cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мастит
Мастит (грек. mastos — емшек) — сүт безінің қабынуы. Ол көбінесе жас босан-ған (негізінен сәбиді емізетін) әйелдерде болады. М. қыз балаларда өте сирек болады, кейде ер адамдарда да кездеседі. Маститті тудыратын қоздырғыштар: Бұл ауру жедел түрде өтеді, кейде созылмалы түріне ауысады. Аурудың негізгі белгісі — сүт безінде сүт жиналып, баланы емізгенде сүт шықпай қалады. Сүт жиналған жер томпайып, қызарып, әйелдің дене температурасы 38 — 39С-қа көтеріледі, кейде денесі қатты қалтырайды. Қызарған жер солқылдап ауырып, қолмен ұстағанда ып-ыстық болып тұрады. Емшек ұшының терісі қатайып, жылтырайды, кейде жарылып қанайды. Бұл кезде лимфа және сүт жолдары арқылы енген микробтар сүт бездерінің қабынуына әкеледі. Омырауда, сүт бездерінің айналасында пайда болған бітеу жара (абсцесс) бірте-бірте босаңсиды (ірің пайда болғандығының белгісі), әйелдің температурасы көтеріледі (40С-тан жоғары), емшек сүтіне ірің араласады. М. әйел организміндегі созылмалы ауруларды (тіс кариесі, созылмалы тонзилит, т.б.) жүктіліктің алдыңғы кезеңінде емделмеу салдарынан, әйелдер консультациясында сәбиді дұрыс емізу, емшекті қалай күту дайындығынан өтпеу себебінен болады. Әйелдің иммунитеті төмен болғанда немесе дер кезінде дұрыс емделмегенде М. флегмонозды (шелдің іріңдеп қабынуы), кейде гангреналы (іріңді) түріне ауысуы мүмкін. Баланы дұрыс емізе білу және бұл кезде қажетті гигиен. талаптарды сақтау (бала емізер алдында және кейін емшектің ұшын, айналасын қайнаған жылы сумен жуып отыру, т.б.) М-ті болдырмауға, алдын алуға мүмкіндік береді. Емі: алғашқыда сүт бездеріне суық компресс басып, антибиотиктер қолданады; жиналған сүт жайылып кетпеуі үшін новокаин егіп, әрбір емізуден кейін емшекті сауып тастайды. Ал асқынып кеткен жағдайда хирург. операция жасалады. Сүт безі қабынған жағдайда нәрестені емізуге болмайды. ''Ә. Есенқұлов''
Эшби (Миннесота)
Эшби (Ashby) — Миннесота штатының Grant округіне жататын АҚШ қаласы.
Мастит
Дереккөздер
"Қазақ Энциклопедиясы", 6 том
Эшби (Миннесота)
Қала тұрғындарының саны 446 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.5 км² шамасында. FIPS коды — 27-02422.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Мастит
Сілтемелер
Санат:Медицина Санат:Тұрмыс
Mastitis
Қошқармаңдай
Қошқармаңдай - геологияда: мұздықтар қозғалысы әсерінен тегістелген және жалтырай өңделген дөп-дөңес. Дөңестің беткі жазықтығы мұздық қозғалысы нәтижесінде әр түрлі сызаттармен жырмаланған. Дөңестің мұздық жақтағы беткейі көлбей еңкейсе, қарсы бағыттағы беткейі біршама тік құлайды, себебі тау-жыныстардың мұздық қозғалысы әсерінен жанышталып уатылуы нәтижесінде осы өңірлерде дараланған тау жынысы кесектері мұздық табанына ілесе кетеді; осы кесектер есебінен мұздық дөңбек тастары қалыптасады.
Дереккөздер
Санат:Геология
NGC 1695
NGC 1695 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 3 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 1695 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC3, in LMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Игорь Оразмухаммедович Пирекеев
Игорь Оразмухаммедович Пирекеев (түрікм. Igor Pirekeýew; 16 мамыр 1971, Ашхабад) — қазақстандық және түрікменстандық нысана көздеуші. 1996. 2004. 2004 жылдары Түрікменстанның атынан Жазғы Олимпиада ойындарына қатысты. 2007 жылы Қазақстан азаматтығын алды. 1998, 2002 жылдары Азия Ойындарының чемпионы атанды.
Қазақстанның атынан 2010, 2014 жылдары Азия ойындарына қатысты. 2010 жылы ойындарда қола және күміс медаль алды.
Санат:Алфавит бойынша нысана көздеушілер Санат:Қазақстан нысана көздеушілері Санат:Түрікменстан нысана көздеушілері Санат:Түрікменстанның Азия ойындары чемпиондары Санат:Нысана көздеуден Азия ойындары чемпиондары
Каморза
Каморза — Ресейдегі өзен. Челябинск облысы, Орынбор облысы, Қорған облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уй өзенінің оң жағалауынан 389 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тобыл өзені бастауынан Увелька өзенін қоспағанда, Уй өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері Санат:Қорған облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері
Мысли (Есіл тармағы)
Мысли — Ресейдегі өзен. Түмен облысы, Қорған облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Есіл өзенінің оң жағалауынан 410 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 40 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — РФ мен Қазақстан Республикасы шекарасынан сағасына дейін Үлкен Уват көлін қоспағанда Үлкен Уват су торабына дейін. Өзен саласы — Есіл (су алабының Ресейдегі бөлігі), өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Түмен облысы өзендері Санат:Қорған облысы өзендері Санат:Омбы облысы өзендері
Игілікті сапар
«Игілікті сапар» - жазушының мақаласы. «Социалистік Қазақстан» газетінің 1949 жылы 10 мамырдағы санында жарияланған. Кейін 20 томдық шығармалар жинағында жарық көрді (18-том, 272-275-беттер). Сол жылы Мәскеуде өткен қазақ кеңес әдебиетінің онкүндігі қарсаңында жазылған. Онкүндіктен өзі күткен үміттер мен орынды ойлар турасында сөз қозғап, одақтың оқырман қауымға «бүгінгі әдебиетіміздегі барлық табыстарымыз тегісінен кең танылса екен», «Жалпы әдебиетіміздің әр жанрларындағы табыстар мен олқылықтарымыз... ашылып айтылса, пайдалы, әділ, достық және талабы зор сынға қорытылса екен» деген ізгі тілектерін жеткізеді, осы сапар барысындағы кездесулерде туатын ой, пікірлердің беделі одақтық газет, журналдарда ірі жазушылар мен сыншылардың «кең көлемді сыны, зерттеу мақалалары басылса дейміз», осыған іле-шала «әдебиетіміздің өсу, даму жолындағы ізденулеріне арналған жеке кітаптар, мүмкін, монографиялар да туса екен» деген пікірлерін ербітеді; мүның өзі Қазақстанда сын, әдебиеттану ғылымының, әдебиет тарихы ғылымының... жоғары дәрежеге жетуіне себепші бола түссе дейміз деген кәміл сенімін білдіреді. Осы онкүндікте айтылар пайдалы кеңес, ойлардың әдебиетіміздін ілгері басуына септігін тигізіп, сондайлық үлкен ізденулер нәтижесінде, қазақстандық және бүкілодақтық оқушы журтшылығына да мол, зор жаңалық айтқандай еңбектер туғызсақ деген пікір қозғап, қазақ совет әдебиетінің өз кадрларының қажырлы еңбек, талабымен және сенімді достар көмегімен ойдағыдай боп толысып туатын шығармалар молайсын! деген шын жүректен шыққан тілектерін жеткізеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Гросольберсдорф
Гросольберсдорф (Großolbersdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Хемниц әкімшілік округіне бағынады. Кенді Таулар ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3000 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 22,61 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 1 81 130. Муниципалитеттің басшысы — Хенри Фройнд.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Кошов (Русе облысы)
Кошов (Кошов) — Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Иваново қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 340 адамды құрайды.
Бекарыстан Амалдықұлы
Бекарыстан Амалдықұлы (1765, Қызылорда облысы Қазалы ауданы - 1858, Қарақалпақстан, Мойнақ ауданы ) - Әлім тайпасының Шекті руынан шыққан би. Ел арасында сакталған аңыз- әңгімелерге қарағанда Жанқожа батыр жорыққа аттанар алдында Бекарыстанға барып, сәлем беріп, ақылдасып отырған. Абылай ханның ұлы Жанғозы сұлтанды жалғыз ауыз сөзбен тоқтатқан шешендігі, түрікмен барымташыларын садақтың жалғыз оғымен сескендірген айбары туралы ел арасында «Бірауыз сөзбен ханды қайырған, жалғыз оқпен жауды қайырған жайсаңым-ай» деген қанатты сөз де сақталған. Қызылорда облысының Қазалы ауданында Бекарыстан би атындағы ауыл бар.
Кошов (Русе облысы)
Пошта индексі — 7087. Телефон коды — 08159. ЕКАТТЕ коды — 39205.
Бекарыстан Амалдықұлы
Бекарыстан Амангелдіұлы Қоқан, Хиуа бекеттерінің озбырлығына қарсы шыққан, жарлы-жақыбайларды үнемі қамқорлыққа  алып, күрделі қиын мәселелерді байыппен туралықпен шешіп отырған. Елі ішінде би атанып, халықына сыйлы болған кісі.
Кошов (Русе облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Русе облысының елді мекендері
Бекарыстан Амалдықұлы
Ел аузында там-тұмдап жеткен бидің сөздері қалған. Оның  Жанғазы сұлтанды бір ауыз сөзбен тоқтатқан, түрікмен елінің барымташыларын садақ оғымен қаймықтырғанын аңыз етіп айтады. «Бір ауыз сөзбен ханды қайтарған, жалғыз оқпен жауды қайтарған Бекарыстай бабаларың болған»,- деп отырады көнекөз қариялар.
Қазақ халқының тәуелсіздігі жолында күрескен би Бекарыстанға бір ауылдың аты беріліп, баба ескерткіші тұрылған. Би Қарақалпақстанның Аралмен шектескен «Мойнақ» ауданы жеріндегі «Томпақ ата» қорымына жерленген.
Мұрағат құжаттарында 1853 жылы Бекарыстан Амалдыковтың (Амандыков) Кішкене Шекті руынын Асан бөлімінің Матығұл аталығынан тарайтын және ол кісінің жасының 68-де екені көрсетілген. Би туралы ауызша айтылған деректер мен жазбаша жазылғадар сәйкес келіп тұр. Жайлауы Арал бекінісі мен Қызылқұмда, қыстауы Қосаралда болған. Өзінен үлкендердің айтқанын бұлжытпай орындайтын кісі екен. Екінші бір құжатта бидің 1856 жылы 2 қыркүйекте 20 сом күміс ақшаны сыйға алғаны жазылады.
Дереккөздер
Санат:1765 жылы туғандар Санат:Қызылорда облысында туғандар Санат:1858 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақ би-шешендері
Хаг (Жоғарғы Бавария)
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 6411 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 20,43 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 83 119. Муниципалитеттің басшысы — Херман Думбс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Обермелер
Обермелер (Obermehler) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Унструт-Хайних ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 957 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 21,64 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 64 052. Муниципалитеттің басшысы — Зигберт Баумерт.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданғаы бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия аудандары
15 тамыз
Тамыздың 15 — Григориан күнтізбесінде жылдың 227-ші күні (кібісе жылдарда 228-ші). Жылдың аяғына 138 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:15 тамыз
Серік Ғазизұлы Есмұқанов
Серік Ғазизұлы Есмұқанов 1960 жылы 22 желтоқсанда Солтүстік Қазақстан облысы Булаев ауданының Гаврино ауылында туған. қазақ. Әкесі - Есмұқанов Ғазиз Есмұқанұлы (1936 ж. т.), зейнеткер, Жезқазған қаласындағы облыстық партия комитетінің екінші хатшысы, Қазақстан Компартиясы ОК бөлім меңгерушісі, ҚР еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің орынбасары болған. Анасы - Есмұқанова ¥рамбасар Тоқышқызы (1938 ж. т.), зейнеткер, бас бухгалтер болып жұмыс істеген. Сібір автомобиль-жол институтының өнеркәсіптік және азаматтық құрылыс факультетін бітірген (Омбы қ., 1983), инженер-құрылысшы. Б¥¥ жанындағы Халықаралық ақпараттандыру академиясының академигі (2007). қазақ және орыс тілдерін біледі. 1983 жылдан - Басвладивостокқурылыстың «қиырарнайықұрылыс» 745-ші тресінде инженер-геодезист, 1984 жылдан - жұмыстар бастығы басқармасында шебер, жұмыстарды атқарушы, аға жұмыстарды атқарушы. 1986 жылдан- «қазқұрышмонтаж» тресінің Алматы мамандандырылған басқармасының (АМБ) жұмыстарды атқарушысы. 1987 жылдан - «қазқұрышмонтаж» тресінің АМБ өндірісті дайындау бөлімінде қосалқы өндіріс меңгерушісі. 1989 жылдан - «қазқұрышмонтаж» АМБ №5 учаскесінің жұмыстарды атқарушысы, №3 учаскенің аға жұмыстарды атқарушысы. 1990 жылдан - «қазқұрышмонтаж» АМБ басқарма бастығының өндірістік мәселелер жөніндегі орынбасары. 1994 жылдан - «Имсталькон» Ақ №1 Апматы монтаж фирмасының директоры. 1998 жылдан бері - «Имсталькон» Ақ Директорлар кеңесінің төрағасы. «Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен; «құрметті монтажшы» белгісімен (2006); ҚР Тұрғын үй құрылысы және құрылыс салу министрлігінің (1996), «Монтажспецстрой» компаниясы» Ақ (2002), құрылыс және ТКШ істері жөнінегі комитеттің (2006), Алматы қаласы әкімінің (1997, 2002, 2006, 2010) құрмет грамоталарымен марапатталған. Әскери атағы - запастағы аға лейтенант. Діни көзқарасы - атеист. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - М.К. Ататүрік. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «қарқынды дамыған зайырлы мемлекет». Хоббиі - волейбол, тау шаңғысы, балық аулау. Сүйіп оқитын әдебиеті - аналитика, экономика, демалыс кезінде - детективтер. Үйленген. Жұбайы - Есмұқанова Валентина Юрьевна (1961 ж. т.). ¥лдары - Есмүқанов Руслан Серікұлы (1985 ж. т.), Есмұқанов Жасұлан Серікұлы (1990 ж. т.), Есмұқанов Олжас Серікұлы (1992 ж. т.).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Бесоба
Елді мекендер:
Басқа мағыналар:
Активті төртполюстік электр тізбегі
Активті төртполюстік электр тізбегі (Активный четырехполюсник) — пассивті элементтерден (L, С, R) және электр қозғаушы күшінің немесе токтың эквивалентті генераторынан тұратын екі қос қышқыштары бар электр тізбегі. Кіріс қышқыштарына сигнал көзі, ал шығыс қысқыштарына жүктеме қосылады. Активті төртполюстік электр тізбегі кірісіндегі сигналы аз транзистордың жұмысын балама схема ретінде зерттеу үшін қолданылады. Транзистор сызықтық емес элемент, сигнал үлкейген сайын оның сызықтық емес қасиеттері көбірек біліне бастайды. Активті төртполюстік электр тізбегі зерттеу оның көрсеткіштерін өлшеуге әкеледі. Көрсеткіштер бойынша балама схеманың элементтерін есептеп шығаруға болады. Транзистордың осындай активті төртполюстік балама схемасында кіріс және шығыс токтары мен кернеулердің арасындағы тәуелділік h-параметрлер деп аталатын көрсеткіштер жүйесі арқылы сипатталады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Ақсукент
Ақсукент, Ақсу — Түркістан облысы Сайрам ауданындағы ауыл, аудан және Ақсукент ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Облыс орталығы - Түркістан қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 183 км, Шымкент қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 4 км-дей жерде.
Транспорты және ауылшаруашылығы
Іргесі ХІХ ғасырда құрылған. Ауылда ауыл шаруашылығы техникаларын жөндейтін және қосалқы бөлшектер комбинаты мен құрылыс материалдары комбинаты бар. Ақсукент арқылы Ташкент-Алматы тас жолы өтеді.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 23620 адам (11362 ер адам және 12258 әйел адам) болса, 2009 жылы 29541 адамды (14004 ер адам және 15537 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Сайрам ауданы елді мекендері
Бесмүйізді қаттыбас
Бесмүйізді қаттыбас (Sclerotiaria pentaceros) – шатыршагүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Субальпілік белдеудің қиыршық тасты беткейлерінде өседі. Биіктігі 30 см, тамыры жуан, ұршық тәрізді, сабағы нашар дамыған. Жерге төселіп өсетін сабағының айналасына жапырақтары дөңгелектене қоршай жертағандап орналасады. Жапырақ тақтасы қауырсын тәрізді тілімделіп салаланып келеді. Ұсақ ақ гүлдері жиналып жай шатырша гүлшоғырын құрап, олар топтанып күрделі гүлшоғырына бірігеді. Әр шатыршада 10 — 15-тен гүл болады. Гүлдері — дара жынысты. Шілде айында гүлдеп, тамызда жеміс береді. Жемісі призма тәрізді, ұзындығы 5 мм, көп қырлы, ұшы қалың, қысқа, біз тәрізді бүртікті, сәл сыртқа қарай иіліңкіреген 5 мүйізге ұқсас өсінділермен бітеді. Оны осы белгісіне байланысты Бесмүйізді қаттыбас деп атайды. Бесмүйізді қаттыбас өте сирек кездесетін өсімдік болғандықтан, қорғауға алынып, Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген. Ақсу-Жабағылы қорығында өседі.
Дереккөздер
Санат:Шатыршагүлділер Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер
Ватинский-Еган
Ватинский-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/1600 орналасқан. Өзен ұзындығы 593 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сентер Харбор (Нью-Гэмпшир)
Сентер Харбор (Center Harbor) — Нью-Гэмпшир штатының Белкнап округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1096 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42.8 км² шамасында. FIPS коды — 33-10660.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Гэмпшир қалалары
Котлован (қыстау)
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары
Аалто Хуго Алвар Хенрик
thumb|Аалто Хуго Алвар Хенрик Аалто Хуго Алвар Хенрик (Aalto, (Hugo) Alvar (Henrik) (3 ақпан, 1898) Финляндия, Ресей империясы– 11 мамыр 1976, Хельсинки), фин  архитекторы және дизайнері. Хельсинкидегі техникалық институтты тәмамдап, 1925 жылы әріптесі Айно Марсиоға үйленген. Оның стилі жаңашылдығымен, яғни жергілікті материалдарды (әсіресе ағашты) шебер, айрықша мәнермен қолдануымен ерекшеленеді. Оның жаңашыл стильдегі туындыларында ұлттық нақыштар еркін көрініс тапты. Бұл әсіресе Сайнатсалодағы қалалық жиын өткізілетін (1950-52), қызыл кірпіш және ағаш пен мысты қолдана отырып жасаған қарапайым пішіндегі ғимарат көрінісінен айқын байқалады. Әлемдегі ең танымал жаңашыл архитекторлардың бірі саналады. Оның иілген, көп қатпарлы ағаштан жасап шығарған жиһаздары дүниежүзіндегі әр үйдің төрінен орын алуда.
Пайдаланылған әдебиеттер
Санат:1898 жылы туғандар Санат:Финляндия сәулетшілері Санат:Финляндия дизайнерлері санат:1976 жылы қайтыс болғандар
Жеті әулие
Жеті әулие қорымы (немесе Оқшы ата мазараты) — Сырдария бойындағы киелі орын.
Мұнда келесі тарихи тұлғалардың зираттары орналасқан:
Дереккөздер
Санат:Қызылорда облысы Санат:Қазақстан зираттары
Султана (Калмиябашев ауылдық кеңесі)
Султана — Башқұртстанның Калтасин ауданындағы ауыл, Калмиябашев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 72  адамды құрады. Пошта индексі — 452866, ОКАТО коды — 80233820006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Беловодское (Ақмола облысы)
Беловодское — Ақмола облысы Жақсы ауданындағы ауыл, Беловодский ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Жақсы ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 43 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 815 адам (420 ер адам және 395 әйел адам) болса, 2009 жылы 587 адамды (300 ер адам және 287 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
2 орта мектеп, фельдшерлік-акушерлік пункт, кітапхана бар. Ауыз суы 3 жерасты суы көзінен қамтамасыз етіледі. Шаруашылық субъектісі – ЖШС. Ең жақын темір жол стансасына дейін 2 км.
IC 2011
IC 2011 — Тор шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 117-?12.
Сыртқы сілтемелер
IC 2011 Санат:Тор (шоқжұлдыз)
Іле Алатауы
Іле Алатауы, Алматы Алатауы — Тянь-Шань тау жүйесінің солтүстігіндегі жота.
Географиялық орны
Қазақстан мен Қырғызстан шекарасында орналасқан. Оңтүстікке қарай доға тәрізденіп иілген жота ендік бойымен созылған. Ұзындығы 350 км, ені 30 – 40 км.
Жер бедері
thumb|left|250px|Іле Алатауының ең биік жері - Талғар шыңы Қаскелең мен Түрген өзендерінің аралығындағы орталық бөлігі биік. Мұнда гляциалдық-альпілік жер бедері – қырлы жалдар, сүйір шыңдар, қия жартастар, қарлар таралған. Бірқатар шыңдары 4500 – 5000 м биіктікке жетеді (Талғар шыңы, 4973 м). Қазіргі мұздықтар да осында шоғырланған. Шілік және Кемін өзендерінің бастауында Іле Алатауы Күнгей Алатауына жақындап, Шілік-Кемін тау түйінін құрайды. Орталық биік бөлігінен батыс және шығысқа қарай жота біртіндеп аласарады. Жотаның шығыс бөлігі ұзына бойғы аңғарлармен бір-біріне жарыса созылып кететін Бақай, Сарытау, Сөгеті, Бұғыты, Торайғыр тау тізбектеріне бөлшектелінеді. Батыста беті тегістеу келген Қастек, Кіндіктас аласа тауларына өтеді. Іле Алатауының оңтүстік беткейі тік және аз тілімделген. Солтүстік беткейі біршама көлбеу. Орта таулы өңірден төменде тау алдының адырлары айқын байқалады.
Геологиялық құрылымы
Іле Алатауы кембрийге дейінгі дәуірдің және төменгі палеозойдың гранит, конгломерат, әктас, құмтас және тақтатастарынан түзілген. Каледон тау түзілімінде пайда болған жота силурден бастап ұзақ уақыт денудацияға ұшырап, аласарған. Неоген мен антропогендегі жаңа тектоникалық қозғалыстардың нәтижесінде денудациялық жазықтар мен ұсақ шоқылардың орнына биік таулы жер бедері түзілген. Тектоникалық қозғалыстар қазірге дейін жалғасуда. Плейстоценде бірнеше қайтара мұз басуға ұшыраған.
Климаты, климаттық белдеулері
Климат жағдайлары биіктік белдеміне сәйкес. Шілденің орташа темпаратурасы тау етегіндегі аңғарларда 20 – 25°С-тан тау басында 0°С-қа дейін және онан да төмен түседі. Қаңтардың орташа температурасы етегінде –6 – 8°С. Температуралық инверсияға байланысты 1500 – 1600 м биіктікке дейін біршама жоғарылайды да одан әрі қайтадан төмендейді. Жылдық жауын-шашын тауалды өңірінде 500 – 600 мм-ден биік, таулы белдеуде 800 – 900 мм дейін. Іле Алатауыда жалпы ауданы 478 км2 болатын 381 мұздық бар. Ең ірісі – Корженевский мұздығының ұзындығы 4,7 км. Өзендері Іле мен Шудың алабына жатады. Олардың суға молығуында мұздық пен қар суы негізгі орын алады. Табиғат белдеулері солт. беткейінде толық көрінеді. Шөлейт, қуаң дала, әр түрлі шөпті, бұталы, орманды-шалғынды дала, субальпі және альпі белдеулері айқын жіктелген. Тау бастарын мәңгі қар мен мұз басқан. Солтүстік бөктерінде – Алматы қаласы орналасқан. Кіші Алматы өзені аңғарында селге қарсы бөгет салынған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан таулары Санат:Қырғызстан таулары
Ақтөбе үстіндегі қала
Ақтөбе үстіндегі қала - "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, қазақ- орыс-ұйғыр тілдеріндегі фильмі (1986). .Фильм Актөбе қаласының Қазақстанның ірі облыстарының бірі Ақтөбе облсының орталығы, ірі өнеркәсіптік кәсіпорындар: Ақтөбе ферроқорытпа зауыты, Хром қосылыстары зауыты, "Актюбрентген" өндірістік бірлестігі жайлы.
Қалалық кеңес төрағасы Хододзинскийдің, Хром қосылыстары зауытының зертхана меңгерушісі Н.Охотникованың, тоқыма бірлестігінің тоқушысы Т.Бисенованың, т.б. ілеспе сөздері берілген. Режиссері- Т.Ыбыраев, операторы - Ю.Малахов.
Сыртқы (шалғай) жабдық
Сыртқы (шалғай) жабдық (Внешнее (периферийное) оборудование; peripheral equipment) — компьютерге қосыла алатын кез келген шалғай құрылғыға берілген жалпы атау; компьютердің сыртқы құрылғыларының кешені. Сыртқы (шалғай) құралдардың жоқтығы компьютердің жұмыс істеуіне ешқандай кедергі келтіре алмайды, алайда көптеген тұтынушылар ДК-мен еркін қолдану мақсатында сыртқы жабдықтардың кей түрлерімен кеңінен қолдануда.
Аджип - Бритишгаз - Тексако - Лукойл
Аджип - Бритишгаз - Тексако - Лукойл - Батыс Қазақстан облысындағы Қарашығанақ мұнай-газ-конденсат кенорнының негізінде Қазақстанда көмірсутек шикізатын (мұнайды, табиғи газды және газ конденсатын) іздесті- руді, барлауды, өндіруді, сақтауды, өңдеуді,тасымалдауды және сатуды жүзеге асыратын бірлескен кәсіпорын.
Сыртқы (шалғай) жабдық
Сыртқы құралдардың түрлері
Сыртқы(шалғай) жабдықтарды 3 негізгі түрге жіктесек болады:
Аджип - Бритишгаз - Тексако - Лукойл
Дереккөздер
Санат:Мұнай
Сыртқы (шалғай) жабдық
Сыртқы құралдардың түрлері
Кей жағдайда шалғай құралдарды бірден бірнеше типке жатқызуға болады. Мысалы: дыбыстық карта,желілік карта, енгізу-шығару құралдары және т.б.
Компьютердің құрылғыларын 3 негізгі типке қүбөлсе болады:
Ішкі құрылғылар компьютердің негізгі архитектурасын және аппараттық платформасын құраса, сыртқы құралдар компьютердің архитеурасына тәуелсіз, тек компьютердің мүмкіндіктерін кеңейту үшін ғана қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Жоғарғы Талсора
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бесоқты
Бесоқты  – Түйесу құмының шығысындағы құдық пен төрткіл атауы.
Сипаттамасы
Маңғыстау облысы Қарақия ауд-ндағы Сенек а-нан шығысқа қарай 20 км жерде орналасқан.
Тарихы
Көне аңызда өзін қуған бөріні мерген осы жерде 5 оғымен жайратқаны айтылады. Жер атауы осыған байланысты қойылған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан құдықтары Санат:Маңғыстау облысы географиясы
Вокуртуа
Вокуртуа (Vaucourtois) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Мо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,68 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77484, пошта индексі — 77580.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 209 адамды құрады. Халық тығыздығы — 44,66 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Қайып (қыстау)
Тасшағыл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 17 шақырым қашықтықта орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары
Сыртқы жад
Сыртқы жад (қосалқы жад) (Внешняя память (вспомогательная память); external storage; external memory) — ақпаратты машинадан тыс сақтауға арналған құрылғы; магниттік диск, иілгіш магниттік, оптикалық диск, стример және т.б. мәліметтерді ұзак уақыт сақтауға арналған мәлімет жинақтауыштар.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Лаптев теңізі
Лаптевтер теңізі, Сібір теңізі, Норденшельд теңізі — Солтүстік мұзды мұхиттың шеткі су айдыны. Батысында Таймыр түбегімен, Солтүстік Жер топаралымен, шығысында Жаңа Сібір аралдарымен шектеседі. Ауданы 662 мың км², орташа тереңдігі 533 м, ең терең жері 3385 м. Ірі шығанақтары: Хатанга, Оленек, Буор-Хая. Теңізге Хатанга, Лена, Яна өзендері құяды. Лаптевтер тенізінің көпшілік бөлігі материктік қайраңда жатыр. Климаты арктикалық теңіздердің ішіндегі ең қатаңы. Полюс түні оңтүстігінде 3 ай, солт-нде 5 айға созылады. Қыста Лаптевтер теңізі үстінде арктикалық максимум мен азиялық максимумның солтүстігінде-шығыс тармағы түйіседі де тұрақты антициклондық ауа райы қалыптасады. Ең суық айдың орташа температурасы –30 — 32°С. Жазы қысқа, әрі салқын. Шілдеде орташа ауа температкрасы солтүстігінде 0 — 1°С, оңтүстігінде 5 — 7°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 100 мм. Тұздығы 25ү (шығысында) — 34ү (батысында). Судың толысуы жарты тәулік (0,5 — 2 м) уақытты қамтиды. Балықтың 13 түрі кездеседі. Теңіз сүтқоректілерінен морж, теңіз қояны, ақ дельфин, нерпа мекендейді. Жартасты жағаларда құстар көп жиналады. Лаптевтер теңізі — Солтүстік теңізі жолының бір бөлігі саналады. Басты порты — Тикси қаласы Теңіз зерттеушілері Д.Я. Лаптев пен Х.П Лаптевтің есімімен аталған.
Санат:Лаптев теңізі Санат:Солтүстік Мұзды мұхит теңіздері Санат:Ресей теңіздері
Үлкен Пихтовая
Үлкен Пихтовая — Ресейдегі өзен. Тюмень облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Демьянка өзенінің оң жағалауынан 578 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 46 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Лимфоциттері көп түсссіз сұйықтық
Лимфа – құрамында эритроциттері мен тромбоциттеріболмайтын, бірақлимфоциттерікөптүсссізсұйықтық Лимфа тамырлары артерия және вена қантамырларыныңмаңындаорналасады. Оларұлпаларданартықсұйықтықлимфаны алып шығады. Капиллярлардың қабырғалары өте жұқа және өткізгіштік қасиеті бар. Сондықтан ірі молекулалы заттарқантамырларынаөтеалмайлимфаменбіргешығарылады. Лимфаныңқызметі ұлпаларданнәруыз, су, тұздарды, токсиндер мен заталмасуөнімдерінқанғаөткізеді.Адам ағзасында 1- 2 литр лимфа болады. Лимфа жүйесіиммундықжүйеніжасауда, ауру тудырушыбактерияларданқорғаудамаңызды Лимфа бұлшықеттердіңқозғалысынәтижесіндеқозғалады. Бұғанзаттардыңконцентрациясыәсеретеді. Лимфаданқантамырларынаөтеалады, ал керісіншежоқ. Себебілимфадақақпақшалары бар. Ағзада лимфа жүйесіорталықжүйкежүйесі, сүйек, шеміршекжәнетістерденбасқабөліктердеболады. Лимфаныңқұрамыолардыңорналасуынабайланысты: аяққатаралғанлимфаданәруызкөпболса, ішектіңмаңындағықантамырларынамайлардыңмөлшеріжоғары. Түсіжағынансүткеұқсас. Санат:Биология
Кронсторф
Кронсторф (Kronstorf) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Линц округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3115 адамды құрайды (1 қаңтар 2005). Алып жатқан жер аумағы 21 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — LL, ресми идентификациялық коды — 4 10 11.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Вильхельм Цудерсторфер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Бекболат Екешұлы мен Байдәулет Бөріұлы елшілігі
Бекболат Екешұлы мен Байдәулет Бөріұлы елшілігі - Қайып ханның 1716 ж. қыркүйекте Сібір генерал-губернаторы М.П. Гагаринге жіберген елшілігі. Хан бұл елшілікке өзінің Ресеймен бейбіт қарым-қатынаста болуды, жоңғарларға қарсы бірлесіп күресу жөніндегі келісімге келуді қалайтынын Тобылдағы Ресей өкіметі органдарына жеткізуді тапсырды. Сонымен бірге елшілік Қайып ханның екі ел арасындағы қарым-қатынасқа нұқсан келтіретін жағдайларды болдырмауға тырысатынын, Қазақ Ордасының Ресеймен саудасаттық жасауға мүдделі екендігін жеткізді. Бұл елшілікке жауап ретінде Гагарин 1716 ж. қазанда тобылдық бояр Н.Белоусов бастаған Ресей елшілігін Қайып хан ордасына жіберді.
Дереккөздер
Санат: Әскери іс Санат:Қазақстан-Ресей қарым-қатынасы
Асков (Миннесота)
Асков (Askov) — Миннесота штатының Pine округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 364 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.3 км² шамасында. FIPS коды — 27-02548.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Әдебиет Төлепбергенұлы Ысмағұлов
Ысмағұлов Әдебиет Төлепбергенұлы (21.10.1932 ж.т., Атырау облысы Құрманғазы ауданы Ақкөл а.) – медицина ғылымының докторы (1987), профессор (1988). Алматы мемлекеттік медицина институтын (1962, қазіргі Қазақ ұлттық медицина университетіті ) бітірген. 1965 жылдан Қазақстан ҒА-ның Эпидемиология, микробиология және жұқпалы аурулар ғылыми-зерттеу институтында лаборатория меңгерушісі қызметтерін атқарды. 100-ден астам ғылыми жарияланымның, 3 монографияның авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Бекбауыл Өтегенұлы
Бекбауыл Өтегенұлы (1788, Қызылорда облысы Арал ауданы - шамамен 1874, Хиуа) - би. Әлімұлы тайпасының Кішкене Шекті руынан шыққан.
Ел бірлігі мен татулығын сақтауға күш салған. Сондай-ақ, ол өзінің ұлы - Құлбарақ батырмен бірге Жанғожа бастаған Хиуа мен Қоқанн хандықтарының езгісіне қарсы күреске және Ресей отаршылдығына карсы көтеріліске қатысқан. Хиуа ханы алдына барып, елдің талап-тілегін жеткізген. Оны Хиуа ханы у бергізіп өлтірткен.
Қызылорда облысының Арал ауданында Бекбауыл атында елді мекен бар.
Дереккөздер
Санат:1788 жылы туғандар Санат:Арал ауданында туғандар Санат:1874 жылы қайтыс болғандар Санат:Хиуада қайтыс болғандар Санат:Қазақ би-шешендері Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстар қатысушылары
16 тамыз
Тамыздың 16 — Григориан күнтізбесінде жылдың 228-ші күні (кібісе жылдарда 229-шы). Жылдың аяғына 137 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:16 тамыз
Шэррилл (Айова)
Шэррилл (Sherrill) — Айова штатының Дубьюк округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.3 км². FIPS коды — 19-72660.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 186 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Дубьюк округы (Айова)
Акустикалық жүйе
Тұтынушылар 35-АС-210 және 35-АС-212 маркалы акус тикалық жүйелерді көбірек пайдаланады, олар аппаратурамен бірге немесе бөлек сатылады. Тек сыртқы түрінде ғана айырмашылығы болатын мұндай жүйелерде 30-ГД-1, 15-ГД-11 және 10-ГД-35 типті дауыс зорайтқыштар, сондай-ақ орташа (диапазоны 500-ден 5000 Гц-ке дейін) және жоғары (диапа-зоны 5-тен 20 кГц-ке дейін) толқын жиілігінің өзді-өзіне жеке арналған дыбысты қайта жаңғырту деңгейінің екі сатылы реттегіші пайдаланылады. Бұл тектес акустикалық жүйенің алмалы-салмалы сәндік панелі болады, оны музыкалық программаны тыңдаған кезде дыбыс деңгейін реттегішке қол жеткізу үшін ғана ашуға болады. Стеорофонды музыкалық программаларды тыңдаған кезде бүкіл дыбыс панорамасының жақсы естілуі акустикалық жүйелердің үй ішінде дұрыс орналасуына байланысты.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Санат:Тұрмыс
Сос
Сос (Sos) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ло және Гаронна департаментінде орналасқан. Нерак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 52,89 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 47302, пошта индексі — 47170.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ло және Гаронна департаментінің коммуналары
NGC 6166A
NGC 6166A — Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1791 жылы 30 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6166A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58254, MCG 7-34-50.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Досқали Есмағамбетов
Досқали Есмағамбетов (1899-1968, Гурьев облысы). 1914 жылдан - Доссор кәсіпшілігі коммуналдық бөлімінің жүк тасушысы, Мақат, Байшонас, Сағыз кәсіпшіліктерінде қаражұмысшы, кілтші-бұрғышы, бұрғышы. Стахановшы. Ленин орденімен марапатталған (1952).
Пайдаланғанәдебиет
Санат:1899 жылы туғандар Санат:1968 жылы қайтыс болғандар Санат:Атырау облысында туғандар Санат:Қазақстан мұнайшылары
Олдройнш
Олдройнш (Oldrões) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2028 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,33 км² шамасында. Халық тығыздығы — 380,5 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Колле-Брианца
Колле-Брианца (Colle Brianza) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Лекко провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1464 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 183 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 23886.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Глория (Баия)
Глория (Баия) (Glória (Bahia)) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Вали-Сан-Франсискану-да-Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Паулу-Афонсу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 831 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 402,49 км² шамасында. Халық тығыздығы — 11,3 адам/км².
Санат:Баия елді мекендері
Қарақожа (қыстау)
Тайсойған ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 12 шақырым қашықтықта орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары
Шоңайнақтар туысы
Шоңайнақтар туысы (Acanthis) — Қазақстандағы қунақ тұқымдасы құстарға жататын 18 туыстың біреуі. Шоңайнақ туысты құстар қысқа, үшкір тұмсықты және құйрығының ұшы терең ойықты (шеткі бұлқын қауырсындар ортаңғыларынан ұзын, шағын денелі (13-20) ұсақ құстар тобы. Құстардың бұл туысында бірнеше түр бар (кейде мұны екі туысқа: Шоңайнақ туысты және шекілдек туысты деп бөледі.
Қазақстанда бұлардан төрт түр: шоңайнақ, шекілдек, тау шекілдек және тундралық шекілдек кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Торғайтәрізділер
Қолмен іске асырылатын және автоматты телефон коммутациясы
Қолмен іске асырылатын және автоматты телефон коммутациясы (Ручная, автоматическая телефонная коммутация). Телефон техникасында сөйлесу жолдары (тракт) мен өр түрлі электр тізбектерінің сымдарын жалғау үшін коммутациялық құралдар қолданылады. Олар қолмен іске асырылатын және автоматты болып бөлінеді. Қолмен іске асырылатын құралдарға:
Дереккөздер
Санат:Электроника
Шырыш
Шырыш (Eremurus) – шырыштар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер тегі.
Сипаттамасы
Бұлардың биіктігі 30 – 130 см, кейде 2 м-дей. Тамыры ұршық пішіндес, етжеңді. Жапырағы түп жағында, ұзын, қандауыр пішіндес. Сабағында жапырақ болмайды, оған көп гүлді (кейбір түрінде оның саны 500-ге жетеді) шашаққа айналған гүлшоғыры орналасқан. Гүлі қос жынысты, ақ, қызғылт, қызыл, сары не сұрғылт түсті. Гүлтұғыры жапырақтарынан едәуір биік. Гүлсерігі қоңырау тәрізді, аталығының саны алтау, жатыны 3 ұялы. Мамыр – шілде айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі – шар тәрізді тегіс, үш ұялы қорапша. Регель шырышының (Е. regelіі), үлкен шырыштың (Е. robustus), қоңыр шырыштың (Е. fuscus) және Тәңір тау шырышының (Е. tіanschanіcus) маңызы зор. Олардың тамырында желім жасау үшін пайдаланылатын декстрин болады; көк жапырағын және тамыры жеуге жарайды; жапырағынан бояу алынады. Шырыштар – әсемдік және шырынды өсімдіктер.
Түрлері
Эремурус тегін 60 өсімдік құрайды :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шырыштар Санат:Еуразия флорасы
Скакунка (өзен)
Скакунка — Ресейдегі өзен. Түмен облысы, Қорған облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Тава өзенінің сол жағалауынан 193 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — РФ мен Қазақстан Республикасы шекарасынан сағасына дейін Үлкен Уват көлін қоспағанда Үлкен Уват су торабына дейін. Өзен саласы — Есіл (су алабының Ресейдегі бөлігі), өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Түмен облысы өзендері Санат:Қорған облысы өзендері Санат:Омбы облысы өзендері
Вать-Еган
Вать-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/1488/4/59/141 орналасқан. Өзен ұзындығы 296 км-ді құрайды.
NGC 1691
NGC 1691 — Орион шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика.
Вать-Еган
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
NGC 1691
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1876 жылы 15 желтоқсанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1691 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16300, UGC 3201, MCG 1-13-9, MK 1088, ZWG 420.19, IRAS04520+0311.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз)
Вать-Еган
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Окситоксиндер
Окситоксиндер — Жатырды және ондағы қан тамырларын жиыратын қауіпті дәрі. Бұл дәрілерді бала туғаннан кейін анадан ауыр қан кетуді тоқтату үшін пайдалануға тиіс.
Санат:Медицина
Дыбыстың түзілуі
Дыбыстың түзілуі
Көмей -дыбысқалыптастыратын мүше. Ауа мұрын-жұтқыншақ саңылауы арқылы өтіп көмейге келеді. Көмей ортасында жіңішкеріп құмсағатқа ұқсаған өзек. Көмей шеміршектерден тұрады. Көмей алдыңғы және екі жанынан қалқан тәрізді шеміршекпен көмкерілген. Ер адамдарда ол біраз алдыға шығып тұрады. Көмей өзегінің жіңішкерген жерінде екі жұп дауыс сіңірлері орналасады. Осы сіңірлердің ұзындығы мен жуандығына қарай дауыс жіңішке немесе жуан бола алады. Дыбыс сіңірлері шығарған дыбыс, әлі сөз емес. Сөз қосымша мүшелердің: тіл, ерін, астыңғы, үстіңгі жақтың, бұлшық еттердің көмегімен қалыптасады. Дыбыс қалыптастырудағы осы мүшелердің үйлесімді жұмысын артикуляция деп атайды.
Дыбыс табиғаты
Дыбыс дегеніміз - механикалық толқын. Тербеліс жиілігі 16 Гц-тен 20 000 Гц-ке дейінгі механикалық толқындар адамда дыбыс әсерін тудырады. Сондықтан мұндай толқындарды дыбыс толқындары немесе акустикалық толқындар деп атайды. Жиілігі 20 000 Гц-тен жоғары толқындар - ультрадыбыстар, 16-Гц –тен төменгі инфрадыбыстар деп аталады. Вакумда дыбыстар алмайды, себебі дыбыс толқынын тасымалдайтын бөлшектер жоқ. Сондықтан Айда атмосфералық ауаның болмауынан толық тынышытық.
Дыбыстың сипаттамалары
Қаттылығы: Дыбыс қаттылығы дыбыс көзінің шығаратын тербеліс энергиясына байланысты болады. Дыбыс қаттылығының өлшемі? Дыбыс қаттылығының деңгейін өлшеу үшін Децибел (дБ) шкала бекітілген. 16 000-нан 20 000 Гц-ке дейінгі адамдар қабылдайтын дыбыстар диапазоны 0-ден 140 дБ-ге тең. Децибел 1847-1922 жылдары өмір сүрген, телефонды ойлап тапқан американдық өнертапқыш А.Бельдің құрметіне бел (Б) деп аталған дыбыстың қаттылық бірлігі. Әр түрлі объектілердің шығаратын дыбыстың қаттылығы (Дц) Дыбыстық қару - 190 Жоғарғы шегі - 180 Реактивті ұшақ - 150 Әуе дабылы - 130 Қатты әуен - 110 Мотоцикл - 100 Көше шуы - 70 Қалыпты дауыс - 60 Сыбыр - 20 Жапырақ сыбдыры - 10 Адам күнделікті өмірінде әртүрлі 35-60 Дц аралығындағы шуды естиді. Бұл шудың деңгейі адамның қай жерде жұмыс жасайтындығына байланысты өзгереді.
Кім қалай естиді?
Көптеген жәндіктерде жетілген есту мүшелері жоқ. Олар ауа, жер, су, қатты денелер арқылы берілетін вибрацияларды мұртшалары арқылы, кейбірі мысалы; түнгі көбелек, шегірке, цикадалар, тимпальды мүшелері арқылы қабылдайды. Ал кейбірі бүкіл денесінде шашырап жататын түк тәрізді сенсиллалары арқылы қабылдайды. Тимпальді мүше қарапайым құрылысты; типальды жарғақ пен жалғасқан қапшық және бірнеше сезім талталшықтардан тұрады. Бунақденелілердің мұртшаларының түбінде ұшу бағытын, желдің бағытын, жылдамдығын реттейтін арнайы джонстон сезім мүшесі орналасқан. Масаның, шыбынның, араның джонстон сезім мүшесі дыбысты қабылдайды, сонымен олар мұртшаларымен естиді екен.
Жаңатап
Жаңатап — Павлодар облысы Ақтоғай ауданы, Мүткенов ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Ақтоғай ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 35 км-дей жерде.
Дыбыстың түзілуі
Есту мшесінің пайда болуы
Балықта құлақ жоқ, бірақ олар дыбысты өте жақсы қабылдайды. Балықтың ішкі құлағы бас бөлігінде орналасып жіңішке сүйекше арқылы жүзу торсылдағымен байланысқан. Дыбыс толқыны су арқылы өтіп дабыл жарғағы ретіндегі - торсылдағын тербелетеді, тербеліс ішкі құлаққа беріледі. Сөйтіп балықтың естуіне жүзу торсылдағы қатысады. Сулы орта ауадан қарағанда дыбысты ондаған есе жақсы өткізеді. Құлақтың ішіндегі сұйықтық түкті рецепторлар үшін қажет. Сондықтан ең алғаш қосмекенділерде үзеңгі сүйегімен байланысқан дабыл жарғағы, ортаңғы құлақ пайда болды.
Жаңатап
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 325 адам (165 ер адам және 160 әйел адам) болса, 2009 жылы 278 адамды (145 ер адам және 133 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақтоғай ауданы (Павлодар облысы) елді мекендері
Дыбыстың түзілуі
Құстардың есту мүшесі
Құстардың құлағы ортаңғы, ішкі құлақ. Көзінің арт жағында орналасқан саңылаудан және ортаңғы құлаққа жалғасып жатқан дыбыс жолынан тұрады. Саңылау қауырсындармен жабылған. Бұл қауырсындары денесіндегі қауырсындардан өзгеше, қорғаныш қызметінен басқа дыбысты қабылдауға қатысады. Ортаңғы құлақ құрылысы сүтқоректілердің ортаңғы құлағына ұқсас. Ортаңғы құлақ бөлімдері: дабыл жарғағы, дабыл қуысы, жалғыз сүйек – үзеңгі, евстахиев түтігі. Бауырымен жорғалаушыларға қарағанда ортаңғы құлақ мөлшері, үзеңгі сүйегі үлкейген. Құстардың ішкі құлағы бауырымен жорғалаушылардың ішкі құлағынан айырмашылығы жақсы жетілген ұлудың болуы, сезімтал жасушалардың көптігі..
Эволюцияның шыңы - сүтқоректілер
Анатомиялық құрылымына қарай сүтқоректі жануарлар мен адамның құлағының құрылысы ұқсас болып келеді. Құлақ құрылысы: сыртқы, ортаңғы және ішкі бөлімдерден тұрады. Ортаңғы құлақта екі сүйек балға мен төс пайда болды..
Сырқы құлақ
Сыртқы құлаққа құлақ қалқаны мен сыртқы есту жолы жатады. Сыртқы есту жолы иірім жасай орналасқан шеміршекті және сүйекті бөліктерге бөлінеді. Оның шеміршекті бөлігінде май бездері мен сарғыш түсті секрет – құлық көп бөлінеді. Ал сыртқы есту жолындағы түктер қорғаныш қызметін атқарады: шаң, тозаңды, ұсақ жәндіктерді, микробтарды тұтып қалады. Құлақ қалқаны дыбыс тербелістерін қабылдайды да оны дабыл жарғағына жібереді.
Ортаңғы құлақ
Ортаңғы құлақ бір-бірімен жалғасып жатқан дабыл қуысы, есту түтікшесі мен емізік тәрізді өсіндіден тұрады. Есту түтікшесі тамақтың, мұрын-жұтқыншақ бөлігін дабыл қуысымен байланыстырып тұрады, Дабыл қуысында дыбыс тербелістерін дабыл жарғағынан лабиринтке жеткізетін балғашық, төсше және үзеңгі деп аталатын үш кішкене сүйекше бар. Сүйекшелер тізбегі дыбысты лабиринттің сопақша терезесіне жібереді. Ортаңғы құлақтың бұлшық еттері дабыл жарғағы мен дыбыс сүйекшелері тізбегінің қалыпты тонусын сақтау, ішкі құлақты тыс дыбыстық шамадан тітіркендірулерден қорғау; дыбыс өткізгіш аппараты толқынындағы дыбыстарға бейімдеу қызметтерін атқарады
Ішкі құлақ
Ішкі құлақ ортаңғы құлақпен сопақша терезе арқылы байланысқан, сопақша терезеге  үзеңгі сүйегі бекиді. Ішкі құлақта тепе-теңдік және есту аппараты бар. Есту аппараты- ұлу. Үлу ұзындығы 35 мм. Ол 2,5 иірімді құрайды. Ұлуда екі түрлі мембрана бар екі шеткі-іші перилимфаға толы, ортаңғы мембрана-эндолимфаға толы. Осы ортаңғы негізгі мембранада дыбыс қабылдайтын рецепторлар –кірпікшелі жасушалар бір қатарға тізілген (адамда 3500) кортиев мүшесі орналасқан. Дыбыс дірілі перилимфадан эндолимфаға, ал ол арқылы ұлуға беріледі. Есту жүйкесінің шеті орналасқан ұлудан дыбысты қабылдайтын жүйке клеткалары бар есту жүйкесі шығады. Дыбыс өткізгіш аппаратына құлақтың сыртқы, ортаңғы, ішкі бөліктері мен перилимфа, эндолимфа, геликотрема жатса, дыбыс қабылдағыш аппаратына кортий мүшесінің сезімтал клеткалары, ұлудың сүйекті бөлігіндегі спиральді түйін, есту жүйкесінің өткізгіш жолдары мен ядролары, ми қыртысының самай бөлігіндегі оң және сол жақтағы (ми орталығы) орталықтары жатады. Тепе теңдік сақтау мүшесі лабиринт. Ішкі құлақ – лабиринт деп аталады. Ол шеміршекті және сүйекті бөліктерге бөлінеді. Сүйекті лабиринт: кіре беріс, жартылай үш иірім өзектерден тұрады. Шеміршекті бөлігі сүйекті лабиринттің ішінде орналасқан. Оның іші мөлдір сұйық эндолимфамен, ал осы екі лабиринттің арасы перилимфамен толған.