cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс
Кенесары Қасымұлы —ұлт-азаттық қозғалысының қолбасшысы
«Біздің ата-бабамыз, — деп жазды Кенесары, — бізге мұра етіп қалдырған Есіл, Нұра, Ақтау, Өртау, Қарқаралы, Қазылық, Жарқайың, Обаған, Тобыл, Құсмұрын, Оқият, Тоғызақ төңірегі және Жайыққа дейінгі жерлер қазіргі патшаның тұсында бізден тартып алынып, оларға әскери бекіністер салынды. Енді біздің жерімізді күн сайын басып алып, оған бекіністер орнатып жатыр. Бұл әрекет халықты барынша ашындырып отыр. Мұның өзі біздің болашағымызға ғана емес, қазіргі тіршілігімізге де зор қауіп туғызып отыр». Бірақ бұған патша да, оның Қазақстандағы әкімдері де құлақ аспай, қайта отаршылдықты үдете түседі.
Орынбор генерал-губернаторына жазған хаттарында: «Мен өзімнің қазақтарым егін егу, аң аулау жөне басқа да бейбіт кәсіптермен шұғылданған кезде ғана тыныш өмір сүре аламын» десе, енді бір хатында патша әкімдерін достық-татулық қатынаста болуға шақырады: «Біз достық пен ынтымақта өмір сүрсек, қандай жақсы болар еді», — дейді.
Кенесары Қасымұлы патша өкіметімен келісу әрекетінен еш нәтиже шықпағаннан кейін, қару алып күресуге бел байлайды. Бұл туралы патшаның өкімет орындарына жазған соңғы хаттарының бірінде: «1825 жылдан 1840 жылға дейін патша өкіметінің әскерлері біздің ауылдарымызды он бес рет шауып кетті. Сондықтан біздер, қазақтар, мұндай қысымға, талан-таражға, кісі өлтірушілікке шыдай алмай, лажсыздан басымыздың ауған жағына көшіп жүрдік. Бірақ олар сөйтсек те тыныштық бермеді. Сол себепті де мен — Кенесары Қасымұлы, қаруланып алып, ұлы күресті бастауға аттандым», — дейді.
Азаттық жолындағы қозғалыстың жеңілу себептері мен тарихи маңызы
Сол тарихи кезеңде Қазақстанда қалыптасқан қоғамдық-саяси, әлеуметтік-экономиқалық жағдайда бұл ұлт-азаттық қозғалыстың да түпкілікті жеңіске жетуі мүмкін емес еді. Ресей империясының қуатты, тұрақты әскери күші бар екенін былай қойғанда, жеңілудің басқа да себептері болды. Көтеріліске қатысқан үстем тап өкілдері арасында ауызбіршілік болмады. Өзін қолдамаған туыстарымен, қазақтың ауқатты топтарымен, Қоқан хандығымен, ақырында қырғыз ағайындармен күресіп, Кенесары өз күшін әлсіретті. Жікке бөлінген қазақ рулары көтерілісті көбіне өз аймақтарында қолдап, басқа аймақтарға ауысқанда, әсіресе Қоқан және Қырғыз жеріне басып кіргенде, оған қосылмады. Өзін қолдамаған ауылдарды қатаң жазалауы да көтерілісті әлсіретті.
Бұл ұлт-азаттық қозғалыстың маңызы зор, ол Орталық Азия мен Қазақстан халықтарының тарихында өшпес із қалдырды, кейінгілердің азаттық, тәуелсіздік жолындағы күресіне үлгі-өнеге әрі тарихи сабақ болды. Кенесарының күресі, оның өзінің халықтың мақсат-мүддесіне шын берілгендігі, қолбасшылық өнері, ақылды саясаткер ретіндегі сирек кездесетін қасиеті XIX ғасырдың өзінде-ақ халық тарапынан қадірлеушілік туғызды. Патша өкіметі тұсында бұл қозғалыстың мүлде сөз болмауы, ал бола қойса, оны бұрмалап теріс түсіндіру себептері белгілі. Кеңес өкіметі түсында да бұл қозғалыс кертартпа, хандық-феодалдық мемлекетті көксеушілік деп теріс түсіндірілді. Оны тарихи шындық тұрғысынан дұрыс бағалаған ғалымдар қуғын-сүргінге ұшырады. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін ғана Кенесары бастаған ұлт-азаттық қозғалыс өзінің шын бағасына ие болды. Осы қозғалыстың басы-қасында болған Кенесары хан мен оның басқа да қаруластарының есімдері тарихтан лайықты орнын алуда.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан-Ресей қарым-қатынасы Санат:Қазақстан тарихы Санат:Кенесары хан
Уретроскопия
Уретроскопия - арнайы эндоскоппен зәр шығару өзегін зерттеудің медициналық әдісі.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Күреңше
Күреңше — қарлығанның сібірлік сортының бірі, жемісінің түсі қызыл-күрең, көлемі ірі (диаметрі 2 сантиметрдей), суыққа төзімді.
Дереккөздер
Санат:Қарлығандар
Дулат (мағына)
Дулат сөзінің бірнеше мағынасы бар:
Шванхайде
Шванхайде (Schwanheide) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Людвигслуст ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 730 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 26,51 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 54 096. Муниципалитеттің басшысы — Герд Альтенбург.
Арабшах хан
Арабшах Мұззаффар (Араб оғлан) — Алтын Орда ханы (1377— 1380), «Ұлы дүрбелең жылдардың» өкілі. Ол Қағанбектің ұлы. Әкесі жағынан Жошы ханның бесінші ұлы Шибанның ұрпағы. Оның дүниеге келген дәлме-дәл уақытын анықтау қиыншылық тудырады. Себебі, көнеорыс және өзге деректер мемлекеттік қайраткерлердің есімін белгілі бір оқиғаларға қатысты ғана атап өтетін болған. Ол жайлы мәліметтер 1377 жылдан бастап кездеседі. Сол жыл Руське шабуыл жасаған болатын. Біріккен мәскеу-нижегород әскері ордалықтарға қарсы тұрса да, тас-талқан болып жеңілді. Бұл шайқас тарихта «Пьян қырғыны» деген атпен қалды. Қазіргі тарихшылар орыс жазбаларына сүйеніп Арабшах Мамайға қызмет еткен деп тұжырымдайды. Ал оның жорығын жазалау ретінде қабылдайды. Орыс әскерінің тас-талқан жеңілісінен соң (2 тамыз), Арабшах Нижний Новгородты тонады (5 тамыз). Сол жылы Засурьеге шабуыл жасады. Осыдан кейін оның есімі жылнамаларда кездеспейді. Нумизматикалық деректерге қарағанда Арабшах аз уақытқа Берке Сарайды басып алған. Оның соқтырған тиындары бізге жеткен. Оның билігі Берке Сарайды Тоқтамыс басып алғанға дейін соғысқан.
Тағы қараңыз
Санат:Алтын Орда хандары
Лаваль-сюр-Волонь
Лаваль-сюр-Волонь (Laval-sur-Vologne) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Вогез департаментінде орналасқан. Епиналь округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,58 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 623 адамды құрады. Халық тығыздығы — 174,02 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вогез департаментінің коммуналары
Босатылған сулар
БОСАТЫЛҒАН СУЛАР - литосферадағы таужыныстардың жеке минералдарының құрамында алғашында химиялық және физикалық байланысқан түрде болып, соңынан түрлі термодинамикалық процестердің әсерімен бөлініп шығатын сулар. Оларға магманың ылғалсыздандырылуы кезінде және басқа да соған ұқсас жағдайларда пайда болған сулар жатады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Green Day
Green Day — америкалық 1987 жылы қаланған панк-рок тобы. Төрт адамнан тұрады : Билли Джо Армстронг (вокал, гитара), Майк Дёрнт (бас гитара, бэк вокал), Тре Кул (барабан) және (¡Uno! альбомы шыққалы бері) Джейсон Уайт (гитара)
Топтың тарихы
Green Day 1987 жылы Билли Джо Армстронг және Майкл Райан Притчардпен қаланған.Әуелгіде Sweet Children деп аталды.Сол кезде Билли Джо өзінің бірінші «Why Do You Want Him?» деп аталатын әнін жазды.1988 жылы барабаншы Эл Собранттың (шын есімі — Джон Алан Киффмайер) келіп қосылуымен топтың аты Green Day болып өзгерді.
Кейбiр әндер туралы ақпарат
Билли Джо Армстронг өзінің ресми твиттерінде кейбiр әндерi туралы айтты:
Сілтемелер
Санат:АҚШ рок топтары Санат:АҚШ музыкалық топтары
Роберт Израилевич Гальперин
Роберт Израилевич Гальперин (1934 ж.т., Ресей, Тамбов қ.) – география ғылымдарының докторы (1996 ж.), профессор (1997 ж.). Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) гидрометеорология институтын бітірген (1957 ж.). 1957–1960 ж. Қиыр Шығыс ғылыми-зертеу институтында кіші ғылыми қызметкер, Қазақ КСР-і «Гидрометқызметі» бөлімінің аға инженері (1958–1960 ж.), Қазақстан Ғылым академиясының география институтында кіші ғылыми қызметкер (1960–1965), «Қазжолжоба» мекемесінде аға инженер (1965–1971 ж.), Қазақ гидрометеорологиялық ғылыми-зертеу институтында аға ғылыми қызметкер (1971–1977 ж.) болды. 1977 жылдан ҚазҰУ-да аға оқытушы, доцент, профессор]] қызметтерін атқарады. 68-ден астам ғылым мақала мен 2 монографияның авторы.
Рысқұл
Рысқұл (1993 жылға дейін — Тұрар) — Түркістан облысы Түлкібас ауданы, Жаскешу ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Тұрар Рысқұлов ауылынан солтүстік-батысқа қарай 11 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Түлкібас ауданы елді мекендері
Туза
Туза (Tusa) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Мессина провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3358 адамды құрайды. Халық тығыздығы 84 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 40 км² шамасында. Пошта индексі — 98079.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2000
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шайбалы хоккейден әлем чемпионаттары
Жинья
Жинья — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Удмуртия Республикасы, Марий-Эл Республикасы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кырчма өзенінің сол жағалауынан 36 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка қала типті ауылдағы Аркуль су өлшейтін посттан Вятка Алаңқайы қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 1143
IC 1143 — Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55279, UGC 9932, MCG 14-7-22, ZWG 366.18, NPM1G +82.0078.
Сыртқы сілтемелер
IC 1143 Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз)
Монтепрандоне
Монтепрандоне (Monteprandone) — Италиядағы коммуна, Марке әкімшілік аймағына қарасты Асколи-Пичено провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 11379 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 418 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 26 км² шамасында. Пошта индексі — 63030.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Giacomo della Marca.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Марке елді мекендері
Шарбақты (Жамбыл облысы)
Шарбақты — Жамбыл облысы Қордай ауданы, Ноғайбай ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Қордай ауылының солтүстік-шығысында 25 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
Тұрғыны 0,3 мың адам (2009).
Санат:Қордай ауданы елді мекендері
Дисперсант
Дисперсант - мұнаймен ластанған суды тазалауға пайдаланатын зат, судағы мұнай қабыршағын және мұнай түйіртпектерін майда бөлшектерге бөледі; 2) майда ұнтақталған фаза түріндегі мұнай (суспензия, эмульсия, т.б.)
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Жоспарлауыш
Жоспарлаушы (Планировщик; scheduler) - 1) мәліметтер өндеу жүйесінде белгілі бір жұмыстарды жоспарлаудың ішкі жүйесі; 2) компьютерге бір мезгілде енгізілген программалардың арасында есептеу жүйесінің ресурстарын үлестіруді жүзеге асыратын және осы үлестіруді тиімді ететін компьютерді басқару программаларының бірі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы 2010-11
Қазақстан Ұлттық құрамасы ЕУРО-2012 іріктеуін өте сәтсіз бастап, оған кінәлі ретінде Бернд Шторк бас бапкер қызметінен босады. Оның орнына 2011 жылдың басында чехиялық маман Мирослав Беранек келді.
Матчтар тізімі
Бернд ШТОРК № 122. 3 наурыз, 2010. Молдова-Қазақстан-1:0 № 123. 11 тамыз, 2010. Қазақстан-Оман-3:1 № 124. 3 қыркүйек, 2010. Қазақстан-Түркия-0:3 № 125. 7 қыркүйек, 2010. Аустрия-Қазақстан-2:0 № 126. 8 қазан, 2010. Қазақстан-Бельгия-0:2 № 127. 12 қазан, 2010. Қазақстан-Германия-0:3
МИРОСЛАВ БЕРАНЕК № 128. 9 ақпан, 2011. Беларусь-Қазақстан-1:1 № 129. 26 наурыз, 2011. Германия-Қазақстан-4:0 № 130. 3 маусым, 2011. Қазақстан-Әзірбайжан-2:1 № 131. 10 тамыз, 2011. Қазақстан-Сирия-1:1 № 132. 2 қыркүйек, 2011. Түркия-Қазақстан-2:1 № 133. 6 қыркүйек, 2011. Әзірбайжан-Қазақстан-3:2 № 134. 7 қазан, 2011. Бельгия-Қазақстан-4:1 № 135. 11 қазан, 2011. Қазақстан-Аустрия-0:0
Жолдастық кездесулер
Алаңнан қуылғандар: В. Глеб (90), А. Глеб (90)
ЕУРО-2012 іріктеуі. 1-топ
68 минутта Кислицын алаңнан қуылды
Кургулин алаңнан қуылды (59)
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы Санат:2010 жылғы футбол Санат:2011 жылғы футбол
Қайыр
Қайыр – өзен, көл, теңіз жағалауларын бойлай созылып жататын, толқындар мен ағындар алып келген құмнан, малтатастан, ұсақ қабыршақтардан, т.б. тосқындардан пайда болатын шөгінділер.
Дереккөздер
Санат:Шөгінділер
Чистюнька (Яма тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чумыш. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Гаутенг
Географиясы және климат
Гаутенг - теңізге шығу жолы жоқ, басқа елдермен шектеспейтін елдің жалғыз штаты.Оңтүстігінде Фри-стейт провинциясымен, батысында Солтүстік-Батыс провинциясымен, шығысында Мпумаланга, ал солтүстігінде Лимпопо провинциясымен шектеседі. Негізгі ағатын өзені - Вааль.Йоханнесбург пен Претория қалаларының арасында Магалисберг және Витватерсранд төбешіктері және жоталары орналасқан.
Климаты субтропиктік.Оңтүстік аударында қысы суық.Қар сирек жауады.
Провинцияның орташа жылдық жауын-шашын мөлшері - 713 мм Орташа жылдық температурасы - 15°С.
Халқы
Аймақтың халық саны - 10,6 миллион адам.Халық саны бойынша елде 1-ші орын.
Негізгі сөйлеу тілдері: Африкаанс, Ағылшын, Зулу, Сесото, Солтүстік сото, Свана, Венда және Тсонга
Экономикасы
Гаутенг - елдің және Африка континентінің ең маңызды,бай экономикалық, қаржылық және сауда орталығының бірі.Кіші территориясына қарамастан, провинция елдің ЖІӨ-нің 33,9 % өндіреді.Йоханнесбург қаласында әлемдік ірі компаниялар мен өнеркәсіптер орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Оңтүстік Африка Республикасы провинциялары
Калий перманганаты
Калий перманганаты — бейорганикалық химиялық қосылыс. Ол бұрында көмірқышқыл калий перманганаты немесе Конди кристалдары деп аталған. Бұл тұз К+ және MnO4– иондарынан құралады.
Ипиранга-ду-Норти
Ипиранга-ду-Норти (Ipiranga do Norte) — Бразилиядағы муниципалитет, Мату-Гросу штатында орналасқан. Солтүстік Мату-гросу мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алту-Телис-Пирис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Калий перманганаты
Қолданылуы
Санат:Марганец қосылыстары Санат:Калий қосылыстары Санат:Перманганаттар Санат:Антисептиктер Санат:Тотықтырғыштар
Ипиранга-ду-Норти
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 236 адамды құрайды.
Санат:Мату-Гроссу елді мекендері
Енбюда-Яха
Енбюда-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нигибнебя-Яха өзенінің сол жағалауынан 23 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Арья (Тавда тармағы)
Арья — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тавда өзенінің сол жағалауынан 545 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тавда өзенінің бастауынан сағасына дейін, Сосьва өзенін қоспағанда бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері Санат:Ертіс су алабы
Кезекші күштер мен құралдар
Кезекші күштер мен құралдар (Дежурные силы и средства) —жауынгерлік кезекшілік жүргізу үшін арнайы тағайындалған бөлімшелер, бөлімдер немесе кұрамалар. Кезекші күштер мен құралдардың құрамына қарулы күштердің әр түрінің және әскер (күш) түрлерінің әскерлері (күштері), олардың басқару пункттерінің жауынгерлік есептобы, ұрыстық қамтамасыз ету және қызмет ету құралдары кіруі мүмкін. Қорғаныста бірінші эшелондағы бөлімшеден қарсыластың тосын шабуылына және барлауына тойтарыс беру үшін кезекші атыс құралдары бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Еся-Яха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Таз өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасынан Енисей шығанағы су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері Санат:Төменгі Обь су алабы өңірі өзендері
Ламар (Явас тармағы)
Ламар — Ресейдегі өзен. Мордовия Республикасы, Рязань облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Явас өзенінің оң жағалауынан 38 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мокша өзені Цна өзенін қоспағанда, Темников қаласындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокша, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Изгрев (Шумен облысы)
Изгрев (Изгрев) — Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Венец қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 891 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9754. Телефон коды — 053435. ЕКАТТЕ коды — 32562.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шумен облысының елді мекендері
Изгрев
Александр Александрович Ручьёв
Ручьёв Александр Александрович(13.3.1899, Псков – 29.4.1970, Мәскеу) – композитор.
М.Әуезовтің либреттосы бойынша “Бекет” операсын, жеке дауыс пен фортепьяноға арнап әндер (“Ахау, бикем, жар-жар”, “Секіртпелі семсем”, “Жиырма бес”, т.б.) жазды, қазақтың халық әндерін хорға лайықтап нотаға түсірді. 4 бөлімді “Жаңарған Қазақстан” атты симфонияның авторы. 1942 – 44 жылы Таулы Алтай облысы ұлттық театрының музыкалық бөлімін басқарды. 1944 жылдан ғұмырының соңына дейін Мәскеуде тұрған.
Дереккөздер
Санат:13 наурызда туғандар Санат:1899 жылы туғандар Санат:Псковта туғандар Санат:29 сәуірде қайтыс болғандар Санат:1970 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:Санкт-Петербург консерваториясы түлектері Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:Ресей сазгерлері
Экстаз
Экстаз - Масаттану, шабыттанудың жоғары денгейі, кейбір кездері есі кете ашулану шекарасы (көңіл-күй қозуының шырқау шегімен ілесе жүретін өзін-өзі ұстау қабілетін жоғалтуы).
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Аркхем емханасы
Есі ауысқан қылмыскерлерлерге арналған Элизабет Аркем емханасы (The Elizabeth Arkham Asylum for the Criminally Insane) Аркем емханасы (Arkham Asylum) деп жиі айтылады немесе жай ғана Аркем ([ˈɑrkəm]) — DC Universe комикстері ғаламындағы Готэм Сити қаласының ойдан шығарылған емханасы.
Ғаламның көптеген зұлымдары, әсіресе Бэтменнің жаулары (Джокер, Улы Шырмауық, Жұмбақшы, Пингвин, Екіжүзді, Қорқытушы, Бейн, Кісі өлтіруші Крок және Харли Квинн) ұсталғаннан кейін осында тоғытылады. Емхана ойдан шығарылған Аркем қаласындағы емхана атымен аталған. Бұл атау Говард Лавкрафтың еңбектерінде кездеседі. Лавкрафт шығармаларында емхана «Asylum» емес, «Sanitarium» деп аталады.
Жарияланым тарихы
Аркем емханасы алғаш рет 1974 жылы Деннис О'Нилл жазған Batman #258 комиксінде пайда болды. Бұл әңгімеде мекеменің атауы «Arkham Hospital» деп аталды. «Arkham Asylum» атауы алғаш рет келесі жылы О’Нилдың басқа әңгімесінде жарық көрді. «Arkham Asylum» атауы 1979 жылдан бастап толықтай қолданысқа енді. Кейде мекеме атауы «Arkham Sanitarium» деп өзгеріп отырған. 1979 емхананы Готэмге жақындатты, 1980 жылы Готэмнің маңайына көшірілді. Өйткені Batman #326 комиксінде Ли Вейн емхананың мекенжайын «Готем Ситидің түбінде» деп сипаттаған. Сондықтан болар, дәл сол шығарылымда (#326) Аркем емханасы алғаш пайда болды делінеді. Дәл осы Вейн 1985 жылы Who’s Who #1 комиксінде емхананың шығу тарихын жазып қалдырған.
Дереккөздер
Санат:Бэтмен
Ескі тимошкино (Аургазин ауданы)
Ескі тимошкино — Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Уршак ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 55 адамды құрады. Пошта индексі — 453477, ОКАТО коды — 80205861004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
NGC 4745
NGC 4745 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 24 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4745 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43539, NGC 4745A, MCG 5-30-105A, ZWG 159,94.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Джакомо Мандзу
Джакомо Мандзу (итал. Giacomo Manzù; 22 желтоқсан 1908 жыл, Бергамо, Италия – 17 қаңтар 1991 жыл, Рим) — итальяндық мүсінші.
Еңбек жолын ерте бастады, ағаш, металл және таспен жұмыс істеген. 1950 жылы 50-ден астам рим католиктік кардиналдары мен жалаңаш әйелдердің бір тобын мүсіндеп, атағы шыға бастағаннан кейін әулие петр соборына арнап мүсінді қола дарбаза жасауға тапсырыс алды.
Вэст Лайн (Миссури)
Вэст Лайн (West Line) — Миссури штатының Cass округіне жататын АҚШ қаласы.
Джакомо Мандзу
Оның парасатты реализмі мен үлгінің нәзік сезімі пішіннің қатаңдығы мен сезімталдылығын қамтамасыз етті.
Вэст Лайн (Миссури)
Қала тұрғындарының саны 95 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.3 км² шамасында. FIPS коды — 29-78838.
Джакомо Мандзу
Дереккөздер
"Britannica настольная энциклопедия"ТомI,АСТ-Астрель, Москва, 2006,ISBN 978-5-17-038532-4(Т.1) (АСТ),ISBN 978-5-271-15120-0 (Т.1) (Астрель)
Вэст Лайн (Миссури)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Джакомо Мандзу
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Тоқтамыс (айрық)
Елді мекендер:
Борша тышқан
Борша тышқан, бұрындық (Eutamias sibiricus) — кеміргіштер отрядының тиін тұқымдасына жататын жануар.
Дереккөздер
Санат:Кеміргіштер
Паскуалькобо
Паскуалькобо (Pascualcobo) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Эль-Барко-де-Авила-Пьедрахита ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 40 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,14 км² шамасында.
Тұрмағанбет қорымы
Тұрмағанбет қорымы — 19-20 ғғ., N045°25,441; E055°35.065 Ақтау қаласынан солтүстік-цығысқа қарай 33 қашырым, Шаршықұдық құдығынан шығысқа қарай 6 шақырым жерде орналасқан. "Көшпелілердің мәдени мұра мәселесі бойынша Қазақстан ғылыми-зерттеу институты"'' экспедициясы (2007 ж) зерттеген. Қорымда 40-тан астам қабір үсті құрылысы, оның ішінде 18 тас қоршау мен қам кесектен қаланған 5 қоршау, 7 тас үйіндісі, кесене, 9 құлпытас ескерткіші бар. Қорымдағы ескерткіштерден Кіші жүз руларының таңбаларын анықтауға болады.
Қорымның ортасында тік бұрышты жоспарлы, центрлік типтегі сағанатам орналасқан. Оның қабырғасы 2 параллель қатармен жалпақ тастас қаланып, орта кеңістігі нығыздап толтырылған. Сырт қабырғасы жақсылап өңделіп, сұлбалық өсімдік элементті және түрлі өрнектермен әшекейленген. Қорымдағы құлпытастардың жай тегістік бетті, жоғары жағы үш бұрышты және дөңгеленген түрде, өсімдік өрнектерімен безендірілген. Кесененің қабырғааралық тегістік беттері уақыт табынан зақымдалған. Сол сияқты сағанатамның да сол қабырғасы қаландысы бұзылған.
Қорымдағы тас қоршаулар жерлеу ескерткіштерінің басым бөлігін құрайды. Осы қатарда төртқұлақ тәрізді қабір құрлысы жалпақ ұлутастардан көлбейлей қойып қаланған. Үлкен сомтас кесектері шала өңделіп, қоршаулардың біршамасы осы тастардан қаланған.
ЭТА
thumb|Мерекелік ЭТА ЭТА (ЕТА, Euskadi Ta Askatasuna — «Басктер елі және еркіндік») — басктердің солшыл сепаратисттік ұйымы.
Басктер елінің тәуелсіздігі үшін күреседі — ол Испанияның солтүстігінде және Францияның оңтүстік батысында орналасқан. 1959 жылы құрылған.
Дереккөздер
Санат:ЭТА Санат:Саяси партиялардың жауынгерлік ұйымдары Санат:Лаңкестік ұйымдары
Ымырт және таңсәрі
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы, 9 т.
Самайойнш
Самайойнш (Samaiões) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 353 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,66 км² шамасында. Халық тығыздығы — 156,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Юнионвилл (Миссури)
Юнионвилл (Unionville) — Миссури штатының Путнэм округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 5.2 км². FIPS коды — 29-75166.
Самайойнш
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Юнионвилл (Миссури)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 2,041 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Путнэм округы (Миссури)
NGC 393
NGC 393 — Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 5 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 393 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4061, UGC 707, MCG 6-3-15, ZWG 520.18, 5ZW 52.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз)
Футболдан Италия кубогының финалы 2023
Футболдан Италия кубогының финалы 2023 — 2022/23 жылғы Италия кубогының финалдық ойыны.
Сілтемелер
Санат:2023 жылғы футбол Санат:Футболдан Италия кубогы Санат:Фиорентина ФК ойындары Санат:Интернационале ФК ойындары
Жөндеуіш компилятор
Жөндеуіш компилятор (Отладочный компилятор; checkout compiler) — пайдаланушыға программаны жөндеуді жеңілдететін құралдары бар компилятор. Ж. к. операторлардың өзара әрекеттері мен синтаксистік конструкциясын жан-жақты талдайтын болғандықтан жай қателерден гөрі синтаксистік қателерді байқауға қабілетті болып келеді. Синтаксистік қателердің жекелеген түрлерін жоюға қабілетті Ж,к-лар да бар. Сонымен бірге аудару процесінде жөндеуіш компилятор бастапқы мәндері берілмеген айнымалыларды, тыйым салынған өтулер мен дұрыс емес индекстерді анықтайтын бастапқы программаны сансыз тексеруден өткізеді. Дағдылы компилятормен салыстырғанда Ж.к-мен программаны компиляциялау процесі айтарлықтай жүзеге асырылады. Әдетте, Ж.к. оңтайландырушы болып саналмайды.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Сильвио Пиола
Сильвио Пиола (Silvio Piola, 29 қыркүйек 1913 — 4 қазан 1996) — италиялық футболшы, шабуылшы. 1938 жылғы әлем чемпионы. 1935-52 жылдар аралығында Италия Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. Кейін бапкерлікпен айналысты.
Сілтемелер
Санат:29 қыркүйекте туғандар Санат:4 қазанда қайтыс болғандар Санат:Италия футболшылары Санат:Лацио ФК ойыншылары Санат:Торино ФК ойыншылары Санат:Ювентус ФК ойыншылары Санат:Новара ФК ойыншылары Санат:Италия футбол жаттықтырушылары Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары Санат:Кальяри ФК жаттықтырушылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Нитерой
Нитерой (Niterói) — Бразилиядағы муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатында орналасқан. Рио-де-Жанейро агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Рио-де-Жанейро экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 474 002 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 129,375 км² шамасында. Халық тығыздығы — 3.663,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1573 жылы құрылған.
Санат:Рио-де-Жанейро елді мекендері
Ортағасырдағы Африка
Египет
right|thumb
Африкадағы ең ежелгі мемлекет Египет еді. 395 жылы Рим империясы екіге бөлініп кеткен соң ол Византияның қол астында қалды. IV ғасырдың басына қарай оның халқы христиан дінін қабылдаған болатын. Египетті 639-642 жылдары арабтар басып алды. Жергілікті копт халқы арабтарды өздерін Византия қысымшылығынан құтқарушылар ретінде қуана қарсы алды. Византия императорларының жер иеліктері мұсылман кауым дарының жерлері деп жарияланды. Ол жерлерде отырған шаруалар қазынаға харадж деп аталған жер салығын төледі. VII ғасырдың ортасына қарай Египеттің халқы ислам дінін кабылдап, араб тіліне көше бастады. IX ғасырда Араб халифатының әлсіреуіне байланысты Египет тәуелсіздігін алды. Оның аумағында Тулунилер, Фатимилер әулеттері басқарған дербес мемлекеттер құрылды. 1171 жылы Египеттегі өкімет билігі Айюбилер әулетінің қолына көшті. Ол әулеттің негізін қалаушы сұлтан Салах-ад-дин болды. Айюбилер сұлтандары мәмлүктер деп аталған құлдардан құрылған ұлан ұстады. 1250 жылы мәмлүктер өкімет билігін басып алды. Мәмлүктердің ұлы әскери және мемлекет қайраткері қазақ даласының перзенті, қыпшақ Бейбарыс болды. Ол крест жорықтарына қарсы шыққан Египет өскеріне колбасшылық етті. Бейбарыс батырлығымен, жомарттығымен, әділеттілігімен халықтың сый-құрметіне бөленді. 1260-1277 жылдары Египетті биледі. 1517 жылы мәмлүктерді түріктер жеңіп, Египетті Осман империясына қосып алды.
Аксум
Орта ғасырларда Африкадағы қуатты мемлекеттің бірі Аксум болды. Ол қазіргі Эфиопия мемлекетінің солтүстігінде III ғасырға қарай құрылған болатын. Аксумдағы қоғамдық және экономикалық өмірдің негізін ерікті шаруалар қауымы құрады. Қауымда жерге және еңбек өнімдеріне ұжымдық меншік сақталды. Бара-бара жерге мемлекеттік меншік те орнай бастады.Үкімет басшыларының, ақсүйектердің де жеке меншік жер иеліктері қалыптасты. Шіркеулер мен мешіттердің де ұлан-ғайыр жер иеліктері болды. Бұл жерлердің бәрін қауымдық шаруалар өңдеді. Ерікті шаруалар қауымдары үкіметке азық-түлік салығын төлеп, қолөнер бүйымдарының біраз бөлігін беріп отырды. Сондай-ақ қауым мүшелері құрылыс жұмыстарына да қатысуға міндетті болды. Аксумның шаруашылығы натуралды болды, яғни әрбір қауым өз қажетін өзі өтеп отырды. Сауда сырт елдерге бағытталды. IV ғасырда аксумдықтар христиан дінін қабылдады. VII ғасырға қарай өзінше жеке мемлекет болуын тоқтатты. Бірақ оның астанасы Аксум мәдени және тарихи орталық болып қала берді.
Гана
VIII ғасырға қарай Африка құрлығының батысында Гана мемлекеті күшейе бастады. IX ғасырда ол көршілері - көшпелі берберлермен жиі соғысып отырды. Ал 990 жылы Гана зенга тайпасын жеңіп, оның астанасы Аудагосты басып алды. Гана Батыс Африка елдерімен саудадағы үстемдігін орнатты. Оның жері арқылы сауда жолдары өтетін. Гана барлық сауда керуендерінен кедендік салық жинап отырды. Саяхатшылар мен көпестер Гана патшаларының байлығы туралы таңғажайып аңыздар таратты. XI ғасырдың аяғына қарай Ганаға Марокко сұлтандары шабуыл жасап, астанасын басып алды. Гана ислам дінін қабылдап, Мароккоға салық төлеп түрды. Марокколықтардың Ганадағы үстемдігі он жылдай уақытқа созылды. Бірақ XIII ғасырдың басында Гана мемлекетін Мали патшалығы жаулап алды.
Мали
Орта ғасырларда Африкадағы қуатты мемлекеттердің бірі Мали болды. Оның қалыптасуы VIII ғасырға жатады. XI ғасырда билік құрып тұрған әулет ислам дінін қабылдады. Араб көпестері Малиге жиі қатынасып түрды және үкімет тарапынан қолдаушылыққа ие болып отырды. Малидың экономикалық және саяси қуатының күшеюі XII ғасырдың екінші жартысына жатады. Мали бұл кезде басқыншылық соғыстар жүргізіп, бірнеше елдерді басып алды. Ол елдерді Малидың әскербасылары басқарды. Малидың басқа елдермен сыртқы байланысы кеңейді. Магриб елдерімен (Тунис, Алжир, Марокко) және Египетпен жүйелі сауда қатынасы орнады. Малидың сырткы байланысы да кеңейді. Көптеген африкалық елдермен дипломатиялық қатынас орнатылды.
Мали мемлекетіндегі қоғамның негізін патриархалды, жасы үлкенге, яғни ақсақалға бағынатын, бірнеше ұрпақтан тұратын үлкен отбасы құрады. Оның ерікті қызметкерлері мен құлдары да отбасының мүшесі деп саналды. Осындай бірнеше отбасы ауылдық қауым - дугаға бірікті. Үлкен отбасының қария-ақсақалы басшы болды. Онан соң кіші отбасыларының иелері келесі сатыда тұрды. Қауымға ерікті колөнершілер мен диқандар да кірді. Қоғамдық сатының ең төменгі сатысында қцлдар түрды. Құлдың келесі үрпағы ерікті қызметкерлер катарына қосыла алатын еді. Жер, табыс бөлу, сот биліктері үлкен отбасының аксақалының қолында болды. Шаруашылық натуралды болды, сондықтан тауар айырбасы қажет болмады. XVI ғасырда Малидың саяси-экономикалық құлдырауы басталды. Оған көрші Сонгай, Текрур патшалықтары шабуыл жасап тұрды. XVII ғасырдың екінші жартысына қарай Мали қатты әлсіреп, шағын кінәздікке айналды. Сөйтіп ол Африка құрлығында елеулі саяси рөл атқарудан қалды.
Сонгай
Мали мемлекеті әлсірей бастағанда оның шығысындағы Сонгай мемлекеті күшейіп келе жатты. Ол тәуелсіздігін XV ғасырдың басында жеңіп алды. Жарты ғасырлық уақыттың ішінде сонгайлықтар көптеген жерлерді жаулап алды. Сонгай мемлекетінің коғамдық құрылысы құл иеленушілік қоғамнан феодалдык қоғамға өту кезеңінде болды. Ақсүйек шонжарлар 300-ден 1000-ға дейін құлдар үстады. Құлдар еңбегі колөнерінде кең өріс алды. Құлдар тегін еңбек етті, кейбір құлдар қожайындарына натуралды салық төлеп түрды. Құлдар бас бостандығы жағынан бірнеше сатыға бөлінді. Ең төменгі сатыдағы құлдың ешқандай құқы жоқ болса, оның баласына біраз бостандық берілетін. Құлдың үшінші-төртінші ұрпақтары ерікті шаруаларға айналып отырды. Бірақ олар өздерінің қожайындарына тәуелді болып қала берді. Қала тұрғындары еріктілер болды. Сонғай мемлекетінің астанасы Гао каласында шамамен 75 мың адам тұрды. Ірі қалаларда 25-50 адам жұмыс істейтін шеберханалар болған. Тіпті кейбір шеберханаларда 75-100 адам жұмыс істеген. XVI ғасырдың аяғына қарай Сонгай мемлекетінде ішкі қырқыстар, көтерілістер күшейді. Бұл дағдарысты марокколықтар пайдаланып қалуға тырысты. 1591 жылы Сонгай әскері марокко әскерінен жеңілді. Сонгайдан Томбукту бөлініп шығып, Мароккоға тәуелді өз патшалығын құрды. Ақырында, қуатты Сонгай мемлекетінің жұрнағы ғана қалды. Сөйтіп ортағасырлық Африка құрлығында бірнеше мемлекеттер өмір сүрді. Бірақ олардың қуаттылығы көпке созылмады. Ішкі талас-тартыстар мен көтерілістер, өзара соғыстар бұл мемлекеттерді әлсіретіп, кейбіреуінің жойылуына әкеп соқтырды.VII ғасырдың 40-жылдарынан бастап Африканың солтүстігіндегі мемлекеттерді арабтар жаулап алды. Араб иелігіне көшкен халықтар ислам дінін, араб тілін қабылдады. XVI ғасырға қарай арабтар ықпалынан тыс қалған африкалық мемлекеттердің көпшілігі батыс еуропалық басқыншыларға тәуелді болып қалды. Географиялық ашулардың нәтижесінде еуропалықтардың жаңа жерлерді жаулап алуы, Африка халықтары үшін отарлық езгінің бастамасы болды. Арзан жұмыс қолы үшін Африканың негрлері Америка құрлығына құлдыққа сатылды.
Африка елдерінің мәдениеті
Орта ғасырлардағы Африка елдерінің мәдениеті айтарлықтай жетістіктерге жетті. Египеттегі Александрия, Каир қалалары мәдениеттің, ғылым-білімнің орталығы болды. XI ғасырдың басында Каир қаласында «Білім үйі» ашылды. 1004 жылы обсерватория салынды. Онда астрономиялық бақылаулар жүргізіліп, таблицалар жасалды. IX-XII ғасырларда Египеттегі философия, тарих ғылымдары зор табыстарға жетті, көптеген философиялық, тарихи шығармалар жазылды. Олардың ішінен біздің заманымызға жеткен тарихи еңбектің бірі Абдрах мен ибн-Абд-әл-Хакимнің шығармасы болды. Тіл білімі де дамыды. VIII ғасырда «Әл-Китаб» (Кітап) деген грамматика саласындағы атақты трактат (ғылыми шығарма) жазылды. Сәулет өнерінде де зор табыстарға қол жеткізілді. Оған дәлел - VII ғасырдың 40-жылдары салынған Фустаттағы әл-Аса мешіті, XI ғасырдың 70-жылдары салынған Каирдегі ибн-Тулун мешіті, XIII ғасырдың аяғында салынған Қалауын сұлтанның сарайлары.
VII ғасырдың ортасындағы араб жаулап алушылықтарынан кейінгі Египеттегі музыка өнері едәуір өзгерістерге ұшырады. Енді жергілікті копт халқының музыкалык туындыларынан араб мақамдары кең орын ала бастады. Египеттік А. Умайя, Ибн әл-Хайтан, ан-Нувайр сияқты музыка теоретиктері мен әншілердің есімі кеңінен белгілі болды. Ортағасырлық Африканың басқа елдерінде де мәдениет дамып жетіле түсті. Мысалы, Аксумда IV ғасырда жергілікті жердің жазуына реформа жасалды. Сол кезде қабылданған әліпби (алфавит) казіргі кезге дейін қолданылып келеді.
Көптеген Африка елдерінде сәулет өнерінің әсем құрылыстары өмірге келді. Сарай кешендері мен ескерткіштер, ғибадатханалар мен кесенелер салуда өзіндік сәулет стилі қалыптасты. Жұмыр немесе төрт кырлы әсем тіреулер мен мүсіндер салтанатты сарайларды көріктендіріп түрды. Солтүстік және Солтүстік-Шығыс Африка елдерінің орта ғасырлардағы мәдениеті араб-ислам мәдениетінің ықпалымен қалыптасып, үлкен табыстарға қол жеткізді.
Жук (Немда тармағы)
Жук — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Удмуртия Республикасы, Марий-Эл Республикасы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Немда өзенінің сол жағалауынан 54 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Ортағасырдағы Африка
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:Дүние жүзі тарихы Санат:Ортағасырлар
Жук (Немда тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка қала типті ауылдағы Аркуль су өлшейтін посттан Вятка Алаңқайы қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Теректі әулие
thumb|300px|Теректі әулие Теректі әулие - Орталық Қазакстандағы тасқа бейнелеу өнерінің көне ескерткіші. Теректі әулие Теректі темір жол стансасы нан солтүстік-шығысқа қарай 20 км жерде орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы Санат:Қазақстан археологиялық мәдениеті
Манчестер мектебі
Манчестер мектебі (Manchester school), Р.КОБДЕН және ДЖ.БРАЙТ басшылық еткен саяси және экономикалық ағын, бұл 1820 жылы Манчестер сауда палатасымен бірге құрылып, 19 ғасырдың ортасында британдық ЛИБЕРАЛДЫ ПАРТИЯДА басымдылыққа ие болды. .
Мектептің ізбасарлары экономика саясатындағы LAISSEZ-FAIRE принципін жақтады, сауда, бәсеке еркіндігі үшін, кәсіпкердің кез келген шартты жасау құқығы үшін күресті, сыртқы саясатта оқшаулану принциптерін ұстанды. Манчестер мектебінің жақтаушылары экономист-теоретиктер емес, көбінесе бизнесмендер болды.
Дереккөздер
Санат:Білім
Қайыршақтыкөл
Қайыршақтыкөл – Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы тұщы көл. Мұғалжар темір жол станциясынан солтүстікке қарай 20 км жерде, теңіз деңгейінен 174 м биіктікте жатыр.
Гидрографикасы
Аумағы 14,6 км2, ұзындығы 4,8 км, енді жері 4,6 м, жағалау бойының ұзындығы 15 км. Көлде жыл бойы су болады.
Жағалау сипаты
Дөңгелек пішінді көлдің солтүстік жағалауы көтеріңкі, қалған бөлігі жайпақ. Шығысынан шағын өзен құяды. Оңтүстігінде Екі ағайынды тауы орналасқан.
Санат:Мұғалжар ауданы көлдері
Пістелі
Географиялық орны
Аудан орталығы – Тұрар Рысқұлов ауылынан солтүстік-батысқа қарай 29 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 196 адам (109 ер адам және 87 әйел адам) болса, 2009 жылы 166 адамды (84 ер адам және 82 әйел адам) құрады.
Менингоцеле
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Интерфаза
Интерфаза (prophasis, pro, inter — арасы, аралығы, phasis — фаза) — жасуша бөлінісінен кейінгі кезең ( митоз бен мейоз), яғни ядроның дем алатын кезеңі. Ядросы бөлінбейді және бастапқы қалпына келмейді.
Бөліну үрдісі
М-фазасы жасуша циклінде интерфазаға қарағанда өте қысқа кезеңді құрайды, яғни жасуша бөлінуге дейінгі кезеңді құрайды.Осыған орай интерфаза үш кезеңге бөлінеді: G1, S және G2. Үш кезеңнің мерзімінде жасуша ақуыз бен органикалық заттардың көмегімен өседі.Бірақ, хромосомалардың репликациясы S-фазада ғана бір- біріне енеді. Олай болса, бірінші жасуша (G1) өседі, екіншіден, хромосома саны (S) артады, ары қарай жасуша өсіп (G2), бөлінуге дайындалады, сонымен (M) жаңа екі жасушаның жасушалық циклге өтуіне дейін бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Шварц (Мекленбург)
Шварц (Мекленбург) (Schwarz (Mecklenburg)) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Мюриц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 383 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 26,30 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 56 061. Муниципалитеттің басшысы — Христиан Штельман.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Ынта
Ынта — адамның белгілі бір іске ықыластана кірісіп, нәтижелі орындауга тырысуы. Ынта іске қызығушылықтың негізгі ұйытқысы болып саналады. Бұл туа берілетін қажеттіліктер (жоғарғы жүйке қызметінің өзіндік ерекшеліктері және т.б.) мен қоғамдық өмірдің, оның ішінде, мәдени ортаның ықпалынан болатын қажеттіліктерге байланысты. Қажеттілік адам бойында қоғамның, қоршаған ортаның ықпалынан пайда болады. Сондықтан адамның жұмысқа ынталылығы қалыптасқан әдетке байланысты. Ынта іс-әрекет кезінде қалыптасады. Оның ойынға, оқуға, еңбекке байланысты түрлері болады. Ынта істі ойдағыдай орындаудың шарты. Сондықтан баланы кішкентай кезден бастап пайдалы іске ынтасын тәрбиелеу — мектептің, отбасының ең негізгі міндеті.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Аңырақай (ауыл)
Аңырақай — Жамбыл облысы Қордай ауданы, Отар ауылдық округі құрамындағы ауыл, темір жол айрығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Қордай ауылынан солтүстікке қарай 101 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
Тұрғыны 180 адам (2009).
Санат:Қордай ауданы елді мекендері
Өмір нүктелері
Ежелгі замандарда-ақ Қытай емшілері денедегі бір жерлерді басқанда ауру адамда ауырсыну болатынын, ал басуды әрі қарай жалғастырғанда аурудың басылатынын байқаған. Бұл жерлер «өмір нүктелері» деп аталды.
Тағы қараңыз
Санат:Халық медицинасы
Саптық дайындық
thumb|right|250px Саптық дайындық — әскери қызметшілерді тәртіпке үйрететін, оларда жоғары саптық бойы түзету, үлгілі әскери түр, саптык тәсілдерді жылдам және дәл орындай алуды қалыптастыратын, ширақтыққа, ептілікке және шыдамдылыққа дағдыландыратын басты әскери пәндердің бірі.
Сонымен қатар Саптық дайындық бөлімшенің саптық үйлесімділігін қалыптастырады, оларды оңай басқарылатындай етеді және әскерлердің ұрыстық әзірлігін жоғарылатуға ықпал етеді. Ол сарбаздың және бөлімшенің табысты тактикалық дайындыгының негізі болып табылады.
Саптық дайындық төмендегі бөліктерден тұрады:
Жеке саптық үйрету Саптық дайындықтың негізі түрі болып табылады, себебі жалпы бәлімшені және бөлімді үйрету мен үйлестірудің табысты бәлуы әрбір сарбаздың дайындық дәрежесіне байланысты болады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Малазгирт түбіндегі шайқас
Малазгирт түбіндегі шайқас — 1071 жылдың 25-26 тамызында Малазгирт қаласының маңында Византия аумағында болған селжүк түріктері мен Византия империясы арасындағы шайқас. Алып Арслан сұлтан бастаған селжүк түріктері сандық артықшылығына қарамастан византиялықтарды талқандап, аумақтық жеңілдіктер есебінен өз өмірін аман алып қалған Византия императоры IV Роман Диогенді тұтқынға алды. Малазгирт түбіндегі шайқаста византиялықтардың жеңілуі Армениядағы селжүктердің үстемдігінің басталуын және оғыздар мен түркімендердің Кіші Азияның ішкі бөлігіне жаппай қоныс аудару үдерісін бастады.
Тарихы
Селжүктермен алғашқы қақтығыстар XI ғасырдың 60-жылдарында басталды: 1064 жылы олар Ани қаласын басып алды, Х Константин тұсында жеке жасақтар шекараға еніп, Кіші Азиядағы Иконий мен Колосса қалаларына дейін жетті. Сол кезде Алып Арслан сұлтан Мысыр мен Сирияны жаулап алуға бағытталып, Византия империясымен толық көлемді соғыс ашуды шешіп тәуекел етпеді. X Константин қайтыс болғаннан кейін және Еудокия регенттігі кезінде сұлтанға бағынбайтын селжүк жасақтары Кесария мен Антиохиаға қауіп төндірді. 1068 жылдың жазында Роман Диоген император ретінде селжүктерге қарсы шықты; оның Сириядағы әскерлері Манбижді басып алып, Алеппоға қауіп төндірді, каппадокиялық Ларисаның жанында түрік жасағын жеңіліске ұшыратты.
Бұрынғы билеушілердің орынсыз сараңдықтары мен қабілетсіздіктері Византия әскерінің қатарын қысқартып, оның рухын түсірді; сонымен бірге Роман қысқа мерзімде соғысқа жарамды әскер құра алды. Роберт Гуискард Отрантоны алып, грек билігінің соңғы бекінісі Бариге қоршау салған Италиядан келген жағымсыз хабар Романды біраз уақыт Еуропаға қайтуға мәжбүр етті. Ол болмаған кезде түріктер әскерді басқарған Мануил Комнинді жеңіп, Колоссаны басып алып, тонады, ал Алып Арсланның өзі Византияның шығысындағы ең маңызды шекара бекінісі - Малазгиртті жаулап алды. 100 мыңдық әскерді бастаған Роман қайтадан Малазгиртті басып алды.
Дайындалу
IV Романмен бірігіп басқарушы, императорлық тақ күрестте тікелей қарсыласы Андроник Дукада ере жүрді. Әскерді құрамына империяның батыс және шығыс аймақтарынан келген 10 мың византиялық сарбаздар, Руссел де Байол басқаратын 500 франк пен норман жалдамалы әскерлері, өздер пен бешенектердің жалдамалы жасақтары, болгарлар, грузиндер мен армяндар жасақтары, сондай-ақ вариаж гвардиясының бір бөлігі кірді. Барлық Византия әскерінің саны 40-70 мың жауынгер болды. Мұсылман авторлары (Ибн әл-Асир, Сибт ибн әл-Жаузи, Ибн әл-Каланиси, аль-Хұсайыни, әл-Бундари, әл-Фарики және т.б.) 300-ден 700 мыңға дейінгі фантастикалық санды атайды.
Кіші Азия арқылы ілгерілеу ұзақ және қиын болды. Романның өзі үлкен арбалы керуенінің салдарынан өз сарбаздарының наразылығын туғызды, ал жергілікті халық кейіннен әскерден шығарылған франк жалдамалы әскерінің шабуылына ұшырады.
Селжүктердің әлі алыс екеніне сенген византиялықтар Малазгирт пен көршілес Аһлат бекінісін қайтарып алуды көздеп, Ван көліне қарай өрледі. Сол арада Алып Арслан Арменияға 30 мың түрік атты әскерімен және Алеппо, Мосул және басқа қалалардан мұсылман одақтастарымен келді. Тыңшылар оған жаудың нақты орналасқан жерін айтты, ал византиялықтар жаудың орналасқан жері туралы білмеді.