cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сен-Мер-лез-Уссин
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 123 адамды құрады. Халық тығыздығы — 2,9 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Бельрив-сюр-Алье
Бельрив-сюр-Алье (Bellerive-sur-Allier) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Виши округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,97 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03023, пошта индексі — 03700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8562 адамды құрады. Халық тығыздығы — 451,34 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Аврикур (Мёрт және Мозель)
Аврикур (Avricourt) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Люневиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,25 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54035, пошта индексі — 54450.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 411 адамды құрады. Халық тығыздығы — 182,67 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары
Софья Рувиновна Шварцман
Софья Рувиновна Шварцман (5 Қаңтар 1912, Украина, Житомир қаласы — 14 Сәуір 1975, Алматы) — ғалым, биология ғылымының докторы (1963). Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1967).
Өмірбаяны
1912 жыл 5 қаңтарда Житомир қаласында дүниеге келген. Орталық агробиологиялық станциясы жанындағы жас натуралистер мектебін бітірген (1930, Адыгей АО, Адамий ауылында фитопатолог-зертханашы болып жұмыс істеген), 1936 жылы Мәскеу Мемлекеттік университетінің биология факультетін бітірген, осы университеттің төменгі сатыдағы өсімдіктер кафедрасының аспиранты (1940, ғылыми жетекшісі Л.И. Курсанов), ал 1945 жылдан КПСС мүшесі.
1940-1947 жылдары Қазақтың С.М. Киров атындағы мемлекеттік университетінде ботаника кафедрасының доценті,
1947-1961 жылдар аралығында кафедраның меңгерушісі, сонымен қатар 1943-1975 жж. Қазақ КСР ҒА - ның Ботаника институтының төменгі сатыдағы өсімдіктер флорасы бөлімін басқарды.
1963-жылы Софья Руфимовна биология ғылымдарының докторы атағын алды.
1967-жылы Казақ КСР – ның еңбек сіңірген қайраткері деген атаққа ие болды.
1943-1975 жылдары Қазақ КСР-і ғылым академиясының Ботаника институтында бөлім бастығы.
1975-жылдың 14 сәуірінде Софья Рувимовна өмірден өтті.
1988-жылы Қазақстан Компартиясы Орталық Комитеті мен Қазақ КСР Министрлер Кеңесі С.Р. Шварцманды қайтыс болғаннан кейін және «Қазақстанның спорттық өсімдіктері флорасын» зерттеуге қатысқан басқа ғалымдарды, ғылым мен техника саласындағы Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығымен марапаттады. Софья 10 томдықтың 7 томына (Ржавчинные, Головнев, Мучнисто-росяные, Автобазидтік, Гетеробазидтік, Сфероид, Гастеромицеттер, Меланкониум, Монилиалды, Дискомицеттер) жауапты редактор болды, 2 томның (II және IV) авторы және 6 томдықтың (9 кітап) бірлескен авторы болды.
Еңбектері:
Негізгі ғылыми еңбектері микология мәселелеріне арналған. Шварцман Қазақстан саңырауқұлақтарының таралу заңдылықтарын, республика жерінде микофлораның қалыптасу тарихын зерттеді. Саңырауқұлақтардың жаңа 4 туысы, 104 түрі мен 6 формасына ғылыми сипаттама берді. Саңырауқұлақтардың 1 туысы, 9 түрі ғылымда оның атымен аталады. Оның “Қазақстан микофлорасын зерттеу тарихының материалдары” (1962) атты еңбегінде республика микобиотасының палеозойдан бергі қалыптасу тарихының негізгі кезеңдеріне түсініктеме берілді. Шварцманға “Қазақстанның споралы өсімдіктер флорасы” атты 13 томдық (20 кітаптан тұратын) еңбектің негізгі авторларының бірі ретінде Қазақстан мемлекеттік сыйлығы берілді (1987).
Рафик Халиш
Рафик Халиш (رفيق حليش, Rafik Halliche; 2 қыркүйек 1986 жыл, Алжир, Алжир) — алжирлік футболшы, «Катар СК» клубы мен Алжир құрамасының қорғаушысы.
2010, 14 жылдары әлем чемпионатына қатысты. 2010, 2013, 2015 жылдары Африка ұлттары кубогына қатысты.
Сілтемелер
Санат:Алжир футболшылары Санат:Алжир Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Бенфика ФК ойыншылары Санат:Насьонал Фуншал ФК ойыншылары Санат:Фулхэм ФК ойыншылары Санат:Катар СК ойыншылары
Монферран (Од)
Монферран (Montferrand) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,93 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11243, пошта индексі — 11320.
Ижау
thumb|250px| Ижау — (Ижкар; İjaw; Иже́вск) — Ұдмұрт Республикасының елордасы. Жұрты 623,4 мың адам (2005). Қала аумағы — 31 560 ha.
Монферран (Од)
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 496 адамды құрады. Халық тығыздығы — 27,66 адам/км².
Ижау
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей қалалары
Монферран (Од)
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Бесік жыры
Бесік жыры — тұрмыс-салт жырларының көне түрінің бірі.
Әлемде Бесік жырын айтпайтын халық жоқ. Халық педагогикасының мәйегіне айналған бесік жырында халықтың төл тарихының, дәстүрлі мәдениетінің, ежелгі наным-сенімінің, дүниетанымының көрінісі бар. Бесік жырын барша халық ұлттық тәрбиенің кәусар бұлағы деп таниды. Әлем халықтарының бесік жырлары әр елде әр түрлі аталғанымен, атқаратын міндеті, мазмұн байлығы, поэтикалық құрылымы мен саз-әуені жағынан үндесіп жатады. Бесік жырының басты қызметі — бесік тербелісіне ыңғайлас сазды әуен, ырғақты сөзбен баланы тыныштандыра отырып, оның жан жүйесі мен санасына ұлттық тәрбиенің алғашқы нәрін сіңіру. Бесік жыры баланың сәби кезінде, яғни 1 — 5 жас аралығында, бала жанына жағымды әуенмен айтылады, әуен-сазсыз бесік жырының мәні де, сәні де келмейді. Қазақ бесік жырының үлгілерін алғаш Ә.Диваев хатқа түсіріп, 1905 ж. жариялаған. Содан бері там-тұмдап жиналып келе жатқанымен, халық жырларының асыл үлгілері әлі де толық хатқа түсе қойған жоқ. Бесік жырларын мазмұны мен поэтикалық құрылымына қарай дәстүрлі бесік жырлары және суырып салма бесік жырлары деп екі топқа бөлуге болады. Дәстүрлі бесік жырлары ел арасында ежелден айтылып, әбден қалыпқа түскен, барлық жерлерде мазмұн желісі мен әуені өзгертілмей орындалатын жырлар. Олар: “Әлди, әлди ақ бөпем, Ақ бесікке жат, бөпем!” деген ана мейіріміне толы өлең жолдарымен басталып, баланы жұбататын, алдандырып тәтті ұйқыға батыратын шумақтарға ұласады. Сонымен қатар ана:
Бізді бағар ма екенсің?!” деп баласының болашағын, ел мүддесін, өз арман-мұратымен астастыра жырға қосады.
Ал суырып салма бесік жырларында айтушы жанрлық түрді пайдалана отырып, кезеңдік жағдайларды, өзінің ішкі мұң-сырын өлеңге қосады. Мәселен, Г.Н. Потанин хатқа түсірген бесік жырының бір үлгісінде: ''“Таудан Тоғас түскен жоқ, Секемен тары піскен жоқ. Тоғас түссе етекке, Қой жүреді жетекке. Жылама, бөпем, жылама”'' деп жарты құрсақ жатақтар өмірінің ауыр тірлігі суреттелді. Сырлы сөз бен сазды әуен астасып келетін бесік жыры халық педагогикасының бастау бұлағы ғана емес, қазақ әйелінің жан дүниесін танытатын, кезеңдік ел тұрмысынан мол мағлұмат беретін шалқары кең жанр. Оның осы мүмкіншілігін кейінгі жазба әдебиет өкілдері мен сазгерлер де кеңінен пайдаланып келеді.
Ауыз әдебиетінің жанры
Қазақтың музыкалық-поэтикалық фольклорындағы тұрмыс-салт әндерінің арасында кең тараған. Бесік жыры екі түрлі міндет атқарады:
Бесік жырына халықтық сипат, дәстүрлі идеапизация, оптимизм тән. Өлеңі 7-8, кейде 11 буынды әнтүрінде құрылады. Әуезов бесік жырын арнайы зерттемеген. Ташкент қаласында шыққан «Жас қайрат» журналының 1924 ж. 3-4-сандарында жарияланған «Халық әдебиеті туралы» деген мақаласында деп, бесік жырын халық ауыз өдебиетінің жанры ретінде атаған. Жазушының басқа ауыз әдебиетіне арналған еңбектерінде кездеспейді.
«Абай жолы» эпопеясында: деп басталатын бесік жырын енгізіп, Әуезов халық даналығынан туған фольклорлық мұраны пайдаланудың тамаша үлгісін керсеткен («Абай аға» тарауы).
Барлаудың геофизикалық әдістері
Барлаудың геофизикалық әдістері - табиғи немесе жасанды тудырылған физикалық өрістердің кенорын қимасында таралу шеліктерін сол кенорынның геологиялық құрылысын нақтылауға пайдалану араларына негізделген геофизикалық әдістер жиынтығының жалпылама атауы. Жиынтыққа кіретін басты-басты барлау әдістері - гравибарлау, магнитбарлау, хабарлау, сейсмобарлау т.б. Нақтылы геологиялық міндеттерді шешу сатында бұлар әдетте жеке-дара тұрде емес, кешенді түрде қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Мекес Төрешев
Мекес Төрешев 1940 жылы Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданында туған. Қазақстанның еңбек сіңірген артисі. 1960-67 жылдары «Қазақконцерт» бірлестігінде еңбек етті. 1967 жылдан Атырау облыстық филармониясында әнші.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Бета-Бөлшектер
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
Республикалық рекордтар
Республикалық рекордтар, жеке спортшылардың немесе командалардың арнайы жарыстардағы ең жоғары көрсеткіштері. Мысалы, С. Ульянов зілтемір көтеруден (1958-69) 14 рет дүниежүзілік рекордтарды (жеңіл және жартылай жеңіл салмақта), ал В. Дрекслер 6 рет дүниежүзілік рекордтарды (жеңіл салмақта) жаңартты. Қазақстан спортшыларынан жеңіл атлетикадан А. Тұяқов, В. Герасимова, атқыш И. Серов, жүзуден В. Абоимов (командада), конькиден Г. Романова, В. Троицкий, В. Гейдерх, О. Шабаров, В. Барабаш, зілтемір көтеруден П. Ким, А. Колодков, И. Ильин т.б. дүниежүз. және КСРО рекордтарын жасады. Дискі мен ядро лақтырудан Л. Шейдина 26 рет республикалық рекордты жаңартты (1955-71).
Коши есебі
Коши есебі – дифференциалдық теңдеулер теориясының негізгі есептерінің бірі. Оны бірінші рет жүйелі түрде француз ғалымы О.Коши (1789 – 1857) зерттеген. Коши есебі =fk(x), t=t0, xG0, k=0, ..., m–1, (1) және N, m0<m, m>0 бастапқы шартты қанағаттандыратын, (2) дифференциалдық теңдеуінің шешімін u (x, t), x= =(x1, ..., xn) арқылы өрнектейді: мұндағы G0 – x1, ..., xn айнымалы шамалар кеңістігінің t=t0 гипержазықтық облысындағы бастапқы мәліметтерді тасымалдаушы, F және fk (мұндағы k=0, ..., m–1) өз аргументтерінің аналитикалық функциясы болғанда (1), (2) түріндегі Коши есебінің G0-тен тұратын t, x айнымалы шамалар кеңістігіндегі кейбір G облысында әрқашан да шешуі болады және ол біреу ғана болады.
Пайдаланған әдебиет
Қазақ Энциклопедиясы, 11 - том
Санат:Ғылым
Ырсай ауылдық округі
Ырсай ауылдық округі – Қостанай облысы Жітіқара ауданындағы әкімшілік бірлік.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 706 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Жітіқара ауданы ауылдық округтері
Женева университеті
thumb|300x300px Женева университеті — Швейцарияның ең ескі университеті. 1553 жылы университет Жан Кальвинмен орнаған.
Қазіргі уақытта Женева университетінде мына факультеттер бар: құқықтық, медициналық, табиғи тарихы, экономикалық, социологиялық, тоелогиялық, психология факультеті, аудармалық факультеттер және бірнеше серіктестік орталықтар мен институттар. Қазіргі уақытта Женева университетінде тоғыз факультеттердің оқытуы француз тілінде өткізеді (кейбір пәндер ағылшын, неміс, итальян және испан тілдерінде өткізеді). Женева университетінде 15000 студенттер оқиды.
Университеттің оқытуын оңайту үшін университетте аудио немесе видео форматта сақтаған лекциялар қамтитын мәліметтер базасы бар. Тағы университеттің қосымша сайт бар. Сол жерде студентерге қосымша ақпарат, әдебиет және үй жұмысты алуға болады. Сонымен қатар, әр студенттерде жеке пошталық аккаунт бар.
Суреттер
<center class="" style="min-height: 555px;">
Ескерту
Санат:Алфавит бойынша университеттер
Евгений Дмитриевич Поливанов
Поливанов Евгений Дмитриевич (12. 3. 1891, Смоленск,— 25. 1. 1938) — орыс шығыс зерттеушісі, түрколог.
Дереккөздер
Санат:1891 жылы туғандар Санат:1938 жылы қайтыс болғандар Санат:Шығыстанушылар Санат:Түркітанушылар Санат:Профессорлар
Мұқаш Байбатыров
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Республикалық жоғарғы спорт мектептері
Республикалық жоғарғы спорт мектептері, ҚР- ның "Білім туралы", "Дене тәрбиесі және спорт туралы" заңдарына сәйкес құрылған спортқа (немесе спорттың белгілі бір түріне" мамандандырылған жастардың тәрбие жұмысымен спорттық шеберлікті жетілдіруін қамтамасыз етіп, олардың бойында салауатты өмір салтын қалыптастыратын мектеп. Мектептертің негізгі мақсаты өздеріне бекітілген спорт түрлөрінен құрлықтық чемпионаттар мен Азия, олимпиялық ойындарға қатысып елдің намысын қорғайтын мемлекеттің құрама командалар дайындауы болып табылады. Мұндай мектептер спорттық жоғары шеберлікке қоса өзінде тіркелген жас спортшыларға медицина, психология, физиология, гигиена жайлы білім салаларынан түсініктемелер береді.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Розлана Рамазанқызы Таукина
thumb|Розлана Рамазанқызы Таукина Розлана Рамазанқызы Таукина
1959 жылы 30 қаңтарда Орал  қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Таукин Рамазан Хажымұлы, отставкадағы полковник, ҰОС қатысқан, партия органдарының жетекші қызметтерінде және облыстық милиция басқармасында жұмыс істеген. Анасы - Рахметова Ғарифа Мәжитқызы, марқұм, ҰОС қатысқан, облыстық партия және атқарушы органдардың жоғары жетекші  қызметтерінде жұмыс істеген.
А.С. Пушкин атындағы Орал педагогикалық институтының филология факультетін (1979) орыс тілі мен әдебиеті мамандығы бойынша; БЛКЖО ОК жанындағы Жоғары комсомол мектебінің жастар баспасөзі редакторлары факультетін (1981); М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің журналистика факультетін (1985) журналист мамандығы бойынша бітірген.
Қазақстан Журналистика академиясының академигі (2000).
Журналистика бойынша бірнеше кітаптардың, дөңгелек үстелдерде сейлеген сездер жинақтарының құрастырушысы және редакторы, сондай-ақ  Қазақстанның мұнай бизнесіндегі жемқорлық жөніндегі кітаптардағы журналистік зерттеуге  қатысушылардың бірі. Қазақстанның мерзімді басылымдарындағы көптеген жарияланымдардың және мақалалардың авторы.
Орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.
1974 жылдан - телевизия режиссерінің көмекшісі. 1977-1979 жылдары - Облыстық телевизияда жастар редакциясының редакторы. 1981-1983 жылдары -БЛКЖО-ның Мәскеу қаласы Пролетар аудандық комитетінің нұсқаушысы. 1982 жылдан - «Комсомольская правда», «Московский комсомолец» газеттерінің тілшісі. 1985-1988 жылдары - «Останкино» ОТ жастар редакциясының редакторы. 1990 жылдан - Қазақстандағы бірінші тәуелсіз «Максимум» радиостанциясының бас редакторы. 1992 жылдан - «Тотем» ТРК президенті және бас директоры. 1997 жылдан - «Караван» радиосының директоры. 1998-2000 жылдары - АҚШ-тың «Ассошиэйтед Пресс» агенттігінің меншікті тілшісі. 1999 жылдан - Соғыс және бейбітшілік жайлы баяндау институты Қазақстандық филиалының директоры. 2001 жылдан - «Репортеры без границ» Халықаралық ұйымының меншікті тілшісі. 2004-2007 жылдары - «СолДАТ», «Жұма-таймс», «Айна плюс» газеттерінің тілшісі. 2006 жылдан бері - журналистерге арналған «С пером и шпагой» газетінің бас редакторы. 2009 жылдан бері -«Общественная позиция» газетінің бас редакторы. Алматы қаласы мәслихатына депутаттыққа «Алматыны -таза қолға» блогының тізімі бойынша кандидат (2004). Орталық Азия Тәуелсіз БАҚ қауымдастығының президенті (1995). «Журналисты в беде» қоғамдыққоры басқармасының төрағасы (2001). КСРО Журналистер одағының мүшесі. Демократиялық күштер форумының (1998), «Қазақстанның демократиялық сайлауы» қозғалысы саяси кеңесінің (2002-2003); «Репортеры без границ» халықаралық  ұйымының (2000); «Сорос-Қазақстан»  қоры басқармасының (1999-2003) мүшесі. Демократияны ерлету халықаралық форумына (2001), «Әйелдер бейбітшілік үшін» халықаралық қозғалысына (2000)  қатысушы. Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы жанындағы «Классика» радиосын жасау жобасының жетекшісі (2008).
БЛКЖО ОК (1991), РФ Журналистер одағының (1999) құрмет грамоталарымен марапатталған. «Әлемнің 1000 әйелі Нобельдік Бейбітшілік сыйлығына» жобасы номинанттарының бірі (2005).
Әскери атағы - АҚ медицина қызметінің сержанты.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Францияда Ш. де Голль, Қазақстанда Микоян және Шаяхметов.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Романтикалық: ашық қоғам, демократиялық өркениетті құрылыс, жоғары өкімет әрбір бес жыл сайын өзгеріп отырады, нақты сөз бостандығы және пікір алуандығы, ауыл шаруашылығының, өнеркәсіптің және халық тұтыну тауарларын өндірудің өсуі, жоғары ұлттық сана және намыс, рухани және белсенді халық. Пессимистік: экономиканы толық күйреуі, бизнесті қайта бөлісу кезіндегі тоқтаусыз жанжалдар, элитаның тапсырыс бойынша өлтірілуі, халықтың жоқшылығы, рулардың билік үшін соғыстары, халықтың білімділік және зияткерлік деңгейінің азғындауы, өктемдік және авторитарлық режим. Оптимистік: өзгерістер бәрібір де әйтеуір бір болады, табиғи қорлар таусылады, елдің экономикалық және саяси өміріндегі жаңа өрлеу қазіргі өкімет ауысқаннан кейін басталады».
Хоббиі - «15 жылдан бері бар әйелдер командасында апта сайын футбол ойнаймын. Кітап оқимын, достарыммен араласамын, адамдарға көмектесемін».
Сүйіп оқитын әдебиеті - «Бүкіл жақсы әдебиет. Сүйікті жазушыларымның ішінде А.П. Чехов, И. Ильф және Е. Петров, В.Н. Войнович, Б. Акунин, В. Пелевин және басқалар бар».
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Турын-Я (Вор-Я тармағы)
Турын-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вор-Я өзенінің сол жағалауынан 124 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері Санат:Төменгі Обь су алабы өңірі өзендері
Санта-Крус-ду-Риу-Парду
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 135 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 116,38 км² шамасында. Халық тығыздығы — 39,5 адам/км².
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Бақылдауық бақалар
Бақылдауық бақалар тұқымдасы (Нуlіdае) — ағашты жерлерде тіршілік ететін ұсақ бақалар. Саусақтарының ұшындағы, кейбір түрлерінің бауыр жағында болатын сорғыштарының көмегімен ағаштың діңіне, бұтағына және басқа заттарға жабысып тұрады Көбінесе Австралия мен Оңтүстік Америкада тараған. Бізде кәдімгі бақылдауық бақа және Қиыр Шығыс бақасы (Нulа arborеа, Н. іароnіса) деген түрі, КСРО-ның оңтүстік Европалық бөлімінде, Қырымда, Кавказда екіншісі — Қиыр Шығыста кездеседі. Орманда тіршілік етеді Әсіресе жапырақты ағаштардың, қамыстың немесе баска биік болып өсетін өсімдіктердің арасында болады. Уылдырықтарын суға шашады. Қөбеюден басқа уақыттарда ағаштарда өрмелеп жүріп уақытын өткізеді. Бұлардың Оңтүстік Америкада мекендейтін бақылдауық қалталы бақа (Nоtоtrеmа) және бақылдауық- филломедуза (Pһуllоmеdusа) деген түрлері бар.
Дереккөздер
Санат:Құйрықсыз қосмекенділер
Алазея
thumb|left
Алазея - Саха Республикасының солтүстік-шығысындағы өзен. Ұзындығы - 1590 км, алабы - 64700кm².
Алазея таулы үстіртінде, Нелькан мен Кадырчан өзендерінің құйылысуынан пайда болған. Шығыс Сібір теңізіне құйылады. Арнасы ирек-ирек. Сағасында бірнеше тармаққа бөлінеді (ірілері - Логашкина, Тынялькут).
Алабында көлдер көп (24 мыңнан асады). Жаңбыр, қар суымен көректенеді. Сағасындағы орташа жылдық су шығыны - 320 m³/сек.
Қазан айының басында қатады, мамырдың аяғында мұзы түседі.
Басты саласы - Россоха өзені сол жағынан құяды.
Дереккөздер
Санат:Саха Республикасы өзендері
Ашлэнд (Массачусетс)
Ашлэнд (Ashland) — Массачусетс штатының Миддлсекс округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 16 593 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33.5 км² шамасында. FIPS коды — 25-02130.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
IC 4441
IC 4441 — Бөрі шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51905, IC 4444, ESO 272-14, MCG -7-30-2, AM 1428-431, IRAS14284-4311.
Сыртқы сілтемелер
IC 4441 Санат:Бөрі (шоқжұлдыз)
Теңіз мұзы
thumb|right Теңіз мұзы – теңіз суының қатуынан қалыптасатын мұз; қату температурасы судың тұздылығына байланысты 0,3-ден — 2,2°C-ге дейін болады. Теңіз мұзының сипаттық қасиеттеріне оның тығыздығын (0,85-тен 0,93— 0,94 г/см3 дейін) анықтайтын тұздылығы мен кеуектілігі жатады. Мұз сеңдері тығыздығының аздығына байланысты өз қалыңдығының жетіден бір немесе оннан бір (1/7-1/10) бөлігі су бетіне шығып қалқып жүреді. Теңіз мұзы — 2,3°C-та ери бастайды; өте иілімді, сондықтан да тұщы су мұздарынан гөрі біршама баяу бөлшектенеді. Теңіз мұзы қалыптасқан орны мен қозғалысына байланысты жабысқан, қалқыма (ыққан мұздар) және көп жылдық пактарга жіктеледі. Саны (жиілігі) баддық жүйемен, — 0-ден (таза су) — 10-ға (жоғары көрсеткіш) дейін (тұтас мұз) бағаланады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Morskorneg Banquisa ᎠᎺᏉᎯ ᎤᏁᏍᏓᎳ Havis Meereis Sea ice Flosglacio Banquisa Paakjää Bankisa Merijää Banquise समुद्री बर्फ Hafís Banchisa 海氷 ზღვის ყინული 해빙 Pakijs Sjøis Lód morski Banquisa Banchiză Морской лед Havsis Морський лід 海冰
Коэрцитивтік күш
Коэрцитивтік күш, коэрцитивтік   өріс (лат. coercіtіo – ұстап тұру) – магниттік гистерезис құбылысын сипаттайтын шамалардың бірі. Коэрцитивтік күш – магниттік өріс кернеулігі (Hc); мұнда алдын ала қаныққанша магниттелген ферромагниттік үлгі магнитсізденеді (қараңыз ). Коэрцитивтік күшті коэрцитиметр деп аталатын прибормен өлшейді. Ферромагнетиктердің Коэрцитивтік күшінің шамасы 10–3 Э-тен 104 Э-ке дейін өзгереді. Коэрцитивтік күштің шамасы аз болатын заттар жұмсақ магниттік материалдар деп аталады. Қалдық магниттелушілікке қарсы бағытта азғана магнит өрісін түсіргенде, мұндай денелер тез арада магнитсізденеді. Ал қалдық магниттелушілік қасиетін жою үшін аса күшті магнит өрісін түсіруді қажет ететін заттар қатты магниттік материалдар деп аталады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым
Құмсай (Құмсай ауылдық округі)
Құмсай — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы ауыл, Құмсай ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 73 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Колоша
Колоша, металлургияда – шахталық пешке бір мезгілде тиелетін шахталық материалдардың (кокс, кентас, агломерат, флюс және отын) белгілі бір мөлшері. Бұл құрамдас бөліктер белгілі бір арақатынаста болуы керек. Себебі, әрбір Колоша массасының аз не көптігіне қарай олардың пешке тиелу бұрыштары әртүрлі болып, шикізат пешке дұрыс салынбауы мүмкін.
Дереккөздер
Қазақ Энциклопедиясы, 11 - том
Саратов
thumb|right|250px Сарытау (Сара́тов, Сарытау) — Ресейдің еуропалық бөлігіндегі оңтүстік-шығысындағы ірі қалаларының бірі, Сарытау облысының әкімшілік орталығы. Еділ өзенінің оң жағында орналасып, Волгоград мен Самара қалалары аралығының қақ ортасында тұр.
Алтын орда кезінде сауда қаласы болған. 1590 жылдан бері орыс шекарасындағы бекініс. 18 ғ. екінші сатында балық пен тұз саудасының ірі орталығы, 19 ғ. бастап астық саудасы. 1780 ж. бастап гөбернелік орталық. 1909 ж. университет құрылды.
Санат:Ресей қалалары
Солонички құм-қиыршық тас кен орны
Солонички құм-қиыршық тас кен орны - Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданында орналасқан. Нұра өзенінің жайылмасындағы аллювийлі шөгінділердің беткі қабатында. «Казметаллург құрылыс» тресі 1958 жылы барлап, пайдалануда.
Жатыс сипаты
Өнімді кен қабаты құмайт және саздақ қабатшалары бар алмакезектесіп тұратын ірі түйірлі және ұсақ түйірлі кварцтық-алаңдық-шпаттық құм болып келеді. Олардың қалыңдығы 42-9,2 м (орта есеппен 6,6 м), аршылған бетінің орташа қалыңдығы (саздақтың) - 2,5 м. Құм-қиыршық тас қоспасы 150-маркалы және одан да жоғары маркалы бетондар (байыту жағдайында), сылақтық және тасқалау ерітінділерін дайындауға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы кен орындары
Вартау
250px|thumb|Картада орналасуы Вартау (Wartau) — Швейцарияның Санкт-Галлен кантонында орналасқан коммуна. Верденберг округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4987 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 41.74 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3276, пошта индексі — 9476, 9476, 9477, 9478, 9479, 9479, 9479.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Санкт-Галлен елді мекендері
Досан
Досан — Қызылорда облысы, Қызылорда қалалық әкімдігіне қарасты Қосшыңырау ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Қызылорда қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 5 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 193 адам (100 ер адам және 93 әйел адам) болса, 2009 жылы 357 адамды (173 ер адам және 184 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қызылорда қалалық әкімдігі елді мекендері
Ситков
Ситков — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пута өзенінің оң жағалауынан 23 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бетатрон
Бетатрон — циклді электрон үдеткіш. Мұнда электронды үдете қозғалту айнымалы магнит өрісінің әсерінен индукцияланған құйынды электр өрісі арқылы жүзеге асырылады. 1922 ж. Дж. Слепян құйынды магниттік өрісті пайдаланатын үдеткішке патент алған. Алғашқы іс жүзінде қолданылатын бетатронды 1940 ж. американ физигі Дональд Керст (1911 – ?) ойлап тапқан.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Инфляция
thumb|400px|2017 жылғы әлемдегі инфляция деңгейі Инфляция (inflatio – «қабыну», «ісіну») — бұл бағаның өсуінен, тауарлар тапшылығынан және тауарлар мен қызметтер сапасының төмендеуінен туындайтын ақшаның құнсыздануы, сондай-ақ оның сатып алу қабілетінің төмендеуі.
Инфляция тарихы
1775-1783 жылдары Солтүстік Америкада тәуелсіздік үшін болған соғыс доллардың құнсыздануына әкеліп соқты. Францияда 1784-1794 жылдары революция кезінде өндірілген қағаз ассигнаттар бір жылда 883 есе құнсызданды. Еркін бәсеке кезіндегі капитализм жағдайында инфляцияны соғыс, дағдарыстан, стихиялық апаттар кезінде болатын несие ақшаларының алтынға айрбасталуының тоқтауы кезінде пайда болды.
Толығырақ
Инфляция — бұл кез келген экономикалық даму үлгісіне тән объективті құбылыс. Инфляцияның себептері айналыс және өндіріс саласында орын алады.
Қазіргі инфляция мынадай факторларға байланысты:
Аталған факторлардың қанат жаюына байланысты инфляцияның екі түрі болады: сұраныс және шығын (ұсыныс) инфляциясы.
Сұраныс инфляциясы төмендегідей факторлардың әсерінен туындайды:
Шығын (ұсыныс) инфляциясы — бұл баға белгілеу үдерісіне әсер ететін мынадай факторлардың болуымен сипатталады:
Инфляция жағдайында қағаз ақшалар мыналарға қатысты құнсызданады:
Бірінші жағдайда қағаз ақшамен берілетін алтынның нарықтық құны артады. Екінші жағдайда тауарлардың бағасы өседі. Үшінші жағдайда шетел валютасына қатысты ұлттық валютаның бағамы төмендейді.
Инфляцияны төмендегідей белгілеріне байланысты жіктеуге болады:
Өнеркәсібі дамыған елдер үшін бірінші түрі тән болса, ал дамушы елдер үшін екінші және үшінші түрлері тән.
Инфляция қарқыны статистикалық көрсеткіш — тұтыну бағаларының индексі көмегімен анықталады.
Тұтыну бағаларының индексі тауарлар мен қызметтердің түрлерін қамтитын тұтыну қоржыны негізінде анықталады.
Тұтыну бағаларының индексінің үш сандық мәні болуы мүмкін:
Қазақстан Республикасында бағаның өсуіне қарай қазіргі кезде бірінші түрі байқалады. Мысалы, статистикалық мәліметтері бойынша орташа инфляция мөлшері:
500px
Бұл көрсеткіштер Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің 2003 жылдан бастап алдағы үш жылға арналған ақша-несие саясатының негізгі бағыттарында бекітілген болжамдарға сай болып келеді.
2009 жылғы қараша айындағы азық-түлік емес тауарларға деген бағаның өсуі 2008 жылдың желтоксан айына қатысты алғанда 8,3% және ақылы қызметтер бойынша — 7,2%-ға өскен. Ал азықтүлік тауарларына бағаның есуі 2,6%-ды құрады.
Қазақстандағы тұтыну бағасының индексін есептеуде тұтыну қоржынына кіретін 500-ге жуықтауарлар мен қызметтер есепке алынады.
Ұлттық Банкінің ұсынысы бойынша енгізілген тұтыну бағаларының индексіне кіретін ішкі индекстер 4 топқа бөлінеді:
Қазақстанда жалпы инфляция және базалық инфляция деңгейі анықталады. Жалпы инфлядияны Үкімет пайдаланса, ал Ұлттық Банк базалық инфляцияны пайдаланады.
Ұлттық Банк Статистика жөніндегі агенттіктен базалық инфляция құрамынан бес түрлі керсеткішті алып тастауды сұрады. Оларға кекөніс, жеміс-жидек, бензин жөне көмір бағалары және коммуналдық қызметтер бағасы жатады.
Инфляцияның тигізетін әлеуметтік-экономикалық салдарларын мынадан көруге болады:
Инфляция (Р) мен жұмыссыздық (Q) арасындағы байланысты Филипс қисығынан көруге болады.
300px
Филипс қисығында инфляция орнына бағаны қарастырып, оның жұмыссыздыкқа ықпалын көрсеткен. Бірақ бұл жерде бағаның орнына жалақыны алған дұрыс сияқты. Себебі, жалақы өссе жұмыссыздық азаяды немесе керісінше. Жалақы да инфляцияның пайда болуына ықпал етуші басты фактор. Қазір біздің елімізде Елбасының Жолдауында бюджет мекемелерінін жалақысын көтеру туралы сөз қозғалса болғаны, базардағы тауар бағасы бірден өседі. Бұл дегеніміз жабайы нарықтың көрініс алуын сипаттайды. Әрине базардағы саудагерлер өзінің өнімін сатып отырғандар емес олар алыпсатарлар, олар бағадағы айырмадан күн көрушілер. Оларға ешқандай бақылау жоқ. Сол себепті Қазақстандағы инфляцияға тежеу қою мүмкін болмай отыр.
Жоғарыда аталған инфляцияға ықпал ететін факторлар мен оның әлеуметтік және экономикалық салдарлары оған қарсы саясаттың болуын талап етеді.
Инфляциялық үдерістің жағдайларына байланысты ақша айналысын тұрақтандыру нысандарына: ақша реформасы мен антиинфляциялық саясат жатады.
Ақша реформасы — ұлттық ақша бірлігін тұрақтандыруға, елдің ақша жүйесін қалыпқа келтіруге және нығайтуға бағытталған ақша айналысында мемлекет тарапынан жүзеге асатын түрлендірулер.
Ақша реформалары төмендегідей әдістер көмегімен жүзеге асырылады:
Сонымен қатар, инфляцияға әсер ететін факторларға жауап ретінде басты антиинфляциялық саясаттың мынадай әдістері жұмыс жасайды:
Дефляциялық саясат — бұл ақша-несие саясаты арқылы ақшаға деген сұранысты шектеуді, салық тетігің қолдану арқылы мемлекеттік шығыстарды азайту, несие үшін пайымт шерін реттеу және ақшамассасын шектеу әдістерінің жиынтығы.
Табыс саясаты — бағаға және жалақыға бақылау жасау шаралары.
Біздің елімізде бағаға бақылау Қазақстан Республикасының Монополияға қарсы саясат комитетті арқылы жүргізіледі.
Әлеуметтік мотивтерге байланысты антиинфляциялық саясаттың бұл түрі өте сирек қолданылады.
Индексациялау - ақшаның құнсыздану нәтижесінде болған зиянның орнын толық немесе жартылай толтыру әдісін білдіреді.
Бұл әдіс, 1999 жылы 5 сәуірде Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімімен «еркін өзгермелі ваяюта бағамына» өту барысында, АҚШ долларына қатысты теңге бағамының күрт төмендеуінен туындаған (мысалы, 1 АҚШ долларының бағамы 87,5 теңгеден 132,4 теңгеге және одан жоғары көрсеткішке жетті) халықтың екінші деңгейлі банктердегі теңге салымдары бойынша зиянды мемлекеттің қаражаты есебінен қалпына келтіру мақсатында пайдаланылды.
Сонымен қатар осы әдістің көмегімен, бұрынғы КСРО-ның Жинақ банкінде сақталған және 90 жылдардың басындағы орын алған қарқынды инфляцияның салдарынан құнсызданған халықтың жинақтары, қазіргі Халық банкісі арқылы біршама мөлшерде қайта қалпына келтіріліп, кезеңімен қайтарылу жұмыстары жүргізілді. Оның нақты есебіне келсек, мысалға егер сіздің жинақ кассасында 1992 жылға дейін Кеңес дәуірінде жинақтаған 10000 рублің болса, 1992 жылғы рубльдің АҚШ долларға қатысты бағымы 150 рубльге тең болды делік. Сіздің 10000 рубліңізді 150-ге бөліп, оны теңгені қайтару кезеңінде жүргізген (1999—2000 жылдары) бағамы 155-ке көбейту арқылы сізге кешегі кеңестік жинағыңызды қайтарады. Бұл қате есептеу. Дұрыс қайтару үшін депозитке салған күндегі рубльдің долларға қатысты бағамына байланысты қайтару қажет. Ол кездегі 1 АҚШ доллары 0,98 копеекті құрады. Осы бағаммен қайтарса, сол уақыттағы сіздің жинағыңыздың қайтарылған сомасы 10204 АҚШ долларын құрайтын еді.
Дереккөздер
* Санат:Макроэкономика Санат:Экономикалық терминдер
Цитрус
60-тан астам түрі, түр тармағы бар. Апельсин, грейпфрут, мандарин, лимон көбірек тараған, ал басқалары цитрон, бигарадия, помпельмус, шеддок және т.б аз тараған. Цитрус дақылдарында витамин көп. Жемістерінен сусын, тосап, джем, компот, цукат жасалады, лимонад, ликерге қосылады. Жеміс қабығынан алынатын эфир майы әтірге, иіссулар қосылады.
Цитрустың көптеген түрі ылғалы мол тропиктік және субтропиктік аймақтарда өседі. Негізгі шыққан жері — Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азия. Жабайы түрінен сақталып қалған — нағыз лайм (C. aurantіfolіa), тек Гималайда өседі және танкан (С. tancan) тек Тайванның ормандарында кездеседі. 15-тен астам түрі мәдени өсіріледі. Соның ішінде көп өсірілетіндері — апельсин, лимон, мандарин, грейпфрут және бұл түрлер ертеден белгілі. Мыс., Қытайда апельсин б.з.д. 1 — 2 ғ-лардан белгілі. Цитрусдің биіктігі 4 — 12 кейде 20 м-дей болады. Барлық түрінің бұтақтары тікенді, жапырақтары қандауыр тәрізді, қалың. Гүлдері қосжынысты, жапырақ қолтығында дара не кішкене гүл шоғырына топталған, ақ түсті (тек лимон мен цитронда қызғылттау), хош иісті. Жәндіктермен тозаңданады, кейде өздігінен де тозаңдана алады. Жемісі — көп ұялы жидек. Тұқымы көп, әдетте 32, кейде одан көп болады. Цитрустің жемісінде витамин көп, бұлардың жемісінен сусын, варенье, джем, цукат жасалады, тәтті сусындарға (ликер, лимонад, т.б.) қосады. Жеміс қабығындағы, гүліндегі, жапырағындағы эфир майы парфюмерияда пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Руталар
Мессин жер сілкінісі
thumb|right|250px| Мессин жер сілкінісі Мессин жер сілкінісі - 1908 жылы 28 желтоқсанда Мессин шығанағы және Сицилия мен Апеннин түбегінің арасында болған. Нәтижесінде Мессин және Реджо-Калабрия қалалары қираған. Бұл Еуропадағы ірі зілзала. Сілкініс 28 желтоқсан күні сағат таңғы 5:20-де Мессин шығанағы түбінде басталады. Шығанақ түбіндегі дүмпу 15−20 минут сайын қайталанған биіктігі үш метр үш цунами туғызды. Екінші сілкіністе ғимараттар қирай бастаған. Сицилия және Калабария аралдарындағы жиырма шақты елді мекен қирайды. Мессин қаласының 60 000 тұрғыны қаза тапқан. Калабрия жағалауының екі ауылының тұрғындарының 43,7%-ы мерт болған. .
Дереккөздер
Санат:Табиғат апаттары Санат:Жерсілкініс Санат:1908 жыл
Лисец
Лисец:
Көлденең кескін
250 px|thumb
Көлденең кескін — су шаруашылығындағы барлық каналдардың көлденең қимасының пішіні. Ол трапеция, парабола, тік бұрышты, үшбұрышты, дөңгелек пішінді болып келеді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Борутта
Борутта (Borutta) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Сассари провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 318 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 67 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 7040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Қаратас (тау, Балқаш көлі)
Қаратас – Балқаш көлінің батысындағы төбе.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Сарышаған кентінің солтүстігінде 10 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 405 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 2,5 км созылған, енді жері 1,5 км. Беткейі жатық келген.
Геологиялық құрылымы
Девон кезеңінің жыныстарынан түзілген таудың жер беткейін денудациялық шөгінділер жапқан.
Өсімдігі
Тақыр бозғылт қоңыр топырағында сұр жусан, баялыш, күйреуік, т.б. өседі.
Дереккөздер
Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары
Набат Айдәулетова
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
NGC 3767
NGC 3767 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Врело (Кырджали облысы)
Пошта индексі — 6832. Телефон коды — 03636. ЕКАТТЕ коды — 12293.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Үлкен Шатьма
Үлкен Шатьма — Ресейдегі өзен. Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/1939/92 орналасқан. Өзен ұзындығы 35 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Цивиль бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Пасториса
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3496 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 175 км² шамасында.
Восья
Восья — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Монза өзенінің сол жағалауынан 42 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кострома өзені бастауынан Исады ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бад-Байерзойен
Бад-Байерзойен (Bad Bayersoien) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Гармиш-Партенкирхен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1164 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,65 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 80 113. Муниципалитеттің басшысы — Эберхард Штайнер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Ульяновск
Ульяновск, Сімбір (Сембер; Чĕмпĕр; Ульянонь ош; Улья́новск) — Ресейдегі қала Ульяновск облысының орталығы.
Сімбір (не Сінбір) — бұл жерде тұрған еділ бұлғарлары бегінің есімі.
Санат: Ресей қалалары Санат:Еділ бойындағы қалалар
Евгений Иванович Шевцов
Евгений Иванович Шевцов (02.02.1910, Украина, Харьков облысы, Изюм ауданы, Камышеваха селосы – 1996, Қарағанды) – техника ғылымдарының кандидаты (1954), профессор (1970).
Ғылыми жұмыстары
Ғылыми еңбектері болат қорыту және құю өндірісі технологиялық процестерін жетілдіру мәселелеріне арналған. 100-ден астам ғылыми жарияланымның авторы. 5 авторлық куәліктің иегері.
Дереккөздер
Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Техника ғылымдарының кандидаттары Санат:Қазақстан металлургтері Санат:Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті оқытушылары Санат:Қарағанды мемлекеттік техникалық университетінің профессорлары Санат:Днепр политехника Ұлттық техникалық университеті түлектері
Караваев
КАРАВАЕВ Николай Михайлович (26. 5. 1890 ж. т., Волгоград обл.) — совет ғалымы, көмір және одан алынатын өнімдерді зерттеуші. 1946 жылдан КСРО ғылым академиясының корр. мүшесі. Москва жоғары тех. училищесін (1920) біті-ріп, сонда 1930 жылга дейін сабақ берді. 1939—51 ж. КСРО ғылым академиясының Көмір кендері ин-тында жұмыс істеді. Не-гізгі жұмыстары Сібір көмірін (Куз-нецк т. б. кендер) зерттеуге, көмірді халық ш-нда тиімді пайдалану үшін өндіріс салаларын ұйымдастыруға арналған. Ңазақстанда көмір химия-сынан ғылми жұмыстар ұйымдасты-руға, ғылми кадрлар даярлауға кө-мектесті. К. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен наградталды.
Қарағанды облысы денсаулық сақтау ісі
Қарағанды облысы өңірінде ұзак жылдар бойы халыққа мемлекеттік алғашқы медициналық жәрдем көрсету болмай келді.
Жергілікті тұрғындар халық емшілерінің көмегімен, халық медицинасы әдістерімен емделген. 19 ғасырдың ортасында облыс және уезд орталыктарының немесе казак станицалары тұрғындарының аз бөлігі ғана медициналық көмекті пайдаланды. 19 ғасырдын соңы мен 20 ғасырдын басында Орталық Қазақстан өңірінде бір ғана ресми медңциналық мекеме — штатында дәрігер, фельдшер және акушері бар дәрігерлік учаске болған еді. 1880 ж. болыстық фельдшер лауазымы енгізілген соң, Омбы училищесін бітірген Б. Мыгнатов, Қ. Байжанов, Қ. Бардибенов, Т. Шынғысов секідді фельдшерлер тұрғындарға медициналық көмек көрсететін болды. Олар қарапайым хирургиялық операциялар жасады, тіс емдеді, әйелдердің босануына көмектесті. Уездерде дәрігерлер мен фельдшерлер болған жоқ. Жезқазған-Ұлытау өңіріндегі түсті металл қорын игеруді бастаған ағылшындар 1915 ж. 8 орынды аурухана ашты.
Қарағанды көмір бассейнін және Жезқазған мен Балқаштағы мыс қорын игерудің басталуына байланысты жұмысшыларға мемлекеттік медициналық көмек көрсетіле бастады. Қазіргі Қарағанды облысы жеріңдегі алғашқы дәрігерлердің бірі Омбы медициналық институтының түлегі Ж. Ниязбеков еді. Ол тұрғындарға, оның ішінде әйелдер мен балаларға терапевтік және хирургиялық көмек көрсетті, науқастарға өз жалақысына алған дәрідәрмектерді таратты. Тұрғындарға медициналық көмек көрсетушілердің бірі Қазақстанға жер аударылған, Чита фельдшер мектебінің түлегі И.В. Деев болды. Ол 10 орынды аурухана ұйымдастырып, хирургиялық емдеумен, жұкпалы аурулардың, өкпе ауруының және мерездің алдын алумен айналысты. Деев кейіннен Қарсақбай мыс өңдеу зауытының алғашкы директоры болды. 1925 ж. Қарсақбай поселкесінде алғашкы перзентхана салынды, 20 орындық аурухана жұмыс істеді. Одан кейінгі жылдары Жезқазған мен Байкоңырдағы елді мекендердін барлығында да ауруханалар ашылды.
1930 жылдың 20 мамырында Мәскеуде К.О.Горбачев («Қарағандыкөмір» тресінің алғашкы меңгерушісі) жасақтаған геологиялық-барлау экспедициясының құрамында Қарағандыға алғашқы дәрігерлер Г.Н. Алалыкин, Я.Ф. Алалыкина және Л.Г.Ливас келді. Осындағы алты бөлмелі жалғыз кірпіш үй медициналық пунктке берілді, оны ел арасында «Қызыл аурухана» атайтын еді. 1931 ж. амбулаторияға жаңа дәрігерлер келе бастады. 1934 ж. Қарағандыға қала мәртебесі берілген кезде мұнда 62 дәрігер, 338 орта медициналық қызметкер болды, 652 орындық 8 аурухана, емхана, 12 амбулатория және 8 дәрігерлік пункт жұмыс істеді. Қарағанды қаласындағы хирургиялық емдеу тәсілінің қалыптасуына Алалыкин үлкен ықпал еткен еді. Ұлы Отан соғысы жылдарында ол Қарағандыдағы барлық эвакуациялық госпитальдардың кеңесшісі бөлды. Алалыкина терапевтікпен шұғылданды, әйелдердің босануына көмектесті, сонымен қатар санитарлық-ағартушылық жұмыспен айнапысты.
1933 ж. Қарағандыға КСРО денсаулық сақтау комитетінің жолдамасымен Кубань медицина институтының түлегі П.М. Поспелов келді. 6 жылдан астам уақыт бойы ол екінші кеніштегі аурухананың бас дәрігері және бөлім меңгерушісі болды. Ал 1939 жылдың қыркүйегінде облыстың денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалды. Поспеловтың бастамасымен Қарағандыда медициналық жоғары оку орны ашылды, кейіннен осы оку орнын ширек ғасыр уақыт бойы өзі басқарды. 1934 ж. Ресейден Қарағандыға травматолог А.В. Тимофеевич және хирург Т.А. Коломенская келді, олар қаланың денсаулық сақтау саласын дамытуға үлкен үлестерін қосты. Тимофеевичті кеншілер «шахтерлер дәрігері» атайтын еді.
1933 жылдан бастап облыстағы денсаулық сақтау саласы екпінді дами түсті. Алғашкы емдіксауықтыру мекемелері: аурухана, емхана, шахтадағы дәрігерлік пункттер, санитарлық бөлім, балалар бөбекжайларының басын қосып, бір ғана бас дәрігер басшылық ететін бірлестіктер қалыптастырылды. 1940 ж. облыстағы (Жезқазған аймағын есепке алмағанда) 49 емдеу мекемелерінде 232 дәрігер және 1146 орта медициналық қызметкер жұмыс істеді. Ауруханаларда 2224 орын болды, оның ішінде 441 орын жүкті және босанған әйелдерге арналған еді. Облыстағы әрбір 10000 адамға шаққанда 54 орыннан келді. Соғыстан кейін медициналық мекемелер жүйесі ұлғайды. Облыстық, қалалық және аудандық ауруханалар базасы нығая түсті. Қашықтықтан диагностикалаудың арнаулы орталықтары, кардиохирургиялық, неврологиялық, ревматологиялық орталықтар, биохимиялық және бактериологиялық зертханалар ашылды, алғашқы медициналық көмек жүйесі ұйымдастырылды. Жыл сайын облыстың емдеу-профилактика мекемелерінде түрлі ауруларды анықтау және емдеудің 70-ке тарта жаңа әдістері енгізіле бастады. Ана мен бала денсаулығын қорғау жолға қойылды, жұқпалы және кәсіби аурулар көрсеткіштері төмендей түсті.
1946 жылға дейін Жезқазған аймағындағы Кеңгір және Рудник поселкелерінде медициналық қызметті фельдшерлер атқарып келді. Жезқазған өңірінде Марганец, Байқоңыр, Қарсақбай, Кеңгір және Рудник поселкелері бойынша ортақ бір ғана хирург, ҚР-ның еңбек сіңірген дәрігері А. Абыралина жұмыс істеді. Алғашқылар қатарында Е.Д. Горская, Н.А. Иванова, Валеньтик сияқты дәрігерлер де бар еді.
1947-1949 ж. Рудник, Кеңгір поселкелерінде жаңа ауруханалар салына бастады. 1950 жылдың аяғында мұнда 230 орынды 2 аурухана корпусы пайдалануға берілді. 1950-1954 ж. Жезді поселкесінде 10 орынды хирургиялық бөлім ашылып, онда дәрігер А. Пак, кейін М.В. Рахметов жұмыс істеді.