cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эннетбаден
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2938 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.11 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4026, пошта индексі — 5408.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргау елді мекендері
Абайға дейінгі қазақ поэзиясы және Абай поэзиясының тілі
«Абайға дейінгі қазақ поэзиясы және абай поэзиясының тілі» -қазақ мемлекеттік оқу орындары баспасынан 1948 ж. жарық көрген монографиялық еңбек. Авторы - Қ. Жұмалиев. Кітап С. Мұқановтың «Терең танымдық еңбек» атты мақаласымен ашылады. Алғы сөзден және 15 тараудан тұрады. Абай поэзиясын қазақ ауыз әдебиеті нұсқаларының, халық жыраулары шығармаларының тілімен, өзіндік ерекшеліктерімен тығыз байланыстыра отырып талдайды. Шығыс және батыс, орыс поэзияларының Абай шығармашылығына ықпалын, ақын шығармаларындағы әлеуметтік сарынды, оның өмір шындығының бейнелеу тәсілдерін сөз етеді. Абайдың жаңа сөздер мен тіркестерді қолдану ерекшелігін әдебиетімізге мазмұн, идея, тіл тұрғысынан енгізген жаңашылдығына баға береді. Еңбек әдебиет зерттеушілеріне, тіл мамандарына, жоғарғы оқу орындарының студенттеріне арналған. Көлемі 13 б. т., 5 мың дана болып басылған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Испани
Испани (Ispani) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Салерно провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1015 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 122 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 84050.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Nicola.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Шалабай ауылдық округі
Шалабай ауылдық округі – Абай облысы Жарма ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Шалабай ауылы кіреді. Орталығы – Шалабай ауылы. Округ құрамында болған Мөртас, Қостөбе, Черниговка ауылдары 2007 жылы, Жаңаауыл ауылы 2019 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1189 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Жарма ауданы ауылдық округтері
Пра
Пра (Prat) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Ланнион округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 21,87 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22254, пошта индексі — 22140.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1133 адамды құрады. Халық тығыздығы — 51,81 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
NGC 2449
NGC 2449 — Егіздер шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1874 жылы 18 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2449 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21802, UGC 4026, MCG 5-19-7, ZWG 148,20.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз)
NGC 6907
NGC 6907 — Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 12 шілдеде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6907 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64650, ESO 528-3, MCG -4-48-6, UGCA 418, IRAS20221-2458.
Валентин Фердинандович Асмус
Валентин Фердинандович Асмус (18 желтоқсан, 1894, Киев, Ресей империясы - 4 маусым, 1975, Мәскеу, КСРО) — Ресей философы, педагог.
Сыртқы сілтемелер
Санат:18 желтоқсанда туғандар Санат:4 маусымда туғандар Санат:КСРО философтары Санат:Ресей философтары Санат:КСРО әдебиеттанушылары Санат:КСРО аудармашылары Санат:Ресей аудармашылары Санат:Философия ғылымдарының докторлары
Антонина Безаева
Антонина Безаева – (9.12.1935. Өскемен қаласы) - байланысшы.
Новосібір электротехникалық байланыс институтын бітірді (1959). 1959-90 жылдары Өскемен телестудиясында аппаратты-студиялық кешеннің ауысым бастығы. Студияның телеқондырғыларын модернизациялау ісіне белсене араласты.
1990 жылы зейнеткерлікке шықты. «КСРО Құрметті байланысшысы» төсбелгісімен, ондаған грамота, дипломдармен марапатталды.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Эден Азар
Эден Азар  (Eden Hazard; 7 қаңтар 1991 жыл, Ла-Лувьер) — бельгиялық футболшы, Бельгия Ұлттық футбол құрамасы мен «Реал Мадрид» клубының ойыншысы.
Азар өзінің креативтілігімен, шапшаңдығымен және керемет дриблингімен белгілі, оны өте мықты, бір паспен немесе дриблингпен ойын тағдырын шешіп тастайтын ойыншы деп атайды. Және де оны «қорғаушылардың қорқынышты түсі» деп те атайды. Бұл атауды ол өзінің ойын стиліне қатысты алған. Кейбір журналисттер Эденді Лионель Месси мен Криштиану Роналдуға теңейді. 2012-ші жылы Азар The Guardian газетінің әлемнің ең үздік 100 футболшысы есебінен 58-ші орынды иеленген болатын.
Өмірбаяны
Эден 1991 жылы Ла-Лувьер қаласында туды, бірақ Брен-ле-Контеде, Валлония шағын қаласында өсті. Оның отбасысында барлығы футболмен тоқулы. Оның анасы Катрин және әкесі Тьерри де футболмен шұғылданған. Оның әкесі өзінің мансабының үлкен бөлігін жартылай кәсіпқой "Лувьерос" деген командада Бельгияның екінші дивизионында ойнады, артқы жартылай қорғаушының позициясында. Оның анасы Бельгия бірінші дивизионында шабуылшының позициясында ойнады, бірақ карьерасын Эденнің үш айлығында тоқтатты. Кейін ойыншының мансабынан кейін, оның әке-шешелері спорт профессорлары болды. Тьерри 2009 жылы балаларына көп уақыт бөлу үшін жұмысынан кетті.
Эденнің үш інісі бар. Оның бірінші інісі Торган Лилльдің ең басты қарсыластарының бірі Ланс футбол клубында ойнады, ал қазіргі уақытта ол оның клубтасы, Челсиде ойнайды. Оның келесі екі інісі Килиан мен Итан. 2011-ші жылдың тамызында Килиан Лилльдің жастар академиясына қосылды, келісім шартқа сүйенсек ол 16-ға келген кезде командаға қосылуы қажет. Итан Бельгияда қалып, Эденнің бұрынғы клубы Тюбиздің жастар құрамасында ойнап жүр.
Эден өзінің футболды өзінің туған "Ройял стад Браинуа" деген командада төрт жастан бастады. Клубқа келген кезінде оны бапкерлері "дарынды ойыншы" деп мінездеді. Ол: "ол [Эден] барлығын білді, мен неге үйреиерімді білмедім. Клубта сегіз жыл өткізіп, Эден Тюбизге көшеді. 14 жасында ол Лилль клубына ауысқан болатын. Лилльдің скауытының жарлығынан кейін Лилльдің басшылыры Эденнің әкесімен кездесуі керек болатын. Оның ата-анасы ұсынысты Францияда Бельгияға қарағанда футболға оқыту жақсырақ деген үмітпен қабыл алды. Азардың әкесі кейіннен бұл қадам кейіннен Торган мен оның басқа да інілеріне Солтүстік Франция клубтарына көшуге мүмкіндік беретінін мойындады.
Эден Азар Лилльге 2005 жылы қосылды және де екі жыл спорт мектебінде оқыды. Себебі Лилльдің спорт мектебі әлі дайын емес болатын. 2007 жылдың 28 мамырында ол өзінің алғашқы кәсіби келісім шартын жазды. Бұл келісім шарт 3 жылға деп белгіленді.
Сыртқы сілттемелер
Санат:Бельгия футболшылары Санат:Бельгия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Челси ФК ойыншылары Санат:Лилль ФК ойыншылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары
Депутат
Депутат (deputatus - «өкіл») — мемлекеттік немесе жергілікті өзін-өзі басқарудың заң шығарушы немесе басқа да өкілетті органына сайланған тұлға.
Қазақстан Республикасының заң шығару қызметін жүзеге асыратын жоғары органы — Парламент палаталарына (Мәжіліс, Сенат), сондай-ақ жергілікті өкілетті билік органдарына (мәслихаттар) Депутат сайлау тәртібі, олардың құқықтары мен міндеттері Қазақстан Республикасының Конституциясында, арнаулы заңдарда көрсетілген.
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтану Санат:Саясаттану
عضو برلمان Дэпутат Народен представител Poslanec Aelod Seneddol Parlamentsmedlem Abgeordneter Member of Parliament Parlamentano Parlamentaarikko Þingmaður 国会議員 국회의원 Parlementslid Parlamentsmedlem Poseł Apulliq Member of Parliament Poslanec Народни посланик Parlamentsledamot สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร Milletvekili 国会议员 國會議員
Банбершайд
Банбершайд (Bannberscheid) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Вестервальд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 612 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 1,88 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 43 003. Муниципалитеттің басшысы — Герхард Хоммрих.
Дереккөздер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Сәрсекей Артықбаев
Сәрсекей Артықбаев  (19 ғ-дың аяғы, қазіргі Павлодар облысы Баянауыл ауданы – 20 ғ-дың басы, сонда) — ақын-жазушы. Алғашқы шығармалары “Дала уәлаяты” газетінде жарияланған. Негізгі шығармасы Абайға еліктеп жазған “Осы күнгі бозбаланың қылып жүрген жұмыстары” деп аталады. Қазанда баспаға дайындағанда оған “Хикаят Үфі” деген ат береді. Көп уақыт Мәшһүр Жүсіппен шығармашылық пікірталасына түсіп, ой алмастырып отырған. “Дала уәлаяты” газетінің бетіндегі бұл пікір таласта ел қамын, жастар болашағын ойлаған пікірлері мол.
Дереккөздер
Санат:Қазақ ақындары Санат:Қазақ жазушылары Санат:Туған жылы белгісіздер Санат:Павлодар облысында туғандар Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер
Охлократия
Охлократия (ochlos – тобыр, қара бұқара, kratos – билік) – грек ойшылдарының еңбектерінде кездесетін басқару нысаны; билік жауапсыз популистердің, демагогтардың қолында шоғырланатын, саяси экстремизм түрінде, халық топтарының, тобырдың деструктивті әрекеттерінде, үкіметке, парламентке ультиматум қоюдан, мемлекеттік мекемелерді басып алу, өрт қою, диверсиямен байланысты санасыз акциялардан көрінетін демократияның шектен тыс тұрпайы түрі.
Аристотельдің еңбегінде Афинадағы 400-діктің билігі тобыр үстемдігі деп аталады. Себебі сол уақыттарда ақсүйектер биліктен шеттетілді, ал лауазымды қызметтерге қабілетке қарай емес, жеребе арқылы тағайындалды. Жаңа заман тарихында бұл ұғым Ұлы француз төңкерісінің кейбір кезеңдері мен Париж Коммунасы кезіндегі мемл. құрылысты сипаттауда қолданылды. Ол кездерде Францияның негізгі лауазымды қызметкерлерін даурыққан тобыр сайлады. Өз табиғатында охлократия ескі мемл. құрылыс құлап, жаңа тәртіп орнағанға дейін уақытша орын алатын өтпелі басқару нысаны болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы Санат:Мемлекет түрлері
Лимит
Лимит(lіmіte‚ Lіmes – шекара‚ шек), шектелім – сатып алуға, сатуға, несиеге, тауарлардың әкелінуі мен әкетілуіне, пайдалы қазындыларды қазып алуға, табиғи ресурстарды пайдалануға, еңбекақы деңгейіне, валюталық операцияларға, т.б. белгіленетін мөлшер.
Сатып алуға, сатуға, кредитке, мәміле көлеміне, тауарды кіргізу мен шығаруға, пайдалы қазбаларды өндіруге, еңбек жалақысы деңгейіне, валюталық операция жәнет.б. қойылатын мөлшер, шектеу.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Спот мәмілесі
Спот мәмілесі - тауар дереу жеткізілген жағдайда қолма-қол есеп айырысу жолымен сатылатын мәміле. Мұнда сатушының қолында тауар болуға тиіс.
Альхаурин-эль-Гранде
Альхаурин-эль-Гранде (Alhaurín el Grande) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Малага провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Валье-дель-Гвадальхорсе ауданында (комарка) орналасқан.
Спот мәмілесі
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Альхаурин-эль-Гранде
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23675 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 73 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 30 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Малага елді мекендері
Федорова (Чебачья тармағы)
Федорова — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чебачья өзенінің оң жағалауынан 3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Васюган. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сини-Рид (Бургас облысы)
Сини-Рид (Сини рид) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Руен қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 332 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8534. Телефон коды — 059407. ЕКАТТЕ коды — 80296.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Гутенбрун
Гутенбрун (Gutenbrunn) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Цветль округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 589 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 27,4 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — ZT, ресми идентификациялық коды — 3 25 11.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Адельхайд Эбнер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Дәнекер дауыстылар
Дәнекер дауыстылар соединительные гласные — күрделі сөз құрамына енетін екі жай сөзді біріктіруге дәнекер болатын көмекші морфемалар. Мысалы: орыс тіліндегі күрделі сөз құрамында жиі кездесетін о, е дыбыстарының қызметі осындай (железобетон, каждодневный, кашевар). Казак тілі не тән кұбылыс емес.
Академиялық есуден Азия чемпионаты
Академиялық есуден Азия чемпионаты — академиялық есуден халықаралық жарыс. Чемпионат Азия академиялық есудің басқарушы ұйыммен (ARF) ұйымдастырылады.
Жалпы медальдар саны
2015-2022
Сыртқы сілтемелер
Санат:Азия чемпионаттары
Бадью (Колва тармағы)
Бадью — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Колва өзенінің сол жағалауынан 94 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Норс Лаурэл (Мэриленд)
Норс Лаурэл (North Laurel) — Мэриленд штатының Howard округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 20468 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27.2 км² шамасында. FIPS коды — 24-56725.
Балалар концерті
"Балалар концерті – "Қазақ телефильм" студиясының 3 бөлімді, қазақ  тіліндегі, ақ-қара түсті фильм - концерті (1976).
Ол сол кездегі дайындығы жоғары өнерпаз ұжым ретінде "Балалар" ансамблінің концерттік бағдарламасы телешығармаға арқау болған. Олардың орындауларында Қазақстан композиторларының әндері мен билері беріледі. Режиссері – Сон-и-Сон.
Дереккөздер
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары Санат: Өнер Санат: Кино
Үлкен Резка
Үлкен Резка (Резка) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лопва өзенінің сол жағалауынан 15 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
CNPC-Ақтөбемұнайгаз
CNPC-Ақтөбемұнайгаз — СNPC компаниясының «Ақтөбемұнайгаз» акционерлік қоғамына қолқа сала бастағаны 1997 жыл екені белгілі. 2003 жылы Қазақстан Қытай жағына «Ақтөбемұнайгаз» акцияларының қалған мемлекеттік пакетін сатты. Бүгінде компанияның 85,45 пайыз акциясы СNPC уысында. Қазіргі таңда қытайлық капиталдың «Қазгермұнай» ЖШС БК, «ПетроҚазақстан» АҚ, «Торғай Петролеум» АҚ, «Қаражанбасмұнай» ААҚ, «Бузачи Оперейтинг Лтд» ЖШС т.б. секілді компанияларда үлесі бар. «МаңғыстауМұнайгаз» ААҚ-ның акцияларының «50 пайыз минус 2 акция» үлесін иемденетіндігі де белгілі болды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар Санат:1997 жылы құрылған компаниялар Санат:Ақтөбе компаниялары Санат:CNPC-Ақтөбемұнайгаз Санат:Қазақстан мұнайгазкомпаниялары
Феллунс (Франция)
Феллунс (Felluns) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Шығыс Пиреней департаментінде орналасқан. Прад округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,61 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 66076, пошта индексі — 66730.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 56 адамды құрады. Халық тығыздығы — 8,47 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шығыс Пиреней департаментінің коммуналары
Австромарксизм
right| 200px| Виктор Адлер астромарксизмнің негізін салушы Австромарксизм (Austromarxismus) - ревизионнизмнің түрі жəне марксизмді неокантиандық және басқа да ілімдермен біріктіріп қараған австриялық социал-демократияның солшыл реформистік ағымы.Австромарксизм XX ғасыр басында пайда болды. Көрнекті өкілдері: К.Реннер, О.Бауэр, М.Адлер, Р.Гильфердинг және т.б.
Австромарксизм құрамының әртектігімен, идеялық-саяси ұстанымдарының қайшылықтылығымен, ымыраға көнгіштігімен және батылсыздығымен ерекшеленді. Австромарксизм фашизмге қарсы күресте біршама қызмет атқарды, дегенмен, сол кездегі социал- демократияға тән қателіктерден қашып құтыла алмады. II дүниежүзілік соғыстан кейін Австрияның Социалистік партиясы марксизмнен, соның ішінде австромарксизм мүлде бас тартты. Австромарксизм негізінде XIX ғасыр соңында К.Реннер мен О.Бауэр ұсынған ұлттық-мәдени автономия бағдарламасы мен тұжырымдамасының шешімі жатқан ұлттық мәселенің теориясы мен саясаты проблемалары ерекше маңызды орын алды.
Дереккөздер
Санат:Идеологиялар Санат:Аустрия тарихы Санат:Саяси теориялар
Вермил
Вермил (Vermil) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 352 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,21 км² шамасында. Халық тығыздығы — 611,76 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Әулие Мамеде.
Мельбурн
Мельбурн (Melbourne //, жергілікті айтылу []) Порт-Филлип шығанағы айналасында орналасқан, Виктория шатының астанасы және  Австралияның жер көлемі бойынша екінші қала. Қала маңымен бірге халықтын саны шамамен 3,8 миллион адам (2007 жыл).
Қылшан
Қылшан - Қорамсаптың бір түрі.
Вермил
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Қылшан
Тарихы
Шығыс халықтарында б.з.б 3-мыңжылдықтан бастап қолданыста болды. Кейіннен Орталық Азияны мекендеген сақ, ғұн, сармат, т.б. тайпалар садақ пен оқты бірге алып жүретін садаққап пен қылшанның біріккен түрі - горитті қолданды. 5 - 15 ғасырларда түркі-моңғол көшпелілері қылшанды оқтың жеке қабы ретінде қайтадан қолданысқа енгізді.
Мельбурн
Австралияның сауда, өнеркәсіптік және мәдени орталықтарының бірі болып саналады. Сонымен қатар Мельбурнді елдің «спорттық және мәдени астанасы» деп жиі атайды, өйткені онда Австралияның көптеген спорттық және мәдени шаралар өтіп тұрады. Қала өзінің викториан және заманауи сәулетінің үйлесуімен, көптеген саябақтар мен бақшалармен, көпжүзді және көпұлтты халқымен танымал. 1956 жылы Мельбурн жазғы Олимпиада ойындарын, ал 2006 жылы — Ынтымақтастық Ойындарын өткізген. Сонымен қатар осында 1981 жылы Ұлттар Ынтымақтастығы одағына кіретін мүше елдерінің басшыларының кездесуі, ал 2006 жылы он тоғыз аса дамыған елдерінің басқарушылары қатысқан — G20 саммиті өтті. 2011 жылы The Economist журналы Мельбурнді әлемдегі өмір сүруге ең жайлы қала деп атаған.
Қылшан
Жасалуы
Ағаштан Жасалынып, терімен қапталады, сырты сүйекпен әшекейленеді. Қылшандардың ұзындығы жебенің ұзындығына сәйкес 80-100 см аралығында, ені 15 - 20 см болады. Жебелер қылшынға басы жоғары қаратылып салынған. Ауызы қайыңның қабығынан, теріден, матадан жасалған қаппен бекітіледі. Қылшан арнаулы ілгектері немесе қайысбауы арқылы белдіктен оң жақтан тығылады.
Вермил
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Мельбурн
Мельбурн 1835 жылы Ярра өзенінің бойында ауылшаруашылық қоныс ретінде еркін қоныстанушылармен қаланған. . Викторияда болған алтын безгегі арқылы Мельбурн тез арада метрополияға айналды және 1865 жылға қарай Австралияның ең ірі жіне маңызды қаласы болды. Бірақ XX ғасырдың басында біріншілік жүлдесін ол Сиднейге берді.
Бұқаралық ақпарат құралдары
Мельбурнның ең ірі газеттері Руперт Мердоктің Herald Sun және Fairfax серіктестігінің меншігіндегі The Age газеті болып табылады, сонымен бірге mX кешкі таблоиды, оны да Мердок шығарады. Жалпы ұлттық газета The Australian Мельбурнде Виктория штаты үшін арнайы басылым ретінде шығарылады. Бұл газет те Мердокке басыбайлы. Мердок Ньюс Групп жетісінде бір шығатын жорналдар шығарады және Fairfax-тың 50% акцияларына ие, сөйтіп, Мельбурнде басылатын барлық күнделікті газеттер, Мердок империясына кіреді. Австралияның ең ірі муниципалды медиакомпаниясы — Leader Newspapers — Мельбурнның аудандары мен муниципалитетерінің мәселелері туралы баяндайтын әр жеті сайынғы 33 жергілікті газеттр шығарады.
Мельбурнде эфирге үш коммерциялық телеарналар шығады: Seven, Nine и Ten және үш қоғамдық: ABC, SBS және муниципалды арна C31. Қалада көптеген радиостанциялар хабарлайды (ең белгілілері: 3MBS, Triple J, Fox FM, 3AW, SEN 1116), олар көбінесе қаланың негізгі үш ірі желіге тиесілі: DMG Radio Australia, Austereo және Southern Cross Broadcasting.
Демография
thumb|350px|left|Мельбурнның демографиялық картасы. Әр бір нүкте басқа елдерде туған 100 адамға сай. [[Ұлыбританияда (қара көк түс), Грекияда (ақшыл көк түс), Қытайда (қызыл), Үндістанда (қоңыр), Вьетнамда (сары), Түркияда (қарақошқыл), Италияда (ақшыл жасыл түс) және Югославияның бұрынғы мемлекетінен (қара жасыл түс).]] Қазіргі Мельбурн көп ұлтты және мультимәдениетті бірлестік. Виктория штатыны тұрғындарының ширегі шетел мемлекеттерден келген және Мельбурн 180 тілде сөйлейтін және 116 түрлі дінге сыйынатын 233 елден шыққандардың тұру орны болып саналады.
Дін
2006 жылдық санағы Мельбурнның 28,3 % (1 018 113) халқы өздерін католиктер деп санайтынын көрсеті. Екінші орында атеистер тобы — 20,0 % (717 717), кейін англикандар — 12,1 % (433,564), православиеліктер — 5,9 % (212 887) және Біріккен шіркеуінің өкілдері — 4, 0 % (143 552). Буддизмге, исламға, иудаизмге және индуизмге құлшылық ететін халықтың 7,5 %. Статистика бойынша Австралиядағы тұратын он еврейдің төртеуі Мельбурнде тұрады.
Мәдениеті
thumb|200px|Федерация алаңындағы ғимараттар кешені — заманауи сәулет өнерінің тамаша үлгісі left|thumb|200px|Принцесс-Сиэте театрының ғимараты Мельбурн — Австралияның мәдени және спорттық астанасы. Қалада мәдени шаралардың көптеген түрлері өткізіледі, осында Австралияның ең ірі мұражайлары мен көрмелері орналасқан. Жергілікті архитектурасы да ерекше.
Көптеген танымал австралиялық музыканттары Мульбурн қаласынан шыққан. Соңғы жылдарда қала әлемге стрит-арт өнері арқылы әйгілі болды және осы бейнелеу өнерінің орталығына айналды. Бұл қалалық өнерінің заманауи түрі Мельбурнде соншалықты әйгілі болғаны, оны жолнұсқаларда да табуға болады. Қала Викториан архитектурасының (1837—1901) негізгі орталықтарының бірі болып саналады. Осы стильінде салынған ғимараттар қалада көптеп кездеседі. Сонымен қатар XX ғасырдың ортасында пайда болған заманауи архитектурасыз қаланың сәулет бейнесін елестету мүмкін емес.
Мельбурннің театрлік өмір өте әртүрлі. Қала Австралияның Ұлттық балетінің үйі болып табылады. Корольдық мельбурндық филормониялық оркестрі осында 1853 жылы негізделген. «Корольдық» деп атанған Австралияның жалғыз және ең ескі кәсіби оркестрі болып саналады. Мельбурн Австралиядағы ең көп театрлер орналасқан қала. Сонымен қатар Мельбурн Австралияның сән орталығы болып табылады. Осында жыл сайын Мельбурн сән фестивалі өткізіледі.
Спорт
thumb|200px|Мельбурн Крикет Алаңы, қаладағы ең ірі спорттық ғимараттарының бірі Мельбурн Австралияның мәдени және спорттық астанасы ретінде өте танымал. Жыл сайын онда көптеген ұлттық және халықаралық спорттық жарыстар өткізіледі. Соның ішінде ең маңыздылары:
Бұдан басқа, Мельбурн 1956 жылдың жазғы Олимпиада ойындарын және 2006 жылы Ынтымақтастық ойындарын өткізген. 2003 жылы Мельбурнде регбиден әлем кубогы өткізілген; 2001 жылы Мельбурн Полодан әлем чемпионатын өткізген Оңтүстік жартышардағы бірінші қала. 2007 жылы қалада су спорты түрлерінен әлем чемпионаты өтті.
Қайролла Ғазизұлы Ескендіров
Ескендіров Қайролла Ғазизұлы (1940 жылы туған, бұрынғы Көкшетау ауданы Биіктесін ауылы) – ҚР Парламент Сенатының депутаты (1995 – 2002). КСРО ІІМ-не қарасты Омбы Жоғары милиция мектебін, КОКП ОК жанындағы Қоғамдық ғылымиымдар академиясын бітірген. Бұрынғы Көкшетау облысы Ішкі істер органдарында, прокуратурада, партия ұйымдарында жұмыс істеген. ҚР Жоғарғы Соты Кеңесінің мүшесі. «Құрмет» орденімен, «Тың игеруге қатысқаны үшін», «Еңбек ардагері», «Еңбектегі ерлігі үшін», «Астана», «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медальдарымен марапатталған.
Каммин (Нойбранденбург)
Каммин (Нойбранденбург) (Cammin (bei Neubrandenburg)) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Мекленбург-Штрелиц ауданының құрамына енеді.
Қайролла Ғазизұлы Ескендіров
Пайдаланылған cілтемелер
Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары Санат:1940 жылы туғандар
Мельбурн
Спорт
Мельбурн аустралиялық футболдың отаны болып табылады — Аустралиядағы жарыстарға келуші көрермендер санынан аса әйгілі спорттың түрі. Аустралияның футбол лигасында (АФЛ) ойнайтын он алты командасынан тоғызы қалада орналасқан. АФЛ маусымының финалы ішкі австралиялық спорттық шараларының ең ірісі болып саналады және қыркүйектің соңғы сенбісінде өткізіледі.
Каммин (Нойбранденбург)
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 313 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 14,87 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 55 010. Муниципалитеттің басшысы — Аннет Штерн.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Мельбурн
Спорт
Мельбурнде әрқайсысы өз трибуналарында 10 000 адамды сыйғыза алатын 29 спорттық ғимарат бар. 2000 жылы қаладағы ең ірі стадионның құрылысы аяқталды — Телстра Дом, 56 000 адамды сыйғыза алады. Бұл стадион әлемдегі футбол мен крикеттен жарыстарды шатыр астында өткізуге болатын бірінші спорттық ғимарат.
2006 жылы лондондық АркСпорт зерттеу және консультативті серікткстігі Мельбурнді спорттық жарыстарды өткізуге арналған әлемдегі ең жақсы қала деп таныған. Осыдан кейін Мельбурнді әлемнің бейресми спорттық астанасы деп санауға болады.
Қаланың белгілі тұлғалары
thumb|180px|Альфред Дикин Саяси қайраткерлер
Бизнесмендер
Спортшылар
Мәдениет қайраткерлері
Бауырлас қалалары
Мельбурнның алты бауырлас қаласы бар :
Дереккөздер
Санат:Аустралия қалалары
Гуппи
Гуппи — тұщы суда мекендейтін тірілей туатын балық. Гуппилерде жыныстық диморфизм анық байқалады — еркектері мен ұрғашылары үлкендігі, формасы және түсі жағынан бір бірінен қатты ерекшеленеді:
Еркектерінің тұрқы 1,5—4 см; жіптіктей сымбатты; кейбір асылтұқымдыларының желбезектері ұзынырақ; түсі ашық жарқын түстерге боялған. Еркектерінің арнайы жыныстық мүшесі — гоноподий — фаллостық формадағы аналды желбезегі бар.
Ұрғашыларының тұрқы 2,8—7 см; қарны жуан, аналдық аумағында уылдырық көрінеді; желбезектері еркектеріне қарағанда пропорциялы түрде кішірек; табиғи өсу аймақтарындағы және басқа тұқымдарының ұрғашыларының түсі сұр болып келеді, теңгесі ромбтәрізді торға ұқсайды, сол үшін бұл түрдің балықтары лат. : reticulum — тор, торкөз деп аталады.
Ең танымал және күй талғамайтын аквариум балықтары. Үй аквариумында судың барлық қабаттарында өмір сүреді. табиғаттағы жабайы түріне қарағанда үйдегі аквариумда қолдан баққан жағдайда үлкенірек болып өседі және ұзағырақ өмір сүреді. Аквариумдарда гуппилердің түрлі будандастырылған тұқымдары өмір сүреді.
Тарихы
Гуппи балығының атауы ағылшын пірадары және ғалымы Роберта Джона Лемчера Гуппимен байланысты, ол 1886 жылы Лондонның корольдік қоғамы мүшелерінің алдында осы балық туралы баяндама жасаған, бұл баяндамада уылдырық шашпайтын, шабақтарын тірілей туатын балықтар туралы айтты. Бұдан соң ол күлкіге ұшыраған.
Дереккөздер
Санат:Тұқытістітәрізділер Санат:Аквариум балықтары
Ю Сын хо
нобай|Ю Сын Хо Ю Сын Хо- балалық шағында-ақ кәсіби жолын бастаған корея актері. Жас актер басты кейіпкерлердің бейнесін сомдады. Алайда, оны үлкен киноның режиссерлері де назардан тыс қалдырмайды. Ю өзін әртүрлі актер ретінде көрсетті. Мысалы, ол көрермен алдында сүйкімді жігіт,біресе жүрегі қатқан тас қатігез өлтіруші, асыл нефрит императоры, және өмірлік қиындықтардың алдында дәрменсіз жасөспірім ретінде болды.
Жеке өмірі
Жалпы, Ю әлі әйелі деп атағысы келетін жанды кездестірген жоқ. Иә, жанкүйерлерге қыздың болуы туралы тек болжау ғана қалады. Актер жеке өмірі туралы үнсіз қалуды жөн көреді. Дегенмен, болашақ әйел туралы  берген сұхбатында оның бойында бағалайтын қасиеттерді атайды. Ю күн сайын спортзалға барады, бұл ретте, салмақ қосуды армандайды: өзінің бойы үшін тым арықпын деп санайды (175 см ,салмағы 66 кг). Сондықтан ұйықтар алдында тез дайындалатын кеспе жейді. 2011 жылы Жас жігіт Кореяның ең әдемі ер адамдары тізіміне енді, онда 13 орын алды. Кейде жанкүйерлер сүйікті актердің бетіне қарап, оны пластикталық ота жасатқан деп айтты. Бірақ ресми растау жоқ.
Дереккөздер
https://24smi.org/celebrity/59381-iu-syn-kho.html
Қазақтар
Қазақтар — Орталық Еуразияны мекендейтін түркітілдес этнос және ұлт. Дешті-Қыпшақ даласын мекендеген көптеген этностар мен этно бірлестіктердің өзара араласуының нәтижесінде қалыптасты. Қазақтар ретінде Қазақ хандығының құрылуымен белгілі бола бастады. Тілдік құрылымы жағынан Түркі тілдес халықтардың солтүстік-батыс қыпшақ тобына жатады. Қазақ тілінде сөйлейдi.
Қазақтар Қазақстанмен көршілес Моңғолия (Баян-Өлгей аймағы), Қытай (Іле Қазақ аутономиялық облысы), Ресей, Өзбекстан, Қырғызстан, Түрікменстан елдерінің жерін бірыңғай қоныстаған. 2023 жылдың басында елдегі қазақтар саны — 13,9 млн. адам болды. [[Сурет:Казахи в Казахстане.png|thumb|right|300px|2022 жыл басындағы Республика облыстары бойынша қазақтардың үлесі
]]
Қазақ хандығы
Қазақ хандығының құрылуы және нығаюы (15-16 ғғ.)
Қазақ хандығының пайда болуы Қазақстан жерінде 14-15 ғғ. болған әлеуметтік-экономикалық және этникалық-саяси процестерден туған заңды құбылыс. Өндіргіш күштердің дамуы, көшпелі ақсүйектердің экономикалық қуатының артуы, феодалдық топтардың тәуелсіздікке ұмтылуы, осы негізде Әбілхайыр хандығы мен Моғолстан арасындағы тартыстың өршуі, әлеуметтік қайшылықтардың үдеyi 15 ғ. 2 жартысында бұл мемлекеттердің құлдырап ыдырауына апарып соқтырды.
Әсіресе Әбілхайыр (1428-1468) Жошы-Шайбан- Дәулет-Шайх оғланның ұлы хандығы өте нашар еді. Территориясы батысында Жайықтан бастап, шығысында Балқаш көліне дейін, оңтүстігінде Сырдың төменгі жағы мен Арал өңірінен, солтүстігінде Тобылдың орта ағысы мен Ертіске дейінгі жерді алып жатты.Бір орталықа бағынған мемлекет болмады. Көптеген ұлыстарға бөлінді. Олардың басында Шыңғыс әулетінің әр тармақтағы ұрпақтары, көшпелі тайпалардың билеушілері тұрды. Әбілхайыр билік еткен кезде халық өзара қырқыс пен соғыстан шаршады. 30 жж. ол Тобыл бойында Шайбани ұрпағы Махмұт Қожаханды талқандады. Сыр бойындағы далада Жошы әулетінің Махмұтханы мен Ахметханын (Тоқа Темір тұқымы) жеңді. 1446 жылы Әбілхайыр Темір ұрпақтары мен Ақ Орда хандары ұрпақтарынан Сыр бойы мен Қаратау баурайындағы — Сығанақ, Созақ, Аққорған, Өзгент, Аркүк сияқты қалаларды басып алады. 1457 ж. Үз-Темір тайшы бастапан ойраттардан (жайылым жер іздеген) Түркістан өңірінде жеңіліп қалды. Масқара ауыр шарт жасасып, ойраттар Шу арқылы өз жерлеріне кетті. Ал Әбілхайыр өз ұлысында, қатал тәртіп шараларын орнатуға кіріседі. Бұл халық бұқарасының оған деге өшпенділігін күшейтті. Нәтижесінде халықтың жартысы Шығыс Дешті Қыпшақтан Түркістан алқаптарына және Қаратау бөктерлерінен Жетісудың батыс өңіріне көшіп барулары еді. Оны Жәнібек сұлтан пен Керей сұлтан басқарды.
Дешті Қыпшақ пен Жетісудағы көшпелі бұқара феодалдық қанаудың күшеюіне, соғыстарға наразылық ретінде, хандар мен феодалдардың қол астынан көшіп кетіп, қоныс аударды. Сөйтіп, 15 ғ. 50-70 жж, яғни 1459ж. Әбілхайыр хандығынан Жетісудың батысына Есенбұға хан иелігіне Шу мен Талас өзендерінің жазықтығына көшіп келді. Олардың қоныс аударуының бір себебі, оларды Шыңғыс әулетінен шыққан Керей хан мен Жәнібек ханның жаңа қалыптасып келе жатқан қазақ халқының дербес мемлекетін құру, оның тәуелсіз саяси және экономикалық дамуын қамтамасыз ету жолындағы қадамы мен қызметі өз ықпалын тигізді. Жетісу рулар мен тайпалар мемлекет бірлестігінің орталығына айналды. Олардың саны 200 мың адамға жетті. Моғолстан ханы Есенбұға өзінің солтүстік шекарасын қорғату үшін, сондай-ақ өзінің бауыры Тимурид Абу Саид қолдап отырған Жүністің шабуынан батыс шекарасын қорғату үшін пайдаланғысы келді. Жәнібек қазақ хандығының тұңғыш шаңырағын көтерген Барақ ханның ұлы, ал Керей оның ағасы Болат ханның баласы. Барақтан басталатын қазақтың дербес мемлекеттігі жолындағы күресті оның туған ұлы мен немересінің жалғастыруы табиғи құбылыс. Мырза Мұхамед хайдар Дулати Қазақ хандығының құрылған уақытын хижраның 870 жылына (1465-1466 жж.) жатқызады.
Сыр өңірі мен Қаратау — қазақ хандарының Батыс Жетісудағы иеліктеріне ең жақын болды. Жәнібек пен Керей хандар сауда-экономикалық байланыстардың маңызды орталықтары және күшті бекініс болатын Сыр бойындағы қалаларға өз құқықтарын орнатуға тырысты. Сондай-ақ Сырдың төменгі және орталық сағаларының жерлері қазақтың көшпелі тайпалары үшін қысқы жайылым да еді.
70-жылдары Сауран, Созақ түбінде, үлкен шайқастар болды. Асыны (Түркістанды), Сығанақты біресе қазақ хандары, біресе Мұхамед Шайбани басып алып отырды. Осындай шайқастардың бірінде көрнекті қолбасшы Керейдің ұлы Мұрындық болды. Ол 1480 жылдан бастап хан болды. Соның нәтижесінде 15 ғ. 70-ж-да қазақ хандығының шекарасы кеңейе берді. Оңтүстік Қазақстан қалалары үшін Шайбани әулетімен арадағы соғыстар Жәнібек ханнан кейін қазақ хандығын билеген Бұрындық хан (1480-1511 жж.) тұсында да толастамады. Батыс Жетісудағы иеліктеріне оңтүстіктегі өздеріне қараған қалаларға (Созақ, Сығанақ, Сауран) сүйене отырып, алғашқы қазақ хандары Дешті Қыпшақтағы өкімет билігіне талаптанушы барлық хандарды жеңіп, өз иеліктерін ұлғайтты. Дешті Қыпшақта қазақ хандары билігінің орнығуы, Мұхаммед Шайбаниды Дешті Қыпшақтағы тайпалардың кейбір бөлігін соңына ертіп Мәуереннахрға кетуге мәжбүр етті. Мұнда ол Темір әулеті арасындағы өзара тартысты пайдалана отырып, өкімет билігін басып алды.
Сонымен қазақ хандығының құрылуына ұйтқы болған себептер — саяси және этникалық процестер болды. Оның басты этапы — Керей мен Жәнібектің қол астындағылармен бірге көшпелі өзбектердің басшысы Әбілхайырдан кетіп, Моғолстанның батысына қоныс аударуы. Мұндағы маңызды оқиға — Керей мен Жәнібекті жақтаушылардың өзбек-қазақтар, кейін тек қазақтар деп аталуы. Әбілхайырдың өлімінен кейін Керей мен Жәнібектің Өзбек ұлысына келіп, үкімет билігін басып алуы. Жаңа мемлекеттік бірлестік Қазақстан атана бастады.
Қасым ханның тұсында Қазақ хандығы
16-17 ғғ. қазақ хандығы нығайып, оның шекарасы едәуір ұлғая түсті. Өз тұсында «жерді біріктіру» процесін жедел жүзеге асырып, көзге түскен хандардың бірі Жәнібектің ұлы Қасым.. Қасым ханның (1511-1523 жж.) тұсында қазақ хандығының саяси және экономикалық жағдайы нығая түсті. Ол билік құрған жылдары қазақ халқының қазіргі мекен тұрағы қалыптасты. Бірсыпыра қалалар қосылды, солтүстікте Қасым ханның қол астындағы қазақтардың жайлауы Ұлытаудан асты. Оңтүстік-шығыста оған Жетісудың көп бөлігі (Шу, Талас, Қаратал, Іле өлкелері) қарады. Қасым ханның тұсында Орта Азия, Еділ бойы, Сібірмен сауда және елшілік байланыс жасалды. Орыс мемлекетімен байланыс болды. Ұлы князь 3 Василий (1505-1533) билік құрған кездегі Мәскеу мемлекеті еді. Батыс Еуропа да қазақ хандығын осы кезде танып білді.
«Қасым ханның қасқа жолы» деген әдет-ғұрып ережелері негізінде қазақ заңдары жасалынды.
Дегенмен Қасым хан тұсында Қазақ хандығы бір орталыққа бағынған мемлекет болмады. Ол Қасым өлгеннен кейін бірден байқалды. Өзара қырқыс, таққа талас басталды. Моғол және өзбек хандарының қазақ билеушілеріне қарсы одағы қалыптасты.
Өзара тартыс кезінде Қасым ханның ұлы және мұрагері Мамаш қаза тапты. Қасым ханның немере інісі Таһир (1523-1532) хан болды. Оның айырықша елшілік әне әскери қабілеті болмады. Маңғыт және Монғол хандарымен әскери қақтығыстар басталды. Бұл соғыстар қазақтар үшін сәтті болмады. Қазақ хандығы оңтүстіктегі және солтүстік-батыстағы жерінің бір бөлігінен айрылып, оның ықпалы тек Жетісуда сақталып қалды. ТаҺир ханның інісі Бұйдаштың (1533-1534) тұсында да феодалдық қырқысулар мен соғыстар тоқталған жоқ.
Тәуекел ханның тұсында Қазақ хандығы
Ақназардың мұрагері Жәдіктің баласы және Жәнібек ханның немересі қартайған Шығай (1580-1582) болды. Ол өзінің баласы Тәуекелмен (1586-1598 хан болған) бірге Баба сұлтанға қарсы күресінде Бұқар ханы Абдоллаға келді. Абдолла Шығайға ходжент қаласын сыйға тартып онымен қосылып Баба сұлтанға қарсы Ұлытау жорығына шығады. Осы жорықта Шығай қайтыс болады. Қазақ хандығының иелігі енді Тәуекелге көшеді.
Юнус (Юнус ауылдық кеңесі)
Юнус — Башқұртстанның Мечетлин ауданындағы ауыл, Юнус ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 420 адамды құрады. Пошта индексі — 452563, ОКАТО коды — 80242850001.
Қазақтар
Есім ханның тұсында Қазақ хандығы
Тәуекел хан Орта Азияның сауда орталықтарына шығу үшін күресті. 1583 жылы ол бұрынырақ Бұқарамен жасалған шартты бұзып, Сыр бойындағы қалаларды алып, Ташкент, Андижан, Акси, Самарқанд сияқты қалаларды қазақ хандығына қаратты. Бұқара қаласын қоршауға алған кезде Тәуекел хан жараланып қаза болды. Одан соң хандыққа Есім хан Шығайұлы (1598-1628) билік етті. Ол 1598 жылы Бұқарамен бітім шартын жасасты, шарт бойынша өзбектер бұрын тартып алған Сыр бойы қалалар мен Ташкент қазақ хандығына бекітіп берілді. Сөйтіп, Сыр бойындағы қалалар үшін, Оңтүстік Қазақстанның жерін кеңейту үшін бір жарым ғасырға созылған күрес біраз бәсеңдеді.
Есім хан елді жуасытып бағындыру саясатын жүргізді. Сондықтан ол қанға қан, құн төлеу, барымта алу, құлды сату, зекет, ұшыр жинау, айып салу және т.б. уағыздады. Халық Есім хан заңдарын "Есім хан салған ескі жол! Деп атады.
Юнус (Юнус ауылдық кеңесі)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Қазақтар
Қазақтардың өзара саяси қарым-қатынасы
16 ғасырда қазақ хандығы солтүстікте құрылған Сібір хандығымен (орталығы Түмен) шектесті. 1563 жылы Шайбани әулеті мен Тайбұғы руы арасындағы ұзақ жылдар бойы жүргізілген күрестен кейін Сібір хандығы Шайбани әулеті Көшім ханның қолына көшті.
Сібір хандығының халқы түркі тілдес қырық рудан құрылған және угар тайпаларының жиынтығынан тұрды. Хандықтың негізгі халқы түркі тілдес «Сібір татарлары» деген атпен белгілі болды. Сібір хандығы Қазақстанмен саяси және сауда байланысын жасап тұрды.
1552 ж. Ресей Қазан қаласын жаулап алғаннан кейін, ол Сібір хандығымен көрші болып шықты. 1581 ж. Ермактың сібірге жорығы басталды. Көшім хан жеңілгенмен, Ермак жеңісті баянды ете алмады, ол 1584 ж,. қаза тапты. Бірақ Сібір хандығы да көтерілмеді. Сөйтіп ол 1598 жылы Ресей құрамына енді.
17 ғ. 2 ж. Қазақ хандығының жағдайы нашар болды. Өзара қырқысты пайдаланған жоңғарлар Жетісудың бір бөлігін басып алып осы аймақта көшіп жүрген қазақтар мен қырғыздарды бағындырды. Бұқара әскерлері Ташкентті алып, қазақтарды ығыстыра бастапан кезде, қазақ хандарының бірі Жәңгір Бұқар әміршісін жоңғарларға қарсы күресу үшін әскери одақ жасауға көндірді. Жәңгір жоңғарларға қарсы жорықта 1652 ж. қаза тапты. 17 ғ. 90-ж-да жоңғарлардың қазақ жеріне шабуылы бәсеңдеді. Бұл кезде қазақ хандығының нығаюы, қырғыздар мен қазақтар арасындағы одақ және оған қарақалпақтардың қосылуы күшті жүрді.
Тәуке ханның тұсында Қазақ хандығы
1680 ж. Жәңгірдің баласы Тәуке (1680-1718) хан болды. Оның тұсында «Жеті жарғы» деген заңдар жинапы құрастырылды. Жеті жарғы көшпелілердің ел билеу заңы болып табылады. Оның негізгі баптарының мазмұны: қанға қан алу, яғни біреудің кісісі өлтірілсе, оған ердің құнын төлеу (ер адамға 1000 қой, әйелге 500); ұрлық, қарақшылық, зорлық-зомбылыққа өлім жазасы кесіледі, жазаны ердің құнын төлеу арқылы жеңілдетуге болады; денеге зақым келтірсе, оған сәйкес құн төленеді (бас бармақ 100 қой, шынашақ 20 қой); егер әйел ерін өлтірсе өлім жазасына кесіледі (егер ағайындары кешірім жасаса, құн төлеумен ғана құтылады, мұндай қылмысты екіқабат әйел жасаса жазадан босатылады); төре мен қожаның құны қарашадан 7 есе артық төленеді; егер ері әйелін өлтірсе, әйел құнын төлейді.
Қазақ хандығының саяси-әлеуметтік шағы
Қазақ поэзиясының аса ірі тұлғалары Шалкиіз (15 ғ.), Доспамбет (16 ғ.), Жиембет (17 ғ.). Қазақтың батырлар жыры тарихи оқиғаларға құрылған. Мысалы: Қобыланды, Ер Тарғын, Алпамыс, Ер Сайын, Қамбар батыр дастандары. Ислам діні толық тарады. Араб әліпбиі қолданылды.
18 ғасырда қазақтар үш жүзге бөлініп өмір сүріп жатты. Әр жүздің өз ханы болды. Кіші жүзді Әбілхайыр, Орта жүзде Сәмеке (Шахмұхамед), Ұлы Жүзде -Жолбарыс, Түркістан қаласын астана еткен Үлкен Орданың ханы Тәуке еді. Қазақ жерінде орталықтанған мемлекет болмауын көршілері өз пайдасына шешуді ойлады. Оңтүстік-батыстан Жайық казактарының қолдауымен Еділ бойындағы башқұрттар, қалмақтар Кіші жүзге тынымсыз шабуыл жасады. Солтүстіктен Сібір казактары тыным бермеді. Орта Азиядағы Бұқара мен хиуа хандықтары да қазақ жерінен дәмелі болды. Олардың бәрінен асып түскен жоңғарлар еді.
16 ғасырдың соңында ойраттар (қалмақтар) төрт тайпалық бірлестіктен тұрды. Олар Тарбағатайдан Шығысқа қарайғы өңірді алып жатқан торғауыттар, Ертістің жоғары ағысында қоныстанған дербеттер, қазіргі Дихуа қаласының маңындағы хошауыттар, Іле өзенінің жоғары жағындағы шоростар еді.
Жан-жақты әскери дайындығы бар жоңғарлар 1710-1711 жж. қазақ жеріне басып кіріп соғыс жүргізді. Олар 1717 жылы жазда Аякөз өзені жағасында қазақтардың 30 мың жасағын талқандады. Келесі жылы жоңғарлар қазақтарды Бөген, Шаян, Арыс өзендері бойында тағы да қырады.
Бейғам отырған қазақтар аямай қырылды. Жоңғарлар Жетісуды, Ұлы жүзді қырып-жойып, Ұлы жүз, Кіші жүз жеріне де жетті. Халық басы ауған жаққа шұбырды. Ұлы Жүз бен Орта Жүздің қазақтары Самарқан мен Ходжентке қарай шұбырды. Кіші жүз қазағы Ххиуа мен Бұхараға ағылды. Босқындардың біразы Сырдың сол жағындағы Алакөл маңына топтасты. Халық бұл кезеңді «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» деп атады. «Елім-ай» деген ән туды.
Халық ең соңында бірігудің қажеттігін түсінді. 1728 жылы Әбілхайыр бастаған Кіші жүз жасақтары, Тайлақ батыр, Саурық батыр бастапан әскерлер Ырғыз уезінің оңтүстік шығыс бетіндегі Бұланты өзенінің жағасында «Қара сиыр» деген жерде қалмақтарға қарсы соққы берді.
1730 жылы көктемде Балқаш көлі маңында тағы соғыс басталды. Бөгенбай, Қабанбай, Наурызбай, сияқты батырлар бастапан қазақ жасақтары жоңғарларға аяусыз соққы берді. Бұл жер кейін «Аңырақай» деп аталып кетті. Шуно Дабо бастапан қалмақтар Іле өзені бойымен шығысқа қарай қашуға мәжбүр болды. Қазақ жерін азат ету жолындағы соғысты жеңіспен аяқтау үшін Үш жүздің әскерлері Шымкентке таяу Ордабасы деген жерге жиналды. Қолбасшы болып Әбілхайыр мен Бөгенбай сайланды.
Осы тұста Тәуке ханның баласы Үлкен Орда иесі Болат хан қайтыс болды. Таққа талас басталды. Болат ханның інісі, Орта Жүздің ханы Сәмеке (Шахмұхамед) тақтан үміткер болды. Сондай-ақ қалмақты қыруда үлкен ерлік танытқан Кіші жүз ханы Әбілхайырда тақтан дәмеленді. Алайда аға хан болып Болаттың үшінші ұлы Әбілмәмбет сайланды. Әбілхайыр бұған наразы болып, майдан шебінен әскерін алып кетті. Сәмеке де Шу бойымен Бетпақдалаға қарай өз әскерін алып кетті. Жоңғарларға қарсы майдан әлсірей бастады. Ұлы Жүздің ханы Жолбарыс жоңғарлармен мәмлеге баруға мәжбүр болды.
Абылай ханның тұсында Қазақ хандығы
250px|thumb| Абылай хан 1742 жылы 20 тамызда Ор қаласында Ресей, жоңғар және қарақалпақ, қазақтардың Кіші, Орта және Ұлы жүздің өкілдері қатысқан келіссөз жүргізілді. Онда Ресей өкілі қазақ пен жоңғар арасындағы қақтығысқа байланысты уәж айтпақшы болды. Бірақ жоңғарлар оны тыңдаған жоқ. Олар орыс қамал-бекіністеріне, қазақ қоныстарына жақын жерде 20 мың әскер ұстап, қазақты мазалауын қоймады. Ендігі жерде қазақтар өз күшіне ғана сенуіне тура келді. Осы идеяны орнықтыруға Абылай хан зор күш жұмсады.
1711 жылы дүниеге келген Абылай Уәлиұлының бастапқы есімі Әбілмансұр болды. Ол жастай жетім қалды. 1731 жылы жоңғарлармен шайқаста көзге түсті.
Жоңғарияның ханы Қалдан Серен 1745 жылы қайтыс болып, оның мұрагерлері таққа таласты. Осы кезде оған Цинь империясы тиісе бастайды. Абылай осы сәтті пайдаланды. Ол сыр бойындағы қалаларды азат етуге кірісті. Ол бұл жорықта қазақ әскерлерін үш топқа бөлді. Оның бірінші тобын Қанжығалы Бөгенбай мен Үмбетей жырау басқарды. Бөгенбай басқарған 10 мың әскер Түркістанның солтүстік жағына, Созақ бекінісіне барып тиісуге тиіс еді.
Екінші қолды Жәнібек батыр басқарды. Оған Тәтіқара жырау қосылды. Олар Сырдың төменгі ағасына қарай кетті. Үшінші негізгі қолды Абылайдың өзі басқарды. Жорыққа қатысушылар Шиелі, Жаңақорған бойымен Түркістанның күнбатыс жағына қарай жылжыды. Бұл топта Қабанбай, Баян, Сырымбет, Малайсары,Желкілдек, Жанұзақ болды.
Жоңғар әскерін басқарған Қалдан Сереннің ортаншы ұлы Цевен Доржи де өз әскерін үшке бөлді. Ол өзінің басты күшін Абылайға қарай бағыттады. Оның қару-мылтығы, түйе үстіне орнатқан 15 зеңбірегі бар еді. Қазақ жасақтары сойыл, шоқпар, садақпен қаруланды.
Цевен Доржи өзінің ауыр қолымен Абылай әскерлерінен бұрын келіп, Жаңақорғанға бекініп алды. Абылай Жаңақорған бекінісін алуды Қабанбайға тапсырды. Сырымбетті оң жақ қанатқа, Баянды әскердің сол жақ қанатына қойды. Олардың сыртынан үш мың қолы бар Малайсары, Оразымбет батырлардың әскерін топтастырды.
Бұл соғыс екі айға созылды. Қазақ әскерлері Жаңақорғанды, Шымкентті жаудан тазартты. Түркістанға дейін жетті. Бөгенбай басқарған әскерлер Созақ пен Сайрамды босатты. Батыр Баян Талас өзеніне дейін барды. Жәнібек батырдың әскерлері қарақалпақ жерін босатып, қалмақтарды Сырдың жоғарғы сапасына шегіндірді. Амалы таусылған Цевен Доржи Абылайдан бітім сұрауға мәжбүр болды.