cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Абылай аспас сары бел
Аталмыш ұғымға қатысты аңыздың басқаша нұсқасы бар. «Абылай хан қалмаққа жорыққа аттанып бара жатып, жолда Қаз дауысты Қазыбек бидің елінде бір ұлы жиынға кез болады. Сол аста Шаншар деген елдің қалжыңбас жас жігіттері: «Анау тұрған ханның басындағы бөркін қағып түсіргенде не қылар екен?» десіпті жезде деп ойнағанға меңзеп. Сонда Қаз дауысты Қазыбектің інісі, «мөр таңдайлы Балапан» арт жағынан барып, ханның артында тұрып, аңдаусызда шыбықпен басындағы бөркін қағып түсіреді. Алайда хан ештеңе демейді. «Жерге түскен бөрікті қайтып алып киюге жарамайды, жерде қала берсін» деп, бөрікті жерден алдырмайды. Сөйтіп, бөрік жерде қала береді, хан да үнсіз кете береді. Біраз уақыт өткен соң Қызылжарда жәрмеңке болады. Сол жәрмеңкеге базарлап барғандардың ішінен Тортуылдан Ботақанды, Қаракесектен Жанайды Абылайдың адамдары байлап алып қалады. Абылай хан Ботақанды тірілей көрге салдырып, үйіне келгенде ханымы «Ойбай, Орта жүзбен жауласпаңыз, шығара көріңіз», - дейді. Абылай ханымының сөзіне тоқтап, бір кісіні жіберіп, Ботақанға «көрден шықсын!» - дейді. Бірақ Ботақан, «үйге кірген құр шықпайды, көрге кірген тірі шықпайды» - деп, сіресіп жатып алыпты. Сонда Абылайдың өзі келіп, Ботақанды иінінен тартып, «шық» - дегенде, Ботақан өзінен-өзі долданып, жарылып өлген екен. «Абылай Ботақанды өлтіріпті, Жанайды байлап алып қалыпты!» - деп естіп, ел-жұрт намыстанады, Бес Мейрам болып аттанып, Абылайды шаппақшы болады. Ол кезде Бекболаттың алпыс бестегі күні екен, ал Едігенің жиырма бестегі күні екен. Екеуі жаздың шығуын күтпей, қыс ішінде атқа мінеді. Жақабатыр биге кісі жібереді. Сонда Жақабатыр: «Мен қартайдым, өмір бойы отырған жұртыма өрт салып, көшкенім жарамайды! Мен бармаймын, сен бар!» - деп, баласы Жанақты жібереді. Бекболат пен Едігеге сәлем де! «Ханын жаулаған қара оңбайды! Абылаймен ұрыс, соғыс қылмасын, бітім сөйлесіп, жарассын» - деген екен. Сонда Бекболат пен Едігеге еріп келген Көтеш ақын Абылайға былай деген екен:
''Абылай, Ботақанды сен өлтірдің, Есіл ер, жазыгы жоқ, неге өлтірдің?! Хан басың қарашаңмен даулы болып, Үстіне аң ордаңның қол келтірдің! Абылай, күйіп кетті салған қалаң, Мейрамға не дейсің жапқан жалаң! Жанайды дәл бүгін босатпасаң, Болады ертең жесір қатын-балаң!''
Бекболат пен Едіге осы сөзге тоқталып, екі жақ бітімге келісіпті. Хан баяғы хан, қарашы бұрынғы қарашы болып, масайрап қайтысыпты. Сол оқиғадан кейін осы оқиға өткен жер «Абылай аспаған сары бел» деп аталып кеткен екен» (Мәшһүр Жүсіп Көпей)..
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Қанатты сөздер Санат:Тарих Санат:Әдебиет Санат:Лингвистика
Хадис уә Хаят
Хадис уә Хаят — 2011 жылы Алматы қаласы «SIYAUSH» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Шәйх Мухаммад Садық Мухаммад Юсуф, аударған И. Сатыбалдыұлы. Беттер саны — 240.
Ев-Юган (Назым тармағы)
Ев-Юган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Назым өзенінің сол жағалауынан 211 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 40 км-ді құрайды.
Приянка Чопра
thumb|Приянка Чопра Приянка Чопра (ағыл. Priyanka Chopra) — үнді атрисасы, модель, 2000 жылғы Әлем Аруы. Приянка Чопра 1982 жылы 18 шілдеде дәрігерлер отбасында дүниеге келген. Ата-анасы Ашок және Мадху Чопра әскери дәрігерлер болған. Өзінен сегіз жас кіші інісі бар. Достары оны Мими деп атайды. Болливудтың үздік актрисаларының бірі. Үндістандағы және АҚШ-тағы қайырымдылық шараларына қатысады. Ол бір жылда бірнеше киноленталарға түседі. Түскен фильмдері: «Hero», «Andaaz» (2003), «Plan», «Kismat», «Asambhav», «Aatma» (2004), «Barsaat», «Bluffmaster», «Yakeen», «Karam», «Blackmail» (2005), «Love Story 2050», «Goal», «Big Brother», «Salaam-E-Ishq» (2007), т.б.
Ев-Юган (Назым тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Хадис уә Хаят
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-80168-0-6.
Ев-Юган (Назым тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 2608
NGC 2608 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Иньеста (Куэнка)
Иньеста (Куэнка) (niesta) — Испаниядағы қала. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Манчуэла-конкенсе ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4694 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 232,30 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 105 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куэнка елді мекендері
Большие Шиды
Большие Шиды — Башқұртстанның Нуриман ауданындағы ауыл, Башшидин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 490 адамды құрады. Пошта индексі — 452440, ОКАТО коды — 80245810002.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Арқалық елтаңбасы
Арқалық қаласының елтаңбасы – Арқалық қаласы мәслихатының шешімімен бекітілген мемлекеттік жәдігер. Төменгі жағы дөңгеленте ойылған тік төртбұрыш түрінде жасалған. Қоңыр, қызғылт, сары, және көк түстерден тұрады. Жоғарғы жағы «АРҚАЛЫҚ» деген көк түсті жазумен көмкерілген. «Т» әріпіне ұқсас қоңыр бояумен екіге бөлініп, оның төменгі бөлігі бидай масағымен өрілген. Сәл жоғарырақ парашют көтерген шар түріндегі ғарыш аппараты бейнеленген. Бұл белгі астықты өлкенің ғарыш айлағы екендігінен хабар беріп тұр.
Дереккөздер
Санат:Қостанай облысы
Редуту
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 835 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 151,308 км² шамасында. Халық тығыздығы — 45,2 адам/км².
Сюрва
Сюрва (Үлкен Сюрва) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Обва өзенінің сол жағалауынан 37 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Редуту
Тарихы
Қала 1945 жылы құрылған.
Сен-Пьерр-де-Серньер
Сен-Пьерр-де-Серньер (Saint-Pierre-de-Cernières) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,62 км² шамасында.
Редуту
Тарихы
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Сен-Пьерр-де-Серньер
Коммунаның INSEE коды — 27590, пошта индексі — 27390.
Сюрва
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Сен-Пьерр-де-Серньер
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 233 адамды құрады. Халық тығыздығы — 20,05 адам/км².
Сюрва
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сен-Пьерр-де-Серньер
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Сюрва
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кольраби
thumb|right|250px|Кольраби Кольраби — шаршыгүлділер тұқымдасына жататын екі жылдық шөптесін өсімдік туысы; көкөніс өсімдігі. Тағамға етті жуан сабағы пайдаланылады. Өнімділігі гектарынан 100 ц және одан жоғары болады.
Вюренлос
250px|thumb|Картада орналасуы Вюренлос (Würenlos) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Баден-Аргау округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5255 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9.03 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4048, пошта индексі — 5436.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргау елді мекендері
Нова-Сири
Нова-Сири (Nova Siri) — Италиядағы коммуна, Базиликата әкімшілік аймағына қарасты Матера провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6413 адамды құрайды. Халық тығыздығы 123 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 52 км² шамасында. Пошта индексі — 75020.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Antonio. Жыл сайынғы мерекесі — 13 маусым.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базиликата елді мекендері
Д
thumb|left|110px|
thumb|right|400px| Д, д — кириллицаға негізделген әліпби әрпі.
Тілдің ұшы жоғарғы күрек тістердің түбіне тиіп, кері қайтуы әрі дауыс шымылдығының қатысуы арқылы жасалатын дауыссыз дыбысты таңбалайтын әріп.
Қазақ тілінде Д фонемасы жуан я жіңішке дауысты дыбыспен тіркесуіне қарай жуан (мысалы, адам, дана) және жіңішке (мысалы, дене, дән) болып айтылады. Д қазақтың байырғы сөздерінің аяғында жазылмайды, тек орыс тілі арқылы келген сөздердің соңында (мысалы, анод, катод) кездеседі. Кейде ауызекі тілде кейбір жеке Т-дан басталатын сөздердің басында Д дыбысымен айтылады (деңіз-теңіз, түзу-дүзу, тізе-дізе) айтылады.
Кодтар кестесі
HTML жүйесінде бас әріп «Д»-ны &#1044 немесе &#x414, ал кіші «д» әріпін - &#1076 немесе &#x434 деп белгілейді.
Дереккөздер
Санат:Кириллица
Үйде жалғыз қалғанда 3
«Үйде жалғыз қалғанда 3» (Home Alone 3) — 1997 жылғы америкалық отбасылық комедиялық фильм. Режиссер Джон Хьюз авторлық етіп, режиссерлікті Раджа Госнелл өз қолына алды. «Үйде жалғыз қалғанда» сериясындағы үшінші фильм, бірақ алғашқы екі фильмнің жалғасы емес, онымен қоса, мүлде басқа кейіпкерлерді пайдаланады. Фильм террористік ұйымда жұмыс істейтін халықаралық қылмыскерлердің қауіпті тобынан өз үйін қорғаған 8 жасар баланың өмірін баяндайды. Бұл Рождестводан кейін түсірілген және рождество тақырыбын сирек пайдаланатын сериядағы бірінші фильм. Фильмнің режиссері Раджа Госнелл алдыңғы екі фильмді монтаждаған.
Бұл кинотеатрда көрсетілген сериядағы соңғы фильм. Джон Хьюз серияның бірінші бөлімінен кейін 20th Century Fox -пен келісім-шарт бойынша сценарийін жазған соңғы фильм. Фильм сыншылар мен көрермендерден әртүрлі пікірлер алды, оған себеп актерлер құрамы мен сюжеттік өзгерістер еді, бірақта тұзақтар, режиссура және сценарий үшін жоғары бағаланды.
Сюжеті
Питер Бопре, Элис Риббонс, Бертон Джерниган және Эрл Унгер - 10 000 000 долларлық зымыран камуфляж компьютер чипін ұрлаған Солтүстік Корея лаңкестік ұйымында жұмыс істейтін төрт өлтіруші халықаралық іздеуде. Тонаушылар оны Сан-Франциско халықаралық әуежайының қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін радиомен басқарылатын ойыншық көлікке жасырады. Алайда, әуежайдағы шатасу кезінде жалдамалылар мен миссис Гесс есімді егде жастағы әйел бір-біріне ұқсайтын пакеттерді абайсызда ауыстырып алады. Қылмыскерлер күту бөлмесіндегі барлық ұқсас пакеттерді тексереді және Бопре пакет жөнелтуге ең жақын ұшақта (ол Чикагоға бара жатыр) деп болжайды. Олар ұшаққа жетеді. Чикагодағы ұшақтан шыға бергенде Элис жолаушыларды мұқият қарап шығып, Гесс ханымнан қалаған мазмұны бар пакетті байқайды. Алайда, Гесс ханым жағдайға байланысты таксиге отырып, кетіп қалады. Жалдамалылардың бірі нөмірді суретке түсіреді, олар әлгі такси жүргізушісін тауып алады, бірақ ол тек көшені есіне алады және оның үйінің жалпы сипаттамасын береді. Осы уақытта Гесс ханыммен көрші тұратын 8 жасар Алекс Пруит үйінің алдындағы жолды қардан тазартады. Төлем ретінде ол оған жазу машинкасын береді. Алекс кеткеннен кейін бірден олардың көшесіне қарақшылар келіп, көшедегі барлық үйлер такси жүргізушісі берген сипаттамаға сәйкес келетінін біледі. Нәтижесінде олар барлық үйлерді тексеруді шешеді: бұл қала маңы болғандықтан, барлық үйлер күндіз бос және еш қиындықсыз іздеуге болады. Үйге келген Алекс оның шешек ауруымен ауыратынын және жақын арада мектепке бармайтынын біледі.
Үй медиасы
«Үйде жалғыз қалғанда 3» 1998 жылы 2 маусымда VHS және Laserdisc дискілерінде және 1998 жылы 3 қарашада DVD дискісінде шығарылды, кейінірек 2007 жылы желтоқсанда қайта шығарылды.
Кассалық түсімі
Фильмнің бюджеті $ 32 000 000 болды, Box Office Mojo сериясының ең қымбат фильмі. «Үйде жалғыз 3» фильмі бүкіл әлем бойынша тек $79,082,515, оның ішінде АҚШ-та $30,882,515 (алғашқы демалыс күндері $5,085,482) табыс тауып, кассада сәтсіздікке ұшырады.
Сын
«Үйде жалғыз 3» фильмі көрермендер мен сыншылардан түрлі пікірлер алды. Фильм 24 пікірге негізделген Rotten Tomatoes бойынша 29 % мақұлдау рейтингіне ие. Фильм «Алтын таңқурай» номинациясына ең нашар жалғасы номинациясында ұсынылды. CinemaScore көрермендері фильмге «В+» бағасын берді. Chicago Sun-Times-тен Роджер Эберт фильмге төрттен үш оң жұлдыз берді және ол фильмді жаңа, өте күлкілі және алғашқы екеуінен жақсы деп тапқанын айтты. Фильм «Ең нашар ремейк» немесе жалғасы санатындағы «Алтын таңқурай» сыйлығына ұсынылып, Speed 2: Cruise Control ойынынан жеңіліп қалды.
Карате-Урио
Карате-Урио (Carate Urio) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Үйде жалғыз қалғанда 3
Дереккөздер
Санат:Ағылшын тіліндегі фильмдер Санат:1997 жылғы АҚШ фильмдері Санат:АҚШ кинокомедиялары Санат:20th Century Studios фильмдері
Карате-Урио
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1208 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 201 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 22010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Прунелли-ди-Казаккони
Коммунаның INSEE коды — 2B250, пошта индексі — 20290.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 162 адамды құрады. Халық тығыздығы — 26,91 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Машкареньяш (Мирандела)
Машкареньяш (Мирандела) (Mascarenhas (Mirandela)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 670 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,07 км² шамасында. Халық тығыздығы — 23,9 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Ауру
Ауру - ағзаның тіршілік етіп, өсіп-ену қабілетінің бұзылуы.
Жалпы түсінік
Ауру туралы ұғымда әр түрлі көз қарастар болып келген. Ертедегі Рим дәрігері, Гипократ ауру дегенді 4 түрлі сұйық заттың өзара алмасып, өзгеруіне пайда болады деп есептеген. Бұл туралы материалитсік көзқарас негізі Әбу Әли ибн Сннаның еңбегінде басталады. Ол аурудың сыртқы орта жағдайына байланысты болатынын эәне әр науқастың өзіне ерекше ем қолдану қажет екенін айтқан. Адамның ауруға шолығуы көбінесе сыртқы орта факторлары себепкер болады. Науқас адамның еңбек қабілеті нашарлап, ішкі-сыртқы құбылыс әсерлеріне бейімділігі төмендейді. Денеің бір жерінен басталған ауру зардабыбірте-бірте барлық ағзаға таралады. Кейде ауры денені тез шарпып әкетеді де, оның қай жерде басталғыны белгісіз болады. Аурудың да, оны тудырғыш факторлардың да алуан түрлі болуына қарамастан, аурудың кезеңі үшке бөлінеді: Аурудың көп таралуы да, науқас адамның бұған төзімділігі де әлеуметтік жағдайға байланысты. Қысқаша, әлеуметтік аурулар. Мысалы, ИТИС ( туберкулез) ауруы тұрмысты нашарлап, рухани күйі төмендеген жағдайда өрши түседі.
Анықтама
I.  Ауру  - жарақат, жаралану, сырқат, шектен тыс күшті тітіркендіргіштер әсерінен болатын патофизиологиялық күйді білдіреді. Мұндай кезде әдетте «ауырады», «сырқырайды», «қақсайды», «ауырсынады» сияқты сөз тіркестері айтылады.
II. Ауру (Morbus) - сырқат, ауру. Аурудың әртүрлі анықтамасы белгілі, соның бірі:
1. Ауру-сыртқы және ішкі себептердің әсерінен организмнің құрылысы мен функциясы бұзылған, сонымен қатар оның бейімделу - өтем реактивтігі өзіндік сапада жұмылдырылған өмір, ауруға адамның ортаға толық не жартылай бейімделуі тежеліп, оның өмір әрекеті бостандығының шектелуі тән.
2. Нақтылы аурулардың жалпы аты.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Gaixotasun
Ванден-ле-Вьей
Ванден-ле-Вьей (Vendin-le-Vieil) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Лан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,67 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62842, пошта индексі — 62880.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7519 адамды құрады. Халық тығыздығы — 704,69 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Михаил Викентьевич Баярунас
Баярунас Михаил Викентьевич (1882 – 1940) – ғалым, геолог.
Өмірбаяны
1907 ж. Н.Андрусов, оның ұлы Л.Андрусов, М.Клерлермен, 1908 ж. Н.Андрусовпен, 1910 ж. Киев университетінің студенті А.С. Савченкомен, одан кейінгі жылдарда А.Нацкий, Б.Личков, В.Мокринский, т.б. саяхатшылармен бірге Маңғыстауда бірнеше рет болып, ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізді. Осы сапарларында Бомбей университетінің түлегі, маңғыстаулық геолог Оразмұханбет Тұрмағанбетұлымен достасып, өлкені бірге зерттейді.
1910 ж. Кетік – Қарақия – Тасбас – Тұзбайыр – Үстірт – Көкбұлақ – Қызылит – Алаторпа – Таушық бағытымен жүріп өтіп түбекте тұңғыш тектоникалық зерттеу жүргізді, геологиялық түсірім жасады. Марганец кенін тауып, Таушық көмірін барлауды жалғастырды. Сол сапарлары кезінде бірнеше фотосуреттер қалдырды. Үкінің тұлыбын жасап, Германияның зоология мұражайына тапсырды. Маңғыстаудың суағар аңғарлары туралы, т.б. еңбектер жазды.
1936 ж. түбекте соңғы рет болып, Қаратау жотасының геологиялық түсірімін бастап, бітіре алмады.
1937 ж. Ленинградта (қазіргі Санкт-Петербург) «халық жауы» ретінде тұтқындалып, Колыма лагерінде қаза тапты.
Баярунас зерттеу мақсатымен Саратов маңында, Солтүстік Кавказда, Грузияда,Әзербайжанда, Түрікменстанда, Торғай өлкесінде де болған.
Дереккөздер
Санат:Ресей ғалымдары Санат:КСРО ғалымдары
Абылайдың асында шаппағанда, атаңның басында шабасың ба!
"Абылайдың асында шаппағанда, атаңның басында шабасың ба!" - қазақ тіліндегі тұрақты сөз тіркесі. Абылай ханның қамкөңіл ел билеуші, шебер қолбасы, жаужүрек батыр, асқан дипломат ретінде, әсіресе, өз елінің арасында орасан зор беделге ие болғаны белгілі. Ханның есімі көзі тірісінде-ақ отан сүйгіштік пен даналықтың, ерлік пен мәрттіктің символына айналды, сан алуан жыр жолдары мен аңыздардың басты кейіпкері болды.
1781 жылы Қызылжар өңірі Қараой деген жерде Абылай ханның аруағына бағышталып өткізілген дүбірлі ас беру халықаралық деңгейге көтерілді. Оған орыс, қырғыз, қытай, қалмақ, қарақалпақ сияқты көрші жұрттардың игі жақсылары қатысты. Осынау ұлы жиын қазақ елінің бар ғұмырын халқының тәуелсіздігі жолына жұмсаған өзінің кемеңгер де, жаужүрек оғланына деген риясыз құрметінің ерекше символы болды. Ас беру барысында Уәлидің ақ киізге көтеріліп хан сайлануы ұлы ханның беделінің өз елінің арасында ғана емес, халықаралық деңгейде де ерекше болғандығын айғақтайды. Деректерге қарағанда, ат жалын тартып мінген әрбір қазақ баласы Абылай ханның аруағына бағыштап ас беруге қатысуды өзіне парыз санаған.
Ас беру үрдісінің апогейі - бәйгеге ат қосу ұлы ханның аруағына тәу етудің ең үлкен белгісі болды. Абылай ханға деген бүкіл халықтық риясыз сүйіспеншіліктің және мәрттіктің символына айналған «Абылайдың асында шаппағанда, атаңның басында шабасың ба!», - деген әйгілі тәмсіл сөз осыдан қалған..
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат: Тарих Санат: Әдебиет
Люсьен Леви-Брюль
Люсьен Леви-Брюль (1857 ж. 10 сәуір – 1939 ж. 13 наурыз) - француздық этнолог және философ. Оның ғылыми зерттеуінің басты бағыты - алғашкы қауымдық санамен (жабайы) қазіргі еуропалық рационализмге тән, ойлау жүйесінің айырмашылығын зерттеу. Ол алғашқы қауымдық сана негізінен ұрпақтан ұрпаққа жеткізілетін «ұжымдық түсінікке» дәстүрге бағытталғандығын айтқан.
Отбасы
Әйелі-Элис Луиза-Брюль (1859-1935) — интеллектуалды отбасынан шыққан. Оның ағасы, әлеуметтанушы Анри Брюль (1858-1927), Францияның Бас раввині Цадок Канның (1839-1905) қызы Берте канға үйленген (олардың археолог және шығыстанушы қызы Одетта Моно — Брюль (1906-1972), биохимик Жак Моноға үйленген); Бертаның әпкесі Хелен Кан Париждің бас раввиніне үйленген (1933-1939) және Франция (1939-1950) Джулиен Вайл (1873-1950); Аннаның тағы бір әпкесі Францияның Бас раввині (1920-1939) Израиль Левидің (1856-1939) әйелі болды. өнертанушы және археолог жиен Адриен Дэвид Брюль (1902-1973); тарихшы және ғылым философы жиен Хелен Мецгер (1889-1944, Освенцимде қайтыс болды). Ұлы-заңгер және әлеуметтанушы Исаак Анри Леви-Брюль (1884-1964), заң профессоры. Дәрігер ұлы Леон Марсель Леви-Брюль (1883-1944), Освенцимде отбасымен бірге қайтыс болды. Ұлы-инженер-химик Жан-Пол Леви-Брюль (1890-1960).
Өмірбаяны
Люсиен Леви Парижде, Лотарингиядан шыққан еврей отбасында дүниеге келген (Меца және Сен-Дье-де-Вож). Оның әкесі Сильван Леви (1830-1915) саудагер болған; анасы Эрнестина Леви (Бернард; 1832-1939) үй шаруасындағы әйел болған. Бай зергер Дэвид Брюльдің (1822-1901) отбасынан шыққан Элис Луиза Брюльге үйленіп, екінші фамилиясын алды.
Жоғары қалыпты мектепті философия бойынша агрегат дәрежесімен бітірген.
Сорбоннада қазіргі философия тарихы кафедрасын атқарды. Париж университетінің этнология институтының негізін қалаушы. Ол философ ретінде бастады, алғашқы еңбектері неміс философиясының даму тарихына арналған, Джеймс Фрейзердің еңбегімен танысқаннан кейін "Алтын тармақ" антропологияға қызығушылық танытты. Әдістеме, проблемаларды қою принциптері бойынша әлеуметтанушы Эмиль Дюркгеймнің шәкірті болды. Позитивист. Ол сондай-ақ "жауапкершілік идеясы" трактатында (l ' idee de responsabilite; 1884) сілтеме жасай отырып, жауапкершілік ұғымының философиялық дамуын бастады.
Дереккөздер
Санат:Философия
Ащытасты-19
АЩЫТАСТЫ-19 – археологияқ қазба орны. Қазбадан ішінешақпақ тас толтырылған төрт тас жәщік аршылып алынды. Жәшіктер бір – бірінен жалғаса орналасқан. Олар солтүстік – батыстан, оңтүстік – шығыс бағытында орналасқан. Жәшіктердің солтүстік – шығыс жағына салынған өонектердің бірінде моңғол тектес ер адамның кескіні бейнеленген.
Болдуин (Мичиган)
Болдуин (Baldwin) — Мичиган штатының Lake округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1107 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.3 км² шамасында. FIPS коды — 26-04940.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Примейру ди Агошту
Сілтемелер
Санат:Ангола футбол клубтары
Компостер
Компостер— бақылау немесе тіркеу кезінде құжаттарға (мысалы, темір жол билеттеріне, чектерге) белгі соғатын қысқаш тәрізді аспап немесе аппарат.
Офельгюнне
Офельгюнне (Ovelgünne) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Бёрде ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 430 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 13,5 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 83 425. Муниципалитеттің басшысы — Вернер Янке.
Силвэн Лэйк (Мичиган)
Силвэн Лэйк (Sylvan Lake) — Мичиган штатының Oakland округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1720 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.1 км² шамасында. FIPS коды — 26-77860.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Стагира
Стагира (Στάγειρος) немесе Стагир — Ежелгі Македония қаласы, Халкидики жартыаралында Болбейкөлі мен Стримон шығанағының аралығында орналасқан (қазіргі Олимпиада шипажайының маңында). Қазіргі атауы - Ставро
Андрийліктермен б. з. б. VI ғ-дың ортасында негізделген. Бастапқы атауы - Ореагория; Стагира айлағы Κάπρου λιμήν деп аталған. Стагирада Аристотель туған (сол себепті Стагирит деп аталған). Филипп II Македониялық Стагираны қиратып жойған. Уақыт өте, Аристотель Ескендір Зұлқарнайынның (ұлы Александр) ұстазы болғаннан кейін қалпына келтірілген.
Санат:Ежелгі Грекия қалалары
Жаңақоныс (Ақтөбе облысы)
Жаңақоныс (2009 жылға дейін – Новое) — Ақтөбе облысы Ақтөбе қалалық әкімдігіне қарасты болған ауыл, бұрынғы Новый ауылдық округі орталығы. 2018 жылы таратылып, Ақтөбе қаласының Астана ауданындағы шағын ауданға айналды.
Географиялық орны
Ақтөбе қаласынан батысқа қарай 3 км-дей жерде, Жіңішке өзенінің жағасында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1027 адам (501 ер адам және 526 әйел адам) болса, 2009 жылы 6486 адамды (3240 ер адам және 3246 әйел адам) құрады.
Тарихы
Ауыл 1976-1996 жылдары құс етін өндіретін Ақтөбе құс фабрикасының орталығы болып келді. Оның негізінде Жаңақоныста ЖШС құрылды.
Дереккөздер
Санат:Ақтөбе қалалық әкімшілігінің таратылған елді мекендері
Метан
thumb|250px| Метан
Метан (méthane, methanum) — Газ түріндегі көмірсутек СН4, метанды немесе парафинді көмірсутектері тізбегінің алғашқы мүшесі.
Жалпы мәліметтер
Қайнау температурасы — 161,6 °С, 1 литр метанның қалыпты жағдайындағы (Т = 0 °С, Р = 760 мм) массасы 0,7168 г. Метан биологиялық процестер нәтижесінде (батпақ газы), шірінділі көмірдің және органикалық заттарға тән өзге де шірінді түрлерінің метаморфтың өзгерістері жағдайында қалыптасқан көмірсутекті газдардың ең басты құрамбөлшегі.
Ащытасты-27
АЩЫТАСТЫ-27 - археологияқ қазба орны. Биіктігі 0,5 м, диаметрі 4-тен 6 м-ге дейін жететін төрт обадан тұрады. Қабірге архиолог О.Смағұловтың болжамы бойынша 40-45 жастарда дүние салған әйел жерленген. Оның жанынан қапсырмалар, сырғалар, қыштан жасалған ұршық басы, ыдыс, айна табылған. Дереккөз
Арбонн
Арбонн (Arbonne) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Байонна округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,59 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64035, пошта индексі — 64210.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1993 адамды құрады. Халық тығыздығы — 188,2 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Аустенит
thumb|right|200px| Аустенит  (ағылшын металлургі У. Робертс-Остен есімімен аталған (W. Roberts-Austen; 1843 — 1902) — темір көміртекті балқымалардың құраушысы, көміртектің (2(-ке дейін) және темірдегі легирлеуші элементтердің қатты ерітіндісі.
Аустенит 723°С-тан жоғары температурада ғана тұрақты, бірақ ол қыздырған болатты суға малып бірден суытқанда ажырап үлгірмей, болат құрамында қалып қояды. Ал болатты суарғанда көп жағдайда кұрамындағы Аустенит өзгеріп, өзінен қаттылығы артық мартенситке (-Fe ішіндегі көміртектің аса қанық ерітіндісіне) айналады. Сондай-ақ болатты жасытқанда (баяу суытқан кезде) Аустенит ажырап, қайтадан цементит пен феррит (а-Fe ішіндегі көміртек ерітіндісі) түзіледі. Соның негізінде болат жұмсарады. Аустенит термиялық және термомеханикалық өңдеуде легирленген болат алу үшін пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Темір Санат:Кристалдар Санат:Металтану Санат:Темір қышқылды құймалар фазалары
Тумельтсхам
Тумельтсхам (Tumeltsham) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Рид-Инн округінің құрамына енеді.
2009 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Erwin Diermayer (АҰП) саналады.
NGC 7071
NGC 7071 — Аққу шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1829 жылы 19 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7071 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: trapez + chain.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз)
Хема Малини
Санат:Үндістан актрисалары
Ла-Буассер-д'Ан
Ла-Буассер-д'Ан (La Boissière-d'Ans) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,33 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24047, пошта индексі — 24640.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 233 адамды құрады. Халық тығыздығы — 27,97 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Вурмлинген (Тутлинген)
Вурмлинген (Тутлинген) (Wurmlingen (Landkreis Tuttlingen)) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Фрайбург әкімшілік округіне бағынады. Тутлинген ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3780 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 15,43 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 3 27 054. Муниципалитеттің басшысы — Клаус Шелленберг.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Абысын шай
Абысын шәй — ауылдың ерлері мен үлкендері жоқ кезде, ауыл әйелдерінің қолы босаған сәтте бір үйге жиналып, шай ішіп, өзара сырласуға мүмкіндік беретін кездейсоқ болатын басқосу. Оған белгілі ортада қауым болып өмір сүретін қазақ ауылдарының көбіне көңілжақын, сыйлас абысындар жиналатындықтан, бұл салт абысын шай деп аталған.
Оның қынамендеден өзгешелігі - әдетте күндізгі уақытта өтетін салт алдын ала жоспарланып, арнайы ұйымдастырылмайды және сауық құрып, өлең айтып, көңіл көтеруге уақыттың тарлығы мұрсат бермейді.
Дереккөздер
Санат:Шай Санат:Қазақ салт-дәстүрлері Санат:Мәдениет Санат:Этнография
Джодха және Акбар (телехикая)
Джодха және Акбар (जोधा अकबर) — XVI ғасырдағы Ұлы Моғолдар патшалығы жайлы тарихи үнді телехикаясы.
Желісі
Бұл телехикаяда XVI ғасырда оқиғалар арқау болған. Әуелі жеккөрініштен басталған таныстық бара келе аяулы махаббат сезіміне ұласады. Раджпуттар ханшайымы Джодха мен Ұлы Моғолдар әулетінен шыққан I Акбардың саяси қажеттіліктен қиылған некелері екі халықтың тарихында бітімгершілік одағының жарқын беті болып жазылды.
Жалалуддин Мұхаммед әкесі өлгеннен соң 13 жасында Ұлы Моғолдар патшалығының тақ мұрагері болып, бар билікке ие болды. Оның тәлімгері Байрам хан Акбар сұлтанды билік жолында адам өмірін шыбын құрлы көрмейтін қатігез, тас жүрек қылып тәрбиеледі. Амердің билеушісі раджа Бхармалдың қызы Джодха сұлтанға қарағанда жүрегі жұмсақ, махаббатқа адал, аяулы сұлу болып бой жетті. Джодха өз халқының бақыты жолында жанын қиюға бар, тіпті ата жауы моғолдардың баласына күйеуге тиюге де әзір еді. Үнді аруы мен мұсылман жігіттің бір шаңырақ астында бас қосуының ақыры немен тынады? Екі ел халқы қару алып қанды соғыс бастай ма, әлде бақыттан бастары айналып, махаббат жырына елітіп би билей ме?
Блин
thumb|right|Блин| Блин — бидай, қарақұмық ұнынан сондай-ақ оған арналған ұннан дайындалады. Блинды екі әдіспен: ашытып және ашытпай даярлауға болады. right|thumb|200px|Блин| Блинды мүмкіндігінше түбі қалың бірнеше табада қатар пісірген дұрыс. Табаны қатты қыздырып, май жағып, оның үстіне қасықпен не ожаумен сұйық қамырды тездетіп құю керек. Блинның жұмсақ болғаны дұрыс. Оның бір беті қызарып піскеннен кейін екінші бетін қалақпен не пышақпен аударып пісіру керек. Дайын болған блиныды ыстық ыдысқа салып, бетін орамалмен жауып қояды. Блиниды дастарқанға қояр алдында пісіріп, сол бойда ыстықтай қойған жақсы. Оған қаймақ, тортасынан айырған сары май т.б. қосып беруге болады.
Дереккөздер
Санат: Тағамдар
Грин Иглс
Грин Иглс (Green Eagles Football Club) — Замбияның Шома қаласындағы футбол клубы, құрылған жылы белгісіз.
Клуб қазіргі күнде Замбия Премьер лигасында ойнайды. Өз алаңындағы ойындарын Шома Индепенденсе стадионында өткізеді.
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша футбол клубтары Санат:Замбия футбол клубтары
IC 3056
IC 3056 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Норвегия
Норвегия (Norge, Noreg), ресми атауы — Норвегия корольдігі (Kongeriket Norge, Kongeriket Noreg) — Еуропада орналасқан ел.
IC 3056
Сыртқы сілтемелер
IC 3056 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Норвегия
Географиясы
Солтүстік Еуропаның Скандинавия түбегінде батыс жағалауды барынша иемденіп жатқан ірі елдердің бірі — Норвегия болып табылады. Атлант мұхитынан соғатын суық желдің әсері бар, батыстағы таулы қыраттың қытымыр аязы үстемдік құратын өлке қатарынан үш елмен қоңсылас орналасқан: Ресеймен — 196, Финляндиямен — 727 км, ал Швециямен — 1619 км шекарасы шектесіп жатыр.
Корольдіктің жер аумағы — 386 960 км2 құрайды. Бұл жағынан келгенде Норвегия Скандинавия елдері ішінде екінші орында.
Норвегияның жер қыртыстарын сөз етсек, солтүстіктен басталған аласа таулар легі оңтүстікке қарай биіктеп, таулы өлкеге айналып сала береді. Мемлекеттің ең биік нүктелері — Галлхейпиген (2469 m) мен Глиттертинн (2452 m) шыңдары боп есептеледі.
Норвегияның ең ірі өзендері шығыста орналасса, батысында қысқа, бірақ ағысты өзендері ағады. Елдің оңтүстік өлкесі келбетті көлдерге бай. Дегенмен жасылмен жан бағатын елдермен салыстырғанда, Норвегияның өнім беретін өсімдіктері жоқтың қасы. Шыңын мұз басқан таулы, қыратты аймақтың бар болғаны 4 пайызы ғана егістікке қолайлы болып келеді. Сол секілді жануарлар әлемі де корольдікте аса мәз емес.
Халқы
Халық саны жер аумағына қарай шаққанда аз және қоныстануы да әркелкі. Айталық елде 5 миллион 468 мың халық тұрады. Ал осы аз халықтың үштен бірі — бір Осло-Фьорд аймағына ғана шоғырланған. Ал өзге ірі қалалардағы халықтың қоныстануы төмендегідей: Берген (224 мың), Тронхейм (145 мың), Ставангер (106 мың), Берум (98 мың). Ал елдің қалған бөлігі халық өте сирек қоныстанған аймақ болып саналады.
Елдегі бала туу — 11,89% құраса, адам өлімі — 9,51%. Елдегі балалар өлімі ең төменгі деңгейде. Және статистикалық мәліметтерге сүйенсек, әрбір төртінші норвег ауылдық жерді мекен етеді екен.
Норвегияның негізгі халқы — германиялық біртекті ұлт. Ал елдің солтүстігінде жалпы саны 20 мыңға жуық саам халқы мекен етеді. Елде норвег тілінің екі түрі кездеседі — букмол және нюнорск.
Табиғаты
Норвегияның көп бөлігін Скандинавия таулары алып жатыр (ең биік нүктесі – Гальхепигген тауы 2469 м). Солтүстік және Норвег т-нің жағалаулары фьордтармен тілімделген. Климаты – баяу теңіздік. Қаңтардағы орташа температурасы –2 – 12ӘС, шілдеде 6 – 15ӘС болады. Жылдық жауын-шашын мөлшері шығысында 300 мм-ге, батыс тау беткейлерінде 3000 мм-ге дейін жетеді. Мұздықтардың жалпы аумағы 3 мың км². Мол сулы ірі өзендері – Гломма, Логен, т.б. Жерінің 27%-ын ормандар (негізінен қылқан жапырақты, жапырақты) алып жатыр. Солт. мен биік жерлерінде таулы тундра мен орманды тундра басым. Жануарлар дүниесін түлкі, сілеусін, ақкіс, сусар, бұлан, солтүстік бұғысы, ақтиін, қоян құрайды. Жағалауларында құс базарлары көп. Н. теңіздері балыққа бай. Кен байлықтарынан темір, никель, мыс, молибден, кобальт, күміс кентастары белгілі. 1970 ж. Солтүстік теңізден мұнай мен газ кен орны ашылған.
Тарихы
Тәуелсіздікке 1905 ж. ғана қол жеткізсе, бұған дейінгі 1397—1814 жылдары Дания қарауына еніп, кейінгі 1814—1905 жылдары Швецияның отары болған.
Саяси жүйесі
1814 жылы қабылданып, көптеген рет өзгерістер мен толықтыруларды бастан кешірген ел конституциясына сай, корольдің уысына елдің үш билігі бірдей берілген.
Министрлер кабинеті Премьер-министр мен 16 министрден құралады. Үкіметбасыға елдің атқарушы билігі табысталған.
Корольдікте көппартиялық жүйе мықтап қалыптасқан. Норвегияның белді партиялары қатарына — «Норвегия жұмысшылар партиясы», «Социалистік солшылдар партиясы» және «Орталық партия» жатады.
Экономикасы
Ел экономикасындағы негізгі сала — мұнай мен газ өндірісі. Алайда елдегі энергия көзі осы мұнайдан алынып отыр деу — жаңсақ. Өйткені Норвегия мұнайы түгелімен экспортқа шығарылады. Ал энергияны олар су көзінен алады. Алдағы уақытта оған «этанол» аталатын химиялық қосалқы энергия көзін қосу — жоспарда. Бұл дегеніңіз — қалдықтарды қайта өңдеу арқылы оны бензинге араластырып, таза экологиялық энергия шығару деген сөз. Норвегия үкіметі химия технологиясына қатты мән береді. Дегенмен бұл жерасты байлығын иемденем дегенге дейін Норвегия экономикалық тұрғыда үлкен қиындықтарды бастан кешіргені белгілі. Өйткені 19 ғ. мен 20 ғ. орта шеніне дейін елдің негізгі экономикалық саласы — ауыл, орман және балық шаруашылығы болғаны белгілі.
Корольдік ежелден теңізшілер елі саналады. Соған орай халықтың үлкен бөлігі жағалауға қарай қоныстанған. Ертеректе, дәлірек айтқанда біздің дәуірдің 1000 жж. викингтер аталатын тәжірибелі қарақшы-теңізшілер тобы Атлант мұхитын кесіп өтіп, Жаңа әлемнің есігінен енген. Бұл ерте дәуірден-ақ Норвегия жерінде теңіз шаруашылығының кең өріс алғанынан хабар берсе керек. Бұған елде сақталып қалған зәулім сауда флоты мен жоғары дамыған балық шаруашылығы да дәлел бола алады. Айта кетерлігі аталмыш флот тасымалға шығаратын тауар көлемі жағынан 1997 ж. 6-шы орынды иеленген.
Балық шаруашылығы елде ертеден-ақ жақсы дамыған. 1975 жылы аталмыш шаруашылықты дамыту жөнінен Норвегия дүниежүзі бойынша 5-орынды иеленсе, 1995 жылы 10-орынға тұрақтаған. Корольдікте балық шаруашылығы саласының ең негізгісі — майшабақ. Бұл жағынан 1996 жылғы есеп бойынша Норвегия ең негізгі бәсекелесі — Ұлыбританиядан үш есе көп, 330 мың тонна балық аулап, экспортқа шығарған.
Орман шаруашылығында да айтарлықтай жетістіктер бар. Өйткені Норвегия жері географиялық жағынан орман шаруашылығына қолайлы. Ел территориясының төрттен бір бөлігі орманды алқап. Алайда ағаш өсімінің өте баяу екенін ескеретін болсақ, бұл саланың ел экономикасының екпінді тірегіне айналмағанына көз жеткізу қиынға соқпайды.
Ауыл шаруашылығы Норвегия халқы үшін тиімсіз сала, себебі географиялық жағадайлардың қолайсыз болуы. Мысалы егін егуге корольдіктің таулы, қыратты, құнарсыз топырақты географиясы мен жазы салқын, аса мол жауын-шашынды ауа райы да қолайсыз. 1996 жылы ауыл және орман шаруашылығында еңбекке жарамды халықтың бар болғаны 5,2 пайызы ғана қызмет еткен. Ал ауыл шаруашылығына бөлінген жердің 3 пайызы ғана өңделіп, пайдаланылған. Мұнай өндірісі ашылғанға дейін ел экономикасының негізгі салаларының бірі болғанымен, бүгінде Норвегияда ауыл шаруашылығына аса көңіл бөлінбейді.
Норвегияның өңдеу өнеркәсібінде алға қойылған салалар — электрометаллургия, радиоэлектроника мен кеме жасау және жөндеу өнеркәсіптері. Бұл салаларға жалпы еңбекке жарамды халықтың 25 пайызы тартылған. Норвегия сыртқы саудада Германия, Швеция, Ұлыбритания, Дания, Нидерланд,ЕуроОдақ елдерімен және АҚШ мемлекеттерімен тығыз байланыс орнатқан. Экспортқа шығаратын негізгі өнімдері — мұнай мен газ (55 пайыз) және дайын өнімдер (36 пайыз). Сондай-ақ, импорттайтын тауарлары — дайын өнімдер (81,6 пайыз) және ауыл шаруашылығы өнімдері (9,1 пайыз).
Шалғын құладыны
Шалғын құладын - түз құладынға ұқсас бірақ одан денесі кішірек (200-380г, қанатының алымы - 115 см шамасында) құладын. Қанатының ұшындағы қара түстің көптігімен, сондай-ақ онда көлденең қара жолақтардың болуымен ерекшеленеді. Аналығы мен жас балапандары бірінен-бірін ажырату қиын. Бүкіл Еуразия және Солтүстік Африкада орын тепкен. Қазақстандағы ірі өзендердің жайылмасына жақын және тау баурайында өмір сүреді. Ылғалды биотопты ұнатады. Салындыда 4-5 қоңыр секпілді ақ жұмыртқа болады. Балапандарды басып шығару кезеңі - бір ай. Балапандар ұяда 35 күн болады, алайда бір аптадан соң, тіпті одан да кешірек ұша бастайды. Ұялау орнына сәуірде ұшып келіп, қазанда ұшып кетеді.
Норвегия
БАҚ
Норвегиядағы ең ірі газеттердің қатарында күнделікті «Верденс ганг» (365 мың дана), «Афтенпостен» (250 мың), «Дагбладет» (183 мың) бар, олар сыртқы саяси материалдарды кеңінен ұсынады. Норвегия жан басына шаққандағы мерзімді басылымдар саны бойынша әлемде алдыңғы орындардың бірін алады. Норвегиялық газеттер одағы 1998 жылы 152 газетті біріктірді. Басылымдардың көпшілігін Консервативті партия қолдайды немесе бақылайды — 44 басылым, жалпы таралымы 800 мың дана.
Шалғын құладыны
Дереккөздер
Санат:Сұңқартәрізділер
Норвегия
FM-диапазонында аналогтық хабар таратудан бас тарту
Норвегия FM-диапазонындағы аналогтық хабар таратудан толығымен бас тартқан әлемдегі алғашқы ел болды. Өшіру 2017 жылдың 11 қаңтарында басталды. Жоспар бойынша жалпыұлттық радиостанциялар жыл соңына дейін цифрлық сигналға (DAB) ауысуы тиіс; Жергілікті хабар таратушыларға бұл процедураны орындауға бес жыл беріледі.
Спорты
Норвегия екі рет қысқы Олимпиаданы қабылдады. 1952 жылы Олимпиада Ослода, ал 1994 жылы Лиллехаммерде өтті.
Норвегияда Ұлттық Олимпиада комитеттері 1900 жылы құрылды.
Қысқы түрлері басымырақ дамыған. Норвегиялықтар шаңғы жарысы мен коньки тебу спортында ең көп медаль жеңіп алды. Биатлон командасы Ресей мен Германиямен бірге әлемдегі ең мықты командалардың бірі. Қазіргі заманғы ең көрнекті биатлоншы — биатлоннан әлемдегі жалғыз сегіз дүркін Олимпиада чемпионы және басқа жарыстардың бірнеше дүркін жүлдегері Уле-Эйнар Бьорндален. Алайда, кеңінен таралған ойындар хоккей мен футболда басқаларына орын береді. Футбол командасының ең үлкен жетістігі — 1998 жылы Францияда өткен әлем чемпионатының 1/8 финалына шығуы. Ұлттық құрама ойыншыларының көпшілігі Англия чемпионатында ойнайды. Норвегия чемпионатында дәстүрлі түрде «Русенборг» (20 дүркін чемпион), «Бранн», «Волеренга», «Викинг» және басқалары көш бастап тұр. 1990 жылдары «Русенборг» Чемпиондар Лигасында сәтті ойнап, 1/4 финалға дейін жетіп, 2008 жылы Интертото Кубогын жеңіп алды. Атақты футболшылар — Уле Гуннар Сульшер, Туре Андре Фло, Джон Карью, Йон Арне Риисе, Эрлинг Холанд және т.б.
Норвегиялық шахматшы Магнус Карлсен 2013 жылдан бері әлем чемпионы және тарихтағы ең жоғары Эло рейтингіне ие.
Музыкасы
Ел аумағында жүргізілген археологиялық қазбалар норвегиялық музыканың ежелгі бастауларын ашады. Көптеген халық аспаптары скрипка, арфа және флейталардың әртүрлі түрлері бар. Норвегиядағы этникалық музыка өте алуан түрлі. Атап айтқанда, оған викинг дәуірінде жасалған лиро-эпикалық мотивтер кіреді. нобай|200px|2005 жылы a-ha Норвегиялық академиялық музыка Батыс Еуропаның көптеген елдеріне қарағанда біршама кеш дами бастады, бұл Данияға 400 жылдан астам тәуелділікпен байланысты. XVIII ғасырдың соңында Линнеман ("норвегиялық Бахи") композитор-органистер отбасы даңққа ие болды. Ұлттық музыка мектебінің негізін қалаушылар көбінесе Норвегиялық романсты жасаушы Хальфдан Хьерульф; импровизатор және виртуозды скрипкашы Уле Булл; Рикард Нурдрок — ұлттық музыканы насихаттаушы, мемлекеттік әнұранның авторы. Ең маңызды норвегиялық композиторды норвег романтизмінің негізгі дәстүрлерін салған Эдвард Григ деп атауға болады. Сонымен қатар, «Григтен кейінгі ең ірі ұлттық композитор» деп аталатын Кристиан Синдинг норвегиялық музыканың дамуына елеулі үлес қосты; Додекафония принциптерін өз жұмысында қолданған Ф.Вален (Арнольд Шёнбергтің шәкірті); Альф Хурум, Харальд Северуд және т.б. Композитор мен орындаушы Кетиль Бьёрнстад пен Аксел Кольстадтың отаны.
1970 -ші жылдардың аяғы мен 1980 -ші жылдардың басында Норвегияда Kjøtt, De Press, The Aller Værste!, Blaupunkt сияқты топтардан тұратын «жаңа толқын» пайда болды.
Лек-Воркута
Лёк-Воркута — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Воркут өзенінің оң жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 75 км-ді құрайды.
Жергілікті бюджеттердің кірістері мен шығыстары
Жергілікті бюджет (облыстық, республикалық маңызы бар қаланың, ауданның (облыстық маңызы бар каланың) бюджеттері Бюджеттік кодекспен айқындалған түсімдер есебінен қалыптастырылатын және тиісті деңгейлердегі жергілікті мемлекеттік орғандардың, оларға ведомстволық бағынышты мемлекеттік мекемелердің міндеттері мен функцияларын қаржылық қамтамасыз етуге және тиісті әкімшілік-аумактық бірлікте мемлекеттік саясатты іске асыруға арналған орталықтандырылған ақшалай қоры болып табылады. Жергілікті бюджеттердің құрылымы мен бөлімдері республикалық бюджеттің құрылымы мен бөлімдеріне ұқсас. «Қазақстан Республикасының Бюджеттік кодексіне», «Қазақстан Республикасының жергілікті мемлекеттік басқару туралы» Қазақстан Республикасы заңына сәйкес жалпы жергілікті бюджеттерге түсетін түсімдер республикалық бюджеттің түсімдеріне ұқсас және мыналарды кіріктіреді (сызбаны қараңыз):
Лек-Воркута
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Норвегия
Музыкасы
Америкалық баспасөз 1994 жылы Норвегияда өткен Қысқы Олимпиада ойындарының ашылу және жабылу рәсімдеріне қатысқанына, сондай-ақ Джеймс Кэмеронның «Титаник» фильміндегі вокализді шырқағаны үшін танымал опера әншісі Сиссель Ширшебоны «Норвегияның әнші құсы» деп атады.
Лек-Воркута
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Жергілікті бюджеттердің кірістері мен шығыстары
Жергілікті бюджеттерден берілген кредиттерді өтеуден, коммуналдық меншіктегі мемлекеттің қаржылық активтерін сатудан, жергілікті атқарушы орғанның қарыздарынан түсетін түсімдер жергілікті бюджеттерге есептеледі. Дамудың қазіргі кезеңінде Қазақстан Республикасы жергілікті бюджеттері кірістерінің негізін аумактағы шаруашылық жүргізуші субъектілер мен халықты ң салықтық түсімдері (40,9%) құрап отыр (15.1 кестені қараңыз). (2009 жылғы Бұл мэліметтерді қосымшалардан қараңыз).
Норвегия
Музыкасы
Норвегияда дамыған метал-сахнасы бар, әсіресе блэк-метал және викинг-метал. Блэк-метал топтарының саны көп, соның ішінде осы стильдің негіз салушылары Норвегиядан бастау алады. Ең атақтылары: Antestor, Burzum, Darkthrone, Mayhem, Immortal, Dimmu Borgir, Emperor, Gorgoroth, The Kovenant, Satyricon, Storm, Windir. Сонымен қатар, Норвегияда симфоник-метал мен готик-метал өте танымал: Theatre of Tragedy, Leaves’ Eyes, Tristania, Sirenia, Mortemia және т. б.
Норвегиялық джаздағы ең маңызды музыкантты кең стилистикалық диапазонда жұмыс істейтін саксофонист Ян Гарбаректі атауға болады: фри-джаз, этно-джаз, симфониялық музыка.
Рой Хан, бірегей барқыт дауыс иесі және Kamelot метал тобының бұрынғы вокалисі, ол да Норвегиядан шыққан. 2014 жылы музыкалық сыншылардың назарын джаз композицияларының жас орындаушысы Анджелина Джордан аударған болатын.
Бірнеше стильдерді біріктіретін музыкалық топтардың ішінде Katzenjammer атап көрсетуге болады.
Норвегия «Eurovision» конкурсында үш рет жеңіске жетті (1985, 1995, 2009 жылдар).
Әдебиеті
Норвег әдебиеті өзінің бай тарихын Норвегиядан қоныс аударушылар жасаған ескі исланд сагаларынан алады. Алайда, Даниямен одақ жасалғаннан кейін, жазбаша норвег тілі біртіндеп дат тілімен алмастырылды, ал XX ғасырдың басына дейін норвег жазушылары өз шығармаларын даттан іс жүзінде ажыратылмайтын тілде жасады. Норвегияның мәдени тәуелсіздігі үшін күрескен Генрик Вергеланн Норвегияның әдеби тілінің жандануына айтарлықтай ықпал етті. Оның еңбектері XIX ғасырдың екінші жартысындағы ұлы жазушыларға — Генрик Ибсен мен Бьорнстьерн Бьорнсонға әсер етті.
Жергілікті бюджеттердің кірістері мен шығыстары
Дереккөздер
Санат:Қаржы Санат:Экономика
Норвегия
Әдебиеті
XIX ғасырдың аяғында норвегиялық модернистер өздерін дәлелдей бастады. Кнут Хамсун мен Зигбьорн Обстфеллер модернизмнің көрнекті өкілдері болды. Модернизм 1960 жылдары дамыды. Осло университетінде шығатын «Профиль» (Profil студенттік журналы әр түрлі әдеби формалармен тәжірибе жасаған жас авторлардың тобын өз айналасына жинады. Олардың көпшілігі кейіннен норвег әдебиетіне үлкен үлес қосты: Даг Сульстад, Тур Обрестад, Эльдрид Лунден және басқалар. Драматург Юн Фоссе де модернизмнің көрнекті өкілі.