cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Биоотын
Қатты отындар
Ағаш — адамдар бұрыннан қолданатын көне отын. Қазіргі таңда әлемде ағаш өңдеуге немесе биомассаға энергетикалық ормандар қолданады, олар тез өсетін түрлерін алады (теректер, эвкалипт және т.б.). Көп елдерде отын ретінде табиғи балансты ағаштар қолданады, ал олар өз кезегінде орманның жойылуына әкеліп соғады. Ол ағаштар сапа жағынан пиломатериал өндірісіне сәйкес келмейді.
Отынды гранулалар
Отынды гранулалар – ағаш қалдықтардан жасалған пресстелген бұйымдар (үгінді (опилок), жаңқалар,қабық, жіңішке өлшемелі және кондицияланбаған ағаштар, орман дайындау кезіндегі кескін қалдықтар), сабан, ауыл шаруашылық қалдықтар (күнбағыс дәнінің қауызы, жаңғақ қабығы, көң, құс қиы) және басқа да биомассалар. Ағашты отынды гранулалар деп пеллеттер деп атайды, олар диаметрі 8-23 мм және ұзындығы 10-30 мм цилиндрлік немесе сфералық формада болады. Негізінен қазіргі таңда брикеттер мен отынды гранул өндіру тек өте үлкен көлемде шыққанда ғана экономикалық тиімді болып тұр. Отынды гранулалар – биологиялық түрдегі қалдықтар. Олар өңделмеген немесе минималды дәрежедегі жағуға дайындайтын: үгінділер, жаңқа, қабық, қауыз (лузга), қауыз (шелуха), сабан (солома) және т. б.
Кері қимылдау
Кері қимылдау (Реверсирование) — машинаның жұмыс қозғалысын немесе оның жеке элементтерінің қозғалысын кері бағыттаушы.
Рассах
Рассах (Rassach) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Дойчландсберг округінің құрамына енеді.
Биоотын
Энергетикалық орман
Энергетикалық орман – биологиялық шығарынды түрдегі энерго-тасымалдағыштар (басты түрі көң және т.с.с.) үйдің пешінде және жылу электростанциясының қазандығында арзан электр бере отырып брикеттеледі, кептіреді және жағылады.
Рассах
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1452 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 18.14 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — DL, ресми идентификациялық коды — 6 03 25.
Биоотын
Ағаш жаңқасы
Ағаш жаңқасы — бір өлшемді жұқа ағашты ұсақтау арқылы немесе орманды алдын ала дайындайтын ағаш шабатын орындардағы қалдықтарды немесе мобильді ағаш жонатын машинада немесе стационарлы ағаш жонатын машинаның көмегімен алынған ағаштан қайта өңделген қалдықтар. Еуропада жаңқаны негізі қуаты 1-ден біршама ондаған мегаватт болатын үлкен жылуэлектрстанцияларында жағады. Қатты отындарға отынды торф пен қатты үй қалдықтары және тағы  басқа да жатады.
Рассах
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Гернот Беквар (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Биоотын
Биоэтанол
Биоэтанолдың әлемдік өндіру 2005 жылы 36,3 млрд литр, оның 45% Бразилия және 44,7% АҚШ елдерінде ғана өндірді. Биоэтанолды Бразилияда үлкен көлемде қант таяқшаларынан, ал АҚШ-та жүгеріден жасады. Этанол бензинге қарағанда аз энерго сақтау көзі болып табылады; Е85 (85% этанол мен 15% бензин қоспасы; «Е» әрпі ағылшынның Ethanol) жұмыс істеген машинаның жүрісі стандартты машина жүрісінің көлемдік отынның бірлігіне шамамен 75% құрайды. Қарапайым машиналар Е85-пен жұмыс істемейді, бірақ іштен жану қозғалтқыштары Е10-мен жақсы істейді (кейбір көздер тіпті Е15-пенде жұмыс істеуге болады деген). Ал тек таза этанолда тек «Flex-Fuel» машиналар («жұмсақотынды» машина) ғана жұмыс істей алады. Бұл машиналар қарапайым бензинде де жұмыс істей алады, бірақ кішкене эатнол қоспасы сонда да керек немесе сол және басқа да өздігінен құрылған қоспалармен де жұмыс істей алады. Бразилия отын ретінде биоэтанол мен қант таяқшаларын өндіру мен қолдануда көш бастап тұр. Бразилия жанармай станцияларында Е20 (немесе Е25) қарапайым бензин түрінде, немесе «acool», этанол азеотропын (96% С2Н-5ОН және 4% су; қарапайым дистилдеу жолымен арқылы жоғары концентратты этанолды алу мүмкін емес) ұсынады. Этанол бензиннен арзан болғанын қолданып кейбір жанармай станциялары Е20-ны азеотроппен араластырады. Ол кезде оның концентрациясы 40% дейін жетеді. Қарапайым машинаны «Flex-Fuel» машинасына айналдыруға болады, бірақ экономикалық жағынан тиімсіздеу. Қозғалтқышта этанолды жаққанда одан альдегидтер (флрмальдегид және ацетальдегид) пайда болады. Ал бұлар өз кезегінде ароматты көмірсутекерге қарағанда тірі организмдерге екі есе көп зиянды заттар шығарады.
Биометанол
Биометанол – теңіз фитопланктондарын биотехнологиялық конверсиялау және культивациялау арқылы өңдегенде био отын саласында тағы бір келешегі бар отынды қарастырамыз. 80 жылдарың басында Еуропа қалаларында жағалаудағы шөлді аудандарды қолдана отырып өндірістік жүйеге бағытталған жобасын ұсынды. Бұл жобаның толық шықпауына мұнайдың бағасының төмендеуі болды. Биомассының алғашқы өнімін теңіз жағалуында жасалатын жасанды су сақтайтын көлемнің ішінде фитопланктондарды культивациялау арқылы жүргізеді. Екінші процес болып биомассадағы метанның ашуы және келесі метанол алуда метанды гидрооксидте арқылы алу. Микроскопты су өсімдіктерінің негізгі пайдасы келесідегідей: -	Фитопланктонның жоғары өнімділігі (жылына 100 т/га); -	Өнімді өндіргенде тұщы су және құнарлы топырақ керек етпейді; -	Бұл процес ауыл шаруашылық өнімдермен бәсекелеспейді; -	Энергоқайтару процесі метан алуда 14 саты кезінде және метанол алу кезінде 7 саты кезеңінде болады.; Бұл био жүйе энергия алу көзқарасы бойынша күн энергиясын түрлендіруге қарағанда экономикалық жағынан тиімді болып табылады.
Биобутанол
Бутанол – С4Н10О – бутилденген спирт. Өткір иісті түссіз сұйықтық. Өнеркәсіпте кеңінен пайдаланылады. АҚШ-та жылына шамамен 1,4 млрд $ құрайтын 1,39 млрд литр бутанол өндіріледі. Бутанолды XX ғасырдың басында Clostridia acetobutylicum бактериясын қосу арқылы өндірілді. 50 жылдары мұнай бағасының төмендеуіне байланысты мұнайөнімдерінен өндіріле бастады. Бутанолдың коррозиялық қасиеттері жоқ, және пайдаланылып жүрген инфрақұрылым бойынша жіберуі мүмкін. Ұлттық жанар-жағармайлармен араласытруға болады. Бутанол энергиясы бензин энергиясына жақын. Бутанол отын әрі элементтері ретінде, әрі сутегі өніміне шикізат ретінде де қолдануға болады. Биобутанол өндіруде шикізат ретінде қант таяқшалары, қызылша, жүгері, бидай, маниок қолданады, ал болашақта целлюлозаны қолдану мүмкін.
Диметилденген эфир (ДМЭ) – С2Н6О.
Көмірден, табиғи газдан және биомассадан өндірілу мүмкін. Диметилденген эфирдің көп бөлігін целлюлозды қағаздан өндіреді. Кішкене қысымда сығылады. Диметилденген эфир – күкірт қосылмаған экологиялық таза отын, шығару газындағы азот оксидінің құрамы бензинге қарағанда 90%-ға азырақ. Диметилденген эфирді қолдануда арнайы сүзгіштерді қажет етпейді. Бірақ қозғалтқыштың оталдыру және қоректендіру жүйесіне (газбаллонды құрылғыларды орнату, қоспатүзегішті түзеу) өзгертулер енгізу керек. Өзгертулерсіз отын құрамында 30% болатын LGP-қозғалтқышымен жұмыс істейтін автомобильдерде қолданады.
Биодизель
Биодизель – өсімдік, жануар, микроптытан шыққан майлар және солардың этерификацияланған өнімдері негіз ретіндегі отын. Биодизельді отынды алу үшін оған өсімдік немесе жануар майын қолданады. Шикізат ретінде рапс, соя, пальма, кокос майы немесе кез-келген басқа да шикі-майлар, сондай-ақ тамақ өндірісіндегі қалдықтар қолданылады. Биодизелді су өсімдіктерінен өндіру технологиясы жобаланып жатыр.
Екінші кезеңдегі биоотын
Екінші кезеңдегі биоотындар – биомассаны пиролиздеу әдісі арқылы алынатын немесе метанол, этанол, биодизелден басқа шикізат көздерінен алынған әртүрлі отындар. Екінші кезеңдегі биоотындарға шикізат көзі болып тамақ өндірісінде биологиялық шикізат бөліктерінің кесіп алынған лигна-целлюлозды қосылыстары пайдаланылады. Екінші кезеңдегі биоотын өндірісіне биомассаның қолданылуы, сол өндіріске керекті ауыл-шаруашылығына пайдалы жерлерді қолдануын қысқарту болып саналады. ЕКБиоотындардың шикізат көзі болып өсімдіктерде саналады. Олар: -	Балдырлар – тұзды және лас суларға бейімделген қарапайым организмдер болып саналады (бірінші кезеңдегі өнім соя бұршақтарына қарағанда майдың құрамы 200 есе көп). -	Арыш (өсімдік) – бидай мен басқа да дәнді дақылдармен бірге өсетін өсімдік. -	Jatropha curcas немесе Ятрофа – түріне байланысты май құрамы 27%-дан 40%-ға дейін баратын, құрғақ топырақтарда өсетін өсімдік. Биомассаны жалдам түрінде пиролиздеу, оны жеңіл және арзан тасымалдауға, сақтауға, қолдануға болатын сұйықтыққа айналдырады. Сол сұйықтықтан автомобильдік немесе электростанциялық отындар алуға болады. Сұйық өнімдерден қылқын жапырақты ағаштарды пиролиздеу өте тиімді болып табылады. Мысалы, 70% жәндік скипидары қоспасы, 25% метанол және 5% ацетон, яғни шайырлы қарағайды құрғақ айдау фракциясын алайық. А-80 маркалы бензинді жүйелі түрде ауыстыра алады. Тіпті айдауға бұтақтар, түбір, қабықтар сияқты ағашөңдеу қалдықтарын қолданады. Отын фракциясының шығуы – 1 тонна қалдықтан 100 кг.
Биогаз
Биогаз – көмірқышқыл газы мен метан қоспасынан тұратын органикалық қалдықтарды (биомассалар) ашыту арқылы алынған өнім. Биомассаларды ашыту метаногенді классты бактериялардың әсерімен жүзеге асырылады.
Биосутегі
Биосутегі – термохимиялық, биохимиялық және басқа да әдістермен, мысалы балдырлар биомассасынан алынған сутегі.
Метан
Метан көмір немесе ағаш сияқты құрамында көміртек кездесетін қатты отындардан құралған синтетикалық табиғи газ деп аталатын әр түрлі мүмкін болатын қоспалардан тазартылған кейін синтезделеді. Бүл экзотермиялық процесс температурасы 3000С-ден 4500С аралығында және катализатор қатысында қысымы 1-5 бар аралығында пайда болады. Әлемде қазірдің өзінде бірнеше ағаш қалдықтарынан алынған метанды алатын эксплуатациялық құрылғылар енгізілген немесе орнатылған.
Үшінші кезеңдегі биоотын
Үшінші кезеңдегі биоотын – балдырлардан алынған отын. Бұл технологияның проблемасының әлі көп шешіле қоймағандықтан жобасы әлі қарастырылуда. Мысалы, балдырлар өте жоғары температурада өскенді жақсы көреді және оны өндіру үшін шөлдала климат қажет етеді. Бірақ кейде түнгі түскін температура кезінде оның температурасын реттеу керек. 1990 жылдың аяғында бұл технология өндіріске мұнай бағасының төмендеуіне байланысты көп мөлшерде шыға алмай қалды. Балдырлар ашық далада өсіруден басқа балдырларды электростанциялардың қасында орналасқан кішкентай биореакторларда өсіреді. Балдырларды өсіру үшін ЖЭО-ның (ТЭЦ) жылу шығарып қаптауы 75%-ға дейін жетуі керек. Бірақ бұл технология өте қатты шөлдалалы климатты қажет етпейді.
Көмірсутектер
Микроорганизмдердің бір түрі болып табылады, мысалы Botryococcus braunii, жалпы құрғақ салмағының 40% дейін көмірсутек жинай алады. Негізінде олар изопреноидты көмірсутектер ретінде көрсетілген.
Биоотынның экономикалық тиімділігі
Егер биоотынның өндірілуі тоқталатын болса онда мұнай және бензин бағалары 15%-ға көтеріліп кетуі мүмкін. Әлем бойынша биоотынды өндіруге ауыл-шаруашылық жерлердің 385-472 миллион гектар жерді пайдалануға болады. Егер осы жерлерде өнім өндіру шикізатын өсірсе биоотынның үлесі әлемдік энергетикалық балансты 8% көтереді. Транспортты отын үлесі 10%-дан 25% дейін құрайды.
Биоотындардың таралуы
2007 жылы Әлем бойынша биоотындардың 54 миллиард литрі өндіріледі. Яғни бұл сұйық отындардың әлемдік қажеттілігінің 1,5% құрайды. Этанол өндіру 40 миллиард литрге жеткен. АҚШ пен Бразилия Әлем бойынща негізгі өндіретін елдер. 2010 жылы сұйық отын өндіру Әлем бойынша 105 млрд литрден асқан, яғни транспортты қажеттілік 2,5% құрайды. 2010 жылы этанолдың 86 млрд және биодизелдің 19 млрд литрі өндірілген. Этанол өндіруде АҚШ пен Бразилия үлесі 95%-дан 90%-ға түскен.
Санат:Биоотын Санат:Химия Санат:Өндіріс
Биокластикалық әктастар
Биокластикалық әктастар. Карбонатты органикалық қалдықтардың сынықтарынан құралған сынықты органогендік әктастар. Синонимі — "органогендік-сынықты әктастар
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Абылайша
Абылайша/ Абылайқос/ Абылайдың қара қосы - жаугершілік заманда әскери жорықта, үдере көшкенде пайдаланылатын уақытша баспана түрі. Абылайша құрылымдық жағынан шаншыма қосқа өте жақын: сырықтары қара қостағыдай байланыстырылмай кішігірім шаңыраққа кигізіледі; керегесі болмайды, ал пошымы киіз үйге ұқсас, киіз жабыны түндік пен үзіктен тұрады, туырлығы болмайды, киіз есігі бар.
Шаңырақтың тоғынында сырықты өткізетін қаламдық тесігі қиғаштау тесіледі. Жерге шаншылатын түзу уықтарында иіні жоқ, әрі ұшына қарай сыптығыр (жіңішкелеу), әрі ұшталған қаламы бар, ал жерге шаншылатын жағы жуантық келеді. Шаншыма қостан айырмашылығы уық орнында жүретін сырықтары ұзын болғандықтан еңсесі биік, шаңырақ тоғынының шеңбері үлкенірек болғандықтан көлемі де үлкен болып келеді.
Киіз үйдің байырғы дәуірдегі прототипі болып табылатын уақытша баспананың бұл түрі Абылай тұсындағы жаугершілікпен байланысты қайта жаңғырып, яғни абылайша аталған көрінеді.
Жортуыл - жорық кезінде мұндай үйде сардарлар тұрған. Қазақ тарихының сынға түскен кезеңінде шешуші міндет атқарған қостың бұл түрі кейінгі кезеңде ерекше құрметке ие болған, ел қамы үшін қызмет етіп, қарекет етіп жүрген жандар тұтынуы оған қатысты өзіндік норманы қалыптастырған. Яғни мұнан кейінгі уақыттарда кез келген жолаушы иен далада қос кезіксе «Абылай тіккен қара қос, Абылайдың қосын аттамайық», - деп, міндетті түрде бұрылып ат басын тіреп, сәлем беріп, ас-суынан ауыз тиіп, өзінің алып жүрген қоржынындағы жол азығынан сыбаға қалдырып кететін болған.
XX ғ.-дың ортасынан бастап Абылайшаның да, шаншыма қостың да маңызы азая бастады. Дегенмен, мал шаруашылығының экстенсивті түрімен шұғылданатын қазақтар арасында ішінара сақталған. .
Қазан доп
Қазан доп — ұлттық ойын.
Адекваттылық
Адекваттылық, толық сәйкестілік (adaequatus— теңестірілген) —
Қазан доп
Ойынға қатынасушылар жазық алаңға жиылып келіп үлкен дөңгелек шеңбер сызады да, дәл ортасынан тереңдігі 10 сантиметрдей шұңқыр қазады. Бұл қазан шұңқыр. Шеңбер сызық пен шұңқырдың аралығы жарты метрдей болуға тиіс. Ойынды бес-алты ойыншы ойнай береді. Әр ойыншы өзіне ұзындығы бір жарым метрге жуық, ұшы қайқылау таяқ әзірлейді. Үлкендігі орташа доп пайдаланылады. Ойынды жүргізушілер қазан шұңқырдың сыртындағы шеңбердің бойымен аралығы 2—2,5 метрдей қашықтықта өздеріне кішкене ұя қазады да, таяқтарының ұшын соған тіреп тұрады. Жеребе бойынша бір ойыншы доп ойнаушы болады. Ол допты қазан шұңқырға түсіруге айла іздейді. Басқалар қазанды қорғайды және өзінің ұясын доп айдаушыға алдырмауға тырысады.
Егер айдаушы допты қазанға түсіретін болса, басқа ойыншылар орындарын жылдам ауыстыруы керек. Осы қарбаласта доп ойнаушы біреуінің ұясын иеленіп алуға тиіс. Ұясыз қалған ойыншы доп айдаушы болады. Ойынға қатынасушылардың саны көп болса, бірнеше доп айдаушы белгіленеді.
Бұл ойынның екінші түрі «Қыз доп» деп аталады. Бұл көбінесе қысы ұзақ, қары қалың түсетін шығыс пен солтүстік облыстарда қыста ойналады. Ойынға жиналғандар қатты қардың үстіне келіп, ортадан үлкенірек шұңқыр қазады да оны «қазан» деп атайды, оның айналасынан дөңгеленте ойыншының санына қарай арасын 1,5—2 метрдей етіп кішкене шұңқырлар қазады, оны «отау» деп атайды. Әр ойыншының қолында басы имек таяқ болады. Ойынға кішкене доп пайдаланылады, ертеде оны ұшқат ағашының безінен ойып жасайтын болған. Сол кішкене допты «қыз доп» деп атайды. Доп қуушыны тағайындау үшін жаңағы кішкене допты ойынға қатынасушылар таяғымен қақпақылдайды, сонда кім аз қақпақылдаса, сол доп қуушы болады да, қалғандары ортадағы қазанды және өз отауларын қорғаушы болады. Ойын басталғанда әркім таяғын өз отауына қойып тұрады. Доп қуушы «қыз допты» қазанға түсіруге тырысады, ал қорғаушылар «қазанды» қорғай отырып, өз отауын да қорғауға тиіс, өйтпегенде доп қуушы допты қоргаушылар «қазанға» түсірмеуге әрекеттеніп жатқанда олардың бірінің «отауын» басып алуға тырысады. Егер ол осыны орындай алса, отауынан айрылған ойыншы доп қуушы болады. Егер доп қазанға түссе, ойын қайта басталады. Ойыншылардың санына қарамастан ойында бірақ доп қуушы тағайындалады.
Дереккөздер
Санат:Қазақтың ұлттық ойындары
Жаппасбаев Мұса
Мұса Жаппасбаев (15.08.1930 жылы Амангелды ауданы Үрпек ауылында дүниеге келген – 15.07.2006 жылы Алматы қаласында қайтыс болды) – ғалым-географ, Қазақстан Республикасы халық ағарту ісінің еңбек сіңірген қызметкері, Қазақстан білім беру ісінің үздігі (1993), география ғылымдарының кандидаты (1964), профессор (1995), Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтын үздік бітірген (1952). 1952-1967 жылдары Қызылорда педагогикалық институтында сабақ берді. 1959 жылы А.Н. Воеков атындағы Ленинградтағы Географиялық бас обсерваторияның аспирантурасына түсіп, сонда кандидаттық диссертация қорғады. 1967 жылдан қазақ ұлттық университетінде қызмет етіп, 1969-1977 жылдары география факультетінің деканының орынбасары, деканы болды. 1975-1988 жылдары физикалық география кафедрасын басқарды. Ғылыми жұмыстарының негізгі бағыттары: «География ғылымының тарихы мен әдістемесі», «Физикалық географияның жүйелік қорытындылары», «Қазақстан физикалық географиясының экологиялық мәселелері». Бұрынғы одақтық және республикалық баспаларда 100-ден астам еңбектері жарық көрген. ХХ ғасырдың 70 жылдарында қазақ теледидарының тұрақты «Саяхатшылар клубы» бағдарламасын жүргізді.
Рассоловка
Рассоловка — Ресейдегі өзен. Тверь облысы, Мәскеу облысы, Ярославль облысы, Владимир облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Дубна өзенінің сол жағалауынан 144 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Иваньков су торабынан Уголь су торабына (Уголь суқоймасы) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Нова-Эсперанса-ду-Сул
Нова-Эсперанса-ду-Сул (Nova Esperança do Sul) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Риу-Гранди-ду-Сул штатының батыс-Орталық бөлігі мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Санта-Мария экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 321 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 191,394 км² шамасында. Халық тығыздығы — 22,6 адам/км².
Тарихы
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Кіші Карыгем
Кіші Карыгем — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Көкөрік өзенінің сол жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Леччи
Леччи (Lecci) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Оңтүстік Корсика департаментінде орналасқан. Сартен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 27,41 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2A139, пошта индексі — 20137.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1267 адамды құрады. Халық тығыздығы — 46,22 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Оңтүстік Корсика департаментінің коммуналары
Самар (ауыл)
Самар — Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданындағы ауыл, Самар ауданы мен Самар ауылдық округінің орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы Лайлы өзенінің жағасында орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 7529 адам (3696 ер адам және 3833 әйел адам) болса, 2009 жылы 6526 адамды (3086 ер адам және 3440 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Кәсіптік-техникалық мектеп, 3 орта мектеп, мәдениет үйі, балалар бақшасы, аудандық маңызы бар аурухана, автовокзал, т.б. бар.
Дереккөздер
Санат:Самар ауданы елді мекендері
Мұз көшкіні
Мұз көшкіні (Ледопад) –
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Кольмор
Кольмор (Kollmoor) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Штайнбург ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Сан-Жуан-да-Серра (Оливейра-де-Фрадеш)
Сан-Жуан-да-Серра (Оливейра-де-Фрадеш) (São João da Serra (Oliveira de Frades)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Оливейра-де-Фрадеш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 643 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,21 км² шамасында. Халық тығыздығы — 52,7 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Ланриган
Ланриган (Lanrigan) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Ренн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,98 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35148, пошта индексі — 35270.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 133 адамды құрады. Халық тығыздығы — 33,42 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Пырза
Пырза — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Луза өзенінің оң жағалауынан 40 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ауданбай Раушанов
Раушанов Ауданбай (1912, Маңғыстау ауданы Қызан ауылы – 1985) – соғыс және еңбек ардагері, мұнайшы. 1945 ж. бастап зейнеткерлікке шыққанға дейін Құлсары, Боранқұл мұнай кәсіпшілігінде еңбек еткен. Қызыл жұлдыз, 3-дәрежелі Даңқ, Отан соғысы ордендерімен марапатталған.
Пырза
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Малдың өсімталдығы
Малдың өсімталдығы - малдың төл беру қабілеттілігі. Әр мал түлігінің өсімталдығы әр түрлі болады. Оған малдың жыныстық жетілуі мен буаздығының мерзімі, туған төлінің саны ықпал етеді. Мысалы, түйе екі жылда бір рет әдетте, жалқы табады, шошқа жылына екі рет тұқымына қарай 10-15, тіпті 20-30 торайдан туады. Малдың өсімталдығы мал тұқымына, күтіміне, сыртқы табиғи ортаға, тегіне байланысты өзгереді. Малдың өсімталдығын мал тұқымын асылдандыру арқылы арттыруға болады.
Дереккөздер
Санат:Мал шаруашылығы
Ысқақ Баб
Ысқақ баб, Исхақ ат-Түрік (т.-ө.ж.б.) - «Насабнама» нұсқаларындағы деректерге қарағанда, Қожа Ахмет Иасауидің он үшінші атасы; Түркістан жеріне алғаш ислам дінінің мубаййдийа ағымын әкелушілердің бірі. «Насабнама» нұсқаларындағы шежірелерге қарағанда, Ысқақ баб Мұхаммед ибн ал-Ханафия әулетінен шыққан. Бірақ ан-Наубахтидің «Шиалар» кітабы мен ибн ан-Надимнің (X ғ.) «ал-Фихрист» атты кітабындағы деректерге қарағанда, ол Али ибн Абу Талибтің әйелі, пайғамбарымыздың қызы Фатимадан туған ұлы әл-Хүсайын эулетінен шыққан. VIII ғ-дың бірінші жартысында Хорасанда болған шиалар көтерілісін бастаушы Иахийа ибн Зайдтың ұлы. Ысқақ баб туралы Мхұаммед ибн әл-Ханафия әулетінен шыққан деген аңыз бен шежіренің пайда болуы Ысқақ бабтың ұстанған қайсанийамубаййдийа ағымына байланысты. Өйткені қайсанийлер деп алғашында Мүхаммед ибн әл-Ханафия имаматын жақтаушыларды айтқан. Ысқақ бабтың өзі де рухани жағынан өзін Мүхаммед ибн әл-Ханафия ұрпағымын деп есептеген.
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Ислам Санат:Тарих
Венда
Венда — Оңтүстік Африка Республикасының солтүстік-шығысындағы (Лимпопо провинциясы) және Зимбабвенің оңтүстігіндегі банту тобының халқы. Оңтүстік Африка Республикасындағы саны 1,1 миллион адам, Зимбабведе 131 мың адам. (2005, бағалау).
Тілі
Венда тілі банту тілдерінің отбасына жатады және Оңтүстік Африка Республикасының ресми тілдерінің бірі болып табылады.
Діні
Сенушілер негізінен протестанттар, дәстүрлі және синкреттік культтерді ұстанушылар бар.
Кәсібі
Дәстүрлі кәсібі қолмен атқарылатын егіншілік (тары, құмай, маниок, бұршақ, жүгері), мал шаруашылығы (ірі қара мал). Кейбір топтар темір балқыту мен соғуға маманданған. Темір бұйымдары мен мал айырбасқа және қалыңдық қалыңмалына пайдаланылды. Сондай-ақ төсеніш пен себеттер тоқу, керамика жасау дамыған.
Өмір салты
Ата-баба культі, ауыз әдебиеті сақталған.
Елді мекендері ортасында малға арналған қорасы бар сақина тәрізді, қазіргі қоныстар негізінен түзу орналасқан. Дәстүрлі тұрғын үйлері дөңгелек пішінді, сырықтар мен шыбықтардан жасалған қабырғалары сазбен сыланған. Төбесі шатырды құрайды, есіктер оюлармен безендірілген.
Дәстүрлі киімдері – теріден жасалған жамылғылар, өсімдік талшықтарынан жасалған алжапқыштар. Еуропалық киімдер таралуда.
Негізгі тағамы - көкөністер (жарма), сүт өнімдері пайдаланылады. Етті сирек жейді.
Дереккөздер
Санат:Оңтүстік Африка Республикасы халықтары Санат:Зимбабве халықтары
Людовик Жюли
Людовик Жюли (Ludovic Giuly; 10 шілде 1976 жыл, Лион) — франциялық футболшы, шабуылшы. 2003 жылғы Конффедерациялар кубогының жеңімпазы. 2000-05 жылдары Франция Ұлттық футбол құрамасында ойнады.
Карьерасы
"Лион" клубының түлегі. 1998 жылы "Монакоға" ауысты да, алты жыл ойнады. Алты жыл ішінде клуб көшбасшысына айналып, капитаны боп тағайындалды. 2004 жылы "Монако" УЕФА чемпиондар лигасының финалына шықты да, футболшыға бірнеше атақты клуб жетекшілерінің көзі түсті.
2004 жылы маусым айында "Барселонаға" ауысты. "Барселона" сапында клубтық деңгейдегі жүлделердің басым бөлігіне қол жеткізді.
2007 жылы "Рома" футболшысы атанды.
Сілтемелер
Санат:Лионда туғандар Санат:Олимпик Лион ФК ойыншылары Санат:Монако ФК ойыншылары Санат:Барселона ФК ойыншылары Санат:Рома ФК ойыншылары Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары Санат:Лорьян ФК ойыншылары Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Веслец (Враца облысы)
Веслец (Веслец) — Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 3053. Телефон коды — 091888xxx. ЕКАТТЕ коды — 10789.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Враца облысының елді мекендері
Тангенциялық дислокациялар
Тангенциялық дислокациялар. Жер радиусына перпендикуляр, яғни көлбеу бағыттағы күштер әсерінен таужыныстарда туындайтын тектоникалық деформациялар. Синонимі — "көлбеу тектоникалық қозғалыстар"
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Дебит
Дебит (франц. debit — өтім, шығын) — сұйықтықтың (су, мұнай, тағы басқа) немесе газдың табиғи (қайнар, бұлақ, тағы басқа) немесе жасанды (құдық, бұрғылы ұңғыма, тағы басқа) көздерден уақыт бірлігінде шығатын мөлшері. Жер асты суларының Дебиті л/с-пен немесе м³/тәулікпен өлшенеді.
Тереңқара
Тереңқара — Алматы облысы Талғар ауданындағы ауыл, Қайнар ауылдық округі құрамында.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Талғар қаласынан солтүстікке қарай 22 км-дей жерде.
Халқы
Тұрғыны 278 адам (2009).
Уптино
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Ричлэнд (Орегон)
Ричлэнд (Richland) — Орегон штатының Baker округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 147 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.2 км² шамасында. FIPS коды — 41-61700.
Куинто-Вичентино
Куинто-Вичентино (Quinto Vicentino) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Виченца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4638 адамды құрайды. Халық тығыздығы 273 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Пошта индексі — 36050.
NGC 3086
NGC 3086 — Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 22 қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3086 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28924, MCG 0-26-3, ZWG 8,12.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз)
Күллій
Күллій ойыны — жаздың, күздің ашық шуақты күндерінде ойналады. Ойынға ұзындығы бір метрдей таяқ және 25 сантиметрдей кішкене таяқша керек. Бұл таяқша «Күллій» деп аталады. Ойынға екіден бастап, бірнеше ойыншы қатынасады.
Ойынға қатынасушылар тақыр, тегіс жерді таңдап алады да, кішірек шұңқыр қазады. Шұңқырдың тереңдігі он сантиметрдей болуға тиіс. Ойынды бірінші болып кім бастайтынын жеребе тастау арқылы шешеді. Ол үшін бір бала таяқты қолына алады да тік ұстап қарсы тұрган балаға тастай береді. Ол таяқты түсірмей қағып алып, тік ұстап тұрады. Ойынға қатынасушылар оны қолдарымен тұтамдап ұстай береді. Кімнің қолы таяқтың басына бұрын жетсе, ойынды бірінші болып сол бастайды. Әр ойыншы күллійді үш тәсілмен, үш рет ұра алады. Біріншісінде: «Күллійді» шұңқырдың үстіне көлденең қосады да, астынан таяқпен іліп алып, оны жоғары серпіп жібереді де, жерге түсірмей қолындағы таяғымен алыстата, серпілте ұрады. Екіншіде, «Күллійді» тақыр жерге қояды да, қолындағы таяғымен үстінен өзіне қарай тартып, астынан іліп алып жоғары серпіп жібереді де жерге түсірмей алыстата ұрып үлгіруі керек. Үшінші кезекте «Күллійдің» бір ұшын шұңқырдың түбіне тіреп қояды да, шығып тұрған екінші басынан ыршыта ұрады, сонан соң оны ұшып кеткен бетінде жерге түсірмей өте шапшаңдықпен алыстата ұрады.
Егер «Күллійді» ұрушы әрқашан оны алыстата ұра алса, кезекте тұрған ойыншы, оны дереу тауып алып, қайта кері жүгіріп ұрушыға әкеп беріп тұрады. Үрушы үш ретінде де осылай алыстата ұрып, ал «Күллійді» әкелуші ентіккен қалып көрсетсе, не күллійді бірден таба алмаса, ұрушы тағы ұруға мүмкіншілік алады. Іздеуші сол орнында қалады. Іздеуші ентігіп, шаршағанын білдірмеу үшін дыбыс шығарып, өлең, не тақпақ айтып келе жатады. Ұрушы жөндеп ұра алмаса, онда жеңіліп, ойыннан шығады. Іздеуші ұрушы болады, ал кезектегі ойыншы іздеуші ролін атқарады. Ойын жалғаса береді. Жеңілгендер алдын ала келісілген ұпайларын орындайды. Ән, тақпақ, жаңылтпаш, мақал, мәтел не ертегі айтады.
Ойын ойнаушыларды жүгіруге, таза ауада демалуға, дәлділікке, мөлшерлей білуге жаттықтырады.
Дереккөздер
Санат:Қазақтың ұлттық ойындары
Малдың массасы, салмағы
Санат:Мал шаруашылығы
Таушайырлы әктастар.
Таушайырлы әктастар. Құрамында шашыранды түрдегі немесе кірікпелер түріндегі тауиіайырлардың аз-мұз мөлшерлері болатын әктас түрі.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Salamander
Salamander — атақты неміс аяқ-киім компаниясы. .
Тарихы
1885 жылы Корнвестхайм қаласындағы еврей етікшісі Сигле негізін салған. Батыс Еуропа нарығындағы аяқ-киім шығаратын компаниялардың көшбасшы. 1897 жылдың өзінде-ақ кәсіпорында 125 жұмысшылар жұмыс істейтін болды.
Salamander Ресейде
1970-80-ші ылдары КСРО-да аяқ-киімге тапшы болады. Сәнді аяқ-киімді айдың аяғында немесе таныс арқылы алуға болатын. "Пролетарская победа" фабрикасында Salamander Ленвест жобасын шығара бастады. Ленвесттің негісін салған В. Коловай. 1994 жылы кәсіпорын 2,5 млн-ға жуық аяқ-киім шығарады.
Дереккөздер
Санат:Компаниялар Санат:Кәсіпорындар
Ниязбеков
Ниязбеков сөзі мынадай мағыналарға жатуы мүмкін:
Алтын Орда Еуразия даласындағы Шыңғыс хан ұрпақтарының мемлекеті
Алтын Орда Еуразия даласындағы Шыңғыс хан ұрпақтарының мемлекеті — 2011 жылы Алматы қаласы «Мектеп» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Т. И. Сұлтанов. Беттер саны — 176.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-293-492-2.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Мектеп баспасының кітаптары Санат:Алтын Орда
Мольвисар
Мольвисар (Molvízar) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Гранада провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Коста-Тропикаль ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3269 адамды құрайды. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 70 км.
NGC 7609
NGC 7609 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Кіші Сугаш
Кіші Сугаш — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Катунь өзенінің оң жағалауынан 522 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
NGC 7609
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 5 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7609 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71076, MCG 1-59-47, ZWG 406.65, VV 20, ARP 150, HCG 95A.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Кіші Сугаш
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Вилла-Санто-Стефано
Вилла-Санто-Стефано (Villa Santo Stefano) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Фрозиноне провинциясында орналасқан.
Демографиясы
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1763 адамды құрайды. Халық тығыздығы 88 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Пошта индексі — 3020.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Samsung Galaxy S4 Mini
Сыртқы сілтемелер
Санат: Samsung ұялы телефондары Санат:Android негізіндегі құрылғылар
Кернеуліжепде
thumb|Коррозия Кернеуліжепде (Коррозия под напряжением) — жегіделік ортаның жөне түрақты немесе өзгермелі механикалық кернеудің бір уақыттағы өсерінен пайда болатын металдың қажуы.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Дегидразалар
Дегидразалар — заттардағы суды айырып алуды жылдамдататын ферменттер.
Дереккөздер
Санат:Ферменттер
Дронеро
Дронеро (Dronero) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7151 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 123 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 58 км² шамасында. Пошта индексі — 12025.
Елді мекеннің қамқоршысы — Madonna di Ripoli.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Кіші Каменка (Белая тармағы)
Кіші Каменка — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Белая өзенінің сол жағалауынан 74 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Бия және Катунь өзендерінің тоғысқан жерінен Алей өзенін қоспағанда, Барнаул қаласына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Меннедорф
250px|thumb|Картада орналасуы Меннедорф (Männedorf) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан коммуна. Майлен округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9694 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.78 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 155, пошта индексі — 8708.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Әлиев
Әлиев сөзі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін:
Грос-Лаш
Грос-Лаш (Groß Laasch) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Людвигслуст ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1010 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 27,22 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 54 042. Муниципалитеттің басшысы — Маркус Лау.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Планетарий
thumb| 300 px|Йена қаласындағы Цейсс планетарийі — ағарту мақсатында түңгі аспанды имитациялау үшін арналған оптика тарихындағы тұңғыш ғимарат пен аппратура.
Планетарий (жаңа лат. planetarіum, лат. planeta — планета, ғаламшар) — астрономия, космонавтика және Жер туралы ғылымдар бойынша көпшілікке арналған ғылыми-ағарту мекемесі. Мұнда дәрістер астрономиялық құбылыстарды көрсетумен қабат жүргізіледі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Планетарийлер
Мұздыбай Бейсенбаев
Мұздыбай Бейсенбаев (1922 жылы туған) - әдебиет зерттеушісі, абайтанушы. Абай мұраларын жинау, зерттеу, тану мәселелерімен тыңғылықты айналысып келеді. «Абай мен Ыбырайдың әдеби байланыстары» («Семей таңы», 1977, 30 маусым), «Л. Н. Толстой жөне Абай» («Орталық Қазақстан», 1978, 28 маусым), «Шоқан мен Абай кездескен бе?» («Қазақ әдебиеті», 1978, 5 мамыр), «Пушкин және Абай» («Лениншіл жас», 1979, 6 маусым), «Тарихтың бассақ тамырын» («Жұлдыз», 1985, № 8) т. б. кептеген зерттеу мақалалары жарық көрген. Бейсенбаев ақын шығармаларының жазылу тарихына, текстологиясына байланысты да көп еңбек етті. Абайдың қоғамдық-әлеум. өмірге араласуы, жер, жесір дауларын шешуге байланысты қызметі, заң ережелерін жасау, ағарту ісінде атқарған жұмыстары т. б. мәселелерін «Абай және оның заманы» атты әдеби мақалалар мен зерттеу жинағында жан-жақты сөз етеді.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Электракустикалық түрлендіргіш
ЭЛЕКТРАКУСТИКАЛЫҚ ТҮРЛЕНДІРГІШ – электрлік сигналды акустикалық сигналға не керісінше түрлендіретін электрлік құрылғы. Э. т-ке телефон, дауыс зорайтқыш, пъезоэлектрлік түрлендіргіш жатады.
Санат: Құрылғылар Санат: Физика
Коллов
Коллов (Kollow) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Герцогство Лауэнбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 632 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 8,21 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 53 071. Муниципалитеттің басшысы — Хорст Маллон.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Нова-Артс
Нова-Артс (Nova Hartz) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Порту-Алегри агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Порту-Алегри экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 965 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 62,558 км² шамасында. Халық тығыздығы — 303,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1987 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Абыралы көтерілісі
Абыралы көтерілісі(1931 жылы ақпан-наурыз) — қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Абыралы ауданы шаруаларының Кеңес өкіметінің күштеп ұжымдастыру, мемлекетке мал тапсыру саясатына қарсы бас көтеруі.
1931 жылы қаңтар айында БК (б)П ОК мен өлкелік комитетінің, Қазақ АКСР-ыүкіметінің шешіміне сәйкес бүкіл республикасы бойынша өкіметке мал тапсыру жоспарының 70%-і сол жылдың 1-тоқсанында орындалуы талап етілді. Жоспар бойынша Абыралы ауданының шаруалары әуелі 8745 тонна, кейін түзетілген есеп бойынша 3379 тонна ет өткізуге тиісті болды. Бірақ бүкілауданы халқының қолындағы малды түгел өткізген күнде де шаруалар бұл жоспарды орындай алмайтын еді. Олардың басы артық малы осыған дейін-ақ ортаға және өкіметке тартып алынған болатын. Соған қарамастан ауданы мекемелер бұл науқанды іске асыруға қызу кірісіп кетті. Осының нәтижесінде 1931 жылы 12 ақпанда аудандағы барлық ауылдарда қарсылық әрекеттері басталды. Ауданның шығыс жағындағы 2, 3, 5, 7, 12 және 14 а-дардың Қосқан Бітебаев, Түскей Смағұлов т.б. бастаған 700-дей адамы аудан орталығы — Қайнарға шабуыл жасады. Қайнарды қорғап тұрған қарулы отряд оған тойтарыс берген соң, олар ауылдарға тарап, ұсақ топтарға бөлініп, маусым айына дейін қарсылық әрекетін тоқтатқан жоқ. 1931 жылы маусымда ОГПУ әскерлерінің күшімен олардың бәрі тұтқындалып, жауапқа тартылды. Ауданның солтүстік-батыс жағындағы 4-6-ауылда Ысқақ Кемпірбаев бастаған 300-ден астам шаруалар (қазіргі Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы “Бақты”, “Еңбек”, “Прогресс” ауылдарының жерінде) қарсылығы тегеурінді сипатта өтіп, кеңестік әскерге бір айға дейін берілмеді. Ауданнан шыққан коммунарлар отрядын (20 адам) тұтқынға алып, үкіметке зорлық-зомбылық саясатын тоқтату жөнінде талап қойған олар елден тартып алынған мал мен астықты халыққа қайтартып бергізді. Бірақ Қарқаралыдан, Семейден келген ОГПУ-дың тұрақты әскери бөлімдеріне төтеп бере алмай жеңіліске ұшыраған көтерілісшілердің көпшілігі қаза тапты. Көтеріліс басшысы Ы. Кемпірбаев және басқалары тұтқынға алыңды. 1931 ж. күзде Абыралы көтерілісіне қатысқан 500-ден астам адам жауапқа тартылды. Тек Кемпірбаевтың жасағында болғандардан 274 адам сотталып, 85 адам атылды.
Малдың тұқымдылығы
Малдың тұқымдылығы - малда белгілі бір немесе бірнеше тұқымға тән тәсілдік қасиеттердін болу дәрежесі. Малдың тұқымдылығы шежіресі арқылыанықтайды. Мал шежіресінде тек белгілі бір тұқымның өкілдері ғана жазылса, ондай мал таза тұқымды деп аталады. Егер мал шежіресінде жазылған ата-ене, бабаларында әр түрлі тұқымның өкілдері болса, ондай мал будан деп аталады және онын тұқымдық құжаттарында (куәлігінде) оны алуға қатысқан әр түрлі мал тұқымдарының қан үлесі (нәсілдік қасиет үлесі) жазылады. Таза тұқымды малды нәсілдік түрғысынан таза қанды мал деп те атайды. Ондай малдың қан үлесі бүтін 1-ге тең деп есептеледі. Будан малдағы әр түрлі тұқымның қан үлесін бөлшек санмен (бүтіннің бөлшегімен немесе ондық бөлшекпен) береді. Нақтылы бір ата-тектің нәсілдік қасиеті (қан үлесі) әр келесі ұрпақ сайын 2 есе кеміп отырады. Іс жүзінде малдың тұқымдылығын анықтауды әр түрлі мал түлігі бойынша қабылданған ереже-нұсқау бойынша жүргізеді.
Санат:Мал шаруашылығы
Ақ сүйек (ойын)
Ақ сүйек — ұлттық ойын.
Ойын жаздың айсыз қараңғы түнінде ойналады. Ол үшін шөптесін кең алаң таңдалынып алынады. Ойын жүргізу үшін ірі қараның, жылқының, түйенің, кепкен жілік сүйегі керек.
Ойынға қатынасушылар екі топңа бөлінеді. Әр топ өзіне бастық сайлап алады. Ойынды кім бірінші болып бастайтыны екі топ басшыларының жеребесі арқылы шешіледі. Әр топ өз көмбесін белгілейді.
Екі топтың ойыншылары алаңға арқаларын беріп, сапқа тұрады. Бірінші болып ойын бастауға мүмкіншілік алған топтың бастығы сүйекті алыстата лақтырады. Екі топтың ойыншылары сүйекті іздеуге кетеді. Сүйекті кім бұрын тауып алса, сол көмбеге қарай жүгіреді. Қалғандары оны қуады. Қарсы жақтың ойыншысы жетіп сүйекті алатын болса, бар күшін салып, оны өз көмбесіне жеткізуге тырысады.
Топтың басқа ойыншылары да көмекке келеді. Ойын жалғасып қайталанып ойналады. Ойын жастарды қараңғыда бағдарды, мөлшерді айыра білуге, тез, жылдам жүгіруге үйретеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақтың ұлттық ойындары
Дегидрогеназдар
Дегидрогеназдар— органикалық заттардан сутекті бөліп алуды жылдамдататын ферменттер; бүкіл тірі тиіндерде болады және көмір сулық, майлық алмасуға қатысады, организмдегі биологиялық тотығу реакцияларын катализдейді.
Дереккөздер
Санат:Ферменттер
Рудомошь
Рудомошь (Рудмышка) — Ресейдегі өзен. Тверь облысы, Мәскеу облысы, Ярославль облысы, Владимир облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Медведица өзенінің оң жағалауынан 35 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Электр
Электр (ἤλεκτρον - электрон ) – барлық электрмагниттік құбылыстың, яғни электр зарядының болуына және олардың қозғалысы мен өзара әсеріне негізделген құбылыстардың жиынтығы, термин мазмұны физика мен техниканың даму үрдісіне байланысты өзгерген.
Қарапайым электрлік және магниттік құбылыстар ерте заманда-ақ белгілі болғанымен “Э.” туралы ілім 17 ғ-ға дейін дами алған жоқ. 18 ғ-да ол ілім жүйеге түспеген фактілер мен бір-біріне қайшы жорамалдар жиынтығынан тұрады. “Э.” жөніндегі алғашқы деректер кейбір денелер (мыс., янтарь) үйкеліс нәтижесінде “электрленеді”, яғни ондай денелер жеңіл денелерді өзіне тартады деген тұжырым түрінде болды (ғылымға “Э.” терминін 1600 ж. У.Гильберт енгізген). 18 ғ-дың басында денелердің электрленуі сол денені қоршаған “электрлік атмосфера” әсерінен болады деп қарастырылды. Алайда 18 ғ-дың ортасынан бастап денелердің ішінде электрлік “флюидтар” (сұйықтар) болады деген болжамдар қалыптаса бастады. 18 ғ-дың аяғында Г.Кавендиш (1773) және Ш.Кулон (1785) ұқыпты жүргізілген өлшеулерге сүйене отырып электрстатиканың негізгі заңын (қ. Кулон заңы) тұжырымдап берді. Электр зарядының арасындағы тартылыс не тебіліс күші кулондық немесе электрстатик. күш деп аталады.
Э. жөніндегі ілім тарихындағы жаңа кезең – Л.Гальвани (1791) мен А. Вольтаның (1794) хим. және контактілік электр көздерін ашуы болды. Осыдан кейін Э. тогын зерттеу күшті қарқынмен жүргізіле бастады: әуелі токтың физиол. әсері, кейін оның хим. және жылулық әсерлері зерттелді. 1802 ж. В.Петров электр доғасын (1808 – 09 ж. мұны Г.Дэви де байқаған) ашты және оны жарықтандыру ісі мен балқыту пештерінде пайдалануға болатынын дәлелдеді. Дж. Джоуль (1841) және Э.Х. Ленц (1842) бір-біріне тәуелсіз түрде өткізгішпен ток жүргенде бөлініп шығатын жылудың мөлшері жөніндегі заңды тұжырымдарды; қ. Джоуль-Ленц заңы. 1820 ж. Х.Эрстед электр тогы мен тұрақты магнит арасында байланыс болатындығын, ал А.Ампер тогы бар екі өткізгіштің өзара әсерлесетіндігін ашты. Тогы бар өткізгіштердің арасындағы әсерлесу күші кулондық күштен өзгеше әрі ол электр зарядының қозғалысына тәуелді болады. Сондықтан мұндай күштер электрдинамикалық күштер деп аталады. Эрстед пен Ампердің магнетизм жөніндегі ашқан жаңалықтары “Э.” ілімінің құрамына енеді.
19 ғ-дың 30 және 40-жылдары М.Фарадей эл.-магн. құбылыстардың жаңа концепциясын ұсынды. Бұл уақытқа дейін Э. өзінің өндірілуі (пайда болу) тәсіліне сәйкес: қарапайым Э. (мыс., үйкеліс Э-і), атмосф. Э., гальваник. Э. (мыс., гальваник. батареядан алынатын ток), магниттік Э. (мыс., Фарадей ашқан индукция тогы), т.б. болып ажыратылатын. Фарадей өзінің тәжірибесіне сүйене отырып Э-дің барлық түрінің бірдей екендігін дәлелдеді. Олардың әр түрлі болуы, біріншіден – Э. мөлшерінің, екіншіден – кернеудің (потенциалдың) әр түрлі болуына байланысты. Фарадей ашқан электрмагниттік индукция құбылысының зор маңызы болды. Бұл құбылыс электртехниканың іргетасы болып есептеледі. Ал Ленц индукциялық токтың бағытын анықтайтын ережені ұсынды (қ. Ленц ережесі). 1833 – 34 ж. Фарадей электролиз заңдарын ашты. Сөйтіп электрхимияның негізі қалана бастады. Электролиз заңдары электр зарядының дискреттілігі жөніндегі жорамал жасауға мүмкіндік берді.