cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бельо
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 284 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 51 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Кальмар ойыны
«Кальмар ойыны» (кәрісше 오징어게임) — шытырман оқиғалы боевик, триллер мен драма, аман қалу үшін жанталас жанрындағы оңтүстік кореялық веб-сериал. Режиссері әрі сценарий авторы Хван Доң Хюк. Тоғыз бөлімді сериал ақшаның мұқтаждығына байланысты аман қалу үшін құпия ойынға қатысуға шақырту алған адамдар тобы жайлы баяндайды. 2021 жылдың 17 қыркүйегінде Netflix платформасында сериалдың әлемдік премьерасы болды.
Сюжеті
Қаржы жағдайымен мәселесі бар, несиеге батқан 456 адам тірі қалу үшін құпия ойынға қатысуға шақырту алады. Жеңімпаз 45,6 млрд вон (38,5 млн АҚШ доллары) алады. Алайда ойынға тігілер бәс қауіпті.
Кейіпкерлер
Солдан оңға қарай: Ли Джон Джэ (Сон Ки Хун, № 456 ойыншы) мен Пак Хэ Су (Чхо Сан Воо,  № 218 ойыншы), Ви Ха Джун (Хван Чун Хо, полицей) және Чон Хо Ён (Кан Сэ Бёк,  № 067 ойыншы)
Әдебиеттер
Санат:Оңтүстік Корея драма телесериалдары
Желкен
Желкен– жел энергиясын кеменің тартқыш күшіне түрлендіруге арналған қозғалтқыш; қозғалтқыштардың ерте заманғы түрлерінің бірі (теңізде жүзудің 6000 жылдық дәуірін қамтиды). Желкен кеме діңгектеріне бекітілген енді мата түрінде болады. Мата зығырдан, мақтадан немесе синтетикалық материалдардан жасалады. Сонымен қатар желкенге қазіргі кезде жасалып жүрген аэродинамикалық эквивалентті қатты қабық түріндегі желкен — қанат та жатады. Жел желкенге әсер ету арқылы тікелей қысым түсіреді (желкен желге перпендикуляр орналасқан жағдайда) немесе аэродинамикалық көтергіш күшін тудырады (жел желкенге жанама соққан жағдайда). Желкендер пішіні бойынша түзу желкен(төртбұрыш немесе теңбүйірлі трапеция түрінде) және қисық желкен(үш және төртбұрышты) болып ажыратылады. Әр желкеннің кемеде орналасуына байланысты өз атаулары болады.
Дереккөздер
Санат:Жүзу
Жазбаша аударманың кезеңдері
Жазбаша аударманың кезеңдері
Бір тілден екінші тілге аударылатын жазбаша мәтіндер алуан түрлі болса да, оларды аудару бір жүйені, яғни мынадай бірізділікті сақтауды талап етеді: -	алдымен аудармашы түпнұсқа мәтінмен танысады; -	одан соң мәтіннің типін, жанрлық және стилистикалық сипатын, тақырыбы мен білім саласын анықтап алғаннан кейін ғана аудармаға кіріседі. Қажетінше аудармашы фондық білім беретін қосымша ақпараттарды – сөздіктерді, анықтамалықтарды қолданады, мамандармен кеңеседі. Аударманы аяқтағаннан кейін аудармашы өз мәтінін тексеріп, түзетіп, ресімдеп, тапсырушыға береді. Егер мәтінді жариялау керек болса, аудармашыдан кейін мәтінді редактор мен корректор тексереді. Жазбаша аударманың ауызша аудармадан айырмашылығы сол – мұнда уақыт жеткілікті болады, сондықтан түпнұсқа мен аударманың баламалығының жоғары деңгейін қамтамасыз етеді. Алайда бұл әрдайым уақыт жеткілікті бола береді деген сөз емес. Қазіргі уақытта аудармалардың көбі жедел түрде орындалады. Жазбаша аудармашылар кейде белгілі бір типтегі мәтіндерге мамандандырылады. Алдымен бұл құқықтық мәртебесі бар мәтіндерге қатысты. Сондықтан нотариалдық және сот аудармашыларының өздерінің өкілеттілігін растайтын ерекше сертификаттары мен мөрі болады. Фирмалар мен кәсіпорындардағы штаттық аудармашылар сол фирманың айналысатын техника және өндіріс салаларында мамандандырылады.
Жазбаша аударманың реттік құрылымы күрделі, әр сөздің қолданылуы қатаң тіл заңдылығына сай жазба, әдеби тіл нормасының негіздеріне сүйенеді. Жазбаша аударма тілдің баюына, өсуіне, қалыптасуына септігін тигізеді. Көркем әдебиет аудармасы – шығармашылық жұмыс. Бұл әдеби тілдің өсуіне көмектеседі. Оның үстіне аударма барысында аудармашы көп нәрсе үйренеді.
Дереккөздер
Санат: Кітаптар Санат:Аударма
IC 832
IC 832 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43848, MCG 5-30-119, ZWG 159.105, NPM1G +26.0299.
Сыртқы сілтемелер
IC 832 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Есжан Берліқожанов
Есжан Берліқожанов (1884, бұрынғы Қапал уезі - 1960, Талдықорған (қазіргі Ескелді ауданы) — жергілікті басшы. Ұжымдастыру кезінде белсенділігімен көзге түскендіктен, 1920-25 жылдары Қапал уезінің Еркін аудандық кеңесінің хатшылығына, кейіннен төрағалыққа тағайындалады. 1925- 37 жылдары ауылдық кеңесте түрлі қызмет атқарып, 1937-52 жылдары Сарыбұлақ, Еркін аудандық кеңесінде төраға болды. Берліқожанов 1943 жылы майданға көмек ретінде самолет сатып алу үшін өз қаржысынан 53601 сом аударған. Бұл еңбегі жоғары бағаланып, мемлекет басшысы И.Сталин алғыс хат жолдаған. 1980 жылы қанатында "Е.Берликожанов" деген жазуы бар самолеттің қалдығы Киев қаласының түбінен табылды. 1945 жылы соғыс кезінде тылдағы жұмысты үлгілі жүргізгені үшін "Құрмет белгісі" орденімен марапатталған.
Елден Аққошқаров
Елден Аққошқаров (10.10. 1935 жылы туған, Талас ауданы Ойық ауылы) – ғалым, педагогика ғылым кандидаты (1984), доцент (1987), Қазақ Ұлттық аграрлық университетінің профессоры (1992). Қазақ Ұлттық университетінің физика ф-тін бітірген (1957). 1957 – 64 жылы Талас ауданында орта мектепте мұғалім, оқу ісінің меңгерушісі, директоры, 1964 – 68 Қазақ а. ш. институтында ассистент, 1968 – 74 жылы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясында аға ғылым редактор, редакция меңгерушісі, 1974 – 96 жылы Қазақ а. ш. институтында аға оқытушы, доцент, профессор. Ғылыми-техника терминология, физика пәнін орта мектепте, жоғары оқу орнында оқыту методикасына байланысты мәселелермен айналысады. Қазақстан оқу-ағарту ісінің үздігі (1962), Қазақстан Журналистер Одағының А. Байтұрсынов атындағы сыйл. лауреаты (1998).
Дереккөздер:
Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы
Санат:Қазақстан ғалымдары
Иіс жүйесі
Иіс жүйесі (systema olfactorius systema — жүйе, olfactoria — иіс) — иіс талдағышын құрайтын мүшелер жүйесі. Иіс жүйесі — иіс рецепторынан (мұрын қуысындағы иіс мүшесі), өткізгіш жолдан (иіс жүйкесі) және мидағы орталықтардан (иіс миы және мидағы қыртысастылық және қыртыстық орталықтары) тұрады.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
IC 5267B
IC 5267B — Тырна шоқжұлдызында орналасқан SB0 (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70085, ESO 290-27, MCG -7-47-6.
Сыртқы сілтемелер
IC 5267,2 Санат:Тырна (шоқжұлдыз)
Литон (Миссури)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 619 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Джонсон округы (Миссури)
Беспаловка (Солтүстік Қазақстан облысы)
Беспаловка — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы, Андреев ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Новоишим ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 48 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 224 адам (122 ер адам және 102 әйел адам) болса, 2009 жылы 100 адамды (55 ер адам және 45 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ғабит Мүсірепов ауданының таратылған елді мекендері
Сиыршы
Сиыршы—
Лебяжі халық театры
Лебяжі халық театры - драмалық әуесқойлар ұжымы. Павлодар облысы Аққулы ауданы мәдениет үйі жанынан 1937 жылы құрылды, 1959 жылы оған халық театры атағын берді.
Алғаш ұйымдастырып, оның көркемдік жағын (1937 - 1960) педагог Д.Ахметов басқарды. Бұдан кейінгі жылдары көркемдік жетекшісі болған А.Қалиев (1960 - 63) пен Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері К.Хамзин (1965 - 75) ұжымның өркендеуіне мол үлес қосты. 1980 жылдан көркемдік жетекшісі А.Жағыпаров болды. Мұнда 50-ден аса спектакль қойылды. Олардың қатарында қазақ қаламгерлері Ғ.Мүсіреповтің "Қозы Көрпеш - Баян сұлуы" мен "Қыз Жібек", М.Әуезов пен Л.С. Соболевтің "Абайы", С.Субханбердиннің "Ақбет тауға беттеген", т.б. бар. Театр ұжымы Павлодар, Шығыс Қазақстан, Солтүстік Қазақстан, Омбы облысының аудандарын, Алтай өлкесін аралап, өнер көрсетті. Еңбекшілер көркем-өнерпаздық шығармашылығының Республикалық байқау жүлдесінің иегері (1973).
Дереккөздер
Санат:Павлодар облысы мекемелері Санат:Қазақстан театрлары Санат:Аққулы ауданы
Ауызша аудармашыға қойылатын талаптар
Ауызша аудармашыға қойылатын талаптар.
Ауызша аудармашылар өз кезегінде дәйекті және ілеспелі аудармашылар болып бөлінеді.
Дереккөздер
Санат: Кітаптар Санат:Аударма
Киллингворс (Коннектикут)
Киллингворс (Killingworth) — Коннектикут штатының Мидлсекс округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 6403 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 92.7 км² шамасында. FIPS коды — 09-40710.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Валганъёль
Валганъёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Илыч өзенінің оң жағалауынан186 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені бастауынан Шердино ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Хайденхайм (аудан)
Хайденхайм (Landkreis Heidenheim) — Германия ауданы. Аудан орталығы — Хайденхайм-на-Бренце қаласы. Аудан Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан. Штутгарт әкімшілік округіне бағынады. Жер аумағы 627,12 км² шамасында. Тұрғыны 134 761 адамды құрайды. Халық тығыздығы 215 адам/км². Ауданның ресми коды — 08 1 35.
Аудан 11 елді мекенге бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг аудандары
Гожахмет Садвақасов
нобай|оңға|Садвақасов Гожахмет Садвақасұлы Гожахмет Садвақасов (1939 жылдың 15 маусымы, Алматы облысы Ұйғыр ауданы Үлкен Ақсу ауылы — 1991, Алматы қаласы) — ғалым, филология ғылымдарының докторы (1927), Қазақстан ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1975). Ш.Уәлиханов атындағы сыйлықтың лауреаты (1977).
1950 жылы ҚазПИ-ді, 1953 жылы Қазақстан ғылым академиясының аспирантурасын бітірген. 1953-60 жылдары республика ғылым академиясының ұйғыр-дүнген мәдениеті және тіл институтытының кіші, аға ғылыми қызметкері, 1964-74 жылдары Тіл білімі институтының ұйғыртану бөлімінің аға ғылыми қызметкері. 1986-88 жылдары Ұйғыртану институтының директоры. Ол — бірнеше лексикографиялық еңбектің авторы. Әсіресе, оның “Ферғана жазығы ұйғырларының тілі және өзбек диалектілерінің өзара әсерінің мәні” атты монографиясы (1972) түркітану саласына қосылған аса құнды ғылыми еңбек болып саналады. Сонымен қатар, Садвақасов ұйғыр халқының фольклорын жинап, зерттеуге де көп үлес қосты. Үйғыр ауданының Үлкен Ақсу ауданындағы орта мектеп, Алматы қаласындағы көшелердің бірі Садвақасовтың есімімен аталады.
Дереккөздер
Санат:1939 жылы туғандар Санат:Алматы облысында туғандар Санат:1991 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан филологтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Ұйғырлар
Клингенбах
2007 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Франк (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургенланд елді мекендері
Монополиялық баға
thumb|Монополия Монополиялық баға — барынша ықтимал баға алуды қамтамасыз ететін нарықтық баға түрі. Монополиялардың өндірістегі және ақша айналысындағы үстемдігі жағдайында жүзеге асырылады. Монополиялар пайда табуды көздеп, тауар құнынан жоғары баға ғана емес, одан төмен де баға белгілеуі мүмкін. Мысалы, монополист тауарды сатушы болса, оны өндіруге жұмсалған шығын деңгейіне қарамастан жоғары нарықтық бағамен сатады немесе тауарды сатып алушы болса, оны өндіруге жұмсалған шығын деңгейінен төмен бағаға сатып алады. Мұның өзі айырбастағы баламасыздықты күшейтеді. Қазақстанда табиғи монополия субъектілері мен белгілі бір тауар рыногінде монополиялық жағдайға ие рынок субъектілерінің қызметін бақылау және реттеу, тұтынушылардың құқықтарын қорғау мақсатында Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау жөніндегі агенттік жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Банк терминдері Санат:Қаржы
Мокреш (Монтана облысы)
Мокреш (Мокреш (Област Монтана)) — Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Вылчедрым қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 831 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3647. Телефон коды — 09747. ЕКАТТЕ коды — 48859.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Монтана облысының елді мекендері
Аффогато
Десерт әдетте үстіне бір порция ыстық эспрессо құйылған ванильді балмұздақтан дайындалады. Десерттің өзге де түрлері бар. Мысалы, десертке амаретто немесе басқа да ликёр түрлерін қосып дайындайды.
Аффогатоны қасықпен жейді. Сондай-ақ құрамына жаңғақ балмұздағы, какао ұнтағы, кілегей және ерітілген шоколад қосылған рецепттер бар.
Дереккөздер
Санат:Кофе Санат:Десерт Санат:Итальян асханасы
Вегетативті жасуша
Вегетативті жасуша (vegetativus - өсімдікті) - тозаңның екі жасушасының үлкені - одаң тозанданудан кейін тозаң түтікшесі қалыптасады - бірақ ұрықтануға қатыспайды.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Диспозиция
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Активті бет, парақ
Активті бет, парақ ('Активная страница; active page) — Windows жүйесіндегі қолданбалы программаларды басқаруға арналған экран бетінің ең үстінде орналасып, жұмыс істеуге дайын түрған парақ.
Дереккөздер
Санат:Компьютерлік техника
Қоянды орамы (Астана)
Қоянды орамы Бұрынғы атауы Андре Марти қысқа көшесі. Қоянды орамы Оқжетпес көшесінен басталып, Ақмая, Ақбастау, Арқат орамдарымен қиылысады. Ұзындығы - 376,1 м.
Қоянды - Сарыарқаның қиыр оңтүстік-батысындағы шоқылы тау. Ең биік жері - 569 м. Ұзындығы - 10-12 шақырым.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Эвапориттер
Эвапориттер – шөгінді жыныстар; қ. Галогендік жыныстар.
Дереккөздер
Санат:Білім
Афрасияб Бадалбекұлы Бадалбейли
{{Музыкант|Фон=non_performing_personnel|Есімі=Афрасияб Бадалбейли|Атауы=Əfrasiyab Bədəlbəyli|Сурет=Afrasiyab Badalbeyli 1930-s.jpg|Туған кездегі есімі=Афрасияб Бадалбекұлы Бадалбейли|Сурет тақырыбы=1930 жыл|Туған күні=19.04.1907|Қайтыс болған күні=06.01.1976|Туған жері=Баку, Ресей империясы|Қайтыс болған жері=Баку, Әзірбайжан КСР|Мемлекет= Ресей империясы → {{USSR}}|Мамандықтары=Сазгер, Дирижер, Музыкалық сыншы|Жанры=Опера|Марапаттары={{{!}} style="background:transparent;"{{{!}} {{!}}{{!}}{{Еңбек Қызыл Ту ордені|1959}}{{!!}}{{Құрмет Белгісі ордені|1967}}{{!!}}{{Құрмет Белгісі ордені|1946}} {{!}}}|Commons=Afrasiyab Badalbeyli}}
Оқуы мен мансабы
120px|left|thumb|Студент, Афрасияб Бадалбейли в 20-е
250px|thumb|Афрасияб Бадалбейли (второй слева, на заднем плане), вместе с исполнителями «Половецких плясок». 25 марта [[1931 ж.]]
thumb|left|300px|Афрасияб Бадалбейли дирижирует симфоническим оркестром Азербайджаского театра оперы и балета
Сілтемелер
Санат:Әзірбайжан сазгерлері Санат:Әзірбайжан опера сазгерлері Санат:Әзірбайжан балет сазгерлері Санат:Әзірбайжан жазушылары Санат:Әзірбайжан музыкатанушылары Санат:Әзірбайжан дирижерлері Санат:Әзірбайжан академиялық музыканттары
Қызуқандылық
right|250px Темперамент — жүйке жүйесінің тума қасиеттерінен туындайтын адамның жеке өзгешеліктерінің бірі. Ол адамдардың эмоциялық қозғыштығынан, қимыл-қозғалысынан, жалпы белсенділігінен жақсы байқалады.
Темперамент - тұлғаны калыптастыратын биологиялықфундамент. Ол мінез-құық аспектісінің динамикасы және ол уш жасқа дейін, яғни балалык шакта анык байкалады.
Егер индивидуалды динамикалық ерекшеліктерде темперамент ерекшеліктері көрінсе, онда ол ic-әрекеттіңешкандай объективті мазмұнымен келіспейді. Сондықтан, B.C. Мерлин темпераменттің касиетін психологиялық дәстүрде тұлға қасиетіне жатқызбады. Оның пікірінше, темперамент қасиеті тұлғаны емес, индивидуалдылықты сипаттайды.
Сөйтіп, Гиппократ және оның шәкірттері адамдатемпераменттердің әр түрлілігі организмдегі осы төрт түрлі сұйық заттың бір-бірінен аз-көптігіне байланысты деп түсінген. Мысалы, организмде қанның пропорциясы артық болса, ол сангвиникалы (латынша «сангиус» —қан), ал шырын басым болса (грек.ш «флегма» —шырын), флегматик темперамент деп; ал организмде қара өт басым болса меланхолик (грекше «мелай —нехоле»—қар өт), организмде сары өт басым бөлса, холерик (грекше холе —өт) темпераменті деп аталған. Гиппократ организмдегі сұйықтықтардың бірінен екіншісінің басым болуы кейбір аурулардың шығу тарихын түсіндіруге де жарайды деді. Бұл — адамның жеке ерекшеліктерін жаратылыстық ғылыми зерттеудің алгашқы қадамы еді.
Рим дәрігері Гален (129—199) темпераментгің санын он үшке жеткізді. Гален организмде жылылық неғұрлым басым болса, адамның темпераменті күшті болатынын, денесі салқын болса, темпераменті баяулайтынын айтты. Бүл секілді түсініктердің прогрессивтік маңызы зор, өйткені адамның тәнін зерттеу, тәжірибеге көңіл аудара бастау сол кезде кең жайылған, жан тәнге байланыссыз нәрсе дейтін теріс пікірге берілген үлкен соққы еді.
Орта ғасырдағы ғалымдар темпераментгі организмдегі химиялық затгардың құрамына байланысты түсіндіруге тырысты. Кейіннен темперамент организмнің түрліше физиологиялық өзгешеліктеріне, атап айтқанда, қан жолы жүйесінің құрылысына, зат алмасуға, ішкі секреңия бездеріне т. б. байланысты деген пікірлер де тарады.
Неміс философы И. Кант (1724—1804) өзінің «Антропология» деген еңбегінде темпераментгің төрт түрі туралы толық психологиялық сипаттама берді. Бірақ ол темперамент пен мінез үғымдарын бір-біріне балама ретінде қарастырды.
Темперамент туралы теориялар XIX ғасырдың аяқ кезінде де кең өріс алады. Мәселен, неміс анатомы Гейнетемпераменттердің түрліше болуы жүйке жүйесінің тонусына байланысты десе, орыс антропологы Н. Л. Зеланд(1833—1902)97 ми қабықшасындағы молекулярлық қозғалыстың жылдамдығы мен біркелкілігіне байланысты деді. Көрнекті орыс педагогы П. Ф. Лесгафт (1837—1909) темпераменттерді қан сауыттарының жуандығы мен кеңдігіне байланысты деп түжырымдады.
Ежелгi дəуiрлерден бастап зерттеушiлер адамдардың дене құрылымы жəне физиологиялық қызметiнiң ерекшелiктерiмен сай келетiн көп түрлi əрекет-қылықтарды топтап, ретке келтiруге ат салысты. Осыған орай темпераменттiң көп түрлi типологиясы қалыптасты. Бұлардың iшiнде назар салар-лықтай тип - адамның дене құрылымына байланысты дараланып, тума темперамент қасиеттерiне негiзделген – конституциялық типология (Э. Кречмер). Бұл теорияның мəнi: əр адам өз дене құрылымына орай өзiндiк психикалық ерекшелiкке ие. Осыдан, дене мүшелерiнiң (қол, аяқ, бас, кеуде т.б.) сырттай өлшемдерiне байланысты төрт конституционалды психикалық тип белгiленген:
1. Лептосоматик - бойшаң, нəзiк денелi, көкiрек тұсы жайылыңқы, тар иықты, қол- аяғы ұзын.
2. Пикник - мығым, семiзшең, кiшi немесе орта бойлы, қарны қампиған, домалақ бас, қысқа мойын.
3. Атлетик - бұлшық еттерi күштi дамыған, денесi мығым, берiк; ұзынша не орта бойлы, кең иықты, жамбас сүйектерi тартылған.
4. Диспластик - дене бiтiмi қисынсыз. Бұл адамдар - əрқилы мүшелiк зақым- сырқаттарға ұшырағандар (сырықтай ұзын, қауға бас, тума аяқ-қолы кемiстер).
Аталған дене құрылымы типтерiне үш темперамент типi сай: шизотомик, иксотомик, циклотомик. Шизотомик - дене құрылымы нəзiк, əлсiз дамыған, тұйық, эмоциялары ауыспалы, тұрақсыз, талаптар мен көзқарастар өзгерiмiне ере бермейдi, осыдан қоршаған ортаға икемдесуi қиын. Иксотомик - денесi мығым, мiнезi байсалды, сезiмталдығы кем, ым-ишараға жоқ, ойлау қабiлетi шабан, көбiне майдашыл. Циклотомик - семiзшең, домаланған денелi, эмоциялары қайғы мен қуаныштың арасында бiрдей, тiл табысқыш, көзқарастары шындықтан ауытқымайды.
Конституциондық тұжырымдардың көпшiлiгi жантану ғылымында өткiр сынға алынды. Бұл теориялардың негiзгi кемшiлiгi - тұлғаның психикалық қасиеттерiнiңқалыптасуында қоршаған орта мен əлеуметтiк жағдайлардың ескерiлмеуi. У. Шелдон теориясын сынға алған Я. Стреляу былай жазады: "Адамның тамаққа əуес болу, ұжымшыл болу не қайырымды болу сияқты темпераменттiк қасиеттерi оның дене құрылымындай нəсiлдiк белгi емес, мұндай қасиеттер анатомиялық-физиологиялық негiзге ие болғанымен тəрбие жəне əлеуметтiк ортада ғана қалыптасады".
Ал ғылым шындығына келетiн болсақ, адамдағы психикалық процестер мен оның қылығы жүйке жүйесi қызметiмен байланысты екендiгi ежелден-ақ белгiлi болған. Темперамент түрлерiнiң кейбiр жалпы психикалық процестер ерекшелiгiне тəуелдi келуi И. П. Павлов жəне оның шəкiрт-терiнiң еңбектерiнде экспериментальды дəлелденген.
И.П.Павловтың темпераментті жіктеу ерекшелігі
И. П. Павлов иттiң шартты рефлекстiк əрекет ерекшелiктерiн зерттей отырып, олардың қылық-əрекеттерiндегi даралық өзгешелiктердiң пайда болуына назар аударды. Мұндай айырмашылықтар ең алдымен иттердiң рефлекстiк қозулары мен сол қозулардың сөну теңдiгi мен дəлдiгiнен көрiнген. Бұл жағдайлардың көрiнуi жүйке процесiнде қалыптасатын тұрақты қасиеттер - қозу жəне тежелуге байланысты екендiгi жөнiнде эксперименттермен дəлелденген. И. П. Павлов темперамент типiнiң жүйке қасиеттерi ретiнде қозу мен тежелу күшiн, тепе-теңдiгiн жəне қозғалмалылығын атап көрсеттi.
Қозу күшi мен тежелу күшi - бiр бiрiне тəуелсiз жүйке жүйесiнiң дербес қасиеттерi. Қозукүшi жүйке жасушаларының əрекетшеңдiк қабiлетiнiң белгiсi. Осы күшке орай жүйке төзiмдi, ұзақ не қысқа мерзiмдi əсерлi қозуды сақтай алады, тежелуге бейiмделедi. Ал тежелу күшi жүйке жүйесiндегi күштi əсерлердi басып, сөну жəне бiрiктiру шартты реакцияларын iске асыру қызметiн атқарады.
Жүйке жүйесi процестерiнiң тепе-теңдiгi қозу мен тежелу құбылыстарының өзара бiрдейлiк сипатын көрсетедi. Осы екi процесс күштерiнiң аралық қатынастарынан, бiр процесс күшi екiншiсiнен басым болуынан тұлғаның ұстамды, байсалдылығы не ұстамсыз, ауыспалылығы туындайды. Жүйке жүйесiнiң үшiншi қасиетi - жүйке процесiнiң қозғалмалылығы - бiр жүйке процесiнiң екiншi түрiне ауысу жылдамдығында көрiнедi. Сонымен бiрге, жүйке процестерінiң қозғалмалылығы адам қылық-əрекетiнiң өмiр жағдайларының өзгеруiне сай қалыпқа ене алу қабiлетiн де танытады. Жүйке жүйесiнiң мұндай қасиетiнiң өлшемiн бiр əркеттен екiншiсiне, енжарлықтан белсендiлiкке немесе керi өту шапшаңдығымен бағалаймыз. Жүйке қозғалмалылығына қарсы құбылыс - жүйке жүйесiнiң селқостығы. Бiр процесс түрiнен екiншiсiне өту үшiн қаншалықты көп уақыт пен күш қажет болатын болса, жүйке жүйесiнiң селқостығы сонша үлкен болғаны.
Аталған жүйке процестерiнiң қасиеттерi негiзiнде жүйке жүйесiнiң типi немесе жоғарғы жүйке қызметiнiң типi деп аталатын құрылым түзiледi. Бұл жүйе əр дара тұлғаның жүйке жүйесiне тəн негiзгi қасиеттер бiрлiгiнен құралады. Ол қасиеттер: қозу мен тежелу процестерiнiң күшi, тепе-теңдiгi, қозғалмалылығы. Осы үш қасиеттi негiзге ала отырып, И. П. Павлов жүйке процесiнiң күшiне орай жəне күштi тип пен əлсiз типтi айыра, дəстүрлi Гиппократ типологиясына жақын жүйке жүйесiнiң төрт негiзгi типiн ажыратты:
• күштi, қозуы басым - холерик;
• əлсiз тип - меланхолик.
И. П. Павлов негiздеген типология темперамент психологиясы саласындағы көптеген лабораториялық зерттеулерге бастама бердi. 50-жылдары жүргiзiлген осындай iзденiс-тер нəтижесiнде И. П. Павловтың шəкiрттерi В. М. Теплов, кейiн В. Д. Небылицын темперамент типологиясын жаңа элементтермен толықтырды. Ересек адамның жүйке жүйесiн эксперименталды талдауға ала отырып, жүйке процесiне байланысты екi қасиеттi ашты: лабильдiк жəне динамикалық. Жүйке жүйесiнiң лабильдiгi - жүйке процесiнiң туындау жəне сөну шапшаңдығында көрiнедi де, ал динамикалылығы - қоздырғыш, ұнамды жəне керi əсерлi, тежегiш шартты рефлекстердiң оңай жəне жылдам түзiлуiнен байқалады.
Көп зерттеулердiң нəтижесiнде осы заман психологиясының теориялық тоқтамы: əрқандай адам белгiлi типтi жүйке жүйесiне ие. Нақты жүйкелiк типке сай темперамент қасиетi дара психологиялық өзгешелiктердiң мазмұнын құрайды.
Дереккөздер
Санат:Психология Санат:Психофизилогия
Интервиллюзит
Интервиллюзит (intervillusitum - сырқат, бүр аралық қабыныс) - интервиллюзит, бүр аралығының қабынуы. Бала жолдасының бүрлер аралығының қабынуы.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Чезаре Бальбо
Чезаре Бальбо, ''итал. Cesare Balbo'' (21 қараша 1789, Турин — 3 шілде 1853, Турин) - граф, либералдық монархия бағыттағы  итальян саяси қайраткері, тарихшы, жазушы. Негізгі саяси бағыты "Италияның үміті" (1844) атты кітабында баяндалды. Ол - күрестің революциялық әдісінен бас тартып, итальян конфедерациясын құру арқылы Италияны  "жоғарыдан" біріктіру идеясын ұсынды. 1848 ж. Пьемонттың тұңғыш конституциялық кабинетінде премьер-министр және әскери министр болды.
Дереккөздер
Санат:Италия тұлғалары Санат:1789 жылы туғандар Санат:1853 жылы қайтыс болғандар
Денсаулық сақтау саласындағы қоғамдық ұйымдар (Павлодар облысы)
Облыстың денсаулық сақтау саласында мына төмендегі бірлестіктер: дәрігер-онкологтар, психиаторлар, наркологтар, психотерапевтер ассоциациялары, сондай-ақ, медицина қызметкерлері арасындағы бірлестік жұмыс істеді. 2000 жылы дәрігер-педиатрлар, жедел және шұғыл жәрдем дәрігерлерінің, отбасылық дәрігерлердің ассоциациялары құрылды. 2001 жылы «Наркотикке қарсы аналар» үкіметтік емес бірлестік тіркелді. Дәрігерлер ассоциациясы медицина қызметкерлері арасындағы бірлестік кадрлардың біліктілігін жетілдіру және аттестациялаумен, тұрғындарға медициналық көмек көрсетуді жақсарту мәселелерін шешумен шұғылданады. Саладағы 172 кәсіподақ ұйым ұжымдық келісім-шарттың жасалуына жағдай жасайды. Қызыл Жарты ай және Қызыл Крест қоғамдары тұрғындардың аз қамтылғандарына медициналық және әлеуметтік көмек көрсетумен айналысады. Қайырымдылық қоры мен демеушілік көмек есебінен қарттар мен мүгедектерге медбикелік қызмет көрсетіледі. Халықаралық Федерациямен, гуманитралық Қормен өзара байланыс жолға қойылды.
Сілтемелер
Санат:Павлодар облысы
NGC 4460
Ашылуы
Бұл нысанды 1788 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4460 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41069, UGC 7611, MCG 8-23-41, ZWG 244,22.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Иіс жүйкесі
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Нярма-Яха-Тоня
Нярма-Яха-Тоня — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нярма-Яха өзенінің оң жағалауынан 78 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Ілеспе аудармада қолданылатын тәсілдер
Ілеспе аудармада қолданылатын тәсілдер.
Тыңдай отырып аудару – аудармашы тыңдау құралдары арқылы келіп түскен шешеннің материалдарын тікелей аударады. Ілеспе аударманың ең көп тараған түрі.
Қағазға қарап отырып ілесе оқу. Аудармашы сөйленетін сөздің жазбаша мәтінін алып, баяндаманы оқып тұрған шешенмен бірге оқып шығады. Баяндамашының қағаздан оқи тұрып, арасына түсініктеме жасайтын сөзін қағаздан «көзбен оқи отырып», түсініктемелерді қоса аударма жасау.
Сатылап аудару. Аудармашы шешеннің тілін білмейтін кезде аралық аудармашының көмегімен ілеспе аударма жасау. Бұл әдетте халықаралық конференцияларда жасалады. Қағаздан оқылып жасалған баяндаманы тыңдау арқылы ілеспе аударма жасау. Ілеспе аударманың ең күрделі түрі саналады.
Ярым-Тепе
Ярым-Тепе, Жарымтепе - бірнеше төбеден құралған ежелгі егіншілер мекені (біздің заманымыздан бұрын  6 – 4 мың жылдықтарға жатады). Ирактың солтүстік-батысында, Тель-Афар қаласының жанында. 1969 жылдан КСРО ҒА (ғылым академиясы) екі төбені зерттеуде.
Ярым-Тепе мәдениеті
Ярым-Тепе 1(рим)- хассун мәдениетіне жатады. Бұл жерден осы мәдениеттің негізгі даму кезеңдерін көрсететін 13 құрылыс қабаттары табылды. Дені тік бұрышты 1500-ден аса тұрғын үйлер мен қыштан салынған пештер (ыдыс күйдіруге арналған екі сатылы пештер де бар) зерттелді. Сондай-ақ хассун және салмара мәдениеттеріне жататын құмыралар, тас дән ұсатқыштар, келі-келсап, орақ, тескіштер, біздер, балшықтан жасалған әйел мүсіндері тағы басқа заттар табылған. Сиыр сүйегі мен темірден жасалған бұйымдардың (қорғасын білезік, мыс моншақ, мыс кенінің кесектері) табылуы назар аударарлық нәрсе. Өйткені бұған дейін сиыр сүйегі ежелгі ескерткіштердің ешбірінде кездеспеген, ал металл бұйымдар тіпті Месопотамияның өзінде де ұшыраспаған.
Ярым-Тепе 2(рим) халаф мәдениетінен қалған мекен (біздің заманымыздан бұрын 5 мың жылдық). Бұл жерден 10 құрылыс қабаты табылды. Дені пішіні дөңгелек 300-ден аса тұрғын үйлер мен шаруашылық құрылыстары, әр түрлі ошақтар, сондай-ақ ертедегі діни орындардың жұрты табылған. Тұрғындар егіншілікпен, мал шаруашылығымен айналысқан. Дән қалдықтары, қой, өгіз, ешкі, шошқа сүйектері, тастан жасалған дән үккіш, келі, балта, құмыра, әшекей заттар, сүйектен жасалған біз, тескіш, көптеген қыш бұйымдар, әйел мүсіндері, геометриялық өрнектермен әшекеленіп, қара, қызыл, қоңыр түске боялған кесе, құмыра тағы басқа ыдыстар табылған. Кейбір құмыраларға балықтың, құстың, қарақұйрықтың тағы басқа жануарлардың суреттері салынған. Басқа халаф мекендерінде кездеспейтін кейбір қыш ыдыстардың үлгісі мен көркем суреттердің салыну мәнері Ярым-Тепе 2(рим)-нің Месопотамия мәдениетінен (біздің заманымыздан бұрын 5 мың жылдық) ерекше орын алатынын көрсетеді.
Қолданылған әдебиет
Мерперт Н. Я., Мунчаев Р. М., Раннеземледельческие поселения Северной Месопотамии, «Советские архивы», 1971, № 3.
Санат:Археология
Ед
Ед — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы БЕЛ/МЕЗЕНЬ/618/62 орналасқан. Өзен ұзындығы 151 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Семиде
Семиде (Semide) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Миранда-ду-Корву муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Ед
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Семиде
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 001 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,00 км² шамасында. Халық тығыздығы — 115,4 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария (Nossa Senhora da Assunção).
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коимбра округінің елді мекендері
Үш түсті шегіргүл
Үш түсті шегіргүл (Viola tricolor) — шегіргүл тұқымдасы, шегіргүл туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер, кейде шала бұталар. Мұны кейде: «ағайынды гүл», «бақ фиалкасы» деп те түрліше атайды.
Өсетін жері мен таралу аймағы
Жер шарында негізінен қоңыржай аймақтарда кездесетін 500-ге жуық түрі белгілі. Қазақстанның барлық аймақтарындағы шалғынды жерлерде, тауаралық шалғынды алқаптарда, өзен жағаларында, орман арасында, жыраларда өсетін 31 түрі бар.
Құрамы, емдік қасиеті және қолданысы
Үш түсті шегіргүл — дәрілік өсімдік, оның құрамында глюкозидтер, сапониндер, қышқылдар, флаволоидтар, алкалоидтар, каротин және дәрумендер (С, Е, Р) бар. Халық медицинасында өсімдіктің қайнатпасы мен тұнбасын ішіп немесе теріге жағып, сары ауруды, ұшықты, қышыма қотырды, т.б. тері ауруларын емдеуге, сондай-ақ несеп жүргізіп, тер шығаруға, қан тазартуға кеңінен қолданады.
Шегіргүлден алынған препараттар бронх бездерінің қызметін күшейтеді. “Тривиолин” препараты жөтелге ем.
Шегіргүлді ежелден әсемдік, сондай-ақ эфир майын алу үшін өсіреді.
Дереккөздер
Санат:Шегіргүл тұқымдасы Санат:Дәрілік өсімдіктер Санат:Қазақстан флорасы
Жоғарғы Ирныкши
Жоғарғы Ирныкши — Башқұртстанның Архангель ауданындағы ауыл,     Әбзан ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 81 адамды құрады. Пошта индексі — 453034, ОКАТО коды — 80203804002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Ленд-лиз
Ленд-лиз (ағылш. lend-lease; lend – қарызға беру – lease жалға өткізу) – АҚШ-тың 2-дүниежүзілік соғыс жылдарында одақтастарын қару-жарақ, оқ-дәрі, стратегиялық шикізат, азық-түлік, т.б. тауарлар мен көрсетілетін қызметтерді қарызға немесе жалға беруі. 1941 жылы 11 наурызда Ленд-лиз туралы заңға АҚШ конгресі қол қойды.
Дереккөздер
Санат:АҚШ тарихы
Футболдан Өзбекстан чемпионаты 1992
Футболдан Өзбекстанның тұңғыш чемпионаты (өзб. Futbol bo'yicha O'zbekiston chempionati Oliy ligasi 1992) — 28 наурызда басталып, 1 қараша күні мәреге жетті. Чемпионатқа 17 клуб қатысып, бірдей ұпай жинаған "Пахтакор" да, "Нефтчи" де алтын жүлдені иеленді. Күміс жүлде берілген жоқ.
Сілтемелер
Санат:1992 жылғы футбол Санат:Футболдан Өзбекстан чемпионаты
Бастауышсыз сөйлем
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Көбелей (өзен)
Көбелей, Көбелейтемір – Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы өзен. Ұзындығы 55 км, су жиналатын алабы 825 км2.
Бастауы
Бастауын Мұғалжардың батысындағы Мұзбел тауының солтүстігінен алып, Қаракөл ауылының маңындағы Лаққырған қонысынан 12 км жоғарыда, Көлденеңтемір өзеніне құяды.
Гидрологиясы
Арнасы тар, жарлы. Жер асты және жауын-шашын суларымен толығады. Сәуір – мамыр айларында суы тасып, жазда қарасуларға бөлініп қалады. Мал суаруға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Жем су алабы Санат:Мұғалжар ауданы өзендері
IC 833
IC 833 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 158287.
Сыртқы сілтемелер
IC 833 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Қаба би
Қаба Абайділдаұлының өмірбаяны
Қаба Абайділдаұлы 1804 жылы қазіргі Алматы облысы Нарынқол ауданы Сарыбастау ауылының Түзкөл-Қолтық жеген жерінде дүниеге келген. Сексенге қараған жасында 1884 жылы қайтыс болған. Бейіті сол ауданның Лайлы деген жерінде. Қазақ шежіресінде Қаба бидің тегі арғы бабалары Бәйдібек би одан Албан, оның ішінде Әлмерек би, одан Құрман, одан Қара батыр /Сөгетіде мазары бар, басына Қара батыр деп жазылған. Оны Сіргелілер иемденіп жүр/, одан Малыбай би, Одан Еренші, одан  Абайділда,одан Қаба би таралады. Ол бби ғана емес, қырғыз -қазақ, қытай -қазақ арасындағы жер, шекара дауын шешкен қоғам қайраткері әрі ақын, жырау болған адам. Мұқағали Мақатаев өзінің "Райымбек! Райымбек!" поэмасындағы Қабай жырауға осы қанжар тілді Қаба бидің прототипін алған. Қарасаз бен Төзкөлдің арасында ауыл жоқ, қатар жатыр.
Қаба Абайділдаұлы туралы аңыз
Қаба бидің билік, шешендік, алғырлық тапқырлық атағы 17 жасынан бастап елге танылады. Оның ең алғашқы әділ төрелігін ел былайша аңыздайды: Найман елінің бір жігіті жазықты боп, қашып келіп, Албан ауылының Медетбай деген байына жалданып паналап жүреді. Ол сол елдің Мұса деген беделді кісісінің күні боп есігінде жүрген жетім қызға ғашық болып, екеуі қашпақ болғанда қолға түсіп қалады. Екі бай айтысып, дауласып, биге жүгінеді. Сонда бір би: Үшінші би:
деп термелей жөнепті. Бала осылай дегенде Мұса мен Медетбайдың мойнына су құйылғандай, жерге қарап отырып қапты. Сөйтсе, мұның мәнісі былай екен: Жігітті жалдаған Медетбай 10 тоқты беремін деген сөзінен танып жігітке дым бермепті. Ал, Мұса болса, қыздың әкесінің төрт жылқысын зорлық қылып бермей кеткен жайы бар екен. Осы бір зорлық-зомбылықты ел біледі екен де, екі байға ешкайсысы барып айта алмай жүреді екен. Қаба бала сол шындықты бетің бар, жүзің бар демей екі байдың бетіне баса айтыпты. Көпшілік баланың бұл билігін қолдап, Медетбайға 10 қой, Мұсаға 4 жылқы төлетіп, екі жасқа ерік беріпті. Сонда Албан елінің атақты аға биі қоңыбөрік Құмай би Қаба баланың маңдайынан сүйіпті де: Сонымен Қаба бала атқа қонады. Ел тізгінін қолына алады. Енді он алдын кеп жүгінушілер көбейеді. Жігерлі жас би өзінін әділ де, тапқыр билігімен ел тағдырын шешіп беріп, халық құрметіне белене бастайды. Ол жасы отызға келмей-ақ шешен сөзімен, көсем білгірлігімен сол өңірдің бәрін белгілі би боп алады.
Қабада ақындық, жыраулық қасиет те бар екен. Өзі қара қылды қақ жар сөйлейтін әділ биге ақындық өнер қосылған соң, оның шешендігі де, шеберлігі де арта береді. Шешіле, көсіле термелей сөйлеген Қабаның бетіне ешкі пара-пар келе алмаған. Ол бар жерде, айыптылар, дұшпандары ыға жүрген. Дегенмен кісі дұшпансыз бола ма? Бір жиын отырыста оған жауі жүрген бір шонжар бай оны сөзден сүріндірмек болып төтеннен "дүниеде не жау? " деген сұрақ қояды. Сонда Қаба би кідірместен былайша термелейді: дей бергенде, әлгі өз деміне өзі пісіп отырған байсымақ жер шұқып отырып қалыпты. Өйткені, оның бойжетіп отырған қызы үйінде жүріп әр жігітпен көңіл қосып, жүкті боп қалған екен. Соны Қаба би дәл тауып, тілге тие еткенде, оның аузына құм құйылыпты дейді ел. Қанжар тілді Қаба бидің даңқы бір ғана үйсін, найман елі емес, көршілес қырғыз еліне де мәшһүр болған. Ертеде мал-жаны араласып көрші отырған қазақ, қырғыз ауылдары Сырт жайлауына таласыпты. Екі халықтың бас көтерер ер азаматтары атыспақ-шабыспақ бопты. Ауыл ақсақалдарының пәтуа сөздеріне көнбепті. Сонда бір кәриясы тұрып:
Бұл коқан-пешке Қаба би саспапты, Жантайға былай деп жауап қайтарыпты: Қаба бидің бұл әділ де, даналық сөзі қырғыз, қазақтың ойынан шығып, төбесіне көтеріп әкетіпті. Сол кезде жасы біразға барып қалған Жантай би өзінің орынсыз сөйлегенін мойындап: Сол жолы елге қайтып келе жатып, Қаба би қатты науқастанып қалады. Қасындағы жігіттері сасқанынан біреуін елге шаптырады. Бұл хабарды есіткен ел адамдары абыржып, оның аман-есендігін тілейді. Мәнеке болыс бастап ауыл адамдары атқа қонып, Кеген асуында Қаба биді күтіп алады. Сонда Қаба бидін елге қадірменді болғаны сонша Мәнеке болыс кос қолын көкке жайып:
Дереккөздер
Санат:Қазақ би-шешендері Санат:1804 жылы туғандар
Білім Қайнелұлы Құдайбергенов
Құдайбергенов Білім Қайнелұлы (1945 ж.т., Шығыс Қазақстан облысы Бесқарағай ауданы Мостик а.) – философия ғылыми докторы (1997), профессор (1997). Орал мемлекеттік университетін (1972) және Мәскеу мемлекеттік университетінің аспирантурасын (1976) бітірген. Осы оқу орнында ассистент (1972–73), Қалмақ мемлекеттік университетінде аға оқытушы, доцент, деканның орынбасары, оқу ісі жөніндегі проректор (1977–91), ҚазМУ-да (1991–94, қазіргі ҚазҰУ) доцент, ҚР Білім және ғылыми мин-лігінде бөлім, басқарма бастығы (1994–97) болды. 1997 жылдан Қазақ экон. және құқық институтында профессор, оқу ісі жөніндегі проректоры қызметтерін атқарды. «Социально-философские поиски духовности (историко-философские истоки и современные проблемы)» тақырыбында доктор диссертация қорғады. 50-ден астам ғылыми жарияланым мен 2 монографияның авторы.
IC 5268
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 5268 Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз)
Активті жазба
Активті жазба (Активная запись; active record) - мәліметтер базасымен жұмыс істеу барысында программаны орындауға немесе тұтынушының сұраныс процесіне қатынасатын файл жазбасы. Қатынас жасалмайтын жазба активті болып саналмайды.
Дереккөздер
Санат:Компьютерлік техника
Чебула (өзен)
Чебула — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/2542/376/266 орналасқан. Өзен ұзындығы 113 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Карлаг суретшілері
ЧИЖЕВСКИЙ Александр Леонидович
ЧИЖЕВСКИЙ Александр Леонидович, 1897-1964 ж. Әлемдік деңгейдегі көрнекті биофизик-ғалым. Гелиобиология мен аэроионификацияның негізін салушы. Академик. Профессор. Әуесқой-суретші, ақын. Гродненская губерниясының Цехановец посадында дүниеге келген. Әкесі – жоғары білімді кадрлық әскери, генерал; атақты дворян әулетінен шыққан. 1906 жылдан бастап А. Чижевскийді жыл сайын шетелге – Италияға, Францияға, Грекияға, Египетке шығарып отырған. Мәскеуде бір уақытта Коммерциялық және Археологиялық институттарда оқыған, Мәскеу мемлекеттік университетіндегі медицина бойынша дәрістерге қатысқан. 1918 жылы Мәскеу мемлекеттік университетінде жалпы тарих бойынша докторлық диссертациясын қорғайды. Кең ауқымды ғылыми зерттеулер жүргізген, шетелде шетел тілдерінде еңбектерін шығарып, онда Академик болып сайланады. Нобель сыйлығына ұсынылған. 1942 жылдың басында тұтқындалып, ал 1943 жылы «ағылшын барлаушыларымен байланысы үшін» КСРО-ның НКВД (Ішкі істер Халкомы) Ерекше мәжілісімен (ОСО) 8 жылға сотталды. КарЛАГ-та, СпасскЛАГ-те, Долинкада болған, ал Қарағандыда – 1957 жылға дейін ҒЗИ (КНИУИ) жанында лаборант болып қызме ете жүріп, айдауда болған. Мәскеуге қайтып оралады. Оның жарияланған ғылыми еңбектері, өлеңдер альбомдары; майлы бояудан бастап пастель мен акварельге дейінгі әр түрлі техникадағы 400-дей жұмысы белгілі. Жұмыстарының біраз бөлігі КОМИИ-да, Қарағандының жеке жинақтарында.
ПРЕМИРОВ Лев Михайлович
ПРЕМИРОВ Лев Михайлович, 1912-1978 ж. Суретші және график. Қарағандыдағы суретші-безендіруші. Саратовта туған. Әкесі орта мектепте физика пәнінің мұғалімі болған. Мәскеуге барып, көркемөнер институтына түседі, бірақ 1934 жылы тұтқындалып, түзету еңбек лагерлерінде 6 жылға сотталғандықтан, онда екі жыл ғана оқиды. Екінші рет КомиАКСР сотымен 1942 жылы 58-10 б. бойынша – «Кеңес үкіметінің саясатына жала жабу» ату жазасына кесіліп, құқықтарында ұтылып 5 жылға түзету еңбек лагерлерінде 10 жылға ауыстырылды. Мерзімін СтепЛАГ-те өтеп, кейіннен Балқаш қаласына жер аударылады. 1948 жылы айдаудан босатылып, тіркеуден шығарылып, Қарағандыда қоныстанады. Л.М. Шемиповтың 37 суретті лагерлік күнделіктері сақталған. 50-ші жылдары «Ухта» сурет полотносы аяқталады. 70-ші жылдары ол ГУЛАГ тақырыптары бойынша графикалық және суреттік полотнолар, сонымен қатар автопортреттер сериясын жасайды. Оның туындыларының бір бөлігі КОМИИ-да, ал тағы біразы – Қарағандының жеке жинақтарында.
АНТИПОВ Петр Николаевич
АНТИПОВ Петр Николаевич, 1887-1987 ж. Өнерпаз суретші. Инженер-құрылысшы. Түменде туған. КарЛАГ-тың тұтқыны ретінде 1940 жылдан 1945 жылға дейінгі кезеңде жазасын өтей жүріп, лагерь тұрмысының құжаттық құнды суреттерін орындаған. Ол қайтыс болғаннан кейін осындай суреттері бар бірнеше альбомдары оның ұлы – суретші И. Антиповқа мұраға қалған.
ЕРМОЛАЕВА Вера Михайловна
ЕРМОЛАЕВА Вера Михайловна, 1893-1937 ж. Танымал суретші. Кітап графигі. Саратов губерниясының Ключи селосында туған. Ақсүйектер отбасынан шыққан. Ленинградта арнайы суретшілер курсын бітіреді. Витебскіде УНОВИС суретшілер тобын ұйымдастырушылардың бірі болған. Ленинградта ИНХУК-тың ғылыми қызметкері болып жұмыс істейді. 1935 жылы тұтқындалып, «әлеуметтік қауіпті элемент» бабы бойынша КСРО НКВД жанындағы Ерекше кеңеспен еңбекпен түзету лагерлерінде өтеумен 3 жыл мерзімге сотталады. Мүгедек: екі аяғы сал болып, балдақпен жүрген. 1937 жылы мерзімі аяқталған соң КарЛАГ-та атылған. Сурет жұмыстары Санкт-Петербургта Мемлекеттік Орыс мұражайында және басқа да жинақтарда сақтаулы.
СОКОЛОВ Петр Иванович
СОКОЛОВ Петр Иванович, 1892-1937 ж. Суретші. Жоғары білімді Иркутскіде, Парижде, Петроградта (1917 ж.) алған. 30-шы жылдары Мәскеуге қоныс аударады. КСРО Үлкен театрының Бас суретшісі болып қызмет етеді. 1935 жылы НКВД жанындағы Ерекше кеңеспен 3 жылға сотталады. Мерзімін КарЛАГ-та, Долинка кентінде өтейді. Оның Долинка кентінің орта мектебінде сурет пәнін оқытқаны белгілі. 1937 жылы астаналарда тұру құқығынсыз босатылады, бірақ Мәскеуге келіп, онда ұсталып, атылады.
СТЕРЛИГОВ Владимир Васильевич
СТЕРЛИГОВ Владимир Васильевич, 1904-1973 ж. Танымал суретші және әдебиетші, мемуаршы. Варшавада туған. Әлеуметтік жағдайы – қызметкерлерден шыққан. Мәскеуде 20-шы жылдары әдеби курстар мен жеке бейнелеу студияларында оқиды. 1935 жылы Ленинградта «әлеуметтік қауіпті элемент» бабы бойынша 5 жыл мерзімге бас бостандығынан айрылады. 1938 жылға дейін КарЛАГ-та болады, сосын – суретші болып жұмыс істей жүріп бір жылдай уақыт Қарағандыда айдауда болады. 1941 жылы соғысқа кетіп, онда жарақаттанып, Алма-Атаның госпиталінде емделеді. 1942 жылдан 1945 жылға дейін Алма-Аталық суретшілер училищесінде сабақ береді. Ленинград облысы Петергофқа қайтып келеді. Е. Ковтун жариялаған КарЛАГ туралы құнды қолжазбалық естеліктер қалдырған. В. Стерлиговтың рухани-діни тақырыптағы акварельдері белгілі.
ГРИГОРЬЕВ Александр Владимирович
ГРИГОРЬЕВ Александр Владимирович, 1891-1961 ж. Танымал суретші. Марийлік АССР Пертнура селосында туған. Қызметкерлер отбасынан шыққан. Арнайы білімді Қазанда және Мәскеуде алады. Мәскеуде АХРР ұйымдастырушыларының бірі болды. Суреттердің экспозицияларының жинақтаушысы болғандықтан 1938 жылы сотталғанға дейін Тау-кен Марийлік өлкетану мұражайы оның есімімен аталған болатын. Халық білімі бөлімінің меңгерушісі, 1918 жылдан 1938 жылға дейін БКП(б) мүшесі болып табылған. «Антисоветтік террористік ұйымдарға қатысушы» бабы бойынша КСРО НКВД жанындағы Ерекше кеңеспен сотталған. өзінің мерзімі – 10 жылды КарЛАГ-та өтеген. Босатылған соң 1949 жылы Калуга облысындағы Тарусуға қоныс аударған. Оның лагерлік автопортреттері сақталған.
ИЗНАР Наталья Сергеевна
ИЗНАР Наталья Сергеевна, 1893-1967 ж. Жоғары білікті суретші. Театр суретшісі. Акварелші. Санкт-Петербургте туған. Жоғары арнайы білімі болған. Адвокаттың қызы. Суретші және суретшілік шеберханалар жетекшісі, көркем редактор ретінде жұмыс жасаған. Мәскеуде 1938 жылдың соңында «халық жауының әйелі» ретінде еңбекпен түзету лагерлерінде 8 жылға сотталады. Бутырь түрмесінен АЛЖИР-ға (Отанын сатқандар әйелдерінің Ақмола лагері), кейіннен КарЛАГ-қа келеді. Долинка кентінде Орталық клуб жанындағы суретші болып жұмыс істейді. 1946 жылы театрда жұмыс істеу үшін Владимирге кетеді. 1956 жылы Мәскеуге қайтып оралады. Н. Изнардың еңбектерінің бір бөлігі Мәскеуде, Бахрушин атындағы Театрлық мұражайда, КОМИИ-де сақталған.
Аббероде
Аббероде (Abberode) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Мансфельд ауданының құрамына енеді.