cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Георгий Иванович Ксандопуло
Сілтемелер
Санат:26 тамызда туғандар Санат:1929 жылы туғандар Санат:Краснодар өлкесінде туғандар Санат:Қазақстан химиктері Санат:Химия ғылымдарының докторлары Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің профессорлары Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Анықталу шеп
Анықталу шеп — берілген әдістеме бойынша анықталатын үлгідегі зерттелетін заттың ең аз концентрациясы немесе массасы.
Аффектация
Аффектация - біртүрлі шынайы емес қозу, сөйлеген сөзіндегі, іс-әрекетіндегі жалған көрініс. Қарым-қатынаста, тәртібінде шындықсыз көрсеткіші.
Анықталу шеп
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
Краснопреснен ауылдық округі
Краснопреснен ауылдық округі – Қостанай облысы Меңдіқара ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Красная Пресня, Балықты, Лоба, Молодёжное ауылдары кіреді. Орталығы – Красная Пресня ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1627 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Меңдіқара ауданы ауылдық округтері
Скоттвилл (Мичиган)
Скоттвилл (Scottville) — Мичиган штатының Mason округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1 266 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.8 км² шамасында. FIPS коды — 26-72080.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Ағаштың безі
Пайда болуы
Ағаштың діңіндегі шодырайып шыққанын ағаштың ұрысы, бұтақ пен діңнің арасындағы шыныланып қатайып қалған бөлігін ағаштың безі деп ажыратады. Без ағаштың «көзі» бүршік атпай (жарылмай), «бұйыққаннан» пайда болады.
Шаруашылықта пайдаланылуы және қолданысы
Ағаш безінен бұйым жасау оның қатты болуына байланысты құрал-сайманның өткірлігін, оюшы шебердің қолының қарымын талап етеді. Қобызды мадақтағанда «ақ қайыңның безінен қағып алған» дейді. Ағаштың ұрысынан, безінен жасалған бұйым уақыт өте келе қызыл қоңыр, шұбар түсті табиғи өрнегі (текстурасы) ашыла түсетіндіктен онан құты, саптыаяқ, тостаған, ағаш аяқ сияқты әртүрлі ыдыс түрлерін жасайды. Ілияс Жансүгіров ағаштың безінен жасалған саптыаяқтың мықтылығы туралы «Қабаққа біткен қайыңның, Беріші еді, безі еді», - деген болатын. Шеберлер емен, ырғай, қарағаштың безінен (көзі үйлі, берішінен) ағаш балға, шоқпар, сойыл және т.б. сан алуан құралдар мен бұйымдар да жасаған.
Дереккөздер
Санат:Ағаштар
Владимир Дмитриевич Борцов
Владимир Дмитриевич Борцов 1934 жылы 11 қазанда Өскемен қаласында туған.
Дереккөздер
<References/>
Санат:1934 жылы туғандар Санат:Қазақстан ғалымдары
Толыш Асылбекова
Дереккөздер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Ағаш шебері
Ағашшы күнделікті тұтынатын ас-су жабдықтарын: тостаған, аяқ-табақ, сапты аяқ, ожау, қалақ, иіелек, күбі, астау, ат әбзелдері (ердің қаңқасы, ашамай), үй жиһаздарын: жүкаяқ, кебеже, сандық, асадал, адалбақан, аша, бақан, тіреуіш, төсек, бесік тағы басқа дүйім дүниені жаcaп, мәнерлейді. Ағаштан жасалған бұйымдар төзімді, әрі жеңіл болғандықтан, қазақ көшпелі тұрмысында қолдануға ыңғайлы болды.
Ағаш тасуға ыңғайлы болғандықтан ағашшы үйін орманға жақын жерге салған. Ағашшы кәсібімен айналысатындар қайың, арша, қарағай, тораңғы сияқты ағаштарды таңдап алып, көлеңке, әрі кұрғақ жерде кептіріп, жонып сүргілейді. Ағашты кесу, тесу, ою, ыңғырулау, өңдеу, дайын болған соң, бояу, оюлау, бедер салу сияқты істерге кіріседі. Ағаш үйдің уығын морлап ию, керегені қырып көктеу, шаңырақ ию, есік үйлестіру сияқты тәсілдер де кең қолданылды.
Ағаш шебері өздері өмір сүрген табиғи ортадан керегін тауып, таңдап, қажетті бұйымдар жасай білген. Ағаш желімін де қолдан қайнатып дайындаған. Сөйтіп, ағашшылар өздері жасаған бұйымдарды сатып немесе малға, тағамға айырбастап, кәсіпшілігімен күн көрген.
Ағаш шеберлік аспаптары - ағаш ұқсату, өңдеу жұмыстарына қажетті саймандар. Кез келген жұмысты бастар алдында ағаш шебері кұрал-саймандарын сайлап алады.
Ағаш ұсталары кұрал-саймандарын кесу, шабу, қию, жону, керту, ою, оймыштау, қырнау, қыру, тесу, сургілеу, тілу, қару, бояу, жылтырату, сырлау, шегелеу, желімдеу және тағы басқа жұмыстарда қолданды.
Ағаш шеберінің негізгі құралдары мыналар: балта, балға, ара, шот, сүргі, бұрғы, түрпі, тез, қашау, шапқы, қырғыш, ұңғы, ыңғыру, сыдырғы, егеу, тістеуік, үскі, пышақ түрлері және тағы басқа ағаш шеберінің аспаптар қатарына ағаш балға, шот, атауыз (қысқы), аталғы, пышақ, пәрмі, қолшығыр, балға, ағаш балға, ұртоқпақ (қолағаш), қырғыш, сүмсуір, қаламдықтемір (көзеуіш), ақсақтемір, қайрақ, білеу, қылау, жануыш, сүргі, зімпара, бұлғауыш, қылқалам, қуысқұлақ, белтемір, інкенже, жаңғырық, сына жатады. Бұлардың кейбірі сайманды ұруға (ағаш балға, ұртоқпақ (қолағаш), екіншісі - өлшеуге (ақсақтемір) немесе кұрал-сайманды қайрау немесе астына тосып салу (жаңғырық, сына) сияқты жұмыстарға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология Санат: зергерлік Санат: қолөнер
Эддисон (Мичиган)
Эддисон (Addison) — Мичиган штатының Lenawee округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 627 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.6 км² шамасында. FIPS коды — 26-00380.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Жұлдыз желі
нобай| Жұлдыз желі — жұлдызды құрайтын материяның жұлдызаралық ортаға ұшырылуы.
Күнде немесе оған ұқсас, салыстырмалы салқын жұлдыздарда жұлдыз желі атмосфераларындағы конвекциялық қозғалыстың әсерінен пайда болады. Анағұрлым ыстық жұлдыздарда жұлдыз желінің пайда болуына сәулелену қысымы әсер етеді.
Кунте Павел Павлович
Павел Павлович Кунте (1888, Австрия, Вена қаласы – 1956, Ақтөбе қаласы) – неміс ғалымы, тарихшы. Вена университетін бітірген (1910). Австрия, Швейцария, Чехия, Германияда ағартушылық, саяси-қоғамдық жұмыстармен айналысқан. 20-жылдары Ресейде Профинтерн өкілі болды. 1929 жылы Алматыға ауыстырылды. 1930 жылдан бастап КомЖОО-да (Коммунистік жоғары оқу орны) тарих пәнінің оқытушысы, жалпы тарих кафедрасының меңгерушісі, Қазақ мемлекеттік баспасының меңгерушісі, Халық ағарту комиссариатының инспекторы, ҚазПИ-дің (қазіргі ҚазҰПУ) проф. болды. Қазақ тарихын зерттеп, 1935–36 жылдары «Қазақстанның өткендегі тарихы туралы деректер мен материалдар» (1 том) атты құжаттар жинақтарының құрастырылып шығуына (С.Аспандияровпен бірлесіп) жетекшілік етті. 1938 жылы саяси қуғынға ұшырап, отбасымен бірге Ақтөбе облысы Новороссийск ауданына жер аударылды. Өмірінің соңына дейін орта мектепте тарих, неміс тілі пәндерінен сабақ берді.
Жұлдыз желі
Жұлдыз желі жұлдыздың массасын сәл азайтады және бұл арқылы жұлдыздың эволюциясына әсер етуі мүмкін.
Кунте Павел Павлович
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Жұлдыз желі
Сілтемелер
Санат:Жұлдыз астрономиясы
IC 3044
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38945, UGC 7216, MCG 2-31-51, ZWG 69.89, VCC 67, KUG 1210+142.
Сыртқы сілтемелер
IC 3044 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Большетенькаш
Большетенькаш — Башқұртстанның Нуриман ауданындағы ауыл, Байгильдин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 341 адамды құрады. Пошта индексі — 452443, ОКАТО коды — 80245805003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Шмуцтитул
Шмуцтитул (қосымша титул), басылымның құрылымдық элементі. Жеке парақ не беттен тұрады. Онда шығарманың атауы ие көлемді айдары (рубрикасы) эпиграмма, бейнесурет, кітап өрнектері беріледі.
Дереккөздер
Санат:Полиграфия
Майкл Янг
Майкл Уоррен Янг (Michael Warren Young; 28 наурыз 1949) — америкалық биолог және генетик, циркадалық ырғақты басқаратын молекулалық механизмдерді ашқаны үшін физиология немесе медицина бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (2017) (Джеффри Холл және Майкл Росбашпен бірге). Философия ғылымдарының докторы (1975), атаулы профессор (Richard and Jeanne Fisher Professor) және Рокфеллер университетінің академиялық мәселелер жөніндегі вице-президенті, ол сонымен бірге генетика зертханасын басқарады, АҚШ Ұлттық ғылым академиясының (2007) және америкалдық философиялық Қоғам (2018) мүшесі. Сондай-ақ Америкалық микробиология академиясының мүшесі (2007) және құрметті мүшесі.
Ол отыз жылдан астам уақытын генетикалық бақыланатын ұйқы мен өңдегі Drosophila melanogaster әрекеттерді зерттеуге арнады. Рокфеллер университетінде жұмыс істеген уақытында ол және оның зертханасы циркадтық ырғақтарға жауап беретін ішкі сағаттың реттелуімен байланысты негізгі гендерді анықтау арқылы хронобиологияға елеулі үлес қосты. Янг жеміс сіркелерінің ұйқы циклінің қалыпты жұмыс істеуі үшін қажет «период» (period ) генінің қызметін аша алды. Оның зертханасы сонымен қатар тәуліктік ырғаққа қажетті белоктардың синтезіне жауапты тағы екі геннің, яғни «timeless» (уақытсыз) және «doubletime» (қос уақыт) гендерінің ашылуымен байланысты.
Марапаттары
Грубер, Хорвиц, Гайрднер, Мэссри, Шао және Уайли сыйлықтары — Нобель сыйлығы сияқты, Джеффри Холл және Майкл Росбашпен бөлісті.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Халықаралық Гайрднер сыйлығының иегерлері Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері мен корреспондент мүшелері Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ) Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері Санат:АҚШ генетиктері Санат:Майамиде туғандар
Вурсат-Юган (Назым тармағы)
Вурсат-Юган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Назым өзенінің оң жағалауынан 188 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Лолох-Лиль-То
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Вурсат-Юган (Назым тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сағакүрес
Сағакүрес — Жетісу облысы Ақсу ауданы, Қарашілік ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Лолох-Лиль-То
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Вурсат-Юган (Назым тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сағакүрес
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жансүгіров ауылынан батысқа қарай 18 км-дей жерде.
Лолох-Лиль-То
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сағакүрес
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 525 адам (272 ер адам және 253 әйел адам) болса, 2009 жылы 565 адамды (300 ер адам және 265 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақсу ауданы елді мекендері
Нефтебанк
Нефтебанк - мұнай және газ өнеркесібі саласындағы аса ірі банк, ашық акционерлік қоғам. 1993 жылы құрылды. Басты мақсаты- мұнай-газ кешені кәсіпорындарын банк қызметімен қамтамасыз ету. Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі "Нефтебанкті" халықаралық стандартқа көшіру жөніндегі бірінші топқа енгізді. Штаб-пәтері Ақтау қаласында орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан банктері
NGC 7067
NGC 7067 — Аққу шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз)
Грассано
Грассано (Grassano) — Италиядағы коммуна, Базиликата әкімшілік аймағына қарасты Матера провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5623 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 141 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 41 км² шамасында. Пошта индексі — 75014.
Елді мекеннің қамқоршысы — Sant Innocenzo. Жыл сайынғы мерекесі — 22 қыркүйек.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базиликата елді мекендері
Маар
thumb|right|175px|Үш Маар [[Даун (Германия)]] Маар— лава атқыланбай газ қопарылысы ғана болған жанартау әрекетінен пайда болған шұңғылша не цилиндр бітімдес ойыстар; ылғалды климат жағдайында Маарлар суға толып, маар көлдері деп аталатын көлдер пайда болады. Маар диаметрі 200-3200 м, тереңдігі 150-400 м аралыгында болып келеді. Маарлар жанартау әрекетінің өте қарқынды өткен жалғыз ғана қопарылысы нәтижесінде калыптасатын болса керек.
Дереккөздер
Санат:Геология
Лагорта
Лагорта — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юн-Яга өзенінің сол жағалауынан 89 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.
Манарбек Кадылғумарұлы Сапарғалиев
Манарбек Кадылғумарұлы Сапарғалиев 1963 жылы 19 шілдеде Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданының Огнёвка кентінде туған. Қазақ. Алматы халық шаруашылық институтының қаржы-экономикалық факультетін (1988) экономист мамандығы бойынша; Орталық Азия университетінің құқықтану факультетін (2001) заңгер мамандығы бойынша бітірген. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2000 жылдан). 1988 жылдан - Алматы қаласы Фрунзе ауданының Мемлекеттік сақтандыру инспекциясының бас экономисі, 1989 жылдан - даму бөлімінің бастығы, 1990 жылдан - испекция бастығының орынбасары, 1991 жылдан - инспекция бастығы. 1992 жылдан - Алматы қаласындағы жинақ банкінің №6217 Фрунзе бөлімшесі бастығының орынбасары. 1996 жылдан - Алматы қаласындағы «Арал» шипажайының вице-президенті. 1997 жылдан - Алматы қаласы әкімінің аппаратында Экономика комитеті төрағасының орынбасары. 1999 жылдан - Алматы қаласы Алмалы ауданы әкімінің орынбасары. 2001 жылдан -Алматы қалалық Мемлекеттік сатып алулар департаменті директорының бірінші орынбасары. 2005 жылдан - Алматы қаласы Бостандық ауданы әкімінің орынбасары. 2006 жылдан - Шығыс Қазақстан облысы Өскемен қаласы әкімінің бірінші орынбасары, қала әкімі. 2007 жылдан - ҚР ТЖМ қаржы басқармасының бастығы. 2009 жылдың қаңтарынан - Алматы қаласы Бостандық ау- даны әкімінің орынбасары. 2009 жылдың қазанынан бері - Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданының әкімі. «Ерен еңбегі үшін» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен марапатталған. Әскери атағы - запастағы лейтенант. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Бейбітшілік, келісім, әрбір үйдегі молшылық». Хоббиі - спорт, балық аулау, аңшылық. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Сапарғалиева Сәуле Мысырқызы, же- ке кәсіпкер. Ұлы - Сапарғалиев Рүстем (1985 жылы туған).
Лагорта
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Манарбек Кадылғумарұлы Сапарғалиев
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Лагорта
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Никольско-Бұрлық
Никольско-Бұрлық — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Қазан ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 31 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 419 адам (192 ер адам және 538 әйел адам) болса, 2009 жылы 400 адамды (201 ер адам және 199 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Айыртау ауданы елді мекендері
Вильярта
Вильярта (Villarta) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Манчуэла-конкенсе ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 965 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,29 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куэнка елді мекендері
Әбдіразақ Шәушенұлы Жомартов
Әбдіразақ Шәушенұлы Жомартов - 1940 жылы 15 маусымда Алматы облысының Қаскелең ауданының Шамалған ауылында туған. Алматы индустриялық техникумын (1958); Бүкілодақтық сырттан оқытатын тоқыма және жеңіл өнеркәсіп институтын (1965) бітірген. Техника ғылымдарының докторы (1993). ҚР Ұлттық инженерлік академиясының және Халықаралық инженерлік академиясының академигі. 100-ден астам жарияланған ғылыми жұмыстың, оның ішінде 7 монографияның авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақ КСР министрлері
Виден (Швейцария)
250px|thumb|Картада орналасуы Виден (Швейцария) (Widen) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Бремгартен округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3569 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.62 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4081, пошта индексі — 8967.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргау елді мекендері
Кадораго
Кадораго (Cadorago) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6952 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 931 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 7,08 км² шамасында. Пошта индексі — 22071.
Елді мекеннің қамқоршысы — Мартин Турский. Жыл сайынғы мерекесі — 11 қараша.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Просечен (Варна облысы)
Просечен (Просечен) — Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Суворово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9175. Телефон коды — 051537. ЕКАТТЕ коды — 58654.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
NGC 2597
NGC 2597 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Виттигхаузен
Виттигхаузен (Wittighausen) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Штутгарт әкімшілік округіне бағынады. Майн-Таубер ауданының құрамына енеді.
NGC 2597
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 1 қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2597 деген нөмірге ие болды.
Виттигхаузен
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1701 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 32,36 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 1 28 137. Муниципалитеттің басшысы — Бернхард Хеннебергер.
NGC 2597
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Виттигхаузен
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Кока
thumb|right|250px Кока — жапырақтарынан кокаин алынатын тропиктік бұта; кокаин бұтасы — кокаинден туыстас, қалың жапырақтарынан кокаин өндірілетін Оңтүстік Америкада өсетін бұта.
Ұйқышөп
Ұйқышөп (гүл) – әртүрлі гүл жаратын әдемі өсімдік. Алғашында қоңырауға ұқсас гүл жарады. Содан кейін ғана жапырақтары шыға бастайды. Көгалды жерлерге, қолдан жасалатын «Альпі шоқысына», сарқырама маңына егуге болады. Ерте көктемде сәуір айында гүл ашады. Гүлдері ақ, күлгін, сия көк түсті болады. Түбінен бөліп алу немесе тұқымын себу арқылы көбейтеді.
Дереккөздер
Санат:Гүлді өсімдіктер
Макси Ролон
Максимилиано Бриан Ролон (исп. Maximiliano Brian Rolón; туған күні 19 қаңтар 1995 жыл, Росарио) — аргентиналық футболшы, «Барселона» клубының екінші командасының шабуылшысы.
Мансабы
Лухандық «Атлетико» клубында өзінің мансабың бастап, Макси 2007 жылы «Барселона» клубының жергілікті филиалына сәтті өтті. 2010 жылға сонда ойын көрсетіп, Испанияға көшеді және каталондықтардың жас командасына ойнады. 2013/14 маусымында ол жас командалар арасында өткен Чемпиондар Лигасын жеңген команданың бөлігі болатын. 2014 жылы Макси «Барселона Б» клубына көшірілген болатын.
Иван Иванович Мацкевич
Иван Иванович Мацкевич (Іван Іванавіч Мацкевіч, 9 сәуірде 1947 жылы Грабово, Волковысский ауданында Гроден облысы Беларусь КСР КСРО — 10 желтоқсанда 2017 жылы Беларусь Минск ) — кеңес және  белорусс театр мен киноның актёрі.Беларусьтің еңбегі сінген әртісі (2011).
Өмірбаяны
Иван 9 сәуірде 1947 жылы Грабово аулында Волковысск ауданында Гродненск облысында Беларусь КСР КСРО туған. .
1968 жылы актерлік бөлімнің түлегі Белоруссиялық мемлекеттік театр және өнер институты Минскте, «драма театры мен кино актері» мамандығы бойынша мамандандырылған (Белоруссияның еңбек сіңірген өнер қайраткері, профессор И.Бутаков).
1968 бастап 1968 жылы - актер Беларусь Ленин комсомолы атындағы Брест академиялық драма театры.
1981 және 1996 жылы аралығында — актер театр-студиялық актер Минскте.
2 қыркүйекте 1996 жылы және 10 желтоқсанда 2017 жыл — Жетекші кезеңі шебері М.Горький атындағы республикалық академиялық драма театры Минскте (Белорусь). Ол Жетпістен астам кинофильмдерде ойнады, олардың арасында мұндай таспалар, «Мен сіздің ауырмаңызды аламын» (1981 ж.) Михаил Птащук: «Адамдар батпақтардағы (фильмде)» (1981), Виктор Туров, 1612 (фильм)|1612: Зұлымдық уақытының хроникасы]] (2007), Владимир Хотиненко және басқалар. (1983) Леонид Нечаев, «Әкесі үшін ұлы» (1995) Николай Еременко, жасөспірім, Алексей Германның «Хрусталев, машина!» (1998) Ол 10 желтоқсан 2017 жылы және Минск қаласында жетпіс жасында қайтыс болды. 12 желтоқсан күні М.Горький атындағы Ұлттық академиялық драма театрының Үлкен театрында актерге қоштасу өтті. Шығыс зиратында жерленген.
Сілтемелер
http://www.zarya.by/event/message/view/1962
Санат:1947 жылы туғандар
Наталья Сайко
Ната́лия Петро́вна Сайко́ (12 қантарда 1948, Таллин, КСРО) — кеңес және ресей театр мен киноның актрисасы,Ресей Федерациясының еңбегі сінген әртісі (1989).
Биография
1970 жылы Наталия Б.В.Щукин атындағы театр училищесің бітірді.1970 жылдан бастап-Таганкадағы мәскеу театрының актрисасы.1993 жылдан- «Содружества актёров Таганки» актрисасы (Николай Губенко жетекшілігімен). 1970-1980- жылдары ол киноде көп түсті.
Марапаттар мен атақтар
Прагадағы МТФ сыйлығының лауреаты(1970).
Ресей Федерацияның еңбегі сінген әртісі(1989).
Сәлтемелер
Санат:1948 жылы туғандар Санат:Актрисалар
Тау өзені
Тау өзені- тауда тар және терең тік беткейлі аңғарлармен ағатын, тау жыныстарының сынықтары үйілген тастақты арналы өзен. Үлкен еңістігімен, ағысының жылдамдығымен, таяздығымен сипатталады. Арналарында шоңғалдар мен су құламалар жиі кездеседі, шайылу процесі басым. Тау өзенінің едәуір гидроэнергетикалық әлеуеті болады, ал аридтік климат жағдайында көбінесе егістікті суаруға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Лавандейра (Карразеда-ди-Ансьяйнш)
Лавандейра (Карразеда-ди-Ансьяйнш) (Lavandeira (Carrazeda de Ansiães)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Карразеда-ди-Ансьяйнш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,56 км² шамасында. Халық тығыздығы — 13,6 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Сусанна (Усолка тармағы)
Сусанна (Үлкен Сусанна) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Усолка өзенінің сол жағалауынан 27 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Әлемнің ең кіші алтын монеталары
"Мидас патша" алтын монетасы
Бет жағының (аверсінің) ортасына Қазақстан Республикасының елтаңбасы бейнеленген, оның астында монетаның номиналын білдіретін "100" деген сан және "ТЕNGЕ" деген жазу бар. Айналдыра шығынқы жиек жүргізіліп, ағылшын тілінде "REPUBLIK OF KAZAKHSTAN" және монетаның қандай металдан жасалғанын, оның сынамы мен массасын білдіретін "1/25 oz Au 999" деген жазулар және соғылған жылын білдіретін  "2004" деген сан жазылған. Жазулар мен сан нүктелермен бөлінген.
Сырт жағының (реверсінің) ортасына ертедегі грек храмының аясында Крес патшаның бейнесі бір қырынан салынған және алтын мен күмістен жасалған монеталар бар. Айналдыра шығыңқы жиек жүргізіліп, ағылшын тілінде "KING KROISOS TREASURE" деп жазылған және грек ою-өрнегі – меандр салынған.
Монеталардың бет жағындағы және сырт жағындағы бейнелер мен жазулар бедерлі.
Қыры (гурты) бедерлі.
Монеталар 999 сынамды алтыннан жасалған, массасы 1,24 грамм, диаметрі – 13,92 мм, "proof" cапасымен жасалған.
"Марко Поло" алтын монетасы
Номиналы – 100 теңге.
Қарашілік ауылдық округі
Қарашілік ауылдық округі — Жетісу облысы Ақсу ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Қарашілік, Сағабүйен, Сағакүрес ауылдары кіреді. Орталығы - Сағабүйен ауылы.
Сарлыбайбұлақ
Сарлыбайбұлақ – Тарбағатай жотасының орта бөлігіндегі асу.
Әлемнің ең кіші алтын монеталары
"Марко Поло" алтын монетасы
2004 жылғы 1 қарашада айналысқа шығарылды.
Қарашілік ауылдық округі
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2147 адамды құрады.
Сарлыбайбұлақ
Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы, Сарышоқы тауының оңтүстік-батысында 16 км-дей жерде Қытаймен шекаралас орналасқан.
Қарашілік ауылдық округі
Дереккөздер
Санат:Ақсу ауданы ауылдық округтері
Әлемнің ең кіші алтын монеталары
"Марко Поло" алтын монетасы
Бет жағының (аверсінің) ортасына Қазақстан Республикасының елтаңбасы бейнеленген, оның астында монетаның номиналын білдіретін "100" деген сан және "ТЕNGЕ" деген жазу бар. Айналдыра шығынқы жиек жүргізіліп, ағылшын тілінде "REPUBLIK OF KAZAKHSTAN" және монетаның қандай металдан жасалғанын, оның сынамы мен массасын білдіретін "1/25 oz Au 999" деген жазулар және соғылған жылын білдіретін "2004" деген сан жазылған. Жазулар мен сан нүктелермен бөлінген.
Сырт жағының (реверсінің) орта тұсына Марко Полоның портреті салынып, оның оң жағына жүріп бара жатқан керуен мен кеменің бейнесі орналастырылған. Портреттің төменгі бөлігінде "1254-1324" деген жылдар көрсетілген және ағылшын тілінде "MARCO POLO" деп жазылған стильденген лента бар. Айналдыра шығыңқы жиек жүргізілген.
Сарлыбайбұлақ
Жер бедері
Ең биік жері 2800 м шамасында. Маусым–қазан айлары аралығында салт атты адам өте алады. Асудың солтүстігінен Терісайрық, оңтүстігінен Себете өзендерінің салалары таудың биік жотасынан бастау алады.
Әлемнің ең кіші алтын монеталары
"Марко Поло" алтын монетасы
Монеталардың бет жағындағы және сырт жағындағы бейнелер мен жазулар бедерлі.
Қыры (гурты) бедерлі.
Сарлыбайбұлақ
Дереккөздер
Санат:Шығыс Қазақстан облысы асулары Санат:Қытай асулары
Әлемнің ең кіші алтын монеталары
"Марко Поло" алтын монетасы
Монеталар 999 сынамды алтыннан жасалған, массасы 1,24 грамм, диаметрі – 13,92 мм, "proof" cапасымен жасалған.
"Көне Түркістан" алтын монетасы
Номиналы – 100 теңге.
2005 жылғы 16 cәуiрде айналысқа шығарылды.
деген жазу бар. Айналдыра шығынқы жиек жүргізіліп, ағылшын тілінде "REPUBLIK OF KAZAKHSTAN" және монетаның қандай металдан жасалғанын, оның сынамы мен массасын білдіретін "1/25 oz Au 999" деген жазулар және соғылған жылын білдіретін "2004" деген сан жазылған. Жазулар мен сан нүктелермен бөлінген.
Монетаның сырт жағының (реверсінің) ортасына сауда керуені және Қожа Ахмет Ясауи кесенесі бейнеленген. Жоғарғы бөлігіне айналдыра ағылшын тілінде «ANCIENT TURKESTAN» деп жазылған. Айналдыра шығыңқы жиек жүргізілген.
Монеталардың бет жағындағы және сырт жағындағы бейнелер мен жазулар бедерлі.
Қыры (гурты) бедерлі.
Монеталар 999 сынамды алтыннан жасалған, массасы 1,24 грамм, диаметрі – 13,92 мм, "proof" cапасымен жасалған.
«EAGLE-HEADED GRIFFIN» (Қыран басты ит)
Номиналы – 100 теңге
2008 жылғы 31 мамырда айналысқа шығарылды.
Монетаның беткі жағында (аверсінде) ортада Қазақстан Республикасының елтаңбасы бейнеленген, оның астына монетаның номиналын білдіретін «100 TENGE» деген жазу орналасқан. Монетаны айналдыра жиек жүргізіліп, ағылшын тілінде «REPUBLIC OF KAZAKHSTAN» деген сөздер  жазылған, монета дайындалған металды, оның сынамын және массасын білдіретін «1/25 oz Au 999» деген жазу және монетаның соғылған жылын білдіретін «2006» деген сан орналасқан. Жиектегі жазулар мен сандар нүктелермен бөлінген.
Монетаның сыртқы жағында (реверсінде) ортада Берел қорғанына жүргізілген археологиялық қазба кезінде табылған бұйым - мифтік мақұлық «Қыран басты ит» бейнеленген. Төменгі бөлігінде ұлттық ою-өрнек элементтері бейнеленген. Монетаны айналдыра шығыңқы жиек жүргізіліп, ағылшын тілінде «EAGLE-HEADED GRIFFIN» деген жазу жазылған.
Монетаның беткі және сыртқы жағындағы бейнелер мен жазулар бедерленіп жазылған.
Қыры (гурт) бұдырлы.
«Жалаулы көмбесі»
(«Көне қорған қазыналары. Берел қорғаны»).
Сәруар Мұхамедияқызы Байсарина
Сәруар Мұхамедияқызы Байсарина (1936 - 1986) — еңбекші, көптеген мемлекеттік марапаттарының егесі, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне депутаты, Қазақстан Коммунистік партиясының ХVІ съезінің делегаты.
1936 жылы Ресейдің Новосібір облысында туған. 1953 жылы Солтүстік Қазақстан облысындағы Белое селосына көшіп келген. Бір жылдан кейін Петропавл қаласындағы «Комсомолка» тігін фабрикасына тігінші болып орналасқан. 1964 жылы ең жоғарғы разрядтағы мастер атағын алады. 1982 жылы осы кәсіпорында өндірістік оқудың нұсқаушысы болып істейді. 1966 жылы Еңбек Қызыл Ту орденімен, 1970 жылы «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталады.
1974 жылы КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының Жарлығымен Сәруар Мұхамедияқызына  Социалистік  Еңбек Ері атағы беріліп, Ленин ордені мен «Орақ және балға» алтын медалі қоса тапсырылады. 1976 жылы КОКП ХХV съезіне делегат болып сайланады. Осы жылы оған Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығы беріліп, лауреат атанды. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне депутат болып сайланды. Қазақстан Коммунистік партиясының ХVІ съезінің делегаты болды.
Бірнеше рет облыстық және қалалық партия комитеттерінің мүшесі болып сайланды.
Сәруар Мұхамедияқызы зайыбы Таласпай Омарұлымен Еркін атты ұл,Алма атты қыз тәрбиелеп өсірді. 1986 жылы желтоқсан айында дүниеден өтті.
Дереккөздер
Санат:1936 жылы туғандар Санат:1986 жылы қайтыс болғандар Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Әлемнің ең кіші алтын монеталары
«Жалаулы көмбесі»
айналысқа 2009 жылғы 20 маусымда шығарылды.
Тотемизм
Бұл атау Солтүстік Америкада тұратын оджибве тайпасының “ототем – оның тегі” сөзінен шыққан. Зерттеушілер тотемшілдікті адамдардың тұрмыс-салтында ерекше орны бар жануарларды киелендіріп, қасиетті деп санауымен, тіптен табынуымен байланыстырады.
Әлемнің ең кіші алтын монеталары
«Жалаулы көмбесі»
Монетаның бет жағында (аверсінде) орталық бөлігінде ою-өрнектің суреті орналастырылған. Жоғары бөлігінде екі жолға орналастырылған және монетаның номиналын білдіретін «50 ТЕҢГЕ» деген жазу, төменгі бөлігінде – монета дайындалған металды, оның сынамын білдіретін «Au 999» деген жазу орналастырылған. Айналдыра мемлекеттік тілде «ҚАЗАҚСТАН ҰЛТТЫҚ БАНКІ» деп жазылған.
Тотемизм
Тотемшілдіктің алғашқы кезеңдерінде бұл наным тотемдік хайуанды тамаққа пайдалануды да жоққа шығармады. Кейіннен Тотемшілдікке әлеуметтік, қандас туыстық қарым-қатынастармен байланысты түсініктер енді. Ру-тайпа мүшелері өздерінің арғы тегін белгілі бір хайуанмен байланыстырып, оны қолдап, жебеуші күш деп білді. Тотемшілдік аясында көптеген тыйымдар туындады, олар қазіргі ғылым тілінде табу деп аталады. Тотемшілдіктің ертедегі адамдардың қоғамдық өмірінде өзіндік маңызы болды. Ол адамдардың белгілі бір ортақ нанымға тоқайласып, ортақ тыйымдар мен ырымдарға жүгініп, ынтымақтасуына ықпал етті.
Әлемнің ең кіші алтын монеталары
«Жалаулы көмбесі»
Монетаның сырт жағында (реверсінде) орталық бөлігінде Жалаулы көмбесінен табылған бұғы түрінде бейнеленген алтын бұйым орналастырылған. Оң жақ бөлігінде соғылған жылын білдіретін «2009» деген сан, жоғарғы бөлігінде – спиральдың геральдикалық бейнесі бар. Төменгі бөлігінде айналдыра ағылшын тілінде «ZHALAULINSKIY TREASURE» деген жазу бар.
Тотемизм
Тотемшілдіктің неғұрлым айқын белгілері бар наным-сенімдік түрлері америкалық үндіс тайпалары мен австралиялық аборигендерде сақталған. Қазақ халқының салт-дәстүріндегі табулар мен тыйымдар бұрынғы тотемшілдік нанымдарына меңзейді. Мысалі, Түрік қағандығы кезеңінде түркілердің арғы тегі көк бөрі деген сенім болды. Қасқырды тікелей өз атымен атамай “ит-құс” деп атауы осының мысалы. Сондай-ақ белгілі рухани адамдардың, батырлардың тұлғасы аңыз-әңгімеге арқау болып, оларды ерекше күш-қайрат пен қалыптан тыс қабілеттің иесі деп сенумен байланысты, оларға көмектесетін ғажайып киелі жануарлардың барлығына да сенген. Мәселен, Мұхаммед пайғамбардың (ғ.с.) бурасы, Жәнібек батырдың жолбарысы, Абылай ханның, Райымбек батырдың бурасы, т.б. Бұл нанымдар ол жануарларды тікелей тотемдік мағынада қабылдамағанымен, айрықша рухани дәрежеге ие адамдарға ерекше қасиетті жануарлардың қапысыз қызмет жасап, қалыптан тыс рухани деңгейде түсінісетіндіктерінің ишарасы болған. Батырлар жырларындағы, ертегілердегі кейіпкерлердің астындағы атымен немесе басқа жануарлармен тілдесуі де, ерекше рухани кемелдікке жеткен адамның ұшқан құс, жүгірген аңның тілін біледі деген сеніммен үндеседі. Сондықтан тотемшілдікті аң-құсқа табыну деп үстірт қарамай адам мен табиғаттың ерекше үйлесімін бұзбай өмір сүрген адамдардың жаратылыс дүниесінің киелілігін сезіне білуімен түсіндіруге болады.
Әлемнің ең кіші алтын монеталары
«Жалаулы көмбесі»
Қыры (гурты) бедерленген.
Тотемизм
Дереккөздер
Санат:Антропология Санат:Жануарға табыну Санат:Үндістер діні
Әлемнің ең кіші алтын монеталары
«Жалаулы көмбесі»
Монета 999/1000 сынамды алтыннан «proof» сапасымен дайындалған, массасы 0,5 грамм.
Ең көп таралымы 14000 (он төрт мың) дана (Қазақстанның ішкі нарығы үшін 5 000 дана).
номиналы – 100 теңге
Монетаның бет жағында (аверсінде) орталық бөлігінде ою-өрнектің суреті орналастырылған. Жоғары бөлігінде екі жолға орналастырылған және монетаның номиналын білдіретін «100 ТЕҢГЕ» деген жазу, төменгі бөлігінде – монета дайындалған металды, оның сынамын білдіретін «Au 999» деген жазу орналастырылған. Айналдыра мемлекеттік тілде «ҚАЗАҚСТАН ҰЛТТЫҚ БАНКІ» деп жазылған.
Монета 999/1000 сынамды алтыннан «proof» сапасымен дайындалған, массасы 1,24 грамм.
Ең көп таралымы 9500 (тоғыз мың бес жүз) дана (Қазақстанның ішкі нарығы үшін 5 000 дана).
«Мысық тектес жыртқыш бұғылармен бірге»
(«Көне қорған қазыналары. Берел қорғаны»).
номиналы – 50 теңге
айналысқа 2009 жылғы 20 маусымда шығарылды.
Монетаның бет жағында (аверсінде) орталық бөлігінде ою-өрнектің суреті орналастырылған. Жоғары бөлігінде екі жолға орналастырылған және монетаның номиналын білдіретін «50 ТЕҢГЕ» деген жазу, төменгі бөлігінде – монета дайындалған металды, оның сынамын білдіретін «Au 999» деген жазу орналастырылған. Айналдыра мемлекеттік тілде «ҚАЗАҚСТАН ҰЛТТЫҚ БАНКІ» деп жазылған.
Монетаның сырт жағында (реверсінде) орталық бөлігінде мысық тәріздес жыртқыш аңның және екі бұғының бейнелері Берел қорғанындағы археологиялық қазбалар кезінде табылған айнадағы кескіні түрінде бейнеленген жапсырма белдіктің суреті орналастырылған. Жоғары бөлігінде – соғылған жылын білдіретін «2009» деген сан. Айналдыра ағылшын тілінде «CAT PREDATOR HEAD» деген жазу бар.
Монета 999/1000 сынамды алтыннан «proof» сапасымен дайындалған, массасы 0,5 грамм.
Ең көп таралымы 14000 (он төрт мың) дана (Қазақстанның ішкі нарығы үшін 5 000 дана).
Ошерслебен
Ошерслебен (Oschersleben (Bode)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан қала. Бёрде ауданының құрамына енеді.
Әлемнің ең кіші алтын монеталары
«Мысық тектес жыртқыш бұғылармен бірге»
номиналы – 100 теңге
Ошерслебен
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Әлемнің ең кіші алтын монеталары
«Мысық тектес жыртқыш бұғылармен бірге»
Қыры (гурты) бедерленген.
Монета 999/1000 сынамды алтыннан «proof» сапасымен дайындалған, массасы 1,24 грамм.
Ең көп таралымы 9500 (тоғыз мың бес жүз) дана (Қазақстанның ішкі нарығы үшін 5 000 дана).
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Ақша Санат:Экономикалық теория
Тау торабы
Тау торабы — екі немесе бірнеше таужотасының түйіскен жері. Тау торабы, әдетте биік болады, оған шығу өте қиын, көбінесе мұз басу орталығы болып табылады (мысалы, Орталық Тянь-Шаньда Тау торабына Хан- тәңірі шыңы жатады).
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Суб-Сахаралық Африка
thumb|right|200px|Суб-Сахаралық Африканың негізгі шекарасы thumb|right|200px|[[UNESCO және Араб лигкасы бойынша Суб-Сахаралық Африка елдері көк реңмен көрсетілген.]] Суб-Сахаралық Африка (Sub-Saharan Africa, әдетте Сахараның оңтүстігіндегі Африка деп те аталады) — географиялық тұрғыда Сахара шөлінің оңтүстігінде жатқан Африка материгі бөлігі. Біріккен Ұлттар Ұйымының анықтамасы бойынша, Суб-Сахаралық Африка әдетте Сахараның толық немесе ішінара оңтүстігінде орналасқан барлық Африка елдері мен аумақтарын қамтиды. Бір ескерерлігі, Біріккен Ұлттар Ұйымының Африкаға арналған геосхемасы Суданды Суб-Сахаралық Африка анықтамасына қоспайды, ал Африка Одағының анықтамасы Суданды Суб-Сахаралық Африка анықтамасына қосады, бірақ есесіне Мавританияны Суб-Сахаралық деп есептемейді.
Дереккөздер
Санат:Африка тарихы Санат:Африка аймақтары
Күзембай Қосылған
Күзембай Қосылған (9.5.1938 жылы туған, Жамбыл облысы Жуалы ауданы Бауыржан Момышұлы ауылы) – химия ғылымдарының докторы (1984), профессор (1987).
Сары қарбыз
Сары қызылша (көкөніс) – көкөніс түрі. Құрамында фолий қышқылы, калий, жасұнық, А дәрумені бар. Сары қызылша кәдімгі қызылшадан түсімен әрі тамақ дайындаған кезде қолға бояуы жұқпайтындығымен ерекшеленеді. Дәмі тәтті, хош иісті. Сары қызылшаны пісіріп те, қуырып та тамаққа пайдалануға, ал жапырақтарын салатқа қосуға болады.
Күзембай Қосылған
ҚазМУ-дың (1963, қазіргі ҚазҰУ) химия факультетін және аспирантурасын (1967) бітірген. Жамбылдың жеңіл және тамақ өнеркәсібі технология институтының Алматы бөлімшесінде аға оқытушы (1967–69), Қазақстан ғылым академиясының Органикалық катализ және электрхимия институтында аға ғылым қызметкер, лаборатория меңгерушісі (1969–91), 1991 жылдан Арқалық педагогика институтының ректоры қызметін атқарады. Күзембай – газфазалық гидрогендеу реакциясы кезінде катализаторлық жанасуды сыртқы жағынан сәулелендіру арқылы жылдамдатуға болатынын тапты және оның аппаратуралық негізін жасады. Күзембай 175-тен астам ғылым мақала мен 2 өнертабыстың авторы.
Сары қарбыз
Дереккөздер
Санат:Көкөністер Санат:Қызылқұйрық тұқымдасы
Күзембай Қосылған
Дереккөздер
Санат:1938 жылы туғандар Санат:Жамбыл облысында туғандар Санат:Қазақстан химиктері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар Санат:Өнертапқыштар
Мәдениет
Мәдениет – тарихи құбылыс. Оның дәрежесі мен сипаты қоғамдық өмірдің жағдайларына байланысты өзгеріп отырады. Тарихи дәуірлердің алмасуы мәдениеттің мазмұны мен формаларына сөзсіз терең өзгерістер енгізеді.
Мәдениетті тұлғалық сипатта қарастырғанда, бірнеше елеулі түсініктерге тоқтала кету қажет, олардың ішіндегі маңыздылары: thumb|right|200px|[[Иоганн Готфрид Гердер]] Бұлардың арасында ең түбегейлісі — мәдени әрекет. Әрекеттену — жалпы адам мен қоғамның өмір сүру тәсілі, тіршіліктің тірегі. Мәдени әрекет деп әдетте, мәдениет игіліктерін өндіруге, таратуға, тұтынуға бағытталған мақсатқа сәйкес әлеуметтік іс-қимылдарды атайды. Мәдени игіліктерді толассыз жасау нәтижесінде адам өзінің де мәдени деңгейін көтереді. Осы әрекеттің қайнары, түпкі қозғаушы күші ретінде ғылым адамның талап-мұқтаждарын, мәдени қажеттіліктерді бөліп қарастырады. Осылардың қатарына біз мынандай адамдық қажеттіліктерді жатқызамыз: өмірдің мәні мен мағынасын іздеу, өмірден өз орнын табуға ұмтылу, шығармашылыққа талпыныс, альтруизм, гумандылық және тағы басқалары. Мәдени орта ұғымы мәдениеттің коммуникациялық (қатынастық) табиғатымен тығыз байланысты. Мәдени орта заттық-материалдық, әлеуметтік ұйымдар мен ұжымдардан, рухани қызмет орындарынан тұрады. Оларға техника мен қүрал-жабдықтардың даму деңгейі, тұрмыстық мәдени дәрежесі, адамдардың білімділігі, кәсіптік шеберлігі, рухани мәдениетті сақтау және насихаттау ұйымдары (мұрағаттар, мұражайлар, кітапханалар, клубтар және тағы басқалар) жатады.
Мәдениет өзінің кең мағынасында бір ұрпақтың келесі ұрпаққа жолдаған өмір сүру тәсілі болғандықтан, осы жалғастықты, мұрагерлікті жүзеге асыратын салт-дәстүрлер жүйесі мәдениет өзегін қүрастырады. Әсіресе, жазу-сызу болмаған ерте заманда мәдениет ырымдар мен сәуегейлікке,. сенім-нанымдарға, дәстүрлі түсініктерге иек артқан. Ал салт-дәстүрлерге Ғұзыхан Ақпанбет мынандай баға береді:
Ғасырлар бойы күнделікті іс-тәжірибе негізінде сұрыпталған жазу-сызу мен азаматтық қоғам өлі жоқ кезде қалыптасқан салт-дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар мәдени мирасқорлықтың жалғыз мүмкіндігі болды. Ескі ырымдар мен әдет-ғұрыптардан надандық, анайылықты емес, қазіргі үлттық мәдениеттердің архетипін аңғарған жөн.
Кез келген ұлттық мәдениеттің негізі мен ділін, ондағы адамгершілік қасиеттер мен дүниетанымды үғыну үшін мәдениеттің тағы бір түп-тамыры дінге жүгіну қажет. Тоталитарлық жүйе ұлттық мәдениеттерді құрту мақсатында, дінді «апиын» деген марксизм қағидасын басшылыққа алып, ешқандай қасиетті тірліктері жоқ, шолақ белсенді мәңгүрттерді тәрбиелеуге тырысты. Ал шындығында діни Ренессанс мәдени дамуда орасан зор роль атқарды. Дінге дейінгі дүниетаным ретіндегі мифте табиғат қасиетті күштерге баланса, ұлттық немесе дүниежүзілік діндерде адам мен қоғамның құдіреттілігіне басты назар аударылады. Осының нәтижесінде өркениет қалыптасады. Жалпы алғанда, дінтанусыз мәдениеттану жоқ.
Мәдениет және өнер
thumb|Тамғалы шатқалындағы (Алматы облысы) петроглифтері thumb|Ежелгі Мысыр өнері thumb| Мәдениеттің өзекті бөлігі — өнер. Таңбалы тастағы кескіндер мен тағы адамдардың ырым-билерінен бастап, Рафаэль мен Микеланджелоның мәңгілік туындыларымен жалғасқан, халықтың шығармашылық рухынан туған талай сұлу дүниелерсіз, өнер әлемінсіз, қандай мәдениеттің болсын рухын сезіне алмаймыз.
Шынында да, өнер мөдениеттің алтын қазынасы, адамның ұлылығын білдіретін ғажап көріністердің бірі — оның әсемдікке, сұлулыққа ұмтылуы. Осыған дейін қарастырылған анықтамалардан бір түйінді ой айтуға болады: мәдениет — адам әлемі. Мәдениет көріністерінде адамдық парасат, ақыл-ой, ізгілік пен әдемілік заттандырылып, игіліктер дүниесі құралған. Сонымен бірге мәдениет адамды тұлға деңгейіне көтеретін негізгі құрал. Әл-Фараби айтқандай, адам — «хайуани мадани», яғни, Мәдениетті жан. Адам — табиғат туьндысы және ол үшін табиғи орта мәңгілік қажеттілік болып қалады. Мәдениет адамнан табиғатты бөліп алады деген пікір қанша рет айтылса да, адамның табиғи шығармашылықтың ең жоғары үлгісі екендігіне күмән жоқ. И. Гердердің тілімен айтқанда, адам — табиғаттың бірінші азаттық алған пендесі.
Ғасырлар — адамның мәдени дамуының куәсі. Бірақ осы алға қарай жылжу Жер-Анаға әр уақытта жайлы бола бермеді. Адам қоршаған ортаны өзіне ыңғайлы тұраққа айналдыруға тырысты, алайда осы белсенділік көп жағдайда табиғатты күйзелтіп, құлдыратып жіберді.
Мәдениет пен табиғатты қарама-қарсы қоюдың бір түрі адамның табиғи анти мәдениеттілігі жөніндегі ілімдер еді (киниктер, Фридрих Ницше). Контрмәдениет атты XX ғасыр туындысы бұқаралық мәдениеттегі руханилықтың затқа, тауарға айналуына қарсы қозғалыс сипатында болды. Мәдениет пен табиғатты ұштастыруға тырысатын ілім — мәдени антропология. Оның негізін салушылардың бірі — Э. Уилсон.
Шығыс мәдениеті мен Батыс мәдениетінің айырмашылығы
Тағы айта кететін жайт, осы экология мәселелеріне байланысты Шығыс пен Батыстың арасындағы айырмашылық туралы. Интровертивтік Шығыс мәдениеті табиғатқа жақын, ол үстемдік етуге шақырған жоқ. Сонымен, мәдениет адам мен табиғатты бөліп тұрған «қытай қорғаны» емес, керісінше, олардың арасындағы нәзік үндестік және рухани қыл-көпір. Осы үндестікті (гармонияны) одан әрі жетілдіру — адамзаттың алдындағы келелі міндет.
Адам және мәдениет мәселесін тереңдете түсетін тағы бір жайт адамның қабілеттілігіне, жан-жақтылығына, шексіздігіне байланысты. Американ ғалымы К. Поппер айтқандай, адам бірдей үш дүниеге: физикалық, ментальдық (психикалық) және идеалдыққа жатады. Сонда мәдениет осылардың қайсысымен көбірек анықталады деген заңды сұрақ туады. Егер біз мәдениетті тек материалдық және рухани бөліктерге бөлудің қарадүрсін шеңберінен шыға алсақ, онда мәдениеттің өзінің ішкі мағынасында идеалды екендігіне көзіміз жетеді. Себебі, адамды қоршаған заттар, дүние — бұл мәдениеттің сыртқы көрінісі ғана, оның мәні — руханилықты адам әрекетінің нәтижесінде заттандыруда жатыр. Мәдениеттің ішкі мәні қоғамдағы өмір сүріп жатқан адамдардың өзіндік санасында, парасаттылық сезімдерінде, рухани ізденістерінде айқындалады.
Ж. П. Сартрлық көсемсөзді қайталасақ, адам әлемге еркін жіберілген, ол еріктілік жазасына кесілген. Осы сипатта мәдениеттің құпиясы — адамдағы «Мендік». Одан сыртқа ерекше бір нұр — азаттық, жауапкершілік, адамгершілік сәулесі нұр шашып түр. Мәдениетте адам ғажап биік деңгейге көтеріледі. Мәдениет дегеніміз менің өмірім, менен бөлінген, мен өлгеннен кейін де тірі болатын менің шығармашылығым.
Қоғам және мәдениет
Енді мәдениеттің қоғамда атқаратын қызметтерін талқылайық. Алдымен қоғам және мәдениет ұғымдарында қаншама ұқсастық, үндестік болғанымен, олардың арасындағы мағыналық, айырмашылықты естен шығармаған жөн.