cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Халтмаагийн Баттулга
Өмірбаяны
Баттұлға - екінші бала. Оның әкесі мен анасы Баянхонгор провинциясынан. 1966 жылы Тул өзеніндегі су тасқынында жоғалтқаннан кейін Ұланбатырдағы Ярмаг гер ауданында отбасыларға дәстүрлі «гер» бөлінді. Демек, Баттұлға Ярмаг көшелерінде өсті және жергілікті орта мектепті бітірді. 8-сыныпты бітірген соң, мұғалім өз таланттарын ескере отырып, өнер мектебіне жүгінуді ұсынды. Баттұлға 1982 жылы бітірді. Өнер мектебінде оқыған кезде Баттұлға өз туындыларын сатуға көмектесетін, ағылшын тілін жетік меңгерген Баянгол қонақ үйінің айналасында туристерге сатты.
Оның әкесі Моңғолияның дәстүрлі күресінен жаттықтырушы болды, сондықтан Баттұлға күресте өсті. Богатырь 1979-1990 жж. Моңғол ұлттық күресі командасының мүшесі болды. Баттұлға 1989 жылы Ұланбатырдағы әлем чемпионатының жеңімпазы атанды. Баттұлға Моңғолияның еңбек сіңірген спортшыларымен 1995 жылы марапатталды, содан кейін 2006 жылы Моңғолия дзюдо федерациясының төрағасы болып сайланды. Дзюдо федерациясының Баттұлға басшылығымен моңғол дзюдошылары тарихта тұңғыш рет Олимпиада чемпиондары болды.
1990 жылы Баттұлға жергілікті жерде және Мажарстанда джинсы тігуді және сатумен айналысты. Бұл оған бейнекамераны сатып алуға және Сингапурдан Моңғолияға, Ресейге және Шығыс Еуропаға экспорттау-импорттық сауда электроникасын бастау үшін 600 доллар жасауға мүмкіндік берді.
Баттұлға, оның басқа да көптеген ұрпақ сияқты, Кіндік әке фильміне таң қалды. Осылайша ол өзінің алғашқы компаниясын Женко деп атады. Бұл лақап сол уақыттан бері онымен тығыз болды.
Genco 1997 жылы және 1999 жылдары тиісінше Bayangol Hotel және Makh-Impex ет комбинаты сияқты мемлекеттік активтерді жекешелендіру кезінде бақылаушы акциялар сатып алды. 1990 жылы Genco тобы Моңғолияда «Сити Такси», Саппоро атауы бойынша бөлшек сауда дүкендері, лотереялық бизнес, мейрамхана және түнгі клубтық операциялар, «Талх Чихэр» ЖШС ұн тарту комбинаты мен ұн тартатын зауыттың алғашқы такси қызметін бастаған.
Саяси Көзқарастар
2004 жылы Баттұлға Баянхонгор провинциясынан алғаш рет Парламент мүшесі болды. 2008 жылы және 2012 жылдары ол парламентке қайта сайланды.
Баттұлға Моңғолия Конституциясының 6.1 бабына сәйкес әрбір монғол азаматының пайдалы қазбаларынан пайда табуы керек деп есептейді, оған сәйкес елдің экономикалық қауіпсіздігін және мүліктің барлық түрлерін дамытуды және әлеуметтік дамуды қамтамасыз етуді ескере отырып, пайдалы қазбаларды дамыту қажет. халық. Моңғолияның теңізге шығуына жол бермейтін географиясы себебінен Баттұлғаны біртұтас теміржол желісі елдің ұлттық тау-кен өнеркәсібінің жаһандық бәсекеге қабілеттілігін арттыратын болады. Бұл арқылы көптеген жердегі және теңіздегі нарықтарға қол жеткізе алатын көптеген нүктелерді құру арқылы. Сонымен қатар, Battulga, тауар нарықтарының циклдық сипатын ескере отырып, білікті жұмыс орындарын құру, төменгі өнеркәсіптік технологияларды енгізу және экономиканы әртараптандыру, минералды өнімдерді жоғары сапалы өңдеуге арналған өнеркәсіптік кластерлерді құру, экономикалық тұрғын үй, қызмет көрсету және басқа да экономикалық секторлардағы мультипликативті әсер. Баттұлға ауыл шаруашылығының экономиканы әртараптандыруда көрнекті орны бар деп есептейді, өйткені Монғолия мал шаруашылығы үшін бай, шамамен 60 млн. Оның пайымдауынша, кашемир мен былғары өнімдері жетіспеушілік факторына байланысты халықаралық деңгейде табысты сатыла алады.
Бұл қағидаларды мойындай отырып, Баттұлға Монғолияның теміржол көлігін мемлекеттік саясатына («Темір жол саясаты») демеушілік етті. Парламент оны 2010 жылдың 24 маусымында 84% дауыспен мақұлдады, бұл үш фазада 5,6 мың км теміржол базалық инфрақұрылымын салу, Қытай мен Ресейдегі теңіз порттары, Қытай, Ресей және Еуропа арасындағы үш көлік дәлізін, сондай-ақ Саинстандтағы өнеркәсіптік кластер құру.
Баттұлға Моңғолияның шектеулі адам ресурстары мен қаржылық мүмкіндіктері көршілерімен екіжақты келіссөздер жүргізуден гөрі, экономиканы дамытуға көп жақты халықаралық қатысуды қажет ететіндігін мойындайды. Баттулга саяси тұрғыдан байланысты бірнеше кәсіпкерлердің пайдалы қазбаларды бақылауына қатты кедергі келтіреді және бай және кедейлер арасындағы табыстың артуын арттырады, елдегі саяси және әлеуметтік тұрақсыздықты ықтимал түрде туындайды. Мысалы, инфрақұрылым мен индустриалды жобаларды дамытуға жауапты министр ретінде, Battulga халықаралық компаниялардың бизнестің жағдайларын дамытуға, техника-экономикалық негіздемені және қажетті егжей-тегжейлі инженерлік зерттеулерге қатысуға шақырды. Соның нәтижесінде Bechtel Enterprises, BNP Paribas, Deutsche Bank, Guggenheim, Fluor, McKinsey & Company, Nippon Koei, Pillsbury Winthrop Pittman Shaw LLP, Samsung, Sidley Austin LLP, Тейлор Уэймз. Нәтижесінде көптеген халықаралық компаниялар инвестициялауға, Air Liquide (Франция), Baotou Steel (Қытай), Dandong Port (Қытай), Overseas Infrastructure Alliance (Үндістан), «Ресей темір жолдары» ААҚ (Ресей), РАО «ЕЭҚ ресей» (Ресей), Sembcorp (Сингапур), Синохидро (Қытай), Үндістанның Steel Authority of India Limited (Үндістан).
Биоорганикалық химия
Биоорганикалық химия — 2010 жылы Алматы қаласы «Қазақ университеті» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Ғ. Е. Жүсіпова, Ж. Ә. Әбілов. Беттер саны — 174.
Халтмаагийн Баттулга
Саяси Көзқарастар
Баттұлға 2015 жылдың 22 қазанында премьер-министр Синдзо Абэ мен ресми сапары барысында Моңғолия мен Жапония үкіметтері арасындағы ынтымақтастық туралы меморандумға дайындық жұмыстары мен түпкілікті келісілуіне ықпал етті. Бұл меморандум Жапонияның теміржол инфрақұрылымын салуға инвестиция салу ниетін білдіреді «Таван Толгой» көмір кенішінен Сайншанд теміржол желісіне Транс-Моңғол темір жол желісіне қосылып, қытайлық және ресейлік теңіз порттарына қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, қытайлық, ресейлік және жапондық инвестицияларға теміржолды қаржыландыру үшін Моңғолиядан кокстелетін көмірді алу үшін жоспарлар жасалды. Инвестициялық жоспары мен жол картасы жапон үкіметімен, Жапон халықаралық ынтымақтастық банкімен және жапондық ірі сауда компанияларымен келісілді.
Биоорганикалық химия
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-29-527-1.
IC 3501
IC 3501 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан dE типті галактика.
Биоорганикалық химия
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2010 жылы шыққан кітаптар Санат:Қазақ университеті баспасының кітаптары
Халтмаагийн Баттулга
Саяси Көзқарастар
Баттұлға теңдестірілген шарттарға тікелей шетел инвестициялары Моңғолияның экономикалық дамуы мен жұмыс орындарын құрудың маңызды катализаторы деп есептейді. Оның саясаты әділ, ашық және өзара сауда-саттықты күшейтуге бағытталған.
Баттұлға Моңғолия экономикасының біртұтас сауда әріптесіне деген тәуелділігін сынайды, осылайша қатал оппозицияға және көміршілердің акционерлері мен мүдделі тараптарынан шабуылға ұшырайды.
Әлеуметтік жарнамалар
Баттұлға ұлттық мақтанышы үшін Ұланаатырдың маңындағы Шыңғыс хан ат спорты мүсінінің құрылысын қаржыландырды. Мүсін туристік көрікті жерлердің бірі болды.
Баттұлға - моңғол дзюдо қауымдастығының президенті. Оның жетекшілігімен Моңғолияның дзюдошысы Тувшинбайай Найден 2008 жылы Бейжіңдегіі дзюдодан Олимпиада чемпионы және ұлттық батырларға айналған көптеген басқа да дзюдошылар болды. Осы жетістіктердің арқасында дзюдо Моңғолиядағы ең танымал спорт түрлерінің бірі болды.
Президент қызметін 2017 ден 2021 дейін атқарған.
Жеке ақпарат
Тұрмыс құрған, Анжелика Давайн, орыс ұлты және Моңғолия Хэнтий аймағында  туған азамат. Цех Энхтуяның бірінші әйелі - «Нудельчин» компаниясының директоры. Оның екі егіз ұлы бар.
Моңғол, орыс және ағылшын тілдерінде сөйлейді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша тұлғалар Санат:Алфавит бойынша саясаткерлер Санат:Моңғолия Санат:Моңғолия президенттері Санат:Ұланбатырда туғандар
IC 3501
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41754, MCG 2-32-139, ZWG 70.170, VCC 1528.
Сыртқы сілтемелер
IC 3501 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Тамақтану режимі
Тамақтану режимі мыналарды қамтиды: тамақты қабылдау мерзімділігі, тамақ қабылдау аралығындағы үзіліс, тәуліктік рационға кіретін калорияны бөлу. Төрт мезгіл тамақтану анағұрлым тиімді болып табылады, өйткені асқазанға күш біркелкі түсіп, тамақ шырындарының тағамды толық өңдеп шығуын қамтамасыз етеді. Тамақты күн сайын белгілі бір мезгілде қабылдау асқазан сөлін неғұрлым шұғыл бөлу рефлексін қалыптастырады. Төрт мезгіл тамақтану кезінде тәуліктік рационды бөлу күн тәртібіне және әдеттенуіне байланысты істеледі. Рационды мынадай тәртіппен бөлу анағұрлым тиімді болатын сияқты: таңертеңгі асқа 25%, түстікке 15%, кешкі тамаққа 25%. Ақырғы тамақ қабылдау ұйқыға дейін 2 сағат бұрын болуы тиіс. Түнгі уақытта жұмыс істеген кезде кешкі ас күндік рационның 30% болуы тиіс, сонымен қатар, тамақты түнгі сменаның екінші жартысына қабылдау көзделеді.
Сондай-ақ тамақты бірқалыпты қорыту үшін тамақтық температуралық режимінің маңызы зор. Ыстық тамақтық температура 50— 60 С аспауы тиіс, ал суық тамақтық температурасы, әдетте, 10оС төмен болмауы керек.
Егде тартқан адамдардың тамақтануы
60 жастағы және одан үлкен адамдардың зат алмасу процесі неғұрлым төмен болып, жеке нәрлі заттарды сіңіру қабілеттілігі өзгереді. Тамақтық калориялылығы мен ақуыз, май, углевод витаминдерді қажетсінуінің өзгеріп отыруы осыған байланысты Егде тартқан шақта, негізгі нәрлі заттарды, мөлшерін азайтумен бірге сапа жағынан да шектеу қажет. Рационнан майлы ет сорпасын, қозықұйрық тұнбасын, тұздықтарды азайту немесе тіпті шығарыл тастау керек, қуырылған, ысталған, ащы тұздалған және маринадталған тамақтарды (бауырлы сақтау үшін және су мен тұздық алмасуын нормаға келтіру үшін) пайдалануды едәуір шектеу ұсынылады.Құрамында едәуір мөлшерде холестерині бар (жұмыртқаның сары уызы, уылдырық, май, бауыр т. б.) азықтарды, майлық кейбір түрлерін (мысалы, қой, шошқа май ын т. б.) тамақтану рационынан азайту немесе шығарыл тастау ұсынылады. Малдан алынатын ақуыздар мен майдың қажетті мөлшерін сүт өнімдерін пайдалану есебінен толықтыруға болады. Сондай-ақ көкөністер мен жемістерді өңделмеген күйінде көбірек пайдалану керек. Ас тұзын пайдалануды азайту қажет. Егде тартқан шақта тамақтану режимін анағұрлым қатал сақтауға көңіл бөлу керек.
Екіқабат әйелдер мен емшекте баласы бар аналардың тамақтануы
Екіқабат кезінде нәруыздарды, ішінара май, кальций, фосфор тұздарын қажеттілігі арта түседі. Екі қабат әйелдер үшін тамақтың калориялылығы (5 айдан 9 айға дейінгі екіқабат кезінде) күніне орта есеппен 2900 ккал, ал ақуызға деген қажеттілік —100 г, оның ішінде малдан алынатын ақуыз 60 г болуы тиіс. Күніне пайдаланған сүт (0,8—1,2 л мөлшерінде) екіқабат әйелдің организмін қажетті мөлшеріндегі ақуыз, кальций, фосформен қамтамасыз етеді. Екіқабат әйелдің тамақтану рационын А витаминдерімен және В1 және РР, С және Д каротиндарымен байыта түсу керек. Екіқабат әйелдер организмінде темірдің көбірек болуы қажет. Бауыр, жұмыртқаның сары уызында, көкөніс, жеміс темірге өте бай болады. Толысуға бейім әйелдер майды, әсіресе көмірсуларды пайдалануды азайтуы тиіс.Екіқабат кезіндегіге қарағанда емшектегі баласы бар әйел там ақты анағұрлым мол ішуі керек. Күндік раңионның калориялылығы күніне 3200 ккал, ақуызды керексінуі 112 г оның ішінде малдан алынатын ақуыз —67 г болуы тиіс. Витаминді керексінуі де арта түседі. Сүтті пайдалануды (1,5 л дейін) арттыра түсуі керек, жұмыртқаны, майды, сырлы, көкөністі, жемістерді көбірек пайдалану қажет, бұл жағдайда баланың тамақ қорытуына зиянды әсер ететін тамақтардан аулақ болу керек. Емшекте баласы бар әйел өз салмағын қадағалан жүруі тиіс, бос алғаннан кейін екі айдан кейін екі қабат болғанға дейінгі салмағындай болуы тиіс, бүкіл емшек емізу кезеңінде бір қалыпты болғаны дұрыс. Сондай-ақ Емшектегі бала, Балалар мен жасөспірімдер тамағы мақалаларын қараңыз
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс
Этникалық экология
Этникалық Экология – ғылыми пән. Ол адамдардың немесе олардың қоғамдастықтарының өзара қарым-қатынасы мен өзара ықпалын, соның ішінде этн. ұжымдардың табиғи және әлеум.-мәдени тіршілік жағдайларында олардың тіршілігін қамтамасыз етудегі дәстүрлі жүйелерінің ерекшеліктерін, қалыптасқан этноэкол. өзара байланыстардың адамдардың денсаулығына, этн. топтардың-өсіп-өнуіне ықпалын, олардың табиғи ортаны пайдалану өзгешелігі мен ортаға ықпалын, біршама тәуелсіз этноэкол. жүйелердің, этн. популяцияның қалыптасуы және жұмыс істеуі заңдылықтарын зерделейді. 20 ғ-дың ортасында Дж. Стюардтың (АҚШ) “мәдени экология” жөніндегі еңбегімен байланысты қалыптасты. Стюард пен оның ізбасарлары этн. топтар мен адамдардың басқа да ұжымдарының табиғи ортаға бейімделуі үдерістерін бақылап, оған “мәдениет ошағының”, ең алдымен оның “технологиялық базисінің” ықпалын және мәдениеттің ортаға біршама тәуелсіз басқа да элементтерін зерделеді. 20 ғ-дың 60-жылдары АҚШ-та “экологиялық этнография” дамып, басқа елдердегі зерттеушілерге елеулі ықпал етті. Этникалық экологияның этн. демографиямен байланысы негізінен этн. топтардың тіршілігін қамтамасыз етудің дәстүрлі жүйелерін және әсіресе қоныс аударушылардың жаңа жағдайдағы тіршілікке бейімделуін, мұның өзі олардың ауру-сырқауының құрылымына, өлім-жітімінің көрсеткіштеріне, туу көрсеткіштеріне әсер ететінін зерделеді. Этникалық топтардың табиғатқа қатынасын зерттеу қоршаған ортаны сақтауға да, қиратуға да бағытталған үрдістер мен дәстүрлерді бөліп көрсетуді көздейді. Өйткені мұның демогр. өсіп-өнуге де қатысы бар.
Дереккөздер
Санат:Этнология
M1 Garand
300px|нобай|оңға|M1 Garand M1 Garand (Эм-Уан Гаранд), (US Rifle, Caliber .30, M1) - екінші дүниежүзілік соғыс кезінен бастап қолданылып келе жатқан америкалық винтовка. М1 Гаранд – жаяу әскердің негізгі құралы ретінде қабылданған, әлемдегі өзі оқталатын алғашқы винтовка. Бұл қару Кореядағы соғыста АҚШ әскерлеріне қызмет етті. Винтовканы 1929 жылы Джон Гаранд жасап шығарды.
Нұсқалары
М1 Гарандтың нұсқалары көп. Олар: M1C пен M1D Корея соғысында кеңінен қолданылды.
Қызықты дерек
М1 Америка армиясының қаруы қатарына енгенде, солдаттар оның сенімсіздігін айтып, шағымданды. Алтыншы оқты атқаннан кейін винтовка кідіріп қалатын. Осыны есепке алған АҚШ Конгресі аталған мәселені жеке талқылап, кемшілікті жою мәселесімен айналысатын комиссия құрды. Комиссия қарудың газ өткізетін жүйесін жаңарту керек деп шешті.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қарулар
Тим Ховард
Тимоти Мэттью Ховард (Timothy Matthew Howard; 6 наурыз 1979, Норт-Брансуик), АҚШ, Тим Ховард ретінде танымал — АҚШ-тық футболшы, қақпашы. КОНКАКАФ Алтын Кубогының екі дүркін чемпионы.
Карьерасы
Тим афро-американдық Мэттью Ховард пен мажарлық Эстер Фекетенің отбасында дүниеге келген. Тим үшке толғанда ата-анасы ажырасып кетті де, бұл анасының қолында қалды. Сол себепті де Тим Ховардта АҚШ-тың да, Мажарстанның да азаматтығы бар.
Карьерасында АҚШ және Англия клубтарында ойнады. 2003 жылға дейін АҚШ-тың "Норт-Джерси Империалс", "МетроСтарз" клубтарында өнер көрсетті. 2003-07 жылдары "Манчестер Юнайтед" қақпасын қорғады, 2005 жылы клубқа Эдвин Ван дер Сар келген соң алаңға шығуы сиреп кетті де, жаңа клуб іздеуге мәжбүр болды.
2012 жылы 4 қаңтарда "Болтон Уондерерс" қақпасына өз қақпасынан теуіп гол соқты.
Қазір (2016 жылдан бері) "Колорадо Рапидс" клубының қапашысы.
Ұлттық құрамада 2002-2017 жылдар аралығында ойнап, үш рет әлем чемпионатына, үш рет КОНКАКАФ Алтын кубогына қатысты.
Командалық
«Манчестер Юнайтед»
«Эвертон»
АҚШ құрамасы
Сілтемелер
Санат:АҚШ футболшылары Санат:АҚШ Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары Санат:Эвертон ФК ойыншылары Санат:Колорадо Рэпидз ФК ойыншылары Санат:Футболдан Солтүстік Америка чемпиондары
Дэтроит (Орегон)
Дэтроит (Detroit) — Орегон штатының Marion округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 262 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.2 км² шамасында. FIPS коды — 41-19100.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Хорезм Халық Кеңес Республикасы
Хорезм Халықтық Кеңес Республикасы, қысқаша Хорезм ХСР немесе ХХСР – Орта Азияда орналасқан Кеңестік республика. Антифеодалдық халықтық-демократиялық революцияның жеңісі нәтижесінде 1920 жылы ақпанда Хиуа хандығы территориясында құрылды. Астанасы – Хиуа қаласы.
Мемлекет болып қалыптасуы
Халық өкілдері Кеңестерінің 1920 жылдың 26 сәуірінде Бүкіл хиуалық 1-съезде Хорезм Халықтық Кеңес Республикасы құрылғанын жариялады, ал 30 сәуірде республиканың алғашқы конституциясы қабылданды. Хорезм Халықтық Кеңес Республикасы пролетариалистік диктатурасы мемлекеті емес, шаруа-кеңес республикасы болды. Оның әлеуметтік негізі еңбекші шаруалардан тұрды. Ол өзінің жоғарғы үкімет органы, заңы, сот жүйесі, әскері, елтаңбасы мен жалауы бар тәуелсіз суверенді мемлекет болды. Еңбек және Қызыл Ту ордені белгіленді.
Саясаты
Хорезм Халықтық Кеңес Республикасы елдегі феодалдық-патриархалдық қатынасты жоюға, сөйтіп социалистік құрылысқа өту үшін саяси және экономикалық жағдай жасауға күш салды. Кеңес үкіметін нығайту процесі байлардың, феодалдардың, дін иелерінің қарсылығы жағдайында жүргізді. РКФСР-дің көмегіне сүйенген Хорезм Халықтық Кеңес Республикасы ірі жер иеленушілікті жойып, өнеркәсіпті өркендетті. Қоғамдық ұйымдар (комсомол, кәсіподақ, кооперация, қосшы одағы) нығайды. 1922 жылдың басында Хорезм коммунистік партиясы РК(б)П құрамына алынды. 1923 жылы Орта Азияның үш республикасын – Түркіменстанды, Бұхарды және Хорезмді экономикалық жағынан біріктіріп, Орта Азиялық экономикалық кеңес құрудың зор маңызы болды. Кеңестердің Бүкіл хорезмдік 1923 жылдың 17 желтоқсан – 20 желтоқсан аралығында өткен 4-құрылтайы Хорезмді социалистік республика етіп қайта құру жөнінде шешім қабылдады. Хорезм Халықтық Кеңес Республикасы 3 автономиялық облысқа – Өзбек, Түрікмен, Қырғыз-қарақалпақ – бөлінді.
Құлдырауы
Орта Азия республикаларының ұлттық-мемлекеттік жағынан межеленіп бөлінуі барысында хорезм халқы жаңадан ұйымдасқан Өзбек КСР-нің, Түрікмен КСР-нің және Қарақалпақ АО-ның құрамына енді де, Хорезм Халықтық Кеңес Республикасы тарап кетті.
Дереккөздер
Санат:КСРО Санат:Өзбекстан тарихы Санат:Түрікменстан тарихы Санат:Тарихи мемлекеттер
Эстаблес
Эстаблес  (Establés) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді.
Мұхаметжан Тынышбайұлы
Мұхаметжан Тынышбайұлы (1879-1937) — қазақтың көрнекті саяси және қоғам қайрат­кері, алаш қозғалысының негізін салушылардың бірі, Алаш Орда үкіметінің мүшесі және оның төрағасының орынбасары, тарихшы-ғалым, қазақтан шыққан тұңғыш теміржол қатынастарының инженері.
Биография
Найман тайпасынынң Садыр руынан шыққан. Алаштың ірі қоғам және мемлекет қайраткері, тарихшы, ағартушы, тұңғыш темір жол инженері Мұхамеджан Тынышбаев 1879 жылы 12 мамырда Жетісу облысы Лепсі уезі Мақаншы-Садыр болысында (қазір Алматы облысы Қабанбай ауданы) туған. Ауыл молдасынан хат таныған соң, 1890 жылы Верный ерлер гимназиясының даярлық сыныбына қабылданады. Мұхамеджан Тынышбаевтың тағдыр-талайы білім мен ағартуға, ұлттық теңдік пет өркениетке ұмтылған қазақ халқының тағдырымен бір. Даярлық сыныпты қоса есептегенде, 10 жыл аталған гимназияда оқыған М.Тынышбаев оны үздік (алтын медальмет) аяқтайды. 1900 жылы оқушыны ұлтқа бөліп алаламайтын, білімдіні қадірлейтін гимназия директоры М.В. Вахрушевтің Жетісу губернаторына дәлелдеп жүріп стипендия бөлгізуінің арқасында (ол шақта мемлекет есебінет оқу тек осылай жүргізілген) Мұхамеджан император I Александр атындағы Петербор темір жол транспорты институтына қабылданады. Бұл институтты 1906 жылы бітірген.
Ресейде болған жылдары
XX ғасырдың басында Ресейге ептеп батыс демократиясының лебі жетеді. Бұл осы империядағы зиялыларды оятты. Мысалы, 1905 жылы Ресей, Ә.Бөкейхан айтқандай, "тұңғыш және соңғы рет Еуропа болды". Яғни, сол жылы 17 қазанда патшаның манифесі жарияланып, елге біраз сөз, ой бостандығы берілтін. Ал, 1906 жылы Ресейде тұңғыш Мемлекеттік Дума шақырылды. Осындай тарихи оқиғалардың ортасында жүрген Мұхамеджан Тынышбаев саяси күрестің әліппесін үйрене бастады. Мұны жас қайраткер тез меңгерді. Оның саяси жетілгенін растайтын деректер аз емес. Мысалы, ол 1905 жылы қазақ сынды шет ұлттарды билеуде өкіметтің әскери тәртіптет арылып, азаматтық жолға түсуін ұсынған дәлелді хатын министрлер комитетінің төрағасына жолдаған. Сондай-ақ, сол жылы қарашада автономияшылардың бірінші сиезіне қатысып, «Қазақтар жәш азаттық қозғалысы» атты баяндама жасаған («Русский Туркестан», №1,1906). Баяндамасында М.Тынышбаев былай дейді: «Үкіметтің нені көздегені белгілі: біріншіден, жабайы да тағылық репрессияларымен және тіл, салт-сана, дін һәм руханият атаулыны орыстандырмақ; екіншіден, түрлі әкімшілік шаралармен, әкімдермен, ережелермен қазақты құқықсыз, заңнан тыс етпек; үшіншіден, оларды қаны сіңген, сүйегі көмілген өз жері пен айырып, шөл- шөлейт жерге қуып, өлім құшағына тапсырмақ. Міне, қазақ бұрынғы дербестігі мен еркіндігінің орнына, орыс бодандығына қантөгіссіз кіргендігінің ақысына жалғандығы. Қайраткердің осы рухтағы өткір мақалаларының бірі - «Қазақтың қазіргі жағдайы мен өмірге қажетті сұранымының жалпы сипаттамасы» деп аталады. Бұл М.Тынышбаевтың 1993 жылғы жинағына ел бей қалыпты. Мақалада автор халқының ауыр жағдайға тап болу себебін және одан құтылудың жөн-жобасын ұсынады. Осындай ашық пікірінен соң, патша тыңшылары Мұхамеджанның артынан аңду қояды. thumb|Мұхаметжан Тынышбайұлы
Темір жолда жұмыс істеуі
М.Тынышбаев 1906 жылы елге келіп, біраз уақыт Жетісу теміржолын жобалау ісіне қатысады. I Мемлекеттік Думаның қуғындалғанынан хабардар ол ел құқына қажетті табанды қоғамдық-саяси жұмысымен көрінеді. Нәтижесінде 1907 жылы 28 жасында II Мемлекеттік Думаға Жетісу облысы атынан депутат болып сайланады. Сөйтіп, енді ол биік саясатқа көтеріледі. Алайда II Думаны да патша қуғындап таратады. 1907 жылы 3 маусымдағы жарлығымен империя исі қазақ сынды шет ұлттарды (ресми жер иелігі жоқ ұлттарды) Думаға сайлану құқынан айырады. Бұл жағдай қазақ зиялыларының ашу-ызасын тудырғаны тарихтан мәлім (елді ояту рухындағы еңбектер осы кезден кешірек жариялана бастайды). Дума таратылған соң М.Тынышбаев қайта кәсіби қызметіне кіріседі. Енді ол Түркістан генерал-губернаторлығы қарамағындағы аймақтың теміржол құрылысына инженер ретінде атсалысады. 1907- 1914 жылдар аралығында Әмудәрия үстіне салынған көпір құрылысына, Ұрсат (Урсатьевск) - Әндіжан теміржол құрылысына жетекші маман, бас инжетер есебінде қатысады. Теміржол саласына байланысты еңбегін ғана парықтағанның өзінде М.Тынышбаев - Кіндік Азия көлемінде еленуге лайықты инженер-теміржолшы. 1914 жылы қайраткер Жетісу темір жол құрылысына қайта ауысады. Бұл жолы ол Арыс - Әулие ата учаскесінің басшысы және бас инжепері болып қызмет атқарды. Осы шақта инжетер Мұхамеджанға Ташкент Мұғалімдер институтына оқуға бармақ болып қаржыдан қысылып жүрген Т.Рысқұлов ұшырасады. Бұл 1915 жыл еді. М.Тынышбаев бір кезде өзі де осылай қиналғаны есіне түсіп, Тұрарға әжептәуір ақша ұсынады және мұндай керекті қаражатты кейін де адресіж салып тұратынын айтады. Екі азаматтың осы риясыз көңілі адал бауырластыққа ұласады.
Тынышбайұлы жазған мақалалары
Елшіл Мұхамеджан XX ғасырдың 10 жылдары Орынборда шығып түрған «Қазақ» газеті төңірегіндегілермен де араласып-хабарласып тұрады. Аталған газетте публицистің «Соғысушы патшалар әскері», «Сүңгуір қайық», «Темір жол һәм Еуропа соғысы», «Соғыс кемелері һәм мина», «Барлыбек Сыртанов», «Садуақас Шалымбеков» т.б. мақалалары жарық көреді.
М.Тынышбаевтың саясат сахнасында аса күрескерлік танытқан уақыты - 1916-1917 жылдар. 1916 жыл оқиғасы тұсында ол «Қазақ» тобында болды. Сол себепті де Қытайға кетуге мәжбүр болған қандастарын елге қайтару жұмысының жуан ортасында жүрді. Мұхамеджан анықтаған мына дерек кісіні селт еткізбей қоймайды: Жетісуға қатысты 44 болыс елде 47 мың 759 түтін болған, соның 40 мың 250 түтіні қашып-босқан, ал өлген адамның саны 95200. Бұл да алапат қырғын еді.
1917 жылы сәуірде Уақытша үкімет М.Тынышбаев пен О.А. Шкапскийді Жетісу облысындағы комиссарлар етіп тағайындайды. Түркістан автономиясы 1917 жылы қараша айының соңында Қоқан қаласында жарияланғанда, қайраткер осы автономия үкіметінің төрағасы (премьер-министр) болып сайланды. Алайда Қоқанда құрылған Түркістан автономиясы бірер ай ғана өмір сүріп, большевиктер тарапынан аяусыз жанышталды. Алаш партиясы құрылатын бірінші жалпықазақ сиезіне де, Алаш автономиясы жарияланатын екінші жалпықазақ сиезіне де Жетісу облысы атынан қатынасты. Соңғысында ол Ұлт кеңесі (Алаш Орда) құрамына кірді.
Күрделі кезеңде түрлі саяси-мемлекеттік жүйеде қилы жауапты іс жасаған қайраткердің ұлтқа болысқан еңбегі нәтижесіз емес еді. Мұхамеджанның орасан жұмысын былайша топтап-таразылауға болады:
Түркістан-Сібірдегі қызметі
1921-1922 жылдары Түркістан кеңестік автономиясының Жер-су комиссариатында су шаруашылығын басқарды.
Ал, 1925-1932 жылдар аралығында Қазақстан кеңестік автономиясында жаңа астананы (Қызылорда) жасақтау ісінің бас инженері. Түркістан-Сібір құрылысының жетекші маманы қызметін атқарды.
1922 жылы Ташкентте құрылған «Талап» атты мәдени-ағарту ұйымына басқарма мүшесі болып сайланады. Осы шақта ол бірнеше тарихи еңбек жазды. Оның ел алдындағы елеулі еңбегі - Түркістан-Сібір теміржол құрылысына маман ретінде қатынасуы еді.
1932 жылы сәуір айында тұтқындалып, Мәскеу- Донбасс теміржол құрылысына жұмысқа жіберілді. Бұдан қайтып елге келгенде, 1937 жылы қарашада қайта тұтқындалып, ату жазасына кесілді.
1879 жылы 12 мамырда бұрынғы Жетісу облысы, Лепсі уезі, Мақаншы-Садыр болысында (қазіргі Қабанбай ауданы) дүниеге келген.
1889-1900 жылдары Верный ерлер гимназиясында оқып, оны үздік бітіріп шығады. Верный гимназиясын алтын медальмен тәмамдады. Жыл сайын кластан класқа І-ші дәрежелі марапатпен көшіп, үздік үлгірім, өнегелі тәртібімен ұстаздарының ықыласына бөленеді. Гимназияны бітіргенде педагогикалық кеңестің шешімімен ол ғылымда, әсіресе, математикада үздік жетістікке жеткені үшін Алтын медальмен марапатталады.
Жиырма жасар Мұхаметжанның Жетісу әскери губернаторының кеңсесіне тілмаш болып орналасуына жол ашады. Бірақ оқуға ынталы жас жоғары білім алуға ұмтылып, император Александр І атындағы Петербург теміржол транспорты институтына түсуге тілек білдіреді. Бұл жолы да тағдыр оған күле қарайды. Өзінің мұғалімі, гимназия директоры М.В.Вахрушевтің көмегімен қазынадан 360 сом жылдық стипендия алып, Петербургке аттанады. 1900-1906 жылдары Санкт-Петербургтегі І Александр атындағы жол қатынасы инженерлерін даярлайтын институтта оқып, мұнда да ол ерен қабілетімен ұстаздарын таңқалдырып, институтты үздік бағамен бітіреді.
Институттың соңғы курсында жүргенде 1905 жылғы төңкеріске қатысады. Сол жылы өткен автономистерінің съезіне қатысып, онда «Қазақтар және қоғамдық қозғалыс» деген тақырыпта баяндама жасайды, өз халқының мұңын жеткізіп, Министрлер комитеті атына өтініш жолдайды. Онда қазақтарды басқарудың басты принциптерінің қазақтардың мүддесімен сай келмейтіндігін ғылыми тұрғыдан негіздеуге күш салады және басқарудың әскери жүйесінен азаматтық жүйеге көшуді талап етеді. Жас саясатшының бұл талабының атақты «Қарқаралы петициясы» талабымен үндесіп жатуы — халқым деген қазақ азаматтарының әр жерде жүріп, бір мақсатқа қызмет еткенін айқын көрсетеді.
1905 жылдың аяғында Оралда өткен Қазақстанның бес облысының делегаттар съезінің жұмысына қатысады. Осы съезде болашақ "Алаш" партиясының сұлбасын құруға ниет жасалған болатын.
Институт қабырғасында оқып жүрген кезде-ақ ол туған халқының, мұңын мұңдап, жоғын жоқтап баспасөзде уытты мақалалар жариялайды және әр түрлі жиындарда сөз сөйлейді. Осындай бір жиында 1905 жылы 19 қарашада өткен автономшылар одағының 1 съезінде ол баяндама жасайды. Онда ол былай өткір сөйлепті: Қазақтардың жер мәселесі — сөзсіз аса маңызды… Үкіметтің нені көздеп отырғаны түсінікті: біріншіден, … қазақтарды дербес ұлт ретінде жою және бүкіл өлкені орыстандыру; екіншіден, қазақтарды … қауқарсыз тобырға айналдыру; үшіншіден, …ежелгі атақонысынан айыру… қандай қанқұйлы, зымиян мақсат?! Жалпы М.Тынышбаев 1905-1907 жылдары Ресей империясының қоғамдық саяси өміріне белсене араласа бастайды. 1907 жылы Ресей ІІ-ші Мемлекеттік Думасына Жетісу облысынан депутат болып сайланады. Қазақ депутаттарының Дума трибунасынан Столыпиннің аграрлық саясатын сынаған үндері естіледі, әсіресе Бақытжан Қаратаевтың жасаған баяндамасы үлкен шу тудырды. Мұның аяғы 1907 жылдың 3 маусымдағы заң бойынша «еркіндікшіл» Дума таратылып, қазақтардың Мемлекеттік Думаға өз өкілдерін сайлау құқығынан айырылуымен тынады.
ЖОО бітірген соң Орта Азия өңірі мен Жетісу теміржол құрылысында инженер болып қызмет істейді. 1916 жылғы көтеріліс туралы Түркістан генерал-губернаторына берген түсініктеме нұсқасында оны кеңінен толғап, отаршылдық зорлық-зомбылық қимыл-әрекеттеріне қысқаша шолу жасауы — тобықтай түйіндеп айтылған зор ғылыми еңбек болып табылады. Ақпан төңкерісіне дейін Мұхаметжан өзінің темір жол инженері мамандығы бойынша Орта Азияда, Жетісу облысында біраз жыл қызмет етеді. 1917 жылғы Ақпан төңкерісінен өзге қазақ зиялылары сияқты ол да үлкен үміт күткен еді. Сондықтан да ол бұл кезде бел шеше қызмет етіп, қоғамдық-саяси қайраткер ретінде тез танылады. Сол жылы көктемде Уақытша үкіметтің Түркістан комитетінің мүшесі, сонымен қатар осы үкіметтің Жетісу облысындағы комиссары болып тағайындалады.
1917 жылы қазан айында Том қаласында өткен Жалпы Сібірлік съезге өзге алаш қайраткерлерімен бірге қатысып, Сібір кеңесінің құрамына енгізіледі. Сол жылғы желтоқсанда өткен Жалпықазақтық съезде Алашорда үкіметінің мүшелігіне сайланып, кейін Алашорда үкіметінің төрағасының орынбасары ретінде көптеген заң актілеріне қол қояды.
Алаштың арысы Әлихан Бөкейхановтың төңірегіне топтасқан ұлттық-демократиялық интеллигенция өкілдерімен бірге М. Тынышбаев та жалпыұлттық «Алаш» партиясын құруға тікелей араласады.
1911-1918 жылдары темір жолдың Урсатьев-Әндіжан бөлімшесінде бастық, бас инженер болып қызмет атқарды. Одан кейін Жетісу темір жол бөлімшесінің Арыс-Әулиеата құрылысын басқарды.
1917 жылы шілдеде өткен Жалпы қазақтық съезде Жетісу облысынан Бүкілресейлік Құрыл­тай жиналысына депутаттыққа ұсынылады.
1917 жылғы желтоқсан айында жарияланған Алаш автономиясы үкіметінің он бес мүшесінің бірі болады, «Алаш автономиясы аумағындағы уақытша жер пайдалану туралы Ереженің» жобасын қабылдауға қатысады.
1918 жылы бүкілтүркістандық ІV-ші мұсылмандар съезіне қатысып, онда жарияланған Түркістан («Қоқан») автономиясының премьер-министрі болып сайланады.
1919 жылы Бүкілодақтық Атқару комитеті бұрынғы алашордалықтарға кешірім жариялағаннан кейін, ол Түркістан өлкесінің Семей халық ағарту комиссариатында жауапты қызметтер атқарады.
Түркістан автономиясын Кеңес өкіметі күшпен талқандағаннан кейін М. Тынышбаев Алашорда қайраткерлерімен бірге сол кезде бірінен соң бірі құрылып жатқан көптеген әр түрлі үкіметтермен (Уақытша Сібір үкіметі, Уфа директориясы, Колчак үкіметтері сияқты) келіссөздер жүргізіп, хат-хабар жазысады, азамат соғысы жылдарында қызылдарға қарсы күреседі. Бірақ одан күткендей нәтиже болмайтынын көргеннен соң 1920 жылдан бастап, Кеңес өкіметінің жағына шығып, «буржуазиялық маман» ретінде Ташкентте, Қызылордада, Алматыда әр деңгейдегі шаруашылық мекемелерінде еңбек етеді.
1925-1926 жылдары жаңа астана Қызылорда қаласын көріктендіру жүйесінің бас инженері болып тұрғанда қаланы сумен қамтамасыз ету жолын және көптеген жаңа объектілер салу туралы ұсынады.
1926 жылдан бастап Тұрар Рысқұловтың қолдауымен Түркістан-Сібір жолын салуға қатысады.
1926 жылы Тұрар Рысқұловтың ұсынуымен Түркісіб темір жол жобасы мен құрылысына қатысты. Бір жолы қолына А.П.Чулошниковтың қазақ халқы тарихына қатысты еңбегі түседі. Осы кітаптағы ұлттың намысына тиетін пікірлерге қарсы сын жазып, академик В.В.Бартольдке жібереді. Ғалым бұған қатты риза болып, қазақ халқының тарихын зерттеп, жазуға кеңес береді, ең болмаса болашақ зерттеушілер үшін тарихи деректер мен материалдарды жазып қалдыруға ақыл қосады. Осы жолда Мұхаметжан Тынышбайүлының 1926-1927 жылдарда жазған еңбектері: "Материалы по истории киргиз-казахского народа", "Киргиз-казахи в XVII-XVIII веках", "Ақтабан шұбырынды" және тағы басқалар.
1933-1937 жылдары ол айдауда жүріп Мәскеу-Донбас темір жол құрылысында жұмыс істейді.
Онда ауырып, оралғанымен 1937 жылы қараша айында қайта тұтқындалады да, 1937 жылы Ташкент түрмесін­де "Халық жауы" деген желеумен атылады.
1959 жылдың 29-қыркүйегінде Мұхаметжан Тынышбаев Қазақ КСР-сы Жоғарғы сотының, және де 1970 жылы КСРО прокуратурасы мен Түркістан әскери округының прокурорының шешімімен ақталып шықты.
Сілтемелер
Санат:Алаш қозғалысы Санат:Қазақстан тарихшылары Санат:КСРО-да атылғандар Санат:Қазақстан саясаткерлері Санат:1879 жылы туғандар Санат:1937 жылы қайтыс болғандар Санат:Саяси қуғын-сүргін құрбандары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан теміржолшылары Санат:Ресей Мемлекеттік Думасының депутаттары
Рудник өрті
Рудник өрті - жер асты қазбаларында, жер үстіндегі шахталық құрылыстарда және кен қоймаларында болатын, яғни пайда өрт.
Дереккөздер
Санат:Механика
Сольветка
Сольветка — Павлодар облысы Ақсу қалалық әкімдігіне қарасты ауыл, Евгеньев ауылдық округі құрамында.
Географиялық орны
Ақсу қаласынан батысқа қарай 28 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 452 адам (215 ер адам және 237 әйел адам) болса, 2009 жылы 209 адамды (106 ер адам және 103 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақсу қалалық әкімдігі елді мекендері
NGC 2979
NGC 2979 — Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 25 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2979 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27795, NGC 3050, MCG -2-25-12, IRAS09407-1009.
Оңтүстік Қытай карсты
Қытайдың Гуанси, Гуйчжоу және Юньнань - оңтүстік провинцияларында орналасқан, ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұрасы. Қытайдың оңтүстік облысы шаймаапан (карст) бедерімен және биоортасының әртүрлілігімен танымал. Нысан үш жер телімінен тұрады: Либо, Шилинь («Тасты орман») және Улун.
Санат:Әлемдік мұра
1597 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1597 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1597 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Васильевский банк
Васильевский банк — Ресейдегі өзен. Астрахань облысы, Қалмақ  Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Каспий теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 5 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ (саға); Су өлшеу посты Жоғарғы Лебяжьеден сағасына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Етугол
Етугол (Таңқылы-Қарасу) — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Арғұт өзенінің сол жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мельядино-Сан-Витале
Мельядино-Сан-Витале (Megliadino San Vitale) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Падова провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1934 адамды құрайды. Халық тығыздығы 129 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 15 км² шамасында. Пошта индексі — 35040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Вольфсхоф
Вольфсхоф (Wolfshof) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Хорн округінің құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Вольфсхоф
Косковская Курденьга
Косковская Курденьга (Төменгі Курденьга) — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Оңтүстік өзенінің оң жағалауынан 230 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Микроклиматология
Микроклиматология - микроклиматты зерттейтін (атмосфераның ең төменгі кабаттарындағы температураны, ылғалдылықты және желдің вертикаль кескінін анықтау, атмосфера режіміне микротопографияның, экспозицияның және өсімдіктердің әсерін талдау) климатологияның бөлімі.
Косковская Курденьга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
NGC 7478
NGC 7478 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 11 тамызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7478 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70418, KUG 2302+023.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Пресьйон
Пресьйон (Précilhon) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,39 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64460, пошта индексі — 64400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 354 адамды құрады. Халық тығыздығы — 55,4 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Папизиуш
Папизиуш (Papízios) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каррегал-ду-Сал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 758 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,09 км² шамасында. Халық тығыздығы — 53,8 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Кюк
Кюк (Cucq) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Монтрей округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,16 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62261, пошта индексі — 62780.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5167 адамды құрады. Халық тығыздығы — 392,63 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Визенталь
Визенталь (Wiesenthal) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Вартбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 756 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 13,57 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 63 086. Муниципалитеттің басшысы — Сфен Холленбах.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Ворбен
250px|thumb|Картада орналасуы Ворбен (Worben) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Нидау округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2285 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.8 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 755, пошта индексі — 3252.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Колдовня
Колдовня — Ресейдегі өзен. Калуга облысы, Смоленск облысы, Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Волоста өзенінің оң жағалауынан 16 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Угра өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калуга облысы өзендері Санат:Смоленск облысы өзендері Санат:Мәскеу облысы өзендері Санат:Ока су алабы өңірі өзендері
Стэйт Лайн (Айдахо)
Стэйт Лайн (State Line) — Айдахо штатының Кутеней округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.2 км². FIPS коды — 16-77050.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 28 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Кутеней округы (Айдахо)
Вико (Оңтүстік Корсика)
Вико (Vico) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Оңтүстік Корсика департаментінде орналасқан. Аяччо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 52,13 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2A348, пошта индексі — 20160.
Руаер
Руаер (Royères) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Лимож округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,42 км² шамасында.
Вико (Оңтүстік Корсика)
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Руаер
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
Мерида
Мерида (Mérida, толық атауы Santiago de los Caballeros de Mérida) — Венесуэланың батысындағы қала. Мерида штатының астанасы және ең ірі қаласы болып табылады.
Тұрғындар саны 300 мыңға жуық, қаламаңымен санағанда 500 мыңнан астам.
Санат:География
Абай ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)
Абай ауылдық округі — Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Бурабай, Қойтас, Теректібұлақ ауылдары кіреді. Орталығы – Бурабай ауылы. Округ құрамында болған Тасқайың ауылы 2017 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1603 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Күршім ауданы ауылдық округтері
Хлорлы әктер
Хлорлы әктер - құрамына кальцийдің гипохлориті, хлориді және гидроксиді кіретін қоспа, күшті тотықтырғыш; талшықтарды ағарту үшін, сонымен қатар дезинфекциялайтын және газсыздандыратын зат ретінде қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
Желімсабақ
Желімсабақ (Melandrіum) — қалампыр тұқымдасына жататын көп жылдық, кейде бір не екі жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда тастақты беткейлер мен далалық жерлерде, шалғындықтар мен егіс алқаптарында, бақша дақылдарының арасында, өзен жағалауларындағы жайылымдарда өсетін 11 түрі бар. Ең көп тарағаны: жабысқақ желімсабақ (M. vіscosum) және ақ желімсабақ (M. album). Сабағы тік, биіктігі 20 см-ден 80 см-ге дейін жетеді. Сабағын, жапырағын, гүлсидамын, тостағаншасын желім тәрізді жабысқақ түк басқан. Бұл түктер өсімдікті әр түрлі жәндіктерден қорғайды. Жапырағы ланцет тәрізді, сағақты да, сағақсыз да болады. Ақ, сарғыш-жасыл, қызғылт, ашық көк гүлдері шашақты-сыпыртқы гүлшоғырына топтасады. Тұқымынан көбейеді. Мамырдан тамызға дейін гүлдейді. Жемісі — көп тұқымды қауашақ. Піскен кезде өздігінен қақырап ашылады. Желімсабақ — хош иісті әдемі гүлді өсімдік, сондықтан сәндік үшін де өсіріледі.
Дереккөздер
Санат:Қалампырлар
Теңіз ауылдық округі (Қостанай облысы)
Теңіз ауылдық округі — Қостанай облысы Меңдіқара ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Теңіз, Новониколаевка ауылдары кіреді. Орталығы – Теңіз ауылы. .
Этногенез
thumb Этногенез (грек. ethnos – тайпа, халық және genozіs – шығу, тегі) – әр түрлі қауымдық топтар негізінде жаңа құрамдағы туыстас тайпаның немесе халықтың қалыптасуы.
Этногенез – қандай болса да халықтар тарихының бастамасы. Ол үнемі даму үстінде болады. Бірде оған жаңа этн. топтар қосылып, онымен біте қайнасып, араласып кетсе, енді бірде одан кейбір топтар ерекшеленіп, бөлініп те жатады. Мыс., Қазақстан аумағындағы көптеген түркі тектес көшпелі тайпалар бірігіп, біте қайнасып, араласу нәтижесінде қазақ халқы қалыптасқан (қ. Қазақтар). Этногенез үрдісінің негізгі екі түрі болады: 1) жергілікті бірнеше көне тайпалық топтардың биол. жолмен жаппай араласуы арқылы қалыптасу; 2) жаңа заманда басқа жерге қоныс аударған бірнеше халықтар өкілдерінің тікелей ықпалының нәтижесінде болатын қалыптасу. Осыған орай, отандық тарихнамадағы қазақ халқының қалыптасуына қатысты ой-пікірін айтқан ғалымдарды автохтондық және миграц. бағыттарды қолдаушылар деп екіге бөлген жөн. Қазақ халқының Этногенез үрдісі әр түрлі миграц. жолмен, яғни басқа жерден қоныс аударып келгендердің бір-біріне әсер етуі нәтижесінде қалыптасты деген ғалымдардың (Н.Масанов, Б.Ермұханов, т.б.) ізденістері кездеседі. Бұған қарсы тұжырымдама жасаған зерттеушілер (Ә.Марғұлан, М.Қозыбаев, К.Ақышев, О.Смағұлов, Б.Көмеков, т.б.) қазақ халқының тарихы бірнеше мыңжылдықты қамтитындығын дәлелдейді. Олар Этногенез үрдісін әрдайым кешенді түрде қалыптасатын күрделі үрдіс ретінде қарастырды, әрі өз зерттеулерінде бірнеше ғылымдардың (археология, антропология, лингвистика, этнология, тарих, деректану, т.б.) дерек көздерін пайдалана отырып, қазақ халқының Этногенез жайында салиқалы қорытындылар, дәйекті тұжырымдар жасаған.
Дереккөздер
Санат:Этнология
Ле-Тей-Нолан
Ле-Тей-Нолан (Le Theil-Nolent) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,11 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 221 адамды құрады. Халық тығыздығы — 53,77 адам/км².