cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кристалдардың өсу жағдайы
Кристалдану әдісі бір заттан екінші затты айыруда, химиялық таза зат алуда жиі қолданылады. Мысалы, ащы судан таза су бұрын катады! Ащы көлдердің қыстыгүні қатқан беті таза судың кристалдарына (мұзына) айналады. Сол мұзды базға көміп, жаздай пайдаланады. Осы әдісті Балқаш сияқты суы ащы көлдердің жағасындағы ел ерте заманнан бері қолданып келеді.
Табачка (Русе облысы)
Табачка (Табачка) — Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Иваново қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 113 адамды құрайды.
Пошта индексі — 7085. Телефон коды — 08156. ЕКАТТЕ коды — 72028.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Русе облысының елді мекендері
Жаровая (Сефтра тармағы)
Жаровая — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сефтра өзенінің сол жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сазымбай
Сазымбай – Сарыапанқұм жəне Үлкенқұм құмды алқаптарының солтүстігіндегі құм.
Географиялық орны
Ұлытау облысы Ұлытау ауданының батысында жəне Қостанай облысының Жангелді, Амангелді аудандары жерінде орналасқан.
Жер бедері
Солтүстіктен оңтүстікке қарай Сазымбай қонысы мен Баскөл соры аралығында 22 км-ге созылып жатыр. Енді жері 10 км-ге жуық. Аумағы 20 км2. Солтүстігі біршама көтеріңкі (204 м), оңтүстік-батысының ең биік жері 183 м.
Өсімдігі
Ұяшықты құм төбелі жер бедерінде жусан, теріскен, еркек шөп, бұталар өседі. Құм жиегінде бірнеше қыстау орналасқан. Маңы мал жайылымына пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Қостанай облысы құмдары Санат:Ұлытау облысы құмдары
Төменгі Качмаш
Төменгі Качмаш — Башқұртстанның Калтасин ауданындағы ауыл, Төменгі качмашев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 493  адамды құрады. Пошта индексі — 452876, ОКАТО коды — 80233845001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Биологиялық алуан түрлілік конвенциясы
Биологиялық алуан түрлілік конвенциясы  — биологиялық алуан түрлілікті сақтау жөніндегі халықаралық келісім.
1992 жылы 22 мамырда Найробиде өткен БҰҰ Қоршаған орта жөніндегі бағдарламасының конференциясында қабылданды. 1993 жылы Конвенцияға 168 мемлекет (оның ішінде Қазақстан Республикасы) қол қойды. Конвенцияға қол қоюшы мемлекеттер мынадай негізгі баптарды орындауға міндеттенді:
Қазақстанның конвенцияға қосылуы
Қазақстан конвенцияға 1994 жылы ғана қосылды. Қазақстанның экожүйесі ерекше. Мемлекет аумағында өсетін өсімдіктің 500-ге жуық түріне жоғалып кету қаупі төніп тұр. Қазақстанда ұя тепкен құстардың 14 түрі жаһандық маңызы бар құстар болып табылады. Қазақстанда тіркелген омыртқалылардың 236 түрі Қызыл кітапқа енген. Республикада 2004-2015 жылдарға арналған Қазақстанның экологиялық қауіпсіздігі туралы концепцияция қабылданған. Биоалуан түрлілікті сақтап қалудың тиімді шарасы ерекше күзетілетін табиғи аумақтар құру болып табылады.
Халықаралық биологиялық алуан түрлілік күні
29 желтоқсан - Халықаралық биологиялық алуан түрлілік күні.
Конвенцияның негізгі ережелері
Конвенция өзара қарым-қатынастағы жақтар алдына үш негізгі мақсат қояды: 1. Биологиялық сан алуандықты тұрақты пайдалану; 2. Оның құрамдас бөліктерін тұрақты қолдану; 3. Генетикалық ресурстарды пайдалануға байланысты пайданы ақиқатты түрде және тең негізде алу.
Қазақстан Республикасындағы БҰҰ биологиялық сан алуандығы туралы Конвенциясының орындалуы
Биосаналуандықты тиімді қолдану және сақтау мәселелеріне елдің негізгі стратегиялық құжаттары «Қазақстан 2030» Стратегиясы. Экологиялық қауіпсіздік тұжырымдамасы. Қазақстан Республикасының 2005-2007 жылдарға арналған қоршаған ортаны қорғау Бағдарламасы және т.б енген. Экологиялық және ауылшаруашылық бағыт бойынша ғылыми-зерттемелік жұмыстар жүргізілуде. «Жасыл ел» және «2005-2007 жылдарға арналған ақ бөкендердің және жоғалып жатқан және сирек жабайы тұяқты жануарлар түрін сақтау және қайта көбейту» бағдарламалары жүзеге асырылуда. Елде, биологиялық сан алуандықты сақтауда және экологиялық білімді артыруда және биоресурстарды тұрақты қолдануға қолдау жасау бойынша мықты мемлекеттік емес ұйымдар жұмыс жасауда. Биологиялық ресурстарды қолдану және қорғау саласында ұлттық заңнама бар. Ол Қазақстан Республикасының «Қоршаған ортаны қорғау жөнінде», «Жануар әлемін тиімді пайдалану және қайта орнын толтыру, қорғау жөнінде», «Айрықша қорғалатын табиғи аймақтар жөнінде» Заңдарында негізделген.
Сілтемелер
1. «Биологиялық алуан түрлілік күні» 2. Биологиялық сан алуандық туралы Конвенция
Дереккөздер
Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Халықаралық келісімдер
Ла Скала
Ла Скала (La Scala, толық атауы — Teafro alla Sckala) —Италиядағы атақты опера театры. 1776 — 78 ж. Милан қаласында “Санта-Мария делла Скала” шіркеуінің орнына салынды (архитектор Дж. Пьер Марины). Алғашқы театр сахнасында опера, балеттермен қатар драмалық спектакльдер де қойылып тұрды. 19 ғасырда “Ла Скала” дүниежүзілік опера орталығының біріне айналып, театр әншілерінің шеберлігі  әлемге танылды. “Ла Скала” театрының репертуарын негізінен италиялық композиторлардың шығармалары құрады. Көптеген танымал опералардың премьерасы осы театрда өтті. Опера жанрының шеберлері — Дж.Россини, Г.Доницетти, В.Беллини, Дж.Верди, Дж.Пуччини сынды көрнекті композиторлардың қызметі “Ла Скала” театрымен тығыз байланыста өрбіді. Театрдың музыкалық жетекшісі ретінде дирижер А.Тосканини жұмыс істеген кезең (1898 — 1903, 1921 — 29) театр тарихында ерекше орын алады. “Ла Скала” театрына Қазақстаннан Ж.Баймолдина, А.Сембин секілді бірнеше опера әншілері тәжірибе алмасу сапарына барып, шеберліктерін шыңдады.
Дереккөздер
Ә. Телғозиев
Санат:Өнер
Айналмақ
Айналмақ - өз басын басқа біреу жолында құрбандыққа шалатын, ең ақыры амалы таусылған, үміті үзілген адамның сауап үшін жасайтын сирек кездесетін байырғы рәсім. Ш.Уәлихановтың айтуынша, айналмақ рәсімі бойынша өзін құрбандық, садақаға қидым деген адам ауырып жатқан адамды үш рет айналып шығуы керек. Мысалы, жан дегенде жалғызының беті бері қарамайтыны белгілі болып, демі енді үзілер сәтте әкесі, не анасы Жаратқан иеге жалбарынып, «Жалгызымның орнына өзімді ал, басымды оның жолына құрбандыққа шалдым!» деп иманын айтып, Алла тағалаға құрбандық айтып жалбарынады. Дәстүрлі ортада бұл қайғылы адамның ең соңғы іс-әрекеті, ақырғы амал-қимылы.
Қолға құс түсіп қалса, оны да бастан үш рет айналдырып, жөніне жібереді. Бұның астарында ауыруды екінші бip нәрсеге көшіру жатыр. Тарихи жазбаларда Үгедей хан сырқаттанғанда кенже інісі Төле айналмақ рәсімін жасап, соның жолында өзін құрбандыққа шалғаны туралы айтылады. Этнолог Нұрсан Әлімбайдың айтуынша, айналып-толғанғанда жиі қолданылатын «айналайын» сөзі - осы рәсімнің, сондай-ақ, бақсының ауруды айналып емдеу үрдісінің семантикалық контаминацнялық түрленіске түскен когнитивтік бейнесі.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Аппликация
Аппликация (application - жапсыру) - бір морфеманың екінші морфемамен жартылай бірігуі, осының нәтижесінде бұл дыбыстар екі роль аткарады. (лиловатый сөзінде - ов дыбыстарының тіркесі түбірді аяқтап, суффикстіде беріп тұр, ягни қосымша жартылай тубірмен бірігіп кеткен).
Дереккөздер
Бастырма
Санат:Лингвистика
Майнц
Майнц (Mainz) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан қала.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Ақпаратты магниттік жазу
Ақпаратты магниттік жазу (Магнитная запись информации) — ақпарат тасымалдаушы материалдың (магниттік таспаның, дискінің және т.б.) магниттік қабаттарының кейбір учаскелерінің қалдықтық магниттілігін жазылатын ақпарат сигналына сәйкес өзгерту арқылы орындалатын процесс. Жаңғырту процесі бұған көрісінше жүргізіледі, яғни қалдықтық магнит өрісі бастиек катушкасында индукциялық электрлік қозғаушы күшін туғызады. Магниттік ақпаратты жазу және оны қалпына келтіру магнитофон, бейнемагнитофон және диктофон арқылы жүзеге асырылады. Дыбыс жиілігіндегі (30 Гц —16 кГц) ақпараттар жазатын (қалпына келтіретін) магнитофондар үшін үнтаспаның жылдамдығы 9,4 см/с болса, жиілігі 10—15 МГц болатын сигналдар жазатын (қалпына келтіретін) бейнемагнитофондар үшін бейнетаспа 50 м/с жылдамдықпен қозғалуы тиіс. Бейнетаспа шығынын азайту үшін видеомагнитофондарда бастиек таспа қозғалысына қарсы бағытта 3000 айн/мин жылдамдықпен айналатын болады. Жазылатын сигнал тербелісімен модуляцияланған косымша магниттеу тербелісі (40—200 кГц) жазушы бастиектің орамына беріледі. Басқа жазулар түріне қарағанда магниттік жазбалар аппаратуралардың ыңғайлылығымен, жазбаның ұзақ сакталатынымен және бірнеше рет пайдалануға (өшіріп жазуға) болатынымен ерекшеленеді.
Дереккөздер
Санат:Электроника
NGC 6180
NGC 6180 — Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1876 жылы 23 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6180 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58386, MCG 7-34-95, ZWG 224.58.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Соқпалы-шулы аспаптар
Дабыл
thumb|right|200px| Соғып ойналатын аспаптардың үлгі-нұсқалары көп. Соның бірі - дабыл. Оның шанағы дөңгелек шеңбер етіліп, екі жағына жас мөлшері екі айдан алты айға дейінгі бүзау, түйе терісі қапталып жаса-лады. Музыкалық аспаптарға арналған мал терісін пайдалану және оны қаптап жасау күрделі әдістермен атқарылады. Ол үшін мал терісін немесе қарнын дөңгелек ағаш шанаққа керіп қаптайды. Жаңа со-йылған малдың жүнін қырқып алып, сары етін сыпы-рып алады. Аспаптарға қолданатын тері жарғақтың жүні жас кезінде жидітіп алынады. Тазартудың екі тәсілі бар және ол күрделі әдіспен игеріледі. Бірі - и салу тәсілі. Бүл тәсілде идің быршыған өткір иісін теріге сіңдірмей жасау маңызды. Екіншісінде - теріні жібітіп барып, өткір үстарамен түгі сылынып алы-нады. Содан соң түксіз терінің шуашы мен шайыры кеткенше жуылады. Әбден тазарған кезде теріні шала кептіріп алып қолданады.
Шанағы төзімді әрі сәнді болу үшін сыртынан өн бойын қуалай айналдыра тері қаптап, оның сыртын күйдіру әдісімен өрнектер салып безендіреді. Халық шеберлері кейде шеңбер сыртына мүйіз, сүйек, үкі, шашақ салып та жасайды. Шанақтың бір бүйіріне қолға ұстайтын тұтқасы қайыстан өріп тағылады. Дабылды саусақпен немесе арнайы жасалатын басы жұмыр шағын таяқшамен ұрып ойнайды. Даусы -терінің жұқа немесе қалыңдығына, терінің қатты не-месе орташа керілуіне және арнайы жасалған қорапта сақталуына байланысты болып келеді. Дабылдың шанағы тал, қайың, тораңғы секілді иілуге көнетін ағаштардан жасалады.
Жорық дабылы - үлкен етіп жасалады. Жалпы шеңбер аумағы - 3 метр 40 см, биігі - 1 метр болып келеді. Оның екі жағын қаптауға екі түйенің терісі жұмсалады. Даусы 3-4 шақырым жерге дейін естіледі, даусы күркіреген күндей зор. Мұны дайындау да-былды жасау әдіс-тәсілімен бірдей. Аспаптың жалғыз
этнографиялық нұсқасы Қазақтың халық музыка ас-паптары музейінің қорында сақталып отыр /49. Инв. № 307/. Бүл аспап ел арасында «аттаныс дабылы» деп те аталады. Ертедегі жаугершілік заманда оны алып жүретін арнайы көлік пен сарбаздар бөлінетін болған. Аспап даусы «Батыр Баян», «Бейбарыс», «Көшпенділер» секілді тарихи көркем фильмдерде қолданылды. Жорық (аттаныс) дабылы. Қалпына келтіріл-ген. Шеберлер А.Қүмаров пен Ж.Бэйжігітовтың жұмысы. 1983 ж.
Дауылпаз
thumb|right|200px| Дауылпаз - халықтық нұсқада жасалатын көне аспап. Ертеде аңшылық, саятшылық, құсбегілік салт-дәстүрлерде қолданылған. Шанағы өзегі алынған сыр-ты жұмыр бітеу ағаштан жасалып, сыртына ғаныштау әдісімен ою-өрнектер салынады. Шеңбер аумағы 40-50 см болып келетін бұл аспаптың тек бір жағы ғана шала кепкен терімен қапталады. Сал-серілер саятшылыққа қолданатын дауылпазға үкі қауырсыны тағылып, жиектеріне күміс немесе асыл тастар орна-тып жасайтын болған. Қайыстан жасалатын белбеуін аңшылар құс, аң қуған кезде ертоқымның алдыңғы қас бетіне немесе мойынға асып алады.
Бұл аспаптың ел арасында қол дауылпаз, нар дауыл-паз аталатын түрлері бар. Қол дауылпаздың шеңбер аумағы 30-35 см мөлшерінде жасалады. Шанағы тұтас ағаштан ішін ойып, кейде тілікше етіп кесілген ағаштардан құрап жасалады. Шанағы алынып-салынатын үш сирағы бар қондырғыға орнатылады. Қол дауылпаздың беті түйенің немесе бүзаудың терісі-мен қапталады. Дауылпаздың осы нұсқасы қолдануға ыңғайлы болғандықтан өнер топтары арасында сүраныс көп. Ал нар дауылпаз үлкен етіп жасалады, бетіне нар түйенің терісі қапталады. Үлкендігі мен жасалу затына байланысты ел арасында „нар дауыл“ деп атайды
Санат:Аспаптар
Андреевка (Устья тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Құрғақ Каморза
Құрғақ Каморза — Ресейдегі өзен. Челябинск облысы, Орынбор облысы, Қорған облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Каморза өзенінің сол жағалауынан 3,3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тобыл өзені бастауынан Увелька өзенін қоспағанда, Уй өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері Санат:Қорған облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері
Қобыкөл
Қобыкөл, Құбакөл — Теңіз көлінің солтүстік-батысындағы тұйық көл.
Географиялық орны
Ақмола облысы Атбасар ауданы, Есенкелді ауылының оңтүстігінде 10 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 348 м биіктікте жатыр.
Гидрографикасы
Аумағы 8 км2 (суы мол жылдары 10 км2), ұзындығы 4 км, енді жері 3,9 км, жағалау бойының ұзындығы 13 км. Суының жоғарғы деңгейі сәуірде, төменгі деңгейі қазан айында, су деңгейі жылына 0,3 м-ге ауытқып отырады. Қарашаның аяғында суы қатып, сәуірде мұзы ериді. Жағалауы батпақты, қамысты келген. Көл мал суаруға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Атбасар ауданы көлдері
Сан-Даниэле-дель-Фриули
Сан-Даниэле-дель-Фриули (San Daniele del Friuli) — Италиядағы коммуна, Фриули-Венеция-Джулия әкімшілік аймағына қарасты Удине провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 8152 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 235 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 35 км² шамасында. Пошта индексі — 33038.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Фриули-Венеция-Джулия елді мекендері
Горизонталь вибратор
Горизонталь вибратор — l/Н деп белгіленетін, нашар бағытталған, қысқа толқынды қарапайым антенна. l — бір иінінің ұзындығы, Н— тірек немесе дірілдеткіштің тірекке іліну биіктігі. Фидермен нашар үйлесетін болғандықтан, пайдаланылмайды десе де болады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Сен-Назер-д'Од
Сен-Назер-д'Од (Saint-Nazaire-d'Aude) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Нарбонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,63 км² шамасында.
Острамондра
Острамондра (Ostramondra) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Зёммерда ауданының құрамына енеді.
Сен-Назер-д'Од
Коммунаның INSEE коды — 11360, пошта индексі — 11120.
Острамондра
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 581 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 18,37 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 68 041. Муниципалитеттің басшысы — Аксель Томас.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Нұржауған Жайлыбаева
Нұржауған Жайлыбаева (1926, Ақтөбе облысы). Атырау мұнай техникумын бітірген (1967). 1943-1986 жылдары - «Құлсарымұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында мұнай-газ өндіру операторының көмекшісі, оператор, аға оператор, шебер. 1986 жылдан - зейнеткер. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланған.
Пайдаланғанәдебиет
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Беспақыр
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, II том
Сен-Назер-д'Од
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1849 адамды құрады. Халық тығыздығы — 214,25 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Мальграте
Мальграте (Malgrate) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Лекко провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4208 адамды құрайды. Халық тығыздығы 2115 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 1,99 км² шамасында. Пошта индексі — 23864.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Leonardo. Жыл сайынғы мерекесі — 6 қараша.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Боралдай (өзен)
Географиялық орны
Түркістан облысының Бәйдібек, Ордабасы аудандарымен ағып өтеді. Ұзындығы 130 км, су жинайтын алабының аумағы 1760 км2.
Бастауы
Қаратаудағы Ақшоқы, Арқарлы, Боралдай тауларынан басталып Ордабасы ауданындағы Шұбар ауылының маңында Арыс өзеніне құяды.
Гидрологиясы
Жоғары ағысы тау шатқалымен өтеді, аңғарында жабайы жеміс ағаштары (алма, долана, жабайы жүзім, т.б.) басым. Арыс өзеніне құятын тұсында аңғары кеңейіп, ені 1 - 4 км-ге жетеді. Қар, жаңбыр және жер асты суларымен толығады. Боралдай ауылы тұсындағы жылдық орташа су ағыны 10,5 м3/с. Суы тұщы. Минералдылығы 0,2—0,4 г/л. Жергілікті тұрғындар Боралдайдың суын егін, бау-бақша суаруға, ауыз суға пайдаланады. Өзеннен тікелей 10-нан астам ирригациялық каналдар тартылған.
Атау сыры
Боралдай атауына байланысты нұсқалар:
Боралдайдың боры бар,
Боралдайға бармаған,
Адамдардың соры бар.
Дереккөздер
Санат:Бәйдібек ауданы өзендері Санат:Ордабасы ауданы өзендері Санат:Сырдария су алабы
IC 2031
IC 2031 — Эридан шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 146069, NPM1G -05.0170.
Сыртқы сілтемелер
IC 2031 Санат:Эридан (шоқжұлдыз)
Халлерндорф
Халлерндорф (Hallerndorf) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Франкония әкімшілік округіне бағынады. Форхгайм ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3949 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 41,33 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 4 74 133. Муниципалитеттің басшысы — Хериберт Вебер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 7 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Адель
Адель Лори Блу Эдкинс (Adele Laurie Blue Adkins, Адель есімімен танымал; 5 мамыр 1988, Лондон, Ұлыбритания) — ағылшын композиторы, жазушы, поп-джаз/соул, блюз жанрларының әншісі. Британ империясының Ордені (2013) иегері. Он «Грэмми» және «Оскар»  марапатының лауреаты (2013).
Өмірбаян
Адель Эдкинс алғаш рет мектеп сахнасында «Rise» өлеңін орындады. Кейіннен Адель Кройдондағы Өнер көрсету және технологиялық Лондон мектебіне оқуға түсіп, 2006 жылдың мамырында тәмәмдайды. Екі айдан соң PlatformsMagazine.com атты онлайн арт-журналдың төртінші басылымында өзінің екі шығармасын жариялайды.
Алғашқы британдық турнеге Адель 2007 жылы қазан айында шықты. Осы кездері әлеуметтік желілердің бірі MySpace желісінде Адель досына сыйлаған жас шағында жазылған демо-таспасы жарияланған. Осы мерейіне орай, алғашқы контрактын алады. 2007 жылы 22 қазанда шыққан Pacemaker Recordings лейблнде оның дебюттік синглы «Hometown Glory» басылады. Бұл сингл iTunes-та «Апта синглы» деп танылса, ал 2008 жылдың сәуірінде сингл қайтадан «Skins» телехикаясының саундтрегі болуына орай британдық топ-40-қа кіреді. .
2012 жылы Адельдің Джеймс Бонд жайлы түсірілген «007: Координаты „Скайфолл“» фильміне «Skyfall» деген атаумен саундтрек жазады. . Пол Эпвортпен бірге жазылған ән «Алтын Глобус» және «Оскар» премияларында 2013 жылдың «Үздік ән» санатында марапатталса, «Грэмми» премиясында «Кино, телеарна немесе визуальды қойылымға арналған Үздік ән» номинациясмен марапатталды.
Дереккөздер
Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері Санат:Оскар сыйлығының иегерлері Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
NGC 1708
NGC 1708 — Керік шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Ашылуы
Бұл нысанды 1831 жылы 16 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1708 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз)
Ахан Құсайынұлы Бижанов
thumb|Ахан Құсайынұлы Бижанов Ахан Құсайынұлы Бижанов (23 тамыз 1949 жылы, Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Шелек ауылында туған) – саясаттану ғылымының докторы (1997 жылы).
Ұлы жүздің Албан тайпасынан шыққан.
Қазақ политехника институтын (1971 жылы) бітірген соң, Алматы темір-бетон зауытында электрик, инженер-электрмеханик, 1976–94 жылдары Алматы қаласы, Ленин ауданы атқару комитеті төрағасының, Алматы қаласы әкімшілік бастығының 1-орынбасары. ҚР Жоғарғы Кеңесінің депутаты, Мемлекет құрылыс және аймақтық саясат жөніндегі комитет төрағасының орынбасары болды. 1995–96 жылдары ҚР Президентінің көмекшісі, ҚР Президенті Әкімшілігінің ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі қызметтерін атқарды. Алматы қаласы әкімінің орынбасары (2000 жылы), ҚР Парламенті Сенатының депутаты. «Демократические основы модернизации казахстанского общества (политический анализ)» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады.
«Құрмет» орденімен (2006), 5 медальмен марапатталған.
Әскери атағы - подполковник.
Діни көзқарасы - діни төзімділікті жақтайды, дінге құрметпен  қарайды.
Саяси қайраткер ретіндег і идеалы - Н.Ә. Назарбаев, М.К. Ататүрік.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Демократиялық, құқықтық, дамыған мемлекет».
Хоббиі - спорт, әдебиет.
Сүйіп оқитын әдебиеті - Ш. Айтматовтың, М. Мақатаевтың шығармалары.
Үйленген. Жұбайы - Мақашева Ғалия Рахымжанқызы (1949 жылы туған), Қазақ технология және бизнес университетінің ректоры (Астана  қаласы). Ұлдары - Бижанов Данияр (1974 жылы туған), Бижанов Бахтияр (1980 жылы туған).
Шығармалары
1. "Республика Казахстан: демократическая модернизация общества переходного периода", Алматы, 1997.
Сілтемелер
1. "Қазақстан Республикасы Президентiнiң жанынан Мемлекеттiк наградалар жөнiнде комиссия құру, оның құрамын және Қазақстан Республикасы Президентiнiң жанындағы Мемлекеттiк наградалар жөнiндегi комиссия туралы ереженi бекiту туралы" Қазақстан Республикасы Президентiнiң 1996 жылғы 2 сәуiрдегi N 2935 Жарлығына өзгерiстер енгiзу туралы
2. Алматы қаласынан Сенат депутаты болып Ахан Бижанов сайланды
Дереккөздер
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары Санат:1949 жылы туғандар
Квантометр
Квантометр (quantum — қанша және metre о - өлшеймін) — металдың химиялық құрамын анықтайтын аспап, тура есептейтін фотоэлектрлік спектрограф. Квантометр көмегімен металл сынамасын сандық талдау кәдімгі спектрографпен талдағанға қарағанда 4-5 есе тезірек, сондықтан квантометр металды балқыту кезінде оның құрамын анықтау үшін қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы
Педрозу (Вила-Нова-де-Гайа)
Педрозу (Вила-Нова-де-Гайа) (Pedroso (Vila Nova de Gaia)) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-Нова-де-Гайа муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 449 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,65 км² шамасында. Халық тығыздығы — 938,9 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Бенту-де-Нурсия.
Тарихы
Аудан 1989 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Спракювилл (Айова)
Спракювилл (Spragueville) — Айова штатының Джексон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.7 км². FIPS коды — 19-74460.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 89 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Джексон округы (Айова)
ҚазМұнайГаз - Консалтинг, АҚ
ҚазМұнайГаз - Консалтинг, АҚ - Қазақстан Республикасының Өкіметі шешімімен құрылған, Қазақстан Республикасының минералды ресурстар мен энергетика министрлігінің және Қазақстан Республикасының юстиция министрлігінің мұнай операциясын өткізуде мемлекет мүддесі сұрақтары бойынша контракт және Халықаралық арбитражда Қазақстан Республикасын қорғауда негізгі кеңесшісі болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Мұнай Санат:Геология
Леонардо Бонуччи
Леонардо Бонуччи (итал. Leonardo Bonucci; 1 мамыр 1987 жыл, Витербо, Лацио) — италиялық футболшы, "Ювентус" футбол клубының орталық қорғаушысы. 2010 жылдан бері Италия құрамасында өнер көрсетеді.
Клубтық карьера
Бонуччи "Витербезе" клубының түлегі. 2005 жылы 18 жасында "Интер" клубы жалға алады. Тек маусымның соңында ғана, 2006 жылы 14 мамыр күні негізгі құрамда ойнауға мүмкіндік алады. "Кальяримен" болған ойынның 90-минутында Сантьяго Соларидың орнына алаңға шығады. 2007-2010 жылдар аралығында "Тревиза", "Пиза", "Дженоа", "Бари" секілді командаларда ойнап, шеберлігін шыңдайды да, 2010 жылы "Ювентусқа" өтіп, бес жылдық келісім шарт жасасады. «Ювентуста» жеті жыл бойы 319 матч өткізіп, 19 гол соғады.
2017 жылы жазда "Миланға" ауысады. Ол бірден миландық клубтың капитаны боп тағайындалды.
2018 жылы жазда "Ювентусқа" қайта оралды.
Ұлттық құрама
2010 жылы 3 наурызда Камерун құрамасымен болған жолдастық кездесуде тұңғыш рет ұлттық құрама жейдесімен алаңға шықты. 2010 жылы Оңтүстік Африкада өткен әлем чемпионатына барғанымен, бір матчта да алаңға шықпады. Арада екі жыл өткен соң ЕУРО — 2012 чемпионатында алты ойынның бесеуінде алаңға шығады. Италия финалда 0:4 есебімен Испаниядан ұтылып қалды.
Жетістіктері
«Интер»
құрамасы
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:1987 жылы туғандар Санат:Италия футболшылары Санат:Интернационале ФК ойыншылары Санат:Ювентус ФК ойыншылары Санат:Милан ФК ойыншылары Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары Санат:Пиза ФК ойыншылары
Хартенштайн (Саксония)
Хартенштайн (Саксония) (Hartenstein) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан қала. Хемниц әкімшілік округіне бағынады. Цвиккау ауданының құрамына енеді.
Ешкіөлмес (тау, Ақсу ауданы)
Ешкіөлмес, Күреңбел – Жетісу (Жоңғар) Алатауының тұтас бір сілемі.
Абенсберг
Дунай өзенінің тармағының бірі Абенс өзенінде орналасқан.
Хартенштайн (Саксония)
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4889 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 36,72 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 1 93 130. Қаланың басшысы — Андреас Штайнер.
Абенсберг
Қала маңында неолит дәуірінің қалдықтары табылған. Кейбір тарихшылар Абенсбергті римдік әскерлердің Abusina Castra немесе Abusinum деп аталған тұрағының орнында пайда болған деп санайды. Осы қала туралы ең алғашқы рет тарихи құжатта 1138 жылы айтылған. Отыз жылдық соғыстың кезінде толығымен қираған. Экономикасында ауыл шаруашылығы және тамақ өнеркәсібінің маңызы зор.
Ешкіөлмес (тау, Ақсу ауданы)
Географиялық орны
Жетісу облысы Ақсу ауданындағы, Көшкентал ауылының оңтүстік-батысында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1672 м.
Хартенштайн (Саксония)
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Ешкіөлмес (тау, Ақсу ауданы)
Тарихи деректер
Күреңбел туралы Ш. Уалиханов "Бүкіл Орта Азияда бұған тендес жер жоқ" деп толғанған. Ешкіөлмес Күреңбелдің күнгейін қыстап, қөрек көрген ешкілер қыстан аман-есен шығып, төлдерімен өсіп өнеді. Бұны көрген халық қандай қақаған аяз, жұттан ешкі өлмей қыстап шығатын "Ешкіөлмес жер" деп атап кеткен. Осы жотаның баурайындағы "Тоғыз құмалақ" мекенінде 1895 жылы Біржан сал мен ақын Сара Тастанбекқызының айтысы өткен.
Абенсберг
{{Суретсіз мақала}} Санат:Бавария қалалары
Хартенштайн (Саксония)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Ешкіөлмес (тау, Ақсу ауданы)
Өсімдігі
Беткейлері мен шатқалдарында терек, тал, жеміс ағаштары аралас астық тұқымдас шөптесіндер өскен. Етегінде далаға тән өсімдіктер өседі.
Елді мекендері
Ешкіөлмес баурайында Тамбала, ақын Сара, Көшкентал, Ақешкі, Қапал, оңтүстік етегінде Қоңыр, т.б. елді мекендер орналасқан. Шығысында Қорымбел қонысы Баянжүрек тауына дейін созылып жатыр.
Дереккөздер
Санат:Ақсу ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы
Родион Юрин
Родион Александрович Юрин (23 мамыр 1974 жыл, Мариуполь, Донецк облысы, КСРО) — ресей театр мен киноның актері.
Сыртқы сілтемелер
Санат:1974 жылы туғандар Санат:Ресей актерлері Санат:КСРО актерлері
Жорық пеші
Жорық пеші - бұл қыс айларында палатканы жылытуға және тағам дайындауға арналған туристік құрал. Ол жұқа темір қаңылтырдан дайындалады, Оның әдеттегі көлемі - 150х 250х 300 мм. 3-4 орындық палаткалардың төбесіне тартылған жіпке ілінеді, ал енді 9-12 орындық палаткаларда арнайы аяқ тірегіне қойылады. Пештің мұржасы алып жүруге ыңғайлы бірнеше бөлімдерден құралады. Пештің жалпылай салмағы 3 кг-нан аспауы керек. Пешке отын жағады. Палатканың ішкі жылулық температурасы 15-20° көлемінде болғаны жақсы. Палатканың астыңғы жағын жылыту мақсатында пешті төменгі жерге орналастырады немесе төменірек іліп қояды.
Биологиялық сағат
Биологиялық сағат – жануарлар мен адамның уақыт өлшемін бағдарлау қасиеті. Ол жасушалардағы физикалық-химиялық және физиологиялық процестердің белгілі бір уақытта қайталанып отыруына (биологиялық ырғақ) негізделген. Мұндай қабілеттілік бір жасушалылардан бастап адамға дейін – тірі ағзалардың барлығында болады. Кейбір зерттеушілер «Биологиялық сағат» организмнің геофизикалық факторлардың (жердің электр және магнит өрісі, Күн мен ғарыш радиациясының тәуліктік, жылдық, маусымдық қайталануының) өзгеруін қабылдау қабілетіне негізделген деп есептейді. «Биологиялық сағат» тұтас ағзалардың да, сондай-ақ клетка ішіндегі процестердің де дұрыс тәуліктік жұмыс ырғағын басқарады. Ғылымда «Биологиялық сағаттың» сыры әлі толықтай ашылған жоқ.
Био сағат сипаттары
Орта есеппен ғалымдардың айтуынша:
Дереккөздер
Санат:Денсаулық Санат:Биология
Краволандия
Краволандия (Cravolândia) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік-Орталық Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жекие экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 206 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 159,645 км² шамасында. Халық тығыздығы — 32,6 адам/км².
Санат:Баия елді мекендері
Даммэр (Нью-Гэмпшир)
Даммэр (Dummer) — Нью-Гэмпшир штатының Кус округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 304 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 128.1 км² шамасында. FIPS коды — 33-19300.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Гэмпшир қалалары
Имн-Еган
Имн-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вать-Еган өзенінің оң жағалауынан 26 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бэлгрэйд (Миннесота)
Бэлгрэйд (Belgrade) — Миннесота штатының Stearns округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 740 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.1 км² шамасында. FIPS коды — 27-04762.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Қоңыроба
Қоңыроба – Тоқсанбай жотасының солтүстік-шығысындағы тау массиві.
Геологиялық құрылымы
Жер қыртысы герцин қатпарлығының тау жыныстарынан түзілген.
Жер бедері
Қиыр оңтүстік бөлігінің беткейлерімен аңғарларында цирктер, терең шатқалды аңғарлар кездеседі. Қоңыробаның батыс беткейлерінен Көксу өзенінің салалары бастау алады.
Өсімдігі
Тау бөктерінде қылқанды және жалпақ жапырақты ормандар өседі.
Дереккөздер
Санат:Кербұлақ ауданы таулары
Ағзаның қартаю құбылыстары
Ағзаның қартаю құбылыстары және герантология мәселелері
Қартаю барлық тірі ағзаларға тән жалпы биологиялық құбылыс болып саналады. Қартаю — онтогенез қорытындысы, ағзада ерекше құрылымдық, қызметтік және биохимиялық өзгерістердің пайда болуымен сипатталатын құбылыс. Қартаю проблемаларын зерттейтін ғылымды герантология (гр. geron — шал) деп атайды. Герантология қартаю құбылысының негізгі зандылықтарын молекулалық және жасушалық деңгейден бастап тұтас ағза деңгейіңде анықтайды, оның даму ерекшіліктерін, емдеу және аурудың алдын алу проблемаларын зерттейді. Қартаю және ұзақ өмір сүру мәселелері барлық уақытта ғалымдарды ойландырып келген мәселе. Ол әсіресе XX ғ. халық құрамында терең демографиялық өзгерістердің белең алуына байланысты ерекше мәнге ие болып отыр, себебі көптеген экономикалық дамыған елдерде кәрі адамдар саны өсуде. Герантологияның міңдеті теқ қана адам өмірін ұзарту емес; сол сияқты, кәрі адамдардың коғамдық өмірге және еңбек қатынастарына белсенді араласуына көмектесу, яғни олардың белсенді және толыққанды өмір сүру мүмкіншіліктерін ұзарту болып табылады.
Ағзалардың тіршілік ұзақтығы
Біржасушалы өсімдіктер мен жануарлардың тіршілік ұзақтығы бірнеше сағатқа тең. Шөптесін өсімдіктердің тіршілік ұзақтығы бір маусым ғана болады. Ағаш тәрізді өсімдіктер ондаған, жүздеген жыл өмір сүреді. Мысалы, шие ағашы — 100 жыл, акация — 200 жыл, үйеңкі ағашы — 250 жыл, қарағай — 600 жыл, шырша - 1000 жыл, ал секвойя —бірнеше мың жылға дейін өмір сүре алады. Жануарлар дүниесінде мүндай ұзақ өмір сүрушілер кездеспейді, дегенмен кейбір түрлердің өкілдері оңдаған жылдан бірнеше жүз жылға дейін өмір сүруі мүмкін. Мысалы, ішекқуыстылар - 50 жыл, жұмыр құрттар (сүлік) — 25-30 жыл, жауын құрттары - 10 жылдай өмір сүретіні белгілі. Жалпы алғанда, ірі жануарлар ұсақ жануарларға қарағанда ұзақтау өмір сүреді, бірақ бұл абсолютті бола бермейді, мысалы; кейбір былқылдақденелілер (моллюскалар) - 100 жыл өмір сүруі мүмкін, көлбақалар — 16, құрбақалар — 35-40 жыл, кептерлер — 30, қаздар —	65, бүркіттер, тотықұстар - 70, тышқандар — 5, қояндар — 10, егеуқұйрықтар - 2-3 жыл, көртышқандар — 45-50 жыл, жылқылар, 40, сиырлар - 20-35 жыл, аюлар - 50, арыстандар — 35, пілдер 80 жылдан артық өмір сүреді. Әртүрлі ағзалардың өмір сүру ұзақтығының ара қатынасы туралы ортақ зандылық жоқ, дегенмен ағзалардың тіршілік ұзақтығының өмір сүруінің минимальдық шегінің, жыныстық пісіп жетілуінің және ұрпақ қалдыру белсенділіктерінің эволюция барысында табиғи сұрыптау арқылы қалыптасқандығына шүбә келтіруге болмайды. XIX ғасырдың басында француз ғалымы Ж. Бюффон ағзалардың өмір сүру ұзақтығы, олардың өсу мерзімінен 5-7 есе артық болатындығын есептеп шығарған. Ж. Бюффон коэффициентін барлық жағдайларда қолдана беруге болмайды, әйтсе де көптеген жағдайларда оны пайдаланып түрлердің өмір сүру ұзақтығын теория күйінде есептеуге әбден болады. Мысалы, иттердің өсуі 2 жылға, ал өмір сүру ұзақтығы 15 жылға тең; ірі қара мал — 4 жыл және 20 жыл; жылқы — 5 және 30-40 жыл; түйе — 8 және 40 жыл т.б. Осылайша А. Богомольц, И. Шмальгаузен, тағы басқалар адамдардың өмір ұзақтығы - теория күйінде 120-150 жылға тең болуы мүмкін деген болжам айтқан.
Адам өмірінің ұзақтығы
Адам өмірінің орташа ұзақтығы құбылмалы болатындығы белгілі. Ерте замандарда адам өмірінің орташа ұзақтығы қазіргі кездегіден әлдеұайда қысқа болған. Мысалы, неандертальдықтардың қазба күйіңде табылған қаңқаларын зерттегенде, олардың 40 пайызы 14 жас шамасында дүние салғанын, 15 пайызы — 15-20 жас арасында, тек 15 пайызы 40 жастан көбірек өмір сүргенін көреміз. Тас дәуірі адамдарының 50 жасқа дейін өмір сүргендері жеке сирек. Мыңдаған жылдар бойына адамдар қартаю жасына жетпей өлген. Адамдардың орташа жасы Еуропада XVI ғасырда - 21, XVII ғасыр-да - 26, ХVІІІ ғасырда - 34, XX ғасырдың басында - 50, XX ғасырдың аяғында — 60-65 жас шамасында болған. Әйелдер ер адамдарға қарағанда біршама ұзағырақ өмір сүретіні статистикалық тұрғыдан анықталған. Бұл бұрыннан да белгілі болатын, бірақ соңғы онжылдықтарда ол әсіресе айқын байқалады. Мысалы, Ресейде 1896-1897 жылдары әйелдер мен ер адамдардың орташа жасының айырмашылығы 2 жылды құраса, 1926-1927 жж. 5 жылға, 1970-1971 жж. — 9 жылға жеткен. Мұндай құбылыс көптеген елдерде де байқалады. Бұл құбылысты кейбір ғалымдар әлеуметтік факторлардың әсері деп болжамдайды: ер адамдардың еңбек ерекшелігі, көп жарақаттануы, жағымсыз әдеттерге құштарлығы (ішімдік, темекі тарту, нашақорлық т.б.). Дегенмен, бұл факторлар ер адамдар мен әйелдер арасындағы орташа жас айырмашылығын толық түсіндіре алмайды. Бұл құбылыс көптеген жануарлар түрлеріне де (насекомдар, балықтар, құстар, сүтқоректілер) тән. Мынадай тәжірибе жасалынған: адам аскаридасының аталық және аналық дараларын бір-бірлерінен бөлек ұстағанда, олардың екеулері де 20 күн шамасында өмір сүрген. Ал, оларды араластырып ұстағанда аналық даралары 20 күн, еркек даралары небәрі 16 күн өмір сүрген. Осыған қарап ғалымдар мынадай жорамал жасаған: аталық даралар сперматогенез құбылысында көптеп (жүздеген, мыңдаған, миллиондаған) шәуеттер бөліп шығарады, ал сперматогенез болса энергияны көп жұмсауды қажет ететін құбылыс екені белгілі. Демек, аталық даралардың энергия шығыны көп болғандықтан аналық даралардан аздау өмір сүреді. Сонымен қатар бұл жағдай аналық даралардың нейрогуморальдық реттелу ерекшеліктері мен жыныс гормонының ерекше қорғаныстық әрекетінің әсерінен де болуы мүмкін деген пікірлер айтылуда. Мүмкін әйелдер кариотипінде екі X хромосоманың болуы олардың тіршілік қабілетін арттыра түсетін фактор болар. Адамдардың өмір сүруінің биологиялық мүмкіншіліктері 120-150 жыл, дегенмен осы жасқа дейін өмір сүрушілер - ұзақ өмір сүрушілер, саны өте көп емес. Жалпы - 90 жастан көп өмір сүретін адамдарды ұзақ өмір сүрушілер деп атайды. Ұзақ өмір сүрушілер барлық елдерде де, барлық ұлттарда да кездеседі, сол сияқты Казақстанда да. Мысалы, ұлы Жамбылдың 100 жыл өмір сүргені бәрімізге аян. Жүзді алқымдап қалған немесе 100-ден асып кеткен кәриялар Казақстанның түпкір-түпкірінен көптеп кездеседі. Дегенмен, үзақ өмір сүрушілер, әсіресе Абхазияда, Аджарияда, Грузияда, Әзірбайжанда, Солтүстік Кавказда, Таулы Алтайда т.б. жерлерде жиі кездеседі. Дүниеде ең ұзақ өмір сүрген, Гиннестің рекордтар кітабына енген адам Шерәлі Мүслімов (Әзірбайжан) болған. Ол 168 жыл, ал әкесі 110, шешесі 90 жыл өмір сүрген.
Өлім - жеке дамудың (онтогенездің) заңды қорытындысы
Әрбір ағзаның жеке тіршілігінің ақырғы фазасын - өлім деп атайды. Өмір барда өлім бар деп халық бекер айтпайды, өлімнен ешбір пенде күтыла алмаған, құтыла алмайды да. Ағзалардың тіршілік құбылысында оның дене жасушалары бір жағынан өліп жойылып отырса, екінші жағынан оның орны толтырылып (физиологиялық регенерация) қалпына келіп оырады. Ағзаның зат алмасу құбылысы және сыртқы ортамен қарым-қатынасы бұзылған кезде оның өлімі басталады. Ағза өлімінің табиғи себептері болып қартаю құбылыстарының тереңдеп үдеи түсуі, патологиялық құбылыстар, сыртқы орта факторларының зияңды әсерлері т.б. болуы мүмкін. Жоғары сатылы жануарларда және адамдарда өлімнің 2 түрін ажыратады: физиологиялық өлім және патологиялық өлім. Физиологиялық өлім - табиғи өлім, қартаю құбылыстары нәтижесінде пайда болады; патологиялық өлім — мезгілсіз өлім, адам ағзасының ұзақ сырқаттану салдарынан мүшелерінің қажып, қызмет ете алмау жағдайларында пайда болады. Сол сияқты, мезгілсіз өлім әртүрлі апат жағдайларының салдарынан да болуы мүмкін. Жоғары сатылы көпжасушалы ағзаларда өлім клиникалық өлім және биологиялық өлім болып бөлінеді. Тіршіліктің негізгі қызметтерінің тоқталуы клиникалық өлімге жатады. Ол 5-6 минутқа созылады. Бұл кезде көптеген жасушалар мен мүшелер өздерінің тіршілік қабілетін әлі толық жоя қоймағандықтан олар өзін-өзі жаңарту құбылыстарын жалғастыра береді, метаболизм жалғасады, бас миы өз қызметін әлі толық жоғалтпаған. Сондықтан да осы өлім жағдайындағы адамдарды қайтадан тірілтуге болады. Оны реанимация деп атайды. Тынысалудың және қан айналымның ұзақ уақытқа (10-15 минут) тоқтатылуы үлкен ми сыңарларының жасушаларында кері қайтпайтын өзгерістер пайда етеді, ол өз қызметтерін түгел жояды. Оны қайта тірілту мүмкін емес. Өлімнің мұндай түрін биологиялық өлім деп атайды.
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:Медицина Санат:Медициналық биология
Шетөзек
Шетөзек - Жетісу (Жоңғар) Алатауының оңтүстігінен басталатып Көксу ауданынын жеріндегі құрғақ арна. Ұзындығы 57 км, су жинайтын алабы 394 км2. Малайсары т-ның солтүстік беткейінен басталып, Қожамқұл құдығынан шығысқа қарай 8 км жерде тартылып қалады. Аңғарлық таулық сипатта. Қар суымен молығады. Жылдық орташа су ағымы 0,015 м³/сек.
Дереккөздер
Санат:Жетісу
Сарыапанқұм
Сарыапанқұм – Арал қарақұмының солтүстік-шығысындағы құмды алқап.
Географиялық орны
Ақтөбе облысы Ырғыз жəне Ұлытау облысы Ұлытау аудандары жерінде орналасқан орналасқан.
Вених-Ярт
Вених-Ярт — Ресейдегі өзен. Тюмень облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тальция өзенінің оң жағалауынан 84 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Тобыл өзенінің құйылысынан Конда өзенін қоспағанда Ханты-Мансийск (жоғарырақ) қаласына дейін. Өзен саласы — Тобылдан Обьке дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Западная Егринка
'''Зап. Егринка''' — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Егринка өзенінің сол жағалауынан 8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Барсук (Калтасин ауданы)
Барсук — Башқұртстанның Калтасин ауданындағы ауыл, Төменгі качмашев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 20  адамды құрады. Пошта индексі — 452876, ОКАТО коды — 80233845002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Ультраметаморфизм
Ультраметаморфизм - жоғары температуралар мен қысымдардың және ұшпа заттардың әсерінен түп тау жыныстары толықтай немесе жартылай балқитын, химиялык құрамбөліктер қарқынды түрде жаңаша жинақталатын, яғни олар метасоматиттер мен магмалар түрінде қайта алмасатын не метаморфты жіктелу мен қайта кристалдануға жаппай ұшырайтын процесс. Ультраметаморфизм процесі жер қыртысының терең қойнауларында не гранит құрамды таужыныстардың балқу деңгейінен төменірек тереңдіктерде жүзеге асатын болса керек.
Дереккөздер
Санат:Геологиялық процестер
15 қыркүйек
Қыркүйектің 15 — Григориан күнтізбесінде жылдың 258-ші күні (кібісе жылдарда 259-шы). Жылдың аяғына 107 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:15 қыркүйек
Бутаковка шатқалы
нобай
Бутаковка шатқалы - қазақ тілінен "Бутаковка" "бұтақ"сөзінен аударылады. Бутаковка шатқалында екі шағын сарқырама – төменгі (Үлкен) және жоғарғы орналасқан. Жоғарғы сарқырама теңіз деңгейінен 2470 метр биіктікте. Жоғарғы сарқыраманың биіктігі 20 метр. Төменгі сарқыраманың биіктігі-30 метр. Ол жоғары сарқырамамен салыстырғанда күшті және көркем.
Сипаттамасы
Жергілікті рельеф 20 миллион жыл бұрын Тянь –Шань пайда болған дәуірде қалыптасты. Бутаковка шатқалы Іле Алатауы жотасының солтүстік беткейінде орналасқан. Кіші Алматы және Сол Талғар бассейнінің су айырығында. ХІХ ғасырдағы онда Жетісудың бірінші губернаторы Г. А. Колпаковский саяжай болды. Шатқалдың атауын алды деген болжам бар казак қарауыл бастығының тегі бойынша 1860-шы жылдары орманды кесуден қорғау үшін шатқалы. Сібірден қоныс аударушылар. Қазақ шығу тегі жоққа шығарылмаған елді мекеннің атауы: бутак "сучок". Шын мәнінде өзен Бутаковка Кіші Алматының оң ағыны болып табылады. Бұл аудан ерекше және әдемі, ал шатқалдың өзі үшін тамаша орын қысқа және ұзын жаяу жорықтардың басталуы. Осыдан жетуге болады Кімасар жотасы Медеу мен өзен алқабына оралу Сол Талғар. Басты бет көрнекті орындар Бутаковка шатқалы - сарқырамалар. Олардың екеуі: төменгі, биіктігі 15 метр, ең танымал туристер арасында. Екінші аз төменгі сарқырама және орналасқан шатқалдың жоғарғы бөлігі екі километр қашықтықта. Онда дыбыстар сарқырамалардың ағатын ленталары әдемі көк ән естуге болады құстар. Шатқалдың өсімдік әлемі бай және алуан түрлі ол Тянь-Шань шырыны, Көктерегі, шетен және барбарис өседі. Шатқалдың көркем түрлері, таза ауа, жазғы ыстық салқын күн.
Орналасқан жері
Іле-Алатау МҰТП Медеу филиалында орналасқан. 1996 жылы Бутаковка Иле заңды иелігіне өтті Іле - Алатау мемлекеттік табиғи паркі. Шатқалдың аумағы, 5000 гектар жерді алып жатыр, оны бес инспектор күзетеді. Бар қолайлы акустикалық орта (тыныштық, әуенді дыбыстар) табиғатта). Ұсынылатын қабылдау кезеңдері: мамыр – қазан.
Дәулет (тақыр)
Дәулет — Атырау облысы Жылыой ауданындағы тақыр.
Иманғара тауының шығысында 15-18 шақырым жерде орналасқан. Ру атынан қойылған атау.
Дереккөздер
Санат:Атырау облысы географиясы