cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ақтөбе
Қала аудандары
Аты аталған аудандардан бөлек Жилгородок (Тұрғындар қалашығы), Авиагородок, Сельмаш, Заречный, Қарғалы (Жилянка), Кірпішті (Кирпичный), Жаңақоныс (Новый), Ақжар, Бауырластар, 41-ші разъезд және т. б. аудандар бар. 2000-шы жылдардан бастап қала аумағында 30 астам жаңа аудан пайда болды. 2012 жылдан бастап 5 мөлтек ауданнан құралған, тұрғындар саны болашақта 260 мың адамға жетуі мүмкін Нұр Ақтөбе (бұрынғы Актобе-Сити) ауданының құрылысы жүріп жатыр.
Халқы
Халқының ұлттық құрамы сан алуан. Қазақтардың үлестік құрамы — 76,30 %. Біршама орыстар (16,89 %), сонымен қатар украиндар (2,68 %), татарлар (1,53 %), немістер (0,60 %), корейлер (0,28 %), әзірбайжандар (0,20 %), өзбектер (0,17 %), басқалар (1,35 %) халықтар тұрады. (2015 жылдың 1 Қазаны бойынша).
Қала әкімшілігіне 367 220 саны бар Ақтөбе қаласынан басқан тағы да 5 селолық округтер кіреді. (Благодарның, Қарғалы, Құрайлы, Новый, Сазды) ) жалпы алғанда 22 ауданға ие, сол аудандардағы адам саны 48 368 адам (2012 жылдың 1 Қаңтары бойынша). Қала әкімшілігіне тәуелді территорияда барлығы 415 588 халық тұрады.
Қазіргі уақытта халық саны бойынша Ақтөбе облысында бірінші орын алады және Қазақстандығы төртінші қала болып келеді (Алматы, Астана, Шымкент-тен кейінгі).
Халық санының жылдам өсуіне байланысты үкімет қаланың әлеуметтік-экономикалық даму жобасын әзірледі. Ақтөбе қаласының миллион халқы бар мәртебесін алу үшін бағытталған бас жобасын ретке келтіру жұмыстары жүріп жатыр. . Проекттіні жүзеге асыру 2011 жыл мен 2040 жыл аралығына есептеліп отыр.
Ақтөбе қаласы халқының саны
Пайдаланылған әдебиет
*
Полый Исток
Полый Исток — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Иловатое көлі орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.
Тұратбек Төлеубекұлы Шарапиев
Тұратбек Төлеубекұлы Шарапиев - 1956 жылы 1 қаңтарда Талдықорған облысы Сарқан ауданының Веселое ауылында туған.
Полый Исток
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Чулым өзенінің құйылысынан Кеть өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Чулым, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Тұратбек Төлеубекұлы Шарапиев
Өмірбаян
Әкесі - Шарапиев Төлеубек Орысбайұлы, зейнеткер. Анасы - Шарапиева Несібелді, зейнеткер.
Полый Исток
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері
Тұратбек Төлеубекұлы Шарапиев
Өмірбаян
Қазақ дене шынықтыру және спорт институтының дене шынықтыру және спорт факультетін (1987) дене шынықтыру пәнінің оқытушысы мамандығы бойынша; Жетісу экономикалық институтының экономика және менеджмент факультөтін (1997) экономист-менеджер мамандығы бойынша бітірген. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2004 жылдан).
Отбасы
Үйленген. Жұбайы - Шарапиева Ғалия Зиядқызы, Талдықорған қалалық нашар еститін балаларға арналған қосалқы мектеп интернаттың тәрбиешісі.
Ұлдары - Шарапиев Рустам, Шарапиев Руслан; қыздары - Шарапиева Әлия, Шарапиева Раушан.
Санат:Алфавит бойынша тұлғалар Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Сарқан ауданында туғандар
Ләмахат
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Силвейруш
Силвейруш (Silveiros) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 108 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,61 км² шамасында. Халық тығыздығы — 240,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
IC 2764
IC 2764 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35222, ESO 439-8, MCG -5-27-12.
Сыртқы сілтемелер
IC 2764 Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Чирпан (Стара Загора облысы)
Чирпан (Чирпан) — Болгариядағы қала. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Стара Загора облысының елді мекендері
Комсомол (Алматы облысы)
Комсомол — Алматы облысы Іле ауданы, Казцик ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Өтеген батыр кентінен батысқа қарай 13 км-дей жерде.
Ғаламның жылулық өлімі
Ғаламның жылулық өлімі (Heat death of the universe, қазақша "Әлемнің жылулық күйреуі" деп те аталады), немесе Жойқын мұздау (Big Chill), немесе Жойқын суық (Big Freeze) — ғаламның соңғы тағдыры туралы термодинамиканың екінші заңына негізделген болжам болып, ол бойынша оқшау жүйе ретіндегі осы ғаламның энтропиясы үздіксіз артып, термодинамикалық еркін энергиядан ада күйге ауысады да, ақыры энтропия арту процессін сақтау мүмкін болмайтын шекке жетеді. Бұл шектегі ғаламда басқа энергияның бәрі жылу энергиясына айналып қолданылып бітеді, барлық заттың жылу шамасы тепе-тең күйге жетеді. Мұндай ғаламда ендігәрі қозғалыс пен тіршілікке мүмкіндік болмайды. Жылулық бұл өлім шегі белгілі бір абсолютті температураны білдірмейді; ол тек басқа жұмыс процестерін орындауға бұдан былай температура айырмашылығы болмайтынын, бәрі тепе-тең энтропия күйінде аяқтауды білдіреді. Физика тілінде бұл ғалам термодинамикалық тепе-теңдікке жеткенде (максималды энтропия) аяқтайды.
Комсомол (Алматы облысы)
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1505 адам (766 ер адам және 739 әйел адам) болса, 2009 жылы 1826 адамды (936 ер адам және 890 әйел адам) құрады.
Ғаламның жылулық өлімі
Егер ғаламның топологиясы ашық, не жазық болса, немесе егер қараңғы энергия оң космологиялық тұрақты болса (екеуі де қазіргі мәліметтерге сай келсе), ғалам мәңгі кеңейе береді, әрі жылулық өлімі пайда болады, яғни өте ұзақ уақыттан соң ғаламның сууы өте төмен температурадағы тепе-теңдікке жақындайды. thumb|right|150px|1852 жылы [[Уильям Томсон (Лорд Келвин) ғаламның жылулық өлімі теориясының негізін қалады.]] Ғаламның жылулық өлімі теориясын алғаш 1850 жылдары [Уильям Томсон]] ұсынған болатын, ол жылу энергиясын табиғаттағы механикалық энергия шығыны (термодинамиканың алғашқы екі заңында көрсетілгендей) ретінде қабылдап, оны жалпы масштабтағы үлкен процестерге жеткізді, әрі энтропияның қашанда үздіксіз арту күйінде болуына негізделді.
Комсомол (Алматы облысы)
Дереккөздер
Санат:Іле ауданы елді мекендері
Ғаламның жылулық өлімі
Тұжырымдамалар
Ғаламның тұрақты массасының (rest mass) өлу механизмі 1870 жылдары айқындала бастады, Джонатан Гомер Лейннің зерттеуі бойынша, кез-келген өздік-гравитациялық (Self-gravitation) денеде негативті жылу сыйымдылығы болады, олар өз массасын радиациялағанда, қалған массаның температурасы жоғарылайды:
"Күн жүйесінен жылу алып, жүйе температурасы көтеріледі. Қысқаша айтқанда, күн жүйесінің жылу сыйымдылығы ΔQ/ΔT нетативті болады. Бұл таңқаларлық тұжырым тек Күн жүйесіне ғана емес, гравитациямен сақталатын барлық жүйелерге сай келеді: барлық өздік-гравитациялық жүйенің жылу сыйымдылығы теріс болады. Өздік гравитациялық дене болса ғана тұрақты жылу тепе-теңдігі бола салмайтынын оңай көрсетуге болады, өйткені негативті жылу сыйымдылығы бар жүйелердің болуы термодинамикалық тұрақсыздандыру туғызады."
Өздік-гравитациялық дененің өз массасын радиациялау жылдамдығы оның беткі ауданына және температураның төрт есесіне тура пропорционал болатындықтан, мен температураның төртінші қуатының көбейтіндісіне пропорционал болғандықтан (Стефан-Больцман заңы), өздік-гравитациялық дене экспоненциалды үдеген радиациялық шығынға - гравотермалды апатқа (gravothermal catastrophe) ұшырайды.
Осылайша, ғаламның тұрақты массасы (көбінесе бариондарда сақталады) өздік-гарвитациядан жоғары температураға дейін кішірейеді, сөйтіп тіпті де кіші және тіпті де ыстық бариондар экспоненциалды үдеген радиациялық "булануды" (evaporation) бастан кешіріп, кеңейіп бара жатқандай көрінетін қоршаған кеңістікке өтіп, ақыры жоғалады: Механикалық энергия жойылмайтын болса да, оның жұмсалуының универсал тенденциясы бар, яғни, бүкіл жүйеде жылудың біртіндеп артуы мен тарқалуы, қозғалыстың тоқтауы мен материалық ғаламның потенциалдық энергиясының сарқылуы беталысы. Потенциалды энергияның сандық факторы дегеніміз кеңістік, немесе көлем, бірақ ол массаға тең болады. Егер тұрақты масса Δm0 арқылы азаятын болса, E = c2Δm0 кинетикалық энергия туғызады. Егер біз Е кинетикалық энергия өндірілуін Е радиация энергиясы өндірілуіне алмастырсақ, жағдай ұқсас болады. Осы түрдегі аргунметті жалғастырып, біз мынадай мүмкіндікті жорамалдай аламыз: бір дененің бүкіл m тұрақты массасын энергияға айналдыруға болады. Сонда E = m0c2 энергиясы өндіріліп, дененің барлық тұрақты массасы жоғалады.
Дереккөздер
Санат:Термодинамика Санат:Физикалық космология Санат:Космология
Кости (Бургас облысы)
Кости (Кости) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Царево қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 8283. Телефон коды — 055069. ЕКАТТЕ коды — 38947.
Марко Станоевич
Марко Станоевич (Марко Станојевић / Marko Stanojević; 22 маусым 1988, Пирот, Югославия) — сербиялық футболшы, жартылай қорғаушы.
Сілтемелер
Санат:Сербия футболшылары Санат:Црвена Звезда ФК ойыншылары Санат:Лакташи ФК ойыншылары Санат:Шериф ФК ойыншылары Санат:Симург ФК ойыншылары Санат:Әл-Фатех ФК ойыншылары Санат:Рад ФК ойыншылары Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары Санат:Астана ФК ойыншылары Санат:Левадиакос ФК ойыншылары Санат:Ертіс ФК ойыншылары Санат:Насаф ФК ойыншылары
Оберхоф
Оберхоф (Oberhof) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан қала. Шмалькальден-Майнинген ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1530 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 23,47 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 66 047. Қаланың басшысы — Томас Шульц.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Айтуган (Мелеуз ауылдық кеңесі)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Болашаққа бастар жол
"Болашаққа бастар жол" – Билл Гейтстің жазған еңбегі. Ол өз кітабында тұңғыш рет "ақпараттық кенарна" (информационная супермагистраль) деген ұғымды енгізіп, таяу жылдары ақпараттық тасқынды өндеп, жеткізудің жетекші мәнге ие болатындығына назар аударған еді.
NGC 6817-2
NGC 6817-2 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1885 жылы 10 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6817-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3086688, NPM1G +62.0258.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
Ұйымдастырылған тынығу
Ұйымдастырылған тынығу (Организованный отдых) — тыпығу ресурстарын пайдаланудың қатан мөлшерленгей, саналы түрде басқарылатын, жақсы жүйелендірілген процесі. Табиғи және мәдени объектілерді осы мақсатқа бейімдеп, демалушыларға жоғары дәрежеде қызмет көрсетуге, оның ішінде экскурсиялық-ағартушылық қызмет көрсетуге негізделеді.
Дереккөздер
Санат:Физика
Ширвей
Ширвей — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сямженьга өзенінің оң жағалауынан 38 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 29 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
NGC 2362
NGC 2362 — Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан I3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1654 жылы астроном Hodierna Giovanni Battista ашқан болатын және NGC каталогында 2362 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 633, ESO 492-SC9.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз)
Бақтығұл Итемгенов
Бақтығұл Итемгенов (1917 – 1997, Маңғыстау ауданы) – соғыс ардагері, капитан, 1941 жылдың қазан айынан бастап, Солтүстік, Батыс майдандарында бөлімше командирі болған тұңғыш қазақ офицерінің бірі.
Дереккөздер
Санат:1917 жылы туғандар Санат:1997 жылы қайтыс болғандар Санат:Маңғыстау ауданында қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері
Соус
right|thumb| alt=A.|200 px|Соус Соус — соус тағам дәмін түрлендіреді, тағамдық құндылығын жоғарылатады. Бірдей өнімдерден даярланған, бірақ әр түрлі соустармен берілген тағамдардың да дәмі де, түрі де әр түрлі болады. Соустармен өнімнің табиғи дәмін күшейтуге немесе азайтуға болады. Соустарды үш белгісі бойынша келесі топтарға ажыратуға болады: ұн қосылуына байланысты — ұн қосылған және ұнсыз соустар; сұйық негізі бойынша — сорпада, сүтте, қаймақта, сары майда, өсімдік майында және сірке суында даярланған соустар; температурасы бойынша — ыстық және суық соустар. Ерекше тобы — тәтті тағамдарға берілетін тәтті соустар. Дайын соустарды ыстық күйінде 3 сағ-қа дейін жабық ыдыста 70°С температурада сақтайды. Оларды жеке соус сауытта немесе негізгі өнім үстіне құйып береді. Ұн қосылған соустарға сорпа (ет, балық, саңырауқұлақ және қоңыр сорпаларда), сүт және қаймақ негізінде даярланған ыстық соустар жатады. Бұл соустардың маңызды құрамдас бөлігі ұн болып табылады. Оны соусқа шала қуырғаннан кейін қосады, соның нәтижесінде ұнның жағымды қуырылған жаңғақ иісі болады және шала қуырылған ұн желімтек түзбейді. Түсінің ерекшеліктеріне байланысты ұнда шала қуыру (пассерлеу) — ақ және қызыл болып бөлінеді.Қызыл пассеровка — 150—160°С температурада майсыз қоңыр-қызыл түске дейін қуырылған ұн. Ақ пассеровка — түсін өзгертпей маймен шала қуырылған ұн. Сут соустары 1 л сүтке қосылған ұнның мөлшеріне байланысты әр түрлі консистенциялы (қою, жартылай сұйық, сұйық) болады. Қою сүт соустары (1 л сүтке 120 г ұн) көкөніс котлет массаларына қосады. Қоюлығы орташа жартылай сұйық соустар (1 л сүтке 90 г үн) тағамдарды көмбелеп пісіру үшін, ал сұйық соустарды (1 л сүтке 50 г ұн) ыстық көкөніс және жарма тағамдарына қосылып беріледі. Саңырауқұлақ соусын саңырауқұлақ сорпасында шала қуырылған ұн пассеровкасын қосып даярлайды. Ұн пассеровкасына саңырауқұлақ сорпасын қосып араластырады, 40—60 мин қайнатады, түздайды да сүзеді. Піскен саңырауқұлақтарды пиязбен бірге шала қуырып қосады да тағы да 10—15 мин қайнатады. Дайын соусқа сары май қатады. Картоптан жөне жармадан даярланған тағамдарға беріледі.
Қызыл соусты қоңыр сорпада ақ жөне қызыл пассеровка (көбінесе қызыл) қоснп дайындайды. Қызыл үн пассеровкасын алдын ала 60—70°С дейін суытады, екі-үш рет 1:4 қатынаста қоңыр сорпамен сұйылтады да мұқият араластырады. Томат және лимон қышқылын қосады. Пісірілген және өз сөлінде пісірілген балықпен береді. Кепкен нан соусы поляк соусы сияқты дайындалады, бірақ туралған жұмыртқа орнына қуырылған, ұнтақталған кепкен бидай нанын, тұз жөне лимон кышқылын қосады. Пісірілген көкөністермен береді. Түбіртамыр соусын қаймақта және сірке суында даярлауға болады. Бірінші нұсқада қаймақты үгілген түбір-тамырмен езгілейді де, тұз және қант қосады. Екінші нұсқада үгілген түбіртамырға ыстық су құяды, қақпағын жауып суытады, содан кейін тұз, қант және сірке суын қосады. Соус дәмі мен түсін өзгерту үшін піскен, үгілген қызылшаны қосуға болады. Салқын ет және балық тағамдарымен береді.
Ыстық соустар
thumb|left Ет тағамдарына қосылатын соустар. «Ет сөлі» соусы (үйдегі кулинарияда ең көп тараған түрі) қуырған етке, құс пен жабайы аң-құстың етіне қосылады. Мал мен құс өтін табаға не қаңылтыр табаға салып қуырғанда, еттің сөлі бөлініп шығады. Бұл сөлде экстрактивтік заттар өте көп, хош иісті әрі дәмді болады. Оның осы қасиеттерін құр жібермеу үшін ет өнімдерін қуырған кезде ыдысқа аз ғана сұйық (сорпа не су) қосып тұру керек. Егер сөл күйе бастаса, аздап ыстық су құнды. Қуырылып болғаннан кейін шойын не қаңылтыр табаны қалған май мен сөлімен плитаға қойып, ылғалын кетіру керек. Бұдан кейін егер етті кесек турап қуырса, онда табадағы майды құйып алу керек те (етті жұқалап кесіп қуырғанда бұлай істемейді), табаға аздап ыстық су не ет сорпасын құйып, 2—3 минут қайнатқаннан кейін сүзіп алу керек. Ет өнімдеріне тамыр жемістері (сәбіз, петрушка, сельдерей) мен пияз салып қуырса, соус дәмді болады. Қызыл соус ет котлеттеріне, бұқтырылған не қуырылған етке, сосискаға, сарделькаға, азуға,піскен тілге, рагуға т. б. қосып беріледі. Ұсақтап туралған петрушканы, сәбіз бен пиязды майға аздап қуырыл алады. Бұдан кейін түбі қалың ыдысқа сары майды (1 ас қасық) бөлек қыздырып алып ұн себеді де, араластырып тұрып қызыл-күрең түстенгенше қуырады. Томат-пюре қосады, ыстық сорпа не су құяды да, ірімтіктенбеу үшін мұқият араластырып тұрады, қуырып алынған тамыр жемістері мен пияз, лавр жапырағын, бұрыш салып, баяу жанған отқа ыдыстың қақпағын жауып қояды. 25—30 минут қайнатады. Тұзын салып, қанық жүзім шарабын (портвейн не мадера) қосады. Соусқа үгітіп тамыр жемістерін салып, сары май қосып араластырады
Балық тағамдарына қосылатын соустар.
thumb Суға және буға піскен ыстық балыққа қосылатын ақ соус. Ұнға май салып аздап қуырыл алады да, ыстық балық сорпасын құйыл мұқият араластырып, 15—20 минут қайнатады; оттан алғаннан кейін, тұзын салып, лимон шырынын не ерітілген лимон қышқылын құнды; сүзіп алып, май қосып араластырады. Лимон шырынының не лимон қышқылының орнына сүзіп алып қайнатылған тұздаған қияр дың суын пайдалануға болады. 2 стакан балық сорпасына: 1.5 ас қасық сары май, 1 ас қасық бидай ұйы; лимон шырыны немесе лимон қышқылы, тұзды әркім қал ау ы н т а салады. Буға піскен балыққа қосылатын «ақ шарап» соусы. Петрушка мен пиязды ұсақтал турап, қыздырылған май (1 ас қасық) құйылған ыдысқа салып, аздап қуырыл алады; ұн сеуіп араластырып тұрып, тағы 2—3 минут қуырады; ыстық балық сорпасын құйыл, баяу отта 15—20 минут қайнатады; оттан түсіріп, сүзеді, майға (1 ас қасық) үгіткен жұмыртқаның ары уызын араластырын қосады. Бұдан соң тұзын салып, ақ шарап құяды. 2 стакан балық сорпасына: 1 сары уыз, 1 ас қасық бидай ұйы, 2 ас қасық сары май, 1—2 ас қасық жеңіл ақ шарап, 1 бас петрушка мен 1 бас пияз; тұзды татымына қарай салады. Суға не буға піскен ыстық балыққа қосатын томат соусы. Табаға май салып (1 ас қасық) қыздырады, ұсақтал туралған тамыр жемістерін салып аздап қуырып алады, ұн, томат-пюре қосып, тағы 2—3 минут қу ыр ады; бұдан соң ыстық сорпа құйын, тұзын салады, ар ал аст ыр ып тұрып отын басып, 10—15 минут қайнатады. Оттан алып, сүзгеннен кейін май қосып (1 ас қасық) ар ал астырады. 1 стакан балық сорпасына: 2 ас қасық сары май, 1 ас қасық бидай ұйы, 3 ас қасық томат-пюре, жарты сәбіз, петрушка, 1/2 пияз, тұзын дәміне енгенше салады. Піскек балыққа қосылатын поляк соусы (жұмыртқа мен майдан жасалған). Қатты піскен жұмыртқаны ұсақтан турап, ерітілген ыстық майға салады, лимон шырынын, ұсақтал тур алған петрушка не аскөк қосады, тұзын салып араластырады. 100 г сары майға: қатты піскен 2 жұмыртқа, лимон шырыны, көкөніс пен тұз әркімнің қалауына қарай. Піскен балыққа қосылатын голланд соусы (жұмыртқа мен майдан жасалған). Шикі жұмыртқаның сары уызын суық суға езеді, шағын май кесектерін қосып, баяу жанған отқа қояды да, үнемі араластырыл тұрып, қойылғанша қайнат пай пісіреді. Оттан алып, тұзға салады, лимон шырынын не ерітілген лимон қышқылын қосады. Голланд соусын қайнатуға болмайды, өйткені қатты қайнаса жұмыртқа пісіп кетеді де, май бөлініп, бетіне көлкіп шығады. Сондықтан соус дайындалғаннан соң бірден пайдаланылмайтын болса, оны сол ыдысымен көлемі одан үлкен ыдысқа құйылған ыстық суға қояды. Сөйтіп оны 11 /2—2 сағаттап артық сақтауға болмайды. 150 г сары майға: 2 сары уыз, 2 ас қасық су, жарты лимонның шырыны (не суға ерітілген 1 шай қасық лимон қышқылы) қажет, тұзы татуына қарай салынады.
Көкөніс пен жармадан жасалған тағамдарға қосылатын соустар.
Қөкөніс котлеттері мен запеканкаға қосылатын соустар. Ұнға май салып аздап қуырып алады да, көкөністерден пісірілген сорпаны аралас- тырып тұрып құнды, қаймақ қосып араластырып, баяу отқа қойып, 5—10 минут пісіреді; оттан алып, тұзын салған соң сүзеді. 1/2 г стакан көкөніс сорпасына: 1 стакан қаймақ, 1 ас қасық бидай ұйы, 1 ас қасық сары май керек, тұзы — татымына қарай.
Салқын соустар мен тұздықтар
thumb|left Салқын тағамдар мен басытқыларға қосылатын соустарды дайындағанда сірке суы қосылған өсімдік майына жұмыртқаның сары уызын, қыша, құмшекер, корнишон, ақжелкен, тұзықтар дәмдік қоспалар, сондай-ақ қаймақ қосып дайындайды. Салқын соустарды қыш немесе эмальды ыдыста жасайды, алюминий ыдыс бұған жарамайды. Еттен не балық етінен жасалған әр түрлі салқын тағамдар мен басытқыларға, көкөніс салаттарына қосылатын соус майонез. Әдетте сатуға түсетін дайын соус майонезді пайдаланады, алайда оны үй жағдайында да жасап алуға болады. Жұмыртқаның шикі сары уызын фарфор не фаянс ыдысқа салады, ерітілген дайын қыша қосып, тұз салып, бәрін араластырады да, үзбей бұлғап тұрып, аз-аздап өсімдік майын құяды. Алдында құйылған май сары уызбен әбден біріккеннен кейін барып қана жаңадан май қосып отырады. Сары май уызбен әбден араласып біртектес болып қоюланған кезде оны қоюлығы сұйық қаймақтай болғанша сірке суына (не лимон шырынына) ерітеді. Әбден дайын болар алдында қаймақ (1/4 стакан) не ұсақтан туралған корнишон (5—6), немесе пісіріп алып, елеуіштен үгіп өткізген қымыздық жапырақтарынан жасалған пюре (2 ас қасық) не томат-пюре қосады. 100 г өсімдік майына: 1 сары уыз, 1/4 шай қасық дайын қыша, тұз бен сірке суы — татымына қарай. Пісірілген салқын балыққа, таза балық консервлеріне, майшабаққа, винегретке қосатын қыша соусы. Жұмыртқаны қатқыл етіп пісіріп, ағын турайды, сары уызын қыша, құмшекер, тұз салып мұқият үгітеді, оған аздап өсімдік майын қосады, сірке суына ерітіп, жұмыртқаның туралған ақ уызын қосып араластырады. 1 ас қасық туралған каперс қосуға болады. 2 жұмыртқаға: 2 ас қасық өсімдік майы, 1 шай қасық дайын қыша, 3—4 ас қасық сірке суы, тұз бен құмшекер — әркімнің қалауынша. Ет және балық дірілдектеріне, піскен салқын балыққа еттен және балықтан жасалған құймасына, пісірілген ысталған және тұздалған ірі қара етіне қосылатын «сірке суын қосқан ақжелкен» соусы. Қалай дайындалатынын Ақжелкен деген мақаладан қараңыз. Көк салат пен көкөніс винегретіне қосылатын тұздық. Шөлмекке сірке суын құйып алып, тұз, құмшекер, үгітілген бұрыш пен май қосады; шөлмекті тығындал, ішіндегісін әбден шайқап араластырады. Сірке суының орнына лимон шырынын немесе суға еріткен лимон қышқылын пайдалануға болады. 1/4 стакан өсімдік майына: 4 ас қасық сірке суы, 1/2 шай қасық құмшекер; тұз бен үгітілген бұрышты дәмі татығанша салады. Ет, балық тағамдарына қосылатын сарымсақ салып, қызанақтан жасалатын тұздық. Қатқыл қызанақты қайнап тұрған суға шайып алып, қабығын аршиды. Бұдан соң қызанақты ет тартқыштан өткізіп ұсақтал турап алған сарымсақ қосып, тұз салады. Мұндай тұздықты қысқа дайындап алуға болады. Шыны ыдысқа құйып, тоңазытқышта сақтайды. 1 келі қызанаққа: 100 г сарымсақ, тұзы — татымына қарай.
Дайын cоустар
Әуесқойлық күшті соустың құрамында алма, алма пюресі, анар шырыны, томат-паста, құмшекер, тұз, бұрыш, қалампыр, даршын, зімбір, мускат жаңғағы болады. Қуырылған салқын және ыстық етке, балыққа және ыстық соустарға қосады. Оңтүстік соусының құрамында соя соусы, алма пюресі, томат-паста, қант, бауыр, өсімдік майы, сарымсақ, пияз, мейіз, бұрыш, зімбір, қалампыр,даршын, шарап (мадера), мускат жаңғағы, кардамон болады. Қуырылған салқын және ыстық етке, балық- қа қосып жейді, ыстық соустарға, салат тұздықта- рына қосады,
Дереккөздер
Санат:Тағамдар Санат:Соустар
Пфаркирхен
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 11 748 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 52,33 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 2 77 138. Қаланың басшысы — Георг Ридль.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Тоғызкент
Тоғызкент — Жамбыл облысы Сарысу ауданындағы ауыл, Тоғызкент ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталағы – Жаңатас қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 70 км жерде, Таластың тармағы, Аса өзенінің ең төменгі ағысындағы боз жусан, баялыш, күйреуік, т.б. сораң шөптер өскен белдемде орналасқан.
Жұнас Саппаева
Жұнас Саппаева (1932, Атырау қ.). Мәскеу мұнай институтын бітірген (1957).
Улу-Теляк (өзен)
Улу-Теляк — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сим өзенінің оң жағалауынан 103 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Тоғызкент
Тарихы
Ауыл 1997 жылға дейін "Түгіскен" деп аталып келді. Іргесі 1950 жылы асыл тұқымды қаракөл қойын өсіретін «Түгіскен» кеңшарының орталығы ретінде қаланды. Оның негізінде 1997 жылдан Тоғызкентте «Тоғызкент» АҚ және 20-дан астам шаруа қожалықтары құрылды.
Улу-Теляк (өзен)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сим өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Жұнас Саппаева
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Улу-Теляк (өзен)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Тоғызкент
Инфрақұрылымы
Орта мектеп, өнер мектебі, спорт мектебі, клуб, кітапхана, отбасылық-дәрігерлік амбулатория, балабақша, т.б. мекемелер бар.
Улу-Теляк (өзен)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Челябі облысы өзендері
Тоғызкент
Инфрақұрылымы
Ауылдан шыққан белгілі тұлғалар:
Санат:Сарысу ауданы елді мекендері
Торпедо
Торпедоны бірінші рет 1877 – 1978 ж. Орыс-Түрік соғысында орыс корабльдері қолданды. 1904 – 1905 ж. Орыс-Жапон соғысында және 1-дүниежүзілік соғыста торпедолар кеңінен пайдаланылды. 1930 жылдары торпедо тасушы авиация пайда болды. 2-дүниежүзілік соғыста АҚШ пен Ұлыбританияның сүңгуір қайықтары, су үсті корабльдері мен топедолық авиацияларынан 30 мыңға жуық торпедо жіберілді. Жапонияның қарулы күштерінде адам басқаратын торпедо қолданылды.
Қазіргі заманғы флоттарда қозғалтқыш түрлеріне байланысты торпедолар бұғазды, электрлі және реактивті болып бөлінеді. Олардағы торпедо корпусының ұзындығы 2,6 – 9 м және одан да ұзын болып келеді. Олар 140 км/сағ жылдамдықпен 17 км қашықтыққа дейін жете алады. Қазіргі замандағы торпедолар өзінің бағыты және тереңдігі бойынша қозғалысын автоматты түрде басқаратын күрделі аппараттармен жабдықталған. Траектория сипатына байланысты торпедолар өздігінен бағытталатын, маневрлік және тура бағытталушы болып бөлінеді. Торпедоларды кемелерге бағыттау үшін олардың шуларын пайдаланатын акустик. өздігінен бағытталу жүйесі қолданылады. Соңғы уақытта өте тереңде жүзетін жаңа сүңгуір қайықтарды жоюға арналған 300 м тереңдікке дейін сүңгитін Торпедолар жасалуда. Торпедолардың ұрыстық заряды түйіспелі немесе түйіспейтін жарғыш түрлерімен жарақталады.
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том.
Санат:Әскери іс Санат:Құралдар
Айналдырғыш үстел
200px|thumb|Айналдырғыш үстел Айналдырғыш үстел (Стол поворотный) — ауыр ірі габаритті дайындамаларды мерзім-мерзім айналдырып отыруға мүмкіндік беретін дөңгелек үстел.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Куарто
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 39 142 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 2796 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Пошта индексі — 80010.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Santa Maria.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Ханғали Жұмашұлы Сүйіншәлиев
Ханғали Жұмашұлы Сүйіншәлиев (5 желтоқсан, 1918, Тайпақ, Ақжайық ауданы, Батыс Қазақстан облысы - 20 маусым 2006, Алматы) - ғалым, әдебиет зерттеушісі, филология ғылымдарының докторы (1969), профессор (1972), Қазақстанның еңбек сіңірген жоғарғы мектеп қызметкері (1984).
Дереккөздер
Санат:5 желтоқсанда туғандар Санат:1918 жылы туғандар Санат:Ақжайық ауданында туғандар Санат:20 маусымда қайтыс болғандар Санат:2006 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақ әдебиетін зерттеушілер Санат:Қазақстан филологтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Филология ғылымдарының докторлары Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің профессорлары Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері
Серiк Сарбаев
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Қалышер Мекайыл ұлы
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Қазақстанның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіндегі мүшелігі
2016 жылғы 28 маусымда Нью-Йорк қаласындағы БҰҰ-ның штаб-пәтерінде дауыс беру барысында Қазақстан БҰҰ-на мүше 193 мемлекеттің ішінде 138 дауыс алып, алғаш рет 2017-2018 жылдарға БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшесі болып сайланды. Қазақстанның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіндегі жұмысы 2017 жылы 1 қаңтардан басталды. Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне сайланған бірінші Орталық Азия елі. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшесі ретінде Қазақстан өңірлік мәселелерге және Ауғанстан мәселесіне, атап айтқанда, терроризм, есірткі өндірісі және адам саудасының өсуі, сондай-ақ «ислам мемлекеті» мен «Әл-Қаида» сияқты мәселелерге ерекше назар аударады. .
БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі
Қауіпсіздік Кеңесі Біріккен Ұлттар Ұйымының негізгі органдарының бірі. Оның негізгі функциялары халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдау. Қауіпсіздік Кеңесі 15 мүшеден, оның 5-і тұрақты (Екінші Дүниежүзілік соғыстың жеңімпаз елдері - Ұлыбритания, Қытай, Ресей, АҚШ, Франция, вето құқығына ие), және 10-ы - әр жылға 5 елден екі жылдық мерзімге БҰҰ Бас Ассамблеясы сайлайтын тұрақты емес болып табылады. . 2017 жылы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшелерінің құрамына Боливия, Мысыр, Италия, Қазақстан, Сенегал, Украина, Уругвай, Швеция, Эфиопия, Жапония кіреді.
Қазақстанның БҰҰ-на мүшелігінің тарихы
1992 жылғы 2 наурызда Қазақстан БҰҰ-ның мүшесі болды. 1992 жылғы 15 сәуірде Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Қазақстанның БҰҰ-ның жанындағы бірінші Тұрақты Өкілі тағайындалды (Ақмарал Арыстанбекова). 1992 жылғы 5 маусымда БҰҰ-ның жаңынан Қазақстан Республикасының Тұрақты Өкілдігін құру туралы Президенттің Жарлығына қол қойылды. 1993 жылғы 16 ақпанда БҰҰ-ның Қазақстандағы өкілдігі ашылды. 2015 жылғы желтоқсаннан бастап Норимаса Шимомура (Жапония) БҰҰ-ның Қазақстандағы Резидент-үйлестірушісі қызметін атқарып келеді, ал Қайрат Омаров БҰҰ жанындағы Қазақстанның тұрақты өкілі.
Қазақстанның БҰҰ-ның Қауіпсіздік Кенесіндегі басымдықтары
Қазақстан өзінің БҰҰ-ның Қауіпсіздік Кеңесіне мүшелігінің мынадай басымдықтарын айқындады :
Итаньянду
Итаньянду (Itanhandu) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Лоренсу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 129 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 143,938 км² шамасында. Халық тығыздығы — 98,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1923 жылы құрылған.
Маурен
Маурен (Mauren) — елдің солтүстігінде орналасқан Лихтенштейн ұйымдастығы. Халық саны 4401 адамды құрайды. Curta механикалық калькуляторын Маурендегі Continina AG компаниясы шығарды.
Итаньянду
Тарихы
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Маурен
Тарихы
Ежелгі уақытта римдік жол Маурен деп аталатын жерді кесіп өтетін.
Алғаш рет 1178 жылғы құжаттарда «Мурон» деп кездеседі. Мауренде лихтенштейндік ағартушы және тарихшы Петер Кайзердің (1793–1864) ескерткіші орналасқан.
1905 жылдан бері Маурен шіркеу қауымдастығы ретінде құралады.
Дереккөздер
Санат:Лихтенштейн ұйымдастықтары
Алленбах
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 653 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 27,56 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 34 003. Муниципалитеттің басшысы — Зигфрид Бурман.
Ормигос
Ормигос (Hormigos) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Толедо провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Торрихос ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 792 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 52 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Толедо елді мекендері
Петр Васильевич Аравин
Петр Васильевич Аравин (23.6.1908 жылы туған, Пенза облысы Бековск ауданы Нарышкино ауылы — 23.5.1979, Алматы) — музыка зерттеушісі, профессор (1977).
Талдықорған
Талдықорған — Қазақстанның оңтүстік-шығысында орналасқан қала, Жетісу облысының орталығы.
Тарихы
Ең алғаш қазіргі Талдықорған аумағында орналасқан XIX ғасырдың екінші жартысында, яғни 1869 жылы "Гавриловка" селосы бой көтерді. Бұл өңірді алғаш рет қоныстаған казактар болды. Кейін Жетісу облисполкомының ұйғаруымен 1920 жылы (кейбір деректерде 1921 жылы) "Гавриловка" селосының атауы ресми түрде "Талды-Қорған" селосы деп өзертіліп, Қапал уезінің орталығы дәрежесін алады. 1930 – 1944 жылдар аралығында Талды-Қорған Қазақ КСР-ның Алматы округі, Талды-Қорған ауданының орталығы болып бекітіледі. 1944 жылы Талды-Қорған селосына қала дәжересі беріліп, Алматы округінен бөлініп кеткеннен кейін, 1944 жылдан 1959 жыл аралығында және 1967 жылдан 1997 жылдар аралығында Қазақ КСР Талдықорған облысының орталығы дәрежесін алады. Ал 1993 жылы қала атауы ресми түрде Талдықорған деп өзгертілді. Қазіргі кезде Талдықорған қаласы 2001 жылдың 22 қыркүйегінен бастап, 2022 жылдың маусымына дейін Алматы облысының орталығы болып келді. 2022 жылдың маусымынан жаңадан құрылған Жетісу облысының орталығы.
Географиясы
Талдықорған қаласы Қазақстанның оңтүстік-шығысында, облыстың орталық тұсында, Жетісу Алатауының батысында (теңіз деңгейінен 570-600 м биіктікте), Қаратал өзенінің жағалауында орналасқан. Қаланың жер аумағы 74 км² құрайды.
Климаты
Қаланың климаты континенттік. Қысы қоңыржай салқын, қаңтар айының жылдық орташа температурасы -11 - 13°С, жазы ыстық және қуаң, шілдеде - 22-24°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері - 350 - 400 мм. Оның басым бөлігі наурыз-мамыр және қараша-желтоқсан айларында түседі. Жел негізінен солтүстік-шығыс (34%), солтүстік (16%) бағыттан соғады. Жылына 50 күнге дейін қуаңшылық байқалады. Тұрақты қар жамылғысы қараша айының соңғы онкүндігінде түсіп, наурыздың екінші онкүндігінде ери бастайды.
Бір қызығы, Талдықорған қала мәртебесін 1944 жылы ғана алған. Қысы қоңыржай салқын, қаңтар айының жылдық орташа температурасы -11 - 13°С, жазы ыстық және қуаң, шілдеде - 22-24°С құрайды.
Өсімдіктері
Талдықорған бұта аралас сулыбас, бетеге, боз, эфемерль бозжусанды шөлейт белдемде жатыр. Қала аумағында шөмішгул, қарағай, сиягүл, жаңғақ сабынкеп, қызғалдақ, долана, шырғанақ, шұғынық гүл, кәдімгі өpiк, қызыл мия, шырмауық, қарасора, алабота, жусан, т.б. шөптесіндер өседі.
Әкімшілік ұйымдастырылуы
Қалалық әкімшілік аумаққа қарасты 7 елді мекен Еркін және Өтенай ауылдық округтеріне біріктірілген және құрамында Талдықорған агро-техникалық колледжі нің оқу-тәжірибе шаруашылығы бар.
Діни сенімдері
Талдықорғанда мынадай діни ғибадат орындары бар:
Өнеркәсіп
Қалада 1570 жұмыс істейтін ауыл шаруашылық, өнеркәсіп кәсіпорыны мен ұжымдар тіркелген, олардың арасында серіктес шаруашылықтар саны — 1055, 72 АҚ, 82 егістік кооператив бар. Өнеркәсіп бағытындағы ipi кәсіпорындарға «Қайнар», «Teмip», «Темірбетон», «Ажар», «Нан», «Өрнек», «Аққу», «Сайман», «Қаласүтзауыты», «Мирас», т. б. акционерлік қоғамдар жатады. Ауыл шарушылығы бағытында 95, құрылыста 96 акционерлік қоғамдар бар. Қалада әр түрлі салаларға маманданған «Гамма» АҚ, «Механикаландырылған жұмыстар» ЖАҚ, «Құрылысшы» АҚ, «Шымыр» ЖАҚ, «Ақ сұңқар-ай» ЖАҚ, «Талдықорған электр желілері құрылысы» АҚ, «Ақжол» ЖАҚ, «Қалалық жол құрылысы» ЖАҚ, т. б. жұмыс істейді. Сондай-ақ, 64 көлік мекемесі, 406 сауда және қоғамдық тамақтандыру орындары бар. Талдықорған қаласына қарасты жер аумағының (82333 га) ауыл шаруашылығына жарамды бөлігі 92,1%, оның ішінде егістігі 7527 га, жайылымы 65429 га, шабындығы 873 га.
Әлеуметтік инфрақұрылым
Қаланың әлеуметтік инфрақұрылымы жақсы дамыған. С. Сейфуллин атындағы қалалық кітапхана, қалалық балалар кітапханасы, В.Маяковский атындағы кітапхана, М. Тынышпаев атындағы өлкетану музейі, І. Жансүгіровтің әдеби музейі, І. Жансүгіров атындағы мәдениет сарайы, 7 халықтық көркемөнерпаздар ұжымы бар. Сондай-ақ, білім беру саласын бойынша
19 емдеу-сауықтыру орыны:
Талдықорған қаласынан Астана қаласына дейін қашықтық 758 км, Алматы қаласына дейінгі қашықтық 279 км.
Тұрғындар саны 168,674 адамды құрайды (2023 жылы). Орталық Азия, Ресей мемлекеттеріне шығуға мүмкіндік беретін әуежай, теміржол станциясы бар. Жалпы мемлекеттік және облыстық маңызы бар автомобиль жолдары тораптарының жүйесі арқасында қала Қазақстанның басқа да қалаларымен, Орталық Азиямен, Ресеймен және Қытаймен байланысып жатыр.
Білім, мәдениет, туризм орталығы және халықаралық, өңір аралық өндірістік-қызмет көрсету орталығы ретінде аса тартымды қала. Қалада 1 жоғарғы оқу орны, 12 орта кәсіби білім беру мекемелері, 25 жалпы білім беру мекемелері жұмыс жасайды. Сондай-ақ, қалада драма театры, филармония, мұражайлар, мәдениет және демалыс парктері, кітапханалар мен кинотеатрлар, стадиондар, спорт кешені, аквапарк және ипподром бар.
Қаланың құрылыс индустриясын дамыту, балаларға арналған тағамдар, электр сорғылары, сүт өнімін, керамика-граниттан жасалған плиталар, жұмыртқа және құс етін өндіру әлеуеті бар.
Бауырлас-қалалар
, Анталья, Түркия
Көрнекі орындары
солға|нобай|Қала кіре берісіндегі Қадырғали Жалаири ескерткіші
Сыртқы сілтеме
Санат:Талдықорған
Бермуд аралдарының телевизиясы
Бермуд аралдарының телевизиясы – Берм аралдарында телевизия жүйесі алғаш рет 1958 жылы енгізіліді. Аталмыш елдің тележелілері барлығы дерлік Гамильтон қаласынан хабар тарататады.
Канал 1, CITV ("Community Information Television") үкіметпен қадағаланатын арна, Fresh TV, Bermuda Weather Сhannel ауа райы жайында мәлімет тарататын телеарна, /FB-TV "Бермуд аралдары хабар тарату" меншігінде, /ВМ-TV, VSB-TV, Onion TV, Вermuda Channel жаңалықтар және басқа да түрлі ақпараттар таратады, Бермуд аралдары Husiness Channel бизнес және экономика хабарын таратады.
Дереккөздер
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары Санат:Журналистика
Лебренган
Лебренган (Leubringhen) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Булонь-сюр-Мер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,98 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 343 адамды құрады. Халық тығыздығы — 42,98 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Қаратөбе ауылдық округі (Сайрам ауданы)
Қаратөбе ауылдық округі – Түркістан облысы Сайрам ауданында болған әкімшілік бірлік. 2014 жылы құрамындағы барлық ауыл Шымкент қаласына берілгендіктен таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 14 624 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Сайрам ауданының таратылған ауылдық округтері
Әбдірақым Сарбасов
Әбдірақым Сарбасов (1950, Гурьев облысы).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Вабассо (Миннесота)
Вабассо (Wabasso) — Миннесота штатының Redwood округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 696 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.0 км² шамасында. FIPS коды — 27-67396.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Құбай Мұқанов
Құбай Мұқанов (1922 жылы туған, қазіргі Бөкей ордасы ауданы) — өндірісті ұйымдастырушы, Социалистік Еңбек Ері (22.10.1949). 1934 жылдан Куйбышев атындағы ауыл шаруашылығы артелінде қатардағы еңбеккер. 1942-44 ж. Ұлы Отан соғысына қатысқан. Майданнан оралған соң ауылында жылқы фермасының меңгерушісі болды. 1968 жылдан бұр. Чапаев (Ақжайық) ауданы Куйбышев атындағы кендіарда аға малшы. 1948 ж. құлын алуда жоғары көрсеткіштерге жеткені үшін ең мәртебелі атақ иеленген.
Дереккөздер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Көшбике
Көшбике  - Абай соққыға жығылып, сайлау өтпей қалатын жер атауы. Шыңғыс тауының (қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданы) Құндызды елді мекеніндегі Көшбике бұлағының бойын Көшбике деп атайды. Мұқыр болысының ел билеушілері 1898 ж. маусым айында Мұқыр елінің болыс сайлауына қатысу үшін Көшбикеде Абайды ұрмақ болып, Абайдың үстіндегі киімін жыртып, өміріне қастандық жасаған. Осындай өрескел оқиғадан соң Мұқыр болысы сайлау құқығынан айрылып, Көшбике жиыны таратылған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Қарашоқы (шоқылы тау, Айғыз өзені аңғары)
Қарашоқы – Айғыз өзенінің аңғарындағы оқшауланған шоқылы тау.
Географиялық орны
Абай облысы Аягөз ауданы Айғыз ауылының солтүстігінде 10 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 662 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 2 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км.
Жер бедері
Беткейі тіктеу келген. Солтүстігінде Омар, Қожа қыстаулары, шығысында Қошқарбай бұлағы мен Ақшоқы тауы, оңтүстігінде Апа қонысы, батысында Алтынқазық тауы мен Жуантөбе бұлағы бар.
Өсімдігі
Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, селеу, боз, бұталар өседі.
Дереккөздер
Санат:Аягөз ауданы таулары
Поскоевка
Поскоевка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чая өзенінің сол жағалауынан 109 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кастелло-Молина-ди-Фьемме
Кастелло-Молина-ди-Фьемме (Castello-Molina di Fiemme) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Тренто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2064 адамды құрайды. Халық тығыздығы 38 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 54 км² шамасында. Пошта индексі — 38030.
Игілік Сиқымбаев
Сиқымбаев Игілік (2.10. 1944 жылы туған, Түркістан облысы Түлкібас ауданы) – педагогика ғылымдарының докторы. (2001). Шымкент педагогика институтын (1969, қазіргі Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті) және аспирантурасын (1980) бітірген. Осы институтта аға оқытушы, деканның орынбасары, кафедра меңгерушісі қызметтерін (1975–2001) атқарды. «Научно-педагогические основы использования свободного времени в профессиональной подготовке студентов» деген тақырыпта докторлық диссиретация қорғады. 60-тан астам ғылыми жарияланым, 1 монографияның авторы.
Кастелло-Молина-ди-Фьемме
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Игілік Сиқымбаев
Дереккөздер
Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы
Мәңгүрт
Мәңгүрт (Mankurt, түрікменше munqul — есінен айырылған, ақылсыз) түркі кезеңінде жуанжуандардың (қарақытайлардың) тұтқынға жасаған әрекетінен кейін пенденің өз есінен айырылғаннан кейінгі аты. Мәңгүрттер қорлық-зорлық атаулының бәрін көріп, миына жазылмастай зақым келген, қай елден шыққанын, кімнен туғанын білмейтін, тек кеудесінде жаны бар, ішіп-жеуге, қарадүрсін жұмыстарды атқаруға ғана қабілетті болып келеді. Олар тіпті алыс пен жақынды ажырата алмайды.
Мәңгүртизм
Мәңгүртизм, немесе Мәңгүрттік идеологиясы - өз ұлттық құндылықтары мен өз ана тілін өзі жоюды көздейтін, осыған дейін кімнің отары болса, соның тілінде сөйлеп, соның мүддесі үшін жанталасатын азғындардың сенім жүйесі.
Мәңгүрттік идеологиясы әлемдегі ірі отаршылдық саясаттарынан пайда болды. Отаршылдар өздері басып алған елдердің байлығын тонап, мәдениетін ойрандап қана қоймай, сол халықтың азаматтарына мәңгүрттік идеологиясын сіңіріп, оларды өздерінің рухани құлына айналдыруға тырысады. Тіпті кейін сол ел тәуелсіздік алса да, жаңағы мәңгүрттік идеологиясы жұққан кісілер өз ұлтының мүддесіне қарсы мәңгүрт ретінде әрекет жасап, ұлттық мемлекеттің дербес өмір сүруіне, өзін-өзі қалпына келтіруіне және өсіп-өркендеуіне кедергі келтіруімен болады.
«Найман ана» аңызы
«Найман ана» әңгімесі Шыңғыс Айтматовтың «Ғасырдан да ұзақ күн» романынан үзінді болып табылады. Онда Тұтқынға түскен әрбір адамның шашын тықырлап алып،түйенің жүнінен кепеш атты бас киім кигізетін болған. Кепешті кигізгеннен кейін жуанжуандар тұтқынды 5 күн ассыз،сусыз шөлдалада қалдырған. Шаш 5 күнде 5 мм-ге өседі – бұл миды зақымдауға жеткілікті мөлшер. «Мәңгүрттену» кезеңі өткеннен кейін тірі қалған адам мәңгүртке айналатын болған. Мәңгүрт қожайыны не қаласа соны істейді, себебі мәңгүртте тек бір қорқыныш бар, ол – «кепешті шешсең өлесің» деген қожайындарының сөзі. Наймандар өздерінің жуанжуандарға тұтқын болып түскен туысқандары немесе достарын салық төлеу арқылы алмаған. Себебі олар мәңгүрттің ешқашан өзгермейтінін білген.
Шыңғыс Айтматовтың сипаттамасындағы мәңгүрттер
Шыңғыс Айтматовтың айтуынша мәңгүрттер тек «иә» немесе «жоқ» деп жауап бере алады. Оларға қожайынының сөзінен басқа сөз маңызды емес. Себебі мәңгүрттерге адамдардың дауысы мен шегірткенің дауысы бірдей. Олар тек өмір сүру жайлы ойлайды. «Найман ана» әңгімесінде Дөненбайдың ұлы Жоламан мәңгүртке айналады. Ал Найман ана өз ұлын тауып, өз үйіне қайтармақшы болады. Дегенмен Жоламан өз анасын танымағандықтан өз еліне бармай, өз қожайындарының «ол сенің басыңдағы кепешті шешуге келді» деген жалған ақпаратқа сеніп өз анасын өзі өлтіреді.
«Мәңгүрт» фильмі
1990 жылы Кеңес одағы «Мәңгүрт» атты фильм шығарды. Фильм оқиғасын «Ғасырдан да ұзақ түн» романының ішіндегі бір баяндаушы оқиға бойынша Мария Юрматова жазды. Бұл Қожа Нарлиевтің режиссёр ретінде ұсынған ең соңғы фильмі. Фильмнің басты актёрлері Тарик Тарджан, Мая-Гозель Айдмедова, Йылмаз Дуру, Нарлиев Қожадүрді болды.
Ескертпелер
Санат:Зомбилар
Дума
Дума — фольклор термині, көне аты ("Ерлік жанры") украин халқының лиро-эпикалық жыры. Халықтың ауыз әдебиеті дәстүрімен тығыз қалыптасқан жанр. Дума негізінен халық аспаптары қобыз, бандура, лираның сүйемелдеуімен, қысқа қайырлатын әуенмен айтылады. Тақырып қамтуы, мазмұны жағынан негізінен екі топқа бөлінеді: әлеуметтік-тұрмыстық дума және тарихи уақиғаларға арналған дума. Думада ерлікті, азаттық үшін күресті жырлауға үлкен орын берілген. Композициялық құрылымы жағынан алғанда дәстүрлі бастамасы мен аяқтамасы болған. Уақиғаны баяндағанда біртіндеп өрістетіп, арасында әр түрлі шегініс жасау әдетке айналған. Өлең тармақтары ұзынды-қысқалы келіп, түйдек болып, яғни тирада түрінде әр қилы топтастырылған. 19 ғасырдағы орыс поэзиясында ақындардың тарихи, әлеуметтік мәселелерді толғайтын өлеңдерін дума деп атау кездеседі. К.Ф.Рылеев тарихи тақырыпқа жазған өлеңдерін "Думалар" деп атады. М.Ю.Лермонтов "Дума" деп аталатын өлеңінде өз замандастарының тағдыры жайында толғанады. Т.Шевченко өзінің өлеңдер жинағын "Қозбарь" деп атап, дума дәстүріне үлкен құрметпен қараған. Қазіргі украин әдебиетінде халықтың өміріндегі ірі тарихи уақиғаларды жырлайтын дума үлгісіндегі шығармалар дүниеге келді.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет жанрлары