Тоқырау_жылдарындағы_Қазақстан
Өнеркәсіптегі жағдай
КСРО-дағы  саяси  ахуалдың  өзгеруі  экономикалық  реформалар  мүмкіндігін  айтарлықтай  тарылтты,  ал  кейіннен   олардың   мүлдем  тежелуіне   әкеп   тіреді. Оның үстіне  шаруашылық  жүргізу  тәжірибесі  бірте-бірте  социализм  туралы   қасарыспа  қасаң  түсініктер   салдарынан  туындаған,  күні  біткен   шептерге   сырғи  берді. Осының  нәтижесінде   республика   тарихи  прогрестен   біртіндеп  шетқақпайлана  берді. Реформалардың қусырылуы  70-жылдардың  басында  кейінгі   кезеңдердегідей   ауыр   сезіле   қойған  жоқ. 170-тен астам   өнеркәсіп  кәсіпорны   мен  цех,  оның  ішінде  Лисаков  кен-байыту  комбинаты,  Шерубай-Нұра   шахтасы,   Талдықорған  аккумулятор   зауыты,  бірқатар  жеңіл   және  тамақ  өнеркәсібі   кәсіпорындары  бой  көтерді. Павлодар облысында  Екібастұз   отын-энергетика  кешенінің  Ертісте  Шүлбі  СЭС-інің   құрылысы  басталды. Трактор және  ауылшаруашылық  машиналарын  жаса,  мал  шаруашылығы   мен   жем  өндіру  машиналарын   шығару  салалары   озыңқы  қарқынмен  дамыды. Мұнай өндіру көлемі   ұлғайды. Бұл сала  әсіресе  Маңғыстауда  жедел   өркендеді. 1975 жылға  қарай  республиканың  барлық  кәсіпорындары  дерлік  энергиямен  қамтамасыз  етілді. Минерал тыңайтқыштар   өндіру – 1,8  есе,  сары  фосфор – 1,5   есе  өсті,  оның  үстіне  республиканың  фосфор  өнеркәсібі   КСРО  бойынша  алдыңғы  қатарға  шыға  бастады. Мұнайдың  едәуір   көлемін  сыртқа   шығару   халық  шаруашылығына  қажетті  сырттан  тасылатын  тауарларды   көбірек  сатып  алуға  мүмкіндік   туғызып,  экономикалық  дамудағы  жаңсақтардың  ащы  зардабын  тежей  тұруға  жәрдемдесті. Бірақ 70-жылдардың  екінші  жартысынан  бері  қарай  мұндай  теріс   бетбағыттар   барған  сайын  айқын  аңғарыла  түсті. Тежеліс тетігінің   өзегіне  айналған  сөз  бен  іс  арасындағы  алшақтық  әр  қилы  сипаттарда  көрініс  тапты. Бұған төмендегі  мысалдар  жақсы  дәлел  бола  алады. КОКП – нің  XXIV – XXVI  съездерінде   ғылыми-техникалық   прогресс    туралы   көп  айтылды. Осыған орай  ғылым  мен  техниканы   тұтастыру  формасы  ғылыми - өндірістік  бірлестіктер  құру  деп  танылды. 60 – 70 – жылдар  ұласқан  тұста  дүниеге  келген   мұндай  бірлестіктер  жаңа  техниканың  жасалуына  ғана  емес,   оның  халық  шаруашылығына  таралуына  да  жәрдемдесті. Ғылыми - өндірістік бірлестіктердің  құрамына   ғылыми  және   өндірістік  бөлшектер  енгізілді,  яғни  ғалымдардың,  конструкторлардың,  инженерлер  мен   жұмысшылардың  күнделікті  еңбегін  бір  орталыққа  тоғыстыруға  ұмтылыс  жасалды. Қазақстанның халық  шаруашылығындағы  өндірістік  және  ғылыми-өндірістік   бірлестіктер  саны  1971-1985  жылдар  ішінде  28-ден  162-ге,  осы  принциптермен   жұмыс  істейтін   кәсіпорындар  97-ден  610-ға  дейін  жетті. Барлық шығарылған  өнім  көлемінің   46,7  проценті  және  өнеркәсіп  пен  өндірісте  жұмыс  істеушілердің  46,8  проценті  ғылыми-өндірістік  бірлестіктер  үлесіне  тиді. Бірақ іргетасы  берік  дұрыс  шешімдер  тәжірибеге  енгізілген  сәттен  бастап  өмігшеңдігінен  айырылып  қалатын. Мұның себебі   мынады:  КСРО-да  ғылыми-техникалық  революция  рухында  түбегейлі  өзгерістер  жүргізу  қажеттігі  сөз  жүзінде  мойындалғанымен,  іс  жүзінде  бұрынғы  басқару  әдістерін  қолдану  жалғастырыла  берді. Ғылыми-техникалық прогресті  тұсауламай   тұра  алмаған  мемлекеттік-монополистік  меншік  экономиканың  тиімді  дамуына  мүмкіндік  бермеді. Сондықтан өндірістік  бірлестіктер  құру  ісі  ғылыми-техникалық  саясатта    монополиялық  бетбағыттардың  пайда  болуына  әкеп   тіреді