cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Джэксонвилл
Тарихы
1513 жылы Испан халқының осы аймаққа тұрақтанған. Әйтсе де, адам саны аз болған. Тек 1564 жылы Француздар келіп Кэролайн фортын ашқан соң, адам саны көбейе бастады. Алайда, ол форт көпке шыдамады. Себебі, сол аймақта тұрған испандықтар оны бұзып тастаған. 1859 жылы Джэксонвилл ҚАЛА статусын алған болатын. Дәл осы уақытта қалада Флорида штатындағы ең ірі форт құрылып, мақта мен ағаш тасуға арналған болатын.
Назар аударарлық жерлері
thumb|Jacksonville's Main Street Bridge көпірі "Jacksonville's Main Street Bridge" көпірі көтермелі көпір. Қала дәл орталығында орналасқан. Қаланың мақтанышы деуге болады.
thumb|Jacksonville Zoo and Gardens хайуанаттар бағы "Jacksonville Zoo and Gardens" хайуанаттар бағы қаланың солтүстігінде орналасқан. Осында 2000 жануарлар мен 1500-ден астам сирек өсімдіктер жиналған.
Дереккөздер
http://www.americancities.ru/index.php/jacksonville
http://www.visitjacksonville.com/
Абли (Мичиган)
Абли (Ubly) — Мичиган штатының Huron округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 873 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.3 км² шамасында. FIPS коды — 26-81200.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
IC 3269
IC 3269 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3269 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Уық
Уық — кереге басы мен шаңырақты ұстастыратын ағаш. Ол сәмбі талдан (сыр талынан) жасалады. Уықтың кереге басына байланатын жағы жалпақтау, имектеу болып келеді, мұны уықтың иіні дейді. Уықтың жоғарғы түзу жағын қары, шаңырақ көзіне сұғынатын төрт қырлы ұшын қаламы дейді. Уықтың кереге басына байланатын жағын тесіл, бау өткізеді, оны уық бау (балақ бау) деп атайды. Қазіргі үйлер уықтарының ұзындығы 2 м — 2 м 20 см.
Маңдай уықтар — Қанат саны онша кҿп емес үйлердің есігі керегеден биік болады. Соған байланысты маңдайшаға қарының ұзындығы басқа уықтармен бірдей, бірақ иіні қысқалау уықтар қадалады. Ол уықтар “маңдай уықтар” деп аталады. Маңдай уықтар саны 5-7 жобасында болады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мәдениеті Санат:Киіз үй Санат:Терминология
Санат:Киіз үй
Оныл (№195 Оныл тармағы)
Оныл — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы №195 Оныл өзенінің сол жағалауынан 15 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Ян Облак
Мансабы
Облак Шкофья-Локада дүниеге келді, өзінің мансабын туған қаласындағы «Лочан» клубында бастады. 10 жасында ол «Олимпия Любляна» клубына көшкен болатын, ал 2009 жылы «Эмполи » клубының ұсынысын қабылдамай, 2011 жылға дейін Словения елінде қалды.
Оныл (№195 Оныл тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ян Облак
Мансабы
2012-14 жылдары "Бенфика" сапында ойнап, Португалия чемпионы атанды.
Оныл (№195 Оныл тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ян Облак
Мансабы
2014 жылы клубтан кеткен Тибо Куртуаның орнын басу үшін "Атлетикоға" ауысты.
Оныл (№195 Оныл тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ян Облак
Мансабы
Ұлттық құрама сапында тұңғыш рет 2012 жылы ойнады. Самир Хамданович құрамадағы карьерасын аяқтаған соң, Облак Словенияның негізгі қақпашысына айналды.
Жеке
Санат:Атлетико Мадрид ФК ойыншылары Санат:Бенфика ФК ойыншылары Санат:Словения футболшылары Санат:Словения Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Морозов Петр Иванович
Морозов Петр Иванович (Омбы облысы Лукерино ауылы) – Кеңес Одағының батыры. 1931 жылы Щучинск қаласында оқып, еңбек еткен. 2-дүниежүзілік соғыс жылдарында танк ротасының командирі қызметін атқарды. Морозов Нейсе және Шпрее өзендерінен өту кезіндегі шайқаста, Берлин қаласын азат ету кезінде ерлігімен, батырлығымен көзге түскен.
Дереккөздер
«Ақмола облысы» энциклопедиясы
Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары
Тар-Сап
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Саясат
Саясат (politika — мемлекетті басқару өнері) - алғашында мемлекеттік және қоғамдық істер немесе мемлекеттік басқару шеберлігі деген мағынаны білдірген. Кейін келе оның мағынасы кеңейді және мынаны білдіреді:
Мақсаты
Саясаттың негізгі функциялары - қоғамдық өмірдің негізгі салаларын интеграциялау, қоғамның біртұтастығын және тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Саясаттағы бұқаралық көңіл-күй
Саясаттағы бұқаралық көңіл-күй - адамдар қауымының басым көпшілігін қамтитын психологиялық жағдай. Адамдар үшін субъективті сигналды реакция жайлылық пен жайсыздықты, әрі негізгі үш жағдайды білдіреді:
Саясаттағы бұқаралық көңіл-күй "саяси сана", "саяси мәдениет", "саяси мінез-құлық", "саяси жүйе" сияқты ұғымдарга қатысты субкатегория болып табылады. Бұқаралық көңіл-күй кеңестік қоғамтанудағы дәстүрлі "қоғамдық көңіл-күймен" сәйкес емес. Олар тек әлеуметтік-ережелік бөліктерден тұрмайды, оған басқа құрамдас бөліктер кіреді.
Бұқаралық көңіл-күй табиғаты екі фактор арасында айырмашылық туындаған жағдайда көрінеді - адамдар талаптары (белсенді емес түрде - күту) бір жағынан басым көпшілікке ортақ бұқаралық мұқтаждықтар мен мүдделермен, екінші жағынан өмірдің шынайы жағдайларымен байланысты. Уайымдау түріндегі реакция сан алуан түрде болуы мүмкін - жеккөруден қуануға дейін. Белсенді емес көңіл-күй түрлері: селқостық пен апатия. Жалпы саясаттағы бұқаралық көңіл-күй әлеуметтік-саяси шындықты көптеген адамдардың, бұқараның мүдделері арқылы субъективті бағалау нәтижесі.
Бұқаралық көңіл-күйдің пайда болу себептері
Бұқаралық көңіл-күйдің пайда болу себептерінің негізінде екі фактордың өзара әрекеті жатыр.
Бұқаралық көңіл-күй нақты бір топтар арасында пайда болып, жылдам тарау арқылы бұқараны өзінің субъектісі ретінде дайындайды. Бір жағдайда жиналған немесе жиналмаған топ болса, екінші бір жағдайда ол бұқаралық әлеуметтік-саяси қозғалысқа айналады. Кей жағдайда бүкіл қоғам немесе қоғамның басым бөлігі бұқаралық көңіл-күйдің субъектісіне айналады.
Бұқаралық көңіл-күйдің негізгі қызметтері
Бұқаралық көңіл-күйдің негізгі қызметтері - саяси-психологиялық дайындық, адамдардың үлкен қауымдастығының әлеуметтік-саяси әрекетін қалыптастыру және себебін қамтамасыз ету. Бұқаралық көңіл-күй топты біріктіре отырып бұқаралық әрекетке айналады. Бұқаралық көңіл-күйдің саяси мінез-құлықты реттеу және көрсету қызметтері саяси жүйені модификациялауға әкеледі. Стратегиялық саяси-психологиялық бағалау қызметі саяси шындыққа қатысты, оны түсіну тәсілін, қандай да бір саяси ойды қалыптастырады.
Бұқаралық көңіл-күйдің ықпал ету мүмкіндіктері бар. Олар насихаттық-идеологиялық (талаптарды алдап-арбау) және әлеуметтік-саяси (шынайы өмір деңгейін алдап-арбау). Бұқаралық көңіл-күйді талаптар мен оларға қол жеткізу мүмкіндіктерін теңестіру арқылы тұрақтандыруға болады.
Саясаттағы гомеостазис
Саясаттағы гомеостазис – қандай да бір жүйенің қозғалмалы тепе-теңдік жағдайы, ол осы тепе-теңдікті бұзушы ішкі және сыртқы факторларға қарсы әрекет жасау арқылы сақталады. Гомеостазис алғаш физиологияда ағзаның ішкі саласының тұрақтылығы мен оның негізгі физиологиялық қызметтерінің тұрақтылығын түсіндіру мақсатында қолданылған. Бұл идея америкалық физиолог У. Кеннонмен "дене даналығы" туралы ілімінде өзінің тұрақтылығын үздіксіз қолдайтын ашық жүйе ретінде дамытылған. Жүйеге қауіп төндіретін өзгерістер туралы хабарлар алысымен ағза оның тепе-теңдік жағдайын қалыпқа келтіргенше жұмыс жасайтын құрылысты іске қосады. Кейін келе гомеостазис принңипі психологияда, одан кибернетикада, ал 60-шы жылдары саяси және әлеуметтік жүйе теориясында қолданыла бастады.
Саяси ғылымда гомеостазис қағидаты қоғам саяси жүйесінің қызметі мен әлеуметтік-динамикасын талдағанда қолданылады. Сонымен бірге, жүйе бөліктері ретінде қызмет жасаушы кейбір жүйелік ұйымдарды (мемлекет, партия, кәсіподақтар) талдағанда қолданылады. Саяси гомеостазис - саяси жүйенің қозғалыстағы тепе-тендік жағдайы, ол оның биліктік құрылымдары мен оған ықпалдасқан саясат субъектілерінің кез келген ішкі және сыртқы факторларға қарсылық әрекеттерімен сақталады.
Саяси гомеостазис негізін функңионалдық тәуелділік құрайды. Қоғамның саяси жүйесіне қатысты оның биліктік қызметтеріне көңіл бөлінеді. Яғни, ол өзінің дамуы үшін және өзін-өзі сақтауы үшін қандай да әрекет жасайды. Кез келген ашық жүйе сияқты қоғамның саяси жүйесі әлеуметтік ортаға кірісе отырып, өзінің сапалық айқындылығын сақтайды. Саяси гомеостазис ашық жүйенің сыртқы әлеммен өзара қатынасы және саяси жүйенің әлеуметтік ортамен өзара қатынасы сыртқы әлемге икемделуіне екіжақты ықпал етеді: бір жағынан, ішкі өзгерістер, екінші жағынан, жүйелік объектінің ортаға белсенді ықпал етуі, оның өзіне қажетті ресурстарды игеру мен тартуға икемделуі. Осы икемделу қоғам саяси жүйесінің өзін-өзі реттеу мен өзін-өзі ұйымдастыру тетігінің негізін құрайды. Бұл күрделі ұйымдасқан объектінің ықпалдасу, мақсатқа жету сияқты функционалдық қасиеттерін анықтайды. Саяси жүйенің саяси гомеостазис белсенді қызметі дау-жанжалдардың алдын алуға мүмкіндік береді.
Саясаттағы жалғандылық
Саясаттағы жалғандылық - заттардың шынайы жағдайын мақсатты түрде бұрмалауды білдіретін қарым-қатынас құбылысы. Жалғандылық тексеру қиын және мүмкін емес сөздік мәліметтер мазмұнынан көрініс табады. Жалғандылық - сөздік қызметгің саналы нәтижесі, оның мақсаты - аудиторияны адастыру. Жалғандылық өтірік алдаушының жеке, әлеуметтік немесе саяси басымдықтарға қол жеткізуге ұмтылысынан туындайды.
Жалғандылық - алға қойған мақсатты немесе келеңсіз салдарларды болдыртпау үшін шындықты бұрмалаудан көрініс табатын мінез-құлық түрі. Жалғандылық әдетке айналған жағдайда ол жеке тұлғаның қасиетіне айналып бекиді. Саясаткер көп жағдайда шындықты бұрмалауы мүмкін. Жалғандылық себептері ретінде ұят сезімі, яғни саясаткер өзінің қандай да бір әрекетін жасырғысы келеді; жазаланудан қорқу, сталиндік нәубет кезінде құрбандар қорыққандарынан өтірік көрсетулер берген; өзін дәлелдеуге ұмтылудан көңіл аударту, таңқалдыру тілектерінен туын¬дайды.
Саясаттағы жеке тұлғаның рөлі
Саясаттағы жеке тұлғаның рөлі - жеке түлғаның саяси мәртебесі мен саяси мәдениеті, саяси кәсібилігінен туындайтын саяси қатынастарға, саяси үрдіске ықпал ету шарасы, деңгейі. М.Вебер саясаттың үш түрін жіктейді. Және оған қатысуына байланысты саясаткер-тұлғаның үш тү¬рін көрсетеді. "Жағдайға байланысты, кездейсоқ" саясат - саяси қатысудың түрі, бұл жағдайда жеке тұлға өз еркін ара-кідік, тіптен саяси акциялардың маз¬мұны, сипаты мен бағыты туралы ойланбай жүзеге асырады. "Қосымша" сая¬сат адаммен қажет және мұқтаж болған жағдайда басқа қызметімен қатар жүзе¬ге асырылады. Саясатпен "қосымша" айналысатын адамдар үшін саяси қызмет басты болып есептелмейді. Кәсіби саясат бұл жеке тұлғаның кәсібі болып табылады. Кәсіби-саясаткер - саяси кеңестер мен ұсыныстар беруге қабілетті талдаушы, билік технологиялары бойынша маман. Жоғарыда көрсетілген жағдайлардағы саясатта жеке тұлғаның қатысуынан оның рөлі анықталады.
Саясаттағы интеллигенция
Саясаттағы интеллигенция (intelligenta - «түсіну», intelligens - «ойлаушы») — еңбек бөлінісі мен қоғамдық үйыммен анықталатын орынды алады. Өндірісті қатынастарының дамуына байланысты интеллигенция рөлі де артып отыр, ол саяси өмірдің маңызды факторына айналуда.
Саясаттағы интеллигенцияны екіге бөліп қарастыруға болады: жоғары деңгейде жіктелген жалдамалы жұмысшы күші және "еркін" ойлаушылар. Жалдамалы жұмысшы күш ретінде интеллигенция бүкіл саяси құрылымды қамтиды. Бұл - қызметкерлер, бюрократия, саяси партиялар мүшесі, идеологтар, элита өкілдерінің бір бөлігі. Сонымен интеллигенцияның бұл бөлігі қарама-қайшылықты жағдайда, себебі олардың сана еркіндігі саяси институттарға енулеріне байланысты корпорация заңдарымен шектеледі.
Интеллигенцияның екінші бөлігі сандық тұрғыдан көп емес, әрі олар идеологиялық міндеттерден еркін. Бұл әлеуметтік топ нақты әлеуметтік-саяси қатынастардан жоғары тұрады. Олардың саяси және әлеуметтік тәжірибені саналы түсінуге толық мүмкіндіктері бар. Өз кезегінде бұл қоғамға өзін ұйымдастыруда, әлеуметтік сілкіністерді азайтуға көмектеседі.
Саясаттағы ислам
Саясаттағы ислам - ислам барлық болмыс пен фәни, адам өміріндегі ең маңызды ұғымдардың бірі. Ислами ұғымда бұл дін - абсолютті құдірет иесі Жаратушы тарапынан ең алғашқы адамнан ең соңғы адамға дейінгі барлық адамзатқа және заманаға жіберілген дін. Ислам сөзінің түбірі арабшадағы "сәлиме", "силм" етістігі. Бұл сөздер сөздікте бейбітшілік, тыныштық, амандық, татулық, келісім, мойынсыну, сенімділік дегенді білдіреді. Ислам сөзі сенім мен ұжданды да қамти отырып, бұларға қоса бейбітшілік пен татулықты, жүгіну мен тепе-теңдікті, әсілі, тұтастай өмір сүру салтын білдіреді. Ислам - Құран Кәрімде есімдері аталған барлық пайғамбарларга жіберілген иләһи (тәңірлік, құдайы) діндердің ортақ аты.
Саясаттағы компьютерлік-коммуникациялық технологиялар
Саясаттағы компьютерлік-коммуникациялық технологиялар - XX г. екінші жартысында дамыған демократиялық мемлекеттер азаматтардың ақпаратқа қол жеткізу жолында екі төңкерісті бастарынан кешірді, соның нәтижесінде бұқаралық білім мен бұқаралық теледидар пайда болды. Саяси кеңістікті қайта құруда үлкен рөл атқарған ақпараттық саяси нарықты электронды БАҚ пайда болуы, саяси коммуникаңияда сүхбаттық тәсілдің пайда болуы, "электронды қауымдастықтың" қалыптасуы және т.б. Мінеки, осыған байланысты мемлекеттік билік үшін бәсекелестіктің мүмкіндіктері сапалы түрде өзгерді. Жаңа ақпараттық және коммуника-тивтік технологиялар саясат саласындағы көптеген мәселелерге қатысты ұстанымдар мен қағидаларды өзгертті.
Интернет
Саясаттағы компьютерлік-коммуникациялық технологиялардың қатарында - Интернет. Интернет - бұл әлемдік компьютерлік тор, жүз мыңдаған мемлекеттік, корпоративтік, қоғамдық, білім берулік және үй жағдайындағы ақпаратпен алмасу тәсілдері. Ол XX ғ. 60 жж. АҚШ қорғаныс министрлігіндегі информатика мен компьютер саласындағы зерттеулер жобасының шеңберінде жүргізілген ізденістер нәтижесінде пайда болған.
Интернет коммуникаңиясында нәсілдік, жастық, жыныстық кедергілер жоқ. Интернет соңғы кезеңде сайлау компанияларын жүргізуде кеңінен қолданылуда. Мысалы, сайлау компаниясын ұйымдастырушылар партиялар немесе қозғалыс жетекшісінің веб-парақтарын құру арқылы қосымша өз қолдаушыларын жұмылдыруға мүмкіндік алады.
Саясаттағы клиентализм
Саяси көшбасшының өзіне берілген жақтастарымен өзара қарым-қатынасының түрі; "патрон" мен төменде тұрған "клиентеллдік" (патрон қолынан "тамақтану") топпен қатынасы. Қатынастар қатаң сатылықпен ерекшеленеді әрі басқа жаңа мүшелер үшін жабық топ. Мұндай бейресми топты белгілі бір деңгейдегі көсем басқарады. Ал топ мүшелері оның жеке жетістіктеріне тәуелді. Клиентализм патриархалдық, жартылай патриархалдық және жартылай феодалдық қоғамдарға тән. Сонымен бірге ескі әлеуметтік-саяси жүйенің құлдырауы нәтижесінде пайда болған өтпелі түрдегі жаңа құрылымдарға да тән.
Дамыған елдердегі клиентализм саяси әмірде азаматтық қоғамның өмірлік заңдары мен ережелерімен шектелген қысым көрсету топтары мен лоббистік жүйе арқылы жасырын түрде өмір сүреді.
Саясаттағы қалжың
Саясаттағы қалжың маңызды және күлкілі жағдайды біріктіретін құбылыс қарама-қайшылығын бастан кешіру, адамдардың психикасына, эмоциялық күйіне ықпал ету тәсілі. Қалжың тек санаға ғана емес, сонымен бірге адамның мінезі мен темпераментін білдіретін психикалық қабілетіне де қатысы бар. Қалжың - маңызды құбылысты күлкілі және жетілмеген ретінде көре алу.
Саясаттағы қаскүнемдік
Саясаттағы қаскүнемдік - нақты саяси мақсаттарға қол жеткізу немесе біреулерге қарсы саяси күштердің біріккен әрекет жасауы үшін бірнеше адамның құпия келісімі. Қаскүнемдік - теріс, бұзушы бағытымен ерекшеленетін саяси интриганың түрі. Қаскүнемдік барлық кезде "қарсы" бағытталады, еш уақытга "қарсы емес" болмайды. Сәтті болу үшін құпия келісімге отырушылар саны аз болып келеді.
Сондықтан "реакциялық күштердің қаскүнемдігі" деген сөз насихаттық-идеологиялық сипатта қолданылады.
Тарихтан танымал қаскүнемдік көбінесе жеке бағытталған сипатта болды, негізінен нақты бір жеке тұлғаларға, билік иелеріне бағытталған. Ал жеке тұлғаларға емес, идеяларға, жалпы жүйеге қарсы қаскүнемдіктер сәтсіз аяқталған. Мысалы, 1825 жылы патшалық Ресейдегі самодержавие мен крепостнойлық жүйеге қарсы ұйымдастырылған декабристер қаскүнемдігі.
Ӏс-жүзінде қаскүнемдік - билік және ықпал үшін күрестің тиімді құралдарының бірі. Тарихи алғашқы қаскүнемдік саяси қарсыластардың көзін жоюға, оларды өлтіруге бағытгалған. Бірақ саясаттың демократиялануы мен адамилануына байланысты қаскүнемдік өзінің түпкі мақсаттарын да өзгертті. Енді оппонентті саяси ысыру жеткілікті.
Саясаттағы либидо
Саясаттағы либидо (libido - «тілек», «тартымдылық») — З.Фрейд психоанализінің негізгі ұғымдарының бірі, энергия, сексуалдық сипаттағы тартымдылық көзі. Психоанализ либидоны адам мінез-құлқының мотиві ретінде қарастырады. З.Фрейд либидоны өмірге ұмтылу синонимі ретінде қарастырды. Либидо - өркениет, соның ішінде саясат негізі. Қазіргі заманғы психоанализдік тұжырымдарда либидо билікке ұмтылудың қозғаушы күші ретінде қарастырылады. Сонда саясаткер ләззаттық қанағаттанбаған, оның орнын саяси билік үшін күреспен толықтыруға тырысатын адам ретінде көрсетіледі.
З.Фрейд бойынша, біз болашақта тиімді саясаты бар жоғары дамыған өркениетке жетеміз, бірақ оны импотент-саясаткерлер басқарады.
Саясаттағы мақсат
Саясаттағы мақсат - саяси қызметтің тиімділігін айқындаушы маңызды құрылымдық элемент. Саясатта мақсат - саясат субъектісінің мүддесі мен мұқтаждықтарына сәйкес келетін нәтижеге қол жеткізу бейнесі. Мақсатнақты саяси қызметтің бастауы емес, оның орталығы. Ол реттеушілік қызметін атқарады. Яғни, саясат субъектілерінің мүдделері мен мұқтаждықтарына сәйкес болашақ әлеуметтік-саяси құбылыстар моделін қалыптастыру. Мақсат үш негізгі бөліктен тұрады:
Саясаттағы маргиналдылық
Саясаттағы маргиналдылық (marginalis - «жақ», «шет» дегенді білдіреді) — мемлекеттік шектеулер жеке тұлғалық қарым-қатынас мазмұнын индивидтің қалыптасу ортасы ретінде анықтайтын әлеуметтік өмір түрі. Саяси маргиналдықтың негізі - жалпы үйлесімділік пен жақсы өмір сүру идеясы арқылы жеке тұлғаның әлеуметтік трансформация.
Саяси маргиналдық саяси сана ерекшеліктерімен анықталады. Ол әлеуметтік шындықтан туындайды. Саяси маргиналдық жеке тұлғаның, топтың санасы мен мінез-құлқының әлеуметтік сапасы. Маргиналдық дегеніміз - жеке тұлға мен топтың мәнін анықтайтын алғашқы әлеуметтік субстраттан бөлінуі, қоғамдық байланыстарын тоқтатуы. Сонымен бірге, принципті түрде ықпалдастық байланыстарды қайта қалпына келтірудің мүмкін еместігі. Маргиналды жеке тұлға-аралық, шектелген адам. Ол әлемдегі өзінің орнын қандай да бір жалған бұқаралық топ, қозғалыстар мүшесі ретінде ғана сезіне алады. Маргиналдар ортақ мүдде немесе мақсатпен бірікпейді. Олар тарихи тамырдың, дәстүрдегі сабақтастықтың жоқтығымен сипатталады. Маргиналдарда қорқыныш, үрей, цинизм сияқты психологиялық сезімдер басым.
Жеке тұлғаларды маргиналға айналдыру құралдары:
Қарымсақ
Қарымсақ — Жетісу облысы Кербұлақ ауданы, Жайнақ батыр ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Саясат
Саясаттағы мінез
Саясаттағы мінез - жеке тұлғаның, адамдардың әлеуметтік қауымдастығының саяси билікті жүзеге асыруға, өздерінің саяси мүдделерін қорғауға қатысу түрі. Саясаттағы мінездің екі негізгі түрін көрсетуге болады: саяси іс-әрекет және саяси әрекетсіздік.
Қарымсақ
Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыөзек ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 31 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 594 адам (302 ер адам және 292 әйел адам) болса, 2009 жылы 563 адамды (302 ер адам және 261 әйел адам) құрады.
Саясат
Саясаттағы романтизм
Саясаттағы романтизм - белгілі бір әлеуметтік үлгіге қол жеткізуге бағытталған саяси түсініктер кешені, ол саяси қызметті сол мақсатқа бағындырады. Саясаттағы романтизм қоғам өмірінің барлық салаларын түбірімен өзгертуге бағытталған төңкерістік идеяларға тән. Төңкерістік романтизм - кез келген төңкерістік идеологияның негізгі элементі, ол ер жүректілік, құрбандықпен байланысты. Бірақ оның саяси тәжірибедегі өміршеңдігі идеалды жобаны жүзеге асыру қағидасының сақталуымен байланысты. Уақыт өте келе идеалды мақсат пен оған жету әдістерінен көңілі қалуына байланысты романтикалық көңіл-күй құлдыраушылыққа ұшырайды. Романтиктер прагматиктерге орын береді. Саясаттағы романтизм жеке әлеуметтік топтар, әсіресе, жастар санасында ұзағырақ сақталады. Көп жағдайда Саясаттағы романтизм теориядан аспайды. Саясаттағы романтизм нақты принциптерді, мінез-құлық үлгісін, шындықты әсіре қабылдау тәсілін білдіреді. Ол лексика мен символикадан да көрініс табады. Саясаттағы романтизм саяси тірлікті жоққа шығару, сайлау проңедуралары мен парламенттік күрес әдістерінің тиімділігіне күмәнмен қарау тән. Саясаттағы романтизм төңкерістік сипатта болуы міндетті емес, ол демократиялық, гумандық идеалдардан да тұруы мүмкін. Саясаттағы романтизм саяси тәжірибеде адам табиғатының жақсы қасиеттерін пайдалануға бағытталады.
Саясаттағы символдар
Саясаттағы символдар (symbolon - белгі дегенді білдіреді) —белгі, үлгі көмегімен саяси мазмұнды беру тәсілі. Символдар - көне дәуірден таным және коммуникация жолдары. Саясатта символдар қандай да бір саяси құбылыстарды білдіреді. Саясатта кең тараған символдар ту, жалау, әнұран, елтаңба. Бұл белгілер саяси жүйе, оның тарихы, қазіргі кезеңі мен болашағын толық білдіреді.
Саясаттағы стратегия мен тактика
thumb|right|130px|Никколо Макиавелли - әлемдегі әйгілі саясаттанушылардың бірі Саясаттағы стратегия мен тактика - саяси үрдісті жоспарлау мен басқару деңгейлері. Стратегия қозғалыстың жалпы мақсаты, оған қол жеткізетін қағидаттары мен тәсілдері ретінде қалыптасады. Ол идеологиялық теориялар, манифест, саяси партиялар бағдарламасы арқылы жүзеге асады. Тактика - стратегиялық үрдісті кезеңдер мен дәуірлерге бөлу. Тактика қадамдары стратегиялық мақсатқа сай келуі керек.
Қызмет мақсаты мен оған жету жолы, құралдары арасында қарама-қайшылық туындауы мүмкін. Саяси тарихта бұл қарама-қайшылықты шешудің бірнеше тәсілдері ұсынылған. Мысалы, Н.Макиавеллидің "мақсат құралды ақтайды", "ең бастысы - мақсат, ал қозғалыс түк те емес" деген сияқты танымал тезистері бар.
Саясаттағы субъект және объект
Саясаттағы субъект және объект - саясат субъектілері іс-әрекет жасаушы адам немесе әлеуметтік топ.
Саясаттың субъектісі
Саясаттың субъектісі деп өз мүдделеріне байланысты саяси өмірге белсене араласып, басқалардың санасына, іс-әрекетіне, жағдайына ықпал ететін, саяси қатынастарға белгілі өзгерістер енгізетін, саясатты жасайтын адам, ұйым не әлеуметтік топты айтады. Саясат субъектісінің құрамы, іс-әрекеттерінің түрлері, тәсілдері, көздеген мақсат-мүдделері және т.б. қоғамның нақты, тарихи жағдайымен айқындалады. Оған азаматтар, әлеуметтік топтар, ұлттар, қоғамдық-саяси ұйымдар, мемлекет жатады.
Саясат объектісі
Саясат объектісі көп түрлі саясат дүниесі болып табылады, бұған мемлекетті, саяси институттарды, билік нысандарын және олардың қоғамдық жүйедегі рөлін зерттеуді жатқызуға болады, бүл оның саяси қозғалыстардың, партиялардың, сайлау жүйелерінің маңызы мен рөлін талдау, сайлаушылардың саяси мінез-құлқының әртүрлі нысандарын және олардың мотивациясын, бұқаралық ақпарат құралдарының рөлін және олардың қоғамдық пікір қалыптастыруға тигізетін әсерін зерттеу.
Саясаттағы субъективизм
Саясаттағы субъективизм - табиғат пен қоғамның объективтік даму зандылықтарын теріске шығаруға тырысатын көзқарас. Оны жақтаушылардың ойынша, саяси өмір саясатты жасаушы субъектілердің (әсіресе, басшылардың) ерік-жігеріне, ынта-ықыласына, мақсат-мүддесіне байланысты дамиды.
Саясаттағы тәлкек
Саясаттағы тәлкек - жоққа шығару немесе күлкі ету, өтірік келісім немесе қолдау түрінде болады. Күнделікті өмірде тәлкек "мазақ ету", "күлкі ету" дегенді білдіреді. Көне дәуірде тәлкек шешендік тәсіл ретінде қолданылған. Осы шешендік түсіндіру XVIII- XIX ғғ. дейін қолданылды.
Тәлкек басқаша айтуға негізделеді. Ақиқат бүркеме сөзбен беріледі. Тәлкекте күлкілі маңызды ретінде жасырылып, ал теріс баға ашық айтылмайды. Тәлкекте объектіге теріс қатынас басым, ал әзілде керісінше маңызды күлкілі ретінде жасырылады және оң қатынас басым. Саясаттағы тәлкектің бір түрі - сарказм, адамды немесе құбылысты аямай, теріс бағалап мазақ ету.
Саясаттағы үлгілеу
Саясаттағы үлгілеу - таным объектілерін олардың үлгілерінде зерттеу әдісі; шынайы құбылыстар үлгілерін құру мен зерттеу. Саясатта пәндік үлгілеу өте сирек кездеседі. Яғни, зерттеуді шынайы объект қасиеттерін көрсететін үлгіде жүргізу. Белгілік үлгілеуде үлгі рөлін сызбалар, жоспарлар, саяси бағдарламалар атқарады.
Үлгілеу - саяси танымның маңызды жолдарының бірі. Үлгілеудің табысты болуы нәтижелерді зерттеу барысында алынған үлгіден шын түпнұсқага сәйкестендіру. Үлгілеу әр түрлі деңгейлерде болуы мүмкін: жеке көшбасшының мінез-құлқы, нақты топтың мінез-құлқы, ұйым, бұқараның мінез-құлқына дейін қамтылуы мүмкін.
Саясаттағы физиогномика
Саясаттағы физиогномика (physis - табиғат, gnomon - білгір) - адамның сыртқы бейнесі мен оның нақты тұлға түрі арасындағы байланыс туралы ілім. Физиогномика көне дәуірде адамның психологиялық бейімділігі мен денесі туралы түсініктер негізінде пайда болған. Яғни, адамға табиғат және құдаймен берілғен. Аристотель физиогномика шебері болған: "кімнің бойы биік, ол батыл және ер жүрек", "кімнің кіндігі қарынның ортасында емес, бірақ одан әлдеқайда жоғары орналасса, ол ұзақ өмір сүре алмайды және әлсіз".
Физиогномика ұзақ жылдар мінез бен темперамент түрін жіктеу алғышартын орындады. Басқа адамдардың сыртқы бейнесін оқи алу - тиімді саясат жүргізудің міндетті құралы.
Саясат және дін
Саясат және дін - дін қоғамдық сананың бір түрі ретінде қоғамның саяси өмірінде маңызды рөл атқарады. Діни ұйымдар дінге сенушілерді белсенді іс-әрекеттерге тарту арқылы саясатта шынайы күшке айнала алады. Дін саяси өмірге тәжірибелік қызметі арқылы да, әр түрлі діни және әлеуметтік ілімдер арқылы да ықпал ете алады.
Діни ұйымдар, дін басылары мен діни қызметкерлер саясилануда. Яғни, олар қоғамдық өмірге белсене араласып, жастар, әйелдер сияқты топтардың ішкі және сыртқы мәселелерін шешуге атсалысуда. Көптеген елдерде дәл осы әлеуметтік топтар діндар адамдар тобын құрайды. Зайырлы мемлекеттерде дін мен мемлекет ажыратылған.
Саясат тілі
Саясат тілі - саяси шындықты білдіру және тіркеу құралы. Саясат тілі - саяси мәдениеттің, оның барлық салалары мен қырларына жол ашатын табиғи кілт. Бұл саяси жетекші мен сайлаушылар арасындағы байланыс құралы. Ол - саяси қоғамды байланыстырушы бөлік, қоғамды қажетті ақпараттық деңгейде ұстау құралы. Саясат тілі - сайлаушылардың санасын алдап-арбаушы маңызды құрал.
Саясат заңдылықтары
Саясат заңдылықтары - әлеуметтік заңдылықтар ерекшеліктерімен байланысты, ол қоғамдық қатынастарға қатысушылардың өзара қарым-қатынасы мен түсініктілігін анықтайды. Саясат заңдылықтары көптеген адамдардың мінез-құлқынан көрінеді, сондықтан саясат заңдары үрдіс ретінде әрекет етеді. Саясат заңдары сыртқы және ішкі факторларын, байланыстарды анықтауға жәрдемдеседі.
Сыртқы факторлардың ықпалын көрсететін заңдылықтар қатарында саясат пен экономика байланысын көрсетуге болады. Ол саясаттың қоғамда үстемдік етуші экономикалық қатынастар түріне тәуелділіктен көрініс табады, сонымен бірге саясат экономикаға ықпал етеді.
Саяси өмірдің ішкі байланыстары мен үрдістерінің әрекетін білдіретін заңдылықтар бар. Бұл қазіргі әлемдегі бұқара халықтың саясатқа тартылуымен, саяси белсенділігінің өсуімен байланысты. Сонымен бірге саясат пен басқаруға адамдардың белсенді қатысуын қамтамасыз ететін құрылымдар мен тетіктер көбеюде.
Саясат кәсіп ретінде
Саясат кәсіп ретінде - адам қызметінің бір түрі. Кәсіби саясат бұл жеке түлғаның кәсібі болып табылады. Кәсіби-саясаткер саяси кеңестер мен ұсыныстар беруге қабілетті талдаушы, билік технологиялары бойынша маман. Кездейсоқ жағдайдан кәсіби жағдайда саясаткер рөлі әлдеқайда өседі.
Жеке тұлғаның саясатпен кәсіби айналысуының тағы бір аспектісі: саясатпен кәсіби айналысатын адамдар саны аз болуы саясатқа кері әсер етеді. М.Вебер саясатты кәсіп ретінде қарастыра отырып, оларды үш түрге бөлген: "кездейсоқ", "жұмысына қосымша" және "кәсіби". Кәсіби саясаткер - бұл саясат әлеміне жатады, оның кәсіби қызметінің қозғаушы күші саяси шындықты қайта құруға бағытталған тәжірибелік мүдде.
Саясат өнер ретінде
Саясат өнер ретінде - саясат өзін жүзеге асырушы партиялардан, топтар, мемлекеттік мекемелерден және т.б. жақсы дайындықты, жоғары тәжірибелікті, асқан шеберлікті, халыққа қуатты ықпал ете білуді қажет етеді. Саясатта әр түрлі тәсілдер пайдаланылуы мүмкін. Онда келісім де, қысым да, қулық та, алдап-арбау да кездесіп жатады. Саясатты өнерге теңеуі де сондықтан. Дегенмен, басқарушы саясат адамгершілік өлшемдеріне сай келсе ғана айтарлықтай жемісті бола алады.
Саяси жауапкершілік
Саяси жауапкершілік - саяси қызметтің салдары мен мәнін терең түсінуге негізделген, саясат субъектілернің моральді-психологиялық ұстанымы. Саяси жауапкершілік жоғары кәсібі біліктілікке, саяси бағаттың дұрыстығына сенімділікке, адамдардың мүдделері мен тағдырларына катысу сезіміне, азаматтық борыш пен патриотизмге негізделеді.
Түрлері
Саясат түрлерін жіктеу бірнеше негіздер бойынша жүзеге асырылады:
Саяси жүйелер мен идеологиялар
Бүгінгі таңда 20-ға жуық саяси-идеологиялық жүйе белгілі:
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы Санат:Саясат
Алдейяш (Армамар)
Алдейяш (Армамар) (Aldeias (Armamar)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Армамар муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 376 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,34 км² шамасында. Халық тығыздығы — 70,4 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Любовь Августовна Ни
Любовь Августовна Ни (1952 жылы 26 қазанда Түркістан облысы Жетісайда туған) — Республикалық мемлекеттік академиялық корей музыкалық комедия театры директоры (1997 жылдан). Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2011). ҚР Мәдениет қайраткері (2002). "Самұрық" Қазақстан Ұлттар театры қауымдастығының президенті.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан саясаткерлері Санат:Қазақстан театр режиссёрлері
Бақасу
Бақасу — Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы, Кеңсай ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Зайсан қаласынан солтүстікке қарай, Үйдене өзенінің Зайсан көліне құяр тұсындағы жайылмасында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 197 адам (103 ер адам және 94 әйел адам) болса, 2009 жылы 260 адамды (131 ер адам және 129 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Зайсан ауданы елді мекендері
Пайдаланылған ақаба сумен жер суару
Пайдаланылған ақаба сумен жер суару — ауыл шаруашылық дақылдарын өсіру үшін жерді пайдаланылған ақаба сумен суару санитариялық және мал дәрігерлік қадағалау жасайтын, табиғатты қорғайтын және су ресурстарын басқаратын мемлекеттік органдардың талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
1206 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1206 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1206 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Абайдың ақындық сыны
Ақындық сыны
Абай қазақ халқының тұрмыс-хәліне жіті қарап, өз бағалауын хатқа түсіріп отырған, ақындық шығармаларының да дені елінің өмір қаракетін сипаттап, сын көзінен өткізгенін аңғартады. Ұлы ақынның сыншылдығын міншілдігі деп түсінбеуіміз керек. Абайдың сыны әр тарапты, әрі ауқымды: адамның мінез-құлқын ғана сынамайды, қоғамдық, әлеуметтік, әдеби де өнерлік, ғылыми, ұстаздық болып келеді. Алдымен ұлт мінезін қатал сынайды: ''«Біздің қазақтың достығы, дұшпандығы, мақтаны, мықтылығы, мал іздеуі, өнер іздеуі, жұрт тануы ешбір халыққа ұқсамайды. Бірімізді біріміз аңдып, жаулап, ұрлап, кірпік қақтырмай отырғанымыз...»'' - дейді жиырма төртінші сөзінде. Міне, ұлы ойшылдың арманы - осылай асқақ, көксеуі - күрделі, сыны - сындарлы. Ақынның сыншылдығын, негізінен, үш салаға даралаймыз. Бірінші - әлеумет өміріне, заманға көзқарасы. Екінші - өнер мен әдебиетке, ғылымға көзқарасы. Үшінші - жеке адамның мінез-құлқын адамшылық, имандылық, ұстаздық тұрғысынан бағалауы... Абай елдің тұрмыс-халін, өз тұсының халық ұғымы тұрғысынан талдап түсіндіреді. Қайғысы не десең, мақалдарынан танисың: «Түстік өмірің болса, күндік мал жи»'«Өзіңде жоқ болса, әкең де жат»'«Мал - адамның бауыр еті»'«Малдының беті - жарық, малсыздың беті - шарық»'«Елдің малы - елде, еріккенде - қолда»'«Ер азығы мен бөрі азығы жолда»'«Байдан үмітсіз-құдайдан үмітсіз»'«Берген - перде бұзар»'«Алаған қолым - береген»«Қайраңы жоқ көлден без, қайыры жоқ елден без...»
Мақал-мәтелдер ел тұрмысы, адам өмірінен туған қисынды даналық десек, Абай ұлттық, дәстүрлік ой-пікірдің қисынына сүйене отырып, қалыптасқан теріс өнегені сынға алады. Сол сияқты ақын Алтыншы сөзінде тағы бір мақалға мән беріп, мазмұнына талдау жасайды: "«Өнер алды - бірлік, ырыс алды - тірлік». Бірлік қандай елде болады, қайтсе тату болады - білмейді. Қазақ ойлайды: бірлігі ат ортақ, киім ортақ, дәулет ортақ болса екен дейді. Олай болғанда, байлықтан не пайда, кедейліктен не зиян? Ағайын құрмай мал іздеп не керек? Осы ма бірлік? Жоқ, бірлік - ақылға бірлік, малға бірлік емес, малыңды беріп отырсаң, атасы басқа, діні басқа, күні басқалар да жалданып бірлік қылады. Бірлік малға сатылса, антұрғандықтың басы - осы. Ағайын алмай бірлік қылса керек, сонда әркім несібесін құдайдан тілейді, әйтпесе, құдайдан тілемейді, шаруа іздейді»." Бұл арада ұлы ойшыл бірін-бірі алдаудан ешқандай бірлік шықпайтынына сендіреді. Бұл бірлікке, «өңкей келісім сылдырап тұрған» бірлікке жету үшін адам санасының өте жоғары болатынына мегзеп отыр. Абай өз ортасында ойшылдығы, сыншылдығымен соншалық жоғары: сол тұстың әкімшілік құрылысын әжуалап, мысқылдап, керек десеңіз, әшкерелеп те отырады. Өлеңінде «Болыс болдым мінеки, бар малымды шығындап» деп күлкіге айналдырса, ғақлиясынан да сол күлкінің зілін көреміз. ''«Болыс пен биді құрметтейін десең, құдай берген болыстық пен билік елде жоқ. Сатып алған, жалынып бас ұрып алған болыстық пенен биліктің ешбір қасиеті жоқ»''. Ел арасын бұзатын, пара алып байыған пысықтарды Абай басқа шығармаларында да әшкерелейді: «Сыртың - пысық, ішің - нас, Артын ойлап ұялмас» немесе «Бас басына би болған өңкей қиқым, Мінеки бұзған жоқ па елдің сиқын?» - деп келеді. «Партия құрып, пара алған, пейілі кедей байсыңдар!» Мінеки, ақын осылай ашық кінәлауға да барады. Өз тұсындағы әлеуметтік құрылысқа наразылығы Абай шығармаларында үнемі жүріп отырады. Бұдан біз ұлы ақынның демократиялық бағытын да көреміз. «Бұрынғы қазақ жайын жақсы білген адамдар айтыпты: «Би екеу болса, дау төртеу болады» - деп...
«Үш бидің біреуін таңдап алып, яки жеребемен сайлап алып, жүгінсе, сонда дау ұзамай бітім болар еді». Ақынның осы ойының өзінде талғау, таңдау, әділдікті таңдау бар. Бірақ сол таңдаулы жақсының жауы - зұлым сұрқиялар да бар екенін аңғартады: «Күшті жықпақ, бай жеңбек әуел бастан... Жаны аяулы жақсыға қосамын деп, әркім бір ит сақтап жүр ырылдатып». Адал адамның күншіл әрі сұм дұшпаны қасында жүргенін анық-айқын айтып беріп, ақын риясыз шыншылдығын танытады. Төңірегінде бай, кедей ғана емес «қу, білгіш» атанғысы кеп жүрген арамза әрі арсыз адамдар бар екенін ақын аяныш білдіре сипаттап, әрдайым әділдік пен шындық жағында екенін ел-жұртына жария қылады. Ұлы ақын әлеуметтік теңсіздікті сынаса, оның елін, халқын жиренішті етіп көрсеткені деп түсінбеуіміз керек. ''«Ел қағынды,
''Мал сабылды,
''Ұрлық, өтірік гу де гу,
''Байы - баспақ,
''Биі саспақ,
''Әулекі аспақ сыпыра қу» дегенде елін бей-берекет душар қылып жүрген кімдер екенін дәл айқындап берген. «Мініңді ұрлап жасырып, майданға түспей бәйгі алма» дегенін де өсиетті өнеге деп білеміз. Ақынның көңіл күйінде үмітсіздік жиі кездескенімен, «Айтатуғын сөзім бар, өрбі сөзім, өрбі енді!» - деп бекер жазбаған, ұғымсыз тыңдаушысын қайтсе ұғымды қылу мақсатында, «тіл ұстарту» мақсатында: «Адам деген даңқым бар, Адам қылмас халқым бар»,- деуі де бекер емес. Ызалы көңілдің кекесінді түйреуі. Ақын «адам» дегеннің өзін жай ұғым емес, даңқ деп біледі. Бүл М. Горькийдің «Человек звучит гордо!» - деп мадақтауымен пара-пар, демек, Абай өзі де адам ретінде жоғары тұр. Ақынның күйініш-сүйінішін көңіл күйіне орай деп білсек, сыршылдығы мен сыншылдығын да сол тұрғыдан түсініп, солай бағалаған ләзім.'' «Қажымас дос халықта жоқ, Айнымас серт қайда бар? Алда көрген артта жоқ, мысқыл, өсек айла бар..?», «Кімге достық көп еттім, Түбі болды бір кейіс»''. Өлеңінің бүл жолдарындағы реніш адамдар арасындағы қарым-қатынастан, шынайы көріністерден туған.
Абай қазақ тұрмысы, қазақтың мінез-құлқы хақында көп өлең жазып, әр тұрғыдан сыр айтқан. Әсіресе, «Қартайдық, қайғы ойладық ұлғайды арманында» жалқылай да, жалпылай да сынап-мінеп бағады. «Терін сатпай, телміріп көзін сатып, теп-тегіс жұрттың бәрі болды аларман» - деп бір түйрейді. «Би мен болыс алады күшін сатып», «Мен қазақтан кегіңді әперем» деп, ел ішінде етек алған парақорлықты шенесе, «Атаны бала аңдиды, ағаны іні, ит қорлық немене екен сүйткен күні?» - деп те налиды. Осы бір ғана өлеңнің өзінде ел ішіндегі әлеум. теңсіздік, зорлық пен қорлық. «Қу тілмен қулық сауған заңы құрсын» деп, нәлет айта кіналайды. Тағы бір өлеңіндегі «Берекесі кеткен ел, суы ашыған батпақ көл» деген бейнелі жолдары да осы ойының түйінінен туса керек. Абай «қазақ» деген сөзді «ұлт» немесе ел мағынасында қолданады. Қазақ қоғамындағы келеңсіздіктерді, сорақы сипат, содыр қылық, оғаш мінездерді сынағанда «тез жанында қисық ағаш жатпас» деген тұрғыдан, қайтсем елімді жетілдірем, көркейтем деген ниетпен жанашырлық, ұлтжандылықпен сынаған. Абайдың көркемдік, әсемдік, сұлулық тұрғыдан сынауы - өз алдына бір жүйе, көркемдік талғамы қалыптасқан көзқарастан туған қисынды, тұжырымды ойдың жемісі. Абайдың көркемдік көзқарасы: ''«Әсемпаз болма әрнеге,
''Өнерпаз болсаң, арқалан,
''Сен де бір кірпіш дүниеге,
''Кетігін тап та бар, қалан!» - деген өлең жолдарынан-ақ көрінеді. Өнерге деген өрелі талғамынан оның сыни талап-тілегі туындап отырады. Ұлы ақынның поэзияға талабы «Тілге жеңіл, жүрекке жылы тиіп, Теп-тегіс жұмыр келсін айналасы...» «''Өлеңге әркімнің-ақ бар таласы. Сонда да солардың бар таңдамасы»''. «Іші алтын, сырты күміс сөз жақсысын, Қазақтың келістірер қай баласы?». Абай осылай көркемдік шартын алға тартып қана қоймайды. Қолына домбыра алып, «топта сарнап мақтау өлең айтушыларды» көр-жерді құрастырушы, мақал-мәтелшіл ескі билерді де қатты шенейді. «Мал үшін біреуді алдап, біреуді арбаушы», сөз қадірін келтірушілердің қайыршылығын әшкерелеп берген. «Сөз түзелді, тыңдаушы, сен де түзел» дегенде, көркем сөз қадірін біліп, бағалаушыны талғау, таңдауын көтеруді көздеген. ''«Өткірдің жүзі, Кестенің бізі. Өрнегін сендей сала алмас»'' деп, сөз өнерінің құдіретін соншалық жоғары бағалайды. Ал осы бағалауда рухани жан күші жатқанын әбден жеткізе білген. Абайдың Шортанбай мен Дулатқа айтқан әйгілі сыны өлеңді өнер дәрежесіне жеткізіп мінсіз жазу тұрғысынан деп білеміз, бұл сын олардың ақындығын жоққа шығару емес, «сөздері бірі - жамау, бірі - құрау» дегенде сөз қолданыстарына көңілі толмай отыр. Абай өлеңді өз биігінен бағалаған. Абайдың өнерді бағалауы да жан дүниесіне әсері тұрғысынан нақты дәлелді келеді. «Көңіл құсы құйқылжыр шартарапқа, Адам ойы түрленіп ауған шақта, Салған ән - көлеңкесі сол көңілдің» дегенде сезімнің сыр-сипатын, құбылысын суреттейді де, «ұйықтап жатқан көңілді ән оятар» деп, айқындай түседі. «Кейі зауық, кейі мұң дертін қозғап, жас балаша көңілді жақсы уатар». Осы өлеңінде, ақын әнді өнер талғамы тұрғысынан бағалап берген: ''«Әннің де естісі бар, есері бар.
''Тыңдаушының құлағын кесері бар.
''Ақылдының сөзіндей ойлы күйді,
''Тыңдағанда көңілдің есері бар» Байқасаңыз, әнге жан бітіріп, ой дүниесіне әкеледі. «Әннің жайын алты өлеңмен бітірдім» деуі барлық сын-сипатымен бірге, қасиетін, алапатты құдіретін айтып жеткізгені деп түсінеміз. «Көкірегінде оты бар ойлы адамға» сөзінің суретті сәулесі түсетініне ақынның көңілі әбден сенген. Жақсы әнді ой көзімен тыңдауды ұсынады. Өнерге, өлеңге, әрі әнге «өмір сәуле көрсететінін» және сол нұр сәуле жаныңды ерітіп, жабы қаған көңілді көтеретінін қисын жүзінде емес, ақындық жүректің ой-сезімімен анық жеткізген. Сонымен бірге, адамның рухани («Кірленген жүрек өзі үшін, Тура алмас әсте жуынбай»), тазалыққа талпынатынын, тіршілікте мұң мен зар қоса жүріп, зұлымдыққа кектенген ақынның шиыршық атып толғануының сырын да ашып береді.
Абай неге бұлай сынады? Ол басқа елдерде де қанау ниетіндегі байлар бар екенін біледі. Бірақ олардың шаруашылық жүргізіп, мал табуы, яғни байлық жасауы ғылымға, техника жетістіктеріне сүйенетінін білген, сондықтан да ақын өз шығармаларында ғылымды дәріптеп насихаттайды. Тіпті ғылымға жетілген ел қоғамдық құрылысын өздері өзгертеді, әділдік туады деген ойды ылғи сабақтап отырған. «Болмасаң да ұқсап бақ, бір ғалымды көрсеңіз» - деп басталады бүл уағыздауы. "«...Ғылым бағарға да, ғылым сөзін сөйлер де адам жоқ. Білгеніңді кімге үйретесің, білмегеніңді кімнен сұрайсың... Мұңдасып шер тарқатысар кісі болмаған соң, ғылым өзі - бір тез қартайтатұғын күйік»" Абай - көбінесе, адам арасындағы қайшылық, ұғыспаушылық, «сылдыраған келісімнің» аздығы неліктен болатынына зер салған ойшыл. Бәрі білімсіздіктен туады деп түсінетіні байқалады, сондықтан да ғылымға аса мән берген. Ұстаздық тәлімі де осы бағытта жүріп отырады. «Бір сөз үшін жау болып, Бір күн үшін дос болып, Жүз құбылған салт шықты» немесе «Сорлы қазақ сол үшін алты бақан ала ауыз», «Өзін-өзі күндейді, Жақынын жалған мінейді». Тағы бір дәлелді ойы: «Сыбырдан басқа сыры жоқ, Шаруаға қыры жоқ, Өтірік, өсек, мақтанға, Ағып тұрса, бейне су». Бәрі - адамның мінез-құлқын әбден білгендіктен туған сипаттау. Жай сипаттау емес, көркем сипат, шымбайына батыра сынағанын көреміз: ''«Ит көрген ешкі көзденіп,
''Елірме жынды сөзденіп,
''Жасынан үлгісіз шіркін,
''Ел нұсқыны кетті ғой,
''Елмін деген салты бар,
''әлі күнге уайым қылған жан жоқ, ұялмай» - деп келеді тағы бір наразылығы. Абай неге осынша күйіне, қайғыра берген? Бүл сұраққа жауап - ол өз заманының ойшылдарынан, жалған қамқоршыларынан жоғары тур. «Жаны аяулы жақсыға қосамын деп, әркім бір ит сақтап жүр ырылдатып». Әрі-беріден соң, «Жаны аяулы жақсының» маңдай алды өзі ғой... «Жөн кісі сұмға әлі жетер заман жоқ» - деуінен-ақ қоғамының әділетсіздігін айқын көреміз. Шыншыл, сыршыл ақынның түпкі ойы, мақсатты сөзі, асыл арманын өлеңінің мына бір жолдарынан-ақ көруге болады: «Біріңді қазақ бірің дос көрмесең, істің бәрі бос». «Малыңды жауға, басыңды дауға қор қылма, қорға, татулас!» Ызалы күлкі, ащы сөз елін жақсы көріп жаны ашығандықтан шыққанына енді көзіміз әбден жетеді...
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Қазан ауылдық округі
Санат:Айрық беттер
Авацератопс
thumb|Авацератопс Авацератопс. Авацератопстың қаңқасы 1861 жылы АҚШ-тың Мантана штатынан табылады. Атауы «Аваның мүйіз бетті динозавры» деген мағынаны білдіреді. Бұл есім оған денесінің ерекшеліктеріне байланысты берілген. Авацератопстың ұзындығы — 2,5 метр, салмағы шамамен — 181 келі. Мойында қысқа сүйек «жағасы», тұмсығында жалғыз ғана қысқа мүйізі болған. Динозавр төрт аяғымен жүрді.
Дереккөздер
Санат: Динозаврлар Санат: Зоология
Хольцвиккеде
Хольцвиккеде (Holzwickede) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан муниципалитет. Арнсберг әкімшілік округіне бағынады. Унна ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 17180 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 22,36 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 9 78 016. Муниципалитеттің басшысы — Йенц Ротер.
Контингенттелген эмиссия
Контингенттелген эмиссия белгілі бір шектеулермен немесе жағдайлармен, мәселен, алтынмен қамтамасыз ету талабымен, шектелетін банкінің (мемлекеттің) несие билеттерін, қағаз ақшаны шығаруы.
Магнитострикциялық түрлендіргіш
Магнитострикциялық түрлендіргіш (Магнитострикционный преобразователь) — қайтымды магнитострикция эффектісінің салдарынан магнит өрісінің энергиясын механикалық тербелістер энергиясына және керісінше түрлендіретін электромеханикалық немесе электроакустикалық түрлендіргіш. Ультрадыбыстык сәулелендіргіш немесе қабылдагыш ретінде өр түрлі конструкциялар мен ғимараттардың вибрациясын өлшегенде, әр түрлі электр жөне радиотехникалық құрылғылардың сүзгілері мен стабилизаторларында қолданылады, сон- дай-ақ шалаөткізгіш материалдарды ойып-өңдеу үшін пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Андрей Владимирович Каун
Андрей Владимирович Каун 1962 жылы 11 мамырда РКФСР Краснодар өлкесі Ачинск ауданының Тарутино селосында туған. Ұлты - орыс.
Дереккөздер
<References/>
Санат:Металлургия Санат:1962 жылы туғандар
Санат:11 мамырда туғандар
Еңбек үлесі коэффициенті
Еңбек үлесі коэффициенті — нендей бір ұжым мүшесінің жалпы табысқа қосқан еңбегіне карай берілетін қорытындылаушы сандық баға. Осы көрсеткіш бойынша еңбек ақы төленеді. Сонымен қатар әр кімнің еңбек өнімділігі, орындалатын жұмыстың сапасы мен қиындығы, ұжымның басқа мұшелеріне тигізген қолғабысы, еңбек пен өндірістік тәртіпті сақтау және басқа да факторлар есепке алынады. Еңбек ақы тарифтік разрядка және нақтылы еңбек уақытына сәйкес белгіленеді. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Эпейорогенез
Эпейорогенез — эпейрогенді тектоникалық қозғалыстар терминінің синонимі.
Дереккөздер
Санат:Геология
Михайловка (Стерлитамак ауданы)
Миха́йловка — Башқұртстанның Стерлитамак ауданындағы ауыл, Краснояр ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 10 адамды құрады. Пошта индексі — 453153, ОКАТО коды — 80249844004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Шолпан Әбілқадырқызы Аюпова
Аюпова Шолпан Әбілқадырқызы (17.10.1951 жылы туған, Семей қаласы) – ғалым, медицина ғылымдарының кандидат (2001 жылы).
Галкин ауылдық округі
Галкин ауылдық округі – Павлодар облысы Шарбақты ауданындағы әкімшілік бірлік.