Махмет_Мүтиұлы_Қажиахметов
Тұңғыш жинағының өзі әдебиет әлеміне өзіндік үні бар ақын екенін көрсетеді... 2013 жылы Махмет Қажиахметовтың өлеңдері жинақталып «Көгершін көңіл» кітабы басылып, 2015 жылы ақынның 60 жас мерейтойы қарсаңында тұсау кесуі өтті. Ақынның «Көгершін көңіл» кітабынан бөлек еш бір жерде жариаланбаған өлеңдерін қоссақ әлі 4 кітап қылып шығаруға болады. «Көгершін көңіл» жинағы 7 бөлімнен тұрады: І бөлім – Өмір өлеңдер ІІ бөлім – Дала дауысы ІІІ бөлім – Мезгіл мезеттері VІ бөлім – Махаббат мәңгі ертегі V бөлім – Арнаулар ІVбөлім – Әндер VІІ бөлім – Аударма Ақынның өлеңдер жинағының бөлімдері арқылы жан-жақтылығын байқауға болады. Махмет Қажиахметов – жазба ақын, айтыс ақыны, аудармашы, журналист, редактор, қолөнер шебері. Өлеңдері Ақын ретінде өзі өмір сүрген қоғамдағы маңызды оқиғаларды өз өмірімен байланыстыра жырлау Махмет ақынға тән қасиет. Мысалы, «Элегия», «Той жасармын», «Соқыр үміт», «Таңырқа маған, дүние» өлеңдерінен анық байқауға болады. Ақындық өнер туралы «Экспромт», «Шабытты кез», «Поэзия», «Өзекті ой» өлеңдерінен аңғаруға болады. Далада өскен ақын үшін туған жер, туған ауыл қашан да ыстық. М.Қажиахметов шығармашылығынан ел аралап, өңіріміздің табиғат ерекшелігін, ұлттық құндылықтарын, ұлы тұлғаларын жырлағанын аңғарамыз. «Шежін», «Тасқала», Сырым бабамен сырласу», «Сағыныш», «Орал», «Мұқғали, Қасымдар-ай», «Қыр туралы сыр», «Қазақсатн Республикам», «Жымпиты», «Бір ауыл», «Ақұштап апама» өлеңдері мысал болады. Табиғат – адам өмір сүрер тіршілік етер ортасы. Онсыз өмір жоқ. Міне, осы табиғат көріністерін, оған бөлінген қазақ даласындағы өмірді, тұрмыс-халді суреттеуге Махмет ақынның көптеген өлеңдері арналған. Ақынның өлеңдерінің мәнділігін, көркемдігін, әсемдігін көрсететін – табиғат поэзиясы. «Табиғат этюді», «Өліара шақ», «Қысқы саят», «Құтты наурыз», «Күз кетіп барады», «Күз», «Көктемгі сезім», «»Керемет көктем», «Кел, көктем, келші», «»Қаңтар», «Қансонар», «Бесқонақ», «Түнгі натюрморт» өлеңінде табиғат бейнесін тамаша суреттей келе, жол бойындағы жолаушыны жырға қосады. Журналист қашанда қаламын шыңдай түседі. Ақын әрі журналист болса – шығармашылықтың шыңдалғаны. Махмет Мүтиұлының «Орал өңірі» газетіне», «Сырым елі» газетіне» арнаған өлеңдері де журналист ретіндегі дарындылығын көрсетеді. Махмет Қажиахметовтың өлеңдерін тақырыптық жағынан топтастыра келе өлең құрылысына шебер ақын екенін білеміз. Махмет Қажиахметов белгілі тұлғаларға арнап өлең жазған. Мысалы «Тіл анасы», «Парасат»,«Талантты мойындау», «Опасыз жүние», «Нар қазақ», «Кенже ұл», «Бауырларыма», т.б.. Тіл анасы Маржан Ахметқалиқызына арнап жазған өлеңінде: Тіл үіретіп айта алған, Тәтті сөзбен тілекті, Мақалға да майталман, Тебіренткен жүректі, – деп ақынның сөз саптаудағы шеберлігін, шешендігін тілге тиек етеді. Әрбір адам ғашық болады емес пе? Ақынның махаббат лирикасына арналған «Бала ғашық», «Бұл махаббат», «Көктеммен келген махаббат», «Жарыма», «Ғашықтық қақында», «Бейкүнә сезім», «Арман қыз» өлеңдерін атауға болады. Қазақтың ұлттық аңшылық өнері адамды сабырлылық пен төзімділікке, ерік күші мен дене күшінің үндестік табуына, батылдық пен жылдамдыққа, жомарттық пен жадыраңқылыққа тәрбиелеген. Аңшылықтың адам денсаулығы үшін шипасы да мол. «Қансонар», «Айлы түн: аң, аңшы» өлеңдерінен ақынның аңшылық өнерге бейім екені көрінеді. ...Барған сайын бөрілен қайрат кеміп, Аңшы жетті мылтығын сайлап, төніп. Азу тісін ақситып арлан өлді, Ақырғы ажалға кеп айбат шегіп, - қансонардағы табиғат көрінісін суреттейді. Мұндай суреттеу тек саятшылық өнерді жанына жақын тұтқандарға ғана тән. Махмет ақынның сөзіне жазылған әндерге Д.Қажымов, А.Алдамжаров, Н.Төлеуішов сынды сазгерлер ән жазып, республикалық деңгейде танымал болды. «Кел, көктем», «Шаттығым», «Немерем», «Жеңіс әні», «Әдемі, арман шағым» әндері халық арасында кең таралып үлгерді. Махмет Қажиахметовтың тағы бір қыры – аудармашылығы. С. Есениннің «Түн», «Аққайың», Б.Пастернактың «Таңғы шақ» өлеңдерін аударғаны белгілі.