cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жорға дуадақ
Қолдан өсіру, тұқымын көбейту шаралары
Жорға дуадақтардың Арабия түбегіндегі және бүкіл әлемдегі тұқымы құрып кету алдында. Тұқымы құрып кетуінің алдын алу үшін Түркістан облысы Бәйдібек ауданында араб шейхтырының инвестицисына салынған құс фабрикасы жұмыс істейді. 2016 жылғы 11 қазандағы ҚР Өкіметінің қаулысына сәйкес Біріккен Араб Әмірліктерінің шейхтарына Қазақстан ұлттық парктерінде дуадақ аулауға рұхсат берілген. 2020 жылы бұл құс фабрикасынан 4160 дуадақ өсіріліп, табиғатқа бос жіберілген.
Феррейра-ду-Зезере
Феррейра-ду-Зезере (Ferreira do Zêzere) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Феррейра-ду-Зезере муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2156 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,99 км² шамасында. Халық тығыздығы — 61,6 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сантарен округінің елді мекендері
Жота
Жота – көтеріңкі жер бедерінің атауы. Оның биіктігі, ұзындығы және пішіндері, әдетте, жер бедерінің даму ерекшелігіне және түзілген тау жыныстарының литольдік құрамына байланысты. Жоталар таулы жер бедерінің басты құрамдас бөліктерінің бірі. Олар бірлесіп тау тізбегін құрайды. Тау жоталары бір-бірімен қиылыспайтын тау торабынан таралып – радиальді Жота, басты жотадан қарама-қарсы жаққа қарай екінші қатардағы жоталар таралып – қазбауырлы жота, сондай-ақ бұталы жота (виргация) болып орналасуы мүмкін. Жоталар пайда болуына байланысты жанартаулық, эрозиялық және тектоникалық болып бөлінеді. Абсолютті биіктіктеріне қарай – аласа, орта және биік жота болып келеді. Геологиялық уақыт бойында сыртқы (экзогендік) процестердің әсерінен жоталар мүжіліп төбелі тауларға, ұсақ шоқыларға айналады. Мұндай морфологиялық және геологиялық жасы жағынан біршама ескі, мүжілген жоталар аймағына Сарыарқаны жатқызуға болады. Сонымен қатар, Қазақстан жерінде геологиялық жасы едәуір егде болғанымен морфологиялық жағынан жас жоталар кездеседі (мысалы, Қаратау жотасы).
Сілтеме
Санат:Жер бедері
Хартланд (Коннектикут)
Хартланд (Hartland) — Коннектикут штатының Хартфорд (Hartford) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2 082 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 89.6 км² шамасында. FIPS коды — 09-37140.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Ләйла Қабиденқызы Құсайынова
Құсайынова Ләйла Қабиденқызы (3.5.1948 ж.т., Қарағанды қ.) – физика-математика ғылымының докторы (2000). Новосибирск мемлекетік университетін (1973) және Қазақстан ҒА Матем. институтының аспирантурасын (1976) бітірген. Осы институтта кіші ғыл. қызметкер, Қарағанды мемлекеттік университетінде аға оқытушы, доцент, Қолданбалы математика институтында аға ғылыми қызметкер, кафедра меңгерушісі (1976–2005), Қарағанды мемлекеттік университетінде кафедра меңгерушісі (2005–06) қызметтерін атқарды. 1999 ж. «Теоремы вложения и интерполяции весовых пространств Соболева» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. 40-тан астам ғыл. жарияланымның авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
NGC 891
NGC 891 — Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 6 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 891 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9031, UGC 1831, MCG 7-5-46, ZWG 538.52, IRAS02195+4209.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз)
Әскерлерді эшелондау
Әскерлерді эшелондау (Эшелонирование войск) — әскерлерді бірінен соң бірін белгілі қашықтықта бөлшектеп орналастыру. Әскерлерді эшелондау операцияның мақсатына қарай бейімделеді. Әскерлерді эшелондау шешуші кезенде шайқасқа екінші немесе келесі эшелондарды кіргізіп, қарсыластың шабуылға шыққан күшіне тойтарыс беруді қамтамасыз етеді. Жорықтағы әскерлердің қарсылас көзінен тасаланып қозғалуына, қарсыластың атом қаруы зардабын азайтуға мүмкіндік береді. Қарсыластың ядролық шабуылы болғанда Әскерлерді эшелондау жауынгерлердің әскери қабілетін сақтайды. Қазіргі кезде бөлімдердің жауынгерлік сапқа тұруы бірнеше эшелондардан құралады Әскерлерді эшелондау саны мен оның құрамы жауынгерлік қимылдың түріне, жүктелген міндетін сипатына, нақтылы жағдайға байланысты әскери күштін барлық түрінде іске асырылады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Сарабайка
Сарабайка — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Иленка өзенінің сол жағалауынан 13 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ница өзені Реж өзені және Нейва өзені өзендерінің қосылған жерінен сағасына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Капеллендорф
Капеллендорф (Kapellendorf) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Веймар ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Байда (қыстау)
Байда — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы қыстау.
Шортанбай ауылынан шығысқа қарай 7 шақырым қашықтықта орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары
Сәбит Жолдасов
Сілтемелер
Санат:Тұлғалар
IC 1735
IC 1735 — Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 1735 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз)
Санта-Сесилия (Параиба)
Санта-Сесилия (Параиба) (Santa Cecília) — Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Агресте-Парайбано мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Умбузейру экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6694 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 227,838 км² шамасында. Халық тығыздығы — 29,4 адам/км².
Санат:Параиба елді мекендері
Би әлемі
Би - адам денесінің әуенге негізделген түрлі қимылдарының жүйелі түрде ауысып келуі арқылы көркем образдармен айшықтала бейнеленетін, кеңістіктік-уақыттық ауқымы көне заманғы наным-сенімнен бастау алатын өнердің бір түрі. Би ишаралық бейнелеулер арқылы әсерлі көңіл-күйді көрсететін, еңбек үрдістері бейнеленетін халықтық шығармашылық өнер түрі.
Қазақ балеті
Қазақ балеті – ұлттық сахна өнерінің бір түрі. Мазмұны муз.-хореогр. образдар арқылы ашылады. Қазақстандағы кәсіби балет өнері 20 ғ-дың 30-жылдары қалыптаса бастады. 1933 ж. қазақ драма театры жанында муз. студия құрылды. Осы студияда классик. би өнерін игеру мақсатында М.Арцибашеваның жетекшілігімен балет труппасы қалыптастырылды (1934). Би тілінде көркем бейнеленген қазақ өмірінің, құсбегіліктің көріністерін (“Қара жорға”, “Келіншек”, “Бүркіт – қоян”) көрермендер тұңғыш рет М.Әуезовтің пьесасын негізге алып, Әли Ардобус қойған “Айман – Шолпан” муз. спектаклінде тамашалады. Осы жылы студия негізінде қазақ муз. театры (қазіргі Қазақ опера және балет театры) қайта құрылып, оның жанынан балет бөлімшесі (1935) ашылды. Театрдың “Шұға”, “Қыз Жібек” қойылымдарына араласқан балетмейстер А.Александров балет студиясының оқу бағдарламасына классик. би сабақтарын енгізіп, ұлттық қазақ хореогр. өнерінің алғашқы кәсіби мамандарын тәрбиеледі (Ш.Жиенқұлова, Н.Тапалова, К.Қарабалинова, Х.Байзақов, т.б.) 30-жылдардың соңына қарай Қ. б. жеке жанр болып қалыптасты. Тұңғыш ұлттық туынды “Қалқаман – Мамыр” балетінің (24.6.1938) тұсаукесер қойылымы Қ. б. үшін тарихи күн болды (либреттосын жазған – М.Әуезов, комп. – В.Великанов, балетмейстері – Л.Жуков, суретшісі – О.Таңсықбаев). 1937 ж. 17 қаңтарында муз. театр негізінде Қазақ мемл. опера және балет театры құрылды. 40-жылдардан бастап Қазақстанның жас хореографиясы балет классикаларын игере бастады (“Аққу көлі”, “Коппеллия”, “Шопениано”, “Жизель”). Республика балет өнерінің дамуына Куйбышев көшпелі опера және балет театры 2-дүниежүз. соғыс жылдары Алматыға КСРО-ның еур. бөлігіндегі қалаларынан көшіп келген хореогр. өнерінің артистері игі ықпал етті. Балет мектебінің жаңа жетек. А.Селезневтың ұсынысымен оқу бағдарламасына Ленинград хореогр. уч-щесінің 9 жылдық оқу мерзімі негіз етіп алынды. 1950 ж. балет труппасының жетек. М.Моисеев В.Великановпен бірге “Қамбар – Назым” балетін сахнаға шығарады. 50-жылдардың соңында тұңғыш кәсіби қазақ балетмейстрі Д.Әбіровтің келуімен Қ. б-н дамытудың жаңа кезеңі басталды. Ол классик. орыс балеті дәстүрлерін сақтай отырып, “Қамбар – Назым”, “Қозы Көрпеш – Баян сұлу” сияқты эпостық, фольклорлық мұралардан бастау алатын ұлттық тақырыптардың сахналық шешімін табудың жаңа әдістерін игерді. 1958 ж. Мәскеуде өткен қазақ әдебиеті мен өнерінің 2-онкүндігінде үлкен театр сахнасында “Достық жолымен” балеті (балетмейстерлері Әбіров, Р.Захаров) қойылып, астана өнер қайраткерлерінің жоғары бағасын алды. Бұл онжылдықта Қ. б. сахнасында Р.Тәжиева, А.Бекбосынов, Л.Таганов, И.Манская, З.Райбаев, С.Көшербаева, А.Асылмұратов, т.б. бишілер өз өнерлерімен көзге түсті. 60-жылдары “Шопениана”, “Болеро”, “Франческа да Римини” бір актілі балеттерін қойған Райбаев балетмейстр ретінде жемісті еңбек етті. 1974 ж. А.Хачатурянның “Спартак” балеті қойылуы Қ. б. өнері дамуында үлкен белес еді. Спартак партиясын орындаушы Р.Бапов және қоюшы Райбаев Республиканың Мемл. сыйлығын алды. 70 – 80-жылдары балет сахнасы балетмейстр мен композиторлардың жаңа көркемдік ізденістерінің алаңына айналды.
Т.Мыңбаевтың Райбаев қойған “Фрески” балеті (1981) Қазақстан муз.-хореогр. өнері жетістігінің жарқын көрінісі болды. Қазақ би өнерінің бай дәстүрлерін қайта жаңғырту, халықтың фольклорлық мұрасын соны көзқараспен игеру үлгісі комп. М.Тілеубаев қойған А.Серкебаевтың “Ақсақ құлан” балетінде (1975) көрінді. 1978 ж. Ж.Байдаралин қойған М.Сағатовтың “Әлия” балетінде Ә.Молдағұлованың ерлігін бейнелеумен қатар, қарапайым қазақ қызының бейнесін, тұлға ретінде қалыптасу жолын көркем айшықтауға назар аударды.
80 – 90-жылдары Қ. б. үшін тың ізденістермен сипаталады. Тілеубаев ритм-опера-балет түрінде мүлдем жаңа жанрды игерді. Еліміз тәуелсіздік алған жылдар ішінде жақын және алыс шет елдерден шақырумен келген балетмейстерлер ұлттық сахнада бірқатар қызықты балеттер қойды (“Мадам Баттерфляй”, 1996 – балетмейстерлері Асами Маки және Киози Метани. “Корсар”, “Ұйқыдағы ару”, 1991, В.Владимиров). 1991 – 2000 ж. аралығында Д.Адамова, Д.Фадеева-Нақыпова, Г.Саитова, апалы-сіңлілі Гүлнұр және Гүлнар Ғаббасовалар, т.б. Қ. б-нің дарынды мамандары шықты. Елімізде Д.Нақыпов ұйымдастырған хореографтар одағының дәстүрлі халықар. “Дәстүр сыйлығы” балет фестивалі, “Галина Уланова сыйлығы”, “Қазақстандықтар – әлем балетінің жұлдыздары” атты байқаулар өтті. 21 ғ-дың басы модерн балет және неоклассицизм бағытындағы ізденістермен белгілі.
Б.Аюханов жетекшілік ететін Мемл. академ. классик. би ансамблі республикадағы балет өнеріне 60-жылдары “Алматының жас балеті” би ансамблі атауымен енді. Ұлттық эпос пен фольклорды игеру мақсатында құрылған бұл ұжым репертуарында бүгінде 37 бір актылы балет, 50-ден астам концерттік нөмір бар. Ұжым – камералық, аспаптық және симф. музыканы пайдаланады. Көрермендер назарына классик. әдеби мұраларға негізделген бірнеше қойылым ұсынылды (“Гамлет”, муз. А.Исакова, “Татьяна Ларина”, муз. П.Чайковский – М.Плетнев, “Қылмыс пен жаза”, муз. Д.Шостакович, т.б.). Аюханов ұлттық жаңа спектакльдерді сахналауға көп үлес қосты (“Батырлар”, А.Исакова, “Қыз Жібек”, Е.Брусиловский, “Ананың көз жасы”, Н.Зәкіров, “Шыңғысханның арпалысы”, М.Ерғалиева). 2000 ж. Астанада К.Байсейітова атынд. опера және балет театры ашылды.
Қазақ биі
Қазақ биі – бишінің қозғалысы мен дене қимылы арқылы көркем образды бейнелейтін, ұлттық сахна өнері. Қазақтың халықтық би өнері ерте заманнан қалыптасқан, халқымыздың аса бай ауыз әдебиетімен, ән-күйлерімен, дәстүрлі тұрмыс салтымен біте қайнасып келе жатқан ел мұрасы болып табылады. Халықтың көркемдік ойының бір көрінісі ретіндегі би өнері өзінің эстет. болмысында қазақ жұртының жалпы дүниетанымына сай арман-мұраттарын бейнелейтін қимылдар жүйесін қалыптастырған. Қазақ халқы ежелгі би өнерінің дәстүрі мен өрнегін сақтап, өзінің рухани қазынасымен ұштастыра отырып, ғасырлар бойы дамытқан. Қ. б. халықтың тіршілік-тынысын, адамның табиғатқа көзқарасын, дүниетанымын айшықтайтын өнер ретінде өркендеуде. Қ. б-нің кейбір қимыл қозғалыстары, бақсы-балгерлердің ойындары арқылы қалыптасқан. Олар қобыз аспабымен бірге соқпалы муз. аспаптардың көмегімен де өздерінің бақсылық, балгерлік үрдістерін күшейтіп отырған. Қ. б. өнері синкреттік түрде дамып, басқа өнер түрлерін насихаттау мен ақпараттық түрде бекіту және кейінгі ұрпаққа жеткізу барысында өзіндік маңызды рөл атқарды. Ежелгі билердің канондық түрлері бізге жетпеген. Бірақ халық арасында би қимылдарын меңзейтін идеялар ұлттық ойындар мен салт-жораларда сақталған, тарихи және этногр. деректерде қалыптасу негіздері барлығы аңғарылады. Жиын-тойларда жұрт көңілін көтеретін күлдіргіш-қуақылардың өнерлерінде би қимылдары мол қолданылды. Қ. б. көшпелі малшының тұрмыс-тіршілігін, табиғат көріністерін ұлттық таным-талғамға сай көркем бейнеледі.
Қ. б. өнерінің кәсіби деңгейге көтеріліп, сахна төріне шығуы, Қазақ мемл. музыка театрының (қазіргі Абай атынд. Қазақ мемл. академиялық опера және балет театры) шығарм. тарихымен тығыз байланысты (қ. Қазақ балеті). Халық бишісі Ысқақ Быжыбаев Мәскеу қаласында өткен КСРО халықтары билерінің Бүкілодақтық фестивальдеріне қатысып, 1936 ж. екінші жүлдені, ал 1940 ж. бірінші жүлдені иеленді. Биші осы өнер сайысында домбыраның сүйемелдеуімен “Насыбайшы” және “Масқарампаз Қара жорға” билерін билеген. Халық биін тұңғыш кәсіби сахнаға шығарған таланттардың қатарында Ш.Жиенқұлова мен Ә.Ысмайлов болды. Бұл екі өнерпаз да арнайы би мектебінен өтпей-ақ кәсіби би өнерін шебер меңгерген.
Қазақ халқының алғашқы кәсіби бишісі Жиенқұловадан бастау алған би өнері бірнеше ұрпақтың рухани байлығына айналды. Жиенқұлова – 1936 ж. Мемл. филармония жанынан би ансамблін құрды.
Халық биінің тез қарқынмен дамуына 1955 ж. құрылған Мемл. ән-би ансамблі зор үлес қосты. Ансамбльді реж.-хореограф. Л.Д. Чернышова, комп. Б.Байқадамов, балетм. А.Бекбосынов ұйымдастырды. 1989 ж. құрылған “Салтанат” би ансамблі М.Төлебаев, Байқадамов, Л.Хамиди, С.Мұхамеджанов, Н.Тілендиев, Е.Рахмадиев, Ғ.Жұбанова, т.б. композиторлардың шығармаларын сахнада бейнеледі. “Саяхатта”, “Алатау баурайында”, “Жайлауда”, “Аққу қыздар” вокалды-хореогр. композициялармен бірге “Кілемшілер”, “Жігіттер биі”, “Бүркітші”, “Қос алқа”, “Асатаяқ”, “Биші қайың”, “Шолпы” және “Салтанат” билері ансамбльдің шығарм. бет-бейнесін айқындады. Қазақстан ән-би ансамблі ТМД елдерінде, АҚШ, ГДР, Венгрия, Швейцария, Франция, Англия, Түркия, Корея, Қытай, т.б. елдерде өнер көрсетті. ҚР еңб. сің. артистері: Б.Черноусов, З.Розмухамедова, Р.Есламғалиева, Ә.Ысмайылов, Б.Байжұманова, Н.Әлдібеков, У.Усина, Д.Нұрғалиева (Андасбаева), Н.Ножкин әр жылдары осы ансамбльде өз өнерлерін көрсетті. Қазақтың фольклорлық-этногр. билерінің кәсіби сахнаға шығуында мемл. “Алтынай” би ансамблінің рөлі зор болды. Ансамбль репертуарынан, аңыз-ертегілерге, салт-дәстүр мен еңбек тақырыбына, ойын түрлеріне қойылған ұлттық би өнерінің алуан үлгісін көруге болады.
Фольклорлық “Шертер”, “Сазген” ансамбльдерінің жеке бишілерінің репертуарларында да халық билері көп орын алды.
Ұлттық билерді қоюда халық композиторлары мұраларымен (Байжігіт, Құрманғазы, Сүгір, Дәулеткерей, Тәттімбет, Дина, т.б.) қатар кәсіби композиторлар (А.Жұбанов, Н.Тілендиев, М.Әубәкіров, М.Маңғытаев, К.Күмісбеков, т.б.) шығармалары да қолданыс тапты. Қ. б-нің кәсіби сахнаға шығуында, әр кезеңде, А.Ибрагимов (Ардобус), А.Мартиросьянц (Александров), Ә.Ысмайлов, Д.Әбіров, З.Райбаев, Б.Аюханов, Ж.Байдаралин сияқты балетмейстерлер еңбек сіңірді.
Балет
Балет (франц. ballet, итал. balleto, лат. ballo — билеймін) — сахналық өнердің бір түрі, мазмұны муз.-хореог. образдар арқылы ашылатын спектакль. Б. — ой мен жан құбылысын қозғалыс, дене қимылымен көрсетеді. Мұнда либретто жазушы сценарист, музыка шығарушы композитор, билерді қоюшы балетмейстер және суретші еңбегі тоғысып, ортақ арнаға саяды. Б-тің арқауы би мен пантомима. Пантомима — сөзсіз, адам денесінің мәнерлілігімен, мимикамен спектакльдің мазмұнын ашатын театр өнерінің бір жанры. Сюжетті Б-терде қимыл-пантомима мен әрекетті көріністер (па, g’аксьон) көп қызмет атқарады. Б-тің дәстүрлі муз.-хореогр. формалары қалыптасқан: екі кісілік би (па-де-де) және көпшілік биі (па-де-труа, па-де-катр, гран па). Соңғысын кордебалеттер орындайды. Қаһармандық, драм., комедиялық сюжеттер Б. жанрын айқындайды. Сондай-ақ, шағын Б., Б.-пантомима, Б.-феериялар болып бөлінеді.
Б-тің негізгі элементтері халықтың муз.-би шығармаларымен тікелей байланыста туған. Еуропада (Италия, Франция, Англия, Испания, т.б.) Б. Қайта өрлеу дәуірінде дүниеге келді. Алғаш Италияда тұрмыс-салтты көрсететін би түрлері іріктеліп, жүйеге түсіп, сахналық заңдылыққа бағындырыла бастады. Той-думанда орындалатын халық билері жаңа мәнерлі, әсем өрнекті, бір идеяны ұқтыруға, бір ойды айтуға мегзеген Б-терге арқау болды. Бұлар үлкен сарайларда, сән-салтанат ордасында қойылып отырған. Францияда Б. белгілі сюжеттер, аңыздар негізінде құрылды. Б. өнердің басқа түрлерімен тығыз байланыста дамыды. Оған көбінесе музыка мен әдебиеттегі ағымдар ықпал жасап отырған. 17 ғ-дың 2-жартысында өмірге опера-Б. (композиторлар Люлли, Рамо) және комедия-Б. (драматург Мольер) келді. 18 ғ-да Англия, Австралияда, кейінірек Францияда Б. өнердің жеке бір саласы болып әбден қалыптасады.
Осы кездегі би өнерінде үлкен реформатор болған француз балетмейстері Ж. Новер П. Корнель трагедияларын Б-ке айналдырып, өзінің теориялық ой-пікірлерін жанды спектакльдерде жүзеге асырды. Оның “Балет жайлы хаттар” (1760) еңбегі басқа елдердің ұлттық Б. өнерлерін дамытуда көп себін тигізді. Содан соң ұлттық Б. мектептері (француз, италиялық, т.б.) шыға бастады. Келе-келе Б. техникасы жетіліп, айналма, секірме қимылдардың ой емеурінін берудегі мәні тереңдей түсті. 20 ғ-да Шығыс елдерінде (Египет, Түркия, Жапония т.б.) Б-тер туып, дами бастады. Орыстың Б. өнері 18 ғ-дың 2-жартысынан қалыптасты. Халықтың би қазынасы бірте-бірте игеріліп, өнегелі Б. мектептерінің ыңғайымен жүйеге түсті. 19 ғ-дың бас кезінде, әсіресе, балетмейстер Ш. Дидлоның қызметі тұсында орыстың Б. өнері едәуір табысқа жетті. Е.И. Колосова, М.И. Данилова, А.И. Истомина, А.П. Глушковский сынды бишілер тобы өз өнерлерімен бой көрсетті. Б. өнері мен музыкасының ілгері дамуына кезінде зор үлес қосқан орыстың ұлы композиторы П.И. Чайковский болды. Балетмейстерлер М. Петипа мен Л.И. Иванов орыстың халық билерін классикалық би үлгілерімен ұштастыра отырып, оның “Ұйқыдағы ару”, “Аққу көлі” және “Щелкунчик” (1890 — 95) Б-терін қойды. П.И. Чайковскийдің Б. музыкасында игі дәстүрін жалғастырып, одан әрі дамытуда көптеген композиторлар (А. Глазунов, И. Стравинский, С. Прокофьев, т.б.) елеулі еңбек етті. 20 ғ-дың басында балетмейстерлер М.М. Фокин мен А.А. Горский Б. өнері саласында батыл ізденістер жасады. Орыс бишілері А.П. Павлова, В.Ф. Нижинский, Г.П. Карсавина, Е.В. Гельцер, М.М. Мордкин, В.Д. Тихомировтар Б. өнерінің өркендеуіне үлкен үлес қосты. 20 ғ-дағы орыстың Б. өнері Англия, Францияда Б-тің қайта өркендеуіне, ал, АҚШ-та Б-тің тууына игі әсер етті.
Қазан төңкерісінен кейінгі Б.В. Астафьевтің (“Париж жалыны”, “Бақшасарай фонтаны”), Р.М. Глиэрдің (“Қызыл гүл”), А.И. Хачатурянның (“Гаянэ”, “Спартак”), С.С. Прокофьевтің (“Ромео мен Джульетта”), А.А. Крейннің (“Лауренсия”), Қ.А. Қараевтың (“Жеті ару”) Б-тері кеңес өнерін дүние жүзіне танытып, даңққа бөлеген туындылар. Г.С. Уланова, М.Т. Семенова, Н.М. Дудинская, О.П. Лепешинская, М.М. Плисецкая, В.М. Чабукиани, Г. Алмасзаде, Б. Бейшеналиева, З.Насретдинова, М. Тұрғынбаева, Л. Сахьянова, Ш. Жиенқұлова секілді бишілер есімі өнер әлеміне мәшһүр болды. Кеңес одағында 40 опера және балет театры, 16 мемл. балет уч-щесі жұмыс істеді. Б. өнерінің кадрларын Мәскеудегі Театр өнері ин-ты мен Мәдениет ин-ты, Санкт-Петербург консерваториясы, Қазақстанда Алматы жоғары би өнер мектебі даярлады. Қазақ Б-і әуелде драм., опералық спектакльдер ішіндегі би көріністері ретінде қалыптаса бастады. Діни сенімнің салдарынан үзіліп қалған халықтың көне билері қайта түледі. Тұңғыш қазақ реж. Ж. Шанин ұлттық Б-ті халық топырағында бар элементтер негізінде, туыстас елдер пластикасына негіздеп жасау керек деген ойын “Қоян-бүркіт”, “Киіз басу”, “Өрмек би”, “Шашу” секілді билерді сахнаға шығаруда іске асырған. Алғашқы опералық қойылымдардың өзінде “Қара жорға”, “Қоян би”, “Келіншек”, “Ақ сүйек”, “Тәттімбет”, “Айжан қыз”, т.б. би нөмірлері сыналып кіргізіліп, спектакльдің толық қанды құрамдас бөлігіне айналды. Қобыз, домбыра ырғақтары, күй әуезі Б. музыкасына арқау болып, оның ұлттық, даралық ерекшелігін айқындады. 1938 ж. қазақ муз. театрында қазақтың тұңғыш балеті “Қалқаман — Мамыр” қойылды. В.Великановтың “Қамбар—Назым”, Н. Тілендиев, Л. Степанов пен Е. Манаевтың “Достық жолымен” және Ғ. Жұбанованың “Аққұс туралы аңызы” — қазақ Б. өнерінің өсу кезеңін көрсететін шығармалар. Т. Мыңбаевтың “Фрескалар”, А. Серкебаевтың “Ақсақ құлан” Б-тері әр түрлі муз. жанр мен стильдің басын құрайтын ұлттық композиторлық мектептің өсіп, өркендеуінің айқын айғағы болды. Жер-жерде Б. спектакльдерін қоятын халық театрлары (“Алматының жас балеті”, “Қарағандының мәдениет сарайы”, т.б.) құрылды. 1986 ж. құрылған “Алтынай” мемл. халық би ансамблі қазақ би өнерінің жаңа белесі болды. Қазақ опера және балет театры жаңа өнерді дамытудың тамаша ордасына айналдыБАЛЕТ (франц. ballet, итал. balleto, лат. ballo — билеймін) — сахналық өнердің бір түрі, мазмұны муз.-хореог. образдар арқылы ашылатын спектакль. Б. — ой мен жан құбылысын қозғалыс, дене қимылымен көрсетеді. Мұнда либретто жазушы сценарист, музыка шығарушы композитор, билерді қоюшы балетмейстер және суретші еңбегі тоғысып, ортақ арнаға саяды. Б-тің арқауы би мен пантомима. Пантомима — сөзсіз, адам денесінің мәнерлілігімен, мимикамен спектакльдің мазмұнын ашатын театр өнерінің бір жанры. Сюжетті Б-терде қимыл-пантомима мен әрекетті көріністер (па, g’аксьон) көп қызмет атқарады. Б-тің дәстүрлі муз.-хореогр. формалары қалыптасқан: екі кісілік би (па-де-де) және көпшілік биі (па-де-труа, па-де-катр, гран па). Соңғысын кордебалеттер орындайды. Қаһармандық, драм., комедиялық сюжеттер Б. жанрын айқындайды. Сондай-ақ, шағын Б., Б.-пантомима, Б.-феериялар болып бөлінеді.
Қазан төңкерісінен кейінгі Б.В. Астафьевтің (“Париж жалыны”, “Бақшасарай фонтаны”), Р.М. Глиэрдің (“Қызыл гүл”), А.И. Хачатурянның (“Гаянэ”, “Спартак”), С.С. Прокофьевтің (“Ромео мен Джульетта”), А.А. Крейннің (“Лауренсия”), Қ.А. Қараевтың (“Жеті ару”) Б-тері кеңес өнерін дүние жүзіне танытып, даңққа бөлеген туындылар. Г.С. Уланова, М.Т. Семенова, Н.М. Дудинская, О.П. Лепешинская, М.М. Плисецкая, В.М. Чабукиани, Г. Алмасзаде, Б. Бейшеналиева, З.Насретдинова, М. Тұрғынбаева, Л. Сахьянова, Ш. Жиенқұлова секілді бишілер есімі өнер әлеміне мәшһүр болды. Кеңес одағында 40 опера және балет театры, 16 мемл. балет уч-щесі жұмыс істеді. Б. өнерінің кадрларын Мәскеудегі Театр өнері ин-ты мен Мәдениет ин-ты, Санкт-Петербург консерваториясы, Қазақстанда Алматы жоғары би өнер мектебі даярлады. Қазақ Б-і әуелде драм., опералық спектакльдер ішіндегі би көріністері ретінде қалыптаса бастады. Діни сенімнің салдарынан үзіліп қалған халықтың көне билері қайта түледі. Тұңғыш қазақ реж. Ж. Шанин ұлттық Б-ті халық топырағында бар элементтер негізінде, туыстас елдер пластикасына негіздеп жасау керек деген ойын “Қоян-бүркіт”, “Киіз басу”, “Өрмек би”, “Шашу” секілді билерді сахнаға шығаруда іске асырған. Алғашқы опералық қойылымдардың өзінде “Қара жорға”, “Қоян би”, “Келіншек”, “Ақ сүйек”, “Тәттімбет”, “Айжан қыз”, т.б. би нөмірлері сыналып кіргізіліп, спектакльдің толық қанды құрамдас бөлігіне айналды. Қобыз, домбыра ырғақтары, күй әуезі Б. музыкасына арқау болып, оның ұлттық, даралық ерекшелігін айқындады. 1938 ж. қазақ муз. театрында қазақтың тұңғыш балеті “Қалқаман — Мамыр” қойылды. В.Великановтың “Қамбар—Назым”, Н. Тілендиев, Л. Степанов пен Е. Манаевтың “Достық жолымен” және Ғ. Жұбанованың “Аққұс туралы аңызы” — қазақ Б. өнерінің өсу кезеңін көрсететін шығармалар. Т. Мыңбаевтың “Фрескалар”, А. Серкебаевтың “Ақсақ құлан” Б-тері әр түрлі муз. жанр мен стильдің басын құрайтын ұлттық композиторлық мектептің өсіп, өркендеуінің айқын айғағы болды. Жер-жерде Б. спектакльдерін қоятын халық театрлары (“Алматының жас балеті”, “Қарағандының мәдениет сарайы”, т.б.) құрылды. 1986 ж. құрылған “Алтынай” мемл. халық би ансамблі қазақ би өнерінің жаңа белесі болды. Қазақ опера және балет театры жаңа өнерді дамытудың тамаша ордасына айналды.
Хайводы-Войва-Яха
Хайводы-Войва-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нензота-Яха өзенінің сол жағалауынан 87 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь кірмесі су алабының батыс бөлігіндегі өзендер. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Әке
Қазақ қоғамында әкенің алатын әлеуметтік орнына ерекше басымдылық беріледі. Олай болатыны отбасын материалдық игілікпен қамтамасыз ету, баланы сүндетке отырғызу, ұлды үйлендіріп отауын тігіп, еншісін беру, қызды орнықты жерге ұзату, жиендеріне жиенққұрық беру, сондай-ақ, балаларын сауаттандыру, оқытып, білім беруге мүмкіндік жасау т.б. мәдени-әлеуметтік маңызды жайттар әкенің мойнындағы үлкен міндет. Осымен байланысты әкені сыйлау, құрметтеу; оған қарсы келмеу отбасылық этиканың, қарым-қатынастың императивті әлеуметтік нормалары қатарына жатады.
Отбасы тәрбиесінде әке ұл балаға, ана қыз балаға жауапты болады. Сондықтан қазақтар «Ұлдың ұяты әкеде, қыздың ұяты шешеде» дейді. Алайда тұрмыстық жағдайдағы кейбір ішінара кездесетін ситуацияда әке мен баланың арасында қырын қабақ, келіспеушілік болғанда, тіпті әке жағынан әділетсіздік байқалса да ол айыпты саналмайды. Ауылдың, әулеттің ақсақалдарының шешімімен баласы ондай әкені жеке үй етіп шығарады.
Баланың туған әкесі емес, асырап алған немесе ерлі-зайыптылардың ажырасып, екінші мәрте үйленуімен немесе тұрмыс құруымен отбасыға ие болған адамды өгей әке деп атаған. Дүниеге келген баланың кіндік шешесі болган әйелдің күйеуі кіндік әке немесе өкіл әке деп аталады. Сондай-ақ, окіл әкені баланың өз әке-шешесі тағайындайтын жағдай да кездеседі, алайда өкіл әке болған адам балаға өз әкесіндей ақылшы, қамқоршы болады. «Әке» деген сезімді ұмытар кім- дей отырып құрметті әкелерімізге арналған «Әке – асқар тау» атты тәрбие сағатымызды ашық деп жариялаймыз. «Жақсыдан жаман туады, бір аяқ асқа алғысыз. Жаманнан жақсы туады, адам айтса нанғысыз» дейді халқымыз, бүгінгі ашық тәрбие сағатымызда әке туралы ой қозғалады. Әр шаңырақта әкенің орны ерекше. Әке - отбасының асыраушысы, отбасы мүшелерінің тірегі, қамқоршысы. Әкенің мінез - құлқы, өзгелермен қарым - қатынасы, өнері мен білімі баланың көз алдындағы үлгі, өнеге алатын, оған қарап өсетін нысанасы. Отбасының пейіл - береке, ынтымағы үшін отағасының әділ, ұстамды болуы орасан маңызға ие. Оның тәрбиелік рөлі де зор. Ер бала әкесімен сырлас, жолдас, дос. Ол әрқашан бір әрекет жасау үшін әуелі әкесімен сырласады. Ер баланың өсіп, жетіліп, өз алдына жеке тұлға болып қалыптасуына, қоғамдағы өз орнын дұрыс табуына әкенің атқарар еңбегі ерекше. Отбасының ұйытқысы, берекесі, мейір - шапағат көзі – әке. Әкенің бұл рөлі бала - шағаның әкеге, анаға деген сүйіспеншілігімен, қамқорлығымен, ана жанын қас - қабағынан жанарынан танығыштықпен нығая биіктей береді.
Дереккөздер
Санат:Отбасы Санат:Ерлер Санат:Жеті ата
Боздуганово (Стара Загора облысы)
Боздуганово (Боздуганово) — Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Раднево қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 6269. Телефон коды — 041489. ЕКАТТЕ коды — 17960.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Стара Загора облысының елді мекендері
Мұратхан Егінбаев
Ол көптеген ән байқау­ларына қатысып, жүлдегер атан­ған. Тәуелсіз елімізде жа­рияланған бәйгелерде ба­ғы жанып келеді. Айталық, 2001 жылы “Жаңа ғасырға – жаңа ән” байқауында “Абылай хан” атты туы­н­­ды­сы гран-приді иеленсе, 2004 жылы “Елім менің” атты ту­ындысы үшінші жүлде алыпты. Осы секілді қол жет­кен табыстарын тізе бер­­сек, әңгіме желісі біраз жерге ұзары анық. Халық таныған, жұрты қадірлеген, ұрпағы сыйлаған азамат туралы қазақ өнерінің айтулы өкілдерінің бірі, Қазақстанның халық әртісі, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Мың­жасар Маңғытаевтың мына бір жүрекжарды сөзін қалың қауымға ұсынсақ, Мұратхан Егін­баевтың бүкіл өнердегі болмысы айқындалары сөзсіз.
Өмірбаяны мен шығармашылығы
1939 жылы Талдықорған облысы Андреевка ауданында туған. Мұратхан Егінбаев 1958 жылы Целиноград қаласындағы ауыл шаруашылық институтының сәулет өнер факультетіне оқуға түседі. Осы институтта домбра үйірмесін ашып, сол үйірменің жетекшісі болып, оқуы мен өнерді бірге алып жүреді.
Дереккөздер
Санат:1939 жылы туғандар Санат:Талдықорғанда туғандар Санат:Қазақстан сазгерлері
Алексей Савич Николаевич
Алексей Савич Николаевич(18.03.1811, қазіргі Сумы облысы., Юеловодск,- 15.08.1883, Тула губерниясы)- орыс астрономы, Петербург ғылым академиясының академигі (1862). 1839-1880 ж. Петербург университетінің профессоры. Савичтің еңбектері кометалардың, планеталар мен олардың серітерінің орбитасын, астрономиялық рефракцияны, барометрлік нивелирлеуді т.б. анықтауға арналған. Ол орыс ғалымы П.М.Смыслов, Р.Э.Ленцпен бірге алғаш рет Россияда ,Торнионда Измаилге дейінгі меридиан доғасының бойымен ауырлық күшінің абсолют шамасын аударма маятниктердің көмегімен анықтады (1865-1868).
Еңбектері
Савич екі томдық астрономияның негізгі курсының (1874-1884;1-т.-Сфералық астрономия, 2-т.-Теориялық астрономия) және басқа оқулықтардың авторы.
Дереккөздер
Санат:1811 жылы туғандар Санат:1883 жылы қайтыс болғандар
Шағымдар мен өтініштер кітабы
Шағымдар мен өтініштер кітабы — ҚР қарулы күштерінің Тәртіп туралы ережелеріне сәйкес әр әскери бөлімде, кемеде, мекемелерде, оқу орындарында болатын кітап. Әскери қызметшілерден түсетін барлық шағымдар мен өтініштер осы кітапқа енгізіледі. Мұнда әрбір шағым, өтінішке қатысты шешімдер де жазылып отырады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Малый Менеуз
Малый Менеуз — Башқұртстанның Бижбуляк ауданындағы ауыл, Михайл ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 195 адамды құрады. Пошта индексі — 452046, ОКАТО коды — 80212842007.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Манневиль-е-Плен
Манневиль-е-Плен (Manneville-ès-Plains) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Дьеп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,36 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76407, пошта индексі — 76460.
Әкімшілік-аумақтық бөлініс
Әкімшілік-аумақтық бөлініс  – мемлекеттің аумақтық ұйымдастырылу жүйесі. Оның негізінде үкімет пен басқару органдары құрылып, тиісті жұмыстар атқарады. Қазақстан Республикасында Әкімшілік-аумақтық бөлініс облыстық, қалалық, аудандық, округтік бірліктерден тұрады.
Манневиль-е-Плен
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Әкімшілік-аумақтық бөлініс
Әдетте елдерде әкімшілік бөліністің бірнеше деңгейі бар. Бірінші деңгейдегі әкімшілік бірліктердің жалпы атаулары: штаттар, провинциялар, жерлер, өлкелер, облыстар, губернаторлықтар, кантондар, префектуралар, өңірлер, департаменттер, әмірліктер және т. б. олар өз кезегінде көбінесе округтер, комаркалар, аудандар, аймақтар, уездер сияқты атаулармен белгілі кішігірім әкімшілік бірліктерге бөлінеді. Олар әрі қарай ең кіші әкімшілік-аумақтық бірліктерді құрайтын муниципалитеттерге, қауымдастықтарға, ұлыстарға, гминдерге немесе коммуналарға бөлінеді.
ӘАБ жиынтығы әр деңгей аумақты басқарудың, салық жинаудың және басқа да мемлекеттік функциялардың белгілі бір құрылымдық міндеттеріне жауап беретін жүйені құрайды.
Дереккөздер
Санат:Әкімшілік-аумақтық құрылыс Санат:Әкімшілік бірліктер
Риолит
Риолит(грекше rhyax — ағын, лава және lіthos — тас), липарит — кремнеземге бай (68 – 71% SіO2) кайнозой типті эффузиялық тау жынысы.
Дереккөздер
Санат:Тау жыныстары
Семинара
Семинара (Seminara) — Италиядағы коммуна, Калабрия әкімшілік аймағына қарасты Реджо-Калабрия провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Mercurio di Cesarea. Жыл сайынғы мерекесі — 25 қараша.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калабрия елді мекендері
Бухенбах
Бухенбах (Buchenbach) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Фрайбург әкімшілік округіне бағынады. Брайсгау ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3195 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 38,99 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 3 15 020. Муниципалитеттің басшысы — Венделин Дрешер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Кіші Акыль-Чор
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Таз өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері
Франко Армани
Ұлттық құрама
2018 жылғы әлем чемпионатының топтық кезеңінің үшінші турындағы Нигерияға қарсы ойында құрама сапындағы тұңғыш ойынын өткізді. Турнир барысында алаңға шығуына Аргентинаның негізгі қақпашысы ретінде чемпионатқа барған Вилли Кабальероның алдыңғы ойындарда өрескел қателіктерді көп жіберуі себеп болды.
Франко 1/8 финалдағы Франциямен ойында да алаңға шықты. Бұл ойында Аргентина 3:4 есебімен ұтылып қалды.
Сілтемелер
Санат:Аргентина футболшылары Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Атлетико Насьонал ФК ойыншылары Санат:Ривер Плейт ФК ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары
Қорқыту (үркіту)
Қорқыту (үркіту) (threat; threat of homicide))
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң Санат:Әскери іс
Әлпаш
Әлпаш, Алпаш – Ақсуат көлінің солтүстігіндегі батпақ.
Солтүстік Қазақстан облысы, Тимирязев ауданында орналасқан. Топырағы батпақты-шалғынды келген.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Табиғат
Әлжанит
Әлжанит  – Қазақстан жерінде табылған, бораттар тобына жататын жаңа минерал. Хим. формуласы CaBOCl. Каспий т-нің солт-ндегі кішігірім Әлжан көлінен табылған. Кристалдары қос пирамидалы келеді. Түссіз немесе қызғылт, мөлдір, алмастай жылтыр. Менш. салм. 2,21 г/см3. Галит-карналлит-бишофит құрамды жыныстардың ерімеген қалдығында ангидрит, шалқарит, т.б. минералдармен бірге қалыптасады. Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Минералдар
Малой (Айова)
Малой (Maloy) — Айова штатының Рингголд округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.6 км². FIPS коды — 19-48675.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 28 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Рингголд округы (Айова)
Сабын тамыр
Сабын тамыр-құрамында көбік түзетін органикалық зат-сапонин болатын өсімдік тамырлары мен тамыр түйнектері. Сабын тамырдан медициналық және техникалық сапониндер алынады; түрлі сұйық инсектицидтер өндірісінде, медицинада (қақырық түсіретін дәрі есебінде) қолданылады. Ертеде Сабын тамырды сабын орнына кір жуу үшін қолданылғандықтан осылай аталған.КСРО-де Сабын тамырды қалампыр тұқымдасына жататын өсімдіктерден алды.
Таралуы
Қазақстанда Шығыс Қазақстан облысында өзен аңғары, орманды жерлерде өсетін дәрілік сабын шөптің (Saponaria officinalis) құрамында (13-15%, кейбір деректерде 35%) сапонин бар. Өзен алқабы, шалғын, құмды және сортаң жерлерде өсетін ақ қаңбақ (Gypsophila paniculata)құрамында 6,5-20% сапонин бар. Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстарының таулы, шөлді және далалық аймақтарында боз тікеннен (Acanfhopyllum gypsophiloides) «Түркістан» Сабын тамыры алынады.
Дереккөздер
Санат:Қалампырлар
Махинация
Махинация (лат. machinatio — механизм, қулық, айла) — айла-тәсілдермен өзіне пайда табуға бағытталған іс-әрекеттердің жиынтығы.
Бірнеше нақыл сөздер
Байлардың жасаған қылмыстарына жиі Э.Сазерленд ұсынған «беловоротничковая преступность» терминін қолданады. Бұл терминмен көбінесе ауқатты адамдар жасайтын пайдақор қылмыстарды белгілейді, мысалы: салық төлемеу, заңсыз жолмен сауда жүргізу, бағалы қағаздар мен жеке меншік жерлерге байланысты махинациялар, түрлі шығындар, адамның өміріне қауіпті заттарды жасау және сату, қоршаған ортаны ластау. Америка Құрама Штаттарындағы көптеген компаниялардың жұтылуы нәтижесінде бір-бірімен ешқандай функционалды байланыстары жоқ кәсіпорындарынан тұратын конгломераттар, яғни үлкен фирмалар пайда болды. Олардың пайда болуы өзара фондтар мен көптеген банктердің қатысуымен жасалған алып-сатарлық, афера және махинациялармен байланысты.
1969 жылы орын алған кризис конгломераттарды өз активтерін сатуға мәжбүрледі.
Этимология және өзге тілдер
Поляк тілінде: machinacja — махинация, тіміскілеу, Французша: machination — махинация, айлакерлік; қастық, тіміскілеу Латынша: machinatio — айлакерлік, айла-тәсіл, қулық-сұмдық; шебер құрылғы, механизм, machinor деген сөзден — ойлап табу, бір іске ниеттену, machina деген сөзден — құрылғы; қабылдау, айлакерлік, қулық. Грекше mekhane (дор. makhana) — бір іске ниеттену, қулық; құрал-жабдық, машина.
Махинацияға мысал (сөздің мағынасы)
Бұл «Махинация» сөзінің мағынасын ашып беретін ең ірі махинациялардың бірі болып табылады. Джордж Болдуин Селден (1846—1922) - Мичиган штаты, Рочестер қаласынан заңгер. 1870 жылдардың соңында ол кісі «көшелік локомотив» өнертабысы жайлы мәлімдеген болатын. Егер Селденге сенетін болсақ, ол өздігінен қозғалатын экипажды АҚШ-тағы Азаматтық соғыс кезінде-ақ ойлап тапты, бірақ шынайы конструкциясына өз түпкі ойын нақтылы түрде іске асырған жоқ. Бәлкім, сол себептен патентке бірінші мәлімдемесін 1887 жылы тапсырып, тек он сегіз жыл өткен соң, яғни 1895 жылы, әркім осындай ойыншықтың расында да жүретініне сенімді болған кезде ғана ең соңғысын алған болатын.
Алайда ол өте үздік әккіленіп алғандықтан оның ең соңғы мәлімдемесі әшекейленгені соншалықты, тіпті оған іс жүзінде кез-келген автокөлікке сәйкес келе берген.
Селден көліктің конструкциясын жалпы құрастыру мен жұмыс істеу принципін суреттеу ретінде паттенттеді: № 549.160 патентте сондай-ақ «жылқылары жоқ, жеңіл бөктергі мен доңғалақтары бар, басқаруға жеңіл, өзінің орын ауыстыруына аз энергия қажет ететін экипаждың» пайда болуын білдіреді. Одан кейінгі салдары адам айтса нанғысыз болды. 1903 жылы үрдістің нәтижесі бойынша сот белгілі бір компанияны Селденге патент үшін ақша төлеуге мәжбүрледі, оған қоса автомобиль жасаушылардан патенттің қолданылуын қадағалау үшін арнайы қауымдастықты құруды талап етті. Тез арада пайда болған «Лицензияланған автомобиль жасаушылар қауымдастығының» (Association of Licensed Automobile Manufacturers — ALAM) мүшелері Селденнің патентіне иеленіп, оның қожасына импортпен қоса алғандағы әр көліктен келетін 1,25 % ақшалай түсімді табыстауы қажет еді. Бұрынғыдай «Селден автомобилі» болған жоқ, есесіне заңшылдың кәрілігі айқын қамтамасыз етілді.
Автокөлік жасаушылардың бұл заңға қайшы келетін бұзақылыққа көне салғаны өте қызық.''
Санат:Өтірік
NGC 4864
NGC 4864 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E6 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1831 жылы 13 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4864 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44566, MCG 5-31-58, ZWG 160.221, ARAK 397, DRCG 27-159.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Халаивах
Халаивах — Ресейдегі өзен. Дағыстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Артузен өзенінің оң жағалауынан 30 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Каспий теңізі өзендерінің су алаптары, Сулак өзенінің су алабы шекарасынан Самур өзенінің су алабы шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дағыстан өзендері
Пагаццано
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1856 адамды құрайды. Халық тығыздығы 371 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 24040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Урреа-де-Халон
Урреа-де-Халон (Urrea de Jalón) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Сарагоса провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Вальдехалон ауданында (комарка) орналасқан.
Әскерлердің жағдайын зерделеу
Әскерлердің жағдайын зерделеу (Смотр войск) — әскери бөлімдердің (құрамалардың) жағдайын зерттеу және олардың ұрысқа әзірлігін жоғарылату мақсатында аға бастықтар жүргізетін бақылаудың (тексерудің) түрі. Қолданымдағы жарғылар бойынша әскери бөлімдерді (маневрлерін) бақылау (тексеру) процесінде және аяқталғаннан кейін саптық байқауларды жүргізу қарастырылады.
Урреа-де-Халон
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 414 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25.46 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 34 км.
Локомотив (футбол клубы, Алматы)
1969 жылы Қазақ КСР чемпионы атанды.
Әскерлердің жағдайын зерделеу
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Урреа-де-Халон
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сарагоса елді мекендері
Локомотив (футбол клубы, Алматы)
1998 жылы демеушілердің арқасында клуб тарихы қайта жаңғыртылды. Бірінші лигада бес клубтың ішінде соңғы орын алды. Бес ойыннан бір ғана ұпай жинады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан футбол клубтары
Веенка
Веенка — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Вологда облысы,Тверь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чёрная өзенінің оң жағалауынан 1,7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Рыбинск суқоймасы Рыбинск су торабына дейін және оған құятын өзендер, Молога өзені өзенін қоспағанда, Суда және Шексна; бастауынан Шексна су торабына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Мұхамеджан Қаратаев
Қаратаев Мұхамеджан (1910— 1995) — Қазіргі Қызылорда облысы, Сырдария ауданы, Телікөл ауылында туған. Әдебиет зерттеушісі, Қазақ КСР Халық жазушысы (1987), профессор (1967), Қазақ КСР FA-ның академигі (1975). Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген қайраткері (1974).
Қазақ әдебиеті кафедрасының меңгерушісі. 1938 жылы КСРО ғылым академиясының Қазақ филиалы президиумының мүшесі, Қазақ әдебиеті секторының меңгерушісі. 1947—1951 жылдары Жамбыл педучилищесінде оқытушы. 1955—1960 жылдары Қазақ мемлекеттік көркем әдебиет баспасында (қазіргі "Жазушы") редактор, бас редактордың орынбасары, директор. 1960—1968 жылдары ҚСЭ-нің бас редакторы (1968-1979), 1979-1988 жылдары Қазақ КСР ғылым академиясының Әдебиет және өнер институтында бөлім меңгерушісі, кеңесшісі. Ол 30-жылдардан сыншы-ғалым ретінде қазақ әдебиетіне белсене араласты. 50-жылдардын орта кезінен бастап қазақ әдебиетінің даму тарихын, теориясын, эстетикалық мақсат-мұратын зерттеумен шұғылданады. Қазақ әдебиетінің қалыптасу проблемаларын зерттеді. "Туған әдебиет туралы ойлар" (1958), "Шеберлік шыңына" (1963). "Социалистік реализмнің қазақ прозасында қалыптасуы" (1965), "Эпостан эпопеяға" (1969), "Революция рухымен" (1978), т.б. еңбектер жазды. "Даладағы дабыл" атты публицистикалық романы қазақ және орыс тілдерінде бірнеше рет басылды. М.Горькийдің "Менің университетім", М.Шолоховтын "Тынық Дон" романын (3-кітап) аударған. Халыкаралық әдебиет сыншылары қауымдастығының мүшесі (1974), Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты ("Асулар алда" монографиясы ушін, 1974).
Еңбек Қызыл Ту, Халықтар Достығы, Құрмет Белгісі ордендерімен және медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері Санат:Журналистика Санат:Тұлғалар
Рауза Жабағықызы Қаржасбай
Қаржасбай Рауза Жабағықызы (1950 ж.т.) — "Атамұра" корпорациясының жетекші редакторы, жоғары санатты мұғалім.
1972 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің химия факультетін, 1986 жылы Ы.Алтынсарин атындағы Қазақ білім академиясының аспирантурасын бітірген.
1974-78 және 1983-94 жылдары мектепте мұғалім. 1978—1988 жылдары КСРО Педагогика ғылым академиясы Қазақ филиалында ғылыми қызметкер және аспирант. 1994-1998 жылдары "Білім" баспасында редактор. 1998—2000 жылдары Ғылым академиясында аға ғылыми қызметкер. 2000 жылдан бастап "Атамұра" баспасында жетекші редактор.
12-ге жуық ғылыми-педагогикалық, оқу-әдістемелік кітаптары, құралдары, мақалалары жарияланған.
Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің үздігі. Қазақстан Республикасы Білім министрлігінің Құрмет грамотасымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері Санат:1950 жылы туғандар Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері
Полат Қазымбетұлы
Полат Қазымбетұлы(1947 ж. т., Мақтаарал ауданы) – ғалым, медицина ғылымдарының докторы, профессор.
Өмірбаяны
С.Ж. Аспандияров атындағы мемлекеттік медицина университетінің емдеу факультетін бітірген (1969). Аталған оқу орнының аспирантурасын аяқтады.
1972 – 1985 жылдары институт жанындағы орталық ғылыми-зерттеу зертханасында ғылыми қызметкер болды.
1986 – 1988 жылдары Мәскеудегі Ресей онкология және радиология ғылыми орталығында докторантурадан өтті.
1990 – 2001 жылдары Аспандияров атындағы мемлекеттік медицина университетінде аға оқытушы, биология және радиология кафедрасының меңгерушісі, емдеу ф-тінің деканы болды.
2001 жылдан бері Ақмола мемлекеттік медицина академиясының ректоры әрі ҚР Медицина жоғарғы оқу орындары оқу-әдістемелік бірлестігінің төрағасы.
Сілтемелер
Санат:Тұлғалар
Мольетс-е-Маа
Мольетс-е-Маа (Moliets-et-Maâ) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ланди департаментінде орналасқан. Дакс округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 27,66 км² шамасында.
Марльборо (Коннектикут)
Марльборо (Marlborough) — Коннектикут штатының Хартфорд (Hartford) округіне жататын АҚШ қаласы.
Мольетс-е-Маа
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 888 адамды құрады. Халық тығыздығы — 32,1 адам/км².
Марльборо (Коннектикут)
Қала тұрғындарының саны 6 267 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 60.6 км² шамасында. FIPS коды — 09-45820.
Мольетс-е-Маа
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Марльборо (Коннектикут)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Прудовица (Кіші Просница тармағы)
Прудовица — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Просница өзенінің сол жағалауынан 11 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.