cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мемлекеттік құрылым түрлері
Дүниежүзіндегі елдердің басым көпшілігі мемлекетті басқару формасына қарай республика (латын. respublica — қоғамдық іс) болып табылады. Республикалық басқару формасы Еуропадағы буржуазиялық төңкерістер нәтижесінде енгізілген болатын. Республика — заң шығаратын ең жоғары өкімет билігі сайланатын өкілетті органның (парламент) қолында, ал мемлекет басшысын ел халкы өзі сайлайды. Президенттік республика жағдайында президент мемлекет басшысы болумен қатар, үкімет басшысы қызметін атқарады. АҚШ, Аргентина, Бразилия тәрізді елдер президенттік республикалар болып саналады. Ал парламенттік республикаларда атқарушы билік қызметін президент тағайындаған премьер-министр атқарады. Дүниежүзінің көптеген елдеріне, соның ішінде Қазақстан Республикасына басқарудың осы формасы тән.
Мемлекеттік құрылымына байланысты унитарлы (латын. unitas — бірлік) және федерациялы (латын. foederatio — одақ, бірлестік) мемлекеттерді ажыратады. Унитарлы мемлекеттерде әкімшілік-аумақтық бірліктер тікелей орталық үкіметке бағынады, ортақ заң жүзеге асырылады. Унитарлы мемлекеттер қатарына Италия, Франция сияқты республикалармен қатар, Жапония, Ұлыбритания тәрізді конституциялық монархиялар да кіреді. Федерациялы мемлекет жағдайында оның құрамына енетін федерация мүшелерінің белгілі бір саяси, экономикалық дербестігі болады. Бірыңғай (федералдық) заңдарымен және басқару органдарымен, ортақ әскермен қатар, федерация мүшелерінде мемлекеттік биліктің барлық белгілері (ту, әнұран, конституция, парламент, атқарушы билік жүйесі) бар. Дүниежүзіндегі федерациялар саны 20-дан асады.
Федерациялардың әкімшілік құрылымдары республикалар, провинциялар, штаттар, жерлер және т.б. түрде болуы мүмкін. АҚШ пен Ресей Федерациясын нағыз федерацияның үлгісі деуге болады. АҚШ құрамына 50 штат пен Колумбия Федерациялы округі енеді. Америкалықтар жалпы федералдық заңдармен қатар, өздері тұратын штаттың заңдарына да бағынуы тиіс. 47 штаттың жері 3 мың графтыққа, ал олар өз кезегінде 17 мың тауншип (қалалы жерлер) пен 18 мың муниципалитетке (ауылдық округтер) жіктеледі. Ал Ресей Федерациясы құрамына 21 республика, 46 облыс, 9 өлке, 4 автономиялық округ, 1 автономиялық облыс, екі федералдық қала енеді.
Саяси картада федерациялы мемлекеттер, негізінен, ұлттық-этностық ерекшеліктерге (Ресей Федерациясы, Үндістан, Нигерия және т.б.) немесе мемлекеттің қалыптасу барысындағы тарихи-географиялық факторларға (АҚШ, Канада, Бразилия) байланысты пайда болды.
Тәуелді аумақтар. Ұлы географиялық ашылулар мен еуропалық отарлау нәтижесінде метрополияларға тәуелді аумақтар пайда болды. Жалпы "аумақ" деген термин егемендігі жоқ жерлерге; аз игерілген аудандарға; мәртебесі белгісіз жерлерге (мысалы, Батыс Сахара) қатысты қолданылады (қосымшаға қараңыз).
Отарлар толығымен басқа мемлекеттің билігіндегі және саяси, әкономикалық дербестігі жоқ елдер болып табылады. Протекторат тең емес келісім негізінде неғұрлым күшті мемлекеттің әлсізіне "қамқоршы" болуынан қалыптасады. Бұл жағдайда елдің тәуелділік сипаты өзінің сыртқы экономикалық және саяси байланыстарын жүргізу құқығын басқа мемлекетке беруімен анықталады. Мандаттық аумақтар Бірінші дүниежүзілік соғыста жеңіліске ұшыраған Германияның бұрынғы отарлары мен иеліктерін соғыста жеңіске жеткен елдердің қарамағына беру нәтижесінде пайда болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан соң мандаттық жүйе БҰҰ-ның қамқорлығы жүйесімен ауыстырылды. Қазіргі кезде тәуелді аумақтардың аталған түрлері БҰҰ жасаған "отарлар тізіміне" енгізілген, ұйым тарапынан оларға жедел түрде тәуелсіздік беру туралы талаптар қойылуда. Соған қарамастан Ұлыбритания маңызды әскери-стратегиялық аудандар болуына байланысты Испанияның оңтүстігіндегі Гибралтарды, Атлант мұхитының оңтүстігіндегі Фолкленд аралдарын тәуелді аумақтар ретінде сақтап қалып отыр.
Бұл тізімге шалғай департаменттер мен аймақтар, ассоциациялық мемлекеттер енбеген. Шалғай департаменттер мен аймақтар белгілі бір елдің құрамдас бөлігі ретінде танылады. Мысалы, Француз Одағына 5 шалғай департамент (Француз Гвианасы, Мартиника, Гваделупа, Реюньон, Сен-Пьер және Микелон), 5 аумақ (Француз Полинезиясы, Жаңа Каледония, Оңтүстік Антарктикалық аумақ, Майотта, Уоллис және Футуна аралдары) енеді. Бұл Одақтың мүшелері Франциямен тығыз экономикалық қарым-қатынаста және елдің заңды бөліктері ретінде ЕО тарапынан қаржылай көмек алуға құқылы. Еркін ассоциациялық мемлекет мәртебесін алған аумақ өзін-өзі басқарумен бірге, сыртқы саясатта да ішінара дербестікке ие болады.
Пуэрто-Рико, Маршалл аралдары, Солтүстік Мариана Аралдары Бірлестігінде АҚШ-пен еркін ассоциацияға ену мәртебесі бар.
Халықаралық ұйымдар. 1919 жылы құрылған Ұлттар Лигасы деп аталатын халықаралық ұйым 1939 жылы өз жұмысын тоқтатты. Екінші дүниежүзілік соғыстан соң, 1945 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ) құрылды. Штаб-пәтері Нью-Йорк қаласында (АҚШ) орналасқан. Ұйымға 192 мемлекет (2009 ж.) мүше болды.
Бұл ұйымның алға қойған негізгі мақсаттары оның Жарғысында көрініс тапқан. Олардың қатарына әлемдегі бейбітшілік пен халықаралық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, бейбіт өмірге төнген қауіптің алдын алу немесе бетін қайтару, халықаралық даулы мәселелер мен шиеленістерді реттеу жатады. Бұл Жарғыда мемлекеттердің бейбіт қатар өмір сүруі мен ынтымақтастығының басты принциптері, оның барлық мүшелерінің теңдігі, халықаралық көлемдегі ынтымақтастық пен өзге мемлекеттердің ішкі істеріне араласпау принциптері бекітілген.
Сонымен қатар БҰҰ-ның халықаралық деңгейдегі қызметін ұйымдастыруда оның құрамындағы Білім, ғылым және мәдениет мөселелері жөніндегі ұйымның (ЮНЕСКО, штаб-пәтері Парижде орналасқан), Халықаралық еңбек ұйымының, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының, Азық-түлік пен ауылшаруашылық жөніндегі ұйымның (ФАО), Сауда және даму жөніндегі конференциясының (ЮНКТАД) маңызы зор.
Дереккөздер
Санат:География
Ле-Бодео
Коммунаның INSEE коды — 22009, пошта индексі — 22320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 183 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,36 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
Нью Хэйвен (Мичиган)
Нью Хэйвен (New Haven) — Мичиган штатының Macomb округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 3071 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.3 км² шамасында. FIPS коды — 26-57380.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Ганга өзені дельфині
Құйрығының ұзындығы - 46 см. Тұмсығының ұзындығы - 18-21 см. Жоғарғы және төменгі жақ сүйегінде 28-29 тістер бар. Бас сүйегі шығыңқы. Бұл дельфиндердің ұзындығы 2 метрден асады, салмағы 90 келіге жуық. Кеуде жүзбеқанаттары - жалпақ. Арқасында жүзбеқанаты жоқ, жотасы қырлы болып біткен. Олар мойындарын жақсы қозғалта алмайды, көру қабілеті нашар. Дегенмен олар жарықты ажыратады және есту мүшесі жақсы дамыған. Осы қабілеті арқылы қорегін оңай ұстайды. Тіршілік ету ұзақтығы 26 жылға жуық. Ганга дельфині 1970 жылы анықталды. Дельфиннің бұл түрі Үндістік, Непал, Бутан, Бангладеш, Ганга, Брахмапутар, Мегхна, Хугли өзендерінің батпақты лай суларын мекендейді. Ганга өзені дельфинінің тұмсығы ұзын, шығыңқы.
Ганга өзені дельфині жойылып бара жатқан балық түріне жатады.
Дереккөздер
нобай|солға|200px|Қаңқасы
Санат:Дельфиндер
Ле-Крес
Ле-Крес (Le Crès) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Монпелье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,84 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34090, пошта индексі — 34920.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7632 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1306,85 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Нитрита
Нитрита — ұзындығы 0,6—1 м болатын, етті ірі балық. Еті қайнатқанда ақ түске енеді, нәзік, дәмді, қуырылғанда тығыздалады. Құрамындағы майдың мөлшері 0,4—2,9%, ал ақуызы — 19,1 — 22,1%.
Сен-Жорж-ле-Ланд
Сен-Жорж-ле-Ланд (Saint-Georges-les-Landes) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Беллак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,21 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 87145, пошта индексі — 87160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 251 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,48 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
Інжурең қунақ
250px|нобай|оңға|Інжурең қунақ Інжурең қунақ (Leucosticte brandti) - аршашыл қунақ тәрізді тау қунақтар туысына жататын танымал өкіл.
Биологиялық сипаттама
Аршашыл қунақтан сәл үлкен денелі (26-35 г), інжурең қунақтың реңі аздап ақшылдау. Оның жоны - сұр, бауыры - ақшыл сұр; қанаты және басындағы "телпегі" - қара. Қанат бүгіндісіндегі ұсақ жабын қауырсындардың бозғылт қызыл "қабыршақтары" сұр бояу аясында болғандықтан, құсқа әдемі атау соның негізінде берілген. Дауысы едәуір алуан түрлі. Ұшып жүргенде қорсылдаған шақыру үнін шығарады. Жем жеген кездегі құстың шақыру үні - сыңғырлаған «чвик-чвик». Ұялары жартас астындағы қуыстарда немесе ірі тастардың арасында орналасады. Ұядағы балапандар торғайлар сияқты шиқылдайды. Биік тау өсімдіктерінің тұқымымен қоректенеді. Балапандарын қоректендіру үшін қунақтарға бірнеше шақырымға ұшып, кейде тіке биіктіктен бірнеше жүздеген метр төмен түсуге тура келеді. Қыста қары аршылған беткейді бойлап, кейде мыңдаған дарақтардан топ түзіп жылыстайды.
Таралуы
Аршашыл қунаққа қарағанда бұл құс одан да биік тауды ұнатады. Ол теңіз деңгейінен 3 500 м жоғары деңгейден төмендемейтін альпілік белдемнің жартастарында ғана (Тәңіртау, Жоңғар Алатауы, Сауыр) өмір сүреді, ал 4000 метрге жуық биіктікте ұялайды. Оның тіршілік дағдылары туралы мәлімет жоқ, тіпті көпке дейін ұясын да таба алмаған. Алғашқы үясы 1953 жылы Памирден табылған, ал Тәңіртаудағы ұясы тек қана 1980 жылы анықталды.
Дереккөздер
Санат:Тау құнақтары Санат:Еуразия құстары Санат:Жануарлар
Капилавасту
Арада бірнеше жыл өткен соң, аңсаған өміріне қол жеткізген Будда әкесінің шақыртуымен Капилавастуға келеді. Буддаға ерген 500 жас жігіт сопылыққа ден қояды. Дегенмен Вайдрака патша Будданың тұсында Капилавастуда ойран салып, Шакья әулетін қырғынға ушыратады. Осы шабуылдан кейін Капилавасту қаласының орнын орман басып, тіпті XXI ғасырға дейін ол жаққа тек пілмен ғана бара алатындай жағдайда болған.
Будданың туған жерін іздеу жұмыстары XIX ғасырдың соңына қарай басталды. Үндістанның археологиялық басқармасы Капилавасту қаласының орнын Уттар-Прадеш штатының Сиддхартхнагер ауданына қарасты Пипрахава ауылының маңынан тапқан. Тарихи деректерге сай, Будда б.з.д. IV гасырда Капилеастуда дүниеге келген деп есептеледі Бұл жерде Будда жерленгенін Пипрахвадан табылған ежелгі Брахми жазбалары да нақтылайды.
Бугінде Капилавасту - Үндістандағы буддистер мінәжат ететін киелі орын. Бұл жерде буддистер ерекше қасиет тұтатын құндылықтар мен бірнеше ступа орналасқан. Мұндағы үлкен ступаның ішінен Будда жерленген табыт табылған. Капилавасту бірнеше ауылдардан тұрады, олардың арасындаеы ең негізгілері - Пипрахава және Ганвариа.
Авапесса
Авапесса (Avapessa) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Кальви округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,29 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B025, пошта индексі — 20225.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 73 адамды құрады. Халық тығыздығы — 22,19 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Лез-Отье-дю-Пюи
Лез-Отье-дю-Пюи (Les Authieux-du-Puits) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,43 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61017, пошта индексі — 61240.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 70 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,8 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
1102 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1102 жылы туғандар
Шыңғыстай
Шыңғыстай — Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданы, Катонқарағай ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Тарихы
Іргесі XIX ғасырдың аяғында қаланған. 1968-96 жылдары бұғы өсіретін кеңшар бөлімшесінің орталығы болған. Оның негізінде шаруа қожалықтары құрылды. Шыңғыстайдағы алғашқы мектеп ғимараты 1905 жылы салынған. Онда Сұлтанмахмұт Торайғыров ұстаздық етіп, өзінің әйгілі “Кедей” поэмасын осында жазған.
Көрікті жерлері
Осында ауылдың тумасы жазушы Оралхан Бөкейдің мұражай-үйі орналасқан.
Элькесе-Еган
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мұхамедғалиев Фазыл
Мұхамедғалиев Фазыл (15.11.1911 жылы, қазіргі Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданы Мешітқұм ауылы – 15.11.1989, Алматы қаласы) – биология ғылымдарының докторы (1949), профессор (1949), Қазақстан ғылым академиясының академигі (1967), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1971). Алматы зоотехника-малдәрігерлік институтын (қазіргі Қазақ ұлттық аграрлық университеті) бітірген (1933). Осы институтта оқытушы, кафедра меңгерушісі (1933–51), ректор (1951–57), Қазақ ауыл шаруашылық ғылымдары академиясының президенті (1957–60), Қазақ КСР-і ғылым академиясының Эксперименттік биология институтының директоры (1960–87) қызметтерін атқарған. «Биоморфология дыхательной системы млекопитающих» тақырыбында докторантуралық диссертация қорғаған. Негізгі ғылыми еңбектері жануарлар морфологиясы мен генетикасына арналған.
IC 3203
IC 3203 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика.
Омрась-Юган (Назым тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Мұхамедғалиев Фазыл
Cілтемелер
Санат:Қазақстан ғалымдары
IC 3203
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39984, UGC 7419, MCG 4-29-67, ZWG 128.82.
Сыртқы сілтемелер
IC 3203 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Омрась-Юган (Назым тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мұсылман фракциясы
Мұсылман фракциясы – Мемлекеттік думадағы мұсылман халықтары өкілдерінің парламенттік фракциясы (1906 – 1917 жылы).
II Хакам
II әл-Хакам (әл-Мустансир биллаһ Әбу әл-Қазы Хакам ибн Әбдіррахман, الحكم الثاني,915 — 976 ) — Кордоба халифатының 2-ші халифі (961—976), III Әбдіррахманның ұлы, Умәйя әулетінің мүшесі.
Мұсылман фракциясы
Бірінші Мемлекеттік думадағы 436 депутаттың 36-сы мұсылман депутаттары еді. Олар бүкіл империя мұсылмандарының мүддесін қорғау мақсатында парламенттік фракция құрды. Төрағалыққа белгілі Әзірбайжан қайраткері Ә.Топчибашев, бюро құрамына М.Ралиев, С.Алкин, И.З. Зиятканов, А.Ахметов, Ш.Сыртланов және С.Жантөриндер бір ауыздан ұсынылды. Мұсылман фракциясы депутаттары Мемлекеттік думада құрылған жер, азаматтық теңдік, қаржы комиссияларының құрамына еніп, мұсылман халықтарының мүддесін қорғау жолында қызмет етті. Онда қазақ депуттары А.Бірімжанов пен А.Қалменов қазақ халқының мүддесін көздеді. Мұсылман фракциясы елдегі оппозициялық саяси күштермен бірікті. Олармен бірге Мұсылман фракциясы Мемлекеттік думаның құқын кеңейте түсуді, заң шығару ісімен қатар үкіметті де Мемлекеттік дума қолына тапсыруды талап етті. 1907 жылы ашылған Екінші Мемлекеттік думаға сайланған 518 депутаттың 35-і мұсылман халықтарының өкілдері болды. Бірақ онда мұсылман депуттары бір фракция төңірегіне топтаспады. Олар “Ресей мұсылмандары одағы” және “Еңбек партиясы” бағдарламасын қолдаушылар болып екіге бөлінді. “Ресей мұсылмандары одағы” ұйымының бағдарламасын қолдаушылар МҰСЫЛМАН ФРАКЦИЯСЫна бірікті. Оның төрағасы болып Мұхаммедкәрім Биглов сайланды. Ал бюросы құрамында Б.Қаратаев, Қ.Тевкелев, ұ.Маһдиев, Х.Хасмамедов, Ф. Хан-Хойский кірді. Олар әзірлеген бағдарламада Мұсылман фракциясының мақсатына сай саяси, экономикалық, діни, т.б. бірқатар реформаларды жүзеге асыру жолында Ресейдің мұсылман азаматтары іс-әрекеттерін біріктіруі керектігі атап көрсетілді. Үшінші Мемлекеттік думаға Қазақстан және Орта Азия халықтары қатыстырылмады. Сондықтан ондағы 442 депутаттың 10-ы ғана мұсылман халықтарының өкілдері болды. Олар Мемлекеттік дума мәжілістерінде Түркістан өлкесі мен дала облыстарына өз алдына діни басқарма құру қажеттігін, мұсылман дінбасылары құқықтарын христиан-православие дінбасылары құқықтарымен теңестіру мәселесін көтерді. Төртінші Мемлекеттік думадағы 442 депутаттың 6-уы ғана мұсылман халықтарының өкілі болды. Солардың ұйымдастыруымен 1914 жылы 15 – 20 маусым аралығында Бүкілресейлік мұсылман съезі өтті. Төртінші Мемлекеттік думада Мұсылман фракциясы мүшелерінің аз болуы себепті, 1916 жылы оған көмек көрсететін бюро құру қажеттігі туды. Ресей патшасының 1916 жылы 25 маусымдағы “бұратаналарды” майданның тылдағы қара жұмысына алу туралы жарлығына МҰСЫЛМАН ФРАКЦИЯСЫ наразылық танытты. Жалпы бірінші және екінші Мемлекеттік думаға сайланған қазақ депутаттары (Бақытжан Қаратаев, Әлихан Бөкейханов, А.Бірімжанов, Мұхамеджан Тынышбаев, т.б.) Мұсылман фракциясы жиындарында сот ісі, ағарту, діни істер, т.б. мәселелерге белсене араласты.
II Хакам
Өмірбаяны
Негізінен әл-Хакам әкесінің саясатын жалғастырған. Мұсылман Испанияның мәдение тұрғыда гүлденуі жалғасын тапты. Халифтің өзі ғылым мен библиографияға аса жіті қызығушылық танытқандықтан 400 мыңнан астам дана кітап сақталған Кордоба кітапханасы мұсылман әлеміндегі ең ірі кітапханаға айналды. Хакамның тұсында көптеген құнды әдебиеттер көне грек және латын тілдерінен араб тіліне аударылып жарыққа шықты.
Сонымен қатар халифа Хакам билеген жылдары ауыл шаруашылығы дамып, ирригациялық құрылымдар жүйесі кеңейді. Мескита мешіті және халифа резиденциясы сияқты ірі ғимраттардың құрылысы қолға алынды.
Мұсылман фракциясы
Дереккөздер
Санат:Ресей Мемлекеттік Думасының депутаттары
II Хакам
Сыртқы саясаты
II Хакамның тұсында халифатқа викингтер 966 және 971 жылдары екі мәрте шабуыл жасайды. Сондай-ақ Солтүстік Мароккодағы Зиридтер және Фатимидтер хилафатымен күрес жүргізеді. 947 жылы Фатимидтер жеңіліске ұшырайды. Ал Солтүстік Испаниядағы христиандық мемлекеттерде халифат толық әскери үстемдікке ие болды.
Жеке өмірі
Кейбір заманауи шетелдік деректерде II Хакамның жас кезінде гомосексуал болғандығы келтіріледі. Ол ашық түрде еркектік гарем ұстаған. Сол себепті Кордоба тағының болашақ мұрагері болмады. Алайда бұл мәселе де шешімін тапты. Халифаға әрдайым еркектің киімін киіп жүретін және «Джафар» деген бүркеніш атқа ие Субх есімді күн тауып береді. Кейін II Хишам дүниеге келеді. Алайда бұл жайлы араб тарихшылары ешбір дерек келтірмейді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Умәйя әулетінің халифтері
Донецк ауылдық округі
Донецк ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Донецкое, Белоярка, Краснокиевка, Озёрное, Подольское ауылдары кіреді. Орталығы – Донецкое ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2431 адамды құрайды.
Жиренайғыр
Жиренайғыр — Алматы облысы Жамбыл ауданы, Ақсеңгір ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұзынағаштан солтүстік-батысқа қарай 54 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 69 адам (37 ер адам және 32 әйел адам) болса, 2009 жылы 87 адамды (46 ер адам және 41 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) елді мекендері
Науалы аңғары
Науалы – Сарышаған шығанағынан солтүстікке қарай орналасқан аңғар. Солтүстігінде Қоңырадыр, Мыстөбе таулары жатыр.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Шет ауданы жерінде.
Жер бедері
Ұзындығы 40–45 км, енді жері 5 км-ден 15 км-ге дейін. Мойынты өзенінің көне аңғарында қалыптасқан. Жер бедері негізінен жазық келеді. Жер асты суының тереңдігі 3–10 м. Оңтүстік бөлігіндегі тұщы сулы Бесқұдық құдығының тереңдігі 2 м, суының өнімділігі 360 л/сағ.
Өсімдігі
Нашар дамыған сортаңдау сұр қоңыр топырақ жамылғысында жусан, баялыш, күйреуік, бұталар өседі. Аңғар арқылы Мойынты–Шу темір жолының бір бөлігі өтеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан аңғарлары Санат:Қарағанды облысы географиясы
Саяси жарнама
Саяси жарнаманың типологиясы
Санат: Саясат Санат:Жарнама
NGC 7232A
NGC 7232A — Тырна шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 6 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7232A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68329, ESO 289-3, IRAS22105-4608.
Аларилья
Аларилья (Alarilla) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла-Алькаррия ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 133 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,29 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 30 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
AC/DC
AC/DC (қаз.эй-си/ди-си:alternating current/direct current:айнымалы ток/өзгермейтін ток) — 1973 жылы Сиднейде құрылған австралиялық рок жанрындағы топ.
Тарихы
AC/DC тобын құрған ағайындылар Ангус Янг, Малькольм Янг, Джордж Янг Шотландиядағы Глазго қаласында дүниеге келеді, бірақ 1963 жылы отбасы мүшелерімен бірге Сиднейге қоныс аударады. Ең алғаш гитараны үйренген Джордж болатын. Ол өзі The Easybets тобын құрады. Кейін Малькольм мен Ангус ,Джордждан гитара үйреніп алады. Ангус пен Малькольм Джорджбен бірге гастрольдік сапарларда жүріп, Джордж секілді топ құрғысы келеді. Сөйтіп 1973 жылы Сиднейде əнші Дэйв Эванс, басс гитарист Ларри ван Кридт жəне барабаншы Конин Берджестпен бірге топ құрады.Алғашқы кезде топ құрамы сан рет өзгеріске ұшырайды. 1974 жылы Дэйв Эванстың орнына əнші Бон Скотты топ құрамына қосады. Бон Скотт негізі The Spectors тобында тəжіребиелі əнші еді. Бон Скотт топқа кірмей тұрып AC/DC-дың көлік жүргізушісі еді, кейін Бон Скоттқа топ құрамына кіргізуге ұсыныс жасалды.
Топтың көпшілікке танымал болуы
Негізі топ құрылған кезде топтың аты белгісіз болды. Топтың атын «AC/DC» деп қою Маргарет Янгтың идеясы еді. (Бір күні Маргарет Янг тігін машинасынан AC/DC сөзін көріп қалып,топтың атын осылай қоюды көздеді)
Ангус Янг көпшілікке тез танымал бола бастады. Оны танымал еткен киімі жəне гитарасы еді. Оның киімінің стилін Маргарет Янг ойластырды. Негізі Ангус Янгтың киімі қарапайым мектеп формасы (пиджак, галстук, кепка, шорты) еді.
AC/DC-дың алғашқы альбомы "High Voltage" 1975 жылы жарық көрді.Бұл альбом арқылы AC/DC-дың беделі көтеріле бастайды.
AC/DC 1979 жылы "Highway to hell" атты альбомын жарыққа шығарып,көпшілікке танымал бола бастады.Осы жылдары Австралияда ең бірінші орындағы топ болады.
Бон Скоттың қаза болуы
Бон Скотт 1980 жылы 19 ақпанда өте күшті алкогольдың кесірінен қаза табады. AC/DC тобына бұл өте ауыр соққы болады.Кейін Бон Скоттың орнына əнші іздеуге тура келді.
AC/DC-ге жаңа əншінің келуі
Брайан Джонсон 1947 жылы əскери отбасында дүниеге келеді. Оның əкесі Екінші дүниежүзілік соғыста 3 елді азат етуге атсалысты. Брайан Джонсон музыкалық колледжде 2 жыл оқиды. Оны 17 жасында əскерге əскери борышын өтеуге алып кетеді.Ол əскери борышын 2 жылда өтейді.Кейін ол өзі Geordie атты топ құрады.Бірақ ол танымалдылыққа ие болмай, тез тарап кетеді.
AC/DC-дың əлемге танымал болуы
1980 жылы AC/DC Бон Скоттқа арнап "Back in Black" альбомын жарыққа шығарады. Бұл альбом AC/DC-ды əлемдік деңгейге көтереді. AC/DC осы альбомның 200млн көшірмесін сатты, оның 72млн көшірмесі АҚШ-қа сатылды.
Сілтемелер
Санат:AC/DC Санат:Аустралия рок топтары Санат:Хард рок топтары Санат:Блюз рок топтары Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері
Малайсары ауылдық округі
Малайсары ауылдық округі – Павлодар облысы Май ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Малайсары, 1-ферма, 2-ферма ауылдары кіреді. Орталығы – Малайсары ауылы. 2004 жылы округ құрамында болған №3, №4 бөлімшелер таратылды.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 909 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Май ауданы ауылдық округтері
Аманқос Қанболатов
Аманқос Қанболатов (1942 жылы туған, Маңғыстау ауданы Сарытас ауылы) – педагог. Гурьев педагогикалық (қазіргі Атырау университетті) институттын бітірген (1971). Маңғыстау ауданы комсомол комитетінде, ауданы атқару комитетінде нұсқаушы, ауданы оқу бөлімінде меңгеруші, орта мектептің директоры, Маңғышлақ облысы атқару комитетінде, облысы партия комитетінде нұсқаушы, облысы әкімі аппаратында бас маман болып істеген. Қазір облыс әкімі аппараты жалпы бөлімінің бас маманы. «В.И. Лениннің туғанына 100 жыл» (1970) медалімен, ҚР Президентінің Құрмет грамотасымен (2004) марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1942 жылы туғандар
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Гутенбург
Гутенбург (Gutenburg BE) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан ауыл немесе кент. Аарванген округінің құрамына кіреді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Ибрака
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Абай қаласының орталық кітапханасы
Тарихы
Қалалық кітапханалар қазіргі заманғы мәдени-ақпараттық және ағартушылық орталық болып табылады. Абай қаласы кітапханаларының тарихы 50-жылдардағы Шерубайнұра кентіндегі кішкентай кітапханадан бастау алады. Көп жылдар бойы ардагер-кітапханашылар В.Н. Ильтекова, Л.М. Кутаева, С.С. Куличкина, С.А. Мұхамедиярова, З.П. Нестеренко, Р.А. Баймұрзина, Е.З. Богдалова, Р.Т. Әділбекова, В.Б. Шайкина, Л.В. Черняева, А.И. Бретышева, Т.И. Бажалюк, Е.Н. Дорофеева, С.Х. Ахметова, И.В. Амент, М.И. Қалиева ағартушылық саласында қызмет етті. Өз кәсібіне адал осы жандар сүйікті істеріне жиырма жылдан астам еңбегін арнады, қала халқына кітапхана қызметін көрсетудің бастауында тұрды. Қалалық кітапхана директоры, кейіннен кітапхана жүйесінің директоры болып Н.В. Вдовиченко, Л.К. Тұрлыбекова (1979-1985) адал еңбек етті. 1985 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін Н.С. Филипенко кітапхана жүйесінің директоры болып жұмыс істейді, ол «Жылдың таңдаулы кітапхана қызметкері» номинациясы бойынша Қарағанды облысы әкімінің сыйлығына ие болды. Бүгінде қала кітапханаларында өз ісінің мамандары: Р.Е. Кидрасова, М.С. Шәріпова, Л. М. Царева, О.А. Боярова, Н.Т. Жидкова, Н.Л. Малышева, Ш.Қ. Сұлтанбекова, Е.К.Показеева, Р.М. Айтжанова, С.А. Сүлейменова, С.Р. Әбішева, Л.И. Гаврилова, И.С. Жукова еңбек етеді. Кітапханаға қайталанбайтын эстетикалық көрік беруде суретші Р.Х. Кидрасовтың еңбегі өлшеусіз. Қаланың барлық кітапханасы компьютерлендіріліп, интернет желісіне қосылған. Балалар кітапханасында Интернет-сектор ашылған. Орталық кітапханада «Электрондық үкімет» сайтына қоғамдық қолжетімділік пункті жұмыс істейді. «Заң» электрондық деректер базасы бар құқықты орталық құрылды. Жыл сайын кітапхананың кітап қоры толықтырылып отырады, оны 8000 адам пайдаланады. Кітапханалар «Қазақ тілі мен мәдениеті – мемлекеттігіміздің негізі», «Жастар әлемі», «Келісім: рухани ізденіс», «Кітапхана – құқықтық ақпарат орталығы», «Мәдени мұра»,«Оқу», «Оқушылар қызығушылығы бойынша кітаптар» және басқа нысаналы бағдарламалар мен жобалар бойынша жұмыс істейді. Орталық кітапханада қызығушылық бойынша «Үміт» клубы ұйымдастырылған. Оның мақсаты – қазақ әдебиеті мен ұлттық мәдениетті насихаттау. Кітапхананық гуманитарлық миссиясын орындауға бағытталған «Милосердие» және «Ардагер» бағдарламалары аға ұрпақтың қызығушылығын қанағаттандыруға арналған. Жастардың бастамасы бойынша қаланың шығармашылық жастарының басын қосатын «СТИХиЯ» әдеби-музыкалық бірлестігі ұйымдастырылды.
Модельдік балалар кітапханасы «Компьютер открывает мир», «Тілашар», «Солнышко», «Детство с книгой», «Золотой ключик к знаниям» нысаналы жобалары бойынша жұмыс істейді. Кітапханада «Паутинка» интернет-клубы жұмыс істейді.
Абай қаласының кітапханасы жұмыс істеген уақыттан бері ұрпақтар сабақтастығының жібін үзбей, оқырмандардың бірнеше ұрпағы ауысты. Көрнекті ғалым Д.С. Лихачев: «Кітап – адамзат мәдениетінің ең ұлы туындыларының бірі. Сондықтан да, әлдекімге бұл оғаш болып көрінсе де, кез келген елдің мәдениетіндегі ең басты нәрсе – кітапхана» деген екен.
abay-cbs.kz
Әдебиеттер
"Абай қаласы. Мы в городе славном живем...". - Астана: Фолиант, 2011 Рахимбекова, Н Кітап көрмесі ұйымдастырылды //Абай-ақиқат. – 2013. – 30 наурыз (№14).-Б.7 Рахимбекова, Н Көрмеде Астана көркі көрсетілді (Астана – 15 жыл) // Абай-ақиқат. – 2013. – 29 маусым (№26).-Б.4 Рахимбекова, Н. Ұлы кемеңгердің өлендері оқылды (Тағзым) //Абай-ақиқат. – 2012. – 18 тамыз (31№) .-б.4 Сұлтанбекова, Ш.Қ. Кітап – өркендеудің нышаны (Руханият) //Абай-ақиқат. – 2012. – 8 қыркүйек (№31) .-б.6. Әбішева, С.Р. «Кітапхана арқылы болашаққа» //Абай-ақиқат. – 2012. – 22 қыркүйек (№36) .-б.6 Сыздықова, А. Елін сүйген, елі сүйген Елбасы //Абай-ақиқат. – 2012. – 30 қараша (№46). -С.4
Санат:Қазақстан кітапханалары
Сан-Грегорио-нелле-Альпи
Сан-Грегорио-нелле-Альпи (San Gregorio nelle Alpi) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Беллуно провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1578 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 89 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 32030.
Елді мекеннің қамқоршысы — Григорий I.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Курьявож
Курьявож (Куртья-Вож) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Весляна өзенінің оң жағалауынан 243 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Сан-Жуан-да-Понти
Сан-Жуан-да-Понти (São João da Ponte) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Солтүстік Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Монтис-Кларус экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Курьявож
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Сан-Жуан-да-Понти
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 886 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 849,19 км² шамасында. Халық тығыздығы — 14 адам/км².
Тарихы
Қала 1943 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Курьявож
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Антропогендік факторларға адаптацияның иммундық және биохимиялық аспектілері
Антропогендік факторларға адаптацияның иммундық және биохимиялық аспектілері — 2011 жылы Алматы қаласы «Б. о. ж.» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — О. З. Ілдербаев, Е. Д. Дәленов, Б. А. Жетпісбаев. Беттер саны — 197.
Курьявож
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Антропогендік факторларға адаптацияның иммундық және биохимиялық аспектілері
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Б. о. ж. баспасының кітаптары
Мормондар шіркеуі
Мормондар шіркеуі немесе жай ғана мормондар - АҚШ-тағы ең үлкен төрт конфессияның бірі. Соңғы күн әулиелері қозғалысы - Джозеф Смит негізін салған дүниежүзіндегі ең үлкен конфессия. Шіркеу Солт-Лейк-Сити қаласында орналасқан. Сол үшін де Юта штатының түрғындары Соңғы күн әулиелері шіркеуіне келушілер болып саналады.
Иса пайғамбар - бұл діни сенім өкілдерінің пайымдауынша, осы шіркеудің пірі, басшысы. Пайғамбар шіркеуді әулиелердің әулиесіне берілетін қасиет бойынша басқарады деген сенім бар. Бұл шіркеудегі ең жоғары лауазым - шіркеу президенті. Оны келушілер пайғамбардан кейінгі қасиетті адам, апостол деп есептейді. Шіркеу бұл атауды ресми түрде 1838 жылы 16 сәуірде алған Соңғы күн әулиесі - Джозеф Смит негізін салған діни ілімді үстанатын «Соңғы күн әулиелері» қозғалысын насихаттаушы.
Пайғамбарларын құрметтейтін «Соңғы күн әулиелері» шіркеуінің қызмет етушілері қасиетті төрт кітаптың бірі Інжілде «Құдайдың сөзі» жазылған деп біледі. Кезінде Джозеф Смиттің шіркеуі деген атқа ие болған Құдай үйі «Соңғы күн әулиелері шіркеуі» деп аталып кеткен. Ондағы мақсат шіркеуді сол кездегі басқа да шіркеулерден ажырату болған. «Мормон» түсінігі басқа да «Соңгы күн әулиелері» шіркеулеріндегі уәымнан өзге магына береді. Бұл түсінік Смит қаза тапқаннан кейін халық арасына тарап кеткен.
Вассербург (СанктПёльтен қауымы)
Вассербург (СанктПёльтен қауымы) (Wasserburg (Gemeinde St.Pölten)) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Санкт-Пёльтен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2264 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 17,94 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — P, ресми идентификациялық коды — 3 02 01.
2007 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Маттиас Штадлер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Вассербург (Община СанктПёльтен)
Джулюница (Велико Тырново облысы)
Джулюница (Джулюница) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Лясковец қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1977 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5146. Телефон коды — 0619. ЕКАТТЕ коды — 20835.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Джулюница
Тетенбюлль
Тетенбюлль (Tetenbüll) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Солтүстік Фризия ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 625 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 36,48 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 54 135. Муниципалитеттің басшысы — Хеннинг Мёллер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Эрвитте
Эрвитте (Erwitte) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Зёст ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 15 710 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 89,29 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 9 74 016. Қаланың басшысы — Вольфганг Фале.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 15 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Құмғақша
250px|нобай|оңға|Құмғақша Құмғақша (Calidris minuta) – құмдауық туыстасқа жататын ең кішкене өкіл.
Биологиялық сипаттама
Салмағы — 22-27 г. Тұмсығы әжептәуір жіңішке, қысқа және түзу. Жоны - секпілді қоңырқай, бауыры - тамағында, бөтегесінде және төсінің алдыңғы бөлігінде аздаған сары теңбілдері бар ақ түсті. Қыста реңі едәуір сұрғылт және біркелкі реңкті болады. Ұялау орындарына кеш ұшып өтуші құстар мен ерте оралатын арасындағы үзілістің аздығы соншалық, көпке дейін популяцияның жарты бөлігі Қазақстан шегіне, тіпті балшықшы құс тек қана тундрада ұялайтыны анықталды. Салындыдағы 4 жұмыртқаны аналық пен аталық басады. Құмғақшаның ұялау кезіндегі және ұялаудан соңғы өмір сүру дағдысы анықталмаған.
Таралуы
Еуразияның тундралық бөлігінде орын тебеді. Қазақстанда сәуірде пайда болып, қазанның ортасында толық кетіп болады, дегенмен бүкіл жаз бойы ұшып жүрген дарақтардың топтары кездеседі. Одан басқа жылыстау кезеңі созылыңқырап кетеді.
Дереккөздер
Санат:Тауқұдірет тұқымдастары Санат:Еуразия құстары
Тянь-Шань қанқызы
Тянь-Шань қанқызы (Coccinella tianshanica) – Орта Азиялық биік таулық сирек кездесетін жергілікті қанқыз түрқанқыз. Тянь-Шаньның солтүстік шығысының бірнеше жерінен белгілі. Өте сирек кездеседі, бірақ тіршілік ошағында саны жоғары, 100 шаршы метрде 150 данаға дейін жетеді. Биік таулы далалардың (теңіз деңгейінен 1600-1800 м биіктікте) оңтүстік беткейлерін қоныстайды. Ересегі мен дернәсілдері — жыртқыштар, жусандағы өсімдік битімен қоректенеді. Мамырдан қыркүйекке дейін белсенді, ересегі қыстайды. Түр биік тау жағдайын меңгерген, бірқатар бейімделушілік қасиеттері бар. Жылына бір рет ұрпақ береді, тіршілік ету ортасында топтанып таралған, бұл жыныстық түрлердің кездесуін жеңілдетеді. Қуыршақ пен жұмыртқаны жекелеген шөптесін өсімдіктерге салады, бұл — күн көзіне жақсы қыздырынуына ыңғайлы және биік тауда жиі болатын желден үлкен қорғаныс. Түрдің тіршілік ететін ортасын шаруашылыққа пайдалану биік таулы жайылымдарда малды шектен тыс бағу түрдің санын азайтып отыр. Түрді сақтап қалу үшін тіршілік ету ортасында шектен тыс мал бағуды қысқарту керек.
Тағы қараңыз
Қызыл Кітап
Дереккөздер
«Ғажайып омыртқасыздар, Қазақстан Қызыл кітабы беттерінен» И. Д. Митяев, Р. В. Ященко, В. Л. Казенас, Алматы 2005
Санат:Қатты қанаттылар
Словения қалалары
right|thumb|269x269px Словенияда 67 қала бар.
Ірі қалалар
Словения мемлекетінде халық саны 10000 асатын қалалар ірі болып саналады. 2014 жылдың ақпараттары бойынша, Словенияда 16 ірі қала бар.
Сыртқы сілтемелер
[http://www.stat.si/popis2002/en/rezultati_slovenija_prebivalstvo.htm 2002 ж. Халық санағы]
Санат:Елдер бойынша қала тізімдері Санат:Словения қалалары
Ақынға
«Ақынға» - қазақтың мемлекеттік көркем әдебиет (қазіргі «Жазушы») баспасынан 1954 ж. жарық көрген жинақ. Құрастырған - А. Шамкенов. Жинаққа қазақ ақын-жазушыларының Абай рухына арнаған өлеңдері топтастырылған. Ақын-жазушылар Абайдың туған еліне, жеріне деген ыстық сүйіспеншілігін үлгі тұтып, жырға қосқан. Көлемі 4,5 б.т., 5 мың дана болып басылған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Альтаусзее
Альтаусзее (Altaussee) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Лицен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1912 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 92 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — BA, ресми идентификациялық коды — 6 12 04.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Грисхофер (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Нью Лосроп (Мичиган)
Нью Лосроп (New Lothrop) — Мичиган штатының Shiawassee округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 603 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.0 км² шамасында. FIPS коды — 26-57520.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Вале-де-Жанейру
Вале-де-Жанейру (Vale de Janeiro) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 170 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,98 км² шамасында. Халық тығыздығы — 10,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
NGC 2742A
NGC 2742A — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2742A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25836, UGC 4803, MCG 10-13-60, ZWG 288.22, ZWG 311.30, IRAS09059+6227.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Сөз құрамы
Сөз құрамы состав слова – сөздің сыртқы түр-тұрпаты. Тілдегі сөздер бір бүтін тұлға ретінде қаралғанмен, олар мағыналы бір не бірнеше бөлшектен құралуы мүмкін. Сөз құрамының ең негізгі бөлшегі – түбір. Сөз тудыратын, сөз жалғастыратын (байланыстыратын) қосымшалар түбірге қосылады. Мысалы, ек-ін, егін-ші, егін-шілік сөздері ек түбіріне жұрнақтар (-ін, -ші, -лік) жалғану арқылы жасалған. Ал бойжеткен сөзі екі түбірдің бірігуінен, бала-шаға сөзі түбірлердің қосарланып айтылуынан туған. Сөздер сыртқы тұлғасына (құрамына) қарай түбір сөз, туынды сөз, қос сөз, біріккен сөз, қысқарған сөз болып бөлінеді. Сөз құрам ұғымына түбір сөзге жалғанатын жалғаулар жатады, бірақ бұлар сөз емес, сөздің морфологиялық құрамының бөлшектері. Қазақ тілі сөздердің морфологиялық құрамына қарай жалғамалы тілдер тобына қосылады.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі Санат:Орфография Санат:Лексика Санат:Грамматика
Линьер (Орн)
Коммунаның INSEE коды — 61225, пошта индексі — 61240.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Ақын аға
«Ақын аға» - М. Әуезовтың 1950 жылы Алматыдағы Қазақтың мемлекет көркем әдебиет баспасынан жарық көрген романы. Ұлы ақын жөніндегі эпопеяның жалғасы болып табылатын бұл шығармасын Әуезов Абай өмірінің аға ақын болып қалыптасқан кезеңінен бастайды. Роман «Абай аға», «Кек жолында», «Достықта», «Қазада», «Қоршауда» деп аталатын бес тараудан тұрады. Жазушының романды бұлайша атаудағы басты мақсаты - Абайды ақындар ағасы етіп көрсету болатын. Бірақ бұл сөзді орыс тілінде дәл жеткізу қиынға түскендіктен, эпопеяның жалпы атауын «Абай жолы» деп өзгертеді де, «Ақын аға» кітабындағы «Абай аға» делінген бірінші тарау эпопеяның үшінші кітабының бірінші тарауы болып жарияланады. Кітаптың көлемі 20,4 б. т., 20 000 дана болып басылған.
Тарихы
Қолжазбасы, «Әдебиет және искусство» журналында жарияланған нұсқасы (1949, №4-9) «Ақындар ағасы» деп аталған. Шығарманы кейін қайта жазған кезде Әуезов мынадай түсініктеме бер ген. Қазір қазақ тілінде ең алғаш жарияланғалы отырған «Қарашығын» және «Қастық» атты екі бөлек үзінді - «Ақын аға» романына кейіннен қосылған бөлімшелер. Соңғы айларда қазақ оқушысына кітап болып жеткен «Ақын аға» романының ішінде бұл бөлімдер болмағандықтан, жазушы романның келесі баспасын тоспай-ақ,  қазір осындай өзгерту жасап, бұларды жариялауды өзінің міндет деп тусінді. Аталған қосымшалар романның  қазір жарыққа шығуға әзірленіп, орысша аудармасының ішіне кіргізген жаңалықтар еді. Бүкіл Одақ жұртшылығының мол оқушысының алдына тартылу - біздің туысқан елдер әдебиеттеріндегі зор жауапты оқиға. Ұлы орыс халқының тілінде шығармаларымыздың басылып шығуы - біздерге туысқан елдер жазушыларына зор абырой да қуаныш та және сонымен бірге қасиетті жауаптылығы бар  ұлы міндет. Осы жайларды ойлау себебінен «Ақын аға» романының орыс тілінде шығуы әзірлегенде, жазушы әдейі мынау үзінділерді және бұлардан басқа да бірнеше ұзақ қоспа, үстеме жайларды тыңнан кірістіре жазған болатын. Тегінде,әр жазушының көп еңбек, бейіл бөлген өзінше ең көлемді, салмақты деген шығармасы әрбір қайта бастыруда қайта қарап, ажарлап, үстемелеп көріктей тусуі жұртшылық алдындағы қымбат бағалы  қарызындай болмақ керек. «Ақын аға» жөнінде жазушының ой-мүддесі, еңбек іздену осы қалыпта болған еді. Сондай қосымша еңбектен туған қосымша бөлімшелер болса да,  қазақ оқушыларына әзірше мәлім емес, жоғарыда аталған екі бөлек тың тартыстар баянын әдейі білдірмекке бекіндік. Осылайша жариялаған екі үзіндінің біріншісі - романның «Достықта» деген бөліміне Әбіш пен Долговтар «Қоңыр әулиеге» жүрер алдынан қосылады. Екіншісі, ұзақтау узінді - «Қазада» деген тарауға, Оспанның жылын берер алдынан қосылады» (№202-папка, 28-29-беттер). Автор алғашқы нұсқада патша үкіметінің отарлау саясатын, жергілікті халықтарды орыстандыру бағытын ашығырақ, анығырақ, айқын көрсеткен еді. Бірақ автордың бұл идеясы, көзқарасы кезінде теріс бағаланды. Оның үстіне 50-жылдардағы саяси науқан да жазушыны бұл райдан қайтуға мәжбүр етті кітапты қайта жазуға итермеледі. «Абай жолы» деп аталуына дейін шығармаға жаңадан тараулар қосып, қалғандарын  қайта жазды, бұрынғы «Достықта», «Қазада» деген тараулар «Өкініште», «Қақтығыста» деп өзгертілді, «Қарашығын» деген тың тарау қосты. «Достықта» тарауының бас жағын «Қарашығынға», қалғанын «Өкініштеге»  қосты қолжазбадағы Долгополов - Долгов, одан кейін Павлов болып өзгертілді. Долгов Әбішпен бірге ауылға екі рет келсе, кейінгі түзетулерінде екіншісін қалдырып, алдыңғысын алып тастады. Оны мен байланысты көп көрініс, оқиғалар Әбішке көшірілді, антропология мен Ломброзо туралы әңгімелер, Долговтың Абай мен оның балалары жөніндегі сын-бағалары соңғы басылымдарға жіберілмеді. Сөйтіп 4 кітаптан тұратын эпопеяның бұл бөлімі кейінгілерінен көп айырым-айырмашылығы бар нұсқа ретінде қалып қойды.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Жюль Верн
Жюл Габриел Верн (Jules Gabriel Verne) — француз жазушысы, ғылыми фантастикалық роман жанрының негізін қалаушылардың бірі. Ол Францияның Нант қаласында 1828 ж. 8 ақпанда туған. Мамандығы заң қызметкері. Театр директорының хатшысы (1851 – 54), қаржы-қаражат агенті (1856 – 64) қызметтерін атқарған. Әдеби қызметін шағын пьесалар (1849) жазудан бастаған. 1863 ж. «Әуе шарында өткен бес апта» атты тұңғыш романы жарық көрді. Верн 65 роман, повесть, әңгіме және география тарихы туралы зерттеулер жазды. Жазушының «Капитан Гранттың балалары» (1867), «Сырлы арал» (1875), «Он бес жасар капитан» (1878), т.б. шығармаларында суреттелетін табиғат пен теңіз асты әлемінде кездесетін әр түрлі жағдайларды дәл бейнелеуі ғылым жетістіктерімен үндесіп жатыр. 1905 ж. 24 наурызда жазушы Жюль Верн Амиенде дүние салды. Оның шығармалары көптеген әлем халықтары тілдеріне, оның ішінде қазақ тіліне де аударылды, фильмдер түсірілді. Айдың арғы бетіндегі кратер Верн есімімен аталады.
Өмірбаяны
Жюль Верн 1828 жылы 8 ақпанда Федо аралында, Луара өзенінің бойында, Нантқа жақын жерде, Клиссон көшесіндегі әжесі Софи Аллот де ла Фуйдің үйінде дүниеге келген. Әкесі заңгер Пьер Верн (1798-1871), провансальдық заңгерлер отбасынан шыққан, ал анасы Софи-Нанина-Генриетте Аллот де ла Фуй (1801-1887) Нант кеме жасаушылары мен шотландтық кеме иелерінің отбасынан шыққан. Ана жағынан Верн шотландық Н.Аллоттадан шыққан, ол Францияға Шотландия гвардиясында король Людовик XI-ге қызмет ету үшін келген, жақсылыққа ие болды және 1462 жылы атағын алды. Ол Анжудағы Лоудун маңында көгершін үйімен қамал салып, Аллотте де ла Фуйе деген асыл есімді алды.
Жюль Верн тұңғышы болды. Одан кейін ағасы Павел (1829) және үш әпкесі – Анна (1836), Матильда (1839) және Мари (1842) дүниеге келді.