cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Умра
Өкілдік
- «Иә, оның орнына Қажылыққа бар. Қалай ойлайсың? Шешеннің басқа біреуге қарызы болса өтейтін бе едің»?
- «Иә, өтеймін», - деді.
- Олай болса, Аллаһ Тағалаға болған қарызын да өтеңдер. Өйткені қарызы өтелуге ең лайық - Аллаһ Тағала» (Нәсаий, Хаж, 7). Басқа бір уақытта бір сахаба Пайғамбары-мызға (с.а.у.) келіп: - «Әкемнің мойнына Қажылық парыз бола тұра бұл дүниеден өтіп кетті. Оның орнына Қажылыққа барсам болама?», -деді.
- «Иә, өтеймін».
- Пайғамбарымыз (с.а.у.): «Олай болса әкеңнің орнына қажылыққа бар», - деді.
Қажылық ғибадаты мойнында парыз бола тұра көзінің тірісінде Қажылыққа бара алмағандар өлмес бұрын артында қалған мирасқорларына өзінің орнына өкіл жіберулерін талап етіп, өсиет етулері уәжіп. Қажылық ғибадаты мойнында парыз бола тұра бұл дүниеден қайтқан кісілердің мұндай өсиеті жоқ болса, артында қалған мираскорлары өкіл ретінде басқа біреуді жіберумен міндеттелмейді.
Бұл дүниеден Қажылық ғибадатын орындай алмай қайтып кеткен кісілердің орнына өкіл ретінде Қажылыққа баруға болатыны сияқты, Қажылықты орындай алмайтындай дәрежеде ауру немесе кәрі болғандардың орнына да Қажылыққа баруға болады.
Хаасам тайпасынан бір әйел Пайғамбарымызға (с.а.у.) келіп, былай деп сұрақ қойды:
- «Уа, Аллаһтың ЕлшісіІ Аллаһ Тағаланың құлдарына парыз қылған Қажылық ғибадаты әкеме кәрілігінде парыз болды. Бірақ ол, бұл қажылық жолына шыдай алмайды. Мен оның орнына Қажылыққа барсам бола ма?»
- Пайғамбарымыз (с.а.у.): «Иә», - деп жауап қатты.
Өкілдік шарттары
Парыз болған Қажылықтың өкіл арқылы атқарылуы үшін төмендегі мына шарттар болуы керек:
<ol> <li>Өкіл жіберетін адамға Қажылық парыз болуы керек. Парыз болмай тұрып өкіл арқылы орындалған Қажылық нәпіл Қажылығы болып саналады. Парыз болмай тұрып өкіл жіберткен адам балиғатқа толып, Қажылық парыз болғаннан кейін, қайтадан Қажылыққа бару керек.</li>
<li>Өкіл жіберетін кісі қатты кәрі болу, жазылуы мүмкін емес ауру секілді себептер салдарынан өмірінің соңына дейін Қажылыққа бару мүмкіншілігінен мақрұм болу керек. Басқа біреуді ауру кезінде өзінің орнына Қажылыққа жіберіп, орындағаннан кейін ауруынан айығып жатса, өзі қайтадан Қажылыққа баруы тиіс. Өзі Қажылық ғибадатын орындауға шамасы жете тұра басқа біреуді орнына Қажылыққа жіберсе, бұл Қажылық нәпіл болып саналғандықтан, мойнындағы парызынан құтылуы үшін өзінің тікелей Қажылыққа баруы керек.</li>
<li>Өкіл жіберуші өкілдік Қажылыққа баруына рұқсат беруі керек. Егер өкіл ретінде баратын адам өкіл жіберушінің өтініші мен рұқсатынсыз Қажылыққа барса, ол Қажылық өкіл жіберушінің мойнындағы парызды түсірмейді.</li>
<li>Өкіл жіберуші кісі Қажылық қаражаттарын өзі көтеруі керек. Егер өкіл өз қаражатымен барған болса, өзінің орнына Қажылыққа барғанға жатады. Ал егер өкілдің жұмсаған қаржысы өкіл жіберген кісінің берген каржысынан аз болса, өкіл жіберушінің мойнынан Қажылық парызы түседі. Мирасқорлардың үкімі бұл үкімге кірмейді. Белгілі бір адамның артында қалған мирасқоры өзінің қаржысымен оның орнына Қажылыққа баруына болады.</li>
<li>Қажылық - ғибадат, сондықтан Қажылыққа біреуді жалдап, өзінің орнына өкіл ретінде жіберуге болмайды. Жіберген жағдайда өкіл өзінің мойнындағы Қажылық ғибадатын атқарған болады.</li>
<li>Өкіл ретінде баратын адам балиғат жасына жеткен, ақыл-есі дұрыс, Қажылық ғибадатының қалай орындалатынын білуі тиіс.</li>
<li>Өкіл ретінде жіберілген адам ихрамға кірмес бұрын өзін жіберген адамның атынан Қажылық жасауды ниет ету керек.</li>
<li>Өкіл ретінде жіберілген адам Қажылық ғибадатын тікелей өзі жасауы керек. Әр түрлі себептерге байланысты өзінің орнына басқа біреуді өкіл жасауына болмайды. Бұлай істелген жағдайда Қажылық қаражаттарын өкіл жіберушіге қайтарып беру керек. Өйткені негізгі өкіл жіберуші өкілінің өкіліне Қажылыққа баруға рұқсат берген жоқ. Бірақ негізгі өкіл жіберуші адам өкіліне басқа біреуді орнына жіберсең болады немесе «қалағаныңды істе» деп кеңдік жасап, рұқсат беріп жатса, басқа біреуді орнына жіберуіне болады.</li> <li>Өкіл ретінде жіберілген адам өзін жіберген адамның тапсырмаларын бұлжытпай орындауы керек. Мыс., жіберген адам өкілден «ифрад» қажылығын жасауды талап етсе, өкіл «ифрад» Қажылығын жасамай, «тәматтуғ» Қажылығын жасаса, өкіл ретінде жіберілген адам өзінің орнына Қажылық жасаған болады. Бұндай жағдайда өкіл ретінде жіберілген адам Қажылық қаржыларын иесіне қайтарып беруі керек.</li> </ol> Өкіл жіберуші адам өкіліне Қажылықтың қай түрін орындауын тағайындал тапсырмай, Қажылық жасауын талап еткен жағдайда, ифрад Қажылығы орындалуы керек. Ал егер «қадаған Қажылық түрін жаса» деп өкіліне кең ауқымды рұқсат берсе, қадаған Қажылығын жасайды. Өкіл ретінде жіберілген адам жіберуші адамның орнына Қажылық ғибадатын орындағаннан кейін, өзі үшін умра жасауына мүмкіндігі бар.
Қасиетті Медине қажылығындағы Хазіреті Пайғамбарымыздың (с.а.у.) қабірін зиярат ету
Мүміндердің көзінің нұры, жаратылыстың гүлзары, екі жаһанның асыл тәжі Пайғамбарымыз Мұхаммедтің (с.а.у.) Мединедегі нұрлы қабірін зиярат ету - мүміндер үшін сауапты да, ардақты іс. Пайғамбарымыз (с.а.у.) өзінің бұл дүниеден мәңгілік өмірге қайтуынан кейін үмметтеріне өзінің нұрлы қабірін зиярат етудің сауаптылығын көптеген хадистерінде білдірген: «Кімде-кім сауап үшін менің Мешітімде зиярат етсе, ол менің көршім болады. Қиямет күні оған шапағат етемін». «Менің осы мешітімде оқылган бір намаз-Мәсжидул-Харамнан тыс басқа барлық мешіттерде оқылған мың намаздан да (сауап жағынан) артық. Ал Мәсжидул-Харамда оқылған бір намаз - барлық мешіттерде оқылған жүз мың намаздан да артық» (Бухари, 2/56.). «Осы үш мешіттен басқа (намаз және ғибадат үшін) ешқандай мешітке жолға шығу дұрыс емес. Бұл үш мешіт: Мәсжидул-Харам, Мәсжидул-Ақса, Мәсжидул-Нәби (Пайғамбарымыздың (с.а.у.) мешіті (Бухари, 2/56.).
«Үйім мен мінберімнің арасы - жаннат бақшаларынан бір бақша» (Бухари, 2/57.). Пайғамбарымыздың (с.а.у.) қабірін зиярат ету - мүміндер үшін парыз болмаса да, сауабы мол маңызды іс. Уақыттың ыңғайына қарай Қ. амалдарынан бұрын немесе кейін Медине қажылығына барып, Пайғамбарымыздың мешіті мен қабірі зиярат етіледі. Зиярат жасаған уақытта Пайғамбарымыз Мұхаммедке (с.а.у.) әдеттегісінен де көбірек салауат және сәлем айтады. Өйткені Пайғамбарымыз (с.а.у.): «Маған сәлем берген әрбір адамның сәлемін Аллаһ Тағала менің рухыма білдіреді», - деген. Пайғамбарымыздың (с.а.у.) мешітіне «Бәбус-Сәлем» немесе «Бәбул-Жибрил» есігінен әдепті түрде Салауат және Сәлем айтып кірелі. Егер мәкрүһ уақытқа сәйкес келіп қалмаса, Пайғамбарымыздың (с.а.у.) нұрлы қабірі мен мінберінің арасында екі рәкат тахйиатул-мәсжид (мешітке сәлем) намазы оқылады. Өйткені Пайғамбарымыз (с.а.у.): «Үйім мен мінберімнің арасы жәннат бақшаларынан бір бақша, ал мінберім - қиямет күні маған сыйланатын кәусар бұлағының үстінде болады» (Муслим, Хаж, 502.) - деп мінбері мен қабірі арасындағы жердің қасиеттілігіне назарымызды аударған. Тахийатул-мәсжид намазын оқығаннан кейін Пайғамбарымыздың (с.а.у.) мешітін зиярат ету бақытына кенелгендігі үшін екі рәкат шүкір намазын оқып, намаздың соңынан өзіне, әке-шешесіне және күллі мұсылман бауырларына дұға жасап, тілек тілейді. Сосын Пайғамбарымыздың (с.а.у.) нұрлы қабіріне баяу жүріспен барып, зиярат етеді. Пайғамбарымыздың бас жағына барып, «Әссәләмуа'лайка әюһан-нәбию уа рахматуллоһи уә бәрәкәтуһ. Әссәләму а'лайка па саийди на Расулул-Аллаһ» деп сәлем және салауат айтып, Аллаһ Тағалаға жалбарынып, дұға жасап, тілек тілейді. Бұларды жасаған уақытта айғайлап, бақыруға және қабірінің темірлерін сүюге, сипауға, қабіріне сәжде жасауға болмайды. Өйткені бұндай істерді істеу - бидғат. Дініміз бұндай әрекеттерге тыйым салған. Одан кейін он жаққа қарай бір метрдей жүріп, Хазіреті Әбу Бәкірдің қабірінің басына барып,'' «Әссәләму а'лайка на Халифата расулиллаһ»'' деп сәлем беріп, Құран бағыштайды. Сосын оң жаққа қарай тағы бір метрдей жүріп, Хазіреті Омардың қабірінің басына барып, ''«Әссәләму а'лайка на Әмирал-мүминин»'' деп сәлем беріп, құран бағыттан, Пайғамбарымыздың басына қайта келіп, салауат және сәлем айтып, Аллаһ Тағаладан қайыр тілек тілеп, дұға жасайды. Осыдан соң Пайғамбарымыздың мешіті мен нұрлы қабіріне деген зиярат тәмамдалады.
Евгения Ивановна Агеева
Агеева Евгения Ивановна (2(19).10(9).1916, Семей қаласы - 1964, Алматы қаласы] — археолог, ғалым, тарих ғылымы кандидаты (1954). 1941 жылы Ленинград (Санкт-Петербург) мемлекеттік университетін бітірген. 1941—43 жылы Қорық, зоопарк және көне ескерткіштерді қорғау басқармасында инспектор, 1943—46 жылы Орталық мемлекеттік музейде аға ғылыми қызметкер, 1947 жылдан Шоқан Уәлиханов атындағы Тарих, археология және этнография институтында кіші, кейіннен аға ғылыми қызметкер болды. Қазақстан мен Қырғызстанның байырғы өркениеттерін зерттеген бес Археологиялық экспедициялар жұмысына, Александр Натанович Бернштам жетекшілік еткен Оңтүстік Қазақстан Археологиялық экспедицияның жұмыстарына қатысқан, кейіннен осы экспедицияны басқарған. Баба Ата кала жұртында нәтижелі қазба жұмыстарын жүргізген. Отырар, т.б. көне қалалар мөдениетін, Сырдария мен Қаратаудағы қыш ыдыстар ерекшеліктерін зерттеген. Оңтүстік Қазақстан жерінен бірнеше ежелгі қала орындарын анықтаған. 40 шақты ғылыми және ғылымдық-танымдық еңбектердің авторы.
Кері транскрипция
thumb|right|300px Кері транскрипция — қатерлі ісік туғызатын РНК-ды вирустардың ферменті. Оның көмегімен бұл вирустардың РНҚ-лы кДНҚ-ға көшірілуі мумкін.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Маңғыстау ауданы
Маңғыстау ауданы — Маңғыстау облысының орталығында орналасқан әкімшілік бөлік. Солтүстігінде Бейнеу, батысында Түпқараған, Мұнайлы аудандары, оңтүстігінде Қарақия ауданы, шығысында Өзбекстанның Қарақалпақстан республикасымен шектеседі.
1928 жылы құрылған. Аудан орталығы - Шетпе ауылы. Ақтаудан Шетпеге дейінгі ара қашықтық – 159 км, аудан көлемі 47,9 мың шаршы км-ге тең.
Тарихы
Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитетінің 1928 жылдың 3 қыркүйегіндегі «Қазақ Автономиялық АССР-да аудандандыру туралы» №743 қаулысы бойынша құрамында 6 ауданы бар орталығы Ойыл селосы болатын Адай округі құрылды. Осы алты ауданның бірі – орталығы Форт Александровск қаласы болатын Маңғыстау ауданы. Осы кезден бастап бұл күн Маңғыстау ауданының құрылған күні деп аталып келеді (ҚР ОММ, 29.01.2008 жылғы №05-10/19 хаты негізінде).
Жаңа құрылған ауданның алғашқы ұйымдастыру бюросының төрағасы болып Қойсары Сарғожаев сайланды. Кейін 1929 жылы Мақанов жұмыс атқарды. 1931 жылы Беркімбаев, 1930, 1932-1934 жылға дейін аудандық Кеңес атқару комитетінің төрағасы С.Жиенбаев, одан кейінгі 1935-1938 жылдары аралығында төраға болып Әлиев, Чапаев, Төралиевтер жұмыс жасады. Ал партиялық басшылық жұмыстарында 1928 жылы Сағындықов, 1929 жылы Тастайбеков, 1930-1932 ж.ж. Баймұханбетов, 1933 жылы Сүйінұлы, 1934-1937 ж.ж. Д.Хангереев, 1937 жылы Өтепбергенов, одан кейін Ғ.Жұмағалиевтер қызметтер атқарды.
Жергілікті халықтың сұрауы және аудан шаруашылықтарының шашыраңқы орналасуы ескеріліп, әкімшілік басқару жүйелерін жетілдіру мақсатымен Қазақ КСР Жоғарғы Кеңес Президиумының 1939 жылдың 16 қазанындағы Жарлығымен бұрынғы Маңғыстау ауданы Гурьев облысына қарасты екі ауданға – Маңғыстау (орталығы Жыңғылды селосы) және Шевченко (орталығы Форт Александровск қаласы) аудандарына бөлінген.
Жаңа құрылған ауданның орталығы табиғаты жайлы, көк желекке бөленген, Қаратаудың ол кездегі сулары кез келген жерінен шығып жатқан Жыңғылды селосы болып белгіленгенімен, онда көзге ілінетіндей мәдени тұрғыдан бірде-бір ғимарат жоқ болатын. Жергілікті тұрғындардың көпшілігі жерден қазылған үйлерде тұрды. Балшықтан салынған мектеп үйі, аздаған ғана тұрғын үйлер, жаңа ғана бой көтере бастаған тағы да басқа құрылыс нысандары бар шағын елді мекен.
Аудан орталығы Жыңғылды селосында болды делінгенімен кейіннен табылған құжаттарда көрсетілгендей, заңды түрде аудан орталығын кезінде 1940 жылдың 4 сәуіріндегі Еңбекшілер депутаттары Гурьев облыстық Кеңес атқару комитетінің шешімі бойынша Таушық поселкесінің солтүстігіндегі 4-5 шақырым «Доллопо» жері таңдалған. Сонымен аудан орталығы 1939 жылдың аяғынан 1941 жылдың басына дейін кейбір құжаттар жүзінде Жыңғылды болды. 1941 жылы жаңадан салынған «Социалистік қалашықтағы» (Соцгородок деп аталды) ғимараттарға барлық әкімшіліктер келе бастады да, ресми түрде аудан орталығы Таушық поселкесі болды. 1941 жылдың басында аудан орталығы Таушық поселкесіне толықтай келіп орналасты.
Маңғыстау ауданында елуінші жылдардың ортасында қой саны жедел қарқынмен өсірілді. Нәтижесінде, Гурьев облысына – 40 000, Ақтөбе облысына – 70 000 қой сатылса, Ресейдің Орск қаласына жыл сайын 40-50 мың қой етке тапсырылып отырған. Сол жылдары Маңғыстау ауданы мал басы саны мен оның өнімін өндіруде облыс бойынша бірінші орында болды. Ауданда жылқы шаруашылығын дамыту, оның ішінде «Адай» жылқысын асылдандыру да сол жылдары алғаш қолға алынған болатын.
1957 жылы Маңғыстау ауданының әр түрлі сала бойынша республикалық, облыстық дәрежедегі 16 Ауыспалы Қызыл Туға ие болғаны тарих беттерінде жазулы.
Биткау
Биткау (Bittkau) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Штендаль ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 734 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 11,06 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 90 075. Муниципалитеттің басшысы — Клаус Шпёттер.
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Маңғыстау ауданы
Тарихы
Аудан аумағынан өндірілуі жеңіл құрылыс материалдарының мол екендігі ескеріліп, 1968 жылы Шетпе жерінен қиыршық тас өндіру зауыты ашылып, жұмысқа кірісті. 1977 жылдың күзінде Қызылтұран ұлутас карьері ашылып, жылына 20-25 мың текше метр құрылыс материалын өндіру жоспарланып, бар мүмкіндігінше жұмыс жасады. Аса құнды құрылыс материалдарының бірі – шебіндік тас зауыты болды. Қ.Мұнатовтың бастамашылығымен «Мырзабек Алтын Тас групп» АҚ өз жұмысын 1997 жылы бастады. Бүкіл акционерлік қоғам мен оның бөлімшелерінде жұмысшы, қызметкерлердің 60 пайыздан астамы жергілікті тұрғындарды құраса, мекеме өз кезегінде аудан бюджетінің көтерілуіне септігін тигізді.
Міне, бүгінгі таңда ауданның барлық елді мекендері көгілдір отынмен, электр жарығымен, телефон байланысымен қамтылды. Бірқатар мемлекеттік бағдарламалар аясында көптеген әлеуметтік нысандар пайдалануға берілді. «Ақ бұлақ» бағдарламасы бойынша елді мекендерге селоішілік су құбырлары тартылса, «Балапан» бағдарламасы бойынша балабақшалар салынуда. «Қолжетімді баспана» бағдарламасы бойынша аудан орталығынан муниципалды тұрғын үйлер салынып, пайдалануға берілуде.Сонымен қатар, "Өңірлерді дамыту" бағдарламасы аясында елді мекендерде иншенерлік-инфрақұрылымдарды жаңалау, жүргізу жұмыстары жақсы қолға алынды.
Табиғаты
Климаты континенттік және қуаң. Қысы біршама суық. Ауаның орташа температурасы қаңтарда –4°С, маусымда 25°С. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 150 мм. Сор, сортаң сұр және құмдардан тұратын топырақ жамылғысы таралған. Аудан аумағында 50-ден астам құдық пен бұлақ бар (қ. Маңғыстау құдықтары). Жусан, сораң, бұйырғын, еркекшөп, ебелек, жантақ өседі. Жануарлардан қасқыр, түлкі, қарсақ, борсық, қарақұйрық, ақбөкен, арқар, күзен, қасқалдақ, дуадақ, жыландар, т.б. кездеседі.
Халқы
Халық сирек қоныстанған. Әр 1 км² жерге орта есеппен 6,0 адам, ал шығысында 0,6 адам. Ірі елді мекендері: Шетпе, Тұщықұдық, Жыңғылды, Үштаған, Ақшымырау, Жармыш, Сайөтес, Оңды, Шайыр, Қызан.
2019 жылдың 1 қаңтарына ауданның халық саны 39 мың адам.
Әкімшілік бөлінуі
Аудан құрамындағы 9 ауылдық округ пен 3 ауыл әкімшілігіне 21 елді мекен біріктірілген:
Денсаулық сақтау саласы
Денсаулық сақтау саласында аудандық орталық аурухана, орталық емхана, 10 дәрігерлік амбулатория, 8 медициналық пункт, Е.Оразақов атындағы Маңғыстау облыстық туберкулезге қарсы санатория халыққа қызмет көрсетеді. Өткен 2014 жылы Жармыш, Шайыр, Шебір, Тұщықұдық селоларынан салынған жаңа дәрігерлік амбулаториялар пайдалануға берілсе, 2015 жылы Қызан, Жыңғылды, Ұштаған селоларынан жаңа дәрігерлік амбулаториялар салынып, пайдалануға берілді.
Білім беру саласы
Ауданда 18 мемлекеттік, 4 жекеменшік бала бақшада, 4 мектеп жанындағы шағын орталықта 1649 бала мектепке дейінгі білім беру және тәрбиелеумен (80%) қамтылған. Бұдан өзге, Ұштағанда 1 жеке меншік, Жыңғылды селоларында 80 орындық 2 жаңа балабақша жұмыс істейді.
2015-2016 оқу жылын аудан мектептері 7 010 оқушымен бастады.
Экономикасы
Аудан экономикасы ауыл шаруашылығымен айналысады. Жер аумағының 79,0% жайылым. Негізінен қой, түйе және сиыр өсіріледі. 1997 жылға дейін 7 қаракөл қойын өсіретін кеңшар болды. Қазір олардың негізінде 118 шаруа қожалығы құрылған.
Аудандағы БАҚ
Ауданда 1941 жылдан “Жаңа өмір” газеті шығады.
Транспорты
Аудан арқылы Ақтау — Мақат т. ж., Ақтау — Атырау — Жетібай — Шетпе автомобиль жолдары өтеді.
Дереккөздер
Санат:Маңғыстау ауданы
Энциклика
Энциклика - [лат. encyclica - жалпыға ортақ] - барлық католиктерге бағытталған, дінді ұстанушыларға нұсқаулық мәні бар папаның Жолдауы. Энциклика бағдарламалық сипатта болады және діни, қоғамдық-саяси, өнегелік және өзге де мәселелерге арналады. Олар латын тілінде жазылып, мәтіннің алғашқы сөзімен аталады. Папа Лев ХӀӀӀ-нің 1891 ж. жарық көрген "Рерум новарум" ("Жаңа заттар туралы") энцикликасында Католик шіркеуінің негізгі әлеуметтік-саяси көзқарастары, 1991 ж. шыққан Иоан Павел ӀӀ-нің "Центесимус аннус" ("Жүзінші жыл") энцикликаларында кездеседі.
Лаятико
Лаятико (Lajatico) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Пиза провинциясында орналасқан.
Энциклика
Дереккөздер
Санат:Саясат
Лаятико
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1387 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 19 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 72 км² шамасында. Пошта индексі — 56030.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Leonardo.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
ВАЗ-2103
ВАЗ-2103 («Жигули-1600»/«Lada-1600») — кеңес одағының және Ресейдің артқытартушы автокөлігі. Өз уақытысында Кеңес одағының ең танымал көліктерінің бірі болып саналған: 1972 жылдан 1984 жылға дейін (өндірістен түсірілгенше) көліктің ? млн данасы жасалған. Ізашары ВАЗ-2101, ізбасары ВАЗ-2106.
Дереккөздер
Санат:ВАЗ автомобильдері
Тұрым, жазғытұрым
Тұрым, жазғытұрым. Кейде «жазғытұры» деп те айтылады. Мағынасы — көктем, жазға салым мезгіл. «Жазғытұры қалмайды қыстың сызы, Масатыдай құлпырар жердің жүзі» (Абай). Сөздің екі түбірден біріккені әркімге де көрініп тұр. Біріншісі -ғы жұрнағын қабылдаған «жаз» (жазғы) сөзі. Мұның төркінін, мағынасын іздестіруді міндет етпедік. Өйткені, көпшілік қауымға түсінікті. Екіншісі — «тұры» немесе «тұрым». Міне осы тұлға тілімізде жеке қолданылмайды әрі мағынасы да көмескі, түсініксіз. Зер сала, іздестіре келгенде оның да сыры мәлім бола бастады. моңғол тіліндегі «түрүүн» сөзі қазақ тіліндегі «әуелі, бұрын» орнына қолданылса, қалмақ тіліндегі «түрүләд» та осыны көрсетеді. Көрсетілген тұлғалар қазақ тілінде «тұры», «тұрым» болып өзгерген де, мағынасын сақтай отырып, «жаз» сөзімен бірігіп кеткен. Сонда «жазғытұры» -ның қазіргі түсінік бойынша берер мағынасы — жаздан бұрын, «жаздың әуелі». Демек, жыл мезгілінің «жаздан» бұрын, «жаз-дың» хабаршысы ретінде келетін маусым ұғымын білеміз.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Артемио Франки кубогы 1993
Артемио Франки кубогының екінші жарысы. Онда Аргентина және Дания құрамалары бас сынасты. Негізгі уақыт 1:1 есебімен тең аяқталып, пенальтилер сериясында Аргентина 5:4 есебімен басым түсті.
Сілтемелер
Санат:1993 жылғы футбол Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:Дания Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:Финалиссима
Тальве-Яха
Тальве-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы 2- Ярро-То көлі орналасқан. Өзен ұзындығы 48 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Евгений Иванович Шиятый
Шиятый Евгений Иванович (1938 жылы туған, Украина, Харьков облысы, Купинск ауданы, Купянск-Узловой с.) – ғалым-агроном, ауыл шаруашылық ғылымдарының докторы (1981). Черкасск облысындағы Уман ауыл шаруашылық институтын бітірген (1960). Запорожье облысы кеңшарларында агроном (1960 – 61), Павлодар облысында топырақты эрозиядан қорғау тәжірибе станциясында ғылыми қызметкер (1961– 63). 1963 жылдан Бүкілодақтық Жер шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтында ғылыми қызметкер, бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарған. Негізгі ғылыми жұмыстарының бағыты – топырақты эрозиядан қорғаудың ғылыми негіздері мен шараларына арналған. 2 өнертапқыштық куәліктің авторы.
Дереккөздер
Санат:1938 жылы туғандар Санат:Купинск ауданында туғандар Санат:Қазақстан агрономдары Санат:Уман ауыл шаруашылық институты түлектері Санат:Ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторлары
Мырыч
Мырыч — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Евва өзенінің сол жағалауынан 74 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Айтболат күмбезі
Айтболат күмбезі, Сарысу өзенінің құйылысына таяу, Айтболаттың Ақшиі деген жерде қыпшақ заманында (12-13 ғ.) тұрғызылған сәулетті күмбез. Кейін қирап, тек қабырғасы мен маңдай алдының кейбір сілемдері қалған. 19 ғасырдың орта кезінде Ш.Ш. Уәлиханов күмбездің өзі көрген қалпын қағазға сызып қалдырған.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Сәулет өнері Санат:Тарих Санат:Қарағанды облысы
Көкшағыр жусан
Көкшағыр жусан (Artemisia marschalliana) – астралылар тұқымдасының жусан туысының бір түрі. Қазақстанда Тобыл – Есіл, Ертіс, Жем өзендері, Каспий, Арал маңында, Көкшетауда, Мұғалжарда, Сарыарқаның шығысы мен батысында, Қарқаралыда, Бетпақдала, Балқаш – Алакөл аймағында, Алтайда, Тарбағатайда, Қызылорда облысында далалы, шөлейт, құмды жерлердегі өзен аңғарларында, тың жерлерде, тастақ беткейлі төбелерде өседі. Биіктігі 30 – 80 см-дей шала бұта. Өсімдік түгелдей тықыр, жасыл не сұрғылт жасыл, тамыры жуан, сүректенген. Жеміс бермейтін бұтақтарының жапырағы сопақша келген, ұзындығы 4 – 8, ені 2 – 6 см, қара жасыл. Шілде – тамыз айларында гүлдейді. Көкшағыр жусанды жаз бойы қой мен түйе жақсы жейді, сиыр мен жылқы онша жемейді.
Дереккөздер
Санат:Жусандар Санат:Күрделігүлділер
Жезқазған мыс руда кен орны (мақала)
Жезқазған мыс руда кен орны – Қаныш Сәтбаевтың ғылым еңбегі. Талым Жезқазғандағы қысқаша барлау тарихын баяндап, оның зор мүмкіндігін атап өтіп, сол істі өрістетер техника жағдайларға тоқталады.
Жезқазғандағы кен минералды кварцдала шпаты мол сұр құмтастың тоғыз қабатқа дейін қатталып теңбілденген шұбар түрде кездесіп, жарықшақтарды толтырған құмтастардың құрамында кейде жер қыртысының тереңдегі қалпында ұшырасатыны жайында айта келіп, соған орай, мынадай тұжырымдар жасайды: кенді құмтастар Жезқазғанда берік және тұтқыр түрде кездеседі, жерастының қазындылар ешқашанда опырылмайды, демек, үңгірді тіреусіз жүргізуге болады, тіреу ағаштары мүлдем қажет емес; кеніш ішінде су жоққа тән болса да секундына литрдің не бары оннан бір бөлшегін құрайды; кен қабаттарының қалыңдығы ірі шоғырларында 20-30 м біртекті кендер қалпында кездеседі, демек кенді шығарғанда өндірудің тиімді әдісін пайдалануға мүмкіндік береді; кеніштің кейбір кен шоғырлары бірінің үстіне бірі дестеленіп жатады, бұл жайтта кейде қабаттасқан, бір ғана шахта оқпанынан қазуға мүмкіндік береді; Жезқазғанда ашық карьерлік жұмыстарды кеңінен жүргізуге мүмкіндік бар.
Осының бәрі Жезқазған мысының ерекшелігін (әлемде 3-ші орын) және кендерді шығару мен өндіру технологиясы өте тиімді екенін аңғартады дейді ғалым. Теолог-ғалымның бұрын жабық жатқан осы еңбегі оның 1998 жылы Алматы қаласындағы «Тылым» баспасынан жарық көрген 8-томдық еңбектері жинағының 1-томында (187-229-беттері, орыс тілінде) алғаш рет жарияланды.
Дереккөздер
Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары Санат:Жезқазған
IC 948
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49281, UGC 8779, MCG 2-35-23, ZWG 73.92.
Сыртқы сілтемелер
IC 948 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Балқашит диаграммасы
Балқаштық диаграммасы — жүйенің қүрамы мен балқу температурасы байланысының графикалық бейнесі. Петрологияда табиғи жоне жасанды силикатты балқымалардың кристалдану процесін зерттеу үшін қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Балтабек
Балтабек Мұқанұлы Қуандықов — ҰК "Қазақойл" президенті
Балтабек Құмарұлы Мұқашев — "Чаралтын" компаниясының президенті.
Сілтемелер
Санат:Қазақ есімдері
Памидово (Пазарджик облысы)
Памидово (Памидово) — Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Лесичово қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 4459. Телефон коды — 03526. ЕКАТТЕ коды — 55275.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пазарджик облысының елді мекендері
Өтепберген Ақыпбекұлы
Өтепберген Ақыпбекұлы - 8 қазанда Қызылағаш ауылы, Қапал ауданы (қазіргі Ақсу), Талдықорған (қазіргі Алматы) облысында туған. Алматы жоғары партия мектебінің журналистика бөлімін бітірген. Еңбек жолын туған ауданындағы Абай атындағы кеңшарда тракторшы, клуб меңгерушісі, комсомол комитетінің хатшысы болып бастайды.
1973-1985 жылдары Қапал аудандық «Қадал еңбеккер!» газетінде тілші, аға тілші, бөлім меңгерушісі, Бас редактордың орынбасары, кейіннен облыстық «Октябрь туы» газетінде жауапты хатшының орынбасары, бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарады. 1985 — 1995 жылдары республикалық «Қазақ әдебиеті», «Жалын», «Денсаулық», «Жанашыр», «Халық Конгресі» газет, журналдарында аға тілші, бөлім меңгерушісі, бөлім редакторы, жауапты хатшы, Бас редактордың орынбасары болып қызмет істеді. 1995— 1998 жылдары Республикалық «Казгидромет» агенттігінде, ҚР Парламенті Мәжілісінде, ҚР Ұлттық Банкінде аға референт, кеңесші, ҚР Әділет министрлігінің басқарма бастығы қызметтерін атқарды.
Бірнеше дүркін Қазақстан Жазушылар одағы, Қазақстан ЛКЖО Орталық комитеті мен «Жалын» баспасының бірлескен дәстүрлі конкурсының және республикалық, халықаралық мүшәйралардың жүлдегері атанды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Паринтинс
Паринтинс (Parintins) — Бразилиядағы муниципалитет, Амазонас штатында орналасқан. Орталық Амазонас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Паринтинс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 122136 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5952 км² шамасында. Халық тығыздығы — 22,9 адам/км².
Тарихы
Санат:Амазонас елді мекендері
Анна Михайловна Дараган
Анна Михайловна Дараган ─ орыс балалар жазушысы.
1806 жылы Санкт-Петербург қаласында дүниеге келген. Мемлекет қайраткері Михайл Андреевич Балугьянскийдің қызы.
1848 жылы «Чтение для детей из Священной истории» кітабы, 1849 жылы «Естественная история животных, рассказанная для детей» кітабы басылып шығады. «Ёлка. Подарок на Рождество» үйде оқуға арналған суретті әліппенің авторы. 1849 жылы Елизавет училищесінің басшысы болады. 1862 жылы «Руководство к детским садам по методе Фридриха Фребеля»
Дереккөздер
Санат: Әдебиет Санат: Орыс әдебиеті Санат: Орыс жазушылары
IC 5385
IC 5385 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 5385 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Ұстын
Ұстын — қыстау-үйлердің төбесін жабу ісінде арқалық (бел ағаш) астына қойылатын тіреу. Ол арқалықтың ортасы немесе екі басына тіреледі. Ұстын ағаштан алуан үлгіде (жұмыр, төрт қырлы, бунақты, оймышты, т.б.) жасалады.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет Санат:Мәдениет
Тас көмірді кокстеу
=Тас көмірді өңдеу= Тас көмірді ауа қатыстырмай кокс пештерінде 900 - 1050°C температурада өңдеу әдісін тас көмірді кокстеу деп атайды. Алғашқы түзілетін өнімдер: кокс және ұшұыш заттар. Шикізаты ретінде 350 - 400°C температурада пластикалық күйге ауысып, берік және кеуекті металлургиялық кокске айналатын тас көмірлер қолданылады. Коокстелінетін көмірді көмірлердің басқа түрімен араластырып, шикіқұрам (шихта) дайындап, кокстеуге жібереді. Коксхимия өндірісінде кокспен қатар жүздеген химиялық өнімдер, химиялық өндірістің шикізаты, жартылай дайын өнімдер жіне келешекте полимерлеуге пайдаланылатын мономерлер өндіріледі. =Кокc= Кокс - кеуекті қатты зат. Оны металлургия зауыттарында, домна пештерінде қолданады. Сондықтан механикалық беріктігі жоғары, ал жану жылуы 31400 кДж/кг-нан кем болмайды. =Тіке кокс газы= Тіке кокс газы - құрамында өте күрделі (конденсацияланбайтын газдар, тас көмір шайырлары, ароматты көмірсутектер және су буынан құралған қоспалар) кокс пешінен шығатын бу мен газ қоспасы. Оның құрамынан шайырларды, ароматты көмірсутектердін және суды конденсациялайды, ал аммиакты адсорбциялайды. Бұлардан кейін қалған газ қоспаларын кері кокс газы деп атайды. Кокс газы - күрделі қоспа (%):H2 54 - 59, CH4 23 - 28, CO 5 - 7, N2 3 - 5, O2 0,3 - 0,8. Жанк жылуы 16700 - 17200 кДж/м3. Кокс газын кокс және домна пештерін жылытуға немесе химиялық шикізат ретінде қолданады.
Лейрия (аудан)
Лейрия (аудан) (Leiria) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты  Пиньял-Литорал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 947 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,85 км² шамасында. Халық тығыздығы — 2 036,10 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лейрия округінің елді мекендері
Аренильяс
Аренильяс (Arenillas) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Сория провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Альмасан ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 27 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,39 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сория елді мекендері
Қозғауыш
Қозғауыш- кез келген энергия түрін механикалық энергияға түрлендіретін машина.
Бензиндік қозғауыш - ұшқындық отжандырумен поршеньдік іштен жанатын қозғауыш; отыны - бензин болады.
Жоғарықа қақпақшалы қозғауыш - қақпақшалар цилиндрлер үстінде орналасқан поршеньдік қозғауыш.
Сырттан жанатын қозғауыш - жанатын отыны цилиндрдің ішіне кірмейтін жылу қозғауышы. (мысалы бумен істайтін қозғауыш).
Іштен жанатын қозғауыш - отыны тікелей цилиндрдің ішінде тұтанып жанатын немесе жанған отын цилиндрдің ішіне берілетін жылу қозғауышы.
Газды қозғауыш – іштен жанатын поршеньдік қозғауыш,оның отыны- тығыздалған, сұйықталған немесе газогенераторлық қондырғыда жасалған газ.
Ыстық қозғауыш - қоршаған ортаның темперагурасынан жоары, бірақ +50° С-дан кем емес температураны қамтитын тоқтатылған қозғауыш.
Екі тактылы қозғауыш -жұмыс циклі поршеньнің екі жүрісіне тең, яғни иінді біліктің бір айналғанында орындалатын қозғауыш.
Дизельді қозғауыш - отыны қысым әсерінен тұтанатын, іштен жанатын поршеньді қозғауыш; отыны - дизель отыны деп аталады.
Карбюраторлы қозғауыш - жанғыш қоспасы карбюратор ішінде даярланатын бензинді қозғауыш.
Көпотындық қозғауыш - сәл өзгерістер кезінде әртүрлі отындарда жұмыс істей алатын қозғауыш (мысалы, арнайы жасалған дизель қозғауыш тек дизель отында ғана емес, сонымен катар бензин, керосин және баска отындарда жұмыс істей алады).
Төмен қақпақшалы қозғауыш- қақпақшалары цилиндрлердің жанында орналасқан поршеньдік қозғауыш.
Газотурбиналы қозғауыш - компрессор мен турбинаның қалақ доңғалақтары бір білікте орналасқан газотурбиналық қозғауыш.
Бумен істейтін қозғауыш - сырттан жанатын поршеньдік қозғауыш, мұнда жұмыс дене ретінде бу қазанында жасалған бу болады
Бутурбиналық қозғауыш- кеңейетін бу турбинаның қалақ доңғалактары арасынан өтетін, оларды айналдыратын сырттан жанатын жылу қозғаушы.
Поршендік қозғауыш- кеңейетін газдар (немесе булар) поршеньнің түбіне әсер етіп, оны цилиндрде қозғалтқызатын жылу қозғаушы.
Оталдырғыш қозғауыш - негізгі қозғауышты немесе едәуір мықты қуатты қозғауышты іске қосу үшін қызмет ететін, әдетте карбюраторлық қозғауыш.
Реактивтік қозғауыш- өзінен ағып шығатын, жұмысшы дененің реактив күшіне сәйкес келетін қозғалыс үшін пайдаланылатын тарту күші өз тұлғасында туатын қозғауыш.
Жіберетін қозғауыш - поршеньдік қозғауыш, мұнда отын (мысалы, дизель, бензин) тура цилиндрлерге жіберіледі.
Стирлинг қозғауышы -изотермиялық қысумен және кеңейтумен термодинамикалық цикл бойынша сырттан жанатын поршеньдік қозғауыш.
Жылу қозғауышы- жанатын отынның жылуы механикалық жұмысқа айналатын қозғауыш.
Форкамерлық қозғауыш - жұмыс қоспасының жануы басталатын косымша кішірек камерасы бар поршеньдік қозғауыш.
Төрт тактілі қозғауыш - жұмыс циклы поршеньнің төрт жүрісінде, яғни иінді біліктің екі айналым кезінде жүзеге асатын поршеньдік қозғауыш.
Электр қозғауыш – электр энергиясын механикалық жұмысқа айналдыратын қозғауыш.
Дереккөздер
Санат:Физика
Найля Игоревна Шевелева
Найля Игорьевна Шевелева (2.5.1957 жылы туған) – медицина ғылымдарының докторы (1996), профессор (2001).
Ғылыми жұмыстары
Ғылыми еңбектері спорттық медицина мәселелеріне арналған. 80-нен астам ғылыми жарияланымның авторы.
Дереккөздер
Санат:Медицина ғылымдарының докторлары Санат:Қарағанды мемлекеттік медицина академиясы түлектері Санат:Қазақстан дәрігерлері Санат:Қарағанды мемлекеттік медицина академиясы оқытушылары Санат:Қарағанды мемлекеттік медицина академиясының профессорлары
Бэзел (Миссури)
Қала тұрғындарының саны 121 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.4 км² шамасында. FIPS коды — 29-05104.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
NGC 219
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1863 жылы 16 қыркүйекте Bond George Phillips астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 219 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2522, MCG 0-2-128, ZWG 383,73.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Норс Канзас Сити (Миссури)
Норс Канзас Сити (North Kansas City) — Миссури штатының Клей округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 12.0 км². FIPS коды — 29-53102.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 4714 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Клей округі елді мекендері
Абсолюттік уақыт
Абсолюттік уақыт - дененің козғалысына, кеңістіктің материалдық ерекшеліктерін байланыссыз бір қалыпта созылатын «таза ұзақтық».
Бөлім командирі
Бөлім командирі — бөлімнің (бөлімше) жеке кұрамын басқаратын және оның тікелей басшысы болып табылатын адам. Армияда командир дара басшы болып табылады және өзіне катысты бөлімдегі (бөлімшедегі) жауынгерлік және әскери даярлық үшін үкімет алдында жауапты. Ол жеке құрамның жауынгерлік, саяси даярлығына, тәрбиесіне, әскери тәртібіне, саясиморальдық жайына, қарулану жағдайына. әскери техника мен көлікке, бөлімді материалдық-тұрмыстық және медициналық жағынан камтамасыз етуге жауап береді. Бөлім немесе бөлімше командирі даярлық дәрежесі аттестаттау нәтижесінде айкындалатын офицерлік, старшина немесе сержанттық кұрамнан тағайындалады.
Абсолюттік уақыт
Дереккөздер
Санат:Механика
Бөлім командирі
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Абсолюттік уақыт
Дереккөздер
Абсолютное пространство-время
Бөлім командирі
Дереккөздер
قائد İkinci Dərəcəli Kapitan Kommandørkaptajn Fregattenkapitän Commander Capitán de Fragata Komentajakapteeni Capitaine de frégate Capitano di fregata 司令官 Kapitein-Luitenant ter zee Kommandørkaptein Kommandørkaptein Komandor porucznik Capitão-de-fragata Коммандер Kommendörkapten Капітан II рангу
Треместьери-Этнео
Треместьери-Этнео (Tremestieri Etneo) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Катания провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 21 362 адамды құрайды. Халық тығыздығы 3361 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 95030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Салыстырмалы саясаттану
Дереккөздер
Санат:Саясат
NGC 4561
NGC 4561 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 27 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4561 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42020, IC 3569, UGC 7768, MCG 3-32-76, ZWG 99.98, IRAS12336+1935, KCPG 346A, KUG 1233+195, VV 571.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Журналистика
thumb|400px Журналистика (Journalismus, journalisme, journalism) – 1) баспасөз, радио, теледидар, кино, интернет сияқты ақпарат құралдары арқылы елдегі және әлемдегі жаңалықтар мен оқиғалар, саяси, әлеуметтік, экономикалық, мәдени, рухани және табиғи құбылыстар жөнінде жұртшылыққа мағлұмат беріп, қоғамдық пікір қалыптастыратын әдеби-шығармашылық қызмет түрі; 2) белгілі бір халықтың нақты бір кезеңде шыққан газет-журналдарының жүйесі, оларда жарияланған материалдар жиынтығы; 3) баспасөз тарихын, теориясы мен практикасын зерттейтін ғылым саласы.
Журналистика және ақпарат
Әдеби-шығармашылық қызмет түрі ретінде журналистика саяси, салалық, тақырыптық т.б. басылымдар, радио және телебағдарламалар арқылы қоғамдағы көкейкесті мәселелерді қозғап, алуан түрлі аудиторияны әлеуметтік, саяси және арнаулы мағлұматтармен қамтамасыз етеді. Қоғам дамуының заңдылықтары, әлеуметтік, экономика және рухани мәселелер жөнінде мағлұмат беріп, жұртшылықтың қоғамдық пікірін қалыптастырады. Журналистикаға берілетін анықтамалар мен тұжырымдар барлық уақытта біркелкі болған емес. Кейбір тұжырымдар журналистика қоғамдық ой-пікір мен дүниетанымды қалыптастыратын, сол уақыттағы нақтылы оқиғаларды барлық жағынан қамти отырып, ондағы ағымдар мен процестерге, сондай-ақ құбылыстарға түсінік бере алатын әлеуметтік-бағыттаушылық мәнге ие болуы қажет дегенге тоқталса, кейбір тұжырымдар журналистика тек қана боямасыз ақпарат жеткізуші құрал, сондықтан тыңдаушы не оқырманның ой-пікірді өзі қорытуына, дүниетанымдық таңдау жасауына мүмкіндік қалдыруы тиіс деп санайды. Тіпті қазіргі заманғы ақпарат құралдарының қайсыбірі өз өнімдерінің ішкі мазмұны мен идеясына, ал кейбіреуі жалаң хабарды неғұрлым шұғыл да шапшаң таратуға баса назар аударып жүр. Осыған байланысты журналистиканы қалыптасқан жалпыадамзаттық ортақ құндылықтармен қатар әрбір елдің өзіндік ішкі бағыттары арқылы дамитын пластикалы ақпарат тарату түрі ретінде қарастыруға болады. Адамдарға ықпал ету мақсатында ақпарат жинақтау және оны тарату іс-әрекеттерінің белгілері ежелгі дәуірлерде-ақ байқалған.
Мәліметтерді жариялау
Жекелеген хабарламалар немесе мәліметтер жариялау әр түрлі әдіс-тәсілдер арқылы жүзеге асырылды: шешендер мен жаршылар ақпараттарды ауызша жеткізсе (қ. Жаршы), Мысырда (Ежелгі Египетте) жаңалықтар жазылған папирустар, Ежелгі Римнің қоғамдық орталықтарында хабарлама ілінетін арнаулы тақталар арқылы жазбаша жүргізілді. Әр түрлі елдерде қазіргі газеттердің алғашқы бастауы ретіндегі жаңалықтар жазылған қолжазбалар пайдаланылды. Неміс өнертапқышы И.Гутенбергтің (1394/99 – 1468) баспа машинасын ойлап табуы (1445) қазіргі заманғы түсініктегі журналистиканың пайда болуына ықпал етті. Алғашқы газеттер Германияда 1609 жылы, Ұлыбританияда 1622 жылы, Францияда 1631 жылы шыға бастады.
Журналистика термині
Журналистика термині алғаш рет Францияда пайда болған. Ал Ресейде бұл термин әуелгі кезде журналдар жиынтығы деген мағынаны білдірсе, 19 ғасырдың ортасынан бастап барлық мерзімді басылымдарға қатысты қолданыла бастады. Қазақ тіліне журналистика термині орыс тілі арқылы еніп, 19 ғасырдың 2-жартысынан бастап белсенді қолданысқа ие болды (қ. Қазақ журналистикасы.). 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында фотография мен кинематографияның пайда болуына байланысты фото және киножурналистика дүниеге келді (қ. Фотография, Деректі кино). 20 ғасырдың 20-жылдарынан бастап радиотехника жетістіктеріне байланысты радиожурналистика (қ. Радиохабар), 40-жылдарынан бастап тележурналистика қарқынды дами бастады (қ. Тележурналистика). 20 ғасырдың 90-жылдары ақпарат тарату көлемі мен шапшаңдығы жөнінен журналистиканың басқа салаларынан әлдеқайда басым түсетін бүкіләлемдік байланыс торабы – Интернет жүйесі пайда болды (қ. Интернет).
Журналистиканың түрлері
Журналистиканың әр түрі (газет, журнал, радио немесе телебағдарлама) нысанды қай жағынан ашып көрсетуді өзі таңдап, әрқайсысы оған өз тұрғысынан келеді. Әйтсе де олардың ішінде публицистикалық, көркем және ғылыми, т.б. шығармалар журналистика табиғатын тереңірек танытады. Мысалы, қоғамдық-саяси журналистика кең аудиторияны қамтумен бірге заманауи мәселелерді көтере отырып, әр түрлі бұқаралық аудитория қабаттарына ағымдағы ақпараттарды жеткізуде негізінен публицистика жанрына басым мән береді. Сонымен қатар аса маңызды қоғамдық мәселелерді қозғайтын ғылыми, көркем, т.б. шығармалар да публицистикалық формада таратылады. Журналистика өзі өмір сүріп отырған кезеңнің барлық өзекті мәселелеріне кеңінен араласуы қажет болғандықтан, барлық ақпарат құралдары жанрлық және стильдік тұрғыдан әр түрлі тақырыптардан тұратын шығармалар жиынтығынан құралады (қ. Баспасөз жанрлары). Басылымдар мен бағдарламалар, тіпті жекелеген материалдар мен көрсетілімдер кейде мүмкін болатын аудиторияның барлығына бірдей бағытталса, кейде белгілі бір әлеуметтік және саяси топтарға (мамандығы, кәсібі, мүддесі, жас ерекшелігі, жынысы, т.б. бойынша) арналады. Журналистика салаларындағы осындай ерекшеліктерді ажырата білу барлық адамдар мен әлеуметтік топтарға белгілі бір газеттер, журналдар, радио және телебағдарламаларға тікелей байланысу арқылы өздеріне қажетті әлеуметтік және кәсіби ақпараттар алуға мүмкіндік береді.
Журналистика жанрлары
Зерттеуші Лев Кройчик журналистика жанрларын былай бөледі:
Ал Семен Гуревич былай бөлген:
Ал көптеген журналистер мен зерттеушілер жанрларды былай бөледі:
АҚШ-та
2008 жылғы қаржылық дағдарыстан кейін саланың жағдайы жақсы емес – тек 2008 жылы ғана, тек АҚШ-та 16 мың журналист жұмыстан шығарылды. Tribune компаниясы (LA Times газетінің иесі) банкроттық туралы арыз берді. Американың ең көне газеттерінің бірі Rocky Mountain News өзінің 150 жылдық тарихына нүкте қойып, жұмысын тоқтатты. Christian Science Monitor онлайн таратуға көшті (яғни күнделікті газет тұрақты интернет-ресурсқа айналды). 2009 жылдың бірінші тоқсанында АҚШ-та 120 газет жабылды; 2009 жылдың бірінші жартыжылдығында американдық басылымдардың таралымы 7%-ға қысқарды. Жаппай жұмыстан босату жалғасуда.
Дегенмен, сыншылар үкіметтің журналистік сөзді басу мүмкіндігі өте шектеулі болғанымен, газеттерге (және жалпы БАҚ) иелік етудің аздаған жеке бизнес иелерінің қолында шоғырлануы репортаждар мен БАҚ-та басқа да біржақтылыққа әкелетінін атап көрсетеді. өзін-өзі цензура, бұл пайдалы. корпоративтік және мемлекеттік мүдделер.
Соңғы жылдары Associated Press, Forbes, The New York Times және басқалары сияқты жетекші компаниялар жаңалықтар мазмұнын автоматтандыруды бастады. Автоматты жаңалықтарды құруға арналған бағдарламалар әзірленуде. Журналистиканың жаңа түрі пайда болды.Автоматтандырылған журналистика немесе роботтық журналистика.
Журналистік қызмет құрылтайы
Журналистік қызмет құрылтайшы – журналист – аудитория жүйесі шеңберінде жүргізіледі. Кеңестік тоталитарлық қоғамда Журналистикаға қатысты біржақты көзқарас қалыптасып, барша бұқаралық ақпарат құралдары бірпартиялық билік пен оның идеологиясын насихаттауға жұмылдырылды. Сайып келгенде, мұның өзі ежелден қалыптасқан Журналитиканың “өзі өмір сүріп отырған кезеңді жан-жақты қарастыру” мүмкіндігін шектеді. Қалыпты даму заңдылығы болып табылатын бәсекелестікті кеңестік журналистика өз ішінде жоқ деп санағанымен, осы идеяны қорғау мақсатында шетелдік ақпарат құралдарымен амалсыз сырттай бәсекеге түсуге мәжбүр болды.
Қазақстандағы журналистика
Қазақстанның тәуелсіздік алуымен бірге қазақстандық журналистика әлемдік журналистикамен ашық байланысқа шыға бастады. Кеңестік идеология теріс баға беріп келген шетелдік журналистиканың демократиялық сипаттары қазақстандық журналистикада шын мәнінде орнықты. Адам құқығын қорғау, сөз, баспасөз бостандығы мен пікір алуандығына негізделген журналистика елдің саяси, әлеуметтік, экономика және рухани салаларындағы өзекті мәселелерге белсенді араласа бастады. Қазақстан журналистері мемлекеттік немесе мемлекеттік емес ақпарат құралдарының қай саласында қызмет атқарса да, негізінен, оқырмандар алдындағы азаматтық жауапкершілігін терең сезініп, саяси, әлеуметтік мәселелер туралы принциптік көзқарас ұстануда. Олардың құрылтайшылар ықпалында қалып қоймай, журналист этикасына адал болуына, өзара кәсіби тәжірибе алмасуына Қазақстан Журналистер одағының съездері мен өзге де басқосуларының, халықаралық медиафорумдардың ықпалы мол. Журналистердің Қазақстанда шын мәнінде тәуелсіз, алайда өзге де азаматтардың құқықтарын бұзбай қызмет атқаруына Қазақстан Республикасының “Бұқаралық ақпарат құралдары туралы” Заңы кепілдік береді (қ. Қазақ журналистикасы).
Бүкіл әлемдік журналистика
Қазіргі заманғы бүкіл әлемдік саяси, экономика және рухани-мәдени жаһандану жағдайында журналистика әлемдік интеграциялық үрдістердің ішіндегі аса ықпалдысы болып табылады (қ. Жаһандану). Осыған байланысты әлемдік журналистика бұрын-соңды болмаған дүмпуді басынан өткізуде. Журналистиканың белгілі бір елде, аймақта, тіпті әлемдік ауқымда қоғамдық пікір қалыптастырып, ресми емес төртінші билік тармағы тұғырына көтеріле алатындығы оның болашақтағы даму мүмкіндігінің бұдан да мол екендігін көрсетеді. Демократиялық елдердегі журналистика салыстырмалы түрде өз міндетін атқара алатын болса, тоталитарлық, авторитарлық елдердегі журналистика өзге билік тармақтарының қысымы салдарынан жұртшылыққа шынайы объективті ақпарат жеткізбеу, шындықтың өңін айналдыру, бұрмалау құралына айналуда. Алайда демократиялық мемлекеттерде қалыптасқан тәуелсіз журналистика ұғымының өзі толық мәнді тәуелсіздікті білдірмейтін шартты ұғым. Кез келген елде қандай да бір қаражатсыз және билік тармақтарының қолдауынсыз журналистика ісі дамымайды. Сондықтан журналистиканың өз қызметін шын мәнінде дұрыс атқаруы әрбір елдің бұқаралық ақпарат құралдарының еркіндігіне кепілдік беретін заңдарының қабылдануына және олардың толық орындалуына байланысты. Сонымен қатар дүниежүзүлік журналистер қауымдастықтарының өзара ынтымағы да көп рөл атқарады.