cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Структурализм
Структурализм (лат. structura — құрылым, байланыс, рет)– мәдениеттің көптеген құбылыстарының негізінде шын мәнінде бар логикалық құрылымды іздестірумен байланысты 20 ғасырда пайда болған социогуманитаристикадағы бірнеше бағыттың жалпы аты. Ғылым бағыт ретінде дамуына бірнеше гуманитарлық ғылымның баяндаушылық эмпирик. методтан зерттеудің абстрактілі теоретик. деңгейіне көшуі негізгі себеп болды. Структурализм құрылымдық методтың, моделдеудің, формализациялаудың, математизацияның элементтерін қолдануға негізделген. Құрылымдық метод алғаш рет лингвистикада пайдаланылған, содан соң әдебиеттануда, этнографияда, т.б. гуманитарлық ғылымдарда қолданылды. Ал тар ауқымда структурализм – 20 ғасырдың 60-жылдарында Францияда тараған, құрылымдық методты пайдалануға байланысты пайда болған ғылыми және философиялық идеялардың жиынтығы. Оның негізгі өкілдері – Клод Леви-Стросс, Мишель Фуко, Жак Лакан, Роллан Барт, Л. Альтюссер.
Құрылымдар адамның саналы және бейсаналы іс-әрекетінің нәтижесі, оларды зерттеуші ашуы керек, ал мәдени құбылыстардың ар жағында жатқан құрылымдар тіл, сөз болып кө-рініс береді. Структурализм “адам өлімінің тұжырымдамасы” деген атқа ие болды, өйткені ол адам жайлы, оның бостандығы туралы гуманистік көзқарастарды жоққа шығарды. Структурализм өкілдері бостандық – тек фикция, әрбір әлеуметтік және мәдени нәтиже жалпы құрылымдардан туған: тілден, ми құрылымынан, яғни негізін тірі және өлі табиғаттан табуға болатын құрылымдардан пайда болады деп білді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Мәдениет
Абдулразак Гурна
Абдулразак Гурна (, عبد الرزاق گرناہ;1948, Занзибар, Занзибар) — ағылшын тілінде жазатын танзаниялық жазушы. Ұлыбританияда тұрады. Әдебиет бойынша Нобель сыйлығының иегері (2021).
Ол Букер және Уитбред жүлделерінің қысқа тізіміне енгізілген (1994), Букер сыйлығының ұзақ тізіміне енгізілген  (2005) және «Теңіз жағасында» (2001) авторы  үшін романдарының авторы.
Өмірбаяны
1948 жылы Занзибар аралында араб текті мұсылман отбасында дүниеге келген. 1968 жылы Занзибардағы арабтарға қарсы көңіл-күйге байланысты ол Ұлыбританияға көшіп, сонда оқуын жалғастырды. 1980 жылдан 1982 жылға дейін Нигериядағы Байеро университетінде дәріс оқыды. 1982 жылы Ұлыбританияның Кент университетінде докторлық диссертациясын қорғады. 1985 жылы ол өзінің альма-матерінде оқытушы болып қабылданып, отаршылдықтан кейінгі әдебиет пен диаспора жазушыларының, ең алдымен, Шығыс Африкадағы, Үндістандағы және Кариб теңізіндегі британдық колониялардың шығармашылығы туралы лекциялар курсын оқыды. Қазіргі уақытта профессор ретінде Кент университетінің ағылшын тілі кафедрасының аспирантурасын басқарады.
2021 жылы ол әдебиет саласындағы Нобель сыйлығын «отаршылдықтың салдарын және мәдениеттер мен континенттер арасындағы тұңғиықтағы босқын тағдырын ымырасыз және жанашырлықпен зерттегені үшін» алды.
Дереккөздер
Санат:Танзания жазушылары Санат:Ұлыбритания жазушылары
Сақтар
350px|right|thumb|Сақ тайпалары мекендеген аумағы. 1000 ЗБ — 500 ЗБ Сақтар (сақалар) — б.з.б. 1-мыңжылдықта Орта Азия мен Қазақстан, Шығыс Түркістан аумағын мекен еткен ежелгі тайпа. Олар қуатты тайпалық одақтары массагеттер, исседондар, аландар, каспийлер, сарматтардан тұрған.
Атауы
Оларды көне гректер скифтер (skythai) деп атаған. Ол туралы грек тарихшысы Геродот өзінің «Тарих» деген еңбегінде, 5 томында, жағырапияшы Страбон «Жағырапиясында» жазып қалдырған.
Сақ тайпасының әртүрлі атаулары болған. Ежелгі гректер оларды "азиялық скифтер", ал парсылар - "Құдыретті еркектер" деп атаған.
Қоныстанған жерлері
Б. з. б. I-мыңжылдықта Солтүстік Үндістанды, Ауғанстанды, Орта Азияны және Қазақстанның оңтүстігін қамтитын кең-байтақ аумақта жинақтап алғанда «сақ» деп аталатын көптеген тайпалар мекендеген. Геродот (б. з. б. V ғ.) және баска антик тарихшылары оларды Азия скифтері деп атаған.
Fылымда сақтардың бұл топтарының Орта Азия мен Қазақстан аумағында шоғырланғаны туралы көптеген болжамдар бар. Олардың біреуіне сәйкес Шаш (Ташкент ауданы), Солтүстік Қырғызстан аумағында және Қазақстанның оңтүстігінде тиграхауда-сақтар мекендегені, бұл сақ тайпаларының этникалық аумағы кеңірек болған, оған Оңтүстік Орал өңірі мен Таулы Алтайда мекендеген. Ахемендік Иранның сына жазу ескерткіштерінде Сақтар үш топқа бөлінеді. Олар: хаумаварға Сақтар (хаому шарабын ішетіндер немесе амюрийліктер); тиграхауда Сақтар (шошақ бөріктілер); парадарая Сақтар (теңіздің арғы жағындағылар). Бұлар Орта Азияның оңтүстігін, Арал теңізінің төңірегін, Сырдария бойын, Жетісу алқабын мекендеген. Сақтар одақтарына яқсарт, массагеттер, исседон, дайлар, астақ, қамақ, аримаспы сияқты көптеген көне тайпалар біріккен. Бұлар Кавказ (Қапқаз) тауын «Қаз» тауы деп атаған. Сақ жерінде Яқсарт (Сырдария), Оқсус (Өкіссу – Әмудария) үлкен өзендер болған. Сырдарияны Бақтиярлар (бақтрлар) Яқсарт, ал Сақтар Сілес (Сіле, Сілеті) деп атаған. Сақтардың б.з.б. мәдениетті ел болғаны туралы дерек мол. Археологтар Қазақстанның оңтүстік ауданы мен Қырғызстан, Тәжікстан және Алтай жерлерінен Сақтар тайпаларының қорғандары мен обаларын тапты. Парсы патшасы Дараявауштың Парсаға (Persepolis) жақын Накширустамдағы тас жазуларында сақтарды үш топқа бөліп көрсеткен:
Тарихы
right|thumb|200px|Парсыларға тұтқынға ұсталған сақтардың Скунха деген көсемі, Бехистун, [[Иран]]
Парсылардың патшасы Құрыш II, Лүдия патшасы Кройсоспен б.з.б. 558—529 жж. соғысқанда, сақтармен одақтасқан. Кейін Құрыш сақтарды, соның ішіндегі массагеттерді өзіне бағындаруды ұйғарды. Құрыш сөйтіп, Сақ жеріне басып кірді. Алайда парсылар сақтарды жеңдік деген кезде, сақ жауынгерлері тұтқиылдан бас салады. Құрыш та, әскерлері де өлтіріледі. Тұмар туралы аңыз осы кезде шықты. Бұл аңыз расқа тән — Құрыш ұлы Қамбуджия — массагеттерге өкілдерін жіберіп әкесі мәйітін кері алған.
Сына жазуы мәтіндерінің кейбір этнонимдері грек деректемелеріндегі тайпалар аттарымен иланымды ұқсастырылады. Мәселен, Геродоттың өз айтуы бойынша Ахаменид державасының оныншы әкімшілік округіне кірген (Геродот, Ш, 92) ортокқарибантийлері тиграхауда-сакқтарға, амюргийлік сақтар — хаумаварга-сақтарға (Геродот, VIII, 64), ал дайлар — Авестаның және Ксеркс жазбасына сәйкес келеді.
Парсы және антик деректемелеріндегі тайпаларды Қазақстан мен Орта Азияның осы заманғы қартасына орналастыру туралы мәселе әлі түпкілікті шешілген жоқ. Теңіздің арғы жағындағы сақтарды оқшаулап бөлуде таяу уақытқа дейін екі көзқарас болып келді. Бірінші көзқарас (В.В. Струве) тұрғысынан, парадрайа сақтарды Арал теңізінен шығысқа таман және Әмудария мен Сырдария өзендерінің төменгі бойларына орналастыру керек еді. Мәселені бұлайша қоюға I-Дарийдің сақтарға қарсы жорығының жүрген жолы туралы әңгімелейтін Бехистун жазбасының бесінші бағанының екінші жартысын қайта құруды ұсыну негіз болды. Бехистуннан алынған мәтінінін қалпына келтірілген бөлігін, ал одан кейін Нақши-Рүстем және Персепол жазуларын антик деректемелерінің мәліметтерімен салыстыру негізінде — парадрайа сактардың және «Соғдының ар жағындағы» сақтардың массагетгерге, дайларға, каспилерге сәйкестігі туралы болжам жасалды.
NGC 3135
NGC 3135 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1828 жылы 19 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3135 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29646, UGC 5486, MCG 8-19-7, ZWG 240.15, KUG 1007+461.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Сақтар
Тарихы
«Дарий патша былай дейді: содан кейін мен әскеріммен Сақтарға аттандым. Шошақ бөрік киетін сақтар шайқасқа шықты. Мен теңізге жеттім де, бүкіл әскеріммен арғы бетке өттім. Сөйтіп мен сақтардың бір бөлігін ойсырата талқандадым да, екінші бөлігін тұтқынға алдым... Скунха деген көсемін қолға түсіріп, маған әкелді. Сол жерде мен өз дегеніммен екінші біреуін (олардың) көсемі қылып тағайындадым. Бұдан кейін ел маған қарады».
Бұл мәтін шошақ бөрік киетін тиграхауда сақтар туралы ақпарат беретін, сақталып қалған бірден-бір жазбаша құжат болып табылады. Онда тиграхауда сақтар жері басталатын бір судың бар екендігі де айтылады.
Сақтар мен массагеттер еліне Ахаменид патшалары Дарий мен одан бұрынғы II Кирдің жорықтары тарихи анықталған фактілер қатарына жатады. Осы оқиғалар туралы егжей-тегжейлі әңгімелейтін Геродот массагеттер жерін Каспий теңізінен шығысқа таман, «Арақыс озенінң арғы жағындағы күннің шығу бағыты бойынша орналастырады (Геродот, I, 201, 204). II-Кир мен Дарий жорықтарының жолдары талас туғызады. Біреулер Дарий өзінің ізашарының жүрген жолын кайталай отырып, сақтармен Әмударияның арғы жағында Арал теңізі маңында кездесті деп санайды, екінші біреулер II-Кир массагеттермен Үзбой өзені арғы жағында (Әмударияның бүгінде тартылып қалған батыс саласы) шайқасты, ал Дарий сақтар жеріне Әмударияның орта тұсынан өтті деп санайды. Бір нәрсе айқын: пікірлердің қайшылықтарына қарамастан, екі жорықта массагет сақтар тайпаларына қарсы бағытталған; бұлардың жері Геродоттың ортоқарибантийлерінің немесе Бехистун жазбасындағы тиграхауда сақтардың жерімен толық немесе ішінара сәйкес келеді деп топшылау керек. Жағырапиялық жағынан алғанда, бұл — Каспийдің шығыс төңірегі мен Үзбойдан Сырдария өзеніне дейін қоса алғандағы Арал өңірінің аймағы. Массагет одағы, сірә, дербиктер, әбийлер, апасиақтар сияқты тайпаларды да біріктірсе керек.
Сондай-ақ тиграхауда сақтар Шашты, Таң-Шаңды және Жетісуды мекендеген деген пікір де бар. Страбонның айтуы бойынша, массагеттерден солтүстікке таман, «Меотидадан жоғары» (Страбон, XI, 9,2) жерлерде дай тайпалары қоныстанған. Сырдарияның арғы жағындағы олар Ескендір Зұлқарнайын замандастарына да мәлім болды. Антик авторлар оларды, бұрынырақта Геродоттың жазғанындай, массагеттердің иелігіндегі жерлерде орналастырады. «Дақ» атауы неғұрлым ертеректегі деректемелер- «Авеста» мен Ксеркстің «дэвтер» туралы жазбасында да мәлім. Мұның бәрі дақтардың (дайлардың) әуелде массагеттердің солтүстігіне таман аймақты мекендегенін, не массагеттердің бірлестігіне кіргенін көрсетеді. Б.з.б. III-ғасырдың орта шенінде дайлар тарих ересінде массагеттердің орнын алып, Каспий маңының оңтүстік-шығысынан, Парфия шекарасынан келіп шығады. Осы уақыттан бері «көптеген скифтер, Каспий теңізінен бастап, дайлар деп аталады» (Страбон, XI, 8,2).
Парсы сына жазуларының хаумаварға сақтар ең ірі тайпа немесе тайпалар тобы болып, грек деректемелерінде амюргий сақтар деп аталады. Көптеген зерттеушілер амюргий сактарды ежелгі Бақтрия және Маргиана аймақтарына (Әмудария мен Мұрғаб өзендерінің жағалауы) орналастырады. Бұлар ертедегі парсылар танысқан алғашқы сақ тайпалары еді. Геродот былай деп жазады: «Бұл — амюргий сақтар деп аталған тайпа (ол шын мәнінде, скифтік тайпа). Өйткені парсылар скифтердің бәрін сақтар деп атайды.
Скифтердің тайқазаны
Скифтер тайқазан жасап, оған жылқының етін асып, аталарына ас берген. Сол дәстүр қазақтарда бүгінге дейін сақталып келеді. Түркістандағы Қожа Ахмет Ясауидің мавзолейінде тұрған тайқазан-скиф дәуірінен бері үзілмей келе жатқан дәстүріміздің белгісі. Ариант деген патша скифтердің санын білмек болып, “Әрбір скиф бір-бір жебенің ұшын әкелсін!” деп бұйырады. Жиналған жебенің көптігі сонша, патша жебенің ұшындағы жезді балқытып, қазан құяды. Скифтердің тайқазанын көзімен көрген Геродот былай деп жазыпты: “Ол қазанды көрмесеңіздер мен суреттеп берейін: оған 600 құман су еркін сыяды, ал скифтердің бұл ыдысының қалыңдығы алты елі”. Скифтердің тағы бір дәстүрі – бие сауып, қамыз ашытқан.
Сақтар туралы ежелгі тарихшылардың пікірлері
“Сақтар – садақпен, қылышпен, сауытпен, жез балтамен қаруланған тамаша атты және жаяу әскерлер; ұрыстарда алтын белдік тағынып, алтын таңғыш байлап жүреді. Аттарының жүгендері, тізгендері де алтынмен әшекейленген. Оларда күміс жоқ, темір аз, ал жез бен алтын көл-көсір.”                                                                                                                                                           (Страбон, ежелгі грек географы, тарихшы)
“Егер сен өзіңнің барлық байлығыңнан бас тартып, садақпен жіне жебемен жарақтанып, сақтардың арасында өмір сүрсең, онда сен еркін адам болар едің.” (Анахарсис, сақ ғұламасы
“Иә, шындығында, дәл солар ғана, түркілер – бұл тарихтың көшбасшылары, оның басты қайраткерлері болды.” (Алексей ОКЛАДНИКОВ, академик-ғалым, тарихшы)
“Сақтардың арасында еш қызғаныш, ауыр ұрыс-керіс жоқ. Ешкім де ешкімді жек көрмейді, керісінше, мүмкіндігі келгенше бір-біріне көмектеседі және қолдау білдіреді. Олар өзара дос және азық-түліктерінің аздығына қарамастан, бір-бірімен шын пейілдерімен бөліседі.” (Плано КАРПИНИ, итальян саяхатшысы)
Кир әскерінің басып кіруі
Б.з.б. 530 жылы сақ жеріне Кир бастаған парсы әскерлері басып кірді. Бұд кезде сақтардың билеушісі Тұмар еді. Кир әскерлерімен Сырдарияға дейін келіп, өз елшілерін Тұмарға жібереді. Бірақ Тұмар "әйел болса да, жаудың шапқыншылығынан қорыққан жоқ" деп жазады Рим тарихшысы Помпей Трог.
Шырақтың ерлігі
Кир қайтыс болғаннан кейін 11 жыл өткен соң б.з.б. 519 жылы парсылар сақтарға қарсы қайта шабуылға шығады. Бұл жорықты I-Дарий патша басқарады. "Мен әскеріммен сақ жеріне жорыққа шықтым" деген I-Дарий сөздері Бехистун жазбаларында айтылады. Сақтарды Скунха атты көсемі басқарады. Скунха соғыста жеңіліп, парсы әскері Сырдариядан өтеді. Осы соғыстағы таңғажайып оқиғалардың бірін ежелгі грек тарихшысы Полиен былай деп суреттейді: "Шырақ есімді бір сақ өзінің денесін қанжармен жаралап, парсыларға қашып барып, өзінің көсемінен жәбір көрген етіп көрсетеді. Парсы әскерлерін сақтарға бастап апарамын деп алдап, оларды сусыз шөлде адастырып кетеді. Сосын Шырақтың алдағанын білген парсы әскерлері оны өлтіреді. Осының зардабынан I-Дарий қырғынға ұшырап, ары қарай соғысқа шыдай алмай, Парсыстанға қайтып кетеді" деп жазған
Құрыштың Орта Азиядағы басқыншылық жорықтарын Дараявауш I (521—486 жж. ЗБ) жалғастырды. Парсылар сақтарды аз уақыт бағындырады. 6 ғ. соңы — 5 ғ. басында (500—449 жж. ЗБ) ежелгі Шығыстағы юнан-парсы соғысында сақ тайпалары парсылар жағында болды. 490 ж. юнан-парсы әскерінің Марафон жерінде болған соғысында сақтар парсылармен бірге юнандарға қарсы соғысты.
4 ғ. 330 жж. Ескендір Зұлқарнайынның македон әскерлері Ахаменидтердің ең соңғысы Дараявауш III Кодоманның армиясын талқандап, Орта Азияға басып кіреді. Олар Марақандты (Самарқан) алып, Сырдарияға келеді. Сыр бойына бекіну үшін, Александрия Эсхата (Шеткі Александрия) деген қала салады. Алайда македондықтар жеңгенімен, ыстық табиғатқа шыдамаулары, Ескендірдің ауырып қалуы македондықтар Самарқанға шегінуге мәжбүр етті. Ескендір 323 ж. Бабыл қаласында сүзектен өлді. Оның ала-құла империясы ыдырап кетті. Бірақ хаомаварга сақтарының қоныстанған аумағы Бактрия мен Маргиана деңгейімен шектеліп қалмайды. Амюргийлік сақтар бірлестігінің құрамына сына жазуы деректемелерінің «Соғдының ар жағындағы» сақтар да кірген деп топшылауға негіз бар. Олар Сырдарияның арғы бетінде, осы күнгі Ташкент облысы аудандарында және ішінара Ферғана алқабында тұрған".
Қабыжан Қабылқайұлы Әбіров
ӘБІРОВ Қабыжан Қабылқайұлы (1940, бұрынғы Көкшетау облысы Рузаев ауданы Қараағаш а. — 1991) — еңбек ардагері. Алматы а.ш. ин-тын бітірген (1961). Софиев кеңшарының директоры қызметін атқарған (1969 — 91). Кеңшар жұмыстарын жақсы ұйымдастырғаны және ауданның әлеум.-экон. дамуына қосқан зор үлесі үшін Ә. 2 мәрте «Құрмет белгісі» орденімен марапатталған.
Сақтар
Шырақтың ерлігі
Көне парсы сына жазулары мәтіндерінде сақтардан солтүстікке таман өмір сүрген тайпалар мен халықтар туралы ештеңе айтылмайды. Тек Авестада ғана сайрим деген атау айтылады, бірақ бұл халыктың қай жерді мекендегені туралы ешқандай мәлімет жоқ. Ежелгі грек деректемелеріндегі мәліметтер көбірек, оларда Авестаның сайримдерімен салыстыруға болатын савроматтар тайпасы туралы айтылады. Савроматтар туралы алғашкы деректер Геродотта бар: «Танаис өзенінің (қазіргі Дон өзенінің) арғы жағы енді скиф өлкесі емес, бірақ ондағы алғашқы жер иеліктері савроматтардың қолында. Савроматтар Меотия көлі ойпатынан бастап солтүстікке қарай он бес күнде жүріп өтуге болатын жерді мекендейді...» Мұның өзі Донның құйылысынан Еділдің сағасына дейінгі аумаққа сәйкес келеді.
Татарка (Ануя тармағы)
Татарка — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ануй өзенінің сол жағалауынан 160 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Сақтар
Шырақтың ерлігі
Алайда «сақтар», «скифтер», кейініректегі «түркілер» терминдері сияқты, «савроматтар» терминін де авторлар көбіне екі мағынада: тайпалардың өз атаулары ретінде және тілі мен мәдениеті жағынан туыстас тайпалардың үлкен тобын біріктіретін термин ретінде қолданған. Грек-латын деректемелері көбіне бұл этнонимді жиынтық мағынада, савромат бірлестігінің әр түрлі тайпалар құрамын тікелей көрсете отырып (Үлкен Плиний, Эфор, Псевдо-Скилак, Эвдокс) колданады.
Қабыжан Қабылқайұлы Әбіров
Дереккөздер
Санат:1940 жылы туғандар Санат:Ақмола облысында туғандар Санат:1991 жылы қайтыс болғандар Санат:Ақмола облысы тұлғалары
Сақтар
Соғыстары
Көне жазбаларға қарағанда Ахамен әулетінің патшалары Кир II, Дарий І сақтардың әр түрлі тайпаларымен жауласып, бірде жеңіп, бірде жеңіліп отырған. Сақтар парсы әскерінің құрамында грек-парсы соғыстарына қатысты, Ахамендердің әскери құрамында қызмет атқарды. Ескендір, кейіннен Селевкилер де сақтарға қарсы соғысты. Б.з.б. 2 ғ-дың орта шенінде көшпелі тайпалардан ығысқан сақтар соғыса отырып Дрангиан жеріне орын тепті де, бұл араны Сақстан атады (бүгінгі Иран, Ауғанстан жеріндегі Сейстан). Бүгінгі Орта Азияның, Пәкістанның, Ауғанстанның, Солтүстік Үндістанның жеріндегі сақтар б.з.б. 1 ғ-дың ортасына дейін-ақ жергілікті халықтармен сіңісіп кетті. Сақтар тілі 10 ғ-ға дейін сақталды. Бүгінгі түркі халықтарының тілінде «сақ» сөзі жиі ұшырасады. Мәселен, жақұттардың өздерінше атауы сақа, қазақта: сақа адам, сақшы, сақ сөздерінің сақталуы да бұлар сақтардың ұрпағы екенінің бір дәлелі.
Татарка (Ануя тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сақтар
Археологиялық ескерткіштері
Бұлар қорымдар, жартастағы суреттер, сақ бұйымдарының көмбелері.
Татарка (Ануя тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сақтар
Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан
100px|thumb|left|[[Сақтар көсемінің қатафрақт сауыт-сайманына бейнелі алтын қабырышақпен оқаланған тері сауыты, Есік обасы.]] Бұл сақ тайпалары мекендеген аса көлемді аймақ: тиграхаудтар — Жетісуда, ал массагеттер Арал өңірі мен Сыр бойында. Іле алқабында Бесшатыр, Есік, Түрген, Кеген, Алексеев обалары осы алқаптан табылды.
Жетісудағы сақ мәдениеті екі кезеңді: ерте кезеңі (б.з.д. VIII-VI ғғ) және кейінгі кезең (б.з.д. V-I ғғ.).
Соңғы кезеңдегі патша обасына Бесшатыр қорымы мен Есік обасы жатады. Бесшатыр қорымы Іле өзенінің оң жағалауындағы Шылбыр деген жерде, 31 обадан тұрады. Қорымның барша обалары екі топқа бөлінеді, үлкен обалар — диаметрі 45 м-105 м-ге дейін. Биіктігі 6-18 м. Салынған уақыты б.з.д. V ғ.
Шығыс Қазақстан
Алтай аясынан, Шыңғыстау мен Тарбағатай бөктерлерінен кездеседі. Үлкен патша обалары бар. Ол Шілікті алқабында шоғырланған. Бұл өңірдің мәдениеті үш кезеңнен тұрады. Мәйемір кезеңі (б.з.д. VII-VI ғғ), берел кезеңі (б.з.д. V-IV ғғ.), құлажүргін кезеңі (б.з.д. III-I ғғ.). Мәйемір кезеңінің соңында салт кісіні атымен бірге қоятын қабырлар пайда болады.
Орталық Қазақстан
Бұл жерден Тасмола мәдениеті (б.з.д. VII-III ғғ.) ашылды. Зерттеуді археологтар Ә. Марғұлан, М. Қадырбаев жүргізді.
Бұл обалардың ерекшелігі — оларда тас жалы, «мұрты» болады. Бірнеше нұсқалардан тұрады. Негізгі обаға жанаса немесе оның шығыс бетінде, иек астында кіші оба тұрады, одан шығысқа қарай доғаша иіліп, ені 1,5-2 м, ал ұзындығы 2-200 м дейін кейде одан ұзыны да болады, екі жал кетеді. Үлкен обаға үйілген төбе астында жерден қазылған қабырда өлген кісінің мәйіті жатады, ал кіші қорғанда үйінді астындағы қабырға ат пен ағаш ыдыс-аяқтар қойылады.
Арал өңірі
Арал өңірі сақтар мәдениеті Тегіскен, Ұйғарақ, Оңтүстік Тегіскен қорымдары.
Батыс Қазақстан
Еділ мен Жайық арасындағы аймақтан қорымдардың көп шоғырланған жері — Үлкен және Кіші өзеннің бойлары, Қамыс-Самар көлдерінің өңірлері, Елек, Шаған, Ембі жағалаулары. Обалардың көбінде үйінділері бар, ал олардың аса үлкендері орлармен қоршалған. Тас үйінділері немесе топырақ пен уақ тастар араластырылған үйінділері бар обалар сирек кездеседі. Қабырлар шығыстан батысқа қарай ыңғайлай қазылады, ал өлгендер молаларда емес, обалар үйінділері астындағы арнайы дайындалған алаңдарға қойылады.
Ауыл шаруашылығы
Мал шаруашылығымен де егін өсірумен де айналысқан.
Жылқы өсірген. Екі тұқымы болғаны анықталды. Оның біреуі басы үлкен, аяғы жуан, денесі шомбал, жатаған жылқы, ал екіншісі шоқтығы биік бойшаң, сымбатты жылқы, оны қарулы жауынгерлер мінетін болған.
Қой бағумен де айналысқан. Сақтарда маңдай алды дөңестеу ірі қойлар көп тараған. Олар қазақтың кәзіргі құйрықты қойлары тұқымына жақын болған.
Түйе шаруашылығы да кең дамыды.
Ал сиырдың көшпелі тіршілікке бейімделген мұндай тұқымының өзгеден айырмасы — өнімділігі төмен, тірілей салмағы аз, жемшөпті көп талғамайтын. Суықта сыр бермейтін, жүні қалың, тебін малы болды.
Егіншілік пен суару. Қыстау маңындағы егін сақтарды астықпен қамтамасыз еткен. Олар тары, арпа, бидай еккен. Оңтүстік Сырдария алқабында сақтардың Шірік Рабат, Бәбіш-молла, Баланды секілді қоңыстарында табылған.
Кәсіпшілігі
Сақ тайпалары арасында металл өндіру және өңдеу, әсіресе қола құюға байланысты кәсіптері дамыған. Б.з.д. 1 мыңжылдықта Қазақстан мен Орта Азияны мекендеген сақ тайпалары темірден заттар жасауды меңгерді.
Темір мен мыс, қалайы мен қорғасын, алтын мен күміс өндіру жоғары дәрежеде дамыған. Мәселен, Имантау кен орнында 3 млн. пұт мыс кені, ал Жезқазған мен Үспенскіден 10 мың және 26 мың пұт кен өндірілген, сонда сол кеннің көбісі сақтар заманында өндірілгені анықталды.
Сақ зергерлері қоладан қанжарлар, оқ жебелері мен сүңгі ұштарын, аттың қайыс әбзелдерін, әшекейлер мен айна, қазандар мен құрбандық ыдыстарын жасаған.
Сақтардың тұрмысы мен шаруашылығына сипаттама
Тарихтың атасы Геродот сақтар туралы: "Киімі мен өмір сүру дағдысы скифтерге ұқсас. Олар егін екпейді, үй малдары мен өзеннен аулайтын балықтарды азық етеді. Сүт ішеді." деп жазған. Сақтардың көпшілігі көшпелі мал шаруашылығымен айналысқан. Сақтар екі, төрт, алты доңғалақты арбаларға екі, үш жұп өгіз немесе ат, түйе жегіп, көшіп қонған. Ер азаматтар ат үстінде, ал әйелдер мен балалар және қарт адамдар кигізбен жабылған ат арбада отырған. Сақтар аңшылыққа және соғысқа арнап арбалар да жасаған. Олар екі доңғалақты және доңғалақтары құрылысының әртүрлі болуымен ерекшеленеді. Соғыс арбаларына көбіне ат жегілген. Ал жүк арбаларын қос ат немесе түйе сүйрейтін.
Сақтардың шаруашылығы
Сақтардың негізгі шаруашылығы мал шаруашылығы болып, жылқы, қой, түйе, сиыр өсірген. Олар бұл малдардың етімен, сүтімен тамақтанып, терісі мен жүнін күнделікті тұрмыста пайдаланған. Табынның негізі жыл бойы өрісте жайылып, тебіндеуге бейімделген, төзімді жылқы болған. Сақ ақсүйектері неғұрлым тұрқы биік ат ұстап, оларды соғыс жорықтарына пайдаланған. Киіз басу, арқан есу және жіп иіру үшін қойдың жүнін пайдаланған. Сақтар құйрықты және биязы қойларды көп өсірген. Мал шаруашылығымен бірге сақтар егіншілікпен айналысты. Археологтар қазіргі Қызылорда облысындағы Шірік-Рабат қалашығының жанындағы малшылар қоныстарының маңынан суару арналарының іздерін тапқан. Сақтар қарабидай, арпа, тары өсірген. Қосымша кәсіп ретінде балық аулай білген.
Вил-де-Соту
Вил-де-Соту (Vil de Souto) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Сақтар
Қоғамы
Сақ қоғамында халықтың үш тобы болды деген болжам бар. Ол рим тарихшысы Куинт Күрсий Руф айтқан аңызға сүйеніп айтылады. Бұлар:
Осы үш жіктің өзіне тән дәстүрлі түсі болған. Жауынгерлерге — қызыл, сары-қызыл; абыздарға-ақ; қауымшылдарға-сары мен көк түстер. Сондай-ақ көсемдер мен патшалар да болды. Олар әскери жіктердің өкілдері болды. Гректер оларды басилепс — патша деп атаған. Патшаның белгісі - жебелі садақ.
Вил-де-Соту
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Сақтар
Қолөнер кәсібі
Сақтарда қолөнер ісі жақсы дамыған. Қолөнер шеберлері қауым мүшелеріне қажетті бұйымдарды жасады. Зергерлер алтын, күмісті балқытып, қалыпқа құюмен айналысты. Зергерлік өнерде ағаштан ойып жасалған бейнелер мен сәндік бұйымдарды алтынмен аптау ісі жақсы дамыған. Түрлі түсті сердолик, халцедон, ағат, ақық сияқты тастардан сақ шеберлері әшекей бұйымдарды жасаған. Асыл тастардан көз салынған алқа, сақина-сырғалар, өңіржиектер мен белдіктер жасалған. Ұсталар тастан, саздан жасалған қалыптарды пайдалана отырып, қазандарды құйды, қару-жарақ соқты. Атты әскерлерге қажетті семсерлер мен найзалар, қанжар, жебе ұштарын дайындады.
Діни нанымдары мен ғұрыптары
Сақтардың әлем құрылымы жағынан үш түсінігі бар. Олар: аспан әлемі, жер әлемі және жер астында әлем бар деп сенген. Сақтардың түсінігінде әлемнің төрт бұрышы оң, сол, артқы және алдыңғы жағы болған. Сақтардың ғарыш туралы түсінігі Есік қорғанынан табылған сақ ханзадасының бас киімінде бейнеленген. Бұлар - күн, қанатты пырақтар және 4 алтын жебенің суреті. Бұл Құдайдың әлемге билік жүргізуінің ерекше белгісі болып саналады.
Дереккөздер
Санат:Сақтар Санат:Қазақстан тарихы
Кинетикалық талдау әдісі. Әдістің теориялық негіздері
'''Кинетикалық талдау әдісі. Әдістің теориялық негіздері'''
Талдаудың кинетикалық әдістерінде реагенттердің әйтеуір біреуіндегі немесе реакция өніміндегі концентрациясының уақыт өтуімен өзгеруі бойынша кез келген физикалық-химиялық әдіспен анықталатын химиялық реакцияның жылдамдығы өлшенеді. Талданатын заттың мөлшері зерттелетін реакция жылдамдығының осы құрамдас бөліктің бастапқы концентрациясына тәуелділігінен алынып зерттелінеді. Талданатын зат сондай-ақ зерттелетін реакция катализаторы болуы мүмкін.
Әдістін теориялық негіадері
бастапқы жылдамдықты кинетикалық теңдеу түрінде өрнектеуге болады:
мұндағы a, b және x - A және B реагенттеріне және X өніміне сәйкес бастапқы концентрация, к - екі молекулалық реакция тұрақтысы. Уақыттың бастапқы сәті, яғни t = 0, х = 0. Реакция басталып, t уақыты өткенде реакция өнімі нөлден өзгеше болады, осы кездегі реагенгтердің концентрациясы, яғни сәйкес (а-х) және (b-х). Мұндайда осы реакцияның кинетикалық теңдеуі түрленеді:
Талдаудың кинетикалық әдісінде өте жедел және баяу жүретін реакцияны пайдалану тиімсіз. Кейде осы екі реакция жылдамдығының шегін анықтаудың езі де қиын. Бұл реакциялар 1 минуттан бастап, 1-2 сағат аралығында жүріп өтуі керек деп қабылданқан. Тиісті аспаптар болған жағдайда мұнан да тез не баяу жүретін реакцияларды өлшеуге болады. Алайда 10-15 минут аралығында жүретін реакциялар өте тиімді деп есептелінеді. Нақтылы индикаторлық реакцияның жүруіне ықпал ететін жоғарыда келтірілген факторлар тиімді режимдегі сәйкес реакцияны жүргізуге арналған шарттарды тандап алуға мүмкіндік береді.
Индикаторлық реакция деп оның көмегімен талданатын зат анықталатын реакцияны айтады. Индикаторлық зат деп индикаторлық реакцияның жылдамдығын өлшейтін затты айтады. Оның міндетін реакцияға түсетін қосылыстар да, реакция өнімі де, катализатор да атқара береді. Уақыттың өтуімен индикаторлық заттын езгеруі мысалы, фото-, кулоно-, потенцио-, поляро-, электро-,абсорбциялық, рентгенометрлік сияқты тәсілдермен тағайындалған.
U = dx / dt = kСкт (a - x)(b- x) ;(4)
мұндағы CKm - катализатордың концентрациясы. Катализатордың және катализаторлық еместердін әр түрлі метрологиялық сипаттамасы болады. Біріншінің сезімталдылығы реакция жылдамдығын бақылау үшін таңдап алған әдістің сезімталдығымен байланысты. Олар жеткілікті түрде сезімтал болғанмен, аса талғамды емес, солай бола тұра әсіресе, катализаторлық ион іздерін, мөлшерін анықтау үшін жиі қолданылады. Екінші катализаторлық емес әдістер аса сүрыптаушылық қасиетке ие және заттың  қасиеті бойынша жакын иондарды ажыратпай-ақ жеке-жеке анықтауға мүмкіндік береді, мысалы, сирек жер немесе сілтілік жер элементтерді, гомологтық катардағы органикалық қосылыстарды, изомерлерді және басқаларды.
V = - da/dt =k' (a - x)=dx/dt ;(5)
V = - da/dt = k' Ckт (a-x) = k" ( a - x) = dx/dt ;(6)
мұндағы k' = kb
Осы теңдеулердің біреуі бойынша алынған дифференциалдық немесе интегралдық варианттарын пайдалана отырып, анықталатын заттың концентрациясын есептеп табуға болады. Сонымен, реакция енді ғана басталған сәттегі X мәні, А және В мәнімен салыстырғанда өте аз, А және В затгарының концентрациясы шамалы өзгереді. Мұндайда осыған сәйкес тұрғызылған кинетикалық кисык түзу сызықты болады және оның еңістік не көлбеулік бұрышы тұрақты қалады да, оны кейде бұрыштық коэффициент дейді. Демек, кинетикалық қисықты бастапкы түзу сызықты участкеге бөліп, бұрыштық коэффициенті тұрақты деп алып, кинетикалық теңдеуді осы участке үшін аламыз:
dx/dt = -da/dt = k'a не - dx/a = k'<dt ;(7)
Бұл теңдеуді әр түрлі дифференциалдық кинетикалық әдістерде қолданады, мұны бастапқы жылдамдық немесе тангенстік әдіс деп те атайды. Берілген А затының әр түрлі мәндегі концентрациясына сәйкес Δx/Δt (немесе - Δa/Δt қатынасын анықтап, градуирленген графикті салуға болады. Бұл бойынша талданатын заттың құрамдас бөлігінің концентрациясын анықтайды. 7 теңдеуді интегралдасақ:
x= k'at (8)
Алайда, a - х ~ а көптеген жағдайда шартты болғандыктан, 5 немесе 6 теңдеуді интегралдау керек:
бұдан - ln (a - х) = k't + const өрнегі алынады, мұндағы const мәнін әуелгі t = 0, х = 0 немесе -In a = const жағдайынан туындайды, демек:
Индикаторлық реакцияны тек бір ғана зат катализдейтіндей жағдайды тудыра отырып, талдаудың экстракциялык-каталиттік әдісінде ондағы катализатордың концентрациясын тікелей экстрактыда анықтауға болады. Сондай-ақ бұл әдісті катализаторлардан да басқа ингибиторлар мен активаторларды, мысалы органикалық қосылыстарды анықтау үшін қолданады.
Қазіргі кезде 200-ден астам әр түрлі катализаторлық реакциялар ұсынылып отыр. Олардың кейбіреулері 1-кестеде келтірілген. Ауыспалы металдардың катиондарымен, отгекті иондармен (S2O82-, СL3-, BrO3-, IО3-, ІО4-, MoO42 , МnO4 -) сутегі асқын тотығымен, оттегімен органикалық және бейорганикалық  қосылыстардың гомогенді тотығуын жиі пайдаланады. Сол сияқты қайсыбір анықтаулардың сезімталдығы мен талғампаздығын жоғарылататын ферментативті реакцияларды да индикатор ретінде пайдаланады.
Катализатордың ингибитормен өзара әрекеттесуі жоғарғы қайталанушылық ерекшелігі бар (салыстырмалы қалыптық ауытқуы 0,001-0,03) катализаторлық титрлеу әдісіне негізделген. Бұл әдістерде катализаторы бар реакциялық қоспаны ингибитор ерітіндісімен титрлейді. Ол эквивалент нүктесін индикаторлы реакция жылдамдығының күрт өзгеруімен айқындайды. Мысалы, аскорбин қышқылының оттегімен тотығуын мыс катионы (Си2+ ) катализдейді, мұны ӘДТА ерітіндісімен титрлеп анықтайды. Бұл әдіспен комплексометриялықтан гөрі сезімталдығы күшті металл иондарын анықтауға да болады.
Дереккөздер
Санат:Аналитикалық химия Санат:Химия Санат:Ғылым
Штефа
250px|thumb|Картада орналасуы Штефа (Stäfa) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан қала. Майлен округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 438 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.59 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 158, пошта индексі — 8712.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Уэтор-Тахар
Уэтор-Тахар (Huétor-Tájar) — Испаниядағы қала. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Гранада провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Лоха ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9998 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 43 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гранада елді мекендері
Аутсайдерлер
Аутсайдерлер (outsider) - монополистік бірлестікке кірмейтін капиталистік кәсіпкерлер.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Outsider Outsider Outsider Outsider Outsider (disambigua) アウトサイダー 아웃사이더
Кьюза-ди-Пезио
Кьюза-ди-Пезио (Chiusa di Pesio) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3781 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 40 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 94 км² шамасында. Пошта индексі — 12013.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Людмила Евгеньевна Мельникова
Людмила Евгеньевна Мельникова (1955 ж. т.), сазгер, ҚР Композиторлар одағының мүшесі. Челябі мәдениет институтын бітірген (1986). Тәттімбет атындағы музыкалық училищеде, ҚарМУ-де оқытушы болған. Ән, баллада, ария, аспапты пьеса, спектақльдерге, хорға арналған муз. шығармалар жазады. Балаларға арналған әндері кең танымал. 7 ән кітабының авторы. Қарағанды сазгерлері «Балауса» қоғамдық бірлестігінің төрайымы (2005).
Дереккөздер
Санат:1955 жылы туғандар Санат:Қазақстан сазгерлері
Алғышек кайраң
Алғышек кайраң - Кайраңның 700-1000 м тереңдіктерден көрініс беретін, мұхитқа (теңізге) карай ұмсынып жатқан бөлігі. Алғышек кайраң түптік шөгінділердің жұқа желегімен көмкеріліп жатпақ.
Наки Уэллс
Наки Майкл Уэллс (Nahki Michael Wells, 1 маусым 1990 жыл, Гамильтон, Бермудалар) — бермудалық футболшы, Бермудалар Ұлттық футбол құрамасы мен "Бернли" клубының шабуылшысы. 2019 жылғы КОНКАКАФ Алтын кубогына қатысқан.
Клубтық
Карьерасында Бермудалар мен Англия чемпионаттарында ойнады. 2009-2010 жылдары Бермуданың "Данди Таун Хорнетс" және "Бермуда Ходжес" клубтарында доп теуіп, Англиядағы «Экклсфилд Юнайтед» әуесқой клубына ауысты. Содан бері Англия клубтарында ойнап келеді.
Санкт-Йохан-ам-Тауэрн
Санкт-Йохан-ам-Тауэрн (Sankt Johann am Tauern) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Юденбург округінің құрамына енеді.
Наки Уэллс
Клубтық
2016/17 жылғы Англия чемпионатының қорытындысында "Хаддерсфильд" клубымен бірге Премьер-Лигаға жолдама алды. Бірақ жаңа маусым басталғанша "Бернлиге" ауысып кетті.
Санкт-Йохан-ам-Тауэрн
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 528 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 84.77 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — JU, ресми идентификациялық коды — 6 08 19.
Наки Уэллс
Клубтық
2018/19 жылғы маусымды "Куинз Парк Рейнджерс" клубы сапында өткізді.э
Санкт-Йохан-ам-Тауэрн
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Зимбюргер (АҰП) саналады.
Наки Уэллс
Ұлттық құрамада
2007 жылы тұңғыш рет Бермудалар құрамасы сапында алаңға шығып, Кариб елдері кубогында төрт ойынға қатысты.
Санкт-Йохан-ам-Тауэрн
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Наки Уэллс
Сілтемелер
Санат:Бермудалар футболшылары Санат:Бермудалар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Данди Таун Хорнетс ФК ойыншылары Санат:Бермуда Ходжес ФК ойыншылары Санат:Брэдфорд Сити ФК ойыншылары Санат:Бернли ФК ойыншылары Санат:Куинз Парк Рейнджерс ФК ойыншылары
Алсу
Алсу Ралифовна Абрамова (қыз күніндегі тегі — Сафина; 27 маусым 1983, Бугульмада туды) — ресейлік әнші,жүргізуші, Татарстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері(2000). Әлем алдында ЮНЕСКО-ның әртісі. 2000 жылы Ресейді Евровидениеге танытушы. Онда ол Даниядан келген Olsen Brothers тобынан шет қалып, 2 орынды алған.
Сыртқы сілтемелер
Ресми сайты
Дереккөздер
Санат:Ресей әншілері Санат:1983 жылы туғандар Санат:Татарстан тұлғалары
Автомотоклуб
Автомотоклуб - автомобиль және мотоцикл спорты бойынша оку-жаттығу, әдістемелік жұмыстарды жүргізуге арналған орталық. Оқушылар мен оқытушы-нүсқаушыларға арналған оқу бөлмелері, лабораториялары, гаражы, жөндеу шеберханалары болады.
Кіші Георгиевица
Кіші Георгиевица — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Георгиевица өзенінің сол жағалауынан 5,7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері
Армантьер-сюр-Авр
Армантьер-сюр-Авр (Armentières-sur-Avre) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,11 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27019, пошта индексі — 27820.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 179 адамды құрады. Халық тығыздығы — 29,3 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Надежда Леонидовна Мельникова
Надежда Леонидовна Мельникова (1954 ж.т.), балерина, ҚР еңбек сіңірген артисі (1998). Киев хореография училищесін бітірген (1973). 1973 жылдан Қарағанды музыкалық комедия театрында. Балет спектакльдерінде: О. Фельцманның «Ескі үйлерінде» скрипкашы бала, Р. Щедриннің «Бүкір атында» Бүкір аттың, А. Рыбниковтың «Юнона мен Авосында» тағдырдың, «Буратино» балалар ертегісінде басты рөлді орындап, көрермендер көңілінен шыға білді.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Фишт Олимпиада стадионы
Фишт Олимпиада стадионы — Сочи қаласындағы арена. 2014 жылғы қысқы Олимпиада ойындарына арнап салынған спорттық ғимарат.
Ірі турнирлер
2014 жылы 7 ақпан күні қысқы Олимпиаданың ашылу салтанаты болды. Және 16 күннен жабылу салтанаты ұйымдастырылды.
2018 жылғы әлем чемпионатының бірнеше ойындары осы стадионда өтті.
Сілтемелер
Санат:Стадиондар Санат:Сочи стадиондары Санат:Ресей футбол стадиондары
IC 3684
IC 3684 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42679, VCC 1921.
Сыртқы сілтемелер
IC 3684 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Автомотомектеп
Автомотомектеп - автомобиль және мотоцикл жүргізушілерін дайындайтын оку орны. Окушылар мен оқытушы-нұскаушыларға арналған оку бөлмелері, зертханалары, гаражы, жөндеу шеберханалары болады.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Профаза
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Бастөбе
Бастөбе — Жетісу облысы Қаратал ауданындағы ауыл, Бастөбе ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Үштөбе қаласынан солтүстікке қарай 1 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 3180 адам (1567 ер адам және 1613 әйел адам) болса, 2009 жылы 3316 адамды (1617 ер адам және 1699 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қаратал ауданы елді мекендері
Айкене
Жер бедері
Ұзындығы 80 км-ге жуық, ені 35 км, аумағы 3200 км2. Жер асты сулары жақын.
Өсімдігі
Негізінен сексеуіл, жүзгін, эфедра, жусан, күйреуік өседі.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл облысы құмдары
Мамықты хаймоптена көбелегі
нобай Көбелектердің сирек кездесетін түрі. Орта Азия мен Қазақстан шөлдерінің жергілікті түрі.Қарақұмнан (Репетектен),Мойынқұмнан (Шу өзенінің орта ағысынан), Сарыесік-Атырау шөлінен (Iле өзенінің ескі жырасынан) табылған. Сонымен қатар оның солтүстік-шығысқа қарай Зайсан көлінен табылуы мүмкін. Ақ сексеуіл өскен құмдарда тіршілік етеді, көбіне сусымалы құм белестері арасындағы сайларда түрлішөптесінді өсімдік терде кездеседі. Кей жерлерде кәдімгі түр, бірақ дараланып кездеседі. Жылына бір рет ұрпақ береді.Қуыршақтары көктемде шығады, ол ақ сексеуіл бұтағында қоректеніп,сонда тіршілік етеді. Қуыршақтары келер қыстың ортасы немесе аяғына дейін үзілісте болады. Түрдің өсіп-өркендеуі ақ сексеуіл өркеніне байланысты. Түр Репетек қорығында қорғалады. Оңтүстік Балқаш маңында сексеуілді орман қорығын ұйымдастырса дұрыс болар еді.Ол үшін, ең алдымен, бұл түрдің солтүстік шөл жағдайындағы биологиясы мен экологиясын зерттеу қажет, республикадағы таралуын анықтау керек.
Дереккөздер
Санат:Қабыршақ қанаттылар
Мерхвайлер
Мерхвайлер (Merchweiler) — Германия Федеративтік Республикасының Саар жерінде орналасқан муниципалитет. Нойнкирхен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 10402 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 12,78 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 10 0 43 113. Муниципалитеттің басшысы — Вальтер Диц.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Элайджа Вуд
Элайджа Джордан Вуд (Elijah Jordan Wood; 28 қаңтар 1981 жыл, Сидар-Рапидс, Айова, АҚШ-та туды ). 1989 жылдан бастап, қазір америка актері. «Сақиналар әміршісі» трилогиясындағы (2001-2003) Фродо Бэггинс рөлін сомдап, жұртқа кеңінен танылды.
Өмірбаян
Вуд Сидар-Рапидс, Айова штатта туды. Ол Уоррен Вуд мен Дэбби Вуд үшінші бала болды. Элайджа австрия, немiс, даниял және ағылшын түбiрлерi болып тұр. Оның ұстанатын діні — Католицизм. Бір ағасы және қарындасы бар. Бала кезінде Элайджа Вуд Марлена Лофтсгарденнан Фортепьяно сабақтар алды. Алғашқы рет «Артқа келешек 2» 1989 фильмінде эпизодтық рөлге түскен. «Дәмхана», «Алюминдік адамдар», «Авалон» фильмдерінде Элайджаға назар аудара бастады. Оның Simian Records атты жеке дыбыс жазу компаниясы бар. Ал бір күні оның отбасы Лос-Анджелесқа кетті. 1996 жылы оның ата-аналар айырлысты және оның әкесі Айоваға қайтарды. Көп уақыт Вуд Лос-Анджелеста өмір сүрді, ал соңғы жылдар Нью-Йоркте.
Дереккөздер
Санат:АҚШ кинорежиссёрлері
Автомобиль спорты
Дереккөздер
Санат:Спорт
Понти-Прета (Риу-Гранди-ду-Сул)
Понти-Прета (Риу-Гранди-ду-Сул) (Ponte Preta (Rio Grande do Sul)) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Эрешин экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 965 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 100,407 км² шамасында. Халық тығыздығы — 19,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1992 жылы құрылған.
Фетишизм
right|thumb|[[Лондон Миссионерлік Қоғамы бейнелеген Оңтүстік Африкадағы фетиш, 1900 жыл]] Фетишизм - (франц. тұмар, қасиетті күш бар зат) - көбінесе алғашқы қауымдық құрылыс, архаикалық мәдениетіне тән жансыз заттарға қасиетті деп табыну. Фетиштер арқылы рухани киелі күштер әрекет етеді, қамқорлық көрсетіп, қорғап қоршайды деген түсінік алғашқы адамзаттың мифологиялық - синкреттік санасына сай туындаған болатын. Ф. ретінде әрбір затты қарастыруға болады, тек ол үшін сол затқа өзіндік күш - қуат берілсе болғаны. Ф. элементтерін бүкіл дүние жүзіндегі мәдениеттерден кездестіруге болады. Тотем (солт - америк. Аджибе тайпасының тілінен аударғанда - тек, ата) - белгілі бір тайпаның немесе этникалық топтың шыққан тегі, арғы атасы деп қарастырылатын өсімдік, жануар, зат немесе табиғат құбылысы. Терминді ғылыми айналымға ағылшын жиһанкезі Дж. Лонг енгізген.
Санат:Дін
Ячатс (Орегон)
Қала тұрғындарының саны 617 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.3 км² шамасында. FIPS коды — 41-84200.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Тәліп Баталұлы Әбішев
ӘБІШЕВ Тәліп Баталұлы (1937 ж.т., Ресей, Свердлов облысы Бекон с.) — қайраткер, а.ш. ғыл. канд. (1993). Челябі а.ш-н механикаландыру ин-тын бітірген (1960). Қостанай облысының шаруашылықтарында бас инженер, директор (1962 — 69), Қостанай мех.-жөндеу з-ты директорының орынбасары (1969 — 72), Торғай облысы Амангелді ауданы а.ш. басқармасының бастығы (1972 —77), Жақсы ауданы атқару к-тінің төрағасы (1977 — 89), Қазақ а. ш. ғылымдары академиясы өндірістік басқармасының бастығы (1989 — 94), Қима ауданы Есіл кеңшарының директоры (1994 — 96) қызметтерін атқарған. 1978 — 89 ж. Қазақстан коммунистік партиясының Торғай және Ақмола облысы партия  к-тінің мүшесі, Торғай және Ақмола облысы халық депутаттары кеңесінің депутаттығына сайланған. Ә. — «Өмір өткелдері», «Өткеннің өнегесі», «Арнау мен Толғау», «Үлкеннің ұлағаты», «Әліппе» кітаптары мен ғыл. мақалалардың авторы. «Құрмет белгісі» ордені, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
"Қазақ Энциклопедиясы"
Санат:Тұлғалар
Үміт үзгім келмейді
Үміт үзгім келмейді — 2011 жылы Алматы қаласы «Раритет» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Немат Келімбетов. Беттер саны — 328.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-250-147-6.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Раритет баспасының кітаптары
Протон
Протон (грекше prоtos – бірінші) (р) –атом ядросының элементтік құрамбөліктерінің бірі, сутек атомының, оның ішінде ең жеңіл сутек изотопының яки атомдар ішіндегі ең қарапайымының — протийдің ядросы; ядролардың бөліну процесі кезінде дараланады; болмашы оң зарядпен сипатталады. Ядро құрамындағы протондар саны оның бүкіл зарядын қалыптастыра отырып, химиялык элементтің атомдық  нөмірін және атом түрін анықтайды, спині 1/2-ге, массасы 1836 электрон массасына (~10-24 г) тең,бариондарға жататын орнықты элементар бөлшек; сутек атомының жеңіл изотопының (протий) ядросы.
Сутегiнiң атомының ядросы бiр протоннан тұрады. Химия мағынасындағы протон (айқынырақ, оның жеңiл изотобы - протия) сутегiнiң атомының ядросы электронсыз болып табылады. Протонды физикада (немесе p+) pнiң әрiбiмен белгi қояды. (сутегi қаралатын оң ион ретiнде) протонның химия белгiсi, астрофизикалық - HII. (нейтрондармен бiргелермен ) протондар негiзгi құрайтын атом ядроларымен болып табылады. Сәйкесiнше протондардың (протон санына) ядросында санға тең бол қай оның атомдарының ядросының зарядымен өз кезегiнде толық анықталады (және, сәйкесiнше, барлық оның химиялық қасиеттерi) периодты кестедегi химиялық элементтi реттiк нөмiр.
Дереккөздер
Санат:Қарапайым бөлшектер Санат:Бариондар
Айналар (фильм, 2008)
«Айналар»(Mirrors) — режиссёр Александр Ажаның фильмі. Оңтүстіккореялық Айнаның арты фильміне ремейк. 2010 жылы Айналар 2 атты фильмнің сиквелі түсірілді.