cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Афина
Қазіргі Афинада ежелгі грек, рим заманы мен орта ғасырлардың сәулет ескерткіштері жақсы сақталған. Олардың негізгілері — Акрополь төбесі (биікт. 125 м) мен Агора алаңы (суретті қ.). Қалада дүние жүзіне әйгілі Ұлттық археология мұражайы (1874), Акрополь (1878), Агор (1956), Византия (1914), Бенаки мұражайлары (1931) Ұлттық көркемсурет галереясы (1900), бар. Қала — бүгінгі Грекияның ірі өнеркәсіп орталығы. Грекия шығаратын барлық өнеркәсіп өнімдерінің 70%-ын өндіреді. Жеңіл, тамақ, металл өңдеу және металлургия, химия, полиграфия т.б. өнеркәсіп салалары дамыған.
Кіші Мег-Тыг-Еган
Кіші Мег-Тыг-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мег-Тыг-Еган өзенінің оң жағалауынан 36 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 164 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Консервілерді сақтау
Консервілерді сақтау. Консервінің әзірленген күні қаңылтыр банкалардағы этикетканың екінші бетінде арнайы көрсетіледі. Ал банканың түбіне «К» (жеміс-жидек және көкөніс консервілері), «Р» (балық консервілері) және «М» ( ет және сүт консервілері) әріптерә индексі көрсетілген штамп басылады. Банкалардың қақпағында немесе түбінде ( екінші жолда) ортасына әріп жазылған бірнеше цифр көрсетіледі. Штамптағы бұл цифрды әріптен бастап оқу керек, ондағы әріп консервіні дайындаған айды көрсетеді (мысалы «А» — қаңтар, «Б» — ақпан, одан әрі қарай алфавит бойынша, тек «З» әрпін есепке алмау керек.
Дереккөздер
Санат: Тағамдар
NGC 7104
NGC 7104 — Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы Франк Мюллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7104 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67137, ESO 531-18, NPM1G -22.0351, AM 2137-225.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз)
Жыл құсы
Жыл құсы
Елімізде 2006 жылдан бастап құстың белгілі түрі «Жыл құсы» аталып келеді.Оны Қазақстандағы Биологиялық Алуантүрлілікті Сақтау Қауымдастығы (ҚБАСҚ) мен Қазақстанның орнитолог ғалымдары ұсынып жүр. Мәселен, осындай ұсыныстар негізінде 2006 жыл- тарғақ,2007 жылы- қыстау қарлығашы,2008 жыл-тырна,2009 жыл-бозторғай, 2010 жыл- кәдімгі қараторғай,2011 жыл- үлкен сарышымшық,ал 2012 жыл- дала қыраны,2013 жыл- шиқылдық қаз,2014 жыл-ақбас үйрек «Жыл құсы» деп танылды. Ақбас үйрек- қазтектестер отрядының үйректер тұқымдасы, ақбас үйректер туысның әлемдегі 5 түрінің Орталық Азия тобының өкілі. Ол ғаламдық деңгейде жойылып кетуі қаупі төнген түр ретінде Халықаралық АТбиғат Қорғау Одағының және Қазақстанның Қызыл кітабына тіркелген. Қараторғай-түсі қара, орманды,бақты,жазық даланы мекендейтін торғай. Тырна-мойын ұзын,сирағы сидаған ірі жыл құсы.
Дереккөздер
«Балдырған журналы»
Санат:Құстар
Шымыр батыр
Шымыр батыр, Шымыр ата (т.-ө. ж. б.) – Ұлы жүздің дулат тайпасынан шыққан батыр, әулие.
Шежіре деректері бойынша Дулаттың кенже ұлы, шамамен Қазақ хандығының қалыптасып, нығаюы кезінде өмір сүрген. Талас, Шу өзендері өңірлерінде, Ташкент, Сайрамда билік жүргізіп, ұлұғ-бек (ұлы бек) атағына ие болған. Шымырдан шынқожа, бекболат, темірболат рулары тарайды.
Олардың ішінен ел мақтанышына айналған шешендер, билер, батырлар, датқалар, қоғам қайраткерлері (Қойгелді батыр, Байзақ датқа, Тұрар Рысқұлов, Бауыржан Момышұлы, Шерхан Мұртаза, тағы басқа) шықты. Шымыр батыр Ташкент қаласының маңында жерленген. Қабірінің басына 2000 ж. кесене тұрғызылды.
Cілтемелер
Санат:Қазақ батырлары Санат:Шежіре
Кофеұсатқыш
right|thumb|160px|Қол Кофеұстатқыштың ішкі түрі Кофеұстатқыш (Кофемолка). Қолмен айналдырылатын және электр кофеұсатқыш бар. Қолмен айналдырылатын кофеұсатқыштың, әдетте, ағаш немесе металл корпусы бар, оның ішінде тұтқамен қозғалысқа түсетін диірмені, сондай-ақ ұнталған дәннің майдалану дәрежесін реттеп отыратын тетік орналасқан. Корпустың төменгі бөлігінде майдаланған кофе түсетін шағын жәшік бар. Электр кофе ұсатқыштың моделі ор түрлі болғанымен, олардың жұмыс реті бірдей болып келеді — кофе дәні шапшаң айналатын саптама (қалақшасы бар диск) көмегімен ұсақталады. Электр кофе ұсатқышта екі бөліктен тұратын пластмасса корпус бар, олардың бірінде электр қозғалтқыш, ал екіншісінде — түбінде саптамамен бекітілген дәнге арналған бункер орналасқан. Электр кофе ұсатқыш бункеріне, әдетте, 3 шай қасық дон салынады, олар майдалау түріне қарай 1- 2 минут бойы ұнтақталады. Кофенің екі-үш адамға арналған дәнін жармалағаннан кейін, кофе ұсатқыш механизмі қызып кетпес үшін (15—20 минут) үзіліс жасалады. Үйде пайдаланылатын кофе ұсатқыштың негізгі артықшылығы — қайнату алдында тікелей майда кофе алу мүмкіндігі, мұның өзі оның хош иісін және дәмдік қасиетін сақтайды. Электрлі кофе ұсатқыштың салмағы, әдетте, 1 кг-дай, тұтынатын қуаты — 100—150 Вт. Электр кофе-ұсатқышын сондай-ақ аздаған мөлшерде қантты, кепкен нанды және басқа да азық-түліктерді ұнтақтау үшін де пайдалануға болады. Кофеұсатқыш бос жұмыс істемеуі керек. Дәнді ұсатқаннан кейін кофеұсатқышты құрғақ шүберекпен тазалау қажет. Электр кофеұсатқышы ұзақ уақыт бойы майлаулы және электр двигателінің электр щеткасын алмастьіруды керек етпейді.
Дереккөздер
Санат:Кофе дайындау құралдары
Лимидо-Комаско
Лимидо-Комаско (Limido Comasco) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2265 адамды құрайды. Халық тығыздығы 566 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 4 км² шамасында. Пошта индексі — 22070.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Дариға Ғазезқызы Мұштанова
Дариға Ғазезқызы Мұштанова (13.3.1954 жылы туған, Орал қаласы) айтыскер ақын, «Облыс ақыны» (1971). 1977 ж. Орал педагогика институттының филология факультетін бітірген соң қазіргі Казталов ауданының Көктерек орта мектебінің мұғалімі ретінде еңбек жолын бастады (1977-79). Кейін ауыл клубының меңгерушісі, ауданы газет редакциясында тілші, ауданы партия комитетінде нұсқаушы, ауданы атқару кеңесі төрағасының орынбасары (1980-92), «Орал өңірі» газетінің тілшісі. Қазір Теректі лингвистика гимназиясының директоры. Мұштанова 17жасынан ақындар айтысына қатысып, облыстық және республикалық деңгейдегі өнер сайысына түскен. Бірнеше өлең топтамалары мен әндердің авторы.
Вальдхаузен-им-Штруденгау
Вальдхаузен-им-Штруденгау (Waldhausen im Strudengau) — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Перг округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2921 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 46.7 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — PE, ресми идентификациялық коды — 4 11 25.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Шаумюллер (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Сент-Уан-сюр-Гартамп
Коммунаның INSEE коды — 87172, пошта индексі — 87300.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
1950 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қараңыз: Санат:1950 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Мирано
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 26 123 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 580 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 45 км² шамасында. Пошта индексі — 30035.
Елді мекеннің қамқоршысы — Сан-Маттео. Жыл сайынғы мерекесі — 21 қыркүйек.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Дәмеш Әмірханқызы Ермекова-Жүргенова
Дәмеш Әмірханқызы Ермекова-Жүргенова (1905-1990), дәрігер, Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген дәрігері (1966).
Орта Азия мемлекеттік университетініңмедицина факультетін бітірген (1929). 1929-1933 жылдары Ташкент медициналық институтында оқытушы. 1938-1946 жылдары «халық жауының» жары ретінде Карлагтаотырған. Ермекова-Жүргенова ақталып келгеннен кейін 1956-1973 жылдары Алматы медициналық институтында оқытушы болады. Жұбайы Темірбек Қараұлы Жүргеновтің (Мемлекеттік қайраткер, Қазақстан халық ағарту комиссары) ақталуына, шындықтын орнауына көп еңбек сіңірді.
Алматы қаласының құрметті азаматы (1982).
Дереккөздер
Санат:1905 жылы туғандар Санат:1990 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан дәрігерлері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:Саяси қуғын-сүргін құрбандары
Этисхайм
Этисхайм (Ötisheim) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Карлсруэ әкімшілік округіне бағынады. Энц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4819 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 14,27 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 2 36 050. Муниципалитеттің басшысы — Вернер Хенле.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Кофеқайнатқыш
thumb|200px|right|Кофеқайнатқыш Кофеқайнатқыш (Кофеварка) - плита үстіне қоятын және электр кофе қайнатқыш болып бөлінеді. Плита үстіне қоятын кофе қайнатқыш ор түрлі қыздырғыш аспаптарында қыздырылады, оларды әдеттегі сондай-ақ гейзері бар арнайы кастрөлдер түрінде шығарады. Ұнталған кофені гейзерлі кофе қайнатқыш корпусының ішіне орнатылған цилиндрге салады. Ұнтақталған кофе арқылы ыстық су жүрген кезде кофе қайнайды. Бүл жағдайда кофе сүзіліп, тұнбаға айналады да, қоюы цилиндрде қалып қояды. Электрлі кофе-қайнатқыштың сүзгілі және гейзерлі түрлері шығарылады. Судың қайнау қуаты 700—1200 Вт трубалы электр қайнатқыш элементпен жүзеге асырылады. Электр кофеқайнатқыш әдетте жылу ажыратқыш құрылғымен жабдықталған. Бұл су қайнаған (дайын кофе) кезде немесе кофеқайнатқышты жүйеге сусыз қосқан кезде электр қыздырғышты істен шығудан сақтайды. Кейбір кофеқайнатқыштар әзірленген кофені ыстық күйінде (кемінде 60СС температурада) сақтауға арналған тетікпен жабдықталған. Электр кофеқайнатқыштарының сыйымдылығы 0,8; 1,2 және 1,5 л. Кофені әзірлеу уақыты — 12—25 минут. Кофеқайнатқышты пайдаланғаннан кейін жуып, торлы цилиндрді мұқият тазарту, сонан соң кептіру керек.
Белсенді туризмнің әдісі мен тәсілдері
Жорыққа шығар алдында топ мүшелері көптеген жағдайларды білуі қажет. Осылардың ең қарапайымы: тауға шығу дегеніміз не?, жорыққа шыққанда қалай тамақтану керек?, кездейсоқ жағдайларда, алғашқы көмекті қалай көрсету керек? деген сұрақтарға жауап іздеуден басталады.
Туризм техникасы
Туризм техникасы дегеніміз – туристік маршрутта кездесетін кедергілерден өту әдістерінің жиынтығы және осыларға сәйкес құрал-жабдықтарды, қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін қолдана білу.
1.	Сол бара жатқан маршруттың ерекшелігін білу.
2.	Кедергілерді өту кезіндегі әдістерді жатқа білу.
3.	Сол маршруттағы қажет болатын жабдықтарды толықтыру.
Туризм тактикасы
Туризм тактикасы дегеніміз – қойылған мақсатқа адам күшін, қаржысын, жабдықтарын, уақытын, мүмкіндігінше аз мөлшерде жұмсап және қауіпсіздіктің қажетті деңгейін қамтамасыз етіп, шаралар мен әрекеттер жиынтығын қолдану. Сонымен қатар, тактика – маршрут жолымен өту үшін қажетті құралдармен әрекеттер жиынтығы.
1-кезең. Жорық алдындағы тактикалық іс-әрекеттер:
- Жорыққа қажетті жоспарлы кестені құру;
- Жорыққа қажетті құрал-жабдықтар мен азық-түлікпен қамтамасыз ету;
- Жорыққа бара жатқан топтың деңгейін білу.
2-кезең. Жорық барысындағы тактикалық әрекеттер:
- Жорықтың жалпы жүріп өту жоспарын, кестесін құру;
- Маршруттағы кездесетін кедергілердің техникалық жолдары.
Тактика қателерінің нәтижесінде жарақаттану, мақсатқа жетпеуі, қаржыны, адамдар күшін, құрал-жабдықтарды артық жұмсау сияқты теріс салдарлар болуы мүмкін.
Тактикалық мәселелерді шешудің, оларды қиындататын әр түрлі факторлар болады:
IC 3091
IC 3091 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика.
Белсенді туризмнің әдісі мен тәсілдері
Туризм тактикасы
1)	Ауа райының шұғыл өзгеруі;
IC 3091
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39318, MCG 2-31-77, ZWG 69.121, VCC 193.
Белсенді туризмнің әдісі мен тәсілдері
Туризм тактикасы
2)	Табиғи апаттар;
IC 3091
Сыртқы сілтемелер
IC 3091 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Белсенді туризмнің әдісі мен тәсілдері
Туризм тактикасы
3)	Жарақаттар мен сырқаттар;
4)	Топтың нашар хал-күйі және т.б.
1.        Жолдың қиын бөліктерінің сипаттамасы
2.        Асулардан өтуге қажетті техникалық,тактикалық және демалуға қажетті орындарды айқындау.
3.        Маршруттық сандық сипаттамалары. Сақтандыру нүктелерінің  саны.
4. Жорыққа қажетті арнайы жабдықтары
1.         Маршруттың техникалық қиындығы.
2.         Жорықтың ұзақтылығы ( уақытпен )
3.         Ара – қашықтық (км)
- 5-ші категория үшін ара- қашықтық 10-20 күн.
- 3-ші категорияға   4-5 күн.
- 2-ші категорияға   2-3 күн.
- 1-ші категорияға   1  күн.
Белсенді туризмнің тактикалық зерттемесі
Белсенді туризмнің тактикалық зерттелуі – жорық кезіндегі мақсаттағы қолданылатын қаражат одан басқа туристердің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін құрал-жабдықтар жазған құжат.
І бөлімінде Маршрутты таңдап алу себептері, маршрутқа қойылатын критериялар:
1.	Қауіпсіздік;
2.	Маршруттың танымдылығы;
3.	Маршруттың қиындылығы;
4.	Ұзақтылығы.
ІІ бөлімінде Маршруттың жібі (ниткасы) қарастырылады. Жүріс графигінің 2 түрі болады:
1.	Жоспарланған жүріс графигі;
2.	Түрі тындырымды жүріс графигінде маршруттың ара қашықтығы, уақыты, жолдың мінездемесі және қауіпті жерлердің сипаттамасы беріледі.
ІҮ бөлімінде Маршруттың қосымша нұсқасы. Қосымша нұсқа негізгі бөлімнен жеңіл болуы керек.
Ү бөлімінде Маршрутта бара жатқан туристердің саны.
ҮІ бөлімінде Туристерге қызмет көрсететін топтың мінездемесі. Туристік топтың санды және сапалық құрамы келесі шарттарға байланысты болады:
1.	Туризмнің түрі;
4.	Туристердің саны.
Туристерге қызмет көрсететін топқа кіретін адамдар: гид, инструктор, сирдар, аспаз, медбике.
ҮІІ бөлімінде Азық-түлік.
ҮІІІ бөлімінде Топтық құрал-жабдықтың сипаттамасы.
Слюдалық қосақталу заңы
Слюдалық қосақталу заңы- слюдалар мен қабатты құрылымды минералдарға тән. (001) қосақталу жымы жетілген жіктілікке сай келеді; қосақталу осі жым жазықтығында жатады. Оптикалық индикатрисасының бір осі(001)- де жататын және 2V-сі кішкентай слюдалар мен хлориттерде мұндай қосақтар микроскопта әрең байқалады, ал хлоритоидте өте жақсы көрінеді.
Дереккөздер
Санат:Минералдар
Бұзылған консерві
thumb|right|200px|консерв thumb|right|200px|консерв Бұзылған консерві. Егер консервілердегі зиянды микробтар толық жойылмаса, онда олар жабық банкада өсіп-өніп, консервіні бұзады. Одан әрдайым газ бөлініп шығады. Бөлініп шыққын газ біраз уақыттан кейін банканың қақпаған керіп көтереді. Мұндай банкалардағы консервіні пайдалануға болмайды, өйткені одан адамның уланып қалуы мүмкін. Кейде консервілер тез салқындағанда да, банканың қақпағы көтеріліп кететіні болады. Бірақ кейін консервінің мұзы еріп, қақпағы орнына түссе, онда мұндай консервілерпайдалануға зиянды емес.
Дереккөздер
Санат: Тағамдар
Шэ
Шэ (шаньха) — Қытайдың шағын халықтарының бірі, негізінен Фуцзянь, Чжэцзян, Гуандун, Цзянси және Аньхой провинцияларының әртүрлі аудандарында тұрады. Халық саны 708651 адамды құрайды (2010 ж.).
Тілі
Шэ тілі қытай-тибет тілдер семьясының мяо-яо тілдер тобына жатады. Шэ тілінің екі диалектісі бар. Бұл ұлттың өкілдері өздерінің арасында шэ тілінде сөйлейді, басқа ұлттармен қарым-қатынаста қытай тілін пайдаланады. Өзіндік ұлттық жазуы жоқ, қытай жазуы қолданылады.
Діні
Анимистік сенімдер сақталған.
Шығу тегі
Шығу тегі мен мәдениеті жағынан яоға жақын (кейде олардың тобы ретінде қарастырылады). 1 мыңжылдықтың соңына дейін олар қытай тарихи әдебиетінде мань деген атпен белгілі мяо-яо бірлігінің құрамында болды. Одан бөлініп, олар Миньюэ жергілікті тұрғындарын ығыстырып, Қытайдың оңтүстік-шығысына қоныстанды. Қытайлармен қатты ассимиляцияланған.
Кәсібі
Негізгі кәсібі суармалы террассалық егіншілік (күріш, тары), сонымен қатар (буйвол, сиыр, шошқа) өсіреді. Шэ ұлтының әйелдері өте еңбекқор, олар түрлі-түсті жіптерден тоқу және кесте тігу шеберлері. Олардың өнімдері ашық түстермен және өзіндік ерекшелігімен танымал. Олар тоқыған ашық түсті ленталар, шарфтар және белбеулер өте әдемі. Қыздар әдетте мұндай шарфтар мен түрлі-түсті ленталарды ғашықтарына силайды.
Өмір салты
Жалпы фамилиялары бар экзогамиялық топтар бар (Лан, Лэй, Чжун, т.б.). Ай астында халық билері, ғашықтардың ән шырқауы кең тараған. Мыңнан астам тау әндері сақталған. Үйлену тойлары қарапайым, бірақ салтанатты өтеді. Бұрынғы заманда шэ мен ханьдар некеге тұруына рұқсат етілмеген. Қазіргі таңда қыз-жігіттер жүрек қалауымен шаңырақ көтереді.
Ерекшелік ішінара әйелдер киімінде, зергерлік бұйымдарда және шаш үлгісінде сақталады. Дәстүрлі киімдері мен әшекейлері жарқын, түрлі-түсті және өте алуан түрлі. Олардың көйлектері негізінен көк түсті және зығырдан жасалған. Ер адамдар ханьдармен бірдей киінеді. Дегенмен, Фуцзянь провинциясының шығыс бөлігінде және Чжэцзя провинциясының оңтүстік бөлігінде әйелдердің киімдері мен әшекейлері әлі күнге дейін ашық ұлттық бояуға ие.
Дереккөздер
Санат:Қытай этникалық топтары
Прозиг
Прозиг (Prosigk) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Кётен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 752 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 15,08 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 82 285. Муниципалитеттің басшысы — Фолькер Рихтер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу
Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу (кейде Нұртілеуов ; 11 наурыз 1976 жыл, Алматы ) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер және дипломат, 2023 жылдан бері Қазақстан Премьер-министрінің Орынбасары және Сыртқы істер министрі.
Бұрын ол Сыртқы істер министрінің кеңесшісі (2004–2006), Парламент Сенаты Аппаратының басшысы (2007–2011), Қазақстан Республикасының Женевадағы тұрақты өкілдігінде кеңесші-уәкіл (2011–2014), Қазақстанның Финляндия мен Эстонияға қатар Төтенше және өкілетті елшісі (2016–2019), Қазақстан Президентінің көмекшісі (2019–2021), Ұлттық қауіпсіздік комитеті төрағасының бірінші орынбасары (2021), Президент Әкімшілігінің басшысы (2022–2023) және басқа да лауазымдардың иесі болған.
Азаттық радиосы тапқан мәліметі бойынша Мұрат Нұртілеудің інісі Шалқар Нұртілеу Тоқаевтың ұлы Тимурмен бірге бизнес серіктестер болып келеді. Тимур Тоқаев иеленген "Фортиус" компаниясына 2016 жылы Шалқар Нұртілеу басшылық жасаған. Кейінірек Шалқар Нұртілеу Тимурдың «Біріккен энергосервистік компанияның» төрағасы болып тағайындалды.
Өмірбаяны
1998 жылы Әл-Фараби атындағы ҚазҰМУ-дың «халықаралық қатынастар» мамандығын бітірген.
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның Финляндиядағы елшілері Санат:Қазақстанның Эстониядағы елшілері Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігінің басшылары Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Южный Кочкар
Оңтүстік Кочкар — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кочкар өзенінің оң жағалауынан 2,411 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дәуренбек Аркенов
Бастау
Дәуренбек Аркенов- дәстүрлү әнші. Республикалық, халықаралық ән байқауларының лауреаты. Манарбек, Жүсіпбек,Күләш, Мағауиялардай дарқан дарындары сылайған Ақтоғай топырағында(Қарағанды облысы) туып, әнші, күйші болмаудын өзі мүмкін емес.Қали Байжнов атындағы концерттік бірлестікте, сондай-ақ, Тәттімбет атындағы өнер колледжінде ұстаздық қызметтегі Д.Аркеновтың әншілік шеберлігіне бұқара халық та, Елбасының өзі де дән риза болғанына дүйім жұрт куә.Домбыра мен сырнайды қатар меңгерген Дәуренбек енді қобызбен ән салуды қолға алуда.
Жетістіктері
2002 жылдан бастап респулбикалық Әміре Қашаубаев,Жүсіпбек Елебков, Кенен Әзірбаев атындағы ән байқауларының бас жүлдегері, халықаралық "Шабыт" фестивальінің арнайы жүлдегері атанған күміс көмей әнші Дәуренбекке 2011 жылы "ҚР Мәдениет қайраткері"атағы берілді. Ол қазақтың кең құлашты кемел әндерімен Индия, Германия, Франция,Кувейт,Түркия елдерінде болып,жат жұрттықтарды дүр сілкінтті.
Отбасы
Дәуренбек - әкесі Мақсутбек пен анасы Несіпбалдан туған көп баланың бірі. әкесінен басқа анасы, аға- апалары - түгел әншіл, сауықшыл адамдар. Жан-жары Сәуле - отбасының ұйтқысы, балаларына жақсы тәрбие беріп, азаматын құрметтей білетін жан.
Дереккөздерһ
"Мөлдір Бұлақ журналы"
Аусвиль
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 471 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.6 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 322, пошта индексі — 4944.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Қошқарбек Тасбергенов
right|100px Қошқарбек Тасбергенов 1954 жылы 1 маусымда Қызылорда облысы Шиелі кентінде туған. қазақ. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының оркестр факультетін бітірген (1981), оқытушы, концерт орындаушысы. «Жақсыдан шапағат» оқулығының авторы (2005), «Сарыарқа әндері» антологиясының тең авторы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1972 жылдан - Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясы ұлттық аспаптар оркестрінің домбырашысы, солисі, концертмейстері. 1992-2002 жылдары - Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының концертмейстері.
«Жақсыдан – шапағат» оқу­лығы мен «Сарыарқа әндері» анто­логиясы авторларының бірі.
2002 жылдан бері - Құрманғазы атындағы қазақ ұлттық консерваториясының доценті. Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген әртісі (1995).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Каркатеевсксая
Каркатеевсксая — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Юган тармағының сол жағалауынан 128 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 2639
NGC 2639 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1788 жылы 9 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2639 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24506, UGC 4544, MCG 8-16-24, ZWG 237.14, IRAS08400+5023.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Ауғанбай Қалиұлы Қалиев
Ауғанбай Қалиұлы Қалиев (1934 жылы туған, Маңғыстау ауданы) – педагог, Қазақ КСР-і «Ха-лық ағарту ісінің үздігі» (1978).
Өмірбаяны
ҚазПИ-дің (қазіргі ҚазҰПУ) физикалық-математикалық факультетін бітірген (1955).
1956 – 59 жылы Алматы облысы Жамбыл ауданы Жамбыл орта мектебінде оқытушы, 1959 – 62 жылы Алматы Қыздар педагогикалық институттында оқытушы, 1962 – 67 жылы ҚазҰПУ-дың аспиранты, аға оқытушы, доцент және 1967 жылдан физикалық-математикалық факультеті деканының орынбасары, 1981 – 91 ж О.А. Жәутіков атындағы республикалық физикалық-математикалық мектебінде физика пәнінің мұғалімі болды.
Еңбектері мен марапаттары
Қалиев жоғары оқу орындары мен мектептерде физиканы оқыту, физика тарихы, оқу процесін және өз бетімен оқу жұмысын ұйымдастыру сияқты мәселелеріне арналған 60-қа жуық ғылыми-әдістемелік еңбектер мен мақалалардың авторы, физика мен физика әдістемелігінен көптеген оқу бағдарламаларын қазақшаға аударған. Білім минститутнің Құрмет грамотасымен марапатталған (1988).
Санат:Қазақстан педагогтары
Сополимер
Сополимер — қуыстың өлшемін өлшейді. Олардың шамасына құрылым беріктіліп, ісіну қабілеті сияқты касиеттер тәуелді болады. Тіплу дәрежесі дивинилбензолдың массалық мәнімен өрнектелінеді. Мұндай ен кіші дәреже 4% және ол тұрақсыз, козғалысты фаза оны жеңіл ыдыратады. Ал 12% болса, онда алмасу қиындайды. Ең тиімді көрсеткіш 8% Мұндайда ион күллі көлем бойынша алмасады.
Синтетикалық айырлардың кемшіліп жоғарғы қысыммен бағананы толгырған кезде ион бөліктерінің ыдырауына әкелетін механикалық беріктіліпнің нашарлыгы. Мұны арттыру үшін силикагель түйіршіп шыны ұнтағы сияқты бейтарап га қатты денелерді сополимердің беткі қабатына жұқа етіп орналастырған беті кеуекті шайырларды пайдаланады. Шайырлар көбіне суда ерімегенімен, олардағы белсенді топтар суды ұнатады (гидрофилді) және ерітіндідеп иондарға әр түрлі дәрежедеп ынтықтықта болады. Ендеше, ерітіндідеп рН шамасының жүмысшы аралыгының маңызы зор. Иондық хроматографияның кеп кырлы мүмкіндіпн көрсету үшін мына мысалды келтіруге болады. Бір зарядты кагиондар қатарының салыстырмалы ынтықтык өзгерісі Li+ < Н+ < Na, < NH4 < К+_ < Rt+ < Cs+ < Ag+ < Те+, яғни шайырдан ең нашар ұсталатын литий катионы екен.
Ал екі зарядтыларға Мұндай катар: Uo+ < Mg2+ < Zn2+ < Cu2+ < Cd2 < Ni2+ < Ca2+ < Sr2+ < Pb2+ < Ba2+ Қышқылды ортада аниондық кешенді түзепн катиондар бір-бірінен және баска да катиондардан бөліне алады. Әдістеме мынадан тұрады: баганага 12 М тұз қышқылымен өңделген сынаманы енпзеді. Шаймалауды онын концентрациясын біртіндеп бір қалыпты төмендете отырып, тұз қышқылының ерітіндісімен жүрпзеді.
Күрделі қосылыстарды түзе алмайтын катиондар күшті негізді анион алмастырғыш әсерінен тұрақтамайды. 6 М-ге дейін сұйытылган түз қышқылы Mn (II), Co (II) (4М); Си(ІІ) (2,5 М); Fe (III) (0,5 М); Z/2 (II) (0.005 М) ерітіндіде шаймаланады. Бұл металл хлоридтері кешенді қосылыстардағы салыстырмалы тұрақтылықты көрсетеді. Әр түрлі ион алмастырғыштардың қолданылуы.
Дереккөздер
Санат:Аналитикалық химия Санат:Полимерлер
Kopolimeryzacja
Червенци (Варна облысы)
Червенци (Червенци) — Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Вылчи-Дол қауымының құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 618 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9298. Телефон коды — 05134. ЕКАТТЕ коды — 80529.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
Кастильехо-Сьерра
Кастильехо-Сьерра (Castillejo-Sierra) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампичуэло ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,27 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куэнка елді мекендері
1951 жыл
Туғандар
Тағы қараңыз: Санат:1951 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қараңыз: Санат:1951 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Жаңа иса
Жаңа иса — Башқұртстанның Нуриман ауданындағы ауыл, Жаңа субаев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 7 адамды құрады. Пошта индексі — 452445, ОКАТО коды — 80245840003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Сәтбаев шыңы
Сәтбаев шыңы – Жетісу Алатауының солтүстік жотасының Қора сілеміндегі шың.
Географиялық орны
Жетісу облысы Ескелді ауданында орналасқан.
Жер бедрі
Абсолюттік биіктігі 4291 м. Шыңбасы – Сеңгір тас, беткейлерін Сəтбаев мұздығы қоршап жатыр. Шыңға 1947 жылы академик Қ.И.Сəтбаев есімі берілген.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан шыңдары Санат:Жетісу Алатауы
Қазақстанның энергетика жүйесі
Қазақстанның энергетика жүйесі – электр энергиясы мен қуатын өндіру және электрмен жабдықтау жүйесі; ұлттық экономиканың өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылымындағы маңызды сала әрі өнеркәсіптің басқа салаларын дамытудың басты базасы. Кеңестік билік дәуіріне дейінгі кезеңде өндіргіш күштердің даму деңгейі төмен болуы себепті оның энергет. базасы Қазақстанда тым кенже қалды. Деректер бойынша, қазақ жерінде барлық электр ст-лардың қуаты 2,5 мың кВт/сағ-тан аспаған, оларда жылына 1,3 млн. кВт/сағ электр қуаты өндірілген. Кен кәсіпорындарына қызмет көрсету үшін ұсақ локомобильді немесе екі тактілі мұнай электр ст-лары қолданылған. Успенск сияқты кеніштің барлық электр қуаты 32 кВт болған, ал Спасск зауытында 455 кВт-тан аспаған. Тек 6 қалада ғана қуаты шағын қалалық электр ст. болған. Қарағанды алабындағы таскөмір кенішінен алғаш көмір өндіру 1856 ж. басталғанымен Қазақстанда отын өнеркәсібі де нашар дамыды. 1917 жылға Қазан төңкерісіне дейінгі кезеңде мұнда 1182 мың т көмір өндірілді. Ленгір қоңыр көмір кенішін (1869 жылдан), Екібастұз тас көмір кенішін (1898 жылдан) және басқа кеніштерді қосқанда Қазақстанда төңкеріске дейінгі 67 жылда 1,6 млн. т көмір өндірілген. 1900 – 18 ж. Ембі мұнай кенішінен 1377 т мұнай, соның ішінде Доссор кенішінде (1911 жылдан) 1332 т мұнай өндірілген.
Электр энергетикасы секторын реформалау бағдарламасын дәйектілікпен іске асыру нәтижесінде 2000 жылдан бастап оң өзгерістерге қол жеткізілді: екі жақты мерзімдік (форвардтық) келісімшарттар рыногі құрылып, жұмыс істей бастады. Қазақстанның электр энергетикасы секторының бастапқы экспорттық әлеуеті 2001 жылдың басында 500 – 1000 мВт деп бағаланды. Мыс., Екібастұз АЭС компаниясы 2001 жылдан Ресейге (Омбы қ-ның маңына) 300 мВт электр қуатын экспортқа шығара бастады. 2030 ж-ға дейін электр энергетикасын дамыту бағдарламасы шеңберінде Қазақстанның электр энергетикасы жөнінен тәуелсіздігін қамтамасыз етудің 2005 жылға дейінгі жоспары әзірленді.
Нарықтық экономика жағдайында электр энергетикасы секторындағы табиғи монополияның барлық құрылымдары уәкілетті орган (Энергетика және табиғи ресурстар мин.) тарапынан мемлекеттік бақылауға алынған. Электр қуатын тарату және бөлу жөніндегі тарифтерді Қазақстан Республикасының Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау жөніндегі агенттігі реттеп отырады. 2000 ж. 1 сәуірде Тарифтер жөніндегі бөлімшеаралық комиссия “КЕGOC” ААҚ-ның аймақаралық деңгейдегі электр тораптары бойынша электр қуатын тарату жөніндегі қызмет көрсетуіне арналған тарифті есептеудің жаңа әдістемесін қолданысқа енгізді.
Электр энергетикасы секторындағы реформаларды тереңдетудің 2000 жылдан басталған кезекті кезеңі Респ. электр қуатының көтерме сауда рыногін жетілдіру тұжырымдамасына негізделді. Бұл тұжырымдамаға сәйкес электр қуаты рыногінің Қазақстандық операторы құрылды, оған электр қуатын өндіру мен тұтыну процестерін нарықтық жолмен басқару міндеті жүктелген.
Қазақстан Республикасының электр энергетикасы секторын қайта құру негізінде электр энергетикасы нысандары түрлі меншік иелерінің қолына көшті: ірі электр ст-лары шет елдік компанияларға тиесілі, кернеуі 220 және одан жоғары кВ электр тораптарын басқару, диспетчерлеу, т.б. мәселелерді шешу міндеттері электр тораптарын басқару жөніндегі Қазақстандық компания – KEGOC-қа жүктелді; кернеуі 110 және одан төмен кВ электр тораптары бұрынғы энергетика жүйесі шеңберінде таратушы электр компанияларының басқаруында; электр қуатын өндірушілерден сатып алу және оны тұтынушыларға сату міндеті Электр қуаты рыногінің Қазақстандық операторына жүктелген.
left|thumb| alt=A.|250 px|[["Су электр станциясы"]]
Қазақстанда қазір энергет. өнімнің 2/3-сіне жуығы ЖЭС-терде, қалған бөлігі энергиясын СЭС-терде өндіріледі. Қазақстанның батыс аймағында энергетикалық шикізат көзі мұнай мен табиғи газ болғандықтан сұйық, газ тәрізді және аралас типті отынмен жұмыс істейтін ст-лар дамытылған. Шығыс және оңт. аймақтарда әзірге су қуатынан басқа меншікті энергет. көздері жоқ. Осыған байланысты оларда ядр. отын, тасымал мұнай, газ, көмір пайдаланылады. Электр қуатын тұтынудың есептік деңгейлеріне жасалған талдау 1990 жылдан бастап он жылдық кезеңде электр тұтыну көлемі жалпы респ. және солт., бат. аймақтар бойынша 2 есе дерлік, ал оңт. аймақ бойынша 3 есе дерлік кемігенін көрсетеді (қ. 1 – 2-кестелер).
right|thumb| alt=A.|250 px|[["Жылу электр станциясы"]]
Қазақстан өзендерінің су энергетика әлеуеті 200 млрд. кВт/сағ, ал пайдалануға экон. тиімді су-энергия қоры 23 – 27 млрд. кВт/сағ деп бағаланды. Қазіргі кезде гидравлик. энергияның экон. әлеуетін пайдаға асыру деңгейі небәрі 20%-ды құрайды. Жел қуатын пайдалану, үшін  Жоңғар қақпасы ауданында (100 – 110 млрд. кВт/сағ), Маңғыстау тауларында (100 – 140 млрд. кВт/сағ), т.б. аудандарда қолайлы жағдайлар бар. Оңтүстік Қазақстан, Алматы облыстарының аумағында негізінен жылытуға және ыстық сумен қамтамасыз етуге жарамды геотермиялы су қорлары анықталды. Жер асты суын пайдалану жылына 1 млн. т шартты отын үнемдеуге мүмкіндік береді. Республикада күн энергиясы мен биомассаның да белгілі бір әлеуеті бар. Энергияның мұндай әдеттен тыс көздерінің тех. әлеуеті 13 млрд. кВт/сағатқа бағаланып отыр, соның ішінде жылына 5000 – 6000 сағатты қамтамасыз ететін кепілді қуат – 380 мВт. Энергия өндірімі 1,9 – 2,3 млрд. кВт/сағ.
Пайдаланылған әдебиеттер
Санат:Қазақстан
Максим Александрович Гордеев
Максим Гордеев (1 қараша 1995 жыл, Қаракөл, Ыстықкөл облысы) — қырғызстандық шаңғышы, 2017 жылғы Қырғызстан чемпионы. Қырғызстанның еңбек сіңірген спорт шебері.
2017, 2019 жылдары Универсиадаға, 2022 қысқы Олимпиадаға (Қырғызстаннан барған жалғыз спортшы) қатысты.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша тау шаңғышылары Санат:Қырғызстан тау шаңғышылары
Салинас (Бразилия)
Салинас (Бразилия) (Salinas) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Солтүстік Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Салинас экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 37 954 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 891,33 км² шамасында. Халық тығыздығы — 20 адам/км².
Тарихы
Қала 1887 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Треге
Треге (Trégueux) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Сен-Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,57 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22360, пошта индексі — 22950.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7750 адамды құрады. Халық тығыздығы — 531,91 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
Афоризм
Афоризм немесе Ділмар сөз — қысқа сөзбен түйінделген тиянақты, бейнелі ой. Әуезов ғылыми және әдеби-көркем шығармашылық еңбегінде Афоризмге үлкен мән беріп, оны жинауға ерекше көңіл бөледі. Ол ертедегі билер, шешендер, ел арасындағы көнекөз қариялар немесе әлем әдебиетінің белгілі майталмандары айтқан Афоризм сөздерді жадында сақтаған, қажеттілерін хатқа түсіріп алып отырған. Солардың бірқатары баспасөз бетінде, жазушының 20 томдық шығармалар жинағында «Есте болар сөздер» деген тақырыппен жарияланды, енді біразы жазушының мұрағатында сақтаулы. Әуезов афоризмді жинаумен қатар, оның жанрлық сипаты, көркемдік-эстетикалық ерекшеліктері, сөз өнерінің өзге жанрының поэтикалық жүйесінде пайдаланылуы мен атқаратын көркемдік қызметі туралы да маңызды байымдаулар жасаған. Афоризмнің, оның басты поэтикалық қасиеттерінің ақындар айтысында, шешендік өнерде пайдаланылу жолдары мен олардың көркемдік-эстетикалық қызметі жазушының бірнеше зерттеу мақалаларында көрсетілген. «Абай (Ибраһим) Құнанбаев (1845-1904)» атты монографиясында «бір-екі өлең жолының бойына сыйған тұжырымды көркем сөз Абайда көбінесе афоризм боп қалыптасқанын» айта келіп, Афоризмнің өр түрлі жайлардан «түйіп айтқан нақыл, ақыл, терең ойлар» екенін атап көрсетеді.
Афоризмнің баламасы ретіндегі ділмар терминін А.Байтұрсынов енгізді. Ал Шәкәрім Құдайбердиев "мәнді сөздер" деп атайды. Ділмар сөз ойды жинақтап, тереңдетіп, салмақты, өрнекті, кестелі айтуға, мейлінше қысқа, түйінді тұжырымға, өткір мәнерлілікке, парасатты пайымға негізделеді. Мұндай үлгілі, дарынды сөздердің "тігісі жатық", авторы белгілі. Әлемдік сөз өнерінде афоризмнің өзіндік тарихы бар. Нақыл сөздер көне заманның ойшылдары Платон, Аристотель, Гераклиттен бастала тұра, туған халқымыздың әдеби-көркем мұраларында, әдебиет классиктерінің туындыларында да кездеседі. Ділмар сөзер: отан, халық дәуірге, оқу-білім, ғылым-өнерге, ақыл-парасат, арман-мақсат, үміт-тілекке, адамгершілік асыл қасиеттерге, достық, махаббат, ұрпақ, өмір, уақыт, ата-ана тәрбиесіне, мінез ерекшеліктеріне қатысты жасалады.
Ақсеңгір (Жамбыл ауданы)
Ақсеңгір — Алматы облысы Жамбыл ауданындағы ауыл, Ақсеңгір ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұзынағаш ауылынан солтүстікке қарай 31 км жерде, Ақсеңгір өзенінің жағалауындағы Лессинг жусаны, ши аралас әр түрлі астық тұқымдас шөптесін өскен сайлы-жыралы келген куаң далада орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1395 адам (696 ер адам және 699 әйел адам) болса, 2009 жылы 1607 адамды (802 ер адам және 805 әйел адам) құрады.
Тарихы
Ауыл 1954-1997 жж. қазақ қой өсіру ҒЗИ-ның тәжірибе шаруашылығы болды. Оның негізінде Ақсеңгірде және округке қарасты Жайсаң, Жиренайғыр, Көкдала ауылдарында 1 ЖШС және 2 шаруа қожалығы құрылды.
Инфрақұрылымы
Ауылдарда 2 орта мектеп, мәдениет үйі, кітапхана, фельдшер-акушерлік пункт және медициналық пункт бар. Тұрғындары басқа елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) елді мекендері
Мир Әлім Бұхари
Мир Әлім Бұхари, Мұхаммед Мір Әлім – парсы тілінде жазған түркістандық тарихшы(19 ғ.). Бұхар әмірлігінде Насроллах әмір билік еткен тұста (1827 – 60 жылдары) Хұзар билеушісі Мұхаммед Әлім бектің хатшысы (дәбірі) болған. Соның тапсыруы бойынша парсы тілінде “Фатхнаме-и Сұлтани” (“Сұлтан жеңістері жайлы кітап”) еңбегін жазды. Бұл еңбек “Тарих-и Әмір Нәсрәллах” (“Насроллах Әмірдің тарихы”) немесе “Тарих-и Сұлтани” (“Сұлтан тарихы”) деп те аталады. Шығарма алғы сөзден, 29 тараудан тұрады. Еңбек Бұхар әмірлері Шах-Мұрат (1785 – 1800 жылдары) пен Хайдар (1800 – 26 жылдары) билік еткен кезеңдерге қысқаша шолу жасаудан басталады. Одан әрі автор Насроллахтың тақ мұрагері атанған күнінен бастап билік жүргізген алғашқы жылдарындағы оқиғаларды сипаттап, Шахрисабз қаласына жүргізген жорығымен аяқтайды. Бұл шығарма Насроллахтың билік тарихын кеңінен баяндайтын еңбектің 1-томы саналады. Шығарма соңында автор 2- томды жазуды ойластырғанын айтады, бірақ жазылғаны жайлы еш дерек жоқ. Бұл еңбекте Бұхар хандығындағы маңғыттардың өзара қырқысуына қазақтардың да тартылғаны туралы мәлімет келтіріледі. Мұнда Орталық Азияның басқа да мемлекеттері мен халықтары жайлы көптеген деректер бар. Қолжазбаның бір нұсқасы Өзбекстан Шығыстану институттының қолжазба қорында және Медине қаласында сақтаулы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Сентервилл (Мичиган)
Сентервилл (Centreville) — Мичиган штатының St. Joseph округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1579 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.7 км² шамасында. FIPS коды — 26-14460.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
NGC 7103
NGC 7103 — Ешкімүйіз шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7103 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67124, ESO 531-15, NPM1G -22.0349, AM 2137-225.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз)
Қазақстан аумағындағы пайда болған металл ақшалар
thumb|300px|[[Түркеш қағандығы|Түркеш хандары монетаның төрт түрін соқты. Бұл ақшалар Жетісудан Соғдыға (қазіргі Тәжікстан) дейінгі үлкен аумақта есеп айырысу үшін пайдаланылды.]]
Қазақстанның ақша бірлігінің — «теңге» деп аталуы оның тарихымен тығыз байланысты. Таяуда жарық көрген Қазақстан Ұлттық энциклопедиясында теңгенің тарихы былай баяндалады: «Алғаш рет Ақ ғұндар б.з. I ғасырда бір беті пехвели, екінші бетіне эфталит (түркі-руни) жазуы бар теңгелер (б.з. 5—6 ғ.) жасап, сауда айналымына кіргізген. Қазақ елі (қазақ халқын құраған негізгі тайпалар) баба түркілер Ұлы Жібек Жолына орналасқандықтан ақша жасау, оны айналымға енгізу өмір қажеттілігі деп тым ерте қолға алған. 6-8 ғасырларда билеуші рулардың таңбасы қашалған, ру рәмізін бейнелеген теңгелер құя бастаған. Сырдарияның орта алыбында өмір сүрген тайпалардың қола теңгелері 6—8 ғасырдың 1-жартысына дейінгі аралықта қолданылған. Бұл теңгелерде Ашиде әулетінің рәмізі болған арыстан бейнеленген. Мұндай теңгелерді Суяб, Тараз қалаларында арнайлы шеберханаларда құйған. Сонымен қатар Отырар маңындағы қалаларда да түрлі теңгелер жасалған. Отырар — бұл Қазақстан тұрғындары ғасырлары бойы пайдаланып келген ақшаның бүкіл тарихы көрсетілген уақыт айнасындай болған ежелгі қала. Бұл ақшалар мейлінше әртүрлі болатын. Ал ол уақытта ақша реформасы қазіргі кезге қарағанда әлдеқайда көп болды.
Қазір Қытай юанын тек Алматыда ғана кездестіруге болады. Облыс орталықтарында мүлдем қажеттілігі жоқ. Бұл ретте Қытай монеталары Қазақстан аумағында алғашқы пайдалана бастаған монеталар болды. Олар ушу деп аталады және археологтар Отырар алқабындағы Мардан обасынан тапты. Олар біздің дәуіріміздің кезеңіне жатады. Сондықтан Оңтүстік Қазақстанның тұрғындары ақшаны Римді Тиберий император басқарған, Палестинада Иисус Христос уағыз жүргізген кезде пайдалана бастады. Біздің жерімізде біршама үлкен Күнгей мемлекеті өркендеді, онымен Хань әулетінен шыққан Қытай императорларының санасуына тура келді.
Ұлы Жібек Жолындағы сауда барған сайын өркендеді. Ал оның, біздің жақ бөлігіндегі ақша айналысын Қытай камтамасыз етті. Ушу немесе оны әдетте ушуцянь деп айтады, монеталарын шығару Қытайда бірнеше әулет басқарған кезде жалғасып, біздің дәуіріміздің VI ғасырында ғана аяқталды. Осыдан кейін Оңтүстік Қазақстанның және Жетісудың қалаларында Қытайдың басқа кайюань тунбао (Қытайдың қазіргі замандағы валютасының атымен ұқсас) монеталарын пайдалана бастады. Бірақ, сол кезде, VIII ғасырда қытайдың ақша монополиясын соғдылар бұзды.
Шығыс ираннан шыққан осы пысық халық бүкіл Жібек Жолының бойымен сауда жасады.Түркі қағанына бағынышты Қазақстан аумағындағы қалалардың негізгі халқын құрады. Олар Қытайдан бастап Иранға дейінгі көптеген керуен сарайларды ұстады.
Соғдылар алдымен ешқандай да өзгертпестен Қытай монеталарын соқты. Қазір осыны қарақшылық көшірмелер деп айтуға болады.
Ал одан кейін оларда соғды тіліндегі жазулар мен пышақ түріндегі бұқар белгісі пайда бола бастады.
Қытай және соғды монеталарының көпшілігі Отырардың қалалық базарын қазу кезінде табылды. VII—VIII ғасырда, Еуропа қалаларында құлдырау басталған уақытта. Орта Сырдарияда — керісінше қалалар және сауда гүлдене бастады. Бұл қалалар өздерінің қола монеталарын соға бастады, ал үлгі ретінде соғды үлгілерін алды. Бірақ аймақтағы қытайда шығарылған ақша «жадына» сақталып калған жоқ, мұны монеталардағы шаршы тесіктер растайды.
Осы ақшалар тұтас бізде екі ғасыр бойы айналыста болды.
Музиле-ди-Пьяве
Музиле-ди-Пьяве (Musile di Piave) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Венеция провинциясында орналасқан.
Порри
Порри (Porri) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Бастия округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,5 км² шамасында.
Қазақстан аумағындағы пайда болған металл ақшалар
Қалаларды түркілер биледі және олар өздерінің монеталарының бір жағына қаһарлы арыстаннын, бейнесін және басқа жағына өздерінің тамғасын салды. Осындай монеталар Отырар және сол сияқты Шаш (Ташкент) алқаптарына да және Жетісуға да тән болды. Шаштың көне түркі монеталарын негізгі екі топқа бөлуге болады:
Музиле-ди-Пьяве
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 10 222 адамды құрайды. Халық тығыздығы 232 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 44 км² шамасында. Пошта индексі — 30024.