cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жүйелі әдіс
Қысқаша мәлімет
Жүйелі Әдіс – әлеуметтік тәжірибе мен ғылыми таным методологиясындағы қандай да бір нысанды белгілі бір жүйе ретінде қарастыратын әдіс. Жүйелі Әдіс принциптері нақтылы ғылымдардағы ұқсас мәселелерді дайын үлгімен зерттеуге және оларды зерттеу үшін тиімді бағытты алдын ала анықтауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар арнаулы зерттеулерді күрделі нысандардың тұтастығы мен оны қамтамасыз ететін тетіктердің, сондай-ақ, олардың құрамдас бөліктерінің көптүрлі типтік байланыстарының кейпін теориялық тұрғыдан дұрыс анықтауға бағыттайды. 20 ғасырдан бастап Жүйелі Әдіс ғылыми танымда жетекші орын ала бастады. Оның ғылыми қолданысқа енуінің алғышарттары, ең алдымен, ғылымның алдына жаңа күрделі нысандарды зерттеу міндеттерінің қойылуымен байланысты болды. 20 ғасырдың 1-ші жартысында әлеуметтік тәжірибеде де ірі кешенді мәселелердің шешімін табу күн тәртібіне қойылды (мысалы, аймақтарды әлеуметтік-экономикалық тұрғыдан кешенді түрде дамыту, қазіргі заманғы өндірістерді жасақтау, қалаларды дамыту, қоршаған ортаны қорғау шаралары, т.б.) Ғылыми-тәжірибелік міндеттердің өзгеруі Жүйелі Әдістің негізгі идеяларын пайдаланатын жалпы және арнаулы ғылыми тұжырымдамалардың пайда болуымен қатар жүрді. Жүйелі Әдіс принциптерінің жаңа ғылыми білім мен тәжірибеде таралуымен қатар 20 ғасырдың ортасынан бастап бұл принциптерді методологиялық тұрғыдан жүйелеу басталды. Бастапқы методологиялық зерттеулер жалпы жүйелер теориясын түзу міндетімен шектелді. Алайда бұл бағыттағы зерттеулердің дамуы жалпы жүйелер теориясын жасау міндетінің шеңберінен асып түсті. Осы бағыттағы ғылыми-зерттеулердің кең көлемді методологиялық бағдарын белгілеу үшін 20 ғасырдың 70-жылдарынан бастап “Жүйелі Әдіс” термині қолданысқа енгізіліп, ғылыми айналымда берік орнықты. Жүйелі Әдіс қасаң методологиялық тұжырымдама емес. Жүйелі Әдістің принциптері бұрынғы, ескірген дәстүрлі пәндерді қайта зерделеп, алға жаңа міндеттер қою және оларды шешу жолдарын белгілеуге мүмкіндік берді, белгілі бір пәнге құрылымдық және типологиялық сипаттама бере отырып, оны жаңаша зерттеуге, тиімді зерттеу бағдарламаларын жасауға көмектесті. Жүйелі Әдіс бұрынғымен салыстырғанда әлдеқайда кең көлемдегі ғылыми жаңалықтар ашуға жәрдемдесті (мыс., В.И. Вернадский тұжырымдамасындағы биосфера ұғымы, қазіргі заманғы экологиядағы биогеоценоз ұғымы, экономикалық басқарудың тиімді тәсілдері, т.б.). Жүйелі Әдіс қазіргі заманғы ғылымның өзге де методологиялық бағыттарымен тығыз байланыста дамуда. Бұл ретте Жүйелі Әдіс құрылымдық және құрылымдық-функциональді талдаумен көптеген мәселелер бойынша тығыз байланысты. Оларды тек қана құрылым мен функция ұғымдары ғана емес, сондай-ақ нысанның көптүрлі типтік байланыстарын зерделеу міндеті де жақындастырады. Жүйелі Әдіс принциптері биология, экология, психология, кибернетика, техника, экономика, басқару, т.б. салаларда қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым
Халықаралық бірліктер жүйесі
thumb|right|250px|Көп қолданылатын төрт өлшеу құралы thumb|right|250px|BIPM шығарған SI логотипі, жеті SI базалық бірлігі мен жеті анықтаушы тұрақтысы көрсетеді. The SI logo, produced by the BIPM, showing the seven SI base units and the seven defining constants.[1] Халықаралық бірліктер жүйесі (кейде Халықаралық өлшем бірліктері жүйесі (Système International d'unités, SI) — бірліктер жүйесінің халықаралық үлгісі, метрикалық жүйенің заманауи нұсқасы. Ол әлемдегі барлық дерлік елдерде ресми мәртебеге ие жалғыз өлшем жүйесі.
1960 жылы, Парижде өткен өлшем мен салмақ жөніндегі ХІ негізгі конференциясында барлық ғылыми, техникалық, халықшаруашылығы салаларға және білім жүйесіне арналып қабылдаған физикалық шама бірліктері жүйесі ұсынылып бекітілді. Кейін ол Өлшем мен салмақ жөніндегі 12 — 18 негізгі конференцияларда жүйелене түсті. Кеңес одағы оны 1963 жылдан бастап қолдана бастады (ГОСТ 9867 — 61), әрі 1982 жылдан бастап оны қолдануды міндеттеді.
Халықаралық бірліктер жүйесінің артықшылығы — оның ғылым мен техниканың барлық саласын қамтитын әмбебаптығы және пропорционалдық коэффициенттері болмайтын теңдеулер негізінде құрылатын туынды бірліктерінің бір-бірімен үйлесімділігі. Сондықтан есептеу кезінде егер барлық шамалардың мәнін Халықаралық бірліктер жүйесі арқылы өрнектейтін болсақ, онда формулаға бірлік таңдауға тәуелді емес коэффициeнттерді ендірудің қажеті болмайды.
SI күнделікті өмірмен қатар ғылым және техникада әлемдегі ең көп пайдаланатын бірліктер жүйесі болып табылады. Қазіргі кезде әлемнің көп елдерінде SI заңды түрдегі бірліктер жүйесі ретінде қабылданған және тіпті күнделікті өмірде дәстүрлі бірліктерді қолданатын елдердің өзі осы жүйе бірліктерін ғылымда әрқашан дерлік пайдаланады. Осы аздаған елдер (мысалы, АҚШ) дәстүрлі бірліктердің өзін SI бірліктерне ауыстырған.
Берілген кестеде Халықаралық бірліктер жүйесінің негізгі, қосымша және кейбір туынды бірліктерінің аталуы мен белгіленуі келтірілген. Алғашқы үш негізгі бірлік (метр, килограмм, секунд) механикалық табиғаты бар барлық шамалардың үйлесімді туынды бірліктерін құрастыруға мүмкіндік береді. Ал қалған төрт негізгі бірлік (ампер, кельвин, кандела, моль) механикалық табиғаты болмайтын шамалардың үйлесімді туынды бірліктерін құрастыру үшін қосылған (мысалы, ампер — электрлік және магниттік, кельвин — жылулық, кандела — жарық, моль — молекулалық физика мен химия саласындағы шамалар үшін). Ондық еселік бірліктер мен үлестік бірліктердің аталуы арнаулы қосымша жалғаулардың көмегімен құрастырылады.
Метр, килограм, секунд бірі-бірімен үйлестіріліп қолдануы мүмкін. Бұл әртүрлі өлшемдер жасайды. Мысалы, көлем, қуат, қысым, жылдамдық дегендер үшін.
Кей уақытта үлкендеу мен кішілеу өлшеу мағыналарын айтқанда, өлшем атаулары алдына арнайы префикс қосылады. Мысалы, кило — «1000», милли — «0,001». Сонда километр — 1000 метр болады, миллиграм — 1/1000 грам бөлшегі. Осы арнайы префикстер үшін төменгі кестені қараңыз.
Дереккөздер
Санат:Стандарттар Санат:Өлшем бірліктері Санат:Физика
Интернет
250px|thumb|Интернеттің бір аумағы бағдарларының бейнелеуі. Интернет (оқылуы [интэрнэ́т]; Internet — International Network) — компьютерлік серверлердің бүкіләлемдік желісі.
Интернетке қосылу мүмкіндігі болған жағдайда, білім беру мекемелері, мемлекеттік ұйымдар, коммерциялық кәсіпорындар және жеке адамдар сияқты миллиондаған қайнар көзінен ақпарат алуға болады.
Қазіргі кезде Интернет сөзін пайдаланғанда, физикалық желінің өзін емес, Дүниежүзілік желі және ондағы ақпаратты айтамыз.
Егер бұл терминді енгізген ағылшын тіліндегі RFC құжатына сүйенсек, онда бұл термин екі түрде жазылып, сәйкесінше екі мағынаға ие болады.
Егер Интернет сөзі кішкентай әріптен басталса, онда бұл термин мәліметтер пакетін маршрутизациялау арқылы желілерді байланыстыру ұғымын білдіреді. Бұл кезде ауқымды ақпараттық кеңістік туралы айтылмайды. Көбінесе, бұл екі түсінікті бір-бірінен ажыратып жатпайды.
Интернет туралы
250px|thumb|right|Интернет турасында 250px|thumb|right|Интернет бастамасы Интернет - кез келген компьютерлермен бүкіл әлем бойынша ақпарат алмасу мен беру мүмкіндігі, желілер жүйесі. Интернет - байланыс араларын өзара біріктіретін, тораптардың жиынтығы.
Торапты оның иесі -  провайдер деп аталатын ұйым немесе Интернет қызметін жабдықтаушы басқарады.
Интернет әр түрлі ережемен жұмыс істейтін желілерді біріктіреді. Бұл ережелерді үйлестіру үшін шлюз құрылғысы қызмет етеді. Шлюз - басқаша тәсілмен үйлеспейтін желілерді қосатын құрылғы. Шлюз әр түрлі желілердің бірлескен жұмысын қамтамасыз етуге арналған мәліметтерді өзгертпейді.
Интернет желісіне әр түрлі операциялық жүйелерді басқару арқылы жұмыс істейтін компьютерлер кіреді. Алайда, ақпарат алмасу кезінде барлық ЭЕМ хабар беру тәсілдері туралы бірыңғай келісімдер қолданылуы тиіс. Сонда ЭЕМ-ның қай-қайсысыда басқа кез келген ЭЕМ-нан алынған ақпарат түсінуге қабілетті болады.
Электронды почта немесе е-mail (electronic mail - электронды почта),адамдар арасындағы байланыс тәсілдерінің бірі болып табылады. Электронды почтаның Интернеттегі негізгі функциясы - планетаның қай нүктесінде болса да, Интернеттің кез келген екі пайдаланушысы арасында электронды хаттармен - мәтіндік хабарламамен оперативті және өте тез алмасуды жүзеге асыру. Электронды почтаның қосымша мүмкіндіктеріне мыналарды жатқызуға болады: дыбыстық хабар, құжаттарды, сызуларды, фотосуреттерді, бейнематериалдарды беру; ғылыми журналға, сирек кітаптарға, жарнамаға жету жәнә әр түрлі тауарларды жолдау немесе сату; сонымен қатар, ұжымдық іс-әрекеттерді программалық қамтамасыз ету; мекемелер мен ұйымдарда құжат қолдану; ұжымдық жұмысты жоспарлау. EFT хаттамалары бойынша электронды почтаның жаңаша пакеттері (Electronic Funds Transfer - ақшалай қаражатты электронды аудару) және EDI (Electonic Funds  Data Interchange - мәліметтермен электронды алмасу) желі бойынша іс жүзінде қамтамасыз етілетін ақша, шоттар және басқа қаржылық құжаттарды аудару.
Қазіргі уақытта кез келген информациялық технологияның жаппай техникалық компоненті компьютер болып табылатыны белгілі.
Компьютерлік телекоммуникацияны пайдалану - алыстағы компьютермен диалогтық режимде немесе электрондық почта режимде жұмыс істеуді ұйымдастыруды қамтамасыз етеді. Сондай-ақ, электрондық почта өте қолайлы жене аса қымбат емес.
Интернет желісінің тарихы
1957 жылы Кеңес Одағы Жердің жасанды серігін ұшырғаннан кейін, АҚШ Қорғаныс министрлігі ақпаратты тасымалдаудың сенімді жүйесі қажет деп шешті. АҚШ алдыңғы қатарлы зерттеу жобаларының агенттігі (ARPA) осы мақсатта компьютерлік желі құруды ұсынды. Бұл желіні құру Лос-Анджелестегі Калифорния университетіне, Стэнфорд зерттеу орталығына, Юта штатының университетіне және Санта-Барбара қаласындағы Калифорния штатының университетіне тапсырылды. Компьютерлік желі ARPANET деп аталып, 1969 жылы аталған төрт ғылым орталықтарын біріктірді, барлық жұмыстарды АҚШ Қорғаныс министрлігі қаржыландырып отырды. Одан соң, ARPANET желісі жылдам дамып, оны ғылымның әр түрлі салаларындағы ғалымдар қолдана бастады.
thumb|250px|ICANN-ның [[Марина Дель Рейдегі штаб-пәтері, Калифорния штаты, АҚШ.]] thumb|right|250px|[[Web server.]] thumb|35 жыл Интернетке, 1969—2004. 2004 жылының белгісі ]] Алғашқы ARPANET сервері 1969 жылдың 1 қыркүйегінде Лос-Анджелестегі Калифорния университетінде орнатылды. «Honeywell 516» компьютерінде 12 КБ оперативті жад бар болатын.
1971 жылы желі арқылы электронды почта жіберуге мүмкіндік беретін алғашқы компьютерлік бағдарлама жасалып, ол кеңінен таралды.
1973 жылы бұл желіге трансатлантикалық телефон сымы көмегімен Ұлыбритания және Норвегияның ұйымдары қосылып, желі халықаралық сипат алды.
1970-жылдардың соңында мәліметтерді тасымалдау стандарттары кеңінен тарай бастады, олар 1982-83-жылдары бір стандартқа келтірілді. 1983 жылдың 1 қыркүйегінде ARPANET желісі NCP протоколынан TCP/IP протоколына көшірілді, бұл протокол қазіргі кезге дейін желілерді біріктіру үшін қолданылуда. 1983 жылы «Интернет» термині ARPANET желісіне байланысты айтылатын болды.
1984 жылы домендік аттар жүйесі (DNS) жасап шығарылды.
1984 жылы ARPANET желісіне бәсекелес пайда болды. АҚШ Ұлттық ғылыми қоры (NSF) университетаралық ауқымды NSFNet (|National Science Foundation Network) желісін құрып, оған көптеген шағын желілерді (сол уақыттарда-ақ танымал болған Usenet және Bitnet желілерін қоса) біріктірді, бұл желінің ақпарат тасымалдау қабілеті ARPANET желісіне қарағанда, біршама артық еді. Бір жыл ішінде бұл желіге 10 мыңдай компьютер қосылды.
1988 жылы Интернет Relay Chat (IRC) протоколы жасалып, Интернетте нақты уақытта сөйлесу (чат) мүмкіндігі пайда болды.
1989 жылы Еуропада, Ядролық сынақтар бойынша еуропалық кеңес (CERN) қабырғаларында Бүкіләлемдік тор концепциясы пайда болды. Оны әйгілі ағылшын ғалымы Тим Бернерс-Ли ұсынды, ол екі жыл ішінде HTTP протоколын, HTML тілін және URI идентификаторларын ойлап тапты.
1990 жылы ARPANET желісі NSFNet желісімен бәсекелестікке шыдай алмай, өз жұмысын тоқтатты. Осы жылы Интернетке телефон арқылы қосылудың сәті түсті (Dialup access).
1991 жылы Бүкіләлемдік тор Интернетте пайда болды, ал 1993 жылы әйгілі NCSA Mosaic браузері пайда болды.
1995 жылы NSFNet желісі бастапқы зерттеу мақсаттарына қайта оралды, енді Интернеттің барлық траффигін маршрутизациялаумен Ұлттық ғылыми қордың суперкомпьютерлері емес, желілік провайдерлер айналыса бастады. Осы жылы Бүкіләлемдік тор FTP арқылы файлдарды тасымалдау протоколын трафик жөнінен басып озып, Интернеттегі ақпарат тасымалдаудың негізгі көзіне айналды, Бүкіләлемдік тор консорциумы (W3C) құрылды. Бүкіләлемдік тор Интернетті өзгертіп, оның қазіргі заманғы бет-бейнесінің қалыптасуына әсер етті деп айтуға болады. 1996-жылдан бастап, Бүкіләлемдік тор Интернет түсінігін толықтай ауыстырды деп айтуға болады.
1990-жылдары Интернет сол уақыттағы желілердің көпшілігін біріктірді (Фидонет сияқты кейбір желілер интернет құрамына кірген жоқ). Интернеттің техникалық стандарттары ашық, ал оны басқаратын белгілі бір компания жоқ болғандықтан, интернеттің дамуы жекелеген желілердің бірігуіне көп әсерін тигізді. 1997 жылы Интернетте 10 млн компьютер болды, 1 миллионнан астам домендік аттар тіркелді. Интернет ақпарат алмасудың ең танымал құралына айналды.
1998 жылы рим папасы Иоанн Павел II Бүкіләлемдік Интернет Күнін 30 қыркүйек деп бекітті.
Қазіргі кезде Интернетпен тек қана компьютерлік желілер арқылы емес, сонымен қатар, байланыс спутниктері, радиосигналдар, кабельдік теледидар, телефон, ұялы байланыс, арнайы оптикалық-талшықтық желілер және электр желілері арқыы да байланысуға болады.
Интернеттің жетістіктері
Интернет технологиясы жылдам өзгеріп отырады. Интернет -пен жұмыс істеу оңайланғандықтан, қазіргі өзгерістер торапты кім немесе қандай мақсатпен қолдануында болып отыр. Дегенмен, " Web-тен білгім келген нәрсе туралы, информация таба аламын ба?"-деген сұрақ туындайды. Сол себепті бір жаққа телефон соғудан бұрын немесе кітапханаға барар алдында Web-тен информация алады.
Адамдарды іздеу. Егер қажетті адамыңыздың қайда екенің білмесеңіз, оны қайда болмаса да сіз қазіргі уақытта тауып алу мүмкіндігіғңіз бар. Ол үшін сіз қызмет каталогын немесе телефон кітапшасын қолдана аласыз.
Компанияларды, өнімдерді немесе басқа да қызметтерді іздеу. Сары парақ (Yellow Page) атты жаңа каталог қызметі- сізді қызықтыратын мамандықтары бар компанияларды іздеуге мүмкіндік береді. Оның адресін тез табу үшін сіз сол облысқа сәйкес кодты бере аласыз. Осылайша өзіңіз қолыңыз жетпей жүрген затынызды да табуға болады.
Зерттеу. Заң кенселері бұрын қажетті информациялар үшін сағатына $8600 төлесе, қазір олар оны Интернет-тен өте аз бағаға ала алады. Жылжымайтын заттармен айналысатын фирмалар, олардың бағасын бағалау үшін Интернет-ке сай келетін демографиялық мәләметтерді пайдаланады. Ғалымдар өздерінің соңғы зерттеу нәтижелерімен ауысады. Интернет көмегімен бизнесмендер болашақтағы нарықтарды үйренеді.
Білім. Мектеп мұғалімдері бүкіл әлемдегі оқыту программаларын бақылап отыра алады. Колледж оқытушылары өз шанырақтарымен электрондық почта арқылы хабарласып, сонымен қатар телефонмен сөйлесу ақысын үнемдейді. Студенттер компьютерде курстық жұмыстарын жасайды. Сонымен қатар, диалогтық режимде энциклопедияның соңғы басылымын және басқа да қажетті материялдарды алуға болады.
Сапар. Үлкен, кіші қалалар, штаттар және бүкіл мемлекеттерді Web-те туристік және басқа да қажетті информациялардан табуға болады. Желіде сапар шегушілер ауа райы туралы мәліметтерді, транспорт қозғалысының уақыт кестесін немесе мұражайдың жұмыс уақыттары туралы мәліметтер ала -алады.
Маркетинг және сауда. Мұнда программалық жабдықтарды шығарушы компаниялар өз өнімдерін сатып, желіде жаңа нұсқаларын ұсынады. Желі көмегімен басқа да түрлі өнімдер сатылады. Электронды кітап және грампластинка дүкендерді оперативті режимде істейді. Клиент өзіне қажетті мәліметті каталогтардан көре алады.
Инвестиция. Адамдар акция сатып алып ақшаларын пайдалы айналымға жібереді. Кейбір компаниялар өздерінің акцияларын оперативті режимде ұсынады.Осылайша инвесторлар жаңа өнеркәсіптерді, ал өнеркәсіптер капитал табады. Конференция және аукциондарды ұйымдастырушылар хабарлама жасау, өтініш жинау немесе қатысушыларды тіркеу, т.б. жұмыстарды Web-те жасайды. Мұнда информация барлық уақытта жаңарып отырады, мұнда қағазды және транспорт шығынын әлдеқайда үнемдеуге болады.
Дін. Дін немесе басқада қоғамдық ұжымдар Web-те өздері туралы айтып, басқа адамдарды ұжымдарына шақыратын өз парақтары бар.
Қазақстандағы Интернет
1998 жылы наурыз айының басында Республика телекоммуникациялық компанияларының басқаруымен телекоммуникация  ассоциациясы деген жаңа ұйым  пайда болды.
Коммерциялық емес құрылымның шығу мақсаты - кәсіпорынның іскерлігін байланыстыру, желілер телекоммуникациясының дамуын, ақпараттық технологияны пайдалану және байланыс қызметін ұсыну.
Ассоциацияның негізгі сан есебінде: отандық және шетелдік операторлар арасындағы құжат қатынастарын құруға практикалық көмек көрсету көзделген. Осыған орай - тұтынушылар мен қолданушылар арасындағы қызметті де қамтиды.
Мұнда электрондық World Wide Web- тің өсуімен қоса, көптеген қызықты және арнайы сайттар пайда болуда. Соңғы уақытта әртүрлі анықтамалар, каталогтар және мәліметтер қоры (солардың ішінде неше түрлі керекті тақырыптар ақпараты бар ) кіре бастады. Мысалы, сайтта өзіңізге керекті Голливудта түсірілген фильмді таңдап алып, сол фильм туралы толық анықтама алуға болады. Оның жанрын, актерлік, режиссерлік бөлімін және фильмнен бірнеше кадрларын көрсетіп шығарады. Сол жерден сізді қызықтыратын кино актерлері, режиссерлері және дауыс операторлары жайында толық мәлімет ала аласыз.
World Wide Web түп-түгел гипермәтіндерден тұрады. Гипермәтін - мәтінің дара блоктарымен байланысты ассоциациялық түрде ұсынылған мәтін.
Бізге кенеттен бір файл керек болып қалды делік, оның қай жерде екенің бізге белгілі болсын. Енді сол файлды өз компьютерімізге қалай әкелу жолын қарастырайық. Мұндай мақсат үшін файлды тасымалдау протоколы деп аталатын жүйе қолданылады (File Transfer Protocol-FTP).
Интернеттің негізгі принциптері
IP протоколын IETF (Интернет Engineering Task Force) ұйымы ойлап тапқан болатын. IETF және оның жұмыс топтары қазіргі күні де Бүкіләлемдік желінің протоколдарын дамытумен айналысады. IETF қызметіне қарапайым пайдаланушылар қатыса алады. Бұл ұйым комитеттері RFC құжаттарын жариялайды. Бұл құжаттарда көптеген сұрақтардың техникалық спецификациялары және дәл түсініктемелері беріледі.
Интернет протоколдары
Бұл жағдайдағы протокол түсінігі - желімен жұмыс жасаған кездегі компьютерлер арасындағы мәліметтер алмасу «тілін» білдіреді. Әртүрлі компьютерлер бір-бірімен байланысу үшін, олар бір протоколмен байланысуы керек. Интернет протоколдар жүйесін TCP/IP протоколдар жиыны деп атайды.
Төменде кең тараған интернет-протоколдардың аттары келтірілген:
Бас жол мәтіні
Белгілі бір стандартқа келтірілмесе де, Интернетте кең тараған протоколдар бар. Бұл протоколдар көп жағдайда файлдармен және мәтіндік мәліметтермен алмасу үшін қажет, кейбіреулерінің негізінде бүтін файл алмасу желілері құрылған. Бұл протоколдар:
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Интернет Санат:Компьютерлік техника
Материализм
Материалисттік ілім бойынша дүние, табиғат мәңгілік, ол жаралмайды да, уақыт пен кеңістікте шексіз-шетсіз өмір сүреді. Материализм адам санасын, ойын сыртқы дүниенің бейнесі деп қарастырып, дүниені танып білуге болатынын дәлелдейді. Философия тарихы - бірі-біріне қарама-қарсы екі бағыттың - Материализм мен идеализмнің күрес тарихы.
Тарихы
Ілімнің тарихи дамуының барысында Материализмнің 3 түрі айқындалады:
Материализмнің алғашқы басты формасы (антикалық Материализм) ертеде Қытайда, Үндістанда, Грекияда құлдық қоғам тұсында ғылыми білімдердің әлі дами қоймаған шағында құл иеленушілердің прогрессивті топтарының дүниеге көзқарасы ретінде пайда болған. Ежелгі философтар (Лао Цзы, Ян Чжу, Ван Чун - Қытайда, локоята мектебі - Үндістанда, Фалес, Гераклит, Анаксагор, Демокрит, Эпикур - Грекияда) материалисттік көзқарасты ұстағанымен, өз қағидаларын ғылыми дәлелдеуге, негіздеуге мүмкіндік болмаған. Табиғатты еш қоспасыз өз қалпында қарайтын Материалисттік көзқарас олар үшін дәлелдеуді керек қылмайтын, өзінен-өзі түсінікті ақиқат болды. Олар сонымен қатар табиғатты мәңгілік өзгерісте, дамуда деп стихиялық диалектика тұрғысында қараған. Алайда табиғатқа тән жалпй байланыс терең дәлелденбеген, талданбаған. Қоғамды түсінуде идеалисттік тұрғыдан аспаған. Ежелгі материалисттер сол тарихи жағдайда материя мен сананың ара-қатынасын толық түсінбей, материя мен сананың сапалық ерекшеліктерін аша ламаған.
Материализмнің тарихи екінші басты формасы - 17-18 ғ-да буржуазияның көзқарасы болған метафизикалық механисттік Материализм (Бэкон, Гоббс, Джон Локк - Англияда, Гассенди - Францияда, Спиноза - Нидерландта, және 18 ғ-дың  француз материалисттері - Ламерти, Дидро, Гальвеций,Гольбах т.б.). Метафизикалық механисттік Материализм сол кездегі жаратылыстану ғылымдарымен, әсіресе механикамен өзара тығыз байланыста дамыған. Механика заңдарын абсолюттендіріп, бүкіл табиғатты, тіпті әлеуметтік құбылыстарды да механика заңдары тұрғысынан түсіндіруге ұмтылғандықтан ( механикалық детерменизм), бұл Материализм метафизикалық механисттік  деп аталған. Метафизикалық механисттік Материализм заттарды, табиғат құбылыстарын бір-бірінен айырып, өзара байланыстан тысқары, жеке дара бөліп алып, даму процесінде емес, мәңгілік өзгермейтін, қозғалмайтын дайын қалпында қарастырылған. Адам танымы тек объективтік мазмұны жағынан алынып, танымға тән белсенділікке, ойлау формаларына талдау жасау мәселесі тысқары қалған.
Метафизикалық механисттік Материализмнің даму шыңы - 19 ғ-ғы неміс философы Л.Фейербахтың антропологиялық материализмі.
19 ғ-дың 40-шы жылдары Карл Маркс пен Фридрих Энгельстің диалектикалық материализмі - материализмнің жоғары сатысы болып есептеледі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Сағалық аппарат
Сағалық аппарат (вестибулярный аппарат); (apparatus vestibularis, apparatus - аппарат, vestibulum - сага) тіктегі орны мен қозғалу жағдайын қабылдайтын сезім мүшесі Сағалық аппаратты ішкі құлақ сағасындағы сопақ және дөңгелек қапшықтар қабырғасындағы сезімтал дақтар мен үш жарты дөңгелекше өзекшелер ампулалары қабырғаларындағы сезімтал қыршалар құрайды. Дақтар мен қыршалар түкті сезімтал жасушалар мен оларды сыртынан қоршай орналасқан тіректік жасушалардан тұрады.
Б. з. д. 206 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 206 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Такуарал
Такуарал (Taquaral) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Рибейран-Прету мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жаботикабал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 931 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 54,208 км² шамасында. Халық тығыздығы — 54,1 адам/км².
Тарихы
Қала 1919 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Сверкунья
Сверкунья — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Андоба өзенінің сол жағалауынан 95 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Шарын орамы (Астана)
Шарын орамы (Астана) - бұрынғы атауы №141 қысқа көше. Шарын орамы Сарыарқа ауданында орналасқан. Ұзындығы - 277 м.
Сверкунья
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кострома өзені бастауынан Исады ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Шарын орамы (Астана)
Шарын - Алматы облысындағы Шарын өзенінің төменгі ағысындағы жартасты табиғи өңір. Каньон оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай Шарын өзенінің бойымен 154 шақырымға созылған.
Сверкунья
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Шарын орамы (Астана)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Сверкунья
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шаншар журналы
Шаншар- сатиралық журналы Түркістан Компартиясы ОК-нің органы - "Ақ жол" газетінің жанын 1925 жылында Ташкентте шыққан.
Жалғыз нөмірі ғана шыққан.
Журнал сатираларында жеңіл шенеу, нысанасын дәл баспау, нанымсыз әрекеттерді сөз ету жайттары да байқалады.
Дегенмен "Шаншар" қазақ сатира тарихында тұңғыш сықақ журнал болды.
Нөмірлеу
Нөмірлеу — берілген жиын мен натурал сандардың ішкі жиыны арасындағы өзара бірмәнді сәйкестендіру. Нәрселерді тізбектеп нөмірлеп белгілеу. Цифрлар арқылы сандарды өрнектеу тәсілі.
Дереккөздер
Санат:Математика
Санат:Алгебра
Қамысты ауылдық округі (Қостанай облысы)
Қамысты ауылдық округі – Қостанай облысы Қамысты ауданындағы әкімшілік бірлік. 2018 жылға дейін Свердлов ауылдық округі деп аталған. 2019 жылы құрамына таратылған Ливанов, Фрунзе ауылдық әкімдіктерінен 2 елді мекен қосылды.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Қамысты, Ливановка, Мешіт, Фрунзе ауылдары кіреді. Орталығы – Қамысты ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 6872 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Қамысты ауданы ауылдық округтері
Штетфурт
250px|thumb|Картада орналасуы Штетфурт (Stettfurt) — Швейцарияның Тургау кантонында орналасқан коммуна. Фрауэнфельд округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1098 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.4 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4606, пошта индексі — 9507.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тургау елді мекендері
Пернег
Пернег (Pernegg) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Хорн округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 702 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 36,59 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — HO, ресми идентификациялық коды — 3 11 17.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Хубер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Сұлутөр көшесі (Алматы)
Сулутөр көшесі. Көшеге Сұлутөр атауы (Алматы қаласы мәслихаттың 24.03.2005 №138 шешімімен Алматы қаласы әкімдігінің 4.04.2005 № 2/184 қаулысы) берілген. Көше Алатау ауданының «Айгерім-2» шағын ауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 450 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Железник (Кырджали облысы)
Железник (Железник) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 6711. Телефон коды — 03691. ЕКАТТЕ коды — 29132.
Багас
Багас (Bagas) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Лангон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,63 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33024, пошта индексі — 33190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 261 адамды құрады. Халық тығыздығы — 71,9 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Агуада-де-Байшу
Агуада-де-Байшу (Aguada de Baixo) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Агеда муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Вога экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1699 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,88 км² шамасында. Халық тығыздығы — 437,9 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авейру округінің елді мекендері
Исмаил Сағитов
Исмаил Сағитов - қарақалпақ совет әдебиет зерттеушісі. Қарақалпақ АКСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері, филологиялық ғылым докторы, профессор, Өзбек КСР. ғылым академиясының корр.-мүшесі. 1929 жылдан КОКП мүшесі. Диқан отбасында туған. С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін бітірген. Партия, комсомол органдарында, баспа орындарында қызмет атқарды. 1948 жылдан Өзбек КСР ғылым академиясының Қарақалпақстан филиалында сектор меңгерушісі. Оның "Бердақ-ұлы патриот ақын", "Бердақтың шығармасы", "Қарақалпақ халқының қһармандық эпосы", "Әдебиет және дәуір", "Сахара бұлбұлы" атты монографиялық еңбектері бар.
Прадель-ан-Валь
Прадель-ан-Валь (Pradelles-en-Val) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,19 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11298, пошта индексі — 11220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 198 адамды құрады. Халық тығыздығы — 12,23 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
IC 4527
IC 4527 — Бөрі шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53879, ESO 328-15, MCG -7-31-6, IRAS15023-4215.
Сыртқы сілтемелер
IC 4527 Санат:Бөрі (шоқжұлдыз)
Б. з. д. 207 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 207 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Лок-Анвель
Лок-Анвель (Loc-Envel) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Гингам округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,36 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22129, пошта индексі — 22810.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрады. Халық тығыздығы — 23,21 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
Кіші Улом
Кіші Улом — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Улом өзенінің оң жағалауынан 16 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Лемвердер
Лемвердер (Lemwerder) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Везермарш ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 7018 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 36,38 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 2 57 027. Муниципалитеттің басшысы — Ханс-Йоахим Бекман.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 19 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Жеке өмірге қол сұқпаушылық
Әркімнің жеке салымдар мен жинақтардың, хат жазысудың, телефон арқылы сөйлесудің, почта, телеграф және өзге де хабарлардың құпиясына құқығы бар.
Қылмыстық процесс барысында бұл құқықтарды шектеуге занда тікелей белгіленген жағдайлармен тәртіп бөбелгіленген жағдайлармен тәртіп бойынша ғана жол беріледі.ref>Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Integritet
Зеберсдорф
Зеберсдорф (Zœbersdorf) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Страсбур-Кампань округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 1,85 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67560, пошта индексі — 67270.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 182 адамды құрады. Халық тығыздығы — 98,38 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Тығыздық
Тығыздық. Зат массасының осы зат көлеміне қатынасымен өлшене отырып, сол затты сипаттайтын өте маңызды физикалық қасиеттердің бірі.
Заттың тығыздығын анықтау үшін міндетті түрде көлемдері 1 м3 немесе 1 см3 болатын денелерді жасаудың қажеттігі жоқ. Ол үшін алдымен тығыздығы анықталатын дененің массасы мен көлемін өлшеп алып, сонан соң массаны көлемге бөлсек болғаны. Сонда біз көлем бірлігіне сәйкес келетін массаны, яғни тығыздықты табамыз. Сонымен заттың тығыздығын табу үшін дененің массасын оның келеміне бөлу керек. Заттың тығыздығын - р, дененің массасын - m, оның көлемін - V әріптерімен белгіеді.
Зат тығыздығының бірлігі үшін бірліктердің Халықаралық жүйесінде (SI) килограмның метр кубқа қатынасы (кг/м3) алынған. Бұл - көлемі 1 м3 болатын, массасы 1 килограмға тең біртекті заттың тығыздығы. Есептеулер жүргізу кезінде тығыздықтың г/см3, т/м3сияқты басқа да бірліктері қолданылады. Бұл, әсіресе, пішіні күрделі болып келетін денелердің көлемін есептеуге өте қолайлы. Көп жағдайда бір дене тегі әртүрлі заттардан жасалады. Бұндай жағдайда р=m/V формуласы бойынша есептеулер жүргізе отырып, денені құрайтын материалдың орташа тығыздығы (ротр) табылады. Мысалы, кеменін негізгі бөлігі болаттан жасалғанымен, оның әртүрлі заттардан жасалған (ағаш, шыны, пластмасса, түсті металл, т. б.) бөліктері де бар. Әсіресе, кеменің көп аумағын ауа толтырып тұрады. Міне, сондықтан кеменің орташа тығыздығы (р = 500 кг/м^3) судың тығыздығынан аз болады да, кеме суға батпайды. Ал бұл кеменің суда жүзуін қамтамасыз етеді.
Дереккөздер
Санат:Физика
Ньютон теоремасы
150px|нобай Ньютон теоремасы — шеңберге сырттай сызылған кез келген төрбұрыштың диагональдарының орталары және төртбұрыштың диагональдарының орталары және  төртбұрышқа іштей сызылған шеңбердің ортасы (центірі) бір түзудің бойында орналасады. М және К нүктелері сәйкес түрде АС және ВD диагональдарының ортасы, О — іштей сызылған шеңбердің ортасы.
NGC 3835
NGC 3835 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика.
Ньютон теоремасы
Дереккөздер
Санат:Геометрия теоремалары
Санат:Планиметрия
NGC 3835
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Үстірт мұнайлы-газды алабы
Үстірт мұнайлы-газды алабы — Үстірттің Каспий және Арал теңіздері арасындағы бөлігін қамтыған мұнайлы-газды өңір. Жалпы ауданы 170 — 175 мың км2. Қазақстанға Үстірттің тек батыс бөлігі ғана енеді. Үстірт мұнайлы-газды алабы эпигерциндік Тұран плитасының батыс бөлігінен орын алған және 2 құрылымдық қабаттан тұрады. Нығаюы каледон-киммерийде өткен төменгі құрылымдық қабат геологиялық жастары әр түрлі және метаморфтануға ұшыраған шөгінді-эффуз., интруз., кристалдық тау жыныстарынан құралған. Метаморфтануға ұшыраған жоғары құрылымдық этаж литол. құрамы күрделі жоғары палеозой-антропогендік тау жыныстарынан тұрады. Мұнай мен газды іздеу бойынша терең бұрғылау жұмыстары 1961 жылы басталған. 1961 — 1976 жылдары антиклиналдық құрылымның 15 алаңы терең бұрғылауға ұшырады. Бүгінде палеоген, юра шөгінділерінен бірнеше мұнай-газ кендері ашылды. Үстірт мұнайлы-газды алабының ірі кендеріне Жетібай, Солтүстік Қарамандыбас, Батыс Ақтас, Бектұрлы, Тасболат, Тенге, т.б. жатады. Аудандағы мұнай мен газ кендерінің келешегі қалыңдығы бірнеше мың метірге жететін палеозой тау жыныстарымен байланысты.
Дереккөздер
Санат:География
Ерғали Төлесінов
Ерғали Төлесінов (1916, Адай уезі, (қазіргі Маңғыстау ауданы) Жыңғылды ауылы – 2006) – мемлекеттік қайраткер.
Дереккөздер
Санат:1916 жылы туғандар Санат:Маңғыстау ауданында туғандар Санат:2006 жылы қайтыс болғандар Санат:Атырау аграрлы-техникалық колледжі түлектері Санат:3-дәрежелі Даңқ орденінің иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Құрмет грамотасының иегерлері Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары Санат:Колхоздар төрағалары
Медициналық бақылау
Медициналық бақылау, жарысқа қатысушылардың олимпиадалық ойындарда (О.о) ынталандыратын допингтік заттарды жарысқа қатысушылардың қолдануын (допингтік бақылауды) және әйелдердің жарысына екі жыныс белгісі бар адамдардың қатысуын (жынысын бақылау немесе тек әйелдер ғана ететін сексбақылау) болдырмау мақсатын көздейді. Олимпиадалық хартияның М.к-не сәйкес М.к. тиісті ХСФ-ның спорттың әрбір олимпиадалық түрі үшін бекіткен тәртібімен ХОК-тің медициналық комиссиясы белгілеген ережелерге сәйкес жүзеге асырылады. Допингтік бақылау Олимпиадалық ойындарда алғаш рет 1968 жылы жүргізілді. Әйел спортшылардың жынысына қатыстылығы жөніндегі бақылау (өмірде бір ғана рет) жарыстың басталуына 48 сағат қалғанда дейін олимпиадалық қалашықтың ар¬найы зертханасында жүргізіледі. Талдау ауыз қуысының сілекей қабығын қырып алу бойынша жүргізіледі (Х-Хроматиннің бар, жоғы анықталады). Нәтиже анықталмаса спортшы әйел мед. комиссия төрағасының нұсқауы бойынша медициналық қосымша тексеруге жіберіледі. Медициналық комиссия берген куәлік (суретімен) бақылаудан өтушіге алдағы барлық жарыстарға қатысуға рұқсат етеді.
Дереккөздер
Санат:Спорт
MS-DOS
-{MS-DOS}- (MicroSoft Disk Operating System — Microsoft фирмасының Дискілік Амалдық Жүйесі) — дербес компьютерлерде және оларға сыйысымды құрылғыларда пайдаланылатын амалдық жүйе.
MS-DOS жүйесі пернетеқтадан енгізілген деректі компьютер орындай алатын амалдарға айналдырады. MS-DOS жүйесімен әрекеттесу әмір енгізу арқылы жүзеге асырылады, ал MS-DOS жүйесіне негізделген бағдарламалармен әрекеттесуді жұмыс үстеліндегі лақаптардың көмегімен жүзеге асыруға болады.
Тағы қараңыз
Санат:Операциялық жүйелер Санат:Амалдық жүйелер Санат:Ескірген технологиялар
Адвентициялык қабық
Адвентициялык қабық (кейде Адвентиция, tunika adventitia; tunika — қабық, adventitius — келімсек) - организмнің дене қуыстарынан (көкірек, құрсақ және жамбас қуыстарынан) тыс орналасқан түтікше ағзалардың (жұтқыншақ, көмекей, өңеш пен кеңірдектің мойын бөліктері және тік ішек пен қынаптың соңғы бөлімдері, қан және лимфа тамырлары) сыртқы борпылдақ дәнекер ұлпалық қабығы. Ағзалар сыртқы адвентициялық қабығы арқылы сыртындағы басқа ұлпалармен болмаса басқа ағзалармен байланысып жалғасып жатады. Бұл қабықпен түтікше ағзаларды қоректендіретін қан мен лимфа тамырлары және олардың қызметін ретгейтін жүйкелер өтеді. Адвентиция қан тамырларының сыртқы қабаты негізінде дәнекер ұлпадан қалыптасқан. Артерия және вена адвентициясының ішінде ұсақ қан тамырлары өтеді олар қан тамырының өзін қоректендіреді (vasa vasorum). Вена және артериола адвентициялары артерияға қарағанда жуандау. Адвентиция деп кейде сүйектің үстінгі қабатын айтады.
Дереккөздер
Санат:Ангиология Санат:Ағза жасушалары
Ақтасты (Хромтау ауданы)
Ақтасты — Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Тасөткел ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Хромтаудан шығысқа қарай 95 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 255 адам (133 ер адам және 122 әйел адам) болса, 2009 жылы 145 адамды (69 ер адам және 76 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
IC 125
IC 125 — Кит шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5560, MCG -2-4-60, NPM1G -13.0063.
Сыртқы сілтемелер
IC 125 Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Консольді протез
Консольді протез ( Консольный протез). Тіс қатарынын кемістігін түзету үшін бір немесе екі тісті тірек етіп жасалатын тұрақты, алынбайтын протез.
Дереккөздер
Санат:Стоматология
Сан-Карлос университеті
Сан-Карлос университеті (USAC) — Гватемала ның ең үлкен және ежелгі университеті,  Америка да төртінші болып құрылған университет.
Бөлімшелері
Қазіргі таңда университеттің 23 бөлімшесі бар:
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша университеттер
Марион (Массачусетс)
Қала тұрғындарының саны 5 123 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 69.1 км² шамасында. FIPS коды — 25-38540.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Қазақстан республикасының орталық мемлекеттік архиві
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұрағаттары
Қазақстандағы алғашқы темір жолдар
Алғышарттары
Қазақстанда өнеркәсіптің дами бастауы, өндірілген шикізаттарды тасып әкету үшін темір жолдар салу ауадай қажет болатын. Орыс фабриканттары Ресейді шығыстағы шет аймақтармен байланыстыратын темір жолдар салуды патша үкіметінен 19 ғасырдың 60 -70 жылдарының өзінде – ақ сұраған болатын. Ташкенттен шыққан түйе керуені Орынборға 100 күн дегенде әрең жететін. Мұндай жағдай сауда – саттық пен өнеркәсіптің жедел дамуына көп кедергі келтірді.
Темір жолдардың салына бастауы
19 ғасырдың екінші жартысында қазақ даласында темір жол магистральдары салына бастады. 1891 – 1893 жылдары ұзындығы 369 км Покровская слобода – Орал темір жол желісі тартылды.
1894 жылдан бастап Челябі мен Омбы арасында темір жол қатынасы орнады. 1901 – 1905 жылдары Орынбор – Ташкент темір жолы салынды. Оның ұзындығы 1668 км – ді құрады. Сөйтіп 1905 жылы Қазақстан аумағындағы темір жол желісінің жалпы ұзындығы 2000 километрге жуық болды.
Қазақтардың темір жол құрылыстарына қатысуы
Сол кездері қазақ халқының арасында темір жол құрылысында жұмыс істеп, табыс тауып қайту кіңінен өрістеді. Орынбор – Ташкент темір жолын салуға 40 мыңға жуық қазақ қатысты. Маусымдық жұмыстарда істегендердің көпшілігі кейін темір жол бойында жұмысқа орналасып, қазақтың кәсіби жұмысшы тобының қатарын қалыптастырды. Кейде қазақтар өздерінің туған өлкесінен тыс жерлерге де барып жұмыс істеді. Мәселен, 1895 жылы Семей облысы Павлодар уезінің 2 мыңға жуық қазағы Тайга бекетіндегі темір жол құрылысында еңбек еткен. Тап сол жылы 2,5 мыңға тарта қазақ Ачинскіге таяу жерде темір жолдың Орта Сібір учаскесінің құрылысында жұмыс істеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы
Норт-Эршир
Норт-Эршир (ағыл. North Ayrshire шотл. Siorrachd Inbhir Àir a Tuath) - Шотландиядағы 32 округтың бірі. Ист-Эршир, Саут-Эршир и Ренфрушир округтарымен шекаралас. Сонымен қоса құрлықтық Арран аралын және Ферт-оф-Клайд шығанағындағы бірнеше аралдарды қосады. Округ 1996 ж. Каннингем ауданының аумағында құрылды.
Елді мекендер
thumb|left|200px|Норт-Эрширдегі елді мекендер
Экономика
Бұл округтың аумағында Хантерстон А и Хантерстон B атом станциялары орналасқан.
Көрікті жерлері
Санат:Норт-Эршир Санат:Шотландия округтері
Судың сығылғыштық коэффициенті
Судың сығылғыштық коэффициенті. Қысым 0,1 мПа мөлшеріне өзгергенде қойнауқаттың су көлемі бірлігінің өзгеру көрсеткіші. Синонимдері — судың көлемдік серпінділік коэффинциенті; судың серпінді ұлғаю коэффициенті.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Бөлекей
Бөлекей (туған жылы  Белгісіз – 1808) – сұлтан, Кіші жүз ханы Әбілқайыр ханның немересі, Ералының баласы. Сырдарияның төменгі ағысы мен Ырғыз өзені бойын мекендеген шөмекей руының 4 мыңға жуық отбасы, сондай-ақ, Жаңадария өзені жағалауындағы қарақалпақтар Бөлекейдің қол астында болған. Ол 1770 жылы  Қайып ханның Жәңгір Хиуа тағынан тайдырылған соң, жергілікті ықпалды топтың қолдауымен оның орнына отырды. Бірақ бір айдан кейін әмір Мұхаммед Әминнің тегеурінімен Хиуадан қуылып, әкесі Ералыға жіберілді. 1780 жылы  Бұхар әмірінің қолдауымен шөмекей руының және қарақалпақтардың басым бөлігінің ханы болып сайланды. Ол өзінің билігі кезінде орыс шекаралық өкіметімен байланыс жасамауға тырысты. Бөлекейдің 4 ұлы болған. Олардың ішінде Қасым мен Сауқым мұрагерлік жолмен хан сайланған. Бөлекейдің қызы Хиуа ханы Елтүзер Мұхаммедке ұзатылған.
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, II том
Санат:Қазақ хандары Санат:Төрелер
Шёнзее
Шёнзее (Schönsee) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Жоғарғы Пфальц әкімшілік округіне бағынады. Швандорф ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2679 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 50,27 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 3 76 160. Қаланың басшысы — Биргит Хёхерль.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Шаттық орамы (Астана)
Шаттық орамы (Астана) - бұрынғы атауы №9 қысқа көше. Оңтұстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Шаттық орамы Абылай хан даңғылынан басталып, М.Төлебаев көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 379,1 м.
Шаттық - адамның қуанып, шат-шадыман күйге түсуі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Асүй телехикаясы
Асүй – ресейлік комедия жанрындағы телехикая. Бұл телехикаяны СТС каналының тапсырысы бойынша «Keystone Production»  және «Yellow, Black and White» киностудиялары шығарған. Асүй «Claude Monet» (Клод Моне́) француз тағамдарын дайындайтын мейрамханасының ұжымындағы күлдіргі және драмалық ситуациялары жайлы баяндайды. Бесінші сезоннан кейін мейрамхана Victor(Викто́р) мейрамханасына ауысады.
Сюжет
Максим Лавров – аспаздыққа әуестігі бар. Оның арманы – әлемге әйгілі бас аспазшы болу. Воронеждағы аспаздық колледжді бітіргеннен кейін, ол Мәскеуге аттанады. Оны Мәскеудегі ең үздік мейрамханаға алады. Мейрамхана иегері – шоу-бизнес жұлдызы Дмитрий Нагиев. Әр серияның соңында Максим әрбір күнді,эпизодты қорытындылап, философиялық нақыл сөздерді айтады.
Басты рөлдер
Дмитрий Назаров – Виктор Петрович Баринов, Мәскеудегі француз тағамдарын дайындайтын Claude Monet мейрамханасының бас аспазшысы (61-ші серияға дейн), итальян тағамдарын дайындайтын Arcobaleno мейрамханасындағы бас аспазшы орынбасары, аспазшы, одан кейін бас аспазшы(63-79 сериялар), француз тағамдарын дайындайтын Victor мейрамханасының бас аспазшысы(81-ші сериядан бастап). 11 маусым 1960 жылы Мәскеуде дүниеге келген. Ұзақ уақыт бойы Парижде өмір сүрді. Ол өте қызымыр адам. Спартак футбол командасының жанкүйері. 29 серияда микроинсульт болады. 3 рет ажырасқан, бірінші қызы – Катя, екінші қызы – Алиса. Елена Соколовамен кездеседі. Елена Соколова – Arcobaleno мейрамханысының бас аспазшысы. 119 серияда онымен үйленеді.
Марк Богатырев – Максим Леонидович Лавров, Claude Monet мейрамханасының аспазшысы(1-39, 48-72 сериялар), даяшы (40-48сериялар), бас аспазшы орынбасары (38-65 сериялар), Victor мейрамханасында аспазшы (87-100 сериялар), Claude Monet мейрамханасында бас аспазшы (100 сериядан бастап). 1989 жылы 18 ақпанда туылған. Мәскеуге Воронеж қаласынан көшіп келді. 12-20 серия аралықтарында Викамен кездесті. 100 серияда Викамен қайта қосылып, алғаш қызы туылады. Бас аспазшы мамандығына ие болады.