cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Трингуляцияны теңдестіру
Трингуляцияны теңдестіру — ең кіші квадраттар әдісінің коррелаттық немесе параметриялық әдісімен мүмкіндігінше бұлжытпай жасалады, бірақ мұнда бірқатар жеңілденетін ұйғаруларға жол беріледі; байланыстырылған тораптар кезіндегі бастапқы мәліметтер және өлшенген қабырғалардың ұзындықтары қатесіз деп саналады, өлшеулер тең дәлдікті деп қабылданады; коррелаттық әдіспен теңдестіру кезінде нақтылы өлшенген бағыттардың орнына, әдетте, іргелес бағыттар арасындағы тәуелсіз өлшенген бұрыштарды табады; параметриялық әдіспен теңдестіру кезінде өлшенген деп бағытты тәуелсіз табады, әрине, бұл жағдай тең емес нәтижелерге әкеледі. Соңғы уақытта IV және жоғары класс трингуляцияны теңдестіру кезінде жанама анықтау әдісі деп танылған параметриялық әдісті қолданады; қажетті белгісіздердің орташа тендеулері де координаталар әдісіндей.
Ланце
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Antics
Antics -  2004 жылы жарық көрген, Нью-Йорктік Interpol тобының екінші альбомы. Қазіргі кезде тек АҚШ аумағында ғана 435000 дана сатылған екен. Оның осыған дейінгі «Turn on the Bright Lights» альбомымен айырмашылығы - көңіл күй диапазоны ұлғайып, композиция көңілді күйге ауысқан. Бірақ та, ортақ стиль сақталған.
Трингуляцияны теңдестіру
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Antics
Композиция жинақтары
«Next Exit» — 3:20
«Evil» — 3:35
«NARC» — 4:07
«Take You on a Cruise» — 4:54
«Slow Hands» — 3:04
«Not Even Jail» — 5:46
«Public Pervert» — 4:40
«C’mere» — 3:11
«Length of Love» — 4:06
«A Time to Be so Small» — 4:50
Бонустық тректер(Жапония)
Синглдары
«Evil», 2005 жылдың қаңтарында жарық көрді.
«C’mere», 2005 жылдың сәуірінде жарық көрді.
Дерек көздері
https://ru.wikipedia.org/wiki/Antics
Санат:Музыкалық альбомдар
Кунино (Враца облысы)
Кунино (Кунино) — Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Роман қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 603 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3140. Телефон коды — 091202. ЕКАТТЕ коды — 40645.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Враца облысының елді мекендері
IC 3691
IC 3691 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан I (нерегулярна галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1675869.
Сыртқы сілтемелер
IC 3691 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Бастөбе ауылдық округі
Бастөбе ауылдық округі — Жетісу облысы Қаратал ауданындағы әкімшілік бірлік.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 5603 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Қаратал ауданы ауылдық округтері
NGC 3142
NGC 3142 — Sextans шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1836 жылы 5 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3142 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29586, MCG -1-26-28.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз)
Акваплан
Акваплан - шапшаңдығы сағатына 15 км-ден аспайтын қайықтарға тіркелетін сумен жүзуге арналған шағын сал.
Мелша
Мелша — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вига өзенінің оң жағалауынан 104 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері
Күй ғұмыр
Күй ғұмыр — 2011 жылы Алматы қаласы «Сардар» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Ж. Құлиев. Беттер саны — 176.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-7174-24-8.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Сардар баспасының кітаптары
Турбенталь
250px|thumb|Картада орналасуы Турбенталь (Turbenthal) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан коммуна. Винтертур округінің құрамына кіреді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Аквапарк
Аквапарк — су бассейндерінің кешені, мүнда қолдан жасалған қүламалар, айнамалар, тұғырлар, сарқырамалар, бассейндер және т.б. болады. Республикамызда көлемі 18 га. келе бірінші аквапарк Қапшағай қаласында 1993 жылы ІЗ тамызда пайдалануға берілді, келесі жылы биіктігі 17 метрлік балаларға арналған қүлама іске қосылады. Суды үнемі тазартып түру үшін сүзгісі бар 18 сусорғыш орнатылған. Бұл А.-те бір мезгілде 5000 адам шомыла алады, оның аумағында кафебар, сауда орындары жүмыс істейді, қүрал-жабдықтар жалға берілетін пункт бар.
Фуэнте-Вакерос
Фуэнте-Вакерос (Fuente Vaqueros) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Гранада провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Вега-де-Гранада ауданында (комарка) орналасқан.
Аквапарк
Алғашқы аквапарктер 1940 жылдардың соңында пайда болды. Бүгінгі таңда АҚШ саны (1000-нан астам), инфрақұрылымның дамуы, табыстылығы бойынша әлемде көш бастап тұр. Аквапарктермен айналысатын негізгі ұйымдар IAAPA (Халықаралық ойын-сауық саябағы мен аттракциондар қауымдастығы) және WWA (Дүниежүзілік аквапарктер қауымдастығы).
Дереккөздер
Санат:Спорт
Фуэнте-Вакерос
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гранада елді мекендері
Тарғын ауылдық округі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Тарғын, Жантас, Жоғарғы Тайынты, Манат, Ізғұтты Айтықов ауылдары кіреді. Орталығы – Тарғын ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2901 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Ұлан ауданы ауылдық округтері
Ұзынденелілер
Ұзынденелілер (Brentidae) - ұзынтұмсықтыларға жақын түрліқоректілер туыс тармағына, қоңыздар туыстасына жататын жәндіктер. Денесі тым ұзарған басы бастүтікке айналған, мұртшалары жіптәрізді немесе анықкөрінішті. Дернәсілдері ақ түсті, цилиндр тәрізді. Тропикалық ормандарда мекендейтін 1300-дай түрі бар; ТМД-да 1 түрі, шөлдала ұзын денелі, (Bremoxenus chart), Орталық Азия тоғайларында - ірі құмырсқа-ағаштестілермен бірге қауымдастықта тіршілік етеді. Ұзынденелілер ағаш қыртысының астында дамиды, кейбіреулері тропикалық мәдени өсімдіктерінін, (шай, кофе) зиянкестері, жырытқыш түрлері де бар.
Дереккөздер
Санат:Қатты қанаттылар
Білімнің бірегейі
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Судың ластануы мен былғануын анықтайтын органдар
Судың ластануы мен былғануын анықтайтын органдар— судың ластануы мен былғануын табиғатты және жер қойнауын қорғайтын, су ресурстарын басқаратын, денсаулық сақтайтын, гидрометеорологиялық мемлекеттік органдардың анықтауы. Физикалық, химиялық немесе биологиялық сипаттағы өзгерістер судың ластануы деп танылады, осылардың салдарынан су коммуналдық, өнеркәсіптік, ауыл шаруашылық, балық шаруашылық және басқа мақсаттарға ойдағыдай пайдалану үшін жарамсыз болып қалады. Суға қатты, өндірістік, тұрмыстық қалдықтардың енуі судың былғануы деп саналады, осылардың салдарынан су объектісінің гидрологиялық жай-күйі нашарлайды және суды пайдалануға кедергі келтіреді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Өтебақ Қалмамбетұлы
Өтебақ Қалмамбетұлы (19 ғасырдың 2-жартысы мен 20 ғасырдың 1-жартысы, қазіргі Мыңшұнқыр ауылы маңы) — ақын. Шығармалары толық сақталмаған. Омар Байымбетұлы жаздырған Бестембай деген кісінің қызымен айтысы ғана бізге жеткен.
Тораңғы филерема көбелегі
Тораңғы филерема көбелегі (Laothoe philerema) – қабыршақ қанаттылар сабының жынды көбелектер тұқымдасына жататын көбелек.
Саны азайып бара жатқан түр.Орта Азия шөлдерінің жергілікті түрі, таралу аймағы жекелеген бөліктерге бөлінген,жер гілікті және сирек кездеседі. Қазақстанда нақты бір жерден ғана — Қапшағай су қоймасындағы Iле өзенінің жайылмасынан белгілі. Түрдің таралу аймағы тарылып барады. Тоғайлы жайылма ормандарда (теңіз деңгейінен 200–500 м биіктікте) тіршілік етеді. Жылына екі рет ұрпақ береді. Жұлдызқұрттары тораңғы жапырағымен қоректенеді.Қуыршағы топырақтың жоғарғы қабатында қыстап шығады. Бірінші ұрпақтың көбелектері сәуірдің соңы, мамырда, екінші ұрпақтың көбелектері маусымда, тамызда ұшады. Жайылма ормандардың кесілуіне, өрттерге және түрдің тіршілік ететін ортасында су қоймаларын жасауға байланысты түр саны тіпті жойылып барады. Тоғайлы ормандарды барынша қорғау қажет, өзен жайылмаларындағы тораңғыны кесуге мүлдем тыйым салып, қорықтар ұйымдастыру керек.
Дереккөздер
Ғажайып омыртқасыздар. Қазақстан Қызыл кітап беттерінен. Құрастырушылар И.Д.Минтяев, Р.В. Ященко, В.Л. Казенас.
Санат:Қабыршақ қанаттылар
Аллюр
Аллюр (allure, ауд. - жүріс) - жылқының алға қарай екпіндей жүруі.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Үстемелеу
Үстемелеу 	(градация., лат.gradatio - бірден-бірге сатылап күшейте түсу, еселей түсу) - алдыңғы сөзден соңғы сөздің, алдыңғы ой-пікірден соңғы лебіздің, алдыңғы құбылыстан соңғы құбылыстың қуат-тегеурінінің асып түсіп отыруы. Бұл көркемдік тәсіл синтаксистік қайталаулар мен мағыналық өрістің кеңеюіне құрылады.
Ахмет Байтұрсынов бұл стилистикалық тәсілді "дамыту" деп атаған. Және осыған 1) "Бар. Жүгір. Ұш", 2) "Мен саған он рет, жүз рет, мың рет айттым", 3) "Халықты қаңсылату - обал, халықты зар жылату - мейірімсіздік, халықты тамақ үшін сату-иттік" деген мысалдарды келтірген. Үстемелеудің поэзиялық үлгісіне мысал ретінде Мағжанның мына өлең жолдарын алсақ:                                                       Бүгінгі күн тән құшпадым,                                                                                   жан құштым,                                                        Жанды құштым, таңды құштым,                                                                                    көкке ұштым, - мұндағы ойды үстіне-үстіне күшейтіп, еселеп айту тәсілі ақынның ыстық махаббатын, кемерінен асып, шалқыған шаттық сезімін толық, әсерлі жеткізуге бірден-бір лайық екенін көреміз.
Санат:Стилистика
Підиә өткізу
=Підиә өткізу= Бір өлімге кемінде бірнеше молдаға хабар айтылады. Қаза болған адамның өсиеті бойынша, підиәсі мен намазын өткізіп беруге молда бекітіледі өсиеті болмаса өлімге келген молдалардың ішінен, ақы иелерінің талабы бойынша екі молда орналастырылады. Біреуі підиәсін, біреуі намазын өткізуге жауапты болады. Бұларды жұртқа жария етеді.Підиәға бір тұяқ ұсақ мал, сансыз дән (жарым қалта мөлшерінде жүгерінің дәні), тақ санды ақша даярланады. Есік алдына бір парша киіз жазып молдалар және қарт кісілер тізерлеп отырады. Жалпы қауымды пидиә өткізуге шақырады. Сондайақ підияға байланған бір тұяқ жанды малды, підиә өткізуге жауапты болған молда, ‹‹сауапқа›› келетін кісілер барма? Деп ұқтыру жасайды. ‹‹сауапқа›› келмесе мешіттің алқасынан біреуі келіп «сауапқа» отырады. Молда бір тұяқ малдың бұйдасын ұстап тұрып, қайтыс болған адамның жасы, балиғат жасын шығарғанда қалған жасы, әке-шешесінің атын айтып, бақидан пәниге аттанды. Балиғат жасын шығарғанда пәленбәй жастың өтелмеген парызы, өткізген күнәләрі үшін жамағат алдында қабыл қылып алдыңызба? Деп үш қайтара ‹‹сауапқа» отырған кісінің қолын алып қолдасады. Егер жеті мүшелі аяқталған қарт адам болса 2 жас, 100 жасқа таяған иәки 100 жастан асқан адам болса, 3 жас қосып жасын шығарады.
Митрофановка (Шығыс Қазақстан облысы)
Митрофановка — Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы, Багратионов ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қасым Қайсенов кентінен солтүстік-батысқа қарай 128 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 488 адам (246 ер адам және 242 әйел адам) болса, 2009 жылы 423 адамды (206 ер адам және 217 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ұлан ауданы елді мекендері
Мәйітпен қоштасу
=Мәйітпен қоштасу= Мәйітті көмуге алып жүргенде үй ішіндегі әйелдер жағы есіктен басын шығарып, босағада тұрып жабыла дауыс айтады. Міне мұны сүйекпен қоштасу деп атаймыз.
Чурсь-Ю
Чурсь-Ю — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ула өзенінің сол жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Хохломка
Хохломка (Хохлома) — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Узола өзенінің сол жағалауынан 84 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 38 км-ді құрайды.
Чурсь-Ю
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Хохломка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Горьков су торабынан Ока өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Судың минералдылығы
Судың минералдылығы— су құрамындағы минерал заттардың, яғни химиялық элементтердің иондар немесе коллоид (қойыртпақ) түріндегі қосындысы. Сулардың жалпы минералдылығы бойынша (г/дм3) бөлінуі төмендегідей: өте тұщы (<0,05), тұщы (>1,0), аз тұзды (1-3), тұздылау (3—5), тұзды (5—10).
Ұзынмұрттылар
Ұзынмұрттылар, масалар (Nematoceea) - қарапайым құрылымды қосқанаттылардың кеңінен тараған туыс тармағына жататын жәндіктер. Мұрттары ұзын, көпбуылтықты, (7 ден 65 дейін). Денесі әдетте жұқа, аяқтары ұзын. Дернәсілдерінде жақсы дамыған бас жабындысы бар, мандибулалары мен максиллалары бірікпеген. Қуыршағы жабылған, жабындысы ересек жәндік шығар алдында тігінен екіге бөлінеді. Ұзынмұрттылар туыс тармағы келесі туыстастарды өз құрамына енгізеді: галлицтар, санырауқұлақ масалары, ұзынаяқтылар, ызылдауық-масалар, қан сорғыш масалар, құмытылар, ін шіркейлері, шіркейлер және т.б.
Дереккөздер
Санат:Қосқанаттылар
Порту-Вера-Крус
Порту-Вера-Крус (Porto Vera Cruz) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Санта-Роза экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2179 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 113,646 км² шамасында. Халық тығыздығы — 19,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1992 жылы құрылған.
NGC 7680-1
NGC 7680-1 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1790 жылы 2 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7680-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71541, UGC 12616, MCG 5-55-23, ZWG 497.25.
Намборн
Намборн (Namborn) — Германия Федеративтік Республикасының Саар жерінде орналасқан муниципалитет. Санкт-Вендель ауданының құрамына енеді.
NGC 7680-1
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Намборн
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 7295 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 26 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 10 0 46 113. Муниципалитеттің басшысы — Тео Штауб.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 8 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саар елді мекендері
Вила-Кова-а-Коэльейра (Вила-Нова-де-Пайва)
Вила-Кова-а-Коэльейра (Вила-Нова-де-Пайва) (Vila Cova à Coelheira (Vila Nova de Paiva)) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Вила-Нова-де-Пайва муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 317 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,17 км² шамасында. Халық тығыздығы — 40,9 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Иоанн Креститель.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Тайозен
Тайозен (Тойозен) — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Улусук өзенінің сол жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мыйбұлақ
Мыйбұлақ — Ұлытау облысы Ұлытау ауданындағы ауыл, Мыйбұлақ ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығынан - Ұлытаудан оңтүстік-шығысқа қарай 211 км-дей жерде. Округ аумағында Құрақтыкөл, Аққеңсе, Алақай, Баймырза, Тезекбай елді мекендері бар. Жерінің жалпы ауданы —205,1 мың га. Шаруашылықтың мамандандырылған негізгі бағыттары — мал шаруашылығы болады.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 631 адам (316 ер адам және 315 әйел адам) болса, 2009 жылы 698 адамды (391 ер адам және 307 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Округте мектеп, кітапхана, клуб үйі, дәрігерлік амбулатория, мәдени қызмет көрсету орталықтары бар. Ең жақын Жезқазған-Қызылорда тас жолы 40 км жерде. Басқа елді мекендермен автокөлік жолдары арқылы байланысады.
Алмұрт (бокста)
Алмұрт (бокста) — соққының күшті, дәл әрі тез болуын дамытатын бокс жабдығы. Алмүрт пішінді төбедегі көлденең орынның ортасынан топсаға бекітілген былғарыдан жасалган жаттығу құралы болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Судың кермектігі
Cудың кермектігі көрсеткіші 1 литр судағы миллиграм-эквивалентпен (мг-экв/л), кей елдерде градуспен өлшенеді. Табиғи сулардың кермектігі өте кең ауқымда ауытқиды: тайга мен тундра белдеміндегі өзен, көлдерде 0,1-0,2 мг-экв/л-ден кейбір жер асты сулары мен мұхит, теңіз суларында 80-100 мг-экв/л-ге дейін. Кермек су тұщы болса да, нашар сабындалады, бу қазандықтарының қабырғаларына тат түзеді, қант, былғары және басқа да көптеген өнеркәсіп салаларында пайдалануға жарамайды. Cудың кермектігі анықтамасы бойынша: жалпы, уақытша (жойылатын), тұрақты, карбонаттық, қалдық болып бөлінеді. Жалпы кермектік суда кальций мен магнийдің барлық тұздарының болуынан қалыптасады. Уақытша және карбонаттық кермектік онда кальций мен магнийдің тек гидрокарбонаттық (HCO3)және карбонаттық (СО32~) тұздарының болуымен байланысты. Мұндай кермектілікті суды қайнату арқылы кетіруге болады. Тұрақты (жойылмайтын) кермектік жалпы және жойылатын кермектіктердің айырымына тең. Қалдық (бейкарбонаттық) кермектік жалпы және карбонаттық кермектіктердің айырымына тең. Біздің елімізде судың кермектігі 1 дм3 судағы Са2+ мен иондарының миллиграмм-эквиваленттік мелшерімен көрсетіледі. Кермектіктің бір мг-экв-ті 20,04 мг/дм3 кальций мен 12,16 мг/дм3 магнийдің косындысына тең. Шетелдерде cудың кермектігі неміс (H°), француз (F°), ағылшын және американ (А°) градусымен өлшенеді. Осы өлшемдермен салыстырғанда 1 мг-экв - 2,8 Н°, 5,0 F°, 3,5 А° ағылшын, 50,0 А° американ градусына тең. Табиғи сулар кермектік дәрежесіне қарай бес топқа бөлінеді: өте жұмсақ су (1,5 мг-экв-ке дейін), жұмсақ су (1,5—3,0 мг-экв), орташа кермек су (3,0—6,0 мг-экв), кермек су (6,0—9,0 мг-экв) және өте кермек су (9,0 мг-экв-тен жоғары). Қазақстанда ауыз су ретінде жалпы кермектігі 7—20 мг-экв болатын жер асты сулары пайдаланылады.
Табиғи сулар кермектік дәрежесіне қарай: болып бес топқа бөлінеді. Қазақстанда ауыз су ретінде жалпы кермектігі 7-20 миллиграм-эквивлентті табиғи сулар пайдаланылады.
Судың көктенуі
<p style="text-indent: 25px;"> Судың көктенуі - су қоймалардың беткі су қабатында балдырлардың жаппай дамуынан болатын құбылыс. Жасыл балдырлар — жасыл "көктену", диатомдылар — сарғыш-қоңыр "көктену", Кызыл балдырлар — қызыл "көктену" көріністерін қалыптастырады.
Судың күн энергиясын жұтуы мен сейілтуі
<p style="text-indent: 25px;"> Судың күн энергиясын жұтуы мен сейілтуі — су, қар, мұз бетіне түскен кун энергиясының бірте-бірте суға еніп жүтылуы және ішінара шағылысуы немесе жұтылған сәулелі энергияның жылу энергиясына айналуы. Су бетінен шағылыскан күн радиациясының мөлшері соуленің қүлау бүрышына немесе күннің орналасу биіктігіне байланысты. Ал сейілген радиацияның шағылысуы күннің орналасу биіктігіне тәуелсіз және басқа да заңдылықтар аркылы өтеді. Шағылысқан күн энергиясының түсетін күн энергиясына қатынасы шағылысу коэффициенті немесе альбедо деп аталады. Куннің орналасу биіктігі 30—80° шамасында болған жағдайда судың тегіс бетінен 6—2% энергия шағылысады; күннің орналасу биіктігі биіктік төмендеген сайын шағылысқан энергияның мөлшері өседі және 15° бүрышты 21,5% құрайды, 10°-35 %, ал бүрыш 1° болғанда су бетінен оған түсетін күннің тікелей радиациясының 90%-ы шағылысады. Сейілген радиацияның шағылысу коэффициенті су бетінде сейілген радиация ағынының азаюына байланысты көбейе отырып, 5-10%-ды құрайды, қардың және мұздың шағылыстыру қабілеті күннің орналасу биікгігімен бірге, олардың құрамына, ластану деңгейіне және т.б. тәуелді болады. Сәулелі энергияның ағыны көптеген жұқа қабаттардан dһ тұратын су кабатынан өте отырып, суды жылыту үшін күн энегиясының біраз мөлшерін dln пропорционалды түрде жоғалтады. Жұтылғын энергияның мөлшерін түсетін энергияның мөлшеріне I және қабат қалындығының dһ мөлшеріне катынасын ескере отырып, оның формуласын былай анықтайды: dln=mIdh, мүндағы m — жұтылу коэффициенті. Жұтылу процесімен бір мезетте сәулелік энергияның сейілуі де жүреді. Ол: dlp=Rldh анықталады. R — сейілу коэффициенті; Ip — dh қабатынан өту кезіндегі сейілген энергия. Осылардан барып жалпы энергия мөлшері dI = (m + R) арқылы Idһ анықталады, мүндағы m + R — сәулелік энергияның төмендеген коэффициенті. Жұтылу коэффициенті е сәулелік толқынның ұзындығына және судағы салынды және еріген заттектердің болуына байланысты. Оның ең үлкен мәні спектрдің инфракүлгін бөлігінде (толқын ұзындығы 0,76 мкм-ден артық), ал ең төмен мәні спектрдің көрінетін сәулелік бөлігінде (толқын ұзындығы 0,40-0,76 мкм) болады. Спектрдің ультракүлгін бөлігінде (толкын ұзындығы 0,40 мкм-ден аз) жұтылу коэффициенті қайтадан жоғарылайды. Сөуленің сейілуі жалпы су массасында, сонымен бірге ондағы салынды I бөлшектердің әсер етуінен де болады. Егер сейілетін бөлшектердің диаметрі толқын ұзындығынан кем (кіші) болса, онда сейілу коэффициенті толқын ұзындығының төртінші деңгейінде кері пропорцияланады, яғни R = α/λ4 мұнда α - заттектің қайта сыну көрсеткішіне және сол заттектердің 1 см3 санына H тәуелді сейілу модулі 1 толқын үзындығы. Толқын ұзын болған сайын нашар сейіледі. Ұзын толқындар жақсы, ал қысқа толқындар нашар жұтылады. Жұтылу мен сейілу әрекетінің жиынтығына байланысты табиғи су қоймалардың суының түсі анықталады.
Жұмсақ су
Жұмсақ су – құрамында кальций мен магний карбонаттары аз, кермектік мөлшері < 3,0 мг-экв/л шамасындағы су. Бұл заттектер көп болғандағы судың кермектілігі ұғымына қарама-қарсы мағына. Жұмсақ су тобына жаңбыр, еріген қар және мұз сулары жатады.
Дереккөздер
Санат:Ерітінділер Санат:Су Санат:Су химиясы
Саймонов Федор Иванович
Саймонов Федор Иванович (1682-1780) – картограф, гидрогеограф, теңіз офицері, құпия кеңесші, сенатор, Әулие Александр орденінің иегері.
Мон (Гар)
Мон (Mons) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Алес округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,94 км² шамасында.
Саймонов Федор Иванович
Ол К.Верденмен біріге отырып, 1719 – 26 ж. Каспий теңізін жан-жақты зерттеп, картаға түсірді. 1731 ж. тұңғыш рет «Каспий теңізінің атласын» жасап, ол 18 ғ-да теңізшілер пайдаланған негізгі карта болды. 1728 ж. «Теңізде жүзу экстрактысы және Каспий теңізінің сипаттамасы» кітабы жарыққа шықты. Бұл еңбек Каспий теңізін және оның жағалауындағы жерлерді жүздеген жылдар бойы зерттеудің қорытындысы еді. Саймонов және оның көмекшілерінің сол уақыттағы астроном. өлшемдерінің осы күнге дейін дәлдігі таң қалдырады.
Мон (Гар)
Коммунаның INSEE коды — 30173, пошта индексі — 30340.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1458 адамды құрады. Халық тығыздығы — 91,47 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Қарахан мемлекеті
Қарахан мемлекеті (парсыша ایلک خانیان ‎ - Ilak-Khānīyān) (942–1212) — Орталық Азиядағы ортағасырлық мемлекет.
thumb|right|200px|
Қарахан қағанаты Шығыс Түркістан, Жетісу, Сырдария, Талас, Шу өңірін құтты қоныс етті. Оның құрылуы 940 жылдан басталады. Қағанаттың орталық астанасы Шу өзені бойындағы Баласағұн, кейінірек Ордакент (Тараз) қаласы. Қарахан мемлекеті Үзген, Мерке, Құлан сияқты қалаларында ірі алыпсатар алпауыттар мен қолөнершілер мекендеген.
Қарахан әулетінің негізін салушы Сатұқ Боғрахан (915–955жж.) болып есептелінеді. Ол Қарлұқ хандығының іргесін көтеріп, мәртебесін асырушылардың бірі – Білге құл Қадыр ханның немересі. Сатұқ Тараз және Қашғар қалаларын өзіне қаратып, 942 жылы Баласағұндағы билеушіні құлатып, өзін жоғары қаған деп жариялайды. Мемлекеттің күшеюіне қарлұқ, шігіл, ягма тайпалары үлкен үлес қосты. Сатұқ өлгеннен кейін билік оның баласы Мұсаға көшті, ол 960 жылы Қарахан мемлекетінің халқын ислам дініне қаратты. Оның астанасы Қашғар болды. Сатұқтың екінші баласы Сүлеймен-ілек Баласағұнды иеленді. Кейін бұл өңірді оның ұлы Хасан Боғра-хан мұра етіп алды. Мұса өлген соң, Қарахан жеріндегі жоғарғы қаған атағы оның баласы Әли Арслан ханға көшті. 990 жылы Қарахан билеушілерінің бірі Хасан (Харун) Боғра хан Испиджабты бағындырды. Ал 992 жылы қарахандықтар шығыста Хотанды, батыста Бұхараны басып алды. 999 жылы Қарахан билеушісі Әли Арсланның баласы Насыр Орта Азиядағы Саманилер мемлекетіне соққы берді. Қарахан хандығы ұзақ соғыстардан кейін 1004–1005 жылдары Мәуеренахр жерін түгелдей өзіне қаратты. Осыдан кейін Қарахан мемлекеті XI-ғасырдың 30 жылдары Шығыс және Батыс қағанаты болып екіге бөлінді:
Жетісу және Шығыс Түркістан жері Шығыс қағанатына қарап, оның орталығы әуелі Орда (Баласағұнға жақын), кейін Қашғар қаласы болды. Мәуеренахр жерлері – Батыс қағанатына қарап, оның орталығы Үзкент, кейінірек Самарқан болды. Қарахан мемлекетінде жоғарғы өкімет билігі хаканның қолында болған. Ол мұрагерлікке қалып отырған. Қарахан феодалдық қоғамының үстем тап өкілдеріне хаканның ұрпақтары тегіндер, ілек хандар, бектер, нәменгерлер, нөкерлер жатқан. Ханға ең жақын адамдардың бірі уәзір болған. Уәзір жоғарғы билеушінің ең жақын көмекшісі және кеңесшісі болып саналды. Хан сарайы, оның басты ордасы мемлекеттік және әкімшілік басқару орталығы болып есептелді. Қарахан мемлекетіндегі аса маңызды әлеуметтік-саяси институт әскери-мұралық жүйе болған. Мемлекет бірнеше үлестерге бөлінді. Олардың бастылары: Тараз, Испиджаб, Баласағұн. Хан мемлекеттік немесе әскери қызметі үшін феодалдарға жер беріп, сол жердегі халықтан салық жинауға рұқсат еткен. Мұндай жерлер икта, ал оны иеленуші араб терминімен муқта немесе иқтадар (парсы термині) деп аталған. Қарахандардағы жер иеленудің тағы бір көп тараған түрі әскери – үлестік жерлер. Ол әскери қызмет үшін берілген. Қарахан феодалдық қоғамында шаруаларды қанаудың бір түрі – жалға үлестік жер беру орын алған. Араб-парсы деректерінде үлестік жер алған шаруалар мұзарлар немесе барзұгар деп аталған. Үлескер жерден алынған өнімнің денін салық түрінде мемлекетке және жер иелеріне төлеп отырған. Шаруаларды қанаудың екінші бір түрі – коммендация жер иелігі. Оның мәні: әлсіз адам өзінің жер телімін күштінің қамқорлығына береді, ол күшті адам әлсіз адамды басқалардан қорғауға тиіс.
Долан ауылдық округі
Долан ауылдық округі – Бесқарағай ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Дөлен, Бөдене, Мостик, Черёмушка ауылдары кіреді. Орталығы – Дөлен ауылы.
Қарахан мемлекеті
Қазақстанның оңтүстік-шығыс және оңтүстік аудандарын мекендеген қарахандықтар көшпелі және жартылай көшпелі мал шаруашылығымен айналысты. Мал шаруашылығында жылқы өсіру жетекші орын алды. Қарахан мемлекетінің құрамына енген түркі тайпалары отар-отар қой ұстады, сондай-ақ түйе, ешкі, ірі қара өсірді. Отырықшы, жартылай отырықшы түрік тайпаларының біразы егіншілікпен де айналысты. Олар тары және басқа да дәнді дақылдар өсірді, отырықшылар қала мәдениетімен араласып, қала халқын толықтырды. Қалаларда қолөнер кәсібі, әсіресе көзешілік кеңінен дамыды. Олар аңшылықпен де айналысқан. Сондай-ақ Сырдария, Іле мен, Шу, Талас өзендерінен балық аулау айтарлықтай рөл атқарды.
XI ғасырдың аяғына қарай Қарахан мемлекеті соғыстармен және феодалдық иеліктердің одан әрі бөлшектенуімен байланысты құлдырай түсті. XII ғасырдың 30-шы жылдары Шығыс Қарахан иелігін, Жетісуды және Қазақстанның оңтүстігін шығыстан келген кидандар жаулап алды.
Долан ауылдық округі
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1789 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Бесқарағай ауданы ауылдық округтері
Қарахан мемлекеті
Дереккөздер
Санат:Қытай тарихындағы бұрынғы мемлекеттер
ЛГБТ қоғамдастығы
нобай|251x251 нүкте|Алты түсті кемпірқосақ — ЛГБТ қоғамдастығының рәмізі. ЛГБТ қоғамдастығы, немесе ЛГБТК+ қоғамдастығы, гей қоғамдастығы, квир қоғамдастығы — ортақ субмәдениеті мен әлеуметтік қозғалысы бар лесбиян, гей, бисексуал, трансгендер мен басқа квир халықтың қоғамдастығы. Көбінесе бұл қоғамдастығы адамның жекешілдігін, сексуалдылығы мен сексуалдылық әртүрлігін қолдайды. ЛГБТ активистер мен социологтар бұл қоғамдастығының қалыптасуын гомофобия, бифобия мен трансфобияға қарсы кері әсері болуымен түсіндіреді.
Терминология
ЛГБТ немесе ГЛБТ — 1990 жж. бастап қолданатын лесбиян, гей, бисексуал мен трансгендерлерді белгілейтін аббревиатура. Жылдар өткен сайын, барлық цисгендерлі мен гетеросексуалды адамдарды қосу үшін "Квир" сөзін қолдана бастаған.
ЛГБТ құқықтары
нобай|331x331 нүкте|Әлемдегі ЛГБТ құқықтары ЛГБТ адамдарың адам мен заңды құқықтары, тұрған елге байланысты әртүрлі. Көптеген елдерде ЛГБТ халқының өкілдері аз болғандықтан, кейбір елдерде оларға қарай азамат құқықтарын бұзатын заңдар шығады.
Пфальзвеер
Пфальзвеер (Pfalzweyer) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Саверн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,23 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67373, пошта индексі — 67320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 313 адамды құрады. Халық тығыздығы — 140,36 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Монтори
Монтори (Montory) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,45 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64404, пошта индексі — 64470.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 330 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,14 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Шам ақым
=Шам ақым = (шам көр)-бір кісіге емес көптеген адамдарға арнап жасаған, бірата әулеттеріне арнаған (тән) қабырыстан шам көрдеп аталады. Шам көр көбінесе жасы үлкен, ұлағатты кісілер қаза болудың алдында қазып, даярлап қоятын қабырыстанды көрсетеді. Жерасты кең көлемді қазылып, өлгендерді қаз қатар жатқызып, ішкі бетіне шымылдық ұсталатын арнаулы есік бекітілген, адам қаза болғанда, шам көтеріп кіріп мәйітті қатарға орналастыратын қабырыстан болмақ. Бұл ерте кезде қазақтарда пайдаланған қабырыстан.
Өлкедегі азамат соғысы (1917-1920 жж.)
Өлкеде азамат соғысының басталуы
1917 жылы Қазан революциясының жеңісі алғашқы күндерден бастап, құлатылған қанаушы тап өкілдерінің қарулы қарсылығын тудырды. Кеңес өкіметі елдің әр түрлі аймақтарындағы, соның ішінде Қазақстан жеріндегі контрреволюциялық бүліктерді батыл да шұғыл басып тастап отырды. Дегенмен, олар аяғына дейін талқандалмады. Өлкеде азамат соғысының басты ошақтары Қазақстанның батыс аудандарында, Торғай облысының әкімшілік орталығы Орынборда, Орал облысы Гурьев (Атырау) қаласында Жетісу жерінде қалыптасты. Бұл жерде атаман Дутовтың, генерал Толстовтың әскерлері, ал Жетісуда казак-орыс жасақтары, ақ гвардия офицерлері мен юнкерлер жиналды. Олар контрреволюциялық күштердің негізгі орталығына айналды және кеңес өкіметіне қарсы азамат соғысын бастады.
1918 жылы 23 наурызда Орал казак-орыстары Гурьевте бүлік шығарды. Олар генерал Толстовтын бұйрығымен жұмысшы және солдат депутаттары Кеңесінің тоғыз мүшесін сотсыз атты. Сол жылдың 28-29 наурызында ақ казактар алашордашылармен бірігіп Орал қаласында төңкеріс жасады. Мұнда олар кеңіс өкіметін құлатып, коммунистерді, кеңес қызметкерлерін аяусыз жазалады. Кеңес өкіметіне қарсы күресте ақгвардияшылар казак станицалары мен орыс селоларындағы бай-құлақ элементтеріне сүйенеді, жергілікті кадет, эсерлер мен меньшевиктерден қолдау тапты.
1918 жылы мамырдың аяғында Антанта мемлекеттерінің көмегімен Сібірдегі Чехословак корпусының офицерлері мен солдаттары бүлік шығарды. Бұлар бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ресейге тұтқынға түскендер болатын. Кеңес үкіметі Австро-Венгриямен жүргізген келісім бойынша оларды елдеріне қайтаруға уәделесті. Бірақ Ресей үкіметі олардың Кеңестерге қарсы шығуынан қорқып, чехтар мен словак әскерлерін елдің батыс территориясымен емес, ең әуелі Қиыр Шығыс темір жолы арқылы Владивосток қаласына жеткізіп, одан ары Еуропаға теңізбен шығарып салуға келісті. Сібір арқылы жолда қайтып бара жатқан чехтар мен словактардан құрылған корпусты Антантаның империалистері бүлік шығаруға арандатты. Атап айтқанда, олардың арасында елдеріне босату үшін емес, қайта түрмеге отырғызу үшін алып бара жатыр деген жалған лақаптар таратты. Мұны естіген құрамында 500 мыңға жуық солдаты мен офицері бар чехословак корпусы бүлік шығарып, Сібір мен Оралдың темір жол бойындағы бірқатар қалаларын басып алды. Олар Қазақстан жеріндегі Петропавл, Ақмола, Атбасар, Қостанай қалаларын және тағы басқа да елді мекендерді жаулап, ондағы Кеңес өкіметінің жергілікті органдарын таратты. 1918 жылғы 11 маусымда Семейде кеңес өкіметі құлатылды. Бұл жерлердегі кеңес өкіметінің басшылары К.Сүтішев, И.Дубинин, П.Калюжная, Ғ.Ыдырысов, К.Шугаев, П.Салов және тағы басқаларын азаптап өлтірлі. Өскемен Совдепінің төрағасы Я.Ушановты тірідей кеменің оттығына тастады. Сөйтіп, интервеннер мен ақгвардияшылар Ақмола, Орал, Семей облыстарын және Торғай облысының көптеген жерлерін басып алды.
1918 жылдың жазында интервенттер мен ақгвардияшылар Семей облысы жағынан Солтүстік Жетісуға басып кірді. Бұл жердегі казак-орыс станцияларында Кеңес үкіметіне қарсы бүліктер басталды. Сондықтан Жетісу облыстық атқару комитетінің шешімімен кеңестік қарулы күштері біріктіріліп, Солтүстік Жетісу майданының штабы құрылды. Атаман Анненковтың дивизиясына және басқа да әскери бөлімдергеқарсы кескілескен ұрыстар жүрді. Ақ гвардияшылар басып алған аудандарда кеңес жасақтарының күресі негізінен партизандық характер түрінде жүргізілді. Мұндағы Черкасск, Андреев, Константиновск және басқа да селолар тұрғындарының ақ гвардияшыларымен ерлік шайқастары азамат соғысы тарихында Черкасск қорғанысы деп аталады.
Сонымен 1918 жылдың жазында Қазақстанның көп жерін интервенттер мен ақ гвардияшылар басып алды. Кеңес өкіметі тек Жетісу мен Сырдария облыстарының бірқатар бөлігінде, Торғай облысының оңтүстік аудандары мен Бөкей Ордасының аз ғана жерінде сақталып қалды.
Революцияға қарсы күштер Самарада ақ гвардияшылар мен әскерлердің Комуч (Құрылтай жиналысы мүшелерінің комитеті) үкіметін, Каспий сыртқы облысында ағылшын үкіметін құрды. Бұл кезде немістер Донбасқа қауіп төндірді. Краснов пен Деникин соғыс қимылдарын күшейте түсті.
Кеңес елі үшін ең басты майдан -Шығыс майданы еді. Шығыс майданының Орал бағытында ақтармен 4-армия ұрыс жүргізді. Бұл майданның жағдайы жағдайы қиындауына байланысты 1918 жылдың 2 маусымында Орынбор қаласынан Қызыл Армия бөлімдері оңтүстікке қарай шегінуге мәжбүр болды. Осыған орай Ақтөбе майданы құрылды. Ондағы қызыл әскерлерге Ташкент, Шалқар, Қазалы, Перовск (Қызылорда), Черняевск (Шымкент), Әулиеата және т.б қалаларда құрылған отрядтар көмекке келді. Оның қатарына негізінен еріктілер кірді, әскери міндет туралы БОАК-нің 1918 жылғы 29 мамырда қабылданған жарлығынан кейін әскери міндетті өтеуге еңбекшілердің белгілі жас мөлшеріндегілер шақырылатын болды. Сөйтіп,1918 жылдың жазында ұлттық әскери бөлімдер ұйымдаса бастады. Олар алдымен Жетісуда, одан кейін Орыбор мен Орал қалаларында, Батыс Қазақстанда құрылды. Қызыл армияның құрамдас бөлігі ретінде 1918 жылдың күзінде Бөкей ордасында құрылған қазақ атты әскер полкінде Х.Чурин,Ж.Сәрсенов, Х.Ишанов, Б.Жәнікешев т.б қызмет етті. Сол жылдың қараша айында Ақтөбе майданына Әліби Жанкелдин бастаған экспедиция Мәскеуден көп қару-жарақ пен оқ-дәрі жеткізді.
1918 жылдың аяғы мен 1919 жылдың басында Ә.Жанкелдин мен А.Иманов Торғайда екі атты әскер эскадронын, әскери оқу және пулемет топтарын, Ырғызда атты әскер экадронын құрды. Өлкеде ұйымдасқан қызыл әскер бөлімдерінің қатарына азамат соғысы жылдарында Ресейге келіп қалған көпетеген шетелдіктер: венгр, чех, румын, поляк, неміс жұмысшы және шаруалар өкілдері де кірді. Облыстық және уездік кеңестер мен әскери комиссариаттар жергілікті бұқара халық өкілдерін - қазақтарды, қырғыздарды, дүнгендерді, өзбектерді, ұйғырларды және басқаларын Қызыл Армия қатарына тартуда саяси-ұйымдастыруда коптеген қиындықтар ды кездесті. Қару-жарақ, оқ-дәрі, әскери жабдықтар жетіспеді. Әскери жасақтарға басшылық ететін тәжірибелі қызыл командирлер мен саяси қызметкерлердің қатары аз болды.
Азамат соғысы жылдарындағы қалыптасқан қиындықтармен байланысты Кеңес өкіметі 1918 жылдың орта кезінде елдегі барлық материалдық ресурстармен, адам күштерін барынша жұмылдыру, қалаларды, өнеркәсіп жұмысшыларын, Қызыл Армияны азық-түлікпен қамтамасыз ету, елде қатаң еңбек тәртібін орнату мақсатында "әскери коммунизм" саясатын енгізді. Бұл төтенше саясат экономикалық күйзеліс, Кеңес мемлекетін шетел интервенттері мен ішкі жаулардан қорғаудың қажеттілігінен туған еді. Әскери коммунизм саясаты негізінде азық-түлік мәселесін шешу үшін төтенше шара азық-түлік салғырты енгізілді. Ол бойынша елдегі байлар мен кулактардың қолындағы тауарлы астықтың көп бөлігі ешқандай қайтарымсыз алынды, бұқара халықты азық-түлікпен бір орталықтан қамтамасыз ету көзделді, ауыл шаруашылық өнімдерін өз еркімен сатуға тиым салынды. Азық-түлік салғыртын енгізу елде астық дайындауды көбейтуге, Қызыл Армияны, жұмысшыларды азық-түлікпен қамтамасыз етуге, ашаршылықты барынша болдырмауға мүмкіндік берді.
Әскери коммунизм саясаты бойынша елде жаппай еңбек ету міңдеттілігі талап етілді. Жергілікті жерлерде еңбек етуге бұрынғы қанаушы тап өкілдері тартылды.Қазақстанда әскери коммунизм саясаты негізінде өнеркәсіпті кеңес органдарының қолына шоғырландыру, оны Қызыл Армияны қару-жарақ және жабдықтармен қамтамасыз етуге жұмылдыру шаралары жүргізілді. Бүкілресейлік Атқару Комитетінің 1918 жылғы мамырдағы жарлығымен әскерге өз еркімен бару ісі жалпыға бірдей міндетті әскери борышты орындаумен алмастырылды. 1918 жылдың жазында өлкеде Қызыл Армияның құрамында ұлттық әскери бөлімдер құрыла бастады. Қызыл Армияның Қазақстан жеріндегі ұлттық бөлмдерін құруда Сырдария, Жетісу облыстар, Бөкей Ордасы мен Торғай облысының кеңестік уездері бірсіпыра айтуға тұрарлық ұйымдастыру жұмыстарын жүргізді.
Міне, осы шаралардың барлығы Қазақстанның азамат соғысы майдандарында интервенттер мен ақ гвардияшыларға шешуші соққы беруге жағдай жасады. 1918 жылы күзде 1 және 4 Қызыл Армия бөлімдері шабуылға шығып, Бугрслан, Бұзылық, Қазан, Александров-Гайды босатып, Орынбор мен Орал қалаларына жақындады. Сөйтіп,Ақтөбе майданының қарулы күштері 1919 жылдың 22 қаңтарында Орынборды, 26 қаңтарда Орал қаласын азат етіп, Қазақстан және Түркістан аудандары мен Орталық Ресей арасындағы қатынасты қалпына келтірді.
1919 жылғы көктемде М.В. Фрунзе басқарған қызыл әскер отрядтары Қазақстанның солтүстік аудандарында, ал В.И.Чапаев басқарған 25 дивизия оңтүстік-батыс аудандарында соғыс жүргізіп, Колчак әскерлерінің Деникин әскерлерімен қосылуына жол бермей, олраға күйрете соққы берді. Қазақстанда Колчак тәртібіне қарсы ірі көтеріліс Қостанай уезінде болды. 1918 жылы желтоқсан айының аяғында Ә.Жанкелдин, А.Иманов және Ырғыз отрядының біріккен күшімен Торғайда кеңес өкіметі қалпына келтірілді. Бұл кезде Ақмола, Семей облыстарында да партизандық қозғалыстар өрістеді. Павлодар, Өскемен, Бұқтырма, Зайсан уездерінде, әсіресе Зырян, Катон-Қарағай, Шыңғыстау, Шемонайха болыстарында партизандар қозғалысы кең өріс алды. Тарбағатай мен Алтайдың Тау қырандары отрядтарының қозғалысы, Жетісудағы Черкасск қорғанысы Қазақстандағы азамат соғысы тарихында елеулі оқиға болды.
1919 жыдың жазында Шығыс майдандағы Колчак армиясының негізгі күштерінің күйретілуі Батыс, Солтүстік, Солтүстік-Шығыс Қазақстан мен Жетісуды азат етуге қажетті жағдай жасады. Қызу шайқастардың барысында Колчак Армиясы екіге бөлінді. Олардың бір бөлігі Сібірге, екіншісі Түркістанға қарай шегінді. Колчактың "Оңтүстік армиясын" Түркістан майданының қызыл әскер бөлімдері 1919 жылы тамыз айының екінші жартысында құртып жіберді.
Колчак армиясының жеңілуі, солтүстік-шығыс Қазақстанның азат етілуі Орал майданының жойылуына септігін тигізді. 1919 жылы шілдедеқоршауда қалған Орал қаласы азат етілді, 1920 жылы 5 қаңтарда Гурьев (Атырау), ал 8 қаңтарда Доссор мұнай кәсіпшілігі жаудан тазартылды. Осының нәтижесінде Түркістан майданының әскер бөлімдері Солтүстік Жетісуға жеткізіліп, мұндағы ақтардың қарсылығын тезірек басуға мүмкіндік берді. 1920 жылдың көктемінде Үржар, Арасан станциялары, атаман Анненковтың штабы орналасқан Үшарал поселкісі босатылды. 29 наурызда Қапал бекінісі құлаған соң Абакумовка, Ақсу, Сарқант және басқа да станицалар азат етілді. Атаман Анненков және оған қосылған Дутов басқарған ақ гвардияшылардың қалдықтары Синьцзянға қашты. Нәтижесінде 1920 жылғы наурыз айында азамат соғысының Қазақстандағы ең соңғы Солтүстік Жетісу майданы жойылды.
Қазақстан жеріндегі ірі-ірі соғыс қимылдары М.В. Фрунзе, М.Н.Тухачевский, В.И.Чапаев сияқты белгілі әскери қолбасшылар, И.П.Белов,И.С.Кутяков,А.Иманов т.б. секілді талантты қызыл әскер командирлері басшылығымен жүзеге асырылды.
Қазақстанда Кеңес өкіметіне қарсы күрес Азамат соғысының майдандары жойылғаннан кейін де тоқтаған жоқ. 1920 жылы 12 маусымдағы Верныйдағы бүлік соның көрінісі еді. Бүлікті басуды іске асырғандар арасында Д.А.Фурманов, И.П.Белов, Ғ.Мұратбаев, Б.Шагабудинов, т.б. болды. Сол жылғы жазда Семей облысында ақ гвардияшылар офицерлерімен эсерлер ұйымдастырған бай-құлақтардың бүліктері жүрді. Олар партия және кеңес қызметкерлерін өлтіріп, мемлекет қоймаларын тонады, кеңестік мекемелерді ойрандады.
Қызыл Армия бөлімдері жұмысшылардың деревня мен ауыл-село кедейлерінің белсене қолдауымен қысқа мерзімде контрреволюциялық бүліктердің бәрін жойды. Қазақстанда кеңес өкімет орнатудағы күресі жеңіске жетті.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы
Катарсис
Дереккөздер:
Санат:Психоталдау Санат:Философия
Аннандэйл (Нью-Джерси)
Аннандэйл (Annandale) — Нью-Джерси штатының Хантердон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1276 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.8 км² шамасында. FIPS коды — 34-01480.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Радикал
Радикал(лат. radіx – түбір) – түріндегі математикалық таңба. Радикал арқылы түбірден шығару амалы, сондай-ақ түбір табудың нәтижесі (мысалы, түріндегі сан) белгіленеді.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Морфонтен
Морфонтен (Morfontaine) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,42 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54385, пошта индексі — 54920.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1131 адамды құрады. Халық тығыздығы — 99,04 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Бурт (Эр)
Бурт (Bourth) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,63 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27108, пошта индексі — 27580.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1244 адамды құрады. Халық тығыздығы — 66,77 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Леквио-Танаро
Леквио-Танаро (Lequio Tanaro) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 761 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 63 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 12 км² шамасында. Пошта индексі — 12060.
Елді мекеннің қамқоршысы — Михаил.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Алтын белдік
«Алтын Белдік» - әртүрлі елдердін бокс бірлестіктері халықаралық турнирлерде сарапқа салатын арнайы жүлде.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Радий
thumb|158x158px|Радий Ra|солға Радий (лат. Radium; Ra) — химиялық радиоактивті ІІ-топқа жататын, атомдық номері — 88, атомдық салмағы 226,0254, құрамында салмақтык сандары 213-тен 230-ға дейін және жартылай ыдырау кезеңдері 10"3 секундтан бастап. 1600 жылға дейін созылатын изотоптар болатын элемент. Массалық саны 226-дан тұратын радий изотопы медициналы, гамма-терапиялы емшаралар жүргізу үшін пайдаланады.