cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ай (серік)
Ай фазалары
Ай фазасы — Айдың жерге көрінетін бөлігінің әр түрлі пішінде болуы. Күннен түсетін жарықтың жеpгe, Айға түрліше қалыпта орналасуынан жаңа Ай туғанда орақ тәрізді болып көрінеді. Жаңа Ай Күннен шығысқа қарай қозғалады да, біртіндеп тола бастайды. 2 аптада дөп-дөңгелек толған Айға айналады. Бірақ осы қалпында тұрып қалмайды. Келесі жаңа фазасына ауысады. Айдың Күн түсіп тұрған жағы жарық болып тұрады.
Ай жыныстарының химиялық құрамы
Ай топырағы құрлық пен теңіз аймақтарында қатты айқындалады.
АМС «Луна-20»топырақты құрлықтық аймақтан алған, ал «Луна-16» - теңізден алған. .
Айдың құрылымы
Ішкі ядроның радиусы 240 км, бұл қабатта темір көп болады. Сыртқы ядроның диаметрі 300-330 км, ол сұйық темірден құралған. Ядродан кейінгі қабатының радиусы 480-500 км, бұл қабат жартылай балқыған.
Ай қыртысының радиусы ~ 50 км.
Тұтылу
thumb|right|200px| 1999 жылғы күн тұтылуы Тұтылу бір аспан денесінің екінші денені тасалауы немесе өзі жарық шығармайтын аспан денесі көлеңкесінің сондай екінші бір денеге түсуі салдарынан болады. Мысалы, Күннің тұтылуы оны Ай тасалағанда, Айдың тұтылуы оған Жердің көлеңкесі түскенде, планета серіктерінің Тұтылуы олар планета көлеңкесіне енгенде, ал қосжұлдыз жүйесіндегі тұтылу олардың бір-бірін тасалаған кезінде болады.
Күннің тұтылуы
Ай кеңістікке Күн мен Айдың сыртқы жанамасы арқылы түзілетін конустық көлеңке түсіреді, оның төбесі Ай ортасынан 368 – 380 мың км қашықтықта болады. Сондықтан конустық көлеңке Айдан 363 – 406 км қашықтықтағы Жерге дейін жетеді. Ай көлеңкесінің Жерге түсетін диаметр 270 км. Бұл – Күн толық тұтылатын ең үлкен аймақ. Осы аймақта Ай Күнді түгелдей тасалайды. Конус төбесінің арғы жағындағы аймақта бақыланған Айдың бұрыштық диаметрі Күн диаметрінен кіші болады да Ай Күн дискісінің ортасын тасалап, оның шетінен жарық сақина қалады. Мұны Күннің сақина тәрізді тұтылуы дейді.
Айдың тұтылуы
Айдың шала тұтылуы Ай Жердің көлеңкесіне енген уақытта басталып, 3,75 сағатқа созылады. Осы уақыттың орта шенінде Ай толық тұтылып, ол 1,75 сағатқа созылады. Толық тұтылу кезінде жер атмосферасынан шағылған Күн сәулесінің шамалы мөлшерінің Ай бетіне түсуі салдарынан Ай беті күңгірттенеді. Күн тұтылу тек жаңа Ай, ал Ай тұтылу тек толған ай кезінде (бірақ олардың әрқайсысында емес, тек Күн мен Айдың аспан сферасындағы көрінерлік жолы қиылысатын Ай орбитасының түйіндеріне Күн мен Ай айтарлықтай жақын келгенде) ғана болады.
Айды зерттеу
thumb|right|200px Айға “Луна”, “Зонд”, “Рейнджер”, “Сервейер”, “Лунар Орбитер” және адам басқаратын “Аполло” планетааралық автоматты кемелер арқылы зерттеулер жүргізілді. Ай бетіне алғашқы адам 1969 жылы 21 шілдеде қадам басты (Н.Армстронг, Америка Құрама Штаты). Айда 1969-1972 жылдары 12 астронавт ғылыми-зерттеулер жұмыстарын жүргізді.
Айда 1969 — 1972 ж. 12 астронавт ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізді. Айға сапар – сериялы «Аполлон» ғарыш кемелерімен Айға ұшуды жүзеге асырған адамдар тобының сапары. Әр сапарға үш астронавт қатысты, оның екеуі Айға арнаулы кабинамен қонып, біреуі орбитадағы негізгі бөлікте қалып, айналып ұшып жүрді. Бортында астронавтар бар «Аполлон-8» кемесі 1968 ж. 24 желтоқсанда Айдың жасанды серігі орбитасына шығарылды. Қонатын орын сайлау мақсатында Ай беті жақыннан суретке түсірілді, телевизиялық репортаж жүргізіліп, Айдың жасанды серігі орбитасынан Жерге қарай ұшатын жолға қайта түсу, Жер – Ай жолында ұшу, екінші ғарыштық жылдамдықта атмосфераға ену жұмыстары атқарылды. Ұшу бас-аяғы 6 тәулік 3 сағат, 42 минутқа созылды.
1969 ж. 18 майда аттандырылған «Аполлон-10» кемесімен астронавтар Ай кабинасына өтіп, Жер серігінен 12,8 км биіктікте 4 айналым жасап, аман-есен Жерге оралды. Ұшу 8 тәулік 3 минут 23 секундқа созылды.
1969 ж. 20 шілдеде Гринвич уақыты бойынша 20 сағат 17 минут 42 секундта кеме табаны Тыныштық теңізі тегісіне тиді. 1969 ж. 21 шілдеде 2 сағат 56 минут 20 секундта Армстронг адамзат тарихында тұңғыш рет Ай үстіне аяқ басты. «Бұл – адамның қарапайым қадамы, бірақ адамзат үшін ғаламат секіріс» – деп бастады, ол алғашқы толқулы сөзін. Астронавтар Ай үстінде жүруді меңгерді, бірқатар ғылыми приборлар орнатты, 22 кг Ай жынысының үлгісін жинап, суретке түсірді. Олар Ай үстінен Жермен телевизиялық байланыс жасап, қайтыс болған бес ғарышкердің (Юрий Гагарин, Владимир Комаров, Вирджил Гриссом, Эдвард Уайт, Роджер Чаффи) бейнесі бедерленген медальдарды қалдырды. Сыртта Армстронг 2 сағат 31 минут 40 секунд, Эдвин Олдрин 2 сағат 15 минут болды. Ай кабинасына әуелі Олдрин оралып, арада он минут өткен соң Армстронг мінді. 1969 ж. 24 шілдеде кеме Жерге қайтып оралды. Ұшу 8 тәулік 3 сағат 18 минут 35 секундқа созылды. «Аполлон-12» ғарыш кемесі астронавтары алдарына қойылған мақсат – Айды зерттеу, Ай бетіне изотопты генератордан ток алатын ғылми құралдарды орнату, Жерге Ай жыныстарының үлгілері мен сонда 1967 жылғы 20 сәуірден жатқан «Сервейер-3» автоматты ғарыш аппаратының кейбір бөлшектерін Жерге алып келу болды. Қонғаннан кейін астронавтар кемеден 450 м қашықта жұмыс жасады. Ұшу 10 тәулік 4 сағат 36 минут 25 секундқа созылды. thumb|right|200px «Аполлон-13» кемесі Жерден 330 мың км алыстап, Айға 91 мың км қалғанда оттекті-сутекті жанармай элементтері батареясына арналған оттегі бар қалбыр жарылып, кеменің негізгі бөлігі электр қуатынсыз қалды. Екі астронавт Ай кабинасына өтті, үшіншісі экипаж бөлімінде болды. Ай кабинасынан экипаж бөліміне оттек келіп тұруы үшін екі арадағы люктер ашық қалдырылды. Ғарыш кемесі эллиптикалық геоцентрлік орбита бойынша Айды үлкен эксцентриситетпен айналып ұшып өтіп, Жерге оралды. Ұшу 5 тәулік 22 сағат 54 минут 41 секундқа созылды.
«Аполло-14» кемесінің қонатын аймағы «Аполло-13» орындай алмаған Фра Мауро қазаншұңқыры төңірегі болды. Әдеттегі міндеттерге қоса астронавтарға бұл жолы шағын магнитометрдің көмегімен локальды магниттік өрісті зерттеу, Айдың жасанды серігі орбитасындағы негізгі бөліктен Ай үстін радиозондтау, Жер мен Ай арасындағы ұшу жолында технологиялық тәжірибелер жасау, «Аполло-12» ғарыш кемесі астронавтары орнатып кеткен сейсмометрмен сейсмологиялық дірілді тіркеу мақсатында «Сатурн-5» ракета ұшырғышының соңғы сатысын орбитадан Ай бетіне тастау ісін жүзеге асыру жоспарланды. Қонғаннан кейін астронавтар сыртқа екі рет шығып, алғашқысында 4 сағат 48 минут, кейінгісінде 4 сағат 35 минут уақыт болып, кемеден 1,2 км-ге дейін қашықтай алды. Зерттеу жүргізген аймақтың кедір-бұдырлығынан магнитометр салынған салмағы 9 кг екі дөңгелекті арбаны көп жағдайда астронавтардың өз қолдарымен көтеріп алып жүрулеріне тура келді. Айдан ұшып шығу және Жерге оралу алдын ала жасалған штатты бағдарлама бойынша жүзеге асырылды. Ұшу 9 тәулік 1 минут 57 секундқа созылды.
«Аполло-15», «Аполло-16» және «Аполло-17» ғарыш кемелерінде Айды жасанды серігі орбитасынан зерттеуге арналған приборлар кешені, кемеден бөлек ұшып жүріп зерттейтін автономды Айдың жасанды серігі, ал Ай кабинасында астронавтар айдап жүретін «Ровер» Ай электромобилі болды.
«Аполло-15» ғарыш кемесі негізгі бөлігінен ажыраған Ай кабинасы қонғаннан кейін екі астронавт кемеден сыртқа үш рет шықты. Алғашқысы 6 сағат 33 минут, екіншісі 7 сағат 12 минут, үшіншісі 4 сағат 50 минутқа созылды. Астронавтар зерттеу жұмыстарын Ай электромобилімен жүргізді, олар 27,2 км аймақты шарлап, Ай тастарын жинады, тас жынысы үлгісін алу үшін және Ай қыртысынан шығатын жылу ағынын өлшейтін құралдарды орнату үшін 2,7 м тереңдікте бірнеше оқпан қазды. Айдан Жерге оралу негізгі бағдарламаға сай өтті. Ұшу 12 тәулік 7 сағат 11 минут 53 секундқа созылды.
Кейбір технологиялық және биологиялық тәжірибелер «Аполло-16» астронавтарына жүктелген жаңа міндеттер болды. Астронавтар қонғаннан кейін кемеден Ай бетіне 7 сағат 11 минут, 7 сағат 23 минут және 5 сағат 40 минуттан үш рет шықты. Олар кемеден 5 км қашықтықта ғылыми-зерттеу жұмысын жүргізді. Ай электромобилі ылдилы жерлерде сағатына 17 км жылдамдыққа дейін алып отырды. Олар 27,1 км жол жүріп, 3 м тереңдікте оқпандар қазды. Ай бетінде қалған Ай электромобиліне орнатылған телекамера арқылы ұшып шығу сәті телекөрініске түсірілді. Жерге оралу ойдағыдай өтті. Ұшу 11 тәулік 1 сағат 51 минут 5 секундқа созылды.
«Аполло-17» ғарыш кемесінің Ай кабинасы негізгі бөліктен бөлініп, Ай бетіне қонғаннан кейін кеме басшысы мен Ай кабинасының ұшқышы кемеден сыртқа 7 сағат 12 минут, 7 сағат 37 минут және 7 сағат 15 минуттан үш рет шықты. Ай кабинасынан 7 км қашықтықта астронавтар Ай электромобилімен 35,7 км жол жүрді, ғылыми-зерттеу ісін жүргізді. Ылдилы жерлерде Ай электромобилі сағатына 18 км-ге дейін жылдамдық алды. Тереңдігі 3 м оқпандар қазды, Ай тастарының үлгісін жинады. Жерге оралу негізгі бағдарламаға сай өтті. «Аполло-17» кемесінен кейін Айға сапар тоқтатылды.
Solar_eclipse_1999_4_NR.jpg STEREO-B_solar_eclipse.jpg
Ай бойынша бағдарлану.
Басқа шырақтан өзгешелігі Ай бізге күндіз де, түнде де көріне алады. Ай дың бірдей фазасы 29,5 күн өткен сайын қайталап отырад: жаңа айдан жаңа айға дейін, не толған айдан толған айға шейін 29,5 тәулік өтеді. Онан соң Ай аспандағы орнын ауыстырып, Күннен әртүрлі қашықтықта болып отырады. Жаңа айдың дөңесі күнбатысқа қарап тұрады да іңірде көрінеді, ал ескі, бітуге таяған айдың дөңесі күншығысқа қарап тұрады да, өзі таңмен аралас көрінеді.
Толған ай аспан сферасында Кұнге қарама – қарсы, шын түс ортасы кезінде меридиан жазықтығында болады  да, оңтүстікті көрсетеді. Бұл кезде Ай Күн бата туады, Күн шыға батады, сөйтіп ол түну бойы аспанда болады. Ай бәрәншә ширегінде, 7-8 жаңасында, Күннен -0 градус қашықтықта болады да кешкі сағат 6-7 кезінде кульминациялайды.
Дереккөздер
Санат:Астрономия
Айқан Ақанұлы Ақанов
Айқан Ақанұлы Ақанов (28 мамыр, 1951, қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Көкпекті ауданы, Үлгілі Малшы ауылы - 30 мамыр, 2016, Алматы) – медицина ғылымдарының докторы (1994), профессор (1994), ҚР Валеология академиясының академигі, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.
Ғылыми еңбектері
«Эпидемиология, профилактика основных хронических инфекционных заболеваний среди сельских жителей Казахстана» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:28 мамырда туғандар Санат:1951 жылы туғандар Санат:Көкпекті ауданында туғандар Санат:30 мамырда қайтыс болғандар Санат:2016 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан дәрігерлері Санат:Медицина ғылымдарының докторлары Санат:Кардиология ғылыми-зерттеу институты профессорлары Санат:Қазақстан Валеология академиясының академиктері Санат:Қазақ ұлттық медициналық универститеті түлектері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті түлектері Санат:Қазақстан вице-министрлері Санат:Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті ректорлары
Ұлтабар құрты
thumb|HaemonchusҰлтабар құрты (Haemonchosіs) — күйіс қайыратын малдардың құрт ауруы. Қоздырғышы Haemonchus туысына жататын нематодтар. Қойдың ұлтабарын зақымдап, қанын азайтып, денесіне көптеген ісік түсіреді. Ұлтабарда құрт (гемонх) жүздеп, мыңдап, кейде киіз сияқты ұйысып, ұлтабардың ішкі қабығын түгелдей жауып кетеді. Ұлтабар құрты қыл сияқты жіңішке, ұзындығы 2 — 3 см болады. Еркегінің құйрық жағы жалпақ, ұрғашыларының басы мен құйрығы сүйрік келеді. Шағылысқаннан кейін ұрғашысы сопақ, іші ұрыққа толы жұмыртқа салады. Жұмыртқалар нәжіс арқылы сыртқа шығып, дамудың үшінші сатысында инвазиялық дернәсілдерге ауысады. Олардың екі қабат қабығы болады, сондықтан ауа райының қолайсыз жағдайларына төзімді келеді. Дернәсілдер шөптің сабағымен жыланша өрмелеп, суда жақсы жүзетіндіктен, көбіне су, шөп арқылы жұғады. Ауырған мал арықтап, көзге көрінетін қабықтары (көз, мұрын, ауыз) бозарады. Тамағының астынан ісік пайда болып, қызуы көтеріледі. Қші біресе өтіп, біресе қатады, нәжісі кейде қанға боялады. Ұлтабар құртымен ауырған малды сойғанда ішек-қарын, бауыр, бүйрек солып, семіп қалғаны байқалады.
Емі
Фенотиазин және оның тұзды қоспасы, тиабендазол, бубулин дәрілері қолданылады. Аурудың алдын алу үшін қойдың азығын, жайылымын жақсартып, арнайы дегельминтизация жасайды. Жазда малдың жайылымын 3 — 4 күн сайын алмастырып, Ұлтабар құрты болған жайылымға 3 — 4 айдан кейін ғана жаюға болады. Батпақты, сазды жерге бағуға және ластанған су ішкізуге болмайды.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, 9 том.
Санат:Ветеринария Санат:Ауыл шаруашылығы
Kazakhstan Hahsahkwswhdanj
Плюрализм, пікір алуандығы
Плюрализм, пікір алуандығы (pluralism; pluralis; множествепиый, многообразный) - Өздерінің мүдделері, көзқарастары мен пікірлерін білдіру еркіндігін  заңмен қамтамасыз ететін, қоғамда түрліше саяси партиялар мен басқа қоғамдық ұйымдардың (кәсіподақ, діни,  коммерциялық және т.б.) қатар өмір сүруі мен өзара әрекеттестігі. Плюрализм деп сондай-ақ түрлі пікірлерге төзімділік танытуды айтады.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Б. з. д. 751 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 751 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 751 жылы қайтыс болғандар
Чарли Шин
Ча́рли Шин (ағыл. Charlie Sheen; шын аты Ка́рлос И́рвин Эсте́вес Carlos Irwin Estévez, 3 қыркүйек 1965 жыл, Нью-Йорк, АҚШ) – американдық актер, актер Мартин Шиннің кіші ұлы.
Мансабының бастапқы кезінде «Взвод», «Дух мщения» және «Уолл-стрит» фильмдеріне түскен. Сонымен қатар «Спин-Сити» және 2003 жылдан 2011 жылға дейін түсірілген «Два с половиной человека» телехикаяларындағы рөлдерімен де танымал. Осылайша ол 2010 жылы жалақысы жоғары актерлердің қатарына қосылады (сериалдағы эпизоды үшін 1,8 млн $). Сондай-ақ ол қоғамдық және жеке өміріндегі жанжалдарымен да атақты.
Дереккөздер
Санат:АҚШ актерлері
Арундэл (Мэн)
Арундэл (Arundel) — Мэн штатының Йорк округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 4022 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 62.0 км² шамасында. FIPS коды — 23-01605.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Кейн Мэтт
Мэттью Томас Кейн (ағыл. Matthew Thomas Cain; 1 қазан, 1984 жылы дүниеге келді Дотан, Алабама ) — америкалық бейсболшы, «Сан-Франциско Джайентс» клубы үшін бейсболдан бас лигада қнер көрсетті. Питчердің позициясында ойнаған.
Жапон жауынгерлерінің сауыттары
Жапон сауыты- Жапонияда әр түрлі кезеңдерде қолданылатын және әр түрлі конструкцияларымен ерекшеленетін әр түрлі сауыттарға ортақ атау. Олар лакпен (тоттан қорғану үшін) қапталған металл пластинадан және оларға желімделген былғарыдан жасалған. Классикалық сауытта пластиналардың бүкіл бетін дерлік жауып тұрған жібектің молдығынан пластиналардың өздері іс жүзінде көзге түседі (пластиналар бір-біріне кумихимо жібек баулармен бекітілген).
Кейн Мэтт
Мансабы
2002 жылы жалпы 25 нөмірмен бірінші драфта таңдалды. Әр жыл сайын Baseball America журанлы құрып отыратын Перспективті ойыншылар тізімінде 13-ойыншы болды.
Жапон жауынгерлерінің сауыттары
Самурай сауыттары
Ең бiрiншi самурайлар, атты әскер болғандықтан жапон дәстүрі бойынша олар қалқан пайдаланбаған. Заман өткен соң жапон қалқандары ұмытылған, содан кейін самурайлар ешқашандай да колға ұстайтын қалқандарды пайдаланбаған. Жаяу самурайлар үлкен колға ұстауға жарамайтын жерге түнейтiн бiрнеше кiсiнi жабатын қалқанды садақ атуға пайдаланған.
Кейн Мэтт
Мансабы
29 сәуір 2005 жылдан бастап, 20 жасында, «Колорадо Рокиз» командасына қарсы бастапқы питчер ретінде ойнады. 5 иннинг өткізіп, екеуінің базасын жіберіп алды, ірақ сонда да өзінің қалпын сақтап қалды. Өзінің үшінші стартер ретіндегі ойынынан-ақ  ол 9 қыркүйекте толық ойын ойнады және тек бір ойыншының 9 иннингін үйге өткізіп жіберді. Тек бір маусымнан-ақ ол 7 жекпе-жекке қатысып, 2 рет жеңіп, 1 рет жеңіліп ERA 2,33 йеленді. .
Жапон жауынгерлерінің сауыттары
Самурай сауыттары
Жапонияда ат жаятын жер жоқ болған соң, оны шаруаларға бамбук шапқызып қолдан жасаған. Сондықтан ат асырау өте қымбат болған, атты ең бай самурайлар мiнген, жағдайы жетпейтiн, кедей самурайлар жаяу соғысқан.
Кейн Мэтт
Дереккөздер
Санат:1 қазанда туғандар Санат:1984 жылы туғандар
Жапон жауынгерлерінің сауыттары
Ащигару сауыттары
Самурай замандағы қарапайым жаяу жауынгерлер. Самурай заманында қалқандар ұмытылған соң, оларда қолға ұстайтын қалқандарды пайдаланбаған. Ащигару дулығасы самурайдың дулығасына құсамайтындай қылып жасалған, оны түрi жай жапондық жалпақ баскиiмге ұқсатып жасаған. Санат:Сауыттар
Фредерик Ле Пле
Фредерик Ле Пле (1806 - 1882 жылдары) - француз ғалымы, эмпирикалық әлеуметтанудың дамуына елеулі үлес қосты. Жұмысшылар отбасыларының өмірін және үй шаруашылығын зерттеу үшін сұхбат жүргізді. Ол отбасын маңызды әлеуметтік бірлік, ол оның денсаулығы мен тұрақтылығын қоғамның қалпының индикаторы ретінде қарастырады. Ол отбасының толық топтамасын берді. Негізгі еңбегі: "Yes owvriers Europeens".
Дереккөздер
Санат:Франция әлеуметтанушылары Санат:Франция экономистері Санат:Франция қоғам қайраткерлері
Вырью
Вырью (Вор-Ю) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вычегда өзенінің оң жағалауынан 1014 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бәдел қажы
Бәдел қажы - өсиет негізінде қажылық жасайтын адам. Ислам қағидасындағы бес парыздың бірі болып саналатын қажылыққа баруға мүмкіндігі болып, бірақ өтей алмаған адам өзі үшін қажылық жасауды біреуге өсиет етіп қалдырса, мойнына алған адам өсиет негізінде қажылық сапарын жасайды. Егер қажылықты өтеуші отағасы қажылық сапарында қайтыс болса, келісілген мал-мүліктен басқа, өсиет етуші адамның мал-мүлкін отбасы мүшелеріне бөліп беретін болған. Егер өсиет етуші әйел адам болса, онда оның тек киім-кешегі ғана таратылып берілген.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
IC 358
IC 358 — Торпақ шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14382, UGC 2940, MCG 3-11-6, ZWG 466.9, NPM1G +19.0125.
Сыртқы сілтемелер
IC 358 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз)
Жарлы (өзен, Ақтөбе облысы)
Жарлы – Ойыл алабында орналасқан өзен.
Географиялық орны
Ақтөбе облысы Байғанин ауданы жерінде.
Бастауы
Бастауын Жарлы темір жолы стансасының солтүстік-батысындағы бұлақтардан алып, Жарлы ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 10 км жерде Ащыойыл өзеніне сол жағынан құяды. Жалпы ұзындығы 42 км.
Гидрологиясы
Арнасы тар, табанын құм басқан. Жағалауында сексеуіл шоғырлары кездеседі. Маңында бірнеше қыстаулар (Қызыләскер, Сарымкөл, т.б.) орналасқан. Қуаңшылық жылдары қарасуларға бөлініп қалады. Мал шаруашылығына пайдаланылады.‎
Дереккөздер
Санат:Ойыл су алабы Санат:Байғанин ауданы өзендері
Аигаль-де-лос-Асейтерос
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,93 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 105 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Санта-Фе-ди-Гояс
Санта-Фе-ди-Гояс (Santa Fé de Goiás) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Риу-Вермелью экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Санат:Гояс елді мекендері
Көзенкөл
Көзенкөл – Күршім жотасының батыс сілеміндегі ағынсыз көл.
Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы Бурабай ауылынан оңтүстікке қарай 10 км-дей жерде.
Гидрографикасы
Теңіз деңгейінен 369 м биіктікте жатыр. Аумағы 1,4 км2, ұзындығы 2 км, енді жері 1 км. Ең терең жері 6,6 м. Су жиналатын алабы 45 км2. Химиялық құрамы жағынан гидрокарбанаттар классы, натрийі топқа жатады. Суы ащы, аздап сілтілі, кермек татиды. Құрамында фтор, бор және бром кездеседі. Тасыған өзен және жер асты суларымен толысады.
Өсімдігі
Көл жағалауында бетеге, қара жусан, қараған, арасында итмұрын, бозқараған, тобылғы кездеседі. Жағалауына үйрек ұя салады, ондатра мекендейді.
Дереккөздер
Санат:Күршім ауданы көлдері
Надежда Александровна Ольхова
Надежда Александровна Ольхова ; 9 қыркүйек 1952 жыл, Барнаул) — КСРО баскетболшысы.
Баскетболдан жоғарғы топтағы «Университет» (Алматы) командасының ойнады (1968-1984).
1994 жылы Киевке қоныс аударды.
Тозақ ас үйі, Манхэттен
250px|нобай|оңға|9-шы Авенюден көрінісі Тозақ ас үйі (Hell's Kitchen) — Нью-Йорктегі Манхэттен Мидтаунында (орталығының) Уэйс-Сайдтағы (батыс бөлігіндегі) аудан, тағы бір атауы Клинтон. Ауданның шекаралары — 34-ші және 59-шы көшелер, 8-ші даңғыл және Гудзон өзені. Аудан өзінің атауын қылмыстың жоғары деңгейіне байланысты алды. Аудан 1800 жылдардың ортасынан 1980 жылдардың аяғына дейін Нью-Йорктегі қылмыстық орталықтардың біріне айналды. Қазіргі таңда, Клинтон көптеген театрлармен, сәнді мейрамханалармен және сәнді көп пәтерлі үйлермен танымал. Тозақ ас үйі (ағылш. Hell's Kitchen) атауы The New York Times газетінде алғаш рет 1881 жылы пайда болды, ал 1960 жылдардан бастап ресми билік ауданды Клинтон деп атай бастады, дегенмен бұрынғы лақап аты әлі де кең таралған.
Тарихы
1850 жылдары ауданда негізінен төменгі және орта класстардан шыққын ирландиялық және неміс иммигранттарының көп бөлігі қоныстанды. Америкадағы азамат соғыстан кейін жергілікті жас ирландықтар қылмыстық топтарға қосыла бастады. Журналист Герберт Осбери Мартин Скорсезенің аттас фильмінің негізіне жатқан "Нью-Йорк бандалары" кітабында Тозақ ас үйінің бандасын Нью-Йорктегі ең қауіпті қылмыстық топ деп атады.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ауданға жаңа иммигранттар ағыны келді, бұл жолы Пуэрто-Рикодан. 1957 жылы түсірілген әйгілі "Уэст-сайд тарихы" мюзиклі қазіргі заманғы Ромео мен Джульеттаның соғысушы Пуэрто-Рикандар мен ирландтардың бандалары туралы баяндайды. 1960-шы жылдардың ортасынан 1980-ші жылдардың ортасына дейін ирландиялық Вестиз бандасы ауданды өз қолында ұстап тұрды, ол қылмыстық әрекеттің кең спектрімен айналысты: кісі өлтіру, ұрлық, өртеу, бопсалау, құмар ойындар, есірткі және алкоголь саудасы. Осы дәуір туралы "Ас үй" фильмі 2019 жылы жарық көрді.
Тамлык (Кума тармағы)
Тамлык — Ресейдегі өзен. Ставропольск өлкесі, Карачаев-Черкесск Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кума өзенінің сол жағалауынан 725 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 52 км-ді құрайды.
Тозақ ас үйі, Манхэттен
Тарихы
1980 жылдардың аяғында Рудольф Джулиани, сол кезде аудандық прокурор жергілікті ирландиялық мафия басшыларын түрмеге отырғызды, қылмыстық топтар жиналатын барлар жабылды, жезөкшелік тоқтатылды. Содан бері ауданның экономикалық өрлеуі басталды. Ас үйдің Нью-Йорктің іскерлік және мәдени орталығы Мидтаунға жақын болуына байланысты жоғары класс өкілдері — іскер адамдар мен өнер қайраткерлері бұл аймақта қоныстана бастады.
Тамлык (Кума тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кума өзені бастауынан Подкумок өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек, Дон және Еділ өзендері аралықтарындағы ағынсыз аудандар.
Тозақ ас үйі, Манхэттен
Халқы
АҚШ-тың 2010 жылғы халық санағы бойынша, тозақ ас үйінің (Клинтон) халқы 45 884 адамды құрады, бұл 2000 жылғы деректермен салыстырғанда 5 289 адамға (13,0 %) өсті. Алып жатқан жер аумағы 2,18 км2 шамасында. Ауданның нәсілдік құрамына 56,4 % (25,891) ақ адамдар, 6,3 % (2,869) африкалық американдықтар, 0,2 % (70) жергілікті американдықтар, 15,0 % (6,886) азиялықтар, 0,1 % (31) Тынық мұхиты аралдары өкілдері, 0,4 % (181) басқа нәсілдердің өкілдері және 2,4 % (1,079) екі немесе одан да көп нәсілдердің өкілдері балык табылатын адамдар кірді. Аудан тұрғындарының 19,3 % (8 877) латиноамерикандықтар құрды.
Тамлык (Кума тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тозақ ас үйі, Манхэттен
Қылмыс деңгейі
Тозақ ас үйді Нью-Йорк полициясының екі бөлімі күзетеді. 2018 жылғы жағдай бойынша, 100 000 адамға шаққанда өлім-жітімсіз шабуылдардың көрсеткіші 34, Ас үйде және Челсиде жан басына шаққандағы зорлық-зомбылық деңгейі бүкіл қалаға қарағанда аз. Бас бостандығынан айыру көрсеткіші жалпы қала бойынша 100 000 адамға шаққанда 313 адам мөлшерінде төмен деп саналады.
10-шы бөлімде қылмыс деңгейі 1990-шы жылдарға қарағанда төмен, барлық санаттағы қылмыстар 1990 жылдан 2018 жылға дейін 74,8% төмендеді. 2018 жылы учаске 1 кісі өлтіру, 19 зорлау, 81 тонау, 103 қылмыстық шабуыл, 78 ұрлық, 744 ірі ұрлық және 26 ірі автокөлік ұрлығы туралы хабарланды.
Сілтемелер
Санат:Нью-Йорк
Прорвинская
Прорвинская — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сосьва өзенінің оң жағалауынан 282 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері
Ғарыштық Қару
Ғарыштық Қару– әскери-стратегиялық қару. Оған ядр. қаруларды нысанаға жеткізетін, ғарыштық ұшу аппараттарын жоятын, ғарыштық барлау және байланыс жүргізуді басқаратын және радиоға қарсы әрекет жасайтын ғарышкермен немесе ғарышкерсіз ұшырылған ғарыштық аппараттар жатады.Бұл аппараттар жерден кем дегенде 100 км-лік биіктіктегі ғарыш кеңістігіне жіберіледі.Ғарыштық Қару әскери-ғарыштық қару, ғарыштық барлау қаруы, радионавигациялық қару, ғарыштық шабуыл қаруы, ғарыштық қорғаныс қаруы, тексеруші қару, т.б. болып бөлінеді. Соғыс жағдайында Ғарыштық Қарудың көмегімен негізгі стратег, мақсаттарды жедел және ауқымды түрде орындауға болады (басқа ел территориясын барлау, орбитадағы спутниктерді ұстап қалу немесе жойып жіберу, т.с.с). Бұған қоса бұл қарудың техникалық мүмкіндіктері басқалармен салыстырғанда анағұрлым артық. Мысалы, АҚШ-тың навигациялық «Транзит» деп аталатын ғарыштық жүйесі арқылы су астындағы кемелер өздерінің мұхиттың қай жерінде келе жатқанын анықтай алады.
Дереккөздер
Санат:Ғарыш
Тарнойтаёль (Медвежья тармағы)
Тарнойтаёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Медвежья өзенінің оң жағалауынан 10 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дауыл (әңгіме)
«Дауыл» — Мұхтар Әуезовтің тұңғыш әңгімесі. Қолжазба күйінде қалған. Түпнұсқасы сақталмаған, ешқандай баспасөз бетінде жарық көрмеген. Әңгімені Семейдегі бес сыныптық училищеде оқып жүрген кезінде жазған. Әдебиет пәнінің мұғаліміне еркін тақырыпқа жазылған шығарманың орнына ұсынған. Тақырыбы «Менің өмірімде болған бір оқиға» деп аталады. Шағын суреттеме орыс тілінде жазылыпты. Әңгіменің қысқаша мазмұны мынадай: Жаз. Жайлау. Ауыл. Мәре-сәре болып дуылдасқан ауыл адамдары. Бала-шағалар да мәз-мәйрам. Кенет ауа тымырсықтанып, аспан демін ішінетарта қалады. Батыстан қара бұлт түйіліп келіп, оқыстан дүрілдете соққан дауыл ауылдың астан-кестенін шығарады. Киіз үйлерді жел ұшырып әкетеді. Қазан-ошақтар төңкеріліп, айнала тып-типыл болады. Улаған-шулаған ел. Жылаған бала. Маңыраған қозы, мөніреген бұзау, айғайлаған кемпір-шалдардың дауысы. Азан-қазаны шыққан ауылдың арпалысы дауылмен қоса басыла қалады. Тып-тыныш. Ешкімнің үні естілмейді. Әр жерде шашылған заттар. Бұтаның бастарына ілініп қалған әйелдердің жаулықтары. Аударылған киіз үйлер. Бос қалған көгендер. Әр жерде әркімдер өздерінің дауыл шашып кеткен заттарын жиып жүр. Ешкім де сөйлемейді. Бұл тырнақалды шығарма Мұхтар Әуезовтің болашақтағы «Қыр әңгімелері» мен «Қыр суреттеріндегі» табиғат көріністерін еске түсіреді.
Дереккөздер
Санат:Мұхтар Әуезов шығармалары
Бистершид
Бистершид (Bisterschied) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Доннерсберг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 239 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,16 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 33 008. Муниципалитеттің басшысы — Клаус Вазем.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Ақсары
Ақсары (2008 жылға дейін – Найдорф) — Солтүстік Қазақстан облысы Ақжар ауданы, Ұялы ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 902 адам (445 ер адам және 457 әйел адам) болса, 2009 жылы 425 адамды (220 ер адам және 205 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақжар ауданы елді мекендері
Итатка (өзен)
Итатка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Красная Курья өзенінің сол жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 64 км-ді құрайды.
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Зырянское ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Жоғарғы Обь су алабы өңірі өзендері
Арчи (Миссури)
Арчи (Archie) — Миссури штатының Касс округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 2.7 км². FIPS коды — 29-01702.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 890 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Касс округы (Миссури)
Кедведка
Кедведка — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Каменное көлі - Каменка өзені орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендері Золотица өзеннің солтүстік шығыс шекарасынан Солтүстік Двина өзенін қоспағанда Воронов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Копер (футбол клубы)
«Копер» — Словенияның Копер қаласындағы футбол клубы. 1955 жылы "Аврора" және "Медуза" клубтарының бірігуінен құрылған. Кейін де атауы бірнеше рет өзгерді:
Өз алаңындағы ойындарын "Бонифика" стадионында өткізеді.
Азаматтардың лауазымды адамдарға жүгінуі
Азаматтардың лауазымды адамдарға жүгінуі (ағыл. appeal of citizens to officials; нем. Anrufung Burger an den Amtspersonen) - Азаматтардың органдарға және олардың лауазымды адамдарына өз құқықтары мен заңды мүдделерін, сондай-ақ басқа жеке және заңды тұлғалардың, қоғам немесе мемлекеттің заңды мүдделерін қорғау мақсатында жүгінуі.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
NGC 4062
NGC 4062 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1787 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4062 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38150, UGC 7045, MCG 5-29-4, ZWG 158.8, KUG 1201+321, IRAS12015+3210, KARA 518.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Б. з. д. 752 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 752 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 752 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Александр Николаевич Иванов
Александр Николаевич Иванов (, Якутия) — КСРО-лық балуан, еркін күрес шебері.
Скалиште (Кырджали облысы)
Скалиште (Скалище) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 266 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6652. Телефон коды — 03625. ЕКАТТЕ коды — 66740.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Александр Николаевич Иванов
1974 жылы КСРО чемпионы атанды. 1976 жылы осы табысын қайталады.
Кейін Якутияға қоныс аударды.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша балуандар Санат:КСРО еркін күресшілері Санат:1976 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Қысқышсыз шаян
Қысқышсыз шаян — reptantia отряд тармағына жататын он аяқты шаяндар. Дене ұзындығы 60 см. Денесі мен мұрттары көптеген тікенектермен қаруланған. Аяқ қыскыштары жетілмеген. Кұрсағы ұзын, бауыр жағына қарай қысыңкы, жайпақ. Бауыр аяқтары қысқа және әлсіз. 100 түрі бар. Олар негізінен тропикалық және субтропикалық теңіздердің таяз бұғанақтарын мекендейді. Тек, кәдімгі К.Ш. Еуропаның коңыржай суларында кездеседі жартас жарықшақтарын паналайды және су түбінде тіршілік етеді. Белсенділігі түнде байқалады, Жыныстық жетілуі 5 жылда аяқталады; Дернәсілдері пелагитті топқа жатады. Олардың негізгі жауы, сегізаяқтылар. Кәсіпшілік және көбейту маңызы бар жануарлар.
Дереккөздер
Санат:Биология
Алту-ду-Пина
Алту-ду-Пина (Alto do Pina) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 253 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,82 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12 443,0 адам/км².
Тарихы
Аудан 1959 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лиссабон округінің елді мекендері
Вашингтон Ирвинг
Вашингтон Ирвинг (3 сәуір 1783 — 28 қараша 1859) — АҚШ әдебиетінің классигі, романтикалық әңгімелер мен тарихи зерттеулердің шебері, Еуропаға кеңінен танымал болған АҚШ-тың алғашқы кәсіби әдебиетшісі. Эссеші әрі ақын, аңыз бен мистиканың шебері, саяхатшы, әрі биограф ол оқырман қауымға Джонатан Олдстайл, Дидрих Никебоккер, Джефри Крэйан, Ласелот Лангстафф деген лақап аттармен танымал. Оның шығармалары реализм, мистика, ертегі және фантастикамен тығыз байланысты болды.
Вашингтон Ирвинг 1783 жылы Нью-Йоркте дүниеге келген. Тегі шотландық, әкесі Уильям француздармен соғыс жылдарында Нью-Йорктың теңіз әскерінде қызмет етеді.
Ирвинг дүниеге келгенде, Нью-Йорк тәуелсіздік үшін күрес жылдарында жартылай өртенген, 23 мыңдай тұрғыны бар қалашық болатын.
16 жасында арманшыл Вашингтон ағылшын әдебиетінен рухани азық тауып, “Робинзон Крузо”, “Гулливер”, “Синдбадты”, сондай-ақ саяхаттар жайлы кітаптарды көптеп оқыды.
Оның жазу өнеріне деген қабілеті балалық шағында 10 жыл бойы әзіл өлеңдер, 13 жасында драмалық шығармалар мен эссе жазып жүргенде білінеді. Өзінің 1802 жылы жарық көрген “Джонатан Олдстайлдың хаттары” атты алғашқы әдеби басылымында ол сол кездегі театрды әрі актерларды сын садағына алған болатын.
1806 жылы Нью-Йоркта ешбір қызығушылығы, құлқы болмаса да, заң саласындағы білімін ары қарай жалғастырып, барристер лауазымын иемденеді, бірақ денсаулығының нашарлауына байланысты құқықтану саласын тастап, өзінің сүйікті кәсібі әдебиетпен айналыса бастайды.
Ирвинг қалың ойға беріліп, жалғыздықта отырып жазған “Нью-Йорк тарихы” атты романы 1809 жылы жарық көреді. Американдықтардың өткен өмірі мен бүгінгі тыныс-тіршілігі жайлы жазылған бұл жылнамалық-мистификациясы – автордың өткен тарихқа деген қызығушылығының айқын көрінісі.
1812-14 жылдары Ирвинг әскери қызметте болады. Ақшадан қатты мұқтаждық көрген Ирвинг Бирмингемдегі ағасы Питер мен тұрмыстағы әпкесінен көмек алу мақсатында 1815 жылы соңғы ақшасымен Англияға аттанады. Англияда болған сапарында немістің халық ертегілерінің әсерімен жазылған “Эскиздер кітабын” басып шығарады.
Ирвинг Испанияда біраз жыл болып, көп уақытын кітапханаларда өткізіп, Америка материгінің алғаш табылу, ашылу кезеңіндегі саяхатшыларды, әскербасылардың т.б. көптеген қолжазбалары мен кітаптарын оқиды. Атақты «Альгамбра» сарайында болып, бүгінгі күнге дейін миллиондаған оқырманның сүйікті шығармаларына айналған новеллаларын, эсселерін, тарихи баяндамалары мен аңыздарын жазды. 1828 жылы Ирвинг “Христафор Колумбтың өмірі мен саяхаты” атты үш томдық тарихи-биографиялық еңбегін шығарады, 3 жылдан соң бұл еңбек “Колумб серіктерінің саяхаттары мен ашулары” болып өңделіп, толықтырылып, қайта шығарылады. Ирвинг араб-испандықтардың тарихымен айналысты.
1820 жылдың соңына қарай жазушы әрі ойшыл Вашингтон Ирвинг Испаниядағы тарихи академияның құрметті мүшесі болып қабылданады. Бір жылдан соң «Корольдік әдеби қоғамнан» тарих саласындағы еңбектері үшін алтын медальды иеленсе, көп ұзамай Оксфорд, Колумбия және Гарвард университеттерінің «құрметті профессор» дәрежесіне ие болды.
Ханша
Ханша — ханның әйелі. Шыңғыс хан империясы ыдырағаннан кейін пайда болған мемлекеттерде хандардың әйелдері ғана Ханша аталды. Түркі-моңғол ұлыстарында кейде Ханшалар мемлекеттік істерге де араласып отырды. Әсіресе, хан көтеру кезінде өз ұлдарының таққа отыруы үшін түрлі әрекеттер жасады. Елге беделді ақсүйектерді өз жағына тартып, ұлдарын хан етіп тағайындауға үгіттеді. Құрылтайға өз өкілдерін жіберіп, қайтыс болған хан өсиетінің орындалуын қадағалауға ұмтылды. Шыңғыс хан әулетінің тарихына қатысты дерек көздерінде ханның (мысалы: Күйік ханның) әйелдері (Оғыл-Қаймыш, Төлі-гәйхан) есімдеріне Ханша сөзі қосылып айтылады. Кейінгі орта ғасырларда Ханшаны ел құрметтеп ханым деп атады. Бұл сөздің бастапқы мән-мағынасы қазіргі таңда елеулі өзгерістерге ұшыраған.
Вашингтон Ирвинг
1832 жылы Вашингтон Ирвингтің атақты новеллалар жинағы «Альгамбра» жарық көреді. 1851 жылы аталмыш кітапты автор қайтадан қарап, толықтырып шығарады.
Ханша
Санат: Тұлғалар Санат: Тарих
Вашингтон Ирвинг
Оның алғашқы толық жинағы 1848-1850 жылдары Нью-Йоркте, кейіннен 1851 жылы Лондонда басылып шықты (15 том). Ирвинг дүниеден өткен соң 1860-1861 жылдары оның толық шығармалар жинағы (21 том) басылып шықты. Ал бүгінгі таңға дейін оның шығармалар жинағы АҚШ-та бірнеше мәрте қайталанып басылды. Мысалы 1969-1989 жылға дейінгі 20 жылда Ирвинг еңбектері 30 том болып жарық көрді.
Дереккөздер
Санат:АҚШ жазушылары Санат:Романтизм жазушылары
Бәжі басу
Бәжі басу — ертедегі жазалау түрі. Шығыс халықтарында құлдардың құйрығына қызған темірмен басып таңба түсіріп жазалаған. Мұны дәстүрлі ортада бәжі басу деп атаған. Жаза түрі ерте дәуірлерде, орта ғасырларда қолданылған. Қазақ ортасында мұндай жаза түрі болғандығы жайлы мардымды дерек жоқ.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Біріккен Ұлттар Ұйымының қоғамдық ақпарат департаменті
Біріккен Ұлттар Ұйымының қоғамдық ақпарат департаменті - Біріккен Ұлттар Ұйымының ақпараттық мекемесі. Бас Ассамблеяның 1946 жылы жазғы сессиясында құрылған. Мақсаты - әлем халықтарын Біріккен Ұлттар Ұйымының қызметі және ұйымдық мәселелері туралы толыққанды ақпаратпен қамтамасыз ету. Штаб-пәтері - Нью-Йоркте. Департамент Біріккен Ұлттар Ұйымына мүше мемлекеттердің 80-нен астам қаласында өз бөлімшелерін ашқан. Олар Біріккен Ұлттар Ұйымының қызметін халыққа танытумен қатар, жергілікті тұрғындардың назарын әлемдік мәселелерге аударумен айналысады. 1993 жылы қаңтарда департамент өз бөлімшесін Қазақстанда да ашып, қоғам өмірімен, үкіметтік емес ұйымдар әкілерімен, оқу мекемелерімен, іскер топтармен және бұқаралық ақпарат орталықтарымен байланыс орнатты. Ол республикадағы мерзімді басылымдарға ұйым қызметі туралы хабарламалық бағдарламалар жасауға көмектеседі, Біріккен Ұлттар Ұйымының республикаға келген сарапшы мамандарымен, ресми тұлғаларымен конференциялар, кездесулер ұйымдастырады. Аталмыш құрылым Қазақстан жұртшылығының Біріккен Ұлттар Ұйымының қызметі жөніндегі ой-пікірлерін штаб-пәтерге хабарлап отырады және Біріккен Ұлттар Ұйымының ресми құжаттарының республикадағы бірден-бір дерек көзі болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Соз-ди-Чезана
Соз-ди-Чезана (Sauze di Cesana) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 240 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 3 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 77 км² шамасында. Пошта индексі — 10054.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Restituto.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Суық кофе
thumb|right|200px| Суық кофе, айс-кофе немесе мұздай кофе — кофе беру әдісі. Көбіне салқын сусын ретінде қолданылады.
Дайындалуы
Суық кофе дайындаудың әр түрлі әдістері болады. Біріншісі ыстық кофе дайындап температурасы төмендегенге дейін салқындату, екіншісі кофені ұнтақталған түйіршіктермен суға араластырады, сосын фильтрлейді. Әдетте бұндай сусын аналогты ыстық кофемен дайындалады. Сондықтан «салқын латте», «салқын мокко» деген түрлері бар. Бұндай сусындар ыстық экспрессоның салқын сүтпен араласу нәтижесінде болады.
Суық кофе салқындатылған күйінде берілуі мүмкін, сонымен қатар ыстық алайда керекті мөлщерде мұзбен де беріледі. Қант суық сұйықтықта нашар ерігендіктен, кофеге әдетте қант тосабы немесе қантты бояғыштар қосылады.
Құқықтық реформа
Шынайы құқықтық, демократиялық мемлекетті құру мақсатындағы (ұйымдық, заңнамалық, экономикалық, техникалық және т.б.) кешендік іс-шаралар.
Суық кофе
Дереккөздер
Санат:Кофе сусындары
Құқықтық реформа
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Жарлыкөл (көл, Целиноград ауданы)
Жарлыкөл – Нұра алабындағы көл.
Географиялық орны
Ақмола облысы Целиноград ауданының оңтүстігінде, Жаңғызқұдық ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 7,5 км жерде.
Гидрографикасы
Теңіз деңгейінен 354 м биіктікте орналасқан. Аумағы 12,4 км2, ұзындығы 7,8 км, енді жері 2,1 км, жағалау бойының ұзындығы 19,6 км. Су жиналатын алабы 186 км2. Солтүстік және оңтүстік жағалаулары жарқабақты, батысы мен шығысы жайпақ. Көл түбіне лай тұнған. Жағалауында қамыс, құрақ өседі. Қар және жер асты суларымен толығады. Суы тұщы және жұмсақ, мал суаруға пайдаланады. Көлге жыл құстары ұя салады.
Санат:Целиноград ауданы көлдері Санат:Нұра су алабы
Аблаут
Аблаут (ablaut) — сөз түрлендіретін, сөзжасамдық мағынаны білдіретін дауысты дыбыстар алмасуының бір түрі.
Аблаут ішкі флексия қызметін атқаратын морфонологиялық құбылыс. Бүл ұғымды үндіеуропа тілдерінің (оның ішінде герман тілдерінің) грамматикалық жүйесін сипаттау үшін Гримм енгізген, түркі тілдеріне тән емес.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Батыр
нобай|300px|Қазақ жауынгерінің, батырының түр-әлпеті
Батыр (парсы тілінде njBӨM бәһадур  — ержүрек, батыл, батыр) — әскери өнерді жақсы меңгерген, жау түсірер ерлігімен аты шыққан, қаһарман адамға берілетін құрметті атақ. Батыр атағы мирасқорлық жолымен берілмейді, оған әрбір адам жеке басының ерлігімен ие болады. Батырларды қазақ халқы ежелден құрмет тұтқан.
Көшпелі халықтарда бүкіл өмірі соғыста өтетін, соғыс ісі атадан балаға жалғасқан негізгі кәсібі болған, мемлекет билікті қолына ұстаған қоғамдық топ — әскери ақсүйектер болды. Осы топта соғыс ісінің тәжірибесі жинақталып, әскери өнер дамып, қару-жарақ жасаудың, оны қолданудың биік деңгейі қалыптасты. Батырлар көбіне осы әлеуметтік жіктің өкілдері арасынан шықты. Олардың бар өмірі елдің қонысын кеңейту, халықты жаудан қорғау жолындағы жорықтарда өткен. Ел үшін жанын қиған Батырлардың есімі ел ұранына айналып, халық олардың аруақтарына табынған. Ата-бабаларынан бері қарай Батыр атанып келе жатқан, ауыр жараланса да ұрыс даласын тастамағандар қара Батыр не қара берен Батыр, қауіп-қатерді елемей, ұрысқа жалғыз кіріп ерлік көрсеткен адам жеке Батыр атанған.
Эшланд (Мэн)
Эшланд (Ashland) — Мэн штатының Аростук округіне жататын АҚШ қаласы.
Батыр
thumb|Казақтың қайсар да Батыр қызы - [[Мәншүк Мәметова]] Қазақтың қаһармандық эпостарындағы Алпамыс, Ер Тарғын, Қобыланды, Қамбар, т.б. — жауына жалғыз аттанған осындай Батырлар. Талай рет қақпа бұзып, жау қамалына ойран салған ерлерін қазақ “қамал бұзған қас батыр” деп мақтан еткен. Бағзы заманнан қазақтың көптеген Батырлары жеке басының ерлігімен қатар жыраулық қасиетімен де дараланған. Қазтуған, Марғасқа, Жиембет, Шалкиіз секілді от ауызды, орақ тілді ақындар — осындай Батырлар. Қазтуған өзі туралы: “Қарғадай мынау Қазтуған батыр туған жұрт, Кіндігімді кескен жұрт, Кір-қоңымды жуған жұрт, Қарағайдан садақ будырып, Қылшанымды сары жүн оққа толтырып, жанға сақтау болған жұрт” десе, Шалкиіз: “Күлікке тастай болып тимесе, Үстіме көбе сайлап кимен-ді, Дулығамның төбесі, Туған айдай болмаса, Батыршылық сүрменді” дейді. Марғасқа жырау — еңсегей бойлы ер Есімнің батырларының бірі болған; қосымша Батырлық.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Филология Санат:Батырлық
Эшланд (Мэн)
Қала тұрғындарының саны 1474 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 211.7 км² шамасында. FIPS коды — 23-01710.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Б. з. д. 753 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 753 жылы туғандар
Түсініктемелер
*
Эпикаледондық платформа
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Обервизенталь
Обервизенталь (Oberwiesenthal) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан қала. Хемниц әкімшілік округіне бағынады. Кенді Таулар ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2461 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 39,98 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 1 71 240. Қаланың басшысы — Мирко Эрнст.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Тьержевиль
Тьержевиль (Thiergeville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Авр округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,25 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76688, пошта индексі — 76540.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 363 адамды құрады. Халық тығыздығы — 39,24 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Берн-сюр-Уаз
Берн-сюр-Уаз (Bernes-sur-Oise) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Валь-д'Уаз департаментінде орналасқан. Понтуаз округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,45 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 95058, пошта индексі — 95340.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2371 адамды құрады. Халық тығыздығы — 435,05 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валь-д'Уаз департаментінің коммуналары
IC 4790
IC 4790 — Тауыс шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.