cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Альканьис
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16291 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 472.1 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
IC 813
IC 813 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42981, UGC 7928, MCG 4-30-19, ZWG 129.22.
Сыртқы сілтемелер
IC 813 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
NGC 4444
NGC 4444 — Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Гуманистік манифест
Гуманистік манифест - "Гуманистік Манифест 2000: жаңа планетарлық гуманизмге үндеу" - халықаралық гуманистік ұйымдардың әлемдік қауымдастыққа жолдаған үндеуі. 1933 жылы Еуропа мен АҚШ-тың бір топ ғалымдары мен қоғам қайраткерлері демократия принциптері мен әлеуметтік бағытталған экономикаға негізделген құндылықтар жүйесінің қайта құрылуын талап еткен "I Гуманистік Манифестке" қол қойды. 1973 жылы "II Гуманистік Манифест" жарық көрді. Ол "Адам құқықтары мен демократиялық құндылықтарды қорғады ма? Тоталитаризмді сынға алды ма? Нәсілшілдікті ше?" деген сауалдарға жауап іздеді. Діни және таптық қарама-қарсылықтардың орнына II Манифесте этика, қандай да бір теологиялық, саяси және идеологиялық санкциялардан еркін жалпы адами құндылықтар алдыңғы орынға шығарылды. Манифест 2000 әлемнің бүгінгі және болашақтағы қауіпсіздігі мен жақсы жағдайын қамтамасыз ететін жаңа планеталық гуманизмнің рөлін арттырады. Оның іске асуы Құқықтар мен міндеттемелер жайлы Жер шары Биллінде көрсетілген міндеттемелерді орындаумен байланысты. XXI ғасырдың басты мәселесі - шынайы жаһандық әзекті мәселелерді шешумен айналысатын арнайы ғаламдық институттар ашу. Өкінішке орай, Б¥¥, Бүкіләлемдік денсаулық сақтау ұйымы сияқты институттардың мүмкіндіктері мен халықаралық қауымдастық мүқтаждықтарының арасында алшақтық кәп. Б¥¥ егеменді мемлекеттер ассамблеясынан егеменді халықтар ассамблеясына өзгертіп, тиімділігін арттыру керек. Егер біз жалпы ғаламдық мәселелерді шешуге ұмтылсақ, онда жекелеген мемлекеттер трансұлттық билік пайдасына өз үлттық егемендігінің бір бөлігінен бас тартуы қажет. Трансұлттық билік жүйесін қүру үшін гуманистер келесідей реформалар жасауды үсынады:
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Гуманизм Санат:Манифесттер
Туйла (Чулым тармағы)
Туйла — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы 466 өзенінің сол жағалауынан км қашықтықта Чулым орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Устьевка
Устьевка — Башқұртстанның Әлшеев ауданындағы ауыл, Трунтайышев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 8 адамды құрады. Пошта индексі — 452113, ОКАТО коды — 80202861003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Бонней-ан-Франс
Бонней-ан-Франс (Bonneuil-en-France) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Валь-д'Уаз департаментінде орналасқан. Сарсель округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,71 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 710 адамды құрады. Халық тығыздығы — 150,74 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Граян-е-л'Опиталь
Граян-е-л'Опиталь (Grayan-et-l'Hôpital) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Леспарр-Медок округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 45,4 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33193, пошта индексі — 33590.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1174 адамды құрады. Халық тығыздығы — 25,86 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Макротіл
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Эллипсоидтегі меридиандардың жақындауы
Эллипсоидтегі меридиандардың жақындауы - берілген нүкте меридианы үшін басқа нүктенің меридианымен салыстырғандағы осы нүктенің меридианы және келесі нүкте меридианына геодезиялық параллельмен пайда болған бұрыш болып саналады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Қоқтық
Қоқтық. Қазіргі түсінігімізде — сыпырынды зат, ескі- құсқы үйінді, қоқсық. «Кең қорасының іші былыққан қоқтық әрі бұрқыраған шаң» (С. Мұқанов, Аққан жұлдыз.). Сөз түбірі «хог» моңғол тілінде біздегі «сыпырынды» мағынасында қолданылады. Бұған қарап сөз төркіні моңғол тілі деуге тіпті де болмайды. Өйткені ерте кездердегі түркі тілдес тайпаларда «қоқтық» сөзінің «қоқ» түбірі қолданылып, мағынасы тек қана «шаң, тозаң» дегенді үғындырған. Кейін келе біздің тілімізде -тық жұрнағын қосып алып, мағынасын сәл өзгерткен.
Процесс
Процесс - [ proccessus - ілгерілеу ]
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Үшөлшемді полимерлер
thumb|200px|Полимер молекула Үшөлшемді полимерлер, торлы полимерлер — буындары бірыңғай химиялық байланысқан кеңістіктік тор түзетін полимерлер; қара Тігінді полимерлер.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Арбатсгемайн-Шафтдер Эффентлих-Рехтлихен Рундфук-Анштальген Дер Бундес-Республик Дойчланд
Арбатсгемайн-Шафтдер Эффентлих-Рехтлихен Рундфук-Анштальген Дер Бундес-Республик Дойчланд (АРД) (Arbeitsgemeinschaft der offentlichrechtlichen Rundfunkanstalten der Bundesrepublik Deutschland ARD) — ФРГ радио және телекомпанияларының Бірлестігі. .
Дерекөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Футболдан Украина чемпионаты 2014/15
Футболдан Украина чемпионаты — Украина жоғары лигасының 24-ші маусымы. "Динамо" (Киев) клубы 14-ші рет жеңімпаз атанды.
Сілтемелер
Санат:Футболдан Украина чемпионаты Санат:2014 жылғы футбол Санат:2015 жылғы футбол
Шілікті патша қорғандары
Дереккөздер
—Досик 14:48, 2012 ж. қаңтардың 21 (ALMT) --Досик 23:23, 2012 ж. қаңтардың 21 (ALMT)
Санат:Тарих
Арбитрон
Арбитрон — Телебағдарламалардың әйгілілігін зерттеумен айналысатын америкалық компания. .
Арбитрон Нильсен компаниясының негізгі бәсекелесі. Кейбір жарнама агенттіктері мен телестанциялар жергілікті аудитория жайындағы мәліметтерді осы компаниядан алғанды қалайды. Арнадағы телебағдарламаларды қарау, көру және таралымын анықтау үшін қажет. Көпшілігінде жарнаманы зерттеуге қолданылады.
Дерекөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Павлодар облысының экономикалық дамуының көрсеткіштері (1938 жылға)
Павлодар облысы алғаш құрылғанда бірнеше ондаған кәсіпорын ғана болды, солардың ішінде полиметалл кендерін өндіретін «Майқайыңалтын» комбинаты, «Павлодартұз» тресі, Екібастұздық кірпіш заводы, жеңіл өнеркәсіп саласында тігін, тері, қой терісінен тон тігетін және басқа кәсіпорындар көзге түсетін.
Ауыл шаруашылығында шаруа қожалықтарының 95,6%-ын біріктіретін 465 ұжымшар болды.
Халық ағарту саласында санаулы адам (1409 адам, соның ішінде жоғары білімдісі – 44, орта білімдісі – 294, бастауыш білімдісі - 1152) еңбек етті.
Халық шаруашылығына қажетті кадрлар педагогикалық, сүт және мал дәрігерлік-зоотехникалық техникумдарда даярланып, оларда 900-дей оқушы оқыды.
1939 жылы өткен БКП/б/ ХVІІІ съезі негізгі экономикалық міндеттерді айқындап берді. Оны шешудің маңызды құрамдарының бірі елдің шығыс аудандарын игеру еді. осыған байланысты Павлодар облысының алдынан жаңа перспективалар ашылды.
Қолапайсыз егіс бригадаларынан өзгеше еңбек ақы төлеудің звенолық жүйесіне көшу ұжымшар еңбеккерлерінің табысының өсуіне ықпал етті.
Өнеркәсіптің жалпы өнімі 140% дерлік өскенімен облыс экономикасындағы үлесі өте төмен болды: 1939 жылы Екібастұзда 3 мың, Жамантұз бен Майкөбенде 12 мың тоннадан сәл астам көмір өндірілді. Көмір өндіру қолмен атқарылатын.
1940 жылы жүргізілген геологиялық барлау жұмыстарының кешені екібастұздық көмір орындарының жалпы жобаларына алдын ала бағалауға мүмкіндік берді. Нәтижесінен мол үміт күтілді.
Облыс орталығы құлаш жайды. Соғыстың алдындағы 3 жылда ғана хром заводы, балық заводы, нан комбинаты салынды. Павлодар тұрғынының саны 29 мың адамға жетті. Мұнда 15 жалпы білім беретін мектеп, 5 арнаулы мектеп жұмыс істеді. Облыс орталығының өзі де аббаттандырылды: орталық көшелерге қолмен тас төселді, Ертіс өзенінен Володар көшесіне дейін бірнеше жүз метр су құбыры тартылды, жаңа мәдени-тұрмыстық объектілер – монша, балалар бақшасы, ясли бой көтерді, сүт-консерві заводының тұрғын үйлері салынды.
Тұңғыш көп қабатты 16 пәтерлі үй павлодарлықтардың мақтанышына айналып, «үшінші бесжылдықтың аса маңызды құрылысы» атанды.
Облыс өнеркәсібі Ұлы Отан соғысы жылдарында қатты серпін алды. Соғыстың басталуына байланысты фашистер басып алған экономикалық маңызды аудандардан кәсіпорындардың аз ғана бөлігін алып шығу мүмкін болуының, сол сияқты орталықтың бірқатар өндіріс кәсіпорындарының елдің шығыс аудандарына көшірілуінің салдарынан алғашқы айларда өнеркәсіп өнімінің көлемі күрт қысқарды. Бұл өнеркәсіптің алдына барлық шаруашылық өмірді қысқа мерзім ішінде қайта құрып, соғыс мүддесіне орайластыру міндетін қойды.
Элювий, элювийлік шөгінділер
Элювий, элювийлік шөгінділер (eluo — шаю) — өзінің түзілген орнында қалған түпкі тау жыныстарының үгілуінен, моруынан және ыдырауынан түзілетін борпылдақ өнімдері. Денудация процестері баяу көрінетін горизонталь беттерде не көлбеу беткейлерде қалыптасады.
Павлодар облысының экономикалық дамуының көрсеткіштері (1938 жылға)
Павлодар облысында соғыс жағдайында жұмыс істеу үшін өнеркәсіпті қайта құру көп уақыт алған жоқ, өйткені жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарда майдан өнімін шығару белгіленбеген еді. аз уақытта алтын, күміс, тұз, отқа төзімді балшық өндірісін ұлғайту, өзен көліктерін, ауыл шаруашылығы машиналарын барынша көп жөндеу қажет болды.
Элювий, элювийлік шөгінділер
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Eluvium
Павлодар облысының экономикалық дамуының көрсеткіштері (1938 жылға)
Соғыстың алғашқы екі жылында Павлодар облысы өнеркәсіп дамуының жоғарғы деңгейіне қол жеткізді.
Облыстық жергілікті өнеркәсіп саласы бойынша 1942 жылы 41 цех пен 4 өнеркәсіп кәсіпорны ұйымдастырылды. Бұрын облыста өндірілмеген ағаш табанды аяқ киім, сабаннан қағаз жасау, қалдықтардан аяқ киім тігу, сабын, қыш құмыра, сіріңке, кокс, дөрекі шұға және тағы басқа өнімдер шығаратын жаңа өндірістер игерілді.
1942 жылғы мәлімет бойынша жоспарды Павлодар облысының жергілікті өнеркәсіп кәсіпорындары 1770 мың, ал кооперативтік кәсіпорындар 1142,3 мың сомға орындаған, жыл ішінде облыстық жергілікті өнеркәсіп кәсіпорындарында еңбек өнімділігі 15%-ға өсті. Армия үшін көпшілік тұтынатын товарлар дайындау жоспардан тыс 3 млн. сомға орындалды.
Соғыс жылдарында жергілікті және кооперативтік өнеркәсіп өсіп дамыды. Тек облыстық өнеркәсіп жүйесінде соғыс жылдары жалпы өнім шығару 4,3 есе, 706,5 мың сомнан 3084,4 мың сомға өсті. Шығарылатын өнімдердің ассортименті 100 түрге жетті.
Соғыстан кейінгі бірінші бесжылдық соғыста бұзылған халық шаруашылығын қалпына келтіруге бүкіл күшті жұмылдыруды талап етті.
1954 жылы тың игеру басталды. КСРО-ның бүкіл бұрышынан Қазақстанға құрылыс материалдарын, жинамалы-қалқанды үйлер, ауыл шаруашылығ техникасын, жылжымалы электр станцияларын, жүк автокөлігін тиеген эшелондар ағылды. Тыңға механизаторлармен, дала еңбеккерлерімен бірге мұғалімдер, дәрігерлер, инженерлер келіп, село мәдениетінің деңгейін көтеруге оң әсерін тигізді.
Облыста игерілуге ұсынылған 750 мың гектардың орнына моллионнан гектардан астам жер жыртылды. 1954-1956 жылдар ішінде павлодарлықтар екі миллионнан астам тың жер жыртып, жалпы егіс алқабын 1953 жылмен салыстырғанда төрт есе дерлік кеңейтті, ал жалпы астық түсімі сегіз есе ұлғайды. Сол жылдары 32 жаңа астық кеңшары мен МТС құрылып, ең жаңа техникамен жарақтандырылды, туыстас республикалар мен облыстардан мемлекет есебінен Павлодар облысына 50 мыңдай отбасы тұрақты қоныстануға жіберілді. Облыстың ауыл шаруашылығын жарақтандыруға көптеген тракторлар, комбайндар, жүк автомобильдері, сан алуан ауыл шаруашылығы машиналары мен құрал-жабдықтары бөлінді.
Егіс алқаптарының кеңеюі мен мол астық ұжымшарлар мен кеңшарлардың экономикасын айтарлықтай нығайтты, сонымен бірге еңбекшілердің тұрмыс деңгейі көтерілді. Миллионер ұжымшардың саны тың игеруге дейін барлығы 17 болса, 1954 жылы 143-ке жеткенін айтсақ та жеткілікті.
Осылайша тың және тыңайған жерлерді игеру Павлодар облысын Қазақстанның ғана емес Совет Одағының астық шаруашылығының ірі орталығына айналдырды.
Павлодар облысы өнеркәсібінің өсуі елімізде социалистік құрылыс барысында мүмкін болып, соның нәтижесінде бұрын кенже қалған шеткі ұлттық аймақтардың дамуын материалдық база жасалды. Мәселен, кен өндіру өндірісі қазіргі Павлодар облысының аумағында Ұлы Октябрь социалистік революциясына дейін пайда болғанымен жергілікті кен, отын және тұз байлығын жалпы мемлекеттік іс ретінде жүзеге асқан шаруашылықтың социалистік жүйесі жағдайында ғана кең құлаш жайды.
Облыстың басты энергетикалық ресурстары – Екібастұздың тас көмірі мен Майкөбеннің қоңыр көмірі, келешекте Ертістің энергетикалық ресурстары халық шаруашылығына қызмет етеді.
Көмір өнеркәсібі Совет Одағында ең ірілердің бірінен саналған, Қазақстанда Құсмұрын мен Қарағанды бассейндерінен кейінгі орында тұрған Екібастұз кен орнында шоғырланған. Онда жалпы көмір қоры мллиардтаған тоннамен есептеледі. Екібастұз көмір бассейні көмір жинағының тығыздығы (1 ш. км-ге 144 млн. т) бойынша әлемде бірінші орынды, 150 метрден асатын көмір қабатының қуаты жағынан жер шарында белгілі кен орындары арасында төртінші орынды иемденеді. Көмірдің жинақы жатуы, қабаттардың зор қуаты мен олардың жер бетіне тақау орналасу кен орнында ең үнемді тәсіл – ашық карьермен жұмыс істеуге ерекше қолайлы.
Павлодар облысында ағаш өңдейтін комбинаттар құрылды, солардың ішінде ең ірілері – Павлодар, Үрлітүп, Екібастұз. Олардың өнімінің ассортименті сан алуан: әдемі жиһаз (шифоньер, шкаф, стол, орындық), ат арба, шана, ыдыс, соңғы жылдары дала вагондарын, дала ұсталықтарын, қамыс қалқанды қөс және басқаларын шығара бастады.
Павлодар облысының тамақ өнеркәсібі жергілік ауыл шаруашылығы шикізатын ұқсатады. Барлық жалпы өнеркәсіп өнімі көлемінің үштен бірден астамы мен өнеркәсіп жұмысшыларының 15%-дан астамы соның үлесінде. Ұн тарту, нан пісіру, сүт-май жасау мен балық өнеркәсіптері ең дамыған салалары болып табылады, сондай-ақ сыра қайнату, кондитерлік және басқа кәсіпорындары бар. Барлық кәсіпорындар кеңес кезінде жаңадан салынған және түбірінен қайта жарақтандырылған.
Облыстың жеңіл өнеркәсібінің салалары: тігін, тері, қой терісінен тон тігу, тері аяқ киім және басқалары. Олардың бәрі де негізінен жергілікті және кооперативтік өнеркәсіп тарапынан дамуда, кәсіпорындары үлкен емес. 60-жылдары халық санының және сұраныстың енуіне байланысты Павлодарда тігін фабрикасы мен жеке тігін ательесін ашу қажеттілігі туды.
Жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындарының арасында Ұлы Отан соғысы кезінде Павлодарға көшірілген тері (хром) заводы айрықша көзге түседі. Ол жергілікті тері шикізатынан жоғары сапалы қара, түрлі-түсті, астарлық, аяқ киім, галантерейлік хром, велюр және басқа сорттар шығарады. Завод өнімі Қазақстанның аяқ киім және галантереялық өнеркәсіп кәсіпорындарына жөнелтіледі.
Павлодар облысы сан алуан қарқынды дамыған өнеркәсібімен Қарағанды экономикалық әкімшілік ауданының маңызды бөлігіне айналып, оның негізгі өнеркәсіп кешенін көмір, металлургия, химия және машина жасау өнеркәсібімен толықтыруда. Қара, түсті, асыл және сирек металдарды өндіріп, ұқсатуда Қарағандымен Павлодар облысының ортақ мүдделері көп. Ақмола-Павлодар облысы темір жолы арқылы Қарағандымен, Ақмоламен және басқа жерлермен байланысады.
Елуінші-алпысыншы жылдардың аяғы облыс тарихында үлкен индустрияның қалыптасуы мен сонымен қоса Павлодар құрылысы мен аббаттануының гүлдену кезеңі.
1959-1965 жеті жылдығы Ертістің Павлодар өңірі үшін ірі меже болды. Сол кезеңде құрылыс индустриясының негізі қаланды, өнеркәсіп кәсіпорындары – машина жасау заводы, аллюминий заводының бірінші кезегі, ТЭЦ-2 өнім бере бастады, Ертіс арқылы өтетін автожол көпірі пайдалануға бір жыл бұрын тапсырылды, телеорталық, ЖБИ-2 салынды, трамвайдың бірінші кезегі іске қосылды.
Жалпы тек Павлодардың өзінде 45 өндірістік кәсіпорын жұмыс істеп, құрылысшылардың саны 20 мың адам болды. 417 мың шаршы метр тұрғын үй салынды.
60-жылдары Ертіс жағасында ГРЭС, ферроқорытпа заводы, құрылыс индустриясы заводы сияқты ірі өндіріс кәсіпорындары салына бастады.
Өндірістік құрылыспен бір мезгілде тұрғын үй қоры мен әлеуметтік-мәдениет-тұрмыс объектілерінің құрылысы жүргізілді. 11 бесжылдықта қарқынды дамып, жыл сайын 14000 шаршы метрдей тұрғын үй пайдалануға берілді.
КСРО Трактор және ауыл шаруашылығы машина жасау министрінің 1966 жылғы 4 наурыздағы №70 бұйрығымен Павлодар машина жасау зауытын қайта жабдықтау нәтижесінде Павлодар трактор заводы құрылды. Егіс тракторлары өндірісін ұлғайту мақсатында елде 1971 жылға қарай Павлодар трактор заводының қуатын жылына 82 мың ДТ-75М трактор шығаруға жеткізу көзделді.
1971 жылы «Ертіс-Қарағанды» құрылыс-суландыру каналы пайдалануға берілді. «Ертіс-Қарағанды» каналының кешеніне 458 километр трассада 100-ден аса ғимарат, Ертістің суын 453 метр деңгейге көтеретін 22 насос станциясы, 13 су қоймасы, байланыс желілері, үш поселке кірді. Канал аймағында Павлодар облысында «Пригородный», Ю. Гагарин атындағы, Октябрьдің 60 жылдығы атындағы, Қарағанды облысында «қазақстан», «Мирный», «Звезда» мамандандырылған жаңа кеңшарлар құрылды. Канал суымен 100 мың гектар ауыл шаруашылығы алқабы суландырылды.
1974 жылы 30 желтоқсанда Павлодар картон-рубероид заводы пайдалануға қабылданды. Заводта жұқа жамылтқы өндірісінің негізі – жамылтқы картон өндірісінің толық циклі бар. Шикізат ретінде шүберек, макулатура, ағаш үгінділері және басқалар пайдаланылады.
Тоғызыншы бесжылдықтың (1971-1975) қорытындысы бойынша Ертістің Павлодар өңірінің өнеркәсіп өндірісінің көлемі екі есе өсті. 5 мыңдай еңбеккерлер ордендермен және медальдармен марапатталды, олардың арасында 12 Социалистік Еңбек Ері бар.
1970 жылғы халық санағында облыс тұрғындары 700 мыңдай адам болса, 1972 жылы 730 мыңнан асты. 70-жылдардың екінші жартысында облыстың келешегі Республика мен бүкіл елдің ірі индустриалды орталығы ретінде айқындалды.
80-жылдары өңірді дамытуға жаңа үлкен қадам жасалды. Облыста машина жасау, энергетика, қара және түсті металлургия, жылу, мұнай өңдеу және химия өнеркәсібі бұрынғысынша қарқынды дамыды. 100 кәсіпорын мен цех іске қосылды.
Өнеркәсіп өндірісінің көлемі 28,8 пайызға өсті. Жаңа техника бойынша 4 мыңнан астам шара, экономикалық тиімділігі 80 млн. сом шамасында 30 мың өнертапқыштық ұсыныс енгізілді 10-бесжылдықпен салыстырғанда капитал салымының көлемі бір жарым есе өсіп, Екібастұз жылу-энергетикалық кешені құрылысының қарқыны артты.
1990-94 жылдары экономиканың барлық саласында дерлік өнім өндірісінің, жұмыс пен қызмет көрсетудің көлемі едәуір қысқарды. Мұны, ең алдымен, экономиканы өндірістік және материалдық-техникалық қамтамасыз ету жүйесінің, кәсіпорындардың өндірістік-технологиялық байланыстарының «құлауымен» түсіндіруге болады. Инфляцияның жоғары қарқыны барлық жинақтар мен кәсіпорындардың айналымдағы қаржыларын құнсыздандырды. Тез құбылмалы жағдайға, экономиканы ырықтандыру үрдісіне бейімделуге қабілетсіздік кәсіпорындардың не ішкі, не сыртқы рынакта өтпейтін, бәсекеге қабілетсіз товарларды шығара беруіне соқтырды. Кәсіпорынның айналмалы капиталы өтпейтін товармен «тұйықталды». Соның салдарынан дайын өнім не қоймаларды толтырды, не сатып алуға жағдайы жоқтарға берілді, сөйтіп берешекті өсірді.
Өнім өндірісінің мен қызмет көрсету түрлерінің қысқару түрлі сипатта болды. Өнеркәсіпте жеңіл, химия, мұнай өңдеу, сол сияқты трактор жасау өнеркәсіптерінде өнім шығару барынша тез қысқарды.
Өнеркәсіп кешенін жасақтарында жекелеген сала топтарын дамытуға тепе-теңдіктің сақталмағанын, соның салдарынан белгілі бір дәрежеде құрылымының бұзылғанын айтпай кетуге болмайды. Маманданудың (металлургия, жылу-энергетикалық) базалық салаларының дамуы жеңіл және тамақ өнеркәсібінің даму қарқынына әлденеше есе асып түсті.
Ірі объектілерді жекешелендіру жеке жобалар бойынша жүргізілді. Жекешелендіру басталарда бәсекеге қабілетті экспорттық өнім өндіретін Павлодар облысының аса ірі кәсіпорындарының дәрі дерлік қиын қаржылық жағдайға тап болды, шығынға ұшырап, қарыздары көбейді.
Бұл кәсіпорындарды трасттық басқаруға беру олардың қалыпты жұмысын қалпына келтірудің барынша тиімді тәсілі болатын. Компания басшылары кәсіпорын қызметкерлеріне берешекті төлеуге және айналымдағы капиталға қаржы инвестициялауға міндеттеме алды. Алайда трасттық компаниялар осы кәсіпорындардың акционерлік капиталына қатыспай өндірісті одан әрі дамытуды инвестициялауды міндетіне алудан қашқақтады. Сондықтан шетелдік инвесторлардың меншігіне тау-кен-металлургия және энергетика кешендері акцияларының мемлекеттік пакеттері сатылды. Мәселен, көмір өнеркәсібінде «Екібастұзкөмір» М.А.Қ. аса ірі кәсіпорны қайта реформаландырылып, оның құрамынан бес көмір разрезі шығарылды да, солардың негізінде дербес кәсіпорын құрылды.
2001 жылдың басына қарай жеке меншік нысаны нақты сектордың барлық салаларында басымдылыққа ие болды. 2000 жылдың қорытындысы бойынша облыста тіркелген барлық кәсіпорындардың 78,9%-жеке, 20,8%-ы – мемлекеттік, 0,3%-ы шетелдік меншікте еді.
Жалпы өнеркәсіптегі жекешелендіру экспортқа бағдарланған өндіріске шетелдік капиталды тартуға мүмкіндік берді. Жеке меншіктің дамып, басымдылыққа ие болу банкроттық үрдістерді, санкциялар өткізуге, қарызды төлемегені үшін мүліктік жауапкершілікті белгілеуге алғы шарт тудырды.
2002-2003 жылдар облыстың әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі объектілерінің жақсарғанын көрсетеді. Өнеркәсіп өндірісі мен ауыл шаруашылығының жалпы өнімінің көлемі 2001 жылғы деңгейден асты, сыртқы сауда балансының оң сальдосы 30,2%-ға өсіп, 143,9 млн. АҚШ долларын құрады.
Шегіршін
Шегіршін
thumb|right|300px|Шегіршін Шегіршін (Ulmus) — шегіршіндер тұқымдасына жататын, жапырақтары маусым сайын жаңарып тұратын сүректі өсімдіктердің бір туысы. Шегіршіннің 30 шақты түрі бар, олардың КСРО жерінде 12 түрі өседі. Бұлардың ішіндегі көрнектілері: шөл шегіршін (Ulmus pinnatoramosa) — мұның қасиеті — шөлге төзімді; бал шегіршін (Ulmus effusa) — ірі ағаш, жапырақтары шықпастан бұрын — сәуір және май айларында гүлдейді, ерте бастан нектарын, гүл тозаңын және желімін беретін өсімдік болғандықтан бал шегіршін баларасы омартасының айналасына көбірек егіледі. Мүның ұзындығы 20—30 метрден асатын үлкен ағаш, 400 жылға дейін өеіп тұрады. Құм шегіршін.
Одонтогенді гайморит
Одонтогенді гайморит . Гаймор қуысының қабынуы, кұрт жеген тіс зардабынан бет сүйегі қуысының жедел немесе созылмалы қабынуы. Ұрт және бет сүйек тұсын қысып, кернеп, сыздап ауырады. Маңдай, самай ауыруы күшейеді. Қабынған куыс жақтағы мұрыннан ірің ағады. Ұрт, қабақ асты ісіп, температура көтеріледі. Емі: антибиотик, сульфаниламид, ыстықты түсіретін дәрілер беру. Физиотерапия: ауру тісті дереу жұлу.
Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті (ҚазҰУ) — Қазақстан Республикасының жоғары оқу орны. Университет 180 сала бойынша мамандар дайындайды. QS World University Rankings Results 2011 және Top Universities сайтының келтірген деректеріне қарағанда университет 2009 жылы 600 орынна төмен болған, ал 2010 жылы 501-550 аралығында болса, 2011 жылы 401-450 аралығына дейін көтерілген.
2012 жылғы әлемдік үздік 390-шы университет. Сонымен қатар, 72 ірі компания жетекшілері мен кадр бөлімі мамандары арасында жүргізген сауалнама негізінде жасалған «Рейтинг.kz» зерттеу орталығы жүргізген зерттеудің қорытындысы бойынша әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті – 41,7 пайыз жинап, 5-орында тұр.
2022 жылы QS World University Rankings Results бойынша 150-ші орын алды.
2023 жылы 80 орынға құлдырап 230-шы орынға жайғасты.
Тарихы
Қазақ ұлттық университеті өзінің негізін 1934 жылы 15 қаңтарда қалағаннан бастап Қазақстандағы білім беру жүйесінің бетке ұстар көркі, университеттік дәстүрлердің, кәсіби білікті ғылыми және педагогикалық мектептердің бастау – көзі болды. .
1937 жылы қыркүйекте төрт жылдық оқу жүйесіне негізделген тұңғыш гуманитарлық шет тілдері факультеті ашылды. Бір жылдан кейін 120 студенті және құрамында орыс тілі мен әдебиеті, ағылшын тілі және француз тілі тәрізді үш кафедра бар филология факультеті (оқу мерзімі 5 жылдық) ашылды. Кейіннен шет тілдері факультеті де осы құрылымға қосылды. Университетте соғыс қарсаңы және соғыстан соңғы жылдары 23 кафедрасы бар үш жаратылыстану (биология, физика-математика, химия) және екі гуманитарлық (филология мен журналистика факультеті) факультет жұмыс істеді. Университет 1942 жылы 257 физик, химик, математик, биолог, журналист, филолог, сондай-ақ Батыс Еуропа тілдерінің мамандарын даярлап шығарды. thumb|right|250px| КСРО халықтық кеңесінің №2293 қаулысы 1954 – 1955 оқу жылы университетте 3778 студент оқыды, 386 оқытушы – профессор еңбек етті. 1970 жылы университет құрамында 16 мамандық бойынша жас кадрлар дайындайтын 10 факультет, 65 кафедра болды. 1980 жылы 89 кафедрада 869 оқытушы, онын ішінде 79 профессор мен 540 доцент, ғылым кандидаттары қызмет атқарды.
Ұлы Отан соғысы жылдарында Қазақстанға КСРО-ның Еуропалық бөлігінен: Мәскеу, Ленинград, Киев, Минск және т.б. ғылыми орталықтардан ірі ғылыми ұжымдар мен лабораториялар көшірілді. Бұл жылдары университетте КСРО Ғылым Академиясы (КСРО ҒА) академиктері И.Мещанинов, Н.Акулов, кореспондент–мүшелер В.Догель, А.Думанский, профессорлар А.Михлин, М.Розенберг, Н.Пакуль сияқты көптеген ғалымдар еңбек ете бастады.
1930-1940 жылдары университеттің қалыптасуы кезінде М.О.Әуезов, Т.Т.Тәжібаев, м. т. Козловский, К.П.Парсы, Б.А.Домбровский, Е.Б.Бекмаханов, С.Я.Болатов, С.А.Нейстат, Е.Исмаилов сияқты сол кездегі маңызды ғалымдардың педагогикалық қызметі ҚазМУ-мен байланысты болды. С. Хусаинова және басқа да танымал ғалымдар мен қоғам қайраткерлері.
1941 жылы Қазақ коммунистік журналистика институтының базасында филология факультетінің журналистика бөлімі құрылды. Соғыстың қиын жылдарынан кейін жаңа факультеттер ашыла бастады. 1948 жылы тарихи, геологиялық-географиялық, содан кейін экономикалық факультеттер ашылды. 1955 жылы заң институтының базасында заң факультеті ашылды, ал физика-математика факультетінен 2 Факультет-физика және математика құрылды.
1963 жылы ҚазМУ экономика факультетінің базасында "Нархоз" университеті деп аталатын "Алматы халық шаруашылығы институты"(АИНХ) құрылды.
1968 жылы университетте журналистика және философиялық-экономикалық факультеттер ұйымдастырылды.
1971 жылы университет Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды.
1991 жылы жоғары оқу орнына Әл-Фараби есімі берілді. 1993 жылғы 9 қаңтарда ЖОО-ға мемлекеттік ұлттық жоғары оқу орны мәртебесі берілді. 1999 жылдан бастап университет журнал шығарады Хабаршы.
2009 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті "Таймс" университеттерінің беделді рейтингі бойынша әлемдегі ең үздік жоғары оқу орындарының тізіміне енді. Қатысушылардың жалпы санынан 600 үздік жоғары оқу орындарының тізіміне кірді, олардың 16000. Университетте рейтингке енген кезде жақын және алыс шет елдерден 20 мыңнан астам студент оқыды.
2014 жылы "Эксперт РА" агенттігі ЖОО-ға түлектерді даярлаудың "жоғары деңгейі" дегенді білдіретін "С" рейтингтік сыныбын берді.
КазҰУ-дың қабырғасында Қаныш Сәтбаев, Мұхтар Әуезов, Ермұхан Бекмаханұлы, Әлкей Марғұлан, Д. Сокольский тәрізді аса көрнекті ғылым мен мәдениет қайраткерлері дәріс оқыды.
30-жылдар
1933 жылдың 20 қазанында КСРО Халық Комиссарлар Кеңесі Алматы қаласында Қазақ мемлекеттік университетін құру жөнінде арнайы қаулы қабылдады. 1934 жылдың 15 қаңтарында университеттің ресми ашылу салтанаты өтіп, 19 қаңтарда бұрынғы Верней гимназиясының ғимаратында биология және физика-математика факультетінде 54 студент оқытыла бастады.
Соның ішінде студенттердің Қазақ КСР-і Жоғарғы Кеңесінің сайлау кампаниясына белсенділік танытып, қатысқандарын ерекше атап өтуге болады. Үгіт жұмыстарын жүргізген ұжымның құрамына 139 студент қатысты. Олар 4 аумақта қызмет етті. Көркемөнерпаздар үйірмесінің қатысушылары тұрғындарға арнап концерттік бағдарлама ұйымдастырды. 1937 жылы халықтық Бүкілодақтық санағын жүргізу үшін арнайы дайындалған 130 студент бөлінді.
Кезекті санақта университет 3 аумақта қызмет етті. Сондай-ақ Алматы қаласының тұрғындары арасында сауатсыздықты жою жұмыстарын кеңінен насихаттады. 1939 жылы республиканың мәдени өмірінде маңызды оқиға болды. Университеттің биология, химия, физика, математика факультеттерінің ең алғаш түлектері дайындалып шығарылды. 87 жоғары білікті маман КСРО ғылым академиясының Қазақ бөлімшесіне, ғылыми және педагогикалық жұмыстары бойынша республиканың түкпір-түкпіріндегі жоғары оқу орындары мен мектептеріне жіберілді. Осылайша, ҚазМУ құрылғаннан кейін көп ұзамай қазақ жастарының арасында үздік дәстүрлер қалыптаса бастады.
Бүгінгі жағдайы
Қазіргі кезде университет 37 мамандық бойынша кадрлар даярлайтын жоғары оқу орны және ғылыми-зерттеу орталығына айналды. Университетте екі мыңнан астам жоғары білікті оқытушы жұмыс істейді, соның ішінде 1000-нан астам ғылым докторы мен кандидаты, 100 академик пен елу философия докторы бар.
Университетте білім беру ісі Болон реформасына сәйкес жүргізіледі, оқытудың кредиттік жүйесі толық күшіне енген, оқу үдерісінің жапсырмасыз ашықтығы, білім алушылардың академиялық ілкімділігі, «бакалавр – магистр – PhD» түрінде үш сатылы мамандар дайындау қамтамасыз етілген. Университеттің жаңа даму кезеңінде әл–Фараби атындағы ҚазҰУ–дың жаңа Академиялық саясаты іске асырылды, білім тексерудің қуатты корпоративтік Интранет жүйесі жолға қойылды.
Халықаралық қызмет
нобай|250x250 нүкте|2012-2024 жалдардағы QS рейтингі Жыл сайын ҚазҰУ-дың 2000-нан астам студенті шетелдік ғылым және білім беру мекемелерінде тілдік тағылымдамадан, сондай-ақ ғылыми тағылымдамадан өтеді. Университет жыл сайын университеттің 600-ден астам оқытушылары мен әкімшілік қызметкерлері үшін халықаралық конференцияларға, шетелдік жоғары оқу орындары мен ұйымдардың ТМД, Еуропа, Солтүстік және Оңтүстік Америка, Таяу Шығыс елдеріне шақырулары бойынша кездесулер ұйымдастырады.
ҚазҰУ Қазақстанның шетелдегі оң имиджін арттыруға белсенді ықпал етеді. Орталықтар, кафедралар университеттің белсенді қолдауымен шетелдік серіктес жоғары оқу орындарында құрылады. Сондай-ақ, қазақ тілі курстары ұйымдастырылды, онда студенттер қазақ халқының тарихымен, мәдениетімен, өнерімен, өмірімен танысады, олардың арасында Мәскеу мемлекеттік лингвистикалық университеті (Ресей) мен Адам Мицкевич университеті (Польша) бар.
ҚазҰУ. Әл-Фараби халықаралық серіктестермен бірлесе отырып, диалог алаңы бар "Ұрпақтар арқылы өтетін Жасыл көпір" сияқты бірқатар ірі халықаралық ғылыми және білім беру жобаларын жүзеге асырады. "Ұрпақтар арқылы жасыл көпір" платформасы Қазақстан Президентінің "ХХІ ғасырдағы орнықты дамудың жаһандық энергетикалық экологиялық стратегиясы" және "Жасыл" идеяларын іске асыру үшін құрылған көпір". ҚазҰУ Орталық Азия жоғары оқу орындары арасында бірінші болып RIO + 20 конференциясында платформа ұсынды: БҰҰ-ның RIO-20 орнықты даму жөніндегі декларациясына қосылды, RIO + 20 конференциясының секциясын басқарды.
2014 жылғы қаңтарда ҚазҰУ. Әл-Фарабиге БҰҰ-ның Тұрақты даму саласындағы жаһандық Академиялық ықпал ету орталығын (БҰҰ-ның Академиялық ықпалы) басқару тапсырылды. ЮНЕСКО-ның Орнықты даму жөніндегі Орталық Азия өңірлік орталығы ЮНЕСКО ұсынған UNITWIN бағдарламасына сәйкес ҚазҰУ базасында құрылды.
"Еуразиялық әртүрлілік және университеттердің орнықты дамудағы рөлі" III Азия университеттерінің форумы ҚазҰУ-дың 80 жылдығына арналған іс-шаралар шеңберінде, сондай-ақ 2014 жылы Астана мен Алматыда өткен VII Астана экономикалық форумы аясында университеттің орнықты даму жөніндегі іс-шараларын ілгерілету шеңберінде өтті. ҚазҰУ "Тұрақты адам дамуының жаңа парадигмасы" тақырыбында халықаралық конференция өткізу үшін негізгі ұйым ретінде таңдалды. G — Global-дүниежүзілік өнер және ғылым академиясымен (WAAS) және Дүниежүзілік университеттер консорциумымен (WUC) бірлесіп, жетекші халықаралық ұйымдар өкілдерінің, әлемге әйгілі ғалымдардың, көрнекті қоғам қайраткерлерінің қатысуымен" Жаһандық диалог форматы".
Ғылым және инновация
ҚазҰУ құрамында университеттің құрылымдық бөлімшесі болып табылатын ҚазҰУ ғылым және инновациялық қызмет департаменті ашылды. Ғылым және инновациялық қызмет департаменті университетте жүргізіліп жатқан ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды (ҒЗТКЖ), сондай-ақ жоғары білікті кадрларды даярлауды жүзеге асырады және үйлестіреді. Департамент факультеттерді, ғылыми-зерттеу институттарын (ҒЗИ), ғылыми орталықтарды (ҒО), технопаркті және т.б. қоса алғанда, университеттің барлық ғылыми-зерттеу бөлімшелерін біріктіретін бірыңғай ғылыми құрылым болып табылады. Департамент ғылыми және инновациялық қызметті Университеттің даму стратегиясы, ҚазҰУ Ғылыми кеңесінің шешімдері негізінде айқындайды. әл - Фараби және ғылыми-техникалық кеңес. Департамент қызметінің мақсаты ҚазҰУ-дың ғылыми және зияткерлік әлеуетін барынша толық пайдалануға жәрдемдесу болып табылады. әл-Фараби, ҒЗТКЖ нәтижелерінің тиімділігін және оқыту сапасын арттыру, инновациялық қызметті ұйымдастыру, білім беру бағдарламаларын іске асыру және ғалымдар мен мамандардың халықаралық ынтымақтастығын нығайту үшін ғылыми-зерттеу, ғылыми-өндірістік қызметті кешенді дамыту.
Университетте жұмыс істейді
thumb|right|Университеттің Алматыдағы (Верный) негізгі ғимараты, 1934 жыл.
Университет қалашығы
90 га университет кешені шығысында Есентай (Весновка) өзені, батысында Ботаникалық бақ, солтүстігінде Тимирязев көшесінен оңтүстігінде Әл-Фараби даңғылына дейін орналасқан. Кешеннің құрылысы 1971 жылы басталды. Жобаны "Гипровуз" жоғары оқу орындарын жобалау институтының авторлық ұжымы әзірледі (сәулетшілер В.П.Бондаренко-жетекші, В.М.Егоров, Ю.С.Зимин, инженер Л.П.Самарцев).
Бастапқыда 2 кезектегі құрылысты жүзеге асыру жоспарланған болатын: бірінші кезек (1986 жылға дейін) гуманитарлық және жаратылыстану факультеттерінің оқу корпустарын, ректорат және ғылыми-зерттеу ғимараттарын, акт залын, жатақханаларды, спорт кешенін, емхананы, шаруашылық құрылыстарды салуды көздеді; екінші кезек (1995 жылға дейін жүзеге асырылуы жоспарланған)  нақты ғылымдардың оқу корпустары, ғылыми-зерттеу институттарының, зертханалар мен кітапханалардың 2,5 млн томдық корпустары, жатақханалар және т.б.
Университет кешенінің жоспарында 4 функционалды аймақ бөлінеді — оқу-өндірістік, спорттық, тұрғын үй және шаруашылық. Бұл аймақтарды байланыстыратын негізгі өзек-эспланад. Ректораттың биік ғимараты (биіктігі 75 м) басым позицияны алады, бұл бүкіл кешеннің архитектуралық және композициялық маңыздылығын көрсетеді.
2004 жылғы жағдай бойынша университеттің Студенттер қалашығында 10 оқу ғимараты, 17 жатақхана, студенттер сарайы болды. У.Жолдасбекова, спорт кешені, "Қазақ университеті" баспасы, газет, "Сана" телерадиостудиясы.
Факультеттер
• 2
Сыртқы сілтемелер
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденімен марапатталған ұйымдар Санат:1934 жылы құрылған оқу орындары Санат:Алматы университеттері Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
Кесу қаруы
Кесу қаруының ертеде қолданылған екі жүзді, тізу келген түрі – «семсер». Ал сыртына иіліп, қайқы келген бір жүзді қару «қылыш» деп аталады. Қылыштың өте қайқы болып келетін «наркескен», ұшы екіге айырылатын «зұлпықар», шапқанда ауыр болу үшін басы үлкейтіліп, жалпақ жасалынған «алдаспан» деген үлгілері бар. 18-19 ғасырлардан бастап қазақтар басы түзілеу «сапы» аталатын балдақсыз қаруды қолдана бастады.
Көкшетау орамы (Астана)
Көкшетау - Сарыарқаның солтүстігінде, Көкшетау қыратының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан орманды, келді тау. Ең биік жері - Көкше шоқысы (947 м). Сондай-ақ Көкшетау қаласы бар.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Кесу қаруы
Қылышты, сапыны салатын қабын «қынап», ал оның белге тағуға арналған бауын «қылышбау» деп атайды. Қынаптар ағаштан жасалған. Олар терімен, матамен қапталып, күміс, алтын және асыл тастармен әшекейленген.
Кесу қаруларының жүзі қысқа келген түрі – қанжар мен пышақ. Жауынгерлер оларды соғыста тек көмекші құрал ретінде пайдаланған. Күнделікті тұрмыста қазақтар ұлттық пышағымен қанжарын міндетті түрде кісе белдікке тағып жүрген. Қанжар, пышақтардың сабы мүйізден, сүйектен, ағаштан жасалып, қыны теріден тігіліп, жалпақ үшбұрышты, төртбұрышты алақанмен біткен.
Дереккөздер
«Сен білесің бе?» энциклопедиясы./Құраст.: Қ.Ж. Райымбеков, Қ.Т. Байғабылова. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 700 бет. ISBN 9965-26-407-4
Мұратбек Мұханбекұлы
Мұратбек Мұханбекұлы (1948 жылы туған, Асықата ауылы) – ғалым, экономика ғылымдарының докторы. Ауыл шаруашылығы институтының орман шаруашылығы факультетін бітірген. 1978–88 жылдары Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданында бөлім бастығы, бас инженер, 1979 жылдан аудандық атқару комитетінде халықтық бақылау комитеті төрағасының орынбасары, ал 1988 жылдан Ауыл шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтында бөлім меңгерушісі болған. 1991–92 жылдары Сызғанов атындағы хирургиялық ғылыми-зерттеу институтында директордың экономика жөніндегі орынбасары болды. 4 кітаптың авторы.
Cілтемелер
Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Тұлғалар
Радикализм
Радикализм - 1) жақтастары өмір сүріп отырған әлеуметтік-саяси жүйені сынға алатын және түбегейлі өзгерістер мен реформалардың жүргізілуін талап ететін саяси агым; 2) қандай да бір істердегі жағдайды түбірімен түбегейлі өзгертудегі талпыныстардың, тәуекелді ымырасыз талаптардың жүзеге асырылуы.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Radicalidade
Ғылыми қызметкерлердiң 1961 жылы 12-14 маусымда кремльде өткен бүкілодақтық кеңесі (кітап)
Қазақ КСР Ғылым Академиясының президенті, академик Қаныш Сәтбаев өз сөзінде Қазақстан Кеңес Өкіметі орнағаннан кейінгі жылдарда Кеңес Одағындағы мықты индустриялы, ғылымы мен мәдениеті гүлденген алдыңғы қатарлы республикаға айналды, құрылғанына 15 жыл толған Қазақ КСР Ғылым Академиясының институттары ғылымның негізгі салалары бойынша көптеген мәселелердің шешімін табуда дей келе, академия жұмысын, оның институттарының Қазақстанның ірі өндіріс, өнеркәсіп мамандарымен тығыз қарым-қатынаста жұмыс істеп жатқанын, болашақта атқарылар істер жайында жан-жақты баяндайды. Көлемі 20,5 баспа табақ. Таралымы 5 мың дана.
Дереккөздер
Санат:Кітаптар
Билли Бойд
Билли Бойд (Billy Boyd, 28 тамыз 1968 жыл, Глазго) – шотланд актері, музыкант. «Сақиналар билеушісі -1» және «Хозяин морей қаз?: на краю земли қаз?» фильмдеріндегі рөлдерімен кеңінен танылған. Киномен қатар ол театр сахнасындағы актерлік қызметін де атқарған. Сонымен қоса ол музыкант, әнін өзі жазып өзі орындайды, гитара және барабанда ойнай алады. «Beecake» музыкалық ұжымының көшбасшысы. Спортпен айналысқанды ұнатады. Қазір Глазго қаласында өзінің жұбайымен және ұлымен тұрып жатыр. Фильмдері: «Taggart» (1996), «Midsummer Dream» (2005), «Moby Dick» (2010), т.б.
Дереккөздер
Санат:Ұлыбритания актерлері Санат:Глазгода туғандар
Алевролит
Алевролит — алеврит түйіршіктерінен тұратын, цементтеліп тасқа айналған шөгінді тау жынысы. Алевролит терминін 1935 жылы В.П.Батурин ұсынған. Құрамы үгілген тау жыныстарының құрамы мен үгілу процестерінің ерекшеліктеріне байланысты әртүрлі болады. Алевролиттің құрамындағы түйіршік материалдың мөлшері 25-85%, қалғаны сазды, карбонатты, кремнийлі және күрделі қоспалы цементтен тұрады. Алевролиттің түсі бояғыш пигментке байланысты қызыл, қара, жасыл, сұр, ақшыл, ал нақышы жентектелген немесе қабаттасқан болып келеді. Алевролит терригенді формацияларда қалыңдығы ондаған метр қабаттар мен линзалар құрайды.
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Шөгінді тау жыныстары
Пойыз
Жолаушылар Пойыздары жолаушыларға қажет тұтыну заттары мен тұрмыстық қажетті нәрселермен жабдықталған. Бұл Пойыздарда жолаушылар бірнеше күн үздіксіз сапар шеге алады. Жолаушылар Пойыздарында әр вагонда жолсеріктер, Пойыздың бастығы болады. Жолаушылар Пойызы қозғалыс кестесіне сай стансаларға тоқтап отырады. ҚР-ның темір жол көлігін қайта құрылымдау бағдарламасына сай “Қазақстан темір жолы” ұлттық компаниясы АҚ өз қызметін жан-жақты дамытуға бағыт алды. Тасымал элементтерінің жаңа түрлері алынып, жаңа пойыздар жасақталуда. Мысалы, “Алматы — Астана” бағыты бойынша Испанияның “Patetg Talgo” фирмасы шығарған вагондардан жасақталған “Тұлпар” пойызы қатынайды. Ол Алматыдан Астанаға дейінгі жолды 13 сағат ішінде жүріп өтеді. Темір жолдың кейбір бөліктерінде бұл пойыздың жылдамдығын 160 км/сағ-пен жүруі көзделген. Қазақстанда бүгінгі күні барлығы 1913 локомотив, оның ішінде 617 электровоз, 1242 тепловоз, 54 паровоз бар. Жолаушылар вагондарының жалпы саны — 2094. Жүк вагондарының жалпы саны — 77029, оның 13263-і — жабық вагондар, 10275-і — платформалар, 28334-і — жартылай вагондар, 10399-ы — цистерналар, 1177-сі — изотерм. вагондар, ал 13581-і — вагонның өзге де түрлеріне жатады. Темір жол арқылы елімізде 2003 ж. барлығы 202,7 млн. т жүк және 17,7 млн. жолаушы тасымалданды.
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том
Тағы қараңыз
Санат:Темір жол
IC 5246
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69696, ESO 109-19, AM 2243-650.
Сыртқы сілтемелер
IC 5246 Санат:Tucana (шоқжұлдыз)
Қаршыға
нобай| Accipiter gentilis Қаршыға (Accipiter gentilis) — қаршыға тұқымдасына жататын жыртқыш құс.
Қаршыға Арктика мен Антарктидадан басқа жерлердің бәрінде кездеседі. Қазақстанда, көбінесе орман, қалың бұта, ағаш өскен тау бөктерін мекендейді. Дене тұрқы 28 – 114 см, салм. 800 – 1500 г. Тұмсық, тұяқтары қара, саусақтары салалы. Қоразы мен мекиенінің түсі ұқсас. Ұясын ағашқа, жартас, шыңға, жерге салады. Жылына 3 – 4 жұмыртқа басады. Қаршығаның ұя салып, өніп өскен жеріне қарай оны түр-түсі де алуан түрлі. Қазақ аңшыларының бүркіттен кейін аңға ең көп салып, қолға ұстайтын құсы қаршыға болған. Оны бүркіт сияқты баптап, баулиды. Жақсы бап көрген қаршыға қаз, үйрек, дуадақ, ұлар, аққу, қырғауыл, саңырау құр сияқты құстарға түседі. Сондай-ақ, қоян, ақ тиін, алақоржындарды да іледі. Аңға салатын құс болғандықтан қаршыға көп ауланған. Сондықтан олардың саны жылдан жылға азайып келеді.