cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 3173
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 24 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3173 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29883, ESO 500-16, MCG -4-24-22, AM 1012-272, IRAS10122-2726.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз)
Серікбай Қасымұлы Құрбанов
Серікбай Қасымұлы Құрбанов - 1969 жылы 7 қарашада Алматы облысы Іле ауданы Дмитриевка ауылында туған.
Жұмыстағы негізгі ұстанымы: «Алға қойған мақсатқа жету».
Іскер адамның бойындагы құнды қасиеттер: «Көргенділік, жауапкершілік және мақсаткерлік».
Дереккөздер
<References/>
Санат:Тұлғалар
Орта жүздің ноқта ағасы
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-611-88-2.
48 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:48 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:48 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
40er
Шәбеп Әлімқұлұлы
Шәбеп Әлімқұлұлы (1903-1959)- Абайдың шөбересі, Ақылбайдың немересі. Шыңғыс болысының 10-аулында соттың көмекші хатшысы, Абайдың Жидебайдағы мұражайының меңгерушісі болып қызмет атқарған. Абайдың мұражайында Әлімқұл үйінің ағаш төсегі сақтаулы.
Тыттөбем
Тыттөбем — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шу өзенінің оң жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Пуэрто-Рико Ұлттық футбол құрамасы
Пуэрто-Рико Ұлттық футбол құрамасы — халықаралық жарыстарда Пуэрто-Риконың намысын қорғайтын құрама. Басқарушы ұйым - Пуэрто-Рико футбол федерациясы.
Сілтемелер
Санат:Пуэрто-Рико Ұлттық футбол құрамасы
Терезеден-есіктен
Терезеден-есіктен — музыка өнерінің классигі, күйші-композитор Құрманғазы Сағырбайұлының күйі.
Тарихы
Құрманғазы үркіт түрмесінде біраз жатып қалады. Бұрын әлденеше рет қашып кеткені жазулы болғаннан ба, күйшіні мұнда тіпті қатты ұстайды. Басқасын былай қойғанда оның не істеп отырғаны үнемі аңдулы болады. Терезеден де, есіктен де сығалап қарап, мінез-құлқының бәрі қарауылшылардың алақанында болады. Құрманғазы күзетшінің біреуі әкеліп берген ескі домбырасын икемдеп алып, тағы күй шертеді.
Өзін күндіз-түні терезеден-есіктен аңдыған адамдардың мінезіне арнап «Терезеден-есіктен» деген күй шығарады. Құрманғазының домбыра тартысы тұтқындарға ұнайды, бәрі жабылып түрме бастығымен сөйлесіп, Құрманғазының домбыра тартуына рұқсат алады. Осының бәріне жәрдемдескен Сергей деген орыс досы болады. Ол Құрманғазының өмірбаянын сұрап, күйшінің шатпақтап айтқанымен шет жағасын болса да түсінеді. Сергейдің іштартқаны бірден Құрманғазыға сезіледі. Сол күннен бастап Құрманғазы Сергейден сырын жасырмайды. Бір күні батылы жетіп, Сергейге өзінің қашуды ойлап жүргенін айтып, одан ақыл сұрайды. Даладан жұмыс істеп кешеуілдеп қайтып келе жатқанда серігі Құрманғазыны есебін тауып кейін қашырып жібереді.
Санат:Құрманғазының шығармалары
Черемшанка (Ануя тармағы)
Черемшанка — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ануй өзенінің оң жағалауынан 228 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Бия және Катунь өзендерінің тоғысқан жерінен Алей өзенін қоспағанда, Барнаул қаласына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Радовене (Враца облысы)
Радовене (Радовене) — Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Роман қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 370 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3144. Телефон коды — 09123. ЕКАТТЕ коды — 61488.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Враца облысының елді мекендері
Нюненьга
Нюненьга — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кема өзенінің сол жағалауынан 37 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері
Регресс
1) Регресс (лат. regresus — кері қозғалу) — дамудың кері кетіп, төмен қарай құлдырауы. Регресске деградация, ұйымдастыру дәрежесінің әлсіреуі, қажетті іс-әрекеттерді орындау қабілетінің жойылуы тән. Регресс, сондай-ақ тоқырау, ескі формалар мен құрылымдарға кері оралу кезеңдерін қамтиды. Регресс өзінің бағыты жағынан прогреске қарама-қарсы. Бірақ та бұлардың арасында күрделі, жан-жақты байланыс бар, бір жағынан, кейбір регрессивті өзгерістер жалпы прогрессивті дамудың шеңберінде болып жатса, екінші жағынан, кейбір регрессивті өзгерістердің үдей түсуі кезінде оның кейбір құрамы дамудың прогрессивті бағытын сақтайды. Қоғамдық дамуда Регресстің болуы тарихи дамудың қарама-қарсылық мәніне тән. Реакцияшыл топтар мен күштер уақытша (реакция кезінде, фашизм өріс алғанда) прогрессивті күштерден басым болуы мүмкін. Бірақ мұндай регрессивті құбылыстар бұрынғы әлеум. форманың ыдырауының нәтижесі ғана болып, оның орнына алдыңғылардың құнды жағын бойына сіңірген жаңа форма келеді. Мұндай құбылыстың ыдырауы жалпы жүйе шеңберіндегі даму процесін үзіп тастай алмайды, оның қажетті алғышартының біріне айналады.
3) Регресс, теңіз регрессиясы (лат. regressіo — кері қозғалыс) — теңіздің жағадан (құрлықтан) шегінуі. Регресске тектоник. процестерге байланысты құрлықтың көтерілуі, мұхит түбінің төмендеуі немесе мұхит бассейндеріндегі су көлемінің азаюы (мыс., мұз басу дәуірінде) себепші болады. Регресс жер түзілу тарихының өн бойында әр түрлі аудандарда бірнеше рет болып өтті.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Терминология
Ле-Борн (Лозер)
Ле-Борн (Le Born) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Лозер департаментінде орналасқан. Манд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 30,21 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 48029, пошта индексі — 48000.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрады. Халық тығыздығы — 5,03 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лозер департаментінің коммуналары
Виммено
Виммено (Wimmenau) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Саверн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,76 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67535, пошта индексі — 67290.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1144 адамды құрады. Халық тығыздығы — 55,11 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
NGC 7723
NGC 7723 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 27 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7723 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72009, MCG -2-60-5, IRAS23363-1314.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
IC 3721
IC 3721 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42956, IC 3725, UGC 7923, MCG 3-33-2, ZWG 100.5, IRAS12423+1901.
Сыртқы сілтемелер
IC 3721 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Астаяк
Астаяк (Astaillac) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Брив-ла-Гаярд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,35 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19012, пошта индексі — 19120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 220 адамды құрады. Халық тығыздығы — 29,93 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Козинка (Сота тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Рыбинск су торабынан Кострома қаласына дейін, Кострома өзенін қоспағанда бастауынан Исады ауылындағы Су өлшеу постықа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сен-Приват-де-Шамкло
Сен-Приват-де-Шамкло (Saint-Privat-de-Champclos) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Алес округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,64 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30293, пошта индексі — 30430.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 308 адамды құрады. Халық тығыздығы — 26,46 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Англес
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5560 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,28 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жирона елді мекендері
Ақсу ауылдық округі (Алматы облысы)
Ақсу ауылдық округі — Алматы облысы Ұйғыр ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Үлкен Ақсу, Кіші Ақсу, Долайты ауылдары кіреді. Орталығы - Үлкен Ақсу ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 5346 адамды құрайды.
Л'Ом-Шамондо
Л'Ом-Шамондо (L'Hôme-Chamondot) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Мортань-о-Перш округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,92 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61206, пошта индексі — 61290.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 224 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,07 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Кле (Иль және Вилен)
Кле (Clayes) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Ренн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,28 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35081, пошта индексі — 35590.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 694 адамды құрады. Халық тығыздығы — 162,15 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Астероидтар тізімі (201—300)
(101—200) • Астероидтар тізімі • (301—400)
Санат:Астероидтар тізімдері
Сайтак
Сайтак — Башқұртстанның Учалин ауданындағы ауыл, Учалин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 378 адамды құрады. Пошта индексі — 453732, ОКАТО коды — 80253896004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Монтанера
Монтанера (Montanera) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 765 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 70 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 12040.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Magno.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Целль (Цюрих)
250px|thumb|Картада орналасуы Целль (Цюрих) (Zell ZH) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан коммуна. Винтертур округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4938 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12.70 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 231, пошта индексі — 8487.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Шаға (қойнау)
Шаға – қойнау. Шетпе-Жармыш жолы бойында, Қаратау жотасында орналасқан. Пішіні доға тәрізді. Тау-тастарының бұл тұстағы түрі қалыптағыдан өзгеше келеді. Үстіңгі беткейі пермь, триас шөгінділерінен тұрады және көкшіл қара, одан төмен қызғылт, жалқын көк, ақшыл жыныстардан түзілген. Қойнаудың солтүстік бетін түгел сары түсті тасты аңғар қоршап жатыр. Аңғар табанымен тұщы бұлақ ағады. Бұлақ жиегінде суы тұщы құдық бар. Қойнау табанының топырағы саздауытты сортаң келген. Қалың ши өседі.
Дереккөздер
Санат:География
Энгадин
right|thumb|Жоғарғы Энгадиннан Зильсер және Сильванер өзендеріне көрініс. Энгадин (неміс. Engadin; рето-роман. Engiadina) — Швейцариядағы Граубюнден әкімшілік орталығында орналасқан таулы туристік шипажай.
География
Малоя асуынан бастап Аустрия шекарасындағы Финмтермюнц асуына дейінгі Инн өзенінде орналасқан. Берекесіз таулы топырақпен, ұзақ қыстарымен, ұзақ уақыт күн шығып тұратын күндермен жәнеде дымқыл ауамен сипатталад. Энгадин тілдері — рето-романдық болып келеді (жергілікті дивлект). Энгадин аумағында бірнеше Швейцариялық ұлттық саябақтар орналасқан. Алқап Жоғаргы Энгадин(неміс. Oberengadin, алқап 1600-1800м биіктікте орналасқан) және Төменгі Энгадин (неміс. Unterengadin, 1019-1610м биіктікте орналасқан) деп екіге бөлінген. Жоғарғы Энгадин территориясында — Зильс, Сильваплана, Кампфер және Санкт-Мориц өзендері орналасқан. Осы аймақта гранит және гнейс кристалдық тау жыныстары жиі кездеседі. Ал төменгі Энгадин алқабы әктас тасының жыныстарына бай.
Тарих
right|thumb|Жоғарғы Энгадиндағы халықтың ұлттық киімі. Ерте заманда Энгадин ежелгі римдік Реция Прим түкпірінде болған. Ал ортағасырларда Кур епископствасына бағынған. Энгадин басқада епископтың құрамында болған жерлермен бірге «құдайдың одағын» құрған, біріншіден Габсбург экспансияларына қарсылық көрсеткен. «Құдайдың одағы» атты одақта 1498 жылдан бастап 7 шығыс Швейцария жерлері кірген. 1526 жылы болған реформациядан кейін Энгадин жаппай ұтысқа тап болды.
Дереккөздер
Санат:Швейцария таулары Санат:Швейцария Санат:Граубюнден
Назым (айрық)
Назым сөзінің бірнеше мағынасы бар:
Кевон Ламберт
Кевон Ламберт (Kevon Lambert; 22 наурыз 1997 жыл, Сент-Джеймс, Ямайка) — ямайкалық футболшы, Ямайка Ұлттық футбол құрамасы мен АҚШ-тың "Финикс Райзинг" клубының жартылай қорғаушысы.
Ұлттық құрама сапында 2017 жылғы КОНКАКАФ Алтын Кубогына қатысты.
2017 жылдан бері "Финикс Райзинг" клубыныда ойнайды. оған дейін 2016-2017 жылдары Ямайканың "Монтего-Бей Юнайтед" клубында доп тепті.
Сілтемелер
Санат:Ямайка футболшылары Санат:Ямайка Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Монтего-Бей Юнайтед ФК ойыншылары Санат:Финикс Райзинг ФК ойыншылары
49 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:49 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:49 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
40er
Түйін (биология)
Түйін (ovarium) - ұрықтанғаннан кейін тұқым дамитын тұқым бүрлері бар қос жарнақты өсімдік гүл аналығының төменгі кеңейген бөлігі. Түйіннің басқа гүл бөліктеріне қатынасын және олармен бірігіп өсуін қарай отырып үшке бөледі. Олар: төмеңгі, жоғарғы және жартылай төмеңгі. Жоғарғы түйін, иілген немесе дөңесті тегіс гүл тұғырында еркін орналасады. Ол тек қана ұрық жапырақтарынан құралады, (сарғалдақ, үрме бұршақ).
Дереккөздер
Санат:Биология
Organên cinsî yên jinan Ovar (anatomie umană)
Көміртек топшасы
Көміртек топшасы Д.И.Менделеев периодтық жүйесінің 5 топтың негізгі топшасында көміртегі С, кремний Si, германий Ge, қалайы Sn, қорғасын Pb және жақында ашылған жасанды радиоактивті элемент флеровий Fl орналасқан. Көміртек топшасындағы элементтер қазіргі кезде пайдалы элементтер болып табылады.
Көміртек
Көміртек С -адамзатқа көмір, күйе түрінде ерте заманнан белгілі. 1780 жылы А.Лавуазье көміртектің табиғатын зерттеді. Оған латынша «карбонеум» көмір деген атау 1827 жылы берілді. Бұл жер қыртысының 0,8 %-ын және атмосфераның 0,03 %-ын құрайды.Көміртегінің жалғыз элемент күйі де,басқа затпен қосылған күйі де пайдалы болып табылады. Гауһар, графит және көмір көміртегінің элементті түрлеріне жатады.Көміртегі литосферада минерал карбонаттары ретінде де кездеседі. Көміртек ағашты ауасыз ыдырату арқылы, органикалық заттардың көмірленуі нәтижесінде түзіледі. Көміртек II период, IV топтың негізгі топшасының элементі, реттік нөмірі 6. Оның ядросында 6 протон мен 6 нейтроны бар, электрондары да 6. Олар екі қабатқа былай бөлініп орналасады: 1s22s22р2. Гибридтенуге көміртек атомының төрт орбиталі (бір s және үш р) қатысады. Көміртек атомы үш түрлі болып: sp3,sp2,sp гибридтенеді. Көміртек бос күйінде алмаз, графит, карбин деп аталатын аллотропиялық күйлерінде кездеседі. Табиғи қосылыстары карбонаттар (СаСО3 • MgCО3 - доломит, СаСО3 -мәрмәр, MgCО3 - магнезит). Байланысқан күйде көмірде, мұнайда, табиғи газдарда кездеседі. Бос күйінде көміртек улы емес, ал оның қосылыстары CO - иіс газы, ССl4 - төрт хлорлы көміртек, CS3 — күкіртті көміртек улы заттар. Көміртегі қосылыстары күнделікті өмірде әр түрлі кәделерге жарайды. Крахмал, қант, мацлар, витаминдер және протеиндер секілді түрлі тамақ өнідері көміртегі қосылыстарынан тұрады. Қағаз, сабын, косметика, май, сырлар және мақта мата, жүн мата, жібек ,зығыр, вискоза және нейлон секілді тоқыма өндіріс заттарының құрамында да көміртегі қосылыстары кездеседі. Көміртегі қосылыстары ағаш, көмір, алкоголь және жанармай секілді жағармайлардың да құрамында болады.Көміртегі қосылыстарын пайдаланатын басқа заттарға дәрілер мен заласыздандыру құралдары, бояулар, әтір сулар, улы заттар, жарылғыш заттар мен газдар жатады.
Кремний
Кремний Sі – элементтердің периодтық жүйесінің ІV тобындағы элемент. Тұрақты 3 изотопы – 28Sі, 29Sі және 30Sі бар. Жер қыртысындағымөлшері 29,5%. Табиғатта оттектен кейінгі көп тараған элемент. Кремнийді алғаш рет 1811 жылы Гей-Люссак пен Л.Ж. Тенар ашқан. 1824 – 1825 жылдары швед химигі Я.Берцелиус фторлы кремнийді калиймен тотықсыздандырып, ал 1865 жылы орыс ғалымы Н.Н. Бекетов төрт хлорлы кремний мен мырышты әрекеттестіріп жеке бөліп алған. Кремнийдің түсі күңгірт-сұр, шайырдай жылтыр, салмағы 2,32 г/м3, балқу t 1420С, қайнау t 2600С-қа жуық. Өнеркәсіпте Кремний кремнеземді қыздырып, кокспен тотықсыздандыру, ал таза кремний төрт хлорлы кремнийді мырыш буымен тотықсыздандыру арқылы алынады. Қыздырғанда сутектен басқа кез келген бейметалмен қосыла алады. Төменгі температурада инертті. Таза кремний темір, мыс, алюминий, қорғасын қорытпаларында қолданылады. Ол мұндай қорытпалардың қышқылдарға төзімді, мықты,электрлік және магниттік қасиеттерін арттырады. Кремний тау хрусталі немесе кварц (Si02) құрамында болады; ол (Si) қиын балқитын, металдық жылтыры бар, сұр түсті қатты зат. Оның каттылығы алмаздан төмендеу. Аморфты кремний коңыр түсті ұнтақ, реакцияға түсуі оңай зат.
Германий
Германий Ge – элементтердің периодтық жүйесінің ІV тобындағы химиялық элемент. 1871 ж. орыс ғалымы Дмитрий Менделеев элементтердің периодтық жүйесіне сүйеніп, германийдің табиғатта бар екенін (экасилиций деп атаған) болжаған, кейін 1886 ж. немістің химик-ғалымы Клеменс Винклер аргиродит минералы құрамын химиялық талдау арқылы бұл элементті тауып, атын туған елі германия құрметіне қойған. Атомдық нөмірі 32, атомдық массасы 72,59 германий – морт сынғыш, күміс түсті кристалл зат, тығыздығы 5,35 г/см3, балқу температурасы 958,50С, қайнау температурасы 28500С болып келеді. 5 изотопы бар. Табиғатта жеке күйде кездеспейді. Оның негізгі минералдары: германит, аргиродит, рениерит, плюмбогерманит. Германийді өз минералдарынан және түсті металдарды өңдеу, көмірлерді жағу процесінде алуға болады. Ол үшін құрамында германий бар шикізаттарды әр түрлі жолдармен концентратқа айналдырады. Германий – өте тұрақты элемент, қыздырса ауада қос тотық қабыршағымен қапталады, галогендермен, күкіртпен әрекеттеседі. Су, сілті, қышқылмен әрекеттеспейді, тек азот қышқылы оны тотықтырып германий оксидіне (GeO2) айналдырады. Германий шалаөткізгіш болғандықтан радио, электр техникасында кең қолданылады, сондай-ақ арнаулы құймалар жасауда пайдаланылады. Таза германий монокристалл түрінде вакуумда алынады.
Қалайы
Қалайы Sn – элементтердің периодтық жүйесінің ІV-тобындағы химиялық элемент, атомдық нөмірі 50, атомдық массасы 118,69. Қалайы күміс түсті ақ, жұмсақ, иілгіш металл. Балқу t 231,91°С, қайнау t 2240°С. Табиғатта массалық сандары 112, 114 – 120, 122, 124 болатын 10 тұрақты изотопы бар. Жасанды жолмен көптеген радиоактивті изотопы алынған. Жер қыртысындағы салмақ мөлшері 8.10-3%. Қалайы қоршаған орта температурасына байланысты үш түрлі кристалдық модификацияда (түр өзгешелігінде) кездеседі: 1.	кубтық (14°С-қа дейін) – тығыздығы 5,846 г/см3 болатын α - Sn (сұр қалайы); 2.	тетрагональдік (173°С-қа дейін) – тығыздығы 7,295 г/см3 β - Sn (ақ қалайы); 3.	ромбылық (231,84°С-қа дейін) – тығыздығы 6,52 – 6,56 г/см3 γ - Sn. Қалайы б.з-дан 6000 жылы бұрын белгілі болған. Оны өте ерте кезден-ақ әсемдік бұйымдар жасауда пайдаланған. Қалыпты жағдайда химиялық әсерге төзімді келеді, дымқыл ауада, суда өзгермейді, оның сыртында түзілген жұқа берік қабат Қалайыны одан әрі тотығудан қорғайды. Табиғатта негізінен қосылыс күйінде кездеседі. Маңызды өндірістік минералдары: касситерит, станнин. Өнеркәсіпте қалайыны жоғары температурада қалайылы-тасты (касситерит) көмірмен тотықсыздандыру арқылы алады: SnO2+C=Sn+CO2. Қалайы сұйытылған қышқылдарда баяу, ал концентрлі күкірт және азот қышқылдарында тез ериді. Қалайы көптеген құймалардың құрамына кіреді. Әсіресе қалайының, мыспен құймасы – қола өнеркәсібі мен техникада және әсемдік заттар жасауда кеңінен қолданылады. Балқыған қалайыға темір қаңылтырды батырып алса, оған қалайы жақсы жұғады. Қалайы жалатқан темір тотықпайды. Сондықтан оны кей жағдайларда темір қаңылтырларды қаптауда қолданады. Ол «ақ қаңылтыр» деп аталады. Қазіргі кезде дүние жүзінде өндірілетін барлық қалайының жартысына жуығы ақ қаңылтыр жасауға жұмсалады. Ақ қаңылтырдан консерві қалбырлары жасалады. Кәдімгі ақ түсті қалайы 14°С-тан төменгі температурада сұр қалайыға айналып, ұнтақ күйге көшеді. Мұны “қалайының оба ауруы” деп атайды. Қалайы біздің заманымыздан 6000 ж. бұрын белгілі болған, өте ерте кезден-ақ әсемдік бұйымдар жасауда пайдаланылған. Ол қалыпты жағдайда химиялық әсерге төзімді келеді, дымқыл ауада, суда өзгермейді, оның сыртында түзілген жаңа берік қабат қалайыны одан әрі тотығудан қорғайды. Қалайы табиғатта, негізінен, қосылыс күйінде кездеседі. Маңызды өндірістік минералдары: касситерит, станнин. Өнеркәсіпте қалайыны жоғары температурада қалайылы тасты (касситерит) көмірмен тотықсыздандыру арқылы алады: SnO2+ C = Sn +CO2. Қалайы сұйытылған қышқылдарда баяу, ал концентрлі күкірт және азот қышқылдарында тез ериді, көптеген құймалардың құрамына кіреді. Әсіресе, қалайының мыспен құймасы – қола өнеркәсібі мен техникада және әсемдік заттар жасауда кеңінен қолданылады. Балқыған қалайыға темір қаңылтырды батырып алса, оған қалайы жақсы жұғады. Қалайы жалатқан темір тотықпайды. Сондықтан қалайы кей жағдайларда темір қаңылтырларды қаптауда қолданылады. Ол “ақ қаңылтыр” деп аталады. Қазіргі кезде дүние жүзінде өндірілетін барлық қалайының жартысына жуығы ақ қаңылтыр жасауға жұмсалады. Ақ қаңылтырдан консерві қалбырлары жасалады.
Қорғасын
Қорғасын Pb – элементтердің периодты жүйесінің IV-тобындағы химиялық элемент, асыл металдардың бірі. Реттік нөмірі 82, атом массасы 207, 2. Қорғасын өте ерте заманнан белгілі, одан жасалған тиын ақша, медальондар ертедегі Египет қазбаларынан көп табылған. Жер қыртысындағы мөлшері 1.6 07 %, ол жеке күйінде кездеседі. Ең маңызды кені- галенит- қорғасын жылтыры PbS; Қазақстандағы кендері Оңтүстік және Шығыс Қазақстанда және Қарағанды облысында. Қорғасын бос күйінде көкшіл-сұр түсті жұмсақ және ауыр металл, оңай балқиды. Қорғасынды өндіру үшін, оның рудасын алдымен байытады, одан шыққан концентратта 40-78% қорғасын болады. Концентраттағы қорғасын көбіне полиметаллургия әдісімен алынады. Қорғасын-өнеркәсіп пен техникада кең пайдаланылатын түсті металл. Ол атмосферада коррозия және қышқылдар әсеріне төзімді болғандықтан, химиялык аппапатуралар (әсіресе, күкірт қышқылы өндірісінде) және кабель, оқ, бытыра дайындауда, радиоактив сәулелерінен қорғануда, медицинада кең қолданады.
Флеровий
Флеро́вий Fl- қазіргі уақытта тек жартылай ыдырау арқылы алуға болатын элементтердің бірі. Сол үшін бұл элемент туралы тек болжамдар ғана жазылады. Балқу температурасы 67 °C, қайнау температурасы 140°C. Флеровий жеңіл балқитын металдардың ортасында 8 орында, ал жеңіл қанатын металдардан коперницийдан кейінгі 2 орында болады деп күтіледі. Зерттеу барысында бұл элемент тығыздығы және сырт келбеті жағынан қорғасынға ұқсас екені болжап айтылды. Алайда, кейбір зерттеулер кезінде бұл элемент көміртек топшасына емес инертті газдар топшасына жатады деп болжанған. Себебі оның валент электрондары толық 7p21/2.
Хенштедт (Дитмаршен)
Хенштедт (Дитмаршен) (Hennstedt (Dithmarschen)) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Дитмаршен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1924 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 21,94 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 51 049. Муниципалитеттің басшысы — Арно Шальхорн.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 10 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Аркадий Филиппович Давидович
= Давидович Аркадий Филиппович =
Давидович Аркадий Филипппович (туылғандағы есімі Адольф Филиппович Фрейдберг; 12 маусым 1930 жылы, Воронеж қаласында дүниеге келді ) — жазушы, афорист, басылған 60000 афоризмдердің авторы.
БИОГРАФИЯ Аркадий Давидович дәрігерлер отбасында дүниеге келген: әкесі — Филипп Абрамович — венеролог, анасы — Раиса Соломоновна — бала дәрігері. Давидович отбасы 1916 жылы Давидовичтың атасы алғаш университетке түскен кезінде құрылды. Афоризмдерге арналған нарықтарды құруды армандады. 1938 бен 1941 жылдар аралығында Воронеж қаласындағы 17-ші мектепте оқыды (қазіргі кезде Н.Г. Басовтың атындағы “математикалық” гимназия). Соғыс кезінде отбасы Ташкент қаласына көшіп кетті. Мобилизациядан кейін 1944 жылы анасы мен баласы әскери ауруханада болды. 1946 жылы олар Воронежге қайтып оралды. 1948 жылы Воронеж ауыл шаруашылығы институтна оқуға түсіп, 1953 жылы оқуды бітірді. Рязан обылысындағы совхозда механик болды, механизаторлар метебінде завуч болып жұмыс атқарды. 1954 жылы Воронежге қайтып оралды, 1976 жылы Валентина Золотых суретшісімен афористика мұражайының негізін қалады. 2010 жылы “Конец света закончится хорошо” жинағында   “ признан непризнанным  гением ” болды, ал 2012 жылы Аркадийді афористика гениі деп санайтын адамдар фан-клубқа дейін кеңейді. 2012 жылдың 15 қазанында Давидович клубы интеллектуалды және материалды қолдау және Хованский Фондының эгидасының арқасында “Афоризм как слово с большой буквы” атты жобасын бастады, мазмұны авторлы афоризмдерді делдалды үйрету. 2013 жылдың 21 наурызында Мәскеу гуманитарды- экономикалық институттың Воронеж филиалындағы базасында дамуын бастады. 2012 жылдың 15 қазанында Давидович клубы Хованский Қорының интеллектуалды және материалды қамқорлығымен жаңа «Афоризм как слово с Большой буквы» атты білім беру жобасын бастады. 2013 жылдың 21 наурызында Мәскеудің гуманитарлық-экономикалық институтының Воронеж филиалында өз дамуын алды.
Афористика музейі
Қазіргі кезде Давидович мұражайы ойын қысқаша білдіретін әйгілі мұражайлардың арасында жалғыз әрі бірегей болып табылады. Мұражайды сәндеумен Валентина Золотых айналысқан. Мұражай Воронеж қаласының ескі бөлігінде, Воронеждегі Сергия митрополитінің резиденциясының жанында орналасқан. Кеңес одағының кезінде Давидович «Крокодил» журналында «Юлий Цезарь», «Эрнест Хемингуэй», «Оноре де Бальзак»ь деген атпен басылып шығарылған. Оның жұмысы көптеген афоризмдер жинағына қосылған. Жазушының өз қаражатына жиырмадан астам самиздатовтардың «Законы бытия, включая и небытие» дегеген авторлық жинақтары шығарпылған. Давидович Ресей Гуманитарлық қоғамының қамқорлығындағы  «Здравый смысл» журналының авторларының бірі. Соңғы жылдары Давидович  «Антология мудрости», « Антология  мысли в афоризмах», «Мудрость России. От Владимира Мономаха до наших дней», «Новая книга афоризмов», «Большая книга афоризмов» жинағындағы  афоризмдердің саны бойынша бірінші орында тұр. "Давидович знает про жизнь что-то, что мы с тобой, читатель, не знаем точно       А. Бильжо"
Давидович Декалингвасы
2015 жылдың 29 мамырында өзіне орысшадан әлемнің 10 тіліне аударған, төрт тілдік отбасы кіретін (индоеуропалық, афраазиялық,финно-угордық, сино-кавказдық), ішінде фарси, хинди, иврит, гректік, ағылшын,итальяндық, испандық, грузиялық, поляк, венгер тілдерінде бар, журналист үйінде «Давидович Декалингва» циклының афоризмдердің бірінші  «JE SUIS DAVIDOWITZ» жинағының презентациясы өтті. Он тіл идеясы Давид патшаның пластериясының 10 ішегіне көтерілген. Жинақтың идеясының қайнар көзі әйгілі Розет тасы болып табылады. Осының арқасында, белгілі болғандай, египеттің иероглифтік мағынасы қалпына келтірілді. 2015 жылдың 15 қазанында жинақ Франкфурте-на-Майнедегі — «Frankfurter Buchmesse» жәрмеңкесінде ұсынылды.2015 жылдың желтоқсанында омсы циклдың жалғасына Достасқан елдердің тілдерінде  «Культурный календарь Давидовича» жинағы пайда болды. Жұмыста ТМД университеттерінің педагогтары қатысты. Фильмография 2015 жылдың 4 және 5 шілдесінде «Х.Л.А.М.» өнер галереясында «Гомункул» фильмінің тұсаукесері өтілді. Оның ішінде Давидович Фауст, Мефистофель және гомункулдың ролін сомдаған болатын. Басты ролдердің бірін атақты рок-музыкант Константин Ступин орындады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
"https://ru.wikiquote.org"
Трезор Кангамбу
Мухаммад Трезор Абдулла –(фр. Mohammed Tresor Abdullah; имя при рождении — Трезор Кангамбу (араб. كنغامبو تريسور‎‎ , -. Tresor Kangambu); 8 cәуір 1987 жыл Конго)  конголездтық жыынстары бар Катардық футболист. Катара мемлекеттік құрамының ойыншысы.
Клубтық мансап
Клубтық мансабын «Ас Аигл Руш» тобында ойнап туған жерінде бастады. 2010/2011 маусымында «Лехвия» клубында ойнады. Сол маусымында 20 матч ойнап, 1 гол салды. 2011/2012 жылдары «Аль-Вакру» клубында ойнады. 2012 жылы қайтадан «Лехвия» клубында қайтып келді.
Ұлттық құрамадағы маңсабы
2014 жылдан бастап Катара құрамында ойнайды. Осы құрамды 2015 жылғы Азия Кубогында ойнады.
Жеке өмір
2014 жылдың 17 желтоқсанында ислам дінін қабылдады да, Мохаммед Абдулла атын алды.
Обаған - Есіл артезиан алабы
Обаған-есіл артезиан алабы (Убаган-Есильский артезианский бассейн) — Қостанай, Солтүстік Қазақстан облыстары жеріндегі артезиан алабы. Қалыңдығы 30-70 м-лік эоценнің құмдарында, құмтастарында, кремнеземге бай, қатты, жеңіл таужынысындағы (опока) су қабаты 60—100 м тереңдікте жатыр. Тұщы, сол ащы сулы қабат жіңішке танап (5—8 км) Есіл (палеозой жыныстарында) және Обаған (жоғарғы бор құмдарында) өзендерін бойлай орналасқан. Жарықшақты сулардың минералдылығы алаптың оңтүстігінде 3—9 г/л-ге, өзге аумақтағы барлық сулы горизонттарда 10—15 г/л-ге жетеді, кейде бұдан біршама жоғары болады. Деңгейі 48 м-ге дейін төмендегендегі көптеген ұңғымалардың су шығымы тәулігіне 10—45 м3. Есілге таяу орналасқан және палеозой жыныстарына жеткізіле бұрғыланған ұңғымалар тәулігіне 60—105 м3 су береді. Обаған өзені аңғарындағы ұңғымалардың су шығымы 170—215 м3. Артезиан суы шаруашылыққа кеңінен пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Артезиан алабы
Үлкен Азика
Үлкен Азика — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лилесвера өзенінің оң жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Популяция тығыздығы мен табиғаты
нобай|Құстар популяциясы нобай|Пингвиндер популяциясы Популяция саны мен тығыздығы оның қасиеттерін сипаттайтын негізгі көрсеткіш болып саналады.
Популяция саны дегеніміз белгілі бір көлемдегі немесе аумақтағы даралардың жалпы саны. Организмдер саны табиғатта тұрақты болмайды. Даралардың өсімталдығы мен шығынына байланысты өзгеріп отырады.
Популяция тығыздығы белгілі бір көлемдегі немесе кеңістіктегі даралардың саны мен биомассасының салмағымен өлшенеді. Мысала, 1 гектардағы шыршалардың саны - 150; 1м3 көлеміндегі су дафнияларының биомассасы - 0,5 г т,б.
Популяциялардың тығыздығы олардың санына байланысты өзгеріп отырады. Тығыздықтың шексіз өсуі мүмкін емес. Ол үшін даралардың кең таралуына қолайлы жағдай мен кеңістік болуы тиіс. Организмдердің кеңістікте таралуы оларды шектеуші кедергі кездеспейінше жүре беруі мүмкін. Осыған орай популяциялардың кездейсоқ, біркелкі, топтанып таралу жолдары бар.
Кездейсоқ таралу - тек бірегей ортаға тән құбылыс. Мысалы,егістіктерде зиянкес жәндіктердің таралуы алғашында кездейсоқ болғанымен, бірте-бірте көбейе түсіп топтанады немесе шашырайды. Организмдердің топтанып таралуы жиі кездеседі әрі кездейсоқта болуы мүмкін. Мысалы, орманда ағаштар алғашында топтанып кездессе, бірте-бірте біркелкі тарала бастайды. Өсімдіктердің таралуы спора, тұқым, жеміс арқылы жүзеге асады. Ал жануарлар белсенді немесе енжар таралуы мүмкін. Мысалы, түлкі, бұғы, т.б белсенді таралады.Енжар таралу көбінесе баяу қозғалатын жануарларға тән. Белсенді таралатын организмдерге шекаралық шектеу болмайды, ал енжар организмдерде айқын байқалаттын шекаралық аймақтар жиі кездеседі. Оларды біз қосмекенділер, жорғалаушылар тіршілігінен көреміз.
Популяциялардың аймақтарының кең немесе тар болуы организмдердің дене мөлшеріне, қозғалу белсенділігіне, қорек қорына, тағы да басқа абиотикалық факторларға байланысты болады. Популяцияиның тығыздығы мен санының тұрақты болмауы адамның іс әрекеттеріне де тікелей байланысты.
Ливия
thumb|right|200px|Ливия Премьер-Министрі Али Зейдан Ливия (ليبيا), ресми атауы Ливия мемлекеті (دولة ليبيا) — Солтүстік Африкадағы мемлекет. Жер аумағы 1,76 млн. км². Халқы 5,4 млн. адам. Негiзгi халқы – арабтар мен берберлер (97%), сонымен қатар гректер, түрiктер, италиялықтар, үндiлер, т.б. да мекендейдi. Астанасы – Триполи қаласы. Дiнi – исламның сүннит бағыты. Мемлекеттік тiлi – араб тiлi. Iрi қалалары мен порттары: Тобрук, Триполи, Бенгази, Марса аль-Бурейка. Конституциясы бойынша жоғары атқарушы орган қызметiн Жоғарғы Халықтық комитет атқарады. Жоғарғы заң шығарушы органы – жалпыға бiрдей Халықтық Конгресс. Ұлттық мейрамы – 1 қыркүйек (1969) – Төңкерiс күнi. 1955 жылдан БҰҰ-ға мүше. Ақша бiрлiгi – ливиялық динар.
Ливияның жер бедерi, негiзiнен, үстiрттi келген құмды тасты жазық. Шығысында Ливия шөлi жатыр. Климаты тропиктiк. Солтүстігіне субтропиктiк климат тән. Жерорта теңізі жағалауының жазы ыстық, қысы жұмсақ. Қаңтардың орташа температурасы 11 – 18°С, шiлдеде 27 – 35°С. Жылдық жауын-шашын мөлшері 100 мм. Кейбiр аудандарында бiрнеше жыл қатарынан жаңбыр жаумайды.
Біздің заманымыздан бұрынғы 8 – 7-ғасырларда қазiргi Ливияның батысында финикиялық қала-мемлекеттер, ал шығысында грек колониялары пайда болды. Біздің заманымыздан бұрынғы 5-ғасырда Ливияны Карфаген, кейiннен римдiктер жаулап алды. 533 ж. Византия империясының құрамына ендi. 643 ж. Араб халифатына қосылды. Ливия 16 – 19-ғасырларда Осман империясының құрамында болды. 1911 – 12 ж. Италия-түрiк соғысының нәтижесiнде Ливия Италия билiгiне өттi. 1934 ж. Ливия ресми түрде Италияның отары болып жарияланды. 2-дүниежүзілік соғыс кезiнде Ливиядағы немiс, италия әскерлерiнің жеңiлiсiнен кейiн (1943) елдi француз, ағылшын әскерлерi басып алды. 1949 ж. қарашада БҰҰ-ның Бас Ассамблеясы Ливияға тәуелсiздiк беру туралы шешiм қабылдады. 1950 ж. Ұлттық Құрылтай жиналысы Ливия Конституциясын бекiттi. 1951 ж. 24 желтоқсанда Ливия Бiрiккен Тәуелсiз Корольдiгi жарияланды. 1969 ж. 1-қыркүйекте Ливияда Муаммар Каддафи бастаған әскери төңкерiс болды. Төңкерiсшiлер елдi Ливия Араб Республикасы деп жариялады. 1977 жылдың 3 наурызынан бастап мемлекет Ливия Араб Социалистiк Халықтық Жамаһириясы болып аталады. Қазақстан мен Ливия арасында 1992 ж. дипломатиялық қатынас орнады. Ливия экономикасының негiзiн мұнай өнеркәсiбi құрайды. Мұнай өндiрудің көлемi жөнiнен Ливия Африкада 6-орынды иеленедi. Ауыл шаруашылығы төменгi дәрежеде дамыған. Дәндi дақылдар, құрма ағаштары өсiрiледi. Мұнай және мұнай өнiмдерiн экспорттап, азық-түлiк пен өнеркәсiп тауарларын шеттен әкеледі.
Сөз төркіні
Біздің дәуірімізге дейінгі II мыңжылдықта. e. қазіргі Ливия аумағында және оның батысында әртүрлі бербер тайпалары қоныстанған. Кейінірек Киренаикада тайпалардың бірінде саяси одақ Либу құрылды (Ребу нұсқасы), содан кейін бұл жер де, гректерге белгілі бүкіл Африка да кейінірек «Ливия» атауын алды, керісінше ішкі терра инкогнита, ол Геродот заманынан бастап «Эфиопия» деп аталды. Алайда, ХХ ғасырдың басына дейін. Ливия топонимі белгілі бір аумақта қолданылмаған. Ол 1911 жылы ғана Солтүстік Африкадағы итальяндық колонияның атауы (итальяндық: Libia italiana) ретінде қайта енгізілді. Ливия 1951 жылы тәуелсіздік алды.
Дереккөздер
*
Сольский барылдауық қоңызы
нобай Сольский барылдауық қоңызы (Carabus solskyi) – барылдауық қоңыздар тұқымдасының биологиялық түрі. Саны мен таралу аймағы шағын,табиғатқа сән беретін ірі қоңыз түрі.Қазақстанда Жоңғар Алатауының оңтүстік-шығысындағы Тышқантау тауынан, Кетпен жотасынан, Теріскей Алатау жотасының шығыс бөлігінен, батысқа Қарқараға дейін, Iле мен Баянқол өзендерінің тоғайларынан белгілі. Қытайда Боро-Хоро жотасы, Қандалақ аңғары,Үлкен және Кіші Юлдуста кездескен.Теңіз деңгейінен 2600 м биіктіктегі шалғынды жерлерде тіршілік етеді, жазықтықта тоғайлы ормандарды қоныстайды. Ересектері сәуір соңынан шілде басына дейін белсенді. Моллюскалардың бақалшақтарын кеміріп, қоректенеді.Түр Кетпен жотасында салыстырмалы сирек, қалған жерлерде саны аз. Iле өзенінің аңғарларындағы тоғайларда саны едәуір төмендеп барады. Оған тоғайлы ормандардың бүлінуі және таулы жерлерде малды шектен тыс бағу әсер етіп отыр. Кетпен жотасының адам аз баратын бір сайында шағын қорық ұйымдастыру керек. Сонымен қатар Iле өзенінің төменгі ағысындағы тоғайларда қорық пен қорықша ұйымдастыру қажет.
Валлерфанген
Валлерфанген (Wallerfangen) — Германия Федеративтік Республикасының Саар жерінде орналасқан муниципалитет. Саарлуис ауданының құрамына енеді.
Сольский барылдауық қоңызы
Дереккөздер
Ғажайып омыртқасыздар. Қазақстан Қызыл кітап беттерінен. Құрастырушылар И.Д.Минтяев, Р.В. Ященко, В.Л. Казенас.
Санат:Қатты қанаттылар
Валлерфанген
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саар елді мекендері
Салманов Өтеген Әжібайұлы
Салманов Өтеген Әжібайұлы (1934, Маңғыстау ауданы, Шебір ауылы – 1995) – ауыл шаруашылығы саласының маманы. Алматы зоотехникалық-малдәрігерлік институтын (қазіргі Қазақ ұлттық аграрлық университетті) бітірген (1957). 1957 – 73 ж. бас зоотехник, басқарма бастығы, кеңшар директоры, 1973 – 95 ж. Маңғыстау облысы асылтұқымды мал шаруашылығының мекемесінде бас директор болды. «В.И. Лениннің туғанына 100 жыл» медалімен (1970), Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің, ҚР Ауыл шаруашылық минстірінің Құрмет грамотасымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Жернов ауылдық округі
Жернов ауылдық округі – Абай облысы Бородулиха ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Жерновка, Боровлянка, Поллог ауылдары кіреді. Орталығы – Жерновка ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1335 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Бородулиха ауданы ауылдық округтері
Алдора
Алдора (Aldora) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Аркуш-де-Валдевеш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 313 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,97 км² шамасында. Халық тығыздығы — 63 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Рондинья
Рондинья (Rondinha) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Фредерику-Вестфален экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 354 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 252,235 км² шамасында. Халық тығыздығы — 21,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1965 жылы құрылған.
Қазақ тілі пәні бойынша оқу құралы
Қазақ тілі пәні бойынша оқу құралы — 2010 жылы Қарағанды қаласы «ХБА» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Ж. С. Асанова, З. Ж. Көпбаева. Беттер саны — 61.
Рондинья
Тарихы
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Қазақ тілі пәні бойынша оқу құралы
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2010 жылы шыққан кітаптар Санат:ХБА баспасының кітаптары
Август Шлейхер
Август Шлейхер (August Schleicher; 19 ақпан 1821 — 6 желтоқсан 1868) — неміс тілі тілтанушы.
Өмірдерек
Мейнингендегі дәрігердің отбасында дүниеге келген. Он алты жасынан бастап Кобургтегі гимназияға оқуға түседі. Ғалым онда латын, грек, еврей тілдерін қоспағанда ботаникамен де айналысты. Шлейхер сол кезеңнен бастап қытай және санскрит тілдеріне қызыға бастаған еді. Гимназиядағы алты жылдық біліміне қарамастан, Шлейхер ол оқуды тастап, Лейбциг университетіне түсу үшін емтихандарға дайындалды. Нәтижесінде ғалым Лейбциг университетінің діни факультетіне түсіп, діни ғылымдармен қатар Флейшердің араб тілі курсы бойынша жүргізген дәрістерін тыңдады. Бірінші семестрден кейін Тюбингенге ауысып, сонда Баур және ғылымға белгілі ориенталист Эвальдтың дәрістерін тыңдады.
1843 жылы ғалым Бонндағы философиялық факультетке ауысты. Сол кезеңдерде университетте Фр. Велькер және Фр. Ричль дәріс жүргізген болатын. Екі ғалымнан да Шлейхер классикалық филология бойынша негізгі білім алып, Дицтан герман филологиясын, Лассен мен Гильдемейстерден санскрит, араб тілдерін үйренді. Шлейхер білімін Лассен, Диц атты лингвисттерден кәсіптік тұрғыдан үйренсе, Ричльден әдістерді үйренді. Боннда 6 семестр оқып шығып, Шлейхер 1846 жылы римдік грамматист Марк Теренций Варронның еңбектеріне қатысты ойлары, зерттеулері үшін доктор дәрежесін алды. Ғалымның диссертациясынан болашақ салыстырмалы әдіскердің ойлары білінді. Осы жылы Шлейхер Боннда салыстырмалы тіл білімінің доценті ретінде таныла бастады. Алайда, көп ұзамай Бельгия, Париж қалаларына саяхатқа аттанды. Өзінің тұрмыстық жағдайын қалыпты ұстау үшін Шлейхер неміс газеттерінде жұмыс жасады.
1848—1849 жылдың қысында ғалым чех тілі]]н зерттеу мақсатында Прагаға аттанды. Бұл жағдайға себепкер болған атақты Лессен болды. Ол Шлейхерге славян тілдерін зерттеуге кеңес берді. Ғалым чех тілін қысқа мерзімде үйреніп шықты. Бірақ тез арада Прагадан кетуге мәжбүр болды. Себебі ол кезеңде Австриялық полицейлерінің көзіне түскен еді. Ғалым Праганы тастап, өзінің жинаған білімін қайта жаңғырту үшін Боннға оралды.
Славян тілдерін зерттеуі
Шлейхер өзінің славян тілдерін зерттеуін тоқтатқан жоқ. Бұл білімдері Шлейхерге неміс ғалымдары ішінде беделді зерттеуші деген атақ алып келді. 1850 жылдың көктемінде Шлейхер Георг Курциуспен бірге Германиядағы неміс–праж университетінің классикалық филология кафедрасына жұмысқа шақырылды. 1852 жылы Шлейхер санскрит және салыстырмалы тіл білімі кафедрасын келіп, таза лингвистикалық бағытта жұмыс жасай бастады. Ғалымның Прагаға шақырылуы оның чех және басқа да славян тілдерінің қайта жетілуіне мүмкіндік тудырды. Шлейхер — чех тілін өте жоғарғы дәрежеде меңгерген ғалым. Осы кезден бастап Шлейхердің славян тіл білімі бойынша жазылған зерттеу еңбектері шыға бастады:
Литуанистика
Ғалымның жоғарыдағы еңбектері оның литов тілдерімен айналысуына үлкен көмек берді. Бұл жұмысты Шлейхер 1848 жылы бастады. Вен академиясынан жәрдемақы алып, Шлейхер 1852 жылы маусымда Литваға сапар шекті. Литваға келгеннен бері литов тілін практикалық тұрғыдан үйрене бастап, аз ғана уақытта тілді керекті дәрежеде үйреніп алды. Тілді меңгерген соң, ғалым литовтық әндер, ертегiлер, жұмбақтар үлгілерін және тағы да басқа ауыз әдебиет үлгілерін жинақтауға кірісті. Қазан айының ортасына қарай қолында бар барлық мәліметтерімен ғалым Прагаға қайта оралды. 1853 жылдың мауысымында ғалымның литов тіліне арналған «Lituanica» атты еңбегі жарыққа шықты. Бұл еңбекте литовтық фольклор үлгілерін, литов тілінің библиографиясы мен грамматикасының үлгілерін енгізді. Алайда Шлейхердің лингвистикалық саяхаттарының жемісті еңбегі «Handbuch der litauischen Sprache» атты зерттеу еңбегі болды. Оның алғашқы бөлімі (грамматика) 1855 жылдың жазында жарыққа шықты. Одан кейін 1857 жылы хрестоматия мен сөздіктен тұратын екінші бөлімі жарық көрді. Литов тілінің грамматикасын, фольклорлық әдеби жазбаларының үлгілерін зерттеуі Шухардтың ұзақ жылдар бойы теңдессіз, өзінің құнын жоймаған бірегей еңбек деп бағаланды.
Салыстырмалы тіл білімі
1857 жылы Шлейхер Прагадан кетіп, Йен университетіне табан тіреді. Автриялық үкіметтік режимнің қаттылығы, чех қоғамының Шлейхерді неміс деп танып, бөлектеуі, құқық қорғау органдарының күдігі ғалымды Австрияны біржолата тастап кетуіне мәжбүрледі. Дәл осы кезеңде салыстырмалы тіл білімінде жаңару кезеңі басталған еді. Бұл кезде Франц Бопптың салыстырмалы граматтикалық тіл біліміне қатысты алғашқы жинақтары, Бетлинг және Ротттың санскрит сөздігі (1853 жылдан бастап),  Кунның негіздеуімен «Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung» (1852 жылдан бастап) еңбектері шыға бастады. Бұл үрдістен Шлейхер де қалыс қалмады. ОЛ 1858 жылдан бастап өзінің «Beiträge zur vergleichenden Sprachforschung auf dem Gebiete der arischen, celtischen und slawischen Sprachen» журналын жарыққа шығара бастады. Бұл журналдарда Шлейхердің және заманауи ғалымдардың ғылыми жаңалықтары жарияланып тұрды.