cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жетіген (аспап)
Жетіген даму тарихы
Этнограф С. Болотов қазақтардан көп ішекті шертіп ойналатын аспап тапқан. Ол бұл аспапты торбанмен салыстыра келіп, «шебер орындаушынын, қолында оның үнін рақаттана отырып тыңдайсың»,— деп жазады.
Халықтың аңыз-ертегі, өлең-жырларында әр қилы музыкалық аспаптар жиі аталып отырады. Сонау бағзы заманнан бері келе жатқан көне аңыздардың бірінде жеті ішекті жетігеннің шығу тарихы баяндалған. Бұл аңызды біз 1966 жылы Өзбек ССР-іне қарасты Бұхар облысындағы Тамды ауданына экспедицияға барғанымызда жазып алдық. Оны бізге жергілікті домбырашы Жақсылық Елеусінов айтып берді. Мұны ол бала кезінде өзінің атасынан естіген екен:
«Жұрт әр түрлі ауруға, аштыққа жиі-жиі ұшырайтын өткен заманда, қаһарлы қыстың қақаған аязды күндерінің бірінде жұттан мал қырылып, ел қатты күйзеледі.»
Жетігеннің құрам бөлшектері
Жоғарыда айтып кеткеніміздей, көне жетігенде құлақ болмаған. Ішектердің астына екі жақ шетінен асық қойылған. Аспап осы асықтарды жылжыту арқылы күйге келтірілетін болған. Даусын көтеру үшін асықтарды ішектердің екі жақ басынан ортасына қарай жақындатқан, ал оларды кері жылжытып, араларын алшақтатса дауыс төмендеген. Әрбір ішектің бұрауын келтіргенде орындалатын әннің, әyeнi басшылыққа алынған. Осы арада айта кетелік, домбыраны күйге келтіргенде тек ішектерді қатайтып не босатып қана қоймайды, сонымен қатар тиек пен шайтан тиекті жылжыту арқылы да бұрауын реттейді. Бұдан көретініміз, жетіген мен домбыраны күйге келтіру әдісінде кейбір ұқсастық бар. Ішектерінің бұрауы бұрынғыша келтірілетін домбыралар әлі де кездеседі. Ондай домбырада құлақ жалғыз болады. Жоғарғы ішек қолмен керіліп аспаптың басына байланады. Екінші ішек құлаққа бекітіледі және оны жоғарғы ішектің дыбысына келтіріп бұрайды. Жетігенге қүлақ жасағаннан кейін де оның ішектерінің бұрауын келтіруге тиекті пайдалану принципі сақталып қалды.
Жетіген талай жүздеген жылдар өтсе де сол баяғы қарапайым күйінде қала берді. Ішек саны жетеу, тиегі асық.
1966 жылы Оразғазы Бейсембаев «Сибирский вестник» журналында 1818 жылы суреттеп жазылуы бойынша жетіген аспабын жасады. Нақ осы жетігеннің бейнесін қайтадан өмірге келтіру көне аспаптарды қайта жасау ісінің бастамасы болды.
Жетілдіріліп қайта жасалған жетігенді жеке күй орындауда және әншілерді сүйемелдеуші аспап ретінде халық оркестрлері мен ансамбльдерінде кеңінен пайдалануға болады.
Дереккөздер
Санат:Қазақтың саз аспаптары
Эш (Люцерн)
250px|thumb|Картада орналасуы Эш (Люцерн) (Aesch LU) — Швейцарияның Люцерн кантонында орналасқан коммуна. Хохдорф округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 931 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.80 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1021, пошта индексі — 6287.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Люцерн елді мекендері
Диктатура
Диктатура (dictatorship; Diktaturf; dictatura < dictatus — жазылып қойған) — бір адамның (диктатордың) немесе адамдар тобының билікке толық ие бола отырып, елді басқаруы. Ежелгі Римде - уәкілеттілік, билік немесе диктатордың билік жүргізу уақыты. Көп жағдайда диктаторлық биліктің ешқандай заңдық шектеулері жоқ және диктаторлар елді сайлау қорытындысы бойынша емес, тағайындау бойынша басқарады. Диктарура күш қолдану арқылы бекітіледі және адамдардың сөз бостандығы мен еркін жүріп - тұруын шектеумен реттеледі. Мәселен, күннің белгілі бір уақытынан кейін азаматтардың үйінен шығуына тыйым салынатын коменданттық сағаттар белгіленеді. Диктаторлар тек қана өз мәлімдемелерін тартып, басуға рұқсат ете отырып, бұқаралық ақпарат құралдарын жіке бақылап отырады.
Көшбасшымен бірге шектеулі адамдар тобы жүзеге асыратын шектеусіз саяси, экономикалық және идеологиялық билік. Диктаторлық басқаруды орнату, әрекет етуші биліктің экономикалық, әлеуметтік базасының тарылуы, басқарушы саяси құрылымдардың қоғамды тиімді басқаруға қабілетсіздігі, қоғамды тұрақсыздандыруға апарып соғып, тұрғын халықтың, сенімін жоғалтатын қоғамдық қайшылықтардың асқынуы нәтижесінде жүзеге асады. Диктатура биліктің бөлінуінің жоктығымен, азаматтық қоғамды тұншықтыруымен, кез келген түрдегі азаматтық бағынбаушылықты террор (лаңкестік) жолымен жоқ етуге және шексіз билікті пайдаланатын адамның, диктатордың қолына барлык билікті шоғырландырумен сипатталады.
Пролетариат диктатурасы
Пролетариат диктатурасы - социалистік революциялық түрлену барысында саяси билік сипаттамасы туралы марксистік көзқарастар мәнін білдіретін ұғым.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Валеология және спорт медицинасы факультеті
Валеология және спорт медицинасы факультеті, дене тәрбиесі мен спорт арқылы салауатты өмір салтын республикалық халқының күнделікті тұрмысына енгізетін мамандарды, спорттық медицина мамандарын дайындайтын салушы, валеолог-менеджер, валеолог-психолог, валеолог-физиолог, валеолог-биолог, халық медицинасы, ж. т. басқа мамандық иелерін дайындайды.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Майлыкөл
Майлыкөл — Жамбыл облысы Сарысу ауданы, Тоғызкент ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңатас қаласының солтүстік-шығысында 67 км-дей жерде.
Халқы
Тұрғыны 436 адам (2009).
Санат:Сарысу ауданы елді мекендері
Таужыныстардың жұмсарғыштығы
Таужыныстардың жұмсарғыштығы. Таужыныстың ылғалдануы барысында оның беріктігінің бәсеңсуі; Таужыныстардың жұмсарғыштығының мөлшері сумен қаныққан таужыныстың сығымдалуға деген уақытылы кедергісі мөлшерінің сол таужыныстың ылғалданғанға дейінгі уақытылы кедергісі мөлшеріне қатынасымен анықталатын жұмсарғыштық коэффициентімен сипатталады. Бұл көрсеткіш таужыныстың кеуектілігіне, беріктігіне, минералдық құрамына тәуелді бола отырып, таужыныстың морылуға және суыққа төзімділігін анықтайды.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Балқаш (айрық)
Балқаш сөйлемі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін:
Сарыбие (ауыл)
Сарыбие — Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы ауыл, Сарыбие ауылдық округі орталығы.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1539 адам (762 ер адам және 777 әйел адам) болса, 2009 жылы 1431 адамды (710 ер адам және 721 әйел адам) құрады.
Тарихы
Ауыл 1972-1996 жылдары қой өсіретін “Жекенді” кеңшарының орталығы болған. Кеңшар негізінде Сарыбиеде және округтегі Қаракөл ауылында шаруа қожалықтары жұмыс істейді.
Айтцинг
Айтцинг (Eitzing) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Рид-Инн округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 725 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 8.6 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — RI, ресми идентификациялық коды — 4 12 05.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Фридрих Фройнд (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Базель бітім шарты (1795 ж.)
Базель бітім шарты - 22 шілде 1795 ж. Базельде (Швейцария) антифранциялық бірінші коалицияның мүшесі Пруссия мен Испания және Франция республикасы арасында жасалған бітім шарты. Франция жағынан келісімге Швейцариядағы Францияның дипломаты Бартель, ал Испания жағынан - Польшадағы Испанияның елшісі Ириарте қол қойды.
Бітім шарты бойынша:
Базель бітім шартының жасалуы Францияға қарсы коалицияның ыдырай бастауына әкеліп соқты.
Дереккөздер
Санат:Франция тарихы
Норс Миддлтоун (Кентукки)
Норс Миддлтоун (North Middletown) — Кентукки штатының Бурбон (Bourbon) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 562 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.8 км² шамасында. FIPS коды — 21-56820.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Нязя
Нязя — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уфа өзенінің оң жағалауынан 791 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 53 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Нязепетровск су торабынан Ай өзенін қоспағанда, Павловск су торабына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Челябі облысы өзендері
Жайылған
Жайылған (Жайылган) — Қырғызстанның Талас облысы Манас ауданы, Покровка айыл аймағы құрамындағы айыл.
Бонистика
Бонистика (франц. bonistique) - қағаз ақша белгілері мен боналарды тарихи құжаттар ретінде зерделейтін тарихи пән. Нумизматикамен тығыз байланысты.
Жайылған
Халқы
2009 жылы айылда 1337 адам тұрған.
Бонистика
Дереккөздер
Санат:Коллекциялау
Жайылған
Дереккөздер
Санат:Манас ауданы елді мекендері
Майское
Қазақстан:
Косентайна
Косентайна (Cocentaina) — Испаниядағы муниципалитет. Валенсия автономды бірлестігіне қарасты Аликанте провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Комтат ауданында (комарка) орналасқан.
Майское
Қырғызстан:
Косентайна
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11534 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 52,94 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аликанте елді мекендері
Шүйнеккөл
Шүйнеккөл – Сырдария алабындағы тұйық көл.
Географиялық орны
Түркістан облысы Сауран ауданы Ескі Иқан ауылынан оңтүстікке қарай 13 км жерде, теңіз деңгейінен 189,5 м биіктікте орналасқан.
Гидрографикасы
Ауданы 3,62 км2, ұзындығы 5,9 км, ені 1,1 км. Жағалық сызығының ұзын 19,2 км. Жағалауы жайпақ, батпақты, сор келген. Оңтүстік-батысында Шошқакөл батпағы орналасқан. Көктемде Көкқиясай өзені құйып, су деңгейі көтеріледі. Шүйнеккөл суы кермек, бірақ мал суаруға жарамды.
Мань-Я (Хулга тармағы)
Мань-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хулга өзенінің оң жағалауынан 11 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 123 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Яцник
Яцник (Jatznick) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Иккер-Рандов ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Капитан-Димитрово (Добрич облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 120 адамды құрайды.
Көктал (кәсіпорын)
«Көктал» – ауыл шаруашылық кәсіпорын, акцион. қоғам. Талас ауданы Қызыләуіт ауылында орналасқан. Қызметінің негізгі бағыты – мал және өсімдік шаруашылығы өнімдері: асыл тұқымды қаракөл қозысы, жүн, жүгері дәні. 120,4 мың га жері бар, оның 116,2 мың га-сы жайылым, 1263 га-сы егістік. Шаруашылықта 280 адам жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан кәсіпорындары
Монте-Маргарида
Монте-Маргарида (Monte Margarida) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,81 км² шамасында. Халық тығыздығы — 11,5 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Әулие Дух.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Мейірболат Хабиұлы Жақыпов
thumb|Мейірболат Хабиұлы Жақыпов
Мейірболат Хабиұлы Жақыпов
1955 жылы 17 сәуірде Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауданы Жәнібек кентінде туған. Қазақ.
Әкесі -Жа қыпо в Хаби (1915-2002), аудандық сотта төраға болған, Батыс Қазақстан облысы облыстық сотының мүшесі, ҚазКСР Еңбек сіңірген заңгері болған. Анасы - Ерғалиева Кама (1927-2007), кітапханашы, аудандық басқармаларда қызметте болған.
Мәскеу мемлекеттік тарихи-мұрағат институтының мемлекеттік іс жүргізу факультетін (1977), «Мемлекеттік мекемелерде басқару еңбегін ұйымдастыру және құжат жүргізу» мамандығы бойынша бітірген.
Қазақ, орыс, ағылшын (сөздікпен) және француз (сөздікпен) тілдерін біледі.
Жаңаша іс жүргізу сөздігінің, сонымен қатар газет және журнал беттерінде жарық көрген 6 ғылыми мақаланың авторы.
1977 жылдан - ҚазКСР Министрлер Кеңесі жанындағы баспасөзде мемлекеттік құпияларды қорғау жөніндегі Бас басқармасының редакторы. 1978 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте (Қиыр шығыс әскери округі). 1980 жылдан - бөлім меңгерушісі, ҚазКСР Министрлер Кеңесі жанындағы баспасөзде мемлекеттік құпияларды қорғау жөніндегі Бас басқармасы алқасының мүшесі. 1989 жылдан - Алматы қаласы Қазақстан Компартиясы Фрунзе аудандық комитетінің жалпы бөлімінде нұсқаушы. 1990 жылдан - ҚР Президенті Аппаратының Жалпы бөлімінде 1-ші санаттағы маман, референт, сектор меңгерушісі, Жалпы бөлім меңгерушісінің орынбасары. 1996 жылдан - ҚР Президенті Әкімшілігінің Жалпы бөлімінің меңгерушісі. 2001 жылдан - ҚР Президенті Кеңсесі бастығының бірінші орынбасары.
2004 жылдан бері - ҚР Президенті Әкімшілігінің Жалпы бөлімінің меңгерушісі.
ҚР Президенті Әкімшілігінің кәсіподақ комитетінде төрағасы (1997-2010).
«Құрмет» орденімен; «Ерен еңбегі үшін» (2001), «Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен марапатталған. ҚР Президентінің алғыс хаттарымен ескерілген (2003, 2005).
Әскери атағы - запастағы подполковник.
Діни көзқарасы - либералді ислам.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, Дэн Сяопин, Ш. де Голль.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Оптимистік 2030-Стратегиясы бойынша».
Хоббиі - тарих, өнер, спорт, аңға шығу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - саяси беллетристика, Шығыс жазушылары.
Үйленген. Жұбайы- Венера (1955 жылы туған), кәсіпкер. Қызы - Жұлдыз (1984 жылы туған); ұлы - Мәди (1987 жылы туған), студент.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Шәміл Шәкірұлы Бекбаев
Шәміл Шәкірұлы Бекбаев, (30. 10. 1913 - 18. 04. 1983 Алматы қаласы), дене тәрбиесі техникумын бітірген, жеңіл атлетикадан СШ-і (1942), ҚазКСР-інің ЕСЖ-сы. 1942- 45 ж. Алматы облыстық спортшылар одағының терағасы болды, 1945 ж. Академияның ректоры болып тағайындалды. ҰОС-ның ардагері.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
924 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:924 жылы туғандар
Краснодар көшесі (Алматы)
thumb|right|200px Краснодар көшесі Көшеге Ресей Федерациясындағы Краснодар (1920 жылға дейін - Екатеринодар) өлкесінің атауы (1973 жылы) берілген. Краснодар Кубано-Приазовский ойпатының, Кубань өзенінің оң жақ жағалауына орналасқан. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Алматы 1 темір жолынан басталып Дегтяров көшесіне дейін созылып жатыр. Көшенін ұзындығы - 1100 метр.
924 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:924 жылы қайтыс болғандар
Краснодар көшесі (Алматы)
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
924 жыл
Түсініктемелер
*
Таһа мешіті
Таһа мешіті (مسجد طه), Сингапурдағы мешіт. Халид мішітіне жақын арада орналасқан.
Оңтүстік Африка тау үстірті
Оңтүстік Африка тау үстірті кембрийге дейінгі платформа шегінде жатыр, оның ежелгі кристалдық фундаменті горизонталь жатқан континенттік шөгінділермен жабылған. Тау үстіртінің шамамен орта шенінен Оңтүстік тропик басып өтеді. Оңтүстік Африка тау үстіртінің рельефі мен құрылымында ішкі синеклизалар мен оларды жиектеген архей-протерозой фундаментінің өндерінің жүйесі бөлінеді.
Синеклизаларға аллювиалды шөгінділермен толған, биік аккумуляциялық жазықтар сай келеді, олардың кейбіреулері тіпті батпақтанып кеткен. Солтүстікте жоғары Замбезидің қазан шұңқыры, оңтүстікке таман оның саласы Оковангоның орсан зор материктік атырауы алып жатқан және оқтын-оқтын су басатын Макарикарн қазан шұңқыры, ал одан да оңтүстікте – Калахари қазан шұңқыры бөлінеді.
Азаматтардың іс жүргізуге әрекет қабілеттілігі
Өз құқықтарын сотта іске асыруға және іс жүргізуді өкілге тапсыруға деген қабілеттілік.
Оңтүстік Африка тау үстірті
Ішкі бөлікті жиектеп жатқан фундаменттің дөңдері тұғырлы үстірт пен қыраттар жүйесін құрады, олар шетіне қарай барған сайын көтеріле түседі де 1200-2500 м биіктікке жетеді және онан да асады. Олардың рельефі үсітнде таулардың жеке аралдары көтеріліп тұрған пенеплердердің жазық беттері басым орын алады. Үстірттің ені әсіресе облыстың шығысы мен оңтүстігінде барынша кең. Лимпопо өзенінен солтүстікке қарай Матабеле үстірті, оңтүстікке қарай Биік Велд пен Жоғары Карру оқшауланып тұрады. Батыста үстірттер өңірі біршама тарыла түседі, сол жерде Каокофельд, Дамара, Намаква тағы басқа үстірттер көтеріледі. Солтүстікте үстірттер Замбези мен Конго арасындағы суайрық болып табылатын қыраттар шеңберін тұйықтайды. Оңтүстік Африканың биік үстірттері батыста және солтүстік шығыста кембрийге дейінгі кристалдық жыныстардан түзілген; оңтүстік-шығыста және оңтүстікте  кристалдық фундамент төмен түсіп кеткен және перм-триас жасындағы лагуналық тұнбалардың карру формациялары деген атпен мәлім қалың қабаттарының асытнда көрінбей жатыр, ал кей жерлерде бүкіл осы жыныстарды  палеозойдың аяғы мезозойдың бас кезінде лавалар жарып кірген, олар массивтер құрайды.
Азаматтардың іс жүргізуге әрекет қабілеттілігі
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Оңтүстік Африка тау үстірті
Биік үстірттер ішкі бөліктерден шетке қарай бірте-бірте көтеріліп, шығыста, оңтүстікте және батыста күрт түзілетін Ұлы кемермен аяқталады. Оның ішкі беткейлері эрозиядан қатт ытілімденген. Кемердің ең биік бөлігі Дракон таулары. Оның шыңы Каткин-Пик (3657 м) – Оңтүстік Африкадағы ең биік шың.
Замбези мен Лимпопо өзендерінің төменгі ағыстары арасында, Ұлы кемердің етегінде лагуналы жағалауы бар ұланғайыр Мозамбик жазығы жатыр, ол тек антропогенде ғана құрғап, тұнба шөгінділердің қалың сериясы қатпарынан түзілген. Ұлы Кемер материктің қиыр оңтүстігінде де жалғасып түсіп, Нювефелдберг пен Роххефелдберг жоталарын құрайды. Олардың етегіне орналасқан үлкен Карру ойысы Африка платформасынан Кап тау жүйесінің жоталарын бөліп тұр. Солтүстікке бұрылған Кемер Оңтүстік Африканың бүкіл батыс шет өңірін бойлап өтеді де, біршаам енсіз Алант бойы жазығына тік құлайды. Бұл жазықтың Купене мен Оранжевая өзендері арасындағы учаскесі Намиб шөлі деп аталады.
Оңтүстік Африкада Африка материгінің аса маңызды минералдық ресурстарның едәуір бөлігі шоғырланған. Карру формациясы шөгінділерінің арасындағы көмірдің мол қорынан басқа пайда болу платформасының кристалдық және вулкандық жыныстармен байланысты көптеген пайдалы қазбалар бар. Бұлар – мыс, темір, қалайы, қорғасын рудалары, сонымен қатар Оңтүстік Африка тау үстіртінің барлық жеріне тараған шашыранды және желілі алтын кен орындары. Витватерсранд кен орны өзінің ерекше байлығымен ерекшеленеді, мұндағы алтын палеозойға дейінгі конгломераттар қаттарында жатыр. Оңтүстік Африкада сондай-ақ африка алмастары кен орындарының көпшілігі шоғырланған олар түбірлі болып та, шашыранды түрінде де кездеседі.
Облыстың бүкіл шығыс шет аймағы Үнді мұхиты жағынан жылы Мозамбик ағысының үстінде жылынған тропиктік ауа әкелетін оңтүстік-шығыс пассаттың ықпалында болады. Жаз кезінде пассаттың ықпал ету аймағы оңтүстікке алысқа ауысып, Оңтүстік Африканың Үнді мұхиты жағына қараған бүкіл үстірттері мен жазықтарын қамтиды. Жауын-шашынның әсіресе көп мөлшері таулардың шығыс беткейлеріне түседі: ол төменгі Замбези бассейнінде 1500 мм асса. Дракон таулары беткейлерінде 1000 мм дейін жауады. Оңтүстік жарты шардың қыс айларында жауын-шашын мөлшері күрт төмендейді, өйткені пассаттардың ықпал ету облысы солтүстікке ауысады да оңтүстік Афириканың шығыс шет аймағы континент жағынан соғатын қрғақ желдердің өтінде қалады.
Оңтүстік Африкаға температураның жиі болып тұратын және мөлшерге жететін жылдық ауытқулар тән жағалық ойпаттын басқа жердің барлығында дерлік температура қоңырдай қалыпқа едәуір абсолюттік биіктікке байланысты түседі, ал батыста сондай ақ  суық ағыстың да ықпалы тиеді. Сондықтан да қатты қызатын үстірттер мен қазан шұңқырлардың өзінде жаз кезінде температура  еш уақытта дерлік +40ºС аспайды. Туалы үстірттің көпшілігі жазғы күндізгі температура +20ºС сирек сасады, ал көптеген аудандарда онан да төмен болады.
Африканың ең ірі өзендерінің бірі – Замбезиден басқа, Оңтүстік Африка тау үстіртінің барынша ірі өзендері – Оранжевая мен Лимпопо. Бұл екеуінің ең мол мулысы – Лимпопо, ол суды Матабел және Биік Велда үстірттерінен жинайды. Аталант мұхитына құятын оранжевая өзені салыстырмалы түрде алғанда мол сулы және жоғары ағысынжа шоңғалды, ол орта ағысында қуаңшылық аудандардан ағып өткен кезде қатты тайыздайды. Тез басатлатын жаңбыр тасқындары бұл өзенді өткел бермейтін буырқанған тасқындарға айналдырып діберді.
Облыстың жауын-шашын мөлшері барынша көп түсетін солтүстік және шығыс шет аймақтарында да көбінесе парктік сипатқа ие болған тропиктік және субтропиктік орман өсімдіктері белең алған. Қызыл қоңыр бурыл шалғындық топырағында лианалар мен пальмалардан тұратын ылғалды тропиктік ормандар, неігізінен жағалық ормандар түрінде өзендер бойына, шығыс шеткі таулық массивтерде тараған.
Дереккөздер
Санат:Африка географиясы
Бесарық (өзен)
Географиялық орны
Қызылорда облысы Жаңақорған ауданының Жаманбай батыр ауылдық округі аумағымен ағып өтеді. Қаратау жотасының батысында.
Гидрографикасы
Ұзындығы – 85 км. Өзеннің жылдық ағысы – 170 млн.м3.
Бастауы
Қаратау жотасының оңтүстік-батыс баурайынан бастау алады. Тау шатқалдарынан бес арық (өзенше) ағып шығып, шатқалдан шыға берер тұстағы Байғабыл ауылы жанында бірігіп Бесарық деп аталады. Осы елді мекен тұсында 1974 жылы өзімен аттас бөген (су сыйымдылығы – 15 млн.м3) салынған. Бөгеннен шыққан өзен Кеңес ауылы тұсында егістіктерге таралып кетеді. Кезінде Бесарық суы Сатымсай сайымен Сырдарияға құятын. Бесарық өзенінің суын Бесарық және Кеңес шаруашылықтары пайдаланады.
Дереккөздер
Санат:Жаңақорған ауданы өзендері Санат:Сырдария су алабы
IC 4224
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46420, MCG 0-34-27, ZWG 16.51.
Сыртқы сілтемелер
IC 4224 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Балқаймақ
Балқаймақ — сүттен жасалатын ұлттық тағам.
Тағамдық тез әзірленетін тәтті тағамдардың бірі болып табылады. Қазақ дастарханынан жие көрінетін осы сыпайылар тамағы кәдімгі қаймақтан жасалады. Жана тартылған қаймақты шағын ыдысқа салып, оны май болып сұйылып кетпейтіндей жағдайда баяу қайнатады. Қайнау сәтінде аздап бал, немес қант және ақ ұн сеуіп араластырып отырады. сәл суығаннан кейін кімге болсада ұялмай алдыеа қоюға болады. қазақ дәстүрінде Сары май, "балқаймақ" ақлақ жеген қонақтар бізге ет асып бермедің деп өкпелемейді. қайта жеңсік тағам бергені үшін ризалық білдіреді. Қайраткер этнограф Ө. Жәнібек балқаймақты түйе сүтінен қайнатып жасады деп жазған.
Балқаймақты емге де қолданылады
Емдік Балқаймақты дайындаудың өз ерекшелігі бар. Ол сырқаттың түріне байланысты. Мысалы, асқазан ауруын емдеу үшін таңертең ерте сауылған 10 л сиыр сүтін қызуы аз отқа жарты сағаттай шымырлатып қайнатады да, оған 700 — 800 гр сарымай, сонша таза бал, 10 гр ұнтақталған қызыл бұрыш қосып, әбден қоюланғанша қайнатады. Суыған соң эмалданған ыдысқа салып, салқын жерге қояды. Күніне үш рет 2 ас қасықтан, 1 ай ішеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақ асханасы
Өзендердің қоректенуі
Өзендердің қоректенуі (Питание рек) — ғаламшардағы өзендердің негізгі атмосфералық жауын-шашындар арқылы қоректенуі. Жаңбыр және көктемгі қар суының бір бөлігі буланса, ал екінші бөлігі алаптың бетімен өзен жүйесіне жиналады. Біраз бөлігі топырақ пен грунтқа сіңеді, жер асты суларының қорын молайтады. Сонымен қатар өзеннің аңғарын су шаюы процесі де арнаны тереңдете түсіп, жер асты су қабатын қоректендіреді. Биік таулы және полярлық аудандарда өзендер жоғарыда көрсетілген қоректену көздерімен қоса мұздықтар мен мәңгі қарлардың суымен де қоректенеді, яғни қар, жаңбыр, жер асты сулары мен мұздықтар өзеннің қоректену көздері болып табылады. Кейбір жағдайларда қоректену көздерінің жеке түрлерінің рөлін айкындау қиын, ондай жағдайда "аралас қоректену" терминін қолданады. Мұздық қоректену көзі бар өзеннің сулылығы жазда ұлғаяды. Мысалы, Орталық Азия мен Үлкен Кавказ таулы өзендерінің жоғары ағыстарында мұздық қоректену көзі басым келеді. Аралас қоректену көзі өзендерде ең көп тараған. Қоректену көздерінің ара қатынасы әр түрлі аудандарда бірдей емес. Олар бір өзеннің өзінде маусым сайын құбылып отырады. Бұл өзгешеліктер негізінен климаттық жағдайларға, жауын-шашын режіміне және жыл бойындағы ауаның температурасына тәуелді.
Өзендердің мұздықпен қоректенуі
Өзендердің мұздықпен қоректенуі - өзендердің мұздықтардан ағып келетін сумен қоректенуі. Гляциологияда өзендердің мұздықпен қоректенуіне мұздықтағы көп жылдық мұздың, қардың, қиыршық мұздың және абляция атырабындағы маусымдық қардың еруі де жатады.
Штернберг Василий Иванович
thumb|Штернберг Василий Иванович
Штернберг Василий Иванович(1818, Петербург-1845, Рим)- орыс кескіндемешісі. 1835-1838 жылдары Петербург Көркемсурет академиясында оқыды. Профессор М.Н.Воробьевтан сабақ алды. 1939 жылы суретші атағына ие болды.1840 жылы А.В.Перовскийдің экспедициясына қатысты. Ол-украиндықтар мен қазақтардың өмірі мен тұрмысын бейнелейтін «Биені жүгендеу», «Қырғыздар(қазақтар) қонысы» (Ленинград, Орыс музейі) атты суреттердің («Түйе», «Киіз үйлер» екеуі де Қаз.  КСР-нің Мемл. Өнер музейінде) авторы Т.Г.Шевченкомен дос әрі пікірлес болған.
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Аграрлық-өнеркәсіптік кешен
1. іс-әрекеті өзара тікелей немесе жанама байланысты, халықтың азық-түлік қажеттіктерін қанағаттаңдыруға бағытталған салалардың (кәсіпорындардың) жиынтығы. Аграрлық-өнеркәсіптік кешеннің мынадай негізгі үш саласы бар:
2. егіншілік және мал шаруашылығы өнімдерін сол өнімдерді ұқсатумен үйлестіріп, шаруашылықты жүргізуді қамтамасыз ететін салалармен (мысалы, минерал тыңайтқыштар өндірісі) бірлесе қызмет атқаратын шаруашылық бірлестігі (көсіпорындар тобы). Косіпорын қалдықтары ауыл шаруашылығының дамуына, ал ауыл шаруашылығы қалыптаса бастаған кешен шегіндегі кәсіпорындардың дамуына жәрдемін тигізетін болғандықтан, жаңа байланыс — ресурстық-энергетикалық байланыстың пайда болуы Аграрлық-өнеркәсіптік кешеннің маңызын арттыра түсті.
Биотехникалық революция қоғамдық өндірістегі құрылымдық өзгерістермен және қоғамдағы жаңа әлеуметтік құбылыстармен байланысты жүріп отырады. Осылардың арасында себепті-салдарлы байланыс болады: бір процесс келесінің дамуын ынталандырады және керісінше, осы байланыстағы ең маңызды жағдай - азық-түлік өндірісінде жаңа қоғамдық еңбек бөлінісінің пайда болуы. Ұзақ мерзім бойы азық-түлікпен қамтамасыз ету аграрлық еңбектің қызметі болып келген еді. Ал бүгінгі заманда осы қызметті өнеркәсіптік еңбек атқарады.
Ауыл шаруашылық шикізаттарынан азық және басқа тауарлар өндірісінің жаңа жүйесі бойынша біріншілік өнім өндіруі тек аграрлық өндіріс қызметіне жататын болды. Ал осы өнімнің аз бөлшегі (1/4) тұтынушыға таза түрде жетеді, көбі (3/4) — техникалық өңдеуден өтеді. Ауыл шаруашылық өндірісі оңашаланған өзін-өзі ұдайы өндіретін жүйеден жаңа ұдайы өндірістік жүйенің буынына айналады.
Сонымен, жаңа қоғамдық еңбек бөлінісінің арқасында, аграрлық өндіріс қоғамдық, капиталдың ұдайы өндірісінің жалпы жүйесіне кіреді және ол осы жүйенің даму зандарына сәйкес дамитын болады.
Азық және ауыл шаруашылық шикізатынан тауарлардың бірнеше түрін өндіретін салалардың жиынтығы жататын ұлттық өндіріс аумағында экономиканың ерекше сферасы қалыптасады. Ол аграрлық-өнеркәсіптік кешен (АӨК) деп аталды. АӨК-нің құрылымын құратындар:
АӨК жабық өзін-өзі ұдайы өндіретін жүйе болып қызмет етеді.
Азық-түлік шаруашылығын, немесе, азық-түлік кешенін жеке бөліп қараған жөн. Осыған АӨК-ің азық-түлік бөлімі және балық, орман шаруашылығы, минералдық су өндірісі, ішетін су дайындау және тұрғындарды сумен қамту, тамақ тұзы өндірісі және т.б. жатады.
Ауыл шаруашылық өндірістің машиналық стадияға ауысуымен байланысты, аграрлық еңбек аграрлық-өнеркәсіптік еңбекке айналады, ал аграрлық өндірістің өзі — аграрлық-өнеркәсіптік өндіріске айналады. Осыны бүгін жаңа типті жиынтық жұмыскер жүргізеді.
Фермерліктің мәселелері шиеленісіп келеді. Шаруашылық қожалықтарынан өзгеше, фермерлік ауыл шарушылықтар жалдамалы еңбек қолдануға негізделеді. Бұлар ауыл шаруашылығының капитализациялануының бірінші кезеңінде пайда болған. Еңбек бөлінісі, өндірістің мамандануы, аграрлық өндірістің аграрлық өнеркәсіптікке айналуы, қатал бәсекелестік, бәсекелестік қабілеті бар шаруашылықтың көлемінің өсуі — осының барлығы фермерлік шаруашылықтардың шұғыл дифференциялануын тудырады. Бұлардың көбі жалдамалы еңбекті қолданудан бас тартып, шаруашылық қожалықтарымен қосылды, немесе, мүлде жойылды.
Дереккөздер
Санат:Аграрлық-өнеркәсіптік кешен
Фуртеи
Фуртеи (Furtei) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Медио-Кампидано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1657 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 63,44 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 26,12 км² шамасында. Пошта индексі — 09040.
Елді мекеннің қамқоршысы — Варвара Илиопольская. Жыл сайынғы мерекесі — 4 желтоқсан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Курухтал
Курухтал — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кума өзенінің сол жағалауынан 430 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Конда. Өзен саласы — Конда, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Нидерне
Нидерне (Niedernai) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Селеста-Ерстен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,33 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67329, пошта индексі — 67210.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1245 адамды құрады. Халық тығыздығы — 109,89 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Майринки
Майринки (Mairinque) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу агломерациясының макроаймағы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сорокаба экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 47 756 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 209,757 км² шамасында. Халық тығыздығы — 227,7 адам/км².
Тарихы
Қала 1890 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Арко-Выеръяга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
925 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:925 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:925 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Рабак
Рабак — Башқұртстанның Яңауыл ауданындағы ауыл, Сандугачев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 453 адамды құрады. Пошта индексі — 452812, ОКАТО коды — 80259875006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Түнгі кафе
«Түнгі кафе» — Винсент Ван Гогтың суреті. Сурет 1888 жылы Арль қаласында салынған. Сурет әдеттегідей май бояумен емес акварельмен жазылған. Осы картинаны «Ван Гогтың жауһары» деп атайды. Ван Гог жарық түстерді қолдағандықтан, осы картинаны жоғары бағалайды.
Тарихы
Суретте Арль қаласындағы вокзал маңындағы кафе бейнеленген. Ван Гогтың өзі осы кафеде жиі болып тұрған. Осы кафенің егесін Жозеф-Мишельді және оның әйелі Мари Жиноны Ван Гог бейнелеген суреттері де бар. Солай-ақ, «Арль тұрғыны» деген суретінде Мари Жиноның бейнесі салынған.
Иелері
1908 жылдың көктемінде «Түнгі кафе» суреті көрмеге қойылып, оны орыс көпесі Иван Морозов оны 3 000 рубльге сатып алған. 1918 жылы сурет Совет үкіметінің мүлігі болып жарияланды. 1928-1933 жылдар аралығында картина Мәскеу көрмесінде қойылып, 1948 жыл осы картинаны Стефан Кларк сатып алды. Стефан Кларк өлгеннен кейін осы картинаны өсиет етіп Йельский университетіне берді.
Дереккөздер
Санат:Суреттер Санат:Сурет өнері Санат:Ван Гог жұмыстары
Эффельтрих
Эффельтрих (Effeltrich) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Франкония әкімшілік округіне бағынады. Форхгайм ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2626 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 11,92 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 4 74 122. Муниципалитеттің басшысы — Рихард Шмидт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Сипаттізім
Сипаттізім — жасалатын тетіктердің тізімі;қүрама бірліктің, кешеннің немесе жинақтың қүрамын анықтайтын кесте түрінде орындалған қүрылымдық құжат; стандартқа сәйкес жеке бланкіде жасалған бұйымның негізгі конструкторлық кұжаты.
Бұйымның қүрамына енетін тікбөлшектер, қүрастырылған бүйымдар және материалдар туралы негізгі мәліметтер көрсетілген қүрылымдық құжат кесте түрінде сызылады. Сипаттізім А4 пішіндегі жеке сызба қағазына 12 орындалады. Сипаттізімдегі негізгі жазудың пішіні сызбадағы негізгі жазу пішінінен өзге болады.
Футболдан құрлықаралық кубок 1961
Футболдан құрлықаралық кубоктың екінші жарысы.
Сілтемелер
Санат: Футболдан құрлықаралық кубок Санат:Бенфика ФК ойындары Санат:Пеньяроль ФК ойындары Санат:1961 жылғы футбол
Ұзақбай Сыздықбаев ауылы
Ұзақбай Сыздықбаев ауылы — Жамбыл облысы Сарысу ауданындағы ауыл, Жаңаарық ауылдық округінің орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңатас қаласының оңтүстік-шығысында 4 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
Тұрғыны 878 адам (2009).
Санат:Сарысу ауданы елді мекендері
NGC 3591
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3591 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34220, MCG -2-29-12, NPM1G -13.0319.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз)
Кечуа тілі
Кечуа (тағыда кечва, кичуа, кичва) (Qhichwa simi — «тау дарияларының тілі», Runasimi — «адам тілі») — оңтүстік америкалық үнді халықтары кечуалардың тілі, кечуа тілдер тобына жатады.
Сөйлеушілерінің саны бойынша қос Америкадағы ірі тіл. Оңтүстік Американы иеленуге дейін Чинча мемлекетінің ресми тілі болған, кейін оларды басып алған инктертердің тілі болды,Тауантинсуйу (б. з. XII−XVI ғасыр) Инктер дәуірінің жазба ескерткіштері сақталған. Қазір кечуа тілінде 12,7 миллион адам Оңтүстік Американың өзінде сөйлейді, одан басқа, кейде ол лингва-франк ретінде Амазонияда қолданылады. Эквадор мен Аргентинада, кейде тіпті Боливияда «кичуа» (Quichua, Kichwa) атауымен қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша тілдер мен диалекттер Санат:Аргентина тілдері Санат:Боливия тілдері Санат:Колумбия тілдері Санат:Перу тілдері Санат:Чили тілдері Санат:Эквадор тілдері
Қабыл Жанқойұлы Халманов
Қабыл Жанқойұлы Халманов (1 мамыр 1945 жылы туған, Батыс Қазақстан облысы Тасқала ауданы Қазақстан станциясы) – техника ғылымдарының докторы (1991), профессор (1993).
Дереккөздер
Санат:1 мамырда туғандар Санат:1945 жылы туғандар Санат:Тасқала ауданында туғандар Санат:Қазақстан инженерлері Санат:Техника ғылымдарының докторлары Санат:Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті профессорлары
Түркістан генерал-губернаторлығы
Түркістан генерал-губернаторлығы– Ресей империясының 1867—1917 жылдар аралығындағы әкімшілік-территориялық аймағы. 1867 жылы Жетісу, Сырдария облыстарынан құралды.
Солтүстігінде — Торғай,Ақмола, Семей облыстарымен; шығысында — Шығыс Түркістанның Жоңғар, Үрімжі аймағымен; оңтүстігінде — Қашғариямен, Памир, Бұхар жері, Хиуа хандығымен, батысында Арал теңізімен шектесті. 1868 жылы Түркістан генерал-губернаторлығына патша өкіметі жаулап алған Зеравшан округі, 1871 жылы Құлжа аймағы, 1873 жылы Әмудария аймағы қосылды. 1876 жылы бұрынғы Қоқан хандығының орнына Ферғана облысы құрылды.
Түркістан генерал-губернаторлығында 3 038 119 адам тұрды. Халық санының көптігінен Сырдария (1 094 557 адам), Жетісу (758 250) облыстары, ал халқының тығыздығынан Зеравшан, Ферғана облыстары ерекшеленді. Түркістан генерал-губернаторлығында қазақтар 1 532 790, өзбектер — 1 970 420, құрамалар - 77 330, қарақалпақтар — 58 770, орыстар - 59 280, тәжіктер - 137 280 адамды кұрады. Өлкенің әкімшілігі Ташкент қаласында орналасты. Сонымен қатар мұнда әскери губернаторлықты округ әскерінің қолбасшысы, Сырдария облысы мен уезінің, Құрама уезінің әкімшілігі орналасты. Жетісудың орталығы — Верный, Ферғананікі — Марғилан, Зеравшан округінікі — Самарканд, Құлжа ауданының орталығы — Құлжа, Әмудария бөлімшесінің орталығы — Петро-Александровск қалалары болды. 1886 жылғы "Түркістан өлкесін басқару жөніндегі ереже" бойынша Түркістан генерал-губернаторлығы Сырдария, Жетісу, Самарканд облыстарына бөлінді.
Өлкені басқару генерал-губернаторға жүктеліп, облыстарды әскери губернатор мен облыстық басқарма, ал уездерді уезд (ояз) бастығы басқарды. Уездер болыстарға, болыстар ауылдарға бөлінді. Түркістан генерал-губернаторлығында барлық билік отаршылдар қолына шоғырланды. Жергілікті халық өкілдері басқару жүйесінің төменгі сатыларына — болыстар мен ауылнайлар қызметіне ғана тартылды. Түркістан генерал-губернаторлығындағы көшпелі халықтар қазына пайдасына әрбір шаруашылықтан 4 сом төлеуге міндетті болып белгіленді. Бұған қоса елді мекендердің үстімен өткен патша әскерлерін үй және отынмен қамтамасыз ету де жергілікті халықтың мойнына жүктелді. Патша өкіметінің отаршылдық саясатына карсы Түркістан генерал-губернаторлығында 1898 жылы Әндіжан көтерілісі болды. 1916 жылы Түркістан генерал-губернаторлығы көлемінде Жетісуда, Сырдарияда, Ферғанада ұлт-азаттық көтерілістің ірі ошақтары болды. Бұл көтеріліс патша үкіметінің әскери күшімен аяусыз басып, жаншылды. 1917 жылы Ақпан төңкерісінен кейін Түркістан генерал-губернаторлығы жойылды. Өлкедегі барлық билік Уақытша үкіметтің Түркістан комитеті қолына көшті.
Дереккөздер
Санат:Ресей империясы
Альберсвиль
250px|thumb|Картада орналасуы Альберсвиль (Alberswil) — Швейцарияның Люцерн кантонында орналасқан коммуна. Виллизау округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 530 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.58 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1121, пошта индексі — 6248.
Ржавка (Везлома тармағы)
Ржавка — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Везлома өзенінің сол жағалауынан 41 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Пон-сюр-Самбр
Пон-сюр-Самбр (Pont-sur-Sambre) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Авен-сюр-Ельп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,33 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59467, пошта индексі — 59138.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2592 адамды құрады. Халық тығыздығы — 228,77 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сөнбес жұлдыздар
«Сөнбес жұлдыздар» - 1989 ж. «Қазақстан» баспасынан «Достық дастан»топтамасымен жарық керген ғылыми-танымдық мақалалар жинағы.
Құрастырған Б. Ысқақов. Кітапқа филология ғылыми докторы М. Мырзахметовтың шығыстың жарық жұлдыздары атанған Әл-Фараби, әл-Бируни, әл-Хорезми, Ибн Сина, Наршаһи т. б. жайлы зерттеулері енгізілген.
«Әл-Фараби мен Абай сабақтастығында» деген мақалада екі ойшылдың дүниетанымындағы өзектестік, Абайдың адамгершілік, гуманистік ойларының бастау алар кездері талданады. Абайда жиі сез болатын «езін танымақтық», «жан қуаты», «толық адам», «инсаниаттың кәмаләттығы», «адам болу» т. б. ұғымдардың әл-Фарабимен сабақтастығы айтылады. Әбу Бәкір ән-НаршаҺи жайлы зерттеуде Наршаһидің «Бұхара тарихы» шығармасы мен Абайдың «Бірер сез қазақтың түбі қайдан шыққаны туралы» еңбегі арасындағы сабақтастықтың тарихи тамыры ашып көрсетілген. Абай ислам дінінің таралуы, оның жергілікті халықтардың ғасырлар бойы қалыптасқан дәстүрі мен әдет-ғұрпына, салт-санасына тигізген әсері жайлы сыншылдық тұрғыдан пікір айтқанда Наршаһидің кітабына сүйенгені тұжырымдалған. Жүсіп Баласағұни туралы мақалада Абай мұрасы мен Жүсіп Баласағұнидың «Қутадғу білік» дастанына талдау жасалады. Көлемі ''9,95 б. т., 7,5 мың'' дана болып басылған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Кош (Аликанте)
Кош (Аликанте) (Cox) — Испаниядағы муниципалитет. Валенсия автономды бірлестігіне қарасты Аликанте провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Вега-Баха-дель-Сегура ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6957 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 45,90 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аликанте елді мекендері
Эрнест Бағфүрұлы Ақылбаев
Эрнест Бағфүрұлы Ақылбаев (1935-83) - Абайдың шөбересі. Абайдың баласы Ақылбайдан Әлімқүл, Әлімқұлдан Бағфұр, Бағфұрдан Эрнест туған. Алматыда тұрған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Ла-Кальметт
Ла-Кальметт (La Calmette) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,1 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30061, пошта индексі — 30190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1942 адамды құрады. Халық тығыздығы — 174,95 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Норсфилд (Кентукки)
Норсфилд (Northfield) — Кентукки штатының Джэфферсон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 970 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.0 км² шамасында. FIPS коды — 21-56730.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Гуарани тілі
Гуарани (ava-ñe’ẽ ‘адамдар тілі’, парагвай гуарани тілі) — үндістер тілі, тупи-гуарани тобына жатады, бірқатар Оңтүстік Америка елдерінде таралған, Парагвайдың негізге екі ресми тілінің бірі.
Алғашқы грамматика және сөздігі (Tesoro de la lengua guaraní — «Гуарани тілінің қазынасы») 1639 жылы иезуит Антонио Руис де Монтоямен баспаға басылды.
Санат:Алфавит бойынша тілдер мен диалекттер Санат:Аргентина тілдері Санат:Боливия тілдері Санат:Бразилия тілдері Санат:Парагвай тілдері
Бешак-е-Кайо
Бешак-е-Кайо (Beychac-et-Caillau) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Бордо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,62 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33049, пошта индексі — 33750.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1971 адамды құрады. Халық тығыздығы — 126,18 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Мамырбай би
Қалқай ишанұлы Мамырбай 1822-24 жылдар шамасында «Қарабдал», «Абыла» атты өңірде туып, осында қайтыс болған. Бұл қазіргі Қызылорда облысы Қармақша ауданының Қармақшы ауылында. Осы маңда Марал ишан қорымы бар.
Марал баба аталатын қорымды сәнді салынған Қалқай ишан үй-тамы бар. Оны салғызған Мамырбай екен. Мамырбай әкесі Қалқайдың арықтарын тазалатып, су жүруін үнемі қадағалап, егін егуге де елді бейімдеген екен.
Ишанның басқа ұлдары сияқты Мамырбай балалары да қудалауға түскен. Ол мұрағат құжаттарында 1902-05 жылдары сайлаушылар бетінен  жиналысқа қатысып қол қойған. Сонда Мамырбай ишан 1902 жылы өмірде бар болған.
Дереккөздер
Санат:Қазақ би-шешендері
Езендорф
Езендорф (Jesendorf) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Солтүстик-батыс Мекленбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 480 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 21,20 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 58 051. Муниципалитеттің басшысы — Арне Йёнк.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Дөңгелекөлшегіш
Дөңгелекөлшегіш (Кругломер) — дөңгелектіктен ауытқуды өлшейтін құрал.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Сөгет (Талас облысы)
Халқы
2009 жылы айылда 263 адам тұрған.
Дереккөздер
Санат:Манас ауданы елді мекендері
Хамза Мұхамеджанұлы Мұхамеджанов
Хамза Мұхамеджанұлы Мұхамеджанов (1. 05. 1911, БҚО - 20. 10. 1981, Алматы қаласы), балалар үйінде тәрбиеленген 1935 ж. Мәскеудегі мемлекеттік орталық дене тәрбиесі иститутының аға оқытушысы болып қызмет істеді. Жеңіл атлетикадан республиканың әлденеше мәрте чемпионы әрі рекордшысы. 1939 ж. Алматы дене тәрбиесі техникумының директоры болып тағайындалды. ҰОС-ының ардагері 1942-1946 ж. КСР-і ерікті спорт қоғамының төрағасы, 1952-72 ж. Академияның ректоры.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер
Санат:КСРО жеңіл атлеттері
Мань-Я (Хура тармағы)
Мань-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хура өзенінің оң жағалауынан 95 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Монте-Пероболсу
Монте-Пероболсу (Monte Perobolço) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Алмейда муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.