cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Амфиумдар
Амфиумдар (Amphiuma) – құйрықты қосмекенділердің монотипті тұқымдасы. Солтүстік Американың оңтүстік-шығыс өңіріндегі көлдер мен батпақты жерлерде тіршілік ететін 3 түрі белгілі. Жиі кездесетін түрі – амфиум (Amphіuma means). Амфиумдардың денесінің ұзындығы 70 – 100 см, жыланға ұқсайды. Аяқтары өте нашар жетілген, сондықтан жүре алмайды. Тіршілігінің көпшілігін суда өткізеді. Жұмыртқаларын құрлықтағы су жағалауына жақын ылғалды жерлерге салады. Аналықтары жұмыртқаларының шоғырын ұрық дамып жетілгенше денесімен шиыршықтап орап жатады. Амфиумдардың дернәсілдік ерекшеліктері өмір бойы сақталады. Көздері тері жабынымен қапталған. Өкпесімен бірге бір жұп ішкі желбезектері арқылы да тыныс алады. Амфиумдардың көптеген ерекшеліктері нағыз саламандра тұқымдасына ұқсас болғандықтан, кейбір ғалымдар Амфиумдарды саламандралар отряд тармағына жатқызады.
Дереккөздер
Санат:Құйрықты қосмекенділер‎
Баттлмент Меса (Колорадо)
Баттлмент Меса (Battlement Mesa) — Колорадо штатының Гарфилд (Garfield) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 4 471 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21.6 км² шамасында. FIPS коды — 08-05120.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Колорадо қалалары
Балықты Cарқыл бөгені
‎‎ Балықты Cарқыл бөгені — Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданы Жалпақтал ауылы жеріндегі Қараөзен мен Сарыөзен аралығында орналасқан. Су айдыны Балықты Сарқыл көлі мен Қараөзен ағынына байланысты.
Гидрологиялық сипаты
Аумағы — 30,0 км², ұзындығы 10,8 км, ені 5,3 км, ең терең жері 5,4 м, орташа терендігі 3,2 м. 6,0 мың га жерді көлдетіп суарады. Бөген жағасында қамыс өседі.
Дереккөздер
Санат:Батыс Қазақстан облысы гидрографиясы
NGC 726
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 726 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7182, MCG -2-6-3, KUG 0153-110.
NGC 7764A-3
NGC 7764A-3 — Феникс шоқжұлдызында орналасқан E/P типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1836 жылы 4 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7764A-3 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72769, ESO 293-8, MCG -7-1-1, AM 2350-410, N 7764E in PGC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз)
Магнитосфера
Магнитосфера (magnetosphere), ИОНДАЛУ нәтижесінде зарядталған бөлшектер (ЭЛЕКТР ЗАРЯДЫ) тәртібіне КҮШТІ әсер ететін магниттік құбылыстар мен ауаның жоғары өткізгіштігі магнит өрісімен (ГЕОМАГНИТТІК ӨРІС) сіңіскен ҒАЛАМШАР (мысалы Жер) немесе табиғи серіктің айналасындағы аймақ. .
Ғаламшардың немесе серіктің магнит өрісі олардың гравитациялық өрісі секілді денеден жойылуымен кемиді. КҮН ЖЕЛІ магнитосфераны күннен әрі бағытқа қарай апарады, оны созылыңқы құйрықпен тартады (вытягивая её в протяжённый хвост).
Дереккөздер
Санат: Химия Санат: Физика
Алматы энергетика және байланыс университеті
Дәріс оқитын профессорлар мен оқытушылардың 60%-інің ғылым докторы немесе ғылым кандидаты атағы бар (1997). Институт ең жаңа оқу жабдықтарымен жарақтандырылған. 1977 — 97 жылдар аралығында институтта 1400-ден астам инженерлер, ғылыми қызметкер, өндіріс ұйымдастырушылары мен басшылары даярланды.
Тарихы
1960 жылы Қазақстанда Қазақ Политехникалық институтында (қазіргі Қ.И.Сатпаев атындағы ҚазҰТУ) инженер-энергетиктерді дайындау басталды. Ол 1966 ж. инженер-электриктердің және инженер-жылу энергетиктердің бірінші түлектерін шығарды. 1975 ж. Қазақстан КП ОК және КСР Министрлер Кеңесінің ұсынысы бойынша Қазақ Политехникалық инситутының энергетикалық факультеті базасында Алматы энергетика институтын құру туралы КСРО Министрлер Кеңесі мен СОКП ОК шешімі қабылданды. Бұл мамандықтардың кең саласы бойынша және үлкен көлемде инженер-энергетиктерге мұқтаж Екібастұз отын-энергетика кешенінің, қуатты жылу электр станциялары құрылысының, жоғары кернеуде электр таратудың бірегей желілерінің қарқынды дамуы болып табылады. Алматы энергетика институтының бірінші ректоры болып техника ғылымының докторы, профессор - Болотов Альберт Васильевич сайланды, ол осы институтты он жыл басқарды. Бұл жылдары институт Республиканың жетекші ЖОО-ларының бірі және КСРО-да энергетикалық ЖОО-ның үшіншісі болды (Мәскеу және Ивановск энергетикалық институттарынан кейін). 1994 ж. институт ректоры қызметіне техника ғылымдарының докторы, профессор Трофимов Герман Геннадьевич тағайындалды. 1989 ж. Алматы энергетика институты Қазақстанда бірінші рет КСРО Мембілім Мемлекеттік Инспекциясы комиссиясымен аттестатталды. Осылайша, АЭИ-де мамандар дайындаудың жоғары деңгейі Одақтық деңгейде ресми танылды. Бұл институттың жас басшылығы мен оқытушылар ұжымының үлкен жетістігі болды. 1996 ж. мамыр айында Қазақстан Үкіметі Қаулысымен жоғары оқу мекемелерінің көлемді қайта құруы жүргізілді: Республика облыстарында осы өңірдегі жоғары оқу орындарын біріктіру жолымен өңірлік университеттер құрылды. Алматы энергетика институты Қазақ ұлттық техникалық университетіне «Энергетика мен Телекоммуникацияның Оқу-ғылыми кешені» (ЭжТ ОҒК) құрылымдық бөлімше сапасында қосылды. 1997 жылдың мамыр айында «ЭжТ ОҒК» Алматы энергетика және байланыс институты болып қайта құрылды және коммерциялық емес акционерлік қоғамы статусына ие болды. Жаңа институттың ректоры болып Даукеев Ғұмарбек Жүсіпбекович сайланды. 2010 ж. 1 маусымында Алматы энергетика және байланыс институты магистранттар мен PhD-докторанттарын дайындау құқы мен университет статусын алды және оның жаңа атауы – «Алматы энергетика және байланыс университеті» коммерциялық емес акционерлік қоғамы (АЭжБУ) болды. 2010 ж. 1 маусымында Алматы энергетика және байланыс институты магистранттар мен PhD-докторанттарын дайындау құқы мен университет статусын алды және оның жаңа атауы – «Алматы энергетика және байланыс университеті» коммерциялық емес акционерлік қоғамы (АЭжБУ) болды.
Бүгінгі күндегі АЭжБУ жағдайы
Бүгінгі күнде АЭжБУ - энергетика, ақпараттық технологиялар, автоматика, радиоэлектроника және телекоммуникация саласында тек Қазақстанда ғана емес барлық Орта Азия елдерінде мамандар даярлау бойынша жетекші техникалық жоғары оқу орындарының бірі. АЭжБУ сапа менеджмент жүйесі жоғары кәсіптік білім кадрларын даярлау бойынша білім беруге қатысты ИСО 9001:2008 стандартына сәйкес деп танылды. «IQ Net» Халықаралық қауымдастығының әріптесі – «Рускиий регистр» сертификаты бойынша Қауымдастық сәйкестік сертификатын берді. Мұндай сертификат әлемнің 33 еліне жарамды болып табылады. Университет 2011 ж. кезекті мемлекеттік аттестаттаудан ойдағыдай өтті.
Университеттің құрылымы
Университетті басқару құрылымы: оқу-әдістемелік бөлімі, қаржы-әкімшілік бөлімі, халықаралық байланыс бөлімі, ғылыми-зерттеу секторы, маркетинг және кәсіби бағдарлау орталығы, ақпаратты-техникалық қамтамасыз ету орталығы, алты факультет: «Электр энергетика факультеті», «Жылу энергетика факультеті», «Радиотехника және байланыс факультеті», «Ақпараттық технологиялар факультеті», «Сырттай оқу және мамандарды қайта дарлау факультеті», «Жоғары оқу орнына дейінгі даярлық факультеті», жиырма үш кафедра, алты тақырыптық ғылыми-зерттеу зертханалары және үш ғылыми-қолданбалы орталық. Университеттің материалды базасы: 3 оқу ғимараты, ғылыми зертхана ғимараты, 0,7 млн. бірліктен астам кітап қоры бар кітапхана, 411 орынды 8 оқу залы, оқу залымен арнайы жабдықталған электронды кітапхана, 1245 төсек-орынды 3 студенттер жатақханасы, 3 асхана мен 3 буфет, акт залы, би залы бар жастар орталығы, екі спорт залы, күрес залы, жаттығу залы және т.б. Мини-футболға, волейболға, баскетболға арналған ашық спорт және гимнастика алаңы бар. Оқу барысында 1000-нан астам компьютерлер пайдаланылады, оның ішінде 600-ге жуық компьютердің Интернетке қатынау мүмкіндігі бар.
Университеттің материалдық базасы
28077,5 м2 – оқу корпустарының ауданы 978 м2 – ғылыми-зертханалар ауданы 19750 м2 – студенттердің 3 жатақханасының ауданы 1245 – жатақханалардағы төсек-орындар саны 12 м2 – 1 студентке бөлінген пайдалы оқу ауданы 196 – 3 асхана мен 3 буфеттегі отыратын орындар 320 мест - акт залы 700 м2 - дискозал, брейн-рингке арналған бөлмелері, КТК командалары, дебат клубы, көркемөнерпаздар үйірмесі әртістерінің фонограммалар жазбасы студиясы бар жастар орталығы 1432 м2 - екі спортзал, күрес залы, жаттығу залы және т.б. 4225 м2 - шағын-футбол, волейбол, баскетбол және гимнастика алаңына арналған ашық спорт алаңы
КІТАПХАНА 1686 м2- жалпы ауданы 8 оқу залы, соның ішінде 3 жатақхананың әрқайсысында 1 оқу залы, оларда 411 – отыратын орындар 0,7 млн. кітап сақтау бірлігі 2428 электрондық кітапханадағы оқу-әдістемелік, ғылыми-техникалық және кәсіптік құжаттар 300 мерзімдік басылымдар атауы (газеттер мен журналдар)
2010 Ж. КОМПЬЮТЕРМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ 1041 – компьютерлердің жалпы саны 657 оқу мақсаттары үшін пайдаланылады 70 ғылыми мақсаттарда пайдаланылады 261 әкімшілік мақсаттар үшін пайдаланылады 716 - желіде 609 – Интернет желісінде ФАКУЛЬТЕТТЕР ЖЭФ – жылуэнергетика факультеті ЭЭФ – электрэнергетика факультеті РжБФ – радиотехника және байланыс факультеті АТФ – ақпараттық технологиялар факультеті СОжМҚДФ – сырттай оқу және мамандарды қайта даярлау факультеті ИДДФ – институтқа дейінгі дайындық факультеті
АЭЖБУ-ДІҢ БІТІРТУШІ КАФЕДРАЛАРЫ. 1.«Өнекәсіптік кәсіпорындарды электрмен жабдықтау» 2. «Электр стансалары, желілері мен жүйелері» 3. «Электржетегі және өнеркәсіп қондырғыларын автоматтандыру» 4. «Жылуэнергетикалық қондырғылар» 5. «Өнеркәсіптік жылуэнергетика» 6. «Инженерлік кибернетика» 7. «Экономика, өндірісті ұйымдастыру және басқару» 8. «Автоматты электрбайланысы» 9. «Радиотехника» 10. «Телекоммуникациялық жүйелер» 11. «Электроника» 12. «Компьютерлік технологиялар» 13. «Ақпараттық жүйелер» 14. «Еңбек және қоршаған ортаны қорғау» 15. Бритиш газ компаниясының қолдауымен Саутгемптон университетімен (Ұлыбритания) бірлесіп құрылған «Би Джи ғылыми табиғатпайдалану методология-сы» БАКАЛАВРИАТ БАҒДАРЛАМАСЫ 5В071700 – «Жылуэнергетика» төмендегі мамандандырулар бойынша: - жылуэлектр стансалары -	су және отын технологиясы -	жылутехнология энергетикасы -	өнеркәсіптік жылуэнергетика - шағын кәсіпорындар мен ұйымдардың энергия жабдығы және энергия шаруашылығы 5В071800 – «Электрэнергетика» төмендегі мамандандырулар бойынша: - электр стансалары - электр жүйелері мен тораптары -релелік қорғаныс және электрэнергетика жүйелерін автоматтандыру - электрмен жабдықтау -дәстүрлі емес және жаңғыртылатын энергия көздері - электрмеханика - электроқшауламалы, кабельдік және конденсаторлық техника -	электр технологиялық қондырғылар және жүйелер -	электржетегі және технологиялық кешендерді автоматтандыру -	 жарық техникасы және жарық көздері 5В070200 – «Автоматтандыру және басқару» төмендегі мамандандырулар бойынша: - басқару жүелерін автоматтандыру және ақпараттандыру - технологиялық процесстерді және өндірісті автоматтандыру 5В070400 – «Есептеу техникасы және бағдарламалық қамтамасыз ету» 5В070300 – Ақпараттық жүйелер төмендегі мамандандырулар бойынша: - отын энергетика кешендеріндегі ақпараттық жүйелер -телекоммуникациялар мен байланыстағы ақпараттық жүйелер 5В071900 – «Радиотехника, электроника және телекоммуникациялар» төмендегі мамандандырулар бойынша: - ұялы радио жүйелері және телехабар -теледидар, бейнебақылау жүйелері және ғарыштық бақылау жүйесі - байланыстағы экономика және менеджмент - телекоммуникация желілері және коммутациялық жүйелері - көпарналы телекоммуникация жүйелері - электрондық жүйелер және  технологиялар 5В074600 – «Ғарыш техникасы және технологиялары» төмендегі мамандандырулар бойынша: - ғарыштық байланыс және навигация жүйесі - ұшу аппараттарын автоматты басқару жүйесі 5В060200 – «Информатика» 5В073100 – «Өміртіршілік қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау» төмендегі мамандандырулар бойынша: -	өрт және өнеркәсіп қауіпсіздігі -	қоршаған ортаны қорғау (экологиялық қауіпсіздік) 5В081200 – «Ауыл шаруашылығын энергиямен қамтамасыз ету» 5В050600 – «Экономика» төмендегі мамандандырулар бойынша: - байланыс саласындағы экономика - энергетика саласындағы экономика 5В050700 - «Менеджмент» төмендегі мамандандырулар бойынша: - байланыс саласындағы менеджмент - энергетика саласындағы менеджмент
Айсұлу Байқадамова
Байқадамова Айсұлу (4.10.1927, Торғай — 3.7. 1992, Алматы) — әнші, Қазақстанның халық артисі (1961). Мәскеу консерваториясында оқыған (1949—1954). 1954 жылы Алматы консерваториясын бітіріп, Қазақ опера және балет театрында Жібек (Е.Г. Брусиловский, “Қыз Жібек”), Ажар (А. Жұбанов пен Л. Хамидидің “Абайында”), Сара (М.Төлебаевтың “Біржан—Сарасында”), Шура (Н. Тілендиев пен Қ. Қожамияровтың “Алтын тауларында”), Қамар (Е. Рахмадиевтің “Қамар сұлуында”), Марфа (Н.А. Римский-Корсаковтың “Патша қалыңдығында”), Лакме (К.Ф. Делибтің “Лакмесінде”), Людмила (М.И. Глинканың “Руслан мен Людмиласында”), Чио-Чио-Cан (Дж. Пуччинидің “Чио-Чио-Cанында”)  партияларын орындады. Композитор С.Мұхамеджанов “Айсұлу” операсын Байқадамова Айсұлуға арнап жазған. Мұнда ол Айсұлудың партиясын айтты. Байқадамова Айсұлуның шығармашылығына нәзік лирикаға бейім образдар тән еді.
Алматы энергетика және байланыс университеті
Университеттің құрылымы
1997 жылдан бастап 2010 жылға дейін күндізгі бөлімге қабылдау бойынша мәліметтер Университеттің материалдық базасы
МАГИСТРАТУРА БАҒДАРЛАМАЛАРЫ - төмендегі мамандықтар бойынша бір жарым жылдық күндізгі бюджеттік кәсіптік және екі жылдық ғылыми-педагогикалық магистратура : 6М070200 – «Автоматтандыру және басқару» 6М071700 – «Жылуэнергетика» 6М071800 – «Электрэнергетика» 6М071900 – «Радиотехника, электроника және  телекоммуникациялар
Дереккөздер
Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Блидерсдорф
Блидерсдорф (Bliedersdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Штаде ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1711 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 12,42 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 59 007. Муниципалитеттің басшысы — Райнер Шульц.
Жарықты техника
Жарықты техника — жарықты алу және оны практикалық қолдану мәселелерін қамтитын техника саласы. Жарықты техника бөлімдері:
Блидерсдорф
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Жарықты техника
Әскери істе әскерлердің (күштердің) ұрыс қимылдарын жарықпен қамтамасыз ету үшін жарық бергіш және жарықпен белгі бергіш техника түрлері кеңінен қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Ішкі жартылай өс
Ішкі жартылай өс - айналыс сәтін дифференциалдан көліктік құралдың басқарушы доңғалағының «идейалы» топсасына беретін жартылай ось.
Дереккөздер
Санат:Физика
Клайнрайхенбах
Клайнрайхенбах (Kleinreichenbach) — Аустриядағы жәрмеңке. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Вайдхофен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1054 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 25.49 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — WT, ресми идентификациялық коды — 3 22 23.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Альфред Бройер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Клайнрайхенбах
Маршалл аралдарындағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі
ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Маршалл аралдарының 1 нысаны бар (2012 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге мәдени критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2012 жылғы жағдайына сәйкес Маршалл Аралдары Республикасы аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 3 нысан үміткер ретінде тіркелген.
Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан
Сыртқы сілтемелер
Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі Санат:Маршалл аралдары
Хазарлар (Ауғанстан)
Хазарлар («ал-ха­зар», ко­за­ре) — түркі текті, этникалық топ. Негізінен Ауғанстан мен Пәкістанның орталық бөлігінде тұрады, (таулы Хазаражат аймағы, сондай-ақ Герат, Қандағар, Нангахар және Бадахшан провинциялары). Сонымен қатарр Иранда (Шығыс Хорасан)да тұрады. Жалпы саны 8-12 млн.
Тілі
Олар дари тіліне жақын тілде сөйлейді, моңғол тілдерінен алынған көптеген сөздер.
Діні
Сенушілер – шииттер.
Этимологиясы
Хазарлардың негізін моңғол тілдес көшпенділер құрады, олардың этногенезіне түркі және иран тайпалары да қатысты. Хазарлар Шыңғыс хан мен оның мұрагерлерінен қалған әскери қоныстанушылар ұрпақтары болса керек. 19 ғасырдың аяғында ауған әмірі Абдуррахман көшпелі ауғандардың (пуштундардың) көмегімен Хазаражатты басып алып, оларға жазғы жайылымдық жерлерді бекітті.
Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсіптері егіншілік және мал шаруашылығы. Қолөнерден – тоқымашылық, мата жасау, ұсталық, тері, т.б.бар. Хазарлардың бөлек топтары көшпелі немесе жартылай көшпелі өмір салтын жүргізеді.
Өмір салты
Рулық бөлініс, әсіресе, хазаражат хазарлары арасында сақталды: негізгі тайпалар шейхали, бесуд, дайзангилер, урузгандар, джгурилар, дайкунтилар, фулади, якауланг. Хазарлардың этникалық бірігуі күшеюде.
Ауылдары 4 бұрышында мұнаралары бар қыш қабырғамен қоршалған. Ауқаттылардың баспанасы – моңғол киіз үйі, кедейлердікі саман үйлер. Көшпелілер киізбен жабылған шатырда тұрады
Ерлер мен әйелдер киімі – көйлек пен шалбар. Ерлер де жеңсіз күртеше, кафтан, халат киеді. Әйелдер - кокошникке ұқсас бас киім, оның үстіне 2 шарф байлайды.
Хазар асханасына Орталық Азия, Оңтүстік Азия және Парсы тағамдары қатты әсер етеді. Дегенмен, арнайы тағамдар, пісіру әдістері және оларға тән әртүрлі пісіру стильдері бар. Олардың ас ішу этикеті бар. Олардың мәдениетінде қонақтарға арнайы ас әзірлеу дәстүрі бар.[
Музыкалық фольклор – зурна мен домбыраның сүйемелдеуімен орындалатын әндер мен билер; тойларда – әзілкештің көмекшісімен өнер көрсетеді. Театрландырылған қойылымдарда әйел рөлдерін ер адамдар сомдайды. Мереке күндері ат жарысын, палуан күресін, түйе жекпе-жегін ұйымдастырады. Табиғат күштеріне табынудың, анимизмнің қалдықтары сақталған.
Дереккөздер
Санат:Ауғанстан халықтары Санат:Азия этникалық топтары Санат:Пәкістан халықтары
Терісбұтақ
Терісбұтақ – Шағалалытеңіз алабындағы өзен, Шағалалы өзенінің оң саласы.
Географиялық орны
Ақмола облысы Зеренді ауданы жерімен ағады.
Бастауы
Бастауы Зеренді тауларының шығыс бөлігінде орналасқан. Бұндағы теріс сөзі «солтүстік, теріскей» мағынасында да, ағу бағытының әдеттен тыс өзгеше болуы немесе теріс болу мағынасында да қолданылуы мүмкін. Суы салқын, егіншілік игеруге ыңғайлы. Бұл аумақтың жан-жағын егіншілік орындар алып жатыр
Дереккөздер
Санат:Зеренді ауданы өзендері Санат:Ертіс су алабы
Деттум
Деттум (Dettum) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Вольфенбюттель ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1184 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,16 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 1 58 009. Муниципалитеттің басшысы — Вилли Дицш.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Кіші Куркуре
Кіші Куркуре — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Куркуре өзенінің оң жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Телецкое көлінің су алабы. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері
Әуезовтану
Әуезовтану, Мұхтартану — қазақ жазушысы және ғалымы Мұхтар Әуезовтің өмірі мен шығармашылық өнерін, қайраткерлік және ұстаздық қызметін, сондай-ақ, ұлы суреткердің әдеби және мәдени мұрасына қатысты басқа да мәселелерді зерттейтін әдебиеттану ғылымының бір саласы.
Әуезов шығармашылығы туралы тұңғыш пікір — “Еңлік-Кебек” пьесасының қойылымы туралы “Сарыарқа” журналында (1917, №2) “Игілікті іс” деген атпен жарияланған хабар. thumb|Мұхтар Омарханұлы Әуезов, қазақ жазушысы, драматург және ғалымы
Қалыптасы:
Әуезовтанудың қалыптасу кезеңі 1917 — 1927 жылы аралығын қамтиды. Бұл Әуезовтің зерттеу мақалалары, алғашқы әңгімелері, драм. шығармалары жарық көріп, драматург, прозашы, публицист және қоғам қайраткері ретінде танылып, бірегей дарын екенін байқатқан кезі. Осы кезеңде “Еңлік — Кебек” пьесасы туралы С.Мұқановтың (“Тілші”, 2.10.1925), Мұстафаның (“Еңбекші қазақ”, 18.3.1928), “Бәйбіше — тоқал” хақында Даниалдың (“Ақ жол”, 23.12.1923; “Сана”, 1924, ғ 2—3), Ғ.Сағдидың (“Ақ жол”, 16.12.1923), Смағұлдың (“Еңбекші қазақ”, 31.1.1926), т.б. мақалалары жарияланды. Әуезов шығарм. жөнінде алғаш пікір білдіргендердің  қатарында қаласының Кемеңгеров, Ы.Мұстанбаев, Ш.Тоқжігітов, т.б. бар. “Қорғансыздың күні” әңгімесі туралы жылы Аймауытовтың (“Қазақ тілі”, 22. 04. 1922) пікірі — Әуезовтанудың негізін қалаған мақалалардың бірі. Кеңестік әкімшіл-әміршіл жүйенің қалыптасуымен тұстас келгендіктен Әуезовтанудың даму жолы қайшылықты да күрделі болды. 20-жылдардың соңы мен 30-жылдардың басында Қазақ зиялыларын қаралаған мақалалар көбейді. Әуезов “қазақ ұлтшылдығының жас идеологтарының бірі”, “Алашорданың белсенді қайраткері”, “Қазақ байшылдығының ұлтшыл идеологы” деген сияқты саяси-идеол. қысымға түсіп, әр тараптан тұрпайы сынға ұшырады. Алайда, Әуезов шығарм-ның зерттелуі толастаған жоқ, соның негізінде Әуезовтану ғылымы да қалыптаса берді. Әсіресе, бұл кезеңде Әуезовтің драм. шығарм-ның қойылымдары туралы мақалалар көп жазылды. Мыс., 1917—1940 жылы Әуезов шығармаларына қатысты жазылған 140-тан астам мақалалардың бәрі дерлік оның драм. шығармаларын талдауға арналған. Қазақ әдебиеті тарихында өзге авторлар жазған драм. шығармалар жөнінде бірсыпыра сын мақалалар басылым көргенімен, олар сан және сапа жағынан жеке Әуезовтің драм. шығармаларына жазылған мақалалардың деңгейіне жете алмады.
Әуезовтанудың екінші кезеңі
Әуезовтанудың екінші кезеңі Әуезовтің “Абай жолы” роман-эпопеясы мен Абайтану саласындағы еңбектеріне тікелей қатысты. “Абай” романының жарық көруіне орай (1942), бұл шығарманы Қазақ әдебиетінің зор табысы деп бағалаған Б.Кенжебаевтың, Е. Ысмайыловтың, Т. Нұртазиннің, Ғабит Махмұтұлы Мүсіреповтің, т.б. пікірлері жарияланды. Романның 2-кітабы жарық көрген соң (1947), одақтық мерзімді басылымдарда В. Жирмунскийдің, Л. Климовичтің, З. Кедринаның, М. Фетисовтың, П. Скосыревтің, т.б. мақалалары басылды. Соғыстан кейінгі жылдары идеол. қысым қайтадан күшейе түсті де, Әуезовтің шығарм. тағы да сын нысанасына айналды.
Сын
Әуезов шығармасына қатысты мұндай әділетсіз сын-ескертпелер “Абай жолы” роман-эпопеясы толық жарық көріп, оған Лениндік сыйлық берілген соң (1959) ғана тоқтады. 1957 жылы “Абай жолына” арналған конференция өтіп, оның материалдары “Қазақтың тұңғыш эпопеясы” деген атпен жеке кітап болып шықты.
Әуезовтанудың үшінші кезеңі
Әуезовтанудың үшінші кезеңі Әуезовтің шығармалары әлемге танымал болып, жан-жақты зерттеу объектісіне айналған кезден басталады. Бұл кезеңде “Абай жолы” эпопеясы туралы М.Қаратаев, З. Қабдолов, З. Ахметов, А. Нұрқатов, З.Кедрина, Ы. Дүйсенбаев, Е. Лизунова, Р. Бердібаев, Л. Әуезова, т.б. ғалымдар өз моногр. зерттеулерін жариялады. Қазақ және шет ел тілдерінде мыңдаған зерттеулер жарық көрді. Әуезов драматургиясынан кандидаттық, докторлық диссертациялар қорғалып, көлемді моногр. зерттеу жұмыстары жазылды (Р. Нұрғалиев, Б. Құндақбаев, А. Тоқпанов, С. Ордалиев). Әуезовтің дүниетанымы мен филос. көзқарасы (Ә. Нысанбаев, А. Тайжанов), Қазақ әдеби тілін байытудағы орасан зор еңбегі (Ж. Жанпейісов, М. Балақаев, Е. Бектұрғанов, Р. Сыздықова, т.б.), психол., пед., эстет. ойлары (Қ. Жарықбаев, Қ. Есбаев, А. Тайжанов), көсемсөзі (Қ. Сыздықов), құқықтық танымы (Т. Күлтелеев) жөнінде іргелі зерттеулер жарық көрді. М. Әуезов шығармаларының екі биік шыңы бар: ол көркем туындыларының асқары — “Абай жолы” эпопеясы мен ғылым зерттеу еңбектерінің шыңы — Абайтану .thumb|Әуезов маркасы
Басылым
Әуезовтің Абайтану, фольклортану, Қазақ әдебиеті тарихы саласында жазған ғылыми еңбектері қайта басылып, зерттеушілер назарын өзіне аударумен келеді. Ғұлама ғалымның Қазақ ауыз әдебиеті, “Манас” эпосы, Абайтану  жөніндегі ғылыми зерттеулері туралы моногр. еңбектер жазылды, жүздеген мақала, зерттеулер жарияланды. (М. Мырзахметұлы, т.б.).
Әуезовтің мұрасы
Әуезовтің әдеби мұрасын толық қамтып, әлем жұртшылығына таныту мақсатында күрделі ғыл.-зерттеу жұмыстары (естеліктер жариялау, Жазушының эпистолярлық мұрасын жинақтау, әр салалы библиогр. көрсеткіштер даярлау, шығармаларын шет ел тілдеріне аудару) жүргізіліп, көптеген игі істер тындырылды. “Мұхтар Әуезовтің қолжазба мұрасы” (“Ғылым” баспасы, Алматы, 1997), “Мұхтар Әуезовтің өмірі мен шығармаларының шежіресі” (“Ғылым” баспасы, Алматы, 1997) деп аталатын ұжымдық еңбектер жарық көрді. Жазушының алты томдық (1957), он екі томдық (1967), жиырма томдық (1987) шығармалар жинағы жарияланып, елу томдық толық шығармалар жинағын шығару қолға алынды (1997). Қазақ Жазушыларының арасында әлем халықтары тілінде ең көп басылым көргені де, танымалысы да М.Әуезов шығармалары болып отыр. “Абай жолы” эпопеясын француз тіліне аударған Луи Арагонның: “Мен оның шығармаларын туған еліме таныстырушы болуды үлкен абырой санаймын. Менің ойымша “Абай” эпикалық романы — 20 ғасырдағы ең үздік шығармалардың бірі. Бұл роман оқушыға қызықты қиял мен ерекше ой өлкесін кездіріп, талай терең толғаныстар тудырады. Бұл шығарма кеңес әдебиеті туындыларының маңдай легінен орын алады деу аздық қылады, әлемнің басқа елдерінде де онымен тең түсетін шығарманы табу қиын”, — деп бағалауы Ә-дың әлемдік деңгейге көтерілгенін танытты. Одан кейін әр елдерде әр жылдардағы аудармаларына байланысты А. Зегерс, А. Стиль, А. Курилла, Б. Матип сияқты Жазушылардың пікірлері жалғаса келіп, 1997 жылы М. Әуезовтің туғанына 100 жыл толуына орай ЮНЕСКО өткізген ғылыми конференцияға ұласты. А. Фишлердің “М. Әуезов — сайын дала жыршысы”, Жак Монньенің “М. Әуезовтің туған жеріндегі ядролық сынақтар”, Ш. Пужольдің “М. Әуезов — өз дәуірінің айнасы, келешекті кескіндеуші”, К. Лемерсье-Келкеженің “М. Әуезов — ұлттық рух бейнесі”, Л. Робельдің “Антуан Витез және “Абай” романы”, Р. Дордың “Қазақ әдебиеті” деген зерттеулері Ә-дың әлемдік өркениет тарихынан алатын орнын айқындай түсті.
Дереккөздер
Санат:Әдебиеттану Санат:Мұхтар Әуезов
IC 1528
IC 1528 — Кит шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 312, MCG -1-1-28, IRAS00025-0722.
Сыртқы сілтемелер
IC 1528 Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Мотобол
Мотобол – командалық спорт ойыны. 20 ғасырдың басында Францияда ] пайда болған. 1932 жылдан әлемнің, 1937 жылдан Еуропаның чемпионаты өтіп келеді. Ойынның мақсаты - қарсы команданың қақпасына мүмкіндігінше көп доп енгізу. Ойын үсті тегіс, ауданы 90х45 м алаңда өтеді. Алаңның қарама қарсы бетіне аумағы 7х2 м қақпа орнатылады. Мөлшері 90-100 см келетін үрме доппен өтетін ойын әрқайсысы 30 минуттық екі таймнан тұрады. Әр командадағы 7 немесе 5 ойыншының біреуі қақпашы. Бір таймнан соң қақпа алмастырылады. Допты [мотоцикл|мотоциклдің] алдыңғы, артқы дөңгелектерімен соғуға, аяқпен тебуге болады, бірақ қолмен ұрылмайды. Алаңға шыққан мотоциклдердің қуаты бірдей болуға және әр команда біркелкі киім киюге тиіс. Ойын мотоциклді шебер жүргізуге, ептілікке, батылдыққа тәрбиелейді. Қазақстанда ] “Локомотив” ерікті спорт қоғамының мотоболшылары 1960 – 78 ж. арасында КСРО ] чемпионатының “А” класы тобында ойнады. Қазақстан мотоболшылары 1960 – 63, 1967, 1975 ж. КСРО чемпиондары атанды.
Мотобол - мотоциклет спортының ойын түрі, мотоциклде отырған екі команда арасындағы доп ойыны.
Дереккөздер
Санат:Мотоспорт Санат:Транспорт
Правая Водовойка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка өзені Котельнич қаласынан, қала типті ауылдағы Аркуль Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Гус Лэйк (Айова)
Гус Лэйк (Goose Lake) — Айова штатының Клинтон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.8 км². FIPS коды — 19-31665.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 232 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Клинтон округы (Айова)
Розариу (Мараньян)
Розариу (Мараньян) (Rosário) — Бразилиядағы муниципалитет, Мараньян штатында орналасқан. Солтүстік Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Розариу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35199 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 685,027 км² шамасында. Халық тығыздығы — 51,4 адам/км².
Тарихы
Қала 1914 жылы құрылған.
Хыну-Хадуттэ
Хыну-Хадуттэ — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Палка-Парод тармағының сол жағалауынан 11 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 38 км-ді құрайды.
Розариу (Мараньян)
Тарихы
Санат:Мараньян елді мекендері
Хыну-Хадуттэ
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Газ тұтқыш
Газ тұтқыш - тыныс мүшелерін улы және радиоактивті заттардан дербес қорғауға арналған құрал.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
Луцци
Луцци (Luzzi) — Италиядағы қала, Калабрия әкімшілік аймағына қарасты Козенца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 10199 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 136 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 77 км² шамасында. Пошта индексі — 87040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калабрия елді мекендері
Классицизм
thumb|right Классицизм (classіcus – ең үлгілі) – XVII -XIX ғасырлардың басында әдебиет пен өнерде өріс алған көркемдік бағыт. Әдебиеттегі классицизм Ежелгі Грекия мен Ежелгі Рим нің классиклық әдеби шығармаларын үлгі тұтты. Классицизм үрдісіндегі туындылардың тек тақырып, кейіпкерлерді таңдап алуында ғана емес, сонымен қатар қатынасушы адамдардың іс-әрекеттерін суреттеуінде де өзіндік өзгешеліктері бар. Классицизмге тән негізгі ерекшелік – көркем шығарманың құрылысын бір тәртіпке бағындыру. Мысалы, драмалық шығармаларды “үш бірлікті” сақтай отырып жазу талап етілді: уақыт бірлігі (оқиға бір тәулік – 24 сағат ішінде ғана өтуі керек), орын бірлігі (оқиға тек бір орында ғана өтуі керек), оқиға бірлігі (оқиға бірінен-бірі туындап, бір ізбен дамып отыратын бір ғана сюжеттік желіге құрылуы шарт).
Классицизмнің негізгі принциптері
Классицизм ХУІІ ғасырда Италия әдебиетінде туып, француз әдебиетінде кең қанат жайған ағым. Классицизм теориясының негізінде мәңгілік туралы ілім, әдемілік идеалының кемелдігі туралы түсінік жатыр. ХІХ ғасырда Стендаль «Расин және Шекспир» атты памфлетінде классицизмнің принциптерін терістей отырып, осы ілімді керіге шығарады. Ол әдемілік ұғымының қатыстылығын, өзгермелілігін, тарихилығын дәлелдейді Әдеби жанрлардың да қатаң деңгейленуі (эпопея, трагедия, комедия және т.б.) осы ілімнен туындады. Әрбір жанрдың нақты шекаралары, оның ерекшеліктері көрсетіліп, әрбір жанрға тиесілі тілі мен кейіпкерлері бекітілді (трагедия үшін – биік патетикалық тіл, асқақ сезімдер, батыр тұлғалар; комедия үшін – төмендетілген тірліктегі персонаждар, ауызекі сөйлеу тілі т.б.), себебі классицистердің пікірінше, әрбір жанрдың үлгілі шығармалары әу-баста дүниеге келіп қойған, ал жаңа кезеңдердің еншісі тек (біржола) табылған кемел идеалдардың ізімен жүру.
Классицистік әдебиеттегі көркем образдардың дерексіздігі де осыдан туындайды. Олар сананың қатаң есебінен туындап, онда жалпы, әмбебап, «мәңгілік» қасиеттер суреттелді (мизантроп, сараң т.б.). Классицистер өмір құбылыстарының өткінші, кездейсоқ, дара сипатына қарағанда «мәңгілік», әмбебап, абсолютті жақтарын сипаттауға ұмтылды. Классицистер көркем образ дерексіз схема түрінде емес, шынайы тірі жан ретінде көрінуі үшін даралық, кездейсоқтық сипат керек екенін түсіне бермеді. Сонымен классицизм теориясындағы мәнді бір элемент өнердің тәрбиелік мәні туралы ілім.
Көркем шығарманы тудыру үстінде классицистер өздеріне қаншалықты дәрежеде жамандықты әшкереледік, жақсылықты қаншалықты паш еттік деп сұрақтар қойып отыратын. Классицизмнің ең мықты шеберлері өнердің үйретушілік, дидактикалық принципін жеткілікті көркем тактпен бере алды, ал дарыны аздаулары жалаң уағызға жүгініп, жауыздар мен батырлардың арасын қақ бөліп суреттеді.
Орыс ғалымы Н.А.Жирмунская 1630-1650 жылдардың аралығын драмалық жанрларда классицизмнің принциптерінің әбден орныққан кезі деп көрсетеді. Классицизм теоретиктерінің ойынша сананың қарапайым талаптары сахнадағы оқиғаны жиырма төрт сағат бойына сыйдыруға (уақыт бірлігі), бір орында өтуіне драматургты міндеттейді (орын бірлігі), эстетикалық әсер заңдылықтары драматургтен сюжет сызығының бірлігін талап етеді дейді (әрекет бірлігі). Осыдан келіп орын, уақыт, әрекет – үш бірлік «ережесі» пайда болады.
Француз классицистерінің теоретигі Н.Буало болды. Көпшілік оның алдында құрақ ұшып жүгіріп, оның кекесінді бағасынан, әділ сынынан қорқатын. Алайда сыншы шын дарындарды қадірлейтін. Оның өнер теоретигі ретіндегі зор беделі күллі Еуропада ХҮІІ ғасырдың жетпісінші жылдарынан басталып романтизм дәуіріне дейін дүркіреп тұрды. Буало француз классицизмі қалыптасып, өз жемісін беріп жатқан уақытта әдеби сахнаға шықты. Ол негізінен ақындардың тәжірибелерін жалпылап, қорытындысын шығарып берді. Классицизм теориясы, оның жетістіктері мен кемшіліктері Буало атымен тығыз байланысты. Н.Буалоның классицизм теориясы жөнінде жазылған еңбегі «Поэтикалық өнер» деп аталды. Буало авторларға «дарын» дегеннің түсіндірмесінен бастайды да, тым алшаққа кетіп трагедияны «қайғыға толы жүздеген өліктермен» толтыра бермеуге, ештеңеге қажеті жоқ майда-шүйдені суреттей бермеуге, тым асқақтап аспанға көтеріліп кетпеуге, тым төмендеп, былғаныш лайсаңға түсіп кетпеуге»  кеңес береді. Яғни жазушыларды салмақтылыққа, ұстамдылыққа, мазмұндылыққа, әр нәрсенің шегін, өлшемін сезіне алуға шақырады. «Ақиқаттан асқан әдемілік жоқ» деген Буало сөздерімен келіспеуге болмайды. Жекелеген ақындарға баға беру үстінде де ол нәзік талғам танытады. Саналылық, ақыл, ой әдеміліктің синонимі ретінде қарастырылады. Ақыры «Сананы сүйіңіз, ол сіздің өлеңіңізде өмір сүріп, оған көрік беріп тұрсын» дейді.
Француз классицизмінің бастаушысы Малерб (1555-1628) болды. Малерб мадақ өлеңдер жазатын. Оның өлеңдері салтанатты, қатаң тәртіпке бағынған, біршама суық, сезім шынайылығы жоқ болғанымен, әрқашан мифологиялық атауларға, эпитеттерге бай болатын.
Генрих ІҮ Малербті сарай ақыны етіп, камергер атағын береді. Ришелье оны Францияның қазынашысы етіп тағайындайды. Ақындардың ішінен мұндай жоғары ресми қызметке ие болғандары кем де кем. Малерб те өз жолынан жаңылған жоқ. Ол мемлекет саясатын қолдап, оның ішкі тәртібін мадақтап отырды. Малерб Францияда классицизмге жол ашты, алайда классицизмге атақ пен даңқты оның үш алыбы: Корнель, Расин, Мольер әкелді. Корнель мен Расин француз әдебиетінде трагедия жанрының өлмес үлгілерін қалдырса, комедия атасы саналған Мольер бүкіл әлемге классицистік комедияның үлгісін көрсетті.
Сәулет және бейнелеу өнеріндегі классицизм
Архитектура мен бейнелеу, сән және қосалқы өнерде Классицизм бароккомен, 18 ғ-дан бастап рококомен жарыса дамыды. Классицизмге қатаң үйлесім, көбінесе, салтанатты сипат тән. Оның негізіне пішіндердің айқындығы мен тектоникалығы, композицияның жинақылығы мен орнықтылығы, қатаң ритм мен пропорциялылық алынды. Архитектурадағы Классицизмде ежелгі дәуір сәулет өнерінің көптеген принциптері мен жекелеген желілері көрініс тапты. Архитектурадағы К. құрылыстарының бітімінде геом. өлшем дәлдігі және симметриялы түзу сызықтар үстемдік етеді. Сәулет ғимараттары алдында асқақ бағаналары бар, қасбеті үшбұрышты, ежелгі дәуір ғимараттарына ұқсастырыла тұрғызылды. Мұндай құрылыстар біртіндеп бүкіл Еуропаға тарады. Мүсін мен сурет өнеріндегі Классицизмге композиция тұйықтығы, түрдің пластикалық шешімі тән болып келеді. Классицизм белгілері алғаш, 16 ғ-дың 2-жартысында Италияда пайда болды. Ал біртұтас стильдік жүйе түрінде 17 ғ-дың 1-жартысында Францияда қалыптасты. Франция рационализмінің эстетикалық өзегі ретіндегі Классицизм, әсіресе, бейнелеу өнерінде жан-жақты ашылды. Франция Классицизмнің көрнекті өкілдері Жак Луи Давид, оның шәкірті Доминик Энгр (1780 – 1867) және италиялық мүсінші Антонио Канова (1757 – 1822), даниялық Бертель Торвальдсен (1768 – 1844) болды. 19 ғ-дың 1-ширегінде Классицизмде жалаң стиль қуалаушылық пен академизм белгілері бұрынғыдан да күшейе түсті (Францияда Давидтің кейінгі кезеңдегі суреттері, ішінара Энгрдің суреттері).
Театр өнеріндегі Классицизм
Театр өнеріндегі Классицизм 17 – 18 ғ-ларда Францияда кең өріс алды. Ол Буалоның “Поэтика өнері” атты теориялық поэмасы негізінде қалыптасты. Классицизм трагедияға тән кейіпкердің көңіл күйі мен сезім дүниесін орынсыз әсірелеп көрсететін тәсілден арылуға әрі драм. шығармалардың идеясын тереңірек ашуға жол салды; сөйтіп, театрды шынайы өнер биігіне көтерді. Рөл үстінде саналы оймен жұмыс істеу актерлер шығармашылығының негізгі бір шартына айналды. Бірақ актер ойнайтын қаїарманының ішкі жан-дүниесінен гөрі оның сыртқы бейнесіне, сахналық қимыл-әрекетіне көбірек көңіл аударды. Мыс., трагедиялық актерден өлең жолдарын мәнеріне келтіріп, сезіммен әсерлеп оқу ғана талап етілді. Ал жалпы актерлік өнерде шартты сахналық қимыл-әрекет кең қанат жайды. Мұның өзі актерлік амплуаны туғызды. Актерлік өнерде Классицизмге тән қайшылықтар да бой көрсетті. Актерлер сахнада кімнің рөлін ойнаса да, оны ең алдымен сұлу, өмірдегіден әлдеқайда “биігірек” етіп көрсетуге тырысты. Спектакльдер, негізінен, симметрияға құрылған мизансценаларымен, монументтік сән-салтанатымен ерекшеленді, ал актерлер тарихи және тұрмыстық нақтылықтан жұрдай декорация фонында ойнады. Классицизмнің актерлік өнерде орнығып қалыптасуы Г.Мондори, Ж.Флоридар, Т.Дюпарк, М.Шанмеле (1642 – 98) сияқты француз актерлерінің шығармашылығымен байланысты. Француз Классицизмі Еуропадағы басқа елдердің театрларына да ықпал жасады. Классицизмнің ірі өкілдерінің санатына Классицизм.Нейбер (1798 – 1860; Германия), Т.Беттертон мен Дж.Кембл (1757 – 1823; Англия) болды. Ресейде Классицизм 18 ғасырдың 30 – 50-жылдарында белең алды. Батыс Еуропа Классицизммен салыстырғанда орыс театрының көрнекті қайраткерінің шығармашылығында ұлттық, патриоттық тақырып пен тәрбиелік-ағартушылық сарын басымырақ болды. 18 ғасырдың аяғы мен 19 ғасырдың басында Классицизм идеялық және көркемдік дағдарысқа ұшырады. Алайда Классицизм өнер тарихында барлық өнер түрлерін өзіне бағындырған бірден бір бағыт болды. Одан кейін пайда болған қосымша өнер бағыттары Классицизмдей тарай алмады. Буало Н.,, М., 1957; Коваленская Н.Н., , М., 1964; Жұмалиев Қ., , А., 1969; Қабдолов З., , А., 1970; Ротенберг Е.И.,
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, X том
Санат:Әлеуметтану Санат:Классицизм
Вишнёвка (Қостанай облысы)
Вишнёвка — Қостанай облысы Сарыкөл ауданы, Севастополь ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
1999 жылы ауылдың халық саны 320 адам (170 ер адам және 150 әйел адам) 2009 жылға сәйкес, ауылда 241 адам (121 ер адам, 120 әйел адамдар) тұрады.
Дереккөздер
Санат:Сарыкөл ауданы елді мекендері
Клинкер
Клинкер(нем. klіnker) – (нем. klіnker), 1) құрылыста – тас орнына пайдалану үшін қатты күйдірілген қатты кірпіш. Түсі қоңыр немесе күңгірт қызыл болады. Кәдімгі күйдірілген қызыл кірпіштен анағұрлым берік, күнге, суға, желге төзімді. Оны жолға, көшеге, еденге төсеуге, кейде үй іргесін қалауға да пайдаланады; 2) металлургияда – мырыш, қорғасын, қалайы кентастарын, олардың концентраттарын қорытқандағы қалдығы. Қорғасын-мырыш өндірісінде мырыш қалдықтарын немесе қатты қождарды (шлактарды) вальцтеу процесі кезіндегі алынған бағалы шала өнім де Клинкер деп аталады. Қазақстан ғалымдары (С.Тәкежановтың басқаруымен) мырыш қождарын вальцтеу процесінен кейінгі Клинкерді қайта өңдеу (магниттік айыру) сұлбасын жасап, іске асырды. Нәтижесінде одан мырыш (70%), темір (85 – 90%), қорғасын, алтын, күміс, т.б. металдар алынды.
Дереккөздер
Қазақ Энциклопедиясы, 11 - том
Санат:Терминология
Лилль
Лилль (Lille) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Лилль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 34,83 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59350, пошта индексі — 59000, 59033, 59777, 59800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 226827 адамды құрады. Халық тығыздығы — 6512,4 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Майгаза
Майгаза — Башқұртстанның Белокатай ауданындағы ауыл, Майгазин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 839 адамды құрады. Пошта индексі — 452583, ОКАТО коды — 80210816001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Хесус Мария Переда
Хесус Мария Переда Руиз де Томино (Jesús María Pereda Ruiz de Temiño; 15 маусым 1938 — 27 қыркүйек 2011) — испаниялық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. 1964 жылғы Еуропа чемпионы.
Карьерасы
"Реал" мен "Барселона" сапында ойнаған санаулы ғана футболшылардың бірі. "Реал" сапында аз ғана уақыт ойнады, ал "Барселона" сапында аттай сегіз жыл өнер көрсетті.
Ірі турнирлерден тек 1964 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. Финалда КСРО құрамасымен ойында есеп ашты. Бұл ойында Испания 2:1 есебімен жеңіске жетті.
Бапкерлік карьерасын 1973 жылы Каталония құрамасын жаттықтырудан бастады. Кейін Испанияның бірнеше жастағы құрамаларын жаттықтырды.
1995/96 жылғы маусымда "Херес" клубының бас жаттықтырушысы қызметін атқарды.
Сілтемелер
Санат:Испания футболшылары Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Барселона ФК ойыншылары Санат:Севилья ФК ойыншылары Санат:Мальорка ФК ойыншылары Санат:Испания футбол жаттықтырушылары Санат:Реал Вальядолид ФК ойыншылары Санат:Херес ФК жаттықтырушылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Арчене
Арчене (Arcene) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Бергамо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4347 адамды құрайды. Халық тығыздығы 1028 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 4,23 км² шамасында. Пошта индексі — 24040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Божурка (Тырговище облысы)
Божурка (Божурка) — Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Тырговиште қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 318 адамды құрайды.
Пошта индексі — 7765. Телефон коды — 06068. ЕКАТТЕ коды — 5030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тырговище облысының елді мекендері
Вэнуйседа-Яха
Вэнуйседа-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ярасюрмы-Яха өзенінің оң жағалауынан 8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь кірмесі су алабының батыс бөлігіндегі өзендер. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Магнолия
Магнолия (magnolia) (Magnolia), магнолиялық тұқымдастарына жататын бұталар мен ағаштар тегі. .
Вэнуйседа-Яха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Магнолия
Барлығы шамамен 80 түрі бар. Солтүстік және Орталық Америка, Гималай және Шығыс Азия елдерінен шыққан. Магнолия жұпар гүлдері мен әдемі жапырақтары үшін жоғары бағаланады. Бұл тұқымдаста 12 тек және 210 түрі бар. Магнолия – қарапайым ерекшеліктері бар ең жабайы гүлді тұқымдастардың бірі. Ұзын гүлді өсі, гүлдің бөлігіне спиральша орналасқан және су өткізетін жасушаларының қарапайым құрылымы бар.
Дереккөздер
Санат:Қос жарнақтылар
Халон-де-Камерос
Халон-де-Камерос (Jalón de Cameros) — Испаниядағы муниципалитет. Риоха автономды бірлестігіне қарасты Риоха провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Тьерра-де-Камерос ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,43 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 40 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Риоха елді мекендері
Сен-Морис-сюр-Мозель
Сен-Морис-сюр-Мозель (Saint-Maurice-sur-Moselle) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Вогез департаментінде орналасқан. Епиналь округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 37 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 88426, пошта индексі — 88560.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1486 адамды құрады. Халық тығыздығы — 40,16 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вогез департаментінің коммуналары
Ненся-Яха (Арка-Нямсай-Яха тармағы)
Ненся-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Арка-Нямсай-Яха өзенінің оң жағалауынан 8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Надым өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Надым.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Шип
thumb|right
Тұқытәрізділер отряды – Cypriniformes. Тұқытектестер тұқымдасы – Cyprinidae.