cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бандырма
Халық саны 111 494 мың адам (2008 жылғы халық санағы қорытындысы). Ежелде бұл қала аумағында грек Панаромосы орналасқан. ХІІІ ғасырда кресшілер Анадолыға жорықтары үшін база ретінде қолданды. ХІV ғасырда Паноромосты түріктер жаулап алып, қалаға Бандырма атауын береді. 1918 жылы Бандырмада Бірінші Ұлы Отан соғысының соңғы оғы атылған, осыған орай қалада монумент орнатылған.
Дереккөздер
Санат: Түркия қалалары
Бод (компьютер)
Бод (Baud) — байланыс арналарындағы ақпарат жеткізу жылдамдығының өлшем бірлігі; бір секундта жөнелтілетін сигналдық элементтер мөлшерімен анықталады. Телефон аппаратын ойлап тапқан француз өнертапқышы Бодтың құрметіне аталған. Модемдер арасындағы мәліметтерді жеткізу жылдамдығының шамасын білдіретін бит/сек бірлігінің эквиваленті ретінде жиі пайдаланылады, бірақ әрбір сигналдық элемент бір биттен тұрғанда ғана 1 бод 1 бит/с-қа тең болады (1 бод = Ӏбит/с; ӀКбод =103 бит/с; 1 Мбод =106 бит/с). Әдетте, жоғары жылдамдықты модемдерде бір сигналдық элемент бірнеше биттен тұрады. Мыс., V.22bis және V.32 модемдерінде 4 битті бір сигналмен, ал У.32 bis-m ~ 6 битті, V.34-те — 9 битті де бір сигналмен жібереді.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Жарагуа (Гояс)
Жарагуа (Гояс) (Jaraguá) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Орталық Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Анаполис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 38968 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1888,938 км² шамасында. Халық тығыздығы — 19,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1882 жылы құрылған.
Санат:Гояс елді мекендері
Б. з. д. 578 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 578 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 578 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Дүйсенбі Ахун мешіті
Дүйсенбі Ахун мешіті - Жайсаңбай ауылының солтүстік-батысынан 7 км жерде. Төртбұрыш тәрізді (9.60х24.20 м), солтүстік-шығысында сегіз қырлы сүйрік мұнарасы бар, мұнара қаңылтырмен қапталған, биіктігі 19 м. Қабырғасы күйдірілген қызыл кірпіштен өрілген. Дүйсенбі аһун Имашұлының басшылығымен халық қаржысына тұрғызылған. Мешітті салуға Орынбор және Уфа қалаларынан шеберлер қатысқан. Жергілікті халық Шөмекей руының тоқа аталығынан болуына қарамастан, оның құрылысында Еділ бойы халықтарының ою-өрнектері салынған.
Санат:Қазақстан мешіттері
IC 279
IC 279 — Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11401, ZWG 463.45.
Сыртқы сілтемелер
IC 279 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз)
Гемамнион
Гемамнион (Haemamnion - қағанаққа қан құйылу) - гемамнион, қағанаққа қан құйылу. Кіндік бауы тамырлары жыртылғанда қағанақ суына қан құйылуы.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Вели Сааринен
оңға|сүрмесіз Вели Сааринен (Veli Saarinen; 16 қыркүйек 1902 жыл, Мартинсаари, Ресей Империясы — 12 қазан 1969 жыл, Хельсинки) — финляндиялық шаңғышы. 1932 жылғы Қысқы олимпиада ойындарының алтын және қола жүлдегері, 1929, 1933, 1934 жылғы әлем чемпионы.
Дереккөздер
Санат:16 қыркүйекте туғандар Санат:1902 жылы туғандар
Санат:12 қазанда қайтыс болғандар Санат:1969 жылы қайтыс болғандар Санат:Алфавит бойынша шаңғышылар Санат:Финляндия шаңғышылары Санат:1932 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:1932 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері Санат:Финляндия Олимпиада чемпиондары Санат:Шаңғыдан Олимпиада чемпиондары
Поллоне
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2219 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 139 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі — 13814.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Угорма
Угорма — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кубена өзенінің оң жағалауынан 37 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — теңіз Кубен және Сухона өзендері бастауынан Кубен су торабына дейін. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Аймақтық жанжалдар
Аймақтық жанжалдар — жеке ауданмен шектелген екі, болмаса бірнеше елдердің қатысы бар саяси-әскери даулар және қарулы қақтығыстар.
Аймақтық жанжалдар отарлық жүйелер жойылып, олардың орнына жаңа мемлекеттер пайда болуымен бірге өрши түсті. Бір халықтың шашырап, екі-үш мемлекет қарамағында қалған жағдайлар көп кездесті (монғолдар, қазақтар, арабтар, құрдтар, албандар, поляктар, ирландықтар, африкандықтар т.б.). ұлттық бірігу, ұлттық мемлекет құру, халықтардың өз тағдырын өзі шешу заңдылығы БҰҰ Жарғысында мойындалғанымен, оларды іске асырудағы неше түрлі геостратегиялық, идеологиялық., экономиялық, шекаралық қайшылықтар аймақтық жанжалдар туғызды (60-90 ж. Конго аймағындағы қақтығыстар, 90 ж. бұрынғы Югославия мемлекеті, Орта Шығыстағы урдтар т.б.). Сонымен бірге аймақтық жанжалдардың өршуіне алпауыт мемлекеттердің басқа елдердің ішкі істеріне қол сұғып, озбырлық саясат жүргізуі себеп болды (мысалы, АҚШ Гватемалада (1954 ж.), Үндіқытайда (50-70 ж.), КСРО Ауғанстанда (70-80 ж.). Шет елдердің астыртын араласуы Кавказда Шешенстан — Ресей, Ингушетия — Осетия, Грузия — Абхазия, Әзірбайжан — Армения арасындағы, Шығыс Еуропада Молдавиядағы, Балқанда Босния мен Герцеговина, Косоводағы, Орталық Азияда Тәжікстандағы аймақтық жанжалдарды туғызғаны белгілі.
Аймақтық жанжалдарды халықтар мүдделеріне сәйкес, әділет негізінде бейбіт түрде реттеуде бейбітшілік пен бостандық сүйгіш елдердің қосқан үлесі мол. Сонымен бірге кейбір аймақтық жанжалдар асқынып, оған қосылған елдер саны ұлғайып, бара-бара халықаралық дағдарысқа айналуы да ықтимал (Таяу Шығыстағы Палестина, Үндіқытайдағы, Ауғанстандағы, Парсы бұғазындағы, Югославиядағы оқиғалар). Аймақтық жанжалдарды болдырмау, оларды алдын-ала болжау, себептерін анықтау, әділ жолымен реттеу, ірі мемлекеттердің астыртын әрекеттеріне жол бермеу, барлық халықтарға бостандық беру т.б. шараларды ойластыру — халықаралық қауымдастықтың бірден бір негізгі мақсаты.
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Соғыстар
IC 4707
IC 4707 — Мерген шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 160B.
Сыртқы сілтемелер
IC 4707 Санат:Мерген (шоқжұлдыз)
Сан-Мартин-Сасгайолас
Сан-Мартин-Сасгайолас (Sant Martí Sesgueioles) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Анойя ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3819 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.8 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Кара-Су-Балка рский
Кара-Су-Балка рский — Ресейдегі өзен. Кабардин-Балқар Республикасы, Солтүстік Осетия-Алания Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Черек Балкарский өзенінің сол жағалауынан 4,2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Черек. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек және Еділ өзендері аралығындағы Каспий теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кабардин-Балқар өзендері Санат:Солтүстік Осетия өзендері
Геологиялық қима
Геологиялық қима — нақтылы өңір қойнауларының тік жазықтықтағы ерекшеліктерін көрсететін сызбалы кескін.
Геологиялық қима жасы, құрамы, әр түрлі тау жыныстарының созылымына көлденең тартылған түзу не сынық сызық бойымен салынады. Геологиялық қима картаға түсіру кезіндегі байқаулар, тау кен қазындылары мен бұрғылау ұңғыларынан алынған деректер, геофиз. зерттеулер т.б. нәтижесінде жасалады. Ол тау жыныстарының астасу ерекшеліктерін, көнелігі мен құрамы әр түрлі жыныстардың өзара қатынас мөлшерін, геол. денелердің пішіндері мен олардың қалыңдығындағы өзгерістерді, қатпарлануы мен жыртылып ажырау сипаттарын, әр түрлі таскелбеттер (фация) және олардың бір-бірімен алмасу заңдылықтарын көрсетеді. Геологиялық қиманың масштабы геол. картаның масштабына сәйкес болады, алайда кейбір өндірістік тұрғыдан маңызды деген алқаптардың Геологиялық Қимасы ірірек масштабта салынады. Қиманың тік және жазық бағыттардағы масштабтары бірдей немесе әр түрлі болады. Кейбір жағдайларда (инженерлік геологияда) қиманың тік бағыттағы масштабы оның жазық бағыттағы масштабынан көп есе артық болуы мүмкін. Геологиялық қимадағы геол. денелердің жай-жапсары арнаулы шартты белгілермен көрсетіледі.
Координаттар мен биіктіктер жүйесінде анықталған геодезиялық тірек торларының нүктесі. Геологиялық қима центрінің координаттары (абсцисса, ордината және абс. биіктігі), сондай-ақ, бағдарлау пунктіне бағытталған дирекциялық бұрыштардың мәндері геодезиялық каталогтарда сақталады. Координаталары триангуляция әдісімен анықталатын геологиялық қима триангуляциялық пункт деп, ал полигонометрия әдісімен анықталатын пунктті полигонометриялық пункт деп атайды. Геологиялық қима биіктіктері нивелирлеу арқылы анықталады. Геодезиялық тор құрайтын геологиялық қима жер бетінде жүргізілетін әр түрлі топогр. зерттеулерде, инж. жұмыстарда қолданылады.
Қиманың тік және жазық бағыттағы масштабтары әдетте бірдей болып келеді, бірақ кейде (әсіресе инженерлік геологияда) қиманың тік бағыттағы масштабы оның көлбеу бағыттағысынан бірнеше есе артық болуы жиі байқалады. Геологиялық қима терминінің шартты синонимі-геологиялық кескін.
Дереккөздер
Санат:Геология
Құршаян
Құршаян (Scorpіones) — өрмекшітәрізділер класының бір отряды. Қазба қалдықтары силур кезеңінен белгілі. Жер шарында 750-дей түрі бар, әсіресе, тропиктік және субтропиктік аймақтарда көп таралған. Қазақстанда 12 түрі, соның ішінде шұбар құршаян (Buthus eupeus) жиі кездеседі. Оның тұрқы 6,5 см-дей. Денесі баскөкірек және құрсақ бөлімдерінен тұрады. Бас-көкірек бөлігі тұтас сауытпен қапталған, онда 1 жұп және бірнеше бүйір көздері орналасқан. Құршаяндардың 4 жұп аяқтары бар. Құрсақ бөлімінің иілген инесі бар томпақ соңғы буынында (тельсонында) 2 улы безі орналасқан. Оның ұшына улы бездердің өзектері ашылады. Қармалауыш аяқтары мықты қысқыштармен (қармағыш мүше) жалғасқан. Өкпемен тыныс алады. ұрпағын тірідей туады. Дернәсілдері аналығының денесінде қалып қояды. Қорегін әдетте түнде аулайды, негізінен жәндіктермен қоректенеді. Қорегін қысқышымен қысып тұрып, шағып алады. Құршаян шаққан бала өліп кетуі мүмкін, ал ересек адам қатты ауырсынады (шаққан жері қызарып, дуылдайды, ісінеді). Құршаян шаққан жерді сығып, уын ағызып, мүсәтір спиртін жағу керек.
Дереккөздер
Санат:Жәндіктер
Жадырақтар
Қазақстанда жылдың әр маусымында бұл туысқа жататын құстардың 8 түрін:
Дене ұзындығы 14-18 см. Субарктикадан Субантарктидаға дейін шамамен 40 түрі таралған. ТМД кеңістігінде 9 түрі белгілі, оның ішінде сібір жадырағы эндемик. Ұяларын жерге салады. Қорегі, жәндіктер.
Дереккөздер
Санат:Жадырақтар
Василий Петров көшесі (Астана)
'''В. Петров көшесі''' - М.Жұмабаев даңғылынан басталып, Қажымұқан көшесінде аяқталады. Ж.Жирентаев, Л.Мирзоян көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы – 1696,2 м.
Тье (Валь-де-Марн)
Тье (Thiais) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Валь-де-Марн департаментінде орналасқан. л'Аи-ле-Роз округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,43 км² шамасында.
Василий Петров көшесі (Астана)
Василий Прокопьевич Петров 1915 жылы Солтүстік Қазақстан облысы, Есіл ауданы, Николаев ауылында туған. В.Петров - Социалистік Еңбек Ері.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Тье (Валь-де-Марн)
Коммунаның INSEE коды — 94073, пошта индексі — 94320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29472 адамды құрады. Халық тығыздығы — 4583,51 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Жалтырсор
Жалтырсор – Торғай өзенінің орта ағысы алабындағы көл.
Тье (Валь-де-Марн)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валь-де-Марн департаментінің коммуналары
Жалтырсор
Географиялық орны
Қостанай облысы Амангелді ауданы жерінде орналасқан. Торғайдың саласы – Қабырға өзенінің сол аңғарында, теңіз деңгейінен 124,2 м биіктікте жатыр.
Гидрографикасы
Аумағы 11,6 км2, ұзындығы 5,2 км, енді жері 3,3 км. Қар және жер асты суларымен толысады.
Дереккөздер
Санат:Амангелді ауданы көлдері
Иоганн Гутенберг
Өмірбаяны
Балалық шағы туралы, яғни 1434 жылға дейінгі кезен туралы еш мәлімет сақталмаған. Страстбургта жасөспірім кезінде зергерлік өнерді үйренгені белгілі.
1400—1448 жылдар. Гуттенбергтің алғашқы іс-әрекеттері
Иоганн Гутенберг 1434 – 1444 жылдарды Страсбургте өткізеді. Онда ол жартылай асыл тастарды өңдеумен және айна жасаумен айналысады. Осы ісін және коммерциялық негізде өнермен байланысты жасырын бір ісін жүзеге асыру мақсатында үлеспұлға негізделген серіктестік ұйымдастырады. Бірақ өзінің оқушысы болған Андре Дриценнің мұрагерлері оған қарсы іс қозғап серіктестік жұмысы тоқтатылады.
Осы іс процесіндегі жазбаларда көрсетілген "қорғасын", "пішінін құю", "престеу", "бедерлеу", "басу" деген бейнелі сөздер, Иоганн Гутенбергтің және оның серіктестерінің кітап басу ісінде эксперимент жасағандарының айғағы болғандай. 15 ғасырдағы деректер кітап бастыру мерзімінде 1440 жылды көрсетсе, страсбургтық мағлұмат бойынша бұл дерек расталмаған.
1448—1455 жылдар. Баспа құралын шығару
1448 -1450 жылдары Гутенберг Майнцқа қайта қоныс аударып, осы жерде стандартқа сай және көптеп шығаруға болатын қолмен істелетін әріп құйғыш баспа құралын құрастыруды аяқтайды. Материалдық мүмкіншіліктері шектелген Гуттенбергке тәжірибелі жұмысшылар мен құралдар тапшылық болды. Дегенмен өнертапқыш елеулі жетістіктерге жеткен: 1456 жылға дейін 5 түрлі шрифт құйып шығарған, Элий Донаттың латын грамматикасын, папаның бірнеше индульгенциясын, екі Библия кітабын басып шығарған.
Гуттенбергтің баспа құралының сипаты
Баспа құрал — қатты штамптың көмегімен әріптің таңбасын басатын алынып-салынатын астыңғы жағы бар іші бос өзекті металл. Ол өзекке арнайы қорытпа құйылады. Әріп құймасы айнадан көрінетіндей кері кескінмен басылып шығады. Ағаштан құрастырылған білдектың өзі – бір-біріне бетпе-бет келетін екі жалпақ тақтайдан тұрды; бірінде құйма әріптер тұрса, екіншісі оған қағазды басты. Басар алдында құйма әріптері қолмен боялды.
Құйма әріп — еуропалық техникасының тарихындағы алғашқы стандартқа сай тетік.
Гутенберг баспаханасының алғашқы басылымдары
1440 жылы Гутенберг алғаш рет "Донаты" (грамматика бойынша көмекші құрал) деп аталатын жиынтық кітап мен күнтізбелерді басып шығарды. Жұмысын алға жылжытып, ісін дамыту үшін Гутенбергке қаражат керек болып Иоганн Фуст дегеннен ақша алады. 1450 жылы Фуст ақшасын қайтарып алу үшін Гутенбергті сотқа береді, сот процесінде жеңіп шыққан Фустқа өтемақы ретінде баспахана қалады.
1450 жылдың ортасында сол баспаханада Фуст Гутенбергтің оқушыларының бірі Петер Шеффермен бірге белгілі 42 жолдық Библия (бір бетке 42 жол сиятын) мен Псалтырьді басып шығарады. Бұл кітаптардың артықшылығы тек осы басылымдар үшін жасалынған ерекше шрифтермен ғана емес, сонымен қатар бас әріптері мен кітап шеттерін әшекейлеген екі түсті безендендірілуінде.
Тарихи зерде
thumb|right|200px|Майнцтағы Гуттенбергке қойылған ескерткіш
Дереккөздер
Санат:Германия ғалымдары Санат:Өнертапқыштар Санат:1390 жж. туғандар
Перперек (Кырджали облысы)
Перперек (Перперек) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 6673. Телефон коды — 03626. ЕКАТТЕ коды — 55885.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Автотрактор техникасы
thumb|220px Автотрактор техникасы   — автокөліктер, шынжыр табанды және дөңгелекті тартқыштар, транспортерлер, әскери мақсатта қолданылатын, әскери бөлімдер мен бөлімшелердің қару-жарағының құрамыңда болатын тракторлар мен автотрактор тіркемелері. Автокөліктер түріне қарай жеңіл (2-7 адам тасымалдайтын), жүк тасымалдайтын (жүк тасымалдау үшін) және арнаулы (арнайы жабықтары бар) бөліктерге бөлінеді. Кең тараған автокөліктер қатарына шеберханалардың барлық түрі, санитариялық және штабтық автобустар, автоцистерналар, жанармай құюшылар, су-май күюшылар жатады. Шынжыр табанды тартқыштар мен транспортерлер салмағына, тарту мүмкіндігіне, сауытына қарай жартылай сауытты, жеңіл, орташа және ауыр болып бөлінеді. Тіркемелер, жартылай тіркемелер мен тартқыштар біліктерінің саны мен ауырлық көтеруіне байланысты түрлерге бөлінеді. Мақсатына қарай автомобильдер, шынжыр табанды және дөңгелекті тартқыштар, транспортерлер мен тракторлар: ұрыстық, саптық, жаттығулық (жаттығулық-ұрыстық) және көліктік (көмекші) болып сараланады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Санта-Жоана
Санта-Жоана (Santa Joana) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Авейру муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7 426 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,61 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1 323,7 адам/км².
Тарихы
Аудан 1986 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авейру округінің елді мекендері
Әбзелхана
Әбзелхана - әбзелхананың екі түрі болды. Біріншісі, жазда, ерте күзде және көктемде көші-қонда пайдаланатын арнайы киіз үйден жасалған түрі. Екіншісі - қыстаулар мен жатақ ауылда шағын етіп жасалған бастырма түріндегі орынжай. Әбзелхана күнделікті тұрмыста қолданатын әбзелдер мен кұрал-саймандарды сактауға арналған. Бастырма түрінде жасалған орынжайдың төбесі жабық, есігінен басқа жағындағы қабырғалары бітеу болып келеді. Оның ішіне әбзелдерді ілетін және қоятын арнайы сөре, ілгіш, ашабақан, арса, тұғыр орнатылады.
Б. з. д. 579 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 579 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 579 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Байлау (салт)
Байлау (салт). «Бері кел, байлан мынаны!» (Ғ.Мүсірепов). Қазақтың мәрттік, мырзалық, азаматтық қасиетін білдіретін салттарының бірі – байлау. Соғып алған аңды кездескен кісіге сыйлау, олжаны, тауып алған дүниені (затты) жанындағы адамға ұсыну ежелден қалыптасқан ұлттық әдет. Бұл салтты бұзу адамгершілік әдебінен аттау ретінде жазаға тартылады, сөгіс жарияланады немесе ел алдында бетке басылады. Дегенмен мұндай жағдайда аңшы адамның алғашқы олжасы болса, ол «байлануға» жатпайды, керісінше оған «құтты болсын» айтады.
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Пондорат
Пондорат (Pondaurat) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Лангон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,74 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 401 адамды құрады. Халық тығыздығы — 45,88 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Ланген-Ярхов
Ланген-Ярхов (Langen Jarchow) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Пархим ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 266 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 10,67 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 60 046. Муниципалитеттің басшысы — Христа Рихелеу.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Эномото Такэаки
Эномото Такэаки (жапонша:榎本武揚; 25 тамыз 1836 жыл — 26 тамыз 1908 жыл) — Босин соғысы кезінде Токугава сегунатының үкіметіне адал болған виконт, жапон адмиралы. Әскер жеңілісінен кейін ол Хоккайда аралына қашып барып, заманауи Азия жерінің тарихында алғашқы республиканың негізін қалаған, осылайша 1868 жылы Жапон елінің демократиялық түрде сайланған бірінші президенті атанған. Келесі жылы император әскері Хоккайда аралына басып кіріп, мемлекет өз тіршілігін тоқтатқан, ал Эномото Такэаки қылмыскер ретінде ұсталып, мемлекет сатқыны атанған. 1872 жылы бұрынғы адмиралға кешірім танытылып, Мэйдзи үкіметіне қызмет ете бастаған.
Өмірбаяны
Эномото Ситая ауданындағы Токио қаласындағы Токугава тегіне қызмет еткен самурайлар отбасынан шыққан. 1850 жылы Эномото нидерлан тілін оқи бастаған. 1854 жылы Нагасаки жеріндегі Теңіз оқу орнына түскен.
26 жасында Эномото Нидерланд жеріне жіберілген, осы жерде батыс жерінің әскери теңіз әдістерін үйренген. 1862 жылдан 1867 жылға дейін Такэаки ағылшын және нидерлан тілдерін жетік меңгеріп, Еуропа жерінде тұрақтап қалған.
Эномото Жапон еліне Нидерланд жерінен сатып алынған әскери теңіз кемесімен Кайе-Мару өңірінде қайта оралған. Жапон елінде 31 жасар Эномото флот басшысының орынбасары дәрежесін иеленген.
Мэйдзи дәуірінің саясаткері
1874 жылы Эномото Жапон императорлық флотында вице-адмирал мансабына қол жеткізді. Келесі жылы елші ретінде Петербург келісімшарты үшін Ресей мемлекетіне жіберілді. Келіссөздер сәтті өтіп, Эномото беделі көтерілді. Оны осындай маңызды жұмысқа алғаны, бұрынғы жауларының келіспеушіліктерді жойғаны еді.
Қазасы
Такэаки Эномото 1908 жылы 72 жасында қайтыс болған. Оның мәйіті Киссе-дзи ғибадатханасында орналасқан (35.72742°N, 139.75364°W).
Дереккөздер
Санат:1836 жылы туғандар Санат:1908 жылы қайтыс болғандар Санат:Самурайлар Санат:Жапония сыртқы істер министрлері Санат:Жапония білім министрлері
Әбжылан
Әбжылан - ертедегі аңыздарда, жырларда кездесетін мифологиялық образ. Ежелгі дәуірде жылан тотем болып саналған. Яғни ғажайып тылсым қасиеттердің иесі. Сондықтан жылан қазақи ғұрыптар мен жосын-жоралғылардың және наным-сенімдердің негізгі нысандарының бірі болды. Әсіресе, қазақтың фольклорлық дәстүрінде әбжыланды жағымды мифопоэтикапық образға айналды. Мысалы, «Әбжылан қабықты жігіт» қиял-ғажайып ертегісінде сәби жылан киімінде туады да, алапат күшке, сиқыршылықка ие болады. Сондай-ақ, батырдың кереметтігін, әйелдің таңгажайып сұлулығын да әбжыланға теңеген тұрақты теңеулер мен сөз орамдары эпикалық жырларда жиі кездеседі. Мысалы, Әбжыландай толғанып, Шұбарға қарғып мінеді (Алпамыс).
Алтында қамшы қолға алып, Әбжыландай толғанып, Буралып кетіп барады (Қыз Жібек).
Дереккөздер
Санат:Жыландар‎‎ Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Сенімгерлік операциялар
Сенімгерлік операциялар — банкілер өз клиенттеріне — заңи және жеке тұлғаларға (шар негізінде) түрлі қызметтер көрсету түрінде жасайтын сенімгерлік операциялар. Сенімгерлік операциялар жылжымайтын мүлік пен басқа да мүлікті инвестициялық қоржынның жасақталуын және оны баскару құндылықтарды сақтауға қабылдауды, әрекетке қабілетсіз меншігінің корғаншысы ретінде мүлікті басқаруды, өсиет бойына  ие мүлікті басқаруды, несиегердің банкротқа ұшыраған фирма жөніндегі талап-арыздарын реттеуді, тағы басқаларды қамтиды.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Лалонкетт
Лалонкетт (Lalonquette) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,32 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64308, пошта индексі — 64450.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 279 адамды құрады. Халық тығыздығы — 52,44 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Ноксаптэр (Миссисипи)
Ноксаптэр (Noxapater) — Миссисипи штатының Winston округіне жататын АҚШ қаласы.
Жанар Хамитова
Жанар Хамитова (1989, Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданы - 2019, сонда) - әнші.
Ноксаптэр (Миссисипи)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссисипи қалалары
Жанар Хамитова
5 жасында бірінші сыныпқа барған. Кішкентай кезінен спортпен шұғылданған, бес жыл домбыра үйірмесіне қатысқан. 8- сыныптан бастап, үлкен сахналарға шыға бастады. 2006 жылы «SuperStar KZ» мега-жобасына қатысқан. Бұған дейін де «Жас сұңқар», «Замана бұлбұлдары» сияқты көптеген байқауларда бақ сынаған. «Super Starдан» кейін «Superstar shou» деген 8 адамнан тұратын топта, одан кейін қыздардан тұратын «China Town» құрамында болды. Кейін Нұржан Керменбаевпен бірге «Арнау» дуэтінің әншісі болды. 2009 жылы «Арнау» дуэтінің құрамынан бөлініп кетті.
Дереккөздер
Санат:1989 жылы туғандар Санат:2019 жылы қайтыс болғандар Санат:Қарқаралы ауданында туғандар Санат:Қазақстан әншілері
Назилли
Назилли (қала) – Түркиядағы көлемі жағынан Айдын иліндегі екінші қала. .
Халық саны 110 мың адам (2007 жылғы жүргізілген халық санағы қорытындысы). Айдыннан 47 км қашықтықта Денизли қаласына барар жолда орын алған. XX ғасырда кішкентай қалашық болған. 1922 жылға дейін қала тұрғындарының жартысын гректер құраған. Қалада православ ғибадатханасы орналасқан. 1919 жылдан 1922 жылдың қыркүйек айына дейін қаланы грек әскері басқарған.
Дереккөздер
Санат:Қалалар Санат:Түркия Санат:География
Аралық позиция
Аралық позиция — инженерлік тұрғыда жабдықталган қорғаныстың бірінші және екінші жолақтары арасындағы қорғаныс позициясы. Ол карсыластың шабуылын әрі қарай болдырмау мақсатында қорғаныстың бірінші жолағынан шегінген, тереннен келген немесе шабуылданбаған өңірлерден алға шығарылған әскерлердің орналасуына арналады. Кейбір жағдайларда аралық позиция қарсы соққы (қарсы шабуыл) жасау үшін екінші эшелондардың (қорлардың) жайылу шебі болады. Аралық позицияның негізін өзара майданшеп және тереңдік бойынша атыс пен бөгеттердің бірыңғай жүйесімен байланыскан роталық тірек пункттері жүйесі құрайды.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
NGC 3991
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 5 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3991 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37613, UGC 6933, MCG 6-26-60, ZWG 186.73, ARP 313, VV 523, IRAS11549+3237, KCPG 311A, HARO 5, KUG 1154+326.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
В. Суриков көшесі (Астана)
'''В. Суриков көшесі''' - Қ.Кемеңгерұлы көшесінен басталып, Ақбидай көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 326,4 м.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Тин Едвай
Тин Едвай (Tin Jedvaj; 28 қараша 1995, Загреб) — хорватиялық футболшы, "Локомотив" клубы мен Хорватия құрамасының қорғаушысы.
Ұлттық құрамада 2014 жылдан бері ойнап келеді. 2018 жылғы әлем чемпионатында күміс жүлдегер атанды.
Жетістіктері
Хорватия құрамасы
Сілтемелер
Санат:Хорватия футболшылары Санат:Динамо Загреб ФК ойыншылары Санат:Рома ФК ойыншылары Санат:Байер 04 ФК ойыншылары Санат:Хорватия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Аугсбург ФК ойыншылары Санат:Локомотив Мәскеу ФК ойыншылары
Будапешт университеті
thumb|right|400px|Дунай бойындағы университет корпустары thumb|right|400px|Құқық және саяси ғылымдар факультетінің корпусы Будапешт университеті немесе  Лоранд Этвёш атындағы университет (маж. Eötvös Loránd Tudományegyetem) — Мажарстанның ірі университеті. «Утрехт желісі» қауымдастығына кіреді.
Тарихы
1635 жылы Трнава қаласында (қазіргі Словакия) Петер Пазмань екі: еркін өнер және теология факультеттері бар -университеттің негізін қалады. 1667 жылы заң факультеті ашылды. 1777 жылы университет Трнавадан Будаға көшірілді, ал 1784 жылы — Пештке. 1844 жылға дейін оқыту латын тілінде жүргізілген. 1895 жылдан бастап әйелдер де Будапешт университетінде оқу мүмкіндігіне ие болды. 1921—1950 жылдары университет өзінің қалаушысының құрметіне Петер Пазмань университеті болып аталған, ал 1950 жылы Лоранд Этвеш физигінің құрметіне жаңа атау алды.
Қазіргі кезде университетте 1500 оқытушы мен 30 000 студент бар.
Университеттің атаулары:
Университет құрылымы
Қазіргі кезде университетте 8 факультет бар: Алдында 1950 жылы болған теология факультеті Петер Пазмань атындағы католик университетіне берілді.
Алдында 1951 болған медицина факультетін Будапешт медициналық университетіне берілді.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша университеттер Санат:Мажарстан білімі
Бал басы
Бал басы (ғұрып). Бұрын ел ішінде болашақты, адам өмірін болжайтын көріпкелдер, әулие-әмбие, балшы, емші, құмалақшылар, жауырыншылар көп болған. Әр адам оалрға келіп бал аштырады. Олар жоғалған малды, затты, алыстан келетін жолаушыларды, реніш-қуаныштарды болжап айтатын болған және олардың көпшілігі шындыққа айналған. Бал аштырушы кітап ашып, құмалақ салушыларға өтінішпен келгендер көріпкелдерге еңбегі үшін төлем беруі қажет. Оны сыпайылап «бал басы» деп атайды. «Бал басының» нақты бағасы, немесе өлшемі болмайды. Әркім қолда барын береді. Кедей, нашар адамдарға көріпкелдер «құдай үшін», яғни тегін бал аша берген. Бұл үшін олар батаға да риза болған. Кейбір адамдар тіпті ештеңе де алмаған. Егер бал ашушы белгілі мөлшерде ақша, мал сұраса, халық ондай кісілерге бармаған, құрмет көрсетпеген және сенбеген.
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Сперматогенез
thumb||350px
Сперматогенез (грек, sperma — шәует, genesis — шығу тек) — еркек жануарлардың жыныс безінде жүреді. Бұл процесс кезегімен өтетін төрт кезеңнен: көбею, өсу, жетілу және қалыптасу кезеңдерінен тұрады.
Сперматогенездің көбею кезеңінде гаметобласттардан жетілген жас жыныс жасушалары — сперматогониялар еннің ирек тұқымдық өзекшелері қабырғаларында, өздерін қоршаған тіректік торшалардан (сустентоциттерден) тиісті қоректік заттарды қабылдап, митоз арқылы бөлініп үздіксіз көбейеді.
Олар дөңгелекше келген ұсақ ядролы шағын жасушалар. Сперматогония ядросында хроматинге бай хромосомалардың дигогоидты (2п) жиынтығы болады. Сперматогенездің өсу кезеңінде сперматогониялар өсіп, терфазаның S кезеңіндегі қорлану процесіне сәйкес ДНК, мен протеиндердің мөлшері екі есе көбейіп, олар көлемі жағынан ұлғаяды. Сперматогониялардың біріншілік сперматоциттерге айналуы кезінде, олардың ядроларындағы хромосомалар мейоздың ең ұзак бірінші кезеңі — профазадағы лептотен, зиготен, пахитен және диплотен сатылардан өтіп, олардың құрылысында күрделі кұрылымдық өзгерістер жүреді.
Сперматогенездің жетілу кезеңінде — диакинездің нәтижесінде әрбір біріншілік сперматоцит екіге бөлініп, олардың әрқайсысынан екі екіншілік сперматоцит пайда болады. Олар жедел бөлінеді де, нәтижесінде бір екіншілік сперматоциттен екі сперматидалар пайда болады. Сперматидалардың ядроларында хромосомалардың гаплоидты (п) жиынтығы болады. Сперматогенездің қалыптасу кезеңінде сперматидалардан сперматозоидтар калыптасып жетіледі.
Шәуеттүзілу (сперматогенез); (spermatogenesis, грек, sperma — ұрық, genesis — даму, түзілу) аталық жыныс жасушаларының еннің ирек тұқымдық өзекшелері қабырғаларындағы даму процесі. Сперматогенез көбею, өсу, жетілу және қалыптасу кезеңдерінен тұрады.
Сперматогенез қалыптасу процесі - кезеңімен немесе спермиогенезбен аякталады. Хромосомалардың жылдам ширатылуының нәтижесінде сперматид ядролары тығыздалады, олар функционалды енжар болады. Пластинкалы кешен ядроның бір полюсіне орын алмастырып, акро- сомды аппарат түзеді. Ол сперматозоидтің  жасушасына енуінде үлкен рөл атқарады. Центриольдер ядроның карама-қарсы полюсінде орналасады және олардың біреуінен талшық өсіп шығады, оның түбіне митохондрия орамдалған қапшық түрінде шоғырланады.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология
Копрофагия
Копрофагия - сүтқоректілердің нәжісімен қоректенетін жануарлар. Көптеген омыртқасыздар түрлері копрофагтар, әсіресе көң қоңыздары, кос қанатты жәндіктер Дернәсілдері, орибатид кенелері т.б. Сүтқоректілер арасында да копрофагия кең таралған. Кемірушілер мен қоян тәрізділер өз нәжісін өзі жейді. Бұл қасиеттің олар үшін маңызы зор, өйткені ас қорыту тиімділігі артады. Жануарлар экскременті ішек микрофлорасына бай. Қайталап ас қорыту жүйесіне түскен микробтар клетчатка мен углеводтарды ыдыратады да, микрофлора бөліп шығаратын азотты заттарды қайта пайдалануға жеткізеді.
Дереккөздер
Санат:Биология
Беллен
Беллен (Bellaing) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Валансьенн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,42 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59064, пошта индексі — 59135.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1208 адамды құрады. Халық тығыздығы — 353,22 адам/км².
Овраг Чесноковка
Чесноковка жырасы — Ресейдегі өзен. Самара облысы, Орынбор облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сургут өзенінің сол жағалауынан 7,3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сок өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Самара облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері
Амеев Бектемір Шапенұлы
АМЕЕВ БЕКТЕМІР ШАПЕНҰЛЫ (1949-2003). 1969 жылы Алматы көркем сурет училищесін бiтipгeн, кескіндеме, монумент өнерімен шұғылданды, ҚР суретшілер Одағының мүшесі. Бектемір Амеев өнердегі сезімтал және ұтымды бастаулардың басын қосқан суретшілердің бipi. Оның жұмыстары ipiктeлгeн, болып жатқан оқиғаларға байланысты жасалды. Cypeтші көрермендеріне өз туындыларындағы айтатын деген ойларын айқын, кейіпкерлерінің психологиялық жағдайын айшықты жеткізді.
Дереккөздер
1. Қазақстан суретшілері кітабы, 2011ж.
2. ↑http://www.shuak.kz/
Санат: Суретшілер
Лёрнфер
Лёрнфер - әлеуметтік қамсыздандыру жүйесіндегі балаларының мектептен қалмай, сабаққа үзбей қатысуының нәтижесінде отбасыларға тағайындалған әлеуметтік жәрдемақы бағдарламасы (АҚШ). Бала себепсізден-себепсіз бірнеше мәрте сабақтан қалса отбасы жәрдемақының бір бөлігінен қағылады, ол бала қайтадан үзбей сабаққа бара бастағанда орны толып, қайтадан беріле бастайды.
Геометриялық прогрессия
thumb| right Геометриялық прогрессия — әрбір мүшесі (екіншісінен бастап) алдыңғы мүшесінен қандай да бір еселік деп аталатын тұрақты санға (q\not=0) көбейтуден шығатын сан қатары :. Геометриялық Прогрессия q>1 болса, өспелі Геометриялық Прогрессия, 0<q<1 болса, кемімелі Геометриялық Прогрессия, ал q<0 болса, ауыспа таңбалы Геометриялық Прогрессия деп аталады. Геометриялық Прогрессияның кез келген мүшесі (bk) бірінші мүшесі (b1) мен еселігі (q) арқылы мына формуладан табылады: :. Ал Геометриялық Прогрессияның (еселігі 1-ге тең емес) алғашқы n мүшесінің қосындысы (Sn) мына формула бойынша анықталады: Егер |q|<1 болса, және мүше саны (n) шексіз өссе, онда Sn қосындысы шегіне ұмтылады. Осы S саны шексіз кемімелі геометриялық прогрессияның қосындысы деп аталады. а1+а1q+...+а1qn+... (|q|<1 болғанда) өрнегі геометриялық қатар деп аталатын жинақты қатардың қарапайым мысалы болып есептеледі. Мұндай геометриялық қатардың қосындысы мынаған тең:
Дереккөздер
Санат:Сандар тізбегі Санат:Арифметика
Қосөткел (Ақтөбе облысы)
Қосөткел — Ақтөбе облысы Қобда ауданы, Иманғали Білтабанов ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қобда ауылынан шығысқа қарай 9 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Қобда ауданы елді мекендері‎
Зонгулдак
Зонгулдак (қала) – Түркияның солтүстігіндегі қала және аудан.
Дереккөздер
Санат: Қалалар Санат: Түркия
Жүзбелі қысқы
Жүзбелі қысқы (Плавающий патрон) — құралдың өнделетін тесікке өздігінен орнығу мүмкіндігін туғызатын қысқы.
Мұғжиза
Мұғжиза – діни ұғымда табиғат заңдылығынан тыс, адам мүмкіндігінен жоғары, уақыт пен мекенге тәуелсіз жүзеге асатын Алланың пайғамбарларға берген кереметі. Мұғжизаның негізгі белгілері – ол пайғамбарлардың қалауымен, Құдайдың құдіретімен орындалады. Мұғжиза – бүкіл дүние жаратылысты, табиғат күштерін, құбылыстарды, ішкі табиғи заңдылықтарымен қоса жаратып, толықтай меңгеретін Алланың сол табиғи заңдылықтардан тыс, жоғары тылсым, өзінің ғана тікелей, әмірімен, ғылымымен жүзеге асыратын құдіреті.
Мұғжиза – танымдық тұрғыдан ғұламаның да, қарапайым адамның да ақылына сыймайтын, сенімнің (иманның) нәтижесінде ғана пайымдауға, сезінуге болатын ғажайып іс. Мұғжизаның мысалдарына Нұх пайғамбардың кеме жасап, топан судан өз қауымын, бүкіл жанды мақұлықтың, өсімдіктің тұқымын аман алып қалу, Салих пайғамбардың қара тастан ақ түйе шығаруы, Ибраһим пайғамбарды оттың күйдірмеуі, Мұса пайғамбардың аса таяғымен теңізді қақ жарып өтуі, Иса пайғамбардың соқырларды, алапестерді емдеп, өлгенді тірілтуі, т.б. осы сияқты пайғамбарлар арқылы жүзеге асқан айрықша құбылыстар жатады. Әр пайғамбар өз заманындағы көкейкесті мәселелердің түйінін шешу үшін келіп, соған сай оларға Алла тарапынан Мұғжиза берілген. Мәселен, Мұса пайғамбар заманында сиқыршылық көбейгендіктен, оларға тойтарыс беру үшін, Мұса пайғамбарға сиқыршылардың жыланға айналған таяқтарын айдаһарға айналып, жұтатын аса таяқ Мұғжизасы берілген. Иса пайғамбарға ауру-сырқау көбейіп, емші-домшылық күшейген заманға орай ауруларды сауықтыру Мұғжизасы берілген.
Мұхаммед пайғамбардың (ғ.с.) Мұғжизалары өзіне дейінгі пайғамбарлардың қайсысынан болсын басым. Себебі ол – соңғы пайғамбар, оның пайғамбарлығы өз заманында ғана емес, кейінгі ғылымның дамыған заманына созылатын, адамдардың рухани-интеллектуалдық жағдайы өсіп, исламның шарапатынан бүкіл адам балаларының (нәсіліне, ұлтына қарамай) ішкі рухани мүмкіндіктері ашылатын заман үшін, жалпы адамзат баласына келген пайғамбар. Оған тән негізгі Мұғжизалар – Миғражға көтерілуі, көлеңкесінің болмауы, айды қақ жаруы, жәннат бағынан құрма алдыруы, т.б. Мұхаммед пайғамбар (ғ.с.) Миғражға көтерілген Мұғжизасында жеті қат көкті, ұаршыны, Күрсіні, Лаух, Қаламды, Жеті Тозақ, Сегіз Пейішті толық аралаған. Алла дәргейіне көтеріліп, жаратушының өзімен тікелей тілдескен (қ. Исра уа-л-Мираж). Бұл Мұғжизаның өзге Мұғжизалардан айырмашылығы еш адам куә болмаған. Сондықтан көзімен көргеніне сенетін адамдар үшін бұл жалған бос қиял ғана. Ал көзбен көріп, қолмен ұстауға болмайтын шындықтар бар екенін ақыл-парасатымен түйсінетін мұсылмандар үшін бұл ақиқат.
Мұғжизаның негізгі екі қасиетін атап өткен жөн: Мұғжиза әр пайғамбардың өз заманындағы оқиғаға куә болған адамдардың ақыл-санасына тікелей әсер етуіне байланысты адамдардың иман келтіріп, құдайды тануына немесе қарсы болып, күпірлікке ұрынуына себепкер. Мұғжизалар кейінгі заманға Құран хикаялары немесе аңыз әңгімелер арқылы жетіп, сенушілердің көзбен көрмесе де ақыл-парасатымен сеніп қабылдауы арқылы иман қуатын күшейтуге мүмкіндік береді. Ибн Синаның түсіндіруінше, Мұғжиза пайғамбарлардың табиғатына тән, ол қасиеттердің қайнары пайғамбарлардың жаны мен тәніне біте қайнасып жатыр. Мұғжизаны көрсете алатындар солар ғана. Ал әулиелер ондай қасиетке жаны мен тәнін тәрбиелеп, рухани интеллектуалдық жағдайы өскенде ғана ие болады. Оны керемет дейді. Ал қарапайым адамдарға үлкен маңызды істе құдайға тәуекелмен, ізгі ниетпен нәтижеге жетуі үшін құдай тарапынан жәрдем беріледі.
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:Дін Санат:Ислам
Б. з. д. 580 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 580 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 580 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Әбзелші
Әбзелші - төрт түлік малга қатысты әбзел- жабдықтарды жасаумен айналысатын шебер. Дәстүрлі ортада әбзелші деп көбінесе қайыстан немесе теріден малды айдау, байлау, бекіту, арқандау, жетектеу, үстауга арналған кұралдар мен жабдықтарды жасаумен айналысатын адамдарды атаған. Ертедегі малшылар өздеріне қажетті әбзелдерді өз қалауынша дайындап алатын болған. Еңбек болінісінің жіктелуі және сауда-саттық үрдісінің дамуына байланысты мал шаруашылығына кажетті тұрман, жабдық, құрал, әбзелдерді дайындау, жасау ісімен арнайы шұғылданатын кәсіп иесі - Әбзелшілер пайда болды. Әбзелші әбзел жасауға қажетті қайыс, тері, көн, былғары сияқты материалдарды өзі дайындап, терінің түгін жидіту, иге салып оидеу, оны ұқсату секілді жұмыстарын өзі атқарған. Кейбір материалды арнайы тапсырыс беріп, жұрымшы, ишіге жасатып та алатын болған.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Беллем
Бёллем — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Лем өзенінің сол жағалауынан 32 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған Ресей территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жалтыршөп
Жалтыршөп (Luzula) – елекшөптер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Негізінен Солтүстік жарты шардың қоңыржай және салқын аймақтарында, сондай-ақ тропиктік таулы белдеулерде тараған 80-ге жуық түрі белгілі. Қазақстанда таулы аймақтар мен ылғалы мол орманды жерлерде өсетін 6 түрі белгілі. Биіктігі 10 – 50 см, қысқа немесе төсемелі тамырлары бар өсімдіктер. Сабақтары қалың жапырақты. Жапырақтары ұзынша, жапырақ тақталары таспа тәрізді. Гүлдері қоңыр немесе жасыл түсті, сабақ ұшында біреу не бірнешеуден жетіледі. Олар сыпыртқы не себет гүлшоғырына топталған. Жаздың басында гүлдеп жемістенеді. Жемісі – үш қырлы қорапша. Тұқымы ұсақ, домалақ. Кейбір түрлері сәндік үшін өсіріледі.
Дереккөздер
Санат:Елекшөптер
Әйелдер қозғалысы
Әйелдер қозғалысы — қоғамдық өмірдің барлық саласында еркек пен әйелдің теңдігіне жетуді мақсат етіп қойған кең ауқымды демократиялық қозғалыс. Ол патриархалдық тұрмыстың сарқыншақтарына қарсы шығып, өзінің жасампаздық қабілетін жүзеге асыру мүмкіндігін иеленген тең құқылы, еркін әйелдің тұрмыс-тіршілігіне жол ашу идеясын ұсынады. Бұған тек адамзат баласының әлеуметтік-мәдени эволюциясының нәтижесінде ғана берік негіз қалап, оңтайлы шешімін табуға болатындығын әлеуметтік-тарихи тәжірибе көрсетіп отыр. Дамудың әрқилы сатысында, әрқилы елде әйел мүдделеріне қатысты әлдебір әлеуметтік мәселелердің көкейкесті сипат алуы нәтижесінде әйелдер қозғалысы әрқилы пішімде көрініс тапты. Мысалы, әйелдердің ерлермен бірдей тең сайлау құқын иеленуіне ықпал еткен суфражшылдық (ағылш. Suffrage — дауыс беру құқы) қозғалысы кезеңдік мәнге ие болды. ” “Әйелдер қозғалысы” атауы әлеуметтік-ұйымдық құбылысты, үрдісті аңғартады. Алайда тарихи және заманалық жағдайларда “феминизм” (лат. femіna — әйел) терминіне жуықтайды. Бұрынғы кезде бұл атау еркек тәріздес әйелдер мен әйел тәріздес ерлерге қатысты кекесінмен айтылған. Ал заманалық мағынасындағы феминизм ерлерге тән мінез-құлық — әмбебап болмыс емес, әйелдердің оған елігіп, еліктеуі — жөнсіздік, әйел қоғамның тең құқылы мүшесі ретінде өмір сүріп, әрекет етуге, алайда, табиғи жаратылысына тән ерекшеліктерді ескеріп, ортадағы өз орнын білуге тиіс деп түсіндіріледі.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік билік органдары қоғамда феминистік мәселелердің бар екендігін ескеріп, әйелдер қатысатын ұйымдық құрылымдар мен тиісті қызмет түрлеріне қолдау көрсетіп отыр. Әсіресе, 80-жылдардың соңы 90-жылдардың басында республикада әйелдер қозғалысының белсенділігі арта түскені байқалады. Мұсылман әйелдер лигасы (1992), Феминистік лига (1993), Әйел және құқық (1993), Шығармашылық бастама жөніндегі әйелдер лигасы (1994), “Жанар” кәсіпкер әйелдерді қолдау қоры (1993), “Лиана” халықаралық ассоциациясы (1993), “Шығыс әйелдері” халықаралық ассоциациясы (1994), “Қазақстан кәсіпкер әйелдері” ассоциациясы (1994) т.б. құрылды. Олардың жетекшілері 1995 жылы Пекинде өткен Бейүкіметтік әйелдер ұйымдарының дүние жүзілік форумына және Әйелдердің құқылары жөніндегі БҰҰ-ның 4-конференциясына делегат ретінде қатысып, ынтымақтастық аясын кеңейте түсті. Сондай-ақ, Қазақстандағы БҰҰ-ның өкілдігі жанынан “Дамудағы гендер” бюросы ашылды. Бағдарламаларының әрқилылығына қарамастан, респ-дағы бұл ұйымдардың барлығы да әйелдер құқын қорғауды, олардың қоғамдағы жасампаздық рөлін арттыруды, әлеуметтік ахуалын жақсарта түсуді көздейді.
Дереккөздер
Санат:Қозғалыстар Санат:Әйелдер
Мұсахан Байпақбайұлы Мұратбеков
Мұсахан Байпақбайұлы Мұратбеков (1953 жылы, Жамбыл облысы Шу ауданы туған) – физика-математика ғылымдарының докторы (1994). ҚазМУ-ды (1976, қазіргі Қазақ ұлттық университетінің), Қазақстан Ғылым Акакдемиясының математика және механика институтының аспирантурасын (1982) бітірген. Жезқазған педагогикалық институтында (қазіргі Жезқазған университеті) оқытушы (1976–82), кафедра меңгерушісі (1982–89), КСРО Ғылым Акакдемиясының Мәскеу математика институтында аға ғылыми қызметкер (1989–90), Тараз педагогикалық институтында (қазіргі Тараз мемлекеттік университеті) кафедра меңгерушісі (1990–96) қызметтерін атқарды. 1997 жылдан осы институтта кафедра меңгерушісі, профессор, деген тақырыпта докторантуралық диссертация қорғады. 60-тан астам ғылыми жарияланымның, 1 монографияның авторы.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан ғалымдары
Сан-Матеу-де-Бажес
Сан-Матеу-де-Бажес (San Mateo de Bages) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Бажес ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Маткин-Ю
Маткин-Ю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Печора өзенінің оң жағалауынан 1123 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 44 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Жатаи (Гояс)
Жатаи (Гояс) (Jataí) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Оңтүстік Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Судуэсти-ди-Гояс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Тарихы
Қала 1895 жылы құрылған.
Санат:Гояс елді мекендері