cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Светлана Ирековна Ишмуратова
Балалық шақ
Төртінші сыныпта ол балалар сайысындағы алғашқы жеңісін тойлады. Оны мектепте дене шынықтыру пәнінің мұғалімі Р.С.Ахметғараева жаттықтырды. 1991 жылы ол Кеңес Одағы чемпионатының жасөспірімдер арасындағы алғашқы жарысында жеңіске жетіп, тоқсаныншы жылдары Ресейдегі ең үздік шаңғышылардың бірі болды. Златоусттағы сауда техникумын, ал 1999 жылы Орал (Челябі) дене шынықтыру және спорт академиясын бітірді.
Франктер
Майордомдар билігі
Майордом Карл Мартелл 715-741 жылдары корольмен санаспай-ақ өз билігін жүргізді. Оның билігі кезінде араб әскерлері Испаниядан өтіп, Галлияға шабуыл жасады. Бірақ оларды франктер 732 ай жылы Пуатье түбінде талқандады. Арабтар тарапынан төнген қауіп Карл Мартелді күшті атты әскер құруға итермеледі. Атты әскер қатарына қабылданғандар майордомнан тұрғылықты шаруаларымен қоса жер үлестерін алды. Ол жерден түсетін табыска иесі өзіне ат пен қару-жарақ сатып алуға міндетті еді.
Светлана Ирековна Ишмуратова
Спорттағы жетістіктері
оңға|200px| оңға|200px| Ол 1996 жылы биатлон командасына жаттықтырушы Фатьянов Виталий Николаевичтің арқасында келді. Ол оған дейін шаңғышылардан құрылған эксперименталды командада болды, 24 жасқа дейін тек шаңғымен айналысты. 1996 жылы оған допинг қолданды деген айып тағылып, осыдан кейін екі жылға уақытша тоқтатылады. Алайда біраз уақыттан кейін спортшыға тағылған барлық айыптар алынып тасталып, қателігі көпшілік алдында мойындалады.
Франктер
Майордомдар билігі
Алғашында жер жауынгердің меншігіне мәңгілік емес, тек әскерде қызмет атқарып жүрген кезінде ғана берілетін. Кейін ол жер үлестері әкеден балаға мұра ретінде берілетін болды. Сөйтіп оның балалары да әскери қызметті жалғастыруға міндеттенді. Атты әскерлеріне жер үлестіру үшін Карл шіркеу иеліктерінің біраз бөлігін тартып алды.
Светлана Ирековна Ишмуратова
Спорттағы жетістіктері
Светлана 1997 жылы биатлон бойынша Ресей чемпионатында спринтте жеңіске жетті. Содан кейін ол Нагано Олимпиадасына ұлттық құрамаға қабылданды. 1998 жылы Хохфильценде өткен әлем чемпионатында алғашқы алтын медалды жеңіп алды. 1999 жылы Ишмұратова жазғы маусымдағы әлем чемпионатына қатысып, спринт-кросс пен эстафетадан алтын жеңіп алды. Келесі жылы спортшы Кіші әлем чемпионатында спринтте күміс алды. Светлана 2001 жылы әлем чемпионы атағын жеңіп алды.
2002 жылы Солт-Лейк-Ситиде өткен Олимпиада ойындарында биатлоншы эстафетада қола медаль алды. 2003 жылғы әлем чемпионатында спортшы эстафетада алтын, басқа түрлері бойынша күміс пен қола жүлдегер атанды. Сол жылы Еуропа чемпионатында ол тағы бір қола медаль алды. 2004 жылы әлем чемпионатында Светлана эстафетада күміс медаль алды. Ал келесі жылы Еуропа чемпионатында ол жекелей және эстафеталық жарыста алтын медаль жеңіп алды, сонымен қатар спринтте екінші орын алады. Сол жылы Кіші әлем чемпионатында ол жеке есепте үшінші орынға көтерілді. 2005 жылдың мамыр айынан бастап Виталий Николаевич Фатьянов Ишмұратованың жеке жаттықтырушысы болды, онымен бірге спортшы 2006 жылы Туринде өткен Олимпиадада басты алтынды жеңіп алды. 2006 жылы Олимпиада ойындарынан кейін ол өзінің спорттық мансабын аяқтады.
Франктер
Майордомдар билігі
Карл Мартелдің жерді сыйлыққа үлестіріп беруі Еуропада жаңа қоғамдық құрылыс - феодализмнің қалыптасуының бастауы болды.
Меровингтер әулетінің ақыры. Қортық Пипиннің билігі
thumb|left|200px|Папство престолының гербі 741 жылы Карл Мартелл өлген соң майордомдық оның баласы Қортық Пипиннің қолына тиді. Ол Меровингтерді құлатып, король атағын алуды аңсады. Пипиннің корольді тақтан күшпен құлатып, өзін король деп жариялауына да болатын еді. Бірак ол таққа заңды жолмен отыруды дұрыс деп үйғарды. Бұл мақсатына жету үшін ол кұдай атынан сөйлеуге құқы бар Рим папасын пайдаланды.
Светлана Ирековна Ишмуратова
Жеке өмірі мен жұмысы
Олимпиадалық жеңістен кейінгі көрнекті биатлоншының өмірі алуан түрлі. 2007 жылдың сәуір айында Миша есімді ұлды болды. Светлана Челябі облысының және туған қаласы Златоусттың спорттық және қоғамдық өмірінің белсенді қатысушысы. 2007 жылдың қысында спорттық жетістіктерге қосқан үлесі үшін «Құрмет» орденімен марапатталды. Сол жылы Светлана өзінің туған қаласы Златоуст депутаты болып сайланды. Ал 2007 жылдың соңында ол «Единая Россия» партиясынан Мемлекеттік Думаның депутаты болып сайланды. 2016 жылдың 5 ақпанынан бастап орталық армияның спорт клубы басшысының орынбасары болып тағайындалды. Ишмуратова Светлана Ресей Қарулы Күштерінің подполковнигі шеніне ие. Наградалары: «Құрмет» ордені (Ресей) (22 ақпан 2007 ж.), екінші дәрежелі «Отанға сіңірген еңбегі үшін» медалі (5 мамыр 2003 ж.).
Франктер
Меровингтер әулетінің ақыры. Қортық Пипиннің билігі
Лангобардтардан қысым көріп жүрген Рим папасы франктердің көмегіне зору еді. Сондықтан ол Пипиннің король атағын алуына келісім берді. 751 жылы папаның келісімі бойынша, франк ақсүйектерінің Суассондағы жиналысында Пипин ресми түрде франктер королі деп жарияланды. Ол 768 жылға дейін корольдік етті. Меровингтер әулетінің ең соңғы королі III Хильдерик монастырьға қамалып, сол жерде қайтыс болды.
Қортық Пипин папаның жақсылығына жақсылықпен жауап қайтарды. Ол Италияға, Лангобард корольдігіне карсы екі рет жорық жасап, жаулап алған жерлерін Рим папасына сыйлады. Ол жерде 756 жылы Папа мемлекеті құрылып, 870 жылға дейін өмір сүрді. Римдегі қазіргі Ватикан мемлекеті сол «Пипин сыйлығының» жұрнағы болып табылады.
Ұлы Карл және оның империясы
Қортық Пипин франктер мемлекетіндегі жаңа әулеттің негізін қалады. Бірақ ол Пипиннің емес, оның әкесі Карл Мартелдің атымен Каролингтер (Карлдың латынша аты Каролус болатын) әулеті деп аталды. Ол әулеттің ең атақты королі Ұлы Карл болды. Ол 768-814 жылдары билік кұрды. Карл ұзын бойлы, алып денелі, батыл адам болған. Оның ерліктері мен тапқырлығы жөнінде көп аңыздар мен өлеңдер жазылды. Тіпті «король» деген сөздің өзі соның атынан шыққан.
Ұлы Карлдың билік кұрған жылдарының бәрі соғыспен өтті. 53 әскери жорықтың 27-сін Карлдың өзі басқарды. Оның жорықтары Испанияға, герман тайпаларына және Италияға бағытталды. Франктер Рим папасына көмектесу үшін Италияға екі рет жорық жасап, лангобардтарды талқандады, Италияның көпшілік бөлігін өз иелігіне қосып алды.
778 жылы Карлдың Испанияға жасаған жорығы сәтсіздікке ұшырады. Тек 801 жылы арабтарға қарсы соғыста жеңіске жетіп, Испанияның шағын аймағын жаулап алды. 772-804 жылдары Карл сакстарға қарсы сегіз рет қанды жорық жасап, әрең дегенде олардың аксүйектерін өз дегеніне көндірді. Саксония бірнеше графтықтарға бөлінді. Графтықтар басшылығына король ақсүйек франктер мен сакстарды тағайындады. Сакстар Карлдың күштеуімен христиан дінін қабылдады. 788-803 жылдары франктер славян тайпаларымен одақтаса отырып, VI ғасырда қалыптасқан аварлар қағанатын Паннонияда (қазіргі Венгрия аумағы) талқандады.
Ұлы Карл билігінің соңына қарай Франк корольдігі өзінің жер көлемі жағынан бұрынғы Батыс Рим империясына жақындады. Карл империясының астанасы Аахен қаласы болды. Қиын кезде өзіне көрсеткен көмегіне алғыс ретінде папа 800 жылы Римде Карлға тәж кигізіп, император деп жариялады. Сөйтіп Батыста жаңа империя өмірге келді.
Империяның ыдырауы
Қарудың күшімен және Ұлы Карлдың беделімен ғана құрылған Франк империясы ұзақ өмір сүре алмады. Ұлы Карл өлгеннен кейін-ақ оның империясы ыдырай бастады. 843 жылы Карлдың балалары мен немерелері Верден қаласында империяны бөлісу жөнінде келісім жасады. Кіші ұлына империяның батысы, ортаншысына - шығыс бөлігі, ал ең үлкен немересіне Италия тиді.
Сөйтіп Ұлы Карлдың империясы үшке бөлініп, үш корольдік пайда болды. Кейіннен олардың орнында Франция, Германия және Италия мемлекеттері дүниеге келді.
Ұлы Карл кезіндегі империя мәдениеті
Ертедегі орта ғасырлардағы Еуропа мәдениетінің дамуына IV ғасырда мемлекеттік дін деңгейіне көтерілген христиан діні елеулі үлес қосты. Жаңа дін сауатты қызметшілерге мұқтаж болды. Сол себепті монастырьлық мектептер көптеп ашылды. Халықтың сауатын ашып, білімін көтеруге Ұлы Карл қамқорлық жасап отырды. Ол өзінің білімі аз болса да, ұлан-ғайыр мемлекетті дұрыс басқару үшін сауатты адамдар керек екендігін жақсы түсінді. Император өз сарайына Италиядан Павел Диакон, Испаниядан гот Теодульф сияқты көрнекті оқымыстыларды жинады.
Білім беру саласында, әсіресе ағылшын-сакс Алкуин көрнекті рөл атқарды. Ол тек оқыту ісін үйымдастырумен шектеліп қоймай, оқулықтар жазумен де айналысты. VI ғасырдағы ойшылдар Боэций мен Кассиодор антикалық мектептегі білімнің негізін құраған «жеті ерікті өнерді» тривиум (грамматика, тіл өнері, диалектика) және квадривиум (геометрия, арифметика, астрономия және музыка) деп екіге бөлді.
Карлдың сарайында да мектеп болды. Ол мектепте императордың жан-жақтан жинаған окымыстылары сабақ берді. Сондай-ак сарайда Академия деп аталған үйірме құрылды. Аңыз кейіпкері Академнің атымен аталған бұл философиялық мектептің негізін б.з.б. IV ғасырда Платон қалаған еді. Оның мүшелері өлеңдер жазды, философиялық мәселелерді талқылады, ежелгі авторлар мен шіркеу басшыларының еңбектерін оқып үйренді.
Ертедегі орта ғасырлардағы еуропалық мәдениеттің жетістіктері жинақталып, кітаптарға жазылды. Ол кітаптардың сапасын жақсартуға Ұлы Карл көп көңіл бөлді. Осы кезде кітаптардың сапасы да жақсара бастады. Кітаптар арнаулы өңделген бұзаудың немесе қойдың терісі - пергаментке жазылатын.
Ұлы Карл тарихқа, тарихи шығармаларға зор мән берді. Оның сарайында аннал (латынша «жыл») деп аталған маңызды оқиғалардың шежірелік тізбегі жазылып отырды.
V ғасырда Рим империясын жаулап алған варварлар ежелгі мәдениетті құлдыратып жіберген еді. Ұлы Карл ол мәдениетті, әсіресе ежелгі Рим мәдениетін қалпына келтіруге, одан әрі жетілдіріп, дамытуға үлес қосты. Сондықтан да Карл мен оның мұрагерлері билік жүргізген кезең тарихта «Каролингтердің қайта өрлеуі» деп аталып кетті.
Қазақ кеңес фольклористикасы
thumb|200px|Мұхтар Омарханұлы Әуезов
Франктер
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат:Франция тарихы Санат:Герман тайпалары Санат:Ортағасырлар
Қазақ кеңес фольклористикасы
Қазақ Совет фольклористикасы – бұларда ескі мұраны игеру, оны таптық идеология тұрғысынан бағалау жөнінде мәселелер көтерілді. Буржуазияшыл ұлтшылдар көне мәдени мұраны советтік құрылысқа қарсы мақсатқа пайдаланбақ болды. Олар дінді, адам санасындағы ескінің сарқыншағын керітартпа әдет-құрыпты үстем тап өкілдерін бектік хандық дәуірді дәріптеген өлең жырларды халықтық шығармалар қатарына қосуға тырысты. Жаңа советтік заманда халық поэзиясы құлдырап, құриды, дамымайды деп «сәуегейлік» жасады. Марксисттік-ленинистік іліммен қаруланған қазақ советтік фольклолистер бұған үзілді-кесілді қарсы шықты. Олар еңбекші бұқараның ой-арманын, мақсат мүддесін бейнелейтін шынайы шығармаларды үстем таптың мүддесін кездейсоқ туындылардан ажыратып, қарау керектігін советтік дәуірде саяси-әлеуметтік, рухани еркіндік алған халықтың шығармашылығы тасқындап ілгері дами беретіндігін ғылыми тұрғыдан дәлелдеді. Ұлтшыл алашордашылардың «қазаққа тап болған жоқ, сондықтан оны ауыз әдебиетінде де таптық сарын болуы мүмкін емес» деген қате пікірлеріне қарсы жазған мақаласындада С.Сейфуллин былай деді: «Ешбір таптын мақсатын көздемейтін әдебиет шығармасы болмайды. ...Пролетариатжалшылар табы өз істеріне жарайтын әдебиет шығармаларын қастерледі.» Бұл көзқарасты көптеген әдебиетші-фольклористер (С.Мұқанов, Б.Кенжебаев, Е.Ысмаилов, Е.Бекенов) қолдады.
Дереккөздер
Санат:Қазақ мәдениеті
Аллер (Морбиан)
Аллер (Allaire) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Морбиан департаментінде орналасқан. Ванн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 41,74 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 56001, пошта индексі — 56350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3609 адамды құрады. Халық тығыздығы — 86,46 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Морбиан департаментінің коммуналары
Енальца
Енальца — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Еналка өзенінің оң жағалауынан 1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — теңіз Кубен және Сухона өзендері бастауынан Кубен су торабына дейін. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тыва (Жоғарғы Лупь тармағы)
Тыва — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Жоғарғы Лупья өзенінің оң жағалауынан 115 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Роланд Линц
Роланд Линц (Roland Linz; 9 тамыз 1981 жыл, Леобен, Аустрия) — аустриялық футболшы, шабуылшы, Аустрия Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. 2008 жылғы Еуропа чемпионатына қатысып, екі кездесуде алаңға шықты.
Тыва (Жоғарғы Лупь тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Роланд Линц
Сілтемелер
Санат:Аустрия футболшылары Санат:Аустрия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Аустрия Вена ФК ойыншылары Санат:Ницца ФК ойыншылары Санат:Штурм ФК ойыншылары Санат:Боавишта ФК ойыншылары Санат:Брага ФК ойыншылары Санат:Грассхопперс ФК ойыншылары Санат:Беленсениш ФК ойыншылары
Пихтовка (Коса тармағы)
Пихтовка — Ресейдегі өзен. Удмуртия Республикасы Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Коса өзенінің сол жағалауынан 29 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чепца өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Удмуртия өзендері Санат:Киров облысы өзендері
Б. з. д. 444 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 444 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 444 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Аумақтық шоғырлану коэффициенті
Аумақтық шоғырлану коэффициенті - аумақтық ұялардың (аудандардың, олардың көлемін қоса) жүйесіндегі кейбір құбылыстың (саланың) орналасуын салыстырудың өлшемі, коэффициент жекелеудің бір түрі.
Дереккөздер
Санат:Статистика
Баку ярусы
Баку ярусы - Шығыс Кавказ және Каспий теңізі өңірінде таралған аймақтық ярус. Лектостратотүрі (таңдаулы бейне, үлгі) Баку қаласының маңайында. Төменгі деңгейінде (төменгі Баку қабаттары) саздардан және құмайттастардан, ал жоғарғы деңгейінде жүмыртастардан, бақалтастардан, сирегірек кұмдардаи тұрады, қалыңдығы 500 м-ден астам. Көнелігі ерте төрттік дәуірге сәйкес келеді.
Дереккөздер
Санат:Ярустар Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Орис
Орис (Orís) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Осона ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 296 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27.2 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Тамғаш хан
Әдебиет
Бартольд В. В., Соч., т. 5, М., 1968, с. 87, 124.
Козлаю
Козлаю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Печора өзенінің сол жағалауынан 1095 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Зейнеп Уәлиханова
Уәлиханова Зейнеп (шамамен 1812 жылы туған, Баянауыл елді мекені – 1880-жылдардың соңы, Сырымбет қонысы) – Шоқан Уәлихановтың анасы. Белгілі Баянауыл биі Шорман Күшіковтің қызы, Баянауыл округінің аға сұлтаны Мұса Шормановтың апасы. Уәли ханның жесірі Айғаным оны өзінің ұлы Шыңғыс сұлтанға айттырады. Зейнептен 7 ұл (Шоқан, Жақып, Мақы, Махмет, Ахмет, Қозыке, Қоқыш), 2 қыз (Ұрқия, Рахия) туылады. Уәлиханова көрікті әрі ақылды, сонымен қатар тәкәппар әрі әміршіл болған. Шоқанның демократиялық көзқарасының қалыптасуына көп ықпал еткен. Шыңғыс Уәлихановпен бірге 1850 – 1960 ж. Көкшетау қаласында тұрған.
Дереккөздер
Санат:1812 жылы туғандар Санат:1880 жылы қайтыс болғандар Санат:Тарихи тұлғалар
Құлажорға
Құлажорға — көне зират. Шығыс Қазақстан облысы, Көкпекті ауданы Құлажорға ауылының шығыс жағында орналасқан. 1937, 1948 жылдары Шығыс Қазақстан археологиялық экспедициясы (жетекшісі С.С. Черников) зерттеп, Құлажорға өзенінің Ертіске құяр сағасындағы 5 – 6 км аумақты қамтитын өңірден төрт қорым тапқан.
Олар тас пен топырақ аралас үйінді, диаметрі 4,5 – 12 метр, биіктігі 0,3 – 0,5 метр аралығындағы дөңгелек обалардан тұрады. Қабірлердегі тас жәшік ішіне адамды шалқасынан жатқызып, кейде оң қырымен аздап аяғын бүгіп, басын шығысқа, кейде батысқа қаратып жерлеген. Алғашқы қазба жұмыстары жасалған жердің атауы бойынша аталған Құлажорға зиратына адам мәйітімен қоса қыш ыдыс, сүйектен жасалған жебенің ұштарын және әшекей бұйымдарды жерлеген.
Қызыл бояу жағылған қыш ыдысты басына, ағаш ыдысты беліне таяу қойған. Ер адамдардың қасына қару-жарақтар қойылса, әйелдер жатқан жерден алмұрт тәрізді ілмекті алтын сырғалар, әйнек немесе пастадан жасалған моншақтар кездеседі. Сонымен қоса ыдысқа қой етінің бір мүшесі (көбінесе жамбасы мен құйымшағы) қойылса, ал тас жәшіктің үстіне құрбандыққа шалынған немесе өзі мінген атты ауыздықсыз, ерттемей жерлеген. Кейбір жағдайда тіпті жылқының терісін, бас сүйегін және тұяғын қойған. Табылған заттарға қарағанда Құлажорғаны б.з.б. ІІІ – І ғасырлардағы тайпалар мекендеген.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан зираттары Санат:Көкпекті ауданы географиясы
Өзбекстан мемлекеттік өнер институты
Манна Ұйғыр атындағы Өзбекстан мемлекеттік өнер институты — жоғары оқу орны " Ташкент.
тарихы
Институт 1945 жылы құрылды және 2012 жылға дейін дербес оқу орны болды.
Өзбекстан Республикасының Президентінің 4.07.2012 жылғы № 1771 Қаулысымен Ташкент мемлекеттік мәдениет институты негізінде Өзбекстан мемлекеттік өнер институты құрылды.
Бұрынғы атауы
1945-1954 жж. — А. Н. Островский атындағы Ташкент мемлекеттік театр өнері институты (ТГИТИ).
1954-1990 жылдар аралығында А. Н. Островский атындағы Ташкент мемлекеттік театр-көркемсурет институтын (ТГТХИ). 1954 жылы көркем-сурет факультеті ашылғаннан осылай аталған.
Дереккөздер
Санат:1945 жылы құрылған оқу орындары Санат:2012 жылы қайта құрылымданған оқу орындары Санат:Ташкент жоғарғы оқу орындары Санат:Жоғарғы театралдық оқу орындары
Водевиль
Водевиль (vaudeville - Вир өзеннің аңғары, онда 15 ғ-да водевир халық әндері шыққан) - әдетте, тамақпен, өлеңмен айтылатын, кейде би аралас ойналатын шағын комедиялық пьеса. Франция шаруалар арасындағы ажуа өлеңдерден шыққан. Бертін келе әзіл-оспақ айтыстар, екеу ара сөз қақтығыстары Водевиль деп аталып кетті. Театр жанры ретінде Водевиль 18 ғ-да қалыптасып, кейін бүкіл Еуропаға тарады. Водевильдің ерекшелігі - адам мінезіндегі келеңсіз қылықтарды өткір тілмен, мысқыл-әзілмен сынау. Ресейде 19 ғ-дың басында кең тарады. Оның дамуы А.И. Писарев, АС. Грибоедов, А.П. Чеховтардың есімімен байланысты. Қазақ жазушылары Б.Майлин, С.Байқожаев т.б-дың Водевильдері жұртшылыққа жақсы танымал.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
Саяси рақымшылық
Дереккөздер
Санат:Саясат
Эннетбюрген
250px|thumb|Картада орналасуы Эннетбюрген (Ennetbürgen) — Швейцарияның Нидвальден кантонында орналасқан коммуна.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4177 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17.70 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1505, пошта индексі — 6373.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нидвальден елді мекендері
Басқару объектісі
Басқару объектісі (Объект управления; control object) — жұмыс істеуі басқару жүйесінің әрекеттері арқылы жүзеге асатын техника, процесс немесе адамдар ұжымы. Басқару құралдарына сигналдар, командалар немесе құжаттар, бұйрықтар, нұсқаулар жатады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Карл Поппер пікірсайыстар форматы
Карл Поппердің дебат форматы - парламенттік дебаттардың бір түрі. Жаңадан ойнап бастаған ойыншыларға ыңғайлы болып саналады. Формат Карл Поппердің есімімен аталған.
Ойын тәртібі:
1 ойыншы - Дефиниция, қалыптасқан жағдай, құндылықты таныстыру. Аргументтерді жариялау. 6 минут.
1 ойыншыға оппозицияның 3 мүшесінен сұрақ қойылады. 3 минут.
2 ойыншы - Дефинициялармен келісу немесе келіспеуі. Ребатл, аргументтерге қарсы пікір және өзінің аргументтерін енгізу. 6 минут.
2 ойыншыға үкіметтің 3 мүшесінен сұрақ қойылады. 3 минут.
3 ойыншы - Өз аргументтерін жақтау және қарсыластың аргументтеріне қарсы ребатл жасау. 5 минут.
4 ойыншы - Өз аргументтерін жақтау және қарсылас аргументтеріне қарсы ребатл. 5 минут.
4 ойыншыға үкіметтің 1 спикерінен сұрақтар қойылады. 3 минут.
5 ойыншы - Анализ, қарсыласу нүктелерін көрсету, өз командасының неге ұту қажет екенін айту.
6 ойыншы - Анализ.
Дереккөздер
Санат:Пікірталастар
Бұқаралық саяси қозғалыстар
Бұқаралық саяси қозғалыстар - тап, топ, жік немесе тұтас қоғамның алдында тұрған әлеуметтік саяси мәселені түсінетін, осы мәселенің шешімін табатын жолдарға ортақ көзқарастағы және өмірге қажетті өзгерістерді енгізу үшін ерікті түрде бірігетін тұрақты, көпшілік адамдар қауымдастығы. Бұқаралық саяси қозғалыстар қоғамдағы алатын орнына қарай нақтылы бағаланады. Сырттай көзқарас бойынша, Бұқаралықсаяси қозғалыстар төрт бөліктен құралады: біріншіден, бұқаралық негізі - Бұқаралық саяси қозғалыстар сүйенетін үлкен топ (жік, страта, тап) немесе қалың көпшілік. Бұл негіз әртүрлі белгілермен анықталады. Таза әлеуметтіктен басқа, жыныс, жас, ұлттық ерекшеліктері, кәсібі, діни сенімі негізінде бірігулер болады. Екіншіден, Бұқаралық саяси қозғалыстар мақсаты және күш жұмсау салалары. Мақсаты тек саяси емес, таза кәсіби, мәдени, рухани, экологиялық және т.б. болуы мүмкін. Олар тіпті, жыныстық (әйелдерді азат ету, сек суалдық азшылықтардың құқы), демографиялық (зейнеткерлер, жастар қозғалыстары) немесе т.б. болуы мүмкін. Бірақ, қашан да олар әлеуметтік сипатта болады, өйткені олардың басты мақсаты мүшелерінің санын көбейту және күш жұмсау салаларын кеңейту. Үшіншіден, Бұқаралық саяси қозғалыстар ұйымдасу деңгейімен сипатталады. Олар сырттың әсерісіз, ішкі себептермен пайда болған және әдейі қолдан ұйымдастырылған болуы мүмкін. Жаңа мүшелер өздігінен қосылып, мақсатты түрде іріктеліп алынуы ықтимал. Төртіншіден, Бұқаралықсаяси қозғалыстар идеологиялық бағытымен сипатталады. Бұқаралық саяси қозғалыстар пайда болу тетіктері адамдардың саяси, экономикалық, мәдени және басқа да қажеттіліктерін қанағаттандыра алмауымен байланысты. Қанағаттанбаған қажеттіліктер қашан да наразылықтар туғызады, фрустрацияға, күштің басқа арнаға бұрылуына әкеледі. Сезім әрекетіне бой алдырғыш ширығушылық, алаңдаушылық, қобалжушылық күй қалыптасады. Осы күйде адамдар араласу, пікір алмасу арқылы жағдайларының ортақтығын түсінеді. Осындай қобалжулар нәтижесінде тұтас қауымдастықтар қамтылады. Әдетте, Бұқаралық саяси қозғалыстар саяси партиялармен тығыз байланысты. Партия үгіт-насихаттың күштілігімен және нақтылы немесе виртуалды мысалдар күшімен ерекшеленеді. Партиялық ұйым тұйық "діңгек", оның міндеті - бұқараны жұмылдыру.
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Саяси қозғалыстар
Révolution Русский
Проттес
Проттес (Prottes) — Аустриядағы жәрменкелік коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Гензерндорф округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1314 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 13,7 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GF, ресми идентификациялық коды — 3 08 48.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Христа Айхингер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Вишневка
Елді мекендер:
Қазақстан:
Ресей:
Черкасск қорғаны көшесі (Алматы)
right|thumb|Черкасск қорғаны Көшеге ақгвардияшыларға қарсы 1918-1919 жылдары 12 село мен деревнядан құралған жергілікті халықтың қарсылық көрсеткен ірі ауданы, бекініс атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 29.11.1965 № 351 шешімі) берілген.
Көше Жетісу, Медеу аудандарында орналасқан. Репин, Бөлтірік шешен, Шавров, Пестковский, Тәтібеков, Куратов, Янушкевич көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атаулары:
Көшенің ұзындығы - 1100 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Кусагазы
Кусагазы — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Инзер өзенінің оң жағалауынан 106 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сим өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Челябі облысы өзендері
Кьюза-ди-Сан-Микеле
Кьюза-ди-Сан-Микеле (Chiusa di San Michele) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1602 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 267 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 10050.
Елді мекеннің қамқоршысы — Пётр және Павел.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Жақсы ауданы
Жер бедері
Жақсы ауданы дала белдемінде орналасқан. Ауданның солтүстік жартысын абсолюттік биіктігі 300 — 400 м ұсақ шоқылы — жонды таулар мен Көкшетау қыратының оңтүстік-батыс бөлігі алып жатыр. Оңтүстік жағын жонды-белесті келген, абсолюттік биіктігі 250 — 300 м болатын Атбасар жазығының батыс бөлігі қамтыған.
Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі
Климаты континенттік, қысы суық, қары аз (20 см), жазы ыстық, құрғақ. Қаңтардағы орташа температура –17 — 18°С, шілдеде 19 — 20°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 300 — 350 мм. Аудан жері арқылы Есіл, Терісаққан, Аққайрақты, Жаман Қайрақты, Құмай өзендері ағып өтеді. Ең үлкен көлі — Қалмақкөл. Солтүстігінде карбонатты қара, оңтүстігінде карбонатты қызыл қоңыр топырақ, өзен жайылмаларында шалғындық топырақ тараған. 1954—56 жылдары аудан жерінің көпшілік бөлігі жыртылды. Жыртылмай қалған жерлерінде жусан аралас селеулі, бетегелі-селеулі далалық өсімдіктер, Есіл аңғарында бұта аралас шалғын өседі. Қасқыр, түлкі, қарсақ, қоян, суыр, қарабауыр, күзен, сарышұнақ, қосаяқ, дала белдеміне тән құстар (бозторғай, қаратамақ, т.б.) мекендейді.
Халқы
Тұрғындар саны: 19 088 адам (2019).
Әкімшілік құрылымы
25 елді мекен 2 ауылдық әкімдік пен 12 ауылдық округке біріктірілген:
Дереккөздер
Санат:Жақсы ауданы
IC 222
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9036, MCG 2-7-4, ZWG 439.3.
Сыртқы сілтемелер
IC 222 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз)
Нёман
«Нёман» — Белорус жазушылар одағының айына бір рет жарық көретін көркем-әдеби, қоғамдық-саяси журналы.
«Літаратура і мастацтва» («Әдебиет және қоғам»). Минскі қаласында басылады. 1960 жылдары альманах (атауы – «Отчизна», алғашқы саны 1945 жылы жарық көреді, «Советская Отчизна» -1947 жылдан) ретінде айына екі рет шығып тұрған. Кеңес үкіметі кезеңінде таралым саны 100 000 данаға жеткен.
Бас редакторлары жазушылар: Иван Шамякин (1952-53), Михась Калачинский (1953-54), Пимен Панченко (1954-58), Евген Василенок (1958-66), Андрей Макаёнок (1966-77), Анатоль Кудравец (1978-97), Алесь Жук (1997-2002), Нина Чайка (2002-2009) болған. Қазіргі таңда ақын Алесь Бадак басшылық етеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Журналдар Санат:Беларусь журналдары
Понт
thumb|right|200px|Понт Понт (Πόντος, Pontоs, Պոնտոս, პონტო) — Кіші Азияның солтүстігіндегі әр түрлі тайпалар (тибарендер, мосинойктер, макрандар, бехирлер, халибтер, сандар т. б.) мекендеген ежелгі аймақ. Парсы патшаларына алым-салық төлеп тұрған. Б. з. б. 502 ж. парсы патшасы Дарий I Понтты өзіне тәуелді етті. Б. з. б. 4 ғасырдың 2-жартысынан Понт Александр Македонский империясының құрамына енді. Империя ыдырағаннан кейін тәуелсіздігін сақтап қалды. Б. з. б. 301 ж. Митридат III тұсында Понт «Понтий патшалығы» болып аталды.
Дереккөздер
Санат:Тарихи мемлекеттер
NGC 3936
NGC 3936 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 24 наурызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3936 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37178, ESO 504-20, MCG -4-28-4, UGCA 248, IRAS11497-2637.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Басқару операциясы
Басқару операциясы (Операция управления; control operation) — мәліметтерді енгізу – шығарумен немесе өңдеумен тікелей байланысты емес компьютердің кез келген операциясы.
Сілтемелер:
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Б. з. д. 445 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 445 жылы туғандар
Түсініктемелер
*
Малкоч (Кырджали облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 326 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6898. Телефон коды — 03673. ЕКАТТЕ коды — 46680.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Жаңақоныс ауылдық округі
Жаңақоныс ауылдық округі — Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Аққайтым, Қопасор ауылдары кіреді. Орталығы - Аққайтым ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 792 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Шалқар ауданы ауылдық округтері
Автоматты ығатын аэростат
Автоматты ығатын аэростат  (АЫА) — ұшуды автоматты басқару құралдарымен (биіктікті барометрмен тұрақтылау, бағдарламалы-өмірлік құрамалар, радиобасқару құралдары) жабдықталған аэростат. Автоматты ығатын аэростаттың қабығының келемі 50-ден 900000м3 дейін және одан да көп, 20-25 км биіктікке көтеретін тиімді жүктің салмағы 3-4 тонна, 30-35 км-ге 800-1000 кг, ал 40-45 км биіктікке 150 кг-ға дейін болады. Барлау мақсатында, радиотехника құралдарының жұмысына бөгет жасау үшін, радиотрансляторларды биікке жоғары көтеруге, оқ-дәрі, үгіт материалдарын тасуға, нысана ретінде, әр түрлі зерттеу мақсатында және тағы да басқа жұмыстар үшін қолданылады.
Парус (журнал)
«Парус» (1988 жылғы дейін «Жұмыс ауысымы») – әлемге танымал шетел авторлары мен енді танылып келе жатқан кеңес авторларының көркем шығармаларын жариялайтын кеңестік, бүкілодақтық жастар журналы. Таралым саны 1 миллион данаға дейін жеткен. Журнал аудиториясы – жастар (нақтырақ айтқанда техникумда оқитын және бірінші курс студенттері). Минскіде (Белоруссия) шығарылып, бүкілодақтық «Союзпечать» желісі арқылы басқа жерлерге таралған.
Санат: Журналдар
Койда
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендеріВоронов мүйісінен (Мезень өзенін қоспағанда) Канин Нос мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері
Нидерланген
Нидерланген (Niederlangen) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Эмсланд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1205 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 29,37 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 4 54 039. Муниципалитеттің басшысы — Хайнрих Шварте.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Мильейрош-де-Пояреш
Мильейрош-де-Пояреш (Milheirós de Poiares) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Санта-Мария-да-Фейра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Энтре-Доуру-и-Воуга экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3859 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,93 км² шамасында. Халық тығыздығы — 432,1 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авейру округінің елді мекендері
Торранс (Калифорния)
Торранс (Torrance) — АҚШ-тың Калифорния штатындағы қала. Лос Анжелестың маңы.
Сыртқы сілтемелер
Санат:АҚШ қалалары
IC 4651
IC 4651 — Ara шоқжұлдызында орналасқан II3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Сыртқы сілтемелер
IC 4651 Санат:Ara (шоқжұлдыз)
Данкан (Миссисипи)
Данкан (Duncan) — Миссисипи штатының Bolivar округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 578 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.4 км² шамасында. FIPS коды — 28-20380.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссисипи қалалары
Зульцхайм (Төменгі Франкония)
Зульцхайм (Төменгі Франкония) (Sulzheim (Unterfranken)) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Франкония әкімшілік округіне бағынады. Швайнфурт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1972 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 26,77 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 6 78 183. Муниципалитеттің басшысы — Михель Гек.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Шектеубойлық сумен тоғыту
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Бүкірейген кемпірауыз
Бүкірейген кемпірауыз (Клещи выгнутые) — қарпығыш бөлімі бүкірейіп тұрған қысқыш.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Орфоэпиялық сөздік
Орфоэпиялық сөздік -  сөздің орфоэпиялық түрін, яғни оның қазіргі әдеби айтылуын және екпінін қамтып көрсететін сөздік. Қазақ әдеби тілінің орфоэпиялық нормасының қалыптасуына негіз болған онын бай ауыз әдебиеті.
Қазақ тілінде сөздер қалай жазылса, солай оқыла бермейді. Көп ретте оларды қалыптасқап орфоэпиялық жүйеге келтіріп сөйлеуді талап етеді. Бүгінгі әдеби тілдің айтылу нормасы сахна өнерінде, мектептерде, біреумен біреу ауызекі сөйлеген сөзде, күнделікті радио мен хабарларында, сонымен қатар көпшілікке оқылатын лекцияларда айқын байқалады. Сөздің қалай жазылуы мен қалай айтылуы бір-біріне ықпал етіп отырады. Сөйлеу тілінін өзіндік ерекшелігі болады. Сөзді сөйлегенде сөйлеу тілінің қалыптасқан жүйесіне салып айтпаса, тыңдаушыға онша әсер етпейді. Мәселен, "өлім аузынан қалды" дегенді - "өлүм аузынан ғалды" деп, "өгіз аяң" дегенді - "өгүз аяң", "өзен бойы" дегенді - "өзен бойу", "өкіл күйеу" дегенді - "өкүл гүйөу", "өкпесі өшу" дегенді "өкпөсі өшүу", "өкінбеу" дегенді - "өкүмбеу" деп айтпаса, сәйлеу тілінің қалыпты нормасы бұзылар еді. Сол сияқты, "көз жұму", "көз көрген", "көз сүйек", "көз тию", "көз тою", "көз шүқу", "ак жүрек", "ак изен", "ала көңіл" тәрізді тұрақты тіркестерді "көж жүму", "көз гөргөн", "көс сүйек", "көз тійу", "көз тойұу", "көш шүқұу", "ағ жүрөк", "ағ ійзен", "ала гөңүл" дегенде ғана құлаққа жағымды тиеді.
Сөздікке жазылуы мен айтылуы арасында айырмашылығы бар деген түбір мен туынды сөздер, сөз тіркестері мен қосымша жалғағанда өзгеріске ұшырайтын тұлғалар алынған. Сөздер екі қатарға тізілген. Бірінші катарда казак әдеби тілінің емле-ережесі бойынша жазылуы, екіншісінде әдеби норма бойынша айтылуы көрсетілген. Мысалы:
Тарихы
Қазақ тіліндегі сөздердің айтылу нормалары көрсететін практикалық құрал ретінде Қ. Неталиева-ның “Қазақ тілінің орфоэпиялық сөздігі” 1977 жылы жарық көрді. Сөздікке тәжірибеде жиірек бұзылып айтылып жүрген 15 мыңга жуық сөздер мен сөз тіркестері енген. Автор емле-ережесі бойынша жазылған сөздерді қалыптасқан әдеби тіл орфоэпиялық нормасына сәйкесті оқу, айтуды негізгі принцип етіп ұстаған. Қазақ тіліндегі сөздердің айтылу заңдылықтары үндестік зандылықтарына негізделетіндігі айтылған. Яғни сөйлеу процесінде сөз бен сөздің, дыбыс пен дыбыстың, түбір мен қосымшаның, буын мен буынның аралығында болатын құбылыстар сөздікке арқау болған.
1981 жылы М. Дүйсебаеваның “Қазақ тілінің кысқаша орфоэпиялық сөздігі” басылып шықты. Бұған күнделікті өмірде ең жиі қолданылатын бес мыңға жуык, сөздер қамтылган. Аталған сөздіктің бір ерекшелігі - мұнда сөз басында келетін о, ө дыбыстарының алдынан у (уолжа, уөрнек), е дыбысынын алдынан и (иегіз, иекі), р, л дыбыстар-ының алдынан ы, і (ырабайсыз, ылаж, іләззат)дыбыстарының бірі қосылып айтыла-тындығы жакша ішіне алынып берілген. Мұның өзі алдыңгы шыққан сөздікті жаңартып толыктыра түскендігін көрсетеді. Автор бұл еңбегінде сөйлеген кезде сөз ішіндегі, сөз аралығындағы іргелес, шектес (көршілес) дыбыстардың бір-біріне ықпал жасап, үндесу заңдылықтары: қатаң дыбыстардың ұяңдануы, езулік дыбыстардың еріндікке айналуы, жіктік жалғауыиын ықшамдалып айтылуы, қатар келген дауысты дыбыстардың сусып түсіп қалуы, ортаңғы буындағы қысаң дыбыстардың (ы, і) айтылмай қалуы сияқты зандылықтарды жүйелеп дәлелдей түскен Айта кететін бір жайт казақ тілінің орфоэпиясын зерттеушілері орыс тілі аркылы енген қыруар кірме сөздердің жазылуы мен айтылуы бәрі нақ орыс тіліндегідей деп бір жақты пікір айтып жүр Терсңірек үңіле карасак, бұлардың ішінде де өзгеріп айтылатындары табылатындығы сөзсіз. Мәселен, көп томдык “Қазақ тілінің түсіндірме сөздігінде” әгент, әдіріс, әдиял, әптек, бөшке, нөмір, учаске, кәнки, кәмпеске, калөш, кәрәсін, кәртішке, кінәз тәрізді қыруар орыс сөздерінің сөйлеу тіліндегі варианттары қоса камтылып берілуі бұл айтылғандарга толық айғак болады. Олай болса, кірме сөздердің орфоэпиясы әлі күнге ғылыми тұрғыдан терсң зерттелмегендігін дәлелдейді.
Осы аталғандардан басқа Қазақстанның жер-су атаулары мен кісі аттарының қысқаша сөздіктері (алғашқысы орысша, соңғысы екі тілде) басылып шықты. Сол сияқты
Өскелең өмір талабына сай олі де сан қилы линг-вистикалық сөздіктер жасала бермек.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі
Газ тексермесі
Газ тексермесі. Белгілі бір шарттарды қамтамасыз ете отырып, қойнаулардан алынған (атмосфералық ауаның кірігуін болдырмайтын аспаптар көмегімен алынатын), толығымен тұмшаланған ыдыста сақталған, сондықтан арнаулы саралау жұмыстарын жүргізуге жарамды болып табылатын қойнауқаттық газ үлгісі.
Датқа (ауыл)
Датқа (2005 жылға дейін — 9 Май) — Түркістан облысы Жетісай ауданындағы ауыл, Қызылқұм ауылдық округі орталығы.
Газ тексермесі
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Қызылсирақ балшықшы
Қызылсирақ балшықшы (Himantopus himantopus) – татреңдер тұқымдасына жататын құс. Қазақстанда көл мен өзен жағалауларында кездеседі. Қанатының ұзындығы 225 мм, салм. 200 г-дай. Түсі ақ пен қара аралас, арқасы мен қанаттары қара, бауыры мен құйрығы ақ түсті. Ұзын аяқтары – қызыл. Жыл құсы. Наурыздың ортасынан мамырдың басына дейін ұшып келіп, жерге ұя салады. Ондағы 4 теңбіл жұмыртқаларын мекиені мен қоразы кезектесіп, 25 күндей шайқайды. Балапандары мамық, қанаттанғаннан кейін тез ұшып кетеді. Негізінен омыртқасыздармен қоректенеді. Саны жылдан жылға азаюда.
Дереккөздер
Санат:Татреңтәрізділер
Датқа (ауыл)
Географиялық орны
Аудан орталығы – Жетісай қаласынан солтүстік-батысқа қарай 21 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Жетісай ауданы елді мекендері
Гликолиз
thumb|right|500px|Гликолиз схемасы Гликолиз (грек, glykys — тәтті, lysis — еру) — адам мен жануарлар организмдеріндегі арнайы ферменттердің әсерінен оттегсіз ортада көмірсулардың (негізінен глюкозаның) ыдырау процесі. Жануарлар организміндегі гликолиздің соңғы өнімі — сүт қышқылы. Гликолиз нәтижесінде бөлінген қуат (энергия) организмнің тіршілігі үшін пайдаланылады. Гликолиз организмдегі тыныс алу және ашу процестерімен тікелей байланысты.
Гликолиздің дайындық кезеңі
Гликолиз - көпсатылы күрделі процесс, ол екі кезеңнен тұрады. Атап айтқанда:
Гликолиздің дайындық кезеңі жасуша цитоплазмасында жүреді. Мұнда арнайы ферменттердің әсерімен энергиясы мол органикалық заттар энергиясы аз қарапайым заттарға дейін ыдырайды. Мысалы, көмірсулар -моносахаридтерге, майлар - май қышқылы мен глицеринге, нуклеин қышқылдары - нуклеотидтерге, ақуыз - аминқышқылдарына ыдырайды. Бұл заттар келесі жүретін реакциялардың бастамасы ретінде қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Биохимия Санат:Гликолиз
Б. з. д. 446 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 446 жылы туғандар
Түсініктемелер
*
Линкольн-Дуглас пікірталастар форматы
Линкольн-Дуглас дебат форматы - атақты Авраам Линкольн мен Стивен Дугластын арасында болған дебаттың құрметіне аталған екі адамдық дебат форматы.
Линкольн-Дуглас - құндылықты ойын, кім не үшін ойнап отырғаны үлкен рөл ойнайды. Бұл дебаттарда идеялардың қалай жүзеге асатыны маңызды емес, ең бастысы ойыншының құндылығы болып табылады. Ойынға бір ақтаушы және бір даттаушы қатысады. Біреуі Линкольннің, екіншісі сәйкесінше Дугластың рөлін ойнайды. thumb|180pxl| [[Авраам Линкольн]]
Ойын тәртібі
Линольнның сөзі (Құндылығын айту, Өз кейсымен таныстыру) - 6 минут
Дугластың сұрақтары - 3 минут
Дугластың сөзі (Ребатл, Құндылығын айту, Өз кейсымен таныстыру) - 7 минут
Линкольнның сұрақтары - 3 минут
Линкольнның сөзі (Ребатл) - 4 минут
Дугластың сөзі (Кейсын қайта құру, Кристализация*) - 6 минут
Линкольнның сөзі - 3 минут (Кристализация*)
Қажетті ақпарат
Сұрақ қойғанда Йә немесе Жоқ деген жауаппен ғана жауап берілетін сұрақтар қабылданбайды
Кристализация - ойынның қортындысын айту, аргументтерді және қарсыласу нүктелерін мысалдарсыз, артық сөздерсіз айтып беру, өзінің неге жеңгенін түсіндіру.
Дереккөздер
Санат:Пікірталастар
Фізіка: праблемы выхавання
«Фізіка: праблемы выхавання» – ғылыми-әдістемелік белорус журналы.
1995 жылдан бастап орыс және белорус тілдерінде жарық көріп келеді. Негізін салушы және баспагер: Белоруссия Республикасының Білім министрлігі, «Адукацыя і выхаванне «баспасы», журнал авторлары танымал белорус және шетел физиктері, педагогтар, Білім министрлігінің қызметкерлері, колледж бен жоғарғы оқу орнының оқытушылары мен мектеп, лицей, гимназия мұғалімдері.
Дереккөздер
Санат: Журналдар
Тыла-Ель
Тыла-Ёль (Тыла, Талавель) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кылтовка өзенінің сол жағалауынан 8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Басқару панелі
Басқару панелі (Панель управления; control panel) — 1) бұрынғы электрондық машиналарды қолмен басқаратын, индикаторлармен және қосқыштармен жабдықталған пульт; 2) Windows жүйесінің графикалық интерфейсінде — жұмыс ортасы ыңғайластырылатын, мысалы, экран түсі, қыстырма, қаріптер мөлшері, меңзердің жыпылықтау мерзімі және т.б. анықталатын арнайы терезе.
Сілтемелер:
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Саяси реализм
Саяси реализм - қоғамдағы объективті жағдайға сай саяси курсты қалыптастыру және оны жүзеге асыру.Жағдайды объективті тұрғыдан саралап, күштердің арасалмағын есепке алып қарастыру арқылы саясатта қимыл жасау. Тек осы жағдай ғана мақсатқа жетуге мүмкіндік жасайды Саяси реализм келесі міндеттерді шешу арқылы қамтамасыз етіледі:
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология
Б. з. д. 447 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 447 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 447 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Полынка
Полынка — Ресейдегі өзен. Удмуртия Республикасы Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чепца өзенінің сол жағалауынан 143 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чепца өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Удмуртия өзендері Санат:Киров облысы өзендері
Косвож (Үлкен Аранц тармағы)
Косвож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Аранец өзенінің сол жағалауынан 66 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.