cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лепсі (өзен)
Бастауы
Жетісу Алатауының солтүстік беткейіндегі мұздықтардан басталып, Балқаш көлінің оңтүстік-шығыс бөлігіне құяды.
Гидрологиясы
Аңғары жоғары бөлігінде тар шатқалды, төменгі ағысында кеңейе түседі. Жер асты, жауын-шашын, мұздық суымен толығады. Жылына су деңгейі 2 рет — көктемде және жазда көтеріледі. Суы лайлы, ағыны қатты. Өзеннің жазық жерлері желтоқсаннан наурызға дейін қатады. Жылдық орташа су ағымы Новоантоновское ауылы тұсында 24,9 м3/с. Суы егін суаруға, жағалауы шабындық пен жайылымға пайдаланылады. Лепсінің су режимін реттеу үшін Лепсі каналы салынған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ақсу ауданы өзендері Санат:Сарқан ауданы өзендері Санат:Балқаш су алабы
Матиас-Лобату
Матиас-Лобату (Mathias Lobato) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Вали-ду-Риу-Доси мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Говернадор-Валадарис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 630 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 170,882 км² шамасында. Халық тығыздығы — 21,2 адам/км².
Тарихы
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Чертала
Чертала — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/2169/652 орналасқан. Өзен ұзындығы 311 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Васюган. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Арша жазу
thumb|right|300px|Арша жазуы. Кестені сызған Ж. Шәйкен. Арша жазу, хат сарви – жазылуы және оқылуы абжад жүйесіне негізделген 28 араб әріптерінен тұратын арша ағашы бейнелес жазу.
Топтары мен жазылу барысы
Арша жазу абжад жүйесі бойынша 1) АБЖАД, 2) ҺАУУАЗ, 3) ХУТТИ, 4) КАЛАМАН, 5) САГАРАЗ, 6) КАРАШАТ, 7) САХХАЗ, 8) ЗАЗАҒ деп аталатын 8 топқа бөлінеді. Бұлар әріптердің тәртібі мен орналасуын көрсететін шартты атаулар. Әуелде бұлардың мағынасы болған, дұғалық қасиетке ие деген де пікір бар. Арша жазуда тік таяқша сызық алынады, ал оның сол және оң жағындағы көлбей сызылған кішкене сызықшалар сөздің қалай оқу керектігін көрсетеді. Тік сызықтың оң жақта белгіленетін көлбеу кішкене сызық сегіз топтағы әріптің қайсына кіретінін, ал сол жақтағы кішкене көлбеу сызық аталмыш топ ішіндегі әріптердің реті бойынша оқылады. Бала деген сөзді аршамен жазу үшін бірінші б әріпінің қай топқа кіретінін білу керек, яғни бұл әріптің абжад тобына кіретінін байқаймыз. Тік таяқшаның оң жағына бір көлбеу сызық белгіленеді, абжадтағы әріп қатары екінші болғандықтан, сол жаққа көлбеу екі сызық жазылады (б); а әріпі абжадтағы бірінші топқа жататындықтан тік сызықтың оң жағында көлбеу бір сызықша және абжадтағы қатар реті бірінші тұрғандықтан сол жақта бір сызықша қойылады (а). Ал л әріпі төртінші топтағы рет қатары екінші болып тұрғандықтан, тік сызықтың оң жағына төрт көлбеу, сол жағы кішкене екі сызықпен белгіленеді (л); ал а әріпі, жоғарыда айтылғандай, мына түрде таңбаланады (а). Сонымен, бала сөзінің аршамен жазылуын былайша көрсетуге болады: (б)(а)(л)(а).
Жазу туралы дерек
Белгілі түркітанушы, көрнекті этнограф Әбубәкір Диваев (1856-1933) 1917 жылы Ферғана алқабына барған сапарында Орта Азиядағы араб жазбалы түркі халықтары арасында тараған, бұрын өзіне беймәлім, әріптерінің таңбалану кейпі шырша, арша ағаштарының бұтағына аса ұқсас бір жазуға кезіккенін айтады. Араға біраз жыл салып барып, 1928 жылы Ташкент шаһарында басылып шыққан «Год работы казахского высшего педагогического института» деген жинаққа «Кипарисоподобные письмена» деген атпен мақала жариялайды. Мақалада автор жазудың бұл түрінің Ферғанадағы жергілікті білгірі Бекболат Сәлиев деген азамат екенін, жазу туралы барлық мәліметті осы кісіден алғандығын айтады. Белгілі диалектолог ғалым Сапарғали Омарбеков Ә. Диваевтың жоғарыда аталған хабарлама-мақаласына сүйене отырып, «хат сарви» деген тақырыппен шағын мақала жариялайды, бірақ қазақша түсінігі арша жазу деп көрсетті. Кейіннен автор ҚСЭ-дегі бұл мақаласын кеңейтіп, «Ана тілі» газетіне бастырған. Ғалымның жорамалдауынша арша жазу жаппай ел арасынан гөрі мұсылманша сауаты тереңірек, қоғамдағы мәдениеті жоғарырақ деген топтардың ішіне көбірек тараған. Көбіне-көп ол қоғамның осы тобының бір-бірімен хат арқылы құпияласуы үшін қызмет еткен жазу тәрізді.
Әдебиеттер
Санат:Жазу түрлері
Жоғарғы Березовая
Жоғарғы Берёзовая — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Яйва өзенінің оң жағалауынан 287 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тоғыз артезиан алабы
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Артезиан алабы
Үлкен Бадья-Ю
Үлкен Бадья-Ю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кожим өзенінің оң жағалауынан 149 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Сайлаукүл Жаппарқызы Барақова
Сайлаукүл Жаппарқызы Барақова (16.2.1947 жылы туған, Сарыағаш ауданы) – ұстаз, Қазақстан Республикасы Парламенті сенатының депутаты (1997 – 2002).
«Құрмет» орденімен, бірнеше медальдармен, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің грамотасымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:16 ақпанда туғандар Санат:1947 жылы туғандар Санат:Сарыағаш ауданында туғандар Санат:Құрмет орденінің (Қазақстан) иегерлері Санат:Астана медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары Санат:Қазақ КСР халық ағарту ісінің үздіктері Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері Санат:Түркістан облысының құрметті азаматтары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасының иегерлері
Көз жұмғанша дүниеден...
«Көз жұмғанша дүниеден...» - Абайдың 1895ж. жазған жоқтау өлеңі. Көлемі тармақ саны әр түрлі 5 шумақтан түратын 40 жол. Алғашқы басылымдарында «Баласы өлген анаға Абай шығарып берген жоқтау» деген атаумен жарияланып келді де, ақын шығармаларының 1961 жылғы бір томдық толық жинағынан бастап «Абайдың баласы Әкімбайды жоқтауы» деп танылды. Әкімбай - ақынның Ділдәдан туған баласы, 9 жасында (1865-74) дүние салған. Өлеңнің мазмұны да осы тұжырымды айғақтағандай. «Ата-тегі мұндағы - Орта жүздің ұлығы...» деген жолдар жарық дүниеден баз кешкен кісінің Құнанбай ұрпағы екенін білдірсе:
Көп жасамай, көк орған,
''Жарасы үлкен жас өлім... ''
Көп жасамай төз кетіп,
Көзімнің жасын ағыздың...» –
деген жолдар оның жас бала екенін көрсетеді. Өлең дәстүрлі жоқтау жырларының үлгісінде жазылған. Ақын тіпті:
''«Қызыл балақ қыранның Балапанын дерт алды. ''
Жеміс ағаш, бәйтерек Балдырғанын ерт алды...» -
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы Санат:Тұлғалар
Алексей Юрьевич Полторанин
Алексей Юрьевич Полторанин (1987 жылы 29 сәуірде Шығыс Қазақстан облысы Риддер қаласы) - қазақ шаңғышысы.
Италияның Валь-ди-Фьемме деген курортында шаңғы спорты түрлерінен ХХХІХ әлем чемпионатында 2013 жылы екі қола жеңген, ал 2010 жылы Әлем кубогынын Давос қаласында жеңген.
Дражан Еркович
Карьерасы
Клубтық карьерасында ұзақ жылдар бойы Загребтің "Динамосында" ойнады. Карьерасын аяқтайтын тұста бір маусым Бельгияның "Гент" клубында доп тепті. Ұлттық құрама сапында төрт жылдай (1960-64) өнер көрсетті. 1962 жылғы әлем чемпионатында 4 гол соғып, алты футболшымен мергендер көшінде бірінші орынды бөлісті. Еркович футболдан 1958 жылғы әлем біріншілігіне де барды, бірақ бір ойында ойнамай, қосалқы құрамда қалды. 1960 жылғы Еуропа чемпионатында француздар қақпасына екі гол соғып, Югославияны финалға алып шықты. Финалда КСРО құрамасынан 1:2 есебімен ұтылып қалды.
1990-92 жылдары Хорватия құрамасын жаттықтырды.
Сілтемелер
Санат:Югославия футболшылары Санат:Динамо Загреб ФК ойыншылары Санат:Хорватия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары Санат:Хорватия футбол жаттықтырушылары Санат:Югославия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
NGC 2462
NGC 2462 — Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз)
Баймурзино (Баймурзин ауылдық кеңесі)
Баймурзино — Башқұртстанның Мишкин ауданындағы ауыл, Баймурзин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 601 адамды құрады. Пошта индексі — 452353, ОКАТО коды — 80243810001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
NGC 6914
NGC 6914 — Аққу шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1881 жылы 29 тамызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6914 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 274.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз)
Сторо
Сторо (Storo) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Тренто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4552 адамды құрайды. Халық тығыздығы 72 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 62,88 км² шамасында. Пошта индексі — 38089.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Floriano. Жыл сайынғы мерекесі — 4 мамыр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Бұлақ басындағы оқиға
Бұлақ басындағы оқиға-"Қазақтелефильм" студиясының 2 бөлімді, ақ-қара түсті мультфильмі (1974). . Онда құстардың балапанын жыланнан қорғап, бәріне көмекке даяр тұратын, қайырымды әрі ержүрек діндар адам туралы баяндалған.
Осы мультфильмде қарапайым тастардан персонаждар жасалады. Мұндай "тастарды тірілту" Қазақстанда ғана емес, сол кезде бұл әдіс бүкіл Одақ бойынша жаналық болған еді. Оны ойластырып, идея тастаған суретші-натуралист Владимир Безелюк. Идеяны алдымен қабылдап, оны жүзеге асыру үшін атсалысқан студиядағы көркемдік кеңес мүшесі Исламбек Ташманов арнайы сценарий жазған. Нәтижесінде "Бұлақ басындағы оқиға" дейтін жаңа үлгімен жасалған мультфильм жарық көрді. Мұндай тәсілдің артықшылығы сол, оған қуыршақ жасаудың қажеті жоқ. Қаржылық жағынан да тиімді.
Дереккөздер
Санат: журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Киуро
Киуро (Chiuro) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Павия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2493 адамды құрайды. Халық тығыздығы 49 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 51 км² шамасында. Пошта индексі — 23030.
Елді мекеннің қамқоршысы — Giacomoи апостол Андрей.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Тайжан Сұлтан-Мұрадұлы Досанов
Тайжан Сұлтан-Мұрадұлы Досанов (1952 жылы туған, Түрікменстан, Бекдаш ауылы) – суретші, киім-кешек жасау шебері. Алматы қаласындағы көркемсурет училищесінің мүсін бөлімінде (1975) оқыған. 1978 жылы алғаш рет ұзатылар қызға арнап ұлттық бояуы жарқын киім-кешек үлгілерін, әсіресе сәукеле секілді зер таспен көмкерген аса сәнді бас киімнің қайталанбас үлгісін жасаумен ол өзінің шығармашылық жолын айқындады. Осыдан былай қарай ұлттық киімдерді дайындауда халық өнерінің ұмытылған озық үлгілерін, дәстүрін қайта жандандыруға көп күш салды. 1982 жылы Маңғыстаудағы Жаңаөзенге келіп, облыстық, республикалық және бүкілодақтық көрмелерге (1984 жылдан) өзі жасаған киім үлгілерімен қатысты. КСРО Суретшілер одағының дипломына (1987) ие болды. 1989 жылы Францияның Канн қаласында өткен Халықаралық көрме-жәрмеңкесіне өзі даярлаған киім үлгілерімен қатысты. 1992 жылы арнайы шақыртумен Алматы қаласына келіп, сонда жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Шығыс Еуропа жазығы
Шығыс Еуропа жазығы — Жер шарындағы аса ірі жазықтардың бірі. Қазақстанға оңтүстік-шығыс бөлігі енеді. Жазықтың казақстандық бөлігі Мұғалжар және Үстіртпен, оңтүстігінде Маңғыстаумен шектеседі. Республика аумағындағы Жалпы Сырт қыраты, Каспий маңы ойпаты және Орал алды (Жем) үстірті осы аймақтың құрамына енеді.
Геологиялық құрылысы мен жер бедері
Бұл аймақ геологиялық дамуы мен тектоникалық құрылымы жөнінен ежелгі Шығыс Еуропа платформасының оңтүстік-шығыс бөлігі болып табылады. Платформа фундаменті архей мен протерозойда қалыптасып, кристалды қатты жыныстарынан қалыптаскан. Оның бетін кейінгі эралардың (палеозой, мезозой, кайнозой) шөгінді жыныстары жапқан. Шығыс Еуропа платформасының қазақстандық бөлігі ұзақ уакыт су астында жатып, біртіндеп көтерілу нәтижесінде қазіргі қалпына келген. Каспий маңындағы бөлігі майысуға көп ұшыраған. Сондықтан мұнда әр түрлі жастағы шөгінді жыныстардың өте қалың кабаты таралған. Ұзақ геологиялық даму кезеңінде әрбір табиғи ауданның өзіне тән жер бедері, топырағы және өсімдік жамылғысы қалыптасқан. Жем үстірті жоғарғы бор дәуірінде, Жалпы Сырт палеогендік теңіздің тартылуынан кейін шегінуінен, ал Каспий маңы ойпаты антропогенде, соңғы мұз басу кезеңінен кейін ғана қазіргі жер бедері калыптасқан. Бұл аймақтың географиялық орнының, жер бедерінің ерекшеліктері, ауа массаларының алмасуы жағдайының ұқсастықтары жалпы солтүстіктен оңтүстікке қарай ылғалдың азая беруі құрғақ континентті климаттың қалыптасуына себепші болған.
Жалпы Сырт
Жалпы Сырт - Оңтүстік Орал мен Еділ өзенінің аралығында орналасқан кең жазық қырат. Қыраттың жер бедерін Жайық өзеніне оң жақтан келіп құятын Деркөл, Шаған, Елек, Ростошь және т.б. өзендердің арналарымен тілімделген. Қыраттың қазақстандық бөлігі негізінен бірімен-бірі жалғасып жатқан жалдардан тұрады. Ол солтүстіктен (100-150 м) оңтүстікке қарай (60-70 м) еңіс тартып, аласара береді.
Орал алды үстірті
Орал алды үстірті Каспий маңы ойпаты мен Мұғалжар тауларының аралығын қамтиды. Оның солтүстік-шығыс бөлігі 400-450 м-ге дейін көтерілген. Жем, Қайнар, Сағыз, Ойыл, Елек, Ор, Сарықобда, Үлкенқобда, Бұлдырты, Өлеңті өзендері басын осы жерден алады. Үстірт оңтүстік-батысқа қарай аласарады (100-150 м).
Каспий маңы ойпаты
Каспий маңы ойпаты Жалпы Сырт қыраты, Орал алды үстірті мен Каспий теңізінің аралығында орналасқан. Ойпаттың солтүстік жағы теңіз деңгейінен жоғары. Ойпат - жекелеген жондар мен өзен бойларында қақ, сорлар, құмды аудандары бар кең жазық дала. Ол палеогеннің аяғында басталған Каспий трансгрессияларының құм аралас сазды шөгінділерінен түзілген. Ойпаттың оңтүстік беті – теңіз деңгейінен төмен жатқан жазық. Бірақ мұнда тұз күмбездері ұшырасады, солтүстік бөлігіне қарағанда тұзды сорлар, қақтар көбірек. Ойпат арқылы Жайық өзені мен оған құятын шағын салалар Деркөл, Көшім, Үлкен Өзен және Кіші Өзен, Шежін бірінші және екінші Шежін, Шідерті, Жымпиты, қалдығайты жәнө т.б. ағып өтеді. Олардың біразы жазда тартылып, бөлек-бөлек көлшіктер мен қарасуларға айналады. Сонымен бірге ойпатта Шалқар, Балықты, Аралсор, Бесоба сияқты көлдер де бар.
Каспий маңы ойпаты бергі дәуірдің өзінде теңіз табаны болған. XIX ғасырдың 70-жылдарының өзінде Доссор мен Мақат мұнай кеніштері орналасқан Тентек соры су астында жатқан. Қайдақ, Комсомол шығанақтары судан XIX ғасырдың 30-жылдары ғана босаған. Теңіз табаны судан біртіндеп босап, құрғап ойпатқа айналған. Жер асты сулары тұщыланған. Ойпаттың қазіргі жер бедерінің пішіні, топырағы мен өсімдік жамылғысы қалыптасқан. Алайда ойпаттың климатының құрғақтығы өсімдіктер дүниесінің дамуына кері әсерін тигізуде.
Каспий маңы ойпатының оңтүстігінде 60 мың км² жерді алып жаткан құмды аймақ (Қарақұм) бар. Бұл өлкенің жастығына қарамай, жел жер бетін құрғатып, өсімдігі сирек кездесетін шөлге айналдырған. Ондағы құм төбелерді бар төбешіктері деп атайды. Және төбешіктер ұйырғы болады.
Пайдалы қазбалары
Каспий маңы ойпатының негізгі байлығы - мұнай мен газ. Олар жер қабаттарындағы тұзды күмбездердің көтерілуіне байланысты пайда болған жарықшақтарға жиналған. Пермь, триас, юра, бор және палеоген қабаттарында сақталған. Қазір бұл ауданда Теңіз, Қарашығанақ, Жаңажол сияқты мұнай мен газ кен орындары жұмыс істейді. Пайдалы казбалардан ас тұзы, бор, құрылыс материалдары (құм, саз балшық және т.б.) өндіріледі.
Климаты
Шығыс Еуропа жазығының климаты, жоғарыда айтылғандай, құрғақ, континентті. Оған бұл ауданның мұхиттар мен теңіздерден алыс жатуы себеп болады. Қысы суық, қаңтардың орташа температурасы солтүстігінде -15°С, оңтүстігінде -8°С. Сібір мен Арктикадан суық ауа енген кезде температура -40°С-қа дейін төмендейді. Көктемде, күзде үсік жүріп тұрады. Жазы ыстық, қапырық, шілденің орташа температурасы 22°-24°С. Аңызақ желдер жиі соғады. Жауын-шашынның орташа мөлшері солтүстікте 350 мм, оңтүстікте 140 мм.
Өзендері мен көлдері
Қазақстан аумағындағы Шығыс Еуропа жазығының ірі өзендері - Жайық, Ойыл, Жем. Жайық өзені Орал тауының оңтүстік беткейінен басталып, Каспий маңы ойпатына ағып шыққан соң, кең арналы өзенге айналады. Ені 300-500 м шамасында. Көктемде су тасыған кезде ондаған км-ге жайылып, кең жайылымдар мен ұсақ көлдер пайда болады. Өзен бойында тоғайлар, жайылмасында шабындық өседі. Өзен суын каналдар арқылы егістік пен жайылымдарды суландыруға пайдаланады.
Ойыл (ұзындығы 800 км) - Жайық өзенінің бір саласы. Ол да Орал тауынан басталып, Жайыққа құйған. Кейінгі жылдары шаруашылыққа суын көбірек пайдаланудан жазда арнасы құрғап, Жайыққа жетпей қалып жүр. Негізінен, қар суымен қоректенеді. Суы егістікке, жайылымға пайдаланылады.
Жем өзені (ұзындығы 712 м) - Мұғалжар тауының батыс беткейінен бастау алады. Каспий теңізіне құяды. Соңғы жылдары ол да теңізге 50-60 км жетпей тартылып калады. Қар суымен қоректенеді.
Көлдердің ең үлкені - Каспий теңізі. Ол аумағының үлкендігіне байланысты теңіз деп аталады. Жер шарындағы ең үлкен тұйық көл. Қазақстанға көлдің солтүстігі мен солтүстік-шығыс бөлігі кіреді. Негізінен өзендер суымен қоректенеді. Қыста қатады. Бағалы балыққа бай.
Дереккөздер
Санат:Еуропа географиясы
Логопедия
Логопедия (logos — cөз, ілім, paіdeіa — тәрбиелеу, оқыту) - психология мен педагогиканың тіл кемшілігін, оны жою мен оның алдыналудың әдістері мен қағидаларын зерттейтін саласы. Бала тілінде болатын кемістіктерді зерттеп, оны жоюдың жолдарын іздестіретін арнайы педагогика тарауының бірі.
Алғаш 17 ғасырда қолға алынғанымен тілінің мүкісі бар балаларды медицина және психология жолдармен зерттеп, тиісті емдеу шараларын қолданудың жолын табу әрекеттері 20 ғасырдың 30-жылдарына дейін созылды. Кемшіліктердің қайсыбірі сөйлеу жағынан (мәселен, тіл мүкістігінен) байқалса, екіншісі оқуы мен жазуының (дислекция, дисграфия) бұзылуынан да көрінеді. Фонетика, сондай-ақ, лексика-грамматика жүйені (алалия, афазия) қамтитын бұзылулар бар. Көбінде тілдің кемістіктері оның қарқыны мен созылмалығына (тұтықпа) қатысты болады. Тілдің кемістігін зерттеу мен жою білімнің басқа салаларының психология, тіл білімі, физиология, медицина деректерін ескере отырып жүргізіледі.
Дереккөздер
Санат:Логопедия
Дормель
Дормель (Dormelles) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Фонтенбло округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,02 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77161, пошта индексі — 77130.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 864 адамды құрады. Халық тығыздығы — 66,36 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Матожиха
Матожиха — Ресейдегі өзен. Новосибирск облысы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Изырак өзенінің сол жағалауынан 10 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Барнаул қаласынан Чумыш өзенін қоспағанда, Новосибирск су торабына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бөген түрлері
thumb|250px|[[Бөген]] Бөген түрлері - кейіннен және қажет кезінде пайдалану үшін су толтырылған біршама ауқымды резервуар болып табылатын бөгендердің мынадай түрлері кездеседі: 1) темір, бетон, тас және басқада материалдардан жасалған жабық резервуарлар. Олар жер бетінде немесе жер астында орналасады. Күнделікгі реттелетін резервуарлар ретінде сумен қамтамасыз ету немесе тегеурін жасауға пайдаланылады; 2) шұңқыр қазу, тегіс немесе еңістігі аздау жерлерде үйінділермен қоршау арқылы жасалынатын ашық бассейндер. Мұндай бөгендер кейде дериватты СЭС түрінде жасалып, күнделікті реттелетін бассейндер ретінде, сондай-ақ суару жүйесіңде көктемгі ағындыны уақытша ұстау үшін пайдаланылады; 3) табиғи ағын сулардың анғарларында тегеурін қалыптастырушы имараттар салу арқылы пайда болған бөгендер (бөгет, СЭС имараттары және т.б.).
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Аршак әулеті
Аршак әулеті, арсақтар — б.з.б. 250 — б.з. 224 жылдар аралығында Парфияны билеген әулет. Негізін салған — Аршак (Арсақ) патша.
Халықтық шежіреде (әл-Бируни жазып алған) Аршакты мифтік тұлға — хорезмдік Сиявуш батырмен туыстастырған; шежіреде А.ә-нің әскербасы Каспий т-нің оңт.-шығыс жағалауын (қазіргі Түркменстан Респ-ның жері) мекендеген парн (дахтардың бір тармағы) тайпасының көсемі Аршақ болды деген. Страбонның айтуынша, “парсылардың көсемі” Аршақтың арғы аталары Азау т-нің солт. жағалауын мекендеген скифтердің дай тайпасынан. Сол кезеңдерде дайлардың Каспий теңізінің солт. шығысында, Арал теңізінен Азауға дейінгі жерлерде өмір сүргені, ал ежелгі дайлардың мұрагерлері қазақ халқының құрамындағы адайлар екендігі жөнінде мәліметтер бар (Ә. Марғұлан, т.б.). А.ә-нің кейбір бұтақтары Орта Азияда массагеттерге, Армения мен Грузияда, Кушан патшалығында, Үндістанда билік жүргізген. Парфия патшалығы осы әулет кезінде көршілерімен бейбіт қарым-қатынаста болып, оларға зор мәдени ықпал жасаған. Парфиялық А.ә-нің хронологиясын шетел ғалымдары түзген. Бірақ, ол туралы тарих ғылымында даулы деректер көп.
Дереккөздер
Санат:Таяу Шығыс әулеттері
Ландрекур-Лампир
Коммунаның INSEE коды — 55276, пошта индексі — 55100.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 201 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,74 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Страцин (Бургас облысы)
Страцин (Страцин) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Поморие қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 306 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8222. Телефон коды — 05930. ЕКАТТЕ коды — 69746.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Гебенсторф
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4474 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.64 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4029, пошта индексі — 5412.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргау елді мекендері
Линц-на-Рейне
Линц-на-Рейне (Linz am Rhein) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан қала. Нойвид ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5818 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,98 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 38 041. Қаланың басшысы — Ади Бухвальд.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Бенамаргоса
Бенамаргоса (Benamargosa) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Малага провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Аксаркия-Коста-дель-Соль ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Малага елді мекендері
Дабель
Дабель (Dabel) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Пархим ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1440 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 24,72 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 60 011. Муниципалитеттің басшысы — Херберт Роде.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Абдулғазиз Ыбырайұлы Жандеркин
Абдулғазиз Ыбырайұлы Жандеркин (1905 қарашаның 7-інде, Қарағанды облысы Қарқаралы қаласы) – биология ғылымдарының кандитаты (1945), Қазақ ауыл шаруашылық академиясының корриспондент мүшесі (1969).
Қысқаша өмірбаяны
Арғын тайпасы Қаракесек руы Танас Сары бұтағынан шыққан.
Еңбектері
Негізгі ғылыми еңбектері Қазақстанда мал шаруашылығын, оның ішінде қой және ешкі өсіруге арналған. Жандеркин Қазақстанда мал шаруашылығын дамыту жолында зор еңбек сіңірді. Ол қазақтың арқар-меринос қойын шығарғаны үшін бір топ ғалымдармен бірге КСРО Мемлекеттік сыйлығын алды (1950).
«Құрмет Белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.
Шығармалары:
Локатор
Локатор (грекше loco – орналастыру, жайғастыру) – кері шағылысқан немесе өзі таралатын дыбыстық не электрмагниттік толқындар арқылы нысанның орнын анықтауға арналған құрылғы. Оның: деп аталатын түрлері бар.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Шекаралық ағын сулар мен халықаралық көлдерді қорғау жөніндегі келісім
Шекаралық ағын сулар мен халықаралық көлдерді қорғау жөніндегі келісім (Convention on the Protection and Use of Transboundary Watercourses and International Lakes) — 1992 жылы Хельсинкиде (Финляндия) қабылданған. Қатысушылары — 24 мемлекет. Мақсаты — шекараралық суларды қорғау және оңтайлы пайдалану жөнінде ұлттық және халықаралық шаралар қабылдау. Негізгі ережелері — қатысушылардың шекараралық сулардың ластануын болдырмау, бақылау және азайту жөніндегі міндеттемелері, ластанудың таралуын шектеу; ластанудың алдын алудың амалы ретінде "ластаушы төлейді" ұстанымын қолдану; зерттеу және даму саласындағы ынтымақтастық; мониторинг жүйесін жүргізу.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Құмар Іргебайұлы Ақсақалов
Құмар Іргебайұлы Ақсақалов (24 тамыз 1965, Ленинск ауылы, Қостанай облысы) — мемлекеттік қайраткер, 1 желтоқсан 2022 жылдан бастап Солтүстік Қазақстан облысының әкімі.
Өмірбаяны
1965 жылдың 24 тамызында, Қостанай облысының Ленинск ауылында дүниеге келген болатын. 1987 жылы В.П.Горячкин атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы өндірісінің инженерлі институтын инженер-механик мамандығы бойынша тамамдаған. Экономика ғылымдарының кандидаты.
Марапаттары
Санат:Солтүстік Қазақстан облысының әкімдері Санат:24 тамызда туғандар Санат:1965 жылы туғандар Санат:Экономика ғылымдарының кандидаттары Санат:Қазақстан экономистері Санат:Құрмет орденінің иегерлері Санат:Меңдіқара ауданының әкімдері Санат:Таран ауданының әкімдері
Капаччо-Пестум
Капаччо-Пестум (Capaccio-Paestum) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Салерно провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 21 498 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 192 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 112 км² шамасында. Пошта индексі — 84047.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Үлкен Бұрылтау гипс кен орны
Үлкен Бұрылтау гипс кен орны - Жамбыл облысы Тараз қаласынан батысқа қарай 40 км, Аса темір жолы станциясынан оңтүстік-батыста 16 км жерде орналасқан. Оны 1904 жылы Ресей геологы В.Н. Вебер ашып, 1953-1989 жылдары Қазақстан геологтары С.Н. Кагнер, С.С. Бекетов, В.Н. Остапенко зерттеген.
Геологиялық құрылымы
Кен орны көлбеу қанатты ендік бағытта созылып жатқан Үлкен Бурылтау көтерілімінде орналасқан. Құрылым қанаттары флексура және сандық тәрізді қатпарлармен күрделіленген. Визе дәуірінде пайда болған кентасты қатқабат Үлкен Бурылтау көтерілімінің солтүстік беткейін бойлай 18-25 км-ге созылған сульфатты-карбонатты тау жыныстарынан тұрады.
Жатыс сипаты
Құлау бұрышы оңтүстік-батысқа қарай 3-12°. Кен орнында 5 телім барланып, ондағы гипс кенінің 4 қабаттан құралғандығы анықталған. Ол қабаттар қалыңдығы 0,2-1,3 м болатын әктасты және сазды тақтатасты қатшалармен бөлінген. Қиманың терең қабаттарында гипстің ангидридке айналғандығы байқалады. Гипсі ұсақ кристалды, ақ түсті, тығыз. Оның кентастағы мөлшері 92%-ға жетеді. Қоры А+В+С категориясы бойынша 50,4 млн. т. 1961 жылдан кен орнын “Жамбылгипс” ӨК игеруде.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл облысы кен орындары
Қосшоқы (тау, Ертіс-Қарағанды каналы)
Қосшы – Ертіс-Қарағанды каналының сол жағалаулық аңғарындағы төбе.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Абай ауданы Изумрудный кентінің оңтүстігінде 12 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 580 м. Пішіні күрделі келген таудың ұзындығы мен ені 6-8 км шамасында. Таудың шығыс беткейінде қорымтастар шоғыры кездеседі. Батыс беткейі тіктеу, жартасты келген. Түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр.
Дереккөздер
Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) таулары
Бәйтерек (фильм)
«Бәйтерек» (фильм) – «Қазақтелефильм» студиясының ақ-қара түсті, 2 бөлімді, орыс тіліндегі деректі фильмі (1988).
Бұл – Шымкент облысы облысы, Түлкібас ауданындағы «Победа» ұжымшарында тұратын халық емшісі Қоштай Жанысбаев жайлы түсірілген фильм.
Кеңес үкіметінің атеистік саясаты дәуірлеп тұрған кезде мұндай шығарманы дүниеге келтіру оңайға түспейтін. Содан да емшіліктің тылсым сырын таныту мақсаты өз дәрежесіне жетпеген. Десек те, картинада көрсетілген ем-дом әрекеттері көрерменге қажетті ақпарат береді.
Режиссері А.Шәжімбаев, операторы Н.Раисов.
Дереккөздер
Санат: Өнер Санат: Кино
Таулы атырап
thumb|200px|[[Тау]] Таулы атырап - биіктігі күрт өзгермелі, айналасындағы жазықтан едәуір биікке (жүздеген, кейде мындаған м-ге) көтеріліп тұрған жер бетінің кең байтақ телімі. Таулы атырап, әдетте, жоғары өрлеу қозғалыстары басым тектоникалық дамудың тұтас кезеңінің нәтижесінде қалыптасады. Кейде бірнеше мың км-ге созылып жатады, конфигурациясы күрделі болады. Таулы атырап тауаралық ойыстармен және өзен аңғарларымен бөлшектенген тау тізбектері мен жоталардан тұрады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Ист Лансинг (Мичиган)
Ист Лансинг (East Tawas) — Мичиган штатының Iosco округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2951 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.6 км² шамасында. FIPS коды — 26-24420.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Вилар-Шан (Виейра-ду-Минью)
Вилар-Шан (Виейра-ду-Минью) (Vilar Chão (Vieira do Minho)) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Ауызекі (ауызша)
Ауызекі (ауызша) - дыбыстау түрінде, дыбысталып айтылатын, жазбаша тұлғаға көшірілмеген.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Пэрриман (Мэриленд)
Қала тұрғындарының саны 2461 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14.3 км² шамасында. FIPS коды — 24-61075.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Ла-Ланд-де-Луже
Ла-Ланд-де-Луже (La Lande-de-Lougé) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,95 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61217, пошта индексі — 61210.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 50 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10,1 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Вилар-Шан (Виейра-ду-Минью)
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 291 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,55 км² шамасында. Халық тығыздығы — 34 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
IC 2867
IC 2867 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35358, ZWG 67.87.
Сыртқы сілтемелер
IC 2867 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Қызылдиқан
Қызылдиқан — Жамбыл облысы Сарысу ауданы, Жайылма ауылдық округіне қарасты ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Жаңатас қаласынан солтүстік-батысқа қарай 14 км-дей жерде. Ауыл іргесінен Құрттыбұлақ және Жылыбұлақ өзендері ағып өтеді. Ауыл маңында Қызылдиқан су қоймасы орналасқан.
Халқы
Тұрғыны 428 адам (2009).
Санат:Сарысу ауданы елді мекендері
Фарш салынған колбаса
Фарш салынған колбаса (литва тағамы). Колбасаны дөңгелектеп кесіп бір-ақ жағын қуырады. Сосын жаңа піскен саңырауқұлақты (немесе кептірілген саңырауқұлақты күні бұрын қайнатыg) шағындаg турап, оған пияз қосып қуырады. Үстіне тұз, бұрыш себеді. Колбасаның әр түйіріне саңырауқұлақ фаршын бірге қосып дастарқанға қояды. 400 г колбасаға: 500 г жаңа піскек саңырауқұлақ немесе 50 г кептірілген саңырауқұлақ, 2 ас қасық ерітілген май немесе маргарин (асханалық), 3 бас пияз, тұз бен бұрыш — татымына қарай.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс
Анхело Энрикес
Анхело Хосе Энрикес Итурра (исп. Ángelo José Henríquez Iturra; туған күні 13-сәуір, 1994) — чилиялық футбол ойыншысы, шабуылшы. Чили Ұлттық құрамасының ойыншысы.
Мансабы
2012 жыджың тамыз айында Манчестер қаласында медициналық емтиханнан өтті, ал 21 тамызда Англияда жұмыс істеу құқығына ие болды. 5-қыркүйек куні Энрикес «Манчестер Юнайтед» клубымен келісімге отырды.
2012 жылдың 6-қараша күні өзінің әріптесі, Майкл Кинмен, Джесси "Лестер" клубына жалға берілген және 2013 жылдың қантарына дейін 5 кездесу өткізіп үлгерген.
Санат:Чили футболшылары Санат:Чили Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары Санат:Уиган Атлетик ФК ойыншылары Санат:Реал Сарагоса ФК ойыншылары Санат:Динамо Загреб ФК ойыншылары Санат:Атлас ФК ойыншылары Санат:Универсидад де Чили ФК ойыншылары Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары
Кобо Абэ
Кобо Абэ (安部公房, Шын аты – Абэ Кимифуса, 7 наурыз 1924 жыл – 22 қаңтар 1993 жыл) — Жапон жазушысы, драматург, сценарийші, фотограф, тапқыр. Жапон қазіргі заман әдебиетіндегі аса көрнекті тұлғалардың бірі, адам жанының нәзік иірімін дәл сүреттеудің шебері, экзистенциализм бағытындағы жазушылардың белді өкілі.
Ол шығармашылықта модернизмдік сезімталдығына орай көбінесе Франц Кафка, Альберто Моравия қатарлы жазушылардың стиліне салыстырылады. Оның шындықты жазудағы дәлдігі, сұңғыла байқампаздығы қазіргі заман қоғамындағы адам даралығының арғы түкпірін ашуға бағытталған.
1994 жылы Кэндзабуро Оэ әдебиет саласы бойынша Нобель сыйлығын алған соң айтқан болатын:
"Егер Абэ мырза тірі болғанда бұл сыйлықты мен емес, сол кісі алар еді".
Ғұмырбаяны
thumb|left|200px|Жазушы Кобо Абэ Абэ Токиода туылғанымен Манжурияның Мукден өңірінде (Қазіргі қытайдағы Шын Ян) ержеткен. Жазушының әкесі Токиода медицина зерттеуші маман болған. Анасы Хоккайдода тұрған кезінде жас Абэ Манжурияда турды. Үш бөлікке бөлінген бұл жағдай жазушының санасына айтарлықтай әсер қалдырды. 1978 жылғы интервьюінде ол былай деген болатын:
"Мен шынымен де туған жерсіз адаммын. Бұл бәлкім менің сезімдерімнің астарында жатқан "Туған жерден үрейленуге" қатысты болса керек. Құнды делініп мықты орныққан нәрселер мені ренжітумен болды".
Ол жас кезінде өзінің әйгілі "Құм құрсауындағы әйел" әңгімесіндегі бас кейіпкері секілді жәндік жинауға құмартқан екен, математика, кітап оқу оның сүйген ісі болыпты. ОНың ең жақсы көретін жазушылары мен философтары Достоевский, Мартин Хайдеггер, Карл Ясперс, Франц Кафка, Фридрих Ницше, Эдгар Аллан По қатарлы ХІХ, ХХ ғасырдың серке ойшылдары мен дара суреткерлері болыпты.
1940 жылы ол Жапонияға оралып Seijo таңдаулылар мектебінде оқыды, бірақ жағдай оны Манжурияға қайтуға мәжбүрледі. Сонда жүріп ол Яасперс, Хайдеггер, Достоевский, Эдмунд Гуссерль секіджі философтарды оқумен болды. Ол өз қадамын Токио Империялық Университетінде медицина оқудан бастады, бұл оның әкесін үлгі тұтқанынан да еді, сосын әрине "медицина оқыған студенттердің әскер болудан шеттетілуіне де қатысты еді. Менің гуманитарлық салада оқитын досым соғыста өлген болатын" - дейді жазушы еске алып. ІІ дүниежүзілік соғыстан кейін ол Манжурияға оралды. Ол Токио Университетінің медицина оқу орнынан 1944 жыл аттанып, Мукдендегі әкесінің клиникасына келді. Сол жылы оның әкесі қайтыс болды. Әкесінің күлін алып Токиоға келген ол медициналық оқуын жалғастырды. Университеттің соңғы жылдары Абэ әңгіме жаза бастады. 1948 жылы ол медициналық деңгей емтиханынан өтіп, еш практика тапсырмай универвитетті тамамдау толымдылығына ие болды.
1945 жылы Machi Yamada атты өнер мамандығының студенімен үйленді. Олар қала орталығындағы бомбадан аман қалған ескі баракта тұрды. Абэ көгеніс және сызған суретін сатып тұрмысты қамдауға тырысты. Тұрмыс қамы үшін екеуі бірлесіп актерлікке үйрету тобын (Yoru no Kai) құрды, жапон әдебиеті мектебін (Nihon Bungaku Gakko) ашты.
1960 жылдары режиссёр Хироси Тэсигахара оның «Құм құрсауындағы әйел», «Бөгде адам» және «Өртенген карта» атты романдарының желісінде кинолар түсіреді. Ұлы жазушы 1993 жылы жүрек талмасынан қайтыс болады.
Құм құрсауындағы әйел
Роман басында Ники Дзюмпэй атты мұғалімнің із-түссіз жоғалғаны, арада 7 жыл өткеннен кейін табылмаған соң, өлдіге саналғаны айтылады. Әңгіме былай өрбіген екен:
Ники Дзюмпэй атты 31 жастағы мұғалім, этномолог, бір жұмбақ жәндікті іздеп жүріп, теңіз жағалауындағы құм ішінде орналасқан ауылға кез болады. Түнеп шығуға үй сұраған соң, бір шал оны үлкен шұңқыр түбіндегі үйге арқан саты арқылы түсіреді. Жалғыз үйдің тұрғыны күйеуі мен қызы құм көшкінінен қайтыс болған жалғызбасты әйел екен. Құм жөніндегі «әйелдің сауатсыздығына қорланған» Ники оған, оның тұрмысына жоғарыдан қарап, менсініңкіремей отырады. Бір түнеп шығып кетем деп ойлайды. Көкірекке орнаған қайран менмендік! Ертеңіне арқан сатының жоғаларын, өркениеттен ауылы алыс сол бір үйшікте, сол бір шұңқырда, өзі «сауатсыз» санаған әйелдің жанында мәңгілікке қалып қоятынын Ники байғұс сол сәтте білген жоқ. Таңертең ұйқысынан оянып, қайтуға жиналған Ники арқан сатынының жоғалғанын көргендегі жан кешулерін автор аса жоғары деңгейде, өте нәзік қалтарыстарға дейін үңіле отырып тамылжыта суреттейді. Шұңқырдан шықпақ болып, қанша тыраштанса да, сусылдаған құмның сырғытып оны үйдің жанына әкеліп тастай береді. Киімдерін қиып, арқан жасап, шұңқырдан қашып шығып, ауыл адамдары қайта ұстап әкелген кездері де болады. Сөйтіп ол сол өзіне қарғыс атқандай көрінген құм шұңқырда сол шұңқырда қалуға көнген қарапайым да еңбекқор, көмпіс те ізгі құм әйелінің қасында мәңгілікке қалып қояды. Әрине, баласының туылуы әңгіменің бер жағы ғана, ал оның артында құм шұңқырға бойсұну жатыр. Былай қарағанда өкінішпен аяқталатын, бірақ Ники үшін негізгі шешім солай болады.
Дереккөздер
Санат:Жапония жазушылары Санат:Драматургтер Санат:Жапония драматургтері
Әл-Муатта
Муаттаʾ (الموطأ) имам Мәлик бин Анастың шариғатқа қатысты топтастырылған хадистер жинағы.
Сенімділігі
Имам Малик 'муатта' жинағын қырық жыл шамасындағы уақытта медине қаласының тұрғындарының арасында жүріп жинады. Кітаптың аты "келісілген" хадистер - медине тұрғындарының көпшілігі бір сөзден құптайтын хадистер жинағы болғандықтан. Бұл кітаптың сенімділігі жоғары екендігін төрт фиқһ мектебінің имамдары мен көптеген ислам ғалымдары құптаған.
Әл-Муатта тараулары
Әл-Муатта хадистер жинағы шамамен 1,720 хадистен тұрады, олардың:
Сыртқы сілтемелер
Санат:Хадис Санат:Алты кітаб
Джомолунгма
Джомолунгма (ཇོ་མོ་གླང་མ།), Эверест (Mount Everest) немесе Сагарматха (सगरमाथा) — жер бетінің ең биік шыңы, биіктігі 8844,43 немесе 8848 немесе 8850 м, Гималай тауларында орналасқан. Непал және Қытайдың (Тибет автономиялы ауданы) шекарасында бірақ шыңның өзі Қытай территориясында орналасқан.
Альпинизм
ортаға|800x800 нүкте| [[Кала-Патхар шыңы жақтан көрінісі ]]
Сілтемелер
Санат:Қытай таулары
Юарт-Сиз
Юарт-Сиз (Uhart-Cize) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Байонна округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,66 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 669 адамды құрады. Халық тығыздығы — 57,38 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Нефшатель-Ардело
Нефшатель-Ардело (Neufchâtel-Hardelot) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Булонь-сюр-Мер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,85 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62604, пошта индексі — 62152.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3787 адамды құрады. Халық тығыздығы — 181,63 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Тағамдық құндылық
Тағамдық құндылық - өнімнің барлық пайдалы қасиеттерін, яғни энергетикалық, биологиялық, физиологиялық, органо-лептикалық құндылығын, сіңімділігін, сапалылығын сипаттайтын күрделі қасиет.
Өнімнің энергетикалық құндылығы оның құрамындағы май, ақуыз, көмірсу мөлшерімен анықталады. Тамақ өнімдерінің энергетикалық құндылығы 100 г-ға шаққанда кило-джоульмен (кДж) немесе кило-калориямен (ккал) өрнектеледі. Адам ағзасында 1 г май тотыққанда 9,3 ккал (37,7 кДж); 1 г ақуыз — 4,1 ккал (16,7 кДж); 1 г көмірсу — 3,75 ккал (15,7 кДж) энергия бөлінетіні белгілі. Ағза энергияның белгілі бір мөлшерін сол сияқты органикалық қышқылдар мен спирттер тотыққанда алады. Өнімнің химиялық құрамын біле отырып, оның энергетикалық құндылығын анықтауға болады. Өнімнің биологиялық құндылық өнімде биологиялық белсенді заттар мөлшерімен сипатталады: қажетті аминқышқылдары, витаминдер, макро- және микроэлементтер, полиқанықпаған май қышқылдары.
Бұл компоненттер ағзаның ферменттік компоненттерімен синтезделмейді және сондықтан да басқа тағамдық заттармен алмастырылмайды. Олар алмастырылмайтын деп аталады және ағзаға тамақпен бірге (ет, балық, сүт өнімдерімен, т.б.) ену керек. Физиологиялық құндылық тамақ өнімдерінің адамның ас қорыту, жүйке, жүрек-қан тамыр жүйелеріне әсер ету қабілетімен және ағзаның ауруларға қарсы тұру қабілетімен анықталады. Мысалы, шай, кофе, дәмдік заттар, сүт қышқылды және басқа өнімдер физиологиялық құнды. Тамақ өнімдерінің органолептикалық (түйсіктік) құндылығы сапа көрсеткіштеріне негізделген: сыртқы түрі, консистенция, иісі, дәмі, құрамы, балғындылық дәрежесі. Сыртқы түрі бойынша қолайлы тамақ өнімдері: балғын немесе аз сақталған жемістер, ем-дәмдік жұмыртқа, балық, жоғары сапалы шикізаттан жасалған нан-тоқаш өнімдері тәбетті жоғарылатады және тез сіңеді, себебі оларда биологиялық белсенді заттар көп. Тамақ өнімдерінің дәмі мен иісі маңызды орын алады, сондықтан кейбір жағдайда оған жету үшін ақуыз заттарының сіңімділігін төмендетуғе негізделген өңдеу әдістерін қолданады (мысалы, балықты және шұжық өнімдерін қақтау). Күңгірт түсті, дұрыс емес формалы, беті тегіс емес және өте жүмсақ немесе қатты консистенциялы, биологиялық белсенді заттары аз, тағамдық құндылығы төмен тамақ өнімдерінің сіңімділігі нашар болады. Сыртқы түрі мен консистенциясында ақаулары бар өнімдерде көбінесе адам ағзасынеа зиянды заттар болады. Тамақ өнімдерінің сіңімділігі өнімнің қай бөлігі ағзада толығымен қолданылатынын көрсететін сіңу коэффициентімен өрнектеледі. Сіңімділік өнімнің сыртқы түріне, консистенциясына, дәміне, оның құрамында болатын тағамдық заттардың мөлшері мен сапасына, сонымен қатар адамның жасына, көңіл күйіне, тамақтану жағдайына, талғамына, әдетіне жөне т.б. факторларға байланысты. Аралас тамақтану кезінде ақуыздардың сіңуі - 84,5%, майдың сіңуі — 94%, көмірсулардың сіңуі - 95,6% құрайды.
Тамақ өнімдерінің сапалылығы органо-лептикалық және химиялық көрсеткіштермен (түсі, иісі, дәмі, консистенциясы, сыртқы түрі, химиялық құрамы), токсиндердің (улы заттар), ауру тудырғыш микробтардың (салмонеллалар, ботулинустар және т.б.), зиянды қоспалардың (қорғасын, сынап), улы өсімдіктердің тұқымдары мен бөгде қоспалардың (металл, шыны, т.б.) болмауымен сипатталады. Сапалылығы бойынша тамақ өнімдерін кластарға жіктейді: тағайындалуы бойынша қолдануға жарамды тауарлар (ешқандай шектеусіз өткізуге рұқсат етіледі); тағайындалуы бойынша қолдануға шартты жарамды тауарлар (стандартты емес немесе жойылатын ақауы бар тауарлар); тағайындалуы бойынша жарамсыз қауіпті тауарлар (өткізуге рұқсат етілмейді жөне жойылу керек немесе белгілі бір ережелерді сақтай отырып басқа өнімге айналдыру керек).
Дереккөздер
Санат:Тағамдар
Чичканка
Чичканка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Игол өзенінің оң жағалауынан 31 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.