cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақстандағы «қайта құру» саясаты
Қайта құру бағыты
400x200px|нобай|оңға| Пошта маркасы 1985 жылғы наурызда Н.У.Черненко қайтыс болғаннан кейін КОКП ОК-нің Бас хатшысы қызметіне М.С.Горбачев сайланды. 1985 жылы сәуірде КОКП ОК-тың пленумында әлеуметтік, экономикалық дамуды жеделдету мәселесіне сәйкес экономикалық құрылымды қайта құру бағыты жарияланды. М.С.Горбачев саясатының ұрандары: жариялылық жеделдету, қайта құру. Бұл қайта құру бағыты 1986 жылғы КОКП-ның XXVII съезінде мақұлданды. Сонымен партия елде жаңару бағытына бастауға міндет алды. Қайта құру ешқандай бағдарламасыз, ғылыми айқындамасыз жүргізілді. Бұл бағыттың қияли болжамдары көп болды. Қайта құру бағыты алғышқы кезден бастап сәтсіздікке ұшырай бастады. Бұған Мәскеуде В.В.Гришин, Ленинградта Г.В.Романов, Қазақстанда Д.А.Қонаев, Әзірбайджанда Г.Әлиев сияқты басшылар кінәлі деп шешілді. Қайта құру бағыты мемлекетті сол кезде алғышарты қалыптасқан аса ірі дағдарыстан құтқара алмады. Қоғамдағы жағдай күннен күнге қиындай берді. Қайта құру бағытының қарама-қайшылығы. 1987 жылы қантар айында болып өткен КОКП ОК-нің Пленумында «Қайта құру және партияның кадр саясаты туралы» мәселе талқыланды. Қаулының кемшіліктері: 1. Дағдарыстың нақты себептерін көрсете алмады. 2. Жаппай өзгерістердің символына айналып, сөз жүзінде ғана салтанат құрды. 1987 жылғы маусым Пленумы басқару ісін түбірлі қайта құру мәселеріне арналды. Пленум әзірлеген құжаттар негізінде «Мемлекеттік кәсіпорын туралы заң» қабылданды. Бұл заңда тауар-ақша қатынастарының рөлі айқындалды. Мемлекеттік кәсіпорындар дербес тауар өндірушілер ретінде қарастырылды. Шаруашылықты жүргізудің экономикалық әдістерін меңгеруге көшуге негіз жасалды. Ұзақ мерзімді жоспарлау орнына мемлекеттік тапсырыстар жүйесі енгізілді. Алайда, бұл шаралар іске асырылмады. Қоғамның саяси құрылымдарын жаңартпайынша, шаруашылықты жүргізудің жаңа әдістері нәтиже бермейтіндігі айқын болды. Халық шаруашылығындағы жағдай ауырлай түсті. Дүкен сөрелерінен күнделікті тұтынатын тауарлар жоғала бастады, азық-түлік түрлері нашарлады. 1988 жылғы маусым айында болған КОКП XIX Бүкілодақтық конфернцияда қоғамның әлеуметтік экономикалық жүйесіне талдау жасалып мынандай шешімдер қабылдады: 1. Саяси жүйеге реформа жүргізбейінше әлеуметік – экономикалық өзгерістер жасау мүмкін еместегін мойындау.
3. Төрешілдікке қарсы күрес.
4. Халықтық реформа жүргізу.
5. Әлеуметтік әділеттік ұстанымдарын жүзеге асыру.
Осыдан кейін қайта құруды жүргізу үшін ең алдымен саяси жүйеге реформа еңгізу керек болды.
Қоғамның саяси және әлеуметтік өміріндегі қайшылықтар мен кемшіліктер
80-жылдарға қарай халық шаруашылығын жоспарлауындағы және өндіргіш күштерді орналастырудағы әміршіл-әкімшіл жүйенің жіберген кемшіліктері мен қайшылықтарының нәтижесі тоқырау құбылыстарын тұғызды. Республика шикізат көзі ретінде қала берді. Рухани идеологиялық өмірде отарлау жүйесінің толық ықпалында болды. Ғылым мен ағарту саласын қаржыландырудың «қалдықты» ұстанымы сақталды. Ұлттық мәдениет, салт-дәстүрлер, тіл өте ауыр жағдайға тірелді. Тек қана 1954-1986 жылдар аралығында қазақ тілінде білім беретін 600-ге жуық мектеп жабылды. Қазақ тілінің қолдану аясы өте тарылды. Сол кезде билікте отырғандарды тіл тағдыры толғандырмады. Аса маңызды мәселелердің барлығы тек Москвада ғана шешіліп отырды. Республикалар егемендегі сөз жүзінде ғана болды. Қазақстан партия басшысы Д.Қонаев (1912-1993 жж.) өз жұмысында көптеген кемшіліктерге жол берді. Д.Қонаевтің өзіне республика халықтарының арасында табынушылық пайда болды. Оның маңындағылар республикадағы күрделі әлеуметтік-экономикалық, рухани, экологиялық жағдайларға немқұрайды қарады.
Желтоқсан оқиғасы (1986 ж.)
300x300px|нобай|Жастардың алаңға шығуы 1986 жылғы желтоқсан оқиғасына орталықтың өктемдік әрекеттері мен демократиялық принциптері арасындағы қайшылықтар және шовинистік саясат т.б. қалыптасқан жағдайлар нарызылықтың негізгі себептері болды. Наразылықтың сылтауы 1986 жылы 16 желтоқсанда Қазақстан Компартиясы орталық Комитетінің V пленумы болды. Пленумда Г.П.Разумовский ұсынысымен Қазақстанды көп уақыт бойы басқарған Д.Қонаевты орнынан босатып, мемлекет басшылығына республика халқына бейтаныс Ульяновск облысы партия комитетінің бірінші хатшысы болған Г.В.Колбин тағайындалды. Ел басшылығының ауыстырылуына арналған бұл пленум 18 минутқа ғана созылды. Орталықтың бұл әрекеті барып тұрған саяси қателік және қазақ халқының мүддесін мүлде елемеушілік болды.
Оқиға барысы
300x300px|нобай|Желтоқсан оқиғасы 1986 жылы 17 желтоқсанда Алматыда жастар толқуы басталды. Кейін бұл толқу республиканың басқа қалаларына тарады. Шеру бейбіт және саяси сипатта болды. Жастар шеруі құқық бұзушылық, ұлтшылдық сипаттан аулақ болды. Наразылықтың басты қозғаушы күші студенттер, жастар болды. Бюрократиялық жүйеге үйренген республика басшылары жастар пікірін тыңдағылары келмей, олардың тез таралуын талап етті. Шеруді тарқату мақсатында республика басшылары Алматы Гарнизоны, басқа да әскери күштер көмегімен жастар жиналған Брежнев алаңын қоршады. Демонстрацияны тоқтату мақсатында КСРО-ның кейбір өңірлерінен ішкі әскер бөлімдері әкелінді. Осыншама ірі күштер сапер күрегі, үйретілген иттер, су шашатын машиналар, сойындар т.б. қарулар көмегімен демонстрацияны тоқтатты. Қоғамдық тәртіп сақшылары өрескел қатыгездікке барып, көп адамдардың қаза табуына жол берілді. Республика басшылары бұл жағдайға көз жұма қарады. Шеруге қатысқандарды тергеу ісі өте қатал, заңсыз жүргізілді. Тергеу камераларына, қаланың сыртына әкетілгендерінің саны 8,5 мың болды. Көптеген жастар оқу орындарынан, комсомолдан шығарылды. Желтоқсан оқиғасына қатысқандарының ішінен Қайрат Рысқұлбеков, Ербол Сыпатаев, Ляззат Асанова, Сәбира Мұхамеджанова сияқты жастар жақсыз өктем биліктің құрбандары болды. Біраз уақыттан кейін сол кезде айыпталған 99 адамның 46-ы ақталды, 83 адам 1,5 жылдан 15 жылға дейін бас бостандығынан айырылды, 52 адам партия қатарынан, 787 адам комсомол қатарынан шығырылды. 1138 адам комсомолдық сөғіс алды, жоғары оқу орындарының 12 ректоры қызметінен алынды, 271 студент оқудан шығаралды, ішкі істер министрлігінен 1200 адам, денсаулық сақтау және көлік министрлігінен 309 адам жұмыстан шығарылды. Желтоқсан құрбаны Қайрат Рысқұлбеков 1988 жылы мамырда қайтыс болды. 1996 жылы 9 желтоқсанда оған «Халық каһарманы» атағы берілді. 1987 жылғы КОКП ОК-ті Алматыдағы 1986 жылғы желтоқсан оқиғасын «Қазақ ұлтшылдығының көрінісі» деп бағалады. Желтоқсан оқиғасы КСРО-ның ыдырауын тездетті. Кейіннен партия желтоқсан оқиғасында жіберілген қателерді мойындады. КСРО халық депутаттарының 1 съезінде ақын, қоғам қайраткері М.Шаханов желтоқсандағы орталықтың жүргізген іс-әрекетін қатты сынап, тұңғыш рет мінбеде сөз сөйледі. Бұл желтоқсан шындығын ашудағы алғашқы қадам болды.
Кеңес саяси жүйесіндегі реформалар
1989 жылы мамыр-маусым айларында КСРО халық депутаттарының 1 съезі өтті. Бұрынғы жылдардан өзгешілігі съезде саясаттағы, экономикадағы және қоғамдық өмірдің әлеуметтік-рухани салаларындағы жағдайларға өткір сыни және табанды талдау жасалып, кеңес қоғамына төнген дағдарыстың себептерін іздеу әрекеттері жасалды. Съезд барлық дәрежедегі партиялық және мемлекеттік органдар қызметінің арасын ажырату мәселесіне арнайы тоқталды. Бұл съезден кейін Компартияның билігі өз беделінен айрыла бастады. М.Горбачев бастаған партия басшыларының С.Е. Лихачев, П. Соломенцев т.б. қызметіне сын айтылу көбейді. Партиямен қатар комсомол, кәсіподақ қызметтері де үздексіз сыналды. КСРО халық депутаттарының 1 съезінде жаңа одақтық келісім шарттары жасау мәселесі көтерілді. Бірқатар одақтас республикаларда егемендік туралы декларация қабылданды (Балтық жағалауы республикалары, Украина, Қырғыстан). 1990 жылы 25 қазанда Қазақстан өзінің мемлекеттік егемендігі туралы Декларация жариялады. КСРО басшыларының шындықты бағалап, түсінуге қабілетсіздігі, республика халықтарының ыңғайына барғысы келмеуі олардың беделін түсірді. Ресей Федерациясы да өзінің егемендігін жариялады. Ресей «КСРО-ң бел омыртқасы» болып есептелгендіктен, бұл кеңес жүйесіне берілген өте ірі сөққы болды. Соған қарамастан, КСРО-ның болашағы туралы мәселе түпкілікті шешілмей, ол ірі ел ретінде тіршілік ете берді.
Қоғамдық – саяси қозғалыстар
1990 жылы «Азат» азаматтық қозғалысы құрылды. Басты мақсаты Қазақстанның мемлекеттік егемендігін алу болды. 1990 жылы ұлтаралық «Единство» қозғалысы құрылды. Қозғалысқа ғылыми-техникалық интеллигенция өкілдері кірді. Осы кезде «Желтоқсан» партиясы құрылды. Бұл партияның құрамына 1986 жылғы желтоқсан оқиғасына қатысқандар кірді. 1991 жылы «Азат» азаматтық қозғалысының партиясы құрылды. Жастар өздерінің саяси қозғалысы «Алаш» партиясын құрды. 1991 жылы Қазақстан социал-демократиялық партиясы құрылды. 1990 жылы Қазақстанда 100-ден аса қоғамдық-саяси қозғалыс болды. Алматыда ғана 40-қа жуық саяси қозғалыс жұмыс істеді. Бұл кезде Қазақстандағы көптеген қоғамдық – саяси қозғалыстар әлсіз және қалыптасу кезінде болды. «Невада - Семей», «Қазақ тілі» сияқты қоғамдық қозғалыстар біршама мықты, көптеген мүшелері мен белгілі дәрежедегі қаржылық қорлары бар ірі қозғалыстар болды. 1990 жылдың аяғына қарай қатарында 800 мыңға жуық коммунист болған Қазақстан коммунистік партиясы сан жағынан неғурлым көп саяси күш болды. Дегенмен, бүкіл елімізде компартияға деген халықтың сенімсіздігі күшейді. Бұл жағдай компартия беделінің түсуіне айтарлықтай әсер етті. 1990 жылы компартия мүшелерінің 42% - ы өз еркімен партия қатарынан шықты. Осы жылы партия мүшелерінің қатары 49000-ға кеміді. 90-жылдардың басына қарай Қазақстанда бұрын патша үкіметінің жазалаушы күші болған қазақтар ұйымы пайда болды. 1991 жылы 15 қыркүйекте Орал қаласында қазақтар патша үкіметіне қызмет етуінің 400 жылдығын мерекелеуге шешім қабылдады. Бұл, шындығында, қазақ халқының ұлттық мүддесімен сонаспағандықтың дәлелі. «Азат», «Желтоқсан», «Парасат» қозғалыстары бұл әрекетке ашық түрде қарсы шықты. Жаппай қақтығысқа ұласа жаздаған бұл әрекет жоғарыда аталған қозғалыстар мен құқық қорғау органдарының араласуымен тоқтатылды. Кез келген қоғамдық ұйымдардың абайсыз іс - әрекеттері үлкен қасіретке айналуы мүмкін екендігіне Оралдағы оқиғалар тағы да көз жеткізді.
1991 жылғы тамыз бүлігі
400x300px|нобай|Мәскеуге енгізілген әскерлер 5 тамыз күні М. С. Горбачев отбасымен бірге Қырымда құрылысы жаңадан аяқталған Форосқа демалуға кетті. М. С. Горбачев демалысқа кеткеннен кейін ел билігін Мемлекеттік төтенше жағдай комитеті өз қолына алады. 18 тамызда Форосқа ГКЧП (Мемлекеттік төтенше жағдай комитеті) мүшелері — Бакланов, Шенин, Болдин, Варенников жөне Плеханов барып, М. С. Горбачевтің елде төтенше жағдай жариялау туралы құжатқа қол қоюын талап етті. М. С. Горбачев құжатқа қол қоюдан бас тартты. ГКЧП-ның басшылары вице-президент Г. И. Янаев, В. С. Павлов, Д. Т. Язов, Б. К. Пуго, В. Крючков, В. А. Стародубцев, А. И. Тизяков жөне Бакланов болды. 19—21 тамыз күндері ГКЧП басшылары Мәскеу төңірегіне әскерлерді әкелді. Бірақ, нақты іс-өрекеттерге бармады. Мәскеу қаласында демократиялық күштердің шақыруымен 500 мың адам қатысқан саяси шеру болды. Жиналғандар алдында Б. Н. Ельцин сөз сөйлеп, ГКЧП-ның іс-өрекеттерін антиконституциялық, антидемократиялық деп бағалады. ГКЧП мүшелері ешқандай қарсылық көрсетпеді. 1 тамызда ГКЧП мүшелері Форосқа барып, М. С. Горбачевті Мөскеу қаласына өкелді. 22 тамызда ГКЧП басшылары тұтқындалды. Елдегі билік Б. Н. Ельциннің қолына көшті. 23 тамызда РКФСР Жоғарғы кеңесінде М. С. Горбачевтің КОКП-ты таратуға келісім беруі үзілді-кесілді талап етілді. М. С. Горбачев КОКП-ты тарату туралы келісімге қол қойды. Б. Н. Ельцин РКФСР компартиясын таратты. 1991 жылы 8 желтоқсанда Белорусияның Беловеж Пущесында үш славян мемлекетінің басшылары — Б. Ельцин (РКФСР), Л. Кравчук (Украина) жөне С. Шушкевич (Белоруссия) кездесіп, “Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы халықаралық құқық негізінде өзінің өмір сүруін тоқтатты” деген мәлімдеме жариялады. 10 желтоқсанда Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының (ТМД) құрылғандығы (ратификацияланды) бекітілді. 1991 жылы 16 желоқсанда Қазақстан Республикасы өз төуелсіздігін жариялады. 21 желтоқсанда Алматы қаласында бұрынғы 11 ел басшылары бас қосып, ТМД елдерінің ынтымағы ретінде Алматы декларациясына қол қойды. КСРО ыдырап, оның орнына жаңа одақ — ТМД құрылды. 1991 жылы 25 желтоқсанда М. С. Горбачев теледидардан сөз сөйледі. Ол “ТМД елдері одағының құрылуы, КСРО деген елдің жойылуы менің КСРО Президенті қызметінен бас тартуыма әкелді” деді. Кешкі сағат 19-дан 38 минут кеткенде Кремльдің үстіндегі КСРО-ның қызыл жалауы түсіріліп, оның орнына қызыл, ақ және көк бояулы Ресей жалауы ілінді. Сөйтіп, XX ғасыр тарихындағы ең ірі держава — КСРО деген ел тарих қойнауына кірді.
КСРО-ның сыртқы саясаты
70-жылдардың соңында КСРО- ның өз өскерлерін Ауғанстанға кіргізуі “қырғи-қабақ” соғыс саясатының жаңадан басталуына әкелді. АҚШ жөне оның одақтастары КСРО-ға қарсы күш көрсету саясатын жалғастыра отырып, “жұлдыздар соғысы” доктринасын қабылдады. Бүл КСРО Үкіметі үшін өте ауыр болды. Кеңес мемлекеті сыртқы саясатта Орталық жөне Оңтүстік-Шығыс Еуропа елдеріндегі “барқыт” революциясынан қорғанып, кеңестік диктат саясатын жалғастырды. 80-жылдардан бастап КСРО сыртқы саясатта жаңаша ойлау доктринасын жариялады. 1985 жылы КОКП-Ның Орталық комитетінің сөуір пленумында М. С. Горбачев сыртқы саясаттағы жаңа доктринасын белгілеп, американ-кеңес қарым-қатынастарындағы келіссөздерді жаңа бағытқа көшірді. 1985 жылы күзде Женева қаласында М. С. Горбачев пен Р. Рейган кездесті. 2000 жылға дейін ядролық қаруды таратпау жөне қысқарту туралы келісімдерді жалғастыруға келісті. 1985 жылы қазан айында Исландия астанасы Рейкявик қаласында М. С. Горбачев пен Р. Рейган кездесті. Орта қашықтықтағы зымыран- дарды қысқарту туралы келіссөздер жүргізілді. М. С. Горбачевтың сыртқы саясаттағы жаңаша ойлау түжырымдамасын көптеген Батыс Еуропа елдері қолдады. Бейбіт қатар өмір сүру саясатын жалғастыру арқылы КСРО өзінің диктаттық саясатынан бас тарта бастады. 1987 жылы 8 желтоқсанда Вашингтон қаласында М. С. Горбачев пен Р. Рейган үшінші рет кездесті. Олар орта жөне қысқа қашықтықтағы зымырандарды жоюға келісті. 1989—1991 жылдардағы Орталық жөне Оңтүстік-Шығыс Еуропа елдеріндегі демократиялық револю­ция нөтижесінде бүл елдерде социализмнен капитализмге өту процесі жүрді. 1989 жылы желтоқсанда АҚШ Президенті Дж. Буш (үлкен) жөне КСРО Президенті М. С. Горбачев Мальта аралында кездесті. Екі ел стратегиялық қаруларды 50 %-ға қысқартуға келісті. Химиялық қару-жарақты жоюға келісті. 1989 жылы қарашада Берлин қабырғасы құлатылып, бүл “қырғи-қабақ” соғыс саясатының символына айналды. 1990 жылы 3 қазанда екі Германия мемлекеті біріктірілді. Еуропада Герман Федеративтік Республикасы — біртүтас неміс мемлекеті құрылды. М. С. Горбачев пен Г. Коль екі мемлекетті біріктіруге зор еңбек сіңіріп, тарихта қалды. 1989 жылы 15 ақпанда КСРО Ауғанстаннан Кеңес өскерлерін шығарды. 1990 жылы М. С. Горбачев Нобель сыйлығын алды. 1990—1991 жылдарда КСРО-ның ішкі дамуындағы дағдарыс пен ұлтараздық, жергілікті соғыстар КСРО-ның халықаралық қатынастағы беделін түсірді. Халықаралық қатынаста бір полюстің ықпалы күшейе түсті. 1991 жылы АҚШ-тың Иракқа қарсы “құмдағы дауыл” соғыс жылдарында айтарлықтай қолдау жасай алмай, бейтараптық саясат ұстанды. КСРО үлы державалық саясатынан айырылды. 1991 жылы 28 маусымда Социалистік елдер арасындағы ынтымақ ұйымы, Өзара экономикалық кеңес ұйымы өз жүмысын тоқтатты. 1991 жылы 1 шілдеде Прага қаласында Варшава келісіміне мүше елдер өскери одақтың жұмысын тоқтатқандығы туралы келісімге қол қойды. КСРО-ның құлауынан кейін Төуелсіз Мемлекеттер Достастығы (ТМД) ұйымы құрылып, КСРО-ның мүрагері — Ресей Федерациясының жаңа тарихы басталды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы Санат:КСРО саясаты
Петровка (Тайынша ауданы)
Петровка — Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданы, Чкалов ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Тайынша қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 51 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1547 адам (748 ер адам және 799 әйел адам) болса, 2009 жылы 1505 адамды (735 ер адам және 770 әйел адам) құрады.
IC 4905
IC 4905 — Тауыс шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 4905 Санат:Тауыс (шоқжұлдыз)
Вырытаёль
Вырытаёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кедва өзенінің оң жағалауынан 31 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сан-Буоно
Сан-Буоно (San Buono) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Кьети провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1201 адамды құрайды. Халық тығыздығы 48 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 25 км² шамасында. Пошта индексі — 66050.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
Зайсан халық театры
Зайсан халық театры - драмалық әуесқойлар ұжымы. Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданындағы Мәдениет үйінің жанынан 1953 жылдан жұмыс істеп келе жатқан драма үйірмесі негізінде құрылды. 1960 ж. халық театры атағы берілді. Театр ұжымының репертуарында қазақ жазушыларының шығармалары (Ғ.Мүсіреповтың "Қы^ Жібеғі", А.Шамкеновтің "Табамын сені", т.б. болды. Облыс аудандарын (Зайсан, Ұлан, Самар, Күршім, Тарбағатай) аралап өнер көрсетті. Республикалық халық театрлары байқауының лауреаты (1981).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан театрлары
Көкжазық көшесі (Астана)
Көкжазық көшесі Ә. Әлімжанов көшесінен басталып, М. Горький көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 423,3 м. Бұрынғы атауы Степной көшесі. «Железнодорожный» тұрғын алабы.
Көкжазық - жер-су атауы. Қазақстанда Көкжазық атты бірнеше атаулар бар.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
NGC 4159
NGC 4159 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1797 жылы 12 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4159 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38777, UGC 7174, MCG 13-9-15, ZWG 352.22, IRAS12085+7624.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
Б. з. д. 998 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 998 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 998 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
1863 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қараңыз: Санат:1863 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Қоғам (Түркістан облысы)
Қоғам — Түркістан облысы Отырар ауданындағы ауыл, Қоғам ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шәуілдір ауылынан солтүстік-батысқа қарай 9 км-дей жерде, қамыс, құрақ аралас боз жусан, баялыш, көкпек, ши, т.б. шөптесін өскен бозғылт сұр, шалғынды сұр топырақты қуаң шөлді далада орналасқан.
Тарихы
Ӏргесі 1931 жылы қаланған. Ауыл 1963—67 жылдары етті мал өсіруге маманданған. "КСРО-ның 60 жылдығы атындағы" кеңшардың бөлімшесі болып келді. Оның негізінде Қоғам да ЖШС және шаруа қожалықтары құрылды.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1647 адам (856 ер адам және 791 әйел адам) болса, 2009 жылы 1258 адамды (653 ер адам және 605 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Ауылда орта мектеп, клуб, кітапхана, фельдшерлік-акушерлік пункт, т.б.мекемелер бар. Ауыл жанындағы Пышақшытөбе, Алтынтөбе, т.б. археологиялық ескерткіштер зерттелген.
Дереккөздер
Санат:Отырар ауданы елді мекендері
Гюстав Кан
Гюстав Кан (Gustave Kahn, 21 желтоқсан 1859 жыл, Мец – 5 қыркүйек 1936 жыл, Париж) – француз ақыны және прозашы-символист.
Еврей отбасында туған. Малларменің ізін жалғастырушылардың бірі. «Меркюр де Франс» журналында жұмыс істейді. Әдебиет сыншысы ретінде танылады. Неоимпрессионизм бағытын жақтаған және символизмнің теоретигі болған. Оның өлеңдерін И.Эренбург, И.Тхоржевский, М.Гаспаров және Б.Дубиндер орыс тіліне аударған. Чарлз Лефлер өлеңдеріне ән жазған. Монпарнаста жерленеді.
Дереккөздер
Санат:Франция жазушылары
Штрагут
Штрагут (Straguth) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Анхальт-Цербст ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 269 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 21,38 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 82 375. Муниципалитеттің басшысы — Эдгар Грунд.
Дереккөздер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Анджей Сапковский
Анджей Сапковский (Andrzej Sapkowski) — Польшаның жазушы-фантаст және публицист. «Ведьмак» әйгілі сағаның авторы. Сапковскийдiң шығармалары чех, орыс, немiске, украин және белорус тiлдерi шығарылған. Бастырушылардың өтiнiштерi бойынша, Сапковский өзi шығарылған Польша авторларының бестiгiне кiредi. Өз кiтаптарының тираждары туралы таралмайтын өзiмнiң жазушысы.
Биография
Анджей Сапковский, 1948 жылда, Лодзь қаласында дүниеге келген. Лодзь қаласының университетi, сыртқы сауданың факультетi бiтiрдi.
Тағы көріңіздер
Санат:Анджей Сапковскийдің кітаптары
Сыртқы сілтемелер
Санат:Польша фантаст-жазушылары
Аккумуляттану
Аккумуляттану (латынша accumulatіo — жиналу, топталу) — геологиялық процестердің нәтижесінде бұзылған борпылдақ тау жыныстары мен минералдардың, органикалық қалдықтардың жер бетіне немесе теңіз, көл, су түптеріне жиналуы. Олардан диагенез нәтижесінде шөгінді тау жыныстары пайда болады. Шөгінділердің су түбіне жиналуын субаквалдық аккумуляттану құрлық бетінде жиналуын субаэралдық аккумуляттану деп атайды. Жиналу орындары мен пайда болу себептеріне қарай аккумуляттануның теңіздік, көлдік, өзендік, желдік, мұздық, органогендік т.б. түрлері бар. Аккумуляттану нәтижесінде аккумуляттанған жер бедері қалыптасады.
Конглютинин
Конглютинин — қан торшалары мен бактерияларды бір-біріне желімдейтін қабілеті бар зат.
Аккумуляттану
Аккумуляттану — скреперлейтін, төмен түсіретін немесе арнайы жинақтайтын қазбаларда және де жер асты мен жер бетіндегі қоймаларда пайдалы қазбасындыларды (бос жыныстарды) уақытша сақтау. Пайдалы қазындыларды уақытша жинақтау тәсілі тиеу мен тасымалдау құалдарын біркелкі және тиімді пайдалануға, сонымен қатар пайдалы қазындыларды сапалы сақтауға мүмкіндік береді. .
Конглютинин
Конглютинин антиген бола алмайды. Конглютинин ретінде кейбір химиялык зат- тарды (гуммиарабик, макродекс, декстран, альбумин, пектин) және жануарлардың (ірі қара мал, жылқы, қоян, теңіз шошқасы) қан сарысулары қолданылады.
Аккумуляттану
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, I том
Санат:Физика Санат:Терминология Санат:Металлургия Санат:Тау-кен ісі Санат:Химия
Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов
Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов (Gurbanguly Mälikgulyýewiç Berdimuhamedow; 29 маусым 1957 жыл, Гөкдепе этрапы, Ашхабад облысы) — түрікменстандық саяси қайраткер, 2021 жылдан бері Ұлттық Кеңес Халық Мәслихатының төрағасы, 2006–2022 жылдары елдің 2-президенті. Медицина ғылымының докторы, профессор.
Конглютинин
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов
Ғылыми дәрежелері бар медицина және экономика ғылымдарының докторы, Түрікменстан Ғылым академиясының академигі. 2007–2013 жылдардағы Түрікменстан Демократиялық партиясының төрағасы.
Құрбанқұлы Бердімұхамедовтың президенттілігі әлем бойынша авторитарлығы және жеке басына табынуы үшін үлкен сынға алынды.
Шығу тегі
Құрбанқұлы Бердімұхамедов 1957 жылы 29 маусым күні Ашхабад облысы (қазіргі Ахал уәлаяты), Гөктепе ауданындағы Бабарап ауылында дүниеге келген. Түрікмен тайпасының өкілі теке (Текин), оның өкілдері 1985 жылдан бастап республиканың басқаруында. Құрбанқұлы Бердімұхамедовтың Мәлікқұлы Бердімұхамедұлы Бердімұхамедов (1932–2021), педагог және тарихшы және Оғылабат Эдже (Әже) Бердімұхамедованың отбасында дүниеге келді. Әкесі ұзақ уақыт КСРО ІІМ жүйесінде жұмыс істеген, атағы подполковник болған. Қазіргі кезде елде Құрбанқұлы Бердімұхамедовтың ата-аналарының жеке басына табынушылығы бар. Атасы Бердімұхамед Аннаев белгілі мұғалім болған, бастауыш мектептің директоры болып жұмыс істеген, Ұлы Отан соғысы жылдарында майданда соғысқан. Құрбанқұлы отбасындағы жалғыз ұлы болды, оның әпкелерінің аты-Гүлнабат, Дурдынабат, Гүлжамал, Огульджамал және Мяхри. Сыбыс бойынша, оның нағыз әкесі өмір бойы Түрікменстанның бұрынғы президенті Сапармұрат Атайұлы Ниязов болған.
Медицина және саясат
Түрікмен Мемлекеттік медицина институтын (1979), Мәскеу медицина институтының аспирантурасын (1990) бітірген. 1979 – 1987 жылдары Ашхабадта дәрігерлік қызмет атқарды. 1990 – 1995 жылдары Түрікмен мемлекеттік медицина институтының доценті, тіс емдеу факультетінің деканы, 1995 – 1997 жылдары Түрікменстан медицина өндірісінің тіс дәрігерлігі орталығының директоры болды. 1997 жылы Түрікменстанның денсаулық сақтау және медицина өндірісінің министрі, 1998 жылдан Сапармұрат Ниязов атындағы Халықаралық медицина орталығының басшысы болды. 2001 жылы 3 сәуірде министрлік лауазымына қосымша Түрікменстан үкіметінің вице-премьері болып тағайындалды. 2006 жылы 21 желтоқсанда президент Сапармұрат Ниязовтың дүниеден өтуіне байланысты Бердімұхамедов Түрікменстан президентінің қызметін уақытша атқарды. 2007 жылы 11 ақпанда өткен президенттік сайлауда 89% дауыс жинап, Бердімұхамедов Түрікменстанның президенті болып сайланды. 2007 жылы тамызда Жалпыұлттық “Галкыныш” (Жаңғыру) қозғалысының және Түрікменстан Демократиялық партиясының төрағасы болып сайланды.
Саяси мансаптың басталуы
Бердімұхамедовтың саяси қызметі 1997 жылы басталды: ол Түрікменстанның Денсаулық сақтау және медициналық өнеркәсіп министрі болып тағайындалды. 2001 жылдан бастап Ниязов төрағасы жанындағы Түрікменстан Министрлер Кабинеті Төрағасының орынбасары қызметін атқарды. 2006 жылы қарашада Бердімұхамедов Минскіде өткен ТМД саммитінде Түрікменстанның атынан шықты.
Сапармұрат Ниязов қайтыс болғанға дейін баспасөзде Құрбанқұлы Бердімұхамедовтың түрікменбашаның заңсыз ұлы екендігі туралы қауесеттер таратылды, бұл сыртқы ұқсастық және ұзақ уақыт бойы Бердімұхамедовтың ата — аналары туралы аз білетіндігі, сондай-ақ министр ретінде мүмкін еместігі туралы жанама дәлел болды.
Президенттілігі
Ниязов қайтыс болғаннан кейін Бердімұхамедов жерлеу комиссиясын басқарды және Мемлекеттік Қауіпсіздік Кеңесінің шешімімен президенттің міндетін атқарушы болды. Түрікменстан Конституциясына сәйкес Меджлистің төрағасы Овезгелді Атаев өз міндетін атқаруға тиіс еді, бірақ оған қарсы кенеттен қылмыстық іс қозғалды. Бердімұхамедовтың президенттікке үміткер ретіндегі кандидатурасы 2507 Желтоқсанда Халық маслахата делегаттарының бірауыздан қолдауына ие болды.
Бердімұхамедов 2007 жылғы 11 ақпанда Президент сайлауында 89,23% нәтижемен жеңіске жетті және Түрікменстанның екінші президенті болды. 2007 жылдың 14 ақпанында таңертең Түрікменстан Орталық сайлау комиссиясы жеңімпаздың атын жариялады, содан кейін бірден жаңа президентті ұлықтау басталды. Бердімұхамедовке Президент куәлігі және сегіз бұрышты эмблемасы бар алтын тізбек түріндегі айырым белгісі табыс етілді. Жаңа президент жарқын жолды бейнелейтін ақ кілемнен өтті. Оған сачак ұсынылды-дастарханға оралған нан, жебелері бар колчан, Құран және "Рухнама".
Бердімұхамедов алғашқы ресми сапарын Сауд Арабиясынан бастап, соның аясында Ислам әлемінің ғибадатханаларына барып, кіші қажылық жасады.
23 жылғы 2007 сәуірде Бердімұхамедов Мәскеуге ресми сапармен келіп, Ресей президенті Владимир Путин мен кездесу өткізді, онда газ келісімшарттары, медицина және білім саласындағы ынтымақтастық және Жаңа түрікмен билігінің сыртқы саяси бағыты талқыланды.
2007 жылғы 4 тамызда "Галкыныш" Жалпыұлттық қозғалысының және Түрікменстан Демократиялық партиясының төрағасы болып сайланды.
Бердімұхамедов 2012 жылғы 12 ақпанда Президент сайлауында 97,14% нәтижесімен жеңіске жетті. Президенттік кезінде ол Түрікменстан Демократиялық партиясының мүшелігін тоқтатты. thumb|right|200px|Құрбанқұлы Бердімұхамедов Саммит Форумында 2017 жыл 2017 жылы президент сайлауында үшінші рет 94,27% нәтижемен жеңіске жетті. Конституцияға енгізілген жаңа түзетулерге байланысты Түрікменстан бұрын болжанған бесжылдықтың орнына жеті жылдық мерзімге сайланды.
2012 жылғы президенттік сайлау
2011 жылғы 15 желтоқсанда Түрікменстан демократиялық партиясы мен "Галкыныш" жалпыұлттық қозғалысының VII съезі барысында 2012 жылы президенттік сайлауда Құрбанқұлы Бердімұхамедов өз кандидатурасын ұсынатыны жарияланды. 2012 жылғы 3 қаңтарда Бердімұхамедов Түрікменстан Президенті лауазымына үміткер ретінде тіркелді. 9 қаңтарда Түрікменстан Президенті Құрбанқұлы Бердімұхамедов ұлттық теледидарда өзінің сайлауалды бағдарламасымен сөз сөйледі. Сайлау 12 ақпанда өтті. ТМД миссиясы оның басшысы атынан "Түрікменстандағы президенттік науқан этика нормаларын сақтай отырып, дұрыс, тыныш жағдайда өтті", "сайлаушылардан шағымдар мен өтініштер түскен жоқ. Сайлау қорытындысы 15 ақпанда Орталық сайлау комиссиясының отырысында шығарылды. "Түрікменстан Президентін сайлау туралы" Заңның 51-бабына сәйкес кандидат Құрбанқұлы Бердімұхамедов сайлаушылардың басым көпшілігін (97,14 %) жинады және түрікмен президенті болып сайланды деп танылды.
Реформалар
right|300px|thumb|[[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД-ға қатысушы мемлекеттер басшыларының кеңесі]] Бірінші Жарлығымен Бердімұхамедов он жылдық білімін мектептерге қайтарды. Орта және жоғары оқу орындарының студенттері үшін Ұлттық киім киюді міндетті түрде алып тастау туралы уәде осы күнге дейін орындалған жоқ. Қыздарға арналған мектеп формасы ретінде қолданылатын дәстүрлі көйлектер алжапқышы бар еуропалық типтегі қара-жасыл көйлектермен алмастырылды. thumb|300px|right|А. С. Пушкин атындағы мектептің ашылу салтанаты Алайда, 2012 жылы балабақша, мектеп, университет және кітапхана қызметкерлерінің жеке істеріне түрікмен ұлттық киіміндегі фотосуреттерді жапсыру туралы бұйрық шықты. Құрбанқұлы Бердімұхамедов өзінің туған күнін жаппай тойлаудан бас тартты, оның елдің әртүрлі аймақтарына сапарлары туралы міндетті концерттерді, сондай-ақ Президентке адалдық антын жойды. 2007 жылғы 29 маусымда жаңадан сайланған президенттің туған күніне қараған түні Түрікменбашы алтын бюстінің бейнесі түріндегі телеарналардың логотипі түрікмен теледидарының бағдарламаларынан жоғалып кетті.
Ниязовтың жеке басына табынуды шектеу ретінде түсіндірілетін Мемлекеттік рәміздер мен рәсімдерде кейбір өзгерістер жасады: оның есімі алдымен қызметшілер, студенттер мен оқушылар әкелген ант мәтінінен, содан кейін Түрікменстанның әнұранынан алынып, "президент" сөзімен ауыстырылды (бұл тек қазіргі президент туралы ғана емес, яғни Бердімұхамедов туралы ғана емес, сонымен бірге Болашақ барлық президенттер туралы, белгілі бір тұлғаны дәріптемей). 2009 жылдың көктемінде еліміздің барлық мекемелері мен кәсіпорындарында "Рухнама" кітабының даналарын алып қою акциясы басталды. Оның орнына Құрбанқұлы Бердімұхамедовтың кітаптары әкелінді. Түрікменстанның жалпы білім беретін мектептерінде "Рухнаму" пәндер тізімінде қалды, бірақ оны оқытуды аптасына бір сағатқа дейін қысқартты. Сондай-ақ, "Рухнама"бойынша бітіру емтиханы тоқтатылды.
2008 жылдың ақпан айында тегін бензин нормасын енгізді, кейін 2014 жылы күшін жойды.
2013 жылдан бастап тұрғын үйді жекешелендіруге рұқсат етілді.
2013 жылғы желтоқсанда "азаматтардың денсаулығын темекі түтінінің әсерінен және темекі өнімдерін тұтынудың салдарынан қорғау туралы" Заң қабылданды.
2016 жылы темекі экспорты мен импортына монополия енгізілді. Темекінің бағасы өсті. Мақсат-2025 жылға қарай темекісіз ел мәртебесіне қол жеткізу.
Жеке өмірі және отбасы
Ұлкерек Атақызы Бердімұхамедоваға үйленген. Құрбанқұлы Бердімұхамедов әйелімен бірге көпшілікке сирек көрінді. Кейбір мәліметтер бойынша, Оғылгерек Бердімұхамедова Түрікменстаннан тыс жерде, шамамен Лондонда тұрады. У жұп бір ұл, үш қыз. Ұлы — Сердар, қыздары — Гүлжахан, Гүлшан және Марина.
Wikileaks-тегі американдық дипломаттардың жарияланған құжаттары мен қызметтік жазбаларына сәйкес, Құрбанқұлы Бердімұхамедовтың орыс ұлтының Марина есімді бейресми әйелі бар екендігі белгілі болды, онымен Бердімұхамедов 1980 жылдардан бастап Марина медбике болып жұмыс істеген стоматологиялық клиникада жұмыс істейді.
Қызығушылықтары
2009 жылдың желтоқсан айында БАҚ-тағы ақпаратқа сәйкес, Құрбанқұлы Бердімұхамедов кітап оқуға, атқа мінуге, спортқа, түрлі музыкалық аспаптарда ойнауға, Отан туралы өлеңдер жазуға әуес. Жазғы демалысты Аваза түрікмен курортында өткізеді; түрікмен БАҚ-тарының хабарлауынша, президент спорттық велосипедпен, мотоциклмен, бағбандықпен, балық аулаумен де айналысады.
Бірқатар кітаптардың, соның ішінде ғылыми жұмыстардың авторы, олардың ішінде: "Түрікменстан — дені сау және жоғары рухани адамдар елі", "Ахалтеке — біздің мақтанышымыз бен Даңқымыз", "Түрікменстанның дәрілік өсімдіктері", "жақсылықтың аты-жөні жоқ". 2020 жылдың тамызында Құрбанқұлы Бердімұхамедовтың 53 кітабы болды, олар қымбат қағаздарда қымбат қағаздарда шығарылады және кәсіби мерекелерге сыйлық ретінде беріледі. Адамдар кейбір кітаптарға табыну керек, оларды алған кезде сүйіп, маңдайына жағу керек. 2020 жылдың тамызында Бердімұхамедов жазған кітаптар Бердімұхамедов кітаптарының электронды кітапханасының сайтында барлығына онлайн режимінде қол жетімді болды.
2011 жылдың соңында ол "сіз менің ақ гүлдерім" әнінің авторы және орындаушысы болды».
Ресейдің «Рубин» футбол клубы жанкүйер».
Каратэден 10-шы дәрежелі диплом иегері, сондай-ақ таэквондодан 7-ші дәрежелі қара белбеу иегері. "Каратэ-до" бүкіл Жапония федерациясының құрметті мүшесі.
2013 жылдың 28 сәуірінде Халықаралық ат спорты кешенінің аренасында Беркарардың ақалтеке жылқысында өткен ат жарысына қатысып, 11,05 млн доллар ұтып, бірінші орынға ие болды. Ұтып алынған сома "түрікмен атлалары"Мемлекеттік бірлестігінің шотына аударылды. Мәре сызығын кесіп өткеннен кейін Бердімұхамедов аттан құлады. Кейіннен күш құрылымдары бұл оқиға туралы ақпараттың таралуына жол бермеді.
Сүйікті саны - «7».
2018 жылдың наурыз айында Құрбанқұлы Бердімұхамедов Ұлы Сердармен бірге Қарақұм қаласында спорттық автокросс жасады.
Тұлға және көзқарастар
WikiLeaks-те жарияланған АҚШ дипломаттары мен АҚШ-тың Ашхабадтағы елшілігінің қызметкерлерінің жазбалары мен хат-хабарларына сәйкес-американдық дипломаттардың сенімді көздері Құрбанқұлы Бердімұхамедовты "бекер, қатал, кекшіл, микроменеджментке бейім, өзіне қарағанда ақылды емес"деп сипаттады. Бердімұхамедов туралы тағы бір құжатта ол "барлық мемлекеттік мәселелер бойынша шешім қабылдайды. [Аты жасырын] айтуынша, Бердімұхамедов-күдікті, сенімсіз, шектеулі, өте консервативті, алдамшы, "жақсы актер", кекшіл адам. [Аты жасырын] адамдар бірнеше айдан кейін немесе бір жылдан кейін бір нәрсені ұмытып кететін болса да, Бердімұхамедов ешқашан ештеңені ұмытпайды дейді. Біздің дереккөзіміз Бердімұхамедов өте таза және ұқыпты және басқалардан да талап етеді деп мәлімдейді... Ол стоматологиялық клиниканың басшысы болған кезде, ол барлық ер дәрігерлер жұмысқа Мұқият үтіктелген шалбар мен лакталған аяқ киіммен келуді талап етті. Шамамен 30 жыл бұрын, Бердімұхамедовтың ескі кеңестік автокөлігі болған кезде, ол өзінің көлігін ластамау үшін жаңбырда автокөлігімен емес, таксимен жүруді жөн көрді". Американдық дипломаттардың WikiLeaks-тегі хат-хабарларынан алынған мәліметтерге сәйкес, американдық дипломаттардың қайнар көзі болған бір жоғары лауазымды адаммен жеке әңгімелесу барысында Құрбанқұлы Бердімұхамедов барлық түрікмендерді бірдей және тең деп санамайтынын айтты. Бердімұхамедовтың пікірінше, нағыз, ата-баба және таза қанды түрікмендер тек Түрікменстанның оңтүстігіндегі Бахерден және Кака ауылдары арасындағы аймақтан, Ахал уәлаятындағы Копетдаг тауларының баурайынан, ал елдің басқа бөліктерінде тұратын түрікмендер-өзбектердің, қазақтардың, парсылардың, тәжіктердің және басқа да халықтардың қанын сіңіретін жалған түрікмендер. Дипломаттардың дереккөздері Бердімұхамедовты сенімді түрікмен ұлтшылы деп сипаттады.
Американдық дипломаттардың тағы бір хатында "оның өзі (Бердімұхамедов) ерекше ақылмен ерекшеленбейтіндіктен, біздің дереккөз оның көптеген адамдарға күдікпен қарайтынын байқады. Біздің дереккөз Бердімұхамедов АҚШ, Иран және Түркияның басқару жүйесін ұнатпайды, бірақ Қытайды жақсы көреді деп мәлімдеді. Сондай-ақ, дереккөз Өзбекстан президенті Кәрімов пен Қазақстан Президенті Назарбаевты ұнатпайтынын атап өтті".
Құрбанқұлы Бердімұхамедовтың жеке басына табыну
Түрікменстанда Бердімұхамедовтың жеке басына табыну бар. Ол "Ұлт Көшбасшысы", "Аркадаг" (меценат) бейресми атақтарын және көптеген керемет эпитеттерді киеді. Ашхабадтағы № 1001 әскери бөлім және Ызғант ауылындағы мәдениет сарайы оның әкесінің атымен аталған, онда 2012 жылы өмір бойы ескерткіш орнатылған. Ызғант кентінің № 27 орта мектебі — Бердімұхамед Аннаевтың атымен аталған, сол жерде оған ескерткіш орнатылған. 2015 жылғы 28 маусымда "Ашхабад қаласы жұртшылығының көптеген өтініштері бойынша "қала орталығындағы жаңа саябаққа "Арқадағ" атауы берілді.
Президенттің бейнелері мен портреттері мыңдаған плакаттар мен транспаранттарда, мекемелердің үй-жайларындағы фотосуреттерде, автомобиль кабиналарында, барлық дерлік ұлттық телебағдарламалардың басында және газеттердің бірінші жолақтарында орналастырылған. Қалай болғанда да, Түрікменстан туы аясында Құрбанқұлы Бердімұхамедовтың портреті бейнеленген үлкен экранды орнатуды ұмытпаңыз. Мереке күндері жергілікті баспасөз Бердімұхамедовке Министрлер Кабинетінің, Меджлистің және басқа да мемлекеттік органдардың атынан құттықтаулар жариялайды.
2007 жылы Президенттің елу жылдығына орай елдің Орталық Банкі алтын және күміс мерейтойлық монеталарды шығарды, оның алдыңғы жағында оның портреті бейнеленген. Бердімұхамедовтың 56 жылдығын мерекелеуге Авазаға Дженнифер Лопес, Мұстафа Сандал, Нэнси Аджрам, Зийнет Сали, Филипп Киркоров, Ани Лорак, Сати Касанова және REFLEX тобы келді. Мерекелік концерттің финалында Дженнифер Лопес әйгілі " Happy Birthday, Mr. President", ол үшін оны әлемдік құқық қорғаушылар сынға алды.
Кантон (Миссури)
Кантон (Canton) — Миссури штатының Льюис округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 6.6 км². FIPS коды — 29-11134.
Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов
Құрбанқұлы Бердімұхамедовтың жеке басына табыну
2015 жылы мүсінші «Аркадаг» Бабаевтың "Аркадаг" атты монументі, 24 карат алтынмен қапталған 21 метрлік мүсін ашылды.
Кантон (Миссури)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 2557 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Льюис округы (Миссури)
Құрбанқұлы Мәлікқұлыұлы Бердімұхамедов
Құрбанқұлы Бердімұхамедовтың жеке басына табыну
Түрікменстанның АХАЖ органдарында некені тіркейтін жас жұбайларға Құрбанқұлы Бердімұхамедовтың портреті аясында суретке түсуге міндеттелді.
Жемқорлық
Ел экономикасы жаппай мемлекеттік бақылауда. Елге шетелдік инвесторларды тартудың көптеген әрекеттері көбінесе халықаралық соттарға шағымдармен аяқталды. 2018 жылы инвестициялық дауларды реттеу жөніндегі Халықаралық Орталыққа (ИДРХО) — Дүниежүзілік банк ұйымдарының тобына кіретін төрелік Түрікменстанға Sece Inşaat (Түркия) компаниясынан және Unionmatex Industrieanlagen GmbH (Германия) инвестициялық компаниясынан шағымдар түсті. Талап қоюдың негізі-түрікмен тарапының құрылыс саласындағы шарттар бойынша міндеттемелерді бұзуы. 2019 жылы белоруссиялық "Белгорхимпром" құрылыс компаниясы да осындай шағыммен жүгінді, оған ел 150 миллион доллардан астам қарыз болды.
Инвесторлар билік тарапынан айтарлықтай кемсітушілік, саясаттандырылған бюрократия, сыбайлас жемқорлықтың жоғары деңгейі туралы айтады.
2018 жылы "Transparency International" сыбайлас жемқорлықты қабылдау индексінде Түрікменстан 100-ден 20 балл жинап, 180 елдің арасында 161-орынды иеленді (неғұрлым көп балл болса, сыбайлас жемқорлық деңгейі соғұрлым төмен болады). Бұл Шығыс Еуропа мен Орталық Азия елдері арасындағы ең төменгі балл.
2019 жылы Түрікменстан экономикалық еркіндік рейтингінде 180 ел арасында 164-ші орынға шықты,
Дереккөздер
Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Түрікменстан президенттері Санат:Ахал уәлаятында туғандар Санат:Алфавит бойынша ғалымдар
Вангута-Яха (Арка-Епоко-Яха тармағы)
Вангута-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Арка-Епоко-Яха өзенінің сол жағалауынан 37 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Фридом (Мэн)
Фридом (Freedom) — Мэн штатының Уалдо округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Түрікпенбай
Түрікпенбай (1852 – 1920) – палуан. Тобыштың Шегем, Меңдіғұл атасынан. Қоныстас отырған әлім, табын руларының ас, тойларында талай рет күреске түсіп, адайдың аруағын асырғандардың бірі. Ол құдыққа түскен түйені бір өзі шығаратын, айдалада келе жатып, астындағы атын апан құдыққа шылбырымен саумалап түсіріп, суарып, мініп жүре беретін зор тұлғалы қайрат иесі болған. Жасы егде тартқанда Бесқала өңіріндегі бір алқалы жиында түрікменнің атақты Қоңыраулы палуанын жығып, қазақтың намысын қорғаған. Алшын Меңдалыұлының «Адай шежіресі» кітабындағы Сүйінғарадан жылқы барымталаған екі жігіттің бірі Малқарбай осы Түрікпенбайдың әкесі Шалқарбайдың туған ағасы. Палуан ұрпақтары бұл күндері Ақтау қаласында тұрады. Бейіті Ақтөбе облысы Байғанин ауданына қарасты Алдияр ишан қорымындауылы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Джин Вебстер
Джин Вебстер (ағылш. Jean Webster; шын есімі — Алиса Джейн Чандлер Вебстер ағылш. Alice Jane Chandler Webster) (24 шілде 1876 — 11 маусым 1916)- америкалық жазушы. Оның танымал кітаптарында- «Длинноногий дядюшка» және «Милый недруг» - жазушының өмірбаянын сипаттайтын, жас әрі сымбатты қыздар бейнеленген. Кейіпкердің күнделікті өмірінде маңызды әлеуметтік және рухани мәселелер әзілмен талқыланады.
Шалқар-Қарашатау
Шалқар-Қарашатау – Торғай алабындағы ағынсыз көл.
Географиялық орны
Ақтөбе облысының Әйтеке би ауданы жерінде орналасқан. Қарашатаудан 6 км оңтүстік-батыста, Құмқұдық елді мекенінен 7 км оңтүстік-батыста. Теңіз деңгейінен биіктігі 239,0 м.
Гидрографикасы, сипаты
Ауданы 18,5 км2. Ұзындығы 12,5 км, ең енді жері 2,2 км. Жағалауы көбінесе жайпақ. Қар, жаңбыр суымен толығады. Жауын-шашын аз жылдары тартылып қалады. Суы ащы. Шаруашылық маңызы шамалы.
Дереккөздер
Санат:Әйтеке би ауданы көлдері Санат:Торғай су алабы
Каспер Шмейхель
Клубтық
Жеті жыл аралығында (қыркүйек 2002- тамыз 2009 ) «Манчестер Сити » клубының құрамында болған. Негізгі құрамда өз ойының өте сирек көрсеткен ( 2002—2007 жылдар аралығында клубта мүлдм ойнаған жоқ, 2007 жылдың тамыз бен қырқүйек айлар аралығында клубта 7 ойын өткізіп, осыдан кейін ағылшын ққпашысы Джо Хартпен бәсекелістікте жеңіліп, өз орнын босатты,   2008 жылы үш ойын өткізді). Әр түрлі 5 футбол клубына — негізінен төменгі ағылшын дивзиондардағы командарға және шотландық Премьер-Лигасының клубы «Фалкиркке» арендаға берілді.
2010 жылы шілдеде Шмейхель «Лидс Юнайтед » футбол клубының құрамын толықтырды.
2011 жылы 20 маусымда 1,5 миллион фунт стерлингке «Лестер Сити » құрамына ауысты. "Лестер Сити" сапында Ағылшын Премьер лигасында 2015/16 маусымда чемпион атанды.
Дания ұлттық құрамасы
Ұлттық құрамадағы тұңғыш ойынын 2013 жылы 6 ақпанда Македонияға қарсы жолдастық кездесуде өткізді.
2018 жылғы әлем чемпионатына қатысты.
Сілтемелер
Санат:Дания футболшылары Санат:Дания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары Санат:Кардифф Сити ФК ойыншылары Санат:Лидс Юнайтед ойыншылары Санат:Ковентри Сити ФК ойыншылары Санат:Лестер Сити ФК ойыншылары Санат:Ницца ФК ойыншылары
Борис Алексеевич Цхай
ЦХАЙ Борис Алексеевич (7.12. 1942 ж. т., Жамбыл қ.) — әскери қайраткер, ген.-майор. Саратов әскери уч-щесін бітірген (1966). 1966 — 92 ж. Көкшетау қ-ндағы ішкі әскерлер тобының командирі, рота командирі, штаб бастығының орынбасары, айдауыл полкінің командирі болды. 1992 — 95 ж. дивизия командирі, 1995 — 97 ж. ҚР ҚҚМ ішкі әскерлер қолбасшысының тыл және әскерлерді даярлау жөніндегі орынбасары, 1997 — 2000 ж. ішкі әскерлер бригадасының командирі қызметін атқарды. 2000 ж. зейнетке шықты. Ц. 3-дәрежелі “КСРО Қарулы Күштерінде Отанға қызметі үшін” орденімен, медальдармен марапатталған.
Санат:1942 жылы туғандар Санат:Таразда туғандар Санат:Генералдар
Жолымбет алтын кен орны
Жолымбет алтын кен орны — Ақмола облысында, Астана қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 65 км жерде орналасқан. 1932 жылы ежелгі кен қазбалардың ізімен ашылып, 1933 жылдан кен өндіріліп келеді.
Геологиялық құрылымы
Кен терең жарылымдармен тілінген және Степняк кешенінің (S2) интрузиялары енген төменгі және орта ордовиктің шөгінді жыныстарында орналасқан.
Жатыс сипаты
Өндірістік маңызы бар кен түзілімдері интрузия денелерінде шоғырланған. Олардың таралу тереңдігі 1600-1700 м. Алтынның морфогенетикалық үш түрі анықталған: пириттегі ұсақ дисперсті субмикроскопиялық алтын; пириттің шоғырлануына байланысты түзілген желіше пішіндес саф алтын; метасоматикалық өзгеріске ұшырамаған кварц желілеріндегі алтын.
Минералдары, құрамы
Негізгі кен минералдары: пирит, пирротин, халькопирит, галенит, алтын; қосымша кен материалдары – марказит, сфалерит, арсенопирит, висмутин, шеелит,молибденит, борнит, т.б. Кентас құрамында, сондай-ақ, шашыранды индий, кадмий және таллий бар. Кентас құрамындағы алтынның орташа мөлшері 6,6 г/т. Кен орнынан барлығы 110 тоннадан артық алтын өндірілген. Жолымбет алтын кенінен Қазақалтын АҚ құрамындағы Жолымбет кеніші алтын өндіруде.
Дереккөздер
Санат:Ақмола облысы кен орындары Санат:Қазақстан алтын кен орындары