cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фелен
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Әулиеата Уезіндегі 1916 жылғы көтеріліс
Санат: Көтерілістер Санат: Тарих
Хопкинтон (Массачусетс)
Хопкинтон (Hopkinton) — Массачусетс штатының Миддлсекс округіне жататын АҚШ қаласы.
Саңырауқұлақтарды және ұсақ ағзаларды сұрыптаудың ерекшеліктері
Саңырауқұлақтар мен ұсақ ағзалардың сұрыптау ерекшеліктері
Көптеген қалпақты саңырауқұлақтар ғана емес, өзге де саңырауқұлақтар кең пайдаланылып, адам мәдени дақыл ретінде өсіреді. Адамдар пайдаланатын қалпақсыз саңырауқұлақтарды екі үлкен топқа бөлуге болады:
Хопкинтон (Массачусетс)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Саңырауқұлақтарды және ұсақ ағзаларды сұрыптаудың ерекшеліктері
Саңырауқұлақтар мен ұсақ ағзалардың сұрыптау ерекшеліктері
Біржасушалы ұсақ ағзалардан бактериялар кең пайдаға асырылады. Солардың жәрдемімен сан алуан витаминдер, ферменттер және басқа көптеген заттар алуға болады. Ұсақ ағзалардың негізгі сұрыптау ерекшелігі қысқа мерзімде дарақтар мен ұрпақтардың көп мөлшерін оңай алуға болатынында. Өйткені бактерия жасушасы қолайлы жағдайда әрбір 20 минут сайын көбейеді. Зертханада бір жұмыс күнінде сынақтәжірибе қойып, олардың нәтижесін көптеген ұрпактарда бақылауға мүмкіндік туады. Дәл осындай зерттеуді біржасушалы өсімдіктермен өткізу үшін көптеген жылдар және өте көп қаржы жұмсау қажет болар еді. Атап айтқанда бұл ағзалар топтарының негізгі сұрыптау әдістерінің бірі қолдан мутагенездеп, соңынан іріктеу болып табылады.
Осы әдіспен зең саңырауқұлақтарының жаңа себінділерін (штамма) алуға қол жетті. Ол жабайы ата тектеріне қарағанда антибиотик пенициллиннен 1000 есе өнімді. Мұндай зерттеулердің едәуір арзан екенін де бағалауымыз қажет. Өйткені саңырауқұлақтар мен ұсақ ағзалар зертханалық жағдайларда онша қымбат емес қоректік ортада және сынауықтарда қолға түсуі біршама оңай ферменттермен жақсы көбейеді. Сынақтөжірибенің сәттілігіне қажетті негізгі жағдайлар — ұрықсыздығы, ұқыптылық және салыстыра тексеруге болатындығы. Сондай-ақ жасушалы себіндімен жұмыс істеуге мүмкіндік жасайтын тиісті құрал-жабдық та қажет.
Саңырауқұлақтар және ұсақ ағзаларды сұрыптаудың тағы бір ерекшелігі қоректік орталарды таңдап алу әдісі болып табылады. Ол қандай да болса орта факторына тұрақты себінділер алу қажет болғанда пайдаланылады. Мәселен, егер сортаңдыққа тұрақты себінділер алу қажет болса, қоректік ортада ас тұзының концентрациясын арттырып, соған төзімділік көрсететін дарақтар таңдап алынады. Спирттің 16%-ға дейінгі концентрациясына төзетін шарап бактерияларыньщ себінділері осылай жасалады. Спирт косылмаған тек таза мейіз немесе жүзім шырынын пайдалана отырып, көсіпорындық қарқында күшті ликерлі шарап өндіруге мүмкіндік туды. Үй жағдайларында күштілігі 12%-дан жоғары шарап алуға болады. Өйткені қолданылатын бактериялардың жабайы себінділері жуылмаған жеміс бетінде болса да, мұндай концентрацияда тіршілік ете алмайды да ашу тоқтайды.
Қазіргі кезде бактериялар мен саңырауқұлақтардың көптеген бірегей себінділері жасалуда. Бұлар ашымалы өнімдерді өндіруге пайдаланылады, өте сапалы, қасиеттерін көптеген айлар бойы жоймай сақтайды және шіріткіш ұсақағзалардың тіршілік әрекетін басып тастайды. Қазақстандық ғалымдар үлкен табыстарға қол жеткізді. Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым академиясының (ҢР ҰҒА) академигі A. Н. Илялетдинов Қазақстанда екі ғылыми бағытты басқарып, дамытуда. Ол: табиғаттағы ағзалық және минералдық айналымдағы ұсақ ағзалардың рөлі және мал азығын өндірудегі ұсақ ағзалардың әрекетін пайдалану. Профессор Д. Л. Шамис (1902-1972) Қазақстанда ұсақ ағзаларды және микроб текті физиологиялық белсенді заттарды медицинада, жеңіл және тамақ өнеркәсібінде және ауыл шаруашылығында пайдалануға байланысты бірқатар бағыттарды дамытты.
ҚР ҰҒА академигі профессор М. X. Шигаева Қазақстанда антибиотикалық және мал азықтық препараттар алуға, сондай-ақ наубайханада және сүт өнеркесібінде пайдаланылатын ұсақ ағзалардың генетикасы мен сұрыптауы бойынша ғылыми бағыт жасады.
Биотехнология - өнеркөсіптік өндірісте биологиялық үдерістерді пайдалану. Биотехнология адами білімнің едәуір жас саласы. Термин - сыра ашытуда, сыр қайнату, шарап ашыту және нан пісіруде ашытқылар мен бактериялар ежелгі уакыттан бері іске асырылғанына карамастан XX ғасырдың 70-жылдары енгізілген.
Қазіргі уакытта комакты тарихы бар биотехникалык салаларымен бірге оның гендік инженерия, жасушалық инженерия және ферменттік инженерия тәрізді жаңа салалары барынша дамыды. Гендік инженерия XX ғасырдың соңғы ширегінде ғана жасалды, соған қарамастан оның табыстары мол. Қазіргі кезде ұсақ ағзалардың себіндісі жасалды, солардың арқасында жылма-жыл жүздеген тонна интерферон; инсулин, саматотропин және өзге де адам гормондары шығарылады. Анығырақ айтқанда ұсаұ ағзаларға осы гормондарды синтездейтін адам гендері енгізілді. Гендік инженерия әдісімен картопкоңыз жей алмайтын картоп өсімдігі шығарылды. Адамның тұқым қуалау ауруларын емдеуге арналған табысты тәжірибелер бар.
Жасушалық инженерия әдістерінің арқасында сүткоректілерді клондауда (жыныссыз жолмен ұрпақ алуда). Үй хайуанаттарының жыныссыз жолмен ұрпағы (клоны) Долли қойлары алынды. Америкада өлген үй хайуанаттарын клондауға тапсырыстар алатын фирма бар. Өсімдіктер жасушаларын қосу жолымен түраралық және туысаралық будандар алынды. Шексіз көбейетін обыр (рак) жасушасымен лимфоцит жасушасын біріне-бірін қосып, бір клонды антидене алады. Демек, осы жаңа әдістің арқасында иммунды ағзалар өнеркәсіптік мөлшерде алынды. Әсіресе түптік (ұрықтық) жасушалардың үлкен келешегі бар деп болжалады, оларды қолдану адамның зақымданған мүшесін жаңадан жасауға мүмкіндік береді. Ферменттік инженерия саласында өндіруден өте үлкен кіріс (миллиард доллар) кіреді. Бұл - спирт, шырын және кір жуатын ұнтақтар өндіруге пайдаланылатын биопрепараттар, ферменттердің көп тонналы өндірісі.
Мұндай ағзалар көбінесе акабасуды тазартуға пайдаланылады. Бәлкім сұрыптау осы бағытта полиэтилен, шыны, тағы басқалар тәрізді техногенді ластағыштарды тиімді бүлдіре алатын жаңа себінділер шығаруға да жәрдемдесетін болар.
Дереккөздер
Санат:Биология
IC 66
IC 66 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 66 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Оаценайм
Оаценайм (Hohatzenheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Страсбур-Кампань округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67207, пошта индексі — 67170.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 204 адамды құрады. Халық тығыздығы — 102,0 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Вильнев-ла-Компталь
Вильнев-ла-Компталь (Villeneuve-la-Comptal) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,10 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11430, пошта индексі — 11400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1211 адамды құрады. Халық тығыздығы — 80,2 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Мутье (Иль және Вилен)
Мутье (Moutiers) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Фужер-Витре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,64 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35200, пошта индексі — 35130.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 871 адамды құрады. Халық тығыздығы — 49,38 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Консорция
Консорция (латынша consortium қатысу) — өзара тығыз байланысқан және қауымдастықтың орталық мүшесіне немесе ядросына тәуелді әр текті организмдер жиынтығы. Консорцияның орталық мүшесі рөлін эдификатор түрлер атқарады. Шындығында, кез келген дарақ жеке консорция болып табылады. Өйткені, таза ортада селбеспелерсіз тіршілік ете алмайды. Консорция мүшелері консорбенттер деп аталады.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Успенский Глеб Иванович
Успенский Глеб Иванович (25.10.1843, Тула,-6.4.1902, Петербург)-орыс жазушысы. Тула және Чернигов гимназияларында (1853-61)), Петербург(1861), Москва (1862) университетінде оқыды. Бірінші шығармасы («Михайлыч» әңгімесі), 1862 ж. « Ясная поляна» журналында басылды. 1864-65 ж. «Орыс сөзі» журналында істеді. 1865ж. «Современник» журналында  «Ауылдағы  кездесулер» очеркі басылды. 1862-68 ж. жазылған очерктері мен әңгімелеріндегі идеялық, көркемдік тенденцияларды ол « Растеряев көшесінің әдет-ғұрыптары» (1866) очерктері мен «Жұтау»  (1869-71) повестер жинақтарында әрі қарай тереңдетті . 1872, 1875-76 және 80 жылдардың 2-жартысында ол шетелдерде болды, батыстық капитализмді сынады.« Шаруа мен шаруа еңбегі» атты очерктер сериясында (1880) деревнядағы шаруалар өмірін суреттеді.Ол творчествосын В.И.Ленин жоғары бағалады. «Көшпелілер мен орыс қоныс аударушылары» (1891) мақаласында ол қазақ өмірі, жер бөлу туралы жазды.
Дереккөздер
Қазақ энцкиклопедиясы
Орт-на-Дунае
Орт-на-Дунае (Orth an der Donau) — Аустриядағы жәрменкелік коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Гензерндорф округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1990 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 33,41 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GF, ресми идентификациялық коды — 3 08 44.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Майер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Әбішев атындағы көше (Алматы)
Көше Әуезов ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1100 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Хамитжан Орманбайұлы Юнусбаев
Хамитжан Орманбайұлы Юнусбаев (23. 12.1956, Алматы қаласы.), СШ-і (1976).
Жасөспірімдер арасындағы КСРО біріншілігінің жеке және командалық есептегі жеңімпазы. Республиканың және Бүкілодақтық студенттік ойындардың (1979 - Баку) чемпионы, көптеген халықаралық турнирлердің жүлдегері, КСРО халықтарының VII спартакиадасына (1976) қатысушы. Жаттықтырушысы: Д. Тоқтаева.
Дереккөздер
Санат:1956 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақстан спорт шеберлері
Слоун, Дэвид
Дэвид Слоун (ағылшын Дэвид Слоун;. 28 қазан 1941, Лисберн - 4 ақпан, 2016) - Солтүстік Ирландияның футболшысы.
=Клубтық мансабы= «Bangor» жастар мансап клубында өткізді. 1963 жылы маусымның 4, 42 гол соғып 136 ойындарына қатысты ,«Scunthorpe» клубында өзінің еңбек қызметін бастады. 1967 жылдан бастап 1973 жылдары «Оксфорд Юнайтед» үшін ойнады. Онда ол құрамасына шақырту алды және осы команданың тарихында тұңғыш команда ойыншысы атанды. Футбол мансап ол 1975 жылға дейін 1973 жылғы атқарды онда клубының «Walsall» аяқталды. = Құрамасы мансап = Солтүстік Ирландия құрамасы үшін дебюттік Исраил (3ː2) құрамасымен жолдастық кездесу матчын 10 қыркүйекте, 1968 өтті. Барлығы Слоун командасы үшін 2 матч жұмсалған.
Биологиялық қару
Биологиялық қару, бактериологиялық қару — адамдарды, жан-жануарларды ауыр дертке шалдықтыру арқылы қатардан шығаруға негізделген жаппай зақымдағыш қару. Биологиялық қарудың әскери жағынан жоғары тиімділігі індет тудырғыш дозасының шағындығы, үлкен аумаққа жасырын түрде қолдануға болатындығы, мөлшерін айқындау мен индикациялаудың қиындығы, әрекетінің таңдамалылығы (тек адамға, белгілі бір жан-жануар түрлеріне әсер етуі), психологиялық әсерінің күштілігі, әскер мен тұрғын халықты биологиялық қорғаудың және қолданғаннан кейінгі оның зиянды әсерін жою жөніндегі жұмыстар көлемінің ауқымдылығы әрі күрделілігі арқылы анықталады.
Биологиялық қару — соғыс құралдары ішіндегі адамзат пен қоршаған ортаға ең зиянды қарулардың бірі. 1-дүниежүзілік соғыста Германия жылқыға маңқа (сап) жұқтыратын биологиялық қару қолдануға тырысты. 1925 ж. Женева хаттамасында биологиялық қаруға тыйым салынғанына қарамастан, 2-дүниежүзілік соғыс кезінде Германия мен Жапония оны қолдануға дайындықтар жасағаны Нюрнберг (1946) және Хабаровск (1949) сот процестерінде анықталды. БҰҰ биологиялық қаруға тыйым салу жөнінде 1972 ж. Конвенция қабылдап, ол 1975 жылдан күшіне енді. Кеңес өкіметі жылдарында Қазақстандағы Ақмола облысы Степногорск қаласысында биологиялық қару шығаратын “Биокомбинат” жұмыс істеді. Ал Арал теңізіндегі Возрождение аралында биологиялық қарулардың сынақ алаңы орналастырылды. Қазақстанның дербес мемлекетке айналуына байланысты 1992 ж. комбинат пен полигон жұмысы тоқтатылды. Бұрынғы “Биокомбинат” медициналық дәрі-дәрмектер шығаратын орталық (Биотехнологиялық ұлттық орталық) болып қайта құрылды.
Биологиялық қару
Биологиялық қарудың зақымдау әрекетінің сипаттамасы
Биологиялық қару (БҚ) – биологиялық заттармен жарақталған, жеткізу құралдары бар арнайы оқ-дәрілер мен ұрыс аспаптары. Ол қарсыластың тірі күшін, малдарды, ауыл шаруашылығы дақылдарын себуді зақымдауға, кей жағдайда қару-жарақты, әскери техника мен жабдықтау материалдарын бүлдіру үшін қолданылады.
Биологиялық қаруды қолданып ұрыс әрекеттерін жүргізуді биологиялық соғыс деп атайды.
БҚ-дың зақымдаушы әрекеті бірден көрінбейді, ол ағзаға түскен микробтар мен токсиндердің түрі мен санына, ағзаның күйіне байланысты. Инкубациялық кезең 2—5 күнге созылады (1 күн не одан аз уақытқа созылуы өте сирек кездеседі). Осы кезең бойында жеке құрам ұрысқа қабілеттілігін сақтайды, тіпті кей жағдайда залалданғанын байқамай да қалады. Залалдану нәтижесінде туған, аурулардың көбі контагиозды (оба, шешек және т.б.) деп аталады, ол кейін залалданған адамдардан айналасындағы сау адамдарға ауа, қан сорғыш насекомдар арқылы және басқа жолдармен берілуі мүмкін. Контагиозды емес деп аталатын аурулар (күйдіргі, туляремия және т.б.) сау адамдарға жұқпайды. БҚ-дың адамға тигізетін күшті психологиялық әсерін ерекше атап өту керек.
Қарсыластардың БҚ-ды кенеттен қолдануы қаупінің болуы, әскер мен тұрғындар арасындағы ірі жұқпалы қауіпті аурулар індеті мен оның ошағының пайда болуы барлык жерде үрей туғызып, әскердің ұрыс қабілетін төмендетеді, тыл жұмысына кері әсерін тигізеді.
Биологиялық заттарды тарату тәсітідерінің сол кезде қолданылуының қарапайымдылығынан болатын шығын химиялық қаруды қолданғаннан көп болмады. Бірақ биологиялық қаруды қолдану фактісі бүкіл әлемде кең көлемде наразылық толқыньш туғызды, соның нәтижесінде, жоғарыда көрсетілгендей, 1925 ж. 17маусымда Женевада "Соғыста тұншықтырғыш, улағыш және сол сияқты басқа газдар мен бактерологиялық заттарды қолдауға тыйым салу хаттамасына" қол қойылды.
Екінші дүниежүзілік соғыстың алдындағы жылдарда жапондықтар биологиялық қаруды жасау мен қолдануға қатысты қарқынды жұмыстар жүргізеді. 30 жылдардын басында басып алынған Маньчжурия аумағында олар арнайы Квантун армиясын - "731- отрядын" құрды, онда зерттеу және өндірістік бөлімдермен бірге лабораториялық жануарларға ғана емес, тірі адамдарға, соның ішінде түтқынға түскен Қытай, АҚШ, КСРО және басқа елдер адамзаттарына да биологиялық заттарды сынауға арналған тәжірибе полигоны болды, онда 3000-ға жуық адам өлген.
1940 жылдан 1944 жылға дейін жапон армиясы қытай әскері мен бейбіт тұрғындарға қарсы биологиялық заттардың әр түрін 11 рет қолданды, нәтижесінде Қытай қалалары мен аудандарында індет тарап, мыңдаған адам госпитальға түсіп, 700-ге жуық адам бір ғана оба қоздырғышын қолданудан құрбан болды.
1941 жылдан бастап АҚШ биологиялық заттарды әскери мақсатта қолдану мен жасауға қатысты зерттеу жұмыстарына кірісті. Бұл жұмыстар Мэриленд штатында бас әскери ғылыми-зерттеу орталығын, Арканзас штатында биологиялық заттарды өндіру зауыты мен арсеналын, Юта штатында сынақ полигонын және басқа объектілерді салғаннан кейін айрықша дамыды. Онда жүргізілген жұмыстардың бәрі ерекше кұпиялық жағдайында жасырын жүргізіледі. Бірақ БҚ заттары мен оны қолдану тәсілдерін жетітідіруге арналған ең ірі көлемдегі зерттеу жұмыстарын 50-60 жылдары АҚШ пен оның одақтастары жүргізді, олардың қаруды агрессиялық мақсатта қолдануы адамзатқа орны толмас шығын әкелу қаупін тудырды. Бүкіл әлемдегі бейбіт сүйгіш халықтың ең үлкен жеңісі 1972 жылы қабылданған бактериологиялық (биологиялық) және токсинді қарулар қорын жасауға, өндіруге және жинауға тыйым салу және оларды жою жөніндегі Конвенциясы болды. Бірақ ЖЖҚ-ның барлық  түріне жаппай және толық тыйым салуға ұмтылған іргелі күштер агрессиялық күіптер қарсылығына соқтығысып қалды. Олар әр түрлі сылтаулар айтып, өздерінің көптеген ғылыми-зерттеу орталықтарында өздерінде бар биологиялық заттар түрін жетілдіру, сондай-ақ оның жаңа түрлерін, оны қолдану тәсілдері мен құралдарын жасап, сынау жұмыстарын жалғастыруда (15-кесте).
15-кесте
Биологиялық қаруды жасау мен оны жетілдіруге үлес қосып отырған Солтүстік Атлантика одағы (НАТО) елдері (шетелдік ашық баспасөз материалдары бойынша)
Әскери базаның, ғылыми-зерттеу (сынау) орталығының орналасуы
Ғылыми-зерттеу (сынау) орталығының атауы
1
2
АҚШ
Форт-Детрик (Фредерик қаласы, Мэриленд штаты)
АҚШ құрлыктағы әскерлердің медициналык ғылыми-зерттеу институты
Дагуэй (Юта штаты)
Соғыс жүргізу кезінде биологиялық және химиялык құралдарды сынау полигоны
Бетезда каласы (Мэриленд штаты)
АҚШ ӘТК медициналык зерттеулер институты
Пайн-Блаффр каласы (Арканзас штаты)
Атланта қаласы (Джорджия штаты)
Аса қауіпті ауруларды бақылайтын ғылыми-зерттеу орталығы
Форт-Коллониз (Колорадо штаты)
Окленд қаласы (Калифорния шататы)
АҚШ ӘТК ғылыми-зерттеу биологиялық зертханасы
Вашингтон қаласы (Колумбия округі)
АҚШ құрлықтағы әсерлер Уолтер Рид атындағы ғылыми-зерттеу институты, ЖЖҚ қорғайтын мамандарды дайындау орталығы
Ұлыбритания
Портон-Даун (Уилтшир графствосы)
Әскери-химиялық зерттеулер орталығы және оның құрамына кіретін Солсбери Плейнздегі сынау бөлімі  бар  қолтаңбалы  микробиологиялық  зерттеулер  орталығы
Канада
Сефилд қаласы (Альберта провинциясы)
Қорғаныс зерттеулердің ғылыми-зерттеу орталығы
Мунстер қаласы (Төменгі Саксония жері)
Шмалленберг қаласы (Р – Пфальц)
Аэробиологшия институты
Гамбург қаласы (Гамбург жері)
Нохта атындағы тропика медицинасы институтының арнайы зертханасы
Мюнхен қаласы (Бавария жері)
Бундесвердегі әскери-медициналық академиясы
Франция
Париж қаласы
Б. з. д. 69 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 69 жылы туғандар
Биологиялық қару
Л.Пастер институты және оның шеттегі филиалдары
Б. з. д. 69 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 69 жылы қайтыс болғандар
Биологиялық қару
Израиль
Б. з. д. 69 жыл
Түсініктемелер
*
Биологиялық қару
Несс-Циона қаласы
Пәкстан
Лвахор қаласы (Пенджаб провинциясы)
Малерияны зерделейтін Пәкстан-америка ғылыми орталығы
Жапония
Токио қаласы
Қиыр Шығыста болатын аурулар қоздырушысын зерделейтін арнайы медициналық зертханасы
Биологиялық құралдардың түрлері және
негізгі қасиеттері
Биологиялық қарудың зақымдаушы әрекетінің негізін биологиялық кұралдар (БҚ) құрайды—ұрыста қолдану үшін арнайы реттелген биологиялык агенттер, олар адамдар немесе жануарлар (өсімдіктер) организміне еніп кеткен жағдайда ауыр жұқпалы ауруларды (улануды) шақыруға қабілетті. Оларға жататындар: ауру қылатын микробтар мен вирустардың жеке түрлері—мейлінше қауіпті жұқпалы ауруларды қоздырушылар, сондай-ақ олардың тіршілік әрекетінің уытты өнімдері; генетикалық материал—микробтардан (вирустардан) шығарылып алынған жұқпалы нуклеидті қышқылдар молекуласы. Дәнді, техникалык жөне басқа ауыл шаруашылық дақылдар егісін кұрту үшін мәдени өсімдіктер ауруларын қоздырушы-микробтарды ғана пайдаланбай, басқа да мейлінше ауылшаруашылық дақылдарға зиянды құрт-құмырсқаларды жоюға қолданылуы мүмкін.
Патогендік микроорганизмдер — жұқпалы ауруларды қоздырушы—көлемі өте кішкентай, түсі, дәмі, иісі жоқ, сондықтан адамның сезу мүшесі аркылы анықталмайды. Көлемі, құрылысы және биологиялық қасиеттеріне байланысты олар вирустардан басқа бактерия, риккетсия мен саңыраукұлактар класьша бөлінеді
Бактериялар — формалары мен мөлшерлері әр тұрлі дара шаршылы микроорганизмдер (118-сурет). Олардың мөлшері 0,5-тен 8-10 мкм-ға дейін болуы мүмкін. Бактериялар дара көлденең бөліктермен тұқым береді, әр 28-30 мин. сайын екі дербес клетка шырарады. Тікелей күн сәулесі, дезинфекщіялау заттары және жоғары температура і+бО^С биік) әсерінен олар тез өліп қалады; төмен температураға төзімді және -25°С дейін мұздауды еркін көтереді. Кейбір бактерия түрлері колайсыз жағдайларда тірі қалу үшін қорғаныш капсуламен жабылуға немесе сырткы орта әсеріне жоғары тұрақтылығы бар ұрыққа айналуға қабіпетті. Патогендік бактериялар адамдардың (жануарлар) көптеген ауыр жұқпалы ауруларының себебі болып табылады, оның ішінде оба, түйнеме, маңқа және легионеллез және басқалар. Кейбір бактериялар, сыртқы ортада өз дамуына қолайлы жағдайда болса, адамдар (жануарлар) организміне қарсы аса жоғары улылыққа ие болатын және ауыр, жиі өлімге әкеп соқтыратын, зақымдарды шақыратын белсенді тіршілік әрекеті өнімдерін жасайды. Бұл улағыш өнімдердің өміршеңдігі микробты токсиндер атауына ие болды. Шетел мамандардың назары ботулиникалық токсин мен стафилококк энтертоксинге аударылады.
Бактерия түрдегі микроорганизмдердің өзгеше тобы риккетсиялар болып табылады. Бұл көлемі үлкен емес 0,4-тен 1 мкм-ға дейінгі таяқшы клеткалар, олар тек тірі тіндер клеткаларыньщ ипінде ғана көлденең бинарды бөліктермен тұқым көбейтеді. Олар ұрық жасамайды, бірақ кебуге, мұздауға, жоғары температура (+56оС-дейін) әсеріне төзімді. Риккетсиялар адамның мынандай ауруларының: бөртпе сүзек, құзды таулар теңбіл безгегі, қу безгек және басқа ауруларының себебі болып табылады.
Саңырауқұлақтар — дара немесе көп клеткалы өсімдіктен пайда болатын микроорганизмдер, олар бактериядан мейлінше күрделі құрылысы және тұқымын көбейту тәсілімен ерекшеленеді. Саңырауқұлақтардың ұрығы кебуге, күн сәулесі мен дезинфекциялау заттар әсеріне өте тұрақты. Цатогендік саңырауқұлақтардан жұққан аурулар адамдар ішкі органдарының зақымдалуымен сипатталады және ауыр я болмаса ұзақ болып келеді. Олардың ішінде мынадай ауыр жұқпалы аурулар бар: кокцидиондомикоз, гистоплазмоз және басқа терең микоздар.
Вирустар — биологиялық агенттердің ең үлкен тобы, биосинтетикалық аппаратты қолданып, олардың тұқым беруге және дамуға қабілетті клеткалы құрылымы жоқ. Клеткадан тыс формадағы вирустардың көлемі 0,02-ден 0,4 мкм-ға дейін болуы мүмкін. Олардың көбі сыртқы ортадағы түрлі факторларға: құрғаққа, күн сәулесіне (әсіресе ультракүлгін сәулелерге), сондай-ақ +60°С астам температура мен дезинфекциялау құралдарының (формалин, хлорамин және басқалар) әсеріне тұрақсыз. Патогендік вирустар көптеген ауыр және қауіпті аурулардың себебі болып табылады, атап айтқанда: натуралды шешек, тропикалық геморройлы безгек, аусыл, Рифт алқабының безгегі және басқалар.
Ауыл шаруашылық дақылдарына зиян келтіретін шыбын-шіркей, құрт-құмырсқаларға шет мамандары колорадты картоп құртын, шегіртке және басқаларын жатқызады, оларды дәнді және техникалық дақылдар егісін құрту мақсатында пайдаланады.
Соңғы онжылдықта арнайы шет елдік әдебиетте биологиялық агенттерді ұрыста пайдалану мүмкіндіктері жиі және толық талқыланды.
16-кестеде адамның жұқпалы аурулары туралы мәліметтер берілген, олардың қоздырушылары шет мамандармен ықтимал биологиялық жою құралдары ретінде қарастырылған.
БҚ тобына жататын жоспарланған агент түрлерімен адамдарды зақымдау үшін келесі ауыр жұқпалы аурулардың қолайлы  қоздырушы  болып  есептеледі:
119-сурет. Құрт-кұмырсқалар—ауылшаруашылық дақылдарының мейлінше қауіпті жауы: а — көкқасқа шегіртке; ә — картоп құрты және оның тұқымы; б — гессен шыбыны және оның бидай сабағындағы тұқымы
вирустардан—натуралды шешек, сары безгек, энцефалиттің көп түрлерінің қоздырушылары; бактерия класынан— түйнеме, туляремия, чума, бруцеллез, маңқа, мелиондоза және басқалар қоздырушысы; риккетсиядан — қу безгегі, бөртпе сүзек, Цуцугамуши безгегінің қоздырушысы; саңылауқұлақ қласынан—кокцидиондомикоза, гиспоплазмоза және басқа терең микоза қоздырушысы; бактериялық токсин ортасында — ботулин токсины мен стафилококк энтеротоксины.
Шет мамандармен потенциалды БҚ тобына жоспарланған биологиялық агенттер тізімі кезең-кезеңмен қарастырылып отырады. Соңғы жылдары БҚ тобына адамдарды зақымдау үшін тағы да белгіленіп және жан-жақты зерделенген тропикалық вирусты геморройды безгектер қоздырушылары енгізілді: Ласса, Аргентина, Эбола, Конго-Қрым және басқалар, ал кейбір ауру қоздырушылары жойылды, оларда қарсы қазіргі уақытта жеткілікті түрде тиімді және жалпы қолданылатын күралдар жасалынған. Әсіресе мьшандай фактыға көп назар бөлінеді: егер 20 жыл бұрын БҚ тобын бактерия мен саңырауқұлаққа қатысты аурулар қоздырушылары құрастырса, қазір көбінесе вирустар құрастырады. Соңғы онжылдықта биотехнология саласындағы генді инженерияның дамуына микроорганизмдер қасиеттерін модификациялар бойынша зерттеу жұмыстарына кең жол ашылды.
Генетикалық ақпаратты қолдана отырып, микроорганизмдердің штамптарын ашуға нақты мүмкіндік пайда болды, олардың өзгерген генге қарсы кұрылым мен ерекше қасиеттері бар: артқан вирулентік, сыртқы факторлар мен дәрі препараттары әсеріне тұрақтылық. Сонымен қатар, шетте даярланган микроинкапсолді биоагенттер әдістері биологиялық аэрозольдың мейлінше ұзақ бөлшектерінің аэробиологиялық тұрактылығын арттыруға және олардың дем алу органдарына терең еніп кетуіне мүмкіндік тұрғызады, ал одан зақымдаудың  дәрежесі өседі.
Бұл БҚ ретінде инкапсольді генетикалық материалдары пайдалануға мүмкіндік береді. Оларға вирусты жұқпалы нуклеидті кышқылдар жатады, олар адам (жануар) тін клеткаларына түсіп, вирус бөлшектерін жинақтап, жұқпалы ауруларды туғызады.
Жануарларды зақымдау үшін БҚ ретінде жануарлар мен адамдарға тең дәрежеде қауіпті аурулар (түйнеме, аусыл, Рифт алқабының безгегі және басқалар) немесе жапуарларды ғана зақымдайтын (ірі тұяқты мал обасы, шошқалар обасы жөне басқа эпизоотикалық аурулар) қоздырушылары пайдалануы мүмкін.
Ауылшаруашылық дақылдарды зақымдау үшін бидайдың сызықтық сабақ таты, күріштің пирикулярнозасы, картоптың фитофторозасы және басқа мәдени өсімдіктер бактериялық, вирустық және саңылаукұлақ аурулары қоздырушылары қолданылады.
Азық-түлік, мұнай өнімдерінің қорларын, кейбір әскери мүлік, қару-жарақ, оптикалық аспаптар, электрондық және басқа жабдықтар түрлерін бүлдіру үшін белгілі жағдайда қасақана бактериялар мен саңылауқұлақтарды пайдалануы мүмкін, олар, мысалы, мұнай өнімдерінің тез ыдырауын, әскери техника мен қару-жарақтың күрделі оптикалық және электрондық жабдыктарының уақытсыз істен шығуын және бұзылуын, метал өнімдерінің шұғыл таттануын, электр жүйелердің ұласқан жерлерінің тотығуын туғызады.
Көбінде биологиялық құралдар оларды сақтау және ұрыста қолдану кезінде сыртқы орта факторлары әсеріне жеткілікті тұрактылыққа ие бола алмайды. Сондықтан оларды "таза түрде" емес, арнайы дайындалған биологиялық рецептура құрамында пайдалану қажет.
Биологиялық рецептура дегеніміз — биологиялық агент пен түрлі препараттар қоспасы. Бұл қоспа биологиялық агентті сақтау және үрыста қолдану процесінде оның өмірлік және зақымдау қабілетін сақтау үшін мейлінше қолайлы жағдаймен қамтамасыз етілген.
Биологиялық рецептураларда бір немесе бірнеше БҚ түрлері болуы мүмкін және олар сұйық немесе құрғақ (ұнтақ тәрізді) болады. Шетелдік басылымдардын хабарлары бойынша, БҚ тобына жататын кейбір агенттер негізінде АҚШ-та түрлі стандартты биологиялық рецептуралар (туляремия, қубезгек және басқалар) жасалды, олар полигон жағдайында өз еркімен келіскен адамдар арқылы жан-жақты тексерістен өтті.
Дереккөздер
Санат:Қарулар Санат:Биологиялық қарулар
Куффи-сюр-Сарсонн
Куффи-сюр-Сарсонн (Couffy-sur-Sarsonne) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Юссель округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,05 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19064, пошта индексі — 19340.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 73 адамды құрады. Халық тығыздығы — 5,2 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Ащы сорпа
Ащы сорпа. Етті құйрық майымен қоса кеспе түрінде 15 г-нан тіліктеп кеседі. Одан кейін оны тұздайды, бұрыштайды, туралған жуа, ұзыншалап туралған тұрма қосып тағы да 8—10 мин қуырады. Одан соң қызанақ, ұсақтап туралған сарымсақ, лавр жапырағын, шарап сірке суын, азғантай сорпа қосып, барлық соусты бұқтырады. Дайын еттің соусын дайын сүйек сорпасына қосады, жұмыртқа омлетін кеспе секілді кесіп салады да, дәмі шыққанша қайнатады. Үстелге әкелерде туралған балдыркөктерді себеді.
Дереккөздер
Санат:Аспаздық
Драган Стойкович
Драган Стойкович (Драган Стојковић; 3 наурыз 1965, Ниш, Югославия) — югословиялық және сербиялық футболшы, футбол жаттықтырушысы. 2021 жылы Сербия Ұлттық футбол құрамасының бас жаттықтырушысы боп тағайындалды.
Дереккөздер
Санат:Югославия футболшылары Санат:Югославия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Раднички Ниш ФК ойыншылары Санат:Раднички ФК ойыншылары Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары Санат:Црвена Звезда ФК ойыншылары Санат:Эллас Верона ФК ойыншылары Санат:Нагоя Грампус ФК ойыншылары Санат:Сербия футбол жаттықтырушылары Санат:Нагоя Грампус ФК жаттықтырушылары Санат:Гуанчжоу Фоли ФК жаттықтырушылары Санат:Сербия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары Санат:1984 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Синай (тау)
250px|нобай|оңға|Синай тауы Синай тауы Хорив, Мусса, Габал Мусса және Жабал Мусса деген атаулармен де белгілі. Бүл таудың басында қира- ған мешіт пен шіркеу қал- дықтары бар. Кейінірек ескі ғимараттар орнына Грек православиялық шағын шіркеуі салынған.
Жорамалдар бойынша, дәл осы жерде Моисей он түрлі уағыз алған екен. Синай тауына баратын екі бағыт бар. Екеуі де Әулие Екатерина шіркеуінөн бастау алады. Таудың биікшігі 2285 м-ді қүрайды Синай тауының ислам дінінде орны бөлек. Осы жерден Мұхаммед пайғамбар пырақпен аспанға көтерілген жер деп саналады. Ең үзақ және тар жол Сикет Эль Башаит болып табылады. Тауға жету үшін жаяу жүргіншіге 2,5 сағат уақыт кетеді.
Ол Мысырдағы Синай түбегіндегі орналасқан Әулие Кэтрин қала- сында орналасқан. Анағүрлым тік және жайлы жол «Сикет Саидна Мұса» деп аталады. Ол ежелгі уақытта сиынушылардың жүрген жолы болған. Жол тастан қашалып жасалынғаң ұзындығы 3700 м-ді құрайды.
Дереккөз
1. Алматы: “Аруна” баспасы. 208 бет. Сер.:“1100 қызықты дерек”.
Заңнамалық акт
Заңнамалық акт (legislative act) - Конституциялық заң, Қазақстан Республикасы Президентінің Конституциялық заң күші бар Жарлығы, Кодекс, Заң, Қазақстан Республикасы Президентінің Заң күші бар Жарлығы, Қазақстан Республикасы Парламентінің қаулысы, Сенат пен Мәжілістің қаулылары.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Әскерді үздіксіз басқару
Әскерді үздіксіз басқару (Непрерывное управление войсками) — алға қойған мақсатқа жету үшін әскердің ұрыс әрекетінің өту барысына командирдің қатаң және тұрақты түрде әсер етуі. Әскерді үздіксіз басқару төмендегідей жолдармен жүзеге асады: жағдайды дұрыс түсініп, оның өзгеру мүмкіндіктерін болжай білу; жағдайға байланысты дер кезінде шешім кабылдау және оны табандылықпен жүзеге асыру; барлық жағдай туралы төменнен жоғарыға, жоғарыдан төменге және көршілерге дейін тұрақты түрде хабардар етіп отыру.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Унсь-Я
Унсь-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Паль-Я өзенінің оң жағалауынан 30 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Хадсон (Массачусетс)
Хадсон (Hudson) — Массачусетс штатының Миддлсекс округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 19 063 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30.7 км² шамасында. FIPS коды — 25-31540.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Эмилио Фернандес
Фернандес Эмилио(28 наурыз, 1904 - 6 тамыз, 1986)- мексикан кинорежиссері, сценарист, актер. Жастайынан революция қозғалыстарына қатысты. 1926 жылы түрмеден қашып шығып, АҚШ-та эмиграцияда болды. Кинодағы қызметін 1928 жылы Голливудте бастады. 1933 жылы Мексикаға қайтып оралған соң кинода актер, ал 1942 жылы режиссер ретінде қызмет етті. «Мария Канделярия» фильмі (1944) оның есімін дүние жүзіне танытты. Оның фильмдері мексикан халықының тұрмыс-салты мен бостандық сүйгіш рухын бейнеледі. Ол 1943-1953 жылы «Тоғай гүлі», «Інжу», «Макловия», «Село қызы» және т.б. фильмдерін қойды.
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Әлкен Оскарұлы Темірболатов
Мәскеу кооперативтік институтын (1971) бітірген. Шымкент кооперативтік техникумында оқытушы (1973–1975), Қарағанды кооперативтік институтында оқытушы (1975–1976), Қарағанды мемлекеттік университетінде доцент, декан (1992–1995), «Игілік-банк» АҚ Қарағанды бөлімшесінің директоры (1995–1996), Алматы гуманитарлық университетінде профессор (1997–1998), осы университеттің Қарағанды бөлімшесінің проректоры (1999–2002), Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінде декан қызметін атқарды.
100-ден астам ғылыми жарияланымның авторы.
Сыртқы сілтемелер
Санат:1948 жылы туғандар Санат:Қазақстан экономистері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар Санат:Экономика ғылымдарының докторлары
Саға (Ақтөбе облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстікке қарай 106 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 606 адам (299 ер адам және 307 әйел адам) болса, 2009 жылы 545 адамды (270 ер адам және 275 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
IC 4462
IC 4462 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52123, UGC 9384, MCG 5-34-78, ZWG 163.85, ARP 95, VV 303, NPM1G +26.0374.
Сыртқы сілтемелер
IC 4462 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Ұлт-азаттық күрес
Ұлт-азаттық күрес — отарлық және өзге де езгіден арылып, тәуелсіздікке қол жеткізу үшін, өзіндік ұлттық мемлекеттілікті қалыптастыру үшін жүретін күрес. Қазақ халқы мүндай ұлт-азаттық күрестің бірнешеуін басынан өткерді.
XVIII— XIX ғасырларда қазақ халқы сырттан төнген экспансияға қарсы үздіксіз күрес жүргізді. Қазақ қоғамы XVIII ғасырдың алғашқы жартысында Жоңғар хандығымен, оның артын ала Цинь империясымен, Орталық Азия хандықтарымен өз еркіндігі үшін тынымсыз күрес жүргізіп, ең соңында Ресей империясымен бетпе-бет келді. Мешеу көшпелі мал шаруашылығына сүйенген және өз ішіндегі феодалдық алауыздықты жеңе алмаған Жоңғар хандығы жеңіліске ұшырап, жері Цинь патшалығына қарады. Шамамен осындай дөрежедегі қазақ елін Ресей империясы өзіне қосып алды. Сөйтіп, екі-үш ғасыр бойы Орталық Азиядағы елеулі күш ретінде танылған қазақ және жоңғар мемлекеттері көрші қуатты империялардың тегеурінді ілгері жылжуын тоқтата аларлықтай қарсылық көрсете алмады. Қараңыз: Жоңғар шапқыншылығы; Аңырақай шайқасы; Бұланты шайқасы; Орбулақ шайқасы; Кенесары Қасымулы; Сырым Датулы; Исатай Тайманулы; Махамбет Өтемісулы; Әбдіғаппар Жанбосынулы.
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Тарих
Тұтқабай Әшімбаев
Тұтқабай Әшімбаев (01.03.1921, Жамбыл облысы Шу ауданы, Жаңақоғам ауылы – 26.10.1983) – соғыс ардагері, халық шаруашылығы саласының қызметкері.
Дереккөздер
Санат:1 наурызда туғандар Санат:1921 жылы туғандар Санат:Шу ауданында туғандар Санат:26 қазанда қайтыс болғандар Санат:1983 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан вице-министрлері Санат:Текелі әкімдері Санат:Маңғыстау облысының әкімдері Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Бисенғали Ғизатов
Алматы консерваториясын (А.Жұбанов пен Л.Хамиди, В.П. Дерновадан дәріс алған) бітірген (1953). 1953 - 57 жылдары Алматы музыкалық училищесінде қызмет етті. 1957 -63 жылдары "Жазушы" баспасында музыкалық редактор болды. 1966-91 жылдары Әдебиет және өнер институтында музыка бөлімінде кіші, аға ғылыми қызметкер; 1991 жылдан респупликалы дәрежедегі зейнеткер.
Дереккөздер
Санат:1925 жылы туғандар Санат:Батыс Қазақстан облысында туғандар Санат:Қазақстан музыкатанушылары Санат:Қазақстан өнертанушылары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Ан-22
Ан-22 «Антей» («бұйым 100», НАТО кодтау жүйесі бойынша: Cock) — кеңестік ауыр турбовинтті көліктік ұшақ. Бірінші кеңестік кеңфюзеляжды ұшақ. Алғаш рет аспанға 1965 жылы көтерілді. Сериялы 68 ұшақ жасалынды, сонымен бірге сынаулар үшін екі бөлек ұшақ жасалынды.
КСРО ӘӘҚде қолданылды, Ресей ӘӘҚта және украиндік «Antonov Airlines» желісінде қолдану жалғасын тапты.
Аэродинамикалық сызбанұсқасы
Төртқозғалтқыш турбовинтті жоғарыплан, екікильді қауырсынмен және жүктік люкпен жабдықталған.
Тарихы
нобай|250 px|Ан-22 Украинада
Ан-22 («бұйым 100») ұшағының жобалауы бойынша жұмыстар 1960 жылы басталды, оны басқарған бас конструктор А. Я. Белолипецкий басқарды. Жүктік кабина жобалауы сол кездегі әскери техниканы сыйдыру негізімен жобаланды, 50 тоннаға дейін.
1961 жылы макеттік комиссияның «бұйым 100» бойынша мәжілісі өтті. 1963 жылы прототип дайындалуы басталды, 1964 жылдың жазына таман дайын болды. 1964 жылдың 18 тамыз күні бірінші ұшақ ұшу сынақтарына берілді. Осы уақыттан бастап ұшақ Ан-22 «Антей» атауын алды.
Алғаш ұшуын Ан-22 1965 жылдың 27 ақпанында Киев Әуе зауотынын аэродромынан Узин әскери аэродромына өткізді. Кабина ішінде Ю. В. Курлина, ал екінші пилот В. И. Терског, штурман П. В. Кошкина, бортинженер В. М. Воротникова, бортэлектрик М. П. Раченко, бортрадист Н. Ф. Дробышева және жетекші инженер. Н. Шаталов болды. Бірінші халықтық ұшақ демонстрациясы 1965 жылдың  15 маусымында  Ле Бурже авиасалонында өтті.
2010 жылда 7 Ан-22 қолдануда (6 Ресейде және 1 Украинада), 18 сақталуда. Ресейде 2011 жылда: RA-09342, RA-09328, RA-09329, RA-08832, RA-09309, RA-09344.
Нұсқалары
нобай|250 px|Үшкилдік қауырсыны бар ұшақ Ан-22ПЗ, UR-64459
Техникалық сипаттамасы
thumb|250 px|Ан-22 ұшқыштарының жұмыс орны нобай|250 px|Ан-22 ұшағының силуэті
Сыртқы сілтемелер
Санат:Антонов ұшақтары Санат:КСРО ұшақтары
Б. з. д. 70 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 70 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 70 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Сябу-Яга
Сябу-Яга (Сябуиха) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тобыш өзенінің сол жағалауынан 168 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 72 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Катыдкычас
Катыдкычас — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Яйю өзенінің сол жағалауынан 28 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Потаушка
Потаушка — Ресейдегі өзен. Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кошлаушка өзенінің сол жағалауынан 7,6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Цивиль бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Чувашия өзендері
Лаерру
Лаерру (Laerru) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Сассари провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1029 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 52 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Пошта индексі — 7030.
Елді мекеннің қамқоршысы — киелі Маргарита.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Сатарман
Сатарман қысқа мерзімді пайда алу үшін өзінің есебінен немесе қаржы органдарының есебінен бағалы қағаздарды сатып алушы немесе сатушы адам, сондай-ақ, фирма немесе оның алармандары үшін бағалы қағаздар сатып алу және сату жөніндегі тапсырмаларды орындаушы делдалдық фирмалардың қызметшілері.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Серво
Серво (Cervo) — Испаниядағы муниципалитет. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Луго провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла-Мариния-Оксиденталь ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Луго елді мекендері
Иван Самсонович Гаврилов
Иван Самсонович Гаврилов (1912-1944), Кеңес Одағының Батыры (1943), аға сержант. Тау-кен өнеркәсібі училищесін бітіріп, Донбастағы Макеевка учаскесіңде бекітуші, десятник, учаске бастығының көмекшісі болды. 1941-1942 жылдары Қарағандыда №12 шахтаның ішкі транспортының бастығы. 1942-1943 жылы Печора көмір бассейнін игеру үшін Воркутаға көмекке жіберідді. 1943 жылы Кеңес Армиясы қатарына шақырылды. Ұлы Отан соғысы кезінде Курск шайқасына қатысты. 38-ші армияның 163 атқыштар дивизиясының құрамында 1943 жылы Днепр өзенінен етуде тұтқиылдан шабуыл жасау тобын бастап, жау орналасқан жерге жасырын бекініп, негізгі күш өзенді алғанға дейін ұстап тұрды. 1944 жылы ұрыста ауыр жарақаттанып қайтыс болды. Орден, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1912 жылы туғандар Санат:1944 жылы қайтыс болғандар
Кордобль
Кордобль (Кордоболь) — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тутка өзенінің оң жағалауынан 6,3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кострома өзені бастауынан Исады ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сарпай (анатомия)
Сарпай (vulva, вульва) — әйел адамның сыртқы жыныстық мүшелерінің медициналық (яғни: ғылыми) атауы; жалпы атауымен келесі зәр шығару және жыныс мүшелерін қамтиды: қынап алды, пәктік қабығы (жыныстық қатынасқа түспегендерде), алдыңғы үлкен без (Бартолин бездері), зәр өзегі, кіші жыныстық еріндер, клитор, үлкен жыныстық еріндер, әйел қуысы және ұма.
Жұмсақ қаптаушы қабықтан — тері мен шырышты қабаттан құралған; даму деңгейіне байланысты гинекологиялық және сексологиялық әдебиетте өзіндік классификациясы бар.
Санат:Анатомия Санат:Жыныстық мүшелер Санат:Көбею
Бірінші Абкодняута
Бірінші Абкодняута — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Баренц теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
NGC 3787
NGC 3787 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 10 мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3787 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36154, MCG 4-28-15, ZWG 127.17, ARAK 306.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Ан-124
Дереккөздер
Санат:Әскери-көліктік ұшақтар Санат:Украина ұшақтары Санат:Ресей ұшақтары
Изола-д'Асти
Изола-д'Асти (Isola d'Asti) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Асти провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2116 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 156 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Пошта индексі — 14057.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Santa Caterina d’Alessandria.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
IC 67
IC 67 — Кит шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.