cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ральф Баер
Өмірбаяны
Ральф 1922 жылы Германияның Родальбен қаласында дүниеге келген. Ал 11 жасында Германияның қатаң саясатынан қашып АҚШ-қа көшіп кетеді. Ральф Баер Нью-Йорк қаласында аптасына 20 доллар жалақыға жұмыс істей бастайды. Кейіннен электроникамен айналысып бірталай жетістіктерге де жетеді. 1940 жылы Ұлттық Радио Институтында «Радиотехниканың сервистік қызметі» мамандығы бойынша білім алып шығады. 1943 жылы әскерге шақырылып, АҚШ әскерінің Лондондағы штаб-пәтерінде барлаушы болып қызмет етеді. Соғыстан кейін Қорғаныс Министрі оған қосымша білім алуы үшін қаржы бөліп, Баер Чикаго Технология Институтында бакалавр дәрежесін иемденеді. Өмірінің келесі 15 жылын әр түрлі компанияларда жұмыс істеумен өткізеді. Ральф алғаш рет видео ойындармен 1966 жылы айналыса бастайды. Жаңа идеяның құрылымдық алгоритмін бірнеше айда жасап шығарады. Бұл алғашқы теледидарға қосыла алатын консолдың жобасы еді. ) 1968 жылдың қаңтарында Баер видео ойындарға патент алады. Ал сол жылдың қазан айына келіп қарапайым футбол, баскетбол және пинг-понг ойнауға болатын функционалды ойын консолын шығарады. 1969 жылы қаңтарда Ральф Баер бірқатар компанияларға «Brown Box» деген атауға ие ойын консолының прототипін таныстырады.
Ресми келісім шартқа қол қойылғаннан кейін Magnavox компаниясы Magnavox Odyssey ойын приставкасын құрастырумен айналыса бастайды. Көп өтпей ойын консолдары 1972 жылы АҚШ дүкендерінде 99.95 АҚШ доллары көлемінде сатуға шығады. Ральфтің туындысы кейінгі үш жылда 330 мың дана сатылым деңгейіне жетіп, сәтті өнеркәсіп ретінде тарихта қалады. . Содан кейінгі жылдары да Ральф Баер өз патенті мен өнертабысы үшін сыйақы алып отырады. Сондай-ақ, видео ойындарды дамыту межесінде жұмыс істеуді өмірінің соңына дейін тоқтатпайды. Ральф Баер босқа «видео ойындардың әкесі» атағын иемденген жоқ. Себебі оның арқасында Sony, Nintendo және Microsoft ойын консолдары шығып келеді. 2006 жылдың ақпанында Баер АҚШ президенті Джордж Буштың қолынан «Технологияда сіңірген еңбегі үшін» ұлттық медалін алды.
Пескассероли
Пескассероли (Pescasseroli) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Л’Акуила провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2225 адамды құрайды (2005). Халық тығыздығы 24,09 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 92,35 км² шамасында. Пошта индексі — 67032.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Pietro. Жыл сайынғы мерекесі — 30 маусым.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
Азаматтық талапкер
Дереккөздер
Санат:Азаматтық құқық
Лун-Вож (Үлкен Мутной тармағы)
Лун-Вож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Мутная өзенінің оң жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 66 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Василий Иванович Акуленко
Василий Иванович Акуленко  (1937 ж.т., Ресей, Брянск облысы Почев ауданы Дымов с.) — ''еңбек ардагері. Социалистік Еңбек Ері (1980). ж. '' Брянск облысы Почеп қ. а.ш-н механикаландыру уч-щесін бітірген. 1956 ж. Қазақстан жеріне тың игеруге келіп, қазіргі Егіндікөл ауданы Бауман кеңшарында трактор жүргізушісі болып ұзақ жылдар жұмыс істеген. КСРО Жоғарғы кеңесі 8-шақырылуының депутаты. Қазақстан Мемл. сыйл. лауреаты (1986). Орден, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1937 жылы туғандар Санат:Почев ауданында туғандар Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Ақмола облысы тұлғалары
Жужуй (Чулым тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
IC 594
IC 594 — Sextans шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 594 Санат:Sextans (шоқжұлдыз)
Альтёттинг (аудан)
'Альтёттинг (Landkreis Altötting) — Германия ауданы. Аудан орталығы — Альтёттинг қаласы. Аудан Бавария жерінде орналасқан. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Жер аумағы 569,41 км² шамасында. Тұрғыны 109 286 адамды құрайды. Халық тығыздығы 192 адам/км². Ауданның ресми коды — 09 1 71.
Аудан 24 елді мекенге бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария аудандары
Эдина (Миссури)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Нокс округы (Миссури)
Мур Брайан
Мур Брайан (Moore, Brian) (25 тамыз 1921 жыл, Белфаст, Солтүстік Ирландия - 10 қаңтар 1999 жыл, Малибу, Калифорния шт., АҚШ), Ирландияда туған канадалық жазушы. . 1948 жылы Канадаға қоныс аударып, 1952 жылдан бастан «Монреаль Газетт» газетінің редакторы болды.
Ақсүйектік белгілері біртіндеп ішкілікке ауыса бастаған, тұрмысқа шықпаған егде әйел туралы алғашқы «Одинокая страсть Джудит Херн» (1955; 1987 жылы экрандалған) романымен танымал болды. Кейінгі романдары: «Удача Джинджер Коффи» (1960), «Император мороженого» (1965), «Жена доктора» (1976) және «Жена фокусника» (1998). Оның романдары интонациясы, бейнеленген мәдени мәнмәтіні және сюжеті жағынан ерекшеленеді, бірақ оларды тазалық, талғамдылық және проза тілінің айқындылығы біріктіреді.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Тазартылған қан сарысуы
Тазартылған қан сарысуы — құрамында белгілі бір ғана антиденелері бар, арнайы әдістермен тазартылған иммунды қан сарысуы.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Қособа (оба)
Қособа – Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданындағы Көктерек ауылы маңындағы оба. Ол 19 қорғаннан және 1 құрбан шалатын орыннан тұрады. Қорғандар топырақ үйіндісі түрінде. Топырақ үйінділерінің диаметрі 6-50 м, биіктігі 0.2-2 м. Құрбан шалатын орынның пішіні төртбұрышты (70x20 м), биіктігі 0.5 м-ге дейін. Оба археологиялық барлау (Ғ.А.Кушаевтың басшылығымен) кезінде 1971 жылы табылды. Оған 197-1979 жылы Орал педагокикалық институтының археологикалық тобы (Кушаев, Б.Железчиков, В.Кригер) қазу жұмысын жүргізді. Әр түрлі дәуірге жататын 12 қорған қазылды. Нәтижесінде біздің заманымыздан бұрынғы VI-V ғасырға жататын керамикалық ыдыстар, моншақтар, шағын қола білезіктер, сондай-ақ қыпшақ дәуіріне жататын бас киім жұрнақтары, тозған қорамсақ, қола айналар, темір жебе ұштықтары, т.б. табылды. Қособа ертедегі қола дәуіріне жатқызылды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Тарих Санат:Археология
Донгхой
250px|thumb|right|Донгхой Донгхой (Thành phố Đồng Hới) — Вьетнам Куангбинь елордасы. Елдің халық саны бойынша екінші орын алады. Саяси, білім, мәдени және ірі өнеркәсіп орталығы. 2008 жылы жер аумағы бойынша әлемдегі 17 ірі қалалар қатарына кірді. Донгхой Әуежайы
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вьетнам қалалары
Жидектер
Жидектер — шөптесін өсімдіктер мен бұталарда өсетін шағын ылғалды жемістер. Жидектер көбіне кондитерлік істе қолданылады. Олардан тосаптар, конфитюрлер, джемдер, повидло, мармелад дайындайды, тәтгі тағамдарға қосады (мусс, суфле, желе, қою шырын) және сусындар жасайды (шырындар, экстрактар, морстар, квас, құймалар, тұнбалар, ликерлар). Кейбір жидектерді жартылай ашытып жабайы құс етімен бірге береді.
Дереккөздер
Санат:Өсімдіктер Санат:Жеміс
Пассаик өзені
Пассаик өзені — өзен, шамамен 80 миль (129 км) ұзындығы, солтүстік Нью-Джерсиде, Америка Құрама Штаттары. Өзеннің жоғарғы ағысындағы өзен Нью-Джерсидің ауылдық және қала маңындағы солтүстігіндегі Ұлы батпақ деп аталатын жоталы төбелер арасындағы батпақты ойпаттар арқылы өте айналмалы жолмен ағып, штаттың солтүстік бөлігінің көп бөлігін салалары арқылы ағызып жібереді. Төменгі бөлігінде ол штаттың ең урбанизацияланған және индустриалды аймақтары арқылы, соның ішінде Ньюарк қаласының орталығымен ағып өтеді. Төменгі өзен 20 ғасырда қатты ластанудан және өнеркәсіптік жойылудан зардап шекті. 2014 жылдың сәуір айында АҚШ-тың Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) 3.3×106 м куб-ті жою үшін 1,7 миллиард доллар жоспарын жариялады. Бұл елдегі ең ластанған су учаскелерінің бірі болып саналады және жоба бұрын-соңды жүргізілген ең ірі тазартулардың бірі болып саналады.
Тарих
Геология Пассаик өзені шамамен 13 000 жыл бұрын соңғы мұз дәуірінің соңында Солтүстік Нью-Джерсиде пайда болған массивтік прогляциалды көлдің дренажының нәтижесінде пайда болды. Бұл тарихқа дейінгі көл қазір Пассаик мұздық көлі деп аталады және қалыпты дренаждық жолдың бітелуінен пайда болған Моррис округінің қазіргі ойпатты батпақтарында орналасқан. Ақырында, көл деңгейі жоғары көтеріліп, су жаңа ағыннан ағып кетті. Пассаик өзені Миллингтон шатқалы мен Патерсон сарқырамасы арқылы мұхитқа жаңа жол тапты, өйткені аумақты жауып тұрған мұздық солтүстікке қарай шегініп, көл құрғады. Нәтижесінде қазір біз білетін өзен туды. Американың байырғы тұрғындары 17 ғасырдың аяғында Пассаик бойындағы еуропалық отарлаудың алдында бұл алқап қазір өзенді балық аулау үшін пайдаланатын Акваканонк және Хакенсак деп аталатын Ленап топтарының аумағы болды. Осы мақсатта олар бассейндер жасау және балық аулауға болатын жерлерді жасау үшін бөгеттер немесе толып жатқан бөгеттер салды. Бұл археологиялық ескерткіштердің көпшілігі әлі де бар және кейбір жағдайларда жақсы жағдайда. Экономикалық даму Өзен Нью-Джерсидің ерте өнеркәсіптік дамуында өте маңызды болды. Ол 18 ғасырдың аяғынан бастап Делавэр өзеніне арналар арқылы қосылатын кеме қатынасын қамтамасыз етті. Бұл сонымен қатар Патерсондағы Пассаиктің Ұлы сарқырамаларындағы гидроэнергетиканың ерте көзі болды, нәтижесінде аймақ өнеркәсіптік диірмендердің орталығы ретінде ерте пайда болды. Ластану Төменгі өзеннің көп бөлігі 19-20 ғасырларда өнеркәсіптік қалдықтардың өзенге төгілуіне және іргелес жерлерге қалдықтарды орналастырудың дұрыс емес тәжірибесіне байланысты қатты ластанды. 1972 жылғы «Таза су туралы» заңның және басқа да экологиялық заңнаманың орындалуына және өзен бойындағы өнеркәсіптің құлдырауына байланысты өзеннің денсаулығы жақсарғанымен, ол әлі де су сапасының айтарлықтай нашарлауынан зардап шегеді. Ньюарк шығанағы маңындағы өзен сағасындағы шөгінді диоксин сияқты ластаушы заттармен ластанған. Диоксин негізінен Ньюарктағы Diamond Shamrock химиялық зауытында Вьетнам соғысы кезінде қолданылған Agent Orange дефолиация химикатының өндірісінен алынған қалдық өнім ретінде өндірілді. Өзен түбіндегі диоксинді ластанудан тазарту тазалау жауапкершілігіне қатысты ірі экологиялық соттың тақырыбы болып табылады. 2008 жылы EPA ластанған өзеннің бір бөлігін тазарту үшін Occidental Chemical Corporation және Tierra Solutions Inc. компанияларымен келісімге келді. 2011 жылдың шілде-қыркүйек айларында Нью-Джерси Жоғарғы сотының судьясы Occidental және Maxus Exergy Corporation ( YPF еншілес ұйымы) өзеннің басқа бөліктеріндегі қалпына келтіруге жауапты екенін мәлімдеді. 2013 жылы бірнеше корпоративтік жауапкерлер Нью-Джерси штатына Пассаик өзенінің ластануына байланысты экологиялық шығын үшін 130 миллион доллар төлеуге келісті. Алайда мемлекет бұл ақшаны тазарту жұмыстарына жұмсай ма, жоқ па әзірге белгісіз.
Нью-Джерси Қоршаған ортаны қорғау департаменті (NJDEP) 2009 жылы коммерциялық балық аулауға тыйым салатын және көпшілікке Пассаик өзенінің толқынында (Данди бөгетінен Ньюарк шығанағы сағасына дейін) ауланған балықты жеуге болмайтыны туралы ескертулер шығарды. Балықты тұтыну жөніндегі кеңестер 2020 жылдан бастап күшінде қалады.
Санат:АҚШ өзендері
Ми
thumb|right|200px|Ми thumb|right|238px|Адам миы thumb|200px Ми' ('дұрыс айтылуы — мый) —латын тілінен encephalon деп аталады.\ сүтқоректілерде мінез-құлыққа жауапты орталық нерві жүйесінің меңгеру торабы. Ми баста бассүйек қуысында орналасады. Ол мынадай бөлімдерден тұрады: сопақша ми, ми көпірі, мишық, ортаңғы ми, аралық ми және үлкен ми сыңарлары.
Ми бөлімдерінің қызметі
Жұлындағы сияқты мида ақ және сұр заттар болады. Ақ заттан өткізгіш жолдар түзіледі. Олар миді жұлынмен, сондай-ақ ми бөліктерін өзара байланыстырып тұрады. Өткізгіш жолдардың арқасында бүкіл орталық жүйке жүйесі біртұтас қызмет атқарады. Сұр зат өз алдында шоғырланып, ақ затқа ядролар түрінде орналасады. Мұнымен қатар сұр зат ми сыңарларымен мишықты қаптап, ми қыртысын түзеді.
Сопақша ми мен көпір жұлынның жалғасы болып табылады, олар рефлекстік және өткізгіштік қызмет атқарады.
Сопақша ми мен көпірдің ядросы ас қорыту, тыныс алу, жүрек қызметін және басқа процестерді реттейді, сондықтан сопақша ми мен көпірдің зақымдалуы өмірге қауіпті. Шайнау, жұту, ему процестерінің реттелуі, сондай-ақ құсу, түшкіру, жөтелу сияқты қорғаныш рефлекстері мидың осындай бөлімдерінің қызметіне байланысты болады.
Сопақша мидің үстіңгі жағына мишық орналасады. Оның беті сұр зат — қыртыстан тұрады, қыртыстың астындағы ақ затта ядро болады. Мишық орталық жүйке жүйесінің көптеген бөлімдерімен байланысады.
Смара
Смара қаласы (Батыс Сахара) – Батыс Сахараның территориясындағы Эс-Семара провинциясының әкімшілік орталығы. .
Ми
Ми бөлімдерінің қызметі
Мишық адамның қимыл әрекетін реттейді. Оның қалыпты қызметі бұзылса, адам дәл үйлесімді қимылынан айырылып, дененің тепе-теңдігін сақтай алмайды. Мұндай адамдар, мысалы, иненің көзінен жіп өткізе алмайды, олар мас адамдарша теңселіп жүреді, жүргенде қол-аяғы сермеп, ебедейсіз қимыл жасайды. Ортаңғы мида ядролар орналасады, олар қаңқа бұлшық еттеріне үнемі жүйке импульстарын жіберіп, олардың шыриғып тұруын — тонусын сақтауға мүмкіндік береді. Көру және дыбыс тітіркенуін қабылдайтын бағдарлау рефлекстерінің рефлекс доғалары ортаңғы ми арқылы өтеді. Бағдарлау рефлекстері бас пен денені тітіркендіргішке қарай бұрудан бөлінеді. thumb|right|200px|[[Рене Декарттың суреті: рефлекс қалай қалыптасады?]] Сопақша ми, көпір және ортаңғы мидан ми бағаны түзіледі. Одан 12 жұп бассүйек — ми жүйкелері таралады. Нервтер миды баста орналасқан сезім мүшелерімен, бұлшықеттер мен бездермен байланыстырады.
Смара
Марокконың қарамағындағы қала. Халық саны 44 965 адам (2008 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың негізі 1869 жылы керуен жолдарының қиылысында қалыптасты. Қала Испания Сахарасындағы Сегиет-эль-Хамра провинциясының ауылшаруашылық және сауда орталығы болды.
Сен-Бонне-Тронсе
Сен-Бонне-Тронсе (Saint-Bonnet-Tronçais) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Монлюсон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 27,98 км² шамасында.
Ми
Ми бөлімдерінің қызметі
Нервтердің бір жұбы — кез келген жүйке миды ішкі мүшелер — жүрек, өкпе, қарын, ішектермен және т.б байланыстырады.
Смара
1975 жылы Мадрид келісімі бойынша Марокко Сегиет-эль-Хамра аймағын өз бақылауына алды.
Дереккөздер
Санат: Батыс Сахара Санат:Қалалар
Ми
Ми бөлімдерінің қызметі
Ми бассүйектің ми сауытының ішінде жатады. Мидың орташа салмағы шамамен 1300-1400 г. Салмағы бұл көрсетілгеннен көбірек болатын адамдар да кездеседі. Адамның дарындылығы мен ақылдылығы мидың салмағына байланысты емес. Ми 20 жасқа дейін дамиды. Оны бұлшықеттер тәрізді «жаттықтыруға» болады. Ойлау жүктемесін оқу арқылы үнемі жетілдіру нәтижесінде нейтрондар жүктемесі өседі де қысқа өскіндер көбірек қалыптасады, сөйтіп олар тармақтала түседі. Тұрақты шұғылдану нәтижесінде есте сақтау, назар аудару, ойлау, көз алдына елестету және басқа да жоғары жүйке қызметінің үдерістері жетіле түседі.
Жұлындағыдай ми да ақ зат пен сұр заттан құралған. Жұлыннан айырмашылығы - мидың ақ заты ішкі жағында, сұр заты сыртында болады. Мидың бөлімдеріне байланысты сұр заты тұтас немесе ақ затының әр жерінде топтанып жатады, оны «ядро» дейді. Мидың ақ затынан өткізгіш жолдар түзіліп, миды жұлынмен байланыстырады. Ми бөлімдерінің өзара байланысы өткізгіш жолдар арқылы қамтамасыз етіледі.
Сен-Бонне-Тронсе
Коммунаның INSEE коды — 03221, пошта индексі — 03360.
Ми
Ми бөлімдерінің қызметі
Мидың ішінде ми сұйықтығы толған қуыстар бар. Оларды ми қарыншалары дейді, себебі ішінде мөлдір әрі тұтқыр сұйықтық болады. Ол қорғаныштық, ыдырау өнімдерін шығару және ми ішіндегі қысымды реттеу қызметін атқарады.
Ми бөлімдері
thumb|right|200px|Мидағы нерв талшықтары және нейрондар Миды пайда болу, құрылымдық және қызметтік ерекшеліктеріне байланысты үлкен үш бөлімге бөледі: бағаналы (сопақша ми, ми көпірі, мишық, ортаңғы ми), қыртысасты (аралық ми, алдыңғы мидың ми сыңарлары) және алдыңғы ми сыңарларының қыртысы. Мидың бағаналы және қыртысасты бөлімдері ертеден пайда болған. Ал ми қыртысы кейіннен пайда болған бөлім. Ми ұрықтың даму ерекшелігіне байланысты 5 бөлімнен тұрады:
Сен-Бонне-Тронсе
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 751 адамды құрады. Халық тығыздығы — 26,84 адам/км².
Ми
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология Санат:Адам анатомиясы Санат:Медицина Санат:Бас миы
Сен-Бонне-Тронсе
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Гендерлік рөл
Гендерлік рөл - қоршаған адамдардың ұғымдарынан шығатын әлеуметтік үміттер. Кейбір адамдардың ойынша, ерлер мен әйелдердің идеялары қарама-қайшы болып табылады және кейбір қоғамдарда рөлдік мінез-құлықтар полюстерге бөлінген болуы мүмкін: енжарлық - әйелдердің рөлі, ал белсенділік - еркектің рөлі. Гендерлік рөлдерге байланысты әлеуметтік рөлдердің алғышарттары еңбектің жыныстық ерлер және әйелдер еңбегі болып бөлінуінде ерекше көрініс табады.
Генделік рөлдердің қалыптасуы нәтижесінде гендерлік теңдік түсінігі пайда болған. Гендерлік теңдік - екі түрлі гендерлердің, яғни жынысының әйел немесе ер болуына қарамастан қоғамдағы теңдігі мен рөлінің тең болуы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясаттану Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология
Бакари Санья
Бакари Санья (Bacary Sagna, 14 сәуір 1983 жыл, Санс, Франция) — франциялық футболшы, қорғаушы. Тегі сенегалдық.
Карьерасы
"Осер" клубының түлегі.Негізгі командада 2004 жылдан ойнай бастады.
Кейінгі карьерасында  "Арсенал" (Англия), "Манчестер Сити" (Англия), "Беневенто" (Италия), "Монреаль Импакт" (Канада) клубтарында және Франция ұлттық құрамасында ойнады.
Николай Яковлевич Коншин
Николай Яковлевич Коншин – орыс этнографы, өлкетанушы, тарихшы. Ол студенттер арасында революциялық қозғалысқа қатысқаны үшін тұтқынға алынып, Зайсанға жер аударылды. Кейін Семейге қоныс аударып, қазақ халқының тұрмыс-салты, әдет-ғұрпы мен ауыз әдебиеті үлгілерін зерттеумен айналысты. Коншин Орыс географиялық қоғамы Семей бөлімшесінің құрылуына (1902 жылы 31 наурызда ашылды) негіз болған Семей облысы статистикалық комитеттінің жанынан ұйымдастырылған өлкетанушылар үйірмесіне жетекшілік етті. Коншин статистикалық комитеттің хатшысы қызметінде жүріп, қазақ даласының әлеуметтік-экономикалық өмірі, табиғи байлығына, тарихы мен географиясына, археологиясына қатысты бай материалдар жинады.
Бакари Санья
Карьерасы
2016 жылғы Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері.
2010, 2014 жылдары әлем чемпионатына қатысты.
Николай Яковлевич Коншин
Еңбектері
1897 жылы Коншиннің жетекшілік етуімен Семей облысында халық санағы жүргізілді. Бұл жөнінде ол өзінің «Ресей империясы тұрғындары арасында жүргізілген алғашқы жалпы халық санағы» деген еңбегінде толығырақ жазған. Коншин архив материалдары мен статистикалық мәліметтерге сүйеніп, Семей облысының тарихына, ондағы тұрғындардың әлеуметтік-экономикалық жағдайына, қазақтардың отырықшылыққа көшуіне, бұл өңірдегі көші-қон ісіне қатысты очерктер жариялады. Коншиннің қазақтардың тұрмыс-тіршілігіне байланысты материалдар жинау мақсатында жасаған бірнеше экспедициясының нәтижесінде «Семей облысы қазақтарының экономикалық өмірі туралы очеркі» (1901) жарық көрді. Бұл еңбегінде қазақтар мен орыстардың Ертіс аңғары мен Семей өңіріне келіп қоныстануы, т.б. туралы баяндалады. Коншин 1890 жылы Абай Құнанбаевпен танысып, тығыз қарым-қатынаста болған. Коншиннің «Қазақ жұты туралы жазбалары», «Шұғышаққа сапар», «Земство және қазақтар», «Қазақ жер құрылысының жаңа жобасы», «Дала өлкесіндегі қоныс аударушылар үшін қауіп-қатерлер», т.б. еңбектері жарық көрген. Коншин «Семей облысының естелік кітаптарының» редакторы (1897–1902) болды. Орыс географиялық қоғамы Батыс Сібір бөлімінің Семей бөлімшесін ұйымдастыруда көп еңбек сіңірді, сол бөлімшеге жетекшілік етті. Семей облысынан Мемлекеттік думаға депутат болып сайланған.
Бакари Санья
Командалық
Осер
Николай Яковлевич Коншин
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Бакари Санья
Командалық
Арсенал
Манчестер Сити
Сілтемелер
Санат:Франция футболшылары Санат:Осер ФК ойыншы Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Сен-Сильвен-Монтегю
Сен-Сильвен-Монтегю (Saint-Silvain-Montaigut) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Гере округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,55 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 23242, пошта индексі — 23320.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Крез департаментінің коммуналары
Матс Виффер
Матс Виффер (Mats Wieffer; 16 қараша 1999 ) — нидерландтық футболшы, Нидерланд Ұлттық футбол құрамасы мен "Фейеноорд" клубының жартылай қорғаушысы.
Сілтемелер
Санат:Нидерланд футболшылары Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Твенте ФК ойыншылары Санат:Эскельсиор ФК ойыншылары Санат:Фейеноорд ФК ойыншылары
Алфорс Ларс Валериан
Алфорс Ларс Валериан (Lars Valerian Ahlfors, 1907 жылы сәуірдің 18 күні Финляндияның Хелсинкы қаласында туған.～1996.10.11) - Атақты финн және американдық математик. 1930 жылы Хелсинкы университетінің докторлық атағын алған. 1932 жылы іркес-тіркес Хелсинкы мен Гарвард университеттерінің порфессоры болды. 1938 жылы Хелсинкы университетіне қайтып оралып сабақ берумен айналысты. 2 дүние жүзілік соғыс кезінде АҚШ қа кетіп, Гарвардте сабақ берді. 1953 жылы АҚШ мемлекеттік ғылым акедемиясының акедемигі болып сайланады. Алфорыстың математикадағы негізгі жетістігі жай көмплекс айнымылы сандар теориясы жағында болды.1929жылы Денжой жорамалын (Denjoy’s conjecture бұтін функцияның үқсамайтын шекті жуық мәнінің саны бүтін функцияның өлшемінің 2 есесінен артық болмайды) шешеді. 1935 жылы бүркеу беті назариясын ортаға қойып, осы еңбегі үшін 1936 жылғы тұңғыш таратылған Фиелдз сыйлғын(Fields prize ) алады. Кейіннен ол Риман қыйсығын зеріттеуге ауысады. 1981 жылы геометриялық функция назариясы жағындағы өнімді жаңа әдістерінің құруы мен түбегейлі байқауы арқасында Волф сыйлығын(Wolf prize) алады. Ол осы кезге дейін әлем математикасының ең жоғары 2 сыйлығын бірдей алған 2 математиктің бірі. (бірі кодайра кунихйко) оның «Көмплекс талдау»атты атақты кітабі бар.
Бөлтірік (Жамбыл облысы)
Бөлтірік (1993 жылға дейін — Андреевка) — Жамбыл облысы Шу ауданындағы ауыл, Дулат ауылдық округі құрамында.
Селолық телефон байланысы
Жүйесі
Селолық телефон байланысы – ауылдық жердегі абоненттердің телефон арқылы сөйлесуін қамтамасыз ететін байланыс түрі. Бұл үшін белгілі бір селолық – әкімшілік ауданда радиал- түйінді құрылысы бар автономды телефон жүйесі орнатылады. Мұндай телефон жүйесі ауылдық телефон станциясының сыйымдылығы аз әрі станциялар бір- бірінен қашық болуы себепті экономикалық жағынан тиімді болып есептеледі.
Бөлтірік (Жамбыл облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы — Төле би ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 11 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
Тұрғыны 334 адам (2009).
Санат:Шу ауданы елді мекендері
Айтым Үмітбаев
Үмітбаев Айтым (1930 жылы туған, Форт-Шевченко қаласы Баутин кенті) – еңбек ардагері, жұмысшы. 1943 – 1990 жылдары Каспий итбалық зауытында балықшы, мұнай барлау экспедициясында, Қарақия уран кенішінде, УПТОиКО мекемесінде жұмысшы болды. Еңбек Қызыл Ту (1971) орденімен, «Еңбек ардагері» (1987), т.б. медальдармен марапатталған.
Безвиль-ла-Герар
Коммунаның INSEE коды — 76091, пошта индексі — 76450.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 176 адамды құрады. Халық тығыздығы — 27,41 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Монтвилл (Мэн)
Монтвилл (Montville) — Мэн штатының Уалдо округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1002 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 111.7 км² шамасында. FIPS коды — 23-46790.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Шәріпбай Кенжаев
Шәріпбай Кенжаев(1918, Бостандық ауданы, Піскем қыстағы – 2004, Сарыағаш ауданы Құркелес ауылы) – Социалистік Еңбек Ері (1948).
Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі (финал)
1986 жылғы футболдан әлем чемпионатының шешуші матчы — 29 маусымда Мехикодағы Ацтека стадионында өтті. Аргентина мен ГФР құрамалары кездесіп, Аргентина 3:2 есебімен жеңіске жетті.
Шолу
Матчты бразилиялық төреші Ромуальдо Арппи Фильо басқарды. Ойынның 21-минутында оң қапталдан Хорхе Бурручаганың асырған добын қорғаушы Хосе Браун баспен ұрып торға түсірді де, Аргентина 1:0 есебімен алға шықты.
Екінші таймның оныншы минутында Аргентина есепті еселеді. Марадона бастаған шабуылды Хорхе Вальдано сәтті аяқтады — 2:0. Екінші доптан соң аргентиналықтар шамалы босаңсыды. Аздан еркінсіген немістер енді өздерінің стандартты жағдайларды өте сәтті пайдалана алатынын дәлелдей бастады. 73-минутта Бреме бұрыштан доп берді. Нәтижесінде Руммениге жақын жерден теуіп қақпаны дәл көздеді. Арада сегіз минут өткен соң тағы да Бреме бұрыштан доп берді. Бұл жолғы комбинацияны Руди Феллер сәтті аяқтады. Оның баспен ұрған добы есепті теңестірді — 2:2.
Есеп теңескен соң енді немістер аздап қарқынын тоқтатты. Мұнысы оларға пайда әкелмеді. Марадонаның алаң ортасынан шығарған пасы Бурручаганы қақпашымен жеке шығарды, Бурручага мүмкіндікті жібермеді, алыс бұрышты дәл көздеді — 3:2. Осы есеп ойын біткенше өзгермеді.
-
Басқа да деректер
Арада төрт жыл өткен соң келесі чемпионаттың финалында да осы екі құрама кездесті. Немістер ол жолы есе қайыра алды — 1:0.
Сілтемелер
Санат:Футболдан 1986 жылғы әлем біріншілігі Санат:1986 жылғы маусым Санат:29 маусым оқиғалары Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:Мехикодағы халықаралық спорттық жарыстар Санат:Футболдан Мексикадағы халықаралық жарыстар Санат:1986 жылғы футбол Санат:Футболдан әлем біріншілігінің финалдары
Мур Генри
Мур Генри (Moore, Henry) (30 шілде 1898, Кэстлфорд, Англия - 31 тамыз 1986 жыл, Мач Хедхем), ағылшындық мүсінші және график. . Шахтёрдің ұлы, Бірінші дүниежүзілік соғыста жараланғаннан кейін оңалту грантының арқасында Корольдік өнер колледжінде оқу мүмкіндігі пайда болды. Оның алғашқы шығармаларына париж мұражайынан көрген майя мүсіндері қатты әсер етті.
Қолында сәбиі бар Мадоннаның және отбасы топтарының бейнесін салуға тапсырыс алғаннан кейін, оның абстрактілі стилі адамзат бағытына қарай өзгереді, бұл оны әлемге әйгілі етеді.
1950 жылдары қырлы, қапталған саңылаулары бар қола пішіндерін бейнелеу эскпериментіне оралды. Оның көптеген еңбектері монументті, ол жантайып жатқан ню топтамасымен, әсіресе танымал. Оның ірі тапсырыстарының ішінде Париждегі ЮНЕСКО штаб-пәтерінің (1857-58), Линкольн орталығының (1963-65) және Ұлттық галерея өнерінің мүсіндері (1978) бар.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Арзон
Арзон (Arzon) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Морбиан департаментінде орналасқан. Ванн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,93 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 56005, пошта индексі — 56640.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Морбиан департаментінің коммуналары
Сеньялан
Сеньялан (Seignalens) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Лиму округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,17 км² шамасында.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Жылымшық
Жылымшық — Маңғыстау тауларының оңтүстігінде, Қайдақ сорының батыс жағында орналасқан құмды алқап.
Орналасқан жері
Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданында орналасқан.
Сипаттамасы
Құм солтүстіктен оңтүстікке қарай 42 км-ге созылған, енді жері 33 км. Ауданы 500 км² шамасында. Құм төбешіктер біртіндеп аласарып, белесті жазыққа ұласады. Грунт суы 2 – 10 м тереңдікте жатыр.
Өсетін өсімдіктері
Жылымшықта жусан, еркек шөп, жүзгін, т.б. сораң шөптесіндер өседі.
Шаруашылық маңызы
Жылымшық мал жайылымы ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан шөлдері Санат:Маңғыстау облысы географиясы
NGC 4251
NGC 4251 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4251 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39492, UGC 7338, MCG 5-29-50, ZWG 158,60.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
IC 5016
IC 5016 — Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SB? (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65025, ESO 47-3.
Сыртқы сілтемелер
IC 5016 Санат:Тауыс (шоқжұлдыз)
Буждур қаласы
Буждур қаласы (басқа да атауларына – Кабо-Бохадор, Бохадор, Богадор жатады, Батыс Сахара) – Батыс Сахараның территориясындағы Бохадор (Буждур) провинциясының әкімшілік орталығы. .
Марокконың қарамағындағы қала. Халық саны 46 115 адам (2008 жылғы халық санағы бойынша). 1884 жылы Испания қаланы өзінің аймағы ретінде жариялайды. 1975 жылы Мадридкелісімі бойынша қала Марокконың бақылауына өтті.
Дегенмен 1976 жылы САДР-дың өзін тәуелсіз деп жариялау себебінен аймақтың билігі әлі күнге дейін екіұшты күйде.
Дереккөздер
Санат: Батыс Сахара Санат:Қалалар
Хуммельсхайн
Хуммельсхайн (Hummelshain) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Заале-Хольцланд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 596 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,57 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 74 042. Муниципалитеттің басшысы — Манфред Тайхман.
Жап Батист Буссенго
Жап Батист Буссенго - француз химигі, өсімдіктің қорекенуін зерттеген, агрохимияның ғылыми негізін құраған ғалымдардың бірі. Париж ғылым академиясының мүшесі. Сент-Этьенде Жоғары тау-кен мектебін бітірген. Алғашқыда Лион, кейін Версаль агрохимиялық институтында, ал 1839 жылдан Өнер және қолөнер консерваториясынң профессоры. Жап зерттеулерін Бехельброндағы өзінің лабороториясында жүргізген. Ол өсімдіктің тамрымен қоректену физиологиясын, тыңайтқыштар, табиғаттағы зат алмасу, азот алмасу, топырақтағы азот мөлшері, вегетациялық әдіс туралы зерттеулер жүргізген. Көптеген ғылыми мақалалардың, екі үлкен еңбектің ("Полевое хозяство в свете химии, физики и метеорология", "Астрономия, земледельческая химия и физиология") авторы.
Дереккөздер
Санат:Франция тұлғалары
Сот медицинасы
Сот медицинасы – сот істерін жүргізу кезінде туындайтын медициналық және биологиялық мәселелерді зерттейтін медицина ғылымының бір саласы. Бастапқыда сот медицинасы мен криминалистика қылмысты ашу мен тергеу жөніндегі біртұтас ғылым болды. Кейіннен мәліметтердің жинақталуына, зерттеу тәсілдерінің түрленуі мен жетілуіне орай сот медицинасы бөлініп шықты. Сот медицинасының дамуы қоғамда құқықтық қатынастардың өркендеуі мен медицина және биология ғылымдардың дамуына тікелей байланысты. Ғылым ретінде сот медицинасының бастауы француз хирургі Амбруаз Пареннің (1579), сицилиялық дәрігер Фортунато Фиделистің (1602), италиялық дәрігер Павл Закхиакстың, неміс дәрігері Иоган Бонның (1689) сот-медицинасы мәселелер жөніндегі еңбектерінде жатыр. 18 ғасырда сот медицинасы бойынша шығармалар саны көбейді. 1821 жылдан Германия, Австрия, Англия, Францияда сот медицинасы бойынша журналдар мен жинақтар шыға бастады. Сот медицинасы теориялық және практикалық бөліктерден тұрады. Теория объективті заңдылықтарды зерттеумен және практикаға қажетті ұсынымдар даярлаумен айналысады. Практика болса сот ісін жүргізу кезінде туатын нақты медициналық-биологиялық мәселелерді шешумен айналысады. Сот медицинасы зерттеуге денсаулықты бұзған немесе өлімге әкеп соққан адамның сырттан әсер алу түрлері негіз болады. Сот медицинасы сараптама тірі адамға, мәйітке, заттай дәлелдемелерге, өзге де іс материалдарына жүргізілуі мүмкін. Сараптама кезінде биологиялық заттай дәлелдемені (қан, шаш, түк, ұрық, сілекей, адам мен жануардың ішкі органдары, тін бөлшектері, т.б.) тексеру үшін және сәбидің әке-шешесін анықтау мақсатында сот-биологиялық зерттеу жүргізіледі. Сот медицинасы сот-медициналық танатология (өлім себептері мен механизмін зерттейді), сот-медициналық травматология (мертігу диагностикасы мен механизмін қарастырады), сот-медициналық токсикология (улануды анықтау және алдын алу әдістерін қалыптастырады), сот-медициналық гинекология бөлімдерінен, сондай-ақ жоғары темп-раның, электрлік және сәулелік энергияның әсерін зерттейтін, т.б. бөлімдерден тұрады.
Әдебиет
=Пайдаланған сілтеме=
Сема жотасы
Орналасуы
Сема жотасы – Алтайдың Солтүстік- Батыс бөлігіндегі жота. Оңтүстік- батысында Теректі жотасын, Солтүстік – Батысында Қатын өзенінің сол жағалауын бойлай Сема өзенінің сағасына де»ін созылып жатыр. Ұзындығы 120км, биіктігі 2506 м. Көбіне метаморфты жыныстарда түзілген. Беткейлерінде бал қарағай, қара самырсын, самырсын, қара ағаш, қарағай, қайың, жөке ағаштары өседі. Одан жоғары тастақты тундра.
Хосе Ортега-и-Гассет
thumb|right|Хосе Ортега-и-Гассет Хосе Ортега-и-Гассет (José Ortega y Gasset) — испан философы, мәдениеттанушы (1883—1955).
Хосе Ортега-и-Гассеттің мәдениет философиясы «идеялар мен сенiмдер» туралы iлiмiне негiзделедi және бұл оның философия тарихының өзегiн құрайды.
Әлеуметтік өмiрдiң және кез келген мәдениеттiң өзегiн танытатын нанымдар жекелiк және ұжымдық болады. Тарихи дaғдapыc дәстүрлi сенiм-нанымдардың құлдырау кезеңiнде болады. Шектен тыс ритуалдaнған, өлi мәдениет адамға өмiрде бағдар бола алмайды; ол идеялар мен нормалардан адам ceнімін жоғалтады.
Жаңа идеялар мен сенiмдер iздеу дағдарысты кезеңдердi әртүрлi теориялармен, философиялық доктриналармен, дiнбұзарлықпен толтырады, сонымен қоса көпшiлiктiң «варварлануына» алып келедi. Тарихтың әрбiр шешушi сәттерiнде саяси сахнада осы варварларға жетекшi болатын «Әрекет адамы» табылады.
«Көпшiлiк көтерiлiсi» еңбегiнде ол саяси қозғалыстарды — фашизм, коммунизм — «көпшiлiк қоғамның» және «көпшiлiк адамының» пайда болуымен байланыстырады. Сонымен қатар ол «Өнердiң адамгершiлiксiзденуi» еңбегiнде қазiргi мәдениеттің дағдарысының әр қырын және «көпшiлiк мәдениетiнiң» пайда болуын қарастырады.
Дереккөздер
Санат:9 мамырда туғандар Санат:1883 жылы туғандар Санат:Мадридте туғандар Санат:18 қазанда қайтыс болғандар Санат:1955 жылы қайтыс болғандар Санат:Мадридте қайтыс болғандар Санат:Комплутенседе туғандар Санат:Испания философтары Санат:XX ғасыр философтары Санат:Испания әлеуметтанушылары Санат:XX ғасыр әлеуметтанушылары Санат:Испания эссешілері Санат:XX ғасыр эссешілері Санат:Марбург университеті түлектері Санат:Комплутенсе университеті (Мадрид) оқытушылары Санат:Өмір философтары
Наррос-де-Маталайегва
Наррос-де-Маталайегва (Narros de Matalayegua) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді.
Қала қамқоршысы Хуан Баутиста болып саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Ұрық қабықшасы
Ұрық қабықшасы, кейбір омыртқасыздарда, шеміршекті балықтарда және барлық жоғары сатыдағы омыртқалы жануарлар мен адамда ұрықтың тіршілік етуін және түрлі зақымдардан сақталуын қамтамасыз етеді. Ұрық қабықшасының жұмыртқа қабықшаларынан айырмашылығы, олар жұмыртқа клеткасының жетілу барысында емес, ұрықтың дамып жетілуі кезінде ұрық клеткаларынан түзіледі. Ұрық қабықшасына қағанақ, бүрлі қабықша (хорион) және зәр қабықшасы (аллантоис) жатады. Қағанақ ұрықтан тыс эктодерманың және бүйір тақташаларындағы сыртқы жапырақшаның бүйірлік қатпарларынан немесе ұрық клеткаларының аралығындағы қуыстың қалыптасуынан пайда болады. Қағанақ қабықшасы қатпарларының сыртқы қабырғасы бүрлі қабықшаны құрайды. Зәр қабықшасының бастамасы ұрықтың ішек түтігінің артқы бөлігіндегі өсіндісі ретінде қалыптасады. Бауырымен жорғалаушыларда және құстарда зәр қабықшасының пішіні қапшыққа ұқсас болады, ол қарқынды түрде үлкейіп, қағанақ пен сарыауыз қапшығын сыртынан жауып тұрады. Қан тамырларға өте бай болғандықтан зәр қабықшасы ұрықтың тыныс алу мүшесі болып табылады. Зәр қабықшасының ішкі қуысына ұрықтың зат алмасу өнімдері (негізінен несеп) жиналады. Адам мен сүтқоректілердің зәр қабықшасы аса үлкен болмайды және оның мезенхимасында ұрықты бала жолдасымен байланыстырып тұратын кіндік тамыры түзіледі. Ұрық дамуының соңғы кезеңдерінде зәр қабықшасының ұрық ішіндегі бөлігінен қуық (сүтқоректілер мен адамда) немесе клоака (бауырымен жорғалаушылар мен құстарда) қалыптасады.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Тауфкирхен (Мюнхен)
Тауфкирхен (Мюнхен) (Taufkirchen (bei München)) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Мюнхен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 17868 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 22,02 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 84 145. Муниципалитеттің басшысы — др. Йёрг Пётке.
Көмекей
Көмекей, көмей (larynx) — тыныс алу түтікше мүшелерінің бастама бөлігі және мойынның алдыңғы жағында орналасқан іші қуысшеміршекті мүше.
Сипаттамасы
Көмекей қабырғасының негізін сақинаша, қалқанша, бөбешік және жұп ожауша шеміршектер құрайды. Шеміршектер бір-бірімен және тіласты сүйегімен буындар мен байламдар арқылы қозғалмалы байланысып, оның ішкі қуысы арнасының өзгеріп отыруын қамтамасыз етеді. Түтікше мүше ретінде көмекейдің қабырғасы ішкі — кілегейлі қабықтан, ортаңғы — шеміршекті-талшықты қабықтан және сыртқы — адвентиция қабығынан тұрады. Оның ішкі бетінің екі бүйірінде екі дыбыс қатпары, олардың аралығында дыбыс саңылауы орналасады. Дыбыс қатпарының негізін дыбыс байламы мен дыбыс бұлшықеті құрайды. Демді сыртқа шығару кезінде дыбыс байламының тербелуі нәтижесінде дыбыс шығады. Құйрықсыз қосмекенділердің, кейбір бауырымен жорғалаушылардың, көптеген сүтқоректілердің және адам көмекейінің ішкі бетінде бір-бірімен бұрыштасып орналасқан қатпарланған – дыбыс сіңірі болады. Ол фиброзды эластик. тіннен тұрады және кілегейлі қабықпен қапталған. Көптеген сүтқоректілерде (мыс., кит тәрізділерде) дыбыс сіңірі болмайды, ал кейбір маймылдарда ол шала дамыған. Көмей қуысының алдыңғы жағы тыныс алу саңылауы арқылы жұтқыншаққа, артқы бөлімі кеңірдек қуысына жалғасады. Көмекей жұтқыншақтан дамыған, ал оның шеміршегі – түрі өзгерген желбезек доғалары. Құйрықты қосмекенділердің көбінде, барлық құйрықсыз қосмекенділердің К-інде ожау және оймақ тәрізді шеміршек болады. Бауырымен жорғалаушылар мен құстардың көмекейінің құрылысы ұқсас. Сүтқоректілердің бұл мүшесінде жоғарыда айтылған шеміршектерден басқа қалқан тәрізді және бөбешік, т.б. ұсақ қосымша шеміршектер болады. Сүтқоректілердің көбінде болатын дыбыс сіңірлері ожау тәрізді және оймақ тәрізді шеміршектер арасында керіліп тұрады. К-дің құрылысы қоректену және тыныс алу ерекшелігіне байланысты. Мысалға, кит тәрізділер мен жаңа туған қалталы сүтқоректілердегі ожау және оймақ тәрізді шеміршектер түтікше ұзарып, көмекей қуысына еніп тұрады. Көмекейдің мұндай құрылысы арқасында қалталылар бір мезгілде сүт еме алып, әрі тыныс ала алады, ал кит тәрізділер қорегін жұтқанда, оның көмекейіне су құйылмайды. Адамның көмейінен дыбыс органына және кеңірдекке ауа өтеді, сондай-ақ, бұларға қатты, не сұйық зат түсіп кетуден қорғайды; қ. дауыс.
Қызметі
Көмекей —  тыныс жолын (аңқа) кеңірдекпен жалғастырып, қақпақ ретінде азықтың жұтқыншақтан кеңірдекке түспеуін қамтамасыз етеді. Ол екі бағытта (сыртқы ортаға және ішке өкпеге) ауа өткізетін тыныс жолы және дыбыс мүшесі.
Көмекейдегі дыбыс сіңірінің бір-біріне тиіп, аралары тарылып және тербелуінен дыбыс пайда болады. Дыбыстың биіктігі ауа тербелісінің жиілігіне және дыбыс сіңірінің керілуіне байланысты. Адамның және өкпесімен тыныс алатын жануарлардың көмекейінде, әдетте, дыбыс сіңірінің тербелуінен дыбыс түзетін – дыбыс шығару аппараты болады.
Мумиялау
Мумификация — мумиялау (құрғатып қатыру). Асқынған тісжегі ауруларын емдеуде ұлпа қалдықтарын шірітпей, сол қалпында дәрі-дәрмек арқылы қатырып кептіреді. Соның арқасында қисық немесе тар тіс өзегіндегі өлі тканьдер қүрғап қатайып зиянсызданады.
Стоматология терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Церварица (Кюстендил облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 58 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2580. Телефон коды — 07914. ЕКАТТЕ коды — 78584.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кюстендил облысының елді мекендері
Ақшаның түрлері
Ақша түрлері — тауарлардың құнын көрсететін, жалпыға бірдей балама ретінде қолданылатын төлем құралы.
Ақша өзінің дамуы барысында екі түрге бөлінеді:
Тарихы
Кейін ақша соғу ісі Қарахан әулеті тұсында кеңінен етек алған. Қарахандықтар әулеті ислам дінін ресми қабылдауына байланысты ақша айналымдағы тиындары арабша атады, яғни фуле, динар, дирхем деп аталды. Ішкі нарықта айырбас ақша ретінде адли (қола фельс) монеталары мол болды. ІХ-ХІ ғасырларда Қазақстан көлемінде соғды, саманид фелстері айналымға кең таралды. Сол кезде күміс дирхемдері «исмаили» деп аталатын. Оған қоса ең жоғары қоспалы күміс бұқара-худаттық - мусейяби, аз қоспалы күміс - мухаммади, мыстан немесе арзан металл гитрифи ақшалары және қытайлық тиындары айналымда болды. Қыпшақтар жайлаған Дешті қыпшақ аумағында ғасырдың ортасында-ақ өзінің күміс және мыс ақшалары болған: алғашқысы танга (теңге), екіншісі пул (пул) деп аталған.
1260-1280 жылдар аралығында Орта Азияның 16-дай қаласында монета соғатын ақша сарайлары жұмыс істегені жазбаларда айтылады. Олардың қатарында Тараз, Кенже, Жент теңге сарайлары ерекшеленеді.
Алтын Орда теңгелерінің алғашқысын Бұлғар қаласында 1257, 1267 жылдары Берке соқтырған. XIV ғасырда Алтын Ордада сауда мен экономика өркендеп, Сарай, Сарайшық, Азақ, Қырым, Гүлстан, Хорезм, Жент, Баршын, Сығанақ қалаларының ақша сарайларында соғылған дирхемдер мен пұлдардың Қазақстанның ежелгі қаларының сауда айналымындағы маңызы жоғары болды. Сарайшық қаласынан табылған Алтын Орда теңгелерінің аверс және реверс беттерінде арыстан мен сұңқардың, балық суреттері, геометриялық өрнектер, түрлі таңбалар, ислам дінінің суннит ағымының символдары шекілген. Бірқатар дирхемдер мен пұлдарда тарази, шаян сияқты шоқжұлдыздар, ал бірқатарында тотықұс бейнесі шекілген.
Теңге атауы Алтын Орда тұсында қолданыла бастады. Жібек жолы торабында пени, фуле, дирхем, динар, мапа т.б. металл ақша түрлері тарады. Мұндағы динар алтыннан жасалған, дирхем күмістен жасалған тиынды белгілейді. Сондай-ақ, ділда, алтын күміс ақша жамбы деп те аталды (толығырақ қ. Жамбы). Бөлшек, сақ саудада XVI-XVII ғасырларда ішкі ғана емес, қала аралық төлем құралы болған мыс ақша пайдаланылды. Бұл кезеңдерде Қазақстанның елді мекендеріндегі ақша айналымы негізінен Темір және Шайбани әулеттері кезінде шығарылған мыс ақшалары арқылы қамтамасыз етілді. XVI ғасырда Отырардың мыс теңгелері, Иасының (Түркістанның) күміс теңгелері, XVI ғасырдың соңы XVII ғасырдың басында Қазақ хандарының атымен өндірілген мыс теңгелер Қазақстан жерінде және Орта Азияда сауда айналымында кеңінен қолданылды. Бұл ақшалардың шыңдалу шеберлігі жоғары дәрежеде болмағанымен, Қазақ хандығында сауда ісін бір жолға қоюда, халықты біріктіруде үлкен міндет атқарды. XVII ғасырда орта Азиялық қалалардың құлдырауы себебінен ақша соғатын шеберлер, шеберханалар жұмысы құлдырай бастады.
Толық құнды ақшалар
Толық құнды ақшалар (нағыз ақшалар) — номиналдық құны оны дайындауға кеткен нақты құнымен сәйкес келетін ақшалар.
Mеталл ақшалар
thumb|200px|640 Б.д.б. лидиядан жасалған тиын, үлкейтілген.
Металл ақшаларға: мыстан, күмістен және алтыннан жасалғандары жатады. Металл ақшалар әр түрлі нысанда болған. Монета түріндегі нысаны — бұл олардың соңғы нысаны. Монетаның бет жағы — аверс, артқы жағы — реверс және жаны — гурт деп аталады.
Монета сөзінің шығуын римдіктердің жүрегі саналатын шіркеу құдайы Юнона-Монета есімімен байланыстырады, яғни сол шіркеуден берілген ақшалай қаражаттың көмегімен римдердің эпир ханы Пиррмен соғыста (б.э.д. 275 ж.) жеңіске жеткендігі туралы аңыз бар. «Монета» сөзі латынша «moneo» — «кеңес беремін, көңіліңнен шығамын» дегенді білдіреді.
Алғашқы монеталар VII ғ. б.з.б Ертедегі Қытайда және Ертедегі Лидия мемлекетінде пайда болды. Киев Русінде алғашқы монеталардың пайда болуы IX—X ғғ. жатады. Бастапқы кездері айналыста алтын монеталарымен қатар, күміс монеталар да қоса жүреді. Алтын айналысына бірқатар елдер де XIX ғ. екінші жартысында өтті. Бұл елдердің ішінде алтын өндіру жағынан бірінші орынды, өзінің отарларымен бірге ағылшын елі алған.
Алтын айналысы тұсында құнның қағаздай белгілерінің пайда болуының мынадай объективті қажеттіліктері болған:
Алтын айналысы не бары бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін болды және соғысушы елдер өздерінің шығыстарын жабу мақсатында құнның қағаздай белгілерін шығаруды ұлғайтты. Соның нәтижесінде, біртіндеп алтын айналыстан шыға бастайды.
Толық құнсыз ақшалар
Толыққұнсыз ақшалар (құнның белгілері) — номиналдық құны нақты құнынан, яғни олардың өндірісіне кеткен қоғамдық еңбектен жоғары болып келетін ақшалар.
Оларға мыналар жатады:
Құнның қағаздай белгілері екіге бөлінді: қағаз ақшалар және несиелік ақшаларға.
Қағаз ақшалар
thumb|right|300px|[[1896]]
Металл ақшалардың қағаз ақшаға ауысу себептері мынадай:
Алғашқы қағаз ақшалар б.з. XII ғ. Қытайда, 1690 жылы Ұлыбритания отары болған Солтүстік Америкада, 1762 жылы Австрияда және 1769 жылы Ресейде пайда болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс жылдары қағаз ақшалар барлық елдерде шығарылды. Қазіргі кезде қағаз ақшалар қазыналық билеттер түрінде он елде (АҚШ, Италия, Үндістан, Индонезия және т.б.) ғана сақталған. Кешегі КСРО-да 1961 жыпы болған ақша реформасы негізінде қағаз ақшалар, яғни 1,3,5 рубльдік қазыналық билет нысанында соңғы рет айналымға шығарылып, кейіннен Ресейдегі 1991-1992 жылдары және Қазақстандағы 1993 жылғы ақша реформасы нәтижесінде айналымнан алынды.
Қағаз ақшалар (қазыналық билеттер) — бюджет тапшылығын жабу мақсатында шығарылатын және металға ауыстырылмайтын, сондай-ақ мемлекет белгілеген өзіндік номиналы бар құнның белгілері.