cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ілияс Жансүгіров бюсті (Алматы облысы Жансүгіров кенті)
Тарихы
Аудан орталығында ақынның шағын мүсіні 1964 жылы қойылды. 1984 жылы ақынның 90 жылдық мерейтойы қарсаңында оны аудан орталығындағы басты алаңға орнату жөнінде аудан басшыларының бастамасымен арнайы шешім қабылданды. Жаңа мүсінін Мәскеу қаласындағы металды өрнектеп құюмен айналысатын үй құрылысы комбинатында жасалып, әкелінді. Оның іргетасы граниттен қаланды. Ақынның осы мүсіні 2003 жылы орталық алаң төріне биік тұғырға көшіріліп, орны ауыстырылды. Бұл бюст-азаттықтықтың ақ таңын атыруға, Егеменді еліміздің Тәуелсіздігін жақындатуға атсалысқан, азаттықтың жаршысы асыл арыстарымыздың бірі репрессия құрбаны ретінде жала жабылып, ату жазасына үкім шығарылған дүлдүл ақын-жерлесіміз І. Жансүгіровке арнап қойылды. Ескерткіштің интерьерлерінде және орналасқан жерінде үлкен өзгерістер бар. өйткені ескерткіш аудан орталығы Жансүгіров кентінің орталық алаңының солтүстік беткейінде орналасқан болатын. Кейіннен ескерткіш бюст Кеңес дәуірінің көсемі Лениннің орнына қойылып,алаңның орталық бөлігіне ауыстырылды. Алғашқы планировкалық құрылым бойынша Ілиястың бюсті алаңның шетіне орналастырылған. Тарихи және мәдени құндылығын жоғалтуына байланысты Кеңес дәуірінің көсемі Лениннің орнынан алынуына орай, Жансүгіровтің бюсті алаңның орталық бөлігіне ауыстырылды.
Архитектуралық мәліметтер
Ені 0,60 см, көлденеңі 1 м, биіктігі 3 м болатын тас постаментке орнатылған ақынның бюсті 1 м биіктіктегі ені 9 м, көлденеңі 12 метрден тұратын сұр түсті, өрнектелген тас кірпіштен қаланған сахна түріндегі алаңқайға қойылған. Алаңқайға жабыстыра қаланған сатылармен көтерілу арқылы шығуға болады. Баспалдақ саны 5-еу. Оның екі жақ шетінде гүл қоятын екі цемент-ваза бар. Ескерткіш-бюсттің артында күн кескінін беретін темір трубалардан орнатылған күн шапақтары бар.
Дереккөз
Санат:Ескерткіштер
Мартин Ван Бюрен
Мартин Ван Бюрен (ван — тегінің бөлігі; ағылш. Martin Van Buren, 5 желтоқсан 1782, Киндерхук, Нью-Йорк штаты — 24 шілде 1862, Киндерхук,  Нью-Йорк штаты) — АҚШ-тың сегізінші президенті.
Юм (Коса тармағы)
Юм (Юңтүстік Юм) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Коса өзенінің оң жағалауынан 190 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 74 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сеймените (Велико Тырново облысы)
Сеймените (Сеймените) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5041. ЕКАТТЕ коды — 66010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Электрон
200px|thumb|right|Электрон ағашы Электрон (electron, elektron – янтарь) – бірлік теріс электр заряды бар е=(1,6021917x0,0000070)x1019, тыныштықтағы массасы me0= (9,109558x0,000054)x1031 кг-ға тең орнықты элементар бөлшек. Электронды 1897 ж. Дж.Томсон ашты. Ал оның зарядын америкалық ғалым Р.Милликен 1911ж. тікелей дәл өлшеген. Электрон барлық атомдар мен молекулалардың құрамына енеді және заттардың құрылысы мен қасиеттерінде маңызды рөл атқарады. Атомның спектрлік сызықтарының нәзік түзілісін зерттеу нәтижесінде электрон спинінің 12 ї-қа (ћ=ї/2, мұндағы ї – Планк тұрақтысы) тең екендігі анықталды. Сондықтан Э.Ферми – Дирак статистикасына бағынады.
NGC 2866
NGC 2866 — Vela шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Электрон
Электронның шығу жұмысы
Электронның шығу жұмысы - электронды қатты денеден немесе сұйықтан вакуумға бөліп шығаруға жұмсалатын энергия.
Дереккөздер
Санат:Электрон Санат:Кванттық электродинамика Санат:Лептондар Санат:Қарапайым бөлшектер
NGC 2866
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 31 наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2866 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 774, ESO 212-SC3.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Vela (шоқжұлдыз)
Миопатия
Миопатия (myopathіa; грек. мио... және pathos – ауру) – бұлшық ет ауруының бір түрі. Миопатия тұқым қуалайтын аурулардың қатарына жатады. Миопатияның дамуына бұлшық ет клеткаларындағы зат алмасу процесінің бұзылуы, нуклеин қышқылы синтезделуінің өзгеруі, осы өзгеріс кезінде бұлшық еттердегі белоктар ыдырауының күшеюі негіз болады. Ал аурудың асқынуына жедел және созылмалы жұқпалы аурулар, жарақат, дистрофия, сондай-ақ, организмге шамадан тыс күш түсуі, т.б. әсер етеді. Миопатия кезінде метаболизмнің бұзылуының тұқым қуалайтын себептері табылып, соның нәтижесінде Миопатияның арнайы ферменттерінің функциясы өзгеріске ұшырап, науқас қанындағы сарысуда альдолаза, трансаминаза, креатинфосфокиназаның, т.б. ауытқуына (қалыпты жағдаймен салыстырғанда) әкелетіні анықталды. Миопатия үш үлкен топқа ажыратылады: иық – жауырын – бет Миопатиясы (немесе Ландузи – Дежерин формасы), ювенильді Миопатия (немесе Эрба формасы) және жалған гипертрофты Миопатия (немесе Дюшен формасы). 1-формасында бала ата-анасынан берілетін әр түрлі тұқым қуалайтын аурулармен ауырады. Мысалы, бала көзін ашып ұйықтайды (бұндай белгі ата - анасының біреуінде болады). 2-формасында жамбас пен аяқтың бұлшық еттері әлсізденіп, атрофияға ұшырайды да, бала жастайынан жүре алмай қалады. 3-формасы адамның Х-хромосомды тізбегінде тұқым қуалаудың рецессивті түрі ретінде байқалады. Миопатияның бұл ауыр формасымен тек ер балалар ауырады. Ауру белгісі ерте (алғашқы 5 жыл ішінде) басталады да, тез қарқынмен дамиды. Сондықтан ауру бала дистрофия немесе тыныс жолдарына түскен (респираторлы) инфекцияның әсерінен көп ұзамай қайтыс болады. Емі: глютамин қышқылын, антихолинэстераза препаратын, Е, В1, В6; В12 тобындағы витаминдерді қолдану. Сондай-ақ, науқасқа өзіне сәйкес донор тауып, қан құю да жақсы нәтиже береді.
Дереккөздер
Санат:Тұқым қуалайтын аурулар
NGC 7377
NGC 7377 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Колонья-Венета
Колонья-Венета (Cologna Veneta) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Верона провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — Natività della Beata Vergine. Жыл сайынғы мерекесі — 8 қыркүйек.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Алексей Федорович Лосев
Алексей Федорович Лосев (1893-1988) - кеңес философы және филологы, антикалық дүниетанымды зерттеген. Оның кейінгі жұмыстарының негізгі тақырыптары: көне мәдениетті - философияны, мифологияны, әдебиетті, тілді және әсіресе эстетиканы (7 томдық монументальды еңбегі), эстетиканың теориясын және тарихын және т.б. зерттеулер.
Дереккөздер
Санат:Философия
Оралым
Оралым — өлең сөздегі синтаксистік өрнектер, сөйлемдердің өрнектелу үлгілері. Ахмет Байтұрсынов кіргізген термин. Синтаксистік оралымды өрнекті сөйлем, көлемді, күрделі құрмалас сөйлемдер деумен бірге, тізбектеліп, әр түрлі тәсілмен топталып, тұтасып келетін және тиянақты бір ойды білдіретін сөйлемдер шоғыры деп қараған дұрыс сияқты. Өлең сөзде тармақтардың тұрақты мөлшерде, белгілі ретпен топтасуы шумақ деп аталатыны белгілі. Шумақ құрылымы алдымен өлең өлшемі, ырғағының тұрақтылығына байланысты келеді. Әрине, әр шумақ синтаксистік сипаты жағынан, яғни, сөйлемдерінің құрылыс-қалпынан да тиянақтылық танытады. Ал бірақ оралымның одан айырмасы-ол бір шумақты да, бірнеше шумақты да, кейде тіпті өлеңді түгелдей қамтитын синтаксистік өнер, сөйлемдердің мағыналық жағынан әр түрлі тәсілмен топтасуы, шумақсыз өлеңде де тұтасып келетін сөйлемдер шоғыры. Жыр тармақтарының әр түрлі көлемде түйдек-түйдек болып еркін топтасуы синтаксистік оралым үлгілеріне кейде жақын келуі мүмкін. Алайда оралым-шумақты өлеңге, түйдекті жырға, шумақсыз өлеңде де ортақ ұғым, өзінше синтаксистік тұтастығы бар өрнекті сөйлемдер. Өлеңде құрмалас сөйлемге кіретін жай сөйлемдерді әр түрлі ретпен топтастырып, синтаксистік оралымды өте күрделі етіп, өрнектеп келтіру мүмкіндігі мол. А. Байтұрсынов ұқсатпалы, қайшы, шартты, жалғасыңқы серіппелі, айырықты, қорытпалы деп атаған оралым түрлері бұған дәлел бола алады. Осының бір-екеуіне қазіргі поэзиядан мысал келтірейік:
Қайшы оралым:
Шартты оралым:
Кейде құрылысы қарапайым сөйлемдерді де тізбектеп келтіргенде синтаксистік оралым өте айшықты, мағыналық жағынан сыйымды, кең тынысты болып шығатынын көреміз. Мысалы, Махамбеттің "Ереуіл атқа ер салмай" дегенге, соған құрылысы ұқсас ықшам шартты сөйлемдерді тізбектеп жалғастыра келіп, "Ерлердің ісі бітер ме?" деп аяғында бір-ақ қайыратыны белгілі. Синтаксистік біртұтастығы бар оралым, тіпті, бір жай сөйлемнің құрылыс-қалпын сақтай отырып, бірыңғайлас сөйлемдерді қатарластыраса тізбектеу арқылы да жасауы ықтимал.
Дереккөздер
Санат:Әдебиеттану
Николс Хиллс (Оклахома)
Николс Хиллс (Nichols Hills) — Оклахома штатының Oklahoma округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 4056 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.2 км² шамасында. FIPS коды — 40-51800.
Кастирла
Кастирла (Castirla) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Корте округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 24,32 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B083, пошта индексі — 20236.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 190 адамды құрады. Халық тығыздығы — 7,81 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
1394 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1394 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1394 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Ойын өлеңдері
Дереккөздер: Кенжехан Ісләмжанұлы. Рухани уыз. А.,2008
Санат:Әдебиет Санат:Ойындар
Сайлаубек Жақсыбеков
нобай|ОҚО Музыканттар одағының төрағасыЖақсыбеков Сайлаубек - 1957 жылы 15 желтоқсанда Түркістан облысы Төле би ауданының Сарқырама ауылында туған. Қазақ.
Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының оркестрлік факультетін бітірген (1982), оркестр әншісі, оқытушы.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
1982-1989 жылдары - әл-Фараби атындағы Шымкент мәдениет институтының аға оқытушысы, 1994 жылдан - Қ.А. Иассауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің әлеуметтік-мәдени мәселелер және спорт саласы директорының кеңесшісі. 1998 жылдан - Қ.А. Иассауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің «Музыка және ән айту» кафедрасының меңгерушісі. 2004 жылдан - Қ.А. Иассауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің әлеуметтік-мәдени мәсөлелері және спорт саласы директорының кеңөсшісі. 2008 жылдың қаңтарынан - Ш. Қалдаяқов атындағы Оңтүстік Қазақстан облыстық филармониясының директоры.
«Ерен еңбегі үшін» (2001) медалімен марапатталған.
Мәдениет қайраткері (2002).
Діни көзқарасы - ислам.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан-2030» бағдарламасын жүзеге асыру».
Хоббиі - эстрада әншілерін дайындау.
Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия.
Үйленген. Жұбайы - Жақсыбекова Сәуле Серікқызы (1958 ж.т.). Ұлдары - Әлден (1982 ж.т.); қыздары - Қарлығаш (1983 ж.т.), Еңлік (1991 ж.т.).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Мемлекет астаналары тізімі
Австралия және Мұхиттағы мемлекеттер
Санат:Тізімдер Санат:Ел тізімдері‎ Санат:Елдер бойынша қала тізімдері‎ Санат:Тізімдердің тізімі
Фанга
Фанга — Башқұртстанның Татышлин ауданындағы ауыл, Кальтяев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 2 адамды құрады. Пошта индексі — 452834, ОКАТО коды — 80250835005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Сен-Клеман-де-Ривьер
Сен-Клеман-де-Ривьер (Saint-Clément-de-Rivière) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Монпелье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,73 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34247, пошта индексі — 34980.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5050 адамды құрады. Халық тығыздығы — 396,7 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Негіз
Негіз – кейбір құбылыстардың немесе құбылыстар жүйелерінің бастапқы алғышарты.
Ертедегі гректерде, әсіресе Фалес, Гераклит, Демокрит Негізді материядан, ал Платон бейматериалдық құбылыстар дүниесінен іздеді. Ертедегі Шығыстың көптеген философиялық жүйелерінде Негіз ретінде көбінесе қайырымдылық, зұлымдық сияқты этикетикалық категориялар алынды. Бұл мәселені кең көлемде зерттеген Аристотель барлық заттардың бір емес, төрт түрлі Негізі бар деп санады. Мистикалық орта ғасырлар философиясы (Я.Беме) Негіз іздеуді “ештеңе” категориясын дәлелдеумен байланыстырды. Г.В. Лейбниц (1646 – 1716) философия тарихында тұңғыш рет Негіз бен себептің айырмашылығын ашты. Ол сонымен бірге бұрынғы эмпирикалық философиядағы себептермен түсіндіріліп келген фактілердің ақиқаттығын айқындайтын жеткілікті Негіз принципін тұжырымдады. К.А. Крузиус (1715 – 75) тұңғыш рет болмыс Негізін таным Негізінен ажыратты. Кант ілімінде Негіз логикалық және шынайы Негіз болып екіге бөлінеді. Гегель Негіз категориясын жан-жақты зерттеді. Ол Негізді ұғымның диалектикалық дамуындағы белгілі бір кезең деп қарады.Гегельдің түсінігінше, мән өзін Негіз ретінде танытады. Негізсіз ештеңе де (болмыста да, танымда да, ойда да, іс-әрекетте де) іске аспайды. Мысалы, материалдық құбылыстардың Негізі олардың себептері, адамдар іс-әрекеттерінің Негізі олардың мақсат-ниеттері саналады. Негізді анықтау, талқылау және одан нәтиже шығару процесі негіздеу делінеді. Заттардың шынайы Негізіне олардың мәнін толық шешу, ішкі қозғалысы мен даму заңдылықтарындағы қарама-қайшылықтарды айқындау арқылы ғана қол жеткізуге болады.
Дереккөздер
Санат:Философиялық ағымдар Санат:Философия
Хюэттер (Айдахо)
Хюэттер (Huetter) — Айдахо штатының Кутеней округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.0 км². FIPS коды — 16-39070.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 96 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Кутеней округы (Айдахо)
Кампина-дас-Миссоес
Кампина-дас-Миссоес (Campina das Missões) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Санта-Роза экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Фладниц-им-Рабталь
Фладниц-им-Рабталь (Fladnitz im Raabtal) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Фельдбах округінің құрамына енеді.
Кампина-дас-Миссоес
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6342 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 227,91 км² шамасында. Халық тығыздығы — 28,6 адам/км².
Фладниц-им-Рабталь
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 751 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 6.32 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — FB, ресми идентификациялық коды — 6 04 12.
Кампина-дас-Миссоес
Тарихы
Қала 1963 жылы құрылған.
Фладниц-им-Рабталь
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Эдуард Крен (АҰП) саналады.
Кампина-дас-Миссоес
Тарихы
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Фладниц-им-Рабталь
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Оспан Байсейітов
Оспан Байсейітов (1910 жылы, Жарсу ауылы — 17 қаңтар 1977) — Қазақ КСР, Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан ауданы, «Правда» ұжымшарының аға шопаны. Социалистік Еңбек Ері (1948).
Өмірбаяны
1910 жылы Жарсу ауылында шаруа отбасында дүниеге келген. 1920 жылдары Зайсан ауданындағы «Правда» ұжымшарына қызметке орналасады. Шопан болып жұмыс істеді. 1943 жылдан бастап Ұлы Отан соғысына қатысқан. Демобилизациядан кейін Қазақстанға оралып, «Азаттық» ұжымшарында жылқышы, кейін «Правда» ұжымшарында шопан қызметін жалғастырады. Аға шопан болып тағайындалды. Кейін Зайсан ауданындағы «Мичурин» кеңшарында еңбек етті.
1947 жылы Оспан Байсейітов бригадасы 74 биеден 74 құлын өсірді. Мал шаруашылығының жоғары өнімділігін алғаны үшін 1947 жылы КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1948 жылғы 23 шілдедегі Жарлығымен Ленин ордені және «Орақ пен Балға» алтын медалімен бірге Социалистік Еңбек Ері атағы берілді.
1949 жылы 80 биеден 80 құлын өсіріп, сол үшін екінші рет Ленин орденімен марапатталды.
1977 жылы көз жұмғанша «Мичурин» кеңшарында еңбек етті.
Тальвенден
Тальвенден (Thalwenden) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Айхсфельд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 383 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3,35 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 61 096. Муниципалитеттің басшысы — Райнер Вер.
Полен (Дордонь)
Полен (Paulin) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Сарла-ла-Канеда округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,43 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24317, пошта индексі — 24590.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 272 адамды құрады. Халық тығыздығы — 23,8 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Атшыбай Қошмағанбетов
Атшыбай Қошмағанбетов (1931, Қожатоғай аулы — 1995, сонда) — дәрігер. Еңбектегі жетістіктері үшін Ленин, "Еңбек Қызыл Ту", "Құрмет белгісі" ордендерімен марапатталған. Маяқұм аулында Қошмағанбетов атында көше бар.
Электронвольт
Электронвольт – энергияның жүйеден тыс бірлігі. Ол қысқаша эВ (орысша) не еV (халықар.) таңбасымен белгіленеді. 1 Э. – екі нүктесінің арасындағы потенциалдар айырмасы 1 В-қа тең өрісте үдей қозғалған электрон энергиясына тең. Энергияның бұл бірлігі ядр. және атомдық физикада жиі қолданылады. 1эВ 1,602191019 Дж. Э-тың килоэлектронвольт (кэВ), мегаэлектронвольт (МэВ), гигаэлектронвольт (ГэВ) сияқты еселік бірліктері де бар 1кэВ103 эВ, 1МэВ106 эВ, 1ГэВ109 эВ.
Санат: Физика Санат:Өлшем бірліктері
Дезежоза
Дезежоза (Desejosa) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Табуасу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 189 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,7 км² шамасында. Халық тығыздығы — 24,5 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Шыңғыс хан
Шыңғыс хан (Чингис хаан), шын аты – Темүжін (Тэмүжин) — Азияда тұңғыш біртұтас мемлекет құрушы, өз заманының аса ірі әскери және мемлекет қайраткері, Есугей баһадүрдің отбасында туған ежелгі ру басшысы.
Мемлекет құруы
Монғол империясының шаңырағын алғаш көтерген Шыңғыс хан ( бала кезіндегі аты Темүжін) 1155 жылы (кейбір деректерде 1162 жыл) Моңғолияның Кендітау аймағындағы Онон өзенінің жағасында, Болдоң деген жерде Есугей батырдың отбасында туған. Темүжін 9 жасқа толған кезінде әкесі татарлар қолынан қаза табады. Өзінің әскери таланты арқасында және дұшпандарының әлсіздігі мен бытыраңқылығын пайдаланып, 1183—1204 жж. өкімет билігі үшін күресте негізгі жауларын — Меркіт тайпасының көсемі Тохтадан бастап, Найман тайпасының басшысы Таян ханға дейін — талқандады да, кең-байтақ территорияны басып алды, сөйтіп онда мекендейтін көптеген ру-тайпалық одақтардың бірден-бір билеушісі болды.
Осы жеңістері және тайпа көсемдерін өз маңына топтастыруға бағытталған бірсыпыра әлеуметтік шараларды жүзеге асыруы нәтижесінде Темүджін дала ақсүйектері құрылтайының шешімімен Барыс жылы (1206) барлық тайпалардың ұлы ханы болып жарияланды да, «Шыңғыс хан» (түркі тілдеріндегі «теңіз» деген сөзден шыққан деп есептеледі) лауазымын алды. Шыңғыс хан Есугейден кейінгі хан сайланады.Шынғысханның атын моңғолдарды қорғасын деп Шыңғысхан атаған.
Ішкі саясаты
Ішкі саясатта Шыңғыс хан мемлекетті басқару ісін бір орталыққа бағындыруға күш салды, түркі-моңғол тайпаларын «мыңдық» деп аталатын әскери-әкімшілік бөліктерге бөлді (өйткені хан талабы бойынша, бұл бөліктердің әрқайсысы 1000 атты әскер беруге тиісті болды). Шыңғыс хан бұларды жайылым жерлерімен қоса өз туыстары мен нояндарға еншіге бөліп берді.
Мемлекеттің бастыбасты заңы "Жасақ" (Яса) деп аталды. Бұл екі бөлімнен тұрған. Бірінші бөлім Шыңғызханның өзі айтқан нақыл сөздері мен ел басқарудағы кейбір басты мәселелер жөніндегі шешімдерден тұрды. Екінші бөлім әскери, азаматтық істерді орындаудағы жалпы заңдар және оларды орындамағандарды жазалаудың түрлі ережелерінен құралды.
"Жасақ" бойынша үкімет билігінің жоғарғы органы құрылтай болды. Ол жылына бір рет, жаз айында шақырылды. Онда басты мәселе - алдағы болатын соғыстың жоспары талқыл
Мемлекет ішіндегі наразылықтарды басу үшін 10 мың адамдық жеке жасауыл (кешіктен) құрды. Ол империяны 95 түмен әкімшілік билікке бөлді. Әрбір түменде 10 мыңнан пдам болды. Түмендер аймаққа бөлінді. Әрбір мыңдық он жүздіктен, жүздіктер ондықтардан тұрды. Басқару жүйесі ондықтан басталды.
Әскери құрылысы
Әскерде өте қатаң тәртіп орнатты: сәл кіналы немесе қорқақтық көрсеткен әскери адамдар өлім жазасына кесілді. Шыңғыс хан әскери стратегия мен тактикада мұқият барлау, жауды жекелеп талқандау, тұтқиылдан шабуыл жасау, дұшпанды алдау үшін арнаулы отрядтардан тосқауыл қою, қыруар атты әскермен маневр жасау, т.б. әдістерді қолданды.Әскери басқару жағынан Монғолия аумағы мен халқы үш әскери әкімшілік аймаққа бөлінді. Олар Оң қанат (Барунгар), Сол қанат (Жоңғар) және Орталық қанат (Кул) деп аталды.
Жорықтары мен жаулап алулары
350px|thumb|left|Шыңғыс ханның және ұрпақтарының ұлы жорықтары
1207-11 жж. Шыңғыс хан Сібір мен Шығыс Түркістан ды (буряттарды, якуттарды, ойраттарды, қырғыздарды, ұйғырларды) бағындырды.
1211 ж. Цзинь мемлекетіне жорық жасады. 1215 ж. Бейжінді алды. 1217 ж. Солтүстік Қытай түгел Шыңғыс ханның билігіне көшті. 1219 ж. Корея патшалығы Шыңғыс хан әскерлерінен тізе бүкті. Моңғол әскерлерінің Солтүстік Қытай мен Корея патшалығына жорықтарын ірі қолбасшы, әмір Мұқылы Гауин Жалаири басқарды.
Қытайға қарсы шабуылдан кейін Шыңғыс хан әскерлерінің бір тобы 1218-19 жж. Жетісуды, 1219-21 ж. Қазақстан мен Орта Азияны жаулап алды.
Тұғырыл хан мен Темучинның тайшуыттарға қарсы жорығы
1200 жылы Тұғырыл хан мен Темучин тайшуыттарға қарсы бірлескен жорыққа шықты. Тайшуыттарға меркіттер көмекке келді. Жорық кезінде Темучин иығынан жебемен жараланды. Жарақаттың ауыр болғаны соншалық оны қолбасшы Зелме түні бойы оны қарауылдап ем-дом жасады. Ертесінде тайшуыттар көптеген адамдарын тастап қашып кетті. Қалған адамдардың арасында кезінде Темучинды қорғап қалған Сорғаншыра мен шайқаста Темүжінді жаралаған мерген Жырғодай да бар еді. Жырғодай Темучинның әскерінің қатарына қабылданып Жебе деген атқа ие болады. Осыдан кейін тайшуыттар соңынан қуғыншы топ аттандырылады. Олардың көпшілігі шайқаста қырылып, тірі қалғаны өз еркімен берілді. Бұл Темучинның ең бірінші үлкен жеңісі болатын. 1201 жылы монғол қолдары (татар, тайшуыт, меркіт, ойрат және өзге тайпалар) Темучинге қарсы бірікті. Олар Жамұхаға адал болуға ант беріп, оны гүрхан лауазымымен таққа отырғызды. Бұл жағдайды естіген Темучин керейлердің ханыТұғырылға шабарман жіберді. Тұғырыл хан өз кезегінде қалың қол жинап, Темучин әскеріне қосылды.
Татарларға қарсы жорық
1202 жылы Темучин татарларға қарсы жорыққа аттанды. Ол жорық алдында шайқас кезіндегі түскен олжаны иемденуге тыйым салып, оларды тек шайқастан соң бөлісу керектігі жайлы бұйрық берді. Қатыгез шайқаста Темучин жеңіске жетті. Шайқастан соң Темучин кеңес шақырды. Кеңесте бойы белден төмен балалардан басқа, барлық татарлардың көзін жоюға шешім қабылданды. Мұндай шешімге себеп болған жағдай кезінде татарлар дың монғол билеушілерін аяусыз өлтіруі болды (әсіресе Темучинның әкесінің өлімі).
Керейлер ұлысының құлауы
1203 жылы көктемде Халахалджин-Элэт жерінде Темучин мен біріккен Жамұха және Тұғырыл хан арасында үлкен шайқас болды. Тұғырыл ханның Темучинмен соғысқысы келмеген болатын, алайда оның ұлы Нилха-Сенгум мен Жамұха оны соғысқа итермеледі. Тұғырыл хан Темучинды ұлы санап, оған Керей хандығының билігін қалдыру жайлы ойы барын білгендіктен Сенгум Темучинге қарсы жорық шығуға әкесін көндірді. Ал Жамұха болса Темучинды найман билеушілерімен бірігіп, сатқындық жасау туралы ойы бар деп айыптады. Осы ұрыстан соң Темучинның ұлысы үлкен шығынға ұшырады. Алайда Сенгум шайқас барысында жараланып керей әскерлері кері шегінді. Уақыт ұту мақсатын көздеген Темучин дипломатиялық іс-әрекеттерге барды. Ол Тұғырыл хан мен Жамұханың арасына іріткі салуды көздеді. Сол уақытта соғысушы жақтардың ешқайсысына қосылмаған тайпалар Тұғырыл хан мен Темучинге қарсы одақ құрды. Мұны білген Тұғырыл хан оларға бірінші болып шабуылдап жеңіске жетті. Жеңіске масайраған Тұғырыл хан жеңісін тойлап жатқан еді. Бұл жағдайдан хабардар болған Темучин күтпен жерден шабуыл жасап, қарсыластың тас-талқанын шығаруды ойлады. Тіпті түнгі аялдауға мұршасы болмаған Темучин әскері 1203 жылы күзде керейлердің әскери қосынына жетіп, қарсыласты тас-талқан етті. Осыдан кейін Керей хандығы өмір сүруін тоқтатты. Тұғырыл хан мен ұлы қашып үлгерді, алайда Найман хандығының шекарасында Тұғырыл хан қарауылдың қолынан қаза болды. Ал Сенгум болса қашып кетті, алайда кейіннен ұйғырлардың қолынан қаза тапты.
Салат латук
Салат латук — тағамға жапырағы пайдаланылатын, құрамында дәрумендер, каротин, темір тұздары мен фосфоры мол, күрделі гүлділерғе жататын, биіктігі 60-120 см болатын жемісі дәнек, бір жылдық көкөніс.
Шыңғыс хан
Ұлыстарға бөлуі
Басып алынған жерлерді Шыңғыс хан ұлыстарға бөлді де, ұлдарына үлестіріп берді. Жошыға Ертістен Орал тауына, одан оңтүстікке қарай Каспий теңізі мен Арал төңірегіне дейінгі жерлер, Орта Азиядағы иеліктерінен Солтүстік Хорезм мен Сырдария аймағы, Шағатайға Мауераннахр, Жетісу, Қашқария, Үгедейге Батыс Моңғолия мен Тарбағатай аймағы берілді. Төле әкесінің ұлысы Моңғолияны мұраға алды.
Қайтыс болуы
Шыңғыс хан Танғұттарға кезекті шабуылы кезінде қаза тапты. Соғысты Шыңғыс ханның мирасқорлары, Шыңғыс әулетінің хандары азды-көпті үзілістермен үсті-үстіне жүргізе берді.
Салат латук
Дереккөздер
Санат:Күрделігүлділер
Шыңғыс хан
Дереккөздер
Санат:Шыңғыс хан Санат:Қолбасшылар Санат:Монархтар Санат:Моңғолия тарихы Санат:Хандар Санат:Моңғолдың Ұлы хандары Санат:1162 жылы туғандар Санат:1227 жылы қайтыс болғандар
Жем-Сағыз болысы
Жем-Сағыз болысы (Шилі-Сағыз) — Қырғыз АКСР-дағы Адай уезінің әкімшілік бөліну бірлігі.
Әкімшілік бөлінуі
11 әкімшілік ауылы, онда 1114 қожалық бар.
Халқы және тұрмысы
Жиделі құмдарын жайлайды. Гурьев уезінің Жем, Ақтөбе уезінің Сағыз, Оймауыт, Желтау болыстарымен шектеседі. Негізгі аумағы Жем, Сағыз өзендерінің арасында және Ойылға дейін жазда Адайлар көшіп жүреді. Негізгі халқы жатақтар, мал шаруашылығымен қатар егіншілікпен айналысады. Кей жылдары қыста Үстіртке қарай жылқы мен қой малдарын айдап кетеді. Бұл болыстың жүздеген қожалықтары Жем өзенінің төменгі жағында Жылыойға дейін барып қоныстанады. Кәсібі — мал шаруашылығы және егін шаруашылығы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның болыстары
Ромон (Берн)
250px|thumb|Картада орналасуы Ромон (Берн) (Romont BE) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Куртелари округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.07 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 442, пошта индексі — 2538.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
1395 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1395 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1395 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Ойыл ауданы
Ойыл ауданы — Ақтөбе облысының солтүстік-батысында орналасқан әкімшілік бөлік. 1930 жылы құрылған. Орталығы – Ойыл ауылы.
Географиялық орны
Солтүстігінде облыстың Қобда, шығысында Темір, оңтүстігінде Байғанин аудандарымен, батысында БҚО-ның Қаратөбе, Атырау облысының Қызылқоға аудандарымен шектеседі.
Жер бедері, геологиялық құрылымы
Ойыл ауданының жері негізінен эрозия-денудациялық жазықта орналасқан. Орталық бөлігі көтеріңкі келген, сай-жыралармен тілімденген. Өзен аңғарында Барқын, Сарытөбе т.б. құмды алқаптар кездеседі. Геоморфологиялық тұрғыдан аудан Каспий маңы ойпатының құмды-саздақты жазығында орналасқан. Жер қыртысы Шығыс Еуропа платформасының Каспий маңы синклизасына (ойысына) кіреді. Ол өз кезегінде Елек-Ембі белдеміне ажыратылады. Елек-Ембі белдемі Орал алды ойпаңының Елек-Ойыл жарылысы арқылы өтеді. Жер бетін жоғарғы бор жыныстары жауып жатыр. Кейбір жерлерінде палеоген жыныстары ұшырасады. Жер қойнауында мұнай, газ, гипс, әктас, қиыршықтас, т.б. кен байлықтары барланған.
Климаты
Ойыл ауданының климаты тым континенттік, қысы суық, қар жамылғысы 20 см-ден аспайды. Қаңтар айының жылдық орташа температурасы –14 – 16°С. Шілдедегі орташа температура 22 – 24°С. Жел жиі соғады. Оның басым бағыты оңтүстік-батыс және солтүстік-батысқа келеді. Жылдамдығы 3 – 4 м/с. Аязсыз күндер 140 тәулік. Жылудың көпжылдық жиынтығы 2800°С. Агроклиматтық тұрғыдан аудан қоңыржай-құрғақ белдемге жатады. Оның геотермиялық коэффиценті 0,3 – 0,5 (қуаң). Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 220 – 250 мм.
Мұнтазқұс
Мұнтазқұс (Cepphus) — Татреңтәрізділер отрядының Мұнтазқұстар тұқымдасының тегі. Көбіне үлкендігі кіші-гірім үйректердей болады, тұмсығы үзынша, бірақ екі бүйірінен қысыңқы болмайды.
Ойыл ауданы
Су жүйесі, өсімдігі мен жануарлар дүниесі
Аудан жерінен шығыстан батысқа қарай Ойыл өзені ағады. Оның Ащыойыл, Шағырлы, Қайыңды, Ботабай, Қиыл, Кенжалы, Қуырдақты, т.б. салалары бар. Бірнеше шағын көлдер (Қамыскөл, Соркөл, т.б.) орналасқан. Жер асты су қабаты жоғарғы бор және бор кезеңінің құрылымында шоғырланған. Ол 5 – 15 м тереңдікте жатыр. Суы сәл кермек татиды. Артезиан суы 15 – 40 м тереңдікте және ол Орал-Ембі артезиан алабына жатады. Топырағы бозғылт қоңыр, қызғылт қоңыр, оңтүстігінде қиыршықтасты қоңыр, сортаңды бозғылт қоңыр. Өзен-көл аңғарлары мен жайылымдарында шалғынды қызғылт қоңыр топырақ тараған. Өсімдігінде бұта шоғырлары аралас бетеге, қылқанбоз, еркекшөп, көде, бозжусан, құмжусан, т.б. қуаң далаға тән өсімдіктер басым. Барқын құмында шағын қарағай орманы бар. Жануарлардан қасқыр, түлкі, қарсақ, ақбөкен, жабайы шошқа, қоян, суыр, сарышұнақ, аламан; құстардан дуадақ, безгелдек, үйрек, қаз кездеседі.
Мұнтазқұс
Таралуы
Берингов, Охот, Жапон теңіздерінің және Арктика теңіздерінің аралдарын, жағалауларын чистиктердің төрт түрі мекен етеді. Ұяларын биік тасты жағалауларға, көбінесе үңгірлерге және індерге салады.
Ойыл ауданы
Халқы
Тұрғындар саны - 18651 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар (99,15%), орыстар (0,65%), украиндар (0,02%), татарлар (0,17%), басқалары (0,08%). Халықтың орташа тығыздығы 1 км²-ге 1,62 адамнан келеді.
Мұнтазқұс
Таралуы
Санат: Татреңтәрізділер
Ойыл ауданы
Ауылдық округтер
Аудандағы 22 елді мекен 7 ауылдық округке біріктірілген:
Шаруашылығы
Ауданда 1997 жылға дейін биязы жүнді қой, оған қосымша етті-сүтті мал, жылқы өсіруге, астық өндіруге маманданған 6 кеңшар, 1 мал бордақылау бірлестігі болған. Нарықтық экономикаға өтуге байланысты бұрынғы шаруашылықтар әр түрлі бағыттағы шаруашылық субъектілеріне жекешелендірілді. Нәтижесінде 2003 жылдың басында ауданда ауыл шаруашылық құрылымдарында 200-ге жуық шаруа қожалықтары, 17 ЖШС, 46 ӨК жұмыс істейді. Ауыл шаруашылығында жарамды жердің аумағы1,08 млн. га, оның ішінде егістігі 8,6 мың га, шабындығы 383,2 мың га, жайылымы 607,3 мың га, орманы 2,8 мың га. Аудан негізінен қой өсіруге және бақша, көкөніс, картоп өсіруге маманданған.
Инфрақұрылымы
Әлеуметтік салада ауданда 25 мектеп, 14 кітапхана, 1 мәдениет үйі, 4 клуб, 1 музей, аудандық аурухана, емхана, сан.-эпидемиологиялық станция, 8 фельдшерлік-акушерлік пункт жұмыс істейді. Аудан жерінен Ойыл – Шұбарқұдық, Ойыл – Қобда автомобиль жолдары өтеді.
Сыртқы сілтемелер
Каспий маңы
Санат:Ойыл ауданы
Пироэлектрлік
Пироэлектрлік (грек. рyr — от) — кейбір диэлектрлік кристалдарды қыздырғанда немесе суытқанда олардың беттерінде қарама-қарсы таңбалы электр зарядтарының пайда болу құбылысы. Беттік зарядтың тығыздығы температураның өзгеру жылдамдығына тура пропорционал. Егер температураның өзгеру жылдамдығы зарядтың релаксациялану жылдамдығынан жоғары болса, онда электрлеу қарқындылығы максимал мәніне жетеді. Пироэлектрлікті ағылшын ғалымдары Дж.Кантон (1718 — 72) және Д.Брюстер (1781 — 1868), француз ғалымдары Р.Ж. Аюи (1743 — 1822) және П.Кюри зерттеген.
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том
Санат:Физика
Өмірбаяндық әдіс
Өмірбаяндық әдіс — жазушының творчествосын жеке өмірлік тәжірибесінің көрініс ретінде қарастырып, оны творчестводағы өзекті мәселе етіп қоятын зерттеу тәсілі.
Бұл әдістің аса көрнекті өкілі Сент-Бева өзінің "Әдеби портреттер", "Дүйсенбідегі әңгімелер", "Пор-Пояль" атты еңбектерінде жазушының тек ішкі әлемін ғана емес, тұрмыстық жағдайларын тереңірек көрсетуге мән береді. Ол «күйкі тірлікпен тек қарапайым адамдар ғана емес, ұлы адамдар тағдыры да байланыста» деп пайымдап, жазушының «жердегі» «ақиқат өміріне» жақындатуға назар аударады.
Тұрмыстық жағдайларға, кездейсоқ кездесулерге, көңіл-күй сәттеріне, сонымен қатар жазушының мінез-құлық ерекшеліктеріне арналған деректер Сент-Беваның психо-биографиялық портреттік суреттемелерінде көптеп кездеседі. Оны әдеби шығарманың көркемдік-идеялық ерекшеліктерін ашуға септесетін құрал, жазушы творчествосындағы қандайда бір көңіл қоярлық нәрсе деп санаған. Қазіргі кездегі шет ел әдебиеттануындағы монографиялық зерттеулер осы әдіске сүйенеді. Әрине жазушының жеке басындағы жайлардан да оның өмір сүрген дәуірі, сол кезеңнің саяси-әлеуметтік қайшылықтары, қоғамдық өмір өзгешіліктері көрінбей қоймайды. Жазушының жеке өмірлік тәжірибесі оның творчествосын байытумен қатар, оның өмір-салтының, мақсат-армандарының өзгеруіне әсер етіп белгілі әлеуметтік жағдайда қалыптасқан таптық позициясын басқа арнаға бұру, творчестволық пафосты айқындайтын жаңа идеалдар, жаңа көзқарастарды тудыру да мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Әдебиеттану
Азия және Африка елдері жазушыларының ассоциациясы
Азия және Африка елдері жазушыларының ассоциациясы — халықаралық әдеби ұйым. 1967 жылы Бейрутта құрылған. Азия және Африка елдерінің 78 ұйымын біріктірді. Бас кеңсесі Гаванада орналасқан. 1968 жылдан ұйымның “Лотос” альманағы шығарылды, 1967 жылдан бастап ұйым лауреаттарына жыл сайын “Лотос” әдеби сыйлық берілді. Ассоциация Азия және Африка елдерінің әдеби күштерін біріктіріп, олардың ұлттық тәуелсіздік, әлеуметтік прогресс, демократия жолындағы іс-қимылдарына жәрдемдесті.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Ампертаразы
Ампертаразы (ампер весы) — ток таразысы. Электрлік ток күші бірлігі — амперді жаңғырту үшін қолданылатын өлшеу құралы. Ток күші коаксиальді бір қабатты соленоид түрінде жасалынған екі өткізгіштің бойымен ток анықталады. Соленоидтардың өзара әрекеттесу күші таразы тасы салмағымен теңестіріледі. Мұнда,
, мұнда I - ток күші, m - таразы тасы массасы, g — еркін түсу үдеуі, К - соленоид өлшемдеріне байланысты коэффициент ток таразысы — электрлік ток күшінің мемлекеттік эталоны. Ток таразысының қателігі шамамен 0,001%.
Дереккөздер
Санат:Электроөлшегіш құралдар Санат:Физика құралдары Санат:Таразы
Пропеллерлі араластырғыш
Пропеллерлі араластырғыш — қалақшалары пропеллер түрінде жасалған араластырғыш.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
Электронды-Кемтіктік Ауысу
Электронды-Кемтіктік Ауысу, p–n-ауысу – монокристалл жартылай өткізгіштерге легирлеуіш қоспа (қ. Легирлеуіш элементтер) араластырғанда қоспалық электрондық өткізгіштердің (n-типтес) қоспалық кемтіктік өткізгіштік (p-типтес) пайда болатын аймақ (облыс). Жартылай өткізгіштердің p-немесе n-аймақтарында көлемдік электр зарядтары түзіледі. Осы электр зарядтарының электр өрісі, p-не n-аймақтары арқылы негізгі ток тасушылардың өтуіне (яғни өткізгіштік электрондардың n-аймағынан p-аймағына қарай, ал кемтіктердің кері бағытта өтуіне) кедергі жасайды. Сондықтан сол шекарада негізгі ток тасушылар үшін жапқыш қабат дейтін қабат түзіледі. Сыртқы электр өрісінде Э.-к. а. бір жақты (вентильді) өткізгіштік қасиетке ие болады (яғни ол p-аймағынан n-аймағына қарай жүретін токты өткізеді де, ал кері бағытта жүретін токты іс жүзінде өткізбейді). Э.-к. а. әр түрлі жартылай өткізгіштік приборларда (мыс., түзеткіш диодта, транзисторларда, т.б.) кеңінен қолданылады.
Санат:Физика
Черкес Мұса-Оглы Мұрадов
Черкес Мұса-Оглы Мұрадов - Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, Жамбыл облысы (қазіргі Түркістан облысы), Шу ауданы, "Новый путь" колхозының бригадирі (1946). 1918 жылы Әзірбайжанда, Карьягинск ауданы, Ялевант селосында туған.
Торғай-петролеум
ТОРҒАЙ-ПЕТРОЛЕУМ– мұнай-газ кәсіпорны. 1995 ж. 22 тамызда «Құмкөл-Лукойл» ЖАҚ ретінде құрылды. Ол 2000 ж. 27 маусымнан «ТОРҒАЙ-ПЕТРОЛЕУМ» ЖАҚ деген атпен қайта құрылды. Кәсіпорын, негізінен, мұнай мен газды барлау, игеру, өндіру, тасымалдау, сыртқа шығару және өткізу жұмысымен айналысады. 2000 ж. 1,2 млн. т, 2001 ж. 1,5 млн. т, 2002 ж. 2,1 млн. т, мұнай өндірді.
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Кәсіпорындар
314-атқыштар дивизиясы
314 –ші атқыштар дивизиясы - кингисептік Кутузов дәрежесі КСРО-ның Ұлы Отан соғысына арналған әскери құрылымы.
Тарихы
314 атқыштар дивизиясы Петропавлда құрылып, қалада құрылған ең ірі құрама ретінде тарихта орын алды. Дивизияның құрамына негізінен Петропавл қаласының өкілдері алынды. Өнеркәсіп пен транспорт орындары дивизияны материалдық ресурстармен, транспортпен, киім-кешекпен және тамақпен қамтамасыз етті.1941 жылдың шілдесі мен тамыз аралығында Петропавл қаласында құрылып, бастапқы дивизия құрамына енушілердің 70 % Cолтүстік Қазақстан облысының аудандарының және Петропавл қаласының тұрғындары болатын. Онда 777 адам басшылыққа алынса, 1543 адам кiшi басшылыққа және 8611-i қатарға алынды. 1945 жылы 31 мамырда дивизия таратылды.
Құрамы
Дивизия құрамында Солтүстік Қазақстан облысының еңбекшілерінен басқа, Қостанай, Көкшетау, Ақмола, Павлодар облыстарының тұрғындары болды. Дивизия басшылығы мен саяси жетекшілер қалалық партия ұйымдарының көмегімен жауынгерлердің әскери жаттығуларына, саяси шыңдалып, патриоттық тәрбие алуына көп күш салды. Дивизия командирі генерал-майор А.Д.Шеменков еді. Дивизия штабын – полковник В.И.Кувшин, ал дивизия полктерін – А.А.Мироненко, В.П.Томашевич, Я.С.Скачков және П.Ф.Ивашко басқарды. Бұлар тәжібиелері мол, өз кезіне сай әскери дайындықтан өткен жандар еді. Дивизияның әскери комиссары болып М.М.Мартыненко тағайындалды. Ал оның саяси бөлімінің бастығы И.Куценко болды. Құрама штабының саяси бөлімінде және басқада әскери бөлімдерде саяси-тәрбие жұмысын жолға қоюға облыстан партия ұйымдары жіберген коммунистер мен комсомолецтер ерекше рөл атқарды. Жергілікті партия ұйымдары жаңадан жасақталып жатқан құрамаға 1800 коммунист пен комсомолецті жіберді. Бұлар әскери тәртіпті нығайтып жауынгерлерді патриоттық және интернационалдық рухта тәрбиелеу жолында орсасан зор жұмыстар жүргізді. Советтік Отанды қорғаудағы әр жауынгер мен командирдің міндеттерін терең түсіндіріп, оларды ауыр жылдарға төтеп беруге баулыды.
Соғыстағы белсенділігі
1941 жылы 26 тамызда оның бөлiмшелерi Харийная станциясына келiп, 52-шi Резервтi әскерiнiң қол асытан енедi. 1941 жылы 6 қыркүйектен бастап 130 шақырымға созылған Плотничное-Подпоржье-Свирь-Лодейное полефронты бойынша шабуылға шығады. Дивизия 1941 жылдың тамызында қазіргі Новгородская облысына көшті. 1941 жылдың 2 кыркүйегінде дивизия қайта құрылған 54-ші әскердің құрамына кірді.1941 жылғы 4 тамызда дивизия жасақталып болып, ендігі жерде жауынгерлерді әскери өнерге үйрету, соғыс жағыдайына жедел жаттықтыру жұмысы қызу қолға алынды. 1941 жылдың тамыз айының аяғында 314 атқыштер дивизиясы Солт-Батыс майданға аттандырылды. Тамыз айының аяғында Тихвин қаласының маңынан бір-ақ шықты. 314-дивизияның бөлімдері Свирь өзенінің бойындағы Лодейное Поле қаласының маңына 7 қыркүйекте орналасып, генерал В.Д.Цветаевтің 7-армиясының құрамына қосылды. Бұл кезде жау Ленинградтың Ладога көлі маңындағы жалғыз ашық байланыс жолын кесіп тастауға ұмтылып қауіп төндіріп тұр еді. Оңтүстік жақтан неміс әскерлері шабуыл жасаса, солтүстіктен, Онега-Ладога мойнағы тұсынан фин әскерлері шабуыл жасады. Финдер Гитлердің одақтасы ретінде Ресейдің, көп жерін олжалағысы келіп еді. Бұл кезде финдер Лодейное Поле қаласының маңында Свирь өзенінен өтіп, Ладога көлінің оңтүстігінде шабуыл жасап келе жатқан өздерінің одақтасы- неміс әскерімен қосылғысы келді. Олардың бұл мақсатын жүзеге асырмау үшін совет командованиесі шұғыл шаралар қолданды. Қайғылы әрi батырлыққа толы Ленинградты қоршауға алу 1941 жылы 10 маусымда басталды. Қоршауда қалған 900 күн Ленинградты ерлiк, батырлық пен қайсарлықтың символына айналдырды. 1944 жылы 14 қаңтарда кеңес әскерi жауды тойтарып, ал 1944 жылы 27 қаңтарда блокада алынады, салтанатты түрде атылған салют әлемге Ленинградтың тоығымен азат екендiгiн паш еттi. Қоршаудағы Синявино облысын қорғау үшін дивизия жойқын соққы берді. Шайқастың 2 күнінде дивизияның 3000 адамы қаза тауып, хабарсыз кетті. 2- ші соққы әскерінің құрамында дивизия бірнеше шайқастраға қатысты. Осы кезден 1943 жылға дейін сол жақтан соққы беретін жасақ болып шайқастарды жалғастырды. 1944 жылдың қаңтарында дивизия Ораниенбаумдық площдармына көшті. Сол жерде Ленинград-Новгородтық басқыншылық жоспарына қатысқан болатын. Дивизия шайқастың 2-ші бөліміне, кеңестік басқыншылыққа кірген болатын. Басқыншылық барысында дивизия 1944 жылдың 30 қаңтарында Пустомержу, Мануйлово, Веймарн жергілікті жерін босатты. 1945 жылдың 27 қаңтарында Соснавец қаласы дивизия көмегі арқылы босатылды. Дивизия Ұлы соғыстың ең соңғы шайқасына қатысты. Бұл шайқас Прагада өтті.
Марапаттары
Соғыстың бүкіл уақытында дивиияның 3832 жауынгері ордендармен, 4694 жауынгері медальдармен марапатталды.1944 жылы дивизия Кингисепптi
босатады, және сол ерлiктерi үшiн «Кингисепп» құрметтi атағы берiледi. 1944 жылы 19 мамырда дивизия Выборг қаласын азат етедi. Мұнда да барлығығна «Выборг» құрметтi атағы берiледi. Соғыс жылдары дивизия құрамындағы 3832 жауынгер орденмен марапатталып, 4694-i медальдармен құрметтелдi.
Соғыстан кейін
Тарих жадымызды жаңғырту мақсатында, ерлік көрсеткен ата-бабалар құрметіне орай ескерткіш қойылды ескерткіш Петропавл қаласында орналасқан. 314 атқыштар дивизиясының құрметіне 2008 жылы Ұлы отан соғысының 63 жыл мерейтойы қарсаңына орай орнатылды.
Сілтемелер
https://ru.wikipedia.org/wiki/314-%D1%8F_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F_%D0%B4%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%8F
http://soldat.ru/
http://www.soldat.ru/perechen
https://e-history.kz/kz/contents/view/1609
Антропометр
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы
Екс-ан-Иссар
Екс-ан-Иссар (Aix-en-Issart) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Монтрей округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,1 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62018, пошта индексі — 62170.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 281 адамды құрады. Халық тығыздығы — 27,82 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Аккультурация
Аккультурация (adkultura - білім, даму) — қандай да бір халықтың мәдениеті жоғары дамыған басқа бір халықтың мәдениетін толық немесе жартылай қабылдауы нәтижесінде болатын мәдени өзара ықпалдасу. Аккультурация ассимиляция және этникалық бірегейлену мен тұтастану процестерінің әркелкілігіне қатысты қарастырылады. Аккультурация ұғымы алғаш рет Солтүстік Американың үндіс тайпаларындағы мәдени өзгерістерді зерттеген мәдени антропологияның американдық мектебінде XIX ғ. соңынан бастап қолданылды. Алғашқы тар мағынасында бұл ұғым үндіс тайпаларының ақ нәсілді американдықтардың мәдениетін біржақты қабылдап, ассимиляцияға ұшырауына байланысты пайдаланылды. XX ғ. 30 ж. Аккультурация ұғымы мәдени антропологиялық мектептің басты ұғымдарының біріне айналды. Аккультурация процестерін зерттеуде Линтонның 1940 ж. жарияланған «Американ үндістерінің жеті тайпасындағы аккультурация» еңбегінің үлкен теориялық маңызы болды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениеттану Санат:Әлеуметтік психология Санат:Әлеуметтану
Porsche 918
Porsche 918 Spyder (іштей XG10 жобасы ретінде белгілі) - автомобиль, қозғалтқышы орталығында орналастырылған танго. Қозғалтқышы plug-in буданымен жасалған Porsche компаниясының алғаш рет ұсынған тұжырымдамасы ретінде 2010 жылдың наурыз айында 80-ші Женева автосалонында таныстырылды. Spyder қуат қозғалтқышы V8 көлемі 4,6 литр, 608 ат күшіне дейін артатын (453 кВт) және екі электр қозғалтқыштары қосылған кезде, бір алдыңғы осін, ал екіншісі артқыcын қамтамасыз ете отырып, қосымша 280-ге жуық ат күшіне жоғарылайтын (208 кВт) жалпы құрамасы 887 а. к. (661 кВт) жететін автокөлік. Бұл Porsche-ның S E-Hybrid 2014-тен кейін шыққан екінші Porsche Panamera автокөлігі. Өндіріс нұсқасы Франкфурт автосалонында 2013 жылғы қыркүйек айында ұсынылды.
Будан суперкалар шығарылым саны шектеулі, 2014 жылы Porsche 918 бірлік модель өндіру жоспарлауда. Өндіріс 2013 жылғы 18 қыркүйекте басталды, жеткізу 2013 жылдың желтоқсан айына жоспарланған. Базалық бағасы АҚШ-та және басқа елдерде шамамен 845 000 доллар. Porsche ұсынды 918 RSR жарыс нұсқасын Detroit Motor Show 2011, бұл нұсқа алғаш рет 997 GT3 R Hybrid және гибридті технологиясымен 918 Spyder стилін үйлестірген.
Сипаттамалары
солға|нобай|Porsche 918 Spyder артқы көрінісі солға|нобай|Ла-Кондаминдегі Porsche 918 Spyder дамыту мулы (Сәуір 2013) 918 Spyder-бұл спорттық автокөлік, орталығында екі қозғалтқышы бар Michael Mauer-мен әзірленген. Ол V8 қозғалтқышы бар, көлемі 4,6 литр. Қозғалтқыш сәулеті, RS Spyder Le Mans жарыс автомобилінде пайдаланылады прототипке негізделген. Porsche-нің айтуынша қозғалтқыш салмағы 140 кг және максималды айналу моментінде қуаты 608 а. к. (453 кВт) 8500 айн / мин, 528 Н. м. (389 фунт · фут) дейін жетеді. Бұл әрқайсысы 280 ат күшін (208 кВт) беретін екі электр қозғалтқыштың есебінен толықтырылады. Бір 154 ат күші (115 кВт) V8 қозғалтқышпен қоса артқы дөңгелектерді параллель қозғалысқа келтіреді, сондай-ақ негізгі генератор ретінде қызмет етеді. Бұл қозғалтқыш дамытады қуаты артқы осі арқылы қорап. беріліс қорабы PDK 7-сатылы қос маркетингтік Porsche. Электр қозғалтқыш алдыңғы 125 ат күшінен жоғары (93 кВт) әкеледі жарияланған тікелей алдыңғы мост. Муфта бекітілген, Электр қозғалтқыш, ол пайдаланылмайды. Жүйе толығымен қамтамасыз етеді 887 л. с. (661 кВт) және 1275 Н · м (940 фунт · фут) айналу моментін. 2012 жылдың қазан айында жобалау, құрылысы аяқталмаған, бірақ Porsche берді сандары өнімділігі 0-ден 100 км/с (62 миль / сағ) 2,6 секунд, 0-200 км/сағ (120 миль / сағ) 7,9 секунд, ал ең жоғарғы жылдамдығы 350 км / сағ (219 миль / сағ). Жүйесі, энергия сақтау батарея Lion Литий-6,8 кВт салқындататын сұйықтық, орналасқан артта салонының. Сонымен қатар, қосу үшін аккумуляторларды зарядтау, сондай-ақ regarca тікелей рекуперативті тежелу және артық өндіру қозғалтқыш кезде автомобиль жағады. CO2 шығарындылары 79 г/км, ал отын шығыны құрайды 3,3 л/100 км (94 миль арналған галлон (mpg).