cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кейкі Көкембайұлы
Қазан төңкерісі тұсында
Аталған жиыннан оралсымен Ә.Жәнкелдиннің тапсырмасымен А.Иманов пен Кейкі батыр Торғай уезінде большевиктердің жергілікті билік органын және қызыл армияның отрядттарын құруға кіріседі. Бірақ, 1919 жылғы сәуір айындағы А.Имановтың және Қыпшақ хандығының ханы Ә.Жанбосыновтың жұмбақ жағдайдағы өлімдері деректерге қарағанда батыр өміріндегі үлкен бетбұрыстың басы болды. Кейін кеңес өкіметінің Алаш қайраткерлеріне қарсы қудалау науқанын бастап, жүргізгенде Аманкелдінің өліміне кінәлілер ретінде алаштықтар ілікті және сол жұмбақ өлім айып болып тағылды. Кейкі бастаған қарулы сарбаздар қос ерінің өлімінен кейін сеңдей соғылысқанымен, іргелерін ыдыратпады. Билік басындағылардан әзірге еш қайран болмасын түсінген олар қаруларын тастамады. Бұған 1919 жылы қазан айында Торғайға ат басын бұрған Ә.Жәнкелдинде (Ә.Жәнкелдин. Докум. мен мат., А., 1975, 67 б.), Өлкелік әскери комиссариаттың инспекция төрағасы да Торғай уезіндегі халықтың қаруларын әлі де тастамағандығын атап өткен.
Атқа қону
Кейкі бастаған сарбаздардың қайта атқа қонуына қызылдардан жөңкіле қашқан Колчактың қалдық әскерлерінің бейбіт ауылдарды тонауы себеп болса, бір жағынан қызыл әскерлердің де азық-түлік салғыртын жинауды сылтауратып қазақ ауылдарына істеген зорлық-зомбылығы әсер етпей қоймады. Жергілікті атқамінерлердің мұндай бассыздықтары жайындағы деректерді 1920 ж. 10 ақпанда Торғай уездік әскери комиссариатының қызметкері Валидов баяндамасында молынан келтірген. Бұл Кейкі сынды ерлердің жаңа билікке деген көңілдерін суытты.
1919 ж. жазында Торғай жеріндегі жергілікті кеңес өкіметін құлатып, бар билікті қолына алған алашордалықтар большевиктерге қызмет жасаған Аманкелдінің жақтастарын қуғындауға кіріскен болатын. Осы мақсатта 20 адамнан тұратын әскери далалық сот құрылды және осы құрыққа «Аманкелдінің жақтасы» ретінде Кейкіде ілікті. Алғашқы сәтте жоғарыдағы соттың үкімімен 15 «большевик» санатындағылар атылды. Далалық соттың шешімін орындау үшін В.Кафка мен С.Қаратілеуов бастаған жазалаушы әскер ел ішіне шығып, "большевиктерге" бүйрегі бұрағандарды қудалауға, қолға түскендерін жазалауға кірісті. Олардың әрекеті жайында 1919 ж. 2 желтоқсанда Торғай губаткомының Торғай уезіндегі өкілі С.Көшімбеков өз баяндамасында кеңірек жазады.
Бұған төзбеген Кейкі батыр әскер жинап үзеңгілес серігі А.Имановтың жазықсыз ауылын және туған-туыстарын қорғау үшін аттанады. Орын алып отырған әділетсіздікке қарсы тұруға бекінді. Сол тұста оның қасынан кешегі 1916 жылы патша әскеріне қарсы шайқаста шыңдалған жақтастары табыла кетті, қолдау танытты. Қолдағы деректерге қарағанда, батыр С.Қаратілеуовтың әскеріне қарсы тұрып соғысуға бекінген. Сарбаздардың қарулы сұсынан сескенген алаштық жазалаушы әскер кері қайтады. Бұл оқиға ел аузындағы әңгімелерден бөлек, жырларда кең көрініс тапқан. Мысалы: ақын Қанайбековтың «1919 ж. шілде айында С.Қаратілеуовтың шығуы» атты бұрын жарияланбаған дастаны. Осындай сарындағы жыр-дастандарды ел аралап латын әрпімен алғаш қағазға түсіргендердің бірі академик Әлкей Марғұлан болатын.
Көп ұзамай қалың әскермен Орынбордан келген комиссар Ә.Жәнкелдин Торғайдағы Алаш Орда билігін құлатты. Сөйтіп, билік үшін өрістеген күрес те саябырсиды, кеңестік бағыттағылар үстемдікке ие болды. Ал, қара халыққа керегі сол тұста алдымен тыныштық, жүдеген шаруасын күйттеуіне мүмкіндік қана еді.
Жаңа биліктің өкілдерінің үнемі назарда ұстағаны алдымен 1916 жылы көтерілісте елді бастап шыққан халқы сайлаған хан, батырлар еді. 1920 жылдың басында 1916 жылғы көтерілісте Арғын хандығының ханы болып сайланған О.Шолақовты және мыңбасы Қ. Алтынсаринді «...үкіметке қарсы әрекет етушілер» ретінде айып тағып, соттап Семейге, кейін Сібірге жер аударды. Бұдан шығатын қорытынды кеңес үкіметі 1916 жылғы көтерілістің даңқты қаһармандарына сенімсіздік танытып, оларды құрықтауға бел шеше кіріскендігін аңғартады. Өйткені, халық ішінде беделді, көзі тірісінде-ақ аты аңызға айналған Кейкі сынды ерлердің кез келген сәтте елін соңынан ерітіп, жұмылып жұдырық бола алатынын 1916 жылғы оқиға көрсеткен еді.
Кеңес билігіне қарсылығы
Батырдың кеңес билігіне алғашқы қарсылығы ауыл белсенділерінің қызметтерін асыра пайдаланған басбұзарлықтарына қарсы бағытталды. Оның үстінен жоғарыға жөнелтілген жалған арыз, ақпарлар батырды «жау», «банды» деп қуғындауға негіз болды. «Он стал мстить русским и день от дня организовал себе больше и больше банду, пуская агитацию среди киргиз, что он идет освобаждать киргиз от ига русских. ...В 1921 году в июле месяце у него было 70 человек хорошо вооруженных» деп әділетсіздікке қарсы шыққан әрекеті негізсіз бағаланып, жоғары жаққа жөнелтілді және оның сарбаздарының қатарына жазықсыз жапа шеккен, қызылдардан тепіреш көрген жарлы-жақыбайлар да қосылды.
1921 ж. жазында Кейкі "бүлігін" басу үшін Торғайдан шыққан қызыл әскерлермен Сарыторғай өзенінің бойында шайқас болып, Кейкі жасағы іргелес жатқан Атбасар уезіне қарасты Бағаналы ауданына ығысты. Бұл өңірде де кеңес саясатына қарсы елдің наразылығы өршіп тұрған шақта Кейкінің келуі отқа май құйғандай әсер етті. Бұл жайлы Атбасар уездік парткомитетінің мәжілісінде айтылып, дабыл қағылды.
Ел аузындағы қария сөздерге қарағанда, Кейкінің соңынан ерген халық орталарынан Бағаналының төрт босағасының бірі атанған, атақты Бабырдың немересі Құлсейітті хан сайлап алған. 1921 ж. шілденің басында Қарсақпай милициясының кеңсесіне шабуыл жасалып, шайқаста бірнеше милиционер қаза табады. Сол сияқты, көтерілісшілер Қорғасындағы мырыш кенішіне бақылау орнатты.
Сөйтіп, Атбасар уезі басшыларының «бандитизммен күрес» мәселесіндегі бас ауыртар басты тұлғасына айналған Кейкінің көзін жоюға уездік ревкомның бар күші жұмылдырылды. 1921 жылы 28 шілдеде құрамында 438 адамы бар Плескачтың басшылығымен Атбасардан әскер шықты. Екі жақ Ұлытау маңында кездесіп, жеңіліс тапқан Кейкі қолға түспей жасағымен шегініп кетеді.
Сол жылдың 20 қазанында Атбасардан И.Исайкин қалың әскермен шығып, көтерілісшілерді қуғанымен жете алмай, суықтың түсуіне байланысты олар да кері қайтады. Бұл жөнінде И.Исайкин естелігінде тәпіштеп жазған. Енді батырдың жасағымен оңтүстіктегі Қызылорда өңіріне қарай ойысуынан басқа жол қалмады.
Қарсақпай зауытының алғашқы директоры, Кейкіге қарсы ұйымдастырылған шаралардың басы-қасында жүрген И.Деев естелігінде: «После разгрома отряда Кейки скрылся и оказался в районе озера Телегуль, около Кызыл-Орды, где опять собрал отряд до 350 человек. Расположивщая по дороге Карсакпай-Кызыл-Орды Кейки начал грабить всех проезжающих» деп батырдың 1916 жылы Атбасар уезінде құрылған Бағаналы хандығының бас дін басшысы Ахмет ишан Оразаевтің ауылына жақын маңдағы Шұбартөбе деген жерге барып паналағанын жазады.
Басмашылдармен байланысы
Кейкінің Кеңес саясатына қарсы қарулы күресі осы кезде Орта Азияда өрши түскен басмашылық қозғалыс жетекшілерінің назарын да аударған болатын. Аталған қозғалысты ұйымдастырушылардың бірі башқұрт азаматы, аты әлемге танымал З.В.Тоған естелігінде 1921 ж. күзде ислам әлемін біріктіру үшін күресуші, Түркия әскери күштерінің маршалы Әнуар пашаның Кейкіге арналған қылышы мен сый сияпатын, қазақ «басмашыларына» нұсқауын жеткізу үшін Қазақстанға өтуіне көмектесуін сұраған елшілердің келгендігін айтады.
Қапыда қолға түсу
Енді қарулы әскермен Кейкі батырды ұстаудың қиындығын жете түсінген Торғай және Атбасар уезінің басшылары бірлесе отырып оны алдап қолға түсірудің амалына көшті. Сөйтіп, Ә.Жәнкелдиннің атынан қолы қойылып, мөрі басылған жалған хат дайындалды. Аталған хатта батырдың бар «күнәсі» кешірілетіндігі және Торғайдан қызмет берілетіндігі айтылды. Батырға хатты тапсыруға Ахмет ишан таңдалды және Кейкінің сарбаздарымен ишан ауылының маңында қыстап жатқандығы есепке алынды. Жоспарды іске асыру 1922 жылғы наурыздың басы болып белгіленді.
Сөйтіп, Торғайдан Н.Токарев, Қарсақпайдан С.Мағзұтов бастаған қызыл әскер 1922 ж. науырыздың басында ишан ауылына келіп жетті. Әскерлер ауыл маңына жасырынды, ал Н.Токарев және С.Мағзұтовтармен келіссөз жүргізу үшін Ахмет ишан үйіне келген жерінде Кейкі қапыда қолға түсті.
«Операция прошла удачно. На месте расстреляны основные виновники его отряда, а остальные распущены по домам. Товарищи Токарев и Магсутов решили Кейку и его брата доставить в Тургай» деп оқиға барысын баяндайды куәгер И.Деев.
Тұтқыннан босатып алу
Сонымен, тұтқынға түскен батырды, жары Ақжан, інісі Түскенмен бірге Торғайға жеткізу үшін Токарев жолға шығады, ал, Мағзұтов әскерімен Қарсақпайға қайтады.
Ал, Кейкінің қалған сарбаздары батырды қызылдардың қолынан босатып алуды ойластырып, Токаревтердің артынан еріп отырып, дегендеріне жетті. Қостанай губштабының бастығы Чернышев Орынборға жөнелткен жеделхатында: «18.03.22 г. начальник отряда Токарев, следовавший впереди отряда вместе сопровождающим его милиционером района ауле Муршибай …наскочил засаду бандита Кукумбаева числ. 14 чел., который был обезоружен и увезен в неизвестном направлении. Банда Кукумбаева имела целью захватить отряд Токарева и освободить банду Кейка» деп жазса, Торғайдағы ЧОН-ның взвод командирі Стуканнда Қостанайға салған 19.03.22 ж. № 056 жеделхатында сарбаздардың Кейкіні босатып әкеткенін растайды. Жолай Кейкі Токаревті атып кетеді.
Батырдың қаза табуы
Бұл суыт хабар шұғыл түрде Торғайға жетіп, ол жақтан взвод командирі Стукан бастаған ЧОН-ның әскері шығып, қашқандарды індете қуды (Қазақ даласындағы кеңес саясатына қарсы көтерілістерді басу үшін Төтенше тапсырманы орындайтын /ЧОН/ бөлімдер құрылған болатын. Торғайда сондай әскри бөлімдердің бірі 1921 ж. 12 қазанда құрылған Торғай взводы). Ақыры Жыланшық өзенін бойлай қашқан Кейкілер 1922 ж. 29 науырызда Жалаулы деген жердегі қыстақта түнеуге тоқтағанда қоршауға түседі. Сөйтіп, есіл ер қызылдармен болған осы атыста қаза табады. «29.03.22 г. бандит Кейка пойман отрядом под командированием отд. командиром тов. Дудина 200 верст от Тургая, растрелен на месте и с ним человек бандитов № 5» деп жазылған № 084 санды жеделхатты Стукан Қостанай губштабына жөнелтті.
Мәйтті қорлау және басқа да зұлымдықтар
Қызыл жендеттер бұларды айуандықпен өлтірді: батырдың екі қолы, басы кесіп алынды, айы-күні жетіп отырған Ақжанның ішін жарып, нәресте етік табанына тапталды және інісі Түскенде азаппен өлтірілді. «...в доказательство, что Кейка был убит, отрублена голова и доставлена в Тургай» деп көзімен көргенін жазса И.Деев, тағы бір куәгер С.Искаков «Кейкінің басын қанжығасына байлап М.Сафарғалиев қалаға кіргенде жұрт таңырқап көруге барды. Бас көше шамына байлаулы тұрды кешке дейін. Оны ілу себебі Кеңес үкіметіне қарсы шыққандарға осындай өлім деп айбар етілді» деп көрсетеді естелігінде.
Батырдың басы
Батыр бабамыздың басы С.Петербург қаласындағы кунсткамера қорында сақтаулы тұрған еді. 1995 ж. 24 наурызда Мәскеуден ҚР ІІМ – не жіберілген хатта: «МИД РФ свидетельствует свое уважение Посольству РК в Москве и ответ на ноту МИД РК № 19/63 от 13.01.95 г. имея честь сообщить следующие: Череп К.Кокембаева действительно хранится в антропологическом фонде кунсткамеры г. С.-Петербурга» деп көрсетілуі сөзіміздің айғағы болады.
Сонымен бірге, 2000 жылы қазақ халқының ХIХ ғ. ұлт азаттық қозғалысының жетекшісі Кенесары Қасымұлының басын арнайы С.Петербургке іздеп барған экспедиция мүшелеріде газет бетінде жариялаған мақалаларында Кейкі батырдың басы сақталған қорапты көргендерін жазған-ды. .
Қазірде батыр бабамыздың бас сүйегі елімізге қайтарылды және туған жері Торғай өңірінде, жеке кесенесінде қара жерге арулап тапсырылды. Кесене салынған жер Арқалық қаласынан 65 шақырым қашықтағы Торғайға баратын тас жолдың бойы, Амангелді ауданына қарасты Тасты ауылының тұсы. Бұл Кейкі батырдың ата қонысы.
Дереккөздер:
Санат:Қазақ батырлары Санат:Қазақстан тарихы Санат:Қостанай облысы тарихы Санат:Алаш қозғалысы Санат:КСРО-да атылғандар Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстардың көсемдері
Михайл (Белебеев ауданы)
Михайл — Башқұртстанның Белебеев ауданындағы ауыл, Ермолкин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 5 адамды құрады. Пошта индексі — 452023, ОКАТО коды — 80209807007.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Чонга
Чонга — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Таборинка өзенінің оң жағалауынан 68 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тавда өзенінің бастауынан сағасына дейін, Сосьва өзенін қоспағанда бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Кермексабын
Кермексабын (Limonium otolepis) - кермек туысының бір түрі. Биіктігі 20-120 см, сабағы түксіз, тамыры жуан, жапырағы ерте түсетн көп жылдық өсімдік. Жапырағы сопақша пішіндес. Тұқымы қызғылт қоңыр, ұзындығы 1,1 мм, ені 0,6 мм. Мамыр - тамыз айларында гұлдейді, маусым - қыркүйек айларында жеміс береді. Кермексабын Солтүстік Ауғанстан, Батыс Қытайда, Орта Азияда таралған. Қазақстанда Ембі, Қарқаралы, Арал маңы, Қызылорда облысы, Бетпақдала, Мойынқұм, Қызылқұмда, Түркістан төңірегінде, Шу-Іле тауында, Қаратау, Батыс Тянь-Шяньда өседі. Кермексабынның тамырында 6-21 %-ға дейін илік зт - танин болады.
Дереккөздер
Санат:Қорғасыншөптер Санат:Азия өсімдіктері
Саралжын (Бөкей ордасы ауданы)
Саралжын — Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданындағы ауыл, Саралжын ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Сайқын ауылынан шығысқа қарай 159 км-дей жерде, Нарын құмының солтүстігінде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1623 адам (824 ер адам және 799 әйел адам) болса, 2009 жылы 1320 адамды (668 ер адам және 652 әйел адам) құрады.
Тарихы
1962-1997 жылдары қой өсіретін Құрманғазы атындағы кеңшардың орталығы болған. Кеңшар негізінде Саралжында және округтегі Бескөл ауылында 1997 жылдан шаруа қожалықтары жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Бөкей ордасы ауданы елді мекендері
Тыңғылықты өңдеу кезеңі
Тыңғылықты өңдеу кезеңі – дала жұмыстары кезінде жинақталған геологиялық материалдарды жан-жақты талдау, өңдеу және саралау кезеңі.
Пенья-Гарсия
Пенья-Гарсия (Penha Garcia) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Иданья-а-Нова муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария (Maria).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Каштелу-Бранку округінің елді мекендері
Райт заңы
Райт заңы - табыс неғұрлым жоғары болған сайын, жинақтау деңгейі және табыстың шығындағы үлесі де соғұрлым жоғары.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Сан-Манго-Д'Акуино
Сан-Манго-Д'Акуино (San Mango d’Aquino) — Италиядағы коммуна, Калабрия әкімшілік аймағына қарасты Катандзаро провинциясында орналасқан.
Тыдыл-Яха (Пур-Пе тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Сан-Манго-Д'Акуино
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1864 адамды құрайды. Халық тығыздығы 311 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 88040.
Тыдыл-Яха (Пур-Пе тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сан-Манго-Д'Акуино
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Фома Аквинский. Жыл сайынғы мерекесі — 27 қаңтар.
Тыдыл-Яха (Пур-Пе тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сан-Манго-Д'Акуино
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калабрия елді мекендері
Лагуна-де-Камерос
Лагуна-де-Камерос (Laguna de Cameros) — Испаниядағы муниципалитет. Риоха автономды бірлестігіне қарасты Риоха провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Тьерра-де-Камерос ауданында (комарка) орналасқан.
Қала қамқоршысы Санто Доминго де Силос болып саналады.
Попско (Хасково облысы)
Попско (Попско) — Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 51 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6580. Телефон коды — 03666. ЕКАТТЕ коды — 57769.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Хасково облысының елді мекендері
Врангельсбург
Врангельсбург (Wrangelsburg) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Алдыңғы-Шығыс Померания ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 207 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 14,99 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 59 102. Муниципалитеттің басшысы — Андреас Юдс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Дінмұхамед Қонаев ауылы (Шу ауданы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Төле би ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 4 км-дей жерде, Шу өзенінің оң жағалық аңғарында орналасқан.
Халқы
Тұрғыны 5371 адам (2009).
Тарихы
Іргесі 1905 жылы патша үкіметінің бекінісі ретінде қаланған. 1974 – 96 жылдары қызылша өсіретін кеңшардың орталығы болып келді. Оның негізінде Дінмұхамед Қонаев ауылында 2 ЖШС және 200-ге жуық шаруа қожалықтары құрылған. Ең жақын темір жол стансасы – Бірлік (2 км).
Санат:Шу ауданы елді мекендері
Муфта
Муфта (Muffe немесе mouwtje) – техникада біліктерді, құбырларды, болат арқандар мен кабельдерді, т.б. жалғастыруға арналған құрылғы. Ол біліктерді өзара жалғастыру әрі соққы әсерінен қорғау, жетекші білікті жалғастыру не ажырату, ұзын біліктердің температуралық ұлғаюына қарсы шара, күрделі механизмдерді құрастыруды жеңілдету үшін және әр түрлі қорғауыш құрылғыларда басқару элементтері ретінде пайдаланылады. Муфтаны жалғастыру, машина мен механизмдер жетегінің муфтасы, ал пайдалану мақсатының ерекшелігіне қарай тұрақты жалғастыру муфтасы, басқару жүйесі арқылы біліктерді жалғастыру немесе оларды ажыратуға арналған басқарылмалы (ілінісу) муфта, жұмыс ырғағына сәйкес біліктерді жалғастыру немесе ажыратуды өздігінен автоматты түрде іске асыратын басқарылмалы муфта, машиналардың қалыпты жұмыс ырғағы қалыпты жағдайдан ауытқыған кездерде біліктерді ажыратып жіберуге арналған қорғауыш муфта және айналу моментін беруге арналған сырғанама муфта деген түрлерге ажыратылады. Құбырларды өзара жалғастыратын муфтаның бір түрін фитинг деп атайды.
Дереккөздер
Санат:Физика
Келдібек хан
Келдібек хан – Алтын Орда ханы. Жошы әулетінен шыққан, Батудың ұрпағы.
Муин әд-Дин Натанзидің “Ескендір анонимі” мен орыс жылнамаларында Келдібек хан Алтын Орда ханы Жәнібектің, ал “Муизз әл-ансаб фи шаджарат салатин Моғұлда” Жәнібектің баласы Ірінбектің ұлы делінеді. Кейбір шығыс авторлары мен орыс деректерінде Келдібек хан 1357 жылы Бердібектің қолынан қаза тапты деп көрсетілген. Алтын Ордадағы 1360 – 80 жылы “дүрбелең жылдары” Өзбек ханның жесірі, Жәнібектің шешесі Тайдұғлы бегім және оның жақтастары Сарай қаласында Келдібек ханның атымен басқа біреуді хан деп жариялады. Шығыс Дешті Қыпшақ аңыздарында ол адам жалған Келдібек хан деп аталды. Таққа отырғаннан кейін Келдібек хан Жошы әулетінен шыққан көптеген әмірлер мен билерді қырып-жойды. Нумизматикалық деректерге қарағанда һиджраның 762 – 63 ж. (1360 – 62) билік құрған. Низам әд-Дин Шами, Шараф әд-Дин Әли Йездидің мәліметтері және авторы белгісіз “Шәджарат әл-атрак” шығармасы бойынша, ол Бердібектен кейін және Наурыз ханға дейін билік жүргізген. Өтеміс қажының “Шыңғыснамесінде” Келдібек хан Бердібек қайтыс болған соң хан болған Хызыр хан тақтан қуылғаннан кейін билік басына келген. Орыс жылнамалары мен басқа да деректер бойынша, Келдібек хан Бердібек, Құлпа, Наурыз, Хызыр, Темір қожа, Орда-Шейх, Абдаллах сынды хандардан кейін, Мұратпен (Мурид, Мурут, Бурут) бір мезгілде билік жүргізген. Мұрат Келдібек хан қайтыс болғаннан кейін сарайда хан болған. Келдібек хан өзіне наразы әмірлердің қолынан қаза тапты. Келдібек хан тұсында Алтын Ордадағы экономикалық-саяси жағдай едәуір әлсіреді.
Дереккөздер:
Санат:Алтын Орда хандары Санат:Жошылықтар
Күйдірмелеу
Күйдірмелеу (орысша травление) — қатты материалдардың қажеттілікке қарай химиялық не электрохимиялық тәсілмен еріту. Технологиялық күйдірмелеу тәсілі интегралдық схемалар, басылған платалар жасауда, типографиялық клишелердің ашық әсерлерін терендетілген, ойыңқы басу формаларын басу элементтерін қалыптастыру үшін қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Полиграфия
Куэлью-Нету (Мараньян)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44095 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 975,523 км² шамасында. Халық тығыздығы — 45,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1893 жылы құрылған.
Санат:Мараньян елді мекендері
Роза Тайманқызы Айдарбаева
Өмірбаяны
1952 жылы қойнауы мәдениеттің мұрасына мейілінше бай, жер асты мұнай байлығымен белгілі, өнерлі адамдардың өлкесі Маңғыстау облысы, Қаратау бауырындағы Таушық кентінде дүниеге келді.
Оның әкесі Тайман Айдарбаев әрі күйші, әрі сазгер адам. Ол 25 тей күйлердің авторы. Анасы – Рахима әнші. Немере ағасы Байжабай : «Роза Бағлановадай елінің еркесі болсын», – деп өмірге келген сәбидің атын Роза қойған. Әкесінің сазгерлігі, күйшілігі, анасының әншілігі балғын Розаның өнерге деген ынтызарлығын ерте оятты. Ол алты жасында әкесінен Құрманғазының «Бозшолақ» күйін үйреніп, үй ішінде, қаумалаған көршілер алдында тарта бастады. Розаның алғашқы жеңісі 3 сыныпта оқып жүрген шағында кезекті өнер сайысында орындалды, бірінші орынды жеңіп алды. Көркемөнер үйірмесіне қатысып Тастановтың «Қазақ биі» атты күйін тартып жүрді. Тұщыбектегі мектеп қабырғасында және аудандық өнер сайыстарында тек бас жүлделерді жеңіп алатын.
Роза онжылдықты тәмамдағасын 1970 жылы Атырау қаласындағы музыка училищесіне оқуға түседі. 1974 жылы консерваторияны үздік дипломмен аяқтайды.Ғазиза Жұбанованың басқаруымен Қазақтың Мемлекеттік (ҚМ) Құрманғазы атындағы Академиялық халық аспаптар (АХА) оркестрі құрамында Италияға гастрөлдік сапармен алғаш рет Еуропада ұйымдастырылған концерттерде жас студент Роза Айдарбаева да қатысты.
Консервторияны үздік аяқтап, ұлттық аспаптар бөлімінде ұстаздыққа қалдырылды.
1984 жылы Роза Тайманқызы Маңғыстау облысына қызметке ауысты. Ақтаудың музыкалық мектебіне орналасып, ұстаздығымен көптеген шәкіртерді өнердің салиқалы жолына қанатандырды.
1992 жылы облыстық филармонияға жеке орындаушы және «Ақжарма» фольклорлық ансамбліне жетекші домбырашы болып қызметке орналасты. Сол шақта Абыл Тарақұлы атындағы Қазақ ұлт аспаптары оркестрі бой көтерді. Бұл игілікті іске Маңғыстаудың талай өнерпаздары ат салысты. Ол ұжыммен бірге Түркия, Қытай, Франция елдеріндегі фестивальдерге қатысып, елге абыроймен оралып жүрді. Сол кездегі Мәдениет министрі Еркеғали Рахмадиұлы Рахмадиев Розаны Түркияда өтетін Дүниежүзілік фестивальге қатысушылар тізіміне кіргізді. Оған көптеген мұсылман елдерінің өнерпаздары қатысты. Бұл жолыда Роза тағы да жүлдегер атанды.
Марапаттары
1996 жылы Роза Тайманқызы Айдарбаеваға Қазақстан Президенті жарлығымен ҚР еңбек сіңірген әртісі атағы берілді. Бұл оның ұзақ жылдар бойғы өнер жолындағы табысты еңбегін құрметпен бағалау. Оған 1992 жылы «Республика ағарту ісінің үздігі» белгісі берілді, ал 1997 жылы «Құрмет» орденімен марапатталды.
Алабұта
Алабұта (Chenopodіum) – алабұталар тұқымдасына жататын бір жылдық өсімдіктер туысы. Ол көбіне өзен-көл жағаларында, сор, сортаң, жерлерде өседі. Қазақстанда 20 түрі бар. Алабұтаның биіктігі 5 – 300 см-дей. Гүлі қос жынысты, шашақты гүлшоғырына топталған. Алабұтаның ең жиі кездесетін түрлері кәдімгі Алабұта және иісті Алабұта. Кәдімгі Алабұтаның биіктігі 10 – 300 см-дей. Тік бұтақты сабағына ақтүкті жапырақтары кезек орналасады. Гүлі қосжынысты, ақшыл сары түсті келеді. Маусым – тамызда гүлдейді, қыркүйекте жеміс береді. Тұқымында көптеген пайдалы заттар бар. Халық медицинасында пайдаланады. Тұқымын кебекпен араластырып, малға береді. Иісті Алабұта сары жасыл түсті, хош иісті, биіктігі 15 – 60 см-дей. Ұзынша келген жапырағы сабаққа кезек орналасады. Ұсақ гүлдері шашақты гүлшоғырына топталған. Маусым – тамызда гүлдейді. Дәрілік өсімдік ретінде қан тамырларын, демікпе ауруларын емдеуге және қара күйе көбелегін жоюға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Алабұталар
Арыстанды мәдениеті
Арыстанды мәдениеті - Қазақстанда (жалпы Еуразияда) табылған ең көне археологиялық мөдениет.
Қарапайым тасмалта қүралдармен сипатталып, олдувай мәдениетіне сәйкес келеді. Үлкен Қаратау жотасындағы Арыстанды өзенінің жағалауынан Х.Алпысбаев (1959) тапқан Маңғыстау қаратауындағы Шақпақата тұрағында табылған тасмалта құралдар да осы мәдениеттің жәдігерлері. Олардың жасы 2 млн жыл деп шамаланады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан археологиялық мәдениеті
Лидия Леонтьевна Ашрапова
Лидия Леонтьевна Ашрапова (26 тамыз 1935, Амга, Саха Республикасы) — қазақ актрисасы.
Өмірбаяны
1952 жылы Ташкент хореографиялық училищесін бітірген.
1952-1954 жылдары — Ташкент филармониясының актрисасы, 1956-1958 жылдары — Қазақ ән-би ансамблінің солисті, «Қазақфильм» киностудиясының актрисасы.
90-шы жылдары "Қазақфильм" киностудиясындағы мансабын аяқтап, күйеуі Асхат Ашраповпен бірге Ресейге, Мәскеу облысына көшті. Бұл жақта ол өзінің шығармашылық қызметін жалғастырды.
1990 жылы Ашрапова күйеуімен бірге "Альянс" кинофирмасын құрды. Кинофирмада ол көркем жетекші-продюсер ретінде жұмыс атқарды.
Соңғы 17 жылын Ашрапова Қырымда науқас күйеуін қараумен өткізді.
Марапаттары мен атақтары
«Біз осында тұрамыз» (реж. Шәкен Айманов) фильміне түскені үшін «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен марапатталды.
Республикалардың көптеген мемлекеттік және кинематографиялық мақтау қағаздарымен марапатталған. Алматы қаласының Фрунзе аудандық кеңесі депутаты болып сайланған; Қазақ КСР кинематографистер одағы қарауындағы тұрғын үй-тұрмыстық комиссиясы председателінің орынбасары болды; Қазақстан әйел-кинематографистер ассоциациясының председателі болды.
NGC 644
NGC 644 — Феникс шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 5 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 644 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6097, ESO 244-43, MCG -7-4-27, FAIR 706, AM 0136-425, IRAS01367-4250.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз)
Кельбах
Кельбах (Kehlbach (Rheinland-Pfalz)) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Рейн-Лан ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 171 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 2,14 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 41 070. Муниципалитеттің басшысы — Уве Вебер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Көктұма (ауыл)
Көктұма — Жетісу облысы Алакөл ауданындағы ауыл, Ырғайты ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Үшарал қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 65 км-дей жерде, Алакөл көлінің оңтүстік-батыс жағасында орналасқан.
Паньшиха (Бурла тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Тополь көлі су алаптары және Бурла өзендері. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Обь және Ертіс өзендері аралықтарындағы ағынсыз аймақ.
Көктұма (ауыл)
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2016 адам (1034 ер адам және 982 әйел адам) болса, 2009 жылы 1729 адамды (870 ер адам және 859 әйел адам) құрады.
Паньшиха (Бурла тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері
Қаптал шапан
Қаптал шапан — ұлттық сырт киім. Жүн тартып, бидайылап, бағалы маталардан жағасыз, жұқа етіп тіккен.
Дереккөздер
Санат:Қазақ ұлттық киімдері
Көктұма (ауыл)
Дереккөздер
Санат:Алакөл ауданы елді мекендері
Пажеу-ду-Пиауи
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 571 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 075,263 км² шамасында. Халық тығыздығы — 2,4 адам/км².
Тарихы
Қала 1994 жылы құрылған.
Санат:Пиауи елді мекендері
Роуэн Аткинсон
Роуэн Себастьян Аткинсон CBE (ағыл. Rowan Sebastian Atkinson 6 қаңтар 1955 жылы, Консетт, Дарем, Англия, Ұлыбритания) — британдық актер, сценарист, продюсер және жазушы. Әлемге аттас сериалда мистер Бин комедиялық ролін сомдамуымен әйгілі. BAFTA сыйлығының лауреаты (1981, 1990), оның екіншісі «Қара сұр жылан» ситкомдағы рөлі үшін алды.
Өмірбаяны
Болашақ актер болашақ Ұлыбритания Премьер-Министрі Тони Блэрмен бірге Дарем соборында дайындық мектебінде оқыды. Блэр 13 жаста болғанда 11 жасар Аткинсон оның мектебіне ауысқан болатын. Содан кейін Роуэн Камбрия графтығындағы Сэнт-Бис мектебін бітірді. 1975 жылы электротехниканы оқыған Ньюкасл университетін бітірді. Оксфордтық Куинз-колледжінде электротехника бойынша магистр дәрежесін алды (2006 жылдан бастап осы колледждің құрметті мүшесі).
Отбасы
1990 жылдан бастап 2015 жылдың 10 қарашасына дейін Роуэн Аткинсон гримші Санэстрэ Сестримен тұрмыс құрды. Үйлену тойын екі рет атап өтті: бірінші рет, барлығынан жасырын Нью-Йорктегі «Орыс шайханасы» мейрамханасында, бір аптадан соң Лондондағы сәнді «Савой» отелінің мейрамханасында 10 мың фунт жұмсап, 80 адамға залға тапсырыс берді. Ерлі-зайыптылардың екі баласы бар - ұл Бен, қыз Лили. 2014 жылдан бастап Роуэн Луиз Фордпен қарым-қатынаста болды, ол 2017 жылдың желтоқсан айында оған үшінші бала тауып берді.
Рауанның үлкен ағасы Родни Аткинсон (1948 ж.т.) - белгілі ағылшын экономисті, саясаткер және публицист.
Мансабы
Аткинсонның актер ретінде мансабы 1978 жылы, The Atkinson People радиошоуда жетекші, сценариші және негізгі актері болған кезде басталды.
1990 жылы Аткинсонды бүкіл әлемге танымал қылдырған «Мистер Бин» телесериалын көрсете бастады. Сериал өте танымал болды, бір серия теледидарлар айналасында шамамен 20 миллион адамды жинады. Роуэн 1990 жылдан 1995 жылға дейін, содан кейін 2007 және 2015 жылдары бөлек эпизодтарда ролін сомдады. 1997 жылы толық метражды «Мистер Бин» фильмі жарыққа шықты, ал 2007 жылы оның жалғасы - «Мистер Бин демалыста» шықты.
2012 жылы ол Лондондағы Олимпиада ойындарының ашылуына қатысқан, Мистер Бин рөлін сомдап, синтезаторда (Korg M3) ойнап, «Отты күйме арба» фильмінің саундтрегін орындады.
Қызығушылығы, хоббиі
thumb|right|200px|Роуэн Аткинсон 2009 жылы Goodwood Circuit-да Мистер Бин сериалынан танымал көріністі қайталауды
Мистер Биннің көлігі: Роуэн Аткинсонның кейіпкері 1970 жылғы Mini Leyland 1000cc лимонында жүреді. Шын өмірде актер Роуэн Аткинсон спорттық автокөліктер қызықтыратын коллекционер ретінде танымал. Сондай-ақ, ол кәсіби журналдарда үнемі мақала жазады, «Top Gear» телевизиялық бағдарламасының 17-маусымда қонақ болып келді (17 маусым/ 4 эпизод). Аткинсон жинағына мыналар кіреді:
Сондай-ақ, актер жүк тасу авто көлігі мен жол пойыздарын жүргізуге құқылы.
Сілтеме
Роуэн Аткинсон IMDB сайтында
Санат:BAFTA марапаты иегерлері
Пушка (өзен)
Пушка — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Онеж кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 14 шақырымды құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онеж кірмесі су алабының өзендері Унежма өзені су алабының батыс шекарасынан Онега өзенін қоспағанда Золотица өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Рик Риордан
Рик Риордан — американдық жазушы,көбінесе "Перси Джексон", "Құдай ұрпақтары" кітаптарымен белгілі
Өмірбаяны
Рик Риордан 1964 жылы АҚШ-тың Сан-Антонио қаласында, мұғалімдер отбасында дүниеге келген. Оның анасы суретші және музыкант болса, әкесі мүсінші болды. Сондықтан да отбасыда әрқашан шығармашылық атмосфера болған. Ол Сан-Антонияда мектеп бітірді, бірақ гитарист болғысы келіп, Солтүстік Техас мектебіне түсті. Рик тұңғыш романын 1997 жылы жазды. Бұл кітап - «Қан-қызыл Текила» (түпнұсқа атауы - "Үлкен қызыл Текила") болды. 2005 жылы "Перси Джексон және Олимпшілер", яғни, "Перси Джексон және найзағайды ұрлаушы". Кітаптың басты кейіпкері - он екі жасар бала, грек құдайы ұлы. Жазушының әр жаңа жұмысы үнемі «Нью-Йорк Таймс» алады. 2010 жылы "Перси Джексон және найзағайды ұрлаушы" кітабінің фильмі «ХХ ғасырдың Фокс» киностудиясымен шықты. 2006 жылы келесі кітабы «Перси Джексон және құбыжықтар теңіз» АҚШ-та балаларға арналған ең үздік кітап аталды. Төртінші роман циклы үшін миллионнан астам көшірмелерін сатылды. 2008 жылы, Рик Риордан «39 кілттер» романын жазды. Ол сондай-ақ үлкен табысқа ие болды.
Шығармалары
«Перси Джексон и Олимпиадашылар» Перси Джексон және найзағайды ұрлаушы (Перси Джексон и Похититель молний 1 шілде 2005)
Перси Джексон және құбыжықтар теңіз (Перси Джексон и Море чудовищ 1 сәуір 2006)
Перси Джексон және титан қарғысы (Перси Джексон и Проклятие титана 11 мамыр 2007)
Перси Джексон және өлім шытырманы (Перси Джексон и Лабиринт смерти 6 мамыр 2008)
Перси Джексон және соңғы пайғамабар (Перси Джексон и Последнее пророчество 5 мамыр 2009)
«Олимп батырлары»
Жоғалған батыр (Пропавший герой 12 қазан 2010)
Нептун ұлы (Сын Нептуна 4 октября 2011)
Афинаның белгісі (Метка Афины 2 октября 2012)
Аидтің үйі (Дом Аида 8 октября 2013)
Олимп қаны (Кровь Олимпа 14 октября 2014)
Дереккөздер
"Перси Джексон және найзағайды ұрлаушы" кітабы
http://rickriordan.com/ сайты
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B8%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%BD,_%D0%A0%D0%B8%D0%BA орысша уикипедия
Ұйғырдың дербес атты әскери дивизионы
thumb|right|250px|[[Әскерлер]] Ұйғырдың дербес атты әскери дивизионы - Жетісудағы Азамат соғысы кезінде құрылған бөлім. 1920 жылы 28 қарашада Жаркент (Панфилов) қаласында еткен аудандық ревкомдар мен уездік партия ұйымының біріккен съезі Түркістан Компартиясының 5-съезі мен Түркістан республикасы Кеңесі 9-съезінің Қызыл Армия қатарына ұйғырларды тарту жөніндегі шешімін бірауыздан мақұлдады. 1921 жылы қаңтарда жер-жерден дивизионға 687 адам жиналды. Сөйтіп Жетісуда ұйғырлардың 57-тараншы атты әскер полкі, дербес тараншы атты әскер дивизионы және 39-дербес тараншы атты әскер эскадроны құрылды. Ұйғырдың дербес атты әскери дивизионы Жетісуда Софийск, Надеждинск станицалары мен Түргендегі контррев. бүліктерді жоюға қатысты. 1921 жылы қыркүйекте басмашыларға қарсы күреске Орта Азияға жіберілді. 1921-22 жылдары дивизион Әндіжан, Жалалабад, Бұхара қалаларын басмашылардан азат етуге қатысты.Жетісу энциклопедия.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы Санат:Атты әскерлер
Микхаузен
Микхаузен (Mickhausen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Аугсбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1368 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 15,48 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 72 178. Муниципалитеттің басшысы — Ханс Бихеле.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Құс сүті
Ерте заманнан-ақ құс сүті қол жетпейтін нәрсенің символы ретінде белгілі.Жұмыртқа қабығын жаңа ғана жарып шыққан кептер балапандары ұзын тұмсықтарын аналарының жұтқыншағына сұғып жатқанын көктемде үнемі көруге болады.Сөйтсе,олар одан сүт еміп тамақтанады екен.
Балапандары жарық дүниеге келгенше көгершін жемсауында ақ түсті ботқа тәрізді зат түзіледі. Оны жемсау немесе құс сүті деп атайды.Үй көгершіндерінің жемсауынан сүт бөлінуі он сегіз күнге дейін созылады.Одан әрі өсіп келе жатқан балапандары басқа азық түрлерімен қоректенуге көшеді.Жабайы көгершіннің балапандарын сүтпен қоректендіру мерзімі ұзағырақ. Дереккөз
Кітап блогы
Кітап блогы (орысша: книжный блок) — беттері рет-ретімен жинақтаталып, тігіліп не желіммен бекітіліп мұқабаға салуға не тыстауға дайындалған доптерлер топтамасы.
Дереккөздер
Санат:Полиграфия
Соя
thumb| |right| Соя (Glycіne) – бұршақ тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік туысы, бұршақ дәнді, майлы дақыл. Африка мен Оңтүстік-Шығыс Азияның ылғалды тропикалық және субтропик. жерлерінде 10 түрі, Қазақстанда 1 ғана түрі – екпе соя (қытайбұршақ) өседі. Биіктігі 40 – 100 см, жапырағы күрделі, үш құлақты келеді, гүлі ұсақ, ақ не күлгін түсті. Сабағы ірі, тік. Жемісі – бұршақ. Сояның дәнінде 24 – 45% белок, 20 – 32% көміртек, 13 – 37% май, D, B, E витаминдері бар. Соя жылу, жарық, ылғал сүйгіш өсімдік, тұқымы 10 – 11С-та көктейді, 5 – 7 см тереңдікке кең қатарлы тәсілмен себіледі. Вегетац. кезеңі 75 – 200 күн. Айқас тозаңданады. Қарашірігі мол қара топырақты жерде жақсы өседі, ал қышқыл, сор, батпақты топырақтарда нашар өседі. Соя ұнынан сүт, сүзбе, айран және кондитер тағамдары дайындалады, тазартылған майын тағамға пайдаланады. Соя белогынан жасанды талшық, пластмасса, желім алынады. Сояның майы сыр, бояу, сабын, маргарин жасауда, тоқыма өнеркәсібінде және медицинада қолданылады. Сондай-ақ соя – құнарлы мал азығы, шөбінің құрамында 36,4% шикі протеин, 6,5% май, 32,4% азотсыз заттар, 5,2% клетчатка, ал 100 кг шөбінде 51% мал азықтық өлшем болады. Соядан пішен, жарма, сүрлем, күнжара, т.б. дайындалады. Картоп, жүгері, жаздық бидай, т.б. дақылдар үшін жақсы алғы дақыл. Оны малға көк балауса түрінде беру, сүрлемге қосу үшін жүгері және қонақ жүгерімен араластырып егеді. Республикада Аврора, Гибридная-670, Волгоградка-1, Қазақстандық-200, Эврика-357, т.б. сорттары аудандастырылған. Негізінен, Алматы облысының суармалы егіншілігінде өсіріледі. Қазақстандағы соя егісінің жалпы көлемі 25,6 мың га, әр га-дан орта есеппен 14,5 ц өнім алынады.
=Пайдаланған сілтеме= Санат:Бұршақтар тұқымдасы
Аржамакша
Аржамакша — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пижма өзенінің сол жағалауынан 132 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка өзені Котельнич қаласынан, қала типті ауылдағы Аркуль Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бокстағы салмақ дәрежелері
Кәсіби бокс
Кәсіби бокстағы салмақ дәрежелері.
Әуесқой бокс
Әуесқой бокстағы салмақ дәрежелері, оның ішінде Жазғы Олимпиада ойындарында әрекет етеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бокс Санат:Бокс терминологиясы
Үш саты заңы
Үш саты заңы - Контпен ұсынылған тарихи-әлеуметтік заң. Оған сәйкес, білімдер мен қоғамның жалпы формасы үш күйден өтеді; а. «теологиялық» концепциялармен қамтылған білім және абыздар мен монархия үстемдік ететін қоғам; ә. әлеуметтік сыншылдықтын «жағымсыз» кезеңімен, сондай-ақ, саяси төңкеріс пен революцияға байланысты «метафизикалық» спекулятивті білім. б. Конттың үміттенуі бойынша әлеуметтік қайта ұйымдастыру ғылыми біліммен бағыттала отырып, жүзеге асырылатын және ғылыми әлеуметтану қолданыс табатын «позитивті» ғылыми білімнің қазіргі кезеңі.
NGC 6040A
NGC 6040A — Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Игл Гроув (Айова)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 3712 адамды құрады.
NGC 6040A
Ашылуы
Бұл нысанды 1870 жылы 27 маусымда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6040A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56932, UGC 10165, MCG 3-41-74, ZWG 108.96, DRCG 34-67, ARP 122, VV 212.
Игл Гроув (Айова)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Райт округы (Айова)
NGC 6040A
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Виктор Васильевич Решетов
Виктор Васильевич Решетов - өзбек тілінің маманы, турколог, КСРО Пед.ғылым академиясының академигі, филологиялық ғылым докторы, Өзб.КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері. 1952 жылдан КПСС мүшесі. Ташкенттегі Орта АЗия мемлекеттік университетін бітірген. 1929-1959 ж. осы университетте, Ташкент шетел тілдері институты мен Низами атындағы институтында, Өзб. КСР ғылым академиясының Ұлт мектептері институтының директоры болды және "Руский язык в национальной школе" журналының бас редаакторы болды. 1963 жылдан Өзбек республикалық орыс тілі және әдебиет институтының директоры болды. Виктордың ғылыми еңбектері түркі тілдері мен орыс тілін салыстыра  зерттеуге, өзбек тілінің  диалектологиясына арналған. Сондай-ақ оқу құралдарының, методикалық зерттеулердің авторы. Виктор Васильевич Решетов Еңбек Қызыл Ту, "Құрмет Белгісі" ордендері және иедальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:КСРО тұлғалары
Тастесерлер
Мұндай организмдер қатарына жататындар — кейбір тіріжандар (моллюска), теніз кірпілері, сақиналы құрттар, шаянтектестер және губкалар. Аталмыш қуыстар мен тесіктер көбінесе организм бөліп шығарған әртүрлі химиялық заттардың, (мәселен, қышқылдардың) тау жыныстарына тигізер әсерінен, сирегірек механикалық жолмен калыптасады.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Геофизика Санат:География
Әлеуметтік заң
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Ай-Витют
Ай-Витют — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Надым өзенінің оң жағалауынан 429 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Надым өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Надым.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сортон (Колорадо)
Сортон (Thornton) — Колорадо штатының Адамс округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 118 772 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 70.4 км² шамасында. FIPS коды — 08-77290.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Колорадо қалалары
Нысананы жою үшін ату
Нысананы жою үшін ату (огонь на уничтожение цели) — нысананы артиллериядан және атыс қаруымен ату. Нәтижесінде оның соғысу қабілеті мүлде жойылады. Атыс қаруымен нысананы жою оның кем дегенде 80%-ы жойылғанда мүмкін болады. Бұл соған сай ату жиілігін арттыру арқылы жүзеге асырылады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Кітапша
Кітапша (ор. брошюра) — жұқа тысты, көлемі 5-48 бет, басылған беттері топталып тігілген мерзімді емес басылым.
Дереккөздер
Санат:Полиграфия
Келсоқ
Келсоқ – ұлттық тағам. Тарыдан сөк жасалып, сөкті келіге салып үстіне аз ғана мөлшерде сүт, піскен немесе шикі қаймақ құяды да келсаппен түйеді. Әбден түйіліп болғанда сөк бөртіп, келсоқ дайын болады. Келінің ішінен қырып алып, дастарқанға қояды. Жас балаларға сыққан құрт сияқты береді.
Әшекей тастар
Әшекей тастар – кейбір бағалы қасиеттермен — әдемі түспен немесе кұрылым ерекшеліктерімен, қаттылығымен, тұтқырлығымен, жалтыратып өңдеуге икемділігімен сипатталатын минералдар мен тау жыныстары; әртүрлі сәндік бұйымдарды безендіру мақсатында пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Геофизика Санат:География
Ромери
Ромери (Romeries) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Камбре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,01 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59506, пошта индексі — 59730.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 432 адамды құрады. Халық тығыздығы — 71,88 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Жаңа Деревня (Белебеев ауданы)
Жаңа Деревня — Башқұртстанның Белебеев ауданындағы ауыл, Ермолкин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 33 адамды құрады. Пошта индексі — 452022, ОКАТО коды — 80209807008.
IC 1428
IC 1428 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Жаңа Деревня (Белебеев ауданы)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
IC 1428
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67979, ZWG 377.21.
Сыртқы сілтемелер
IC 1428 Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Ішкі қала (Баку)
Ішкі қала (İçərişəhər – Ичеришехер) сондай-ақ Ескі қала (Qədim şəhər), халық арасында Қалам немесе Қала (Qala) деп те аталады — Бакудің ең ежелгі бөлігі, сонымен қатар тарихи және сәулет қорығы. Ол жақсы сақталған бекініс қабырғаларымен қоршалған. Ауданы 221 000 м2 болатын қорық аумағында 1300-ден астам адам тұрады.
Керім Тіленшин
Керім Тіленшин
Ішкі қала (Баку)
Қорық аумағы қола дәуірінен бастап мекендеген. Археологиялық зерттеулер нәтижесінде VIII-IX ғасырларда Ішкі қаласының территориясы тығыз қоныстанғаны, қолөнер мен сауда дамығаны анықталды. Ширваншаһтар өзінің резиденциясын 15 ғасырда Шамахиден Бакуге ауыстырғаннан кейін, ескі қаланың өмірінде "кристалдану" кезеңі басталды. 1748-1806 жылдары Баку және оның орталығы Баку хандығының астанасы болды.
Керім Тіленшин
Өмір жолы
1906 жылы Көмешбұлақта туылды. XX ғасырдың бІлім шырағын тұтандырушы білікті ұстаз. Қазақстанның үздік халық ағартушысы.
Жазушы Мамытбек Қалдыбаевтың ол кісі туралы жазылған 2 томдық "Бәйдібек баба арманы" романын негізге алсақ, Керім баба жүрген жерінде мектеп салдырып, жетім-жесірге қамқорлық жасауды мұрат еткен және 64 мектеп пен 32 жетім балалар үйінің ашылуына мұрындық болған.
Ішкі қала (Баку)
Әзірбайжан сәулет өнерінің інжу-маржандары – Ішкі қаласында орналасқан әйгілі сәулет ескерткіштері, Қыз мұнарасы және Ширваншаһтардың сарайы. Олардан басқа, қорықта ондаған тарихи және сәулет ескерткіштері бар-мешіттер, керуен-сарайлар, моншалар, тұрғын үйлер, бірнеше мұражайлар, елшіліктер, қонақ үйлер, сауда орындары, кафелер мен мейрамханалар бар.