқы дауыстыларының қолданылуы. Комрат-чадыр диалектісінде ää созылыңқы дауысты дыбысы қолданылады, мысалы: gezmää 'жүру', gülmää 'күлу', gözçääz 'көзше', köpää 'ит' (бар. сеп., таб. сеп. дауыссыз k дауыстылардың арасында түсіп қалғанда), ал вулкэнеш диалектісінде осы ұстанымда - её созылыңқы дауысы: gezmee, gülmee, gözçeez, köpee.
4. Алдыңғы а және е ашық дауыстыларына у (йот) мен аффрикат с (дже) дауыссыздарының әсер ету дәрежесі.
Кәсібі
Негізгі кәсібі - қой бағу, бау-бақша өсірумен де шұғылданады. Ұлттық қолөнерінде - кілем, жүн, жібек маталарын тоқып-өндіру жұмыстары басым дамыған.
Мәдениеті
Ұлттық киімдері - әйелдер жеңі ұзын көйлек, жүннен иіріліп жасалған белбеу тағады және қалың шұғадан тігілген, кейде қой терісінен істелген жеңсіз қамзол киеді. Ерлер - кеудеше мен елтірі бас киім киіп, қызыл жуннен белбеу тағады.
Гагауздардың ұлттық тағамдарында көшпелі өмір салтына байланысты ет, сүт өнімдері мол. Наным-сенімдерінде түркілік дәстүр басым.
Қазақстандағы ғағауыздар
18-19 ғасырлардағы орыс-түрік соғысы кезінде Ресейге Болгариядан қашып келген қоныс аударушылардың ұрпақтары. Екінші толқыны 1912-14 ж. Столыпин реформасы кезінде келген. Ұжымдастыру кезеінде (1928-38) бір тобы Оңтүстік Қазақстанға қоныс аударды. Қазақстандағы ғағауыздардың саны - 490 адам (2013).
Дереккөздер
Санат:Ғағауызстан Санат:Ғағауыздар Санат:Молдова халқы Санат:Украина халқы Санат:Христиан түркілер Санат:Түркі этникалық топтары
Блис-е-Борн
Блис-е-Борн (Blis-et-Born) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,20 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24044, пошта индексі — 24330.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 421 адамды құрады. Халық тығыздығы — 20,84 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
III Мұстафа
III Мұстафа (28 қаңтар 1717 — 21 қаңтар 1774) — Османлы мемлекетінің 26-шы сұлтаны, Ислам халифатының 91-ші халифі.
Өмірбаяны
нобай|солға|250px|III Мұстафа суреті. Левни
III Мұстафа 1717 жылы османлы елордасы Константинопольде османлы сұлтаны III Ахмет шаңырағында дүниеге келді.
Сұлтан өте белсенді әрі көреген билеуші болды. Ол еуропалық державалардан артта қалмас үшін Османлы әскерін және мемлекетттік құрылымды жаңартқысы келді. Алайда оның тұсында елдің жалпы ыдырауы тоқтатылмады. Әскерді жетілдіру әрекеттері жалпы ыдырауды тоқтатуға жетіспеді. Кертартпа көзқарастары бар жаңа шеріктер мен дінбасылар кедергісінің кесірінен кез келген жаңартпа жүзеге аспады. Жаяу әскер мен зеңбіректерді жаңарту үшін сұлтанға еуропалық кеңесшілер қажет болды. Сонымен қатар III Мұстафа Математика, теңізде жүзу өнері және ғылым академиясын ашуға бұйрық берді.
Соғыс ісі жағынан еуропалықтардан артта қалғанын түсінген III Мұстафа кез келген қақтығыстан алшақтанды. Алайда Ресейдің Польшадағы шапқыншылығы және де француз мәмілегерлігі сұлтанды Ресейге соғыс ашуға мәжбүрлетті. Бұл соғыс үлкен жеңіліспен аяқталды.
Ажалы
1774 жылдың 21 қаңтарында сұлтан қайтыс болды. Мәйіті III Мұстафа мазарында жерленді.
NGC 6919
NGC 6919 — Микроскоп шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1836 жылы 2 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6919 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64883, ESO 285-27, MCG -7-42-11, IRAS20282-4423.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Микроскоп (шоқжұлдыз)
Фулль-Ройенталь
250px|thumb|Картада орналасуы Фулль-Ройенталь (Full-Reuenthal) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Цурцах округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 828 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.82 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4307, пошта индексі — 5324.
Марайка
Марайка — Ресейдегі өзен. Новосибирск облысы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Обь өзенінің оң жағалауынан 3303 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Барнаул қаласынан Чумыш өзенін қоспағанда, Новосибирск су торабына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бенадалид
Бенадалид (Benadalid) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Малага провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Серрания-де-Ронда ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 265 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 137 км.