cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Форче
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1604 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 47 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 34 км² шамасында. Пошта индексі — 63045.
NGC 401
NGC 401 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан * типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1866 жылы 30 желтоқсанда Ball Robert Stawell астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 401 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Liste der NGC-Objekte von 1 bis 500
Ноғай жолы
Ноғай жолы - Қазақстан арқылы өткен Ұлы Жібек жолының бір бөлігі.
Тарихи деректер
Тарихтың атасы атанған Геродот бiздiң дәуiрiмiзге дейiнгi мыңжылдықтың орта шенiнде Қара теңiз маңынан Дон жағалауына, одан Оңтүстiк Оралдағы савроматтар жерi арқылы Ертiс бойы мен Алтайға, Зайсан көлiне дейiн барған «далалық сақ жолының» болғанын айтады.
Ал заманымыздың кемеңгер жазушысы Әбiш аға Кекiлбаев «Шығыс пен Батыс арасындағы ең ежелгi жол-Памирге соқпай, терiстiктен орағытып өтетiн дала жолы.
Оңтүстiк орыс далаларын Орталық Азиямен байланыстырып жатқан бұл жол көне замандарда «Скиф жолы» деп аталыпты. Геродот жазған грек саяхатшысы Аристей, бiздiң заманымызға дейiнгi VI ғасырдағы Қара теңiз жағалауындағы грек колонияларынан шығып, Батыс Сiбiр, Алтай, Тарим бассейнiне беттеген әйгiлi сапарына осы көне скиф жолының бойымен барып қайтқан», - деп жазады. Кейiн Ұлы жолдың құрамдас бөлiгiне айналған бұл көне керуен жолдары «екi мың жыл бойы жұртқа терiстiктегi Ұлы Жiбек жолы ретiнде белгiлi болды»,- дейдi Иманғали Тасмағанбетов пен Зейнолла Самашов.
Ұлы Жiбек жолымен бiздiң дәуiрiмiзге дейiнгi 103 жылы қытай императоры У Дидiң тапсырмасы бойынша тұңғыш рет жүрiп өткен Чжан Цянь есiмдi қытай дипломаты екен. Осы сапардан соң византиялықтар валюта есебінде пайдаланған, алтынмен қатар бағаланатын қытай жібегін Батыс Еуропаға, Сирияның асыл тастарын, Қызыл теңіздің інжу-маржандарын, Мысырдың маталары мен Вавилон кілемдерін Қытайға тасыған керуендер ағыла бастайды. Батыс өркениетi мен Шығыс мәдениетiнiң арасындағы күретамыр болған бұл жолға өзiнiң 1877 жылы жарық көрген «Қытай» атты кiтабында «Ұлы Жiбек жолы» деген географиялық атау берiп, тарихта қалдырған қытайдың физикалық географиясы мен Азияның жер бедерiн зерттеген Фердинанд фон Рихтгофен атты немiс географ-ғалымы көрiнедi. Ұлы Жiбек жолының негiзгi арнасында орналасқан қалалар мен керуен бекеттерi туралы алғашқы толық деректi 846-847 жылдары арабтың мемлекеттiк байланыс қызметкерi Әбу-л-Қасым Убейдаллах ибн Абдоллах ибн Хордадбех «Жолдар мен мемлекеттер туралы кiтап» атты әкiмшiлiк-географиялық анықтама еңбегiнде жазыпты. Ал Х ғасырда өмiр сүрген араб географы Әбу-л-Фарадж Кудама ибн Жафар әл-Басри өзiнiң «Харадж және хатшылық өнер жайлы кiтап» деген ресми құжаттар мол пайдаланылған шығармасында керуен жолы бойындағы табиғат жағдайлары мен географиялық объектiлерге нақты сипаттама берiптi. XIV ғасырдың отызыншы жылдарында бұл өңiрге аяқ басқан, араб Марко Полосы атанған белгiлi саяхатшы, табиғат пен адам жанының аса бiлгiрi Әбу Абдолла Мұхаммед ибн Батутта да өлкенi мекендейтiн халықтардың шаруашылығы, тұрмысы мен мәдениетi жайында өте бағалы деректер қалдырған дейдi ғалымдар. Батыс пен Шығысты жалғастырған әйгiлi керуен жолының «Ноғай жолы» атанған бiр тармағы кезiнде бiздiң Бейнеу өңiрi арқылы өтiптi.
Н.Ибрагимов жазбаларына қарағанда Ибн Батутта Хорезмге осы жолмен барғанға ұқсайды. «Сарайшық қаласынан Хиуаға дейiн Арал мен Каспий теңiздерiн бөлiп тұрған мойнақ арқылы өтетiн бiрнеше жол бар, соның iшiнде ең жақсысы – «Ноғай жолы», - деп жазcа орыс география қоғамының негiзiн қалаушылардың бiрi А.Левшин, белгiлi кеңес археологы С.Толстов бұл жолды «Едiлге баратын үлкен патша жолы» деп атаған. Ал отырарлық тарихшы Әл-Жаухари: «Жiбек жолының үлкен тармағы ең әуелi Киев Русiнен, Бұлғар жерiнен өтiп, Үстiрт үстiмен Аралды айналып, Жент қаласына жетедi. Жентке жеткенше сауда керуенi құс қанаты талған шөлден, түйе табаны күйген құмнан өтедi, арып-ашып әбден әлсiрейдi»,- деген дерек қалдырыпты. Жент Х-ХII ғасырларда Сырдарияның Аралға құяр сағасына жақын маңда болған қала, орны Қызылордадан 115 шақырым жерде делiнедi.
Талай жыл түйе табанымен тапталған, кей жерлерде ені он, тереңдігі жарты метрден асатын бұл керуен жолы Үргеніштен шығып Үстіртке көтеріліп, Үшқұдық, Әжігелді, Қосбұлақ, Білеулі, Шұрық, Құсшы арқылы Сам құмын кесіп өтіп, Белдеулі, Қақпақты арқылы Есеттегі Қосқұдықтан ойға құлап Ұшқанға соғып, Бақашы әулие маңынан Жем өзенінен, Таскешу арқылы Сағыз өзенінен өтіп Сарайшыққа жетіп, әрі қарай орыс жеріне ілігеді. Ғалымдар ескі сүрлеуі әлі күнге дейін сақталған бұл жолдың Сарайшықтан Қос құдыққа дейінгі жерін солтүстік бөлік, Қос құдықтан Қоңыратқа дейінгі аралығын оңтүстік бөлік деп атайды.
Ал солтүстікке бағыт алған екінші керуен жолы Үргеніштен соң жазба деректерде «түріктер дарбазасы» деп аталатын Замждан рабаты мен Хабаб қонысынан өтіп, Қалымбет (Қарақұмбет) құлауынан қырға шығып, Аралды жағалап Әлменбет, Көксеңгір арқылы Матай құмындағы Нәубетке келіп, Тасөткел арқылы Асмантай сорынан өтіп Жездіге жетіп, Тасастау-Қайнар арқылы Қызылқуыстан құлап Жем мен Жайықтан өтiп, Едiлдi бойлап Қазанға, одан Мәскеуге асады.
Жол бойында кезiнде көптеген қала мен керуен сарайлар салынған. Орыс география қоғамының мүшесi, саяхатшы офицер М.Иванин: «XIV ғасырда Хиуадан Қырымға сапар шеккен адамға өзiмен бiрге ештеме алмаса да болады, өйткенi жаныңа керектiң бәрi де жол бойындағы керуен сарайлардан табылады», - деп жазса, белгілі шығыстанушы А.Якубовский Алтынорда кезеңiнде бұл керуен сарайлар көпестер мен жергiлiктi ауқатты адамдар бiрлестiгiнiң ортақ меншiгiнде болғанын айтады. “Yстiрт үстiмен өтетiн Ноғайлы жолында да, Маңғыстау арқылы өтетiн көне Хиуа жолында да 25-30 шақырым сайын суы ащы болсын, тұщы болсын мiндеттi түрде құдық кездеседi де, ал 100-150 шақырым сайын тұщы су көзi - бұлақ не құдық ұшырасып отырады. Шамасы, суаттардың бұлай орналасуы шөл түзде бiр күндiк жол жүргеннен кейiн көлiк суарып, ал үш-төрт күн сайын жолға алынатын ауыз суды жаңартып отыруды көздеген есепке құрылса керек. ”, - деп жазады Ә.Кекiлбаев.
Әбiш ағаның айтуына қарағанда Қазан мен Самарада кемеден түсiрiлген жүк түйе жеккен арбаларға тиелген, қомдаған түйеге 10-15 пұттан жүк артқан, Сарай Беркеден Ханбалыққа дейiнгi жол 9 айдан астам уақытқа созылыпты, ал Сарайшықтан шыққан керуен Yргенiшке отыз күнде жетiптi. Яғни бұл сапардың бiраз бөлiгi Yстiрт үстiнде өткен, демек, керуен сарайлардың да көпшiлiгi осы аймақта салынған. В.Егоров Сағыз өзеніндегі Ташкешуден Хорезмге дейінгі аралықта он бес керуен сарайының болғанын айтады. Шындығында да 1950 жылғы Хорезм археологиялық - этнографиялық экспедициясының Орал-Үстiрт отрядының жазбаларында көрсетiлгенiндей Yстiрттiң солтүстiк батыс ернеуiнде, Мыңсуалмаста тау тастарынан салынған аумағы 40х40 шаршы метр, бiрнеше бөлмелi Қосқұдық керуен сарайы болған. Мұндай керуен сарайдың орны Құсшы, Шұрық, Қақпақтыда да бар.
С.Толстов керуен сарайлар Х ғасырдың соңы мен ХV ғасырдың басында, әсiресе Хорезм мемлекетiнiң ХI-ХII ғасырлардағы Едiлбойы мен Шығыс Еуропа елдерiмен арадағы сауда қатынасының дамыған кезiнде тұрғызылған деген пiкiр айтады. Әбiш аға Үргенiш пен Сарайшық арасындағы парсылардың ежелгi жолдарының үлгiсiндегi бекiнiстi сауда жолын Х-ХI ғасырларда Хорезм шахтары салдырған дейдi. Ал Өзбекстан Ғылым Академиясының Қарақалпақ филиалының ғалымдарының ойынша бұл күрделi құрылыстар 1312-1342 жылдар аралығында билiк құрған Алтын Орда ханы Өзбек ханның заманында өмiрге келген. Себебi ол кезеңде Хорезм мемлекетiн оның өз адамы Тұғлық Темір билеген, сондықтан арадағы қатынас өте жақсы дамыған. Бұл жолдың Өзбек хан тұсында ерекше маңызға ие болғанын белгiлi шығыстанушы, академик В.Бартольд те растайды, қазақ ғалымы М.Меңдiқұлов та терiске шығармайды және ол керуен сарайлардың жолдың солтүстiк бөлiгiндегiлерiнiң тарихқа «қыпшақ кiрпiшi» деген атаумен енген көлемi 28х28х6 см. күйдiрiлген кiрпiштен салынғанын, ал оңтүстiк бөлiгiндегiлердiң Алтын Орда тұсындағы 22-23х22-23х5 см-лiк хорезм кiрпiшiнен тұрғызылғанын, ал мұндай құрылыс материалының бiздiң өңiрде IХ-Х ғасырлардан бастап қолданылғанын сөз етедi. Т.Басенов бұл кiрпiштiң бiр шаршы сантиметрiнің 64,5 кг. қысымға шыдайтын мықтылығын, жергiлiктi саздан бұдан артық құрылыс материалын әзiрлеу мүмкiн еместiгiн айтады.
Сам құмының етегiндегi жергiлiктi халық Белдеулi, Үшүйiк, Молақ деп атайтын енi бес, ұзындығы он шақырымдай аймақта бүгiнде құлап үйiкке айналған, кезiнде күйдiрiлген кiрпiштен салынған қырыққа тарта керуен сарайдың орны мен таспен шегенделген отыздан аса әйкелсiз құдық, сардобалар бар, үйiктерге жақын жерлерде қыштан өрнектелiп жасалған құмыра сынықтары кездеседi. Бұл орындар өлке зерттеушiлерiнiң еңбектерiнде Сам, Көптам деп жазылған. Орынбор кеденінің директоры П.Величконың басшылығымен 1803 жылы жасақталған «Хиуа хандығы мен Сырайшық қамалынан шығатын жолдың сипаттамасында» Белдеуліде (Куптамь) аралары бір версть (верста, немесе шақырым – 1060 метр) шамасында болып жолдың екі жағына орналасқан отыздан астам құлаған үйдің тұрғандығы, сол жерден Сам (Шамь) құмы арқылы жүргенде 30 версть қашықтықта таза сулы екі құдығы бар Құсшы керуен сарайының бар екендігі жазылған. Ал 1825-26 жылдардағы полковник Ф.Берг экспедициясының материалдарында Бақашыдан шыққан керуен жолының Сарнияз, Есекжал, Мыңсуалмас арқылы Шиландыға келетіндігі көрсетілген. Яғни Есеттің құлауындағы Қосбұлақтан шыққан жол Белдеуліге Шиланды арқылы барған. В.Бартольд солтүстiк Үстiртте, Үргеніштен он күндік жерде, Жем өзенінен жылдам жүрісте 3 күндік, жай жүрісте 6 күндік жерде, XVII ғасырда керуен сарай есебінде кеңінен танымал болған Сам қаласының болғанын жазады. XV ғасырда өмір сүрген белгілі тарихшы, Абд ар-Раззақ Самаркандидің Ноғай Ордасының негiзiн қалаған, он бес жылдай Алтын Орданың бас қолбасшысы, Ақ Орданың әмiрi болған Едiгенiң билiктен айырылып бас сауғалап Хорезмге барған 1410 жылғы сапары жайлы жазбаларында да Сам қаласы сөз болады.
Дереккөздер
Санат:Ұлы Жібек жолы Санат:Сауда жолдары
Александр Григорьевич Лукашенко
Александр Григорьевич Лукашенко (30 тамыз 1954 ж. туған, Белоруссия, Могилев облысы Шклов ауданы) — мемлекет қайраткері, Беларусь Республикасының президенті (1994 жылдан). Могилев қаласындағы педогогикалық институтты (1975), Беларусь а. ш. академиясын (1985) бітірген. 1978 — 90 ж. аудан “Білім” қоғамының жауапты хатшысы, “Ударник” ұжымшар басқармасы төрағасының орынбасары, құрылыс комб. директорының орынбасары, Ленин атындағы ұжымшарда партия ұйымының хатшысы, “Городец” кеңшарының директоры қызметтерін атқарды.
1990 ж. БКСР Жоғары Кеңесінің депутаттығына сайланып, жемқорлық пен парақорлыққа қарсы күрес комиссиясын басқарды (1993 — 94). 1994 ж. 10 шілдеде Беларусь Республикасының президенті болып сайланды. Ол ТМД елдері басшыларының ішіндегі Кеңестік жүйені сақтап қалуға тырысушы ретінде көзге түсіп отыр. Лукашенко ішкі, сыртқы саясатта елдің тұрақтылығын сақтауға, экономиканы дамытуға үлес қосты.
Ресей, Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстанмен Кедендік Одақ келісіміне қол қою арқылы ТМД елдерімен ынтымақтастық, әріптестік қатынастарды кеңейтуге, елдің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге тырысты. Лукашенко Беларусь пен Қазақстан арасындағы интеграция қатынастардың дами түсуін қолдады. 1997 және 1999 ж. ресми сапармен Қазақстанда болды. Екінші сапары кезінде 1999 — 2008 жылдарды қамтитын эконикалық қатынастар жөніндегі келісімдерге қол қойылды.
Лукашенко Беларусьте авторитарлық режим орнатты (сайлауда әкімшілік ресурстарды пайдалану, режимнің қарсыластарына қарсы қуғын-сүргін, БАҚ бостандығын шектеу және т.б.)
Беларусь және орыстілді қоғамдарда «әке» деген лақап ат бар.
Ерте жылдар
Александр Лукашенко 1954 жылы 30 тамызда БССР Витебск облысы, Орша ауданы, Копыс қалалық ауылында дүниеге келген. Атасы Трофим Иванович Чернигов губерниясының Глухов ауданының Понурка шаруа қожалығында (қазіргі Украинаның Сум облысының Глухов ауданы) дүниеге келген. Анасы Екатерина Трофимовна Лукашенко (1924-2015) Ұлы Отан соғысына дейін Могилев облысы, Копыся қаласынан 3 шақырым жерде, Шклов ауданы, Александрия ауылында тұрып, соғыстан кейін Орша зығыр комбинатына жұмысқа орналасты; ұл туып, ауылға оралып, фермада сауыншы болып жұмыс істей бастады.
Лукашенко әкесіз өсті және өсті. Мектепте қиын оқушы болып, полицияның балалар бөлмесінде есепте тұрған.
1975 жылы Могилев педагогикалық институтының тарих факультетін тарих және қоғамтану мамандығы бойынша, ал 1985 жылы Могилев облысының Горький қаласында Беларусь ауыл шаруашылығы академиясының экономика факультетінің сырттай бөлімін бітірді. ауыл шаруашылығы өндірісінің экономист-ұйымдастырушысы мамандығы бойынша. 1975-1977 жылдары Лукашенко КСРО МҚК Шекара әскерлерінде қызмет етті, Бресттегі Батыс шекара округі әскери бөлімінің саяси бөлімінің нұсқаушысы болды. Шекара әскерлерінде қызмет еткеннен кейін еңбек жолын Могилев қалалық комсомол комитетінің хатшысы болып бастап, 1978 жылы Бүкілодақтық «Знание» қоғамы Шклов аудандық ұйымының жауапты хатшысы болды.
1979 жылдан - КОКП мүшесі. 1980-1982 жылдары танк ротасы командирінің саяси істер жөніндегі орынбасары қызметін атқарды. 1982 жылы Шклов ауданындағы «Ударник» колхозы төрағасының орынбасары, келесі жылы Шклов қаласындағы құрылыс материалдар комбинаты директорының орынбасары, 1985-1987 жылдары Ленин атындағы колхоз партия комитетінің хатшысы болып қызмет етті. Шклов ауданында. 1987 жылдың наурыз айында Могилев облысы Шклов ауданындағы «Городец» кеңшарының директоры болды, ал 1988 жылдың қаңтар айынан бастап Могилев облысында алғашқылардың бірі болып совхозда арендалық шартты енгізді.
Саяси мансаптың басталуы
1989 жылы наурызда ол Могилев сайлау округі бойынша КСРО халық депутаттары сайлауына қатысты, бірақ екінші турда Вячеслав Кебичке шамамен 5% дауыс айырмашылығымен жеңіліп қалды.
Қайта құру кезеңінде, 1990 жылы наурызда Шклов сайлау округі бойынша Беларусь Республикасы Жоғарғы Кеңесінің халық депутаты болып сайланды, екінші турда жеңіске жетті. Ол өзінің сыни сөздерімен, оның ішінде КСРО ыдырағанға дейін Кеңес төрағасына қарсы сөйлеген сөздерімен танымал болған Республикалық және жергілікті билік пен басқару жанындағы коммерциялық құрылымдардың қызметін зерттеу жөніндегі Жоғарғы Кеңестің уақытша комиссиясын басқарды. Беларусь министрлері Вячеслав Кебичке, одан кейін - Жоғарғы Кеңес төрағасы Станислав Шушкевичке қарсы.
1991 жылы 25 мамырда ол «Народная газета» газетінде «Диктатура: беларусь нұсқасы?» бағдарламалық мақаласын жариялады, онда ол авторитарлық билікке ұмтылу және саяси диктатура құру номенклатурасын ұстады. Кейін Беларусь Жоғарғы Кеңесінде «Беларусь коммунистері демократия үшін» фракциясы құрылды, оның жетекшілерінің бірі Лукашенко болды.
Тамыздағы шайқастан кейін «Беларусь коммунистері демократия үшін» парламенттік тобының мүшелері Беларусь Коммунистік партиясынан шығатындарын жариялап, оған тыйым салуды талап етті, ал Лукашенконың өзі Жоғарғы Кеңес төрағасы Николай Дементей мен Кеңес төрағасының отставкаға кетуін талап етті. Министрлер Вячеслав Кебич. Лукашенконың өзі айтқандай, ол «коммунист болған және соңғы кездері елімізді басқарған кейбіреулерге ұқсамай, партиялық билетін өртемеген. Мен бұл партия билетін әдейі алдым ».
1991 жылы қазанда Минскіде жаңа демократиялық партияны құру жөніндегі ұйымдастыру комитетінің съезі өтті, ол ақырында «Халық келісім партиясы» деп аталды. Ұйымдастыру комитетінің құрамына «Беларусь коммунистері демократия үшін» фракциясының мүшелері, партия қызметкерлері, Беларусь Компартиясы Орталық Комитеті жанындағы Жоғары өнер мектебінің оқытушылары кірді. Лукашенко комитеттің тең төрағаларының бірі болды. Кейін даулар мен белгісіздік жағдайында Лукашенко ұйымдастыру комитетінен шығып кетті.
1991 жылы қарашада Лукашенко Беларусьтің жеке Қарулы Күштері мен ақша жүйесін құруға қарсы дауыс берді. Республиканың Жоғарғы Кеңесінде КСРО-ның өмір сүруінің аяқталуын білдіретін Беловеж келісімдерін ратификациялау кезінде Лукашенко, кейбір деректер бойынша, қарсы дауыс берген жалғыз депутат болды, басқалардың айтуынша, ол қатыспады. дауыс берді, ал үшінші бойынша ол дауыс беруден қалыс қалды. 1999 жылы, содан кейін 2008 жылы Лукашенко КСРО-ның ыдырауын «XX ғасырдағы ең үлкен және ең үлкен геосаяси апат» деп бағалады.
1993 жылдың сәуірінен 1994 жылдың шілдесіне дейін Лукашенко Жоғарғы Кеңестің сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі уақытша комиссиясын басқарды. Ол Беларусь президенті болып сайланғанға дейін «Городец» кеңшарының директоры қызметін сақтап қалды.
Сайлау алдындағы белсенділік
Кандидат Лукашенконың сайлауалды штабы өзі сияқты жас саясаткерлерден тұрды. Лукашенконың сайлауалды командасының құрамында В.Гончар, В.Цепкало, А.Федута, В.Терещенко, И.Титенков, А.Лебедко, В.Шейман және т.б. Алайда Лукашенко уәде етілгеннен айтарлықтай өзгеше саясатты жүзеге асыра бастағаннан кейін көп ұзамай оның командасының көптеген мүшелері жас президенттің басқару стиліне, 1995 және 1996 жылдардағы референдум нәтижелеріне және Ресеймен интеграцияға наразы болып, оппозицияға өтті. Олардың кейбіреулері үшін мұндай қадам олардың мансабына тұрарлық болды. 2008 жылдың басына қарай Беларусь билігінің жоғарғы эшелонында тек Шейман қалды.
Лукашенко өзінің сайлауалды бағдарламасында Беларусь тұңғиықтың алдында тұрғанын айтты: өндіріс пен ауыл шаруашылығы күрт құлдырап, инфляцияның жоғары деңгейі, қылмыс пен сыбайлас жемқорлық жоғары деңгейде болды. Лукашенконың айтуынша, «халықты тұңғиықтан алып кету» керек еді, ол үшін билікті жаңарту керек еді. Оның үстіне жаңа үкімет келесі мақсаттарды жүзеге асыруы керек: инфляцияны төмендету және халықтың кедейленуін тоқтату, мафияны жою, сыбайлас жемқорлық деңгейін төмендету, бұрынғы КСРО республикаларымен (ең алдымен Ресеймен) байланысты қалпына келтіру.
1994 жылы 16 маусымда сайлауалды үгіт-насихат жұмыстары кезінде Витебск облысы, Лиозно елді мекенінің жанынан өтіп бара жатқанда, Лукашенко мен Беларусь Республикасының екі халық депутаты - И.И.Титенков пен В.В. оны «Mercedes-Benz» автокөлігінің жағына қысып алған. машина. Ақ дерлік, болат түсті Мерседесті оның иесі Титенков жүргізген. Ол Лукашканы Витебсктен Лиозноға алып бара жатқан. Өзін президенттікке кандидат Лукашенконың сенімді адамымын деп атаған Александр Бужа оқтардың бірі Лукашенконың басынан бірнеше сантиметрге ұшып кеткенін айтты. Ешқандай зияны жоқ. Келесі күні таңертең Лукашенко полицияға жүгінді. МҚК мен Ішкі істер министрлігі жүргізген тергеу экспериментінің нәтижесінде Титенков пен Шейман қойған шарттар бойынша Мерседес автокөлігін ату мүмкін емес екені белгілі болды. Арнайы шақырылған баспасөз мәслихатында КГБ өкілі Лиозно маңында көлікті атқылау жағдайының сахналанғанын айтты.
1994 жылы 28 маусымда Лукашенко Үкімет үйіне барды, бірақ ғимаратқа кіре берісте Мемлекеттік қауіпсіздік Бас басқармасының қызметкерлері оны өткізбей қойды, ал Лукашенко ғимаратта болған кезде оны және оның үш көмекшісін соққыға жыққан. полициямен, нәтижесінде Лукашенко жеңіл жарақат алды. Полиция қызметкерлерінің Беларусь прокуратурасына ұсынған түсіндірме хатында көрсетілгендей, оқиға кезінде А.Лукашенко бірнеше полицейдің киімін бүлдіріп, түймелерін жұлып алған.
Ол бірінші айналымда 44,82 пайыз жинап, сол кездегі мықты БПФ партиясының басшысы З.Познякты артта қалдырып, В.Кебичпен бірге екінші айналымға өтті. 1994 жылы 10 шілдеде елде президенттік сайлаудың екінші туры өтті, онда А.Лукашенко жеңіске жетіп, 80,1% дауыс жинап, сол арқылы тәуелсіз Беларусьтің тұңғыш президенті болды.
Бірінші президенттік мерзімі (1994-2001)
Ұлықтау рәсімі Үкімет үйінің Сопақ залында өтті. Инаугурация кезінде Лукашенко атап өтті:
Лукашенко 2009 жылы ИТАР-ТАСС бас директорының орынбасары М.Гусманмен сұхбатында өзінің президенттігінің алғашқы күндері туралы былай деді:
Белоруссияда Лукашенконың билікке келуімен цензура күшейді. Сонымен, 1994 жылдың аяғында Жоғарғы Кеңестің депутаты С.Антончик баяндама жасады, онда президент төңірегіндегі сыбайлас жемқорлық туралы айтылды. Баяндама ешқашан жарияланбады, өйткені оны жариялауға соңғы сәтте тыйым салынды, нәтижесінде газеттер «ақтаңдақтармен» шықты. 1995-1996 жылдар бойы Жоғарғы Кеңес пен Президент арасында қатаң текетірес болды. . На протяжении 1995—1996 годов проходило жёсткое противостояние Верховного Совета и президента
1995 жылы Лукашенконың бастамасымен елде референдум өтті,. Более 75 % пришедших на референдум положительно ответили на все 4 вопроса онда 4 сұрақ қойылды: орыс тіліне мемлекеттік мәртебе беру туралы, жаңа мемлекеттік ту мен мемлекеттік елтаңбаны енгізу туралы, Лукашенконың экономикалық интеграция саясатын бекіту туралы. Ресей және Беларусь Президентінің Жоғарғы Кеңесті тарату құқығы туралы. Референдумға келгендердің 75 пайыздан астамы 4 сұраққа да оң жауап берді. Нәтижесінде орыс тілі беларусь тілімен қатар Беларусьтегі мемлекеттік тілдің біріне айналды.
Лукашенко өзінің сыртқы саясатында Ресеймен жақындасу бағытын ұстанды. 1995 жылы қаңтарда Лукашенко мен Ресей Федерациясының президенті Б.Ельцин Беларусь пен Ресей арасында төлем және кеден одақтарын құру туралы келісімге қол қойды. Сол жылдың ақпанында Лукашенко мен Ельцин елдер арасындағы достық, тату көршілік және ынтымақтастық туралы келісімге, 1996 жылы - Беларусь пен Ресей қауымдастығын құру туралы келісімге, 1998 жылы - тең құқықтар туралы келісімге қол қойды. Ресей және Беларусь азаматтарының.
ТМД-ның басқа да бірқатар елдерімен жақындасу болды. 1996 жылы наурызда Лукашенко «Ресей Федерациясы, Беларусь Республикасы, Қазақстан Республикасы және Қырғыз Республикасы арасындағы экономикалық және гуманитарлық салалардағы интеграцияны тереңдету туралы келісімге» қол қойды. 1999 жылы қарашада А.Лукашенко мен Қазақстан Президенті Н.Назарбаев елдер арасындағы экономикалық ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды.
1996 жылдың жазында Беларусь Жоғарғы Кеңесінің 70 депутаты Лукашенко Конституцияны бұзғаны үшін оған импичмент жариялауға өз қолдарын қойды.
1996 жылы 24 қарашада Конституцияға түзетулерді қабылдау бойынша референдумның қорытындысы бойынша (Еуропа мен АҚШ мойындамаған) президенттіктің 5 жылдық мерзімін кері санау қайта басталып, президентке қосымша өкілеттіктер берілді. (соның ішінде парламентті тарату құқығы).
Лукашенко жаңа өкілеттіктерін бірден пайдаланып, 13-ші Жоғарғы Кеңесті таратып жіберді. АПО парламент ғимаратын қоршауға алды, ал іргелес ғимаратта Жоғарғы Кеңестің президентті қолдайтын депутаттарынан тұратын жаңа парламент орналасты. Беларусь премьер-министрі, тағы 2 министр және Конституциялық соттың 7 судьясы наразылық ретінде отставкаға кетті. Импичмент туралы петиция кері қайтарып алынды. Лукашенко арнайы қызметтерді, атап айтқанда КГБ-ны күшейту арқылы билікті өз қолына шоғырландырды.
Тәуелсіз баспасөз бен белгілі оппозиция өкілдерін қудалау басталды. Лукашенконың оппозицияны басып-жаншу туралы халыққа үндеуінен кейін 1999-2000 жылдары жұмбақ жағдайда Лукашенконың сайлауалды штабының бұрынғы төрағасы В.Гончар мен ресейлік ОРТ телеарнасының операторы Д.Завадский бар үш оппозиционер жоғалып кетті. Шетелде МҚК мен Ішкі істер министрлігінің қашып жүрген офицерлері пайда болды, олар билік оппозицияны жоюға рұқсат бергені және Беларусьте осы мақсатта аталғандардың бар екендігі туралы куәлік береді. Өлім отрядтары. Беларусьте бірнеше шенеунік қамауға алынды, бірақ тергеу аз жүргізілді.
Беларусьте Лукашенко билікке келгенге дейін шағын экономикалық реформалар ғана жүргізілді. 1994 жылдың ортасына қарай ел экономикасының 2 пайызы ғана жекешелендірілді. Беларусь қатты тәуелді болған кеңестік қолбасшылық экономиканың күйреуі 1994 жылы өнеркәсіп өндірісінің 1991 жылмен салыстырғанда 50%-ға төмендеуіне әкелді.
Лукашенко экономиканы тұрақтандыру шараларын белсенді түрде қолдана бастады: бюджеттік қызметкерлердің жалақысы екі есе өсті, бағаға мемлекеттік бақылау енгізілді және сол кезде жүргізілген нарықтық реформалар жойылды. Беларусь экономикасы Ресейден келетін энергияға қатты тәуелді, бірақ Беларусь кәсіпорындарының көпшілігі оны да төлей алмады. Энергетикалық ресурстарды төлеуге валютаның болмауы үкіметті Ресеймен одақ құруға мәжбүр етті, бұл Лукашенконың да, Кебичтің де бағдарламасының негізгі пункттерінің бірі болды.
Лукашенко өзінің президенттігінің басынан бастап беларусь оппозициясына және Батыстың бұл күштерге көмегіне қарсы бағытталған саясатты бастады (мысалы, Фридрих Эберт қорынан). Жекешелендіру тоқтатылды, мемлекеттік саясатта КСРО-ның қайта жаңғыруы туралы риторика үстемдік етті. ЕҚЫҰ республикадағы адам құқықтарының бұзылуы туралы есеп бере бастады.
Екінші президенттік мерзімі (2001-2006)
thumb|250px|Александр Лукашенко мен Владимир Путин. [[Мәскеу, 2001 ж]] thumb|250px|Александр Лукашенко, Владимир Путин және Леонид Кучма Витебсктегі Славян базарында, 2001 ж. 2001 жылы 9 қыркүйекте елде президент сайлауы өтті. Лукашенко сайлау науқаны барысында Беларусьте ауыл шаруашылығы стандарттарын, әлеуметтік төлемдердің мөлшерін және өнеркәсіп өндірісін арттыруға уәде берді. Лукашенко бірінші турда 75,65% дауыс жинап, жеңіске жетті. ЕҚЫҰ бұл процесс «халықаралық стандарттарға сай емес» деп мәлімдеді. Ресей ЕҚЫҰ-ға қарағанда Лукашенконың қайта сайлануын көпшілік алдында құптады. Ресей президенті В.Путин Лукашенкоға телефон соғып, жеңісімен құттықтап, әріптестік орнатуға ниет білдірді. Елде сайлауға дейін және сайлаудан кейін В.Левоневский ұйымдастырған наразылық акциялары өтті.
2003 жылы Ирактағы соғыс кезінде Ирактың бірнеше жоғары лауазымды шенеуніктерінің беларус төлқұжаттары бар екені, тіпті Беларусьтен пана алған болуы ықтимал екені анықталды. Америкалық әскерилер мен барлау қызметкерлері Лукашенко режиміне қатысы бар адамдар мен ұйымдардың – ЛДПБ төрағасы С.Гайдукевичтен бастап Орыс православие шіркеуінің Беларусь эксархатына дейін Иракпен заңсыз сауда жасау фактілерін анықтады. Беларусь Батыстың, әсіресе АҚШ-тың назарын көбірек аударған авторитарлық режимдерге қару-жарақ жеткізуге қатысты жанжалдарға (кейде Беларусь делдалдығы арқылы Ресейден) тартылды.
Грузиядағы раушан төңкерісі, Украинадағы қызғылт сары төңкеріс және Қырғызстандағы төңкеріс фонында әлем жұртшылығының Беларуське деген назары күрт артты. Осылайша, АҚШ Беларусь демократиялық актісін қабылдады.
Лукашенко өзінің сыртқы саясатында ТМД-ның бірқатар елдерімен интеграциялық курсты жалғастырды. 2003 жылы қыркүйекте Беларусь, Ресей, Украина және Қазақстан арасында Бірыңғай экономикалық кеңістік құру туралы келісімге қол қойылды.
Үшінші президенттік мерзім (2006-2011)
2006 жылы 19 наурызда 83% дауыс жинап, үшінші рет Беларусь президенті болып сайланды. Сайлау президенттікке кандидаттар А.Милинкевич пен А.Казулин бастаған жаппай наразылықтармен қатар өтіп, ЕҚЫҰ мойындаған жоқ.
2008 жылы Беларусьте қаржы дағдарысы басталып, бағаның өсуіне әкелді.
Төртінші президенттік мерзім (2011-2015)
2010 жылы 19 желтоқсанда президент сайлауы қайтадан өтті. 20 желтоқсанда ОСК А.Лукашенконың 79,65% дауыс жинап, төртінші мерзімге қайта сайланғанын хабарлады. Дауыс беру нәтижелерін президенттікке кандидаттардың қалған бөлігі, сондай-ақ АҚШ пен Еуропалық Одақ мойындамады, бірақ С.Лебедев басқарған сайлауға қатысқан ТМД миссиясы мойындады. Сайлау жаппай наразылықтармен қатар өтті. Америка Құрама Штаттары олар мынаны ерекше атап өтті:
2011 жылы 21 қаңтарда Александр Лукашенко төртінші рет Беларусь президенті қызметіне ресми кірісті.
2011 жылы Беларусьте қаржылық дағдарыс басталып, беларусь рублінің құнсызданғаны жарияланып, бағаның күрт өсуі басталды. Бұл бүкіл елде наразылық тудырды. 2012 жылғы парламент сайлауының қорытындысы бойынша бұрынғы кездегідей парламентке тек Лукашенконың жақтастары ғана келді, олармен Беларусь басшысы елдегі қаржылық қиындықтарды еңсере алды.
2000 жылдан 2013 жылға дейінгі кезеңдегі салыстырмалы бағадағы елдің ЖІӨ орташа жылдық өсімі 6,3%-ды құрады (бірақ бұл өсімнің бір бөлігі әлемдік бағадан төмен бағамен импортталған және жөнелтілгенге дейін тазартылған ресейлік мұнайдың кері экспорты есебінен қамтамасыз етілді. Еуропаға).
2014 жылы Беларусьте ақша-қаржы дағдарысы орын алды.
Бесінші президенттік мерзім (2015-2020)
2016 жылдың 1 қаңтарынан бастап президент Лукашенконың No222 жарлығы (арнайы сертификаттары жоқ жеңіл өнеркәсіп өнімдерін сатуға тыйым салу) күшіне енді. Бұл Белоруссияда наразылық тудырды.
2017 жылы «Паразитизм туралы жарлық» деп аталатын No3 «Әлеуметтік тәуелділіктің алдын алу туралы» Жарлық қабылданғаннан кейін Беларусьте елдің ірі қалаларында өткен наразылықтар басталды. Осыдан кейін 2018 жылдың қаңтар айында «Халықты жұмыспен қамтуға жәрдемдесу туралы» қаулы жаңа редакцияда және жаңа атаумен қабылданды.
Сол жылдың 17 ақпанында Минскіде президент жарлығына және биліктің экономикалық саясатына қарсы «Қаһарлы белорустардың маршы» өтті, содан кейін «Паразиттер шеруі» деп аталатын наразылықтар елдің басқа да ірі қалаларына тарады. 9 наурызда ел дамуының өзекті мәселелеріне арналған жиында Лукашенко бір жыл бойы «паразиттерден» алым алмау туралы шешім қабылдағанын мәлімдеді. Бұл ретте жарна төлеп қойғандардың ақшасы келесі жылдың төлеміне кетеді, бірақ 2016 жылы «паразит» жұмысқа орналасса, 2015 жылы төлеген ақшасы оған қайтарылады.
2017 жылдың 21 наурызында Лукашенко Беларусьте «лагерьлерде қарумен жаттығатын» ондаған содыр ұсталғанын айтты. Сол күні Лукашенко «оппозициялық қоқыс төгетін шұңқырды жарып жіберген» No3 жарлығының күшін жоймағанын және күшін жоймайтынын айтты. Шерушілерді тұтқындау Беларусь оппозициясы 25 наурызда дәстүрлі түрде атап өтетін Бостандық күні қарсаңындағы наразылық толқыны кезінде басталды. 21 наурыз бен 3 сәуір аралығында жаппай тәртіпсіздіктерді дайындады және дайындады, ал 20-дан кейін заңсыз қарулы жасақ құрды («Ақ легион» ісі) деген айыппен 35 адам ұсталды. Наурыздың 25-і күні Минскіде Бостандық күніне орайластырылған наразылық шеруі өтіп, ол көптеген ОМОН қызметкерлері мен арнайы техниканың қатысуымен басылды. . После массовых задержаний на Дне Воли акции протеста практически сошли на нет Азаттық күніндегі жаппай тұтқындаулардан кейін наразылық акциялары іс жүзінде нәтижесіз болды.
Наразылық акциялары мен «Ақ легион» ісін тергеу барысында мемлекеттік БАҚ «Паразиттер еместер марштарына» қатысушылар мен заңсыз қарулы топтардың мүшелерін «ашуға» бағытталған материалдарды, атап айтқанда, «Досыма қоңырау шал» хабарын жариялады. «Беларусь 1» телеарнасында (6 наурызда) көрсетілді, ол наразылық шерулерін Еуромайдан және басқа да түрлі-түсті революциялармен салыстырды және «Қара жандардың ақ легионы» (12 сәуір) журналистік зерттеуі туралы шындықты ашуы керек еді. 25 наурызға Минскіде не дайындалды.
2017 жылдың 16 маусымында Беларусь Республикасының Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті жаппай тәртіпсіздіктер бойынша қылмыстық қудалауды тоқтатқаны белгілі болды. 2017 жылдың 30 маусымында соңғы айыпталушылар босатылды. 27 қарашада «Ақ легион» ісіне қатысушылардың барлығын қылмыстық қудалау тоқтатылды.
2017 жылдың 7 шілдесінде Салық және алымдар министрлігі 2015 жылы мемлекеттік шығыстарды қаржыландыруға қатыспағаны үшін төленген алым «паразиттерге» қайтарыла бастағанын хабарлады. Салық және алымдар вице-министрі С.Шевченко 9 наурызда А.Лукашенконың кеңес өткізгенін еске салды, онда «жұмысқа кірісіп кеткен тұлғаларға алымды қайтару жүзеге асырылатыны анықталды. Бұл орындалады, бүгін осындай бұйрық бар, салық органдары жұмысқа кірісті».
2018 жылғы 25 қаңтарда президент Лукашенко халықты жұмыспен қамтуға жәрдемдесу шараларын қарастыратын No1 Жарлыққа қол қойды. Құжат ең алдымен азаматтарды жұмыспен қамтуда барынша көмек көрсету, халықты жұмыспен қамтуды және өзін-өзі жұмыспен қамтуды ынталандыру бойынша уәкілетті органдардың жұмысын арттыруға бағытталған. Жаңа Жарлықта еңбекке жарамды жұмыс істемейтін азаматтардан мемлекеттік шығыстарды қаржыландыру үшін алым алу нормалары енгізілмеді. Бұл ретте бұрын осы алымды төлеуші деп танылған тұлғалар оны төлеуден босатылады.
2018 жылғы 15 наурызда Конституциялық сот судьяларымен кездесуде А.Лукашенко конституцияға «негіздеме қажет» екенін айтып, конституциялық референдум өткізу туралы мәселе көтерді. Ол сондай-ақ, оның көзқарасы бойынша, функциялардың бір бөлігін президенттен биліктің басқа тармақтарына беру керектігін, әсіресе, оның пікірінше, атқарушы биліктің рөлін күшейту керектігін атап өтті. Сәуірдің 2-сі күні ОСК басшысы Л.Ярмошина Өкілдер палатасының отырысында 70 күннен кейін референдумды дайындауға болатынын, оның бюджеттен тыс қаражатқа өткізілетінін айтты. Бұл ретте ол қандай өзгерістер талқыланып жатқанын айтпады, бірақ бұл мәселемен негізінен Конституциялық сот айналысатынын түсіндірді.
2018 жылғы халыққа және парламентке жыл сайынғы Жолдауында Лукашенко конституцияны өзгерту бойынша референдум өткізу туралы тіпті ойламағанын айтты:
Бізде қазір референдум өткізуге уақыт жоқ. Біз үшін ең бастысы – елдегі сорды көтермей, төтеп беру. Өзгерістерді кім талап етіп жатқанын көруге болады. Олар Конституцияға енгізілген өзгерістердің салдары қандай болатынына жауап бермейді. Қоғамдағы бұл ашығуды тоқтатуымыз керек.
Беларусь оппозициясы мұндай бетбұрысты Арменияда жақында премьер-министр лауазымына бұрынғы президент С.Саргсянның кандидатурасына қарсы наразылық қозғалысының жеңісімен байланыстырды. 2015 жылы конституциялық референдум нәтижесінде Арменияда жартылай президенттік басқару жүйесі парламенттік басқару жүйесімен ауыстырылды.
2018 жылғы 13 тамызда Александр Лукашенко Орша ауданына жұмыс сапарымен барып, оның даму мәселелеріне үкіметке 2017 жылдың сәуір айында ерекше назар аударуды тапсырды. Елбасының айтуынша, оның өңірді дамыту жөніндегі тапсырмаларын орындау үкімет жұмысының «лакмус сынағы» болуы тиіс. Орша құрал-сайман зауытындағы жағдай жергілікті атқарушы органдардың, өндірістер мен кәсіпорындардың басшылығының жұмысының сапасына қатысты Елбасының өткір сынына ұшырады. 2018 жылы 14 тамызда Орша ауданында өткен жиында президент биліктің вертикал төбесін түгел жұлып алды. Лукашенко өнеркәсіп министрі Виталий Вовк пен сәулет және құрылыс министрі Анатолий Черныйды қызметінен босатуды бұйырды, сонымен қатар «кадрлық ұсыныстарды» талап етті. 16 тамызда Вовк пен Черный қызметтерінен ресми түрде босатылды, Витебск облыстық атқару комитетінің төрағасы Н.Шерстневке, Беларусь Қауіпсіздік Кеңесінің Мемлекеттік хатшысы С.Засқа және Мемлекеттік әскери-басқару комитетінің төрағасына қатаң сөгіс жарияланды. Өнеркәсіптік комитет О.Двигалевке қызметтік талаптарды толық орындамағаны туралы ескертілді, А.Позняк Орша облыстық атқару комитетінің төрағасы қызметінен босатылып, орнына И.Исаченко тағайындалды.
2018 жылдың 18 тамызында А.Лукашенко үкімет басшылығын ауыстырды. Сергей Румас премьер-министр болды, 5 вице-премьердің 4-і ауыстырылды, жаңа сәулет және құрылыс, индустрия, байланыс және ақпараттандыру, экономика министрлері мен ГВПК төрағасы тағайындалды.
2020 жылдың 3 маусымында Лукашенко Сергей Румас басқарған үкіметті отставкаға жіберді. 4 маусымда Роман Головченко Беларусьтің жаңа премьер-министрі болды.
Сайлау алдындағы саяси қуғын-сүргін
Беларусьте 2020 жылдың тамызына белгіленген алтыншы президенттік сайлау қарсаңында Лукашенконың командасы қарсыластарына қарсы белсенді әрекеттерді бастады. Елдің құқық қорғау органдары қазіргі президенттің бәсекелестері мен өзге де саяси күштердің жетекшілерін қылмыстық іс қозғап, ұстай бастады.
Мәселен, 2020 жылдың 29 мамырында Гродно қаласында Светлана Тихановская ұйымдастырған қол жинау кезінде оның күйеуі, Беларусь Республикасының президенттігіне кандидат Сергей Тихановский ұсталды. Тихановскийге және оның штаб өкілдеріне қатысты қоғамдық тәртіпті бұзатын әрекеттерді дайындағаны және билік өкілдеріне қарсылық көрсеткені үшін айып тағылды. Бірақ бұл айыптаулар негізсіз болып шықты, себебі полиция видеотіркегіш жазбаларды сотқа бере алмады, өйткені олар сақталмаған деген болжам бар. Қазір Тихановский жаппай тәртіпсіздіктер ұйымдастыруға қатысты қылмыстық іс бойынша айыпталушы ретінде Минскідегі №1 тергеу абақтысында отыр.
Бұған қоса, 18 маусымда, президенттікке кандидаттар үшін қолдарды тапсыру мерзімі аяқталуға бір күн қалғанда республиканың Мемлекеттік бақылау комитеті Лукашенконың сайлаудағы басты бәсекелестерінің бірі Виктор Бабариконың қамауға алынғанын хабарлады. Оған қатысты «Аса ірі көлемде салықтар мен төлемдерді төлеуден жалтару», «Қылмыстық жолмен алынған қаражатты заңдастыру», «Аса ірі көлемдегі ұрлық», «Алаяқтық», «Алу» баптары бойынша бірнеше қылмыстық іс қозғалды. пара «Және «Пара беру». Сонымен бірге Беларусь КҚК Бабариконың ұсталуын алдағы сайлау науқанына байланысты емес деп мәлімдеді.
12 тамызда Бабариконың штаб-пәтерінің адвокаты Максим Знак Минскіде бап бойынша іс жүргізу аясында еріктілердің ұсталғанын хабарлады. Беларусь Қылмыстық кодексінің 293 «Тәртіпсіздіктер».
7 тамызда сайлау учаскелерінің бірінде мерзімінен бұрын дауыс беруді бақылау кезінде президенттікке кандидат Сергей Черечняның штаб жетекшісі Николай Лысенков рұқсат етілмеген жаппай шара ұйымдастырды деген айыппен ұсталды. Сот шешімімен Лысенков 10 тәулікке, 17 тамызға дейін қамауға алынды.
15 тамызда президенттікке тіркелмеген кандидат Валерий Цепкалоға қатысты пара алғаны үшін қылмыстық іс қозғалды.
Президенттікке үміткерлер мен олардың аппарат басшыларының жаппай тұтқындалуы елдегі наразылықтардың бір себебі болды.
2020 жыл сайлау
{{main|Беларусь президент сайлауы (2020)} 2020 жылғы 6 тамызда украиналық журналист Дмитрий Гордон Александр Лукашенкомен ауқымды сұхбатты жазып алды, онда президент алдағы сайлауға қатысты сұрақтарға жауап берді. Бұл үлкен сұхбат жарияланғаннан кейін бір айдан кейін ол 4,5 миллионнан астам қаралды.
9 тамызда кезекті президент сайлауы өтті, одан кейін сайлау нәтижелеріне қарсы күн сайынғы жаппай наразылықтар өтті. Наразылықты басу үшін полиция, ОМОН және армия қолданылды, су атқыштар, гранаталар мен резеңке оқтар қолданылды. Наразылық акциясының алғашқы күндерінде, ресми мәліметтер бойынша, 6 мыңнан астам адам ұсталды, Ішкі істер министрлігінің басшысы Ішкі істер министрлігінің қызметкерлері «бөлу астында қалған кездейсоқ адамдарға жарақат салуы мүмкін» деп растады. 13 тамыздағы жағдай бойынша кем дегенде екі азаматтың қаза тапқаны, 200-ден астамы әртүрлі ауырлықтағы жарақат алғаны белгілі болды. Қауіпсіздік күштері тұтқындарды қорқыту, қорлау, жаппай ұрып-соғу және азаптау сияқты түрлі қорқыту түрлерін қолданды.
14 тамызда Беларусь ОСК сайлаушылардың 84,05% қатысқан 80,10% ресми нәтижемен Лукашенконың жеңіске жеткенін жариялады. Ұлықтау күні аталмады. 16 тамызда сайлау нәтижелерін бұрмалауға және биліктің зорлық-зомбылығына қарсы ең жаппай наразылықтар өтті. Оларға жүздеген мың адам қатысты.
Бірқатар елдер мен саяси партиялар сайлау нәтижелерін мойындайтынын да, мойындамайтынын да мәлімдеді.
10 қыркүйекте Лукашенко құқық қорғау органдары (соның ішінде құқық қорғау органдары) әрқашан қолданыстағы заңнамаға сәйкес әрекет етпеуі керек екенін айтты:
16 қыркүйекте Александр Лукашенко оппозицияның наразылық шерулерінің стихиялылығы туралы мәлімдемелерін миф деп атады және «Беларусьті жою сценарийінің жеті кезеңін» тізіп, сипаттады.
КСРО және Беларусь Қарулы Күштері қатарында қызмет еткен
1975 жылы А.Лукашенко әскер қатарына шақырылып, 1975-1977 жылдары Брест қаласындағы КСРО МҚК шекара әскерлерінің Батыс шекара округі әскери бөлімінің саяси бөлімінің нұсқаушысы болды. Екінші рет Лукашенко 1980-1982 жылдары Могилев облысында мотоатқыштар ротасы командирінің орынбасары болып қызмет етті. Қазір ол запастағы подполковник. Ресми әскери іс-шараларда ол Кеңес Одағының Маршалының киіміне ұқсас, республика елтаңбасымен безендірілген погондары бар форма киеді; мұндай нысанды бекітетін құжаттар белгісіз. Беларусь армиясында маршал немесе армия генералы атағы жоқ. Әскери киімге ұқсайтын балалар киімімен оның ұлы Николай да бірнеше рет көпшілік алдына шықты.
Дереккөздер
Санат:Беларусь президенттері Санат:Қазіргі мемлекет басшылары Санат:Қазақстан Республикасының тұңғыш президенті Нұрсұлтан Назарбаев орденінің иегерлері
Зехоф (Мекленбург)
Зехоф (Мекленбург) (Seehof (Mecklenburg)) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Солтүстик-батыс Мекленбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 951 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 4,33 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 58 095. Муниципалитеттің басшысы — Христиане Швонбек.
Билькинка
Билькинка — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тавда өзенінің оң жағалауынан 204 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тавда өзенінің бастауынан сағасына дейін, Сосьва өзенін қоспағанда бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Диблих
Диблих (Dieblich) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Майен-Кобленц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2364 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,68 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 37 207. Муниципалитеттің басшысы — Андреас Першайд.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Жуара
Жуара (Juara) — Бразилиядағы муниципалитет, Мату-Гросу штатында орналасқан. Солтүстік Мату-гросу мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Аринус экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 168 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21 387,334 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1,7 адам/км².
Тарихы
Қала 1981 жылы құрылған.
Санат:Мату-Гроссу елді мекендері
Жансак (Жиронда)
Жансак (Gensac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Либурн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,38 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33186, пошта индексі — 33890.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 852 адамды құрады. Халық тығыздығы — 90,83 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Камбре
Камбре (Cambrai) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Камбре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,12 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59122, пошта индексі — 59400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32518 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1794,59 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Сен-Меан
Сен-Меан (Saint-Méen) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Финистер департаментінде орналасқан. Брест округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,74 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 29255, пошта индексі — 29260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 760 адамды құрады. Халық тығыздығы — 64,74 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финистер департаментінің коммуналары
Күрестен əлем чемпионаты
Күрестен әлем чемпионаты — Бірынғай күрес әлемімен (United World Wrestling) ұйымдастырылады.
Ерлер үшін алғашқы чемпионат грек-рим күресінен 1904 жылы, еркін күресінен 1951 өткізілді, ал әйелдер үшін 1987 жылы.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Күрестен əлем чемпионаттары
Уролиттер
Дереккөздер
Санат:Медицина
Кезекші
Кезекші, әскери істе – әскери бөлімшеде (рота, батарея) тәртіп пен тазалықты бақылайтын солдат (матрос). Ол бөлімше кезекшісіне бағынады және өзі кезекшілік етіп отырған үй ішіндегі қару-жарақтың, оқ-дәрі, керек-жарақ салынған жәшіктердің сақталуына жауап береді.
Саптық жарғы
Саптық жарғы — бөлім мен бөлімшелердің жаяу немесе машинамен жүргендегі сaп тәртібін белгілейтін жарғы. Бұл жарғыда жауынгерлердің саптағы міндеттері, оны орындау тәсілдері, әскери сәлем беру тәртіптері баяндалады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Теңіз (айрық)
Негізгі мағынасы:
Елді мекендер:
Басқа мағыналар: