cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ирен Джолио-Кюри
Ирен Джолио-Кюри (фр. Irène Joliot-Curie, бастапқы есімі — Кюри; 12 қыркүйек 1897, Париж, Франция — 17 наурыз 1956, Париж, Франция) — француз физикі, Фредерик Джолиотпен (1935) бірге жазған еңбектерімен химия бойынша Нобель сыйлығының лауреаты атанған. Ирен Джолио-Кюри - Мария Склодовская-Кюри мен Пьер Кюридің тұңғыш қыздары, Фредерик Джолио-Кюридің әйелі. Бірінші Нобель сыйлығының лауреаты - Нобель сыйлығының лауреаттарының баласы. Венерадағы Джолио-Кюри кратері оның құрметіне аталған.
Балалық шағы
Бала күнінде Иренді әкесі жағынан атасы, дәрігер Эжен Кюри (1827-1910) тәрбиелеген, өйткені Мария Склодовская-Кюри Ирен бір жасында радийді ашып және қарқынды ғылыми жұмыстарымен оның білім алуына қатыса алмады. Атасының тәрбиесі Иреннің антицлерикальды саяси көзқарасын қалыптастырды.
10 жасында Ирен анасы және оның бірнеше әріптестері, соның ішінде мектепте сабақ берген физиктер Поль Ланжевен және Жан Перрин ұйымдастырған мектебінде білім ала бастады. Екі жылдан кейін ол Севин колледжіне оқуға түсіп, оны Бірінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында бітірді.
Мансабының басталуы
Ирен Париж университетінде (Сорбонна) білімін жалғастырды. Алайда ол әскери госпиталда медбике болып жұмыс істегендіктен, ол бірнеше ай бойы оқуын үзді. Ол онда анасына рентген түсіруге көмектескен болатын.
Соғыс аяқталғаннан кейін Ирен Кюри анасы басқарған Радий институтында ғылыми көмекшінің көмекшісі болып жұмыс істей бастады. 1921 жылы тәуелсіз зерттеулер жүргізуді колға алды. Оның алғашқы тәжірибелері ата-анасы жиырма жылдай бұрын ашқан элемент - радиоактивті полонийді зерттеуге байланысты болды. Радиация құбылысы атомның бөлінуімен байланысты болғандықтан, оны зерттеу атомның құрылымына жарық түсіруге үміт берді. Ирен Кюри бірнеше альфа бөлшектерінде байқалған, әдетте полоний атомдарының ыдырауы кезінде өте жоғары жылдамдықпен шығарылатын тербелісті зерттеді. Альфа-бөлшектер атап айтқанда олар екі протон мен екі нейтроннан тұрады. Атом құрылымын зерттеуге арналған материалды алғаш рет ағылшын физигі Эрнест Резерфорд көрсеткен болатын. 1925 жылы Ирин Кюри осы бөлшектерді зерттегені үшін докторлық дәрежеге ие болды.
Дереккөздер
Санат:Франция физиктері Санат:Париж университетінің құрметті докторлары Санат:Француз ғылым академиясының мүшелері Санат:Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Маттеуччи медалінің иегерлері Санат:КСРО Ғылым Академиясының корреспондент мүшелері Санат:Франция социалистері
Ансониа (Коннектикут)
Қала тұрғындарының саны 19 249 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16.1 км² шамасында. FIPS коды — 09-01150.
Кастильон-Фибокки
Кастильон-Фибокки (Castiglion Fibocchi)) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Ареццо провинциясында орналасқан.
Ансониа (Коннектикут)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Кастильон-Фибокки
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2110 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 83 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 26 км² шамасында. Пошта индексі — 52029.
Елді мекеннің қамқоршысы — апостол Пётр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Джэннингс (Миссури)
Джэннингс (Jennings) — Миссури штатының Сент-Луис округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 9.6 км². FIPS коды — 29-37178.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 14712 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Сент-Луис округы (Миссури)
Икрам Адырбекұлы Адырбеков
right|thumb Икрам Адырбекұлы Адырбеков (8.7.1950 ж. т., Өзбекстан, Ташкент облысы, «Қызыл әскер» ауылы) – мемлекет қайраткері, дипломат, 1-дәрежелі Төтенше Өкілетті Елші (2000), экономика ғылымдарының докторы (1995).
Алматы мал дәрігерлік институтын (1972), Қазақстан КСР Ғылым Академиясының Эксперименттік биология институтының аспирантурасын (1976), Менеджмент және маркетинг институтын (1995), Ресей Федерациясы Президентінің жанындағы Мемлекет қызмет академиясын (1999) бітірген. 1972 – 79 жылы ҚазКСР Ғылым Академиясы эксперименттік биология институтының өтілгер-зерттеушісі, аспиранты, кіші ғылыми қызметкері, 1979 – 83 жылы Шымкенттегі «Қаракөл» ғылым-өндірістік бірлестігінің аға ғылым қызметкері, зертхана меңгерушісі қызметтерін атқарды. 1983 – 85 жылы Оңтүстік Қазақстан облысы Бөген ауданы парткомының ұйымдастыру бөлімінің нұсқаушысы, осы облыстың «Бөржар» кеңшарында партком хатшысы, 1985 – 88 жылы «Қаракөл» ғылым-өндірістік бірлестігінде бөлім меңгерушісі, 1988 – 89 жылы «Қазқаракөл» республикалық ғылым-өндірістік бірлестігі төрағасының орынбасары, 1990 – 92 жылы «Қазақжабағықаракөл» республикалық өндірістік-коммерцемиялық концернінің президенті, 1992 – 93 ж. «Қазагросыртқысауда» экономика қауымдастығының бас директоры, 1993 – 96 жылы «Агросауда» мемлекет сыртқы сауда акционерлік компаниясының және «Агросауда» акционерлік қоғамының президенті, 1996 – 97 жылы Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары – Бас қаржылық-әкімшілік басқармасының бастығы, 1997 – 2002 жылы Қазақстан Республикасының Литва Республикасындағы, сонымен қатар 1998 – 2004 жылы Қазақстан Республикасының Эстон Республикасындағы, 2002 – 2004 жылы Малайзия еліндегі, сонымен қатар 2003 – 04 жылы Индонезия, Филиппин, Бруней мемлекеттеріндегі Төтенше және Өкілетті Елшісі. 2004-2007 жылы Қызылорда облысы әкімі. 2007-2011 жылы Қазақстан Республикасының Қытай Халық Республикасы, сондай-ақ Вьетнам Социалистік Республикасы және Корей Халықтық-Демократиялық Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі. 2011 жылдың қараша айында Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен ҚР Парламенті Сенатының депутаты ретінде тағайындалған. Сенаттың Халықаралық қатынастар, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің Төрағасы. Бірнеше медальдармен, Литва Республикасының «Великого князя Гедеминаса 3 степени» орденімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1950 жылы туғандар Санат:Ташкент облысында туғандар Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан дипломаттары Санат:Қазақстан экономистері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қызылорда облысының әкімдері Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары Санат:Қазақстанның Литвадағы елшілері Санат:Қазақстанның Латвиядағы елшілері Санат:Қазақстанның Эстониядағы елшілері Санат:Қазақстанның Малайзиядағы елшілері Санат:Қазақстанның Филиппиндердегі елшілері Санат:Қазақстанның Қытайдағы елшілері Санат:Қазақстанның Вьетнамдағы елшілері Санат:Қазақстанның Солтүстік Кореядағы елшілері Санат:Қазақстанның Индонезиядағы елшілері Санат:Қазақстанның Брунейдегі елшілері
Ресей мәдениеті
250 px|thumb
Ресей мәдениеті — адамзат баласына баға жетпес мол мәдени мұралар қалдырған дүниежүзілік мәдениеттің ажырамас бөлігі. Ресей мәдениеті — өзіндік ерекшеліктері бар қайталанбайтын мәдениет, ендеше оның әлемдік мәдениет қазынасына қосқан үлесіне де баға жетпейді. Орыс мәдениетінің қалыптасу ерекшеліктері негізінен төмендегі факторларға тығыз байланысты болды. Олар: көптеген этникалық топтар мен халықтар мекендеген орасан зор территорияны игеру; христиан дінінің ерекше тармағы — православиені руханилылықпен дәстүрлі салт-дәстүрлерге негіздей отырып орнықтыру; уақытша болса да ұзақ уақытқа созылған батыс-еуропалық өркениеттік процестерінен оқшау дамуға байланысты туған «тұйықтыққа» бұдан әрі жол бермеу; жеке адамдардың мүддесін мемлекет мүддесіне бағындыру.Осы айтылған ойларымыз дәлелді болу үшін, орыс мәдениетінің қалыптасу кезеңдерін толығырақ қарастырып көрелік. Ақиқатына келсек, көп ғасырлық тарихы бар Ресей мәдениетінің жалпы көрінісі бұрынғыдан да айқындалып келе жатқан сияқты. Ұлттық топырақта пайда болып, өзіндік бет- бейнесімен ерекшеленсе де, мәдени өркендеудің жалпы арнасына келіп құйылатын Ресей мәдениеті, оның ішінде ұлттық бұлақтан нәр алған ежелгі Русь мәдениеті, византиялық көркем жүйемен және тағы да басқа мәдениеттермен тығыз алмасып жатады. Атап айтқанда, Ресей мәдениеті Византиямен қатар, көршілес жатқан Болгария, Сербия, Армения, Грузия сияқты елдердің мәдениетімен үндестік тапты.
Ежелгі славяндардың мәдениеті
Ежелгі славяндардың мәдениеті — орыс мәдениетінің қайнар бұлағы болып саналады. Оның басты мәдени құндылықтары — қасиетті жырлар, мифология, аңыз-ертегілер. Ғалымдардың пікірінше, олардың көпшілігінің тектері Христиан дінін қабылдағаннан кейін құрып кеткен. Ежелгі славяндар пұтқа табынушылықты бастан кешірген, сондықтан да болар Ресей топырағында пұтқа табынушылық мәдениетінің дамуы жоғары болды.
Ежелгі славяндардың дүниетанымы
Ежелгі славяндардың дүниетанымы табиғатты пір тұтумен тығыз байланысты болды. Олар әр орманды, бұлақты, құдықты, тіпті жекелеген ағаштарды да жанды нәрсе деп түсінген.Оларға жапырағы жайқалған ескі емендердің көрінісі ерекше әсер еткен. Ағыны қатты, асау өзендерді қасиетті деп санаған, сондықтан да болар ертегі аңыздарда өзендер кейіпкерлермен адам тілінде сөйлеседі. Ежелгі славяндықтар таулар мен орасан зор тастарды киелі деп санап, оларға құдайдай табынған. Орыс батырлары тағдырының тау-тастардың құпияларына байланысты болуы да осындай түсінікке тікелей байланысты болса керек. Табиғатқа, жер-анаға бауыр басып, етене жақын болған аңғырт славяндардың табынған құдайлары да табиғаттың құпияларына байланысты болып келеді. Мысалы: Перун — қатерлі найзағай құдайы, құдайдың ішіндегі ең құдіреттісі. Славяндар күнге табынғандықтан оған да неше түрлі ат қойған (Даждь бог, яғни рақымы күшті құдай) адамға тән қасиеттерді адам еместерге теліп, оларды адамның сана-сезіміне жақындату дүние жүзінің басқа да халықтарындағыдай славяндарға да тән қасиет болды. Сондықтан да «құдіретті тәңірананың» бейнесін жасау осының айқын айғағы. Тек славяндар ғана емес, басқа да көптеген халықтар құрмет тұтқан жер мен молшылықтың, дүниедегі барлық нәрсенің құдай — «тәңірананы» ежелгі славяндар Бережна (жер, тіршілік анасы, дүниеге әкелуші деген ұғымдарды білдіреді) деп атаған. Қолын көкке көтерген осы бір әйел бейнесі, шығыс христиандарда, оның ішінде ежелгі орыс өнерінде ерекше орын алады. «Жер — ана» қолын жоғары көтерген әйел бейнесіндегі тәңірананы славяндар ерекше қасиет тұтып, табынып өткен. Ежелгі славяндар жайында өз кезінде де аз жазылған жоқ. Солардың бірі, XVII ғасырдағы византиялық тарихшы Прокопий Кесарийский былай деп баяндайды: «Славяндар мен антыларды бір адам басқармайды, сонау ежелден-ақ халықтық басқарумен өмір сүріп келеді, сондықтан да олардың бақытты және бақытсыздық істері ақылдасу арқылы шешілген». Ал славяндардың әдет-ғұрпы мен етене таныс византиялық жазушы Маврикий кесімді түрде былай деп жазды: «Славяндар мен антылар тайпалары бірдей өмір сүрді, олардың әдет-ғұрпы бір, бостандық сүйгіш, әсіресе өз жерлерін қорғауға батыл, шыдамды, суық пен ыстыққа төзімді, киім мен тамақ тапшылығына мойымайды». (Любимов Л. . — Алматы, 1989. — 67-бет). Ежелгі славяндардың дүниетанымы мен әдет-ғүрыптары да жан-жақты болып келеді. Олар әрбір үй рухтың жебеуінде деп ойлаған. Рух мал-жанға қамқорлық жасап, ошақ басының отын сөндірмей, түн сайын пештің астынан шығып, өз сыбағасын жейді екен деген ұғым қалыптасқан. Егістікті жыртатын өгіз молшылықтың бейнесі деп танылса, ал Тур (жабайы бұқа) құдайдың құрметіне жастардың көктемгі мерекелері өткізіліп тұратын болған. Сонымен бірге ежелгі славяндар көсемдерін жерлегенде олардың әйелдерін қоса көметін скифтерден қабылдаған тағылық әдет-ғұрпын қолданғанын да атап өткен жөн сияқты.
Ежелгі Русь мәдениеті
Ежелгі Русь мәдениеті — шекарасы Тамань түбегіне, сондай- ақ Солтүстік Двинаның жоғарғы аңғарына дейін, ал батысында Висланның жоғарғы арнасына дейін созылған Киев державасының мәдениеті ғана емес, сонымен қатар қуатты Владимир Суздаль княздігінің, Новгород боярлар республикасының, одан қалды сындарлы кезеңнің қатал сынағынан мүдірмей өтіп, елді біріктіру күресіне басшылық жасап, сол күрестің бел ортасында болған Мәскеу князьдігінің өнері.
XIII—XIV ғасырларда орыс мөдениеті
250 px|thumb
Баспалар
Ұлы Петрдің Ресейде мерзімдік басылымдарды жолға қоюы — халықты ағартудағы басты қадамдардың бірі болды. Халық ара- сына кеңінен тарай бастаған «Ведомости» ғазеті — Ресейдің ең бірінші ресми газеті болды. Кітап басып шығару ісінің қолға алынуына байланысты кітап саудасы да жолға қойылды. 1714 жылы кейіннен Ғылым Академиясының кітапханасының қорына негіз болған, түңғыш мемлекеттік Кітапхана ашылды. Ал 1719 жылы орыстың бірінші музейі өз жүмысын бастады, кейіннен бүл музей, I Петрдің кезінде-ақ Ресей империясының тарихын жазуға алғашқы талпыныстар жасалды. Үлы Петрдің ғылым жөне ағартушылық саласындағы жемісті еңбегінің заңды қорытындысы Петербургте Ғылым Академиясының ашылуы болды. Бірақ, өкінішке орай, Академия ресми түрде 1725 ж., яғни Петр қайтыс болғаннан кейін ғана ашылды.Ұлы Петр жүргізген реформалар Ресейдің қоғамдық саяси, мәдени өнерінің сан-саласын қамтыды, бұл шаралар Ресейдің мәдени даму қарқынын тездетіп, мәдениеттің гүлденуіне ықпал жасады. Киев Русінен бастап императорлық Ресейге дейінгі орыс мөдениетінің тарихында XIX ғасырдың алатын орны ерекше. Біріншіден, бұл кезең мәдени өрлеу кезеңі болғандықтан рухани биіктіктен көрінген бүл дәуірді ұлы орыс Ренессансы деп атауға толық хақымыз бар. Басқаны былай қойғанда, орыстың қырық жазушысы адамзаттың екі бірдей ғасырына рухани азық берді. XIX ғасыр адамзат баласының ынтымақтастығы мен тендігі, бақыты мен еркіндігіне байланысты философиялық — адамгершілік ізденістерге толы болды. XIX ғасыр — XX ғасыр табалдырығында туындап келе жатқан жаңашылдық пен мөдени өзгерістердің дамуындағы шешуші кезең, орыс мәдениетінің «алтын ғасыры». «Алтын ғасыр» ұлы орыс ақыны Пушкиннің өмірге келуінен басталып, ақылдылығы, ғүламалығы жөнінен ешкімнен де кем түспейтін метафизик-философ В. Совольевтің өлімімен аяқталды. Ресей тарихындағы бірде-бір ғасыр дөл «Алтын ғасырдай» Ресейді «құтқаруға», жаңғыртуға бағытталған теориялар мен ілімдерді өмірге келтірген жоқ.Дәл XIX ғасырдағыдай еш уақытта да сансыз қоғамдық қозғалыстар (анархистер, атеистер, халықшылдар, марксистер, нигилистер және т.б.) белең алған емес. XIX ғасыр — Ұлылар ғасыры болды. Олар: Пушкин мен Чаадаев, Гоголь мен Герцен, Хомяков пен Аксаков, Сперанский мен Уваров, Ушинский мен Михайловский, Чернышевский мен Лавров, Достоевский мен Толстой, Леонтьев пен Соловьев. Н. Бердяевтің пайымдауынша, «Ресей XIX ғасырда өзінің ерекше даму жолын ой елегінен өткізді», Батыс-Шығыс дилемасындағы өзінің тарихи рөлін анықтай білді. Олай болса, XIX ғасыр мәдениеті дүниежүзілік мәдениет тарихындағы асқарлы белестердің бірі болды, өйткені дәл осы бір тарихи кезеңде орыстың ұлттық мәдениетінің нақты қалыптасуы жүзеге асырылады.
Дереккөздер
Санат:Ресей өнері Санат:Ресей мәдениеті
Дефлокуляция
Дефлокуляция (flocculi — біріктіру) — арнаулы жоғары молекулалы қосылыстармен өңдеу арқылы біріктірілген өте ұнтақ заттың агрегаттарын белгілі бір әдістермен өңдеу арқылы қайтадан ажырату. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Кепебұлақсай
Кепебұлақсай – Іле өзені алабындағы өзен.
Географиялық орны
Алматы облысы Ұйғыр ауданы жерімен ағады. Кетпен жотасының (Ұзынқара) солтүстік баурайында. Ұзындығы 39 км, су жиналатын алабы 58 км2. Өзен бойында Кепебұлақ ауылы орналасқан.
Гидрологиясы
Өзен суы Ілеге жетпей жерге сіңіп кетеді. Көктем айларында суы тасиды. Суын негізінен егін шаруашылығына пайдаланады.
Торта балық
thumb|right|200px| Торта (қаракөз) (Rutіlus rutіlus) – тұқытәрізділерге жататын жартылай өткінші балықтар.
Кепебұлақсай
Дереккөздер
Санат:Ұйғыр ауданы өзендері Санат:Іле су алабы
Торта балық
Торта Еуропада, Батыс және Солтүстік Азияда таралған. Қазақстанның су айдындарында кең тараған, негізінен тұщы суларда болады. 5 түр тармағы (кәдімгі, Сібір, Арал, Каспий және Шалқар торталары) бар. Соңғы деректер бойынша Каспий тортасы (R. caspіcus) жеке түр ретінде қарастырылады.
Тортаның ұзындығы 50 см, салмағы 1500 г. Жыныстық жағынан 3 – 5 жасында жетіледі. Уылдырығын (2,5 – 147 мыңдай) сәуір – мамыр айларында шашады. Тұщы суда тіршілік ететіндері планктон және бентоспен, ал өткінші түрлері негізінен қосжақтаулы моллюскалармен және шаянтәрізділермен қоректенеді.
Торта кәсіптік маңызы бар балық, әуесқойлық жолмен де ауланады.
Дереккөздер
Санат:Тұқылар Санат:Кәсіптік балықтар Санат:1870 жылы зерттелген жануарлар
Вена мемлекеттік операсы
380px|нобай|оңға|Вена опера театры
Әлемнің ең үздік театрларының бірі Австрия астанасы Вена қаласында орналасқан өнер ордасы 1869 жылы мамыр айында Моцарттың «Дон Жуан» операсымен ашылды. Театр ғимараты ІІ дүниежүзілік соғыс кезінде біраз қиратылды. 1955 жылы ғимарат қалпына келтіріліп, Бетховиннің «Фиделио» операсымен ашылды. Әр жыл сайын театрда 60-тан астам жаңа операның тұсауы кесіліп, театр жылдың 285 күні жұмыс істейді. Сондай-ақ, театр жыл сайын «Опера балын» ұйымдастырады.
Санат:Театрлар
Бертан
Бертан (Berthen) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дюнкерк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,18 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59073, пошта индексі — 59270.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 501 адамды құрады. Халық тығыздығы — 96,72 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Долматово (Солтүстік Қазақстан облысы)
Долматово — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Березовский ауылдық округі құрамындағы ауыл. 2013 жылға дейін қысқарған "Долматов ауылдық округі" орталығы болған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 63 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 555 адам (279 ер адам және 276 әйел адам) болса, 2009 жылы 466 адамды (239 ер адам және 227 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Қамза
Қамза (Engraulis encrasicholus) — ұзындығы 15 см-ге дейін жететін, теңіздерде тіршілік ететін сельді тәріздес кішкене сарбас балық. Мұны кейде хамса деп те атайды. КСРО-да Азов және Қара теңіздерде тіршілік етеді.
Дереккөздер
Санат:Балықтар
Ренессанс пен реформация мәдениетіндегі философия
XV-XVІ ғғ. Батыс Европада Ренессанс құбылысы өтті. Бұл антика мәдениетін қайта жаңғыртумен байланысты дүниеге келген құбылыс еді. Қайта өрлеу дәуірі философиясы екі кезеңге бөлінеді: 1)гуманизм кезеңі, 2) натурфилософия кезеңі. Қайта өрлеу дәуірі философиясы антропоцентристік, пантеистік, антисхоластикалық сипатымен ерекшеленеді. Бұл философия неоплатонизмге еліктеді, сондай-ақ табиғатты зерттеуге зейін қойды. Капитализмнің алғашқы белгілері көрініс бере бастаған бұл кезеңде табиғатты зерттеу қажеттілігі туды. Қайта өрлеу дәуірінің дамуына қалалар мәдениетінің әсері болды. Гуманистер антика мұраларын қайта қалпына келтіруде және таратуда көп еңбектер жасады. Гуманизмнің көш бастаушысы Данте Алигьери болды. Ол өзінің “Құдіретті комедия” атты шығармасында адамның бақытын жоғары қойды. Гуманизм - адамды ең басты құндылық деп санайтын көзқарас. Гуманизм адам сүйгіштік принциптерге негізделген. Гуманизм адамның құқығы мен бостандығын қадір тұтатын көзқарас. Италия гуманисті Пико делла Мирандола өзінің “Адам қадірі жайында сөз” деген еңбегінде адам өз тағдырын өзі жасайтынын, өз табиғатын шексіз дамыта алатынын айтады. Қайта өрлеу дәуіріндегі ойшылдар діннің кедергісін батыл сынады, бірақ дінді толық жоюға ұмтылмады, бұл философия шіркеуге қарсы сипатта болды. Қайта өрлеу философиясы адамды құдай сияқты құдіретті деп санады. Себебі адам творчестволық азамат деп қарастырылды. Сондай-ақ, бұл кезеңде эстетикалық аспект басым болды. 16 ғасырда Италияда, Германияда табиғат философиясы дамыды. Қайта өрлеу дәуірі натурфилософиясын дамытқандар: Дж. Бруно, Телезио, Т.Кампанелла, Н.Кузанский сынды ойшылдар болды. Олардың пікірінше, әлемді басқаратын заңдар табиғаттың ішкі заңдары болып табылады. Құдіретті күштер табиғатқа жайылып кеткен (пантеизм). Дж. Бруноның философиясындағы негізгі идеялар мыналар: Қайта өрлеу дәуірінде қоғамдық утопиялық ілімдер дамыды. Бұл ілімдер Т.Мор, Т.Кампанелла шығармаларында көрініс тапты.
Дереккөздер
Санат: Философия
Леонид Петрович Блюммер
Леонид Петрович Блюммер – орыс жазушысы, журналист.
1840 жылы Керчь қаласында дүниеге келген. 1859 жылы Петербург университетінің Шығыстану факультетіне оқуға түсіп, бір жыл оқиды. Л.П. Блюммер шетелге кетіп, А.И. Герценмен, Н.П. Огаревпен тығыз қарым-қатынаста болады. Шетелде жүріп «Свободное слово» журналы мен «Весть» және «Европеец» газеттерін шығарады. 1865 жылы Ресей патшалық басқармасының шақыртуымен қайтып келіп, өзінің саяси «адасуын» мойындап, Томск губерниясына жер аударылады.
Дереккөздер
Санат: Орыс жазушылары
Фавара
Фавара (Favara) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Агридженто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 33 666 адамды құрайды. Халық тығыздығы 381 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 81 км² шамасында. Пошта индексі — 92026.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Антоний. Жыл сайынғы мерекесі — 13 маусым.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Қазбек Есенжанұлы Жауғаштин
Қазбек Есенжанұлы Жауғаштин – технология ғылымдарының докторы (1973), професор (1986).
Қысқаша өмірбаяны
1963 аспирантурасын (1963) бітірген.
1963–80 Ленинград Жоғары әскери-теңіз инженер училищесінде ассистент, аға оқытушы, аға ғылыми қызметкер, бөлімше бастығы;
1980–98 Қазақстан ғылым академиясының Теория және қолданбалы математика институтында лаборатория меңгерушісі қызметтерін атқарды.
100-ден астам ғыл. жарияланымның авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1936 жылы туғандар Санат:1998 жылы қайтыс болғандар
Нуклеозидтер
Нуклеозидтер — азот негізі мен рибозадан (рибонуклеозидтер) немесе дезоксирибозадан (дезоксирибонуклеозидтер) тұратын қосылыстар. Олар пурин немесе пиримидин негіздерінің Ы-гликозидтері. Фосфокиназалардың әсерімен фосфорланып нуклеотидтер құрайды.
Дереккөздер
Санат:Нуклеозидтер
Мора-да-Серра
Мора-да-Серра (Moura da Serra) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Арганил муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коимбра округінің елді мекендері
Солтүстік Юра
Солтүстік Юра (Юра) — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юра өзенінің оң жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Кристалл торының ақауы
Кристалл торының ақауы — кристалла оны құрайтын атомдардың ретсіз орналасуынан олардың стехиометриялық қатынасы бұзылғандықтан, торға басқа элементтердің кіруінен, шатынау пайда болғандықтан және т. б. факторлар ақау тудырады. Осының бәрі кристалдық тордың энергетикалық күйін өзгерту аркылы минерал бет қасиетін өзгертуге болады, бұл флотацияда үлкен роль атқарады. .
Лақа
Лақа балық (Aspredo laevis) — ерекше тәсілмен көбейетін балықтың бір түрі. Уылдырығы ұрықтанар кезде аналығының бауыр жағындағьг терісі қалындай келіп жұмсарады. Осы кезде ұрықтанған уылдырығының үстіне өз денесінің салмағын түсіре жатады. Жұмсарған теріге денесінің салмағынан уылдырықтары батып, ұя тәрізденеді, осында жатып уылдырықтары балыққа айналады.
Сандоландия
Сандоландия (Sandolândia) — Бразилиядағы муниципалитет, Токантинс штатында орналасқан. Батыс Токантинс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Риу-Формозу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Лақа
Дереккөздер
Санат:Жайынтәрізділер
Сандоландия
Тарихы
Қала 1993 жылы құрылған.
Санат:Токантинс елді мекендері
Тау гүлі
"Тау гүлі" - әуесқой хор ұжымы. 1975 ж. қазіргі Қарағанды облысының Ұлытау аудандық Мәдениет үйі жанынан құрылды. Сол жылы оған халық хоры атағы берілді. Хор ұжымының құрамында Бүкілодақгық байқаудың лауреаттары К.Дәрібаев, К.Ермагамбетова, Ж.Наурызбаев, З.Шошақова, т.б., ал оның көркемдік жетекшісі М.Шоқтаев (1975 жылдан) болды. Репертуарынан қазақ, орыс композиторларының (С.Мұхамеджанов, Б.Жұманиязов,И.О. Дунаевский, Д.Ф. Тухманов, т.б.) шығармалары орын алды. Гастрольдік сапармен Алматы (1975), Қостанай (1977), Мәскеу (1981, КСРО ХШЖК-нде), Жезқазған (1978 - 80, 1982 - 83) қалаларында болып өнер көрсетті. Бүкілодақтық еңбекшілер көркемөнерпаздық шығармашылығы фестивалінің лауреаты (1977).
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
Самай-шықшыт буыны
thumb| alt=A. thumb| alt=A.| Самай-шықшыт буыны. Самай-шықшыт буыны  — самай сүйегіндегі кішкене шұңқырдан және астыңғы жақ сүйегінің буын басынан тұрады. Әрбір буын құрамында: буын қалтасы, шырышы, буын арасындағы дөңгелек шеміршегі және буын сіңірі бар.
Лумбралес
Лумбралес (Lumbrales) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Витигудино ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1924 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 69,94 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 96 км.
Қала қамқоршысы Нуэстра Сеньора де ла Асунсион болып саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
IC 5203
IC 5203 — Tucana шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68684, ESO 146-20, AM 2219-600, IRAS22192-6001.
Сыртқы сілтемелер
IC 5203 Санат:Tucana (шоқжұлдыз)
Михайловка (Әлшеев ауданы, Нигматуллин ауылдық кеңесі)
Миха́йловка — Башқұртстанның Әлшеев ауданындағы ауыл, Кармышев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 104 адамды құрады. Пошта индексі — 452115, ОКАТО коды — 80202828004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
IC 769
IC 769 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38916, UGC 7209, MCG 2-31-47, ZWG 69.83, VCC 58, IRAS12099+1224.
Сыртқы сілтемелер
IC 769 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Флюктуоризация
Флюктуоризация — синусоидалы айнымалы токты емдік мақсатқа қолдану. Жараның жазылуын тездетіп ауыртпайды, қан және лимфа айналысын жылдамдатады, фермент қызметін күшейтеді.
Яшар Догу
1951 жылғы әлем чемпионы, 1946 және 1949 жылғы Еуропа чемпионы.
1961 жылы екінші рет инфаркт алып қайтыс болды.
Санат:Алфавит бойынша балуандар Санат:Түркия балуандары Санат:Күрестен Олимпиада чемпиондары Санат:Күрестен әлем чемпиондары Санат:Күрестен Еуропа чемпиондары Санат:1948 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Түркия Олимпиада чемпиондары
Еркін қойманың кедендік режимі
Epкін қойманың кедендік режимі (ағыл. customs treatment (regime) of free bonded warehouse; нем. Zollverfahren derfreier Lagerhaus n) - Тауарлар қауіпсіздігі жөніндегі талаптарды қоспағанда, шетелдік және қазақстандық тауарлар еркін қойма ретінде танылған тиісті үй-жайларда (орындарда) кедендік баждар, салықтар алынбастан және тарифтік емес реттеу шаралары қолданбастан орналасатын және пайдаланылатын кедендік режим.
Қазақстан Республикасының заң актілерінде көзделген тауарларды қоспағанда, қайта өндеуге арналған тауарларды, сондай-ақ олардың көмегімен тауарларды қайта өңдеу жөніндегі операциялар жүзеге асырылатын тауарларды еркін қойманың кедендік режиміне орналастыруға жол беріледі.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Говежда (Монтана облысы)
Говежда (Говежда) — Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Георги-Дамяново қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 510 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3474. Телефон коды — 09556. ЕКАТТЕ коды — 15299.
Тәуелсіздік маршы
нобай Тәуелсіздік маршы (İstiklâl Marşı) — Түрік Республикасының және Солтүстік Кипр Түрік Республикасының ұлттық әнұраны.
1923 ж. қазанның 29 Түрік Республикасының жариялану алдынан екі жыл бұрын 1921 ж. наурыздың 12 қабылданған.
Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak; Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak. O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak; O benimdir, o benim milletimindir ancak.
Çatma, kurban olayım çehreni ey nazlı hilâl! '''Kahraman ırkıma bir gül! Ne bu şiddet bu celâl?''' Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helâl, Hakkıdır, Hakk'a tapan, milletimin istiklâl!
Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım. Hangi çılgın bana zincir vuracakmış? Şaşarım! Kükremiş sel gibiyim, bendimi çiğner aşarım; Yırtarım dağları, enginlere sığmam, taşarım.
Garbın âfakını sarmışsa çelik zırhlı duvar, Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddim var. Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imanı boğar. «Medeniyet!» dediğin tek dişi kalmış canavar?
Arkadaş! Yurduma alçakları uğratma sakın! Siper et gövdeni, dursun bu hayasızca akın. Doğacaktır sana vaadettiği günler Hakk'ın; Kimbilir, belki yarın, belki yarından da yakın.
Bastığın yerleri «toprak» diyerek geçme, tanı! Düşün, altında binlerce kefensiz yatanı! Sen şehit oğlusun, incitme, yazıktır atanı; Verme, dünyaları alsan da bu cennet vatanı.
Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda? Şüheda fışkıracak toprağı sıksan, şüheda! Canı, cananı, bütün varımı alsın da Hüda, Etmesin tek vatanımdan beni dünyada cüda.
Ruhumun senden, ilahi, şudur ancak emeli; Değmesin mabedimin göğsüne na-mahrem eli! Bu ezanlar ki şahadetleri dinin temeli, Ebedi yurdumun üstünde benim inlemeli.
O zaman vecd ile bin secde eder varsa taşım; Her cerihamdan, ilahi, boşanıp kanlı yaşım, Fışkırır ruh-i mücerret gibi yerden na'aşım; O zaman yükselerek arşa değer belki başım!
Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl; Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helâl! Ebediyyen sana yok, ırkıma yok izmihlâl. Hakkıdır, hür yaşamış bayrağımın hürriyet; Hakkıdır, Hakk'a tapan milletimin istiklâl!
Қазақша аудармасы
Қорық па елім, ал қызыл ту, енді мәңгі желбірер, Жер ошақта қалған шоқтай, ұлтымызға өң кірер. Бұл жалғанда басқа күш жоқ, жұлдызымды сөндірер, Ол – менікі, ұлтымдыкі, растығын ел білер.
'''Құрбандығың мен болайын, жарқырай түс, Жаңа Айым! ҚаҺарман ел нәсілімін, саған тура қарайын. Қаным төгіп, Тәуелсіздік отын мәңгі жағайын Сені ұлтымның қасиетті Тәңіріне балайын.
Мен бұрын да, азат ел ем, алда тағы азатпын, Қай есуас бұғау салмақ! Санасызға ғажаппын! Буырқанған сел боламын жолын кесер мазақтың, Быт-шыт етер қандайын да, тосқауылдың, азаптың.
Көкжиегі құрыш қорған, Батыс бізден қорқады, Иманым бар, шекарам бар, бөліп тұрған ортаны. Иманыма қол салды ма, олар үшін сор тағы, Ұли берсін, өздерінше, өркенді елдің қорқауы.
Ар, ождансыз, имансызды, жолатпа, елім, абайла, Тосқауыл қой, арсыздықта, шекара жоқ, қарай ма? Сенімді бол, туар күнің, Тәңіріңді тағы ойла, Бәлкім бүгін, бәлкім ертең, бір келеді қалай да.
«Жәй жер ғой»-деп, таптамағын ата-баба аруағын, Шейіт болған кебінсіз-ақ, жатыр онда арманың. Сен, солардың ұрпағысың, алмақтың біл, салмағын, Түсінерсің, сонда ғана, Ұлы Отанның бар мәнін.
Отаны үшін, Жұмағы үшін, кім бас тартар өлімнен! Аруақтар да күңіренеді, ерте кеткен өмірден. Жанымды алсын, жарымды алсын, Тәңірімнен жерінбен, Тек, дүние, айырмасын, Отанымнан, жерімнен!
Тәңірімнің тілеуінде тіршіліктің мәні де, Жаттың қолы жуымасын, қасиетті тәніме. Дін, Азанның – азалы үні, күңіренсін әлі де, Бүкіл әлем – құлақ түрсін, Ұлы Елімнің әніне.
Мен ол кезде шабыт қысып, сәждеге мың жығылам, Бар жарамның аузын ашып, қанды жаспен жуынам. Менің жаным, медет тауып, топырақтың буынан, Көк ғарышқа көтеріліп, сол қуаттан жылынам.
Алдабергенов ауылы
Алдабергенов ауылы — Жетісу облысы Ескелді ауданындағы ауыл, Алдабергенов ауылдық округі орталығы.
Тәуелсіздік маршы
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ұлттық әнұрандар Санат:Түркия мемлекеттік рәміздері
Алдабергенов ауылы
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қарабұлақ ауылының батысында 22 км-дей жерде, Көксу өзенінің оң жағалауында, қоңыржай-ылғалды агроклиматтық белдемде жатыр.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 3679 адам (1814 ер адам және 1865 әйел адам) болса, 2009 жылы 3669 адамды (1787 ер адам және 1882 әйел адам) құрады.
Тарихы
Бұрын “КОКП 22-партсъезі” атындағы ұжымшардың орталығы болған.
Инфрақұрылымы
Алдабергенов ауылында диірмен, машина-трактор шеберханасы, тұрмыстық үй, орта мектеп, мәдениет үйі, Н.Алдабергенов атындағы мұражай, 2 клуб, саяжай, стадион, аурухана, наубайхана т.б. кәсіпорындар мен мәдени орындар, сондай-ақ елді мекеннен шыққан 18 Социалистік Еңбек Еріне және Кеңес Одағының батыры Матай Байысовқа арналған “Батырлар аллеясы” бар. Бұрынғы ұжымшар негізінде шаруа қожалықтары ұйымдастырылған. Тұрғындары Қарабұлақ кентімен, елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.
Дереккөздер
Санат:Ескелді ауданы елді мекендері
Еркін Елесбекұлы Мұсабаев
Еркін Елесбекұлы Мұсабаев (3.1.1943 жыл, Қазығұрт ауданы, Майлыошақ ауылы) – әскери қайраткер, генерал-майор (1991).
Дереккөздер
Санат:3 қаңтарда туғандар Санат:Қазақстан генерал-майорлары Санат:Ташкент электротехникалық байланыс институты түлектері Санат:КСРО МҚК қызметкерлері Санат:Қазақстан ҰҚК қызметкерлері Санат:Қазығұрт ауданының құрметті азаматтары
Жарғылық Қор
Жарғылық қор - кәсіпорынның (фирманың, ұйымның) негізгі қорлары мен айналым қаражатының, меншік иелері мен акционерлік қоғамдарға қатысушылар салымдарының жарғыда тіркелетін және тұрақты пайдалануы мен иеленуінде болатын сомасы. Өндірістік-шаруашылық және баска қызметі барысында оның мөлшері ұдайы өзгеріп отырады. Қордын барлық өзгерістері бухгалтерлік есеп шоттарында есепке алынады, ал жалпы сомасы бухгалтерлік теңгерімнің "Жарғылык қор'' бабы бойынша көрсетіледі, ол оның белгілі бір күнгі мөлшерін де айқындайды.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Бағдарлы реакция
Бағдарлы реакция — бір бағытта ғана жүретін химиялық реакция.
Дереккөздер
Санат:Геология
Ғабит Мүсірепов ауданы
Ғабит Мүсiрепов ауданы — Солтүстiк Қазақстан облысының оңтүстік-батысында Есiл жазығында орналасқан әкімшілік бөлініс. Аудан 1969 жылы құрылды. Аумағы 11,1 мың км2. Орталығы - Новоишим ауылы, облыс орталығынан қашықтығы 270 км.
Тарихы
1928–1997 жылдары Петропавл округінде болған Рузаев және 1955-1997 жылдары Көкшетау облысындағы Чистополь аудандары біріктіріліп аудан Целинный деп аталды, 2002 жылы Ғабит Мүсiрепов болып өзгертілді.
Аудан дала және орманды дала зонасында орналасқан. Жердiң үстiңгi қабаты қара топырақты. Аудан аумағында (Есіл (ұзындығы 130 километр), Шырақ, Аққанбұрлық, Битүк, Шанақсай) өзендер және екi үлкен (Қалмақкөл - 1258 га, Ұлыкөл - 1640 га) көл бар.
Халқы
Тұрғындары 40 850 адам (2019). Ұлттық құрамы: орыстар (43,10%), қазақтар (32,80%), украиндар (10,50%), немістер (5,08%), беларустар (2,54%), татарлар (1,59%), поляктар (0,67%), әзірбайжандар (0,61%), ингуштар (0,53%), башқұрттар (0,35%), чуваштар (0,25%), армяндар (0,24%), мордвалар (0,22%), басқа ұлт өкілдері (1,52%).
Аудан экономикасы ( 2009 жылдың қорытындылары )
Ауданда 2010 жылғы 1 қаңтарға 383 кәсiпорын тiркелген, оның iшiнде 9 - iрi, 48 - орта, 326 - шағын кәсiпорын. Олардан 150 заңды тұлға мемлекеттiк меншiк нысанына, 231 - жеке меншiк, 2 - заңды тұлға шетел меншiгi нысанына жатады. Ауданда облыстың ауыл шаруашылығының жалпы өнiмiнiң 13,7%-ы өндiрiлген (32 742,1 млн.теңге). Өнеркәсiп кәсiпорындарымен (қаржылық емес корпорация секторы) 5 918,1 млн.теңгенiң өнiмi өндiрiлген, облыстағы үлесi 8,6%. Өнеркәсiп өнiмiнiң физикалық көлемiнiң индексi 110,7% құрайды. Бөлшек тауарайналымының көлемi (қоғамдық тамақтандырусыз) 1 705,4 млн.теңге сомасын құрайды. Тауарайналымның физикалық көлемiнiң индексi 132,4% құрады. 2009 жылдың басына аудан кәсiпорындарының негiзгi құрал-жабдықтары 34 367,2 млн.теңге сомасын құрап, тозу деңгейi 40,1% болды. Негiзгi капиталға салынған инвестиция көлемi 6 835,0 млн.теңге құрады. Пайдалануға 11,2 мың шаршы метр тұрғын үй берiлдi. Ауданның экономикасында 28,1 мың адам жұмыс iстейдi. Орташа айлық жалақы (кәсiпкерлiк қызметпен айналысатын шағын кәсiпорындарсыз) өткен жылмен салыстырғанда 13,5% өсiп, 41 195 теңгенi құрады. Нақты жалақы 6,0% өстi. Орташа жан басына шағып есептегенде атаулы ақшалай табыс 28 174 теңге құрады. Орташа жан басына шаққандағы күн көрiстiң ең төменгi деңгейiнiң шамасы жыл аяғына 11 810 теңге құрады.
Дереккөздер
Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы
Қазақ тілінің машиналық қоры
Қазақ тілінің машиналық қоры - тіл саласының автоматтандырылған жүйесі. Бұл жүйе ақпаратты (информациялық) барлау міндеттерін де, тіл біліміндегі, тіпті жалпы филологиялық бағыттағы зерттеушілік қызметті де атқарады. Тіл жөніндегі деректердің қандайы болмасын ол лексикографиялық тұлғада ұсынылады. Лексикографиялық жағынан жүйеленген тілдік мәліметтердің барлығы да машинаға (компьютерге) лайықталып, лагоритмдер тіліне аударылады. Машиналық қордағы ақпараттарды шоғырландыратын бірегей түйін немесе түп қазық жеке сөз болып саналады. Себебі сөз — тілдің ең табиғи бөлшегі болып табылады. Машиналық қор - тілді зерттеп, тексеретін автоматтандырылған комплексті жүйе. Оған әр түрлі текстерімен, картотекаларымен, сөздіктермен деректендірілген ақпараттар, тілдік мәліметтер жинақталады. Тілдің машиналық қоры мынадай құрамнан тұрады: 1) машина қорының негізгі сөзтізбегі; 2) иллюстрациялық текстер қоры; 3) терминология қоры; 4) академиялық сөздік - грамматика қоры; 5) тіл процессорларының қоры; 6) лингво-статистикалық база; 7) лексографиялық база; 8) лингвистикалық алгоритмдер мен бағдармалар (программалар) қоры және т. б. бөліктер. Машиналық қор тек қана тіл туралы мәліметтердің архиві ғана емес, ол тіл жөніндегі жаңа білімдер қосатын, жаңа мәліметтер тауып беретін зерттеу лабораториясы. Машиналық қор жеке ғалымның өз зерттеу объектісіне жаңа тұрғыдан көз салуына, тіл құрылысының сырын тереңірек ашуға, адамның білім ерісіндегі олқылықтарының орнын толтыруға мүмкіндік береді. Қазіргі кезде Қазақстанның ұлттық ҒА-сының А. Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтында қазақ тілінің Машиналық қорының жобасы белгіленіп, құрамдық бөлшектерінің кейбіреулері дербес түрде жұмыс істеуде. (Бұл жұмыстар филология ғылымының кандидаты, қолданбалы лингвистика бөлімінің меңгерушісі А. Қ. Жұбановтың жетекшілігімен жүргізіледі.). Көрнекті жазушы-драматург М. О. Әуезовтің 20 томдық толық жинағының текстері компьютердің жадына енгізіліп қажетті сөздіктер алынды. Жеке жазушының тілін зерттеуге бағытталған машиналық қор іске қосылмақ. Тіл білмі институтының ұзақ жылдар бойы жинап-терген 5 млн-ға жуық картотекалық қоры сұрыпталып - "Қазақ тілінің автоматтандырылған "Қазына" картотекалық қоры" деген атпен компьютер жадына енгізілуде. Қазақ тілінің машиналық картотекалық қоры тіл зерттеушілерінің көптеген жұмысын жеңілдету барысында болшағы зор болмақ.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі
NGC 4409
NGC 4409 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4409 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40775, NGC 4420, UGC 7549, MCG 1-32-64, VCC 957, IRAS12244+0246, ZWG 42.106.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Ауытқыған нуклеозидтер
Ауытқыған нуклеозидтер — пурин және пиримидин нуклеозидтерінің химиялық өзгертілген «егіздері». Олардың кейбіреулері вируске қарсы әсер етеді.
Халықтық тәрбие
Халықтық тәрбие - объекті заңдылық, сол, немесе сол  сияқты халықтың өмірі, халық  педагогикасының мақсаттарымен  байланысты ұрпақтарды қамтамасыз ету.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Кепелі
Кепелі – Жетісу Алатауының оңтүстік-батыс сілемдері Қояндытау жотасы мен Суаттау тауының арасындағы асу.
Географиялық орны
Жетісу облысы Панфилов ауданында орналасқан.
Жер бедері, геологиялық құрылымы
Теңіз деңгейінен 2600-2700 м биіктікте. Асудан өтетін орталығы қырқа палеозой және пермь кезеңдерінің гранитті, эффузивті, базальтты шөгінділерінен құралған. Асудан қыста салт атты адам өте алады.
Өсімдігі
Қызғылт қоңыр және қара топырағында бұта аралас бозды-бетегелі, шалғынды өсімдіктер өседі.
Дереккөздер
Санат:Жетісу облысы асулары Санат:Жетісу Алатауы
Үлкен Комша
Үлкен Комша — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Комша өзенінің сол жағалауынан 16 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Эдигер-Эллер
Эдигер-Эллер (Ediger-Eller) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Кохем-Целль ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1054 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 19,13 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 35 024. Муниципалитеттің басшысы — Норберт Крёц.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Владимир Пантелеевич Татенко
Владимир Пантелеевич Татенко (25.8.1931 ж.т., Украина, Донецк облысы бұрынғы Тельман ауданы Старая Лапса с.) - кинорежиссер, сценарист, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері (1978).
1955 ж. Кишинев университетінің жаратылыстану факультетін, 1969 ж. Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институтының сңенарийлік факультетін (А.Я. Каплер мен К.К. Парамонованың жетекшілігімен) бітірді. 1955 - 72 ж. Қарағанды облысы телевизия мен радиохабар жөніндегі к-ті жанындағы "Телефильм" шығармашылық бірлестігінің жетекшілік әрі бас редакторы, 1972 жылдан "Қазақфильм" студиясында деректі фильмдер реж. ал 1986 жылдан Қазақстан Кинематографияшылары одағы басқармасының 2-хатшысы болды.
Өмір материалына терең бойлай отырып, оны өзіне тән азаматтық әуен-сазымен ашып бейнелеу - Т. қойған фильмдерінің ерекшелігі болып табылды. Ол қоятын фильм сценарийлерін, негізінен, өзі жазды. Қойған фильмдері: "Жылдар өткен соң..." (1970), "Шахтерлер әулеті" (1971), "Донбасс - Карағанды" (1974, 1975 ж. тандаулы қысқа метражды фильмдер бойынша Кишинев қаласында өткен 8-Бүкілодақтық кинофестивалінің жүлдесіне ие болды), "Қарлығаш" (1977, 1978 ж. Ташкент қаласында өткен Халықар. Азия, Африка және Лат. Америкасы елдері кинофестиваллінің сыйл-на ие болды), "Алма гүліне оранған қала" (1978), "Алматы" (1979), "Тоқаш Бокин" (1983), "Аюдың ұжымшарға қажетіне не?" (1984, 1985 ж. Краков қаласында өткен Халықар. кинофестиваль дипломы берілді), "Мектеп: өзгеріс кезеңі" (1985, 1986 ж. Алматы қаласында өткен 19-Бүкілодақтық кинофестивальдің 1-сыйлығына ие болды), "Ең қымбатты" (1987), "Марьям мен Тадеуш" (1988), т.б.
ҚазКСР Еңбек сіңірген өнер қайраткері (1979).
Үйленген. Жұбайы - Татенко (Тарасова) Светлана Ивановна. Қызы - Клебанова Дарья Владимировна.
Дереккөздер
Санат:25 тамызда туғандар Санат:1931 жылы туғандар Санат:Донецк облысында туғандар Санат:Қазақстан кинорежиссёрлері Санат:Қазақстан сценарийшілері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері Санат:Кишинев университеті түлектері Санат:Бүкілресейлік мемлекеттік кинематография институты түлектері Санат:Қазақстан кинематографтары одағы мүшелері Санат:Қазақфильм режиссерлері
Қуанышбек Мұсабеков
Қуанышбек Мұсабеков (1940 жылы туған, Түркістан қаласы) – ғалым, жаратылыстану ғылымдарының докторы, профессор Қазақ Мемлекеттік университетінің химия факультетін бітірген (1964). 1964–70 жылдары Ғылым академиясында лаборант, аспирант, химия институтында кіші ғылыми қызметкер. 1970 ж. Қазақ мемлекеттік университетіне оқытушы болып ауысты. 1972–73 жылдары химия факультетінің кафедра меңгерушісі, 1987–95 жылдары факультет деканы
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Мемлекеттік елтаңбалар тізімі
Төменде әліпбилік ретпен елтаңбалар (немесе оған балама белгілері) де-факто тәуелсіз мемлекеттер (оның ішінде мойындалмаған және жартылай мойындалған мемлекеттер де бар).
Мойындалмаған, де-факто тәуелсіз болып есептелетін елдерің елтаңбаларының тізімі
Тағы қараңыз
Сілтемелер
Ширанъёль
Ширанъёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юр-Яга өзенінің сол жағалауынан 115 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қазақ тілінің диалектілері
300px|нобай|Қазақ тілі таралған аймақтар.
Қазақ тілінің диалектілері — белгілі бір аймақтарда таралған қазақ тілінің түрлері. Тілтанушылардың арасында кең таралған пікір бойынша, қазақ тілі батыс, оңтүстік және солтүстік-шығыс деген үш диалектіден тұрады. Әдеби қазақ тілі Абай Құнанбайұлы мен Ыбырай Алтынсарин өз шығармаларын жазған солтүстік-шығыс диалектісінің негізінде қалыптасқан.
Зерттелу тарихы
Қазақ тілінің таң қалдырарлық біркелкілігінің кесірінен ұзақ уақыт бойы оның диалектілерге бөлінген-бөлінбегендігі даулы мәселе болып келді. Қазақ тілінде диалектілердің жоқтығы туралы В. В. Радлов, П. М. Мелиоранский, Н. И. Ильминский, А. М. Позднеев, С. Е. Малов және тағы да басқа зерттеушілер жазған болатын.
Қырғыздардың (қазақтардың) тілі өзінің бастапқы, таза түркі сипатын сақтап қалған. Қырғыз сахарасының кең аумағында қырғыз-қайсақтардың тілі диалектілерге бөлінбейді: Еділ мен Ертісте бір ғана тіл. Қарақырғыздардың (қырғыздар) тілі қырғыз-қайсақтардың тіліне өте жақын, бірақ одан фонетикалық тұрғыдан айырмашылықтары бар.