cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қоғамның таза табысы
Қоғамның таза табысы – ұлттық табыстың бір бөлігін құрайтын қосымша өнім құны. Оның құрамына мемлекеттің орталықтандырылған таза табысы мен кәсіпорындардың (заңды тұлғалардың) таза табысы кіреді. Мемлекеттің таза табысын бөлу, қайта бөлу және пайдалану барысында таза табыс екі бөлікке: орталықтандырылған және орталықтандырылмаған таза табысқа бөлінеді. Мемлекеттің орталықтандырылған таза табысына салықтар кіреді. Ол жалпы мемлекеттік мұқтаждарға: экономиканы құрылымдық қайта құруға, кешенді нысаналы бағдарламаларды қаржыландыруға, әлеуметтік аяны қолдауға (денсаулық сақтау, білім беру), ғылыми-техикалық әлуетті еселей түсуге, елдің қорғаныс қуатын нығайтуға, аймақтық және ұлттық саясатты жүргізуге жұмсалады. Кәсіпорынның (заңды тұлғаның) таза табысы – өндіріспен байланысты іс жүзіндегі табыстар (жалданып жұмыс істеуден, кәсіпкерліктен, меншіктен алынған табыстар) мен ағымдағы трансферттер балансы қалдығының қосындысы. Кәсіпорынның (заңды тұлғаның) қарамағында қалған таза табыс күрделі жұмсалымды қаржыландыруға, айналым қаражатын толықтыруға, өндірісті техикалық жетілдіруге, т.б. пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Экономика
Солдатов ауылдық округі
Солдатов ауылдық округі – Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Солдатово ауылы кіреді. Орталығы – Солдатово ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 931 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Катонқарағай ауданы ауылдық округтері
Әбзел
Әбзел — ер-тұрман, жүген, ноқта сияқты қайыс бұйымдардың жиынтық атауы.
Дереккөздер
Санат:Ер-тұрман
Луазай
Луазай (Loisail) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Мортань-о-Перш округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,16 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61229, пошта индексі — 61400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 130 адамды құрады. Халық тығыздығы — 25,19 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Мұз желілері, желілік мұздар
Мұз желілері, желілік мұздар - жарықшақты сулы қаттағы немесе жарықшақтарда жиналған су мұз болып қатқан кезде түзілген тау жыныстарының жарықшақтарыңдағы мұз түзілімдері. Тігінен ұзындығы 15 м болғанда, қалындығы 8 м-ге дейін жетеді. Әдетте, тау жыныстарының көп жылдық тонды атыраптарында кездеседі.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
(408) Фама
(408) Фама — Негізгі белдеу тобының астероиды.
Оны 1895 жылы 13 қазанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.
thumb|450px|center|Фаманың Күн жүйесіндегі орны
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
Дәндеку
Дәндеку – кiсенiң оқшантаймен қатар тұратын былғары қалтасы.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыстық заттар
Посерда
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Копоново ауылындағысу өлшеу постынан Мокша өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ғағауыздар тарихы
Ғағауыз халқы 1994 жылы өз мемлекеттілігін Молдова Республикасы құрамындағы Ғағауызстан Автономиялық аумақтық бірлігі түрінде алды. Бірақ осы күнге дейін ғағауыздар ұзақ тарихи жолдан өтті.
Ғағауыз халқының этногенезі туралы
Мамандар, тарихшылар, этнографтар, филологтар ғағауыздарды түркі әлемінің бірегей халықтарының бірі деп санайды. Ғағауыздар Алтай халықтарының отбасына, тілі бойынша түркі тілдерінің оңтүстік-батыс таралу аймағының оғыз-болғар тобына жатады. Оғыздардың басқа тайпалармен - печенегтермен, половецтермен, құмандармен этникалық араласуы бүгінгі ғағауыздардың тікелей ата-бабаларын берді. Кишиневтегі И.Крянгэ атындағы педагогикалық институттың профессоры Д.Тодорогло ғағауыз халқының этногенезі саласында жаңа теория шығарды. Бұл теория бойынша ғағауыздар тек оғыздардан, атап айтқанда олардың Хағоғыз тармағынан тарайды. Фонетикалық өзгерістер арқылы: хағоғыз ? ғағағыз ? ғағауыздың қазіргі атауы пайда болды. Хағоғыз «нағыз оғыз» дегенді білдіреді, яғни исламды қабылдаған кезде ескі пұтқа табынушылық сенімінде қалып, кейіннен христиан дініне өткендер.
Ғағауыз халқының шығуы туралы жорамалдар
Ғағауыз халқының шығу құпиясы бүкіл әлемдегі зерттеушілерді күні бүгінге дейін қызықтырып келеді. Бүгінгі күнге дейін жиырмадан астам жорамал бар. Ең танымал болып келесілер табылады:
Бұлғар тарихшысы Г.Димитров ХХ ғасырдың басында ғағауыздардың пайда болуы туралы 19 түрлі гипотезаны есептеді. Ғағауыз этнографиясының танымал зерттеушісі М.Губогло одан да көп нұсқаға ие болды – 21.
19 ғасырдағы орыс және болғар әдебиеттерінде ғағауыздар түрік тілінде сөйлейтін бұлғарлар деп саналды. Орыс түркологиясында ғағауыздардың христиан дінін қабылдаған оңтүстік орыс даласындағы түрік тілдес көшпелілерден - бұлғарлардан, печенегтерден, половецтерден, оғыздардан және түріктердан шыққандығы туралы гипотеза басым.
Түркияда ғағауыздар 13 ғасырда Кіші Азиядан Балқанға қоныс аударған Селжұқ түріктерінен шыққан деп есептеледі. Бұлғарлар ғағауыз халқы түрік бұлғарларынан, гректер - гректерден шыққан деп мәлімдейді. Қалай болғанда да, ғағауыздардың шығу тегі туралы мәселе жеткілікті түрде зерттелмеген.
Қалыптасу тарихы
Сарапшылардың пікірінше, халықтың тарихы біздің эрамыздың бірінші мыңжылдығының екінші жартысында Арал мен Каспий теңіздері аралығындағы далаларды мекендеген көшпелі тайпалардан басталып, Хазар қағанатына бағынған. 965 жылы князь Святослав хазарларды жеңген кезде печенегтер, оғыздар мен құмандар батысқа қарай жылжыды.
XI ғасырда жазбаша византиялық дереккөздерде Дунай арқылы өтіп, Македония, Паристрион, Грекия және Болгарияда қоныстанған оғыз тайпалары туралы айтылады. Осы кезден бастап оғыздар отырықшы өмір салтын жүргізіп, православиелік христиан дінін қабылдаған.
Ғағауыздар Орталық Азияны тастап, Қара және Каспий теңіздерінің солтүстігінде, Еділ мен Дунай арасында қоныстанды, кейіннен Каварна аймағында мемлекеттік құрылым құрды. XIII ғасырда «Добруджа княздігі» немесе «Узи Эйелет» - ғағауыз халқының алғашқы мемлекеті ретінде белгілі мемлекет болды. Мемлекет екі ғасырдан астам уақытқа созылды және XV ғасырда Осман басқыншыларының соққысына ұшырады.
XVIII ғасырдың ортасында олар Дунай арқылы Ресейге қоныс аудара бастады және патша өкіметінен Бессарабияның игерілмеген даласын дамыту үшін барлық экономикалық және құқықтық жеңілдіктер алды. Ғағауыз халқының орталық Буджакка қоныс аударуы шамамен 100 жылға созылды (1769 жылдан 1854 жылға дейін)
1906 жылы ғағауыздар өзін-өзі жариялаған Комрат республикасын құрды, ол бес күн тәуелсіз болды.
1918-1940 жылдары Бессарабия Румыния құрамында болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғағауыз жерлері КСРО-ның Молдава Кеңестік Социалистік Республикасының құрамына енді.
1988 жылы ғағауыз белсенділері «Ғағауыз Халкы» қозғалысын құрды және Молдовода астанасы Комрат қаласы қылып Ғағауыз автономиясын құруға шешім қабылдады. 1990 жылы тамызда Комрат қаласында Ғағауыз Республикасының құрылғаны туралы жариялады, бірақ Молдова үкіметі бұл декларацияның күшін жойды. Бұл ғағауыздықтарды Кишинев билігіне белсенді қарсы тұруға итермеледі. Нәтижесінде 1994 жылы Молдова Республикасының Парламенті Ғағаузияның (Гагауз Йери) ерекше құқықтық мәртебесі туралы заң қабылдады. Оның құрамына 3 қала мен 27 ауыл кірді.
Бұжақтағы археологиялық ескерткіштері
Бұжақ даласының аумағында археологтар X ғасырдағы ортағасырлық көшпенділердің қабірлерін тапты. Украинаның Одесса облысы Арциз ауданының Холмское ауылынан алыс емес жерде уза (оғыздар) қабірі табылды. XI ғасырдың басындағы печенег жауынгерінің қабірін археологтар Молдова Республикасының Кагул ауданы Зернешті ауылының жанында тапты.
Дереккөздер
Санат:Ғағауыздар Санат:Молдова халқы
Вильнев (Жиронда)
Вильнев (Villeneuve) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Бле округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,63 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33551, пошта индексі — 33710.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 390 адамды құрады. Халық тығыздығы — 84,23 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Сонжа
Сонжа — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Кострома облысы, Иваново облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Соть өзенінің оң жағалауынан 73 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Рыбинск су торабынан Кострома қаласына дейін, Кострома өзенін қоспағанда бастауынан Исады ауылындағы Су өлшеу постықа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кит мұрты
thumb|Кит мұрты Кит мұрты - мұртты киттердің жоғарғы жақтарындағы мүйізді тақтайшалар. Олар ауыз айналасының шетінде тығыз орналасқан. 130-дан, (сұр кит) 400-ге дейін, (жолақ кит) болады. Тақтайшалар үш бұрышты, олардың ең үлкен жағы ауыз қуысына қараған, ал кішкене жағы қызыл иекке бекіген. Ауыз қуысына қараған тактайшалардың шеті жіңішке, ұзын түтікшелерге бөлшектенген. Олар өзара өріліп щетка құрайды. Кит олардың арасынан суды сүзіп, ауызға түскен жануарларды қоректенеді.
Дереккөздер
Санат:Мұртты киттер
Константин Константинович Олимпов
Константин Константинович Олимпов (шын тегі Фофанов) (1889—1940) — орыс ақыны, эгофутуризмнің негізін салушылардың бірі.
Өмірі
1889 жылы Санкт-Петербургте дүниеге келген, атақты К.М.Фофановтың ұлы. Балалық шағын Гатчинде өткізген. 1907 жылы Петербургте принц П.Г.Олбденбург училищесін тәмамдаған. 1912 жылы өлеңдерін жарыққа шығара бастаған.
Соғысқа қатысуы
1917 жылы Қазан революциясына қатысқан. Қызыл Армияға өз еркімен барған. 2 рет сотталған.
1911 жылы Игорь Северянинмен бірігіп «Эго» үйірмесін құрған. 1912 жылы Олимповтың «Аэропланные поэзы. Нервник 1. Кровь первая» атты өлеңдер жинағы жарық көреді. [ 1922 жылы ол Петроградта «Анафема Родителям Мироздания», «Третье Рождество великого мирового поэта Титанизма Великой Социальной Революции Константина Олимпова, Родителя Мироздания» атты кітаптарын жарыққа шығарады.
1940 жылы 17 қаңтарда Омбыте жоқшылықта қайғырып қайтыс болған.
Сілтемелер
Санат:Орыс жазушылары Санат:Ресей жазушылары
Ши түбіндегі баталасу
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
125 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:125 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:125 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Конфланз-ан-Жарнизи
Конфланз-ан-Жарнизи (Conflans-en-Jarnisy) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,71 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54136, пошта индексі — 54800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2427 адамды құрады. Халық тығыздығы — 278,65 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
IC 3764
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43126, IC 817, MCG 2-33-20, ZWG 71.39, VCC 2046, NPM1G +10.0318.
Бу және газ турбиналары мен компрессорлар
Бу және газ турбиналары мен компрессорлар — 2010 жылы Астана қаласы «Фолиант» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — И. Бақытжанов, Э. Иманқұлов. Беттер саны — 184.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-292-031-4.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2010 жылы шыққан кітаптар Санат:Фолиант баспасының кітаптары
Сәруар Әлімжанұлы Әзімов
Өмірбаяны
1953 жылдан КОКП мүшесі. 1946 жылы Ортаазиялық университеттің филология факультетін тәмамдаған. Филология ғылымдарының докторы. ӨзКСР ғылымдарының еңбек сіңірген қайраткері (1973), Өзбекстанның халық жазушысы (1983).
Дереккөздер
Санат:Жазушылар Санат:Тұлғалар Санат:1923 жылы туғандар Санат:1994 жылы қайтыс болғандар
Ұлттық педагогика
250 px|thumb Ұлттық педагогика, халық педагогикасы — Халықтың ұрпақ тәрбиелеу тәжірибесін зерттеп, ғылыми жүйеге келтіретін педагогика ғылымының саласы. Адамның белгілі бір этносқа тән қасиеті сәби кезінен қалыптасады. Бала өмірінде отбасы тәрбиесі басты рөл атқарады. Отбасы мүшелерінің қарым-қатынасы, бір-біріне көзқарасы, ойлау жүйесі, жүріс-тұрысы, мінез-құлқы – ұлттың анықтаушы, бөлінбес бөлшегі. Ұлттық мінезқұлықтың отбасы қалыптасуында ұлттық тәлім-тәрбие (этнопедагогика) шешуші рөл атқарады.
Халық педагогикасының негізіне ұлттық рухани, мәдени мұралар (ою-өрнек, қол өнері, ән-күй, өлең-жыр, т.б.), салт-дәстүрлер, әлеуметтік мінез-құлық нормалары кіреді. Ауыз әдебиетінің үлгілері, оның ішінде мақал-мәтел, өлең-толғау, термелер, жұмбақтар – ақыл-ойды жетілдірудің, батырлар жыры, ән-күй, терме-тақпақ – эстетикалық және ерлік рухта тәрбиелеудің, ертегілер мен аңыздар – адамгершілік мінез-құлықтар мен қарым-қатынасты қалыптастырудың құралы ретінде пайдаланылады. Ұлттық педагогика түрлерінен халықтық идеялар көрініс табады, оның мазмұнын айқындайды.
Сөйтіп, жастардың бойына ізгілік, қайырымдылық, достық, батырлық, адалдық, шыншылдық, бауырмалдық, т.б. қасиеттерді сіңіреді.
Essential Products
Essential Products (нарығында Essential ретінде белгілі) — америкалық технологиялық компания мен өндіруші, 2015 жылғы 9 қарашада Энди Рубин негізін қалаған және Пало-Альтода орналасқан. Компания екі өнімді, алда шығатын Essential Phone Android смартфонын және Ambient OS-де жүктелетін Essential Home-ды ұсынады.
Тарихы
солға|нобай|Энди Рубин негізін қалаушы Компанияны Пало-Альтода 2015 жылы 9 қарашада Андроид компаниясының негізін қалаушы Энди Рубин құрған, қаржыны Playground Global компаниясы құяды. 2016 жылдың желтоқсан айында, Брайан Уоллес, өз маркетинг жөніндегі директоры ретінде мамандығын Magic Leap үшін қалдырмастан бұрын, Рубинмен жұмыс істейді. Essential тауар белгісі, "негізгі" фирмалық атауы, АҚШ-тың патенттер мен тауар таңбалары кеңсесі берген.
2017 жылғы қаңтарда, бұған дейін хабарланғандай, жаңа компания смартфонды бейресми ұсынатынын айтқан. Рубин наурыз айында оның Твиттер аккаунтына белгісіз смартфонның суреттерін шығарды. 25 мамырда, компания өзінің Твиттердегі аккаунтында смартфонның екінші бейнесін жариялады. 30 сәуірде, компания Essential Phone атауын алған смартфонды жариялады, және оның смарт-спикері, Essential Home құрылғысын ұсынды.
2017 жылғы тамыз айында хабарлағандай, Amazon, Tencent және Foxconn компаниялары Essential Products-ке инвестиция құйды.
Компания капиталы миллиард доллардан асады.
Essential Phone
нобай|"Мұхит тереңдігі" түсіндегі телефон Жоғары сапалы Android смартфон.
Essential Home
Essential Home - бұл Ambient OS басқаруындағы смарт-спикер және ақылды үй хабы. Құрылғыны іске қосу 2017 жылдың соңында жоспарлануда.
Сілтемелер
Санат:Ұялы телефон өндірушілері
Лэйсур Вилладж (Нью-Джерси)
Лэйсур Вилладж (Leisure Village) — Нью-Джерси штатының Оушен округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 4443 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.4 км² шамасында. FIPS коды — 34-39900.
Воя (Жоғарғы Телза тармағы)
Воя — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Жоғарғы Телза өзенінің оң жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 57 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Көкжыра ауылдық округі
Көкжыра ауылдық округі – Абай облысы Ақсуат ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Көкжыра, Базарға, Қызбай, Мүрсәлім, Серіктес ауылдары кіреді. Орталығы – Көкжыра ауылы.
Наханбастылар
Наханбастылар (Balaenicipitidae) - дегелектәрізділер тұқымдасы. Наханбасты бір түрі кездеседі. Оның биіктігі 105 см, аяқтары ұзын. Тұмсығы өте үлкен және ұшында қармағы бар. Ол батпақ түбінен қостынысты балықтарды қазып алу үшін қажет құрал. Жеке жұп болып, су жиегіндегі жыңғылды мекендейді. Ұяларын жерге салады. 1-3 жұмыртқа табады. Қоректері, балық және басқада су жануарлары. Экваториялдық Африкада таралған.
Дереккөздер
Санат:Құстар
Көкжыра ауылдық округі
Дереккөздер
Санат:Ақсуат ауданы ауылдық округтері
NGC 3205
NGC 3205 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан P (пекулярлық галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Конкуль
Конкуль (Concoules) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Алес округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,47 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30090, пошта индексі — 30450.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 252 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,3 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Уолтер Берли Гриффин
Уолтер Бёрли Гриффин (Walter Burley Griffin, 1876 ж. 24 қараша – 1937 ж. 11 ақпан) — америкалық архитектор жəне дизайнер, Аустралия астанасы Канберра қаласының бас жоспарын жасаушы ретінде танымал. Өмірінің басым бөлігінде Гриффин өз жұбайы Мэрион Махони Гриффинмен бірге еңбек етті.
Жас кезі
left|thumb|313x313px|Берли Уолтер сызбалармен жұмыс үстінде, [[1912 жыл]] Гриффин 1876 жылдың 24 қарашасында Чикагоның жанындағы Мэйвуд қаласында, сақтандыру агенті - Джордж Уолтер Гриффиннің отбасында дүниеге келген. Гриффин бала кезінен ландшафтты дизайнға қызығатын болған. Оук-Паркте мектеп бітіріп, Урбан-Шампэйн көшесіндегі Иллинойс университетінің архитектура факультетіне түседі. 1899 жылы Гриффин бакалавр дипломын алып, Чикагоға көшеді. Осында екі жыл бойы «Прериялар Мектебімен» жақын болған чикаголық архитекторлар тобында сызбашы болып қызмет атқарады. Жас Гриффин Луис Генри Салливенді пір тұтып, оның органикалық архитектура тұжырымдамасынан шабыт алатын.
1901 жылдың шілдесінде Гриффин Иллинойста архитектуралық қызметті жүргізуге рұқсат беретін емтиханнан өтеді. Оук-Парк көшесіндегі Фрэнк Ллойд Райттың фирмасына жұмысқа кіріп, сонымен қатар, Райттың рұқсатымен өз жобаларын жасап жүрді. Гриффиннің алғашқы тапсырысы Гриффиндер отбасының досы, Эмери текті азаматтың Элмхерсттегі (Иллинойс) үйі болды. Осы жылы-ақ Гриффин Райттың əпкесі Мэжинелге үйленуге ұсыныс жасап, оның бас тартуын алады.
АҚШ-тағы мансабы
1905 жылдың соңында Гриффин мен Райт арасындағы қарым-қатынастың бұзылуы оның студиядан кетуі мен Чикагоға көшуіне алып келді. Мұнда ол жеке тапсырыстарды жасаумен айналысты. 1909 жылы Райт Еуропаға көшіп кетіп, өз студиясын Герман фон Хольстқа қалдырды. Фон Хольст Гриффинды Декейтер қаласының (Иллинойс) Милликин-Плейс ауданындағы бірнеше үйдің ландшафттық дизайнын жасату үшін жұмысқа алады. Осы жобамен жұмыс кезінде Гриффин осы студия қызметкері, өзінен бес жасқа үлкен талантты архитектор Мэрион Махонимен танысады. Екі жылдан кейін олар тұрмыс құрды. Бұдан кейінгі кезеңде олар барлық жобаларды біріге жүзеге асырды. Сол кезеңнің ең ірі жобаларының бірі Айованың Мейсон Сити қаласындағы Рок Крест Рок Глен ауданындағы бірнеше жеке үй жəне ландшафт дизайнын салу болды. XX ғасырдың басында Мейсон Ситида «Прерия мектебінің» көптеген архитекторлары еңбек етті, нəтижесінде, қазіргі қала келбеті осы стильдің нақты көрінісі əрі ең ірі жинағы деп айтуға болады. 1914 жылға дейін-ақ Гриффин 130 үй жəне ландшафттың жобасын жасаған.
Канберраның құрылыс жоспары
Канберра құрылысындағы жалақысынан жиналған ақшаға Гриффин Мельбурнда өзінің архитектуралық фирмасын ашты. 1924 жылы ол Мельбурннан құрылысына өзі қатысқан Сиднейдің жанындағы Кэслкрэг (ағыл. Castlecrag) елді мекеніне көшіп келіп, осында өмірінің он жылын өткізеді. Өмірінің соңғы жылдарында Уолтер мен Мэрион мистицизм, теософия мен антропософияға қызықты.
Дереккөздер
Санат:24 қарашада туғандар Санат:Мэйвудта (Иллинойс) туғандар Санат:11 ақпанда қайтыс болғандар Санат:Лакхнауда қайтыс болғандар Санат:Урбане-Шампейндегі Иллинойс университеті түлектері Санат:АҚШ сәулетшілері Санат:АҚШ қалақұрылысшылары Санат:Аустралия сәулетшілері Санат:Канберра сәулетшілері Санат:Антропософтар Санат:Джорджылар
Чергушка
Чергушка — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сема өзенінің сол жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мырзабай Сәтебайұлы
Мырзабай Сәтебайұлы (1937 жылы туған, Маңғыстау ауданы Сарытас шығанағы) – еңбек ардагері. 1954 – 63 жылы Сарытастағы ауа райын бақылайтын мекемесінде бас есепші, 1963 – 65 жылы «Казсельхозтехника» мекемесінде аға маман, 1965 – 97 жылы Таушық ауылдық кеңесінің хатшысы, «Жаңажол» кеңшарының автоклуб меңгерушісі болды. «В.И. Лениннің туғанына 100 жыл» (1970), «Ерен еңбегі» медальдарымен, Құрмет грамоталарымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1937 жылы туғандар
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Жаңа михайловка (Федор ауданы)
Жаңа михайловка — Башқұртстанның Федор ауданындағы ауыл, Денискин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 68 адамды құрады. Пошта индексі — 453282, ОКАТО коды — 80254825004.
Төбетаулар
Төбетаулар — салыстырмалы көтерілімдері 300 метрден асатын аласа таулы не төбелі жербедер; жергілікті көтерілімдер жағдайында қалыптасатын денудациялық-тектоникалық жербедер.
Жаңа михайловка (Федор ауданы)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Төбетаулар
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Химия
Безенгем
Безенгем (Bezinghem) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Монтрей округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,15 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62127, пошта индексі — 62650.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 341 адамды құрады. Халық тығыздығы — 25,93 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
NGC 7806
NGC 7806 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb/P типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1790 жылы 9 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7806 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 112, UGC 12911, MCG 5-1-25, ZWG 499.37, ZWG 498.65, KCPG 602B, VV 226, ARP 112.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Арджента
Арджента  (Argenta) — Италиядағы қала, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Феррара провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 21 971 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 70,6 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 310,86 км² шамасында. Пошта индексі — 44011.
Елді мекеннің қамқоршысы — Николай Чудотворец. Жыл сайынғы мерекесі — 6 желтоқсан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Сутектену
Сутектену. Сутектің органикалық қосыңдыларға кірігуімен сипатгалатын химиялық процесс. Сутектену процесі қанықпаған байланыстар орнын, гетероатомдар (оттек, күкірт және азот) орнын, немесе көміртек орнын иемдену арқылы жүзеге асуы мүмкін. Сутектену қайтымды процесс, кері реакциясы сутексіздену деп аталады. Сутектену процесі жылу бөле отырып жүзеге асады, сондықган температура өскен сайын бұл процестің көрініс беру мүмкіңдігі азая түседі. Көмірсутектер ішінде сутектену процесіне икемдісі — алкендер. Сутектену процесі мұнай өңдеу және мұнай химия өнеркәсіптерінде жоғары сапалы карбюраторлық және дизелдік отындарды, сылау майларын, спирттерді алу және тазалау мақсаттарында кеңінен қолданылады. Сонымен кдтар, сутектену процесі мұнаймен бәсекелес шиікізат түрлерінен — көмірден, жанғыш тақтатастардан, кейбір тұрмыстық және техникалық қалдықгардан — сұйық отын алу шараларын іске асыру мақсатында да пайдаланылады. Өндірістік сутектену процесі 100-400°С температуралар аралығында арнаулы катализаторларды қолдану нәтижесінде жүзеге асырылады.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Сертан
Сертан (Sertão) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пасу-Фунду экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 856 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 439,471 км² шамасында. Халық тығыздығы — 15,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1963 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Сертан
Врабците (Габрово облысы)
Врабците (Врабците) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5307. Телефон коды — 066. ЕКАТТЕ коды — 12111.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Тікенді қара өрік
Ботаникалық сипаттамасы.
Тікенді қараөрік биіктігі 2,5 – 3 м бұталы өсімдік. Бұталарының көбінің ұщында қолға кіретін өткір тікендері болады. Жапырақтары майда, пішіні жұмыртқаға ұқсас. Гүлдері ақ түсті, оның сабақтары ұзын, гүл жапырақшалары мен тостағаншаларының қалақшалары бес – бестен болады.
Бұл өсімдіктің ерекшелігі – олардың жапырақшаларынан бұрын наурыз – сәуір айларында гүлі шығады. Жемісі ккәдімгі сары өріктің жемісіне ұқсас, бірақ оның түсі қара көк болады.
Табиғатта таралуы.
Тікенді қара өрік орманның шетінде, тастақты, таулы беткейлерінде, өзен жағаларында, жабайы бұталардың арасында өседі. Жамбыл, Алматы, талдықорған, Шымкент облыстарының таулы аудандарында кездеседі. Дәрілік шикізат ретінде қара өріктің гүлдерін, жапырағын, қабығын және тамырын жинайды.
Химиялық құрамы.
Тікенді қара өріктің гүлдері мен жапырақтарының ішектің жиырылып – созылуын үдететін, несеп айдайтын қасиеттері бар. Сондықтан да оны мал дәрігерлігі практикасында күйісінен жаңылған, іші жүрмей қалған малды емдеуге қолданады.
Өсімдіктің дәрілік тұнбасын жасау үшін 50 грамм ұнтақталған гүлі мен жапырағын қайнаған 0,5 литр суға салып 30 минут тұндырады. Осы тұнба жас бұзауларға – 120 – 150 мл, ал қозыларға – 30 – 60 мл, ірі малға 200 – 300 мл мөлшерінде күніне 2 – 3 рет азықтандырардан 30 минут бұрын беріледі. Өсімдіктің 10 грамдай (2 шай қасық) қабығы мен ұнтағын жарты литр қайнаған суға салып, 15 минут бүллкілденіп қайнатады. Тірілей салмағы 40 – 50 кг бұзауға күніне 3 рет 120 – 140 мл суытылған тұнба ішкізіледі.
Дереккөздер
Санат:Раушангүлділер
Пьянфей
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Сонохта
Сонохта — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Кострома облысы, Иваново облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Горьков су қоймасының оң жағалауынан 2693 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Рыбинск су торабынан Кострома қаласына дейін, Кострома өзенін қоспағанда бастауынан Исады ауылындағы Су өлшеу постықа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бертельсдорф
Бертельсдорф (Berthelsdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Гёрлиц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
(409) Аспасия
(409) Аспасия — Негізгі белдеу тобының астероиды.
Оны 1895 жылы 9 желтоқсанда Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты.
Ежелгі грек саясаткері мен қолбасшысы Периклдің әйелінің құрметіне орай аталды.
thumb|450px|center|Аспасияның Күн жүйесіндегі орны
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
Қойнауқаттардың гидродинамикалық байланысы
Қойнауқаттардың гидродинамикалық байланысы. Кенорынды игеру барысында қойнауқаттардың бір-бірімен тоғысу белдемдері бар болуына байланысты мұнайлар мен газдардың бір орыннан екінші орынға ағып кетуімен, осыған орай сол белдемдердегі қысым мөлшерінің де өзгерістерге ұшырауымен анықталатын қойнауқаттардың өзара әрекеттесуі. Синонимі - "өнімді қойнауқаттардың өзара байланысы".
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Түрген ауылдық округі (Алматы облысы)
Түрген ауылдық округі — Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Түрген, Таутүрген ауылдары кіреді. Орталығы – Түрген ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 12781 адамды құрады.
Мерак (Атлантикалық Пиреней)
Мерак (Méracq) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,24 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64380, пошта индексі — 64410.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 206 адамды құрады. Халық тығыздығы — 25,0 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Сендюга
Сендюга — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Номжа өзенінің сол жағалауынан 8,8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері
Рақымжан Атаев
Өмірбаяны
Рақымжан Атаев көпбалалы өзбек отбасында 1949 жылы дүниеге келген. Жанұядағы 9 баланың 3-сі. 1973 жылы Ташкент Мемлекеттік университетін тәмамдаған. Ә.Науаи атындағы Тіл және әдебиет институтында ғылыми қызметкер, Министрлікте әдіскер болған. 1983 жылдан Өзбекстан Жазушылар одағында қызмет атқарған. 1992 жылдан шығармашылық одақтың жауапты хатшысы.
Марапаттары және сыйлықтары
Жазушының туындысы 1984 жылы «Шарк юлдузи» журналының марапатына ие болған. 1995 жылы Өзбекстан Жазушылар одағының сыйлығын иеленген. 2000 жылы Өзбекстан Республикасының «Шухрат» медалімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Жазушылар Санат:Тұлғалар
Домат (Эмс)
250px|thumb|Картада орналасуы Домат (Эмс) (Domat/Ems) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Имбоден округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6925 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24.22 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3722, пошта индексі — 7013.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Граубюнден елді мекендері
Флеш жады
Флеш жады (flash memory) — қатты денелі жартылай өткізгіштің энергобайланысты қайта жазылушы жады түрі. Ол оқылу реті шексіз, бірақ жазып-өшіру шектеулі (млн шамасында).
Флеш жады электрлік жолмен жазылған мәліметтерді есте сақтай алатын микросұлба (чип) түрінде жасалған жад түрі. Мәліметтерді өшіру электр разряды арқылы орындалады да, оған қайта жаңасын жазып, ұзақ уақыт сақтауға болады.
Қазіргі кезде флеш-карта (flesh-cards) түрінде жасалған Флеж-Жад кез келген компьютерде, цифрлы фотокамераларда пайдаланылады. Флеш-картаның кең тараған, Sony фирмасы шығарған MemoryStіck нұсқасы 1998 жылдан шығарыла бастады, ол басқаларына — SmartMedіa, CompactFlesh нұсқаларына қарағанда шағындау, мыс.: 5021,52,8 мм көлеміндегі MemoryStіck картасының салмағы 4 г. Intel фирмасы флеш-жадының екі есе жоғары тығыздықпен мәлімет жаза алатын көп деңгейлі түрлерін жасады. Флеш-карталардағы сақталатын мәліметтер көлемі 2 Гбайт және одан да көп болып шығарылады. Қазіргі кездегі флеш жады шығаратын танымал компаниялар: Transcend, Kingston, PQI, Apacer, SanDisk, Samsung, Sony.
Дереккөздер
нобай|солға|USB флеш жадының чипі (алдыңғы жақта) және [[микроконтроллері (оң жақта)]]
Санат:Компьютерлік жад
Гай Юлий Цезарь
Жаулап алулар және политика
center|thumb|800px|Гай Юлий Цезарьдің отбасылық ағаш
Әдебиет
Цезарь — жазушылықпен де айналысты. Оның екі шығармасы — “Галл соғысы жөніндегі жазбалар” мен “Азамат соғысы жөніндегі жазбалары” біздің заманға дейін келіп жетті. Бұл шығармаларға ойластырылған айқын композиция, қарапайым, түсінікті баяндау, кейіпкерлердің нақтылығы, жекелеген адамдар мен халықтарды (әсіресе, галлдарды) тәптіштеп сипаттау, көркем тіл тән. Цезарьдың біздің заманға дейін сақталмаған сөздері мен хаттарының жинақтары, екі памфлеті, бірнеше өлеңмен жазылған еңбектері, грамматика жөніндегі трактаты белгілі. 19 ғ-ға дейін Еуропаның әскерилері Ц-дың әскери өнерін оқып-үйренді. Наполеон Цезарьдің еңбектерін әрбір офицер білуге тиіс деп есептеді. Цезарь стратегиясына негізгі соққы бағытын дұрыс анықтай білу, қарсыластардың арасындағы алауыздықты пайдаланып, оларды жеке-жеке талқандау, батыл стратег. айла-әрекеттерді жүзеге асыру, жаяу әскер мен флоттың бірлескен қимылын ұйымдастыра білу тән болды.
Дереккөздер
Санат:12 шілдеде туғандар Санат:Б. з. д. 100 жылы туғандар Санат:Римде туғандар Санат:15 наурызда қайтыс болғандар Санат:Б. з. д. 44 жылы қайтыс болғандар Санат:Римде қайтыс болғандар Санат:Ұлы понтификтер Санат:Б. з. д. I ғасырдағы Ежелгі Рим диктаторлары Санат:Б. з. д. I ғасырдағы Рим республикасы консулдары Санат:Юлий Цезарь Санат:Ежелгі Рим жазушылары Санат:Ежелгі Рим қолбасшылары Санат:Латын тарихшылары Санат:Латын шешендері Санат:Ежелгі Рим шешендері Санат:Ежелгі Рим тарихшылары Санат:Ежелгі Рим мемуаршылары Санат:Баықалнған монархтар Санат:Юлий-Клавдилер Санат:Юлий Цезарьлар Санат:Құдайдың комедиясы кейіпкерлері Санат:Саяси өлтіру құрбандары Санат:Нарбондық Галлия проконсулдары Санат:Цизальпілік Галлия проконсулдары Санат:Еңбектері біздің уақытымызға дейін жеткен антикалық жазушылар Санат:Суық қарудан қайтыс болғандар Санат:Галл соғысына қатысқан римдіктер
Су нысандарын санитарлық қорғау
Су нысандарын санитарлық қорғау – су нысандарын халықтың сау, қолайлы өмір сүру жағдайына лайықты қамтамасыз ету шаралары мен қорғау нормаларын қамтитын коммуналдық гигиена бағыттарының бірі.
Су нысандарын қорғау мәселесінің жағдайы
Су нысандарының негізгі ластаушыларына өндіріс орындары, ауыл шаруашылығы, елді мекендердің ағынды сулары, атмосфералық жауын-шашындар, су көлігі жатады. Мұнда биологиялық әсері әлі зерттелмеген жаңадан синтезделген химиялық заттар өте қауіпті болып саналады. Жыл сайын дүние жүзілік өндірісте табиғатта ұқсас аналогтары жоқ жүздеген және мыңдаған осындай қоспалар синтезделеді. Олардың кейбіреулері өте аз концентрациясының өзінде де тірі организмнің тіршілігін жоюына алып келуі мүмкін. Ластаушылар улылық әсерінен басқа, суаттардың газдық тәртібін де өзгертеді. Судың органикалық заттармен ластануы, олардағы микроорганизмдердің қарқынды дамуына әкеледі, олар оттегін белсене тұтынып су ортасының тотығу-тотықсыздану шамасын төмендетеді. Анаэробты жағдайдың тууы суаттарда жартылай тотығу өнімдерінің жиналуына әкеліп соғады, яғни судың өзін-өзі тазарту үрдісіне кедергі болады. Осындай ластануға тән көрсеткіш ретінде, тіпті индикаторы ретінде оттегінің химиялық қажеттілігі (ОХҚ) және оттегінің биохимиялық қажеттілігі (ОБҚ) саналады. Органикалық және тотықпаған минералды заттармен ластану дәрежесі ОХҚ-мен бағаланады, ал ОБҚ биохимиялық тотығу үрдісіне қатысатын органикалық заттардың болуын көрсетеді. Көптеген органикалық ластаушылардың оттегін толық тұтынуы 20 тәуліктен кейін басталады. Бірақ іс жүзінде анықтау 5 тәулік ішінде жүреді.
ОХҚ – 1 л ағынды судағы барлық ластаушылардың химиялық тотығуына қажетті оттегінің мөлшері (мл). Тотықтырғыш заттар ретінде йодат, бихромат, перманганат пайдаланылады және осыған сәйкес ОХҚ йодатты, бихроматты, перманганатты болады. Бихроматты ОХҚ-ны тотықтандырғыш деп те атайды.
Тұрмыстық ағынды сулардың ластану дәрежесін оттегіне биохимиялық қажеттілік бойынша анықтауға болады. Бірақ бұл көрсеткіштер өндірістік және қалалық ағынды суларды бағалау үшін жеткіліксіз. Себебі өндірістік органикалық емес заттардың бактерицидтік қасиеті бар, олар судың органикадан өзін-өзі тазартуының биохимиялық үрдісіне кедергі жасайды. Бұл жағдайда ОХҚ-ныда анықтау қажет. Тұрмыстық ағынды суларға арналған ОБҚ5 әдетте тұрақты болады және тәулігіне 1 адамға 30-40 гр келеді, сондықтан оның концентрациясы су тұтыну нормасына байланысты: Өнеркәсіптік ағынды сулар үшін ОБҚ бірнеше мың мг/л-ге дейін жетуі мүмкін. Толық ОБҚ әдетте ОХҚ-ның 80 пайызын құрайды.
Суды пайдаланатын аудандарда органиканы тотықсыздандыру үшін судың оттегіне толық қажеттілігі 6 мг/л-ден аспауы керек. Суда оттегі көп болған сайын суаттағы өзін-өзі тазарту урдістері өте тез жүреді. Еріген оттегінің концентрациясы судың температурасы төмендеген сайын жоғарылайды. Бірақ биохимиялық тотықсыздану реакциясының өзі температура 16 градустан жоғары болған кезде сол судағы оттегінің аздығына қарамастан өте қарқынды жүреді. Көбінесе өзін-өзі тазарту екі көрсеткішке байланысты: температуралық коэффициентке және су араласуының қарқындылығына.
Су нысандарының суы кейбір жағдайларда еш нәрсеге пайдалануға жарамайтындай деңгейге дейін ластануы мүмкін.
Кабана-Майор
Кабана-Майор (Cabana Maior) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Аркуш-де-Валдевеш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Су нысандарын санитарлық қорғау
Су нысандарын қорғау мәселесінің жағдайы
Ластаушы заттар қандай ортаны көбірек ластаса, сол тұрғыдан зерттеледі. Бірақ табиғатта бәрі байланысты, сондықтан қоршаған ортаның ластануы тек суды ғана зерттеумен шектелмей, атмосфераны, жер қыртысын және басқа нысандарды да кешенді зерттеу қажет. Егер су көздерін қорғау туралы сұрақ бір жақты ғана зерттелсе, онда ауаның, жер қыртысының, өсімдіктердің және т.б. ластануына әкеліп соғуы мүмкін. Су нысандарын ластаушылар ретінде ең бірінші орында өндіріс, содан соң қалалық және шаруашылық ағынды сулар тұрады.
Кабана-Майор
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 365 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,11 км² шамасында. Халық тығыздығы — 36,1 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Су нысандарын санитарлық қорғау
Су нысандарын қорғау мәселесінің жағдайы
Сонымен қатар суаттарды өндірістік қалдықтар мен өндірістің барлық салаларының қалдықтары да ластайды. Қалдықтардың меншікті салмағының үлкен үлесі түсті металлургияға тиеді. Қорытылған 1 тонна металға 2000 тоннаға дейін қатты қалдықтар келеді. Түсті металлургия қалдықтарының құрамында қорғасынның, никельдің, кобальттың, кадмийдің улы қоспаларының әрқайсысы жекелеп 3 пайыздан кездеседі. Қауіпті ластаушылардың тізімінде қорғасын, кадмий және сынап ғана болған, қазір олардың қатарына мыс, қалайы, марганец, молибден, кобальт, ванадий және никель кіреді. Улы металдар мен олардың қоспаларының гидросфераға түсуі, олардың су өсімдіктерінде және балықтардың бұлшық еттерінде жиналуына әкеледі, яғни ол адамдардың денсаулығына өте үлкен қауіп төндіреді.
Кабана-Майор
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Су нысандарын санитарлық қорғау
Су нысандарын қорғау мәселесінің жағдайы
Өте маңызды мәселелердің бірі беткейлік белсенді заттар болып есептеледі. Ағынды сулардың құрамыңда детергенттердің (синтетикалық жуушы заттар) болуы олардың сүзілу сапасын 50 %-ға төмендетеді. Алдын алу шараларының ең қолайлысы биологиялық тотығуға берілмейтін немесе тұрақтылығы төмен қосылыстарға ауысатын синтетикалық беткейлік белсенді заттардан (ББЗ) бас тарту болып саналады. Сонымен қатар суаттардың пестицидтермен ластануы өте күрделі мәселе болып саналады, бұларды қолданбаса ауыл шаруашылығы зор экономикалық шығынға ұшырайды. Асбесті кеңінен қолдану, әсіресе осы минерал талшықтарының суаттарға түсуі соңғы жылдары қоршаған ортаның ластануы мәселесін тудырып отыр. Асбестің бластомогендік белсенділігінің болуына байланысты оның ауыз судың құрамында болуы қауіп туғызады.
Суаттарды ластайтын беткейлік ағынды сулармен күресу үшін су қоймалары мен суаттардың жағасына жасыл өсімдіктерден қорғаныс жолақтарын орнату және бөгет құрылымдарын салу керек. Мұндай шаралар гидроқұрылыс жұмыстарынан 2-3 жыл бұрын жүргізіледі. Су қоймаларын салудағы сақтық санитарлық бақылау жоспарында жер ресурстарын үнемді пайдалану ескерілуі керек.
Минералды тыңайтқыштармен мал шаруашылығы кешендерінің қалдықтары нитраттар мен нитриттердің шығу көздері болып саналады. Нитраттар мен нитриттер қоршаған ортада және адам ағзасында қазіргі кездегі белгілі химиялық канцерогендердің ең белсендісі нитрозаминдердің пайда болуына әкеліп соғады. Мал шаруашылығының ағынды суларын тазартуға арналған биологиялық тоғандардың орналасқан жерінде және суғарылатын далалық жерлерде грунт сулары нитраттармен өте көп ластануы мүмкін. Мұның басты себебі – суғару алаңдарына ағынды сулардың шамадан көп ағызылуы немесе оларға алдын ала тазарту жүргізілмеуі. Грунттық суларда сіңірілмейтін нитраттардан өзін-өзі тазарту үрдісі жүрмейтінін есте сақтау қажет.
Жер беті суларын ластанудан қорғаудың санитарлық нормалары мен ережелері
Қазіргі кезде судың құрамындағы 1500 астам зиянды заттарға нормативтер белгіленген. Нормативтер адам ағзасының физиологиялық, биохимиялық және басқа да көрсеткіштерін өзгертпейтіндей концентрациясын анықтауға негізделген, яғни суды пайдаланудағы 1-ші және 2-ші санаттары: шаруашылық-ауыз сумен қамтамасыз ету және мәдени-тұрмыстық мақсаттарға пайдалану. Су нысандары осы көрсетілген екі категориядан басқа балық шаруашылығында пайдаланылады. Бұл санаттар балықты қорғау мекемелерімен анықталады. Мұндай нысандар суының зиянды заттарының нормативтері бірқатар жағдайларда ауыз су нормативтеріне қарағанда өте қатаң белгіленеді. Мысалы, цинк пен мырышқа арналаған шектігі 100 есе аз, ал кейбір заттар (бос хлор) судың құрамында тіпті болмауы керек. Сондықтан суды пайдаланудың түрлеріне байланысты арнайы талаптарды ғылыми негіздеу әдістері де әр түрлі. Ластаушы көзге жақын орналасқан су тұтыну орындарының санаттарын санитарлық қызмет мекемелері анықтайды. Бұл кезде берілген су нысанының болашақта пайдаланылуын ресми құжаттар бойынша ескеру қажет.
Шаруашылық-ішу мақсатында және мәдени-тұрмыстық мақсатта пайдаланатын су нысандарының суының сапасына қойылатын талаптар су ағысы бойынша ең жақын орналасқан суды пайдалану орнынан 1 км жоғарыда, ал суаттар мен су қоймаларында – осы пункттің екі жағынан да 1 км жерде нормативтерге сәйкес келуі қажет. Норматив талаптары суды шаруашылық-ішу мақсатында тұтынған кезде халықтың улану мүмкіндігінің және су арқылы таралатын жұқпалы аурулардың алдын-алуға бағытталған. Бұл ереже рекреацияның қолайлы жағдайын, яғни сәйкес органолептикалық қасиеттері мен басқа да параметрлерін қарастырады.
Рекреациялық аймақтардың санитарлық жағдайының нашарлығы сауықтыру шараларына жатпайды, олар жұқпалы және т.б. аурулардың дамуының себебі болады. Шомылатын жерлер ағынды сулар мен өндірістік қалдықтардың әсер ету шекарасынан алыс жерде орналасуы қажет және суаттардың түбінің рельефі мен оларға кірер жерлер қауіпсіз болуы керек. Судың бетінде әр түрлі қоспалардың жинағы, майлар, дақтар, жұқа қабықша болмауы қажет.
Су нысанының ластану деңгейіне байланысты бекітілген ластану индексі:
Химиялық заттардың улылығы мен қауіптілігі
Қазіргі уақытта химияландыру халық шаруашылығының барлық саласына ғана емес, адам тұрмысына да кең енді. Бүгінгі күнде химиялық заттардың 4 млн көп түрі белгілі, олардың ішінде 50 мыңы дүниежүзілік нарыққа енгізілген. Сонымен қатар, жыл сайын 1000-нан аса жаңа химиялық қоспалар жасалып шығарылады. Осының бәрі химиялык заттардың қоршаған ортада: атмосфера, жер қыртысы, жер беті және жер асты суларының шығу көздеріне таралуына әкеліп соғады.
Қоршаған ортаның ластануының ішінде химиялық ластану ең басты болып саналады. Әр түрлі заттардың улылығына байланысты, оны белгілі бір қауіптілік класына жатқызады. ЮНЕП глоссариясының (қоршаған ортаны қорғау бойынша біріккен үлттар ұйымының бағдарламасы) келісімімен заттардың қауіптілігі деп, осы заттарды нақтылы жағдайда қолданылғандағы денсаулыққа зиянды әсерінің пайда болу мүмкіндігін айтады.