cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Джим Моррисон
The Doors
Көп ұзамай топты продюсер Пол Ротшильд Doors келісім-шартын ұсынуға тәуекел еткен джаз орындаушыларын ғана осы уақытқа дейін шығарған жақында ашылған Elektra Records лейблінен байқады (топ Love сияқты алыптармен қатар электрдің обоймасына кірді). "Break On Through" тобының бірінші синглы Billboard хит-шерудің 126 — ші орнына түсті, бірақ бұл салыстырмалы сәтсіздікті келесі — "Light My Fire" - шартты басқарған. 1967 жылдың басында шыққан The Doors алғашқы альбомы хит-парадта да бірінші орын алып, "дорзомания" бастауын қойды. Альбомның бір композициясы - the End қарапайым қоштасу әні ретінде ойластырылған.
Джим Моррисон бұл ән туралы альбом шыққаннан кейін бірнеше жыл өткен соң
3 Шілде 1971 Жыл: Өлім
"Лос-Анджелестің әйелдері" жазылғаннан кейін Моррисон 1971 жылдың наурыз айында Париждегі Памеле Курсонға қосылды, ол Париждің 4-ші округі Ле-Марэ қаласында 17-19, rue Beautreillis мекен-жайы бойынша оған түсірген пәтерде тұрды. Хаттарда ол жалғыз қала бойынша ұзақ серуендеуді сипаттады.Осы уақыт ішінде ол сақалды жұлып, өткен айларда жинаған салмағын азайтты. ол 1971 жылы 3 шілдеде қайтыс болды 27, Курсон оның үйінде тапты. өлімнің ресми себебі жүрек жеткіліксіздігі ретінде көрсетілген нақты дерек көзі қажет ашу жүргізілмегендіктен, оны француз заңдары талап етпеді. Сондай-ақ, оның өлімі артық дозалануы сияқты героинмен байланысты проблемалармен байланысты.Оның өлімі гитарист The Rolling Stones Брайан Джонстың өлімінен кейін екі жылдан кейін және Джими Хендрикстің өлімінен кейін шамамен тоғыз айдан кейін және Дженис Джоплин-олардың барлығы 27 жасында қайтыс болды.
Тағы қараңыз
клуб 27
сілтемелер
https://web.archive.org/web/20110926210942/http://sibrocker.ru/
Коронел-Жуан-Са
Коронел-Жуан-Са (Coronel João Sá) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Солтүстік-шығыс Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жеремоабу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 512 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 825,767 км² шамасында. Халық тығыздығы — 26,1 адам/км².
Санат:Баия елді мекендері
Үнсіз масалар
Үнсіз масалар - қөбелек тәрізділер тұқымдасы. Денесін сұрғылт және сары қалың түк басқан, ұсақ жәндік. (дене ұзындығы 1,3-3,5 мм) Тропикалық және онтүстікке 130 астам түрі белгілі. ТМД-да, Молдавия, Украинаның онтүстігі, Закавказье, Оңтүстік Қазақстан және Орта Азияда 30-дай түрі таралған. Үңгірлерді, тас жарықшақтарын, жануарлар інін, үйлер мен мал және құс қораларын мекендейді. Ұрғашылары омыртқалылар қанымен қоректенеді. Шаққан жері ісіп, күлдіреп, қышиды, дене ыстығы көтеріледі. Дернәсілдері органикалық заттарға бай, ылғалдылығы орташа, індер мен құс ұяларын мекендейді. Үнсіз масалар папатачи безгегін, тері лейшманпозын, (пендин ашық жарасын) таратады.
Дереккөздер
Санат:Қосқанаттылар
Елюга (Ерг тармағы)
Елюга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ерг өзенінің сол жағалауынан 127 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 29 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 2027
IC 2027 — Персей шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14473, UGC 2957, MCG 6-9-19.
Сыртқы сілтемелер
IC 2027 Санат:Персей (шоқжұлдыз)
Қайнар
Қайнар сөзінің бірнеше мағынасы бар:
Дәуренсал Құдабайұлы
Дәурен сал Құдабайұлы (1817 – 1889) – ақын, әнші, Жетісудың дүлділі, сал-серісі.
Шапырашты тайпасының Асыл руы Әжіке тармағынан тараған. Әйгілі Қазыбек бек Тауасарұлының немересі, Құдабайдың баласы. Атасы бек Қазыбектің кітаптарын алғашқы көшірген,соның ішінде бүгінге жеткен аты шулы "Түп-тұқианнан өзіме шейін" кітабы және "Артқыға, қалдыра алсаң, сөзің жетер" дастандар мен өлеңдер жинағы. Дәурен сал Жетісу музыка мектебінің бастауы. Бұл мектепке әнші-композиторлар Пышан Жәлмендеұлы, Иса Тергеусізұлы, Шүкітай Әбдікерімұлы,Сәдіқожа Мошанұлы, Қалқа Жапсарбайұлы, Омарқұл Итаяқов, Тәбия Қаражанова, Кенен Әзірбаев және күйші-композиторлар Түктібай, Ауғанбай, Досмайыл, Қалдыбек жатады.
Ел ішінде “Дәурен салдың белбеуіндей ұзын” деген нақыл бар. Дәурен сал Іленің арғы жағына өткенде, белбеуінің бір ұшы өзеннің бергі жағында жатады деседі.
Шығармалары
Оның “Керуен дүние”, “Әуелеп ұшқан бозторғай”, “Угәй-ай”, т.б. әндері бар. Ақын Қырмызымен айтысып, оның өнерін жоғары бағалап, “Қош-сау бол, сал қарындас, Қырмызым-ай, Жаһанның таң шолпаны жұлдызым-ай” деген жыр жолдарын арнаған.
Дереккөздер
Санат:1827 жылы туғандар Санат:1899 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақ ақындары Санат:Қазақстан әншілері Санат:Қазақстан ақындары Санат:Сал-серілер
Кристалдардың ішкі структурасы
Кристалл — векторлық құрылысы бар, ішкі майда бөлшектері белгілі бір тәртіп бойынша орналасқан зат. Оның барлық қасиетін кеңістік решетка схемасы арқылы түсіндіруге болатынын көрдік.
Кеңістік решетка көбінесе куб түрінде кескінделеді. Кристалл құрайтын бөлшектердің (атомдардың, иондардың немесе молекулалардың) сол решетка кубына орналасу тәртібі әр түрлі болады.
Сонымен, кристалдардың ішкі структурасында екі түрлі түсінік бар екені айқын: оның бірі — құраушы бөлшектерінің түрі, екіншісі — сол бөлшектердің орналасу тәртібі. Бөлшектерінің түріне қарай кристалдар структурасы: иондық, атомдық және молекулалық болып бөлінеді. Кристалдарды түзуші бөлшектердің өз ара орналасуына қарай кристалдар кубтық және алтықырлы структураға бөлінеді. Бұл структуралардың әрқайсысы бірнеше түрлерге бөлінеді.
Осы айтылғандардан заттардың ішкі структурасы әр түрлі болатындығы өзінен-өзі түсінікті. Мәселен, алмаз сияқты заттар күрделі структуралы болса, графит сияқ ты заттар тақталы структуралы болады. Сонымен қатар тізбекті структуралы, решеткалы структуралы және басқа түрлі заттар болады. Заттардың қаттылығы, ерігіштігі, беріктігі және басқа қасиеттері олардын, ішкі структураларына тығыз байланысты.
Мысалы, алмаз бен графитті алайық. Оның екеуі де бір ғана көміртегінен (С) тұрады, ал структурасы екі түрлі болғандықтан физикалық қасиеттері әр түрлі болады. Мысалы, алмаз дүниедегі ең қатты зат болса, графит әте жұмсақ заттың бірі. Осыдан заттардың ішкі структурасын зерттеудін, аса зор маңызы бар екені айқын.
Дереккөздер
Санат:Минералогия
Алексеевка (Княжа тармағы)
Алексеевка — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Княжа өзенінің оң жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
NGC 6185
NGC 6185 — Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1827 жылы 27 сәуірде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6185 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58493, UGC 10444, MCG 6-36-52, ZWG 196.77, KUG 1631+354.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Екінші Валоурун
Екінші Валоурун — Ресейдегі өзен. Тюмень облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бірінші Валоурун өзенінің оң жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
8 қыркүйек
Қыркүйектің 8 — Григориан күнтізбесінде жылдың 251-ші күні (кібісе жылдарда 252-ші). Жылдың аяғына 114 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:8 қыркүйек
Хальденванг (Швабия)
Хальденванг (Швабия) (Haldenwang (Schwaben)) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Гюнцбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1810 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,98 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 74 140. Муниципалитеттің басшысы — Георг Хольцингер.
Дереккөздер
Санат:Бавария елді мекендері
Украин тілі
Украин тілі (українська мова) — славян тілдерінің бірі, украиндардың ұлттық тілі. Шығыс славян тілдер тобына біріктірілген беларус және орыс тілдеріне жақын. Негізінен Украина аумағында, онымен қоса Ресей, Беларусь, Қазақстан, Польша, Словакия, Румыния, Молдова, Сербия, Мажарстан және Канада, АҚШ, Аргентина, Аустралия және басқа елдердегі эмигранттардың ұрпақтары арасында таралған. Украинаның мемлекеттік тілі болып табылады. thumb|Украин тілінің таралуы thumb|Украин тілінің аймақтар бойынша таралуы ([[2001 жылғы халық санағының нәтижелері бойынша)]]
Қазіргі қолданысы
thumb|left|Верховина маңындағы [[Иван Яковлевич Франко музейі]] thumb|left|Украин тілінде жазылған метродағы ақпараттық тақта ([[Киев, Украина)]] Ұзақ уақытқа созылған құлдыраудан кейін украин тілінің қолданылуы өсіп келеді. Дүние жүзінде елу миллионға жуық этникалық украиндар болса да, оның ішінде 2001 жылы Украинада 37,5 миллион (сол кездегі жалпы халықтың 77,8%), украин тілі негізінен Украинаның батысы мен орталық бөлігінде кең таралған. Киев тұрғындары украин және орыс тілдерінде де сөйлейді, алайда бұрын бұл қала негізінен орыстілді болатын.
2022 жылдың тамызында рейтинг тобының Украинадағы сауалнамасы 85% үйде украин немесе украин және орыс тілдерін және 51%-ы тек украин тілінде сөйлейтінін көрсетті.
Деректер
<references group="~"/>
Дереккөздер
Санат:Шығыс славян тілдері Санат:Украин тілі
Ханка
Ханка — Ресейдің Приморье өлкесіндегі көл, Қытаймен шекарада. Жалпы ауданы 4190 км квадрат (оның 3030 км квадрат Ресейде), тереңдігі 10,6 м. Ханка ойпатының орталығындағы тектоникалық ойыста қалыптасқан. Ханка көлінің мөлшері деңгейіне байланысты өзгеріп отырады. Жағалауының көпшілік бөлігі батпақты. Суы тұщы, лайлы. Көлге Лефу, Мо, синтуха, т.б. өзендер құйып, Сунгача өзеніне (Уссурийдің сол саласы) ағып шығады. Қарашадан сәуірге дейін қатады. кеме жүзежі. Сазан, су тасбақасы, ондатра тіршілік етеді; жағалауында суда жүзетін құстар ұя салады.
Санат:Приморье өлкесі көлдері Санат:Шекаралық көлдер
Құлықтар отряды
Бұл отрядқа жататын бунақденелілер турақанаттыларға ұқсастау болады. Дене тұрқы 1,5 сантиметрден астам, құрсағының ұшында хитинді екі ұзын өскін- қысқышы болатын азиялық құлық Қазақстанда Қаратау жоталарында жиі кездеседі. Бұлар да түн жәндіктері, алайда қаратаулық құлық жемін күндіз де аулайды.
Құлық ұйықтап жатқан адамның құлағына еніп, дабыл жарғағын дарады, есту мүшесін бүлдіріп, адам керең болады деген кауіп туындаған. Алайда құлықтар өсімдік гүлдері және бітеугүлдермен, өсімдік қалдықтарымен қоректенетін, тас астынжа жасырынып жататын жәндік болғандықтан, бұл қауіпті жоққа шығарады.
Құлықтардың ауыз мүшесі кеміруге бейімделген. Қанаттарының алдыңғы жұбы- жарғақ қанатын желпуіш тәріздендіріп қомданып алады.Бұлардың кейбір түрлері бау-бақшаға, баққа, тәлімбақта өсірілетін темекіге зиян келтіреді.
Ергонго-Яун
Ергонго-Яун — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кирилл-Выс-Ягун өзенінің сол жағалауынан 43 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Биогеоценоз
Биогеоценоз (био..., гео... және koіnos — жалпы) — тіршілік ету жағдайлары ұқсас, белгілі аумақта өсетін өзара байланысты түрлердің (популяциялардың) тыныс-тіршілік ортасы.
Биогеоценоздағы зат айналымы тіршіліктің пайда болу процесінде қалыптасып, тірі табиғат эволюциясының дамуы нәтижесінде күрделене түседі. Сондай-ақ, биогеоценозда зат айналымы болу үшін экожүйеде анорганикалық заттардан органикалық заттар түзетін және Күн сәулесінің энергиясын басқа түрге өзгертіп, сол органикалық заттарды пайдаланып, оларды қайтадан анорганикалық қосылыстарға айналдыратын организмдер болады. Биогеоценоздың негізін продуценттер, консументтер, редуценттер құрайды.
Биогеоценоз 2-ге бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:Геология
Витал’О
Сілтемелер
Санат:Бурунди футбол клубтары Санат:1960 жылы құрылған футбол клубтары
Пасу-де-Соза
Пасу-де-Соза (Paço de Sousa) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 998 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,35 км² шамасында. Халық тығыздығы — 478,8 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Сан-Вито-аль-Торре
Сан-Вито-аль-Торре (Сан-Вито-аль-Торре) — Италиядағы коммуна, Фриули-Венеция-Джулия әкімшілік аймағына қарасты Удине провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1342 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 118 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 12 км² шамасында. Пошта индексі — 33050.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Vito di Lucania.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Фриули-Венеция-Джулия елді мекендері
Шығыс халықтары өнері музейі
thumb|right
Шығыс халықтары өнері музейі – өнер туындыларын сақтайтын мәдени орын. Ол 1918 жылы Мәскеу қаласында негізі қаланып, 1925 жылға дейін Азия өнері (Ars Asіatіca), ал 1962 жылға дейін Шығыс халықтары мәдениеті мұражайы деп аталған. Шығыс халықтары өнері музейі қорының бірқатар экспонаттары бұрынғы Луниндер үйінде (1823, археолог Д.И. Жилярди) орналасқан. Мұражай қорында Орта Азия, Қазақстан, Кавказ бен Закавказье, Ежелгі Шығыс пен Оңтүстік-Шығыс Азия, Иран, Түркия, Үндістан, араб елдері, сондай-ақ тропик. Африка, тағы басқа елдер өнерінің ежелгі дәуірден осы заманға дейінгі туындылары жинақталған. 1969 жылы оның экспонаты 24 мыңнан асты. Шығыс халықтары өнері музейі ғылыми-зерттеу институттары сияқты археология және этногрграфия экспедициялар, конференциялар ұйымдастырады, ғылыми жұмыстар жүргізіп, өнер туындылары бойынша жолсілтемелер мен каталогтар, ғылыми баяндамалар мен хабарламалар жинағын шығару ісімен де айналысады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей мұражайлары Санат:Мәскеу
Кахексия
Пайда болуы
Аштықтан, витамин жетіспеушіліктен (бери-бери, цинга, пеллагра, мешел, тағы басқа аурулардан), қатерлі ісіктен, созылмалы, жұқпалы аурулардан (туберкулез, безгек, мерез, тағы басқа), бауыр циррозынан, организмнің күшәла, қорғасын, сынап, фтор, тағы басқа улы заттармен улануынан, ішкі секреция бездері ауруының асқынуынан болады.
NGC 1717
NGC 1717 — Орион шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Кахексия
Дереккөздер:
Санат:Медицина
NGC 1717
Ашылуы
Бұл нысанды 1849 жылы 15 қаңтарда астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 1717 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16462, NGC 1709, MCG 0-13-54, ZWG 394.58, NPM1G -00.0168.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз)
Клуб 27
right|thumb|Тель-Авивтегі 27 клубы мүшелері бейнеленген Граффити Клуб 27 - бұл тізім негізінен 27 жасында қайтыс болған танымал музыканттар, суретшілер немесе актерлер. Осы жастағы музыканттардың өлімінің "статистикалық өршуі" туралы тұжырым бірнеше рет зерттеулермен терістелген болса да, ол атақты адамдардың өлімін құжаттайтын мәдени феномен болып қалады, олардың кейбіреулері өмір сүру үшін жоғары тәуекелмен ерекшеленеді. Атаулар жиі қосу үшін ұсынылады, бірақ клуб толығымен шартты, ресми мүшелік жоқ.
Мәдени феномен
"Клуб" бірнеше рет музыкалық журналдарда, журналдарда және күнделікті баспасөзде жазылған. Бұл идеяға бірнеше көрмелер, сондай-ақ романдар, фильмдер мен театрлық қойылымдар арналды. мұндай ерте өлімдердің себептері мен олардың ықтимал байланыстары туралы көптеген әртүрлі теориялар мен болжамдар бар. Кобейның биографы мен Хендрикс Чарльз Р. Кросс BMJ зерттеуінің жариялануына дейін төрт жыл бұрын жазды: "27 жасында қайтыс болған музыканттар Саны кез келген стандарттар бойынша шын мәнінде тамаша. Дегенмен адамдар үнемі кез келген жаста өледі, 27 жасында өлген музыканттар үшін статистикалық қалқымалы бар."
Тарихы
Барлығы 70-ші жылдарында басталды.Аз уақыт ішінде бірден рок субкультурасынын үш маңызды тұлға қайтыс болды.Джими Хендрикс, Дженис Джоплин, Джим Моррисон.Болашақта бұл 3 тұлға қоғамды феномен құруға итермелейді.Клубты құруға түрткі болған олардың өлімінің ең басты бөлшегі-олар 10 ай уақыт аралығында қайтыс болды. Бұл бірден қоғамның қызығушылығын тудырды.Бұдан әрі ақпарат рокерлер мен блюзмендер 27-де қайтыс болғаны туралы шықты, сондықтан бұл клубқа Брайан Джонс пен Роберт Джонсон жазылды. Соңғысынан, әдетте бұл тарихты бастайды.Бұған дейін бұнын барлығы жай ғана сәйкестік болды. Бірақ Курт Кобейн қайтыс болғаннан кейін "27 клубының" феномені қабылданды.Әрі қарай 27 клубына тек музыканттар ғана емес, актерлерді,танымал адамдарды мен суретшілер де қоса бастады
Сілтемелер
Санат:Музыка
Сұйықтың бірқалыпты қозғалысы
Сұйықтың бірқалыпты қозғалысы. Өзінің кез келген нүктесіндегі жылдамдығы бірдей мөлшерлермен сипатталатын сұйық қозғалысы.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Соус Енглиш (Айова)
Соус Енглиш (South English) — Айова штатының Киокак округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.8 км². FIPS коды — 19-74055.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 213 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова штатының қалалары Санат:Киокак округы (Айова)
Сасыксай
Сасыксай (Кум-Сай) — Ресейдегі өзен. Челябинск облысы, Орынбор облысы, Қорған облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кокпектысай өзенінің оң жағалауынан 13 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тобыл өзені бастауынан Увелька өзенін қоспағанда, Уй өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері Санат:Қорған облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері
Хайнихен
Хайнихен (Hainichen) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Хемниц әкімшілік округіне бағынады. Орталық Саксония ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 8876 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 51,57 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 1 82 150. Муниципалитеттің басшысы — Дитер Грайзингер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 9 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Жыланжегіш қырандар туысы
Жыланжегіш қырандар туысы (Circaetus) – Сұңқартәрізділер отрядының қаршыға тұқымдасына жататын туыс. Жыланжегіш қыран туысы жорғалаушылармен қокертенуге бейімделген төрт түрден тұрады. Қазақстанда бір түрі өмір сүреді.
Дереккөздер
Санат:Сұңқартәрізділер
Репродукциялық фотоаппарат
Репродукциялық фотоаппарат - өте үлкен пішімді (30x30x125 см), шамаға сәйкес көлемді (в натуральную величину), кішірейтілген (4-5 есе) немесе үлкейтілген (2-2,5 есе), растрмен не растрсыз, дұрыс не бұрыс (зеркальный) ақты-қаралы немесе түрлі түсті (әр түске бөлінген) бейне беретін арнайы фотоаппарат. Репродукциялық фотоаппаратың шағылған сәуле арқылы (қағаздағы түп нұсқадан), сондай-ақ өтпелі сәуле арқылы (диапозитивтер, слайдтар) түсіруге мүмкіндігі бар. Репродукциялық фотоаппарат оптикалық өсінің орналасуына қарай: көлденең, тік, көлбеген (наклонный); орнатылуына қарай: тұрақты, аспалы; орналасқан бөлме санына қарай: бір бөлмелі, екі бөлмелі, және айқындыққа реттеу бөліктерінің қозғалысына қарай ерекшеленіп бөлінеді. Репродукциялық фотоаппарат құрамына станина, күңгірт шыны қорабы, объектив тұғыры, түпнұсқа ұстағыш, жарық беру құрылғылары, айқындыққа реттеу, масштабын келтіру механизмдері енеді.
Дереккөздер
Санат:Полиграфия
Арасанбай Жексенбекұлы Естенов
Арасанбай Жексенбекұлы Естенов, Арасан Қоныс (18.12.1953 жылы туған, Ақсу ауданы, Арасан ауылы) — жазушы, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі (1993).
Дереккөздер
Санат:18 желтоқсанда туғандар Санат:1953 жылы туғандар Санат:Ақсу ауданында туғандар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан жазушылар одағы мүшелері Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Жазушы баспасы редакторлары Санат:Білім баспасы редакторлары
Долинка кенттік әкімдігі
Долинка кенттік әкімдігі – Қарағанды облысы Шахтинск қалалық әкімдігі аумағындағы бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Долинка кенті кіреді. Орталығы – Долинка кенті.
Дереккөздер
Санат:Шахтинск қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Ретикуляция
Ретикуляция фотоматериалды химиялық өңдеу кезінде айқындауыш, бекіткіш (фиксаж) ерітінділерінің және шаймалау судың жоғары температурасының әсерінен оның жарықсезгіш қабатының балқуы.
Дереккөздер
Санат:Полиграфия
Ызылдауық масалардың дернәсілі
Ызылдауық масалардын дернәсілі - хирономид туыстарына жатады. Ағыны баяу немесе эвротропты тоғам суларын мекендейді. Дене ұзындығы 25 мм, жіңішке, цилиндрге уқсас. Қатты хитинделген басы, алдыңғы және денесінін артқы бөліктерінде 2 жұп жалған аяқтары бар. Гемолимфасындағы сұйық гемоглобин денесін қызыл түске бояйды. Бентоспен қоректенетін су жануарларының негізгі қорегі. Зертханалық жануарлар ретінде генетикалық және физиологиялық зерттеулерде қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Айқышты жүген
Айқышты жүген — қайысты бөлмей түйіліп, жасалатын жүгеннің ерекше түрі. Түйіндерінің түйілісіне үш-үштен тойнағы (қарғашасы) бар ай дөңгелек гүл бедерлі металл шытыра салынады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
9 қыркүйек
Қыркүйектің 9 — Григориан күнтізбесінде жылдың 252-ші күні (кібісе жылдарда 253-ші). Жылдың аяғына 113 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:9 қыркүйек
Гомоөткел
Дереккөздер
Санат:Электроника
Ұйғырлар
Ұйғырлар — Орталық Азиядағы көне түркі халықтарының бірі. Қытайдың Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданының жергілікті халқы. Сондай-ақ Қазақстанда, Қырғызстанда, Өзбекстанда және Таяу Шығыс елдерінде тұрады. Жалпы саны 13 млн адам (2022).
Тарихы
Ұйғырдың ата қонысы ерте кезден-ақ Шығыс Түркістан аталған. 1760 ж. бұл өлкені Цинь империясы жаулап алып, Шығыс Түркістан атауын Синьцзян (Шыңжаң) (жаңа жер, жаңа шекара) деп өзгертті. Кейіннен өлке атауы ШҰАР (Шыңжаң — Ұйғыр автономиялы районы) деп өзгертілді. Қытайлар Ұйғырды басқа да мұсылман ұлыстарымен қосып хуэйцзу, хуэйхуэй деп, кейде чантоу деп те атаған. Моңғолдар Ұйғырды хотан деп атайды. “Ұйғыр мемлекеті”, “Ұйғыр жазуы”, “Көне ұйғыр тілі” деген тарихи атаулар туралы қазіргі Ұйғырдың этнографиясы арасындағы байланыс, сабақтастық туралы әр қилы пікірлер бар. Көне ұйғыр тілі — Қарахан әулеті дәуіріндегі түркі тіліне қарағанда Орхон түріктерінің тіліне жақын (5 — 9 ғ-лар). Ал қазіргі жаңа ұйғыр тілі өзбек тілімен бірге түркі тілдерінің оңт.-шығыс тобының қарлұқ бұтағын құрайды. Ұзақ жылдар Ұйғыр шет ел басқыншыларының қол астында болып, ішінара қақтығыстарға ұшырады. Осының салдарынан 15 ғ-да этнонимі сирек естіліп, оның орнына — тұрағына байланысты қашғарлық, хоталик, ақсулық, т.б. деп аталды. Ал Жетісу мен Орта Азияға қоныс аударған Ұйғыр тараншы (диқаншы) делінді. 19 ғ. мен 20 ғ-дың басындағы Ресей зерттеушілерінің еңбектерінде осы атау жиі ұшырасады. 1921ж. Ташкент қаласында өткен зиялы қауымның бас қосқан мәжілісінде түркітанушы проф. С.Е. Маловтың ұсынысымен ұйғыр атауы жалпы халықтық атау ретінде қалпына келтірілді.
Ұйғыр тілі
Ұйғыр тілі, түркі тілдерінің оңт.-шығыс тобындағы қарлұқ бұтағына жатады. Көне Ұйғыр тілінен ажырату мақсатында қазіргі Ұйғыр тілі, жаңа Ұйғыр тілі деген атаулар қолданылады. Ұйғыр тілі. ҚХР-ның Шыңжаң-Ұйғыр автономиялы районына (8 млн., 2004) және Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан, Түрікменстан республикаларына (300 мың), Үндістан, Пәкістан, Ауғанстан елдеріне (200 мың) таралған. Ұйғыр халқы ертеректе өз тілін қәшқәр тили, таранчи тили деп те атаған. Ұйғыр тілі. орт. (Іле бойы), оңт. (хотан), шығыс (лобнор) диалектілеріне бөлінеді, онда өзбек тілімен салыстырғанда қыпшақтық элементтер сирек кездеседі. Ұйғыр тілінде үндестік заңы сақтала бермейді, сөз басында қазақ тіліндегі “ж” дыбысының орнына “й” қолданылады (мыс., йәл-жел, йол-жол). Бір буынды сөздердегі а, ә дауыстылары сол сөзге жалғанатын қосымшалардың кері ықпалының әсерінен е, о, ө дыбыстарына ауысады (мыс., аты-ети, балық-белик). Ұйғыр тілінде а, ә дауыстылары редукциясының басымдығы байқалады, сөйлеу тілінде р, л дыбыстары түсіріліп айтылады (мыс., бар-ба, барса-баса, кел-кә, т.б.). Ұйғырлар 11 ғ-дан араб жазуын қолданған. Қазақстан мен Орта Азия ұйғырлары 1930 жылдан латын жазуын, 1947 жылдан кириллицаны тұтынып келеді. Орыс әліпбиіне қосымша ә, ө, ү, қ, ғ, ң, ї, җ әріптері таңбаланған Ұйғыр тілі ШҰАР-да мемл. тіл ретінде қызмет атқарады. Бұл тіл Қазақстанда да дамыған, қазақ жерінде Ұйғыр тілінде көркем, қоғамдық-саяси, ғыл. әдебиеттер ұдайы басылып тұрады, бұқаралық ақпарат құралдарында түрлі хабарлар тарайды.
Ұйғыр жазуы
Ұйғыр жазуы — соғды жазуынан (б.з.б. 1 ғ. — б.з. 9 ғ-лар) бастау алатын ежелгі ұйғыр тайпалары пайдаланған жазу. Жоғарыдан төмен қарай тік әріптермен солдан оңға бағыттала жазылатын бұл жазу түрі сирия-арамей әліпбилерінің біріне саяды. Ұйғыр жазуының әліпбиін кейінірек басқа да түркі тайпалары (наймандар), олардан моңғолдар үйренген. 13 — 14 ғ-ларда Орт. Азияда құрылған түркі-моңғол ұлыстарының көпшілігі Ұйғыр жазуын пайдаланған. 16 ғ-да кейбір өзгерістермен маньчжурлар қабылдады. Кей халықтар Ұйғыр жазуын 18 ғ-ға дейін, ал сары ұйғырлар 19 ғ-ға дейін қолданып келді. ҚХР-ның Ішкі Моңғолия автономиялы районында қазірге дейін қолданылады. Ұйғыр жазуының ескерткіштері бізге Шығыс Түркістаннан табылған қолжазбалар арқылы жетті. Олардың ішіндегі ең көрнектісі — Жүсіп Баласағұнидың “Құ-тадғу біліг” (1069) дастанының Вена нұсқасы. Ұйғыр жазуы туралы мәліметтерді Махмұт Қашқаридың “Диуани лұғат-ит-түрк” (1073) еңбегінен де кездестіруге болады. Ұйғыр жазуы ескерткіштері қатарында “Манихейлердің жалбарыну дұғасын” (6 ғ.), “Һибатул-хақайық”, “Алтын яруқ” (“Алтын жарық”), будда дініне қатысты қолжазбалар (11 ғ.) мен заңи құжаттарды (10 — 13 ғ-лар) атауға болады. Ұйғыр жазуының әліпбиі 22 әріптен тұрады. Таңбалауда ы/і, о/у, ө/ү дауыстылары мен п/б, к/г, т/д дауыссыз дыбыстары бірдей жазылғанымен, дыбысталуы әр түрлі. Жазудағы әріптер сөз басында, ортасында, аяғында түрліше таңбаланады. нобай|оңға|200px|Хотандағы ұйғыр мешіті
Діні
Ұйғыр дінін ұстанатындардың басым көпшілігі ханафи мәзһабындағы сүнниттік мұсылмандар, Қашғар маңында шиіттердің шағын қауымдары бар. Ұйғырлардың ата-бабаларының ислам дінін қабылдауы Қарахандар билеушісі Сутук Абдукерім Боғраханның (X ғ.) билік еткен кезеңіне жатады. Суннизмге дейін ұйғырлар сопылық исламды ұстанған. Ертеде ұйғырлар тәңіршілдер, манихейлер және буддистер болған. Манихейлік Ұйғыр қағанатының діні болды. Буддизм ұйғыр идкутизмінің діні болды. Азияда буддизмнің таралуында ұйғырлар маңызды рөл атқарды, Үндістан мен Тибеттен келген ұйғырлар арқылы буддизм Қытайға өтті. Қазіргі уақытта негізінен Қазақстан мен Орталық Азияда христиан ұйғырлары да бар.
Кәсібі
Ұйғырлардың негізгі кәсібі жоғары деңгейге жеткен суармалы егіншілік (дәнді, майлы дақылдар, әртүрлі техникалық дақылдар, көкөністер), бау-бақша. Кейбір аудандарда (лобнорлар арасында, Хотан және Хами таулы аймақтарында) олар негізінен мал шаруашылығымен (қой, жылқы, түйе, сиыр) айналысады. Қосымша кәсіптер – балық аулау, аңшылық. Қолөнерден – тоқу, кілем тоқу, керамика, мыс ыдыс, т.б. Кейбір ұйғырлар өнеркәсіпте жұмыс істейді.
Отбасы, рәсімдері
Отбасы шағын, неке патрилокальды. Үйлену тойы және басқа да рәсімдер сақталған. Той әнмен, бимен, әзіл-қалжыңмен өтеді. Ол екі жақта қатар өтіп, қажеттінің барлығын (тамақтан бастап, отынға дейін) күйеу жігіттің туыстары келіннің үйіне жеткізеді. Күйеуінің үйіне кірер алдында жас жұбайларды оттың айналасына айналдырады. Құрдас жастағы ерлер мен әйелдердің бөлек ұйымдастыратын дәстүрлі демалыс кештері (машраб) бар. Дәстүрлі наным-сенім - рухтарға табыну, шамандық. Ұйғырлар Шығыстың көптеген елдерінің мәдениетіне әсер еткен бай және өзіндік мәдениетті (монументалды діни сәулет, музыкалық шығармалар) жасады.
Дәстүрлі баспанасы
Елді мекендері сызықтық орналасқан. Ұйғырлардың дәстүрлі баспанасы саманнан немесе кірпіштен тұрғызылған, төбесі жалпақ. Үйге кіре берістің алдында жабық терраса (айван) бар. Олар жылытылатын жантайма төсекте (қан сияқты) ұйықтайды, қабырғалардағы ойықшалар төсек-орын мен ыдыс-аяқты сақтауға қызмет етеді, киімдер сандықта сақталады. Камин тәрізді ошақтар қабырғада орналасқан.
Дәстүрлі киімдері
Бұрын Жетісу ұйғырларының ерлер костюмы жіңішке тік жағалы ұзын кең пішілген желбегей жейде (койнэк) мен балағы етіктің ішіне салынатын кең шалбардан (тамбал) тұрған. Жейденің сыртынан қысқа башмет киіп, оның сыртынан жіңішке тік жағалы және тар жеңді ұзын халат (шапан) киген. Халатты мақта матасының ұзын кесегінен жасалған белбеумен (бэлваг) байлаған. Қысқы сырт киім ретінде қой терісінен жасалған тон (жута) қызмет етті. Аяқтарына ұзын қонышты тар жұмсақ етіктер (мэсэ) киген, оларды үйге кірерде шешіп қоятын былғары галоштармен бірге киетін болған. Тағалы етік (отук) киген. Бас киім ретінде жазда – тақия (допа), қыста – қой елтірісімен қапталған шұға бөрік (топа), ал байларда – кәмшат, бұлғын, құндыз терісімен қапталған бөрік қызмет етті.
Әйелдер мақта матасынан тігілген, кішкене тік жағалы туника тәрізді пішілген ұзын кең жейде, сонымен қатар толарсаққа қарай тарланып келетін кең шароварлар киген. Тұрмыстағы әйелдердің жейдесіндегі қиығы мен ілгегі алдыңғы жағында кеудесінде, ал қыздардыкі – иықтарында болған. Тұрмыстағы әйелдер жейдесінің оң жақ кеудесі кестемен безендірілген. Жейденің сыртынан үйде және көшеде әдетте үнемі ұзын, тізеге дейін жететін, ілгексіз жеңсіз киім (кэмзэл) киген. Көшеге шыққанда тар жеңді (чапан), ал оның сыртынан екіншісін – анағұрлым ұзын және кең халат (перенджэ), немесе қысқа сырылған көкірекше киетін болған. Қытайлық үлгіде пішілген, өзіндік өрнектермен (мади–хан) безендірілген көкірекше (хтай–чэкойнек) де киген. Қыста олар да қой терісінен тон киетін болған. Аяқ киім ретінде көбіне галоштармен бірге жұмсақ етіктер қызмет еткен. Бас киімдері – тақия немесе орамал, қыста жалпақ жылы тері бөрік болған. Бай әйелдердің мерекелік бас киімдері сүйір төбесі ұсақ бүрмеленіп, түрлі–түсті тастармен безендірілген зерлі дөңгелек бөрік болды. Бөріктің үстінен ұзын кездемелі орамал киілген. Әйелдер беттерін жаппаған, бөтен адамды көрген уақытта беттерін орамалмен сәл ғана бүркеген. нобай|оңға|200px|Ұйғыр тағамы (полу)
Дәстүрлі тағамдары
Негізгі тағамдары – ұннан жасалған тағамдар, шелпек, көкөніс пен еттен дәмдеуіштер қосылған кеспе (лағман), көкөніс пен ет салмасы бар бәліштер мен тұшпара. Ет тағамдарынан танымал - қой етінен жасалған кәуап. Шай барлық жерде, шығыста - сүт, май және тұзбен, кең таралған. Қарбыздар, қауындар, жаңа піскен және кептірілген жемістер диетада маңызды орын алады.
Ұйғыр музыкалы комедия театры
Ұйғыр музыкалы комедия театры 1934 ж. Алматы қаласында ұйымдастырылып, сол жылы 24 қыркүйекте Д.Асимов пен А.Садыровтың “Анархан” атты музыкалы драмасымен тұңғыш рет шымылдығын ашты. Алғашында Ұйғыр облысы музыкалы драма театры деп аталды. 1941 — 61 ж. аралығында Шелекте (Алматы облысы) орналасып, ал 1961 ж. Алматы қаласына қайта қоныс аударды. Театр труппасы 1940 —50 ж. ұлттық драматургиямен қатар аударма музыкалы драм. шығармаларға да (У.А. Гаджибеков, Л.А. Юхвид пен А.Б. Александров, Ж.Б. Мольер, т.б.) ден қойды. Актерлер М.Бақиев, М.Семятова, С.Саттарова, А.Шәмиев, А.Ақбаров, З.Ақбарова, М.Ахмадиев, Қ.Әбдірәсілов, реж-лер А.Ибрагимов, А.Марджанов, Д.Садырова, театр суретшілері К.Пак, П.Ибрагимов, комп-лар Қ.Қожамияров, Ғ.Зайнаутдинов, И.Масимов, И.Исаев, т.б. театрдың нығайып, қалыптасуына елеулі үлес қосты. 20 ғ-дың 60 — 90-жылдары ұйғыр жазушыларының (М.Зұлпұхаров, С.Хасанов, М.Қабиров, З.Самеди, Х.Абуллин, Ж.Босақов, Ш.Шаваев) драм. шығармалары қойылып, театрдың ұлттық бағыт-бағдары айқындала түсті. 1964 ж. Респ. ұйғыр музыкалы драма театрына айналды, ал 1967 жылдан қазіргі атымен аталады. 2005 ж. театрға комп. Қ.Қожамияровтың есімі берілді. Әр жылдары театр репертуарынан орыс,өзбек, қырғыз, башқұрт, Әзірбайжан, грузин және қазақ жазушыларының М.Әуезовтің (“Айман — Шолпан”), Ғ.Мүсіреповтің (“Қозы Көрпеш — Баян сұлу” мен “Қыз Жібек”), С.Мұқановтың (“Қашғар қызы”), Ш.Хұсайыновтың]] (“Шолпан” мен “Қайран Гәкку”), Қ.Мұхамеджановтың (“Бөлтірік бөрік астында”), Қ.Байсейітов пен Қ.Шаңғытбаевтың (“Беу, қыздар-ай”, “Ой, жігіттер-ой”), С.Шәймерденовтің (“Дөкей келе жатыр”), шет ел драматургиясының (У.Шекспир, Лопе де Вега, А.В. Вальехо) туындылары да орын алды. Театрдың жанында “Яшлық”, “Нава” және “Сада” ансамбльдері жұмыс істеді. Театр ұжымы 1984 ж. “Құрмет белгісі” орденімен марапатталды.
Қазақстандағы ұйғырлар
Қазақстан аумағындағы ұйғыр диаспорасы ХІХ ғ. соңына қарай Шығыс Түркістаннан (қазіргі ҚХР ШҰАА) шыққан ұйғырлардан қалыптасты. 1897 жылғы санақтың қорытындысы бойынша Қазақстандағы ұйғырлардың саны 55815 адамды құрады. 1910 жылы Жетісудың қалалары мен ауылдарында 86426 адам тұрды; 1926 жылғы халық санағы Қазақстанда 63434 ұйғырды тіркеді, бұл топқа санақта көрсетілген мынадай топтар біріктірілді: тараншылар (51803 адам), қашқарлықтар (1121 адам) және ұйғырлардың өзі (10510 адам), олардың саны 55815 адамды құрады, олар Жетісу губерниясында шоғырланды. Қазақстанның ұйғыр диаспорасы санының жалпы динамикасы диаспораның ұлғайғанын дәлелдей отырып, мынадай түрде болды:
Білім алушылар контингенті мен ұйғыр мектептерінің саны да тиісінше өзгерді: 1931 жылы сауатсыздықты жою (ликбез) мектептерінде 2500 ұйғыр, ал 1935 жылы Алматы облысында 1044 сауатсыздықты (ликбез) жою пунктінде 48220 адам оқыды. 1951–1952 жылдары 52 ұйғыр мектебі, 1969–1970 жылдары – 64, 1986–1987 жылдары – 11 және 38 аралас, 2006 ж. – 15 ұйғыр мектебі жұмыс істеді. Ұйғыр тілі мен мәдениетін дамыту үшін Абай атындағы Қазақ педагогикалық университетінің филология факультетінде ұйғыр бөлімінің ашылуы үлкен маңызға ие болды. Ұйғыр мектептерінің жұмысын ұйғыр тілінде оқулықтар шығаратын «Рауан» баспасы да қолдайды. 1949 жылы Қазақстан Ғылым Академиясында ұйғыр-дүнген мәдениеті секторы құрылды, одан әрі Сектор ұйғыртану бөлімі болып қайта құрылды, оның негізінде 1986 жылы Ұйғыртану институты ұйымдастырылды. 1989 жылы Қазақстанда тұратын ұйғырлардың 95%-ы өз ұлтының тілін ана тілі деп санайтындықтарын айтты, алайда ұйғырлардың ана тілін меңгергені туралы мәліметтер жоқ; ұйғырлардың 1,5%-ы қазақ тілін ана тілі деп таныды, олардың 9,1%-ы оны біледі; 3%-ы орыс тілін ана тілі деп санайды, ал олардың 62%-ы оны меңгерген. 1999 жылғы санаққа сәйкес 171,1 мың ұйғыр немесе 81,3%-ы ана тілін, 169,3 мың немесе 80,5%-ы мемлекеттік тілді, 160,2 мың немесе 76,1%-ы орыс тілін меңгерген. 1999 жылғы санақ бойынша Қазақстан ұйғырларының қостілділік дәрежесі былайша анықталған: біртілділер – 27859 адам (13,2%), қостілділер – 182506 адам (86,8%).
Дереккөздер
Санат:Түркі этникалық топтары
Бесбидайық
Бесбидайық — Ақмола облысы Астрахан ауданы, Есіл ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған. Бұрын Бесбидайық ауылдық округі орталығы болған.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Астраханка ауылынан 47 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 541 адам (265 ер адам және 276 әйел адам) болса, 2009 жылы 303 адамды (138 ер адам және 165 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Астрахан ауданының таратылған елді мекендері
Құда бала
Құда бала – туыстық атау.
Ерлі-зайыпты адамдардың інілері бір-біріне құда бала болады. Жігіт пен қалыңдықтың бірге туған інілерімен қатар оларға аталас, рулас жасы кіші жігіттер, бозбалалар да құда бала болып саналады.
Дереккөздер
Санат:Туыстық
Льерна
Льерна (Lierna) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Лекко провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2021 адамды құрайды. Халық тығыздығы 184 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 22050.
Lierna байланысты адамдар
Ғасырлар бойы Lierna корольдік отбасы мен атақты мүшелері қатысты: асыл, дизайнерлер, суретшілер, сәулетшілер, мүсіншілер мен ақындар, кейбір басқалары тек өмір сүрген және / немесе айтарлықтай жұмыс істеді, онда дүниеге келді, басқа, қайтыс болады. Олардың арасында:
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Красная Пресня (Қостанай облысы)
Красная Пресня — Қостанай облысы Меңдіқара ауданындағы ауыл, Краснопреснен ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Боровской ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 66 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың халық саны 1736 адам (837 ер адам және 899 әйел адам), 2009 жылға сәйкес, ауылда 1221 адам (536 ер адам, 685 әйел адамдар) тұрады.
Дереккөздер
Санат:Меңдіқара ауданы елді мекендері
Дорчестэр (Нью-Гэмпшир)
Дорчестэр (Dorchester) — Нью-Гэмпшир штатының Графтон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 355 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 117.2 км² шамасында. FIPS коды — 33-18740.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Гэмпшир қалалары
Ботей
Ботей (Beautheil) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Мо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,37 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77028, пошта индексі — 77120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 702 адамды құрады. Халық тығыздығы — 38,21 адам/км².
Ентала (Уфтюга тармағы)
Ентала — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уфтюг өзенінің оң жағалауынан 71 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 35 км-ді құрайды.
Ботей
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Ентала (Уфтюга тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Сен-Пе-Сен-Симон
Сен-Пе-Сен-Симон (Saint-Pé-Saint-Simon) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ло және Гаронна департаментінде орналасқан. Нерак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,46 км² шамасында.
Ентала (Уфтюга тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сен-Пе-Сен-Симон
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 220 адамды құрады. Халық тығыздығы — 12,6 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ло және Гаронна департаментінің коммуналары
Киебак
Киебак — Башқұртстанның Калтасин ауданындағы ауыл, Краснохолм ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 492  адамды құрады. Пошта индексі — 452853, ОКАТО коды — 80233847005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Алматы-2 стансасы
«Алматы-2»— Қазақстан темір жолының құрылып жатқан бекеті. 1977 жылы күрделі жөндеуден өткен. Сәулетші А.П. Галкин арқылы 1939 жылы салынған.
Санат:Алматы Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Биогеоценология
Анықтама
Биогеоценология  (биогеоценоз және грек. logos — ілім) — тірі және өлі табиғаттың (биогеоценоздың) өзара қарым-қатынасы мен байланысын және бұлардың биосферадағы ғаламдық тыныс-тіршілігін зерттейтін ғылым.
Биогеоценологияның негізін салушы орыс ғалымы В.Н. Сукачев.
Биогеоценология әр түрлі биогеоценоздардың жағдайы мен құрылымын, бүтіндігі мен тұрақтылығын, заттар мен энергия алмасуын, биологиялық өнімін, кеңістікте орналасу заңдылықтарын зерттейді. Биогеоценологиялық зерттеу мәселесімен ботаниктер, зоологтар, физиологтар, микробиологтар, биохимиктер, экологтар, топырақ және ауа райын зерттеушілер, т.б. шұғылданады. Ондай зерттеулер нәтижесінде адам іc-әрекетінің табиғи процестерге тигізетін әсері, биосфераны тиімді пайдалану жолдары анықталады. Мұның табиғат қорғау проблемаларын шешу, сондай-ақ, орман, су және ауыл шаруашылығы үшін маңызы зор.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия Санат:Ғылым
Айқұлақ
Айқұлақ (Anodonta cygnea) – қосжақтаулы былқылдақденелілердің өкілі.
Айқұлақ судың түбінде мекендеп, сондағы құмға денесінің доғаланған алдыңғы бөлігімен көміліп жатады. Дене тұрқы он сантиметрдей. Жотасынан майысқақ сіңірмен байланысқан екі жақтаулы бауыр жағынан ашылып - жабылатын бақалшағы болады. Бақалшақтардың арасынан ай не құлақ тәріздес пішіндегі аяқтары көрінетіндіктен айқұлақ деп аталады.
Айқұлақтың бақалшағынан былқылдақ денесі көрінеді, басы жойылып кеткендіктен, денесі тұлға мен аяқтан құралады. Аяғының қасында айқұлақтың аузы көрінеді. Ауыздың екі жағында қармалауыштары және тіл тәрізді аяғының екі қапталында тақташалы желбезектер болады. желбезектерді кірпікшелер қаптап жатады. Сол кірпікшелер қимылдағанда су кіріс симфонынан еніп, шығару сифонынан сыртқа шығады. Сифондар айқұлақтың артқы жағында бірінің үстінде бірі орналасады. Су астыңғы кіріс сифонымен енгенде, онымен қоса ұсақ жәндіктер де айқұлақтың бақалшағына енеді де, судың ағынымен аяқтың үстіңгі жағындағы ауызға барып, үлкен тоспаұлуға ұқсас- асқорыту жүйесіне түседі. Айқұлақта бас болмағандықтан, оның тілі, жұтқыншағы жоқ, сондықтан қорек алдымен өңешке, одан қарынға және ішекке өтеді. Айқұлақтың бауыры жақсы жетілген, оның өзегі қарынға ашылады.
Айқұлақтың астыңғы сифоны желбезек сифоны деп аталады, өйткені сырттан енген су шапаншадан желбезек арқылы сүзіліп, айқұлақтың тынысалу қызметін атқарады. Жәндіктің желбезектерінде газ алмасады. Айқұлақтың қанайналым жүйесі жүректен және содан таралатын қантамырлардан тұрады. Оның жүрегі жәндіктің арқа жағында орналасады, ал қан ішкі мүшелер аралығындағы саңылауға құйылады, яғни оның қанайналымы- ашық жүйелі.
Айқұлақ бүйрегі арқылы зәр шығарады.
Қосжақтаулы былқылдақденелілер баяу қозғалып, белсенді қоректенбегендіктен, олардың жүйке жүйесі нашар дамыған. Жүйке жүйесі бірімен-бірі жүйке талшықтарымен жалғасатын үш жұп жүйке түйінінен құралады. Бұлардың сезім мүшелері дамымаған. Айқұлақта арнаулы сезім мүшелері болмайды.
Айқұлақ-дара жынысты жәндік, бірақ оның аталығын аналығынан айыру оңай емес. Аталық айқұлақ сперматозоидтарын тікелей суға шашады, су арқылы сперматозоидтер аналықтың кіру сифонымен оның денесіне енеді. Осы арада олар ұрықтанып, жұмыртқадан дернәсіл дамиды. Дернәсілдер шығару сифоны арқылы сыртқа шығады. Олар балықтың денесіне немесе желбезегіне жабысып, сөлімен қоректеніп жетіледі. Біраз уақыттан соң дернәсілдер жас былқылдақденелі жәндікке айналып, иесін тастап, су түбіне түседі. Бұл айқұлақтың даму барысында уақытша паразиттік тіршілік ететінін көрсетеді.
Басқа қосжақтаулы былқылдақденелілер тәрізді айқұлақ бақалшақтың жақтауларын түйістіргіш бұлшықеті арқылы ашып жабады. Бақалшақ әктен түзіледі, оны меруерт қабаты астарлайды,бірақ айқұлақта серуерт қабаты нашар дамиды, сыртқы мүйіз тәрізді қабатының түсіне байланысты айқұлақ қоңыр жасыл реңді болады.
Дереккөздер
Санат:Қосжақтаулылар
Бивэр Крик (Миннесота)
Бивэр Крик (Beaver Creek) — Миннесота штатының Rock округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 297 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.3 км² шамасында. FIPS коды — 27-04492.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Стамболово (Русе облысы)
Стамболово (Стамболово) — Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Сливо-Поле қауымының құрамына кіреді.
Коррентина
Коррентина (Correntina) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Батыс Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Санта-Мария-да-Витория экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Стамболово (Русе облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 730 адамды құрайды.
Коррентина
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 463 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12 142,43 км² шамасында. Халық тығыздығы — 2,7 адам/км².
Стамболово (Русе облысы)
Пошта индексі — 7063. Телефон коды — 08136. ЕКАТТЕ коды — 68713.
Коррентина
Санат:Баия елді мекендері
Стамболово (Русе облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Русе облысының елді мекендері
Стамболово
IC 2028
IC 2028 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 2028 Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Артуро Фрондиси
Артуро Фрондиси Эрколи(исп. Arturo Frondizi Ercoli) - Аргентинаның 33- ші президенті, саяси,мемлекеттік және қоғамдық қайраткер.
Өмірбаяны
1930- шы жылы Азаматтық түбегейлі одағының сол топтасуының басшысы болған. 1946—1952 жылдары Ұлттық конгресстың депутаты болды. 1957 жылы Ымырасыздар Азамматтық түбегейлі одағының басшысы атанады. Демократиялық күштерге қарсы болып, көбінесе буржуа және ауқатты адамдарды қолдаған. 1962- ші жылғы Мемлекеттік төңкеріліс нәтижесінде президент орнын босатқан. Буэнос- Айрестағы Реколета зиратында жерленген.
Дереккөздер
Arturo Frondizi
Санат:Қоғам қайраткерлері
№93-темір жол айрығы
№93-темір жол айрығы — Ақмола облысы Целиноград ауданы, Тасты ауылдық округі құрамында болған темір жол айрығы, 2017 жылы таратылған.
Географиялық орны
Астана қаласынан солтүстік-батысқа қарай 50 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 34 адам (19 ер адам және 15 әйел адам) болса, 2009 жылы 14 адамды (6 ер адам және 8 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Целиноград ауданының таратылған елді мекендері