cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дмитрий Иванович Менделеев
1834 ж. 27-қаңтарда Ресейдің Тобольск қаласында дүниеге келген.Санкт-Петербург Бас педагогикалық институтын бітірген (1855). Ғылыми-зерттеу жұмыстарының негізгі бағыты жалпы химия, химиялық технология, физика, экономика, ауыл шаруашылығы, метрология, т.б. салаларға арналған. Ол изомерия құбылысын зерттеп (1854 — 56), сұйықтықтың тығыздығын анықтайтын құрал – ареометр құрастырды (1859). “Органикалық химия” деген алғаш орыс тілінде оқулық шығарды (1861). Сұйықтардың қайнауының абсолют температурасын (1860), гидраттық теорияны (1865 – 87), жаратылыстың негізгі заңдарының бірі – периодтық заңды ашты (1869). Сонымен қатар молекуланың массасын табудың Клапейрон – Менделеев теңдеулерін шығарды. Мұнайдың ауыр металдар карбидтерінен түзілу гипотезасын (1877), көмірді жер астында газға айналдыру идеясын (1880) ұсынды. Менделеев 1907 ж. 20-қаңтарда Санкт-Петербургте қайтыс болды. Менделеевтің құрметіне жасанды жолмен алынған радиоактивті химиялық элемент менделевий аталды.
Өмірі мен қызметі
Менделеевтің әкесі осы қаладағы гимназияның директоры болатын. Гимназияны аяқтағаннан кейін ол Петербургтегі педагогика институтына түсіп, оны алтын медальмен бітіріп шықты (1857 ж.)
1859 жылы магистрлік диссертациясын қорғаған соң ол екі жылға Германияға ғылыми іс сапарға жіберілді. Қайтып оралған соң алдымен Петербург технологиялық институтының, екі жылдан кейін осы қаладағы университеттің профессоры болып сайланып, осы жерде 23 жыл бойына жемісті еңбек етті.
Д.И. Менделеев 1876 ж. Петербург Ғылым академиясының корреспондент мүшесі болып сайланды.
Ол 90-жылдардағы студенттер толқулары кезінде өз оқушыларының жағында болып, оларды қорғағаны үшін университеттен кетуге мәжбүр болды.
Д.И. Менделеев үнемі іздену үстінде көп жылдар бойы қарқынды еңбек еткен ғалым. Осы еңбектерінің ең биік шыңы, оны дүние жүзі ғалымдарының қатарына қосқан әрине, «Периодтық заңды» ашуы болды. Бұдан басқа ол «Ерітінділердің гидраттық теориясын» ұсынған, бұл еңбек әлі күнге дейін өзінің құндылығын жоғалтқан жоқ. Мұнан бөтен ол табиғи пайдалы қазбаларды жан-жақты толық пайдалануға, көптеген технологиялық үдерістердің ғылыми негізін қалауда да аса көп еңбек еткен ғалым.
Д.И. Менделеевтің «Химия негіздері» атты еңбегінде бейорганикалық қосылыстар химиясы периодтық заң тұрғысынан алғаш рет теориялық негізделіп түсіндірілді.
Өз заманының үлкен ойшыл ғалымы Д.И. Менделеевке ғылымға сіңірген теңдесі жоқ зор енбегі үшін Фарадей атындағы алтын медаль берілді.
Менделеевтің периодтық заңы
Менделеевтің периодтық заңы, периодтық заң – атом ядросы зарядтарының артуына байланысты химиялық элементтер қасиеттерінің периодты өзгеретінін тұжырымдайтын табиғаттың негізгі заңы. Бұл заңды 1869 ж. Дмитрий Менделеев ашты. Ол оның толық тұжырымдамасын 1871 ж. жариялады. Бұл заң элементтердің периодтық жүйесімен тығыз байланысты және бірін-бірі толықтырып, түсіндіреді. Ядроның заряды (Z) жүйедегі элементтердің атомдық нөміріне тең. Z өсуі бойынша орналасқан элементтер Z(Н, Нe, Lі, Be…) 7 период түзеді. 1-периодта – 2 элемент, 2 мен 3-те – 8-ден, 4 пен 5-те – 18-ден, 6-да – 32 элемент, 7-де – 23 элемент белгілі. Периодта элементтердің қасиеттері сілтілік металдардан инертті газдарға өткенде заңды түрде өзгереді. Вертикальды бағаналар – қасиеттері ұқсас элементтердің топтары болып табылады. Топтың ішінде элементтердің қасиеттері де заңды түрде өзгереді (мысалы, сілтілік металдарда Lі-ден Fr-ға дейін химиялық активтілік өседі). Z = 58 – 71, сол сияқты Z = 90 – 103 элементтерінің қасиеттері ұқсас болғандықтан лантаноидтар және актиноидтар қатарларына топтастырылған. Элементтер қасиеттерінің периодтылығы атомның сыртқы электрон қабаттарының конфигурациясының периодты қайталануына байланысты. Менделеевтің периодтық заңы мен элементтердің периодтық жүйесіне сүйене отырып, ғалымдар атом құрылысы және химиялық байланыс теорияларын жасады; жер қыртысы мен ғарыштық нысандар зерттелді. Бұл заңның барлық жаратылыстану, техника, технология саласындағы ғылымдар үшін философиялық мәні зор.
thumb|200px|Менделеев Дмитрий Иванович
Мәселен, календарь, сағат немесе көбейту таблицасы тәрізді адам қажет етпей тұра алмайтын бір заттар болады. Химияның дәл сондай «көбейту таблицасы» химиялық элементтердің периодты системасы болып табылады. Оны 1869 жылы өз отандасымыз Д. И. Менделеев жасады.
Ол «Химия негіздері» деп аталатын тамаша оқулық жазды. Бұл оқулық нағыз химия энциклопедиясы еді. Менделеев оны жаңа ашылған жаңалықтармен толықтырып, үнемі жетілдіріп отырды. «Химия негіздерімен» айналыса жүріп, ол химиялық элементтердің атақты периодты системасын да жасады.
Д. И. Менделеев егер элементтерді ең жеңіл – сутегінен бастапең ауыр – уранға дейін олардың атомдық салмағының өсуі реті бойынша орналастырса, сол кезде белгілі болған 63 химиялық элементтің қасиеттері периодты түрде қайталайтындығын ашты. Бұл заңдылық табиғи заңдылықтарды анықтаған және осы жаңалық ашылғанға дейін химиялық элементтер әлемінде болған шатасушылықты ретке келтірген периодты системаға негіз болды.
Өзінің системасына сүйене отырып, Менделеев әлі белгісіз бірнеше элементтердің бар екенін болжады және олардың аса маңызды қасиеттерін сипаттап берді. Ақыр аяғында бұл элементтердің бәрі де ашылды. Сондай-ақ ол химия ғылымындағы ең алғашқы нағыз ғылыми болжам болды.
Адам баласына тән қызмет атаулының Менделеев назар аудармаған саласын табудың өзі қиын.
Ол мұнай кен орындарын, мұнайдың әр алуан құрамын зерттеп көрді. Сірә, ол мұнайдың отын ретінде ғана емес, одан көптеген аса маңызды заттар алудың көзі ретінде де құнды дүние екендігін алғаш тұжырымдаған да болуы керек. Ол жер атмосферасын зерттеді және қорықпастан жалғыз өзі әуе шарымен көкке ұшты.
Ол Арктиканы игеру ісіне де көңіл бөліп, мұзжарғыш кеменің жобасын жасады. Бірақ бұл мұзжарғыш кемені жасау ісі қолдау таппай қалды.
Ол көп жылдар бойы өлшем мен салмақ бас палатасына директор болып, дәл өлшемдер жөніндегі ғылымның дамуына ықпал жасады. нобай|Дмитрий Иванович Менделеев Менделеев ауыл шаруашылығымен айналысты, сауда ісін зерттеді, түтінсіз дәрі құрамын жасап шығарды, әуеде ұшу ісіне де көңіл аударды... Оның Толық шығармалар жинағы қалың-қалың жиырма бес томнан тұрады. Ол дүние жүзінің көптеген елдерінің академиялары мен ғылыми қоғамдарына құрметті мүше болып сайланды.
Бір күні Бобловада (Менделеевтің имениесі) шаруалар Менделеевтен: «Дмитрий Иванович, сенің егінің қалайша осылай бітік болып шықты. Бұл өзі саған біткен талант па, әлде бақыт па, осыны түсіндірші бізге?»- деп сұрайды. Сонда Менделеев оларға күлімсірей қарап: «Әлбетте, талант, бауырларым!» - деп жауап беріпті. Шынында да, ол ешқандай асырып айтпаған еді. Оның әрбір ісі нағыз таланттың, талант болғанда да үздіксіз еңбекпен еселенген толассыз таланттың туындысы болатын. Ол өзін кемеңгер деп атағанды ұнатпайтын. «Қайдағы кемеңгерлік дейсің. Өмір бойы еңбектендім, міне соның нәтижесі», - дейтін өз еңбегі жайында.
Менделеевтің дүние салуы – бүкіл ел қабырғасын қайыстырған ауыр қаза болды. Мыңдаған адам оны ақырғы сапарға аза тұтып шығарып салды. Менделеев Петербургтегі Волково зиратына жерленді. Азалы шеруге қатысушылар өздерімен бірге элементтердің периодты системасының үлкен кестесін алып жүрді. Ол Менделеевтің өзінен кейінгі ғалымдар ұрпағына қалдырған өсиеті сияқты еді.
Дереккөздер
Санат:1834 жылы туғандар Санат:Түмен облысында туғандар Санат:1907 жылы қайтыс болғандар Санат:Ресей ғалымдары Санат:Ресей химиктері Санат:Профессорлар
NGC 6508
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1883 жылы 19 қыркүйекте Hartwig Carl Ernst Albrecht астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6508 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60938, UGC 11023, MCG 12-17-10, ZWG 340.21, NPM1G +72.0174.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
NGC 2045
NGC 2045 — Торпақ шоқжұлдызында орналасқан * типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1832 жылы 23 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2045 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: SAO 94827.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз)
IC 2417
IC 2417 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 2417 Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Маджента
Маджента (Magenta) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Милан провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 23361 адамды құрайды. Халық тығыздығы 1071 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 22 км² шамасында. Пошта индексі — 20013.
Елді мекеннің қамқоршысы — Мартин Турский.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Қаражанбастерммұнай
Қаражанбастерммұнай– мұнай өндірісі кәсіпорны. 1986 жылы қазанда өндірістік басқарма болып құрылған. 1992 жылдан «Қазмұнайгаз» ұлттық компаниясының қарамағында. Басқарма Қаражанбас кен орнынан құрамында шайыр, асфальт, т.б. қоспалары көбірек қою мұнайды қа-батішілік жану және ыстық бумен сығу әдісімен өндіру жөнінен бұрынғы КСРО бойынша базалық кәсіпорын болып келді. Осы әдіспен жылына 1,0 – 1,3 млн. т мұнай өндіріледі. Жаңа өндірістік әдіске өзге елдердің де мұнай өндіруші компаниялары ден қойды. Қазақстан – Америка бірлескен корпорациясының осы басқарма жанынан бірлескен кәсіпорны ашылып, 1993 жылы іске кірісті. Ол мұнай кенішінің 15%-ын игеріп, шағын мұнай айыру зауытын салды.
Дереккөздер
Санат:Өндіріс
Ланвалле
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3639 адамды құрады. Халық тығыздығы — 249,08 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
Хаэн (провинция)
Хаэн (Jaén) — Андалусия автономды бірлестігіне кіретін, Испанияның оңтүстігінде орналасқан провинция. Административті орталығы — Хаэн қаласы.
Географиясы
thumb|Сересуэло өзені Территориясы 13 489 км².
Сілтемелер
Санат:Андалусия провинциялары Санат:Хаэн
Қону алаңы
thumb|АэродромҚону алаңы (Посадочная площадка) — ұшақтар мен тікұшақтардың ұшу мен қону кезіндегі жүрісін қысқартуды, сондай-ақ көмекші авиация бөлімдері мен бөлімшелерінің орналасуын қамтамасыз ету үшін жабдықталған жергілікті жер өңірі.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
3D модельдеу
Қолданылу аясы
Біз үш өлшемді нысанды көп нәрсе үшін қолдана аламыз. Мысалы: сәндік (жүзік, білезік және т.б.), технология(телефон ұстағыш, телефонға арналған қаб), ғылыми жоба (батарея, робот т.б.), көңіл көтеру (ойыншық және тағы да басқалары)
Құрманғали Жұмағалиұлы Қаражанов
Қаражанов Құрманғали Жұмағалиұлы(1937 ж.т.) – топырақ зерттеуші, а.ш. ғыл. канд. (1973). Қаражановқа Оңт. Қазақстанда сортаң топырақ генезисін зерттеп, суарылатын жерлерге мелиорац. тұрғыдан сипаттама беру жұмысы үшін (В.М. Боровский бастаған ғалымдармен бірге) Қазақстан Мемл. сыйл-н алған.
Санат:Қазақ ғалымдары
3D модельдеу
Жасалуы
Арнайы сайттарда, арнайы бағдарламаларда, 3D-принтерде жасалады.
Арнайы сайттар
Қазіргі кезде 3D модельдеуге арналған сайттар өте көп. Оның бірі "tinkercad сайты". Ол өте қолжетімді. Онымен жұмыс жасау өте оңай.
Арнайы бағдарламалар
3D модельдеуге арналған бағдарламалардың саны жетерлік. Мысалы: Blender, Sweet Home 3D, Scultris, SketchUp Make, LEGO Digital Designer, nanoCad free, Autodesk, Autocad. Олар үш өлшемді нұсқау жасау үшін арналған.
3D принтер
Санат:Ғылымтану
Егеушөп
thumb|right|190px|Егеушөп
ЕГЕУШӨП (Myrіophyllum) – көп жылдық су өсімдіктері. Қазақстанда 2 түрі – шоқ Егеушөпі (M. vertіcіllatum), масақты Егеушөп (M. spіcatum) бар. Олар жылғалар мен өзен-көлдердің жағасында, негізінен, тұщы су түбінде, басқа су өсімдіктерімен бірігіп, қалың тоғай болып өседі. Оның ұзындығы 15 – 80 см. Су түбіне жатаған тамыры арқылы бекиді. Ұзын, түтік тәрізді сабағының біраз бөлігі су бетіне шығып тұрады. 4 – 6-дан топталған ирек тісті түкті жапырақтары болады. Ұсақ гүлдері бірігіп, масақ гүлшоғырын құрайды. Желмен, кейде ұсақ жәндіктер арқылы, кейбір түрлері өздігінен де тозаңданады. Қыстап шыққан бүршіктерінен де көбейеді. Маусым – тамыз айларында гүлдеп, қыркүйекте жеміс береді. Егеушөптердің су астындағы тоғайлары балықтардың уылдырық шашатын қолайлы орны болып табылады.
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Қос жарнақтылар Санат:Қазақстан табиғаты
Дизо
Дизо (Diso) — Италиядағы коммуна, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Лечче провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3186 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 300 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 73030.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Filippo e Giacomo il Minore.
Эшкудейруш
Эшкудейруш (Escudeiros) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 050 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,88 км² шамасында. Халық тығыздығы — 270,6 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Апостол Пётр.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Есіл ауылдық округі (Қарағанды облысы)
Есіл ауылдық округі – Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы әкімшілік бірлік. 2004 жылға дейін Красноармейск ауылдық округі деп аталған.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Есіл, Колхозное ауылдары кіреді. Орталығы – Есіл ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2130 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Осакаров ауданы ауылдық округтері
Залман Михаилович Танхимович
Залман Михаилович Танхимович(28.08.1908, Забайкальдегі Сретенск қаласы.,-15.02.1976, Алматы)- орыс кеңес жазушысы. 1939 жылдан КПСС мүшесі. Иркутск құрылыс институтын бітірген (1939). Отыз жылға жуық ірі құрылыс трестерінде істеді.
Еңбектері мен аудармалары
Оның құрылысшылар өмірін суреттеген «Забайкалье даласында» атты тұңғыш романы 1953 ж. жарияланды. «Баргузин» (1955), «Ертіс үстінде» (1959) романдары, « Қатерлі тапсырма» (1964), «Іздеу» (1965) атты деректі повестері, «Тізе бүгуші» (1960), «Жомарттық » (1967) деген очерктер жинақтары жарық көрді. Ол А.Лекеровтың «Ақ қайың туралы жыр» повесін, Ә.Сарсенбаевтың, С.Омаровтың кейбір әңгімелерін орыс тіліне аударды.
Қолданылған әдебиет
Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 547 бет
Санат: 1908 жылы туғандар Санат: 1976 жылы қайтыс болғандар Санат:Тұлғалар Санат:Жазушылар
Талкыш
Талкыш — Ресейдегі өзен. Оренбург облысы, Самара облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Анлы өзенінің оң жағалауынан 1,3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Кинель бастауынан сағасына дейін, Кутулук өзенін қоспағанда бастауынан Кутулук су торабына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Әнес Айтниязов
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Гремячевка
Гремячевка — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Камс суқоймасының оң жағалауынан 962 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Кама су алабы өңірі өзендері
Манганит
Манганит — МnO2 -Мn(ОН)2. Мұнда екі және төрт валенттік марганец аралас екені анықталған. Химиялық құрамы: МnО 40,4%, МnO2 49,4%, Н2 0 10,2%. Қоспалары: SiO2, Аl2O3, СаО, В2O. Қаттылығы 3—4, меншікті салмағы 4,3 Жылтыр қара, сызығы қоңыр қара. Жымдастығы бір бағытында (010) едәуір жақсы білінеді.
Сингониясы моноклиндік. Оптикалық мөлдір емес, Ng= 2,53,Nm=Np= 2,24.
Кристалдық құрылысы әлі шешіліп білінбеген. Кристалдық бейнесі призмалық, бағана тәрізді. Жақтары тік бағытта штрих сызықпен түрленген. Кристалдарының гидротермалық кеңдерде друзалар, бағана тәрізді түрлері жиі кездеседі. Шөгінді кендерде жұқа кристалл агрегаттары кең тараған. Сондай-ақ олар оолиттік, сирек те болса іркінді формаларда байқалады.
Жаратылысы. Дұрысында манганит оттегінің біршама жеткіліксіз жагдайында пайда болады. Ол гидротермалық кендерінде минералдардың соңғы құралу қатарында баритпен, кальцитпен бірге кездеседі.
Манганит шөгінді кендерде исиломелан-пиролюзиттік рудалардың (төрт валенттік марганец қоспаларының) және екі валентті марганец карбонат рудаларының арасында аралық орын алып, оолиттіц және тұтас массалардың түрінде көп мөлшерде кездеседі. Сонымеи қатар ондай оолиттердің арасында кварц немесе өзге бір заттың кесегі болса, оның сыртынан қабат-қабат болып манганит қоршап жатады.
Манганит тоттану зоналарында түрақсыз. Оңай өзгеріп жасырын кристалды сусыз тотыққа (МnO2 ) ауысады, яғни барлық марганец тотықтанып төрт валенттенеді. Сондықтан лимонит қақпа сияқты марганец қақпақтарда манганит көп кездеспейді. Манганит псиломелан-пиролюзит сияқты рудалық минерал.
Ірі гидротермалық кендер Германиядағы Гарцта (Ильфельд кені), Тюрингияда (Ильменау кені), Швециядағы Вермланда (Лонгбан кені) және басқа жерлерде бар.
Дереккөздер
Санат:Марганец минералдары
Нұсқағыш функция
Нұсқағыш функция, сонымен қатар кіші бағдарлама көрсеткіштері немесе процедура көрсеткіші дегеніміз фунцияға бағыттайтын меңзерлер болып табылады. Ол деректің сілтемесін емес, функция көрсеткіші жадында орындалатын кодты көрсетеді. Көрсеткіш бағыттайтын нысанға сілтеме жасау, әдеттегі қарапайым функцияда шақырылатын қоңыраулар арқылы орындалады. Мұндай қоңырау сондай-ақ «жанама» қоңырау ретінде белгілі, себебі функция «тікелей»тіркелген идентификатор немесе мекен-жай арқылы емес, айнымалы арқылы шақырылады.
Функция көрсеткіштерін кодты жеңілдетуге, яғни, функцияның орындалатын уақыты негізіне сүйене отырып қолдануға болады.
Функциялардың көрсеткіштерін үшінші буынды бағдарламалау тілдерімен (PL/I, COBOL, Fortran, dBASE dBL және C сияқты) және объектілі-бағытталған бағдарламалау тілдерімен (C++ және D сияқты) қолдану ұсынылған.
Қарапайым функция көрсеткіштері
Жады ішінде функцияның мекен-жайын қамтитын айнымалның болуы, көрсеткіштік функцияның жүзеге асуының ең қарапайым жолы болып табылады. Үшінші буынды PL/I және COBOL, сондай-ақ қазіргі заманғы Паскаль және С программа тілдерінде де функционалды көрсеткіштер дәл осылай жүзеге асырылады.
Мысал( С бағдарлама тілінде)
Келесі С бағдармала тілі көрсеткіштік функцияның екі түрін түсіндіреді:
Созылу диаграммасы
Созылу диаграммасы. Үлгіні күші F пен ұзару \Delta l арасындағы тәуелділікті көрсететін график. Созылу диаграммасы қарастырылған үлгінің күйін сипаттайды. Зерттелетін материалды тікелей сипаттау үшін кернеулердің шартты диаграммасын пайдаланған ыңғайлы.
Нұсқағыш функция
Мысал( С бағдарлама тілінде)
Келесі бағдарлама екі функцияның бірін (sin немесе cos) жанама шақыру үшін функцияның көрсеткішін пайдаланады (compute_sum, функцияның Римандық интеграциясының аппроксимациясын есептеу). Бағдарлама main call function compute_sum функциясына ие бола отырып, оны sin кітапханалық функциясына бірінші рет және cos функциясына екінші рет жіберу арқылы екі рет жұмыс істейді. Compute_sum функциясы, өз кезегінде, funcp функциясы көрсеткішінің аргументін бірнеше рет қайталап, шақырылатын функциямен қайтарылатын мәндерді қосып, алынған соманы қайтару арқылы екі функцияның бірін шақырады. Бұл екі сома main бойынша стандартты мәнін шығаруға жазылады.
Созылу диаграммасы
Дереккөздер
Санат:Материалдар механикасы терминдері
Нұсқағыш функция
Функтор
Функтор, сондай-ақ функция нысандары функция көрсеткіштеріне өте ұқсас және бірдей мақсатта қолданылады. Функтор – бұл функцияны шақыру сияқты синтаксисті пайдаланатын процесстерде нысанды қолдануға мүмкіндік беретін класс түрі. Функторлар көрсеткіштерге қарағанда қуаттырақ, себебі ол өзінің жеке деректер мәндерін қамтуға және орындаушыға жабылуларды эмуляциялауға мүмкіндік беруге қабілетті. Олар қажет жағдайда кері қоңырау функциясы ретінде пайдаланылады.
Көптеген "таза" объектілі-бағытталған тілдер функциялардың көрсеткіштерін қолдамайды. Алайда, мұндай нәрсе бір әдісті анықтайтын интерфейстерге сілтемелерді пайдалана отырып, тілдердің осы түрлерінде іске асырылуы мүмкін (функция мүшесі). C# және Visual Basic.NET сияқты командалық жолдың интерфейс тілдері жалпы типтегі көрсеткіштерді делегаттар арқылы іске асырады.
Функция көрсеткіштерін кеңінен пайдалану кодтың заманауи процессордағы жұмысын баяулатады, себебі тармақ болжаушысы тармақ бағытын анықтауға қабілетсіз болып қалуы мүмкін (функция көрсеткішінің іске асыру кезіндегі мәніне қарай), алайда әсер әлде қайда жоғары болуы да мүмкін, себебі ол индекстелмеген кестелерді іздеу арқылы айтарлықтай жиі азайтылған.
Әдіс көрсеткіштері
C++ объектілі-бағытталған бағдарламаны қолдайды, сондықтан кластардың әдістері болуы мүмкін (әдетте функциялар-мүшелер деп аталады). Статикалық емес функция (жағдай әдісі) мүшесі, ол жұмыс істейтін объектінің көрсеткіші болатын айқын емес (this көрсеткіші) параметрге ие, сонымен функция көрсеткішінің бір бөлігі объект түрін қамтуы қажет. Содан кейін бұл әдіс белгілі класс объектісі үшін «мүшеге көрсеткіш» операторларының бірін қолданады : « .* » немесе «*»  (сәйкесінше, нысан немесе нысан көрсеткіші).
Алайда С және C++ функция көрсеткіштері қарапайым мекен-жай ретінде жузеге асуы мүмкін болса да, sizeof(Fx)==sizeof(void *), C++ көрсеткіштері  кейде «майлы көрсеткіштер» ретінде іске асырылады, әдетте виртуалды әдістер мен виртуалды мұрамен айналысатын қарапайым функция көрсеткішінің өлшемінен екі немесе үш есе артық.
C++
C++ -та С тіліндегі әдістерге қосымша, std::function стандартты кітапхана үлгісін қолдануға болады, ондағы жағдайлар функция объектісі болып табылады.
C++ тіліндегі мүшелік функциялардың сілтемесі
Бұл C++ тың көрсеткіштерді мүшелік функциялардың класстары немесе құрылымдарымен жұмыста пайдалануын көрсетеді. Олар нысан көрсеткіші немесе this қоңырауы арқылы шақырылады. Олар тек бір класстың мүшесін(немесе туындасын) дәл сол класстың көрсеткішін қолдана отырып шақырғанда ғана қауіпсіз болып келеді. Бұл мысал мүшелік функция көрсеткішінің ұарапайымдылығы үшін typedef-ты ұсынады. Статикалық мүшелер функциясының көрсеткіштері дәстүрлі "C" стилінде орындалады, себебі бұл қоңырау үшін нысан көрсеткіші қажет емес.
С++ және С балама синтаксисі
Жоғарыда келтірілген C және C синтаксисі барлық оқулықтарда пайдаланылатын каноникалық болып табылады, бірақ оны оқу және түсіндіру қиын. Тіпті жоғарыда келтірілген мысалдарда typedef бұл синтаксис қолданады. Дегенмен, әрбір C және C компиляторы функциялар көрсеткіштерін жарнамалауда неғұрлым айқын және қысқа механизімді қолдайды: typedef пайдаланыңыз, бірақ анықтаудың бөлігі ретінде көрсеткішті сақтамаңыз. Шын мәнінде, бұл typedef түрін тек көрсеткішпен ғана пайдалануға болады - бірақ бұл оның көрсеткішін атап көрсетеді.
C++
Бұл мысалдарда жоғарыда келтірілген анықтамалар қолданылады. Атап айтқанда, Fn үшін жоғарыда берілген анықтама көрсеткіш анықтамасында мүше функциясына пайдаланылуы мүмкін екенін ескеріңіз:
Санат:Мәліметтер түрлері Санат:Кіші бағдарламалар
Кат-Вай-Юган
Кат-Вай-Юган — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Несь-Юган өзенінің оң жағалауынан 73 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 40 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Иронтон (Огайо)
Иронтон (Ironton) — Огайо штатының Lawrence округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 11129 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11.4 км² шамасында. FIPS коды — 39-37464.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Огайо қалалары
Воскресен (Кугарчин ауданы)
Воскресен — Башқұртстанның Кугарчин ауданындағы ауыл, Заречен ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 670 адамды құрады. Пошта индексі — 453322, ОКАТО коды — 80238810001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Арқалық (станция)
Арқалық станциясы — "Қазақстан Темір жолы" АҚ ның қарауындағы Арқалық қаласында орналасқан Қостанай темір жолының Есіл бағытында орналасқан станция
Станцияда 10-ға жуық жол, үлкен вокзал ғимараты бар. Оның жанында өндірістік аймақ басталады. Боксит кенін карьерлерден шығаруға арналған ведомстволық теміржол желілерінің кең желісі бар. Локомотивтер арасында әр түрлі типтегі tem тепловоздары басым.
Теміржол желісі 1950 жылдары салынған. Арқалық станциясының және осы учаскенің басқа станцияларының пайдалануға берілген күні-1961 жыл. Жолаушылар қозғалысы жергілікті бағыттағы екі жұп жолаушылар пойызымен ұсынылған: Қостанай — Арқалық және Астана — Арқалық, сондай-ақ Алматы — Арқалық тіркеме вагонымен (екі пойыз да күнделікті 2017 жылға дейін). Бұған дейін Арқалық облыс орталығы болған кезде Арқалық — Мәскеу Қазан қатынасында тіркеме вагондар болған.
2014 жылы оңтүстікке қарай ұзындығы 214 шақырым болатын Арқалық — Шұбаркөл жаңа теміржол желісі ашылды (Осы уақытқа дейін станция тұйық болған). Шұбаркөл станциясынан Арқалық арқылы солтүстікке қарай Ресей мен Балтық жағалауына айына 5,5 мыңнан астам көмір вагоны (күніне үш құрам) жөнелтіледі, бұл шамамен төрт миллион тонна жүкті құрайды (2016).
Жергілікті жүктердің жүк қозғалысы шағын (тәулігіне 3 жұп пойыздан артық емес). Негізгі жүк-Арқалықтан боксит кені. Көптеген станцияларда элеваторлар бар, астық тиеледі. Жолаушылар және жүк қозғалысында негізінен Есіл депосының 2ТЭ10 тепловоздары пайдаланылады. Ведомстволық теміржол желісінің ең ұзын бөлігі Арқалық станциясынан оңтүстік бағытта шамамен 20 шақырымға созылды.
Санат:Арқалық Санат:Қазақстан темір жолдары
Қону арақашықтығы
thumb|Қону арақашықтығыҚону арақашықтығы (Посадочная дистанция) — авиациялық ұшу аппаратының қонуы кезінде қалыктау биіктігі, қону жолағына қауіпсіз жақындау шарттарын анықтайтын тұрақты бөгеттер биіктігіне тең жерден бастап, жерге қонғаннан кейін толық тоқтағанға дейінгі (немесе қону жолағынан шығудың басына дейінгі) жер бетімен салыстырмалы түрде жүріп өткен жолы. Қонудың өр түрлі тәсілдері үшін (мыс., арнайы тежегіш құрылғыларды колданумен) Қону арақашықтығының мөлшерін тұрақты метеорологиялық жағдайларда және ұшу аппаратының берілген қону салмағына қарай анықтайды. Қону арақашықтығы желдің жылдамдығы мен бағыты, атмосфералық кысым, температура (ауа райы өзгеруімен және аэродромның орналасу биіктігімен аныкталған), ұшу аппаратының қону салмағы сияқты қону шарттарына байланысты болады. Қону арақашықтығын кысқарту максатында қону жылдамдығын азайтатын қанаттың арнайы механизациясы (негізінен ұшақтарда), қозғалтқыштың тартылыс реверсі, тежегіш парашюттер және басқалар қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Грёбен (Саксония-Анхальт)
Грёбен (Саксония-Анхальт) (Gröben (Sachsen-Anhalt)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Вайсенфельс ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 715 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3,94 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 84 185. Муниципалитеттің басшысы — Изольде Фельш.
Туфо
Туфо (Tufo) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Авеллино провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 951 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 190 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 83010.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Michele Arcangelo.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Руелле
Руелле (Rouellé) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Алансон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,64 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61355, пошта индексі — 61700.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Хюттен (Айфель)
Хюттен (Айфель) (Hütten (Eifel)) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прюм ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 45 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3,09 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 2 32 056. Муниципалитеттің басшысы — Херман Шос.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Бела-Виста-ди-Минас
Бела-Виста-ди-Минас (Bela Vista de Minas) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Белу-Оризонти агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итабира экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 032 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 108,606 км² шамасында. Халық тығыздығы — 92,4 адам/км².
Тарихы
Қала 1964 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Қону жылдамдығы
thumb|Қону жылдамдығы Қону жылдамдығы (Посадочная скорость) — ұшу аппаратының қону кезінде жермен түйісу сәтіндегі жылдамдығы; бұл ұшу аппараттарының аэродинамикалық сипатына және қанатының жүктемесіне (ұшу аппараттары салмағының қанаттар алаңына қатынасы) сай келетін төменгі жылдамдық.
Дереккөздер
Санат:Аэродромдар Санат:Әскери іс
WebSphere
WebSphere қосымшалар сервері (IBM WebSphere Application Server; WAS), IBM мекемесі өндірген қосымшалар сервері бағдарламалық жасақтамасы. Алғаш дамытуды бастаған Дональд Фергюсон кейіннен CA Technologies мекемесінің атқарушы технология директоры болып кетті, өнім алғаш рет 1998 жылы шығарылды.
Архитектурасы
Веб қосымшалар сервері ашық-стандарттарды қолданып жасалынды, олар: Java EE, XML, және Web Services.
Тағы қараңыз
Өзге Java EE қосымшалар серверлері:
Сыртқы сілттемелер
Санат:Web application frameworks Санат:Java EE Санат:Қосымшалар сервері Application Server Санат:Web server software
IC 2418
IC 2418 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 2418 Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Қазақ КСР Министрлер Кеңесі (1990)
1990 жылы 17 наурызда Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің қаулысымен құрылған Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің тізімі.
Сілтемелер
Санат:Қазақ КСР Министрлер кеңесі Санат:Қазақ КСР
Железница (Благоевград облысы)
Железница (Железница) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Симитли қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 341 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2732. Телефон коды — 0748. ЕКАТТЕ коды — 29146.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Железница
Асон-Агуэра (комарка)
thumb|right|200px| thumb|right|200px| thumb|right|200px|
Асон-Агуэра (Comarca de Asón-Agüera) — Испания ауданы (комарка), Кантабрия автономды бірлестігіне қарасты Кантабрия провинциясының құрамына енеді.
Муниципалитеттер
Санат:Кантабрия аудандары
Шереньга
Шереньга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вага өзенінің оң жағалауынан 200 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 92 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Құтқарушы Иса храмы
Құткарушы Иса храмы - христиандардың Орал қаласындағы ғибадат орны. Жайық казак-орыстарының әскери жорықтарға Ресей армиясымен бірге қатысқанына 300 жыл (1591-1891) толуына байланысты салынған храм (жоба авторы —В.Н.Чагин, архитектор — Железнов пен Тэц). Храмның іргесі 1891 жылы қаланып, құрылысы 1907 жылы аяқталған. Қоғамдық негізде жиналған қаражатқа салынды. Ол 15-18 ғасырдағы жаңа мәскеулік архитектуралық әдібі бойынша тұрғызылды. 1982 жылға дейін храм үйіне жергілікті музей орналасты, қазіргі кезде ол діни қоғамға берілді.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан тарихы
Нуаян-сюр-Сен
Нуаян-сюр-Сен (Noyen-sur-Seine) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Провен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,24 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77341, пошта индексі — 77114.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 373 адамды құрады. Халық тығыздығы — 30,47 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
NGC 6509
NGC 6509 — Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1879 жылы 20 шілдеде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6509 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61230, UGC 11075, MCG 1-46-2, ZWG 56.6, IRAS17569+0617.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз)
Егібай
Егібай  – Мыржық жотасының оңтүстік бөлігіндегі тау.
Географиялық орны
Абай облысы Семей қалалық әкімдігіне қарасты аумақта орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттiк биіктігі 970 м. Түпкі жыныстары жалаңаштанған, жыра-сайлармен тілімденген батыс және шығыс беткейлері жатағандау келеді.
Өсімдігі
Бозғылт қоңыр топырағында жусан, боз, селеу, қозықұлақ, қылқұрт, бұталар өседі. Шоқыаралық ойыстарында шалғын өседі, бұлақ көп, сортаңдар ұшырасады.
Линьи-лез-Ер
Линьи-лез-Ер (Ligny-lès-Aire) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Бетюн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,04 км² шамасында.
Егібай
Дереккөздер
Санат:Семей қалалық әкімдігі таулары
Линьи-лез-Ер
Коммунаның INSEE коды — 62512, пошта индексі — 62960.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 596 адамды құрады. Халық тығыздығы — 74,13 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Мазате
Мазате (Masate) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Милан провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2458 адамды құрайды. Халық тығыздығы 615 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 4 км² шамасында. Пошта индексі — 20060.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Сен-Ипполит (Шығыс Пиреней)
Сен-Ипполит (Saint-Hippolyte) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Шығыс Пиреней департаментінде орналасқан. Перпиньян округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,65 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 66176, пошта индексі — 66510.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2401 адамды құрады. Халық тығыздығы — 163,89 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шығыс Пиреней департаментінің коммуналары
Рахметолла Насыров
Рахметолла Насыров (22.4. 1948 ж.т., Атырау облысы Исатай ауданы. Ақарал аймағында) — химия ғылымының докторы (1993), профессор (2000). Гурьев педагогигалық институтын (1969, қазіргі Атырау мемлекеттік университеті) және КСРО Ғылым Академиясының Органикалық қосылыстар институтының аспирантурасын (1973) бітірген. Қазақстанның әр түрлі ғылыми және жоғары оқу орындарында жұмыс істеді. Арқалық педагогигалық институттында оқытушы (1979–1987), Қазақстан Ғылым Академиясы ның Мұнай химиясы және табиғи тұздар институтында лаборатория меңгерушісі (1987–1996), Астрахан мемлекеттік техникалық университетінде (1997–1998) профессор, Атырау мұнай және институтында (1998–2003) кафедра меңгерушісі болды. 2003 жылдан Атырау мемлекеттік унивеститетінде профессор қызметін атқарады. «Мұнай химиясы және табиғи байлықтарды тиімді пайдалану бағыттары» тақырыбында доктор диссертациясын қорғады. 250-ден астам ғылыми жарияланым мен 7 монографияның авторы.
Санат:1948 жылы туғандар Санат:Атырау облысында туғандар Санат:Қазақ ғалымдары
Зілқара шешен
Зілқара Байтоқаұлы 1761-1856 жылдар аралығында өмір сүрген. Орта жүз Арғынның Атығай руынан шыққан әрі ақын, әрі әнші, әрі шешен, әрі би, әрі аға сұлтан. 1824-1844 жылдар аралығында Көкшетау дуанын басқарған, ел ішінде билік жүргізген...
Өлендері
Баласы Атығайдың Зілқара едім, Өзім би, өзім шешен, ділмар едім. Хандарға халық қанын сорғызбаған, Айтқанын ақсүйектің болғызбаған, Арғында менен өткен кім бар едің?! Кешегі жиырма бес келсе қайтып, Дүниені оңды-солды бұлғар едім. деген ел арасына таралып кеткен шешендік, тапқыр сөздері көп болған.
Түрше
Түрше (subspecies) - өсімдікдер мен жануарлардың таксономиялық категориясы. Бұл түрдің географиялық жағынан жекелеген популяциялардың жиынтығы. Олардың көпшілік осы түрге жататын басқа популяциялардың даралықтардан бір немесе бірнеше белгілер, (әдетте морфологиялық) бойынша ерекшеленеді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Зілқара шешен
Өлендері
Ертең ауыл көшеді-ау арыс-арыс, Жас баламен ерте-кеш болдық таныс. От басында қоңызбен жарысамыз, Тоқсан төрт, тоқсан беспен алысамыз, - депті.
Ел арасында мұндай өлеңдердің бірнеше нұсқалары кездеседі: Зілқара шешен өзінің аталас ағайыны Құрмысы шешеннен 25 жастай Кіші екен. Сол Құрмысы шешен мал бітпеген кедей екен. Үйіне қонақ келе қалса, соярға мал таппай қысылады екен. Осыны байқаған ағайын-жұрты оған бір-бір қойдан мал жинап беріпті. Құрмысы енді алдына 40-50 мал салып, өріске жайып жүреді. Бір күні оның малы Зілқара бидің қорығына түсіп кетіпті. Зілқара атымен екпіндетіп шауып келсе, қойын жайып жүрген Құрмысы екен дейді. Зілқара зілденіп: -Мұның қалай, енді шалғы салайын деп отырған пішендігіме малыңды жайып жібергенің, басқа жайылым құрып калды ма? - депті. Сонда Құрмысы: -Зілқаражан ағаң қалып еді су алып, Кісі келгенде отырсын деп жұбанып, Қонақ келсе сасып қалушы еді ұялып. Ағаңа біраз ғана қой бітті деп, Біраз ғана қой жиып беріп едіңдер, Шауып келесің бе сонша қуанып?-депті. Сонда Зілкара: -Тілің кесілсін, тілің, сайрауын қара монтансып, - депті де, атының басын бұрып алып кете беріпті. Шамасы, ағасын сыйлағаны, бір ашуға қимағаны шығар.
Атығайдан мен шыққан Зілқара едім, Өзім шешен, өзім сал, ділмар едім. Кешегі өткен жиырма бес келсе кайтып, Шетке шыкқан тоқалды жинар едім.
Қазық өкше киюші ем қалтылдатып, Қайтіп салдық құрайын алжып жатып? Өтіп кеткен жиырма бес келсе қайтып, Жинар едім тоқалды шартылдатып.
Сары алтынға боялған сақалдарым, Кейінгіге үлгі бол мақалдарым. Жұрттың қызы менікі деген басым, Кеш болғанда жортады-ау тоқалдарым.
Жүре алмаймын кәрілік аяғымнан, Екі қолдап, ұстаймын таяғымнан. Көз бен көңіл, жүйрік ой алып-ұшып, Әлі күдер үзбеймін баяғымнан.
Кәрілік түсірді ақау азуыма, Жеті дуан таң қалған жазуыма. Болмашыдан қаймығып қалжырадым, Болмай жүрген Зілқара азулыға.
Тоқсан бес келдің ғой сен алайын деп, Жібек баулы құрықты салайын деп. Аз ғана күн тоқсан бес шыдай тұрсаң, Өзім де ойлап жатырмын барайын деп.
Қазы-қарта қазанда қайнап жатыр, Екі көзі шалыңның жайнап жатыр. Арқаны жок, жібі жоқ тұсау салып, Аяқ-қолды тоқсан бес байлап жатыр.
Түтіні ащы қарағай, жақтым арша, Асыл тектен қайырма кидім барша. Жеті дуан билеген Зілқара едім, Қайрат кетіп отырмын балаларша.
Омбы, Семей жол салдым өгіз айдап, Өнер, шіркін, кетті ғой іште қайнап. Өткен өмір айтқанмен түк пайда жоқ, Әлі-ақ бір күн өтерсің сорың қайнап.
Зілқара шешеннің ел ішінде бірнеше әні әлі күнге шейін айтылады. «Жиырма бес», «Алпыс бес», «Сексен бес» деген әндері танымал дәстүрлі әншілер Қайрат Байбосынов, Ерлан Рысқали, Біржан Есжанов, Қайрат Кәкеновтердің репертуарларына енген.
Дереккөздер
Санат:Қазақ би-шешендері Санат:1761 жылы туғандар Санат:1856 жылы қайтыс болғандар
Қонуға арналған биіктікті өлшегіш радио
Қонуға арналған биіктікті өлшегіш радио (Посадочный радио высотометр) — жиілік модуляцияны және есептеу-шешу қондырғысы бар биіктікті өлшейтін радиодан тұратын кешенді құрал. Қонуға арналған биіктікті өлшегіш радионың көрсеткіштері бойынша ұшу биіктігін, төмендеу жылдамдығын және ұшақтың тігінен жеделдету аумағын анықтайды және осы мәліметтер бойынша ұшақтың көлбеу тәмендеуінің дифференциалды тендеуін шешеді. Автопилоттың Қонуға арналған биіктікті өлшегіш радио сына есептеу-шешу қондырғысының мәліметтерін енгізу арқылы ұшақты автоматты түрде қондыруға болады.
Солнзас
Солнзас — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Хакасия Республикасы, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кабырза өзенінің сол жағалауынан 65 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь бастауынан Кондома өзенін қоспағанда, Новокузнецк қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Алтай өлкесі өзендері
Қонуға арналған биіктікті өлшегіш радио
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
NGC 2055
NGC 2055 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 24 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2055 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC171, in LMC.
Лэйкфилд (Миннесота)
Лэйкфилд (Lakefield) — Миннесота штатының Jackson округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1694 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.8 км² шамасында. FIPS коды — 27-34316.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Эжмериш
Эжмериш (Esmeriz) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Нова-де-Фамаликан муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 905 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,75 км² шамасында. Халық тығыздығы — 508 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Есіл ауылдық округі (Астрахан ауданы)
Есіл ауылдық округі — Ақмола облысы Астрахан ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Зелёное, Степное, Шілікті ауылдары кіреді. Орталығы – Зелёное ауылы.
Тарихы
2018 жылы Бесбидайық ауылдық округінің құрамында болған Бесбидайық ауылы таратылды. 2019 жылы округ құрамына таратылған Бесбидайық ауылдық округінің Степное ауылы енді.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1906 адамды құрады.
Қонудың радиотехникалық жүйесі
Қонудың радиотехникалық жүйесі (Радиотехническая система посадки (РСП) — ұшу аппараттарының (ҮА) қонуын жүзеге асыру үшін қолданылатын борттық және жердегі радиотехникалық құралдардың кешені.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Дальняя Сурдья
Дальняя Сурдья — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Язьва өзенінің оң жағалауынан 65 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Таңқы шаян
Таңқы шаян (Brachyura) – он аяқты шаян тәрізділер отрядыныі бір тармағы. 4 мыңнан астам түрі бар.