cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Цуцкан
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чир өзені. Өзен саласы — Хопер және Солтүстік Дон салаларының құйылысы аралығындағы Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ростов облысы өзендері Санат:Волгоград облысы өзендері
Решица (футбол клубы)
«Решица» (FCM Reșița) — Румынияның Решица қаласындағы футбол клубы, қазір Румынияның үшінші лигасында ойнайды.
Сілтемелер
Санат:Румыния футбол клубтары Санат:1926 жылы құрылған футбол клубтары
Рибордоне
Рибордоне (Ribordone) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 77 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 2 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 44 км² шамасында. Пошта индексі — 10080.
Елді мекеннің қамқоршысы — Архангел Михаил.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Состеньо
Состеньо (Sostegno) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Бьелла провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Лаврентий.
Вергилий
Вергилий немесе Публий Вергилий Марон (Publius Vergilius Maro) — Ежелгі Римнің ұлы ақыны, б.з.б 70 – 19 жылдарда өмір сүрді. «Буколиктер», «Георгиктер», «Энеида» – шығармаларының авторы.
Антик дәуірінің жазушылары жөнінде, Гомер, Гесиодтарды айтпағанда, кейінгі Тацит, Лукрецийлар жөнінде бізге жеткен мәліметтер өте аз, көпшілігі аңыз түріндегі деректер. Солармен салыстырғанда «болашақтың ақыны» атанған Вергилий жөнінде біз көп білеміз деп айтуымызға болады. Римнің ұлы ақыны Вергилий туралы нақты деректер бізге антик биографтары мен комментаторлары арқылы келіп жетті. Нақтылай айтқанда, Вергилий Италияның солтүстігіндегі Мантуя қаласының жанындағы Анд атты шағын қалада 70 жылдың 15 қазанында туып, 19 жылдың 21 қыркүйегінде қайтыс болған.
Ол ұзын бойлы, зор денелі жігіт болғанымен, денсаулығы мықты болған жоқ. Оның үстіне өте ұяң болды. Көшеге шыққанда халық сүйікті ақынын көргісі келіп оған қарай ұмтылса, ол ұялғаннан ең бірінші кездескен үйдің біріне кіріп кететін болған. Өзі өмір сүрген Неаполь қаласында оны «шыбық тимес шыңқ етер», «әзіл-қалжың көтермейтін нәуетек» деп атаған.
Вергилий әйелдерді ұнатпады, достарымен анда-санда ғана кездесіп, ешкіммен араласпай, өзімен-өзі оңаша өмір сүрді. Ғылыммен, соның ішінде медицина және математикамен айналысты. Өмір бойы поэзияны тастап, философиямен айналысуды арман еткендігін өлерінің аз-ақ алдында достарына айтып үлгерген. Ол көпшіліктің алдына шығып сөз сөйлеуден қиналып, қашқанымен, өлеңді керемет мәнерлеп оқығанда кәсіби шешендердің өзі оған қызыға, қызғана қарайтын болған.
Вергилий өлең шығаруға үлкен көңіл бөлді, өлеңнің әрбір тармағын мың ойланып, мың толғанып асықпай жазып, әрбір сөздің бірі екіншісінен асып түсуін ойластырды. Сондықтан да шағын ғана «Буколиктер» шығармасын 3 жыл, «Георгиктерді» 7 жыл, «Энеиданы» 11 жыл жазды. Зерттеушілер есептеп қарағанда Вергилий «Буколиктер», «Георгиктердің» бір өлеңіне бір күнін арнайтын болған. Ол өлеңдерімен көп жұмыс істеді, таңертең тұрған бойда ойына келген өлең шумақтарын жазып, күні бойы соны өңдеп, кейде ұнатпай, жойып жіберетін. «Энеиданы» жазғанда да көп еңбектенді, алдымен 12 кітапты да проза түрінде қағаз бетіне түсіріп алып, сонан соң асықпай, шабыты келгенде өлеңге айналдырып отырды. Өмірінің соңына дейін ақын бұл еңбегін аяқтамаған, оны тіпті «сәтсіз еңбек» деп танып, бірнеше рет өзгертеді. Император Августтың өзі «Энеиданы» оқып беруін қатаң талап еткеннің өзінде Вергилий 12 кітаптың үшеуін ғана – екінші, төртінші, алтыншысын оқып береді. Өліп бара жатқанда ол достарынан «Энеиданың» қолжазбасын қолына беруін қанша жалынып сұрағанымен, олар бермей қояды. Себебі, қолына түссе Вергилийдің оны отқа лақтырып жіберетіндігін достары жақсы білді. Сонда амалы құрыған Вергилий достарынан өзі жариялаған дүниеден басқа ешқандай шығармасын жарыққа шығармауын өтініп сұрайды. Сонымен, «Энеида» шығармасы Вергилий қайтыс болғаннан кейін, император Августтың бақылауымен және достарының қамқорлығымен жарыққа шығады.
Дереккөздер
Санат:Латын ақындары Санат:Ежелгі Рим жазушылары Санат:Ежелгі Рим ақындары
КТК (телеарна)
Тарихы
КТК телеарнасында тұңғыш қазақ тіліндегі ақпараттық бағдарлама «Бір күн» деген атпен 1998 жылдың тамыз айында шыққан. Бір айдан кейін «Күндерек» деп аталды. 2000 жылдан бастап «Күндеректің» сапасы арта түсіп, телекеңістікке жаңадан «Шарайна» ақпараттық-сараптамалық бағдарламасы келіп қосылды. Бұл хабардың сол кезде жаппай шығып жатқан апталық сараптамалық телебағдарламалар арасында өзіндік ерекшелігі болды.
2002 жылы тамыз айында публицистикалық «Ел-жұрт» бағдарламасы шыға бастады. Ерекшелігі - халық өз жағдайын өз аузымен еш боямасыз айтып беруге мүмкіндік алды. Ал 2003 жылдың наурыз айынан «Ел-жұртты» Оразәлі Баймұрат жүргізе бастады. Хабар 2006 жылы «Алтын жұлдыз» сыйлығын иеленді. Бұл бағдарлама 2007 жылдың сәуіріне дейін тұрақты түрде шығып тұрды.
«Қоғамдық қабылдау», «Қылмыс-ақпарат», «Алақан» хабарлары да көрерменнің ерекше ықыласына бөленді.
«Миллион кімге бұйырады?» хабары арқылы танымал болған Ескендір Сіргебаев түнгі «Шамшырақ» бағдарламасын жүргізді. Қазіргі тележұлдыз Нұрлан Қоянбаевтың қатысуымен «Қызық радио» әзіл-сықақ хабары шығып тұрды. Одан кейін Қазақстан КВН одағының президенті Есен Елеукен «J-club», «Анда-санда» әзіл-сықақ бағдарламаларын шығарды.
2007 жылғы жаңа телемаусымда Срайыл Смайылдың жетекшілігімен жаңа бағдарламалар: «Алаң жұрт» ақпараттық-сараптамалық, «Өз сөзім» авторлық хабары шықты.
Бірегей жоба – «Репортер» 2008 жылдың наурыз айында жарық көрді. Бағдарлама жүргізушілері – Гүлмира Әбіқай және Асқар Махмұтұлы 2008 жылы Қазақстан Журналистер одағының сыйлығына ие болды.
КТК-ның бірнеше жыл қатарынан «Жыл телеарнасы» атануына қазақ хабарларының қосқан үлесі мол. «Күндерек» ақпараттық бағдарлама 2009 жылдың басынан «Жаңалықтар» деп аталды. 2017 жылы қыркүйек айында "Аптап" деген атпен қпараттық-сараптамалық қорытынды бағдарлама жарық көрді. Жүргізушісі - Серік Жанболат. 2017 жылы күзде эфирге "Дау-дамайсыз " - әлеуметтік-публицистикалық жоба шықты. Жүргізушілері: Гүлмира Әбіқай, Жәзира Бегалы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан телеарналары Санат:Қазақ тілді телеарналар Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Б. з. д. 647 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 647 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 647 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Қара Үбі
Қара Үбі өзені – жоғарғы Ертіс алабындағы өзен.
Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 70 км, су жиналатын алабы 691 км2.
Гидрологиясы
Жоғарғы арнасы тар шатқалды, етегі қорымтасты. Арнасы тік, биіктігі 10-100 м-ге жетеді. Қар, жаңбыр, жер асты суларымен толығады. Жылдық орташа су ағымы Потапов қонысы тұсында 9,05 м³/с. Өзеннен ағаш ағызылады, мал суарылады.
Дереккөздер
Санат:Глубокое ауданы өзендері Санат:Ертіс су алабы
Патоквож
Патоквож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Выраю өзенінің оң жағалауынан 8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дикирх
Географиясы
Мемлекеттің солтүстік жағында орналысқан. Солтүстік және батыс жағында Бельгиямен, шығыс жағында Германиямен және Гревенмахер аймағымен, оңтүстік бөлігінде Люксембург  аймағымен  шектеседі.
Дикирх аймағы келесі 5 кантондардан тұрады;
Санат:Еуропа географиясы
Жарсай (Өтек ауылдық округі)
Жарсай — Ақтөбе облысы Қобда ауданы, Өтек ауылдық округі құрамындағы ауыл. Бұрынғы Исатай ауылдық округінің орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қобда ауылынан батысқа қарай 55 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 560 адам (293 ер адам және 263 әйел адам) болса, 2009 жылы 282 адамды (155 ер адам және 127 әйел адам) құрады.
Войм
Войм — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы №1222 Валенторское көлі орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сосьва өзені бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері
Фучжулэй
Фучжулэй (т. ж. б. — б.з.б. 20 ж.) — ғұндардың оңтүстік бөлігінің тәңірқұты (б.з.б. 31 — 20), Хуханье шаньюйдің баласы. Б.з.б. 31 ж. әкесі қайтыс болғаннан кейін оның мұрагері ретінде Фучжулэй-жоди шаньюй лауазымын алады. "Жоди” қосымшасы “құрметтеуші” (императорды мойындаушы деген сөз) және егемендіктен бас тартқан дегенді білдіреді. Б.з.б. 25 ж. ол Қытай императорын мойындайтынын білдіру үшін император сарайына барып ант береді. Сөйтіп, ол да әкесі сияқты Қытай бодандығында ғұндарды биледі. Қайтыс болғаннан кейін таққа інісі Соусе-жоди отырды.
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
Санат:Ғұндар
Коннектикут
thumb|right|292px|Коннектикут штатының капитолы thumb|right|292px|Нью-Хейвен thumb|292px|Милфорд қаласын биіктен қарау және [[Чарльз (арал, Коннектикут)|Чарльз аралы]] 292px|right|thumb|Мидделтаун Коннектикут (Connecticut) — штат Америка Құрама Штаттарының солтүстік-шығысында орналасқан, Жаңа Англия өңіріне кіреді. Астанасы — Хартфорд, ірі қаласы — Бриджпорт. Халқы — 3 580 709 адам (2011 жылғы санақ бойынша АҚШ ішінде 29-орында 2011 жыл). АҚШ шаттарының ішінде көлемі бойынша 48-орында. Егер Колумбия округын алмай есептесе адам басына шаққандағы ЖІӨ мөлшері бойынша Америка Құрама Штаттарында бірінші орын иеленеді (54397 доллардан).
1959 жылдан бергі ресми ұраны — Constitution State (Конституция штаты). Штаттың бұрынғы ресми ұраны Nutmeg State (Жұпар жаңғақ штаты) болды.
Штатты бірінші қоныстанушылар голландықтар болды, негізгі қоныстанушылар болашақ Хартфорд қаласының негізін қалады. 1667 жылға дейін шатат территориясының тең жартысы Жаңа Нидерландның құрамына кірді, сонан соң Британ империясына табысталыды, 1636 жылы ағылшын Томас Хукер өзі Коннектикут колониясын құрды. Коннектикут 13 штаттың бірі болды, Англиядан өзінің тәуелсіздігін жариялады.
Штат қоңыржай климатты зонада орналасқан және мұхит жағалау сызығында созылып жатыр, соған байланысты теңізде жүзу өнері  штат салт-дәстүріне жартылай әсер етеді.
Пошталық қысқартылуы — CT.
География
Ең биік нүктесі — штаттың солтүстік-батыс шекарасындағы Фрисселл тауы (теңіз деңгейінен 748 м биік). Штаттың өзі аттас Коннектикут өзені штатың орталық жағымен ағып өтіп оңтүстіктен солтүстіктегі Лонг-Айленд бұғазына құяды.
Штат территориясыннегізінен ормандар алып жатыр. Оңтүстікке жақынырақ сазды жерлер және құмдауытты жағалау кездеседі. Батыс жағыны — таулы (Беркшир жоталары және Таконик).
Солтүстіктен аулдық елді мекендерден оңтүстікке қарай өндірісті қалаларға қарай ауысады. Барлық ірі қалалардың барлығында дерлік «жасыл зоналар» (парктер қалалар орталығында) бар, туристерді тарту мақсатында өткен ғасырда сәулетті құрылыстар салынған.
Коннектикут қалаларыны негізінен штаттың оңтүстік-батыста шоғырланған. Коннектикуттың солтүстік-шығыс жағында ормандық және ауыл шаруашылық жерлері басым.
Тарихы
АҚШ-тың тәуелсіздік үшін соғысынан кейін Коннектикут 13 штаттың бірі болды, АҚШ құрамындағы бірінші штат. 1875 жылға дейін Хартфорд пен Нью-Хейвен қалалары Коннектикут астанасы мәртебесін кезектесіп алып отырды. Артынан Хартфорд қаласы тұрақты астана болып бекітілді.
Халқы
Халықтың расалық бөлінуі:
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коннектикут
Маренвиль
Маренвиль (Marainviller) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Люневиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,99 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 697 адамды құрады. Халық тығыздығы — 41,02 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Пыдарци (Кырджали облысы)
Пыдарци (Пъдарци) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 82 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6746. Телефон коды — 0361. ЕКАТТЕ коды — 58997.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Владимир Николаевич Беклемишев
Владимир Николаевич Беклемишев (22 қыркүйек (4 қазан) 1890, Гродно – 4 қыркүйек 1962, Мәскеу) – совет зоологі. .
Польша Ғылым Академиясының (1949) және КСРО МҒА-ның мүшесі (1945), Сталин сыйлығының лауреаты (1944, 1952). 1913 жылы Императорлық Санкт-Петербург университетін тәмамдаған.
1918 жылы Пермь қаласына көшіп барып, Перьм университетінің доценті, 1920 жылы осы ЖОО-ның профессоры болған.
1934 жылы Мәскеу Ұлттық Университетінің зоология және салыстырмалы анатомия кафедрасының профессоры қызметін атқарған.
Дереккөздер
Санат:Биологтар Санат: Императорлық Санкт-Петербург университетін тәмамдағандар
Ключ (Калмаюри тармағы)
Ключ — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Самара облысы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Калмаюр өзенінің сол жағалауынан 9,4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Куйбышев суқоймалары Камское Устье қала типті ауылдан Үлкен Черемшан өзендерін қоспағанда Куйбышев су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Вандримар
Вандримар (Vandrimare) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Лез-Андели округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,48 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27670, пошта индексі — 27380.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1048 адамды құрады. Халық тығыздығы — 161,73 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Форфоледа
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 202 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38,07 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 18 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Берод-Хахенбург
Берод-Хахенбург (Berod bei Hachenburg) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Альтенкирхен-Вестервальд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 603 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,05 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 32 201. Муниципалитеттің басшысы — Гинетте Рухневиц.
IC 307
IC 307 — Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12017, UGC 2600, MCG 0-9-27, ZWG 390.28, IRAS03112-0025.
Сыртқы сілтемелер
IC 307 Санат:Кит (шоқжұлдыз)
IC 4734
IC 4734 — Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62175, ESO 140-33, AM 1834-573, IRAS18341-5732.
Сыртқы сілтемелер
IC 4734 Санат:Тауыс (шоқжұлдыз)
Торрейра
Торрейра (Torreira) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Муртоза муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 495 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,09 км² шамасында. Халық тығыздығы — 77,8 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — 8-де-Сетембру.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авейру округінің елді мекендері
Листрак-де-Дюрез
Листрак-де-Дюрез (Listrac-de-Durèze) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Лангон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,31 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33247, пошта индексі — 33790.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 177 адамды құрады. Халық тығыздығы — 33,33 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Точилиха
Точилиха — Ресейдегі өзен. Ненецк АО, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Полта өзенінің оң жағалауынан 100 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 39 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендеріВоронов мүйісінен (Мезень өзенін қоспағанда) Канин Нос мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері
Сюсса
Сюсса (Sussat) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Монлюсон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03276, пошта индексі — 03450.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 100 адамды құрады. Халық тығыздығы — 12,5 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
NGC 4014
NGC 4014 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1832 жылы 26 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4014 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37695, NGC 4028, UGC 6961, MCG 3-31-5, ZWG 98.12, IRAS11560+1627.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Бас тарту
thumb|right|200px Бас тарту - кәде, жиын-той, аста, қонақ күткенде сойылған малдың басын қадірлі адамға сыбағалы, кәделі, сыйлы мүше ретінде тарту. Бас мүшесін дүниенің, жаратылыстың, әлемнің бастаушы күші деген ежелгі наным-сенімге байланысты оны жасы үлкен, сыйлы қонаққа немесе мәртебесі жоғары адамға Бас тарту байырғы ортада ежелден орныққан.
Үйтілген қойдың басын піскен соң мандайынан айқастыра тіліп, табаққа салып әкеліп тарту ырымы қазақ арасында біркелкі атқарылады. Шығыс Қазақстан, Моңғолия, Қытайдағы қазақтар мұны бастың жолын ашу деп атайды. Онысы тігінен түскен біздің жол, көлденең түскен сіздің жол дегенді ырымдағаны. Бұл қонаққа жасаған құрметтің белгісі болып табылады. Қазақ арасында қой басының құйқасын тілуді қасқалдақтау деп те атайды. Айқас тілу немесе қасқалдақтау (қас таңбасы) ұқыптылықты қажет етеді. Яғни қасқалдақтағанда бас сүйегі құйқа арасынан ырсиып көрінбеуі тиіс.
Бас тартудың аймақтық ерекшеліктері қалыптасқан. Сырдың төменгі ағысы бойындағы Қазалы өңірінде, Арал бойында қазақтар қонаққа бас тартқанда оң жақ құлағын кесіп алып, оны үйдің кішікене баласына береді де, қонаққа оң құлақсыз тартады.
Бұл ырысым, несібем өз үйімде, өз босағамда қалсын дегенді ырымдағаны. Бұл жоралғы көршілес қарақалпақтарда да дәл солай атқарылады және этномәдени байланыс барысында олардың Қазалы өңіріне ықпалы болғанға ұқсайды. Оң құлақтың орнын жілік толтырады. Яғни басқа асық, ортан жілік сияқты кәделі жілік қосылады. Солтүстік, Орталық және Оңтүстік, Батыс қазақтарында қандай малдың басы болса да, тісі қағылмаған бас тарту «арам» деп саналады. Ал Жетісу, Шығыс, Моңғолия, Қытай қазақтары мал басының тісін қақпай, арасын шимен мұқият тазалап жуып асады. Осы өлкенің қазақтары бас тартылған қонақ тісіне қарап, «жас мал сойылды ма, кәрі мал сойылды ма, соны аңғарады» деп түсіндіреді және малдың тісін қағу, жалпы сүйек шағу мал басын кемітеді деп санайды.
Бас тартылған адам әуелі бастың тұмсығын өзіне қарата ұстап, тұмсық ұшын Меккенің топырағын иіскеген деп кесіп алып отқа салып, одан кейін езуімізден май кетпесін деген ырым бойынша бастың оң жақ езуі құйқасынан бастап кесіп алдымен өзі ауыз тиіп, табақтастарына құйқадан жағалай ауыз тигізеді. «Құлағың сақ, жақсылыққа үйір болсын» деп, құлағын сол үйдің баласына немесе келініне береді. Көзін көзімдей бол деп жақын тартқап адамына, таңдайын сөзге шебер деген адамға немесе дәм татып отырған үйдің қызының алақанына жезтаңдай әнші бол, таңдайың тақылдаған шешен бол немесе таңдай өрнегіндей кестеші бол деп алақанына ұрып береді. Сосын басты тұмсығын ілгері қарата үй иесіне қайтарады. Ол келесі табаққа ұсынады.
Адамның және малдың басын қадірлеу көшпелі түркі моңғол халықтарында көптеген ырым-жосындармен айқындалады. Ер баланың жаны, құты, қуаты төбесіндегі орайы мен еңбегінде болады деген ырым бойынша оған қайшы, пышақ, ұстара тигізуге болмайды.
Қонаққа тартылатын бастың төбе құйқасын қазақтар бастың жолын ашу деп маңдайынан қасқалап сара тілсе, моңғол жұрты төбе құйқаны дөңгелектей тіліп, жолаушының жолын ашу тәрізді ырым-жоралғылармен астастырады. Қазақ арасында қасқалдақталған құйқаның үстіне екі немесе бір жапырақ майлы ет қойып бас тарту салты әлі орындалып келеді. Меркі өңірінде екі жапырақ еттің бірін бас ұстаған адам үй иесіне немесе бас табақты тартушы жігітке беріп, келесісін өзі жесе, Жаркент өңірінде тілінген құйқа үстіне қойылған бір жапырақ етті табақ тартушыға береді. Мұндағы ас иесіне ұсынудағы мән - ырыс басқаға кетпесін деген ырымнан туындаған. Бас кесуші осы маңдай құйқасынан «маңдайыңнан бақ кетпесін» деген ырыммен табақтас біреуіне ұсынады.
Қазақта әкесі тірі адам бас ұстамайды деген ырым бар. Бұл жөнінде Ә.Диваев: «...қазақтарда қойдың әрбір сүйегін қызметіне қарай болу әдеті қалыптасқан. Осындай бөлініс кезінде бас үлкен адамға тиеді. Әкесі бар адам алдында өз әкесі сияқты үлкен адам болғандықтан, басты пайдалана алмайды», - дейді. Бұл үлкенді сыйлау әдебін көрсетеді, әкең тұрғанда әкеңнен үлкенсіп бас ұстау әдепсіздікті танытады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
Нұһ сүресі
Бұл сүреде Нұх пайғамбар жайлы және оның адамдарды Аллаһға қалай шақыруы жайлы жазылған. Расында Нұх (Ғ.С.) ты, еліне: "Қауымыңды күйзелтуші азап келуден бұрын қорқыт" деп, жібердік. (71:01) "Аллаһға құлшылық қылыңдар, Одан қорқыңдар, маған бағыныңдар;" (71:03)
Күн мен айдың жасалу мақсаты неге екені де осы сүреде еске салынады. "Алланһың жеті аспанды қабат-қабат жаратқанын көрмедіңдер ме?" (71:15) "Олардың ішінде айды нұр қылып, күнді шам қылды." (71:16)
Алғашқы 25 аят
Халифа Алтай бойынша:
Аса қамқор, ерекше мейірімді Алланың атымен бастаймын.
"Расында Нұх (Ғ.С.) ты, еліне: “Қауымыңды күйзелтуші азап келуден бұрын қорқыт” деп, жібердік. (1)
(Нұх Ғ.С.): “Шын мәнінде мен сендерге ашық ескертушімін” деді. (2)
“Аллаға құлшылық қылыңдар, Одан қорқыңдар, маған бағыныңдар;” (3)
“Күнәларыңды жарылқайды және өздеріңді белгілі бір мерзімге дейін кешіктіреді. (Өмір сүрдіреді.) Егер білген болсаңдар, шын мәнінде Алланың өлшеулі мезгілі жетсе кешіктірілмейді.” (4)
(Нұх Ғ.С.): “Раббым! Расында мен елімді күндіз-түні шақырдым.” (5)
“Бірақ шақыруым, олардың қашуын ғана арттырды.” (6)
“Расында мен оларды Сенің бағыштауың үшін шақырған сайын, олар саусақтарын құлақтарына тығып, киімдерін бүркенген бойда, қасарысып, паңданған сайын паңданды.” (7)
“Сосын рас мен оларды қатты дабыстап шақырдым.” (8)
“Одан кейін мен оларға ашықша да тіпті өздеріне көмес түрде жасырын да айттым.” (9)
(Сондай-ақ оларға): “Раббыларыңнан жарылқау тілеңдер. Өйткені Ол, өте жарылқаушы.” дедім. (10)
“Ол, сендерге аспаннан мол-мол жаңбыр жібереді.” (11)
“Әрі өздеріңді малдар, балалармен қамдайды. Және сендер үшін бақшалар жасап, өзендер ағызады.” (12)
“Расында Ол, сендерді түрлі жағдайларда жаратты.” (14)
“Олардың ішінде айды нұр қылып, күнді шам қылды.” (16)
“Алла, сендерді жерден өсіріп өндірді.” (17)
“Сосын сендерді, ол жерге қайтарады сонан кейін қайта шығарады.” (18)
“Алла сендерге жерді төсеніш қылды.” (19)
“Олар зор айлакерліктер істеді.” (22)
Және олар: “Тәңірлеріңді тастамаңдар; Уад, Суағ, Яғұс, Яғұқ және Насырды әсте тастамаңдар” деседі. (23)
“Расында олар көпшілікті адастырды. Раббым! Сен де залымдардың адасуларын ғана арттыр.” (24)
Сырттқы сілттемелер
Нух Қасиетті Құран Кәрім
Санат: Құран сүрелері
Қазақстанның тұңғыш мектептері
Тарихы
Ыбырай Алтынсаринның өмірі мен шығармашылық қызметі қазақ халқының тарихындағы жарқын беттердің бірі болып табылады. Жәңгір хан – өзінің қысқа ғұмырында ғылымға ден қойып, ағартушылық жұмыстарын жүзеге асыруды мақсат тұтқан қазақтың алғашқы оқыған билеушісі. Қазақ даласындағы ең алғашқы мектепті Жәңігір хан ашты. Жәңгір хан XIX ғасырдың 30-шы жылдарының орта тұсында хан ордасында орталық мектеп ұйымдастыруды ойластыра бастайды. Оның ойы бойынша, бұл мектептің балаларды Ресейдің арнайы оқу орындарына түсу үшін дайындауы керек еді. 1841 жылы хан ордасында алғашқы мектеп ашылды. Мектепті ұстап тұру шығындарын хан өз мойнына алды. Жәңгір хан 1845 жылы дүниеден озды. Ол өзі қайтыс болғанға дейін мектептің шығындарын жеке қаражатынан төледі, тіпті, шәкірттердің сынақтарын да өзі өткізіп отырды. Іс жүзінде ол мектептің алғашқы ұстазы болды, ал татар Садриддин Аминов мектеп ісі бойынша оның көмекшісі қызметін атқарды. Кейіннен Орынбор кадет корпусын тәмамдаған бұл мектептің түлектері алған білімдерімен қатар офицер шендеріне де ие болды. Алғашқы мектеп Қазақстанның жалпы мәдени қозғалысында маңызды роль атқарды. Жәңгір хан: «Біздің балаларымыз білім ала отырып, қоғамға қызмет ету үшін қажет барлық ғылымдарды үйренетін болады. Мұның бәрі мені қуантады. Өйткені, білімге қол жеткізу – менің халқым үшін үлкен бақыт!» - деп жазған еді. Сондай-ақ көрнекті ағартушы, қоғам қайраткері, жаңашыл педагог, ғалым-этнограф, ақын, прозашы, қазақ жазба әдебиеті мен қазақ әліпбиінің негізін қалаушы, орыс жазу таңбалары негізінде қазақ әліпбиін құрастырушы — Ыбырай Алтынсаринның өмірі мен шығармашылық қызметі қазақ халқының тарихындағы жарқын беттердің бірі болып табылады.
Құрылуы
1860 жылы Орынбор облыстық басқармасы Алтынсаринның үзбей жазған өтініштерін қанағаттандырып, қазақ балалары үшін бастауыш мектепті ашуға рұқсат берді. Шалғай қалада мектеп ашу қиын болды (қаражат, мектеп ғимараты және оқу құралдары болған жоқ). Облыстық басқарма мен жергілікті болыстар осы маңызды іске суық қарады. Патша өкіметінің өзі де халықтың сауатын ашуды, ағарту жұмыстарын жасауды мақсат етпеген еді, оған тек тілді білетін іс жүргізушілер ғана керек болды. Алайда қиыншылықтар Алтынсаринге кедергі бола алмады. Оның үстіне, Ыбырай Алтынсарин 1861 жылы Торғай мектебіне мұғалім қызметіне атанған тұңғыш қазақ еді. Осы қуанышымен және өзінің ағартушылық идеяларымен рухы көтерілген Ыбырай Алтынсарин ауылдарды аралап, елге зайырлы білімнің маңыздылығын түсінідіріп отырды. Жергілікті тұрғындардан қаражат жинап, өзінің жеке жинақ ақшаларын салып, Алтынсарин мектеп ғимаратының құрылысына кірісті. Құрылысқа дайындалған кезінде қамалдың комендантында аудармашы болып қызмет істеп жүріп, Алтынасарин ауылдардан балалар әкелды, өз үйінде оларды орыс тіліне оқытты. 1864 жылы 8 қаңтарда мектептің салтанатты ашылуы өтті. Қазақ даласында оны «Қара шаңырақ», «Алғашқы қарлығаш» деп атады. Ыбырай Алтынсарин өзінің алғашқы «Кел, балалар, оқылық!" атты өлеңін жазды. Бұл өлең досы Н. И. Ильминскийге арналған мұрағат хатында жазылған және осы күнге дейін сақталған.
Тұңғыш мектебі
1864 жылы Торғай қаласында Ыбырай Алтынсарин ашқан тұңғыш мектеп 1879 жылы Қостанай қаласы облыс орталығы болып құрылғаннан кейін мектеп үшін тастан ғимарат салу мәселесі шешілді. Мектеп ғимаратының құрылысы 1882 жылы басталды, ал 1884 жылы Троицк орыс-қазақ мектебі жаңа тас ғимаратқа көшіріліп, «Қостанай екі сыныптық орыс-қазақ училищесі» деп атала басталды. Жабылу шегінде тұрған мектептің жаңа ғимаратқа көшірілуі — Ыбырай Алтынсаринның тікелей еңбегі. Ыбырай Алтынсарин өзінің педагогикалық қызметінде оқушылардың тәрбие мәселесіне ғана емес, еңбек білімінің мәселелеріне де үлкен назар аударып отырған, сондықтан ол Торғайда қолөнер училищесін ашты, кейін ол Яковлев училищесі деп аталды. Ол басынан бастап облыстың уездік қалаларының барлығында бір-бірден орталық училищеден ашуды көздеген еді. Торғай облысы аумағындағы ауылдарды аралап жүріп, халықтан қаражат жинады. Илецк, Николаев, Торғай, Ырғыз уездерінде бір-екі сыныптық орыс-қазақ училищеден ашты. Бұл оқу шаңырақтарын мұғалімдермен қамтып, шәкірттермен толтырды. Мектептерді ашпас бұрын Алтынсарин елді мекендердің аумақтық орналасуын, халықтың жиілігін алдын-ала зерттеп отырды, содан кейін ғана мектептерді ашуға кірісті. Қазақстан жерінде әйелдерді оқыту ісінің басталуы да Алтынсаринның есімімен байланысты. Бұл маңызды бастаманы іске асыру кезінде де ол патша өкіметі тарапынан жасалған кедергілерге тап болды. Ырғызда қазақ қыздарына арналған интернаты бар арнайы мектеп ашылғанда оның қуанышында шек болған жоқ. Уездік, болыстық, ауыл мектептерінің ашылуымен бірге Алтынсариннің басты еңбектерінің бірі — 1883 жылы Орск қаласында тұңғыш қазақ Мұғалімдер мектебінің ашылуы. Онда қазақ мектептері үшін мұғалімдер даярланды. 1887 жылы 10 желтоқсанда көрнекті ұстаз Қостанай уезінде Обаған бір сыныптық болыс мектебінде жеке алғашқы сабақтарын берді. Бұл мектеп кейіннен орыс-қазақ училищесі болып өзгертілді және 1940 жылы 7 шілдеде 2 курс құрамымен Меңдіқара қазақ педагогикалық училищесі ашылды. 1949 жылы училищеге қазақ халқының ұлы перзенті, оның негізін қалаушы - Ыбырай Алтынсариннің есімі берілді. 25 жыл өткеннен соң училище Рудный қаласына көшірілді, ал 1992 жылы Ы. Алтынсарин атындағы Рудный әлеуметтік-гуманитарлық колледжі болып ауыстырды. Алтынсарин жастардың, бүкіл қазақ халқының сүйікті адамы болды. «Біз, яғни көшпенділер үшін Ы.Алтынсаринның өзі де және оның шығармалары да өте қымбат. Мұны Ресейдің алғашқы зайырлы әдебиетінің маңызын білетіндер түсіне алады. Біз Алтынсаринның тұлғасынан бүкіл халықтың рухы, ойы, пейілі, мінезі және түм өмірінің бейнесіне айналған қаһарманды көруге дайынбыз». Ыбырай Алтынсаринның тағдыры — одан кейін өмір сүргендер мен сүріп жатқандар үшін өнегелі мысал болады.
Сілтеме
http://e-history.kz/kz/publications/view/716
Орталық Америка
thumb| alt=A.| [[Орталық Америка картасы.]] thumb| left| alt=A.| [[Кариб теңізі.]]
Жалпы түсінік
Орталық Америка – Солтүстік Американың Теуантепек және Дарьен мойнақтары аралығындағы қиыр оңтүстік бөлігі. Тынық мұхит пен Мексика шығанағы және Кариб теңізі аралығында тропиктік ендікте орналасқан. Ені Юкатан түбегі аумағында 960 км, Панама мойнағында 48 км, ең биік жері ''Тахумулько тауы (4217 м). Орталық Америкада Мексиканың оңтүстік-шығыс бөлігі, Гватемала, Сальвадор, Гондурас, Никарагуа, Коста-Рика, Панама, Белиз мемлекеттері'' орналасқан. Басым бөлігін Кордильера жүйесіне кіретін орта биіктікті тау белдеуі алып жатыр. Ірі жазық өңірлер Юкатан түбегі мен Москития жағалауында. Кен байлықтарынан алтын және күміс (Гондурас, Никарагуа), қорғасын (Гватемала, Гондурас), сүрме (Гватемала), мұнай (Теуантепек), күкірт (Гватемала) өндіріледі. Орталық Америка климаты ылғалды; жылдық жауын-шашын мөлшері солтүстігінде 1500 – 2000 мм, оңтүстігінде 3000 – 4000 мм (тау беткейлерінде 7000 мм). Өзендері қысқа, бірақ суы мол; әсіресе Атлант мұхиты алабына жататын өзендердің суы жыл бойына мол болады. Тектоникалық қазаншұңқырларға толған көптеген көлдер кездеседі; ірілері – Никарагуа және Манагуа. Топырақ және өсімдік жамылғысы алуан түрлі. Солтүстік-шығысындағы жазықта және беткейлерінде (800 м биіктікке дейін) ылғалды тропиктік ормандар, түрлі-түсті бағалы ағаш сүректері өндірілетін пальмалар, лианалар өседі. Банан плантациясы және тропиктік дақылдар егіледі. Юкатанда ксерофитті бұталар, 1700 м-ге дейін ағаш тектес қырыққұлақтар, 3200 м-ге дейін мәңгі жасыл жалпақ жапырақты (емен, магнолия) және қылқан жапырақты ормандар басым. Биік белдеулерде альпі шалғыны өседі. Жануарлардан Орталық Америкаға ғана тән кең танаулы маймылдар, кесірткелер, Солтүстік Америкалық түрлерінен жанат, кемірушілер мекендейді. thumb|right|1024px|[[Сан-Сальвадор суреті]] thumb|right|1024px|[[Панама суреті]] thumb|right|1024px|[[Тегусигальпа суреті]]
Сальвадор
Бұл - Орталық Америкадағы көлемі жағынан ең кішкентай және халқы ең тығыз қоныстанған республика. Астанасы - Сан-Сальвадор. Халқы - 6227 491 (2011) адам. Сальвадор - көз тартар көркем жерлері көп, табиғаты тамылжыған, тамаша мекен. Саяхатшылар оны "тропиктік жер жаннаты" деп бағалайды. Сондай-ақ бқл ел - табиғи ресурсқа бай, тартымды өлке.
Никарагуа
Никарагуа Республикасы - Орталық Америкадағы ең ірі мемлекет. Ол олтүстігінде Гондураспен, ал оңтүстігінде Коста-Рикамен шектеседі. Астанасы - Манагуа. Халқы - 5 815 524 (2010) адам. Никарагуа мемлекетінің экономикасы ауылшаруашылық өнімдерін экспорттауға арналған.
Тропиктік ормандар
Орталық Американың ну ормандары мен бұта мен қамыс өскен батпақты жерінде басқа өлкеде кездеспейтін өсімдіктер мен жануарлардың сан алуан түрі бар. Орталық Америкада тропикалық құстар, соның ішінде дәстүрлі тотықұстар көп. Өлкенің басым бөлігін қамтып жатқан тропикалық ормандарда сүтқоректілер аздау, есесіне, жәндіктер мен бауырмен жорғалаушылар кеңінен тараған.
Жанартаулар
Орталық Америка - қыраттар мен таулары ойпат пен жазыққа ұласатын тропиктік аймақ. Коста Рикадағы Аренал жанартауы, түнде жарық шығарып тұрады. Жанартау еңісінен лаваның тақылап жатқанын күнде көруге болады.
Орталық Америка тұрғындары
Орталық Американың басым халқы— байырғы тұрғындары үндістер және үндістер мен испандардың некесінен туған метистер. Сондай-ақ Африка, Белиз елдерінің өкілдері мен Коста-Рикада, қаны таза испандықтар да кездеседі.Белизден басқа елдерде Орталық Америка тұрғындары испан тілін, ресми тіл ретінде қабылдаған. Белизде ресми қарым қатынас ағылшын тілінде жүреді. Кейбір тұрғындар, ежелгі үндіс тілінде сөйлейді.
Климат
Осы аймақта климат ыссы және ылғалды, температура сейрек 24 °C- дан түседі. Жағаға қарай күн ыссы болып келсе, қала жақтарда суықтау болады. Маусымнан қыркүйекке дейін ай сайын 300мм жайын шашын жауып тұрады. Орталық Американың орналасуына байланысты күн жылуы жақсы түсіп, жыл бойы ауа райы ыстық болады.
Ауыл шаруашылығы
ХАлықтың көп бөлігі жер шаруашылығымен айналасады. Таулы аймақтарда ірі мүйізді жануарларды өсіреді. Экспортқа арналған банан, қант құрғағы мен мақта өсіреді. Әлемдегі кофеның оннан бір бөлігі Орта Америкада жасалып шығарылады. Терек шырындарынан, біз күнде шайнайтын, сағызды жасайды. Шоколад дайындау үшін какао-бұршақьарын өңдейді.
Сарымсақты
Таулар:
Шығанақ:
Ақырсыз (жабық, тұйық) цикл
Ақырсыз (жабық, тұйық) цикл  (Бесконечный (закрытый, замкнутый) цикл; continuous (closed) cycle) — кейбір шартқа қол жеткізгеннен кейін циклден шығу амалы қарастырылмаған және операциялық жүйемен үзілмейтін алгоритмдегі немесе программадағы циклдік бөлік.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Дала жұмыстары
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Б. з. д. 648 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 648 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 648 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Армия генералы
Армия генералы — бірқатар елдер қарулы күштері жоғары офицерлік құрамының жалпы әскери атағы. Ол генерал-полковник атағынан кейін беріледі. Әскери-теңіз флотында, әскери-әуе күштерінде және әскер түрлерінде армия генералы атағына флот адмиралы, авиация (артиллерия, инженерлік әскерлер, байланыс әскерлері) маршалы деген әскери атактар сәйкес келеді. Оларға "маршал жұлдызы" беріледі. АҚШ-та армия генералы деген атақ тек соғыс уақытында ғана беріледі.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Жаманты суғару жүйесі
Жаманты суғару жүйесі – Алматы облысы Алакөл ауданындағы суғару арнасы. 1983 ж. іске қосылған.
Секундына 4,3 м3 су өткізеді. Ұзындығы 4,7 км. Бұл жүйе осы өңірдегі шаруашылықтардың 3 мың га жерін суландырады. Бойында 5 гидротехникалық қондырғы бар.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан суару жүйелері Санат:Алакөл ауданы географиясы Санат:1983 жылы пайда болғандар
Абсолюттік ассемблер
Абсолюттік ассемблер (Абсолютный ассемблер) — программаны абсолюттік кодта туындататын ассемблер.
Дереккөздер
Cанат: A
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Сүйек кемігі майы
Сүйек кемігі майы (костный мозг) (medulla ossium, лат. medulla — милық, os — сүйек) - қаңқа сүйектерінің жілік бастарындағы, омыртқа денелеріндегі және жалпақ сүйектердегі сүйек кемігі тақташаларының аралықтарындағы ұяшықтарды толтырып тұрған қан тұзуші мүше.
Оның негізін құрамында әр түрлі даму сатысындағы қан жасушалары мен тамырлары бар жіңішке та шықты ретикулалы ұлпа құрайды. Сүйек кемігі майында түзілетін барлық қан жасушаларының бастама ізашар жасушалары — көп мүмкіндікті діңгекті жасушалар. Олардан көп мүмкіндікті жартылай діңгекті жасушалар, бір мүмкіндікті бласттар жетіледі. Бласттардан эритроциттердің даму қатары (базофилді, полихромотофилді, ацидофилді эритробласт, нормобласт, эритроцит), лейкоциттердің даму қатары (гранулоциттер, агранулоциттер), мегакариоциттің даму қатары (қантабақшалары) дамиды.
Гранулоциттер жасушалар қатарынан цитоплазмасында әр түрлі дәншелері бар базофилді, эозинофилді және нейтрофилді гранулоциттер, лимфобласттардан тимус пен шеткі қан жасау мүшелерінде (көкбауыр, лимфа түйіндері, лимфоэпителтальды құрылымдар) Т- және В- лимфоциттер, монобласттардан моноциттер жетіледі.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
نقي Костный мозг
Исатай ауылдық округі (Ақтөбе облысы)
Әкімшілік құрамы
Құрамына Жарсай ауылы кірді. Орталығы – Жарсай ауылы болды.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 282 адамды құрады.
Адамтас шамшырағы
Адамтас шамшырағы, Адамтас – Каспий теңізінің шығыс жағалауындағы мүйіс.
Географиялық орны
Маңғыстау облысы Қарақия ауданында, Кендірліқиясай үстіртінің теңізге қараған оңтүстік-батысында орналасқан.
Жер бедері
Мүйістің теңізге қараған бөлігі тік жарқабақты. Су асты тастары шығып тұрған жағалауы кеме тоқтауға қолайсыз. Кезінде Адамтас мүйісінде су асты тастарынан теңіз кемелерін сақтауға арналған шамшырақ оты болған.
Дереккөздер
Санат:Каспий теңізі мүйістері Санат:Маңғыстау облысы географиясы
Сәждә сүресі
30 аяттан тұратын.
Нова-Аурора (Гояс)
Нова-Аурора (Гояс) (Nova Aurora (Goiás)) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Оңтүстік Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Каталан экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Сәждә сүресі
Имам Ахмад Жәбірдің айтуын былайша жазып алады:
Нова-Аурора (Гояс)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1988 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 302,660 км² шамасында. Халық тығыздығы — 6,6 адам/км².
Санат:Гояс елді мекендері
Сәждә сүресі
"Пайғамбар(с.а.с.) Әліф, Ләм, Миим,.... Сәждә сүресі мен .... Мулк сүресін оқымайынша ұйықтамайды екен." - Тафсир Ибн Касир-бойынша. Санат: Құран сүрелері
Таужыныстардың аққыштығы
Таужыныстардың аққыштығы Таужыныстарды уатуға жеткіліксіз, алайда бір сәтке де толастамайтың кернеулер жағдайында сол таужыныстардың баяу қарқынды иілу (майысу) деформациясына икемделу қабілеті. Бұл қабілетті жер қыртысының беткі өңіріндегі таужыныстар емес, жер қойнауларында орналасқан, яғни температура мен қысымның биік дәрежелі деңгейлеріне тән таужыныстар иемденуге бейім.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Олт Скорничешти
«Олт Скорничешти» (FC Olt Scorniceşti) — Румыниядағы кәсіпқой футбол клубы, 1972 жылы құрылған. 1979-89 жылдары Румыния жоғары дивизионында ойнады. Құрамында әр жылдары Доринел Мунтяну, Илие Думитреску, Виктор Пицурке секілді футболшылары ойнады.
Сілтемелер
Санат:Румыния футбол клубтары Санат:1972 жылы құрылған футбол клубтары
Бекен Жұмабекұлы Жамақаев
Бекен (Бекенғали) Жұмабеқұлы Жамақаев (1931, қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданы Саржал ауылы -1972, Семей қаласы) - әуесқой композитор, диктор, актер.
Арғын тайпасының Тарақты руынан шыққан.
Семей педагогика училищесін бітірген (1950). 1946-48 ж. Семей драма театрының (қазіргі Семей музыкалық драма театрының) құрамында актер. 1951 -52 ж. Семей облысы радиокомитетінде әдеби қызметкер, 1952 - 57 ж. цензор, 1958 - 60 ж. диктор, т.б. әр қилы мамандықта қызмет істеп, мәдениет саласында еңбек етті. Жамақаев жасынан өз бетінше әр түрлі музыкалық аспаптарда (домбыра, гармонь, баян, т.б.) ойнауды үйреніп, шебер музыкант атанды. Арнайы композициялық білімі жоқ. Оның халыққа кеңінен танымал "Сұлу сары", "Сауыншы", "Махаббат вальсі", "Қоштасу", "Түн сыры", "Гүлім қайда", "Ертіс әш", "Жалғыздық тойы", т.б. әндері бар. Жамақаевтың есімі Семей және Алматы қалаларында көшелер аталады.
Шығармасы: Махаббат вальсі. А., 1997.
Бас сирақ ұйту
Бас сирақ ұйту - дәстүрлі ас тағам мәдениетіндегі мал өнімдерін өңдеу, кәдеге жаратуға лайықтау тәсілі. Сойылған мал басын, сирағын жүнінен, қылшық түгінен тазарту үшін от жалынына қақтау. Ол үшін отты шақтан маздатып жағады. Басты арнайы даярланған ағаш таяққа бауыздау өңеш тұсынан түйрей шаншып алып, оттың жалынына ұстай отырып, күйген түктері мен терісінің кездік немесе ағаш жаңқасы сияқты қырлы затпен әлсін-әлсін тазартып, қайталай отқа ұстап отырады. Ал сирақтарын жанып жатқан оттың үстіне тастап, не болмаса темір істікке буын жақ терісінен түйрей шаншып жалынға қақтайды. Сирақ буынынан жоғары қаратып отқа кақтаса, сирақ түзу қалыпқа енеді. Үйтіп жатқан мезетте бастың мүйізі болған жағдайда мүйізінен, сирақтарды тұяқ қабығынан, қолаңсасы мен оның ортасындағы қылшықтарынан тазартады. Бас, сирақ біркелкі жақсы үйтілу үшін жалынға тым көп ұстап, құйқаның күйіп, жанып, яғни тілініп, айырылып кетпеуін қадағалайды. Үйткен кезде от жалыны дұрыс тимейтін тұстарының түгін отқа қыздырылған істікпен қарып арылтады. Үйтіліп болған бастың екі езуін жақ сүйекке жеткізе тіліп бастан астыңғы жақ сүйекті ажыратып алады да мұқият жуып тазартады. Басты сонымен қатар тандырға (ішіне толтыра сабан, қурай жағып) үйтетін тәсіл де бар. Үйтіліп болған соң сумен жақсылап жуып, қырып тазартылады. Үйтілген қой, ешкі сирағын балалар мен әйелдердің табағына салады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Фьорд
250px|нобай|оңға|[[Гейрангер-фьорд, Норвегия]] Фьорд, фиорд (fjord) — жағалаулары биік, тік құз, ені тар әрі терең, ұзына бойы созылған теңіз шығанағы. Өзен аңғары немесе тектоникалық жарықты мұздық жырып кеңейткеннен кейін теңіз суы басуынан пайда болады. Тереңдігі 1000 м-ден асады, ұзындығы 200 км-ге дейін барады (Норвегиядағы Сочне-фьордтың ұзындығы 204 км, ені 1,5 — 6 км, тереңдігі 1245 м). Кіре берісін теңізден су асты шоңғалы бөліп тұрады. Шоңғал мореналардан немесе түпкі жыныстардан тұрады. Фьордтар солтүстік жартышардың да, оңтүстік жарты шардың да плейстоцен мұз басуына ұшыраған немесе қазіргі мұздықтар таралған биік ендіктеріне тән. Солтүстік жартышарда Норвегия, Гренландия, Шпицберген, Жаңа Жер, Таймыр, Чукча түбегі, оңтүстік жарты шарда Жаңа Зеландия және Патогония жағалауларында кездеседі.
Әдебиет
Санат:Фьордтар
Хатлон облысы
Хатлон облысы (вилояти Хатлон) — Тәжікстан құрамындағы елдің оңтүстік-батысында орналасқан облысы. Орталығы Хатлон қаласында орналасқан облыстың халық саны 3,048,200 адамға тең, және жерінің ауданы 24,600 шаршы километрге тең.
Пірәлі
Пірәлі — Түркістан облысы Жетісай ауданы, Атамекен ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Хатлон облысы
Географиясы
thumb|left|Тәжікстанның Вахш өзені Облыс елдің оңтүстік-батысында орналасқан, ол Ауғанстанның Бадахшан, Балх, Құндыз және Тахар провинцияларымен және Өзбекстанның Сұрқандария облысымен шектеседі.
Пірәлі
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жетісай қаласынан батысқа қарай 29 км-дей жерде.
Хатлон облысы
Географиясы
Хатлон облысының климаты континенттік болып келеді. Облыс жерінің көпшілігінде таулар орналасқан.
Тарихы
Кеңес Одағы жылдары қазіргі Хатлон облысы жерінде екі облыс болатын: батысындағы облысы және шығысындағы.
Пірәлі
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 119 адам (69 ер адам және 50 әйел адам) болса, 2009 жылы 12 адамды (6 ер адам және 6 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жетісай ауданы елді мекендері
Хатлон облысы
Тарихы
Кеңес үкіметі жүргізген қатал коллективизация саясатының нәтижесінде өздерін ғармлар деп атайтын Орталық тәжіктер таулы аймақтан елдің батысы, соның ішінде жері жазығырақ жеріне көшуге мәжбүр болды, олар түрлі мемлекеттік қызметтерден шеттетілді, кемсіту көрді, таулы жерден отырықшы өмір салтына көшуде қиындықтарға тап болды. Осы қатал саясаттың және халықтың жаппай орын ауыстыруы қазіргі Тәжікстанда да байқалады: Хатлон облысының тәжіктерінің бір жартысы өздерін таулардан келген ғармлар деп санаса, қалғаны кулябтықтар деп аталады. жылы орын алған Тәжік азаматтық соғысы кезінде осы екі топ арасында ірі қақтығыстар болды, Хатлон облысы елдің ең көп зардап шеккен аймағы болды.
Азаматтық соғыстан бері екі топ арасындағы шиеленіс әлі де сезіледі, шығыстағы Куляб тумалары үкіметтің көпшілігін басқаруда, қазіргі президенті Эмомали Рахмон мен оның кланы кулябтықтар болып саналады. Облыс орталығы Бохтардағы ғармлар көпшілігі Исламистік оппозицияны қолдайды.
Ұлттық құрамы
2010 жылғы санақ бойынша Хатлон облысы халқының 81.8% тәжіктер, 12.9% өзбектер және 0.5% түрікмендер. Қалған 4.6% халық — басқа ұлт өкілдері.
Дереккөздер
*
Лудорф
Лудорф (Ludorf) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Мюриц ауданының құрамына енеді.