cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Көбелек (би)
Осы аттас күйдің сүйемелімен биленеді. Музыкалық өлшемі 2/4. Үш бөлімді. Бірінші және үшінші бөлімінің ырғағы жылдам, екінші бөлімі лирикалық бәсең екпінде орындалады. Би көбелектің ұшып-қонуын, қанат қағыстарын, т.б. қимыл-әрекеттерін бейнелейді.
Биді 1956 ж. балетмейстер Д.Әбіров қойды. “Көбелек” қазақ бишілерінің репертуарынан берік орын алды. Ал оның А.Бекбосынов қойған, бір топ бишіге арналған түрі көркемөнерпаздар үйірмелерінде орындалып жүр.
Дереккөздер
Санат:Қазақ ұлттық билері
Геолог (ауыл)
Геолог — Атырау облысының Атырау қалалық әкімшілігінің құрамындағы ауыл, округ орталығы болған. 2019 жылы қала құрамына енгізілді.
Географиясы
Атырау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 3 км жерде, Атырау — Астрахан т.ж. мен автомобиль магистралы бойында, шөл белдемде орналасқан.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша ауылда 8256 тұрады.
Тарихы
Іргесі 1939 ж. геологиялық барлау жұмыстарының кеңеюіне байланысты қаланды. 1997 жылға дейін Махамбет ауданының “Придорожный” ауылдық кеңесінің құрамында болды.
Инфрақұрылымы
thumb|орта|600px|Геолог ауылы. 1970-1980 жылдардағы құрылыстар
Дереккөздер
Санат:Атырау қалалық әкімдігінің таратылған елді мекендері
Ызылдауық масалар
Ызылдауық масалар, хирономидтер (Chironomidae) - қосқанатты жәндіктер. Дене ұзындығы 2-6 мм. 10 мыңнан астам түрі бар, оның 500-дейі ТМД кеңістігінде таралған. Ересек ызылдауық масалар қоректенбейді. Сондықтан ауыз аппараттары жойылған. Ересек ызылдауық масалар бірнеше сағаттан 3-7 тәулікке дейін өмір сүреді. Олар кешке таман бір жерге топтасып, ызыңдап, қалқып тұрады. Дернәсілдері тұщы тоғам суларда өсіп-жетіледі. Кейбір түрлері теңіз жағалуын мекендейді. Олар бактериялар, балдыр және детритпен қоректенеді, бірақ өздері балықтардың жемі.
Дереккөздер
Санат:Қосқанаттылар
Бұранда ойғыш қысқы
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
В. Мурадели көшесі (Астана)
'''В. Мурадели көшесі''' - И.Дунаевский көшесінен басталып, Жолымбет көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 174,9 м.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Басқару социологиясы
Басқару социологиясы
Еңбек ұйымдары қызметінің орталық осі болып басқару табылады. Басқаруға деген әлеуметтік көзқарастың негізгі үш түрлі компонентті бөлуге байланысты. Олардың біріншісі – мақсатты ойлау мен мақсатты жүзеге асыруды қамтитын мақсатты бағытталған басқарушы әсер, ол басқарудың негізін құрайды. Мұндай әсер сыртқы (басқару органы объекттен тыс болғанда) және өзін-өзі басқару (әсер объектке кіретін бөлімше және субъектпен орындалса) түрінде болады. Басқарудың екінші компоненті – әлеуметік өзін-өзі ұйымдастыру, яғни ұжымшылык реттеудің кездейсоқ процестері (лидерлік, ²престиж шкаласы², бейресми ұйымдасқан топтар, әлеуметтік нормалар). Аталған екі компонент үшінші компонентті тудырады – «бұрынғы» басқару еңбегінің өнімдерімен қатар (тұрақты лауазымдық құрылымда административті тәртіппен, объективтелген шешімдер), ұжым ішіндегі кездейсоқ қалыптасқан ережелер мен қарым-қатынас нормаларын қамтитын ұйымдастыру тәртібі.
Берілген элементтердің оптималды сәйкестігі олардың шекараларын пайдалану мүмкіндіктері мен есептеу, мүмкін болатын қарама-қайшылықтарды жою негізінде олардың интеграциясын меңзейді. Осылайша, басқарушы шешімдердің көп бөлігін (бұйрық, тапсырма) бір реттік ықпал ету формасынан ұзақ мерзімді тәртіп формасына көшіруге немесе кездейсоқ реттеуіштерді ұйымның алдына қойылған мақсатына «қосуға» мүдделі.
Басқару тәсілдері
Бұл ұжым, топ, жұмысшыларға деген мақсатты ықпалдың әлеуметтік тәсілдерінің жиынтығы. Әрбір көрсетілген деңгейде басқару ерекше мәселелерге тап болады, сондықтан сәйкесінше әдістерді құрайды. Олардың біреулері әрбір үш жағдайға да қолданылады, ал келесілерін қолдану нақты бір жағдаймен шектеулі.
Жеке кәсіпорын жұмысшысына қатысты оның мінез-құлқына түрлі ықпал етудің түрлерін бөлуге болады:
Кәсіпорынның өндірістік ұжымына кіретін топқа қатысты әлеуметтік басқару тәсілдері келесідей бөлінеді:
Кәсіпорынды әлеуметтік ұйымдастыру денгейінде мынадай тәсілдер қолданылады:
Басшылық – бағынушы қатынасы
'Басшылық' ұғымы басқару ұғымына жақын және ұйымдастырушылық қатынастың басты түрін, атап айтсақ, қызмет бабындағы міндеттерді шешу үшін басшылықтың бағынушылармен ұйымдастырудың ерекше түрін бөлу үшін қолданылады. Осыған байланысты, әлеуметтік көзқарас басшылықты ұйым ішіндегі адамдар арасындағы ерекше үш жақты қатынасты талдауды көздейді. Біріншіден, басшылық – бұл түрлі статустар, административті құрылым деңгейлерінің арасындағы қатынас. Ол бір жұмысшының басқамен біржақты тәуелділігінің құқықтық негізін қамтиды.
Екіншіден, басшылық – бұл ортақ еңбек процесіндегі жеке жұмыс функцияларының қатынасы: бірі – тым ²жалпы² болса, екіншісі – тым ²жеке². Онда (еңбек процесінде) бір жағынан ұйымдастыру функциялары, екінші жағынан атқару функциялары байланысады.
Үшіншіден, басшылық – бұл сонымен бірге жеке адамдар арасындағы қарым-қатынастың ерекше түрі. Соңғы жағдайда оның әлеуметтік-психологиялық мазмұны – бірін-бірі мойындау, ықпал ету, стиль, мүдделер қарастырылады.
Аталмыш ²басшылық – бағынушы² қатынасының жақтары бір-бірінсіз өмір сүре алмайды, олар бір-бірімен тығыз байланысты болса да, салыстырмалы дербестікке ие. ²Басшылық-бағынушы² байланысын әлеуметтану жекелілік денгейдегі басқару бойынша жалпы қатынастардың көрінісі түрінде зерттейді. Басшылықтың бағынушыларға ықпал етуі, оларды ұйымның талаптарына сай және өз ойларына сай белгілі бір еңбек тәртібіне итермелеуді мақсат етеді.
Ықпалдың екі түрі болуы мүмкін: тікелей (бұйрық, тапсырма) және жанама, мотивтендірілген (стимулдар арқылы). Бірінші жағдайда басшылық қоластындағыларының іс-әрекетіне бағытталған және сәйкес мінез-құлықтың қажеттілігі олардан ауытқуға қойылатын санкциямен бекітіледі. Осының нәтижесінде талаптарды орындамағаны үшін мүмкін санкциялардан жұмысшының ²шығындары² оның орындауға ²шығындарынан² артады. Өзінің шектен тыс формасында ²басшылық-бағынушылық² қатынасы мәжбүрлеу түрінде болады, яғни, басшылық мақсаты атқарушының мүдделерімен сәйкес келмейді, оларға қарама-қайшы. Екінші тәсіл жұмысшының мотивтері мен қажеттіліктеріне ықпал ету. Еңбекке ояту жеке адамның еңбек үлесіне компенсация түрінде болатын қажеттіліктерді қанағаттандыру арқылы жүзеге асады. Тікелей ықпалда мұндай компенсация болып жағымсыз санкциялардың жоқтығы табылады. Мұндағы тиімділік индивидке сәйкесінше ықпал ету арқылы «өзін-өзі күшейту» есебінен жүзеге асады ²арқылы іске асады. Басшылық процесінде басшының жеке ерекшеліктері қалыптасады, сондықтан, басшылықтың түрлі стильдері болады. Басшылық стилін – басшының жұмыс бабындағы мәселелерді шешуде қоластындағылармен қарым-қатынасының жеке ерекшеліктері ретінде анықтауға болады. Ресми ұйымдастыру шеңбері, басшының оған бағынышты жұмысшыларға және қызмет міндеттеріне қатысты белгілі бір қызмет мінез-құлқын таңдауға мүмкіндік береді. Осы шеңбердегі саналы таңдау немесе кездейсоқ тербелістер болмай қоймайды және басшының индивидуальдылығын –оның мәдениетіне, мінезіне, тәрбиесіне, біліміне байланысты, яғни әлуметтік категориялар, аймаққа, мамандыққа, ұжымға, басшыға тән психологиялық және әлеуметтік-мәдени факторлармен детерминацияланады. Басшылық стильдерін мынадай басты түрлерге бөледі: авторитарлық – басшы қол астындағыларының пікірімен санаспайды, өз қалауын күштеп енгізеді; демократиялық – жұмысшылар біріккен шешім қабылдауға жұмылдырылады әлсіз басшы басқарушылықтан өз еркімен босайды, оның ұжымдағы ықпалы шамалы. Басшылық стилі басқару мәдениетімен тығыз байланыста.
Басшылық стилі еңбекті ынталандырумен айқындалады. Ынталандыру – жұмысшының еңбек мінез-құлқына жанама ықпалы, оның еңбекке жұмсаған күшіне компенсация ретіндегі жеке адамның қажеттіліктерін қанағаттандыру арқылы мотивациясы. Қанағаттануға бағытталу адамды белгілі бір мінез-құлыққа күшті ынталандырады, оған тікелей бұйрық беруден гөрі жақсырақ нәтиже береді.
Стимулдың ²материалды² және ²моральды² болып бөлінуі шартты. Сыйақы тек ақшалай марапат қана емес, сонымен бірге, мойындау, қадірлеу. Тиімді басқару мақсатына әлеуметтік басқаруда қолданылатын стимулдар жүйесін кеңейту кіреді. Стимулдар болып еңбек жағдайлары, жұмыс уақытының икемді жүйесі, ұжымдағы қарым-қатынас және т. б. болуы мүмкін, бірақ ең басты стимул болып материалдық мүдде, еңбек төлемі принципінің толық жүзеге асырылуы болып қала береді. Қазіргі өндірістің ерекшеліктеріне, ең бастысы оның күрделілігіне байланысты жеке жұмыскердің соңғы өнімге үлесі анық емес болады. Осыған орай еңбек төлемінің және стимулдарының ұжымдық формасы (бригадалық тәсіл, ұжымдық бөлімшелер және т. б.) іске асады.
Басқарушылық шешімдер
Өзін-өзі ұйымдастыру
Басқаруда өзін-өзі ұйымдастыруды қолдану соңғысының тиімділігін арттырады және еңбек ұйымдарындағы маңызды даму факторын құрайды. Өзін-өзі басқару процестері конструктивті де, деконструктивті де рөль атқаруы мүмкін, яғни, дезорганизация ретінде байқалады.
Басқару циклының соңғы ұғымы – бұл «әлеуметтік реттеу”. Ол басқару объектісінің тұрақтылығын сақтау және оған реттеушілерді (нормалар, ережелер, мақсаттар, байланыстар) енгізу арқылы дамыту арасындағы тепе-теңдікті сақтауға бағытталған, мақсатты басқарушылық ықпалды білдіреді. Әлеуметтік реттеу жанама басқару болып табылады және («тікелей” басқарумен қатар) объектіге қажетті нәтижені беру және оған жету жолдарын нұсқау арқылы жүзеге асады. Әлеуметтік реттеу арқылы басқару субъектісі тұрғысынан қалаулы басқару объектісінің мотивациясы мен мақсатты ойлауды тудыратын қызмет шектеулері және мүмкіндіктері пайда болады.
Қазіргі жағдайда менеджменттің дамуы
Қазіргі қоғамның дамуы жүйелік сипаттағы терең әрі динамикалық өзгерулермен сипатталады. Мемлекеттік, саяси және экономикалық тұлғалар өзгеріп, жаңа әлеуметтік және өндірістік технологиялар енеді. Осы процестердің барлығы күрделі ұйымдасқан әлеуметтік жүйелердегі басқарудың маңызын елеулі арттырады.
Әлемде жұмыс күшінде және біріккен еңбек құрылымында маңызды сапалық өзгерістер пайда болды. Енді басқарушылар, білімі төмен, тіл алғыш атқарушылармен емес, мамандармен көп кездесетін болды. Қазіргі өндіріс өзінің технологиялық құрылысы бойынша кәсіби маманданған еңбекті кең пайдаланады. Сондықтан, қазіргі менеджерлер басқару шешімдерін іске асыруға шығармашылық ықпал ететін және бағалай білетін жұмыскерлерді басқарады.
Сонымен қатар, жұмысшылар құрамы да өзгереді: егер бұрын шаруалар, жұмысшылар және сервистік қызметкерлер басым болса, қазіргі экономикада басты маманданған топтар болып «басқарушылар және мамандар” саналады. Олардың арасындағы қайшылық кез-келген ұйымның динамикасын анықтайды.
Басқаша айтқанда, басқарудың әлеуметтік объектілеріндегі үлкен өзгерістер қазіргі өндірістік менеджменттің сипаты мен түрін өзгерту қажеттілігіне әкеп соғады. Ал бұл процесс өте күрделі және ерекшеліктері әлі толық зерттелмеген. Өндірістік менеджмент ұлттық экономиканы ұйымдастыру қағидаларын өзгерту және қоғамда нарықтық реформа жүргізу кезінде ерекше рөльге ие болады.
Өндіріс құрылымын, экономикалық байланыс сипатын өзгерту, макроэкономикалық дисфункциялар және жалпы қаржылық дисбаланс, жекеменшік революциясы және тұтыну жүйелері кәсіпорын дамуындағы белгісіздік және дезорганизация сипатын тудырады. Мемлекеттік кепілдік жүйесінің жойылуы және өзара міндеттерді орындау ортақ экономикалық кеңістіктің бөлшектенуіне әкеледі. Мұндай жағдайда әр аймақ, әр өндіруші өзінің жеке антикризистік басқармалық стратегияларын қолдануы қажет.
Осылайша, әлеуметтік-экономикалық жүйенің түбірлі трансформациясы нарықтық реформалардың арнайы ғылыми-басқармалық қамтамасыз етілуін және терең теориялық өнделуді қажет етеді:
Бүгінде көптеген кәсіпорындарда қоғаммен байланыстың арнаулы бөлімдері пайда болуда, себебі, жеке фирмалардың өндірістік және маркетингтік саясаты олардың қызметінің жетістігі өнімдеріне және өндіріске деген қоғамдық пікірдің сипатына байланысты. Басқаша айтқанда, қазіргі менеджмент дамуының мәні әлеуметтанушыны, әлеуметтік философты қызықтырмай қоймайды: әкімшілікті реттеу және басшылық ракурстағы емес нағыз адамды басқару үрдісіне айналып бара жатыр. Және де ол қызметтестікті іске асырудың құндылығы, қажеттелігі және мүмкіндіктері, топтың сәйкестігі позициясы жағынан маңызды болуы керек.
Осыған орай, мамандар қазіргі өндірісті басқару формаларын ұйымдастыру мәселелеріне байланысты мәселелерді зерттеуге көп көңіл бөледі.
Бірақ басқару технологияларын зерттеу және әлеуметтік әрекеттестіктің жаңа түрімен қаланған инновация енгізу қағидаларының ұйымдастырылуы айырықша өзектілікке ие.
Негізгі ұлттық ресурсы түрінде адам капиталын әлеуметтік басқарудың сапасы қазіргі өндірістің табысты нарықтық өзгерістеріне және қарқынды бәсекелестікке әкелудің басты факторы болуы мүмкін.
Өндірістік саладағы инновациялық менеджменттің басты қағидалары:
Бүгінде инновациялық өндірістік менеджмент әдеттегі басқару мен бюрократикалық басқару түріндегі қарама-қайшы әрекеттестік түрінде іске асады. Ол «басқару” моделінен «үйлестіру” моделіне және «технократикалық” ойлау стилінен жаңа «социократикалық” басқару стиліне көшумен сипатталады.
Басқарушылық инновациясының қажеттілігі нарыққа көшу жағдайларындағы әлеуметтік үйымдастырудың өзгеруінің тоқыраушылық процесінде өндірістің мәні ерекше: еңбек ұжымының ішінде маманданған кадрлар топтарының статусы төмендейді, жұмыс күші басты өндірістен өндірістік емес салаға көшеді, квалификацияланған еңбектің үлесі азаяды, жасырын жұмыссыздық дамиды. Бұның бәрін тривиалді әлеуметтік басқару стратегияларын іске асыру арқылы жоюға болады. Қазіргі еңбектегі және өндірістегі өзгеріс сапалық сипатта болып келеді. Олар тіпті жеке кәсіпорында да байқалады және әлемдегі экономикалық күштің орналастырылуында да бейнесін табады.
Менеджменттің жаңа философиясының іске асуы, ең алдымен өндірістік демократияның жетілуі және дамуы, менеджерлер мен жұмысшылардың қызметтестігінің қарқындылық жүйесін құру және басқарудың децентризациясын білдіреді. Себебі, еңбек қазіргі адамдар үшін өмір сүру жолынан өзін-өзі дамытудан өзін-өзі бекітуге айналуда.
Дәуренбек Әркенов
Әркенов Дәуренбек Қарағанды облысы Ақтоғай ауданында дүниеге келген. Кенен Әзірбаев атындағы, Әміре Қашаубаев атындағы республикалық ән байқауларының «Шабыт» халықаралық фестивалінің жүлдегері, Жүсіпбек Елебеков атындағы республикалық екінші ән байқауының Гран-при иегері.
Талай-талай ән жәрмеңкесінде орындаушылық шеберлігімен жұртшылыққа таңдай қаққызған өнер майталманы. Балқаш қаласының педколледжін тәмәмдаған. Одан кейін Балқаштағы «Сарыарқа» ұлттық-фольклорлық ансамблінде концертмейстр болып жұмыс істеп, артынша осы ұжымның көркемдік жетекшісі болған. 2006 жылы Дәуренбек Балқаш қаласынан Қарағандыға қоныс аударған. Облыс орталығына келген соң Қали Байжанов атындағы концерттік бірлестіктің «Арқа сазы» фольклорлық ансамбліне жұмысқа тұрады. Қазірде концерттік бірлестіктің «Әуен» ансамблінің құрамында еңбек етуде. Гастрольдік сапармен Германия, Франция, Түркия секілді елдерге барып қайтқан.
Дереккөздер
1. Қазақстан әншілері кітабы, 2011ж.
2. ↑http://www.shuak.kz/
Емдеу тиімділігі
Лечебная эффективность - емдеу тиімділігі. Емдеу әдісінің жақсы нәтиже беріп, науқастың құлан таза жазылуы.
Стоматология терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Жетекті қысқы
Жетекті қысқы (Поводковый патрон) — өзіне бекітілген дайындаманы немесе тетікті айналдыратын құрылғысы бар кысқы.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Хамас
thumb|Хамас палестиналық ұйымының туы thumb|2001 жылы шілденің 1 күні болған Тель-Авив дискотекасынғы лаңкестік әрекет кесірінен қаза тапқандарға арналған ескерткіш.
Хамас (حماس, толық атауы — Harakat al-Muqawama al-Islamiya, «Ислам қарсыласу қозғалысы») — Израиль оккупациясынан Палестинаны азат ету және исламдық Палестина мемлекетін құруды мақсат тұтатын радикалды ислам ұйымы.
1988 ж. шейх Ахмед Яссин (1938—2004) құрды. Негізгі күрес әдістері — террорист-жанкештілердің көмегімен ұйымдастырылатын лаңкестік актілер. Сонымен қатар ұйым Палестина аумағындағы халықтың арасында белсенді әлеуметтік жұмыстар жүргізеді.
Дереккөздер
Санат:Палестина лаңкестік ұйымдары
Нью Хэрбон (Миссисипи)
Қала тұрғындарының саны 447 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.7 км² шамасында. FIPS коды — 28-51360.
Ақадыр ауданы
Ақадыр ауданы — 1973-1997 ж. Жезқазған облысы (кейін Қарағанды облысы) құрамында болған аудан. Құрамында 10 селолық округ пен Ағадыр, Ақжал, Ақшатау, Қайрақты, Мойынты кенттері болды. 1975 жылдан «Ақадыр таңы»—«Агадырская новь» газеті шығып тұрды.
Нью Хэрбон (Миссисипи)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссисипи қалалары
Ақадыр ауданы
Тарихы
Ағадыр ауданы 1973 жылы 20 наурызда Жезқазған облысымен бірге құрылды. Аудан құрамына Шет ауданының Ақжал, Ақшатау, Қайрақты қалалық кенттері мен Ақбұлақ, Ақсарлы, Ақшатау, Босаға, Қарабұлақ, Кеңшоқы, Тағылы ауылдық кеңестері, Қаражал қалалық кеңесінің Жамбыл қалалық кенті және Жаңаарқа ауданының Ақтау, Қызылтау, Ортау ауылдық кеңестері енді.
1974 жылы 31 желтоқсанда Шет ауданынан Көктенкөл және Өспен ауылдық кеңестері берілсе, Ағадыр ауданынан Шет ауданына Ақшатау және Кеңшоқы ауылдық кеңестері қайтарылды.
1975 жылы 13 ақпанда Мойынты кенттік кеңесінің Киік елді мекені Босаға ауылдық кеңесінің бағынысына берілді.
1979 жылы 25 сәуірде Шет ауданынан Ақшатау ауылдық кеңесі қайтарылды.
1982 жылы 27 қаңтарда Қарабұлақ ауылдық кеңесінің орталығы Жамбыл ауылынан Ақжартас ауылына ауыстырылды.
1986 жылы 26 қарашада Босаға ауылдық кеңесінің шағындалуы есебінен Киік ауылдық кеңесі (орталығы Киік ауылы) құрылды.
1991 жылы 13 қыркүйекте Жоғарғы Қайрақты елді мекені жұмысшы кентіне жатқызылды.
1992 жылы 30 қазанда Жамбыл кенті Қаражал қалалық кеңесінен Ағадыр ауданына қайтарылды.
1997 жылы 3 мамырда Жезқазған облысының таратылуына байланысты Қарағанды облысының құрамына енді. Сол уақытта ауданда 7 кент (Ағадыр, Ақжал, Ақшатау, Жоғарғы Қайрақты, Жамбыл, Қайрақты, Мойынты) пен 11 ауылдық кеңес (Ақбұлақ, Ақсарлы, Ақшатау, Босаға, Қарабұлақ, Киік, Көктенкөл, Қызылтау, Ортау, Тағылы, Успен) болған.
1997 жылы 23 мамырда аудан таратылып, жері Шет ауданына қосылды.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы тарихы Санат:Шет ауданы Санат:Қазақстанның 1997 жылы таратылған аудандары
УЕФА кубогы 2003/04
2003/04 жылғы УЕФА кубогы - 145 клуб қатысып, "Валенсия" клубы жеңімпаз атанды. Финалда олар "Марсельді" 2:0 есебімен ұтты.
Қазақстанның атынан "Жеңіс" пен "Атырау" қатысып, бірінші іріктеу кезеңінен аса алмады. (Толық мақаласы:Қазақстан футбол клубтары еурокубоктерде 2003/04).
Финал
Санат:УЕФА кубогы 2003/04 Санат:2003 жылғы футбол Санат:2004 жылғы футбол
Жалпақ жапырақ иваншай
Жалпақ жапырақ иваншай (Chamerion latifolium) – күреңоттар тұқымдасына жататын өсімдік. Қазақстандық басқа түрден (жіңішке жапырақ иваншайдан) айырмашылығы тауда кездеседі. Мұзды мореналарда, ылғалды малта тастарда, өзен жағалауларында орман белдеуінің жоғарғы бөлігінен альпі белдеуіне дейінгі аралықта өседі. Тамырсабақты көп жыл жалаң бұтақтанған сабақтарымен биіктігі 50 см-ге дейін. Жапырағы жуандау, жалпақ қандауыр, қысқа сағақты. Төменгілері қарама-қарсы орналасқан, жоғарылары кезектесе ірі (ұзындығы 305 ені 1,5 см). Гүлшоғыры қалың емес, төрт мүшелі, ірі (диаметрі 3 см-ге дейін), күлгін түсті тостағанша жапырақшаларымен және жалпақ ашық күлгін желектерімен. Аталағы сегіз, оның төртеуі қалғандарынан ұзындау, түйін сопақ, қысқа, күлгін бағаналы, төрт бөлікті аналығымен аяқталған. Иваншай маусым-тамызда гүлдейді, жемісі (стручковый төртке қақырайтын қорапша) тамыз-қыркүйекте піседі. Тұқымы ұзын айдарлы, түк тәрізді, желмен, жануарлардың көмегімен тарайды. Олар өнгіштігін топырақта ұзақ уақыт сақтайды және алыс жерлерге таралып кетеді. Халықтың медицинада жемістері жаралады және күйікті емдеуге қолданылады.
Ар (айрық)
Ар сөйлемі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін:
Жалпақ жапырақ иваншай
Дереккөздер
Санат:Күреңоттар
Ар (айрық)
الآر Área (unidá de superficie) Ар Ар Àrea (unitat de superfície) Ar (jednotka plochy) Ar (Einheit) Aro (mezurunuo) Área (unidad de superficie) Aar Area Aari (yksikkö) Are Ar Ար Are Ara (unità di misura) アール (単位) 아르 Ar (Flächemooss) Aras Ар Are Ar Ar Ar (jednostka miary) Are Ar Ар Ar (jedinica) Ár Ar (enota) Ар (јединица) Ar (ytmått) อาร์ (หน่วยพื้นที่) Ar Ар A (diện tích) 公畝
Құрастырмалы темір-бетон өнеркәсібі
Құрастырмалы темір-бетон өнеркәсібі — күрделі құрылыстар мен ғимараттарға арнап түрлі конструкциялар мен детальдар өндіретін материалдық өндіріс саласы. Құрастырмалы темір-бетон құрылыста көп-тен бері пайдаланылып келеді. Ресейде 20 е-дың бас кезінде қолданыла бас-тады. Соц. құрылыс саласын индуст-риялық әдіске көшіруге байланысты Қ. т.-б. ө-н дамыту қолға алынды. Құрастырмалы темір-бетон конструкция-ларын шығарумен алғаш кіші-гірім заводтар мен цехтар және өндіріс орын-дарының құрылыс полигондары шұғылданды. Социализмніц түпкілікті және толық жецуі нәтижесінде оны өндіру индустриялық әдіспен жүргі-зіледі. КОКП ОК-і мен КСРО Мин. Со-ветінің 1954 ж. 19 августағы «Құрылыстарға қүрастырмалы темір-бетон конструкциялары мен детальдар өнді-руді дамыту туралы» қаулысынан кейін, құрастырмалы темір-бетон шы-ғару шұғыл артты. Қ. т.-б. ө. тех. жолға қою жалпы құрылыс системасын индустрияландыруда шешуші роль ат-қарды. Кәсіпорны жалпы бағыттағы, азаматтық-түрғын үйлер мен өндіріс-тік күрделі объөктілерге арналған жабындық панельдерді, үй қабырғаларын, түрліше құрастырма бөлшектері мен блоктарды, колонналар мен арқа-лықтарды т. б. конструкциялар мен детальдарды өндіреді. Қ. т.б. ө. з-дта-рының бір тобы өз өнімдерін ерекше шаруашылық мүдделеріне бейімдеп темір жол шпалдарын, түрлі трубалар-ды, электр мен байланыс линиялары үшін темір-ібетон бағаналарын және шахта бекіткіштерін өндіреді. 1961 ж. жұмыс істеп отырған заводтар мен полигондардың саны 2500-ге жетті. КСРО-да Қ. т.-б. ө. өнімінің жалпы көл. 1972 ж. 96 млн м3-ден асты, оның ішінде Қазақстанда 4,7 млн м3-ге жетті. Сов. Одағы темір-бетон өнім-дерін шығару жөнінде дүние жүзінде 1-орын алады. 9-бесжылдықта (1971— 75) күрделі құрылысқа арнап құрас-тырмалы темір-бетон конструкцияларын өндіретін задтардың саны 4 мың-ға жететін болады. Ал олардың өнім көл. 122 млн м3-ге жетеді.
Жалтыркөл (көл, Солтүстік Қазақстан облысы)
Жалтыркөл — Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы Өндіріс (Самамбет) ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 1 км-ге созылып жатқан көл. Теңіз деңгейінен 159,5 м биіктікте орналасқан.
Гидрографикасы
Аумағы 8,8 км2, ұзындығы 3,7 км, енді жері 3,2 км, жағалауының ұзындығы 10,9 км, ең терең жері 2,3 м. Су жиналатын алабы 24,8 км2. Жағалауы жайпақ. Көл түбіне 0,1 – 0,4 м шөгінді тұнған. Судың минералдылығы 0,2 – 0,5 г/л, тұздылығы 2,5 – 6,0 мг/экв, суы гидрокарбонатты. Жағалаудан 300 м-ге дейін су беті өсімдіктері өседі. Көл мал суаруға, жағалауы шабындыққа пайдаланылады.‎
Санат:Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) көлдері
Аяққұр
Аяққұр - киіз үйдің құрылымдық бөліктерін ұстап тұратын сүйемел таңғыш бау. Екінші жағынан аяққұр үйдің ішкі интерьеріне сән береді, эстетикалық қызмет атқарады. Жіңішке, әрі жұқа етіп жасалған құрдың ерекше сәнді түрі уықтың иілген тұсынан жоғарылау, яғни уықтың аяғына қарай тағылатындықтан оны ерекшелеп Аяққұр деп те атаған.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология Санат:Киіз үй
Аяққа қан түсу
Біраз жер жүріп денесі қызғаннан кейін ұйыған қан тарап аяғының сылтуы басылады. Тұяқтың қыртысын және табанын ұстап көргенде ыстық табы білінеді, әрі ауырсынып тұрады. Аурудың асқынған түрі тобанаяқ деп аталады. Мұндай жағдайда ат аяғынан айырылады. Халықтың мал емдеу тәжірибесінде аяғына қан түскен атты бауырына дейін келетін ағын суға байлап, таластырады, яғни түскі аптап басылғаннан кеш батқанға дейін қояды. Онан кейін аяғын сорботқа (тұзды қара шай) сіңірген шүберекпен орап тастайды. Соңынан ысқылап, уқалайды. Аттың тобығының екі жағындағы тамыр мен шашаның барлау тамырынан өткір бәкімен шауып едәуір мөлшерде (1-2 шыны кеседей) қан ағызған. Егер артқы аяғына қан түскені белгілі болса, толарсақ басынан төрт елі темен оны бойлай қиғаш кеткен тамырға қандауырды жарты елідей сұғып, сэл-пәл қан шығарады. Бұл тәсілді толарсақ басын қанату деп атайды. Аяққа қан түсу. оңай жазылады.
Бадья (Нема тармағы)
Бадья — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нем өзенінің оң жағалауынан 28 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Иерсиниоз
Иерсиниоз — инфекция қоздырғышы фекальді-оральді жолмен берілетін өткір зоонозды бактериалдық ауру. Клиникалық көрінісі полиморфизмді: асқазан-ішек жолдарын, буындарды зақымдаумен, сондай-ақ интоксикация, қызба өршуі және рецидивімен сипатталады.
Этиологиясы
Қоздырғыштары - Yersinia pseudotuberculosis (Y.pst) және Yersinia enterocolitica (Y.ent). Versinia туысына, enterobacteria тұқымдасына жатады. О,Н антигендері бар (Vжәне W-вирулентті антиген). О-антигені бойынша 8 (Y.pst) және 51 (Y.ent) сероварианттары бар. Олар инвазияға және клеткаішілік паразиттауға қабілетті. Сонымен қатар эндо және экзотоксин бөліп шығарады. 22-28С (оптимальды) және 2-4С температурада көбейеді, сыртқы ортаға төзімді. thumb|300px|Yersinia pseudotuberculosis-дің кристалды құрылымы
Эпидемиологиясы
Таралуы жергілікті және ошақты. Инфекция көздері: жабайы және синантропты кемірушілер (негізгі резервуар), ауыл шаруашылық жануарлар (ірі қара мал, шошқа, жылқы т.б.), үй жануарлары (ит, мысық), үй және жабайы құстар, адам (ауру және бактериотасымалдаушы). Берілу жолдары: алиментарлы (негізінен жиі жеміс-жидекпен), су арқылы (ашық су қоймалары), тұрмыстық қатынас (жиі ауруханаішілік және жанұялық ошақта). Мезгілі: қыс, көктем айлары. Иммунитет – толық жетілмеген.
Патогенезі
Негізгі факторлар: инфекциялық, токсикалық, аллергиялық, иммунопатологиялық Ену жолдары-ішек және ауыз қуысының шырышты қабаты (тоқ ішектің бастапқы бөлігімен, мықын ішектің дистальді бөлімі). Патогенез фазалары: қоздырғыштың енуі және біріншілік зақымдалу (энтеральды), аймақтық ошақтарда көрінуі және жалпы реакция (регионарлы), генерализация, гематогенді диссеминация, 2-лік көп ошақты, реактивті аллергиялық және иммунопатологиялық өзгерістер.
Патологиялық анатомиясы
Патологиялық процестің айтарлықтай өзгеру көрінісі оның қолайлы жерде орналасуымен байқалады.
Клиникасы
Iшек иерсиниозы мен псевдатуберкулездің клиникалық көрінісі полиморфты және бір-біріне ұқсас. Сондықтан бұлдардың салыстырмалы диагнозы қиян. Иерсиниоздың клиникалық жіктелуі:
Ауыр ағымы бойынша: жеңіл, орташа ауыр, ауыр. Ағымы бойынша: өшірілген, жедел, созылыңқы, созылмалы. Иерсиниоздың негізгі клиникалық көрсеткіштері: гастроинтестинальді формасы 50% жиілікте кездеседі. Интоксикация көрінісінде гастроэнтероколит түрі бойынша өтеді. Қосымшалық болуы мүмкін: бауырдың ұлғаюы, малиналы тіл, буындағы ауырсыну, катаральді көріністер, әр түрлі сипаттағы шамалы бөртпе, күйдіру сезімі (алақан және табанда), қабыршақтану (2-3 айдан кейін), толқын тәрізді ағым Абдоминальды формасы:интоксикалық көріністе оң және мықын аймағында аппендицит, мезаденит ауырсыну синдромымен өтеді. Сонымен қатар артралгия және миалгия, бауыр ұлғаюымен жүреді. Генерализденген формасы: аралас варианты-интоксикация симптомы (қалтырау, қызба, бас ауру, бас айналу, апатия, әлсіздік, ұйқысыздық, тершеңдік, сүйек сынғыштығы, бұлшық еттегі ауырсыну) немесе асқазан-ішек жолдарының симптомдарымен (іштегі ауырсыну, құсу, жүрек айну, іш өту) басталады. Катаральді синдром (тамақтағы ауырсыну, құрғақ жөтел), алақан-табандағы күйдіру сезімі, буындағы ауырсынумен көрінеді. Обьективті белгілерге сипаттама: бет, мойын гиперемиясы, қол-аяқ сүйектерінің гиперемиясы (қолғап, шұлық симптомы), коньюктивит, энантема, аурудың 2-3-ші күніндегі экзантема (кейде 1-ші күні) әртүрлі сипаттағы (дақты, папулезді, артикальді, эритрематозды т.б.) дақтар. Кейде қышумен бірге (ірі буынның айналасы және табиғи қатпарлардағы бүкіл денеге жайылған), 2-ші аптадағы қол саусақтары, алақан, табан терілерінің ірі немесе ұсақ пластикалық қабыршақтануы, бауыр, көкбауыр ұлғаюы, ағымның 5-6 күніндегі толқын тәрізді қызба. Болуы мүмкін; гепатит, серозды менингит, пиелонефрит, пневмония. Септикалық вариант: (2-3% жағдайда). Өзгерудің сипаты: гектикалық түрдегі ұзақ қызба, қалтырау, профузды, айқын интоксикация, әртүрлі мүшелер мен жүйелердің зақымдануы (пневмония, полиартрит, миокардит, эндокардит, менингоэнцефалит, жедел бүйрек жетіспеушілігі, гепатит т.б. ІІ-лік ошақты форма: мына түрде көрінеді:, моно және полиартрит ірі буындардағы (5-8%), гастроэнтерит өткергеннен кейін 2-3 аптадан кейінгі түйіндер эритема (2-10%), типтік көріністегі миокардит, Рейтер синдромы (артрит, коньюктивит, уретрит)
Диагностикасы
Иерсиниоз диагнозын зертханалық зерттеудің оң (+) қорытындысымен және клинико эпидемиологиялық мәлімет негізінде қояды. Зертханалық әдістер:
Салыстырмалы диагнозы: иерсиниоздардың салыстырмалы диагнозын ас-токсикоинфекциясымен, сальмонеллезбен, дизентериямен, скарлатиналық және клиникалық көрінісі ұқсас басқа да аурулармен жүргізді.
Шығын
Шығару ережесі:иерсиниозбен ауырған адамдарды клиникалық сауығу көрінісі пайда болғанда шығарады.
Профилактикасы
Tамақтардың бұзылуын алдын алу үшін санитарлы-гигиеналық шаралар жүргізеді. Pseudotuberkulose Pseudotuberkuliozė Yersinia pseudotuberculosis Yersinia pseudotuberculosis Valetuberkuloosi Yersinia pseudotuberculosis 仮性結核
Дереккөздер
Санат:Бактериялдық аурулар
Ағылшын тілі
Ағылшын тілі (English, English language) — Үнді-Еуропа тілдері жанұясының батыс герман тобына жататын тіл. Ағылшын тілі ежелгі тіл болып есептеледі, ол қазіргі Ұлыбритания аумағын ежелде басып алған Англосаксондардың тілі, бірақ жауланған кельттердің тілдері де әсерін тигізген.
Қолданылуы
Ағылшын тілі — халықаралық тіл (де-факто - лингва франка). Әлемдегі ең көп тараған, әрі қытай мен испан тілінен кейінгі халық саны бойынша ана тілі ретінде ең көп пайдаланылатын тіл. Ағылшын тілі Ұлыбритания, Америка Құрама Штаттары, Жаңа Зеландия, Аустралия және басқа елдерде ана тілі болып есептеледі. Одан басқа көптеген мемлекеттерде ресми тілі болып саналады.
Таралуы
Ағылшын тілі — БҰҰ-ның алты тілінің бірі болып саналады. Ағылшын тілі — дүние жүзіне ең кең таралған тіл. Үнді-Еуропа тілдерінің батыс герман тілдеріне жатады. Ағылшын тілі құрылымы жағынан флективті. Ұлыбритания, АҚШ, Аустралия, Жаңа Зеландияның мемлекеттік тілі болып табылады. Канадада (француз тілімен қатар), Ирландияда (ирланд тілімен қатар) мемлекеттік қос тілдің бірі. БҰҰ-да қабылданған ресми алты тілдің негізгісі. Алты құрлыққа кең тараған бұл тілде қазір 400 млн-нан астам адам сөйлейді.
Қазақстанда мамандар дайындау
Қазақстанда да 20 ғасырдың 50-жылдарынан бастап Абылай хан атындағы Қазақ мемлекеттік халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетінде, өзге де жоғары және орта оқу орындарында Ағылшын тілі оқытылып, мамандар дайындалады. Жеке пән түрінде мектеп бағдарламаларына енгізілген.
Тарихы
Ағылшын тілінің түп-төркіні 5-6 ғ-да құрлықтан Британ аралына қоныс аударған англ, сакс, ют тайпалары мен аралдағы байырғы кельт (бриттер) тайпаларының тілі болып саналады. Ағылшын тілінің даму тарихы ежелгі ағылшындық (7-11 ғ.), орта (12-15 ғ.) және жаңа (15 ғ-дан бері) дәуір болып үш кезеңге бөлінеді.
Диалектілері
Ағылшын тілі британдық және американдық болып екі түрге бөлінеді. Британдық Ағылшын тілі өз ішінде шотландиялық, солтүстік, батыс, шығыс, оңтүстік диалектілерге жіктеледі. 7-11 ғ-да англо-саксон тілінде 4 диалект болған: нартумбриялық, мерсиялық, уэссек және кент.
а) фонетика жүйесінде дыбыстарының көпшілігі біресе созылыңқы, біресе қысқа айтылады. Осыған орай, Ағылшын тілінде сөз мағынасы бірсыдырғы өзгеріске түсуі мүмкін;
б) морфол. саласындағы өзгешелік: сын есім мен сан есімнің барлық жалғаулары, яғни септіктері, сондай-ақ, зат есім мен етістік аффикстерінің көбі бұл күнде тарихи өзгерістерге түскен. Соған орай Ағылшын тілінде сөз бен сөзді байланыстыратын предлогтар, артикльдер, сондай-ақ көмекші етістік сияқты жаңа тұлғалар, формалар (морфемалар) пайда болған. Ағылшын тілінің жазу ережелері мен сөздердің айтылуында айырмашылықтар бар. Орфографиялық ережелер бойынша бұрынғы және қазіргі ағылшын тіліндегі дыбыстардың өзгерістері жазуда қатаң сақталады.
Ағылшын әліпбиі
Ағылшын әліпбиі 26 әріптен құралады:
Ағылшын тілін қолданатын негізгі елдер
300px|нобай|оңға|Ағылшын тілін қолданатын елдер 300px|нобай|оңға|Еуропадағы ағылшын тілі
Ағылшын тілі көптеген елдерде қолданады. Олардың қатарында негізгі осы елдер бар:
Дереккөздер
Санат:Батыс герман тілдері Санат:АҚШ тілдері Санат:Аустралия тілдері‎ Санат:Канада тілдері Санат:Үндістан тілдері‎ Санат:Ұлыбритания тілдері
Дёрфлинген
250px|thumb|Картада орналасуы Дёрфлинген (Dörflingen) — Швейцарияның Шаффхаузен кантонында орналасқан коммуна.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 797 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.82 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2915, пошта индексі — 8239.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шаффхаузен елді мекендері
Жақсыкелді Кемалов
Кемалов Жақсыкелді (1960). Әнші, Қазақстан жастар одағы сыйлығының лауреаты (1992). Ресей – Қазақстан гуманитарлық университетін бітірген. Бірінші республикалық «Жігер» (Алматы, 1985), республикалық «Жастар дауысы» (Алматы, 1987), фестивалінің лауреаты 1988 жылдан бері Қ.Байжанов атындағы коцерттік бірлестік әншісі. Үкілі Ыбырайдың «Қызыл асық», Біржан Салдың «Айбозым», Ақан серінің «Жамал қыз» әндерін ешкімге ұқсамайтын өзіндік мәнерімен орындайды. Көптеген шет елдерде өнер көрсетті. Тәттімбет атындағы өнер колледжінің оқытушысы.
Дереккөздер
1. Қазақстан әншілері кітабы, 2011ж.
2. ↑http://www.shuak.kz/
Санат:Қазақстан әншілері
Томашица
Томашица — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Жоғарғы Кизьма өзенінің оң жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — теңіз Кубен және Сухона өзендері бастауынан Кубен су торабына дейін. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Б. з. д. 573 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 573 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 573 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Еуропа (серік)
Өлшемдерімен Айдан кіші болғанымен, көбінесе силикат жыныстардан тұратын серік. Жер бедері тек мұздан болып, ол Күн жүйесінде ең тегіс болып келеді. Бетінде кратер саны аз болғанымен, жарықшақтар саны өте көп. Жер бедерінің жастығына орай, мұз астында су бар деген болжамғаға келеді. Оның мұз болып қатып кетпеуі асығу күштері болуы мүмкін. Сол күштер арқылы Еуропаның магниттік өрісі Юпитердікіне қарама-қарсы болуына әкеледі. Қыртысы судан жылжығаны арқылы серік ішінен қызарып отырады. Су бар болуынан мұз 80°-қа жылжығанын көрсетеді. Онымен бірге геобелсенділік тақталар жылжу сияқты көрсетіледі. Атмосферасы қатты разрядталған болып келеді, және тек оттегіден тұрады.
Еуропада су болғанымен, ол ғалымдарға үлкен қызығушылық береді. Мүмкін микроағзалар су ішінде өмір сүреді. Соны білу үшін бірнеше экспедициялар жіберіледі.
NGC 3979
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1881 жылы 23 сәуірде Holden Edward Singleton астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3979 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37488, IC 2976, UGC 6907, MCG 0-31-3, ZWG 13,5.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Кибела
Кибела (Κυβέλη, Cybele), Цибела, кейде Кибеба (Κυβήβη) — ежелгі грек мифологиясындағы Құдай богиня, тегі - фригиялық. Тағы басқа аттарымен: Кивева, Диндимена, Идей анасы, Құдайлардың ұлы анасы танымал. Қасиеттері жағынан Рея құдайына ұқсайды. Страбон бойынша, Кибелдан өз атын алды. Герадоттың шығармаларында оның Сардағы ғибадатханасы туралы айтылған.
Кибела туралы мифтер
Кибелла туралы мифтері көбіне Аттистің оқиғасымен байланысады.
Кибелла Иасионнан Корибантты туды. Иасиона Дарданның өлімінен кейін, Құдай Аналардың киелі жораларды жасап, Кибела мен Корибантты Азияға апарды және Фригияға жібереді. Кибелла Олимптан Алканы туады.
Пиндар оған дифирамб жазды. Элегийдың авторларының арасында Кибелла пірі мен арыстан жайлы оқиға да танымал.
Дереккөздер
Санат:Грек құдай әйелдері Санат:Құдайлар
Ласло Папп
Көптен күткен 1952 жыл да келіп жетті. Олимпиада алауын Лондоннан қабылдап алған Финляндия астанасы - Хельсинкидегі бәсекелерге қатысушылар қатары бұрынғыдан анағұрлым көп еді. Халықаралық олимпиада комитетінің алға тартқан барлық талаптарын мүл­тіксіз орындап үлгерген КСРО да, әлемдік қауымдастық мойындаған Израиль де осы жолғы олимпиадалық ойындарға қатысатын болды. Спортшылар саны күрт көбейген сында, әсіресе, бокстағы бәсекелестік жұрт назарын өзіне ерекше аудартты. Өйткені мұнда жанкүйерлердің сүйіктісіне айналған жұлдыздар шоғыры топтасқан еді. Олардың арасында бірінші кезекте Ласло Папп пен америкалық шебер Флойд Паттерсонның есімі құрметпен ауызға алынатын. Тартысқа толы бокс сынын тамашалаған қалың ел бәкене бойлы венгрдің керемет қимылына тәнті болды. Барлық кездесулерін мерзімінен бұрын, нокаутпен аяқтаған Ласлоға бірінші орта салмақта тең келер ешкім табылмады. Көрген жұрттың айызын қандырған венгр боксшысына қарсы келу мүмкін емес еді. Сөйтіп, ол екі дүркін Олимпиада чемпионы атанды. Бұл жолы да Венгрия спортшылары ғажап өнер көрсетіп, командалық есепте алпауыт мемлекеттер - АҚШ пен КСРО-дан кейінгі үшінші орыннан табылды.
Сәттіліктің қасынан сәтсіздікке де орын бары белгілі. 1953 жыл Папп үшін сәтсіз болды. Ол өзінің спорттық өмі­рінде алғаш рет жеңілістің ащы дәмін татты. Бұл Польша астанасы Варшава да өткен құрлық біріншілігі болатын. Екі дүркін Олимпиада чемпионы, Венгрия мақтанышы Еуропа чемпионатының финалына да жетпей, жарыс жолынан шығып қалды. Оны ұпай санымен кеңес боксшысы Борис Тишин ұтып кетті. Сәтсіздіктер мұнымен тоқ­тамады. Арада екі жыл өткенде Папп тағы да жеңілді. Атақты поляк боксшысы Збигнев Петшиковскийге есе жі­берген Ласлоның «ғұмыры» аяқталғандығын сөз етушілер көбейді. Оның өткір шабуылдары, шалт қимылдары, кез келген қорғанысты бұзып-жара алатын тегеурінді соққылары біртіндеп ұмытыла бастады.
1956 жыл. Олимпиада алауы Австралияға аттанып, Мельбурн де тұтанды. Өзінің үшінші Олимпиадасына үмітін үкілеп келген Ласло Паппты ешкім фавориттер қатарына қоспады. Отызға аяқ басқан даңқты боксшының соңғы сәтсіздіктерін алға тартқан мамандар оны қартайып қалдыға жорыды. Бұл Олимпиаданың алтын жүлдесі кезінде Паппты ұтқан және бүгінде тамаша нәтижелерге қол жеткізіп жүрген поляк Петшиковскийге бұйыратындығын айтқан сәуегейлер де табылды. Әйткенмен өзінің сәтсіздіктерінен мықтап сабақ алған Папптың осы Олимпиадаға тыңғылықты әзірлікпен келгенін ешкім біле бермеді. Мельбурн рингіндегі алғашқы жекпе-жегін аргентиналық Сайенспен өткізген ол, қарсыласын ауыр соққылардың астына алды. Қарулы венгрдiң зіл батпан жұдырығынан дұрыс жасқана алмаған Сайенс қабағының жарылуына орай, жеңіліп тынды. Ақыры Папп сарыла күткен жекпе-жегіне шықты. Үш ай бұрын өзіне опық жегізіп, жүрегіне зіл батпан жүк түсірген полякпен қайта бетпе-бет келді. Өзіне сенімді болған Петшиковский рингте еркін қимылдап, шабуылдауға кірісті. Керісінше, гонг соғылғаннан-ақ жинақы қалыпқа енген Папп аса сақ жүрді. Бірінші раундтың соңына таман әбден еркінсіген қарсыласының оң қолын сәл түсіргенін байқай қойған ол өзінің әйгілі солақайын сілтеп қалды. Поляк еденге гүрс етті. Дегенмен оны бірінші кезеңнің аяқталғанын ескерткен гонг дауысы құтқарып қалды. Бірақ осыдан кейін-ақ Петшиковский бұрынғыдай еркінси алмады. Екінші және үшінші раундтар да Ласлоның айқын басымдылығымен өтті. Ол қауіпті қарсыласынан есе қайтарды. Келесі кездесуде америкалық Жозе Торреспен бәсекеге түскен Папп жиырма жасар талантты, бірақ тәжірибесі әлі толыса қоймаған боксшыны ұтты. Жекпе-жек барысында Торрес бір мәрте нокаутқа да түсті. Осылайша үш рет қатарынан Олимпиаданы бағындырған Ласло Папптың аты аңызға айналды. Бұған дейін бокс тарихында бірде-бір былғары қолғап шебері дәл Папптай үш Олимпиаданы ұтып көрмеген еді. Тек ширек ғасырдан кейін оның бұл көрсеткішін кубалықтар - алдымен Теофилио Стивенсон, сәл соңыра Феликс Савон қайталады. Міне, осы үш саңлаққа бағынған биік әзірге өзге боксшылар үшін тек арман болып келеді. Оған шеберліктің шыңына жеткен хас мықтылар ғана қол жеткізері анық.
1957 жылы Ласло Папп социалистік жүйемен өмір сүрген елдердің өкілдері арасында тұңғыш рет өз бағын кәсіпқой рингте сынап көруге рұқсат алды. Мұнда да ұлы боксшы жеңістен жеңіске жетті. «Әуесқой бокстан ауыс­қандар кәсіпқой рингте қоңыз теріп кетеді» деген түсінікті алғаш өзгерткендердің бірі де Папп еді. Ол осы салада асығы алшысынан түскен алпауыттарды тұқыртып, алты рет Еуропа чемпионы атанды. Жұрттың бәрі оның әлем­­дік тәж үшін таласқанын көргісі келді. Бірақ осы жекпе-жектің қарсаңында венгр үкіметі күтпеген жерден Ласлоның кәсіби аренада өнер көрсетуіне тыйым салды. Кәсіпқой рингте барлығы 29 жекпе-жек өткізіп, 27 рет жеңіске жеткен, оның 21-ін нокаутпен аяқтаған, екі кездесуде тең түскен, бірде-бір жеңіліп көрмеген даңқты бокс­шы кейінірек бапкерлікпен айналысты. Оның ақыл-кеңесіне сүйенген венгр боксшыларымен әлемнің күштілері санасуға мәжбүр болды. Венгрияның ұлттық мақтанышына айналған аңыз боксшы 2004 жылы, жетпіс сегіз жасында дүниеден өтті. «Венгр ғажайыбының» негізін қалаушылардың бірі Ласло Папптың есімі әлемдік бокс тарихында алтын әріптермен жазулы тұр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бокстан Олимпиада чемпиондары Санат:2003 жылы қайтыс болғандар Санат:Мажарстан спортшылары
Кіші Шердына
Кіші Шердына — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Печора өзенінің сол жағалауынан 1200 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кіші Сок
Кіші Сок — Ресейдегі өзен. Самара облысы, Орынбор облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сок өзенінің сол жағалауынан 336 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сок өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Самара облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері
Ишихеу
Ишихеу — Ресейдегі өзен. Кабардин-Балқар Республикасы, Солтүстік Осетия-Алания Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нальчик өзенінің оң жағалауынан 0,5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Черек. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек және Еділ өзендері аралығындағы Каспий теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кабардин-Балқар өзендері Санат:Солтүстік Осетия өзендері
Үнді-Парсы күнтізбесі
ҮНДІ-ПАРСЫ КҮНТІЗБЕСІ — ежелде қолданылған күнтізбелердің бірі. Ертедегі үнділер жылды риталар деп аталатын 6 маусымға бөлген. Әрбір рита жуық түрде 2 айға тең.
Ведалар мен сутраларда риталар былай аталған:
Үнділер математика мен астрономия ғылымдарының дамуына зор еңбек сіңірген. Осы күнгі қолданылып жүрген он цифрды солар ойлап тапқан. Ежелгі Үндістанның абыздары — брахмандар да аспанды бақылап отырған. Олар Күннің, Айдың, бес планетаның, кейбір жұлдыздардың көрінерлік қозғалыстарын жақсы түсінген.
Үндістанда әр түрлі күнтізбелер қолданылып келген. Олардың ең бастылары:
Айдың ұзақтығы, жуық түрде, 29,5 тәулік болатындығы белгілі. Мұны бүтін санға келтіру үшін, ежелгі үнділер кейбір айларды 29 күннен, кейбір айларды 30 күннен есептеген. Әрбір ай екі жартыға бөлінген, бұл жарты айлар “пакша” деп, ондағы күндер “титхалар” деп аталған. Аралас күнтізбе, яғни ай-күн күнтізбесі, ай күнтізбесін күн күнтізбесіне сәйкестендіріп отыру үшін қолданылған. 4 ғ-дан бастап Үндістанның кейбір жерлерінде күн күнтізбесі қолданылады. Парсылар жаулап алған Вавилон, Мысыр, Үндістан, т.б. елдердің күнтізбелерімен танысып, оларды өз мақсаттарына пайдаланған. Кейін соларға сүйене отырып, өз күнтізбелерін жасайды. Ежелгі парсылар Күнге табынған халық болды, олар Күн құдайы — Митраға, аспан құдайы — Ахура-маздаға сыйынды. Күнтізбелерін Күннің қозғалысы бойынша жасап, тәуліктің басын Күннің шығуынан есептеді. Парсы күнтізбесі бірнеше рет өзгертілді.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
IC 277
IC 277 — Кит шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11336, UGC 2460, MCG 0-8-64, MK 602, KUG 0257+025, IRAS02572+0234, ZWG 389.60.
Первица (Кырджали облысы)
Первица (Първица) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді.