cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Б. з. д. 320 жыл
Түсініктемелер
*
Сингармонизм
Сингармонизм (συν - бірге, ἁρμονία - үндесу) — үндестік заны. Үндестік заңы түркі тілдерінің дыбыстық жүйесіндегі басты заң. Сингармонизм тілдің бүкіл фонетикалық бейнесін, дыбыс жүйесі мен буын жүйесінің ерекшелігін, сөйлеу нормасын айқындайтын құбылыс. Сингармонизм бойынша сөздер не бірыңғай жуан, не бірынғай жінішке, не еріндік, не езулік болып айтылады. Түбірге жалғанатын қосьімшалар да осы заңдылыққа бағынады. Мысалы: далалық, еңбекшілер, жұлдұзым (жұлдызым), күлкүлі (күлкілі). Сингармонизмнің басты касиеті, оның сөзайырымдық және сөзтанымдық қызметінен көрінеді.
Сингармонизмнің жоғарыда айтылған қасиеттеріне қарай, үндес дыбыс, үндес белгі, үндес сөз, үндес буын, үндес әуен сияқты терминдер қолданылады. Сингармонизм қалыбы — сингармонизм бойынша сөздердің не біркелкі жуан, не біркелкі жінішке болып айтылу қалыбы. Мұндай қалып сөздердің басым көпшілігіне тән.
Дереккөздер
Дауыссыздар үндестігі
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі Санат:Грамматика Санат:Фонетика
Литовченко Никита Васильевич
Литовченко Никита Васильевич (1919, Атбасар ауданы Новопетропавловка ауылы) – металлург ғалым, техника ғылымдарының докторы (1967), профессор (1969). 1942 жылы Магнитогорск металлургия институтын бітіргеннен кейін Магнитогорск металлургия комбинатында жұмыс істейді. 1946 – 76 жылдары Кен-металлургия институтында ассистент, доцент, профессор, 1974 жылдан кафедра меңгерушісі, 1976 жылдан Липецк политех. институтының проф-ы қызметтерін атқарған. Литовченко зерттеулері негізінде Кривой Рог, Череповца, Батыс Сібір металлургия зауыттарында, «Азовстальда», сондай-ақ шетел кәсіпорындарында прокат стандары жобаланған. Литовченко – 3 оқулықтың, 12 монографияның авторы. Орден, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
«Ақмола облысы» энциклопедиясы
Санат:Тұлғалар
Сарқырама (өзен)
Сарқырама, Сарымсақты – Есіл алабындағы өзен.
Географиялық орны
Ақмола облысы Сандықтау ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 79 км, су жиналатын алабы 1500 км2.
Бастауы
Жақсытүкті тауларынан басталып, Спасское аулынан 6 км төменде Жабай өзеніне құяды.
Гидрологиясы
Сарқыраманың Көкшетау қыратынан басталатын жоғарғы бөлігі таулық сипатты, аңғары кең (1,5 — 2,0 км). Жайылмасы төменгі бөлігінде 1 — 2 км, арнасы тік жарлы (6 м) Жылдық орташа су ағымы Каменка ауылы тұсында 1,09 м2/ Сарқыраманың бойында бірнеше бөгет бар.
Дереккөздер
Санат:Сандықтау ауданы өзендері Санат:Есіл су алабы
Арфей (Алье)
Арфей (Arfeuilles) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Виши округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 59,56 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03006, пошта индексі — 03120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 680 адамды құрады. Халық тығыздығы — 11,42 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Лалин
Лалин (Lalín) — Испаниядағы муниципалитет. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Понтеведра провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Деса ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21216 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 326.8 км² шамасында.
Штадлерн
Штадлерн (Stadlern) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Пфальц әкімшілік округіне бағынады. Швандорф ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 569 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 10,55 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 3 76 167. Муниципалитеттің басшысы — Гюнтер Холлер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Глажон
Глажон (Glageon) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Авен-сюр-Ельп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,77 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59261, пошта индексі — 59132.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1812 адамды құрады. Халық тығыздығы — 153,95 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Виктор Амазаспович Амбарцумян
Марапаттары
thumb|220px|Еревандағы В. А. Амбарцумянға ескерткіш
Дереккөздер
Санат:Академиктер Санат:Астрофизика
Қоғалы (қыстау)
Қоғалы - Қамыскөл көлінің солтүстік-батысындағы қыстау.
Географиялық орны
Ақтөбе облысы Ойыл ауданы Жақсыкөл ауылының оңтүстік батысында 12 км жерде орналасқан. Солүтстігінде Саралжын, оңтүстігінде Қарамұзсор жайлаулары, батысында Батпақшар, Бетшағыл, шығысында Қайысқұдық, Алданжар қыстаулары бар.
Өсімдігі
Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында бұта шоғырлары аралас бетеге, қылқанбоз, еркек шөп, көде, боз, жусан өседі.
Дереккөздер
Санат:Ақтөбе облысы қыстаулары
Сұлы
Сұлы (Avena) – астық тұқымдасына жататын бір жылдық және көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда 7 түрі бар. Ең маңыздысы - Екпе сұлы (Avena sativa). Дәнінде крахмал, нәруызды заттар, камедь, эфир майы, қант, май, минералды фосфор, кальций тұздары бар. Сұлы ұнынан жасалған қоймалжың іш өтумен қабаттасатын ауруларға қарсы пайданаланылады.
Красный Октябрь
Елді мекендер:
Сұлы
Санат:Астық тұқымдасы
Баланы тақымнан өткізу
Баланы тақымнан өткізу - жақсылығы жұғысты болсын деген ниетпен жас баланы елге елеулі бай-бағлан, би-шешен, батыр-балуан адамдардың үзеңгісінің астынан өткізіп алу ырымы.
Красный Октябрь
🇷🇺:
Баланы тақымнан өткізу
Ырыс жұғысты болады деп байырғы орта перзентіне ұлық адамның құты жұғады деп түсінген әрі бұл рәсім белгілі дәрежеде ырым бойынша «қайта туу» тұспалын білдіреді. Сондай-ақ баласы тоқтамай жүрген жағдайда жаңа туған нәрестені көп балалы кемпірдің тақымынан өткізіп алатын да ғұрып бар.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Жазықтықтың моделі
Жазықтықтың моделі - жазықтықты бір мәнді анықтайтын геометриялық элементтер мен олардың арасындағы қатынас. Монж эпюріндегі жазықтықтың моделі ретінде тектес сәйкестілік алынады. Тектес сәйкестілік бір түзудің бойында жатпайтын үш нүктенің немесе нүкте мен осы нүкте арқылы өтпейтін түзудің, немесе параллель екі түзудің немесе қиылысатын екі түзудің фронталь және горизонталь (профиль) проекцияларымен анықталады.
Сақтандырушы
Сақтандырушы - сақтандыру қызметін жүзеге асыру үшін құрылған және заңда белгіленген тәртіп - яғни сақтандыру қызметке лицензия алған сақтандыру ұйымы, заңи тұлға, яғни сақтандыруды жүзеге асыратын, сақтанушыға шартта уағдаласатын сақтандыру уақиғасы басталғанда келтірілген зиянды өтеуге немесе сақтандыру сомасын төлеуге міндеттенген мамадарылған ұйым (мемлекеттік, акционерлік, кооперативтік аралас ұйым). Коммерциялық негізде әрекет ететін, сақтандыру ұйымдары (сақтандыру компаниялары, сақтандыру қоғамдары, т.б. және бейкоммерциялық ұйымдар (өзара сақтандыру қоғамдап сақтандырушы болып табылады. Сақтандыру шартын жасасу кезінде және осы шарттың қолданылуы кезеңінде сақтандырушы өз есебінен сақтандыру объек тісінің сақтандырылуын бағалауға: мүлікті тексермелеп қарауға оның шын құнын сараптауға, сақтанатын тұлғаның денсаулығын анықтау үшін оған медициналық зертгеу жүргізуге құқылы. Сақтандырушы сақтандыру жарнасының мөлшерін айқындау кезінде сақтандыру объектісін және сақтандыру тәуекелін ескере отырып, өзі әзірлеген сақтандыру тарифтерін қолдануға құқылы.
Жазықтықтың моделі
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Сақтандырушы
Дереккөздер
Санат:Сақтандыру
Блок маркері
Блок маркері (Маркер блока; block mark) — 1) ұзындығы айнымалы блоктарды өңдеу кезінде мәліметтер блогының соңын көрсететін шартбелгі; 2) таспалық ентаңба мен файлдың мәліметтер блогының шектеушісі болып саналатын магниттік таспадағы қызметтік блок.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Патент алымы
Патент алымы - өнеркәсіп орындарының, заңды тұлғалардың, сондай-ақ кәсіпшілікпен немесе кәсіпкерлік қызметпен шұғылданудан алатын табысы бар азаматтардың бюджетке төлейтін төлемі.
Дереккөздер
Санат:Салықтар
Әйелдер арасындағы гандболдан Азия чемпионаты
Сыртқы сілтемелер
Санат:Азия чемпионаттары Санат:Гандбол
Тұрақты магниттер
Тұрақты магниттер туралы
Тұрақты магниттер немесе қарапайым магниттер-магниттелуін ұзақ уақыт сақтайтын денелер.Мысалы,табиғи магниттік теміртас(магнетит). Тогы бар шарғының ішіне шыныққан болаттан жасалған өзекше орнатып,осындай магнит алуға болады.Токты ажыратқаннан кейін ол темір өзекше сияқты магниттелуін жоймайды. Магниттің әр түрлі бөліктері әр түрлі магниттеледі.Ең көп магниттік тартылу күші магниттік полюстер деп аталатын магниттің ұштарында.Оның екі,магниттік қасиеттері бойынша бір-біріне ұқсамайтын полюстері бар:солтүстік (N) және оңтүстік (S).Ал оларды қосатын түзу магнит тілшесінің осьі деп аталады. Егерде магнитке тағы бір магнитті жақындатсақ,онда олар айналып,бір-біріне қарама-қарсы полюстерімен қарап тұрады.Мысалы,магниттің солтүстік полюсі екінші магниттің солтүстік полюсінен тебіліп,оңтүстік полюсіне тартылады және керісінше. Магнитке барлық заттар бірдей тартылмайды.
Дереккөздер
1.Физика, 8 сынып 2007ж Атмұра баспасы.
Санат:Физика
Абай және «Мың бір түн»
«Мың бір түн» - араб әдебиетінің орта ғасырлардағы классикалық ескерткіші. Ол үш жүздей аңыз, әңгімелерден тұрады. Кітаптың негізгі мақсаты - озбырлыққа, жауыздыққа қарсы, ақ махаббат, адал пейіл, адамгершілік жолында күрес. «Мың бір түн» ертегілері шығыс елдеріне араб, парсы, үнді тілдері, Европаға ағылшын, француз, неміс, дат тілдері арқылы тараған. Орыс тіліне алғаш 1863-74,1929-38 ж. аударылды. Қазақ арасына әуелде аңыз, әңгіме түрінде белгілі болып, кейін ақын-жыраулар оның желісімен қисса-дастандар шығарған («Шәкір- Шәкірат», «Орқа-Күлше», «Мәлік-Хасен», «Қасым-Жомарт»), Абай шығармаларынан Һарун-Рашид, Бағдат, Шынмашын, Балсура, Қаптауы сияқты «Мың бір түн» ертегілеріндегі кісі есімдері мен жер атаулары көздесіп отырады. Ал ақынның «Мың бір түн» ертегілерін Баймағанбет ертегішіге оқып беріп, сол арқылы елге таратқанын М. Әуезов түйткілсіз дәлелдеп шықты. Ақын аяқталмай қалған «Әзім әңгімесі» дастанын «Мың бір түн» ертегісінің желісімен жазғанын өзі де: «Бір сөзім «Мың бір түннен» оқып көрген, Өлең қып сол сөзімді айтқым келген...» деп ашық жазады.
Дереккөздер
Санат:Мың бір түн Санат:Абай шығармалары
Бақыт (ауыл)
Бақыт — Түркістан облысы Мақтаарал ауданы, Мақтаарал ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Мырзакент кентінен солтүстік-батысқа қарай 15 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 99 адам (50 ер адам және 49 әйел адам) болса, 2009 жылы 102 адамды (52 ер адам және 50 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мақтаарал ауданы елді мекендері
Маркелов атындағы көше (Алматы)
right|180px
Маркелов атындағы көше - Көшеге Кеңес Одағының Батыры, ұшқыш Николай Данилович Маркеловтың (1920-1945) есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 16.07.1986 15/383 шешімі) берілген. Ол Ұлы Отан соғысы кезінде 100 рет әуе шабуылын жасаған.
Орналасқан жер
Көше Жетісу ауданында орналасқан. Бөкейхан көшесінен Луговский көшесіне дейін созылып жатыр. Ақбұлақ, Забуров көшелерін қиып өтеді.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Литау Фрида Гавриловна
Литау Фрида Гавриловна (1923, Ставрополь өлкесі, Степнов ауданы Довсун с. – 1977) – еңбек ардагері, сауыншы. Социалистiк Еңбек Ері (1966). Еңбек жолын 1935 жылы Ставрополь өлкесі Правда ұжымшарында бастаған. 1941 жылдан бұрынғы Көкшетау облысы Зеренді ауданы Шағалалы кеңшарында, 1949 жылдан Көкшетау Мемл. ауыл шаруашылығы тәжірибе ст-нда сауыншы болып жұмыс істеген. Ленин және «Құрмет белгісі» ордендерімен марапатталған.
IC 4581
IC 4581 — Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Литау Фрида Гавриловна
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Социалистік еңбек ерлері
IC 4581
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55893, MCG 5-37-19, ZWG 166.46.
Сыртқы сілтемелер
IC 4581 Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз)
Б. з. д. 321 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 321 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Сарыдүлек
Сарыдүлек — Ақтөбе облысы Шалқар ауданы, Кішіқұм ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 67 адам (32 ер адам және 35 әйел адам) болса, 2009 жылы 85 адамды (46 ер адам және 39 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Шалқар ауданының таратылған елді мекендері
Аденозиндифосфат
thumb|200px Аденозиндифосфат (АДФ) - аденозиннен және фосфор қышқылының 2 қалдығынан тұратын нуклеотид. АДФ органикалық заттардың тотығуы нәтижесінде бөлінген бос химиялық қуатты (энергияны) пайдаланып, бейорганикалық фосфатпен фосфорлану реакциясына түсіп, аденозинтрифосфатты — АТФ-ті (бос энергияны жинақтаушы қосылыс) түзеді. Фосфорлану реакциясы жасушаның жалпы органеллаларының бірі — митохондрияларда жүреді.
Дереккөздер
Санат:Пуриндық нуклеотидтер
Еркін-огнеупор
«Еркін-огнеупор» ЖШС өнім өндіру бойынша қуаттылығы жылына 10 мың тонна отқа төзімді кірпіш өңдіретін зауыт құрылысы аяқталмақ. «Central Asia Cement» АҚ-да цементті құрғақ тәсілмен өндіруді қалпына келтіру, жаңарту және құрғақ өндірістің бір пешін іске қосу жоспарлануда. Бұл кәсіпорын қуатын жылына 1500 мың тоннаға дейін көтеруге және республиканың баска да облыстарын жабдықтауға мүмкіндік береді. Бұл әдіс келешегі бар және экологиялық ең кауіпсіз тәсіл болып табылады. Сонымен қатар болашақта колда бар өндіріс қуаттылығын жөндеу және қалпына келтіру жоспарлануда (күйдіру цехы, шихталау цехы, балшық дайындау цехы, цементті сату және кептіру бөлімдері). Қарағанды асбест-цемент өнімдері зауытында («КЗАЦИ» ЖШС) 2007 жылы гранит және қаптау кірпішінің өнімін шығару бойынша өндірісті ұйымдастыру жоспарлануда. Сонымен қатар экологиялық қауіпсіздік мақсатында және өнімді кұрылыста кеңінен қолдануды кеңейту мақсатында тұрғын үй құрылысында асбесті волостонитке ауыстыру іске асырылмады.
2006 ж. «БекСамат» ЖШС мрамор қиыршығын өндіруді ұйымдастыруды жоспарлауда. Жоба өндірістік құрал-жабдықтарды орнатуды және жылына 2000 тонна көлемде дайын өнім - мрамор ұнтағын шығаруды қарастырды.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы кәсіпорындары
Бүкілресейлік мұсылман съездері
Бүкілресейлік Мұсылман Съездері:
Алешания
Алешания (Alexânia) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Гойяс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Аникунс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 689 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 847,891 км² шамасында. Халық тығыздығы — 26,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1958 жылы құрылған.
Санат:Гояс елді мекендері
Бискю
Бискю (bisque) — оңтүстік Францияның, каталондық және корсикандық тағам. Сары май және өсімдік майы қоспасында ақ шарап және тоғыз түрлі татымды (пияз, порей, балдыркөк, тимьян, майоран, паприка, лавр жапырағы, базилик, қара бұрыш) қосылып пісірілетін шаянтәрізділерден (омар, таңқышаян, асшаян, лангуст) дайындалатын тағам.
Помрас
Помрас — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вымь өзенінің оң жағалауынан 250 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Геморрагиялық диатез
Геморрагиялық диатездер:
Помрас
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Геморрагиялық диатез
1. Гемофилия
2. Тромбоцитопения
3. Геморрагиялық васкулит
Геморрагиялық диатез (қанталап қызару). Бұл аурулардың жалпы белгісі - қанауға бейімділік. Геморрагиялық диатездерге: гемофилия, тромбоцитопениялық пурпура (Верльгоф ауруы), геморрагиялық васкулит (капилляротоксикоз, Шенлейн-Генох ауруы) жатады .Бұл жағдайларға ортақ сипат — қанаққыштық. Таралуы бойынша қан ауруларының ішінде анемиялардан кейін 2-ші орында. Қан ағуды тоқтату - организмнің қорғаныс әсері. Бұл - өзара тығыз байланысты, әрі бірдей белсенділік алған 3 жақты (қантамырлық, тромбоцитарлык және коагуляция-плазмалық) әсердің қорытындысы. Тамыр жарақатынан соңғы қан тоқтатуды шартты 2 межеге (фаза) бөлуге болады — бірінші және екінші. Гемостаздың алғашқы межесінде тамыр қабаты мен тромбоциттер катысады. Тромбоциттер жарақат орнына (адгезия) және өзара (агрегация) жабысады, оның үстіне өз бойынан және плазмадан орныққан гемостазға керек факторлар мен биологиялық белсенді заттарды (серотонин, адреналин, АДФ т.б.) бөліп шығарады. Осылар арқасында пайда болған алғашқы тромбоцитарлық тығын кіші калибрлі қысымы төмен тамырлар гемостазына жарайды. Ірі тамырлар жарақатында бұл қорғаныс пайдасыз болғандықтан каскад екпінді (Макфарлан, 1964) қан ұйыту жүйесі іске қосылады: алғашқы тромбоцитарлык тығын бірнеше минуттен кейін-ақ фибрин арқылы бекиді, бұл — гемостаздың екінші межесі, қорытындысында тұрақты тығын көмегімен қан ағу біржола тоқтайды.
Қанұю үш сатыдан тұрады: алғаш тромбопластин түзілсе, содан соң — тромбин, ең, соңында — фибрин. Бұндай өте күрделі ферменттер қатысатын құбылысқа плазмалық және тромбоцитарлық ұйыту факторлары үлес қосады.
Фибрин түзілісімен іле тромбоциттер құрамындағы тромбостенин көмегімен канда ретракция байқалады, ол тығыздалып, жарақат орнын бітеп, қан тоқтатуды сенімді жолға қояды. Қалыпты жағдайда фибрин жібі іле ериді (фибринолиз), яғни қан тамырында қозғалыс реттеледі.
Гемостазда кез келген ферменттер жүйесіне сәйкес коагуляция менфибринолизге қарсы тежегіштер (ингибиторлар) болады. Осындай қалыпты ингибиторлар әсері арқылы қан сұйық күйде сақталып, дертті қантамырлық ұю менфибринолизге жол кесіледі. Осы қалыпты физиологиялық эсерлердің ара-қатынасының бұзылысы көптеген геморрагиялық диатездер патогенезінің негізінқамтиды. .
Геморрагиялық диатездерді көбінесе 3 топқа бөледі: 1) коагулопатиялар; 2) тромбоцитопениялар мен тромбоцитопатиялар; 3) вазопатиялар.
Емі
1.Қан ауруларындағы күтім 2.Тамақтану ерекшеліктері.
Құз көктекесі
Құз көктекесі
Дереккөз
Санат:Көктекелер
Бүкілресейлік Мұсылмандар Кеңесі
Бүкілресейлік Мұсылмандар Кеңесі, Шурои ислам — 1917 жылы мамырда Мәскеуде өткен Бүкілресейлік мұсылман съезінің шешіміне сәйкес құрылған қоғамдық-саяси ұйым. Бұл ұйым Уақытша үкімет жағдайында, мұсылмандардың және олардың қоғамдық ұйымдарының Құрылтай жиналысына дейінгі іс-әрекеттерін қадағалап, үйлестіріп отырды. Құрамына Түркістаннан 7, Кавказдан 5, Қырымнан 2, қазақ облыстарынан 5, Литва татарларынан 1, ішкі Ресей мұсылмандарынан 10 адам кірді.Бүкілресейлік Мұсылмандар Кеңесінің Петроград қаласында орналасқан 12 адамнан тұратын атқару комитетінің төрағалығына А. Салихов, орынбасары болып Ж. Досмұхамедов сайланды. Атқару комитеті мүшелері қатарында алғашында У. Танашев, Ж. Ақбаев, Зәки Уәлиди Тоған, Ғ. Ходжаев, К.Тоғысов, Ш. Мұхамедияров, И. Лиманов секілді саяси қайраткерлер болды. Бүкілресейлік Мұсылмандар Кеңесі Бүкілресейлік мұсылмандар съезінің шешімдерін басшылыққа алды. 1917 ж. шілдеде өткен Бірінші жалпықазақ съезі Бүкілресейлік Мұсылмандар Кеңесіне мүшелікке қазақ өкілдерін: Ақмоладан А.Тұрлыбаевты, Семейден Ә.Сәтбаевты, Торғайдан Ә.Байғуринді, Оралдан Досмұхамедовты, Ішкі Ордадан У.Танашевті, Жетісудан Б.Мәмбетовты, Сырдариядан М.Шоқайды, Ферғанадан Ғ.Оразаевты сайлады. Бүкілресейлік Мұсылмандар Кеңесі 1917 ж. шілдеде Қазан қаласында Бүкілресейлік мұсылмандар съезін өткізуді ұйымдастырды. Бүкілресейлік Мұсылмандар Кеңесі Қазан төңкерісіне дейін жұмыс істеді.
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:Мәдениет
Абжад
thumb|right|350px|Абжад жазу. Түпнұсқадан дайындаған Ж. Шәйкен. Абжад, ә б ж ә д, ә б ж ә т – (қазақтың сөйлеу тілінде айтылуы әбжәт) көне араб әліпбиінің өзгеше тізілу ретін көрсететін ойдан шығарылған мағынасыз сегіз сөздің аты: абжад, һаууаз, хұтти, каламан, сағфас, қарашат, саххаз, зазағ. Бұл сөздердегі әріптердің жалпы саны араб әліпбиіндегідей 28 болып, әрбір әріп белгілі бір санды білдірген: (а) — 1; (б) — 2; (ж) — 3; (д) — 4; (һи) — 5; (у) — 6; (зи) — 7; (ха) — 8; (тай) — 9; (иә) — 10; (к) — 20; (л) — 30; (м) — 40; (н) — 50; (с) — 60; (ғәйін) — 70; (ф) — 80; (сат) — 90; (қ) — 100; (р) — 200; (ш) — 300; (ти) — 400; (си) — 500; (хи) — 600; (зәл) — 700; (зат) — 800; (зай) — 900; (ғайын) — 1000.
Пайдаланылуы мен қолданысы
Абжад төрт амалмен есеп шығаруға (көбейту кестесіне), кез келген санды әріптермен беруге, сөзді цифрмен жазуға пайдаланылған. Абжад ертедегі мұсылманша мектептерде оқытылған. Классикалық поэзияда да пайдаланылып, кейбір маңызды оқиғалардың болған жылдарын әріптер арқылы белгілеуге жұмсалған. Мұсылманша сауат ашуда әптиек, иманшарт игеру, әбжәтті білу оқыту мазмұнында міндетті болған. Арша жазу (Хат сарви) немесе сәрбихат жазу жүйесі абжадқа негізделіп жасалған. Әліпбидегі 28 әріпті өлеңге қосу, жұмбақ жасыру айтыс өнерінде жиі кездескен. Мұндайға, әсіресе, айтыскер қыздар жүйрік болады. Ал сауаты шамалы болса, айтыскер жігіт айтыс алдында 2-3 ай болса да молдадан сабақ алады. Ел ішіндегі айтыстың бірінде зерек, зерделі қыз жігіттің қай айда туғанын өлеңмен сұрайды. Сонда жігіт өзінің туған айын абжад санымен жұмбақтап айтады:
Сарыкөлдің бар екен алпыс қазы, Сол қаздардың екі жүз балапаны. Тоғыз үйрек, дәл елу қасқалдағы, Артық-кемсіз айтқаным абжад саны. Сонда зерек ақын қыз абжад бойынша қай сан қай әліпті білдіретінін түсіне қойып, жұмбақты былай шешеді: абжад қатары бойынша алты с, екі жүз – р, 9 саны – т, елу – н әріптерін білдіреді. Бұдан саратан айының оқылуы шығады. Жігіт абжад жұмбағын тез шешкен қызға риза болып, оның жасын сұрайды. Сонда қыз:
Бір қызға жеті жігіт зар болады. Екі жаман қосылса сор болады. Жасымды артық-кемсіз мен айтайын, «Зальға» «дальды» қоссаңыз сол болады, – дейді. Жігіт те зеректік танытып, заль әрпінің абжадтық санын (тоғызды) даль әрпінің абжадтық санына (сегізге) қосып, қыздың он жеті жаста екенін таба қояды.
Әдебиеттер
Санат:Жазу түрлері
Сират ас-Сұлтан Жалел әд-Дин Менгуберти
“Сират ас-Сұлтан Жалел әд-Дин Менгуберти” (“Сұлтан Жалел әд-Дин Менгубертидің өмірі жайлы сипаттама”) — Мұхаммед ән-Насауидің тарихи шығармасы. Еңбек Шыңғыс ханның Хорезмге жасаған шабуылы кезеңін қамтиды. ән-Насауи моңғол шапқыншылығы кезінде Хорасанда тұрып, Хорезм шаһы Жалел әд-Диннің қол астында қызмет атқарған. “Сират ас-Сұлтан Жалел әд-Дин Менгуберти”Хорезм мемлекетінің ішкі және сыртқы жағдайы жайында көптеген деректер бар. Шығарма орта ғасырдағы Қазақстан тарихынан едәуір мағлұмат береді.
Гроскавалло
Гроскавалло (Groscavallo) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 208 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 2 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 95 км² шамасында. Пошта индексі — 10070.
Елді мекеннің қамқоршысы — Мария Магдалина.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Толық кеуектілік
Толық кеуектілік. тау жынысындағы бүкіл кеуектер көлемінің сол тау жынысы көлеміне қатынасы. Толық кеуектілік "Мельгер әдісі" деп аталатын зертханалық әдіс көмегімен анықталады. Бұл әдіске сәйкес, тау жынысы үлгісінің минералдық қаңқасы көлемін (V3) "пикнометрлік тәсілмен" анықтау мақсатында сол үлгі мүқият уатылады, ал жалпы үлгі көлемі (V0) керосинмен қанықтырылған үлгі салмағын ауада және керосинде өлшеу нәтижесінде анықталады.Толық кеуектілік Mа = l—V3/V0 тендеуі көмегімен есептеліп шығарылады. Синонимдері— "жалпы кеуектілік"; "абсолюттік кеуектілік"
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары
thumb|right|VIII-сайланымының құрамы: {{legend|#55B4A0|Аманат: 62 депутат}}{{legend|#0A5C2E|Ауыл ХДПП: 8 депутат}}{{legend|#053381|Ақ Жол ДП: 6 депутат}}{{legend|#4A77EC|Respublica: 6 депутат}}{{legend|#EE0D39|ҚХП: 5 депутат}}{{legend|#4A77EC|ЖСДП: 4 депутат}}{{legend|#CCCCCC|Партиясыз: 7 депутат}} Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары 2023 жылғы парламент сайлауында сайланған еді, Мәжіліске 98 депутат енді. Бұл сайлауда ресми тіркелген жеті саяси партияның алтауы Мәжілісте өкілдік алды: Аманат, Ауыл ХДПП, Respublica, Ақ жол демократиялық партиясы, Қазақстан халық партиясы және Жалпыұлттық социал-демократиялық партия.
Дырпа
Дырпа — Ресейдегі өзен. Удмуртия Республикасы Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пызеп өзенінің оң жағалауынан 20 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чепца өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Удмуртия өзендері Санат:Киров облысы өзендері
Вой-Вож (Мишъёла тармағы)
Вой-Вож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мишъёль өзенінің сол жағалауынан 10 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Нарт дастаны
Нарт дастаны (Нарт ӀуэрыӀуа́тэ; Нарты кадджытæ; Нарт таурухла; Нарҭаа ражәабжьқәа; Нарт Аьрштхой; Нартхэр) — батыр-баһадүрлердің («нарттар») шығу тегі мен шытырман оқиғалары туралы аңыздарға негізделген Солтүстік Кавказдағы бірқатар халықтар арасында бар эпос. Ол абхаз-адыгей, осетин, вайнахтар арасында таралған. Бөлек циклдар свандарда және басқаларында да белгілі.
Прозалық және өлең күйлерінде кездеседі. Шығарма Кавказдың автохтонды халықтары және солтүстік-иран (скиф-сарматтар) халықтарының ежелгі эпикалық циклі мен мәдениетіне негізделген.
Тыпыл
Тыпыл — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Косьва өзенінің оң жағалауынан 230 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 68 км-ді құрайды.
Нарт дастаны
Дастанның пайда болуы
Зерттеушілер «нарт» сөзінің шығу тегі жайлы ортақ пікірге келмеді. Сондықтан олардың кейбіреулері ирандық «нар» (еркек) сөзімен ұқсастықтарса, ал басқалары оны осетиндік «нæ арт» (біздің от) немесе көне үнділік «нрт» түбірімен (билеу) байланыстырады. В. И. Абаев «нарт» сөзі моңғолдың нара «күн» түбірінен шығады деп есептеді (дастанның көптеген кейіпкерлері күн аңызымен байланысты).
Тыпыл
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Косьва бастауынан Широков су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Нарт дастаны
Дастанның пайда болуы
Нарт дастанының шығу тегі туралы мәселе күрделі. В. И. Абаев дастанды ойлап тапқан адамдар осетиндер деп тұжырымдады:
«Нарт» термині осетиндік көпшіліктің «т» көрсеткішін қамтиды және осетиндік тектік атаулар типіне сәйкес қалыптасқан: сондықтан ол Кавказдың басқа халықтарына осетиндік үлгіде енген. 2. В. Миллер мен Ж. Дюмезил көрсеткендей, кейбір нарттық сюжеттер осетиндердің алыс ата-бабалары скиф-сармат тайпаларының өмірі мен әдет-ғұрыптарында толық ұқсастыққа ие. 3. Уархаг, Ақсар, Ақсартақ, Ұрысбек, әйел есімі Атсырұқ, керемет тостағының атауы Уатсамонгтың Ираннан шыққан екендігі даусыз. 4. Бас кейіпкер Сатанай (Шатана) атауы шығу тегі жағынан толық анық болмаса да, б. з. б. II ғасырдағы оқиғаларға (аландардың Кавказға жорықтары), сондай-ақ Сатеник ханшайымды Арменияға жеткізген шыққан тегі алан Сукиас бастаған сукиасяндардың әулие шейіттері туралы Апостолдық Армян Шіркеуі әулиелерінің өмірімен байланысты армян рапсодтары сақтап қалған алан ханшайымы Сатениктің есімімен ажырамас. 5. Сослан атауы, шамасы, шығу тегі түркі (ноғай), осетин жерінде б. з. XII ғасырынан бастап куәландырылған (Тамара патшайымның күйеуі Дәуіт-Сослан осетиндік билеуші болған); Сосруко есімі л-р заңды үзілісімен Сослан есімінің «адыгейленгенін» білдіреді. 6. Батырас есімі Батыр-астан шыққан және «асстың (аланның) батыры» дегенді білдіреді. Осының бәрі дастанның материалдық өзегі кейбір элементтерде скиф дәуірінен басталатын және басқа халықтармен, соның ішінде Кавказ халықтарымен үздіксіз байланыс арқылы байып отырған ежелгі алан циклі болғанына күмән келтірмейді.
Тыпыл
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Нарт дастаны
Дастанның пайда болуы
Американдық нарт дастанын зерттеуші Джон Коларуссоның «Кавказдан шыққан нарт сагалары: черкестер, абазиндер, абхаздар мен убыхтардың аңыздары мен әпсаналары» атты көлемді еңбегінде батыс кавказ сагаларының ежелгі иран өзегін сақтайтындығы және «нарт» сөзінің өзі «еркек, батыр» мағынасын беретін үндіеуропалық түбірден шыққан иран тектес екендігі баса айтылған. Сонымен қатар, нарт дастанының «әңгіме мазмұнын тегістеу үшін қайта жасалған» осетиндік нұсқаға қарағанда, батыс кавказ нұсқалары (черкес, абазин, абхаз) өте құнды, өйткені оларда «алғашқы дәстүрлер мен нанымдардың үзінділерін құрайтын барлық ерекше бөлшектерді» сақтайтын ең архаикалық автохтонды қабаттар бар.
Тыпыл
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Кама су алабы өңірі өзендері
Нарт дастаны
Дастанның пайда болуы
Тағы бір көрнекті ғалым-кавказтанушы Е. И. Крупнов Кавказ тілдері деп аталатын халықтарды (шешендер, ингуштар, адыгейлер, абазиндер, абхаздар және т.б.) дастанның жасаушылары деп санайды, ал осетиндер арасында нарт дастанының дамыған циклдары болуы олардың шығу тегі шеттен (скиф-сармат) келіп орныққандығын емес, жергілікті екендеген дәлелдейді.
Әр түрлі халықтардың аңыздары
Нарттар жөніндегі көптеген аңыздар дастандағы басты кейіпкерлердің аттарына топтастырылған, осылайша өзіндік циклдар қалыптасқан. Дастанның әр ұлттық нұсқасында белгілі бір циклдар салыстырмалы түрде үлкен не кіші орын алады.
Нарттардың бейнелері арасында да айырмашылықтар бар.
Осетиндерде
Жорж Дюмезилдің үш функциясы теориясына сәйкес, үш рулық-касталыққа бөліну ежелгі үндіеуропалық қоғамның әлеуметтік құрылымын көрсетеді, сондықтан ол тек осетиндер - аймақтағы жалғыз үндіеуропалық халық арасында ұсынылған.
Абхаз-адыгей халықтарында
Адыгей-абхаз нұсқасындағы нарт дастаны мазмұнының барлық алуан түрлілігі мен оның орталық орындарының бірін Отанға деген риясыз сүйіспеншілік, қорғаныста батырлардың жанқиярлығы мен батылдығы алады. Бірақ сонымен бірге Отанды қорғаушы жауынгерлерді ғана емес, сонымен қатар Нарттар елінде бірдей құрметке ие диқандар, бақташылар және еңбекшілерді де дәріптейді. Сондықтан, нарт аңыздарында өмірдің материалдық негізі толық бейнеленген. Сонымен қатар, әйелдерге құрмет, үлкендер мен кішілерге қамқорлық және оларды тәрбиелеу сияқты тақырыптар дастанда толығымен көрсетілген. Аңыздарда нарттар жұмыс және Отанды қорғаудан бос уақыттарын олар тек атқа міну, садақ ату, тас лақтыру, күрес және т.б. жарыстарды ғана емес, сонымен қатар би, ән айту, шешендік пен тапқырлық сияқты жарыстарды ұйымдастыратын жиындарда өткізеді.
Адыгей-абхаз халықтарының аңыздарында нарттардан бұрын «иныждер» (алыптар) және «исптар» (ергежейлілер) болған, ал кейбір аңыздарда олар әлі де олармен қиылысады. Нарттар дәуірі - аңызды-эпикалық уақытты көрсетеді. Нарт эпикалық мәдениетін жеткізушілердің түсінігінде, бұл уақыт нарттардың өздері сияқты, шынымен болған секілді көрсетілген. Мысалы, адыгейлерде нарттар туралы аңыз «нартхэм я лъэхъэнэ» (нарттардың заманы) туралы ескертумен бірге жүрді.
Нарт дастанының адыгей нұсқасын алғашқы және ірі жинаушылардың бірі Кабардин кінәзі - Қазы Атажукин, ол нарттар туралы біраз аңыздары бар алғашқы кітапты 1864 жылы шығарды.
Қарашайлар мен малқарларда
Нарттар, қарашай және малқар аңыздары бойынша, ержүрек жауынгерлер халқы, темір ұста құдайы Алтын Дебеттің ұрпағы. Оларды Ұлы Тейір құдайы белгілі бір мақсатпен - жердегі тәртіпті орнату, эмегендер мен айдаһарларды жою, әлемді адамдарға кедергі келтіретін барлық нәрселерден тазарту мақсатында жасады. Сондықтан нарттардың негізгі кәсібі - соғыс. Әрине, олар тек құбыжықтармен ғана емес, басқа халықтармен де соғысады, кейде бір-бірімен де соқтығысып жатады. Туа біткен жауынгерлер үйде ұзақ отыра алмайды, олар жалыға бастайды, ал егер біреу ұран салса барлығы жорыққа немесе шапқынға дайындалады.
Нарттар ата-бабаларының аттары бойынша 4 руға бөледі: Әліктер (Аликлары), Ұсқортықтар (Усхуртуклары), Боралар (Боралары) және Индилер (Индилары). Әр отбасының өз батыр-баһадүрі болады. Әліктер руына, мысалы, Алтын Дебеттің үлкен ұлы - Алауған және оның ұлы Қарашауай, Ұсқортықтарға - нарттардың жетекшісі Ұрысбек және оның ұлдары: Сосурук, Сібілші, Бөрші, Бораларға - Бора-батыр және, мүмкін, Созар, Индилерге - есімдері аталмаған жеті ағайындар кіреді.
Барлық нарттар сыртқы жауларға - басқа тайпа адамдары және құбыжықтарға қарсы күресте біріккен. Бірақ оларда сонымен бірге руаралық араздық та бар. Нарттар елінде билік пен ықпал үшін екі ру - Әліктер мен Ұсқортықтар күреседі және олардың араздығы Қарашауайдың Ұрысбектің қызы Агундаға үйленгеннен кейін ғана тоқтайды.
Кавказдың басқа халықтарында
Нарттар туралы Дағыстан халықтары мен грузиндік субэтникалық топтардың арасында, мысалы, рачиндер, свандар, хевсурлар, т.б. айтылады. Оларда нарттар тек ертегілерде ғана кездеседі. Бұл аттары жоқ үлкен күшке ие алып батырлар. Дағыстан халықтары ертегілерінде әдетте бір емес, жеті нарттар болады. Олар ормандарда, төбелері аспанға тіреліп тұратын мұнараларда өмір сүреді. Олардың үйлері темір қоршаумен қоршалған.
Дастанның кейіпкерлері
Нарт аңыздарының басты кейіпкерлерінің бірі - Сослан/Сосруко/Сеска Сосла/Сасрыква. Барлық халықтарда бұл тастан туған нарт. Осетин аңыздарында Сослан грек аңыздарындағы Ахиллеске ұқсасатады. Соңғысының осал жері тек өкшесі ғана болды, денесінің қалған бөлігінде осал жерлер болмады. Осетиндік Сосланның осал жері тізелері болды. Екеуі де әлсіз жерге соққы беру нәтижесінде қайтыс болды. Осыған ұқсас сюжет көптеген үндіеуропалық халықтардың арасында кездеседі.
Сондай-ақ Сатана/Сатаней-Гуаше/Сели Сата туралы цикл да маңызды. Абхаз бен адыгейлік нұсқаларында бұл романтикалық әйел, сұлулықтың, ақылдылық пен өшпейтін жастықтың символы. Осетиндік нұсқада ол асыра сілтенбеген. Осетиндерде ол нарттардың атасы - Ұрысбектің әйелі, қожайын, айлакерлігі сарқылмайтын әйел.
Сырдонның бейнесі, қулық-сұмдық (күлкілі және әзәзілді), ерекшеліктері бар мәдени қаһарман, Жорж Дюмезил скандинавиялық Локимен ұқсастырды.
Адыгей эпосында кейіпкер бар - Бадыноко (Шабатнуко). Балалық шағында да оның ерлікке толы болашағы болжанған. Оған бесік жырын айтатын: <blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em; width:25%"> «Сен жүздеген құбыжықтардың басын шабасың, Сен нарттарға жүздеген қазына таратасың. ...Ұйықта менің бақытым, ержүрек арыстаным, Даңқ пен қоңырау сенің жолың болады. Боласың сен адамзат баласының жарығы, Тілек саған айтқандай.» Бадыноко (Шабатнуко) - дастанның той-томалақ пен билерді ұнатпайтын жалғыз кейіпкері. Ол айтады: <blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em; width:25%"> «Ешқашанда мақсат етпеспін Ешқашанда мақсат етпеспін, Көңілді ұрандарға. ... жауынгерлік сауыт Мен жоғары істер үшін кидім: Менің тағдырым - ақиқатты қорғау.»
Сілтеме
Санат:Дастандар Санат:Кавказ мифологиясы Санат:Осетин мифологиясы Санат:Нарт дастаны
NGC 3883
NGC 3883 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3883 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36740, UGC 6754, MCG 4-28-53, ZWG 127.54, NPM1G +20.0286.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Футболдан Испания суперкубогы 2019/20
Футболдан Испания суперкубогы 2019/2020 (исп. 2019-20 Supercopa de España) — Испания суперкубогының 36-шы жарысы және жаңа форматтағы бірінші жарысы.
Хофштеттен-Грюнау
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2622 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 35.93 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — PL, ресми идентификациялық коды — 3 19 09.
Футболдан Испания суперкубогы 2019/20
Формат
Енді суперкубокқа бұрынғыдай екі емес, төрт клуб қатысады. Төрт команда кубокты жеңу үшін жартылай финал ойындарына қатысады да, жеңген екі клуб финалға шығады. Үшінші орын үшін ойын болмайды.
Хофштеттен-Грюнау
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Хёсль саналады.
Футболдан Испания суперкубогы 2019/20
Формат
Суперкубокқа маусым чемпионы, вице-чемпионы, кубок иегері мен финалисі қатысады.
Сілтемелер
Санат:Футболдан Испания суперкубогы Санат:2020 жылғы футбол
Сезар (Португалия)
Сезар (Португалия) (Cesar) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Оливейра-де-Аземейш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Энтре-Доуру-и-Воуга экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3288 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,56 км² шамасында. Халық тығыздығы — 501,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авейру округінің елді мекендері
Янга-Яга
Янга-Яга — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Щелиха өзенінің сол жағалауынан 1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Меппен
Меппен (Meppen) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан қала. Эмсланд ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 34 944 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 188,48 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 4 54 035. Қаланың басшысы — Ян Эрик Болинг.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 7 аудан, 13 ауылдық округке бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Жайғыш
Жайғыш (Разгончик) - жаю операциясын орындау үшін қолданылатын құрал.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
IC 174
IC 174 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7249, UGC 1409, MCG 1-6-8, ZWG 413.4.
Сыртқы сілтемелер
IC 174 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Парагемофилия
нобай Парагемофилия (Оврен ауруы, Ү-фактор кемістігі, гипопроакцелеринемия) аутосомды-доминантты типпен беріліп, тек гомозиготты «тасушыларда» кездеседі. Бұл ауру қан аққыштықтың негізгі түрлерінің бірі. Негізгі сипаты — қайталамалы мұрын қанауы, аз ғана зақымнан соң гематома, қанағу, қыздарда меноррагия (өте күшті болуы мүмкін). Гемартроздар сирек. Диагноз қанұюдың I және П-мерзіміңдегі өзгерістер көрінісі мен Ү-фактордың (проакцелерин) кем деңгейін анықтау арқьшы қойылады. Емі А гемофилиясына ұқсас.
Санат:Биология
Штадтберген
Штадтберген (Stadtbergen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Аугсбург ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 14739 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 11,50 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 72 202. Қаланың басшысы — Лудвиг Финк.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Нежарка
Нежарка (чеш. Nežárka) — Чехиядағы өзен.
Өзен ұзындығы— 56 км. Өзеннің жалпы ауданы — 1000 км². Судың бір жылдық шығымы — 12 м³/с. Су көзі қар және жаңбыр арқылы толығады. Лужнице өзенінің саласы.
thumb|right|200px|
Сілтемелер
Санат:Чехия өзендері
Gesellschaft für Deutsche Sprache
Gesellschaft für Deutsche Sprache (немісше айтылуы:, неміс тілінің Ассоцияциясы) немесе GfDS — штаб-кваритирасы Германияның Висбаден қаласында орналасқан мемлекетпен қаржыландырылатын тілдік қоғам. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1947 жылы қайта құрылып, GfDS өзін саяси тәуелсіз ұйым деп жариялап, Allgemeiner Deutscher Sprachverein-нің (Неміс тілі бойынша Бас ассоциация, ADSV) ізбасары санайды. Неміс тілі бойынша Бас ассоциация бастапқыда 1885 жылы Германяиның Брауншвейг қаласында құрылған. Неміс тілін зерттеу мен тарату мақсатында, неміс тіліндегі өзгерістерді (en) критикалық тұрғыдан бағалап, неміс тілінің ағымдағы қолданысы жөнінде ұсыныстар беру үшін құрылған.
Тағы қараңыз
Санат:Неміс тілі Санат:Тіл реттеушілері Санат:1947 жыл
Диатоника
Диатоника - ладтың негізгі баспалдақтарының ретінен туатын музыкалық дыбыстар жүйесі. Диатоникаға негізінен бүтін тондар мен жарты тондар ретінде негізделген 7 баспалдақта ладтар (табиғи мажор мен минор, олардың гармониялық түрлері, пентатоника, т.б.) жатады. Диатониканың негізгі дыбыстары хроматикалық өзгеріске түспейді. Диатоника жарты тон көршілес екі дыбыстан құралады да (мысалы, ми-фа), ал хроматикалық жарты тон дыбыстарды жоғарылату немесе төмендету өзгерістерінен пайда болады. Диатоника ладтық құрылыстың негізі болып табылады. Диатоника халық музыкасында және кәсіби, классик, музыкада кең орын алады. Ал модернистік музыка диатоникадан біржола қол үзгендіктен атональдікке, ладтың ыдыраушылығына, музыкалық жүйелердің бұзылуына әкеп соқтырды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
Лутценберг
250px|thumb|Картада орналасуы Лутценберг (Lutzenberg AR) — Швейцарияның Аппенцелль-Ауссерроден кантонында орналасқан коммуна.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1213 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.26 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3033, пошта индексі — 9426.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аппенцелль-Ауссерроден елді мекендері
Козица (Кырджали облысы)
Козица (Козица) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 174 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6848. Телефон коды — 03633. ЕКАТТЕ коды — 37736.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Марин (Понтеведра)
Марин (Понтеведра) (Marín (Pontevedra)) — Испаниядағы муниципалитет. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Понтеведра провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Моррасо ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25997 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40,50 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Понтеведра елді мекендері
Б. з. д. 322 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 322 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 322 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Мақаншы
Мақаншы — Абай облысы Үржар ауданындағы ауыл, Мақаншы ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Үржар ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 41 км-дей жерде, Тарбағатай тауының оңтүстік-батыс бөктерінде, Қатынсу өзенінің оң жағасындағы құрғақ дала белдемінде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 13125 адам (6566 ер адам және 6559 әйел адам) болса, 2009 жылы 12242 адамды (5938 ер адам және 6304 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1879 жылы Ресейден келген шаруалардың қоныс аударуына сәйкес қаланды. 1928 — 97 жылдары аудан орталығы, 1963 жылдан “Арқарлы” және 1988 жылы ұйымдастырылған Октябрьдің 70 жылдығы атындағы қой өсіретін кеңшарлардың орталығы болды. 1997 — 2002 жылдары Мақаншыда олардың негізінде “Мақаншы-Астық” және “Мақаншы” АҚ, “Сенім”, “Тұрсын”, “Қабанбай”, “Науалы” ЖШС-тері, “Естеміс”, “Өркен” және “Тарқан”, т.б. бірнеше шаруа қожалықтары құрылды. Мақаншы арқылы Алматы — Семей автомобиль жолының оң тармағы өтеді.
Инфрақұрылымы
Ауылда үш мектеп бар: Мақаншы орта мектеп-бақша, Сейфуллин атындағы орта мектеп-бақша КММ, Әсет Найманбай атындағы орта мектеп.
Дереккөздер
Санат:Үржар ауданы елді мекендері Санат:Жетісу казак әскерінің елді мекендері
Адамс тәсілі
Адамс тәсілі- 1-дәрежелі дифференциялдық теңдеулер жүйесі y'=f(x,y), y(x0)=y үшін Коши есебін сандық интеграллдаудың шекті айырымдылық тәсілі. Тұрақты адыммен интегралдағанда формулалары экстрополяциялық және интерполяциялық түрінде болады. Бұл тәсілді 1855 жылы ағылшын ғалымы Дж. К. Адамс (1819 — 1892 жылдары) ашқан.
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, I том
Санат:Есептеу математикасы Санат:Сандық интегралдау
Unbroken (альбом)
thumb|Деми Ловато
Unbroken- америкалық әнші, актриса, композитор Деми Ловатоның үшінші студиялық альбомы.
Hollywood Records студиясының көмегімен 2011 жылдың жиырмасыншы қыркүйекте жарыққа шыққан. Осы альбом Демидің альбомдағы ең сүйікті әндерәнің бірі Unbroken атты синглдың атымен қойылған. Осы альбомда «Skyscraper» атты, 2011 жылдың он екінші шілдеде жарық көрген жаңа сингл бар. Екінші альбомды(Here We Go Again) бітірген соң, жас әнші актерлық мансап қуып, «Sonny with a Chance» және «Camp Rock 2: The Final Jam» атты кинофильмдерде Санни Монро және Митчи Торрес деген екі мінезі әр түрлі қыз болып ойнады. Осыған орай оған альбомдардағы әндерді жазуға көп уақыты болмады. Осы альбомдағы әр өлең сезім, өмір қиыншылықтары туралы. Он бес әннің бәрінің де мағынасы әр түрлі болса да, бәрі өмірмен тікелей байланысты.
Композициялары тізімі
Санат:2011 жылғы альбомдар
Мақтаарал ауданы
Мақтаарал ауданы — Түркістан облысының қиыр оңтүстік бөлігінде орналасқан әкімшілік-аумақтық бөлік. Жерінің аумағы 1,8 мың км² (облыс аумағының 1,5%-ы). Аудан жеріндегі 67 елді мекен 2 кенттік және 8 ауылдық округке біріктірілген. Орталығы — Мырзакент кенті. Халқының саны — 129 113 адам.