cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Скален бұлшықеттері
Функциясы
Алдыңғы және ортаңғы cкален бұлшықерттері бірінші қабырғаны көтеруге және мойынды июге қызмет етеді. Ал, артқы скален екінші қабырғаны көтеруге, мойынды бұруға көмектеседі.
Олар жоғарғы қабырғаларды көтеретіндіктен, олар сондай-ақ төс-бұғана-емізік бұлшықетімен (Sternocleidomastoid muscle) бірге Қосалқы тыныс бұлшықеттері (accessory muscles of respiration) ретінде де жұмыс істейді
Дереккөздер
Санат:Мойын бұлшықеттері Санат:Бұлшықеттер
Бақтыған Қабидолданов
Бақтыған Қабидолданов  (1944 жылы туған) - суретші. Монументті-сән және безендіру саласында жұмыс істейді.
1979 ж. (К. Айтқалиевпен бірге) Семейдегі Абайдың республикалық әдеби-мемориалдық музейі (қазір Абайдың мемлекеттік музей-қорығы) экспозициясын жасау және безендіру жұмысын жүргізді. Экспозицияға арнап Абайдың Жидебайдағы қыстауының сыртқы көрінісін (1979, аралас техника, Абайдың әдеби-мемориалдық музейі-қоры) жасады.
Дереккөздер
Санат:1944 жылы туғандар Санат:Қазақстан суретшілері Санат:Абай Құнанбайұлы
I Меңлі Герей
thumb|right|200px|I Меңлі Герей (ортасында) ұлы әрі мұрагері [[I Мехмет Герей|Мехмет Гереймен (сол жақта) және Османлы сұлтан II Баязитпен (оң жақта) бірге]] I Меңлі Герей (I Meñli Geray; 1445 – 1515) – Герей әулетінен шыққан Қырым ханы (1467, 1469—1475, 1478—1515). Қырым хандығын құрған Қажы Герейдің алтыншы ұлы.
Өмірбаяны
Меңлі Герейдің жастық шағы туралы деректің жоқтың қасы, бірақ оның генуялық Кефе колония-қаласында тәрбиеленгені туралы болжамдар бар. Оның генуя диалектісін білгені, поэзия мен тарихқа қызығушылығы белгілі.
Билік үшін күрес
Қырым хандығының негізін салған Қажы Герей қайтыс болардан бұрын ордада бүлік тудырып, хандық тақты тартып алмақшы болды деген айыппен үлкен ұлы Хайдарды хан болу құқығынан айырады. Қажы Керей қайтыс болғанда тақ мұрагерлігі оның екінші ұлы Нұр Дәулетке бұйырды.
1466 жылы Меңлі Герей хандықты тартып алды. Бірақ бірнеше айдан кейін Нұрдәулетті жақтайтын ақсүйектердің қарсылығымен тақтан түсті.
1468 жылы Меңлі Керей Қырымдағы Судак қаласындағы Генуэз бекетінің тұрғындарының көмегімен екінші рет Нұр Дәулетті тақтан түсіріп, ел билігін қолға алды. Бірақ 1475 жылы Нұр Дәулетті жақтайтындар оны тағы да тақтан түсірді және сол жылы ол Түрік әскеріне қолға түсіп, үш жылдан кейін түрік сұлтанның жарлығымен Қырымға оралып, хандық таққа жайғасты.
Меңлі Герей тұсында Қырым хандығы Алтын Ордадан біржола бөлініп шықты, бірақ 1475 жылдан Осман сұлтандығына вассалдық тәуелділікке түсті. Алтын Ордаға қарсы күресте Меңлі Керей өкіметінің нығаюына Мәскеумен одақтастықтың септігі тиді. Иван ІІІ Алтын Ордаға бағыныштылықтан құтылу үшін қырымдықтарды пайдаланды. Меңлі Керей Польша-Литва мемлекетіне шапқыншылықты жиілетіп, Казимир VІ-нің Руське 1480 жылы жорық жасауына мүмкіндік бермеді. 1502 жылы Меңлі Керей Шейх Ахмед тұсында Алтын Орданы біржола талқандады және Қырым хандығын Алтын орданың заңды мұрагері деп жариялады. Сол жылы Польшамен соғыс жүргізілді, Түркияның Молдавияға қарсы соғысына қатысты. Меңлі Герей өмірінің соңғы кезінде оның балалары орыс жерлеріне бірнеше тонаушылық жорықтар жасады.
Меңлі Герей өз әкесі секілді Бақшасарайда жерленген.
Қызыл гвардияшылар ескерткіші
Қызылгвардияшылар ескерткіші Тараз қаласының орталығында, Н. К. Крупская атындағы орта мектептің алдындағы скверде орнатылған. 1957 жылы Қазан революциясының 40 жылдығына орай Әулиеата социалдық қызыл ротасының мерт болған жауынгерлерін еске алу құрметіне байланысты тұрғызылған. Авторы К. Рахмати. 1919 жылы 19 сәуірінде Бешташ қойнауындағы Дмитриевка селосы (Талас қаласы, Қырғызстан) төңірегінде барлауға шыққан бес жауынгер жаумен бетпе-бет келіп, оққа ұшады. Олар қазіргі мектеп тұрған орындағы Ревком Үйінің алдындағы туысқандар зиратында жерленді. Биіктігі 7 м, бес бұрышты обелиск дөңгелек гүлді төбешік ортасында перамидалық бес бұрышты тұғырға орнатылып, бетон тақталармен қоршалған. Кедергі - бордюрлардың үстіне жағалай орнатылған шағын перамидалар лента шашақты лавр бұталарымен көмкерілген. Төменірек мәрмәр плиталарға "Мәңгі Даңқ өшпесін" деген сөздер, қызылгвардияшы жауынгерлердің аты-жөндері: Беспалов Иван, Галунчик Николай, Коломейцев Федор, Перепелкин Сергей, Тютюнников Федор деп жазылған. Бетон, лавр бұтақтары мен облискінің бас жағы шойын (құйылған), тұғырдағы веноктар - гипс.
Дереккөздер
Тараз Жамбыл облысы энциклопедиясы, "Қазақ энциклопедиясының" Бас редакциясы Алматы, 2003, 384-бет.
Ташкент
Ташкент (Toshkent, Тошкент) — Өзбекстанның елордасы, Ташкент уәлаятының әкімшілік орталығы, халық саны жөнінен ТМД елдерінде 3-ші орында, Орталық Азияның ең көне қалалардың бірі.
Қарауылкелді жер асты су кен орны
Қарауылкелді жер асты су кен орны - Ақтөбе облысы Байғанин ауданы Қарауылкелді ауылы маңында орналасқан.
Ташкент
2006 жылы қаланың ресми түрде тіркелген тұрғын саны 2,1 миллион болды, бейресми деректер бойынша 3 миллионға дейін жетті.
Қарауылкелді жер асты су кен орны
Геологиялық құрылымы
Кен орнының сулы кешені қат-қат құмдар, құмдақтар, алевролиттер мен саздақтардан тұратын альб-сеноман шөгінділерінде шоғырланған. Жоғарғы сутректі қабат сеноман сазы және жоғарғы бордың карбонатты қабатында орын алған.
Ташкент
Орта ғасырлар заманында қала «Шаш» деп аталды. Кейінірек ол «Шаш қаласы» деген мағына беретін «Шашкент» деп атала бастады. Канд, қанд, кент, кад, кат, куд, осы жалғаулардың бәрі көне парсы тілінен алынған, ол "қала" дегенді білдіреді. Мысалы, Самарқан, Жаркент, Пенжакент сияқты қалалардың аттары осылай пайда болған.
Қарауылкелді жер асты су кен орны
Сипаты
Сулы кешеннің қалыңдығы 35–45 м, суы арынды. Ұңғымалардың дебиті 10 л/с. Жер асты суы тұщы және сәл ашқылтым, суының минералдылығы 0,2–1,6 г/л. Екі сутіректен тұратын Қарауылкелді ауылынан 7–10 км жердегі 5 ұңғыманың әрбіреуінен 5 л/с су шығады. Ұңғымалардың тереңдігі 120–250 м. Кен орны 1975 жылдан игерілуде.
Ташкент
XVI ғасырдан кейін Шашкент деген атау «Ташкент» деген түрге өзгерді. Түсініксіз ескі атауына қарағанда жаңа атау («Тас қала») халық этимологиясының арқасында түсініктірек бола бастады. Ташкент деген түрі орыс тілінің әсерінен қалыптасқан.
Орналасуы
Ташкент қаласы Тянь-Шань тауларының батыс етектеріне жапсарлас жатқан сулы жазықтықта, Шымкент-Самарқан жолының бойында орналасқан. Ташкенттің маңында Шыршық өзені тағы бірнеше өзендермен қосылады, сондықтан қаланың өзі қалың (15 метрге дейін) аллювийлі шөгінді жыныстардың үстінде жайғасқан. Тектоникалық жағынан Ташкент өте белсенді жерде тұр, сондықтан жердің сілкінулері сирек емес. 1966 жылы болған зілзаланың күші Рихтер кестесі бойынша 7.5-ке жетті. Ташкент уақыты Гринвич уақытынан 5 сағат алда (UTC/GMT +5). Ташкенттің орналасу координаттары: 41.3°N, 69.26667°W
Тарихы
Ташкент қаласы Шыршық өзенінің бойындағы, Гүлстан тауларының етегіндегі шұраттағы (оазис) елді мекен ретінде пайда болған. Көне замандарда осы жерде «Бейтиəн», Қангөй конфедерациясының жазғы астанасы орналасқан.
Шаш патшалығының б.з.д. 5-ші-3-ші ғасырларда соғылған басты қаласының қамалының пішіні төртбұрышты болған, ол Сырдария өзенінен 8 километр оңтүстікте орналасқан. Б.з. 7-ші ғасырында Шаш патшалығында шамамен 30 қала мен 50 шақты каналдың желісі болған, соның арқасында ол соғдылықтар мен түркілердің арасындағы сауда орталығына айналды. 8-ші ғасырдыцң алғашқы бөлігінде қала мұсылмандардың билігіне өтті.
Суанзаң қаланың атын «Че-ши» деген түрде жазып қалдырды. Қытайдың Суйшу, Бейшу және Таншу деген жылнамаларында 5-ші ғасырдан бері «Ши» немесе «Чеши» атты бір иеліктің болғаны туралы айтылған [Бичурин, 1950. II т.]
Самани әулетінің заманында қаланың аты «Бинкат» деген түрге енді. Алайда арабтар Бинкаттың айналасындағы аймақты «Шаш» деген ескі атауымен атай берді. Қаланың қазіргі «Ташкент» (Тас қала) деген түркі тіліндегі атауы Қарахандар әулетi билік жүргізген 10-шы ғасырдан бері белгілі.
Хорезмдіктер қаланы 1214 жылы тонады, Шыңғыс ханның әскерлері 1219 жылы оны қайтара тонады. Әмір Темір әулеті және одан кейінгі Шайбани әулетінің билігінің кезінде қала қайта жанданып, өркендей түсті.
1809 жылы қаланы Қоқан хандығы қосып алды. Ол кезде Ташкенттің халқы 100 000-ға жетіп, ол Орталық Азияның ең бай қаласы болып саналатын. Қала Ресеймен жасалған сауданың арқасында байи берді, бірақ Қоқанның салған салықтары оған ауыр болды. Оның үстіне Ташкенттің дінбасылары Қоқаннан гөрі Бұхараның дінбасыларына оң көзбен қарайтын. Бірақ Бұхараның әмірі бұл жайтты пайдаланып үлгірмеді — орыс әскерлері келіп қалды.
Үлкен панда
Үлкен панда, бамбук аюы (Ailuropoda melanoleuca) – аюлар тұқымдасына жататын сүтқоректі. Кейде үлкен панда жанат тұқымдасына жатқызады немесе кіші пандамен пандалар тұқымдасына (Ailuropodidae) белгілейді.
Ташкент
Тарихы
1865 жылдың мамыр айында генерал Михаил Черняев қалаға түнгі шабуылды бастады. Қаланың қабырғаларының ұзындығы 25 километр болып, 11 қақпасы, қорғаушыларының саны 30 000 болды. Бұл шабуыл патшаның бұйрығына қарама-қайшы жасалды, оның үстіне Черняевтың әскерлері қаланы қорғап жатқандардыкінен 15 есе аз болатын. Кішкене арнайы топ бір жерден шабуыл жасап жатқан кезде басты күш қаланың қамалы арқылы басып кірді, оларды бастаған қолында қресінен басқа түгі жоқ орыс православ священнигі бастап жүрді. Ресей әскері қаланы екі күндік кескілескен ұрыстан кейін қолға түсірді. Орыстың тек 25 жауынгері ғана, қала қорғаушыларынан бірнеше мың адам қаза тапты, солардың арасында — Қоқан хандығының билеушісі Әлімқұл да бар. Қаланың ақсақалдарынан «Ташкент арыстаны» деген лақап алған Черняев жергілікті тұрғындардың сеніміне ие болудың шараларын жүзеге асыра бастады. Ол қала халқын бір жылға алым-салықтардан босатты, қаланы қарусыз аралап, көше мен базарларда жай халықпен тілдесті. Ол өзін «Ташкенттің әскери басқарушысы» етіп тағайындап, ІІ Александрға қаланы Ресейдің қол астындағы тәуелсіз хандық етуге кеңес берді.
Үлкен панда
Қытай (СычуаньШэньси, Ганьсу және Тибеттік тay беткейлерінде) таралған. Жылына 1-2 қонжық туады. Бамбук өркені және тамырларымен қоректенеді. 20 ғ. 70 жж. бамбуктар жойылған кезде үлкен панда саны азайды. Қытайда үлкен панда халықтың асыл казынасы болып жарияланды. Панда аю қазіргі таңда сирек кездесетін, аз қалатын және жоқ болып кетуі үлкен қауіпі бар жануарлардың тізіміне кіреді. ХТҚО Қызыл кітабына енгізілген.
Ташкент
Тарихы
Патша Черняев пен оның қарамағындағы адамдарға марапат пен сый-сияпаттарды үйіп-төкті, бірақ Черняевтың тұрақсыз мінезін еске алып, көп ұзамай оны генерал Константин фон Кауфманмен алмастырды. Ташкентке тәуелсіздік берілмек түгілі, ол жаңадан құрылған Ресей Түркістаны аймағының орталығына айналдырылып, фон Кауфман соның бірінші генерал-губернаторы болып тағайындалды. Ташкенттің жанында орыс поселениесі құрылып, орыс қоныстанушылары мен саудагерлері ағыла бастады. Ресей мен Ұлыбританияның арасындағы «Үлкен ойын » атты Орталық Азияның үстінен билік үшін тайталастың кезінде Ташкент тыңшылықтың орталығына айналды. 1889 жылы Каспий темір жолы салынып, оны салған теміржол жұмысшылары Ташкентте қоныстанды. Бұл 1917 жылғы Қазан революциясына алғышарттар дайындады.
Үлкен панда
Дене ұзындығы 120-180 см, құйрығы 12 см. Салмағы 30 дан 160 келеге дейін жетеді. Терісінің түсі жартысы ақ жартысы қара. Денесі ірі аяқтары қысқа. Аюлардан айырмашылығы тіс құрылысында және құйрығы ұзын. Түсі ақ тек аяқтары, құлақ ұштары, көз айналасы, көлденең иық жолағы, құйрық ұшы қара. Арттағы сирақтары қысқа әрі жуан, тырнақтары өткір. Табандардың және бақайлардың ерекшіліктері пандаға жылтыр бамбук сабақтарында тайып кетпей берік ұсталуға мүмкіндік береді.
Ташкент
20-шы ғасырдағы тарихы
Абай «Біраз сөз қазақтың түбі қайдан шыққаны туралы» еңбегінде Шыңғысхан қазақ даласын жаулап алып, Орта Азияға шапқыншылық жасағанда, отырықшыларға айнала бастаған қазақтарды көшіріп ала кеткен: «Сонан соң бұлар бұрынғы Апа тауды қалдырып, Ташкент төңірегіндегі тауларды мекен қылса керек. Шағатай нәсілінің үлкен ханы Ташкентте тұрып. бұларды бір інілері билейді екен...» т. б. тарихи деректер береді.
Үлкен панда
Панда аю жыртқыш сабына кірсе де, негізінде өсімдік жейтін жануарлар секілді бамбук сабақтарымен қоректенеді.Бамбук чиптерінен қорғайтын өңеш пен асқазан серпімді шырышты тіннің қалың қабатынан тұрады. Пандаларды тамақтандыру үшін хайуанаттар бағында сығымдалған бамбук талшықтары арнайы жасалды. Қатаң түрде айтсақ, көптеген жануарлар сияқты пандалар да баршылық. Сондай-ақ, пандалардың жұмыртқаны, жануарларды сондай-ақ бамбукпен тамақтану кезінде карионды жейтіні белгілі. Пандаға арналған жануарлардың тамағы ақуыздың маңызды көзі болып табылады. Егер бамбук гүлденгеннен кейін қайсыбір жерде өліп кетсе, онда тұратын пандаларға аштықтан өлім қаупі төнеді (ұқсас жағдайлар 1975 және 1983 жылдары болған).
Ташкент
20-шы ғасырдағы тарихы
Ақпан төңкерісінен кейін жарияланған Ресей Уақытша Үкіметі Ташкентте өз билігін орнатуға тырысты. Бірақ ол көпке ұзамады, жергілікті мұсылман қарсылығы жойылды. 1918 жылғы сәуірде Ташкент Түркістан Автономиялық Кеңес Социалистік Республикасының (Түркістан АКСР) орталығы болып жарияланды. Бұл жаңа үкімет ақтардың, басмашылардың және ішкі жауларының шабуылдарына ұшырады. Ташкент 1924 жылы жаңадан ұйымдастырылған Өзбек КСР-ның үлесіне тиді, ал 1930 жылы Самарқанның орнына Өзбекстанның астанасына айналды.
Үлкен панда
Батыс зерттеуші ғалымдардың арасында үлкен панданы алғашқы көріп зерттеген Арман Дэвид еді. Бұл 1869 жылында болды. 1936 жылы панда аю Чикаго, ал 1938 жылы Лондон хайуанат бақтарында алғашқы рет пайда әкелінді. 70-шы жылдарында Қытай үкіметі кейбір шет елдерге панда аюларды жалға беруші еді. Панда аюларды АҚШ және Жапонияның хайуанат бақтарына беру дипломатияның бір бөлігі. Алайда, 1984 жылынан кейін Қытай осындай практикадан бас тартты. 200px|left|thumb Көптеген жылдар бойы пандалардың нақты таксономиялық классификациясы ғалымдар арасында қызу талқыға түсіп келеді - үлкен де, кіші пандаларда да аю мен раконның белгілері бар. ХІХ ғасырдың соңында ғалымдар үлкен панданың төрт терісін зерттеп, үлкен панда аюдың ежелгі өкілі, қазіргі аюлардың дерлік ата-бабалары болып табылады деп шешті. 1936 жылы жануарлардың салыстырмалы анатомиясы бойынша американдық маман, профессор Уильям Грегори, мұқият талдаудан кейін американдық ракутиндерге тән көптеген анатомиялық белгілері бар үлкен панда тауып, үлкен панда - бұл алып рахат.
Ташкент
20-шы ғасырдағы тарихы
20-шы-30-шы жалдары қаланың өнеркәсібі қарқындап дами бастады, бірақ Ұлы Отан соғысы кезінде батыс аудандардан өнеркәсіп орындарының жаппай КСРО-ның шығыс аудандарына көшірілуінің арқасында ерекше қарқынмен дамыды. Сол арқылы қаланың орыс тілді тұрғындарының саны да қатты өсті, соғыс аймақтарынан шамамен 1 миллион адам көшірілді. Орыстардың саны Ташкент тұрғындарының жартысына жетті.
Үлкен панда
Заманауи өнерде панда аюның келбеті кейіпкер ретінде жиі қолданылады. Үлкен панда әлемге әйгілі "Кунг-Фу панда" мультфильмнің бас кейіпкері. Storm Spirit (дауылдың рухы) атты панда аю Warcraft компьютер ойынының (дотаның) кейіпкерлерінің бірі. Араб елдерінде кең тараған «Panda Cheese» деген ірімшіктің жарнамасының бас кейіпкері - панда аю. Үлкен панда Дүниежүзілік жабайы табиғат қорының (WWF) төлтаңбасы (белгісі) ретінде пайдаланады. Пандаға жоғалып кету қаупі төніп тұр. Соңғы деректер бойынша, Қытайда қазір 239 панда адам қолында тіршілік етіп жатыр. 27 панда өзге елдердің хайуанаттар бағында жүр. Панданың мекен ететін ортасы ЮНЕСКО-ның қарамағына алынған.
Ташкент
20-шы ғасырдағы тарихы
1966 жылғы сәуірдің 26-сында Ташкентте жойқын жер сілкіну болды (Рихтер кестесі бойынша 7.5 балл). 300 000-нан астам адам үйсіз қалды.
1991 жылы Кеңес Одағы ыдыраған кезде Ташкент Кеңес Одағындағы тұрғын саны жағынан 4-ші орында тұрған қала, білім беру, ғылым және техниканың ірі орталығы еді.
Үлкен панда
Көбеюі
Тұтқында панда өсіру өте сирек кездеседі. 2000 жылға дейін алып пандалар хайуанаттар бағында өспеген.
Ташкент
20-шы ғасырдағы тарихы
Ташкент сол кезде басқа кеңес қалаларынан айырмашылығы шамалы болды, өзінің 2000 жылдан астам тарихының немесе Ұлы Жібек Жолының бойындағы маңызды қала болғандығын айғақтайтын орындар аз еді. Қазір Ташкент Өзбекстанның ең көп ұлттар тұратын қаласы, орыс тұрғындарының саны әлі де елеулі. Ташкенттің көшелерін жағалай ағаш көп отырғызылған, қалада фонтандар мен саябақтар көптеп кездеседі.
Үлкен панда
Көбеюі
2020 жылдың басында екі панданың 10 жыл күткеннен кейін жұптасуы байқалды.
Ташкент
20-шы ғасырдағы тарихы
1991 жылдан бері қаланың экономикасы, мәдениеті мен сырт көрінісі зор өзгерістерге ұшырады. Тарихтағы ең биік Ленин ескерткіші Өзбекстанның картадағы бейнесі сызылған глобус ескерткішімен алмастырылды. Кеңес заманында соғылған ғимараттармен бірге жаңа, осы заманғы ғимараттар пайда болды.
Үлкен панда
Мінез-құлықтары
Үлкен пандалар – жалғыз жүретін момын жануарлар, олар ешкімге қауіп төндірмейді. Олар бір-бірімен өте сирек қарым-қатынас жасайды, онда да тек қоректену мерзімінде ғана. Алайда соңғы зерттеулер пандалардың 7-15 мүшеден тұратын топтар құрып, белгілі бір территорияны мекендейтінін көрсетті.
Ташкент
20-шы ғасырдағы тарихы
2007 жылы тарихи құндылығы бар мешіттер мен басқа діни ғимараттары көптеп кездесетіндіктен Ташкент Ислам дүниесінің мәдени астанасы болып жарияланды.
Үлкен панда
Қонжықтары
Үлкен пандалардың қонжықтары туылған кезде өте кішкентай болады. Олардың түсі қызғылт болып, кейбір жерлерінде ақ түк араласқан болып келеді. Қонжықтың ұзындығы 15 см-дей, ал салмағы 85-140 гдай болады. Шақалақ пандалардың көздері туылған кезде көрмейді, тек үшінші аптада ғана көздерін ашады. Шамамен бір аптаға толған кезде көздері мен құлақтарының жандарында қара шеңберлер пайда бола бастайды. Шамамен 75 күнге толғанда қонжықтар еңбектеп, 5 айдай болғанда бамбукты жей бастайды.
Ташкент
20-шы ғасырдағы тарихы
thumb|right|250px|Дарханның жанындағы көшенің көрінісі.
Үлкен панда
Қорегі
Пандалар – шөпқоректі жануарлар. Олардың қоректері тек бамбуктан тұрады. Бамбук дегеніміз – сабақтары өсіп, ұзын ағашқа айналатын өсімдік. Қытайда бамбуктердің шамамен 300 түрі болса, пандалар солардың 25-тей түрімен қоректенеді. Олардың ең жақсы көріп жейтіндері – қолшатыр бамбугі, жебе бамбугі және алтын бамбук. Пандалар күніне 10-12 сағат бойы бамбук жейді, 24 сағаттың ішінде 10-38 кг бамбук пайдаланады. Олардың мықты үшкір күрек тістері мен жалпақ және қалың азу тістерден тұратын мықты жақтары қатты бамбукты шайнауға мүмкіндік береді.
Ташкент
Қаланың көрнекті орындары
1917 жылғы төңкерістен кейінгі болған өзгерістердің нәтижесінде және әсіресе 1966 жылғы жер сілкінуден кейін Ташкент көптеген дәстүрлі сәулеттік мұраларынан айырылды. Алайда онда мұражайлар және кеңес дәуірінің ескерткіштері көптеп кездеседі.
Үлкен панда
Қорғау бағдарламасы
Қытай жойылу қаупі төніп тұрған үлкен пандаларды қорғау үшін бірнеше шаралар жүргізуде. Панда Қытайдың ұлттық байлығы болғандықтан, оны заңды түрде қорғаудың ең жоғары дәрежесі қамтамасыз етіледі. Сонымен қатар, Қытайда 40-қа жуық панда қорықтары бар, мұнда бұл әдемі аюларға қауіпсіз баспана беріледі. Бұл ормандардың ішінде де, сыртында да ағаштарды кесуге тиым салынған.
Ташкент
Көкілдаш медресесі
thumb|left|250px|Көкілдаш медресесі
Үлкен панда
Сычуань үлкен панда қорығы
Сычуань үлкен панда қорығы – Цюнлай және Цзяцзинь тауларындағы ЮНЕСКО әлемдік мұрасының нысаны. Мұнда жеті табиғи қорық және тоғыз пейзажды саябақ бар. Әлемдегі пандалардың 30%-дан астамы осында мекендейді.
Ташкент
Көкілдаш медресесі
Абдулла ханның билік құрған кезіне (1557-1598) жататын бұл мешітті қазіргі таңда Мауараннахр мұсылмандарының діни басқармасы қалпына келтіріп жатыр. Оны кейін мұражайға айналдыру туралы жоспарлар бар, бірақ қазір ол мешіт ретінде қолданылуда.
Үлкен панда
Қауіп үстінде
Үлкен пандалар – жердегі ең сирек кездесетін жануарлардың бірі. Олардың 1600 дарасы табиғатта, 160-­ы зообақтар мен көбейту орталықтарында өмір сүреді. Олардың өмір сүру орталарын жою оларға қауіп төндіріп тұр. Қытайдың табиғи ормандарының көп бөлігі саны ұлғайып келе жатқан халықтың сұранысын қамтамасыз ету үшін ауыл шаруашылығында, ағаш материалдары мен отын ретінде қолданылып жойылуда. Пандалардың жойылуына септігін тигізіп отырған басқа да себептер бар, олар: заңсыз аңшылық, көбею қарқынының төмендігі (ұрғашы пандалар жылына дүниеге тек бір немесе екі қонжық қана әкеледі) және қоректің аздығы.
Ташкент
Чорсу базары
Көкілдаш медресесінің жанында орналасқан бұл базар Ташкенттің ескі қаласының орталығы. Қалаған нәрсеңнің бәрін осы базардан табуға болады.
Үлкен панда
Жыртқыштар
Өте үлкен болғанына қарамастан, пандалардың табиғи жаулары да бар. Шибөрілер және қабыландар секілді кейбір жануарлар панда қалдықтарымен қоректенеді. Көптеген жануарлар, сонымен қатар, панда қонжықтарына да шабуыл жасайды. Сары тамақты сусар панда қонжығының жауы болып табылады.
Ташкент
Телашаях мешіті
Құранның сақталып отырған ең ескі көшірмесі Осман құраны осы жерде сақталған. Өлтірілген халиф Османның қаны құйылған бұл 655 жылғы Құранды Самарқанға Ақсақ Темір алып келген, кейін оны орыстар әскери олжа ретінде алып, Санкт-Петербургқа әкеткен. Ол 1989 жылы Өзбекстанға қайтарылды.
Үлкен панда
Дереккөздер
Санат:Аюлар
Ташкент
Телашаях мешіті
thumb|left|250px|Князь Романовтың сарайы
Жүніс хан мазары
19-шы ғасырда қалпына келтірілген бірқатар 15-ші ғасыр мазарлары. Солардың ең үлкені — Моғол империясының негізін қалаушысы Бабурдың үлкен атасы Жүніс ханның мазары.
Төле би мазары
Төле би Ташкентте жерленген. Оның мазары қазіргі кезде Қарлығаш би мазары деп аталады.
Шымыр ата мазары
Сабыр Рақымов ауданы, Фараби көшесі бойында орналасқан мазар, аумағы 4 га. Мұнда Қазақтың Ұлы жүз, Дулат тайпасының бір атасы Шымыр руының негізін салушы абыз ата жерленген. Бұл мазар қазіргі кезде Қазақстан үкіметі мен зиялы қауымының демеушілігімен реставрацияланған.
Князь Романовтың сарайы
Романовтар әулетінің бір мүшесі ұлы князь Николай Константинович (1850-1918) бір теріс әрекеттері үшін Ташкентке қуылған. Оның сарайы әлі күнге дейін қаланың ортасында тұр. Бір кезде ол мұражай болған, енді ғимарат сыртқы істер министрлігінің қарамағында.
Әлішер Науаи атындағы опера және балет театры
Тетардың көрермендер залының сыйымдылығы 1400 адам, сахнасының ауданы 540 шаршы метр. Көрермендер залының екі жағында үш қабатта орналасқан алты фойе сол кезде Өзбек КСР-інің құрамында болған алты облысқа бағышталған: Ташкент, Самарқанд, Бұхара, Термез, Хиуа және Ферғана облыстарына. Театр ғимаратының залдарын әрлендіру үшін сәулетші әр облыстан шеберлерді шақырды. Осы театрды жасағандағы сіңірген еңбегі үшін Щусев 1948 жылғы КСРО мемлекеттік сыйлығын алды.
1940 жылы басталған құрылыс жұмыстары соғыстың басталуымен тоқтап, 1943 жылы жалғасты. Соғыстан кейінгі жылдары театр ғимаратының құрылысы негізінен сол кезде Ташкентте болған жапон соғыс тұтқындарының күшімен жүргізілді.
Қолданбалы өнер мұражайы
Бұл музей патша заманындағы бір бай дипломат үшін салынған үйде орналасқан. 19-шы-20-шы ғасырдың қолданбалы өнер туындыларының жиынтығынан гөрі үйдің өзі көбірек назар тартады. thumb|left|250px|Қолданбалы өнер мұражайы
Тарихи мұражай
thumb|Қаланың орталық бөлігі. Тарихи мұражайдың ғимараты оң жақта тұр. Ташкенттегі ең үлкен мұражай, бұрынғы Ленин мұражайында орналасқан.
Әмір Темір мұражайы
Жалтыраған көк күмбезді, іші ерекше көркем әсемделген бұл бір зәулім ғимарат (оң жақтағы фотода бейнеленген). Ішінде көрерменнің назарын Әмір Темір мен Ислам Каримовтың көрмесі өзіне тартады. Мұражайдың сыртындағы бақта салт атты Ақсақ Темірдің ескерткіші орнатылған.
Науаи әдеби музейі
Өзбек халқы өзінің көрнекті әдеби тұлғасы ретінде қастерлейтін Әлішер Науаидың атындағы бұл мұражайда көне қолжазбалар, парсы хұснихат үлгілері және 15-ші ғасыр миниатюралары сақталған.
Экономикасы
Қала экономикасының басты саласы — машина жасау: «Ташкент трактор зауыты», «Ташсельмаш», «Узбексельмаш», «Таштекстильмаш», «Узбекхлопкомаш», «Ташкент экскаватор зауыты», "Ташкент электр машина жасау зауыты, Ташкент тепловоз жөндеу зауыты, Чкалов атындағы ұшақ жасау зауыты (ТАПОиЧ) және тағы басқа.
Электронды техника жасап шығаратын зауыттар бар: резисторлар, интегралды схемалар және басқа бөлшектерді жасап шығаратын «Фотон», «Спутник», «Миконд» зауыттары, Ташкент радиоэлектронды аппаратура зауыты және Ташкент электронды есептеуіш машиналары зауыты «Алгоритм», автоматтандырылған басқару жүйелері мен байланыс құралдарын жасап шығарушы Ташкент электромеханикалық зауыты.
Сонымен бірге жеңіл (мақта-мата, тоқыма, аяқкиім және т.б. шығаратын), құрылыс, химия, мұнай-химия, химия-фармацевтика, тамақ өнеркәсіптері де дамыған.
Қала әуе, теміржол және аутокөліктері қатынасының ірі орталығы болып табылады.
Білім беру, мәдениет және ғылым салалары
Қалада 21 университеттет және басқа жоғары оқу орындары бар:
Өзбекстан Ғылымдар Академиясы Ташкентте орналасқан.
Ташкентте көптеген ғылыми және конструкторлық мекемелер орналасқан: Өзбекстан ҒА физика-техника институты, Электроника институты, Ұлығбек кентінде орналасқан Ядролық физика институты және тағы көптеген басқалары ..
Спорт
Атақшы велосипедші Джамолидин Абдужапаров және футболшы Вассилис Хаципанагис осы қалада туған. Теннисші Денис Истомин осы қалада туып, сонда тұрып жатыр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ташкент Санат:Жібек жолының бойындағы қалалар Санат:Ташкент облысы қалалары Санат:Азия елордалары Санат:Миллионер қалалар Санат:Киелі қалалар Санат:Өзбекстан көне қалалары
Лимфа каналы
Лимфа каналы — бұл лимфаны субклавиялық көктамырлардың біріне құятын лимфа тамырларының бірі. Денеде екі лимфа каналы бар - оңжақ лимфа каналы және кеуде каналы. Оңжақ лимфа каналы лимфаны оңжақ жоғарғы қабырғадан, кеуденің оң жағынан және бас пен мойынның оңжақ жартысынан сорып алады. Кеуде каналы лимфаны солжақ брахиоцефалиялық көктамырдағы қанайналыс жүйесіне құяды, ол солжақ субклавия мен сол жақ ішкі мойындырық көктамырлары арасында орналасқан.
Испан тілі
frameless|right|upright=2
Лимфа каналы
Дереккөздер
Санат:Лимфа жүйесі
Испан тілі
Дереккөздер
Санат:Роман тілдері Санат:Испания тілдері Санат:Испан тілі
Дала ешкіемері
Дала ешкіемері (Trapelus sanguinolentus) – кесірткелердің бір түрі, тұрқы 11 – 12 см, салмағы 35 г-дай, арқа қабыршақтары біркелкі, құйрық қабыршақтары қиғаш орналасқан. Арқа жағы сұрғылт не сарғылт сұр, бауыры ақ. Ауа температурасына немесе жүйкесінің қозуына байланысты түсі құбылып тұрады. Шөл және шөлейт жерлерде кеміргіштердің және басқа омыртқалылардың інінде тіршілік етеді. Секіруге де, өрмелеп жүруге де бейім. Екінші жылы жыныстық жағынан жетіледі. Бір маусымда аналығы 3 рет 4 – 18 жұмыртқаны 50 – 60 күндей басады.
Дереккөздер
Санат:Ешкіемерлер
Теңіз қышқылы
Карл Шееле 1774 жылы   « марганецпен»  (MnO2)  теңіз  қышқылының (HCL)  әрекеттесуін  зерттей  отырып сары  түсті, тұншықтырғыш газ  бөліп  шыққанын байқайды. Шееле флогистон теориясын  жақтаушы  болатын,  сондықтан  теңіз  қышқылының флогистонын марганец  алған  екен деп  ойлап, ол  газды « флогистонсызданған теңіз  қышқылы» деп  атайды. Соңынан бұл  газды  Бертолле зерттеп,  оның  судағы ерітіндісі  HCL  мен O2  беретінін байқап  ( CL2+ H2O = 2HCL+ O), бұл  газда  оттек  бар  екен  деп  ойлады  да, оны « тотыққан  тұз  қышқылы»  деп  атайды. Ресейде В.М. Севергин және А.Н. Шерер, Захаров тотыққан  «тұз  қышқыл  газ»  деп  атаған. Сонымен, хлор оттекті қосылыс деген  ұғым,  әсіресе Берцелиустың  қолдауымен, нық орнаған  болатын. Гей – Люссак пен Л.Ж.Тенар  1808-1809   жылдарда  HCL  натриймен  әрекет еткенде сутектің  бөлініп  шыққанын  байқайды, екінші  жағынан солар сутек пен « тотыққан теңіз  қышқылы»  (CL)  қосылып   HCL  түзетінін  тәжірибеден  көреді:  олай  болғанда « тотыққан  теңіз  қышқылы»  жай  зат  деп қорытынды  шығаруға    батылы  бармайды,  ол  мүмкін  емес   деп  ойлайды. 1810 жылы    осылардың    барлығына  Дэви қарсы  шығып, тотыққан   теңіз қышқылы  деп  жүрілген   күрделі  зат  емес  жай  зат  деп  оған хлорин деген  ат  берді. Дэвидің пікіріне Бертолле  соңынан  Гей-Люссак  пен  Тенар   қосылады. Гей- Люссак хлор деген  ат   береді. Берцелиус бастаған   бір  топ  химиктер  көніңкіремей  жүріп,  Дэви мен  Гей-Люссактың  қосымша  тәжірибелерінде ол  газда оттек  жоқ екендігі  дәлелденген  соң,  бұл  пікірге  олар  да  қосылады. Ресейде 1813 жылы  Гизе  тұзтуғызушы, 1820 жылдан  бастап, әсіресе Гесстың жұмыстарында  хлор  деп  аталады. Швейгер 1811 жылы хлордың   натрий  мен  тікелей  қосылысқанын    бақылағаннан  кейін  химияға  галоген    деген  сөзді  енгізеді. Сонымен хлор  1774 жылы  ашылғанымен,  36  жылдан  кейін  ғана  толық  мойындалады.
Пайдаланылған әдебиеттер 1. ↑ Жалпы химия: Қазақ ССР білім  беру  министрлігі педагогикалық  және  химия   пәні  оқытылатын   институттардың  студенттеріне  арналған  оқулық. Өңделіп толықтырылған  үшінші  басылым. Алматы Ана Тілі 1992.
Архае (футбол клубы)
Сілтемелер
Санат:Гаити футбол клубтары
Қабыл
Қабыл   - Абайдың Семей қаласындағы сыйлас адамы. Шала қазақ, кедейлеу, жасы келіп қалған кісі екен. Ақын «Ой, тәңір-ай, расходымды көтереді екен деп... аңдап басып, абайлап сөйлеп, күшік күйеу сықылданып жатамын ба...» деп төсек орны таза, тағамы дәмді Қабылдікіне жиі түскен. Қабыл да ақынның жайлы жатып, жұмыс істеуіне бар жағдайын жасап баққан.
Дереккөздер
Санат:Абайтану Санат:Қазақтар
Nokia 3310
Nokia 3310 – екі диапазонды (GSM 900/1800) "Nokia" фирмасының ұялы телефоны. 2000 жылдың төртінші тоқсанында Nokia 3210–ның орнына шықты. Nokia 3310 – ең жақсы модельдердің бірі: 120 миллионға жуық құрылғылары сатылды.
Құрылысы
Nokia 3310 – дисплейі 84 те 48 пикселді қолдайтын сұйықкриссталды монохромнан жасалған шағын, бірақ ауыр (133 г) құрылғы. Оның формасы аздап майысқан параллелепипед, қолда жақсы тұрады. Он санды және «*» «#» белгілері бар пернелерінен басқа шығару, алға, артқа және басты пернелерден тұрады. Оған қоса төбесінде профильдерді ауыстыру пернелері бар.
Астыңғы бөлігінде аккумулятор мен құлаққапқа арналған орындар бар. Қосу пернесі жоғарыда орналасқан. Стандартты компьютермен ақпарат алмасу интерфейсі жоқ, бірақ оны «прошивка» арқылы орнатуға болады. Алдыңғы және артыңғы бөлігі телефон сыртын алмастыруға болатындай орналасқан. Сондай-ақ пайдалынушыға экранға қою үшін «заставкілер» бар және қоңырау шалғанда ойнатылатын әуендерді қоюға болады.
Корпусы бірнеше түсті: қара-көк ең көп таралғаны және ашық сұр, көгілдір, жасыл,сары.
Бағдарламасы
Қоңырау шалу мен хабарлама жазудан басқа «Таймер», «Оятқыш», «Калькулятор», дауыспен теру және төрт ойын бар: «Snake II», «Pairs II», «Space Impact», «Bantumi».
Сілтемелер
http://europe.nokia.com/support/product-support/nokia-3310
http://ixbt.com/mobile/nokia-3310.html
http://amobit.com/review/obzor-nokia-3310.html
Хакас аспаптары
Хакас аспаптары. Хакастың астанасы Абаканға таяу жердегі Минусинск қаласында Николай Михайлович Мартьянов 1887 жылы негізін қалаған аса бай музей жұмыс істейді. Музейде хакастың және туваның музыкалық аспаптары сақтаулы. Хакастың, музыкалық аспаптарының өзіндік ерекшеліктері көп. Олардьің ішінде халық арасына неғұрлым кең тараған көне аспап чатханның орны ерекше. Чатхан туваның чадаганы, тофалардың чатыганы және қазақтың жетігені тәрізді аспап. Мұндай аспаптар Моңғолияда, Кореяда, Жапонияда, Вьетнамда, сондай-ақ Азияның басқа да кептеген елдерінде бар. Хакасша «чат» деген сөз — жату дегенді білдіреді. Бұлай аталу себебі оны көлденеңінен сұлатып жатқызып қойып ойнайтындығынан болу керек. Өткен жүз жылдықтардағы этнографтар көп ішекті бұл аспапты «жатқызылған арфа» деп те атаған. Чатханның ерекшелік сипаты мынадай: оның сыртқы түрі төңкерілген астауға ұқсас, бет жағына 5-тен 8-ге дейін ішек тағылады; ішектердің тиегі етіп асықты пайдаланады, осы асықтарды жылжыту арқылы аспапты күйге келтіреді. Аспаптың бұрауы орындалатын ән мен батырлар жыры әуенінің дыбыс қатарына орайласып отырған. Ойнау кезінде оң қолдың саусақтарымен ішектерді тартып отырады, ал сол қолдың саусағымен ішектің тиек сыртында қалған дыбыстамайтын жағын қысады да сәл тербеліске келтіреді, соның нәтижесінде дауыс әуені сазды естіледі. Чатханның көлемі әр түрлі болып келеді:
Бұл күнде едәуір жетілдіріліп қайта жасалған чатхан металл құлақтармен жабдықталған, ішек саны 12-ге жеткізілген, бұрауы тұрақты және хроматикалық диапазоны — октава.
Аңшылардың қолынан көп кездестіруге болатын үрлеп тартылатын аспап — пыргы, оны маралдарды алдап шақыру үшін қолданады. Аңшылар сондай-ақ, өздерінің тайгадан қайтып оралып келе жатқандарын пыргының даусымен хабарлайтын болған. Дыбыс шығару үшін олар конус түтіктегі ойықтың тар саңлауын жымырылған еріннің бір шетіне тақайды, сөйтеді де ішке ауа тартады. Аспаптың даусы ащы және ол еркек маралдың даусына ұқсап шығады. Пыргы былайша жасалады: екі жарты ағаш түтікті біріктіріп сыртынан қайыңның жапырағымен орайды, содан соң малдың ішегіне кигізеді немесе екі жарты түтіктің біріктірілген жерін ағаш шәйірімен майлайды. Сонда түтіктен ауа сыртқа шықпайтын болады. Ойнау ойықтары мүлде болмайды. Пыргының шамамен алғанда көлемі мынадай:
Дауыс еліктеткіш үрлеп тартылатын аспап сымысха қайыңның екі жалпақ қабығынан тұрады, бұл екі қабықтың арасына қайыңның жасыл жапырағын салады. Үрлеген кезде іштегі жапырақтың қозғалуынан дыбыс пайда болады. Орындаушылар лақтың даусына салады. Сымысхе алтайдың сыбыскысына, тубаның эдискиіне ұқсайды. Көлемі — 30-40 мм.
Бұл аспапты кейде қияқпен ойнайды, ондайда оны ыых деп атайды. Міне, осы себепті хакастардың өздері осы екі аспапты бір-бірінен бөліп атай алмайды, бар болғаны дыбыс шығару амалындағы өзгешілігінен ғана ажыратады. Алғашқы жағдайда ішекті қолмен тартып дыбыс шығарса, екінші жағдайда дыбыс қияқтың көмегімен алынады. Аспаптың көлемі шамамен 72-86 см, шанағының ұзындығы— 31-35 см, шанағының ені—15-18 см.
Хакас облыстық өлкетану музейінде қайта жасап жетілдірілген хомыс сақтаулы. Оның өзінен бұрынғы хомыстардан айырмашылығы, жылқы қылынан тағылатын екі не үш ішектің орнына төрт темір ішек тағылған. Мойнындағы пернелері хроматикалық тәртіппен орналастырылған. Басында механикалық құлақ бар. Шанағының беткі қақпағы тақтайдан жасалған.
Хомыс— алтайдың топшуур, қазақтың шертер, тофалардың — чарты кобус, шорцтардың — шерген, лықтардың — дошпулур деп аталатын аспаптарына өте ұқсас.
Бақсылар негізінен ұрып ойналатын аспаптар — туур (даңғыра) мен орбаны (таяқша) қолданған. Туурдың бір жағын терімен қаптаған, ал екінші жағына темір сылдырмақтар, қоңыраулар ілінген. Алтайлықтар нақ осындай аспапты тунур тувалықтар — дунгур деп атайды. Орбаға шүберек және темір сақина ілген, олармен әдетте туурды соққылаған. Мұндай таяқшаны тувалықтар орба, алтайлықтар — орбо, қазақтар — асатаяқ, якуттар — былаайах деп атайды. Орбаны ағаштан, бұғының немесе тауешкінің мүйізінен жасаған.
Өздері хобрах деп атайтын қамыстың сабағынан хакастар ысқырғышы бар аспап жасайды. Оның «хобрах» деп аталуы сол қамыстың атына байланысты. Бұл аспап алтайлықтардың ойығы жоқ шоорына ұқсас. Саусақпен тек түтіктің төменгі тесігін ғана жабады. Түтіктің өзі малдың ішегіне өткізіледі. Көлемі: жалпы ұзындығы—70-80 см, түтіктің бір ұшының диаметрі —5 см, екінші ұшының диаметрі —3,5 см.
Хакастарда қаздың қауырсынынан жасалған, үрлеп тартатын тамаша бір аспап болған. Қауырсынның бүйірін тіліп, тілше шығарған, айырмашылығы тілше басқа жаққа қаратылған. Тілшені ауызға тақамаған, тек қауырсынның ұшынан ғана ұстаған. Қауырсын түтігін үрлеген шақта тілше қозғалысқа келеді де дыбыс пайда болады. Бізге бұл аспаптың аты сыгырткыш екенін айтты. Оның көлемі: диаметрі — 3-4 мм, ұзындығы — 4-5 см.
Тілшелі аспап темір хомыс Хакасияда сирек кездеседі. Бұл арада айта кетерлік жайт: «хомыс» деп тек шертпелі аспаптарды ғана емес, сондай-ақ тілшелі аспаптарды да айтады. Оларды бір-бірінен айыру үшін темір деген сөзді қосақтайды екен, ал тілшелі аспап темірден жасалынатын көрінеді. Қырғыздарда да нақ осындай. Олар да шертпелі аспапты — комуз, ал тілшелі аспапты — темір комуз дейді. Ал егер аспап ағаштан жасалса, қырғыздар оны — жыгач комуз деп атайды. Жыгач комуздың құрылысы туваның шелер комузына ұқсас, оның екі жағынан жіп тағып қояды. Жіпті тартқылағанда тілше қозғалысқа келеді де содан барып дыбыс пайда болады. Жыгач комуздан, сондай-ақ шелер комуздан дыбыс шығарту тілшесі саусақпен қозғалысқа келтірілетін темір комузбен демир хомысқа қарағанда қиынырақ.
Көміртек қышқылы
Көміртек қышқылы - молекулалары бір қамтуы немесе одан да көп функционалдық карбоксил топтар. Бұл топ Протон өшіру бөлуге салыстырмалы оңай болуы мүмкін екендігіне байланысты қышқыл қасиеттері. Сирек жағдайларды қоспағанда, олар әлсіз карбон қышқылы болып табылады. Мысалы, сірке қышқылы CH3COOH қышқылдығы тұрақты 1,75 · 10-5 тең. Кіші және tricarboxylic қышқылдары монокарбондық қышқылдар күштірек.
Пимента (Минас-Жерайс)
Пимента (Минас-Жерайс) (Pimenta (Minas Gerais)) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Формига экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 630 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 415,07 км² шамасында. Халық тығыздығы — 20,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1948 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Петерсбург (Мичиган)
Петерсбург (Petersburg) — Мичиган штатының Monroe округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1 157 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.2 км² шамасында. FIPS коды — 26-63800.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Демографиялық болжам
Демографиялық болжам — әлемдегі белгілі бір елдегі, облыстағы, аудандағы демографиялық болжам аумақтардағы халықтың, ұлт пен ұлыстың саны және құрамы туралы болжамдық есеп. Халықтың ұдайы өсуінің екі түрі - демографиялық дүмпу мен демографиялық дағдарыс және сол елдің демографиялык саясаты ескеріле отырып, демографиялық болжам қысқа (1 - 10 жылдық) және ұзақ (1 ғасырлық) уақытқа жасалынады. Адамзат тарихының бүкіл өн бойында дерлік Жер шарында халықтың саны өте баяу өсті. Оның жедел өсуі XX ғасырда басталды.
Дереккөздер
Санат:Демография
Норс Брентвуд (Мэриленд)
Норс Брентвуд (North Brentwood) — Мэриленд штатының Prince George округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 469 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.3 км² шамасында. FIPS коды — 24-56375.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Атомдық спектр
Атомдық спектр  — еркін немесе әлсіз әсерлесетін атомдардың (мыс., газ, бу) жұтылу және шығару спектрі. Ол атомның энергия деңгейлері арасындағы кванттық ауысулар нәтижесінде пайда болады. А. с. сызықтық спектр болып есептеледі, яғни олар жеке-жеке спектрлік сызықтардан тұрады. Спектрлік сызықтардың әр қайсысы Бордың жиіліктер шарты бойынша һ= Еі - Eк, (мұндағы h — Планк тұрақтысы) атомның Еі және Ек  екі энергия деңгейі арасындағы ауысуға сәйкес келеді. Спектрлік сызықтар толқын ұзындығы (=), жиілік с/с, мұндағы с — жарық жылдамдығы) және фотон энергиясы (h) арқылы сипатталады. А. с-лерге энергиясының айырымы бірнеше эВ-тан аспайтын сыртқы электрондардың энергиялық деңгейіндегі ауысулар нәтижесінде пайда болатын, инфрақызыл (толқын ұзындығы бірнеше нм-ге дейінгі) және ультракүлгін спектрлер, сондай-ақ энергиясының айырмасы 1031104 эВ-қа жететін ішкі электрондардың энергиялық деңгейіндегі ауысулар кезінде пайда болатын рентгендік спектрлер, радиожиіліктегі спектрлер (атомның нәзік түзілісі мен аса нәзік түзілісі деңгейлеріндегі ауысуға сәйкес келетін) жатады. А. с-дің түрі берілген элемент атомының құрылысына ғана емес, сыртқы факторларға да (температура, қысым, электр және магнит өрістері) тәуелді. Ең қарапайым А. с. (сутек атомдары мен сутек тектес иондардың А. с-і) белгілі заңдылық бойынша орналасқан спектрлік сызықтар — спектрлік серияларды түзеді. Екі не одан да көп сыртқы электрондары бар атомдардың А. с-і күрделі болып келеді. Күрделі спектрлерде серияларды бір-бірінен ажырату қиын. А. с. сызықтарының нәзік түзілісі және аса нәзік түзілістері болады. Бұлар электронның спинімен (нәзік түзіліс) және атом ядросының магниттік және электрлік моменттерімен (аса нәзік түзіліс) байланысты. Электронның спиндік және орбиталық магниттік моменттерінің әсерлесуі атомның энергия деңгейлерінің бірнеше деңгейшеге жіктелуін (нәзік түзіліс) тудырады. Осының нәтижесінде атомның спектрлік сызығы бірнеше құраушыға жіктеледі. Осы сызықтар тобын мультиплет деп атайды. А. с-ді зерттеу атом құрылысын анықтау кезінде, спектроскопия мәселелерін шешуде т.б. маңызды рөл атқарады.
Санат:Атомдық физика Санат:Спектроскопия
Афелий
thumb|200px|Афелий Афелий (юнанша από – алыста, ‘ήλιος hēlios - Күн) – ғаламшарлардың, құйрықты жұлдыздардың және қандай да бір аспан денелерінің Күннен ең алыс орталық нүктесі. Жер өз Афелийінде (шілде айының басында) Күннен 152 млн. км қашықтықта болады.
Дереккөздер
Санат:Астрономия
Ертедегі суландыру жүйесі
Ертедегі Суландыру жүйесі - археологиялық ескерткіш, олардың қалдық-жұрнақтары — суландыру каналы, бөгет, тоған, құдықтар, су алаптары түрінде кездеседі. Олар шаруашылықтың көктемгі суды жинауға арналған, солар арқылы табиғат байлықтарын игеру салынған құрылыс. Ертедегі Суландыру жүйесіне жататындары — Алтын су және Алтын қазған, қазылған жердің қабырғалары фанит тастармен қималанып қаланған. Кен орындарынан руданы байытудағы соңғы қола кезеңіндегі тау-кен құралдарының сынықтары табылған. Алтынсу бөгеті Нұра өзенінің сол жақ сағасында (Қазіргі Бұқар жырау ауданы). Бөгеттің ұзындығы 30 м, екі қатарлы көмбе төсеніштерінің ені 2 м, үйілген бөгет жұрнағының қалыңдығы 4,5 м шамасында. Түндік бөгеті Үшан тауының солтүстік баурайынан ағып шыққан Түндік өзенінің бастауында, «Бақты» елді мекенінен оңтүстік-шығыста 16 км жерде. Тік қазылған жеріне 2 қатармен тақтатас қаланған, олардың аралығындағы ашық жеріне тас сыныктары, қиыршык тас, өзен малта тасы толтырылып тығыздалып тапталған. Бөгеттің ұзындығы 70 м, төселген тас қабатының ұзындығы 2 м. Керегетас бөгеті ертедегі Керегетас кенішінің орнында, Қарқаралы ауданының Нүркен ауылының жерінде. Бөгеттің техникалық құрылысы Түндік бөгетіне ұқсайды, ұзындығы 300 м шамасында, тас төсендісінің қалыңдығы 3 м-дей.
Дереккөздер
Санат:Археология Санат:Қазақстан ескерткіштері
Нойермарк-Любарс
Нойермарк-Любарс (Neuermark-Lübars) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Штендаль ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 343 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 20,65 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 90 405. Муниципалитеттің басшысы — Райнер Рокхаузен.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
IC 3001
IC 3001 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38379, MCG 6-27-7, ZWG 187.6.
Сыртқы сілтемелер
IC 3001 Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Мергенбай жырау
Мергенбай Жырау (1831 жылы, қазіргі Қостанай облысы Қарабалық ауданы – 1911, сонда) – жырау, күйші.
Мергенбай Жырау Қостанай, Ақтөбе аймақтарын көп аралап, “Қобыланды батыр” жырынан “Қобыландының Темірланды жеңуі” және “Қобыланды батырдың баласы Киікбай” атты жыр-дастандарды жеткізген. Бұлардың үшеуі де 7 – 8 буынды жыр үлгісімен толықтай жырланған. Жинап, қағаз бетіне түсіруші – Ш.Қалмағамбетұлы.
Бүгінде Мергенбай Жырау жырлаған үлгілер “Қобыланды батыр” жырының негізгі нұсқаларының бірі саналады. М.Әуезов, Қ.Жұмалиев, М.Ғабдуллин, Е.Ысмайылов оның жыраулық өнерін жоғары бағалады. Мергенбай Жырау туралы мағлұматтар О.Нұрмағамбетова, Ә.Қоңыратбаев, М.Ғабдуллин, т.б. ғалымдар еңбектерінде кездеседі.
Дереккөздер
* Қазақ энциклопедиясы
Санат:Тұлғалар
Алматы ауылдық округі
Алматы ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Өрнек, Жарқайың, Мектеп ауылдары кіреді. Орталығы – Өрнек ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 796 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) ауылдық округтері
Миллиардерлер тізімі (2015)
Forbes журналы бойынша 2015 жылдың миллиардерлері — 2014 жылдың қорытындысы бойынша, жағдайы 1 млдр доллардан асатын адамдардың тізімі.
Өткен жылмен салыстырғанда миллиардерлердің саны 181 адамға көбейді, сонымен жалпы саны 1826 адам болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Forbes
Руоти
Руоти (Ruoti) — Италиядағы коммуна, Базиликата әкімшілік аймағына қарасты Потенца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3599 адамды құрайды. Халық тығыздығы 65 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 55 км² шамасында. Пошта индексі — 85056.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базиликата елді мекендері
NGC 7040
NGC 7040 — Кіші Ат шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1882 жылы 18 тамызда Harrington Mark Walrod астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7040 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66366, UGC 11701, MCG 1-54-4, ZWG 401.8, IRAS21108+0839.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Ат (шоқжұлдыз)
Үлкен Балык
Үлкен Балык — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/1353/2 орналасқан. Өзен ұзындығы 243 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Туяш
Туяш — Башқұртстанның Миякин ауданындағы ауыл, Кожай-Семен ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 31 адамды құрады. Пошта индексі — 452087, ОКАТО коды — 80244835009.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Атом кеме
Атом кеме  — ядролық күш қондырғысы орнатылған кемелердің (су үстіндегі, су астындағы) жалпы аты. Әр түрлі мақсатқа пайдаланылатын азаматтық және әскери А. к-лер (мұз жарғыштар, танкерлер, сүңгуір кемелер, авиатасығыштар т.б.) бар. Алғашқы А. к. 1959 ж. КСРО-да (“Ленин” мұзжарғышы) жасалды. Кейінгі жылдары “Арктика” (Ресей), “Саванна” (АҚШ), “Отто Ган” (Германия), “Муцу” (Жапония) т.б. тасымалдық-экспедициялық А. к-лері, сондай-ақ ядролық күш қондырғысымен жабдықталған әскери сүңгуір қайықтар қатары көбейді.
Дереккөздер
Санат:Әскери-теңіз флоты Санат:Ядролық қару Санат:Кемелер
Катыдшор
Катыдшор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Макариха өзенінің сол жағалауынан 91 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
NGC 2563
Ашылуы
Бұл нысанды 1787 жылы 13 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2563 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23404, UGC 4347, MCG 4-20-33, ZWG 119,65.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Зиглисторф
250px|thumb|Картада орналасуы Зиглисторф (Siglistorf) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Цурцах округінің құрамына кіреді.