cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сукчон
Сыртқы саясаты
Сукчон ата жолымен келе жатқан сыртқы дипломатияны ұстанды. Қытай және Жапониямен бірқатар жер - су мәселелерін көтеріп, келіссөздер жүргізіп, екі елдің шекаралық аумағын бекітеді( 1696,1712 жж). 1682, 1711,1719 жылдары Жапон сёгундарына елшіліктер жіберіп, оларды қызметіне тағайындалуымен құттықтады. 1717 жылы Цин императоры Кансидің елшісі Акдунды қабылдады.
Дереккөздер
Санат:1661 жылы туғандар Санат:1720 жылы қайтыс болғандар Санат:Чосон вандары
Марино-Поле (Пловдив облысы)
Марино-Поле (Марино поле) — Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4365. Телефон коды — 03138. ЕКАТТЕ коды — 47250.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пловдив облысының елді мекендері
Соркөл
Елді мекен:
Көлдер:
Хэйзл Ран (Миннесота)
Хэйзл Ран (Hazel Run) — Миннесота штатының Yellow Medicine округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 63 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.9 км² шамасында. FIPS коды — 27-28016.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Финштедт
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Дала шақылдағы
Дала шаңқылдағы — Қазақстанда кездесетін 5 түрдің ішіндегі ең ұсағы (денесінің ұзындығы 15см,салмағы 100г). Далалы және орманды далалы аймақтарда бұталы тоғайлардың ішінде жасырын тіршілік етеді. Құс дауысына ұқсайтын жіңішке ысқырығын жиі естігенмен, өзін көру мүмкін емес. Ымырт кезде белсенді. Шөппен қоректенеді, қысқы қорын шөмеле (4-5кг) етіп жинайды. Сондықтан бұларды пішен салғыштар деп те атайды. Жылына екі рет, көкек пен тамыз айлары аралығында, аналығы 3-13 ұрпағын береді. Олар келер жылдың көктемінде көбейеді. Жаулары өте көп: аққалақ пен ақкістен, қарсақ, түлкіге дейін, сонымен қатар, кез келген қанатты жыртқыштар-бөктергі, күйкентай және одан да ірілері.
Санат:Шақылдақтар
Баранцате
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Растдорф
Растдорф (Rastdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Эмсланд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1009 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 26,33 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 4 54 042. Муниципалитеттің басшысы — Ханс Флютеотте.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Бичвуд (Огайо)
Бичвуд (Beachwood) — Огайо штатының Cuyahoga округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 11 953 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13.7 км² шамасында. FIPS коды — 39-04500.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Огайо қалалары
Автостанция
Автостанция жүк автостанциясы және жолаушылар автостанциясы болып екіге бөлінеді. Жүк автостанциясы — жалпы пайдаланудағы автошаруашылықтың жылжымалы құрамымен қалааралық тұрақты жүк тасымалын жүзеге асыратын көлік ұйымы. Олар жүкті жөнелтуші не қабылдаушы пункттер болып табылатын ірі қалаларда орналастырылады. Жолаушы автостанциясы — автожолдарда жолаушыларға қызмет көрсетуге арналып салынады. Жолаушыларға арналған ғимараттан және оларды автобустардан түсіретін және мінгізетін перроннан тұрады.
Дереккөздер
Санат:Терминология
Бештейруш (Амареш)
Бештейруш (Амареш) (Besteiros (Amares)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Амареш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 615 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,95 км² шамасында. Халық тығыздығы — 315,4 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Ягун (Ибраев ауылдық кеңесі)
Ягун — Башқұртстанның Кигин ауданындағы ауыл, Ибраев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 182 адамды құрады. Пошта индексі — 452503, ОКАТО коды — 80236830005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Ай-Сезынг-Юган (Ногор-Юган тармағы)
Ай-Сезынг-Юган — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ногор-Юган өзенінің оң жағалауынан 28 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сент-Аман-де-Вер
Сент-Аман-де-Вер (Saint-Amand-de-Vergt) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,66 км² шамасында.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Сигирия
Сигирия - («Арыстан жартасы»)— Цейлондағы Кассапа I патшаның (473—491) қамалы. Сарай құрылыстарының қалдықтарымен, сол сияқты патша резиденциясының кіре беріс галереясының сыртқы қабырғаларын безендірген ернектерімен әйгілі.
Торричелла
Торричелла (Torricella) — Италиядағы коммуна, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Таранто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4207 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 157 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 26 км² шамасында. Пошта индексі — 74020.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апулия елді мекендері
Приозёрск
Приозёрск (Қоржынтүбек) - қала 1956 жылы құрылды. Қала аумағы 54,5 шаршы километрге тең.
Тарихы
Көкшекөлдің жағасындағы Қоржынтүбекте орналасқан Приозерск қаласы. Көлге етене еніп жатқан түбекке осыдан елу жыл бұрын әскери қаланың алғашқы қазығы қағылып, бүгінде еліміздің қорғаныс қуатына, тәуелсіздік игілігіне қызмет етіп келеді. Приозерскінің өз орны бар. Сондықтан әскери сынақ полигонының әкімшілік, әлеуметтік тұрмыстық орталығы болып табылады. Иә, тәуелсіздік алғанға дейін Приозерск қаласы жабық қала болды.
Приозерск қаласы Кеңестер одағының картасында 70 жыл көрсетілмей келді Бірде «Полигон-А» енді бірде «Ташкент-90» деген құпия шифрмен аталды. 1956 жылы Орталық Комитет пен КСРО Министрлер Кеңесінің қаулысы мен салынады. Осы құпия полигонның орталығы Приозерск қаласын салудың басты себебі мына мәселелер болған екен: мемлекеттік ракета шабуылына қарсы кешенді эксперимент жасайтын нысандардың және ракета шабуылына қарсы сынақ полигонының жұмыстарын күшейту, сондай-ақ бұл жерде 10 мемлекеттік ғылыми-зерттеу орталығын құру және әуе шабуылына қарсы сынақ полигонын салу туралы бір ауыздан шешім қабылданған.
Сынақ полигоны еліміздің сол кездегі бес облысының жерінен 8 115 15 гектар жер оның ішінде 4.264.900 гектар жер күнделікті тұрақты пайдалануға, ал қалған жер күнделікті жаттығу үшін бөлініп беріледі. Әскерилер орын тепкен Ақмамық 1956 жылдың қатал қысын әскери палаткаларда өткереді. Ал Қоржынтүбек атауы Приозерск болып өзгертіліп, сол кезде-ақ әскер полигонның әкімшілік басқару орталығына айналдырылады. Қала мен сынақ нысандарының құрылысы орталық тарапынан қатаң бақылауға алынады. 1961 жылы 4 наурызда полигонда баллистикалық ракетаның алдыңғы бөлегі атып түсіріліп, аспанда жойып жіберуді іс жүзінде дәлелдеп шықты. Бұл әлемдік тәжірибеде тұңғыш рет болған еді.
Қалашықта 1963 жылға дейін тек әскерилер мен олардың отбасылары ғана тұрды. 1963 жылдың 28 қазанында қалалық кеңестің бірінші сессиясында төрағалық еткен полигон командирі С.Дороховтың ұсынысы бойынша Приозерскіге қала мәртебесі берілді. Приозерск қаласында 1990 жылға дейін одақтық көлемдегі әскери-ғылыми кеңес жұмыс істеді. Мұнда 800-ге жуық адам кандидаттық және докторлық диссертацияларын қорғаған.
Халық саны
Есептілік деректер бойынша 2019 жылдың басына қалада тұратын халық санының: 2006 жылы халықтың 1000 тұрғынына жалпы коэффициенттер:
Экономикасы
Қалада 2007 жылға 78 шаруашылық жүргізуші субъекті тіркелген, оның ішінде 2 ірі, 8 орта, 68 шағын субъектілер.
Негізгі экономикалық бағыт: Қаланың негізгі кәсіпорындары: Өндірілетін өнімнің негізгі түрлері: - жылу энергиясы; - табиғи су.
2006 жылғы қаланың ірі және орта кәсіпорындар жұмыскерлерінің тізімдік саны 1028 адамды құрады, орташа атаулы еңбекақы - 21204 теңге. 2006 жылғы өндірістік өнім көлемі (үй шаруашылық есебінсіз) 337,2 млн. теңгені құрады. Жылдық деректер бойынша 2006 жылы негізгі капиталға инвестициялар 140,3 млн. теңге сомасында игерілді немесе 2005 жылғы көлемінен 30,5%-ға құрады. Кәсіпорындардың өз күштерімен орындаған мердігерлік жұмыстар көлемі 2006 жылы 40,4 млн. теңгені құрады немесе 2005 жылғы көлемнен 134,3%-ға артық. 2006 жылғы бөлшек тауар айналым көлемі (қоғамдық тамақтандыру қызметің есепке алмағанда) 531,1 млн. теңге шамасында құралды, қызмет көрсету көлемі (мемлекеттік басқару қызметінсіз) – 146,4 млн. теңге.
Ауыл шаруашылығы
2006 жылы ауыл шаруашылығы өнімінің айтарлықтай бөлігін мал шаруашылығы құрады.
2006 жылғы 1 шілдеге ауыл шаруашылығы өндірушілерінің нақты бары: 3 ауыл шаруашылық кәсіпорыны, 1 шаруа қожалығы, 0,1 мың халықтың жеке қосалқы шаруашылығы. Аймақта ауыл шаруашылығы өнімін өндіруге 23,3 гектар ауыл шаруашылық жерлері пайдаланылады, оның ішінде 7,9 га - егістік алқаптар.
2006 жылғы астыққа 25,0 га ауыл шаруашылық дақылдары егілетін егістік жерлер пайдаланылды, оның ішінде
2006 жылы 2007 жылғы 1 қаңтарға
Білім
Приозерск қаласында 2 мемлекеттік жалпы орта білім беретін мектеп қызмет атқарады.№1 жалпы орта  білім беретін мектебі, оқыту тілі қазақ тілінде,№ 2 жалпы орта білім беретін мектеп , оқыту тілі аралас тілде.Барлық оқушылар саны 1836 бала.
Қалада • «Приозерск қалалық кітапханасы» мемлекеттік мекемесі жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Приозерск
Нұрлан Жамбылұлы Қаппаров
Нұрлан Жамбылұлы Қаппаров (30 наурыз 1970 - 26 наурыз 2015) - мемлекет және қоғам қайраткері, ҚР Қоршаған ортаны қорғау министрі (2012-2014), "Қазатомөнеркәсіп" АҚ Президенті, Гарвард университетінің үздік түлегі.
Өмірбаяны
Алматы технология институтын, Гарвард университетінің Дж. Кеннеди атындағы Жоғары басқару мектебін бітірген, мамандығы бойынша инженер-экономист, мемлекеттік басқару магистрі.
Жоғары оқу орнын бітіргеннен кейін «Акцепт » корпорациясын құрып, 1991 жылдан 1997 жылға дейін оның президенті болды.
«КазТрансОйл » мұнай тасымалдау жөніндегі ұлттық компания», «Казахойл» ұлттық мұнай-газ компаниясы» акционерлік қоғамдарының президенті болып жұмыс істеді.
Қазақстан Республикасы Энергетика және минералдық ресурстар министрінің орынбасары болып тағайындалған.
2003 жылдан – «Ланкастер групп Казахстан» АҚ директорлар кеңесінің төрағасы.
2012 жылдың қаңтар айынан бастап ҚР Қоршаған ортаны қорғау министрi.
2015 жылы Қытайда дәмханада белгісіз себеппен өмірден озды, Нұрланның еңбектері мәңгі жадымызда сақталады.
Дереккөздер
Санат:1970 жылы туғандар Санат:2015 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан министрлері Санат:Республикалық физика-математика мектебінің түлектері
Серік Драхметұлы Фазылов
Серік Драхметұлы Фазылов (5.1.1958 ж.т., Қызылорда облысы) – химия ғылымының докторы (1999), профессор (2000).
Қарағанды мемлекеттік университетін (1980) бітірген. Осы университетте ассистент, оқытушы (1981–87), Органикалық синтез және көмір химиясы институтында кіші, аға ғылыми қызметкер, доцент (1988–91), лаборатория меңгерушісі (1992–2006) қызметтерін атқарды. 2006 жылдан директордың ғылыми жұмыстар жөніндегі орынбасары.
Дереккөздер:
Санат:Тұлғалар
Тремедал
Тремедал (Tremedal) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік-Орталық Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Брумаду экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 811 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 779,42 км² шамасында. Халық тығыздығы — 11,7 адам/км².
Санат:Баия елді мекендері
Армения
Армения, Әрменстан немесе Әрмения (Հայաստան []), толық ресми атауы — Армения Республикасы (Հայաստանի Հանրապետություն []) — солтүстігі мен батысында Гүржістанмен, шығысында және оңтүстік-шығысында Әзірбайжанмен, ал батысында Түркиямен оңтүстігінде Иранмен шектеседі. Армения теңізге тікелей шыға алмайды, ал көрші мемлекеттермен шекаралары Кіші Кавказдың асу бермес қиын тау жоталары арқылы өтеді. Ел шебінің басым бөлігін Түркиямен және Әзірбайжанмен шекаралары құрайды, сол себепті тарихи кезеңдерде бұл елдермен шекара жанжалы жиі туындаған болатын. Осының бәрі Арменияның географиялық және геосаяси жағдайына өзіндік ықпал етеді.
Этимология
250px|thumb|[[I Дарий-нің Беистун жазуы Армения туралы. VI ғасыр. e.]] «Армения» топонимі армян үстіртінде орналасқан Мелитеннің маңында орналасқан Арми аймағының Хурри атымен оралады. Бұл арамей тіліндегі «есім» ескі парсы тіліне ауысты, ал «Арминияи» түрінде Бехистің 522 жылы жазуы алты рет кездеседі. Ежелгі грекше-грек деп аталады. Ἀρμενία. Ἀρμένιοι таратудың алдында қолданылған армяндардың ежелгі грек атауы Μελιττήνιοι болды.
Тарихы
Армения — қызғылықты оқиғаларға бай тарихы бар ежелгі мемлекет. Әлемдегі көне этностардың бірі болып саналатын армян халқы Армян таулы қыратын біздің заманымыздан әлдеқайда бұрын мекен еткен болатын. Қазіргі Армения аумағында б.з.д. IX ғасырдың өзінде құл иеленуші ежелгі Урарту мемлекеті болған, ал б.з.д. IV ғасырда Армян патшалығының негізі қаланды. Біздің заманымыздың басында мемлекет аумағында христиан діні тарала бастады. Осылайша жаңа заманның 301 жылы Армения христиан мемлекетіне айналды. Орта ғасырларда гүлденген Армения қалалары сауда мен өнер орталықтары болды. X ғасырдың соңына қарай елдің оңтүстік бөлігін Византия басып алды. Армения бұдан кейін тағдыр тәлкегіне көп ұшырады: сан ғасырлар бойы ел аумағы талай рет сырттан келген жаудың табанында қалды. XVII ғасырда Арменияның екі қуатты көршісі бұл елді екіге бөліл алды; ел аумағының батысы Түркияның, ал шығысы Иранның қарамағына өтті. Кейінірек орыс-парсы соғысының нәтижесінде Шығыс Армения Ресей империясының құрамына енді. Түркияның қол астында қалған Батыс Армения жылдар бойы түрік билеушілерінің қатал езгісінде болды. Бұл қайғылы оқиғалар армян халқының тағдырына елеулі ықпал етті: құртып-жоюдан аман қалған армяндар атақонысын тастап, бас сауғалауға мәжбүр болды. Әлемнің әр түкпірінде өмір сүретін армяндардың ірі топтарын осымен түсіндіруге болады.
1922 жылы Армения Грузия және Әзірбайжанмен бірге Кавказ сырты Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасының құрамына енді. 1936 жылы КСРО құрамына одақтық республика ретінде кірді. Қазіргі кезде Армения БҰҰ, ТМД мүшесі болып табылады. Республика өз тәуелсіздігін 1991 жылдың 23 қыркүйегінде жариялады.
Табиғат жағдайлары мен ресурстары
Бұл шағын елдің табиғат жағдайлары өте алуан түрлі. Ел аумағының 9/10 бөлігі теңіз деңгейінен 1000 м биіктікте орналасқан, мұның өзі жер қорын шаруашылық мақсатта пайдалануды қиындатады. Елдің оңтүстік-батыс бөлігін Арарат жазығы алып жатыр, мүнда ТМД аумағындағы ең ежелгі және әдемі калалардың бірі болып саналатын ел астанасы Ереван орналасқан.
Арменияның таулы бөлігі сейсмикалық жағынан қауіпті ауданға жатады, соңғы жойқын жерсілкішсі 1988 жылы Спитак қаласы маңында болды. Арменияның ең биік нүктесі — елдің солтүстігінде орналасқан Арагац тауы (4090 м). Ел аумағында түсті металдардың едәуір мол қоры шоғырланған. Әсіресе мыс кең орындары айрықша көзге түседі. Олар елдің оңтүстік-шығысы мен солтүстік-бастысында орналасқан. Мыстан басқа, Армения молибден кең орындарымен, алуан түрлі құрылыс материалдарымен (мәрмәр, гранит, туф және т.б.) әйгілі.
Ел аумағы субтропиктік белдеуде жатыр. Қаңтардың орташа температурасы 0°С-тан 12°С -ка дейін, ал шілденің орташа температурасы +18°С-тан +24°С-қа дейін ауытқиды. Жылдың жауын-шашынның ең көп мөлшері (900 мм) Кіші Кавказдың батыс беткейлерінде түседі, ал Арарат аңғарында оның көрсеткіші бар болғаны 220 мм ғана. Сол себепті егістік алқаптары қолдан суаруды қажет етеді. Елдің шығысында, Әзірбайжанмен шекараға жақын жерде Севан тау көлі орналасқан. Көл суы әрқашан салқын, тіпті жаздың өзінде оның жағалауында салқын леп соғып тұрады. Көл айналасында ұлттык саябақ ұйымдастырылған. Севанға жақын манда минералды бұлақтар негізінде жұмыс істейтін Джермук, Арзни және басқа сауықтыру орындары орналасқан. Өзен торы біркелкі таралмаған, ол тек биік таулы аудандарда жиірек. Елдегі ең ұзын өзен — Аракс.
Халқы
2008 жылдың соңына қарай Арменияда 3,3 миллион халық тұрды, халықтың орташа тығыздығының көрсеткіші 1 км2-ге 108 адамнан келді. Жер бедерінің күрделі болуы халықтың қоныстану сипатына да ықпал еткен: Армения халқының жартысынан астамы Арарат жазығында тұрады. Табиғи өсу жыл сайын қысқарып келеді, қазіргі кезде оның көрсеткіші 4‰-ге тең. Қала халқының үлес салмағы — 67%. Арменияны бірұлтты елдер қатарына қосуға болады, өйткені оның халқының 94%-ын армяндар құрайды. Басқа ұлттар арасында орыстардың, күрдтердің, грузиндер мен гректердің саны біршама.
Шаруашылығы
Соңғы онжылдықта ТМД-ның басқа да жас тәуелсіз мемлекеттеріндегі сияқты, Арменияда да экономиканың құлдырауы басым болды. Кеңестік дәуірмен салыстырғанда халықтың әл-ауқаты да төмендеп кетті. Қазіргі кезде ЖІӨ-нің жан басына шаққандағы көрсеткіші бар болғаны 560 АҚШ долларына тең (бұл ТМД бойынша ең төмен көрсеткіштердің бірі). Елдегі жұмыссыздар саны 109 мың адамға жеткен, бұл ЭБХ-тың 9%-ын құрайды. Жұмыссыздық деңгейі бойынша Армения ТМД елдері арасында 1-орын алады.
Өнеркәсіп үлесіне ЖІӨ-нің 34%-ы тиесілі. Өнеркәсіп құрылымында машина жасау басым, әсіресе прибор және станок, радиотехника мен электроника жасау жақсы дамыған. Өнеркәсіптің байырғы салаларының бірі — жергілікті шикізат көзіне негізделген түсті металлургия. Бұл саланың жекелеген кәсіпорындары электр энергиясының тапшылығынан өз жұмысын тоқтатқан. Елде мұнай мен табиғи газ қоры жоқ, мұның өзі елді энергия көзімен жеткілікті түрде қамтамасыз етуге кедергі болуда. Электр энергиясы Армян АЭС-і мен Раздан өзеніндегі СЭС жүйесінде өндіріледі. Соған қарамастан жыл сайын жан басына шаққанда электр энергиясын өндіру азайып келеді.
Басқа салаларға қарағанда, жергілікті шикізат кезіне бағдарланған тамақ енеркәсібі тұрақты дамып келеді. Өндірілетін өнімнің негізгі түрлері (шарап, коньяк, жеміс консервілері) республикадан тыс жерлерге көп сатылады. Елде құрылыс материалдарын өндіретін бірнеше кәсіпорын жұмыс істейді.
Агроөнеркәсіптік кешенде жүзім шаруашылығы мен жеміс өсіру жетекші орын алады. Жүзімдіктер мен жеміс бақтарының көпшілігі Арарат аңғарының суармалы алқаптарында орналасқан. Мұнда мақта, бадам, зәйтүн және көкөніс басым таралған. Жайылымдық мал шаруашылығы кең қанат жайған. Тауларда бидай мен арпа өсіріледі. Жалпы алғанда, жыртылатын жерлер ауыл шаруашылығы жерлерінід 2/5 бөлігін құрайды. Қазіргі кезде елдің ауыл шаруашылығы табиғи сипат алған, яғни ел азық-түлікпен өзін-өзі қамтамасыз етуге ұмтылуда. Соған қарамастан астық, сүт және ет ендіру көлемі қысқарған.
Сыртқы саудадағы негізгі бағыт — импорт көлемінің ұдайы артуы, ол экспорт көлемінен әлдеқайда артық болып отыр. Ел мазут, табиғи газ, ауылшаруашылық өнімдерін сырттан сатып алуға мәжбүр. Елдің сыртқы экономикалық байланыстардағы негізгі әріптестері Ресей (20%), Иран және Түрікменстан болып табылады.
Сыртқы сілтеме
* Санат:Посткеңестік елдер
Материалдың өмір мерзімі
Материалдың өмір мерзімі. Жүк түсу мерзімінен үлгінің қирау уақытына дейінгі аралығы.
Дереккөздер
Санат:Материалдар Санат:Материалдар механикасы терминдері
IC 2323
IC 2323 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Қазақтың егіншілік ғылыми-зерттеу институты
Қазақтың егіншілік ғылыми-зерттеу институты, 1934 ж. Бүкілодақтық өсімдік ҒЗИ-ның Қазақ бөлімі негізінде құрылды. Институт Қарасай ауданындағы Политотдел кентінде орналасты. Оның негізгі міндеті — ауылы шаруашылығы дақындарының жаңа сорттарын шығару, тұқымын жақсарту өдістерін жетілдіру, суармалы аудандарда қант қызыншасы, жүгері, дәнді, дөнді-бұршақ дақылдарын, т.б. өсірудің агротехникасын жетілдіру. Институт шығарған жаздық күшті бидайдың "Қазақстандық-126" (Ал-маты облысында және Қырғызстанда), жугерінің "Қазақстандық-43" гибриді (Алматы, оңтүстік Қазақстан облысы), күріштің "Үштөбелік", "Алакөлдік" (Қазақстанның күріш өсіретін аймақтарында және РКФСР-дің 30-дан астам облысында), пияздың "Қараталдық" сорттары (Қазақстанда, КСРО-ның көп-теген аймақтарында) аудандастырылды. Институт дәнді дақын, жүгері, қызынша, эспарцет пен сояның 15-тен астам жаңа сорттарын мемлекеттік сынақтан өткізді. Қуаңшылық аймақтарда ауыспалы егіс жүйесін, егісті өңдеу өдістерін, онда егілетін дақылдардың агротехникалық шараларының ғылымдары негіздерін жасады. Суармалы аудандарда қызылшаның 8-9 танапты, дәнді дақылдың, жүгерінің, күріштің 78 танапты (бұлардың барлығының бір танабы жоңыніқа) ауыспалы егіс жүйесі енгізілді. Институт қуаңшылық аудандарда егіс қорғайтын орман алқаптарын отырғызу өдістерін ұсынды. Институттың көптеген агротехникалық, агрохим. зерттеулерінің қорытындынары "Ауыл шаруашылық жүйесі" атгы ғылыми еңбекке енгізілді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ғылыми-зерттеу институттары
Айя (Колва тармағы)
Айя — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Колва өзенінің сол жағалауынан 246 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Соркөл (көл, Ырғыз алабы)
Соркөл – Сарыбұлаққұм құмының батысындағы тұйық көл. Ырғыз алабында.
Географиялық орны
Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы Ырғыз ауылының оңтүстік-шығысында 21 км жерде орналасқан.
Гидрографикасы
Теңіз деңгейінен 85 м биіктікте жатыр. Аумағы 4 км2, ұзындығы 3,2 км, енді жері 1,3 км, жағалау бойының ұзындығы 8,4 км. Көктемде солтүстік бөлігінен жылға құяды. Негізінен жер асты жəне жауын-шашын суларымен толысады. Жағалауында сор, батпақты қалың қамыс өскен. Қараша айының аяғында суы қатып, наурыздың аяғында ериді. Көлдің солтүстігі мен шығысында ұсақ көлдер мен сор жерлер кездеседі. Алабы шабындық жəне жайылым.
Дереккөздер
Санат:Ырғыз ауданы көлдері Санат:Ырғыз су алабы
Смарт-карта
Смарт-карта (ағылшынның smart card) – кіріктірілмелі микропроцессоры мен зердесі бар төлем картасы; “зияткерлік” карта. Француз ғалымы Р.Морено 1974 жылы ойлап тапқан. Ақпаратты жазу қағидасы магнит жолақты карталардан гөрі басқаша болып келетін Смарт-карта сақталатын ақпараттың жоғары деңгейде қорғалуын, сондай-ақ өзге деңгейде қызмет көрсетуді қамтамасыз етеді. Атап айтқанда, дербес бірегейлендірілген нөмірдің сақталуы авторландыру орталығымен байланыс жасамай-ақ операция жасау кезінде карта ұстаушыны бірегейлендіруге (дербес режимде) мүмкіндік береді.
Сілтемелер
Санат:Экономика Санат:Қаржы Санат:Электроника
NGC 6425
NGC 6425 — Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан I1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Редлайтен
Редлайтен (Redleiten) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Фёклабрук округінің құрамына енеді.
NGC 6425
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз)
Редлайтен
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 482 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — VB, ресми идентификациялық коды — 4 17 29.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йоханнес Веннингер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Коломбье (Орн)
Коломбье (Colombiers) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Алансон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,34 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61111, пошта индексі — 61250.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 337 адамды құрады. Халық тығыздығы — 27,31 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Тәжікстан
Географиясы
Жерінің 93%-ы Тянь-Шань, Гиссар-Алай және Памир тау жүйелеріне жататын таулардан тұрады. Жартысынан астамы теңіз деңгейінен 3 мың метр биіктікте орналасқан. Тау аралықтарында Ферғана, Гиссар, Вахш, т.б. аңғарлар орналасқан.
Климаты
Тәжікстанның климаты континенттік, қаңтардың орташа температурасы оңтүстік-батыстың тау аңғарлары мен тау бөктерлерінде 2°, –2°С, солтүстігінде –20°С-қа дейін; температураның абсолюттік минимумы Памирдің Бұлынкөл (Булункӯл) көлінде –63°С-қа жетеді. Шілденің орташа температурасы 30°С-тан 0°С-қа дейін (Памирде); температураның абсолюттік максимумы 40°С (Төменгі Пяндж). Гиссар жотасының оңтүстік етегіне жылына 1600 мм жауын-шашын түседі. Тау аңғарлары мен қазаншұңқырларда 100 – 150 мм, Шығыс Памирде 72 мм ылғал түседі.
Гидрологиясы
Тәжікстан жеріндегі тау мұздықтарынан көптеген өзендер бастау алады. Басты өзендері — Сырдария мен Әмудария. Вахш, Пяндж және Кафирниган өзендері Тәжікстан жерінің біраз бөлігін кесіп өтіп, Әмударияға барып құяды. Тәжікстанда өсімдіктердің 5 мыңдай түрі кездеседі. Өзен жайылмаларында тораңғы тоғайлары бар.
Флора және фаунасы
Таулы аудандарының жартысын арша орманы алып жатыр. Ылғалды аудандарда жаңғақ, үйеңкі (түркістан үйеңкісі), Сиверс алмасы, алша, бадам өседі. Тәжікстанның фаунасында сүтқоректілердің 81, құстың 365, бауырымен жорғалаушылардың 49, жәндіктердің 7–8 мың түрі кездеседі. Жазық жерлер мен тау бөктерлерінде жайран, қабылан, тоғай маралы, қасқыр, барыс, борсық, жабайы шошқа; таулы өңірде сусар, аю, таутеке, арқар, т.б. мекендейді. Су айдындарында балықтың көптеген түрі бар.
Ежелгі тарихы
thumb|right|[[Зоркөл маңайында тұрған тәжік бейнеленген сурет, XIX ғасыр]] Тәжікстан аумағын алғашқы адамдар палеолит дәуірінен бастап қоныстанған. Солтүстік және оңтүстік Тәжікстанда палеолит және мезолит дәуірлерінің ескерткіштері көптеп кездеседі. Оңтүстік-батыс бөлігінен неолиттік гиссар мәдениетінің ескерткіштері табылған.
Біздің заманымыздан бұрын 6–4 ғасырларда қазіргі Тәжікстан жері Ахемен әулетінің қол астында болды, біздің заманымыздан бұрын 329 жылы онда Ескендір Зұлқарнайынның әскері басып кірді. Ол Ескендір империясының мұрагері болған Грек-Бактрия патшалығының құрамына кірді. Солтүстік Тәжікстан (Хожант және Пенжакент қалалары) б.з.д. 150 жылы Соғды деп аталатын скифтер мен юечжа көшпенділері басып алған қала-мемлекеттер жиынтығы бөлігінде болды. Жібек жолы қазіргі Тәжікстан жерінде У-ди тұсындағы (б.з.б. 141–87 жж.) қытай зерттеушісі Чжан Цяньның жорығынан кейін өткен.
Юечжа тайпалары құрған Кушан империясы б.з. I-ші ғасырында аймақты өз бақылауына алып, б.з. IV-ғасырына дейін билік етті, осы уақытта аймақта буддизм, несторианшылдық, зороастризм және манихеизм діндері болды. Кейінірек бұл аймаққа көшпелі тайпалар құрған Эфталит империясы қоныс аударып, арабтар VIII ғасырдың басында Ислам дінін әкелді. Орталық Азия Қытайды, солтүстіктегі даланы және ислам орталығын байланыстыратын коммерциялық жол рөлін атқаруды жалғастырды.
Қазіргі Тәжікстан жері 650–680 жылдары Тибет империясы мен Тан әулетінің басшылығында болды, содан кейін ол 710 жылы Омейяд халифатының құрамында болды.
Самани империясы
819–999 жылдар аралығында Самани әулеті басшылығындағы Самани империясы аймақтағы парсылардың ықпалын қалпына келтірді және Иранның мәдени орталықтарына айналған Самарқан мен Бұхара (екеуі де бүгін Өзбекстанның бөлігі) қалаларын кеңейтті және бұл аймақ Хорасан деп аталуын бастады. Империяның орталығы Хорасан мен Трансоксианада болды; бұл аймақ қазіргі Ауғанстанды, Иранның, Тәжікстанның, Түрікменстанның, Өзбекстанның, Қырғызстанның және Қазақстанның кейбір бөліктерін және Пәкістанның көп бөлігін қамтиды.
892 жылы Исмаил Самани (892–907) Саманилер мемлекетін біріктірді және бұрын қолданылған феодалдық құрылысты түбегейлі тоқтатты. Қарахан мемлекеті Трансоксиананы жаулап алды (бұл қазіргі Өзбекстан, Тәжікстан, оңтүстік Қырғызстан және оңтүстік-батыс Қазақстанмен сәйкес) және оны 999–1211 жылдар аралығында биледі. Олардың Трансоксианаға келуі Орталық Азиядағы ирандықтан түркілік үстемдікке түбегейлі ауысуды бастады, бірақ бірте-бірте қараханидтер аймақтың парсы-араб мұсылман мәдениетіне сіңісіп кетті.
Бұхара билігі
Қазіргі Тәжікстан XVI-ғасырда Бұхара хандығының қол астына өтті. XVIII-ғасырда империяның күйреуімен ол Бұхара әмірлігі мен Қоқан хандығы билігінде болды.
Империя тұсындағы тарихы
Орыс империализмі нәтижесінде Орталық Азия толықтай Ресей империясының құрамына енді. 1864–1885 жылдар аралығында Ресей бірте-бірте Түркістанның бүкіл аумағын өз құрамына енгізді.
1885 жылға қарай Тәжікстан территориясын не Ресей империясы, не оның вассал мемлекеті Бұхара әмірлігі басқарды, дегенмен тәжіктер Ресейдің ықпалын аз сезінді.
XIX-ғасырдың аяғында жәдитшілер өздерін бүкіл аймақта исламдық қоғамдық қозғалыс ретінде танытты. Жәдитшілдер модернизацияны жақтаған және міндетті түрде орысқа қарсы емес болса да, орыстар бұл қозғалысты қауіп ретінде қарастырды, өйткені Ресей империясы негізінен христиан болды. 1910–1913 жылдар аралығындағы Қоқан хандығына қарсы көтерілістер кезінде орыс әскерлері тәртіпті қалпына келтіруге міндетті болды. 1916 жылы шілдеде демонстранттар Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Хожанттағы орыс әскерлеріне күштеп шақыру қаупімен шабуыл жасағанда, наразылық шаралар жалғастырды. Орыс әскерлері Хожантты тез арада қайтарғанына қарамастан қақтығыстар Тәжікстанның әртүрлі жерлерінде жалғаса берді.
Кеңес үкіметі
1917 жылғы орыс төңкерісінен кейін Орталық Азиядағы «басмашылар » деген атпен белгілі партизандар тәуелсіздікті сақтау үшін большевик әскерлеріне қарсы соғыс жүргізді. Мешіттер мен ауылдар өртеніп, халық қатты қысымға ұшыраған төрт жылға созылған соғыстан кейін большевиктер жеңіске жетті. Кеңес үкіметі зайырландыру саясатын бастады. Исламды, иудаизмді және христиандықты ұстануға тыйым салынып, тәжік дін басылары қуғын-сүргінге ұшырады, көптеген мешіттер, шіркеулер мен синагогалар жабылды. Кеңестік ауыл шаруашылығы саясатының салдарынан Орталық Азия, соның ішінде Тәжікстан көптеген адамдардың өмірін қиған ашаршылыққа ұшырады.
1924 жылы Өзбек КСР құрамында Тәжік Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы құрылды, бірақ 1929 жылы Тәжік Кеңестік Социалистік Республикасы (Тәжік КСР) жеке құрамдас республика статусына ие болды; дегенмен, негізінен этникалық тәжік Самарқан мен Бұхара қалалары Өзбек КСР-ында қалды.
1927–1934 жылдар аралығында әсіресе оңтүстік өңірлерде ауыл шаруашылығын ұжымдастыру және мақта өндірісінің қарқынды кеңеюі орын алды. Кеңестік ұжымдастыру саясаты шаруаларға қысым әкелді және Тәжікстанда күштеп қоныстандыру болды. Нәтижесінде кейбір шаруалар ұжымдастыруға қарсы күресіп, басмашылар қозғалысын жандандырды.
Сталинның жаппай тазарту саясатының екі кезеңі (1927–1934 және 1937–1938) Тәжікстан Коммунистік партиясының барлық деңгейінен 10 000-ға жуық адамның жұмысынан шығарылуына және қуғын-сүргінге түсуіне әкелді. Қуылғандардың орнына этникалық орыстар жіберілді және кейіннен орыстар барлық деңгейдегі партиялық лауазымдарға, соның ішінде бірінші хатшының жоғары лауазымына үстемдік етті.
1926-1959 жылдар аралығында Тәжікстан халқының арасындағы орыстардың үлесі 1%-дан 13%-ға дейін өсті. 1946-1956 жылдар аралығында Тәжікстан Коммунистік партиясының бірінші хатшысы болған Бобожан Ғафуров Кеңес Одағы кезінде елден тыс маңызы бар жалғыз тәжік саясаткері болды. Одан кейін Тұрсынбай Ұлжабаев (1956–61), Джабар Расулов ​​(1961–1982), Рахмон Нәбиев (1982–1985, 1991–1992) қызметте болды.
1939 жылы тәжіктер Кеңес Армиясы қатарына шақырыла бастады және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 260,000-ға жуық тәжік азаматы Германия, Финляндия және Жапонияға қарсы соғысты.
1957–1958 жылдардағы Никита Хрущёвтің «Тың игеру» саясаты кезінде тұрмыс жағдайы, білімі мен өнеркәсібі басқа кеңестік республикалардан артта қалған Тәжікстанға назар аударды. 1980 жылдардың аяғында тәжік ұлтшылдары құқықтарды арттыруға шақырды. 1991 жылы Кеңес Одағы ыдырап, Тәжікстан 9 қыркүйекте тәуелсіздігін жариялады, бұл күн қазір елдің Тәуелсіздік күні ретінде тойланады.
Семчуга
Семчуга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тарнога өзенінің оң жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Төлеңгіт-Сарытоғай ауылдық қонысы
Төлеңгіт-Сарытоғай ауылдық қонысы — Ресей Федерациясы Алтай Республикасының Қосағаш муниципалды ауданындағы муниципалды құрылым.
Семчуга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Төлеңгіт-Сарытоғай ауылдық қонысы
Әкімшілік орталығы — Төлеңгіт-Сарытоғай.
Тәжікстан
Тәуелсіздік алуы
Бүкіл КСРО-да Михаил Сергеевич Горбачёв жариялаған қайта құру (перестройка) дәуірі басталғаннан кейін республикалардың тәуелсіздігін жақтаушылар ашық әрі еркін сөйлей бастады. Тәуелсіздікті жақтаушылар Тәжікстан Исламдық қайта өрлеу партиясы, Тәжікстан Демократиялық партиясы және ұлттық демократиялық «Растохез » (Жаңғыру) қозғалыстары болды.
Семчуга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Тәжікстан
Тәуелсіздік алуы
КСРО ыдырауы қарсаңында Тәжік КСР халқы екі лагерьге бөлінді. Біріншісі Тәжікстанға тәуелсіздік алуды, тәжік мәдениеті мен тілін қалпына келтіруді, Иран, Ауғанстан және басқа елдермен саяси және мәдени қарым-қатынастарды қалпына келтіруді, ал халықтың екінші бөлігі тәуелсіздікке қарсы шығып, КСРО-ның бір бөлігі болып қалуды қалағандар.
Төлеңгіт-Сарытоғай ауылдық қонысы
Тарихы
Ауылдық қоныстың мәртебесі мен шекарасы «Муниципалитеттерді құру, тиісті мәртебе беру және олардың шекараларын белгілеу туралы» Алтай Республикасының 2005 жылғы 13 қаңтардағы № 10-РЗ Заңымен белгіленген.
Тәжікстан
Тәуелсіздік алуы
1990 жылы ақпанда Душанбеде және басқа қалаларда әлеуметтік-экономикалық жағдайдың қиындығы, тұрғын үйдің болмауы, жастардың жұмыссыздығы салдарынан тәртіпсіздіктер мен ереуілдер басталды. Ереуілдерге ұлтшыл-демократиялық оппозиция мен тәуелсіздік жақтастары қосылып, республиканың тәуелсіздігі мен демократиялық реформаларды талап ете бастады. Исламистер де өз құқықтары мен республиканың тәуелсіздігін сақтауды талап етіп, ереуілдер ұйымдастыра бастады. Кеңес үкіметі жанжалды жою үшін Душанбеге Ішкі әскерлерді енгізді.
Семчуга
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Тәжікстан
Тәуелсіздігі
Тәуелсіздікке қол жеткізген салысымен Тәжікстанның түрлі топтарының арасында азаматтық соғыс басталды; қақтығыстар көбінесе кландық бөлінісімен ерекшеленді. Осы уақыт ішінде қуғын-сүргін, кедейліктің артуы және Батыста немесе Посткеңестік кеңістікте экономикалық мүмкіндіктердің жақсырақ болуы салдарынан 500,000-нан астам тұрғын қашып кетті. Тұңғыш сайланған президент Рахмон Нәбиұлы Нәбиевтің отставкаға кетуіне мәжбүр болғаннан кейін Эмомали Рахмон 1992 жылы билікке келді, қарашада өткен президенттік сайлауда бұрынғы премьер-министр Әбдумәлік Абдуллаұлы Абдулладжановқа қарсы 58% дауыспен жеңіп шықты. Сайлау соғыс аяқталғаннан кейін өткен, Тәжікстан күйреген күйде болды. Өлгендердің саны 100 мыңнан асады. 1,2 миллионға жуық адам ел ішінде және сыртында босқын болды.
1997 жылы Бас хатшының арнайы өкілі Герд Д. Меррем басшылығымен Рахмон мен оппозициялық партиялар арасында атысты тоқтату келісіміне қол жеткізілді, бұл нәтиже Біріккен Ұлттар Ұйымының бітімгершілік жөніндегі сәтті бастамасы ретінде кеңінен бағаланды. Атысты тоқтату 30% министрлік лауазымдардың оппозицияға өтуіне кепілдік берді. 1999 жылы тағы бір сайлау өтті, оппозициялық партиялар мен шетелдік бақылаушылар оларды әділетсіз деп сынап, Рахмон 98% дауыспен қайта сайланды. 2006 жылғы сайлауда Рахмон тағы да жеңіске жетті (79% дауыспен) және ол өзінің үшінші өкілеттігін бастады. Бірнеше оппозициялық партия 2006 жылғы сайлауға бойкот жариялады және Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы (ЕҚЫҰ) оны жалған деп атап, сынғ алды.
Төлеңгіт-Сарытоғай ауылдық қонысы
Дереккөздер
Санат:Қосағаш ауданының муниципалды құрылымдары Санат:Алтай Республикасының ауылдық қоныстары
Тәжікстан
Тәуелсіздігі
Рахмон әкімшілігі 2010 жылдың қазан айында ЕҚЫҰ тарапынан БАҚ-ты цензура мен репрессияға ұшырағаны үшін тағы да сынға ұшырады. ЕҚЫҰ Тәжікстан үкіметі тәжік және шетелдік сайттарды цензуралады деп мәлімдеді.
Ресей шекара әскері 2005 жылдың жазына дейін тәжік-ауған шекарасында орналасты. 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі шабуылдардан бері француз әскерлері НАТО-ның Ауғанстандағы халықаралық қауіпсіздік күштерінің әуе операцияларына қолдау көрсету үшін Душанбе әуежайында орналасты. Америка Құрама Штаттары Армиясы мен Теңіз Корпусының қызметкерлері бірнеше аптаға созылатын бірлескен оқу-жаттығу миссияларын өткізу үшін Тәжікстанға мерзімді түрде барады.
2015 жылы мамырда Ішкі істер министрлігінің арнайы мақсаттағы полиция бөлімшесінің командирі, полковник Гулмурод Халимов (Һалимов) Ислам мемлекеті тобына өтіп кеткенде Тәжікстанның ұлттық қауіпсіздігі айтарлықтай іркіліске ұшырады.
2022 жылдың қыркүйегінде Қырғызстан мен Тәжікстан шекарасының көп бөлігінде (соның ішінде Баткен облысында) артиллерияны қолдануды қоса қарулы қақтығыстар орын алды.
Саясаты
Тәжікстанның атқарушы билігі басында елдің президенті және премьер-министр орналасқан. Президент лауазымын 2000 жылдан бергі иегері — Эмомали Шәріпұлы Рахмон.
Заң шығару органы — Жоғарғы Жиналыс атауы бар парламенті; ол екі палатаға бөлінеді: жоғарғы Ұлттық Кеңес палатасы және төменгі Өкілдер палатасы.
Әкімшілік бөлінісі
thumb|right|Тәжікстанның әкімшілік бірліктері бейнеленген карта Әкімшілік жағынан Тәжікстан бір автономиялы облысқа (Таулы Бадахшан автономиялы облысы), екі облысқа (Хатлон мен Соғды облыстары), Республикалық маңызы бар бірнеше ауданға және елордасы Душанбеге бөлінеді.
Әдебиеті
thumb|right|Тәжікстан Жазушылар Одағы ғимаратының қасындағы «Тәжік Ұлылары» аталған тәжік әдебиеті тұлғалары құрметіне салынған ескерткіш Тәжікстан әдебиеті қазіргі Иран, Ауғанстан және Орталық Азияны мекендеген иран тілдес халықтардың жазба ескерткіштерінде сақталған үлгілерден құралады. IX–XX ғасырлар аралығында тәжіктің классикалық әдебиеті пайда болды. Оны үш дәуірге бөлуге болады: IX–XV ғасырлардағы иран-тәжік әдебиеті; XVI–XIX ғасырлардың 1-жартысы аралығында Орталық Азияда қалыптасқан әдебиет; XIX ғасырдың 2-жартысы мен XX ғасырдың басы аралығын қамтитын тәжіктің ағартушылық әдебиеті.
Тәжік халқының көрнекті жазушылары қатарында жиі Садриддин Айни (1878–1954), Әбілқасым Лаһути (1887–1957), Мырза Тұрсынзаде (1911–1977), Пейрав Сулеймани (1899–1933), Розия Озод (1893–1957), Аминджан Шукухи (1923–1979), Лоиқ Шерәлі (1941–2000) және Бозор Собир (1938–2018) жатқызылады.
Мәдениеті мен өнері
Тәжікстан аумағында кездесетін ежелгі өнер ескерткіштері мезолит дәуіріне жатады. Грек-Бактрия (біздің заманымыздан бұрын 3 – 2 ғасырлар) және Кушан патшалығы кезеңінде эллиндік типтегі қалашықтар (Саксан-Охур, Шахринау, т.б.) салынған.
V-ғасырдан бастап мұнаралы қорған-қалалар (Пенжакент) тұрғызылды. Ауылдық жерлерге қарауыл мұнаралары (Моншақ төбе, т.б.) салынды.
Ислам діні енгеннен кейін тәжік бейнелеу өнерінде ою-өрнекке баса көңіл бөлініп, монументті сән өнері өркен жайды.
Тәжік музыка мәдениетінің түп төркіні ежелгі Бактрия, Соғды және Уструшана мемлекеттері өнерімен байланысты. Музыкалық аспаптары, дутар, танбур, думбрак, карнай, дойра ежелгі дәуірден жеткен. Тәжікстан жерінде драма театры 1929 жылы ашылды. 1939 жылы алғашқы тәжік операсы – «Восе көтерілісі » қойылды. 1938 жылы Тәжік филармониясы ашылды. Тәжікстанда хроникалы қысқа метражды фильмдер 1929 жылдан түсіріле бастады. 1932 жылы “Дәурені өткен әмірлер” атты тәжіктің алғашқы көркем фильмі өмірге келді. 1999 жылы Тәжікстанда Самани әулеті мемлекетінің 1100 жылдығы аталып өтілді. Душанбедегі Ұлттық тарихи музейде Самани әулеті кезіндегі музыкалық аспаптардың, киімдердің, қолөнер үлгілерінің көрмесі ұйымдастырылды. Осы мерейтойға орай Самани әулеті мемлекетінің тарихына, мәдениеті мен өнеріне қатысты 189 кітап жарық көрді. Тәжікстанда қазіргі кезде жыл сайын халық өнерпаздарының Андалеб (Бұлбұл) атты байқауы өткізіледі. 1999 жылы «Парасту – 99» (Қарлығаш) атты театр фестивалі ұйымдастырылды. Бұл фестивальға Тәжікстандағы 14 театр қатысты.
Дереккөздер
* Санат:Посткеңестік елдер
Ғылыми стиль
Ғылыми-стиль —зат не құбылыс ғылыми негізде сипатталып, дәлелдеуді қажет ететін стильдің бір түрі. Ал, пікір дұрыстығын дәлелдеу үшін ғылыми стильге нақтылық, логикалық, мазмұн дәлелділігі қажет.
Ғылыми стиль ерекшелігі
Ғылыми стильде сөйлемдегі сөздердің қалыпты орны, тіл нормасы қатаң сақталады.Яғни،ғылыми стильде сөз көп мағыналы болып келмейді.Тек сөздің белгілі бір анықтамасы арқылы қолданылады.Сонымен қатар ол сөздің мағынасын ашу үшін де ғылыми стиль қолданылады.Қазіргі таңда ғылым даму үстінде.Сол себепті күннен-күнге жаңа ғылыми сөздер пайда болуда.Адамдар осы сөздерді ғылыми стильді қолдана отырып мағынасын жазуда.Сол арқылы жаңа пайда болған сөздер жалпы халықтық лексикаға айналады.
Ғылыми стиль түрлері
Ғылыми-стильдегі еңбектерге монография, оқулық, мақала, ғылыми есеп, диссертация, реферат, баяндама, тезистер, патенттер, т.б. жатады.
Ғылыми стильді қолданған әйгілі адамдар
Ғылыми стиль негізінен халықтық әдеби түрде жазылады.Бұл стильді қазақ елінің қайталанбас дарын иесі Мұхтар Әуезов қолданған.Оған мысал Абай жолы шығармасы.Негізінен Абай жолы шығармасы Мұхтар Әуезовтың зерттеу еңбегі болып табылады.Бұл жазушының шығармаларынан бөлек ғылыми стильді Пушкин،Лермонтов،Белинский еңбектерінен байқауға болады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым
NGC 1970
NGC 1970 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактикалық тұмандық.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1970 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC127, in LMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Дала шиесі
‎ Дала шиесі  (Prunus fruticosa ) – раушангүлділер тұқымдасы шие туысына жататын көп жылдық бұта. Қазақстанның далалы, орманды-далалы аймақтары мен жалпақ жапырақты ағаш ормандарында, әсіресе, Тобыл, Есіл, Ертіс өзендерінің арнасы мен жағасында өседі. Биіктігі 0,2 – 1, кейде 2 м, өте жиі өскен бұтақтары бөрікбасына тығыз орналасады. Өркендері шыбықтәрізді жіңішке, жас кезінде түкті, өсе келе түктері түсіп қалады. Жапырағы ұзынша келген, үстіңгі беті күрең жасыл, жылтыр, астыңғы жағы ақшыл. Ақ гүлі қос жынысты, 3 – 4-тен топталып шатырша гүлшоғырына жиналған. Сәуір – мамырда гүлдеп, шілдеде жемісі піседі. Жемісі шырынды, сүйекті, ұзындығы 8 – 12 мм-дей. Жемісі жеуге жарамды, түрлі сусындар дайындауға пайдаланылады. Бал арасы гүлінен бал жинайды. Құрғақшылыққа, суыққа төзімді сорттар шығару үшін селекциялықмаңызы зор.
Дереккөздер
Санат:Раушангүлділер
Ескенебұлағы
Ескенебұлағы — Абай облысы Аягөз ауданы, Мыңбұлақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 60 км-дей жерде, Ақшәулі тауының шығыс жақ беткейінде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 156 адам (86 ер адам және 70 әйел адам) болса, 2009 жылы 113 адамды (62 ер адам және 51 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Аягөз ауданы елді мекендері
Бареджо
Бареджо (Bareggio) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Милан провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 16264 адамды құрайды. Халық тығыздығы 1432 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 20010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Солянка (Таловая тармағы)
Солянка — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Самара облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Таловая өзенінің оң жағалауынан 3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 35 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Ырғыз бастауынан Сулак су торабына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қызжүзім
Қызжүзім (Parthenocіssus) — жүзім тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік. Шыққан жері Солтүстік Америка. Қазақстанның Алматы, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан, Қызылорда облыстарында кездеседі. Бақтарда, үй, балабақша, мектеп ауласында сәндік үшін баулық Қызжүзім (Р. іnserta) мен бесжапырақты Қызжүзім (Р. quіnquefolіa) түрлері қолдан өсіріледі. Биіктігі 3 м-дей.
Басқа өсімдікке мұртшалары арқылы жабысып шырмалады. Мұртшалары 3-тен 8-ге дейін тарамдалған. Әр тарамының ұшында дөңгеленіп кеңейген емізікшелері болады. Олар арқылы жартас, үй, қоршаулардың қабырғаларына жабысып өрмелеп өседі. Өркендегі мұртшалардың қарама-қарсысына жай және саусақ салалы (түріне байланысты) ұзын сағақты жапырақтары орналасады.
Дереккөздер
Санат:Жүзімдер
Хэктор (Миннесота)
Хэктор (Hector) — Миннесота штатының Renville округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1151 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.0 км² шамасында. FIPS коды — 27-28124.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Фишбек (Эльба)
Фишбек (Эльба) (Fischbeck (Elbe)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Штендаль ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 675 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 20,66 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 90 150. Муниципалитеттің басшысы — Бодо Ладвиг.