cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Абаша
Абаша (აბაშა) Батыс Грузияда орналасқан қала. Халқының саны 4941 (2014 санақ бойынша). Қала Абаша өзені мен Ногхела өзендері арасында орналасқан. Теңіз деңгейінен 23 метрде, Тбилисиден 283 км қашықтықта орналасқан. Абаша ауданының орталығы.
Санат:Грузия қалалары
Қосқорған бөгені
Гидрологиялық сипаты
Бөген теңіз деңгейінен 372 м биіктікте жатыр. Аумағы 5,8 км2, су сыйымдылығы 36 млн./м3. Бөген суы Түркістан қаласының техникалық қажеттілігіне және қала аумағына қарасты елді мекендердің шаруашылығына пайдаланылады.
Софиевка (Миякин ауданы)
Софиевка — Башқұртстанның Миякин ауданындағы ауыл, Каран ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 183 адамды құрады. Пошта индексі — 452096, ОКАТО коды — 80244829005.
Қосқорған бөгені
Дереккөздер
Санат:Түркістан облысы гидрографиясы
Софиевка (Миякин ауданы)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Пеки (Минас-Жерайс)
Пеки (Минас-Жерайс) (Pequi (Minas Gerais)) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Белу-Оризонти агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сети-Лагоас экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 109 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 204,142 км² шамасында. Халық тығыздығы — 20,1 адам/км².
Тарихы
Қала 1912 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
NGC 7023
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1794 жылы 18 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7023 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 235, LBN 487.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз)
Мамыт (Шығыс Орал) қоңыр көмір кені орны
Мамыт (Шығыс Орал) қоңыр көмір кені орны — Орал сырты үстіртінің шығысындағы Мамыт өзенінің алабында, Ақтөбе облысы, Қарғалы ауданы, Бадамша кентінің шығысында 25 км жерде орналасқан. Кен орны 1994 жылдан игерілуде. Қоңыр көмір қоры 0,6 млрд.т. Жылына орта есеппен 433,6 мың т тауарлы көмір өндіріледі. Тұрмыстық отын ретінде пайдаланылады.
Геологиясы мен сипаты
Геологиялық барлау жұмысы 1951-1960 жылдары жүргізілген.
Дереккөздер
Санат:Ақтөбе облысы кен орындары Санат:Қазақстан көмір кен орындары
Ай-Юган (Карты-Варын-Юган тармағы)
Ай-Юган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Карты-Варын-Юган өзенінің оң жағалауынан 8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қуандық Қыстықбаев
Қуандық Қыстыбаев (1977 жылы 1 тамызда Алматы облысы Ұйғыр ауданы Сүмбі ауылында туған) — кино және театр актері. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2015). Қалибек Қуанышбаев атындағы қазақ мемлекеттік академиялық музыкалық драма театрының актері (1998 жылдан).
Орынбасар Наурызғалиұлы Төребаев
Төребаев Орынбасар Наурызғалиұлы (10 Қаңтар 1939 жылы туған, Ақтөбе қаласы) – медицина ғылымының докторы (1991), профессор (1992).
Қуандық Қыстықбаев
Сахнадағы негізгі рөлдері
Қалибек Қуанышбаев атындағы қазақ мемлекеттік академиялық музыкалық драма театрының сахнасында: М. Әуезов «Қара Қыпшақ Қобыланды» –Қобыланды, «Қарагөз» – Сырым, «Еңлік-Кебек» – Кембай, «Абай» – Айдар, «Айман-Шолпан» – Әлібек; Ф. Эрве «Түлкі бикеш» – Шамплетро; Ғ. Мүсірепов «Қозы Көрпеш-Баян сұлу» – Айдар; Ж. Әлмашұлы «Бәйтерек басындағы кездесу» – Исатай; В. Дельмар «Баянсыз бақ» – Гарвей; І. Жансүгіров «Махамбет» – Махамбет; Б. Ұзақов «Үміт» – Замир; Т. Ахтанов «Жоғалған дос» – Маңғас; «Күшік күйеу» – Тюринщик, Е. Аманшаев «Үзілген бесік жыры» – Ол; О. Бөкей «Құлыным менің» – Жан, М. Хасенов «Пай-пай, жас жұбайлар-ай» – Қасым; У. Шекспир «Ромео мен Джульетта» – Ромео, Тибальт; Ж. Мольер «Скапеннің айласы» – Леандр; А. Сайд «Келіндер көтерілісі» – Кемел; Ш. Айтматов «Ақ кеме» – Сейдахмет, М. Ахманов «Алдардың айласы» – доңыз, А. Цагарелли «Гамарджоба» – Князь; И. Штраус «Жұбайлар жұмбағы» – Фальк, М. Фриш «Дон Жуанның думаны» – Дон Жуан, Е. Жуасбек «Үйлену» – Көмек, «Сен үшін» – еркек, «Терең тамырлар» – Елбасы, Дж. Патрик «Қымбатты Памелла» – Брэд, У. Шекспир «Гамлет» – Лаэрт, Ш. Мұртаза «Бір кем дүние» – Абадан, Э. Хушвахтов «Қызыл алма» – Аббас, Қ. Жүнісов «Махаббат мелодрамасы» – Оспан, Қ. Жиенбай «Таңғажайып планета» – Жасарал, С. Срайлов «Құпия сөз» – батыр, А. Вальехо «Күн сәулесі түспеген» – Висенте, Д. Рамазан «Абылай ханның арманы» – Абылай хан; Ж. Ануй «Жалын жұтқан Жанна д’Арк» – Король Карл, В. Ежов «Тыраулап ұшқан тырналар» – Тимофеев, С. Мұқанов, Ш. Уәлиханов «Шоқан», М. Әуезов, Қ. Ысқақ «Қараш-Қараш» – Бақтығұл, т.б.
Марапаттары
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері Санат:Қалибек Қуанышбаев атындағы қазақ мемлекеттік академиялық музыкалық драма театры тұлғалары Санат:Қазақстан театр актерлері
Орынбасар Наурызғалиұлы Төребаев
Қысқаша өмірбаяны:
1964 жылы Ақтөбе мемлекеттік медицина институтын (қазіргі Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина академиясы) бітірген. 1964–1984 жылдары осы оқу орнында аспирант, ассистент, доцент, кафедра меңгерушісі, декан болды. 1997 жылдан облыстық Сот медицинасы ғылыми-практикалық орталығының төрағасы қызметін атқарады.
«Қан дақтары жасалуының ескілігін тексеру» тақырыбында докторлық диссертация қорғады. 110-нан астам ғылыми жарияланымның авторы. 2 өнертабыстың иегері.
Дереккөздер:
Санат:Тұлғалар
Грек жаңғағы
нобай| Грек жаңғағының сыртқы түрі — шар тәрізді. Түрі мен диаметрі бір ағаштың өзінде әр түрлі болып өзгеріп отырады. Жаңғақ қабығына байланысты қалың және жұқа болып келеді. Жемісін әбден пісіп толғанда, яғни ыртқы қатты сүректенген қабығы кепкенде жинайды. Осы кезде оның қатты қауыз жапқан ішкі дәні төртке бөлінеді. Жиналған жаңғақ дәндерін ұзақ сақтау үшін, күн көзінде не арнайы кептіргіште кептіреді. Ашық және күңгірт қауызды ядросын (дәнін) 12 сағаттай тұзды суға салып қойса, қауызы оңай алынады, содан кейін дәнді ағынды суға шайып алып, кептіру керек. Ұнтақталған, кесілген және майдалап үгітілген грек жаңғағының піскен жемістерін алма, қант қызылшашы және балдыр көкке (сельдерей) қосып, түрлі салат жасайды. Сондай-ақ оны ерік қосылған қышқылтым сорпаға, жұмыртқа қосылған әр түрлі сұйық асқа және баклажан, жаңғақ тұздығы (соусы) мен пудингке (ұн немесе күрішке жұмыртқа, сүт, жұзім т.б. раластырып жасалған тағам) үстемелен қос ады. Жайғақты шикі күйінде де жеуге болады. Қаймақ, тосап 'жасарда қолданылатын май алынады. Конфет, торт, печенье, халва, начинка, кондитер өнімінің басқа түрлерін даярлауда пайдаланылады. Кавказдықтар бал қосып гозинаки, шабдалымен араластырып, алманы жұзім шырыны сіңген жіпке тізіп, чурчхелы деген дәмді тағам жасайды. Грек жаңғағы ядросы калориялық құрамы жағынан барлық жаңғақ тұқымдастардан асып түседі, бұл орайда ол бидай нанынан 3 есе, сиыр сүттен 10 есе асып, сары майға жақындайды. Халықтық медиңинада грек аңғағының діңінен, жапырағы мен тамыр қабықтарынан алынған шырын (сөл), майы емдік-диеталық мақсатта пайдаланылады. Мысалы, рахит, сары аурулармен ауырған балаларды оның жапырақ, жаңғақтарының қайнатылдысымен емдейді. Тұнбасына дәке батырып, жараның бетіне басады. Ал байлауға ыңғайсыз жерлерге сұйық май сияқты жағады. Асқазан-ішек ауруларын емдейді. Грек жаңғағын тағамға қосып, медиңинада пайдаланумен бірге, оның шаруашылықтық та маңызы зор. Жапырағы мен ядросы хош иісті эфир майына, А, В, Р витаминдеріне және каротин, белоктік заттарға бай, ядро ұясы аскорбин қышқылын (С витамин) бөледі.
Норс Маскегон (Мичиган)
Норс Маскегон (North Muskegon) — Мичиган штатының Muskegon округіне жататын АҚШ қаласы.
Грек жаңғағы
Тағы қараңыз
Санат:Жаңғақтар
Норс Маскегон (Мичиган)
Қала тұрғындарының саны 4031 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10.6 км² шамасында. FIPS коды — 26-58640.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Шафисхайм
250px|thumb|Картада орналасуы Шафисхайм (Schafisheim) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Ленцбург округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2678 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.33 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4207, пошта индексі — 5503.
Небра (Унструт)
Небра (Унструт) (Nebra (Unstrut)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Бургенланд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3505 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 11,49 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 84 360. Муниципалитеттің басшысы — Герхард Хильдебрандт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Салем Әл-Хажри
Салем әл-Хажри (سالم الهاجري, 10 сәуір 1996 жыл ) — катарлық футболшы, Катар Ұлттық футбол құрамасы мен "Әл-Садд" (Катар) клубының қорғаушысы. 2019 жылғы Азия чемпионы.
Сілтемелер
Санат:Катар футболшылары Санат:Катар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Эйпен ФК ойыншылары Санат:Әл-Садд ФК ойыншылары Санат:Футболдан Азия чемпиондары
Барни (Комо)
Барни (Комо) (Barni) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 573 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 100 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 22030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Сенна
thumb|200px Сенна (Senna) — қолдан өсірілетін өсімдік. Жапырағының тұнбасынан іш жүргізетін дәрілер жасалады (пурсенид, глаксенна т. б.).
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс
Вера Филипповна Петрова
Вера Филипповна Петрова (15.1.1950 жылы туған, Ресей, Вологодский облысы Белозерск қ.) – философия ғылымының докторы (1992),
Ғылыми еңбектер
Ғылыми еңбектерінің негізгі бағыты саясат және білім философиясы мәселелеріне арналған. «Становление и сущность феномена демократий» тақырыбында докторлық диссертация қорғаған. 30-дан астам ғылыми жарияланым мен 1 монографияның авторы.
Дереккөздер
Санат:1950 жылы туғандар
Изья-Шор (Неру-Ю тармағы)
Изья-Шор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Неру-Ю өзенінің сол жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Шақпатас
Шақпатас — ірі сынықты, болбыр шөгінді тау жынысы. Сынықтары қырлы, ірілігі 1 — 10 см аралығында. Шақпатастар негізінен кайнозой шөгінділерінің арасында кездеседі. Жаратылысы жағынан элювийлік, делювийлік, кейде тасқындық және мұздықтық болып келеді. Оларды құрылыс материалы ретінде жол салуда кеңінен пайдаланады.
Дереккөздер
Санат:Шөгінді тау жыныстары
Торығу
Торығу – үмітсіздікпен ұштас, адамның бұл өмірден, тіптен бүкіл құндылықтардан түңілуімен сипатталатын халі. Торығу дүниені зұлымдық, адам өмірін мәнсіз деп тануымен көрінеді. Торығудың тамырын діни таныммен байланыстыратын көзқарастар бар. Әйтсе де дін адамды сенімге тәрбиелейтіндіктен, шын мәніндегі ақиқи дін адамның сенімін нығайтуға, болашаққа үмітін арттырып, кездескен қиындықтарды сабырмен қарсы алып, өткенге тәуба қылуына ықпал етсе керек. Торығудың астарында әрбір адамға тән қауіп-қорқынышты сезіну, өзінің кемшіліктері мен қателіктерін түсініп, өзін-өзі іштей кінәлауы, өзінің өміріне, қоршаған ортаға риза болмауы, тіптен осылайша өмір сүруге лайықпын ба деген уайым, сауалы жатады. “Уайым – ер қорғаны есі барлық” деп Абай айтқан уайым торығуға соқтырмайды. Себебі, ол уайым ердің Құдайдың әділіне сай емеспін деп, бірақ фазылынан үміт үзбеуімен сипатталатын Хаққа махаббатына негіз болатын сезім. Ал торығуға апаратын уайым үмітсіздіктен, өзімшілдіктен, айналасына күдікпен қарап, өзгені жек көруден туындайды.
Торығу — өмірде жолы болмаған жағдайларда күйзеліп, түңілушілік. Торыққан адамда мұңаю, қорқыныш, үрей, ашу, ыза, долылық, өмір сүруде мән жоқ деп сезіну, депрессия сияқты сезімдер байқалады. Жеке адам мен әлеуметтік топтардың психикалық көңіл-күйінің көрінісі. Торығудың объективтік негізі — табиғи алапат және әлеуметтік зілзала (катаклизм), жазылмайтын ауру, жақын адамынан айырылу, жұмыста, шығармашылықта және жеке өмірде жолы болмаушылық. Торығудың субъективтік көзі — қайғы-қасіретті еңсеруге деген адамгершілік-психологиялық ұстанымның болмауы не босаңдығы, тіршіліктің жаңа жағдайына бейімделуге бастайтын ерік-жігердің болмауы. Торығудан шығудың амалы әр түрлі: рухани жаңарудан моральдық азуға дейін, өмірдің қызығынан күдер үзуден, өзін-өзі өлтіруге дейін. Психикасы тұрақсыз жастар мен жасөспірімдер болар-болмас сәтсіздіктің өзінен тез торығады. Торығу сезімін бастан кешірген адамдарға әлеуметтік қолдау, психотерапевт-мамандардың көмегі қажет. Австриялық психиатр Н. Франкл жасаған логотерапия терапиясы мен практикасы адамдарға өмірдің мәнін қайта ұғынуға көмектеседі. Былайғы тіршілікте торығудан арылу үшін достық қарым-қатынас пен моральдық қолдау жеткілікті болатын жағдайлар көп.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Репродуктивті жүйе
Репродуктивті жүйе немесе Көбею жүйесі — көпжасушалы тірі ағзалардың (жануарлар, өсімдіктер, саңырауқұлақтар және т.б.)  жыныстық көбеюіне жауапты жүйе.
Ағзаның басқа жүйелеріне қарағанда репродуктивті жүйе еркек дара мен ұрғашы дара арасында көбіне қатты ерекшеленеді. Кейбір биологиялық белсенді заттар (гормондар және феромондар) жануарлардың репродуктивті жүйесінің жұмысына қатты әсер етеді.
Омыртқалардың репродуктивті жүйелері көбіне жалпы бір-біріне ұқсас:
Жыныстық көбеюге екі – аталық және аналық организмі қатысады. Жыныс сыртқы белгілерімен, сондай-ақ жыныс жүйесінің құрылысы бойынша ерекшеленеді. Жыныс мүшелері: аналық без – жұмыртқа жасушасын, ал аталық без сперматозоидтер түзеді. Жыныс жасушаларында хромосомалар жиынтығының жартысы бар, олар қосылып зигота түзгенде, хромосома жиынтығы екі еселеніп 46 болады.
Аталық жыныс жүйесі
thumb|left|100px|Аталық жыныс жүйесі Аталық жыныс жүйесі қосалқы бөлімдері бар аталық безден, шәует шығаратын түтік, жыныс мүшесі және басқа бездерден, олардың ішіндегі ең ірісі – қуық асты безінен тұрады. Бездер шәует сұйықтығын түзеді. Аталық жыныс жасушасы – сперматозоид ірі ядросы бар бас, мойын және ұзын құйрықшадан тұрады. Сперматозоидтер аталық ұрық безінің қосалқы бөлімдерінде жиналады да, қуық асты безінен бөлінетін шәуетпен араласып, зәр шығару өзегі арқылы сыртқа шығарылады.
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:Анатомия
Аяған Шәжімбаев
Дереккөздер
https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/m/sov/33276/works/
Санат:Қазақстан режиссёрлері
Бриньяк (Эро)
Бриньяк (Brignac) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Лодев округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,65 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34041, пошта индексі — 34800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 682 адамды құрады. Халық тығыздығы — 146,67 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Ол: Екінші Тарау
«Ол: Екінші Тарау» (It Chapter Two) — америкалық тылсым қорқынышты фильм, 2017 жылы шыққан «Ол» фильмінің жалғасы. Фильмнің екі бөлімі де Стивен Кингтің 1986 жылғы бір аттас романына негізделген. Фильмнің режиссері — Энди Мускетти, сценарий авторы — Гэри Доберман.
2016 жылдың ақпан айында фильмнің екінші бөлімі туралы келіссөз жүргізілді. 25 қыркүйек 2017 жылы New Line Cinema және Warner Bros. Pictures фильмнің жалғасы кинопрокатқа 6 қыркүйек 2019 жылы шығатынын жариялады. Сол кезде Гэри Доберман сценарий жазатыны, ал Энди Мускетти режиссер болатыны белгілі болды.
Негізгі түсірілім 19 маусым 2018 жылы Pinewood Toronto Studios-та басталды және Порт-Хоуп, Ошава, Торонто локацияларында, және түсірілім 31 қазан 2018 жылы аяқталды.
Фильмнің екінші бөлімінің тұсаукесері 26 тамыз 2019 жылы Лос-Анджелес қаласындағы Regency Village театрында өткізілді. АҚШ-та бұл фильм 6 қыркүйек 2019 жылы шығарылды, ал Қазақстанда 5 қыркүйек 2019 жылы шығарылды. Бірінші бөлімі секілді бұл фильмде сыншылардан мадақ алды, әсіресе актерлік ойын, музыка және романға беріктілігі үшін. Дегенмен сыншылар алдыңғы өндіріске қарағанда аз өндіріске және қорқынышты атмосфераға аз тартылғанына сын айтты.
Сюжет
Бірінші бөлімнің оқиғасынан 27 жылдан кейін Мэн штатындағы Дерри қаласында орналасқан көңіл көтеру саябағында бір топ гомофобтар ер кісіні және оның жігітін сабап, жігітін көпірден лақтырып жібереді, ер адам жігітіне судан шығуға көмектесу үшін төмен түскенде оның жігітін Пеннивайз тістеп өлтіргенін өз көзімен көреді, сол кезде түнгі аспанға мыңдаған қызыл шарлар көтеріледі. Кітапханада отырған Майк Хэнлон болған оқиғаны радиодан естіп оқиға болған жерге асығады. Өлім орнына жетіп, анық-қанығын анықтаған соң «Ол» қайтадан оралғанын түсінеді, және бала күнгі достары Билл Денброны, Бен Хэнскомды, Беверли Маршты, Ричи Тозиерді, Эдди Каспбракты және Стэнли Уристі бала күнгі уәделерін орындауға, яғни 27 жыл бұрын «Ол» қайтадан оралса, оны қайтадан өлтіруге берген уәделерін орындау үшін Дерриге шақырады. Басқалары Дерриге бара жатқанда, Стэн қоңырауды қабылдағаннан кейін күңгірт естеліктерімен өз-өзіне қол жұмсайды. Бейбақтар кешкі ас басында кездеседі, оларды галлюцинациялар басып, Стэннің өз-өзіне қол жұмсағанын білмес бұрын, Майк оларға естеліктерін жаңартады.
Беверли егер олардың 27 жыл бұрын берген уәделерін орындамаған жағдайда барлығын өлім күтетіні жайлы өзінің алдында көрген экстрасенстық болжамын айтудан бұрын Ричи мен Эдди кетіп қалуға шешім қабылдайды. Осы уақытта әкесін өлтіргені үшін қамауға алынған Генри Бауэрс жындыханадан Пеннивайздың көмегімен қашып кетеді, және ол бейсбол ойынында кішкентай қызды өлтіреді. Майк Биллға үнділік "Chüd Рәсімі" «Ол»-ды мәңгілікке тоқтата алатыны жайлы есірткімен келген көріпкелділігін айтады.
Өздерінің ескі клубына бара жатқанда және Стэннің душқа арналған бас киімін тауып алғанда, Майк бұл рәсім олардың өткенінен алынған заттарды құрбандыққа шалуды талап ететінін түсіндіреді. Беверли қазір қарт әже тұрып жатқан өзінің ескі үйіне барады, Беннің махаббат хатын тауып алады, әлі де Билл оны жазғанына сенеді, қарт әженің Пеннивайз екенін білгенде үйден қашып шығады. Бен балалық шақта Пеннивайзды мектепте кезіктіргенін есіне түсіріп, оның артефактісі - әмиянында сақтаған Беверлидің жылнамалық парағы екенін түсінеді. Ричи және Эдди өздерінің артефактілерін алып кетеді: аркададан жасалған жетон және ингалятор. Эддиге қоқаң-лоққы жасамас бұрын Пеннивайз Ричиге қарсы тұрады және оның жыныстығын мазақтайды, бірақ Эдди Пеннивайзға қарсы тұрғанда, Пеннивайз кішірейіп, қашып кетеді.
Өндіріс
Variety-дағы сұхбатында режиссер Энди Мускетти көпшіліктің реакциясын көру үшін екінші фильмдегі жұмыстан үзіліс жасауды ұйғарғанын айтты, өйткені ол түпнұсқаға адал болғысы келетінін және «Ол» фильмінің жаңа нұсқасында 1990 жылғы ABC телевидение фильмінен гөрі қан әлдеқайда көп болатынын айтты.
Режиссер фильмнің екінші бөлімі оқиғаларды 27 жылға алдыға жылжытатынын және түсірілімнің шамамен басталу күнін айтты. "Негізі біз сиквел түсірерміз. Жоспар бойынша, екінші бөлімнің сценариі қаңтарда бізде болады. Мінсіз жағдайда біз түсірілімге дайындықты 2018 жылдың наурыз айында бастаймыз. Бірінші бөлім тек балаларға қатысты. Екінші бөлімі осы кейіпкерлердің 30 жылдан кейінгі жағдайын айтады. Фильмде олардың бала кезіндегі, 1989 жылы туралы естеліктерімен флэшбектер болады." 17 қыркүйек 2017 жылы билейтін клоун Пеннивайзды ойнаған актер Билл Скарсгорд оның өткен шақта болған оқиғалары туралы көріністерді студия түсіріп қойғанын айтты. Скарсгорд хабарлағанындай фильмнің алғашқы нұсқаларының бірінде 1600-ы жылдардағы флэшбек сәті бар. Актер кейіпкерді клоунның гримінде ойнаған жоқ. Бұл шағын қойылымда Пеннивайздың шығу тегін көрсеткен. Актер айтқандай, бұл қойылым құбыжықтың Жерде көптеген жылдар бойы өмір сүріп келгенін көрсетеді. Бұл сәт бірінші бөлімнен алып тасталынған, бұл сәт режиссерлік басылымда немесе екінші бөлімінде пайда болуы мүмкін. Variety порталы, Кэри Фукунаги жасаған «Ол»-дың алғашқы сценариінде осындай қойылымның болғанын қосты. Ода Пеннивайз 1800-ы жалдары пианинода ойнап, балаларды жалмап жатты.
«Ол» фильмінің екінші бөлімінің түсірілімі 20 маусым 2018 жылы басталып, 31 қазан 2018 жылы аяқталды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:2019 жылғы фильмдер Санат:2019 жылғы АҚШ фильмдері Санат:АҚШ қорқынышты фильмдері Санат:АҚШ драма-фильмдері Санат:Warner Bros. фильмдері Санат:АҚШ триллер фильмдері Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер
Александр Иванович Антипов
Александр Иванович Антипов (1824 жыл – 06.08.1887 жыл) – кен инженері.
Күреңтүсті проксилокопа
нобай|оңға|Күреңтүсті проксилокопа Араның сирек кездесетін түрі. Тропика фаунасымен байланысты ежелгі туыс өкілі. Күнгей Кавказдың шығысынан бастап, солтүстік-батыс және шығыс Ираннан Пакистанға дейін , сонымен қатар Орта Азия мен Синцзан- Ұйғыр автономиялы ауданында ( Қытайда ) таралған .Қазақстанның оңтүстік-батысынан ( Қаратау жотасынан ) белгілі. Көбіне құрғақ сары топырақты тік жарлар мен т.б. тегіс емес жер бедерінде тіршілік етеді. Сонымен қатар таудың төменгі белдеуінен белгілі. Ұшу кезеңі сәуір соңынан қыркүйек соңына дейін созылады. Ымырт пен түнде белсенді. Түр әр түрлі тұқымдас өсімдіктерінің гүлдерінде кездескен Capparus spinosa L. олиготрофы болып табылады. Жерде, сары топырақты тік жарларда шағын топ болып ұялайды. Түрді қорғау үшін шектен тыс мал жаюды тоқтату, ұялаған жерлерін қорғау және шағын қорықтар ұйымдастыру қажет.
Ниязов Мірахмет Жүсіпұлы
НИЯЗОВ Мірахмет Жүсіпұлы (7.7.1891, Ішкі Орда, Андарлы мекені – 12.10. 1943, Алматы) – алғашқы қазақдәрігерлерінің бірі. Астрахан ерлер гимназиясын (1912) және Саратов университетінің медицина факультетін (1916) бітіргеннен кейін Ордада дәрігер болып қызмет атқарды. Осы жылдары Каспий өңірінде белең алған оба ауруын жоюға белсене ат салысты. 1920 – 1923 ж. Бөкей губерниясында денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі болды. 1929 – 1931 ж. Алматыдағы венерология диспансер дәрігері, 1932 – 1943 ж. Шымкент қорғасын з-тының медицина санатория бөлімінің бас дәрігері, Денсаулық сақтау халкомы жоспарлау бөлімінің бастығы, республикада оба ауруына қарсы күресу ст-ның дәрігері болған.
Санат:Тұлғалар
Манчестер (Мэриленд)
Манчестер (Manchester) — Мэриленд штатының Carroll округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Қотанемел
Қотанемел – Сарыарқаның оңтүстік-шығысындағы аласа жота.
Географиялық орны
Абай облысы Аягөз ауданы Емелтау ауылының батысында 4 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 1089 м. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай ұзындығы 12–13 км-ге созылған, енді жері 8 км. Ең биік шыңы 1089 м. Беткейлері аз тілімденген төменгі пермь жыныстарынан түзілген. Оңтүстік-шығыс беткейі тік құлама.
Өсімдігі
Құнарсыз сұр топырағында жусан, селеу, боз өседі. Жайылымдық ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Аягөз ауданы таулары
Торкиара
Торкиара (Torchiara) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Салерно провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1527 адамды құрайды. Халық тығыздығы 191 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 84076.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santissimo Salvatore. Жыл сайынғы мерекесі — 6 тамыз.
Корлик
Корлик — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вах өзенінің оң жағалауынан 613 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 70 км-ді құрайды.
Торкиара
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Корлик
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
BBC Focus
BBC Focus — ай сайын жарық көретін ғылыми-танымдық британ журналы.
Қарыма
Нан жабатын пеші, тіпті табасы бола бермейтін көшпелі өмір салтында ұннан тағам даярлаудың өте көне тәсілдерінің бірі — қарыма нан.
BBC Focus
«Bristol Magazines Ltd» компнаиясының басшылығымен, «BBC Worldwide» баспа үйінде басылып шығып, Бристол мен Англияға таралады.
Журналда техника мен ғылым саласындағы соңғы жаңалықтар жарияланады. Журнал аудиториясы арнайы аталған спорт түрлерінің мамандары мен қарапайым халық, автомобиль спортының жанкүйерлері болып табылады.
Қарыма
Нанның бұл түрінің атауының өзі айтып тұрғандай, "қарып пісіру" деген сөзден шыққан. Біраз жерлерде "қазанжаппа" деп те аталады. Бұл атау тіпті нан пісірудің тәсілін де білдіріп тұр. Ашытқы, сүт, тұз езілген су, сары май қосып иленген қамыр көтерілген соң, оны дөңгелектетіп жаяды да, әбден қызып тұрған қазанның ішіне май жағып, жапсыра жабады. Қазан шоқтың табында тұрады немесе отты баяу жағады. Қазандағы қамырдың шет-шетіне ас қасықтың ұшымен өрнек салатындар да бар.
BBC Focus
Бас редакторы: Джени Осман (ағыл. Jheni Osman).
Таралымы: 70 000 (2008 жылы).
Қарыма
Қарыманы пісірудің бір тәсілі - төңкерілген қамыр қазан түбіне жабысып, жартылай піскен кезде оны қазанымен төңкеріп оттың табына біраз қояды. Қарыманы немесе бәтір нанды ыстықтай ұсақтап үзіп не турап, үстіне қаймақ немесе сары май қосып, сыйлы қонақтарына ұсынатын болған.
BBC Focus
ISSN: 0966-4270.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ұлыбритания журналдары Санат:Ағылшын тілді журналдар Санат:Тәртіпаралық ғылыми журналдар Санат:Ғылыми-көпшілік журналдар Санат:Алфавит бойынша Ресей журналдары Санат:Орыс тілді журналдар Санат:1992 жылы пайда болған баспасөз құралдар
Қарыма
Дереккөздер
Санат:Қазақ асханасы
Қаруды қастерлеу
right|thumb|140px|[[Қарулар]] Қаруды қастерлеу – батырлық этикасы. Орта ғасырларда жауынгерлер қаруды қасиетті санап, оған сыйынған. Әр қаруға жеке ат қойған. Қаруда батырдың жаны болады деп сенген. Сондықтан, қаруды қадірсіз іске жұмсамаған. Батырлар ер қаруы – бес қаруды шеберлігіне, күшіне қарай түгел немесе үш-төрттен асынған. Әскери өнердің талабы бойынша бес қаруды түгел қолдануды үйренуге міндетті болған.
Дереккөздер
Санат:Қарулар
Киниктер
right|200px Киниктер Антисфен ізбасарлары, ежелгі грек философия мектебінің өкілдері. Белгілі өкілі Синоптан шыққан - Синоптық Диоген Киниктер құлиеленуші қоғамның демократиялық жақтарының көңіл күйін көрсетуші. Бақытты және мейірімділікті олар қоғамдық нормаға қарсылық деп білді, байлықтан, атақтан, барлық сезімдік қанағаттан, бас тартып тәуелсіз, еркін өмірді насихаттады.
Дереккөздер
Санат:Ежелгі Грекия философиясы Санат:Киниктер Санат:Аскеттер Санат:Философиялық терминдер Санат:Эллиндік философия Санат:Ежелгі рим философиясы
Караманите (Варна облысы)
Караманите (Караманите) — Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 383 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9299. Телефон коды — 05136. ЕКАТТЕ коды — 36302.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
Синтаксис
Синтаксис ( σύνταξις - құру, тәртіп, амал-тәсіл ) - сөз тіркесі туралы, сөйлем туралы ғылым. Сөйлеу дағдысы бойынша сөздер өзара белгілі бір жүйемен тіркеседі. Сол тіркестердің де, сөйлемдердің де өз жүйелері, өз заңдары болады. Синтаксис сөйлеудің калыптасу ережелерін зерттейді. Қазақ тілінің синтаксисі грамматикалық ілім ретінде екі салада зерттеліп келеді: сөз тіркесінің синтаксисі, сөйлемнің синтаксисі. Соңғысы өз ішінен жай сөйлем синтаксисі, құрмалас сөйлем синтаксисі болып жіктеледі.
Тағы қараңыз:
Аралас байланыс
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі Санат:Грамматика Санат:Синтаксис
Ай-Южинг-Юган
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
А (кирил)
thumb|left|110px|
thumb|right|400px|
А, а — кириллицаға негізделген әліпбидің  бірінші әрпі.
Иектің төмен түсіп, тілдің кейін жылжуы кезінде ауыз қуысының кең ашылуынан пайда болатын жуан дауысты дыбыс А әріпімен белгіленеді. Түркі тілдерінде А дыбысының екі түрі бар:
Қазақ тілінде алғашқысы қалыптасқан. Созылыңқы дыбысталатын А-ның сөз мағынасын ажырататын (фонематикалық) мәні бар. 5-8 ғ-да түркі халықтары қолданған алфавитте (Орхон-Енисей жазуы) А төрт түлі таңбаланған. Бұлар көрші дауыссыздың ыңғайына қарай бірде А, бірде Е болып оқылған. Бір мәтін ішінде екі түрлі таңба жарыса қолданылмаған. 9-14 ғ-да қолданылған алфавитте ("Көне ұйғыр жазуы") А сөздің басында бір түрлі, ортасында екінші түрлі, соңында үшінші түрлі жазылған. Түркі халықтары пайдаланған араб жазуында А екі түрлі жазылады. Дүниеде белгілі көп алфавиттің арғы негізі болған ескі семит (финикия) жазуында бұл әріп "алеф" (дене) деп аталған. Өйткені ол өгіздің басын бейнелейтін иероглиф арқылы таңбаланған. Осыдан ескі грек алфавитіндегі α (альфа) және көптеген халықтар әліппесіндегі А қалыптасқан.
Дереккөздер
Санат:Кириллица
Морфология (лингвистика)
Морфология (morf — түр, тұлға, logos — сөз, ілім) — дербес сөздердің грамматикалық мағыналарын тексеретін, грамматикалық сөз тұлғалардың қызметі мен қалыптасу, даму заңдылықтарын зерттейтін тіл ғылымының бір саласы.
Морфологияның негізгі материалы — морфема. Морфология сөздің грамматикалық тұлғаларын жеке бір тілдегі сөздердің диахрондық (тарихи даму), синхрондық (қазіргі кездегі) көрінісімен де зерттейді. Морфология сөз тұлғаларының түрленуін, бөлшектенуін, әр түрлі өзгеріске түсуін анықтау мақсатында салыстыра зерттеу жүйесімен де айналысады. Бұл тәсіл cөздің мағынасы мен қызметін айқындауға көмектеседі. Сөздің тұлғасы, мағынасы және атқаратын қызметі сөйлем құрамында ғана анықталатын болғандықтан, сөзді синтаксиспен байланысты қарастырады. Демек сөзді лексика-грамматикалық сипаты тұрғысынан айқындайды.
Жалаң және күрделі сөздер
Қазақ тіліндегі сөздер морфологиялық тұрғыдан жалаң және күрделі болып екіге бөлінеді. Жалаңдар сөздің түпкі мағынасын білдіретін түбір сөздер де, күрделілер кем дегенде екі сөзден құралатын біріккен, қосарланған, күрделенген (ақ құба, ақ сары) сөздер. Жалаң сөздер құрамы жағынан түбір тұлғалар мен қосымшалардан құралады. Түбірлер сөздің негізгі лексикалық мағынасын білдіреді де, қосымшалар түбірге неше түрлі грамматикалық мағыналар үстейді. Мысалы, ұйымдастырушылардың бірі деген сөз тіркескендегі алғашқы сөз ұйым+дас+тыр+у+шы+лар+дың болып 7 бөлшектен тұрады. Мұндағы ұйым — негізгі түбір, -дас — сөзжасам қосымша, -тыр - өзгелік етіс жұрнағы, -у — қимыл есім жұрнағы, -шы — сөзжасам жұрнақ, - лар — көптік жалғауы, -дың — ілік септігі жалғауы. Бұлардың әрқайсысының өзіндік лексикалық және грамматикалық мағыналары бар.
Морфологияның дамуына үлес қосқан ғалымдар
Морфологияның негізгі міндеттерінің бірі — сөздерді белгілі бір сөз таптарына тәндеп бөлу. Сөз таптарының айқындалуына 30-жылдары ерекше үлес қосқан ғалымдар: Ахмет Байтұрсынұлы, Қ. Жұбанов, Н. Сауранбаев, А. Ысқақов. 40-50- жылдары морфологияның әрбір жеке мәселелері арнайы жүргізілетін күрделі монографиялық ғылыми - зерттеудің объектісіне айналады да, осы зерттеулердің негізінде көптеген көлемді еңбектер жарыққа шығады. I. Кеңесбаев, А. Ысқақов, К. Ахановтардың жыл сайын шығып отырған орта, орталау мектептерге арналған "Қазақ тілі грамматикасы" мен Н. Сауранбаевтың педучилищеге арнаған "Қазақ тілі" (1948) және жоғары оқу орындарына арналған "Қазіргі қазақ тілі" (1954) атты көлемді еңбектерімен қатар, морфологияның жеке сөз таптарын әр жақты баяндауға арналған морфология Балақаевтың "Қазақ тілі грамматикасының кейбір мәселелері", А. Ысқақовтың "Қазақ тіліндегі үстеулер", Ғ. Мұсабаевтың "Сын есімнің шырайлары", Ә. Хасеновтың "Қазіргі қазақ тіліндегі сан есімдер", Р. Әміровтың "Қазақ тіліндегі шылаулар", Ш. Сарыбаевтың "Қазақ тіліндегі одағайлар" т. б. зерттеулерін айтуға болады. 60-жылдары мұндай еңбектер саны жағынан да, тақырып жағынан да молая түсіп, жеке сөз таптарына байланысты тағы да көптеген жеке зерттеулер: Ш. Сарыбаевтың "Қазақ тіліндегі еліктеуіш сөздер" (1960); Ж. Шакеновтың "Қазақ тіліндегі сын есім категориясы" (1961); Ә. Ибатовтың "Қазақ тіліндегі есімдіктер" (1961); Ә. Төлеуовтың "Қазақ тіліндегі есім категориясы" (1963) атты еңбектері жарық көрді. Бұлардың бәрінде де әр түрлі сөз таптары өзіндік лексико-грамматикалық ерекшеліктері тұрғысынан әр жақты талдауға түседі. Морфология мәселелеріндегі бұрын-соңды жетістіктердің бәрін жинап, оны жүйелі тәртіпке келтіріп, теориялық тұрғыдан ғылыми бір ізге түсіріп баяндаған күрделі еңбек 1967 ж. Қазақ КСР ҒА "Ғылым" баспасынан шыққан "Қазақ тілінің грамматикасы" болды. Морфологияның негізгі міндеттерінің бірі — сөз формаларын зерттеу. Сол себептен сөз формалары жайындағы зерттеу сөздердің түрлері жайындағы қандай да болса ережелердің бәрін түгел қамтып, сөздерді морфологиялық категориялардың қандай түріне жатқызу және оларға тән формаларды анықтау сияқты заңдылықтарды да қамтиды.
Сөз формаларының жасалу тәсілдері
Қазақ тілінде сөз формалары, әдетте, лексика-грамматикалық, не лексикалық-семантикалық мағыналарды тудырудың нақтылы тілдік жамылғышы болып келеді. Сөздердің формалары негізінен екі түрлі тәсіл арқылы жасалады: синтетикалық (морфологиялық) және аналитикалық (синтаксистік) тәсіл. Сөз формаларын жасаудың бұл амалдарын зерттеп анықтау, әрине, қазақ тіл білімінде бірден қалыптасып кете қойған жоқ. Кеңес дәуірінің алғашқы кезінде бұлар тек сөз жасаудың морфологиялық тұрғысынан ғана қаралып келсе, бертін келе, атап айтылмағанмен, синтаксистік тәсілдің де ескеріле бастағаны байқалады. Қазақ тіліндегі сез жасаудың синтетикалық (морфологиялық) және аналитикалық (синтаксистік) тәсілдері 50-жылдары практикалық та, теориялық та тұрғыдан әбден қалыптасып орнықты. Сөйтіп кейбір күрделі еңбектерде ол сөз жасаудың тиянақталған негізгі амалдары ретінде ұсыныла бастайды да, жеке ғылыми мақалалық зерттеулер объектісіне көшеді.
Сөздерді түр-тұрпатына, тұлғаларына қарай айыру
Сөз формаларына қатысты негізгі мәселердің бірі — сөздерді түр-тұрпатына, тұлғаларына қарай айыру. Сөздерді бұлайша айқындау кеңестік дәуірдегі қазақ тіл білімінде алғашқы күндерден бастап-ақ оқыту ісіне арналған грамматикалар мен оқулықтар жүйесінде дараланып көрсетіле бастаған. Ал оның ғылыми талдау жасалып, тілдік зерттеу негізінде теориялық анықтамаға ие болуы 30- жылдардан бастап айқындалған деп айтуға болады. Сөз тұлғасы (немесе сөздің түрлері) жайында еңбектер сан жағынан көп емес. Бул мәселе жөніндегі арнайы пікірлерді біз Қ. Жұба-нов, А. Ысқақов, Ә. Қайдаровтың еңбектерінен кездестіреміз. Аталған ғалымдардың сөз тұлғалары (түрлері) жайындағы пікір жүйелері негізінде бірдей, бірақ сөз тұлғаларын іштей жіктеу және оларды атау жақтарына келгенде, аздап айырмашылық барлығы аңғарылады. Сөздердің жеке-жеке тұлғалары (түбір сөздер мен күрделі сөздер) жайында мынаны айтуға болады.
Мысалы, қора-қора (қой), тау-тау (шәп) дегеннен біз тек грамматикалық көптік мағынаны ғана ұғынамыз. Ал қора-қопсы, тау-тас десек, лексикалық мағына. Осы сияқты қазіргі қазақ тілінде ащы ішек, соқыр ішек, жер май, асықжілік, боз торғай, қос аяқ, ақ кұтан т.б. сияқты күрделі формаларда қолданылатын сөздер мол-ақ. Мұндай сөздер көпке тарап кеткен (бірақ теріс) түсінік бойынша, егер бірігіп жазылса, өз алды бір лексикалық бірлік (единица), демек, жеке сөз (біріккен сез) болып танылады да, егер бөлек жазылатын болса, бір бүтін лексикалық бірлік (единица) емес, демек, бір сөз емес, өз алдына бөлек-бөлек сөздер болып шығады. Оны фразалық тіркестер қатарына, сөз тіркесіне ығыстыра салады. Сөздерді анықтауда негізгі критерий олардың бірігіп немесе бөлек жазылуында болмаса керек. Ол — таза орфографиялық мәселе. Қайта ондай тіркестердің лексика-грамматикалық, лексика-семантикапық жақтарына баса көңіл бөліп, қажеттілігіне қарай оларды күрделі сөздер ретінде таныған жөн. Әдетте мұндай сөздер екі түрлі (көбіне атау) сөздердің тіркесіп айтылу негізінде компоненттердің әуелгі мағынасын осалдата барып, жаңа бір конкретті мағынаға ие болу түрінде айтылады. Мысалы, соқырішек, ащыішек, жер май, боз торғай, шуда жіп т. б. деген күрделі сөздердегі соқыр, ащы, жер, боз, шуда сияқты сөздер әуелгі дербес мағынасында жұмсалып тұрған жоқ. Сол сияқты, ондай тіркестегі сөздер әуелде жеке-жеке жалпы есімдер болса, тіркестің қазіргі ұғымындағы түрінде бір ғана жалқы есім сапасына көшкен. Демек, әуелгі жалпы есімдерден жаңа бір жалқы есім пайда болған. Олардың тіркескен түрде бір ғана сөйлем мүшесі болуы, тіркесін жазбай тұрып әр түрлі сөз қоспай жұмсалуы сияқты толып жатқан қасиеттері тағы бар. Мұндай қасиеттер бұл сияқты тіркестерді қалайда күрделі сөздер дәрежесінде тануға итермелейді. Олай болса, қазіргі ешбір күмәнсіз мойындапып жүрген күрделі сөздер (біріккен сөздер, қос сөздер, қысқарған сөздер) қатарына күрделі сөздердің тағы да бір жаңа түрін, ол құрамды сөздер бола ма немесе тіркестегі сөздер бола ма, әйтеуір күрделі сөздің бір түрін қосу керек болады. Бұны біз тек лексикаланған күрделі сөздер жайында ғана айтып отырмыз.
Есімдіктердің мағыналары тым жалпы болғанымен, ол мағыналар түптеп келгенде зат және заттық белгі деген ұғымдармен ұштасып, жалпы зат не заттық белгі деген ұғымдарды білдіріп, сол ұғымдардың жалпы түрдегі атауы болып келеді. Сондықтан да олардың осы заттық және заттық белгісі деген ұғымдарды жалпылама болса да, бойына деген қасиетіне байланысты, есімдіктер атауыш сөздер қатарына жатқызылады.
Есімдіктер түгел алғанда жалпы атауыш сөздер болып саналады да, ол атаулық қасиет ішінара күрделі екі жікке бөлінеді. Мысалға мен, сен жіктеу есімдіктерін бұл, сол сілтеу есімдіктерін алайық. Егер осы есімдіктердің негізгі атаулық мағыналарын таптастырып қарайтын болсақ, заттық ұғымдағы сөздер және заттың белгісі ұғымындағы сөздер болып іштей күрделі екі жікке бөлінетіндігін көреміз. Сонда мен, сен, кім?, не? Есімдіктері заттық ұғымдағы сөздер –заттық атаулар болады да, бұл, сол, қай? Есімдіктері заттың белгісі ұғымындағы сөздер –белгі атаулары болып шығады.
Міне, осы негізгі мағыналық жіктер өз тарапынан сөздерді, біріншіден, заттық ұғымдағы сөздер – субстантивтік есімдіктер, екіншіден, заттық белгісі ұғымындағы сөздер –атрибутивтік есімдіктер деген екі салаға бөледі.
Морфологиялық жағынан есімдіктер түрленетін сөздердің тобына қосылады. Осы негізгі екі жік есімдіктердің түрлену жүйесінде де негізгі жетекші рөл атқарады. Мысалы, субстантивтік есімдіктер қолданылу ретіне қарай, зат есімдер сияқты көптеліп те, тәуелденіп те, септеліп те, жіктеліп те қолданыла беретін болса, атрибутивтік есімдіктер дәл өз мағынасында қолданылып тұрғанда, түрлену формаларының ешқайсысын да қабылдамайды.
Дереккөздер
Санат:Морфология (лингвистика)
Сити оф Норсвилл (Мичиган)
Қала тұрғындарының саны 5970 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.2 км² шамасында. FIPS коды — 26-58980.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
IC 2986
IC 2986 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37795, MCG 5-28-72, ZWG 157.79, NPM1G +31.0231.
Сыртқы сілтемелер
IC 2986 Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Қазақстанның ежелгі қалалары
Қазақстанның ежелгі қалалары – жазба деректемелер мен археологиялық материалдар нәтижесінде анықталған байырғы қоныс орындары, қала жұрттары. 6 – 9 ғасырларда Оңтүстік Қазақстан мен Оңтүстік-Батыс Жетісуда қала мәдениеті жақсы дамыды. Саяси жағынан бұл аймақтар түрік әулеттеріне бағынды және реті бойынша Батыс Түрік, Түргеш, Қарлұқ қағандықтарының құрамына енді. Бұл кезеңде көшіп жүретін жер аумағы шектеліп, көш жолдары қалыптасты, тұрақты қыстаулар мен жайлаулар орнығып, егіншілік пайда болды, отырықшы кедейлер тобы бөлініп, жекелеген рулық топтар отырықшылыққа көшті. Мемлекеттік төрешілдік аппарат құрылып, ортақ тіл мен жазу қалыптасты, сауда және дипломаттық байланыстар дамыды. Осындай жағдайда әкімшілік және қолөнер, сауда, мәдениет орталығы ретінде қалалар салына бастады. Оңтүстік Қазақстандағы ең ірі қала Исфиджаб саналады. Ол 629 ж. Сюань-Цзянның жылнамасында “Ақ өзендегі қала” атымен алғаш аталады. Кейін Махмұт Қашқари Сайрам – ақ қаланың аты (әл-Мединат әл-Байда), ол Исфиджаб деп, кейде Сайрам деп те аталғанын жазады. Сайрамнан Шашқа баратын жол бойында 8 – 10 ғасырларда Газгирд (Қазығұрт) болған. Исфиджабтың шығыс жағында Шарап, Будухкет, Тамтаж, Абараж, Жувикат қ-лары мен елді мекендері орналасқан. Шарапқа – Төрткөл Балықшы, Будухкетке Қазатлық қалаларының жұрты сай келеді. Тамтаж, Абараж – керуен сарайлары іспетті. Арыстың төменгі ағысында орталығы Отырар қ. болған Фараб (Отырар) өңірі жатты. Отырар аты (Отырарбенд) 8 – 9 ғ-лардағы жазба деректерде аталады. Оның Фараб, Тарбанд секілді атаулары да бар. Отырардан төменірек Сырдария бойындағы Шауғар өңірінде сол аттас орталығы болған. Шауғар қаласы(соғды тілінен аударғанда “Қара тау”) Түркістанның оңтүстік-шығысында 8 км жерде орналасқан Шойтөбе қаласының орнында болған.
left|thumb| alt=A.|270 px|[[Түркістан қаласы]]
Оңтүстік-Батыс Жетісуда қалалардың өркендеуіне, қолөнері мен егіншіліктің және құрылыс техникасының дамуына Соғды ұрпақтарының елеулі әсері болды. 8 ғ-дың 2-жартысында олар Шу, Талас жазықтарына көптеп қоныстана бастады. Соғдылық саудагерлер Иран мен Византияны Шығыс Түркістанмен жалғастыратын Ұлы жібек жолының бойына сауда қоныстарын салды. Осындағы Тараз және Суяб қалалары Қазақстаннан тыс жерлерге де мәлім болды. Жазба деректерге қарағанда 7 – 13 ғ-ларда осы жол бойындағы Аспара, Шігілбалық, Атын, Семекина, Талхиз, Мерке, Құлан, Исфиджаб, Усбаникет және басқа қалалар да маңызды рөл атқарды. Бұл қалаларда ұсталық, зергерлік, былғары өңдеу, қыштан ыдыс жасау кәсібі өркендеді. Тұрғындары егін шаруашылығымен айналысып, бидай, тары егіп, бақ, жүзім өсірген. 9 – 10 ғасырларда солтүстік-шығыс Жетісуда да қалалар салына бастаған. Іле өз. бойындағы көшпелілер қоныстарының орнына пайда болған бұл қалалар тез арада-ақ қолөнері мен сауда орталығына айналды.
thumb| alt=A.|270 px|[["Ежелгі Тараз қаласы"]] 9 ғасырларда және 10 ғасырдың 1-жартысында Жетісуда билік қарлұқтар қолына өтуіне байланысты көшпелі халықтар отырықшылыққа жедел көше бастады. Көшпелі тайпалардың ақсүйектері құнарлы жайылымдарды басып алу, соғыс жорықтары және сауда арқылы байыды. Қоғамның қарапайым мүшелері топ-тобымен отырықшылыққа көшіп, егіншілердің, қолөнершілердің қатарын толықтырды. Осыдан барып үлкенді-кішілі елді мекендер мен қалалар көбейе бастады. 9 – 12 ғасырларда қоғамның өндіргіш күштері үлкен қарқынмен өсті. Орта Азия мен Қазақстандағы саяси билікті басып алған Қарахан әулеті феод. қатынастардың қалыптасуына ықпал жасады. Осы кезде қалаларда діни орындарға арналған құрылыстар, ақсүйектердің сарайлары, су құбырлары, тазалық жүйелері салынды. Жаңа қалалар пайда болды. Әсіресе, Оңтүстік Қазақстанда қалалар көркейе түсті. Бұрын 5 – 7 га-дан аспаған Отырар рабадының аумағы 170 га-ға дейін жетті.
Кең көлемдегі қазба жұмыстары Оңтүстік Қазақстандағы қала мәдениеті ескерткіштерінің типологиясын жасауға мүмкіндік береді. Аумағы 30 га-дан асатын қала жұрттарына Сайрам (Исфиджаб), Шортөбе немесе Қараспан-1 (Осбаникет), Отырартөбе (Отырар), Құйрықтөбе (Кедер), Шойтөбе (Шауғар), Жанқала (Жанкент, Янгикент), Сунақ-Ата (Сығанақ), Құмкент жатады. Аумағы 15 га-дан 30 га-ға дейін жететін қалалар – Бурух, Хурлуг, Жумишлағу, т.б. 15 га-ға дейін жететін қала жұрттарына Шарапхана (Газгирд), Бұлақ-Қоғал (Манкент), Тамды (Берукент), Қазатлық (Будухкет), т.б. жатады. Осы қалалардан басқа Сырдарияның орта ағысында 6 – 9 ғ-лардың бірінші жартысына тән мәдени қабаттары анықталған бір топ қала жұрттары жатыр. Қазақстанның оңтүстігінде жалпы саны 27-ге жететін осындай қала жұрты бар. Қазақстанның оңт-ндегі қала жұрттарына құрылымында – ішкі қамал (цитадель); шахристан (дуалмен бекіндірілген қала) және рабад (қала төңірегіндегі сауда-қолөнер орны) болатын топография тән. Шахристанда бай шонжарлардың, ірі саудагерлер мен дінбасылардың үйлері, сарайлар орналасты. Оңтүстік Қазақстан мен Жетісудың ерте орта ғасырлардағы қалаларының жұрттарын анықтаған кезде мынадай белгілердің жиынтығы: көлемі мен құрылымы (қамал және бүкіл көлемі немесе қамал мен шахристан); бекіністері; мәдени қабатының байлығы; археол. кешені пайдаланылады. Осындай сан және сапа белгілеріне сүйенгенде, Оңтүстік Қазақстандағы алдыңғы орта ғасырлардағы барлық қалалар саны 33 болды.
left|thumb| alt=A.|250 px|[[Ақтөбе қаласы]]
Алайда, Оңтүстік Қазақстанның барлық қалалары неғұрлым кейінгі уақытта да өмір сүргендіктен, қала орындарының кейінгі мәдени қабаттары ертедегі қалалардың көлемін анықтауға және олардың үлгілерін жорамалдауға мүмкіндік бере бермейді. Жетісудың оңт.-батысында, керісінше, бұған толық мүмкіндіктер болды. Жазбаша деректемелерге қарағанда, мұнда 7 – 10 ғасырларда 27 қала мен қоныс болған, олардың көпшілігі нақты қала жұрттарымен сәйкестендірілді.