cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қырғыз автономиялы облысы
Әкімшілік-аумақтық бөлініс
1) Беловодская, 2) Быстрореченская, 3) Үшқорған, 4) Үрмарал, 5) Толқан, 6) Орловская, 7) Николайпольская, 8) Күркүреу, 9) Кеңкөл, 10) Қаракөл, 11) Қарабалта, 12) Дмитриевская, 13) Жайлау, 14) Гродековская, 15) Бәйтерек, 16) Александровская, 17) Тоқмақ, 18) Суқұдық, 19) Пригородная, 20) Лебединская болыстары.
1) Чимионская, 2) Ләйләк, 3) Нойғыт Қыпшақ, 4) Жаукесек-Бостан, 5) Найман, 6) Ішкілік, 7) Ясы, 8) Өзген, 9) Ош, 10) Ақжар, 11) Қашғар-Қыстақ, 12) Түрік, 13) Ақбөрі, 14) Құршаб, 15) Қараташ, 16) Қыпшағай, 17) Гүлші, 18) Алай, 19) Науқат, 20) Арабан болыстары.
1) Шарқырат, 2) Шоры, 3) Шатыртөбе, 4) Үшақын, 5) Онарша, 6) Нарын, 7) Есенғұл, 8) Загорная, 9) Шоқтал, 10) Төбе, 11) Түрген, 12) Тон, 13) Құрмет, 14) Күнгей Ақсу, 15) Жетіоғыз, 16) Барысқауын болыстары.
Сондай-ақ, уәкілетті Еңбек және қорғаныс кеңесінің Экономикалық бюросына Ақсу (Беловодск) қ. Пішпек округінің орталығы, ал Қарақол қ. уақытша Қарақол-Нарын округінің орталығы деп санауға шешім қабылдады. Мәскеуде төрт аудандық бөліністі бекіту үшін облыстық комиссия аудандастыру жайлы құжаттар топтамасы: Қарақырғыз автономиялы облысы революциялық комитетінің 1924 жылғы 8 желтоқсандағы қаулысы, 1924 жылғы 23 желтоқсандағы Қарақырғыз автономиялы облысының әкімшілік бөлінісі жөніндегі уәкілетті Еңбек және қорғаныс кеңесі экономикалық бюро қаулысының көшірмесі және 10 шақырымдық картаны жинады.
БОАК төралқасы тұсындағы әкімшілік комиссия мәліметтерді зерттей келе, 1924 жылы 25 сәуірде Пішпек қаласын аттас округтың орталығы, ал Қарақол қаласын Қарақол-Нарын округінің тұрақты орталығы етіп бекіту туралы шешім қабылдады. 1925 жылы 6 маусымда БОАК төралқасы әкімшілік комиссияның ұсыныстарын қарап, Қырғыз автономиялы облысының әкімшілік-аумақтық бөлінуін ақырында бекітеді.
Қырғыз автономиялы облыстың ауданы 195,740 км2 алып жатты. Оның шекаралары: оңтүстік-шығыста — 820 шақырымға созылған Қытай Республикасы, оңтүстігінде — Тәжік АСКР, батысында — Өзбек КСР және солтүстігінде — Қазақ АКСР болды.
Әкімшілік орталық
Ревкомның 1924 жылғы 12 қарашадағы қаулысы бойынша облыстың алғашқы әкімшілік орталығы уақытша Ташкент қаласы болды. Кейіннен облыс орталығы атағына үміткерлер қатарында бірнеше елді мекендердің аты аталды: Жалалабат, Кочкор, Пішпек, Беловодск және Ош. Нәтижесінде, Түркістан ОАК хатшысы Ж.Әбдірахмановтың талап етуімен Жалалабат қаласына тоқтады. Облыстық ревком Жалалабатты облыстың астанасы деп таныды, ал Ташкент облыстың ревкомы, облыстық партия комитеті және Жалалабаттағы басқа Қарақырғыз автономиялы облысының мекемелері мен ұйымдары орналастыру үшін қажетті ғимараттар мен үй-жайлар салынғанға дейін ғана облыстың әкімшілік орталығы болып қала беруі керек еді. Қарашаның басында Ташкентте орналасқан облыстық ревком орталықтан Жалалабат қаласында облыстық аппаратты орналастыру үшін үй-жай салуға қаражат сұрады, бірақ сметасы бекітілмеді. Облыстық ревком «Ош қаласына облыстық ұйымдарды Жалалабатта қажетті үй-жай салудан бұрын орналастыру туралы» шешім қабылдады. 1925 жылы 21-25 наурызда өткен Қарақырғыз автономиялы облысының бірінші партия конференциясында астананы Жалалабатқа ауыстыру туралы мәселе көтерілгенде, РК(б)П ОК хатшысы М.Каменский былай деді: «''Қазір біз облыс орталығын Жалалабатқа ауыстыру туралы айта алмаймыз. Бізде қазір мұндай мүмкіндік жоқ, «ферғаналық» жолдастар бізбен келіседі: мәдени орталық, экономикалық өмір орталығы құрылғанға дейін Пішпек қаласы Қарақырғыз автономиялы облысының орталығы болуы керек''». 1924 жылы қарашада РК(б)П Орта Азия бюросы Пішпек қаласын облыстың уақытша астанасы етіп бекітті, ал 1924 жылы 25 қарашада облыстың ревкомы облыстық әкімшілік мекемелерін Пішпек қаласына көшіру туралы шешім қабылдады.
Жоғары лауазымды тұлғалар
Ұлттық ұйымдастыру бюросына Орта Азиядағы ұлттық-аумақтық межелеп бөлуді жүргізу тапсырылды. Оның төрағасы 1924 жылдың қыркүйегінен бастап 1924 жылдың 14 қазанына дейін Жүсіп Әбдірахманов болды.
Автономиялы облыс құрылғаннан кейін барлық билік Қарақырғыз автономиялы облысының революциялық комитетіне тиесілі болды. Ревком негізінен үкімет болып, облыстық мемлекеттік басқарма органдарды (облыстық жоспар, облыстық қаржы, жергілікті шаруашылық бөлімі, егіншілік басқармасы, облыстық сот, облыстық прокуратура, облыстық әкімшілік департаменті, облыстық қауіпсіздік қызметі, облыстық еңбек, облыстық халыққа білім беру бөлімі, облыстық денсаулық сақтау басқармасы, облыстық статистика бюросы, облыстық аймақтық мемлекеттік орган) ұйымдастырумен айналысты. 1924 жылдың 12 қарашасынан 1925 жылдың 27 наурызына дейін осы құрылымның төрағасы И. Айдарбеков болды.
Облыстық атқару комитеті 1925 жылы 27 наурызда Қарақырғыз автономиялы облысының жұмысшылар, диқандар, батырақтар және Қызыл Әскер депутаттары кеңестерінің бірінші құрылтай съезі нәтижесінде құрылды. Барлық билік революциялық комитеттен атқарушы билікке ауысып, ҚҚАО революциялық комитеті жойылды. Атқару комитетінің төралқасы келесі мемлекеттік басқарма органдарды құрды: бөлімдер — қаржы, жер, жерге орналастыру, су шаруашылығы, жергілікті шаруашылық, еңбек, халыққа білім беру, денсаулық сақтау, ұлттар, әлеуметтік қамсыздандыру, ішкі сауда, жоспарлау, әкімшілік, статистикалық бюро, облыстық аймақтық мемлекеттік орган; балалар, босқындарды орналастыру, кеңестік аппараттарды жергіліктендіру, аудандастыру — комиссиялар. Қырғыз автономиялы облысының облыстық атқару комитеті Кеңестердің съездері аралығында тұрақты жұмыс істейтін мемлекеттік билік органы болды. Оның төрағасы 1925 жылдың 31 наурызынан 1927 жылдың 7 наурызына дейін Ә. Оразбеков болды.
Тұрғындары
Қырғыз автономиялы облысында негізінен қырғыздар қоныстанды, дегенмен басқа ұлт өкілдері: орыстар, өзбектер, қазақтар және басқалары да аумақта өмір сүрді. Халықты алғашқы бағалау РКФСР құрамында Қарақырғыз автономиялы облысын құру туралы БОАК қаулысы шыққанға дейін жүргізілді және 1924 жылғы 14 қазандағы жағдай бойынша халықты былайша есептеді: барлығы 732 220 адам, оның 175 828 - Пішпек округінде, 220 563 - Ош округінде, 179 162 - Жалалабад округінде, 156 667 - Қарақол-Нарын округінде; ұлты бойынша: қырғыздар - 63,5%, орыстар - 16,8%, өзбектер - 15,4%, қазақтар - 1,3%, басқалары - 3,5%.
Қырғыз автономиялы облысы тұрғындарының екінші бағалауы 1927 жылы жүргізіліп, оны 1925-26 ж.ж. бойынша бағалады: барлығы 792 783 адам, оның 719 590 ауыл тұрғындары, ал 73 193 - қала тұрғындары; ұлты бойынша: қырғыздар - 63,3%, орыстар - 17,2%, өзбектер - 15,3%, басқалары - 4,3%.
Географиясы
Дереккөздер Қырғыз автономиялы облысын таулы деп сипаттады. Солтүстіктен облыс Іле Алатауы жотасымен, одан әрі батыста — Александровский жотасымен, батыс бөлігінен оңтүстік-батыспен — Тәңір тауы сілемдерімен қоршалған. Бұл жерлерде теңіз деңгейінен биіктігі 1000-нан 6500 метрге дейін жетеді. Кішігірім ауданды — Шу және оңтүстік-шығыс бөлігін Ферғана аңғарлары, сондай-ақ Александровский жотасының тау бөктері жолдары алып жатыр. Сонымен бірге, Талас Алатауы мен Александровский жотасы Пішпек округін Жалалабат пен Қарақолден, Ферғана жотасы облыстың оңтүстік округтарын Қарақол округінен бөлді. Таулы аймақтар пайдалы қазбаларға бай, тас көмір, мұнай, озокерит, темір, мыс, қорғасын-мырыш кендері, күміс, алтын, талшықтас, тас тұзы, сүрме және отқа төзімді саз бар. Александровский жотасының тау бөктеріндегі аймақта, Талас Алатауы және Шу аңғарындағы топырақтар - шөлді жарық топырақ, жартылай сортаң; тау бөктеріндегі аудандарда тау етектеріндегі жеңіл топырақты жолақтар бар; орманды аймақтағы топырақтар - сәл күлденген, ал тау шыңдарына жақындай - қара топырақ.
Облыстың ең ірі өзендері — Шу (бастауы Александровский жотасының оңтүстік беткейлерінде), Нарын (бастауы Тәңір тауы мұздықтарынан басталып, Қарадариямен қосылады), Талас (бастауы Талас Алатауының мұздықтарында), Жерғалан мен Түп (Ыстықкөлге құяды). Ірі көлдер — Ыстықкөл, Соңкөл, Шатыркөл, Қаракөл.
Облыстың климаты — континенталды, температураның күрт ауытқуы, жауын-шашынның мөлшері аз, ылғалдылығы төмен және булануы жоғары. Солтүстік бөлігінде климат далалы болып табылады, жылдық жауын-шашын мөлшері 220-540 мм, біркелкі бөлінеді. Ең жылы айдағы ауаның орташа температурасы +31 °C, ал ең суық — -6 °C. Александровский жотасының тауларында климаты таулы. Жауын-шашын мөлшері 500 мм-ден асады, негізінен қыста түседі. Аймақтың шығыс бөлігінде, Ыстықкөл аймағында, климат теңізді, жауын-шашын мөлшері 500 мм-ге жуық. Ең жылы айдың орташа температурасы +21 °C. Ыстықкөлдің оңтүстігі — Тәңір тауларында климат континенталды-далалы. Ферғана аңғарының бір бөлігін алып жатқан облыстың батыс бөлігі шөлді-далалы климатқа ие, жауын-шашын мөлшері 160-тан 480 мм-ге дейін, негізінен қыста түседі. Ең жылы айдың орташа температурасы + 30 °C, ең суық — -4 °C. Аңғардың солтүстігі мен оңтүстігінде таудың баурайында таулы аймақтардың климаты да 500 мм-ден астам қысқы жауын-шашын басым.
Экономикасы
Революция мен азамат соғысының салдарын жою үшін жаңа экономикалық саясатқа көшуге бірқатар шаралар қолданылды. Жер-су реформасы және жерге орналастыру реформасы жүргізілді. 1924 жылдан бастап Қарақырғыз автономиялы облысының аумағында барлық сауданы үйлестіру басталды. 1925 жылы ішкі сауда бөлімі құрылды. Мемлекеттік дүкендер Пішпек, Тоқмақ және Қарақолда ашылды. Бұл кезде көтерме сауда үшін Пішпек тауар биржасы ұйымдастырылды. Экономикалық және инвестициялық көмекті кеңестік республикалар, ең алдымен РКФСР көрсетті.
Өнеркәсіп
Облыста көмірді белсенді түрде өндіру Нарын және Көкжаңғақ кен орындарында, сондай-ақ Қызылки кеніштерінде жүргізілді. Майлысуда майдагерлік мұнай өндірісі жүргізілді, тұз кеніштері - Желсу, Шонтұзда болды. Өңдеу өнеркәсібі шағын кәсіпорындар - диірмендер, сыра зауыттары, майжуаздар, былғары зауыттары, ішекті тазарту, мақта тазарту және ағаш тілетін зауыттарымен сипатталды.
Ғылым мен білім
Жергілікті бюджеттен бөлінген қаражаттың едәуір бөлігі білім саласына бағытталды. 5 ай ішінде 1924 жылдың қарашасынан 1925 жылдың наурызына дейін білім беруге 761,989 рубль жұмсалды, бұл жалпы шығындардың 31,61% құрады. 1924-1925 жж. Қарақырғыз автономиялы облысында 349 бірінші деңгейлі мектептер, 5 балалар үйі болды. Сонымен қатар, 148 ликбез, 60 клуб, кітапхана, қызыл үй болды. 1924-1925 жж. Ош қаласында мақта өңдеу мен халық шаруашылығына қажетті мамандар даярлайтын техникум, Пішпекте - дала өсімдіктері мен жемістерін өсіруге мамандар дайындайтын техникум, Қарақолда - мал шаруашылығы және ынтымақтастық бағыттағы техникумдар ашылды.
Дереккөздер
Санат:РКФСР автономиялы облыстары Санат:Қырғызстан тарихы
Парик-Вась-Шор
Парик-Вась-Шор — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Харбей өзенінің оң жағалауынан 39 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Рютен
Рютен (Rüthen) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Арнсберг әкімшілік округіне бағынады. Зёст ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 10510 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 158,09 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 9 74 036. Қаланың басшысы — Рудольф Ширен.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 15 қалалық ауданға бөлінеді.
Эрик Трамп
Эрик Фредерик Трамп (Eric Frederick Trump; 6 қаңтар 1984 жылы т., Манхэттен, Нью-Йорк) — американдық бизнесмен және филантроп, меценат. АҚШ Президенті Дональда Трамп пен Ивана Трамптың үшінші баласы және екінші ұлы. Trump Organization дамыту және жұту бойынша атқарушы вице-президенті, ағасы Дональд-кішімен және апасы Иванкамен бірге жұмыс істейді. 2006 жылы Eric Trump Foundation қорының негізін қалады, ол St. Jude Children ' s Research Hospital ауруханасын қолдауға қаржы жинайды. Сондай-ақ, Trump Winery иесі.
Джорджтаун университетінде қаржы және менеджмент мамандығында оқыған.
2014 жылғы 8-қарашада Эрик 6 жыл кездескеннен соң продюсер Ларе Юнаскеолге үйленді. 2017 жылы 20 сәуірде белгілі болғандай, ерлі-зайыптылар тұңғышы-ұлын өмірге келуін қыркүйек айында күтеді.
Сілтемелер
Санат:АҚШ кәсіпкерлері Санат:6 қаңтарда туғандар Санат:Нью-Йоркте туғандар
Гильерме Сикейра
Гилье́рме Мадале́на Сике́йра (порт. ‎Guilherme Madalena Siqueira; туған күні 28 сәуір 1986, Бигуасу, Бразилия) — бразилиялық сол шептегі қорғаушы, «Атлетико Мадрид» клубының ойыншысы.
Мансабы
2004 жылдың тамызында, 18 жастағы Сикейра «Интернационале» клубына «Ипатингидан»  көшкен болатын. Оның трансферлық сомасы € 125000 болған еді. Ол «Интернационале» клубына көшерден бұрын «Аваи» және «Фигейренсе» клубтарында ойын көрсеткен еді
Сіндірілетін компаундтар
Сіндірілетін компаундтар — полимерлер, термореактивті олигомерлер немесе мономерлер негізіндегі композициялық материалдар. Олар трансформаторлар, дросселдер орамаларына, радиоэлектрондық аппаратураның және электротехникалық құрылғылардың түйіндеріне электрлік оқшаулау, механикалық беріктік пен ылғалға төзімділік қасиеттерін жақсарту үшін сіңдіріледі.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Субсидия
Субсидия (subsіdіum – көмек), демеу қаржы – мемлекеттік бюджет есебінен‚ ал беймемлекеттік фирмалар заңды тұлғаның‚ жеке тұлғаның таза табысынан өкімет органдарына‚ басқа мемлекеттерге беретін, көбінесе ақшалай нысандағы бір жолғы жәрдемақы.
Оңай тілмен айтқанда субсидия - ол мемлекеттің халыққа көрсеткен қаржылай көмегі. Субсидияны көбінесе экономиканың бір секторын немесе қоғамның зардап шегіп жатқан топтарын қолдау үшін береді.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
1483 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1483 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1483 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Мүгедек
thumb|250px| Мүгедектер үшiн ашықтықтың нышаны Мүгедек - ауыру немесе жарақат алу нәтижесінде, өмір бойына немесе ұзақ уакытқа, еңбек қабілетін (толық немесе жартылай) жоғалтқан адам.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Cacat Inhabilitas Discapacidad
Сорғы коды
Сорғы коды - сорғының тегі мен таңбасының цифрлардан тұратын шартты белгілері.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Дэнни Роуз
Даниэл Ли «Дэнни» Роуз (Daniel Lee "Danny" Rose; 2 шілде 1990, Донкастер, Англия) — англиялық футболшы, Англия Ұлттық футбол құрамасы мен "Тоттенхэм Хотспур" клубының қорғаушысы.
Клубтық
2007 жылдан бері "Тоттенхэм" футболшысы, оған дейін "Лидс Юнайтед" мектебінде тәрбиеленіп, бір маусымдай кәсіпқой футболшы ретінде ойнады. 2009-13 жылдар аралығында бірнеше ағылшындық клубта жалда ойнады, атап айтқанда "Уотфорд", "Питерборо Юнайтед", "Бристоль Сити", "Сандерленд" клубтарында доп тепті.
2014 жылы "Тоттенхэмге" қайта оралған соң бес жылдық келісім шарт жасасты.
Ұлттық құрама
Англияның бірнеше жастағы құрамасында ойнады. Негізгі құрама сапында тұңғыш рет 2016 жылы 26 наурызда Германияға қарсы жолдастық кездесуде алаңға шықты.
2012 жылы Ұлыбритания құрамасы сапында жазғы Олимпиада ойындарына қатысты.
Қырымшақтар
Қырымшақтар — түркі және еврей элементтерінің кейінірек қосылуымен ертедегі жергілікті халықтың негізінде Қырымда қалыптасқан шағын халық. Олардың біріктіруші күші ортодоксалдық мағынадағы еврей діні болды. Түбектің ең ежелгі тұрғындарының, Хазар қағанатының тайпаларының және басқа да түркі және түркі емес халықтардың, соның ішінде Шығыс және Еуропа елдерінен келген еврейлердің ерекшеліктерінің болуы антропологиялық зерттеулермен де расталды. Жалпы саны шамамен 1,5 мың адам, оның ішінде Израильде 600-700 адам, Украинада 406 адам (2001 ж.) (оның ішінде Қырымда 204 адам) Ресейде 90 адам (2010 ж.), Өзбекстанда 173 адам тұрады (1989).
Тілі
Қырымшақ тілі түркі тілдерінің қыпшақ-половец тобына жатады. Ол сондай-ақ қырым-татар тілінің этнолектісі болып саналады. Қазан төңкерісіне дейін қырымшақтар бір-бірімен осы тілде сөйлесіп, хат алысып, иврит тілінде діни қызмет атқарған. Қырымшақ тілінің фонетикасында османдық ықпалды байқауға болады, ол оны қарашай-балқар тіліне жақындататын архаикалық белгілерді де сақтаған.
Морфология саласында қырымшақ тілі қырым татар тілінің ортаңғы диалектісімен сәйкес келеді. Тілі түркі тілдеріне жатқанымен, олар орыс тілінде сөйлейді, қырымшақ тілін білетіндері аз (Қырым Республикасында – 6 адам; 2014, халық санағы).
Діні
Қырымшақтар иудаизмге сенеді.
Тарихы
Олардың шамамен пайда болған уақыты VII-IX ғасырлар. Олар жеңіліске ұшыраған Хазар қағанатының бір бөлігі ретінде Қырым мен Таманда қалды (хазарлар бір кездері пұтқа табынушылықтан кейбір христиандарға, мұсылмандарға және еврейлерге жүгінді). нобай|оңға|200px|Қарасубазар 1794 Кейінірек оларға Византиядан қудаланған еврейлер, түрік және итальяндық еврейлер қосылды. Сөйлеу тілі қарайым, қырым татар, түрік тілдеріне жақын. Ұлттық киім де татар киіміне өте ұқсас, бұның себебі: ғасырлар бойы печенегтердің, половецтердің Қырым аумағына енуінің нәтижесінде түркі тілдері, олардың мәдениеті, салт-дәстүрлері халықтың санасына әсер етті. 16 ғасырға дейін Қырымшақтар негізінен Шығыс Қырым қалаларында, кейінірек – Мангупта, Чуфут-Каледе, Қарасубазарда (Белогорск) өмір сүрді.
Қырымшақтардың басым көпшілігін шамамен 3/4 бөлігін 1941–42 жылдары фашистер жойды. Ал қалған 2000 адам да сенімінен айырылды – олардың ғибадат үйлері мен мектептерін жауып тастады, төлқұжаттарында «еврей» деп көрсете бастады. 1989 жылы қырымшақтар «Қырым-чахлар» ұлттық мәдени қоғамын құрды, ол арқылы өздерінің ұлттық мәдениетін және жоғалып кете жаздаған ана тілін жаңғыртуға тырысуда.
Кәсібі
Қырымшақтардың көпшілігі қолөнермен, бір бөлігі – егіншілікпен, бау-бақша және жүзім шаруашылығымен, біразы – саудамен айналысты.
Қырымшақтар түбекте аяқ киім, бас киім, жасайтын жақсы шеберлер ретінде танымал болған. Израиль мен Қырымдағы қырымшақтар шарап өндірумен айналысады. Кейбір отбасылар мал шаруашылығымен айналысады.
Өмір салты
Ертеде қырымшақтар арасында көп әйел алу кең тараған, олардың туыстарымен некелесу де әдетке айналған. Бірақ 19 ғасырдың аяғында Иерусалимнен келген Хаим Хезекия Медини Қарасу-Базардың бас раввині болған кезде көп әйел алу тоқтатылды. Қырымшақтар жесірлер мен жетімдерге қамқорлық жасап, үнемі қайырымдылық істерін көп жасайды. Сондықтан олардың ортасында қайыршы болған жоқ, кедей-кепшіктер қауымнан отын, ұн, шырақтарды тегін алып отырды.
Қырымшақтар еңбекқорлық пен табандылық таныта отырып, өмірде мүмкіндігінше көп нәрсеге қол жеткізуге ұмтылған. Қырымшақтардың аңыз-әңгімелер, жырлар, жұмбақтар, мақал-мәтелдер жинақтары сақталған, олар иврит әріптерімен қолжазбамен жазылып, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келеді.
Қырымшақтар дәстүр бойынша қабырғалары балшықпен сыланған, әкпен әктелген қиыршық тастан жасалған үйде тұрды. Мұндай үйдің терезелері әдетте тек аулаға қараған, өйткені қырымшақтар бөтен адамдарға өз өмірін көрсетпеуге тырысты. Олар үйлердегі жер едендерді киізбен жауып, қабырғалардың айналасына матрастар төседі. Жастықтар негізгі сәндік элементтер болды, үй шаруасындағы әйелдер оларды қолмен кестеледі. Бөлмеде тамақ ішуге арналған үстел (софра) болды. Төсек жабындары бөлек қуысқа салынып, ақ төсек жапқыштармен жабылды.
Қырымшақтың дәстүрлі ер киімі шалбардан және кең халат болып табылатын көк түсті архалуктан тұрады. Оны бай қырымшақтар арасында күміспен әшекейленген белбеумен бірге тақты. Белдікке қанжар мен мыс сия сауыт ілінген. Халаттың үстіне күртеше киген. Бас киімдер қой терілерінен жасалған. Қырымшақтардың қос аяқ киімдері бар: жұмсақ етіктің үстіне былғарыдан жасалған галош киеді.
Әйелдердің киімдері жарқын және әдемі ою-өрнектермен безендірілген. Әйелдер асып байланған шаровар киген. Кафтанның үстіне жібектен тоқылған алжапқыш байланған. Жас келіншектер кестелі орамалды қиғаштап байлады.
Олардың дәстүрлі тағамы - көгершін кубетасы, ұсақталған көгершін қосылған бәліш. Сонымен қатар, қырымшақтар сорпада қайнатылған жүгеріні жақсы көреді. Олар оған тұзды сеуіп, оны сары маймен жағып, ыстықтай жейді.
Ұлттық сусын – «буза». Тарыдан жасалған, дәмі квас сияқты.
Дереккөздер
Санат:Түркі этникалық топтары
Гуманитарлық білім
Гуманитарлық білім - адамның әлеуметтік табиғаты жөнінде, сонымен бірге көркем мәдениет негіздері мен оның тілі туралы ғылыми білімдер негізін баяндайтын оқу пәндерінің кешенін қамтитын жалпы білімнің үш құраушысының бірі.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Физиологиялық ырғақ
Физиологиялық ырғақ - тіршілiк процестерінің орындалу заңдылығын бейнелейтін организмнің әр түрлі функцияларының мерзімдік ауытқулары. Физилогиялық ырғақ оргaнизмде болатын көптеген биол. ырғақтардың негізі болып саналады. Ол адам мен жануарларда, өсімдіктерде, сондай-ақ клетка мен ұлпа өскіндерінде байқалады. Ырғақты әрекет организмнің ''фотосинтез, тыныс алу, гүл шашу, спорлану, клетканың бөліне көбеюі, қимыл белсенділігі, дене температурасы, метаболизм, қан клеткаларын өндіру, т.б. қызметтеріне тән. Адамда физиологиялық ырғақ ұйқы мен сергек күй, дене және ой еңбегіне өабілеттілік, жүректің жиырылуы, клетканың, гормонның бөлінуі'', т.б. кезінде байқалады. Физиологиялық ырғақтың әрбір индивидуумда онтогенездің белгілі бір сатысына көп немесе аз тұрақты орт. кезеңі болады (мысалы, тамырдың соғуы) Бірақ сыртқы ортаның әсеріне және организмнің жалпы жағдайына байланысты Физиологиялық ырғақтың кезеңі де, амплитудасы да және оның фазасы да айтарлықтай өзгеріп отыруы мүмкін. Осының нәтижесінде өсімдік пен жануарлар организмі сыртқы ортаның құбылмалы жағдайларына бейімделеді.
Әлпұхар Әбдірайымов
Әлпұхар Әбдірайымов (1919 ж. т., Қызылқұм ауданы (Қызылқұм ауылы) – Cоциалистік Еңбек Ері (29.3.1958). 1940 – 45 ж. Самарқанд қаласындағы мақта зауытында жұмысшы. 1946 – 60 ж. Шымқорған, Қызылқұм кеңшарларында аға шопан, 1961 жылдан Қызылқұм кеңшарында ферма меңгерушісі болды. Әлпұхар Әбдірайымов Ленин орденімен, медальдармен марапатталған.
Сілтемелер
Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:1919 жылы туғандар
Ұйғыр тілі
Ұйғыр тілі (ئۇيغۇر تىلى, Уйғур тили, Uyghur tili / ئۇيغۇرچە, Уйғурчә, Uyghurche) басым көпшілігі ҚХР-ның Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданында (саны 6280 мың), аз бөлігі Қазақстан мен Орта Азияда түратын ұйғыр халқының ұлттық, әдеби тілі. ТМД елдеріндегі ұйғырлар саны — 262 199 адам (1989). Ұйғырлар — шығыс мәдениетінің дамуына үлкен үлес қосқан халық. Ұйғыр тілі солтүстік-батыс (орталық), оңтүстік (хотан), шығыс (лобнор) диапектілеріне, ол кеңестік ұйғырлар тілі орталық диалектіге енетін Жетісу және Ферғана говорларына бөлінеді. Шығыс Түркістан ұйғырлары араб әліпбиін, ТМД елдері ұйғырлары орыс әліпбиін пайдаланады. Лобнор тілі — Шығыс Түркістанның Қашқар жазығындағы Лобнор көлінің батыс жағын мекендейтін түркі ұлысының ұйғыр тіліне жақын сөйлеу тілі. Лобнорлар екі мыңдай ғана адам.
Дереккөздер
Санат:Ұйғыр тілі Санат:Түркі тілдері
Егізшоқы
Егізшоқы немесе енеке қараторғайы (Buphagus) — тек Африка континентіде кең таралған Торғайтәріздестер отрядінің құстары. Бұл құстардың ерекшелігі - ірі қара малға, пілдер, мүйізтұмсықтар, әсіресе енекелерге үйір болуы. Жануардың арқасына отырып алып сонымен бірге ұзақ жолсерік болып, соның терісіндегі құрт-құмырсқалармен, қандалалармен, биттерімен көректенеді. Бірақ бұл симбиоз ірі мал үшін айтардай пайдалы емес. Себебі құстардың тұмсығымен сол мал терісін жарақатталғанның  нәтижесінде патогендік микрофлораны жұқтырады. Құстар ол малдың қанын да арасында ішеді.
Биологикалық сипаттама
Егізшоқылар - ірі емес (кәдімгі қараторғайдай) құстар, басқа құстардаң тек қана "тұрмыс дәстүрімен" ғана емес, тұмсығының және аяқтарының құрылысымен де ерекшеленеді. Тұмсығы әлуетті, қысқаш сияқты, енді, тұмсығының табаны - дөңгелек тәрізді, ұшы - қайырылған. Аяқтары да өте күшті, қатты қайырылып қалған өткір тырнақтарымен. Қанаттары ұзын. Құйрығы еді, үшбұрыш тәрізді. терісі өте қалың болады. Түсі - көбінесе сұрғылт емесе қоңыр, төменгі жағы - ақшылдау. Көзі - қызғылт, тұмсығы да ашық түсті сары немесе қызыл.
Таралуы
Егізшоқылар тек Африкада Сахара даланың оңтүстігінде ғана кездеседі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Торғайтәрізділер Санат:Африка құстары
Палеонтологиялық әдіс
Дереккөздер
Санат:Биология
Энергия
thumb Энергия (energeіa – әсер, әрекет) – материя қозғалысының әртүрлі формасының жалпы өлшеуіші.
Материя қозғалысының әртүрлі формалары бір-біріне айналып (түрленіп) отырады. 19 ғасырдың орта шенінде осы қозғалыстың барлық формалары бір-біріне белгілі бір сандық мөлшерде ғана айтылатындығы анықталды; осы жағдай “энергия” ұғымын енгізуге, яғни қозғалыстың әртүрлі физикалық формаларын бірыңғай өлшеуішпен өлшеуге мүмкіндік берді. “ Энергия” ұғымы сақталу заңына бағынады (қ. Энергияның сақталу заңы, Термодинамика). Энергия туралы түсінік мәңгілік қозғалтқыш жасаудың мүмкін еместігін дәлелдеуге байланысты пайда болды. Жұмыстың қоршаған ортадағы немесе жүйедегі белгілі бір өзгерістің (отынның жануы, судың құлауы, т.б.) нәтижесінде ғана орындалатындығы анықталды; дененің бір күйден басқа бір күйге ауысуы кезіндегі белгілі бір жұмыс істеу қабілеті оның энергиясы деп аталды.
Қозғалыстың әртүрлі формасына сәйкес энергияның да бірнеше түрлері бар (мысалы, механикалық энергия, химиялық энергия, электромагниттік энергия, гравитациялық энергия, ядролық энергия, т.б.) Физиканың даму процесінде энергия ұғымы нақтыланып әрі жалпыланып отырды. Энергия туралы ілімнің дамуындағы маңызды бір кезең үздіксіз ортадағы энергия қозғалысы мен “энергия ағыны” туралы ұғымның енгізілуі болды. Энергия ағыны деп энергия тығыздығы мен берілген ортадағы орын ауыстыру жылдамдығының көбейтіндісіне тең векторды айтады.
Кванттық физиканың дамуы энергия ның квантталатындығы жайлы, яғни кейбір жағдайда жүйенің энергиясы тек дискретті (үздікті) мәндерді ғана қабылдайды деген фактіні дәлелдеуге мүмкіндік берді. Мұндай жағдай мысалы, сәуле шығару энергиясына, микробөлшектердің тербеліс және айналу Энергиясына қатысты айтылады. Салыстырмалық теориясында Энергия (Е) мен масса (m) арасындағы байланыстың (Е=mс2, мұндағы с – вакуумдегі жарық жылдамдығы) ашылуы физика үшін зор маңызды болды. Бұл қатыс әмбебап қатыс болып есептеледі. Сондықтан ол тіпті өте кішкентай микробөлшектің өзінде де әрқашан қозғалыстың белгілі бір түрі болатындығын көрсетеді. Мұндай қозғалыстың өлшеуіші mс2 өрнегі болады. Әсіресе бұл қатыстың ядр. энергетиканың дамуына байланысты іс жүзіндегі маңызы арта түсті. Энергия бірліктердің халықаралық жүйесінде (СИ) джоульмен, бірліктердің СГС жүйесінде эргпен өлшенеді. Ал ядролық және атомдық физикада энергияның өлшеу бірлігі ретінде электронвольт алынады.
Энергияның екі түрі
Энергия екіге бөлінеді: потенциалдық және кинетикалық энергия. Потенциалдық энергия денелердің немесе дене бөліктерінің өзара алмасуынан пайда болады. Кинетикалық энергия дене қозғалысқа түскенде пайда болады.
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Материалдар Санат:Материалдар механикасы терминдері
Виндхоф (Швайггерс қауымы)
Виндхоф (Швайггерс қауымы) (Windhof (Gemeinde Schweiggers)) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Цветль округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2014 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 58.65 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — ZT, ресми идентификациялық коды — 3 25 25.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Хёльцль саналады.
Жыраулар поэзиясы
Ордада ханның қасында әр уақытта ақылшы жыраулар болған. Жыраулар - халық поэзиясын жасаған ақылғөй даналар. Олар заманының өздері куә болған елеулі уақиғаларын, тарихи кезеңдерді жырға қосқан...
Жыраулар поэзиясына дейінгі әдебиет халык жасаған ауыз әдебиеті деп аталды. Жыраулар поэзиясы Қазақ хандығы құрылғаннан бастап (XV ғасыр) өріс алды. XV ғасырда Асан Қайғы, Казтуған жыраулар өмір сүрді.
Виндхоф (Швайггерс қауымы)
Сыртқы сілтемелер
Виндхоф (Община Швайггерс)
Жыраулар поэзиясы
Жырау деген атау "жыр" сөзінен шыққан. Жыршы деп көптеген эпостық жырларды жатқа білетін, дайын репертуары бар айтқыштарды таныған. Жыраулар өз шығармаларын ақыл-нақыл, өсиет түрінде айтқан. Олардың толғауларының негізгі тақырыптары - туған жерді, елді сүю, Отанды қорғау, елді бірлікке шақыру, адамгершілік қасиетті насихаттау.
Пйобетта
Пйобетта (Piobetta) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Корте округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,81 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B234, пошта индексі — 20234.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 адамды құрады. Халық тығыздығы — 5,2 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Қарындас
Қарындас – туыстық атау. Дәстүрлі қазақ қоғамында ер адамдардан жасы кіші қыздар Қарындас аталады. Қыздар ағаларына туыстық жақындығына қарай немере, шөбере, аталас Қарындас деп те бөлінеді. Сондай-ақ, руластық, елдестік, тіпті тайпаластық бірлікті ескере отырып, жасы кіші әйелдерді, қыздарды Қарындас дей береді. Қазақтар Қарындасты ерекше құрметтеп, оған әрдайым қамқорлық жасап отырған.
Қарындас сөзінің этимологиясы
Көне түркі тілдерінде қарундаш/қарындаш сөзі бір құрсақтан шыққан аға-іні дегенді білдірген.Бұл фактілерге қарағанда, қарындас сөзінің о баста «бір құрсақтан (қарын сөзінің «құрсақ» мағынасы да болған) шыққан аға-іні, қарындас, сіңлі» деген нақты мағынаны бергені, оның «жалпы туыс, рулас, елдес, жұрттас» мағынасы ауыспалы екендігі, бұл мағына, әсіресе, орта ғасырларда, қазақ тілінің ертерек кезеңдерінде активтенгені байқалады.Мысалы, XVI ғасырдың соң кезіндегі қазақ тілі ескерткіші— жалайыр Қадырғали бидің шежіресінде қарындас сөзін «руластар, туыстар» мағынасында қолданады да, «жасы кіші әйел бала» деген ұғымды қыз қарындаш деп береді.
Санат:Мәдениет
Сирадж Әд-Дин Баршын-Кенти
Сирадж Әд-Дин Баршын-Кенти (1270 жылы туған, Баршын-кент — өлім жылы белгісіз) — ғалым, хаттат. Сауатын Баршынкенттегі медреселердің бірінде ашып, оқуын Жент, Бухара мен Самарқандта жалғастырған. Араб, парсы тілдерін жақсы меңгерген. Ол Наджм ад-Дин Әбу Раджа Мухтар бин Махмуд бин Мухаммад аз-Заһиди ал-Газминидің (туған жылы белгісіз — 1260) "Қинайа әл-мунийа литахмим әл-гинайа" ("Молшылықты тамамдау үшін мақсатқа жету") атты шығармасын көшірген (1924). Сирадж Әд-Дин Баршын-Кентидің бұл көшірмесі казір Ташкент Қолжазба институтының корында сақтаулы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Қабыланбай Қалдыбайұлы
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Николай Васильевич Пак
Пак Николай Васильевич - Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Қаратал ауданы, Максим Горький атындағы колхоздың звеношысы (1946). 1926 жылы Ресейде, Приморье өлкесі, Посьетск ауданы, "Римская Корсаковка" селосында туған.
Дереккөздер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Варр Акрэс (Оклахома)
Варр Акрэс (Warr Acres) — Оклахома штатының Oklahoma округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 9735 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.4 км² шамасында. FIPS коды — 40-78500.
Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев
Дінмұхамед (Димаш) Ахметұлы Қонаев (12 қаңтар 1912 жыл, Верный – 22 тамыз 1993 жыл, Алматы) — кеңестік мемлекет және қоғам қайраткері, үш мәрте Социалистік еңбек ері, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі, техника ғылымдарының докторы. Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы (1960–1962 және 1964–1986) және КОКП ОК саяси бюросының мүшесі (1971–1987) лауазымдарының иегері.
Өмірбаяны
1912 жылы 12 қаңтарда Верный (қазіргі Алматы) қаласында, қызметкердің отбасында өмірге келген.
Әкесі Меңліахмет Жұмабайұлы 1886 жылы туған. Алматы облысында ауылшаруашылық, сауда мекемелерінде жұмыскер болып істеген. Қазақ, орыс тілдерінде жаза, оқи білетін сауатты болған. Анасы, Зәуре Баирқызы (1888 жылы Шелек (бұрынғы атауы Чилик) Чилик ауданында (қазіргі Алматы облысы) туған) үй шаруасында бала тәрбиесімен айналысқан.
1930 жылы – Алматыдағы №14 орта мектепті бітіргеннен кейін, 1931-1936 жылдары – Қазақстан Өлкелік комсомол комитеті Дінмұхамед Қонаевты Мәскеудің Түсті металл институтына оқуға жібереді.
Игі істері мен жетістіктері
Бірнеше мәрте КСРО Жоғары Кеңесінің депутаты болып сайланды. КОКП-ның XIX-съезінен бастап, кейінгі съездерінің бәріне делегат болды. Парламент және партия делегациясын басқарып, әлденеше рет шетелдерде болып қайтты.
1956 жылдан бастап СОКП-ның Орталық Комитетінің мүшесі. Партияның XXIII-съезінде ол КОКП-ның Орталық Комитетінің Саяси Бюросының мүшелігіне кандидат, ал XXIV-съезде мүше болып сайланды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының мүшесі болды.
Д. Қонаев өз заманының ұлы саясаткерібола білді. Ол билік басында болған уақыт қайшылықты күрделі, қарама-қайшылықты болғанымен, елдің экономикасын, әлеуметтік саласын, ғылымын, ұлттық мәдениетін дамыту ісіне айтулы еңбек сіңірді.
Дінмұхамед Ахметұлы ел басқарған жылдары кең байтақ қазақ жерінде 68 жұмысшылар кентімен 43 қала пайда болды. Оның ішінде, өнеркәсіп орталығы болып саналған Рудный, Екібастұз, Шевченко (қазіргі Ақтау), Никольский, Степногорск, Теміртау, Жаңатас, Кентау, Арқалық қалалары салынды.
Ауыл шаруашылығы қарқынды дамып, тың және тыңайған жерлер игерілді. Кеңшарлар мен ұжымшарлар салынды. Мал саны көбейіп, ауыл шаруашылығының өнімдері жыл сайын артып отырды.
Дінмұхамед Ахметұлы арқасында Қазақстанның өнеркәсіп, оның ішінде түрлі-түсті металлургия саласы жоғары деңгейде дамыды. Бүкілодақтық көлем бойынша мыстың үштен бір бөлігі, қорғасынның70%-ынан астамы, мырыштың 40%-ынан астамы қазақ жерінде өндірілді. Өскемен қорғасын-мырыш және титан-магний комбинаттары, Соколов-Сарыбай мен Лисаков кен-байыту комбинаттары, Жезқазған мен Балқаш таукен-металлургия комбинаттары, Ермаков пен Ақтөбе ферроқорытпа зауыттары іске қосылып, Ақтөбе қаласындағы шығарылған хром кенінің көлемі артты. right|250px Д.А.Қонаев металл өңдеу және көлік жасау салаларында өндіріс тиімділігін арттырып, Өскемен, Орал, Қарағанды, Петропавл, Шымкент, Алматы қалаларында көлік жасау зауыттары құрылды. Алматы ауыр машина жасау зауыты шығарған өнім әлемнің 40-тан астам мемлекетіне таралды. Қазақ жерінің аумағында көмір мен мұнай кен орындары ашылып, Қазақстан отын-энергетика өнеркәсібінің ірі орталығына айналды. Тараз және Шымкент қалаларында орналасқан комбинаттар сары фосфор өндіру бойынша әлемде бірінші орында болды.
Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының академигі Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев ғылым саласында орасан зор қызмет етті. 100-ден аса ғылыми еңбектермен зерттеулер жазды. Біраз ғылыми жұмыстарын шаруашылық пен өндірістік тәжірибеден өткізді. Өз еңбектерінің халық шаруашылығына тигізер пайдасының зор екендігін іс жүзінде дәлелдеген еді. Өндіріс тиімділігін арттырумен қатар, ол жас ғалымдарды қолдап, білім жүйесіне ерекше көңіл бөлді.
Қазақ өнерін жоғары бағалаған Дінмұхамед Ахметұлы өнерде жүрген жандарды жан-жақты қолдап, қазақ мәдениетінің дамуына ықпал етті. Өнер ордалары салынып, мәдениет үйлері өз қызметін бастады. Қазақ жерінің барлық аймақтарында дерлік білім және мәдени ошақтар ашылып, тұрғын үйлер тұрғызылып, әлеуметтік нысандар салынды.
Дінмұхамед Ахметұлы Қонаевтың бастамасы бойынша қазақ жерінің сол кездегі астанасы Алматы қаласында Үкімет үйі, Қазақстан Компартиясының Орталық Комитетінің ғимараты, Қазақстан Республикасының Ұлттық Ғылым Академиясының ғимараты тұрғызылды. Қала көшелерінің саны артып, жаңа тұрғын үйлер салынып, 12 ықшам аудан ашылды. Мектеп пен бала-бақша ғимараттарының құрылысы басталып, Оқушылар сарайы жас өнерпаздарға есігін айқара ашты. Республика Сарайы, Спорт және Мәдениет Сарайы, «Медеу» спорт кешені, Ұлттық Кітапхана, цирк сынды мәдениет, білім және спорт нысандары бой көтерді. Авто, аэро және темір жол вокзалдары, әуежай, «Алматы», «Отырар», «Жетісу», «Алатау», «Достық», «Қазақстан» қонақүйлері салынып, қала көркін ашты.
Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев Республика партия ұйымын басқарған ширек ғасырға жуық ішінде өзінің үлкен мәдениеттілігімен, иманжүзді ізеттілігімен, танылып, халық дәстүрін жақсы білетін, тағылымы терең, ой-өресі биік жан екенін көрсетті. Кейін мемлекет ісінен қол үзген кезде де ол білімдар білікті жан ретінде елде жүріп жатқан реформа бағыттарын, қоғамды демократияландыру қажет екенін терең түсініп, қолдай білді.
Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев 1993 жылғы тамыздың 22-сінде, 82-жасқа қараған шағында кенеттен қайтыс болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан саясаткерлері Санат:Үш дүркін Социалистік еңбек ерлері Санат:Қазақстан Компартиясы ОК бірінші хатшылары Санат:Қазақстан билеушілері Санат:КОКП ОК Саяси бюросы мүшелері Санат:Екібастұздың құрметті азаматтары Санат:Қазақ КСР ғылым академиясы академиктері Санат:Қазақ КСР үкімет басшылары Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер Санат:Венесуэла Ұлттық пантеонында жерленгендер Санат:Қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері Санат:Еңбектегі ерлігі үшін медалінің иегерлері Санат:КСРО мемлекеттік шекарасын қорғауда көзге түскені үшін медалінің иегерлері Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері Санат:Жауынгерлік ынтымақтастығы үшін медалінің иегерлері Санат:1948 жылғы 25 ақпан орденінің иегерлері Санат:Қазақ КСР-інен КСРО Жоғарғы Кеңесі Ұлттар Кеңесінің депутаттары Санат:Қазақстан округтерінен КСРО Жоғарғы Кеңесі Одақ Кеңесінің депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесі Одақ Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары
Сен-Жорж-дю-Мений
Сен-Жорж-дю-Мений (Saint-Georges-du-Mesnil) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,18 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27541, пошта индексі — 27560.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 106 адамды құрады. Халық тығыздығы — 33,33 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Цимелла
Цимелла (Zimella) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Верона провинциясында орналасқан.
Жыл сайынғы мерекесі — 8 қыркүйек.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Орбита
Орбита (лат. orbіta – жол, із), траектория – планеталардың, планета серіктерінің, ЖЖС-нің, т.б. денелердің массалар центрінің орталық дене айналасындағы қозғалыс траекториясы. Орбита бірінші жуықтауда Кеплер заңымен анықталады. Оны дәл анықтау үшін қозғалыстың аналитикалық теориясы қолданылады. Жасанды серіктердің орбитасы әр түрлі сыртқы күштердің әсерінен үнемі аздап өзгеріп отырады. Сондықтан олардың орбитасы белгілі уақыт өткен сайын өлшеніп, өлшеу нәтижесі негізінде орбиталық түзетулер енгізіледі.
Аспан денесінің орбитасы
Аспан денесінің орбитасы  — ғарыш кеңістігіндегі аспан денеcінің қозғалу траекториясы. Орбитаның пішіні мен дененің қозғалу жылдамдығы тартылыс, электрмагниттік, реактивтік (құйрықты жұлдызға тән) күштерге, сондай-ақ жарық қысымы күшіне сай анықталады. Ал, жасанды ғарыш дене орбитасының пішіні қозғалтқыш реактивті күшке байланысты өзгереді. Қарапайым жағдайда, А. д. о. бір дененің екінші денеге қатысты (мыс., планетаның Күнді айналғандағы) қозғалысы ретінде қарастырылады. Мұнда тек екі дененің өзара тартылысы ескеріледі. Бұл жағдайда бір дене екінші денеге қатысты конустық қима (эллипс, парабола, гипербола) бойымен тұрақты секторлық жылдамдықпен қозғалады. Бұл конустық қималардың фокусында екінші дене болады. Мұндай орбита ұйтқымайтын немесе Кеплер орбитасы деп аталады. Егер өзара тартылатын денелер екеуден көп немесе олардың ең болмағанда біреуінің пішіні сферадан  өзгеше болса, онда олардың орбиталары әр түрлі және күрделі келеді. Мұндай А. д. о-лары ұйтқыған орбиталар деп аталады, ал аспан денелерінің өзін тартатын орталық дененің  айналасында конустық қималар бойымен жүретін қозғалысынан ауытқуын аспан денелерінің ұйтқуы дейді. Ұйтқу массаларының ортақ центрінен айналатын екі сфералық денені басқа бір немесе бірнеше аспан денелерінің өзіне тартуы, өзара тартылатын аспан денелерінің  сфералық пішіннен ауытқуы салдарынан болады. Мыс., Жер қозғалысына ең көп әсер ететін Есекқырған (Юпитер) планетасының тарту күші. Бірақ, ол Күннің Жерді тарту күшінің 5Һ10-5 бөлігіндей ғана болғандықтан Жердің орбитасына айтарлықтай әсер етпейді. А. д. о. аспан механикасында зерттеледі.
Дереккөздер
Санат:Аспан механикасы Санат:Орбиталар
Башлан
Башлан — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Курата өзенінің сол жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Морлупо
Морлупо (Morlupo) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Рим провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7230 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 272 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 23 км² шамасында. Пошта индексі — 67.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Энергия Деңгейлері
thumb|right| Энергия Деңгейлері Энергия Деңгейлері,энергетикалық деңгейлер – кванттық механика заңдарына бағынатын кванттық жүйенің (электрондардан, протондардан, т.б. элементар бөлшектерден тұратын не атом ядросынан, атомдардан, молекулалардан, т.б. бөлшектерден құралған) стационар күйдегі энергиясының мүмкін мәндері. Байланысқан микробөлшектерден (мыс., атом ядросы, т.б) тұратын кванттық жүйенің ішкі энергиясы квантталады, яғни кванттық жүйесінің ішкі энергиясы жүйесінің орнықты күйіне сәйкес келетін белгілі бір дискретті мәндерді [Е0, Е1, Е2,... (Е0<Е1<Е2...)] ғана қабылдайды. Мұндай күйлерді графиктік жолмен, әр түрлі деңгейге көтерілген дененің потенц. энергиясына ұқсас етіп, Энергия деңгейдерінің диаграмасы түрінде кескіндеуге болады. Энергияның әрбір мәніне Еj (j=0,1,2,..) биіктікке жүргізілген горизонталь сызық сәйкес келеді. Кванттық жүйесінің дискретті Энергия деңгейдерінің жиынтығы сол жүйенің дискретті энергет. спектрін түзеді. Жүйенің мүмкін болатын ең аз энергиясына сәйкес келетін төм. деңгей (Е0) негізгі энергия деңгейі деп, ал қалған барлық Энергия деңгейдері (Е1, Е2,...) қозған Энергия деңгейдері деп аталады. Энергия деңгейдерінің арасындағы кванттық ауысулар диаграммада сол Энергия деңгейдерінің арасын қосатын тік (кейде көлбеу) түзулермен, ал ауысу бағыты стрелкамен көрсетіледі (мыс., төмен бағытталған стрелка фотонның шығу процесіне, ал оған кері бағыттағы стрелка фотонның жұтылу процесіне сәйкес келеді). Әрбір энергия деңгейі өмір сүру уақытымен, яғни бөлшектің осы энергия деңгейінен одан төменірек орналасқан басқа бір кез келген энергия деңгейіне “ауысуына” кететін орташа уақыт аралығымен сипатталады. Мыс., атом ядросының Энергия деңгейдерінің көпшілігінің өмір сүру уақыты 10–14 – 10–10с аралығында (ал өмір сүру уақыты бірнеше жылға созылатын Энергия деңгейдері метастабильді Энергия деңгейдері деп аталады) болады. Микробөлшектер кейде энергиясы бірдей бірнеше әр түрлі күйде де тұруы мүмкін. Атом энергиясы сыртқы электр не магнит өрісі әсерінен өзгереді. Мұның нәтижесінде бұрын беттескен Энергия деңгейдерінің жіктеліуі де мүмкін. Суретте сутек атомы үшін Энергия деңгейдерінің сұлбасы келтірілген. Онда энергия электронвольтпен (эВ) берілген. Суретте Энергия деңгейдерінің дискретті жиынтығының жоғары жағына иондалған атом сәйкес келетін Энергия деңгейдерінің үздіксіз жиыны орналасқан. Е. Аққошқаров
Дереккөздер
Санат:Физика
Қаратау кен өңдеу кешені
Қаратау кен өңдеу кешені - өндірістік кәсіпорын, «Қазфосфат» ЖШС-нің филиалы.
Кәсіпорын 1998 жылы «Қаратау» акционерлік қоғамы негізінде құрылған. Өндірістік негізі – фосфорит кентасын өндіретін және өңдейтін тау-кен комбинаты. Жаңатас қаласында орналасқан. Комбинат 12,5 мың га жерді алып жатыр, құрамына фосфорит кентасының жалпы қоры 418 млн. тонна болатын 3 кеніш кіреді: «Жаңатас» (жылдық қуаты 10,8 млн. т кентас), «Көкжон» (4,7 млн. т), «Көксу» (2 млн. т) кеніштері. Негізгі өнімдері: майда ұнтақталған фосфорит ұны, кесек және ұсақ фосфорит. Комбинаттың жылына 6,5 млн. т тауарлық кентас (оның 4,5 млн. т-сы фосфорит ұнтағы) өңдей алатын қуаты бар. 2600 адам жұмыс істейді. Кәсіпорын өнімдерінің негізгі тұтынушылары Қазақстанда, Өзбекстанда, Түрікменстанда және Ресейде орналасқан. 2001 жылдан кәсіпорын құрылымына «Қаратау» кен-химия комбинаты қосылған. Жетекшісі –А.В.Рябова.
Дереккөздер
“Тараз энциклопедиясы”
Санат:География
Палеотип жыныстар
Палеотип жыныстар - аса күшті үгілуге шалынып ыдыраған, геологиялық жасына қарамай сырт көрінісі «көне» сияқты болып көрінетін магмалық тау жыныстары. «Палеотип жыныстар» терминінің магмалық жыныстардың ақиқат геологиялық жасына еш қатынасы жоқ, антропогенге дейінгі де, тіпті антропоген жасты магмалық жыныстарды палеотиптік кейіпте болуы мүмкін.
Гыркуль
Гыркуль — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Луза өзенінің сол жағалауынан 419 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 57 км-ді құрайды.
Палеотип жыныстар
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:География
Гыркуль
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Немсарь
Немсарь (Полдневой Немсарь) — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Киров облысы, Нижегород облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ирдом өзенінің оң жағалауынан 35 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.