cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Техногендік жерсілкінулер
Техногендік жерсілкінулер - Адамдардың алуан түрлі саладағы іс-әрекеттері салдарынан туындайтын жерсілкінулер.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ Санат:Мұнай және газ геологиясы
Айдар (сөздің мағыналары)
Айдар — 1) адамның төбесіне қойылған шаш. Ертеде қаһарлы күш-қуаттың белгісі тәрізді болған. Айдар қою — моңғол, қытай, маньчжур, қалмақ, украин, түрік тағы басқа халықтарға тән. “Тұлымдысын тұл қылды, айдарлысын құл қылды” (“Қобыланды”).
2) Алған атақ-абыройды білдіретін ұғым (“айдар тағу”). “Әнші қыз деген атақ осы кезде Жібекке айдар болып тағылды” (Ғабиден Мұстафин).
3) Кейбір құстардың төбесінде болатын терімен жалғасқан тәж тәрізді өсінді. Ол көбіне тауық тұқымдас құстарда, Америкада кездесетін кейбір құмайларда болады. Айдардың пішіні әр түрлі келеді, оған қан толғанда қызарады. Көптеген құстардың төбесінде шоқтана өскен қауырсынды да айдар деп атайды. Айдар жыныстық айырмашылықтың бір белгісі.
549 жыл
Түсініктемелер
*
Шомица (Вологда тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина өзен басынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері
Құрбан Бакиұлы Бердыев
Құрбан Бердыев (Gurban Berdiýew, Korban Bәkıy ulı Berdiev, Корбан Бәкый улы Бердиев; 25 тамыз 1952 жыл, Ашхабад) — "Қайрат" футбол клубының бас бапкері. Халықаралық футбол тарихы мен статистикасы федерациясы (IFFHS) тарапынан өтікізілген әлемнің ең үздік бапкерлері тізімінде 2008-2009 маусым бойынша Құрбан Бердыевтің есімі бар.
Өмiрбаяны
Алматы «Қайратының» құрамында жартылай қорғаушы ретінде мәскеулік «Спартак» пен «Динамо» командаларын жеңгеніне куә болғанымыз бар. «Қайраттың» сапында 159 ойын өткізіп, 33 доп соққан. Ойыншы санатында алаңмен қоштасқаннан кейін жаттықтырушылыққа ауысып, «Химик», «Тараз», «Қайрат», «Мұнайшы» командаларының тізгініне ие болғаны бар. Бірақ, отандық футболды өркендетуден гөрі өз қалтасының қамын көбірек ойлаған футбол функционерлері Бердыевті алаңның маңайынан көргісі келген жоқ-ты. Ақыры білікті бапкер жұмыссыз қалды. «Сол кездегі футбол федерациясы басшылығымен қарым-қатынасымыз қиын жағдайда еді. Сол себепті жұмыс істеуге мүмкіндік берген жоқ» - дейді Құрбан Бердыев. Футбол фанатына айналған Бердыев қаржыдан гөрі кәсібіне деген адалдықты асқақ ұстады. Сол себепті ол бүгінде: «Алла әркімнің ісіне қарай несібесін береді. Қазақстанда жоғалтқаным Ресейде қайтып жатыр» - деді. Кезінде Алматыдан берілген пәтердің өзін сырттай басқа бір фирмаға сатып жіберген дөкейлер қазақ футболына қандай залал келтіргенін білмейді.
Рубин дәуірі
Қазан шаһарының басшысы Камил Искаков бірінші лигада қалт-құлт етіп жүрген «Рубин» командасының рухын көтеруге аттай қалап, Бердыевке қолқа салған. Искаковтің ұсынысы «Рубинді» жаңа биіктерге бастады. Құрбан бапкер тізгінін ұстаған тоғыз жылдың бедерінде команда бірінші лигадан премьер-лигаға өтіп, бір командаға арман боларлық асуларды бағындырды. Жоғары лигада 2004 жылы қола медальға қол жеткізді. Татарлардың жеңісін кездейсоқ деп бағалағандар да болды. Тіпті, алып Ресейдің чемпиондық кубогын жеңіп алған 2008 жылы да «Рубиннің» мықтылығы емес, ЦСКА, «Спартак», «Локомотив», «Зенит» сынды командалардың босаңсығанынан деп құмалақ ашқандар да жеткілікті еді. Алайда, төзімі мықты Бердыев қолынан таспиығын тастамай жүріп, тағы да жеңімпаз команданың иесіне айналды. Ол іріктеген, баптаған сайдың тасындай ойыншылардың әрқайсысы да алаңда атой салады. «Рубин» ойыншылары 2009 жылғы чемпионатта қарсыластар қақпасынан 62 доп соқты: Александр Бухаров – 16, Алехандро Домингес – 16 (8), Гёкдениз Карадениз – 6, Сергей Семак – 6, Александр Рязанцев – 3, Роман Адамов – 2, Кристиан Нобоа – 2, Роман Шаронов – 2, Кристиан Ансалди – 1, Хасан Кабзе – 1, Алан Касаев – 1, Лаша Салуквадзе – 1, Макбет Сибайя – 1. Қай-қайсысы да бас бапкердің сүзгісінен өткендер. Бүгінде Бердыев орыс еліндегі ел аузынан тастамайтын, санаулы бапкердің бірі. Олай болатын да жөні бар. Өйткені, Құрбанды қазір әлем жұртшылығы қадір тұтады. Қадір тұтқаны сол, қарт құрлық Бердыевтің футбол әлеміндегі әдіс-айласына құлақ түргелі қай заман. «Барселона» командасының бас бапкері Хосеп Гвардиола, «Манчестер Юнайтед» командасының тәлімгері сэр Алекс Фергюсон, «Интер» командасының бас бапкері Жозе Моуринью сынды апайтөстермен иық тірестіріп тұр, «Қайраттың» бұрынғы қорғаушысы һәм экс-бапкері.
Бердыев абыройы
Өткен жылы «Рубин» Ресейдің чемпионы болғанда, Кувейттің ханзадасы құттықтап, үшбу жеделхатын жолдапты. Қарт құрлықты айтпағанда, араб әлемі Бердыевті білетіндігін көрсетіп жатса, ғаламның төрт бұрышына аты жайылған деп қалай айтпасқа. Араб әлемі Құрбан Бердыевтің бірнеше рет қажылыққа барып келгенінен, жұма намазын қаза жібермейтінінен хабардар болса керекті. Кувейт ханзадасының ыстық ықыласы осыны мегзейді. «Рубиннің» бас бапкерінің діни ұстанымына халқының басым бөлігін православиеліктер құрайтын Ресей жұрты да мойынсына бастаған. Ол өзінің діни сенімі жөнінде: «намаз оқу аса маңызды. Рухани тәрбие көп жағдайда көңіл күйді айқындайды. Сол себепті ең маңызды нәрсенің бірі – таңдаған жолдың дұрыстығына, істеген ісімізге жаратушының мейірімі жоғары болатындығына сенімді болу. Сонда біздің жағдайымыз жақсы болады». Бердыевтің қазақ футболымен етене жақын. Алайда, оның қазақ футболына да айтар базынасы бар. Тыңдап көрелік: «Кеңес Одағы ыдыраған тұста футболды ойлау мүмкін емес-ті. Мен Қазақстанда да, Өзбекстанда да, Түркіменстанда да, Қырғызстанда да болдым. Ол кез «өлген» уақыттың санатында. Әсіресе, балалар футболын дамытуға қаржы бөлінген жоқ. Енді ғана жас өскіндер пайда бола бастады. Ташкентте амбициясы асқан «Бунедкор» командасы қалыптасты. Онда Зико мен Ривалдо жүр. Оған қоса қомақты қаржы бөлінуде. Егер де олар жоспарланғандай инфрақұрылымы мықты үлкен орталық тұрғызатын болса, керемет болмақшы. Құрылысты қолға алып жатқандармен жақын таныспын. Олардың амбициясы керемет» – дейді, Ресейдің 2009 жылғы ең үздік бапкері.
Жалпы, Бердыевтің жеңімпаздық жылнамасының темірқазығы әдетте кейбіреулер ойлағандай, қаржылық қолдауда емес. Әрине, ол да өзіндік рөл атқаратыны мәлім. Әйтсе де, қаржылық қоры «Рубиннен» де қомақты командалар Ресейде жетіп артылады ғой. Алайда, олар қазандық команданың осал тұсын таппай әлекке түседі. Тізгінін Құрбан ұстаған ұжымның жетістігі – бірізділікпен жүзеге асырылып жатқан жоспарда. Оны Бердыевтің өзі төмендегіше тарқатады: «Қазанда өз арманымды жүзеге асыруға тырыстым. Уақыт өтісімен елде алдыңғы қатарлы басымдыққа ие болатын клуб құруға мүмкіндік беретін инфрақұрылым жасау еді. Түркіменстанда бастадым – аяқтай алмадым. Жамбылда да жеріне жеткізуге мүмкіндік болмады. Ал Қазанда резерв дайындаудан бастап, ақыр аяғы шеберлер командасына дейінгі аралықты қамтитын жүйені қалыптастырдым». Міне, Бердыев феноменінің кілті.
Командалық
Ниса
Рубин
Ростов
Сiлтемелер
Санат:1952 жылы туғандар Санат:КСРО футболшылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Түрікменстан футбол жаттықтырушылары Санат:Копетдаг ФК ойыншылары Санат:СКА Дондағы Ростов ФК ойыншылары Санат:Ростов ФК ойыншылары Санат:Түрікменстан Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары Санат:Рубин ФК жаттықтырушылары Санат:Тараз ФК жаттықтырушылары Санат:Генчлербірлігі ФК жаттықтырушылары Санат:Қайрат ФК жаттықтырушылары Санат:Каспий ФК жаттықтырушылары Санат:Ниса ФК жаттықтырушылары Санат:Ростов ФК жаттықтырушылары
Хаттамалар дестесі
Хаттамалар дестесі (Пакет протоколов; protocol package) — берілген деңгейде байланған обектілер арасында ақпарат алмасуды басқаратын хаттамалар жинағы мен хаттама деңгейлері арасында ақпарат алмасуын басқаратын интерфейстер жинағы.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Табиғи жайылым
Табиғи жайылым - малдың ежелден келе жаткан өрісі. Қазақстан жерінің жартысына жуығы, дәлірек айтсақ 180 млн. гектары табиғи жайылым үлесіне тиеді. Мәселе сол табиғи жайылым жартысынан басымы шөлді және шөлейт аймақтарына кіріп, ауыз су тапшылығының зардабын шегуінде болып отыр. Дүниежүзілік экологиялық жағдайдың нашарлауының салдарынан бұл зиянды үрдіс жылдан жылға өріс алуда. Оның антропогендік зардабын жергілікті халық шегуде. Осының алдын алу үшін шаруашылық жеріндегі табиғи жайылымды күтіп, жыл маусымымен ғана емес, сол маусымдар ішінде де ғылыми негізделген жайылым айналымын енгізіп, отты жерлерді деградациядан, яғни тықырланып, жоғарға құңды қабатының мал тұяғымен тапталып, бұзылуынан сақтандырып, тиімді пайдалану қажет. Өйткені табиғи жайылым оты малдың ең арзан да ең құнарлы жемшөбі - 1 кг-ның жалпы қоректілігі 0,16-0,2 а.ө. болғанымен, құрғақ затында мал тіршілігіне қажет барлык қоректік,   минералды   және   биологиялық   пәрменді   заттар жоғары қорытылып, игерілетін түрде шоғырланған.
Дереккөздер
Санат:Мал шаруашылығы
Татрең сұлыкеш
Татрең СҰЛЫКЕШ (Emberiza stewarti) - кішкене (15-22 г) алайда өте ашық түсті сұлыкеш.
Биологиялық сипаттама
Аталығының жоны - тат- түстес - сарғылт, жемсауындағы жалпақ белдігі, басы, екі жағы және бөтегесі -ашық сұр түсті. Аналығы бозғылт және біркелкі реңкті болып келеді. Бұталары бар тасты тау жартастарына ұялайды. Әуені - әдемі, нағыз сұлыкештер типтес. Ұялары - тас астына немесе тастар арасындағы таушада орналасқан. Салындыдағы 3-5 ұсақ нүктелі өрнектері бар ашық түсті жұмыртқаларды аналығы 12 күн басады. Ата-енелері бірлесіп, балапандарды осынша уақыт бунденелілермен (шегірткемен) қоректендіреді. Сірә, жылына бір рет қана балапан өргізетін болса керек.
Таралуы
Бұл иран-ауған-үнділік сұлыкеш. Қазақстанда ұзақ уақыт тек қана Батыс Тәңіртауда қоныстанды. Ол соңғы жылдары біртіндеп солтүстік-шығысқа қарай таралып мекендеуде және енді Алматының оңтүстігіндегі тауларға да жетті. Қыста Орталық Азияның шегінен әрі ұшып кетеді. Қазақстанда 4 айға жуық - сәуірден тамыз айы бойы болады. 1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.
Санат:Сарыторғайлар Санат:Еуразия құстары
Елена Васильевна Чебукина
Елена Васильевна Чебукина (11 қазан 1965 жыл, Балқаш, Қарағанды облысы) — КСРО-лық және қазақстандық және хорватиялық волейболшы. 1988 жылғы Жазғы олимпиада ойындарының чемпионы.
1995 жылы Хорватия азаматтығын алды. Қазір Хорватияда тұрады.
Сілтемелер
Санат:1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Алфавит бойынша волейболшылар Санат:КСРО волейболшылары Санат:Хорватия волейболшылары Санат:Волейболдан Олимпиада чемпиондары Санат:Волейболдан әлем чемпиондары Санат:КСРО волейбол құрамасының ойыншылары Санат:Хорватия волейбол құрамасының ойыншылары Санат:Ресей волейбол құрамасының ойыншылары Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары Санат:1992 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Даго (халық)
Даго (даджу, дагу) — Судан халқы (Кордофан үстіртінің оңтүстік-батысында, Дарфур үстіртінің бір бөлігі). Жалпы саны 240 000 адам. Чадта олардың саны 140 000 адамнан, Суданда 100 000 адамнан асады.
Тілі
Кир-Аббай отбасының Дажу тармағының даго (дажу) тілінде сөйлейді. Екінші тіл ретінде араб тілі кеңінен тараған.
Діні
Діні бойынша даголар сүнниттік мұсылмандар.
Кәсібі
Негізгі кәсібі террассалы) және суармалы егіншілік (құмай, тары, күріш, жүгері, маниок, мақта тауарлы дақылдары) және мал шаруашылығы (ірі қара және ұсақ мал, түйе). Қолөнерден – тоқу, қоржын, қыш, теріден жасалған бұйымдар, темір мен мыс жасау дамыған.
Өмір салты
Әлеуметтік ұйымды көп балалы отбасылардан тұратын қауымдастықтар құрайды.
Елді мекендері жинақы орналасқан. Тұрғын үйлері төртбұрышты, шикі кірпіштен салынған. Төбесі тегіс, топырақпен жабылған. Шаруашылық құрылыстары саз балшықты қабырғалармен қоршалған.
Ерлер киімі – жеңі кең, мойын сызығы бар туника тәрізді ақ жейделер, әйелдерде - ұзын көйлектер мен орамал.
Азық-түлікте көкөніс тағамдары мен сүт басым.
Дереккөздер
Санат:Судан халықтары Санат:Чад халықтары
Медициналық микробиология
Медициналық микробиология — адамда ауру қоздыратын микроорганизмдерді, олардың организммен қарым-қатынасын зерттейді, жұқпалы ауруларды емдеу мен олардан алдын ала сақтандырудың лабораториялық диагностикасы және арнаулы әдістерін жасауды қарастырады.
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:Медицина Санат:Медициналық биология
Жаңаталап (Ақтөбе облысы)
нобай|оңға|Астрахановканың бір көрінісі Жаңаталап (1997 жылға дейін - Астрахановка) — Ақтөбе облысы Қобда ауданы, Терісаққан ауылдық округі құрамындағы ауыл. Бұрынғы Жаңаталап ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Ауданның солтүстігіндегі Терісаққан өзенінің бойында, аудан орталығы - Қобда ауылынан солтүстік-шығысқа 25 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 872 адам (420 ер адам және 452 әйел адам) болса, 2009 жылы 492 адамды (250 ер адам және 242 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу шеберханасы, клуб, аурухана, балабақша, орта мектеп, кітапхана бар. Телехабар қабылдайды. "Ақжол" өндірістік кооперативінде 176 адам еңбек етеді. Жаңаталап ауылдық округінің орталығы. Елді мекендері: Новая Москва, Жарықбас. Өзендері: Терісаққан, Қарағанды, Жарсай. Ауданаралық көтерме жол бар.
ف
фā’ сан бойынша ұстайтын орны - 80.
Сілттемелер
Санат:Араб жазуы
Pe (letter)
IC 4014
IC 4014 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1671081.
Сыртқы сілтемелер
IC 4014 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Өнер училищелері
Өнер училищелері - музыка, театр, би, бейнелеу өнері бойынша шығармашылық және педагогикалық кадрларды даярлайтын арнаулы оқу орындары.
Музыка училищелері
Музыка училищелері - балалардың музыка мектептеріне сабақ беретін педагогтарды, оркестрлердің, басқарушыларын, хор дирижерлерін, жалпы білім беретін мектептердің музыка пәні мұғалімдерін, ансамбль, хор артистерін, концертмейстерлерді дайындайды.
Хореографиялық училищелер
Хореографиялық училищелер - балет артистеріндайындайды.
Театр училищелері
Театр училищелері - драма, кей жерде қуыршақ театрларының актерлерін дайындайды.
Григорий Львович Рошаль
Григорий Львович Рошаль (21 қазан 1899, Новозыбков, Чернигов губерниясы — 11 қаңтар 1983, Мәскеу, РКФСР) — кинорежиссёр, педагог. КСРО халық артисі (1967).
Ол 1945 ж. Алматы киностудиясында (реж. Е. Е. Аронмен бірігіп) М.О.Әуезовтың сценарийі бойынша «Абай әні » көркем фильмін түсірді. Туынды Абай өмірінің соңғы кезеңін суреттеуге арналған. КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты.
Өмірбаяны
1921-1923 жылдары — Вс. Мейерхольдтың жоғарғы режиссерлік шеберханасында оқыды (ҚЖРШ).
1918-1919 жылдары — Украина және Қырым Наркомпросының қызметкері. 1919 жылдан — Әзірбайжан Наркомпросының инструкторы, Железноводск қаласындағы балалар қалашығының көркем-тәрбие бөлімінің меңгерушісі.
1923 жылдан — театр режиссёрі, 1925 жылдан — Госкиноның үшінші фабрикасы, «Белгоскино», «Межрабпомфильм», ВУФКУ киностудияларының режиссері.
1931 жылдан — «Мосфильм» режиссері, 1947-1954 жылдары — «Ленфильм» режиссері.
Дереккөздер
Санат:21 қазанда туғандар Санат:11 қаңтарда қайтыс болғандар Санат:Ресей кинорежиссёрлері Санат:XX ғасыр кинорежиссёрлері Санат:Ресей театр режиссёрлері Санат:КСРО театр режиссерлері Санат:XX ғасыр театр режиссерлері Санат:Ресей сценарийшілері Санат:КСРО сценарийшілері Санат:XX ғасыр сценарийшілері Санат:КСРО театр педагогтары Санат:Ресей театр педагогтары Санат:XX ғасыр театр педагогтары Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері Санат:КСРО халық әртістері Санат:РКФСР халық әртістері Санат:РКФСР-дің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері Санат:Григорий Рошаль фильмдері Санат:Социалистік реализм Санат:Тенишев училищесі түлектері Санат:КСРО кинематографтары одағы мүшелері Санат:Бүкілресейлік мемлекеттік кинематография институты оқытушылары Санат:Мәскеу мемлекеттік мәдениет және өнер университеті оқытушылары Санат:Бүкілукраиндық фотокинобасқарма тұлғалары Санат:Беларусьфильм тұлғалары Санат:Межрабпомфильм тұлғалары Санат:Максим Горький атындағы киностудия тұлғалары Санат:Ленфильм тұлғалары Санат:Мосфильм тұлғалары Санат:Кунцев зиратында жерленгендер
Брумли (Кентукки)
Брумли (Bromley) — Кентукки штатының Кентон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 838 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.0 км² шамасында. FIPS коды — 21-09856.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Новокиенка ауылдық әкімдігі
Новокиенка ауылдық әкімдігі – Ақмола облысы Жақсы ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Новокиенка ауылы кіреді. Орталығы – Новокиенка ауылы. Округ құрамында болған Парчевка ауылы 2018 жылы таратылғаннан кейін, Новокиенка ауылдық округі ауылдық әкімдік болып қайта құрылды.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 860 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Жақсы ауданы ауылдық округтері
Градиньян
Коммунаның INSEE коды — 33192, пошта индексі — 33170.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23386 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1482,94 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Нұрмияш Кобенов
Нұрмияш Кобенов (27.01.1934, Көкшетау облысы Щучье ауданы Фрунзе ауылы - 01.02.1996) - ақын. Бурабай ауыл шаруашылық техникумын бітірген. 1960 жылы туған ауылында агроном болып қызмет істеген. Алғашқы өлеңдер жинағы "Тұңғыш кітап" 1964 жылы жарық көрген. Топтама өлеңдері 1967 жылы "Көкшетау" ұжымдық жинағына енген.
Солтүстік Үстірт кемері
Солтүстік Үстірт кемері – Үстірт пен Мұғалжар таулары аралығындағы кемерлі шың.
Географиялық орны
Әкімшілік тұрғысынан Маңғыстау облысының Бейнеу және Ақтөбе облысының Байғанин аудандары жерінде.
Жер бедері
Екі бөліктен тұратын және негізінен ендік бағытта ирелеңдеп созылып жатқан кемердің жалпы ұзындығы 300 км-ге жуық. Маңсуалмас ойысымен бөлінген батысының ұзындығы 200 км-дей, шығысының (Доңызтау кемері жағы) ұзындығы 110 км-ден астам. Шығыс кемерінің теңіз деңгейінен абсолюттік биіктігі 147 м, жарқабағының биіктігі 25 м. Батыс кемерінің теңіз деңгейінен биіктігі 126 м, жарқабағының биіктігі – 43 м. Шығыс бөлігінің табанында Шөміштікөл соры жайласқан. Солтүстігінде Доңызтау кемерімен, оңтүстігінде Сам құмды алқабымен шектеседі. Батыс кемерінің табанында Ашытайпақ соры, Бағытай-Беніке қонысы және Маңсуалмас ойысы жатыр.
Геологиялық құрылымы
Кемерлерінің беткі қабаты неогендік әктас, гипстен, астындағы қабаттар неоген мен мезозой дәуірінің қыртыс шөгінділерінен түзілген.
Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі
Климаты тым континенттік. Қаңтар айындағы орташа температурасы – 11 °C, шілдеде 24°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 130-170 мм шамасында. Кемер етегімен үстінде суы кермек татитын бірнеше бұлақтар мен құдықтар (Шағырлы, Молақұдық, Қырыққұдық, т.б.) кездеседі. Кемерлігі онша байқалмайтын орта тұсындағы Маңсуалмас ойысында кең аумақты алып жатқан бұталы тоғай жатыр. Өңірдің бұл тұсы шабындыққа және мал жайылымына пайдаланылады. Сор, сортаң келген сұр топырағында негізінен аралас жусан, бұйырғын, тасбұйырғын, жантақ, изен, баялыш, күйрек, т.б. шөлге тән өсімдіктер өседі. Кемердің шың қияларында қарақұйрық, қарақал, түлкі, қарсақ, қасқыр, дуадақ, бұлдырық, бүркіт және көптеген бауырымен жорғалаушылар тіршілік етеді.
Жалгерлік
Жалға беруші — жалдау үшін төленетін сыйақыны ала отырып, жалға алушыға бір мүлікті уақытша пайдалануға беретін мүліктік жалға алу, шарт.
Жалгер, жалға алушы
Жалға берілетін белгілі бір нысанды уақытша өз иелігіне немесе пайдалануға алатын, заңды немесе жеке тұлға.
Жалгерлік ақы
Жалға беру тәртібімен ұсынылған мүлік үшін табиғи түрінде, ақшалай немесе аралас нысанда төленетін жалдау ақысы.
Жалға беруші
Табиғи және мүліктік объектілерді немесе басқа да мүліктерді, уақытша иеленуге және пайдалануға беретін заңды немесе жеке тұлға.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Асаймұса (скипетр)
Асаймұса - еуропалық билік дәстүріндегі скипетр дегенге келеді. Қазақы ортада бұл заттың нақты қолданысы жөнінде деректер жоқтың қасы. Есесіне асаймұса жөнінде сан алуан мифтік және аңыздық сюжеттер кездеседі. Мифопоэтикалық түсінік бойынша, ерекше тылсым қасиетке ие қысқа таяқ сияқты бұйымның атауы. Атына қарағанда, Мұса пайғамбардың асасы деген ұғымды білдірсе керек.
''Қызырдың алып батасын, ''Мұсаның тұттым асасын, ''Шарапат бар бұйымда ''Пәлекет шайтан қашатын,
- деп келетін байырғы діни сарында жазылған өлең жолдары осыны меңзейді.
Орташа Юрма
Орташа Юрма — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юрма (Үлкен Юрма) өзенінің оң жағалауынан 72 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 35 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Здено Штрба
Здено Штрба (Zdeno Štrba; 9 маусым 1976 жыл, Красно-над-Кисуцоу, Чехословакия) — словакиялық футболлшы, жартылай қорғаушы.
Карьерасы
Словакия ұлттық футбол құрамасында ойнаған, 2010 жылғы әлем чемпионатына қатысып, топтық кезеңдегі үш ойынның үшеуінде де алаңға шықты. Әлем чемпионатынан соң құрамадағы карьерасын аяқтады. Карьерасын "Дукла" сапында бастады. 1997 жылы "Матадор" сапына ауысып, бес жыл ойнады, клубтан кетер жылы Словакия чемпионатының күміс жүлдегері атанды.
2002 жылы "Жилинаға" ауысты да, үш рет Словакия чемпиондағына қол жеткізді. 2009 жылы жазда Грекияның "Ксанти" клубына ауысып бір маусым ойнады да, әлем чемпионатынан соң "Жилинаға" қайта оралды.
2011 жылы карьерасын аяқтады.
Командалық
Словакия вице-чемпионы: (1)
Словакия чемпионы: (3)
Словакия вице-чемпионы: (3)
Словакия суперкубогы: (3)
Сілтемелер
Санат:Словакия футболшылары Санат:Словакия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Пухов ФК ойыншылары Санат:Жилина ФК ойыншылары Санат:Ксанти ФК ойыншылары
Саба (межень)
Саба — сулылығы өте аз болатын кезең. Негізінен өзеннің тек жер асты, ыза суларымен қоректенетін кезі. Қоңыржай және биік ендіктерде жазғы саба мен кысқы саба ажыратылады.
Төртүй
Төртүй — Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігіне қарасты ауыл, Екібастұз ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Екібастұз қаласынан солтүстік-батысқа қарай 38 км-дей жерде, Шідерті өзенінің сол жағасында, құрғақ дала белдемінде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 933 адам (440 ер адам және 493 әйел адам) болса, 2009 жылы 566 адамды (272 ер адам және 294 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1930 жылы ет бағытындағы тұқымдық ірі қара мал өсіретін “Екібастұз” кеңшарын ұйымдастыруға байланысты қаланған. Оның негізінде 1995 жылы шаруа қожалықтары құрылды.
Дереккөздер
Санат:Екібастұз қалалық әкімдігі елді мекендері
УЕФА Кубок иелері кубогының финалы 1979
Сілтемелер
Санат: УЕФА кубок иелері кубогының финалдары Санат:1979 жылғы футбол Санат:Барселона ФК ойындары Санат:Фортуна Дюссельдорф ФК ойындары
Каорсо
Каорсо (Caorso) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Пьяченца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4511 адамды құрайды. Халық тығыздығы 113 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 40 км² шамасында. Пошта индексі — 29012.
Елді мекеннің қамқоршысы — БоҚалаица. Жыл сайынғы мерекесі — 15 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Хризоберилл
thumb|Хризоберилл Хризоберилл (грек. chrysos — алтын және берилл) — күрделі аралас тотықтар тобына жататын минерал. Химиялық формуласы: BeAҚ2O4, құрамы (%): BeO — 19,8, AҚ2 O3 — 80,2, қоспалары: Fe2O3, TіO, Cr2O3. Хромды хризоберилл александрит деп аталады. Ромбылық сингонияда кристалданады. Хризобериллдің кристалдық құрылымында бериллий иондары оттек иондарымен төрттік, ал алюминий иондарымен алтылық координацияда байланысады. Жеке кристалды қысқа призма, қалақ түрінде. Жасыл сары, жасыл, қоңыр, қызыл, кейде түссіз, шыныдай жылтыр, қатт. Моос шкаласы бойынша 8,5, тығызд. 3,5 — 3,8 грамм/куб сантиметр. Пегматиттерде, доломит мәрмәрлерінде, қорымдарда альмандин, берилл, биотит, т.б. минералдармен бірге кездеседі. Хризобериллден берилл алынады, александрит 1-кластық асыл тас саналады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Белағаш қорықшасы
Белағаш қорықшасы – мемлекеттік табиғи қорықша. Жалпы ауданы 1,500 га.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданы жерінде орналасқан.
Флорасы
Қорықша аумағындағы Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдік түрлері: қарқаралы бөріқарақаты, қызыл қайың, жіңішке көкнәр, көктемдік жанаргүл, кәдімгі қарғакөз, ашық құндызшөп, жапырақсыз орашық, жатаған қызғалдақ, қылтан селеу. Сонымен қатар сирек кездесетін өсімдіктер өседі.
Фаунасы
Қорықшада мекен ететін қара дегелек, сұр тырна, ақбас тырна, бақалтақ қыран, дала қыраны, қарақұс, бүркіт, жыланшы бүркіт, қылқұйрық бұлдырық, үкі, қазақстан архары Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. Табиғатты және табиғи ресурстарды қорғау жөніндегі Халықаралық одақтың тізіміне енгізілген жануарлар түрлері де кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан қаумалдары Санат:Қарағанды облысы географиясы
Алғабас (Семей қалалық әкімдігі)
Географиялық орны
Семей қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 339 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 944 адам (497 ер адам және 447 әйел адам) болса, 2009 жылы 999 адамды (491 ер адам және 508 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Семей қалалық әкімдігі елді мекендері
NGC 3400
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3400 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32499, UGC 5949, MCG 5-26-20, ZWG 155,25.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз)
Вагна
Вагна (Wagna) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Лайбниц округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5212 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 12.98 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — LB, ресми идентификациялық коды — 6 10 45.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Карл Деллер (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
550 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:550 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:550 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Арньер-сюр-Итон
Арньер-сюр-Итон (Arnières-sur-Iton) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,19 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27020, пошта индексі — 27180.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1636 адамды құрады. Халық тығыздығы — 134,21 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Са (Понте-де-Лима)
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 406 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,92 км² шамасында. Халық тығыздығы — 139 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Ербсайм
Ербсайм (Herbsheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Селеста-Ерстен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,6 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67192, пошта индексі — 67230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 846 адамды құрады. Халық тығыздығы — 98,37 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
ق
Қа̄ф (قاف) Араб әліппесінің жиырма бірінші әрпі, қазақ тіліндегі «қ» әрпіне сәйкес.
Сілттемелер
Санат:Араб жазуы
Qoph
Жүсіпбек Жиенбеков
Жүсіпбек Жиенбеков (1878, Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы - 1937, сонда) - ақын. Алғашқы өлеңдері "Қазақ тілі" газетінде жарияланған. 1916 жылғы ұлт азаттық көтерілісіне арнап шығарған "Июнь жарлығы" дастаны сақталған. Шығармасы: Июнь жарлығы, Семей 1926.
Капивари
Капивари (Capivari) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Пирасикаба мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пирасикаба экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46.825 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 323,198 км² шамасында. Халық тығыздығы — 144,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1832 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Хамбах (Диц)
Хамбах (Диц) (Hambach (bei Diez)) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Рейн-Лан ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 489 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 2,76 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 41 052. Муниципалитеттің басшысы — Маркус Фасбендер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Тас валериана
Тас валериана (Валерианалар тұқымдасы) — Қазақстанның шығыс бөлігі тауларында, Астанадан оңтүстікке қарай және Семей обысында, дала зонасында көп таралған. Қаулы аралас шөпті далаларда, жартастарда, қорымда өзен қиыршық тастарында өсіп, кейде шілік құрады. Тамыры өзекті, көпбасты. Бірнеше сабақты (биіктігі 50 см-ге дейін). 2-5 жұптан қарама-қарсы орналасқан жапырақтар қауырсын тәрізді бөліктерге бөлінген. Гүлдері ашық сары, тостағаншасы онша байқалмайды, қоңыраулы, 5 бөлімді гүл тәжімен және 4 аталық, қалқан тәрізді гүлшоғырына жиналады. Мамыр-шілде айларында гүлдейді, шілде-қыркүйекте жеміс береді. Жемістері сопақтау, жарғақты, гүлжапырақтары жайылып қанат тәрізді өскен. Желдің көмегімен тұқым таралуы жеңіл. Омарталық және декоративтік мақсаттарда қолданылады. Оны тұқымнан оңай өсіруге болады, екінші жылы гүлдейді.
Дереккөздер
Санат:Ұшқаттар Санат:Қазақстан флорасы
Алексеевка (өзен)
Алексеевка — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Печора теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша : 03060000112103000085385
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Мрахори (Габрово облысы)
Мрахори (Мрахори) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5345. Телефон коды — 06714. ЕКАТТЕ коды — 49237.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Диттинген
250px|thumb|Картада орналасуы Диттинген (Dittingen) — Швейцарияның Базель-Ланд кантонында орналасқан коммуна. Лауфен округінің құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 706 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.75 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2784, пошта индексі — 4243.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базель-Ланд елді мекендері
Профилактикалық медицина академиясы
Профилактикалық медицина академиясы – аурудың алдын алу жөніндегі медициналық ілімді жетілдірумен шұғылданатын ғылыми мекеме. 1995 ж. Алматы қаласында ұйымдастырылды. Негізгі міндеті – аурудың алдын алу шараларын тиімді ұйымдастыру. Қазақстанда кейбір аймақтардағы қалыптасқан табиғи, әлеуметтік, экономикалық және экологиялық жағдайлардың жергілікті тұрғындардың денсаулығына әсерін зерттеуді ұйымдастырып отырады. Сонымен қатар алғашқы дәрігерлік көмек жүйесін дамыту және оңтайлау мәселелерімен шұғылданады. 1997 жылдан бастап ай сайын «Здоровье и болезнь» атты хабаршы журналы шығып тұрады.
Буэнос-Айрес (айрық)
Буэнос-Айрес:
Неручь
Неручь — Ресейдегі өзен. Орлов облысы, Тула облысы, Калужа облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2231/1303/116 орналасқан. Өзен ұзындығы 111 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Орёл қаласынан Белёв қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бөлтірік шешен көшесі (Алматы)
Көшөге от ауызды, орақ тілді шешен, ел бастаған көсем, қара қылды қақ жарған әділ би Бөлтірік шешен Әлменұлының есімі (Алматы қаласы әкімінің 02.10.1996 № 236 қаулысы) берілген. Әлменұлы Бөлтірік Шешен (1771-1854) Жамбыл облысы Шу ауданында дүниеге келген. Ел ішіндегі жетім мен жесір, жер-су дауына қатысып, оған әділ төрелік еткен.
Көше Жетісу ауданында орналасқан. Сүйінбай даңғылынан басталып Станславски көшесіне дейін созылып жатыр. Қаланың Хамиди, Бәйішов, Жангелдин, Нүсіпбеков көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Северная көшесі. Көшенің ұзындығы - 1050 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Комбур
Комбур (Combourg) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Сен-Мало округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 63,55 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35085, пошта индексі — 35270.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5572 адамды құрады. Халық тығыздығы — 87,68 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Тезье
Тезье (Théziers) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,34 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30328, пошта индексі — 30390.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1032 адамды құрады. Халық тығыздығы — 91,01 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Дальний (Чишмин ауданы)
Дальний — Башқұртстанның Чишмин ауданындағы қыстақ, Шингак-Куль ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 57 адамды құрады. Пошта индексі — 452142, ОКАТО коды — 80257875005.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Нашига
Нашига — Ресейдегі өзен. Тверь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тьма өзенінің сол жағалауынан 94 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 39 км-ді құрайды.
IC 4017
IC 4017 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Нашига
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Зубцов қаласынан Тверь өзенін қоспағанда, Тверь қаласына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
IC 4017
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1672129.
Сыртқы сілтемелер
IC 4017 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Нашига
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жіңішке аяқты клизодон
Жіңішке аяқты клизодон - жеке тіршілік ететін жабайы аралардың сирек кездесетін түрі. Жерорта теңізінде торғай флорасымен бірге таралған және онда, тағы Орта Азияда жекелеген түрлер түзген, ежелгі үштік дәуір туысының өкілі. Иран, Күнгей Кавказ, Орта Азияда таралған. Оңтүстік жіне оңтүстік-шығыс Қазақстанда кездеседі. Сары топырақты тік жарларда, төбелерде, тоғайларда тіршілік етуге бейімделген. Мамыр басынан маусым ортасына дейін ұшады. Аналықтары қос жапырақтылар мен бұршақ тұқымдастар гүлінен белгілі. Қатты сазды қабырғаларда, мүмкін, тік жарларда ұялайды. Жер жырту және малды шектен тыс бағу нәтижесінде, сары топырақтар өзгеріске ұшырады және сары топырақты тік жарлар бұзылып, аралардың ұяларына әсерін тигізді.
Дереккөздер
Санат:Жануарлар
Күсеп ауылдық округі
Күсеп ауылдық округі — Ақмола облысы Зеренді ауданындағы әкімшілік бірлік.
Бруксвилл (Кентукки)
Бруксвилл (Brooksville) — Кентукки штатының Брэккен округіне жататын АҚШ қаласы.
Күсеп ауылдық округі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Азат, Жамбыл, Өркен, Теректі, Өзен ауылдары кіреді. Орталығы – Өркен ауылы.
Тарихы
2009 жылы округ құрамына таратылған Қазоты ауылдық округінің Раздольное (орталығы), Айғыржал, Жамбыл, Теректі ауылдары енді. 2010 жылы Айғыржал ауылы таратылды.
Бруксвилл (Кентукки)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Күсеп ауылдық округі
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2608 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Зеренді ауданы ауылдық округтері
551 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:551 жылы туғандар
Асату
Асату - дәстүрлі ас-тағам мәдениетінде жолы үлкен адамның жасы кішілерге табақтағы еттің сыбағалы мүшесінен дәм таттыру арқылы өзінің ілтипатын білдіретін этикалық рәсім. Ет жеп болған соң, қонақтың жасы үлкені сый табақтан уысын толтыра ет алып, басқаларға өз қолымен асатады. Кішілер қалыптасқан әдет бойынша асату рәсімінен бас тартпайды, етті асар кезінде ер адамдар «құлдық» деп айтады. Бұл өзінен үлкенге құрмет көрсеткені, рахмет айтқаны болып есептеледі. Ал келіндерге «асатқаным» деп, үлкен табақтан ене - абысындарының бірі сыбаға бөліп береді. Келін орнынан тұрып, жілік ұсынган (асатқан) адамға арнап сәлем салады. Сондай-ақ, ет желініп болған соң табақтағы еттен қарттар жас балаларға, өзінің атқосшы немесе жолсеріктеріне асатады. Асар адамдардың арасындағы өзара көрсетілетін құрмет іспеттес. Мәні жағынан сыбаға беруге ұқсас жосын. Бұл дәстүр Сәбит Мұқановтың «Халық мұрасы» деген кітабында толық баяндалған.
551 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:551 жылы қайтыс болғандар
Асату
XIX ғасырдың соңына дейін (кейбір өңірлерде қазірге дейін сақталган) шығыс өңірінде келген мейманның етті үш түйірден қатарласа асату дәстүрі болған. Егер үш түйір етті бірден асай алмаса, қонақ ренжіп қалуы мүмкін. Асатуға берген ет үш түйірден көп болып және оған қақалып қалса, айыппұл төленетін болған. Айыппұл кұны жүз жылқыдай болған. Егер үш түйір етке қақалса, оған айыппұл төленбейді.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
551 жыл
Түсініктемелер
*
Каракуэль-де-Калатрава
Каракуэль-де-Калатрава (Caracuel de Calatrava) — Испаниядағы қала. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Сьюдад-Реаль провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 169 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сьюдад-Реаль елді мекендері
Субутак
Субутак — Ресейдегі өзен. Челябі облысы, Орынбор облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Гүмбей өзенінің сол жағалауынан 39 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Магнитогорск су торабынан Ириклинск су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері
Айгүл Молдақынқызы Надирова
Өмірбаяны
Алматы халық шаруашылығы институтын (1987) экономист мамандығы бойынша; ҚазКСР Ғылым академиясының Экономика институтының күндізгі аспирантурасын үздік (1990) «Өнеркәсіп және оның салаларын басқарудың экономикасы, жоспарлануы және ұйымдастырылуы» мамандығы бойынша бітірген. Экономика ғылымдарының кандидаты (1995). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Қазақстанның жеңіл өнер-кәсіп кәсіпорындары мысалында иеліктің нарықтық механизмдерін жетілдіру». Бірқатар жарияланымдардың авторы. ІЗО 9001:2008 сапалы менеджмент жүйесі бойынша ішкі аудит жүргізу, тиімді сауда жүргізу, келісім жасау халықаралық сертификаттарына ие. Қазақ, орыс, ағылшын (ауызекі) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2009 жылдан). 1988 жылдан - ҚР Ғылым академиясының Экономика институтының аға ғылыми қызметкері, технология және бизнес университетінің «Экономика және қаржы» кафедрасының меңгерушісі, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразиялық ұлттық университетінің «Экономика» мамандығы бойынша Мемлекеттік аттестациялық комиссиясының мүшесі. 1991-1994 жылдары - ҚР Бухгалтерлер қауымдастығының вице- президенті. ¥К» Жұмыс істеу бойынша жетекші менеджері, «КагТгапзСомі« АҚфилиалының коммерциялықдиректоры, «КАХАР» ЖІІІ" бас директордың қаржы және әкімшілік мәселелер бой».ні ша орынбасары. 2008 жылдан бері - ҚР Президенті жанындағы Мемлекет басқару академиясының экономикалық және әкімшіш* мәселелер бойынша вице-ректоры. «КагТранзСот» АҚ дамуына қосқан құнды үлесі үиііт грамотасымен марапатталған. «АЛТЕЛ» АҚ үздік ж»м. қызметкері.
Скутум
Скутум (лат. scutum, a) — ортасында сабы бар ұзын қалқан.
Тарихы
Қалқанның бұл түрі Италиядан бастау алады, онда ол қола дәуірінен бастап таралған деген де деректер бар. Этруряда, Витулонияға жақын жердегі Поджо-алла-Туардия қорымында шамамен б.з.д VIII ғасырға жататын кейінгі римдік скутумға өте ұқсас қалқан суреті табылған. Бұл қалқан кейін кельттерде, иберлерде, иллириялықтарда жақсы қолданыста болды.
Шамамен б.з.д IV ғасырда аргивтік гоплит қалқанының орнына скутум қолданыла бастады. Римдегі азамат соғысы кезінде скутум сопақ пішінді болып, кейін тікбұрышты болып кетті. Бұл соңғы скутум түрі Империя ескерткіштерінен жақсы белгілі. III ғасырда скутумның орнын ауксилии деп аталатын қалқан басты.
Ертеде сопақ пішінде немесе дөңес төртбұрыш пішімді болған. Көбінесе ағаштан жасалған тік қабырғамен қүшейтілген. Ондай кезде умбон керек болмаған. Умбоны темірден немесе қоладан жасалып, түрлі формада болған.
Сипаттама
Республика кезеңінде скутумның ені 75 см, ұзындығы 1,2 м, салмағы 8-10 кг болған. Полибидің айтуы бойынша скутумды екі ағаш пластинаны желімдеу, дөрекі терімен қаптау, одан соң бұзау терісімен қаптау арқылы жасаған және бұндай қалқанның умбоны болған, шеттері темір қапсырмалармен қапталған. Қалқанның дөңгеленген пішінінен легионердің оны кеудесінің алдында емес сол жағында ұстағанын білуге болады. Осылай римдік легионер жауын тықсырып, оң қолындағы қысқа қылышын пайдаланған.
Дереккөздер
1. http://hiswar.net/weapon-and-military-technique/33-skutum-shchit-drevnerimskikh-legionerov-iv-vek-do-n-e-iii-vek-n-e
2. http://dic.academic.ru/dic.nsf/dic_synonims/237201/%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%82%D1%83%D0%BC
3. http://sablya.info/rimskaya_imperiya/skutum-drevnerimskij-shhit.html
Қарамыс - Төлеп (жыр)
“Қарамыс – төлеп” - тарихи жыр. Авторы — 19 ғасырдың бас кезінде өмір сүрген ақын-жырау Қалнияз. Жыр түрікмен мен қазақ арасында 19 ғасырдың басында болған жер, жесір дауына байланысты оқиға сюжетіне құрылып, туған елін, жерін қорғап қалған Қарамыс пен Төлеп батырлардың ерлігі жайлы сыр шертеді. Маңғыстаулық Асайын Хангелдиннің 1942 жылы ел аузынан жазып алған нұсқасы толық жеткен, 11 буынды қара өлең үлгісіне құрылған. Оралдық М.Ишанқұлов жинаған "Төлеп пен Қарамыс" деген бір нұсқа толық емес, мұнда жыр оқиғасы орта тұсынан басталады да, Қарамыс батырдың ауыр жараланып, өсиет айтуымен аяқталады. Өлең құрылысы 7-8 буынды жыр үлгісіне құрылған. Д.Мұратұлының айтуынан Ә.Абдрахманов деген кісі жазып алған "Қарамыс батыр" атты нұсқа мазмұны алдыңғы нұсқаларға сәйкес келеді, кейбір сөйлемдері мен сөздерінде ғана өзгешелік бар. Жыр нұсқалары Орталық ғылыми кітапхана қорында сақтаулы.
Дереккөздер
Санат:Қазақ әдебиеті
Лепсі қорықшасы
Лепсі қорықшасы – мемлекеттік табиғи зоологиялық қорықша. Жалпы ауданы 258 мың га.
Флорасы
Лепсі қорықшасы аумағында Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген 25 өсімдік түрі бар: таңдамалы шоқпарбас, Тянь-Шань жанаргүлі, алтай гимноспермиумы, таушымылдық, дала таушымылдығы, Семенов айдаршөбі, торсылдақ сылдыршөп, жебежапырақты ергеш, үлпілдек жұлдызтүк, алтын тамыр, Сиверс алмасы, таспашөп, құс тұмсық тапашөп, жоңғарлық тұтасжапырақ, т.б.
Фаунасы
Қызыл аяқбақа, данатин құрбақасы, Жетісу аяқтыбалығы, қара дегелек, лашын, бақалтақ қыран, бүркіт, сақалтай, т.б.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан қаумалдары Санат:Жетісу облысы географиясы
Сырмақ
thumb|right|150px|Сырмақ — киізден жасалып өрнектелетін төсеніш. Сырмақ (Шырдак) — киізден жасалып, өрнектелген қазақ төсеніштері. Көбіне үйдің қабырғалары мен еденін сәндеу үшін қолданылатын қолдан жасалған, арнайы тоқу технологиялары бар бұйымдар.
Атауы
«Сыр­мақ» атауы оны дайындау әдісінен алынған. Қазақта «сыру» деген сөз арасын жиі етіп тігетін тігістің түрі, жиі етіп бастырып тігу дегенді білдіреді.