cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жіңішкесу (өзен)
Гидрологиясы
Өзен арнасы жонды-белесті, сайлы-жыралы өңірмен ағады. Ақшоқы тауының тұсында (орта ағысында) жағалаулары тік жарқабақты келген. Суы қарашаның 2-жартысында қатып, сәуірдің 1-онкүндігінде ериді. Аңғары шабындық және мал жайылымына пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Аягөз ауданы өзендері Санат:Аягөз су алабы
Василий Романович Ваврик
Василий Романович Ваврик — орыс жазушысы, ақын, әдебиетші, тарихшы, фольклор зерттеушісі.
1889 жылы 21 наурызда Яснище ауылында дүниеге келген.
1921 жылы «Трембита», 1922 жылы «Стихотворения», 1923 жылы «Красная горка», 1924 жылы «Под шум Салгира» өлеңдер жинағы, 1934 жылы «Отец Игнатий» поэмасы жарық көреді.
Дереккөздер
Санат:21 наурызда туғандар Санат:1889 жылы туғандар Санат:Орыс ақындары Санат:Украина ақындары
Юрдос
Юрдос (Urdos) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 36,27 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64542, пошта индексі — 64490.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1,9 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Ақуал
‎ Ақуал (situation) — өзара таныстық, әнгімелесуді білдіретін психологиялық ұғым. Кәбінесе топтық психологияға байланысты айтылады. Сондықтан ол, көбінесе “әлеуметтік-психологиялық ақуал” немесе “психологиялық атмосфера” түрінде түсіндіріледі. Бұған қоғам мен ұжымдағы адамдардың өзара қарым-қатынасы, көңіл-күйі мен ынтымағы, бірін-бірі түсінуі, тәртіп пен жауапкершілік, ортақ борыш пен намыс, үйреншікті еңбек стилі, ортақ пікір, өзара сын т.б. кіреді. Оң (жақсы) Ақуалға бір қоғамдағы не ұжымдағы адамдардың ынтымағын, бір-біріне деген шексіз сенімін, шынайылық пен сыйластықты жатқызуға болады. Қоғамның орнықты дамуы немесе белгілі бір ұжымдағы еңбек өнімділігінің нәтижесі ұжымдағылардың кәсіби шеберлігі мен дағдысына, білімі мен икемділіктеріне ғана тәуелді емес, көпшіліктің мұнда қалыптасқан тұрақты көңіл-күйіне де байланысты. Сары-уайым, жабырқау, теңілу, жалғызсырау, ұрыс-керіс қоғамда да, ұжымда да қолайсыз ақуал туғызып, ортақ мүддеге кесірін тигізеді.
Дереккөздер
Санат:Психология
Абай Құнанбайұлының өлеңі
«Абай Құнанбайұлының өлеңі» -1922 ж. Қазан қаласынан шыққан жинақ. Ол ұлы ақынның 1909 ж. С.- Петербург қаласында жарық көрген осы аттас жинағының қайта басылымы. Оны Қазақ АССР-інің Татарстандағы кітап бастыру жөніндегі өкілі, ақын Бернияз Күлеев дайындаған. Ол өзінің «Сөз басы» атты алғы сөзінде: «... жаман атты жоқ пен заманға аударып, қолдағы бар бірінші басылған өлеңдері емлесін түзетіп, баспасын жөндел, сол қалпымен қайтадан бастырылды, артқан, кеміген ешнәрсесі жоқ»,- деп жазды. Сонымен бірге ол кітаптың текстологиясын қарап, 1909 жылғы кітаптағы кейбір қате басылған сөздерді түзетуге Ахмет Байтұрсынұлы пен Мұхтар Әуезовтың жәрдемдескенін атап көрсетеді. Кітап көлемі 9,0 баспа табақ, 5 мың дана болып басылған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Монополия
Монополия (monоs – жалғыз және poleo – сатамын) —
Монополия түрлері
Сипатына және пайда болу себептеріне байланысты монополияны бөлуге болады:
Сілтемелер
Санат:Саясат Санат:Экономика Санат:Қаржы Санат:Терминология
Нұрмұхамедов атындағы көше (Алматы)
Көшеге Қазақстанның халық суретшісі, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткері, Ұлы Отан соғысының ардагері, қазақтан шыққан тұңғыш суретшінің бірі, Қазақстандағы кәсіби бейнелеу өнерінің негізін қалаушы Нағымбек Нұрмұхамедовтың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 6.03.2008 № 83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 № 2/139 қаулысы) берілген. Оның қаламынан туған Амангелді Имановтың көтерілісі, Ұлы Октябрь революция кезеңі т.б. көптеген композициялары көпшілікке танымал.
IC 3138-1
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 213972.
Сыртқы сілтемелер
IC 3138,01 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Алимжан Баудинов
Алимжан Баудинов 1948 жылы Қытай Халық Республикасының Чилпанзе қаласында туған. Алматы облысының Қаратұрық селосында орта мектеп, 1980 жылы ҚазМУ-дің жур-налистика факультетін тамамдаған.
Жұмыс баспалдағы
1969 жылы Шелек аудандық газетінде корректор, әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі, 1973 жылдан «Ұйғыр авази» газетінде тілші, бөлім меңгерушісі, «Иени хаят» газетінің жауапты хатшысы қызметтерін атқарған.
Еңбегі
Қаламгердің әңгімелері газет-журналдарда жарияланып тұрады. Бірнеше жинақтың авторы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Чилпанзе қаласы Санат:1948 жылы туғандар
Қызылбиік (тау, Қарағанды облысы)
Қызылбиік – Жақсытағылы тауларының шығысындағы тау массиві.
Геологиялық құрылымы
Қызылбиік тауы девонның альбитофир, порфирит жыныстарынан түзілген. Граниттер де кездеседі.
Жер бедері
Жер бедері шоқылы, қырқалы болып келеді. Солтүстік-шығысында Манатай, оңтүстік-батысында Жаман Қарабас таулары, солтүстігінде Майбас, оңтүстігінде Шекелі қыстаулары орналасқан.
Өсімдігі
Қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, боз, көде, селеу, тобылғы, қараған, оңтүстік бөлігінде қалың шілік, т.б. өседі. Баурайы жайылым ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Шет ауданы таулары
Оңтүстік киттәрізді дельфин
Кит тәрізді Оңтүстік дельфиндер салқын, терең температурасы 1-20° С суда мекен етеді. Оның ұзындығы -17 метр, салмағы 80-90 тоннадай болады. Арқа жүзбеқанаты жоқ жалғыз кит болып табылады. Жүзбеқанаттары ақ және майысыңқы болып келеді. Олардың әрбір жағында 43-49 тісі бар. Тек 3-5 жылда ғана ұрпағын дүниеге алып келеді. Дүниеге алып келген соң, 12 ай өткеннен кейін омырау безі сүтінен айырады. Жаңа туған ұрпағының түс қара сұр болады, бір жылдан кейін басқа түске өзгереді. Киттәріздес Оңтүстік дельфинінің ұзындығы -3 м, салмағы – 116 кг. Су бетіне шорши алады. Осы қасиетінің арқасында олар алыс жерлерге жылдам жетеді. Шағылысу кезінде Австралия, Оңтүстік Америка және Африканың оңтүстік бөлігіне қарай, яғни суы жылы аймаққа қарай қоныс аударады. 200-2000- ға дейін топтасып жүзеді. Түрлі дыбыстар шығару арқылы бір- бірімен тілдесе алады.
Дереккөздер
Санат:Дельфиндер
Амангелді Жұмабайұлы Жұмабаев
Өмірбаяны
1951 жылы 4 қазанда Алматы облысының Еңбекшіқазақ ауданында дүниеге келген. 1974 жылы Қазақ мемлекеттік университетінде математика мамандығын оқып бітірді.
Марапаттары
"Құрмет" белгісі (2007)
Сілтемелер
Амангелді Жұмабайұлы Жұмабаев Санат:Қазақстанның Малайзиядағы елшілері Санат:Қазақстанның Түркіменстандағы елшілері Санат:Қазақстанның Украинадағы елшілері Санат:Қазақстанның Әзірбайжандағы елшілері
Албания фаунасы
Албания фаунасында омыртқалы және омыртқасыз жануарлардың 15 600-ден астам түрі бар. Жапырақты орманның кең массивтері кейбір жыртқыштар мен кеміргіштерге баспана болады. Қарағайлы ормандарда - қоңыр аюлар, суырлар, сілеусіндер мен аққалақтар мекендейді.
Жануарлар әлемі
Албания жануарлар әлеміне онша бай емес. Ел аумағының шамамен төрттен бір бөлігін ормандар алып жатыр, дегенмен олардың аумағы 20 ғасырдың соңынан бастап тез қысқарып келеді. Құрамы жағынан елдің жануарлар әлемі - Орталық Еуропа мен Жерорта теңізі фаунасының қоспасы. Мемлекеттің халқы аз қоныстанған аудандарында сүтқоректілердің кей түрлері кездеседі. Жағалаудағы аудандарда суда жүзетін құстар бар. Бауырымен жорғалаушылардың арасында - жыландар, сұр жыландар, кесірткелер, геккондар (жармасқылар) мен тасбақалар кездеседі.
Албания аумағындағы фаунаның түрлерінің саны шамамен төмендегідей.
Сонымен қатар фаунаның кейбір өкілдеріне жойылу қаупі төніп тұр. Бұған жануарлардың 91 түрі жатады, соның ішінде: Елдің оңтүстігіндегі Роккидің жағалау аймақтарын мекендейтін Жерорта теңізі итбалығына да қауіп төніп тұр.
Албанияда 76 мың гектарды (1997) құрайтын 6 ұлттық саябақ, 24 қорық және табиғи ескерткіштер бар, бұл ел аумағының шамамен 1%-ы.
Сүтқоректілер
Ел аумағында сүтқоректілердің 80 түрі тіркелген. Жыртқыштардан қасқыр, түлкі, шиебөрі, қоңыр аю және қарапайым сілеусін кездеседі. Сондай-ақ, кейбір аймақтарда бұғы, кермарал, қабан жиі кездеседі. Жарқанаттардың 20 түрі, жағалау суларында дельфиндердің 4 түрі, соның ішінде косаткалар да бар.
Құстар
Албания фаунасында қарғаларды, торғайларды, жалпақтұмсық үйректерді, шілдердің екі түрін, қырғауыл мен құтандарды кездестіруге болады. Шілдердің сирек кездесетін екі түрі биік таулардағы қарағайлы ормандарды мекендейді. Жыртқыш құстар, соның ішінде бүркіттер, сұңқарлар, қаршыға, қырғилар және үкілердің бірнеше түрлері мекен етеді.
Албанияда жыл құстарының арасында бұлбұлдар, дегелектер, қарлығаштар, көкектер, бозторғайлар, сайрақтар, қаздар, кептерлер және жылқышылар туысы ормандарда кеңінен кездеседі.
Бауырмен жорғалаушылар мен қосмекенділер
Албанияда бауырымен жорғалаушылардың 46 түрі тіркелген. Адрия теңізінің жағасында өсетін теңіз тасбақаларының 4 түрі: бисса, жасыл тасбақа, үлкен тасбақа және терілі тасбақа кездеседі. Бауырымен жорғалаушылар арасында тасбақаның 5, жыланның 17, кесірткелердің 18 түрі белгілі. Сондай-ақ, Албанияда қосмекенділердің 16 түрі мекендейді.
Балықтар
Албания суларында балықтың 260-қа жуық түрі мекендейді, Жерорта теңізінің ең көп таралған балық түрлері жағалау бойында және тау өзендерінде басым болатын бақтақ (форель) балығы. Көлдерде тұқы, жылан балықтар және басқа да тұщы су балықтары мекендейді, сонымен қатар жағалауларда кәмшаттарды кездестіруге болады.
Омыртқасыздар
Албанияда жәндіктердің 4000 түрі бар. Оның ішінде күндізгі көбелектің 187 түрі, инеліктердің 55 түрі, құмырсқа арыстандарының 14 түрі, жылғалықтардың 50 түрі және барылдауық қоңыздардың 500-ге жуық түрі бар. Елде өрмекшітәрізділердің 335 түрі тіркелген. Албания аумағында жер үсті және тұщы су моллюскаларының 400-ге жуық түрі белгілі, олардың көпшілігі эндемикалық болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Елдер бойынша фауна Санат:Албания географиясы
Қырым ауылдық әкімдігі
Қырым ауылдық әкімдігі – Қостанай облысы Денисов ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Қырым ауылы кіреді. Орталығы – Қырым ауылы. Округ құрамында болған Озёрное ауылы 2021 жылы таратылған соң, Қырым ауылдық округі ауылдық әкімдік болып қайта құрылды.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 971 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Денисов ауданы ауылдық округтері
Катаклазит
Катаклазит (катакластикалық тау жынысы) — қайтадан кристалдану және жаңа минералдардың пайда болуы сияқты түбегейлі өзгерістерге ұшырамаған, алайда өзін құрайтын минералдық түйірлердің біршама күшті деформацияларға ұшырауымен сипатталатын динамометаморфтық өзгерістер нәтижесінде қалыптасқан тау жынысы.
Дереккөздер
Санат:Геология
Налшық
Налшық (Налшык, Нальчик ) – халқының саны 234 700 адам болатын (1999) Ресейдің оңтүстік-батысындағы курорттық қала, Қабарда-Балқария Республикасының астанасы. Кавказ тауының бөктерінде, Нальчик өзенінің бойында орналасқан. 1818 жылы қорған ретінде негізі қаланғанмен, кейін 1917 жылғы Орыс төңкерісінен кейін өзінің мәнін арттырды. Альпинисттерге арналған әйгілі курортымен танымал. Бұл жерде университеттер мен зерттеу институттары орналасқан. Өндірістік кәсіпорындары әр алуан, олардың қатарында машина жасау және гидрометаллургия да бар.
Дереккөздер
Санат:Ресей қалалары Санат:Қабарда-Балқария Санат:Қабарда-Балқария қалалары
Виктор Михайлович Чернов
Ерте жылдар
Виктор Михайлович Чернов 1873 жылы Саратов губерниясының Хвалынск қаласында дүниеге келген. Әкесі Михаил Николаевич Чернов уездік қазынашы, анасы Анна Николаевна Булатова татар дворян отбасынан шыққан. Отбасы алдымен Новоузенскіде, кейін Саратов, Хвалынск, Камышин қалаларында тұрды. 1875 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін Виктор мен оның әпкелері өгей шешесінің тәрбиесінде болды. Ол бос уақытының бәрін Еділ бойында қаңғыбастардың арасында өткізетін.
1882 жылы Виктор бірінші Саратов гимназиясының дайындық сыныбына оқуға түсіп, келесі жылы бірінші сыныпқа қабылдау емтихандарын сәтті тапсырды. Гимназияда оқып жүргенде Чернов демократиялық ойдың жетістіктеріне – Н.А.Добролюбовтың, Н.Г.Чернышевскийдің және халықшылдық идеологы Н.К.Михайловскийдің шығармашылығына қосылды. Саратов революциялық қозғалыстың негізгі орталықтарының бірі болып саналды.1884 жылы Виктордың үлкен ағасы Владимир заңсыз әдебиет сақтағаны үшін қамауға алынып, гимназиядан шығарылды. Гимназияда оқып жүрген жылдары Чернов бірқатар сенімсіз адамдармен - бұрынғы жер аударылған В.А.Балмашевпен (С.В.Балмашевтың әкесі), халықшыл М.А.Натансонмен және халық қалаулысы А.В.Сазоновпен кездесті. 1890 жылы Чернов Сазоновтың пәтерін тінту кезінде тұтқындалды. Осыдан кейін күдікке ілініп, арнайы бақылауға алынған. Әкесінің өтініші бойынша 1891 жылы Саратов гимназиясынан шығарылып, Дерптқа оқуға жіберіледі.
Еңбектері
«Кеңестік-революционердің естелігі» (1-т.,Берлин- М.П., 1922) және «Дауыл алдында»(Нью-Йорк, 1953) мемуарларының авторы.
Қолданылған әдебиет
Санат: 1873 жылы туғандар Санат: 1952 жылы қайтыс болғандар
Мерке түрік ордасы
Мерке түрік ордасы - Қазақстанның оңтүстігіндегі Жамбыл облысы, Шу өзенінің аңғарында Мерке елді мекенінен 37 км қашықтықта орналасқан 43°N, 73°WVІІ-VІІІ ғасырларда Ба­тыс Түрік қаға­натының орталықтары болған, түркі дәуірінен бізге жет­кен, бай мәдени-та­рихи мұра. 170-тен астам ескерткіштер 250 км2 аймағында Қырғыз Алатауының  таулы жерінде 3000 м биіктікте орналасқан. Мерке түрік ордасы Қазақстан терри­ториясында орна­ласқан әйгілі ескерткіштер ретінде «ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар» тізіміне ұсынылған. .
Жалпы сипаттамасы
Мерке түрік ордасы – ортағасырлық түркілердің мәдени-ғұрыптық кешені. Бұл аймақтағы кешенді ескерткіштер тобын – жерлеу орындары – қорғандар, қорғандардың маңында кездесетін ғұрыптық қоршаулар, тас мүсіндер, балбал тастар, жартастардағы суреттер мен ру­лық таңбалар және қойтастарда кездесетін ойма жазулар құрайды.
Мерке ғибадатханасына бірнеше жылдардан бері жүргізілген археологиялық жұмыстардың нәтижесі мұндағы тас мүсіндері бар ғұрыптық ес­керткіштер негізінен мүсіндердің иконография­лық түріне жақындығын көрсетті. Ғибадатхана­дағы мүсіндерде жеке тұрған әйел немесе ер адам бейнесі бейнеленген. Меркелік тас мүсіндерде қолдарына ыдыс ұстаған әйел мүсіндері барын­ша мәнермен өңделген. Егер мүсінде егде әйел бейнесі сомдалса кимешегі, келіншек бейнесі сомдалса сәукелесі, әшекейлері анық көрсетілген. Мүсіндердегі бас киімдер мен көкірегіне тағылған әшекейлеріне қарап, әйел адамның жасын және қоғамдағы әлеуметтік статусын ажыратуға боладыМерке ғибадатханасындағы әйел адамдарына арналған тас мүсіндердің орналасуы, бейнелену ерекшеліктері көшпелі түрік қоғамында әйелдің ерлермен теңдей дәрежеде болғандығын аңғар­тады. Сонымен бірге мұнда түркілердің еркектік бастаумен бірге, Ананы — ұрпақ жалғастырушы ретінде тану сияқты, терең тамырлы көшпелі­лердің идеологиясы жатыр.
Түркілер мәдениетінің ерекше бір түріне руникалық жазба ескерткіштер жатады. Түркілер­дің құпия жазбаларының ашылуы орта ғасырдағы көшпенді түріктердің дүниетанымын тануға мүмкіндік береді. Көне түріктік ойма жазулар соңғы жылдары Қазақстан мен Орта Азия терри­ториясынан көптеп табылып отыр. Қазақстан жерінен табылған (Ертіс, Талас, Шу өзенінің аңғарлары) руникалық жазба ескерткіштерді Мерке ғибадатханасынан табылған қойтастардағы ойма жазулар толықтырады. Бұл руникалық жазулар түркі мемлекеттерінің өмір сүру дәуірі­мен тікелей байланысты.
Мерке өңірінен бүгінгі таңда үш ойма жазу табылып отыр. 2000 жылы шілде айында табыл­ған бірінші ойма жазу – “Мұң тарқатар жазу” көне түрік кезеңіне жатады. Бес руникалық таңбадан тұратын бұл көне түрік жазуын профессор А.Аманжолов түрікше “бұ қыл йас” деп оқыды. Қазақша баламасы “Мұңым-күйзеліс” (күйреу), екінші баламасы “Мұңымды тарқат”, “Шерімді жаз!” деген мағынаны білдіреді. Ғалымдар бұл қойтастағы жазудың хронологиялық уақытын көне түркі заманының соңғы ширегі деп болжайды.
“Көне түріктердің көк тәңірге тасқа ойып жазған тілегі” 2004 жылы тамыз айында табыл­ды. Ғажайып таңбалары бар қойтастың ұзынды­ғы 4 м, ені 2 м. Жазудың өзі тасқа терең етіп ойылған ерекше үш таңбадан тұрады. Әр таңбаның биіктігінің өзі жарты метр шамасында. Таңбаларды зерттеу нәтижесінде түрік жазуының оңнан солға қарай оқылатыны анықталған. Бір ғажабы, жазу жоғарыдан, яғни көк аспаннан оқуға арналған тәрізді. Мұндағы жазу “абыну” немесе “абынғу” деп оқылды. Ол уану, жұбану деген мағына береді. Бұл сөздің түбірі – көне түрік етістігі абын-қазақ тілінде уан түрінде осы күнге дейін сақталған. Ғалымдардың пайым­дауынша, бұл қойтастағы көне руникалық жазу көк тәңірге арналған. Қойтастың жоғарғы жағындағы ойықтар мен тастың үлкендігін ескере отырып, бұл аймақты ғалымдар, осы өңірді мекен еткен көне түрік тайпаларының құрбандық шалуға арналған айрықша қасиетті де, киелі орны деп отыр. Қазақстан жеріндегі Шу өзені алқабындағы Мерке өңірінен табылған келесі жаңалық 2005 жылы болды. Қойтасқа ойып жазылған үшінші руникалық жазу екі таңбадан тұрады. Оның көне түрікше оқылуы ық “ық жер” дегенді білдіреді. Бұл көне руникалық жазуды оқыған профессор А.Аманжоловтың айтуы бойынша, қойтастағы жазу жайлаудағы ызғар желден, жауын-шашын­нан пана болатын жерді белгілеп, көрсетіп тұрғандай.
Батыс Түрік қағанатының астанасы маңынан тек руникалық жазулар ғана емес, қалашықтан бастап қоныс орындары, обалар, тас мүсінді культтік құрылыстар, стелалар, петроглифтер, алтарьлар, таңбалар табылып отыр. Бұлардың барлығы да бүгінгі таңда мемлекет бақылауына алынуда және зерттелу үстінде.
“Мәдени мұра” тізіміне ұсынылған келесі бір тамаша ескерткіш – Мерке ғибадатханасының солтүстік жағындағы Жайсан ғибадатханасы. Бұл ортағасырлық түріктерден қалған мәдени – ғұрыптық кешен. Ғибадатханадағы ескерткіш­терді зерттеу және сақтау жұмыстары 2001 жылдан бастап қолға алынды. Мұнда ескерт­кіштердің негізгі бөлігі орналасуына қарай бір заңдылыққа негізделген. Яғни, жерлеу құры­лыстары кешеннің батыс бөлігінде орналасса, ғұрыптық құрылымдар кешеннің шығыс бөлігіне шоғырланған. Тек сирек жағдайда ғана қоршау­лар қорғандардың ортасында немесе культтік кешендердің батыс бөлігінде орналасқан. Жайсан ғибадатханасының құрамдас бөлігі болып табылатын түріктердің өнер туындылары мемориалдың оңтүстік батысына жақын ара­лыққа шоғырланған. Мұндай өнер туынды­ларына тас мүсіндерде және стелаларда, сондай-ақ жартастарда кездесетін рулық таңбалар, петроглифтер т.б. жатады.
Ғибадатханаға жүргізілген барлау жұмыстары кезінде басқа да көптеген құнды заттар табылды. Бір айта кететін жайт, археолог Айман Досым­баеваның пайымдауынша, ғибадатхананың ескерткіштерінде кездесетін ромб үлгісіндегі таңба әшекейліктен басқа бойтұмар ретінде қызмет атқаратын киелі сипатқа ие болған. Қазақ этнографиясында қазіргі күнге дейін ромб түрін­дегі таңбаны еске түсіретін тұмар тағу сақталған. Жартастарда салынған ромб түріндегі тұмар-таңбалар функционалдық мағынада Жайсан ғибадатханасының киелі жерінің шекарасын белгілеу үшін қызмет еткен болса керек.
Ғибадатхананың тас мүсіндерінде, сондай-ақ жартастарында кездесетін дөңгелек үлгідегі таңбалардың семантикасын археолог Айман Досымбаева күн культімен байланысты деген болжам айтады. Тас мүсіндер мен жартастарда суреттелген дөңгелек таңбаларды Ұлы жүздегі Дулат тайпасының рулық белгісімен салыстыру өте нәтижелі болып отыр.
Өзінің әлеу­меттік-саяси құрылымы бойынша қоснегізді этнографиялық тұрмысы, яғни Орталық Азия­ның көптеген түрік тайпаларын құрамына енгіз­ген Шығыс және Батыс бөліктері екі түрік әлемін – Шығыс және Батыс ареал тайпа­ларының мәдени арқатынасын көрсетеді. Тағ­дыр­дың жазуымен қасиетті Батыс Түрік қаға­натының орталығында екі түрлі түрік әлемінің мәдениеті қосылған және Мерке ғибадатханасы ұрпаққа мұра ретінде қалды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жамбыл облысы тарихы
Шарип (Мещегар ауылдық кеңесі)
Шарип — Башқұртстанның Салауат ауданындағы ауыл, Мещегар ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 490 адамды құрады. Пошта индексі — 452495, ОКАТО коды — 80247845004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
NGC 7156
NGC 7156 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 8 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7156 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67622, UGC 11843, MCG 0-55-29, ZWG 376.53, KARA 935, IRAS21520+0242.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Облыс орталығы
Облыс орталығы — Қазақстанда облыстың әкімшілігі орналасқан қала. Ағымда барлығы облыс әкімшілігіне бағынады.
Санат:Қазақстан әкімшілік-аумақтық құрылысы
Антрахинон
150px|thumb|rightАнтрахинон с6н4(со)2с6н4 - антраценнің туындысы, бояғыштар өндірісінің шикізаты.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Химиялық заттар
Орсениго
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2340 адамды құрайды. Халық тығыздығы 520 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 4,5 км² шамасында. Пошта индексі — 22030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Левый 1-Лямин
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Фаунтэйн (Мичиган)
Фаунтэйн (Fountain) — Мичиган штатының Mason округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 175 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.6 км² шамасында. FIPS коды — 26-29940.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Санту-Антониу-ду-Риу-Абайшу
Санту-Антониу-ду-Риу-Абайшу (Santo Antônio do Rio Abaixo) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Белу-Оризонти агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Консейсан-ду-Мату-Дентру экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Тарихы
Қала 1962 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Кастельмасса
Кастельмасса (Castelmassa) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Ровиго провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4309 адамды құрайды. Халық тығыздығы 392 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 45035.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Нұрпейісов атындағы көше (Алматы)
Көшеге әскери ұшқыш, Кеңес Одағының Батыры, сонымен қатар 2 рет Қызыл Ту, Қызыл Жұлдыз, Отан соғысы ордендерімен марапатталған асыл тұлға Біліс Нұрпейісовтің (1919-1945) есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 6.03.2008 № 83 шешімі мен Алматы қаласы өкімдігінің 14.03.2008 Ма2/139 қаулысы) берілген.
Көше Ауезов ауданындағы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Райымбек даңғылынан басталып, Левский көшесіне дейін созылып жатыр. Көшенін ұзындығы - 1600 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Оливарес-де-Хукар
Оливарес-де-Хукар (Olivares de Júcar) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 410 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куэнка елді мекендері
Микит-Ю
Микит-Ю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Роговая өзенінің сол жағалауынан 130 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 91 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Мұрат Ахметұлы Жанұзақов
Мұрат Ахметұлы Жанұзақов (1955 наурыздың 23-інде Павлодар қаласында туған) – медицина ғылымдарының докторы (2005), професор (2007), Қазақстан Денсаулық сақтау ісінің үздігі (2006).
Қысқаша өмірбаяны
«Диабетическая нефропатия: распространенность, ранняя диагностика, профилактика и лечение» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады.
Мұрат Ахметұлы Жанұзақов 80-нен астам ғыл. жарияланымның, оның ішінде 2 монографияның авторы, 4 өнертабыс патенті бар.
Дереккөздер
Санат:Павлодар облысында туғандар Санат:1955 жылы туғандар
Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар Санат:Қазақстан дәрігерлері
NGC 2679
NGC 2679 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 13 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2679 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24884, UGC 4632, MCG 5-21-14, ZWG 150.41, KCPG 176A.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Теректі (Ескелді ауданы)
Теректі — Жетісу облысы Ескелді ауданы, Қаратал ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қарабұлақ ауылынан шығысқа қарай 19 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 655 адам (313 ер адам және 342 әйел адам) болса, 2009 жылы 624 адамды (316 ер адам және 308 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ескелді ауданы елді мекендері
Жоғарғы Пожег
Жоғарғы Пожёг (Үлкен Пожёг) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пожег өзенінің сол жағалауынан 10 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Поперечный (өзен)
Поперечный — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Асес-Еган өзенінің сол жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын су шаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мәдениет (айрық)
Мәдениет (арабша “маданият” – қала, қалалық) келесі мағыналарды беруі мүмкін:
Ромеу
Ромеу (Romeu) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 301 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,22 км² шамасында. Халық тығыздығы — 21,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Огарев атындағы көше (Алматы)
Көшеге орыс ақыны Николай Платонович Огаревтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10.1958 № 27 шешімі) берілген. Огарев Николай Платонович (1813-1877) Петерборда дүниеге келген. Демократ, философ-материалист.
Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1000 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Жилет
thumb|right|200px|Жилет Жилет. Киілу мақсатына қарай (жұмысқа киетін, сәндік үшін т. б.) жилет түрлі материалдан (жүннен тоқылады, мақта матадан, жібектен, трикотаждан, былғарыдан, күдеріден) тігіледі. Жилеттердің белін қынап, тік, жартылай қыналған, ұзын, қысқа жалаң қабат немесе астарлан, синтетикалық мақта немесе ватин салып сырыл тігеді. Көркемдел безендірілуі жағынан жұрынөрнек салынған кашемир орамалдарынан тігілген жилеттер өте әсем болады. Жилетті юбкамен, шалбармен, юбка-шалбармен, көйлекпен киеді.
Жүн матадан тігілген жилет
Жүн матадан тігілген жилет. Ерлерге арналған қынама жилет. Алдыңғы бойына көлденеңінен жапсырма сырт қалта салады, белбеудің орнына бау тағыл сөйлейді. Қажетті матаның көлемі: 158—96—100 размерлі жилетке ені 156 ем матадан 94 ем жұмсалады.
Жүн матадан тігілген жилет. Жартылай қыналған жилет. Қолтық асты бөліктері бөлек пішіледі. Түймелігі планкаға қосылып тігіледі. Алдыңғы бойдың қалтасы қолтық асты бөлікпен бірге пішіледі. Жилетті өрнекті тігіспен сөйлейді. Қажетті матаның көлемі: 164—112—120 размерлі ені 150 ем матадан 1 м 70 ем кетеді.
Иініші бөлек пішілетін жилет
Иініші бөлек пішілетін жилет. Киім кең пішіліп, белбеу тәрізді белдік салынады. Жапсырма қалта салынады. Мойын ойындысы У — тәрізді, иінішінің сызығы мен түймеленер жерге өрнекті тігіс жүргізілген. Қажетті матаның көлемі: 158—96—104 размерлі жилетке матаның ені 140 ем болған күнде 1 м 60 ем жұмсалады.
Дереккөздер
Санат:Үй тұрмысы Санат:Тұрмыс
Қосқора
Қосқора — Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы, Қаратал ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Зайсан қаласынан қиыр оңтүстік-шығысқа қарай 58 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 106 адам (53 ер адам және 53 әйел адам) болса, 2009 жылы 73 адамды (35 ер адам және 38 әйел адам) құрады.
Шампо
250px|thumb|Картада орналасуы Шампо (Champoz) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Мутье округінің құрамына кіреді.
Қалдыбай Жұмағалиұлы Монтақаев
Монтақаев Қалдыбай Жұмағалиұлы (15.1.1950, РФ, Алтай Республикасы, Құлынды ауданы Қаракөл ауылы — 17.10.2008) – сәулетші. Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген сәулетшісі (1980), КСРО Халық сәулетшісі (1991). ҚазПИ-ді бітірген (1972). 1972 – 81 жылы Алматы Жобалау интернатында сәулетші, аға сәулетші, топ жетекшісі, шеберхана бастығы болды. 1982 жылдан осы интернаттың бас сәулетшісі қызметін атқарды. Монтақаев 1996 – 2000 жылы Қазақстан Сәулетшілер одағының президенті, 1999 жылдан Шығыс елдері Сәулет Академиясының вице-президенті, оның Қазақстандағы бөлімшесінің төрағасы, 2000 жылдан “Алматыгипрогор” АҚ директорлар кеңесінің төрағасы. Алматыдағы 12 қабатты экспериментті тұрғын үйдің (1976), Қазақстан КП ОК ғимаратының (1980), қазіргі Алматыдағы Президент сарайының (1985), Республика алаңы кешенінің, “Айнабұлақ”, “Ақсай”, “Орбита” ықшам аудандарындағы бірқатар кешенді құрылыстардың, сондай-ақ Мәскеу қаласындағы Қазақстан мәдени орталығының (1986) жобасының авторлар тобын басқарған. Кейінгі жылдары Астана қаласындағы Президент резиденциясы, Үкімет және Парламент үйі, бірқатар министер, Конгресхолл, Астана аэропорты мен аэровокзалы, орталық әмбебап дүкені және Астанадағы саяси қуғын-сүргін құрбандарына арналған мемориалдық ескерткіш жобаларын жасады. КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1982), Афина қаласында өткен Акрополь мұражайына арналған халықаралық байқаудың дипломанты, дүниежүзілік Бьеннале фестивалінің лауреаты (1989, 1990). Қазақстанның 2000 жылғы “Жыл сәулетшісі” атағын алған. “Құрмет” орденімен марапатталған (1997).
Толықтыру
Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:1950 жылы туғандар Санат:Қазақстан сәулетшілері
Бояновци (Велико Тырново облысы)
Бояновци (Бояновци) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5041. ЕКАТТЕ коды — 6015.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Шорлар
Шорлар (шор. шор-кижи, тадар-кижи, татар, шорд-кутум) – Батыс Сібірдің оңтүстік-шығысын мекендейтін түркі тілдес халық. Негізінен, Кемерово облысындағы Кондома мен Мрассу өзендері алабында қоныстанған. Шорлар өздерін қобый, қарға, қый, аба, шор деген ру аттарымен немесе мекен-жайымен байланыстырып: таяш-чоны (таяш болысы), лерас-кижи (лерас адамы), кондом чоны (кондом халқы), чыш киж (сырт адамы) деп атаған. 17 – 18 ғасырлардағы Ресей деректерінде Шорлар кузнецкілік, кондомалық және мрассулық татарлар деп көрсетілген. Тек кеңес өкіметі тұсында ғана “шор” термині жалпыхалықтық атауға ие болды. Кейінгі жылдары ассимиляцияның әсерінен Шорлардың саны өспей отыр. Жалпы саны 16,8 мың адам, оның 14 мыңы шор тілін ана тілім деп таниды (2001).
Атауы
"Тадар-кижи" (татар адамы) 1926 жылға дейін шор тайпаларының ортақ атауы болды. Ресми құжаттардағы "шор" атауы В. Радловтың мрасстық және кондомдық татарлардың этномәдени ортақтығы туралы айтылған мәлімдемесінен кейін бекітілді. Бүгінде "тадар-кижимен" қатар "шор киши" атауын да кездестіруге болады.
Тілі
Шорлардың басым бөлігі орыс тілінде сөйлейді. Халықтың 60 % туған ана тілі ретінде орыс тілін белгілеген. Лингвисттер шор тілінде екі негізгі диалект бар деп көрсетеді: мрасс (шығыс түркі тілдерінің хакас тобы) пен батыс түркі тілдерінің солтүстікалтайлық тобы. Кемерово мемлекеттік университетінде шор тілін зерттейтін ғылыми мектеп бар. Шор тілі – жазуы жоқ тіл, соңғы жылдары жазба жасауға талпыныс жасалуда. Шор тіліндегі алғашқы әліппе 1999 жылы жарық көрді.
Діні және фольклор
Христиан дінінің православие тармағын ұстанады. Мерекелері
Тарихы
Этникалық құрамы түркі, кетостяк тайпаларының араласуынан қалыптасқан. Шор этносы VI-IX ғғ. жергілікті кеттілді халықтар мен шеттен келіп орныққан түркітілдес тайпалардың араласуынан қалыптасқан. Кейбір зерттеушіліердің пікірі бойынша, шор этносы Кузнецк уездінің пайда болуынан кейін XVII ғ. қалыптасқан. Шорлар туралы алғашқы жазба деректер орыстардың Том өзенінің жоғарғы ағысында орныққаннан соң кездеседі. XX ғ. басына дейін шорлар, негізінен, рулық-тайпалық қоғамда өмір сүрген.
Кәсібі
Ерте кезден аңшылықты кәсіп етіп, мал қосалқы рөл атқарған. 1917 ж. Қазан төңкерісіне дейін шорлардың басым бөлігі балық аулаумен, аң терісімен айналысқан. Аздаған бөлігінің кәсібі ретінде жер өңдеу, сауда-саттық, жүк тасушылық болды. Шорлардағы қолөнер кәсібі (тоқыма, қыш-құмыра жасау, тор өру) үй сипатына ие болып, негізінен, әйелдердің қолында шоғырланды. Ағаш пен тері өңдеу кей жер жерлерде жаппай орын алды. Солтүстік шорлар ертеден темір рудасын өндіру және оны өңдеумен айналысты. Орыстардың солтүстік шоларды "кузнецкие татары" деп атауының себебі - осы. Ресей құрамына кіргеннен кейін патша жарлығымен шорларға темір өнеркәсібімен айналысуға қатаң тыйым салынды.
Мәдениеті
Ежелгі заманнан бері негізгі тағамы жануарлар мен құстардың, балықтың еті болған. Ет пен балықты отқа қайнатып, қуырды. Сосын оны қол диірменге салып, ұн, ботқа, торт пісірді. Егіншілік дамығаннан кейін арпа, бидай ұны, жарма дақылдары қолданыла бастады. Сүт қосылған талқан ұны, шай, бал, қаймақ, сары май, одан пісірілген саламат ботқасын жеді. Далада тұратын шорттар сүт өнімдерін: сүзбе, қышқыл сүт, пыштак, сары май және сүзбе тұтынған, кейін көкөністерді пайдалана бастады. Ет сорпасы ұзақ уақыт бойы баяу отта дайындалып, оған талған мен жабайы пияз, содан кейін үгітілген сәбіз араластырылған пияз қосылды. Осы уақытқа дейін адамдар ет тартқышты немесе заманауи араластырғыштарды пайдаланбайды, ет негізінен тек пышақпен туралады. Сусындардан әртүрлі шөп шайлары, айран және сарысу, бөз пайдаланады.
Этникалық топтары
Y-хромосомасының сеоктар бойынша таралуы
Шорлардың Ресей Федерациясындағы саны:
Қазақстандағы шорлар
Қазақстанның шор диаспорасы санының жалпы динамикасы мынадай:
Дереккөздер
Санат:Түркі этникалық топтары Санат:Ресей халықтары
Бад-Ласфе
Бад-Ласфе (Bad Laasphe) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Арнсберг әкімшілік округіне бағынады. Зиген-Виттгенштайн ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 14344 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 135,76 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 9 70 028. Қаланың басшысы — Роберт Графемайер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Булы қалыптау тоқпақтары
Булы қалыптау тоқпақтары (Молоты паровоздушные штамповочные) — қалыпта қарапайым дайындамалардан әртүрлі қүрама пішіні бар күрделі соғылмаларды дайындау үшін қолданылатын, құлайтын бөлімінің салмағы 630-дан 25000-ға дейін болатын ұсталық машиналар.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Қазақстан тарихы этникалық зерттеулерде: Керейт
Қазақстан тарихы этникалық зерттеулерде: Керейт — 2011 жылы Алматы қаласы «Алаш» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Х. М. Ғабжалилов. Беттер саны — 367.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Алаш баспасының кітаптары
Қызылбиік (тау, Абай облысы)
Географиялық орны
Абай облысы Жарма ауданы Жалпақбас ауылының оңтүстік-батысында 22 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 843 м. Батыстан шығысқа қарай 3,5 км-ге созылған, енді жері 2 км.
Жер бедері
Беткейі тік шатқалды. Солтүстік-шығысында Бектас бұлағы, оңтүстік-шығысында Сарыбұжыр қыстауы, батысында Құржар қонысы, солтүстік-батысында Көлденеңшоқы таулары орналасқан.
Тұрсын Байтайұлы Құралиев
Тұрсын Байтайұлы Құралиев (6.01.1950 жыл, Жамбыл облысы, Шу ауданы, Құлақшын бекеті - 01.10.2018, Алматы ) — кино және театр актері. Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі (1998). Құрмет орденінің иегері (2010).
Қызылбиік (тау, Абай облысы)
Өсімдігі
Таудың қоңыр топырақ жамылғысында сұлыбас, қызғылт селеу аралас бұталы өсімдіктер өседі.
Дереккөздер
Санат:Жарма ауданы таулары
Тұрсын Байтайұлы Құралиев
Шығырмашылығы
«Айман-Шолпан» (Әлібек), М. Ауезовтың «Апуа (Арман), А. Таразидің «Жәкеп кісі (Шалгез), С. Сматаевтың «Зар Заман» (Барақ Сұлтан), С. Балғабаевтың «Ең әдемі келіншек» (Алтай) және т.б.
Дереккөздер
Санат:1 қазанда қайтыс болғандар Санат:2018 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан театр актерлері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері Санат:Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры тұлғалары
Борис Борисович Вахтин
thumb|right|200px|Кмаров зиратындағы құлпытасы Борис Борисович Вахтин ─ орыс, кеңес жазушысы, драматург, сценарист, философ, аудармашы, шығыстанушы-синолог.
1930 жылы 30 қарашада Дондағы Ростовта дүниеге келген.
1954 жылы Санкт-Петербург Гуманитарлық университетінің шығыстану факультетінің қытай бөлімін бітіреді. Академик Василий Алексеев пен Николай Конрадтан сабақ алған. Көне Қытай және корей әдебиеті бойынша бірнеше еңбектердің авторы.
1978-1981 жылдары шығыс тілі аудармашыларының семинарын басқарады.
1950 жылдан бастап прозалық шығармаларын жаза бастады.
1964 жылы Владимир Марамзин, Игорь Ефимов және Владимир Губинмен «Горожане» әдеби тобын құрады.
Дереккөздер
Санат:3 қарашада туғандар Санат:1930 жылы туғандар Санат:Дондағы Ростовта туғандар Санат:12 қарашада қайтыс болғандар Санат:1981 жылы қайтыс болғандар Санат:Санкт-Петербургте қайтыс болғандар Санат:XX ғасырдағы Ресей жазушылары Санат:КСРО сценарийшілері Санат:КСРО драматургтері Санат:Поэзияны орыс тіліне аударушылар Санат:Ресей аудармашылары Санат:КСРО шығыстанушылары Санат:КСРО синологтары Санат:Кеңес диссиденттері Санат:Санкт-Петербург мемлекеттік университеті түлектері Санат:Ресей ғылым академиясының Шығыстану институты қызметкерлері Санат:КСРО жазушылар одағы мүшелері Санат:Қытай тілінен аударушылар Санат:Комаров зиратында жерленгеендер
Абай орыс мектебінде
«Абай орыс мектебінде» («Абай в русской школе») - «Мектеп» баспасынан 1968 ж. орыс тілінде жарық көрген. Орыс мектебінің қазақ әдебиеті мұғалімдеріне арналған тәсілдемелік құрал. Авторы - ''И. М. Орешникова''. Кітапта Абайдың өмірі мен шығармаларын орыс мектептерінде оқыту тәжірибесі жинақталған. Автор мектептерде Абай шығармаларын оқытуға сағат аз бөлінетінін ескеріп, оны нақты жоспар бойынша, материалдарды барынша іріктеп, ұтымды пайдалану, кейбір тақырыптарды сабақтан тыс уақытта өту арқылы оқытуға болатынын ортаға салған. Оқушыларды Абайдың өмірбаянымен таныстыруда М. О. Әуезовтың «Абай жолы» эпопеясын пайдалану тәсіліне тоқталады. Абайдың орыс әдебиетімен шығармашылық байланысына, А. С. Пушкин, М. Ю. Лермонтов, И. А. Крылов өлеңдерін қазақша аударудағы үздік тәжірибесіне, ақынның тел шығармаларының құрылысы мен идеялық-көркемдік қасиетін талдап тануға көп көңіл бөлінген. Автор жастарды адамгершілік, имандылық мұраттарға тәрбиелеуде Абай қарасөздерінің маңызы мен ойшыл-ақынның философиялық, этикалық, эстетикалық, тарихи және экономикалық, көзқарастары жөнінде шәкірттерге ұғымды түрде талдау жасайды. Кітапта Абайдың өмірі мен шығармаларына арналған әдеби кеш өткізудің жоспары келтірілген. Көлемі 2,5 баспа табақ, 6 мың дана болып басылған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Автомобильдер колоннасы
Автомобильдер колоннасы - жүру кезінде бір қатарда бірінен соң бірі ұйымдасатын автомобильдер қозғалысы.
Дереккөздер
Санат:Автомобиль
IC 3138-2
IC 3138-2 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3138,02 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Олимпийская көшесі (Алматы)
Көше 1980 жылы Мәскеуде өткен Олимпиада ойындарының құрметіне (Алматы қаласы атқару комитетінің 04.09.1981 № 18/458 шешімі) берілген.
Көше Медеу ауданында орналасқан. Байқоңыр көшесінен басталып, Алмалық көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Бұрынғы атауы - Луганский көшесі. Көшенін ұзындығы - 1450 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Қызыл Кордон ауылдық округі
Қызыл Кордон ауылдық округі – Қостанай облысы Алтынсарин ауданындағы әкімшілік бірлік.
Реборн
Реборн (Rehborn) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Бад-Кройцнах ауданының құрамына енеді.
Қызыл Кордон ауылдық округі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Қызыл Кордон ауылы кіреді. Орталығы – Қызыл Кордон ауылы.
Реборн
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 711 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 10,14 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 33 083. Муниципалитеттің басшысы — Арно Гильман.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Қызыл Кордон ауылдық округі
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 976 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Алтынсарин ауданы ауылдық округтері
Катакластар
Катакластар — катаклазиттер мен милониттер құрамында ұшырасатын үшкір немесе аз-мұз жүмырланған минералдық түйірлер мен таужыныстардың сынықшалары; әдетте бағдарлы қысым мөлшерінің биік дәрежесіне химиялык және механикалық тұрғыдан төзімді минералдардан тұрады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2013
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2013 швециялық Стокгольм және финдық Хельсинки қалаларында өтетін 77-ші шайбалы хоккейден әлем чемпионаты. Бұл шешім 2009 жылдың 8 мамырда Берндегі ӘЧ-2009 кезінде қабылданған.
Чемпионаттың жеңімпазы Швеция құрамасы атанды.
B тобы
Матчтар Стокгольмде өткізіледі.
Ширек финал
Стокгольмдегі жергілікті уақыт UTC+2, Хельсинкиде UTC+3.
Жартылай финал
Жергілікті уақыт (UTC+2).
3-ші орын үшін матч
Жергілікті уақыт (UTC+2).
Финал
Жергілікті уақыт (UTC+2).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шайбалы хоккейден әлем чемпионаттары
Қарабай Көзеев
Қарабай Көзеев (1894, Орал облысы, Ілбішін уезі, Соналы болысы, Шөптікөл — Үшағаш а. (қаз.Қаратөбе ауданы) - 20.7.1938, сонда) - Жайық өңіріндегі Алаш қозғалысына және ауылды кеңестендіру ісіне қатысқан қайраткер. Тегі - Байұлына жататын қызылғүрт руы. Көзеев ауыл молдасынан хат танып, болыстық орыс-қазақ мектебін бітіргеннен кейін 1906-16 ж. аралығында Соналы болысының 3-ауылында Тұраш байға жалданып еңбек епі.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Гажубер
Гажубер (Gajoubert) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Беллак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,11 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 87069, пошта индексі — 87330.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 171 адамды құрады. Халық тығыздығы — 12,12 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
Қаратал ауылдық округі (Жетісу облысы)
Қаратал ауылдық округі — Жетісу облысы Ескелді ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Қаратал, Теректі ауылдары кіреді. Орталығы - Қаратал ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2521 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Ескелді ауданы ауылдық округтері
Сиректау (тау, Абай облысы)
Сиректау – Ай жəне Қарақол өзендерінің аралығындағы тау.
Географиялық орны
Абай облысы Үржар ауданы Шолпан ауылының батысында 9 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 592 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 17 км-ге созылған, енді жері 5 км. Беткейі көлбеу тізбектелген шоқылардан тұрады. Таудың түпкі жыныстары жалаңаштанған. Етегінде Кішкене Жарыққұдық, Жарыққұдық, Айнабұлақ, т.б. бұлақтар бар.
Өсімдігі
Таудың күлгін топырағында селеу, бетеге, жусан, тау аңғарларында бұталы өсімдіктер өседі. Атырабы шабындық жəне мал жайылымы.
Дереккөздер
Санат:Үржар ауданы таулары
Катастрофизм
Катастрофизм — жер қыртысының өзгерулері, атап айтқанда оның деформациялары апатты түрде тез, геологиялық уақыттың қысқа кезендері бойында болады, ал бұл кезендер аралықтарында анағүрлым ұзақ тыныштық уақыт болады дейтін тұжырымдама.
Дереккөздер
Санат:Геология
Нұрмахан Анарбекұлы Тінәлиев
Нұрмахан Анарбекұлы Тінәлиев (10 қаңтар 1988, Далақайнар) — қазақстандық классикалық (грек-рим) стиліндегі күрестен кәсіпқой палуан, халықаралық дәрежедегі спорт шебері.
Өмірбаяны
2012 жылғы Лондонда өткен Жазғы Олимпиадалық ойындардың қатысушысы. Қазақстан құрамасының байрағын көтеріп барды.