cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Механика-математика факультеті (ҚазҰУ)
Математикалық және компьютерлік пішіндеу кафедрасы
Студенттер практикалық дайындықтарын компьютерлік оқу сыныптарында және қуатты Pentium жұмыс станцияларымен, ақпараттық және графикалық массивтерді өңдеуге арналған дамыған перифериялық құрылғылар жүйесімен, глобалдық ақпараттық Internet жүйесіне шығу мұмкіндігі бар ақпаратты-есептеуіш компьютерлік желісімен жабдықталған кафедра мен факультеттің есептеуіш зертханаларында өткізеді.
Оқу процессі кезінде студенттер кәсіби операциялық, графикалық және әлемдік класстың есептеуіш интерактивтік жүйесімен жұмыс әдісін үйренеді, мәтіндік және графикалық процессорларды қолданады, қолданбалы объектілі-бағыттылған бағдарламалар пакетімен, ақпараттық және графикалық мәліметтер қорымен жұмыс жасайды. Математикалық, табиғи және гуманитарлық пәндерден басқа "Интернет - технологиялар" кәсіби және арнайы пәнін оқитын болады: -" ЭЕМ желілері және телекоммуникациялар" -"Бағдарламалау тілдері" -"Бағдарламалық қамтамасыз етуді өңдеу технологиясы " -"ЭЕМ-ді және жүйелерді ұйымдастыру " -"Операциялық жүйелер " -"Жуйелерді құру " -"Пішіндеу теориясының негіздері " -"Эксперттік жүйелер" Кафедра түлектері оқу аяқталысынан кейін жаңа компьютерлік технологиялар қолданылатын кез-келген облыста жұмыс жасай алады, сонымен қатар мемлекеттік және ғылыми ұйымдармен қатар финансалық–коммерсиялық құрылымдарда да жұмыс жасайды. Магистратура түлектері өз оқуын докторантурада жалғастыра алады және «философия докторы» (Ph.D) дәрежесін алып шығады.
Ақпараттық жүйелер кафедрасы
Ақпараттық жүйелер кафедрасы өзінің бастауын 1973 жылы ашылған «ЭЕМ-ді математикалық жабдықтау» кафедрасынан алады. Кафедраның алғашқы меңгерушісі физика-математика ғылымдарының докторы Қ.А.Қасымов болды. Одан кейін кафедраны физика-математика ғылымдарының докторы, профессор М.А.Тайцлин, техника ғылымдарының докторы, профессор М.М.Телемтаев басқарды.
1989 жылы «ЭЕМ-ді математикалық жабдықтау» және «Математикалық кибернетика» мамандықтарымен «ЭЕМ және кибернетика» кафедрасы ашылды. Осы кезде кафедра меңгерушісі қызиетін техника ғылымдарының докторы, доцент Т.Н.Бияров атқарды. «Математикалық кибернетика» мамандығы КСРО ҒА мүшесі Яблонскийдің колдауымен ашылған болатын.
1994 жылдан бастап кафедрада А.А.Жданов атындағы ЛМУ-нің «ЭЕМ-ді математикалық жабдықтау» кафедрасының түлегі, физика-математика ғылымдарының докторы, профессор А.Е. Дүйсембаев жұмыс істеп келеді. Кафедрада В.М.Глушков атындағы (Киев қаласы, Украина) Кибернетика институтының аспиранты физика-математика ғылымдарының кандидаты А.К.Сарбасова жұмыс істейді. Өз кезегінде кафедраның мүшелері болып физика-математика ғылымдарының докторы Т.Ж.Мазақов және қазіргі кезде Қазақстан Республикасының Президент Әкімшілігінде жұмыс жасап отырған А.А.Жданов атындағы ЛМУ-нің түлегі, физика-математика ғылымдарының кандидаты, доцент Е.К.Мамытбеков жұмыс жасаған. 1997 жылы, яғни «ЭЕМ-ді математикалық жабдықтау» және «Математикалық кибернетика» кафедраларының бірігуінен кейін кафедра «ЭЕМ-ді математикалық жабдықтау және математикалық кибернетика» деп аталды. Ал, кафедра меңгерушісі болып конкурс бойынша физика-математика ғылымдарының докторы, доцент Т.Н.Бияров таңдап алынды. Еңбек нарығында туындаған сұраныстарға сәйкес кафедрада «Бизнестегі ақпараттық жүйелер» деп аталатын жаңа мамандық ашылды. 2001 жылдың қараша айында «ЭЕМ-ді математикалық жабдықтау және математикалық кибернетика» кафедрасы «Математикалық кибернетика және ақпараттық жүйелер» және «Информатика» кафедрасы болып екіге бөлінді. 2002 жылдың қазанынан бастап математикалық кибернетика және ақпараттық жүйелер кафедрасының меңгерушісі физика-математика ғылымдарының докторы, профессор Н.Т.Данаев болды, ал 2003 жылдың сәуір айының аяғынан бастап кафедраны техника ғылымдарының докторы, профессор У.А.Төкеев басқарды. Сол кезден бастап математикалық кибернетика және ақпараттық жүйелер кафедрасы «Ақпараттық жүйелер» кафедрасы болып өзгертілді. 2011 жылдың 14 сəуірінен бастап кафедра меңгеруші қызметін техника ғылымдарының докторы, профессор Мұтанов Ғалымқайыр Мұтанұлы атқарады.
Кафедра ақпараттық жүйелер саласы бойынша мамандар дайындайды және 5B070300 – Ақпараттық жүйелер (бакалавр) мамандығы; 6N070300 – Ақпараттық жүйелер (магистратура) мамандығы; 6D070300 – Ақпараттық жүйелер (PhD-доктарант) мамандығы бойынша талапкерлерді жинайды.
«Ақпараттық жүйелер» кафедрасында 12 докторлар мен ғылым кандидаттары, 5 профессор және ақпараттық жүйелер мен технологиялар саласында ҚР бойынша білікті мамандар қызмет көрсетеді. Кафедра түлектері кез келген ұйымдарда, банктерде, сақтандыру компанияларында, коммерциялық ұйымдарда, ғылыми – зерттеу ұйымдарында, оқу орындарында экономист, оқытушы, өңдеуші – программист, менеджер, желі және МБ администраторы болып жұмыс жасай алады.
Механика кафедрасы
5B060300-механика мамандығы бойынша мамандар дайындау келесі мамандандырулар бойынша іске асырылады: -Теориялық механика; -Деформацияланатын қатты дене механикасы; -Сұйық, газ және плазма механикасы; -Машиналар мен робототехникалық жүйелер механикасы. 5B060300-механика мамандығының студенттері факультетте оқыған кезінде дайындау бағытында барлық міндетті базалық және кәсіптік пәндері (мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартында қарастырылған ) бойынша іргелі дайындықтан өтеді. Оқу үрдісінде оқытудың қазіргі технологиялары кеңінен қолданылады. Материалды-техникалық база берілген ғылыми бағыттың қазіргі талаптарына сай келеді және білім бағдарламасын толығымен игереді. Оқу барысында студенттер өз мамандығы бойынша дәстүрлі таңдау курстарымен қатар өз қалауы бойынша ғылымның басқа да, математика, экономика, акпараттық жүйе, программалау салаларына қатысты таңдау курстарын тыңдай алады. Студенттердің ғылыми ойлауын жетілдіруге факультетте барлық жағдай жасалынған: студенттер конференциясы мен олимпиадалар өткізіледі, студенттерді ғылыми гранттармен жұмыс істеуге ынталандырады, шет елдің атақты мамандары авторлық курс дәрістерін оқиды. 5B060300-механика мамандығын бітірушіге "5B060300-механика мамандығы бойынша жаратылыстану бакалавры" академиялық дәрежесі беріледі.
Дифференциалдық теңдеулер және басқару теориясы кафедрасы
Қазіргі уақытта дифференциалдық теңдеулер және Басқару теориясы кафедрасында 32 профессор-оқытушы тұрақты қызмет етеді. Атап айтқанда 10 физика-математика ғылымдарының докторы, профессорлар: С.Ә. Айсағалиев, М.Қ. Дауылбаев, С.Е. Темірболат, Ә.Б.Түнғатаров, С.Я. Серовайский, Ш. Сахаев, С.Т. Мұхамбетжанов,М.Т. Дженалиев Т.М.Әлдибеков,1 педагогика ғылымдарының докторы: Ж.С. Сүлейменов, 14 физика-математика ғылымдарының кандидаттары, профессорлар мен доценттер: ҚазҰУ профессорлары Б.М. Қадыкенов, М.Б. Төлегенова, В.Х. Ни, доценттер Т.Ж. Елдесбай, О. Мауленов, Н. Махмеджанов, А. Тажеков, Қ. Секеев, Т.Ш. Иманқұл, Н.Б. Биядилов,А.П. Белогуров, Е.И. Иманғалиев, Ж.Х.Жүнісова, А.С.Қасымбекова, Ә.А. Қабидолданова, 3 аға оқытушы:, Б.Қ.Әбенов, Қ.Б.Иманбердиев, А.Б. Уаисов.
Дифференциалдық теңдеулер және математикалық физика кафедрасы «Дифференциалдық теңдеулер» және «Математикалық физика теңдеулері» мамандандырулары бойынша математик-мамандарды дайындайды. Кафедра жанында магистратура және PhD докторантура бар.
Фундаменталдық математика кафедрасы
Іргелі математика кафедрасы жоғары базалық (бакалавриат) және ғылыми-педагогикалық (магистратура) білім бағдарламалары бойынша мамандар дайындау бағдарламалары: -Математикалық талдау -Ықтималдықтар теориясы және математикалық статистика -Геометрия, алгебра және математикалық логика
Оқу-әдістемелік жұмыс
Оқу-әдістемелік жұмыстың ең маңызды аспектісі факультет оқытушылары, кафедра жұмыстарын әдістемелік тәжірибесін жалпылау және бакалавриат, магистратура, PhD докторантура бағдарламасы бойынша оқу үдерісін басқару және ұйымдастыру : -оқу жоспарлары және бағдарламаларын құру; -жаңа ақпараттық компьютерлік технологияларды енгізу; -оқытудың дистанциялық және инновациялық жүйесін дамыту; -профессорлық-оқытушылық құрамының біліктілігін жоғарылату жүйесін арттыру және нарықтық қоғамға болашақ мамандарды даярлау.
Оқу-әдістемелік жұмыстың құрамдас бөлігінің бірі университеттегі ғылыми-әдістемелік конференцияларды ұйымдастыру және өткізу. Конференция барысында оқытушылар өзара тәжірибелерімен, сабақ жүргізудің жаңа формаларымен, оқу-әдістемелік жұмысты ұйымдастырудың жаңа технологиялары және аспектілерімен пікір алмасады. Іргелі және арнайы курстарды оқыту барысында факультеттің профессорлық-оқытушылық құрамы оқытудың жаңа технологияларын пайдаланады.
Факультет жанындағы магистратура 6M0601-математика, 6M0602-информатика, 6M0603-механика, 6M0703-ақпараттық жүйелер, 6M0705-математикалық және компьютерлік пішіндеу атты бес мамандық бойынша мамандарды дайындап келеді. Осы уақытқа дейін факультет жанындағы Ph.D докторантура “қолданбалы математика”, “информатика”, “газдар мен сұйықтар механикасы” мамандықтары бойынша жасалған эксперименталдық бағдарлама арқылы жүзеге асырылып келген. Ал, 2010-шы жылдың 1-ші қыркүйегінен бастап келесі бес мамандықтар бойынша лицензиялар алынды. Олар - “6D060100-Математика”, “6D060200-Информатика”, “6D060300-Механика”, “6D070300-Ақпараттық жүйелер”, “6D070500-Математикалық және компьютерлік пішіндеу”.
Факультеттің күшімен қамтамасыздандырылатын барлық міндетті негізгі және кәсіби пәндер әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-да қабылданған ережелерге сәйкес оқу-әдістемелік құжаттармен толық қамтамасыз етілген. Факультетке тиесілі барлық пәндер бойынша силлабустар (жұмыстық бағдарламалары) ҚР БҒМ бекіткен типтік оқу бағдарламалары негізінде жасалып, ҚазҰУ-да белгіленген талаптарға сәйкес бекітілді. Барлық пәндер бойынша аралық, межелік және қорытындылық бақылауларға арналған тест сұрақтары жаңартылды немесе жаңадан жасалынды. Мемлекеттік аралық бақылауларға және қалдық білімді тексеруге арналған тестік тапсырмалар базалары жаңартылып, толықтырылды. Дайындалған тесттер университеттің мониторинг және тест бөліміне тапсырылды. Кафедралардың мамандандырулары бойынша оқытылатын пәндердің тізіміне өзгерістер енгізіліп, олардың жаңа силлабустары, жұмыстық бағдарламалары т.с.с. түгел қайта жасалынды. Жаңа арнайы курстарды анықтау барысында олардың құрамына қазіргі заман ағымына сай пәндер енгізілді. Факультет мұғалімдері студенттер мен магистрлерді қажетті оқу-әдістемелік материалдардың қағаз жүзіндегі және электрондық нұсқаларымен алдын-ала қамтамасыз етуді дәстүрге айналдырған.
Факультет оқытушыларының жүргізетін ғылыми-тәжірибелік зерттеулер арнайы курстардың арқауы және негізі болып табылады, барлық кафедралардың арнаулы курстары ғылыми-зерттеу тақырыптарымен тығыз байланысты. Қазақстанға белгілі ғалымдар арнайы курстар бойынша дәрістер оқиды: Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым Академиясынын академиктері, профессорлар Б.Т.Жұмағұлов, Қ.Ә.Қасымов, Н.Қ.Білиев, Ш.Ә. Ершін; ҚР Мемлекеттік сыйлығының иегері, Қазақстанға еңбек сіңірген қайраткер, физика-математика ғылымдарының докторы Н.Т.Данаев; физика-математика және техника ғылымдарының докторлары, профессорлар У.С. Әбдібеков, А.Қалтаев, С.А.Бадаев, У.Ә. Төкеев, С.Е.Темірболат, Ж.М.Мырзалиев, С.Ә. Айсағалиев, Ш.С.Сахаев, Ғ.Б.Шеріязданов, М.Қ.Орынханов, Ә.Ы.Ысқақбаев, С.Я.Серовайский, М.Н.Қалимолдаев, В.С.Неронов, Ю.Нужнов, М.Менглибаев педагогика ғылымдарының докторлары, профессорлар К.Қабдықайырұлы, Ж.С.Сүлейменов және т.б. (барлығы 42 адам).
Математикалық және компьютерлік пішіндеу кафедрасында ҒЗЖ нәтижелері «спектралдық әдістер», «мұнайды құбыр арқылы жіберудегі ақпараттық жүйелер», «физикалық процесстерді математикалық және компьютерлік пішіндеу» (профессор Б.Т. Жұмағұлов), «химика-технологиялық физикалық процесстерді математикалық және компьютерлік пішіндеу», «математикалық пішіндеудің жаңа әдістері» (профессор У.С. Әбдібеков) пәндері арқылы оқу үдерісіне енгізілген. Есептеу математикасы кафедрасында ҒЗЖ нәтижелері «Прямые методы решения разностных уравнений»(профессор Н.Т.Данаев), «Применение методов Монте-Карло в финансовой математике»(профессор Қ.Қ.Шакенов) пәндері арқылы оқу үдерісіне енгізілген.
Механика кафедрасында ҒЗЖ нәтижелері «Modeling hydrodynamics problems with the physical and chemical transformations», «Моделирование течений реагирующих смесей» (профессор Қалтаев А.Ж.) пәндері арқылы оқу үдерісіне енгізілген. Геометрия, алгебра және математикалық логика кафедрасында ҒЗЖ нәтижелері «Вычислимость в иерархиях», «Теория нумераций», «Теория Галуа» (профессор Бадаев С.А.) пәндері арқылы оқу үдерісіне енгізілген.
Ақпараттық жүйелер кафедрасында ҒЗЖ нәтижелері «Project Management software Systems» (профессор У.Ә. Төкеев) пәні арқылы оқу үдерісіне енгізілген.
Математикалық талдау кафедрасында ҒЗЖ нәтижелері «Избранные главы теории функций», «Геометрические методы математической физики» (профессор Б.Е. Қанғужин) пәндері арқылы оқу үдерісіне енгізілген.
Басқару теориясы кафедрасында ҒЗЖ нәтижелері «Тиімді басқару теориясы», «Реттелінетін жүйелер теориясы», «Фазалық жүйелер теориясы» (профессор С.Ә. Айсағалиев) пәндері арқылы оқу үдерісіне енгізілген.
Факультеттегі ғылыми-зерттеу жұмыстарының тақырыптары студенттер мен магистранттардың курстық және бітіру жұмыстарының тақырыптарының көзі болып табылады. Сәйкесінше, осы ғылыми зерттеу жұмысы студенттердің курстық, одан әрі дипломдық жұмыстарының арқауы бола алады.
Механика-математика факультеті Републикалық 020-111 бағдарламасы «жоғарғы кәсіби және ЖОО кейінгі мамандарды дайындау үшін Қазақстанның жоғарғы оқу орындарына шет ел мамандарын (оқытушыларын, профессорларын) тарту» келісімімен және PhD докторантурада бойынша атқарылатын жұмыстар бойынша Ұлыбритания(University of Manchester, University of Newcastle upon Tyne, University of Leeds), Италия(Сиена университеті, University of Rome "La Sapienza",), Франция(Institut National Polytechnique de Lorraine – INPL, Лион-1 университеті), Ресей(Институт вычислительных технологий СО РАН, Институт вычислительной математики и математической геофизики СО РАН, Новосибирский государственный университет, Башкирский госуниверситет) Германия(Universitate Heidelberg, Institute of Aerodynamics RWTH Aachen, University of Karlsruhe, Institut of Applied Analysis TU Bergakademie Freiberg), Польша(С.Сташица атындағы Тау-металлургиялық академиясы, AGH University of Science and Technology), Жапония(Токио университеті, Нагоя Университеті, Aoyama Gaukuin Univercity), АҚШ(University of Pittsburgh, Louisiana State University, University of Illinois at Chicago, University of Virginia, University of North Dame, University of Delaware), Үндістан(National Institute of Technology Calicut), Қытай(Beijing University), Оңтүстік Корея(Сеул қаласы Information and Communications University), Голландия(Delft University of Technology), Түркия(Косаели Институты), Испания(Centre de Recerca Matematica) мемлекеттерінің ғалымдарымен тығыз қарым-қатынаста.
Ғылыми-зерттеу қызметі
Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университеті жанындағы математика және механика ғылыми зерттеу институты әл Фрарби атындағы ҚазМУ Ғылыми кеңесінің шешімімен 1994 жылғы 13 қазандағы №167 бұйрықпен ұйымдастырылып, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 6 қыркүйектегі қаулысымен шаруашылық жүргізу құқығындағы Республикалық «әл Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті» мемлекеттік мекемесінің шаруашылық жүргізу құқығындағы «Математика және механика ғылыми зерттеу институты» еншілес мемлекеттік мекемесіне айналды.
Факультеттегі ізденістерді ұйымдастыру жұмыстарының негізгі қағидасы болып әлемдік ғылыми қоғамды қызықтыратын зерттеулер табылады. Механика-математика факультетіндегі ғылыми-зерттеу жұмысының өзіне тән ерекшілігі әрі артықшылық бағыты «әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті» республикалық мемлекеттік кәсіпорны «Математика және механика ғылыми-зерттеу институты» (ММ ҒЗИ) еншілес мемлекеттік кәсіпорны шеңберінде құрылады. ММ ҒЗИ факультеттегі 10 кафедраның интеллект күштері мен ғылыми-өндірістік базасын біріктіреді, одан басқа оның 7 зертханасы бар. Институтта негізінен ғылым докторлары, ғылым кандидаттары, PhD докторлар, PhD докторанттар, магистранттар және студенттер жұмыс істейді. Ғылыми-зерттеу жұмыстары іргелі және қолданбалы зерттеулердің бағдарламалары және келісім шарттар бойынша жүргізіледі.
Профессор Данаев Н.Т. – ММҒЗИ директоры, факультеттегі және институттағы ғылыми жұмыстарды ұйымдастырады және қадағалайды, программа бойынша ғылыми жетекші: «Изучить проблемы вычислительной математики и математического моделирования физических процессов», «Актуальные проблемы физики, математики, механики и информатики», іргелі және қолданбалы зерттеулер бойынша, ТЕМПУС (2010-2012 ж.ж.) жобасына Қазақстан атынан координатор болып табылады. Ғылыми жұмыстарда ақпараттық білім жүйесін жасауда ММ ҒЗИ басшылық етеді. Үш бюджеттiк программалардың шеңберiнде жасалған өнiм: ҚР БҒМ тапсырысы бойынша 600 «Ақпараттық білім жүйесін жасау», 022 «Информатизация білім жүйесі» Халықаралық және Республикалық көрмелерге бірнеше рет қатысып, жоғары баға алды.
Механика кафедрасының бір топ ғалымдары сұйықтар мен газдар механикасы және механизмдер мен машина теориялары салалары бойынша халықаралық және республикалық жоба бойынша ғылыми зерттеу жұмыстарын белсене: академик Ершин Ш.А., проф. Қалтаев А.Ж., проф. Ысқақбаев А.Ы., доц. Қыдырбекұлы А.Б.
Профессор Ершин Ш.А. іргелі зерттеулер бағдарламасы тақырыбы бойынша ғылыми жетекші болып табылады, ветроэнер құрылымын құру жұмысын жоғарғы техника-экономикалық сапамен басқарады.
Профессор Калтаев А.Ж. іргелі зерттеу бағдарламасы бойынша ҒЗЖ (2009-2011 ж.ж.) жобасының жетекшісі, 2007-2009 жылдарда білім саласында Халықаралық бірлестік жобасымен доктор Драммондоммен (ғылыми орталық Лэнгли НАСА АҚШ), проф. К. Хайяшимен (Айома университеті, Жапония), проф. Т. Фудживарамен (Fujiwara Toshi) (ATES Corporation) (Япония) бірге бірлесіп, ғылыми жұмыстар жүргізді, Жылу физикасының экстремальды күй институтымен(ЖЭКИ) Ресей ғылым академиясының жоғарғы біріккен температура институтымен (РҒА ЖТИ) бірлесіп жұмыс атқаруда.
Дифференциалдық теңдеулер кафедрасының профессорлары Қасымов К.А., Орынбасаров М.О., Сахаев Ш.С., Темирболат С.Е. іргелі зерттеулер бойынша 3 жобаның жетекшілері. Проф. Қасымов К.А. сингулярлы ауытқыған интегралды дифференциалдық теңдеулерді зерттеу ғылыми жұмысы бойынша басқарады.
Профессор Айсагалиев С.А. – іргелі және қолданбалы бағдарлама аумағында 2 жобаның жетекшісі, тиімділеу әдісі және басқару теориясы бойынша кафедраның ғылыми жұмысын атқарады.
Профессор Бадаев С.А. іргелі және қолданбалы зерттеулер бойынша 3 жобаның жетекшісі. 05.03.2010 ж. PhD-докторант Т.И. Бакибаев Германияда, Гейдельберг Университетінде докторлық диссертациясын қорғады, (бірлескен жетекші – проф. K. Ambos-Spies (University of Heidelberg, Germany) жетекшісі Бадаев С.А..
Профессор Абдибеков У.С. – іргелі және қолданбалы зерттеулер бағдарламалары бойынша 4 жобаның жетекшісі және 2 шаруашылық келісім шартпен, математикалық және компьютерлік пішіндеу кафедрасының ғылыми жұмыстарын басқарады. Факультетте 15 ғылыми семинарлар жұмыс жасайды, олардың ішінде: республикалық «Вычислительные и информационные технологии» семинары (жетекшісі– ХИА академигі Н.Т. Данаев), 7 қалалық (жетекшілері ҚР ҰҒА академигі, проф. Қ.А. Қасымов, проф. С.Ә. Айсағалиев, проф. С.А. Бадаев; ҚР ҰҒА академигі, проф. Н.Қ. Білиев; ҚР ҰҒА академигі, проф. Ш.Ә.Ершін; проф. Дженалиев М.Т.; проф. Кангужин Б.И.), екі кафедрааралық, 5 кафедралық семинарлар бар. Институт ғалымдары АҚШ, Ұлыбритания, Германия, Франции, Жапон, Қытай және басқа шет елдік серіктестермен бірлесіп МНТЦ, ИНТАС, ТАСИС, Еуро Одақ, ЮНЕСКО т.б. қаржыландыратын халықаралық қомақты проектілерін іске асырып жүр. Профессорлар У.А. Жолдасбеков, Г.У.Уалиев, А.А.Ермолов 1982 жылы Қазақ ССР-нің ғылым және білім саласында Мемлекеттік сыйлығының, профессорлар Б.Т.Жұмағұлов, Ш.С.Смағұлов, Н.Т. Данаев. 1994 жылы Қазақстан Республикасының техника, ғылым және білім саласында Мемлекеттік сыйлығының лауреаты атағына ие болды. 2004 жылы профессорлар Ш.А. Ершин және У.А. Жапбасбаев, 2005 жылы профессор С.А.Айсагалиев Қ.И. Сатпаев атындағы сыйлықтың лауреаты атағын алды.
2010 жылы профессор Данаев Н.Т. Қазақстанға еңбек сіңірген қайраткер атағын алды. Профессорлар Ш.А. Ершин, У.А. Жапбасбаев, А.Қалтаев, С. Бадаев, У.Абдибеков, доц. Д.К.Ким, PhD- докторанттар М.Тунгатарова, Ж.Уалиев, Б.Бекбауов МНТЦ-нің, INTAS-тың, DAAD-тың, ЮНЕСКО-ның гранттарының иегерлері. Жас мұғалымдар Таласбаева Ж.Т., Тунгатарова М., Оршубеков Н.А. Қазақстан республикасы Тұңғыш президентінің қорының сыйлығының лауреаттары. Жыл сайын факультет және ММ ҒЗИ бірлесіп келесі шараларды өткізуде: -Студенттер арасында программалау бойынша ACM International Collegiate Programming Contest (ICPC) әлем Чемпионатының -Қазақстандық студенттік командалар арасындағы ширек финалы; -ҚазҰУ-ің механика-математика факультеті мен «Дарын» республикалық ғылыми-практикалық орталығы бірлесе өткізетін -XXI Азия-Тынық мұхит (АТММО) және IX «Жібек Жолы» (ЖЖМО) математикалық олимпиадалары; -ЖОО студенттердің ҒЗЖ бойынша Республикалық сайыс; -Республикалық олимпиада INFORM; -«Ғылым әлемі» атты студенттер мен жас ғалымдардың Халықаралық конгрессі; -Республикалық студенттік пәндік олимпиада (мамандықтар: математика, механика, математикалық және компьютерлік пішіндеу, информатика) ; -Мектеп оқушылары мен студенттер арасындағы MechMathOpen программалаудан ашық олимпиада. Факультетте студенттердің ғылыми-зерттеулік жұмысына көп көңіл бөлінеді. Студенттердің ғылыми-зерттеулік жұмысы механико-математика факультетінің СҒЗЖ бойынша Кеңесінің ұйымдастырылуымен жоспар бойынша жүргізіледі. Факультеттің барлық кафедраларының өкілдері – студенттер мен магистранттары кіретін Ғылыми студенттік ұйым жұмысын ойдағыдай атқаруда.
Халықаралық қызметі
Факультет шет елдердің (Ресей, Белоруссия, АҚШ, Жапония, Германия, Ұлыбритания, Швеция, Испания, Франция, Италия, Польша, Түркия, Мысыр, т.с.с.) келесі жоғары оқу орындарымен, ғылыми-зерттеу мекемелерімен тығыз байланыс орнатқан: University of Manchester, University of Newcastle upon Tyne, University of Leeds, Сиена университеті, University of Rome "La Sapienza", Institut National Polytechnique de Lorraine – INPL, Лион-1 университеті, РҒА СБ Есептеу технологиялар институты, РҒА СБ Есептеу математикасы және математикалық геофизика институты, Новосибирск мемлекеттік университеті, Башқұрт мемлекеттік университет, Universitate Heidelberg, Institute of Aerodynamics RWTH Aachen, University of Karlsruhe, Institut of Applied Analysis TU Bergakademie Freiberg, С.Сташица атындағы Тау-металлургиялық академиясы, AGH University of Science and Technology, Токио университеті, Нагоя Университеті, Aoyama Gaukuin Univercity, University of Pittsburgh, Louisiana State University, University of Illinois at Chicago, University of Virginia, University of North Dame, University of Delaware, National Institute of Technology Calicut, Beijing University, Information and Communications University, Delft University of Technology, Косаели Институты, Centre de Recerca Matematica.
Түлектер қауымдастығы
САПА ВАСИЛИЙ АНТОНОВИЧ - КазССР ҒА корреспондент мүшесі, КазССР техникасының және ғылымының еңбек сіңген қайраткер, Н.Э.Циолковского атындағы космонавтика академиясының мүшесі
ЕРШИН ШАХБАЗ АЛИМГИРЕЕВИЧ - техника ғылымдарының докторы, ҚР ҰҒА академигі, КазҰУ кафедрасының құрметті меңгерушісі
УМБЕТЖАНОВ ДӘУЛЕТ УМБЕТЖАНҰЛЫ - КазССР ҒА корреспондент мүшесі, ҚР ХҚҒ математика институты-ның лаборатория меңгерушісі
ЛУКЬЯНОВ АЛЕКСЕЙ ТИМОФЕЕВИЧ - физика-математика ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА академигі
Өмірзақ Махмұтұлы Сұлтанғазин - физика-математика ғылымдарының докторы, ҚР ҰҒА академигі
ХАРИН СТАНИСЛАВ НИКОЛАЕВИЧ - ҚР ҰҒА академигі
ДАНАЕВ НАРҒОЗЫ ТҰРСЫНБАЙҰЛЫ - Қазақстан Республикасының Ұлттық және Халықаралық инженерлік академияларының академигі, Қазақстан Республикасының мемлекеттік сыйлығының лауреаты, физика-математика ғылымдарының докторы, профессор
ЖҰМАҒҰЛОВ БАҚЫТЖАН ТҰРСЫНҰЛЫ - техника ғылымдарының докторы, профессор, ҰҒА академигі
ТЕМІРБЕКОВ НҰРЛАН МҰҚАНҰЛЫ - ҰИА академигі, физика-математика ғылымдарының докторы, профессор
Экология және адам денсаулығы
Қоршаған ортаның экологиялық жағдайы мен ауру деңгейі
Ғалымдардың есептеулері бойынша адамдардың денсаулық жағдайы 50—52%-ы — өмір сүру салтына, 20-25%-ы — тұқым қуалау факторларына, 18—20%-ы — қоршаған орта жағдайларына, ал 7—12% ғана денсаулық сақтау саласының деңгейіне байланысты болады. Антропогенді факторлар бұрын болмаған, жаңа техногенді ауруларды туғызады. Адамның денсаулығына зиянды әсер ететін факторлардың ішінде әр түрлі ластаушы заттар бірінші орын алады. Адамның іс-әрекеті нәтижесінде биосфераға, оған тән емес 4 млн.-нан астам заттар шығарылады. Сонымен қатар, жыл сайын қоршаған ортаға мыңдаган жаңа заттар шығарылады. Олардың көпшілігі ксеиобиотиктер (грек тілінен аударғанда хеnos —бөтен) адам мен басқа да тірі ағзалар үшін бөтен заттар. Аурулардың көбеюі сонымен қатар табиғи ортаның әр түрлі трансформацияларымен, оның толық бұзылуы, өнеркәсіптік кешендерге, бір типті тұрғын жерлерге және т.б., яғни «үшінші табиғатқа» айналуына байланысты. Денсаулыққа әлеуметтік және экономикалық жағдайлардың әсері артып отыр. Табиғи және физико-химиялық тұрғыдан алғанда таза орта болса да, қолайсыз әлеуметтік-экономикалық жағдай ауру мен өлімнің артуына әкелетінін өмір көрсетіп отыр. Әлеуметтік-экономикалық жағдайдың нашарлауы адамның психологиялық күйі мен стресстік құбылыстар арқылы әсер етеді. 9-кестеде халықтың өліміне әр түрлі аурулардың әсері  көрсетілген.
Әр түрлі аурулардың әсерінен халықтың өлімінің себептері
Адамдардың мезгілсіз қайтыс болу себептері ең алдымен қолайсыз табиғи және әлеуметтік факторлар болып табылады. Ауру мен өлімнің қоршаған орта жағдайларына тәуелділігі жекелеген мемлекеттер мен аймақтар мысалынан көрінеді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметтері бойынша жыл сайын дүние жүзінде шамамен 500 мың адам пестицидтермен уланады және оның 5 мыңы өліммен аяқталады. Мұндай құбылыстар әдетте «үшінші әлем» елдерінде жиі кездеседі. АҚІІІ-пен салыстырғанда бұл елдерде улану 13 есе артық. Американ ғалымдарының мәліметтері бойынша барлық қатерлі ісік ауруларының 90%-ы қоршаған ортаның қолайсыз әсеріне байланысты. ФРГ-де соңғы 10 жылда қатерлі ісікпен ауыратындардың үлесі ер кісілерде 15-тен 23%-ға дейін, ал әйелдерде 17-ден 25%-ға дейін артқан. Аурулар индустриалды және ластанған аудандарда жиі кездеседі. Балалардың жалпы ауруларына әсер ететін күшті фактор көміртегі тотығы мен шу болып табылады. Ғалымдардың мәліметтері бойынша СО-ның мөлшері 6,5-тен 12,З ЖЖК-ге көтерілуі балалардың ауруларының 2 есе, ал акустикалық қолайсыздықтың 8-ден 20%-ға артуы — 1,4 есеге артуына әкеледі. Арал аймағы экологиялық апат аймағы болып табылады. Бұл аймақ аурулар мен өлімдердің жоғары болуымен сипатталады. Мысалы, Қарақалпақстанда (Өзбекстан) балалар өлімінің жиілігі туған мың балаға 87-ден келеді, ал Скандинавия елдерінде 7—8, Жапонияда — 5. Бұрынғы КСРО-да 80-жылдардың соңында орташа балалар өлімінің жиілігі 24—25 болған.
Аурулар туғызатын заттар мен факторлар.
Ағзаларға қолайсыз әсер ететін және ауруларға әкеліп соқтыратын заттарды төмендегідей топтарға бөліп көрсетуге болады:
1) концерогендер (латын тілінен аударғанда cancir — рак, генезис — шығу тегі) қатерлі ісіктер туғызады. Қазіргі уақытта шамамен 500 осындай заттар белгілі. Олардың ішіндегі ең күштілеріне бензо(а)пирен және басқа да полициклді ароматтық көмірсулар, ультракүлгін сәулелер, радиоактивті изотоптар, эноксидті смолалар, антриттер, нитрозаминдер, асбест және т.б. жатады;
2) мутагендер (латын тілінен аударғанда mutasio — өзгеру) – хромосомалар саны мен құрылымының өзгеруіне әкеліп соқтырады. Оларға: рентген сәулелері, гамма-сәулелер, нейтрондар, бензо(а)пирен, колхицин, кейбір вирустар және т.б. жатады;
3) тератогендер (грек тілінен аударғанда teras, teralos — құбыжық) — жеке дамуда кемістіктерге әкелетін,  кемтарлықтардың пайда болуына әкелетін заттар. Тератогендерге әсер ететін мөлшерінен артып кететін кез келген фактор жатады. Көбінесе тератогендерге мутагендер, сондай-ақ пестицидтер, тыңайтқыштар, шу және т.б. ластаушылар жатады. Сонымен қатар, эмбриогендерді  де бөліп көрсетуге болады. Эмбриогеидер (грек тілінен аударғанда embryo – ұрық) эмбрионалдық даму кезінде зақымдануларға әкелетін заттар. Эмбриогендерге тератогендер, мутагендер және басқа да заттар (мысалы, алкогольді ішімдіктер, есірткі заттар және т.б.) жатады. Адам қызметінің нәтижесінде жаңа, бұрын болмаған аурулар пайда болады. Мұндай ауруларды ерекше техногенді аурулар тобына жатқызады. Оларға қорғасын («сатуризм»), кадмий («ита-ита»), сынап қосылыстарымен (“минамата”) және т.б. уланудан пайда болған аурулар жатады.
Денсаулық үшін зиянды органикалық және бейорганикалық заттар
Көптеген органикалық заттар улы және жоғары дәрежеде тұрақты болып табылады. Олар көбінесе канцероген, мутаген, тератоген немесе басқа аурулардың пайда  болуын  күшейтеді. Органикалық қосылыстардың ішінде, әсіресе, галогенді көмірсулар мен полициклді ароматтық көмірсулар (ПАК) қауіпті.
Галогенді көмірсулар.
Бұл топқа бір немесе бірнеше көміртегі атомдары хлор, бром, йод немесе фтормен алмасқан органикалық қосылыстар жатады. Хлорлы көмірсулар кең таралған. Олардың көпшілігі тұрақты, ағзалар оларды жеңіл сіңіреді және жекелеген мүшелер мен ұлпаларда жиналуға қабілетті. Мысалы, поливинилхлорид (ПВХ), полихлорды бифенилдер (ПХБ), ДДТ (пестицид), тетрахлорфенол және тетрахлорэтилен (еріткіштер). Бұл топқа өте улы зат — диоксиндер де жатады. ПВХ мен винилхлорид бауырдың қатерлі ісігін, тері, сүйек пен аяқ-қолдың зақымдануынан көрінетін винилхлоридтік ауруды туғызады. Ұзақ уақыт бойы винилхлорид қауіисіз деп есептеліп келді. Оны аэрозоль баллондарында газ-тасымалдаушы және медицинада наркоз ретінде қолданып келген. Тек 70-жылдары ғана оның  улы қасиеттері анықталды. Белгілі ДДТ (дихлордифенилдихлорэтан) да хлорлы көмірсуларга жатады. 1939 жылы Моллер бұл заттың инсектицидтік қасиеттерін анықтады. Бұл препараттың 15 млн. тоннасы жер шарының барлық дерлік аймақтарында қолданылған. Антарктиданың өзінен шамамен 25 мың тонна ДДТ табылған. Кейіннен ДДТ май ұлпалары мен ана сүтінде жиналатыны белгілі болды. 70-жылдардан бастап бұл инсектицидті қолдануға тыйым салынды. Бірақ жоғары дәрежеде тұрақтылығына байланысты (ыдырау мерзімі 50 жыл) ол қоректік тізбектерде әлі де интенсивті түрде айналымда болып келеді.
Диоксиндер қазіргі белгілі улы заттардың ішіндегі ең күштілерінің бірі. Диоксиннің канцерогенді, мутагенді, тератогенді әсері анықталған. Ол әйелдің бала туу қабілетіне әсер етеді. Диоксиннің көп бөлігі (шамамен 200 кг) қоршаған ортаға американдықтардың Вьетнамда қолданған дефолианттары түрінде шығарылды. Нәтижеде тек вьетнамдықтар ғана зардап шеккен жоқ шамамен 20 мың американдықтарды да қамтыды. Фенолмен улану бауырды, бүйректі, қанды зақымдайды. Ағзаның тұқым қуалау қасиетіне де әсері анықталған. Сонымен қатар канцерогенді және тератогенді әсер етеді. Халықтың денсаулығына метанол немесе метил спирті өте қауіпті. Түсі мен иісі бойынша оны этил спиртінен айыру өте қиын улы зат. 30—100 мл мөлшері адамның өліміне әкеліп соқтырады.
Формальдегид химия өндірісінің маңызды өнімдерінің бірі болып табылады. Фтор альдегид аллергиялық реакциялар туғызуы мүмкін. Сонымен қатар оның канцерогендігі туралы да мәліметтер бар. Адам мен басқа да тірі ағзалар бұл затпен үнемі әсерлесуде болады (пластик, ағашты-талшықтар, консерванттар, автокөліктердің газдары, темекі түтіні т.б.). Дүние жүзінде ондаған миллион тоннасы өндіріледі. Қазір бұл затты тұрмыстық мақсатта қолдануды шектеуге бағытталған шаралар  жүргізілуде. Ауыр металдар. Көптеген ауыр металдар ағзалардың тіршілігіне қажет және микроэлементтер тобына жатады. Оларға цинк, мыс, марганец, темір және т.б. кіреді. Сонымен қатар олар тірі ағзалар үшін улы. Ауыр металдар ақуыздармен жеңіл байланысып, майда еріп, жинақталады. Ауыр металдардың қоршаған орта мен ағзада жинақталуының негізгі көзі — отынды жағу, пестицидтер, кейбір органикалық қосылыстар, өндірістік қалдықтар және т.б. Белгілі мәліметтер бойынша (Вронский, 1996) антропогенді заттар есебінен қоршаған ортаға қорғасынның 94-97%-ы, кадмийдің — 84-89%-ы, мыстың — 56-87%-ы, никельдің — 66—75%-ы, сынаитың — 60%-ы шығарылады.
Қорғасынның негізгі көзі — автокөлік жанармайы болып табылады. Қорғасынның көп бөлігі металлургия кәсіпорындары мен ауыл шаруашылығында пестицид ретінде мышьякты) қорғасынды қолдану кезінде шығарылады. Қоршаған ортада қорғасынның артуы, әсіресе, өнеркәсіптік революцияның басталуымен тығыз байланысты. XX ғасырдың қала тұрғындарының қаңқасындағы қорғасынның мөлшері 1600 жыл бұрын өмір сүрген адамдармен салыстырғанда 700—1200 есе артық. Қорғасынмен улану немесе «сатуризмнің» белгілері мынадай: тез шаршау, кешке көру қабілетінің төмендеуі, қан аздық, бүйректің зақымдануы, жүрек ауруы, уақытынан бұрын  босану, түсік  тастау. Кадмий. Ауыр металдардың ішіндегі ең улы элемент. Ортаға кадмийдің шығарылу себептері тас көмірдің шаңы, химиялық тыңайтқыштар, пластмассалардың қалдықтары мен жану өнімдері, темекі түтіні. Қорғасынға қарағанда кадмий топырақтан өсімдікке жеңіл өтеді (70%-ға дейін) де, ағзадан баяу шығарылады. Негізінен бүйректі (бүйректе жиналады), жүйке жүйесін, жыныс мүшелерін зақымдайды, тыныс алу жүйесіне зиян. “Ита-ита” ауруын туғызады. Сынап. Қоршаған ортада кеңінен таралған. Дүние жүзіндегі сынаптың өндірісі жылына 10 мың т. астам. Ол негізінен электротехникада, медицинада және химия өнеркәсібінде қолданылады. Металдық (элементарлық) сынап іс жүзінде ағзаға зиянды емес. Бірақ бу түріндегі сынаптың әсері қауіпті. Ағзаға тамақпен не тері арқылы енген сынап тұздарының қауіптілігі жоғары.
Сынаптың металлорганикалық қосылыстары (әсіресе метил сынап) ағза үшін өте улы және қауіпті.
Асбест.
Соңғы кезде дәрігерлердің назарын өзіне аударып отыр. Ұсақ асбест шаңы — асбестоз ауруын туғызады. Өкпе ұлпаларын зақымдап, қатерлі ісіктерге әкеледі.
Қала экологиясының адам денсаулығына әсері
Қала және адамның денсаулығы. Қазіргі кездегі адамның экологиялық ортасы – қала. Ол ең ірі және табиғи ортадан өзгеше, көптеген параметрлері бойынша экстремалды деуге болатын орта. Қалада техногенді қуаттың орасан зор концентрациясы жиналады. Дүние жүзінің қалаларында қазір ғаламшарымызды мекендейтін халықтың шамамен жартысы шоғырланған. Соңғы 45 жылда қала халқының саны 729 млн-нан 2540 млн. адамға дейін өсті, яғни 3,5 еседей, ал олардың халықтың жалпы санындағы үлесі 29-дан 44%-ға дейін артқан. Сонымен қатар, қалалардың іріленуі жүріп отыр. 1995 жылдың соңына қарай дүние жүзінде халқының саны 1 млн.-нан астам халқы бар 320 қала және 5 млн.-нан астам халқы бар 48 қала болған. Бірақ урбанизация (латын тілінен аударғанда urbanus - қалалық) процесі тек қала халқының немесе қалалардың мөлшері мен санының артуымен ғана шектелмейді. Сонымен қатар, бұл процесс қоғам өміріндегі қалалардың рөлінің артуынан, көптеген адамдардың өмір сүру салтының өзгеруінен де көрінеді. Қалалардағы адам экологиясына тән нәрсе — бұл табиғи экологиялық факторлардан оқшаулану болып табылады. Қажетті мөлшерде өсімдіктер, тірі топырақпен, сумен қамтамасыз етілген. Адамның биологиялық табиғаты мен оның табиғатқа қарсы іс-әрекетінің нәтижелері арасындағы қайшылық, әсіресе қала жағдайында шиеленісе түседі.
Қазіргі кездегі қала — күрделі әлеуметтік-экономикалық ағза. Ол демографиялық, экономико-географиялық, инженерлік-құрылыс, сәулеттік факторлардың әсерінен, қоршаған экономикалық кеңістік пен табиғи ортаның алуан түрлі өзара әсерлері нәтижесінде қалыптасады. Көбінесе, қалалармен қоғамдық процестің көптеген белгілерін байланыстырады. Бірақ, қала өркениеті — қолайлы жағдайлар, тұрмыстың жеңілдеуіне әкелгенмен, коммуникация тығыздығы, әр түрлі қажеттіліктерді қанағаттандыру мүмкіндіктері — тек барлық жағынан қолайлы орта емес. Қала ортасы адамның басты сапасы — оның денсаулығына қолайсыз әсер етеді. Атмосфераның, судың, азық-түлік өнімдерінің, күнделікті қажетті заттардың өнеркәсіп пен транснорттың қалдықтарымен ластануы, электромагниттік өріс, вибрация, шу, ауаның дезионизациялануы, тұрмыстың химияландырылуы, шектен тыс көп ақпараттардың ағыны, уақыттың жетіспеуі, гиподинамия, эмоциогенді қысым, дұрыс тамақтанбау, зиянды әрекеттердің кеңінен таралуы — осылардың барлығы қосылып адамның денсаулығын нашарлатады. Қала халқының басым бөлігі демалатын қаладан тыс, табиғи жағдайда өткізуге тырысады. Бірақ, мұндай жерлерде мүмкін болатын рекреациялық (рекреация латын тілінен демалу, сауығу) қысым артады да, олар: қаланың жалғасына айналады.
Пайдаланылған сілтемелер
1.Бес асыл.kz
Санат:Экология
Боливар мұнай кен орны
Боливар — Венесуэланың ең үлкен мұнай кенорны. Боливар 1917 жылы ашылған.
Боливардың геологиялық қоры 8,3 млрд тонна мұнай. 2008 жылы 120 млн. тонна мұнай берді.
Санат:Венесуэланың мұнай және газ кен орындары
Капсид
Капсид — белоктан тұратын қабық. Нуклеин қышқылымен бірге құрама құрайды.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Бұлтартпау шарасы
Қылмыстык іс жүргізуде — айыпталушы анықтаудан, алдын ала тергеуден немесе соттан жасырынады, не істі сотта объективті зерттеуге және талдауға бәгет жасайды немесе қылмыстық әрекетпен шұғылдануды жалғастырады деп ойлауға жеткілікті негіздер болған кезде, айыпталушыға іс жүргізуде қолданылатын заңда көзделген мәжбүрлеу шаралары.
Бұлтартпау шаралары мынадай болып табылады:
беру;
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Аналас
Aналас - екі рет тұрмыс құрған әйелден туған балалары. Көшпелі қоғамда әмеңгерлік жолмен, өлген ағасынан қалған жеңгесіне үйленген азаматтың балалары сол ағасының балаларымен аналас болады. Жаугершілік заманда, ұрыс-соғыста кісі көп өлетін болғандықтан, ел ішінде - әмеңгерлік неке жиірек кездескен. «Қатын ерден кетсе де, елден кетпейді» деген мақал әмеңгерлікпен байланысты құқықтық қатынасты аңғартады. Яғни әмеңгерлік неке себебінен қазақ арасындағы туыстықтың бір түрі. Аналастықпен байланысты болып келеді.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Б. з. д. 666 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 666 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 666 жылы қайтыс болғандар
Көру қызметінің өзгеруі.
Көру жүйкесі дискісінің жастық өзгерістеріне оның қалыңдауы, аздап деколорациясы және диск шетінде хориоидеялық субатрофия аймағын жатқызады. Бұл офтальмологиялық өзгерістер жүйке талшықтары санының, астроглиялар тығыздығының төмендеуі және тамырлы жүйенің бөліктік редукциясы нәтижесінде туындайды.
Егде және қарттық жаста көру қызметі біртіндеп төмендейді: көру өткірлігі, жарықтық, контрастілік және түстік сезімталдық төмендейді. Асқынбаған жағдайда бұл өзгерістер өмір сүру және еңбек ету сапасына айтарлықтай әсер етпейді. Кең ауқымды жастық өзгерістер аккомодацияның бұзылуына тән болып келеді. Аккомодацияның әлсіреуі көзбұршақтағы эластикалық қасиеттің және цилиарлы бұлшықеттегі инволюциялық – жастық үдерістерге тәуелді болады. Рефракциясы жоғары адамдар 40-45 жасқа келгенде көру жұмысын орындау (пресбиопия) үшін көзілдірік киюіне тура келеді.
Шалгөде көшесі (Астана)
Шалкөде - Райымбек ауданындағы жайлау. Жайлаудың орта тұсынан Шалгөде өзені ағып өтеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Гандболдан Қазақстан қыздар құрамасы
Жазғы Азия ойындары 2002
Наталья Шаповалова Ирина Мельникова, Ольга Аджидерская, Людмила Сидоренко, Наталья Кубрин, Светлана Грамсик, Юлия Пузанова, Золина Ольга, Бағдат Майлюбаева, Ольга Егунова, Ләззат Килибаева, Ольга Травникова, Елена Козлова, Лилия Зубкова, Марина Бузмакова, Ирина Боречко.
Жаттықтырушы: Лев Яниев
Жазғы Азия ойындары 2006
Жаттықтырушы: Лев Яниев
Жазғы Олимпиадалық ойындар 2008
Ольга Травникова, Елена Илюхина, Екатерина Тяпкова, Юлия Маркович, Татьяна Парфенова, Ксения Никандрова, Наталья Кубрин, Гүлзира Ысқақова, Аджигерская Ольга, Марина Пикалова, Яна Васильева, Наталья Яковлева, Елена Портова, Ирина Боречко
Гностицизм
right|thumb|150px|Гностицизм Гностицизм (γνωστικός) — білім, ілім) - христиан дініндегі догматтар мен эллинзмнің идеалистік философиясының, шығыс діни қағидаларының қосындысы болып табылатын діни философиялық ағым. Гностицизмнің шығуына Рим империясының шығыс елдерін өзіне қаратып, олармен мәдени және экономикалық байланыстардың қалыптасуы себепші болды. Гностицизмнің мистикалық ілімі бойынша адам аян беру арқылы білімге жетіп, сол арқылы жанның жай табуына мүмкіндік туғызады, яғни материалдық күнәһар дүниенің бұғауынан құтылады деп аскетизмді уағыздайды.
Гандболдан Қазақстан қыздар құрамасы
Жазғы Олимпиадалық ойындар 2008
Жаттықтырушы: Лев Яниев
Гностицизм
Дереккөздер
Санат:Христиандық
Гандболдан Қазақстан қыздар құрамасы
Құрамы (әлем чемпионатында 2019)
Бас бапкер: Берік Бекназаров
Сілтемелер
Санат:Қазақстан ұлттық құрамалары
Сафания-Хафджи
Сафания-Хафджидың геологиялық қоры 10,35 млрд тонна мұнай.
Санат:Сауд Арабиясының мұнай және газ кен орындары Санат:Кувейттің мұнай және газ кен орындары
Марат Сайлаубекұлы Нұрпейісов
Марат Сайлаубекұлы Нұрпейісов 1971 жылы 16 сәуірде РКФСР-ныңТулақаласында туған Әкесі - Нұрпейісов Сайлаубек Абубәкірұлы Анасы - Нұрпейісова Татьяна Борисовна.Үйленген. Жұбайы - Еғалиева Динара Қаһарманқызы, «Торғай-Петролоум» АҚ жобаларды басқару жөніндегі маман. Қыздар - Санди, Әліма, Фатим,Ясмин.
Римантадин
Римантадин — вирус ауруларына қарсы ең көп қолданылатын дәрі. Грипп, парагрипп, қызамық, жалған құтыру вирустарының әсерін тежейді. Римантадин — амантадиннің туындысы. Екеуінің де уыттылығы аз, бірақ жатырдағы балаға әсер етеді, сондықтан жүкті әйелдерге берілмейді. Римантадин аурудың тек алғаш күндерінде әсер етеді. Римантадин вирустың «шешінуі» мен торшаға енуін бұзады және РНҚ транскрипциясын тежейді.
Марат Сайлаубекұлы Нұрпейісов
Дереккөздер
<References/>
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:1971 жылы туғандар
Римантадин
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Алгоритмді орындау
Алгоритмді орындау  (Реализация алгоритма; realization of algorithms)-	компьютерде алгоритмдердің программаларға түрленуі. Осы түрлену процесі программалау деп аталады. Алгоритм термині адамзат қызметін жеке элементарлық әрекеттер мен процедуралардың дәйекті тізбегі түрінде ұсыну үшін пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Компьютерлік техника
Ана сүтін ақтауы
Aна сүтінің ақтауы - аза ғұрпында сойылатын мал атауы. Дәстүрлі ортада емшектегі бала шетінегенде сойылатын малды ана сүтінің ақтауына деп міндетті түрде ұрғашы мал сойылған. Ғұрып өркендеу идеясымен байланысты, «өлмектің артынан өлмек жоқ» деген принципті білдіретін болса керек.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Тезаурус
Тезаурус — дескрипторлы ақпараттық іздестіру тілінің лексикалық бірліктер арасындағы семантикалық қарым-қатынасын бейнелеп көрсетіп және мағыналы мазмұнына қарай сөзді іздестіретін автоматтандырылған сөздік.
Дереккөздер
Санат:Психолингвистика Санат:Дерекқор
Эзоп
Эзоп (Αἴσωπος,Эсопос)– б.з.б. 620-560 жылдары өмір сүрген, грек халқының перзенті. Аты аңызға айналған мысалшы. Ол Самостан шыққан Иадмонның басыбайлы құлы болған. Бостандық алған соң Лидия патшасы Крездің сарайында қызмет етеді. Бір мәліметтерде оны ақсақ құл десе, бірде бүкір құл дейді.
Эзоп Ежелгі Грекияда танымалдылығы Гомерден кем болмаған. Оның аңыз әңгімелері ауыздан ауызға берілген, мектептерде өтілген, сахнада көріністер қойылған. Эзоп бірінші болып адамдардың бейнелерін, кемістіктерін жануарлар түрінде көрсеткен. Оның мысқыл, өткір аңыз әңгімелері адамдарды жыларманға жеткізген. Эзоптан тіпті патшалардың өзі аңыз әңгімелерін айтып беруді сұраған.
Эзоптың аңыз әңгімелері өзінде қысқа қызықты желіні үйлестірген.Оның әңгімелері барлығына түсінікті болған және ішінде өз тәжірибесінен алынған ғибрат болған. Халық аузында жүрген Эзоптың әңгімелерін Деметрий Фалерский бәрін біріктіріп бірге жинаған.
Эзоптың тапқырлығы
Екі аяқтыда өзіне жанашыр жан жоқ, ішкі сырын бөлісер досы да жоқ, тек қорлықпен күнін өткізген басыбайлы құл Эзоп өмірде басына түскен қиындықтарда өзінің ақылдылығы, тапқырлығымен жол тауып отырған. Мәселен, Ксанфтың құлдары інжір жемісін түк қалдырмай жеп қойды деген өтірікке сенген қожайыны ашуға мініп, Эзопты дүрелемекші болғанда, Эзоп пәленің қайдан келгенін бірден түсініп, қожайынның жанында тұрған шөмішті алып, ыстық су әкеліңдер дегендей ишара жасайды. Әкелінген ыстық суды түгел ішіп алады да, саусағын кеңірдегіне тығып жіберіп, бар ішкен суын лақылдатып құсып тастайды. Ішінен судан басқа ештеңе шықпайды. Эзоптың ишарасы бойынша қожайыны інжірді жеп, Эзопты кінәлаған екі құлға да су ішкізеді. Ыстық суды толтырып ішкеннен кейін олардың жүректері айнып, іштерінде онсыз да божып аши бастаған інжірді құсып тастайды. Сөйтіп, жазықсыз байғұсқа жала жауып, қазған орларына өздері түскен құлдарын қожайыны естен кетпестей етіп дүрелейді.
ИКИМ Брашов
ИКИМ Брашов (рум. ICIM Brașov) — Румынияның Брашов қаласындағы әуесқой клуб, 1970 жылы қаладағы құрылысшылардын құралған. Румынияның С дивизионында ойнайды.
Атақты ойыншылары
Санат:Румыния футбол клубтары