cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шартпен егін бастыру
Қайыс арқанмен дәрте байлап, тасты қырман үстімен көлікпен сүйретеді. Содан соң осылай жартылай тазаланған дәнді жиып алып, ұшырады. Жартылай ұшырылған дәнді майқан деп атаған. Жиналған бұл дәнді қызыл дейтін. Астық бастырылып жатқанда көзі тиеді деп жұмыс біткенше сырт адамның қырман басына келуін аса қаламаған. Ал қырман басына келген адам «Қызыл көп болсын!» деп тілек айта келетін. Қазақ егіншінің пірі Дихан баба (кей жерде Ихан дейді) деп біліп, егін сепкенде де, егін орғанда да Дихан бабаға сиынған. Егін еккенде бір жерге «иттің ырысы» деп бөлек дән сепкен. Қырманды жинап болған соң оның шетіне әкеліп қой сойған. Мұны «қырманды қызылдау» яки «кырманды қандау» дейді.Дайын астықты қазақтар қыстауының маңында арнайы қазылған шұңқырда сақтаған. Оны ұра, қамба деп атаған. Ұра кейде дөңгелек, кейде төртбұрыш болып қазылатын, бетіне қалың етіп сабан салып, одан соң топырақпен жауып тастайды.Мал шаруашылығы мен егіншілік қазақтың күнкөріс қамының негізгі көзі болды. Шаруашылықтың қосымша түрі аңшылық пен балыкшылық. Балықшылық пен аңшылықты, негізінен, кедейлер кәсіп етті. Аңшылықпен бай адамдар да айналысқан, бірақ олар үшін бұл кәсіп емес, саят қүру, көңіл көтеру ретінде болды. Сыр, Ертіс, Еділ, Жайық сияқты үлкен өзендердің, Каспий, Арал теңізі, Балқаш, Алакөл, Зайсан сияқты көлдердің маңайында тіршілік еткен қазақтар ертеден-ақ балықшылықты қосымша кәсіп кылды. Қазақ жерінде балықшылык Ресеймен экономикалық катынастар күшейген кезеңде, орыс шаруаларымен тығыз араласқан XIX ғасырда біршама дамыды. Әсіресе Еділ, Жайық, Ертіс өзендерінде, Шалқар]], Имантау, Зайсан көлдерінде, Сырдың төменгі ағысы мен Арал бойындағы қазақ балықшылары балықты орыстарға сату үшін дайындады.Қазақтар балықты қармақпен, үш жүзді шанышқымен ұстады. Сақ (сүзекі) деген құрал да болды. Бұл ау сияқты тоқылған кішкене сүзгі, оны дөңгеленіп иілген ағашка айнала байлап, оған 1,5-2 метрлікағаш caн орнататын. Балықшылыкпен кәсіпшілік деңгейінде айналысқан қазақтар жылым (невод), ауды көп пайдаланды.Үлкен өзендер мен көлдердің маңайын жайлаған қазақтардың арасындағы кедейлері көбінесе балықшылықпен айналысты. Қатты жұттан кейін шаруашылығы күйзелген орта шаруалар да шаруашылығы қайта түзеліп кеткенше балықшылыкпен айналысуға мәжбүр болды.Қазақта аңшылык ертеден-ақ бар кәсіп. Қазақ үшін бұл әрі өнер, әрі кәсіп болды. Құс салып, ит жүгірту аукатты адамдар үшін өнердің, ұлттық спорттың бір түрі сиякты болса, кедей шаруа үшін бұл күнкөрістің қосымша көзі.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы
Валентин Анатольевич Смирнов
Валентин Анатольевич Смирнов (28.12.1926, Смоленск облысы Сычев- ка қ. - 1994) - ақын, аудармашы. Шахта Құрылысы ұйымдарында проходчик, "Алтай-свинецшахтострой" тресінде комсорг, "Лениногорская правда" газетінде бөлім меңгерушісі болып істеген. Көп жылдар бойы республикалық "Ленинская смена", "Казахстанская правда" газеттерінде журналистік қызметте болды. 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Бірнеше өлеңдер жинағының авторы. Таңдаулы өлеңдері Әлем әдебиеті институты шығаратын "Литературное наследство" жинағының 72-томына енген. І. Жансүгіровтің, Т. Жароковтың, Қ. Сатыбалдиннің, Д. Әбіловтің, К. Бекхожиннің бірқатар шығармаларын орыс тіліне аударған. II дәрежелі Отан соғысы орденімен, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:КСРО ақындары Санат:1926 жылы туғандар Санат:1994 жылы қайтыс болғандар
Ла-Базуж-дю-Дезер
Ла-Базуж-дю-Дезер (La Bazouge-du-Désert) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Фужер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 24,6 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35018, пошта индексі — 35420.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1080 адамды құрады. Халық тығыздығы — 43,9 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Махмөд бин Әли ат-Тарази
Махмөд бин Әли ат-Тарази (т.ж.б. — 1135) — Тараз қ-нда өмір сүрген ғұлама. Жасынан зеректігімен, білімпаздығымен көзге түскен. Құранды қирағаттап оқудың үздігі болған. Туған жері Таразда білім алып, шығармаларын араб тілінде жазған. М. бин Ә. ат-Т-дың бізге жеткен Әбу Садық Ахмет ибн Хасан аз-Занди әл-Бұхари жайлы кітабы да арабша жазылған. “Шайхылардың сөздігі” атты еңбекте (ас-Самани 1122 ж. жазған) Йақұт әл-Хамауи ар-Руми ол жайлы “мен оның қолынан иджаза (диплом) алып едім” дейді. Осыған қарап, М. бин Ә. ат-Т. үлкен бір ғылым ордасын басқарған деп топшылауға болады.'' Ә. Дербісәлі''
Дереккөздер
"Қазақ Энциклопедиясы", 6 том
Сілтемелер
Санат:Тұлғалар
Есеп айырысу шоты
Оны банк мекемесінде ашу үшін мынадай құжаттар табыс етіледі:
Есеп айырысу шотында сатып алушылар мен тапсырыс берушілерден өткізілген өнім (орындалған жұмыс, көрсетілген қызмет) үшін кәсіпорын кассасынан түскен ақшалай қаражат, қысқа мерзімді несие, түрлі дебиторлық берешек, негізгі қызметпен байланысты басқа да түсімдер есептеледі.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Giraal geld
853 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:853 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:853 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Курязя
Курязя (Кіші Курязя) — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Катав өзенінің сол жағалауынан 81 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Нязепетровск су торабынан Ай өзенін қоспағанда, Павловск су торабына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Челябі облысы өзендері
Өзен сағасы
Өзен сағасы – өзеннің теңізге, көлге, бөгенге немесе өзінен үлкенірек өзенге құяр тұсы. Өзеннің төменгі ағысының негізгі түрлеріне эстуарий және дельта немесе атырау жатады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы Санат:География
Клочков атындағы көше (Алматы)
thunb|right|200px Клочков атындағы көше Көшеге 28 гвардияшы-панфиловшы жауынгердің бірі, Кеңестер Одағының Батыры - Василий Гөоргиевич Клочковтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 10.07.1979 №269 шешімі) берілген. Клочков Василий Георгиевич (1911-1941) Саратов облысында дүниеге келген. Оның «Шегінетін жер жоқ, артымызда Москва» деген сөзі Мәскеуді қорғаушылардың ұранына айналды. Сол ұран Алматыдағы 28 гвардияшы-панфиловшылар саябағындағы Даңқ мемориалына ойып жазылды. Көше Алатау, Алмалы, Бостандық аудандарында орналасқан. Төле би көшесінен басталып, Тимирязев көшесіне дейін созылып жатыр, «Атакент» көрме кешеніне барып тіреледі. Бұрынғы атауы - 7-ші көше. Көшенің ұзындығы - 2200 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Футболдан құрлықаралық кубок 1969
Сілтемелер
Санат: Футболдан құрлықаралық кубок Санат:1969 жылғы футбол Санат:Милан ФК ойындары Санат:Эстудиантес ФК ойындары
Дударай (ән)
Дударай — қазақша ән.
Авторы
Үлебай Анетов (1886 жыл — 1966 жыл) — Қорғалжын өңірінде ақындық, әншілік, серілік өнерімен аты шыққан адам.Арғын Қуандық Тінәлі руынан шыққан.
Қазақ жігіті Дүйсеннің орыс қызы Марияға ғашық болуының куәсі болып, атақты «Дударай» әнін шығарғандығы жөніндегі тарихи шындықтың беті кейінгі жылдары ашыла бастады.
Сипаттамасы
Екі дос сол аймақтағы ойын-сауықтың ажарын ашып, көркін қыздырған. Бір күні екеуін Садырбай деген жерге алтыбақанға шақырып, Ұялы ауылынан төтелей өтіп бара жатқанда, алдарынан шық­қан 15-16 жастағы орыс қызына кез болады. Бұл Мәриям еді. Қызға екі замандастың да көңілі ауады. Екеуі ақылдаса келе қыз қайсысын таңдаса, соған келіс­пекші болады. Сөйтіп, қызға сөз салғанда ол Дүйсенді таң­дайды. Дүйсен үйленейін десе, ағайындары қарсы болады. Бі­рақ, табандылық танытқан Дүй­сен Мәриямға үйленеді. Көп ұзамай, Дүйсенді ағайындары ұрып-соғып алып кетеді. Осы арада екеуінің арасында хат тасушы Үлебай болған көрінеді. Ол екеуінің хатын да өлеңмен өріп жеткізеді. Міне, «Дудар-ай» әні осы кезде туады. Үлебай ол әнді ағайындары Дүйсенді екінші қайтара алып кеткенде Мәриямның атынан шығарған.
Тарихы
Кеңестік кезеңде бұл әнді кейіпкерінің өзі шығарды деп жүрді. Сезімге толы эпос пен лиризм астасып жатқан «Дудар-айды» шынымен Мәриям шығарған ба? Жарайды, ғашық болды, сезімін өлеңмен өрбітіп әнмен жеткізді дегеннің өзінде қазақтың халық әніне тән иірімдерді бойға сіңірген мынадай туындыны 16-17-ге енді келген орыс қызы шығарды дегенге біздің көңіл сенбейді. Тіпті, әннің шығу тарихына ғылыми баға берген, «Дудар-ай» операсын жазған атақты композитор Евгений Бру­силовскийдің өзі осы пікірде болған. Ол «Дүйім дүлдүлдер» деген хикаясында «Бұл ән талассыз Арқа композиторларының біреуінің әні екеніне сенемін, өйткені, ән табиғаты кең ты­нысқа, шалқар диапазонға құ­рыл­ғаны өз-өзінен көрініп тұр. Ен­деше, бұл әнді басқа ұлттың өкілінің шығаруы мүмкін емес» деп жазған. Бірақ, кеңес заманында сол кездегі идеологияның ықпалымен мұны халықтар дос­тығы деп дәріптеп, Мәриямды ком­позитор етіп шығарды. Ол жай­ында поэма да, опера да жазылды.
Ау тоқу
Ау тоқу - жібек, кендір т.б. жіптен, сондай ақ жылқы қылынан торшалап ау дайындау тәсілі. Ау тоқығанда төртбұрыш қалып ағашты араларына салып отырып көзін біркелкі етіп тоқиды. Тоқу, жамауға инелік, иінағаш деп аталатын тілшелі тарақ тәрізді агаш құралды пайдаланады. Ол - ағаштан жасалған басы сүйір, оған жақын жерде ойып жасалған тілі бар, соңғы жағы қиық құрал. Оны балықшылар қолдан жасаған.
Өндірісте тоқылған ауды қазақтар көкіл деп атап, оны үшке бөліп, асты-үстіне сарөшек орнатып, көңге жіппен (пасадка) бекітіп, үш шағын ау жасайды. «Бүтін ау бір ауылды асырар» немесе «саңырау балықшыға сәлем берсең, «ау жамап жатырмын! - дер» деген халық мәтелдері үлкен аудың балықшылар қауымы үшін ерекше маңызды болғандығын аңғартады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Сазгер (фильм)
«Сазгер» — толық метражды көркем фильм. 2018 ж. Қазақфильм және Shinework Pictures киностудиялары шығарған.
Сюжеті
Қытай композиторы Сян Сиңһайдың Кеңес Одағындағы, соның ішінде Алматыдағы эвакуация кезі, қазақ композиторы Бақытжан Байқадамовпен достығы, өмірі мен шығармашылығы туралы фильм.
Дереккөздер
Санат:Қазақфильм фильмдері
Орыстың желісті жылқысы
thumb|жылқы Орыстың желісті жылқысы 19 ғасырдың аяғында Рессейде желісті жылқылар жарысы кең өріс алған. Бас пайдасын көздеп, қулығын асырған епті пайда күнемдер ел ішінде желісті жылқыдар тұқымын көбейтуді жақтағасын, ат жарыстарын ұйымдастырған. Оған бәйге тігіп, ұтысқа көп ақша бөлген. Олар ипподромдар мен жылқыларды үйретіп,сынайтын алаңдарды нағыз табыс көзіне айналдырған. Сол кездегі ат жарыстарда бәйгені американдық желгіш аттар алып кетіп жүрген. Шынында американ желісті жылқысы орлов желісті жылқысынан кейінірек шыққан.Оның ешуақытта асыл тұқымдық маңызы да болмаған. Орыстың желісті жылқысы деп аталған жылқының бұл жаңа тұқымы қазір өзінің дене өлшемдері жағынан орлов жылқысына жетіп қалды деуге болады. Орыстың желісті жылқысы тым ұшқыр. Бірқатар желістерде ол орлов жылқысынан да жүйрік екенін көрсетіп, бірнеше рекорд жасады. Мәселен, орыстың желісті жылқысынан шыққан Гибрид (1953 жылы) деген айғыр 1600 метр қашықтықты 2 минутта өтті. Ал Жест деген айғыр бұл рекордты 1 минут 59,6 секундқа жеткізді. Қазіргі кезде 1600 метрге 2 минут 10 секунд көрсеткен 1300-ден астам орыстың желісті жылқысы бар.Осының ішінде 2 минут 0,5 секунд көрсеткен жылқы 50-ге тартады.
Мырзахан Төлебаев
Мырзахан Төлебаев – Алаш қозғалысы қайраткері. 1916 ж. патша жарлығымен тыл жұмысына алынған Жетісудың қазақ жігіттерін майданға бастап барып, тілмаштық қызмет атқарған. Ағартушылық-демократиялық бағыттағы қазақ жастарының “Еркін дала” қауымының мүшелігіне кірген.
1917 ж. 21 – 28 шілдеде Орынборда өткен жалпы қазақ съезіне Жетісу облысынан делегат болып, осы жиында Бүкілресейлік Құрылтай жиналысының депутаттығына кандидат ретінде ұсынылды. 1918 ж. 26 наурызда Төлебаев Верныйда өткен Жетісу мұсылман солдаттары мен жұмысшыларының жиналысында большевиктердің тұтқынындағы жергілікті Алашорда қайраткерлері – О.Әлжанов, Ы.Жайнақов пен С.Сабатаевты сотқа дейін облыс мұсылман ұйымдарының кепілдігімен босату жөнінде сөз сөйлеген. Өзі Алашорданың Қапал уездік кеңесіне мүше болып, жергілікті Алаш милициясын жасақтауға ат салысты.
Дереккөздер
Санат:Алаш Орда қайраткерлері
Тұрақты (консультативтік) кеңес комиссиясы
Тұрақты (консультативтік) кеңес комиссиясы (постоянная консультативиая комиссия) — сқш-1 (осв-1) келісімі шарттарына сәйкес құрылған және сқш-2 (осв-2) шартына енгізілген АҚШ — бұрынғы КСРО комитеті. Тұрақты (консультативтік) кеңес комиссиясы шарттардың орындалу барысы және шарттар келісімі мәселелері бойынша жылына кемінде екі рет жиналып отыруға міндетті болады.
Бекет (айрық)
Негізгі ұғым:
Елді мекендер:
Қазақстан:
Ресей:
Өзен:
Мартин (Кентукки)
Мартин (Martin) — Кентукки штатының Флойд округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 633 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.3 км² шамасында. FIPS коды — 21-50286.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Константин Варламович Авалиани
Авалиани Константин Варламович (1932 жылы Грузия, Тбилиси қаласында туды) –.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Санат:1932 жылы туғандар Санат:Инженерлер
Кіші Тынагота
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Саяси және мемлекеттік биліктің өзара қатынасы
Саяси және мемлекеттік биліктің өзара қатынасы - мемлекеттік билік барлық адамдарға міндетті заңдарды шығаруға жеке-дара құқығы бар зандар мен ұйымдарды сақтау үшін ерекше күштеу аппаратына сүйенетін саяси билік түрі. Саяси биліктің мағынасы мемлекеттік биліктен кең. Мемлекеттік билік - саяси биліктің ең жоғары, ең толық, ең дамыған түрі, оның өзегі болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Ескі Алдар
Ескі Алдар — Башқұртстанның Яңауыл ауданындағы ауыл, Месягут ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 98 адамды құрады. Пошта индексі — 452815, ОКАТО коды — 80259855006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Джеб
Джеб — сол қолмен қатарынан екі, он қолмен басқа бір рет жұмсалатын бокстағы соққының түрі.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Бичи-Хед
Сипаттама
Бичи-Хедке көбінесе туристтер барады. Оның шыңынан шығысында Дангенесс мүйісінен батысында Селси-Билл мүйісіне жағалауға көрініс ашылады.
Қауіп-қатер үшін батысында 1830 жылдарында шамшырақ (маяк) Бель-Ту, ал 1902 жылдан бастап биіктігі 43 м суда орналасқан басқа шамшырақ жұмыс істей бастады.1983 жылдан бастап бұл шамшырақ автоматты түрде жұмыс істеп жатыр.
Бичи-Хед 1690 жылы болған теңіз шайқасымен де танымал. Бұдан басқа шайқас Бичи-Хедтің жанында 1653 жылы Бірінші англо-голландық соғыста болды.
Галерея
Санат:Ұлыбритания жартастары Санат:Атлант мұхиты жартастары
Силумин
thumb|Фазовая диаграмма системы Al-S Силумин — алюминий негізіндегі кремний Si мөлшері 4—13%, кейде 2%-га дейін болатын жөне Си,| Mn, Mg, Zn, Ті, Be элементтері кіретін жеңіл қүйма қорытпа. Силумин негізінен, автомобиль, үшу аппараттарын жасауда, күрделі пішінді тетіктер дайындауда қолданылады. симның бірінші белгісі пайда болатын жөне қалдық деформация берілген мөлшерге жететін (жиі 0,05% жөне одан да аз) шартты кернеу.
Дереккөздер
Санат:Алюминий қорытпалары
Омар Жігітбекұлы Исаханов
Омар Жігітбекұлы Исаханов (18.04.1943, ШҚО, Үржар ауданы, Науалы аулы), ҚазКСР- інің ЕСЖ-сы. 1973 жылдан республикалық спорт комитетінде қазақша күрестен, самбодан, дзю-до күресінен мемлекеттік жаттықтырушы, бөлім бастығы болып жұмыс істеді. КСРО-ның спортына еңбек сіңірген қайраткер. Көптеген үкімет наградаларымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:КСРО жаттықтырушылары
Жоанополис
Жоанополис (Joanópolis) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу агломерациясының макроаймағы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Браганса-Паулиста экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 052 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 374,583 км² шамасында. Халық тығыздығы — 32,2 адам/км².
Тарихы
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Хесус Навас
Хесус Навас Гонсалес (исп. Jesús Navas González; 1985 жылы 21 қарашада Лос-Паласиос-и-Вильяфранка қаласында туылды) — испаниялық футболшы, «Севилья» мен Испания ұлттық құрамасының вингері.
Севилья
нобай|солға|Севильяда 17 жасында Хесус өзінің жергілікті командасының негізгі құрамында ойнай бастады. «Севильяда» өзінің үлкен ағасы Маркуспен бірге ойнап жүрді. 2004/05 маусымда негізгі құрамның тұрақты ойыншысы болып, 23 ойын ойнап, 2 рет голмен ерекшеленді. Жас жартылай қорғаушының сәтті ойынының арқасында клуб 2005 жылы контракты тағы да 5 жылға созуды жөн көрді.Келесі маусымдарда комадасынының үздік ойыншыларының бірі болды. 2007/08 маусымда Навас барлық турнирлерді есептегенде 50 ойын өткізіп, 5 гол тықты.
Манчестер Сити
2013 жылы 1 шілдеде Навас «Манчестер Ситиге» көшіп кетті. Трансфер құны 20 млн. еуроны құрады. Алғаш рет жаңа клуб үшін «Ньюкаслға» қарсы ойында шығып, командасына 4:0 есебімен жеңуге көмектесті. Алғаш голын кубоктік матчта «Уиган Атлетиктың» қақпасына соқты. Ал чемпионатта Тоттенхэмге қарсы дубльмен және бір голдық доппен ерекшенді.
Ұлттық құрамада
нобай|солға|Испания құрамасында, Конфедерация кубогі 2013 Испанияның 2004-2005 жыл аралығындағы жастар құрамасында өнер көрсетті. 2008 жылы жазда Навас жастар құрамасы үшін 5 ойын өткізіп, 3 гол соқты. Алайда 2008 жылы негізгі құрамға шақырылмай, Еуро-2008 чемпионатына қатыспады.
Алғаш рет негізгі құрам үшін тек 2009 жылы 14 қарашада Мадридта Аргентинаға қарсы ойында шықты, құрамасы 2:1 есебімен жеңіске жетті.
Жеке өмірі
Хесустың ағасы Марко да футболшылардың бірі. Хесус хроникалық сағынышпен қиналады, сондықтан Севильидан тыс жерде көп бола алмайды. Сондай ақ Наваста паникалық аурулар мен эпилепсия байқалған.
Сілтемелер
Санат:Испания футболшылары Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Севилья ФК ойыншылары Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
854 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:854 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:854 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Аққұм ауылдық округі (Арал ауданы)
Аққұм ауылдық округі – Қызылорда облысы Арал ауданындағы әкімшілік бірлік. 2020 жылға дейін Октябрь ауылдық округі деп аталды.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Шижаға, Күршек ауылдары кіреді. Орталығы – Шижаға ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2340 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Арал ауданы ауылдық округтері
Мұнай мен газ кенорындарының суы
Мұнай-газ кенорындарында мұнай мен газ жер асты суымен бірге орналасады. Мұндай жағдайда олар тығыздығы бойынша табиғи жіктеледі (сепарацияланады), яғни газ ең жоғарғы жағына орналасады,одан төмен қабаттың мүнайға қаныққан бөлігі, ал ең астында - сулы қабат жатады. Қабаттың бұл бөлікшелері бір-бірінен шартты түрде газ-мұнай жапсары (ГМЖ) мен су-мүнай жапсары (СМЖ) беттері арқылы бөлінеді. Газ, мұнай мен суды табиғи жіктеуге олардың жоғарыда айтылғандай қабілеті, мұнай мен газдың табиғи жағдайда арнайы тұтқыштарда орналасуы себеп болады. Ең көп таралғаны құрылымдық типті тұтқыштар, яғни қабаттардың өтімсіз таужыныстармен жабылған дөңес иілімдері Мұнай-газ кенорындарының қабаттық суы М.А. Жданов және т.б (1966 ж) бойынша, мүнай жатынына немесе мұнайлы қабатқа қатысты бірнеше түрлестерге бөлінеді:
Типтері
Мұнай кенорындарында оқшауланған газ жатындары мен жер асты суының көптеген типтерінің болуы мұнай, газ бен судың арасындағы жапсарлардың әртүрлі жағдайына да әкеледі. Атап айтқанда, төменгі шеткі су үшін мұнай-газ жапсарының жағдайы екі -сыртқы және ішкі контурмен анықталады. Сыртқы контур мұнайлы қабаттың жабыны бойынша, ал ішкісі - табаны бойынша жүргізіледі. Мұнайлылықтың ішкі және сыртқы контурларының арасында орналасқан қабат бөлігінің жоғарғы жағында мұнай, төменгі жағында су орналасып, ол контур маңы белдемі деп аталады.
Дереккөздер
География
Санат:Геология
Ашуга
Ашуга — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Цильма өзенінің оң жағалауынан 310 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 36 км-ді құрайды.
Алдыңғы жасақ
Алдыңғы жасақ — ұрыс барысында өз бетінше жеке тапсырмаларды орындау үшін бөлінетін күшейтілген танктік (мотоатқыштар) бөлімше. Алдыңғы жасақ қорғаныс кезінде қамтамасыз ету алқабындағы қимылдарға, ал шабуыл кезінде қарсыластың қорғаныс тереңдігіне тез енуге, оның маңызды объектілерін (шептерін) алуға және баскадай тапсырмаларды орындауға арналады. Сондай-ақ, алдыңғы жасақ жорық кезінде карсы ұрыс болжанған жағдайда және қарсыласты қуу кезінде басты күштер келгенше су бөгеттері өткелдерін, тау асуларын, жол тораптарын және т.б. алу мен ұстап түру үшін жіберілуі мүмкін. Алдыңғы жасақ Ұлы Отан соғысы кезінде кеңінен қолданылған. Атқыштар дивизиясынан алдыңғы жасақ, әдетге, танк ротасы, өздігінен жүретін артиллериялық қондырғылар батареясы, 1,2 танкіге қарсы — жойғыш артиллерия батареялары, саперлар взводы, барлаушы-химиктер бөлімшелерімен күшейтілген атқыштар батальоны құрамында жіберілген. Сондай-ақ, 1-эшелон полктерінен де шағын құрамды алдыңғы жасақтар бөлінетін болған. Олар өздерінің міндеттерін басты күштерге жақын кашыктықта, сонымен катар олардан 15-25 километр қашыктықта да атқаратын болған. Қазіргі уақытта көптеген шет мемлекеттердің ұрыстық жарғыларында жоғары жылжымалы қуатты атыс күші бар алдыңғы жасақ құру мен қолдану қарастырылады. Олар шабуылдық ұрыс кезінде терең атыстық жою нәтижелерін қолданудың маңызды құралы деп саналады. Сонымен қатар олар ядролық каруды жою немесе жаулап aлy, әуе шабуылынан қорғаныс құралдарын, басқару пункттерін және карсыластың орналасу шебінің тереңдігіндегі түрлі тылдық объектілерді жою міндеттерін орындауы мүмкін. Алдыңғы жасақтың іс-қимылдары өздігінен жүргізіліп, белгілі бір алқапта ұрыс жүргізумен байланыспауы қажет деп есептеледі. Алдыңғы жасақтың іс-қимылдары авиациямен және артиллериямен қошталады.
Ашуга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Алдыңғы жасақ
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Ашуга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
NGC 3568
NGC 3568 — Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 21 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3568 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33952, ESO 377-20, MCG -6-25-9, IRAS11084-3710.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Акахата
"Акахата"("Қызыл ту") - Жапония Коммунистік партиясының орталық органы, 1928 жылдың ақпанынан бастап Токиода күн сайын шығып тұратын газет.
ІІ Дүние жүзілік соғысқа дейін "Сэкки" деген атпен жасырын шығатын. 1945 жылдың 5 желтоқсаннан "Акахата" деп аталды. 1950-51 ж. өкіметтін бұйрығымен жабылып қалды. Газет жапон халқының ұлттық тәуелсіздік, демократия, бейбітшілік жолындағы күресін жақтап, дарының тіміскі әрекеттерін батыл әшкерелеп келеді. 1959 жылдан бері жексебілік нөмірі шығады.
Дереккөздер
Санат:1928 жылы шыға бастаған баспасөз басылымдары Санат:Жапон тіліндегі газеттер Санат:Навигациалық үлгілер:Бұқаралық ақпарат құралдары Санат:Жапония газеттері Санат:Токио газеттері Санат:Саяси басылымдар Санат:Социалистік баспасөз Санат:Коммунистік газеттер Санат:Жапония коммунистік партиясы
Биржа бағаламасы
Биржа бағаламасы - бағалы қағаздардың бейберекет қалыптасқан бағамын және жекелеген биржа тауарларының бағасын биржа орындарының жасалған биржалық мәмілелерді ескере отырып тіркеуі. Биржаның құбылмалы жай- күйін сипаттайтын көрсеткіштердің бірі, бағалы қағаздар мен биржа тауарларына сұраным мен ұсынымның ара салмағын көрсетеді.
Дереккөздер
Санат:Экономика
Ай-петри
thumb|Ай-Петри Ай-Петри (Ай-Петрі, Ay Petri, Ай Петри) - Қырым тауларыдағы Ай-Петри яйла комплексінің тауы.
Алупка маңындағы тау-орман табиғи қорықтың құрамына кіреді. Қара теңіз жағасында тік жарқабақтанып бітеді. Негізінен ізбестастан құрылған.
Бірнеше шыңнан құралады, ең биіктері: Бас шыңы – Бедене қыр (1234 м), Батыс және Шығыс шыңдар (1100 м).
Ай-петрида Еуропадағы ең ұзын арқан жол өткізілген.
Дереккөздер
Санат:География
Вай (Мортка тармағы)
Вай — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мортка өзенінің оң жағалауынан км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Конда. Өзен саласы — Конда, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бенферри
Бенферри (Benferri) — Испаниядағы муниципалитет. Валенсия автономды бірлестігіне қарасты Аликанте провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Вега-Баха-дель-Сегура ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1892 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,40 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аликанте елді мекендері
Real Change
Real Change  — америкалық күнделікті шығарылатын газет, Сиэтледе шығарылады. Газет арнайы журналисттердің көмегімен шығарылады. Басқа да көше газеттері тәрізді бұл газет те үйсіздердің көмегімен іске асады. Бұл басқаларға қайыршылықты көрсетеді және қоғамдағы әлеуметтік теңсіздік мәселелерін, соның ішінде қайыршылық пен үйсіздік жабады. 2005 жылдан бастап газет апта сайын шығарылады және бұл оны екінші америкалық газет етеді.
«Real Change» газеті 1994 жылдан бастап «Real Change Homeless Empowerment» проектінің демеуімен шығарылады. Газеттің негіздеушісі Тим Харрис «Spare Change News» атты көше газетін 1992 жылы Бостон қаласында шығарды. Сиэтлге қоныс аударылғаннан кейін 1994 жылы Тим «Real Change» газетінің негізін қалады және әр айлық газеттің штаттық редакторы ретінде болды. Біраз уақыт өткеннен кейін, газет екі аптада бір рет шығатын болды.
«Real Change» газеттеріндегі шығарылымдардың тақырыбына түрткі болатын қайыршылар мен үйсіздерге қатысты прогрессивті жергілікті жаңалықтар мен ақпараттар болып саналады. Газет жергілікті жаңалықтарды жазады және "әлеуметтік теңсіздікке" ашық түрде қарсы шығады, сонымен қатар оқырмандарға үйсіздіктің азабын түсіндіреді. Кейбір оқырмандар өздерінің газетті оқып, қызыққаннан емес, сатушыларға көмектесіп, сауданы жүргізу үшін алатынын мойындайды. Бұл тәсіл көше газеттерінің саудасы кезінде көр тараған.
Кез-келген адам «Real Change» газетінің сатушысы бола алады. Тек, сатушылардың көбісі кедей немесе қарапайым жұмысты істеуге физикалық мүмкіндіктері қауқарсыз, психикалық ауру немесе басқа мәселелері бар адамдар болады. Инструктаждан өтіп және өзін-өзі ұстау кодексіне қол қойғаннан кейін сатушы өзінің алғашқы 10 газетін тегін алады. Осыдан кейін сатушылар газетті алпыс центке алып, оны екі долларға сатады. Газеттер орташа есппен 350-400 белсенді сатушыларға йе.
Газеттердің көпшілігі Сиэтлде сатылады, дегенмен, кейбіреулері Истсайда да сатылады. Сатушылар шектеусіз тратуарлар мен арнай орындарда да  сата алады. Кейбір кездерде олар тауарды шектеу қойылған мысалы сауда орталығында сатуға рұхсат алады. Кейбір сатушылар өте табысты болады, олар айына екі мың газет сатады, көпшілігі бұдан едәуір аз мөлшерде сатады.
<span style="background-color: rgb(254, 252, 224);">Дереккөздер
<div class="references-small " id="cx103" style="column-count:2;-moz-column-count:2;-webkit-column-count:2;" data-source="103" data-cx-state="source" data-cx-weight="1791" data-cx-draft="true" contenteditable="true"> Санат:Алфавит бойынша газеттер
Дебрене (Добрич облысы)
Дебрене (Дебрене) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 89 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9353. Телефон коды — 05712. ЕКАТТЕ коды — 20359.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Өзен еңістігі
Өзен еңістігі - өзен құламасының сол телімдегі ұзындығына қатынасы. Промилле ‰ немесе ондық бөлшекпен айқындалады. Мысалы, Еділ өзенінің орташа еңістігі 0,00007 немесе 0,07 ‰-ге тең, яғни әрбір 1 км сайын 7 см-ге төмендейді.
Дереккөздер
Санат:Гидрология
Кастельнуово-Скривия
Кастельнуово-Скривия (Castelnuovo Scrivia) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Алессандрия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5564 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 123 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 45 км² шамасында. Пошта индексі — 15053.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Пишинас
Пишинас (Piscinas) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Карбония-Иглезиас провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 886 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 63 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Пошта индексі — 9010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Көше биі 3D
Көше биі 3D (ағ. «Street Dance 3D») - 2010 жылы шыққан Ұлыбританиялық фильм. Режиссёрі - Макс Джива және Дания Пасквини. Фильм жоспарланып болған соң 3D форматында түсірілді және осы форматта Еуропада түсірілген алғашқы фильмдердің бірі.
Дереккөздер
Санат:Кино
Хака (футбол клубы)
«Хака» (Valkeakosken Haka) — Финляндияның Валкеакоски қаласындағы футбол клубы, 1934 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Техтаан Кенття" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 3515 адам. Финлияндияның тоғыз дүркін чемпионы.
2019 жылғы маусымды екінші дивизонда өткізіп, бірінші орын алды да, араға жеті жыл салып элитаға оралды.
Еурокубоктердегі ең жоғары көрсеткішіне 1983/84 жылғы маусымда қол жеткізді, Кубок иелері кубогының ширек финалына шықты.
Сілтемелер
Санат:Финляндия футбол клубтары Санат:1934 жылы құрылған футбол клубтары
Хара-Яга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Тегермен (Башқұртстан)
Тегермен — Башқұртстанның Карайыдель ауданындағы ауыл, Ескі акбуляк ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 472 адамды құрады. Пошта индексі — 452386, ОКАТО коды — 80234872008.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Арал (Манас ауданы)
Халқы
2009 жылы айылда 1665 адам тұрған.
Дереккөздер
Санат:Манас ауданы елді мекендері
Ламейраш
Ламейраш (Lameiras) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 396 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,77 км² шамасында. Халық тығыздығы — 23,6 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — 'Носса-Сеньора-да-Консоласан''.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Клятна
Клятна — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Керженец өзенінің сол жағалауынан 272 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Риккенбах (Золотурн)
250px|thumb|Картада орналасуы Риккенбах (Золотурн) (Rickenbach SO) — Швейцарияның Золотурн кантонында орналасқан коммуна. Ольтен округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 922 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.80 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2582, пошта индексі — 4613.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Золотурн елді мекендері
Донаувёрт
Донаувёрт (Donauwörth) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Донау-Рис ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 18 240 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 77,02 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 79 131. Қаланың басшысы — Армин Нойдерт.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 11 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Сен-Жан-д'Ияк
Сен-Жан-д'Ияк (Saint-Jean-d'Illac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Бордо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 120,57 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33422, пошта индексі — 33127.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6826 адамды құрады. Халық тығыздығы — 56,61 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Сора (коммуна)
Сора (Sora) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Фрозиноне провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 26 434 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 368 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 72 км² шамасында. Пошта индексі — 3039.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Тұздар (химия)
Тұздар — химиялық қосылыстар класы; қышқыл молекулаларындағы сутек атомдарының орны толықтай немесе жартылай металл атомдары не ОН топтарына ауысқан қосылыстар; қалыпты жағдайда иондық құрылымдағы кристалл заттар.
Тұздар ерте заманнан белгілі. 1812 жылы Я.Берцелиус тұздардың электрхимиялық теориясын құрды. Электролиттік диссоциациялану теориясы шыққаннан кейін, тұздардың суда ерігенде металл атомдары катиондарын және қышқыл қалдығы аниондарын түзетін күрделі заттар екені анықталды. Мысалы, NaNO3Na+1+NO31.
Тұздардың формулаларын құру
Тұздарды бинарлы косылыстарға балап, металл мен қышқыл қалдықтарының валенттіліктерін олардың таңбаларының үстіне жазамыз да, валенттілік бойынша формула құру алгоритмін пайдаланамыз.
Натрий сульфатының формуласын құрумен танысайық: сонда тұздың формуласы Na2S04. Ал натрийдің осы қышқылмен түзген екінші тұзында Na HS04 натрий мен қышқыл калдығының валенттіліктері өзара тең болғандыктан (I), тұздың формуласы NaHS04 күйінде қалады.
Тұздардың түрлерi
Тұздар орта, қышқыл, негіздік, қос және кешенді болып бөлінеді.
Тұздар көбіне халықаралық номенклатура бойынша аталады. Тұздар суда ерігенде иондарға ыдырап, ерітінділері электр тогын өткізеді.
Гидролиз тұрғысынан тұздар 4 топқа жіктеледі:
Күшті қышқыл мен күшті негізден түзілген тұздардан [KCl, NaCl, Ca(NO3)2] басқасы гидролизденеді. Тұздар қышқылдармен, сілтілермен және өзара ион алмасу реакцияларына түседі, металдармен әрекеттеседі. Тұздарды алудың 10-нан аса жолы бар. Тұздар табиғатта кең таралған. Тұздар қатты (ас тұзы) және еріген күйінде көл, теңіз, мұхит суларында, өсімдіктер мен жануарлар организмінде кездеседі. Тамақ өнеркәсібінде, ауыл шаруашылығында, медицинада, металлургия, шыны, т.б. өнеркәсіп салаларында, тұрмыста кеңінен қолданылады.
Тұздардың химиялық қасиеттері
Тұздар негізінен катты заттар, олардың суда ерігіштігі арнайы кестеде беріледі (химия кабинетінде ілініп тұрады) және «ерігіштік кестесі» деп аталады. Онда суда еритін заттар «е», аз еритіндері - «а.е», ерімейтіндері - «ем», суда тұрақсыздары сызықшаман (-) белгіленген. Тұздардың ішінде нитраттар жақсы ериді, ал барий сульфаты, кальций карбонаты, күміс хлориді, қорғасын (II) сульфиді т. т. іс жүзінде ерімейді. Калий мен натрийдің барлық түздары суда ерімтал келеді.
Тұздардың металдар мен әрекеттесуі белсенді металдар белсенділігі төмен металдарды олардың тұздарының құрамынан ығыстырып, орын басу реакциясы жүреді, нәтижесінде жаңа тұз бен бос күйіндегі металл алынады. Мысалы, сынауыққа мыс сульфатының ерітіндісін құйып, оған темір шеге салсақ, оның беті біраздан кейін қызыл мыспен қапталады: Бұл типті реакциялардың сұлбасы мынадай:
Тұздардың қышқылдармен әрекеттесуі
Сынауыққа мәрмәр түйірлерін салып, үстіне тұз қышқылын құйсақ, төмендегі реакция жүреді, нәтижесінде газ бөлінеді:
Реакция типі - алмасу, мұндай реакциялардың жүру шарттары:
Тұздардың өзара әрекеттесуі
Сынауыққа барий хлоридінің ерітіндісін құйып, оған натрий сульфатының ерітіндісін коссақ, ақ түсті тұнба пайда болады, ол мына реакцияның жүргендігінен:
Реакция типі - алмасу, мұндай реакциялардың жүру шарттары мынадай:
Сұлбасы мынадай:
Тұздардың металдармен әрекеттесуі
Тәжірибені қарастыратын болсақ. Мыс хлоридінің көгілдір ерітіндісіне темір шегені батырса, біраз уақыт өткенде ерітіндінің түсі жасылданып, шегенің бетіне қызыл сары мыс қонғаны байқалады.Белсендірек темір мысты тұзынан ығыстырып шығарады:
Fe=CuCl2=FeCl2+Cu
Әрбір металлдың басқа металдарды оның тұздарынан ығыстырып шығаруы, металдардың кернеу қатарына тікелей байланысты. Бұл былай өрнектеледі:
Металл+тұз+жаңа тұз+бос металл
Мысалы: Zn+Cu(NO3)2=Zn(NO3)2+Cu
Тұздар гидролизі
Тұздардың гидролизі - тұздың құрамындағы иондары мен су молекулаларының арасында жүретін, нәтижесінде әлсіз электролит молекуласы не иондары түзілетін реакциялар.
Тұздар түзілу табиғатына қарай мынадай топқа бөлінеді: I. Күшті негіз бен күшті қышқылдан KCl, K2S04 , NaN03 , NaCl ; ІІ. Күшті негіз бен әлсіз қышқылдан Na2S, Na2C03 , K2S03 , Na3P04 ; ІІІ. Әлсіз негіз бен күшті қышқылдан Al2(S04)3, FeS04 , ZnCl2.
I.Натрий хлориді ( NaCl ) — NaOH күшті негіз (к.н.) және HCl күштіқышқыл (к.қ.) әрекеттескенде түзілетін тұз. NaCl --> Na+ + CI- НОН --> Н+ + ОН- Диссоциация нәтижесінде пайда болған әр аттас иондар электростатикалық күштердің әсерінен тартылады. Сонда түзілген электролиттер күшті болғандықтан ( NaOH, HCl ) құрамдас бөліктеріне толық диссоциацияланады, сондықтан су иондарының концентрациялары өзгермейді. right|200px Сондықтан күшті негіз бен күшті қышқылдан түзілген тұздар гидролизге ұшырамайды, оның ортасы бейтарап болады.
IІ.Натрий карбонаты Na2CO3 - NaOH күшті негіз (к.н.) бен әлсіз көмір ( Н2СО3 ) қышқылы (ө. к.) әрекеттескенде түзілген тұз. Na2CO3 --> 2Na+ + CO32- НОН --> Н+ + OH- left|200px right|200px
Натрий карбонаты суда ерігенде түзілген С032- ионының сумен әрекеттесуі әлсіз электролит ионы НСО3- және ОН ионын береді. Олай болса орта негіздік, себебі түзілген натрий гидроксиді ( NaOH ) толық диссоциацияланады.
Күшті негіз бен әлсіз қышқылдың тұзы гидролизденгенде тұз құрамындағы қышқыл қалдық анионы су құрамынан сутек катионын қосып алып, ерітіндіге гидроксид ионы босап шығады, сондықтан орта негіздік (сілтілік) болады. right|150px
Гидролиздену реакциясының молекулалық теңдеуі: Na2C03 + НОН = NaHC03 + NaOH
IІI.Алюминий хлориді АlСl3 - Аl(ОН)3 әлсіз негіз (ө.н.) бен HCl күшті кышқыл (к.қ.) әрекеттескенде түзілген тұз. АlСl ->3 Аl3+ + 3Cl- НОН -> Н+ + ОН- right|200px
АlСl3 ерігенде түзілген Аl3+ иондары судың ОН- иондарымен бірігіп (Аl0Н)2+ ионын түзеді, сутек ионы ерітіндіде қалады, ал түзілген қышқыл иондалады.
Тұздардың гидролизге ұшырауы және олардың судағы ерітіндісіндегі ортасы тұздың құрамындағы иондардың қасиеттеріне тәуелді. Гидролизге тек ерімтал тұздар ғана түседі, гидролиз қайтымды үдеріс. Бейтараптану реакциясы тек күшті қышқыл мен күшті негіздің әрекеттесу реакциясы, яғни осы жағдайда ғана С(Н+) = С(ОН-) орындалып, орта бейтарап болады.
Дереккөздер
Санат:Тұздар
Симакурб
Симакурб (Simacourbe) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,08 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64524, пошта индексі — 64350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 352 адамды құрады. Халық тығыздығы — 31,77 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Хельпт
Хельпт (Helpt) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Мекленбург-Штрелиц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 359 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 22,37 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 55 084. Муниципалитеттің басшысы — Вилли Посдцих.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Кусейка
Кусейка (Тюльгаш) — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уфа өзенінің сол жағалауынан 688 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Нязепетровск су торабынан Ай өзенін қоспағанда, Павловск су торабына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Челябі облысы өзендері
Бұршақ салу
Бұршақ салу, мойнына бұршақ салу — тілек тілеудің бір түрі. Баласы дертке ұшыраған ата-аналар, хал үстіндегі адамның саулығын тілегендер, сондай-ақ, бала сүймеген ана Құдайдың жарылқауын тілегенде мойнына Бұршақ салып өтінішін айтады.
Дереккөздер
Қазақ энцклопедиясы
Санат:Әдебиет
Тау аңғары
ТАУ АҢҒАРЫ – тау жүйесін жеке жоталарға бөліп тұратын тауаралық ойпаң, тектоникалық ойпауыт. Тектоник құрылымның ұзына бойымен өтсе бойлық, қатпарлы құрылымды кесіп өтсе көлденең немесе диагоналды Тау аңғары деп аталады.
Вьей-Еглиз
Вьей-Еглиз (Vieille-Église) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Сент-Омер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 21,12 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62852, пошта индексі — 62162.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1319 адамды құрады. Халық тығыздығы — 62,45 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Ақмолда Тәкенов
Тәкенов Ақмолда (1927 жылы туған, Маңғыстау ауданы Ақтөбе ауылы) – ауыл шаруашылығы саласының қызметкері. 1943 – 1948 жылдары Жаңақорған ұжымшарында жылқышы, 1951 – 1954 жылдары Сам-2 Қызыл отауында меңгеруші, 1957 – 1985 жылдары Ленин, Қызылөзен, Ақшұқыр, Таушық ұжымшарларында ферма меңгерушісі, 1985 – 1994 жылдары Баянды ауылында әкім болған. КСРО ХШЖК-нің қола жүлдегері (1984), «Ерен еңбегі үшін», т.б. медальдармен және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған.
Теньер-сюр-Он
Теньер-сюр-Он (Taisnières-sur-Hon) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Авен-сюр-Ельп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,22 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59584, пошта индексі — 59570.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 913 адамды құрады. Халық тығыздығы — 56,29 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Бақанас
Бақанас:
Черногория
Черногория, Қаратау — Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы, Балқан түбегінің Адрия теңізі жағалауындағы мемлекет. Оңт.-батысында Хорватиямен, солт.-батысында Босния және Герцоговинамен, шығысында Сербиямен, оңт.-шығысында Албаниямен шектеседі. Аум. 13,8 мың км². Астанасы — Подгорица қ.
Атауы
Елдің Батыс Еуропаның көптеген тілдерінде Венециандық Черногорияның (тоғаннан «тау» + «қара»), яғни «қара таулар», Ловцен тауының көрінісінен алынған, тығыз мәңгілік орманды ормандарды бейімдеу болып табылады. Басқа тілдерде, «қара тау» деген тіркесді тиісті тілге тікелей аудару елдің аты, мысалы, Mali i Zi, Μαυροβούνιο, Karadağ.
Халқы
Халқы 622 359 мыңдай адам (2018), оның 43,1%-ын — черногорлықтар, 32%-ын — сербтер, 7,8%-ын — босниялықтар, 5%-ын — албандар, хорваттар, цыгандар, т.б. құ-рады. Дінге сенушілердің 74,2%-ы православиелік христиандар, 17,7%-ы — мұсылмандар, 3,6%-ы — католиктер. Ресми тілі — серб, черногорлықтардың тілі де қолданылады.
Конституциясы бойынша мемлекет басшысы — президент. Жоғ. заң шығарушы органы — парламент (скупщина). БҰҰ-ның (2006 ж. 28 маусымнан), Еуропа қауіпсіздігі мен ынтымақтастығы ұйымының (2006 ж. 21 маусымнан) мүшесі. Ақша бірлігі — еуро. Ұлттық мейрамы — 13 шілде, Тәуелсіздік күні.
Географиясы
Елдің аумағын шартты түрде үш бөлікке бөлуге болады: Адриатика теңізінің жағалауы, оның екі ірі қаласы: Подгорица мен Никсич және елдің шығысындағы тау жүйелері орналасқан салыстырмалы түрде тегіс орталық бөлігі.