cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Котимуш
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 194 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,14 км² шамасында. Халық тығыздығы — 16 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Андрей Первозванный.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Береке (Мағжан Жұмабаев ауданы)
Береке (2018 жылға дейін — Новый Быт) — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданы, Бәйтерек ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 310 адам (155 ер адам және 155 әйел адам) болса, 2009 жылы 214 адамды (105 ер адам және 109 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мағжан Жұмабаев ауданы елді мекендері
Ильмовка (өзен)
Ильмовка — Ресейдегі өзен. Владимир облысы, Мәскеу облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2231/87/396/70 орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ильмовка (река)
Айтбай Досжанов
Айтбай Досжанов (1873, Жезқазған облысы Ұлытау ауданы Қарадыр а. - 1958, сонда) - ақын. Зергерлік, ұсталық кәсіппен айналысқан. Алғашқы өлеңдері Жезқазғандағы "Қызыл кенші" газетінде жарияланды. Кейін осы газетте "Менің жырым", "Жаңа заң" атты толғаулары, басқа да өлең-жырлары жарық көрген. Замандастары Тайжан, Иманжан, Болман ақындармен кездесіп, өнер сынасқан.
Қуандық Рахым
Қуандық Рахым — 1992 жылы Сәтбаев қаласында дүниеге келген. Қуандықтың анасы кезінде Жезқазған өңіріне танымал әнші болған. Жалпы, тыңдарманға «МузАрт лайв» жобасы арқылы танылған.
Жібек жолы көшесі (Алматы)
thumb|200px Жібек жолы көшесі. Көшеге ел тарихында аса маңызды кезең болып саналатын көне замандағы, яғни б.з.б. ІІІ ғасырда пайда болып, XVI ғасырға дейін жалғасқан сауда жолының атауы (Алматы қаласы әкімінің 17.07.1990 №17/442Б шешімі) берілген. Керуен жолдары Еуропа мен Азияны Жерорта теңізінен Қытайға дейін кесіп өтіп, ежелгі заман мен орта ғасырларда Батыс пен Шығыс мәдениеттері арасындағы қатынас пен сауда байланыстарының маңызды құралы қызметін атқарған. Жібек жолының неғұрлым ұзақ бөлігі Орталық Азия, оның ішінде Қазақстан арқылы өткен.
Көше - бұрыннан қалыптасқан дәстүрі бар қаланың ірі магистральдарының бірі. Көше бойында тарихи және жаңа ғимараттар көптеп саналады. Онда әртүрлі дүкендер, тұрмыс қажетін өтеу кәсіпорындары бар. Көшеде әр түрлі жәрмеңкелер өткізілу жататын аса ірі «Алматы» сауда орталығы орналасқан. Оның құрамына Орталық базар, «Алма» сауда үйі, «Әсем» сауда үйі кіреді. Көше бойында «Заңғар» Орталық әмбебап дүкені, Универсам, «Маталар Үйі» (сәулетшісі: А.П.Зенков. қазір бұл үй мемлекеттік қорғауға алынған), «Сұлу», «Объектив» секілді аса ірі кәсіпорындар бар. Сонымен қатар «Полиграф» мәдениет үйі, әлеуметтік қамсыздандыру бөлімі, Орман жобалау бірлестігі, қалалық санитария-эпидемиология станциясы, Аэровокзал ғимараты орналасқан. Сондай-ақ, М.Горкий атындағы Орталық мәдениет және демалыс саябағы бар. Оның іргетасы 1856 жылы 100 га астам аумаққа жеміс және сәндік ағаштар, жібек құртын, бал омартасын өсіруге арналған «Қазына бағы» ретінде қаланды. Саябақта өсімдіктің 2000-нан астам түрлері өседі, жасанды тоғандар, қайық станциялары, ірі аттракциондар, Кіші Түркісіб балалар темір жолы, аквопарк, кинотеатр, стадион, хайуанаттар бағы бар. Хайуанаттар бағы: 1937 жылы ашылған. Бүгінде Алматы хайуанаттар бағында жер шарының барлық континентерінен өкелінген 3000-нан астам жануарлар бар. Олардың 77-сі Халықаралық табиғатты қорғау қоғамы, ТМД және Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген.
Көше шығыстан батысқа қарай Орталық демалыс паркінен басталып, Масанчи көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Жасыл желекпен көмкерілген көше Жетісу, Медеу аудандарын қиып өтеді. Бұрынғы атаулары: Көшенің ұзындығы - 4200 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Танымдық
Танымдық — (таным әрекеті, танырлық, танылатын, танып білерлік) танылатын үрдіс; танымдық қызығушылық — ғылым жаңалықтарын; қоғамда болып жатқан өзгерістерді танып білуге деген қызығушылық. Танымдық есеп — жаңа білім іздеуге, оқудағы байланыс, дәлелдерді белсенді пайдалануға түрткі болатын оқу тапсырмасы. Танымдық есеп жүйесі бүкіл оқыту процесінде оқудың мазмұны мен іс-әрекет амалдарын біртіндеп күрделілендіре беретін бірізділікке негізделеді. Сондықтан мұғалім оқушының білімді меңгеруімен қатар, оның оқу-танымдық іс-әрекетін белсендіру жағына да баса назар аударуы керек.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Шнайцльройт
Шнайцльройт (Schneizlreuth) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Берхтесгаден ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Лассерр (Атлантикалық Пиреней)
Лассерр (Lasserre) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,23 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64323, пошта индексі — 64350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 96 адамды құрады. Халық тығыздығы — 22,7 адам/км².
Беранжевиль-ла-Кампань
Беранжевиль-ла-Кампань (Bérengeville-la-Campagne) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,19 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27055, пошта индексі — 27110.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 284 адамды құрады. Халық тығыздығы — 30,9 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Алдын ала барлау
Алдын ала барлау (recognosco — караймын, тексеремін) — қарсыласты және жергілікті жер өңірін шола зерттеу. Ұрыс қимылдарын, әскердің ілгерілеуі мен орналасатын орындарын, баскару пункттерін ұйымдастыру кезінде жүргізіледі. Оған қол астындағы, қолдау көрсететін бөлімшелер командирлері қатысады. Қойылған міндетке байланысты алдын ала барлау барысында қарсыластың орналасуы, оның атыс құралдары туралы мәліметтер нактыланып, танкіге кауіпті бағыттар, бөгет орындары аныкталып, позициялар белгіленіп, ор қазылады. Шоғырлану, күту аудандары, ұрыс тәртібін құру және т.б. анықталады.
Рекогносцировка әскерлердің соғыс кимылын ұйымдастыру мақсатымен қарсыластың орналасқан аймағы мен сол жердің халқы туралы, жергілікті материалдық заттар мен құрал-жабдықтар туралы алдын ала алынган мағлұматтарды командирдің тікелей бақылау арқылы тексеруі. Әсіресе, соғыс қимылдары басталар алдында жүргізілген бақылаудың маңызы зор. Осы мәліметтер бойынша командир алдағы болатын ұрыс жөнінде шешім қабылдайды. Бақылауды бөлімнің, бөлімшенің, полктің, құраманың немесе оперативтік бірлестік командирлері алдын ала жасалған жоспар бойынша, оған өзінің қарамағындағы әскер түрлерінің басшыларын және штаб офицерлерін қатыстыра отырып жүргізеді. Шабуылды ұйымдастыру кезінде жаудың қорғанысын, оның бекіністерін, қорғаныс құрылыстарын және инженерлік кедергілерді бақылауға зор кәділ бөледі. Бақылау негізгі соққы бсрілетін бағытта, қарсыластың орналасқан жер аймағында бірнеше жерден жүргізіледі.
Қосжар
Қосжар — Қызылорда облысы Арал ауданындағы ауыл, Қосжар ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстікке қарай 100 км-дей жерде, Қамыстыбас көлінің оңтүстігінде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 345 адам (177 ер адам және 168 әйел адам) болса, 2009 жылы 470 адамды (246 ер адам және 224 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Арал ауданы елді мекендері
IC 4157
IC 4157 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 4157 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Атняшь-Язы
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Нязепетровск су торабынан Ай өзенін қоспағанда, Павловск су торабына дейін. Өзен саласы — Ақ, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Челябі облысы өзендері
784 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:784 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Берік Серікбайұлы Рақымов
Берік Серікбайұлы Рақымов (25.12.1958 жылы туған, Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы Айшырақ ауылының Алтынбұлақ бөлімшесі) – филология ғылмының докторы (2000), профессор (2005).
Ғылыми еңбектер
«Тарихи жырлардың поэтикасы» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. 30-дан астам ғылыми жарияланымдары, оның ішінде монографиясы («Тарихи эпос табиғаты. Қазақ тарихи жанрларының поэтикасы», Қарағанды, 1999), оқу құралдары бар.
Ацбах (Жоғарғы Аустрия)
Ацбах (Жоғарғы Аустрия) (Atzbach (Oberösterreich)) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Фёклабрук округінің құрамына енеді.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Бертольд Райтер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Базель-Штадт
Базель-Штадт (Basel-Stadt, Bâle-Ville) — Швейцарияның солтүстігінде орналасқан кантон. Астанасы — Базель қаласы. Халқы 191 мың адам.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Швейцария
Тамыраяқты талшықтылар
Тамыраяқты талшықтылар — бір немесе бірнеше талшықтары болады. Олар талшықтарымен қатар жалған аяқтарын да (псевдоподияларын) шығара алады, сондықтан да екі кластың Sarcodina және Mastigophora-ның аралық иесі болып саналады. Бактериялармен, көк-жасыл балдырлармен, ұсақ қарапайымдылармен қоректенеді. Жыныссыз жолмен ғана көбейеді. Тұщы суларда жиі кездесетін өкілдері: Mastigamoeba aspera, Actinomonas mirabilis және басқалары.
Жазмыш (Қадыр Мырза Әлі)
Жазмыш — Қадыр Мырза Әлінің эссе кітабы, өз айтуынша, «ақындар және ақындық қасірет туралы дара көзқарас».
Үш бөлімнен тұратын естелік-эссе сан түрлі тақырыпты қозғап, сан түрлі болжамдар жасап оқырманын жан-жақты ойға жетелейді. Әу бастан жеңілдікпен келмейтін ақындықтың бұралаң жолы, сол жолдағы қиыншылықтар нақтылы мысалдармен, фактілермен келтіріліп жазылған туынды мол еңбек пен ізденістің нәтижесі екенін аңғартады. Ақыны болсын, жазушысы болсын, философы болсын Қадыр Мырза Әлі олардың шығармашылығынан бастап, күнделіктерімен, олар туралы естеліктермен түгелдей таныса отырып, қорытынды жасаған. Еңбек философиялық ой-тұжырым мен түйіндер жинағы, автордың өз субъективті көзқарасы басым, десе де мұндай естелік-эссенің жазылуы оқырман үшін қаламгерлер өмірі мен шығармашылығын кеңінен тануға, білуге, ақпараттануға жол ашты. Өйткені, адамның бәрі автор секілді әр жазушының шығармашылығымен, күнделіктерімен жеке-жеке таныса бермейді, ал бұл еңбек сол сұранысты қанағаттандырып отыр, бір бойына бірнеше тағдырдың тарихын сыйдырған.
Әуелде «Жазмыш» та, «Иірім» де газеттік нұсқада, «Жас Алаш» беттерінде жарияланған болатын.
Криштофович Африкан Николаевич
thumb|Криштофович Африкан Николаевич Криштофович Африкан Николаевич (08. 11. 1885 — 08. 11. 1953) — совет палеоботанигі, геол. ғылыми докторы (1934), КСРО ғылым академиясының корр. мүшесi (1953). УССР ғылым академиясының толық мүшесі (1945). Одесса университетін бiтiрген (1908). 1914 жылдан Геол. комитетiнде, 1924 жылдан Ленинград Ботан. бағында, кейiн КСРО FА-ның Ботан. институтында жұмыс істеген. КСРО-дiң барлық аймағында дерлiк, оның ішінде Қазақстанда және Солт. Қытай, Корея, Жапонияда көмiрлi палеоген-неоген және мезовой шөгiндiлерiнiң геологиясы мен стратиграфиясына байланысты палеоботан. зерттеулер жүргiзген. Криштофович Мемл. сыйлықтың лауреаты (1946).
Жазмыш (Қадыр Мырза Әлі)
Басында «Жазмыштың» екі бөлімі болған. Кейін Қадыр Мырза Әлі газетке берген интервьюде үшінші бөлімнің жоспарлағанын айтқан. Кітаптың соңғы нұсқасына жаңадан жазылған бөлім де, осы интервью де кірген:
— Сіздің «Жазмышыңызда» ақындардың айрықша оғаш мінез-құлқы немесе діңкелеткен дерті туралы, оқыс іс-әрекеттері туралы мол және қызықты баяндалған. Сол өзіңіз суреттеген ауру-сырқау және мінез-құлықтардың әйгілі ақындардың шығармашылығымен тура байланысы бар ма, қалай деп ойлайсыз? — Бар болғанда қандай! Мысалы, әлемге әйгілі Достоевскийдің ауруын алайық Ол өмір бойы ұстамалы аурудың темір құрсауынан босана алмаған адам. Адам үшін ол — сор, бақытсыздық, қасірет. Сөйте тұра жазушы үшін керемет сәт. Сол сәттерде ол өте өнімді және өте әдемі жазатын болған. Шығармашылық процесс — ауру түгілі, сау адамның өзі үшін түсініп болмайтын күрделі, аса күрделі құбылыс. Оны тек байқайсың, сезінесің, бірақ талдап бере алмайсың! Тіптен жас кезімде осындай бір тылсым қас қағымдар жайлы былай деп жазғанмын: Жүрекпен жүйке егессін, Жыр-көңіл сонда толғайды. Жынды деп жынды емессің, Жынды емес деуге болмайды. Тебісіп ырғақ, миында, Төгесің сырды отырып, Адам деп айту қиын да, Құдай деп айту өтірік! Қайталап айтамын: бұл өзі ақыл аумағына сыя бермейтін құпия құбылыс. Үңілгің келеді, үңіле алмайсың, ұстағың келеді, ұстай алмайсың. Сынаптай сусып шығып кетеді. «Жазмыштың» үшінші бөлімін немесе қосымша тарауын, қанша оқталсам да, жаза алмай жүргенім тегіннен-тегін емес, әрине. Әйтсе де көркемдік әлемі сонысымен де қызық.
Дереккөздер
Санат:Қазақ әдебиеті Санат:Қадыр Мырза Әлі
Серғали Еспембетұлы Толыбеков
Толыбеков Серғали Еспембетұлы (9 Наурыз 1907, Қызылорда облысы бұрынғы Қазалы уезі Байқожа ауылы – 22 Маусым 1995, Алматы қаласы) – экономика ғылымының докторы (1961), профессор (1962), Қазақстан Ғылым академиясының мүшесі (1962).
Кіші жүздің Шөмекей руы Бозғыл (Бозғұл) бұтағынан шыққан. Шежіре: Серғали-Еспембет-Толыбек-Өтемболат-Малайдар-Қожан-Ақберді-Тәуке-Дөсек-Сейін (Желдер)-Келдібай-Бозғұл-Шомекей
Қысқаша өмірбаяны:
1932 жылы ҚазПИ-ді (қазіргі ҚазҰПУ) бітірген. 1932–1938 жылдары осы институтта ассистент, доцент. 1947–1950 жылдары институт директоры. 1950–1952 жылдары кафедра меңгерушісі. 1952–1963 жылдары Қазақстан Ғылым академиясының Экономика институтында директор. 1963–1974 жылдары ҚазПИ-де ректор. 1974 жылдан өмірінің соңына дейін ҚазПИ-дің кеңесші-профессор қызметтерін атқарған.
Толыбеков «Общественно-экономический строй казахов в 17–19 вв» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. 100-ден астам ғылыми жарияланымның авторы. 2 рет Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған.
Гальмсбюлль
Гальмсбюлль (Galmsbüll) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Солтүстік Фризия ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 664 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 49,05 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 54 165. Муниципалитеттің басшысы — Эрнст Лудвиг фон Швихов.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Фархад Ибрагимұлы Харки
Фархад Ибрагимұлы Харки (20 сәуір 1991) — қазақстандық ауыр атлет. 2016 жылғы Жазғы олимпиада ойындарының қола жүлдегері.
Фархат Қытайда спортпен айналыса бастаған, ұлты дүнген. 2008 жылы Қазақстан азаматтығын алды.
2013 жылы Азияда өткен Азия чемпионатында күміс жүлдегер атанды.
Санат:Алфавит бойынша ауыр атлеттер Санат:Қазақстан ауыр атлеттері Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Танып-айыру белгілері
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Шекаралық тәртіп
Шекаралық тәртіп. Шекаралық аймақ пен шекаралык өңірде Қазақстан Республикасының үкіметі азаматтардың келу, уақытша болу, түру, жүріп-түру тәртібін, жұмыстар жүрпзу, кеме түрақтарында, айлақтарда, өздігінен жүретін және өздігінен жүрмейтін кемелер мен мұз арқылы жүруге арналған құралдар аялдайтын пункттерде есеп жүргізу және ұстау, олардың Қазақстан Республикасының ішкі суларында жүзу және қозғалу тәртібін регламенттейтін шекаралық тәртіп белгілейді. Кеме тұрақтарында, айлактарда және тоқтайтын пункттерде өздігінен жүретін, өздігінен жүрмейтін кемелер мен құралдарды есепке алу мен ұстаудың, олардың Қазақстан Республикасының аумақтық теңізі мен ішкі суларына, шекаралық өзендер мен басқа да су қоймалары суларының Қазақстандық бөлігінде жүзуі мен қозғалуының көзделген тәртібі Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасына жапсарлас жатқан ауылдық Кеңестің, селолық Кеңестін, ауданның, қаланың, қаладағы ауданнын аумағына да немесе шекаралық аймақ белгіленбеген шекара әскерлері күзететін теңіз жағалауына да қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Хьюрстбоурн Акрс (Кентукки)
Хьюрстбоурн Акрс (Hurstbourne Acres) — Кентукки штатының Джэфферсон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1504 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.8 км² шамасында. FIPS коды — 21-38818.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Орегон
Орегон (Oregon ) — АҚШ-тың солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан таулы штат.
Тарихы
Ежелде бұл аймайқты үнділер мекен еткен. 1778 жылы Джеймс Кук алғашқылардың бірі болып Орегонның жағалауын зерттеп шықты.
Дереккөздер
Санат:АҚШ штаттары
Артольсайм
Артольсайм (Artolsheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Селеста-Ерстен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,25 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67011, пошта индексі — 67390.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 910 адамды құрады. Халық тығыздығы — 80,89 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Монго
Монго (монго-нкундо) — Конго Демократиялық Республикасыдағы көптеген тайпалық топтардан құралған халық. Монгоның көпшілігі Конго өзені бойындағы тропиктік қалың ормандар арасында, бір бөлігі қалаларда тұрады. Халық саны 2,5 миллионнан 5 миллионға дейін. (2010, бағалау).
Тілі
Монго тілі - банту тілдерінің орталық тобына жатады. Жазуы латын әліпбиіне негізделген.
Айтбаев Теміржан Ерқасұлы
Айтбаев Теміржан Ерқасұлы (1 қараша, 1962 жыл, Алматы облысы, Алакөл ауданы) — Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы академигі, ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы.
Монго
Діні
Монгоның едәуір бөлігі христиандар (католиктер). Тропиктік ормандардың түкпірлерінде тұратын монгода алғашқы қауымдық құрылыстардың элементтері мен ата-баба аруағына, тәңірлерге т.б. табыну салты сақталған.
Айтбаев Теміржан Ерқасұлы
Санат:Академиктер Санат:Ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторлары
Монго
Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсібі - кетпенмен жер өңдеу, қолмен атқарылатын егіншілік (ямс, маниок). Ішінара аңшылық, балық аулау, терушілікпен айналысады. Монгоның бір бөлігі май пальмалары мен кофе плантацияларында, сондай-ақ қалалардағы ауыл шаруашылық шикізатын өңдейтін кәсіпорындарда жұмыс істейді. Олар өзен бойында делдалдық саудамен айналысты (құлдар, піл сүйегі, ангула ағашының ұнтағы – гигиеналық және косметикалық өнім).
Өмір салты
Ішкі аймақтарда рулық жүйенің элементтері сақталған. Дәстүрлі қоғамдық ұйым – көсемдік. Этука деп аталатын, ата-бабадан тарайтын жиырмадан қырыққа дейінгі мүшеден тұратын бірлескен отбасылық шаруашылыққа негізделген.
Дәстүрлі елді мекендері сақина тәрізді қоныстар, тұрғын үйлері - конустық төбесі бар дөңгелек пішінді үйшіктер.
Дәстүрлі киімі - жамбасты жауып тұратын мата.
Негізгі тағамы - тұздық қосылған ботқа, отқа қуырылған ет.
Халық ауыз әдебиеті бай - жануарлар туралы ертегілер, мақал-мәтелдер, Иньянья батыр баба туралы эпос, т.б.
Дереккөздер
Санат:Конго Демократиялық Республикасы халықтары
Машырық Сүлейменов
Машырық Сүлейменов(1930 жылы туған, Маңғыстау ауданы Таушық ауылы) – еңбек ардагері. 1946 – 52 жылы газетте теруші, 1952 – 83 жылы шофер болды. 3, 2-дәрежелі Даңқ орденімен, «В.И. Лениннің туғанына 100 жыл» (1970) медалімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1930 жылы туғандар
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
NGC 3520
NGC 3520 — Crater шоқжұлдызында орналасқан E1/P типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3520 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33648, ESO 570-4, quadruple system.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз)
Мам Унденович Хван
Мам Унденович Хван (1.05. 1930, Владивосток, РФ), Республикадағы КСРО - ның тұңғыш еңб.сің СШ-і (1958), ҚазКСР-інің еңб.сің СШ-і (1962). XX ғасырдың 60-шы жылдары О. Шабаров, И. Назаров, В. Гейдрих, В. Троцкий, К. Серегина, Н. Солдатова және атақты конькишілерді дайындады. П.ғ.к-ты, профессор, ғылыми бағыты "Биік таужәне спорт". М.ғ.д., профессор А. Бернатейннің басшылығымен Қазақ дене тәрбиесі институтының жанынан осы аттас лабораторияны ашты.
Дереккөздер
Санат:Коньки жаттықтырушылары
Баду Ндиай
Папа Алиун Ндиайе (Papa Alioune Ndiaye; 27 қазан 1990, Дакар) — сенегалдық футболшы, Сенегал Ұлттық футбол құрамасы мен "Сток Сити" клубының "Галатасарайға" жалға берілген жартылай қорғаушысы.
Сілтемелер
Санат:Дакарда туғандар Санат:Сенегал футболшылары Санат:Сенегал Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Османлыспор ФК ойыншылары Санат:Диамбарс ФК ойыншылары Санат:Галатасарай ФК ойыншылары Санат:Сток Сити ФК ойыншылары
Атажұртпен қоштасу
Атажұртпен қоштасу - түрлі тарихи жағдайлага байланысты елге, жерге деген махаббат, әр замандағы оқиғаларды арқау еткен ғибратқа толы жыр айту рәсімі. Тілді, жерді сүюге тәрбиелейтін өнегелік жақтары бар қоштасуда ел мен жердің салтанатты, берекелі кезеңін суреттейді. Бұл отаршылық басталардағы «зар заман ақындарының» шығармаларында басты тақырыпқа айналған. М.Әуезов атажұртпен қоштасу жырын мағыналық жагынан үшке бөледі: жермен қоштасу, елмен қоштасу, өтіп бара жатқан заманмен қоштасу. Кейде осы үрдісті арыздасу деп те атайды. Онда көшпелі қоғамның моральдық нормалары, ерліктің өресі биік ұстанымдары арқау болады. С.Сейфулин «Қарқаралыдан шыққaн ақын Күдері қожаның баласы Құлет ақын айтиы» деген қоштасу жырында ел-жұртпен, туған жермен коштасу сәтін былай суреттейді:
''Әкем күйеу болған жер, ''Шешем бір келін болған жер. ''Ақ бүркеншік салынып, ''Ала берен киген тay. ''Кетейін деп кетпедім, ''Төңірегім толған жау, ''Шулап тұрган бәрің мал. ''Қош, есен бол, туған жер, ''Кіндік кірім, ту5ан жер!
XX ғасырдың құғын-сүргін зобалаңы кезінде шетке қарай аууға мәжбүр болған қазақтар арасында бұл дәстүр жалғастығын тапқан. Атажұртпен қоштасу қоштасар сәтте жердің, қоныстың, ата-баба зиратының бір уыс топырагын, арша, адыраспан, жабайы сарымсақ қатарлы қасиетті саналатын хош иісті өсімдік шөптерді шүберекке түйіп алады. Қоштасу жырында жер мен елдің асыл қасиеттерін сипаттап, оны қастерлеудің шексіз парыз екендігін және осы кір жуып, кіндік қаны тамған қасиетті атажұртпен шарасыздықтан қол үзіп бара жатқандығын айтады, жұрттағы қалып бара жатқан туыстарына, дос-жарандарына береке тілейді.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Иперо
Иперо (Iperó) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу агломерациясының макроаймағы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сорокаба экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 156 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 170,94 км² шамасында. Халық тығыздығы — 141,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1964 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
785 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:785 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Маңғыстау климаты
Маңғыстау климаты мұхиттан тым қашық. 41 – 46С солтүстік ендік аралығындағы қоңыржай белдеу жатқан аймақтың климаттық ахуалын қоңыржай белдеумен тропиктік ауа массалары анықтайды. Олар Маңғыстаудың да ауа райына мол ықпал етеді. Жоғары (арктик.) ендіктерден суық және құрғақ ауа массаларын әкелсе, соңғысы (тропиктік) жылу мен ылғал, аңызақ пен аптапты ыстықты келеді.
Мұндай ықпалдылықтың айрықша айқындалған кезеңі Маңғыстауда голоценнің (Мұз басу дәуірі аяқталғаннан кейінгі 10 – 12 мың жылдық) ортасы мен 7 – 8 ғ-лар кезеңіне келеді. Ақкетік, Қаңға баба, Қызылқала, Үстірт, Хиуа, Ұлы Жібек жолының тау етектерін шалғынды орман басқан, аң мен құстың небір түрлерінің мекендеп өсіп-өнген кезеңі деп археологтар тұжырымдайды. Соңғы климаттық салқындау (12 – 13 ғ-лар) Маңғыстау ауа райының қуаңданып, шөлге айналуына ықпал еткен. Соңғы кездегі Каспий т. деңгейінің көтерілуін ғалымдар жаһанды жылынумен байланыстырады. Бұл табиғи өзгеріс 21 ғ-дың ортасына дейін созылмақ. Демек, ауа райының жылынуы мен ылғалдану ауқымының артуы әбден мүмкін. 1993 жылдан бері Маңғыстауда айтарлықтай қыс болған жоқ. Ауа райынан азды-көпті жылылық пен ылғалдылыққа бейімділік байқалады.
Маңғыстаудың ауа райы континенттік. Жазы ыстық, қысы суық, жыл маусымдары бір-біріне шұғыл ауысады, жауын-шашын өте аз, ауа ылғалдылығы болымсыз, күн радиациясы жоғары және желі тұрақты болады. Түбекті жартылай қоршап жатқан Каспий т-нің жақындығы (теңіз жағалығын қоспағанда) ауа райына онша әсер ете қоймайды. Температураның жылдық абсолюттік минимумы 26 – 30С шамасында, максимум 35С. Ауа температурасының жылдық амплитудасы 70 – 75С. Жылдық температура жиынтығы 4300 – 4600С-ты құрайды. Буланатын ылғалдың жылдық мөлш. 1500 мм-ге дейін жетеді.
Көп жылдық (55 жылдық) зерттелген мәліметтер бойынша ауаның орташа жылдық температурасы (С) Форт-Шевченкода 11,2, Тұщыбекте 10,4, Қарақияда 11,2, Аққұдықта 11,4, Самда 8,5 болады. Ал жауын-шашынның жылдық орташа жиынтығы тиісінше аталған жерлерде 214, 247, 175, 155, 179 мм болып келеді. Жыл бойына күшті дауылды күндер саны (секундына 15 м) Самда 17, Бейнеуде 25, Форт-Шевченкода 32, Құрықта 37 тәулікке жетеді. Жалпы аймақ бойынша ауаның темп-расы қыста 0С-тан төмен, ал 0С-тан 15С-қа дейінгі темп-раны көктем және күз, 15С-тан жоғары темп-раны жаз деп айтуға болса, онда әр маусымның ұзақтығы төмендегідей: а) көктем – наурыз, сәуір – 61 күн; ә) жаз – мамыр, маусым, шілде, тамыз, қыркүйек –153 күн; б) күз – қазан, қараша – 61 күн; в) қыс – желтоқсан, қаңтар, ақпан – 90 күн.
Көп жылдық бақылау нәтижесінде аязсыз күндердің саны 273 тәулікке, 5С-тан жоғары күндер саны 232 тәулікке жуықтайды. Ал жылдық жауын-шашынның маусым бойынша түсуі төмендегідей: көктем айларында 25 мм, жазда – 57 мм, күзде – 20 мм, қыста – 30 мм. Облыстағы жауын-шашынның жылдық орташа мөлш. – 132 мм. Облыс аумағын агрометеорогиялық тұрғысынан үш аймаққа бөлуге болады. 1. Құрғақ ыссы шөл аймақ – Бейнеу ауданын алып жатыр. Мұнда 10С-тан жоғары темп-раның жалпы жиынтық мөлш. 3500С, жауын-шашынның мөлш. 80 – 100 мм шамасында. Көктемгі суық, орта есеппен сәуірдің екінші онкүндігінде бітеді де, күзгі суық қазанның бірінші онкүндігінде түседі. Ал жылы кезең орта есеппен 180 күнге созылады. Қар әдетте желтоқсанның үшінші онкүндігінде жата бастайды. Қардың тұрақты жатуы орта есеппен 60 – 70 күнге созылады. 2. Теңіз жағалығы құрғақ және ыстық шөл аймағы Маңғыстау және Қарақия әкімш. аудандарының жағалық бөліктерін алып жатыр. 10С-тан жоғары темп-раның жалпы жиынтық мөлш. 3600 –3850С. Жауын-шашын мөлш. 80 – 85 мм шамасында. Қардың қалыңдығы орта есеппен 5 см-ден аспайды. 3. Өте ыссы құрғақ шөл аймақтың алып жатқан жері – Үстірт жоны мен Маңғыстау таулары, негізінен Маңғыстау мен Қарақия әкімш. аудандарының оңт.-шығыс бөлігі. 10С-тан жоғары темп-раның жалпы жылдық жиынтық мөлшері 3800 – 4300С. Жылдық жауын-шашынның мөлш. 90 – 160 мм. Қардың жату ұзақтығы солт.-шығысында 60 – 70 күнге, оңт.-батысында 30 – 40 күнге созылады.
Маңғыстаудың ауа райы (ауытқу жылдарын айтпағанда) жайылымдарда малды жыл бойы бағуға қолайлы келеді. Мал ш-на байланысты барлық шараларды жүргізу мерзімдері әрбір нақты жағдайда, ауа райына орай белгіленеді.
Санат:География
Сава-Ю
Сава-Ю — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Коротаиха өзенінің сол жағалауынан 166 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 55 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Тахистоскоп
Тахистоскоп (tachis — тез, жылдам, skopeo — қараймын) — қысқа уақытта көру стимулдарын көрсете алатын аспап. Тахистоскоптың механикалық түрін неміс психологі В.Вундт (1832- 1920) жасады. Тахистоскоптың электронды түрі де бар. Проекциялы тахистоскоп арнайы диапроекторлармен жұмыс жасайды, оның каналдары ақпараттарды береді. Ес, қабылдау процестерін зерттеуде қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Жаңғақ қосылған печенье
thumb|Жаңғақ қосылған печеньелер Жаңғақ қосылған печенье. Ас содасы араластырылған ұн стол үстіне еленіп, үйіледі де, қаймақ, сары май, жұмыртқа, қант, тұз, тәтті айран, қуырылған жаңғақ және мейізбен араластырылып, қамыр иленеді. Иленген қамыр 15—20 минут салқындатқан соң бөліктерге бөлініп, батон формасында жайылады да, үн себілген металл табаға салынады. Батонның қалындығы 5—6 см болады. Бетіне жымырта жағылып, қуырылмаған жаңғақ себіледі. 240—250° С температурада пісіріледі. 5 кесе ұнға — 1,5 кесе қаймақ, 250 г сары май, 6 жұмыртқа, 0,5 шай қасық сода, 1 кесе қант, 1 кесе мейіз, 1 кесе ұнтақталған жаңғақ, 4 ас қасық тәтті айран, шай қасықтың 1/3 бөлігіндей тұз.
Тағы қараңыз
Жаңғақ қосылған кекс
Дереккөздер
Санат:Аспаздық
Қарабөгет (Жамбыл облысы)
Қарабөгет — Жамбыл облысы Мойынқұм ауданындағы ауыл, Қарабөгет ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Мойынқұм ауылынан солтүстік-батысқа қарай 62 км жерде орналасқан.
Халқы
Тұрғыны 491 адам (2009).
Санат:Мойынқұм ауданы елді мекендері
Эль-Альмендро
Эль-Альмендро (El Almendro) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Уэльва провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Андевало ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 879 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 171 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 47 км.
Санат:Уэльва елді мекендері
Құм сағаты
Тарихы мен қазіргі заман
Құм сағаты туралы ең бірінші дерек Париж қаласында табылған хат болып келеді. Бұл хатта құм сағатына арналған арнайы құмды қалай дайындаудың да нұсқауы бар. Кемелерде төрт сағаттық (бір вахтаның уақыты ), 30-секундтық (кеменің жылдамдығын анықтыу үшін) құм сағаттары пайдаланылған.
Қазіргі уақытта құм сағаттарын тек сувенир ретінде, дәрігерлік рәсімдерді өткізу үшін қолданылады. 250px|thumb|right|[[Луврдағы әртүрлі конструкциялардағы құм сағаттары]]
Жетіспеушіліктер
Құм сағаттардың ең бірінші жетіспеушілігі уақыттың қысқа интервалы болып келеді. Европада кеңінен қолданылған құм сағаттары әдетте жарты сағатқа немесе бір сағатқа есептелінді. 3 сағат және өте сирек кездесетін 12 сағат жұмыс істейтін құм сағаттары да болды. Құм сағаттардың жұмыс істеу уақытын көбейту үшін бірнеше құм сағаттарды бір корпусқа біріктірді. Құм сағаттың дәлдігі құмның сапасына тәуелді болды. Шыны сауыттар ұсақ дәнді құммен толтырылды. Құм алдымен уақ електен өткізілді. Шыны сауыттары ұсақталған жұмыртқаның қабығымен, мырыш пен қорғасын тозаңдарымен де толтырылды. Құмның жүру дәлдігі сауыттардың сапасына, құмның түйіршіктілігіне және сусымалылығына тәуелді болды. Құм сағатты ұзақ уақыт бойы пайдаланғанда, олардың дәлдігі де төмендейді. Сауыттардың ішкі беті құммен бүлінеді, екі сауыттардың арасындағы тесіктің диаметрі үлкейеді, құм дәндері ұсақталады.
Санат:Сағаттар
Рукавец
Рукавец — Ресейдегі өзен. Тверь облысы, Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Инюха өзенінің оң жағалауынан 21 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ортачезус
Ортачезус (Ortacesus) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Кальяри провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1009 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 43 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 24 км² шамасында. Пошта индексі — 9040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Колочка
Колочка — Ресейдегі өзен. Владимир облысы, Мәскеу облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Колокша өзенінің сол жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 40 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Клязьма Орехово-Зуево қаласынан Владимир қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Колым-Я
Колым-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тапсуй өзенінің сол жағалауынан 196 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Томаға
Дереккөздер
Санат:Спорт Санат:Қазақ саяты Санат:Бүркітшілік Санат:Бүркітшілік жабдықтары Санат:Ұлттық құндылық Санат:Ұлттық спорт Санат:Саятшылық Санат:Саят Санат:Құсбегілік жабдық Санат:Саятшылық кезінде қажетті құрал-жабдықтары Санат:Қазақ салт-дәстүрлері Санат:Саят әбзелдері
Жаңқа
thumb|Темір жаңқалары Жаңқа, жоңқа (Стружка) - кесетін құралмен бетінен сыдырылып алынған ағаш, металл және т.б. материалдардың жұқа, жіңішке қабаты. Қызылша қантын өндіруде қызылшаны арнаулы машинада тілімдеп жоңқалап, ондағы қант шырынын сумен шайып алады.
Еділ Ерғожаұлы Ерғожин
Еділ Ерғожаұлы Ерғожин (7 қараша 1941 жылы Талдықорған облысы,, Екпінді — 9 шілде 2020) — ғалым, Химия ғылымының докторы, профессор. Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстанға еңбегі сіңген ғылым қайраткері. Қазақстанның мемлекеттік сыйлығының иегері. Алматы облысының Құрметті азаматы.
Жалпы мәліметтер
Әкесі - Қаптағаев Ерғожа (1892-1946), кеңшар жұмысшысы болған. Анасы - Қаптағаева Тәтім Жапарқұлқызы (1897-1980), кеңшар жұмысшысы болған. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің химия факультетін үздік бітірген (1963), химик. Шыққан руы жалайыр.
Халықаралық ғылыми жетістіктері
Братислава (1968), Будапешт (1969), Лондон (1971), Хельсинки (1972), Прага (1971, 1980, 2004), Баку (1981), Лейпциг (1978, 1985), Ташкент (1978, 2007), Алматы (1987, 1990), Майндағы-Франкфурт (1989), Тбилиси (2003, 2006), Кишинев (2005, 2007), Мәскеу (1965, 1968, 1970, 1975, 1980, 1985, 1990, 2004, 2005, 2007, 2010), Ленинград (Санкт-Петербург ) (1978, 1982, 1984, 1988, 2004, 2007), Томск (2006), Уфа (1970, 1974, 1979, 1983, 1989, 2008), Қазан (2010) қалаларында; Францияда (Париж, 1989, 1991, 1993, Ренн, 1993, Монпелье, 2005, 2008), АҚШ-та (Сан-Диего, 1995, Колледж Стейшн и Туссон, 1997, Вашингтон, 1999), Бельгияда (Брюссель, 2000), Жапонияда (Киото, 2005), ҚХР (Үрумші, 1989, 1993, Пекин, 2005), Швейцарияда (Висп, Базел, 1993), Египетте (Шарм-эль-шейх, 2007), Индонезияда (Сингапур-Бали, 2009), және т.б. елдерде өткен жоғары молекулалық химия мен ион алмасу саласындағы халықаралық симпозиумдарда ғылыми баяндамалар жасаған, химия және химия технологиясы саласындағы бірлескен ғылыми зерттеулер бойынша халықаралық келіссездерге қатысқан.
Жетіктері
Халықаралық тендерді ұтып (1996), Қазақстанның әр аймағында орналасқан континентаралық баллистикалық СС-18 ракеталарының жерасты қондырғыларын талдау жобасы негізінде жерасты суларының және топырақтың химиялық залалдануын бағалау туралы зерттеулерді уақытынан бурын еткізген. Институт АҚШ Қорғаныс министрлігінің Қауіпсіздікті төмендету агенттігінің алғыс грамотасымен және 270 мың тұратын құрылғылары бар химия-экологиялық лабораториямен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан химиктері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:Химия ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері Санат:Тәуелсіз "Тарлан" сыйлығының иегерлері Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Ыбырай Алтынсарин медалінің иегерлері Санат:Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Петр Николаевич Шабалин
Петр Николаевич Шабалин (6.02.1947, Барлымова селосы, Удмурт АССР-і, РФ). Әртүрлі қашықтықтарға сырғанауда республиканың әлденеше мәрте чемпионы және жүлдегері. 1972-77 ж.ж. қазақ дене тәрбиесі институтының аға оқытушысы, 1978-91 ж. республикалық мектеп-интернат директорының орынбасары, 1991-2000 ж.ж. спорт ойындары және қысқы спорт түрлері республикалық жоғары спорт мектебінің директоры, 2000 жылдан ЦСКА спорт клубы спорт ойындары мектебінің директоры. "Еңбек сіңірген спорт қайраткері".
Дереккөздер
Санат:КСРО спортшылары
Батово (Добрич облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 646 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9364. Телефон коды — 05761. ЕКАТТЕ коды — 2871.
Адриан
thumb|Публий Элий Траян Адриан Адриан ( Publius Aelius Traianus Hadrianus, Публий Элий Траян, 24.01.76, Италика, Испания - 10.07.138, Байи, Неаполь) - Атонин әулетінен шыққан рим императоры (117-138). Әкесі - рим сенаторы Публий Элий Афера.
Батово (Добрич облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Адриан
Шығысты жаулап алу саясатынан бас тартып, негізінен империяның шекарасын нығайтумен шұғылданды.
"Адриан тосқауылы" деп атанатын қорғаныс шептерін салғызды. Өкіметті күшейту мақсатымен бірқатар әкімшілік т.б. реформалар жүргізді.
Дереккөздер
Санат:76 жылы туғандар Санат:138 жылы қайтыс болғандар
Шекараны бұзғаны үшін жауаптылық
Шекараны бұзғаны үшін жауаптылық. Мемлекеттік шекараны, онын тәртібін, шекара тәртібін немесе Қазақстан Республикасының меклекеттік шекарасы арқылы ету пункттеріндегі тәртіпті бұзуға немесе бұзбақшы болып әрекеттенуге, мемлекеттік шекара арқылы жүкті, материалдарды, құжаттарды және өзге де заттарды заңсыз алып жүруге әрекеттенуге, сондай-ақ Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы туралы заңдарды, басқа да бұзуға кінәлі адамдар қылмыстық, әкімшілік жауапқа, сондай-ақ шекара әскерлерінің талап етуі бойынша жауапқа немесе Қазақстан Республикасының зандарына сәйкес өзге де жауапқа тартылады.
Шекара әскерлері мен әуе шабуылына қарсы қорғаныс әскерлерін, сондай-ақ басқа құрамалардың мемлекеттік шекараны күзетуге заңды негізде тартылған, шекаралық қызметті атқару ережелерін бұзуға жол берген әскери кызметшілері Қазақстан Республикасының зандарына сәйкес тәртіптік, қылмыстық және өзге де жауапқа тартылады. Шекара әскерлері мен әуе шабуылына қарсы қорғаныс әскерлерінің әскери қызметшілерінен, Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасын күзету жөніндегі міндеттерді жүзеге асырушы басқа әскерлер мен органдардың өкілдерінен азамат өз құқықтары мен бостандықтарын шектеу жөнінде түсінік алуға құқықты. Азаматтың заңды құқықтары мен мүдделері бұзылған ретте тиісті лауазымды адам бұл құқықтарды қалпына келтіруге, келтірілген материалдық нұқсанды өтеуге, азаматтың талап етуі бойынша одан жұрт алдында кешірім сұрауға және құқық бұзуға кінәлілерді жауапқа тартуға міндетті. Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасын күзету жөніндегі міндетті жүзеге асырушы лауазымды және басқа адамдардың әскерлер мен органдардың әрекеттеріне азамат жоғары тұрған лауазымды адамға, өкімет пен басқару органдарына, прокуратураға немесе сотқа белгіленген тәртіппен шағым жасай алады.
Дорнелаш (Агиар-да-Бейра)
Дорнелаш (Агиар-да-Бейра) (Dornelas (Aguiar da Beira)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Агиар-да-Бейра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Шекараны бұзғаны үшін жауаптылық
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Дорнелаш (Агиар-да-Бейра)
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 769 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,96 км² шамасында. Халық тығыздығы — 55,1 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
IC 4158
IC 4158 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2081347, NPM1G +36.0296.
Сыртқы сілтемелер
IC 4158 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Домагой Вида
Домагой Вида (Domagoj Vida; 29 сәуір 1989, Осиек, Югославия) — хорват футболшысы, Түркияның «Бешикташ» клубы мен Хорватия құрамасының қорғаушысы.
Командалық
«Динамо» (Загреб)
«Динамо» (Киев)
Сілтемелер
Санат:Осиек ФК ойыншылары Санат:Байер 04 ФК ойыншылары Санат:Динамо Загреб ФК ойыншылары Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары Санат:Бешикташ ФК ойыншылары Санат:Хорватия футболшылары
Карина Горичева
Карина Хаважевна Горичева (8 сәуір 1993 жыл, Талдықорған) — қазақстандық ауыр атлет, 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері.
2013, 2017 жылдары Жазғы Универсиадада күміс жүлде еншіледі.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ауыр атлеттері Санат:Алфавит бойынша ауыр атлеттер Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Ағайынды Монгольфье
thumb|200px|Монгольфье ағайындылардың шары thumb|200px|Ауа шарында алғашқы ұшу Монгольфье немесе Монгольфьер (Montgolfier) — ағайынды Жозеф-Мишель (1740—1810) и Жак-Этьенн (1745—1799), аэростатты (ауа шарын) ойлап тапқан француз өнертапқыштары. 1783 жылы 5 маусымда Видалон-лез-Анноне қаласында түтін толтырылған ауа шарымен дүние жүзінде тұңғыш рет көкке ұшты.
Қошқартас
Қошқартас – дәстүрлі діни қабірүсті ескерткіштерінің бір түрі. Қазақ жеріндегі қорымдарда қошқар мүсінін бейнелейтін қабіртастар 20 ғасырдың басына дейін қойылып келді. Қошқар мүсінін қабір үстіне орнату ертеден келе жатқан дәстүр. Бұл мұсылмандардың қойды қасиетті жануар ретінде кие тұтып, оны садақа малы деп қастерлеуінен туындаған. 15 – 20 ғасырлар аралығында Қошқартастар міндетті түрде соғыста қаза тапқан жауынгерлердің қабіріне орнатылған. Мұны ескерткіштерде бейнеленген қарулардың суреттері дәлелдейді. Көшпелілер елі үшін қаза тапқан жауынгердің қабіріне ерекше ерлігі үшін Қошкартас орнатқан, осыған орай ол басқа сәулет түрлерінен гөрі сирек кездеседі.
Ағайынды Монгольфье
Дереккөздер
Санат:Өнертапқыштар Санат:Франция тұлғалары
Қошқартас
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
786 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:786 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:786 жылы қайтыс болғандар
Көкек (Біржан әні)
«Көкек» — Біржан салдың әні.
Өз әнін аруға арнап, әнші көктемге келген көкек құстан сүйген қалқасынан хабар алып келуді сұрайды.
Біржан сал әндеріне тән бір ерекшелік өзінің әншілік-орындаушылық, композиторлық өнерімен адам жанының нәзік сезім күйлерін лирикалық әсем мелодия сазына бөлей білуінде. «Көкек» әні де оның шығармашылығындағы шоқтығы биік, өзгеше сыршыл туынды.
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша әндер
Құланды (Қызылорда облысы)
Құланды — Қызылорда облысы Арал ауданындағы ауыл, Беларан ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 250 км-дей жерде, Құланды түбегінде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 351 адам (183 ер адам және 168 әйел адам) болса, 2009 жылы 374 адамды (204 ер адам және 170 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Арал ауданы елді мекендері
Бейжің
Бейжің (қытай тілінен аударғанда "солтүстік астана" деген мағына береді) — Қытай Халық Республикасының астанасы. Көлемі жөнінен Қытайдағы (Шанхайдан кейін) 2-ші қала. Халқы — 12,6 млн (1995). Солтүстік Қытай жазығының солтүстік шетінде, Юндинхэ өзенінің алабында орналасқан. Үш жағынан тау жоталарымен қоршалған, оңтүстік-шығыс жағы ғана жазық болып келеді.
Тарихы
1368 жылы моңғолдардан азат етілгеннен кейін Бейпин атанды.
Ескерткiштер
Бейжің көптеген тарихи ескерткіштерге бай қала, соның ішінде «әлемдегі ең ұлы» деп саналатын ескерткіштер — атақты Тяньаньмэнь қақпасы, әлемдегі ең үлкен Тяньаньмэнь алаңы, әлемдегі толық сақталған ең көне архит. ансамбль ескерткішінің бірі, тыйым салынған императорлық қала — Гугун мұражайы Қытай қорғанының Бадалиндегі бөлігі, әлемдегі ең үлкен Аспан ғибадатханасы, Мин әулетінің 13 императоры жерленген Шисаньлин бейіттер кешені, әлемдегі ең ірі «Сыхэюан» сарайы орналасқан.
Мәдени орындары
1949 жылдан бері қаланың орталығы алаңы саналатын Тяньаньмэннің төңірегінде Халық өкілдерінің жиналыс үйі (парламент), Қытайдың тарихи музейі, Қытай революциясының музейі, Халық батырларына арналған ескерткіш, Мао Цзэдунның мұражайы, т.б. салынған. Қазіргі заманғы ірі құрылыстар — мемлекеттік кітапхана, орталықтеледидар үйі, Халықар. сауда үйі, Қытай театры, Бейжіңнің ірі әкімшілік мекемелері, ірі жоғары оқу орындары мен ғылыми-зерттеу орталықтары, мәдени-спорттық кешендер орналасқан.
Қазақстанмен қатынасы
1992 жылы Бейжіңде Қазақстан елшілігі ашылды. Сондай-ақ Бейжіңдегі Шанхай ынтымақтастық ұйымының орталықштаб пәтерінде Қазақстан өкілдігі орналасқан, сонымен қатар бұл қалада қазақстандық банк, темір жол өкілдіктері жұмыс істейді. Көптеген қазақстандық студент-жастар Бейжіңнің жоғары оқу орындарында білім алады. Бейжіңдегі мемлекеттік мұрағаттарда қазақ халқының тарихына, қазақ-қытай қатынастарына байланысты көптеген құжаттар сақтаулы.
Дереккөздер
Санат:Провинциалдық деңгейдегі Қытай әкімшілік бірліктері Санат:Бейжің Санат:Қытайдың миллионер қалалары Санат:Азия елордалары
Тәңірберген Ыбырайұлы Хажиев
Тәңірберген Ыбырайұлы Хажиев (15 қазан 1950; Жеңдік ауылы, Ескелді ауданы, Алматы облысы — 6 қараша 2015) - кеңестік және қазақстандық кинопродюсер, Шәкен Айманов атындағы «Қазақфильм» киностудиясының бас директоры, Қазақстан кинематографистер одағының мүшесі (1998). Доцент (2006).
Өмірбаяны
1950 жылы 15 қазанда Жеңдік ауылы, Талдықорған ауданы, Талдықорған облысында (қазіргі Ескелді ауданы, Алматы облысы) дүниеге келді.