cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ресейдің Украинаға басып кіру хронологиясы (мамыр 2023)
22 мамыр
НАТО Парламенттік Ассамблеясы Ресейдің Украинадағы қатыгездігін "геноцид" деп мойындайтын Декларация жариялады, деп хабарлады Украина делегациясының басшысы Егор Черниев. Оның айтуынша, декларацияға Ресейдің әскери қылмыстар жөніндегі халықаралық трибуналын қолдау, Украинаға соғыста жеңіске жетуге көмектесу және қосымша санкциялар енгізу арқылы елдің аумағын қалпына келтіруге көмектесу міндеттемесі кірді.
23 мамыр
Украин әскерилері өздерінің кешкі есебінде бір күнде бүкіл ел бойынша 25 әуе соққысы мен 20 оқ атылғанын хабарлады, бірақ зымыран соққылары болған жоқ.
"Вагнер" тобының жетекшісі Евгений Пригожин Украинаның Бахмут қаласын бақылауды 1 маусымға дейін Ресей армиясына беруге уәде берді. Сұхбатында ол қала үшін шайқаста 20 000-нан астам жауынгері қаза тапқанын айтты және Ресей әскери күштері бейбіт тұрғындарды өлтіргенін мойындады.
Президент Зеленский украин теңіз жаяу әскерлері күнін мерекелеу аясында Донецк облысындағы Угледар-Марьинка қорғаныс сызығының бойындағы теңіз бөлімшелеріне барды. Ол Украина армиясының қолданыстағы бөлімшелеріне жаңа теңіз бригадалары қосылатынын мәлімдеді.
Донецк облысының губернаторы ресейлік әуе бомбалары Торецкке кіріп, мектепке зиян келтірді, бірақ құрбан болмай қалды деп мәлімдеді.
Ресейдің Қорғаныс министрлігі Белгород облысында трансшекаралық шабуылдар жасаған "ұлтшылдарды" Украинаға оралуға мәжбүр етті деп мәлімдеді, оның күштері 70-тен астам "украиндық террористерді" жойып, төрт бронды жауынгерлік машиналар мен бес пикапты жойды. Ресейдің Курск облысының губернаторы Украинамен шектесетін үш ауыл дрон электр қосалқы станциясына жарылғыш заттарды тастағаннан кейін электр қуатынсыз қалды деп мәлімдеді.
Украина Қара теңіз астық бастамасының қайта басталуына қарамастан, Ресейге астық экспорты үшін Оңтүстік портына кіруге тыйым салды деп айыптады.
ЕО сыртқы саясат департаментінің басшысы Жозеп Боррел блоктың Украинаға 2023 жылдың наурызынан бастап жіберген қару-жарағының жалпы саны 220 000 артиллериялық снаряд пен 1300 зымыранға жеткенін айтты.
СБУ генерал-майорға қатысты қылмыстық іс қозғады. Ресейдің Балтық флотының 11-ші армия корпусының командирі Андрей рузинский Харьков облысының бір бөлігін басып алу мен басып алудағы және одан кейінгі қатыгездіктердегі рөлі үшін, әсіресе Балаклейде. Украинаның Бас прокуратурасы Беларуссияның қуғынға ұшыраған "ұлттық дағдарысқа қарсы басқару" Беларусь оппозициялық тобының баяндамасынан кейін Ресей басып алған аумақтардан балаларды мәжбүрлеп әкетудегі рөлін тергеуді бастады, онда алты жастан 15 жасқа дейінгі жетім балаларды қоса алғанда, 2150 украиндық бала кем дегенде үш демалыс лагеріне жеткізілді және Беларусь аумағындағы санаторийлер.
Польшаның Қорғаныс министрі Мариуш Блащак үкімет украиналық ұшқыштарды F-16 ұшақтарымен ұшуға үйретуге дайын екенін, бірақ поляк әуе күштеріне "қорлайтын әсерден" қорқып, F-16-ны Украинаға жеткізуден бас тартқанын айтты.
Ресей Қорғаныс министрлігі АҚШ Әскери-әуе күштерінің екі стратегиялық B-1B бомбалаушыларының Балтық теңізінің үстіндегі әуе кеңістігіне енуіне жол бермеу және болдырмау үшін Су-27 истребителін тартқанын мәлімдеді. Кейінірек Пентагон бұл оқиғаны растап, ұшақтар жоспарланған жаттығуларға қатысқанын және ресейлік истребительдің ұшақтармен өзара әрекеттесуі "қауіпсіз және кәсіби"екенін айтты.
24 мамыр
Женевадағы жыл сайынғы Ассамблеясы кезінде Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымына мүше мемлекеттер Украинадағы Ресей агрессиясын, соның ішінде медициналық мекемелерге, бейбіт тұрғындарға және маңызды азаматтық инфрақұрылымға жасалған шабуылдарды айыптаудан бас тартқан 52 адаммен 80 - ге қарсы дауыс берді. ЕО-ның барлық 27 мүшесі дауыс беру кезінде болмаған Венгрияны қоспағанда, бұл қадамды бірлесіп жазды. Ресейден басқа, қарар жобасына қарсы дауыс берген елдердің қатарына Қытай, Солтүстік Корея, Сирия, Беларусь, Куба және Алжир кірді.
Ресей Қорғаныс министрлігі украин әскерилері Қара теңіздегі "Иван Хурс" барлау кемесіне үш ұшқышсыз жылдам қайықпен сәтсіз шабуыл жасады деп мәлімдеді. Келесі күні түсірілген бейнежазба кемелердің бірі "Иван Хурсқа"соғылғанын көрсетті.
Украинаның православие шіркеуі 1 қыркүйектен бастап жаңа "Джулиан күнтізбесіне" көшіп, Орыс православие шіркеуінен алшақтап, орыс агрессиясына сілтеме жасайтынын мәлімдеді. Бұл Рождество сияқты мерекелер Украинада 7 қаңтардың орнына 25 желтоқсанда тойланады деп күтілген.
Ресейдің Дондағы Ростовтағы Оңтүстік аудандық әскери соты 31 Мамырда бес шетелдік азамат (британдықтар) деп хабарлады Джон Хардинг, Эндрю Хилл және Дилан Хил, Швеция азаматы Матиас Густафссон және Хорватия азаматы Векослав Пребег) терроризм және басқа да айыптар бойынша сырттай сотқа тартылуы керек еді. Бұл ер адамдар 2022 жылы Донбасстағы действий кезінде тұтқынға алынды және бірқатар тұтқындармен алмасу кезінде босатылды.
Қалалық кеңестің мәліметі бойынша, Латвия Черниговты қайта құруды қолдау үшін 2 миллион еуро (2,15 миллион доллар) бөлді. Бұл қаражат мектеп жабдықтарын сатып алу және су мен кәріз жүйелерін қалпына келтіру сияқты жобаларда пайдаланылуы керек еді.
25 мамыр
Евгений Пригожин Бахмуттың "Вагнер" жалдамалыларынан Ресей әскери күштеріне ауысуы және өз әскерлерін қаладан шығаруы туралы жариялады. Ол сондай-ақ олар Николас Маймер есімді бұрынғы арнайы жасақ сарбазы деп таныған АҚШ азаматының және украин әскерлері жарып жіберген ғимараттың қалдықтарынан алынған Түркия азаматының денесін отанына қайтаратынын айтты. басқа Түркия азаматы әйелдің денесі де табылды, бірақ табылмады қалпына келтіру мүмкін болды. Бахмутта тұтқынға алынған 106 украиндық әскери тұтқын Ресеймен тұтқындар алмасу аясында Украинаға оралды.
ФСБ Украинаның "диверсиялық тобының" екі мүшесін және Ленинград пен Калинин атом электр станцияларына қосылған электр желілерін жаруды жоспарлап отырған екі ресейлік сыбайласын тұтқындағанын мәлімдеді, олардан 36,5 кг жарылғыш заттар мен 60-қа жуық детонатор тәркіленді.
Ресейдің Қорғаныс министрлігі Балтық теңізінің үстіндегі елдің әуе кеңістігінің шекарасына жақын жерде АҚШ Әскери-әуе күштерінің екі стратегиялық B-1B бомбалаушысын ұстап алу үшін Су-27 және Су-35 истребительдерін көтерді деп мәлімдеді.
Ресей мен Беларусь Ресейдің тактикалық ядролық қаруын Ресейдің қолында қалған қаруды бақылаумен және қолданумен Беларусь аумағында орналастыруды ресми түрде бекіткен келісімге қол қойды. Көп ұзамай Беларусь Президенті Александр Лукашенко қаруды елге беру басталғанын растады, кейінірек одақтас мемлекетке кіретін елдер де Ядролық қаруды алады деп мәлімдеді.
Ресейдің Сыртқы істер министрлігі 2023 жылдың сәуірінде Швециядан бес ресейлік дипломатты шығарғаны үшін кек алу үшін елден бес Швед дипломатын жіберетінін мәлімдеді. Ол сондай-ақ Германия, Дания және Швеция елшілерін 2022 жылы "Солтүстік ағын" газ құбырына диверсия жасағандардың жеке басын тергеуде "нәтижелердің толық болмауына" наразылық ретінде шақырды.
Финляндия Украинаға қосымша әскери жабдықтар, соның ішінде 109 миллион еуро (120 миллион доллар) зениттік қару-жарақ пен оқ-дәрілерді жіберетінін мәлімдеді.
Ресейдің бұрынғы президенті Дмитрий Медведев Вьетнамға сапары кезінде Украинамен соғыс "өте ұзақ, мүмкін ондаған жылдарға" созылуы мүмкін, бітімгершілік, содан кейін жанжал кезеңдері болуы мүмкін деп ойлады. Медведев қазіргі уақытта Ресей Федерациясы Қауіпсіздік Кеңесі төрағасының орынбасары.
26 мамыр
Украина билігі түнде Ресей аумағынан ұшырылған 17 зымыран мен 31 дронды атып түсірді деп мәлімдеді. Днепр мен Харьковтағы, соның ішінде мұнай базасындағы ереуілдер туралы хабарланды. Киевте ұсталған дрондардың сынықтары сауда орталығының төбесіне құлап, тұрғын үй мен бірнеше көлікке зақым келтірді. Ресейлік С-300 зымыраны Донецк облысының Карловка бөгетіне соғылып, жақын маңдағы елді мекендерді Карловка су қоймасының салдарынан қатты су басу қаупіне ұшыратты. Днепрдегі клиникаға зымыран соққысынан екі адам қаза тауып, 23 адам жарақат алды. Ресейдің Қорғаныс министрлігі бұл шабуылдар кезінде оқ-дәрі қоймаларына соққы бергенін және барлық нысандар соққыға жығылғанын айтты.
Ресейде екі украин дрондары жасаған жарылыс Краснодардағы тұрғын үй мен кеңсе ғимаратына зақым келтірді. Белгород облысының төрт ауданы Украина шекарасынан атылды, ал украиналық зымыран Ростов облысында Морозовскийдің үстінен атып түсірілді.
Америка Құрама Штаттары Малидегі Вагнер тобының операцияларының жетекшісі Иван Масловқа қарсы санкциялар жариялады, бұл топ Украинадағы соғыста пайдалану үшін бүкіл Африкадан қару сатып алды деп мәлімдеді. Жапонияның Сыртқы істер министрлігі Ресейге қосымша санкциялар жариялады, ол 78 топтың және 17 жеке тұлғаның, соның ішінде армия офицерлерінің активтерін қатырады және әскери байланысты ғылыми зертханалар сияқты 80 ұйымның экспортына тыйым салады деп мәлімдеді. Ол сондай-ақ Ресейдің Құрылыс және инженерлік қызметтерін көрсетуге тыйым салынатынын айтты.
Ресейдің Сыртқы істер министрлігі АҚШ-тың Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі Джейк Салливанның 21 мамырдағы түсініктемелерінен кейін АҚШ-тың жоғары дәрежелі дипломаттарын шақырды, онда ол Батыс қаруын қолданып Ресей аннексиялаған Қырымға украиндық шабуылдарды қолдады.
Германияның қорғаныс министрлігі шілде айында Вильнюсте өтетін НАТО саммитінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін Словакияда орналасқан PATRIOT зымыран батареясын Литваға ауыстырып жатқанын айтты.
Украинаның Қорғаныс министрлігінің барлау басқармасы Ресейдің Запорожье атом электр станциясындағы оқиғаны Украинаның күтілетін қарсы шабуылын бұзу үшін сахналау туралы қастандық туралы ескертті.
Канаданың Қорғаныс министрі Анита Ананд оның елі украиналық әуе күштеріне kh-101 және Shahed типті ирандық ұшқышсыз ұшақтарды ұстау үшін 43 AIM-9X Block II Sidewinder зымыранын жеткізетінін хабарлады. Бұл Батыстың әуе-әуе зымырандарының алғашқы ресми танылған жеткізілімі.
27 мамыр
Германияның қорғаныс министрлігінің өкілі Украинаның Taurus kepd 350 қанатты зымыранын жеткізуді ресми түрде сұрағанын растады.
Харьков облысында ресейлік Купянск атысының салдарынан бір әйел қаза тауып, тағы бір бейбіт тұрғын жарақат алды.
Ресейдің Псков облысының губернаторы Михаил Ведерников екі дрон жақын маңдағы мұнай құбырының әкімшілік ғимаратына соққы беріп, жарылыс тудырды деп мәлімдеді. Жәбірленушілер туралы хабарламалар болған жоқ, бірақ ғимарат бүлінген. Шабуыл Беларусь шекарасынан он шақырымнан аз жерде болды. Курск облысында Плехово ауылының маңында, халықаралық шекарадан бірнеше шақырым жерде Украина тарапынан атыс салдарынан құрылыс жұмысшысы қаза тапты деп хабарланды. Тағы бір бейбіт тұрғын, күзетші, Белгород облысының Шебекино қаласында атыс салдарынан қаза тапты.
Ресей Қорғаныс министрлігі соңғы 24 сағат ішінде оның күштері Украина аумағынан екі Storm Shadow зымыранын, 19 ұшқышсыз ұшақты және бірнеше HIMARS және Harm зымырандарын ұстап алғанын айтты.
Германияның Сыртқы істер министрлігі оның жүздеген Білім және мәдениет қызметкерлері, соның ішінде Мәскеудегі неміс мектебі мен Гете институтының жергілікті филиалының қызметкерлері Ресей дипломаттары мен басқа ұйымдардың қызметкерлерін шығарғаны үшін кек алу үшін неміс қызметкерлерінің санына шектеу енгізгеннен кейін маусым айынан бастап Ресейден шығарылуы керек екенін растады. Германиядан келген қызметкерлер.
Украиналық журналист Дмитрий Комаровқа берген сұхбатында СБУ басшысы Василий Малюк ведомствоның 2022 жылы Қырым көпірінің жарылысына қатысқанын растап, Ресей оны логистикалық маршрут ретінде пайдаланды деп мәлімдеді.
28 мамыр
Киев мэрі Виталий Кличко ресейлік дрондар Украина астанасына шабуыл жасады деп мәлімдеді. Екі адам дрон сынықтарының құлауынан қаза тапты, ал әйел жарақат алды. Екі көпқабатты пәтер өртенді. Украинаның әуе күштері 59 дрондың 58-і атып түсірілді, олардың 40-тан астамы Киевтің үстінен ұсталды деп мәлімдеді. Соломенск, Голосеев және Печерск аудандарында өрт туралы хабарланды. Шабуыл біздің заманымыздың 482 жылы Киевтің құрылғанының мерейтойында болды. Кейінірек бұл соғыс басталғаннан бері ресейлік дрондардың Киевке жасаған ең үлкен шабуылы деп аталды.
Әуе шабуылдары туралы ескертулер солтүстік-батыста Волынскаядан оңтүстік-шығыста Днепропетровскаяға дейін 12 облыста жарияланды. Житомирдегі жарылыстар туралы да хабарланды, онда кем дегенде 26 тұрғын үй, сондай-ақ мектептер мен медициналық мекемелер зақымданды. Сондай-ақ Ресеймен шектесетін Сумы облысында және Днепрдің Запорожье атом электр станциясының арғы жағындағы Никопольде атыс туралы хабарланды.
Гониометр
Гониометр — қатты денелердің жазық жақтарының аралығындағы бұрыш мөлшерін өлшеуге арналған аспап; кристаллографияда, геодезияда және тағы басқа қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Ресейдің Украинаға басып кіру хронологиясы (мамыр 2023)
28 мамыр
Украинаның Бас штабы 80 ресейлік сарбаз Луганск облысындағы Лисичанскідегі позицияларын тастап кетті, ал тағы 30-ы Бахмуттан кетіп қалды деп мәлімдеді. Украина Қарулы Күштерінің Бас қолбасшысы Валерий Залужный күтілетін Үлкен қарсы шабуылға барлық дайындық аяқталғанын және олар тек ереуіл шешімін күткенін айтты.
29 мамыр
Ресей бір айда өзінің 15-ші әуе шабуылын және таңертең Киевке екінші рет қатарынан шабуыл жасады. Подольск ауданында "бір қабатты жеке үй" құлаған қоқыстардан зардап шеккені туралы хабарланды. Сынықтар Святошинск және Голосеев аудандарындағы ғимараттарға да тиді деп хабарланды. Шабуылға дрондар мен қанатты зымырандар қатысты. Киев қалалық әскери әкімшілігі қырық нысанды құлатқанын мәлімдеді.
Ресейдің Белгород облысында төрт адам Украинаның шекаралас елді мекендерді атқылауынан жарақат алды деп хабарланды.
Донбассты қамтитын украин Қарулы Күштерінің "Восток" жедел қолбасшылығының өкілі Украина теледидарына Бахмуттағы Вагнердің жалдамалыларын Ресейдің тұрақты әскері алмастыратынын айтты. Ол соңғы 24 сағат ішінде бүкіл қалада үш қақтығыс болғанын айтты. Ресейліктер украиналық позицияларға 373 рет оқ жаудырып, алты әуе шабуылын жасады. Бұған жауап ретінде украин әскерлері 155 ресейлік сарбазды өлтіріп, 116-ны жаралады.
Президент Путин осы жылдың соңында Украина территорияларында сайлау өткізуге рұқсат беретін заңға қол қойды, ол осы аудандардағы әскери жағдайына қарамастан шапқыншылық кезінде қосылды.
Ресейдің ішкі істер министрлігі АҚШ сенаторы Линдси Грэмді 26 мамырда Президент Зеленскийге айтқан сөздерінен кейін іздеуде деп жариялады, онда ол қақтығыс кезінде орыстардың өлімін және АҚШ-тың Украинаны қолдауын мақтаған сияқты. Кейінірек Украинаның төрағалығы бұл өзара әрекеттесудің толық бейнесін жариялады, бұл түсініктемелер бір-бірімен байланысты емес екенін көрсетті. Сенатор Грэм кейінірек Украинаның Ресейге қарсылығын мақтағанын түсіндіріп, қамауға алу туралы бұйрық "Құрмет белгісі" деп мәлімдеді және Ресей билігін оны Халықаралық қылмыстық сотта соттауға шақырды.
Жоғарғы Рада Ресейге ұшқышсыз ұшу аппараттарын жеткізгені үшін Иран Ислам Республикасына қарсы санкциялар енгізді. Жаңа ережелерге "әскери және қос мақсаттағы тауарларды" елге экспорттауға тыйым салу және оның тұрғындарының пайдасына "экономикалық және қаржылық міндеттемелерді тоқтату" кірді. Иран тауарлары мен ұшақтарының Украина арқылы транзиті де тоқтатылуы керек еді.
Президент Владимир Зеленскийдің аға кеңесшісі Михаил Подоляк Украина Ресейдің жабдықтау желілеріне шабуылдарды күшейтті және майданның әртүрлі учаскелерінде Үлкен қарсы шабуылға дайындық аяқталып жатқанын айтты. Ол соғыстан кейінгі есеп айырысу аясында Ресейдегі Украина шекарасынан 100-120 шақырым (62-75 миль) қашықтықта демилитаризацияланған аймақ құруды ұсынды.
Данияның Премьер-Министрі Метте Фредериксен оның үкіметі Украинаға әскери көмегін 2023 және 2024 жылдары 2,6 миллиард долларға ұлғайтуға ниетті екенін мәлімдеді.
30 мамыр
Украина шенеуніктерінің айтуынша, Киевке жиырма шахид дрондары шабуыл жасаған. Көпқабатты ғимаратқа қоқыс түсіп, өрт басталды. Бір адам қаза тауып, төртеуі жараланды.
Ресейдің ішкі істер министрлігі Украина Қарулы күштерінің қолбасшысы генерал Валерий Залужный мен Украина Құрлық әскерлерінің қолбасшысы генерал-полковник Александр Сырскийді іздестірді.
Ресей Премьер-Министрі Михаил Мишустин 2022 жылы Ресей аннексиялаған Украина территорияларында тұратын 1,5 миллионға жуық адам Ресей төлқұжаттарын алғанын айтып, 1,6 миллионға жуық тұрғын зейнетақы, ал 1,5 миллионға жуығы әлеуметтік жәрдемақы алатынын айтты.
Оңтүстік Африканың жетекші оппозициялық партиясы "демократиялық альянс "сотқа Оңтүстік Африка үкіметі Владимир Путинді ұстап алып, егер ол"Оңтүстік Африка территориясына аяқ басса", оны Украинадағы әскери қылмыстары үшін халықаралық қылмыстық сотқа беруін сұрады. Бұл қадам тамызда елде өтетін БРИКС саммитіне қатыса ма, жоқ па деген алыпсатарлықтан кейін болды, оған үкімет барлық қатысушыларға дипломатиялық иммунитет берді.
31 мамыр
Харьков облысының Волчан ауданында ресейлік атыс салдарынан бір адам қаза тапты, ал Херсон облысында ресейлік атыс салдарынан үш адам, оның ішінде екі бала жарақат алды. Донецк облысында ресейлік атыс салдарынан бір адам қаза тапты. Ресейдің бақылауындағы Луганск Халық Республикасының шенеуніктері украин артиллериясы құс фабрикасына соққы бергеннен кейін бес адам қаза тауып, тағы 19 адам жарақат алды деп мәлімдеді.
Украинаның мемлекеттік шекара қызметі Ресей әскерлері Украинаның Чернигов облысын Ресейдің Брянск облысымен байланыстыратын жолды жарып жібергенін айтып, оқиға Украина, Ресей және Беларусь шекарасында болғанын айтты.
Украина басып алынған Луганскідегі Ресей тағайындаған шенеуніктер Ресей банктерінде шот ашудан бас тартқан жұмысшылардың жалақысын ұстап қаламыз деп қорқытты деп мәлімдеді.
Ресей Қорғаныс министрлігі оның әскерлері украин әскерлерін Донецк облысындағы Красногоровка мен Ясиноватаның айналасындағы позициялардан вытыстырды деп мәлімдеді.
Ресейдің Краснодар өлкесіндегі Афипск мұнай өңдеу зауытында өрт болды. Аймақтың губернаторы Бенджамин Кондратьев өртті украин дрондарының соққысы деп айыптады. Өрт ең аз шығынмен және құрбансыз сөндірілді. Тағы бір дрон Иль мұнай өңдеу зауытына құлады деп хабарланды. Белгород облысының губернаторы украиналық бомбалаудан зардап шеккен аудандардан балаларды эвакуациялаудың басталғанын жариялады, 300 бала қаладан шамамен 250 км (155 миль) қашықтықта орналасқан Воронежге жеткізіледі, ал алдағы күндері тағы 1000 бала басқа аймақтарға эвакуацияланады. Ол сондай-ақ Украинаның екі шекаралас елді мекенді бомбалап, төртеуі жарақат алғанын хабарлады.
Ресейдің ішкі істер министрлігі Украинаның бұрынғы екі Қорғаныс министрі мен Украина Қарулы күштерінің бұрынғы қолбасшысын іздестірді.
Вагнер тобының қызметкері Евгений Пригожин прокурорлардан Қорғаныс министрлігінің жоғары лауазымды ресейлік шенеуніктері Украинадағы соғысқа дейін немесе оның барысында нақты мәліметтерді бермей-ақ қандай да бір "қылмыс" жасағанын тексеруді сұрағанын мәлімдеді.
Германия неміс дипломатиялық персоналын Ресейден шығарғаны және Германияның Калининград, Екатеринбург және Новосибирскідегі консулдықтарын жапқаны үшін кек алу үшін елдегі бес Ресей консулдығының төртеуін жабуға бұйрық берді.
Украинаның Премьер-Министрі Денис Шмыгал бұл қаражат "мемлекеттік бюджетті, әсіресе әлеуметтік және гуманитарлық шығындарды қолдауға жұмсалады" деп, Дүниежүзілік Банктің "әкімшілік әлеуетті қолдауға арналған мемлекеттік шығыстар"(PEACE) жобасы арқылы Америка Құрама Штаттарынан 1,25 миллиард доллар алғанын айтты. Пентагон Украинаның әуе қорғанысын нығайту үшін қосымша 300 миллион доллар көмек пакетін, атап айтқанда патриоттық Әуе қорғанысы жүйелеріне арналған қосымша оқ-дәрілерді жариялады.
Санат:Ресейдің Украинаға басып кіруі (2022)
Ғылыми білімдердің дамуы
Орта ғасырдағы Орта Азия елдерінің көрнекті ғұлама ғалымдары: Әбу Райхан Бируни, әл-Хорезми, Әбу Әли ибн Сина, Ұлықбек, әл-Фараби т.б.
Әбу Райхан Бируни
thumb|left|Әбу Райхан Бируни 973 жылы Қият қаласының іргесіндегі ауылда дүниеге келді. Ол 150-ге жуық кітап жазған, оның 45-і астрономия мен математикаға арналған. Бируни еңбектерін араб тілінде жазды. Оның «Үндістан», «Масғүд каноны» т. б. еңбектері біркатар шетел тілдеріне аударылған. Бұл кітапта үнділердің астрономиялық және математикалық білімдері талданған, сонымен қатар сол кездегі Үндістанның табиғаты, халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрі суреттелген. Бируни география саласында қыруар еңбек жазып қалдырды. Ол географиялық карта жасады. Бирунидің географиясы геологиямен, минералогиямен тығыз байланыста баяндалды. олрврдыроыржр вжоыортщкышро
Әл-Хорезми (795-857)
thumb|Әл-Хорезми Aлгебра ғылымының негізін салушы. Математика саласындағы ең ірі еңбегі «Китаб ал-жабр ва мукабаа» деп аталады. Заманында бұл еңбегі жоғары бағаланып, оны «алгоритм атасы» деп атаған. Хорезмидің «Астрономия кестесі», «Күн сағаты туралы трактат» еңбектері жоғары бағаланған.
Әбу Әли ибн Сина (980-1037)
thumb|center|Әбу Әли ибн Сина Oл - Фарабидің шәкірті болған. Аристотельдің еңбектерін өзі оқып түсінуге ұмтылған. Ол - «Дәрігерлік ғылым каноны» атты 5 кітаптан тұратын медициналық энциклопедияның, «Білім кітабы» деп аталатын философиялық энциклопедияның, араб және парсы тілдерінде жазылған терең ойлы өлеңдердің авторы. 1000 жылы Бұхара қаласынан Үргенішке келіп, Бирунимен кездесіп, ғылыми кітаптарының көбін осы қалада жазады. Ибн Сина өсімдіктердің өсу процесін бақылап, олардың емдік қасиеттерін анықтаған. Бала ауруларын зерттеп, оларды өзі шөптен жасаған дәрі-дәрмектермен емдеп отырған.
Әдебиет
Парсы-тәжік классикалық әдебиетінің негізін салушы Әбу Абдоллах Рудаки (860-941) де орта ғасырда өмір сүрген ірі түлғалардың бірінен саналады. Ақын өзінің өлеңдерінде зор адамгершілік сезімді жырлады, білімді бағалауға, адамдарға жақсылык істеуге шақырды. Рудакидің 130 мыңға тарта бәйіті мұра болып қалған. Оның шығармаларының көркемдік қуатының қайнар көзі шексіз даналық, қарапайымдылығында жатыр. Орта ғасырлардағы Орта Азия әдебиетіндегі қоғамдық бағыт ұлы ойшыл ақын Әлішер Науаидың (1441-1501) шығармаларында айқын көрініс тапты. Ол философиялық ойдың дамуына ықпал жасады. Науаи «Екі тілдін таласы» атты кітабында лингвистикалық терең талдауларға барды.
XVI ғасырда Орта Азия әдебиетінің игі дәстүрін жалғастырушы Бабыр болды. Ол өзінің «Бабырнама» атты көлемді туындысында әдебимемуарлық шығармашылықтың негізін салды. Түркі халықтарының эпостары. XIV-XV ғасырлардағы ерте түрік тіліндегі Осман тарихының шежіресі Орта Азия халықтарының жазба мәдениетінің негізіне жатады. «Оғызнама», «Китаб Дәдәм Коркуд», «Манас», «Қозы Көрпеш», «Алпамыс» сияқты эпостық шығармалар мен «Көрүғлы» дастаны ерекше орын алады. Романтикалық хикая әңгімелер, қиял ғажайып, күлдіргі ертегілер, соның ішінде түркі халықтарына ортақ Қожанасыр әңгімелерін де мысалға келтіруге болады.
Сәулет өнері
ІХ-Х ғасырларда салынған сәулет өнері ескерткіштерінің біздің заманымызға дейін сақталып калғандары өте аз. Оның себебі, IX ғасырдағы ескерткіштердің көбі жай балшықтан құйылған. Ал күйдірілген кірпіштен салынған саманилер дәуірінің ескерткіштері жақсы сақталған. Соның бірі Бұхара қаласындағы Исмаил Самани кесенесі. Варахша және Афрасиаб қалаларындағы сәулет ескерткіштері де жақсы сақталған. X ғасырдағы Орта Азия сәулет өнері негізінен мешіттер мен мұнаралардан тұрады. Соның бірі Бұхара каласындағы Калян мешітінің жанындағы мұнара 1127 жылы Қарахандар әулетінен шыққан Арслан ханның әмірімен салынған. Хорезм қаласында ХІ-ХІІІ ғасырларда салынған бірқатар сәулет ескерткіштері сақталған. Олар: Боранқала, Наибқала, Қабатқала, сонымен қатар Үргеніш қаласындағы Фахруддин Рази кесенесі, Бұхара маңындагы Раб-и-Мелик керуен сарайы Текеш хорезмшах жерленген кесене.
Бейнелеу өнері де өркендеді, XV-XVII ғасырларда Самарқан, Бұхара қалаларында кітап миниатюрасы дамыды. Осы кезендегі Орта Азия өнерінің тарихында Бұхарадағы кітап миниатюрасы және ағаш пен тасқа ою-өрнек салу мектебі көрнекті орын алды. XIV ғасырдың соңында - Әмір Темір дәуірінде Орта Азияда қала салу, суландыру жүйелерін құру, керуен сарайлар, медреселер, діни ғимараттар тұрғызу ерекше қолға алынды. Олардың санатында сол дәуір сәулетшілерінің тамаша туындысы - Түркістандағы Қожа Ахмет Иасауи кесенесі бар. Ол құрылысты Темір бастап салғызып, Ұлықбек аяқтаған. Ортағасырлық Орта Азия мәдениеті дүниежүзілік өркениетке өз үлесін қосты.
Дереккөздер
Cанат:Ғ
Санат:Тарих Санат:Дүние жүзі тарихы Санат:Ортағасырлар
The Script
'''
Тарихы
Топты, бұрын Mytown тобының құрамында болған, Дэнни О'Донохью (басты вокал мен пернелер) мен Марк Шихан (гитара мен вокал) құрады. Mytown тобының дебютты альбомы сәтсіз болды, ал топ ыдырағаннан кейін, Дэнни мен Марк АҚШ-қа көшіп, The Neptunes, Rodney Jerkins, Teddy Riley и Dallas Austin сияқты әншілермен жұмыс жасады. Бірнеше жылдан кейін, жаңа топ шығаруды қолға алғандар отаны Дублинге оралады. Бұларға кейін, 2004 жылы барабаншы Глен Пауэр қосылады. Олар бірге 2005 жылы жұмыс істей бастады және топты The Script деп атады.
2007 жылдың көктемінде, олар Phonogenic лейблымен келісімшартқа отырды. Олардың дебютты синглы «We Cry», Ұлыбританияның барлық радиостанцияларына түсіп, топқа көптен күткен атақты алып келеді. Ал келесі сингл «The Man Who Can’t Be Moved», британ және ирландтық чарттарды екінші және үшінші орын алып, бұдан әрі атақты болды.
Топта 2008 жылдың тамыз айында The Script атты, бірден танымал болған, дебютты(жаңа құрамда) альбомы шықты.
2010 жылдың шілде айында, Science & Faith атты екінші альбомының шығатыны жайлы жариялайды.
Қарашаның соңына қарай Science & Faith Tour аяқталғанда, The Script #3 атты альбоммен жұмыс жүріп жатқанын айтады. Альбом, «Hall of Fame» синглынан кейін, 2012 жылы 7 қыркүйекте шықты.
Олардың әндері «90210: Новое поколение», «Говорящая с призраками», «Дневники вампира» және т.б. сериалдар мен видеоойындарда қолданылды.
Жалпы мақсаттағы күштер
Жалпы мақсаттағы күштер — карулы күштердің әскери қуатының негізін құрайды және басқыншының стратегиялық бағыттағы соққыларына тойтарыс беруге, елдің аумағына, аудандарына, шекарасына баскыншыны енгізбеуге және карсыластың басып кірген топтарын талқандауға арналған әскер. Бүл куштердің құрамына әскери-саяси жағдай күрт өзгерген кезде дағдарысты сәттерге шүғыл араласу және мемлекеттің ұлттық мүдделерін қорғау, әскердің стратегиялық бағыттардағы топтарын күшейтуге және аймақтағы бейбітшілік пен түрақтылықты қолдау жөніндегі кенеттен туындаған міндеттерді орындауға арналған шұғыл күштер кіреді.
Жалпы мақсаттағы күштер құрамына - құрлық әскерлері мен мобильдік топ күштері кіреді. Құрлық әскерлерінің құрамында бірнеше арнайы әскер түрлері мен құрамалар болады. Олар өздеріне әр түрлі қарулар мен техникаларды біріктіреді.
Құрлық әскерлері түрлеріне – мотоатқыштар, танк және артиллерия әскерлері, ал арнайы әскерлерге – инженерлік, химия байланыс, радио және радиотехникалық, автомобиль және басқалары жатады.
Танк әскерлері – салыстармалы түрде жас әскер түрі. Оның тарихы бірінші дүние жүзілік соғыс жылдарынан басталады. Танк әскерлері – құрлық әскерлердің басты, екпінді күші.
Олар, көбінесе, ең басты маңызды міндеттерді орындау бағыттарына қолданылады. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің танк бөлімдері мен құрамаларында орта және жеңіл жүзетін танкілер, қазіргі заманғы жоғарғы жылжымалы–брондық қорғаныс қаруы бар. Түнде көретін қондырғыларының және су түбінде жүруге арналған жабдықтарының болуы танкілерді қазіргі жағдайда ұрысқа өте тиімді құрал етеді. Өте мықты, бронының болуы оларды және ішіндегі адамды ядролық жарылыстың зақымдауынан, екпінді толқыннан (ударная волна), жарық сәулелерінен, радиациядан, радиоактивтік жұқтырулардың әсерінен сақтайды. Жан–жақты дайындықты жастар жақсы танк жүргізушісі бола алады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Қайдауыл
Қайдауыл – Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы тау. Баянауыл тауларының солтүстігінде 25 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 293 м. Пішіні күрделі. Тау оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 8 км-ге созылған, солтүстігінің енді жері 10 км-ге жуық. Беткейлері көлбеу келген.
Геологиялық құрылымы
Жер қыртысы тас көмір жүйесінің гранитті, гранодиоритті тау жыныстарынан түзілген. Оның үстін делювийлі-пролювийлі шөгінділер жапқан.
Өсімдігі
Құрғақ даланың нашар дамыған карбонатты қара топырағында бетеге, боз, қау, жусан, т.б. шөптесіндер өскен. Етегі мал жайылымына пайдаланылады. Маңында бірнеше жайлау бар.
Дереккөздер
Санат:Баянауыл ауданы таулары
NGC 4727
NGC 4727 — Құзғын шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 8 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4727 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43499, NGC 4740, MCG -2-33-23, IRAS12483-1403.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз)
Шағын кәсіпорын
Шағын кәсіпорын — жұмыскерлерінің саны заңнамалық жолмен белгіленген мөлшерге сай келетін (экономиканың түрлі салаларында түрліше болып келеді) салық жеңілдіктерін, несие бойынша жеңілдіктер алатын басқа да мемлекеттік қолдау көрсетілетін субъект. Жұмыс істеушілер саны немесе шаруашылық қызметіне қатысты шектеулер ерекше белгілері болып саналатын заңды тұлға құқығы бар дербес әрекет етуші шаруашылық субъектісі; кәсіпкерлік қызметтің барынша икемді және өсіңкі даму нысанына ие нарықтық құрылымның маңызды элементі. Шағын кәсіпорынды шағын бизнес субъектісі немесе шағын бизнес кәсіпорны деп те атайды. Қазақстанда шағын бизнес кәсіпорындары — серіктестік немесе өндірістік кооператив нысанында белгіленген тәртіппен тіркелген, жұмыскерлерінің орташа жылдық саны 50 адамнан аспайтын, активтерінің жалпы құны жылына орта есеппен заңды тұлғалар 60 мың еселік есептік көрсеткіштен аспайтын, банк және сақтандыру қызметі аясынан басқа салада істейтін заңды тұлғалар — шағын кәсіпкерлік субъектілері. 2005 ж. 1 қаңтардағы жағдай бойынша республикада 6679 шағын кәсіпорын тіркелді;
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Құқық Санат:Заң
Треглону
Треглону (Tréglonou) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Финистер департаментінде орналасқан. Брест округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,85 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 29290, пошта индексі — 29870.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 595 адамды құрады. Халық тығыздығы — 101,71 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финистер департаментінің коммуналары
NGC 371
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз)
Пюинорман
Пюинорман (Puynormand) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Либурн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,64 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33347, пошта индексі — 33660.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 310 адамды құрады. Халық тығыздығы — 40,58 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Тэйбл Рок (Миссури)
Тэйбл Рок (Table Rock) — Миссури штатының Taney округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 229 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.5 км² шамасында. FIPS коды — 29-72160.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Андык (Лобань тармағы)
Андык — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Удмуртия Республикасы, Марий-Эл Республикасы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лобань өзенінің сол жағалауынан 143 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка қала типті ауылдағы Аркуль су өлшейтін посттан Вятка Алаңқайы қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қорланым қоры
Қорланым қоры - өндірістік және бейөндірістік негізгі қорларды молайту үшін, сондай-ақ босалқы сақтандыру қорлары мен сақтық қорларын жасау үшін пайдаланылатын ұлттық табыс бөлігі. Оның негізгі бөлігі материалдық өндіріс саласының негізгі қорлары мен айналым қаражатын үлғайтуға және сапалық жағынан жетілдіруге жұмсалады, өндірістік қорлану қорын құрайды, жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарды қайта құруға және жаңаларын салуға, өндірістік аппаратты жаңғыртуға және жаңартуға пайдаланылады; екінші бөлігі — бейөндірістік мақсаттағы қорды құрайды, ол негізгі бейөндірістік қорларды үлғайту, саудадағы айналым қаражатын, тұтыну игіліктерін молайту арқылы халықтың тұрмыс деңгейіне тікелей ықпал жасайды.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Органикалық тыңайтқыштар
thumb|Alt=A|400px|Жылқының қиы табылмас тыңайтқыш Органикалық тыңайтқыштар – жануарлар мен өсімдіктер қалдықтарының органикалық қосылыстары түрінде кездесетін қоректік заттар.
Органикалық тыңайтқыштарға 'көң, қи, құс саңғырығы, садыра, жасыл тыңайтқыштар, сабан, т.б. өсімдік қалдықтары, залалсыздандырылған тұрмыстық және өндіріс қалдықтары, ақаба сулардың тұнбалары', т.б. жатады. Өнеркәсіпте мочевина шығарылады. Органикалық тыңайтқыштар құрамында топырақтың ең маңызды агроникалық қасиеттеріне қажетті макро- және микроэлементтер бар. Топырақты қарашірікпен, қажетті химиялық элементтермен байытуға, оның ылғалдылығын молайтып, ауа мен су режимінің реттелуіне, физикалық қасиеттерін жақсартуға мүмкіндік береді. Органикалық тыңайтқыштар ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін жоғарылатып, сапасын арттырады. Құнарсыз топырақты құнарландыру үшін және суландыру жүргізілген жерлерді игеру үшін міндетті түрде органикалық тыңайтқыштар себіледі. Көбіне топырақты жыртқан кезде тұқымды себуге дейін енгізіледі. Қопсыту кезінде өте шіріген қарашірік, тауық қиын, т.б., ал үстеп қоректендіргенде көбіне садыра және тауық қиын қолданады. Картоп, жүгері, көкөніс және техникалық дақылдарды, күздік дақылдарды, т.б. отырғызғанда оның шұңқырына салу тиімді. Жылыжайларда егістік бетін жабындауда қолданады. Органикалық тыңайтқыштарды қолданудың тиімділігі ылғалы жеткілікті аудандардағы шымды-күлгіндеу және орманның сұр топырақтарында жоғары, ал күлгінденген және сілтісіздендірілген қара топырақтарда төмендеу, құнарлы және қарапайым қаратопырақтарда төмен болады. Органикалық тыңайтқыштардың мөлшері дақылдың түріне және топырақ-климаттық жағдайға байланысты 15 – 60 т/га-ға тең. Минералды тыңайтқыштармен бірге қолданғанда оның мөлшері азаяды. Құрғақшылық аудандарда жырту қабатының барлық тереңдігіне енгізіледі, ал ауыртопырақты жерлерде оның тереңдігі 15 – 18 см-ден аспауы керек.
Дереккөздер
Санат:Химия
Варкута-Яха
Варкута-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Таймыр (Долган-Ненецк) АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мессо-Яха өзенінің сол жағалауынан 401 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 61 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Таз өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасынан Енисей шығанағы су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері
Сәуле Сұбықанқызы Мұстафина
Сәуле Сұбықанқызы Мұстафина (1. 8. 1951 жылы туған, Өскемен қаласы) — тіл білімі маманы, филология ғылымы кандидаты (1989). Алматы педагогикалық шеттілдер институтының ағылшын тілі факультетін бітірген (1970).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақ тілі Санат:1951 жылы туғандар
Геологиялық комитет
Геологиялық комитет – Ресейдегі тұңғыш мемлекеттік геологиялық мекеме. 1882 жылы Петербургте ұйымдастырылды. Геологиялық комитет Ресейдің, оның шет аймақтарының геологиялық құрылысы мен минералдық шикізат байлықтарынзерттеу, мемл. геологиялық карта жасау, тау-кен өнеркәсібі бар аудандарда геологиялық түсіру ісімен шұғылданды. 1918 жылы наурызда ол Халық Шаруашылығы Жоғары Советінің қарамағына берілді. 1923 жылдан бастап, геологиялық комитетке жалпы мемл. маңызы бар барлық геологиялық және геологиялық барлау жұмыстарын ұйымдастыру, оларды жүзеге асыру, реттеу міндеті жүктелді, оның жергілікті бөлімшелері ұйымдастырылды. 1929-30 жылдары Геологиялық комитеттің қайта құрылуына байланысты оның әкімш. және жоспарлау жұмыстарын Мәскеудегі Геологиялық барлау бас басқармасы атқаратын болды. Оның жергілікті жерлердегі бөлімшелері геологиялық барлау жөніндегі аймақтық басқармаларға айналдырып, оларға геологиялық түсіру, іздеу және барлау жұмыстарын жүргізу міндеттеледі. Геологиялық комитеттің ленинградтағы 8 ғылыми-зерттеу бөлімшесінің 7-уі Бір тұтас орталық ғылми-зерттеу және геологиялық барлау (ЦНИГРИ) институтының құрамына кірді. 1939 жылдан ол Бүкіл одақтық ғылми-зерттеу геологиялық институты (ВСЕГЕИ) болып аталды.
Дереккөздер
Санат:Ресей империясы
Рютинг
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 561 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 15,15 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 58 091. Муниципалитеттің басшысы — Хольгер Хинце.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Әл-Иджи
'''әл-Иджи, Адудад - Дин Абд әр- Рахманб. Ахмад''' (1281, Идж қаласы - 1355) - кейінгі қалам ілімінің өкілі. Фикһта (мұсылмандық құқық) саласында шафииттік мазһаб бағытын ұстаған. Кәлам ілімін әл-Байдауидің (1286 ж.ө.) ізін қуушылардан үйренген. Әбу Сайд (1316 - 36) Ильханның сарайында тұрған, Әбу Сайд оны қазы қызметіне тағайындаған. Әл-Иджи 1355 ж. белгісіз себептермен түрмеге қамалып, сол жылы қайтыс болды. Оның шәкірті көрнекті мутакаллим Сағд әд-Дин ат-Тафтазани болды. Әл-Иджидің жоғарыда аталған еңбегі бір ғасыр бойы кәлам ілімі бойынша негізгі оқу құралдарының бірі ретінде пайдаланылып, оған бірнеше рет тұсіндірмелер жазылды, бұл еңбекке әл-Джурджанидің де түсіндірме жазғанын атап өту қажет.
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Ислам
Жоғарыдан төмен қарай үйлесімділік
Жоғарыдан төмен қарай үйлесімділік (Совместимость сверху вниз; compatibility from above downwards) — өнімділігі төмен немесе техникалық құралдардың құрамы азайтылған осы топтамадағы машиналарда программаның орындалуы мен мәліметтер жинағын пайдалануды жасақтайтын компьютерлер топтамасының қасиеті.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
IC 1121
IC 1121 — Жылан шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55152, ZWG 49.166, NPM1G +06.0454.
Сыртқы сілтемелер
IC 1121 Санат:Жылан (шоқжұлдыз)
Программаларды түрлендіру
Программаларды түрлендіру (Преобразование программ; program transformation) — жүйелілік әдістерді қолдану негізінде алғашқы программалардан жаңа программалар алу.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Пегариньюш
Пегариньюш (Pegarinhos) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Жантаю бұрышы
Жантаю бұрышы - автомобильдердің бойлық өсіне параллель доңғалақ симметриясының бойлық жазықтығы мен вертикаль жазықтығы менвертикаль жазықтығы арасындағы бұрыш.
Пегариньюш
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 575 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,13 км² шамасында. Халық тығыздығы — 28,6 адам/км².
Жантаю бұрышы
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Пегариньюш
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Бұлшықет ұлпасы
Бұлшықет ұлпасы (textus mus- cularis; textus — ұлпа; musculus — бұлшық ет) — адам мен жануарлар организмдерінде жиырылу қызметін атқарып, қимыл-қозғалыстарды іс жүзіне асыратын ұлпа. Омыртқалы жануарлар денесінде бұлшықет ұлпасының үш түрі болады. Олар:  бірыңғай салалы ет ұлпасы, көлденен жолақты бұлшықет ұлпасы және  жүрек бұлшықет' ұлпасы. Бірыңғай салалы ет ұлпасы — пішіні үршық сабына ұқсас, екі ұшы үшкірленген, жуандау орта түсында бір ядросы болатын жолақсыз миоциттерден (ет жасушаларынан) тұрады. Ол ішкі мүшелердің, қан және лимфа тамырларының етті қабықтары мен қабаттарын түзіп, еріксіз жиырылады (оның жұмысын автономды вегетативтік жүйке жүйесі реттейді). Жолақты қаңқа бұлшықет ұлпасын бұлшықет талшықтары (миосимпласт) құрайды, ерікті жиырылады. Оның жұмысын сомалық жүйке жүйесі реттейді. Жолақты жүрек бұлшықет ұлпасы кардиомиоциттерден (жүрекет жасушаларынан) құралған, еріксіз жиырылады (жұмысын автономды вегетативтік жүйке жүйесі реттейді). Бұлшықет ұлпасы миоциттері мен миосимпласттарындағы жиырылу процесін 16 асыратын протеин жіпшелері — миофибриллалар актин және миозин миофиламенттерінен құралған.
'Бұлшықеттер адам ағзасындағы әр түрлі қозғалыстарды қамтамасыз ететін тірек-қимыл жүйесінің белсенді бөлігі. Бұлшықетттер-бұлшықет ұлпасынан ,тығыз және кеуекті дәнекер ұлпалардан, қантамырлары мен жүйке талшықтарынан тұрады.Бұлшықет ұлпасын құрылысына қарай бірінғай салалы, көлденен жолақты, жүректің бұлшықеттері деп бөлінеді. Бірінғай салалы бұлшықет ішкі мүшелерді( ішек, қарын, қантамырлар,  қуық т.б) астарлап жатады. Көлдене жолақты бұлшықет дейтін себебі бұлшықет талшықтары көлдененінен жолақтанып жатады. Талшықтарының пішіні цилиндр тәрізді, диаметірі-0,1 мм ,ұзындығы бірнеше ондаған мм-ге жетеді. Жүректің бұлшықеті құрылысы жағынан көлдене жолақты, қызметі жағынан бірінғай салалы бұлшықетке ұқсайды.Яғни оның жиырылуы адамның еркінен тыс болады. Б
=Жалпылама= Бұлшықет ұлпасы - денедегі бұлшықеттерді түзеді. Бұлшықет ұлпасына тән қасиет оның - жиырылғыштығы, жиырылуы арқылы ағза мен мүшелерді қозғалысқа келтірді. Бұлшықет жасушалары ұзын, жіңішке болғандықтан оларды талшықтардеп атайды. Талшықтарында бір - бірімен қатарласа орналасқан өте көп жиырылғыш жіңішке миофибриллалар (грекше "myos" - бұлшықет, латынша Fibrilla - талшық, жіпше ) болады. Бұлшықеттердің жиырылғыштық қасиеті осы миофибриллаларға байланысты. Адам ағзасында бұлшықет ұлпасының 2 тобы болады. Олар: колденеңжолақты және бірыңғайсалалы бұлшықеттер. Қаңқа мен жүректің бұлшықеттері көлденеңжолақты бұлшықеттер ұлпасынан тұрады. Көлденең жолақты деп аталатын себебі талшықтары екі түрлі: біреуі жіңішке күңгірттеу болса, екіншісі ақшыл жалпақтау (кеңдеу) болады. Осындай екі түрлі талшықтары бір-бірімен кезектесіп орналасқандықтан бұл бұлшықеттерді көлденеңжолақты дейді. Қаңқаның бұлшықеттері сүйекке бекінеді, оның әр бір талшығы көп ядролы және ядролары талшығының шетіне орналасады. Талшығының пішіні цилиндр тәрізді, ұзын, ұштары доғал, адамның еркіне сай жиырылады.
Дереккөздер
Биология 8 сынып оқулығы
Тағыда қараныз
Бұлшықет
Бұлшықет талшығы
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология Санат:Медицина Санат:Гистология Санат:Цитология
Турыш
Турыш — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Иргина өзенінің оң жағалауынан 74 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сылва бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Фабриано
Фабриано (Fabriano) — Италиядағы қала, Марке әкімшілік аймағына қарасты Анкона провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — Иоанн Креститель. Жыл сайынғы мерекесі — 21шілде.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Марке елді мекендері
Тальменка (Чумыша тармағы)
Тальменка — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Новосибирск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чумыш өзенінің оң жағалауынан 73 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 99 км-ді құрайды.