cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Перу
Тарих
Перу аумағы инктер өркениетінің орталығы ретінде белгілі. 1532 — 36 жылдары испан конкистадорлары инктер империясын бағындырды. 1543 жылы Оңтүстік Америкадағы барлық испан отарларын біріктірген Перу вице-корольдігі құрылды. 1821 жылы ұлт-азаттық қозғалыс нәтижесінде ел тәуелсіздігі жарияланды. 1825 жылы елден Боливия (Жоғары Перу) бөлініп шықты. Тынық мұхит соғысында (1879 — 83) Перу Боливия мен Чилиге қарсы соғысып, селитра кендеріне бай аумақтың бір бөлігінен айырылып қалды. 20 ғасырда Перу АҚШ капиталына тәуелді аймақтардың біріне айналды. Халық тұрмысы нашарлап, бірнеше рет әскери төңкеріс болып өтті. 1985 жылы ел тарихында тұңғыш рет еркін сайлау жүргізілді. 1990 жылы президент болып сайланған жапон иммигрантының ұлы А.Фухимори елде қатаң үнемдеу тәртібін енгізді, ал 1992 жылы парламентті таратып, конституцияның әрекет етуін уақытша тоқтатты.
Босату және отарлау кезеңі
Atahualpa (сондай-ақ Atahuallpa), соңғы Сапа Инка император болды, ол өз әкесі Инктер Уаскер Capac қайтыс болған азаматтық соғыс оның егде інісі Huáscar жеңіп және оны орындайды. 1532 жылы желтоқсанда Франциско Пизарро бастаған конкистадорлар партиясы Каджамарка шайқасында Инка императоры Атахуалпаны жеңіп, басып алды. Испанның Инка империясының жаулауы Америкадағы испан колонизациясындағы ең маңызды науқандардың бірі болды. Жылдар алдын-ала барлау және әскери қақтығыстардан кейін, бұл онжылдықтар бойы күрескен, бірақ испандық жеңіске жетіп, Перу қаласындағы Лимадағы астанасы, Қала патшасы «. Инктер империясының жаулап алынуы американдық қарсылықты тоқтату үшін испан күштерінің жағдайында болғандай, барлық әмбебаптықта, сондай-ақ Амазонь бассейніне экспедицияларға себеп болды. 1572 жылы Вилькабамбадағы испандықтар Нео-Инка мемлекетін жойған кезде, соңғы Инка қарсылықтары басылған болатын.
Экономика
thumb|alt=A.
Перуліктер
(өз атауы — перуано) — Перу мемлекетінің негізгі халқы. АҚШ, Испания, ГФР, сондай-ақ Латиналық Америка елдерінде тұрады. Жалпы саны 12,5 млн. адам (2003). Испан және кечуа тілдерінде сөйлейді. Көпшілігі католик дінін, аздаған бөлігі дәстүрлі діни наным-сенімдерді ұстанады. Перуліктердің этн. негізін инктер билеген кечуа тайпалар бірлестігі құрған. 1532 — 36 жылдары испан отаршылары жаулап алғаннан кейін Перуліктер испан, креол (испандықтар ұрпақтары), испан-үндіс тектес метистер мен үндістер секілді этносаралық топтарға бөлінді. 16 — 17 ғасырларда үндістер саны отарлық саясат әсерінен күрт азайды. 19 ғасырда бірте-бірте Перуліктер ұлт болып қалыптаса бастады. Кейбір ғалымдар Перуліктер деп Перуліктердің тек испан тілді тұрғындарын ғана айтады. Дәстүрлі мәдениетінде еур. ықпал басым. Баспаналарын саз кірпіштерден тұрғызып, төбесін жүгері сабақтарымен жабады. Теңіз жағалауында тұратын халық үйді күйдірілген кірпіштен тұрғызады. Үндістер пончо, күртеше секілді ұлттық киімдерді әлі күнге дейін киеді. Тағамдары, негізінен, жүгері мен картоптан дайындалады. Оған лама, қой және сиыр етін қосады. Сүйікті сусындары — жүгеріден дайындалған писко мен чича (сыраның бір түрі). Қолөнерінде үндістік және испандық дәстүрлер сақталған.
Дереккөздер
*
Визенауэ
Визенауэ (Wiesenaue) — Германия Федеративтік Республикасының Бранденбург жерінде орналасқан муниципалитет. Хафельланд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 777 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 46,73 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 12 0 63 142. Муниципалитеттің басшысы — Карстен Шваб.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бранденбург елді мекендері
Қуанышбек Төлеметов
Қуанышбек Төлеметов (4.11. 1942 жылы туған, Түркістан облысы Майбұлақ ауылы - 8.11.2004) - ақын. Қазақстан химия-технология институтын бітірген (1964).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Іле даңғыл жолы (Алматы)
Іле даңғыл жолы (Алматы) - көше Іле өзеніне жақын орналасқандықтан осылай аталды. Бұрынғы атауы - Капальская көшесі. Көшенің ұзындығы - 1855 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Ренду
Ренду (Rendo) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 342 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,4 км² шамасында. Халық тығыздығы — 15,3 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Әулие Себастьян.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Нұритдин Ажиков
Ажиков Нұритдин
Ажиков Нұритдин (1920 жылы Маңғыстау ауданы, Шебір ауылында туды) – Ұлы Отан соғысы ардагері. Майдандағы ерлігі үшін "Қызыл жұлдыз" орденімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Санат:1920 жылы туғандар Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Әсел Сәдуақасова
Әсел Сәдуақасова (1985 жылы Алматы, Қазақстан) – әйгілі қазақ әншісі, актриса. Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің журналистика факультетін тәмамдаған. «Дауыс International» тобының бұрынғы әншісі.
Дереккөздер
Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Тәттібике Теңелбаева
Теңелбаева Тәттібике (1927, қазіргі Атырау облысы Жылыой ауданы Қосшағыл ауылы – 1999) – еңбек ардагері, токарь. Гурьев (қазіргі Атырау) қаласындағы ФЗУ-ды бітірген (1943). Еңбек жолын Доссор, Майкөмген мұнай кен орындарында токарь болып бастаған. 1966 – 1986 жылдары Маңғыстау ауданы Шебір, Шайыр, Тұщықұдық ауылдарында токарь болып жұмыс жасады. «Құрмет белгісі» (1971) орденімен және бірнеше медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Жылыой ауданында туғандар Санат:Маңғыстау облысы тұлғалары
Сығу кернеуі
Сығу кернеуі (Напряжение сжатия) — 1) қысу кезінде пайда болатын кернеу; 2) материалды қысуға алып келетін тік кернеу.
Бутантан институты
1901 жылы  институтты бразилиялық дәрігер және зерттеуші Виталий Бразил құрды. Улы жануарларды зерттеу арқылы осы институт халықаралық белгілі институттардың бірі болып саналды. Институтта әлемдегі  жыландардың ең ірі колекциясы бар. Колекцияда 54 мыңнан астам жылан данасы бар.
Сығу кернеуі
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Бутантан институты
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша университеттер
Үржар
Үржар, Өржар – Алакөл алабындағы өзен.
Бастауы
Тарбағатай жотасы ның оңтүстік беткейінде екі тау өзенінің қосылуынан пайда болып, Қамысқала ауылы тұсында Алакөлге құяды.
Гидрологиясы
Оң жағынан Каначка, Егінсу, сол жағынан Шошқалы, Қусақ өзендері қосылады. Аңғары Қазымбет ауылына дейін таулық сипатта, одан төменде біртіндеп кеңейіп, сағасында айналадағы ортамен тұтасып кетеді. Жағасы жоғарғы бөлігінде тік жарлы, биіктігі 5 — 8 м. Қазымбет ауылы тұсында таудан шыға үлкен ысырынды конус қалыптастырады. Конус аумағында арнасы тармақталып, Каначка мен  Шошқалы салалары құйған тұстардан бір арнаға қайта тоғысады. Жайылмасы тармақталған тұстарында кеңейіп, шабындық шөп өседі. Жауын-шашын, жер асты суымен толығады. Жазғы — көктемгі кезеңдерде тасып, жаз соңынан күз басталғанға дейін және қыста сабасына түседі. Суының минералдылығы су тасу кезінде 100 — 300 мг/л, сабасына түскен кезеңдерде 200 — 500 мг/л. Алабының таулық бөлігінде орман ағаштарының сиректігі, беткейлерінің тік жарлылығы, қорым тастардың мол қоры, нөсерлі жауындардың көптеп орын алуы сел қаупін туғызады. Көп жылдық орташа су ағымы Сарыбұлақ өзен сағасынан 0,7 км төменде 19,1 м³/с. Суы егін суаруға, шабындықтар мен жайылымдарды суландыруға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Үржар ауданы өзендері Санат:Алакөл су алабы
Победа (Добрич облысы)
Пошта индексі — 9372. Телефон коды — 05710. ЕКАТТЕ коды — 21083.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Хедерслебен (Мансфельд)
Хедерслебен (Мансфельд) (Hedersleben (Mansfelder Land)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Мансфельд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 990 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 20,05 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 85 160. Муниципалитеттің басшысы — Норберт Шрайбер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Шемаха (Уфа тармағы)
Шемаха (Төменгі Шемаха) — Ресейдегі өзен. Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уфа өзенінің оң жағалауынан 692 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Нязепетровск су торабынан Ай өзенін қоспағанда, Павловск су торабына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері
Фраза
Фраза (грекше phrasіs — сөйлемше) — тіл білімі мен музыкада қолданылатын термин.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат:Лингвистика Санат:Терминология
Түнгі уақытта бағдарлану
Түнгі уақытта бағдарлану (ориентирование почью) — көкжиек тұсын түнде анықтау әдістері. Түнде көкжиек тұсы түнгі ашық аспанда әрқашан солтүстік бағытта орналасатын Темірқазық жұлдызы бойынша анықталады. Оны Жетіқарақшы шоқжұлдызымен оңай табуға болады. Ол үшін бұл шоқжұлдыздың шеткі екі жұлдызы арқылы өтетін түзуді ойша жалғастырады, осы екі жұлдыздың арасындағы қашықтықтай қашықтықты бес рет көзге көрінетіндей түзу бойына салады; соңғы қашықтықта Темірқазық жұлдызы көрінеді. Егер бұлтты түні Темірказық жұлдызын табу мүмкін болмаса, онда көкжиек тұстары Ай бойынша анықталады. Көкжиек тұсын Темірказық жұлдызына қарап анықтауға қарағанда онша дәл емес анықтаудың ең бір қарапайым түрі — Айдың толық жүзі көрініп тұрғанда, толық Айға қарап анықтау. Бұл фазада Ай Күнге қарсы орналасатындықтан, түнгі сағат 1 шамасында Ай оңтүстікте, сағат 7 шамасында — батыста, сағат 19-да шығыста болады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Мауэнзее (Люцерн)
250px|thumb|Картада орналасуы Мауэнзее (Люцерн) (Mauensee LU) — Швейцарияның Люцерн кантонында орналасқан коммуна. Зурзее округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1132 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.17 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1091, пошта индексі — 6216.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Люцерн елді мекендері
Мариа-Таферль
Мариа-Таферль (Maria Taferl) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Мельк округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 852 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 12,18 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — ME, ресми идентификациялық коды — 3 15 23.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Херберт Грубер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Ет (Нор)
Ет (Eth) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Авен-сюр-Ельп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,84 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59217, пошта индексі — 59144.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 330 адамды құрады. Халық тығыздығы — 116,2 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Жақсылық (жантану)
Жақсылық — адамгершілік пен арлылықты сипаттайтын жалпы ұғым. Адамға жағымды нәрселердің бәрі жақсылық ұғымы арқылы жүзеге асады. Осы жалпы қасиеті арқылы жас та, кәрі де өзінің мақсат-мүлдесіне, арман-тілегіне, болашақтан үміттенуіне сенімін білдіреді. Жақсылық арқылы жеке адамдардың іс-әрекеттеріне, қоғамдық қатынастарына, адамаралық байланыстарына тиісті баға беріледі. Жақсылық әр түрлі деңгейде тұлғалық қасиеттердің ізгілігін айқындайды. Бұл ұғым әлеуметтік психология мен әдептану ғылымдарында жиі қолданылады және адамның жас ерекшелік, ұлттық, жыныстық (гендерлік) өзгешеліктерімен байланысып жатады. Жақсылық ұғымы педагогикалық психологияда да, этнопсихологияда да жиі қолданылады. Бұл ұғым бұрын-соңды шыққан орыс және төл тіліміздегі психологиялық сөздіктерде орын алмауы бұл мәселенің әлі де тыңғылықты зерттелмегенінің айғағы.
Дереккөздер
Санат:Жантану
Үйлесімділік
Үйлесімділік — бүтіннің бөлшектерінің өзара үндесуін, белгілі бір тәртібін, көптүрліліктің біртұтастығын, объектінің формасы мен мазмұны арасындағы сәйкестікті анықтайтын категория. Ежелгі Грек философиясында үйлесімділік ұғымы ғарыш үйлесімі мен жүйелілігі идеясын белгіледі. Ғарыштық Үйлесімділіктің жалпыантик. ұстанымы дүниенің музыкалық құрылымы жайлы ілім таратқан орфико-пифогерлік дәстүрдің өкілдері тарапынан жүйеленіп, нақтыланған. Гераклит Үйлесімділікті қарама-қайшылықтардың бірлігіне негізделген ішкі қасиет ретінде неғұрлым кеңірек түсіндірді. Пифагоршылардың ғарыш Үйлесімділік жайлы ілімін Платон “Тимей” диалогында одан әрі қарай дамытты. Сонымен қатар ол Үйлесімділік ұғымына әлеуметтік, адамгершілік мән беріп, кемел адамға тән қасиет ретінде ашты. Аристотель Үйлесімділікті музыкалық үндестік тұрғысынан пайымдап, осы негізде Үйлесімділік — бүтіннің біртұтастығы, толықтығы және ол бүкіл дүниеге тән деп білді. Үйлесімділік ұғымы қайта өркендеу дәуірі эстетикасында көкейкесті мәселе болды. Үйлесімділік ұғымына ғылыми анықтама беру талпынысын Леонардо да Винчи, Дюрерден көруге болады. Қайта өркендеу дәуірінің эстетикасы ішкі Үйлесімділікке жеткен, жан-жақты дамыған, кемел адам ұғымын ұсынып, оны адам тәнінің де, жанының да сұлулығы мен үйлесімі деп білді. Үйлесімділік 18 ғасырда рационализм ағымы өкілдерінің назарынан тыс қалмады. Үйлесімділік ұғымы классицизм эстетикасында да зерттелді. Кант Үйлесімділікті адамның парасаты мен сезімінің арасындағы үйлесім деп білді.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы" 9 том
Санат: Философия Санат: Тарих
Андрей Николаевич Елгин
Андрей Николаевич Елгин (1899—1944) — автоматшылар бөлімшесінің командирі, Азаматтық және Ұлы Отан соғысына қатысушы, Кеңес Одағының Батыры (1945) қайтыс болғаннан кейін.
Өмірбаяны
«Путь Ленина» колхозы төрағасының орынбасары, бригадир болып қызмет еткен. 1941 жылы Максим-Горькийлік (Қашырлық) аудандық военкоматпен майданға шақырылды.
3-ші Беларус майданы, 88 атқыштар дивизиясының, 611 атқыштар полкінің атқыштар бөлімшесінің командирі
Ерлігі
Аға сержант Елгин прусстық Голдап қаласының ауданындағы жау қоршауын жарып шыққанымен ерекшеленді. Полк туын құтқара отырып, қаза тапқан.
Әдибиет
Санат:1899 жылы туғандар Санат:1944 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан Халық Қаһармандары Санат:Екінші дүниежүзілік соғыс Санат:Кеңес Одағының батырлары
Соломон Гуггенхейм мұражайы
Соломон Гуггенхейм мұражайы Sir Solomon R. Guggenheim Museum -АҚШ орналасқан өнер мұражайы, қазіргі таңдағы заманауи өнер түрін дамытатын танымал мұражай. Өзінің тарихын 1939 жылы Гуггенхайм фондынан бастады. Бастамашысы меценат Соломон Роберт Гуггенхайм болып келеді.
Тарихы
1943 жылдың маусым айында фонд мұражай дизайнын танымал архитектор Фрэнк Ллойд Райтқа тапсырады.
Директоры
1961—1988 — Томас Мессер (1920—2013)
Көрмелері
Гуггенхайм музейі көптеген ұлттардың өмірін көрсететін таңғажайып көрмелер ұйымдастырады. Африка континентінің өнерін, 5 мыңдық Қытай тарихы мен Ацтек империясын. Кең ауқымды Ресей көрмелері (кураторы- З. И. Трегулова). О. Кипренский, Д. Левицкий, К. Брюллов, А. Иванов, И. Репин, И. Крамский, Н. Ге, М. Врубель, В. Серов, К. Малевич, М. Шагал, А. Дейнеки, А. Лактионов сияқты суретшілердің туындылары көрмеде орын алды. Қазіргі кезде Гуггенхайм мұражайына жылына 3 миллион адам барады, ал Лас-Вегас филиалы ашылған соң бұл көрсеткіш артады.
Дереккөздер
Санат:АҚШ мұражайлары
Рюстик
Рюстик (Rustiques) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,47 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11330, пошта индексі — 11800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 461 адамды құрады. Халық тығыздығы — 71,25 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Ызақұдық
Ызақұдық – Сырдарияның оң жағалық аңғарының Шардара даласындағы құмды алқап.
Географиялық орны
Түркістан облысы Шардара ауданында орналасқан.
Жер бедері
Сырдария өзенін бойлай солтүстіктен оңтүстікке қарай 62 км-ге созылған, енді жері 18 км, ауданы 845 км2. Ұсақ төбелі және шағыл құмды алқап аллювий және жел әрекетінен түзілген. Шығысында жонды-белесті (адырлы) жазыққа тіреледі.
Климаты
Климаты шөлдік, қаңтар айының жылдық орташа температурасы –4°С, шілденікі 28°С, жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 200 мм.
Өсімдігі
Бозғылт сұр, ашық сұр түсті құмдақ топырағында ебелек, аққурай, қоңырбас, ал шалғынды-сұр топырақты ойпаң жерлерде арпабас, көбенқұйрық, т.б. эфемерлі шөптесіндер өседі. Құмды алқап жыл бойғы мал жайылымы саналады.
Дереккөздер
Санат:Түркістан облысы құмдары
IC 4290
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47905, ESO 444-74, MCG -5-32-44.
Сыртқы сілтемелер
IC 4290 Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Фокамберг
Фокамберг (Fauquembergues) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Сент-Омер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,13 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62325, пошта индексі — 62560.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 973 адамды құрады. Халық тығыздығы — 136,47 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Ориенти (Сан-Паулу)
Ориенти (Сан-Паулу) (Oriente (São Paulo)) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Марилия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Марилия экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 205 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 217,819 км² шамасында. Халық тығыздығы — 23,9 адам/км².
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Сен-Виктор-дез-Уль
Сен-Виктор-дез-Уль (Saint-Victor-des-Oules) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,77 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30301, пошта индексі — 30700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 277 адамды құрады. Халық тығыздығы — 58,07 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Поим (Ворона тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ворона. Өзен саласы — Хопер, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мальцов, Сергей Иванович
Сергей Иванович Мальцов (Мальцев; 1810 жылы туылып — 1893 жылдың желтоқсанында қайтыс болған) —Мальцовтер отбасынан шыққан орыс өндірісшісі. Генерал-майор, орыстың сауда саттығы мен өндірісі қоғамының белсенді мүшесі. =Өмірбаяны=
Сергей Иванович Мальцов 1810 жылы орлов помещигі, үлкен жер иеленуші және зауыттардың басшысы Иван Акимович Мальцов және Капитолина Михайловна Вышеславцева отбасында дүниеге келген. Мальцовтерде тағы бір бала Василий (1807—1832) және қыздары Мария, П.Н.Игнатьевтің әйелі (1808—1897) болды.
С. И. Мальцовтың кішкентай кезіндегі тарихи деректері аз сақталған. Бастапқы білімді үйінде алған, кейін мектепке түсіп, гуманитарлық ғылымдармен қатар механика, химия, физика және шет тілдерін оқыды. Ол француз, ағылшын, неміс тілдерін жақсы білген.
Ақсүйек ретінде, Сергей Иванович белгілі жасқа келгенде, дәстүр бойынша әскерге баруы керек еді. Ол гвардияға түсіп, әскерге баратын жерін Кавалергард полкі деп таңдап, 1830 жылдың 1 шілдесінде — корнетаға өңделді, 1832 жылдың 12 сәуірінде — поручикке ауысты. 1833 жылы денсаулық жағдайына байланысты С.И. Мальцов әскери қызметтен алшақтатылды. Бірақ ол бір жарым жыл ғана жалғасты.
Сол үзіліс кезінде С. И. Мальцов шет елде болып үлгерді, ол жерде қазіргі заманғы механика өндірісінің жағдайымен танысты. 1834 жылдығ 15 маусымында С. И. Мальцов екінші рет әскери қызметке түседі. Бұл жолы Ольденбургскогтағы Петр Георгиевич ханзадасының адъютанты лауазымына ие болды. Сергей Ивановичтің әскери мансабы жақсы құрастырылды, кейін ол басшылыққа тағайындалды.
1836 жылдың мамырында Мальцов штабс-ротмистрге тағайындалды, 1840 жылдың желтоқсанында — ротмистрге және 1847 жылдың сәуірінде —полковникке тағайындалды. Мальцов С. И. құқықтанушылық Императорлық училищесін ашуда үлкен рөл атқарып, белсенді еңбек етті. Ольденбург ханзадасының бұйрғымен С.И.Мальцовке училищенің жарғысын құрастырып, алғашқы ұйымдастыру жұмыстары тапсырылды. Кейбір кездері ол училищенің директоры қызметін де атқарды.
1853 жылы өзінің әкесі Иван Акимович қайтыс болғаннан соң Сергей Иванович Мальцов үлкен жер иеленушіге айналады, Еуропалық Ресейдің орталық бөлігіндегі үлкен өндірістік аймақтың бастығы болады.1854 жылы Мальцов көпестік сословиеге, бірінші гильдияға кіреді.
Мальцовқа мұра ретінде хрустальдық зауыт, бірнеше әйнектік және әйнекқанттық, орташа мықты темір жасаушы зауыттар иесіне айналды. Ол тұтынушы ретінде қызмет еткен кездері көптеген жаңа фабрикалар мен зауыттар ашып, жаңа өндіріс ұйымдарын ұйымдастырды. Олардың шығаратын тауарлары ресей нарығында ғана емес, шетелдерде де сұранысқа ие болды. өзінің иеліктерін қамтамасыз ету мен дамыту үшін Мальцов 1875 жылы Мальцовтық өндіріс-сауда саттығы туралы жарғы жасады. =Өмірінің соңғы жылдары=
Сергей Иванович Мальцов 1884 жылы өзінің істерінен біржолата кетті. Ол өзінің Қырымдағы Симеиз иелігіне көшіп кетті. (Қазір бұл жердің орталығында Мальцовқа арналған бақ орналасқан), ол жерде гүл өсірумен айналысты, Либих хаттарының екінші басылымын шығарды. Өзінің 40-шы жылдары жазған халықты дағдарыс-аштық кезінде тамақпен қамтамасыз ету жобаларын іске асырды. Ал 1891 жылғы аштық кезінде осы мәселе бойынша бірнеше мақалалар жазып шығарды.
1893 жылдың 21 желтоқсанында Санкт-Петербургке сапар шеккен кездері, Сергей Иванович Мальцов соққыдан қайтыс болды. Оның денесі Дятьково ауылына апарылып, сол жерде жерленді. =Дереккөздер=
•	С. И. Мальцов и мальцовские заводы / Описание фабрик и заводов. Приложение к журналу «Технолог» 1903 г. — Одесса: Тип. А.Ф.Соколовского, 1903. — 24 с.
•	А. Н. Нарбут. Родословные росписи. Князья Урусовы. вып. 2. Москва. 1994 г.
Путик
Путик — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кума өзенінің сол жағалауынан 453 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Конда. Өзен саласы — Конда, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ле-Лору
Ле-Лору (Le Loroux) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Фужер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,56 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35157, пошта индексі — 35133.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 586 адамды құрады. Халық тығыздығы — 50,69 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Логан Хендерсон
Логан Филлип Хендерсон (Logan Phillip Henderson; 14 қыркүйек, 1989; Норт Ричлэнд Хиллз, Техас, АҚШ) — американдық композитор, әнші, актер және продюсер.
Логан өлең айтуды жақсы көрді, бірақ өзін әнші деп санамаған. «Табысқа алға» сериалындағы Логан Митчеллдің рөлімен танымал. «Big Time Rush» тобының бұрынғы мүшесі.
Өмірбаяны
Логан Хендерсон Норт Ричлэнд Хиллз қаласында дүниеге келді. Логанның өзінен кіші 11 жасар Пресли деген қарындасы бар. 18 жасында Калифорния штатына көшер алдында, «Жұманың түнгі шамдары» сериалында шағын рөлі болған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:АҚШ сазгерлері Санат:АҚШ продюсерлері
Комавож (Үлкен Пула тармағы)
Комавож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Пула өзенінің оң жағалауынан 94 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ве (Коррез)
Ве (Veix) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Тюль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 22,14 км² шамасында.
Комавож (Үлкен Пула тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ве (Коррез)
Коммунаның INSEE коды — 19281, пошта индексі — 19260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 71 адамды құрады. Халық тығыздығы — 3,21 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Харьков
Харьков — Украинаның солтүстік-шығысында ораналсқан қала. Харьков облысының әкімшілік орталығы. Халқы 1438,3 мың адам. (2020, бағалау;); қала маңындағы аудандармен шамамен 2,16 миллион адам тұратын агломерацияны құрайды. Негізгі ұлттық көлік тораптарының бірі.
Географиясы
Теңіз деңгейінен орташа биіктігі 135 метр. Ең төменгі нүктесі 94 метр, ең биік нүктесі (айналма жол аймағында) 205,3 метр болып саналады. Қаланың орналасқан жері Украинаның солтүстік-шығысында, Северский Донец өзенінің салаларының жанында (Лопан мен Уды құйылған жерде). Харьков 2 ландшафт аймағының қиылысында орналасқан: дала және орманды дала. Қала рельефі біршама алуан түрлі және біркелкі емес - өзен аңғарлары, сайлар, таулы жер бедерілері кездеседі. Харьков – бес төбеден тұратын қала. Мұнда аталған өзендерден басқа Харьков, Саржинка, Алексеевка, Роганка, Очеретянка, Студенок, Немышля өзектері ағып жатыр.
Тарихы
Қазіргі Харьковтың аумағы ежелгі дәуірде адамдармен қоныстана бастады. Археологиялық қазбалар мұнда әртүрлі халықтардың: скиф-сармат, черняхов тайпалары, половцылардың өмір сүргенін куәландырады. VIII-ғасырда славяндар болашақ Харьков орнында өздерінің қонысын құрды, ол Х ғасырда Донец қаласы ретінде белгілі болды. Донец бекініс қана емес, сонымен қатар қолөнер орталығы (теміршілік, зергерлік, керамика және т.б.), транзиттік сауданың маңызды нүктесі болды. Шежіредегі Донецтер туралы алғашқы дерек 1185 жылдан басталады. нобай|солға|200px|XIX-ғасырдағы Харьков Қаланың негізін салушылар украин казактары мен Днепр мен Батыс Украинаның шаруалары болды. Украин қоныстанушылары адам тұрмайтын аумақтарға қоныстана бастады. Мұнда украиндармен бір мезгілде орыс қоныстанушылар пайда болды.
1828 жылы қаланы таспен төсеу жұмыстары басталды. 1871 жылы Харьков көшелерінде газды жарықтандыру пайда болды, 1881 жылы қалалық су құбырының бірінші кезегі іске қосылды. 1882 жылы 1918 жылға дейін созылған қалалық ат темір жолының бірінші желісі салынды. XIX ғасырдың аяғында қалада бірінші электр станциясы салынды. 1905 жылы қала көшелерінде алғашқы электр трамвай пайда болды. 1888 жылы Харьков Украинадағы телефоны бар екінші қала болды.
Азамат соғысы жылдарында Харьков қызыл большевиктерді, Деникин әскерін, интервенция мен ұлттандырудың зардаптарын бастан кешірді. 1924 жылы Украинадағы алғашқы радиостанция жұмыс істей бастады. 1939 жылы қалада бірінші троллейбус желісі пайда болды. 1920-1930 жылдары жеті жылдық мектептердің тығыз желісі пайда болып, сауатсыздықпен күрес басталды. 1935 жылы Харьковта Украинадағы бірінші пионерлер сарайы ашылды. Жоғары білім беру жүйесінде елеулі өзгерістер орын алды. Университет қайта құрылғаннан кейін: 1921 жылдан – медициналық институт, халық шаруашылығы институты, 1937 жылдан – заң институты болды. Барлығы 1930-1931 жж. Харьков қаласында 23 жаңа жоғары оқу орны ұйымдастырылды. нобай|солға|200px|Харьков 1981 жыл. Қала сталиндік режимнің жаппай қуғын-сүргін жылдары мен Ұлы Отан соғысы жылдарында үлкен шығынға ұшырады. Қала екі рет қолдан қолға ауысып, басып алудан, аштықтан және жойылудан аман қалды. Ақырғы азат ету кезінде 200 мың шаршы метр жер жойылды, барлық коммуналдық нысандар толығымен істен шыққан. Харьков кәсіпорындарының материалдық құндылықтарының едәуір бөлігі жойылды. Қала азат етілген 1943 жылдың 23 тамызына дейін қалада жұмыс істеп тұрған бірде-бір кәсіпорын қалмады.
50-жылдардың ортасында Харьков телестудиясы өз жұмысын бастады. 50-80 жылдары тұтас тұрғын аудандардың құрылысы басталды. 1975 жылы Харьковте бірінші метро желісі ашылды, қазір олардың үшеуі бар.
1970 – 1980 жылдардың бірінші жартысы ел тарихы тоқырау кезеңі ретінде енсе де, қала экономикасын, ғылымын, мәдениетін дамытуда белгілі табыстарға қол жеткізді. 1985 жылы реформалар саясаты – «қайта құру» жүргізіле бастады. Қоғамдағы демократиялық үдерістердің шарықтау шегі 1991 жылы тәуелсіз Украина мемлекетінің жариялануы болды.
2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруі басталғаннан кейін Харьков үшін шайқас басталды. 2022 жылдың 24 ақпанында Ресей әскерлері Харьковке солтүстік-батыстан фронтальдық шабуыл жасауға әрекет жасады. Сағат 12:00 шамасында Ресей Федерациясының 1-ші гвардиялық танк армиясының бөлімшелері қаланың шетіне жақындады, бірақ олар қаланың өзіне кіре алмады. 1 наурыз күні таңертең қарулы күштері Ресей Федерациясының Свободи алаңында Харьков облыстық мемлекеттік әкімшілігінің ғимаратына зымырандық шабуыл жасады. Әуе соққылары мен зымырандық соққылар да әкімшілік ғимараттар мен өнеркәсіптік кәсіпорындарға, сондай-ақ телевизиялық орталық ғимаратына жасалды. 2022 жылдың наурыз айының басынан бастап Ресей әскерлері Харьковке әуе бомбалары мен басқарылмайтын зымырандармен әуе шабуылдарын жалғастырды, қаланы зеңбірек артиллериясы мен MLRS арқылы атқылайды, термобарикалық қаруды қолдану жағдайлары тіркелді. Наурыздың ортасына қарай Харьков мэрінің мәлімдемелері бойынша орыс әскерлерінің оқ жаудыруы салдарынан Харьков қаласының тұтас шағын аудандары жойылды. Мамыр айының басында орыс жасақтары Харьковтан солтүстікке қарай бірқатар елді мекендерді тастап кетті. Мамырдан қыркүйекке дейінгі кезеңде қала күн сайын дерлік Ресей әскерлерімен Белгород облысының аумағынан ұшырылған зымырандармен, сондай-ақ зеңбірек артиллериясын және МЛРС пайдалана отырып атқылады. 2022 жылдың 11 қыркүйегінде Ресей әскерлері Харьков облысының солтүстік бөлігін шайқассыз тастап кетті.
Халқы
2015 жылы Харьков халқының саны шамамен 1,45 миллион адамды, Харьков агломерациясы - 2,1 миллион адамды құрады. Қала халқының тығыздығы 4143 адам/км². Харьковта ең көп адам 1991 жылы тұрды - 1623 мың адам. Харьков – облыста бірінші, ал Украинада халық саны бойынша екінші қала. Онда 111 ұлттың өкілдері тұрады. Олардың көпшілігі украиндар – 62,8% (2001 ж.) және орыстар – 33,2%. 1989 жылдан бері украиндықтардың үлесі 10%-ға өсті.
Украинада тәуелсіздік жарияланғаннан кейін 2012 жылға дейін Харьков халқының саны үнемі төмендеп отырды. 1992 жылдан 2008 жылға дейін Харьков тұрғындары 168 мың адамға азайды. Бірақ содан кейін өсу басталды. 2013 жылға қарай халық саны он мың адамға өсті. Негізінен қала тұрғындарының өсуіне 2012 жылы 13 579 адамды құраған көші-қон себеп болды. Сол жылы Харьков жалпы және миграциялық өсім бойынша елде екінші орынды иеленді.
Харьков - Шығыс Еуропадағы халық саны бойынша Мәскеу, Санкт-Петербург, Киев, Варшава, Бухарест, Будапешт және Минскден кейінгі сегізінші қала.
2023 жылғы 1 маусымдағы жағдай бойынша Харьков қаласының тұрғындары (тұрақты тұрғындары) 1 444 540 адамды құрайды.
Әкімшілік бөлінісі
[[Сурет:Административное деление Харькова.png |нобай|солға|200px| 1. Холодногор ауданы
2. Шевченко ауданы
3. Киев ауданы
4. Салтов ауданы
5. Немышлян ауданы
6. Индустриалды аудан
7. Слобода ауданы
8. Основян ауданы
9. Жаңабавар ауданы ]]
Харьковта ресми түрде қаланың тарихи аудандарын қамтитын 9 әкімшілік аудан бар. Бұрын тағы оныншы аудан болған - Жаңа Бавария сыра қайнату зауыты орналасқан ауданның атымен аталған Краснобаварский. Бірақ ол жойылды.
1. Холодногор ауданы
9. Жаңабавар ауданы
Экономика
Харьков қаласындағы ірі кәсіпорындар:
Транспорт
Харьков - Украинаның негізгі көлік торабы. Еуропаның маңызды бағыттары қала арқылы өтеді, атап айтқанда, Е40 және Е105 тас жолдары. Харьковта көліктің барлық түрлері дерлік ұсынылған (теңіз және өзен көлігінен басқа). Қала орталығынан 12 шақырым жерде әлемнің бірнеше қалаларына тұрақты рейстерді орындайтын әуежай бар.
Жолаушыларды қалалық ішкі тасымалдау метромен, трамвайлармен, троллейбустармен, автобустармен және тұрақты таксилермен қамтамасыз етіледі. Қаланың метро жүйесі үш желі және 30 метро станциясымен ұсынылған. Ол жыл сайын шамамен 250 миллион адамды тасымалдайды.
Харьковте экзотикалық көлік түрлері жұмыс жасайды. Орман паркі аймағында балалар темір жолы (тар табанды) бар. Горький атындағы қаланың бас саябағы «Павлово Поле» тұрғын алабымен аспалы жол арқылы жалғасады.
Харьков теміржол вокзалдары жолаушыларды, шикізатты және дайын өнімді тасымалдау үшін негізгі «жүкті» қабылдайды. Күн сайын қаланың негізгі теміржол қақпасынан ондаған пойыздар өтеді. Харьков шекарасында Украина шекарасынан өтетін екі бақылау бекеті бар. Оның бірі «Харьков-Жолаушы» стансасында, екіншісі «Харьков-Сұрыптау» станциясында орналасқан.
Білім
Харьковты Украинаның ғылыми астанасы және студенттер қаласы деп атайды. Бірінші университет 1805 жылы ашылды, ол қазіргі Украина аумағындағы екінші университет болып саналады. Қалада бірнеше ондаған жоғары оқу орындары бар. Олардың қатарында мемлекеттік және жекеменшік оқу орындары бар. Көптеген шетелдік студенттер Харьковта оқиды. Харьков университеттерінде 200 000-нан астам студент оқиды, оның ішінде 12 000-ға жуық шетелдік студенттер.
Негізгі жоғары оқу орындары:
Университеттер нобай|оңға|200px|В.Н. Каразин атындағы Харьков ұлттық университеті нобай|оңға|200px|Харьков радиоэлектроника университеті нобай|оңға|200px|Ұлттық фармацевтикалық университеті
Академиялар
Институттар
Мәдениеті
Харьков - Украинаның негізгі мәдени орталықтарының бірі. Мұнда 20 мұражай, 10-нан астам театр және бірқатар көркем галереялар бар. Жыл сайын дерлік Харьков ірі музыка және кинофестивальдерді өткізеді.
Театрлар
Театрлар Харьковтың басты демалыс орындарының бірі болып табылады. Көптеген ондаған жылдар бойы театр өнерінің белгілі өкілдері қалаға өнер көрсетуде. Қазіргі кезде өнер мекемелеріне бару қала тұрғындарының ең сүйікті көңіл көтеру орындарынң бірі болып қала береді. нобай|оңға|200px|Т.Шевченко атындағы Харьков мемлекеттік академиялық украин драма театры
Мұражайлар
Харьковта кез келген талғамға арналған көптеген мұражайлар бар. Тарихты, табиғатты, жұлдызды аспанды, әлемнің әртүрлі мәдениеттерін, кемелерді және басқа заттарды білушілер тақырыптық мекемелерде мыңдаған қызықты экспонаттар табады. Бүгінгі күні Харьковта келесі мұражайлар бар:
Кітапханалар
нобай|оңға|200px|В.Г.Короленко атындағы Харьков мемлекеттік ғылыми кітапханасы Негізгі кітапханалары:
Сәулеті
Кеңес заманында қалада әлемдік маңызы бар сәулет ескерткіштері қаланды. Бұл, ең алдымен, Бостандық алаңы: Госпромның модерндік ғимараттары және жобалау үйі (60-жылдардың басында қайта қалпына келтіруге дейін), бас пошта бөлімшесі, Госпромның артындағы тұрғын үй кешендері. Бұл соғыс аралық кезеңдегі әлемдегі ең ірі туындылар Харьковтің ең құнды мұрасы болып табылады. Осы кезеңде Харьков орталығының сәулеттік жобасы бекітілді, ХІХ-ХХ ғасырдың басында Александр қоңырау мұнарасы, Благовещенский соборы, вокзал алдындағы алаң ансамблі салынды.
30-шы жылдардың екінші жартысынан бастап өзгерістер басталады. Харьков сәулетшілері классикалық сәулет формаларын қолдануды қайта игере бастады. Мысалы: Гиршман көшесінде, конструктивистік Үкімет үйінің жанында, 1935 жылы ескі большевиктер үйі салынды.
Соғыстан кейінгі қалпына келтіру кезеңі - бұл классикалық бөлшектерді, сондай-ақ украиндық барокко сәндік техникасын қолданатын салтанатты, бай безендірілген сәулет уақыты болды. Соғыстан кейінгі онжылдықтағы ғимараттар, 60-жылдардың басына дейін, Харьков орталығының сәулеті үшін өте маңызды болды. Осы кезеңде өз жұмыстарын сауатты орындаған тамаша сәулетшілер мен қала жоспарлаушылары жұмыс істеді. Соғыстан кейінгі кезеңде салынған ғимараттар әлі күнге дейін орталықтың көптеген маңызды тораптарының – алаңдардың, магистральдардың, саябақтар мен алаңдардың қиылыстарының құрамын сақтаған.
Плехановская Көшесі, 29. Бастапқы нұсқасындағы үй 1914 жылы әйгілі сәулетші С.Тимошенконың жобасы бойынша украин модернінің стилінде тұрғызылған. Оның айрықша белгілері: жұптасқан трапеция тәрізді терезелердің көптігі, көлбеу шатырлы терезелер және бірінші қабаттағы арка тәрізді саңылаулар.
Дарвин көшесі. Бұл қысқа көшеде тарихи ғимараттар – Харьков сәулетшілер үйі, студенттер емханасы, биолог Д.Альчевскийдің бұрынғы үйі орналасқан.
Артем (Альчевских) көшесі, 6. «Красный Банковец» тұрғын үйі сәндік арт-деко стилінде салынған.
Мироносицкая көшесі, 58. Ғимарат сәулетші А.Гинзбургтің жобасы бойынша швед көпесі және консулы Мюнханың әрекеті арқасында тұрғызылған. Оның екінші атауы да бар - «шай үйі» немесе «Камелия».
Спорт
нобай|оңға|200px|Харьков қаласындағы Маршал Жуков даңғылындағы Спорт сарайы Харьков еуропалық және әлемдік жарыстарда, сондай-ақ Олимпиада ойындарында спорттық таланттардың нағыз ұстаханасы болып саналады. Дегенмен, Харьков немесе Украина спортының ғана емес, әлем тарихында есімдері мәңгілікке жазылғандар да бар. Көптеген ондаған жылдар бойы Харьковта осындай дәрежедегі көптеген спортшылар тәрбиеленді, бірақ біз Украинаның тәуелсіздік кезеңінде өздерінің керемет нәтижелеріне қол жеткізген спортшылар да бар. Олар өмірі мен спорттық мансабын дәл осы өңірмен байланыстырды. Рустам Шарипов - спорттық гимнастика, Валерий Гончаров - спорттық гимнастика, Богдан Бондаренко - биікке секіру, Яна Клочкова - жүзу, Виктор Рубан - садақ ату, Элина Свитолина - теннис, Александр Гвоздик - бокс т.б.
Харьковте 17 стадион бар (олардың ішінде «Металлист» – Украинаның үшінші үлкен стадионы, 40 003 көрерменге есептелген, «Динамо», «Солнечный», «Жаңа Бавария», т.б.), 4 жеңіл атлетикалық манеж, 387 спорт залы, 23 жүзу бассейні, 112 тир, садақ ату тирлері, велосипед жолы, жасанды мұзы бар 3 ғимарат, 2 ескек есу және спорт базасы, шаңғы базасы және басқа да спорт нысандары жұмыс жасайды. Қалада «Юбилейный», «Локомотив» спорт сарайлары, «Динамо» велотрегі, Харьков спорт сарайы бар.
Дереккөздер
Санат:Харьков облысы қалалары Санат:Украина қалалары
NGC 3655
NGC 3655 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1783 жылы 30 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3655 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34935, UGC 6396, MCG 3-29-39, ZWG 96.37, KARA 477, IRAS11202+1651.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Форментера-дель-Сегура
Форментера-дель-Сегура (Formentera del Segura) — Испаниядағы муниципалитет. Валенсия автономды бірлестігіне қарасты Аликанте провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Вега-Баха-дель-Сегура ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4364 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,3 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аликанте елді мекендері
Екінші Абкодняута
Екінші Абкодняута — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Баренц теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
One Laptop Per Child
One Laptop Per Child Association, Inc. — БҰҰ бастамасымен дамушы және кедей елдердің балаларына білім алу мүмкіндігін беру үшін AMD, eBay, Google, News Corporation және Red Hat компанияларымен құрылған американдық коммерциялық емес ұйым. Қазіргі таңда бұл ұйымның негізгі күштері білім алу үшін арнайы жасалған XO-1 және XO-3 компьютерлерін құрастыру мен жасауға бағытталған. 2006 жылдың ақпан айынан бастап бұл ұйымды Николас Негропонте басқарады.
Тағы да қараңыз
Санат:Компьютер
Пакса-Юган
Пакса-Юган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хар-Юган өзенінің оң жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Қайып Азанбаев
Азанбаев Қайып (1939 жылы Маңғыстау ауданы, Тұщықұдық ауылында туды) – мұнайшы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Сахих Ибн Хиббан
Сахих ибн Хиббан (صحيح ابن حبان) — ислам ғалымы Ибн Хиббанның хадис жинағы. Мұхаммед ибн Хиббан ибн Ахмад әт-Тамими әл-Бусти, Хорасан мекеніндегі Буст қаласында дүниеге келді. Шафиғи фиқһ мектебінің хадис ғалымы, дүниеден 965 жылы өтті.
Тағы қараңыз
Санат:Хадис жинақтары
Құлбек Сәрсенұлы Ергөбек
Құлбек Сәрсенұлы Ергөбек (26 желтоқсан 1952 жылы Оңтүстік Қазақстан облысы Отырар ауданында дүниеге келді) – әдебиет зерттеушісі, филология ғылымының докторы (1995), профессор.
Шығармашылығы
Ергөбек қазақ поэзиясы, прозасы, жеке шығарманың жазылу тарихы, жазушы шеберханасы мәселелеріне арналған «Жан жылуы» (1981), «Мейірім шуағы» (1985), «Қазақ совет балалар жазушылары» (1987), «Сәбит Мұқанов» (1989), «Баянғұмыр» (1992), «Жақсыдан қалған сөз» (1992), «Өтебай Тұрманжанов» (1992), «XX ғасыр басындағы қазақ әдебиеті» (1994) секілді оқулық, сын-зерттеу еңбектерінің, «Адасқандар ақиқаты», «Сібір сабақтары» деректі повестерінің авторы.
«XX ғасыр басындағы қазақ әдебиеті» (2004) оқу қүралын, «Қазақтың мақал-мәтелдері» (2005), «Шынашақ» (1992), «Қазақ совет балалар жазушылары» (1987), «Сылдырап өңкей келісім» секілді тақырыптық, антологиялық кітаптарды, Б.Кенжебайүлының5томдық, Ә.Тәжібаевтың 3 томдық таңдамалы шығармалар жинағын құрастыр ды. Орыс ертегілерін, Молдаван жазушылары шығармаларын қазақ тілше аударған.
Ғалым-сыншының «Арыстар мен Ағыстар» (2004 — 2007) аталатын алты томдық шығармалар жинағы жарық көрген. Шығармалары орыс, түрік, өзбек, қырғыз, ұйғыр тілдеріне аударылып басылған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Отырар Санат:1952 жылы туғандар
Түнгі уақытта қозғалыста бағдарлану
Түнгі уақытта қозғалыста бағдарлану (ориентирование при движенші ночью) — бұл жағдайда бағдарлар жол бойында бір-біріне жақын қашықтықта таңдап алынады. Бағдар ретінде мүмкіндігінше көрнекі және қараңғыда тану оңай болатындай заттар, мыс., биіктікте орналасакан заттар, көпірлер, ұшы көрінетін биіктіктер белгіленеді,
Галац
Галац (Galaţi) грек тілінен Галазион (Γαλαζιον — «көгілдір», Византияда қойылған атауы) — Румынияның шығысындағы орналасқан қала әрі порт,  Дуная сағасында, Галацтың әкімшілік орталығы. 2005 жылы халық саны 331,4 мыңға жеткен. XIII ғасырдан белгілі болған. Металлургия комбинаты, кеме жасау, кеме жабдығының өндірісі, химиялық және жиһаз тоқымалық өнеркәсіппен айналысады.
Экономика
Қалада әлемде ең үлкен металлургия комбинаты орналасқандықтан, қала бұл өндірістен ауқымды пайда табады.
Бокстан жартылай ауыр салмақта әлем чемпиондарының тізімі
Бокстан жартылай ауыр салмақта чемпион  — атақ, спортшы-боксшыларға беріледі.
Қазіргі уақыттағы жартылай ауыр салмақтағы лимит 175 фунт (79,38 кг).
Қазіргі уақыттағы кәсіби бокстағы беделді ұйым саналатындар:
Қайнары
Санат:Бокстан әлем чемпиондары Санат:Боксшылар тізімі Санат:Жартылай ауыр салмақ дәрежесіндегі боксшылар Санат:Бүкіләлемдік бокс кеңесінің чемпиондары Санат:Бүкіләлемдік бокс ассоциациясының чемпиондары Санат:Халықаралық бокс федерациясының чемпиондары Санат:Бүкіләлемдік бокс ұйымының чемпиондары
Томанов атындағы көше (Алматы)
right|thumb|ҚР Ғылым академиясы Көшеге қазақтың белгілі тілші-ғалымы, филология ғылымдарының докторы, профессор, ҚР Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі Мархабат Томановтың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 24.12.2003 № 27 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003  № 5/765 қаулысы) берілген. Томанов Мархабат (1934-2001) Қызылорда облысында дүниеге келген. Ол - көне түркі тіліне байланысты зерттеулер жүргізген ғалым.
Көше Әуезов ауданында орналасқан. Әбдірашұлы атындағы көшемен қиылысады. Бұрынғы атаулары:
Көшенің ұзындығы - 1000 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Қырым Халық Республикасы
Қырым Халық Республикасы (Qırım Halq Cumhuriyeti, قريم خلق جمهوريتى) — 1917 жылдың қарашасында Қырым мемлекетінің ұлттық жерінің бір бөлігі ретінде Қырым түбегінің аумағында Қырым татарларының мемлекеттік егемендігін қалпына келтіруді талап еткен мемлекеттік ұйым. Мемлекет 1918 жылдың қаңтарында Кеңес үкіметі жақтастарымен қарулы қақтығыста жеңіліске ұшырағаннан кейін өмір сүруін тоқтатады да, РКФСР құрамына кіріп, Таврида Социалистік Кеңестік Республикасына айналады.
Ақпан төңкерісінен кейін, Мұсылмандардың атқару комитеті мен құрылтай шақырылуы
1917 жылғы Ақпан төңкерісі, басқалармен қатар, Ресейдің ұлттық төңірегіндегі ұлттық-демократиялық қозғалыстардың жандануына және ұйымдық қалыптасуына әкелді.