cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Латвия Кеңестік Социалистік Республикасы
Табиғаты
Латыш жері Шығыс Еуропа жазығында, Балтық тнңізінің оңтүстік-шығыс жағалауында, Даугава өзені алабында орналасқан. Теңіз жағалауы азған тілімделген, тек Рига шығанағы құрлыққы көбірек кіреді. Балтық теңізі жағалауын бойлай ені 2-3 шақырым, кей жері 50 шақырымға дейін жегетін ойпат созылып жатыр. Республиканың батыс бөлігінде Курзем, орталығында Видзем, шығысында Латгаль қыраттары, солтүстік-шығыс бөлігінде – Солтүстік Латыш ойпаты орналасқан. Геологиялық құрылымы жөнінен Латыш жері Шығыс Еуропа платформасы құрамына енеді. Платформаның кристалды фундаменті құрамында темір рудасы бар; кембрий мен ордовик шөгінділерінен 1965 жылы мұнай табылды; девон шөгінділірінен әк тас, юра шөгінділерінен қоңыр көмір, антропоген шөгінділерінен түрлі саздар, құмдар, шымтезек, т.б. алынады. Балтық теңізі мен Рига шығанағы жағалауларында янтарь кездеседі. Минералды су көздері бар. Республика жері теңіздік және континенттік климатты. Батыс желдері басым. Шілденің орташа температурасы 16-18С; қаңтарда Балтық теңізінің жағалауында -2С, -3С; шығыс аудандарында -7С. Жауын-шашынның жылдық мөлшері 500-800 мм, оның 70%-і жылы маусымда түседі. Өзендері Балтық теңізі алабына жатады. Ірі өзендері: Даугава, Лиелупе, Вента, Гауя, Даугава өзені бойынан Плявинь және Кегум бөгендері жасалған. Су энергетика қоры – 3,9 млрд. Кстсағ. 3195 көл бар, олар республика жерінің 1,5%-ін алып жатыр; бәрі де мұздық әрекетінен пайда болған. Ірі көлдері: Лубанас, Резнас, Буртниеку, Усмас, Лиепаяс. Ең терең көлі – Дридза(65,1м). Көлдері балық шаруашылығына пайдаланылады.(әсіресе Лубана көлі). Латыш жерінің 52%-і күлгін, 4%-і шым қабатты-карбонатты, 2%-і аллювий, 23%-і батпақты топырақты келеді; 19%-і шымтезек алынатын жерлер. Ауыл шаруашылығы жерінің 70%-ке жуығында ылғал өте мол. Мелиорация жұмыстарын кеңінен жүргізі нәтижесінде құрғатылған жер 1972 жылы 1217 мың га-ға жетті. Орман көлемі 2,4 млн га. Орманының 67%-і – қылқан жапырақты, 33%-і жалпақ жапырақты. Қоян, тиын, елік, бұлан, бұғы, түлкі, борсық, сусар, жанат тектес ит кездеседі. Кәсіптік балықтары – салака, май шабақ, лосось, таймень т.б. Республикада 5 мемлекеттік балық зауыды бар. Совет өкіметі тұсында табиғатты қорғау шаралары кең көлемде жүргізіліп келеді. Слитере орманы, Усмас көліндегі «Морицсала» аралы, Энгуре көлі мемлекеттің қорғауында. Салаца өзенінде, Бабитес, Валгума, каниера көлдерінде балық; Слоцене, Скуйупе өзендерінде құндыз қорықтары т.б. ұйымдастырылған. Ескі өзен аңғарларының кейбір учаскелері, аса көрнекті геологиялық объектілер, 31 бақ, өсімдік пен жануарлардың сирек түрлері қорғауға алынған. Латыш жері – теңіз жағалауындағы ойпат, Батыс латыш Курзем қыратын қамтиды, климаты, Орта Латыш, Шығыс Латыш табиғи аудандарына бөлінеді.
Халқы
Республиканың негізгі тұрғындары – латыштар(1342 мың, 1970 жылғы санақ бойынша). Сонымен қатар орыстар (705 мың), белорустар (95 мың), поляктар(63 мың), украиндар(53,5 мың), литвандар (41 мың), еврейлер (37 мың) т.б. тұрады. 1913-73 жылы қала халқы 38%-тен 64%-ке дейін кеміді. Халықтың жалпы санында еркектер 46%, әйелдер 54%. Орташа тығыздығы 1 км²-ге 38,1 адамнан (1973). Ірі қалалары (1973, мың есебімен): Рига(765), Даугавпилс (107), Лиепая (97), Елгава (59), Юрмала (56).
Тарихы
нобай
Латыш жеріндегі алғашқы қауымдық құрылыс. Латыш жерін адам баласы алғаш мезолит дәуірінде (б.з.б. 9-4 мың жылдық) мекендеген. Неолит дәуірінде (б.з.б. 4-2 мың жылдық) тастан, сүйектен бұрынғыдан гөрі жетілдірілген құралдар жасап үйренген, балшықтан ыдыс жасайтын болған. 2-мың жылдықта егіншілік, мал шаруашылығы шығады. 2-мың жылдықтың орта шенінде шеттен келген қола құралдар пайда болады. Б.з.б. 1-мың жылдықта латыш жерін мекендеген тайпаларда мал шаруашылығының мәні арта түседі. Қоғамдық қатынаста матриархат орнына патриархат орнады. Алғашқы темір құралдар б.з.б. 1-мың жылдықта кездеседі. Б.з.б. 2 ғасырында егіншілік негізгі кәсіпке айналды. Феодалдық қатынастар Латыш жерінде 10 ғасырдан бастап қалыптасты. Шаруашылыққа үш танапты егіншілік, темір түренді соқа қолданылды. Темір ұсталығы, көзе ыдыстар жасау т.б. қолөнер саудасы дамыды. Латышқа христиан діні Ежелгі Русьтен келді. Алғашқы мемлекеттік бірлестік 10-13 ғасырларда Шығыс Латвияда пайда болды. 12 ғасырдың 2 жартысында Даугава сағасына Солтүстік Германияның көпестері келді. Агрессорларының көсемдері Германиядан крест тағушылар отрядын алдырып, Семсерлілер орденін құрды. Сессерлілер ордені 1236 жылы құлағанда, оның орнына 1237 жылы Ливон ордені құрылып, агрессияны жалғастырды. 13 ғасырдың аяғында крест тағушылар жаулап алған Латвияда неміс феодалдарының экономикалық және саяси үстемдігі орнады. 13 ғасырдың 1 жартысынан 1561 жылға дейін Латвия Ливонияның құрамына кірді. Латвия қалаларында неміс қолөнершілері мен көпестері тұрды, неміс помещиктері селолық жерлерге орналасып, бекініс салды. Ондай селодан ығыстырылған латыш шаруалары сол маңайдағы бөлімдерде, ормандарда бытыраңқылықпен күн кешті. Латвияда кейін тараған хутор жүйесі осыдан басталды. Кейінгі феодализм дәуірінде 17 ғасырда Курляндия герцогтігі мен Видземада мануфактуралар пайда болды, 17 ғасырдың 80-90 жылдары швеция королі Карл ХІ иеліктерінің көпшілігін тәж-тақтың меншігі деп жариялап, ьВидзема жерінің 80%-ін мемлекетке алды. Латыш жерінің бұдан кейінгі тағдыры Солтүстік соғысында (1700-21) шешілді. 1721 жылы Ништадт бітімі бойынша Швеция Видземаны Ресейге берді. Бөлшектенген Латыш жері ресей империясының қол астына біріге бастады. Латыш жерінің бірігуі латыштың буржуазиялық ұлт болып қалыптасуына жағдай жасады.
Экономикасы
Латыш КСР-і өнеркәсібі жоғары дәрежеде дамыған, механикаландырылған ауыл шаруашылық бар республика, Латвияның экономикасы – Совет Одағының халық шаруашылық комплексінің ажырамас бөлігі, басқа одақтас республикалармен территориялық еңбек бөлісу жүйесінде, туысқан республикалардың орасан зор көмегімен дамиды. Өнеркәсіп жалпы қоғамдық өнімінің 66%-ін, ұлттық табыстың 55%-ін береді. 1940 жылғымен салыстырғанда еңбек өнімділігі 9,1 есе артты. Өнімнің 200-ден астам түріне мемлекеттік сапа белгісі берілген (1972). Ауыл шаруашылығының негізінен етті-сүтті мал өсіруге және шошқа өсіруге бейімделген, 1940 жылғымен салыстырғанда оның жалпы өнімі 1,9 есе артты. Өнеркәсібі көп салалы және негізінен өңдеу өнеркәсібінің комплексі болып саналады. Жалпы одақтық маңызды салалар: транспорт машиналары, электротехника, оадиотехника, прибор жасау, трикотаж, химия, ет-сүт, балық өнеркәсібі.
Өнеркәсібі
Машина жасау мен металл өңдеуде жұмысшылардың 33%-і, жеңіл өнеркәсіпте - 23%-і, тамақ өнеркәсібінде – 11,7%-і істейді. Жалпы өнімнің 22,7%-ін машина жасау мен металл өңдеу, 25,2%-ін жеңіл, 29,1%-ін тамақ өнеркәсібі береді(1972). Республикада бірқатар реконструкцияланған және жаңадан салынған шымтезек кәсіпорындары – «Седа», «Зилайскалнс», «Стружаны», «Баложи» бар. Өнеркәсіп отынның 75%-і басқа республикалардан тасылады. Табиғи газ Коми АКСР-і мен Батыс Украинадан әкелінеді. Электр станцияларының жалпы қуаты 1 млн квт, ірі станциялары – В.И. Ленин атындағы Плявинь СЭС-і, Кегум СЭС-і, Рига ЖЭО. Басты металлургиядлық кәсіпорны – Лиепаяның «Сарканайс металургс» зауыды. Соғыстан кейінгі жылдарда Ригада электр машина жасау, «Автоэлектрприбор», гидрометеорологиялық және жартылай өткізгішті приборлар, электр лампасы зауыдтары т.б. , Лиепаяда ауыл шаруашылық машиналарын жасау зауыды, Вентспилсте желдеткіштер зауыды салынды. Вагон жасау зауыды, В.И.Ленин атындағы электр техникалық ВЭФ зауыды, А.С.Попов атындағы радио зауды т.б. реконструкцияланды және кеңейтілді.
Ауыл шаруашылығы
Совет өкіметі тұсында Латвияның ауыл шаруашылығында орасан зор социалистік қайта өзгерістер жасалып, ол жоғары дәрежеде механикаландырылған интенсивті салаға айналды. Ірі күрделі қаржы жұмсаудың арқасында материалдық техникалық базасын нығайту, механикаландыру, электрлендіру, ғылыми әдістерді енгізу нәтижесінде ауыл шаруашылығында еңбек өнімділігі 1940 жылғымен салыстырғанда 3,3 есе өсті(1972). Латвияда 595 колхоз, 236 совхоз бар.1972 жылы ауыл шаруашылығында 30,4 мың трактор, 6,1 мын астық комбайны, 16,4 мың жүк машинасы жұмыс жасады. Мал шаруашылығы басым өркендеген, бүкіл ауыл шаруашылығының жалпы өнімінде оның үлесі 66,4%, колхоздардың табысында - 74%. 1972 жылы ауыл шаруашылығына пайдаланатын жері 2909 мың га, оның ішінде егістік 56,4%, шабындық 9%, жайылымдық 32,4%. Құрғату жұмысы зор көлемде жүргізілуде, 1973 жылға дейін мемлекеттік шаруашылықтар мен колхоздардың 942 мың га жері құрғатылды. Мал шаруашылығының басты бағыты – етті – сүтті мал өсіру.1972 жылдың аяғында республикада 1289 мың мүйізді ірі қара (оның ішінде 595 мың сиыр), 1136 мың шошқа, 330 мың қой, 61 мың жылқы болды. 61шаруашылықтың құс фермалары бар. «Кекава» құс фабрикасы жылына 40 млн бройлер өсіреді. Республиканың батыс бөлігінде омарта шаруашылығы дамыған. Кей шаруашылықтарда күзен, ақсұр түлкі, көгілдір түлкі өсіріледі.
Транспорты
Темір жолының ұзындығы 2484 км одан электрлендірілгені 247 км (1972). Маңызды темір жолдары: Рига – Москва ( Даугавпилс – Орёл тармағы бар), Рига – Псков – Ленинград; Рига – Вильнюс; Рига – Калининград; Псков – Резекне – Даугавпилс – Вильнюс. Автомобиль жолдарының ұзындығы 24,2 мың км, оның ішінде асфальт төселгені 12 мың км. Автотранспорттың жүк айналымы 1940 жылғыдан 44 есе артты (1972). Сауда флоты ең жаңа конструкциялы кемелермен, танкерлермен, газ, жеміс таситын кемелермен толықтырылған. Жүк тасымалы 1950 жылғыдан 18 есе өсті (1972). Басты порттары: Рига және Вентспилс. Ішкі кеме жолдарының ұзындығы 358 км (Лиелупе, Вента өзендері;Даугавының кейбір учаскесі).Рига қаласы еліміздің 56 ірі қалаларымен авиалиниялар арқылы байланысады. Латвияның барлық одақтас республикалармен, ірі аудандармен экономикалық байланыс орнаған. Мысалы, Латыш КСР-і КСРО-ның басқа аудандарынан өзіне қажетті қара және түсті металдардың 93%-ын, химиялық өнімдерінің 69%-ын, электр энергиясының 39%-ын алады, ал басқа аудандарға өз өнімдерінің 1/3 бөлігін береді. Латыш КСР-інің република аралық айналымында РКФСР-дің үлесі – 47%, Орта Азия республикаларының үлесі – 3%, Қазақ КСР-інің үлесі 2,5%.Қазақстаннан мақта, жүн, мал терісін алады; өзі электротехника бұйымдарын береді. Өнеркәсіп өнімдері 100-ден астам шетелге экспортқа шығарылады. Латвия экономикалық –географиялық жағдайына байланысты Орталық, Видзем Латгаль, Курзем аудандарына бөлінеді.
Оқу ағарту ісі
нобай
Латвиядағы алғашқы мектеп 1211 жылы Ригада тқұрылған. 16 ғасырдың 2 жартысында Ригада латыштар үшін бірінші мектеп ашылды. 17 ғасырда жлғары типті оқу орындары жұмыс істей бастады. 1775 жылы Елгавада Петрин Академиясының негізі қаланды. 1817 жылы және 1819 жылғы шаруаларды басыбайлықтан азат ету жөніндегі заңдар латыш мектептерін ашуды ескергенмен, бұл іс тым баяу дамыды. Осы кезеңдерде қалаларда неміс тұрғындары мен ауқатты латыштардың балаларына арналған мектептердің саны артты. Балтық жағалауының дворяндық басқармасы мұғалімдер семинарияларын аша бастады. Оқу неміс тілінде жүргізілді. 19 ғасырдың 2 жартысында «жас латыш» қозғалысының өкілдері мектепті шіркеуге бағындыруға, немістендіруге қарсы болды және оқудың ана тілінде болуын, мектептегі білім беру мазмұнын кеңейтуді талап етті. 1919 жылы қаңтарда советтік Латвияда алғаш рет ана тілінде ақысыз білім беру жүйесі құрылды. 6 жылдық бастауыш, 4 жылдық орта мектептер ашылды. 1919 жылы Рига қаласында Латвия мемлекеттік университеті ашылды. 1972-1973 оқу жылында 1101 жалпы білім беретін мектептерде 363 мың оқушы болды. 1972 жылы балабақшалар саны 772-ге жетті. 1973 жылы республикада 1495 кітапхана жұмыс істеді. Ірі кітапханалары: Латвия КСР-інің В.Лацис атындағы мемлекеттік кітапхана. Басты музейлері: Латвия КСР-інің тарих музейі, Латвия КСР-інің революция музейі, Рига қаласының және теңізде жүзу тарихы музейі, Латвия КСР-інің көркемөнер музейі, Латвия КСР-інің Я.Райнис атындағы әдебиет және өнер музейі, П.Страдынь атындағы медицина тарихы музейі, Латвия КСР-інің табиғат музейі. 1029 клубтық мекеме бар.
Архитектурасы
нобай нобай
Латвия жерінде байырғы бекініс қоныстардың қалдықтары сақталған. Құрылыс ісінде ғасырлар бойы ағаш қолданылып келді. 12 ғасырдан бастап тас құрылыстар ірге көтерді. 13 ғасырда Цесис, Сигулда, Лудза, Бауска қалаларынан қамалдар салынды. Латвия архитектурасынан әр түрлі стильдер орын алды. Вальмиера мен Цесистегі, Ригадағы шіркеулер роман стилі мен готика үлгісін жергілікті сәулет өнері тәсілдерімен сындастара отырып салынған. Ұзақ уақыт бойы сан рет салынып, бірнеше қабат өзгерістерге ұшыраған әр түрлі дәуір архитектурасын бейнелейтін көптеген ғимараттар бар. Ригадағы Данненштерн мен рейтерн үйлері, Рундале мен Рейтрон үйлері, Рундале мен Елгавадағы сарайлар барокко стилінде тұрғызылды. Көптеген архитектуралық ескерткіштерден өз уақытына орай құрылыс техникасының жоғары болғандығы байқалады. 18 ғасырдың аяғы мен 19 ғасырдың 1 жартысында классицизм үлгісіндегі көптеген ғимараттар бой көтерді: Ригадағы Петер мен Павел соборы, Қазіргі Тарих музейінің залы.
Бейнелеу өнері
Латвия жерінен табылған өнер ескерткіштері б.з.б. 5 ғасырға саяды. Б.з.б. 4-3 ғасырда ағаш пен сүйектен, мүйіз бен янтарьдан жасалған адамның, аңның мүсіншілері сақталған. 13-19 ғасырдың ортасына дейін Латвияда бейнелеу өнері негізінен ұлттық өнерді дамыта отырып, Батыс Еуропа мәдениетімен тығыз қарым-қатынаста болды. 13 ғасырда роман және готика үлгісіндегі тас мүсіндеу өнері туды. Барокко дәуірінде ағаш мүсіндеу жоғары сатыға көтерілді. 19 ғасырдың бас кезінде Латвия өнерінен классицизм белең алды. 19 ғасырдың ортасында Латвия мен Ресей өнері арасындағы қарым-қатынас артты. Латыш суретшілері негізінен Петербургтегі Көркемсурет академиясы мен Штиглиц училещесінен білім алды. 19 ғасырдың 2 жартысында орыс демократиялық мәдениеті және ұлт-азаттық идеялардың ықпалымен латыш бейнелеу өнері мектебі қалыптасты. 1900-1910 жылдары графика, саяси карикатура дамыды. 20 ғасырдағы латыш мүсін өнерінің алғагқы өкілдері Т.Залькалн мен Г.Шкилтер шығармашылығы алғашқы сәтте 19 ғасырдың 2 жартысындағы орыс реализмі мен О.Роденнің ықпалында болды. Осы кезеңде театр декорация кескіндемесінің ірі өкілі Я.Куг шығармашылығы дамыды.
Дереккөздер
Санат:КСРО
Аво
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 633 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,71 км² шамасында. Халық тығыздығы — 82,1 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Самұрық құсы
нобай|right|Феникс, Фридрих Джастин Бертух (1747–1822) Самұрық — қазақ мифологиясындағы екі дүние арасындағы дәнекер болатын, қыран тәрізді алып құс. Самұрық құсы әлемдік ағаштың (Бәйтерек) шыңында тұрады. Аңыз бойынша Самұрық өлгенімен, қайта тіріле алады.Өлгенде де, тірілгенде де от болып жанады. Самұрық құсы адамша сөйлесіп, аңыздың негізгі кейіпкеріне өз рахметін айтады. Ұшқанда күннің бетін көлегейлей ынтымаққа бастайтын алып құс; қуаныштан шаттанып күлгенде аузынан будақ-будақ төгіліп аппақ гүлдер түсетін ғажайып құс; мұңая тұрып жылағанда жасаураған көзінен мөлді­реп моншақ-моншақ маржан төгiлетін ғаламат­қа бергісіз құс.
Қазақ даласында 80 миллион жыл бұрын өмір сүрген Самұрық құстың қаңқасы табылды. Ғалымдар алып­тығымен ерекшеленген құсқа «Samrukia nessovi» деген атау берді. Әзірге Ұлыбритания­ның Портсмут универси­тетінің профессоры, доктор Даррен биіктігі 2-3 метр­лік, салмағы 50 келіден асатын, қанатының ұзындығы 8 метрге жететін айрықша құс деп өзіндік жорамал ұсынды.
«Samrukia nessovi» қаңқасы Азияда бірін­ші рет табылып отыр, мұндай жағдай әлемде екінші екен, өйткені, 1995 жылы француз жерінен кездескен дәл осы Бор дәуіріне жататын құс омыртқасының сүйегі ғылыми-көп­шілік басылымдарда талқыға түскен. Енді ұлы дала төсінен табылған Самұрық құстың жұм­бақтау қаңқасы ғылым үшін берер өзгеше жаңалығымен ерекшеленеді дер едік.
Дереккөздер
Санат:Мифология Санат:Қазақ мифологиясы
Борима (Ловеч облысы)
Борима (Борима) — Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Троян қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 905 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5672. Телефон коды — 06953. ЕКАТТЕ коды — 5445.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ловеч облысының елді мекендері
Рамон Санчес Писхуан
«Рамон Санчес Писхуон» (Estadio Ramón Sánchez Pizjuán) — Испанияның Севилья қаласындағы футбол стадионы. 1958 жылы ашылған. "Севилья" клубы өз алаңындағы ойындарын өткізеді.
1982 жылғы әлем чемпионатының 2 ойыны (Бразилия - Совет Одағы, Франция - ГФР) осында өтті.
Ярын-Сегэ-Яха
Ярын-Сегэ-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Обь кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 41 км-ді құрайды.
Рамон Санчес Писхуан
Сілтемелер
Санат:Стадиондар Санат:Испания стадиондары
Ярын-Сегэ-Яха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Надым өзені өзені су алабының шығыс шекарасынан Пур өзені су алабының солтүстік батыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Өзекті ақау
Қысқаша мәлімет
ЖЫЛАНКӨЗ (fіstula) – адамның ішкі қуыс органдарын өзара жалғастырып, тері арқылы сыртқа шығатын өзек жол түріндегі патологиялық ақау. Ж. қалыпты жағдайда кездеспейді, сондықтан ол патологиялық құбылыстың бір белгісі болып саналады. Ж-дің іштен туа және жүре пайда болатын түрлері ажыратылады. Қштен туа пайда болатын Ж. әр түрлі аномалиялық дамудың нәтижелері ретінде (мыс., ұрықтың дұрыс жетілмеуінен) қалыптасады, ал жүре келе пайда болған Ж. түрлі жарақаттардан (оқ және пышақ жарақаты) соң немесе түрлі қабынулардан (остеомиэлит, сүйек туберкулезі, парапроктит, іріңді холецистит, панкреатит, плеврит, т.б.) кейін пайда болады. Кейбір жағдайларда Ж. уақытша ем ретінде әдейі жасалынады. Мыс., өңеш, қарын қатерлі ісігіне жасалған операциядан кейін тамақ өтпей қалғанда, қуық, өт қабы аурулары себебінен дәрет жүрмей қалғанда жасанды Ж. шығару қажеттілігі туады. Ж-ді дәрі-дәрмекпен (консервативті) емдесе өз бетімен, операциясыз жабылуы мүмкін. Ж-ді емдеу үшін, көбінесе, хирургиялық операция жасалады.
Өзекті ақау- құмбалшықтан жасалған өзекке жоғары температурадағы металдың тұрақты әсерінен оның беттеріндегі қоспалардың жабысуынан пайда болатын ойыстар мен шұңқырлар.
Фонтанес-де-Со
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1,32 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Нота (дипломатия)
thumb|300px|right|[[Илья Репин, «Запорожьелiктер түрiк сұлтанына хат жазуы», 1880—1891]] Нота (дипломатия) - дипломатиялық тәжірибеде бір мемлекеттің басқа мемлекетке арнайы баруы.
Дереккөздер
Санат:Дипломатия
Бреансон
Бреансон (Bréançon) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Валь-д'Уаз департаментінде орналасқан. Понтуаз округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,61 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 95102, пошта индексі — 95640.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 374 адамды құрады. Халық тығыздығы — 35,25 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валь-д'Уаз департаментінің коммуналары
Керть
Керть — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чебула өзенінің сол жағалауынан 37 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 43 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Вьясс
Вьясс — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сура өзенінің сол жағалауынан 515 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 51 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ульянов облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Мордовия өзендері Санат:Чувашия өзендері
Арналар сұрыптаушысы
Арналар сұрыптаушысы  (Селектор каналов; the selector of channels) — арналарды ауыстырып қосу құрылғысы.
Сан-Жуан-да-Понта
Сан-Жуан-да-Понта (São João da Ponta) — Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Солтүстік-шығыс Пара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Салгаду экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 916 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 195,987 км² шамасында. Халық тығыздығы — 20.0 адам/км².
Тарихы
Қала 1995 жылы құрылған.
Санат:Пара елді мекендері
Микит-Вож
Микит-Вож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сюзью өзенінің оң жағалауынан 110 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Писарраль
Писарраль (Pizarral) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 80 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,67 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 40 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
IC 5050
IC 5050 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65310, MCG -1-53-5, IRAS20426-0548.
Сыртқы сілтемелер
IC 5050 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Танхайм (Вюртемберг)
Танхайм (Вюртемберг) (Tannheim (Württemberg)) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2331 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 27,68 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 4 26 117. Муниципалитеттің басшысы — Томас Максимилиан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Мундюга
Мундюга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пеза өзенінің сол жағалауынан 217 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ер балалар гимназиясы
Ер Балалар Гимназиясы— Ресей империясында қыздар мен ер балаларды бөліп оқыту дәстүріне негізделіп құрылған орта мектеп. Оқу мерзімі 8 жыл болған. Онда ежелгі Грекия мен Рим империясындағы үрдістер басшылыққа алынып, ақыл-ой, адамгершілік, дене тәрбиелеріне басымдық берілді. Латын және грек тілдерін оқып үйренуге көп уақыт бөлініп, гуманитарлық білім салалары, табиғаттану пәндері оқытылды. Гимназияны бітірген ер балаларға кәмелеттік аттестат берілген. Ер Балалар Гимназиясында, көбінесе, ауқатты отбасының балалары оқыды. Қазақстанда Ер Балалар Гимназиясы Верныйда, Семейде, т.б. қалаларда Қазан төңкерісіне дейін жұмыс істеді.
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы III том 12 тарау
Санат: білім Санат: мәдениет
Беловка (Солтүстік Қазақстан облысы)
Беловка — Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданы, Краснознаменский ауылдық округі құрамындағы ауыл.
География
Аудан орталығы – Мамлют қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 21 км-де жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 436 адам (216 ер адам және 220 әйел адам) болса, 2009 жылы 313 адамды (160 ер адам және 153 әйел адам) құрады.
Ақ тырна
Ақ тырна (Grus leucogeranus) — тырналар тұқымдасының бір түрі. Қазақстанның батыс және орталық аймақтарын көктемгі (сәуір — мамыр) және күзгі (тамыз — қазан) ұшу кезінде қоныстайды. Бұл кезде Наурызым қорығында, Ырғыз және Торғай өзендері мен Арал теңізі жағалауында жиі кездеседі. Сирағының төменгі жағы қауырсынсыз, құйрығы қысқа. Мойны, аяғы ұзын. Қанатының қарымы 2 метрге, салмағы 10 кг-ға дейін жетеді. Қанаты ақ, қанатының ұшы қара, тұмсығы қызыл. Суат маңын, көбінесе батпақты жерлерді мекен етеді. Өсімдік дәнімен, ұсақ жәндіктермен қоректенеді. Ұясын шөп арасына, кейде тайыз су бетіне салады. Сәуір—мамырда 2-3 шұбар жұмыртқа туып, оларды мекиені 1 айға жуық басады. Жыл құсы. Қазақстанның "Қызыл кітабына" енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Тырналар
Нувориш
Нувориш (nouveau riche-жаңа бай)- аз уақыт ішінде өз еңбегімен емес, жаңа ортаға сай әлеуметтік қатынастар мен мәдени дағдылардан айырылған белгісіз әдістер арқылы байыған адам.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Әлеуметтану Санат:Саясаттану
Арна көшесі (Астана)
Арна көшесі (Астана) - Бұрынғы атауы М236-15 көше. «Қараөткел» шағын ауданы. Арна көшесі Сұлутөр көшесімен қиылысып, Жылыой көшесінде аяқталады. Ұзындығы -376,9 м. Арна - өзен аңғарының су ағатын бөлігі. Оқтын-оқтын немесе қысқа мерзімге құрғап қалатын өзен аңғарын «арна» деп атайды. Жазықпен ағатын өзендердің арнасы ирек пішінді болып келеді, оның терең және тайыз тұстары болады. Өзен арналарының ені бірнеше метрден ондаған шақырымға жетелі.
Түйеқұстәрізділер
Түйеқұстәрізділер (Struthioniformes) – қырсыз төсті құстар тобының бір отряды.
Арна көшесі (Астана)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Түйеқұстәрізділер
Түйеқұстәрізділердің қаңқа қалдықтары миоцен дәуірінен Солтүстік Африкадан, Оңтүстік Еуропадан, Кіші және Оңтүстік-Шығыс Азиядан табылған. Ғылыми деректер бойынша 7 – 12 түрі тіршілік еткен. Қазіргі кезде 1 ғана түрі – түйеқұс (Struthіo camelus) белгілі.
Бұл осы күнгі тіршілік ететін құстардың ішіндегі ең ірісі. Биікт. 2,7 м, салм. 130 кг-нан асады. Африканың саванна және шөлейтті аймақтарында таралған. Қысқа аралықта, әсіресе қауіп төнгенде 72 км/сағатқа дейін шапшаң жүгіре алады. . Қауырсындары денесін біркелкі жауып жатады, оның желпуіштерінде ілмекшелері болмайтындықтан, жеке-жеке шашақталып тұрады. Қораздарының қанат қауырсындарының ұшы мен құйрық қауырсыны ақ, қалған жері қара, мекиендерінде – қоңыр сұр түсті болады. Басы мен мойнын мамық жапқан.
Түйеқұстәрізділердің аяқтары ұзын әрі өте мықты. Сирақтары мен жіліншіктерінде қауырсын болмайды. Сүйек ішіндегі ауа қуысы нашар жетілген, құйрық (шонданай) безі болмайды, ішегі ұзын, етті қарыны қалың. Жер бетіндегі екі саусағы бар бірден бір құс. Түйеқұстәрізділер топтанып жүреді, 3 – 5 жасында жыныстық жағынан жетіледі. Полигамды, бірнеше мекиені жұмыртқаларын бірігіп, жер бетінен ойыстап, шұңқыр етіп қазған бір ұяға салады. Жұмыртқасы ірі, оның салм. 1,5 кг-ға жетеді, оны түнде қоразы, күндіз мекиені басады. Балапандар 6 – 7 аптадан кейін шығып, 6 – 8 айда ересек құсқа айналады.
Қазіргі кезде түйеқұстарды көптеген елдерде арнайы фермаларда өсіреді. Қазақстанда алғаш рет Қостанай облысындағы Қарабатыр шаруа қожалығында қолдан өсіріле бастады. Қазір мұндай арнайы фермалар Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданның Есік елді мекенінде, Шымкент қаласының маңында бар. Түйеқұстәрізділердің еті, жұмыртқасы және қауырсындары өте қымбат бағаланады.
Ағашты-топырақты атыс нүктесі
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Графикалық кескін
ГРАФИКАЛЫҚ КЕСКІН  (Графическое изображение; graphic chart) — шарттылықтың белгілі бір дәрежесімен орындалатын жазықтықтагы ( график салғыштың кағаз парағында) әр түрлі заттардың кескіні.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Жазғы Азия ойындары 2014
Азия ойындары 2014 жылы, ресми түрде XVII Азиада ретінде белгілі — мультиспорттық іс-шара 19 қыркүйек пен 4 қазан аралығында 2014 жылы Инчхонда, Корея Республикасында өтті. Бұл Корея Республикасында Сеул (1986) және Пусан (2002) кейін өткен үшінші Жазғы Азия ойындары. Спортшылар 439 пәндер бойынша 36 түрлері бойынша жарысты.
Инчхон 2007 жылғы 17 сәуірде үндістандық Делиді жеңіп Ойындарды өткізу құқығына ие болды.
Өткізу орны
Ойындарды өткізуге екі қала үміткер болды, Дели (Үндістан) және Инчхон (Корея Республикасы). 17 сәуір 2007 жылы кувейттік Эль-Кувейтте Азия Олимпиадалық Кеңесіндегі 45 адамнан 32 адам Инчхон үшін дауыс берді.
Ұраны
Ойындардың ресми ұраны таңдалды - «керемет жетістіктердің алуан түрлілігі», бұл біріктіру арқылы Азияның жарқын болашағын білдіреді.
Медальдар
Медальдардың дизайнын АОК 2013 жылдың 19 тамызы мақұлдады, Бұл ойындардың эмблемасы бар бес бұрыш Инчхон порттарын білдіреді. Бұл қаланы Солтүстік-Шығыс Азияның орталығы ретінде бейнелейді.
Символика
Инчхондағы 2014 жылғы 17-ші Азиада ойындарының тұмары үш ұсақ итбалық болды. Осы идеяны шығарушылар Пенньонгдонг аралының суларында мекендейтін итбалықтардан шабыттанды. Олар Кореяның солтүстігі мен оңтүстігімен теңіз шекарасын еркін өтіп, аймақтағы барлық азиялықтардың бейбітшілікке ұмтылуын, қақтығыстарсыз және идеологиялық қарама-қайшылықсыз өмір сүруін білдіреді. Ойындардың эмблемасы «А» әрпі - «Азия» сөзінің бірінші әрпі. Эмблеманың түсі көгілдір және жасыл, ол Инчхон халықаралық теңіз айлағын, жарқын болашақты және Азияның үмітін бейнелейді.
Көлік қызметі
Инчон метросының құрылысы 2018 жылға жоспарланған мерзімге қысқартылды. Жолаушылардың үлкен ағынымен күресу үшін иммиграция процедуралары жақсартылды.
Азиада Алауы
Ойындардың ұйымдастырушылары екі жеке алау, біреуі - 1951 жылы алғашқы ойындарды Нью-Дели үнді қалашығында, екіншісі Инчхонда жақты.
Үндістанда жағылған алау Инчхон мәдени және өнер орталығында өткен салтанатты рәсімде Қытай арқылы Корея Республикасына барып, Оңтүстік Корея алауына қосылды.
Қатысушы елдер
Төменде барлық қатысушы ҰОК тізімі бар, бір делегацияға қатысушылардың саны жақшада көрсетілген.
Медаль есебі
Байқау қорытындысы бойынша медальдік турнирлердің көшбасшылары Қытайдан келген спортшылар болды.
Сілтемелер
2014 Санат:2014 жылғы спорт Азия ойындары Азия ойындары Азия ойындары Санат:Оңтүстік Кореядағы спорт Санат:Оңтүстік Кореядағы халықаралық спорт жарыстары
Инь-Ян
“Инь” мен “Ян” екеуінің дуализмі мен өзара әсері бүкіл әлемдік құбылыстардың мәнін айқындайды. Мұндай қызметті олар адамның өмірі мен парасатты іс-әрәкетіне де, таным процесіне де байланысты атқарады. Инь және ян бүкіл әлемдік хаосты реттеуші бастау болып табылады. Инь, ян ілімін Ұлы жалпы заң деп атайды. Ауысу, өзгеру және толықтыру құбылыстары инь мен янның өзара қатынасқа түсуі нәтижесінде жүзеге асып жатады. Инь, ян ұғымдары жаhандағының бәрі екі қарама-қарсы жақтардан құралғанын бейнелейді, шексіз екі қарама-қарсы жақтар бар. Дүние шексіз, инь, ян бір-бірінсіз өмір сүрмейді. Инь мен янның өзара байланыстарын, қатынастарын, мызғылмас бірлігін тайцзы (ұлы шек) ұғымы көрсетеді. Ол графикалық түрде монема арқылы көрініс табады. Аталмыш монеманың мағынасын былай сипаттауға болады: Сонымен, ежелгі қытай философиясындағы инь мен ян туралы ілім әлемнің бірлігін, дуализмін және ұдайы өзгерістерде болатындығын бейнелейді.
Дереккөздер
Санат: Қытай философиясы
Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігі
Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігі — ақпарат салаларында басшылықты жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының мемлекеттік органы болып табылады.
Реттелетін салаларда тиімді мемлекеттік саясатты қалыптастыру және жүргізу, бірыңғай ақпараттық кеңістікті және байланыс инфрақұрылымын дамыту мен тұрақты жұмыс істеуін әрі қауіпсіздікті қамтамасыз ету бұл министрліктің басты мақсаты болып табылады.
Ведомстволардың функциялары
әзірлеу.
Қоғамдық талғамдар
Қоғамдық талғамдар - әлеуметтік нормалардың тіршілік ету және қызмет ету формасы.
Қазақстанның бұқаралық ақпарат құралдары
Алғашқы газеттер — «Түркiстан уәлаятының газетi» (Ташкент, 1870 — 82), «Дала уәлаятының газетi» (Омбы, 1888 — 92). Бұдан кейiн Ордада және Оралда ағартушылық бағыттағы «Қазақстан» газетi (1911 — 13), Орынбор қаласында А.Байтұрсыновтың ұйымдастыруымен «Қазақ» газетi (1913 — 1918), ақын-демократ М.Сералин ұйымдастырған қазақ тiлiндегi тұңғыш журнал «Айқап» (1911 — 15) шықты. 1913 ж. 11 газет болса, 1975 ж. 407 газет, оның iшiнде 15 респ., 38 облысы, 271 ауданы, 8 қалалық, 69 көп тиражды және 1 ұжымшарлық газет болды. Қазан төңкерiсiнен бастап қазiргi кезеңге дейiнгi аралықтағы респ. газеттер: «Егемен Қазақстан» (бұрынғы «Социалистiк Қазақстан», 1919 жылдан), «Казахстанская правда» (1920 жылдан), «Жас Алаш» (бұрынғы «Лениншiл жас», 1921 жылдан), «Экспресс К» (бұрынғы «Ленинская смена», 1922 жылдан), «Ұлан» (бұрынғы «Қазақстан пионерi», 1930 жылдан), «Дружные ребята» (1933 жылдан), «Қазақ әдебиетi» (1934 жылдан), «Қазақстан мұғалiмi», «Учитель Казахстана» (1952 жылдан), «Спорт» (1959 жылдан), ұйғыр тiлiнде «Коммунизм туғи» (1957 жылдан), оның араб алфавитiмен шығатын «Йени һаят» («Жаңа өмiр», 1970 жылдан) қосымшасы және үш ауданы газет; корей тiлiнде «Ленин кичи» («Ленин туы», 1938 жылдан); немiс тiлiнде «Фройндшафт» («Достық», 1966 жылдан); өзбек тiлiнде екi ауданы газет шығады. Респ. журналдар: «Ақиқат» (бұрынғы «Қазақстан коммунисi», 1921 жылдан), «Здравоохранение Казахстана» (1923 жылдан), «Қазақстан әйелдерi» (1925 жылдан), «Народное хозяйство Казахстана» (1926 жылдан), «Жұлдыз» (бұрынғы «Әдебиет және искусство», 1928 жылдан), «Мысль» (бұрынғы «Партийная жизнь Казахстана», 1930 жылдан), «Простор» (1932 жылдан), «Қазақстанның ауыл шаруашылығы», «Сельское хозяйство Казахстана» (1936 жылдан), «Ара», «Шмель» (1956 жылдан), «Парасат» (бұрынғы «Мәдениет және тұрмыс»), «Балдырған», «Автомобильный транспорт Казахстана», «Кооператор Казахстана» (1958 жылдан), «Зерде» (бұрынғы «Бiлiм және еңбек», 1960 жылдан), «Жалын» (1969 жылдан), т.б.
1921 жылдан Қазақ телеграф агенттiгi (ҚазТАГ) жұмыс iстейдi. Респ. радио хабары 1931 ж. берiле бастады. 1974 ж. радио хабарларының орта тәулiктiк көлемi 5 респ., 19 облысы бағдарлама бойынша 70 сағ болып, 200 ауданы және 8 қалалық радио редакция жұмыс iстеген болса, қазiр 60-тан астам қоғамдық-танымдық бағдарлама, 20-ға жуық муз. ойын-сауық бағдарламасы бар (2003) (қ. Қазақ радиосы). 1958 ж. тұңғыш телехабар берiлсе, 1972 ж. 15 телевизия студиясы және 40-тан астам ретранслятор жұмыс iстедi (қ. Қазақстан телеарнасы). Респ. радио мен телевизия қазақ, орыс, корей, ұйғыр, немiс, Әзірбайжан, түрiк, татар тiлдерiнде хабар бередi.
1978 ж. құрылған Республика кiтап мұражайында ерте заманнан бүгiнге дейiнгi 60 мыңнан астам әр алуан кiтаптар, альбомдар, көне қолжазбалар сақталған. Қазақстанда Интернет, кабельді теледидар серпінді дамып келеді. Қазіргі заманғы ақпараттық технологиялар ақпарат нарығында кеңінен қолданыс табуда. Ұлттық ТД мен радиостансалар ұлттық ғарыштық жүйе арқылы таратылуда. 2002 жылы CaspioNet (операторы Eutelsat) ғарыштық арнасы құрылды.Республиканың барлық аумағында кабельдік және ғарыштық арналар арқылы BBC, CNN, Deutsche Welle арналарының бағдарламалары, Азаттық радиосы, Польшаның Polonia арнасы, ресейлік және басқа да телерадио арналар көрсетіледі.
Қазақстан Республикасы Сыртқы істер миинстрлігінде әлемнің 20 елінен 80-нен астам шетелдік БАҚ-тардың өкілдері тіркелген. Олардың қатарында BBC, Associated Press, Интерфакс, France Press, Reuters, ITAR-TASS сияқты дүниежүзіне танымал аса ірі ақпараттар агенттіктері бар.
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Осборн (Мэн)
Осборн (Osborn) — Мэн штатының Хэнкок округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 69 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 99.5 км² шамасында. FIPS коды — 23-55855.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Тирсхайм
Тирсхайм (Thiersheim) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Франкония әкімшілік округіне бағынады. Вунзидель-Фихтель ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1918 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 23,69 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 4 79 158. Муниципалитеттің басшысы — Бернд Хофман.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
IC 633
IC 633 — Sextans шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31691, UGC 5796, MCG 0-27-37, ZWG 9.94, ARAK 250.
Сыртқы сілтемелер
IC 633 Санат:Sextans (шоқжұлдыз)
Жарсуат ауылдық округі (Атырау облысы)
Жарсуат ауылдық округі — Атырау облысы Индер ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Жарсуат, Ақтан, Кетебай, Құрылыс, Қызылжар ауылдары кіреді. Орталығы – Жарсуат ауылы.
Тарихы
Жарсуат ауылдық округі 1920 жылы Ақтөбе, Отаркөл, Сарышығанақ, Индер тауының шығыс жағындағы тұрғындарды біріктіріп, Ақтөбеде алғашқы кеңес құрылған. 1925 жылы Томарөткел (Өтеген төбе) жеріне көшіп келген, 1931 жылы Жарсуат деп аталып, екінші ауылға  орналасқан, Жарсуаттың  іргесі қаланған. 1942 жылы су тасқынынан үйлер құлап, қазіргі Жарсуат ауылы орнына көшірілген. Ауылдық кеңеске 1951 жылдары бұрынғы Қызылжар ауылдық кеңесі, 1954 жылы Қазбек, Құрылыс ауылдық кеңестері қосылған.
Қали Аманбаев
Қали Аманбаев (1924. Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданы) - отандық тележурналистиканы зерттеуші, қоғамдық қайраткер. . Ленинград мұғалімдер институтының (1952), Абай атындағы Қазақ педогогикалық институтын бітірген (1956).
Жарсуат ауылдық округі (Атырау облысы)
Дереккөздер
Санат:Индер ауданы ауылдық округтері
Қали Аманбаев
Ұлы Отан соғысына қатысқан. Тарих ғылымының кандидаты (1970). Қарағанды теледидар студиясын ұйымдастырып, оның бірінші директоры болды (1958-62). Қарағанды облысы теледидар және радио хабарларын тарату комитетінің төрағасы (1962-75), Қарағанды облысы партия комитетінің ғылым және оқу орындары бөлімінің меңгерушісі (1975- 78), Қазақстан КП облыстық партия комитетінің хатшысы (1978-87) қызметтерін атқарды.
1970 жылы Қазақстанда телехабарлар таратудың қалыптасуы мен дамуы проблемаларына арналған тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады. "Действенное средство идеологической работы" ("Идеологиялық жұмыстың пәрменді құралы") кітабының авторы (1981). Қазақ КСР мәдениетіне еңбегі сіңген қызметкер, "КСРО-ның Құрметті радисі" атағын иеленген.
Дереккөздер
Санат: журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ерлан Сапарұлы Байжанов
Ерлан Сапарұлы Байжанов (8 қазан, 1962, Алматы) — Қазақстан Республикасы Президентінің Баспасөз хатшысы, филология ғылымдарының кандидаты.
Гүмүшхане
Гүмүшхане ( Gümüşhane) немесе Аргируполис – Түркиядағы Гүмүшхане илінің басты қаласы. .
Tрабзон қаласының оңтүстігінен 115 км қашықтықта Понт Альпінің оңтүстік баурайында орналасқан. Халық саны 30 мың адам (2000 жылғы халық санағының нәтижесі). Түрік және грек атауларындағы сөздің түбірі бір – күміс мағынасын береді. Түрік тіліндегі атау «күміс үй», грек тіліндегі қала атауы «күміс қала» ұғымын береді.
Византия дәуірінде қала Тея (грек тілінде Θεια) аталып, Халдия епархиясының құзырында болды. XVI ғасырда Византия Дизаних (грек тілінде Τζανιχα) бекінісінің маңында күміс кен орны табылғаннан кейін қала қарқынды түрде өркендей бастайды.
1546 жылы қалада шақа сарайы салынады. 1644 жылы күміс өндіру 7 мың кг-ге дейін жетеді.
Қала халқының басым көпшілігін гректер құраған. Орыс-түрік соғысы кезінде қала екі рет орыстардың қоластына өткен.
1846 жылы қаланың атауы Гүмүшхане болып ресми түрде қабылданады.
1914 жылы қалада 3 мың ғана адам өмір сүріп, тұрғындарының жартысын гректер құраған.
1923 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін қаланың грек тұрғындары Грекияға қоныс аударуға мәжбүр болады.
Дереккөздер
Санат:Түркия Санат:Қалалар
Ер
thumb|right|350px|Құранды ер (қоқан ер) құрылымы. Ер – салт атқа мініп жүру үшін пайдаланылатын әбзелдердің бірі.
Тарихи дерек
Ердің ежелгі нұсқалары б.з.д. 2-1 мыңжылдықтарға тән археологиялық қазбаларға қарағанда жүн, киіз сияқты жұмсақ заттардан жасалған. Кейін қаңқасы ағаштан жасалған ер түрлері пайдаланыла бастады. Оның дәлелі ретінде ерте темір дәуірі кезеңіне тән археологиялық артефактілер қатарындағы үзеңгісіз қарапайым ағаш ерді айтуға болады. Ерте темір дәуірінің соңғы кезеңінде ердің құрылымында үлкен сапалық өзгерістер пайда болды. Әуелі мінер жақтағы үзеңгісі, содан кейін келесі жақтың үзеңгісі, кейін құйысқан, өмілдірік, керайыл сияқты әбзелдер қолданысқа енді.
Көшпелі ортада таралған ер жасалған материалына, сыртқы пішініне, кейбір детальдық және жергілікті ерекшеліктеріне байланысты бірнеше түрге бөлінеді. Алдыңғы қасы дөңгеленіп, шалқайып тұратын ықшам келген қазақы ер ең көп таралған ер түріне саналады. Сонымен бірге қазақы ортада әр түрлі себептермен жат-жұрттық ер-тұрмандар да қолданыста болды. Алды-арты дөңгеленіп келген биік, тік қасты – қалмақы ер, арты жалпақ, отыруға жайлы, алдыңғы қасы жұмырлана келген шошақ басты – қоқан ер, алдыңғы қасы тік, артқы қасы дөңгеленіп келген – сарт ер, атты әскерлер тұтынатын, кісілігі үлкен, қасы аласа, тұрқы ұзын болып келетін – орыс ер, алды-арты қайқы, ортасы дөңестеу келген сүйіндік ер, алдыңғы қасы үшкірлеу келген қырғыздың – сару ер, алдыңғы қасы ұзынша, шошақ келген шошақбас ер (парсы, үнді текті). Аталмыш ердің түрлері этникалық "өңдеуге" түсіп, өзінің құрылымы жағынан да, қолданысы мен эстетикалық бітімі тұрғысынан да қазақылық сипатқа ие болды.
Белгілі бір аймақта таралған ер түрлері сол рулардың атымен де аталады. Қазақ ортасында рулық сәйкестілік принципі бойынша адай ер, арғын ер, алтай ер, дулат ер, керей ер, найман ер, үйсін ер деген ер түрлері таралған. Мысалы, албан, суан және жалайырлар арасында кең қолданыста болған үйрекбас ер әрі жеңіл, яғни атқа да, жолаушыға да қолайлы, әрі сәнді етіп жасалынды. Ал керей ері ауқымды, кең, қасы жалпақ келген, әрі биік, үлкен болса, найман ері қасы биік, қушықтау, ауқымы тар, сәнді келеді. Сонымен қатар ерлердің түрлері жасалған материалына байланысты ағаш ер және былғары ер деген екі үлкен топқа бөлінеді. Алғашқысы аттың арқасына тимейтіндей етіп жасалған, ағаш қаңқалы, көнмен қапталмаған көпшілік қолды ер түрі болса, екіншісі – сырты былғарымен қапталған ер.
Ердің қаңқасының құрылымы
thumb|right|300px|Ердің қаңқасының құрылымы. Ердің құрылымдық ең мәнді негізгі бөліктері бойынша да – алдыңғы, артқы қастарының пошымына, жабдықтарының құрамына және эстетикасына байланысты бірнеше түрге жіктеледі: Жабдықталу сипатына қарай қазақ ерлері әйел ері, еркек ері, бәйге атының ері, бала ер, асау ері, көкпар ері деп жіктеледі. Яғни бұл жіктеу ердің белгілі мақсатқа лайықталып жасалғандығына байланысты. Көкпар тартуға арналған ердің өзіндік қолданыстық қажеттілікке үйлестірілген жақтары болады. Еркектерге арналған ердің қаңқасы ықшам, сүйегі жеңіл, бөлшектері жұқа, мықты, берік, атқа қонымды, әшекейі аз, ықшам болады. Қыз-келіншектерге арналған ерлер алтынмен апталып, күміспен күптеліп безендіріледі, асыл тас маржандардан көз қондырылып, айыл-тұрманы түгелдей үзбелі, құймалы, шытыралы келеді.
Ер түрлері
Қазақ шеберлері ұлға немесе қызға арнап ашамай ер жасаған. Ұл баланы үш-төрт жастан бастап атқа мінуге үйреткен. Ашамай ер аса күрделі болмаған, ердің алдыңғы қасымен артқы қасы екі айыр, биік етіп жасалып, екі ұшында тесігі болған. Баланы ерге отырғызғанда сол тесіктен таяқша өткізіп, ат үстіндегі баланы мықтап ұстатады, аяғын үзеңгі қапқа кигізеді.
Ер сүйегін, ердің соқа басын құрайтын бөліктер
Ер сүйегін, ердің соқа басын құрайтын бөліктер: қаптал – аттың қапталына үйлестіріліп жасаған, ердің екі қасына бекітілген қайқылау шабылған ағаш; қас – ердің алдыңғы басы мен арт жағы; кісілік – ердің артқы қасы, отыратын жалпақ жері; керсен – ердің дөңгеленіп келген жалпақтау "артқы қасы". Халықтық жіктеу бойынша мұндай ердің артқы қасы жоқ деп есептелінеді. Оның артқы тұсының керсен деп аталуы да сондықтан. Оқпан – оң жақ беті, сол жақ беті деп аталатын екі бөлек ағаштан құралатын алдыңғы қастың негізі; желкебасар – оқпанның арт жағынан қапсырылып келіп, қастың екі жақ бетін біріктіретін тұтас ағаш; арқалық – ердің екі қасын, қапталын қосып тұратын белағаш, белағашты кей жерлерде арқалық, орта ағаш деп те атайды; қанат – ердің екі қасын қапталдармен ұштастыратын сына тәрізді қосымша қондырма ағаш (артқы дөңгелек қастың екі жағына желімделетін қондырманы да қанат деп атайды); қас етегі – екі қастың қапталдықпен ұласатын шеті; кепілағаш – алдыңғы қастың екі бетіне жиектете қаптал басының үстіне жапсырылатын жұқа ағаш; тіреуіш – артқы қас пен қапталдың екі аралығына қойылатын ағаш қиықша; ердің кірісі – сүйегі бірнеше, бестен жиырмаға дейін бөлшектерден тұратын құранды ердің бөлшектерінің өзара қиысып, жымдасып кірігуі; ердің басы – алдыңғы қастың үшкір немесе томпақтау ұшы. Бағзы заманнан ер қанаты саналған атының ер-тұрманын сәндеп міну орын алған. Бір қарағанда, әшекейдің дені әйел адамға арналып жасалатын сияқты көрінгенімен, іс жүзінде ер әшекейлері саны мен сапасы жағынан әйел әшекейінен әлдеқайда асып түсіп жатады.
Ерге ағаш таңдау
Ердің салмағы, берік, төзімді болуына ерекше мән берілетіндіктен, ерші ағаш түрлеріне, оның жынысына қатты көңіл бөліп, дайындаудың мерзімі мен ағашты кептіру жолдарын жетік меңгерген. Ер жасауға қайың ағаш, терек, емен, балқарағай, самырсын, кейде ырғай, қарағаштың түбірі қолданылған. Ағаштың безсіз, түзу бөлігін ердің қапталы мен белағашына, қайыңның бұтағы салаланған ашасын ердің қасына лайық деп таңдап алады. Ерге ағаш таңдауда ағаштың табиғи үйлесімі мен бұйрасын, безі аз, шұбарларын іріктеп алып, одан ердің қасын ойып жасаған. Мұндай ер көрікті, әрі бағалы саналған. Қазақстанның солтүстік аудандарында ердің ағашын өсімдік майымен майлап, реңдеген.