cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Құлаайғыр (ауыл)
Географиялық орны
Аудан орталығы – Абай қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 20 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындар саны 1550 адам (821 ер адам және 729 әйел адам) болса, 2009 жылы 1467 адамды (718 ер адам и 749 әйел адамдар) құрады.
Тарихы
Ауыл 1965-96 жылдары Мичурин ауданының сүт-ет бағытындағы “Топар” кеңшарының ортылығы болып келді. Оның негізінде Құлаайғырда және округке қарасты Жаманжол, Ялта ауылдарында өндірістік кешені және шаруа қожалықтары құрылды.
Дереккөздер
Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) елді мекендері
Осман империясы
Осман империясы — Еуропа, Азия және Африка құрлықтарында орналасқан ортағасырлық көпұлтты мемлекет.
Бұл мемлекет алты ғасыр бойы Батыс пен Шығыстың қарым-қатынас жасасуының бел ортасында болып келді. Құдіретінің шарықтау шыңында Османлы мемлекеті 42 уәлияттардан тұрып, оған бағынышты Валахия, Молдова және Трансильвания князьдіктері оған алым-салық төлеп отырды. Бүгін Ыстамбұл (İstanbul) деген атпен белгілі Константиние қаласын өзінің елордасына айналдырған Османлы мемлекетін көп жағынан бұрынғы жерортатеңіздік өркениеттердің, атап айтқанда Рим империясының және Шығыс Рим империясының ислами мұрагері деп атауға болады. Османлылар да өздерін Ежелгі Рим мен Ислам мәдениетінің жалғастырушылары деп, яғни «мәдениеттердің бірігуі» арқылы «бүкіләлемдік мемлекеттің» билеушілері ретінде қарастырды.
Тарихы
left|thumb|Османлы мемлекеті аймағының өзгеруі, 1299-1683
Құрылуы (1299-1402)
Османлылар ата-тегі оғыздардың қайы тайпасынан шығады. Бұл тайпа XIII ғасырдағы моңғол шапқыншылығынан құтылып, Анадолы жеріне көшеді. Тайпаның басшылары осында әскер жинап жатқан хорезмшаһ Жалаладдин Мәңгібердінің (1199-1231) қызметінде болады. Кейінірек Ертұғрыл бей (1198-1281) бастаған тайпаның бір бөлігі Анадолы Селжұқ Мемлекетіне көшеді. Селжұқтардың сол кездегі сұлтаны I Алаеддин Кейқұбат (1192-1237) Ертұғрылға Анадолыдағы Сөгүт қаласын сыйлайды. Ертұғрылдың ұлы I Осман (1258-1324) осы қалада 1299 жылы Османлы бейлігінің негізін қалайды.
Орхан (1288-1362) Анадолының батысын толығымен басып алады.
I Мұрат (1326-1389) өз әкесі мен атасы сияқты Анадолының әжептәуір жерлерін басып алды. Бұл жетістіктерді пайдаланып, ол 1383 жылы өзін «сұлтан» етіп жариялайды. Ол 15 маусым 1389 жылы Косово даласындағы шайқаста серб серісі Милош Обиличтің (сер. Милош Обилић) қолынан қаза табады.
I Баязит (1357-1402) Косово даласындағы шайқаста өз әкесі сербтерден қаза болуына байланысты ол кек алу мақсатымен көптеген сербтерді қырып жойды. Сербиядағы жеңістен кейін ол өз отарлауын Анадолыда жалғастырады: Айдын, Сарухан, Гермиян, Ментеше, Хамит және Қараман бейліктерін басып алады. Осылайша I Баязит османлы иеліктерін тез арада екі есе арттырады (жерлерді тез жаулап, өз шешімдерін тез шешетіндіктен оған «Шапшаң» (Yıldırım) деген лақап ат қойылған). Бірақ ол бұл иеліктерді қалай шапшаң басып алса, сонша айырылып қалды. Бұның себебі — I Баязиттің замандасы Әмір Темір болуы және ең бастысы I Баязит көкірекшілдікке беріліп кеткені. I Баязит Әмір Темірге жазған көптеген хаттарында жәбірлейтін сөздер жазып, оны жете бағаламайды. Әмір Темір жауап ретінде османлылардың басып алған бейліктерін жаулап, оларға қайтадан тәуелсіздік береді. Ал Әмір мен Сұлтанның арасындағы шешуші шайқас Анкара (түр. Ankara) жерінде болады. Соғыста Әмір Сұлтанды жеңіп, оны қамауға алады. Сұлтан қамауда 20 шілде 1402 жылы қаза табады.
Сұлтанаралық (1402-1413)
I Баязит қайтыс болғаннан кейін Әмір Темір ойрандаған Османлы мемлекетінде ортақ билеуші болмайды. I Баязиттің үш баласы өзін сұлтан деп жариялайды: Иса Бұрсада, Сүлеймен Эдирнеде, ал Мехмет Батыс Анадолыда. Бұл жағдай сұлтанаралыққа әкеп соқты. 1405-1406 жылдары Мехмет Исаны жеңіп, Бурсаны басып алады. Кейін 1411 жылы I Баязиттің ортаңғы ұлы Мұса да өз ағасы Сүлейменді жеңіп, Румелияда өзін сұлтан деп жариялайды. Тірі қалған екі ағайындылардың шешуші шайқасы 1413 жылы болды. Сол шайқаста Мехмет жеңеді, ал жеңілген Мұса Валахияға қашып, сонда қайтыс болады.
Өркендеуі (1413-1453)
I Мехмет (1387-1421) сұлтанаралықтан жеңімпаз болып шығып, өзін күллі Османлы мемлекетінің сұлтаны деп жариялайды. Ол Анадолыдағы бейліктердің бәрін (Қараманнан басқа) қайта жаулап алады. Сонымен, Османлы мемлекеті қайта өз қалпына келе бастайды. I Мехмет 1421 жылдың 26 мамырында қайтыс болады.
II Мұрат (1404-1451) 1422 жылы Константинопольді қоршайды. Бірақ сол кезде османлыларда флот та, артиллерия да болған жоқ. Бұған қарамастан олар Византияға шабуыл жасап, көп жауынгерлерінен айырылады. Оған қоса Анадолыдағы бейліктер жаңа бүліктер бастайды. Сондықтан II Мұрат Константинополь қоршауын тоқтатады. Бүліктерді басқан соң, ол Балқан түбегіндегі жерлерге бірнеше жорық жасайды. Балқандарда олар кейбір жеңістерге қол жеткізеді. Қожа Мұрат Эдирне қаласында 3 ақпан 1451 жылы мерт болады. Оның баласы әйгілі әскербасы әрі саясаткер II Мехмет ізбасары болады.
Дамуы (1453-1579)
II Мехмет (1432-1481) 1453 жылы 21 жасында Шығыс Рим империясының елордасы Константинопольді жаулап алып, мемлекетті толығымен жояды. Сұлтан Константинопольмен шектелмей, Еуропаның басқа да жерлерін жаулауға кірісті. Тіпті Италияның Отранто қаласына дейін жетеді. Бірақ оның жасы мен денсаулығы оның көптеген жоспарларына кедергі болды. 1481 жылы Гебза қаласында мерт болды.
I Сәлім (1467-1520) 1517 жылы Мысырдағы мәмлүктердің мемлекетін жояды. Сол жылы сұлтан өзіне «халиф» атағын алады. Енді бұл атақ келесі османлы сұлтандардың да атағы болады. I Сәлім өзінің бар-жоғы 8 жылдық (1512-1520) билік жүргізген заманында Күрдістанды, Шамды, Алжирді, Мысырды, Мекке мен Мединені жаулап алды.
I Сүлеймен (1494-1566) 1526 жылы Мохач шайқасында 55-60 мыңдық әскерімен чехтер, мажарлар және поляктардың 38-41 мыңдық әскерін екі сағат ішінде толығымен жеңеді. Соғыс барысында Мажарстанның патшасы II Лайош батпаққа батып, мерт болады. Соғыстың нәтижесінде османлылардың еуропадағы беделі артты. I Сүлеймен өзінің 42 жылдық (1520-1566) билік жіргізген заманында Босния және Герцеговинаны, Славонияны, Мажарстанды, Молдованы, Иракты, Бахрейнді, Ливияны, Тунисті жаулап алды. I Сүлейменнің тұсында османлылардың билігі шарықтауының шыңына жетті. Әділ Сүлеймен 7 қыркүйек 1566 жылы Сигетвар қоршауы кезінде қаза табады. Бірнеше аптадан кейін оны Сүлеймение мешітінің жанындағы мазарда жерлейді.
I Сүлеймен қайтыс болғаннан кейін, оның жалғыз тірі қалған ұлы II Сәлім (1524-1574) таққа отырады. Оның тұсында сарайдағы әйелдер османлы саясатына үлкен ықпал тигізді. Сонын ішіндегі ең көрнектісі сұлтанның әйелі Хасеки Нұрбану сұлтан болды. Осылайша «Қатындар сұлтандығы» (1566-1656) атты заман басталды. Осы заман тұсында Осман мемлекеті әлсіреп, дағдарысқа ұшырай бастады. Сары Сәлім 1574 жылдың 21 желтоқсанында Топкапы сарайында қайтыс болды.
Алайда шын мәнісінде II Сәлім тұсында елдегі ең беделді адам — садрағзам Соколлы Мехмет паша (1506-1579) еді. II Сәлімнің билік құруы кезіндегі елдің дамуы осы садрағзамның арқасында болды. Ол II Сәлім өлгеннен кейін тағы 5 жыл садрағзам болды. 1579 жылдың 11 қазанында садрағзамның қайтыс болуы Тоқырау жылдарына бастама болды.
Тоқырауы (1579-1699)
Османлы мемлекетінің көптеген көтерілістер мен бүліктерден әлсірегенін көрген Тұрхан Қадиша сұлтан өз баласы сұлтан IV Мехметке Көпрүлі Мехмет пашаны (1575-1661) садрағзам етіп тағайындауға кеңес береді. Көпрүлі Мехмет пашаның саяси жетістіктері осыған себеп болды. Сөйтіп, 1656 жылдың 15 қыркүйек күнінде Көпрүлі Мехмет паша садрағзам етіп тағайындалады. Бұл оқиға «Көпрүлілер заманының» (1656-1710) бастамасы болды. Көпрүлі Мехмет паша өзінің тағайындалуына дейін сұлтанға бірнеше шарт қойды:
Көпрүлі Мехмет паша өзінің 5 жылдық (1656-1661) билік жүргізген заманында Крит пен Шанаққала жерлерінде Венецияға қарсы сәтті соғыс жүргізді, Лемнос пен Тенедос аралдарын жаулап алды, Қазызадалы атты дінбұзарлықтың, Трансильванияның, Абаза Хасан пашаның бүлігін басты, өзінің қарамағына саясаткерлер мен әскербасыларды жинап алды, және «лауазымды сатып алу» салтын біржолата жойды.
Көпрүлі Мехмет паша қайтыс болғаннан кейін оның ұрпақтары оның саясатын жалғастырды. Көпрүлілер басқарған заманда Османлы мемлекетінің ішкі және сыртқы саясатында тұрақтылық болды, және биліктің беделі қайта өрлей бастады.
Әлсіреуі (1699-1792)
1699 жылдың 26 қаңтарында Карловци бітім шарты жасалды. Бұл бітім шарт бойынша Венецияға Морея мен Далмация, Аустрияға Мажарстан мен Трансильвания, ал Польшаға Подолье өтті. Бұл оқиға елдің Әлсіреу дәуірінің бастамасы еді. 1700 жылдың 14 шілдесінде жасалған Константиние бітім шарты бойынша Ресейге Азов өтті.
1718-1730 жылдар османлы тарихында "Лала дәуірі" деген атаумен әйгілі. Сұлтан III Ахмет пен садрағзам Наушаһарлы Дамат Ибраһим паша басшылығымен елде ғылым, өнер, мәдениет және экономиканы дамыту мақсатымен үлкен іс-шаралар ұйымдастырылды. Ғалым Ибраһим Мутеффериқа алғаш османлы типографиясын ашты. Алайда осындай жаңартуларға қарамастан османлы халқына, әсіресе дінбасылар мен жаңа шеріктерге садрағзам саясаты ұнамады. Патрон Халил төңкерісі нәтижесінде 1730 жылдың 1 қазанында садрағзам Ибраһим паша өлім жазасына кесілді, ал келесі күні сұлтан III Ахмет тақтан тайдырылды.
Ыдырауы (1792-1922)
VI Мехмет (1861-1926) 1922 жылы тақтан безіп, елден біржолата қашады.
Басқару нысаны
Осман империясының мемлекеттік ұйымы өте қарапайым болды. Оның негізгі бағыттары әскери және азаматтық басқару болды. Елдегі ең жоғарғы қызмет сұлтан болды. Азаматтық жүйе аймақтарға тән белгілерге құрылған әкімшілік бірліктерге негізделген. Түріктер мемлекет діни қызметкерлерді бақылайтын жүйені қолданды (Византия империясындағыдай). Мұсылман Ираннан әкімшілік және сот жүйесі енгізілгеннен кейін сақталған түріктердің исламға дейінгі белгілі бір дәстүрлері Осман империясының әкімшілік шеңберінде маңызды болып қала берді. Мемлекеттің басты міндеті - империяны қорғау және кеңейту, сонымен қатар билікті сақтау үшін ел ішінде қауіпсіздік пен тепе-теңдікті қамтамасыз ету болды.
Сұлтан басқарған халифаттың исламдағы жоғары позициясы түркілерге Осман халифатын құруға мүмкіндік берді. Османлы сұлтан (немесе падишаһ, «патшалардың патшасы») империяның жалғыз билеушісі болды және ол әрқашан абсолютті бақылауды жүзеге асырмаса да, мемлекеттік биліктің даралануы болды. Жаңа сұлтан әрқашан бұрынғы сұлтанның ұлдарының бірі болды. Сарай мектебінің күшті білім беру жүйесі мүмкін емес мұрагерлерді жоюға және басқарушы мұрагерлер элитасына қолдау жасауға бағытталған. Болашақ мемлекеттік қызметкерлер оқыған сарай мектептері оқшауланған жоқ. Медреседе мұсылмандар оқыды (осман. Medrese), мұнда ғалымдар мен мемлекеттік қызметкерлер сабақ берді. Материалдық қолдауды кедей отбасылардың балаларына жоғары білім алуға мүмкіндік беретін вакуфтар ұсынды, ал христиандар Румелия және / немесе Балқан (девширме) елдерінің тұрғындарынан жыл сайын 8 жастан 12 жасқа дейінгі 3000 христиан ұлын қабылдайтын эндерунда оқыды. нобай|Керемет Портаның қақпасы (Bâb-ı Âlî)
Сұлтан жоғарғы монарх болғанына қарамастан, мемлекет пен атқарушы билік саясаткерлерге жүктелді. Өзін-өзі басқару органында кеңесшілер мен министрлер арасында саяси күрес болды (диван, XVII ғасырда Порту деп өзгертілді). Бейліктің кезінде де диван ақсақалдардан тұратын. Кейінірек ақсақалдардың орнына армия офицерлері мен жергілікті білгірлер (мысалы, діни және саяси қайраткерлер) диванға кірді. 1320 жылдан бастап ұлы уәзір сұлтанның кейбір міндеттерін орындады. Ұлы уәзір Сұлтанға мүлдем тәуелсіз болды, ол Сұлтанның мұрагерлік мүлкін кез-келген жолмен иеліктен шығарып, кез-келген адамды жұмыстан шығарып, барлық саланы басқара алды. XVI ғасырдың соңынан бастап сұлтан мемлекеттің саяси өміріне қатысуды тоқтатты, ал ұлы уәзір Осман империясының іс жүзінде билеушісі болды. нобай|[[I Сүлеймен|Ұлы Сүлейменнің тұғрасы (1520)]]
Осман империясының бүкіл тарихында Осман империясының вассал княздіктерінің билеушілері сұлтанмен әрекеттерді үйлестірмей, тіпті оған қарсы әрекет еткен жағдайлар көп болды. Жас түріктер төңкерісінен кейін Осман империясы конституциялық монархияға айналды. Сұлтан енді атқарушы билікке ие болмады. Барлық провинциялардан келген делегаттармен парламент құрылды. Олар Императорлық үкіметті (Осман империясы) құрды.
Қарқынды дамып келе жатқан империяны өз ісіне берілген, тәжірибелі адамдар басқарды (албандар, фаниариоттар, армяндар, сербтер, венгрлер және басқалар). Христиандар, мұсылмандар мен еврейлер Осман империясындағы басқару жүйесін толығымен өзгертті.
Осман империясында эклектикалық үкімет болды, ол тіпті басқа державалармен дипломатиялық хат алмасуға әсер етті. Бастапқыда хат алмасу грек тілінде жүргізілді.
Османлы сұлтандарының барлығында 35 жеке белгілер болды - олар қол қойған тұғралар. Сұлтанның мөріне ойылып жазылған оларда Сұлтан мен оның әкесінің аты, сондай-ақ мақал-мәтелдер мен дұғалар жазылған. Ең алғашқы тұғра Орхан I тұғрасы болды. Дәстүрлі стильде бейнеленген луридті тұғра Осман каллиграфиясының негізі болды.
Жас түріктер
XIX ғасырдың соңында жаңартудың жаңа толқыны түріктердің ұлттық қозғалысы түрінде көрініс берді. Түріктердің ұлттық қозғалысы XIX ғасырдың 50-60 жылдарында басталды. Қозғалыстың бастапқы кезеңінде артушылық сипаты басым еді. «Жаңа Османлылар» ұйымының мүшелері мен белгілі ағартушы, жазушы Намык Кемел бастаған бірқатар зиялы топтар түрік тілінің дамуы мен оның әдеби тіл дәрежесіне көтерілуіне, ағарту ісіне зор үлестерін қосты. Ендігі реформалық қозғалыс толқынының өкілдері империяның тұтастығын сақтау шараларын іздестірді. 1889 жылы Ыстамбұлда «Бірлік және өрлеу» (осм. İttihâd ve Terakkî) партиясы құрылды. Бұл ұйымның бөлімдері мен провинциялары шетелде де құрылды. Ұйымның алға қойған жақын арадағы мақсаты — конституциялық мемлекет құру болатын. Реформалық шаралар жүргізіп, елдің экономикасын көтеру, қоғамды жан-жақты жаңарту көзделді. Бұл қозғалыстың өкілдері Жас түріктер (түр. Jön Türkler) деп аталды.
XX ғасырдың басында Османлы мемлекетінің халықаралық жағдайы нашарлап, мемлекет күйреу алдында тұрған кезде Жас түріктер өздерінің қызметін жандандыра түсті. 1908 жылы шілдеде Батыс державалардың Македонияны Османлы мемлекетінен бөліп алмақ болған саясатынан кейін, сұлтан өкіметінің әлсіздігіне ызаланған түрік әскерінің бөлімдері көтеріліс жасады. Бұл жас түріктер төңкерісінің басталуы еді. Жас түріктер жағына әскердің басқа аймақтардағы бөлімдері де қосылды. Жас түріктердің қысымынан қорыққан сұлтан, 1908 жылы 2 шілдеде 1876 жылғы конституцияны қалпына келтіруге және парламентті шақыруға келіседі. Жаңа парламентте көп орынға ие болып, жеңіске жеткен және әскерге арқа сүйеген Жас түріктер, іс жүзінде, елде өздерінің билігін орнатты. 1909 жылы Жас түріктер II Әбділхамитті тақтан тайдырды. Жаңа сұлтан болып V Мехмет сайланды. 1908 жылғы Жас түріктер төңкерісінің нәтижесінде Османлы мемлекетінің билік түрі абсолюттік монархиядан конституциялық монархияға ауысты.
Өкіметке келген Жас түріктер қиындықтарды шешудің жолын таба алмады. Конституциялық билікке көшу елдің шет аймақтарында ұлт-азаттық қозғалыстың жаңа толқынын тудырды. Ұлт-азаттық қозғалыс жетекшілерімен тіл табыса алмаған Жас түріктер, қолындағы билікті пайдаланып, күш қолдану саясатына көшеді. 1908 жылы Аустрия-Мажарстан Босния және Герцеговинаны аннексиялайды. 1911 жылы Ливиядағы османлы иеліктерін Италия басып алады. Османлы үкіметінің сәтсіздіктерін пайдаланған Жас түріктердің қарсыластары оларды үкімет билігінен кетірді. Бірақ жаңа үкімет мемлекетті сақтап қалуға дәрменсіз болып шығады. 1912 жылы бірінші Балқан соғысында Болгария, Грекия, Румыния, Сербия Османлы Сұлтандығының бүкіл еуропалық иеліктерін басып алады. Тек Ыстамбұл мен оған жақын жатқан біраз аудандар ғана қалады. Бұл үкіметтің де сәтсіздігін пайдаланғысы келген Жас түріктер 1908 жылғы көтеріліске қатысқан Әнуар бейдің басшылығымен, 1913 жылы мемлекеттік төңкеріс жасайды. Қайтадан үкімет билігіне ие болған Жас түріктер мемлекеттің күйреуін бәрі бір тоқтата алған жоқ. Сыртқы саясатта Германияны арқа тұтқан Османлы Сұлтандығы бірінші дүниежүзілік соғыста үштік одақ жағында болады.
Осман империясының әкімшілік бөлінісі
Осман империясының әкімшілік бөлінуі мемлекеттің субъектілерін басқаратын әскери басқаруға негізделген. Бұл жүйеден тыс вассалдық және алым-салық төлейтін мемлекеттері болды.
Османлы тұғрасы
Тұғра (түр. Tuğra) — османлы сұлтандарының ресми құжаттар мен хаттарында қолданылатын хұснихаттық мөр немесе қолтаңба. Тұғрада сұлтанның аты, әкесінің аты және атағы көрсетіледі.
Диуан
Cұлтан мемлекетте жоғарғы билеуші болса да, мемлекеттегі атқарушы билік уәзірлерге (осм. Vezir) жүктелінеді. Олардың күнделікті жұмыс орындары «Диуан» (осм. Dîvân-ı Hümâyun) болып саналды. Диуанның басшысы әрі сұлтаннан кейінгі екінші адам садрағзам (осм. Sadrazam) болып саналды. Бірақ 1320 жылдан бастап садрағзамдар сұлтандардың да кейбір міндеттерін орындай бастады. Садрағзамдар сұлтандардан толығымен тәуелсіз болды: олар сұлтанның мұрагерлік мүлкін өз қалауы бойынша басқара алды, мемлекеттегі кез келген уәзірді немесе пашаны қызметтен босатуға құқылы болды.
Рекурсия
Рекурсия (лат.recursioкейін кайту) — дыбыс артикуляциясынын үшінші сонғы фазасы, яғни сөйлеу мүшелерінін дыбыс жасау позициясынан айрылып, бастапқы бейтарап калпына кайта оралуы. . Жалпы мағынасында рекурсия — элементтерін өзіне ұқсас түрде қайталайтын процестер. thumb|left|Рекурсияның визуалдық түрі ([[Дросте эффекті)]] thumb|Экранның рекурсивті көрсетілімі thumb|left|Уикипедия беттері визуалды рекурсивті right|thumb|250px|[[Серпинский үшбұрышы]]
Дереккөздер
Санат:Алгоритмдер Санат:Кері байланыс Санат:Рекурсия
Дым (Дым тармағы)
Дым — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Дым өзенінің оң жағалауынан 11 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Автоспорт
thumb|right|400px| Автоспорт (autosport) — техникалық спорттардың бірі, арнайы спортсериялық көліктермен жарысу.
Алғашқы автомобилдік жарыстар 1894 жылы Францияда Париж — Руан — Париж маршрут бойынша өткізілген. Жарыста көліктің мықтылығына, айдау жеңілдігіне, айдау қауыпсіздік ережелерін сақтауына және бензин жаратылуына баға берілген.
Галерея
Санат:спорт Санат:Техникалық спорт
Вэйфан
2005 жылы жүргізілген санақ бойынша халық саны 8 млн 520 мың адамды құрайды. Жер аумағы – 15,8 мың км.
Вэйфан қалалық аймағы Дуньин, Цзыбо және Линьи, және Жичжао қалалық аймақтарымен шектеседі. Циндао – Цзинань теміржол торабындағы транспорттық сауда орталығы. Weichai фабрикасы мен машина компаниясының, батпырауықтың отаны болып саналады.
Қалалық аймақ 4 ауданнан, 6 қалалық уезден және 2 уезден тұрады. Қалада Вэйфан техникалық университеті және әуежай бар.
Дереккөздер
Санат:Қытай әкімшілік-аумақтық құрылысы
Усек
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Няриолова-Яха
Няриолова-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лайндте-Яха өзенінің оң жағалауынан 8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Барақ (Ташкент ханы)
Барақ хан, Наурыз Ахмед хан (16 ғасырда) — Ташкент аймағының билеушісі (1550 — 1556). Әбілхайыр ханның екінші ұлы. Барақ хан Мауераннахрдағы Шайбани әулетінің билік үшін күресіне белсене араласты. Қазақ хандығының Сырдың орта ағысы бойына енуіне қатты қарсылық көрсетті. Барақ хан 1550 жылы Мауераннахрдың саяси орталығы — Бұхараны иеленді. 1556 жылы 23 қыркүйекте қайтыс болды. Оның сегіз ұлының ішіндегі белгілісі — Баба сұлтан.
Дереккөздер
Санат:Хандар Санат:Ташкент
Нойенкирхен (Анклам)
Нойенкирхен (Анклам) (Neuenkirchen (bei Anklam)) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Алдыңғы-Шығыс Померания ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 286 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 15,66 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 59 073. Муниципалитеттің басшысы — Лиане Штединг.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Кунама
Кунама (база, базен) — Эритрея мен Эфиопияның солтүстік-батысында тұратын халық. Кунама халқының көпшілігі шалғайдағы Гаш пен Сетит өзендерінің арасында тұрады. Кунама халқының саны шамамен 260 200 адамды құрайды, олардың көпшілігі Эритреяда тұрады (шамамен 80%). Нақты саны белгісіз, өйткені нақты санақ деректері жоқ.
Тілі
Олар Ніл-Сахар макроотбасының оқшауланған кунама тілінде сөйлейді.
Діні
Кунамдардың көпшілігі сунниттік исламды ұстанады, кейбіреулері протестанттық христиандар және ежелгі дәстүрлі нанымдар сақталған.
Кәсібі
Қазіргі Кунаманың 90%-дан астамы егіншілікпен (сорго, тары, сонымен қатар бидай, арпа, бұршақ, мақта) және мал шаруашылығымен (ірі және ұсақ мал, түйе) айналысатын шаруалар.
Өмір салты
Кунамның дәстүрлі әлеуметтік ұйымы мен сенімдерінде көптеген архаикалық белгілер сақталған (жыныстық жас топтары және олармен байланысты рәсімдер, ақсақалдардың билігі, қауымдық жиналыстар, синкреттік пантеон және т.б.).
Дереккөздер
Санат:Эритрея халықтары Санат:Эфиопия халықтары
Кофе ағашы
right|thumb Кофе ағашы(сoffea – кахва) – салпыстар тұқымдасына жататын аласа жасыл ағаш не биік ірі бұта.
Қолдан өсірілетін түрлерінің биіктігі 3 – 6 м. Жапырақтары қалың, түсі қою жасыл, гүлі ақ, хош иісті. Жемісі – қызыл не қара көк, үлкендігі шиедей қосарланған дән. Осы дәндері не оның ұнтағы кофе деп аталады. Кофе ағашының Азия мен Африканың тропиктік аймағында, Мадагаскар мен Маскарен аралдарында өсетін 50-ге жуық түрі бар. Дүниежүзілік тауарлық кофе, негізінен, Бразилияда, Эфиопияда (С. arabіca), Колумбияда және Йеменде өндіріледі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рияндар Санат:Кофе Санат:Африка флорасы Санат:Азия флорасы Санат:Салпыстар
Лэбанон (Миссури)
Лэбанон (Lebanon) — Миссури штатының Лаклид округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 35.4 км². FIPS коды — 29-41168.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 14292 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Лаклид округы (Миссури)
Еренғайып Сәліпұлы Омаров
400px|нобай|Омаров Еренғайып Сәліпұлы
Еренғайып Сәліпұлы Омаров - 1948 жылғы 8 шілдеде Шығыс Қазақстан облысы (бұрынғы Семей облысы), Үржар ауданында туған
Марапаттары
ҚР Президентінің Алғыс хатымен (2001, 2005 жж.); «Қазақстан Республикасы Конституциясының 10 жылдығы» мерейтойлық медалімен (2005 ж.); ҚР-ның жоғары білім үздігі, ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін белгілермен; Ресей Жаратылыстану ғылым академиясының (РЖҒА) П.Л.Капица медалімен (2000 ж.), Францияның өнеркәсіп және кәсіпорындар ассоциациясының алтын медалімен (2002 ж.), Еуропа жаратылыстану Ғылымдары Академиясының медалімен (2005 ж.), Халықаралық «Бөбек» қорының Алғысымен марапатталған (1994 ж.). Е.С.Омаров - Ресей Жаратылыстану Ғылымдары Академиясының, Еуропа жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі; Нью-Йорк ғылым академиясының толық мүшесі. Ғалым ретінде ¥лы Жібек жолын басынан аяғына дейін, яғни Пекин мен Ыстамбул аралығын жүріп өтіп, Халықаралық география қоғамының (Португалия) толық мүшесі болып сайланды. Сорбон (Париж II) және ФАКО (Париж) унверситеттерінде (2001 ж.) Қазақ өркениеті жайында лекция оқыған. Англия, Қытай, Франция, Австралия, Германия, Португалия, АҚШ, Түркия, Ресей, Египет т. б. мемлекеттерде Халықаралық конгрестер мен конференцияларда қазақ өркениеті, тарихы, білім мен ғылым салаларының өзекті мәселелері жайында баяндамалар жасады. Италияныц Болонья қаласында Қазақстан Республикасының жиырма екі және алыс шетелдік он тоғыз жоғары оқу орындарының ректорлары қатарында 2010 жылдың 17 қыркүйегінде университеттердің ¥лы Хартиясына ҚОЛ ҚОЙДЫ.
Еңбектері
1. Краткая история казахской цивилизации. А., 2005; 2. Қазақ өркениеті. Пекин, 2008 ж.; 3. Аттила. Цивилизаторская роль. А., 2006.; 4. Аттила. Жизненный путь. А., 2006.; 5. Портреты: Степь глазами извне от Геродота до Гумбольдта, (бірлескен автор), Алматы, 2000; 6. Иллюстрированная история Казахстана. Т.Г, Алматы, 2001 - кітабында материалдары жарық көрді. 7. Қазақша-орысша, орысша-қазақша сөздік (бірлескен автор). Алматы: «Ғылым» баспасы, 1992 жыл. 8. Қазақша - қытайша сөздік. 70000 астам сөз. Жауапты редакторы. Үрімші, 1449 бет, 2010 ж. 9. Атомдық және молекулалық физика. А. -6.128. 2007. 10. Brief History of the Kazakh Civilization. Алматы. 2000. «Қазақ өркениеті» және «Аттила және өркениет» атты монографиялық еңбектері жуық арада жарық көрмек. E.С.Омаров   100-ден    астам    мақалалардың    авторы,    оның    бір    бөлігі    шетел  басылымдарында жаряланған.
Хэброн (Коннектикут)
Хэброн (Hebron) — Коннектикут штатының Tolland округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 9198 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 96.6 км² шамасында. FIPS коды — 09-37910.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
IC 5266
IC 5266 — Tucana шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 5266 Санат:Tucana (шоқжұлдыз)
Дискреттік әрекетті электронды машина
Дискреттік әрекетті электронды машина (Электронная машина дискретного действия) — цифрлық есептеу машинасы.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Айнабұлақ көшесі (Астана қаласы)
Бұрынғы атауы Строительный көшесі. Айнабұлақ көшесі Болашақ көшесінен басталып, Арнасай көшесінде аяқталады. Ұзындығы -255,4 м.
Айнабұлақ — бұлақтың тұнық, мөлдір бастауының атауы. «Айнадай күнге шағылысқан су» деген мағынаны береді. Сондай-ақ Айнабұлақ елді мекеннің де атаұы.
Уқорғасындар
Уқорғасындар немесе Бəрпі (Aconitum) — сарғалдақтар тұқымдасына жататын көпжылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Жер жүзіне кең тараған 300 түрі бар. Соның ішінде Қазақстанда 14 түрі кездеседі. Жиі кездесетін түрі - ақезу бәрпі, таулы аймақтардың орманды алқаптары мен шалғындарда, өзен-сай жағасында өседі. Биіктігі - 70-200 см, тамыры - жіпшеленген шоғыр, сабағы - қабырғалы, түкті, жапырақтары - ірі, ұзындығы - 10-20 см, көлденеңі - 20-40 см, саусақтала тілінген, гүлшоғы бұталанған, көп гүлді. Гүлдері қоңыркөк, кейде сарғылт түсті. Маусым - тамызда гүлдейді. Қыркүйек - қазанда жемісі піседі. Бəрпі - улы, дəрілік өсімдік. Жүрек ауруына шипалы аллопинин дәрісі алынады.
Дереккөздер
Санат:Сарғалдақтар тұқымдасы Санат:Улы өсімдіктер
Геннадий Николаевич Бабкин
Геннадий Николаевич Бабкин (13.8.1923 жылы туған, Павлодар қаласы) – химия ғылымдарының докторы (1976), профессор (1980), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген жоғары мектеп қызметкері (1983). 2-дүниежүздегі соғысқа қатысқан.
ҚазМУ-ды (1950, қазіргі ҚазҰУ) және Қазақстан Ғылым Академиясының аспирантурасын (1957) бітірген. Қазақ тау-кен және металлургия институтында ассистент (1950–1954), Қазақ химия-технологиялық институтында ассистент, кафедра меңгерушісі (1957), Қазақ политехникалық институтында доцент, кафедра меңгерушісі (1965), Жамбыл технологиялық институтының Алматы бөлімшесінде кафедра меңгерушісі (1984) қызметтерін атқарады.
Оның негізгі ғылыми еңбектері электрхимия саласын зерттеу мәселесіне арналған.
Бабкин 5 өнертабыстың авторы.
Дереккөздер
Санат:13 тамызда туғандар Санат:1923 жылы туғандар Санат:Павлодарда туғандар Санат:Қазақстан химиктері Санат:Химия ғылымдарының докторлары Санат:Тараз мемлекеттік университетінің профессорлары Санат:Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген жоғарғы мектеп қызметкерлері Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Қазақ тау-кен және металлургия институты тұлғалары Санат:Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті оқытушылары Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті оқытушылары Санат:Тараз мемлекеттік университеті оқытушылары
Беа
Беа (Bea) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Хилока ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 37 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,6 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Брайсгау-Жоғарғы Шварцвальд (аудан)
Брайсгау-Жоғарғы Шварцвальд (Landkreis Breisgau-Hochschwarzwald) — Германия ауданы. Аудан орталығы — Фрайбург в Брайсгау қаласы. Аудан Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан. Фрайбург әкімшілік округіне бағынады. Жер аумағы 1.378,33 км² шамасында. Тұрғыны 251 345 мың адамды құрайды (2010). Халық тығыздығы 182 адам/км². Ауданның ресми коды — 08 3 15.
Аудан 50 елді мекенге бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг аудандары
IC 830
IC 830 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43533, UGC 8003, MCG 9-21-55, ZWG 270.28.
Сыртқы сілтемелер
IC 830 Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Итагуасу
Итагуасу (Itaguaçu) — Бразилиядағы муниципалитет, Эспириту-Санту штатында орналасқан. Орталық Эспириту-Санту мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Санта-Тереза экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15310 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 530,388 км² шамасында. Халық тығыздығы — 28,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1915 жылы құрылған.
Санат:Эспириту-Санту елді мекендері
Меляне (Монтана облысы)
Меляне (Меляне) — Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Георги-Дамяново қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 161 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Монтана облысының елді мекендері
Релеванттық
Релеванттык (ағыл.relevantманызды) орыс. релевантность, релевантный — тіл бірліктерін (единицаларын) даралап жіктеу функциясына ие болу касиеті, атап айтканда, тіл бірліктерін даралау функциясын этникалық (к.) денгейдегі тұтас бірлікке емес, тек онын бір бөлігіне катысты тұрғыда карастыру.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
NGC 4441
NGC 4441 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1790 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4441 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40836, UGC 7572, MCG 11-15-56, ZWG 315.39, IRAS12250+6504.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
Салқынкөл (көл)
Салқынкөл – Есіл алабында орналасқан ағынсыз тұзды көл.
Географиялық орны
Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы Ялты ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 15 км-дей жерде орналасқан.
Гидрографикасы
Ауданы 20,6 км2, ұзындығы 6 км, ені 4,2 км-ге жетеді. Жағалау сызығы 16,3 км. Көлге оңтүстік-шығысынан көбіне тартылып қалатын Қарасу өзені құяды. Жер асты, қар суымен толығады. Балықтан мөңке, шортан, алабұға, т.б. тіршілік етеді.
Дереккөздер
Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы көлдері
Сарытұмсық шауқарға
Сарытұмсық шауқарға (Pyrrhocorax graculus) — қарға отрядына жататын, тұмсығы сары, көбінесе таулы жерде тіршілік ететін құс. Күзде егіске зиянын тигізеді.
Миранда-ду-Корву
Миранда-ду-Корву (Miranda do Corvo) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Миранда-ду-Корву муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Сарытұмсық шауқарға
Дереккөздер
Санат:Торғайтәрізділер
Миранда-ду-Корву
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7 140 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 46,61 км² шамасында. Халық тығыздығы — 153,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коимбра округінің елді мекендері
Суринам пипасы
Негізгі сипаттамасы
Дене тұрқы- 20см, дене пішіні 4 бұрыш тәрізді, басының алдыңғы жағы үшкірленіп тұлғасымен тұтасып кеткен. Алдыңғы аяқтары жіңішке, 4 саусақты, саусақтарының арасынды жарғақтары болады. Реңі сарғыш, кейде күңгірттеу қоңырқай түске айналады. Құрсақ жағы ақшыл дақты, қара жолақты болады. Суринам пипасы көбінесе тіршілігін суда өткізеді, алайда терісі мүйізденген, өкпесі жақсы жетілген. Пипалар жер суаратын каналдарда, егістік алқаптарда кебе бастаған шалшшық суларда кездеседі. Нөсер жаңбырларда ормандарды су басса да сол суларда тіршілік ете береді.
Көбеюі
Пипалар іштей ұрықтанады. Аналық пипаның клоакасы жұмыртқа салғыш үлкен қалта тәрізді. Арқасында тереңдігі 10- 15 мм- дей ұяшықтары бар. Ұяшықтардың арасын бөліп тұрған пердесі өте жұқа және қантамырлары көп болады. Уылдырықтары 6- 7мм, сарыуызға өте бай. Аталық пипа аналық пипаның жұмыртқа салғышын үстінен басқан кезде уылдырықтары ұяшықтарға түседі. Ұяшықтардың беті уылдырықтың қабықшасынан түзілген тері қақпақшамен жабылады. Аналық пипа 40- тан 114- ке дейін уылдырық шашады. Уылдырықтан 82 күнде жас пипалар дамып ұяшықтардан сыртқа шығады. Аналық пипа жыртылған ұяшықтардың жалбырап қалған қалдықтарынан тас немесе басқа қатты заттарға үйкеп түсіреді. Осыдан кейін түлейді, орнын жаңа терімен ауыстырады.
Дереккөздер
Санат:Құйрықсыз қосмекенділер Санат:Оңтүстік Америка қосмекенділері Санат:Пипалар
Қазиолла Еркенұлы Құбаев
Қазиолла Еркенұлы Құбаев (1944 жылы туған, Ресей, Саратов облысы Чкалов селосы'') – экономика ғылымдарының докторы (1990), профессор (1991).
Дереккөздер
Санат:1944 жылы туғандар Санат:Саратов облысында туғандар Санат:Қазақстан экономистері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Экономика ғылымдарының докторлары Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университетінің профессорлары
Әруақтар мерекесі
Әруақтар мерекесі – 15 шілде күні аталып өтілетін қытай мерекесі.
Бұл күні қайтыс болған үлкендерді еске түсіріп, әруақтарды отбасының жылылығын қайта көруге шақырады. Жазық өңірлерде сол күні ымырт түсе жұрт есігін айқара ашып далаға шығады да, айқайлап әруақтарды үйге шақырады. Шақырған дауыстар түнгі желмен ұзаққа таралып жатады. Бұл көріністі өз басынан өткізгендер мәңгі ұмытпайды. Сулы өңірлерде өзен мен көлдерге балауыз шырақ қояды. Ай туып, жұлдыздар шыққан шақта, шырақтар су бетінде жүзіп, туыс-туғандардың сағынышын жыраққа жалғайды.
(Қытай тілінен аударылған)
Дереккөздер
Санат: Қытай Санат: Қытай мерекелері Санат: Мейрамдар
Кошевой шыңы
Кошевой – Іле Алатауының орталық бөлігіндегі Талғар – Алақыр тау сілеміндегі шың.
Географиялық орны
Қазақстан (Алматы облысы Талғар ауданы) мен Қырғызстанның шекарасында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 4253 м.
Геологиялық құрылымы
Шың протерозой мен палеозойдың граниттерінен түзілген. Кошевойдың солтүстік-шығыс етегінде Дмитриев, солтүстік-батысында Городецкий, оңтүстігінде Сапожников мұздықтары жатыр.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан шыңдары Санат:Қырғызстан шыңдары Санат:Іле Алатауы
Бартоломео Франческо Растрелли
Дереккөздер
Санат:Сәулетшілер
Вадъявож
Вадъявож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Жоғарғы Пидж өзенінің сол жағалауынан 10 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені бастауынан Шердино ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Пугачёво (Батыс Қазақстан облысы)
Пугачёво — Батыс Қазақстан облысы Бөрлі ауданындағы ауыл, Пугачёв ауылдық округі орталығы.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1426 адам (708 ер адам және 718 әйел адам) болса, 2009 жылы 2070 адамды (1034 ер адам және 1036 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Бөрлі ауданы елді мекендері
NGC 109
NGC 109 — Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1861 жылы 8 қазанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 109 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1633, UGC 251, MCG 4-2-20, ZWG 479.31, KCPG 8B, NPM1G +21.0018.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз)
Градиент
thumb|right|f(x,y) = −(cos2x + cos2y)2 функциясының градиенті Градиент (gradientis — адымдаушы) — қандай да бір кеңістік сипаттамасы шамасының ұзындық бірлігінде өзгеруінің көрсеткіші. Градиент ұғымы мұхиттануда, метеорологияда және т.б. кеңінен пайдаланылады. Мысалы, тұздылық градиенті, теңіз суының тығыздық градиенті, қысым градиенті, температуралық градиент, ылғалдылық градиент, жел жылдамдығының градиенті және т.б. кеңістіктің әрбір нүктесінде мәні өзгеріп отыратын шаманың ең шапшаң өзгеру бағытын көрсететін вектор. Егер шама u (x, y, z) функциясымен өрнектелсе, оның градиентінің координаталары: Берілген беттің кез келген нүктесіндегі градиенті сол нүктедегі нормаль бойынша бағытталады, ал градиенттің ұзындығы: Физика, метеорология, мұхиттану, гидрология салаларында кеңістіктегі кейбір шаманың ұзындық бірлігіне орын ауыстырғанда өзгеруін көрсету үшін градиент ұғымы кеңінен қолданылады; қысым градиенті, температура градиенті, ылғалдық градиенті, жел жылдамдығының градиенті, тұздылық градиенті, теңіз суы тығыздығының градиенті және т.б.
Вирусологияда градиент деп ерітіндінің концентрациясы мен иондық күшінің өзгеруін айтады. Мысалы, сахарозаның, цезийдің, глицериннің тығыздық градиентінде вирустар мен олардың бөлшектерін тазартады, акриламид концентрациясының градиентінде электрофорезбен вирус белоктарын ажыратады, ион күшінің градиентінде белоктарды хроматографиялайды.
Дереккөздер
Санат:Векторлық талдау Санат:Математикалық физика
Клайнмюрбиш
Клайнмюрбиш (Kleinmürbisch) — Аустриядағы коммуна. Бургенланд федералды жеріне қарасты Гюссинг округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 254 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 4.29 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GS, ресми идентификациялық коды — 1 04 22.
2007 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Мартин Фрювирт (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургенланд елді мекендері
Жібек Рахымбердіқызы Лебаева
Жібек Рахымбердіқызы Лебаева (5.8.1953 жылы туған, Алматы облысы Жамбыл ауданы) - актриса, Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі (1991). Алматы консерваториясын (қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы) бітірген (1975). 1975 жылдан қазіргі Алматы облысы драма театрында қызмет істеген. Қазір Қазақ жастар мен балалар театрында актриса. Ол Ғабит Мүсіреповтің "Ақан сері - Ақтоқтысында" Ақтоқты, "Ұлпаны" бойыншада Ұлпан, М.Әуезовтің "Қарагөзінде" Қарагөз, А.П. Чеховтың "Ваня ағайында" Елена Андрееваның, У.Шекспирдің "Асауға тұсауында" Катерина, Д.Исабековтің "Алтын бесігінде" Гүлдариға, т.б. рольдерді орындады.
Ануфриев диаграммасы
Ануфриев диаграммасы - атомдық-көлемдік есептеуге (10 000 Е3 көлемдегі атом саны) негізделген сегіз құрамбөліктік ұшбұрыштық петро-химиялық диаграмма (Ануфриев 1969). Диаграммада таужыныстың химиялық құрамы екі нүктемен: оңы А1:Sі, соңы Sі:Мg қатынастарымен көрсетіледі. Sі-дің мөлшері ордината бойынша абсциссадан төмен көрсетіледі. К, Nа, Са-дің мөлшері оң нүктеден кететін, Ғе2+ мен Ғе3+-тің мөлшері сол нүктеден кететін векторлар бойынша көрсетіледі. Ануфриев диаграммасы магмалық та, метасоматоздық та таужыныстар үшін қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Мальлуа
Мальлуа (Malleloy) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Нанси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,06 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54338, пошта индексі — 54670.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 925 адамды құрады. Халық тығыздығы — 227,83 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
IC 5267
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70094, ESO 290-29, MCG -7-47-7, AM 2254-434, IRAS22543-4339.
Мырзашөл орамы (Астана)
Мырзашөл орамы. Бұрынғы атауы Совет армиясы қысқа көшесі. Мырзашөл орамы А.Радищев көшесінен басталып, А.Жұбанов көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 398,9 м.
Эрбах (Хунсрюк)
Эрбах (Хунсрюк) (Erbach (Hunsrück)) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Рейн-Хунсрюк ауданының құрамына енеді.
Мырзашөл орамы (Астана)
Мырзашөл - Сырдарияның жоғарғы бойының сол жағын алып жатқан құмды шөл. Солтүстік жағы Түркістан облысы жеріне кірелі.
Эрбах (Хунсрюк)
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 233 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 1,65 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 40 037.
Мырзашөл орамы (Астана)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Эрбах (Хунсрюк)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Нярма-Яха (Кара тармағы)
Нярма-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кара өзенінің оң жағалауынан 150 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 81 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Яна-Оймякон таулы қыраты
Яна-Оймякон таулы қыраты - Сібірдің солтүстік-шығысындағы Верхоян және Черский жоталарының аралығында. Ұзындығы 1100 км, ені 250 км.
Жекелеген шыңдардың биіктігі 2000 метрге дейін жетеді. Кең аумақты алып жатқан таулы үстірттер (Яна, Оймякон және Эльгин) мен тауаралық қазаншұңқырлар (Куйдусун, Агалкин, т.б.) кезектесіп отыратын орташа биіктіктегі тау жоталар жүйесінен тұрады. Ең биік жері 1768 метр (Тирехтя жотасы). Негізінен интрузиялық жыныстар кесіп өткен құмтас және сазды тақтатастан түзілген. Алтын, полиметалл, қалайы кентастары өндіріледі. Климаты тым континенттік. Жер шарындағы суық полюстердің бірі. Яна-Оймякон таулы қыратында балқарағай тайгасы, аңғарларында терек, тау жоталарының жоғарғы жағында қыналы тундра өседі; оңтүстік беткейін дала алып жатыр.
Дереккөздер
Санат:Ресей таулары Санат:Саха таулары Санат:Хабаровск өлкесі географиясы Санат:Магадан облысы географиясы
Кент (Коннектикут)
Кент (Kent) — Коннектикут штатының Litchfield округіне жататын АҚШ қаласы.
Тале (Франция)
Тале (Talais) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Леспарр-Медок округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,27 км² шамасында.
Кент (Коннектикут)
Қала тұрғындарының саны 2962 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 128.5 км² шамасында. FIPS коды — 09-40290.
Тале (Франция)
Коммунаның INSEE коды — 33521, пошта индексі — 33590.
Кент (Коннектикут)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Тале (Франция)
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 649 адамды құрады. Халық тығыздығы — 42,5 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Тала (Сура тармағы)
Тала — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сура өзенінің оң жағалауынан 393 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ульянов облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Мордовия өзендері Санат:Чувашия өзендері Санат:Жоғарғы Еділ су алабы өңірі өзендері
Ев
Ев (Ель) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Содзим өзенінің сол жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 81 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.