cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ағай (фильм)
Сюжеті
Чха Тхэ Сик — тыныш аудандағы кішігірім ломбард иесі. Оның өмірі тыныш өтіп жатты. Оның араласатын жалғыз адамы Со Ми атты кішкентай қыз еді. Со Мидың анасы Хё Джон нашақор досымен қылмыскерлерге тиесілі есірткіні ұрлап кетеді. Қылмыскерлер адам мүшелерін саудалаумен айналысатын. Олар Хё Джондыы өлтіріп, мүшелерін сатып, Со Миды ұрлап кетеді. Ағайынды Мансук пен Ченсук қылмыскерлердің басшысы болатын. Олар Тхе Сикке телефон арқылы бұйрық беріп отырады. Олардың бұйрығы бойынша Тхе Сик Мансуктің жауы Оха Мен Кюге есірткі алып барады. Мансук дәл сол уақытта полицияға Оха Мен Кю есірткі сақтайды деп хабар беріп, оны ұстап беруге тырысады. Оха Мен Кю полициядан қашуға әрекет жасайды. Тхе Сик оның соңынан қуамын деп, жан түршігерлік көрініске куә болады. Ол мінген көлікте Хё Джонның мүшелері алынған жансыз денесі жатады. Ал Со Миды құтқаратын жалғыз адам Чха Тхе Сик еді. Ол Со Миды құтқарып, Мансук пен Ченсуктің көзін құртады.
Сыншылардың мойындауы
«Ағай» 2010 жылғы корей киномаусымының марапаттау рәсімінде ең көп марапат (7) алған фильм, онымен қоса ең үздік ер адам рөлі марапатын алды (Вон Бин). Экшн-фильм, Ли Джон Бомның еңбегінің арқасында үздік ер адам рөлі, үздік әйел адам рөлі, үздік операторлық жұмыс, үздік музыка, үздік жарық, үздік визуалды әсерлер, және үздік монтаж номинацияларының иегері болды. Фильм жылдың ең танымал фильміне айналды, оны тамашалағандар саны 6 млн адам болды.
Дереккөздер
Санат:Оңтүстік Корея фильмдері
Пфронтен
Пфронтен (Pfronten) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Шығыс Альгой ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 7933 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 62,22 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 77 159. Муниципалитеттің басшысы — Йозеф Цайсльмайер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 13 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Масса-ди-Сомма
Масса-ди-Сомма (Massa di Somma) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Неаполь провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5902 адамды құрайды. Халық тығыздығы 1700 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 3,47 км² шамасында. Пошта индексі — 80040.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Чапаев (Алматы облысы)
Чапаев — Алматы облысы Іле ауданындағы ауыл, Чапаев ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Өтеген батыр кентінен солтүстік-батысқа қарай 16 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 4705 адам (2240 ер адам және 2465 әйел адам) болса, 2009 жылы 7307 адамды (3529 ер адам және 3778 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Іле ауданы елді мекендері
Болат Жүнісбеков
Болат Жүнісбеков (1946 жылы туған, Түркістан облысы Сайрам ауданы Сарыарық ауылы) – техника ғылымдарының докторы (1994), професор (1998).
Ғылыми еңбектері
Болат Жүнісбеков 40 ғылыми жарияланымның, 2 өнертабыстың авторы.
Дереккөздер
Санат:1946 жылы туғандар Санат:Сайрам ауданында туғандар Санат:Техника ғылымдарының докторлары Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университетінің профессорлары Санат:Қазақстан өнертапқыштары
Итатиаюсу
Итатиаюсу (Itatiaiuçu) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Белу-Оризонти агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итагуара экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Ғасырдың 100 кітабы (Le Monde бойынша)
thumb|right|250px|[[Альберт Камюдің «Бөгде» роаманы "Ғасырдың жүз кітабы" тізімінде бірінші орынға ие болды.]] "Ғасырдың 100 кітабы" (Les cent livres du siècle) - француз сатушысы Фнак (Fnac) және Париждің Le Monde газеті 1999 жылдың көктемінде жүргізген сауалнама бойынша ХХ ғасырдағы ең есте қалған жүз кітаптың тізімі.
Итатиаюсу
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 368 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 295,062 км² шамасында. Халық тығыздығы — 31,7 адам/км².
Ғасырдың 100 кітабы (Le Monde бойынша)
Сауалнама кітап дүкендері мен журналистер жасаған 200 кітаптың алдын-ала тізімінен басталып, 17000 француз дауыс берушілері "Сіздің есіңізде қандай кітаптар қалды?" (Quels livres sont restés dans votre mémoire?) - деген сұраққа жауап береді.
Итатиаюсу
Тарихы
Қала 1963 жылы құрылған.
Ғасырдың 100 кітабы (Le Monde бойынша)
Бұл тізімге классикалық романдар да, көркем әдебиет те (J Р Р Толкиен, Агата Кристи, А. С. Дойль), сонымен қатар поэзия, драма және реал әдебиет (Фрейдтің зерттеулері және Анна Франктың күнделігі) енген. Сондай-ақ, тізімде комик кітаптар да, мысалы мына бес франкофон сериясының әрқайсысынан бір альбом: Астерикс, Тинтин, Корто Мальтезе, Блейк пен Мортимер және Гастон бар. Тізімдегі француз романдарының көптігі сауалнама жүргізілген топтың демографиясына байланысты болған. (Сол секілді, ағылшын тіліндегі дереккөздермен салыстырылатын тізімдер, мысалы, 1998 жылы шыққан біріне "Замана кітапханасы" басқармасы, ал екіншісіне оқырмандар жауап берген "Замана кітапхананың 100 үздік романы" атты екі тізімде Британдық және Американдық авторлар көп кездеседі. Замана кітапхананың бұл екі тізіміне бейағылшын тіліндегі жұмыстар ұсынылмаған болатын.)
Итатиаюсу
Тарихы
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Ғасырдың 100 кітабы (Le Monde бойынша)
Тізім
Ескерту: алғашқы басылымның тілі автордың негізгі тілі болмауы да мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Кітаптар Санат:Кітапханалар Санат:Әйгілі кітаптар Санат:Батыс әдебиеті Санат:Француз әдебиеті
Соя соусы
right|thumb| alt=A.|200 px|Соя соусы
Сайлау Төленғалиұлы Мұқашев
Сайлау Төленғалиұлы Мұқашев (1950 жылы туған, бұрынғы Ақжайық ауданы) — палуан, еркін күрестен спорт шебері (1970). Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы, КСРО чемпионатының қола жүлдегері (1973). Бүкілодақтық жазғы ауыл ойындарының (1974, 1978) чемпионы.
Соя соусы
Соя соусы — соя пастасынан және тұздан тұратын әр түрлі соустар. Олар ұзақ мерзімде сақталынады. Бұл соустардың екі түрі бар. Қызыл соус (қою-қоңыр), өте тұздалған, ал ақ соус онша езбесімен шала қуырылған көкөністерді қосады да, баяу отта 45— 60 мин қайнатады. Пісіру соңында тұз, қант, бұрыш, лавр жапырағын косады. Соусты сүзеді, тамырларды езіп соусқа салады да, қайнағанша араластырады. Негізінен, туынды соустарды даярлау үшін — пияз бен қияр қосылған қызыл соус, қышамен пиязды соус, саңырауқұлақ қосылған пиязды қызыл соус және т.б. Котлет массасынан қуырылған тағамдарға, жіңішке шұжықтарға, қосылып берілетін қызыл соусқа май қатады. Пиязды соус қызыл соустың туындысы. Жарты сақинамен туралған пиязды шала қуырады, оған сірке суын, лавр жапырағын, бұршақ бұрышты қосады да, барлық дерлік сірке суы буланып кеткенше қайнатады. Негізгі қызыл соусқа дайындаған пиязды кетчуп қосып қайнатады. Дайын соусқа сары май қатады. Етті бұқтырғанда, көмбелеп пісіргенде қолданады, қуырылған ет пен котлет массасынан даярланған тағамдарға қосуға болады. Ұнсыз соустарға сары және өсімдік майларында және сірке суында дайындалған соустар жатады. Сары майда дайындалған соустарды ыстық, ал қалғандарын суық түрде береді. Сары майда дайындалған соустар жоғары калориялы, сондықтан оларды төмен калориялы балық және көкөністерден жасалған тағамдармен береді. Бұндай соустарға қосымша дәм беріп, тәбетті ашу үшін лимон шырынын қосады. Поляк соусы ерітілген сары майда дайындалады. Майды сүзеді, оған майда туралып, пісірілген жұмыртқа, ақжелкен немесе аскөк, тұз тұздалмаған. Осы өнімдерге әр түрлі компоненттер қосып қытай соустары жасалынады.
Дереккөздер
Санат:Соустар
Маненган-Енн
Коммунаның INSEE коды — 62546, пошта индексі — 62250.
Сайлау Төленғалиұлы Мұқашев
Дереккөздер
Санат:1950 жылы туғандар
Маненган-Енн
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 317 адамды құрады. Халық тығыздығы — 79,45 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Лептон
Лептон (грек. leptos — жұқа, жеңіл) — күшті өзара әсерге қатынаспайтын элементар бөлшектер тобы. Лептондарға электрон, мюон, нейтрино, 1975 ж. ашылған ауыр лептон (массасы 1,8ГэВ) және олардың антибөлшектері жатады. Барлық Лептондардың спині 1/2-ге тең, яғни олар фермиондар болып табылады. 1975 ж. американ физигі М.Перл басқарған топ қарама-қарсы электрон-позитрон шоқтарының соқтығысуы тәжірибелері кезінде анықтаған. Позитронның электронмен соқтығысуы кезінде τ–және оның антибөлшегі τ жұбы пайда болған.
Санат:Фермиондар Санат:Лептондар Санат:Қарапайым бөлшектер
IC 2774
IC 2774 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 2774 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Ұңғыма геофизикасы
right|thumb|450px
Ұңғыма геофизикасы
Ұңғыма геофизикасы - бұрғылау ұңғымасының төңірегіндегі немесе бір-бірінен бірнеше жүздеген м кейде бірнеше км қашықтықтағы ұңғыма арасындағы тау жынысытарды зерттеудің геофизикалық әдістері.
Ұңгыма ернеуінің арматурасы
Ұңгыма ернеуінің арматурасы - ұңғыма ернеуін нығыздайтын, лифт құбырларын ілетін, ұңғыма өнімін немесе оған айдалатын агенттердің ағымын бөлетін және реттейтін құрылғылар кешені. Құбыр ұшындағы жабу және реттеу арматурасынан (ысырмадан, шумектен, штуцерден, қақпақтан) турады. Бұрқақтық, газлифтік, газдық, газ тоғытатын ұңғымаларда пайдаланылады.
Мендебаев Тоқтасын
Мендебаев Тоқтасын (1941 жылы туған, Жамбыл ауданы, Қастек ауылы) — ғалым, техникалық ғылымдар докторы (1997), профессор (1997). 1964 ж. Н.Бауман атындағы Мәскеу жоғарғы техникалық учщесін, 1970 ж. ҚазПТИ-дің аспирантурасын бітірген. 197078 ж. осы оқу орнында аға оқытушы, доцент, 1978-94 ж. машина жасау технол-сы факультетінің деканы, доценті болды. 1994 жылдан ҚазҰТУ-де кафедра меңтерушісі. 60-тан аса ғылыми еңбектің авторы.
Ұңғыма геофизикасы
Ұңғыма ернеуінің қысымы
Ұңғыма ернеуінің қысымы - ұңғының жоғарғы нүктесіндегі қысым. Ұңғыма ернеуі арматурасының монометрімен елшенеді. Статикапық және динамикалық қысымдар болып ажыратылады. Статикалық қысым тоқтатылған ұңгымада елшенеді, ол қойнауқаттық қысымға, ұңгыманың тереңдігіне, оны толтырған ортаның тығыздығына байланысты. Ол мелшерлік жағынан ұңғыма ернеуі мен қойнауқатқа дейінгі сұйық бағанасы қысымының айырмасына тең. Динамикалық қысым жұмыс жасап тұрған ұңғымада елшенеді, ол статикалық қысымдағыдай параметрлерге қоса ұңғыма өніміне жене тогытылатын агенттың шыгынына, сондай-ақ ұңғыма жанындагы құбыр желісінің қысымына, ұңғыма ернеуі арматурасының жабушы-реттеуші белшектеріндегі қысымдардың күрт ауытқыуына байланысты болады.
Ұңғыма жұмысын доғару
Ұңғыма жұмысын доғару - бұрғылау процесінде немесе ол аяқталған соң ұңғыма оқпанын сақтау үшін оның ернеуін белгілі бір уақыт бойы нығыздап жабу. Жұмысты қиындатушы жағдайлар пайда болғанда, бұталы бұрғылауда бұтаның барлық ұңғымалары тұрғызылып болғанша, кенорындарды игергенде кәсіпшілік қалыптасып біткенше өлшеулі мерзім бойына Ү.ж.д. қарастырылады, ал ұзақ мерзімге тоқтату кенорынды пайдалану мүлде аяқталғаннан кейін жүзеге асырылады.
Кот-д’Ивуар президенті
thumb|right|200px|[[Алассан Уаттара Кот-д’Ивуардың қазіргі президенті]] Кот-д'Ивуар президенті — Кот-д’Ивуардағы мемлекет басшысы, халық cайлайды. Президент дәрежесі 1960 жылы Франциядан егемендегін алғаннан соң пайда болды; алғашқы президенті Феликс Уфуэ-Буаньи болды.
Ұңғыма геофизикасы
Ұңғыма оқпаны түбінің қысымы
Ұңғыма оқпаны түбінің қысымы - пайдаланудағы мұнай, газ немесе су ұңғымасы түбіндегі флюидтің қысымы; ұңғыма оқпанындагы сұйықтың (немесе газдың) көтерілуіне себепші болатын қойнауқат қуатын сипаттайды. P3=QcH+Pa формуласы бойынша есептеледі, мұнда РЗ - ұңғымасы түбіндегі қысым, Па, Н - ұңғымадағы сұйық бағанасының биіктігі, м; Qc - сұйықтың тығыздыгы, кг/м3, Ра - ұңғыма қысымы, Па. Жұмыс істеп тұрган ұңгыманың қысымы динамикалық, тоқтатылган ұңгыма қысымы статикалық Ұңғыма оқпаны түбінің қысымы деп аталады. Тереңдік манометрімен өлшенеді.
Кот-д’Ивуар президенті
Дереккөздер
Санат:Кот-д’Ивуар президенттері
Ұңғыма геофизикасы
Ұңғымаларды торпедалау
Ұңғымаларды торпедалау - торпеда көмегімен ұңғымада жүргізілетін қопару жұмыстары. Ұсталып қалған бұрғылау және шегендеу құбырларын босату, мұнай мен газдың ұңғымаға құйылуын күшейту, бұрғыланудағы ұңғыма түбінде қалған металл заттарды бөлшектеп суырып алу, нығыз құм шоғырларын бұзу, сүзгілерді тазарту, жаңа бұрғылау оқпанын жасай бастау үшін қолданылады. Қопару шоғырландырылған, ұзартылған, бағытталган торпедалар арқылы іске асырылады.
Ұңғыманы жуу
Ұңғыманы жуу - бұрғылау барысында жұғыштау агенттерінің (газдың, көбіктің, судың, бұрғылау ерітіндісінің) үздіксіз немесе дүркін-дүркін айналымы. Айналым нәтижесінде ұңғыма түбі бұрғыланган тау жынысы түйірлерінен (шламнан) тазартылып жер бетіне шыгарылады да, шлам жинағышқа түсіріледі, түптік (забойлық) қозғалтқыштарға энергия беріледі, тау жынысы бұзатын аспапты суытады, ылғалдайды. Жуу айналымының жалпылама тура, жалпылама кері, тұпмаңылық және біріктірілген сұлбалары бар. Жалпылама тура айналымда бұргылау ерітіндісі сыйымдылықтан сорап арқылы тартылып иілгіш шланг, вертлюг және бағыттаушы құбыр арқылы бұрғылау тізбегіне беріледі, кейін ол бұрғылау тізбегі мен ұңғыма қабырғасының немесе шегендеу құбырының арасындағы сақиналық арна арқылы шламды жоғарыға айдап шығарады. Жуудың жалпылама кері айналымы әдетте лифтілік құбырлардан цементтік ерітінді қалдықтарын айдап шығу үшін қолданылады.
Ұңғыманы жылумен өңдеу Ұңғыманы жылумен өңдеу - ұңғыма оқпаны мен оның түбінің төңірегінде температураны жасанды жолмен жоғарылатуга негізделген пайдаланудагы ұңғыманың мұнай құйылымын күшейтетін және өнімділігін жоғарылататын әдіс. Тұтқырлығы жоғары парафинді және шайырлы мұнайларды өндіргенде қолданылады. Жылуды пайдалану процесінде көтеру құбырларында, түпкі бөлікте жабысып жиылып қалган мұнайды сұйылтады, парафин мен шайырды заттарды балқытады. Жалпы жылыту қойнауқатқа жылы сұйық күйдегі жылу берушіні (мұнайды, газолинді, керосинді, дизель отынын, суды) айдау арқылы, циклді түрде бу жылуымен, электр күшімен, жылы қышқылмен өңдеу, электромагниттік және термоакустикалық әсер ету жолымен жүргізіледі.
Ұңғыманы игеру
Ұңғыманы игеру - ұңғыманың жобаланған өнімділігіне қол жеткізу үшін өнімді қойнау қаттардың флюид қуйылымын жер бетіне шығару жұмыстары. Қойнауқат аршылған соң жербетілік, ұңғыма жабдықтарын құрастырумен байланысты жұмыстарды жүргізген соң орындалады. Егер уңғымада бірнеше енімді қойнауқаттар игерілсе, онда бұл жұмыс біртіндеп жоғарыдан темен қарай жүргізіледі және ұңғыма жұғыштау суйығы бағанасының қысымын қойнауқаттық қысымнан төмендету арқылы іске асырылады. Мұндай жағдайда қойнау қаттық қысым темендейді, соның арқасында флюид қуйылымының жоғарлауы жүзеге асады.
Ұңғыманы қысымдау
Ұңғыманы қысымдау - бұрғылау ұңғымасының шегендеу бағаналарының нығыздыгын сынау. Ұңғыманы тұрғызу немесе күрделі жөндеу процесінде бағананың құбыр сыртындағы кеңістігін цементтегеннен кейін жүргізіледі. Сұйық немесе газ айдау арқылы ұңғыма оқпанында қысым қалыптастырылады, бұл қысым ұңгыма ернеуінде бақыланып отырады. Ұңғыма ернеуіндегі қысым күтілетін ең жоғарғы қысымнан 20%-ға жоғары болуы, бірақ диаметрі 380- 426 мм-лік құбыр үшін 5 Мпа-дан, 114-127 мм-лік құбыр үшін 12 Мпа-дан темен болмауы тиіс. Егер ұңғыма ернеуіндегі қысым 30 мин бойы өзгермесе немесе 7 Мпа-дан жогары қысымның төмендеуі 0,5 Мпа-дан артпаса, Ұңғыманы қысымдау нәтижелі болады.
Ұңғыманы қышқылмен өңдеу
Ұңғыманы қышқылмен өңдеу - ұңғыма теңірегіндегі тау жынысытарды қышқылдармен еріту арқылы мұнай ұңғымаларының өнімділігін үдетудің химиялық тесілі. Өңдеу үшін қышқыл ұстаушы ерітінділер суйық немесе ауа көмегімен оқпан арқылы мғнайлы қойнауқат төңірегіне жіберіледі немесе сығымдалып айдалады. Ерітіндінің негізін тұз, фторсутек, сірке, сульфамин қышқылдары немесе осылардың қоспалары құрайды. Өңделетін мунайлы қойнауқаттың 1 м қалыңдыгына жұмсалатын қышқыл ерітіндісінің көлемі 0,5-2,5 м3, ол ұңғыманың өңделетін оқпан маңылық белдемдерінің етімділігіне байланысты болады.
Ұңғыманы теспелеу
Ұңғыманы теспелеу - ендірілетін ұңғымадан судың, мұнайдың, газдың құйылуын, яғни ұңғыма енімділігін күшейту үшін өнімді қойнауқаттың таңдалган тұсындагы бұрғылау ұңғымасының қабырғасын ойып, тесіктер жасау. Ол үшін жарылгыш зат оқтамасы (оқ, снаряд), құрамында мүжігіш заттары бар сүйықтың арнаулы тасқыны қолданылады.
Ұңғыманың динамикалық деңгейі
Ұңғыманың динамикалық деңгейі - ұңгыманың жұмыс процесінде құбыр сыртындағы кеңістікте орнығатын қойнауқаттық суйық деңейі. Сорап жабдықтарын түсіру тереңдігін есептеп шығару, газлифтілік ұңғымаларды іске қосу және жұмыс қақпақтарын орнату, қойнауқат пен ұңғыманы зерттеу нәтижелерін өңдеу мақсатында пайдаланылады. Эхолот көмегімен анықталады
Ұңғыманың қабылдағыштығы
Ұңғыманың қабылдағыштығы - қойнауқатқа жұмысшы агентті (суды, газды, буды, т.с.с.) айдау мүмкіндігін анықтайтын игерім немесе тоғыту ұңғымаларының езіндік сипаты. Қойнауқатқа уақыт бірлігінде айдалатын қоспаның бірлігімен анықталады. Ұңғыманың қабылдағыштығы ұңғыма оқпанында туындайтын репрессиямен (оқпандық және қойнауқаттық қысымдардың айырмасымен), қойнауқаттың аршылу дәрежесімен, оның қалыңдыгымен және айдалатын флюидті еткізу қабілетімен анықталады. Технологиялық есептеулерде, сол сияқты, Ұңғыманың қабылдағыштығы коэффициенті деген түсінік те пайдаланылады, ол қойнауқатқа уақыт бірлігі ішінде айдалған жұмысшы агент мөлшерінің айдау барысында ұңғыма оқпанында пайда болатын репрессияға қатынасымен елшенеді. Ұңғыманың қабылдағыштығы қойнауқаттық қысымды қалыпты жағдайда ұстап тұру ушін жене қойнауқатты сумен жарғыштау барысында сол қойнауқатқа флюид айдау режимін анықтауда өте маңызды.
Ұңғыманың қисаюы
Ұңғыманың қисаюы - геологиялық және техникалық жағдайларга, бұрғылау технологиясының ерекшеліктеріне байланысты ұңғыманың берілген бағыттан ауытқуы. Геологиялық жағдайларга тау жынысытардың жік-жапсарлығы, жарықшақтылығы, әртектілігі (анизотропия), еңістену бұрышының көп түрлілігі, кеуектілігі т.б. жатады. Технологиялық сипаттагы себептер - бұрғылаудың тәсілі және режимі, тау жынысыты уатушы аспаптың айналу жылдамдығы, жуу режимі және жуғыттау суйығының сапасы.
Ұңғыны үргілеу
Ұңғыны үргілеу - айналым ортасы ретінде газ тәрізді және суйық құраушылардан тұратын, тыгыздыгы 1 т/м3дейін дисперсиялық жүйені қолдану. Бұрғылаганда тұтқырлығы темен дисперсиялық жүйелерді пайдалану аэрогидродинамикалық қысымды төмендетеді, бұрғылағанда тау жынысы жүйелерінің, әсіресе саздың бөлінуін, айналымдагы агенттің ұйтқымалылыгы жоғары тасқынымен ұңғыма түбінің тазаруын жеңілдетеді. Үргілеу арқылы бұрғылау қашауышының беріктігі жоғарылайды, бұргылаудың механикалық жылдамдығы 2-10 есе өседі.
Ұңғыны цементтеу
Ұңғыны цементтеу - құбыр сыртындағы кеңістікті шегендеу жолымен ұңғыманы беюту тәсілі.
Дереккөздер
Санат:Мұнай
Супур
Супур — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Татош (Үлкен Татош) өзенінің сол жағалауынан 87 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Чулым өзенінің құйылысынан Кеть өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Чулым, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 2367
NGC 2367 — Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан IV3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 20 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2367 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 621, ESO 559-SC5.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз)
Юбра
Юбра — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пинега өзенінің сол жағалауынан 197 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Альсхайм
Альсхайм (Alsheim) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Альцай-Вормс ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2605 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 15,54 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 31 002. Муниципалитеттің басшысы — Вольфганг Хоффман.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Сан-Клементе-де-Санде
Сан-Клементе-де-Санде (São Clemente de Sande) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 722 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,79 км² шамасында. Халық тығыздығы — 297,4 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Сан-Клементе.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Иіркөл (Қызылорда қалалық әкімдігі)
Иіркөл — Қызылорда облысы, Қызылорда қалалық әкімдігіне қарасты Тасбөгет кенттік әкімдігі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Қызылорда қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 20 км-дей жерде, Иіркөл көлінің оңтүстік-батысында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 268 адам (137 ер адам және 131 әйел адам) болса, 2009 жылы 112 адамды (57 ер адам және 55 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Ауылда орта мектеп, емхана, кітапхана, клуб, сауда орталығы, т.б. мекемелер бар. Тұрғындары көрші елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.
Дереккөздер
Санат:Қызылорда қалалық әкімдігі елді мекендері
Сексеуіл
Сексеуiл —( Haloxylon) діңі  мен  бұтақтары  бұраң-бұраң боп келетін, құмды  жерлерде өсетін, шөлге төзімді,  морт  сынатын  жапырақсыз  қатты ағаш тұқымдас өсiмдiк. Оның Орталық Азия мен Араб елдерiнде онға жуық түрi бар. Соның үшеуi Қазақстанда өседi: ақ сексеуiл, қара сексеуiл және Зайсан сексеуiлi. Жалпы бұлар Қазақстандағы орман қорының 48 пайызын алып жатыр.
Ерекшеліктері
Ағаш бар жерде, өмiр бар. Адам тiршiлiгiне де қолайлы орта. Осы екеуiне тән ерекшелiктер Зайсан сексеуiлiнде де бар. Жалпы айтқанда үшеуi де тарғылданып, иiр-иiр болып өсетiн және өңдеп құрылыс материалдарын жасауға келмейтiн, тұрмыста тек отыннан басқа қажетке жарамайтын ағаш тұқымдастар. Олардың отқа жанғыштығы және шоғының қызуын бойында ұзақ уақыт сақтағыш қасиетi көмiрден артық болмаса, бiр мысқал да кем емес. Өткен ғасырларда адамдар оны жағып, қоламтасын көмiр ретiнде сатқанын тарихи әдебиет шығармаларынан жақсы бiлемiз. Сексеуiлдер қоршаған ортаның тепе-теңдiгiн сақтап тұруда ерекше роль атқарады. Дүлей соққан желден құм көштерiн тоқтатады. Сексеуiлдердi қорғаныш ететiн жан-жануарлар мен жәндiктер қаншама. Әсiресе түз тағылары киiктерге сексеуiлдер арасы өсiп өнулерiне өте қолайлы.
Қазақстанда қолданылуы мен жойылуы
Сексеуіл орманы - Орта  және  Орталық  Азияның  Иран  мен  Ауғанстанның  шөлдерінде  кездесетін  сексеуілдің  аласа  орманы.
Қазақстанда сексеуіл орманы 6,1 млн. га аудан жерді алып жатыр. Осы территорияның 70%-ға жуығын (4,4 млн. га) қара сексеуіл, 30%-ын (1,7 млн.га) ақ сексеуіл (Наloxylon persicum Bunge), ал зайсан сексеуілі (Наloxylon ammodendron. C.A. Mey) бірнеше мың ғана аумақты алып жатыр.
Қара сексеуіл
Қара сексеуілдің көп бөлігі Алматы, Жамбыл облыстарында өседі.
Сексеуілдің барлық түрі бір-бірінен өзінің белгісі бойынша ажыратылады. Атап айтса, қара сексеуілдің діңі қисық болып келеді, кейде айқын көрінген бірнеше діңі бар бұта пішіндес болады. Қабығы сұр түсті, жылтыр, бір жылдық өркендері сулы, қою-жасыл түсті, дәмі қышқыл-тұзды, күзде олар қызғылт-сұр түске енеді. Алыстан көз салғанда, сексеуіл қара-сұр түсті боп көрінеді, бұл түрдің қара сексеуіл атануы да сондықтан болар.
Ақ сексеуіл
Ақ сексеуіл құрғақ борпылдақ немесе біршама тапталған құмды жерлерде өседі. Биіктігі 1,5-2,5 метрге дейiн жететiн өсімдік. Құрғақшылыққа бейiм. Оның тамыры 10-11 метр тереңдiкке дейiн кетедi. Оның жас бұтақтарын түйелер жейдi. Ал ұсақ малға оның жердегi жiңiшке сынық бұтақтары мен қураған жапырақтары тоя жеуiне жарап жатыр. Соған қарағанда бұл сексеуiлдiң азықтық жұғымдылығы жоғары.
Ақ сексеуіл, қара сексеуілге қарағанда бұта іспеттес, қалың болып өспейді. Қабықтары ашық, кейде тіпті ақсары түсті, желегі селдір, ашық-жасыл түсті, жіңішке, әрі сулы емес, есесіне қатты өркендері болады. Дәмі ащы-тұзды, күзде ақшыл-сұр, кейде тіпті сап-сары болады.Сексеуілдің бұл түрі тұзға аса төзімді емес, бірақ өте құрғақшылыққа, ыстыққа шыдамды. Тағы бір ерекшелігі, діңдері құмға көміліп қалса да, ештеме болмағандай сол жерден жанама тамыр түзеді. Бұл қасиет қара сексеуілде жоқ.
Зайсан сексеуілі
Зайсан сексеуілі Қазақстанның шығысында – Зайсан көлі бойында және Жоңғар қақпасында кездеседі.
Зайсан сексеуілі шөлейттің қиыршық тасты топырағында өседі. Ол Қытай мен Моңғолияда да кездеседі.
Қазақстанда аз таралған Зайсан сексеуілі биіктігі 2,5 м-ден аспайтын бұта түрінде өседі. Бұтағының қабығы ашық-қоңыр, жас өркендерінікі – ашық-жасыл түсті. Жалпы биологиялық ерекшеліктері және анатомиялық құрылысы бойынша ол қара сексеуілге жақын, яғни аптап ыстыққа, аязға төзімді, оны тек тұқымының пішіні арқылы ғана оңай ажыратуға болады, яғни қара сексеуілдікі домалақ болса, Зайсан сексеуілінің қанатты тұқымының пішіні жүрек тәріздес болып келеді.
Жалпы жоғарыда аталған сексеуіл түрлері иiр-иiр болып өсетiн және өңдеп құрылыс материалдарын жасауға келмейтiн, тұрмыста тек отыннан басқа қажетке жарамайтын ағаш тұқымдастар. Олардың отқа жанғыштығы және шоғының қызуын бойында ұзақ уақыт сақтағыш қасиетi көмiрден артық болмаса, кем емес. Сексеуiл қоршаған ортаның тепе-теңдiгiн сақтап тұруда ерекше рөл атқарады. Қатты соққан дауылды желден құм көшкінiн тоқтатады. Сексеуiлдi қорғаныш ететiн жан-жануарлар мен жәндiктер қаншама. Әсiресе, түз тағысы киiкке сексеуiлдің арасы өсiп-өнулерiне өте қолайлы.
Дереккөздер
Санат:Қызылқұйрық тұқымдасы
NGC 6835
NGC 6835 — Мерген шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Компилятор
400px|right|thumbКомпилятор (compiler; compiling programm — компиляциялаушы программа) — 1) жоғарғы деңгейлі программалау тілінде жазылған алғашқы программаны машиналық тілге (алгоритмдік тілдер, түсіндіргіш, аударғыш) түрлендіруді орындайтын компьютердің жалпы математикалық жасақтамасының құрамды бөлігі. Компилятор екі бөліктен тұрады: бірінші бөлігі — программалаушының программаны жазуы үшін пайдаланылатын алғашқы тіл, екіншісі — объектілік программаны машиналық тілде жазатын аударғыш. Қандай да бір жоғары деңгейлі тіл үшін к. Жоқ болған жағдайда пайдаланылатын тілдің командаларын нақты компьютер үшін аударатын және олардың орындалуын жасақтайтын түсіңдіргіш даярланады;
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
NGC 6835
Ашылуы
Бұл нысанды 1881 жылы 2 тамызда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 6835 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63800, MCG -2-50-9, IRAS19517-1241.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз)
Пол Грингард
Сілтемелер
Санат:АҚШ нейробиологтары Санат:АҚШ биохимиктері Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері Санат:Йель университеті оқытушылары
Гай Ассулин
Гай Ассулин Игаал (ев. גיא יגאל אסולין‎; 9 сәуір 1991 жыл ) — израильдік және испандық футболшы, жартылай қорғаушы.
Сілтемелер
Санат:Израиль футболшылары Санат:Испания футболшылары Санат:Барселона ФК ойыншылары Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары Санат:Расинг Сантандер ФК ойыншылары Санат:Гранада ФК ойыншылары Санат:Эркулес ФК ойыншылары Санат:Мальорка ФК ойыншылары Санат:Хапоэль Тель-Авив ФК ойыншылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары
Ташлыкуль (Мелеуз ауылдық кеңесі)
Ташлыкуль — Башқұртстанның Мелеуз ауданындағы ауыл, Мелеуз ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 178 адамды құрады. Пошта индексі — 453851, ОКАТО коды — 80241850011.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Милляк-Саим
Милляк-Саим — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Елле-Кагал өзенінің сол жағалауынан 77 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Васюган. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Аралас егіс
Аралас егіс  — бір танапта дақылдың екі не одан көп түрін бір уақытта өсіру. Оның біржылдық дақылдар қоспасы, сүрлемдік және бұршақ тұқымдас дақылдар қоспасы, көпжылдық шөптер және бұршақ тұқымдас дақылдар қоспасы сияқты үш түрі бар. Біржылдық дақылдар қоспасы (судан шөбі мен сиыр жоңышқа, арпа не сұлы мен асбұршақ) республиканың солт. аймағында егіледі. Мыс., судан шөбі таза егістігінің әр га-нан 37 ц, оның асбұршақпен қоспасынан 43 ц, сиыр жоңышқа мен сұлы қоспасынан 59 ц пішен өнімі алынады. Сүрлемдік және бұршақ тұқымдас дақыл қоспасы (яғни сүрлемдік жүгері мен соя) Қазақстанның барлық аймақтарында егіледі. Мұнан алынған жемшөп өнімінің құрамындағы қорытылатын протеин мөлш. 30-35% артады. Көпжылдық шөптер және бұршақ тұқымдас дақылдар қоспасының түрлері (беде мен қылтықсыз арпабас, эспарцет пен еркек шөп және беде, жима тарғақ, беде мен шалғындық бетеге т.б.) өте көп. Ол жергілікті жердің ауа-райына байланысты таңдалады. Жалпы А. е. ылғалды, жарықты, топырақ құнарын тиімді пайдалануға мүмкіндік беріп, таза егістермен салыстырғанда әр га-дан алынатын өнімді арттырады. Өнімнің сапасын жақсартады, қорытылатын протеин мөлшерін жоғарылатады. Тиімді агротехникалық шараларға: шөп түрлерін дұрыс таңдау, олардың қолайлы арақатынасын, себу мөлшерін, егу тәсілін белгілеу т.б. жатады. Бұршақ, астық тұқымдас дақылдардың көк балаусасы бірінші дақыл гүлдей бастаған кезде немесе жаппай гүлдегенде орылып алынады.
Занзибар
thumb| alt=A.| Занзибар. Занзибар (Zanzibar) — Үнді мұхитындағы арал, Африканың шығыс жағалауынан 36 км жерде орналасқан.
Географиясы
Танзанияның құрамына кіреді. Аумағы 1658 км². Халқы 605 мың адам (1998). Аралдың ең биік жері 120 м. Жер қыртысы маржан әктастарынан түзілген. Жер бедерінде карстық шұңғымалар мен үңгірлер жиі кездеседі.
Климаты
Климаты экваторлық муссондық. Қаңтар айының жылдық орташа температурасы 28С, шілдеде 23С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 1500 – 2000 мм.
Табиғаты
Ландшафтысына бұталы өсімдіктер тән. Кокос пальмасы және қалампыр ағаштарының плантациялары бар.
Елді мекендері
Негізгі қаласы — Занзибар.
Дереккөздер
Санат:Әлем елдері
Өмірзақ Сәбденбекұлы
Өмірзақ Сәбденбекұлы (1938 ж.т.), геомеханика, тау жыныстарын жару , рудник аэрогазодинамикасы және тау - кен теплофизика саласының маманы , техника ғылым докторы (2000). Қазақ политехникалық институтын (1962) бітірген. 1962-1967 ж. Қаратау комбинаты күрделі құрылыс бөлімінің, Жезқазған ШКБ-2, «Каратау» комбинаты жер асты руднигінің маркшейдері. 1971 - 1983 ж. ҚазПТИ Қаратау филиалының аға оқытушысы, кафедра меңгерушісі. 1983-1984 ж. «Қаратау» ӨБ, Қаратау РБ бас маркшейдері. 1984-1989 ж. Жамбыл гидромелоративтік - құрылыс институты кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. 1989-1994 ж. Жезқазғантүстімет ЖҒҚ 1994-2003 ж. ЖезУ доценті, профессоры, кафедра меңгерушісі. 2003 жылдан ҚарМТУ-да. 95 ғылыми еңбектің авторы.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды Санат:География
Иірмек
Иірмек – Дулығалы өзенінің оң жағалауындағы қыстау. Қарағанды облысы Ұлытау ауданы Қызылүй ауылының шығысында 41 км жерде орналасқан. Ұлытау тауларының аңғарында. Солтүстігінде Қарақұдық құдығы, батысында Ақши, Демебай, Мырзағұл қыстаулары кездеседі. Оңтүстігінен Қарғалы өзенінің салалары Шолақ, Жоса ағып өтеді. Мал жайылымына қолайлы.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Қыстаулар
Гран Чако, Патагония мен пампа
thumb|300px|Гран-Чако thumb|300px|Гран-Чако ландшафты, [[Парагвай]] Аргентина Оңтүстік Американың оңтүстік-шығыс бөлігін алып жатыр. Елдің аса көлемді аумағы, төрт табиғи облысқи бөлінеді: аса биік шындары бар Анд тау тізбегі, оның ең биік жері биіктігі 6960 м болатын Аконкагуа тауы. Андыға халық аз қоныстанған, мұнда ара-тұра кеншілер мен қой өсірушілердің кенттері кездеседі.
Гран Чако
Солтүстігіне қарай Аргентинаға жататын Гран Чако ауданында көлемді ормандары мен батпақтары бар жазықтар жатыр. Гран Чакодам оңтүстікке қарай Аргентинаның ең ірі қаласы Буэнос-Айрес орналасқан кең жазық — пампа созылып жатыр. Одан әрірек оңтүстікке қарай бір бөлігі Чилиге тиісті өсімдіктері жүтің және қатал климатты, жел соққан ашық далалар — Патагония жатыр.
Аргентина солтүстіктен оңтүстікке қарай шамамен 3300 км-ге созылып жатқандықтан бұл елдің климаты әр алуан. Солтүстік-шығысында тропиктік климатты шағын аудан орналасқан, ал Гран Чако субтропиктік белдеуді жатыр. Аргентинаның көпшілік бөлігінде қоңыржай климат басым, ол оңтүстікке қарай жылжығанда суығырақ бола бастайды. Жауын-шашын деңгейі де елдің әр түрлі бөліктерінде әр түрлі болады. Буэнос-Айресте жылына орта есеіш 950 мм жауын-шашын түседі. Оңтүстігі мен батысына қарай жауын-шашын аз түседі. Анд тауларында ыстық құрғақ желдер зондас соғады. Олар ылғал жинағанмен өздерімен бірге жаңбырлы бұлттарды әкетпейді.
Патагония
thumb|250px|Патагония пейзажы thumb|250px|left|Патагония шекарасы (қызғылт сары) Аргентинаның ең оңтүстік облысы патагония үстірті — шығысында Атлант мұхитының жағалауынан, батыстағы Оңтүстік Анд тауларының етегіне дейін созылып жатыр.
Мұндағы теңіз жағалауы тік және өте құз-қиялы. Патогония шамамен 777 мың км2 жерді алып жатыр. Климаты, негізінен, құрғақ, бірақ солтүстігінде жоңышқа, көкөністер мен жеміс, сондай-ақ қойлардың үлкен отарларын өсіретін ірі фермаларға қолайлы жылы климаты бар. Аргентинадағы 13,7 млн қойдың елеулі бөлігі Патагонияның үлесіне тиеді. Аймақ үшін туризмнің маңызы күшейіп келеді. Аргентинада 20-дан астам ұлттық саябақ құрылған, олардың көпшілігі қорықтар мен басқа да корғалатын аумақтармен бірге Патагонияда ашылған мұнайдың, табиғи газ бен көмірдің ірі қорлары мен темір, вольфрам, қорғасын мен алтын сияқты металдардың кентастары үлкен маңызға ие болуда.
Пампа
"Пампа" сөзі кечуа үндістерінің тілінде "жалпақ Жер" деген мағынаны білдіреді. Пампа деп Орталық Аргентинаның көпшілік бөлігін алып жатқан физика-географиялық облыспен, негізінен, ормансыз жазықтарды атайды. Климат жағдайлары бойынша аймақ екі бөлікке бөлінеді. Неғұрлым ылғалды аудандар мұхитқа жақынырақ орналасқан, мұнда жауын-шашын мөлшері шамалыдан өте молға дейін өзгереді, топырағы терең, ауыр және құнарлы. Пампаның құрғақ аудандары елдің терең қойнауында жатыр. Олардың ауданы үлкен, бірақ аз қоныстанған, мұнда құнарлы жерлер көп емес. Бұрын пампаны шөптесін өсімдіктер жауып жатқан, қазір аймақтың көпшілік бөлігі орасан үлкен жайылымдары бар ауыл шаруашылығы жерлеріне және жалпы саны 49 млн бастан асқан ірі қара малдың алып үйірлері үшін ранчоларға айналды.
Тарих және Аргентина халқы
thumb|200px|Буэнос-Айресте thumb|200px|Аргентина жалауы Қазіргі Аргентина жеріне 1525 жылы бірінші болып испандық Себастьян Кабот түсіп, Солтүстікке қарай Парагвай мен Парана өзендері арқылы жылжыды.
Оған үндістер сыйлаған күміс әшекейлер, бұл жердің күміске бай екендігі жөнінде сенім тудырды. Осыдан барып Аргентина өз атауын алды (argentum "күміс"). 1580 жылы испандар болашақ Буэнос-Айрестің орнында елді мекеннің негізін қалады. 1806—1807 жылдары ағылшындардың баса көктеп кіру әрекетінің бетін қайтарып, Аргентина 1816 жылы өзінің Испаниядан тәуелсіздігін жариялады. Осыдан кейін өкімет билігі үшін ұзаққа созылған күрес кезеңі басталды. 1870 жылдары жергілікті халық пен жергілікті киян-кескі соғыстар жүргізудің нәтижесінде, олардың саны күрт қысқарды. Бүгінгі күндері Аргентинада 700 мыңдай үндіс тұрады. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың бас кезінде Аргентинаға Еуропадан, әсіресе Италиядан, Испаниядан және Ұлыбританиядан, сондай-ақ Таяу Шығыстан, бірінші кезекте Сирия мен Ливаннан иммигранттар ағылды.
Олар елдің ауыл шаруашылығы мен оның инфрақұрылымын, темір жолдар мен порттарын қайта құрды. Басқа оңтүстік америкалық елдердің көпшілігінен гөрі Аргентина халқы неғұрлым ала-құла бола түсті. Әсіресе италиялық-аргентиналық, ағылшын-аргентиналық және еврей қауымдарының саны көп. 2002 жылғы экономикалык дағдарысқа дейін Аргентина үшін Оңтүстік Американың басқа елдерімен салыстырғанда тұрмыстың жоғары деңгейі тән болды. Дағдарыстан кейін ел кедейлене түсті. БҰҰ-ның есептері бойынша аргентиналықтардың 53%-ы кедейліктен төменгі дәрежеде өмір сүреді, ал елдің ширегі аса кедейшілік жағдайды бастарынан өткеруде.
Дереккөздер
Санат:География
Сигрид Унсет
Сигрид Унсет (Sigrid Undset; 20 мамыр 1882 жыл, Калундборг, Дания - 1949 жылғы 10 маусым, Лиллехаммер, Норвегия) — норвег жазушысы, 1928 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. Венерадағы Unset кратері оның құрметіне аталған.
Жастық және алғашқы әдеби шығармашылық жолы
Сигрид Ундсет Зеландия аралында Данияның Калундборг қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, әйгілі археолог Ингвалл Унсет, Норвегияның темір дәуіріндегі ең ірі маманы және дарынды жазушысы норвегиялық, ал анасы Шарлотта Гют-Унсет дат болды. Екі жылдан кейін отбасы Норвегияға көшті. Сол жерде, Кристианияда (қазіргі Осло ) Сигридтің балалық және жастық шағы өтті. Ол өзін норвегиялық деп санады, қыз бала кезінен норвегиялық ертегілерге, аңыздарға деген сүйіспеншілікпен тәрбиеленді, оның тәрбиесінде әкесі үлкен рөл атқарды. Сигрид Тарих мұражайында әкесіне баратын, жәдігерлермен танысатын. Жазушы балалық шағының бақытты жылдарын кейін «Он бір жас» (1934) өмірбаяндық романында суреттейді. 1893 жылы ауыр науқастан кейін Ингвалл Унсет қайтыс болды. Бұл оқиға отбасының өмірін түбегейлі өзгертті. Үш баласы бар жесір әйел аз ғана зейнетақымен күн көруге мәжбүр болды. солға|нобай| Сигрид Унсет жас кезінде Сигрид өнерді, әдебиетті оқуды армандады, суретші болғысы келді және қолында қарындашпен Христианияның ежелгі көшелерін жиі кезіп жүрді. Бұл жылдардың эскиздері мен нобайлары сақталған. Алайда қызға хатшылар дайындалатын Коммерциялық мектепке түсуге тура келді. 10 жылдан астам (1898-1908) ол «Жалпыға ортақ электр компаниясының» Осло бөлімшесінде кеңсе қызметкері болып қызмет етті, ол өзінің шығармашылық табиғатына өте жат мәселемен айналысуға мәжбүр болды. Сигрид өз жұмысын ұнатпады және үмітсіздікке ұшырамау үшін ол өлең жазды, норвегиялық орта ғасырлар тарихынан романның жоспарын ойластырды. Анасы Сигридті қолдады, ол көргенінің бәрін шындықпен жазуға кеңес берді.
Унсеттің алғашқы кітаптары қызметтегі және отбасылық өмірдегі әйелдің күнделікті өмірін жеткілікті дәл бейнелеуімен ерекшеленді. Атап айтқанда, Унсет алғашқы даңқ әкелген «Фру Марта Оули» романы (1907) және «Бақытты жас» (1908) әңгімелер кітабы.
Алғашқы кітаптардың сәтті шыққаннан кейін Унсет 1909 жылы қызықсыз қызметтен кетуге мүмкіндік беретін мемлекеттік стипендияға ие болды. Сол жылы Унсеттің «Ескі және қанды күндерден» атты алғашқы тарихи романы - «Вигдис пен Вига-Льота туралы дастаны» (1909) пайда болды, онда жазушы 1000 жылдардағы ортағасырлық өмірді тарихи түрде дәл сипаттайды. Жалпы, бұл кітап жазушы қиялының жемісі, тек көне дастанға еліктеп, әсіресе, махаббат-жек көру тақырыбын өрбітуде.
1910 жылы Унсет Римге барады. Қайта оралған ол «Жастар» (1910) өлеңдер жинағын және «Дженни» романын (1911) басып шығарады, бұл үлкен табысқа ие болып, оқырман қауымның ерекше назарын аударды. Романдағы жыныстық қатынастың батыл және шынайы суреттелуі бітпейтін пікірталастың тақырыбы болды. Роман үлкен шынайы махаббатты іздеп мазасызданған әйелдің (суретші Йенни) тағдырын көрсетеді.
1912 жылы Унсет суретші Андерс Сварстадқа үйленді. Оның отбасы тез өсіп келеді. 1913 жылы ұлы Андерс Кастус, кейінірек ұлы Ханс Бенедикт және қызы Марен Шарлотта пайда болды. Бірақ жазушы жемісті жұмысын жалғастыруда. 1913 жылы әйел жанының күрделі өмірін, романтикалық армандардың күнделікті өмір прозасымен соқтығысуы туралы баяндайтын «Мүліктен айырылғандар» әңгімелер жинағы, 1914 жылы «Көктем» атты үлкен романы жарық көрді. «Тролль айнасының сынықтары» (1917), «Ақылды қыздар» (1918) әңгімелер жинақтары мен «Көктем бұлттары» (1921) өлеңдер жинағы да дәл осы сарында жазылған.
Шығармашылық табыстың шыңы
alt=|нобай| Бьоркебектегі Сигрид Унсет 1919 жылы Унсет және оның отбасы Христианиядан солтүстікке қарай 130 км жерде орналасқан Лиллехаммерге қоныстанды. Бьоркебектің үй-жайында (Bjerkebæk - «Қайың ағыны») жазушының өмірі мен шығармашылығындағы жаңа, ең жемісті кезең басталады. Ол норвегиялық орта ғасырлар тарихынан роман жазу туралы көптен бергі арманына оралады, бірақ сонымен бірге онда ерекше әйелдің тағдырын, оның эмансипация және жеке бақыт үшін күресін шынайы бейнелейді. Унсет мұндай кейіпкерді сол уақыттан емес, ортағасырлық Норвегиядан табады. Міне, Унсеттің орталық шығармасы – «Тәж» (1920), «Ханым» (1921) және «Крест» (1922) үш романынан тұратын «Кристин Лавранс қызы» тарихи трилогиясы осылай туындайды.
1310-1349 жылдар аралығындағы норвегиялықтардың өмірі мен тұрмысын ұқыпты тарихи дәл бейнелей отырып, жазушы психологиялық-философиялық драма жасай алды, оның ортасында басты кейіпкер Кристиннің тағдыры тұр. Ол романда жеке тұлғалық принциптің иесі ретінде әрекет етеді, ол қауымның, рудың талаптарына, өзінің жеке сезіміне қарсы қояды. Қоғамның негізіне қайшы, өз армандарын жүзеге асыруға қол жеткізген Кристин еркіндіктің екінші жағына - қабылданған шешімдер үшін жауапкершілікке тап болады. Трилогияның аяғында кейіпкер бақыт пен тыныштықты жанқиярлықтан табады.
Бұл трилогия хронологиялық жағынан да, тақырыптық жағынан да Улав Аудун ұлы Хествикендік (1925) және Улав Аудунның ұлы және оның балалары (1927) дилогиясымен қосылады. Дилогияның басты кейіпкері Улав, Кристин сияқты, өзін-өзі қамтамасыз ететін, ортағасырлық ортада бірге өмір сүруге мәжбүр, көбінесе отбасының әдет-ғұрпын ұстанудан бас тартады (атап айтқанда, ол өзін алдаған қалыңдықты кешіреді) және оның күндерінің соңына дейін ол бұл индивидуалистік қабылданғаннан шешім үшін төлеуге мәжбүр.
ХХ ғасыр оқырмандарына жақын психологиялық-философиялық мәселелерді көтерген, сонымен бірге тарихи ортағасырлық астарлы көріністі тамаша суреттеген Унсеттің тарихи романдарын сыншылар мен жұртшылық қызу қабылдады.
1928 жылы Ундсет «Норвегиялық орта ғасырларды тамаша суреттегені үшін» әдебиет бойынша Нобель сыйлығына ие болды.
Унсет Нобель сыйлығының лауреаты ретінде алған қаржы ресурстарын қайырымдылық мақсаттарға жұмсады (дарынды балаларға арналған шәкіртақы – 80 мың крон; Норвегияда кедей католик отбасыларының балалары үшін мектептер құру – 60 мың крон; жас норвег жазушыларын қолдау – 60 мың крон).
Өмір мен шығармашылықтың кеш кезеңі
alt=|нобай| Сигрид Унсет. Карл Ван Вехтеннің фотосуреті, 1927 ж 1928 жылдан кейін Унсет «Гимнадемия» (1929) және «Күймесгүл» (1930) романдарындағы заманауи тақырыпқа оралды, некелік өмір туралы «Ида Элизабет» (1932) және «Адал әйел» (1936) романдарын жазды, бірақ олар, XVIII ғасырдағы Норвегия тарихынан «Мадам Дортея» романы (1939) сияқты үлкен жетістік әкелмейді.
1930 жылдары Унсет қоғамдық және журналистік қызметпен, діни мәселелер бойынша полемикамен айналысты. Ол католицизмді қабылдады және оның апологеттарының бірі болды. Сонымен қатар, Унсет балалар қуыршақ театры мен өзі аударған көне норвег дастандарына қызығушылық танытты. 1935 жылы Ундсет Норвегия Жазушылар Одағын басқарды. Ол фашистік және нацистік режимдерге белсенді түрде қарсы тұрды және 1935 жылы нацистік концлагерь тұтқыны, публицист Карл фон Осьецкиге Нобель бейбітшілік сыйлығын беру науқанын басқарады. солға|нобай| Лиллехаммердегі Бьоркебек үйі. Бүгінгі мұражай 1934 жылы Ундсет көркем естелік болып табылатын «Он бір жаста» жаңа романын жариялады. Роман қыздың өмірі мен басынан кешкендерін суреттейді. Сыншылар Ундсетті норвег әдеби тілінің («риксмола») одан әрі дамытудағы бірқатар еңбегі үшін мойындайды.
Кеңес-фин соғысы басталғаннан кейін (1939-1940) Унсет өзінің Нобель медалін 25 000 кронға сатып, барлық түскен ақшаны фин балаларына көмек ретінде берді. Ол сондай-ақ үш финдік босқын баланы өз үйінде асырап алды.
1940 жылы сәуірде фашистер Норвегияны басып алды. Олардан қашып, Унсет шаңғымен бейтарап Швецияға барады, ол жерде үлкен ұлы немістермен шайқаста қаза тапқанын біледі. Ұлы Ганс Бенедиктпен (қызы ауыр аурудан бұрын қайтыс болды, Сигрид 1925 жылы күйеуімен ажырасқан) жазушы КСРО және Жапония аумағы арқылы АҚШ -қа қоныс аударады.
Мұнда ол фашизмге қарсы күреске шақыратын «Болашаққа оралу» (1942) және «Бақытты күндер» (1942) - мемуарлық сипаттағы романдарды жазады. «Болашаққа оралу» романында КСРО-ны Унсеттің өз көзімен сипаттауын, ең алдымен Мәскеу мен Владивостокты көргені мазмұндалады.
1945 жылы Унсет отанына оралды. Ол өмірінің соңғы жылдарын өзі жерленген Лиллехаммерде өткізді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Әдебиеттен Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Тарихи романдар авторлары Санат:Дания жазушылары Санат:Норвегия жазушылары
Кеңістік
Кеңістік — философия, математика және физика секілді салаларды пайдаланылатын күрделі ұғым. Күнделікті өмірде іс-қимыл алаңы, барлық нәрселерді қамтитын ортақ ыдыс, әлдебір жүйе жай-жапсары сезініп түсініледі. Мысалы ғарышты жиі ғарыштық кеңістік деп атайды.
Математика
Математикада «кеңістік» сөзі көптеген күрделі ұғымдарды сиппатуда қолданылады. Дөрекілеп айтса, кеңістік әлдебір қосымша құрылымы бар жиын болып табылады. Осы қосымша құрылымға байланысты кеңістік элементі «нүкте», «вектор», «оқиға» т.б. атануы мүмкін. Кеңістік ішжиыны егер кеңістік құрылымы осы ішжиында дәл сондай құрылым шығарса ол «ішкеңістік» деп аталады (дәл анықтамасы кеңістік түріне байланысты).