cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ле-Ларден-Сен-Лазар
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Генетикадан зертханалык сабақтарды өткізудің нұсқаулары
Генетикадан зертханалык сабақтарды өткізудің нұсқаулары — 2010 жылы Алматы қаласы «ҚазҰПУ» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Б. А. Долобаев, И. Б. Долобаев. Беттер саны — 80.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-232-413-6.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2010 жылы шыққан кітаптар Санат:ҚазҰПУ баспасының кітаптары
Қыналар
thumb|right|200px| Қыналар (Lichenes) — денесі екі құрамбөліктен (балтыр және саңырауқұлақ) құралған, селбесіп тіршілік ететін ағзалар тобы. Қыналар соңғы уақытқа дейін төменгі сатыдағы өсімдіктеге жатқызылып келді. Алайда олардыңң құрылысыжәне тіршілік әрекетіерекше болғандықтан, соңғы кезде саңырауқұлақтар дүниесінің бөлімі етінде өз алдына жеке қарастырылатын болды.
Қыналар - ерекше және ғажап ағзалар. Саңырауқұлақты жіпшумағы көк-жасыл балдырды орап жатады. Қына түсінің жасыл болуы құрамындағы көк-жасыл балдырды түсіне байланысты. Қынаны төсемікке саңырауқұлақ орналастырады. Оның құрамындағы балдырларды ауадаң ылғал мен шаңды сіңіру арқылы минералды заттар түзеді. Осыған орай саңырауқұлақ зерттеушілер (микологтар) қынаны саңырауқұлақ бөлімі ретінде қарастыруда.
Қазіргі кезде қыналарды 26 мыңға жуық түрі белгілі. Қынаны зерттеушілер лихенологтар деп аталады.
Павлодар уезі
Павлодар уезі – Ресей империясының Семей облысы мен РКФСР құрамындағы әкімшілік-аумақтық бірлік.
Қыналар
Қыналар табиғатта басқа өсімдіктерге қолайсыз, құнарсыз жерлерге өседі. Тасты үстінде, шөлді-шөлейтті жерлерде, тундрада және ормандарда тіршілік етеді. Антарктикадаң 350 түрі, Оңтүстік полюске жақын жерден 7 түрі табылған. Бұлай таралу себебі, өте ыстық ортада өсетіндері жоғаы температурада тез кеуіп кететіндіктен, тіршілігі уақытша тоқталады. Қайтада қолайлы жағдай туса, кеуіп қалған қыналар қалпына келіп, тішілігін жалғастырады. Өте салқын жерлерде өсетін қыналарды айықша тығыз қалың қабықша қоғап тұрады.
Павлодар уезі
Уездің орталығы — Павлодар қаласы.
Қыналар
Қыналар пішініне қарай үш топқа бөлінеді:
Павлодар уезі
Тарихы
Уез 1868 жылы 21 қазанда Баянауыл мен Ақмола сыртқы округтарының бір бөлігінен, оң жағалаудағы Тобыл және Томбы губернияларының бөліктерінен құрылды.
Қыналар
Қыналар саңыауқұлақтар мен балдырлардың бірігіп, селбелесіп тіршілік етуінен пайда болады. Саырауқұлақ жіпшелері балдырларға құрамындағы су және минералды заттарын береді. Өздері балдырладың фотосинтезі нәтижесінде түзілген ағзалық заттарымен көроетенеді. Қыналар бір топ саңырауқұлақ жіпшелері арқылы төсемікте орнығады. Оның құрамындағы саңырауқұлақтар тек қынадан ғана табылған. Ал қына құрамындағы балдыр түрлерінің табиғатта өз бетінше тіршілік ететіні де бар.
Павлодар уезі
Тарихы
XIX ғасырдың аяғында Павлодар уезінде 16 көшпелі болыстар болды. Болосты болыстық старшиналар басқарды, содан кейін олардың орнын Кеңес өкіметі кезінде болыстық атқару комитеттерінің төрағалары алмастырды.
Қыналар
Қынаның құрамында біржасушалы көк-жасыл балдырлар кездеседі. Балдырлардың жасуша хроматофорлары көмірқышқыл газын, суды сіңіріп, фотосинтездің нәтижесінде ағзалық заттар түзеледі.
Павлодар уезі
Тарихы
1905 жылдан бастап, Столыпин аграрлық реформасына сәйкес, уезге Еуропалық Ресейден шаруалардың қоныс аударуы басталды.
1920 жылы 26 тамызда РКФСР Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитетінің жарлығымен КСРО құрамында Қырғыз Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасы құрылды.
Қыналар
Ғалымдар қыналардың құрамындағы саңырауқұлақтар мен балдырларды көректік ортада жеке жеке өсірген. Сонда саңырауқұлақтардың жіпшелері ғана пайда болып, спора түзілмеген. Балдырларда көбеюдің барлық түрлері болған. Сондықтан қыналардың құрамындағы саңырауқұлақтар паразитті көректенуге бейімиделе бастады деген қорытындыға келген.
Павлодар уезі
Тарихы
(27 ақпан 1921 ж.) Омбы губерниясынан Павлодар уезі (31 болыс көлемінде) Қырғыз (1925 жылдан - Қазақ) АКСР-не берілді.
Қыналар
Қыалар өсімді жолмен көбейеді. Оның деесінде көптеген балдырлар мен саңырауқұлақ жіпшелерінің бөліктері қынаның қабықшасын жарып сыртқа шашылады. Әрбір бөліктен және денелерінің бөліп түскен бөлшектерінен де қына өсіп жетіледі.
Павлодар уезі
Тарихы
1928 жылы уезде 50-ден астам болыс болды. 1928 жылы 17 қарашада ауылдың жаңа экономикалық құрылысына және кеңестенуіне байланысты Павлодар уезі 9 ауданнан тұратын Павлодар округіне айналды.
Қыналар
Қына құрамындағы жасушаларда жарықта фотосинтез өтеді.Сондықтан қыналар тек жарық жерде өседі, қараңғыда денесі ыдырап кетеді. Қыналарға ең қажетті жағдай - оттегі бай таза ауа. Қалалардың лас ауасында өсе алмайды.Сол себепті қыналарды сыртқы орта тазалығының көрсеткіші есебінде пайдалауға болады.
Табиғатты, шаруашылықтағы маңызы
Қыалардың шаруашылық маңызы өте зор. Бұғы қыасы деп аталаты қынаның бірнеше түрі тундра, тайгада қыс кезінде бұғылардың негізгі азығы болып табылады.
Қыналардың емдік қасиеті де бар. Ағаштың діңдеріне өсетін жерқынаны қайнатып, дизетерия ауруын емдеуге пайдаланады. Снымен бірге асқазан, тыныс жолдары ауруларына дәілік жасалады. Қыадан қант, спирт, бояу, такмус алынады. қынаның кейбір түрлерін тәтті тағамдар өнеркәсібінде қолданады.
Дереккөздер
Санат:саңырауқұлақтар Санат:Қыналар Санат:Селбесу
Павлодар уезі
Әдебиет
Павлодар. Павлодарская область. Энциклопедия, Павлодар., 2003; Казахстан, А-А., 1969 (Павлодарское Прииртышье)
IC 3549
IC 3549 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3549 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Дененің еркін түсуі
thumb|right|Ауыр шардың құлауы мен жұқа қағаз парағының күрделі траектория бойымен қалықтап түсуі. Қандай да бір биіктікте бос тұрған материалды дененің жерге құлауы. Жоғары лақтырылған немесе тасталған дененің кайтадан жерге түсуі. Бұл құбылыстар жердің тартылыс күші арқылы жүзеге асады. Бұл — жалпылама құбылыс, сол себепті де денелердің тек Жердің тартуы әсерінен еркін түсу заңдарын карастыру ерекше қызықты.
Құлайтын денелердің жылдамдығы мен үдеуі, қалыпты жағдайда, денелердің ауырлығына, олардың өлшемдері мен пішіндеріне тәуелді болады. Әрине, денелердің мұндай қозғалысын тек Жердің тартуы әсерінен ғана еркін түсуі деп айтуға болмайды.
Тәжірибе нәтижелері бұл айырмашылықтардың қозғалыстағы денеге ауаның әсер етуінен болатынын көрсетеді. Сол себепті, егер біз денелердің еркін түсуін зерттегіміз келсе, онда ауаның әсерінен толық құтылуымыз керек.
thumb|left|Пиза қаласындағы мұнара Ең алғаш мұндай тұжырымды италияндық ұлы ғалым Галилео Галилей жасаған болатын. Галилей 1583 ж. Пиза қаласындағы биік көлбеу мұнара үстінен диаметрлері бірдей, ауыр және  жеңіл шарларды бір мезгілде тастап, олардың мұнара табанына шамамен бір уақытта келіп түсетініне кез жеткізеді.
''Бұл биіктігі 58 метрлік мұнараның құрылысы 1173 ж. басталған болатын. Осы ғимарат сол қисайыңқыраған кезде, 1360 ж. салынып бітті''.
Әрине, бұл ғимарат өзінің осы ерекшелігімен қоса, Галилей ашкан заңның арқасында Пиза каласының даңқын бүкіл өлемге ғасырдан-ғасырға паш етіп келеді.
Сөйтіп, ол мұнара төңірегіне жиналған пизандықтарды таңғалдырды. Мұндай тәжірибелерді Галилей пішіндері мен өлшемдері әртүрлі денелермен, олардың түрлі орталардағы түсуін бақылай отырып, сан мәрте қайталады. Міне, осылайша өз тұжырымдарының дұрыстығына тәжірибе аркылы кез жеткізе отырып, Галилей ауасыз кеңістікте барлық денелер бірдей уақытта түседі деп үйғарды. Галилей ашқан бұл заңның маңызы өте зор болды. Ол заң материяның аса маңызды қасиеттерінің бірін бейнелейді, біздің Ғалам  құрылымының көптеген ерекшеліктерін үғынуға және  оны түсіндіруге мүмкіндік береді. Сонымен бірге Галилей идеялары Ньютон механикасының негізі болатын іргетас іспеттес.
thumb|right|[[Галилео Галилей (1564-1642)]]
Алайда Галилей өз ұйғарымын денелерді ауасыз кеңістікте түсіріп тексере алмады. Өйткені Галилей емір сүрген XVII ғасырда ауа соратын арнайы қүралдар, сорғылар өлі жоқ еді. Оны тек 80 жыл өткеннен соң И.Ньютон жүзеге асырды. Ол жүргізген тәжірибе Галилей гипотезасының дүрыс екенін дәлелдеді. Ньютон жасаған тәжірибенің мәнісі мынада. Ұзындығы 1 метрдей шыны түтікке корғасын кесегі (бытыра), ағаш қабығынан жасалған тығын және  күстың  қауырсыны салынады. Түтікті тез теңкерген кезде бұл 20 денелер түтіктің түбіне әртүрлі уақытта жетеді: әуелі бытыра, сосын тығын, ең соңында қауырсын түседі. Ал егер түтік ішіндегі ауаны сорып шығаратын болса, онда денелер бір мезгілде түседі. Осындай ортаның кедергісі болмаган кездегі денелердің тусуі - еркін тусу деп аталады.
Еркін түсу үдеуі g әрпімен белгіленеді. Еркін түсу үдеуінің векторы g әрдайым төмен карай бағытталады. Еркін түсу кезінде барлык денелер жер бетіне жақындаған сайын теңүдемелі қозғалады. Демек, денелердің еркін түсуі теңүдемелі қозғалыстың тамаша мысалы бола алады. Мысалы, егер күлап келе жатқан шарды әрбір тең уақыт аралығы өткен сайын арнайы құрал аркылы суретке түсіріп алып отырса, онда шардың көршілес орындарының арақашықтықтары бойынша қозғалыстың шын мәнінде теңүдемелі екенін анықтауға мүмкіндік туады. Осы аралықтарды өлшей отырып, еркін түсу үдеуінің сандық мәнін де есептеп шығаруға болады. Неғұрлым дәл есептеулер еркін түсу үдеуінің сандық мәні Жер шарының әртүрлі нүктесінде аздап өзгеше болатынын кәрсетеді. Мысалы, жергілікті жердегі ендікке байланысты ол былай өзгереді: 0° —9,78049м/с2; 60° —9,81924 м/с2; 90 — 9,83221 м/с2. Демек, еркін түсу үдеуі полюстерде үлкен болып, ал экваторға жақындаған сайын азаятыны байқалады.
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Астрономия
Хиллсбороу (Орегон)
Хиллсбороу (Hillsboro) — Орегон штатының Вашингтон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 91 611 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 59.96 км² шамасында. FIPS коды — 41-34100.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Негізгі су құбырының қалдықтары
Негізгі су құбырының қалдықтары - "Овцевод" кеңшарынан солтүстік-батысқа қарай 15 км жерде. Су құбыры 10 ғасырдың басында салынған, 14 ғасырға дейін пайдаланылған. Бірнеше рет қайта жөнделген. Мұндай күрделі гидротехникалық су құбырын отырықшы-егіншілікпен айналысатын тайналар каналдан су алу үшін соққан. 1974 ж. Оңтүстік Қазақстан кешенді археологиялық экспедицияның ирригация отряды (жетекшісі В. Грошев) зерттеген. Су құбыры бір-біріне карама-қарсы орналасқан жер бөгеттерінен тұрады. Биіктігі 1,5 м, төм. қабатының ені 6 м, сақталған ұзындығы 25 м. Су құбырының көмегімен су негізгі көзден үйлестіруші каналға жіберілген.
Дереккөздер
Санат:Тарих
Подымал
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Соқыр атырау
Соқыр атырау — климаты қуаң шөл және шөлейт аудаңдардағы өзендердің теңізге, көлге немесе басқа өзенге жетпей суалып жоғалуы. Олардың сулары булану, егін суару, жерге сіңіру арқылы сарқылады. Мыс., Шу, Талас, Сарысу өзендері.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Бюре (Орн)
Бюре (Buré) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Мортань-о-Перш округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,65 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61066, пошта индексі — 61170.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрады. Халық тығыздығы — 20,53 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Жыныс генетикасы
Жыныстың хромосомалық анықталуы
Цитогенетика ғылымы дамуының нәтижесінде жануарлардың аталық және аналық жасушаларындағы хромосомаларда айырмашылық бар екені анықталды. Организмнің жынысы ұрықтану кезінде анықталады. Ол хромосомалар жиынтығына байланысты. Адамның дене жасушаларында 46 хромосома бар. Олар 23 жұп түзеді. Олардың 44 хромосомасы (22 жұбы) еркектерде де, әйелдерде де мөлшері, қызметі жағынан бірдей ұқсас болып келеді. Оларды аутосомдар деп атайды. Ал 23-жұпты жыныстық хромосомалар деп атайды.
Аналықта жұп X хромосомалар болғандықтан, мейоз нәтижесінде оларда бір типті жұмыртқа жасушасы түзіледі, әрқайсысында бірден X хромосома болады. Аталықта сперматозоидтердің бір типінде X хромосома болса, екінші типінде Ү хромосома болады. Сондықтан ұрықтану кезінде екі түрлі комбинация түзіледі.
Ү хромосомада аталық бездерді калыптастыратын гендер бар. Осының аркасында жыныс органдары мен белгілері жетіледі.
Жыныспен тіркескен белгілердің тұқым қуалауы
Гендері жыныс хромосомаларда орналасқан белгілерді жыныспен тіркескен белгілер деп атайды. Ал белгілердід жыныстық хромосомалары (X және Ү) арқылы ұрпақтан-ұрпаққа берілуін жыныспен тіркескен белгілердің тұқым қуалауы деп атайды. Бұл құбылысты Т.Морган дрозофила шыбынына тәжірибе жүргізгенде ашкан.
Дрозофила шыбынының көзінің қою қызыл түсті белгісі (W), ақ белгісінен басым (w). Гомозиготалы қызыл түсті аналық шыбынды (XWXW), ақ көзді аталық шыбынмен (XWY) шағылыстырғанда, Fх-де ұрпақ шыбындардың көздерінің түсі қызыл болған. Ғ2— ұрпақта белгілер 3 : 1 қатынасында ажыраудың орнына, барлық аналық шыбындар қызыл көзді, аталық шыбындардың жартысы қызыл, қалған жартысы ақ көзді болған. Ал ақ көзді аналық шыбынды, көзінің бояуы қою қызыл түсті аталығымен шағылыстырғанда, FL — ұрпақта аналық шыбындар әкесінен қызыл түсті, аталық. Шыбындар анасынан ақ түсті алатындықтан, белгілер айқас тұқым куалайды. Ғ2— ұрпақта жыныстык хромосомалардың тұқым қуалауына сәйкес, аналық шыбындардың жартысы ақ көзді, жартысы кызыл көзді, осымен қатар аталық шыбындардың да жартысы қызыл, жартысы ак көзді болады.
Жыныстық хромосомаларда орналаскан гендер аныктайтын белгілердің тұқым қуалауы, Мендель анықтаған белгілердің ажырауынан өзгеше болады. X және Ү хромосомалардың гомологті емес бөліктері бар, сондықтан да X хромосомадағы гендердің аллельдері Ү хромосомада болмайды. Керісінше, Ү хромосомада бар гендердің аллельдері X хромосомада жоқ. Гендердің мұндай күйін гомизиготалы деп атайды.
Егер ген X хромосомада орналасқан болса, онда ген әкесінен қыздарына, шешесінен қыздарына және ұлдарына белгілер теңдей беріледі. Белгілердің шешесінен ұлдарына, ал әкесінен кыздарына берілуі Крисс-кросс тұқым қуалау деп аталады. Белгілерді бақылайтын гендер Ү хромосомада орналасса, онда X хромосомада оған сәйкес бөлік болмағандықтан, әкеден тек ұлдарына беріледі. Себебі қыздарына Ү хромосома берілмейді. Мысал ретінде адамда аяқ саусақтарының арасында жарғактық болуы, құлақтың ішінде шоқ жүннің болуы, тек әкеден ұлдарына берілетін белгілер. Құстарда, кейбір балықтардың түрлерінде және көбелектерде көптеген белгілер жыныспен тіркесіп берілетіні анықталған. Бұл жағдайда белгілерді анықтайтын гендер X хромосомада орналасқан. Бірақ аналық гетерогаметалы да, аталық гомогаметалы болады.
Дереккөздер
Санат:Биология
Харт-Пургсталль
Харт-Пургсталль (Hart-Purgstall) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Грац округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1642 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 15.84 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GU, ресми идентификациялық коды — 6 06 34.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Эрнст Земмлер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Қарахан кесенесі
Қарахан кесенесі - Қазақстанда 11 ғасырдан сақталған сәулет өнері ескерткіші. Қазіргі Тараз қаласының батыс шетінде. Кесене Қарахан әулетінен шыққан белгілі хан Ша-Махмуд Бұғра Қарахан қабірінің басына орнатылған. Күмбезі ғана құлаған кесененің төрт қабырғасы мен жылтыр кірпішпен өрнектелген қос мұнарасы 19 ғасырдың 90-жылдарына шейін сақталған. 1905 жылы оның құлаған бөлігі түгелдей бұзып алынып, орнына 1906 жылы жаңа кесене салынған. Жаңа құрылысты сол кездегі Ташкент ишаны Сайд Бакханов қаржыландырған. Кейінгі салынған кесене алғашқысына ұқсамайды. Қас беті Айша бибі кесенесіне ұқсас болғанымен, кірпіштерінің өрнектеліп қалануы жағынан Бұқарадағы ортағасырлық Исмаил күмбезіне еліктеушілік байқалады. Қарахан кесенесі төрт бұрышты, ортаңғы кең бөлмеден және үш кіші бөліктен тұрады. Орталық бөлменің төбесі киіз үйге ұқсатылып жабылған. Артқы жағында екі мұнарасы бар. Кесененің қас беті оңтүстікке қараған, ал оның ішіндегі қабір оңт-тен солт-ке қаратыла қойылған. Кірер есігі аркалы қуыспен безендірілген. Қабырғаларының ішкі жағы кесененің бұрынғы өз кірпіштерімен қаланып, сыртқы жағын қалауға жаңа кірпіш пайдаланылған.
Дереккөздер
“Тараз энциклопедиясы”
Санат:Қазақстан кесенелері
Реал (Пеналва-ду-Каштелу)
Реал (Пеналва-ду-Каштелу) (Real (Penalva do Castelo)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Пеналва-ду-Каштелу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 294 адамды құрады. Алып жатқан жер аумағы 4,79 км² шамасында. Халық тығыздығы — 61,4 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Психотехника
Психотехника (психо және techne — өнер, шеберлік) — психологиядағы адамның психикасы туралы білімді еңбек іс-әрекетіне тікелей байланысты практикалық мәселелерді шешуге қолданумен шұғылданатын бағыт. Психотехника терминін 1903 ж. неміс психологі ''В. Штерн'' (1871—1938) ұсынды. Ғылым ретінде қалыптастыруға әрекеттенген ''Г. Мюнстерберг'' болды. Психотехниканың негізгі міндеттері: кәсіптік бағдар мен кәсіптік іріктеуді жүзеге асыру; адамның шаршау себептері мен еңбектегі жаттығу ықпалын зерттеу; адамды мәшинеге, мәшинені адамға ыңғайластыру мүмкіндігін арттыру; тұтынушыға ықпал ететін түрлі тәсілдердің тиімділігін анықтау; жұмысшыларды кәсіптік даярлауда олардың психикалық қабілетін жетілдіру және т.б. Көп жағдайда психотехника "қолданбалы психологиямен" үйлестіріледі де, оның құрамына еңбек, сауда психологиясын, әскери психологияны енгізеді.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
NGC 7523
NGC 7523 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 3 қарашада Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7523 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70726, ZWG 431.18, KUG 2311+137.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Глубочанка
Глубочанка — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Белая өзенінің сол жағалауынан 13 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Бия және Катунь өзендерінің тоғысқан жерінен Алей өзенін қоспағанда, Барнаул қаласына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бюлах
250px|thumb|Картада орналасуы Бюлах (Bülach) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан қала. Бюлах округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 052 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16.09 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 53, пошта индексі — 8180.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Николай Михайлович Ядринцев
thumb|300px|left| “Восточное обозрение” газеті Ядринцев Николай Михайлович(18.10.1842, Омбы қаласы – 7.6.1894, Барнаул қаласы) – Сібірді зерттеуші этнограф, археолог, публицист. Омбы кадет корпусын бітіргеннен кейін 1860 – 63 ж. Санкт-Санкт-Петербург университетінің ерікті тыңдаушысы болды. “Сібір жерлестер ұйымы” студенттік үйірмесіне қатысып, 1865 ж. “Сібір патриоттарына” саяси мәнді үгіт парақшасын құрастырушы ретінде Омбы түрмесіне қамалды. 1874 ж. Санкт-Петербург қаласында тұруға рұқсат алды. 1876 ж. Батыс Сібір Бас басқармасына (Омбы қаласы) мемлекеттік қызметке орналасып, 1881 жылға дейін жұмыс істеді. Осы уақыт ішінде Ядринцев Орыс ppгеография]]сы қоғамының Батыс Сібір бөлімшесінің тапсырмасымен 1878, 1880 ж. Батыс Сібір мен Алтайға барып, өлкенің өткені мен қазіргі жағдайы туралы құнды мәліметтер жинап қайтты. 1880 жылғы экспедициясында “бұратана халықтардың тұрмысын” зерттеуге көп көңіл бөлді. Осы еңбектері үшін Орыс географиясы қоғамының алтын медалімен марапатталды. 1881 жылдан редакторлық, ғылыми жұмыстармен айналысты. 1882 – 89 ж. “Восточное обозрение” газетінде (1882 – 87, СПб.; 1888 – 89, Иркутск) редактор болды. 1885 ж. Еуропаға (Германия, Италия, Швейцария, Австрия) саяхат жасады. 1886 ж. Минусинск өлкесіне, 1890 – 91 ж. финн археологтарының ppҚарақорымға жасаған экспедициясына қатысты. Ядринцев ppҰйғыр қағандығы[[ның астанасы – [[Қарабаласағұн мен Шыңғысхан империясының астанасы – Қарақорымның орнына және Орхон өзені бойындағы ежелгі руна жазба ескерткіштеріне зерттеулер жүргізді. 1891 ж. “Сібір тұрғындары, олардың тұрмысы мен қазіргі жағдайы” атты кітабын шығарып, онда жергілікті халықтардың құқығын қорғады. Зерттеулер барысында Ядринцев Орталық Азия халықтарының өзіне тән жазуы болған деген қорытындыға келіп, ол ойларын “Орхон экспедициясы жайлы еңбектер” жинағында (1892) және “Байырғы моңғол атласы” (1892 – 99) атты еңбегінде жариялады. 1893 ж. АҚШ-қа қоныс аудару мәселесі бойынша зерттеу жүргізуге барды. 1894 ж. Барнаулға келіп, бекіністе орналасқан шаруашылықтар туралы мәліметтер жинаумен, қоныс аударушылардың жағдайын зерттеумен айналысты. Ол өз еңбектерінде Солтүстік Қазақстан өлкесі, соның ішінде Петропавл және Көкшетау уездері жайлы мәліметтерге көп көңіл бөлген. Сондай-ақ “Көшпелі тұрмыс және даладағы зерттеулер” (1886), “Батыс Сібірге сырттан келген халықтарды зерттеу жоспары” (1880) деген мақалаларында қазақ халқын антропологиялық, этнографиялық тұрғыдан жан-жақты зерттеуді ұсынды. Шоқан Уәлихановпен жақын таныс болып, ол жайлы мақалалар жазды.
Дереккөздер:
Санат:Тұлғалар
Вильянуэва-Месиа
Вильянуэва-Месиа (Villanueva Mesía) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Гранада провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Лоха ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2158 адамды құрайды.
Санат:Гранада елді мекендері
Кіші (Ентала тармағы)
Малая — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ентала өзенінің оң жағалауынан 57 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 35 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Әуе компаниялары кодтары-K
Санат:Авиация жобасының мақалалары Санат:Әуе компаниялары кодтары тізімі
Кіші (Ентала тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
1665 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1665 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1665 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Суверенитет
Суверенитет — мемлекеттің ішкі және сыртқы саясаттағы саяси тәуелсіздігі. Ол шетелдің ішкі іске араласпауын қамтамасыз етуі қажет.
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология
NGC 3018
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1880 жылы 10 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3018 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28258, UGC 5265, MCG 0-25-21, ZWG 7.42, VV 620, KCPG 216A.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз)
Павлодар фармацевтика зауыты
Павлодар Фармацевтика Зауыты– фармацевтикалық және медициналық өнеркәсіп орны. 1999 ж. “ромат фармацевтикалық холдингісінің” құрамына кірген. Бір жолғы шприцтер (жылына 95 млн. дана), бір жолғы қан құю жүйелерін (жылына 10 млн. дана), таблеткалы дәрі-дәрмек (жылына 1,2 млн. таблетка) шығарады. Кәсіпорын таблеткалық дәрі-дәрмек өндірісінің модульдік құралымынан, дәрі-дәрмекті құтыға, блистерге, стрипке салуға мүмкіндік беретін үш дербес орау желісінен, бірнеше өндірістік ғимараттардан тұрады. Зауыт құрамында, сондай-ақ осы заманғы жабдықпен жарақтандырылған, шығарылатын өнім сапасын бақылаудың барлық түрлерін қамтитын зертхана жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Павлодар Санат:Павлодар облысы Санат:Фармацевтика
Толқындық оптика
Толқындық оптика - оптиканың, жарықтың толқындық табиғаты байқалатын құбылыстарды зерттейтін, бөлімі.
Дереккөздер
Санат:Оптика Санат:Кванттық физика Санат:Толқындық физика
Боргомале
Боргомале (Borgomale) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 401 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 50 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 12050.
Елді мекеннің қамқоршысы — Madonna del Carmine.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Қажу (материалдарда)
thumb|right Материалдардың қажуы - уақыт бойынша циклді өзгеретін кернеулер мен деформациялардың ұзақ әсерінен материалдың механикалық және физикалық қасиеттерінің өзгеруі.
Дереккөздер
Санат:Механика
Итаки
Итаки (Itaqui) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Оңтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Кампанья-Осидентал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 42 842 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3 404,05 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1858 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Асбюттель
Асбюттель (Aasbüttel) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Штайнбург ауданының құрамына енеді.
Шайғындаушы бензин
Шайғындаушы бензин — мұнайды тікелей айдау кезінде немесе бензинді катализдік риформинттеу кезінде алынатын тез қайнайтын фракциясы.
Асбюттель
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Шайғындаушы бензин
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
Зелёная Роща (Екібастұз қалалық әкімдігі)
Зелёная Роща — Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігі, Ақкөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Екібастұз қаласынан солтүстік-батысқа қарай 53 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 384 адам (183 ер адам және 201 әйел адам) болса, 2009 жылы 347 адамды (171 ер адам және 176 әйел адам) құрады.
Санта-Маргерита-д'Адидже
Санта-Маргерита-д'Адидже (Santa Margherita d'Adige) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Падова провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2340 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 184 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 13 км² шамасында. Пошта индексі — 35040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Психотоксикология
Психотоксикология (toxicon - у және ..логия) - медициналық психологияның саласы; психотомиметик не галлюциноген (демизид, мескалин, псилоцибин, т.б.) деп аталатын химиялық заттардың әсерінен болатын психикалық бұзылуды, оның пайда болуы мен емдеу тәсілдерін, нейрохимиялық механизмін зерттейді. Мұндай заттардың өте аз мөлшерінің өзі (грамның миллионнан бір өлшемі ) психиканы бұзады. Бұл кезде галлюцинация болып, ес, зейін, ойлау процестері, эмоция бұзылады; адам сандырақтайды және т.б.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
КАФ Суперкубогы 2021 (мамыр)
КАФ суперкубогы — Африка суперкубогының 29-шы жарысы. Матч 2021 жылы Доһада қаласындағы Жассим бин Хамад стадионында орын алды. Нәтижесінде Әл Али командасы 2:1 көрсеткішімен Беркан құрамасын басып озды.
Дереккөздер
Санат:2021 жылғы футбол Санат:КАФ Суперкубогы Санат:Әл-Ахли Каир ФК ойындары Санат:Ренессанс Беркан ФК ойындары
Өнердің ерікті жеті саласы
thumb|[[Философия және өнердің ерікті жеті саласы. Геррада Ландсбергтің «Hortus Deliciarum» (1167—1185) кітабынан миниатюра]] Өнердің ерікті жеті саласы  (sēptem ārtes liberāles) — Эллинисттік Грекиядағы, ежелгі Римдегі және орта ғасырлардығы Батыс Еуропадағы оқу пәндері.
Басқа терминдер мен аудармалары
Өнердің ерікті жеті саласы ұғымын латын тілінде басқаша да атаған: doctrinae liberales «ерікті ғылымдар», liberalia studia «ерікті істер», artes bonae «жақсы өнерлер», artes ingenuae «сырбаз өнерлер».
Өнердің ерікті жеті саласына тривиум: грамматика, риторика, диалектиканы, және квадривиум: арифметика, геометрия, астрономия, музыканы қамтитын циклдер енді. Бұл екі цикл антик дәуірінен қалған білім жүйесіне жатады. . Бұл оқу пәндер циклын философиямен айналысу алдындағы дайындық мектебі деп қабылданатын. Бұл оқу жүйесінің негіздеушісі болып дәстүрлі түрде софизм ілімінің уәкілі Гиппий болып есептеледі.
Дереккөздер
Санат:Өнер
Ен Сен Нен
Ен Сен Нен (1909, Ресей, Қиыр Шығыс өлкесі–1979) - Кеңестік Корей театрын құрушылардың бірі.
Сондай+ақ, корей кеңес әндерінің негізін қалаушы. 1932 жылдан өмірінің соңына дейін корей театрының режиссері болды.
Алғашқы «Победа и любовь» пьесасы (1924) Қиыр Шығыс өлкелік конкурсында бірінші сыйлық алды. 14 пьеса жазған. «Чун Хян Ден» пьесасы корей театрының сахнасында 1944 жылдан бері қойылып келеді.
Көптеген өлеңдер жазған. 1970 жылы ақындық шығармашылығы үшін «Ленин кичи» газетінің бірінші сыйлығын алды.
1952 жылы «Қазақ КСР өнеріне еңбек сіңірген қайраткер» атағы берілген. «Еңбек ардагері» медалімен марапатталған.
Дереккөздер
Ен Сен Нен
Суходревка
Суходревка — Ресейдегі өзен. Калужа облысы, Смоленск облысы, Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Суходрев өзенінің оң жағалауынан 69 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Угра өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калуга облысы өзендері Санат:Смоленск облысы өзендері Санат:Мәскеу облысы өзендері
Қазақстан кинотеатры
«Қазақстан» — кинотеатр. 1982 ж. пайдалануға берілді. 400 орынды кинотеатр ғимаратының бас архитекторы — Ю. Хакало, бас инженері — А. Дураков.
Алғашқы көрсеткен фильмі «Алтын жабағы» киносы.
Дереккөздер
Санат:Алматы кинотеатрлары
Сүлеймен Ноғай
Сүлеймен Ноғай (т.-ө. ж б.) - Ақынның Семейдегі дос-жар адамы, құрдасы. Сүлейменнің әкесі Ысқақ ноғай Қазаннан әскерден қашып, Құнанбайға келіп паналаған. Құнанбай Ысқақты Әкең руына қосып, Шыңғыс тауының Арқалық деген бектерінен жер берген. Кейін «Әкең» ауылы болып кеткен. Абайдың «Әкең аулына» арнап жазған өлеңі де бар. Сен Қабыш, Қожағапар, Таупық деген ұлдары, Мағрипа есімді қыз тараған. Мағрипаны Абайдың баласы Әбдірахман алған. Абай Семейге келгенде ауқатты адамдарға тәуелді болғысы келмей, кебіне осы Сүлейменнің үйіне түсіп жүрген Үйінің іші жинақы, таза, асы дәмді болады екен.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Рудертинг
Рудертинг (Ruderting) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Бавария әкімшілік округіне бағынады. Пассау ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3036 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 12,96 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 2 75 144. Муниципалитеттің басшысы — Йозеф Шецль.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Кеңтүбек (Павлодар облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы – Көктөбе ауылынан оңтүстікке қарай 2 км-дей жерде, Ертіс өзенінің сол жағалауында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1309 адам (641 ер адам және 668 әйел адам) болса, 2009 жылы 1071 адамды (509 ер адам және 562 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1959 жылы тың жерлерді игеруге сәйкес “Жалтыр” қой кеңшарын ұйымдастыру негізінде қаланды. 1997 жылдан бастап таратылған кеңшар негізінде шаруа қожалықтары құрылды. Машина-трактор жөндеу шеберханасы, байланыс бөлімі, дүкен, орта мектеп, клуб, кітапхана, фельдш.-акушерлік пункт, т.б. мекемелер бар. Кеңтүбек арқылы Көктөбе – Ақсу автомобиль жолы және Ақсу – Дегелең темір жолы өтеді.
Дереккөздер
Санат:Май ауданы елді мекендері
Джон Оби Микел
Джон Майкл Нчеквубе Обинна (John Michael Nchekwube Obinna; 22 сәуір 1987 жыл, Джос, Нигерия), Микел Джон Оби, Джон Оби Микел немесе Джон Микел Оби ретінде танымал — нигериялық футболшы, Нигерия Ұлттық футбол құрамасы мен "Сток Сити" клубының жартылай қорғаушысы.
Клубтық
ФА Пепси, "Плато Юнайтед" клубтарының түлегі. 2004 жылы Кейптаунның "Аякс" клубына ауысып, бір жыл ойнады. Кәсіпқой карьерасын 2005 жылы Норвегияның "Люн" клубында бастады.
2006 жылы Англиялық "Манчестер Юнайтед" пен "Челси" нигериялық жас талантты өз клубтарында көргесі келіп, жарыса келіссөздер жүргізді. Бұл бәсекеде "Челси" жеңіп шығып, Микелді өз құрамына қосты.
2006 жылы 12 қыркүйекте тұңғыш рет "Челси" сапында алаңға шығып, УЕФА Чемпиондар лигасында "Левскиге" қарсы ойнады.
2017 жылы Қытайдың "Тянзың Тэда" клубына ауысты.
Құрамада
2005 жылы 17 тамызда Либерияға қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет Нигерия құрамасы сапында алаңға шықты. 2006 жылғы Африка Ұлттары кубогына барды, екінші турда Зимбабвеге қарсы ойында екінші таймда алаңға шықты.
Кейін 2008, 2010, 2013, 2019 жылдары да осы турнирге қатысты. Сондай-ақ 2013 жылы Конфедерациялар кубогында, 2014 жылғы әлем чемпионатында да өнер көрсетті.
2010 жылғы әлем чемпионатына жарақатының кесірінен бара алмады.
Командалық
«Челси»
Сілтемелер
Санат:Нигерия футболшылары Санат:Нигерия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Футболдан Африка чемпиондары Санат:Челси ФК ойыншылары Санат:Тянзың Тэда ФК ойыншылары Санат:Трабзонспор ФК ойыншылары Санат:Мидлсбро ФК ойыншылары Санат:Сток Сити ФК ойыншылары Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Үй шаруашылықтарының табыстары және олардың құрамы
Үй шаруашыльщтарының табыстары - өндіріс үдерісінде жасалатын және шаруашылық мүшелерінің материалдық және рухани қажеттіліктерін қанағаттандыруға арналған ұлттық табыстың бір бөлігі. Бұл табыстар адамдардың өндіріс үдерісіндегі еңбек шығындарын өтеуі тиіс. Алайда қазіргі қоғамда ұлттық табыстың біркелкі бөлінбеуінен үй шаруашылықтарының жекелеген санаттарында ресурстар қажетті деңгейде тіршілікті қолдап отыруға жетіспейді. Сондықтан мемлекет бюджет пен бюджеттен тыс қорлар есебінен үй шаруашылықтарының қаражаттарын толықтырып отырады.
Үй шаруашылықтарының жалпы табыстарында ақшалай қаражаттардың көлемі болып табылатын ақшалай табыстар басым болады, олармен үй шаруашылығы өзінің шығыстарын қамтамасыз етеді. Ақшалай табыстар мына көздердің есебінен қалыптасады:
Бұл үш көздің арасындағы ара салмақ ала бөтен өзгеріп отырды: мемлекеттік меншігі бар әкімшіл-әміршіл жүйе жағдайларында үй шаруашылықтарының негізгі табыстары жалақы мен бюджеттен төленетін телемақылар болды. Рыноктық қатынастардың дамуына қарай екінші көздің рөлі арта бастады. Алайда бүгінде де еңбекке ақы төлеу басты табыс болып қалуда. Нақтылы отбасы көзінің жекелеген түрінің маңызы оның әлеуметтік құрамымен айқындалады. Мәселен, еңбекке ақы төлеу ақшалай табысының 100%-ы дерлігін құрайтын үй шаруашылықтары бар, мысалы балалары жоқ жұмыс істейтін ерлі-зайыптылар. Ақшалай табысы тек мемлекеттік әлеуметтік трансферттер есебінен құралатын үй шаруашылықтары бар. Мысалы, жас немерелерін тәрбиелеп отырған ерлі-зайыпты зейнеткерлер. Үй шаруашылықтары табыстарының құрылымына тұрғылықты жері - қалада немесе ауылдық жерде тұруы әсер етеді.
Қазақстанда еңбек қызметінен алынатын ақшалай табыстар жалпы ақшалай табыстарда 2001 жылы 77%, 2005 жылы 76,9%, 2007 жылы 81,6%-ды құрады: еңбек қызметінен алынған табыстар көлемінде жалдамалы еңбектен алынған табыс 2007 жылы 70,2%-ды, өзіндік қызметтен - 11,4 %-ды, әлеуметтік трансферттер 13,9 %-ды, өзге табыстар 3,9 %-ды құрайды. Бұдан басқа, үй шаруашылықтарының ақшалай табыстары натуралдық түсімдердің есебінен толығады (мысалы, қосалқы шаруашылықтарда өндірілген өнімдерден немесе өзінің тұтынуы үшін орындалған қызметтерден, сонымен бірге жұмыс берушілерден немесе мемлекеттен көтермелеулер түрінде алынған тауарлар-материалдық, құндылықтардан).
Үй шаруашылықтарының ақшалай табыстары деп үй шаруашылықтары мүшелерінің жалақысы, жеке-дара еңбек пен кәсіпкерлік қызметінен алынған табыс, зейнетақылар, стипендиялар, жәрдемақылар, өтемдік және басқа төлеулер (ізгіліктік көмекті қоса) пайыздар, дивидендтер, рента және меншіктен алған басқа табыстары, жеке қосалқы шаруашылықтың өнімін сатудан алған қаражаттар және өзге ақшалай түсімдер түрінде алған ақшалай қаражаттардың сомасын айтады.
Жалдамалы жұмыспен қамтудан түсетін табыс - жалақы; көтермелеу ақысының барлық түрлері, жалақыға үстемелер; қаламақылар; сыйлықақылар; пайдадан төленетін, сырқаттық парақтар бойынша, демалыстық жәрдемақылар төлемдері; жұмыс берушіден ақша және натуралдық нысандарда медициналық шығыстар үшін алынатын өтемақылар.
Өзін-өзі жұмыспен қамтудан түсетін табыс - кәсіпкерлік қызметтен ақша және натуралдық нысандарда түсетін табыстар.
Әлеуметтік трансферттер - зейнетақылар, стипендиялар, жәрдемақылар, өтемдік төлемдер, қосымша жеңілдіктер, қайырымдылық көмек.
Меншіктен түсетін табыс - акциялар мен басқа бағалы қағаздар бойынша дивидендтер мен ұтыстар; салымдар бойынша, борыш түрінде берілген сомаларды пайдаланғаны үшін пайыздар; салымдар бойынша ұтыстар; тұрғын үйлерді, көлік құралдарын, техниканы, жер учаскелерін жалға беруден түсетін табыстар.
Табыстың басқадай көздері - алименттер, туған-туыстар мен таныстардан түсетін төлемдер.
Қолдағы ақшалай табыстар - міндетті төлемдер мен жарналарды шегергеннен кейінгі ақшалай табыстар.
Нақтылы ақшалай табыстар - тұтыну бағаларының өзгеруі есепке алынған ақшалай табыстар.
Нақтылы қолдағы ақшалай табыстар - тұтыну бағаларын ескере отырып міндетті төлемдер мен жарналарды шегергеннен кейінгі ақшалай табыстар.
Ақшалай табыстар атаулы (салықтар мен міндетті төлемдерді төлегенге дейін) және қолдағы (көрсетілген төлемдерді жүзеге асырғаннан кейін) табыстар болуы мүмкін. Нақтылы ақшалай табыстар - тұтыну бағаларының өзгерісін қоспағандағы ақшалай табыстар. Ақшалай табыстарды тұтыну бағаларының индексіне бөлу жолымен есептелінеді. Нақтылы қолдағы ақшалай табыстар - тұтыну бағаларының өзгерісін қоспағандағы міндетті төлемдер мен жарналарды шегергеннен кейінгі ақшалай табыстар.
Табыстарды сыныптаудың негізіне түрлі белгілер қойылған:
Қазақстанда тұтынуға пайдаланылған орта есеппен жан басына шаққандағы табыстар бойынша едәуір саралану байқалады. Олардың ең жоғарғы және ең төменгі мәнінің ара салмағы өңірлер бойынша бір жылғы есеппен 2005 жылы 4,8 есе, 2008 жылы 3,2 есе болды. Сонымен бірге ең төменгі күнкөріс деңгейінің саралануы жеткілікті болғанымен - 1,4 есе - әйтпесе едәуір аз. Тұтынуға пайдаланылған табыстардың өсімі 2005 жылы 116,3%-ды, 2008 жылы 120,0 %-ды құрады. Алайда ең төменгі күнкөріс деңгейінің шамасы да 2008 жылы 44,7 %-ға өсті, яғни тұтынуға пайдаланылған табыстардың нақтылы өсімі болған жоқ.
2005 жылы халықтың жан басына шаққандағы орташа айлық номиналды ақшалай табыстары 15,8 мың теңгені, 2008 жылы 27,6 мың тенгені құрады, бұл 2005 жылғыдан 74,7 %-ға жоғары. Нақтылы ақшалай табыстар 2008 жылы 1,7%-ға өсті. 2005 жылы бір жұмыскердің орташа айлық номиналды жалақысы 34060 теңгені, 2008 жылы 59722 теңгені құрады және 2005 жылмен салыстырғанда 75,3%-ға, нақтылы тұлғалауда 38,1%-ға өсті. Ауыл шаруашылығы жұмыскерлерінің жалақысы үнемі төмен болып қалуда еліміз бойынша орташа жалақының 47%-ын құрайды; қаржы сферасы жұмыскерлерінің жалақысы орташа республикалық деңгейден 2,3 есе, өндіру өнеркәсібіндегіден 1,7 есе жоғары; айырмашылық гендерлік аспектіде сақталып отыр: ер адамдардын орташа жалақысы әйелдердікіне қарағанда 1,6 есе жоғары. Сондай-ақ өңірлер бойынша да алшақтық айтарлықтай - 1,5 есе болып отыр.
Экономикалық дамудың өзіндік ерекшелігіне байланысты қаланың және ауылдың үй шаруашылықтары табыстарының деңгейі мен құрылымында айырмашылықтар қалыптасты: ауыл халқының ақшалай табыстары қалалыққа қарағанда 1,8 есе төмен, кедейлік ауылдық аудандарда көбірек таралған.
2005 жылы табыстар ең төменгі күнкөрістен орта есеппен 1,3 есе, 2008 жылы 1,9 есе асып түсті.
Еңбекпен тапқан табыстар халықтың барлық ақшалай табыстарының төрттен үшін дерлік құрайтынын, ал олардың ішінде үштен екісінен артығы жалдамалы жұмыскерлердің табыстары екенін ескерсек, жұмыссыздық табыстар мөлшерінде елеулі рөл атқаратынын мойындауға тура келеді. Жұмыссыздық деңгейі мен халықтың кедейлігі арасында ең төменгі күнкөріс деңгейі жөнінде корреляция коэффициенті бойынша елеулі байланыс болатынын есеп-қисаптар көрсетіп отыр. Жұмыссыздықты 1 пайыздық тармаққа қысқарту кедейлікті 3 пайыздық тармаққа қысқартуды тудырады.
Ұрыстық атыс
Ұрыстық атыс (Боевая стрельба) — штаттық оқ-дәрілермен штаттық карудан нысаналарға ату; ату дайындығының жоғары формасы, армия мен флоттың жеке құрамын ұрысқа өте ұқсас жағдайларда қаруды қолдануға үйрету. Ол әдетте тактикалық және ұшу-тактикалық жаттығулардағы бөлімшелер (экипаждар, кемелер) үйлесімділігінің соңғы кезеңінде өткізіледі. Ұрыстық атыс үшін ұрыс заряды бар оқ-дәрілер қолданылады. Практикалық атыстар ұрыс зарядтарынсыз, оқ-дәрілермен (практикалық снарядтармен) өткізіледі, мыс., ракеталық, артиллериялық, торпедалық атыстар. Ұрыстық атыстың нәтижесі жойылған нысаналар мөлшеріне қарай бағаланады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
1666 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1666 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Жұпар
Жұпар (лат. muscus – ұма, ен, жұмыртқа) – кейбір өсімдік түрлерінен және жануарлардың (жылан, тасбақа, қолтырауын, жұпартышқан, құдыр, құндыз, ондатра, т.б.) арнайы жұпар бездерінен алынатын хош иісті зат. Жануарлардың Жұпар бездері, көбінесе, аталықтарында, ал жұпартышқанның аналығында да болады. Жұпар бездері түрі өзгерген тері бездеріне жатады, ол жануарлардың құрсақ жағында, құйрығының маңына немесе аталық бездерінің жанында орналасады. Жұпар бездерінен қоймалжың қоңырқай түсті, жағымды хош иісі бар ерекше сұйық зат бөлінеді. Жануарлардың осы Жұпар бездерінен бөлінетін сұйық затты “жұпар”, кейде оның хош иісіне сәйкес “аңқыма” деп те атайды. Жануарлар Жұпар бездерінен бөлінетін жұпар арқылы өздері мекендейтін жерлердің шекарасын белгілейді, өз жұптарын іздеп таба алады, түктерін майлайды. Жұпардың құрамында белок, май, холестерин және неше түрлі тұздар бар. Оның хош иісі ұзақ уақыт сақталады. Жұпар туралы жазба деректер Махмұт Қашқаридің, Әбу Райхан әл-Бирунидің, Жүсіп Баласағұнның, т.б. еңбектерінде кездеседі. Дәстүрлі қазақ қоғамында жануарлардың жұпар бездерін алып, кептіріп, сандықта сақтаған және оның кепкен кесіндісін арнайы шүберекке орап, қыз-келіншектер тұмар етіп тағатын болған. Сондай-ақ, құндыздың жұпар безінен алынатын хош иісті сұйық затты халық арасында “құндыз қайыр” деп те атайды. Ол өте қымбат бағаланатын болғандықтан қазір де әтірлерге, сабындарға, сусабындарға хош иісті болуы үшін және олардың иісінің ұзақ сақталуы үшін қосылады.
Сілтеме
Санат: Өсімдік, Биология, География
Заурорнитойд
thumb|Заурорнитойдтың сүйектері thumb|left|upright|Заурорнитойдтың сүйектері thumb|left|Заурорнитойд Заурорнитойд — шамамен 85 — 77 миллион жыл бұрын кейінгі Бор кезеңінде өмір сүрген екі аяқты шапшаң қимылдайтын динозавр. Жыртқыштықпен өмір сүрген ол екі аяқпен жүгіретін болған. Есту және көру қабілеттері өте жақсы дамыған. Зауроргитойд өз тобындағы басқа да динозаврлар секілді етпен қоректенген. Көз ұяшықтары үлкен, соның арқасында алысты жақсы көрген. Күндіз де, түнде де айналаны біркелкі бақылай алған болуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат: Динозаврлар Санат: Зоология
Сарыбас шөже
Сарыбас ШӨЖЕ (Regulus regulus) - шөжелер туысының танымал өкілі.
Биологиялық сипаттама
Бұл бозғылт реңді шөже басқа барлық түршелерден баяу дамуымен және төбесіндегі ашықтау реңкті сары жолағымен ерекшеленеді (аталықтарында бұл жолақтың екі қырында қызылсары түс жоқ, ал аналығында ол өте бозалаң және әзер байқалады). Сондай-ақ сары қырларында қара жолақ та азырақ болады. Тәңіртауда мекендейтін қалғандары да ширақ және ұшқалақ, дәл солай шырша бөрікбасында ұдайы ұшып-қонып жүреді, «сисиси» деген шақыру үнін мезгіл-мезгіл ақырын шығарады. Аталықтар күйттік кезеңде дәл солай жаңағы ақырын шығарған үндерден қысқа әуен құрап, сайрап жүреді, ол әуенді тек қана 5-7 метрден аспайтын қашықтықтан естуге болады. Ұясының пішіні жоғарғы жағы қиылған шар сияқты болып келеді. Оны тіннен және құрғақ шөптен тоқиды, ал ұяның ішкі жағына қауырсын және мамықтан төсеніш толтырады. Құстың 8-10 домалақтау ақ түсті жұмыртқаларының ұяға қалай сыйып, орналасатыны түсініксіз. Осындай ұя шыршаның қалың алақанының астына ілінеді, мұндайда шыршаның екі алақанынан, жаңбыр мен қардан қорғайтын екі құламалы шатыр қызметін атқарады. Салындыдағы жұмыртқаларды аналығы 16-18 күн басады, аналықты аталығы қоректендіреді. Балапандарды ата-енелері бірлесіп, 18-20 күн ұяда және тағы бір аптадай балапандар ұядан ұшқан соң жемдейді. Бір жазда кейбір ерте ұялаған жұптардың екі рет балапан өргізіп үлгеруі мүмкін.