cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
I Пётр
I Петрдiң реформалары
Таптық қайшылықтардың шиеленiсуi орталықтағы және жергiлiктi самодержавиелiк аппаратты нығайта түсудi, соғыс жүргiзе алатын тұрақты армия құруды талап еттi. Реформалардың алғышарттары XVII ғасырдың өзiнде-ақ қалыптасты. Бұл уақытта мемлекет Романовтар әулетiнiң алғашқы өкiлдерiнiң мемлекеттiк қызметiнiң нәтижесiнде Аласапыран жылдардың салдарынан туындаған әлеуметтiк-экономикалық және саяси дағдарыстан шыққан едi. Iшкi нарықтың қалыптасуы сауда ережелерiн реттеу қажеттiгiн туындатты. Осыған байланысты 1653 жылы “Жарғылық кедендiк грамота” қабылданды. Қаржылық және салықтық жүйелер жетiлдiрiлдi. Монархияның сословиелiк-өкiлдiк формасының саяси құрылысы бұрынғыдан да абсолюттiлiкке ұмтыла түстi: бiртiндеп земстволық соборлардың қызметi тоқтатылды, патша атақтарының iшiнен шексiз билеушi дегендi қолдану жиiледi. Боярлар думасының билiгiн шектеудегi алғашқы қадам жергiлiкшiлдiктi шектеу (1682) болды. Жалпымемлекеттiк заңнама — Соборлық ереже (1649) рәсiмделдi. Қарулы күштердiң сословиелiлiгi мемлекет қажеттiлiгiн ендi қанағаттандырмады, сондықтан жатжерлiк үлгiдегi полктер құрыла бастады. Мәскеу мемлекетiнiң империялық сипатқа ие болған сыртқы саясаты iштей нығайып, белсендi әрекет ете бастады. Елде реформалар, негiзiнен, күш қолдану әдiстерiмен және мемлекеттiң экономикаға белсендi араласуымен қатар жүрдi.Олардың көпшiлiгiнде ойластырылмаған, асығыстық сипат болды, бұл соғыстағы сәтсiздiктерден, сондай-ақ кадрлардың, тәжiрибенiң жоқтығынан және өкiмет билiгiнiң ескi аппаратының қысым жасауынан көрiндi.I Петрге дейiн елдiң қарулы күштерiн соғыс болған жағдайда шақырылатын, соғыс аяқталған соң үйлерiне таратылатын жергiлiктi дворяндық жасақтар мен тұрақты атқыштар әскерi құрады. XVIII ғасырдың алғашқы бөлiгiнде дворяндық жасақтар, атқыштар әскерi жойылып, оның орнына қуатты тұрақты армия құрылды. Сонымен қатар қарулы күштердiң құрамында украиндық, дондық, жайықтық және жергiлiктi казактар ұйымы және ұлттық құрамалар (башқұрттар, қалмақтар) сақталып қалды. I Петр патшалығының соңында жаңа тџрақты армияда 126 полк болды. Жалпы әскер саны 200 мың солдатқа жеттi. Ол кезде казактардың тұрақты атты әскерiнде 100 мыңнан аса адам болды.Әскери реформа, iс жүзiнде тұтас мемлекеттiң мақсат-мүддесiн айқындады. I Петр армия мен флотты басты қамқорлыққа алды. 1694 жылы орыс армиясы жүргiзген iс-шаралар, сондай-ақ Азов жорықтары (1695, 1696) әскери құрылым қуатының қаншалықты төмен екендiгiн көрсеттi. Жаңа армияның негiзi 1687 жылы құрылған Преображенск және Семенов “ойын-ермек” полктерi болды. Армияны жасақтаудың негiзiне рекруттық жүйе (1705) алынды. Соған сәйкес қатардағы құрамға шаруалар мен басқа да салық төлейтiн сословиелердiң өкiлдерi алынды,23 ал офицерлер корпусы дворяндардан құрылды. Әскери мiндеткерлiк өмiр бойғы және тұрақты болып жарияланды.Мiндеткерлiктiң мәжбүрлеушi сипатына қарамастан, I Петр уақыт өте келе тұрақты ғана емес, сондай-ақ жалдамалы армиядан мүлдем ерекшеленетiн бiр ұлтты армияға да ие болды.
thumb|alt=A.|left|Азов соғысы І Петр Ресейдің әскери қуаты мен халықаралық беделін арттыруға тырысты. Тұрақты орыс армиясы мен әскери-теңіз флотын құрып, әскери мектептің негізін қалады, әскери өнеркәсіпті дамытуға ерекше көңіл бөлді. 1695 — 96 жылдары Ресей түріктермен соғыс нәтижесінде Азов бекінісін алып, Азов теңізіне шықты. 1700 жылы Түркиямен бейбіт келісімге келіп, Еуропадағы ең қуатты держава — Швециямен соғысқа кірісті. 1700 — 21 жылдары Солтүстік соғыс нәтижесінде Ресей жеңіп, Еуропадағы қуатты державалар қатарына қосылды. 21 жылға созылған Солтүстік соғыста жеңіске жеткен ол император атанып, Ресей империяға айналды. 1721 жылы Ништадт бейбіт келісім бойынша Ресей Карелияға, Рига мен Нарва қалаларына иелік етіп, Балтық теңізіне шықты. 1722 — 23 жылдары Парсы жорығы нәтижесінде Ресей Дербент және Баку қалаларымен бірге Каспий теңізінің Батыс жағалауына иелік етті.
Ресейді қайта құру
thumb|alt=A.| Санкт-Петербург Балтық теңiзiнiң жағасында құрылысының идеясы, Alexandre Benois, 1916 І Петр басыбайлылық құқықты, помещиктердің қоғамдағы жоғары орнын сақтай отырып, Ресейдің дамыған Батыс Еуропа елдерінен артта қалуын жоюға бағытталған реформалар жүргізді. Бұл реформалар боярлар мен дінбасылардың қарсылығына ұшырады. І Петр-ге қарсы топтардың наразылығы 1697 жылы И.Циклер қастандығы, 1698 жылы атқыштар көтерілісі мен 1718 жылы өз ұлы Алексейдің қастық әрекеттерінде көрініс тапты. Оның билігіне қарсы 1705 — 06 жылдары Астрахан көтерілісі, 1707 — 09 жылдары К.Булавин көтерілісі, 17 — 18 ғасырларда Башқұрттар көтерілісі болып, олар қаталдықпен басып жанышталды. І Петр реформалары қоғамдық өмірдің барлық салаларын қамтыды. Басыбайлы шаруалардың жеке басына салық енгізілді, шаруаларды қала, бекініс, көпір құрылыстарына тарту заңдастырылды. 1722 жылы әскери және азаматтық қызмет тәртібі бекітіліп, мемлекеттік қызметке тегіне қарамай алу енгізілді. Ауыл шаруашылық, металлургия, тау-кен өндірісі, сауда дамыды. Саудагерлер 2 гильдияға бөлініп, қолөнершілер мамандығына сәйкес цехтарға біріктірілді. Оның мемлекеттік аппаратқа енгізген реформалары орыс самодержавиесінің 18 ғасырда дворяндық монархияға айналуында маңызды қадам болды. Боярлар думасы сенатпен (1711), приказдар коллегиялармен (1718) ауыстырылды. Мемлекет басқаруды бақылайтын генерал-прокурор басқаратын прокурорлар қызметі енгізілді. Шіркеуге мемлекеттік бақылау орнату мақсатында жоғары діни орган — синод құрылды. 1708 — 09 жылдары воеводалықтар және наместниктер орнына 8 (кейін 10) губерния мен уездер құрылды. 1703 жылы Петербургтің негізгі қаланып, 1712 жылы астана Мәскеуден осында көшірілді.
І Петр мәдениет, халық ағарту саласында да ірі реформалар жасады. Зайырлы мектептер пайда болып, шіркеудің білім берудегі үстемдігі жойылды. Орыстың алғашқы көпшілік театры құрылды. 1703 жылы “Ведомости” газеті жарық көрді. 1699 жылы пушкарлар мектебі, 1701 жылы математика-навигация ғылымдары мектебі, медицина-хирургия мектебі, 1715 жылы Теңіз академиясы, 1719 жылы инжинерия және артиллерияшылар мектебі, алғашқы мұражай-кунсткамера, 1725 жылы Петербург ҒА ашылды. Сәулет өнері дамып, Батыс Еуропа мәдениетімен байланыс күшейді. Ресейдің шетелде тұрақты елші ұстауы тұңғыш рет І Петр тұсында басталды.
Сол кездегі Қазақстан
І Петр Қазақстанды Азияға шығатын “кілт пен қақпа” деп таныды. Оның бұйрығымен 1715 — 24 жылдары Сібір губернаторы М.П. Гагарин мен Қазан губернаторы П.С. Салтыков Тәуке, Қайып және Әбілқайыр хандардың елшілерін қабылдады. І Петр-нің тікелей жарлығымен салынған әскери-инжинериялық құрылыстар — Ямышевск, Омбы, Железинск, Семей, Өскемен, Коряков, т.б. әскери-қорғаныстық пункттер Жоғары Ертіс шебін құрап, қазақтарды жоңғар шапқыншылығынан қорғауда белгілі дәрежеде рөл атқарса, сонымен қатар қазақ жерін отарлауға алғышарт жасады.
Қызыл аяқбақа
Қызыл аяқбақа (Rana asiatica) - бақа тұқымдасы түрі, 1898 жылы Бедриага ашқан.
Таралу аймағы тарылып, саны азайып келе жатқан түр. Негізгі таралу аймағы - Балқаш көлі. Қырғызстанмен шекарадағы «Черная речка» елді мекенінің маңайынан табылыу ерекше жағдай. Іле, Алматы, Қаскелең өзендерінде, Алматы қаласы мен оның төңірегінде кездесуі бұрын уйреншікті болатын, кәзір бұл жерлерде кездеспейді. Оны кәдімгі көлбақа ығыстырған деген болжам бар. Қолдан өсірілмеген. Қорғау үшін Шарын өзенінің жайылымындағы Шетен бағынан ерекше қорғалатын жер бөлінсе орынды болар еді.
Дмитрий Иванович Блохинцев
Дмитрий Ива́нович Блохинцев (1907, 29-желтоқсан, Мәскеу — 1979, 27-қаңтар, Дубна) — Кеңес одағының физигі, КСРО Ғылым академиясының мүшесі (1958), ӨКСР Ғылым академиясының мүшесі, Кеңес Одағы Коммунистік Партиясының 1943 жылдан бергі мүшесі.
Қызыл аяқбақа
Дереккөздер
Санат:Нағыз бақалар
Дмитрий Иванович Блохинцев
Өмірбаяны
Бала кезінен ұшақ және зымыран жасаумен қызыққан ғалым, дифференциалды және интегралды есептеулердің негізін өз бетімен оқып, В. Оберт пен М. Фалирдің жұмыстарымен танысып, К. Э. Циолковскиймен хат жазысып тұрған.
ММУ-дың физика факультетін аяқтап (1930), осы университетте білім берумен айналысты (1936 жылдан бастап - профессор, одан кейін теориялық ядролық физика кафедрасының басшысы). ММУ-дың физика факультетіндегі ядролық физика бөлімінің негізін қалаған. 1935—1947 жылдар аралығында КСРО Ғылым Академиясының Физика институтында қызмет атқарған.
1947 жылдан бастап — Обнинск қаласындағы ғылыми зерттеу зертханасының директоры, осы зертхана негізінде кейінірек Физика-энергетикалық институттың негізін қалады.
Дубна қаласындағы Біріккен ядролық зерттеулер институтының негізін қалаушылардың бірі. 1956 жылы он бір республиканың Өкілетті Уәкілдерінің Комитеті бірауыздан оны осы институттың алғашқы директоры етіп сайлады.
1956—1965 жылдар аралығында БЯЗИ-дың директоры, 1965 жылдан бастап — БЯЗИ-дың теоретикалық физика зертханасының директоры
Дереккөздер
Санат:КСРО физиктері Санат:КСРО ғалымдары Санат:Академиктер Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:Мәскеуде туғандар Санат:Мәскеу мемлекеттік университетінің физика факультеті түлектері
Глубокое кенттік әкімдігі
Глубокое кенттік әкімдігі — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Глубокое кенті кіреді. Орталығы — Глубокое кенті.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 9652 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Глубокое ауданы ауылдық округтері
Лекрин
Лекрин (Lecrín) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Гранада провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Валье-де-Лекрин ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гранада елді мекендері
Эль-Кувейт
Әл-Кувейт, Кувейт (الكويت) — Кувейт мемлекетінің астанасы. Қала тұрғындарының саны — 32,4 мың (2005), қала маңындағы басқа облыстардың тұрғындарының санын қосса — 1 млн-нан астам адам өмір сүреді.
Санат:Кувейт қалалары Санат:Азия елордалары Санат:XVIII ғасырда құрылған елді мекендер
Көкбастау (Абай облысы)
Көкбастау — Абай облысы Ақсуат ауданы, Құмкөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсуат ауылынан оңтүстікке қарай 33 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 187 адам (95 ер адам және 92 әйел адам) болса, 2009 жылы 120 адамды (63 ер адам және 57 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақсуат ауданы елді мекендері
1759 жыл
Түсініктемелер
*
Іле (айрық)
Іле сөзі мынадай мағыналарға жатуы мүмкін:
Петрология
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том
Санат:Петрология Санат:Геология
Вероли
Вероли (Veroli) — Италиядағы қала, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Фрозиноне провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 20 091 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 165 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 120 км² шамасында. Пошта индексі — 3029.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Maria Salomé. Жыл сайынғы мерекесі — 25 мамыр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Мечка (Кубра тармағы)
Мечка — Ресейдегі өзен. Тверь облысы, Мәскеу облысы, Ярославль облысы, Владимир облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кубрь өзенінің сол жағалауынан 1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Иваньков су торабынан Уголь су торабына (Уголь суқоймасы) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Клеткамп
Клеткамп (Kletkamp) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Плён ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 128 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 11,52 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 57 038.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Гүлдесте
Гүлдесте thumb|Қытай гүлдестесі Гүлдесте мен гүл шоқтарын салуға ваза, түрлі  сауытта себеттерді пайдалануға болады. Гүлді әдемілеп орнықтыру үшін мүктен тығыздан жасалған және сыртынан жіңішке сымтемірмен шандылған «жастықшаға» бекіту керек. Сондай-ақ керамика, пластмассадан жасалған түрлі бекіткіштерді, металл істікшелерді пайдалануға болады. Кейбір жағдайларда биік вазалардағы гүлдер дұрыс тұруы үшін оның түбіне аздап құм себеді, сосын қарағай немесе шырша бұтағын салып айқастыра байлайды да, сабағы жіңішкелеу гүлдерді (қалампыр, қызғалдақ) соған бекітеді. Гүлдестені құрастырғанда оның қандай болып шығатыщлн алдын-ала ойластырған жөн. Гүлшоғы шатырай немесе тек бір жаққа бағытталуы мүмкін. Ас столына және мерекелік дастарқанға қоятын гүлдестені барлық жағынан бірдей жақсы көрінетін аласа вазаларға салған дұрыс. Ал интерьердің жекеленген бұрыштарын әсемдеуге бір жаққа бағытталған гүлдесте мен композициялар қолайлы гүлдестелердің туған күнге, қалыңдыққа, мүшелтойға, қаралы күнге арналған түрлері болады.
Сәбидің туған күніне арналған гүлдесте
Сәбидің туған күніне арналған гүлдесте шағындау болады және ашық түсті гүлдерден жасалады. Балаларға сыйлайтын гүлдестеге әдемі ойыншықтар мен тіл үйіретін тәтті конфеттер қосса тіпті жақсы. Үлкен кісінің туған күніне оның өзі жақсы көретін гүлден немесе сабағы ұзын әсем гүлдерден (қызғалдақ, гладиолус, қалампыр) жасалған гүлдесте сыйлаған жөн.
Қалыңдыққа арналған гүлдесте
Қалыңдыққа арналған гүлдестені ашық түсті (қызғылт, ақ, ақшыл сары) гүлдерден жасайды. Оған раушан, қызғылдақ, қалампыр, сирень гүлдерін пайдалануға болады. Аспарагус, сүмбіл өсімдіктерінің майда бұтақшалары мен ашық түсті лента мұндай гүлдестенің ажарын аша түседі. Қалыңдыққа гүл таңдағанда оның бойын, көйлегінің түсін, қоршаған ортасын да ұмытпаған жөн. Мүшелтойға арналған гүлдестелер ірі, кәдімгі мерекелік гүлдестелерден әлдеқайда салтанатты болып келеді. Оны раушан, лала, гладиолус гүлдерінен жасаған абзал. Қаралы оқиғаға арналған гүлдестелер күңгірт, қоңырқай түсті гүлдерден (қызылқоңыр раушан, гладиолус, нарғыз гүл) жасалады.
Үзілген гүлді күту
Үзілген гүлді ұзақ уақыт сақтау үшін бірқатар ережелерді білген дұрыс. Қай мерзімде үзудің керектігін білудің маңызы ерекше. Фрезия, көкнәр гүлі, нарцисс, амариллис, қызғалдақ және раушан гүлінің бірқатар сорттарын қауызы жартылай не толық ашылған кезде үзеді. Аквилегия, анемон, гладиолус, ирис, лала, лущ, монтбреция, таушымылдық гүлдерін қауызын енді жарып келе жатқанда үзген дұрыс. Темекішөп гүлін, гербер, дельфиниум, сепкілгүл, алтыншар, хош иісті бұршақгүл, барқытшөп гүлін, роза гүлдерінің бірқатар түрлерін қауызын жартылай және толық жарған кезде үзген орынды. thumb|230px|[[Портлендік гүлдесте (I ғ. б.з.б.)]]
Нарғыз гүл, хризантема, флокс, біржылдық астра, ноготка, цинния, львиный зев гүлдерін толық ашылған кезде үзген абзал. Гүлдерді таңертең ерте немесе кешке күн батқан кезде үзеді. Үзілген гүлдің артық жапырақтарын қиып тастау керек. Гүлдің сабағын су құйылған ыдысқа (тегеш, үлкендеу кастрюль) батырыл тұрған күйі пышақпен (қайшымен емес) қиғаштау етіп кеседі. Сабағы қатты гүлдерді (раушан, астра т. б.) ұзыншалау етіп қиғаштан қырқалы. Сабағы ағаш тәріздестерді қабығының біраз бөлігін артып, ұзын (5—10 ем) кесіп, жұқартады (мәселен, сирень, форзңция гүлдерін). Сүттіген шырынды сабағы бар гүлдерді (көкнәр, сүттіген гүлдері т. б.) екінші рет қайта кесіп, ұшын ыстық суға (-{-950-қа дейін) салады немесе 3—5 секунд отқа ұстап күйдіреді. Сосын ұйыған сүттіген шырынын қырып тастайды. Үзілген гүлді вазаға салып, толтыра су құяды (герберден басқасын, оның 1/3 бөлігін ғана суға батырады, өйткені оның жұқа түк бас қан сабағы суда тез шіриді). Үзілген гүлге құбырмен келетін онша суық емес суды пайдалануға болады. Мимоза гүлінің сабағьш ыстық суға салғанмен, қауызына суық су шашу керек. Көптеген гүлдердің суын күн сайын ауыстырыл отырған дұрыс. Үсті-үстіне еселеп су құйын отырған жағдайда да гүлдің суын 2—3 күнде толығымен жанарлан жөн.
Ұзағырақ сақтау
Үзіп алынған гүлді ұзағырақ сақтау үшін суға қоректік заттар қосуға да болады. 2—5 процент қант қоспасьш пайдалану жақсы нәтиже береді. Мұндай қоспала раушан, қызғалдақ, қалампыр, сирень, хош иісті бұршақ гүл фрезия гүлдері жақсы сақталады. Ал цикламен, амариллис, кестежусан, клематис (ләмәнос) гүлдерін мұндай қоспала ұстауға болмайды. Бактерия дамуының алдын алу үшін бактерицидгі заттар: марганец қышқылды калий (бірнеше түй ірілен), аспирин (1 литр суға 1 таблетка), лимон қышқылы (1 литр суға 2—3 грамм), спирт (1 литр суға 10 мл., клематис гүлі үшін) қосуға да болады. Әр түрлі гүлдерді бір вазада ұстауға болмайды. Кесілген кезде кейбір гүлдерден бөлінетін заттар екінші біреулеріне зиянды әсер етеді. Раушан гүлі өзімен бір вазадағы басқа гүлдерді тез солдырады, тіпті қызыл қоңыр және сарғыш түсті раушан гүлдерін бір вазаға қойса, соңғысы бірден сола бастайды. Дала, қалампыр, нарциссті бөгде гүлдермен бірге сақтауға болмайды. Душистый горошек, резеда, сары примулдар басқа гүлдердің солуын тездетеді. Қызғалдақ пен ботакөз гүлдеріне ландыш қосса бірден солады, сары иримулдар — басқа түсті примулдарға, лаламаргариткалар мен көкнәр гүлдеріне әсер етеді.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс
Мұхаммеджан Мұратұлы Сейсен
Мұхаммеджан Мұратұлы Сейсен (14 ақпан 1999, ) — қазақ футболшысы, Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы мен "Тараз" клубының қақпашысы. "Тараз" клубының түлегі. Карьерасын 2018 жылы осы клубта бастады.
Қазақстанның жастар құрамасында ойнады.
Ұлттық құрама сапындағы тұңғыш ойынын 2021 жылы 4 маусымда Солтүстік Македонияға қарсы өткізді.
Николау-Вергейру
Николау-Вергейру (Nicolau Vergueiro) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пасу-Фунду экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 759 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 155,82 км² шамасында. Халық тығыздығы — 11,7 адам/км².
Тарихы
Қала 1992 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Дәліз
Дәліз, веранда — бақтағы үйдегі немесе саяжайдағы жаздық бөлме, екі немесе үш қабырғасы әйнектеледі. Дәліз үймен бірге немесе оған жапсарластыра салынады. Үйді бақтағы немесе саяжайдағы учаскеде салған кезде оның дәлізін баққа яки табиғи көрікті жерге қаратып орналастыру керек. Егер үй көше мен учаскенің шекарасына жақын орналасса, дәлізді көше жағына қаратып салудың қажеті жоқ. Бақтағы шағын үйде дәлізді кіре беріс бөлме, асхана, сонымен қатар тынығатын орын есебінде пайдалануға болады. Кейде дәліздің ішінен үйдің екінші қатарына көтерілетйг баспалдақ орнатылады. Дәліз арқылы бөлмеге өтетін жағдайда есікті сыртқа қарай ашылатындай және жиһаз тіке өтуге кедергі жасамайтындай етіп орнатқан тиімді. Дәлізді біріне-бірі тығыз түйістірілген бірнеше терезе блоктарын орнатыл әйнектеуге болады. Әйнектелген блоктардың астыңғы жиегінің еденнен биіктігі ең көп дегенде 45—50 cм болуға тиіс. Ал әйнектелген блоктар мен төбенің аралығындағы қабырғаның шағын бөлігін өз қалпында қалдырған жөн; бұл терезе пердесіне арналған штанганы іліп қоюға мүмкіндік береді. Дәлізде күннен қорғану үшін қамыстан тоқылған перделерді пайдалануға болады. Дәліздің көлемі шағын болса (10-12 м2), сыртынан жабылатын тор көзді темір қақпақтар жасап қойған жөн. Кірер есікті дәлізден ас үйге өтетін етіп орнатқан қолайлы. Бұл тамақ даярлайтын жерден ас ішетін орынға дейінгі қашықтықты қысқартады (егер дәлізде тамақтанатын болса). Үйде асхана немесе ас үй бар болса, дәлізді негізінен тынығу үшін пайдаланады, мұндай жағдайда әдетте, жалпы бөлмеден тікелей дәлізге апаратын есік салынады, жалпы бөлме мен дәліздің аралығына ішінара немесе түгел әйнектелген қабырға орнатуға болады (бұл жалпы бөлменің аумағын кеңейтіл көрсетеді). Бақтағы үйдегі дәлізге ас столы, орындықтар, тынығуға арналған кресло қойылады. Көлемі шағын дәліздерде тасымалдауға қолайлы мебельді — жиналмалы столдар мен орындықтарды, Сондай-ақ тоқыма мебельді пайдаланған тиімді. Дәлізге арналған мебель жеңіл және қажет болған жағдайда бақ ішіне немесе жалпы бөлмеге оңай апарып қоюға ыңғайлы болуға тиіс. Сырт киім үшін дәлізге киім ілгіш немесе шкаф орнатуға болады. Қабырғаларды, ағаш конструкцияларды, мебельдерді өңдеу үшін мөлдір түсті лактарды, ашық түсті майлы бояуларды, нитроэмальдарды пайдалану ұсынылады.
Дереккөздер
Санат:Үй тұрмысы Санат:Тұрмыс
Чуварез
Чуварез — Башқұртстанның Уфим ауданындағы ауыл, Черкас ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 205 адамды құрады. Пошта индексі — 450517, ОКАТО коды — 80252872007.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Жұмат Әмзеұлы Махамбетов
Жұмат Әмзеұлы Махамбетов (1945 ж. т.), әнші (баритон). ҚР-ның еңбек сіңірген артисі (1992). Құрманғазы атындағы Қазақтың мемлекеттік консерваториясын (1972; ҚР халық артисі Мұрат Мұсабаевтың класы бойынша) бітірді. Жамбын атындағы мемлекеттік филармониясының солисі болды. Т. Жүргенов атындағы Театр және кино институты эстрада әншілері кафедрасының доценті. М. Қазақ композиторларының лирикалық, патриоттык әндерін нақышына келтіріп, ерекше сезіммен, жүрекке жылы тиетін қоңыр дауыспен орындайды. М-тың репертуарынан еуропа және орыс композиторларының классикалық туындылары, романстар (Туноның «Фауст» операсынан Валентиннің каватинасы, Моцарттың «Дон-Жуан» операсынан Дон-Жуан ариясы, Вердидің «Травиата» операсынан Жермонның ариясы, Чайковскийдің «Евгений Онегин» операсынан Онегиннің ариясы т. б.) орын алған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Қызылшың (өзен)
Қызылшың (өзеннің жоғарғы жағы Бұғыөзен) — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шу өзенінің оң жағалауынан 217 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 79 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Инк мәдениеті
Инк мәдениеті - орта ғасырларда Оңтүстік Америкада өркендеген жергілікті үндістан мәдениеті. Негізінен қазіргі Перу мемлекетінің аумағында таралған. Ғалымдар инктерде жазу ісінің алғашқы түрі кипу болған деп санайды. Кипу жеңіл, жұқажіп түрінде жүннен иірледі керектң мәліметтер ең алдымен цифрллық деректер, арнаулы түйіндер арқылы беріледі. Пачакамака пүтханасы табылатын бір кипудың салмағы 6 кг. Мұндай көлемді кипулерде аса көп мөлшердегі мәліметтер жиналған. Кипуды оқып берумен айналысатын арнаулы кәсіптің адамдары кипукамайоктар көптеп саналңан. Испандықтардың хабарлауына қарағанда, олар мұндай хаттарды өте тез мүдірмей оқитын болған. Инк архитектурасында сарайлар, пүтханалар, қамалдар, обсерватория мен амфитеатрлар салу кең орын алған. Тастан қаланған мүндай қүрылыстарға геометр тұрғыдан мығым, бойшаң емес формалар тәң. Зергерлік мүсіншілік өнерде бағалы металдарды кеңінен қолдану өрістеген. Испандықтар шапқыншылығы кезіндегі кездесетін қатыгездікпен жүргізілген қырғын барысында халықтың елеулі бөлігі жойылып, қалалар талқандалды. Бей-берекет тонау салдарынан көптеген мәдени жетістіктер олардың ішінде тамаша өнер бұйымдар ізсіз құрып кетті.
Инк мемлекеті
Осы мәдениет ықпалымен 10-12 ғасырларда Перу жағалауының солтүстігінде аса ірі Чиму мемлекеті құрылды. Көршілес тайпаларды өздеріне бағындыру арқылы күшейген мемлекет үлкен үйлер салды мелиорация саласы дамыды.Чиму мемлекетін Инктер құлатты. Инктер 12-13 ғасырларда Урумбамба өзен бойында Куско қаласын салды. Осы аймақта 200-ден аса ұсақ қала-мемлекеттер бар болатын. Инк мемлекет көрші тайпалардан қорғану үшін Куско қала төңерегінде бірге бастады. Осы әскери одақты басқарған инктер өз жауларын талқандап, 1438 жылы қүдіретті Тауантинсуйу «кечу тілінде – дүниенің төрт елі» мемлекетін құрды.
Куско қаласы осы мемлекеттің астанасына айналды. Инктер өз билеушілері Пачакутек (1438-1471жылдары), Тупак купанки (1471-1493 жылдары), Уайн Капак (1493-1525 жылдары) тұсында көршілес аймар, чима, тағы басқа тайпаларды бағындырып, қазіргі Перу, Боливия, Эквадо, Чили, Аргентина мемлекеттері тұрған жерлерді бағындырады. Мемлекетке кечуамен қатар басқа тілде сөйлейтін көптеген тайпалар мен халықтар тұрды. Билеуші топ инктер патшаның тәкелей ұрпақтары және 4 артықшылықты инктер (ерекше қызметі үшін құлақтарына алтын сырға тағуға рұқсат алғандар) болып екіге бөлінеді.Мемлекет билеушісі Сапа Инк (Дара Инк) деп аталып оның билігі шексіз (саяси, әкімшілік, сот, әскер дін тағы басқа) болды.
Ол Күн құдайының (Инти) жаралған деп саналады. Интидің түсі көк жасыл түсті изумруд пен оюлы алтын дөңгелек болды. Оған арнайы Күн храмы салынып, тек жоғары билеуші ғане кіре алады. Инктер сондай-ақ жерге (Мама пача), суға (Мама Коча) табынды. Инк қоғамы қауым (айлью) болып өмір сүрді. Олар жерді бірігіп пайдаланады. Жер көлемі отбасы мүшелерінің санына қарай жыл сайын қайта қаралып отырады. Жиналған өнімнің 2/3 бөлігі мемлекет пен діни қажеттерге жұмсалды. Қауым мүшелері һз араларынан жауынгерлер шығарады, мемлекетке тегін жұмыстар, (сарай, храм, бекіністермен көпір салу, арна қазу) атқарады. Инктер жер өңдеуде күрделі суландыру жүйесі мен тыңайтқыштарды пайдаланды. Тау етектерінен су жоғары қарай сатылық жүйе мен (терраса) шығарылды. Жүгері, картоп, бұршақ, асқабақ, мақта ананас, банан өсірді. Қолөнер жақсы дамыды. Ет, жүн алу үшін және жүк тасуға ламаларды пайдалнды. Жылды 4 маусымға, 12 айға бөлді, адам сүйегіне опперация жасады. Куско қаланы түпкір түпкірімен байланыстырған 15 мың,км жақсы жолдар болды. Хат тасу эстафета арқылы тез жеткізіліп отырды.
Билеуші Уаин Капак өліп үлкен ұлы Уаскар (1525-32) таққа отырғаннан кейін елде ішкі толқулар орын алды. Қайтыс болған билеушінің некесіз ұлы Атауалып (1532-1533) оған бағынбай қаңқұйлы соғыс басталды. Соғыста Атаулып жеңіске жетіп, Уаскар өлтірілді. 1520 жылдан бастап испандар Американы отарлай бастады. Испандар 1532 ж. 16 қарашада болған шайқаста Атауальпті тұтқынға түсірді. Билеушіні босату үшін инктер испандарға бір бөлме толған алтын, екі бөлме күміс берді. Бірақ испандар оны тұншықтырып өлтіріп, Куско қаласына кірді. Инктер қарсылығын жалғастырып, таулы аудандарда жаңа Инктер мемлекетін құрды, ол 1570 жылға дейін өмір сүрді. Отаршыларға қарсы Инктер мемлекетін қалпына келтіру үшін болған азаттық күрестері 1780 жылға дейін созылды.
IC 3616
IC 3616 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42309, IC 3612, UGC 7814, ZWG 99.102, VCC 1779, NPM1G +15.0376.
Сыртқы сілтемелер
IC 3616 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Үй артында қол ағаш
«Үй артында қол ағаш» — ұлттық ойын.
Бұл ойынды 10—15 жас өспірім, кейде одан да көп бала, топтасып ойнайды.
Ойын тәртібі: Қатынасушылар бірінің қолынан бірі ұстап дөңгелене тұрады. Ойын бастаушы не белбеу, не орамал алады да, дөңгелене тұрған топтың сыртын айнала жүгіріп былай дейді:
Үй артында қол ағаш, Желбау тартам, есік аш.
Бұл сөзді бірнеше рет қайталай береді. Дөңгелене тұрған ойыншылар:
Үй артында қол ағаш, Жел кірмесін, есік бас,
— деген сөзді қайталай береді. Тұрған ойыншылар ұстасқан қолдарын ажыратпайды. Ол — есік ашпағанның белгісі. Енді:
Үй артында қол ағаш, Желбау тартам, есік аш,
— деп жүгіріп жүрген ойыншы өзі таңдаған бір ойыншының артына орамалмен бір соғып қалады да, оны сол ойыншыға тастай сала:
Үй артында қол ағаш, Озам десең, ала қаш,
— деп өзі сол бетімен жүгіре береді.
Осының боларын біліп, әзір тұрған ойыншы да «қол ағашты» ала сала, әлгі балаға қарай қарамақарсы жүгіреді. Бұл кезде дөңгелене тұрған балалар:
Үй артында қол ағаш, Қол ағаштан ала қаш. Бұрын келген балаға Тездеп бар да есік аш,
— деп хормен айтып тұрады.
Қол ағаш, қол ағаш! Жел кірмесін, есік бас! —
деген сөзді барлық бала хормен тағы да айтады. «Есік жабылады». Енді осы қалып қойған бала бәрін қайталап орындайды. Ойын осылай созыла береді. Ойын балаларды коллектившілдікке, бірігіп әрекет жасауға, творчестволық ынтымақтыққа үйретеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақтың ұлттық ойындары
Қотырбұлақ (Алматы облысы)
Қотырбұлақ — Алматы облысы Талғар ауданы, Бесқайнар ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 92 адам (50 ер адам және 42 әйел адам) болса, 2009 жылы 112 адамды (50 ер адам және 62 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Талғар ауданы елді мекендері
Әуе компаниялары кодтары-V
Санат:Әуе компаниялары кодтары тізімі
Выношкова
Выношкова — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пеженга өзенінің оң жағалауынан 37 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері
Түрксіб (айрық)
Негізгі ұғым:
Елді мекендер:
Мәдениетте:
Цирингс
Цирингс (Zierings) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Кремс-Ланд округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1371 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 47.55 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — KR, ресми идентификациялық коды — 3 13 36.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Альберт Пани саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Әлеуметтану негіздері
Әлеуметтану негіздері — 2011 жылы Қарағанды қаласы «ҚарМТУ» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Д. Г. Шорманбаева. Беттер саны — 66.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-296-037-2.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:ҚарМТУ баспасының кітаптары
NGC 3076
NGC 3076 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1836 жылы 12 ақпанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3076 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28766, ESO 566-34, MCG -3-26-2, PGC 28769.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Пэндлтон (Орегон)
Пэндлтон (Pendleton) — Орегон штатының Umatilla округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 16 612 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26.0 км² шамасында. FIPS коды — 41-57150.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Тұмар ханша
Тұмар (Томирис) (грек. Τόμυρίς, көне парс. Tahm-Rayiš, көне иран.: Tahmirih — "Батыл") (ж.ж.с.д. 570-520) — күнгей түркі сақ халықтарының байырғы заманда ел билеген атақты әйел патшаларының бірі, массагет халқының байырғы заманда ел билеген атақты ханшайымы. Себебі грек жазбаларында оның елін "массагет" деп атайды. Тұмар ханша есімінің тарихқа еніп әлемге танылуы - Ахемен әулетінен шыққан, "төрт құбыланың тұтас билеушісі" атанған парсының әйгілі патшасы Кирдің (ж.ж.с.д. 558-530.) Орта Азияға басқыншылық жорықпен келген "жеңілуді білмейді" деп дәріптелген әскерін ашық шайқаста тас-талқанын шығарып жеңуімен тікелей байланысты.
Басқаруы
Ахемен әулетінен шыққан, «төрт құбыланың тұтас билеушісі» атанған парсылардың Кир патшасы Орта Азияға басқыншылық жорықпен келген, «жеңілуді білмейтін» деп дәріптелген «өлместер» әскерін ашық шайқаста тас-талқанын шығарып жеңуімен тікелей байланысты. thumb|left|300px|Патшайым Томирис, Andrea del Castagno, 1450 ж. Мемлекетінің аумағын кеңейте беруді ойлаған Кир батыс елдеріне аттанбас бұрын әуелі шығыс жағын қауіпсіздендіру мақсатымен массагеттерді бағындырып алуды көздейді. Сөйтіп түркі көшпенділер еліне елші аттандырып, олардың ханшасы, сол кезде күйеуі өліп жесір отырған Тұмардың өзіне тұрмысқа шығуын сұрайды.
Бұл Кирдің массагеттермен соғысуға желеу іздеуі еді. Тұмар Кир патшаның (ж.ж.с.д. 558-530) ұсынысын қабылдамай тастайды. Осыны желеу еткен Кир жауынгерлерін шығысқа қарай қаптатады. Арақс (қазіргі Сырдария) дариясына жетіп, үстінен қалқыма көпірлерді құруды, кемелердің кермесінде мұнара қамалдар тұрғызуды әмір етеді. thumb|right|200px|Томирис кирдің басын қанға батырды Alexander Zick (1845-1907) Өздерін жаулап алуға келген парсылардың әр қадамын алыстан бақылап, біліп отырған Тұмар олардың дариядан өту үшін әуреленіп, көпір салғалы жатқанын естіп, Кирге арнайы жаушы жібереді.
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em;"> Мадилардың патшасы! Ниетіңнен қайт. Салып жатқан көпірлеріңнің игілігін көрер-көрмесіңді өзің де білмейсің. Өнбес істі қума. Өз патшалығыңа бар да, өз билігіңді жүргізе бер, бізді күндеме. Ал егер алда-жалда соғыспай қоймаймын десең, онда көпір салып, уақыт өткізіп, әуре болма. Дарияның біз жақ бетіне шығып соғысамын десең, біз үш күншілік жерге кетіп, жол ашайық, ал дарияның өз жағыңда соғысамын десең, сен үш күншілік жерге шегін. Қалауыңа қарай өзің шеш.
Тұмардың ұсынысын Кир патша әскери кеңеске салады. Біраз пікір таласынан соң, Лидияның бұрынғы патшасы, сол кезде Кирдің қолындағы мырза тұтқын Крездің ақылымен дарияның массагеттер жағында соғысуды ұйғарып, шешімдерін Тұмарға хабарлайды.
Массагеттер уәделерінде тұрып, үш күншілік жерге шегініп кетеді. Олардың кеткеніне анық көз жеткізгеннен кейін Кир бүкіл әскерін дарияның арғы бетіне өткізіп, Крездің үйреткен айласымен массагеттердің шабуылдаушы тобын алдап қолға түсіріп, түгел қырғынға ұшыратады. Осы шабуылшы топтың басшысы, Тұмардың ұлы Спарғапты (Спаргапис) тұтқынға алады. Сүйікті ұлы мен шеп бұзар жауынгерлерінің қайғылы хабарын алған Тұмар Кирге жаушы жіберіп, оған өзінің соңғы сөзін жеткізеді. thumb|left|300px|Ханшайым Томирис, Mattia Preti (1613–1699). 1672 ж. салған <blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em;"> Қанқұмар Кир! Жеңіске желікпе. Сен менің ұлымды ашық айқаста қару құдіретімен жеңген жоқсың. Шарап ішкізіп, алдап барып, пенде еттің. Енді менің мына ақылымды ал. Айла амалмен біраз жауынгерімді опат еткеніңді қанағат тұтып, менің ұлымды өзіме қайтарып бер де, есен-сауыңда жөніңді тап. Егер өйтпесең, Тәңірі атымен ант етіп айтайын, қанға қаншама тойымсыз болсаң да, адам қанын сусының қанғанша ішкізермін!
Кир өзінің шайқасатынын айтып, Тұмардың жаушысын кері қайтарады.
Тұтқынға түскен Тұмардың ұлы өзінің қандай күйге ұшырағанын мастығы айығып, есі кірген кезде ғана бір-ақ біледі. Кирден аяқ-қолын босатуын өтінеді. Қолдан бұғау, аяқтан кісен алынысымен, ол қасында тұрған парсы жауынгерінің қаруын жұлып алып, өзін-өзі өлтіреді.
Келесі күні екі жақтың арасында бұрын-соңды көз көріп, құлақ естімеген сұрапыл қырғын соғыс басталады. Ақырында далалық ұрыс тәсілін тиімді пайдаланған массагеттер парсылардың әскерін түгел дерлік жусатып салады. Қоршауға түсіп, бас сауғалар мүмкіндігінен айырылған Кирдің өзі де жауынгерлерімен бірге айқас алаңында қаза табады.
Аңыз бойынша, Тұмар шайқас аяқталған соң, сарбаздарына Кир патшаның денесін тапқызып алып, басын кестіріп, қан толтырылған меске салып тұрып:
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em;"> Әйтеуір тірі қалдым, сені жеңіп шықтым демесем, жан дегендегі жалғыз ұлымды аярлықпен қолға түсіріп, сен менің түбіме жеттің, жауыз! Енді Тәңірге берген сертімді орындап, басыңды қанға бөктіріп, сусыныңды қандырғаннан басқа амалым жоқ.
Астрономияда
1906 жылы табылған Томирис (590) астероид Тұмардың атымен аталған.
Дереккөздер
Санат:Орталық Азия тарихы Санат:Сақтар
Юлий Иванович Божек
Юлий Иванович Божек – Украина КСР-ның халық әртісі.
Биографиясы
Юлий Божек 1915 жылы 8 (21) мамырда Одессада дүниеге келеді. Әкесі – құрылыс жұмысшысы, анасы – санитарка.
1923 жылдан бастап № 48 Одесса мектебінде оқиды. 1931-1936 жылдары Қаратеңіз пароходында жұмыс істейді. Алғашында юнга, кейін 2, 1-кластағы матрос болады.
1959 жылы В.Василько атындағы Одесса музыка драма театр академиясына ауысады.
1994 жылы 30 қаңтарда Одессада дүниеден өтеді.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:КСРО актерлері
Филлип Шарп
Филлип Эллен Шарп (Phillip Allen Sharp; 6 маусым 1944, Фалмут, Кентукки) — америкалық генетик және молекулярлық биолог. 1993 жылы Ричард Робертпен бірге «бір-біріне тәуелсіз, геннің дискретті құрылымын ашқаны үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды.
Өмірбаян
Филлип Шарп өмірге 1944 жылы 6 маусымда Фалмут (Кентукки) қаласында келген. Докторлық диссертациясын 1969 жылы Иллинойс университетінде қорғады. 1971 жылға дейін Калифорния технологиялық институтында, кейін Джеймс Уотсонның басшылығымен Колд Спринг Харбор лабораториясында жұмыс істеді. 1974 жылдан бері Массачусетс технологиялық институтында жұмыс істейді.
Сілтемелер
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ) Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар Санат:Массачусетс технологиялық институты оқытушылары Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері Санат:АҚШ генетиктері Санат:Молекулярлық биологтар
Кибург (Цюрих)
250px|thumb|Картада орналасуы Кибург (Цюрих) (Kyburg ZH) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан коммуна. Пфеффикон округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 400 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.58 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 175, пошта индексі — 8314.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Дмитрий Анатольевич Медведев
Дмитрий Анатольевич Медведев (14 қыркүйек, 1965 жыл, Ленинград) — Ресейдің мемлекет және саясат қайраткері. 2020 жылдың 16 қаңтарынан бастап Ресей Қауіпсіздік Кеңесі төрағасының орынбасары. .
Ресейдің үшінші президенті. 2008 жылдың 2 наурызында өткен президент сайлауында Дмитрий Медведев халықтың 70,28% даусына ие болып, жеңіс тұғырына көтерілді. 42 жасқа аяқ басқан Медведев Ресейдің соңғы 100 жылғы тарихындағы ең жас басшы болып шықты. 2012 жылғы 8 мамырдан бастап 2020 жылғы 15 қаңтарға дейін Ресей Федерациясы Үкіметінің Төрағасы. 2012 жылғы 26 мамырдан бастап «Біртұтас Ресей » партиясының төрағасы.
2008 жылғы 7 мамырдан 2012 жылғы 7 мамырға дейін Ресей Федерациясының Президенті. 2000–2001, 2002–2008 жылдары «Газпром» ААҚ Директорлар кеңесінің төрағасы. 2005 жылғы 14 қарашадан 2008 жылғы 7 мамырға дейін Ресей Федерациясы Премьер-министрінің бірінші орынбасары, ұлттық басым жобалардың кураторы болды.
Шығу тегі
Әкесі, Медведев Анатолий Афанасьевич (1926-2004), Ленсовет атындағы Ленинград технологиялық институтының (қазіргі Санкт-Петербург мемлекеттік технологиялық институты) профессоры. Курск губерниясының шаруаларының ұрпағы, 1952 жылдан бастап БКО (б) мүшесі. Үлкен атасы Афанасий Федорович Медведев (1904 жылы Курск губерниясы, Щигровский ауданының Мансурово ауылында дүниеге келген, 1994 жылы 20 мамырда қайтыс болған) 1933 жылдан бастап партия қызметкері. Ұлы Отан соғысының қатысушысы, капитан. 1944 ж., № 231 бұйрығымен 30.12.1944 ж. 49-оқулық арқылы. Дивизия парағының капитаны А. Медведев «Кавказды қорғағаны үшін» медалімен марапатталды. 1946-1951 жылдары Павлов ауданындағы партияның аудандық комитетінің бірінші хатшысы, Краснодар өлкесі), 1955-1958 жылдары Кореновск қаласында КОКП Кореновский аудандық комитетінің хатшысы, кейін Краснодар облыстық комитетінде нұсқаушы болып жұмыс істеді. 1985 жылы 2-дәрежелі Отан соғысы орденімен марапатталған. Әжесі Надежда Васильевна Медведева үй шаруасындағы әйел, бала тәрбиелеп өсірді: Светлана және Анатолия, 1990 жылы 24 мамырда қайтыс болды.
Анасы, Юлия Вениаминовна (21 қараша 1939 жылы туған), Вениамин Сергеевич Шапошниковтың қызы және Мелания Васильевна Ковалева; А. Герцен педагогикалық институтында сабақ берген филолог, кейінірек Павловскіде гид болып жұмыс істеді. Оның ата-бабалары - Сергей Иванович пен Екатерина Никитична Шапошниковтар, Василий Александрович және Анфия Филипповна Ковалев - Алексеевка аймағынан шыққан.
Балалық және жастық шағы
нобай|оңға|Дмитрий Медведев 1967 жылы (шамамен екі жасында) 1965 жылы 14 қыркүйекте Ленинградта дүниеге келді. Ол Ленинградтың «ұйықтайтын жері» Купчино ауданында (Бела Куна көшесі, 6) тұратын отбасындағы жалғыз бала болды.
Дмитрий Медведев өзінің бұрынғы № 305 мектебімен байланыста. Мұғалім Вера Смирнова былай деп еске алды: «Ол көп күш жұмсады, бар уақытын оқуға арнады. Оны көшеде жігіттермен кездестіру сирек болатын. Ол кішкентай қария сияқты еді ». Дмитрий Медведев университетке түскенде Николай Кропачевпен (қазір Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің ректоры) кездесті, ол оны былай сипаттады: «Жақсы, мықты студент. Спортпен, ауыр атлетика мен айналысты. Тіпті факультет үшін бір нәрсе ұтып алды. Бірақ негізгі курста ол бәрімен бірдей болды. Тек өте ынталы » Ол туралы Мемлекеттік Дума төрағасының бірінші орынбасары Олег Морозов «жас, жігерлі, одан ештеңе шықпайды» деп айтқан.
1987 жылы А.Жданов атындағы Ленинград мемлекеттік университетінің заң факультетін, 1990 жылы Ленинград мемлекеттік университетін бітірген. Жас кезінен ол қатты рокты жақсы көреді, өзінің сүйікті топтарының арасында ол «Терең күлгін», «Қара сенбі» және «Лед Цеппелин» туралы айтады; осы және басқа топтардың жазбаларын жинайды (атап айтқанда, ол Deep Purple тобының толық жазбаларын жинаған). Сонымен қатар ол ресейлік рок-топтарды, атап айтқанда «Чайфты» тыңдайды. Студенттік жылдары ол фотографияны жақсы көрді, ауыр атлетикамен айналысты, өзінің салмақ дәрежесінде университетте ауыр атлетикадан жарыстарда жеңіске жетті. 1979 жылдан комсомол мүшесі.
Университетте Д. А. Медведев партияға қосылды, 1991 жылдың тамызына дейін КОКП мүшесі болды.
Д.Медведев Тынық мұхиты университетінің студенттеріне берген сұхбатында заң тәжірибесін бастамас бұрын, тазалаушы болып жұмыс істеп, айына 120 рубль, сонымен қатар 50 рубль стипендия алғанын айтты.
Дмитрий Медведев КА-да қызмет етпеді (оның ЛМУ-дағы жас шоғыры, басқа университеттерден және сол ЛМУ-дың бірнеше жас ұрпақтарынан айырмашылығы, студенттердің кейінге қалдырылуын жаппай жою процесі әсер етпеді). Хухоямаки (Карелия) қаласында 1,5 айлық әскери дайындықтан өтті. Университетте оқып жүргенде ол теміржолда жүктерді күзетумен және алып жүрумен айналысатын студенттік отрядта болған (КСРО темір жол министрлігінің әскерилендірілген күзетінде).
Оқыту және зерттеу
1988 жылдан бастап Ленинград мемлекеттік университетінің заң факультетінде, содан кейін Санкт-Петербург мемлекеттік университетінде азаматтық және рим құқығы пәнінен сабақ берді. Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Мемлекеттік кәсіпорынның азаматтық-құқықтық тұлғасын жүзеге асыру мәселелері», заң ғылымдарының кандидаты (Л., 1990). А.П.Сергеев пен Ю.К.Толстой өңдеген үш томдық «Азаматтық құқық» оқулығының авторларының бірі ол үшін 4 бөлім жазды (мемлекеттік және коммуналдық кәсіпорындар, несие және есеп айырысу міндеттемелері, көлік құқығы, алименттік міндеттемелер туралы). Ол 1999 жылы Мәскеуге көшуіне байланысты сабақ беруді тоқтатты.
2006 жылдың қыркүйегінен бастап Сколково Мәскеу басқару мектебінің Халықаралық қамқоршылық кеңесін басқарады.
Санкт-Петербургтегі мансап
1990-1997 жылдары Санкт-Петербург мемлекеттік университетінде сабақ берді. Сонымен бірге, 1990-1995 жылдары ол Ленинград қалалық халық депутаттары кеңесі төрағасының кеңесшісі, содан кейін Владимир Путиннің төрағалығымен Санкт-Петербург мэриясының сыртқы байланыстар комитетінің сарапшысы болды. Смольныйда Медведев мәмілелерді, келісімшарттарды және әртүрлі инвестициялық жобаларды әзірлеуге және орындауға қатысты. Швецияда жергілікті өзін-өзі басқару мәселелері бойынша тағылымдамадан өтті. Ұлттық стратегия институтының президенті Станислав Белковский Дмитрий Медведевті жұмсақ, психологиялық тұрғыдан тәуелді - Владимир Путин үшін әрқашан психологиялық тұрғыдан ыңғайлы деп сипаттайды. Басқа адамдардың пікірінше, Медведев «жұмсақ емес, бірақ өте үстем».
Саясаттанушы Алексей Мухиннің пікірінше, Медведев Владимир Путинді 1992 жылы әкімнің сыртқы байланыстар жөніндегі комитеті тергеуінен кейін Владимир Путинді тағылған айыптардан қорғауға үлкен үлес қосты.
1993 ж. - «Финцелл» ЖАҚ құрылтайшысы, 50% қатысу үлесі. 1993-1998 жылдары ол «Илим Палп Интерпрайз» корпорациясының құқықтық мәселелер бойынша бірлескен құрылтайшысы және директоры, 20% қатысу үлесінің иесі болды. 1998 жылы «Братск ағаш өңдеу кешені» ААҚ Директорлар кеңесінде «Илим» компаниясының өкілі болды. 1994 жылы «Балфорт Консалтинг Фирмасы» ЖАҚ-ның тең құрылтайшысы болды.
Бірнеше БАҚ-тың хабарлауынша, 1990 жылдан 1995 жылға дейін ол Санкт-Петербургтегі «Рус» акционерлік сақтандыру компаниясында адвокат болып жұмыс істеген, оны Владислав Резник басқарған.
1996 жылы сайлауда Анатолий Собчак жеңілгеннен кейін ол Смолныйда жұмысын тоқтатты.
Мәскеудегі мансап
1999 жылғы қарашада ол Ресей Федерациясы Үкіметі Аппарат басшысының орынбасары болып тағайындалды; оны Ресей Федерациясының үкіметінің төрағасы етіп тағайындалған Владимир Путин Мәскеуге шақырды.
1999-2000 жылдары Борис Ельцин президент қызметінен кеткен соң, ол Ресей Федерациясының Президенті әкімшілігі басшысының орынбасары болды; Владимир Путиннің Александр Смоленскийге тиесілі Александр үйіндегі үгіт-насихат штабын басқарды, ол жерде сол кезде Герман Греф стратегиялық зерттеулер орталығы орналасқан; 2000 жылдың маусымында Владимир Путиннің президенттік сайлаудағы жеңісінен кейін Медведев президент әкімшілігі басшысының бірінші орынбасары болды. Саяси сарапшы Станислав Белковскийдің айтуынша, сол кезде Александр Волошин мен Роман Абрамович Медведевтің кандидатурасын өздері ұсынған. Волошин 2003 жылы қазанда отставкаға кеткеннен кейін оның орнына Медведев келді.