cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кордейру
Кордейру (Cordeiro) — Бразилиядағы муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатында орналасқан. Орталық Рио-де-Жанейро мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Кантагалу-Кордейру экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 973 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 116,044 км² шамасында. Халық тығыздығы — 172,1 адам/км².
Бала Ораз ауылы
Дереккөздер
Санат:Махамбет ауданы елді мекендері
Мировци (Шумен облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шумен облысының елді мекендері
Кордейру
Тарихы
Қала 1943 жылы құрылған.
Санат:Рио-де-Жанейро елді мекендері
Диттельсхайм-Хеслох
Диттельсхайм-Хеслох (Dittelsheim-Heßloch) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Альцай-Вормс ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Анамоса (Айова)
Анамоса (Anamosa) — Айова штатының Джонс округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 5.8 км². FIPS коды — 19-01990.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 5494 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Джонс округы (Айова)
NGC 429
NGC 429 — Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 429 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4368, UGC 762, MCG 0-4-37, ZWG 385,27.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Фатхулло Дастамович Фатхуллоев
Фатхулло Дастамович Фатхуллоев (Фатҳулло Фатҳуллоев; 24 наурыз 1990 жыл ) — тәжікстандық футболшы, жартылай қорғаушы. Әзірше Тәжікстан Ұлттық футбол құрамасы сапында ең көп ойын өткізген футболшы (68 ойын).
2017 жылы Тәжікстанның үздік футболшысы атанды.
Клубтық
Динамо (Душанбе) клубының түлегі. 2007 жылы кәсіпқой карьерасын осы командада бастады.
Кейін Индонезия, Өзбекстан, Үндістан чемпионаттарында доп тепті.
2020 жылы Ченнайин клубына ауысты.
Халықаралық
2007 жылдан бері ұлттық құрамада ойнайды.
Дереккөздер
Санат:Тәжікстан футболшылары Санат:Тәжікстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Динамо Душанбе ФК ойыншылары Санат:Истиклол ФК ойыншылары Санат:Бұхара ФК ойыншылары
Қарабақыр бөгені
Гидрологиялық сипаты
Су сыйымдылығы 1,2 млн. м³. Бөген суымен ауданның Қапал, Төңкеріс, т.б. елді мекендерінің 1 мың га егістігі суғарылады.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл облысы географиясы
Плабеннек
Плабеннек (Plabennec) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Финистер департаментінде орналасқан. Брест округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 50,43 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 29160, пошта индексі — 29860.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финистер департаментінің коммуналары
Авгура
Авгура — Ресейдегі өзен. Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сивинь өзенінің сол жағалауынан 48 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мокша өзені бастауынан Темников қаласындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Мокша, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пенза облысы өзендері
Апиа
Апиа (Apia) — тынық Мұхиттиағы Батыс Самоаның астанасы, жалғыз қала және жалғыз порт.
Упола аралының солтүстік жағалауында салынған сыртқы сауда порты, мұхитта жүзгенкемелердің тоқтап өтетін жері, халықаралық аэропорт.
Климаты
Климаты - тропикалық, теңіз климаты. Жыл бойы ауа температурасы +24°С-тан +27°С-ге дейін болады. Жауын-шашының жылдық мөлшері - 300 мм. Апиа флорасында 600-ден астам өсімдік түрі бар.
Халықы
Халық саны - 37 708. Қала тұрғындарының көбісі (93 %) самоалықтар, қалғандары - еуропалықтар, полинейзиялықтар. Ресми мемлекеттік тілі екеу: самоа тілі және ағылшын тілі. Діні - протестанттар (50 %) және католиктер (45 %).
Елде жиналған банан, какао өнімдері Апиа арқылы шетке шығарылады.
Дереккөздер
Санат:Океания астаналары Санат:Самоа елді мекендері
Каплон
Каплон (Caplong) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Либурн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,27 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 215 адамды құрады. Халық тығыздығы — 23,19 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Ибн ар-Рауанди
'''Ибн ар-Рауанди, Ахмет б. Йахйа Әбу-л-Құсайын''' - өмірінде діни-саяси көзқарасын бірнеше мәрте өзгерткен белгілі діндар. Мерверрудта туған. Бағдатта өсті, сонда жүріп мутазилашы Бишра б. әл-Мутамирдің жолын ұстанды. Ибн ар-Рауанди өзінің алғашқы шығармаларын 150 мутазилиттік дін ілімінің негіздерін насихаттауға арналы.
Кейбір деректерде ол Бағдатта IX ғасырдың 60 жылдары 40 жасыңда қайтыс болды десе, енді бірінде X ғасырдың басында 80 жасыңда көз жұмды делінеді.
Ибн ар-Рауанди өзінің 40-тан аса шығармаларында мутазилашылдықпен қатар жалпы мұсылмандық догматтарды жоққа шығарды. Өз кезегінде әртүрлі бағыттағы мұсылман діндарлары Ибн ар-Рауанди көзқарастарын қарсы еңбектер жазған.
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Ислам
Ам-Лангле
Ам-Лангле (Hem-Lenglet) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Камбре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,94 км² шамасында.
Изопреноидты көмірсутектер (изопренандар)
Өсімдіктердің хлорофилдері құрамына кіретін қанықпаған С20Н39ОН формулалы фитол спиртінің метилдік топтарының алма-кезек ауысуымен сипатталатын изоалкандары, яғни циклді емес (ашық тізбекті) табиғи изопреноидтарының ылғалданған баламалары. Бұл көмірсутектерге фитан, пристан, С14-С18 тізбектегі 2, 6, 10-триметилалкандар, С9-С13 тізбектегі 2, 6-диметилалкандар кіреді. Көмірсутектердің бұл тобының мұнайлар мен таушайыр тектестері құрамындағы жалпы мөлшері 3-4 %, тіпті одан да көбірек болады; бұл мөлшер оларға изомерлі болып келетін, құрылысы изопреноид емес изоалкандардың мұнайлар мен таушайыр тектестері құрамындағы үйірімділігінен әлдеқайда жоғары. Мұнай мен таушайыр тектестері құрамында әсіресе көбірек кездесетін изопреноидты көмірсутектер - фитан мен пристан (бүкіл изопреноидты көмірсутектердің 30-40 %-ын құрайды).
Ам-Лангле
Коммунаның INSEE коды — 59300, пошта индексі — 59247.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 560 адамды құрады. Халық тығыздығы — 113,36 адам/км².
Изопреноидты көмірсутектер (изопренандар)
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Ам-Лангле
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Леопольдо Романьяч
Леопольдо Романьяч (Leopoldo Romañach Guillén; 7 қазан 1862 ж., Сиерра Морена, Вилли Клара - 10 қыркүйек 1951 ж., Гавана) — Куба кескіндемешісі, реалист суретші әрі педагог. 1885-1886 ж. Гаванадағы Сан-Алехандро Көркемсурет академиясында, 1890-1895 ж. Римде оқыды. Сан-Алехандро Көркемсурет академиясының профкссоры, 1934-1935 ж. директоры. "Апельсин ұстаған қария", "Флягты адам", "Жазылып келеді", "Қыз бейнесі, "Балгер" атты жанрлық картиналардың, пейзаждардың және Гаванадағы президент сарайы плвондпрының авторы.
Атақты шәкірттері:
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куба суретшілері
Тасқарасу ауылдық округі
Тасқарасу ауылдық округі — Алматы облысы Ұйғыр ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Тасқарасу ауылы кіреді. Орталығы – Тасқарасу ауылы.
Ормуа-ла-Ривьер
Ормуа-ла-Ривьер (Ormoy-la-Rivière) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Эссонна департаментінде орналасқан. Етамп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,29 км² шамасында.
Тасқарасу ауылдық округі
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2820 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Ұйғыр ауданы ауылдық округтері
Ормуа-ла-Ривьер
Коммунаның INSEE коды — 91469, пошта индексі — 91150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 944 адамды құрады. Халық тығыздығы — 91,74 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эссонна департаментінің коммуналары
Руд-бой
thumb|right|150px|Бастер Ханзада (Prince Buster) - рудбойдың атақты өкілі Руд-бой (Rude-boy-дөрекі адам, руди(rudie)) - 1960 жылдары Ямайкада жастар арасында қарқынды дамыған субмәдениет.
Пайда болуы
Бұл ағымның пайда болуының басты факторы, сол кездегі Ямайкадағы экономикалық жағдай еді. Жалпыұлттық жұмыссыздық, жастардың оптимистиік көзқарасын жоғалтып, өз абыройын сақтап қалу үшін топ болып құрылуға итермеледі.
Әндері және билері
Сол кездің қарапайым Ямайкалықтары секілді руд-бойлардың арасында ска биін билеу қалыпты болды. Алайда бұл би қимылдарында руд-бойлардың жасырын агрессиясы білінді. Біраз уақыттан рокстеди жанрының пайда болуынан кейін руд-бойлықтар жаппай осы ән стиліне көшті. Руд-бойлықтардың ең сүйікті әншілері қатарында: The Wailing Rude Boys, Принц Бастер, Джимми Клифф және т.б әншілер мен топтар болған. Олардың әндерінде көбіне қалыптасқан жалпы ережелерге деген қарсылық, бостандық жайлы айтылады. Руд-бойлықтардың әнұранына айналған ән: Ли Перридің әні «Run, rudie, run»
Дереккөздер
Санат:Ямайка мәдениеті Санат:Субмәдениеттер
Хонка (футбол клубы)
«Хонка» — финляндиялық футбол клубы, Хонка қаласынан. 1957 жылы құрылды.
Ұлттық
Вейккауслига
Финляндия кубогы
Лига кубогы
Халықаралық
Ла Манг кубогы
Сілтемелер
Санат:Финляндия футбол клубтары
Кернос (Сылвица тармағы)
Кернос — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сылвица өзенінің оң жағалауынан 29 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чусовая қала типті Кын ауылындағысу өлшеу постынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
NGC 4770
NGC 4770 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 25 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4770 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43804, MCG -1-33-40.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Ишберда
Ишберда — Башқұртстанның Баймак ауданындағы ауыл, Ишбердин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 666 адамды құрады. Пошта индексі — 453677, ОКАТО коды — 80206828001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Кораль-Харвута
Кораль-Харвута — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хадуттэ өзенінің оң жағалауынан 138 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Моңғол-татар шапқыншылығы
Моңғол мемлекетінің құрылуы
thumb|left|px300|Моңғол доминиондары XII ғасырдан бастап Моңғол тайпалары қазіргі кең-байтақ Моңғол жерін мекендеді. Жері Орталық Азиядан Байқал көліне, Енисей және Ертіс өзенінен Гоби құмына дейін созылып жатты. Моңғол жерінде Моңғол, татар, керей, найман және меркіт тайпалары өмір сүрген. XII ғасырдың екінші жартысында Далай-Нұр және Бұйыр-Нұр көлінің жағасын тата (орыс деректерінде «татар» атауымен белгілі) тайпасы мекен еткен. Олардың батысында Тола көлінде керей, олардан батыста, Алтай тауының етегінде наймандар қоныстанған. Онон өзені бойында, татар тайпасы жерінің солтүстігінде Моңғолдар көшіп-қонып жүрген. Моңғол жерінде тұрған тайпалар ежелден мал бағумен, аң аулаумен айналысқан. 1155 жылы Есугей баһадүр отбасында ер бала дүниеге келеді. Есугейдің руы қият, ал әйелі олқұн руының қызы болған. Есугей баһадүр 1155 жылы татар тайпасына шабуыл жасап, Темучин атты батырын қолға түсіреді. Сол жылы дүниеге келген баласының есімін Темучин деп қояды. Жастайынан қиындық көріп өскен Темучин өте қайратты және өжет болып өседі. Темучин ер жеткен кезде Моңғол тайпасының керейіт, меркіт және татар тайпаларымен ұзаққа созылған соғысы басталды. Моңғолдар 1203 жылы керейлерді, одан кейін татарлар мен меркіттерді жеңеді. Содан керейіттер мен меркіттер батысқа көшіп кетуге мәжбүр болады. Олар қазіргі қазақ даласына қоныстанады. 1204-1205 жылы өзінің көрші тайпаларын жеңіп, жерін кеңейте түседі.
1206 жылы көктемде Онон өзенінің бойында Моңғол тайпаларының құрылтай жиыны болып, Темучинді ақ тудың аясында хан деп жариялайды. Осы жиында Темучиннің ата-анасы қойған атын өзгертіп, Шыңғысхан деп атайды. Шыңғысхан бүкіл Моңғол тайпаларының басшысы болады. XIII ғасырдың басында Шыңғысхан Сібір халықтарының жері мен Қытай елін жаулап алып, Ұлы Моңғол империясын құрды. Шыңғысханның Қытайға жорығында Жалайыр тайпасынан шыққан ұлы колбасшы Мұкали (1170-1223) ерен ерлігімен көзге түсті. Шыңғысхан батысқа аттанғанда Мұқалиды өзінің орнына Солтүстік Қытайдың билеушісі етіп қалдырған. Оған Го Ван деген ең жоғарғы атақ берген. «Го ван» - ұлы кінәз, қазіргі генералиссимус атағын білдіреді.
Моңғол мемлекетінің саяси құрылымы. Моңғол империясын Шыңғыс ұрпақтары биледі. Ең жоғарғы әміршісі Ұлы хан болды. Ұлы хан мемлекет басшысы ретінде әскери заң шығаруға және әкімшілік билік жүргізуге құқылы болды. Моңғол империясының саяси өмірінде Шыңғыс ұрпақтарының жалпы империялык жиналысы - құрылтай (хурилтай, хурилта) зор рөл атқарды. Құрылтай ресми түрде жоғарғы өкімет билігінің жоғары органы болды, құрылтайда ірі әскери мөселелер, ішкі саясат, Шыңғыс ұрпақтары арасында өлкелерді бөлу мәселелері шешіліп отырды. Құрылтайда хан жариялау және оны салтанатты түрде таққа отырғызу рәсімдері жасалды. Құрылтайды шақыру мерзімі күні бұрын белгіленіп, үлыстарға хабаршы жіберу арқылы жария етілді. Құрылтай көктемде шакырылды. Құрылтай іс жүзінде Шыңғыс ұрпақтары әскербасыларының және азаматтық әкімшілік басшылары қабылдаған шешімдерін бекітті. Империя әміршісінің билігін шектемеді. 1259 жылы Мөңке қаған өлгеннен кейін жалпыМоңғолдық құрылтайлар шақыру тоқтатылды. Моңғол империясында құрылтайдың орнына ақсүйектер кеңесі шақырылып түрған. «Кеңес» сөзінің екінші мағынасы «той» дегенді білдірген. «Тойға» Шыңғысханның ұрпақтары, әскербасылар, билеушілер мен есімі елге белгілі әйелдер де қатысты. Тойдың негізгі мақсаты өзара қырқыстарға жол бермеу болды. 1269 жылы осындай басқосу Талас өңірінде өтті.
Моңғол мемлекетінің саяси құрылымы
«Яса» («Жаса») - XIII ғасырдың басында Моңғол мемлекеті мемлекет баскару үшін ортақ, жазбаша баянды етілген күкықтық нормалар мен заң ережелерін бекітті. Зандар мен ережелердің жиынтығы Шыңғысханның «Ұлы ясасы» деп аталды. Ясаның талабын орындамаған хан тұқымының мүшелері қатаң жазаланатын болды. Моңғол хандары «Ясаны» ел басқаруда үзақ жылдар бойы басшылыққа алып отырды. Алайда «Ясаның» қағидалары жергілікті халықтың әдет-ғұрпы мен құқығына сәйкес келмейтін еді. Осының негізінде «Яса» заңын талап етушілер мен оны орындауға тиіс карапайым халық арасында қақтығыстар болып тұрды.
Шыңғысханның Қазақстан, Орта Азия және Кавказ жерін жаулап алуы
Шыңғысхан Қытайды жаулап алғаннан кейін, батыс елдерге бірнеше рет саудагерлер мен елшілерін жіберіп, барлау жүргізе бастайды. Жетісу өңіріне Моңғолдар 1211 жылы келіп кіреді. 1216 жылы Жошы бастаған қалың қол керейлерді бағындыру үшін Торғай даласына дейін барады. Осы жорығында Моңғол әскерлері тұңғыш рет Мұхаммед хорезмшах әскерлерімен соғысады. 1218 жылы Орта Азияға Шыңғысхан сауда керуенін жібереді, олар Отырар қаласына келген кезде Ғайырхан саудагерлерден күмәнданып, олардың бәрін өлтіруге бұйрық береді. Бұл хабарды естіген Шыңғысхан Орта Азияға 200 мың әскермен жорыққа аттанады. 1219 жылы Ертіс өзенінің бойында әскерлерін тынықтырып, Балқаш көлінің оңтүстігі - Жетісу арқылы Отырар каласына жақындай түседі. Қалаға жақындағанда Шыңғысхан әскерлерін бірнеше түменге бөледі. (Он мың әскер бір түмен деп аталған). Отырар қаласын алуға Үгедей мен Шағатайды қалдырады. Жошы қалған түмендерімен Сыр өзенінің төменгі ағысындағы Жент және Янгикент қалаларын алуға аттанады. Шыңғысхан кіші баласы Тулуймен (Төлей) Бұхара қаласына жүріп кетеді. 1219 жылдың күзінде Моңғол әскерлері Отырар қаласына келеді. Отырар өмірі Ғайырхан 20 мың әскерімен қаланы қорғауға дайындалады. Отырарды қоршап алған Моңғол әскерлері бірнеше ай бойына қаланы ала алмайды. Алты айға созылған соғыстан кейін Отырар қаласы құлайды. Моңғолдар қала халқын қырып, қаланы жермен-жексен етеді.Заманында Отырар қаласы қазақ жеріндегі ең ірі қалалардың бірі болған. Бұл жерде ғұлама ойшыл, данышпан ғалым Әбу Насыр әл-Фараби туған. Қаланың орны күні бүгінге дейін сақталып, Қазақстан ғалымдары жыл сайын археологиялық қазба жұмыстарын жүргізіп келеді. "Отырардың күйреуі" атты кинофильм түсірілді. Көптеген зерттеулердің нәтижесінде ғылыми кітаптар жазылды. Отырар қаласы құлағаннан кейін 1220 жылы Шағатай мен Үгедей Бұхара жолында Шыңғысхан әскерлеріне қосылып, Орта Азия қалаларын жаулап ала бастайды.
Моңғол шапқыншылығы басталғанда қазақ даласында, Орта Азия жерінде феодалдык бытыраңқылық күшейіп келе жатқан болатын. Шыңғысхан Хорезм мемлекетін де жеңіп, өзіне бағындырды. Бұхара, Самарқан қалаларының халқы ерлікпен корғанып, қарсылық көрсетті. Хорезм астанасы Үргеніштің түрғындары жеті ай бойына ерлікпен қорғанды. Шыңғысхан бастаған Моңғол-татар әскерлері 1220 жылдың мамыр айында бүкіл Мауараннахр аймағын өзіне бағындырды. 1221 жылы Мерв, Хорасан қалаларын алып, Орта Азияны өзіне каратты, 1221 жылы көктемде Шыңғысхан Өмудария өзенінен өтіп, Ауғанстан мен Солтүстік Үнді жеріне барады. XIII ғасырда Қазақстан мен Орта Азия жерінде Моңғол-татар үстемдігі орнайды. Қырғын соғыс пен ұзақ жылдарға созылған езгі жергілікті халықты күйзеліске ұшыратты.
Орта Азияны жаулап алғаннан кейін Шыңғысхан жіберген әскерлер Кавказға аттанады. Солтүстік Ираннан кейін Моңғол-татар әскерлері Әзірбайжан жеріне кіреді. Жолындағы Марага, Нахичеван, Байлакан қалаларын жаулап алады. Шемаха қаласы қатты қарсылық көрсетеді. Армян-грузин әскерлерін жеңіп, Жебе мен Сүбедей әскерлері Дағыстан арқылы Дербент қаласына келіп, Солтүстік Кавказ жеріне аяқ басады. Осы жерде қыпшақтармен кездеседі. 1223 жылы 31 мамырда Қалқа өзенінің жағасына шығып, орыс даласына жақындайды. Қалқа өзенінің бойында Моңғолдарға орыс-қыпшақ әскерлері біршама қарсылық көрсетеді. Бірақ орыс жеріндегі феодалдық бытыраңқылық орыс әскерлерінің бірігіп соғысуына кедергі болады. Орыстардың қыпшақтармен келісе алмауы салдарынан Қалқа өзенінің бойында Моңғол-татар әскері жеңіске жетеді. 1225 жылы Шыңғысхан өзінің астанасы Қарақорымға келеді. 1226 жылы Таңғұт патшалығына жорық жасайды. Бұл жорықта Шыңғысхан ірі жеңіске жетіп, Таңғұт патшасын өзіне бағындырады. Жорықтан қайтып келгеннен кейін аң аулап жүргенде аттан құлап, мертігеді. Сол жығылғаннан тұра алмаған Шыңғысхан 1227 жылы 72 жасында дүние салады. Өзінің көзі тірісінде айтып кеткеніндей, баласы Үгедей таққа отырады. 1235 жылы Қарақорымда болған құрылтай жиналысы ендігі шабуылды батысқа қарай бастауға, жаңа жерлерді бағындыруға шешім қабылдайды. Жорықты бастау Жошының баласы Батуға (Батый) тапсырылады. Көп кешікпей 1236 жылы Батудың Орыс жеріне жорығы басталады.
Дереккөздер
Санат:Татарстан тарихы Санат:Дүние жүзі тарихы Санат:Ортағасырлар
Қарлыханов Төрехан
Қарлыханов Төрехан (22.1.1950, жылы туған Жалағаш ауданы «Қазақстанның 20 жылдығы» ұжымшары) – ғалым, техника ғылымдарының докторы (1993), В.С.Алтунин атындағы Халықаралық экология және табиғат пайдалану академиясының академигі (1995). Жамбыл-гидромелиорация-құрылыс институтын инженер-гидротехник мамандығы бойынша бітірген (1971). 1971 – 87 жылдары осы интститутта «Гидравлика» кафедрасында оқытушы, 1987 – 91 жылдары кафедра доценті, 1991 – 93 жылдары Қызылорда аграрлық-өнеркәсіптік өндіріс инженерлері институтында кафедра меңгерушісі, 1993 – 96 жылдары Қызылорда политехникалық институтының оқу және ғылыми жұмыстар жөніндегі проректоры, 1996 – 2000 жылдары Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің деканы қызметтерін атқарды. 2000 жылдан Арал өңірі агроэкология ауыл шаруашылық ғылыми-зерттеу институтының директоры. Ғылыми-зерттеу жұмыстарының негізгі бағыты: экология және табиғат қорғау, ауыл шаруашылығы проблемаларына арналған 100-ден астам ғылыми мақалалары мен 4 монографиясы жарық көрген. Экология проблемалары жөніндегі тәуелсіз Халықаралық сарапшылар құрамына енген.
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Тұлғалар
Санат:1950 жылы туғандар
Дитвайлер
Дитвайлер (Dittweiler) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Кузель ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 892 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,63 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 36 016. Муниципалитеттің басшысы — Дитер Вебер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Марета-Яха (өзен)
Марета-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Таймыр (Долган-Ненецк) АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Обь кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері
IC 1175
IC 1175 — Геркулес шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 1175 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Петриоло
Петриоло (Petriolo) — Италиядағы коммуна, Марке әкімшілік аймағына қарасты Мачерата провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2045 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 136 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 15 км² шамасында. Пошта индексі — 62010.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Marco.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Марке елді мекендері
Афогадус-да-Ингазейра
Афогадус-да-Ингазейра (Afogados da Ingazeira) — Бразилиядағы муниципалитет, Пернамбуку штатында орналасқан. Пернамбуку штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пажеу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35365 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 377,86 км² шамасында.
Тарихы
Қала 1909 жылы құрылған.
Санат:Пернамбуку елді мекендері
Станислав Павлович Куржей
Станислав Павлович Куржей — Социалистік Еңбек Ері (1980), шахтер, көмір өнеркәсібінің озаты. ҚазКСР-інің еңбек сіңірген шахтері (1963). КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1978). 31 мамыр 1924 жылы Украинада, Хмельницкий облысы, Проскуров ауданы, Шаровечка селосында туған.
Дереккөздер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Жак-Анри Бернарден де Сен-Пьер
thumb|right|200px| Жак-Анри Бернарден де Сен-Пьер (Jacques-Henri Bernardin de Saint-Pierre, 19 қаңтар 1737 жыл, Гавр – 21 қаңтар 1814 жыл, Эраньи-сюр-Уаз, Валь-д’Уаз басқармасы) – француз жазушысы, саяхатшы және XVIII ғасырдың ойшылы, «Поль мен Виржини» атты атақты повестердің авторы.
1803 жылдан 1814 жылға дейін Француз Академиясының мүшесі болады. Оның тұңғыш кітабы «Иль-де-Франсқа саяхат» (1773) деп аталады. «Табиғат туралы этюдтер» атты кітабы Бюффонның ықпалымен жазылады.
Дереккөздер
Санат:19 қаңтарда туғандар Санат:1737 жылы туғандар Санат:Гаврде туғандар Санат:21 қаңтарда қайтыс болғандар Санат:1814 жылы қайтыс болғандар Санат:Эраньи-сюр-Уазде қайтыс болғандар Санат:Француз академиясы мүшелері Санат:XVIII ғасырдағы Франция жазушылары Санат:Франция философтары Санат:Франция саяхатшылары Санат:Франция ботаниктері Санат:XVIII ғасыр философтары Санат:XVIII ғасырдағы француз жазушылары Санат:Ағарту авантюристері Санат:Сентиментализм
Сан-Жуан-да-Корвейра
Сан-Жуан-да-Корвейра (São João da Corveira) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 721 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,3 км² шамасында. Халық тығыздығы — 50,4 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Резен
Резен (Reesen) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Йерихов ауданының құрамына енеді.
Қызылту (Түлкібас ауданы)
Қызылту — Түркістан облысы Түлкібас ауданы, Састөбе кенттік әкімдігі құрамындағы ауыл.
Резен
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 556 адамды құрайды (31 желтоқсан). Алып жатқан жер аумағы 13,30 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 86 180. Муниципалитеттің басшысы — Гизела Коттлер.
Қызылту (Түлкібас ауданы)
Географиялық орны
Аудан орталығы – Тұрар Рысқұлов ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 33 км-дей жерде.
Резен
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Қызылту (Түлкібас ауданы)
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 457 адам (233 ер адам және 224 әйел адам) болса, 2009 жылы 721 адамды (377 ер адам және 344 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Түлкібас ауданы елді мекендері
Возвышенка (Мағжан Жұмабаев ауданы)
Возвышенка — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы ауыл, Возвышен ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Булаев қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 57 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 3430 адам (1718 ер адам және 1712 әйел адам) болса, 2009 жылы 2407 адамды (1172 ер адам және 1235 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мағжан Жұмабаев ауданы елді мекендері
Сіңірдің созылуы
Буынға шамадан тыс созу күші түскенде оның айналасындағы сіңірлер созылады. Қол-аяқ бұлшық еттерінің соғылғандығы мен созылуын тек рентгеноскопия арқылы ғана анықтауға болады. Шытынап сынған жер мен буынның созылуына бірдей ем қолданылады. Буынды қозғалыссыз ұстау керек, оны бұл үшін қимылдатпайтындай етіп байлап тастаңыз. Қатты созылған жер 3—4 аптадай уақыт өткесін барып жазыла бастайды. Ал сынған сүйектің жазылып, бітуіне бұдан да көбірек уақытты қажет етеді. Ауруды жеңілдетіп, ісікті басу үшін созылған жерді жоғары көтеріп ұстаңыз. Алғашқы бірінші, екінші күндері іскен буынға әр сағат сайын 20—30 минуттен шүберекке не пластикке оралған мұз, әйтпесе салқын сумен ылғалдалған шүберекті басып отырыңыз. Бұл ісіктің бетін қайтарып, ауырған жердің сыздағанын қойдырады. Ісіктің азайып беті қайта бастаған кезден 24—48 сағат өткесін сол жерді ыстық сумен сүртіп, сылап қойыңыз.
Тез жазылып кетуі үшін созылған буынға қолдан жасалған жақтау қалақша немесе эластикалық бандаж салып бекітіп қойыңыз. Аяқ пен табанды эластикалық бандажбен таңып байлау ісікті болдырмайды немесе оның азаюына септігін тигізеді. Байлауды аяқтың башпайларынан бастап жоғары қарай суретте орап таңу керек Бандажды өте қатты қысып байламаңыз және 1—2 сағат сайын аз уақытқа босатып тұрыңыз. Аспирин ішіңіз. Егер ісік 48 сағат өткеннен кейін қайтпаса, дәрігерге барып көріңіз. Алдын-ала сақтандыру: созылған буынға немесе сынған сүйекке ешуақытта үйкелеп массаж жасаушы болмаңыз. Бұдан зиян келмесе, пайда болмайды
Егер аяқ "бұлғалақтап" немесе "салбырап" қалса, әйтпесе аяғыңыздың саусағын жыбырлатқанда қолайсыз да жайсыз ауырсынуды сезінсеңіз, дәрігерге керініңіз. Бәлкім, хирургиялық көмек қажет болып қалар.
Дереккөздер
Санат:Алғашқы көмек Санат:Медицина
Құдайқұрушылық
Құдайқұрушылық - Ресейдегі діни-философиялық ағым XX ғ. бірінші жартысындағы марксистік әдебиет өкілдері (Луначарский, Базаров, Горький) өздеріне жаңа пролетарлық кұдайсыз дінді қалыптастыруды мақсат еткен.
Дереккөздер
Санат:Философия
Жандырушы
Жандырушы - газтәрізді қалдықтардың көп емес көлемін жандыруға арналған кұрылғы, мысалы, қозғауыштың пайдаланылған газдарда.
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Үлкен Оус
Үлкен Оус — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Пелым өзенінің оң жағалауынан 300 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 186 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тавда өзенінің бастауынан сағасына дейін, Сосьва өзенін қоспағанда бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Мунька
Мунька — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Удмуртия Республикасы, Марий-Эл Республикасы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вятка өзенінің сол жағалауынан 214 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Кеңтаспалы ажарлау білдектері және олардың негізінде құрастырылған автоматтандырылған тізбектер
Кеңтаспалы ажарлау білдектері және олардың негізінде құрастырылған автоматтандырылған тізбектер (орыс. широколенточные шлифовальные станки и автоматические линии на их базе) — қалқанды дайындамаларды мөлшерлеу үшін қолданылатын құрылғылар. Өңделетін дайындамалардың өлшемдері: ұзындығы 500 ... 2030 мм; ені 220 ... 950 мм; қалыңдығы 5 ... 50 мм.
Мунька
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка қала типті ауылдағы Аркуль су өлшейтін посттан Вятка Алаңқайы қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Алимена
Алимена (Alimena) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Палермо провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — Мария Магдалина.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Имашев газ-конденсат кен орны
Имашев газ-конденсат кен орны — Атырау облысы Құрманғазы ауданы Шортанбай кентінен 7 км қашықтықта орналасқан. Құрылымы 1974-1984 жылдары сейсмобарлау жұмыстарының нәтижесінде анықталған. Бұрғылау жұмыстары 1985 жылы басталған.
Геологиялық құрылымы
Кен орны Астрахан дөңінің шығыс периклиналін күрделендіруші тұз астындағы көтерілімнен орын алған. Құрылымдық тұрғыдан бұл көтерілім – ортаңғы таскөмір шөгінділерінен құралған брахиантиклинальдік қатпар.
Жатыс сипаты
Қатпар ендік бағытта созылып жатыр, аумағы 7х14 км. Өнімді қабаттар 3790 м тереңдікте жатқан башқұрт ярусының әктастарында шоғырланған. Шоғырлардың жалпы қалыңдығы 276 м. Коллекторлары кеуекті және кеуекті-жарықшақты, ашық кеуектілігі 9,51%.Газға қаныққан қабаттардың қалыңдығы 34 – 58 м. Газдың тәуліктік өнімділігі 71 мың м3, конденсаттікі 30,7м3. Конденсаттың тығыздығы 0,805 – 0,807 кг/м3. Кен шоғырларындағы бастапқы қабаттық қысым 55,7 МПа, температурасы 107°С.
Құрамы
Газ құрамы: метан 75,75%, этан 3,68%, пропан 2,77%, бутан 1,82%, азот 4,95%, күкірт сутегі 15,6%, гелий 0,1%, аз мөлшерде көмір қышқыл газы бар. Кен орны толық барланып біткен жоқ.
Дереккөздер
Санат:Атырау облысы кен орындары Санат:Қазақстан мұнай кен орындары
Өтешқали Атамбаев ауылы
Өтешқали Атамбаев ауылы (2006 ж. дейін – Топайлы ) — Атырау облысы Махамбет ауданы, Ақтоғай ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Махамбет ауылынан солтүстікке қарай 34 км-дей жерде.
Халқы
1989 жылы елді мекенде 112 адам тұрған. 1999 жылы тұрғындар саны 94 адам (55 ер адам және 39 әйел адам) болса, 2009 жылы 71 адамды (38 ер адам және 33 әйел адам) құрады.
Габбро
thumb|right|250px|Габбро Габбро (gabbro) — интрузиялық толықкристалды магмалық тау жынысы; эффузиялық тектестері — базальт.
Кремний қостотығының мөлшері тұрғысынан габбролар негізді тау жыныстарға жатады (SiO2 = 45—55%).
Габбро - терең қабаттарда жататын қошқыл түсті магмалық тау жынысы.
Егелеу
Егелеу - дайындамаларды қажетті пішін мен өлшемдерге және беттерінің кедір-бұдырлықтарын жетілдіру үшін түрпімен өндеу.
Дереккөздер
Санат:Техника
Біздің сүйікті дәрігер
«Біздің сүйікті дәрігер» — толық метражды көркем фильм. 1957 ж. Алматы көркем және хроника фильмдер студиясы шығарған.
Марапаттары
«Біздің сүйікті дәрігер» фильмі үшін 1958 жылы Ташкент қаласында өткен Азия мен Африка мемлекеттерінің Халықаралық Кинофестивалінде Шәкен Аймановқа естелік диплом табысталды. Ал 1959 жылы Киев қаласында өткен Бүкілодақтық кинофестивальде Шәкен Айманов ынталандыру сыйлығын иеленді.
Дереккөздер
Санат:КСРО комедия фильмдері Санат:Қазақфильм фильмдері Санат:1957 жылғы фильмдер
Габбро-диабаз
Габбро-диабаз — минералдық құрамы габброларға сәйкес келетін, алайда кристалдану дәрежесі оларға қарағанда біршама төмен болуына байланысты "диабаздық (офиттік) құрылым" деп аталатын құрылыммен сипатталатын, негізінен алғанда магмалардың жер қыртысындағы жарықтарға сығыла енуі нәтижесінде қалыптасатын желілік таужыныстар.
Кремний қос тотығының мөлшері тұрғысынан габбро-диабаздар негізді таужыныстарға жатады (Sі02 = 45-55%).
Дереккөздер
Санат:Тау жыныстары
Антуан Франсуа Прево
Антуан Франсуа Прево, сондай-ақ аббат Прево (Antoine-François Prévost d'Exiles; 1 сәуір 1697 жыл – 23 қараша 1763 жыл) — XVIII ғасырдағы ең ірі француз жазушыларының бірі, «Манон Леско» атты романның авторы.
Голландияда «Mémoires d’un homme de qualité» (1728-32) атты кітабын басып шығарады. Англияда «За и против» («Le Pour et le Contre») деген журнал шығарады. Оған өзінің атақты «Ағылшын философы» («Histoire de M. Cleveland, fils naturel de Cromwell, philosophe anglais», 1732-39) және «Манон Леско» («Histoire du chevalier de Grieux et de Manon Lescaut») атты романдарын жариялайды. Бұл шығармалары оған мол табыс алып келеді. Сонымен қатар Ричардсон мен Дидроның романдарын француз тіліне аударған.
Дереккөздер
Санат:Франция жазушылары Санат:1697 жылы туғандар Санат:1763 жылы қайтыс болғандар
Әдеби мұра және оны зерттеу
«Әдеби мұра және оны зерттеу», жинақ. Қазақ әдебиетінің негізгі проблемаларына арналып өткізілген 1959 жылғы ғылыми-теориялық конференцияның материалдарынан құралған. Оған 8 баяндама, 9 қосымша баяндама, 29 жарыссөз, Әуезовтің қорытынды сөзі енгізілген. Кітапта қазақ әдебиетін зерттеудің келелі мәселелері, атап айтқанда, қазақ кеңес әдебиеттану ғылымының міндеттері, дөстүр мен жаңашылдық, қазақтың революцияға дейінгі және кеңес дәуіріндегі ауыз әдебиетін зерттеу 18 ғасырдан 20 ғасырдың бас кезіне дейінгі қазақ әдебиетінің даму үрдісі мен бағыты сөз болады. Баяндамашылар да, жарыссөзге шыққандар да Әуезовтің жазушылық шеберлігін, әдебиет туралы ой-пікірлерін мысалға келтіріп, улгі тұтқан. Ал ұлы жазушы конференцияның жұмысын қорытындылай келіп әрбір қаламгердің эстетикапық ерекшелікті, ұлттық характерді, сөз стилін, ең алдымен, өмірді тануды ескеру қажеттігіне тоқталған. Жинақ 1961 ж. «Ғылым» баспасынан жарық көрді. Көлемі 36 баспа табақ, таралымы 1800 дана.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Жаппай ату
Жаппай ату — нысана шебіне көлденең бағытталған зеңбірек немесе тау қаруыпың атысы. Жаппай ату созылған нысаналарға (лекке, қарсыластың ұрыс ретіне және т.б.) қарсы нысананың майдан шебіне, қарсыластың ұрыстық ретіне колденең бағытта жүргізіледі. Артиллериялық карулардан, танктерден, атыс каруынан атуда тиімді, ал кең, ұзын емес нысаналарға (мысалы, шабуылдаушы тізбекке және т.б.) карсы тиімсіз.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Украин Кеңестік Социалистік Республикасы
Украин Кеңестік Социалистік Республикасы (Українська Радянська Соціалістична Республіка), Украин КСР, УкрКСР немесе Кеңестік Украина — 1919 жылы пайда болған, 1922 жылдан 1991 жылға дейін КСРО құрамында болған кеңестік республика. КСРО құрылуына қатысқан 4 республикаларының бірі.
Украин-Кеңес соғысының барысында большевиктер жеңгенде, Украина Халық Республикасы жойылды да, РКФСР құрамында оның ізбасары Украина Халық Кеңестер Республикасы құрылды. Кейінірек оның орнына Украин КСР пайда болады да, 1922 жылы ол, Белорус КСР, Күнгей Кавказ СФКР мен РКФСР КСРО құру келісіміне қол қойды. 1991 жылы КСРО құлағанда, Украин КСР орнына қазіргі Украина құрылды.
Өзінің 72-жылдық тарихында Украин КСР шекарасы өзгере берген: қазіргі Батыс Украинаның көбісі негізінен 1939 жылы Польшадан алынған болатын, және 1945 жылы Карпаттық Рутения жері Чехословакиядан алынған болатын. 1919 жылы УкрКСР пайда болғаннан 1934 жылға дейін Харьков оның астанасы еді, бұдан кейін ол тарихи елордасы Киевке ауыстырылды.
Соқпа-ағытқыш тетігі
Соқпа-ағытқыш тетігі (Ударно-спусковой механизм) — атыс қаруындағы шүріппені басуға, соққышқа соққы беруге, жеке немесе автоматтық атыс жүргізу мен оны тоқтату, сондай-ақ жабылмаған бекітпедегі (затвор) атыстың алдын алуға арналған қондырғы.Соқпа-ағытқыш тетігі қарудын ұңғы қорабында орналасады және соққыш серіппелі жеткізгіш (шептал) пен ауыстырғыштан (автоматты қаруда) және басқа бөлшектерден тұрады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Украин Кеңестік Социалистік Республикасы
Этимологиясы
1919 жылы оның бастапқыдағы аты Украин Социалистік Кеңестік Республикасы еді, бірақ 1936 жылы барлық одақтас республикалардың аты бір нысанмен өзгерту мақсатымен толық атындағы үшінші сөзі "Социалистік" және екінші сөзі "Кеңестік" (Радяньска) ауыстырылу керек деп шешілді.
"Украина" атауының шығу тегі нақты емес. Көбінесе ол "шекара" дегенді білдіретін "окраина" славян атынан шықты деп саналады. Тұңғыш рет "Украина" сөзі 12 ғасырда Киев Русінің Рутения аумағын атау үшін қолданылатын еді.
Құрылуы (1917–1922)
Патшаның тақтан құлауынан кейін украиндар өзінің мемлекетін құрғысы келді. 1917—1923 жылдар арасында бірнеше республика жарияланды, әрбіреуінің өзінің идеологиясы, қолдаушылары мен қарсыластары болған. Олардың ішінде екі басты республиканы байқауға болады: Киевті басқарған Украина Халық Республикасы мен Харьковты басқарған Украина Кеңестік Республикасы. УХР халықаралық деңгейде мойындалған, орталық күштерінен қолдау көрген деңгейге жеткен, және УКР-ды тек коммунисттер қолдады. Шынайы билігі бар Ақ қозғалысы ғана екеуін де қолдамаған еді.
Екеудің арасындағы конфликт Украин-Кеңес соғысы деп аталып кетті және ол Ресей Азаматтық соғысының бөлігі болып танылады. Нәтижесінде Украина Халық Республикасы аннексияға ұшырап, большевиктер билікті басып алды.
1918 жылдың шілдесінде бұрыңғы үкіметтің басшылары Украина Коммунистік партиясын құрды. Большевик Ресейі Курск қаласында жаңа Украин Социалистік Кеңестік Республикасын ұйымдастырды. солға|нобай|1922 жылғы Украин КСР шекаралары Кейінірек, 1922 жылының 21 желтоқсанында Украин КСР РКФСР, Белорус КСР мен Күнгей Кавказ СФКР-мен бірге КСРО мемлекетін құрды.
Соғыс-аралық заман (1922–1939)
1920 жж. Украин КСР-да "Украинизация" жүргізілді. Оның барысында украиндардың, украин тілінің социалдық және әлеуметтік деңгейінің көтерілуі жүргізілді.
1923 жылы, Сталинның ауыл шаруашылығы жайлы саясаты украин халқының заманауи тарихындағы ең үлкен катастрофа, Голодоморға әкеп соқты. Аштықтың кесірінен шамамен 2,6 миллион мен 10 миллион арасындағы украиндар көз жұмды.
Екінші дүниежүзілік соғыс (1939–1945)
1939 жылының қыркүйек айында Кеңес Одағы украиндар, поляктар мен яһудилер тұрған Польшаны жаулады. 1940 жылы Кеңес Одағы румындар, украиндар, орыстар, яһудилер, ғағауыздар мен болгарлар мекендеген Бессарабия, Солтүстік Буковина, Хертса аумақтарын жаулады. Бұл жердің барлығы да Украин КСР құрамына енгізілді және Бессарабия маңында Молдова КСР құрылды. 1945 жылы олар толықтай аннексияланды, және Транскарпатия аумағы Чехословакиядан соғыстан кейінгі келісімшарт бойынша алынған болатын.
Хрущёв пен Брежнев (1953–1985)
Сталин 1953 жылы өлгенде, Никита Хрущёв, Георгий Маленков, Лаврентий Берия мен Вячеслав Молотов билікке келді және де-сталинизация заманы басталды. Бұл саясаттың әсері 1953 жылдың өзінде де сезілетін, өйткені сол жылы саясаткерлерге Сталинның руссификация саясатын сынауға рұқсат берілген еді.
Сол жылдың шілдесінде Олексій Іларіонович Кириченко (Алексей Илларионович Кириченко) Украин Коммунистік партиясын басқаруын бастады. Бұл Украина тарихында ерекше сәт, өйтені Олексій — 1920 жылдардан бері партияны энтикалық украин басқарып көрмеген. 1954 жылдың ақпанында Қырым халқының тек 22%-ы ғана украиндар болғанына қарамастан Қырым түбегі РКФСР-ден Украин КСР-на берілді.
Горбачёв заманы
Горбачёвтың алғашқы жылдары Украин Коммунистік партиясын Брежнев тағайындаған, консервативті Володимир Щербицький басқарған еді. Ол 1989 жылы кеткенде ғана Горбчёвтың перестройка мен гласность саясаты басталды. Осының әсерінен басқа кеңестік республикалармен салыстырғанда Украинаға либералдық саясат кейінірек жеткен еді. 1986 жылғы Чернобыл апаты, руссификация саясаты мен экономикалық застойдың әсерінен көптеген украиндар Кеңес үкіметіне қарсы еді. Горбачёвтың перестройкасы Украинада сәтсіз болды, индустрия мен ауыл шаруашылығының 95%-ы мемлекеттік болды. Реформаның талқылануы, бірақ іс жүзінде болмауы украиндарды Кеңес үкіметіне одан да қарсы қылды.
1990 жылы 16 қаңтар күні Украин КСР Жоғарғы Кеңесі Украинаның егемендігі жайлы декларацияға қол қойды. 355 депутат иә деп, және 4 депутат қарсы дауыс берді.
Сол жылдың 2 қазанында Қазан Төңкерісі алаңында (қазіргі Тәуелсіздік алаңы) студенттер елдің саясатының демократизациялануы және одақ келісімінің бұзылуы үшін аштық жариялады. 17 қазан күні Жоғарғы Рада «Киев қ. 2 қазан күнінен бері аштық жариялаған студенттер сұранысын бақылау» атты қаулыны қабылдады.
1990 жылы Украин КСР Жоғарғы Кеңесіндегі тұңғыш демократиялық сайлау жүргізілді. Сайланған Кеңес кейінірек «Украина мемлекеттік егемендігі жайлы декларация»-ны қабылдады.
КСРО құрамынан шығуы
солға|нобай|Украина тұңғыш Президент сайлауының нәтижесі Тамыз бүлігі оқиғасынан кейін Украина өзінің тәуелсіздігін жариялады, кейінірек ол Бүкілхалықтық референдуммен қабылданды.
Украина тұңғыш президенттік сайлауында Леонід Кравчук жеңді.
1991 жылы 8 желтоқсан күні Кравчук, РКФСР Президенті Борис Ельцин және Белорус КСР Жоғарғы Кеңесінің басшысы Станислав Шушкевич КСРО ыдырауы және ТМД құрылуы туралы Беловеж келісіміне қол қояды.
Экономикасы
КСРО-дағы (РКФСР-ден кейінгі) екінші ең маңызды экономикасы бар республика. Украин КСР басқа республикалардан көп өндіретін болған. КСРО-ның бүкіл ауыл шаруашылығының төрттен бірі Украинаның құнарлы топырағында өсіріледі.
Дереккөздер
Санат:Украина тарихы Санат:Украин КСР
Могила (Шумен облысы)
Могила (Могила) — Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Каспичан қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 390 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9932. Телефон коды — 05327. ЕКАТТЕ коды — 48773.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шумен облысының елді мекендері
Андовэр (Айова)
Андовэр (Andover) — Айова штатының Клинтон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.5 км². FIPS коды — 19-02080.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 87 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Клинтон округы (Айова)
Прокофий Каленикович Романенко
Прокофий Каленикович Романенко (1906—1965) — колхоз өндірісін ұйымдастырушылардың бірі. Социалистік Еңбек Ері атағын екі рет алған. 1938 жылдан КОКП мүшесі. Ұлы Отан соғысына қатысқан. УкрКСР-нің Виницк облысындағы Калиновск ауданы "Ленинский шлях" колхозының төрағасы. Романенконың басшылығымен колхоз жыл сайын ауыл шауашылық дақылынан және мал шаруашылығынан жоғарғы көрсеткіштерге жетті. 1957 ж. дәнді дақылдар егістігінің әр гектарынан 24,4 центнер қант қызылшасынан 394,6 центнер өнім жинады.
Дереккөздер
Санат:Екі мәрте Социалистік еңбек ерлері
Кораль-Яха
Кораль-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Таб-Яха өзенінің сол жағалауынан 102 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 4780
NGC 4780 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4780 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43870, MCG -1-33-45, IRAS12515-0821.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Поджо-Сан-Вичино
Поджо-Сан-Вичино (Poggio San Vicino) — Италиядағы коммуна, Марке әкімшілік аймағына қарасты Мачерата провинциясында орналасқан.