cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Социалистік партия (Португалия)
Ұйымдық құрылымы
Жоғарғы орган — Ұлттық съезд (Congressos Nacionais), ұлттық съездер арасында — Ұлттық комиссия (Comissao Nacional), жоғарғы лауазымды тұлға  — партия төрағасы (Presidente do Partido), басқа лауазымды тұлғалар — партияның құрметті төрағасы (Presidente Honorário do Partido), Бас хатшы (Secretário-Geral) және төраға орынбасары (Vice-Presidentes), атқарушы органдар — Ұлттық саяси комиссия (Comissao Politico Nacional) и қалыпты комиссия (Comissão Permanente), жоғарғы бақылау органы — Ұлттық құзырет комиссиясы (Comissão Nacional de Jurisdição), жоғарғы тексеру органы — фискализация, экономика және қаржыландыру ұлттық комиссиясы (Comissão Nacional de Fiscalização Económica e Financeira).
Федерацияның жоғарғы органы — федерациялар съезі (Congresso da Federação), федерацияның атқарушы органы — федерацияның саяси комиссиясы (Comissão Política da Federação), федерацияның бақылау органы — федеративті құзырет комиссиясы (Comissão Federativa de Jurisdição), федерацияның жоғарғы лауазымды тұлға — федерация төрағасы (Presidente da Federação), федерацияның басқа лауазымды тұлғалары — федерация төрағасының орынбасары (Vice-Presidente da Federação), федерацияның тексеру органы — фискализация, экономика және қаржыландыру федеративтік комиссиясы (Comissão Federativa de Fiscalização Económica e Financeira).
Гетерополярлі қосылыстар
Гетерополярлі қосылыстар (heteros— басқа)— молекулалары (иондары) екі қасиеттен тұратын органикалық қосылыстар. Бұларға барлық дерлік бет активті заттар жатады. Кенді флотация әдісімен байытқанда қолданылатын жинағыш және көбіктендіргіш реагенттердің тек осындай қасиеттері болуы қажет. Олардыц молекулалар құрамына полярлі (активті) және полярсыз (көмірсутек радикалдары) топтар кіреді. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Қызыл батаялат
Қызыл батаялат — бұршақ тұқымдасы на жататын көп жылдық өсімдік. Биікт. 25—80 (100) см, сабағы тік, сидам. Жапырағы сопақ, ұз. 20—30 (40) см, ені 10—25 (35) мм, жиегі тілік, үстіңгі беті түксіз, астыңгы беті түкті. Гүл сидамы қысқа, гүл шоғы — шатыр гүл. Күлтесі сары, кейде солгын күлгін, 4-—6 тұқымды, оның ұз. 2 мм, сарғылт. Қызыл батаялат шалғынды, жазық жерлерде, таулы ормандарда, өзен алқаптарында өседі. Бат., Шығ. Сібірде, Моғғолияда, Солт.-Шығ. Қытайда таралған. Қазақстанда Алтай, Тарбағатай, Қарқаралыда, Жоңғар, Іле, Күнгей Алатауында кездеседі. Қызыл батаялат бағалы мал азығы, сүрлем дайындалады, қолдан егіледі. Гүлінен ара бал жинайды.
Шойын
200px|thumb|right Шойын (Чугун) -
Шойын жинағыш
Шойын жинағыш (Копильник вагранки) — вагранка пешінің сұйық шойын жинақталатын төменгі бөлігі. Сұйық шойын жиналған сон, қажеттілігіне қарай, шойын ағатын арнамен (летка) құю шөмішіне құйылады.
Шойынды ағарту
Шойынды ағарту (Отбелива¬ние чугуна) — аса қатты, тозбайтын ақ шойын алу процесі. Шойынды ағарту құйманың салкындатылуын тездету арқылы жүзеге асырылады. Шойынды ағарту процесінде құйма қалыбына металдан жасалған қыстырма-тоңазытқыштар қояды.
Шойынпеш
Шойынпеш (Вагранка) - құю цехтарындағы шойын қорытуға арналған шахта типтес тік пеш. Шикіқұрам материалдары домналық шойын, темір, терсек, қождамалар, кокс мойындық алаңшалы шахтаға қабат-қабатымен (салымдармен) тиеледі. Балқытылған шойын ошаққа жиналып, жинағышқа ағады. Шойынпештің өндірімділігі сағатына 4 т-дан 60 т-ға дейін жетеді. Кейде ауаны қыздыру үшін Шойынпеште рекуператорлар жабдықталады. Шойынпештер өнеркәсіптік жиілікті индукциялық пештермен алмастырылуда.
Шойынпеш есігі
Шойынпеш есігі (Дверца вагранки) — ашылмалы-жабылмалы есік. Шойын қорытудың технологиялық режімдеріне сай шойынпештің мезгіл-мезгіл жұмыс істеуіне байланысты, оның есігі арқылы тұтандыратын отын салынады. Металдын төменгі бөлігі балқи бастағанда жоғарыдан оқтын-оқтын шихта материалдары түсіріліп тұрады. Балқыту аумағынан 0,5 м жоғары орналасқан Шойынпеш есігі арқылы корытпаның даяр болғанын бақылайды.
Валдоборо (Мэн)
Валдоборо (Waldoboro) — Мэн штатының Линкольн округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 4916 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 204.1 км² шамасында. FIPS коды — ?.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Мирасема-ду-Токантинс
Мирасема-ду-Токантинс (Miracema do Tocantins) — Бразилиядағы муниципалитет, Токантинс штатында орналасқан. Батыс Токантинс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Мирасема-ду-Токантинс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28239 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2 656,078 км² шамасында. Халық тығыздығы — 10,6 адам/км².
Санат:Токантинс елді мекендері
Остероде (аудан)
Остероде (Landkreis Osterode am Harz) — Германия ауданы. Аудан орталығы — Остероде қаласы. Аудан Төменгі Саксония жерінде орналасқан. Жер аумағы 636 км² шамасында. Тұрғыны 77,9 мың адамды құрайды (2010). Халық тығыздығы 122 адам/км². Ауданның ресми коды — 03 1 56.
Аудан 16 елді мекенге бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония аудандары
Ортаның бүлінуі
Ортаның бүлінуі (Детериорация среды) — адамды қоршаған табиғи ортаның нашарлауы; одетте, оның антропогендік ластануы айтылады.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Мұнайдың жапсарлық газдан арылуы
Қысымның төмендеуі барысында мұнайдан бөлінетін газ сол мұнай түгелімен газдан арылып біткенге шейін сүйықпен жапсарлас күйін сақтап қалатын қойнауқаттық мұнайдың газдан арылу процесі. Бүл жайт ауыр көмірсутектердің парциалдық қысымының төмендеуте, олардың булану процесінің оңайлануына және мұнайдың толығымен газсыздануына жағдай жасайды Синонимдері - "мұнайдың жапсарлық газсыздануы "; "мұнайдың бірүдай газдан арылуы"; "мұнайдың бірсатылы газдан арылуы.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
IC 732-1
IC 732-1 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 83488, MCG 4-28-50, ZWG 127.51.
Сыртқы сілтемелер
IC 732,01 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Самурай
thumb|Самурай Самурай (侍, бу́ши 武士) — феодалды Жапониядағы — зайырлы ірі және кішігірім феодалдар;  «Самурай» және «буши» сөздері бір-біріне мағынасы жағынан ұқсас болғанымен «буши» (жауынгер) — мазмұны жағынан барыншы жақын, бірақ самурайға тиесілі емес. Әдетте самурай сөзін әскери қызмет, ортағасырдағы рыцарлықпен ұқсастырады, дегенмен бұл орынды салыстырма емес.
«Самурай» сөзі saberu етістігінен шығады, тура аудармасында «қызмет ету, қолдау» деген мағына береді, яғни жапон императоры мен жапон халқына қалтқысыз қызмет ету; Самурайлар — тек әскери жауынгер ғана емес. Олар өз қожайындарына оққағар ретінде қызмет етумен қатар күнделікті шаруаларына да араласып отырған. Самурайлық атадан ба­ла­ға қалып отыр­ды. Барлық саму­рай­лар­дың жер ие­ліктері және оған қызмет ете­тін шаруа отба­сылары болды. Самурай тек әскери жат­тығуларды жетілдіру­мен ғана айналысты. Шаруалар олардың егінін екті, малын бақты, үйін салды. Ал самурай өз кезегінде шаруаны қорғады.
Алғаш самурайлық жүйе 1100 жылдары пай­да болды. 1192 жылдары Жапонияны би­леген шогун Миномото Еримото са­му­райлықты қалыпты жүйеге түсірді. Шогун – бас министр, әрі мемлекеттің әскери бас­шысы және императордың кеңесшісі қыз­метін атқарды. Миномото кезінде им­ператор мемлекеттің рухани әкесі есеп­телініп, ролі төмендеді.Былайша айт­қанда, император дін мен салт-дәстүрдің орын­далуын қадағалаушы ретінде ғана қалды. Барлық билік сегун мен саму­рай­лардың қолына шоғырланды. 1335-1572 жылдары 240 жыл бойы мемлекеттік би­лік сегундар әулеті Ашикага отбасында бол­ды.
1603-1867 жылы 250 жылдан аса уа­қыт мемлекетті шогун Токугава негізін сал­ған самурайлық әулет биледі. Осылайша Жапон империясын 670 жыл бойы ба­сында шогун тұрған, самурайлар бас­қар­ды. Жалпы, жапондар сырттан келген кез келген жаңалықты сол қалпында қабылдамайтын халық. Ежелден қазіргі уақытқа дейін солай. Қытай тарабынан келген будда діні жапондандырылып, жа­пондардың ежелгі діні синтоизммен ара­ласып, тұтасып жапондық будда діні д­зен-буддизм пайда болды. Қытай архитектурасын, мәдениетін сіңіргенде де өз­гертіп, жапондандырып қабылдаған. Қа­зіргі 140 млн. жапон түгелдей өз тілінде сөйлейді. Жұмыстан үйіне келгенде еден­де отырып, кесе мен хашиді (екі таяқ­ша) қолға алып, кимоносын киіп тамағын ішеді. Бұл, әрине, стол, стакан, шанышқы, киім жетпегеннен емес, жапон екенін ұмытпаудың биік үрдісі. Ежелгі кезде жа­пондар қытай жазуын сол қалпында қа­былдамай, жапон тіліне лайықтап, өзгертіп, әріп ретінде осы күнге дейін қол­данады.
Дереккөздер
Санат:Жапон мәдениеті
Монтефино
Монтефино (Montefino) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Терамо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1184 адамды құрайды. Халық тығыздығы 66 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 18 км² шамасында. Пошта индексі — 64030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
Кока-де-Альба
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 119 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,47 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 35 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Старая Кимжа
Старая Кимжа — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мезень өзенінің сол жағалауынан 73 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Кайраклы
Кайраклы — Башқұртстанның Әлшеев ауданындағы ауыл, Аксен ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 214 адамды құрады. Пошта индексі — 452130, ОКАТО коды — 80202806006.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
CNBLUE
CNBLUE (Cod Name Blue) —- Оңтүстік Кореяның музыкалық тобы, ең алғаш рет Жапонияда 19 тамыз, 2009 жылы "Now or Never" атты мини-альбомымен өзінің шығармашылық бастауын алды. Бұл топ үш адамнан тұрады:Чон Ён Хва, Кан Мин Хек және Ли Джон Шин. "Blue"-сөзі олардың мінезімен байланысты құрылған, "Burning" - "жалынды"(Ли Джон Хен), "Lovely" - "сүйкімді" (Кан Мин Хек), "Untouchable" - "қол тигізбес"(Ли Джон Шин), "Emotional" - "эмоционалды"(Чон Ен Хва).
Санат:Оңтүстік Корея музыкалық топтары
Қазақтардың дәстүрлі шаруашылығы
''Қарастырылып отырған кезеңде қазақтар шағын ауылдар болып тұратын. Олар негізінен мал шаруашылығымен айналысты. Жекелеген аймақтарда егіншілік пен балық аулау кәсібі дамыды.''
Қазақ ауылы
thumb|200px|Қазақ [[ауылы]] Аталмыш кезеңде қазақтар шағын елді мекендерде — ауылдарда тұрды. Қыруар көп малды бағу үшін олар шағын ауыл болып тұруға мәжбүр еді. Әр ауылдағы шаруашылық 5-20 отбасынан аспады. Әдетте ауыл ең жақын туыстардан құралды. Әр отбасындағы жан саны орта есеппен 5-7 адамнан келді. Ауылды ең жасы үлкен кісі, би немесе құрметті ақсақал басқарды. Әр ауыл көбінесе белгілі бір рубасының атымен аталды. Ауыл орманның шетінде, өзеннің не көлдің жағасында, ал таулы жерлерде шатқалдың ішінде орналасты. Орман мен тау қысқы суықтар мен борандар кезінде малды аман сақтаудың табиғи қорғанысы саналды. Ол жерлерден отын мен құрылыс материалдарын жинап алуға да мүмкіндік мол еді. Қоныс таңдаған кезде қазақтар су көздерінің - өзендер мен көлдердің, мол сулы бұлақтардың болуын мұқият ескерді. Олардан ауыз су алды, мал суарды. Ондай су көздері болмаған жағдайда құдық қазып алуға тырысатын.
Қазақтардың қысқы және жазғы тұрғын үйлері
Қазақтар жаз кезінде киіз үйлерде тұрды. Киіз үй кей жағдайларда кедей қазақтардың қысқы баспанасы да болды. Мұндай кезде ол үйді бірнеше қабат киізбен қымтап, іргесін қармен бастырып тастайтын. Ал елдің оңтүстіктегі жылы аймақтарында киіз үйде қысы-жазы бірдей тұра беруге болатын. Неміс ғалымы ''Ф. фон Шварц былай деп жазды: «Қырғыз-қайсақтардың қысы-жазы бірдей тұра беретін бірден-бір баспанасы киіз үй болып табылады. Киіз үй адамның қашаннан бергі ойлап тапқан ең ғажайып практикалық өнер табысының бірі екенінде дay жоқ»''. Киіз үйдің ағаштан жасалатын бөліктерін арнаулы шеберлер - үйшілер, ал киізден жасалатын жабдықтарын киіз басатын әйелдер әзірлейтін. Үйдің бау-шуларын құрастыру, тігу мен жығу да әйелдердің үлесіне тиетін.
Қазақтардың қалмақы төбесі шошақ үйлері де болды. Бірақ олар өте сирек пайдаланылды. Киіз үйдің ішіндегі ең құрметті орын болып төр саналды. Төрге ең сыйлы адамдар мен қадірлі қонақтар шығарылады. Үйге бас сұққан қонақ қандай дін ұстанатынына, қай ұлттың өкілі екендігіне қарамастан, сол үй иесінің сенімді қорғауында болатын.
XIX ғасырдың 30-50-жылдарында қазақтарда отырықшы өмір салтына көшуге байланысты тұрақты баспана салу үрдісі орнықты. Қазақтар қыста тұратын баспанасын қыстаулеп атады. Қыстау топырағы құнарлы жерлерге салынды. Оған жақын жерде, әдетте, рулық зират тұрғызылды. Қыстаудың маңында егістік және шабындық жерлер болды. Далалықтар қыстауды адам өлімі көбейіп кеткен немесе мал қырылып, жұт болған кездері ғана тастап кететін. Қыстау әр түрлі құрылыс материалдарынан: тастан, ағаштан, шымнан және шикі кесектен салынатын.
XIX ғасырдың соңына қарай қазақтар төбесі екі жақты беткейлі шатырмен жабылатын үй салуды үйренді. Үйдің ішіне қазан асылатын, әрі үйді жылытатын пеш орнатылды. Терезенің көздері малдың тақыр қарнымен керш тасталды. Қысқы баспана екі бөліктен тұрды. Олардың арасында пеш болды. Оның бір жағы кіре берістегі ауыз үй, екінші жағы адамдар тұратын төр үй деп аталды. Төр үйдегі жер еденнің үстіне нарағаштан салынған аласа орын жасалды. Ауқатты қазақтардың үйіндегі бөлмелердің саны 3—4-ке дейін жетті. Ағаштан қиып салынатын, ағаш едендері бар үйлер де пайда бола бастады. Әдетте ондай үйлерді орыс ұсталары салатын. Қазақтар киіз үй мен қысқы тұрғын үйдің ішін қамыс пен құраған ағаш және тезек жағып жылытатын. Қазақтарда өсіп тұрған ағашты кесуге қатаң тыйым салынатын.
Тұрғын үйлер мен мал қоралары бір-бірімен жалғасып жатты. Құрылыстың мұндай жинақылығы қысқы суық пен боран кезінде ыңғайлы болатын. Аулада шаруашылыққа арналған төбесі күмбез тәріздес щошала тұрғызылды. Онда ет және басқа да азық-түлік өнімдері сақталды, ас пісірілді. Қыс кезінде қолға қарап қалатын мал түн мезгілінде мал қораға қамалатын. Мал қораның үстіне көбінесе пішен жиналатын.
Мал шаруашылығы
thumb|left|150px|[[Қойлар]] thumb|150px|[[Жылқы]] thumb|150px|[[Сиыр]] thumb|150px|[[Ешкі]]
Қазақтардың негізгі шаруашылық кәсібі мал өсіру болды. Олар көшпелі және жартылай көшпелі өмір салтын ұстанды. Қазақтардың көші-қонының қашықтығы әр түрлі болып келетін. Жаңа қонысқа көшуден бұрын ауылдың тәжірибелі адамдары жер шолып, малға жайлы жайылым іздестіретін. Онда жерінің шөбі шүйгін, міндетті түрде су көзінің болуы қарастырылды. Аталас туыстар әдетте белгілі бағытта бірлесіп көшетін. Қыс кезінде үйір-үйір жылқылар ашық далада қарды тұяғымен аршып, тебіндеп жайылатын. Жылқы тебіндеп жайылған соң ол жерлерге мүйізді ірі қара, түйе және уақ мал жіберілетін.
Мал басы көшпелі қазақтарды ішіп-жем, тағаммен қамтамасыз етті. Қой мен құлын, ешкінің иленген терісі түрлі сырт киімдер мен аяқ киім тігуге пайдаланылды. Қойдың және түйенің жүнінен киіз басылды, жіп иіріліп, шекпен тігілді, арқан-жіп есілді, баушулар жасалды, кілем тоқылды. Ешкінің түбіті әдемі де жылы шәлілер тоқуға пайдаланылды. Малшылар серкенің, өгіз бен жылқының терісінен құдықтан су тартатын ыдыс — қауғалар, қымыз ашытатын сабалар мен сусын құятын торсықтар жасады. Қазақтар малдың тезегін отын ретінде пайдаланды. Көшпелі қазақтардың өсіретін малының негізгі түрлері қой-ешкі, жылқы мен түйе болды. XVIII ғасырдың екінші жартысынан бастап қазақтарда сиыр өсіру де елеулі түрде дами бастады.
Қой қазақтың ең басты байлығы саналды. Қазақтар қылшық жүн ді әрі құйрықты қой тұқымын өсірді. Қой қандай қиындыққа да төзімді түлік. Ол ыстыққа да, суыққа да, аштыққа да шыдамды келеді. Ірі қойлар 2 пұтқа дейін ет, 1 пұтқа дейін құйрық майын, 4 қадаққа дейін жүн бере алады.
Қазақ жылқысы тұрқы аласа, кеуделі келеді. Ол жыл бойы өз аяғымен тебіндеп жайылады. Қазақ жылқысы жүйрік әрі өте төзімді, сондықтан да ол ішкі Ресейден қоныс аударып келген орыстардың арасында өте жоғары бағаланды. Жылқы малы қазақты етпен, қымызбен қамтамасыз етті, салт мінуге және ауыл шаруашылығында күш көлігі ретінде де пайдаланылды.
Сиыр малы қалмақ сиырлары сияқты ұсақтау болып келеді. Сүтті де көп бермейді. Сиыр елдің солтүстік аймақтарында көбірек өсірілді. Оны қоныс аударып келген орыс шаруалары көптеп сатып алатын. Отырықшы және жартылай отырықшы шаруашылықтарда ол жер жырту кезінде соқаға жегілетін күш көлігі ретінде пайдаланылды. Қазақ байлары өз сиырларын ежелгі дәстүр бойынша кедейлерге сауын ретінде таратып беретін. Кедейлер сиырдың сүтін сауып ішетін. Оның есесіне ол сиырларды жемшөппен қамтамасыз етіп, бағып-күтуді, төлін аман өсіруді өз міндеттеріне алатын. Мәселен, Перовский уезінің атақты байы Біләш жыл сайын өзінің 700-ге тарта сиырын тап осылай «сауынға» беріп тұрған.
Қазақтар ешкіні негізінен тамаша түбітіне бола өсіретін. Атақты Орынбор шәлілері қазақ ешкілерінің түбітінен тоқылып келгені белгілі. Қазақта әр отар қойды бастайтын серке болады. Түйе түлігі негізінен айыр өркешті болып келеді. Жалғыз өркешті нар түйелер Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-батыс аймақтарында өсірілді. Қазақтар түйені көші-қон, егін шаруашылығында күш көлігі ретінде де пайдаланды. Түйені Ресейден қоныс аударып келген орыс шаруалары аз да болса сатып алып жүрді.
XIX ғасырдың бірінші жартысында Қазақстандағы ең ірі байлардың бірі Азынабай болды. Баянауыл сыртқы округында тұратын оның 25 мыңға жуық малы бар еді. Ал 1917 жылға қарай Қазақстандағы алты облыста тұратын қазақтардың қолындағы малдың жалпы саны 18 миллион басқа жуық болатын.
Өрт қою
Жазғы жайлаудан қайтқан қазақтар әдетте құраған күзгі шөпке өрт қоятын. Кейде мұндай өрт ерте көктемде де қойыла беретін. Далалықтардың пікірі бойынша ондай өртенді жерде көктем кезінде шөп қалың шығады. Оны жеген мал тез қоңданып, семіреді де салмағын арттырады. Рас, ондай өрттердің бой бермей кетуі салдарынан, әсіресе желді күндері, талай ауыл, қысқа дайындап қойған мая-мая пішендер өртеніп те кететін. Күзде және көктемде ондай өрттердің болуына жол бермеу үшін қазақтар қыстаулардың төңірегіндегі құраған шөптерді күзге қарай өртейтін болды. Қазақстан аумағына қоныс аударып келген орыс шаруалары санының арта түсуіне байланысты патша үкіметінің әкімшілігі ондай өрт қою шараларына біржолата тыйым салды.
Жұт
Қазақтар үшін ең ауыр кез жұт жылдары болды. Кейде көктайғақ мұздардың немесе шөп шықпай қалудың салдарынан бүкіл мал қырылып қалатын. Өйткені мал көкпеңбек болып қатып қалған қалың мұздың қабатын бұзып, шөп жей алмайтын. Ондай жұт кезінде мал мың-мыңдап қырылатын. Ең сұрапыл апатты жұт 1880 жылы болды. Сол жылы тек Торғай облысында ғана 1,5 миллионнан астам мал аштан қырылды. Қазақтардың байқауынша, мұндай ауыр жұттар әрбір 10-12 жылда бір рет қайталанатын «қоян» қылына сәйкес келеді. Ондай жұттардан аман қалу үшін қазақтар шекара шебіндегі қазақтар мен орыс шаруаларына жақын келіп қонуға тырысатын. Станицалар мен деревня тұрғындарынан пішен мен сабан сатып алатын. Жұттан кейін күйзеліп, қайыршыланған қазақ шаруашылықтары ендігі жерде егіншілікпен айналысуға мәжбүр болды.
Халықтық мал емдеу тәсілі
Қазақтар мал емдеу ісінде орасан зор тәжірибе жинақтады. Қазақ даласы әрбір тұрғынының мал емдеуден едәуір хабары болды. Мәселен, олар күйдіргі, шешек, қарасан және оба сияқты жұқпалы ауру пайда болған кезде тез қоныс аударады, мал жайылымын өзгерте қояды. Мұндай аурудан өлген малды жерге терең етігі көміп тастайды. Ал аусыл болған малдың ауыз қуысы мен тілін қыздырылған ас тұзымен және мыс тотығымен, яғни тотияйынмен қаны шыққанша ысқылайды. Кейде тілінің астындағы күре тамырынан қан алады. Ауру малды көлеңкеде ұстап, оған жаңа орылған жұмсақ шөп салады, қалағанынша тұз жалатады. Қотыр болған малды жілік майымен емдеген немесе тұзды көлге тоғытқан. Қотыр малды кейде улы өсімдік тамыры қайнатылған судың арнайы түнбасын жағып та жазып алған. Мұндай ауруларды емдеу кезінде керосин мен темекі қосып қайнатылған судың түнбасы да пайдаланылған.
Шөп шабу ісінің дамуы
XIX ғасырдың екінші жартысында қазақтар шөп шабумен айналыса бастады. Алайда көшпелілердің шабындық жерлері Ресейден қоныс аударып келген шаруаларға, қазақтардың станицаларына, әскери бекіністер мен жаңадан салына бастаған қалаларға беріле бастады. Мың-мындаған мал басын қырып салатын жұт жылдары жиі қайталанатын болды. Ал ондай кезде мал басын алдын ала дайындалған шөп қоры мол болған жағдайда ғана аман сақтап қалуға болатын еді. Қоныс аударып келген орыс шаруалары қазақтардан сиырды көптеп сатып ала бастады. Мұның өзі мүйізді ірі қараның санын арттыра түсу қажеттігін тудырды. Ал сиырды қолда ұстап бағу мал азығын дайындауға деген ынта-ықыласты күшейтті.
Шөп темір шалғылармен шабылды. Қоныс аударып келген орыс шаруаларынан үлгі алған ауқатты қазақтарда негізінен атқа жегіліп, шөп шабатын машиналар да пайда болды. XX ғасырдың бас кезінде Қазақстанның солтүстік, орталық, солтүстік-шығыс аймақтарында шаруашылықтардың 90 пайызға жуығы шөп шабумен айналысуды кәсіп етті.
Егіншілік кәсібі
thumb|150px|[[Қияр]] thumb|150px|left|[[Сәбіз]] thumb|150px|[[Асқабақ]] Сырдарияның екі жақ өңірінде, Жетісу жерінде, сондай-ақ Қазақстанның Солтүстік, Солтүстік-шығыс және Орталық аймақтарындағы кейбір өзендер мен көлдердің жағалауларында қазақтар егіншілікпен сонау ерте заманның өзінде айналысқан болатын. XIX ғасырдың аяқ кезінде елдің Орталық, Солтүстік және Солтүстік-шығыс аймақтарында егіншілікпен айналысуға жаппай бет бұру байқалды. Ішкі Ресейден қоныс аударушы шаруалардың көптеп келуіне және Қазақстандағы қала халқы санының арта түсуіне байланысты мал жайылымдарының көлемі қысқара бастады. Отбасы мүшелерін асырау мен қолда бар малды жемшөппен қамтамасыз ету ендігі жерде егін егуді ұйымдастыру мен дамытуға байланысты болып қалды. Отырықшы егіншілік кәсібімен айналысуға көшу қазақтарды ежелден қоныстанған жерлерінен күштеп көшіру және басқа жаққа қуып шығу әрекеттеріне тыйым салатын еді. Патша үкіметі қазақтардың тұрақты отырықшы өмір салтына көшуге деген ынтасын қолдап отырды. Патша үкіметінің пікірі бойынша, бұл шаралар Ресейден қоныс аударушы шаруалар үшін қыруар көп жер төлімдерін босатып беруі және қазақтарды басқару үшін қолайлы жағдайлар туғызуы тиіс болатын. Қазақтар бірте-бірте орыс шаруаларының үлгісімен егін егуді игере бастады. Негізгі еңбек құралдары соқа, тырма, қол орақ, ағаш айыр, күрек пен кетпен болды. Егістік жерді суару үшін әр түрлі қүрылғылар (атпа, шыгыр) қолданылды. XIX ғасырдың аяқ кезі мен XX ғасырдың бас кезінде қазақтар мен орыс шаруалары қатар қоныстанған аудандардағы шаруашылықтарда темір соқалар мен тырмалар пайда болды. Уезд және кейбір болыс орталықтарында ауыл шаруашылық техникасының паркі ашылды.
Суармалы егіншілік Шығыс Қазақстан, Жетісу, Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Қазақстан аймақтарында жақсы дамыды. Қазақстанның өзге аудандарында тәлімі егін шаруашылығы кеңінен етек алды.
Қазақтар негізінен бидай, тары, сұлы, күріш және жүгері дақылдарын екті. Шымкент және Перовск уездерінде мақта, Верный уезінде азын-аулақ темекі, Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығыс аудандарында бақша дақылдары - қарбыз, асқабақ, пияз бен сәбіз өсірілді. Орыс-украин халықтарымен қатар алқаптарда тұратын қашқтар аздап болса да картоп, қияр және басқа да көкөніс түрлерін егумен айналысты. Мал азықтық дақылдардан жоңышқа егу кеңінен етек алды. Қазақстанның оңтүстік аймақтарындағы қазақтар өз шаруашылықтарында бау-бақша дақылдарын өсірумен айналысты.
Аңшылық
thumb|200px|[[Аңшылық]] Қазақстанның байырғы жергілікті тұрғындары аңшылықпен ерте заманнан бері айналысқан. Ресейдің XVIII ғасырдағы белгілі зерттеушілерінің бірі И.Г. Андреев бұл жөнінде былай деп жазады: «Аңшылық кәсібі аңдардың көптеген түрлерін аулауға бейімделген. Мәселен, қасқыр, түлкі сияқты аңдарды кең далада атпен қуып жүріп аулайды». Қазақ шаруашылығында аңшылық қосымша кәсіп сипатында болды. Ауқатты бай қазақтар аң аулаумен көңіл көтеріп, көмек ету, уақыт өткізу үшін айналысты. Аң аулауға қыран құстар салу, құмай тазылар жүгірту, қақпан және тұзақ құру сияқты толып жатқан тәсілдер қолданылды. Қазақтар қақпанды көбінесе қазақтар мен қоныс аударып келген орыс шаруаларынан сатып алды. XIX ғасырда аң аулауға мылтық пайдаланыла бастады. Қасқыр, түлкі, қарсақ ату кеңінен етек алды. Қымбат бағалы аң терілерін жәрмеңкелер мен сауда орындарына шығарып сататын болды.
Балық аулау
thumb|200px|[[Балық аулау]] Ірі көлдер мен өзендерде, сондай-ақ Арал және Каспий теңіздерінде балық аулау едәуір дамыды. Бұл кәсіппен кедей Қазақтар айналысты. Қазақтар балықты тағам ретінде тұтынды және сату үшін аулады. Ішкі Ресейден қоныс аударып келген орыс шаруаларының көбеюіне байланысты балыққа деген сұраныс арта түсті. Балық Ертіс пен Жайықта көп ауланатын. Бірақ онда балық аулауға қазақ офицерлері қатаң бақылау орнатты. Қазақтардың бұл кәсіппен айналысуы үшін ендігі жерде солардың рұқсат қағазын алуына тура келді. Балық аулау әсіресе Сырдария өзені мен Арал теңізінде күшті дамыды. Мәселен, XX ғасырдың бас кезінде онда 10000-ға дейін балықшы қазақтар болды. Балық аулаудың қарқынды дамуына Орынбор-Ташкент темір жолының салынуы қатты ықпал етті. Балық аулау және оны темір жолмен жөнелту үшін 1905 жылы Арал поселкесі салына бастады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы
Матьяш Ракоши
Ракоши (Какозі) Матьяш (9. 3. 1892 – 5. 2. 1971) — венгр саяси қайраткері. Венгр совет республикасы (1919) кезеңінде сауда халық комиссарының орынбасары, қоғамдық өндіріс халық комиссары. 1921—24 ж. Коминтернде жұмыс істеді. Венгрия компартиясының ұйымдарын қайта құруға қатысты 1926 ж. қыркүйегінде ұсталып, ұзақ уақыт түрмеде отырды. 1940 ж. босатылды. Венгрия фашизмнен азат етілгеннен кейін (1945) Ракоши Компартия мен үкіметте бірсыпыра басшы қызметтер атқарды. Бұл қызметтерде жүріп, Ракоши соц. құрылыс ісінде елеулі қателіктер жіберді: жоспарлы тапсырмаларды дәлелсіз артық белгіледі, партия тұрмысының лениндік нормаларын, соц. заңдылықты бұзды. Венгр еңбекшілер партиясы (ВЕП) ОК-нің 1956 ж. шілдедегі шешіміне сәйкес, Ракоши ВЕП ОК-нің 1-секретарьлығы қызметінен босатылып, ВЕП Саяси бюросының құрамынан шығарылды. 1962 ж. тамызда Венгр соц. жұмысшы партиясының ОК-і Ракошиды партиядан шығарды.
Билікке келгенге дейін
Ол кедей еврей отбасындағы он екі баланың алтыншы баласы болды - бақалшы Йозеф Розенфельд пен Сесилия Ледерер. 1904 жылы аттарды мадияризациялау саясатына байланысты бүкіл отбасы өз фамилиясын Ракосиге ауыстырды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шығыс майданда соғысып, сол жерде тұтқынға түсіп, Венгрия Коммунистік партиясының қатарына кіреді.
Венгрияға оралды. Бела Кун үкіметінде халық комиссарының бірінші орынбасары, одан кейін сауда халық комиссары қызметтерін атқарды. Қызыл гвардия мен Қызыл Армияны басқарды. [ Мажар Кеңес Республикасы құлағаннан кейін Австрияға эмиграцияланып, тұтқындалып, тоғыз айдан кейін елден қуылды.
1920-1924 жж. Коминтерннің атқару комитетінде жұмыс істеді, 1921 жылы оның хатшысы болып сайланды. 1924 жылы желтоқсанда заңсыз коммунистік партияны ұйымдастыру үшін Венгрияға оралды. 1925 жылы қыркүйекте ол тұтқындалып, әскери сотқа жеткізілді, онда прокурор өлім жазасын талап етті, бірақ еуропалық солшыл интеллигенцияның (оның ішінде Р. Роллан да бар) наразылықтары істің азаматтық сотқа берілуіне, ол сегіз жарым жылға бас бостандығынан айырылды.1920-1924 LiveJournal. Коминтерн атқару комитеті жұмыс істеді, 1921 жылы оның хатшысы үлкен сайланды. 1924 жылы желтоқсанда заңсыз коммунистік партия уйымдастыру үшін Венгрия оралды. 1925 жылы қыркүйекте ол тұтқындалып, әскери сотқа жеткізілді, онда прокурор өлім жазасын талап етті, бірақ еуропалық солшыл интеллигенцияның (оның ішінде Р. Роллан да бар) наразылықтары істің азаматтық сотқа берілуіне, ол сегіз жарым жылға бас бостандығынан айырылды.
1940 жылы қазанда Кеңес Одағы үкіметі Ракосиді 1848-49 жылдардағы Венгрия революциясын басып-жаншу кезінде Ресей басып алған баннерлермен айырбастады. 1940-45 жж. Мәскеуде Вьетнам Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің шетелдік бюросын басқарды. 1945 жылы ақпанда Кеңес әскерлерімен бірге Венгрияға оралып, Венгрия Коммунистік партиясын басқарды. 1945-1949 жылдары Премьер-Министрдің орынбасары.
Изотоптық инварианттылық
Изотоптық инварианттылық (латынша іnvarіans, іnvarіantіs – өзгермейтін) – симметрияның элементар бөлшектердің күшті өзара әсеріне тән ерекше түрі.
Изотоптық мультиплетке енетін бөлшектердің электр заряды (Q) Гелл-Ман-Нишиджима формуласы арқылы Q=І3+Y өрнектеледі, мұндағы Y=B+S+C–b – адронның гиперзаряды, ал B – бариондық заряд, S – ғажаптылық (оғаштық), C – “таңырқарлық”, b – “сұлулық”. Изотоптық инварианттылық құрама адрондар үшін, оның ішінде, атом ядросы үшін де орындалады. Изотоптық инварианттылық, одан да гөрі кеңірек, күшті өзара әсердің жуық симметриясы – унитарлық симметрияның [SU(3)] бөлігі болып есептеледі.
Иілмелі бөлгіш жамылғы
Иілмелі бөлгіш жамылғы — пайдалы қазындыларды жер қойнауынан алу барысында оның шығынын және бос жыныстармен араласып, сапасыздануын азайту мақсатымен кейбір қазып алу жүйелерінде арнаулы, иілмелі бөлгіш жамылғы қолданылады. Оның негізгі мақсаты пайдалы қазынды массивінен бөлініп алынған кеннің (көмірдің) үстінде жатқан бос жыныстармен араласып, ластанбауын және шығын болмауын қамтамасыз етеді. Иілмелі бөлгіш жамылғы конструкциясы кен орнының орналасуына қарай қолданылатын кен қазып алу жүйесінің ерекшелігімен анықталады. Иілмелі бөлгіш жамылғы тек қана қопарылған кен (көмір) мен бос жыныстарды бөліп ажыратуға ғана емес, белгілі дәрежеде салмақ көтеруге де қолданылуы мүмкін. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Жүрекет жасушалары
Жүрекет жасушалары — еріксіз жиырылатын көлденең жолақты жасушалар. Зақымдалған кардиомиоциттер қалпына келмейді. Жүрекет жасушалары қызметіне байланысты жұмысшы (жиырылғыш) және өткізгіш болып екі топқа бөлінеді. Олар бір-бірінен мөлшері мен миофибриллалар санына және боялу сипатына байланысты ажыратылады. Жүрекет жасушалары өздерінің ұштарымен бір-бірімен тізбектеле тығыз байланысып, қаңқа бұлшықет талшықтарына үқсас "миоталшықтар" түзеді. Көршілес кардиомиоциттердің саусақ тәрізді өсінділі ұштарының бір-бірімен өзара тығыз байланысқан шекарасын аралық дискі деп атайды. Кардиомиоталшықтар аралығында қан, лимфа тамырлары мен жүйкелерге бай борпылдақ дәнекер ұлпалық аралық (эндомизий) орналасады.
ISO 3166-2:KZ
ISO 3166-2:KZ — ISO 3166-2 халықаралық стандартының Қазақстанға қатысты ішжиыны. Бұл ISO 3166 стандартының бөлігі болып елдің жоғарғы деңгейдегі әкімшілік бірліктерінің халықаралық аумақтық кодтарын белгілейді.
Қазақстан үшін ағымда 14 облыс пен 2 қала аумақтық коды бар. Соның ішінде Республикалық маңызы бар қалалар Алматы мен Астана үшін кодтар белгіленген, бірақ Байқоңыр үшін, Ресейге жалға берілген қаланың коды (<tt>KZ-BAY</tt>) стандарттан аласталынған.
Әрбір код екі бөліктен тұрады, сызықша арқылы қосылып. Алғашқы бөлігі <tt>KZ</tt> болады, бұл ISO 3166-1 alpha-2 стандартындағы Қазақстанның коды. Келесі бөлігі үш латын әрпінен тұрып аумақтарды белгілейді.
Ағымдағы кодтар
Таңдалған баған бойынша сұрыптау үшін бас тақырыбындағы түймешікті нұқыңыз.
Өзгерістер
ISO 3166-2 стандартының 1998 жылғы бірінші басылымынан соң келесі өзгерістер ISO 3166/MA комитетінің ақпараттық хатар арқылы жарияланған
Сыртқы сілтемелер
2:KZ *ISO 3166-2 Санат:Қазақстан бойынша тізімдер
Георгий Иосифович Ломидзе
Георгий Иосифович Ломидзе (1914 жыл 10 тамыз, Тбилиси - 1999 жыл 27 ақпан, Мәскеу) - кеңестік және ресейлік әдебиет зерттеушісі. Филология ғылымдарының докторы (1960), КСРО ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1972). 1942 жылдан КОКП мүшесі.
Еңбек жолы
1947 жылы М.Горький атындағы әдебиет институтын бітірді. 1955 жылдан М.Горький атындағы Дүние жүзі әдебиет институтының кеңес әдебиеті тарихы секторының меңгерушісі. Әдеби қызметі 1935 жылдан басталды. КОКП ОК-нің жанындағы Қоғамдық ғылымдар академиясының профессоры (1955). «Әдебиеттегі социалистік реализм жөнінде» (1952), «Бірлік және әр алуандық» (1957), «Жаңаны іздеу жолында» (1963), «Кеңес әдебиетін өркендетудің теориялық мәселелері» (1964) атты кітаптардың авторы. Оның КСРО халықтары әдебиетін дамыту мәселелерін арналған ''«Кеңес әдебиетіндегіинтернационалдық пафос. Толғаулар, бағалар, таластар» (1970)'' атты зерттеуі бар.
Дереккөздер
Санат:Ғалымдар Санат:1914 жылы туғандар Санат:1999 жылы қайтыс болғандар
Драйфельден
Драйфельден (Dreifelden) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Вестервальд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 284 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,1 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 43 215. Муниципалитеттің басшысы — Андреас Вебер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
NGC 4360
NGC 4360 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4360 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40363, NGC 4360A, UGC 7484, MCG 2-32-28, ZWG 70.52, VCC 722.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Линда Де Мол
Линда Маргарета Де Мол (1964 жылы 8 шілдеде Хилверсюмде дүниеге келген) — голландиялық актриса және Нидерланды мен Германиядағы тележүргізуші. Ол голландық Endemol медиакомпанияның негізін қалаушы Джон Де Молдің әпкесі. Оның "Линда" атты жеке журналы бар.
Пайан
Пайан (Paião) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Фигейра-да-Фош муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Линда Де Мол
Жеке өмірі
Де Мол өзінің балалық шақтағы сүйіктісі, зергер Фред Рейтерге 1991 жылы 23 тамызда үйленді. 1995 жылдың қыркүйегінде олар ажырасқан. Көп ұзамай Де Мол режиссер Сандер Валемен таныса бастады. Бір жылдан кейін олар айырылысып кетті. Ерлі-зайыптылардың Екі баласы бар: Ұлы Джулиан (1997 ж.т.) және қызы Ноа (1999 ж. т.). 2007 жылдың 31 қазанында Де Мол мен Вале ресми түрде ажырасқаны туралы жарияланды. Содан бері Де Мол композитор және клавиатурист Ерун Ритбергенмен қарым-қатынаста.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тірі тұлғалар Санат:Әртістер Санат:Голландия тұлғалары Санат:Нидерланд тұлғалары Санат:1964 жылы туғандар Санат:Нидерланд өнертапқыштары Санат:Германия фильмдері Санат:Германия актрисалары Санат:Германия тұлғалары
Пайан
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2003 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 796 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,38 км² шамасында. Халық тығыздығы — 118,0 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария (Nossa Senhora do Ó).
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коимбра округінің елді мекендері
Өткелден өту құралдары
thumb Өткелден өту құралдары (Переправочные средства) — әскерлерді су бөгеттерінен өткізу үшін қолданылатын жүзбелі құралдар және көпірлі конструкциялар. Табельдік (штаттық) өткелден өту құралдарына понтон дық парктер, өткізуші-десанттық машиналар, көпір салғыш, механикаландырылған көпірлер, құрастырма темір көпірлер, десанттық қайықтар және жеке өткелден өту құралдары жатады. Өткелден өту құралдары орнына сондай-ақ, жергілікті жүзбелі құралдар (баржалар, қайықтар, катерлер, сал қайықтар т.б.) және қолға түскен құралдар (бөрене, тақтай, кеспектер, қалтқылар) қолданылуы мүмкін. Понтондық, парктер жүзбелі көпір мен сал-қайықтық өткелдерді салуға арналған. Олар көпірлі-сал қайықтық конструкциялардан, моторлы-сүйрегіш катерлерден және арнайы жабдықталған көліктік құралдардан тұрады. Өткізуші-десанттық машиналар (жүзбелі автомобильдер және шынжыр-табан жүзбелі транспортерлер) әскерлерді десант түрінде өткізу үшін қызмет етеді. Құрлықтағы олардың жылдамдығы 40-70 км/сағ., ал судағы жылдамдықтары 10-12 км/сағ., жүк көтергіштігі 14 т. дейін жетеді. Көпір салғыш және механикаландырылған көпірлер шағын өзендерден, каналдардан, орлардан, сайлардан және т. б. бөгеттерден өтуге арналған көпірлер салу (құрастыру) үшін қолданылады. Танктік көпір салғыштар сериялық, танкілер негізінде құрылып, шабуылдаушы болімшелердің ұрыстық реттерінде немесе олардың ілгерілеу бағыттарында әрекет етеді. Механикаландырылған көпірлер ережеге сәйкес автомобиль негіздерінде құралады. Олар әскерлердің ілгерілеу мен маневр жолдарында көпірлерді бірнеше рет құрастыруға мүмкіндік береді. Зауыттан шыққан жиналмалы темір көпірлер құрылыста (құрастыруда) және берік тіректі көпірлерді қалпына келтіруде қолданылады. Десанттық қайықтарды ең алдымен су бөгеттерінен соғыса өтуде бірінші эшелонның мотоатқыштар бөлімшелері қолданады. Жеке өткелден өту құралдары (жүзу киімдері және құтқарушы кеудешелер) жеке сарбаздарды өткізуге және су бөгеттеріндегі әр түрлі жұмыстарды атқаруға арналған.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Тонкий-Шор
Тонкий-Шор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лаявож өзенінің оң жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Еңіс жапсарлар
Көмірсутектердің қойнауқаттық жатынының дөңесі өңірінде су-мұнай жапсары мен су-газ жапсарының көлбеу жазықтыққа сәйкес келмеуі, яғни бүл жапсарлардың азын-аулақ дәрежеде, кейде айтарлықтай дәрежеде еңіс орналасуы. Жапсарлардың еңіс орналасуы қойнауқаттық сулардың динамикасындағы ерекшеліктерге байланысты, ал мұндай ерекшеліктердің негізінде сұйықтардың қойнауқаттардағы қозғалыс сипатының келтірілген қысым мөлшерлерінің күрт артуына яки күрт төмендеуіне тәуелділігі жатыр.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Қазақстан республикасы парламентінің құзыреті
Қазақстан республикасы парламентінің құзыреті — су қатынастарын реттеу саласында Қазақстан Республикасы Парламентінің қарауына мыналар жатады: су зандарын әзірлеу және жетілдіру; су қатынастарын реттеу мәселелері жөніндегі халықаралық шарттарды бекіту мен олардың күші жойылуын мәлімдеу.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Лядгей-Яха
Лядгей-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кара өзенінің оң жағалауынан 180 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Владислав Петрович Бузескул
Владислав Петрович Бузескул (24.02.1858-01.06.1931) - көне заманды зерттеуші орыс тарихшысы, КСРО ғылым академиясының академигі. Ежелгі Грекия тарихынан жазылған еңбектердің авторы ("Грекия тарихынан кіріспе", "Афины демократиясының тарихы" т.б.). Афины демократиясын реакцияшыл ғалымдардың шабуылынан қорғай отырып, Владислав оның құл иеленушілік сипатын ескермеді.
Дереккөздер
Санат:КСРО тұлғалары Санат:1858 жылы туғандар Санат:1931 жылы қайтыс болғандар Санат:КСРО тарихшылары
IC 5163
IC 5163 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 5163 Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Әлеуметтік белсенділік
Әлеуметтік белсенділік - мәселелерді шешуге саналы түрде бағытталған іс-әрекет. Әлеуметтік белсенділік арқылы жеке адамның мәдени дәрежесіне, білім деңгейі мен икемділігіне, қоршаған ортамен қарым-қатынасына беруге болады. Әлеуметтік белсенділіктің төмендегі адамдардың қоғамдық ортақ іс-әрекеттерден тыс қалғандығын, білімсіздігін және жігерсіздігін көрсетеді. Қоғамдағы өзгерістер адамдардың әлеуметтік белсенділігіне тікелей байланысты болып келеді. Әлеуметтік белсенділік — адамның әлеуметтік позициялық көрінісі. Әлеуметтік белсенділіктің өндірістік, қоғамдық-саяси, мәдени-танымдық, тұрмыстық, т.б. түрлері бар. Әлеуметтік белсенділіктің кең тарап, нығаюына қоғамдағы басқарудың әкімшіл-әміршіл жүйесі, іс-әрекетті шектен тыс бақылау, т.б. кері әсер етеді. Әлеуметтік белсенділік қоғамның өтпелі кезеңінде жаңа объективті жағдайлар қалыптасып, оны жүзеге асыру бағдарламасы анықталғанда халықтық сипат алады.
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология
NGC 56
NGC 56 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Любург
Любург (Lühburg) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Гюстров ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 264 адамды құрайды (31 желтоқсан 2009 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,29 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 53 056. Муниципалитеттің басшысы — Вильфрид Херман.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Гигроскопиялық ылғалдық
Гигроскопиялық ылғалдық — заттың ауадағы бу түріндегі суды денесіне тартып, ылғалдануы. Алдымен су молекулалары зат бетіне адсорбцияланып, біртіндеп сіңіп, капиляр түтікшелерде бірігеді. .
Қазақстан аумағындағы мұздықтар
Қазақстан аумағындағы мұздықтар — жер суару мен гидроэнергетиканың басты көзі. Мұздықтар тұщы судың орасан зор қоймасы. Қазақстан Ұлттық Ғылым академиясы География институтының ғалымдары республика мұздықтарының каталогын құрастырды. Соның нәтижесінде Қазақстанның тау мұздықтарының картасы жасалды. Қазақстан жерінде қазіргі мұздықтары таралған аудандары шығыс және оңтүстік-шығыс аймақтарындағы - Алтай, Сауыр жоталары, Жетісу Алатауы, Қырғыз Алатауы, Іле Алатауы, Күнгей Алатау, Теріскей Алатау жоталары. Республиканың барлық тауларында 2724 мұздық бар. Олардың алып жатқан ауданы - 2033,3 км². Бұл мұздықтардағы мұздың жалпы көлемі 100 км3. Ол - Қазақстан жерінде жиналатын өзен ағындарының жылдық мөлшерінен екі есе артық тұщы су қоры. Мұздықтардың географиялық таралуының жалпы жағдайы, олардың режімі мен мұзбасудың эволюциясы, су қоры жөніндегі зерттеулер кеңінен дамуда. Қазақстан мұздықтары жөнінде XX ғасырдың 20—30 жылдарында мол жиналған нақты материал іле және Жоңғар Алатауының қазіргі, көне мұзбасулары жөнінде жалпы түсінік берді, гляциологияның кейбір теориялык негіздерін жоне алғашқы ірі ғылыми қорытындылар жасауға мүмкіндік туғызды. Аса ірі мұздықтардың, өзендердің мүзбасу аңғарларының карталары жаса- лып, олардың үзындығы мен ауданының параметрлеріне баға берілді. Мұзбасудың орографияға, биіктікке, жоталардың орналасуына, климаттық жағдайларға байланыстылығы анықталды. Мұздықтардың қазіргі режімі зерттелді. Өзендерді қоректендірудегі мұздықтардың алатын орны айқындалды. Мұздықтардан қоректенетін ағындарды есептеудің теңдеулері ұсынылды. Жауын-шашын мен қар жамылғысы таралуының қалыптасуы мен дамуының заңдылықтары анықталды. Қозғалған мұздықтардағы мұз құрылымының, оның жылуының және механикалық қасиеттерінің өзгерістері қадағаланады. Мұздың серпімділігі, пластикалығы, геологиялық қасиеттері жөніндегі деректер жинақталды. Анықталған статистикалық және динамикалык параметрлер мұздықтардың математикалық теориясын дамытуға пайдаланылуда. Мұздықтар типінің кеңістіктегі айырмашылықтары сипатталды; мұздықтардағы гляциологиялық зоналылық анықталды; мұздың жылулық-физикалық параметрлерін аналитикалық есептеудің тәсілдері жасалды. Мұздықтар ауытқуының теориялық мәселелері шешілді. Геофизикалық тәсілдер мұздың электр тогын өткізгіштігін, оған электрод қадаларын қағу аркылы электр өткізу кедергісін өлшеуге мүмкіндік берді. Электрометрия тәсілі арқылы мұздың бетінен табанына дейінгі қозғалысының ішкі жылдамдығы анықталды. Мұздықтар бетінің фильтрациялық ерекшеліктерін көрсететін электр өрістері зерттелді. Жарияланған еңбектер: "Гляциологиялық зерттеулердің материалдары", "Мұздықтар каталогы", "Қазақстандағы гляциологиялық зерттеулер", гляциологтардың көптеген монографиялары. Қазақстан гляциологтары мұздықтардың ауытқуы жөніндегі халыкаралық семинарларға белсене қатысып отырды.
Қар сызығы
Мұздықтардың пайда болуы үшін, олардың орналасатын жер бедерінің болуы және жауын-шашын қатты күйінде жеткілікті түсуі шарт. Мұздықтар құрлық бедер пішіндерін қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Мұздықтар қалыптасатын алқап жер бетіндегі ерекше белдемде - хионосферада (грекше - қар қабаты) орналасады, оның төменгі жағы қар сызығы деп аталатын шекарамен шектеледі. Қазақстан тауларында қар сызығы ауаның құрғақтығы мен климаттың континенттігіне байланысты бірсыпыра биікте жатыр. Қар сызығы оңтүстікте биік болады, солтүстікке қарай едәуір төмендейді. Қар сызығының орташа биіктігі Тянь-Шань тауларында 3800 м-ден, Алтай тауларында 2600 м аралығында жатыр. Бір тау жотасының оңтүстік және солтүстік беткейлерінде қар сызығының биіктігі 200-400 м айырма жасайды. Тіпті бір беткейдің өзінде де батысы мен шығысында қар сызығының биіктігі жүздеген метр биік не төмен болуы мүмкін. Алтай тауларында қар сызығының орташа биіктігі солтүстік беткейде 2300-2800 м, оңтүстікте 2500-3000 м, Сауырда - 3300 м. Қар сызығы Жетісу Алатауының солтүстігінде 3300-3500 м, оңтүстік беткейде 3300-3900 м, ал Тянь-Шань тау жүйесінің солтүстік жоталарында, атап айтқанда, Іле Алатауының солтүстік беткейінде ол 3700- 3900 м биікте, оңтүстікте 3900-4200 м биікте өтеді.