cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лесная Ливенка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Николай Пантелеймонович Семененко
Семененко Николай Пантелеймонович (3 (16). 11. 1905 жылы туған, Мариуполь, қазіргі Жданов қаласы)– совет геологы, УССР ғылым академиясының академигі (1948). 1932 жылдан КОКП мүшесі. Днепропетровск тау-кен институтын бітіргеннен кейін (1927) сонда жұмысқа қалдырылды. 1937 жылдан сол институттың профессоры. УССР ғылым академиясының Геология Ғылымдар институтында бөлім меңгерушісі (1944 жылдан), Киев университетінің профессоры (1944-52), УССР ҒА-нда акад.-секретарь (1948–50) және осы акаддемияның Метеориттер жөніндегі комитеттінің председателі, Геохимия және минералдар физикасы институтының директоры (1969). Семененконың негізгі еңбектері докембрий кристалдық массивтерін геол.-петрогр. жағынан, Кривой Рог темір рудалы бассейнінің геологиясын, Украинаның темірлі-кренийлі формацияларын зерттеуге арналған. Семененко петрография мен геохронология мәселелеріне арналған еңбектердің авторы. 2 рет Ленин орденімен және басқа 2 орденмен марапатталған.
Османлы әулетінің шежіресі
Төменде Ұлы Османлы Мемлекетін 1299 жылдан 1922 жылдар аралығында, яғни 7 ғасыр бойы билеген Османлы әулетінің шежіресі көрсетілген.
Прессиг
Прессиг (Pressig) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Франкония әкімшілік округіне бағынады. Кронах ауданының құрамына енеді.
Николай Пантелеймонович Семененко
Санат:Ленин орденінің иегерлері
Османлы әулетінің шежіресі
Тағы қараңыз
Санат:Османлы империясы Санат:Османлы империясының сұлтандары Санат:Османлы әулеті
Прессиг
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4123 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 53,18 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 4 76 164. Муниципалитеттің басшысы — Ханс Пиц.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 10 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Лава
thumb thumb thumb Лава(lava, labes – опырылу, құлау) – жанартау әсерінен жер бетіне төгілетін отты-сұйық балқыма. Температурасы 690 – 1200°С аралығында өзгереді. Қышқылды (риолитті) және негізді Л-лар болып жіктеледі. Лава -жанартаулар әрекеті барысында жер бетіне төгілетін қызған сұйық не өте тұтқыр, көбіне силикаттық масса; лавалардың суынып қатаюы нәтижесінде эффузиялық, ал сығымдала көтерілген тұтқыр лавалар есебінен экструзиялық таужыныстар қалыптасады. Бұл таужыныстарда кеде лава деп аталады. Жер қойнауынан көтерілген лавалардың температурасы жүздеген градус, кейде мың градустан астам, лава температурасының нақты мөлшері оның химиялық құрамы мен өзі кіріктіретін газ мөлшеріне тікелей байланысты. Жер бетіне жетіп төгілген лавалар құрам және пішін ерекшеліктеріне орай бірнеше түрлерге бөлінеді. 2) Көлбеу бағытта жасалатын қазынды, мұндай тау- кен қазындыларының ұзындығы кенор- нының геологиялық жағдайына жоне осы кенді өндірудің алдын ала жасалған жүйесіне тәуелді бола отырып, 25—30 м-ден 200 м-ге шейін жетуі мүмкін.
Лава ағымы
Лаваның жер бетінде біршама ұзын да енсіз денелер түрінде таралу пішіні; Л.а-ның ұзындық және ендік көрсеткіштері лава тұтқырлығы мен жанартау баурайының еңістігіне тәуелді. Жалпылама заңдылық: кышқыл құрамды лавалардың ағымы әдетте қысқа болып келеді (1—10 км), бірақ олар біршама қалың массалар құрайды (25—30 м- ге шейін); керісінше, негізді құрамды базальт лавалары әдетте ұзақ қашықтыктарға сағаланады (ондаған, тіпті жүз километрге шейін).
Лава брекчиялар
Кесектері мен түйірлері де, оларды жымдастырушы масса да лавалық материалдардан тұратын брекчиялар.
Лава жамылғысы
Лаваның төгілу өңірінен жан-жаққа бірдей шамада жайыла таралуы; көбіне жарықтар арқылы төгілген біршама сұйық базальт лавалары есебінен қалыптасады.
Лава көпіршіктері
Қатайған лаваларда ұшырасатын домалақ, цилиндр немесе линза пішінді, кейде бұрыс пішінді кеуектер жиынтығы; лаваның суынып қатаюы барысында газ кептеген қуыстар есебінен пайда болады.
Лава оқпандары
Лава ағымдары арасынан ұшырасатын, ұзыннан-ұзақ созыла сағаланатын дәліздерге ұқсас қуыстар; жабын және табан жазықтықтары әдетте жанартау таужыныстарынан тұратын тасқадаға және тас сүңгіге ұқсас пішіндерге толы болып келеді. Лава оқпандары әдетте кертпештеле еңістелген жанартау баурайлары бетімен дүркін-дүркін қозғалған газы аз сұйық лавалар есебінен қалыптасатын болса керек.
Маңғыстау техникалық колледжі
Маңғыстау техникалық колледжі – арнаулы орта оқу орны. Маңғыстау ауданындағы Шетпе ауылында орналасқан.
Лава
Лавалы жанартау
Көпшілігінде қалқан тәрізді жанартау. Ол негізінен лавадан тұрады, көж бен қопсық өнімдер аз кездеседі (эксплозиялық коэффициенті Е < 10). Мұндай жанартаулардың атқылауы жарылыссыз баяу жүреді, көп мөлшерде лава төгіледі. Синонимі: эффузиялық жанартау тасқынынан тұратын жанартау конусы. Л.к. пирокласт қабатшаларынсыз болады, сирек кездеседі.
Маңғыстау техникалық колледжі
Тарихы
1958 жылдың 1 қыркүйегінде Таушық кентінің (бұрынғы Маңғыстау ауданының орталығы) терістік жағындағы ара қашықтығы төрт-бес шақырымдай жерде оқшау тұрған №7 шахта елді пунктінде Маңғыстау түбегінде тұңғыш рет №82 ауыл шаруашылығын механикаландыру училищесінің ашылу салтанаты болды. Алғашқы жылы курсанттар саны 111 болады. Училищенің тұңғыш директоры және оны өз қолымен құрушы атыраулық азамат Халекес Ақтанов.
Лава
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Лавалы жанартау
Маңғыстау техникалық колледжі
Тарихы
Училище құрылған жылы оқытушы маман кадрлары толық жетісе қойған жоқ. Училищенің материалдық-техникалық базасы да ойдағыдай бола қоймады. Сол жылы сонау Орал қаласынан жоғарғы орындардың араласуымен училищеге Алман Бимуханов, Зұлқаш Мүлкәй деген мамандар келіп, бір жылға жуық жұмыс жасап, училище жұмысының бір ізге түсіп кетуіне қолғабысын беріп, оқытушыларға жөн сілтеп, курсанттарға сапалы білім беруге оңды ықпал етті.
Училищеге бұрынғы шахтерлар үшін тұрғызылған, ондаған жылдар өтсе де міні құрамай тұрған үш үлкен корпус үйі берілді. Бірі оқу орны болса, екеуі жатақхана. Қажетті техника түрлері, төсек-орын, мебель-мүліктер су жолымен Гурьевтен келтірілді. Училищенің оқу мерзімі он бір ай болатын. Мұнда көп салалы шофер-тракторист, комбайнер және мал шаруашылығы саласының кадрларын дайындау бағытында жұмыс жүргізілді. Десек те, Маңғыстауда астық, егін шаруашылығы болмағандықтан комбайнерлік оқуға тек қана түсінік берілетін. Мұғалім кадрларына жағдай жасау, оларды үй-жаймен қамтуға ауданның басшы орындары да үлкен қолғабыс берді. Мұндағы ұйымдастыру жұмыстарын сол кездегі аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы Төлеген Қағазов өзі назардан түсірген жоқ. Оқу бітірген механизаторлар трактор мен автомашиналарды жүргізе және оңдай білуі тиіс-ті. Сонымен қатар мал шаруашылығында зоотехникалық-малдәрігерлік ережелердің қолдану, қойды қолдан ұрықтандыру әдістерін, қырқым агрегаттарын пайдалану жайы да оқытылды.
Оқуға түсушілер оқу бағдарламасына сай теориялық білім алумен қатар аудан шаруашылықтарында, аудандық машина трактор жөндеу стансасында өндірістік практикадан өтетін. Оқуға қабылданғандар тікелей мемлекет есебінен жатақхана, киім, тамақ және сабақ үлгеріміне қарай, 100-200 сомнан шәкіртақымен (стипендия) қамтамасыз етілді. Көп ұзамай, екінші оқу жылында курсанттар саны 140-қа дейін көтерілді.
Дегенмен алғашқы құрылған жылдары училищеде жоғарыда айтылғандай қажетті техника түрлері, ауыл шаруашылығы машиналары жетімсіз болды.
1964 жылына мұнда 256 курсант оқып, сан алуан механизаторлық білім алды. Жақсы жабдықталған теориялық сабақтар жүргізетін 5 класы, 1 лабораториясы, тәжірибелік сабақтарға арналған 3 шеберханасы болды. Автокөлік, трактор, басқа да ауыл шаруашылығы техникалары жеткілікті келтірілді. Қоғамдық негіздегі клуб, кітапхана жұмыс жасады. Мұндағы көркемөнерпаздар үйірмесінде 34 өнерпаз көпшілікке өнер гүлін шашу етіп, көрермен қауымды талай рет сүйсіндірді. Оны өзі де өнерпаз марқұм Нұрыбек Сүйеубаев басқарды. 1964 жылы училищенің таңдаулы 15 әнші, күйшісі Гурьев облысы бойынша ұйымдастырылған еңбек резервтері көркемөнерпаздарының байқауына қатысып, бірінші орын жүлдесін ешкімге берген жоқ. Қорытынды концертке қатысқан облыстық партия комитетінің сол кездегі бірінші хатшысы М.Исенов алғыс сезімін білдіріп, сый-сияпат жасап, табыс тіледі. Училищеде спорт шаралары да жолға қойылды. Олардың аудандық, облыстық деңгейдегі спорт ойындарына қатысып, жарыс жүлдесін қанжығадан түсірген кезі кемде-кем.
Училище өсу, өрлеу үстінде, әр жыл өз ырыс-берекесін, шынайы жемісін алға тартты. 1966 жылы 137 курсант оқыды. Түрлі маркадағы 8 автомашина, 11 трактор, шөп тайлау агрегаты, басқа да ауыл шаруашылығы техникалары жеткілікті дәрежеде болды. Көрнекі құрал-жабдықтар – «Украина-4», жіңішке ленталы киноаппараты алдырылды. Бұл киноаппараттарды «Автомобиль құрылысы», «Көше тәртібін сақтаудың ережелері», «Трактор, ауылшаруашылығы машиналарының құрылысы» сияқты сабақтарды өткенде пайдаланды. Училищеде сол жылдары 3 жоғары білімді, 2 арнаулы орта білімді маман оқытушылар еңбек етті.
Училищені 1964-81 жылдары «КСРО кәсіптік-техникалық білім беру ісінің үздігі» Өмір Сағындықов басқарды. Бұл жылдар шын мәнісінде училищенің мамандар ұясы, белгілі білім ордасына айналған келелі кезеңдері болды. Жан-тәнімен жастарға білім беруде өз істерінің маманы Жұмаш Собалақов, Бекей Сәрсенбаев, Ылым Досмағанбетов, Мырзағали Асылбаев, Нұралы Базылов, тағы да басқа ұстаздар еңбек сіңірді.
1980 жылдан бастап Таушықтағы училище аудан орталығы Шетпеге көшірілді. Жаңа үлгідегі үш қабатты оқу корпустары салынып, пайдалануға берілді. Мұнда 4 жалпы білім беретін пәндік кабинет, қоғамдық пәндерге арналған бір кабинет, арнаулы сабақтар өткізетін 9 оқу кабинеті болды. Бұл кабинеттер сол заманға сай көрнекі техникалық құралдармен жабдықталды. Курсанттардың бос уақытын тиімді пайдалануына, оларға мәдени-тұрмыстық, медициналық қамту орындары үздіксіз, іркіліссіз жұмыс істеді. Училищеде қосалқы мал шаруашылығы, жайылым, шабындық және егістік алаңдары болды. Мұның өзі курсанттардың ауыл шаруашылығы саласымен жете танысуына мүмкіндік туғызды. Училище жасампаз жаңалықтың, тың бастамалардың, игілікті шаралардың ордасына айналды. Сол жылдарда училище оқытушылары Бекей Сәрсенбаевтың есімі Қазақстанның «Алтын Құрмет» кітабына мәңгілікке жазылса, Ниязбай Дербісов «Еңбек Қызыл Ту» орденімен, Ылым Досмағанбетов «Қазақ КСР-інің кәсіптік-техникалық білім беру ісінің үздігі» белгісімен марапатталды.
Училищенің алғашқы түлектерінің ішінде бір топ қыз-келіншектер де оқып білім алды. Олардың ішінде Таушықтағы Мәзира Әбдімұратқызы, Гүлбазар Байтілеуқызы, Тұщықұдықтан Салиха Кемелханова, Үштағандық Қанзия Жарылғасыновалар бар. Мәзира мен Гүлбазар училищеде қалып, жауапты қызметтер атқарса, Салиха мен Қанзия колхоз шаруашылықтарында қысы-жазы трактор құлағында ойнап, еңбек етті. Есімдері алғыспен аталып, әрдайым марапатталды.
Ылғалсыздану
Ылғалсыздану – минералдар мен тау жыныстарының өз құрамындағы су молекулаларынан арылу процесі.
Маңғыстау техникалық колледжі
Тарихы
Жетпісінші-сексенінші жылдары аудан шаруашылықтарында қысқа мерзімді училищенің малшы-механизаторлар дайындайтын курстары ашылды. 1963-66 жылдары өндірістен қол үзбей оқып, 600-ден астам жас шофер-тракторист мамандығын алып шықты. Механизаторларға теориялық-практикалық жағынан сапалы білім берілуі тиісінше жолға қойылды.
Ылғалсыздану
Дереккөздер
Санат:Геология
Маңғыстау техникалық колледжі
Тарихы
Училищені әр жылдарда оқып бітірген Мұрсалы Күшікбаев, Сәбит Жармағанбетов, Шахы Заузанбаев, Аймағанбетов тағы басқалары жоғары білім алып, облысымызға, ауданымызға белгілі басшылық қызметтер атқарды. Ал Құлшабай Сабытаев, Бише Сейтмағанбетов, Сайлау Қойқанов сияқты ондаған училище түлектері ауданның, облыстың «чемпион трактористері» атанды.
Училищенің құрылғанына 2013 жылы 55 жыл толады. Осынау ұзақ жылдар ішінде 12400-ден астам училище шәкірттері өмірге жолдама алды. Уақыт ағымына орай училищенің атауы да өзгерістерге ұшырады. Мәселен 1958 жылы «№82 ауылшаруашылығы механикаландыру училищесі», одан соң «№82 кәсіптік-техникалық білім беру училищесі», кейінірек «№5 техникалық білім беру мектебі» болып өзгерді. Соңғы жылдары мұнда орта буын мамандарын бүгінгі заман талабына сай жаңаша оқыту, іс тетігін тың бағытта ұйымдастыру алға қойылды. Сөйтіп облыс әкімінің 2008 жылғы №372 қаулысымен «Маңғыстау техникалық колледжі» болып құрылып, мемлекеттік-қазыналық коммуналдық кәсіпорын ретінде сол жылдың тамыз айында өз жұмысын соны серпінмен бастады. Қазіргі кезеңдегі бәсекеге қабілетті мамандар даярлау бағытында жүйелі қызметтер жүргізілуде. Мұнда 374 жас білім алуда. Олар «Мұнай және газ кен орындарын пайдалану», «Автокөліктерге техникалық қызмет көрсету, жөндеу және пайдалану», «Пісіру өндірісі», «Есеп және аудит», «Ғимараттар мен үйлерді салу және пайдалану» мамандықтары бойынша білім алуда. Тағы да бір айтарлықтай үрдісті жаңалық 2009-2010 оқу жылында колледже сырттай оқу бөлімі ашылып, онда 131 жас түрлі мамандық бойынша оқиды.
Дереккөздер
Санат:Маңғыстау облысы колледждері
Құлкен Шаяхметов
Құлкен Шаяхметов (1917 жылы туған), кеңес, шаруашылық қызметкері. Бұқар жырау ауданының түлегі. Педагогика техникумын, Қазақстан КП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін бітірген. 1942 жылдан партия және кеңес жұмысында. Нұра ауаткомы төрағасының орынбасары, төрағасы, Жаңаарқа ауаткомының төрағасы. 1953-1955 жылдары Жезқазған КМК директорының кадрлар жөніндегі 1-орынбасары, 1955-1958 жылдары облаткомның тың және тыңайған жерлерге жұмысшыларды орналастыру басқармасының бастығы, 1958-1959 жылдары Қарқаралы ауаткомы төрағасының орынбасары болады. Кейінгі жылдары зейнеткерлікке шыққанша Облтұтыну одағы бөлім бастығы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қарағанды облысы
Сан-Салвадор-де-Соту
Сан-Салвадор-де-Соту (São Salvador de Souto) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 928 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,11 км² шамасында. Халық тығыздығы — 225,8 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Ермачиха (өзен)
Ермачиха — Ресейдегі өзен. Новосибирск облысы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кишкинский Исток өзенінің сол жағалауынан 40 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Барнаул қаласынан Чумыш өзенін қоспағанда, Новосибирск су торабына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Саранка (Ягыл-Ях тармағы)
Саранка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ягыл-Ях өзенінің сол жағалауынан 296 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Васюган. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бреель
Бреель (Bréel) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,71 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61058, пошта индексі — 61100.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Гидравликалық тасымал
Гидравликалық тасымал — су ағынымен (құбыр немесе каналмен) қатты заттарды тасымалдау. Ол кен өндіру, топырақтан құрылыс объектілерін салу, өзен-көлді шөгіндіден тазарту, қант және спирт заводтарында қант қызылшасын, картоп, астық тасымалдау, қазанды күлден және қождан тазарту сияқты жүмыстарда пайдаланылады. Гидравликалық тасымал қысымсыз және кысымды болып белінеді. Қысымсыз гидравликалық тасымалда материал еңіс орнатылған, іші сұйыққа жартылай толтырылған құбыр, канал немесе науа арқылы ағызылады. Бұлардағы кысым қалыпты атмосфералық қысымнан артпайды. Қысымды гидравликалық тасымал құбырларында сорғы арқылы қалыпты жағдайдағыдан артық қысым жасалады. Бұл әдіспен жүкті едәуір алысқа (мыс., АҚШ-та көмір 173 км- ге, кен (руда) 115 км қашықтыққа) тасымалдауға болады. Гидравликалық тасымалдың жұмыс өнімділігі мол, құрылысы қарапайым, пайдалану шығыны аз. Бірақ оған көп мөлшерде су және электр энергиясы шығындалады. Бұл тәсілмен кез келген материалды тасымалдай беруге болады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Хоффенхайм
Хоффенхайм (нем. Hoffenheim) — Зинсхейм қаласына бағынышты Рейн-Неккар(Баден-Вюртемберг жері) аумағына жақын орналасқан ауылы аймақ). Тұрғындар саны 3272 адам(2011 жыл, наурыз)
нобай|Елтаңба
Тарихы
733 жылдан бері неміс ақпарат көздерінен Ховахайм деген атпен кездеседі(нем. Hovaheim). Зинсхаймға бағыныштылығы және ауыл статусы 1972 жылдың 1 тамызында берілді
Зинсхайм стадионында ойын көрсететін, бірінші дивизионда ойын көрсететін «Хоффенхайм» футбол клубы арқылы Хоффейхайм ауылы атақты болды.
Бейнелерді инфрақызыл сәулелермен бақылау
Бейнелерді инфрақызыл сәулелермен бақылау – 20-жылдардын соңыңда Д.Бэрдке бейнелерді инфрақызыл сәулелермен бақылау (ондай мүмкіндік туралы А. Полумордвиновтің патенттік өтінімінде де айтылған еді), теледидарлық сигналды Глазго – Лондон, Лондон – Лидс және т.б. желілеріндегі телефон сымдары арқылы беру, бейнелерді радиомен мұхит арқылы және жүзіп келе жатқан кемеге беру, түрлі-түсті теледидар сияқты жаналықтарды көрсетудің сәті түсті.
Бейненің нашар сапасына қарамастан бұл теледидардың одан әрі дамуына үгіттеу болды. Алайда алдынғы қатарлы елдерде теледидардың дамуы мен енгізілуіне Михали, Дженкинс және Бэрдтің өзі де емес, АҚШ-тағы Америка радиокорпорациясы, Вестингауз бен Дженерал электрик, Германиядағы Телефункен және Фернзее, Англиядағы "Граммофон компаниясы" мен "Маркони" сияқты ірі кәсіпорындардың қожайындары үлкен ықпал етті.
1930 жылы қапиталистік елдердің экономиқасы ұшыраған ұлы тоқырауға дейін теледидар бейнені механиқалық әдістер негізінде тарататып беруші және қабылдаушы те-ледидар аппаратурасын шығаруды ұйымдастырған Еуропа мен Американың көптеген фирмаларына кірістер әкеле бастаған еді. Р.Хаббл ащы мысқылмен: "Өнертапқыштар өзара қаншама жарысса да, сөреге бірінші болып Уоллстрит келді", деді.
Дереккөздер
Санат:Телевидение Санат:Техника
Бирхард
250px|thumb|Картада орналасуы Бирхард (Birrhard) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Бруг округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 651 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.00 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4093, пошта индексі — 5244.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргау елді мекендері
Қажалу
Қажалу, о й ы л у — терінің іш киімге, киімге, аяқ киімге т.б. қажалып қабынуы, күлдіреп ойылуы. Қажалудан тері қызарады, көлкілдеп ісінеді, күлдірейді. Егер ол жарылып, терісі сыдырылса, ауру шақырады, әрі сол жергеинфекция түсіп, іріңдейді (терінің іріңді аурулары мақаласын оқыңыз). Тершеңдіктен, теріні дұрыс күтпеуден, гигиенаны дұрыс сақтамаудан, аяқ киімнің дәл еместігінен көбінесе аяқтың бақайлары мен өкше жиі қажалады.
Пчелин (Бургас облысы)
Пчелин (Пчелин) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 68 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8456. Телефон коды — 05573. ЕКАТТЕ коды — 58857.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
IC 2821
IC 2821 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Аув-на-Килле
Аув-на-Килле (Auw an der Kyll) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прюм ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 140 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 0,98 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 2 32 006. Муниципалитеттің басшысы — Вильхельм Гиренс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Жан-Жак Руссо
Жан-Жак Руссо (Jean-Jacques Rousseau; 28 маусым 1712, Женева — 2 шілде 1778, Эрменонвиль, Париждың маңында) — француз философы, жазушы, Ағарту дәуірінің ойшылы. Сонымен бірге музыкатанушы, сазгер және ботаник. "Қоғамдық келісім туралы" еңбектің авторы.
Арианам вайджа
Арианам вайджа  — б.з.б. 2-мыңжылдықтың 2-ширегінде — 1-мыңжылдықтың басында Қазақстан мен Орта Азия жерін мекендеген арий тайпаларының жері, түпкі отаны.
Жан-Жак Руссо
Жан-Жак Руссоның философиясы
Негізгі идеясы - халық егемендігі. Қоғамдық келісім негізінде ортақ ерік жатыр. Мінеки, осы ортақ ерікпен бағытталатын билікті ол егемендік деп атаған. Мемлекеттегі егеменді биліктің бөлінуін қолдамады. Руссо пікірінше, заң шығарушы билік тікелей егеменді халықтың өзімен іске асырылады. Ал атқарушы билік егемендіктің шешімі бойынша қол астындағылармен байланыс үшін құрылады. Атқарушы билік кімге тапсырылды соған байланысты биліктің түрлерін бөлген: демократия, аристократия, монархия. Географиялық фактор рөлін көрсеткен: демократиялық басқару кішігірім мемлекетте; аристократиялық басқару орта, монархиялық басқару үлкен мемлекетке тән. Табиғи жағдайда барлық адамдар тең және еркін, тек бір теңсіздік - адамдардың денсаулығы мен жасына байланысты. Қоғамдық теңсіздік жеке меншіктің пайда болуымен байланысты. Мемлекет пен құқық осы жеке меншіктің нәтижесі.
Арианам вайджа
Зороастриялықтардың діни кітабы “Авестада” А.В. арқылы Хукарья тауынан (Памир-Алтай мен Тянь-Шань тау жүйесі) бастау алатын “киелі” Ардви (Амудария және Датьи (Сырдария) өз-дерінің ағып жатқаны айтылады. Ал Ранха (Итиль) өз-і және “Құндызды өлкемен” (Кама өз-і бассейні) байланыстырылатын, Ардви өз-і құятын Варахуша теңізі дегеніміз қазіргі Каспий. А. В-ның шекарасы, Амудария мен Сырдария, Каспий мен Арал жағалаулары бір тілде сөйлеп, ортақ құдайларға табынған арий, тур және хьона тайпалары арасындағы қиян-кескі соғыстардың майдан алаңы болған. “Авеста” мазмұнының көне желісінде қола дәуіріне жататын арийлар мен турлардың мифтары мен эпостарының жаңғырықтары сақталған.
Жан-Жак Руссо
Жан-Жак Руссоның философиясы
Руссоның демократия теориясы көбінесе қатысу теориясы болып табылады. Өзінің "қоғамдық келісімінде" ол саяси шешімдерді қабылдау процесіне эр жеке адамның қатысуына ерекше назар аударады. Оның тұжырымдамасы жеке адамдарға қатысудың психологиялық әсер етуіне (яғни, әлеуметтік мінез-құлықтың психологиялық құрылымы мен сәйкес әлеуметтік институттардың құрылымы арасындағы өзара байланысына) деген қызығушылықты білдіреді.
Арианам вайджа
Дереккөздер
Санат:Авеста географиясы Санат:Иран көне тарихы
Пелиттік құрылым
Пелиттік құрылым - құрамының 95%-ынан астамы 0,01 мм-ден кіші түйіршіктерден тұратын сазды және пирокластық таужыныстардың құрылымы. Пелиттік құрылым ірі пелиттік (мегапелиттік) және ұсақ пелиттік (лептопелитгік) болып екіге бөлінеді.
Қызылқұм (Жетісай ауданы)
Қызылқұм — Түркістан облысы Жетісай ауданы, Қызылқұм ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Жан-Жак Руссо
Жан-Жак Руссоның философиясы
Руссо байқаған идеалды партиципаторлық жүйе белгілі бір шарттарды орындаған кезде ғана мүмкін болады. Біріншіден, әлеуметтік-экономикалық тепе-теңдіктің белгілі деңгейін орнату басты шарт болып табылады. Мұндағы сөз болып отырған абсолюттік тепе-теңдік емес, экономикалық тәуелсіздік пен әр жеке адамның қауіпсіздігі қамтамасыз етілген қоғамның мүліктік біртектілігі. Екіншіден, осы реттегі тәуелсіздік барысында азаматтардың бір-біріне деген жалпы әлеуметтік тәуелділік жағдайы болу қажет. Әр адамның жеке басы белгілі бір маңызды қоғамдық мәселені шешуге бейімсіз болып, ол үшін оның басқа жеке адамдармен қарым-қатынасқа түсуге мәжбүр болуы керек. Жеке тұлға тұтастай ағза ретіндегі қауымдастықтың іс-әрекеттеріне тәуелді екендігін сезінуі қажет.
Қызылқұм (Жетісай ауданы)
Географиялық орны
Аудан орталығы – Жетісай қаласынан солтүстік-батысқа қарай 26 км-дей жерде, Шардара бөгенінің оңтүстік жағалауында.
Жан-Жак Руссо
Жан-Жак Руссоның философиясы
Осы екі шарт қатысу жағдаятын толыққанды әділ әрі тең құқықты етеді. Тәуелсіз сайлаушылар пайда мен міндеттемелер ауыртпалығы тең бәлінген саясатты қалыптастырады. Ӏстің мұндай мәнісі саяси тепе-теңдіктің негіздемесі болады, өйткені ол бұл қауымдастық мүшелерінің барлық құқықтары мен мүдделерінің қорғалуын қамтамасыз етеді. Сондай-ақ мұнда қоғамдық мүдденің алға басуына ықпал етеді.
Қызылқұм (Жетісай ауданы)
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 2816 адам (1386 ер адам және 1430 әйел адам) болса, 2009 жылы 3592 адамды (1808 ер адам және 1784 әйел адам) құрады.
Жан-Жак Руссо
Жан-Жак Руссоның философиясы
Руссоның айтуы бойынша, қатысу жағдаяты үшін өздерінің жеке еріктерін бірегей қоғамдық мүддеге қайшы орнататын азаматтардың түрлі ұйымдасқан топтарының болмағаны қолайлы. Сайлаушылардың ұйымдасқан топтарының пайда болуынан құтыла алмаған жағдайда олардың санының айтарлықтай көлемді, ал саяси ықпалдың барынша бірыңғай болғаны дұрыс. Ондай кезде жеке қатысуға тән партиципаторлы жағдаяттың қайталануы мүмкін.
Қызылқұм (Жетісай ауданы)
Тарихы
Ауыл 1997 жылға дейін "Еңбекші" деп аталған. 1956–97 жылдары мақта өсіретін «20–партсъезд» кеңшарының орталығы болды. Оның негізінде Қызылқұмда бірнеше шаруа қожалықтары құрылды.
Жан-Жак Руссо
Жан-Жак Руссоның философиясы
Руссоның пайымдауынша, қатысудың тұтастай құрылымының анықтамасы оның демократия теориясының негізгі мотивін жасап шығарудың, нақтырақ айтқанда, жеке тұлғалардың әлеуметтік-саяси мінез-құлықтарының сипаты мен мазмұнына деген демократиялық қатысудың ықпалы жайындағы мәселенің алғышарты ғана болып табылады. Руссо теориясының шеңберінде қатысудың өзіне тән әлеуметтік-саяси педагогикалық сипаты бар. Ол азаматтардың шын мәнісінде жауапты әлеуметтік-саяси әрекеттерін қалыптастыруға бағытталған. Қатысу әр жеке тұлғаның бірегей қоғамдық мүддеге қатыстылық сезімін, өзінің жеке өмірінің тар шеңберінен шығып, басқа да жеке тұлғалардың қоғамдық ағзаға қатыстылық сезімдерімен ортақтану икемділігін, оған тәуелділік сезімдерін тәрбиелеу қажет. Қатысу жағдаятында жеке тұлға жеке және қоғамдық мүдделердің біріккендігін түсінуді үйренеді. Педагогиканың мұндай әлеуметтік-саяси процесі әлеуметтік даулардың әлеуетін төмендетуге мүмкіндік береді, өйткені азаматтар өздерінің жеке ниеттері мен қауымдастықтың талаптарын қатаң түрде ажырата білуді үйренеді. Руссо пікірі бойынша, демократия - мемлекеттік тетік қана емес, сонымен қатар адамдарды жетілдіру, олардың мүмкіндіктерін дамыту. Руссоның теориясы кішігірім меншігі бар ұсақ шаруалардан құралған квазидәстүрлі қоғамның идеалды жобасына бағытталған.
Қызылқұм (Жетісай ауданы)
Инфрақұрылымы
Орта мектеп, кітапхана, клуб, дәрігерлік пункт бар.
Жан-Жак Руссо
Дереккөздер
Санат:Эстетиктер Санат:Франция философтары
Қызылқұм (Жетісай ауданы)
Дереккөздер
Санат:Жетісай ауданы елді мекендері
Оразалы Шәкіров
Оразалы Шәкіров (1930-2003), кең инженері, қоғам қайраткері. Қазақ кең-металлургия институтын бітірген (1954). Қарағанды шахтапарында инженерлік қызметте болады. Арғын тайпасының Қуандық руының Сармантай бөлімінен шыққан. иегері. Карағанды каласының құрметті азаматы. Оразалы құрметіне Қарағанды қаласында көше аталады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан инженерлері Санат:Қарағанды облысы
Алпена (Мичиган)
Қала тұрғындарының саны 10483 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23.5 км² шамасында. FIPS коды — 26-01740.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Бюстенс-Ириберри
Бюстенс-Ириберри (Bustince-Iriberry) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Байонна округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,67 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64155, пошта индексі — 64220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 94 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,58 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Салиу Сисс
Сілтемелер
Санат:Сенегал футболшылары Санат:Сенегал Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Тромсе ФК ойыншылары Санат:Валансьен ФК ойыншылары Санат:Анже ФК ойыншылары Санат:Нанси ФК ойыншылары Санат:Футболдан Африка чемпиондары
Косметика
Дереккөздер
Санат:Косметика
NGC 2398-2
NGC 2398-2 — Егіздер шоқжұлдызында орналасқан D R типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1885 жылы 10 ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2398-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21157, MCG 4-18-22, ZWG 117,46.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз)
Лейтерсбург (Мэриленд)
Лейтерсбург (Leitersburg) — Мэриленд штатының Вашингтон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 523 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.6 км² шамасында. FIPS коды — 24-46400.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Ла-Шапель-ла-Рен
Ла-Шапель-ла-Рен (La Chapelle-la-Reine) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Фонтенбло округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,91 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77088, пошта индексі — 77760.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2625 адамды құрады. Халық тығыздығы — 164,99 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Ланевиль-сюр-Мез
Ланевиль-сюр-Мез (Laneuville-sur-Meuse) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 22,82 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55279, пошта индексі — 55700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 427 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,71 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Оқшаулатқыш
Оқшаулатқыш, электрлік оқшаулатқыш – 1) меншікті электрлік кедергісі өте үлкен зат (диэлектрик). 2) Электр потенциалы әр түрлі жабдықтарды немесе оның жеке бөліктерін электр оқшаулауға, олардың жерге, корпусқа, ғимаратқа қысқа тұйықталуын болдырмауға арналған электртехнткалық құрылғы. Электр оқшаулау – өткізгіштердің тікелей түйісуі немесе олардың арасында электрлік тесу болмау үшін оларды диэлектрикпен бөлу. Оқшаулатқыштар электр энергиясын тарату желілерінің тіректеріне сымдарды бекітуге арналған желілік (істікті және аспалы), тарату құрылғыларының токөткерме бөліктерін монтаждауға арналған стансалық  және әр түрлі электр аппараттарының, машиналарының бөлшектерін бекітуге және бөлектеуге арналған аппараттық (құралымдары әр түрлі, мысалы, табақша, оқтауша түрінде) деп ажыратылады. Шыны мен фарфордан жасалған оқшаулатқыштар көп тараған. Соңғы кезде электр және механика қасиеттері жоғары полимерлік оқшаултар кеңінен қолданыс табуда. Полимерлік оқшаулытқыштарды жасау технологиясы энергия жағынан тиімді, автоматтандыруға ыңғайлы. 3) Радиотехникада электр оқшауланған– ұзындығы жұмыстық радиотолқын ұзындығының 1/4-іне тең, бір ұшы қысқа тұйықталған, екінші ұшының кедергісі өте үлкен екі сымдық немесе каоксиалдық желінің кесіндісі. Аса жоғары жиілікті радиоқұралымдарда олар тірек немесе желідегі жасанды саңылау (үзік) ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Диэлектриктер
Ежелгі Грекия театры
thumb Театрдың даму кезеңдерінің бірі — көне замандағы театр мәдениеті. Ертедегі грек драмасы мен театры — жүзім мен шарап жасау Құдайы Дионистің құрметіне ауылдык жерде мереке өткізу негізінде пайда болды. Бұл мерекелерде маскалы адамдар, теке терісін кигендер (теке — Дионистің қасиет тұтатын жануары) өнер көрсетті. Маскалылар хорының би аралас әндерінде диалог элементтері мен сахналық қимыл- әрекет басым жатты. Эллинистік дәуірге дейін хор грек драмасындағы басты элемент болып келді. Феспид бірінші болып б.з.д. 534 жылдың көктемінде Ұлы Дионис мерекесінде, өзінің трагедиясын көрсетіп, бас жүлдеге ие болды. Сондықтан да б.з.д. 534 жыл әлем театрының туған жылы деп саналады. Ақын Феспид хордан ерекше орындаушыны — актерді бөліп шығарды. Сөйтіп, дүниеге бірінші актер — протагонист келді. Хор басшысы — корифей бастаған хор 12, кейіннен 15 адамнан құралды. Грек драмасы өзінің даму процесінде діни әдет-ғұрыптардан бірте-бірте алшақтай берді. Сонымен бірге драма грек мифтеріндегі материалды молынан пайдаланды.
Қазір біз қолданатын "трагедия" және "комедия" сөздері Ежелгі Грекияда өткен мерекелерден шыққан. "Трагедия" сөзі гректің екі сөзінен алынған: "трагос" — теке және "одэ" — өлең, ән, яғни "текелер әні" деген ұғымды береді. Бұл ат бізді Дионистің серіктері — сатирлерге әкеледі. Сатирлер адам мен текенің қосындысынан тұрады: денесі адамдікі болғанымен, текенің мүйізі, сақалы, тұяқтары, құйрығы, жүні, т.б. белгілерін жапсырып алған. thumb|left|Маскалылар
Комедия
"Комедия" сөзі "комос" — Диониске арналған мейрамдағы көшеде қыдырып жүрген қызу әрі көңілді халық және "одэ" — өлең, ән деген ұғымдардан шығып, қыдырып жүрген халықтың әні деп аударылады. Гректің ақындары —Эсхил, Софокл, Еврипид, Аристофанның шығармалары грек халқының қоғамдық-саяси және рухани өмірін жан-жакты көрсетті. Театр ойындары ашық далада өткізілді. Театр ғимараты орхестрен (дөңгелек алаң), театрыннан (көрермендер орны) және скенадан (алғашқы актерлердің киініп, сахнаға шығуына прпалған жай палатка) кұралды. Ежелгі Грекия театрларына көп көрермен сыятын.
Дереккөздер
Санат:Ежелгі Грекия театры
Су ресурстарын қорғау
Жалпы планетарлық деңгейде су сарқылмайтын ресурстарға жатады. Өйткені оның жалпы планетадағы мөлшері мұхит, атмосфера және құрылықта үнемі жүріп отыратын су айналымы нәтижесінде толықтырылып отырады. Су планетамыздың 70,8% бөлігін алып жатыр. Бүкіл су қорының 97% Әлемдік мұхиттың үлесіне тиеді. Тұщы сулардың көпшілігі (70%) қар және мұздықтар түрінде. Жер асты сулардың еншісіне тұщы су қорларының 23% тиеді.
Қазіргі таңда тұщы сулардың әртүрлі ластаушылармен: пестицидтермен және химикаттармен, мұнаймен және мұнай өнімдерімен ластануы негізгі мәселелердің бірі болып отыр. Өнеркәсіпті елдерде су айдындары мен су қоймаларының ластануы күннен-күнге артуда. Мұхиттардың мұнай және мұнай өнімдерімен ластануы бүкіл дүние жүзінде мұнай өнімдерін көптеп қолдануға байланысты болып отыр. Осының әсерінен теңіз шельфтерінде мұнай өндіру, танкерлік флот дамуда. Мұнай өндіру және оны тасымалдау кезінде, құбырларда жиі авариялар болып нәтижесінде мұхит бетінде мұнайлы дақтар жүздеген, мындаған километр жерді ластайды. Су ресурстарына және ондағы тіршілік иелеріне теріс әсер ететін заттардың бірі, өнеркәсіп орындарынан бөлінетін улы органикалық заттар. Мұндай улы заттар өнеркәсіп орындарында, транспортта, коммуналдық-тұрмыстық шаруашылықта кеңінен қолданылуда. Ағын сулардағы бұл заттардың мөлшері әдетте 5-15 мг/л-ді құрайды. Ал осы заттардың шекті мөлшері бар болғаны 0,1 мг/л-ді құрайды.
Басқа ластаушылардан: металдарды (сынап, қорғасын, мыс, марганец, қалайы, мырыш, хром), радиоактивті элементтерді, ауыл шаруашылығы егіс алқаптарынан және мал шаруашылығы фермаларынан түсетін улы химикаттарды атауға болады. Металдардың ішінен су қоры үшін ең қауіптісі сынап, қорғасын және олардың қосылыстары.
Су қорларының ластануының бір түрі - жылулы ластану. Өнеркәсіп орындары, электр станциялары су айдынына жылы суларды жиі төгеді. Бұл өз кезегінде су температурасының көтерілуіне алып келеді. Судың температурасы көтерілгенде онда оттегі мөлшері азайып, судағы лас қосылыстардың улылығы арта түседі де биологиялық тепе-теңділік бұзылады. Лас суда температураның көтерілуімен ауру қоздырғыш микроорганизмдер мен вирустар жылдам көбейе бастайды. Сосын ішкен су арқылы организмнің ішіне түсіп әртүрлі аурулар тұдыруы мүмкін.
Жер асты сулары көп аудандарда тұщы сулардың көзі болып табылады. Алайда соңғы кезде адамның шаруашылық тіршілігі барысында көптеген жер асты сулары да ластануда. Адамзат өз қажеті үшін тұщы судың орасан көп мөлшерін пайдаланады. Негізгі тұтынушылар - өнеркәсіп орындары және ауыл шаруашылығы. Сондай-ақ тұщы суларды көп пайдаланатын салаларға - тау-кен орындары, химия, мұнай химиясы, қағаз- целлюлоза, тамақ өнеркәсіптері жатады. Бұлардың еншісіне бүкіл өнеркәсіпке жұмсалатын судың 70% келеді.
Қазіргі таңда адам коммуналдық-тұрмыстық қажеттілігі үшін ас суды көп пайдалануда. Қолданатын судың мөлшері аймаққа, өмір сүру деңгейіне байланысты адам басына шақ қанда 3 литрден 700 литрге дейін келеді. Өткен 50-60 жыл ішіндегі суды пайдалану мәліметтеріне сүйене отырып, жыл сайын суды пайдалану артып, табиғат үшін орны толмайтын судың мөлшері 4-5%-ды құрайтыны есептелген. Суды пайдалану және ысырап ету осы қарқынмен жалғаса берсе, халық санының өсуіне және өндіріс орындарының дамуына байланысты 2100 жылға адамзат тұщы судың бүкіл қорын тауысуы мүмкін. Қазіргі кездің өзшде тұщы судың жетіспеуі, су ресурстары жеткілікті жерлердің өзінде де байқала бастады. Тұщы сумен қала халқының 20%, ауыл халқының 50% қанағаттандырылмай отыр.
Сумен қамтамасыз ету Қазақстанда аумақтар бойынша біркелкі таралмаған. Сумен тек Шығыс Қазақстан облысы ғана жақсы қамтамасыз етілген (290 мың м3/1 км²). Ал Атырау, Қызылорда және Маңғыстау облыстары сумен жеткіліксіз қамтамасыз етілген. Жалпы Қазақстан бойынша табиғи су ресурстары туралы мәліметті 9 естеден көруге болады.
Мыңжылдық даму мақсаттарының есебі бойынша, Қазақстан халқының басым көпшілігі ауыз судың сапалы көздерін пайдалану, сумен жабдықтау мен санитарлық қызмет көрсетуді қаржыландыру жағынан дәреже-деңгейі темен күйде қалып келеді. Республикада су құбырлары желісінің 70% жұмыс істемейді және 23% санитарлық-гигиеналық талаптарға сай емес. Жұртшылықтың лайланған ашық ауыз су көздерін, өзен-көл, арық, құдық суларын пайдалануынан жыл сайын жұқпалы аурулар, сүзек, сары ауру, тырысқақ пен ішек, асқазан аурулары өршіп бара жатыр. Мысалы, Атырау облысы тұрғындарының 20% кермек татыған су ішіп, арық суларын пайдаланады. Таза сумен қамтылған делінетін Алматыдағы су жүйелерінің 70% тұрмысқа жарамсыз.
Судағы химиялық және улы заттардың мөлшерін Мемлекеттік стандарт (ГОСТ) реттеп отырады. Олар - бериллий, молибден, селен иондары және кейбір синтетикалық және радиоактивті заттар. Бұл заттардың әрқайсысының шекті конңентраңиясы да әртүрлі. Әдетте, миллиграмның мыңнан, он мыңнан бір бөлігі. Мысалы, мышьяктың шекті мөлшері - 0,05 мг/л, селен - 0,001 мг/л. бериллий - 0,0002 мг/литр. Мемлекеттік санитарлық - эпидемиологиялық қызмет бүкіл орталық су жүйесіндегі: су сақтау қоймаларында, оның жүйеге түсер жерінде, бөліну жүйесінде судың сапасы үнемі бақылап отырады. Егер су құбыры жүйесі 10 мың адамға қызмет көрсетсе Мемлекеттік стандарт (ГОСТ) айына 2 рет, 100 мың адамға - айына 100 рет, 100 мыңнан аса адамға - айыңа 200 үлгі алып бақылап отырады.
Суды тазалаудың жаңа технологиялары.
Ресурстарды тиімді пайдаланудың негізгі бағыттарының бірі - қайта өңдеп пайдалану, тазалаудың жаңа технологияларын қолдану, ұйымдастыру шаралары. Суды қайталап (екінші рет) пайдалану өнеркәсіп орындарында әртүрлі технологиялық процестерде қолданылады. Қазіргі таңда суды тазалаудың жаңа: физикалық, химиялық, биотехнологиялық әдістері қолданылады.
Физико-химиялық әдістерге радиаңиялық, ион алмасу, тотығу- тотықсыздану және т.б. әдістер жатады. Радиациялық тазалауда иондалған сәулелену әсерінен улы заттар залалсызданады. Ион алмасу арқылы тазалауда суды тек ластатқыштардан ғана тазартып қоймайды, сондай-ақ қайта пайдалану үшін бағалы химиялық қосылыстарды жеке іріктеп, жинап та отырады. Бұл әдісте ластаушылармен ион алмасу реакциясына түсетін иониттер (балшықты минералдар, фторапатиттер, ион алмасу шайырлары) қолданылады. Ақпа сулар - бұл өнеркәсіпте және тұрмыста пайдаланғаннан шыққан сулар. Ақпа суларға сондай-ақ ғимараттар салынған территориядағы жаңбыр, нөсер сулары да жатады.
Ақпа суларда адам организміне қауіпті көптеген органикалық және минералдық зиянды заттар болады. Сондықтан ол суларды сүзу, тазалау орындарында, биологиялық тоғандарда және т.б. жерлерде залалсыздандыру және тазалау қажет.
Химиялык (реагентті) тазалау - бейтараптаудан (нейтрализация) және тотығу-тотықсызданудан тұрады. Бейтараптау - сілтілердің әсерімен ерітіндінің қышқылдық қасиетін жоюға, ал қышқылдармен ерітіндінің сілтілік қасиетін жоюға алып келетін химиялық реакция. Кез-келген тотығу- тотықсыздану реакциясы сол мезеттегі кейбір компоненттердін тотығуының, кейбіреулерінің тотықсыздануының нәтижесі. Кең тараған тотықтырғыштарға: оттегі, ауа, озон, хлор, гипохлорит, сутегі қос тотығы, ал тотықсызданғыштарға - хлорит, темір сульфаты, гидросульфит, күкірт диоксиді, күкірттісутек жатады.
Биохимиялық тазалау - аэробты және анаэробты биохимиялық тазалау дан тұрады. Аэробты биохимиялық тазалау - өндірістік және тұрмыстық пайдаланылған сулардың микроорганизмдер әсерінен тотығуы нәтижесінде (оттегінің қатысуымен ) органикалық заттарын минералдау. Анаэробты биохимиялық тазалау оттегінің жоқ немесе жеткіліксіз жағдайында жүреді. Бұл жағдайда судағы оттегінің көзі ретінде құрамында оттегі бар аниондар қызмет етеді.
Суды залалсыздандыру - судың ауру тудырғыш микроорганизмдерден (оба, тырысқақ, іш сүзегі, жұқпалы гепатит т.б.) тазалануы. Көптеген жылдар бойы ішетін суды хлордың к өмегімен залалсыздандырып келді. Алайда, полихлорлы бифенилдердің улы екені, олар көбіне майлардың құрамында кездесетіні белгілі боды. Тотыға отырып, олар өте улы диоксинді түзеді. Қазіргі кезде суды озонмен өңдейді.
Әртүрлі, сондай-ақ суғару мен топырақты тыңайтуға пайдаланатын ақпа сулар да адамдар мен жануарлар үшін қауіпті болып, топырақ құнарлылығы мен өсімдіктердің өсуіне, дамуына және ауыл шаруашылық өнімдерінің сапасына теріс әсер ететін патогенді микроорганизмдердің көзі болуы мүмкін. Аурудың жұғу қауіптілігі топырақ пен өсімдіктерге ақпа сулардан келіп түсетін патогенді микроорганизмдердің тіршілік ұзақтығына байланысты.
Тіпті тамақ өнеркәсібінде жұмыс істейтін жұмысшының қол жуған суы да микробиологиялық санитарлық бақылаудан өтеді. Бақылау жұмыс басталар алдында жүргізіледі. Бұл жағдайда қолдағы микроорганизмдердің жалпы саны мен ішек таяқшасы тобына жататын бактериялардың бар-жоғы анықталады.
Судың физикалық, химиялық және биологиялық қасиеттерінің өзгеруі салдарынан, оның табиғи тазару және жаңғыру қабілетінің азаюынан су ресурстарының жағдайы өзгереді. Сондықтан барлық су ресурстары ластанудан, қоқыстанудан және сарқылудан қорғалуы тиіс. Олай болмаса, табиғи жүйенің экологиялық тұрақтылығы бұзылып, халықтың денсаулығы нашарлап, балық қорлары азаюы және сумен қамтамасыз ету нашарлауы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Экология
Кәміл Уәлиханұлы Муллашев
Бүкілодақтық Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1981). Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (1996). 1964 ж. Алматы көркемсурет училищесін, 1972 ж. В.Суриков атындағы Мәскеу мемлекеттік көркемсурет институтын бітірген. Муллашевтің туындыдары Мәскеу қаласындағы Третьяков галереясында, Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайында және шетелдердегі жеке өнер туындыларын жинаушылардың қорларында сақтаулы.
Шығармашылығы
Жұсыстары Париждегі Гран-Пале салонында, Мәскеудің Третьяков галереясында, Астанадағы Президенттік мәдениет орталығында, Қазан галереясында, Ә.Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайында қойылды.
Жұмыстар Лихтенштейн, Франция, Англия, Америка, Канада, Ресей, Түркия, Қытай, Жапония елдеріндегі жеке коллекцияларда, отандық коллекцияларда орналасқан.
1974 жылдан - республикалық, бүкілодақтық және халықаралық көрмелердің қатысушысы (Қытай, 2002; Татарстан, 2003 ж.)
Поцца-ди-Фасса
Поцца-ди-Фасса (Pozza di Fassa) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Тренто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1785 адамды құрайды. Халық тығыздығы 24 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 73 км² шамасында. Пошта индексі — 38036.
Елді мекеннің қамқоршысы — ғибадатханашы Николай, Мирликийский Чудотворец. Жыл сайынғы мерекесі — 6 желтоқсан.
Буртаковка
Буртаковка — Башқұртстанның Мечетлин ауданындағы ауыл, Алегаз ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 241 адамды құрады. Пошта индексі — 452558, ОКАТО коды — 80242805004.
Поцца-ди-Фасса
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Буртаковка
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
NGC 6873
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1825 жылы Фридрих Жорж Вильгельм Струве астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6873 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жебе (шоқжұлдыз)
Тізбектегі сымдардың орындарын ауыстыру
Тізбектегі сымдардың орындарын ауыстыру (Скрещивание цепей) — әуе байланыс тізбектерінің арасындағы өзара әсерді азайту үшін тізбек сымдарының орындарын белгілі бір қашықтықта ауыстыру. Тізбектегі сымдардың орындары ауыстырылмаған байланыс жолдарының бөліктеріндегі әсерден пайда болатын токтар қосылып, қорытынды ток белгіленген мөлшерден артық болып кетуі мүмкін. Қатар салынған екі тізбектің біреуінің сымдарының орындарын ауыстырса, онда соған дейінгі және одан кейінгі екі көрші бегеуіл токтардың таңбалары қарама-қарсы таңбаға ауысып, бірінбірі азайтады. Егер осы көрші бөлік ұзындықтары бірдей болса, онда бегеуіл әсер токтары бірін-бірі толық жоюы мүмкін. Бегеуіл токтар таңбаларының өзгеретін байланыс жолының ұзындығын сымдардың орын ауыстыру бөлігі немесе орын ауыстыру қадамы деп атайды. Сөйтіп, байланыс жолының барлық ұзындығын жұп санды бірдей бөліктерге бөліп, сол жерлерде қатар салынған екі тізбектің біреуінің сымдарының орындарын ауыстырып отырса, көршілес бөліктердегі бөгеуіл токтар біріне-бірі қарсы бағытталып, олар бірін-бірі жояды. Егер қатар жатқан екі тізбектің екеуінің де сымдарын бір жерде ауыстырса, онда ол ауыстыру орнында токтар 360°-қа айналып, сымдардың орын ауыстыру әсері жойылып, токтар бірін-бірі жоймай, қайта қосылып көбейеді. Сөйтіп, тізбектердің сымдары орындарын ауыстырмағандай болады. Сондықтан бір тізбектегі сымдардың орындарын ауыстырса, ол жердегі екінші тізбек сымдарының орындарын ауыстырмау керек.