cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бельгия
Діні
Жалпы білім беретін мектептерде дінді оқыту (немесе ауыстыру курстары) барлық оқу сағаттарының шамамен 7% құрайды. Ұсынылатын діндердің ауқымы студенттердің қалауына қарай әр түрлі. Егер мектепте белгілі бір дінді үйренгісі келетін жеті немесе одан да көп адам болса, мектеп қажетті мұғалім беруге немесе оның орнын басатын курсты өткізуге міндетті. Курстың мазмұны көбіне жеке оқытушының қалауына байланысты, бірақ кейбір конфессиялар олардың курстарын стандарттайды. Мысалы, «православие христианы» бағдарламасына православие шіркеуі оқытатын православие негіздері кіреді. Қалған барлық міндетті пәндердегідей, студенттер де дін негіздері бойынша емтихан тапсырады, ал сертификатқа оқу нәтижелері қойылады. Егер сіз дінді оқығыңыз келмесе, сіз адамгершілік курсын немесе философия мен азаматтық жауапкершілік курсын таңдай аласыз (philosophie et citoyenneté).
Өнеркәсібі
Бельгия – әлемде индустриясы жоғары дамыған елдердің бірі. Қара металлургия – Бельгия өнеркәсібінің ежелгі салаларының бірі. Химия және электротехника өнімдерін шығару, машина жинау, құрылыс материалдарын дайындау, ағаш өңдеу (жиһаз, қағаз), т.б. дамыған.
Ауыл шаруашылығы
Орта және ұсақ фермерлі шаруашылықтар негізінен мал шаруашылық өнімдерін береді. Ал астық пен жеміс-жидектер шеттен әкелінеді. Экспортқа автомобиль керек-жарақтарын, химия мен металлургия өнімдерін, тағамдар мен киім-кешек шығарады. Сырттан минералдар, металл бұйымдары әкелінеді. Негізгі сауда серіктестері: Еуропалық қауымдастыққа мүше мемлекеттер және АҚШ.
Дереккөздер
*
Беккерель
Беккерель (Бк) – радиоактивті заттағы нуклид немесе изотоп активтілігінің бірліктердің халықаралық жүйесіндегі (СИ) өлшем бірлігі. 1 Бк – 1 с ішінде ыдыраудың бір актісі өтетін нуклид активтілігіне тең.
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Өлшем бірліктері
Челопечене (Добрич облысы)
Челопечене (Челопечене) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 97 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9664. Телефон коды — 05745. ЕКАТТЕ коды — 80340.
Тассароло
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Madonnina di Sant’Ambrogio.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Челопечене (Добрич облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Лысуновка
Лысуновка — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кумиха өзенінің оң жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 38 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Валентина Куприяновна Куликова
thumb|Валентина Куприяновна Куликова Валентина Куприяновна Куликова 1944 жылы 11 мамырда РКФСР Пермь облысының Шахтный кентінде туған. Орыс.
Әкесі - Куликов Куприян Павлович, марқұм. Анасы - Куликова Анна Ивановна, марқұм.
Шымкент педагогикалық институтының орыс тілі және әдебиеті факультетін бітірген (1975), ОМ орыс тілі мен әдебиеті пәндерінің мұғалімі.
1960 жылдан - еңбек қызметін бастаған. 1993 жылдан -«Караван» АТВ президенті. 1995 жылдан - «Собкор» ЖШС - «Отырар-ТV» ТА президенті.
Қазақстан Ұлттық телерадио хабаршылар қауымдастығының президенті, облыстық отбасы істері және гендерлік саясат жөніндегі комиссия мүшесі.
«Құрмет» орденімен (2003); «Еңбек ардагері» (1985), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен марапатталған. Шымкент қаласының  Құрметті азаматы.
Дереккөздер
Санат:11 мамырда туғандар Санат:1944 жылы туғандар Санат:Пермь облысында туғандар Санат:Халықаралық қазақ-түрік университеті түлектері Санат:Қазақстан журналистері Санат:Құрмет орденінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Шымкенттің құрметті азаматтары
Төменгі Бородатая
Төменгі Бородатая — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Печора өзенінің оң жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Юра (кантон)
Юра (Jura; Jura; Giura; Giura) — Швейцарияның солтүстік-батысында орналасқан кантон. Астанасы — Делемон қаласы. Халқы 69 мың адам.
Географиясы
Аумағы 838 км² (кантондар арасында 14-ші орын).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Швейцария Санат:Швейцарияның әкімшілік бөлінуі Санат:Швейцария кантондары
Рацемат
нобай| Рацемат - тек хиралдылығымен ерекшелінетін тең мөлшердегі объектілердін, көбінесе химиялық кұрамы бірдей, бірак поляризация жазыктығын әр бағытта айналдыратын екі оптикалық активті заттың коспасы.
Дереккөздер
Санат:Химия
Шитүбек (Қызылорда облысы)
Шитүбек (2020 жылға дейін — Водокачка) — Қызылорда облысы Қазалы ауданы, Қарашеңгел ауылдық округі құрамындағы ауыл. Іргесі 1931 жылы құрылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Әйтеке би кентінен оңтүстікке қарай 9 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 122 адам (67 ер адам және 55 әйел адам) болса, 2009 жылы 81 адамды (48 ер адам және 33 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қазалы ауданы елді мекендері
Травансинья
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Серра-да-Эштрела экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 546 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,66 км² шамасында. Халық тығыздығы — 43,1 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Өзбектің ұлттық спорт түрлері
Өзбектің ұлттық спорт түрлері, дене жаттығулары және ойындары, өзбек халқына ерте замандардан бері дене жаттығулары мен ойындардың көптеген түрлері белгілі болған, атап айтқанда: атшабыс, кураш, дорбоз, әртүрлі ойындар- батоба, бупы ташар, оксок жорга, улак, шоген, шайтан-шайтан және т.б. дене жаттығулары.
Дереккөздер
Санат:Өзбекстандағы спорт
Сатыбалды Хамзин
Сатыбалды Хамзин (1942 жылы туған, Атырау облысы Исатай ауданы Тұщықұдық ауылы - 2009) – жоғары санатты дәрігер-эпидемиолог, медицина ғылымдарының докторы (1999], Қазақстан жаратылыстану ғылымдары академиясының корр. мүшесі (1996).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан дәрігерлері Санат:Медицина ғылымдарының докторлары
Шевченко (Ақтөбе облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Мәртөк ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 33 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 520 адам (252 ер адам және 268 әйел адам) болса, 2009 жылы 289 адамды (140 ер адам және 149 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мәртөк ауданы елді мекендері
Патросиниу-Паулиста
Патросиниу-Паулиста (Patrocínio Paulista) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Рибейран-Прету мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Франка экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 673 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 600,107 км² шамасында. Халық тығыздығы — 21,1 адам/км².
Тарихы
Қала 1885 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Макар Жапаров
Макар Жапаров (1858, қазіргі Орал облысы Орда ауданы — 1926, сонда) — халық композиторы, күйші. Атақты халық композиторы Әлікейдің шәкірті. Макар Жапаров халық күйлерін (“Үлкен Ноғайлы”, “Кіші Ноғайлы”, т.б.) шебер орындаушы әрі насихаттаушы ретінде танылды. Өзі шығарған күйлері (“Күй шақыратын күй”, “Меңзер”, “Байжұма”) ел арасына кең таралған. Ол Бөкей Ордасындағы хан жәрмеңкесінде дәулескер күйшілер Жақия Асанұлы және Сары Тартшекеұлы өнер сайысына түсіп, орындаушылық шеберлігімен көзге түскен.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан тарихы
Йебер-Бергфриден
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 641 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 16,29 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 91 140. Муниципалитеттің басшысы — Курт Шрётер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Фашистік Италия
Фашистік Италия — Бенито Муссолини елдің премьер министрі болып, фашистік үкіметін орнатқаннан кейінгі тарихи Италиян елі.
Ишан (халық)
Ишан (иса, исан, эса, эсан, эшан) — Нигерияның оңтүстігіндегі Эдо штатында тұратын халық. 35-ке жуық этноәлеуметтік құрылымдарды қамтиды. Саны 700 мыңға жуық адамды құрайды.
Тілі
Бенуэ-конго тілдер отбасының эдоид тармағының эсан тілінде сөйлейді.
Діні
Діні бойынша христиандар (католиктер мен протестанттар) және дәстүрлі наным-сенімдерді ұстанушылар.
Кәсібі
Негізгі кәсібі – егіншілік. Негізгі дақылдары ямс, май және кокос пальмасы, жүгері, банан, көкөніс және т.б. Ешкі, қой, құс, кейбір ірі қара мал өсіріледі. Аңшылық пен балық аулау белгілі бір рөл атқарады. Қолөнердің ішінде тоқымашылық, ұсталық өнері ерекше көзге түседі.
Өмір салты
Негізгі әлеуметтік бірлік - жерді иеленетін, учаскелерді өңдеу шарттарын пайдалануға алатын көп балалы отбасылардан тұратын қауымдастық. Басшылық түріне қарай бірнеше қауымды біріктіру де кездеседі. Патрилиндік және вирилокальды отбасылар жиі кездеседі. Неке әдет-ғұрыптары, ырым-жораларымен де ерекшеленеді. Фольклорлық шығармалар (ертегілер), халық аспаптарында орындалатын музыка – соқпалы және ысқылы аспаптарымен танымал.
Дәстүрлі киімдері - бел немесе иыққа қапсырмалы киімдер.
Дереккөздер
Санат:Нигерия халықтары
2034 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:2034 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Миалгия
Миалгия (бұлшықет ауыруы деп те аталады) — бұлшық ет ауырсынуына қатысты медициналық термин. Миалгия — көптеген аурулардың симптомы. Жедел миалгияның ең көп таралған себебі — бұлшық етке немесе бұлшық ет тобына шамадан тыс күш түсіру; тағы бір ықтимал себеп — вирустық инфекция, әсіресе науқаста ешқандай жарақат болмаған кезде.
Ұзақ мерзімді миалгия метаболикалық миопатиядан, кейбір тамақтану тәртібінің бұзылыстарынан және созылмалы шаршау [[Синдром|синдромынан]] туындауы мүмкін.
Себептері
Миалгияның жиі кездесетін себептері — шамадан тыс пайдалану, жарақат алу немесе шиеленіс. Алайда, миалгия аурулардан, дәрі-дәрмектерден немесе вакцинацияға жауап ретінде де туындауы мүмкін. Сусыздандыру кейде бұлшық ет ауырсынуына әкеледі, әсіресе жаттығулар сияқты қарқынды физикалық белсенділікпен айналысатын адамдарда. Бұл сонымен қатар жүрек трансплантациясы операциясынан кейін жедел бас тартудың белгісі.
Емдеу
Миалгияның себебі белгісіз болғанда, науқас симптомдарына байланысты емделуі қажет. Жалпы емдеу әдістеріне жылу, демалу, парацетамол, стероидты емес қабынуға қарсы препараттар және бұлшық ет босаңсытқыштары жатады.
Санат:Бұлшық ет аурулары
Мәулімбай Саяқбаев
Мәулімбай Саяқбаев (1870, бұрынғы Талдықорған облысы, Киров атындағы кеңшар - 1934, сонда) - ақын. Жетісудың атақты ақындары Қабанбай, Бақтыбай Жолбарысұлынан тәлім-тәрбие алған. Қазан төңкерісінен бұрын шығарған өлеңдерінен сақталғаны аз. Олар: "Байларға", "Меңбай болысқа", "Қожаларға", "Ұлыққа" өлеңдері. "Жасымнан әділдікті аңсап едім", "Ревком", т.б. өлеңдері бар. "Ер білер менің әкем батыр Саяқ" толғауы, "Қайша қыз" дастаны, қырғыздың ақын қызы Балатымен айтысы сақталған. Ақын туралы мәліметтер тек 70-жылдары ғана жиналып, жариялана бастады. Біраз өлең, дастан, айтыстары Талдықорған облысы газетінде жарияланған. Оның өмірі мен шығармашылығы "Ақын-жыраулар" (1979) кітабында берілген.
Ом (Эро)
Ом (Aumes) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Безье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,39 км² шамасында.
Аксштедт
Аксштедт (Axstedt) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Остерхольц ауданының құрамына енеді.
Ом (Эро)
Коммунаның INSEE коды — 34017, пошта индексі — 34530.
Аксштедт
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1114 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 10,70 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 56 001. Муниципалитеттің басшысы — Юрген Рау.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Ом (Эро)
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Абадим
Абадим (Обадым) — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Пенза облысы, Воронеж облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сердоба өзенінің сол жағалауынан 94 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Хопер бастауынан Ворона өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Хопер, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саратов облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Воронеж облысы өзендері Санат:Дон су алабы өңірі өзендері
Марат Өтеғалиұлы
Марат Өтеғалиұлы (10.10. 1960, Махамбет пос. Атырау облысы) ҚР-ның ЕСЖ-сы (2004), Ұлттық Олимпиялық комитетінің мүшесі. 1998-2001 жылдардың арасында облыстық спорт бас- қармасының төрағасы, "ҚР-ның спортына еңбек сіңірген қайраткері". Ол Суворов атындағы (1982-1985) әскери училищесін және Қазақ спорт және туризм академиясын, Атырау мұнай мен газ институтын экономист мамандығы бойынша бітірген.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Советтік Қарағанды (газет)
Советтік Қарағанды газет, Қазақстан Компартиясы Қарағанды облыстық Комитеті мен халық депутаттары облыстық Кенесінің органы. 1938 ж. 18 қантардан 1963 ж. 30 сәуірге дейін қазақ тілінде шығып тұрды. 1938 жылға дейін «Қарағанды пролетариаты». 1963 жылдан бастап «Орталық Қазақстан» газеті.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды Санат:Тұлғалар
Меяр (Коррез)
Меяр (Meilhards) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Тюль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 44,99 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19131, пошта индексі — 19510.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 522 адамды құрады. Халық тығыздығы — 11,6 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Ольгинка (Павлодар облысы)
Ольгинка — Павлодар облысы Павлодар ауданындағы ауыл, Ольгин ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан және облыс орталығы – Павлодар қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 62 км-дей жерде, Ертіс өзенінің оң жағасында Құлынды даласының орталық бөлігінде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1077 адам (529 ер адам және 548 әйел адам) болса, 2009 жылы 951 адамды (463 ер адам және 488 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1900 жылдың бас кезінде қаланып, ІІ Николай патшаның қызы Ольганың есімімен аталды. 1930 жылдың бас кезінен бастап ұжымшар орталығы кеңшар негізінде 1996 жылдан сүтті ірі қара мал өсірумен айналысатын шаруа қожалықтары құрылды.
Бірпартиялық жүйе
Бірпартиялық жүйе, бірпартиялық мемлекет, бірпартиялық басқару - бір саяси партия басқаратын және басқарудан оппозициялық партиялар шеттетілетін не тыйым салынатын саяси жүйе және мемлекет. Соңғы кезде дейін марксизмге негізделген шығыс еуропалық социалистік және коммунистік мемлекеттер мен басқа да жүйелердін ерекшелігі бола отырып, бірпартиялы жүйелер этникалық және тайпапық (ал таптық емес) қарама-кайшылықтардың болуы екіпартиялық немесе көппартиялық демократияға негіз бола алмайтын дамушы елдер басшыларымен де енгізілді.
Ольгинка (Павлодар облысы)
Дереккөздер
Санат:Павлодар ауданы елді мекендері
Бірпартиялық жүйе
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Тұмша
thumb|right Тұмша (smog, smoke — түтін, fog — тұман) немесе смог — өнеркөсіп орталықтары мен ірі қалалардың қатты ластанған ауасы, құрамы түтін, тұман және шаңнан тұратын аэрозоль. . Түтін немесе көсіпорынның газ қалдықтары қосылған қалың тұман және шоғырлануы жоғары тозаңдар мен ащы газдардың бүркеніші (тұмансыз) болатын түрлері сараланады.
Смог өндірісі жақсы дамыған қалалардың атмосферасында отынды құрғақ айыру кезінде пайда болатын күйенің, күлдің ұсақ бөлшектерінен құралады; ал ылғалды атмосферада сұйық тамшы түрінде кездеседі. Ауа райы құрғақ, ыстық кезде смог сарғыш бүркеніш сияқты болып көрінеді. Атмосферада жиналған смог адамдардың денсаулығына өте қауіпті. Смогтың салдарынан тұрғындар арасында тыныс алу және қан айналымы органдарының аурулары көбейеді.
СМОГ—ТҮТІНДІ ТҰМАН
Смог сөзі ағылшынша «smoke» — түтін, «fog» — тұман деген сөздердің бірігуінен шыққан. Смог — түтіннен, тұманнан және шаң-тозаңнан тұратын аэрозоль, улы түтін. Мұндай смогтар үлкен қалалар мен өндіріс орталықтарында жиі болады. Алғашында, Смог ұғымы деп көп мөлшерде көмірді жаққанда пайда болатын түтін мен күкірт диоксиді қосылысын түсінетін. 1950 жылдары смогтың жаңа түрі жайлы сипаттама пайда болды. Ол — фотохимиялық смог болатын.
Құрамы
Азот оксиді. Мысалы: азот диоксиді; тропосфералық (жерге жақын) озон; ауада ұшып жүрген органикалық қосылыстар. Мысалы, бензиннің, бояудың, еріткіш- тердің булары: азот қышқылдарының тотығы. Фотохимиялық смогты тудырушы басты фактор – автокөлік пен өндіріс ошақтарының улы газдары мен түтіндері. Жоғарыда аталған органикалық қосылыс- тар химиялық жағынан өте активті, тез қыш-қылдана алады. Сол себептен де фотохимия- лық смог қазіргі кезде экология үшін өте маң- ызды проблеманың бірі. Денсаулықтың қас жауы.
«СМОГ» ТЕРМИНІНІҢ ШЫҒУ ТАРИХЫ
Алғаш рет 1905 жылы доктор Генри Антуан де Воның «Тұман және түтін (Fog and Smoke)» мақаласында «Smog» деген терминді қолданды. 1905 жылы 26-шілдеде лондондық Daily Graphic газеті жаңа терминнің пайда болғандығы жайлы және келесі күні доктор Генри Антуан де Воның қоғам үшін үлкен еңбек атқарғанын жазды. Доктор Во тілге тиек еткен түтін Лондон қаласында пайда болған тұманды түтін болатын. thumb|[[Нью-Йорк қаласында орын алған смог]]
ТҰМАНДЫ ТҮТІННІҢ ПАЙДА БОЛУЫ
Смог үлкен қалалар мен индустриялық өндіріс орталықтарында кез-келген ауа-райы жағдайында пайда болады. Оған себеп — ауаның ластығы. Смог жаздың ыстық күндері, желсіз күндері қауіптірек болады. Өйткені ауаның жоғарғы қабаты қатты ысып кеткен-діктен ластанған ауаны жоғары жібермей ұстап қалады. Мұндай жағдай таудың тасасы мен сайлы аймақтарда орналасқан қалаларда жиі болады. Оған мысал ретінде Алматы қаласын атауға болады. Алматының ауасы қысы-жазы түтінді әрі тұманды болып тұрады. Бір рет пайда болған смог тезірек тарай қоймайды. Оның басты себебі — Алматының шетіндегі биік таулар мен қаладағы құмырсқадай қаптаған автокөліктер. Әлемдегі халқы көп қалалардың ішінде смогтан ең көп зардап шегетін қалалардың қатарына мыналарды жатқыза аламыз: Лондон, Лос-Анджелес, Мехико, Афины, Гонконг, Пекин және Москва. Гонконгтағы смогтан биік ғимараттардың басы көрінбейтіндей жағдайға жетеді. Мұндай жағдайлар Қытайдың өндірісті және халқы көп шоғарланған аймағында байқалады. Ресейде жыл сайын смогтың кесірінен 300 мың адам көз жұмады екен. Ал БҰҰ-ның деректері бойынша әлемде 1 млрд.-тан астам адам лас ауамен тыныс алса, жыл сайын 3 миллион адам ластанған ауаның кесірінен көз жұмады.
ЛОНДОН ҚАЛАСЫНДАҒЫ СМОГ МӘСЕЛЕСІ
Лондондағы түтінді тұман орта ғасырдан бері бар. 1273 жылы король Эдуард I көмірді жаққанда пайба болатын түтіннің көптігінен қалада көмір жағуға тыйым салды. XIX ғасырдың соңынан бастап Лондон мен смог айырылмастай болды. 1952 жылы 8-12 желтоқсан аралығында Лондон қаласындағы смогтың кесірнен 4000-нан астам адам қаза тапты. Ал одан кейінгі уақыттарда 8000-нан астам адам қаза табады. Алайда, үкімет бұл болған жағдайлардың жағылған көмір түтінімен тығыз байланысты екендігін мойындамады. 1952 жыл — Лондон тұрғындары үшін ең ауыр жыл болып саналады. 1956 жылы Лондонда «Таза ауа актісі (Clean Air Act)» шықты. Актіге сай қаладағы көмір отынын тұтынатын орындар мен үйлердің жылу жүйелері түтінсіз немесе түтіні аз отын көздеріне (газ, жанармай және, электр қуаты) ауыстырылды. 1968 жылы Лондондағы түтін шығаратын өндіріс орындарында ауа тазалығын реттейтін «Биік мұржа. Таза ауа актісі» іске асты. Нәтижесінде зауыттардың түтін шығаратын мұржалары биіктетілді. Осылайша қалаладағы таза ауа мәселесі шешім тапты. Қазіргі кезде Лондонда қоршаған ортаны қорғау саясаты жөнге келгендіктен, смог деген кесапат құрыған. Тек өткен кездің еншісін- дегі апат ретінде қалды.
СМОГТЫҢ ДЕНСАУЛЫҚҚА ӘСЕРІ
Үлкен қалаларда басты мәселеге айнал-ған смог балаларға, жасы ұлғайған адамдар- ға, және жүрек, тыныс алу жолдары ауруларымен ауыратын адамдар үшін өте қауіпті. Смог демікпеге, тыныс алудың қиындауы мен тоқтауына, бас ауруларына, тұмауға себеп болады. Сонымен қатар көздің, мұрынның және жұтқыншақтың мөлдір сұйық қабаттарының зақымдануын тудырады, иммунитетті әлсіретеді. Смог пайда болған кезде ауруханаға түсетіндердің саны артады, аурудан толық сауыққан адамдардың аурулары қайта қозады, тыныс алу жолдары ауруларымен және жүрек ауруларымен ауыратын науқастардың өлімі көбейеді.
ТАБИҒИ СМОГ
Смог табиғи жолмен де пайда болады. Мысалы, жанартаулар атқылаған кезде ауаға көтерілетін күкіртті газ көбейіп, атмосферада смог түзіледі. Мұндай жанартаулық смогты ағылшынша Vog (Vulcan fog) деп атайды. Табиғи смог Индонезияда да орын алады. Онда өртке оранған орманнан шыққан смогқа ұқсас түтін Индонезиядан бөлек Тайландқа, Филиппинге, Сингапурға және Малайзияға жетеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Смогтың салдарынан болатын шығандар мен адам денсаулығына төнетін қауіпті ойласақ, оның алдын алу әлде қайда пайдалы екендігін аңғаруға болады. Бірақ ол билік тарапынан жүргізілетін қоршаған ортаны қорғау саясатына тікелей байланысты. Алматыдағы жағдайды мысал ретінде қарастырайық. Ескі автокөліктерден бөлінетін зиянды газдардың зияны өте көп. Ондай автокөліктердің пайдасынан зияны басымырақ. Ауру адамдардың емделуге жұмсайтын шығындары мен мемлекеттен бөлінетін қыруар қаржының біраз бөлігіне Алматы қаласында қатынайтын жаңа автобустарды сатып алуға болар еді ғой. Ал ол қала басшылығы мен министрліктерді шешетін мәселесі. Осындайда «Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол ізде» деген халық мақалы еске түседі. Ауаның ластану мәселесі тек қана берен-саран елдердің ғана мәселесі десек, қателік болар еді. Ауаның тазалығы үшін барлық ел жауапты. Өйткені ауа бәрімізге ортақ. Әр елдің жеке аспаны болса да ауасы болмайды.
Легалды
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Ленгольсайм
Ленгольсайм (Lingolsheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Страсбур-Кампань округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,69 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67267, пошта индексі — 67380.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16718 адамды құрады. Халық тығыздығы — 2938,14 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Забур
Забур (زبور, Яһуди: техилим, תְהִלִּים, немесе «мақтаулар») Қасиетті Құран Кәрім бойынша Аллаһ тағала Дәуіт пайғамбарға жіберген кітап, қасиетті төрт кітаптың бірі
Кіріспе
thumb|250px|Забур (Псалм) 1-дегі [[Иврит тілі|Еврей тілідегі жазулар]]
Аят 21:105
Жуық аудармасы Халифа Алтай бойынша: Расында Тәураттан кейінгі Зәбүрде: "Жерге игі құлдарым мұрагер болады" деп жаздық.
Сыртқы сілттемелер
Санат:Қасиетті жазулар Санат:Ислам
Фонтенуа-ла-Жут
Фонтенуа-ла-Жут (Fontenoy-la-Joûte) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Люневиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,89 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54201, пошта индексі — 54122.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 294 адамды құрады. Халық тығыздығы — 27,0 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Рьюперус
Рьюперус (Riupeyrous) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,81 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64465, пошта индексі — 64160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрады. Халық тығыздығы — 33,89 адам/км².
Сап алтын
thumb|Бернар Отто Холтерман және Холтерман плитасы Сап алтын - алтын құрамындағы күмістің (43 % -не дейін) қатты ерітіндісі түрінде кездесетін минерал.
Рьюперус
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Сап алтын
Кубтық сингонияда кристалданады, жеке кристалдарыоктаэдр, ромбылық додекаэдр, куб сияқты болады.
Түсі қанық және солғын сары, қызғылт. Қаттылығы Моос шкаласы  бойынша 2,5 Тығыздығы 19700-16800 кг/m².
Түйірлерінің ірілігіне қарай Сап алтын
Салмағы 5 грамнан жоғары Сап алтын арнаулы есепке алынады. Сап алтынның ірі кесектері Австралияда ("Холтерман плитасы" - жыныс кесектерімен қоса285 г, "Сүйкімді бейтаныс" - 70,9 кг, "Күткен қонақ" - 68,1 кг), Оралда ("Үлкен ұшбұрыш" немесе "дүниежүзілік монстр" - 36,2 кг), Ленада табылды.
Шығыс Қазақстанда революциядан бұрын салмағы 32 фунттық, Ұлы Отан соғысы жылдары 20 кг-дай, 1966 ж. Бестөбе алтын кенінде 900 г Сап алтын кесектері табылды.
Сап алтын кварц желілерінің жарықшаларында пирит, арсенопирит, пирротин т.б. сульфидтермен бірге ұшырайды. Ағынды су арқылы кесек жыныстармен бірге көшкенде қажалады, жұмырланады, пішіні өзгереді.
Дереккөздер
Санат:Алтын
Пюник (футбол клубы)
«Пюник» (Ֆուտբոլային Ակումբ „Փյունիկ“ Երևան) — 1992 жылы құрылған Пюник қаласындағы Армения футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын Еревандағы Республикалық стадионда өткізеді. Арменияның 11 дүркін чемпионы, жеті дүркін кубок иегері.
Ұлттық чемпионатта
2015/16
Сілтемелер
Санат:Армения футбол клубтары Санат:1992 жылы құрылған футбол клубтары
IC 4370
IC 4370 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50138, MCG 6-31-60, ZWG 191.46, HCG 70D.
Сыртқы сілтемелер
IC 4370 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Сони-Ари
Сони-Ари — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік Сосьва өзенінің сол жағалауынан 325 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
COVID-19 коронавирустық инфекциясына қарсы Moderna вакцинасы
Moderna COVID-19 вакцинасы (mRNA-1273) — Moderna, АҚШ Аллергия және Жұқпалы Аурулар Ұлттық Институты (NIAID) және Биомедициналық Зерттеулер мен Әзірлемелер Басқармасы (BARDA) әзірлеген Spikevax сауда маркасымен сатылатын COVID-19 коронавирустық инфекциясына қарсы жаңа ұрпақ вакцинасы. Халықаралық патенттелмеген атауы эласомеран (ағылш. elasomeran). Вакцина SARS-CoV-2 вирусын жұқтырудан туындаған COVID-19-дан қорғауды қамтамасыз ету үшін кейбір юрисдикцияларда он екі және одан үлкен жастағы адамдарға және басқа юрисдикцияларда он сегіз және одан үлкен жастағы адамдарға пайдалануға рұқсат етіледі. Вакцина 0,5 мл екі доза түрінде бір-бірінен 29 күн аралықпен бұлшық ет ішіне тенгізу үшін арналған.
Бұл липидті нанобөлшектерге капсулаланған SARS-CoV-2 пепломерін кодтайтын нуклеозидтермен модификацияланған аРНҚ-дан тұратын РНҚ вакцинасы.
Ол көптеген елдерде белгілі бір деңгейде пайдалануға рұқсат етілген.
Тарихы
Moderna АҚШ Денсаулық сақтау және халыққа қызмет көрсету департаментінің BARDA кеңсесінен 955 миллион доллар алды. BARDA FDA лицензиясына вакцинаны жеткізу шығындарының 100%-ын қаржыландырды.
Америка Құрама Штаттары үкіметі Moderna COVID-19 вакцинасын (mRNA-1273) қаржыландыруға жалпы 2,5 миллиард доллар бөлді. Жеке донорлар да вакцинаның дамуына өз үлестерін қосты.
2020 жылдың наурызында АҚШ-тың Ұлттық аллергия және жұқпалы аурулар институтымен серіктестікте mRNA-1273 адам сынағының I кезеңі басталды. Мамыр айында басталған мөлшерлеу мен тиімділікті зерттеудің II кезең жоспарларын FDA мақұлдады. Moderna швейцариялық вакцина өндірушісі Lonza Group-пен жылына 300 миллион доза жеткізуге серіктестік туралы келісімге қол қойды.
Moderna және Ұлттық аллергия және жұқпалы аурулар институты 27 шілдеде АҚШ-та III фазалық сынақты бастады. 30 000 ерікті екі топқа бөлінді: бір топ 100 мкг mRNA-1273 екі дозасын алды, екіншісі — плацебо: 0,9% натрий хлориді ерітіндісі. 7 тамыздағы жағдай бойынша зерттеуге 4500-ден астам еріктілер қатысты.
2020 жылдың 16 қарашасында Moderna COVID-19 инфекциясының алдын-алудағы 94% тиімділігін көрсететін III кезеңнің клиникалық зерттеулерінің алдын-ала мәліметтерін жариялады. Жанама әсерлерге тұмауға ұқсас белгілер кірді, мысалы, инъекция орнындағы ауырсыну, шаршау, бұлшық ет ауруы және бас ауруы. Moderna нәтижелері түпкілікті болған жоқ, өйткені сынақ 2022 жылдың соңына дейін жалғасады, сонымен қатар олар медициналық журналдарда рецензияланбаған немесе жарияланбаған. 2020 жылдың 15 қарашасында АҚШ ұлттық денсаулық сақтау институты Жалпы сынақ нәтижелері оң деп жариялады.
Медициналық қолданысы
Moderna COVID-19 вакцинасы COVID-19 инфекциясын алдын-алу мақсатында SARS-CoV‑2 вирусын жұқтырудан қорғауды қамтамасыз ету үшін қолданылады.
Вакцина дельтотәрізді бұлшық ет ішіне енгізіледі. Бастапқы курс екі дозадан тұрады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДСҰ) препаратты қабылдау арасындағы аралықты 28 күн ішінде ұсынады. Деректер бірінші дозаның тиімділігі он апта бойы сақталатынын көрсетеді, сондықтан, ресурстар шектеулі болған кезде өлімге жол бермеу үшін ДДСҰ бірінші дозаны жоғары басымдықты топтарда жоғары деңгейге жеткізу үшін екінші дозаны 12 аптаға дейін кейінге қалдыруды ұсынады.
Фармакология
Moderna технологиясы mRNA-1273 деп аталатын ақпараттық РНҚ нуклеозидтермен модификацияланған қосылысын қолданады. Қосылыс адам жасушасына енгеннен кейін, аРНҚ жасушаның эндоплазмалық торымен байланысады. mRNA-1273 жасушаның қалыпты өндірістік процесін қолдана отырып, белгілі бір ақуыз шығаруға мәжбүр етеді. Вакцина пепломердің 2P деп аталатын нұсқасын кодтайды, онда S-нәруызына екі тұрақтандырушы мутация кіреді, онда бастапқы амин қышқылдары Остиндегі Техас Университетінің зерттеушілері мен Ұлттық Аллергия және Жұқпалы Аурулар Институтының вакциналарды зерттеу орталығы жасаған пролиндермен алмастырылады. S-нәруызы жасушадан шығарылғаннан кейін, ол тиімді антиденелер шығара бастайтын иммундық жүйемен анықталады. MRNA-1273 дәрі-дәрмек жеткізу жүйесі липидтердің нанобөлшектері (LNP) жеткізу жүйесін қолданады.
Қолайсыз салдары
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы "қауіпсіздік деректері қауіпсіздіктің қолайлы профилін растайды" және вакцинаның қолайсыз оқиға профилі "қауіпсіздікке қатысты нақты мәселелерді қамтымады" деп мәлімдеді. Ең көп таралған жағымсыз құбылыстар инъекция орнындағы ауырсыну, шаршау, бас ауруы, миалгия (бұлшық ет ауруы) және артралгия (бірлескен ауырсыну) болды.
АҚШ-тың Ауруларды бақылау және алдын-алу орталықтары (CDC) анафилаксия (ауыр аллергиялық реакция) туралы миллион дозаға 2,5 жағдайда хабарлады және инъекциядан кейін 15 минуттық бақылау кезеңін ұсынды. Инъекция орындарында терінің баяу реакциясы, бөртпе тәрізді эритемаларға әкеліп соқтырады, сирек жағдайларда да байқалды, бірақ кейінгі вакцинацияға ауыр немесе қарсы көрсетілімдер болып саналмайды. Жергілікті қолайсыз қызарудың пайда болу жиілігі шамамен 10,8% құрайды, 1,9% жағдайда қызару мөлшері 100 мм немесе одан да көп болуы мүмкін.
2021 жылғы 23 маусымда АҚШ CDC миокардит немесе перикардит Moderna немесе Pfizer–BioNTech вакцинасын алған әрбір 1 миллион жастың шамамен 13-інде, негізінен 16 жастан асқан ер адамдарда кездесетінін растады. Зардап шеккендердің көпшілігі тиісті емдеу және демалу арқылы тез қалпына келеді.
Жеделдетілген
2020 жылдың желтоқсан айындағы жағдай бойынша мРНҚ-1273 бірнеше елдің төтенше жағдайларды пайдалануға рұқсат алу үшін бағалау сатысында болды, бұл вакцинаны Ұлыбританияда, Еуропалық Одақта, Канадада және Америка Құрама Штаттарында тез енгізуге мүмкіндік береді.
2020 жылдың 18 желтоқсанында mRNA-1273 АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) Төтенше жағдайларды пайдалануға сәйкес рұқсат берді. Бұл FDA мақұлдаған Moderna-ның алғашқы өнімі.
2020 жылғы 23 желтоқсанда SARS-CoV-2 mRNA-1273 Канада Денсаулық сақтау министрлігімен мақұлданды.
2021 жылдың 5 қаңтарында Израильдің денсаулық сақтау министрлігі Израильде мРНҚ-1273 қолдануға рұқсат берді.
2021 жылдың 3 ақпанында Сингапурда медициналық ғылымдар басқармасымен мРНҚ-1273 пайдалануға рұқсат етілді.
2021 жылғы 30 сәуірде Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДСҰ) шұғыл пайдалануға арналған тізімді ұсынды.
2021 жылдың 5 мамырында Филиппиннің азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы mRNA-1273-ке Филиппинде жедел пайдалануға рұқсат берді.
2021 жылдың 21 мамырында Жапонияда шұғыл қолдану үшін бұлшық ет ішіне инъекцияға арналған COVID-19 Moderna вакцинасына (бұрын TAK-919) рұқсат етілді.
2021 жылдың 29 маусымында Үндістанның есірткі жөніндегі бас бақылаушысы мРНҚ-1273-ті Үндістанда қолдануға рұқсат берді. Сол күні вакцинаны Вьетнам Денсаулық сақтау министрлігі елде шұғыл пайдалану үшін мақұлдады.
2021 жылғы 5 тамызда Малайзияның фармацевтикалық қызметті реттеу жөніндегі ұлттық агенттігі (NPRA) елде вакцинаны шұғыл қолдану үшін шартты тіркеуді ұсынды.
2021 жылдың 9 тамызында Аустралияның терапевтік тауарлар басқармасы 18 жастан асқан адамдарға осы вакцинаны пайдалануға алдын-ала рұқсат берді.
Стандарт
2021 жылдың 6 қаңтарында Еуропалық дәрі-дәрмек агенттігі (EMA) маркетингке шартты рұқсат беруді ұсынды және ұсынысты сол күні Еуропалық комиссия қабылдады. 2021 жылдың 6 маусымында EMA 12-17 жас аралығындағы адамдар үшін заманауи COVID‑19 вакцинасын қолдануды кеңейту туралы өтінімді бағалауға кірісті.
2021 жылғы 1 сәуірде дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды реттеу агенттігі Біріккен Корольдікте маркетингке толық рұқсат берді.
Жалпы, вакцина жедел жағдайда қолдануға 92 елде және толық қолдануға 3 елде — Швейцария, Ұлыбритания мен Аустралия — толық қолдануға рұқсат етілген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вакциналар Санат:COVID-19 қарсы вакциналар
Цирконий
thumb|111x111px|Цирконий Zr|солға Цирконий (лат. Zіrconіum; Zr) — элементтердің периодтық жүйесінің ҚV тобындағы хим. элемент, ат. н. 40, ат. м. 91,22.
Табиғи тұрақты изотоптары
90Zr (51,46), 91Zr (11,23), 92Zr (17,11), 94Zr (17,40), 96Zr(2,80).
Физикалық қасиеттер
Жасанды жолмен алынған радиоактивті изотоптары 93Zr, 95Zr радиоактивті индикатор ретінде пайдаланылады. Цирконийді 1788 жылы неміс ғалымы М.Клапрот циркон минералын талдау нәтижесінде ашқан. Жер қыртысындағы салмақ мөлш. 2°10–2%. Табиғатта негізінен циркон, бадделеит және күрделі цирконсиликат (эвдиалит, эвколит) минералдары түрінде кең таралған. Цирконий — күміс түсті ақ метал, балқу t 1852 °C, қайнау t 3580 — 3700 °C. Таза күйінде Цирконий пластик. және оңай өңделеді. Цирконийдің ең бағалы қасиеті — коррозияға, хим. агрессивті ортаға тұрақтылығы. Қосылыстарындағы тотығу дәрежесі +4. Галогендермен әрекеттесіп галогениттер (ZrГ4), фосформен қосып қыздырғанда дифосфид ZrР2, бормен 1500°С-тан жоғары температурада боридтер түзеді.
Химикалық қасиеттер
Цирконий қосылыстарының маңыздысы — қос тотығы ZrO2. өнеркәсіпте Цирконийді көбіне циркон және бадделеит минералдарынан алады. Металл Цирконийді өзінің қос тотығын кальций немесе кальций гидридімен, Цирконий хлоридін магниймен, фторцирконат калийді натриймен тотықсыздандыру арқылы алады.
Қолданыс
Цирконий электрвакуумдық техникада, металлургияда, машина жасау өндірісінде, т.б. пайдаланылады. Цирконий қос тотығы және циркон отқа берік материалдар, шынының ерекше сорттарын дайындауда қолданылады.
Ciлтемелер
Санат:Химиялық элементтер
Холэй (Массачусетс)
Холэй (Hawley) — Массачусетс штатының Франклин округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 336 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 80.0 км² шамасында. FIPS коды — 25-29475.
Калтрык
Калтрык — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тельбес өзенінің сол жағалауынан 44 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кондома. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шампиньоль (Эр)
Шампиньоль (Champignolles) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,62 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27143, пошта индексі — 27330.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 39 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,89 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Лысутей-Яга
Лысутей-Яга — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нерута өзенінің сол жағалауынан 89 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 35 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Үлкен Луч
Үлкен Луч — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Виледь өзенінің сол жағалауынан 230 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Милис
Милис (Milis) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Ористано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1670 адамды құрайды. Халық тығыздығы 88,78 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 18,81 км² шамасында. Пошта индексі — 9070.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Жүйелеу (жантану)
Жүйелеу — бір ретпен тұтастықты құрайтын қатардағы элементтердің жиынтығы, ойлау операцияларының бірі. Жүйелеудің белгілері: Психологиялық жүйенің компоненттері мақсаттар, үрдістер, жағдаяттардан тұрады. Жүйелеу — жалпылау арқылы шындықтағы заттар мен құбылыстарды белгілі бір принципке орналастырудан тұратын ойлау операциясы. Жүйелеудің жоғары түрі топтастыру (классификациялау). Жүйелі талдау — құбылыстар мен объектілерді, әр түрлі құрылымдарды бөліп көрсету арқылы, оның тұтастығын көрсету тәсілін іздестіру.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Үйрек (ауыл)
Үйрек — Қызылорда облысы Қазалы ауданы, Қарашеңгел ауылдық округі құрамындағы ауыл. Іргесі 1931 жылы құрылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Әйтеке би кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 7 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 68 адам (38 ер адам және 30 әйел адам) болса, 2009 жылы 144 адамды (67 ер адам және 77 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қазалы ауданы елді мекендері
Кальдетенес
Кальдетенес (Calldetenes) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Осона ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2425 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,8 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Тринта (Гуарда)
Тринта (Гуарда) (Trinta (Guarda)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 497 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,12 км² шамасында. Халық тығыздығы — 69,8 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Төменгі Бревенница
Төменгі Бревенница — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лабазский Шар тармағы оң жағалауынан 36 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
NGC 3716
NGC 3716 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Черна (Добрич облысы)
Черна (Черна) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 576 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9417. Телефон коды — 05776. ЕКАТТЕ коды — 80769.
Талғат Әбенұлы Өмірәлиев
Талғат Әбенұлы Өмірәлиев (13.11.1961, Талғар қаласы), ауыл спортының жанашыры, облыстық волейбол, футбол бірлестіктерінің мүшесі. Сарқант, Талғар аудандарында әкім болды. Облыста мектеп оқушыларының "мың бала" спартакиадасын, футбол чемпионаттарын ұйымдастыруға, жоғары топтағы "Жетісу" әйелдер командасын құруға белсене атсалысты. Әкімнің қолдауымен Нұра, Гүлдала, Панфилов, Тұздыбастау ауылдарындағы мектептерде спорт залдары ашылды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан аудандарының әкімдері
Гүлмира Әлібекқызы Қаракөзова
Гүлмира Әлібекқызы Қаракөзова (24.12.1971 жыл, РКФСР, Қорған қаласы) - журналист. Қазақ.
Әкесі - Қаракөзов Әлібек Нұрғазыұлы, зейнеткер. Анасы - Қаракөзова Маржан Хәкімжанқызы, «Қазтелерадио» АҚ «Астана» РТД кадрлар жөніндегі инспекторы.
Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік ұлттық университетінің журналистика факультетін бітірген (1993), ТВ және РХ журналисі.
«Возвращенные имена» арнайы репортаждар топтамасының (1997); «Қазақстан» ҰТА-дағы «Паритет» тікелей эфир телевизиялық жобасының (2002-2004); «Астана» радиосындағы «Жұлдызды Астана» жобасының (2005 жылдан); Астана қаласының 10-жылдығына арналған «Главные города» тележобасының (2008) авторы.
1993 жылдан - Торғай облыстық ТВ-дағы жастар бағдарламалары редакциясының редакторы. 1997 жылдан -«Қазақстан» ҰТА ақпараттық-талдау бағдарламалары дирекциясының тілшісі, 1999 жылдан - редакторы, 2001 жылдан - бас редакторы. 2004 жылдан бері - «Астана» радиосының директоры.
ҚР Журналистер одағының (1997 жылдан), Бас редакторлар клубының (2007 жылдан) мүшесі.
«Астана» медалімен (2008), «Мәдениет қайраткері» құрмет белгісімен (2006) марапатталған. ҚР Президентінің Алғысымен ескерілген (2005). «Іскер» республикалық сайысының «Масс-медиа саласындағы іскер адам» номинациясындағы лауреаты (2005).
Тұрмыс құрған. Жұбайы - Баянов Фанзил Фанавиұлы. «Алма-ТВ» АҚ техникалық маманы. Ұлдары - Әлімжан (1996 жылы туған), Әмірлан (2010 жылы туған).