cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жарты санды эмиссиялық спектрлік талдау
Жарты санды эмиссиялық спектрлік талдау. Жартысанды спектрлік талдаудың мақсаты - талданатын үлгідегі анықталатын элементтің шама мөлшерін алдын ала жартылай болса да, бір реттіліктегі дәлдікке дейін анықтау. Нәтиже дәлдігіне деген талаптың төмендеуі салдарынан, талдау тәсілін қарапайым етіп, оны тез де арзан жүргізеді, мысалы, минерал мен кендегі құрамды бағалағанда, металлургиядағы металдарды сұрыптағанда, өндірістегі кейбір шикізаттарды реттегенде осындай қажеттілік туады. Ол үшін алынған спектрді фотопластинкаға тіркейтін спектрографты да, стилоскоп деп аталатын спектрді көзбен көріп бағалайтын қарапайым құрылғы аспапты да, сондай-ақ интенсивтігін өлшеуге арналған фотометрлік қондырғымен қамтамасыз етілген стилометрді де қолданады. Сандық және жартысандық талдау арасындағы шектеу тек шартты түрде ғана, сондықтан олардың орындалу әдістемесі түрліше. Мұның өзі оларды жеке топқа бөлуге мүмкіндік береді. Жартысандық талдау әдістемесінде спектрлерді салыстыру және біртекті жұптар әдістері жиі қолданылады. Спектрлерді салыстыру әдісі тек спектрді суретке тіркеу кезінде ғана пайдаланылады. Мұнын мәні мынада: бірдей жағдайда фотожолақшаға құрамы белгілі қалыпты зат кұрамы бойынша сынамаға жақын сол анықталатын құрамдас бөліктің, құрамы белгілі талданатын зат пен эталонның спектрін түсіреді. Бірдей спектрлік сызықтардың қараюын көзбен саралап, іздеп отырған концентрацияның қандай бөлікте екенін, оның шекарасын тұжырымдайды. Гомологиялық сызықтар жұбының әдісі спектрлерді салыстыру әдісіне ұқсас, алайда ондай спектрде біріне-бірі жакын жатқан сызықтарды, яғни анықталатын және құрамы белгілі қалыпты заттың сызықтарын салыстырады. Мысалы, болатты талдағанда темірді салыстырады. Бүндағы басты шарт - гомологиялық сызықтар жұбының болуы, яғни олардың интенсивтіктерінің қатынасы қоздыру жағдайы мен пайдаланатын фотожолақшаға тәуелсіз. Бұл сызықтар бірдей спектрлерден шыққанда орындалады. Талдау үшін осындай жүптардын жүйесін түзетін гомологиялық сызықтардың қатары алдын ала таңдап алынады, жүптардың интенсивтігі белгілі концентрацияда тең болады. Зерттелетін сынаманын спектрінде сәйкес гомологиялық жұптарды олардың интенсивтігі тен болғанша, сынамадағы қоспа концентрациясының шамамен қаншалықты екенін білгенше тексереді. Бұл әдісті спектрлерді суретке тіркеу кезінде де, оларды көзбен көріп байқағанда да пайдалануга болады.
Косвей
Косвей (Косвий, Косьей) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Покшеньга өзенінің сол жағалауынан 137 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 39 км-ді құрайды.
Санкт-Фалентин
Санкт-Фалентин (Sankt Valentin) — Аустриядағы қала. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Амштеттен округінің құрамына енеді.
Косвей
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Санкт-Фалентин
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9130 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 45.61 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — AM, ресми идентификациялық коды — 3 05 31.
Косвей
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Жарты санды эмиссиялық спектрлік талдау
Сандық талдау
Эмиссиялы спектрлік талдаудың сандық әдістемелері анықталынатын элемент концентрациясы туралы тұжырымдалатын спектрлік сызықтардың интенсивтігін өлшеуге негізделген. Фотожолақшаның жарық сезгіш эмульсиясы (беткі қабаты) спектрографпен бірігіп, аралық жабдықтын рөлін атқарады. Фото арқылы интенсивтігі өлшенетін жіңішке жарық сәулесін өткізу кезінде микрофотометр көмегімен суретке түсірілген спектрлік сызықтардың қараюын өлшейді. Спектрлік сызықтын қараюын мына формуламен анықтайды:
Косвей
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Санкт-Фалентин
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Жарты санды эмиссиялық спектрлік талдау
Дереккөздер
Санат:Аналитикалық химия Санат:Химия Санат:Ғылым
Есбол ауданы
Есбол ауданы — 1928-1930 және 1933-1963 жылдары болған Гурьев округі мен Гурьев облысының әкімшілік бөлінісі.
Санкт-Фалентин
Сыртқы сілтемелер
Санкт-Фалентин
Есбол ауданы
Тарихы
Орталығы №9 ауылда орналасқан Есбол ауданы 1928 жылы 3 қыркүйекте Гурьев округінің құрамында Есбол және Гурьев уезінің Соколинов болыстары бөліктерінен және Орал губерниясы Жымпиты уезінің Индер болысының бір бөлігінен құрылды.
1930 жылы 22 қыркүйекте Есбол ауданы жойылып, оның аумағы Гурьев ауданының құрамына кірді.
1933 жылы 31 тамызда Гурьев ауданынан бөлініп, Гурьев округының құрамында Есбол ауданы қалпына келтірілді. Кулагино ауылы оның орталығына айналды.
1938 жылы 15 қаңтарда Есбол ауданы Гурьев облысының құрамына енді.
1963 жылы 2 қаңтарда Есбол ауданы жойылып, оның аумағы Махамбет өндіріс ауданының құрамына кірді, 1964 жылы 31 желтоқсанда орталығы Индер ауылы болатын Индер болып қайта қалпына келтірілді.
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 1993
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 1993 — Қазақстан кубогының екінші финалы. Бұл жолы да Алматыда өтіп, Алматының "Достық" клубы "Таразды" 4:2 есебімен ұтты.
Сілтемелер
Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы Санат:1993 жылғы футбол Санат:Достық Алматы ФК ойындары Санат:Тараз ФК ойындары
Италияндық Ливия
Италияндық Ли́вия (Libia italiana) (1911-1943) — Африканың солтүстігіндегі Италия патшалығының колониясы. Оңтүстікте Италияндық Ливия француздық Чадпен және Нигермен, британдық Суданмен шектескен. Батыста Француздық Алжирмен, ал шығысында Мысырмен.
Санат:Ливия
Петри тостағаны
thumb|Петри тостағаны шынысының төменгі жартысы. thumb Петри тостағаны — аласа әрі жалпақ келген цилиндрлі, әйнек не пластмассадан жасалған, қақпағы бар ыдыс, неміс бактериологы Юлиус Рихард Петридің құрметіне аталған, ол Роберт Кохтың ассистенті болған. Микробиология және химияда қолданылады.
Өзге де қолданылуы
Петри тостағандары сондай-ақ сұйық ортада немесе қатты агарда эукариоттық жасуша өсіру кезінде қолданылады. Бос Петри тостағандары өсімдіктердің бастапқы өсу кезеңін бақылау үшін, өте кішкентай жануарлардың мінез-құлқын бақылау үшін не өзге де күнделікті зертханалық шаруаларға қолданылуы мүмкін - мысалы пеште сұйықтықтарды құрғату немесе үлгілерді тасымалдау не сақтау.
Тағы қараңыз
Санат:Микробиология
Везельберг
Везельберг (Weselberg) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Оңтүстік-батыс Пфальц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1352 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 14,65 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 40 055. Муниципалитеттің басшысы — Ханс-Петер Мангольд.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
NGC 6619
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 6 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6619 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61721, UGC 11200, MCG 4-43-25, ZWG 142.39.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Обертрубах
Обертрубах (Obertrubach) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Франкония әкімшілік округіне бағынады. Форхгайм ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2205 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). 0 Алып жатқан жер аумағы 21,14 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 4 74 156.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Шеврю
Шеврю (Chevru) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Провен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,94 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77113, пошта индексі — 77320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1095 адамды құрады. Халық тығыздығы — 78,55 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Плене-Жугон
Плене-Жугон (Plénée-Jugon) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Динан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 61,36 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22185, пошта индексі — 22640.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2428 адамды құрады. Халық тығыздығы — 39,57 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
Мүбәрак Ермағанбетұлы Ермағанбетов
Мүбәрак Ермағанбетұлы Ермағанбетов (21 мамыр 1951 жылы туған, Қостанай облысы, Амангелді ауданы, Қабырға ауылы) – химия ғылымдарының докторы (2001), профессор (2002), Қазақстан Жоғары мектебі ұлттық ғылыми академиясының академигі (2006). ҚазМУ-ды (1979, қазіргі ҚазҰУ) және Қазақ политехникалық институтының аспирантурасын (1983, қазіргі Қазақ ұлттық техникалық университеті) бітірген соң осы институтта оқытушы, аға оқытушы, доцент, профессор және кафедра меңгерушісі (1995–2008) болды, ал 2008 жылдан ҚазҰПУ-да 1-проректор қызметін атқарады. «Ионогенді азотты және күкіртті мономерлерді полимерлеу және солардың негізінде жаңа полимерлер алу» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Оның ғылыми жұмысының негізгі бағыты – кейбір гетероциклді қосылыстарды полимерлеу реакциясын оқып-үйрену және оларды халық шаруашылығының әр түрлі салаларына пайдалану мәселелері. Ермағанбетов 170 ғылыми-зерттеу еңбектің, оның ішінде 1 оқулықтың авторы, 25 авторлық куәлігі бар.
Сыртқы сілтемелер
http://almaty-akshamy.kz/?p=2594
Шапдей
Шапдей (Chapdeuil) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,71 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24105, пошта индексі — 24320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрады. Халық тығыздығы — 17,38 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Ақша
Ақша — айырбас құралы ретінде барлық адамдармен қабылданатын және басқа тауарларды (қызметтерді) бағалауға қызмет ететін кезкелген тауар немесе символ.
Жалпы мәліметтер
Әр уақыттарда және дүниенің түрлі бөліктерінде адамдар ақша ретінде әр түрлі тауарларды – астық, мал, қымбат тастар және металдарды пайдаланды. Ұзақ уақыттар бойы ақша есебінде алтын және күміс жүрді. Қымбат металдардың физикалық қасиеттері (біртектілігі, мықтылығы, құндылығы) ақша атқаруға тиісті талаптарды толық ақтады. Сондай-ақ металл ақшалардың маңызды қасиеттерінің бірі – оларды бөлуге болытын еді. Қымбат металдар, көлемі қандай болса да, өзінің пайдалы қасиеттері мен құндылығын жоғалтпайды. Құнды металдың белгілі бір көлемінің сақталуына мемлекеттік кепілдік ететін алтын және күміс теңгелер пайда болды.
Соңғы ғасырларда алтын және күміс теңгелердің орнына қағаз ақшалар жүре бастады. Қағаз ақшаның құны алтынмен кепілденді және олар алтынға еркін айырбасталды.
Ақша (money; cash; Geldn, Geldmittelpi) — жалпыға бірдей балама ретінде барлық басқа тауарлардың құнын көрсететін ерекше тауар. Ал барлық тауар өндірушілер, сатушылар, тұтынушылар арасындағы экономикалық байланысты қаматамасыз етеді. Ақша тауар өндірісі мен тауар айырбасының тарихи дамуы нәтижесінде пайда болды. Алғашқы кезде бір еңбек өнімі екінші еңбек өніміне тікелей айырбасталды. Кейінірек айырбас сауда дамуының барысында құнның жай формасының орнына құнның толық және жайылыңқы формасы келді. Одан әрі өндіріс пен айырбастың дамуы нәтижесінде тауарлар арасынан бір тауар бөлініп шығып, басқа тауарлар осы тауарға айырбасталды. Сөйтіп, құнның толық және жайылыңқы формасы құнның жалпылық формасына орын берді. Құнның ең жоғарғы ақша формасындағы жалпыға бірдей балама рөлі бір тауардың еншісіне тиді, яғни ерекше тауар түрі – ақша пайда болды. Осы кезде әр түрлі тайпалар мен халықтар арасында ақша ретінде ішкі және сыртқы сауда-саттықтың басты заттары болып табылатын тауарлар бөлініп шықты. Ақша рөлін кейбір халықтарда (гректер, римдіктер, славяндар, моңғолдар, т.б.) мал, ертедегі Русьте, Скандинавияда – аң терісі, Қытайда – шай, Абиссинияда – тұз атқарды. Қазақстанда ішкі сауда-саттық жүргізу үшін жалпыға бірдей балама ретінде тоқты немесе саулық қой пайдаланылды. Бертін келе тауар өндірісі мен тауар айырбасының дамуы және халықтар арасындағы қарым-қатынастың ұлғаюы нәтижесінде ақша рөлі түрлі металдарға ауыса бастады. Өйткені, металл (әсіресе алтын, күміс) өзінің табиғи қасиетінің арқасында ақша рөлін атқаруға өте қолайлы болды. Алтын мен күмістің жалпыға бірдей балама рөлін атқаруына байланысты құнның жалпылық формасы ақша формасымен айырбасталды. Ол кез келген тауарға айырбасталды.
Тарихы
Біздің заманымыздан бұрынғы 3 ғасырдағы хуннулар ақша орнына күміс пышақты пайдаланып келсе, біздің заманымыздың 1 ғасырында салық есебіне алтын, күміс құймаларды алып тұрған. Ақ ғұндар бір бетіне пехлеви, екінші бетіне эфталит (түркі-руни) жазуы бар теңгелер (біздің заманымыздың 5 – 6 ғасырлары) жасап, сауда айналымына кіргізген. Қазақ елі (қазақ халқын құраған негізгі тайпалар) баба түркілер Ұлы Жібек жолына орналасқандықтан ақша жасау, оны айналымға еңгізуді өмір қажеттілігі деп тым ерте қолға алған. 6 – 8 ғасырларда билеуші рулардың таңбасы қашалған, ру рәмізін бейнелеген теңгелер құя бастаған. Сырдарияның орта алабында өмір сүрген тайпалардың қола теңгелері, 6 – 8 ғасырлардың 1-жартысына дейінгі аралықта қолданылған. Бұл теңгелерде Ашиде әулетінің рәмізі болған арыстан бейнеленген. Мұндай теңгелерді Суяб, Тараз қалаларындағы арнаулы шеберханаларда құйған. Сонымен қатар Отырар маңындағы қалаларда да түрлі теңгелер жасалған.
Біздің заманымыздың 704 – 766 жылдары Таразда құйылып, айналымға енген теңгелердің бетінде «Түргеш қаған теңгесі» немесе «Түркінің көк ханының теңгесі» деген анықтама жазулар бар. Бұл – тайпалық дәрежедегі теңге емес, бүкіл мемлекет дәулетін, мүлкін, ел ырысын куәландыратын кепілдеме. Осы сияқты 6 – 8 ғасырлар аралығына жататын мыс, қола, күміс теңгелер Суяб, Ақбешім қалаларында да шығарылып тұрған. Испиджаб қаласында арнайы теңге сарайы болған. Бұдан кейінгі кезеңде Қарахан әулеті билік құрған тұста Қазақстан және Орта Азияда сауданың күшті дамуына байланысты ақша шығару, ақша айналымы да кең етек алды. Әсіресе, мыс, күміс ақшалар көптеп шығарылды. Соның ішінде Тараз, Испиджаб теңгелері ел экономикасында; ал 12 ғасырдың 2-жартысы – 13 ғасырдың басында Отырарда шыққан Мухаммед ибн Текештің теңгелері Қазақстан жеріндегі сауда-саттықта ерекше міндет атқарды. Ол дәуірдегі мыс, күміс, алтын ақшалар өзінің салмағы бойынша алтынмен бағаланып, сауда айналымына енді.
Монғол жаугершілігінің алғашқы кезінде (1220 – 1250) Қазақ жерінде жалпы сауда қатынасы құлдырап кетті. Соның салдарынан ақша қатынасы да тоқтады. Ақыры монғол билеушілерінің бас пайдасы үшін, халықтан купчур салық жинап, хан қазынасын толтыру үшін 1251 жылғы Құрылтай шешімімен алтын динарлар шығарыла бастады. Бұл теңгелердің құрамында алтын 50 – 60% ғана болды. Алтын мөлшерінің көп болмауы оның құнын сол кездегі нақты сауда тауарының құнымен жақындастыру еді. Салмағы мол алтын ақшалармен қымбат тауарларды мол мөлшерде сатып алса, салмағы аз, майда алтын ақшалармен ұсақ тауарларды сатып алатын етіп ақшаны айналымға түсіріп тұрған. Ұсақ саудаға арналған сыртына күміс жалатқан мыс теңгелердің салмағы 6 – 8 г болды. Бетінде «Мөнгү хани» (хан теңгесі) деген жазуы болды. Бұл ақша 13 жыл бойы үзбей шығарылды. Қазақстанның оңтүстік және батыс аудандарына осы Отырар ақшасы мол тарады. Сол заманда Отырар ақшасымен деңгейлес Ақмалықта шығарылған теңгелер де ғалымдардың назарын аударып отыр.
1271 ж. Масудбек реформасы ақша айналымында жаңа кезең ашты. Бұл реформа бойынша алтынды ақша орнына қолдану мүлдем тоқтатылып, салмағы 2 г, тазалығы 78 – 81% күміс ақшалар айналымға кіргізілді. Бұл күміс ақшаларды Қазақстанның Тараз, Кенже қалаларында шыңдау әдісімен әзірлеп, 1271 жылдан 14 ғасырдың басқы кезеңіне дейін айналымда болды. 1321 ж. жүргізген Кебек хан реформасының да үлкен маңызы болды. Ол бүкіл мемлекет атынан «Кебек хан теңгесін» айналымға енгізді. Ақшаның салмағы 8 г. Күмістен шыңдап жасаған. «Кебек хан теңгесі» Қазақстанның Испиджаб, Тараз, Отырар, Сығанақ қалаларында әзірленді.
Өзбек хан, Жәнібек хан, Бердібек хан, Наурызбек хан, Қызыр хандардың атынан шығарылған Алтын Орда теңгелері Жетісу – Түркістаннан Еділ жағалауына дейін кең тарады. Бұдан кейін 1428 ж. енгізген Ұлықбектің ақша реформасы Орта Азия және Қазақстан жеріндегі халықтар арасында кеңінен белгілі болды.
16 ғасырда Отырардың мыс теңгелері, Ясының (Түркістанның) күміс теңгелері Оңтүстік Қазақстан жерінде сауда айналымында өз міндетін атқарып келді. 16 ғасырдың соңы – 17 ғасырдың басында Қазақ хандарының атымен өндірілген мыс ақшалар болды. Бұл ақшалардың дизайндық шеберлігі жоғары дәрежеде болмағанымен Қазақ хандығында сауда ісін бір жолға қоюда, халықтың басын біріктіруде үлкен міндет атқарды. Еліміз егемендік алғаннан кейін 1993 ж. Қазақстан Республикасының жаңа ақшасы шығарылды.
Ақша әр алуан қызмет атқарады: тауарлар мен әр түрлі қызметтердің құнын көрсетеді, айналым құралы, төлем құралы ретінде пайдаланылады, сол сияқты қор жинау және сақтау құралының рөлін атқарады. Ақша өнімді шығаруға кеткен шығынды өлшеуге, еңбекті сан және сапа жағынан бақылауға мүмкіндік береді. Ақшаның мәні оның атқаратын қызметінен көрініс береді. Ақша, негізінен, үш түрлі қызмет атқарады:
Ақшаның мәні және қызметтері
Ақша тауар өндірісінің дамуындағы бірден – бір шарт және өнім болып табылады. Тауар – бұл сату немесе айырбастау үшін жасалынған еңбек өнімі.
Ақша құн өлшемі қызметін идеалды, оймен ойлау арқылы орындайды. Яғни, тауардың құнын өлшеу ақшаға айырбасталғанына дейін орындалады, сонымен құнның тауар формасынан ақша формасына айналуы үшін тауардың бағасын белгілесек жеткілікті.
Тауар бағасын өлшеу үшін қолма-қол ақшаның болуы қажет емес, себебі еңбек өнімін теңестіру ойша орындалады. Тауарларды ақшаның көмегімен өлшеуге болады, өйткені олар адам еңбегінің өнімі.
Егер тауар мен ақшаның қарама–қарсы қозғалысы болмаса, яғни тауар төлем ақы түскенге дейін сатып алынған немесе керісінше болса, онда бұл жағдайда ақшалар төлем құралы қызметін атқарады.
Ақшалар төлем құралы ретінде тек қана тауар айналысына ғана емес, сонымен қатар қаржы – несие қатынастарына да қызмет етеді.
Ақша белгілері әр түрлі жағдайда қамтамасыз етіледі. Қолма – қол тұтыну заттары жәнне қызметтер жиынтығымен қамтамасыз етілседі.
Егер «нағыз» ақшалар айналыста өзінің меншікті құнының арқасында жүрсе, ал қағаз ақшалар айналыс процесінде нарықтық құнға ие болады. Мемлекет сол елдің шеңберінде ғана оларға еріксіз өзіндік құн белгілейді. Бұл жерде ол ерікті түрде ақша бірлігінің номиналды құнын белгілеп, кез келген купюраларды шығаруы мүмкін.
Ақшалар ешқашан да алтынға ауыстырылмаған. Бірақ кейбір жағдайларда мемлекет айналысқа шығарылған қағаз ақшаларды толық номиналдық бағасы бойынша алтынға ауыстырған кездері болған.
Қағаз ақшалардың өздерінің меншікті құны болмағандықтан да, олар айналыс саласындағы ақшаның қызметтерін толық құнды ақшалардың қызметтері арқылы атқарады.
Жалпы алғанда қағаз ақшалардың құнсыздануы тұрақсыз экономикаға тән.
Ақшаның қажеттігі және шығу тегі
Ақшаның, өндіргіш күштер мен тауар қатынастарының біршама жоғары дамуы нәтижесінде пайда болғандығы ертеректен бізге белгілі. Ақша жаратылысын зерттегендегі басты анық болғаны, ол оның тауарлы шығу тегіне байланыстылығын көрсетеді. Тауар — сатуға немесе айырбастауға арналған еңбек өнімі. Осы еңбек өнімінің тауарға айналуы ақшаның пайда болуының объективтік алғы шарттарын туғызған.
Мұндай негізге тауарлардың құны, демек тауар өндірісі үдерісіне (процесінде) жұмсалатын және сол затқа айналып отырған қоғамдық еңбекжатады. Тек қоғамдық еңбек қана (жеке адамның еңбегі емес) тауарларды өлшенетін жасайды. Нарықта бір тауарды екінші бір тауарға айырбастаудың өзі бұл тауарларға еңбектің шығындалғандығын, яғни екі тауардың да құнының барлығын көрсетеді. Осыған байланысты жекелеген тауарларды өндіруге жұмсалған еңбек әртүрлі болып, нәтижесінде одардың құндары да бірдей болмайды. Сөйтіп, қоғамдық еңбекті немесе құнды сандық жағынан өлшеу қажеттігі туындап, айырбас құнының (1 мал = 1 қап бидайға) ұғымы туындайды.
Айырбас құны — бұл бір тауардың басқа да бір тауарға белгілі сәйкестікте айырбасталу қабілетін білдіреді.
Ақшаның түрлері
Ақша] өзінің дамуы барысында екі түрге бөлінеді:
Толық құнды ақшалар
Толық құнды ақшалар (нағыз ақшалар) — номиналдық құны оны дайындауға кеткен нақты құнымен сәйкес келетін ақшалар.
thumb|200px|640 Б.д.б. лидиядан жасалған тиын, үлкейтілген.
Металл ақшаларға: мыстан, күмістен және алтыннан жасалғандары жатады. Металл ақшалар әр түрлі нысанда болған. Монета түріндегі нысаны — бұл олардың соңғы нысаны. Монетаның бет жағы — аверс, артқы жағы — реверс және жаны — гурт деп аталады.
Толық құнсыз ақшалар
Толыққұнсыз ақшалар (құнның белгілері) — номиналдық құны нақты құнынан, яғни олардың өндірісіне кеткен қоғамдық еңбектен жоғары болып келетін ақшалар.
Оларға мыналар жатады:
Құнның қағаздай белгілері екіге бөлінді: қағаз ақшалар және несиелік ақшаларға.
Ақшаның экономикадағы рөлі
Ақша экономикадағы рөлін өзінің атқаратын негізгі қызметтері арқылы орындайды. Ақшаның әр қызметі тауар айырбасы үдерісінен туындайтын тауар өндірушілердің нысаны ретінде ақшаның әлеуметтік және экономикалық мазмұнының белгілі бір жақтарын сипаттайды.
Ақшаның қазіргі экономикадағы атқаратын қызметтеріне мыналар жатады:
Ақшаның теориялары
Ақшаның теориялары мынадай оның бағыттарын бөліп қарастырады:
Ақшаның металдық теориясы ақша қызметін бағалы металдардың атқару барысында XV—XII ғғ. қалыптасты. Бұл теорияның өкілдеріне Англияда У .Стэффорд, Т.Мэн, Д.Норс жатса, Францияда А.Монкретьен жатты. Олар монетадан жасалған ақшалардың бұзылуына қарсы болды.
Ақшаның металдық теориялары сауда буржуазиясының мүддесін қорғай отырып, олардың саяси экономиядағы бағыты — меркантилизмді көрсетті. Осы теорияға сәйкес байлықтың көзіне сыртқы сауданы жатқызды. Төлем балансының активті қалдығы ғана елге бағалы металдардың келуін қамтамасыз етеді деген.
Ертедегі метализм теориясының қателігі, біріншіден, байлықтың көзіне адам еңбегімен жасалатын материалдық игіліктер емес алтын мен күмістің жатқызылуы, екіншіден, айналыстағы қағаз ақшаларды металл ақшаларға алмастыру қажеттігін жоққа шығарғандығымен сипатталады.
Капиталдың бастапқы қорлануы аяқталуымен байланысты олардың көзқарастары өзгеріп, яғни байлықтың көзіне сыртқы сауда мен бағалы металдар емес, мануфактура мен ауыл шаруашылығы жататындығына көздері жетті. Соған сәйкес ішкі нарыққа көңіл аударылып, металл ақшалардың ұлтқа қымбатқа түсетінін түсінді.
XIX ғ. екінші жартысындағы ақшаның металдық теориясының қайта тууы 1871—1873 жылдардағы Германияда алтын монета стандартының енгізілуімен байланысты болды. Бұл — ақшаның металдық теориясының бірінші метаморфозасы. Неміс экономистері (К.Книс және т.б.) ақшаға бағалы металдармен қатар, орталық банктің банкноталарын да жатқызды. Сол уақыттары ақшаның металдықтеориясы инфляцияға қарсы бағытталған ақшалай реформаларды негіздеу үшін пайдаланылды.
Ақшаның металдық теориясының екінші метаморфозасы бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін пайда болды. Оның өкілдері алтын монета стандартын қалпына келтіру қажеттігін мойындай отырып, алтын монометализмінің жаңа қысқарған нышандарын: алтын құйма және алтын девиз стандартын енгізуге арналған өздерінің теорияларын жасады.
Ақшаның металдық теориясының үшінші метаморфозасы екінші дүниежүзілік соғыстан кейін пайда болды. Француз экономистері А. Тулемон, Ж. Рюэфф және М. Дебре, сондай-ақ ағылшын экономисі Р. Харрод алтын монета стандартын халықаралық айналымда енгізу қажеттігін ұсынса, американ экономисі М.Хальперии және француз экономисі оның ішкі айналымда енгізілуі туралы ұсыныс жасады.
Ақша айналысы және оның заңы
Ақша айналысы — шаруашылықтағы тауарларды өткізуге, сондай-ақ тауарлы емес төлемдерді және есеп айырысуларды жүзеге асыруға қызмет ететін қолма-қол және қолма-қолсыз ақша нысандарындағы ақшалардың қозғалысы.
Ақша айналысының объективтік негізіне де тауар өндірісі жатады. Тауар өндірісі тұсында тауарлар әлемі: тауар және ақшаға бөліне отырып, олардың арасында өзара қарама-қайшылықтар туады. Қоғамдық еңбек бөлінісінің терендеуіне және жалпы ұлттық және дүниежүзілік нарықтардың қалыптасуымен байланысты капитализм тұсында ақша айналысы да әрі қарай дами түседі. Сонымен ақша, капитал айналымына қызмет ете отырып, барлық жиынтық қоғамдық өнім айналысы мен айырбасына дәнекер болады. Ақшаның қолма-қол және қолма-қолсыз нысанының көмегімен тауарлар айналысы, сондай-ақ ссудалық және жалған капиталдың қозғалысы жүзеге асырылады.
Ақша айналысының кұрылымына колма-қол ақшалар айналысы мен қолма-колсыз ақшалар айналысы кіреді.
Қолма-қол ақшалар айналысы — бұл нақты ақшалар қозғалысын білдіреді. Оған банкноталар, монеталар және қағаз ақшалар (қазыналық билеттер) қызмет етеді. Дамыған елдерде нақты ақшалар айналысының едәуір белігін орталық банктерден шығарылған банктік билеттер құрайды. Ақша шығарудың кішкене белігі (10-ға жуығы) қазыналық билеттерді шығарушы қазынашылықтың үлесіне тиеді.
Қолма-қолсыз ақшалар айналысы — қолма-қолсыз ақшалар айналымы ақшаларының қозғалысы.
Мұндағы, қолма-қолсыз ақшалар — чектер, пластикалық карточкалар электрондық аударымдар көмегімен пайдаланылатын клиенттердің шоттардагы сақтаған ақшалары (депозиттер).
Қолма-қол ақша мен қолма-қолсыз ақшалар арасында тығыз байланыс пен өзара тәуелділік бар. Ол ақшаның үнемі бір айналыс аясынан екінші біріне өтіп отыруынан байқалады. Айталық, қолма-қол ақшалардың банктегі депозитке салынуы, олардың қолма-қолсыз ақшаға айналуын білдірсе, ал, банктен жалақы, жәрдемақы, стипендия, зейнетақы және т.с.с. төлеу үшін ақша алған жағдайларда қолмақолсыз ақшалар қолма-қол ақшаларға ауысуы байқалады.
Инфляция
thumb|300px|2010 жылғы Әлемдегі инфляция деңгейі Инфляция (inflatio — «қабыну», «ісіну») — бұл бағаның өсуінен, тауарлар тапшылығынан және тауарлар және қызметтер сапасының төмендеуінен туындайтын ақшаның құнсыздануы, сондай-ақ оның сатып алу қабілетінің төмендеуі.
Қазіргі инфляция мынадай факторларға байланысты:
Ақша массасы және ақша базасы
Ақша айналысының негізгі сандық көрсеткіштерінің біріне ақша массасы мен ақша базасы жатады.
Ақша массасы — жеке тұлғаларға, кәсіпорындарға және мемлекетке тиісті және шаруашылық айналымына қызмет ететін сатып алу және төлем құралдарының жиынтығы.
Ақша базасы — бұл міндеттемелерге жататын резервтік және бастапқы ақшаларды білдіреді.
Ақша жүйесі
Ақша жүйесі — белгілі бір елде қалыптасып, әдетте заңмен бекітілетін ақша айналымын ұйымдастыру түрі. Елдегі жалпыға бірдей балама ретінде қабылданған асыл металға және ақша айналысының негізіне қарай ақша жүйесі екі түрге бөлінеді.
Ақша жүйесінің типтері
Ақша жүйесінің өзіне тән типтері және элементері болады. Ақша жүйесінің типі — бұл ақшаның қандай нысаны болуын сипаттайды. Осыған байланысты, ақша жүйесінің төмендегідей типтерін бөліп қарайдық.
Металл ақша айналысы екіге бөлінеді:
Ақша жүйесінің элементері
Қазіргі ақша жүйесі мынадай элементерден тұрады: ақша бірлігі, ақша түрлері және эмиссиялық жүйе.
Әлем елдерінің ақша бірліктерінің атаулары төменгі кестеде берілген.
Тиынның екінші беті
200px|thumb|right|Жиао зы алғашқы қағаз ақшаның түрі, Сонг әулеті, Қытай Ақша белгісіне алтын, күміс ақшалар орнына айналымда пайдаланылатын, бірақ құны жоқ банкноттар, қағаз ақшалар, құны толықпаған металл теңгелер, т.б. жатады. Ақша – қағаз ақша және құнды қағаз түрінде шығарылады. Ақша шығару ісін орталық банктер жүргізеді. Әр елде ақша шығару жүйесі сол елдің заңына сәйкес қалыптасады, ол банкнот шығару тәртібін, эмиссия мөлшерін, оны қамтамасыз етудің нормасы мен әдістерін анықтайды. Қазақстанда ақша шығару, олардың айналымын ұйымдастыру және оны айналымнан шығару ісін тек Қазақстан Ұлттық банкі жүзеге асырады. Қазақстан Ұлттық банкі банкноттар мен тиындардың қажетті мөлшерін анықтайды, олардың жасалып шығарылуын қамтамасыз етеді, қолдағы ақша қаражатын сақтау, инкассациялау тәртібін белгілейді. Ұлттық банктің ақша шығаратын банкнот фабрикасы бар.
Өндірісті дамыту мақсатында пайдаланылатын ақшаның яғни қаржының бастапқы түріне ақша капиталы жатады. Ол орта ғасырда сауда және өсімқорлық капиталдар түрінде пайда болды. Өнеркәсіп капиталының ауыспалы айналымның бірінші сатысында ақша капиталы өндіріс құрал-жабдықтары мен жұмыс күшін сатып алуға жұмсалады. Өндіріс процесінде тауар өндіріліп, ол өткізілгеннен кейін өнеркәсіп капиталы тағы да ақша капиталына айналады. Сөйтіп, өндіріс процесінде капиталдың бір түрі оның екінші түріне тұрақты айналып отырады, осының көмегімен қосымша құнның мөлшері де өсіп отырады. Капиталдың ауыспалы айналымы процесінде босаған ақша капиталы қарыз капиталына айналуы мүмкін. Дәлірек айтқанда, ақша — қосымша құн әкелетін ақша түріндегі капитал. Ол өнеркәсіптік капиталдың бір түрі болып табылады. Ақшаны пайдалану процесінде ақшаға табыну — ақша фетишизмі (французша fetіche — сиқыр) пайда болады. Ақша фетишизмі — тауарлы шаруашылықтың табиғатынан туатын обьективтік құбылыс. Алтынның жалпыға бірдей балама рөлін атқаратыны сияқты, ақшаның өз жаратылысында кез келген затқа айырбасталатын сиқырлы қасиеті бар деп есептелінеді. Ақша фетишизмі нарықтық экономика жағдайында, әсіресе, ақша тапшылығы орын алып отырған кезде, өзінің шарықтау шегіне жетеді. Ақшаның кез келген тауар түріне айналу мүмкіндігі ақшалық материалдың — алтынның табиғи қасиеті деп түсіндіріледі. Тауардың барлық түрі ғана емес, адамдар арасындағы қатынас, тіпті моралдық қатынастар да ақшаға сатылады да, оған табыну процесі одан әрі күшейе түседі.
Дереккөздер
Санат:Қаржы
Керенево
Керенево — Башқұртстанның Кушнаренк ауданындағы ауыл, Ахмет ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 48 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Сигулда
Сигулда — Латвиядағы қала.
Тарихи ескерткіштері
Санат:Латвия қалалары
Сульфанил қышқылының амидтері
Сульфанил қышқылының амидтері- стрептококк, стафилакокк сияқты іріңдеткіш микробтарды өлтіруге, не олардың денеге тиген уытын қайтаруға қолданылатын дәрулер. Олар химиялық жолмен өте көп өндірілгенімен, дәрігерлік жұмыста бәрі бірдей қолданыла бермейді. Мал шаруашылығына пайдалы ең негізгілері-дисульфан, норсульфазол, стрептоцид, сульфазол, сульфантрол, сульфидин, фталазол, т.б.
Жартылай бұташықтар
Жартылай бұташықтар(suffruticulus) - аласа бойлы көпжылдық өсімдік. Оның жер үсті өркендердің көп бөліктері жыл сайын өледі, бірақ олардың жерден сәл биіктікте бүршіктері бар сүректенген негіздері қалады. Тіршілік формасы, хамефиттер.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Талғат Серікұлы Бөлтенов
Талғат Серікұлы Бөлтенов 1970 жылы 2 мамырда Қостанай облысы Рудный қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Бөлтенов Серік Сәменүлы (1941-2000), мемлекеттік автоинспектор, милиция подполковнигі болған. Анасы - Бөлтенова Айсұлу Әлмағамбетқызы (1943-2006), «Көкшетауауылқұрылыс» тресінің инженер-құрылысшысы болған.
Көкшетау ауыл шаруашылығы институтын (1994) инженер- механик мамандығы бойынша; Республикалық сала аралық есеп пен есептілік институтын (1997) бухгалтер-экономист мамандығы бойынша бітірген.
«Инвестициялық саясаттың өзекті мәселелері» ғылыми жұмысының (2000); «Акмолинская правда», «Арқа ажары» газеттерінде жарық көрген бюджетті орындау және коммуналдық меншік мәселелеріне арналған 4 мақаланың авторы.
1985-1989 жылдары - Көкшетау автомеханикалық техникумының студенті. 1988 жылдың маусымынан шілдесіне дейін - №1 Көкшетау автокөлік кәсіпорынының өндірістік тәжірибе көзеңіндегі 1-ші разрядты слесарі. 1989 жылдан - Қарағанды политехникалық институтының студөнті. 1992 жылдан - Көкшетау ауыл шаруашылығы институтының студөнті. 1996 жылдан - «Бутя» ЖШС көтерме сауда бөлімінің меңгерушісі. 1997 жылдан - ''«РР Қазақстан - Сауда және қаржыландыру ЛТД»'' БК ЖШС экономисі. 1998 жылдың қыркүйегінен желтоқсанына дейін - ''«Деловой мир» сервистік орталығы»'' ЖШС маркетинг жөніндегі менеджері. 1999 жылдың ақпанынан - ''«Бағдарламалар. Ақпараттар. Компьютерлер»'' ЖШС сатылымдар жөніндегі менеджері. 1999 жылдың маусымынан - Ақмола облыстық экономика басқармасының инвестициялар, салалық және салааралық саясат бөлімінің бас маманы, 2000 жыл- дан - инвестициялық саясат және сыртқы экономикалық байланыстар бөлімінің бастығы. 2001 жылдың мамырынан - Ақмола облыстық экономика және шағын бизнесті дамыту басқармасының инвестициялық саясат және сыртқы экономикалық байланыстар бөлімінің бастығы, 2001 жылдың қарашасынан - бастығы орынбасарының м.а., 2002 жылдан - бастығының орынбасары. 2005 жылдан - Ақмола облысы Экономика және бюджетті жоспарлау департаменті бастығының орынбасары. 2007 жыл- дан - Ақмола облысы Қаржы департаментінің директоры. 2008 жылдың қаңтарынан - Ақмола облысының әкімі аппаратының жетекшісі. 2008 жылдың ақпанынан - Ақмола облысы Қаржы департаментінің директоры. 2008 жылдың сәуірінен бері - Ақмола облысы Қаржы басқармасының бастығы.
«Астананың Южылдығы» (2008), «Ерен еңбегі үшін» (2009) медальдарымен марапатталған.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамдар - ''«Ұлы дер- жава. Жоғары дамыған, дербес, экономикалық тұрақты, өркендеуші ел»''.
Хоббиі - спорт, дзюдо, отбасымен табиғат аясында демалу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи, ғылыми-көпшілік әдебиет. Үйленгөн. Жұбайы - Бөлтенова Әлия Сағитқызы (1970 ж. т.). Қыздары - Бөлтенова Томирис Талғатқызы (1994 ж. т.), Бөлтенова Даяна Талғатқызы (2001 ж. т.); үлы - Бөлтенов Жәңгір Талғатұлы (2004 ж. т.).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Вели (Эр)
Вели (Vesly) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Андели округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,96 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27682, пошта индексі — 27870.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 674 адамды құрады. Халық тығыздығы — 56,35 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Арканзас (штат)
Арканзас (Arkansas ) ) — штат, Америка Құрама Штаттарының Оңтүстік аймағында орналасқан . Халқы 2 937 979 адам (АҚШ штаттарының ішінде 32-орында; 2011 жылы). Астанасы және ірі қаласы — Литл-Рок.
Географиясы және климаты
Арканзас жер көлем 137 732 км² (штаттар арасында 29-орын). Штат оңтүстігінде Луизианамен, батысында Техаспен және Оклахомамен, шығысында Теннесси және Миссисипи, солтүстігінде Миссури штаттарымен шекараласады.
Штаттың шығысында Миссисипи өзенінің жазығы орналасқан, солтүстігінде Уошито тауы және Озарк дөңесті үстірті алып жатыр. Климаты субтропикалық, шамалы ылғалды. Қысы жұмсақ және қарлы. Жауын-шашыны жылына 1000 мм-ден жоғары. Қаңтар айының орташа температурасы +2...+15 °С, шілдеде - +27 °C. Жазда кейде +40 °C ыстыққа жетеді.
Тарихы
Арканзас аумағын еуропалықтардан бірінші болып Эрнандо де Сото экспедициясы мүшелері зерттеді (1541). Штатты бірінші француздар, кейін ағылшындар және немістер қоныстанды. XVI ғасырдан XIX ғаыр аралығында Арканзас территориясына Испания мен Франция бір-бірімен таласты.
Артынан  1836 жылы 15 маусымда АҚШ-қа қосылды. Арканзас одақтық мемелекет құрамында құлиеленуші штат болды. Артынан азаматтық соғыстан кейін  президент Эндрю Джонсонның тыйым салуына қарамастан АҚШ құрамына қайта қабылданды.
Экономикасы
2003 жылы штаттың ЖІӨ-і $76 млрд болды. Арканзас — күріш, соя бұршағы өндіруе лдегі бай штат. Азық-түлік индустриясын дамытуда, электроқұралдар мен автокөлік бөлшектері өндірістері бар. Пайдалы қазбалар арасында боксит кені бойынша алдыңғы орындарда.
Демографиясы
Арканзас халқының едәуір өсуі 1940-жылдары байқалды. Этникалық құрамы: «американдықтар» — 15,9 %, афро-американдықтар — 15,7 %, ирландықтар — 9,5 %, немістер — 9,3 %, ағылшындар — 7,9 %. Ең жылдам өсуші этникалық топ — Азиядан келгендер. Негізгі конфессия — протестанттар (негізгі ролде баптисттер және методисттер).
Сыртқы сілтемелер
Санат:АҚШ штаттары
Кокур (Па-де-Кале)
Кокур (Caucourt) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Бетюн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,51 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62218, пошта индексі — 62150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 319 адамды құрады. Халық тығыздығы — 57,89 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Саулкрасты
Саулкрасты — Латвиядағы қала.
Тарихи ескерткіштері
Санат:Латвия қалалары
Хогнесс бірізділігі
Хогнесс бірізділігі - AT жұптарына бай, консервативті бірізділік, инициацияға қатысады. Эукариотты гендер транскрипциясының алғашқы нүктесінен 25 пайыз арақашықтығы орналасқан. Оған қарсы жүріс инициация РНК - полимераза II мен шартталған.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Құпия Рақымбердиева
Құпия Рақымбердиева (19.1.1948 жылдары туған, Алматы облысы Жамбыл ауданы Бірлік ауылы) – артист. Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген артисі (1983). М.Әуезов атындағы театр студиясын бітірген. 1970 жылдан Ж.Шанин атындағы сазды-драма театрында еңбек етеді. Сахнада Баян, Қаракөз, Әйгерім, Джульетта, т.б. бейнелерді сомдаған.
Сілтемелер
"Оңтүстік Қазақстан Энциклопедиясы"
Манхейм Карл
Дереккөздер
Санат:Германия тұлғалары Санат:1893 жылы туғандар Санат:1947 жылы қайтыс болғандар
Төменнен жаһандану
Төменнен жаһандану -[швед. Globalisering Underifran] - парламентте орын алмаған солшылдардан, радикалды топтар мен жеке адамдардан құралған швед ұйымы. "Халықтың ғаламдық әрекеті" (Peoples Global Action) бүкіләлемдік желісінің бір бөлігі. Ұйым жаһандануға қарсы емес, бірақ, "жоғарыдан жаһандануға" қарама-қарсы, барлық мемлекеттерге еркіндік пен демократияны ұсынатын бүкіләлемдік жаһандануды қолдайды. Келесідей себептермен ол Еуропа одағына қарсы шығады: 1) Еуропа одағы шынайы демократияға сықақ ретінде қарастырылады; 2) Еуропа одағы одақтың ішінде де, ғаламдық деңгейде де байлар мен кедейлердің арасындағы алшақтықты үдете түсуге үлкен үлесін қосқан саяси жоба ретінде көрінеді; 3) ұйымның пікірінше, Еуропа одағының сыртқы саясаты барған сайын әскери ұйымдардың әдісін азаматтық қарым-қатынас ісінде орнатуда. "Төменнен жаһандану" капитализмді, империализмді және феодализмді жоққа шығарады, балама жаһандануға талпынады. Оның философиясы орталықсыздандыру мен автономияға негізделген. Басқа құралдармен бірге азаматтық бағынбаушылық пен тікелей әрекет етуді қолданады.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Мереке ауылдық округі (Батыс Қазақстан облысы)
Мереке ауылдық округі – Батыс Қазақстан облысы Тасқала ауданындағы әкімшілік бірлік. Бұрын Подтяжки ауылдық округі деп аталған.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Мереке, Қалмақ ауылдары кіреді. Орталығы – Мереке ауылы. Округ құрамында болған Жайықбай, Карташово ауылдары 2011 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 801 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Тасқала ауданы ауылдық округтері
IC 2533
IC 2533 — Antlia шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28948, ESO 435-27, MCG -5-24-17.
Сыртқы сілтемелер
IC 2533 Санат:Antlia (шоқжұлдыз)
Қызу шамы
thumb|right|200px|E27 Қызу шамы 230 V, 100 W Қызу шамы — вольфрам қосылыстарынан жасаған бұранда сымнан тоқ өткізіп қыздырудың арқасында пайда болатын электрлік жарық көзі. Бұранда сым мөлдір вакуумды немесе инерт газымен толтырылған ыдысқа орналастырады. Электр тоқ вольфрам жібінен өткен кезде кең спектрде сәуле тартады соның ішінде көрінетін сәулелер бар.
Қызу шамын үйдің ішіне жарық түсіруге,сондай-ақ автомобиль фарларына, тігін машинасына, қалта фонарына ,фотосуретке түсіру кезінде тағы басқаға пайдаланылады. Тұрмыстық құралдарда қуаты 15 Вт-тан 300 Вт-қа, 220 В не 127 В кернеуге есептелген қыздыру шамдары қолданылады. Жарық түсіру шамдарының криптонды және бисприральды түрлері де болады. Криптонда шам инертті газ-криптонмен толтырылады, электр энергиясын кәдімгі шамдармен бірдей тұтынғанымен, жарық түсіру қуаты олардан жоғары болып келеді. Мұндай шамдардың қуаты 40, 60, 75 және 100 Вт болатын түрлері шығарылады. Биспиральды шамның қыздыру қылы жуантық доға не жартылай сақина түрінде болады. Ол сыртында жіңішке сым оралған вольфрам спиральдан жасалады да, қуаты кәдімгі қылдан әлде қайда жоғары болады.
Шамның цоколіне не шыны колбаның дөңес жағына зауыт маркасының белгісі: кернеуі-вольтпен ,қуаты-ваттпен көрсетіледі. (мыс.,220В, 40Вт немесе 220Вт, 100Вт.). Шамның қызмет мерзімі кернеу күші белгіленген мөлшерден артпаған жағдайда 1000 сағатқа жуық болады. Егер желідегі кернеу арттып кетсе (тіпті, қысқы уақыт болсын), шам істен тез шығады. Осы жағдайды ескере отырып өндіріс орындары кәдімгі шамдармен бірге, жоғары кернеуге арналған шамдар (мыс., 235-245В) шығарады.
Санат:Жарық көздері Санат:Қызу шамдары
Вимеркате
Вимеркате (Vimercate) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Милан провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 25 787 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 1237,44 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 20,67 км² шамасында. Пошта индексі — 20059.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santo Stefano. Жыл сайынғы мерекесі — 3 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
NGC 6621
NGC 6621 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sb/P типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1885 жылы 2 маусымда Swift Edward астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6621 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61582, UGC 11175, MCG 11-22-30, ZWG 322.36, KCPG 534B, IRAS18131+6820, KAZ 194, 7ZW 778, VV 247, ARP 81.
Сыртқы сілтемелер
NGC 6621
Қасқыржем
Қасқыржем немесе Аспарагус (Asparagus) – қасқыржемдер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік; көкөніс дақылы. Табиғатта Еуропа, Азияның шалғындары мен ормандарында өседі. Ақтөбе облысында, Ұлытауда, Алтай өңірінде, далалық және су алабындағы шалғында, қалың бұта арасында, ағаштары сирек қайыңды орманда өседі.
Жыланды (қырат)
Жыланды – Торғай қолатының солтүстік-шығыс бөлігіндегі төбешікті қырат.
Қасқыржем
Мамыр-шілдеде гүлдейді. Биіктігі — 70—120 см, сабағының сырты тегіс, бұтақтанып біткен. Жапырағы қабыршақты, 1—2 ұсақ гүлі болады. Құрамында С, Д витаминдері, қант, белок, каротин бар.
Жыланды (қырат)
Географиялық орны
Ақмола және Ұлытау облыстары аралығында орналасқан.
Қасқыржем
Оның 300-ге тарта табиғи түрі бар. Соның ішінде 2-3 түрі ғана елімізде үй гүлі, біржылдық өсімдік және әрлендіруші ретінде қолданылады.
Жыланды (қырат)
Жер бедері
Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 25 – 30 км-ге созылған, ені 5 – 7 км-дей. Абсолюттiк биіктігі 262 м. Солтүстік-шығыс беткейі көлбеу, оңтүстік-батысы тік құлама, қорым тасты, құнарсыз, қиыршықтасты сұр топырақты. Онда шөлейт жердің өсімдіктері және бұта өседі. Қысқы, жазғы мал жайылымы.
Қасқыржем
Ботаникалық сипаттамасы
Әдемілігі ине секілді ұсақ жапырақтары бар. Осы жапырақтарының ерекшелігінің арқасында ол қыста үй жағдайында, жазда бақшада өсірілсе, флорашы мамандар оның сабағын кесіп, гүлдестелерді әрлендіру үшін қолданады. Сондықтан да ол баршаға әрлендіруші гүл ретінде көбірек таныс. Бойының биіктігі 40-150 см аралығында. Үй жағдайында да және бақшада да ақ түсті кішкентай гүл жарып, артынан қызыл түсті кішкене моншақ секілді жидек салады. Үй жағдайында көп өсірілетіні Ине қылқанды аспарагус (Asparagus acutifolius). Бойы биік, жартылай бұтақты болып өсетін бұл түрдің жер асты бөлігі тамыртүйнекті болғандықтан жақсы дамыған. Отаны — Оңтүстік Африка. Бөлме сәні үшін қауырсынды және Шпренгер аспарагустері өсіріледі.
Жыланды (қырат)
Геологиялық құрылымы
Тау палеоген мен неогеннің сазды және құмтасты шөгінді жыныстарынан түзілген.
Қасқыржем
Ботаникалық сипаттамасы
thumb|right|200px|Ақ спаржа — Германиядағы танымал деликатес Аспарагус тұқымын мамыр-сәуір айларында құм араластырылын, жапырақ шіріндісі қосылған жұмсақ топыраққа себеді. Көктем шыққан аспарагустерді кішкентай қыш құмыраларға көшірт отырғызады. Ал бұталан көбейткенде ең алдымен әр бұтаны жеке бөледі. Қауырсынды аспарагустың кесіп алынған бұтақшаларын сән беріп тұру үшін гүл дестелерге қосылады.
Ашық күн астында, көлеңке де немесе алакөлеңкеде де өсе береді Ауа температурасы қыста 12-150С-дан төмен болмағаны дұрыс. Жазда топырағының құрғамай, ылғалды болып тұрғанын ұнатады. Қыста топырағының беткі қабаты құрғаған уақытта суғарады. Ауаның үнемі ылғалды болғанын қалайды, сондықтан күніне бір рет су бүркіп тұрған абзал. Ылғал жетіспесе инелері түсе бастайды. Жапырағының түсі қанық, сабағы толық болуы үшін көктем, жаз кездерінде әдемі жапырақтыларға арналған минералды тыңайтқышпен қоректендіреді. Топырағы құнарлы болуы үшін жылына бір рет шіріген көң салып тұруға болады. Ақ ұнтақ ауруымен ауыруы мүмкін. Түбін бөлу және тұқымын себу арқылы көбейтеді. Түбін 4-5 жылда бір рет бөледі. Тұқымы арқылы наурыз, сәуір айларында жылыжайларда көбейткен дұрыс.
Дереккөздер
Санат:Қасқыржемдер
Салдус
Салдус — Латвиядағы қала.
Тарихи ескерткіштері
Санат:Латвия қалалары
Үлкен Именная
Үлкен Именная — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Пермь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тура өзені (№1053 Төменгі-Турин тоғаны) орналасқан. Өзен ұзындығы 51 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тура өзені бастауынан Тагил өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Пермь өлкесі өзендері
Собық
Собық (spadix) - қалың етті білігі бар жай ботрикалық масақ тәрізді гүлшоғыр. Онда бір-біріне тығыз орналасқан отырыңқы, (гүл сағағы жоқ) гүлдері болады. Собық ірі гүлшоғыр асты жапырақпен, (жамылғымен) жиі қоршалынады, ол тозаңдандырушы-жәндіктерді тарату үшін жиі ашық түсті немесе ақ болады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология