cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бесшатыр
thumb|300px|right|Бесшатыр қорымдары Бесшатыр — көне қорымдар тобы, сақ дәуірінің аса ірі ескерткіші. Алматы облысы Іле өзенінің жағалауынан 3 км жерде, Желшағыр тауының бөктеріндегі Шылбыр қойнауында. 1957, 1959 — 61 жылдары Жетісу археологиялық экспедициясы (жетекшісі К. Ақышев) зерттеді. Бесшатыр Қорым құрамында үлкенді-кішілі 31 оба бар. Олар батыстан шығысқа қарай 1 км, солтүстіктен оңтүстікке қарай 2 км болатын алқапты алып жатыр. 21-і таспен, ал 10-ы қиыршық тас араласқан топырақ үйінділермен жабылған. Қорым шартты түрде екі бөлікке (солтүстік және оңтүстік) бөлінеді. Солтүстік топқа Бесшатыр зиратының ең үлкен 2- және 3-обалары кіреді. Үлкендерінің диаметрі 45 м-ден 105 м-ге дейін, биіктігі 6 — 17 м-ге дейін, тиісінше орташаларынікі 25 — 38 м, 5 — 6 м, кішісінікі 6 — 18 м, 0,8 — 2 м. Ескерткіштердің көлеміне қарай жіктелуі ежелгі Бесшатыр тұрғындарының әлеуметтік даму деңгейін анықтауға мүмкіндік береді. Зерттеу барысында 18 оба қазылды. Олардың үшеуі үлкен, қалғандары орташа және кіші обалар. Алынған ғылыми деректер ежелгі сақтардың әлеуметтік топтарға жіктелуі, шаруашылығы, тұрмыстық салт-дәстүрлері, діни наным-сенімі, архитектуралық жетістіктері, тұтынған қару-жарағы мен құрал-жабдықтары жайлы құнды мәліметтер береді. Таспен жабылған 21 обаның алтауында шағын тастармен қоршалған ұзын тізбектер бар. Оларды жалпы саны 5-тен 94-ке дейін жететін тастардан тұрғызылған қоршаулар құрайды. Тізбектер кейбір обаны түгел орап жатса, қайсыбірінің тек шығыс немесе оңтүстік-батыс жағын ғана қоршап тұр. Осындай ұзын тізбекті тас қоршаулар Бесшатырдан басқа бірнеше зираттың маңайында да бар. Оның біреуі Бесшатырдан батысқа қарай 10 км жерде. Құрамында 45 жеке қоршау бар бұл тізбек 450 м-ге созылып жатыр. Тізбектердегі көптеген тас плиталардың беттеріне таутеке, қабан, қасқыр сияқты аңдардың суреттері салынған. Үлкен Бесшатыр обасының маңындағы кейбір қоршаудың плиталарына түрлі таңба іспеттес суреттер де түсірілген. Олардың арасында күн рәмізіне жақын тұрған немесе қазақтың “көз” таңбасына ұқсас дөңгелек бейнелер кездеседі. Мұндай тізбектер қорымның тек жерлеу орны ғана емес, сондай-ақ, діни салт-жоралғылар шерулерін өткізетін ерекше салтанат орны болғанын да көрсетеді. Ерекше құбылыстардың бірі — үлкен обалардың астынан арнайы қазылған катакомба түріндегі күрделі жер асты жолдары. 6-үлкен оба катакомбасының жалпы ұзындығы 55 м. Жолдардың биіктігі 1,68 м, ені 0,8 м. Олар жерлеу, ас беру ғұрпына байланысты діни жоралғылар өткізу мақсатында жасалатын болған. Обалардың сыртқы көлеміне қарай үшке бөлінуі олардың астындағы қабірлердің түрлерімен де сәйкеседі. Кіші обалардың қабірлері қарапайым шұңқыр түрінде, кейде лаһатталған немесе тас жәшікпен толықтырылған. Орташа обалардың қабірлері киіз үй тәрізді. Үлкен обаларға аса ірі ағаш қабірлер тән. Бесшатыр зиратының үлкен обалары көне дәуір архитектурасының сирек кездесетін айрықша ескерткіштері қатарына жатады.
Дереккөздер
↑ “Қазақ Энциклопедиясы”, 2 том ↑ Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.
Санат:Тарих
Зәуреш Есбергенқызы
Зәуреш (Закон) Есбергенқызы (1940 жылы, көкек айының 27-ші жұлдызында Маңғыстау облысы, Маңғыстау ауданы, Ақтөбе ауылында дүниеге келген) - республикаға танымал әнші, даусы сирек кездесетін контральт, әрі талантты режиссер. Зәурештің әкесі Есберген өз ортасында жыршы, әншә атанған. Ол Ұлы Отан соғысында ерлікпен қаза тапты. Анасы Рабиға халық әндерін көп білген. Зәурештің әнге құмарлығын оятқан сол анасы болатын. Ұзақ жылдар "Қазақконцерт" гастрольдік бірлестігінде әнші болып, еліміздің көптеген аймағын аралайды. Зәуреш мектеп сахнасынан ән сала бастаған, жас кезінде-ақ аудандық, облыстық өнерпаздар олимпиадаларының жеңімпазы атанды.
Ол әншілік өнерде ешкімге де ұқсамайтын, өзіндік дауыс ерекшелігі айқын әнші. Есбергенқызы негізінен сирек кездесетін халық әндерін насихаттап келеді. "Әнім менің-Атырау" атты тақырыптық концертпен талай рет облыстарды аралаған. Оның республикаға белгілі әртіс болып қалыптасуына ұстаз педагогі Қазақстан Республикасының халық әртісі Нәдия Әбдірахманқызы Шаріпова мен концертмейстрі Республикаға еңбегі сіңген әртіс Людмила Михайлова Иванова-Сокольская көп еңбек сіңірген.
Қазіргі кезде З.Есбергенова Қазақ радиосында режиссер болып қызмет атқарады. Оның өнері туралы мерзімді баспасөзде (Душа народной песни. "Казахстанская правда" 16 көкек 1986) жылы пікірлер айтылған.
.
Мистер Пиклз
Бір жылдық демалыстан соң, 2016 жылдың сәуір айында екінші маусымының алғашқы сериясы жарыққа шықты. Үшінші сезонның сценариі жазылуда.
Дереккөздер
Санат:2014 жылы шыққан АҚШ телесериалдары Санат:Flash-анимация Санат:2010 жж. американ мульсериалдары Санат:Иттер туралы телесериалдар
Тур-Пат-Я
Тур-Пат-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік Сосьва өзенінің оң жағалауынан 190 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 39 км-ді құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Седуиха
Седуиха (Седу-Яга, Седейяга) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Печора өзенінің сол жағалауынан 164 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 121 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Хасан (жанартау)
Хасан тауы, Хасандаг - Түркиядағы Нигде провинциясындағы сөнген жанартау болып табылады. Оның биіктігі 3253 м-ді құрайды. Қазіргі уақыттағы шыңға жақын орналасқан кальдералар б.з.д. 7500 жыл бұрын пайда болған.
Тау «Хасан Даги» деген атпен де белгілі. Таудың әсем табиғатын көпшілік сүйіп тамашалайды. Орталық Анадолыдағы массивті қос шыңды стратожанартау салдарынан Хасан тауындағы төрт кальдера қираған. Соның нәтижесінде ені 4-5 шақырымды қурайтын кальдера пайда болды.
Хасан Даг Чатал халқы ұшін құрметті тұлға болған. Хасан Даг XII ғасырда II Кылычарслан сұлтанның тұсында армия командирі болған. Кратердің батыс жағында Хасан Дагтың зираты бар. Тауға көлікпен жету мүмкін емес. Сол себепті тау шыңына шығу үшін алты сағат бойы жаяу жүруге тура келеді. Ал, қыс мезгілінде Хасан тауына көтерілу өте қауіпті.
Таудың биік шыңдарын одан сәл кішілеу шыңдар қоршап турады. Бұл көрініс Хасан тауы нөкерлері қоршап тұрған патша бейнесін елестетеді. Хасан сөнген жанартау болып есептеледі.
Хасан тауының бөктерінде мәдени әрі тарихи құндылықтар бар. Олар: Нора ежелгі қоныстары, Саригол шіркеуі және т.б. Шыңда тұрып Орталық Анадолы үстіртің сонымен қатар бүкіл Кападокияны тамашалауға болады.
Хасан тауының қар басқан шыңының биіктігі - 3268 м. Ол Ақсарайдағы жолдан ары қарай алыс аймақта орналасқан. Хасан тауы мәдени саяхаттау орталығы болып табылады. Хасан тауы Орталық Анадолыда биіктігі бойынша екінші орын алады.
Дереккөздер
Санат:Түркия жанартаулары Санат:Сөнген жанартаулар
Абай (қала)
Абай — Қазақстандағы қала, Қарағанды облысындағы Абай ауданының орталығы.
Тарихы
Қала негізі Қарағанды көмір алабының батыс телімдерінің игерілуіне байланысты 1949 жылы Шерубайнұра кенті ретінде қаланған. 1961 жылы қалаға айналған.
Экономикасы
Біздің мемлекетімізде болған қоғамдық-саяси өмірдегі өзгерістер қаланың өміріне де өз әсерін тигізді. Нарыққа өтер тұста бүкіл еліміздегі тәрізді Абай ауданы да қиындықты бастан кешті. Ауданның көлемі қазір 653 мың гектар. Халық санағының мәліметіне сәйкес ауданда 57,3 мың адам тұрады, оның 28,3 мыңы қалалықтар, 29 мыңы ауылдықтар. Нарықтың қиын кезінде көптеген мекемелер мен кәсіпорындар жабылды. Бұрынғы 4 шахтадан біреуі ғана қалды. Басқадай кәсіпорындар мен құрылыс-монтаж ұйымдарының өнімдеріне сұраныс болмай қалды.
Оның есесіне ауданда шағын және орта бизнес жақсы дамып келеді. Қазір мұнда ірі бизнестің жеті, орта бизнестің 36, шағын бизнестің 127-і кәсіпорны жұмыс жасайды. Бұлардың ішінде ырғақты жұмыс істеп жатқан «Қазақмыс» корпорациясының «Абай жылу жүйесі» ЖШС, Оңтүстік Топар кен басқармасы, жоғары коксты көмірді байытатын «Восточная» байыту фабрикасы, «Тексти-Лайн» ЖШС-ін айтуға болады. Жеке меншік кәсіпорындардың ішінде «Эдельвейс» өндірістік кооперативі, агроөндірістік ұн комбинаты, «Медео» ЖШС-ларын ерекше атап өткен жөн.
Инфрақұрылым
1966 ж. құрылған Олимпиадалық резервтегі балалар мен жасөспірімдердің мамандандырылған мектебі бокстан Еуропа чемпионы С. Нұрқазовты, халықаралық спорт шеберлері Б. Аманбаев, Д. Мұңайтпасов, Әлем чемпионы С. Сәпиевті даярлады. Мұнда Абай Құнанбаевтың әдеби-мемориалдық мұражайы бар. Қапаның орталық бөлігінде Абай ескерткіші орнатылған. Қарағанды—Жезқазған—Қызылорда автомобиль жолы, Қарабас кентінің жанынан Жартас су құбыры өтеді. Ең жақын Қарабас темір жол стансасы 7 км жерде.
Дереккөздер
Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) елді мекендері Санат:Абай (қала)
Ағыс
thumb|right Ағыс — газдың немесе сұйықтықтың жылжып орын ауыстыруы, нәтижедегі су өтімін белгіленген көлденең қималар арқылы немесе қималардың бір бөлігі арқылы тасымалдаушы су массаларының орын алмастыруы.
Жалпы мәліметтер
Ағыстың негізгі түрлері:
Басқа да түрлері:
Ағыстың бірінші түрі тұйықтаушы тұстама арқылы (СЭС немесе бөгет суағары арқылы) өтетін, салалармен келіп құйылатын су массаларымен байланысты. Ағындылық ағыс тек толық еңістік болған жағдайда ғана қалыптасады, яғни бұл ағыс тек гидростатикалық қысым градиентінің әрекетімен жүзеге асады, сондықтан оны градиенттік ағыс деп те атайды. Желдік ағыс жел әсеріне байланысты туындайды және тек судың беткі қабаты ғана желдің бағытымен ыға ағуына байланысты ығу ағысы деп аталады. Су бетінің қисаюынан туындайтын бұл ағысқа қарамақарсы компенсациялық (өтемдік) ағыс (желбөгеттік-желқумалық денивеляция) градиенттік (немесе градиенттік желдік) ағыс деп аталады; олар көбінесе суқойманың түптік қабатын қамтиды. Бір вертикалда ығу ағысы градиенттік қарамақарсы болған жағдайда оны аралас ағыс деп атайды.
Суқоймалардың (көл, бөген) жеке бөлік теріндегі атмосфералық қысымның әр түрлі болуынан туындайтын ағысты да градиенттік ағыс дейміз. Конвекциялық ағыстар су массаларының қысымдық әртектілігінен туындайды. Егер суқойманың айтарлықтай телімдерінде ұзына бойлық қысым градиентін туғызатын орнықты тығыздықтық әркелкілік болса, онда градиенттік сипатқа ие өтемдік ағыс қалыптасады. Тік бағыттағы тығыздықтық әркелкілік тік конвекцияға әкеп соқтырады, яғни беттік қабаттағы тығызырақ су көлемін су түбіне ығыстырса, жеңілірек су көлемін жоғарыға итермелейді. Тығыздық өркелкілігі су массаларының температуралық әркелкілігімен және ондағы еріген немесе жүзбе заттардың шоғырлану айырмашылығына (түптік ауыр ағындар) байланысты болуы мүмкін. Суқоймалардағы жаға маңайында байқалатын ағыстар жағалаулық ағыс деген жалпы атауымен аталып, жағалау бойы (жағалау сызығы) нормалды және кешенді ағыстарға жікте леді. Кешенді жағалаулық ағыс ұзына бой және нормаль ағыстардан тұрады. Ағыстың жағаға бағытталған нормаль құрамы әрқашан қарсы бағыттағы ағыстан болады.
Ағыс жылдамдығының өзен арнасында таралуы
Ағыс жылдамдығының өзен арнасында таралуы - ағыстағы су бөлшектерінің белгілі бір уақыт мөлшерінде жүріп өткен жолы, ол су бір секуңдта жүріп өтетін үзындық өлшемі метрмен (м/с) өлшенеді. Өзен арнасыңдағы ағыс жылдамдығының таралуы өзеннің пландағы көрінісіне, қайраңдар мен иірімдердегі тереңдіктердің кезектесіп келуіне, арнадағы өсімдіктердің өсуіне, мұздық қүрылымдарға, өзеннің үзына бойында еңістіктің өзгеруіне, арна табанының беткейлерінің кедірбұдырлығына және желдің әсеріне тікелей тәуелді. Сонымен бірге жылдамдық су деңгейінің өзгеруіне де тәуелді: дұрыс формалы арнадағы су деңгейінің өсуі — жылдамдықтың өсуіне ықпал етеді. Жылдамдықтың судың терендігі бойынша таралуын графикалық жолмен, вертикалдағы жылдамдық эпюрын тұрғызу арқылы бейнелеуге болады. Су бетінің ашық кезінде ең тез жылдамдық су бетіне жақын орналасады да, су түбіне қарай біртіндеп кеми береді, ал түбінде ең аз мөлшерге ие болады. Су түбінде кенеттен кездескен кедергілер болған жағдайда да жылдамдық эпюры тез өзгеріске ұшырайды. Ағыс жылдамдығы су түбіне жақын маңда өсімдіктердін өсу жағдайында, кедірбұдырдың өсуіне байланысты да тез кемиді. Су бетін мұз басқан жағдайда, максимал жылдамдық су ортасына жақын манда болады. Себебі мүздың төменгі жақтауындағы үйкеліс кедергісіне байланысты. Ал ағыс бағытын да соғатын жел су бетіндегі жылдамдықты күшейтеді де, қарсы бағытта соқса, керісінше әлсіретеді.
Ағысты жүйек
Ағысты жүйек (Проточная борозда) — судың жүйек соңына жетіп ағуы. Егістікті суарғанда есептелген суару мөлшерін топыраққа беру үшін суды жүйек басынан үзбей беріп, қажетті су нормасы мен қамтамасыздандыру, жүйектің ұзына бойында ылғалды теңестіру және қашқан су мөлшерін кеміту және сіңбей қалған, қашқан суды жинақтағыш арықша арқылы өзен немесе каналдарға қайта қосу.
Ағысты көл
Ағысты көл (Сточное озеро) жыл бойы түрақты ағысы болатын көл. Ағысты көл, әдетге, тұщы суды болып келеді. Егер көлге құятын [[өзен|өзендер]] тұзды жермен ағатын болса, онда көлдің тұздылығы көтерілуі мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Гидродинамика Санат:Ағыстар
Босния және Герцеговина
Босния және Герцеговина (Bosna i Hercegovina; Босна и Херцеговина; Bosna i Hercegovina) — Еуропадағы Балқан түбегінде орналасқан ел.
Босния мен Герцеговина — Балқан түбегінің орталығында, негізінен, Динар таулы қыратын алып жатқан мемлекет. Жерінің аум. 51 мың км². Халқы 4,4 млн. Халқының 31,4%-і — сербтер, 17,3%-і — хорваттар, қалғандары албан, түрік және т.б. ұлт өкілдері. Астанасы — Сараево қаласы. Ресми тілдері: босняк, серб, хорват тілдері. Тұрғындарының көпшілігі мұсылмандар, бұған қоса православие және католик дініндегілер де тұрады. Париж бейбіт келісімі бойынша Б. мен Г-ны 3 адамнан тұратын Президиум басқарады. Заң шығарушы орган — Парламент ассамблеясы, үкіметті Министрлер кеңесі басқарады.
2010 жылы Босния мен Герцеговина НАТО-ға кіру әрекетінің жоспарын алды. 2022 жылдың 15 желтоқсанында Босния мен Герцеговинаға Еуропалық Одаққа кіруге үміткер мәртебесі берілді.
Югославия болған кезде Босния және Герцеговина ең кедей республика болды, қазір ол жұмыссыздық деңгейі өте жоғары Еуропадағы ең кедей елдердің бірі. Негізгі сыртқы сауда серіктестері Еуропалық Одақ елдері болып табылады. Валюта айырбасталатын белгі болып табылады.
XII ғасырға дейін Босния және Герцеговина
Босния мен Герцеговинаның ең көне халқы осында ерте палеолитте өмір сүрген неандертальдықтар болды. Қола дәуірінде Босния және Герцеговина территориясында иллириялық тайпалар қоныстанды. Біздің эрамызға дейінгі IV ғасырда. Кельттер осында келді, олар ақырында көптеген иллириялықтармен ішінара қосылды. 1 ғасырдан - Ежелгі Римнің билігінде: Жоғарғы, Төменгі Паннония және Далматия провинцияларының құрамында. VI ғасырдан бастап - Византияның құрамында. 6-7 ғасырларда оны сербтер мекендеген. Босния тайпалық билік ретінде 10 ғасырда айтылған
Византия императоры Константин Порфирогениттің айтуынша, сербтер 7 ғасырдың бірінші жартысында Балқан түбегінде пайда болған. Олар қазіргі Сербия, Черногория, Босния және Герцеговина аумақтарын және Хорватияның бір бөлігін басып алды. Балқан түбегіне қоныс аударғаннан кейін оңтүстік славяндардың көпшілігі сияқты сербтердің алғашқы аумақтық бірлестіктері жуптар болды. Иллириялықтар славяндармен ассимиляцияланды немесе таулы аймақтарға қоныс аударды, олар влахтар атымен өмір сүруді жалғастырды. Балқанға қоныс аударғаннан кейін біраз уақыттан кейін сербтер бірнеше ірі қауымдастықтар құрып, кейін олар мемлекеттік құрылымдарға айналды. Цетина мен Неретва өзендерінің арасында Византиялықтар Пагания деп атаған жақын аралдары бар Неретвланский княздігі болды. Неретва мен Дубровник арасындағы аймақ Захуми деп аталды. Дубровниктен Котор шығанағына дейінгі жерлерді Травуния мен Конавле алып жатты. Оңтүстігінде Божана өзеніне дейін Дукла созылып жатыр, кейін ол Зета деп аталды. Сава, Врбас және Ибар өзендерінің арасында Раска, ал Дрина мен Босния өзендерінің арасында Босния болды. Серб князі Часлав Клонмирович қайтыс болғаннан кейін Босния оның мемлекетінен бөлініп шықты. 1018 жылы ол номиналды түрде Византия билігіне өтті. 12 ғасырдың басында Боснияның бір бөлігі соғыстардың нәтижесінде Мажарстан-да құрамына кірді. Мажар королі Рамае рекс (Рама патшасы, яғни Босния) титулына ие болды, өйткені мемлекет негізінен Рама өзенінің аңғарында болды. Мажар королі Боснияны басқару үшін өзінің губернаторларын - тыйымдарды тағайындады.
Босния мемлекеті
Бастапқыда Босна және Врбас өзендерінің алабында пайда болған Босния 10-11 ғасырларда тұтас мемлекеттік формация ретінде пайда болса керек. Бан бұл мемлекеттің басында болды. 12 ғасырдың басында Дукля мемлекеті ыдырап, Босния тәуелсіздік алды. 1160 жылдардағы Византия-Венгрия соғысынан кейін Босния 13 жыл бойы Византияның қол астында болды, содан кейін ол вассал ретінде Венгрия Корольдігінің билігіне қайта оралды. Ел жүздер деп аталатын аймақтарға бөлінді. 11 ғасырдың аяғында Босниядағы алғашқы белгілі шіркеу ұйымы Бар католиктік архиепархиясы болды.
12 ғасырдың аяғында Бан Кулиннің тұсында босниялық шіркеуге біріккен алғашқы еретиктер пайда болды. 1234 жылы жат ағымдармен күресу үшін папалардың шақыруымен Боснияны өзіне бағындыруды армандаған венгр феодалдарының жойқын жорықтары басталды. Ежелгі босниялық әдебиет Босния шіркеуімен тығыз байланысты болды. Степан Котроманич мемлекетті батыс пен солтүстікке, соның ішінде Хумға айтарлықтай кеңейтті. Бан Степан Твртко 1377 жылы Милешев серб монастырында Әулие Саваның қабірінде «Сербтердің, Босния, Померания және Батыс елдерінің патшасы» ретінде үйленді. Степан Твртко қайтыс болғаннан кейін орталық билік әлсіреді, босниялық билеушілер күшейді, әсіресе Хорватиничи, Косачи және Павловичи сияқты рулар. Боснияның соңғы королі Степан Томашевич (1459 ж. ортағасырлық серб мемлекетінің соңғы билеушісі) түріктердің Боснияға басып кіру қаупі төнген кезде Рим мен Венецияға көмек сұрап, сұлтанға алым-салық төлеуден бас тартты. ел. Бұған жауап ретінде 1463 жылы сұлтан II Мехмед әскерімен Боснияға басып кірді. Сол жылы Степан Томашевич Яйце қаласының маңында өлім жазасына кесілді, Босния мемлекеті өмір сүруін тоқтатты. 1482 жылы Герцеговина толығымен жаулап алынды.
Түрік кезеңі
Босния феодалдары өз мүлкін сақтап қалу үшін ислам дінін қабылдауға мәжбүр болды, бұл 16 ғасырдың екінші жартысында халықтың жоғарғы қабаттарында христиан дінін толығымен ауыстырды. Феодалдық тәуелді шаруалар райа деп аталды. Балқанның көптеген қалаларында әскери гарнизондары бар бекіністер болса, 16 ғасырға қарай ірі қалалардың этникалық құрамы қатты өзгерді, олардың негізгі халқы түркілер-отаршылар мен түркілер болды, олар сайып келгенде ұлттық мәдениетпен байланысын жоғалтты. Қала халқының исламдануы сауда мен қолөнер үшін қолайлы жағдайларға кепілдік берді. Герцеговина мен Сербиядан айырмашылығы Боснияда шаруалар жаппай ислам дінін қабылдады. Сараево қаласы Боснияның ірі сауда және қолөнер орталығына айналды, Фока, Баня Лука, Ливно, Мостар сияқты қалалар өсті. Сонымен қатар ескі сауда және қолөнер орталықтарының біразы ыдырап кетті. 1580 жылы босниялық эялет құрылды.
19 ғасырдың бірінші жартысында елдің босниялық феодалдары Түркия жүргізген реформаларға қарсы шықты. Босниялық оппозицияны әлсірету үшін түрік үкіметі 1833 жылы Герцеговинаны Босниядан бөліп алды. Түрік билігі 1851 жылы ғана орнады. 19 ғасырдың 1-жартысында елде католик дінбасылары арасында пайда болған ұлт-азаттық қозғалыс дамыды. Оның нәтижесі 1875-1878 жылдардағы Босния-Герцеговина көтерілісі болды. 1878 жылы Босния мен Герцеговина 1877-1878 жылдардағы орыс-түрік соғысы аяқталғаннан кейін Ресей мен Осман империясы арасында жасалған Сан-Стефано бейбітшілігі бойынша автономия алды. Алайда көп ұзамай сол жылғы Берлин келісіміне сәйкес Аустрия-Мажарстан 1878 жылдың шілде айынан қазан айына дейін Босния мен Герцеговинаны басып алды.
XX ғасыр
1908 жылы Аустрия-Мажарстан Босния мен Герцеговинаны аннексиялады. Босния және Герцеговина қоғамының бір бөлігі елдің Аустрия-Мажарстан билігінен босатылып, Сербия басқаратын мемлекет құрылуына үміттенді. 1913-1914 жылдары серб ұлтшылдарының «Млада Босна» ұйымы құрылды. Оның қатысушыларының арасында 1914 жылы 28 маусымда Сараевода бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуына сылтау болған эрцгерцог Франц Фердинанд пен оның әйелі Софияға қастандық жасаған Гаврило Принцип болды.
1918 жылы 29 қазанда Австрия-Венгрия ыдыраған кезде Загребтегі хорватиялық саборлар словендер, хорваттар және сербтер мемлекетін жариялады, оның билігі соғысқа қатысуды тоқтатқанын дереу жариялады. Сол жылдың 1 желтоқсанында мемлекет Сербия және Черногория Корольдігімен бірігіп, Сербтер, Хорваттар және Словендер Корольдігін құрады. 1929 жылы Югославия Корольдігінің жаңа атауымен штаттағы Босния-Герцеговина аудандары Врбаска, Дрина, Зета және Приморская бановиналарына енді. 1941 жылы 10 сәуірде Германияның Югославияға шабуылынан кейін Усташе «Тәуелсіз Хорватия мемлекетін» жариялады, оның құрамына Босния және Герцеговина жерлері кірді. Оның аумағында Югославиядағы азаттық және азаматтық соғыстың негізгі шайқастары өтті. 1945 жылдың мамыр айының аяғында Босния неміс және усташа әскерлерінен азат етілді. Соғыс кезінде Босния мен Герцеговинаның 407 мыңға жуық тұрғыны қаза тапты, көптеген елді мекендер толығымен дерлік жойылды, оның ішінде Босанска Крупа, Ключ, Гламоч, Вишеград, Бихак, Босански Брод және т.б.
1945 жылы Босния және Герцеговина Халық Республикасы Югославия Федеративтік Халық Республикасының, 1963 жылдан Югославия Социалистік Федеративтік Республикасының құрамында Босния және Герцеговина Социалистік Республикасы болды. 1960 жылдары православтар мен мұсылмандар санындағы арақатынас соңғысының пайдасына өзгерді. 1961 жылы И.Тито мұсылмандарға ұлт (қазіргі босняктар) мәртебесін берді.Социалистік Югославия өмір сүрген жылдары республика халықтардың «бауырластығы мен бірлігі» қағидасын ерекше қатаң түрде сақтады, тең мөлшерде өкілдер тағайындады. мемлекеттік органдар мен мекемелердегі лауазымдарға үш ұлттың өкілдері. 1984 жылы И.Тито қайтыс болғаннан кейін басталған терең экономикалық дағдарыс жағдайында Сараево қаласында XIV Қысқы Олимпиада ойындары өтті.
1992 жылдың көктемінде референдум өтіп, тәуелсіздік жарияланғаннан кейін Босния мен Герцеговинада соғыс басталып, бүкіл елді шарпыды. Сонымен бірге орталық билік босниялық-мұсылман қауымының бақылауында болды. Мұсылмандар сербтерге немесе аймаққа байланысты хорваттарға қарсы соғысты, әдетте, олар сербтерге қарсы хорваттармен бірге соғысты. Жанжалға көрші елдер тартылды, ол серб қауымына көмек көрсеткен Югославия, хорваттарға көмек көрсеткен Хорватия. Оған ұлы державалар, ең алдымен АҚШ пен НАТО елдері де қатысты. Қақтығыс НАТО-ның әскери араласуымен және 1995 жылы 14 желтоқсанда екі бөліктен тұратын біртұтас мемлекетті сақтауды көздейтін Дейтон келісімдеріне қол қоюмен аяқталды: Мұсылман-Хорватия Федерациясы мен Серб Республикасы.
XXI ғасыр
2022 жылдың желтоқсанында Еуропалық Одақ Босния мен Герцеговинаға ЕО мүшелігіне кандидат мәртебесін беру туралы шешім қабылдады.
Халық
2019 жылғы 30 маусымдағы жағдай бойынша Босния және Герцеговина халқының саны 3 415 752 адамды құрайды; 2013 жылғы соңғы санақ бойынша – 3 473 078 адам.
1991 жылғы халық санағы бойынша Босния мен Герцеговина халқының саны 4 377 033 адамды құрады, бұл елді Австрия-Венгрия басып алған 1879 жылғы халықтан 3,8 есе көп. 14 жасқа дейінгі балалардың үлесі жалпы халықтың 23,5%-ын, 15 пен 64 жас аралығындағы ересектердің үлесі – 67,7%-ын және 65 жастан асқандардың үлесі – 6,5%-ды құрады.
БҰҰ мәліметтері бойынша 2010-2015 жылдардағы халықтың өсу қарқыны -0,1%, ал қала халқы - 0,1%, ауылдықтар -0,3%; 2014 жылы қала халқының үлесі 39,6%; ерлер үшін күтілетін өмір сүру ұзақтығы – 73,7, әйелдер үшін – 78,8 жас. Босния соғысы кезінде (1992-1995) миллионға жуық адам Босния мен Герцеговинаны тастап кетті, негізінен сербтер мен хорваттар. 2011 жылы сауаттылық деңгейі ЮНЕСКО мәліметтері бойынша 98% құрады.
2013 жылғы халық санағы бойынша, қатысқандардың 50,11%-ы өздерін босняктар, 30,78%-ы сербтер және 15,43%-ы хорваттар; діні бойынша: 50,7% - мұсылмандар, 30,7% - православтар, 15,2% - католиктер.
1991 жылғы халық санағы бойынша Босния мен Герцеговина халқының 43,5%-ы өзін «мұсылман», 31,2%-ы – сербтер, 17,4%-ы – хорваттар және 5,6%-ы – югославтар деп таныған. Елдегі ұлттық азшылықтардың ішінде черногориялықтардың 0,2%, сығандардың 0,2%, албандардың 0,1%, украиндардың 0,1%, словендердің 0,1% және македондардың 0,1% өмір сүрді. Бірнеше жүздеген адам өздерін венгр, итальяндық, чех, поляк, неміс, еврей, орыс, словак, түрік, румын және рутен деп атады. 2005 жылғы мәліметтер бойынша халықтың 10%-дан астамы сығандар болды.
Сербтер мен хорваттар Босния мен Герцеговинада ғасырлар бойы өмір сүрді. Босняктар (Югославия болған кезінде – «мұсылмандар») халық ретінде Осман империясы жүргізген исламдандыру саясатының нәтижесінде қалыптасты[63]. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін сербтер Босния мен Герцеговина халқының басым бөлігін құраған. Соғыс кезінде усташа терроры мен сербтердің жаппай қырылуы, хорваттар мен мұсылмандардың Косово, Македония, Воеводина және басқа аймақтардан бір мезгілде қоныс аударуы нәтижесінде серб халқы айтарлықтай қысқарды, ал 1961 ж. -1971 жылы мұсылмандар саны сербтердің санынан асып түсті.
1953 жылғы халық санағынан кейін дін бостандығының жариялануына байланысты Югославиядағы дінге сенушілер санының ресми есебі жүргізілген жоқ. Дәстүр бойынша дінге жататындық ұлтқа қарай белгіленді. Серб дініндегілер негізінен православие дінін ұстанады, хорваттар - католицизмді, босниялықтар - исламды ұстанады. Протестанттардың арасында Хорватия, Босния және Герцеговина және Воеводина тәуелсіз Евангелиялық шіркеуіне біріккен лютерандар бар.
Босния және Герцеговина Қарулы Күштері
Мемлекеттің қабылданған әскери доктринасына сәйкес, Босния және Герцеговина «өзінің геостратегиялық жағдайы бойынша... аймақта, Еуропада және одан тыс жерлерде тұрақтылық пен қауіпсіздіктің маңызды факторы бола отырып, оған тиесілі құқықтар мен міндеттерді толығымен қабылдауға дайын екенін білдірді. тең еуропалық және еуроатлантикалық мемлекеттердің отбасына». Босния және Герцеговина қарулы күштері ел азаматтарын, мемлекеттің егемендігін, тәуелсіздігі мен аумақтық тұтастығын қорғауға, тәуелсіздік саясатын қамтамасыз етуге, халықаралық міндеттемелерді орындауға және т.б. Қарулы күштерге құрлық әскерлері, әуе күштері және әуе қорғанысы кіреді. Қарулы күштердің жоғарғы қолбасшылығын Босния және Герцеговина президенттігі жүзеге асырады. Босния және Герцеговина қару-жарақ экспорттайды (Малайзияға, Сауд Арабиясына және басқа елдерге), 2014 жылы әскери өнімдер экспортының көлемі 93,8 млн конверсиялық марканы құрады. Әскери міндеттілік 2006 жылы алынып тасталды. 2014 жылы қорғаныс шығындары елдің жалпы ішкі өнімінің 0,98 пайызын құрады.
Босния және Герцеговина ЕҚЫҰ және Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы тұрақтылық пактінің мүшесі, НАТО-ның «Бейбітшілік үшін әріптестік» бағдарламасының мүшесі, 2010 жылы НАТО-ға кіру бойынша іс-қимыл жоспарын алды.
Экономика
Босния және Герцеговина орташа дамыған аграрлық-индустриалды мемлекет.
Артықшылықтары: Тұрақты нарықтық экономикаға сәтті көшті. Төмен инфляция (1,4%). Салыстырмалы түрде жоғары экономикалық өсу (орташа еуропалық деңгейден жоғары) және мемлекеттік қарыздың төмендігі (орташа еуропалық деңгейден төмен). Еуропа елдерімен салыстырғанда әлі де салыстырмалы түрде арзан және жақсы білімді, жұмыс күші. Жұмыссыздық деңгейінің төмендеуі және жұмыс күші тапшылығының кеңеюі жағдайында 2019 жылғы жағдай бойынша жалақының өсуі экономикалық баяулаумен шектелмейді.
Әлсіз жақтары: нашар ресурстық база. Күшті сыбайлас жемқорлық. Нарықтық реформаларды баяу ілгерілету. Инфрақұрылымға және ҒЗТКЖ-ға төмен инвестиция. Еуропаның басқа салыстырмалы түрде кедей елдеріне де тән ең үлкен мәселе – жыл сайын еңбекке жарамды жұмыс күшінің тапшылығы және туу деңгейінің төмендігі мен халықтың басқа елдерге эмиграциясының жоғары болуына байланысты зейнеткерлер санының артуы. бай, әлем елдері.
Социалистік индустрияландыруға дейін Босния және Герцеговина жерлері негізінен ауыл шаруашылығы болды. 1950-1980 жылдары мұнда негізінен жергілікті ресурстарды пайдаланып, су және жылу электр станциялары, қорғаныс өнеркәсібі зауыттары, ауыр өнеркәсіп кәсіпорындары салынды. Түсті және қара металдардың кендері, көмір, тас тұзы өндірілді; болат пен прокат, алюминий, химиялық өнімдер, қағаз, целлюлоза өндірісі өсті. ЮСФР республика ресми түрде елдің экономикалық жағынан аз дамыған аймақтарына (Македония, Черногория және Косовомен бірге) кірді. Мысалы, республикадағы жалақы 1988 жылы Словениямен салыстырғанда 1,8 есе аз болды. 1992-1995 жылдардағы Босния соғысы кезінде елдің экономикасы мен инфрақұрылымы жойылды. Босния және Герцеговинадағы орташа жалпы жалақы 2023 жылдың қаңтарындағы жағдай бойынша 1 875 DM (€ 959,25) және таза DM 1 208 (€ 618,01) құрайды. 2023 жылдың ақпанындағы жағдай бойынша Серб Республикасындағы орташа жалпы жалақы 1 908 DM (975,36 еуро) және таза 1 256 DM (642,16 еуро) құрайды. 2023 жылдың 1 қаңтарынан бастап Босния және Герцеговина Федерациясында ең төменгі таза жалақы 596 марканы (305,36 еуро) құрайды. 2023 жылдың 1 қаңтарынан бастап Серб Республикасындағы таза ең төменгі жалақы 700 DM (358,64 еуро) құрайды.
1994-2014 жылдар аралығында шетелден келген тікелей инвестиция көлемі 6 млрд еуроны құрады, оның ішінде Аустриядан – 1,3 млрд еуро, Сербиядан – 1,1 млрд, Хорватиядан – 780 млн, Ресейден – 518 млн, Словениядан – 462 млн, Германиядан. – 326 млн, Швейцария – 278 млн, Нидерланды – 235 млн, Ұлыбритания – 180 млн, Люксембург – 169 млн – телекоммуникация, 11% – сауда. 2006 жылдан 2014 жылға дейін елге жылына орта есеппен 468 млн еуро тікелей шетелдік инвестиция түсті, оның ең үлкен сомасы 2007 жылы (1329 млн еуро, ірі мемлекеттік кәсіпорындарды жекешелендіру уақыты) келді. Босния және Герцеговинаның сыртқы саудасы негізінен Еуропалық Одақ елдеріне бағытталған. 2014 жылы Босния және Герцеговинаның сыртқы саудасының географиялық таралуы (2014 жылғы жағдай бойынша) келесідей болды.
Әкімшілік бөлінуі
Босния және Герцеговина - екі энтитеттен және бір дистрикттен құрастырылған федеративтік мемлекет. Энтиттері - Серб республикасы және Босния және Герцеговина федерациясы (БиХ федерациясы). Серб республикасы Босния және Герцеговинаның - 49% жерін алады, Босния және Герцеговина федерациясы мемлекеттің 51% жерін алады. Жалғыз дистрикттің атауы - Брчко. БиХ федерациясы он кантонға бөлінеді:
Географиялық мәліметтер
thumb|250px|center
Дереккөздер
*
Вэстхамптон (Массачусетс)
Вэстхамптон (Westhampton) — Массачусетс штатының Гемпшир округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Б. з. д. 31 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 31 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 31 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
NGC 3770
NGC 3770 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3770 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36025, UGC 6600, MCG 10-17-28, ZWG 292.12, IRAS11352+5953.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Вильгельм атындағы Вестфаль университеті
Вильгельм атындағы Вестфаль университеті (нем.  Westfälische Wilhelms-Universität , сокр. WWU) — Германияның ең ірі университеттерінің бірі. Мюнстер қаласында орналасқан. 1780 жылдың 16 сәуірінде негізі қаланған. Мюнстер университеті Германия кайзері Вильгельм II-нің есімімен аталады. Студенттерді оқыту 15 факультетте 130 түрлі мамандықтар бойынша  жүргізіледі.
Университеттің қанатының астында 4 мұражай жұмыс істейді: археологиялық, геологиялық-палеонтологиялық, минералогиялық және Киелі кітап мұражайы, сонымен қатар Ботаникалық бақ.
Тарихы
1950-жылдардың соңында университетте Ульрика Майнхоф — болашақ көшбасшы әрі Батыс Германияның "Қызыл Армия Фракциясы" леворадикальдік ұйымының теорияшылы оқыған.
Оқытушылар
Санат:Алфавит бойынша университеттер
Әди Шәріпов
Қысқаша өмірбаяны:
Найман тайпасының Матай руының Қаптағай бөлімінің Қарауылжасақ елінен шыққан.
Шығармашылығы
"Партизан қызы","Тон","Қапастағы жұлдыздар" атты шығармалардың,"Сахар қызы","Дос сыры" романдарының авторы."Ж.Саиннің өмірі мен творчествосы","Қазіргі дәуір мен жаңашылдық" т.б. монографиялары, әдебиеттану мен педагогика салаларына қатысты көптеген еңбектері жарық көрді.
Дереккөздер
Санат:19 желтоқсанда туғандар Санат:4 қарашада қайтыс болғандар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан филологтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Филология ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Қазақстан білім министрлері Санат:Қазақстан премьер-министрінің орынбасарлары Санат:Қазақстан сыртқы істер министрлері Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мұғалімідері
Елва
Ёлва (Иолва, Иола, Июлва) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вымь өзенінің оң жағалауынан 160 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 255 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Келденбай Өлмесеков
Келденбай Өлмесеков 1953 жылы Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы Жылытау ауылында туған. 1977 жылы қазіргі Ж.Елебеков атындағы Республикалық эстрада-цирк колледжін бітірген. Қазір Әміре Қашаубаев атындағы Семей филармониясында қызмет істейді.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Нацизм
Ұлтшылдық-социализм өзінің басты мақсаты ретінде неміс халқы әл-ауқатты өмір сүру үшін, кең аймақта «нәсілдік таза», «арийстік», ұзақ уақыт бойы өмір сүре алатын («мыңжылдық рейх» ) мемлекетті құруды қойды.
Идеология
Нацизм — Германияның XX ғасырдың басында пайда болған, әлемдегі ең қатыгез идеологиялардың бірі болып саналады. Оның ең басты мақсаты — бүкіл немістілді халықтарды бір Германдық мемлекетке қосу еді. Нацизм өзіне этникалық ұлтшылыдықты, «арий нәсілінің» идеясын, және де оның басқа нәсілге қарағанда биологиялық және мәдениеттік үстемдігін қосты. Нацисттердің ойынша, идеалды неміс мемлекеті бірпартиялық, жеке басқа табынушылық, және автократиялық болу керек. Бұл ой Ұлтшылдық-социализмдық неміс жұмыс партиясының (NSDAP), одан кейін Үшінші рейхтің ресми ұранында айтылған: «Бір халық, бір рейх, бір көшбасшысы (фюрер)» (Ein Volk, ein Reich, ein Führer).
Фюрер
thumb|Германияның Фюрер және рейхсканцлері байрағы Көшбасшы — фюрер (Führer — «көсем», «жетекші»), нацисттік Германияның елбасы (1933—1945). Нацизм идеологиясы бойынша, фюрер — тек қана Германия мемлекетінің басшысы емес, онымен қоса, әлемдегі барлық неміс халқының өкілі, халықтың тұмары болып саналған. «Фюрер» лауазымын алған адам — жалғыз Адольф Гитлер.
Дереккөздер
Санат:Германия саясаты Санат:Фашизм Санат:Идеологиялар Санат:Тоталитаризм
Фильтерс-Вангс
250px|thumb|Картада орналасуы Фильтерс-Вангс (Vilters-Wangs) — Швейцарияның Санкт-Галлен кантонында орналасқан коммуна. Зарганзерланд округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4078 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32.70 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3297, пошта индексі — 7324, 7323.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Санкт-Галлен елді мекендері
Нехайтеяга
Нехайтеяга (Нехайто-Яга) — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Рыбная өзенінің оң жағалауынан 43 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Палас-де-Рей
Палас-де-Рей (Palas de Rei) — Испаниядағы муниципалитет. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Луго провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ульоа ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3643 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 199 км² шамасында.
Сокольсий атындағы көше (Алматы)
Сокольсий атындағы көше. Көшеге Қазақстан және Ресей химигі, катализ саласында ғылыми мектеп ашқан ғалым, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі, вице-президенті, Социалистік Еңбек Ері Дмитрий Владимирович Сокольскийдің есімі (Алматы қаласы мәслихаты мен Алматы қаласы әкімінің 12.05.2000 № 455 қаулысы) берілген. Дмитрий Владимирович Сокольский (1910-1987) Энзели қаласында дүниеге келген. Қазақ КСР Ғылым академиясының Органикалық катализ және электрохимия институтының директоры қызметін атқарған. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Паллади көшесінен басталып, Зопоржес көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Бұрынғы атауы - Барабин көшесі. Көшенін ұзындығы - 1300 метр.
Палас-де-Рей
Сыртқы сілтемелер
Санат:Луго елді мекендері
Сокольсий атындағы көше (Алматы)
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Штадтлон
Штадтлон (Stadtlohn) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Боркен ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 20631 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 79,06 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 5 54 056. Қаланың басшысы — Хельмут Кённинг.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Вождово (Кырджали облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 94 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6716. Телефон коды — 03691. ЕКАТТЕ коды — 11805.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Пульсометрия
Пульсометрия (лат. pulsus + metreo соғу, дүрсіл - өлшеу), тамырдың (жиілігіне, өзгешелігіне қарап) тәннің жағдайын бақылау тәсілі. Тамыр соғысының жиілігі жүректің жиырылу жиілігіне сәйкес келеді.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Баку университеттері
Баку Әзірбайжан халқының ұлттық білім орталығы болып есептеледі. Бұл жерде Баку қаласының университеттерінің тізімі берілген
Хадрес
Хадрес (Hadres) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Холлабрун округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1700 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 34.5 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — HL, ресми идентификациялық коды — 3 10 15.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Карл Вебер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
IC 52
IC 52 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2834, UGC 494, MCG 1-3-5, ZWG 410.7, UM 69.
Сыртқы сілтемелер
IC 52 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Санта-Клара-д’Уэсти
Санта-Клара-д’Уэсти (Santa Clara d'Oeste) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Жозе-ду-Риу-Прету мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жалис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 847 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 183,399 км² шамасында. Халық тығыздығы — 10,1 адам/км².
Кенжегүл Сыздықова
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Бессуде
Бессуде (Bessude) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Сассари провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 501 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 19 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 27 км² шамасында. Пошта индексі — 7040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Адай (ауыл)
Адай — Қостанай облысы Қамысты ауданындағы ауыл, Адай ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығынан - Қамысты ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 25 км, Денисовка темір жол бекетінен оңтүстікке қарай 80 км жерде орналасқан.
Тарихы
Іргесі 1907 жылы қаланған. Ауыл 1954-97 жылдары М. Горький атындағы астық кеңшарының орталығы болды.
8 жылдық мектеп, кітапхана, клуб, учаскелік аурухана т.б.мекемелер бар.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 966 адам (468 ер адам және 498 әйел адам) болса, 2009 жылы 746 адамды (372 ер адам және 374 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қамысты ауданы елді мекендері
Қара жүзбеқанатты риф акуласы
thumb|Күндіз демалып жатқан риф акулалары.
Биологиялық сипаттамасы
Қара жүзбеқанатты риф акуласы- маржан жартастардың арасын мекендейтін балықтармен қоректенетін кішігірім акула. Олар күні бойы шағын топ болып жүзіп жүреді. Дене тұрқы 1,8 метрге жуық. Қысқа доға тәріздес тұмсығы, сопақ көзі және үшкір тістері бар. Олардың арқа жүзбеқанаты- екеу. Басқа акулаларға қарағанда су бетінде тез шоршиды. Мұны ғалымдар "мінез- құлық бұзушылық" деп атайды.
Дамуы, көбеюі
Аталығы 8 жылдай дамып, 95- 105 см-ге дейін ұзарса, аналығы ұрпақ алып келуге 9 жылда дайын болады. Буаздық мерзімі 16 айды құрайды. туған кезде ұрпақтарының ұзындығы 33- 52 см аралығында болады.
Қорегі
Олар балықтармен, скаттармен, теңіз шаянымен, дәіт асшаянымен және басқа шаянтәрізділермен қоректенеді.
Дереккөздер
Санат:Акулалар
Қаулы
Қаулы – алқалық негізінде жұмыс істейтін мекемелерде шешімдерді, ұйғарымдарды жинақтайтын ресми құжат.
Қаулы мәжілістерде, жиналыстарда талқыланатын мәселелер бойынша қабылданады, онда көрсетілген шаралардың орындалуы міндеттеледі.
Ірі мекемелерде, министрліктер мен ведомстволарда ең маңызды мәселелер бойынша алдын ала анықтама және анықтама бойынша қаулының, шешімінің жобасы әзірленеді. Қаулы мен шешім тілдік құрылымы жағынан ұқсас.
Дереккөздер
Санат:Құқық
Б. з. д. 32 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 32 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 32 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Альюш-Ведруш
Альюш-Ведруш (Alhos Vedros) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Мойта муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Әкелу және эвакуациялау жолдары
Әкелу және эвакуациялау жолдары (Пути подвоза и эвакуации) — материалдық құралдарды әкелуге және жаралылар мен науқастарды, жөнделмейтін және кажетсіз қару-жарақтарды, техникалар мен мүліктерді эвакуациялауға арналған жолдар. Ол негізгі және мандайшептік және рокадалық бағыттың запас жолдарынан, бөлімшелер мен бөлімдердің орналасу аудандарына келу жолдарынан, қиын өтпелі өңірлерден айналып өту жолдары және ауыр шынжыр табаңды техниканың өткізілуіне (эвакуациялауға) арналған лек жолдарынан тұрады.
Альюш-Ведруш
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12614 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,56 км² шамасында. Халық тығыздығы — 761,7 адам/км².
Әкелу және эвакуациялау жолдары
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Альюш-Ведруш
Ауданның қамқоршысы — Киелі Лоренсо.
Теңіз жайылмалары
thumb|right Теңіз жайылмалары (marsch) — теңіздің жазықтық жағалауларындағы теңіз суы тасыған уақытта суға толатын ойпатты жолақтар. Әдетте, қарашірікті топырақтар қалыптасатын лайлы немесе лайлы-құмды қабаттардан тұрады; шалғынды өсімдіктер өседі, галофитті өсімдіктер басымдау келеді. Теңіз жайылмасының ені қайбірде ондаған километрге жайылады.
Альюш-Ведруш
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Теңіз жайылмалары
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Альюш-Ведруш
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сетубал округінің елді мекендері
Теңіз жайылмалары
Дереккөздер
Marsch (Schwemmland) Marsh Aluvia grundo Marisma Padur Marais אדמת ביצה Marsho Moeras Bagno Марши Kärr
Бесшоқы (ежелгі кеніш)
Бесшоқы — ежелгі кеніш. Қарағанды облысы Шет ауданы жерінде, Қарқаралыдан оңтүстік-батысқа қарай 140 км жерде.
19 ғасырдың соңынан бастап ''А.Сборовский, Г.Д. Романовский, В.С. Реутовский, А.И. Левшин, Е. Бекмұхаметов'', т.б. мұндағы екі кен орнының біреуін толығырақ зерттеді. Алғаш қола дәуірінің (б.з.б. 2-мыңжылдық) тайпалары игергендігі анықталған. Сол дәуірдегі кеншілер қазған терең ұра-шұңқырлар сақталған.
Бесшоқы кенішіндегі металдар қоспасын ең алғаш 1816 ж. Алтай тау-кен аймағының Батыс Сібір экспедициясы (жетекшісі И.П. Шангин) зерттеп, толық сипаттама береді. Мұнда ақшыл қорғасынның, күмісті-қорғасынды охраның, малахит пен мыс лазурларының қорлары бар екені белгілі болады.
Бесшоқы 19 ғасырдың ортасында С. Поповтың иелігінде болып, “Царице—Мариинский” кеніші деп аталады. Бұл кен орнынан 1853 — 67 ж. 44000 пұт күмісті-қорғасынды кен, 1000 пұт мыс кені, 1887 — 90 ж. 15775 пұт күмісті-қорғасынды және 23235 пұт мыс кені алынған. Кен Қарқаралыдан 90 км жердегі Благодатно-Стефановский зауытында, кейін 1886 ж. Қарқаралыдан 1,8 км жерде ашылған Козьмо-Демьяновский зayытында қорытылған. 1988 ж. Бесшоқының өзінде зауыт салынып, сол жылдың өзінде 904 пұт күмісті-қорғасынды кен балқытылған. Бесшоқы кені Алтай, Орал зayыттарына да сатылған. Тек 1904 ж. Орал зауыттарына 28 500 пұт кен сатылған. Бесшоқы деп аталатын көне дәуірден қалған екінші кен орны Қарағанды облысының Ақтоғай ауданында.
Дереккөздер
Санат:География
Шенгелші
Шенгелші, Шеңгелши — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Құмжарған ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 100 км-дей жерде, Құмжарған құмының оңтүстік-батысында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 432 адам (243 ер адам және 189 әйел адам) болса, 2009 жылы 413 адамды (221 ер адам және 192 әйел адам) құрады.
Бахгагель
Бахгагель (Bachhagel) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Диллинген (Дунай) ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2288 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 19,72 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 73 112. Муниципалитеттің басшысы — Ингрид Креммель.