cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Араб-қазақ транскрипциясы
Араб тіліндегі есімдер мен атауларды кирилл әріптерімен немесе латын әріптерімен транскрипциялау қиындықтар тудыруы мүмкін, себебі араб тілінің көптеген дыбыстары қазақ немесе ағылшын тілінде аналогтары жоқ, сондықтан олардың дәлме-дәл айтылуын арнайы белгілерсіз беру қиын.
Келтірілген кестеде Қыдырбаев Қалдыбай Арыстанбекұлының философия докторы (PhD) атағын алу үшін жазылған «Қазақ онимдерін араб тіліне транслитерациялаудың ғылыми-теориялық негіздері» диссертациясына негізделген. Бұл еңбекке ғылыми кеңесші ретінде профессор, филология ғылымдарының докторы Жұбатова Б.Н. және әл-Азһар университетінің профессоры Әли Әли Шағбан ат салысқан.
== Араб әріптерін латиница мен кириллицаға берудің негізгі ережелері ==
Мысалдар
Транслитерация кезінде араб сөзінің қай септікте екені есепке алыбайды. Мысал: Сонымен қоса соңғы харакаттар түсіп қалады: Қамария әріптерімен басталатын сөздердің алдына «әл-» артиклі қойылады. Егер сөйлем басында болса — бас әріппен, ортасында — кіші әріппен. Мысалға: Егер «әл-» артиклі Шәмсия әріптеріне келсе, «әл» деп жазылмай, оның орнына қосарланып оқылатын шәмсия әрпі жазылады. Мысалға: Бір буыннан тұратын араб сөздері қазақшаға жіңішке әріптермен беріледі (ح, ع, ر әріптерінен басқа). Мысал: Ал сөз екі буынды болса қазақшаға жуан әріптермен беріледі. Мысал: Сөз екі буыннан тұрып, екінші буындағы дауыты дыбыс фатха немесе әлиф болса, бірінші буыны жіңішке, екіншісі жуан беріледі. Мысалға: Ал екінші буындағы дауысты дыбыс кәсра немесе дамма болса, екі буын да жіңішке әріппен беріледі: «Ибн» (ұлы, баласы) сөзі арабтар بْنُ [bnu] деп қысқартқанымен, «ибн» деп толығымен жазылуы керек: «Әбу» сөзі қазақ тіліне септігіне қарамастан бірқалыпты беріледі. Мысалға: Сөздің соңында қосарланған дыбыстар соңғы харакат сияқты түсіп қалады. Мысалға: Қатыстықты білдіретін «-ий» жұрнағы сөздің соңында түсіріліп, тек кәсра ғана дыбысталады. Мысалға:
Дереккөздер
Санат:Араб тілі Санат:Араб әліппесі
Степановка (Қостанай облысы)
Степановка — Қостанай облысы Меңдіқара ауданы, Михайлов ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Боровской ауылынан оңтүстікке қарай 20 км-дей жерде, орманды дала белдемінде орналасқан.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 1415 адам (680 ер адам және 735 әйел адам) болса, 2009 жылы 1227 адамды (602 ер адам, 625 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 20 ғасырдың бас кезінде қаланды. 1936-96 жылы астық өсірумен айналысатын ұжымшардың орталық болған. Ұжымшар негізінде Степановкада және округтегі елді мекендерде шаруа қожалықтары құрылды.
Дереккөздер
Санат:Меңдіқара ауданы елді мекендері
Жұманов
Жұманов тектес тұлғалар:
Рай
Етістіктің райы - мазмұн жағынан да, форма жағынан да - аса бай категория. тәрізді жай сөйлемдердегі етістік формаларын алсақ, олардың әрқайсысында өзіне ғана тән, өзгелерінде жоқ моральдік мән (реңк) бар.
Ашық рай
Мысалы: Әркім өз ойымен отыр (Ғ. М.). Келемін тау ішінде түнделетіп (С. С). Мақсатым тіл ұстартып, өнер шашпақ (А). Жер жырттық, қайнады еңбек, егіс салдық (Ж. Ж.). Берілген мысалдағы отыр, келемін, шашпақ, жырттық, қайнады, салдық деген етістіктер белгілі бір шақты білдірумен қатар сөйлеушінің соған байланысты пікірін, шындық деп баяндауын білдіріп тұр: әркімнің өз ойымен отыруы, (нақ осы шақ); сөйлеушінің тау ішінде түнделетіп келе жатуы (ауыспалы осы шақ); сөйлеушінің мақсаты тіл ұстартып, өнер шашпақ болуы (мақсатты келер шақ); сөйлеушінің жер жыртуы, егін салуы және еңбектің қайнауы (жедел өткен шақ). Сөйтіп, етістіктің үш шақтың (осы шақ, келер шақ, өткен шақ) бірінде қолданылып, сөйлеушінің шындық деп баяндауын білдіруді ашық рай дейміз.
Неғайбыл райлар
Неғайбыл (ирреальды) райлар Амалдың реальді емес екенін білдіретін негативтік сипат - неғайбыл райлардың бәріне де тән жалпы қасиет.
Бұйрық рай
Бұйрық рай етістігі бұйрықты, насихатты, тыйымды және т.б. білдіреді: «Сіз барыңыз!» «Бала кетсін» «Ол жаққа барма!» «Мүмкін, мен барармын» Хинди тілінде бұйрық рай көпше және жекеше түрде 2-ші жаққа ғана қолданылады. Бұйрық рай бірнеші түрде болады: бұйрық, өтініш, қалау, рұқсат, сақтандыру, т.б. Жекеше түрдің 2-ші жағында       етістік түбіріне сәйкес келеді: айту,                               -айт! оқу,                                - оқы! қарау,                             - қара! Бұл форма балаларға, патшаларға және жақын адамдарға қолданады, сондай-ақ бұл сыпайы түрде де және анайы түрде де қолданыла береді. 2-ші жақта көпше түрде бұйрық рай          үшін етістіктіңтүбіріне –о жалғауы жалғану арқылы жасалады. - айту,                                   - сендер айтыңдар! - алу,                                     - алыңдар! - беру,                                   - беріңдер - егу,                                     - егіңдер
О-жалғауы тікелей етістіктің бірінші әрпіне жалғасады. үшін бұйрық рай түрі – бұйрық беру үшін, өтініш, әдептілік үшін көп қолданылады және бір адамға, сондай-ақ бірнеше адамға бірдей айтылады. үшін, көпше түрдің 2-ші жағы, етістіктің түбіріне жалғану арқылы жасалады. Бұл сыпайы түр бір адамға, сондай-ақ бірнеше адамға бірдей айтылады. сөйлеу! Сіз сөйлеңізші! айтыңыз, өтінем! оқу,                                    оқыңыз, өтінем! оқыңыз, өтінем! Бұйрық рай етістіктерімен мынадай болымсыз жалғаулықтар жалғанады: -жоқ, көбінесе етістіктің алдында қойылады. - (жоқ), сыпайы қарым-қатынас кезінде айтыладыжәне инфинитивпен бірге бұйрық рай түрінде. Сондай-ақ қалау рай түрінде қолданылады. - (жоқ )болымсыз жалғау, тек бұйрық рай формаларымен және инфинитивпен бұйрық рай мағынасында қолданылады. Мысалы: Ол жаққа барма! Үстелге жазбаңдар! Оған ақша бермеңіз!
Қалау рай
Қалау райы сөйлеушінің белгілі бір амалды я әрекетті жүзеге асыруға бағытталған ниетін, ынта-тілегін, үміт-арманын білдіреді. Бұл райдың көрсеткіштері есебінде -ғы (+м, +ң) сы кел; -са игі еді; ғай еді; -са екен (аналитикалық) форманттары қызмет етеді.
Бұл форма мазмұны жағынан жүзеге асу я аспауы неғайбыл келер шақ мәнінде жұмсалумен қатар, өткен шақ пен осы шақ түрлеріне де қолданыла береді. Бірақ олар нақтылы амалдың жүзеге асқан я асып жатқан шағын емес, тек өткен шақта я қазіргі шақта сөйлеушінің көкейінде болған арман-ынтаны ғана білдіреді.
Күрделі -ғай еді форманты арқылы сөйлеуші басқа(II, III жақ) субъектінің бегілі бір амалды жасағанын я орындағанын аңсайды, іздейді, бірақ одан амалдың қалай тынғаны көрінбейді де, білінбейді.
Күрделі -са игі еді форманты арқылы да сөйлеуші басқа (II, III жақ) субъектінің амалды орындауын тек тілек ретінде атайды. Бірақ амалдың нақтылы орындалатыны я орындалғаны аңғарылмайды. Бірақ сендер барса игі едіңдер дегеннен тілек я қалаудан гөрі күдік я күмән мағынасы күштірек білінеді.
Күрделі -са еді форманты амалға тек арман мәнін үстейді, бірақ оның орындалуы я орындалмауы жөнінде ешқандай мәлімет білдірмейді.
Күрделі -са екен форманты да болашақта істелінетін амалды тек аңсап тілейді, бірақ оның жүзеге асу я аспауы тіпті ескерілмейді я ілтипатқа алынбайды.
Шартты рай
Шартты рай формасы етістіктің жалаң (түбір, туынды), күрделі негіздеріне -са (-се) жұрнағы жалғану арқылы жасалады. Шартты райдың бұл формасы мағына жағынан басқа бір амалдың я істің жүзеге асу-аспау шартын білдіреді. Осы мағынасына орай, шартты рай формалары етістік дәйім құрмалас сөйлемнің шартты бағыныңқысының баяндауышы болады да, басыңқы сөйлемнің баяндауышының істелу-істелмеу шартын көрсетеді.
Шартты рай формасы үнемі жіктеліп жұмсалады. Оның жіктелу үлгісі өткен шақ формасына ұқсас.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Курчатов
Курчатов — Қазақстанның Абай облысындағы облыстық бағыныстағы қала. Ертіс өзенінің сол жағалауында Семей және Павлодар қалаларының аралығында орналасқан. 1991 жылы жабылған бұрынғы Семей ядролық полигонының орталығы. Қала кеңес физигі Игорь Курчатовтың есімімен аталған.
Тарихы
Ядролық зерттеу полигонын құру туралы шешім КСРО Министрлер Кеңесінің және КОКП Орталық комитетімен 1947 жылы 21 тамызда қабылданды. Полигон «Оқу полигоны» ауызша аталды, шифр әскери бөлім 52605. Полигонның қалыптасуы Мəскеу облысының Звенигород қаласында басталды. Алғашқы әскери бөлімдер мен жеке бөлімшелер 1947 жылғы 1 маусымнан бастап Павлодар облысының Майский ауданының Молдары поселкесіне қоныс аудара бастады. Полигон Қазақстан Республикасының Семей, Павлодар, Қарағанды облыстарының аумақтарында орналасқан. Жалпы ауданы-18500км кв., периметр-600 км-ге жуық. Аталған облыстардың тәрбітіне 54%, 39%, және 37% полигон аумағы тиіс келеді.
Полигон сынақтарына дайындық жұмыстары 1949 жылғы шілде айында аяқталды. Сол жылдың 29 тамыз айында КСРО-да алғаш ядролық құрылғының сынағы өткізілді. Сынаққа тікелей ғылыми жетекшілік И.В. Курчатов атқарды. 1953 жылғы 12 тамызда полигонда алғаш термоядролық құрылғы, 1955 жылы 22 қарашада – сутегі бомбасы сыналды. Ядролық сынақтар ядролық жарылыс құрылғылары және қарулардың үлгілерін сынау мақсатында өткізілді. Кейіннен халық-шаруашылық мақсатта өткізілді. Полигон күрделі ғылыми-зерттеу кешені болып саналды. Құрылымы жағынан ол базалық Курчатов қаласынан тұрды.(ауданы «М»), «Балапан» лабораториялық -эксперименттік базасымен,пл. «№ 10», пл. « Дегелең», пл. «Ш».
Сынақ алаңдары құрылысымен қатар сынақ алаңынан 130 км Семей қаласынан батысқа қарай орналасқан тұрғын әкімшілік орталық салына бастады. Алғашқыда тұрғын қалашық әскери гарнизон қызмет істеді, Семей- Конечная бекеті теміржол магистралі құрылысының аяқталуынан соң айрықша құпиялылығына байланысты «Москва-400» атауына ие болды. 1947 жылдан бастап қала статусына ие болып, Курчатов аталынды. Әлемге Семей-21 ретінде белгілі (пошта бөлімшесі).
Қаланың тарихы ядролық қару базасының құрылу тарихымен ажырамас байланыста. Өзінің тарихындағы ең сұрапыл Ұлы Отан соғысында қорғаныс сипаттағы күрделі мәселелер шешімімен, 1947 жылы КСРО МК және КОКП ОК қаулысымен Тау сейсмикалық бекеті (ТСБ), атомдық зарядтарды табиғи сынау үшін «905» обьектісі құрылды. ОП-2 алашқы командирі артиллерия генерал-лейтенанты Рожанович Петр Михайлович (1948 жылғы ақпан- қыркүйек).
Оны артиллерия генерал- майоры Колесников Сергей Георгиевич алмастырды. Семей сынақ полигонының соңғы командирі Коноваленко Юрий Владимирович болды. Алғашқы дайындыққа жетекшілік етуші Игорь Васильевич Курчатов болды. Әскери құрылысшылар 1947 жылы Ертіс өзенінінң жағасына (Обь өзенінің үлкен сағасы, Қазақстанның маңызды өзендерінің бірі) орналасты. Семей қаласынан шамамен 130 км, ағыстан төмен қарай тұрғын-үйлердің, әкімшілік ғимараттардың, техникалық құрылғылардың құрылыс-монтаждау жұмыстары жүргізіле бастады. Бос орында құрылыс бастау қиынға соқты. Жеке құрам үшін шатырлы қалашық, өзен ағысына жақын жерде су ысыту үшін темір бөшкелері бар моншалар жасалды. Сонымен қатар сәскерлерге жертөлелер жасау үшін жер қазылып, фашиналар тоқылып, орманнан тіреулер алынып, жертөлелерді фашиналармен жауып, үстінен құм себілді. Офицерлер жертөлелері тақтайшалармен жабылып, ішінен фанералармен қоршалды. Әскерлерде қыс бойына тамшылар тамып, әсіресе жылынған мезгілде тоқтамады. Отынның жеткілікті мөлшерде болмауы офицерлер үйінің қабырғаларында шық қырау қабаттарымен қапталатын. Қыс (әсіресе 1948 жылы) өте қатты болды, 40-50 градусқа дейін жететін және қол және аяқ саусақатарының үсініп, кестіру жағдайлары жиі болған. Ақпан айларының аязынан, боранынан жертөлелер есіктері жабылып қалып, көбінесе аршып алуға тура келетін. Жеке құрамға азық-түлік жеткізу үшін автожолдардың болмауынан күніне 300гр. Нан ғана жеуге рұқсат етілген.
Полигондағы өмір сүру жағдайы майдандағыдан кем болған жоқ: сол сияқты жертөлелер, жол қазандық азықтану, заттық, саудалық аттестаттар, жанұядан алыстатылу, қатаң жағдай режимі. Қойылған мәселелерді орындау, үлкен ерік күші, шыдамдылық, жеңімпаз елге деген сүйіспеншілік, әскери құрылысшаларға, командирлерге подполковник Барсуков В.М.,, Подполковниктер Евтиков М.А., Евдокимов А.А., Тран В.И. және басқаларына өте қысылтаяң мерзімде ,1949 жылдың шілде айына дейін ядролық қаруларды сынау құрылғылары мен объектілерін дайындауды аяқтау қажет болды. Қатарлас құрамына 2 құрылыс полкі кіретін 31516 әскери бөліміне жүктелген тұрғын қалашық құрылысы ( М алаңы) басталды. Әскери құрылысшалардың алдына заманға сай, толық ыңғайластырылған әскери қалашық салу міндеті қойылды. Бұл міндетті 53 инженерлік-құрылыс полкі орындады. Біртіндеп қалашық өсе бастады, адамдар өмірі ыңғайлана бастады. Жеке құрам жертөлелерден тұрғын үйлер мен казармаларға көшті және алғашқы құрылыс болып Ленин көшелеріндегі үйлер және ЖПО, 52605 ә-б гарнизондық штабы болды.
Полигон басшысына арналып коттедж салынды, бірақ оған бірінші жарылыста Л.П. Берия өз қорғаушыларымен қоныстанды. 1949 жылы «Офицерлер үйі» пайдалануға енгізілді. 1950 жылы –су тазалау құрылығысының барлық кешенімен су алу бекеті құрылысы аяқталды. Ең алғашқы 36 пәтерлік үйлер 1952 жылдың жазында берілді. Бұл Первомайская 32, (құрылысшылар үйі) және Молодежная,2 (Победы). Екі қабатты казарма, госпитальдің хирургиялық бөлімі1953 жылы аяқталды. Ертіс жағасындағы жағалау сатыларымен тас қалауларыман 1954 жылы құрылған. Офицерлердің жанұяларына келуге 1952-1953 жылдары ғана рұқсат етілді. Тұрғын үй мәселелерін шешу үшін 2-3 айға созылған үлкен бетондардан үйлер кварталдарын салу басталды. 1956-1958 жылдары гарнизонда моншалық-кір жуу комбинаты, монша, жаңа наубайхана, Универмаг салынған. 1955 жылдан бастап кең көлемде тұрғын қалашықты жасылдандыру және көркейту басталды.1960 жылы жасыл алқаптар 95 га. ауданды алды, 35 сәндік және 2 мың жеміс ағаштары сонымен қатар көптеген гүл түрлері болды. 1957 жылдың маусым айында 31516 ә/б құрамына Шаған бекетінде орналасқан (240 объект) бөлімдер кірді. Олардың құрамында 7-ші,16-шы бөлек аэродромдық-құрылыстық полктер,708 участок арнайы жұмыстар, 412 жеке монтаждау ротасы және 1008 әскери госпиталь болды. Бұл бөлімдер 1946-1947 жылдары құрылды және 1954 жылы объектіге қорғаныс құрылысының айрықша маңызды жұмыстарын орындау үшін келді. Көптеген арнайы және ұрыс кешендері салынды, ал 240 обьект ресми емес атауы «Половинкада» біздің қалашыққа кіші ағайын біздің қалашығымыздан көлемі жағынан біраз кішірек қалашық өсіп келді.
«О» алаңы Ертістен шамамен бір жарым километрдей жерде сынақ полигонының ғылыми-тәжірибелік бөлімі (ҒТБ) салынып, қоршалды. Бұл аумаққа бірнеше қызметтік ғылыми-зерттеу лабораториялары (биологиялық, радиохимиялық, физикалық өлшеу ) ғимараттар және әскери техниканы сынау секторы, қазіргі уақытта – Радиациялық Қауіпсіздік және Экология Инсититуты салынды. «Ш» алаңы 1949-1962 ж.ж. мерзімінде атмосфералық сынақ жүргізу үшін қызмет етті. Барлығы 130 атмосфералық сынақ жүргізіліп,оның 30- жерүсті ядролық сынағы болды, кейіннен алаң ядролық физика саласының тәжірибелерін өткізуге, және әскери техникаларды сынауға пайдаланылды. Алаңда зерттеу ядролық реакторы, «Сияние» стендтік кешені, 330 орынға арналған 6 қонақ үйі, 4000 адамдық казарма орналасқан. «Балапан» алаңы Жерасты бұрғылау сынақтарын өткізуге және кәдімгі жарылғаш заттармен моделдік тәжірибе жасауды өткізуге қызмет еткен. Алаңда 131 жерасты бұрғылау сынақтары, 33 шахталық жіберу қондырмаларымен, сынауға арналған кең масштабты эксперимент өткізілген, қондырмалардың және инженерлік байланыстардың арнайы форты болды. 850 орындық 5 қонақ үйі,1100 адамдық казарма болды. 1988 жылы КСРО мен СҚШ арасындағы келісім бойынша (1974 жылғы 3 шілдедегі жерасты ядролық қаруларын сынауды шектеу туралы) бақылау жөнінде біріккен эксперимент өткізілді (ББЭ). ББЭ жерасты жарылыстарының параметрлері болды.
«№ 10» алаң
Атомдық реакторлар мен жаңа технологиялардың мемлекеттік ғылыми орталығының базалық алаңы болды. (« Луч» ғылыми-өнеркәсіптік бірлестігі). Мұнда екі зерттеу реакторлары, 3 7000 орындық қонақ үйі, 524 адамдақ казарма болды. «Дегелен» алаңы
Жерасты штольнядағы ядролық сынақ өткізуге арналған. Барлығы 233 сынақ өткізілген. Алаң физикалық тәжірибелер өткізуге перспективалы болған. Таулы- техникалық және құрылыс-монтаждық өндірістік-техникалық базасы, 1200 орындық қонақ үйі, 1100 адамдақ казарма болды. Барлық тәжірибелік алаңдарда жауынгерлік клуб, монша, орталық жылу беру, су құбыры, су жіберу құбырлары болды. Курчатовта ғылыми-зерттеу лабораторялар, жинақталды, дәрігерлер және биологтар, математиктер мен физиктер сонымен қатар шахтақұрылысшылары өндірістікбазасы, бұрғышылар, геологиялық барлаушылар,құрылысшылар орталығы жинақталды. Бұл ағаштармен көмкерілген, фонтандары бар, бақтары, балалар алаңы, аэродром, теміржол. Автобус бекеттері бар сонымен қатар Мәдениет сарайы, музей, өзінің теледидары, газеті бар әдемі қала болған. Тәулік бойына күнімен, түнімен сынақ алаңдарымен,орталықпен байланысты ұстау және қорғау жөніндегі күзет антеннелеры, радарлық құрылғылардың айналары аспанға қарап тұратын. Бұл Әскери-өндірістік кешеннің (ӘӨК) гүлденіп келе жатқан жабық қалашығы болатын. Мұнда зерттеу және тәжірибе жасауға арналған барлық жағдай жасалды. Қалада белгілі кеңес физактері И. Курчатов, Ю. Харитон, А. Сахаров, Я. Зельдович өмір сүріп, қызмет еткен.
Оларды ядролық қарудың әкелері деп атайды. 1990 жылы қала халқа 200 мың адамда құрады. Курчатов сынаушылардың бас лабораториялық-эксперименттік базасы болып саналды. Қаланың тұрғын үй қоры 175056 кв.м, оның 69500 әскерилерге арналды. Қалада грунталған қону жолымен аэродром, 10 тонналық сүт зауыты, 143 тонналық нан зауыты, тәулік бойы өнімдер, 1150 орындық 8 мектепке дейінгі мекеме, 3000 орындық мектеп, 50 койкалы әскери госпиталь, дәрігерлік-санитарлық бөлім, «Болшевичка» тігін фабрикасының филиалы, ұсақ кәсіпорындар мен кооперативтердің бірқатары болды. Радиактивті газдардың сынақтан соң жер бетіне тастау 1989 жылғы 19 ақпандағы ядроға қарсы күшті қозғалыс «Невада- Семей» пайда болуына себеп болды. ҚР Президентінің 29.08.1991ж. № 409 Семей полигонын жабу туралы Жарлығынан кейін қалада күрделі жағдай пайда болды. Ресей әскери бөлімдерінің полигондардан тездетіп жиналуы және дислокациялануы барлық ғылыми-өндірістік құрылым мен қаланың әлеуметтік саласын толығымен бұзылу қатеріне әкелді. Ел басшылығының Курчатов қаласы аумағында орналасқан сәйкес ғылыми ұйымдар мен объектілері және бұрынғы Семей сынақ полигоны кешенінің базасында ҚР ұлттық ядролық орталығын ұйымдастыру туралы шешімі ғылыми потенциалды сақтап қалуға себеп болды.
ҚР ҰЯО қалада маңызды шетел инвестициясын тартуға және қосымша жұмыс орындарының пайда болуына септігін тигізді. Полигон дамуының ғылыми-техникалық потенциалды конверсиялау және жаңа технологияларды пайдалану мақсатында 1995 жылы қазақстан-американдық «СЕМТЕХ» кәсіпорын құрылды.
1996 жылы–«КК Интерконнект» негізігі профилі электронды құрылғылар мен печатті платаларды өндіру болып табылатын кәсіпорны құрылды. Геологиялық барлау жұмыстарымен қазақстан-американдық «ФМЛ Казахстан» кәсіпорны айналысады. ССП аумағына болашағы зор қазба байлықтары концентрациясы сипат алып келеді, бірінші кезекте, алтын мен мыс, сонымен қатар руда емес шикізаттары да байқалған. Қала аумағында «габбро» табиғи тасын қазу және өңдеу жұмыстарымен «Дегелен» кәсіпорны айналысады.
Географиясы
Курчатов қаласы - бұрынғы Семей сынақ полигонының орталығы. Шығыс Қазақстан облысының батысында орналасқан. Қаланың геофизикалық координаттары СШ 50 44.3-5046,2 және ВД 7830,5-7833,7 құрайды. 11 мың гектар ауданды құрайды. Курчатов қаласының құрамына Курчатов қаласының өзі, Дегелен бекеті (2 км) және Молдары селосы (3-4км)кіреді. Көрсетілген тұрғын пункттері ерікті емес, және есепке кірмейді.
Климаты
Курчатов қаласы Павлодар облысының Ертіс өзенінің сол жағалауында құрғақ агроклиматты зонада ГТК 0,3-0,5 –ке тең (жазық бозалы-бетегелі дала кіші зонасына жатады) орналасқан. Мұнда климат күрт континентті. Оған тән : көктем-жазғы мерзімде құрғақшылық, жыл бойына атмосфералық жауын-шашынның мөлшері жеткіліксіз әрі тұрақсыз, жыл бойына әсіресе көктем мезгілінде желді болады, жазды жоғары, қыста төмен ауа температурасы тән. Орташа көпжылдық жауын-шашын мөлшері 250 мм-ге дейін, мұнымен қоса интенсивті вегетациялану кезінде (мамыр-шілде) 90 мм-ге дейін ғана жетеді. Қар жамылғысының биіктігі көп емес, қыста ашық алаңдарда 13 см-ді құрайды. Жылдық орташа температура қалыпты және +2,4градус. Өзге жылдарда максималды температура +40-42 градус, минимальды –48,-49. Ең жылы ай-шілде, ең суық айлар- қаңтар және ақпан. Басым желдер оңтүстік-батыс және батыс бағыттағы желдер, олардың күшеюі сәуір, мамыр, маусым айлары болып табылады.
Халық саны
2005 жылғы 1 қаңтардағы жағдайға қарағанда қалада 9900 адам, 2003 жылмен салыстырғанда халық саны 400 адамға көбейген. Ұлттық құрам: Қазақтар-3,14 мың адам (31,7%), орыстар-5,96 мың адам (60,2%), басқа ұлттар –0,8 мың адам (8,1%). Қаланың өмір суруі мен барлық қызметін қамтамасыз ету көзі республикалық бюджет.
Экономикасы
Қалада 2005 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша 104 барлық меншіктік нысандағы заңды тұлғалар тіркелген, олардың : шағын-92, орташа-8, ірі-4. Әрекеттегісі-74 кәсіпорын.
Өндіріс
Курчатовта 6 әрекеттегі өндірістік кәсіпорын бар: “Коммуналдық көпсалалы пайдалану кәсіпорны” МҚК (сумен, жылумен қамтамасыз ету), ШҚ АЭК Курчатов филиалы (электрэнергиясын өндіру), “КК Интерконнект” (электронды құрылғылар мен печатті платаларды өндіру), «Азот» ӨК (газтәрізді және сұйық оттегін, ацетилен өндіру), «Луч» КИП ЖШС (салмақты өлшеу жүйесін өндіру және қызмет көрсету), «Дегелен тас» ЖШС (табиғи тастар мен өңдеу плиталарын өндіру). Ауылшаруашылығы. Қала аумағында ауылшаруашылығы және шаруа қожалығы тіркелмеген, бірақ халықтың қосымша шаруашылығы мен саяжайлық кооперативтері бар. Кәсіпкерлік. Салық комитетінің мәліметтері бойынша қалада 629 адам айналысатын 292 шағын кәсіпкерлік субьектісі, тіркелген.
Оның ішінде : 29 шағын кәсіпкерлік, 98 жеке тұлға патентпен жұмыс істейді, 98- куәлікпен, 67- жай декларациямен жұмыс істейді. Қалада 3 наубайхана жұмыс істейді (Надеев, Вдонин, Ковалева).
Ескерткіштер
• Жеңіс ескерткіші • Курчатовқа арналған ескерткіш • Әскери құрылысшыларға арналған ескерткіш
Жеңіс ескеркіші 1985 жылы Павлодар қаласының сәулетшісі, 31516 ә/б әскери құрылысшылырмен және 52605 ә/б әскери құрылысшыларымен салынған. Ескеркіштің ашылуы 1985 жылы 9 мамырда болған. Әскери құрылысшыларға арналған ескерткіш 1972 жылы салына басталған. 10 тамызда оның ашылуы болған. Сәулетшісі - Ресей Федерациясының мәдениетіне еңбегі сіңген сәулетші - Корнеев Георгий Александрович. Ескерткіш қаланы тұрғызған әскери құрылысшылар құрметіне салынған (1947-1972).
Дереккөздер
Санат:Абай облысы қалалары Санат:Ертіс бойындағы қалалар
Нұрмаханов атындағы көше (Алматы)
Көшеге боксшы, КСРО-ның еңбек сіңірген спорт шебері, Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы, биология ғылымдарының кандидаты Әбдісалан Кәрімұлы Нұрмахановтың (1936-2007) есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/764 қаулысы) берілген.
Көше Әуезов ауданындағы «Таугүл-3» шағынауданында орналасқан. Шаймерденов көшесінен басталып, Әділов көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенін ұзындығы - 470 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
NGC 7142
NGC 7142 — Цефей шоқжұлдызында орналасқан II2r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1794 жылы 18 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7142 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 241.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз)
Санту-Антониу-ду-Ретиру
Санту-Антониу-ду-Ретиру (Santo Antônio do Retiro) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Солтүстік Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Салинас экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7 180 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 796,872 км² шамасында. Халық тығыздығы — 9 адам/км².
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Саргамыш
Саргамыш — Башқұртстанның Салауат ауданындағы ауыл, Мещегар ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 281 адамды құрады. Пошта индексі — 452495, ОКАТО коды — 80247845003.
Абай Құнанбаевтың философиялық, психологиялық және педогогикалық көзқарастары
«Абай Құнанбаевтың философиялық, психологиялық және педогогикалық көзқарастары» («Философские, психологические и педагогические взгляды Абая Кунанбаева») - Қазақтың мемлекеттік көркем әдебиет баспасынан 1957 ж. орыс тілінде жарық көрген зерттеу еңбек. Авторы - ''Т. Тәжібаев''. Кітап ақынның философиялық, психологиялық және педагогикалық қызметін ашуға байланысты абайтану ғылымында осы уақытқа дейін ақтаңдақ болып келген мәселелерді зерттеуге арналған. Автор Абайдың философиялық көзқарасын бағалауда ғалым Ә. Қоңырбаевтың ағат пікірлерін сынға алады, ол «Абай Құнанбаев шығармашылығындағы психология мәселелерін гносеология мәселелерімен шатастырып алғанын, ақынның психологиялық көзқарасын философ, көзқарасымен араластырып жібергенін» атап көрсетеді. И. М. Сеченев, К. Д. Ушинский, Милль, Спенсердің Абай дүниетанымының қалыптасуына жасаған әсеріне тоқталады. Ақынның Сана, Сезім (қасірет, ашу, ұят), Ерік сияқты категорияларға берген сипаттамаларын талдайды. Кітап жалпы оқырмандарға, әдебиетшілерге, тілшілерге, философтарға, педагогтарға, психологтарға және студенттерге арналған. Көлемі 4,3 баспа табақ, 10 000 дана болып басылған.
Саргамыш
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Абай Құнанбаевтың философиялық, психологиялық және педогогикалық көзқарастары
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Қалниязқолқа
Қалниязқолқа – Қарынжарық ойысының оңтүстік-шығысында жатқан қоныс және сай. Қарақия ауданында орналасқан. Қоныс солтүстіктен оңтүстікке қарай 40 км-ге созылып жатыр, ені 2 – 5 км-дей. Табаны теңіз деңгейінен 170 м биікте, беткей үсті 182 м биіктікте жатыр. Қоныс табанында көктемгі жауын-шашын, қардан аңғар бар. Өсімдігі мардымсыз. Атауы «Қалнияздың ойы» мағынасын береді.
Дереккөздер
Санат:География
Мигаель
Мигаёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Макариха өзенінің оң жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Бет жырту
Бет жырту — қазаға қайғыру салты, ежелгі ғұн заманынан (б.з.б. 3 ғасыр) қазірге дейін сақталған, түркі халықтарының көпшілігіне ортақ ғұрып. Оның мәні адамды қадірлеуден, өлімге қимаудан, күйзелуден шыққан. Ер-азаматы не жалғыз ұлы өлген әйелдер шашын жайып, бетін жыртып, олар туралы жоқтау айтып, аза тұтып, дауыс қылғанда, бетінен қаны сорғалап отыруы тиіс болған. Орхон-Енисей жазбалары, Қытай деректері бойынша, көне түркілерде күйеуі өлген әйел ғана емес, өлген кісінің жақын туыстары да көріскенде бәкімен бетін тіліп қан шығарған. Әйелдерге, қыз балаларға қатты ренжігенде айтылатын “бетің тілінгір” қарғысы, “ең жақын адамыңнан айырыл” дегенді білдіреді. Бет жырту ғұрпы Түркі қағанаты кезінен қалған тас мүсіндерде, үй қабырғасына салынған суреттерде жиі кездеседі. Қазақтарда “Бет жырту” ғұрпы 20 ғасырдың басына дейін сақталып келгені жайлы мәліметтерді орыс саяхатшыларының жазбаларынан кездестіруге болады.
Лев (приток Вандраса)
Лев — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вандрас өзенінің оң жағалауынан 21 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 77 км-ді құрайды.
Бет жырту
Дереккөздер
Санат:Салт-дәстүрлер
Лев (приток Вандраса)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сьйорак-ан-Перигор
Сьйорак-ан-Перигор (Siorac-en-Périgord) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Сарла-ла-Канеда округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,77 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24538, пошта индексі — 24170.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Жану проблемалары институты
200px|thumb|rightЖану проблемалары институты – жану процестерін зерттеу мәселелерімен айналысатын институт. 1989 жылы Алматы қаласында құрылған.
Негізгі ғылыми-зерттеу жұмыстарының бағыты:
жану процесі негізінде жаңа бағалы заттар – материалдар мен композициялар алу. Институтта пеш қалауға арналған отқа төзімді «Фурнон» материалдары, дәнекерлеу электродтары, құрылыс жұмыстарына арналған пигменттер мен бояулар, ағын суды тазалауға арналған көміртекті сорбенттер, қышқылға төзімді материалдар, дәнекерлеу электродтарын қаптауға арналған флюстер мен шихталар, детальдар мен бұйымдар алуға арналған толтырғыш полимерлер, оттан қорғаушы коррозияға қарсы «Бірлік-М» қаптамасы, тұрмысқа қажет отын брикеттері жасалып, өндіріледі. Құрылғаннан бастап институт өзін-өзі қаржыландырады. Жыл сайын институт қызметкерлерінің жүргізген зерттеу нәтижелерін баяндайтын ғылыми жинақ шығарылады.
Сілтемелер
[http://kaznu.kz/kz/3/news/one/1707/ Білім. Ғылым. Өндіріс ]
Санат:Ғылыми институттар
Бюрен-цум-Хоф
250px|thumb|Картада орналасуы Бюрен-цум-Хоф (Büren zum Hof) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Фраубруннен округінің құрамына кіреді.
Тапал-зеңбірек
Тапал-зеңбірек — зеңбірек пен келте зеңбірек қоса үйлестірілген, бірақ зеңбіректің қасиеті басым болатын артиллериялық қару.
Бюрен-цум-Хоф
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 467 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.5 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 534, пошта индексі — 3313.
Тапал-зеңбірек
Тапал-зеңбірек әскери (далалық) артиллерия құрамына кіреді. Қазіргі заманғы Тапал-зеңбіректің калибрі 152­155 мм, снарядының салмағы 43—46 кг, ең алыс ату қашықтығы 17—25 километр. Жылжу тәсіліне қарай Тапал-зеңбірек сүйремелі, өздігінен жылжитын және өздігінен жүретін болып бөлінеді.
Бюрен-цум-Хоф
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Тапал-зеңбірек
Дереккөздер
Haubitzer Haubicoarmata Гаубица-пушка
Моноплан
Моноплан (μόνος, «бір, жағлыз» және planum, «жазықтық») — фюзеляждың екі жағында орналасқан бір қанаты бар ұшақ. Қазіргі заманғы ұшақтардың негізгі түрі.
Қанаттың орналасуына байланысты монопландар келесідей болып бөлінеді:
Егер монопланның қанаты кергіштермен, тіреулермен немесе тіреуіштермен ұсталынып тұрмаса, онда оны «еркінтасушы»(свободнонесущим) деп атайды. Бипланмен салыстырғанда еркінтасушы монопландар ауыр болып келеді, алайда олардың қанаттары жоғары ұшу сипаттамаларына ие.
Қолданылған әдебиеттер
Санат:Авиация Санат:Аэродинамикалық сызбалар
Ахмет Хамди Танпынар
Ахмет Хамди Танпынар ( 23 маусым 1901, Ыстамбұл — 24 қаңтар 1962, Ыстамбұл) — түрік жазушысы, ақын, әдебиет зерттеуші. Анадолыдағы Сұлтани лицейін (1918), Стамбұл университетін бітірген (1923). Алғашында әртүрлі лицейлерде, Анкара, Гази білім өнер академиясында әдебиет, өнер тарихы, эстетика және мифология пәндерінен сабақ берді. Ыстамбұл университеті профессоры (1939), Ұлттық білім министрлігінде инспектор қызметтерін атқарған (1946). 1942 жылы Түркияның Ұлттық мәжілісі депутаты болып сайланды. Ахмет Хамди Танпынар жаңа түрік әдебиет інің поэзия, проза, әдебиет тарихын зерттеу саласында көп еңбек етті. Ол әдебиет тің барлық жанрларында мол мұра қалдырды. Көркем шығармаларында бүкіл адамзат дүниесін жеке адамның қайғысы мен қуанышын сипаттау арқылы ашады.
Дереккөздер
Санат:Түркия жазушылары
Андрей Олегович Белянин
Андрей Олегович Белянин ─ орыс жазушысы, ақын.
1967 жылы 24 қаңтарда Астрахань қаласында дүниеге келген.
Власов атындағы Астрахань көркем училищесінде оқиды.
2 жыл Түркияда әскери борышын өтейді.
1994 жылы Ресей Жазушылар Одағының мүшесі болады.
Оған дейін оның «Рыжий и Полосатый» және «Орден Фарфоровых рыцарей» атты өлең және әңгімелерінің 3 жинағы жарық көрген болатын.
Дереккөздер
Санат:Орыс жазушылары
Нұрмақов атындағы көше (Алматы)
Көшеге мемлекет қайраткері, сталиндік репрессияның құрбаны Нығмет Нұрмақовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.04.1966 № 134 шешімі) берілген. Нұрмақов Нығмет (1895-1937) Семей облысында дүниеге келген. Ол Республика прокуроры, Халкомда жауапты қызметтер атқарған.
Көше Алмалы ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - 3-ші линия көшесі. Көшенін ұзындығы - 1300 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Тілеубек Ережепұлы Зейнешов
Тілеубек Ережепұлы Зейнешов (1942 жылы туған), Мемлекеттік қызметкер. Орта мектепті тәмамдағаннан кейін (1958) еңбек жолын Қу ауданындағы Қазақстанның 30 жылдығы атындағы ұжымшарда трақторшы болып бастаған. Қазақстан а. ш. институтын үздік бітірген сон шаруашылық, комсомол, партия, кенес органдарында қызмет атқарды. 1973 жылдан Мичурин аупарткомының 2-ші хатшысы, 1979 жылдан Молодежный ауаткомы төрағасы, 1987- 1992 жылдары Егіндібұлақ аупарткомының 1 -хатшысы, ауд. Кенес төрағасы болды. 1999-2006 жылы Мичурин ауданынын әкімі, облыс. а. ш. басқармасынын бастығы, Бұкар жырау ауданынын әкімі қызметтерін атқарды. Ордендермен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қарағанды облысы
Вайдендорф (Дюрнкрут)
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2252 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 30.4 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GF, ресми идентификациялық коды — 3 08 11.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Рудольф Реккендорфер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Кастельгульельмо
Кастельгульельмо (Castelguglielmo) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Ровиго провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1765 адамды құрайды. Халық тығыздығы 80 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 22 км² шамасында. Пошта индексі — 45020.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Gaetano Thiene. Жыл сайынғы мерекесі — 7 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Бочковци (Велико Тырново облысы)
Бочковци (Бочковци) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5035. ЕКАТТЕ коды — 5935.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Қалғұтты (тоған)
Қалғұтты – Жамбыл облысы Қордай ауданындағы тоған. Қалғұтты өзен бойында салынған. Тоғанның су сыйымдылығы 0,8 млн. м3. Суымен Қордай ауданының егістіктері суғарылады.
Дереккөздер
Санат:Табиғат
Өндірісті әзірлеу
Өндірісті әзірлеу — құрылыс басталар алдында аткарылатын өзара келісілген техникалық жоспарлық-қаржылық шаралар кешені. Құрылыс басталғаннан кейін мелиорациялық объектінің белгіленген уақыттағы экономикалық тиімділігін қамтамасыз ету жолдары карастырылады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Исламғали Наурызалин
Исламғали Наурызалин (1888, Орал облысы, Ілбішін уезі, Қаракөл болысы, Саралжын ауылы – 1964) — арнаулы білімді алғашқы қазақ дәрігерлерінің бірі. Қаракөл 2 кластық орыс-қазақ мектебін бітірген соң (1910) Воронеж фельдшерлер мектебіне түсіп, осы оқу орнын 1914 ж. тәмамдады. 1914-20 ж. Жымпиты земстволық ауруханасында фельдшер. 1917-19 ж. Алаш қозғалысына үн қосып, жергілікті земстволық өзін-өзі басқару органы жүйесіңде денсаулық сақтау мекемелерін құру ісін жолға қоюға атсалысты. 1920- 24 ж. Қаратөбе учаскелік ауруханасында фельдшер. 1924-28 ж. Мәскеу мемлекеттік университеттінің медицина факультетінде оқыды. 1928-30 ж. Батыс Қазақстан облысындағы жаңадан ұйымдасқан Шалқар ауданында аудандық аурухана меңгерушісі. 1930-41 ж. Қаратебе учаскелік ауруханасының, кейінірек аудандық аурухана меңгерушісі. 1941-44 ж. Мәскеу облысының Кашира қаласындағы 4839-эвакуациялық госпитальда әскери дәрігер. Ұлы Отан соғысын медицина қызметінің капитаны шенімен аяқтады. Қаратөбе ауданы ауруханасының меңгерушісі (1944-51), бөлім меңгерушісі (1951-64) боп қызмет атқарды. Қаратөбе ауданы ауруханасы Наурызалинның есімімен аталады.
NGC 2672
NGC 2672 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Жоғарғы Мал
Жоғарғы Мал — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Оңтүстік Кельтма өзенінің сол жағалауынан 54 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Лунар орбитер
нобай|300px|Лунар Орбитер нобай|250px|Фотокамералары Лунар Орбитер (Lunar Orbiter) — 1966—1967 жылдары Айдың орбитасына автоматты ғарыш аппараттарын шығаруға бағытталған НАСА-ның бағдарламасы. Ұшырылған бес аппараттың бәрі тапсырмасын сәтті орындады, олар Ай бетінің 99%-н суретке түсіріп, соның негізінде Ай картасы жасалды.
Жоғарғы Мал
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Лунар орбитер
Ғарыш аппараттарын Boeing компаниясы құрастырды, олардың бір-бірінен сәл ғана айырмашылығы болды. Биіктігі 1,68 метр, ені 1,5 метр, ал салмағы 385,6 кг болды. Әр аппарат екі фотокамерамен жабдықталды, оларды Eastman Kodak компаниясы жасаған. Бұған қоса гравитациялық өрісті өлшейтін радиомаяк және микрометеориттер санауышы болды.
1966 жылдың тамызында Лунар орбитер-1 Ай жақтан түсірілген Жердің алғашқы суретін түсірді. 1967 жылдың 8 тамызында Лунар орбитер-5 Жер шарының толықтай көрінетін алғашқы суретін түсірді.
Жоғарғы Мал
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Лунар орбитер
Миссиялары
Лунар орбитер ғарыш аппараттары: thumb|center|660px|Жердің Ай көкжиегінен көтерілу сәті
Жоғарғы Мал
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Лунар орбитер
Сілтемелер
Санат:Ғарыштық бағдарламалар Санат:NASA жобалары Санат:АҚШ ғарыштануы Санат:Айды зерттеу
Н (кирил)
thumb|left|110px|
thumb|right|400px| Н, н — кириллицаға негізделген әліпби әрпі.
Тіл ұшының үстінгі қызыл иекке нық тиюінен жасалатын мұрын жолды дауыссыз дыбысты белгілейтін әріп. Ол дайыс қатынасына қарай үнді, жасалу орнына қарай тіл алды, жасалу тәсіліне қарай шұғыл дауыссыздар тобына жатады. Сөз ішінде орын талғамай, сөздің басында (нар, неше), сөз ортасында (ана, кене) кездесе береді.
Кодтар кестесі
HTML жүйесінде бас әріп «Н»-ны &#1053; немесе &#x41D;, ал кіші «н» әріпін - &#1085; немесе &#x43D; деп белгілейді.
Дереккөздер
Санат:Кириллица
Орьоло-Романо
Орьоло-Романо (Oriolo Romano) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Витербо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3590 адамды құрайды (2006). Халық тығыздығы 151,85 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19,23 км² шамасында. Пошта индексі — 1010.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Giorgio. Жыл сайынғы мерекесі — 23 сәуір.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Бад-Хоннеф
Бад-Хоннеф (Bad Honnef) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Рейн-Зиг ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Полька (Кыс-Еган тармағы)
Полька — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кыс-Еган өзенінің оң жағалауынан 68 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 62 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Обероффен-ле-Висембур
Обероффен-ле-Висембур (Oberhoffen-lès-Wissembourg) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Висембур округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,03 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67344, пошта индексі — 67160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 316 адамды құрады. Халық тығыздығы — 104,29 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Форэствилл (Мичиган)
Форэствилл (Forestville) — Мичиган штатының Sanilac округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 127 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.1 км² шамасында. FIPS коды — 26-29660.
Риу-де-Онор
Риу-де-Онор (Rio de Onor) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Форэствилл (Мичиган)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Риу-де-Онор
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 45,37 км² шамасында. Халық тығыздығы — 2,8 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Есенбаев
Есенбаев мағынасы бойынша мақалалар:
Сырымбет ауылдық округі (Жетісу облысы)
Сырымбет ауылдық округі — Жетісу облысы Ескелді ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Сырымбет ауылы кіреді. Орталығы - Сырымбет ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2059 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Ескелді ауданы ауылдық округтері
Едикур-су-ле-Кот
Едикур-су-ле-Кот (Heudicourt-sous-les-Côtes) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Коммерси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,56 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,57 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Езье (Эр)
Езье (Aizier) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,36 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27006, пошта индексі — 27500.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 123 адамды құрады. Халық тығыздығы — 52,12 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Ребах (Зобернхайм)
Ребах (Зобернхайм) (Rehbach (bei Sobernheim)) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Бад-Кройцнах ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 44 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 2,21 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 33 082. Муниципалитеттің басшысы — Райнхольд Кессель.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Қазақстандағы ислам
Қазақстандағы Ислам Ислам – Қазақстанда кең таралған дін. Бағыт – Сунниялық Мазхаб (мұсылмандық құқықтық мектеп) – Абу Ханиф имамның мектебі Уәкілетті орган – Қазақстандағы мұсылмандардың рухани басқару (ҚМРБ) Тарихы Оңтүстік Қазақстаннан бастап, Қазақстан жерінде исламның таралуы бірнеше ғасырлар аралығына созылды. X ғасырдың соңында ислам Жетісу мен Сырдария өзендерінің отырықшы елдерінде таратыла бастады. Мысалы, Ислам Қарахан Империясында кең тараған. Қазіргі уақытта қазақтардың көбісі өздерін мұсылман деп санайды және діни ғұрыптардың кейбірін сақтайды. Мысалы, мұсылман ғұрыптары бойынша қазақтардың көбісі жерленеді. Қазіргі кезде Қазақстанда 5000 мешіт бар, ал КСРО уақытында 63 ғана болған. Қазіргі уақытта діншіл адамдардың саны көбейді, соның ішінде де мұсылмандар саны. моңғол Империясының кеңейтілуіне байланысты исламның таралуы ақырындады, себебі түріктер мен моңғолдардың діні - тәңір болған. Бірақ келесі ғасырларда ислам қайтадан көбейе бастады. Солай Алтын Орданың хандары Берке (1255-1266) мен Өзбек (1312-1340) Исламды қабылдады. Исламмен бірге исламмен келісетін кейбір түрік дәстүрлері де сақталды. Мысалы ұлдарға Айдарды киюге болады және балаға 40 күн болғанда оның шашын алады. Көбінесе қазақтар «Тәңір» сөзін «Алланың» синонимі ретінде қолданылады.
Шомаж
Шомаж – өндірістің іркілісінен және тоқтап қалуынан болатын қаржылық залалды сақтандыру; сақтандыру терминологиясында мағыналық мәні бойынша жұмыстың жоқтығы (жұмыстағы үзіліс) ретінде немесе өндірістегі және коммерциялық қызметтегі үзіліске байланысты келтірілген залалдың орнын толтыру ретінде түсіндіріледі. Кейбір елдердің сақтандыру нарығында Шомаж ұғымы өрттің, басқа да қауіптердің салдарынан үй-жайдың және ондағы мүліктің зардап шегуіне және жойылуына байланысты, өндірістегі және коммерциялық қызметтегі үзілістен келтірілетін залалды сақтандыруға, яғни мүлікті өрттен және басқа қауіптерден сақтандыруға қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Экзотермикалық реакция
Экзотермикалық реакция — сырт ортаға жылу бөліп шығара отырып өтетін реакция.
Дереккөздер
Санат:Жалпы химия
Ольмета-ди-Туда
Ольмета-ди-Туда (Olmeta-di-Tuda) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Бастия округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,4 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B188, пошта индексі — 20232.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Қазақстан тарихшылары мен қоғамтанушыларының лигасы
Қазақстан тарихшылары мен қоғамтанушыларының лигасы - «Тарих және қоғамдық ғылымдар академиясы»  қоғамдық бірлестігінің 2009 жылғы 16 маусымда ҚР БҒМ ҒК Мемлекет тарихы институтының жетекші ғалымдарының бастамасымен құрылған одақ.
Академияға мүшелікке қоғамдық ғылымдар аясында еңбек етіп келе жатқан таңдаулы жетекші-ғалымдар қабылданады. «Тарих және қоғамдық ғылымдар академиясы» қоғамдық бірлестігі мүшелігіне «Алтын белгілі» және «Күміс белгілі» кеудеге тағатын белгімен қоса куәлік тапсырылады. Қазіргі кезде «Алтын белгілі» мүшелігіне – 25 адам өтсе, «Күміс белгілі» мүшелігіне 12 адам қабылданды.
Есмұхан Мұхитұлы Жанұзақов
Есмұхан Мұхитұлы Жанұзақов (1932 мамырдың 5-інде Атырау облысы Исатай ауданы Мыңтөбе ауылы туған) – физика-математика ғылымдарының докторы (2001).
Қысқаша өмірбаяны
Есмұхан Мұхитұлы Жанұзақов 200-ден аса ғылыми еңбектің авторы.
Дереккөздер
Санат:Атырау облысында туғандар Санат:1932 жылы туғандар Санат:Қазақстан физиктері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар
Жіңішкесу (өзен)
Жіңішкесу – Аягөз алабындағы өзен.
Географиялық орны
Абай облысы Аягөз ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 41 км, су жиналатын алабы 270 км2.
Бастауы
Бастауын Қарапішен тауының оңтүстік баурайынан алып, Аягөз өзенінің оң саласы – Қурайлы өзеніне құяды.