cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қуандық Төлегенұлы Шаңғытбаев
Өмірбаяны
Он бес жасында үздік оқыған Қуандық Алматыға келіп, Қазақтың мемлекеттік университетінің филология факультетіне оқуға түседі. Сол 1940 жылы бірінші курстың студенті Қуандықтың тұңғыш кітабы шығады. Ол кітап ұстазы Мәулен Балақаевпен (кейіннен профессор, ҚҒА корреспондент-мүшесі) бірге жазылған қазақ тілінің оқулығы болған. Алғашқы қаламақысын 16-дағы Қуандық итжеккенде жүрген әкесіне жасырын (қазыға тығып) жібереді. 1942 жылы 2-ші курстың студенті Қуандық Қазақтың мемлекеттік баспасына жұмысқа алынады (ол кезде Қазақстандағы жалғыз баспасы). Тұңғыш өлеңдерін жаза бастаған болашақ ақын Мұхтар Әуезов, Бейсембай Кенжебаев, Әбу Сәрсенбаев секілді тұлғалармен танысады. 1942 жылы Қуандық "Қазақ жүрегі" атты (кейіннен "Ар") бірінші өлең жинағын баспаға тапсырады. Сол жылы редактор Қуандыққа бастығы Бейсембай ағасы Мұхтар Әуезовтың "Абай" романының қолжазбасын редакциялауға жасырын береді. Партия орталық комитетінің адамдары кітаптың шығуына қарсы болғасын, Кенжебаев мен Шаңғытбаев "Абайды" ешкімге білдірмей жарыққа шығарады, және 1942 жылдың 26 шілдесінде "Соц. Қазақстан" газетінде бірігіп рецензия жазады. Одан кейін Бейсембай Кенжебаев бас редакторлық қызметінен "өз еркімен" кетуге мәжбүр болады, ал 3-ші курстың үздік студенті Қуандық, Нұрпейіс Байғанинге қатысты партия қауылысы шыққаннан кейін, Ақтөбеге, Байғаниннің әдеби хатшысы ретінде, кетеді. "Ар" баспадан шығалмай қалады. Және тәкәппар жас ақын (итжеккенде жүрген "халық жауының" баласы!) сол тұңғыш жинағына "Мен — қазақ!" деген өлеңін кіргізеді.
Сталиннің кезінде олай жазу — ерлік болды. "Ар" өлеңінде Шаңғытбаев:
"Астанадан қуғындалған талантты жас ақын үшін партияның белсенділерімен күреске қазақ тарландарының "ауыр артиллериясы" кірісті". 1943 жылы Мұхтар Әуезов Ақтөбеде жүрген Қуандықтың баспада жатқан "Қазақ жүрегі" ("Ар") кітабына алғысөзін жазады. Қаныш Сәтбаев Қуандықты 3-курстан жаңа ғана құрылған Қазақ ғылым академиясының аспирантураға экстернат етіп бірден көшіру туралы шешім шығарады, шешімге соғыс кезінде Алматыда тұрған белгілі ғалым С.И. Малов қол қояды.
1945 жылға дейін Шаңғытбаев Ақтөбе педагогикалық институтында кафедра меңгерушісі болып істейді. Қуандықтың "Ар" атты түңғыш өлеңдер жинағы М.Әуезовтың алғы сөзімен 1945 жылы жарық көрді. Келесі кітабы "Аққу өні" 23 жылдан кейін ғана жарық көрді (1968).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қазақстан жазушылары
NGC 3740
NGC 3740 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3740 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35883, UGC 6573, MCG 10-17-23, ZWG 292.8, SBS 1133+602.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Талья (өзен)
Талья — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/351/287/448/103 орналасқан. Өзен ұзындығы 95 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Пармавож
Пармавож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Янгыта өзенінің сол жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 41 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Верден-ан-Лораге
Верден-ан-Лораге (Verdun-en-Lauragais) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,21 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11407, пошта индексі — 11400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 251 адамды құрады. Халық тығыздығы — 12,42 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Кельбра (Кифхойзер)
Кельбра (Кифхойзер) (Kelbra (Kyffhäuser)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан қала. Зангерхаузен ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3648 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010). Алып жатқан жер аумағы 25,84 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 87 250. Қаланың басшысы — Райнхард Тешке.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Оберхельфеншвиль
250px|thumb|Картада орналасуы Оберхельфеншвиль (Oberhelfenschwil) — Швейцарияның Санкт-Галлен кантонында орналасқан коммуна. Тоггенбург округінің құрамына кіреді.
Рибейран-Гранди
Рибейран-Гранди (Ribeirão Grande) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Итапетининга мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Капан-Бониту экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Оберхельфеншвиль
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1338 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12.68 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3375, пошта индексі — 9621.
Рибейран-Гранди
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 292 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 332,071 км² шамасында. Халық тығыздығы — 25 адам/км².
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Сенис
Сенис (Senis) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Ористано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7236 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 36 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі — 9080.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Кардан (Жиронда)
Кардан (Cardan) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Лангон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,25 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33098, пошта индексі — 33410.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 430 адамды құрады. Халық тығыздығы — 101,18 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Футболдан Өзбекстан чемпионаты 2018
Өзбекстан чемпионатының 27-ші маусымы. Ташкенттің Локомотив" клубы үшінші рет чемпионы атанды.
Мергендер
Санат:Футболдан Өзбекстан чемпионаты Санат:2018 жылғы футбол
Теке (Түркістан облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы – Шорнақ ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 19 км-дей жерде, Қарашық өзенінің бойында орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 2576 адам (1324 ер адам және 1252 әйел адам) болса, 2009 жылы 2949 адамды (1491 ер адам және 1458 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Сауран ауданы елді мекендері
Бенцинг Иоханес
Бенцинг Иоханес(1913 ж. т.) – неміс түркітанушысы, Германияда Орта Азияны зерттеудің негізін салушылардың бірі. Б. қазақ тілі бойынша бірнеше оқу құралдарын жазған. 1928 ж. қазақ ақыны М.Жұмабаевтың өлеңдерін неміс тіліне аударып жариялаған. Алтайтану және түркітануға с
Санат:1913 жылы туғандар
Александр Юрьевич Тараков
Александр Юрьевич Тараков — 1961 жылы 30 сәуірде УКСР Чигирин қаласында туған.
Әкесі - Тараков Юрий Андреевич, зейнеткер, журналист, партия қызметкері, «Советы Казахстана» газетінің редакторы болған. Анасы - Таракова Таисия Леонтьевна, зейнеткер, зоотехник-экономист болған.
С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін (1983), журналист;  ҚМЭБИ (1993) бітірген, саясаттанушы.
ҚР Журналистер академиясының академигі (2008 жылдан).
«Тырнаның ғасыры» (1999), «Күннің төбесіндегі тұтылу» (2000), «Терра террариум» (2002), «Тыңның тартылысы» (2004), «Миллениумге дейін және кейін» (2006), «Ирокездің белгілері» (2008), «Жер, жергілікті және жерлестер туралы» (2008) кітаптарының авторы.
Орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.
КОКП мүшесі (1988-1991).
1983 жылдан - «Ленинская смена» республикалық газетінің тілшісі, мәдениет және тұрмыс бөлімінің меңгерушісі. 1988 жылдан - «Арай-Заря» қоғамдық-саяси, әдеби-көркем республикалық жастар журналының бөлім редакторы, бас редакторының орынбасары. 1991 жылдан - Қазақстанның КП ОК «Сұхбат-Позиция» жаршысы бас редакторының орынбасары. 1992 жылдан - «Аз и Я» мемлекетаралық газеттің шолушысы. 1997 жылдан - «Казахстанская правда» республикалық газеті» АҚ бас редакторының орынбасары, 1998 жылдан - бас редактордың бірінші орынбасары, 2002 жылдан - вице-президенті. 2007 жылдың қараша айынан бері - «Казахстанская правда» республикалық газеті» АҚ президенті.
ҚР Президенті жанындағы Адам құқығы бойынша комиссияның мүшесі (2002-2003), Бас редакторлар клубының мүшесі, ҚР Қазақстан жазушылар одағының мүшесі.
«Құрмет» орденімен; «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Тыңға 50 жыл» (2004), «Темір жолына 100 жыл» (2004), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған.
Әскери атағы - запастағы лейтенант.
Діни көзқарасы - православиелік.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Жоғары көтеріліп келе жатқан тұрақты даму».
Хоббиі - кітап оқу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - А.С. Пушкин, М.Ю. Лермонтов, Дж. Лондон, Э. Хемингуэй, Н.С. Лесков, А.И. Куприн.
Үйленген. Жұбайы - Таракова Лариса Ивановна, педиатр. Қызы - Елена (1987 жылы туған); ұлы - Игорь (1993 жылы туған).
Фрассинето-По
Фрассинето-По (Frassineto Po) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Алессандрия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1455 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 50 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 29 км² шамасында. Пошта индексі — 15040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Миткирей (№566 Миткирей тармағы)
Миткирей — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Пенза облысы, Воронеж облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы №566 Миткирей өзенінің сол жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Хопер бастауынан Ворона өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Хопер, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саратов облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Воронеж облысы өзендері
Дифференциалдың блоктауыш коэффициенті
Дифференциалдың блоктауыш коэффициенті - дифференциалға келтірілген дифференциалдың үйкеліс иінді пешінің айналу иінді күшіне қатынасы.
Дереккөздер
Санат:Физика
Лиссабон университеті
Лиссабон университеті ( [ univɨɾsi'dad(ɨ) dɨ liʒ'boɐ ], тж. Universidade Clássica de Lisboa; lat.: Universitas Olisiponensis) — Португалияның ең ірі университеттердің бірі.
Сандар және фактілер
Университеттегі 8 факультетте  20мыңнан астам студент оқиды. Университет аумақтың жалпы ауданы 145 997,93 м² болып табылады.
Ла-Гранада
Ла-Гранада (La Granada) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Альт-Пенедес ауданында (комарка) орналасқан.
Лиссабон университеті
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша университеттер
Ла-Гранада
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1963 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,42 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 61 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Валерий Николаевич Яблочкин
Валерий Николаевич Яблочкин (2 ақпан 1973, Теміртау, Қазақ КСР) — КСРО және Қазақстан футболшысы, шабуылшы.
Карьерасы
1992-97 жылдары Қазақстан Ұлттық құрамасында ойнаған (екі ойын, бір гол: 1992 — Қазақстан-Өзбекстан, 1997 — Қазақстан-Пәкстан, гол).
Жарақатының кесірінен не-бары 25 жасында футболмен қоштасты. Соның өзінде алты рет клуб ауыстырып үлгерді. 1992 жылы "Қайрат" сапында Қазақстан чемпионы және Қазақстан кубогы иегері атанды да, Ресей клубтарына кетті. Футболмен қоштасқанша Қазақстанға оралған жоқ.
2089 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:2089 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:2089 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Вила-Шан (Форнуш-де-Ал
Вила-Шан (Форнуш-де-Ал (Vila Chã (Fornos de Algodres)) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Форнуш-де-Ал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Серра-да-Эштрела экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 93 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,03 км² шамасында. Халық тығыздығы — 30,7 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Сарыкөл ауылдық округі (Қызылорда облысы)
Сарыкөл ауылдық округі — Қызылорда облысы Қазалы ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Абай, Жұбан ауылдары кіреді. Орталығы – Абай ауылы. Округ құрамында болған Сағыр, Ізтілеубазы, Қазанқап, Ботбай, Шоратай, Маймақ, Мырзабек, Самұратбазы елді мекендері 2007 жылы таратылған.
Дереккөздер
Санат:Қазалы ауданы ауылдық округтері
Тынышбаев көшесі (Алматы)
right|thumb|Мұхамеджан Тынышбаев Көшеге қазақтың ардақты ұлы, тұңғыш қазақ инженері, Алаш көсемдерінің бірі, мемлекет және қоғам қайраткері, сталиндік репрессияның құрбаны, Мұхамеджан Тынышбаевтың есімі (1991 жылы) берілген. Тынышбаев Мұхамеджан (1879-1937) Алматы облысында дүниеге келген. Ол 1907 жылы Екінші Мемлекеттік Думаның депутаты, 1917 жылы Алашорда мүшесі, 30-шы жылдары Түрксіб құрылысын басқарған.
Көшенің ұзындығы - 1120 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Қаратоғай ауылдық округі
Қаратоғай ауылдық округі — Ақтөбе облысы Мартөк ауданына қарасты әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Қаратоғай ауылы кіреді. Орталығы – Қаратоғай ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1659 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Мәртөк ауданы ауылдық округтері
Сазды ауылдық округі
Санат:Айрық беттер
Молла Мәди Меркішұлы
Молла Мәди, Молла Медеу, Молла Мәди, Камина Молла Маһди Меркіш Майлыкенти (бұрынғы Түркістан өлкесі Сырдария облысы Майлыкент 19 ауылы (қазіргі Түлкібас ауданы Көктерек ауылы) – ақын. Молла Мәди жеті жасынан қой бағады, тоғыз жасынан бес жыл бойы түйе бағады. Әкесі Айқожа баласының зеректігін байқап, молдаға оқуға береді. Екі жылдық мектепте, Манкенттегі үш жылдық медреседе оқиды. Ташкенттегі «Көкілташ» медресесінде білім алады. 1887–88 жылдары Арыс пен Машат өзендерінің қиылысқан жеріндегі Шуылдақ ауылына арнайы келіп, бала оқытады. Ақын ретінде жұртқа кеңінен танылады. Ағартушы ақын әрі ұстаз ел билеушілерді, халықты білімге, оқу мен өнерге үндеп шығармалар жазған. «Қазақ», «Айқап», «Бірлік туы» басылымдарын насихаттайды. Орыс отаршылдығына қарсы көзқараста болады. ҚР ҰҒА ғылыми кітапханасының сирек қолжазбалар қорында 2080 жолдық өлеңдері, екінші кітабының қолжазбасы сақталған. Молла Мәдидің өмірі мен шығарм. хақында ғалым М.Мырзахметұлы және оның шәкірті, ізденуші ғалым С.Өмірзақов жан-жақты зерттеп, жазды.
Сілтемелер
Санат:Тұлғалар
Мазерье
Мазерье (Mazerier) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Виши округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,23 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03166, пошта индексі — 03800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 283 адамды құрады. Халық тығыздығы — 39,14 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Жұмат Жұмалыұлы Тілепов
Өмірбаяны
ҚазҰУ-ды бітірген (1969).
1963 - 64 ж. Жетібай мұнай-газ барлау өндірісінде мұнайшы болып істеді.
1969 ж. "Лениншіл жас" (казіргі "Жас Алаш") газетінде әдеби қызметкер.
1969 - 71 ж. Забайкалье әскери округінде әскери қызметкер, 1972 - 78 ж. "Қазақстан коммунисГ журналында әдеби қызметкер, "Қазақстан", "Жалын" баспаларында редактор, 1978 - 96 ж. Әдебиет және өнер институттының кіші, аға, жетекші ғыл. қызметкері, бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарды.
1997 - 99 ж. Әдебиет және өнер ин-тының қолжазба және текстология ғыл. орталығының басшысы, ин-т директорының орынбасары, 1999 - 2000 ж. Алматы Халықаралық журналистика институттының ғыл. жұмыс жөніндегі проректоры, кафедра меңгерушісі болып еңбек етті. Сонымен бірге ол 1999 - 2001 ж. осы жұмыстармен қатар "Ғылым" баспасының бас редакторы қызметін де бірге атқарды.
Т. 2000 жылдан ҚазҰУ-дың проф. болып еңбек етеді.
Шығармалары мен еңбектері
Шығ. жолын ақындықтан бастаған Т-тің өлеңдері мен әңгімелері мерзімді баспасөз беттерінде, ұжымдық жинақтарда, сондай-ақ, "Таң шапағы" (1977), "Ерекше күн" (1978) атанатын поэзиялық, прозалық жеке кітаптарында жарық көрген.
Е.Купрееваның "Дәрігер парызы" (1975), Р.Ермекованың "Өсімдік тозаңдарының аллергиясы" (1976) секілді еңбектерін орыс тілінен қазақ тіліне аударған.
Ол 160 ғыл. мақала, 7 ғыл. монография мен оқу құралдарының авторы.
Шығармалар
Шығармалар: "Таң шапағы". Өлеңдер. А., 1977; "Ерекше күн". Әңгімелер. А., 1978; "Ерте дәуірдегі қазақ әдебиеті: XV - XVIII ғғ." (авторлардың бірі). А., 1983; "XIX ғасырдағы қазақ ақындары" (авторлардың бірі). А., 1988; "XX ғасырдың бас кезіндегі қазақ әдебиеті" (авторлардың бірі). А., 1994; "Қазақ поэзиясының тарихилығы". А. 1994; "Елім деп еңіреген ерлер жыры". А, 1995; "Шал ақын Құлекеұлы". Зерттеулер (авторлардың бірі). А., 1999; "Қазақ әдебиетінің тарихы". 3-том. (авторлардың бірі) А, 2000; "Тарих және әдебиет: XIV - XX ғасыр басындағы қазақ әдебиетінің тарихилығы".
Қайыңды көшесі (Алматы)
right|px180|thumbШартты атау. Көшеге Қайыңды атауы (Алматы қаласы мәслихаттың 2.07.2008 № 113 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.07.2008 № 3/550 қаулысы) берілген. «Қайыңды» сөзінің мағынасы «қайыңы көп жер» дегенді білдіреді. Көше Түрксіб ауданындағы «Шуақты» шағынауданы. орналасқан. Көшенің ұзындығы - 400 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Гирга
Дереккөздер
Санат:Қалалар
Қазақ жүздері
Жүз — орда, қазақ халқының үш рулық-тайпалық бірлестіктерінің ортақ атауы. Дәстүрлі қазақ қоғамы үш жүзден тұрады: Ұлы жүз, Орта жүз, Кіші жүз.
Жүздік құрылым туралы
Дәстүрлі қазақ қоғамы үш жүзден тұрады: Ұлы жүз, Орта жүз және Кіші жүз. Жүздердің шыққан уакыты, шығу себептері, ішкі мазмұны жөнінде ғалымдардың арасында әлі ортақ пікір жоқ.
Ш. Уәлихановтың пікірі бойынша, "Алтын Орда мемлекетінің ыдырауы кезінде қазақтар өздері көшіп жүретін жерлердегі өз құқықтарын қамтамасыз ету үшін осындай үлкен одақтар құрған". Н.А.Аристовтың ойынша, "жүздерге бірігу жоңғар шапқыншылығы кезінде шыққан".
Василий Владимирович Бартольд:	"Қазақ жүздерінің пайда болуына географиялық фактор әсер етті, табиғи-географиялық жағдайға икемделу және аумақтық оқшаулану жүздердің мәдени-шаруашылық ерекшеліктерін қалыптастырды", — деп есептейді.
Михаил Порфирьевич Вяткин В.В.Бартольдпен келісе отырып: "Жүздердің құрылуына табиғи-географиялық себептермен қатар саяси оқиғалар әсер етті, жекелеген ордалар ерекше саяси одақтар ретінде XVI ғасырдың аяғында қалыптасты", — дейді.
С. Аманжолов: "Қазақ елі, жері үш жүзге моңғолдарға дейінгі кезеңде — X—XII ғасырларда бөлінді", — деп есептейді.
Шығыстанушы Тұрсын Икрамұлы Сұлтанов жүздердің құрылуы жөнінде нақты деректердің тапшылығын айта келіп: "XVI ғасырдың екінші жартысында ұлыс жүйесі біртіндеп жүздерге ауысқан", — деген болжам айтады.
М. С. Мұқановтың пайымдауынша, қазақтың жүздері этноәлеуметтік ағзаның жоғары санаттарының бірі. "Этноәлеуметтік организм" деп этностық, әлеуметтік, шаруашылық, саяси бірлестіктерді түсінеміз.
Қазақ жүздерінің мынандай ішкі белгілері бар:
Осы ішкі белгілердің мәнін аша түсейік. Әрбір қазақ жүзінің тарихи қалыптаскан аумағы бар. Мысалы, Ұлы жүздің таралған аймағы — Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан; Орта жүздікі — Орталық, Шығыс, Солтүстік Қазақстан; Кіші жүздікі — Батыс Қазақстан. Қазақтың бір жүзге кіретін тайпалары өзара туыстас, тіпті бір атадан тарадық деп есептейді. Белгілі бір географиялық ортада, аумақта өмір сүргендіктен, жүздің құрамына кіретін тайпалардың өз арасындағы шаруашылық-экономикалық байланыстар басқа жүздерге қарағанда күштірек болады. Осы ішкі байланыстардың пәрменділігінің нәтижесінде белгілі бір тілдік-диалектілік, тұрмыстық-ғұрыптық ішкі тұтастық, өзара жақындық қалыптасады. Жүздер сонымен қатар басқарылуы жағынан да ішкі тұтастығымен ерекшеленеді. Әр жүздің өз төбе билерінің болғанын білеміз. Хандық заманда әр жүз өз хандарын сайлап отырғаны белгілі.
Қазақ жүздері күнделікті тіршілікте қазақ халқының шаруашылық, саяси аумақтық бөлшектері болды. Тыныштық замандарда ішкі этностық байланыстардың, қатынастардың көпшілігі жүздердің өз ішінде жүріп жатты. Дегенмен бұдан қазақ жүздерінің арасында саяси, шаруашылық-мәдени, этностық байланыстар болмады деген түсінік тумауы керек. Көшпелі мал шаруашылығымен айналысатын, отырықшы не жартылай отырықшы ру-тайпалардың арасында өзара айырбас, сауда қатынастары жиі болды. Жүздердің көршілес жатқан руларының арасында құдандалық, тамырлық қатынастар да өркендеді.
Жүздер жөніндегі нақты деректер XVIII ғасырдың бірінші ширегінен бастап кездеседі. 1731 жылы қазақтардың бодандығы жөніндегі келіссөзге Кіші жүз арасына келген А.Тевкелев былай деп хабарлайды: "... қырғыз-қайсақ ордасы үш бөліктен, атап айтканда: Ұлы жүз, Орта жүз, Кіші жүзден (Үлкен орда, Орта орда, Кіші орда) тұрады".
IC 4404
IC 4404 — Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Қазақ жүздері
Жүздік құрылым туралы
Үштік бөлініс қазақ жерін мекендеген көне тайпалардан келе жатқан дәстүр. Сақтар: тиграхаудау хаомаварға және парадарайя болып үш бөлікке бөлінген. Көне үйсіндерде, көне түркі-моңғол көшпенділерінде үштік одаққа бөліну дәстүрі болған. Бұдан біз, жалпы, үштік бөлініс қазақтардың арғы тектерінің дәстүрінде бар екенін көреміз.
IC 4404
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Қазақ жүздері
Жүздік құрылым туралы
Кең-байтақ қазақ жерінде мұндай үлкен одақтар құру саяси, әскери-қорғаныс, шаруашылық-ұйымдастырушылық, басқару қажеттіліктерінен туындаған. Мұндай одақтар қазақ жерінде қыпшақтар заманын бастап құрылған болуы керек. Ал мұндай жүздік одақтарға бөлінудің аякталуы қазақ халқының құрылуы кезеңімен сәйкес келсе керек.
IC 4404
Сыртқы сілтемелер
IC 4404 Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз)
Қазақ жүздері
Ұлы жүз тайпалары
Қазақ шежіресі бойынша Ұлы жүз мынадай тайпалардан тұрады:
Сарыүйсін
Сарыүйсіндер Іле өзенінің сол жағалауын, Іле Алатауының баурайларын, Талас өзенінің оң жағалауын, Қорағаты өзенінің екі бойымен Шуға құяр сағасына дейінгі жерлерді мекендеген. Ұраны — Бақтияр, Байтоқ.
Шапырашты
Шапыраштылар Іленің бойының сол жағалауындағы тармақтарын, Шу өзенінің оң жағалауында, Іле Алатауының бөктерлерінде өмір сүрді. Ұраны — Қарасай.
Ошақты
Ошақтылар Таластың төменгі ағысын, Қаратаудың оңтүстік-шығыс баурайын жайлаған. Ұраны — Жауатар.
Ысты
Ысты — Балқаш көлінің солтүстік өңірі мен Жамбыл облысы аумағында орналасқан. Ұраны — Жауатар.
Албан
Албандар Жетісуда, Алтынемел жонының оңтүстік-шығыс белігінде, Іле Алатауының теріскей бөктерінде, Іленің жоғарғы жағында, Текес, Шарын өзендерінің бойында қоныстанған. Ұраны — Райымбек.
Суан
Суандар Жетісудың Алтынемел бөктерінде, Жоңғар Алатауының оңтүстік-шығыс баурайында, Көктерек өзенінен Қорғасқа дейінгі аралықта орналасқан. Ұраны — Райымбек, Байсуан.
Дулат
Дулаттар Іле өзенінен бастап, Шу, Талас, Сырдың ортаңғы ағысына дейінгі жерлерді жайлаған. Ұраны — Бақтияр.
Сіргелі
Сіргелілер Шу өзенінің орта ағысының сол жақ жағасын, Таластың төменгі ағысын, Қаратаудың баурайын жайлады. Ұраны — Тоғанас.
Қаңлы
Қаңлылар Іле Алатауының баурайында, Іле өзенінің сол жақ жағалауын жайлаған. Қаңлылардың біраз топтары Жетісудың, Оңтүстік Қазақстанның әр аймағында да орналасқан. Олар шанышқылы тайпасымен аралас-құралас отырған. Ұраны — Айырылмас.
Шанышқылы
Шанышқылы — Оңтүстік Қазақстан облысының Өзбекстанмен шектескен аумағында орналасқан. Ұраны — Айырылмас.
Орта жүз тайпалары
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында Орта жүз тайпаларының жан саны мөлшермен 1 млн 350 мыңдай болды. Ал Қытайдағы, моңғолиядағы керей, уақ, наймандарды қосқанда, 1 млн 500 мыңнан астам болған.
Орта жүз тайпаларының жайлаған аймағы — Орталық, Солтүстік, Шығыс Қазақстан, Оңтүстік Қазақстанда Сырдарияның жоғарғы және орта ағысы аймағы. Орта жүздің арғын, найман тайпалары Жетісудың солтүстік-шығысында, Шу өзені мен Сыр өзенінің аралығында әр жерде шоқ-шоқ болып та жайғасқан.
Найман
Наймандар Шығыс, Оңтүстік-Шығыс Қазақстан жерінде, Алтайдан Жоңғар Алатауына дейінгі тау бөктері мен жазықтықтарда орналасты. Наймандардың біраз бөлігі Сыр бойында да жайлады. Қазан төңкерісіне дейін наймандар мына уездерде таралды: Лепсі, Қапал, Өскемен, Зайсан, Атбасар, Семей, Павлодар, Перовск, т.б. Ұраны — Қаптағай.
Қыпшақ
Қыпшақтардың жайлаған өлкесі, негізінен, Орталық Қазақстан, оңтүстікте Сырдың орта, төменгі ағысынан Тобыл өзенінің сағасына дейін. Қыпшақтардың уездер бойынша орналасуы мынадай болды: Торғай, Қостанай, Перовск, Павлодар, Омбы уездерінде. Ұраны — Ойбас.
Қоңырат
Қоңыраттар Оңтүстік Қазақстанды, Сырдария өзенінің ортаңғы ағысы бойын жайлады. Шымкент, Перовск уездерінің әркайсысында, сонымен қатар қоңыраттардың көпшілігі Ташкент уезінде, Орта Азияның тағы басқа уездерінде өмір сүрді.
Керей
Керейлер Солтүстік жәнө Шығыс Қазақстан өңірлерінде, Ертіс пен Есіл өзендерінің орта ағысы, Алтайдың батыс баурайында орналасқан. Петровск уезінде, Омбы уезінде, Қарқаралы, Қостанай уезінде, Семей, Зайсан уезінде керейлер мекендеді. Ұраны — Ақжол, Қарақожа.
Уақ
Уақтар Торғай мен Тобыл өзендерінен Шығыс Қазақстанның шекарасына дейінгі әр жерде топ-топ болып шашыранды орналасқан. Семей, Петропавл, Павлодар уезінде уақтар тұрған. Ұраны — Жаубасар, Мүкамал.
Орта жүз құрамында осы аталған негізгі тайпалармен қатар төрелер, төлеңгіттер, қырғыздар, шалақазақтар болды.
Кіші жүз тайпалары
Кіші жүз қазақтарына: байұлы, әлімұлы, жетіру деп аталатын үлкен үш тайпалар одағы кірді. Кіші жүз қазақтарының жері бүкіл Батыс Қазақстан аймағын алып жатыр. Шығыста Тобыл, Торғай, Ырғыз өзендері мен Мұғалжар тауларынан батысында Каспий теңізі мен Еділдің орта, төменгі ағысына дейінгі жерді, оңтүстігінде Сырдың орта, төменгі ағысы мен Маңғыстау түбегі, Үстірттен солтүстігінде Тобыл, Жайық өзендеріне дейінгі аймақты алып жатты. Кіші жүз қазақтарының XIX—XX ғасырлар шегіндегі саны 1 млн 200 мың адам болды.
Байұлы
'''Байұлы 12 атадан тұрды. Олар:'''
Әлімұлы
'''Әлімұлын алты ата әлім дейді. Олар:'''
Әлімұлы рулары қыста Жем мен Каспийдің арасында, Арал теңізінің солтүстік-батысына дейін, Борсық құмдары, Қарақұм, Қуаңдария мен Жаңадарияның аралығын қыстаған. Жазда Ақсақал көлінен солтүстікке қарай Торғай, Тобыл, Ырғыз, Ор, Елек, Қобда, Жем, Ойыл өзендерінің бойында, Мұғалжар тауларында көшіп жүрген.
Жетіру
'''Жетіру аты айтып тұрғандай, жеті рудан тұрады. Олар:'''
Жетіру аталары қыста Сырдарияның орта ағысын және сол маңдағы аумақтарды қыстаса, жазда солтүстікке қарай жылжып көшіп, Орал тауы баурайына дейін баратын.
XIX ғасыр
1801 жылы патша өкіметі 5 мың қазақ шаңырағын Жайық пен Еділ өзендерінің арасына көшірді. Бұл жерде Бөкей ордасы құрылды, ол 1812 жылы Бөкей хандығы деп, ал 1845 жылы Ішкі орда деп аталды. Осы Ішкі ордада XIX ғасырдың ортасына қарай адай, алаша, байбақты, беріш, жаппас, есентемір, ысық, қызылқұрт, кете, масқар, ноғай, жетіру, таз, тана, төлеңгіт, шеркеш руының адамдары тұрды.
XIX ғасырдың соңына қарай қазақ халқы бүгінгі Қазақстан жерінің барлық аумағын алып жатты, тіпті одан тыс көршілес аймақтарда да таралды. Мысалы, Орта жүз қазақтарының кейбір топтары моңғолия, Жоңғария, Батыс Сібір және Орталық Азия жерлерінде де тұрды. Кіші жүз қазақтары оңтүстік-шығыс Еуропа жерлерінде, Орал тауы маңында, Орталық Азияда да тұрды. Ұлы жүз қазақтарының кей топтары Жоңғария, Шығыс Түркістан және Орталық Азия жерлерінде де өмір сүріп жатты.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы Санат:Шежіре Санат:Қазақтар Санат:Қазақ рулары
Аршиндер
Аршиндер (өз атауы — аршишттиб), — Ресейдегі халық, Дағыстанның байырғы халқы, аварлар құрамындағы этникалық топ. Хатар өзенінің алабында тұрады. Жалпы саны 1 мыңнан асады (1992). 2010 жылғы халық санағы бойынша Ресейдегі саны 12 адамды құрайды.
Тілі
Солтүстік Кавказ отбасының Нах-Дағыстан тобының лезгин тармағына жатады. 2006 жылы бір топ орыс тіл мамандары авар кирилл әліпбиіне негізделген жазуды әзірледі. Арчиндер арасында лак және авар тілдері кең таралған.
Діні
Халық негізінен сунниттік исламды ұстанады.
Кәсібі
Аршиндердің негізгі кәсібі ежелден мал бағу, ірі қара, қой өсіру, егіншілік болды. Көктемде Дағыстан ойпатына мал айдауға тек ауқатты аршиндердің шамасы жететін. Олар «көш» ұйымдастырып, мал баққан ауылдастарын жұмысқа алды. Қыста малды фермаларда немесе олардың маңайында ұстады, жазда оларды альпілік жайылымдарға айдады, үйде тек бұзаулар мен сауын сиырлар қалды. Егістік жерлер өзен аңғарларында және тау беткейлерінде орналасты. Тұрмыстық құрал-саймандардың ішінен темір ұшы бар ағаштан соқа (рало), қырман, орақ, ағаш күрек пайдаланылды. Қолөнер түрлерінен жүннен кілем жасау, жүн тоқу, киім-кешек тігу, ағаш ою, ыдыс-аяқ, құрал-сайман, ыдыс жасау дамыған. Кейінірек басқа кәсіптер де тарады: аң аулау, ара өсіру.
Мәдениеті
Аршиндердің киімдері аварлардың киімдерімен көп ұқсастыққа ие. Костюмнің дәстүрлі элементтерінің ішінде ерлерде қой терісінен тігілген тон мен бас киімдерін сақталған, әйелдерде күміс әшекейлері бар бас киімі (чухта), ұзын тік шалбар және ашық түсті белдіктер бар. Ұлттық тағамдарда ұн және сүт тағамдары (ет пен көкөніс азырақ) басым. Хинкали (тұшпара түрі), ірімшік қосылған торттар, халва, т.б. бар.
Дереккөздер
Санат:Ресей халықтары Санат:Дағыстан халықтары
Соусвик (Массачусетс)
Соусвик (Southwick) — Массачусетс штатының Хэмпден округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 8 835 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 82.1 км² шамасында. FIPS коды — 25-65825.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Мемлекеттің тарихи түрлері
Мемлекеттің тарихи түрлері - қоғамның тарихи дамуы кезеңіндегі барлық мемлекеттерге тән қасиеттерді білдіретін ұғым. Бұл жіктеудің алғышарты болған мемлекет жайлы марксистік ереже еді. Оған сәйкес, бір тарихи кезеңде өмір сүретін әртүрлі мемлекет түрлеріне ортақ мәнді белгілер бар. Осы көзқарасқа сүйеніп мемлекеттің Құлиеленуші мемлекетте үстемдік құрушы тап өзіне бағыныштылардың еңбегімен өндірілген бүкіл өнімді өзі иеленеді. Құлдар қандай да бір саяси, заңдық құқықтардан жұрдай. Оларды затқа ұқсатып сатуға, еш сұраусыз өлтіруге, азаптап қинауға болады. Мемлекет осы жағдайда ұзақ уақыт бойына тек құлиеленушілердің мүддесін қорғап келді. Феодалдық мемлекетте ірі жер иеленушілерінің, феодалдардың, помещиктердің шексіз билігі үстемдік құрды. Бұл мемлекетте бай тап шаруаларға жерді пайдалануға беріп, одан түскен пайданың бір бөлігін алып, еңбегін қанайды. Құлдардан айырмашылығы, феодалды мемлекетте шаруалар еңбек құралдары мен өз үйлеріне иелік етеді. Буржуазиялық мемлекет өндіріс дамуының индустриалды кезеңінде пайда болады. Мұнда ресми түрде заң алдына барлығының теңдігі жарияланады, сословиелік артықшылықтар жойылады. Ол азаматтарға жұмысшыларды жалдауға немесе жалдануға құқық береді.
Идку
Идку қаласы (Египет) – Египеттегі Бухейра губернаторлығының аудан орталығы. Қаланың халық саны 105 875 адам (2005 жылғы халық санағы бойынша). Ал ауданның жалпы халық саны жарты миллион адам. Идкудің жанында табиғи газ бен мұнай өңдейтін өнеркәсіп орындары бар. Қала мата шығарудан мемлекетішілік үшінші орында.
Дереккөздер
Санат:Қалалар
Мемлекеттің тарихи түрлері
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Мемлекет түрлері
Айдарлы қырқылдақ
Айдарлы қырқылдақ (Thalasseus sandvicensis) - едәуір ірі денелі (200-300 г, қанатының алымы 1 м шамасында) құс.
Айдарлы қырқылдақтың қара телпегі желкесінде, айдармен аяқталады. Тұмсығы - қуатты, қара реңді, тұмсық ұшы - сары. Еуропаның оңтүстігі, Солтүстік Америка және Солтүстік Американың оңтүстік бөлігіндегі теңіз жағалауларына орын тебеді. Қазақстанда Каспий теңізіндегі аралдарда ұялайды, Аралдан бірнеше рет ұшып өткен. Үлкен шоғыр түзіп, өмір сүреді. Негізгі қорегі - балық, сондай-ақ сан түрлі жәндіктер. Қазақстанда болу мерзімі, сондай-ақ өмір сүру дағдысы айқындалмаған.
Дереккөз
1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.
Санат:Татреңтәрізділер Санат:Еуразия құстары
Антреме
Антреме — негізгі тағамдар арасында немесе десертті тағамдар алдында берілетін тамақтар. Антременің негізгі мақсаты — кейінгі тамақтың дәмін жақсы сезу үшін алдыңғы қабылданған тағамның дәмін бейтараптандыру.
Тельбес (Кондома тармағы)
Тельбес — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кондома өзенінің оң жағалауынан 317 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кондома. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Өкпе эмфиземасы
thumbӨкпе эмфиземасы (грек тілінен аударғанда эмфизема - үлкею, ұлғаю) - өкпенің төменгі аймағында ауаның жиналуынан, өкпенің қалыпты жағдайдан ауытқып көлемінің үлкеюі. Өкпе көлемінің шектен тыс ұлғаюы өкпенің эластикалық қасиетінің жоғалуына және ауа қапшықтарының пайда болуына алып келеді.
Өкпе эмфиземасының екі түрі болады. Бірінші түрге өкпенің эластикалық қасиетінің, мықтылығының бұзылуы жатады. Осы ауруды шылым шегу, улы газдармен демалу тудыра алады. Ал екінші түріне альвеолалардың созылуы жатады. Осының ішінде ең негізгісі тыныс алу жолдарының обструкциясы болып табылады.
Белгілері
Тынысалу жолдарының ауруларының негізгі белгілері ентігу мен жөтел болып табылады. Адамның салмағы азаюын, кеуде қуысының көлемінің ұлғаюын байқауға болады, қосымша тыныс алу бұлшықеттері пайда болады. Сонымен қатар бас айналу, естен тану, қан айналу жүйесінің бұзылуы.
Емі
Ең бастысы осы ауруды тудыратын факторларды жою қажет. Яғни жағымсыз әдеттерден айырылу, шылым шекпеу, физикалық белсенділікті азайту, салауатты өмір салтын ұстану. Табиғи препараттарды, антитрипснмен орын басушы терапияларды, Е, С дәрумендерін қолдану.
Санат:Тыныс мүшелері аурулары
2090 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:2090 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:2090 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Богатино (Кырджали облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрайды.
Телефон коды — 03653. ЕКАТТЕ коды — 7925.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Борис Константинович Цыбин
Борис Константинович Цыбин (11 наурыз 1935 жыл, Саратов, РСФСР, КСРО) — КСРО-лық волейболшы, футболшы, спорт журналисі.
Өмірбаяны
Волейболдан "Динамо" (Алмаы) командасында ойнаған, республикалық чемпионатының бірнеше дүркін күміс жүлдегері. Саратов университетінің физика жене геофизика факультетін бітірген, Туланың көмір кен орындарында жұмысшы, бұрғылау шебері болып істеді. Волейболдан КСРО жасөспірімдер командасының мүшесі (1954), "Сокол" (Саратов) футбол командасының қақпашысы, "Б" класы командалары арасындағы КСРО чемпионатына қатысушы. КСРО Журналистер одағының мүшесі. Спорт тақырыбы бойынша 12 деректі кинофильмдердің авторы.
1974- 90 жылдары Қазақстан бойынша "Советский спорт" газетінің меншікті тілшісі, Қазақстан халықтары Ассамблеясы кеңесінің мүшесі. ҚР-дағы славян қозғалысының жетекшісі, "Достық" орденінің, "Астана" медалінің иегері. ҚР Ішкі істер министрлігі үздігі, Ішкі істер қызметінің полковнигі.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша волейболшылар Санат:КСРО волейболшылары Санат:Спорт журналистері Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:КСРО футболшылары Санат:Сокол Саратов ФК ойыншылары Санат:Алфавит бойынша журналистер
Ла-Карт
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 59 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,89 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Меморандум
Меморандум - (memorandum - есте сақтау керек нәрсе) - әдетте ноталардың басында және соңында болатын сыпайылық ілтипатсыз, қол қойылмайтын, мөр басылмайтын дипломатиялық құжат. Меморандум әдетте нотаға немесе ауызша әңгімеге толықтыру түрінде жүреді және іс жүзінде мәселенің дәйектемелік, құжаттық немесе заңнамалық жағын қарастырады.
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Экономика Санат:Банк терминдері
Инвестиционный меморандум Memorandum
Танкв-Я
Танкв-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тапсуй өзенінің сол жағалауынан 181 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері Санат:Төменгі Обь су алабы өңірі өзендері
ЮжПолиметаллӨндірістік корпорациясы акционерлік қоғамы
«ЮжПолиметалл» Өндірістік корпорациясы» акционерлік қоғамы – Шымкент қаласында орналасқан көпсалалы күрделі кәсіпорын. Жеке меншіктегі кәсіпорын құрамында 7 кәсіпорын зауыттар бар. Металлургиялық кешен тазартылған қорғасын, алтын-күміс құймасын, қорғасын қышқылын, металл висмутын, перренат аммониядағы рения, мыс штейнін, металл кадмиясын, мырыш қышқылын, металл мырыш шығарып, жабдыққа баратын металлға мырыш жалатады. Отын-энергетикалық кешен бүкіл «ЮжПолиметалл» Өндірістік корпорациясы» акционерлік қоғамы жүйесін, сондай-ақ басқа да қаланың өндірістік кәсіпорындарын электр энергиясымен, бумен, ал қаланың жартысын жылуға қажет ыстық сумен қамтамасыз етеді. Корпорация құрамындағы тағы бір зауыт аккумулятор батареясын жасайды. Шағын мұнай өңдеуіш құрылғы корпорация жүйесін жанар-жағармаймен қамсыздандырады. Кен-байыту кешені болса қорғасын, мырыш, барит қоспаларын, майда тас, құмтас қойыртпағын, кварц құмын және әк өндіреді. Бағыттық тасымал з-ты теміржолдарға, ҚР кен-байыту және көмір алу өндірістеріне керекті теміржол өнімдерін және кен-металлургиялық өндірісіне қажетті резина-техникалық бұйымдар өндіреді.
Cілтемелер
Санат:Ұйымдар
Көшпенділер (трилогия)
Көшпенділер  — Ілияс Есенберлиннің алты кітаптан тұратын тарихи эпопеясы. Бұл шығарма - қазақ сөз өнерінің әлемдік нұсқасына қосылған тарихты көркемдік пайымдаудың үздік үлгілерінің бірі, партиялық идеологияның қылышынан қан тамып тұрған уақытта дүниеге келген шығарма. Трилогия Алмас қылыш ,Жанталас, Қаһар деген бөлімдерден тұрады.
Трилогия көптеген тілдерге аударылып, 1998 жылғы ағылшын тіліндегі басылымға («The Nomads») алғысөзді Президент Нұрсұлтан Назарбаев жазған. 2012 жылы «Көшпенділер» жапон тілінде жарық көрді. 2012 жылы неміс тіліндегі аудармасы шықты.
Қысқаша мазмұны
Көшпенділер трилогиясында бес ғасырлық оқиға, яғни, XV-XIX ғасыр аралығындағы Қазақ хандығы өмір сүрген кезең суреттеледі.
Трилогиядағы тарихи тұлғалар
Шығарма кейіпкерлері – негізінен, тарихи тұлғалар, Шыңғыс хан дәуірінен басталып Кенесарымен аяқталатын қазақ мемлекетінің бастау көзі мен қиын-қыстаулы тағдыр-талайының басында тұрған хандар тізбегі, ел мұңы мен арман-тілегінің хабаршысы – ақын-жыраулар, ел мен жер үшін, ұрпақ болашағы үшін жан аямай шайқасып, Отанын қорғай білген арыстан жүрек, атан жілік батырлар. Бұлар – ел есінде аттары жатталып, тарихта қалған, өмірде болған тұлғалар.
Кітап туралы пікірлер
Нұрсұлтан Назарбаев: «Ілияс Есенберлиннің шығармашылығында атақты «Көшпенділер» трилогиясы негізгі орын алады, ол эпикалық құлаш - қарымымен, оқиғалардың серпінділігімен, қазақ тарихының жанды әрі қайталанбас тұлғаларының бейнесімен, тілінің шынайылығымен және айқындылығымен ерекшеленеді».
Шыңғыс Айтматов: «...алайда, ең бастысы, «Көшпенділердің» бұрынғы қоғам жағдайына да, қазіргі жағдайға да тәуелсіз өз құндылығы мен әдеби тағдырының барлығында жатыр».
Әнуар Тұрлыбекұлы Әлімжанов: «І.Есенберлиннің «Көшпенділер» трилогиясының беттерін мұқият зерделемейінше қазақ ұлтының сан ғасырлық тарихын талдап, пайымдау да мүмкін емес, әрі мұнсыз ол толыққанды болмайды».
Шыңғыс Хұсейінов: « «Көшпенділер» трилогиясы халықтың өзін - өзі танып - білуінің тамаша кезеңдік туындысы болып табылады».
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Оберрит (Санкт-Галлен)
250px|thumb|Картада орналасуы Оберрит (Санкт-Галлен) (Oberriet SG) — Швейцарияның Санкт-Галлен кантонында орналасқан Община. Рейнталь округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7785 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34.51 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3254, пошта индексі — 9463.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Санкт-Галлен елді мекендері
Ашау-им-Химгау
Ашау-им-Химгау (Aschau im Chiemgau) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Розенхайм ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 5677 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 79,61 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 87 114. Муниципалитеттің басшысы — Вернер Вайерер.
Сеннариоло
Сеннариоло (Sennariolo) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Ористано провинциясында орналасқан.
Ашау-им-Химгау
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Сеннариоло
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 173 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 11 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі — 9078.
Елді мекеннің қамқоршысы — Sant’Andrea.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Манъяга (өзен)
Манъяга (Ману-Яга) — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Баренц теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Василий Григорьевич Беньковский
Василий Григорьевич Беньковский (25.1.1925, Украина, Одесса қаласы – 21.1.1986, Ресей, Уфа қаласы) – техника ғылымдарының докторы (1952), профессор (1953), Қазақстан ғылым академиясының акад. (1967), Қазақ КСР-інің еңбек сің. ғыл. қайраткері (1961).
Одесса мемлекеттік университетін бітірген (1940). 1940–1967 ж. «Қазақстанмұнай» бірлестігінде жұмыс істеді. 1960–1967 ж. Қазақстан ғылым академиясының Мұнай және табиғи тұздар химиясы ин-тының директоры, 1967–1986 ж. КСРО ҒА Башқұрт бөлімшесінің Хим. ин-тында лаборатория меңгерушісі болды. Негізгі ғыл. еңбектері мұнай химиясы мен физ.-химиясына арналған. Беньковский төмен темп-рада мұнай эмульсиясы мен оның құрамындағы көмірсутектерінің өзгерістерін, мұнайды алғашқы өңдеу кезінде алынатын азотты негіздердің құрылысын зерттеген. Жер асты мұнай құбырларын хим. жолмен қорғау әдістерін анықтау мәселелерімен шұғылданды. Пайдаланылған күкірт қышқылын қайта өңдейтін қондырғылар жасауға қатысты.
Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1925 жылы туғандар Санат:Одессада туғандар Санат:1986 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан инженерлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар Санат:Академиктер Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:Уфада қайтыс болғандар
NGC 3725
NGC 3725 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3725 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35698, UGC 6542, MCG 10-17-15, MK 179, ZWG 292.5, IRAS11308+6209, ZWG 291,78.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Лаванда
Лаванда (Lavandula) – ерінгүлділер тұқымдасына жататын хош иісті өсімдік. Лаванданың аты шөп болғанымен, заты иісі жұпар аңқыған, күрең-көк түсті кішкене гүл. Хош иісі аңқып тұратындықтан, жұрт оны “Жым-жылас жұпар таратқыш өсімдік” деп атаған.