cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Киркпатрик
Киркпатрик - Антарктидағы биік тау. Ол Дикерсон тауының батысында 8 шақырым қашықтықта орналасқан. Киркпатрик өз тау тізбегінде де, трансантарктикалық таулар тізбегінде де ең биік нүкте болып табылады. Ол Батыс Антарктида тізбектерінен бастау алады. Киркпатрик тауы ең қысқа, бірақ Антарктида тізбегіндегі ең биігі болып табылады. Киркпатрик тауында Антарктидадағы ежелгі хайуандардың тасқа айналған бейнелері көп кездеседі.
1907-1909 жылдар аралығында тауға алғаш көтерілген және оған атау берген Британ антарктикалық экспедициясы болатын. Тау экспедицияны қаржыландырған глазголық демеушінің құрметіне сол адамның есімімен аталған болатын.
Киркпатрик тауында ғылыми мәлімет бойынша алғашқы динозавр табылған. Оны ірі жыртқыш Криолопозавр деп атаған.
Киркпатрик тауының ең жоғарғы қатпары базальттан тұрса, Хансон құрылымы негізінен құмтастан құралады, ал басқа қатпарлар жанартау қалдықтарынан тұрады. Киркпатриктің биіктігі Эверест тауымөн салыстырғанда 305 м-ге аз. Киркпатрик тауының құрылымында бірнеше қатпар бар, олардың әрқайсысы әртүрлі тау жыныстарына жатады. Киркпатрик тауы үнемі мұз жабынын жамылып жатады. Таудың биіктігі - 4528 м. Киркпатрик тауына шығуға ең қолайлы ай - сәуір айы.
Дереккөздер
Санат:Антарктида географиясы Санат:Таулар
Миннибаев Гумер Хазинурович
Миннибаев Гумер Хазинурович (1923 жылы туған, Башқұрт АКСР-і, Урзайбаш дер.) – соғыс және еңбек ардагері. Кеңес Одағының Батыры (23.2.1945), Ұлты – башқұрт. Геология техникумында, аэроклубта оқыды. 1938 жылы Миннибаев отбасы Ащысай кентіне көшіп келді. 1941 жылы Миннибаев Қызыл Армия қатарына алынып, авиациялық училищесіне жіберілді. 1942 жылдың қыркүйегінен 974- Севастополь авиация полкінің құрамында ұрысқа қатысты. Ұшқыш Миннибаев Сталинград, Севастополь түбіндегі әуе шайқастарында және Балтық жағалауын азат ету кезінде асқан ерлік көрсетті. Соғыстан кейін Шымкент қаласында, Шымкент облысындағы Тұрлан геофизикалық экспедициясында бөлім бастығы болып қызметтер атқарды.
Сілтемелер
Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары
Ла-Сель-Гершез
Ла-Сель-Гершез (La Selle-Guerchaise) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Фужер-Витре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,14 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35325, пошта индексі — 35130.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 151 адамды құрады. Халық тығыздығы — 70,56 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Б. з. д. 54 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 54 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 54 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Вильнав-де-Рйон
Коммунаның INSEE коды — 33549, пошта индексі — 33550.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 300 адамды құрады. Халық тығыздығы — 117,19 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Ізбасар Шыртанов
Ізбасар Шыртанов (1941-2001) Маңғыстау түбегіндегі Жыңғылды деген жерде дүниеге келген. Әнші, жыршы, күйші және халықтың әдеби, музыкалық мұраларын насихаттаушы. І.Шыртанов–Маңғыстаудың сирек айтылатын әндерін кейінгі ұрпаққа жеткізуші.
IC 4450
IC 4450 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ізбасар Шыртанов
Дереккөздер
Санат:1941 жылы туғандар Санат:2001 жылы қайтыс болғандар
IC 4450
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51939, UGC 9349, MCG 5-34-65, ZWG 163.73, IRAS14300+2846.
Сыртқы сілтемелер
IC 4450 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Женсайм
Женсайм (Gingsheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Страсбур-Кампань округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,71 км² шамасында.
Бад-Фюссинг
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 94072 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 55,04 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 2 75 116. Муниципалитеттің басшысы — Алойс Брундоблер.
Женсайм
Коммунаның INSEE коды — 67158, пошта индексі — 67270.
Бад-Фюссинг
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Женсайм
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 318 адамды құрады. Халық тығыздығы — 85,71 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Ақмая ауылдық округі
Ақмая ауылдық округі – Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы әкімшілік бірлік.
Уланг-У
Уланг-У — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Воль-Я өзенінің сол жағалауынан 83 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 36 км-ді құрайды.
Ақмая ауылдық округі
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2651 адамды құрады.
Уланг-У
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ақмая ауылдық округі
Дереккөздер
Санат:Шиелі ауданы ауылдық округтері
Сергий Притула
Сергий Притула (Сергій Дмитрович Притула; туған жылы 22 маусым 1981 жыл, Збараж, Тернополь облысы, Украина КСР) — Украинаның қоғам және саяси қайраткері, тележүргізуші, актер.
Уланг-У
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Сергий Притула
Жастық шағы
Сергий Притула 1981 жылы 22 маусымда Украинаның Збараж қаласында дүниеге келген. Әкесі кішігірім басшылық қызметтерде жұмыс істеді, Сережаның анасы білімі бойынша мұғалім болды.
Оның үлкен ағасы Василийді жастайынан кітап оқуға үйреткен. Притула еңбекқор болып өсті, Ғылым академиясының ғылыми жұмыстар байқауына қатысып, мектепті алтын медальмен бітірді. Жігіттің өмірге деген ауқымды жоспарлары болды, ол Украина астанасында оқып, сонда тұрғысы келді, бірақ ата-анасы ұлын бұл шешімін мақұлдамады.
Нәтижесінде Сергий облыс орталығы Тернополь қаласына қоныс аударып, Халық шаруашылығы академиясының студенті атанды. Жас кезінде ол шығармашылықпен белсенді болды, «Митці» одағының мүшесі болды, КВН ойындарына қатысып, көркемөнерпаздар қойылымдарымен айналысты. Сонымен қатар ол жергілікті радиода бағдарлама жүргізді.
Сергий Лондонда оқуын жалғастыруды шешіп, колледжге түсті, бірақ берілген білім сапасына тез көңілі толмады. Содан кейін жігіт оқуын тастап, қосымша жұмыс іздеуге кірісті. Ол өзін әртүрлі кәсіптерде сынап көрді: құрылысшы, даяшы, тасымалдаушы т.б.
Бұл Сергийдің өміріндегі қиын кезең болды. Притула достарымен пәтер жалдап тұрды, бір күні оған бір топ бұзақылар кіріп, төбелес кезінде жас жігіт жарақат алып, көзінен айырыла жаздады. Бірнеше операциядан өткенімен, бірақ оның көру қабілеті толық қалпына келмеді.
Отбасы
Тележүргізушінің бірінші некесі 2007 жылы Юлия Андрейчукпен болды. Олардан дүгиеге ұл бала келді. Бірақ неке ұзаққа созылмады, бірақ ерлі-зайыптылар жақсы қарым-қатынаста болды, ал Сергей ұлын тәрбиелеуге белсенді қатысады.
Екінші әйелі Катерина Сопельник (Сергей оны телешоу түсірілімінде кездестірді) Притуланың бірінші әйелімен жақсы қарым-қатынаста. Ерлі-зайыптылар 2015 жылы үйленді, ал екі жылдан кейін, 2017 жылдың шілдесінде олардың қызы Соломия дүниеге келді. Сергейдің балалары да өнерлі болып өсуде, ал үлкен ұлы тіпті әкесіне сахнада көмектесуде. 2021 жылы Стефани атты екінші қызы дүниеге келді.
Билікке ұмтылысы
Зеленскийдің 2019 жылғы президенттік сайлаудағы жетістігі Сергей Притуланы «Голос» партиясының тізімінде №30-шы орынға сайланған мерзімінен бұрын парламенттік сайлауға қатысуға шабыттандырды. Алайда, украиндық сарапшылардың пікірінше, соңғы сөзді «Новый каналдың» қожайыны, «Голостың» бас демеушілерінің бірі Виктор Пинчук айтты деп мәлімдеді.
Бір қызығы, Притуланың өзі бұл партияны Пинчуктың қаржыландыруын жоққа шығаруға тырысты. Әйтсе де, «Голос» партиясының 30-шы саны өтпейтін болып шықты да, Притула халық қалаулысы болмай қалды.
Сергий Притула 2020 жылы Киев мэрі сайлауына да сәтсіз түсті, ол 7,87% ұпай жинап, үшінші орын алды. Оның жалғыз жетістігі ол «Слуги народа» үміткері Ирина Верещукты (5,44%) басып озды. Алайда, Притула туралы оның сайлауға тек Кличконың пайдасына техникалық кандидат ретінде барғаны айтылды.
Сергий Притуланың одан әрі саяси жоспарлары «Голос»тың бөлінуіне және жеке амбицияларына қарсы шықты. Олар Притула украиндар ең сенімді саясаткерлердің үштігіне кіргеннен кейін пайда болды. 2021 жылдың сәуірінде ол Кира Рудыктың қарсыластарының жағына шығып, партияны өзі басқарғысы келетінін ашық айтты. Бас тартуды алған Притула 2021 жылдың жазында «Голос»ты тастап, жұмыс істейтін өз партиясын құру жоспарын жариялады.
Сергий Притула оны 2022 жылдың көктемінде құруды жоспарлады және 5 ақпанда қол жинау басталды. Притула партиясының басты демеушісі кәсіпкер Томаш Фиала (Венгрия азаматы және Соростың серігі) болды. Алайда, бұл жоспарларға соғыс кедергі болды-жоба әлі де қағаз жүзінде қалды.
Дереккөздер
Санат:Украина саясаткерлері Санат:Украина актерлері
Жаңатұрмыс (Ақтөбе облысы)
Жаңатұрмыс — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Құдайберген Жұбанов атындағы ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 33 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 226 адам (114 ер адам және 112 әйел адам) болса, 2009 жылы 192 адамды (106 ер адам және 86 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Геннадий Васильевич Исаков
Геннадий Васильевич Исаков (16.01.1928, Щучинск қаласы, СҚО), СШ-і (1958), ҚазКСР-інің ЕСЖ-сы (1962).
1950 ж. Львов дене тәрбиесі институтын бітірді. 1951-78 ж. республикалық құрама командасының аға жаттықтырушысы, кейін Қажымұқан атындағы спорт интернатында қызмет істеді. 2001 жылдан Мәскеуде тұрады. 2002 ж. Брюссельде (Бельг.) ардагерлер арасында Әлемнің чемпионы атанды.
Дереккөздер
Санат:16 қаңтарда туғандар Санат:1928 жылы туғандар Санат:Щучинскде туғандар Санат:Қазақстан спорт шеберлері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушылары Санат:Львов дене тәрбиесі институты түлектері Санат:Ардагерлер арасындағы әлем чемпиондары
Құдайбергенов Қайрат Жолдыбайұлы
Құдайберген Қайрат Жолдыбайұлы Қазақстан республикасының құрметті мәдениет қайраткері, актер, сазгер.
{{театр және киноактер |Есімі              = Қайрат Жолдыбайұлы |Толық аты          = Құдайбергенов Қайрат Жолдыбайұлы |Туған жері         =  Алматы облысы {{туғанжері|Райымбек ауданы|Райымбек ауданында}} Қайнар ауылы |Мемлекет           =  {{flag|Kazakh SSR|SSR|name=Қазақ КСР}} {{KAZ}} |Қайтыс болған жері = |Мамандығы      = драма және кино актері, әуесқой сазгер
Петров ауылдық округі (Есіл ауданы)
Петров ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Петровка, Бірлік, Жекекөл, Мәдениет, Оседлое ауылдары кіреді. Орталығы – Петровка ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1891 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) ауылдық округтері
Дэвид Харви
Дэвид Харви (ағылш: David Harvey; 31 қазан 1935 жыл, Гиллингхэм, Англия) — ағылшын-америкалық географ.
1969 жылы Балтимор (АҚШ) қаласына қоныс аударды. Жергілікті университетте дәріс берді. Бұдан кейін де Дэвид Харви бірнеше жерлерде қызмет атқарды.
Дереккөздер
Санат:Географтар Санат:Ұлыбритания географтары Санат:АҚШ географтары
Тиц
Тиц (Titz) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан муниципалитет. Кёльн әкімшілік округіне бағынады. Дюрен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 8252 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 69 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 3 58 056. Муниципалитеттің басшысы — Йозеф Нюссер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 16 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Гарансьер (Эр)
Гарансьер (Garencières) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,87 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 553 адамды құрады. Халық тығыздығы — 80,49 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Талдыарал (ауыл)
Географиялық орны
Қызылорда қаласынан солтүстік-батысқа қарай 11 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 580 адам (293 ер адам және 287 әйел адам) болса, 2009 жылы 635 адамды (320 ер адам және 315 әйел адам) құрады.
Көз астигматизмі
Көз астигматизмі (грекше а.- теріс және stigme - нүкте)- көздің қасаң қабығының,кейде көз бұршағы дөңестігінің біркелкі болмауынан көздің сәуле бағытын өзгерту қабілетінің кемістігі.Заттан шашыраған сәуле көздің тор қабығында бейнеленетіндіктен, сол затты адам анық көреді. К. а. кезінде сәуле тор қабықта анық бейнеленбейді. Қалыпты ағдайда адамның көзі алыстан да, жақыннан да анық көреді. К. а. туа және жүре пайда болуы мүмкін. Жүре пайда болған кемістік әр түрлі жағдайларға байланысты болады. К. а. кезінде көздің көруі нашарлайды да, кәдімгі көзілдірікке цилиндр шыны немесе контактілі линза орнатылады.
Дереккөздер
Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы, 1975ж., 6том, 5бет
Карлисл (Массачусетс)
Карлисл (Carlisle) — Массачусетс штатының Миддлсекс округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 4 852 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40.2 км² шамасында. FIPS коды — 25-11525.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Кәсіпорынның есеп-ақысы
Кәсіпорынның есеп- ақысы - кәсіпорын (фирма,цех, телім) қызметінің өткен жағдайы мен нәтижелерін сипаттайтын мәліметтердің жиынтығы өзара байланысты көрсеткіштердің жүйесі. Оперативтік, бухгалтерлік есептеме түрлеріне бөлінеді. Оперативтік есеп-қисап негізінен ағымдағы бақылауға жекелеген кәсіпорынның ішіндегі оперативтік басқаруға жаналады, онда өндірістік-шаруашылық қызметтің барысы, шарттық міндеттемелердің орындалуы, қаржы туралы деректер баяндалады Статистикалық есеп-қисапта техникалық- экономикалық деректердің белгілі бір жүйесі қамтылады және қатаң тәртіптемемен, салыстырмалы тұрақтылықпен сипатталады. Бухгалтерлік есеп-қисап өндіріспен, жабдықтаумен, өнімді өткізумен, тауар айналымымен, шығынмен, қаржы нәтижелерімен, кәсіпорындағы есеп айырысу-несие қатынастарымен байланысты растаушы бухгалтерлік құжаттарға негізделеді.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Б. з. д. 55 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 55 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 55 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Абай даңғылы (Астана)
thumb|300px|Абай даңғылындағы «Ramada Plaza Astana» қонақ үйі. Абай даңғылы. Абай даңғылы К.Күмісбеков көшесінен басталып, Пушкин көшесінде аяқталады. Ол Сарыарқа, Жеңіс, Республика даңғылдарын және Желтоқсан, Бейбітшілік, Ә.Бөкейхан, М.Әуезов, М.Ғабдуллин, Ш.Уәлиханов, Ә.Сембинов, Б.Бейсекбаев, А.Жұбанов көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы 5280,6м.
Абай Құнанбайұлы (1845-1904) — қазақтың ұлы ақыны, философ, ағартушы, композитор. Абай бала кезінен елдегі шешен, ақын, ертегішілердің әңгімелерін тез ұғып алатын зеректігімен, ынталылығымен ерекшеленген. Қазақтың мәдени-рухани байлығын бала кезінен бастап бойына сіңірген ол - қазақ әдебиетіне жаңа идеялық, көркемдік үлгілер әкелді. Шығыс классиктері Низами, Сағди, Науаи, Физули, Жәми және орыс ақын-жазушылары А.Пушкин, М.Лермонтов, Л.Толстой мұраларын оқып, оларды тереңірек зерттепбіліп, таныс болған. Абай өлеңдерінің ішінде мазмүны жағынан да, көркемдік бітімі жағынан да ерекшеленіп тұрған үздік туындылар мол. «Сегіз аяқ», «Сен мені не етесің», «Қансонарда бұркітші шығады аңға», «Қалың елім, қазағым, қайран жұртым», «Жаз», «Желсіз түнде жарық ай», «Болыс болдым, мінеки», «Өлсем орным қара жер сыз болмай ма?» секілді өлеңдері тың дүниелердің қатарына жатады.
Абайдың философиялық, көркемдік, әлеуметтік, гуманистік және діни көзқарастары терең көрінген еңбегі - оның қара сөздері. Абайдың қара сөздері - ұлы ақынның сөз өнеріндегі көркемдік қуатын, философиядағы даналық дүниетанымын даралап көрсететін классикалық стильде жазылған прозалық шығарма. Жалпы саны қырық бес бөлек шығармадан тұратын бұл шығарма тақырыбы жағынан бір бағытта жазылмаған, әр алуан. Ұлы ойшыл қара сөздерінде шығарманың ажарына ғана емес, оның тереңдігіне, логикалық мәніне назар аударған.
Абай мұрасы қазақ мәдениеті мен әдеби тілінің дамуына үлкен ықпал жасады. Оның шығармалары басқа тілдерге аударылу арқылы дүние жүзіне тарады. Қазақтың классик жазушысы М.Әуезовтің бас кітабы - «Абай жолы» ұлы ақынға арналған. Абай - қазақ әдебиетінің, оның ішінде қазақ поэзиясының өркендеп дамуына зор үлес қосқан ұлы тұлға.
Бұл даңғылда ҚР Мемлекеттік қызмет агенттігі, Астана қаласы әкімдігі, ақынның ескерткіші, "Ramada Plaza Astana" қонақ үйі, «Мегаспорт» сауда үйі, «Жаннұр» сауда орталығы орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Санта-Роза-ди-Витербу
Санта-Роза-ди-Витербу (Santa Rosa de Viterbo) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Рибейран-Прету мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Рибейран-Прету экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 091 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 289,669 км² шамасында. Халық тығыздығы — 79,7 адам/км².
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Извож
Извож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Обдыр өзенінің сол жағалауынан 36 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Белиз
Белиз (Belize ) — Орталық Америкадағы мемлекет. 1973 жылға дейін Британдық Гондурас деп аталып еді. Солтүстікте Мексикамен, батыста Гватемаламен шектеседі. Белиздің шығысын Кариб теңізі шаяды. Елдің аумағы — 22 966 км², халық саны — 308 мың адам (2009).
Географиясы
Елдің көп бөлігін шалғындары мен көлдері бар ойпат алып. Оңтүстігінде биіктігі 1122 м болатын Майя таулары орналасқан. Бұл аймақ Белиздің ең аз адамдар тұратын аумағы. Жер қыртысы аз зерттелген. Мұнай іздеу жұмыстары жүргізілуде.
Белиздің климаты — тропикалық-пассатты. Орташа айлық температура 26°. Солтүстік-шығыс пассат көп жауын-шашын әкеледі. Оның мөлшері солтүстіктен оңтүстікке карай 1300-ден 3500-ге дейін өзгереді. Жауын-шашын маусымы мамырдан шілдеге дейін созылады, құрғақ маусым қаңтардан мамырға дейін болады. Кариб теңізінен келетін құйындар, тасқындар мен дауылдармен қосылып, елді өте көп шығынға ұшыратады.
Шамамен елдің жарты аумағы тропикалық ормандармен жабылған. Белиздің оңтүстік-батыс және солтүстік аумағында қау жапырақты және қылқанды ормандар көп өседі. Жағалауы мангр өскіндерімен көмкерілген.Ормандар махагони мен қарағай секілді шаруашылыққа пайдалы, қымбат ағаштарға бай.
Жануарлар әлемі әр-алуандығымен көзге түседі. Онда жалпақ тұмсықты маймыл, ягуар, сауытты аңдар мен үлкен игуандар және т.б жануарлар өмір сүреді. Құстар өте көп, олардың арасында тоты құстар мен колибрилер бар. Теңіз шаянтектестер мен балықтарға, тасбақаларға толы.
Отаршылыққа дейінгі Белиз
Ертеде Белиз жерінің барлығына дерлік бөлігін майя үндістері мекендеген. Ерте классикалық-майя өркениеті кезінде мұнда 400 мыңдай адам тұрған. Майя өркениеті IX ғасырларда өзінің шарықтау шегіне жеткен. Ал X ғасырда барлығына дерлік майя үндістері бұл аймақтан Юкатан (қазіргі Оңтүстік Мексика) түбегіне көшіп кеткен.
XVI ғасырда келген испандықтар Белиздің ішкі аудандарына кірмек болды, бірақ мұнда әлі де тұрып жатқан майялықтардың қарсылығына тап болып, райынан бас тартты. Испандықтар Орталық Американы (1509—1524 жылдары) басып алған соң Белиздің солтүстігін Жаңа Испанияға вице- корольдігіне, оңтүстігін Гватемала генерал-капитандығына қосқанымен, олар бұл аймақты игермеді. Сондықтан бұл жерге Англия килікті.
Испан колонистері келмес бұрын өмір сүрген майя тайпалары бұл аймақтарда жойылды немесе Гватемала мен қазіргі Белиз шекарасындағы таулы аймақтарға ығыстырылды. XVII ғасырдың соңына дейін мұнда колонистерге бағынбайтын Типу елді-мекені болды. Толығымен бұл аумақтағы майяларды бағындыру 1697 жылы ғана жүзеге асты.
Ең алғаш Белиз жағалауларына ағылшын және шотланд қарақшылары қоныстанып, испан кемелерін шабуылдайтын база құрып, теңіздегі испан кемелері мен Юкатана аймағына шабылдар жасап тұрды.
Отаршыл кезең
Ең бірінші ағылшын колониясы Белизде 1638 жылы пайда болды. XVII ғасырдың ортасында басқа да ағылшын қоныстары пайда бола бастады.Кейіннен олар кампештік ағаштарды кесіп, одан аққан сұйықтықтардан жүн бояйтын бояуларды дайындаумен айналысты. Оларда Еуропаға жіберіп отырды.
Негізгі қоныстанушыларды Ямайка аралынан келген колонистер құрады. Олар өздерімен бірге ормандарға және екпежерлерге арналған қара нәсілді құлдарды да әкелді. 1800 жылдың өзінде африкандықтар еуропалықтардан 4 есе көп болды. Сол кезде негізгі экспорт қызыл ағаш болып, сандал ағашы екінші орынға түсті (1950 жылға дейін).
XVIII ғасырда испандықтар Белизді ағылшындардан тазарту үшін шабуылдағанымен, олар үлкен қарсылыққа ұшырады. Осы кезде жергілікті басқарушы орган өз заңдарын құрумен қатар Англиядан тәуелсіздігін алмақ болды. Бұл уақытта елді өте көп ормандары мен жерлері бар бай колонистерден тұратын Халық жиналысы басқарды. Ең алғашқы мұндай жиналыс 1738 жылы болды.
1798 жылы Юкатан генерал-губернаторы Белизді басып алу үшін оған 2000 әскерден тұратын флот жіберді. Екі жарым сағатқа созылған шайқаста испандықтар жеңіліс тапты.
XIX ғасырда Ұлыбритания Белиздегі әкімшілік басқаруды күшейту үшін ондағы Халық жиналысынан құлдықты жоюды талап етті.1838 жылы құлдық жойылды.
1840 жылдан бастап ағылшындар бұл аймақты Британ Гондурасы деп атай бастады.колониясы екенін жариялап, вице-губернатор тағайындалды.
XIX ғасырда Британдық Гондурастағы тұрғындардың көп бөлігін креолдар мен гарифуналар, ағылшындар құрады. Одан кейін бұл жаққа метистер мен Гватемала, Мексикадан майя үндістері көшіп келді. Көптеген үндістер мұнда Юкатанда в 1847—1852 жылдары болған Касталар Соғысы кезінде қашып келді. Кейіннен Белизге ағылшындар арзан еңбек күші ретінде үндістерді, қытайларды және т.б азиялықтарды әкелді.
1930-ншы жылдардағы экономикалық дағдарыста колонияның шығаратын ағаштарына Еуропадан сұраныс болмай, экономикасы құлдырап кетті. Елде жұмыссыздық жайлап, оған 1931 жылы болған құйын-дауыл да қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жағдайы біршама жақсарды, бірақ соғыстан кейін тағы құлдырады.
1964 жылы колония өзін-өзі басқару құқығына ие болды. 1973 атауы Белиз болып өзгерді.
Шерубайнұра бөгені
Шерубайнұра бөгені (Топар бөгені) — Қарағанды облысының Абай ауданы аумағында, Топар кентінен 2 км оңтүстік-батыста, Шерубайнұра өзенінің Нұра өзеніне құятын сағасынан 47 км жоғарыда орналасқан. Бөген ұзындығы 890 м, биіктігі 15 м бөгетпен бөгеу арқылы тұрғызылған. Құрылысы 1951 жылы басталып, 1960 жылы пайдалануға берілген.
Белиз
Отаршыл кезең
Тәуелсіздік алу жолы 1966 жылы Гватемаланың Белизді өзінің жепартаменті жариялап, Британиядан оны «қайтаруын» талап еткендіктен ұзарды.
Тәуелсіздікке жету жолы
1981 жылы 21 қыркүйек күні Белиз тәуелсіздік алды. Осыған қарамастан елде 1500 ағылшын әскері қалып қойды. Ол 1992 жылы Гватемаланың өз талаптарынан бас тартқаннан кейін ғана шығарылды. БҰҰ 1981 жылдан мүше. Кариб ұйымына, АКТ елдері ұйымына кіреді. 1991 жылдан американдық елдері құрамына кіреді.
1970 жылға дейін астанасы Белиз қаласы болып келді. Бұл қала бірнеше рет дауылдан және су тасқындарынан жапа шекті. 1961 жылы болған жойқын дауылдан кейін Белиз қаласынан оңт-батыстағы 80 шақырым жерде Бельмопан қаласын сала бастады. 1970 жылы ол қала ұлттық резиденцияға айналды.
Шерубайнұра бөгені
Гидрологиялық сипаты
Бөген Шерубайнұра өзеннің суын көп жылдық режимде реттеуге арналған. Ауданы 38,8 км², ұзындығы 13 км, ені 4,2 км, орташа тереңділік 7,2 м, ең терең жері 24 м. Жалпы сыйымдылығы 273,7 млн. м3, пайдалы көлемі 179,8 млн. м3. Су жиналатын алабы 10600 км². Жағалауы жатық, тереңірек оңтүстік бөлігін құрақ жайлаған. Суы тұщы, минералдығы 0,7 г/л. Бөген Қарағанды, Теміртау қалаларының өнеркәсіптік аумағын сумен қамтамасыз ету мақсатында салынған. Жылына 40 млн. м3-ден астам су алынады. Мөңке, оңғақ, нәлім, алабұға, шортан, аққайран, т.б. балықтар мекендейді.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы гидрографиясы Санат:Нұра су алабы
Қалауов Мүлкаман Сүлейменұлы
Қалауов Мүлкаман Сүлейменұлы (1938, Қазалы ауданы «Қазақстанның 30 жылдығы» атындағы ауыл – 4.3.2004, Алматы қаласы) – ақын, күйші, профессор Қазақстанның еңбегі сіңген мәдениет қызметкері. Құрманғазы атындғы Қазақ ұлттық консерваториясын бітірген (1964). 1964 – 67 жылдары Қызылорда педагогика институтында (Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті) кафедра меңгерушісі. 1967 жылы «Сыр сұлуы» халық ән-би ансамблін ұйымдастырып, оған жетекшілік етті. Ансамбль сол жылы Мәскеуде өткен Қазақстан өнері мен мәдениетінің 10 күндігіне қатысып, «алтын» медаль алған. Қалауов 1982 – 2004 жылдары Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясында оқытушылық қызмет атқарған. Оның «Төгілген күй, шалқыған ән» деген ән-күй жинағы жарық көрген.
Белиз
Саяси құрылымы
Белиздің елді басқару жүйесі парламенттік-демократиялық Вестминстер жүйесіне сүйене жасалған.
Елдің басшысы — Ұлыбритания монархы, өкілі — генерал-губернаторы.
Қалауов Мүлкаман Сүлейменұлы
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Белиз
Саяси құрылымы
Атқарушы билік үкіметпен жүзеге асады, премьер-министрмен басқарылады. Ол партия төрағасы бола алады, 5 жылға сайланады. Заң шығару билігі екіпалаталы Ұлттық жиналыста. Жоғарғы палатасы — Сенат (12 мүше), төменгі палата — Өкілдік палата (31 депутат).
Саяси партиялары:
Қалауов Мүлкаман Сүлейменұлы
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Белиз
Халқы
Халқының саны — 315 мың (2010). Жылдық өсу — 2,1%. Орташа өмір сүру ұзақтығы— 68 жас. Қала халқы — 52 % (2008). АИВ-мен (ВИЧ) ауыратындар саны— 2,1 % (2007).
Этно-нәсілді құрамы (2000 ж.): Діндері: католиктер 49,6%, протестанттар 27% басқалар 14%, атеистер 9,4% (2000).
Тілі
Елдің негізі тілі ағылшын болып табылады, бірақ ол халықтың 4%-ның ғана ана тілі. Көптеген белиздіктер ағылшынша жақсы сөйлейді. Елдің сауаттылығы — 70%. Белиздік креоль тілімен 33% сөйлейді. 75-80% адам бұл тілді біледі. 46% халық испанша сөйлейді, басқалары да жақсы біледі. Майя тілі 9% адамының ана тілі. Гарифуна тілімен 3% адам сөйлейді. 2001 жылы ЮНЕСКО-ның шешімімен бұл тіл ауызекі сөйлеудің ұлы туындысы болып танылды.
Мәдениеті
Белиздің мәдениеті майя үндістерінен бастау алады. Бағасыз майя мұраларына храмдар мен сарайлар т.б. жатады. Үлкен майя мәдениеті орталығына әлі де елде сақталған Шунантунич, Алтун-Ха, Караколь, Куэйо, Ламанай жатады.. Бұл ежелгі ғимараттар әлі жақсы зерттелмеген, зерттеуді қажет етеді.
Мұнда орналасқан ягуарлар мекендейтін қорық көп қызығушылық тудырады. Ол әлемдегі жалғыз ягуар қорығы. Ел астанасы—Бельмопан қаласында Белиз Университеті, қызықты сәулет өнеріндегі банк, Арт-Бокс көрмесі және Қалалық мұражай орналасқан.
Елдің бұрынғы астанасы — Белиз де әсем жерлерлерімен белгілі. XVIII ғасыр ортасында түрме болған Белиз мұражайында майя қыш-құмыраларымен танысуға болады. Теңіз мұражайы теңіз ісінің дамуын көрсетсе, Жағалау Зоналық мұражайы рифтер экологиясын көрсетеді. Қаланың солтүстігінде Әулие Иоанн шіркеуі—ағылшындық ескі шіркеу болып табылады.
Ішкі саудасы
Экспорт 2009 жылы 385 млн долл. болды — қант, банан, цитрустар, киім, балық, ағаш, шикі мұнай. Негізгі сатып алушылары: АҚШ 30,7%, Ұлыбритания 29,8%, Нигерия 4,9%, Кот д'Ивуар 4,5%.
Импорт 2009 жылы 616 млн долл. болды— өндірістік заттар, көліктер, жанармай, дәрә-дәрмек, сусындар, темекі.
Негізгі сатушылар — АҚШ 33,7%, Мексика 14,2%, Куба 8,5%, Гватемала 6,8%, Испания 6,1%, Қытай 4,1%. Ішкі сауда — 954 млн АҚШ доллары (2008 жыл).
Қарулы күштері
Әскери бюджет $19 млн. (2005 жыл). Тұрақты әскер саны—1,05 мың адам. Резерві 700 адам. Әскери дайын — 40,6 мың адам. Жаяу әскер 1,05 мың. Әуе әскері—екі BN-2B жеңіл ұшақтары, 1 Cessna 182 дайындалуға арналған ұшақ және Т-67-200 көлік ретіндегі ұшақ. Теңіз күші: 50 адам, 3 ПКА, 9 катер, 3 ДКА.
Дереккөздер
*
Иллорай
Иллорай (Illorai) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Сассари провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1121 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 20 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 57 км² шамасында. Пошта индексі — 7010.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Gavino.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
IC 4451
IC 4451 — Центавр шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Кіші Шатьма
Кіші Шатьма — Ресейдегі өзен. Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Цивиль өзенінің сол жағалауынан 80 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
IC 4451
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52094, ESO 385-46, MCG -6-32-10.
Кіші Шатьма
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Цивиль бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
IC 4451
Сыртқы сілтемелер
IC 4451 Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Кіші Шатьма
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Чувашия өзендері
Вьяриджи
Вьяриджи (Viarigi) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Асти провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1000 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 73 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Пошта индексі — 14030.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Sant’Agata.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Польшаның жоғары оқу орындары
Бұл жерде Польша мемлекетінің жоғары оқу орындарының тізімі берілген.
Няльтей-Яга
Няльтей-Яга — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нерута өзенінің оң жағалауынан 28 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
NGC 3783
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 21 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3783 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36101, ESO 378-14, MCG -6-26-4, TOL 55, IRAS11365-3727.
Б. з. д. 56 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 56 жылы туғандар
NGC 3783
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Б. з. д. 56 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 56 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Jusan Invest
First Heartland Jusan Invest акционерлік қоғамы (бұрынғы «Цесна-Капитал» АҚ) — қазақстандық инвестициялық және брокерлік компания. Бұл «First Heartland Jusan Bank» АҚ 100% еншілес компаниясы. 2004 жылдан бастап брокерлік және депозитарлық қызметті жүзеге асырып, құнды қағаздарды басқару бойынша қызмет көрсетеді. Компания басқарма төрағасы – Максим Кабанов.
Тарихы
2004 жылы құрылды.
Операциялар
Компанияның құнды қағаздар нарығында инвестициялық портфельді басқару, брокерлік және дилерлік қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар. Компания цифрлық онлайн брокер ретінде позицияланады. Биометрияны пайдаланып Jusan мобильді қосымшасында брокерлік шотты ашуға және инвестициялық портфельді басқаруға болады. Компания құрылғаннан бері жалпы сомасы 650 миллиард теңгеден астам облигациялар шығарған.
Қаржы көрсеткіштері
Компанияның жарияланған және төленген жарғылық капиталы 3 млрд теңгені, меншікті қаражат көлемі 7,4 млрд теңгені құрайды (01.10.21 ж.). Таза пайда – 835 млн теңге.
Марапаттар
2021 жылы компания британдық Global Banking & Finance Review журналының «Asset Management Company of the Year Kazakhstan 2021» номинациясында және «Үздік онлайн брокер» номинациясында CbondS Awards CIS ақпараттық агенттігінің марапаттарын алды.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан компаниялары
Ортаңғы Песчанка
Ортаңғы Песчанка — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Песчанка өзенінің оң жағалауынан 31 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Генерал-Гешево (Кырджали облысы)
Генерал-Гешево (Генерал Гешево) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Джебел қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 215 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Упья
Упья (Oupia) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Безье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,04 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34190, пошта индексі — 34210.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 288 адамды құрады. Халық тығыздығы — 31,86 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Рибадео
Рибадео (Ribadeo) — Испаниядағы муниципалитет. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Луго провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла-Мариния-Орьенталь ауданында (комарка) орналасқан.
Қала қамқоршысы Роке және Нтра. Сра. дель Кампо болып саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Луго елді мекендері
Берг (Тургау)
250px|thumb|Картада орналасуы Берг (Тургау) (Berg TG) — Швейцарияның Тургау кантонында орналасқан коммуна. Вайнфельден округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3058 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13.1 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4891, пошта индексі — 8572.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тургау елді мекендері
Жилая Шача
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кострома өзені бастауынан Исады ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Метастабильді қалып
right|250px|thumb|Мета-қалыптың тым әлсіз міндеттемесі (1), ауыспалы 'saddle' конфигурациясы (2) және астам күшті міндеттеменің (3) төзімді күйі. left|250px|thumb|Жас көшкіндер метастабильді қалыптарды көрсетуде Метастабильді қалып (meta — аралық, stabilis — орнықты) атомның, ядроның немесе басқа да жүйенің қоздырылған қалпы. Әдеттегі қоздырылған қалыпқа қарағанда ұзақ уақытқа ие, алайда негізгі қалыптан қысқа болады. Метастабильді қалыпты уақытша энергетикалық «тұзақ» немесе жүйенің нақты екі ара қашықтықтағы қалпы ретінде қарастыруға болады. Сынаптың көптеген фотохимиялық реакциялары сынап атомдарының метастабильді қалып нәтижесі болып саналады. Оттектің метастабильді атомдарын ұқсас сәулелендіру жасыл бояу тән солтүстік және оңтүстік полярлық шұғылаларды түсіндіреді.
Тағы қараңыз
Қозу
Сыртқы сілтемелер
1. Қазақ энциклопедиясы
Дивок Ориги
Дивок Окот Ориги (Divock Okoth Origi; 1995 жылы 18 сәуірде туған, Остенде, Бельгия) — бельгиялық футболшы, шыққан тегі кениялық. "Милан" клубы мен Бельгия құрамасының шабуылшысы.
Карьерасы
"Генк" клубының түлегі. Жастар клубында ойнап жүріп-ақ 2010 жылы "Лилль" командасының басшыларының көзіне түсіп, сонда ауысты. Кәсіпқой карьерасын осы француздық клубта бастады.
«Ливерпуль»
2014 жылдың 28 шілдесінде "Ливерпуль" Оригимен бес жылдық келісімшартқа қол қойғанын жариялады. Трансфер сомасы 12,6 миллион еуроны құрады. Ориги мерсисайдтық командада болғанына өте қуанышты болды:
"Ливерпуль" сияқты үлкен клубтың маған қызығушылық танытқанына өте қуаныштымын. Мен шын мәнінде қуаныштымын. Мен бұл керемет тарихы бар, керемет жанкүйерлері бар және құрамдағы керемет ойыншылары бар клуб екенін білемін. Мен үшін "Ливерпуль" - әлемдегі ең үлкен клубтардың бірі. Мен осы ұлы оқиғаның бір бөлігі болғаныма өте қуаныштымын.
2014 жылы Англияның "Ливерпуль" командасы сатып алғанымен, қайтадан "Лилль" командасына жалға берілді. Франциялық клуб сапында бір жыл ойнап, Англияға қайта келді. 2017/18 жылы Германияның "Вольфсбург" командасына қайтадан жалға берілді.
"Лилль" және "Вольфсбургте" жалға берілуі
Алайда, анфилдтегі дебютімен келесі жазға дейін күтуге тура келді, өйткені қол жеткізілген келісімдер бойынша Дивок 2014/15 маусымына Лилль қатарына оралуы керек еді. Бұл командада ол тағы 44 матч өткізіп, 9 гол соқты. 5 тамызда Ориги Чемпиондар Лигасының сегіз минуттық "Грассхопперсге" (1:1) қарсы біліктілік матчын өткізіп, Еурокубоктағы алғашқы ойынын өткізді. Кейіннен "Портудан" ұтылып, Еуропа Лигасының топтық кезеңіне өтті, онда Ориги "Вольфсбург" қақпасына алғашқы голын соқты (1:1). 2014 жылдың қараша айында Ливерпуль Дивокты жалға беруден мерзімінен бұрын қайтаруға тырысып жатқандығы туралы ақпарат пайда болды. Лилльде "қызылдан" 6 миллион еуро көлемінде өтемақы талап етілді, содан кейін бельгиялықты маусымның соңына дейін француз командасында қалдыру туралы шешім қабылданды. Сонымен қатар, маусымның ортасы Дивок үшін сәтсіз болды, ол қыркүйектен ақпанға дейін гол сала алмады және тағы да резервте қалды.
2 желтоқсанда Дивок "Ливерпуль" үшін алғашқы голын соғып, Лига Кубогының "Саутгемптонға" қарсы кездесуінде хет-трик жасады" (6:1) . Осыдан кейін "Вест Бромвичке" (2:2) және "Стокқа" (4:1, дубль) қарсы матчтарда голдар болды. Ориги "Ливерпульге" дортмундтық "Боруссияға" қарсы ширек финалда гол соғып, Еуропа Лигасының финалына шығуға көмектесті. Алайда, осы ерліктен кейін көп ұзамай ол "Эвертонға" қарсы мерсисайдтық дербиде ауыр жарақат алды (4:0) және маусымның соңына дейін ұшып кетті . 2016/17 маусымының бірінші жартысында Премьер-лигада 16 матчында 5 гол соқты. Келесі маусымда Ориги Премьер-Лиганың 34 матчында ойнаса да, команданың бас бапкері Юрген Клоппты таң қалдыра алмады, онда ол төрт гол соқты. Нәтижесінде шабуылшыны келесі маусымда жалға алды.
2017 жылдың 31 тамызында Ориги 2017/2018 маусымының соңына дейін "Вольфсбургке" жалға берілді. Жалға беру, сатып алу құқығынсыз келісім-шарт футболшы сайысынсыз "Вольфсбургке" 3 млн еуро төледі. "Вольфсбург" бас бапкері Мартин Шмидт бельгиялық шабуылшының қызметіне қызығушылық танытты. Ориги бірден Шмидт командасының негізгі шабуылшысы болды және әрқашан негізгі құрамда матчты бастады. Дебюттік голды үшінші матчта "Вердерге" қарсы ойында (1:1) соқты.
Ливерпульге оралу
Германиядан оралғаннан кейін бельгиялық "Ливерпульдің" ротациялық ойыншысы болды, ал негізгі шабуылшылар Мохаммед Салах, Садио Мане және Роберто Фирмино болды. Осыған қарамастан, Ориги бір маусымда бірнеше маңызды гол соқты. Сонымен, 2018 жылдың 2 желтоқсанында матчтың соңғы минуттарында ол Эвертонның қақпасына жалғыз гол соғып, командаға мерсисайдтық дербиде жеңіс әкелді, ал 4 мамырда оның голы Ливерпульге Ньюкаслдан жеңісті тартып алуға және чемпионат үшін күресті жалғастыруға көмектесті. Алайда, Дивоктың Ливерпуль мансабындағы ең маңызды голдары 2019 жылғы 7 мамырда Чемпиондар Лигасының жартылай финалына жауап ретінде Барселонаның қақпасына дубльі болды. Бұл голдар Клопптың шәкірттеріне керемет камбэк жасауға көмектесті, бірінші матчта 0:3 есебімен ұтылып, қарымта ойында 4:0 есебімен жеңіске жетіп, турнирдің финалына шықты. 2018/19 маусымында 1 маусымда УЕФА Чемпиондар лигасының ақтық матчында Роберто Фирмино орнына ауыстыруға шықты: 68 минутта және 87 минутта жеңіс голын соқты, финалында гол соққан екінші бельгиялық атанды (бірінші болып Атлетико Мадридтен Янник Карраско болды, УЕФА Чемпиондар Лигасының 2015/2016 финалында гол соққан). Бұл доп матчқа нүкте қойып, Ливерпуль клубына беделді турнирдің алтыншы олжасын алуға мүмкіндік берді.
2019 жылдың 21 желтоқсанында клубтық әлем чемпионаты аясында финалда "Фламенгоға" қарсы, екінші қосымша таймда, 116 минутта алаңға шықты, бірақ өкінішке орай гол соғып ерекшелене алмады. Дегенмен, "Ливерпуль" ойында жеңіске жетіп, олжаны иеленді.
2022 жылдың 9 маусымында Ливерпуль келісімшарт мерзімінің аяқталуына байланысты Оригидің кететіні туралы ресми түрде жариялады.
«Милан»
2022 жылдың 5 шілдесінде "Милан" бельгиялық шабуылшымен 2026 жылдың 30 маусымына дейін келісімшартқа қол қойды.
Алып балға акула
thumb|left|270px| Балға акулалардың тобы, [[Коста-Рика]]
Биологиялық сипаттамасы
Алып балға акуланың құрсақ түсі ақшылдау, ал жота тұсы қоңыр- сұр түсті болып келеді. Акуланың бұл түрін балға тәрізді тұмсығына қарап, оңай тануға болады. Бұл акуланың тағы бір ерекшелігі- оның бірінші арақа қанаты ұзын, орақ тәрізді үп- үшкір болатындығында. Ал екінші арқа қанаты имек болып келеді. Жазда бұл акулалар салқын су іздеп, басқа аймақтарға кетеді, ал қыста жылы мекен таңдайды. Алып балға акуланың өмір сүру ұзақтығы 20- 30 жыл. Бұл акула адам баласына қауіп төндірмейді. Алып балға акуланың иіс сезу мүшесі жақсы дамыған. Сондай- ақ бұл акуланың басқа акулалар сияқты, ультрадыбыстарды ажырата алу қабілеті де дамыған. Оның бұл қасиеттері қауіптен сақтайды. Сондай- ақ қорегін тауып жеуге көмектеседі.
Қорегі
Бұл акула ұсақ сүйекті балықтармен, шаяндармен, асшаяндармен, сегізаяқтылармен және ірі теңіз шаяндарымен қоректенеді. Акула өзінің балға тәрізді тұмсығымен скаттарға қатты соққы беріп, қанатын өткір тістерімен жұлып алып кетеді. Сүйікті қорегі- скаттар.
Таралуы
Алып балға акула тропиктік және температурасы жылы суларда, жағалау маңында кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Акулалар
Канья
Канья (Canha) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Монтижу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1907 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 207,73 км² шамасында. Халық тығыздығы — 9,2 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сетубал округінің елді мекендері
Невшатель университеті
Невшатель университеті — Швейцарияның француз бөлігі, Невшатель қаласында орналасқан университет
Құрылым
Невшатель университетінде мына факультеттер бар Невшатель Университетінде келесі факультеттерде мынадай бар:
Санат:Швейцария жоғарғы оқу орындары Санат:Алфавит бойынша университеттер
Турағұл Ибрагимов
thumb|280px|Солдан оңға қарай екінші отырған — Турағұл, 1918 жыл Турағұл Ибрагимов (1876-1934) - Абайдың екінші әйелі Әйгерімнен туған баласы, ақын, аудармашы. Жасында ауыл молдасынан оқып, сауат ашқан. Кейіннен өздігінен ізденіп орысша, арабша оқып, білімін жетілдірген.
Турағұл үлесі
Турағұлдың Абай мұрасын жинастырып бастыруда аса құнды мағлұматтар жазып, ақын шығармаларының текстология әуелгі түпнұсқаны қалпына келтіруде абайтану ғылымына үлесі зор. Ол М. О. Әуезовқа «Әкем туралы» деген көлемді естелік жазып берген. Турағұлдың Абай туралы естеліктерінің қысқаша нұсқасы 1933, 1940 жылы Абай шығармалары жинағында, баспасөз беттерінде жарияланған. Турағұл ақын болумен қатар домбыра, скрипкада шебер ойнаған. Оның қызы, әнші Мәкен әкесінен үйренген Абайдың 17 әнін нотаға жаздырған. Ол А.М.Горькийдің «Челкаш» әңгімесін тұңғыш рет қазақ тіліне аударып («Таң» журналы, 1924, №3,4)бастырған. А. Неверовтың «Мен өмірге жерікпін» (Москва, 1927), Джек Лондонның «Балалық туралы ертегі» (1927) және «Балалы әйел не білу керек» (Москва, 1927) деген ғылыми- медициналық кітапшаны аударып, бастырып шығарған.
Сілтемелер
Санат:Тұлғалар Санат:Абайтану
Мирза Ибрагимов
Мирза Ибрагимов (15 (28) қазан 1911  Оңтүстік Әзірбайжан провинциясы, Иран - 17 желтоқсан 1993 Баку, Әзірбайжан) — әзірбайжан жазушысы, драматург, қоғам қайраткері. Әзірбайжанның халық жазушысы (1961), Әзірбайжан ғылым академиясының академигі (1954—1958), КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1951), КСРО Жоғарғы кеӊесініӊ депутаты (1937—1991)
Еңбектері
"Мұхтар досыма" ("Қазақ әдебиеті", 1957, 28 қыркүйек ), "Мұхаң бізбен мәңгілік бірге" ("Лениншіл жас", 1967, 7 желтоқсан) мақалаларыда Әуезовке деген ыстық ықыласын, достық көңілін білдірген. Қазақ жазушысының 90 жылдық мерейтойына қатысып, 1987 жылы 2 қыркүйекте Мәскеудегі Одақтар үйінде салтанатты кеште баяндама жасады. Ал "Қарапайым ұлылық" атты естелігінде: "Ол Шығыс пен Еуропа мәдениетінің әрі-бергісін жатқызып-өргізетін. Әсіресе өз қазақ халқының ауыз әдебиеті, тарихы мен мәдениетіне келгенде, жатқан бір шексіз-шетсіз алып мұхит еді. Ол осы өз топырағының дәстүрінен молынан сусындаған болатын. "Абай" көп тілге жайылып, тарап кетті, табынушылары да қисапсыз. Бірақ ол қашан да ұстамды, қарапайым еді, өзңн әдебиеттің қатардағы еібеккері есептейтін. Бірде сөз, бірде-бір мінезінен тоқтық, асқақтық сезі деп, жеткіншек ұрпақты жақсылардан үлгі алуға шақырады.
Дереккөздер
Санат:Әзірбайжан жазушылары Санат:1911 жылы туғандар Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:КСРО жазушылары Санат:1993 жылы қайтыс болғандар Санат:Академиктер Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері