cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Киото хаттамасы
Жалпы, климаттың антропо­ген­ді өзгеруінің әсері қай деңгейде бо­луы мүмкін деген сауалға жауап із­деп кө­рейік. Ғалымдар планета­да­ғы климат жылылығы 2 градусқа жо­­ғарылағанның өзінде Жер ша­рында 500 млн. адам ауыз судан тап­шылық көреді, 3 градусқа жы­лығанда 3 млрд. адам ауыртпалық тартады деп есептейді. Себебі, климат өзгеріске ұшыраған сайын тегеурініне шыдас бермейтін қатты дауылдар, топан сулар қаптауы жиі­лей беретін бо­ла­ды. Бұдан, әри­не, бірінші кезекте ауыл шаруа­шы­лығы үлкен зиян ше­гетіндігі ай­қын. Ал ол өз кезегінде азық-түлік тап­шылығына алып келеді. Әлем­дік мұхит деңгейінің өсуінің де қатері аз емес, геогра­фия­лық кар­таның суреті қазіргі уақытқа мүлде ұқсамай, Голландия сияқты елдер мен Нью-Йорк секілді жа­ға­лауға жақын орын тепкен қалалар мен көптеген әсем аралдардың су асты­на кету қаупі бар. Нидерланд, Ұлы­британия сияқты аралдағы мемлекеттер, Кариб бассейніндегі және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы арал мемлекеттер үшін бұл қиын­дық­тың салмағы тым ауыр болмақ.
Жердің орташа температурасы қазіргі кезде 14 градус Цельций, Фаренгейт бойынша 57 градусты көр­сететіні есептеп шығарылды. Негізінен атмосфераға булы газ­дар­­дың көтерілуі табиғи нәрсе. Алай­да, ғалымдар адамдардың тір­ші­лігінің нәтижесінде булы газ­дар­дың көте­рі­луі молайып кеткендігін алға тар­тады. Әсіресе, ол соңғы 50 жылда қат­ты көтерілген. Олардың ішінде көмірқышқыл газының көтерілуінің салдары Жер шары­ның жылынуына алып келеді деге­німізбен, бұл орайда ғалымдардың пікірінің де түрлі екендігін айта кеткен ләзім. Бірік­кен Ұлттар Ұйымының 130 елінен 1000-ға тарта ғалым тартылған “Климат өзгеруін зерттейтін үкіметаралық сарап­шы­лар тобының” (КӨҮСТ) 2007 жыл­ғы төртінші соңғы есебін­де 1906-2005 жылдар аралығында жер тем­пературасының жылынуы 0,74 градусты құрады делінген. Мұхит сулары терең қабаттардағы мұздай сумен араласуынан Жер шарының оңтүстігінде олардың жылыну дең­гейі төмен, ал солтүстіктегі құр­лық­та жылыну жоғары. Спутник арқылы жүргізілген зерттеулер 1960 жылдан бері екі полюстегі мұз қабаттарының аумағы 10 пайызға азайғандығын көрсеткен. Әсіресе, Солтүстік жартышарда оның аума­ғы 15 пайызға дейін кеміп, мұздың қалыңдығы 40 пайызға жұқарған. Гренландия мен Арктика мұздары­ның жылдамдықпен еруі зардабы­ның дәмін алғашқы болып сол­түс­тік­тің ақ аюлары татып жатса керек.
Қазымбет
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 775 адам (397 ер адам және 378 әйел адам) болса, 2009 жылы 636 адамды (339 ер адам және 297 әйел адам) құрады.
Киото хаттамасы
Бұл орайда, Вашингтон уни­вер­си­тетінің ғалымдары Игнатиус Ригор мен Джо Валластың соңғы 25 жылдың ішінде жүргізген зерттеулері де көңіл аударар­лықтай. Мұз көлемінің азаюы мен жұқаруының Сол­­түс­тік мұзды мұхитында­ғы ағыстар мен Арктикаға ғана емес, Солтүстік Атлантикаға да әсері бар екендігі айтылады. Ғалым­дар арада 30-40 жыл өткенде Сол­түстік мұзды мұхитының жылдың жылы мезгіл­де­рінде толығымен мұз құр­сауы­нан босанатындығын алға тар­та­ды. Әлем­нің ең биік мұзарт шың­ды Ги­малай тауларының да мұздақ­тарына еру қаупі төнген. Егер дәл бүгінгі қарқынмен ол әрі қарай жүре берсе, онда 2060-жыл­дары мұздақ­тардың үштен екісі, ал 2100 жыл­дары бар­лығы еріп кетеді.
Қазымбет
Дереккөздер
Санат:Үржар ауданы елді мекендері
Киото хаттамасы
Экожүйедегі ауытқулардың фау­на мен флораға әсері де айтар­лық­тай. Жыл құстары ерте келіп, кеш кетуді бастаса, өсімдіктердің 30-40 пайызына ортасының өзгеруіне байланысты жойылып кету қаупі туған. Өйткені, жүздеген, мыңдаған жылдар бойына қалыптасқан тірлік ырғағының ауысуына тез арада ілесе алмау жер бетіндегі түрлердің жұтаң­дануына алып келмек. Ауа температурасы 1 градусқа жылыған күнде ормандардың да басына қауіп төнеді екен. Орман жүйесі болса көміртегінің 80 пайызын табиғи сіңіруші, ал орман ағаштары тип­тері­нің ауысуы орасан мол мөл­шер­де көміртегін бөлу арқылы жүреді.
КӨҮСТ-тің соңғы есебінде сондай-ақ орташа температураның өсу деңгейі сақталады, бірақ оның жылдамдығы мен ұзақтығы бола­шақ­та булы газдардың эмиссиясы­ның азаюына тәуелді деген ұйғарым жасалған. Белгілі ағылшын эконо­мисі Лорд Николас Штерн 2050 жылы миллиондаған адам ұзаққа созылған құрғақшылық пен өзге де климаттық ауытқулар: су басу мен жойқын дауылдардан, аштықтан қашқан “климат босқыны” болуы мүмкін деген қауіп айтады. Нобель сыйлығының лауреаты, БҰҰ КӨҮСТ-нің басшысы Др. Пачаури адамзат баласының қазіргі жағдайды өзгертуге 10 жылдай ғана уақыты бар деп есептейді. Сайып келгенде климаттың антропогенді өзгеруінің салдары көлік және басқа да инфрақұрылымдарға да орасан зор зиянын тигізбек. Бұлардың бәрі, тұтастай алғанда, жаһандық тұрғыда алға шығатын экономикалық, әлеу­меттік, саяси проблемалардың қан­ша­лықты күрделі болатындығын бү­гінгі күннің өзінде ұғындырса керек. Ал эмиссия көлемі жөнінен ТМД мемлекеттері ішінде Ресей мен Ук­раи­надан кейін тұрған біздің еліміз үшін ол әсер жоқ десек, шын­дықты бұрмалағанымыз болып шығар еді.
Киото хаттамасының экономи­калық негіздемесінің басты тіні етіп англо-америкалық экономист Рональд Коуздың экономикалық жекеменшік құқық теориясы алынған. Коуз теориясына дейін қор­ша­ған ортаның ластануын зерт­теу­шілер онымен күресте мемлекет өндіріс қалдықтарындағы зиянды заттар концентрациясының ең жо­ға­ры нормасын және ауаға шыға­рылатын зиянды заттардың ең жо­ғары нормасын анықтап, одан асып кеткенде нормативті бұзғаны үшін айыппұл салып, жауапқа тартып отыру қажет деп келді. Ал Коуз және оны жақтаушылар жоғарыда көр­сетілген шаралардың жетімсіз болатындығын алға тартты. Олар бек­ітілген нормадан ауытқымаса да қоршаған ортаға зиян келтіретін кәсіпорынның ешкімге жауап бер­мейтінін, әрі жоғарыдағы нормалар барлық кәсіпорындар үшін бірдей алынғандығын көлденең тарта отырып, мұндай үдерістен пайда жоқ деп санайды. Сондықтан, рет­теу шы­ғарылған өнім қоғамға қан­ша­лық­ты қажет деген критериймен өлшенуі керек дейді. Сол себептен, Коуз дау тудырушы нысан ретінде кәсіп­орын­ның өзін емес, қоршаған ортаға зиян келтіретін кәсіпорынды пайдалану құқығын қарастырады. Мұндай құқық кәсіпорынның кімге тиесілі екеніне қарамастан, келісім мен сату және сатып алу нысанына айналады. Коуз идеясы бойынша, бұл құқық сату-сатып алу актілерін жасау арқылы түптің-түбінде ны­санды тиімді пайдаланатынның қолына өтеді.
Коуз көзқарасы қоршаған орта­ны ластаумен күрестегі ұстаным­дар­ды түбегейлі өзгертті. Енді, мемле­кет, жоғарыда көрсетілгендей, зиян­ды қалдықтар шығуының норма­тивін жасаумен шұғылданбайды, тек зиянды заттар шығуының ең жоғары көлемін хаттама негізінде белгілейді, сол көлемде ластауға лицензия бе­ріп, оны аукцион арқылы ең көп ақша төлегеніне сатады. Кейін ли­цен­зияға сәйкестік қана қадағала­нып отырады. Сонда зиянды қал­дық­тар мен зиянды заттар концен­тра­циясын бөлу ақылы болып, мемлекеттік аукциондарда лицен­зия­ны сатып алушы фирма оны бас­қаларға өсіріп сатуға да мүмкіндік алады. Осылайша кейбір дамыған елдер атмосфераға зиянды заттар бөлудің ұлттық рыноктарын құра бастады.
Егер мемлекет өзіне тиесілі квотаны толық жұмсамайтын болса, онда өзінен артылған бөлігін өзге елге сата алады. Бұл ретте көршіміз Ресей өзінің квотасын толық көлемде жұмсай алмай отыр. Ал біздің елде квотаның мұрты да бұзылмайтындай шамада. Хаттама­ның тағы бір маңызы – дамыған елдер мен өтпелі экономикадағы елдер булы газдардың атмосфераға шығарылуын азайтуды бірігіп ат­қаратын мүмкіндігі бар. Ол қалай жүзеге асады? Мәселен, бір елдің атмосфераны ластау деңгейі төмен де, енді біреуінікі жоғары. Төмен деңгей көрсеткен ел атмосфераға газ шығарудан өзі жинаған бір­ліктерін жаңағы мұқтаж елге беріп, пайдасын көреді.
Киото хаттамасына енудің эко­но­микалық жағынан тиімділігін ұққан Ресей хаттаманы ратифи­ка­циялады және өз экономикасына жылына 4-6 млрд. доллар көле­мін­де шетелдік инвестиция тартуды көздеп отыр. Алайда, атмосфераға зиянды заттарды бөлудің алдыңғы легіндегі, барлық зиянды шыға­рын­дының 36,1 пайызын алып отырған АҚШ асығар емес. Мұ­хит­тың арғы жағындағы алпауыт елдің хаттаманы ратифика­ция­ла­мауының ресми себебі – Қытай, Үндістан тәрізді ауа ластауда әжеп­тәуір “үлестері” бар дамушы елдердің осы халықаралық құжат­ты ратификацияламауы. Бұл, екінші жағынан АҚШ-қа тиімді.
Қазақстан және Киото хаттамасы
Қазақстан Киото хаттамасы­ның тетіктері арқылы энергия үнемдеуге байланысты үлкен ин­вестиция тартуға мүмкіндік алады. Нәтижесінде, экономиканың шикі­зат­тық бағыттылығы нысаналы түрде, біртіндеп жоғары техноло­гия­лық өндіріс үдерістеріне өзге­ре­тін болады. Цифр тілімен сөй­ле­сек, Қазақстанда жыл сайын ауаны 213 миллион тонна өндіріс қалдықтары ластайды. Ал еліміз­де­гі жоғары булы газдың шығарын­дысының 80 пайыздайы бір ғана энергия секторына тиесілі болып отыр. Жалпы алғанда, біздегі қуат көзін үнемдеу, оның тиімділігін арттыру әлеуеті жоғары. Қазақстан инвестициялық жобаларды іске асыру үшін Киото хаттамасының тетіктерін пайдаланса, инвести­ция­лы­қ жобалар бірнеше есе арзан­ға түспек. Сондай-ақ елімізде осы жолда озық технологиялар не­гізінде құрал-жабдықтарды жаңар­тып, өнім сапасын жоғарылатуға және әлемдік рынокта отандық өнеркәсіптің бәсекелестігін арттыруға болады деген пікірді жақтаушылар көбейді.
Киото хаттамасының елімізде ратификацияланбауы әлемдік дең­гейде климаттың өзгеруі бойынша шешім қабылданарда Қазақстанды дауыс беру құқығынан айырып қана қоймай, біздегі барлық эко­логиялық бастамаларға тосқауыл болып келді. Ал хаттама уақыты шектеулі. Осыны ескергендіктен де болар, соңғы кездері Парламентте хаттаманы ратификациялау бағытындағы жұмыстар қарқынды жүрді. Сөйтіп, құжат Мәжіліс пен Сенатта мақұлданды.
Енді Киото хаттамасын рати­фи­кациялау Қазақстанның әлем­дегі инвесторлары мен серіктестері арасында оң пікір қалыптастырып, елімізде “Киото үдерісін” дамы­ту­ға, тиімді энергия саясатын енгізу­ге, зиянды заттардың шығарын­ды­ларын қысқартуға, сондай-ақ бар­лық экономикалық саладағы ашық­тыққа жетуге оң ықпал етеді. Мұның Бүкіләлемдік сауда ұйы­мы­на (БСҰ) кіру кезінде сөзсіз ар­тықшылығы болады. Әрі хаттама­ның экономикалық тетіктері то­лық­қанды жұмыс атқарғанда қа­зақ­стандық бизнес те жаңа мәрте­бені иеленеді. Яғни, әлемдік рынокта булы газдар шығарын­ды­ларын саудалауда өзгелермен тең құқылы қатысушы болады.
Киото хаттамасын ратифика­ция­лау, сондай-ақ Қазақстанға қа­зіргі заманғы тиімді технологиялар түріндегі 1 млрд. АҚШ доллары­нан астам қаржыны – дамыған, алдыңғы қатарлы елдердің жыл сайынғы инвестицияларын тартуға жол ашпақ. Бұл технологиялар трансферті жабдықтардың тозуы 60 пайызға жеткен және оны жаң­ғырту көлемді инвестицияларды талап ететін энергетикалық сек­торға бағытталатын болады. Қазақстанның өндірістік күшін өсірмеу үшін міндетті түрде Кито хаттамасын ратификациялау қажет. Батыстың жырымдап беретін қаржысы уақытша және алдамшы. Экономиканың негізі өнеркәсіп,егер өнеркәсібіміз дамымаса және еліміз біржақты яғни жер қойнауындағы байлықпен ғана дамитын болса,онда экономикамыз басқа елдерге тәуелді болады. Киото хаттамасын тек экологиялық құжат деп қабылдауымыз қате. Бұл халқаралық құқыққа сай, дамушы мемлекеттердің экономикасын/дамуын заңды реттеу құралы. Қорыта айтқанда, Киото хат­та­масына қосылу қоршаған ортаны қорғауды басқарудың сапасын көтеріп, индустриялық-иннова­ция­лық дамуды жеделдетуге, сон­дай-ақ тараптар конферен­ция­лары­на қатысу құқығына ие болу арқылы бүкіл әлемнің энергети­ка­лық саясатына тікелей әсер ететін келіссөздерде еліміздің энергети­ка­лық саясатын қорғауға мүмкіндік береді.
Санат:Экология
Шлиттерс
Шлиттерс (Schlitters) — Аустриядағы коммуна. Тироль федералды жеріне қарасты Швац округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1324 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 10.36 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — SZ, ресми идентификациялық коды — 7 09 25.
2004 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Фридль Абендштайн саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тироль елді мекендері
Мадалена (Паредеш)
Мадалена (Паредеш) (Madalena (Paredes)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Паредеш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Ауданның қамқоршысы — Мария Магдалина.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Роуан (Айова)
Роуан (Rowan) — Айова штатының Райт округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.5 км². FIPS коды — 19-69015.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 218 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Райт округы (Айова)
Нойштадт-на-Орле
Нойштадт-на-Орле (Neustadt an der Orla) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан қала. Заале-Орла ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 8585 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010). Алып жатқан жер аумағы 30,95 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 75 073. Қаланың басшысы — Артур Хоффман.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Шидровка (Пукшеньга тармағы)
Шидровка — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пукшеньга өзенінің оң жағалауынан 29 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вага өзенінің құйылысынан Пинега өзенін қоспағанда, сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Кирхберг-Маттигхофен
Кирхберг-Маттигхофен (Kirchberg bei Mattighofen) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Браунау-на-Инне округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1014 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 15.79 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — BR, ресми идентификациялық коды — 4 04 17.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Цеэнтнер саналады.
Шидровка (Пукшеньга тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 1676
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 13 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1676 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 55-SC36, in LMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
10 маусым
10 маусым — Григориан күнтізбесінде жылдың 161-ші күні (кібісе жылдарда 162-ші). Жылдың аяғына 204 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:10 маусым
Владимир Николаевич Петров
1934 жылы Володяның ата-анасы Кіші Үлбі су қоймасы құрылысына жөнелтіледі. Оның балалық шағы осы шағын ғана ауылда өтеді. 1941 жылы жеті сыныпты бітірген соң, Алматы байланыс техникумына түседі. Бірақ оқуын жалғастыра алмайды. Соғыс басталады. Әкесі майданға жөнеледі. Он төрт жасар бала курсты тәмамдап, тері цехына токарь болып орналасады. Бірақ Володя оқу оқығысы келеді. Ол тау-кен металлургиялық техникумына құжат жинайды. Алайда, жас бала артиллериялық форма киген балаларды кездестіріп, артиллериялық училищенің Лениногор қаласында филиалы ашылғанын естігенде ойланбастан құжатын сонда тапсырып, қабылданады. Володя екі жыл оқып, кейін Павлодар жазғы мектебіне түседі. Көп кешікпей авиамектепті тәмамдаған жігіт алғаш рет әуеге ұшады. Бұл ұшуы бірінші және соңғы болады. Әуеде апат болып, ол өлім аузынан қалады. Ұзақ уақыт бойы лазаретте емделген соң, ол бомбалаушылар мектебінде оқуға рұқсат алады. 1945 жылы Петров авиамектептің жеделдетілген курсына түседі. Дегенмен, комиссия шешімімен оған ұшуға рұқсат берілмейді. Дала-соғыс училищесін тәмамдаған соң, авиаполкте комсомол ұйымдастырушысы болып қызмет атқарады.
1953 жылы Ленинград жоғары әскери педагогикалық институтының тарих факультетіне түседі. Кейін Харьков қаласында ұстаздық етеді. Владимир Николаевич Қарулы Күштерде 30 жылдан астам уақыт бойы қызмет етеді. Ол он төрт медальмен, КСРО Қорғаныс министрінің грамоталарымен және өзге де әскери белгілермен марапатталған. Запасқа босатылған соң Харьковтағы жазушылар ұйымына басшылық етеді.
Петров еңбектері өмірлік фактілерден алынған және сонысымен құнды. Ол әскер тақырыбына қалам қозғаған көрнекті жазушылардың бірі. Оның шығармаларының тілі жеңіл. Владимир Николаевич балаларға арналған туындылардың да авторы.
1978 жылы кейін "Единая параллель" тетралогиясына енген "Черемша" романын дүниеге әкеледі. Кейінгі жылдары В.Н.Петров "Хрустальный глобус" деген атпен үш повесть, "Большой блеф" және "Рябиновый свет" романдарын жазады. Оның шығармаларынан – адамның өмірдегі орны, адам құндылығын бағалау мәселелері кеңінен орын алған. 1998 жыл Владимир Николаевич өмірден өтеді.
Дереккөздер
1. Шығыс Қазақстан облысы мәдениеті кітабы, АТАМҰРА
Санат: Мәдениет
Санат:1927 жылы туғандар Санат:1993 жылы қайтыс болғандар
Фушер-о-Буа
Фушер-о-Буа (Fouchères-aux-Bois) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Бар-ле-Дюк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,57 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 143 адамды құрады. Халық тығыздығы — 25,67 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Франкенберг (Саксония)
Франкенберг (Саксония) (Frankenberg) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан қала. Хемниц әкімшілік округіне бағынады. Орталық Саксония ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 15702 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 65,42 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 1 82 120. Қаланың басшысы — Томас Фирмених.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Мыс концентраты
Сыртқы сілтемелер
Мыс өнеркәсібінің қысқаша сипаттамасы
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Химия Санат:Химиялық элементтер
Алмаспа түрлер
Алмаспа түрлер (vicarius — алмастырушы, орнын басушы) — біріне-бірі өте ұқсас болғанымен, әр түрлі географиялық аймақтарда немесе әр түрлі жағдайларда мекендейтін өсімдіктер мен жануарлар түрлері.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Пішім командасы
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Беженев
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, II том
Гидрототықтар
Гидрототықтар - құрамы металдар мен гидроксил тобынан (ОН)- тұратын минералдар класы. Гидрототықтардың көпшілігінің құрылымы қабатты келеді. Кристалдары табақша пішінді, жіктілігі жетілген, қаттылығы — 2-5, меншікті салмағы шамалы. Олар төменгі температурада қалыптасады, экзогендік кендер мен тотықтану белдемдеріне тән. Гидрототықтар темірдің, алюминийдің, марганецтің, хромның, қалайының, уранның, мыстың және т.б. маңызды кені болып табылады. Сингонимі: гидроксидтер.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Гидрология Санат:Гидрогеология Санат:Химия
Александр Александрович Заруцкий
Александр Александрович Заруцкий (26 тамыз 1993 жыл, Нальчик, Қабарда-Балқар) — ресейлік және қазақстандық футболшы, "Астана" клубының қақпашысы. Ресейлік экс-футболшы Александр Станиславович Заруцкийдің ұлы.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Астана ФК ойыншылары Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары Санат:Қызылжар ФК ойыншылары Санат:Атырау ФК ойыншылары Санат:Ертіс ФК ойыншылары Санат:Қайсар ФК ойыншылары
Уатс (Оклахома)
Уатс (Watts) — Оклахома штатының Adair округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 316 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.0 км² шамасында. FIPS коды — 40-79100.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Салалова-Яха
Салалова-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кара теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — 15.02.03 гидрографикалық бірліктің жағалау сызықтарымен, оның ішінде Белая аралын) қамти отырып, шектесетін РФ-ның ішкі теңіз сулары мен территориялық теңіздері шегіндегі Кара теңізі аралдары. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Төменгі Обь су алабы өңірі өзендері
Сусылдақ
Сусылдақ (Bucephala clangula) – Қазтәрізділер отрядының үйректер тұқымдас тармағына жататын Сусылдақ үйректер туысының үйрегі.
Басы үлкен, дене бітімі мығым, едәуір ірі денелі (0.5-1.4 кг) үйрек. Жалпы қара реңді, аталықтың төсі қарама-қарсы ақ реңді,қанатында көзтартары бар және аяғында дөңгелек теңбілдері болады. Аналықтары айтарлықтай қарама-қарсы реңді емес, негізгі реңкі – қошқыл қоңыр. Құстың бұл түрі ұшып жүріп, қанатымен өзіне тән ызыңдаған дыбыс шығарады. Еуразияның және Солтүстік Американың орман зонасында таралған, Қазақстанда орманды дала зонасында орын тебеді. Қуысты ескі ағаштары бар жерге таяу көлдерде болады. Бұл үйрек ұяларын ағаш қуыстарына орналастырады. Салындыдағы 4-14 сұрғылт жасылдау жұмыртқаларды аналығы басады, аталығы алғашқы күндері ұяны маңайлап ұшып жүреді. Аталықтар инкубациялық кезеңнің орта шенінде ұялау аумағын тастап, түзу сызық жасап топталады. Жұмыртқа жарып шыққан балапандар ұяда бір тәулік болады да, денесін кептіріп, күш жинаған соң аналықтың қарқылдаған дауысын да жақыннан естіп, ұядан кетеді. Негізінде сусылдақтар жануартекті азықтармен қоректенеді.
Дереккөздер
Санат:Үйректер
Әділбек Есенжанов
Әділбек Есенжанов (1954, Атырау қаласы). Техника ғылымдарының кандидаты. Мәскеу мұнай институтын бітірген (1976). 1976-1987 жылдары - «Маңғышлақмұнай» ӨБ «Өзенмұнай» МГӨБ мұнай өндіру операторы, шебер, ОҒЗЛ бастығы, мұнай кәсіпшілігінің бастығы, бас инженердің орынбасары, басқарма бастығының орынбасары. 1987-1992 жылдары - «ҚазмұнайҒЗЖИ» институтында, бірқатар коммерциялық құрылымдардың басшысы. 1992-1994 жылдары - «Теңізмұнайгаз» ӨБ бас директорының коммерциялық және сыртқы экономикалық байланыстар жөніндегі орынбасары. 1994-2000 жылдары - «Қазақойл» ҰМК «Мұнай-Импекс» экспорттық-импорттық фирмасының бас директоры. 2000 жылдан - «International Petroleum Company С.А» (IPCO) компаниясының өкілі.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Йерингтон (Невада)
Йерингтон (Yerington) — Невада штатының Лион округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2 883 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.4 км² шамасында. FIPS коды — 32-85400.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Невада қалалары
Аникеев
Аникеев — Башқұртстанның Ишимбай ауданындағы ауыл, Байгузин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 17 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
IC 1979
IC 1979 — Тор шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 1979 Санат:Тор (шоқжұлдыз)
Боғд хан
Богд Жавзандамба Агваанлувсанчойжинямданзанванчүг (Богд Жавзандамба Агваанлувсанчойжиннямданзанванчүг, ངག་དབང་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་དབང་ཕྱུག་, Вайли: ngag dbang blo bzang chos kyi nyi ma bstan 'dzin dbang phyug; 1869, Лихуа — 17 ақпан 1924, Ұланбатыр) VIII Боғд хан — сегізінші Халха-Джебдзун-Дамба-хутухта, Моңғолия буддистерінің жетекшісі, Моңғолияның теократиялық билеушісі, (1911—1924), Моңғолияның шектеулі монархы (1921—1924). XVII ғасырдың аяғынан бері Моңғолияның жалғыз ханы.
Ерте өмір және тану
Боғд хан 1869 жылы тибет шенеунігінің отбасында оның алдындағы Агваанчойжинванчүгпэрэнлайжамц қайтыс болғаннан кейін бір жылдан кейін дүниеге келді. Ол өмірінің алғашқы жылдарын анасымен бірге Потала Далай ламаның Лхаса сарайында өткізді. Баланы жаңа Боғд хан ретінде ресми тану XII Далай-лама мен Панчен-ламаның қатысуымен Поталада өтті. 1873-1874 жж. үлкен салтанатты шеру, оның ішінде орыс бурят ламалары, Моңғолиядан Лхасқа құбылғанды ​​Моңғолияға ертіп барды. 1875 жылы Боғд хан Өргөөға аман-есен жетті.
Дереккөздер
Санат:Моңғолия тарихы
Юрий Алексеевич Сушков
Юрий Алексеевич Сушков (31. 10. 1930 жылы туған, Алматы қаласы) — тіл білімі маманы, филология ғылымының кандидаты (1970), доцент (1976). Алматыдағы шет тілдер институтын бітірген соң (1952) қаладағы мектептерде одан кейін өзі бітірген институтта француз тілінен сабақ берді. 1961 жылдан бастап ҚазКСР ғылым академиясының шет тілдер кафедрасында француз тілінен алғаш аға оқытушы, 1970 жылдан бастап доцент болып істеп келеді. Профессор В. А. Исенгалиеваның жетекшілігімен "М. Әуезов прозасының француз тіліне аудармасы" деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады. 20-дан астам мақала жариялады. Қазақ және орыс жазушылары шығармаларын орыс тіліне аудару мәселесімен шұғылданды.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі Санат:Тұлғалар
Алдаберген Қырықбай
Алдаберген Қырықбай - (1952. Павлодар облысы Баянауыл ауданы Жосалы а.) тележурналист, ғалым. ҚазМУ-ді бітірген. 1973-1975 жылдары. Баянауыл ауданы газетінде тілші, бөлім меңгерушісі, 1976-1978 жылдары. Павлодар облысы телерадио к-тінің редакторы, 1983-1987 жылдары Қазақ теледидарының оқулық және ғыл.-көпшілік Бас редакциясында редактор, аға редактор, Алдабергенов комментатор, 1987-2002 жылдары ҚазҰУ-дің журналистика фкультетінде ұстаздық етті.
2002 жылы Павлодар Мемл. ун-тінде кафедра меңгерушісі. А. Қазақ журналистикасының тарихына арналған зерттеулері мен монографиясын жариялады. Қазақстан Журналистер Одағы сыйл. лауреаты.
Дереккөздер
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары Санат:Журналистика
Мувашархан Танабайұлы Жиенәлиев
Мувашархан Танабайұлы Жиенәлиев – физика-математика ғылымдарының докторы (1994), професор (1996).
NGC 6138
NGC 6138 — Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Мувашархан Танабайұлы Жиенәлиев
Қысқаша өмірбаяны
1971–76 Бүкілодақтық «Проектмонтажавтоматика» мекемесінің Қазақстандағы бөлімшесінде аға инж;
NGC 6138
Ашылуы
Бұл нысанды 1872 жылы Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6138 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60164, NGC 6363, UGC 10827, MCG 7-36-5, ZWG 226.8, NPM1G +27.0546.
Мувашархан Танабайұлы Жиенәлиев
Қысқаша өмірбаяны
1976–80 ҚазҰУ-да аспирант;
NGC 6138
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Мувашархан Танабайұлы Жиенәлиев
Қысқаша өмірбаяны
1980 жылдан ҚР Білім және ғылыми министірлігінің Математика институтында бас ғылыми қызметкер, директордың ғылыми жұмыстар жөніндегі орынбасары болды.
1992 ж. «Краевые задачи для нагруженных дифференциальных уравнений» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Негізгі ғылыми еңбектері дифференциалдық теңдеулер теориясына арналған.
Гарлате
Гарлате (Garlate) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Лекко провинциясында орналасқан.
Мувашархан Танабайұлы Жиенәлиев
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1947 жылы туғандар
Гарлате
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2525 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,14 км² шамасында. Пошта индексі — 23852.
Елді мекеннің қамқоршысы — Стефан Первомученик. Жыл сайынғы мерекесі — 26 желтоқсан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Сарразак (Дордонь)
Коммунаның INSEE коды — 24522, пошта индексі — 24800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 381 адамды құрады. Халық тығыздығы — 12,75 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Ақшатау өндірістік ауданы
Ақшатау өндірістік ауданы — 1963-1964 жылдары болған Қазақ КСР-нің Қарағанды облысы құрамындағы әкімшілік-аумақтық бірлігі. Орталығы – Ақшатау қала үлгісіндегі ауылы.
Ақшатау өндірістік ауданы 1963 жылы 10 қаңтарда Қарағанды облысының құрамында құрылды. Оның құрамына Жаңаарқа ауданынан Ақадыр, Жамбыл, Өспен және Шет ауданынан Ақшатау мен Қайрақты кірді.
1964 жылы 18 тамызда Ақжал қала үлгісіндегі ауылы құрылды.
1964 жылы 31 желтоқсанда Ақшатау өндірістік ауданы таратылды. Сонымен бірге Ақадыр, Ақжал, Ақшатау және Қайрақты ауылдары Шет ауданына, ал Жамбыл және Өспен Жаңаарқаға берілді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның таратылған аудандары
Балтабай
Балтабай — Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындағы ауыл, Балтабай ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Есік қаласының солтүстігінде 30 км жерде орналасқан. Іле Алатауының тау бөктеріндегі бетеге, боз, селеу өскен қоңыржай агроклиматтық белдемде жатыр
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2613 адам (1216 ер адам және 1397 әйел адам) болса, 2009 жылы 3049 адамды (1464 ер адам және 1585 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Орта мектеп, мәдениет үйі, фельдшер-акушерлік және медициналық пункт бар. Тұрғындары басқа елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.
Дереккөздер
Санат:Еңбекшіқазақ ауданы елді мекендері
Роналдо
Роналду Луис Назариу ди Лима (Ronaldo Luís Nazário de Lima) немесе қысқаша Роналдо (порт. Ronaldo); 22 қыркүйек 1976,  Рио-де-Жанейро, Бразилия) — бразилиялық футболшы, шабуылшы. 2002 жылғы әлем чемпионы.
Екі дүркін әлем чемпионы, әлем чемпионаттардың финалдық бөлігінде соққан голдары бойынша екінші рекордсмен (Мирослав Клозеден кейін), 2002 жылғы Әлем чемпионатының үздік мергені, 1998 жылдың үздік футболшысы, ФИФА версиясы бойынша үш дүркін үздік футболшысы, 2 дүркін "Алтын доп" иегері, "Алтын бутсы" иегері. «World Soccer» (1999 жыл) журналының нұсқасы бойынша XX ғасырдың үздік футболшыларының тізіміне (13-орын), ФИФА 100 тізіміне іліккен. Италия футболшылардың ассоцияциясы бойынша А сериясының соңғы 10 жылдың (1998—2007) үздік футболшысы.
Клубтық
1993 жылы кәсіпқой карьерасын "Крузейро" клубында бастады. Бір жыл ішінде 57 гол соғып, (44 ойында) әлем назарын өзіне тез аударды. 1994 жылғы әлем чемпионатынан соң-ақ түрлі клубтардан ұсыныс түсіп, сол жылы шілдеде "ПСВ" клубына 5 млн фунт-стерлингке ауысты. Нидерланд тілін білмейтіндігіне, жергілікті климатқа үйрене алмағанына қарамастан, 1994/95 жылғы маусымда Нидерланд чемпионатының үздік мергені атанды. Ал клуб чемпионатта үшінші боп мәреге жетті. 1995/96 жылғы маусымда да клуб үшінші орында қалды, ал Роналдо жарақатының кесірінен ұзақ уақыт бойы емделіп жатты.
1996 жылы жазда "Барселонамен" келісім шарт жасасты. 1996/97 жылғы маусымда 37 голмен Испания чемпионатының үздік мергені атанды. Жыл қорытындысында "Алтын допты" жеңіп алды.
1997 жылы жазда "Интернационалеге" ауысты. Алғашқы екі маусымды жақсы өткізгенімен, 1999 жылы тізесінен ауыр жарақат алды да, екі жыл бойы емделумен болып (біраз уақыт Парижде емделіп, ота жасатты), 2001 жылы ғана алаңға оралды. Бұл аралықта ол өзінің танымалдылығын төмендетіп алды, Бразилия құрамасында да жаңа жас жұлдыздар пайда болып, Роналдо ауызға онша алынбай қалды.
2002 жылы тамызда "Реалға" ауысқанына миландық жанкүйерлер қатты наразы болды, бірнеше жыл бойы футболшының алаңға оралуын күткені зая кетті, Роналдоның мұнысын сатқындық деп есептеді. "Реал" сапында Роналдо өзінің жұлдызды шақтарына қайта оралды, Зинедин Зидан, Луиш Фигу секілді жұлдыздармен тізе қосып ойнап, 2002/03 жылғы маусымда Испания чемпионы атанды, 31 кездесуде 23 рет қарсыластар қақпасын дәл көздеді.
2003-06 жылдары "Реал" бес рет бапкер ауыстырды, клубтың ойыны жүрмеді. Жаңа президент келді (Роман Кальдерон), ол италиялық бапкер Фабио Капеллоға клуб тізгінін ұстатты. Капеллоның келуі Роналдоға оң бола қоймады, оның жаттықтыру мәнеріне Роналлдо сай келмеді, ақыр соңында 2007 жылы Роналдо клубтан кетіп тынды.
2007 жылы қаңтарда 6, 675 фунт стерлингке "Миланға" ауысты. Маусым соңына дейін 7 гол соқты. 2007/08 жылғы маусымда тағы да ауыр жарақат алды да, емделіп жатып қалды, клуб 2008 жылы арадағы келісім шартты бұзды.
"Италия чемпионаты Роналдо үшін ауыр соғады" деген әңгімелер көп айтылды. Сол себепті ме, карьерасында тағы да өзгеріс жасағысы келді ме, 2008 жылы желтоқсанда жарақаты жазылған соң "Милан" қайтадан ұсыныс жасап еді, футболшы келіспеді. 2008 жылы қыркүйек - желтоқсан айларында Фламенгоның" базасында жаттықты, бұған фламенголық жанкүйерлер қатты қуанды, клубтың онымен келісім шарт жасасуын күтті, бірақ көпшілік күткен трансфер болмады.
9 желтоқсанда Роналдо "Коринтианс" сапына барып қосылды. Бұған енді "Фламенго" фанаттары наразы болып, Роналдо киген жейделердің бәрін өртеп тастады. Бұған Роналдо "төрт ай бойы клуб жетекшілігі маған ешқандай ұсыныс жасамады" деп жауап берді. "Фламенго" президенті Марсио Брага "мен оның жарақаты жазылғанын күттім, өзі де осы жер ұнайтынын, осы жерде қалатынын айтқан олатын, бірақ мына күтпеген шешімі мен үшін де ауыр соқты" деді бұл жайлы.
Бірақ "Коринтианс" сапында тек 2009 жылы ғана тұңғыш рет алаңға шықты. Мамыр айында тағы да жарақат алды. Бірақ тез тіктелді де, маусым соңына дейін бірнеше маңызды голдарды соқты.
2011 жылы ақпан айында карьерасын аяқтады.
Ұлттық құрама
1994 жылғы әлем чемпионатына барды, бірақ бір кездесуде де алаңға шықпады. Есесіне әлем чемпионы атанды.
1998 жылғы әлем чемпионатына Роналдо төрт гол соқты. Бұл жолы Бразилия финалда Франциядан ұтылды. 1999 жылғы Америка кубогында бес гол соғып, турнирдің үздік мергені әрі чемпионы атанды.
2002 жылғы әлем чемпионатында жеті гол соқты, соның екеуін финалда Германияның қақпасына соғып, құрамамен бірге әлем чемпионы атанды.
2006 жылғы әлем чемпионатында үш гол соғып, ӘЧ-де соққан голддарының санын 15-ке жеткізді де, Герд Мюллердің 32 жылдық рекордын (14 гол) жаңартты.
2011 жылы 7 маусымда Румынияға қарсы жолдастық кездесуде соңғы рет құрама сапында алаңға шықты.
Жеке өмірі
1997-99 жылдары актриса Сюзана Вернермен кездесіп жүрді. 1999 жылы сәуірде онымен айрылысты (кейін Вернер бразилиялық қақпашы Жулио Сезарға тұрмысқа шықты).
1999 жылы футболшы Милене Домингеске үйленді. 2000 жылы Роналд атты ұлы дүниеге келді. Бірақ 2003 жылы олар ажырасып кетті. Қазір Милене испанияның футболшы Давид Агансоның жары.
2006 жылдан бері Мария Беатрис Антонимен бірге тұрады.
Дереккөздер
Санат:22 қыркүйекте туғандар Санат:Рио-де-Жанейрода туғандар Санат:ФИФА 100 Санат:Бразилия футболшылары Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының футболшылары Санат:Әлемнің жыл футболшылары Санат:Барселона ФК ойыншылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Интернационале ФК ойыншылары Санат:Коринтианс ФК ойыншылары Санат:Крузейро ФК ойыншылары Санат:Милан ФК ойыншылары Санат:ПСВ ФК ойыншылары Санат:Алтын доп иегерлері Санат:Алтын бутсы иегерлері Санат:Пичичи трофейі иегерлері
Ерленкур
Ерленкур (Herlincourt) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Аррас округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,95 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62435, пошта индексі — 62130.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 107 адамды құрады. Халық тығыздығы — 36,27 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Батин (Русе облысы)
Батин (Батин) — Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Борово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 654 адамды құрайды.
Пошта индексі — 7172. Телефон коды — 081465. ЕКАТТЕ коды — 2854.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Русе облысының елді мекендері
Роулэй (Айова)
Роулэй (Rowley) — Айова штатының Бьюкенен округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.9 км². FIPS коды — 19-69060.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 290 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Бьюкенен округы (Айова)
Бақытжан Мұқтарханқызы Раисова
Раисова Бақытжан Мұқтарханқызы (1959 жыл 6 қазанШығыс Қазақстан облысы, Катонқарағай ауданы, Еңбек аулы) - ақын.
1976 жылы көршілес Шыңғыстай аулындағы орта мектепті бітірді. 14 жасынан өлең жазып, әдебиетке деген ерекше құштарлығымен көзге түскен. 1965-1967 жылдары Москвадағы сценаристер мен режиссерлер дайындайтын жоғарғы курсты тәмәмдаған. 1976 жылы Бақытжан Раисова С. М .Киров атындағы (қазір Әл Фараби атында) Қазақ Мемлекеттік университетіне қазақ тілі мен әдебиеті бөліміне оқуға түседі. Университеттегі ұстаздары Р.Нұрғалиев, З.Қабдолов, Т.Кәкішев, А.Оразбаева Бақытжанның әдебиетші - маман ретіндегі жан-жақты білімін, табиғи берген ақындық дарынын ұштауға, тереңдете түсуге сәулелі жол ашқандай болады. Жоғары оқу орнын үздік аяқтаған Бақытжан 1981 жылы «Қазақ университеті» газетінде қызмет атқарады.1982 жылы Катонқарағай ауданындағы Аршаты аулына оралып мұғалім болып қызмет істейді. 1984-85 жылдары Бақытжан Раисова аудандық «Арай» газетінде аудармашы-тілші ретінде қызметте болады. Өзінің жүрек қалауымен әдебиетші ұстаздық жолға бет бұрады. 1987 жылдан 1997 жылға дейін ауданның танымал әдебиетші ұстазы атанады. 1995 жылы ұлы ақын Абай Құнанбаевтың туғанына 150 жыл толуына орай Алматыда өткен конференцияда Бақытжанға «Білім беру ісінің үздігі» атағы беріледі.
1997-2007 жылдары ол Өскемен қаласындағы Ахмет Байтұрсынов атындағы гуманитарлық - эстетикалық дамыта оқыту бағытындағы мектепте ұстаздық қызметін жалғастырады.
Оның өлеңдері «Қазақ әдебиеті», «Жас алаш», «Дидар», «Арай» газеттерінде, «Жұлдыз», «Ақ Ертіс», «Қазақ тілі мен әдебиеті» журналдарында, «Балауса» студент-жастар топтамасында «Ағажай, Алтайдай жер қайда-ай» жинағында, «Алтай әуендері» атты топтама-хрестоматияда жарияланған.
Б. Раисованың 2000 жылы «Білім» баспасынан «Ай мен Алтай» 2005 жылы «Елорда» баспасынан «Сезім сәулесі» жыр жинақтары басылып шыққан. 2009 жылы «Ғасырдың мұңы» баспадан шығады. Өз заманының толғақты мәселелерін сезім сәулелерімен өрнектей білген ақын әрі ұстаз Б.Раисова қазір Өскемен қаласындағы Дарынды балаларды оқытатын гимназияда қызмет істейді.
Дереккөздер
1. Шығыс Қазақстан облысы мәдениеті кітабы, АТАМҰРА
Санат: Мәдениет
Санат:Қазақ ақындары Санат:1959 жылы туғандар
Тута
Тута — Ресейдегі өзен. Омбы облысы, Новосибирск облысы, Тюмень облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шайтанка өзенінің оң жағалауынан 34 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Омь өзенінің құйылысынан Оша өзенін қоспағанда Есіл өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Есілге қосылу құйылысына дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ай-Гуль-Яун
Ай-Гуль-Яун — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Аган өзенінің сол жағалауынан 397 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 49 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Каравелас (Баия)
Каравелас (Баия) (Caravelas (Bahia)) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Порту-Сегуру экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 998 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2 361,28 км² шамасында. Халық тығыздығы — 8,9 адам/км².
Санат:Баия елді мекендері
Жоғары сапалы алтын
Жоғары сапалы алтын - құрамында өзге элемент қоспалары өте аз мөлшерде болатын алтын; бұлардың сапалық көрсеткіші әдетте 850—900 аралығында, тіпті 999-ға жетуі мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Геология
Поццуоло-дель-Фриули
Поццуоло-дель-Фриули (Pozzuolo del Friuli) — Италиядағы коммуна, Фриули-Венеция-Джулия әкімшілік аймағына қарасты Удине провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6934 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 196 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 34 км² шамасында. Пошта индексі — 33050.
Елді мекеннің қамқоршысы — Sant'Andrea Apostolo.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Фриули-Венеция-Джулия елді мекендері
Нойштадт (Гарц)
Нойштадт (Гарц) (Neustadt/Harz) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Нордхаузен ауданының құрамына енеді.
Нидероршель
Нидероршель (Niederorschel) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Айхсфельд ауданының құрамына енеді.
Нойштадт (Гарц)
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1116 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010). Алып жатқан жер аумағы 11,46 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 62 036. Муниципалитеттің басшысы — Петер Зиккель.
Нидероршель
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3258 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 19,54 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 61 074. Муниципалитеттің басшысы — Ханс Данноритцер.
Нойштадт (Гарц)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Нидероршель
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданғаы бөлінеді.
Гидроизогипс
Гидроизогипс — арынсыз грунт суларының бірдей биіктегі деңгейін көрсететін сызық. Гидроизогипстер метр өлшемімен картаның масштабына қарай оң шамалы сандар арқылы жүргізіледі. Олардың мәндері бойынша грунт сулары ағынының бағыты мен еңістігін анықтауға болады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Сәулет және құрылыс
Франкенштайн (Саксония)
Франкенштайн (Саксония) (Frankenstein) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Орталық Саксония ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1119 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 21,5 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 1 77 130. Муниципалитеттің басшысы — Гунтер Хаммер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Еспекөл (қыстау)
Еспекөл — Атырау облысы Қызылқоға ауданындағы қыстау.
Жангелдин ауылынан солтүстік-батысқа қарай 9 шақырым қашықтықта орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары
Ольфактометр
Ольфактометр(olfactus - иіс сезімі және metre - өлшеймін) — иіс сезгіштікті анықтау үшін хош иісті заттың белгілі концентрациясы бар ауаны мұрынға үрлеу арқылы табуға арналған аспап. Физиологиялық зерттеулерде қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы Санат:Аспаптар
Артерия
thumb
Артерия, (күретамыр, arteria; ar — ауа; terein — ішіндегі) — қанды жүректен алып шығып, дене мүшелеріне тарататын тасымалдаушы ірі қан тамыры; оттегімен байытылған қанды жүректен ішкі мүшелерге тасымалдайтын қантамырлар.
Артерия жүйесіне өкпе артериясы (балықтарда әкелу және шығару қызметін атқаратын желбезек артерия) қолқа және артериолаға дейінгі артерия тармақтары жатады. Артерия қабырғасы 3 қабаттан құралған. Сыртқы (адвентиция) дәнекер ұлпадан тұрады. Ол өте берік ішкі қысымға төзімді, сонымен қатар созылмалы қан тамырлары мен жүйке жүйесі жақсы жетілген. Ортаңғы қабаты тегіс бұлшық ет және созылмалы талшықтардан құралған. Оның жиырылып созылуы нәтижесінде артерия қуысы ұлғайып кішірейеді. Соның нәтижесінде ағзаларға келетін қан мөлшері реттеліп тұрады. Ең ішкі қабаты интима эндотелий мен дәнекер ұлпадан тұрады. Ол қан тамырларына қосымша беріктік береді. Адам артериясының диаметрі 0,4-2,5 см-қабырғасының калыңдығы 0,8-0,9 мм артерия жүйеде жалпы қан көлемі (орташа есеппен) 950 мл.
Артерия арнасының диаметріне байланысты ірі, орташа және майда, ал ортаңғы қабығының құрылыс ерекшеліктеріне қарай эластинді, эластинді-етті және етті артериялар болып бөлінеді. Артерияның қабырғасы үш қабықтан: ішкі — интима, ортаңғы — медиа, сыртқы — адвентиция қабықтарынан құралған. Интима өз кезегінде эндотелий, эндотелийасты және ішкі эластинді жарғақ қабаттарынан тұрады. Ішкі эндотелий қабатын — негіздік жарғақта (базальдық мембранада) бірқабатта орналасқан тым жұқа да жалпақ, сопақ ядролы көпбұрышты эндотелиоциттер түзеді. Эндотелиоциттердің қан тамыры қуысына қараған ішкі беті плазмолемманы гликопротеид қабатымен астарланған. Гликопротеид қабаты қанның ұйымауын қамтамасыз етеді. Эндотелий асты қабатты гликозамингликандарға бай жіңішке талшықты борпылдақ дәнекер ұлпасы құрайды. Бұл қабатта зақымдалған эндотелиоциттерді қалпына келтіру қызметін атқаратын жас жүлдызша жасушалар, макрофагтар және жекеленген ет миоциттері кездеседі. Ішкі эластинді жарғақ эластин талшыктарынан тұрады. Медианы - артерия арнасының диаметріне байланысты: эластин жарғақтары мен талшықтары (эластинді артерияда), эластин талшықтары мен ет миоциттері аралас (эластинді-етті артерияда) немесе тек ет миоцитгері (етті артерияда) құрайды. Медиа мен адвентиция шекарасында сыртқы эластинді жарғақ орналасады. Адвентиция — борпылдақ дәнекер ұлпасынан тұрады.
Дереккөздер
Санат:Күретамырлар Санат:Ангиология
Демагогия
Демагогия (δημαγωγία, demagogia; demos - халық, ago - ертемін) - өзінің ашкөз, пайдакүнемдік мақсатына жету үшін құрғақ уәделер беру, фактілерді бұрмалау, жалған жарамсақтық, жағымпаздық арқылы халыққа әсер ету; айлакерлік, аярлық, жылпостық. Әсіресе, сайлау науқаны тұсында бұқараға әсер ету мақсатында кеңінен қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Риторика
Мафамуде
Мафамуде (Mafamude) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-Нова-де-Гайа муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38 940 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,39 км² шамасында. Халық тығыздығы — 7 224,50 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Әулие Кристован.
Ваукомис (Оклахома)
Ваукомис (Waukomis) — Оклахома штатының Garfield округіне жататын АҚШ қаласы.
Мафамуде
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Ваукомис (Оклахома)
Қала тұрғындарының саны 1261 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.0 км² шамасында. FIPS коды — 40-79200.
Мафамуде
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Ваукомис (Оклахома)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Пішімделген диск
Пішімделген диск (Форматированный диск; preformatted disk) - пішімдеп сатылатын иілгіш диск. Мұндай дискілердің бағасы пішінделмеген дискілерге қарағанда қымбаттау болады.