cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қараоба жерасты су көзі
Қараоба жерасты су көзі, Казталов ауданы жеріндегі Ащыөзек және Сарыөзеннің аралығында, Қараоба ауылынан солтүстік-батысқа қарай 26-28 км қашықтықта орналасқан. Судың орнықты деңгейі 8,321.9 м терендікте байқалады. Скважинадағы су шығыны 12,0-12,3 дм³/с. Суының минералдығы 2,6-3,0 г/дм3. Суы жайылымдарды суаруға жарамды. Қараөзен, Еділ-Жайық аралығы алабындағы езен. Ресейдің Саратов және Батыс Қазақстан облысының Казталов ауданы жерімен ағын өтеді. Жалпы ұзындығы 650 км, қазақстандық бөлігінің ұзындығы 232 км. Су жинайтын алабы 9,4 мың км2. Қараоба Жалпы Сырттың батыс бөлігіндегі жазықтан басталып, Жаңақала ауданы жеріндегі Қамыс-Самар көліне құяды. Аңғары кең, көпшілік жерінде жайылмасы батпақты болып, шағын көлшіктер жасайды. Негізінен қар, жауын-шашынмен толығады. Көктемде су жайылмаға бірнеше км-ге жайылып, жазда суы тартылғаннан кейін 1 га-дан 1215 ц. түсім беретін астық тұқымдас шалғын шөп өседі. Орташа көпжылдық су ағыны Ресеймен шекаралас тұсында 7,8м³/сек. Суын Казталов, Жаңақала ауддарының шаруашылықтары пайдаланады. Өзен бойында бірнеше бөгендер салынған.
Дереккөздер
Санат:Жерасты сулары
Михаил Юрьевич Юрченко
Михаил Юрьевич Юрченко — КСРО-лық және қазақстандық боксшы. 1996 жылғы Олимпиадаға қатысқан.
Өмірбаяны
1970 жылы 20 маусымда Алматы облысы, Қаратал ауданы, Үштөбе ауылында туған. Орыс. Анасы - Юрченко Апевтина Степановна, зейнеткер, педагог болып жұмыс істеген, ағарту ісінің озаты. Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтын (1992), жаттықтырушы-оқытушы; әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (2002), заңгер-құқықтанушы. Орыс, қазақ және ағылшын тілдерін біледі. 1989 жылдан - ӘОСК-да жумыс істеген.
1997 жылдан - Алматы қаласы ≪Лотто≫ спорт кпубының президенті. 1999 жылдан - Әуесқой бокс федерациясының президенті (Алматы қаласы). 2009 жылдан бері - ≪Алматы қаласының бокс федерациясы≫ ЗТБ бірінші вице-президенті.
Жеке өмірі
Сүйіп оқитын әдебиеті - деректі, тарихи әдебиеттер. Үйленген. Жұбайы - Юрченко Марина Анатольевна, мейрамхана иесі. Қыздары - Олеся, Арина; ұлдары - Владислав, Богдан.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша боксшылар Санат:КСРО боксшылары Санат:Қазақстан боксшылары
Кубагуш
Кубагуш — Башқұртстанның Учалин ауданындағы ауыл, Миндяк ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 410 адамды құрады. Пошта индексі — 453745, ОКАТО коды — 80253848008.
Кейкі үңгірі
Кейкі үңгірі – 1916 жылғы Торғайдағы Ұлт-азаттық көтерілісінің қаһармандардың бірі Кейкі мерген паналаған орын.
Батыр қуғынға ұшыраған жылдарында Ұлытау, Сарлық, Жетіқыз, Сарыторғай, Қараторғай өзендері маңында жасырынған үңгір биіктігі 30 м қатпар жартасының орта деңгейінде. Ішіне 7-8 адам еркін сияды, төбесі биік. Оң жақ бұрышында ішке кіретін қаға-беріс қуыс бар. Үңгірден көз көрім жер анық бақыланады. Етегіне қалың тал, қайың өскен. Батыр осы аймақтағы 1919-1923 ж. паналанған. Кейкі үңгірі Шеңбер ауылынан Сарыторғайға қарай Қараторғайға өзенінің солтүстік беткейіндегі биік жартаста, төлек Махат кесенесінен 2 км шығысқа қарай, өзен иірімінде орналасқан.
Сілтемелер
Санат:1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс Санат:Қазақстан үңгірлері
Биікжал
Биікжал — Атырау облысы, Жылыой ауданындағы ауыл, 2004 жылы таратылған. Биікжал мұнай кен орнының ашылуына байланысты құрылған елді мекен, қазір халық тұрмайды.
Дереккөздер
Санат:Жылыой ауданының таратылған елді мекендері
IC 3664
IC 3664 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3664 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Вертикалды интеграция
Вертикалды интеграция – ауылшаруашылық өнімдерін өсіруден бастап, дайын өнімді бір орталықтың - өнеркәсіп банк немесе сауда монополиярының бақылауымен сатып өткізуге дейінгі өндіріс пен айналысатың барлық немесе басты буындарын бір тұтас технологиялық процеске біріктіру.
Вертикалды интеграциялау кезінде өндіріс пен өткізудің барлық сатылары бақылауға алынады.
Вертикалды интеграция – ауыл шаруашылығының өнеркәсіппен біте қайнасып кетуімен және фермер өндірісінің ірі өнеркәсіп және сауда фирмаларына бағынуымен сипатталатын жоғары дамыған капитал елдердің аграрлық экономикасында кең тараған құбылыстың бірі.
Интеграцияланған ауылшаруашылық кәсіп-орындары ғылми-техникалық жетістіктерді кеңінен енгізеді. Вертикалды интеграция ауыл шаруашылығында өндіріс пен капиталдың шағырлануы мен орталықтануының онан әрі өсуін күшейтеді, кейбір ауыл шаруашылық тауарларын өндіру мен өткізуді монополиялауға әкеліп соғады; ол монополияларға қаруар үстеме пайда береді, олардың ауыл шаруашылығында үсемдігінің күшеюіне жол ашады. Осы арқылы вертикалды интеграция ауылдағы әлеуметтік қайшылықтарды шиеленістіре түседі. Вертикалды интеграцияның ең етек алған түрі – монополиялардың фермерлермен және ұсақ егіншілермен шарт жасасу жүйесі. Осының негізінде өндірушілер сол келісім жасасқан компанияларға белгілі бір өнімді жеткізіп беріп отырады.
Интеграциялаушы фирма егіншілерді қажетті еңбек құрал-жабдығымен, шикізатпен т.б. қамтамасыз етеді.
Вертикалды интеграцияның жәрдемімен монополиялар өндіріске толық бақылау орнатып, өнім өндірудің мөлшерін белгілейді. Вертикалды интеграция әсіресе Солтүстік Америка елдерінде тез дамыды. Вертикалды интеграцияның өріс алуы ауыл шаруашылығында капиталды ұдайы өндіру процесіне өзгеріс енгізеді. Ауыл шаруашылық өнімдерін нңдеу тек өнеркәсіптің еншісіне тиді. Сөйтіп, ауылшаруашылығында өндірілетін өнімнің барлығы немесе түгел дерлігі тауарлық сипат алып, шикізат ретінде өнеркәсіпке келіп түседі.
Тікелей өндіруші – фермер мен шаруа – бірте-бірте сол монополиялардың ауыл шаруашылық өнімдерін жеткізіп тұрушыларына айналады. Олар алдымен коммерциялық қызметін тоқтатады (рыноктан қол үзеді), сонан соң өндірістік дербестігінен мүлде айырылады. Буржуазия экономистер вертикалды интеграцияны екі жақтың толық теңдігіне негізделген монополиялар мен ауылдардың еңбекші бұқарасының өзара пайдалы қарымқатынасының бір түрлі ретінде қарайды.
Олардың пайымдауынша вертикалды интеграция капитал шаруашылықты жоспарлы жүргізудің өзіндік бір түрі-міс, сондықтан да ол капитализмнің негізгі қайшылықтарын «шешуге» мүмкіндік беретін универсалды құрл болмақ. Шындығына келсек, ұсақ егіншілер оларды интеграциялаушы монополиялық фирмаларға толық кіріптарлыққа ұшырайды. Ал монополоиялық фирмалармен байланыс орнатқан ірі фермер шаруашылығының жағдайы басқаша. Олардың шаруашылығы өнімді, рентабельдігі жоғары, бірақ ірі фермелердің мүддесі олардың кәсіпорындарында жасалған қосымша құнды бөлісу кезінде монополиялық топтардың мүддесіне қайшы келеді.
АҚШ пен Батыс Еуропа елдерінің тәжірибесінің вертикалды интеграция жүйесінің «ұйымдасқан рынок» жасауға әкеліп соқпағанын, экономиканы дағдарыстық құбылыстардан құтқара алмағандықтан айқын көрсетіп отыр. Вертикалды интеграция өндіріс құралжабдығына жеке меншіктің сақталуы жағдайында өндірісті қоғамдастырудың жаңа сатысы болғандықтан, капитализмнің басты қайшылықтарын шиеленістіре түседі. Вертикалды интеграциямен қатар кей елдерде кооперативтік интеграция да дамып келеді (АҚШ, Нидерланд, Скандинавияда). Фермерлер мен шаруалар вертикалды интеграцияның монополиялық сипатына қарсы, оның кооперативтік негізде өрістеуі жолында күресуде.
Соңғы жартығасыр бойы «интеграция» түсінігі әлемдік саясат пен халықаралық қатынастардың бөлінбес бір бөлшегі болып қалды. Ең алғаш саяси-экономикалық сөздікте пайда болған бұл түсінік Батысеуропалық мемлекеттердің бірігу үдерісіне тікелей қатысты болды. Қазіргі таңда «интеграция» түсінігі әлемнің әр аймағындағы мемлекеттер арасындағы байланыстың белсенді кеңею үдерісін анықтау үшін қолданыс табуда. Интеграция түсінігі «integratio» деген латын сөзінен бастау алады. Оның мағынасы – бірігу, бірін – бірі толтыру. Халықаралық қатынастар саласына қатысты интеграция бөлек субъектілердің өзара тиімділіктер негізінде біртұтас жеке жүйенің құрылуына бағытталған үдерістер деген мағынада қолданылады. Яғни, мемлекетаралық деңгейде реттелетін жақындасу, біртіндеп бөлек ұлттық шаруашылықтар мен біркелкі саяси жүйелердің кең экономикалық және саяси кешенге бірігуі. Бірігу үдерістерінің географиялық масштабтарына байланысты интеграция жаһандық, аймақтаық және субаймақтық деңгейлеріне бөлінеді. Аймақ елдері біріге отырып, бірыңғай сауда, экономикалық, валюталық, саяси бірлікті құрайды, бірақта олардың ұлттық біртектілігі сақталады. А.Этзони пікірінше, интеграция мен қоғам түсініктері байланысты. Нақта айтатын болсақ, интеграция қоғамның жалғасы болып саналады. К.Дойч пікірінше, интеграция мемлекеттер арасындағы бейбіт өмірдің гаранты болып саналады. Ал Хаас интеграция түсінігін жаңа саяси ықпал аймағының пайда болуы деп түсіндіреді. Интеграция термині әр түрлі қызмет салаларында қолданыс тапқан. Оған себеп – белгілі бөліктерді біртұтас жүйеге біріктіретін құбылыс болуы. Интеграцияның мақсаты мен мазмұнына қарай экономикалық, саяси, әлеуметтік сияқты негізгі түрлері бар. Экономикалық интеграция – ортақ экономикалық кеңістік, кедендік одақ, ортақ нарық құру мақсатында мемлекеттердің әлемдік экономикаға кіруі. Саяси интеграция – ортақ валюта, ортақ экономикалық кеңістікпен қатар ортақ басқару органының болуын шарт ететін тығыз ынтымақтастық үдерісі. Бұндай интеграция белгілі салалар бойынша мемлекеттердің одаққа бірігуімен сипатталады. Оған мысал ретінде ЕО келтіруге болады. Дегенмен саяси интеграция қатысушы ретінде мемлекеттерден басқа жеке саяси және әлеуметтік топтар, мәдени қозғалыстар, ұйымдар шыға алады. Әлеуметтік интеграция – белгілі әлеуметтік объетілер арасында байланысты қалыптастыру үдерісі. Мысалы: мүмкіндіктері шектеулі ададар мен қоғам арасында байланыстын орнатылуы. Қазіргі кезде әлемде келесідей нтеграцияның модельдері мен формалары белгілі: саяси – экономикалық интеграция (ЕО, АСЕАН); сауда- экономикалық интеграция (ОПЕК); саяси және әскери одақ ретіндегі интеграциялық топтар (НАТО); сауда, тариф саясаты мен экономикалық стратегияларды құрастыратын халықаралық үкіметүстілік экономикалық ұйымдар түрінде құрылған интеграциялық топтар(ГАТТ).
Луис Инасиу Лула да Силва
Луис Инасиу Лула да Силва (Luiz Inácio Lula da Silva,, туған кездегі есімі Луис Инасиу да Силва), мононимі — Лула (Lula, 27 қазан 1945, Каэтес, Пернамбуку) — бразилиялық мемлекеттік қайраткер, саясаткер, кәсіподақтар мен Жұмысшылар партиясының мүшесі, Бразилияның 35-ші (2003–2011) және 39-шы (2023 бастап) президенті. Лула Бразилия тарихындағы екі бөлек мерзімде қызмет еткен алғашқы президент болып келеді.
Қансорғыш масалар
Қансорғыш масалар (Culicidae) – қосқанаттылар тұқымдасына жататын жәндіктер. Дүние жүзінде кең тараған 2500-дей түрі белгілі. Қазақстанда 100-ге жуық түрі бар. Денесінің ұзындығы 8 мм-дей. Денесі, кейде қанаттары да қабыршақпен қапталған. Ауыз қуысы соруға бейімделген, мөлшері басының ұзындығынан бірнеше есе артық болады. Аналықтары омыртқалы жануарлардың қанымен қоректенеді. Дернәсілдері негізінен суда және ағаштың жарықтарында дамиды, араларында планктондары да бар. Қансорғыш масалар – зиянды жәндіктер, олар көптеген жұқпалы ауру таратушы болып саналады; қараңыз Безгек масасы. Ұрғашы масалар омыртқалы жануарлардың қанымен қоректенеді. Дернәсілдері тоғам суларда, су толған ағаш қуыстарында, қыста суға толған үй подвалдарында дамиды. Олардың кейбір түрлері жыртқыштар, немесе сүзгіштер, кейбіреулері өсімдік, басқа да судағы заттардың бетіндегі қарапайымдыларды қырып, қоректенеді. Қ.м. көптеген ауру қоздырушыларын тасымалдайды. Орманды аймақтарда масаның ең қалың түрлері Aedes туысына жатады. ТМД кеңістігінде олардың 5 түрі белгілі.
Луис Инасиу Лула да Силва
Лула Социалистік Жұмысшылар партиясының тең құрылтайшысы және құрметті төрағасы болып келеді.
Азат Әйел
Азат Әйел— тәуелсіз саяси газет. Құрылтайшысы — Қазақстанның азаматтық “Азат” қозғалысы.
Қансорғыш масалар
Дереккөздер
Санат:Қосқанаттылар
Луис Инасиу Лула да Силва
2017 жылы 12 шілдеде сыбайлас жемқорлық және ақшаны заңдастұру ісі бойынша ол 9,5 жылға бас бостандығынан айырылды. 2018 жылғы 24 қаңтарда ол Порту-Алегри сотында осы іс бойынша апелляциялық шағымдан жеңілді. Сонымен қоса, сот шешімі бойынша бас бостандығынан айыру мерзімі 9,5 жылдан 12 жылға дейін ұлғайтылды.
Азат Әйел
1990 жылы қазаннан 1993 жылы қыркүйекке дейін айына екі рет шығып тұрған. Қазақша — 56, орысша 7 саны жарық көрді. Қазақстанның егемен ел болуы,орыс отаршылдығының зардабын жою, тәуелсіз демократиялық мемлекет құру мәселелерін көтерді.
Луис Инасиу Лула да Силва
2019 жылдың 8 қарашасында ол Жоғарғы Соттың барлық апелляциялар таусылғанға дейін үкімнің заңды күшіне енуінің заңсыздығы туралы шешіміне байланысты 580 күндік қамаудан кейін босатылды.
Азат Әйел
Дереккөздер
Санат:Қазақстан газеттері Санат:Қазақ тілді газеттер Санат:Орыс тілді газеттер Санат:1990 жылдан шыға бастаған газеттер Санат:1993 жылы жойылғандар
Луис Инасиу Лула да Силва
Жастық шағы
Луис Инасиу да Силва 1945 жылы 27 қазанда Каэтес, Сан-Паулуда дүниеге келген. Ол Аристид Инасио да Силва мен Евридиси Феррейра де Мелоның сегіз баласының жетіншісі. Ол туғаннан екі аптадан соң, әкесі Сантусқа немере әпкесі Валдомира Феррейро ди Гойспен көшіп кетті.
1952 жылдың желтоқсанында, Лула небәрі жеті жаста болғанда, анасы балаларымен бірге Сан-Паулуға көшіп, күйеуімен тағы кездесуге шешім қабылдады. Пау-де-арарада (жүк көлігінің ашық жүк аймағы) 13 күндік сапардан кейін ол Гуаризаға келіп, Аристидтің Вальдомирамен екінші отбасын құрғанын анықтайды. Аристидтің екі отбасы бір үйде біраз уақыт тұрды. Төрт жылдан кейін Евридиси балаларымен бірге Сан-Паулу қаласындағы бардың кішкентай бөлмесіне көшті. Осыдан кейін Лула маскүнемдікке салынып, 1978 жылы қайтыс болғанға дейін әкесін сирек көріп тұрды.
Білімі мен жұмысы
Лула жүйесіз білім алды. Ол он жасқа дейін оқи алмады және төртінші сыныптан кейін жұмыс істеп, отбасына көмектесу үшін мектептен кетті. Еңбекке араласуы 12 жасында көше сатушысы және аяқ киімді жылтыратудан басталды. 14 жасында ол мыс өңдеу фабрикасында алғашқы ресми жұмысқа орналасты.
1969 жылы ссол жылы гепатиттен қайтыс болған Мария де Лурдиске үйленді. 1974 жылы Лула жесір Марисаға үйленді, олардың үш ұлы болды (ол Марисенің бірінші некесінен ұлын да асырап алды). Сол жылдың басында оның Мириам Кордейро Лурианмен некесіз қызы болған.
Бірінші президенттілігі (2003–2010)
2006 жылғы сайлауда ол бірінші турда 48,6%, екінші турда 60,8% жинап, қайта сайланды.
2000 жылдары Бразилияда Лула саясатының арқасында орасан зор экономикалық және әлеуметтік өзгерістер болды, оның негізгі бағыттары қатаң бюджеттік саясат пен инфляцияны бақылау болды. Сонымен қатар, Лула үкіметі әлеуметтік бағдарламалардың тұтас кешенін жасады, олардың бастысы — «Отбасылық пакет» (Bolsa Família) арқасында 12 миллион кедей бразилиялық отбасылар ай сайынғы төлеммен қамтамасыз етіліп, олардың балалары үнемі мектепке барып, қажетті медициналық екпелер алды. Дж. Варгас атындағы Бразилиялық Қоғамдық пікірді зерттеулер және әлеуметтік зерттеулер қорының ғалымдары алынған деректерге сәйкес, Бразилияда әлеуметтік теңсіздік соңғы жарты ғасырда оның ең төменгі деңгейге жетті: 1994 жылдан бастап 2010 жылға дейін елдегі кедейлік деңгейі 67,3%-ға төмендеді, осы құлаудың 50%-ы, Да Сильваның президенттік жылдарында құлады.
Президенттігінен кейін (2011–2022)
2011 жылғы 2 қазанда Сан-Паулудағы Сирия-Ливан госпиталінде тамақ ауруы диагнозы қойылды. Ол өсінділерді түзету үшін химиотерапиядан өту туралы шешім қабылдады және 16 қарашада баспасөз қызметі әйелінің шашы мен сақалын қырып тастап, Лулудан таз, бірақ мұртты қалдырған суретін жариялады. Бұл Лула отставкаға кеткеннен кейін оның бірінші рет сақалсыз көрінуі болды. Лула қатерлі ісіктен толық ремиссия болғанға дейін сәулелік терапиядан өтті. 2012 жылдың наурызында Лула өзінің қалпына келгенін және саясатқа қайта оралғанын жариялады. Бразилияның сол кездегі президенті Дилма Руссеф бұл жаңалықты жоғары бағалады. Сыбыстардан айырмашылығы, 2013 жылдың басында Лула өзінің мұрагері Дилма Русефті тағы бір рет қолдай отырып, енді президенттік сайлауға қатыспайтынын мәлімдеді.
нобай|250x250 нүкте|Лула да Силва мен Дилма Русеф, 2009 жыл нобай|250x250 нүкте|Жак Ширак пен Луис Инасио Лула да Силва, Таң сарайы, Бразилия
Пове-дель-Граппа
Пове-дель-Граппа (Pove del Grappa) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Виченца провинциясында орналасқан.
Луис Инасиу Лула да Силва
Президенттігінен кейін (2011–2022)
2021 жылдың 21 қаңтарында Лула COVID-19-бен аурып қалғанын айтты. Ол ауруханаға жатқызуды қажет етпеді және өз бетінше емделді.
Пове-дель-Граппа
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2991 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 304 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 9,84 км² шамасында. Пошта индексі — 36020.
Луис Инасиу Лула да Силва
2018 жылғы президенттік сайлау
thumb|right|Лула 2018 жылы 2017 жылы Лула 2018 жылғы сайлауда жұмысшылар партиясы атынан 2018 жылғы президент сайлауына қайтадан қатысатынын мәлімдеді. Қыркүйек айында ол Бразилия штаттары арқылы өткен жақтастардың керуенін басқарды. Бразилияның оңтүстігінде жүрген керуен наразылық нысанасына айналды. Паранада науқан автобусына оқ атылды, ал Рио-Гранде-ду-Сулда Луланы қолдайтын содырларға тас лақтырылды.
Пове-дель-Граппа
Елді мекеннің қамқоршысы — San Vigilio. Жыл сайынғы мерекесі — 26 маусым.
Луис Инасиу Лула да Силва
2018 жылғы президенттік сайлау
Лула 2018 жылдың сәуірінде түрмеде отырғанына қарамастан, Жұмысшылар партиясы Луланы партияның президенттігіне кандидат ретінде қалдырды. 2018 жылдың маусымында Ibope жүргізген сауалнамада Лула 33% дауыс беру ниетімен көш бастады, Социал-либералдық партия кандидаты Жаир Болсонару 15% дауыспен екінші болды. Лула Бразилия Коммунистік партиясы мен Социалистік партиямен аймақтық альянстар туралы келіссөздер жүргізді.
Пове-дель-Граппа
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Луис Инасиу Лула да Силва
2018 жылғы президенттік сайлау
Жұмысшылар партиясы Луланы ресми түрде 2018 жылдың 5 тамызында Сан-Паулуда кандидат ретінде ұсынды. Актёр Сержиу Мамберти түрмеде жазасын өтеуіне байланысты келе алмаған Лула жазған хатты оқыды. Сан-Паулуның бұрынғы мэрі Фернанду Аддад Луланың серіктесі аталды және Луланың іс-шаралар мен пікірталастарда өкілі болуды мақсат етті.
2018 жылдың 31 тамызында Жоғарғы сайлау соты Луланың кандидатурасын қабылдамады, сол кезде жеті судьядан тұратын алқаның көпшілігі Луланың президенттік сайлауға қатысуына тыйым салу үшін дауыс берді. 2018 жылдың 11 қыркүйегінде Лула ресми түрде сайлаудан шығып, оның орнына Луланың өзі қолдаған Фернанду Аддад келді.
Екінші президенттілігі (2022–)
2021 жылдың мамырында Лула 2022 жылдың қазан айында өтетін жалпы сайлауда сол кездегі президент Жаир Болсонаруға қарсы шығатынын айтқан. 2021 жылдың шілде айының соңында жүргізілген сауалнамалар нәтижесінде ол еш қиындықсыз жеңетінін көрсетті.
2022 жылдың сәуірінде Лула өзінің кандидатурасы Сан-Паулу штатының үш мерзімді губернаторы Жералду Алкмин болатынын мәлімдеді.
2 қазанда бірінші турдың дауыс беруінде Лула сайлаушылардың 48,43% жинап, Жаир Болсонаруға қарсы екінші турға жолдама алды. Лула жетпіс жетінші туған күнінен үш күннен кейін 30 қазанда екінші турда жеңіске жетті. Ол Бразилияның үш мерзімге сайланған бірінші президенті болды.
Сілтемелер
Санат:Аустриялық ханзада сыйлығының иегерлері Санат:Бразилия президенттері Санат:Бразилия социалисттері
Баффин Жері
Баффин Жері (Baffin Island) — Канадалық арктикалық топаралдың ішіндегі ең үлкен арал. Ол солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай Гренландия жағалауы бойымен 1500 км-ге созылып, одан Баффин теңізі мен Дейвис бұғазы арқылы бөлініп жатыр. Ауданы 476 мың км². Аралдың басым бөлігі кембрийге дейінгі гнейстер мен кристалды тақтатастардан түзілген. Батыс бөлігі - батпақты көлдері бар төбешікті (абсолюттік биіктігі 150 - 200 м) жазықтық, шығыс бөлігін таулар (абсолюттік биіктігі 2591 м) алып жатыр. Онда ауданы 83 мың км² болатын мұздықтар орналасқан. Климаты арктикалық ылғалды. Өсімдіктері – мүк, қына және тундралық бұталар, жануарлары – лемминг, поляр қояны, көгілдір түлкі. Тұрғындары 3 мыңға жуық, негізінен, аралдың оңтүстігінде тұрады. Олардың негізгі кәсібі - аңшылық пен балық аулау. Қорғасын, мырыш, күміс өндіретін шахталар жұмыс істейді. Арал ағылшын зерттеушісі У. Баффин құрметіне аталған.
* Санат:Нунавут аралдары
Юнити (Орегон)
Юнити (Unity) — Орегон штатының Baker округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 131 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.2 км² шамасында. FIPS коды — 41-76250.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Үлкен Серга
Үлкен Серга (Серго) — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Узола өзенінің сол жағалауынан 125 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 29 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Горьков су торабынан Ока өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Корено-Аузоньо
Корено-Аузоньо (Coreno Ausonio) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Фрозиноне провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1736 адамды құрайды. Халық тығыздығы 67 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 26 км² шамасында. Пошта индексі — 3040.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Margherita. Жыл сайынғы мерекесі — 20 шілде.
Мұз және қар қиыршығы
Мұз және қар қиыршығы - ауа температурасы 0°С және одан жоғарылау болған кезде жаңбырлы бұдақ бұлттардан ұсақ мұз және қар түйіршіктері түрінде жауатын атмосфералық жауын-шашын түрі. Мөлшері бұршақтан кіші (әдетте, 2—5 мм шамасында) болады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Аманат (партия)
Аманат партиясы (2022 жылға дейін «Nur Otan») — Қазақстанның билік етуші ең ірі, әрі доминантты саяси партиясы. Партияның төрағасы — Ерлан Жақанұлы Қошанов. 2023 жылғы парламент сайлауы нәтижесінде жалпы дауыс санының 53,9%-ын жинап, жалпы 98 ішінен 62 мандатқа ие болды.
Партия 1999 жылы Президент Нұрсұлтан Назарбаевтің бастамасымен «Отан» партиясы атымен құрылған еді.
Аталуы
2006 жылы 22 желтоқсанда «Отан» партиясының кезектен X сьезінде, «Отан» Республикалық саяси партиясын «Нұр Отан» Халықтық-демократиялық партиясы деп өзгерту туралы ұсыныс қабылданып, «Отан» РСП-ның Жарғысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы қаулы шығарылды. Атаудағы "Нұр" - бұл уақыттағы Қазақстан президентіне - Нұрсұлтан Назарбаевқа сілтеме.
2022 жылы 1 наурызында президент Қасым-Жомарт Тоқаев үкіметтің ірі реформаларымен бірге, партияның атауында өзгерту ұсыныс бергенде, партияны «Аманат» деп атауға ұсынған.
Тарихы
1998 жылғы 21 қазанда Қазақстан Республикасында «Президентке үміткер Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевты қолдаудың қоғамдық штабы» қоғамдық қозғалысы тіркелді. Штаб сайлау науқаны кезінде саяси партиялар және қозғалыстармен бірге қызмет істеді. Штаб жұмысына белгілі мемлекет және саясат қайраткерлері – Терещенко С.А, Дунаев Г.И., Такуов Х.Ш белсене ат салысты. Тап сол кездері қоғамдық қозғалысты саяси партияға айналдыру туралы идея дүниеге келді.
1999 жылғы 19 қазанда жиналыс өтіп, «Қоғамдық штабты Республикалық «Отан» саяси партиясы» етіп өзгерту туралы шешім қабылданды. 1999 жылғы 12 ақпанда партия Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес тіркеуден өтті. Осы күн Тәуелсіз Қазақстанның жаңа тарихындағы партия қызметінің өз жұмысын бастаған уақыты болып есептеледі.
Партия мұрағатында Республикалық «Отан» саяси партиясының мүшесі Нұрсұлтан Назарбаевтың 1999 жылдың 22 ақпанымен белгіленген есеп кітапшасы мұқият сақтаулы.
2002 жылғы 9 қарашада Алматы қаласында «Отан» республикалық саяси партиясының кезектен тыс IV съезінде «Отан» РСП-на Қазақстанның халықтық-кооперативтік партиясы мен Республикалық еңбек саяси партиясының қосылуы туралы шешім қабылданды.
2006 жылғы 4 шілдеде Астанада Республикалық «Отан» саяси партиясының кезектен тыс IX- съезі өтіп, «Асар» партиясының, ал, 2006 жылғы 22 желтоқсанда өткен кезектен тыс Х-сьезде Азаматтық және Аграрлық партиялардың «Отан» РСП қатарына қосылуы туралы шешім қабылданды.
Партияның Х-съезінде көпшілік дауыспен Қазақстанның жетекші саяси күшін «Нұр Отан» халықтық демократиялық партиясы етіп өзгерту туралы шешім қабылданды.
2008 жылғы 17 қаңтарда Елбасы – Партия Лидері Н.Ә.Назарбаевтың төрағалық етуімен «Нұр Отан» ХДП Саяси кеңесінің кеңейтілген отырысы өтіп, партияның халықтық платфомасын іске асырудың бағдарламасы қабылданды.
2008 жылғы 15 мамырда «Жас Отан » жастар қанатының І сьезі өтті.
2009 жылғы 9 қаңтарда Партия Орталық аппаратында Партиялық бақылау комитетінің бірінші ұйымдық отырысы өтті.
2013 жылғы 18 қазанда «Нұр Отан» Халықтық демократиялық партиясы «Нұр Отан» партиясы болып өзгертілді. Сол күні партияның жаңа Доктринасы қабылданды.
2022 жылы 1 наурызында президент Қасым-Жомарт Тоқаев саяси партияның атауын «Аманат» деп өзгертуді ұсынады. Сол жылдың 26 сәуірінде ол партиядан шығып, төрағалық Ерлан Қошановқа беріледі.
Басшылығы
thumb|right|[[Астанадағы Аманат партиясы штабтарының бірі]]
Сын
Қазақстан оппозициясы «Nur Otan» партиясын Назарбаевтың тұлғасын тым әсірелеп насихаттаушы псевдодемократиялық және тоталитарлық немесе авторитарлық партия деп санайды. ЕҚЫҰ секілді халықаралық ұйымдар әкімшілік ресурстарды пайдалануын және сайлауларды бұрмалауларын айыптайды. Партияның бірінші орынбасары Бауыржан Байбектің суды үнемдеу туралы бастамасы теріс пікірге ие болды және соған қатысты әлеуметтік желілерде көптеген демотиватор суреттер жарияланды. «Nur Otan» партиясының аудандық филиалының жаңа ғимаратының құрылысына мұғалімдерден ақша жинау бастамасы көптеген дау-дамай туғызды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақстан саяси партиялары
NGC 7657
NGC 7657 — Tucana шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1836 жылы 2 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7657 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71456, ESO 148-12.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз)
Криночевка
Криночевка — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Унжа өзенінің сол жағалауынан 368 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері
Қалдық кәделі қорлар
Қалдық кәделі қорлар - нақтылы мерзім тұрғысынан анықталған бастапқы кәделі қорлар мен игеріліп алынған өнім арасындағы айырма. Синонимі — "өтпелі кәделі қорлар".
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
NGC 3121
NGC 3121 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Сакалсу
Сакалсу — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Быстрая өзенінің сол жағалауынан 1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сенес-де-ла-Вега
Сенес-де-ла-Вега (Cenes de la Vega) — Испаниядағы қала. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Гранада провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Вега-де-Гранада ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7085 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гранада елді мекендері
Трезой
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 495 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,07 км² шамасында. Халық тығыздығы — 30,8 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Тылай (Луза тармағы)
Тылай — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Луза өзенінің оң жағалауынан 494 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 52 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Энсдорф
Энсдорф (Ensdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Саар жерінде орналасқан муниципалитет. Саарлуис ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 6605 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 8,39 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 10 0 44 123. Муниципалитеттің басшысы — Томас Харц.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саар елді мекендері
Жыңғылды (Алматы облысы)
Жыңғылды — Алматы облысы Қарасай ауданы, Жібек жолы ауылдық округі құрамындағы темір жол айрығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қаскелең қаласынан солтүстік-батысқа қарай 41 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 309 адам (154 ер адам және 155 әйел адам) болса, 2009 жылы 278 адамды (132 ер адам және 146 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қарасай ауданы елді мекендері
Пелотас
Пелотас (Pelotas) — Бразилиядағы қала, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Оңтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пелотас экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 350 358 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 608,77 км² шамасында. Халық тығыздығы — 219,4 адам/км².
Тарихы
Қала 1812 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Антифриз
Антифриз (ἀντι- – қарсы, freeze – қату) – автомобильдің салқындау жүйесіне құйылатын арнайы сұйық. Ол этиленгликольдің сумен қоспасы, аса төмен температура болмайынша қатпайды. 40 және 65 маркалы (қату температурасы тиісінше— 40оС және — 650С) антифризді «Жигули», «Нива» және «Москвич — 2140» автомобильдерінен басқа барлық автомобильдерге жылдың суық мерзімдерінде пайдалануға болады. «Жигули», «Нива » және «Москвич-2140» автомобильдерінде ТОСОЛ-А қойытылған сұйығын сумен араластыру нә тижесінде алынатын ТОСОЛ-А40 және ТОСОЛ-А65 антифриздері (40 және 65 маркалы антифриздерді ығыстырып келеді) пайдаланылады. Олардың қату температура сұйық пен судың проценттік (көлемі бойынша) қатынасына (650С температура үшін — 65:35 және 40оС температура үшін— 56:44) байланысты. Заводта «Жигули», «Нива» және «Москвич-2140» автомобильдерінің салқындату жүйесіне.— 40оС-қа дейінгі температурада двигательдің қалыпты жұмысын қамтамасыз ететін ТОСОЛ-А40 антифризі құрылады. Еліміздің солтүстік аудандарында ТОСОЛ-А65 антифризін қолдануға болады. ТОС ОЛ антифриздерін, 40 және 65 маркалы антифриздері сияқты жазда сумен араластырмай-ақ, жыл бойы пайдаланады. Жаз мезгілінде булану салдарынан сұйық мөлшері азаяды. Дистилляцияланған суды қосу арқылы оны бұрынғы деңгейге дейін көтереді. Екі жылда бір рет немесе 60.000 км жүргеннен кейін суыту жүйесіндегі ТОС ОЛ жаңасымен алмастырыл ады. Антифриздер улы, сондықтан олармен жұмыс барысында мұқият болу қажет.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс Санат:Іштен жану қозғалтқышы Санат:Аутохимия
Дырманци (Враца облысы)
Дырманци (Дърманци) — Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Мездра қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 509 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3129. Телефон коды — 0910. ЕКАТТЕ коды — 24668.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Враца облысының елді мекендері
Кюрен
Кюрен (Kühren) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Плён ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 693 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 16,81 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 57 042. Муниципалитеттің басшысы — Фридрих фон Клинггреф.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Жүзетін бауырымен жорғалаушылар
thumb|left|Плезиозавр thumb|Плезиозавр thumb|Шонизавр left|thumb|left|Шонизавр Жүзетін бауырымен жорғалаушылар. Динозаврлар жерде билік құрған кезеңде бірқатар бауырымен жорғалаушылар теңізде қалды. Бұлардың ішінде өте алыптары да бар болатын. Алып хайуантарды динозаврлармен бір топқа жатқызуға келмейді. олардың аяқтарының орнында жарғағы болғандықтан, аздап балыққа ұқсайтын. олар ауамен тыныстау үшін судың бетіне шығатын. Бұл динозаврлар тобы балықтар сияқты тек ғана суда өмір сүруге бейімделмегенімен, жемтігін теңізден аулайтын. Динозаврларды зерттеушілер асқазанында балық қаңқасы сақталған барионикстің қазбасын тауып алды. Просаик — денесінің ұзындығы 4,5-тен 14 метрге дейін жететін бауырымен жорғалаушы. ол қазіргі кездегі акулаға қатты ұқсаған және теңіздегі ірі хайуандарды аулап жеген. Просаиктің тісті жақтары үлкен, мойыны ұзын, басы үлкен, денесі ірі болған.
Дереккөздер
Санат: Динозаврлар Санат: Зоология
Прелюдия
Прелюдия (рrаеludere — алдын ала ойнаймын, кіріспе жасаймын) – аспапты музыкалық пьеса. Прелюдия алғашында шығарманың алдында (лютняда, клавесинде, органда) орындалатын, музыка мазмұнымен тығыз байланыстағы импровизациялық кіріспе түрінде пайда болды. 16 — 17 ғ-ларда прелюдия жеке жанр ретінде, мазмұны мен ойнау әдісі фантазияға жақын шығарма ретінде қалыптасты. 19 ғ-да романтик композиторлар (Ф.Шопен, А.Н.Скрябин, т.б.) шығармаларында прелюдия кіші формада, белгілі аспапқа арналған шығарма бағытында өріс алады. 20 ғ-да прелюдия жанры көп жоспарлы болып кіріспе ретінде (Д.Д. Шостакович, Р.К. Щедрин), бөлек пьеса ретінде (С.В. Рахманинов, Шостакович) немесе кең дамыған күрделі шығарма ретінде (А.Шэнбергтің “Prelude op. 44”, оркестрге арналған туынды ретінде К.Дебюссидің “Прелюдысы”) қолданылды. Прелюдияны көп жазған композиторлардың бірі И.С. Йоганн Себастиан Бах. Сондай-ақ прелюдияның классикалық үлгілерін Шопен, А.К. Лядов, С.В. Рахманинов, Скрябин шығармаларынан көреміз. Прелюдияны Қазақстан композиторларынан Ғ.Жұбанова (рояльға арналған үш Прелюдиясы), І.Қожамияров (“Прелюдия-поэма”), Н.Меңдіғалиев (“Екі прелюдия”) жазған.
Дереккөздер
Санат:Музыка
Этнопедагогика (ұлттық дәстүр)
Әр халықтың ғасырлар бойы мысқалдап жиналып, бейне бір арнасы кең өзендей асқар таудай болып қалыптасқан өзіне тән салт-сана, дәстүрлері болады. Бұл салт-сана, достүрлер сол халқықтың адам тәрбиесі, адамгершілік дүниеге, өмірге көзқарасы мен рухани күйінен туған. Сол үшін де ол халықтың жан дүниесінің айнасы, ұрпақтарының кәдір тұтар мұрасы болып қалады.
Адам ағзасындағы химиялық элементтер
Адам ағзасындағы химиялық элементтер — адам өміріне қажетті үрдістерді жүзеге асырып, ағзаның толыққанды дамуын қамтамасыз ететін элементтер тобы. Бұл элементтерді тірі ағзалардағы орташа мөлшеріне қарай үш топқа бөледі: микроэлементтер, макроэлементтер және ультрамикроэлементтер. Ал тіршілік үшін маңыздылығына байланысты тіршілікке қажетті элементтер, қосымша элементтер және өте аз элементтер деп өзара бөледі. Сондықтан, химиялық элементтердің біреуінің жоқ болуы немесе жетіспеуі ағзадағы қалыпты жағдайды бұзады. Алайда, ағзадағы қандай да бір элементтің шамадан тыс болуы да ауыр салдарға әкеп соғады.
Санат:Химиялық элементтер Санат:Химия Санат:Адам ағзасы
Макроэлементтер
Адам ағзасы химиялық элементтерді әр түрлі концентрлейді, яғни микро- және макроэлементтер мүшелер мен ұлпаларда әркелкі таралады. Макроэлементтер – көміртек, сутек, оттек, азот, фосфор – нәруыздың, нуклеин қышқылдарының және ағзаның басқа да биологиялық белсенді қосылыстарының құрамына кіреді. Нәруыздардың құрамында көміртек 51 – 55%, оттек 22 – 24%, азот 15 – 20%, сутек 6,5 – 7%, күкірт 0,3 – 2,5%, фосфор шамамен 0,5%. Көміртек, сутек және оттек көмірсулардың және липидтердің (майлар), ал фосфор, фосфолипидтердің құрамында фосфатты топтар түрінде болады. Көп мөлшерде липидтер бас миында, бауырда, сүтте, және қан сұйықтығында концентрленеді. Сутек және оттек – макроэлементтері су молекуласын түзетіні белгілі, ал, ересек адам ағзасының шамамен 65%-ы су болып келеді. Су - маңызды еріткіш және ол адамның мүшелерінде, ұлпаларында және биологиялық сұйықтықтарда әркелкі таралған, асқазан сұйығының, сілекейдің, қан плазмасының, лимфаның 99,5% – дан 90% – ға дейінгі аралығын құрайды.
Кальций
Кальций де негізінен сүйек және тіс ұлпаларында концентрленеді. Ол жасуша құрамына еніп, сүйек құрауға, жүрек және бұлшықеттерінің жұмысына қатысады, қанның ұюын қамтамасыз етеді. Ересек адамдарға тәулігіне 0,5 грамм кальций жеткілікті. Ол сүйекті қатайтуға аса қажет. Кальций – сиыр мен қой сүті, сүтпен жасалатын түрлі тағам – ірімшік, сүзбе, сүтсірнеде (сыр) мол. Қара бидай наны мен жұмыртқаның сары уызыда кальцийге бай. Ағзаға бір тәулікке қажет кальций алу үшін жүз грамм сүтсірне немесе жарты литр сүт жетеді. Ағзада кальций тұздарының жетіспеушілігі сүйек ұлпасының дұрыс емес дамуына, тістер (кариес) ауруына, кейбір ферменттердің белсенділігі төмендеуіне, орталық жүйке жүйесінің қызметінің бұзылуына әкеп соқтырады.
Фосфор
Сүйек ұлпасындағы фосфордың негізгі мөлшері – 600 г. Ол адам ағзасындағы барлық фосфордың 85% – ын құрайды. Фосфор тістің қатты ұлпаларында концентрленеді, ал табиғатта кальций, хлор, фтор элементтерімен қосылыстар түрінде, фторапатиттер құрамында кездесетіндігі белгілі. Фосфор тұздары. Фосфор тұздарының ағза үшін маңызы сүйекті қалыптастыруға қатысумен шектелмейді. Фосфордың органикалық қосылысы – аденозинүшфосфат қышқылы мен креатин – биологиялық қышқылдану барысында босайтын қуаттың нағыз аккумуляторы болып табылады. Ағза бұлшық еті жиырылғанда, сондай–ақ мида, бауырда, бүйректе және басқа мүшелерде жүретін биохимиялық үрдістерде қуатты нақ осы қосылыстар түрінде пайдаланады. Міне, сондықтан бұлшық еттер көп жұмыс істеген кезде фосфатты қажетсіну едәуір артады. Егер ол ересек адамға тәулігіне 1 – 2 грамм мөлшерінде қажет болса, ауыр дене еңбегімен шұғылданатын жұмысшыға немесе үлкен қашықтыққа жүгіретін спортшыға бұл қажеттілік екі есе дерлік артуы мүмкін. Адам денесінде фосфор қосылыстары көп. Фосфор қышқылының қалдығы жасуша ядроларында нәсілдік қасиеттер беретін аса маңызды заттарға – нуклеопротеидтерге, май тектес заттарға – фосфатидтерге және көмірсулардан тарайтын әр түрлі заттарға міндетті құрамдас бөлік ретінде кіреді. Фосфор мал мен өсімдік өнімдерінде мол. Өсімдік өнімдерінен бөлінген қосылыстар ағзаға нашар сіңеді, өйткені нашар ериді. Фосфор ірімшікте, сүзбеде, етте өте көп.
Микроэлементтер
Микроэлементтердің көпшілігі бауырда, сүйек және бұлшық ет ұлпаларында жиналады. Бұл ұлпалар көптеген микроэлементтердің негізгі қоры. Элементтер кейбір мүшелерге тән болып табылады және онда концентрациясы жоғары болады. Мысалы, мырыш – қарын асты безінде, йод – қалқанша безінде, фтор – тіс кіреукесінде, алюминий, мышьяк, ванадий – шашта, кадмий, сынап, молибден – бүйректе, қалайы – ішек ұлпаларында, стронций – қуық безінде, сүйек ұлпасында, барий – көздің пигментті қабатында, бром, марганец, хром – гипофизде және тағы басқаларда жиналады. Натрий және хлор жасуша аралық, ал калий және магний жасуша ішіндегі сұйықтықтарда кездеседі. Натрий және калий фторид түрінде сүйек және тіс ұлпаларында болады. Магний фосфат түрінде тістің қатты ұлпаларында болады. Сонымен қатар, микроэлементтердің ағза үшін физиологиялық маңызы өте жоғары.
Темір
Темір элементінің рөлі денсаулық үшін өте зор. Егер темір жетіспесе, баршамызға белгілі анемия немесе қан аздық ауруы пайда болады. Бұл элементтің ағзадағы тәуліктік мөлшері 11-30 мг. Адам қанында 3 г жуық темір бар. Оның мөлшері көрсетілген шамадан төмен болса, қанның қызыл жасушасының, яғни гемоглобиннің түзілуі нашарлап, тыныс алу функциясы төмендейді. Темір ағзаға сырттан түседі, тамақтың құрамындағы темір ионы он екі елі ішектің жоғарғы бөлігінде қанға сіңеді. Темірдің ағзаға дұрыс сіңбеуі асқазандагы тұз қышқылының жетіспеуінен немесе темірдің ақуызбен байланысының нашарлауынан болады.
Йод
Йод - өмірлік маңызы бар элемент. Ол қалқанша безі үшін құрылыс материалы (қалқанша без – йод жинақтаушы мүше). Өкінішке орай, бұл микроэлемент ағзада жасалмайды, адам оны тек ас, тағам арқылы алады. Сыртынан қарағанда йод жетіспеушілік білінбейді, ал тапшылық сезілсе түрлі ауруларға шалдықтырады, яғни шаршау, түрлі жұқпалы ауруларды тез қабылдағыштық, белсіздік және ақыл – ой кемістігі. Адам күнделікті өсімдік және жануартекті өнімді қабылдағанмен, ағзаға қажет мөлшердегі дәрумен мен микроэлементтердің орнын толтыра алмайды. Ағза йодты синтездей алмағандықтан, тіршілік үшін күнделікті йоды бар тағамдарды пайдалану есебінен қажет мөлшерін толтыру қажет.
Ультрамикроэлементтер
Ультрамикроэлементтер – сынап, алтын, уран, торий, радий және т.б. Олардың ағзадағы мөлшері 15% – дан төмен. Бұл элементтер адам ағзасында қажетті мөлшерден көп болатын жағдайда көптеген аурулар пайда болады. Себебі, олар – токсиндік металдар болып табылады. Дегенмен, ағза үшін маңызы зор әрі біршама үрдістерге қатысады.
Кастельдельфино
Кастельдельфино (Casteldelfino) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 190 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 6 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 33 км² шамасында. Пошта индексі — 12020.
Елді мекеннің қамқоршысы — Маргарита Антиохийская.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Картелег
Коммунаның INSEE коды — 33101, пошта индексі — 33390.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1068 адамды құрады. Халық тығыздығы — 93,28 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
О (Атлантикалық Пиреней)
О (Haux) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,01 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64258, пошта индексі — 64470.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 96 адамды құрады. Халық тығыздығы — 5,64 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Рюмланг
250px|thumb|Картада орналасуы Рюмланг (Rümlang) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан коммуна. Дильсдорф округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6046 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12.39 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 97, пошта индексі — 8153.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Альберт Анатольевич Гурьев
Альберт Анатольевич Гурьев (1937 ж. т.) - суретші. Қолданбалы және графика, экслибрис саласында жұмыс істейді. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген өнер қайраткері.
Абайдың 125 жылдық мерейтойына арналған альбомға ақынның «Жастықтың оты жалындап...» өлеңі бойынша салған суреті (1971, қағаз, линогравюра, Қазақтың мемлекеттік өнер мұражайы қоры) терең ақындық сезімталдықпен, астарлы әуенмен орындалған. Гурьев сол жылы ақынның балаларға арналып, «Менің алғашқы кітабым» топтамасымен жарық көрген «Жаз» деген кітабын көркемдеген (1971, «Жазушы» баспасы, суреттердің тұпнұсқасы автордың өзінде). Кітаптағы суреттерде ақын өлеңіндегі қазақ ауылының жазғы тұрмысы қанық бояулармен өрнектелген. Суретші комп. А. Жұбанов пен Л.Хамидидің «Абай» операсы үшін ақынның портреті салынған жарнама әзірледі (1973).
Дереккөздер
Санат:1937 жылы туғандар Санат:Қазақстан суретшілері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері
Дейвидас Шемберас
Дейвидас Шемберас (Deividas Šemberas; 2 тамыз 1978, Вильнюс, Литва КСР) — литвалық футболшы, жартылай қорғаушы. Ресей чемпионатында ең көп ойын өткізген легионер (369). 2005 жылғы УЕФА кубогының жеңімпазы. Литва және Ресей чемпионы. 2005 жылы Литваның ең үздік футболшысы атанды.
Командалық
«ЦСКА»
«Жальгирис»
Эльвира Өмірқызы Сағындықова
Эльвира Өмірқызы Сағындықова (1973 жыл, Маңғыстау ауданы, Шетпе ауылы) – ғалым, педогогика ғылымдарының кандидаты (2006).
Дереккөздер
Санат:1973 жылы туғандар Санат:Маңғыстау ауданында туғандар Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан педагогтары
Аплит
Аплит (грекше – қарапайым, жай) лейкократты (ашық түсті) шомбал, ұсақ түйірлі дайкалық жыныс. Түсі қызғылттан аққа дейін болады. Аплиттер, негізінен, сиалдық минералдардан (калишпаттан, плагиоклаздан, кварцтан, нефилиннен) тұрады. Олар құрамына қарай габбо-аплит, диорит-аплит, гранит-аплит, сиенит-аплит болып ажыратылады. Олардың ішінде ең кең тарағаны – гранит-аплит аплит ұшпалы құраушыларынан айырылған қалдық магмалардың кристалдануынан түзіледі. Ол керамика өндірісінде қолданылады.
Санат:Геология Санат:Тау жыныстары
Сен-Дени-дю-Беелан
Сен-Дени-дю-Беелан (Saint-Denis-du-Béhélan) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,55 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27532, пошта индексі — 27160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 167 адамды құрады. Халық тығыздығы — 17,49 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Ерсе-пре-Лиффре
Ерсе-пре-Лиффре (Ercé-près-Liffré) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Ренн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,78 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35107, пошта индексі — 35340.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1812 адамды құрады. Халық тығыздығы — 114,83 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары