cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Толщуга
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері
Шәңкей Тайбағаров
Тайбағаров Шәңкей (1897, Адай уезі, Жармыш ауылы – 1970) – шопан. Қаракөл қой тұқымын Маңғыстау өңірінде жерсіндіруге көп еңбек сіңірген. Тайбағаров өз тәжірибесінде қаракөл қойын ерте төлдетіп, қой басын көбейтуге болатынын дәлелдеген. Еңбек Қызыл Ту орденімен және бірнеше медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Тракторлар құрылысы: технологиялық нұсқау карталар жинағы
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-35-901-6.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2010 жылы шыққан кітаптар Санат:Фолиант баспасының кітаптары
Юрматы (Федор ауданы)
Юрматы — Башқұртстанның Федор ауданындағы ауыл, Пугачев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 748 адамды құрады. Пошта индексі — 453289, ОКАТО коды — 80254845001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Нанайлар
Нанайлар (нанай, нани (өз атаулары “жергілікті”, “осы жердің адамы”), гольдтер (ескірген атауы) – Ресей Федерациясындағы халық. Қиыр Шығыста Амур өзенінің төменгі ағысы мен Уссури өзенінің оң салалары бойын мекендейді. Ресейдегі жалпы саны – 10,5 мың адам (2000). Шағын бөлігі – хэчжэ (2 мыңдай) Қытайда (Сунгари мен Уссури өзендерінің аралығында) тұрады.
Тілі
Солтүстік азиялық нәсілдің байкал типіне жатады. Алтай тіл шоғырының тұңғұс-маньчжур тобындағы нанай тілінде сөйлейді. Жазуы кириллица негізінде.
Тарихы
Нанайлар этногенезінің қалыптасуына Амурдың ежелгі тұрғындары және сырттан келіп қосылған тұңғыс, түрік, моңғол, манжур т.б. тайпалардың ұрпақтары қатысқан. Тұңғыс тайпаларының бірігуі нәтижесінде қалыптасқан. XIX ғасырда Нанайлар Сунгари сағасынан Софийск ауылына дейін Уссури мен Амур бойымен кең аумақты алып жатты. 1897 жылы Ресейде 5,4 мың нанай болды, 1860 жылдардан бастап нанайлықтар арасында православие діні таралды, 1897 жылы нанайлықтардың 82,7% - ы православиені ұстанды. 19 ғасырдың аяғынан бастап миссионерлік мектептер желісі қалыптасты. 20 ғасырдың басында нанайлар жартылай егіншілікке, мал шаруашылығына (1916 жылы олар шаруалар табына қосылып, оларға жер учаскелері бөлініп берілді), жалдамалы жұмысқа ауысты. 1927 жылы Қиыр Шығыс өлкесінде Торгонский және Болонья өлкелері құрылды, олар 1931 жылы Нанай ұлттық ауданына біріктірілді (1963 жылы жойылды)
Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсіптері – балық аулау мен аңшылық (қыста қымбат бағалы аң терілерін әзірлеу). Шанаға жегу мақсатында иттер асырайды. Дәстүрлі қолөнерінің ішінде ұсталық өнер жақсы дамыған. Еркектер металдан ағаш пен сүйектен бұйымдар жасаса, әйелдер тері өңдеп, киім, аяқкиім тігіп, себеттер мен төсеніштер тоқиды.
Үйлері бөренелерден салынып, төбесі екі жақты сырғыма шатырмен жабылады, жылытылатын сәкілері болады. Мақсатына байланысты нанайлар маусымдық және тұрақты үйдің екі түрін салды. Ежелгі уақытта мұндай үйлер міндетті түрде су көзінің жанында орналасты. Балық аулау аймақтарындағы уақытша құрылыстартар (дауру, хоморан, ангко, адин ангмани) пішіні жарты шар тәрізді, қайың қабығымен жабылған. Шаруашылық құрылыстары – қоралар (такто), балық пен етке арналған ілгіштер (пеулен), иттерге арналған күркелер (инда омиго). нобай|оңға|200px|Ұлттық нақыштағы әйелдер киімі
Мәдениеті
Негізгі тағамдары – балық тағамы басым. Балықты кептіру арқылы дайындау кеңінен таралған. Нанайлардың рационы ет және көкөніс өнімдерімен (жабайы өсімдіктер, астық, көкөністер) толықтырылған. Жидектерден сусындар дайындалып, салаттарға қосылады. Нанайлар шөптермен дәмделген ет сорпалары, жабайы өсімдіктерден жаңа салаттар дайындайды. Балықты кептіріп, қуырып, қайнатып, мұздатып, шикі күйінде жейді.
Қазақстандағы нанайлар
Қазақстандағы нанайлар саны: 1999 жылғы мəлімет бойынша 19 адам, 2009 жылғы мəлімет бойынша 14 адам.
Мирабелло
Мирабелло (Mirabello) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Феррара провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3426 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 213 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі — 44043.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Paolo.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Каштру-Лаборейру
Каштру-Лаборейру (Castro Laboreiro) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Мелгасу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 726 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 89,29 км² шамасында. Халық тығыздығы — 8,1 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Кампльонг
Кампльонг (Camplloch) — Испаниядағы қала. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Херона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Жиронес ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 467 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,65 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жирона елді мекендері
Ёвенка
Ёвенка — Ресейдегі өзен. Владимир облысы, Нижегород облысы, Рязань облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ока өзенінің оң жағалауынан 329 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Мокша өзенінің құйылысынан Тёша өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Владимир облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері Санат:Рязань облысы өзендері Санат:Ока су алабы өңірі өзендері
Авандельта
Авандельта — сулыатырау. Атыраудың су асты бөлігі.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Метилен көгі
Метилен көгі-тетраметилентионин хлоридінің үш гидраты C16H18N3SCl*3H2O. М.к. көк-жасыл түсті кристалдар ,ыстық су мен спиртте оңай ериді.Оның концентрленген күкірт қышқылындағы ерітіндісі сарғыш жасыл, сумен сұйылтқанда көк түске боялады.Метилен көгі диметил-n-фенилендиаминді күкіртті сутектің қатысуымен тотықтыру арқылы алынады.Ол мата, қағаз бояуда, хим. анализде, сондай-ақ қарындаш және типография бояуларын дайындауда, медицинада антисептикалық дәрі-дәрмектер ретінде  қолданылады. Метилен көгі-тетраметилентионин хлоридінің үш гидраты C16H18N3SCl*3H2O. М.к. көк-жасыл түсті кристалдар ,ыстық су мен спиртте оңай ериді.Оның концентрленген күкірт қышқылындағы ерітіндісі сарғыш жасыл, сумен сұйылтқанда көк түске боялады.Метилен көгі диметил-n-фенилендиаминді күкіртті сутектің қатысуымен тотықтыру арқылы алынады.Ол мата, қағаз бояуда, хим. анализде, сондай-ақ қарындаш және типография бояуларын дайындауда, медицинада антисептикалық дәрі-дәрмектер ретінде  қолданылады.
Шакша (Туношонка тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Рыбинск су торабынан Кострома қаласына дейін, Кострома өзенін қоспағанда бастауынан Исады ауылындағы Су өлшеу постықа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
NGC 7814
NGC 7814 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика.
Шакша (Туношонка тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 7814
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 8 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7814 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 218, UGC 8, MCG 3-1-20, ZWG 456.24, KUG 0000+158.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Льеж
Льеж (Liège, Lüttich , Leodi(c)um (Лео́ди(к)ум)) — Бельгиядағы қала. Тұрғындар саны - 194 мың адам.
Су транспорты
Льеж арқылы маңызды ішкі су жолдары өтеді: Маас өзені мен Аьберта каналы. 2007 жылы Льеж су портының жүк айналымы 15,8 миллион тоннаны құрады (2006 жылы — 14,4 миллион тонна). Еуропадағы су порттарының жүк айналымы бойынша үшінші орында (Дуйсбург пен Парижден кейін).
Әуе транспорты
Льеж әуежайының негізі 1990 жылы қаланды. Ол жүк тасымалдаудан негізделеді. Льеж әуежайы 2004 жылы Еуропадағы жүк тасымалдауы бойынша сегізінші орынға ие болды. Әуежайдың жүк айналымы сонда 383 837 тоннаны құрады. 2007 жылы жүк айналымы 489 566 тоннаға жеттi.
2007 жылы әуежайдың жолаушы айналымы 357 857 адамды құрады.
Льежде TNT Express серіктігінің хабы орналасқан.
Автокөлік жолдары
Льеж - автожолдар желiсiнiң маңызды түйіні. Қала арқылы E40, E42, E25, E313 автомагистральдары өтеді.
Бауырлас қалалары
600px|thumb|center|Льеж қаласының көрінісі
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бельгия қалалары
Қазақстанның 1920-1940 жылдардағы қоғамдық-саяси жағдайы
Кеңес қоғамының дамуы жайлы идеялық-саяси күрес
1920 жылдары КСРО-да социалистік құрылыс мәселелері жөнінде терең идеялық-саяси күрес өріс алды. Бұл күрестегі басты мәселе - КСРО-дағы социалистік құрылыстың үлгісі жөнінде еді. Ол уақытқа дейін социализмнің екі үлгісі: бірі коммунизмге «секіріп өту» мүмкіндігі болған, шаруаларға одан әрі қысым жасау, күш қолдану мен террорға сүйенген әскери-коммунистік демократияны дамыту; екіншісі - өндірушілердің материалдық ынтасын арттыру қағидасына, тауар-ақша қатынастарын жан-жақты дамыту идеясына негізделген ЖЭС-тік үлгісі болған еді. Большевизм басшыларының қай-қайсысы болмасын индустрияландыруды, ауыл шаруашылығын кооперациялау мен мәдени революцияны жүзеге асырудың қажеттігіне еш күмән келтірмеді. Алайда олар социализм құрылысының қарқыны мен әдістері, пролетариат диктатурасының кеңес қоғамындағы әр түрлі таптар мен топтарға деген көзқарасы жөнінде әр қилы түсінікте болды. Бұл уақытта Лениннің өзінде де бұл мәселені шешуде қандай да бір аяқталған, жүйеге келтірілген ұстаным болған жоқ.
Осындай жағдайда саяси өмірде біртіндеп мемлекет аппаратын алмастыра бастаған коммунистік партияның үстемдігі мен авторитарлық биліктің күшею тенденциясы өсе түсті. Қазақстанда автономияның жариялануы сөз жүзінде қалып, республика өзін-өзі іс жүзінде толық басқаруға қол жеткізе алмады. Өнеркәсіп орындары, темір жолдар, республиканың халық шаруашылығына қатысы бар нәрселердің бәрі Мәскеудің тікелей басқаруында болды. Демократияға жат сайлау заңдары қазақтардың басшылық қызметтердегі санын шектеп отырды. 1920 жылы қазақтар барлық өнеркәсіп жұмысшыларының бар-жоғы 17%-ын құрады. Бірінші облыстық партия конференциясының 163 делегатының тек 19-ы ғана қазақ болса, 1922 жылы Қазақстан партия ұйымдарындағы қазақтардың жалпы саны бар-жоғы 6,3%-ға ғана жетті.
Сталинизм
Қазақстанда тоталитарлық жүйенің орнығуы. 1928 жылдан Кеңес өкіметінің басшылығына келген И.Сталин 1929 жылды «ұлы бетбұрыс» жылы деп атады. 30-жылдардың басында сталиндік аппарат «миды шаюдың» неше түрлі әдістеріне кірісе бастады. Бұл мақсат үшін радио, газеттер, өнердің кез келген түрі белсенді түрде пайдаланылды. Барлық жерде еліктеуге болатын өзіндік «шамшырақтар» жасала бастады. Мысалы, жастарды Қиыр Шығысқа аттандыруда комсомол мүшесі Хетагурованың бастамасы, шахталардағы еңбек өнімділігін арттыруда Алексей Стахановтың т.б. есімі шебер пайдаланылды. «Ми шаюдың» шектен шыққан түрі қаза тапқан оралдық пионер Павлик Морозовтың есімін пайдалану болды. Идеологиялық қызметкерлердің қолымен өгей әкесін ұстап берген Павлик Морозовтың жалған бейнесі жасалды. Бұл жағдайда сталиндік насихат адамдарды сөз жеткізу мен ұстап беруге ашық итермеледі, оларды жалған қырағылыққа шақырды. Болуы мүмкін әр түрлі жаулардың тіміскі әрекеттерінен сақтандыруға шақырған плакаттар барлық жерде ілулі тұрды. Әркімнің жеке өміріндегі кез келген факті немесе абайсызда айтылған сөз жұмысшылар, студенттер мен оқушылардың жалпы жиналыстарының басты талқылайтын мәселесіне айналды. Елде адамдардың бір-біріне деген сенімсіздігінің, қорқыныш пен қорғансыздықтың ауыр жағдайы орнады.
БК(б)П ОК-нің 1923 жылғы маусымда өткен мәжілісінен кейін ұлттық идеялардың көріністерін неғұрлым қатаң қуғындау орын ала бастады. Ұлт зиялыларының өкілдері ұлтшылдық басмашылармен байланыс, Кеңес өкіметін құлатуға ұмтылғаны үшін айыпталды. Олар қуғын-сүргінге ұшырады. 1922 жылы басшылық қызметтегі «Алаш» партиясының барлық бұрынғы мүшелері орындарынан қуылып, ал 1924 жылы бірқатар қазақ коммунистері республикадан Орталыққа шақыртылып алынды.
Өлкедегі коммунистік күштерді бір партиялық ұйымға топтастыру шаралары жүзеге асырылды. 1924 жылы коммунистік партия қатарына республикадан 7 944 адам, оның ішінде 2000 қазақ мүшелікке өтті. 1925 жылы 1 желтоқсанда өткен РКП(б) Бүкілодақтық V конференциясынан кейін ауыл коммунистерінің қатары толығып, жергілікті партия ұйымдары қалыптаса бастады. Республиканың партия ұйымы 1932 жылы толық қалыптасып, өлкедегі шешуші күшке айналды. Алайда партия қатарына жалған белсенділер көбірек еніп, бюрократизм, көсемге табынушылық, жалған ақпарат берушілік, жағымпаздық дәстүр мен партия өктемдігі орнықты.
Өлкеде жастар қозғалысы да өріс ала бастады. Ғани Мұратбаев, Мирасбек Телепов, Федор Рузаев т.б. жалынды жастардың есімдері республикаға кеңінен танылды. Кәсіподақтар мен әйелдер арасындағы жұмыс та жолға қойылды. Кәсіподақтар сауатсыздықты жою, сенбіліктер ұйымдастыру, еңбекшілердің әлеуметтік жағдайын жақсарту ісіне белсене араласты. Қазақ әйелдері арасынан шыққан белсенділер Н. Құлжанова, Н. Арықова, А. Оразбаева, Ш. Иманбаевалардың есімдері бүкіл Қазақстан жұртшылығына әйгілі болды.
Қазақстандағы 1920-1940 жылдардағы қоғамдық-саяси жағдайдың күрделілігі сол дәуір оқиғалары: В. И. Лениннің ізбасарлары - И. Сталин мен Л. Троцкий және басқалардың арасындағы билік, саяси көсемдік үшін тайталаспен ерекшеленді. Сонымен қатар бұл қайғылы оқиғалар: аштық пен жаппай қуғын-сүргін, тоталитарлық таңбасын мәңгі иемденген режимнің жазықсыз адамдарды қуғындауы мен күштеп жер аударуы еді. Жүйенің тоталитарлық табиғаты жүргізілген саяси қуғын-сүргінде өз көрінісін тапты.
''Халықтың есінде 30 жылдардағы жаппай саяси қуғын-сүргінде ешбір жазықсыз миллиондаған адамдардың өмірін әкеткен сталинизмнің «ұлы бетбұрыс» кезеңі мәңгі бақи қалды. Көлемі жөнінен теңдесі жоқ бұл қылмыстардың негізін Ресейдегі Қазан революциясы мен Азамат соғысы қалады. 1930 жылдары Кеңес елінде социалистік қатынастар қалыптасып, сталиндік жүйе толық орнықты''.
Қазақстанда республика жұртшылығына қысым жасау саясаты, әсіресе 1925 жылы қыркүйекте БК(б)П Қазақ өлкелік партия Комитетінің бірінші хатшылығына Ф. И. Голощекиннің келуімен қатаң сипат ала бастады.
Өлкелік партия комитетінің ұйымдастыру-нұсқаушылық бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалған Н.Ежовтың кезінде жергілікті мамандарды қудалау күшейе түсті.
20-жылдардың соңында жағдайдың шиеленісуі мен адамдардың бір-біріне деген жаппай сенімсіздігі басталды. Орталықтағы және ұлттық республикалардағы «троцкийшіл-зиновьевтік оппозициямен» және «оңшыл оппортунистермен» күрестің өсуі ұлт-азаттық қозғалыстың өкілдеріне қарсы қуғын-сүргін ұйымдастыру түрінде көрінді. 1928 жылдың соңында «буржуазияшыл ұлтшылдар» атанған «Алашорданың» бұрынғы қайраткерлерінің бәрі тұтқындалды. «Алаш» партиясының өкілдерін қылмыстық қудалау мақсатында кез келген айла-шарғы, құралдар пайдаланылды. Баспасөзде олардың атын қаралайтын мақалалар жарияланып, тікелей арандату әрекеттері жасалды, олардың отбасы мүшелері тұтқындалды. Мысалы, «Алашорда» мүшелеріне қарсы сот процесін бастау үшін 1922 жылы Шу жазығында өткен, ұмытылып кеткен Қаратай Әубәкіровтің ісі пайдаланылды. Бұл кезеңде Ж. Аймауытов, Ә. Байділдин, Д. Әділевтер атылып, қалғандары әр түрлі мерзімге түрмеге жабылды. Олардың кейбіреулері (М. Дулатов т. б.) лагерьлерде қаза тапты, қалғандары (А. Байтұрсынов, М. Жұмабаев т. б.) жазасын өтегенімен, 1937 жылы «Алашорданың» қызметіне араласқаны үшін қайта айыпталып, 1937-1938 жылдары атылды. Ұлттық зиялылар өкілдерінің құрамында М. Тынышбаев, X. Досмүхамедов, Ж. Досмұхамедов, Ж. Ақбаев т. б. бар басқа бір тобы (40-тай адам) 1930 жылдың қыркүйек-қазан айларында тұтқындалды. Көп ұзамай олардың 15-і (М. Тынышбаев, Ж. Ақбаев, X. Досмұхамедов, Ж. Досмұхамедов, Қ. Кемеңгеров т. б.) Ресейдің орталық қаратопырақты облысына жер аударылды. Олардың барлығы дерлік 1937 жылы қуғын-сүргінге ұшырады.
Қазақ АКСР-інің одақтас республика болып қайта құрылуы
20-жылдардың соңы мен 30-жылдардың басында КСРО-ның әлеуметтік-экономикалық дамуындағы дағдарыстың асқына бастауына сай әр түрлі зиянкестерді, кінәлі «халық жауларын», жасырын ұйымдар мен арандатушы антикеңестік элементтерді іздестіру кең өрістеді. Қазақстанда жауларды «әшкерелеуді» ұлттық нұсқада жүргізу басталып, осындай жағдайда КСРО-ның Жаңа Конституциясының жобасын талқылау болып өтті. Конституция 1936 жылы 5 желтоқсанда Кеңестердің VIII Бүкілодақтық төтенше съезінде қабылданды. Жаңа Конституция бойынша 1937 жылы 26 наурызда Қазақ АКСР-і одақтас республика болып қайта құрылды. Қазақстан Кеңесінің төтенше X съезі Қазақ КСР-інің Конституциясын бекітті. Конституцияда қазақ халқы дамудың капиталистік сатысына соқпай, бірден социализмге қадам басқаны бекітілді. Негізгі заң бойынша қазақ халқы саяси теңдік, аумақтық автономия құқығын алды. Елдің индустриясы қарқынды дамыды, халықтың әлеуметтік-таптық құрылымы өзгеріске ұшырады, мәдениет пен білім беру саласында да айтарлықтай жетістіктерге кол жеткізілді. Алайда республиканың әлеуметтік-экономикалық дамуындағы табыстармен қатар, елде тоталитарлық қатаң әкімшілік-казармалық жүйе де берік орнықты. Қазақстан индустриялық дамыды деп қанша айтқанымызбен, оның экономикасы отарлық сипатта қала берді.
1937 жылы 12 желтоқсанда республиканың Жоғарғы Кеңесіне сайлау болып өтті. Сайлау демократиялық сипатта өтпей, адамдар ұсынылған кандидаттарға ғана дауыс берді.
1930 жылдардағы жаппай саяси қуғын-сүргін
1937 жылы БК(б)П ОК-нің, И. В. Сталин мен оның айналасындағылардың «халық жаулары және олардың құйыршықтарын түп-тамырымен жоюдың» қажеттігі жөніндегі нұсқауы барлық жерде қолдау тапты.
Осындай жағдайда И. В. Сталин мен оның серіктері мүмкін болатын оппозицияны орталықта ғана емес, ұлттық республикаларда да біржолата талқандауды ұйғарды.
1928 жылдың ортасынан бастап Алаш қозғалысына қатысқан зиялылар жаппай тұтқындала бастады. Оларға «буржуазияшыл-ұлтшылдар» деген жалған айып тағылды. Сол жылы 44 алашордашы тұтқындалып, оның ішінде Ж. Аймауытов, Ә.Байділдин, Д.Әділев ату жазасына кесіліп, үкім орындалады. Ал қалғандары түрмеге қамалады. Ұлттық зиялылардың екінші тобы 1930 жылдың қыркүйек-қазан айларында тұтқындалып, оның 15-і Орталық, Ресейге жер аударылды. ''1936-1938 жылдары Қазақстанда 25833 адам партиядан шығарылып, олардың 8544-іне «халық жаулары» немесе «халық жауларының сыбайластары» және т. б. айыптар тағылды''. Танымал қазақ зиялылары, Алаш қайраткерлері түгелге жуық саяси қуғын-сүргінге ұшырады. Олардың отбасы мүшелері де жазықсыз қудалау көрді. Соңғы зерттеулер бойынша 1931 жылдан бастап 1954 жылдың 1 ақпанына дейінгі кезеңде КСРО-да соттан тыс және сот органдары 3 млн 777 мың адамды ату жазасына соттап, оның 643 мыңына үкім орындалса, ал 2 млн 369 мыңын 25 жылға дейінгі мерзімге түрмелерге қамап, лагерьлерге айдаған. Жалған айып тағылғандардың қатарына 1931-1933 жылдардағы қазақтардың жаппай қырылуына байланысты ашық наразылық білдіріп, Қазақстан халқының мүдделерін қорғағандар да қосылды. Ашық сот процестері 1937 жылы республиканың Үржар, Преснов т. б. аудандарында болып өтті. 1937 жылы қарашада Қарағанды облысының Ә. Асылбеков, Н. Нүрсейітов, М. Ғатаулин т. б. басшыларының үстінен жүргізілген сот процесі халықтың жан-жақты талқылауына ұласты. Алайда «халық жауларының» негізгі көпшілігінің тағдыры КСРО Жоғарғы Сотының Әскери алқасының мәжілістерінде, «екілік» пен «үштік» атанғандар мен НКВД-ның ерекше кеңестерінде құпия жағдайда шешіліп жатты. 1930 жылдардың ортасында Л. Мирзоян, Ү.Құлымбетов, Н. Нұрмақов, Т. Рысқұлов. О.Жандосов, Т.Жүргенов сынды көрнекті партия және мемлекет қайраткерлері «халық жаулары» ретінде тұтқындалды.
Тоталитарлық тәртіп адамдардың өздеріне қарсы қойылған айыптауларды әділ, жан-жақты талқылайтын соттың қарастыруын талап ету сияқты ажырамас құқығын да теріске шығарды. БОАК-нің 1919 жылғы 17 ақпандағы «Бүкілресейлік Төтенше Комиссия туралы» декретінің өзінде қарулы қарсылық (контрреволюциялық, бандиттік) көрсетілген жағдайда төтенше комиссияларға тікелей қару қолданып, жазалау әрекеттерін жүзеге асыру құқығын сақтаған ереже бекітілді.
Қазақстандықтарға көбінесе жапон, кейде герман тыңшылары деген айып тағылып, айыптаушылар мен сотталғандардың «мойындауы» ешқандай дәлелдеусіз жүзеге асырылды. Негізінен көршілердің, қызметтестердің, тіпті таныстар мен туыстардың жалған ақпараттарына негізделген, Кеңес өкіметіне қарсы үгіт-насихат жүргізді деген айыптау да кең тарады. Қазақстанда, сондай-ақ азаматтарды ұлтшылдық, ұлтшыл ұйымдар құру арқылы республиканы Кеңес Одағының құрамынан бөліп алуға тырысқан ұлттық ауытқушылық үшін айыптау да кең қолданылды. Көптеген адамдар террорлық әрекеттер, диверсия, саботаждарды жүзеге асыруға дайындық жасағаны, мемлекеттік мекемелер мен кәсіпорындардың қалыпты жұмыс істеуіне қарсы экономикалық контрреволюциялық әрекеттер ұйымдастырғаны үшін негізсіз қуғын-сүргінге ұшырады.
Қазақстандағы саяси қуғын-сүргіннің зардаптары
Қазақстан 20-жылдардың екінші жартысы мен 30-жылдары бұрын-соңды болмаған әлеуметтік сынақ жасаудың алып полигонына айналды. Мұнда бірінші рет феодализмнен капиталистік қоғамға соқпастан социализмге өту идеясын жүзеге асыру әрекеті жасалды.
''30-жылдардағы Қазақстан жөніндегі саясат осындай сынақ мақсатында жүргізілді. Бүгінгі күннің көзқарасы бойынша ол мынадай перспективаларды көздеді:
Жалған халық жауларымен күрес концлагерьлердің құрылуына жағдай жасады (Қарлаг, Степлаг, АЛЖИР). Көптеген аудандар тікен сымдармен қоршалып, ол сақадай сай қаруланған әскермен күзетілді. Кейінірек атылған адамдарды жаппай жерлеген жерлер анықтала бастады. Сондай орындардың бірі Алматы түбіндегі Жаңалық ауылының жанынан кездейсоқ табылды. Мұнда 1937-1938 жылдары атылған белгілі жазушылар мен ақындар - М. Жұмабаев, С. Сейфуллин, I. Жансүгіров, Б. Майлин, көрнекті ғалымдар - А. Байтұрсынов, С. Асфендияров т. б. мемлекет, қоғам қайраткерлері, шаруашылық басшылары мен өндіріс озаттары сынды тоталитарлық тәртіптің мыңдаған құрбандары құпия жағдайда жерленді.
50-жылдардың ортасында лагерьлерде қамалған жазықсыз адамдарға қатысты үкімдерді қайта қарау мен оларды жою жөніндегі процесс басталды. Қаза тапқандар мен атылғандар ақталып, түрмедегі еріксіздер бостандыққа шығарылды. Саяси қуғын-сүргін құрбандарын жаппай ақтау - 1920-1950 жылдар аралығында кеңес мемлекеті жүргізген қуғындау, жазалау саясаты асқан қаталдық, шектен шыққан зұлымдық тәсілмен жүргізілгендігін дәлелдеді. Кеңес өкіметінің Қазақстандағы саяси қуғын-сүргін құрбандарының жалпы саны, ғалымдардың есептері бойынша, 3,5 млн адамды құрады. Алайда бұл сан да нақты емес, өйткені 20-40-жылдары тұтқындалған мыңдаған адамдардың тағдыры әлі күнге шейін белгісіз болып отыр.
1930 жылдардағы халықаралық жағдай
30-жылдардың екінші жартысында Еуропада жаңа соғыс қаупі төне түсті. 1937 жылы фашистік мемлекеттер - Германия мен Италия милитаристік Жапониямен бірге «Антикоминтерндік пакт» атанған әскери-саяси блокқа бірігіп, дүние жүзін қайта бөлісу соғысына белсенді дайындық жұмыстарына кірісті. Бұл агрессияшыл блоктың саясаты тек Кеңес Одағына ғана емес, басқа да көптеген мемлекеттердің мүдделеріне қауіп төндірді.
Фашистік лагерьдің күш біріктіру жағдайында КСРО өз әрекеттерін кеңейте түскен агрессорларға қарсы ашық күреске шықты: 1936 жылы - Испаниядағы соғыс, 1938 жылы - Жапониямен Хасан көліндегі «кіші» соғыс, 1939 жылы - Халхин-Голдағы кеңес-жапон соғысы болып өтті. Осындай жағдайда ашық күнгі найзағайдай әсер еткен, Молотов-Риббентроп пактісі атанған, КСРО мен Германияның арасында 1939 жылғы 23 тамызда (Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуынан 8 күн бұрын) өзара шабуыл жасаспау жөніндегі Пактіге қол қойылды.
КСРО мен рейхтің арасындағы одақ қысқа мерзімдік болса да, КСРО-ның саясаты «Антикоминтерндік пактінің» тарапынан болатын агрессияға қолдау көрсетіп, фашистік блоктың Екішні дүниежүзілік соғысты бастауына белгілі бір деңгейде жағдай жасады. Финляндиямен болған қысқа әскери қақтығыс КСРО Қарулы Күштерін ұйымдастырудағы кеткен қателіктер мен әскери техниканың, басшылық құрамды дайындаудың төменгі дәрежеде екендігін көрсетті. 30-жылдардағы армияда да болған жаппай қуғын-сүргіннен соң, әскердегі командирлік лауазымға арнайы даярлығы жоқ адамдар келді.
Басталған дүниежүзілік соғыс пен халықаралық жағдайдың шиеленісуі елдің бүкіл өмірін қайта құруды қажетсінді. Республика экономикасы әскери мүдделерді орындауға көшірілді. Бейбіт мақсатқа бөлінетін қаржы барынша қысқартылды. Өндіріс орындары қорғанысқа қажетті өнімдер шығаруға көшірілді, карточка жүйесі енгізілді. МТС-тар мен совхоздарда саяси бөлімдер құрылды, халық комиссариаттары мен олардың басшыларының сала жұмысы бойынша құқықтары мен жауапкершілігі арттырылды. Басқару органдарының ұйымдастыру құрылымдарына өзгеріс енгізілді. Қазақ КСР ХШК-нің жанында жұмысшы күшін бөлу жөніндегі бюролар, көшіріп әкелінген тұрғындарды шаруашылықтарға орналастыру жөніндегі бөлімдер құрылып, Кеңестердің атқару қызметі күшейді. Қазақстан өнеркәсібі соғыс қарсаңында елдің экономикалық күш-қуатында маңызды рөл атқарды.
Қазақ КСР-інің соғыс қарсаңындағы экономикалық дамуы
Соғыс алдындағы жылдарда Қазақстан экономикасында «индустрияландыру» бағыты жүзеге асырылды. 1926-1940 жылдардағы Қазақстанның индустриялық дамуы елді ірі нәтижелерге жеткізді. Қазақстан КСРО-ның құрамындағы аграрлы елден дамыған индустриялы-аграрлы елге айналды. 1938 жылы Балқаш мыс қорыту зауыты алғашқы өнімін берді, 1940 жылы Ақтебе ферроқорытпалар зауытының құрылысы басталды. Шымкент, Ащысай және Лениногорск комбинаттарының өнімі артты. Қарсақбай мен Ертіс мыс балқыту зауыттары жаңа техникамен жарақтандырылып, қайта құрылды. Қазақстанда 1940 жылы 2580 ірі кәсіпорын жұмыс істеп, өнім ендірді. 1940 жылы елімізде индустрияның жалпы өнімі 1913 жылғымен салыстырғанда 7,9 есеге өсті. Республикамыз соғыс қарсаңында КСРО-да қорғасын ендіруден бірінші, мұнай мен кемір өндіруден алтыншы орын алды. Қазақстанның халық шаруашылығында өнеркәсіп басым салаға айналды, оның ірлесі 60%-ға жетті.
Еліміздің өнеркәсіпті шикізат аймағы Орталық Қазақстанда қалыптасты. Қарағанды өз көмірімен Балқаш пен Жезқазғандағы түсті металлургия кеніштерін, Оралдың оңтүстігіндегі кәсіпорындарды қамтамасыз етіп отырды.
1930 жылдардың соңында республикамызда транспорт жүйесі де жетілдіріле түсті. Соғыс қарсаңындағы жылдарда Қазақстанда темір жол салу ісі де кеңінен қанат жайды. Республиканың табиғи байлықтарын игеруде маңызды рөл атқарған Түркістан-Сібір темір жолы салынды. Ақмола-Қарталы темір жолының құрылысы 9 ай ішінде бітіп, оның үзындығы 806 километрге жетті. Гурьев-Қандыағаш темір жол желісі пайдалануға берілді. Аталған темір жолдар республиканың батысы мен орталық өлкелерін байланыстырды, жүк тасымалдау көлемін ұлғайтты. 1940 жылы елімізде 1358 километр темір жол пайдалануға берілді. Темір жол желілерінің ұзаруы республикамыздың халық шаруашылығын дамытып, ел корғанысын нығайтуға елеулі үлес косты.
Химия, жеңіл және тамақ өнеркәсібінде де іргелі табыстарға қол жеткізілді. Еліміздің ірі қалаларында аяқ киім және тігін фабрикалары, ет, жеміс-көкөніс комбинаттары мен май, консерві, қант шығаратын зауыттар салынып, жұмыс істей бастады.
Соғыс алдындағы жылдары ауыл шаруашылығы да біртіндеп дами бастады. Негізгі ауыл шаруашылық өнімін колхоздар өндірді, 1940 жылы Қазақстанда колхоздардың саны - 6901- ге жетті, 194 совхоз болды. 1940 жылы еліміздің колхоздары мен совхоздарының егіс алқаптарында 41 мыңнан астам трактор, 11,8 мың астық комбайны, 14 мыңдай жүк автомашинасы жұмыс жасады. 1940 жылы егістік көлемі 5,8 млн гектарға, ал мал басы саны 3,5 млн-ға өсті. Күріш, қант қызылшасы мен мақта егу сияқты ауыл шаруашылығының жаңа саласы игеріле бастады. Соғыс қарсаңында мал басы жағынан Қазақстан Одақта РКФСР мен Украинадан кейінгі үшінші орынға шықты. Елімізде механизаторлар мен жоғары және арнаулы білімі бар мал дәрігері, зоотехник, агроном кадрлары қалыптасты. Ауыл шаруашылығында еңбек өнімділігінің артуына мемлекеттің беретін қаржысы мен көмегі айтарлықтай әсер етті.
Халық шаруашылығындағы осындай жетістіктермен қатар шешілмеген мәселелер де баршылық еді. Ұжымдастыру мен 30-жылдардың басындағы зұлматтан кейін ауыл шаруашылығы әлі де толық өркен жайып кете алмады. Тоталитарлық жүйе колхоз құрылысына, еңбеккерлердің тәртібін бақылауға ерекше назар аударды. Колхозшыларға өз колхоздарын тастап, басқа жаққа көшіп кетуге тыйым салынды. Колхозшылардың қарамағындағы бақшалық жер телімдері мен мал басы санына қатаң түрде шек қойылды. Ауыл шаруашылығын басқарудың зорлықшыл әкімшілік-командалық тәртібі енгізілді. Ауыл еңбекшілерін материалдық ынталандыру, олардың еңбек белсенділігін қолдау принципі жүзеге аспады. Білікті маман кадрлар жетіспеді, колхоз бен совхоз басшылары ұдайы ауыстырылып отырды. Осының бәрі ауыл шаруашылығының жедел қарқынмен дамуына кері әсер етті. Осындай қиыншылықтарға қарамастан Қазақстанның соғыс қарсаңындағы экономикалық дамуы Ұлы жеңістің алғышартын қалыптастырды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы
Хёгерсдорф
Хёгерсдорф (Högersdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Зегеберг ауданының құрамына енеді.
Қызжарған
Жер аатуы туралы аңыз
Бір байдың қалыңдық таңдаған жас мырзасы осы табанды жайлаған ауылда жаңа ғана өмірге келген нәрестенің шілдеханасына тап болады. Жігіттің жанындағы жолдасының көріпкелдігі бар екен, сол «Осы қыз сенің қалындығың болады» дейді. «Мұны күтіп, қалыңдық қылғанша қазір-ақ көзін құртайын» деген намысқай жігіт, бесіктегі қызды жарып кетеді. Осыдан кейін бұл табан Қызжарған деп аталады. Арада біраз жыл өткен соң жігіт таңдап жүріп, бір сұлу қызға үйленеді. Сөйтсе, бұл баяғы өзі жарып кеткен нәресте болып шығады. «Жазмыштан озмыш жоқ» екенін жігіт сонда ғана ұғады. Бір қызығы, тундрадағы бас-аяғы мыңға жетпейтін юкагир халқының жазушысы Семен Николаевич Куриловтың «Халедо мен Ходейдо» деген дилогиясында осы оқиға айна қатесіз келтірілген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Амангелді ауданы географиясы
Бургштайн
Бургштайн (Burgstein) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Фогтланд ауданының құрамына енеді.
Мұз платформасы
Мұз платформасы - жүк тиеу және түсіру, ұңғыма бүрғьшау және ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу үшін судың немесе грунттың бетінде арнайы қолдан жасалған мұз тақтасы. Әдетте, қар- мұз түйіршіктерін және арқаулық материалдарды қосып қатырған су қабаттарынан жасалады.
Бургштайн
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1985 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 57,9 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 1 78 100. Муниципалитеттің басшысы — Ирмхильд Куер.
Мұз платформасы
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Бургштайн
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 15 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Перт-энд-Кинросс
Перт-энд-Кинросс (Perth and Kinross, шотл. Peairt agus Ceann Rois) — Шотландияның 32 округтарының бірі. Абердиншир, Ангус, Аргайл-энд-Бьют, Данди-Сити, Клакманнаншир, Стерлинг, Файф және Хайленд округтарымен шетеседі.
Иоганн Густав Дройзен
Дройзен Иоганн Густав - Johann Gustav Bernhard Droysen - (06.07.1808,Тшебятув,Польша - 19.06.1884,Берлин) - неміс тарихшысы.
Киль (1840), Иен (1851), Берлин(1859) университеттерінің профессоры. Германиядағы революцияға (1848-49) белсене қатысты. Германияны "жоғарыдан", "Пруссияның төңірегінде" біріктіруді және конституциялық-монархиялық мемлекеттік құруды жақтады.
Перт-энд-Кинросс
Перт-энд-Кинросс муниципалдық округы Шотландияның дәл ортасында орналасқан. 5395 км² аумақты жерді алып жатқан округ Хайленд пен Лоуленд ландшафттарын өзіне қосады. Округқа әртүрлі ауылды қоныстар, қалашықтар үйлесіп тұруы тән - Перт қаласындағы негізгі елді мекен және Блэргаури (Blairgowrie), Крифф (Crieff), Аберфелди (Aberfeldy), Кинросс (Kinross), Охтерардер (Auchterarder) и Питлохри (Pitlochry) сияқты шағын қалалардан, Хайлендтегі (биік таулар) Кинлох-Раннох (Kinloch Rannoch)сияқты шалғайдағы қоныстарға дейін.
Иоганн Густав Дройзен
Дройзен - Пруссия тарихы жөніндегі бірнеше еңбектің авторы ("Прусс саясатының тарихы" т.б.). Дройзен"эллинизм" деген терминді ғылымға енгізіп, эллинистік дәуірді тарих ғылымында тұңғыш зерттеп, б.з.б. 222 жылға дейін баяндап берді ("Эллинизм тарихы"). Бірақ ол эллинизмнің әлеуметтік-экономикалық мәні ескермей, оны Шығыс халықтарының арасына "грек мемлекеттік жүйесі мен білімін таралу" процесі деп түсінді.
Дереккөздер
Санат:1808 жылы туғандар Санат:1884 жылы қайтыс болғандар Санат:Германия тұлғалары Санат:Германия ғалымдары
Перт-энд-Кинросс
Көрікті жерлер
Санат:Перт-энд-Кинросс Санат:Шотландия округтері
Бұрғы коронкасы
Бұрғы коронкасы — соғылып бұрылу тәсілімен бұрғылау барысында ұңғы (шпур) түбінің бетіне тікелей әсер ететін және оны қопарып бұзатын бұрғының алмалы-салмалы бөлігі. Бұрғы коронкасының жұқа болаттан немесе берік қоспа пластинкамен жабдықталады. Бұрғы коронкасы пішіні көбінесе қашау және айқаспа түрінде де жиі кездеседі. Ол бұрғы бұранда немесе конус арқылы бекітіледі. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Самарқан бөгені
‎‎ Самарқан бөгені (Теміртау бөгені, Нұра бөгені) — Нұра өзені аңғарында, Қарағанды облысы Сарыбел ауданы жерінде. 1941 жылы іске қосылған.
Гидрологиялық сипаты
Шарасының ауданы 84 км2, ұзындығы 20 км, ені 7 км, орташа тереңдігі 3,25 м (ең терең жері 17 м), суының мөлшері 260 млн. м3. Бөгеннің су жинайтын алабы 11500 км2. Шарасы қалың құмды-малтатасты шөгінділерден, саз және саздақтан түзілген. Түбі тегіс, батыс жағына қарай еңкіштеу келеді. Солтүстігінің көк желекті жағасы (ені 200 — 300 м) демалыс орнына айналдырылған. Батыс жағалауы Теміртау қаласының шетіне тиіп жатыр. Солтүстік жағалауында Сарымсақ, Қарабұйрат қоныстары жайласқан. Бөгенге Ертіс—Қарағанды каналының суы Нұра өзені арқылы ауық-ауық қосылып отырады. Бөген деңгейінің жылдық өзгерісі 2 м шамасында. Суы мөлдір, минералдылығы 0,7 — 1 г/л. Бөген суын Қарағанды, Теміртау қалаларының өндірістік кәсіпорындары пайдаланады.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы гидрографиясы
Мазурка
Мазурка — поляктың халық биі.
Мазовиялықтардың “мазура” сөзіне байланысты шыққан. Екпіні бірде бірқалыпты, бірде өте жылдам өзгеріп отырады. Музыкалық өлшемі: 3/4; М-ны 2 адам шеңбер бойын айнала, өкшелерін ырғақты қағыстармен әсем серпіп, жеңіл қимыл-қозғалыспен билейді. Алғашқыда поляк шаруаларының билері негіз болған Мазурка 19 ғ-да Еуропа елдерінде бал биі түрінде және музыкалық шығармаларда көркем жанр ретінде қалыптасты. Мазурканың ырғағын Ф.Шопен, М.И. Глинка (“Иван Сусанин” операсында”), П.И. Чайковский (“Евгений Онегин” операсында”), т.б. опералық және аспаптық шығармаларында қолданған.
Родриго де Пауль
Родриго Хавьер де Пауль (Rodrigo Javier de Paúl; 1994 жылы 24 мамырда туған, Саранди, Буэнос-Айрес, Аргентина) — аргентиналық футболшы, "Атлетико Мадрид" клубы мен Аргентина құрамасының жартылай қорғаушысы.
Сілтемелер
Санат:Аргентина футболшылары Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Расинг Авельянеда ФК ойыншылары Санат:Валенсия ФК ойыншылары Санат:Удинезе ФК ойыншылары Санат:Атлетико Мадрид ФК ойыншылары Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Каменка (Шығыс Қазақстан облысы)
Каменка — Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданындағы ауыл, Каменка ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Қасым Қайсенов кентінен солтүстік-батысқа қарай 51 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Ұлан ауданы елді мекендері
Жұмабек Сүлейменұлы Төрегелдинов
thumb|Жұмабек Сүлейменұлы Төрегелдинов
Жұмабек Сүлейменұлы Төрегелдинов 1946 жылы 13 қыркүйекте Алматы  қаласында туған. Қазақ
Әкесі - Төрегелдинов Сүлеймен (1912-1997). Анасы -Төрегелдинова Зейнеш (1913-1974).
Алматы темір жол техникумын (1965) техник-механик мамандығы бойынша; Ташкент көлік инженерлері институтын (1975) инженер-механик мамандығы бойынша; Қазақ ұлттық аграрлық университетін (2003) заңгер мамандығы бойынша бітірген.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі (1999 жылдан).
1966 жылдан - локомотив депосында машинистің көмекшісі. 1966 жылдың сәуір айынан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1969жылдыңқаңтар айынан-Темір жол басқармасының жол тепловозы зертханасында слесарь. 1969 жылдың маусым айынан - локомотив депосында динамометриялық вагонның электрмеханигі. 1971 жылдан - жол тепловозы зертханасында аға инженер. 1977 жылдан - динамометриялық сынау вагонының бастығы. 1980 жылдан - локомотив депосында аға шебер, 1981 жылдың желтоқсанайынан-партия комитетінің хатшысы. 1988 жылдың қазан айынан - Алматы темір жол торабының партия комитетінің хатшысы. 1990 жылдың қаңтар айынан - Октябрь аудандық Халық депутаттары кеңесі төрағасының орынбасары, 1992 жылдың мамыр айынан -төрағасы. 1993 жылдың қазан айынан - Алматы қаласының Октябрь аудандық әкімшілігі басшысының бірінші орынбасары. 1994жылдың сәуір айынан-Алматы қалалық мәслихатының хатшысы.
Құрметті теміржолшы (1996). Алматы қаласының  Құрметті азаматы (2002).
«Құрмет» орденімен (2001); «Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен марапатталған.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Әлемнің бәсекелестікке ең қабілетті 50 елінің қатарындағы экономикасы өркендеген, демократиялық мемлекет».
Хоббиі - үлкен теннис, тау шаңғысы, волейбол, бильярд.
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи повестер.
Үйленген. Жұбайы - Терегелдинова Нұрия (1955 жылы туған). Қызы - Төрегелдинова Әлия (1980 жылы туған): Немересі -Кәмила (2006 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Сен-Ланжи-ле-Мортань
Сен-Ланжи-ле-Мортань (Saint-Langis-lès-Mortagne) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Мортань-о-Перш округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,61 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61414, пошта индексі — 61400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 909 адамды құрады. Халық тығыздығы — 72,09 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Ақылбай Абайұлы Құнанбаев
Ақылбай Абайұлы Құнанбаев (1861, қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданы Шыңғыстау мекені, — 1904, Семей) — ақын. Абайдың бәйбішесі Ділдәдан туған ұлы. Ол Құнанбайдың тоқалы Нұрғанымның бауырында өседі. Жас кезінде Ғабитхан молдадан 4- 5 жыл оқиды. Өсе келе өнерге жақын, әнші, домбырашы, скрипкашы болып шығады.
Өмірі
Ақылбай Абайға алыс ағайын сияқты жуымай, қашық жүреді. Осыны кейбір қарсыластары пайдаланып, араларын ажыратуға дейін барған. «Ата-анаға көз қуаныш» деген өлеңін (1890) ақынның күйініп жазуы осыдан болу керек. Әуезов жинаған деректерде оның Абайға: «Егер болыс сайламасаң, Оразбай жағына шығам» деп қиғылық салғаны да кездеседі. Жалпы алғанда Ақылбай - Абай айналасындағы шәкірттердің ішіндегі ең таланттысы. Бірде ауылына келген Долгополовқа Абай өзі туралы да, балалары туралы да сын айтуын өтінгенде, ол Ақылбайды: ''«Жай ұғады, шабан қозғалады. Бірақұққаны мен алғанын қайтып жоғалтпайтын өнімі бар талант иесі. Тек онысын су тубіне кетіріп жүрген -жалқаулығы»'' дегенді айтады. Ол «Дағыстан» («Кәрі Жүсіп»), «Зүлыс», «Жаррақ батыр» атты поэмалар жазды. Әуезов 1923 жылы «Сана» журналының 2-3-сандарында Абайдың жарияланбаған өлеңдерінің қатарында «Зүлысты» да бастырды. «Дағыстанның» үзіндісі 1918 жылы «Абай» журналының 5-санында жарық көрген. Қанша дегенмен Ақылбай Абайдың ықпалынан кете алмады, оның әсері оған орыс ақындарын өз бетінше оқыттырды. Пушкин, Лермонтовты оқуы Кавказ тақырыбына барғыздырды, екіншіден, бұған Абай себепші болды. Ақылбай 1904 жылы Семейде Абайдың қырқын берген күні  қайтыс болады. Небәрі 43 жас өмір сүрді, денесі Аралтөбедегі өз қыстауына  қойылды. Он бес жасында шешесі өмірден озды.
«Ақылбайдың әні»
Ақылбай шығарған ән. Абайдың кенже ұлы Мекайыл көрші Матай елінен қалындық айттырып, соны  ұзатып алып келуге Абайдың әншісі Әлмағамбет бас болып,  құдалыққа аттанады. Жолай Ақылбайдың үйіне соғып: ''«Матайлар өнерпаз ел. Абай әндерін олар да жатқа біледі. Олар естімеген жаңа ән керек. Соны сізден қолқалай келдік. Абай атамның кенже ұлының үйлену тойына базарлық болсын»'' деп өтініш білдіреді. Сонда Ақылбайдың табан астында шығарған әні кейін «Ақылбай әні» деген атпен қазақ даласына кеңінен тараған. Ән кең тынысты дауысқа арналған. ''«Ішік кидім бұлғыннан құндыз жаға, ''Жас дәуренді өткіздім бермей баға. ''«Ақылжан» деп түрушы ед талай қыздар, ''Сұмдық шықты дейтүғын «Ақыл аға». ''Бір ән тауып Әлекең бер деген соң, ''Матайды алыc бірталай жер деген соң, ''Он минутта ойыма осы ән түсті, Қапаш-құпаш қолымды сермеген соң,» - деген екі шумақтан турады. Мұндағы «Әлекең» деп отырғаны - Абайдың әншісі Әлмағамбет Қапсалемұлы (1870-1932). «Ақылбай әні» кейіннен ұмытылып кеткен. Әуезов әншілер К. Байсейітова мен Ж. Елебековті үйіне арнайы шақырып, оларға осы әнді үйреткен. Мәкен Мухамеджанованың айтуымен музыка зерттеушісі Б. Ерзакович нотаға түсірген.
Батошево (Габрово облысы)
Батошево (Батошево) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 765 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Бұрғы шаңы
thumb|Бұрғы Бұрғы шаңы — бұрғылау барысында пайда болатын шаң. Ұсақ тозаңның мөлшер шамасы (10 мкм дейін) бұрғыланатын жыныстың физика-механикалық қасиетіне, бұрғы ұшының мұқалу дәрежесіне, ұнтақ жынысты ұңғыдан (шпурдан) толық шайып отыру тездігіне, ауа қысымына және басқа факторларға байланысты болады. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Гереро
Гереро (өз атауы: овагереро) — Намибияда (Оңтүстік-Батыс Африка), Виндхук пен Гротфонтейн қалаларының арасындағы аумақта және Анголада Кунене өзендерінің төменгі ағысында тұратын халық. Намибиядағы саны 157 мың адам, Анголада 126 мың адам. (2006, бағалау). Олар сондай-ақ Ботсвананың солтүстік-батысында тұрады (20 мың адам).
Тілі
Гереро тілінде сөйлейді, сонымен қатар африкан және нама (Намибия), тсвана (Ботсвана), ағылшын (Намибия, Ботсвана) және португал (Ангола) тілдерінде сөйлейді.
Діні
Гереролардың көпшілігі жергілікті дәстүрлі нанымдарды сақтайды, кейбіреулері христиандар (протестанттар).
Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсібі – мал шаруашылығы (ірі қара мал). Олар қаракөл, оның ішінде свакара сияқты сирек сортты өндірумен айналысады. Свакара сөзі Оңтүстік-Батыс Африка қаракөлінің South West Africa Karakul қысқартылуынан шыққан. Сонымен қатар егіншілік (тары, құмай, жүгері) болған. Кейбір заманауи гереролар ауыл шаруашылығында және шахталарда жұмыс істейді.
Өмір салты
Негізгі тағамдары – ағаш ыдыстарда немесе шарап қабығында ашытылған сүт (омаер). Сиыр етін әдетте мереке күндері жейтін.
Дәстүрлі киімдері – ешкі мен қойдың иленген терісінен немесе жабайы аңдардың терісінен тігілген алжапқыштар, әйелдердікі ұзынырақ. Зергерлік бұйымдар – металл моншақтар мен спиральды білезіктер, түйеқұс жұмыртқасының қабығынан жасалған алқалар. Бүгінгі күні Гереро әйелдерінің ұлттық киімі ұзын ашық көйлектен тұрады, оның мерекелік нұсқасында шілтерлі әшекейлер және көбірек белдемшелер бар. Гереро сәнқойларының бастары әрқашан ерекше безендірілген, ұштары сиыр мүйіздерін бейнелейді.
Дереккөздер
Санат:Намибия халықтары Санат:Ангола халықтары
Орньяк-сюр-Везер
Орньяк-сюр-Везер (Orgnac-sur-Vézère) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Брив-ла-Гаярд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,76 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19154, пошта индексі — 19410.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 303 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,15 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Санкт-Штефан-об-Штайнц
Санкт-Штефан-об-Штайнц (Sankt Stefan ob Stainz) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Дойчландсберг округінің құрамына енеді.
Серік Жейлітбаев
Серік Жейлітбаев (23 маусым 1974 — 14 қаңтар 2013) — қазақ футболшысы. Лақап аты - «Сека». Пас беру мен айып соққыларды орындаудың асқан шебері болып табылады.
Санкт-Штефан-об-Штайнц
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2219 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 17.17 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — DL, ресми идентификациялық коды — 6 03 30.