cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Консейсан-ду-Риу-Верди
Тарихы
Қала 1732 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Моррейра
Моррейра (Morreira) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 796 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,52 км² шамасында. Халық тығыздығы — 226,1 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Ахтопол (Бургас облысы)
Ахтопол (Ахтопол) — Болгариядағы қала. Бургас облысына қарасты Царево қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1425 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8280. Телефон коды — 0590. ЕКАТТЕ коды — 878.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Шөгінді таужыныстардың ұяшықты бітімі
Шөгінді таужыныстардың ұяшықты бітімі - ірілігі және пішіні әр түрлі көп қуыстары бар кеуектік бітімнің түрі.
Дереккөздер
Санат:Геология
Штрас-им-Аттергау
Штрас-им-Аттергау (Straß im Attergau) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Фёклабрук округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1492 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 31 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — VB, ресми идентификациялық коды — 4 17 41.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Маркус Брадлер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Евгений Львович Виленский
Евгений Львович Виленский (1928 жылы туған, Украина, Днепропетровск облысы, Никополь қаласы) – тарих ғылымдарының докторы (1983 ж.), профессор (1985 ж.).
Эль-Гарробо
Эль-Гарробо (El Garrobo) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Севилья провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Сьерра-Норте-де-Севилья ауданында (комарка) орналасқан.
Евгений Львович Виленский
Дереккөздер
Санат:1928 жылы туғандар Санат:Никопольде туғандар Санат:Қазақстан тарихшылары Санат:Тарих ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің профессорлары
Эль-Гарробо
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 772 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 45 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 40 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Севилья елді мекендері
Оттенхофен
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1843 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 10,27 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 77 134. Муниципалитеттің басшысы — Эрнст Эгнер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Тулпан
Тулпан — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Колва өзенінің сол жағалауынан 262 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты; су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Вимбах
Вимбах (Wimbach) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Арвайлер ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 447 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 6,84 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 31 084. Муниципалитеттің басшысы — Детлеф Гёбель.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Адай жылқысы
Адай жылқысы  – салт мінілетін қазақ жылқысының бір тұқымы. Бұл жылқының эвол. даму жолы өте күрделі. Мініске шыдамдылық, желігіштік және бірқатарының теңбіл көк түсті болып келуі араб тұқымды жылқыларға ұқсастығын, ал қарабайыр, қазанат – жүрдектігі жағынан Түрікмен жылқысы – Ахалтекенің белгілері бар екенін көрсетеді. Суық пен ыстыққа төзімді, қысы-жазы жайылымда жүріп, күтім талғамайды. Адай жылқысының мойны қысқа омыраулы, арқасы түзу, сауыры солыңқы, жуан жіліншігі етсіз, мықты құйма тұяқты болып келеді. Шоқтығының биікт. 140,3 см, тұрқы 142,7 см, кеуде орамы 163,3 см, жіліншіктің орамы 17,6 см. Еті жоғары сапалы, ет түсімі – 52 – 58%. Тәулігіне орта есеппен 8 – 11 л сүт сауылады. Жүйріктері ұзаққа шабады, 40 – 50 км-ге шаршамай еркін жетеді. Адай жылқысы Маңғыстау, Атырау, Ақтөбе облыстарында өсіріледі.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология Санат:Жылқы тұқымдары
Агенталь-ле-Ба
Агенталь-ле-Ба (Hagenthal-le-Bas) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Мюлуз округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,2 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 68120, пошта индексі — 68220.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Ольгин ауылдық округі (Успен ауданы)
Ольгин ауылдық округі – Павлодар облысы Успен ауданындағы әкімшілік бірлік.
Тарихы
2013 жылы Ольгин ауылдық округі таратылып, құрамында болған Ольгино, Тимирязево, Ольховка ауылдары мен Успен ауылдық округінің Белоусовка ауылынан Белоусов ауылдық округі құрылып, орталығы Белоусовка ауылы болып белгіленді. 2018 жылы Ольгин ауылдық округі қайта құрылып, құрамына таратылған Белоусов ауылдық округінің Ольгино, Тимирязево, Ольховка ауылдары енді.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 798 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Успен ауданы ауылдық округтері
Орья (өзен)
Орья — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/1804/240/73 орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Буй өзені бастауынан Карман су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Орья (река)
Газ турбиналы қондырғының (ГТҚ) тұйықталған циклы
Жоғарыда қарастырылған, ГТҚ-ның оқшауланған циклындағы, отынның жанушы өнімінің атмосфераға шығуы немесе ГТҚ-дан шығуы бойынша келешекте пайдалану. Осыған байланысты, жұмысшы дене, толассыз толығады, сондықтан сығымдағышта сығылу жұмысы атқарылу үшін, атмосферадан жаңа ауаның санды мөлшері толассыз қосылып отырады.
Тұйықталған циклда, жұмысшы денені, қайталап пайдаланады. ГТҚ-ның оңашаланған циклымен салыстырғанда, мұнда, қосымша бетті салқындатушы қажеттілігіне арналған, жұмысшы денені салқындату - ауаның сығымдаушыға қайта түсуінде. Жұмысшы дене ретінде, ауаны және басқа газдарды қолданады, тек қана жанушы өнімді қолданбайды.
1 суретте - сығымдаушыда сығылған ауа 2 ден 3...4 МПа қысымымен, регенератор 6 арқылы, ауалы қазандыққа 9 бағытталады да, мұнда, оның құбыршалы беті арқылы өтеді және тұрақты қысым кезіндегі, 690...700°С дейінгі, температурада қыздырылады. thumb|right|250px| Тұтықталған циклдағы қосбілікті ГТҚ-ның сүлбесі Турбиналардың жоғарғы қысым 1 және төменгі қысымда 7, ыстық ауамен жұмыс істейді. Жоғарғы қысымды турбинадан кеңейгеннен соң 1, ауа төменгі қысымды турбинаға 7 (ТҚТ) келіп түседі, ал одан кейін регенераторға 6 және ауа салқындатқышқа 3 өтеді, мұнда, жылуды салқындатқыш сумен алып кету жолымен жүреді, оның температурасының кемуі, қажетті температураға дейін кеміген соң, қайтадан сығымдаушыға оралады. Цикл, сонымен тұйықталады. Ауаның ең соңғы қысымы 0,8... 1 МПа, тұрақты қосымша сығымдаушымен 5 ұсталып тұрады, қондырғыдан ауаның кемуін (утечка) толтырып отырады. Циклды, ауаның салқындатуын желдеткіш 4 көмегімен іске асырады. ГТҚ-ның тұйықталған циклының, кейбір жақсы жағы бар: сығымдаушыға шаң-тозаң қонбайды және қалақшаларына ылғал тұрмайды, ауаға сүзгінің қажеті жоқ.
ГТҚ-сатысының дағдылы кезіндегісі үшін, қысымның ұлғаюын, ауаның жоғарғы бастапқы қысымының 4...5 МПа дейінгісіне қолданады және осыған сәйкес, циклдағы жоғарғы соңғы қысымда, бұлар турбина мен сығымдаушының өлшемдерін кішірейтуге мүмкіндік береді. Ауалы қазандықта 9, сыртқы жағуды 8 қолдануда, ГТҚ-да қатты немесе төменгі сортты сұйық отынды пайдалану мүмкіндігін береді. Бұл вариантта, турбинаға таза ауа немесе газ келіп түседі. Сондықтан, турбинаға кірер алдындағы, газдағы күлдердің қатты бөлшектерінен тазалау, қиын болмайды, мұндай жағдай ГТҚ-ның оңашаланған сүлбесінде орын алады.
Бұл қондырғының жақсы жағы - қондырғыны ең тиімді санды реттеуді қолдану мүмкідігі. Бұған, барлық цикл процессіне қатысатын, газ мөлшерін өзгерту арқылы, жетуге болады және онын қысымын, сүлбеге, қосымша сиымдылықты қосу жолымен де кемітуге болады. Оған, аз жүктеме кезіндегі газдың біраз бөлігін жібереді және одан, үлкен жүктеме кезіндегі, газ жетіспеушілікті қайтадан алып, жүйеге толықтыра қосады.
ГТҚ тұйықталған сүлбесін, газ салқындатқышты реакторлы атом электростанциясында қолдану, болашақта тиімді.
Дереккөздер
Санат:Жылу техникасы Санат:Ғылым
Ла-Рокетт (Эр)
Ла-Рокетт (La Roquette) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Андели округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,9 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27495, пошта индексі — 27700.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Нофелеттің қайда екенін білесіз бе?
«Нофелеттің қайда екенін білесіз бе?» (орысша. "Где находится нофелет?") — "Мосфильм" киностудиясы түсірген лирикалық комедия. Көркем фильм. Тұсаукесері 1988 жылы қаңтарда болды.
Мазмұны
Талантты инженер Павел Фёдорович Голиков жасы қырықтан асса да әйел адамдармен әңгімелесуге тәжірибесіз, ұяң, сол себепті де үйленбеген. Оның жұмыс істейтін жерінде тек әйелдер болса да, өзінің осы ұяңдығын еш жеңе алмай-ақ қояды. Ата-анасымен бірге тұрады, ал ата-анасының бар тілегі - Павелді үйлендіріп, одан немере сүю. Оны үйлендіру үшін өздері, сосын Павелдің досы әрі немере туысы Гена қатты кіріседі. Генаның болмысы Павелге керісінше, кез-келген қызбен тез арада тіл табысып кететін епті жігіт, үйленген.
Павел мен Гена ұзақ уақыт қалыңдық іздейді. Үнемі қадамды бірінші жасайтын Гена қыздармен танысарда міндетті түрде "Нофелеттің қайда екенін білесіз бе?" деп сұрайды. Мына сұрақ тосын әрі қызықты көрініп, әңгіме өз-өзінен өрби жөнеледі. Шындығында "нофелет" деген сөз "телефон" деген сөзді теріс оқығанда пайда болатын жұмбақ, мағынасыз термин.
Гена көрсеткен қыздардың бірі де Павелге ұнамайды. Павел күнде жұмыстан қайтарда автобуста бір қызды сыртынан бақылап жүреді, кейде қызбен жанарлары түйісіп қалғанда екеуінің де бойында әлдебір нәрсенің ұшқыны бары байқалып қалады. Үнемі сол бейтаныс қызды ойлайтын Павел онымен отбасын құруды өзінің арманы санайды. Ақыр соңында Генаның көрсеткен қыздарын қаламаған Павел бейтаныс ғашығымен өзі тілдеспекке бел буады. Қыз автобустан түскенде бұл да соңынан жүгіріп барып, "Сәлеметсіз бе? Нофелеттің қайда екенін білесіз бе?" деген сөзді ұялып әзер айтады. Қыз бұған жәй ғана күлімсіреп қарап, "Менімен әңгімелесуге шешім қабылдағаныңыз қандай жақсы болды. Ол менің қолымнан келмес еді" деп өзінің кет әрі еместігін осы сөзбен-ақ сездіреді.
Сілтемелер
Санат:КСРО кинокомедиялары Санат:Мосфильм фильмдері Санат:КСРО фильмдері
Курсель-ан-Бассе
Курсель-ан-Бассе (Courcelles-en-Bassée) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Провен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,47 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77133, пошта индексі — 77126.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Шешенқара
Шешенқара (1993 жылға дейін – Пролетарское) — Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы ауыл, Шешенқара ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Нұра өзенінің сол жақ жағалауында, Шешенқара тауының етегінде, аудан орталығы - Ботақара кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 25 км, облыс орталығы Қарағанды қаласынан шығысқа қарай 75 км жерде орналасқан.
Тарихы
1907 жылы қаланған. Таврия губерниясынан қоныс аударғандар үшін жаз жайлауы болған Шешенқара алқабы Николаевск ауылы деген атпен 1910 жылы жеке елді мекен ретінде бекітіледі. 1920 жылында большевиктер ұйымының ұсынысымен ауыл атауы Пролетарское болып өзгертілген. 1965 жылы «Кузнецкий», «Буденный» атындағы кеңшарларының жерінен құралған «Пролетарский» кеңшарының және Пролетарский ауылдық Кеңесінің орталығы болды. 1997 жылдан Шешенқара аталады. Жерінің жалпы ауданы - 105,7 мың га. Округтің елді мекеңдерінде (Шешенқара, Үштау ауылдары және Ащысу темір жол стансасы) 1 өндірістік кооператив, 5 кәсіпкерлік және 22 шаруа қожалығы бар. «Пролетарский» кеңшары негізінде «Пролетарский» өндірістік кооператив шаруашылығы кұрылды. Шаруашылықтың мамандандырылған негізгі саласы егін шаруашылығы болды. Жалпы жерінің ауданы — 31,0 мың га, егістік жер ауданы — 5,4 мың га.
Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 1672 адам (849 ер адам және 823 әйел адам) болса, 2009 жылы 983 адамды (495 ер адам және 488 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Шешенқарада ОДА, орта мектеп, модельді ауыл кітапханасы, ауылдық мәдениет үйі, АТС, пошта бөлімшесі халыққа қызмет көрсетеді. Басқа елді мекендермен Қарағанды - Аягөз автомобиль жолдары арқылы байланысады, ауыл арқылы Қарағанды - Қарағайлы темір жолы өтеді.
Дереккөздер
Санат:Бұқар жырау ауданы елді мекендері Санат:Нұра бойындағы елді мекендер
Мәліметтердің мәлімдемелік моделі
Мәліметтердің мәлімдемелік моделі (код моделі) (реляционная модель данных (модель кодда); relation data model) — мәлімдемелік алгебра операциясын қолдануға болатын тұрақтандырылған қатынастар жиыны. Қатынас қалыпты форманың бірінде тұрады: біріншіде (1қф), екіншіде (2қф), үшіншіде (зқф) немесе төртіншіде (4қф).
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Қырым (айрық)
Елді мекен:
География:
Тарих:
Аса (өзен)
Аса – Жамбыл облысы Талас, Сарысу, Жамбыл аудандарының жерімен өтетін өзен, Таластың сол саласы. Ұзындығы 253 км, су жиналатын алабы 6670 км².
Бастауы
Аса Қаратаудың оңтүстік-шығыс беткейінен басталатын Теріс және Күркіреу өзендерінің қосылуынан құралады.
Гидрологиясы
Арнасы жоғарғы ағысында тар, тік жарлы, орта ағысында Билікөл, Ақкөл көлдері арқылы ағып өтеді. Кей жылдары Талас өзеніне құяр жерінде құмға сіңіп кетеді. Жылдық орташа су ағымы 10,4 м³/с. Желтоқсанның басында суы қатып, ақпанның аяғында мұзы ериді. Аса өзенінің қызылша плантациялары мен бау-бақша, егінді суғаруда маңызы зор.
Оның кішігірім 30-ға жуық саласы бар. Жуалы ауданының жерінде ол Шақпақ, Теріс, Ақсай, Көксай, Күркіреусу өзендері қосылған соң Аса өзені аталады. Асаның әсіресе Күркіреусу өзенімен қосылған тұсы таулы аңғармен өтеді, ағысы өте жылдам.
Қаратөбе ауылдық округі маңында "Айырма" аталып, "Үлкен Аса" және "Кіші Аса" болып екіге бөлінеді. Өрнек ауылдық округі маңында екеуі бір арнаға қосылып "Құйған" атанады. Билікөл ауылы маңында тоғыз тарауға бөлініп, "Тоғызтарау" аталады. Сонымен қатар одан Қуат каналы бөлініп ағып өтеді. Жамбыл ауданының жерінде Аса өзені Ақкөл ауылының шығыс жағынан ағып өтеді.
Атау тарихы
Өзеннің "Аса" деп аталуына байланысты ел аузында мынандай аңыз айтылады: "Тараздың жас батыры Қарахан ғашық болған Айша бибі сұлу сүйгеніне келе жатқан жолында, осы өзеннің жағасында Айшаны улы жылан шағып өлтіреді. Қос ғашық арманына жете алмай, қыз өзеннен аса алмай көз жұмады. Сондықтан жұрт өзенді "Аса алмаған" деп атап, кейіннен "Аса" атап кеткен дейді.
Ал, енді Геродоттың дерегі бойынша, қазақ даласын мекендеген сақ тайпасының ең үлкені Асы "Ассақтар" атымен байланысты. Асылар батысында Кіші Қаратау арқылы шектелсе, шығысында Талас, Шу, Іле, Тарбағатай мен Алтай аралығына дейін мекендеген, негізгі ата-мекені Жетісу болған. Тарихшы У. Шалекенов Асылардың Тұйық, Жайсан, Шатырқұл кен орындарын игергенін жазса, Ә. Марғұлан Асылардың Сарыарқадағы көптеген мәдение ескерткіштерін ашып берді. "Ассақтар, яғни асы тайпасы б.д.д. 5-6 ғасырда құрылған Ұлы жүз отанының бірі болып, Үйсін мемлекетінің құрамына енген. Б.д.д. 2-ғасырда грек-бактриялықтарды тас-талқан етіп жеңген Үйсін мемлекетінің Асы, Арыс тайпаларыныан жасақталған жауынгерлер еді"- деп жазады Ю.Зуев.
Қысқасы, Аса өзенінің тарихы осы аймақты мекендеген Сақ тайпасының атымен аталғаны даусыз. Бүгінде Жамбыл ауданының орталығы, темір жол бекеті, бірқатар елді мекендер осы Асы тайпасының атымен аталады.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы) өзендері Санат:Сарысу ауданы өзендері Санат:Талас ауданы өзендері Санат:Талас су алабы
Химия
thumb|right|Химия – [[заттарды және олардың бір-біріне айналып өзгеруін зерттейтін жаратылыстану ғылымдарының бірі.]] thumb|right Химия – жаратылыстанудың маңызды және кең салаларының бірі, заттарды зерттейтін ғылым, сонымен қатар олардың құрамы мен құрылымының өзгеруіне әкелетін түрленуіне байланысты қасиеттері - химиялық реакциялар, сондай-ақ осы түрленулер бағынатын заңдар мен заңдылықтар. Барлық заттар химиялық байланыстар арқылы молекулалар құра алатын атомдардан тұратындықтан, химия, ең алдымен, жоғарыда аталған мәселелерді атом-молекулалық деңгейде, яғни химиялық элементтер мен олардың қосылыстары деңгейінде қарастырумен айналысады.
Жалпы мәліметтер
Химия элементтерді (атомдарды), жай және күрделі заттарды, олардың құрамын, құрылысын, қасиеттерін, химиялық өзгерістер мен оған әсер ететін жағдайлар мен өзгерістер кезінде байқалатын құбылыстарды зерттейді. Химиялық жеке заттар бір-бірінен химиялық құрамы мен қасиеттері бойынша ажыратылады. Әр зат белгілі жағдайдағы физикалық қасиеттері (түсі, тығыздығы, балқу, қайнау температуралары, жылу мен электр өткізгіштігі, тағы басқа) және химиялық қасиеттері (басқа заттармен әрекеттесу, белгілі бір өнімге айналу қабілеті) жағынан ерекшеленеді.
Заттар құрамына қарай жай және күрделі болып бөлінеді. Олардың формуласын химиялық таңбалар көмегімен өрнектеп, химиялық қосылыстар деп атайды. Химиялық элементтер жерде шашыранды түрде таралған, әрбір химиялық элемент – атомдардың, ал химиялық қосылыс молекулалардың белгілі бір түрі. Материя қозғалысының химиялық өзгеру процесі химиялық реакциялар деп аталады. Химиялық реакцияға атомдар, молекулалар қатысып, оның нәтижесінде жаңа заттар түзіледі. Реакцияға қатысқан атомдардың тек сыртқы қабаттарындағы электрондардың тығыздығы өзгеріп, ішкі қабат пен ядро өзгеріссіз қалады.
Зерттелетін нысанына қарай химия негізгі екі топқа бөлінеді:
Органикалық химия негізінен көміртек атомдарынан тұратын заттардың құрылысын, химиялық қасиеттерін, құрамын, қолданылуын, табиғатта таралуын, тағы басқаларды зерттейді.
Бейорганикалық химия немесе анорганикалық химия барлық қалған химиялық элементтер түзетін қосылыстардың құрылысы мен қасиеттерін және олардың бір-бірімен әрекеттесу заңдылықтарын зерттейді.
Химия ғылымының негізгі даму кезеңдері
Химия дамуының барлық тарихы оның негізгі алға қойған мәселесін шешу жолында әдістеме-тәсілдердің ауысып отыруымен сипатталады. Химия ғылымының даму деңгейіне байланысты материя құрылымы, табиғаттағы заттардың құрамы, олардың бөлшектері - молекулалардың құрылымы туралы ұғымдар да өзгеріп отырды.
XVIII ғасырға дейінгі химияның даму кезеңінде қажетті қасиеттері бар заттарды алу мәселелері көп жағдайда оңды нәтиже бере қойған жоқ. Табиғаттағы денелердің қасиеттерінің пайда болуы туралы екіұдай пікір айтылған болатын. Антикалық уақыттың ұлы ғұламалары Демокрит (б.э.д. 470-380 ж.), Эпикур (б.э.д. 341-270 ж.) атомистік теорияны ұсынды. Олардың көзқарасы бойынша, барлық денелер көлемдері мен формалары әр түрлі атомдардан тұрады, ал бұл атомдар олардың сапалық өзгешеліктерін түсіндіреді деген данышпандық көзқарасты ұстады.
Ал Аристотель (б.э.д. 384-322 ж.) мен Эмподокл (б.э.д. 490-430 ж.) табиғатта кездесетін денелердің әр түрлілігі олардың қасиеттерінің: жылу мен суықтың, құрғақтық пен ылғалдың, жарық пен қараңғының тағы басқа тіркесіп келуі арқылы түсіндіріледі деп айтты. Кейінірек осы көзқарасты ортағасырлық алхимиктер де дамытты. Бұл кезеңде табиғат туралы білім жүйесін құраған — натурфилософия мен кәсіптік химия жеке-жеке дамыды.
Ал заттардың қасиеттерінің мәселесін шешу тәсілдері XVII ғасырдың екінші жартысында Р.Бойлдің еңбектерінде көрініс тапты.
Оның зерттеулері денелердің қасиеттері абсолютті емес, олар оны құраушы материалдық элементтердің сипаттарына байланысты екендігін көрсетті. XVII ғасырдың ортасынан XIX ғасырдың басына дейін заттардың құрамы туралы ілім барлық сол кездегі химияны қамтыды. Ол қазір де химияның бір бөлігі ретінде қарастырылады.
Химия ғылымдары дамуының екінші кезеңі немесе құрылымдық химия XIX ғасырды қамтиды. Химия дамуының бұл кезеңі өндірістің мануфактуралық сипатының техникаға, кеңейтілген материалдық-шикізат базасына негізделген фабрикалық сипатпен алмасуы арқылы сипатталады.
Сол кездегі химия өнеркәсібінде өсімдік пен жануарлардан алына-тын заттарды өңдеу орын алды, олардың әрқайсысының ерекше сапалық ерекшеліктері болды, дегенмен, құрамы бірдей: яғни көбінесе сутегі, оттегі, көміртегі, күкірт, азот, фосфордан тұрды. Сонымен, заттардың жеке қасиеттері олардың химиялық құрамымен анықталмайтындығы белгілі болды.
Ал енді, осыдан кейін заттың құрылымы деген ұғым ғылымға енді. Химиктер заттардың қасиеттері мен сапалық жағынан әр түрлілігі олардың құрамымен емес, молекулаларының құрылымымен анықталатындығына көз жеткізді.
Ал, зат құрылымымен таныс болғаннан кейін оны құрайтын молекулалардың атомдары қайсысы химиялық байланысқа жақсы қатысады, қайсысының қабілеті төмен деген сұрақ туды. Себебі, зат құрамына кіретін барлық атомдар химиялық айналымға бірдей дәрежеде қатыспайды екен. Осыдан келіп, «реакцияға қабілеттілік» деген тағы бір ұғым химия ғылымына енді.
Өзінің екінші даму деңгейінде химия аналитикалық ғылымнан синтетикалық ғылымға айналды. Бұл кезең органикалық синтез химиясының дамуымен байланысты.
Осы кезде тоқыма өнеркәсібіне арналған бояулар шығару, дәрі-дәрмек, жасанды жібек алу мүмкіндігі туды.
Бұл кезең — құрылымдық химия кезеңі деген шартты атауға ие болды, оның басты жетістігі — молекула құрылымы мен заттардың функционалдық белсенділігінің арасындағы байланысты анықтау болды.
Химия дамуының үшінші кезеңі — XX ғасырдың бірінші жартысын қамтиды.
XX ғасырдың алғашқы жартысындағы автомобиль өндірісінің, авиацияның, энергетикалық, құрал-жабдық шығарудың дамуы материалдар шығаруға жаңа талаптар қойды.
Жоғары октанды мотор отынын, арнаулы синтетикалық каучук пен пластмасса, беріктігі аса жоғары изоляторлар, органикалық және бейорганикалық полимерлер, жартылай өткізгіштер шығару қажеттілігі туды. Бұндай материалдарды алу үшін бұрынғы заттың құрамы мен құрылымы туралы химиялық білім жеткіліксіз болды. Құрылымдық химия зат қасиеттерінің температураның, қысымның, еріткіштердің тағы басқа факторлардың әсерінен өзгеретіндігін есепке алмаған болатын.
Осыған байланысты, осы кезеңде химия ғылымы процестер мен заттардың өзгеру механизмі туралы ғылымға айналды. Осының нәтижесінде құрылыс жұмыстарына қажетті ағаш пен металдың орнына синтетикалық материалдар, тамақ шикізаттарын, олиф, лак, жуғыш заттар тағы басқаларды өндіруді қамтамасыз етті. Ал каучук, этил спирті, жасанды талшық өндіру мұнай шикізатына, азот тыңайтқыштарын алу — ауа азотына негізделді.. Енді үздіксіз жүйемен жұмыс істейтін мұнай-химия өнеркәсібі дамыды.
Егер 1935 жылы тері, резина, талшық, жуғыш заттар, лактар, олиф, сірке қышқылы, этил спирті толығымен тек жануарлар мен өсімдіктер шикізатынан алынатын болса, ал XX ғасырдың 60-шы жылдарында техникалық спирттің 100%-ы, жуғыш заттардың 80%-ы, олиф пен лактың 90%-ы, талшықтың 40%-ы, каучуктың 70% және тері материалдарының 25%-ға жуығы газ және мұнай шикізаттарынан алынды. Сонымен бірге химия жылына мыңдаған тонна малға азық-түлік ретінде қолданылатын мочевина мен белок және миллиондаған тонна тыңайтқыш берді.
Сонымен, химия өзінің дамуының үшінші кезеңінде заттар туралы ғылым емес, заттардың өзгеруі мен өзгеру механизмдері туралы ғылым болды.
Эволюциялық химияның негізінде химиялық өнімдерді алу процестерінде химиялық реакциялардың катализаторларын өздігінен жетілуге жеткізетін, яғни, химиялық жүйелердің өздігінен құрылуына әкелетін шарттарды пайдалану принципі жатыр. Бұның өзін — химияны өзіндік бір биологизациялау тәсілі деп қарастыруға болады.
Ал бұл процесс белгілі бір уақыт бойында дамиды және сыртқы жағдайларға тәуелді емес. Уақыт бұл жерде маңызды фактор, өйткені химиялық жүйенің эволюциясы қарастырылып отыр.
Химиялық жүйенің негізінде әлемнің химиялық картинасы қалыптасады, яғни табиғатқа химиялық көзқараспен қарау. Оның негізгі мазмұны мынандай:
50-60 жылдарға дейін эволюциялық химия туралы ештеңе белгілі болған жоқ. Жануарлар мен өсімдіктердің шығу тегін Чарлз Дарвиннің эволюциялық теориясы арқылы түсіндіруге тырысқан биологтардан айырмашылығы, химиктерді заттардың шығу тегі туралы мәселе толғандырмады. Ал, XX ғасырдың екінші жартысынан бастап, химиктерге өз объектілеріне байланысты эволюциялық мәселелерді шешу мүмкіндігі туды. Эволюциялық химияны химиялық жүйелердің өздігінен ұйымдасуы мен өздігінен дамуы туралы ғылым деп те атайды. Бұл жерде химия биологиямен тығыз байланыс жасайды. Тірі организмдерде жүретін барлық процестерді химия тілімен, химиялық процестер арқылы беруге болады екен.
Расында, егер денедегі зат алмасу процесіне таза химиялық көзқараспен қарасақ (А.И.Опариннің тәжірибесін), біз уақыт тәртібін сақтайтын, өзара бір-бірімен байланысты бірнеше химиялық реакцияларды байқаймыз.
Тірі организмдердегі ерекше кейбір қасиеттер, мысалы көбею, қозғалғыштық, қозу, сыртқы ортаның әсеріне жауап беру — барлығы химиялық реакциялар арқылы түсіндіріледі.
Әрине, тіршіліктің барлық құбылыстарын химиялық жолмен түсіндіру қателік болар еді, бұл тіпті дөрекі механистикалық көзқарас ретінде қарастырылатын еді. Бұған химиялық процестердің тірі және өлі жүйелердегі жүруінің ерекшеліктері дәлел бола алады.
Қарапайым бөлшектер
Қарапайым бөлшектер - өз құрылымы мен құрамы болмайтын бөлшекті элементар бөлшек дейміз. Заттың ең ұсақ және ішкі құрылымы ең қарапайым деп есептелетін бөлшектер.
Атом
Атом - химиялық элементтерді құрайтын, олардың өзіне тән ерекшеліктерін сақтайтын ең кішкене бөлшек.
Басқа ғылымдармен байланысы
Химия физика және басқа да жаратылыстану ғылымдарымен тығыз байланысты. Химия мен биология арасынан шыққан биохимия, химия мен геология арасынан геохимия, космохимия, гидрохимия салалары, өнеркәсіп пен химияның барлық салаларында талдау әдістері үшін қолданылатын аналитикалық химия қалыптасты. Кейбір химиялық мәліметтер ерте заманнан белгілі болған.
Химияның тарихы
Химия да басқа ғылымдар тәрізді адамзат қоғамының материалдық мұқтажынан туған. 18 ғасырдың ортасына дейін химия ғылым деп есептелмеген, ол кәсіптік, шеберлік ретінде ғана танылған. Көп ғалымдар химия әдістерін металлургияда, шыны, бояу өндіруде, дәрі жасауда қолданған. Орта ғасырлардағы химияның даму кезені алхимия дәуірі деп аталады. Алхимиктер жай металдың қасиетін өзгертіп, оны алтынға айналдыруға болады, ол үшін «философия тасын» табу керек, өйткені ол кез келген металды алтынға айналдырады деген.Алхимиктер еңбектері нәтижесінде көптеген маңызды заттар (қышқылдар, тұздар, сілтілер, элементтер т.б.) алу әдістері табылды.
Ағылшын ғалымы Роберт Бойль (1661) алхимия қағидаларына қарсы шығып, химияны ғылыми жолға қоюға тырысты, химиялық элементке алғаш дұрыс анықтама берді. Ол затты ұсақтап бөле берсе құраушы элементтерге жететінін айтты, эксперимент арқылы анализ бен синтездің мәнін дәл анықтады, бірақ сол кезде кең тараған флогистон теориясының (1700) негізі қате болды. Бұл теория бойынша заттың жануы денеде алғаштан болатын жанғыш зат флогистонға байланысты. 1756 жылы М.Б. Ломоносов, кейін А. Лавуазье реакцияға қатысқан заттардың масса сақталу заңын ашып, химияны сапалық ғылымнан сандық (өлшемдік) ғылымға айналдырды. 19 ғасырда ғана атом-молекула ілімінің (С. Канниццарро, Амедео Авогадро) негізі қаланды, атомдық салмақтың (Дж. Дальтон), құрам тұрақтылық заңы мен еселі қатынас заңы ашылуының үлкен маңызы болды. 19 ғасырдың бас кезінде электр тогы көмегімен күрделі заттарды ыдырату арқылы сілтілік және сілтілік-жер металдар алынды. Элементтер туралы ұғым, атом-молекула теорияның қалыптасуы өсімдік пен жануарларға тән заттарды зерттеуді қажет етті, сөйтіп органикалық химия қалыптаса бастады. Органикалық заттар жайлы мәліметтердің жиналуы олардың химия табиғатын тануға көмектесетін теориялардың (унитарлы теория, типтер теориясы, радикалдар теориясы) шығуына себеп (1857) болды. 1857 жылы Ф.А. Кекуленің көміртек атомының 4 валентті екендігін табуы, соған байланысты көміртекті тізбектердің түзілу мүмкіндігінің анықталуы органикалық заттардың классификациясына жеткізді.
Химияның маңызы
thumb|left|Осы кездегі химия алуан түрлі зерттеу әдістері, аса маңызды өндірістік, өнеркәсіптік мәні бар ғылымға айналды.
Химия ғылымының қоғамдағы практикалық мәселелерді, табиғат дамуы туралы материалдық көзқарастарды шешу мен жаңа заттар, дәрі-дәрмек, энергия мен отынның жаңа көздерін табу, тағы басқа адамзат қажетіне керекті көптеген заттар алуда маңызы зор. Қазақстанда Химия ғылымы мен Химия өнеркәсібі 1930 – 1990 жылы қарқынды дамыды. Осы кездегі химия алуан түрлі зерттеу әдістері, аса маңызды өндірістік, өнер-кәсіптік мәні бар ғылымға айналды. Атомдар мен молекулалардағы электрондарды сипаттайтын кванттық механика заңдарының ашылуы химиялық әрекеттесудің табиғатын анықтады. Заттардың қасиеті және құрылымымен қатар олардың өзгерістері кинетикасының заңдылықтары ашылуда, әсіресе химиялық реакциялардағы аралық өнімдер көбірек зерттелуде. Заттар мен процестерді зерттеуге осы күнгі физикалық әдістер мен құралдар (рентген структуралы анализ, спектроскопия т.б.) қолданылуда.
Химияның міндеті
Заттарды қолдану үшін қасиеттерін анықтау, адамдардың сұранысына қажет жаңа химиялық заттар алу, табиғи қорларды орынды пайдаланып, қоршаған ортаны қорғау.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Химия
Харкави синдромы
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Ескі юрман
Ескі юрман — Башқұртстанның Кушнаренк ауданындағы ауыл, Расмекеев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 129 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Рүстембек кесенесі
Рүстембек кесенесі архитектуралық ескерткіш. Созақ ауданында орналасқан. Төртбұрышты етіп шикі кірпіштен (30х11х8) тұрғызылған. Рүстембек кесенесі биік төбеде салынған. Басқа ескерткіштен айырмашылығы кесенеде портал жоқ. Сондай-ақ алдыңғы беті басқа ескерткіштерде кездеспейтін арканың төменгі жағы секілді бедерленген. Бір камералы құрылыстың ішкі қабырғасы сегізбұрыш етіп салынған.
Сілтемелер
"Оңтүстік Қазақстан Энциклопедиясы"
Санат:Тұлғалар
Гитте
Гитте (Guitté) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Динан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,53 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22071, пошта индексі — 22350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 624 адамды құрады. Халық тығыздығы — 42,95 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
Ольгин ауылдық округі (Павлодар ауданы)
Ольгин ауылдық округі – Павлодар облысы Павлодар ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Ольгинка ауылы кіреді. Орталығы – Ольгинка ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 951 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Павлодар ауданы ауылдық округтері
Бурунди Ұлттық футбол құрамасы
Бурунди Ұлттық футбол құрамасы — Халықаралық футбол жарыстарында Бурундидің атынан сынға түсетін құрама. КАФ және ФИФА мүшесі. Басқарушы орган - Бурунди Футбол Федерациясы. Ешқашан әлем және Африка чемпионатына қатыспаған. Құраманың лақап аты - "қарлығаштар.
Cілтемелер
Санат:Бурунди Ұлттық футбол құрамасы
Қазақстан республикасының "Қоршаған ортаны қорғау туралы" заңы
Қазақстан республикасының "Қоршаған ортаны қорғау туралы" заңы 1997 жылы 5 тамызда қабылданған. Экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге, шаруашылық және басқадай қызметтің табиғи экологиялық жүйелерге зиянды әсеріне жол бермеуге, биологиялық оралуандылықты сақтауға және табиғаттың оңтайлы пайдаланылуын ұйымдастыруға, "ластаушы төлейді" ұстанымы негізінде табиғат пайдалануды кезең-кезеңімен экологияландыруға бағытталған.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Бухарест
Бухарест (București ХФӘ: ) — Румыниядағы қала, ел астанасы, ірі өнеркәсіп орталығы.
Атақты тұрғындары
Александра Мария Лара — неміс әртісі Адольф Албин — шахматшы Мирча Абдулеску — әртіс Тудор Аргези — поэт, дат жазушысы Колетт Авитал — израиль парламенттінің мүшесі Николай Бэлческу — тарихшы, жазушы және революционер Генри Коандэ — өнертапқыш Ион Дука — Румынияның 1933 жылғы премьер министрі Мирча Элиаде — жазушы, дін тарихшысы Мирча Джеоана — румын саясаткері, Румын социал-демократтық партиясының бастығы Джон Хаузмэн — әртіс және продюсер Мартин Кармиц — француз кинорежисеры және продюсер Алекс Козински — американ төрешісі және эссеист Дину Липатти — румын пианошысы Герасим Лука — румындық ақын-сюрреалисті Георгий Маринеску — невролог, румын неврология мектебінің қалаушысы Майя Моргенстерн — румын әртісі Адриан Нэстасе — қазіргі замандағы румын саясаткері Илья Нэстасе — румын теннисшісі Николай Паулеску — румынский физиолог, один из создателей инсулина Эдвард Робинсон — американ әртісі Джордже Топырчану — румын ақыны және әзілқойы Корнелиу Вадим Тудор — румын саясаткері, Ұлы Румыния Партиясының бастығы Ричард Вурмбранд — жазушы Михаэль (Майкл) Крету — композитор, продюсер, Enigma тобының қалаушысы, Сандра Кретунің күйеуі
Дереккөздер
Санат:Румыния қалалары Санат:Еуропа елордалары Санат:Миллионер қалалар Санат:Бухарест
Лохтурга
Лохтурга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чуплега өзенінің сол жағалауынан 73 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Адайкөл
Адайкөл – Қостанай облысы Қамысты ауданы Адай ауылының оңтүстік-шығысында 1 км жердегі көл.
Гидрографикасы
Теңіз деңгейінен 267,0 м биіктікте жатыр. Аумағы 10,3 км2. Ұзындығы 4,2 км, енді жері 2,9 км, жағалау бойының ұзындығы 17,6 км. Негізінен жауын-шашынмен толысады. Көктем, күз айларында мал суаруға, жазда шабындыққа пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Қамысты ауданы көлдері
Половниковка
Половниковка — Қостанай облысы Қостанай ауданы, Айсары ауылдық округі құрамындағы ауыл, 2019-жылға дейін "Половников ауылдық округі" орталығы болған.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Тобыл қаласынан оңтүстікке қарай 39 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 1095адамды (536 ер адам және 559 әйел адам) құраса, 2009 жылы 785 адам (382 ер адам және 403 әйел адам) болды.
Дереккөздер
Санат:Қостанай ауданы елді мекендері
Зэйнсвилл (Огайо)
Зэйнсвилл (Zanesville) — Огайо штатының Muskingum округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 25586 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29.8 км² шамасында. FIPS коды — 39-88084.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Огайо қалалары
Булетернер
Булетернер (Bouleternère) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Шығыс Пиреней департаментінде орналасқан. Прад округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,63 км² шамасында.
Тұмандық
thumb|290px|Орион тұмандығы. [[Еуропалық оңтүстік обсерваториясы|ESO-ның суреті]] Галактикалық тұмандықтар — ғарыш құрамына енетін сиретілген газдар мен тозаңдардан тұратын әр түрлі аспан объектілері. Галактикалық тұмандықтар, басқа да галактикаларда кездеседі. Тұмандық деп алғашқы кезде жұлдызды аспандағы қылаң дақтарды атаған. Бірте келе телескоптардың жетілдірілуіне байланысты, әлгі тұмандықтардың әр түрлі екені байқалды. Олардың басым көпшілігі жырақтағы ғаламат зор жұлдыз шоғырлары - галактикалар. Бұлар галактикадан тысқары тұмандықтар делінді. Ал, біздің галактика құрамына жұлдыздардан басқа да көлемді газ және тозаң бұлттар кіреді. Құрамына, формасына және физикалық табиғатына қарай, галатикалық тұмандықтарды диффузиялық( қылаң және қоңыр), планеталық және глобулалар деп бірнеше топқа бөледі. Диффузиялық қылаң тұмандылық шүйкеленген жүндей шет-шеті жүмаланып, бозғылттанып көрінеді. Олардың бұрыштық диаметрі доғаның бірнеше минутынан, бірнеше секундына барады. Қазіргі кезде 100-ден аса диффузиялық қылан тұмандықтар бар екені мәлім.
Булетернер
Коммунаның INSEE коды — 66023, пошта индексі — 66130.
Тұмандық
Диффузиялық қылаң тұмандықтар қатарына Таразы шоқжұлдызындағы тұмандылық жатады. Халық аңызында бұл тұман мерген мылтығының түтінін бейнелейді. Дүрбімен жақсы көрінеді. Ол бізден 40парсек қашықтықта орналасқан. Спектрі бойынша қалың диффузиялық тұмандықтардың құрамына көбінесе сутек, оттек, азот, гелий кіреді. Бұлардың көлденеңі ондаған, кейде тіпті жүздеген жарық жылымен өлшенеді. Тұмандықтағы газдар көршілес ыстық жұлдыздардың жарығын бойына сіңіреді де, өзі люминисценция жарығын шығарады. Сондықтан олар қылаңдап көрінеді. Диффузиялық тұмандықтар өте ұсақ қатты түйіршіктерден тұрады. Әлемдегі ғажап түзілістердің бірі - қоңыр тұмандықтар. Құс жолының ашық реңінде ойдым-ойдым, қап қара көмірдей қалың тозаң шөгіндісі жай көзбен де байқалады. Қоңыр тұмандықтардың тозаң массасы төңірегіндегі жұлдыздардан шыққан жарықты жұтып алып, алыстағы жұлдыздарды перделеп, мүлдем көрсетпейді. Содан аспан реңінде жұлдыссыз қарауытқан дақ түрінде байқалады.
Булетернер
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 817 адамды құрады. Халық тығыздығы — 76,86 адам/км².
Тұмандық
Санат:Астрофизика Санат:Астрономиялық нысандар
Булетернер
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Дольчино
thumb|right|200px|Fra Dolcino Дольчино (Fra Dolcino; т.ж.б. -1.06.1307) - Италияның солтүстік-батыс бөлігіндегі феодалдарға қарсы шаруалар көтерілісінің (1304-1307) көсемі.
Көтерісшілер феодалдардың иеліктері мен монастырларын қиратты, мүлік ортақтығына негізделген шаруа қауымдарын құрмақшы болды. Рим папасы көтерісшілерге қарсы крест жорығын жариялады. 1307 жылы көтеріліс басып-шаншылды. Дольчино азаптап өлтірілді.
Дереккөздер
Санат:1 маусымда қайтыс болғандар Санат:1307 жылы қайтыс болғандар Санат:Ересиархтер Санат:Құдайлық комедия кейіпкерлері Санат:Алауға жағылғандар Санат:Ересь үшін өлтірілгендер Санат:XIV ғасырда өлім жазасына кесілгендер
Жәбірейіл кесенесі
Жәбірейіл ата кесенесі — Түркістан облысының Қазығұрт ауданында орналасқан кесене.
Жалпы алғанда күмбез үлкен кіре-беріс қабырғалы, тек бөлмелі ғимарат болып табылады, ішкі бөлмесі тік төртбұрыш пішінінде. Сопақша келген, Еуропа тәрізіндегі күйдірілген кірпіштен қаланған. Бұрыннан сол жерде болып кейін бұзылған мазардын орнына салынған. Сәулет әшекей өрнектеріменен тек қана екі қабырғасы безендірілген. Оңтүстік және батыс қабырғалары - П әрпіне ұқсас қуысы бар портал тәрізінде жасалған. Басты тіректері, оның 4/3 биіктігіндегі қосымша тіректерменен күшейтілдірілген. Батыс қабырғасы, үш жалған тіректерменен үшке бөлінген, әрбірісінде кішкентай қуыстар жасалған.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан кесенелері
Огэма (Миннесота)
Қала тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.3 км² шамасында. FIPS коды — 27-48130.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Хейлоз
Хейлоз (Сһеіlоsіs - еріннің ауруы) - Еріннің қызыл жиегі жамылғысының дистрофиясы. Белгілері: гиперемия, түлеу және тілік пайда болу, витамин В2 гиповитаминозында кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Хейлит
IC 2562
IC 2562 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30119, MCG 3-26-53, ZWG 93.89.
Сыртқы сілтемелер
IC 2562 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
NGC 2181
NGC 2181 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Тисмана
Тарихи ескерткіштері
Санат:Румыния қалалары
Мейірман Нүрекеев
Мейірман Нүрекеев (24.10.1946, Шиелі кенті – 1997, Алматы қаласы) – артист. Мәскеудегі Шепкин атындағы жоғары театр училищесін бітірген (1971). Еңбек жолын Арқалық қаласындағы драма театрда артист болып бастаған. 1987 жылға дейін қазақ радиотеледидарында, Ғ.Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік Балалар мен жасөспірімдер театрында еңбек еткен. 1987 жылдан М.Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академия драма театрының актері болды. Нүрекеев Тымақбай (Ғ.Мүсірепов «Амангелді»), Лорио (Ф. Эрве «Түлкі бикеш»), журналист (А.Жағанова «Беймаза әйел»), Маңғас (Т.Ахтанов «Жоғалған дос»), Мақсым (Саид Ахмад «Күйеу»), Кәдірбек (Ә.Тәжібаев «Махаббат»), Ескермес (Қ.Мырзалиев «Түрт, сайтаным, түрт»), т.б. сахналық бейнелерді сомдады. «Қазақфильм» кино студиясында бірнеше киноларға түскен. Нүрекеевтің есімі «Тамаша» ойын-сауық отауында ойнаған рөлдерімен жұрт есінде қалған.
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Әдебиет
Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитеті (1992- )
ҚР Президентінің 1992 ж. 13 шілдедегі Жарлығымен ҚР Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің қайта құрылуының нәтижесінде құрылды.
Владимир Иванович Долгих
1942 жылдан КОКП мүшесі. 1943-1943 жылдары Кеңес әскерінің құрамында болды, Ұлы Отан соғысына қатысты. Иркутск кен-металлургия институтын бітірді(1949). 1949-1958 жылдары Красноярскде смена, цех бастығы және бас инженер болып істеген. 1969-1972 жылдары КОКП Красноярск өлкелік комитетінің 1-ші хатшысы. 1972 жылдан КОКП ОК бас хатшысы болып істеген.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитеті (1992- )
ҚР Президентінің 2003 ж. 29 желтоқсандағы өкімімен мүдделі мемлекетгік органдардың террористік және эктремистік көріністерді анықтау, алдын алу және жолын кесу саласындағы қызметін үйлестіруге арналған ҚР ҮҚК Терроризмге қарсы орталығы құрылды.
Владимир Иванович Долгих
3 рет Ленин орденімен, 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен және басқа да медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1924 жылы туғандар Санат:5 желтоқсанда туғандар Санат:Иланскде туғандар Санат:Техника ғылымдарының докторлары Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:1 дәрежелі Отан алдындағы қызметі үшін орденінің иегерлері Санат:4 дәрежелі Отан алдындағы қызметі үшін орденінің иегерлері Санат:Достық орденінің (Ресей) иегерлері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Жуков медалінің иегерлері Санат:Мәскеуді қорғағаны үшін медалінің иегерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалінің иегерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл медалінің иегерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл медалінің иегерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл медалінің иегерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 70 жыл медалінің иегерлері Санат:Мәскеудің 850 жылдығына естелік меділінің иегерлері Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері (КСРО) Санат:Тың жерлерді игергені үшін медалінің иегерлері Санат:Сухэ-Батор орденінің иегерлері Санат:Георгий Димитров орденінің иегерлері Санат:Мәскеудің құрметті азаматтары Санат:Шахтер даңқы белгісінің иегерлері Санат:Орыс православ шіркеуінің III дәрежелі әулие әділ князь Мәскеулік Даниил орденінің иегерлері Санат:Краснояр өлкесінің құрметті азаматтары Санат:КОКП ОК хатшылары Санат:КОКП ОК мүшелігіне кандидаттар Санат:Екі мәрте Социалистік еңбек ерлері Санат:Норильск тұлғалары Санат:Красноярск тұлғалары Санат:Краснояр өлкелік партия комитетінің бірінші хатшылары Санат:Мәскеу ардагерлер ұйымдарының басшылары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесі Одақ Кеңесінің депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары Санат:Одақтық дәрежедегі дербес зейнеткерлер Санат:Ресей және КСРО металлургия өнеркәсібі ұйымдастырушылары Санат:Ресей Мемлекеттік Думасының VI шақырылымының депутаттары Санат:Ресей Федерация Кеңесінің мүшелері (2000 жылдан) Санат:Норильскінің құрметті азаматтары Санат:КОКП XXIII съезінің делегаттары Санат:КОКП XXIV съезінің делегаттары Санат:КОКП XXV съезінің делегаттары Санат:КОКП XXVI съезінің делегаттары Санат:КОКП XXVII съезінің делегаттары Санат:Ресей Жоғарғы Кеңесі 9-шақырылымының депутаттары Санат:Ресей Жоғарғы Кеңесі 10-шақырылымының депутаттары Санат:Ресей Жоғарғы Кеңесі 11-шақырылымының депутаттары
Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік комитеті (1992- )
ҚР Президентінің 2005 ж. 8 сәуірдегі өкімімен ҚР ҮҚК Терроризмге қарсы орталығы ҚР мемлекеттік органдарының қауіпсіздік жүйелерін күшейту және террористік қоқанлоққыларды бейтараптандыруға дайындық жөніндегі, соның ішінде Мемлекеттік бағдарламада көзделген терроризммен, экстремизммен және сепаратизммен күрес шаралар кешенін іске асыруына бақылау жасауды жүзеге асыру жөніндегі өкілеттіктер берілді.
Дереккөздер
Камітэт нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Казахстан National Security Committee of the Republic of Kazakhstan ק.נ.ב カザフスタン国家保安委員会 Комитет национальной безопасности Республики Казахстан