cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тартар
Биологиялық сипаттама
Бүкіл жабын қауырсыны шұбарланған қошқыл түсті болып келеді. Биік шөптердің арасымен оңтайлы жүгіреді, алайда зауықсыз ұшады да, жүзуден қашқалақтайды. Түнде өмір сүреді. «Тартар» деген атау «деуге тұрмайтын - кішкене» деген ұғымнан туса керек. Тартардың ұялау кезеңінде дөрекі жағымсыз ысқырығын іңір қараңғылығында жиі естуге болады. Ернеуі биік, ұқыпты жасалған ұясын батпақты шөптің ортасына, ылғалды шалғынға орналастырады. Салындыдағы 5-8 шұбар жұмыртқаларды ата-енелері 3 апта бойы басады. Балапандар кептірініп үлгерместен, денесін қошқыл мамық жауып, ата- енелерінің соңынан ілесуге болады.
Силы би
Силы би — үйсін елінің ұлы күнбиі (б.з.б. 33 - 16 ). Бұл кезеңде үйсін елі екі иеліктен тұрды. Силы би билік еткен жылдары үйсін елінің кіші күнбиі Өжет қайтыс болып, оның орнына баласы Бөрі би отырады.
Тартар
Таралуы
Орта және Оңтүстік Еуропа, Алдыңғы Азияда, Сібірде, Солтүстік-Батыс Азияда таралған. Қазақстанда шөптесін батпақта және қорықшасы (батпақтанған көмескі орын) бар жерлерде орын теуіп, республиканың солтүстік жартысында ұялайды, оқта-текте қамыста да өмір сүреді. Тартарлар Қазақстанда наурыздың аяғынан қарашаға дейін кездеседі.
Силы би
Нәтижесінде үйсін елінің билеуші топтары арасында үкімет билігіне таласқан күрес үдей түседі. Әсіресе, кіші күнбилікке талас болып, ақсүйектер арасында қырқыс басталады. Б.з.б. 20 жылы ұлы күнби Силы би бытыраңқылық жағдайға түскен үйсін елін қайта біріктірді. Силы би өзінен бұрынғы Оңқай биден кейінгі ел басқаруда жақсы көзге түскен билеуші.
Дереккөздер
Қ 18 Қазақстан тарихы. Энциклопедиялық анықтамалық (толықтырылған 2 - басылым). - Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2010. - 786 б. ISBN 9965 - 26 - 175 - X
Тартар
Дереккөз
1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.
Санат:Сутартарлар Санат:Еуразия құстары
Малиново (Габрово облысы)
Малиново (Малиново) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді.
Аэростатика
thumb|180px Аэростатика(Αερ... және στατός – орнықты тұрған, қозғалмайтын) – гидроаэромеханиканың газдың (ауаның) тепе-теңдік шарттарын және онда қозғалған қатты денеге тыныштық қалыпта тұрған газдың тигізетін әсерін зерттейтін бөлімі.
Аэростатика - газдардың тепе-теңдік шартын және козғалмайтын газдардың өзінде орналасқан қатты денеге әсерін зерттейтін аэромеханика бөлімі.
Дереккөздер
Санат:Аэродинамика
Оливье Мессиан
Консерваторияны аяқтағаннан соң бір жылдан соң Мессиан Париждегі Қасиетті Троица шіркеуінде органист болып орналасады (бұл лауазымда ол  60 жылдан артық уақытта жұмыс істеді). Бұл кездері музыкант ежелгі шіркеулік әндер мен музыкаларды зерттейді. Ол құстар әнінің классификациясы мен каталогын жасайды.
Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Мессианды әскерге шақырады, бір жылдан соң ол тұтқынға түседі. Әскери тұтқындардың лагерінде жатқанда біршама шығармалар, соның ішінде «Ақыр заманға арналған Квартет» атты шығармасын жазады. Ол өлеңді 1941 жылдың қаңтарында тұтқынға алынған музыканттар айтады. Сол жылдың наурыз айында Мессианды босатады, ол Париж консерваториясының гармония классының профессоры болады. 1947 жылы арнайы композитор үшін сол жерде анализ, эстетика және ритмика классы ашылады. =Шығармашылығы= Теориялық еңбектерінде («Менің музыкалық тілімнің техникасы», 1944; «Ритм туралы трактат», 1948) ол өзінің жаңа және күрделі композициялық принциптерін қалыптастырды. Мессиан шығармаларында теологиялық идеялар мен іздеулердің көрінісін тапты: (фортепианолық цикл «Иисуса кішкентай баласына 20 көзқарас», оркестрлік-хорлық шығарма «Құдайшыл қатынасудың үш кішкентай литургиялары» — 1944), еуропалық емес мәдениеттердің дәстүрлерін зерттеу — үнді, жапон, латынамерикандық (симфония «Турангалила» және т.б.) орнитологиямен үлкейту, құстар дауыстарын зерттеу («Құстар каталогы» фортепиано үшін, дәптерлер 1 — 7, 1956—1958, және т.б).
Музыкадағы тотальдық сериализмнің алғашқы тәжірибесі Мессианның «Созылулар мен интенсивтіліктердің достастығы» («Mode de Valeurs d’Intensites», 1949, «Төрт ритмикалық этюда» циклынан, «Quatre études de rythme») пьесасы еді. Әрбір музыканың белгілі бір ноталар арқылы серияларының жалғасы бар. бұл идеяны Дармштадт мектебінің композиторлары ойлап тапқан. «Қасиетті Франциск Ассизский» (1983) монументальды операсының авторы. Органист және пианист ретінде концерт берген (өз шығармаларын орындаушы); керемет импровизатор. Ол симфонияны 10 бөлікке кеңейтті.
=Шығармалар тізімі=
Операсы
•	1982 жылы — «Қасиетті Франциск Ассизский» үш әрекеттегі композитор либреттосы
Вокальдық-симфониялық шығармалары
•	1937 жылы — «Ми үшін жазылған поэмалар» (Poèmes pour Mi), вокальді цикл; алғашқы версиясы — фп. (1936)
•	1944 жылы — «Құдайшыл қатынасудың үш кішкентай литургиялары» (Trois petites liturgies de la présence divine), әйелдердің унисондық хорларына арналған шығарма.
•	1969 жылы — «Біздің Құдайдың өзгеруі» (La transfiguration du Notre Seigneur), хорға арналған оратория, оркестрлік аспаптармен ойналатын шығарма. =Дереккөздер=
•	Мессиан О. Техника моего музыкального языка / Пер. с нем. и коммент. М. Чебуркиной. Науч. редакция Ю. Холопова. — М.: Греко-латинский кабинет Ю. А. Шичалина, 1994 (1995).
•	Холопов Ю. Н. О трех зарубежных системах гармонии // Музыка и современность. Вып. 4. М.: Музыка, 1966.
•	Холопов Ю. Н. Симметричные лады в теоретических системах Яворского и Мессиана // Музыка и современность. Вып. 7. М.: Музыка, 1971, с. 247—293.
•	Задерацкий В. В. Сонористическое претворение принципа остинантности в творчестве Оливье Мессиана // Проблемы музыкальной науки. Вып. 6. М.,1985. С. 283—317.
Санат:1908 жылы туғандар Санат:1992 жылы қайтыс болғандар Санат:Франция сазгерлері
Авентин
Авентин - (Aventinus) - Ежелгі Рим дегі 7 төбенің бірі, Тибр өзенінің сол жағасыда, Палестина ның оңтүстік-батысында.
Плебейлер дің саяси орталығы. Аңыз бойынша, плебейлер б.з.б. 449 ж.патрицийларға қарсы соғысқан кезде осы төбеге барып паналаған.
Дереккөздер
Санат:Ежелгі Рим Санат:Италия географиясы
Әуеден көзмөлшерлік қадағалау
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ геологиясы
NGC 3347
NGC 3347 — Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 1 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3347 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31926, ESO 376-13, MCG -6-24-7.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз)
Чулкась
Чулкась — Ресейдегі өзен. Марий Эл Республикасы, Чуваш Республикасы, Киров облысы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Аниш өзенінің сол жағалауынан 43 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Чебоксар су торабынан Свияга және Цивиль өзендерін қоспағанда Қазан қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Татьяна Петровна Притворова
Татьяна Петровна Притворова (1962 жылы туған) – экономика ғылымының докторы (2004).
Ғылыми еңбектер
100-ден астам ғылыми жарияланымның авторы.
Әуеде қалықтау спорты
Әуеде қалықтау спорты – ең алыс қашықтыққа, биіктікке, уақыттың ұзақтығына ұшуда үздік көрсеткіштерге жету мақсатында моторсыз аэростаттармен (әуе шарларымен), басқарылатын аэростаттармен (дирижабльдер) ауадан жеңіл аппараттармен жарысу.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Бәйдібек кесенесі
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Тарих Санат:Мәдениет
Жарқын (Абай облысы)
Жарқын — Абай облысы Семей қалалық әкімдігіне қарасты Приречный ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Семей қаласынан оңтүстікке қарай 5 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 602 адам (296 ер адам және 306 әйел адам) болса, 2009 жылы 653 адамды (308 ер адам және 345 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Семей қалалық әкімдігі елді мекендері
Сен-Марсьяль (Гар)
Сен-Марсьяль (Saint-Martial) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ле-Виган округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,16 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30283, пошта индексі — 30440.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 196 адамды құрады. Халық тығыздығы — 11,42 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Құдабай Әбдіұлы Өсербаев
Құдабай Әбдіұлы Өсербаев (1935 ж. т., Маңғыстау ауданы Шайыр ауылы) – педагог, Қазақ КСР-і «Халық ағарту ісінің озық қызметкері» (1974). Атырау педагогикалық институтын бітірген (1966). 1956 – 58 ж. аудандық әлеуметтік қамсыздандыру бөлімінде қызметкер, 1958 – 60 ж. Қарақұм қызыл отауының меңгерушісі, 1960 – 66 ж. Қарақұм мектебінде мұғалім, 1966 – 69 ж. Сам, Амангелді орта мектептерінде мұғалім, интернат меңгерушісі, 1975 – 83 ж. Ақжігіт ауылдық кеңесінің төрағасы, 1983 – 2000 ж. М.Бегенов атындағы орта мектепте мұғалім болды. «В.И. Лениннің туғанына 100 жыл» медалімен (1970), бірнеше мақтау қағаздарымен марапатталған.
Сен-Марсьяль (Гар)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Чужга
Чужга (Үлкен Чужга) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вожега өзенінің оң жағалауынан 39 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 69 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Құдабай Әбдіұлы Өсербаев
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Чужга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Әділ Шаяхметұлы Шаяхметов
Әділ Шаяхметұлы Шаяхметов (20 қаңтар 1956, Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Каганович ауылы) — Қазақстан Ұлттық қауіпсіздік комитетінің бұрынғы төрағасы, генерал-майор.
Өмірбаяны
1956 жылы 20 қаңтарда Алматы облысы Жамбыл ауданының Каганович ауылында туған. Әкесі - Ғайнанов Шаяхмет, марқұм, ҰОС ардагері, ветеринар-техник болып еңбек еткен. Анасы - Ғайнанова Сонымбүбі, зейнеткер, ардақты ана, Алматы облысы Жамбыл ауданы «Ұзынағаш» кеңшарының жұмысшысы болған.
Марапаттары
Орденмен; «КСРО Қарулы Күштеріне 70 жыл» (1988), 3-ші дәрежелі «Мінсіз қызметі үшін» (1991), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі үлесі үшін» (2002), «Қазақстан Республикасының Қарулы күштеріне 10 жыл» (2002), 3-ші дәрежелі «Мінсіз қызметі үшін» (2002), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен, 3-ші дәрежелі «ҰҚК-КНБ-Қазақстан» (1997), 1-ші дәрежелі «Қайсар» (2001) белгілерімен марапатталған, құрмет грамоталарымен және алғыстармен аталған. ҚР ҰҚК Құрметті қызметкері.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Иль-Сен-Жорж
Иль-Сен-Жорж (Isle-Saint-Georges) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Бордо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,35 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33206, пошта индексі — 33640.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 530 адамды құрады. Халық тығыздығы — 121,84 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Тошня
Тошня (Тошна) — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вологда өзенінің оң жағалауынан 46 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 103 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина өзен басынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері
ر
Ро (араб.: راء‎) Араб жазуының ро’ әрпі. Сөз басында жазылуы - ر, сөз ортасында - ـر, сөз соңында - ـر деп жазылады.
Әріптің сандық мәні - 200.
Сілттемелер
Resh
496 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:496 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:496 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Макендондық Филипп II
Филипп II (Φίλιππος Β; 382—336 б. з. б. жж)— Б. з. д. 359 жыл басқарған ежелгі Македония патшасы, Еуропа жұрты Александр Македонский деп атап кеткен Ескендірдің әкесі. Ф. ірі мемл. қайраткері, қолбасшы әрі дипломат болған. Македонияны біртұтас мемлекетке біріктірген. Парсыларға қарсы соғыста өлген. Одан соң патшалық таққа 20 жасар баласы Ескендір Зұлқарнайын отырған. Өткен тарихты жетік білген Абай езінің «Ескендір» дастаның да бұл туралы «Филипп елді, Ескендір патша болды» деген дерек келтіреді. Екінші Филипптің әкесі үшінші Аминта патша болған. Ал анасы Эвридика Македонияның солтүстік шығысын ұзақ уақыт басқарған Линкестидтер тегінен шыққан. Екінше Филипп б.з.б 382 жылы Македонияның астанасы Пелла қаласында дүниеге келеді. Әкесі қайтыс болғаннан кейін көршілес ирилиялықтар мен фракиялықтардың қысымы әсерінен Македония әлсірей бастайды. Оны көрген Грекия да Македонияға қарай ұмтылды. Қиын жағдайда билікке келген екінші Филиптің ағасы екінші Александр иллириялықтармен келісім жасасты. Сол шарт бойынша екінші Филипп иллириялықтарға кепілге берілді.
Бір жылдан кейін б.з.б 369 жылы екінші Александр фивылықтармен келісімге отырып, оларға ақсүйектердің отыз баласын және бауырын кепілдікке жібереді. Екінші Филипп 368 - 365 жылдары кепілдікте болды. Плутархтың мәліметтері бойынша ол Фивыда он жылдай болады. Фивыда ол гректердің әскери өнерімен, әсери қолбасшылықтарымен танысып, мәдени жетістікрінен хабардар болған. Ол Фивыда болғанда ағалары тақты бірінен кейін бірі ауыстырып отырған. Соңғы ағасы үшінші Пердик б.з.б. 359 жылы Македонияға басып кірген илириялықтармен шайқаста қаза табады. Таққа оның баласы Аминта отырғызылды. Бірақ Аминта әлі де жас болатын. Екінші Филипп оның қамқоршысы деп есептелді. Филипп жауынгерлердің сеніміне ие болып, таққа отырады. Бұл кезде оның жасы жиырма үште болатын.
Дереккөздер
Санат:Сирия билеушілері Санат:Македония патшалары Санат:Б. з. д. 382 жыл Санат:Б. з. д. 336 жыл
Әуесқой боксшы
Әуесқой боксшы - өзінің өнер көрсеткені үшін сыйақы алмайтын, әуесқойлар спортының ережесі бойынша жарысқа қатысатын, әуесқой спортшылардың ұйымында есепте тұратын спортшы.
Дереккөздер
Санат:Боксшылар
Тундра түлкісі
Тундра түлкісі (Alopex lagopus) кездеседі. Олардың көпшілігі қыста қардың түсіндей ақ түсті болады. Кейде бұдан басқа түстісі де кездеседі.
Оны көгілдір түлкі деп атайды. Өйткені олардың түсі жыл бойы сұр-көгілдір түсті болады. Бұлар бізде Командор аралында ғана кездеседі. Олар негізінен леммингалармен қоректенеді. Қыста қорегі азайса, оңтүстікке қарай ауысады. Олар інде он сегізге жуық күшік туады. Қоректік азық қорының өзгеруіне және әр түрлі ауруларға ұшырап, жыл сайын сан жағынан өзгеріп тұрады. Осы туысқа жататын түлкілердің кәсіптік маңызы зор.
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:Зоология
Бродовски
Бродовски (Brodowski) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Рибейран-Прету мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Рибейран-Прету экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 978 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 279,804 км² шамасында. Халық тығыздығы — 70,1 адам/км².
Тарихы
Қала 1913 жылы құрылған.
Бобрик (Өзен, Орлов облысы)
Бобрик — Ресейдегі өзен. Орлов облысы, Тула облысы, Калужа облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2231/1262 орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Первомайское (Фёдоров ауданы)
Первомайское — Қостанай облысы Фёдоров ауданындағы ауыл, Первомай ауылдық округі орталығы.
Бобрик (Өзен, Орлов облысы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Орёл қаласынан Белёв қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Первомайское (Фёдоров ауданы)
Географиялық орны
Аудан орталығы — Фёдоровка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 34 км-дей жерде орналасқан.
Бобрик (Өзен, Орлов облысы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Первомайское (Фёдоров ауданы)
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 1444 адам (700 ер адам және 744 әйел адам) болса, 2009 жылы 889 адамды (454 ер адам және 435 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1942 жылы қаланып, 1996 жылға дейін астық өсірумен айналысатын кеңшардың орталығы болды. Кеңшар негізінде Первомайскоеде 1997 жылы шаруа қожалықтары құрылды.
Дереккөздер
Санат:Фёдоров ауданы елді мекендері
Авилле (Мёрт және Мозель)
Авилле (Avillers) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,16 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54033, пошта индексі — 54490.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 89 адамды құрады. Халық тығыздығы — 17,25 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары
Аяз Бетбаев
Аяз Бетбаев (1942 жылы туған, Жамбыл облысы Шу ауданы Алга ауылы — 8 сәуір, 2018 жыл) ақын, әнші, Қазақстанның еңбегі сіңген мәдениет қызметкері. Термеші, композитор
Өмірбаяны
1970 жылдан Шу ауданы мәдениет бөлімінде автоклуб меңгерушісі болып жұмыс істеген. "Ақ қайың", "Сағыныш", "Махаббат жұлдызы", "Жүлынған гүл" әндері кең тараған. "Жетісу әуендері" күйлер жинағы, "Шу толқындары" кітабы жарық көрген. Мәскеуде өткен 2-ші Бүкілодақтық халық шығармашылығы фестивалінің лауреаты.
Cыртқы сілтемелер
Аяз Бетбаевтың ең жаңа әні
Санат:1942 жылы туғандар Санат:2018 жылы қайтыс болғандар Санат:8 сәуірде қайтыс болғандар Санат:Шу ауданында туғандар Санат:Термешілер Санат:Ақындар
Цицерс
250px|thumb|Картада орналасуы Цицерс (Zizers) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Ландкварт округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3152 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11.01 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3947, пошта индексі — 7205.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Граубюнден елді мекендері
Еңбекші
Еңбекші:
Түркістан облысы
Басқа мағыналар:
Термодинамика
Термодинамика (грек. θέρμη - "жылу", δύναμις - "күш") - физика ғылымындағы жылудың жұмыс және басқа энергия түрлерімен арадағы қарым-қатынасын зерттейтін тармағы. Термодинамика — тәжірибелерден жинақталған нәтижелерге сүйенетін феноменологиялық ғылым. Ол көптеген құрамдас бөліктерден тұратын макроскопиялық жүйелер - термодинамикалық жүйелерді зерттейді. Мұндай жүйелерде жүретін процестер макроскопиялық шамалар, мысалға қысым немесе температура арқылы сипатталады және олар молекулярлық деңгейде қолдануға келмейді.
Термодинамика заңдылықтары жалпы сипатта қолданылады және заттардың атомдық деңгейдегі құрылымына тәуелді емес. Сондықтан термодинамика ғылым мен техниканың энергетика, қозғалтқыштар, фазалық ауысу, химиялық реакциялар, секілді көптеген салаларында қолданылады.Термодинамиканың физика мен химияның бірқатар салаларында, химиялық технология, аэроғарыштық технология, машина жасау, жасушалық биология, биомедициналық инженерия секілді алуан түрлі салаларда алатын орны ерекше.
Тарихы
Адамдар ертеден суық пен ыстықтың ара-жігін айырып, температураны дененің жылыну дәрежесін сипаттайды деп есептеген. Жылу жайлы ғылымның дамуы температураны өлшеуге арналған құрал - термометрдің пайда болуымен басталады. Ең алғашқы термометрді 16 ғасырдың соңында Галилей жасады деп есептелінеді.
Термодинамика механикалық жұмыс жасауға дененің ішкі энергиясын пайдаланудың негізгі тәсілдерін зерттейтін эмпирикалық ғылым ретінде пайда болды. Алғашқы бу машиналары 18 ғасырдың екінші жартысында ойлап табылды және өнеркәсіптік төңкерістің негізгі алғышарты болды. Ғалымдар мен инженерлер оның тиімділігін арттыру тәсілдерін іздей бастады, 1924 жылы  Сади Карно өзінің "Оттың қозғаушы күші және осы күшті дамытатын машиналар жайлы" шығармасында жылу машиналарының пайдалы әрекет коэффицентінің максималды көрсеткішін анықтады. Термодинамика осы шығарманың жазылуынан бастау алды деп есептеледі.
19 ғасырдың 40-жылдарында Майер мен Джоуль механикалық жұмыс пен жылудың арасындағы байланысты сипаттайтын нергияның сақталуы мен табиғаттағы айналымы заңын сандық түрде анықтады. Осы ғасырдың 50-жылдарында Клазиус пен Кельвин сол кезеңге дейін жинақталған деректерді жүйелеп, энтропия мен абсолют температура ұғымдарын енгізді.
19 ғасырдың соңында феноменологиялық термодинамика ғылымы термодинамикалық потенциалдар тəсілін енгізіп, термодинамикалық тепе-теңдіктің шарттарын, фазалардың тепе-теңдігі мен капиллярлық құбылыстарды зерттеген Гиббстың еңбектерінде дамытылды. 1906 жылы Нернст кейінірек "Термодинамиканың үшінші бастамасы" деп аталып, оның аты қойылған теореманы жариялады.
Термодинамиканың негізгі заңдары нақты түрде көрсетілген алғашқы еңбек 1909 ж. жазылған Каратеодоридің шығармасы еді.
Дереккөздер
{{дереккөздер}
Санат:Физика Санат:Термодинамика
IC 3984
IC 3984 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3984 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
1908 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары
Жазғы Олимпиада ойындары 1908 (1908 Summer Olympics, Jeux Olympiques d'été de 1908; ресми атауы — IV Олимпиада ойындары) — қазіргі заманғы төртінші жазғы Олимпиада ойындары. IV жазғы олимпиада ойындары 1908-ші жылғы сәуірдін 27-і мен казанның 31-і аралығында Ұлыбритания астанасы Лондон қаласында өтті.
Сәуір — маусым
{| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em;" ! Өткізілген күні!!width=25|27 сәуір!!width=25|28 сәуір!!width=25|29 сәуір!!width=25|30 сәуір!!width=25|1 мамыр!!width=25|6 мамыр!!width=25|7 мамыр!!width=25|8 мамыр!!width=25|9 мамыр!!width=25|11 мамыр!!width=25|18 мамыр!!width=|19 мамыр!!width=25|20 мамыр!!width=25|21 мамыр!!width=25|23 мамыр!!width=25|28 мамыр!!width=25|18 маусым!!width=25|21 маусым!!Медальдар ! Өткізілген күні!!width=25|27 сәуір!!width=25|28 сәуір!!width=25|29 сәуір!!width=25|30 сәуір!!width=25|1 мамыр!!width=25|6 мамыр!!width=25|7 мамыр!!width=25|8 мамыр!!width=25|9 мамыр!!width=25|11 мамыр!!width=25|18 мамыр!!width=|19 мамыр!!width=25|20 мамыр!!width=25|21 мамыр!!width=25|23 мамыр!!width=25|28 мамыр!!width=25|18 маусым!!width=25|21 маусым!!Медальдар
Шілде
{| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%;"
{| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em;" !Шілденің!!width=25|6!!width=25|7!!width=25|8!!width=25|9!!width=25|10!!width=25|11!!width=25|12!!width=25|13!!width=25|14!!width=25|15!!width=25|16!!width=25|17!!width=25|18!!width=25|19!!width=25|20!!width=25|21!!width=25|22!!width=25|23!!width=25|24!!width=25|25!!width=25|26!!width=25|27!!width=25|28!!width=25|29!!width=25|30!!width=25|31!!Медальдар !Шілденің!!width=25|6!!width=25|7!!width=25|8!!width=25|9!!width=25|10!!width=25|11!!width=25|12!!width=25|13!!width=25|14!!width=25|15!!width=25|16!!width=25|17!!width=25|18!!width=25|19!!width=25|20!!width=25|21!!width=25|22!!width=25|23!!width=25|24!!width=25|25!!width=25|26!!width=25|27!!width=25|28!!width=25|29!!width=25|30!!width=25|31!!Медальдар
Тамыз
{| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%;"
Қазан
{| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%;"
Медальдар санағы
300px|thumb|1908 жылғы Олимпиада ойындарының күміс медальдары: жоғарғысы - спортшыларға арналған, төменгісі - ұйымдастырушыларға арналған
Дереккөздер
Санат:1908 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары Санат:Ұлыбританиядағы спорт Санат:Англиядағы спорт
Бардстоун (Кентукки)
Бардстоун (Bardstown) — Кентукки штатының Нельсон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 10374 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18.6 км² шамасында. FIPS коды — 21-03628.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Крыкла
Крыкла (Каирак-Кла) — Ресейдегі өзен. Челябі облысы, Орынбор облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сүйіндік өзенінің оң жағалауынан 89 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Магнитогорск су торабынан Ириклинск су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері
Сұлбалық карта
Сұлбалық карта - Жер қыртысының белгілі бір бөлікшесінің геологиялық құрылысы, тектоникалық, палеогеографиялық т.б. ерекшеліктері жайлы жалпылама мағұлмат беретін, осы бөлікшенің басты сипаты ерекше көрсетілетін сызба; әдетте топографиялық негіз бетінде тұрғызылады.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Карталар
Гёргесхаузен
Гёргесхаузен (Görgeshausen) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Вестервальд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 817 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3,24 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 43 023. Муниципалитеттің басшысы — Теодор Буркард.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Нұрахмет Исин
Нұрахмет Исин (1928 жылы туған Қарағанды облысы Нұра ауданы) - ақын. Қарағанды көмір бассейнінің шахтасында шахтер болып жұмыс істеген. Өлеңдері "Қарағанды жұмысшыларының әңгіме-жырлары" (1960), "Ленин деп халық жырлайды" (1969) жинақтарында жарияланған.
Оқыту әдістемесі
Оқыту әдістемесі – оқушыларға білім беру, танымын арттыру және дамыту, дағдыландыру мақсатында оқытушылардың қолданатын тәсіл-амалдары мен құралдарының жиынтығы. Бұл ұғымның анықтамасы мен әдістерді жіктеу турасында педагог ғалымдар арасында ортақ пікір қалыптаспаған. Мәселен, И.Ф. Харламов оқыту әдістемесіне оқу материалын игеруге бағытталған түрлі дидактикалық міндетті шешу мақсатындағы оқытушы жұмысының және оқушылардың оқу-танымдық әрекетін ұйымдастыру тәсілдерінің жүйесі деген анықтама береді. Ю.К. Бабанскийдің пікірінше, ол оқу міндеттерін орындауға бағытталған оқытушы мен оқушылардың тәртіпке келтірілген өзара байланысты қызметі. Т.А. Ильина оқыту әдістемесін оқушылардың танымдық қызметін ұйымдастыру жолдары деп біледі. Осы тәрізді басқа да пікірлерді саралай келе, бәріне ортақ белгілерінің негізінде оқыту әдістемесінің анықтамасын беріп, жалпы әдістерін топтастыруға болады. Оқыту барысында түсіндіру, әңгімелесу, лекция, кітаппен жұмыс істеу секілді сөздік әдістер, иллюстрация және демонстрация сияқты көрнекі, сондай-ақ зертханалық, практикалық, графикаық, жаттығу жұмыстары іспетті тәжірибелік әдістер қолданылады. Педагогикалық әдебиеттерде мұнан басқа әдістердің 50-ден астам түрі көрсетіледі. Оқыту әдістері оқу құралдарының көмегімен іске асады. Оқу құралдарына оқу кітаптары (оқулық, анықтама, есептер жинағы, сөздіктер), көрнекі құралдар (кесте, сызба, сурет, альбом, фотосурет, карталар) және техникалық құралдар (үнтаспа, бейнетаспа, компьютер) жатады. Бүгіндері oқыту әдістемесі атауын оқыту технологиясы атауы ығыстырып келеді.
Дереккөздер
Санат:Оқыту әдістері
Теренцо
Теренцо  (Terenzo) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Парма провинциясында орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Костычев ауылдық округі
Костычев ауылдық округі — Ақмола облысы Жарқайың ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Костычево, Донское ауылдары кіреді. Орталығы - Костычево ауылы.
Портет
Портет (Portet) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,89 км² шамасында.
Костычев ауылдық округі
Тарихы
2005 жылы округ құрамына таратылған Маяк ауылдық округінің Маяк ауылы енді. 2010 жылы Маяк ауылы таратылды.
Портет
Коммунаның INSEE коды — 64455, пошта индексі — 64330.
Костычев ауылдық округі
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 715 адамды құрайды.
Портет
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 170 адамды құрады. Халық тығыздығы — 21,55 адам/км².
Әулиеата қаласы
Талас алқабына Қазақ хандығының билігі жеткен жаңа кезең Тәуекел ханның (1583 кейін-1598) билікке келуімен байланысты. Оның Сырдария аймағы үшін Бұхара ханы Абдаллахпен (1583-1598) болған көпжылғы күресі орта Сырдария қалаларының Тәуекел билігіне өтетігіндігі жөнінде келісім-шартқа қол қоюмен сәтті аяқталды.
Портет
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Костычев ауылдық округі
Дереккөздер
Санат:Жарқайың ауданы ауылдық округтері
Әулиеата қаласы
17 ғ. бірінші ширегінде Шу-Талас өзендері аралығындағы түрлі учаскелердегі билік қазақ хандары мен бұхара ханы Имамқұлы (1611-1642) арасында қолдан қолға өтіп тұрды. Нәтижесінде 1627 ж. Сырдария аймағы мен Шу-Талас аралығындағы билік түбегейлі қазақтардың ұлы ханы Есімнің (1598-1613/14, 1627-1628) қолына өтті. Шу-Талас аралығы Қазақ хандығының ажырамас бөлігі болып қалды және ғасыр бойы оның әлеуметтік-экономикалық және саяси өмірінде маңызды рөл атқарды. 17-18 ғғ. Қазақ хандығының шекаралас аймақтарына көршілес Жоңғар хандығы көз алартты. 1723-1725 жж. жоңғарлардың жорығының ауырпалығы көп болды. Бұл қазақ халқының тарихында «Ақтабан шұбырынды» деген атпен қалды. Шу-Талас аралығының территориясында, Оңтүстік Қазақстанның басқа аудандары сияқты жоңғарлар әскері жаулап алды. Онда көшіп қонып жүрген қазақ рулары өзінің құнарлы жерлерін тастап Ташкенттің арғы жағына Ходжентке, Ферғана аймағы мен Самарқандқа кетті. Шу-Талас аралығындағы территорияда жоңғарлармен кескілескен ұрыстарды қазақ әскерлері Кіші жүз ханы Әбілқайырдың қолбасшылығымен 1728 –1730 жж. кезеңінде жүргізді, және 1731 ж. көкегінде жоңғарларды бұл аймақтан толық қуып шықты. Алайда, 1734 – 1735 жж. оңтүстіктегі жерлерді жоңғарлар қайтып басып алып, 18 ғ. 50-ші жылдардың ортасына дейін олардың билігінде болды. Шу-Талас аралығындағы қазақ хандарының билігі тек Қытай Жоңғарияны басып алғаннан кейін қалпына келтірілді және 19 ғ. екінші онжылдығына дейін сақталды.
Портет
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Әулиеата қаласы
1815-1858 жж. Талас алқабының жоғарғы жағын Қоқан хандығы жаулап алып, өз құрамына кіргізді. Өз иеліктерін көшпелі қазақтар мен қырғыздардан қорғау үшін және жаулап алған жерлердің тұрғындарын бақылау үшін қоқан билеушілері көне Мерке, Тараз қирандыларында бірқатар қамалдар мен бекіністер салды. Тараз қирандылары орнында Наманган-Көше қамалы мен мекені салынды, кейіннен ол Әулиеата атауын алды. Қаланың бірінші коменданты Аданыбек 50-ші жылдардың басында цитадель, қорғаныс қабырғасы са¬лынды.
Қала цитадель, қамал мен мекеннен тұрды. Сібірден Батыс Қытайға апаратын керуен жолдарының қиылысында орналасқан Әулиеата қаласы Қазақстан тұрғындарының өмірінде сауда-экономикалық маңызға ие болды. Ол ресей және шығыс саудагерлердің транзитті сауда пункті болды. 19 ғ. 40-50 жж. Шу-Талас аралығын мекенде¬ген қазақтар қолына қару алып Қоқан хандарына қарсы көтерілді. Кенесары Қасымұлының Қоқандтың оңтүстік қазақ жеріне экспансиясына және Қазақстанның солтүстік және орталық бөлігінде Ресейдің отарлау билігіне қарсы күресіне (1846-1847) Ұлы жүз батырлары Байсейіт Тошыбекұлы, Байзақ датқа Мәмбетұлы (1789-1864), Жауке, Сұраншы, Сыпатай Әлібекұлы (1781-1868) және басқалары қосылды. 60-шы жж. бірінші жартысы – Ресейдің Қоқан хандығымен оңтүстік қазақ жерлері үшін күрес кезеңі. 1863 ж. қоқан бекінісі Мерке алынды, ал, 1864 ж. Әулиеата қаласы да шабуылмен алынды. Бұл әскери кампа¬ния нәтижесінде Қазақстанның оңтүстік жерлері, оның ішінде Шу-Талас аралығы да Ресей империясына кірді.
Қоқанд кезеңі ең алдымен бекіністер салумен байланысты. Ең ірі бекініс Әулиеата қаласы болды. 1856 ж. Әулиеата қала болып есептеліп, оның тұрғындарының саны көшпелі қазақтардың отырықшылыққа өтуі арқылы көбейді.Аймақта көптеген қазақ қыстаулары, ирригациялық құрылыстар, кесенелер сақталып қалды. Тараз қаласының суландыру каналдарының аттарында көшпелі рулардың аттары сақталған: Қаңлы, Аққойлы, Түйте. Көшпелі жартылай көшпелі тұрғындардың басты баспанасы киіз үй болып қала берді. Көшпелілердің тұрғынжайлары (қыстау) жеркепе не тереңдігі 1,5 м жартылай жертөле түрінде болды, төбесі конус түрінде қамыспен жабылатын. Сыртынан олар сазбен сыланатын. Отырықшылықтың дамуымен қатар, тұрақты құрылыстар типі қалыптасты – біркамералы кесектен тұрғызылған тұрғынжай төбесі жайдақ жабылған. Тал мен шөппен жабылып, саздың қалың қабатымен сыланатын. Жақын маңда мал қора салынатын. Кейінірек екі камералы үй пайда болды. Ол аласа іргетаста, кесектен тұрғызылып, төбесі қиғаш жабылды.
1865 ж. Әулиеата мен айналасындағы аймақ Орынбор генерал-губернаторлығының Түркістан облысына кірді, сосын 1867 ж. орталығы Ташкент қаласы болып құрылған Түркістан генерал-губернаторлығының Сырдария облысына кірді. Патшаның отарлау саясатына қарамастан Ресей¬ге қосылу аймақтың дамуында тарихи прогрессивті рөл атқарды. Аймақтың экономикалық көтерілуі Ресей жер аударушылары есебінен тұрғындардың санының көбеюімен, және көшпелі қазақтардың жайылымдықтардың қысқаруынан отырықшылыққа өтуімен байланысты.70-90-шы жж. Ресейдің еуропалық бөлігінен алғашқы қоныстанушылар келді.
80-ші жж. аяғында Әулиеата уезінде 25 қоныстанушылар мекені: Қарабалты, Дмитриевка, Шалдауар, Андреевка, Михайловское (Сарыкемер), Меркенское, Головачевка (Айшабибі), Кузьминка (Сарымолдаево), Бурное, Гродеково, Георгиевка (Қордай), Ровное (Бурыл), Луговое (Құлан), Подгорное (Құмарык), Каменка (Қарақыстақ) пайда болды. Қоныстанушылар мекенін салуда жергілікті дәстүрлер мен материалдар пайдаланылды. Басты магистраль болған кең көше бойына бетін көшеге қаратып тұрғын үйлер салынды, аула жағынан үйіргелік учаскелер жапсарласты, үй алдында бақша болды. Үйлер қам кесектен салынып, биік терезелері, екі не төртжақты төбежабыны алғашында қамыстан, кейін тақтай немесе темірден жабылды. Аулалар дуалмен қоршалды, көше бойы¬мен арықтар жүргізіліп, ағаштар отырғызылды. Құрылыстың басты элементі шіркеу мен шіркеу мектебі болды, олар күйдірілген қыштан тұрғызылып, темір шатырмен жабылатын. Шіркеулердің көпшілігі кеңес билігі кезінде түгелдей қайта салынды немесе бұзылды. Басқа да қоғамдық құрылыстардан Мерке ауылының ескі трактында 20 ғ. басында тұрғызылған пошта стансасы сақталып қалды.
Ортағасыр дәуірінде қалыптасқан олардың архитектуралық формалары мен конструкциялық тәсілдері 20 ғ. басына дейін сақталды. Далалы жартылай шөлейтті жерлерге культты ғимараттарды негізінен қам кесектен салу тән. Қазірге дейін сақталған кесек кесенелер композициялық типтерінің алуандығымен ерекшеленеді. Олардың негізгілері: күмбезді біркамералы, жоспарда шаршы кесенелер (Ботабай, Оңғарбай, Төкен Айғораев, Өтелбай); жоспарда дөңгелек (Байзақ ауданындағы Ақмола; Мойынқұм ауданындағы Қоскүмбез қорымындағы Айса мен Диделбай, Бибатыржарма, Бұралқы), сегізқырлы (Шу ауданындағы Айдын, Мойынқұмдағы Төлеубек), екікамералы көлденең-өсті композициялы (Айжігіт-қалпе, Исақ), кеңістікті құрылған композициялы кешендер (Қалпе қорымы, Ақпас пен Аралбай «төртқұлақтары»). Қазан төңкерісінен кейін Әулиеата уезінде, жалпы Түркістан аймағындағыдай 1917 ж. кеңес билігі орнады. Бірінші дүниежүзілік соғыз кезінде үзіліп қалған Жетісу темір жолының құрылысы жалғастырылды. 1920 ж. қарашасында темір жол Әулиеата стансасына жетті. 1930 ж. Түрксібтің құрылыс аяқталғаннан кейін темір жолдар Әулиеатаны республиканың және Орталық Ресейдің өндіріс орталықтарымен байланыстырды. 1924 ж. Орта Азияны ұлттық межелеудің нәтижесінде Сырдария облысы Әулиеата уезімен бірге Қазақ Автономиялы республикасының құрамына кірді. Облыс губернияға айналдырылды, 1928 ж. уезд – орталығы Әулиеата қаласы болған Әулиеата ауданы болды. Әулиеата ауданның дамыған әкімшілік, өндірістік және мәдени орталығына айналды. 1926 ж. тұрғындар саны 16,3 мың адамды, 1939 ж. - 63,7 мыңды құрады. 1939 ж. Жамбыл облысы құрылды. Архитектура мен құрылыс өнері дамуының жаңа кезеңін кеңес дәуірімен байланысты, онда 1920 – 40-шы жж., 1940 - 60-шы ж. басы және 1960 – 80-ші жж. бөлуге болады.
Сағалық теңіз кемері
Сағалық теңіз кемері - сағалық үлескінің төменгі шекарасынан (теңіз етегі), өзен суының теңіз режіміне әсері тым әлсіз, бірақ судың тұздылығы тез өзгеретін аймаққа дейінгі кеңістік. Өтіп жатқан процестердің сипатына әрі пландағы типтік көріністеріне байланысты ірі өзендердің атыраулары төмендегідей типтерге жіктеледі:
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Кішкене тартар
Кішкене Тартар (Porzana parva) - танымал «сутартар» келбетті, қараторғайдай (50-60 г) құс.
Биологиялық сипаттама
Жоны - қошқыл діңгек теңбілді және бойлай созылған ақ түсті жіңішке сызықты болып келеді. Тұмсығының түбі - қызыл, ұшы - сары. Еуропада, ішінара Азия және Солтүстік Африкада қоныстанады. Қазақстанда батыс, солтүстік және Орталық Қазақстанның көптеген аудандарында өмір сүреді. Оңтүстік Қазақстанда Оңтүстік Қазақстан мен Алматы облыстарында орын тепкен. Ұшып өту кезінде барлық жерлерден кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Сутартарлар Санат:Еуразия құстары
УЕФА Еуропа лигасы 2013/14, топтық турнир
Бұл мақалада 2013/14 жылғы УЕФА Еуропа лигасының топтық турнирі қамтылған. Топтық турнирге 48 клуб қатысты да, 2013 жылы 19 қыркүйек - 6 желтоқсан аралығында ойналды. Әр топтан екі команда 1/16 финалға жолдама алды. Турнир жағрафиясы
Бөлім тақырыбы
Ұлттық лигалар бойынша төмендегіше:
L тобы
Санат:УЕФА Еуропа лигасы 2013/14 Санат:2013 жылғы футбол
Мутье-о-Перш
Мутье-о-Перш (Moutiers-au-Perche) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Мортань-о-Перш округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 33,61 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61300, пошта индексі — 61110.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 438 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,03 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Мойсей Рубинштейн
Рубинштейн Мойсей Матвеевич (1878-1953) - орыс ғалымы, психология ғылымдарының докторы, профессор. Ол 1918 жылы Иркутскідігі Шығыс-Сібір институтының тұңғыш ректоры.1941-1943 жылдары Красноярскідегі пединституттың психология және педагогика кафедрасының меңгерушісі болған. Халқымыздың ұлы ақыны М.Жұмабаев өзінің 1922 жылы жазылған  "Педагогика" атты еңбегінде осы орыс ғалымының "Педагогикалық психология" очеркіне,ерекше мән беріп,мұнығ негізгі қағидаларын қазақ  жанымен қалайша орайластырғандыған атап өтеді.
Дереккөздер
Психология энциклопедиялық сөздігі
Хорезм
Дереккөздер
Санат:Орталық Азия
Санта-Круш-ду-Лима
Санта-Круш-ду-Лима (Santa Cruz do Lima) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 532 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,51 км² шамасында. Халық тығыздығы — 212 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Лампертхайм
Лампертхайм (Lampertheim) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан қала. Бергштрассе ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 31 337 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 72,3 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 4 31 013. Қаланың басшысы — Эрих Майер.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Ойтал (Сарымолдаев ауылдық округі)
Ойтал — Жамбыл облысы Меркі ауданы, Сарымолдаев ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Меркі ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 1 км-дей жерде.
Халқы
Тұрғыны 977 адам (2009).
Санат:Меркі ауданы елді мекендері
Машқар Гумеров
Машқар Гумеров - 1927 жылы 11 қарашада Башқұртстанның Асқын ауданындағы Күбияз елді мекенінде ауыл молдасының отбасында туған.
Шығармалары
«Ұя» атты алғашқы әңгімесі 1952 жылы «Пионер» журналында жарық көрді. Содан бері жазушының ондаған прозалық кітаптары шыққан.
Кезінде балалар мен жастарға арналған шығармаларға жыл сайын жарияланып келген республикалық бәйгеде сан мәрте (1984, 1985, 1986, 1990, 1994) әр түрлі жүлделі орындарға ие болды. 1990 жылы «Жалын» баспасында жарық көрген «Ортаншы ұл» атты повестер жинағы Қазақстан Жазушылар одағының С.Мұқанов атындағы сыйлығын алды. В.Губаревтің «Павлик Морозов» повесін, қазақстандық орыс жазушысы М.Зверевтің кейбір шығармаларын, болгар жазушысы Роза Хафизованың «Қурайбаланың басынан кешкендері» атты ертегі-повесін, башқұрт жазушысы А.Хакимовтың повестерден қүралған екі кітабын және басқа да шығармалар ды қазақ тіліне аударды. Бірнеше повестері мен әңгімелері орыс тілінде шыққан.
Инерция моменті
thumb|right|300px Инерция моменті — айналмалы қозғалыстағы қатты дененің инерттілігінің өлшемі.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау Санат:Механика Санат:Физикалық шамалар Санат:Классикалық механика
ز
Зайн (زاى) Араб жазуының он бірінші әрпі. Сөз басында жазылуы - ز, сөз ортасында жазылуы - ـز, және сөз аяғындағы жазылу түрі - ـز
Әріптің сан бойынша орны - 7.
Сілттемелер
Санат:Араб жазуы
ﺯ Zayin fa:ز
Ербель
Ербель (Herbelles) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Сент-Омер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,55 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62431, пошта индексі — 62129.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 496 адамды құрады. Халық тығыздығы — 109,01 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
497 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:497 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:497 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Алебастрово
Алебастрово — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Төңкеріс ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2011 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 32 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 16 адам (8 ер адам және 8 әйел адам) болса, 2009 жылы 12 адамды (5 ер адам және 7 әйел адам) құрады.
Пойга (Лисица тармағы)
Пойга — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лисица өзенінің сол жағалауынан 126 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 58 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Демпингке қарсы баж салығы
Әлемдік рыноктың немесе импорттаушы елдің ішкі бағаларынан төмен баға бойынша экспортталатын тауарларға салынатын қосымша импорттық баж салығы.
Дереккөздер
Санат:Салықтар
Жатынның тиімді көлемі
Жатынның тиімді көлемі - жатын ауқымындағы мұнайдың немесе газдың өндірістік қорларын кіріктіретін жинауыш тау жыныстары көлемі; жатын ауданын мұнаймен (газбен) қаныққан орташа тиімді қалыңдыққа көбейту арқылы анықталады.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Указ
Указ - мемлекеттік биліктің жоғарғы органы, президенті, премьер-министрі қабылдайтың, қаулы, заң түріндегі актілердің бірі.
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Билік
Мәлік Әлмұратов
Мәлік Әлмұратов (1907, Ақтөбе облысы Комсомол ауданы) - ақын, ауыз әдебиетінің нұсқаларын жинаушы. Оқу-ағарту мекемелерінде аудандық ха­лық театрында қызмет істеген. Шығармалары жергілікті газеттерде жарияланған. "Ақбикеш" дастаны, "Қазақстанның 25 жылдығына", "Жеңіс күніне", "Мақтанам", т.б. толғау-жырлары бар.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Энцо Беарзот
Энцо Беарзот (Enzo Bearzot; 26 қыркүйек 1927 жыл, Аелло-дель-Фриули, Удине — 21 желтоқсан 2010 жыл, Милан) — италиялық футболшы, жартылай қорғашы позициясында ойнаған. Футбол карьерасын аяқтаған соң бапкерлікпен айналысты. 1982 жылы Италия Ұлттық футбол құрамасының бапкері ретінде әлем чемпионы атанды. "Италия Республикасына еңбегі сіңгені үшін" офицер орденімен марапатталған. 2013 жылы "тарихтағы үздік 33 жаттықтырушы" тізіміне енді.
Коверначано қаласында бір стадион Беарзоттың есімімен аталады.
Сілтемелер
Санат:Италия футболшылары Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Интернационале ФК ойыншылары Санат:Торино ФК ойыншылары Санат:Катания ФК ойыншылары Санат:Италия футбол жаттықтырушылары Санат:Прато ФК жаттықтырушылары Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
УЕФА Кубок иелері кубогының финалы 1990
1989/90 жылғы Футболдан УЕФА Кубок иелері кубогының финалдық ойыны.
Сілтемелер
Санат: УЕФА кубок иелері кубогының финалдары Санат:Сампдория ФК ойындары Санат:Андерлехт ФК ойындары Санат:1990 жылғы футбол
Малкелді ауылдық округі
Малкелді ауылдық округі – Абай облысы Аягөз ауданындағы әкімшілік бірлік.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1003 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Аягөз ауданы ауылдық округтері