cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Монархомахтар
thumb|upright=0.8|Жан Буше, католиктік монархомахтың белді тұлғасы. Монархомахтар (μόναρχος және μάχομαι - монарх және mache – соғыс, күрес) тирандыққа қарсы күресүшілер — 16 ғасырдың 2-жартысы мен 17 ғасырдың басында Батыс Еуропа мемлекеттеріндегі шексіз билікке қарсы шыққан жазушы – публицистер. Олар халық келісімі бойынша өкіметті монархқа тапсырады және оны орнына түсіруге, тіпті өлтіруге де құқығы бар деп санады. Монархомахтардың бағыты айқын бір тұтас ағым болған жоқ, нақты тарихи жағдайға байланысты әр түрлі әлеуметтік топтың: өсіп келе жатқан буржуазияның (Британия мен Нидерландта), феодал ақ сүйектердің (Францияда) мүддесін қорғады. Олардың халқы еңбекші бұқара емес, буржуазия, дворяндар еді. Тирандыққа қарсы күрес идеясын кальвиншілдер ілгері дамытты.
Дереккөздер
Санат:Саяси философия
Ибрагим Момынұлы Момынов
Өзбекстан КСР ҒА академигі (1956) және вице-президенті (1956), 1940 жылдан КОКП мүшесі. Өзбекстан ҚП ОК мүшесі (1962). Самарқандағы Педагогикалық академиясының қоғамдық-экономистік факультетін бітірген (1931). 1931 жылдан маркстік-лениндік философия саласындағы ғылыми-педагогикалық жұмыспен шұғылданды. Самарқан мемлекеттік университетінің (1933) және Өзбекстандағы ССР ғылым академиясының Философия және құқық институтын (1958) ұйымдастырушылардың бірі. Саяси және ғылыми білімдер тарату жөніндегі Республика қоғам басқармасының төрағасы (1958), Орта Азия халықтарының қоғамдық философы. Ой саласында еңбек еткен ғалым. «Диалектик материализм масалалари» (1958), «Тарихи материализм масалалари» (1962) т.б. философиялық еңбектердің редакторы және авторларының бірі.
Майер
Маер (Maillères) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ланди департаментінде орналасқан. Мон-де-Марсан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,05 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 40170, пошта индексі — 40120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 206 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,69 адам/км².
Соғыс психологиясы
«Соғыс психологиясы» - атақты қолбасшы Б.Момышұлының әскери қайраткер ретіндегі ұрпаққа ұлағат етіп қалдырған әскери-теориялық және рухани ұлағаттық еңбегі.
Майер
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Соғыс психологиясы
Оның әскери тактикалық, жеке құрамды тәрбиелеу және оқыту, командалық кадрларды дайындау саласындағы зерттеулері терең кешенді талдау және әскери іс-тәжірибесінде кең түрде қолдануды талап етеді. Халық батыры өзінің әскери-теориялық көзкарастарын осы «Соғыс психологиясы» атты еңбегінде жан-жақтылы талдаған. Бұл - батырдың 1944 жылы, демалысқа келгенде, КСРО Ғылым академиясының қазақ бөлімінде, Алматыдағы ғалымдар Үйінде, Қазақ ҒА төрағасы академиясы Қ.И.Сәтбаев, академик-жазушы М.О.Әуезов бастатқан қазақ ғылымы, әдебиеті мен өнер өкілдері алдында оқыған дәрістері мен әңгімелерінің хроникалық жинақ-кітабы. Онда Ұлы Отан соғысы кезеңіндегі бай әскери тәжірибеге баса мән берілген, көпшілігі бүтінгі таңда әлі де өзінің мәнін жоймаған кейбір әскери өнер мәселелері қарапайым және түсінікті тілде баяндалады. Тыңдаушылар соғыс қаһарманының баяндауынан Ұлы Отан тарихынан көптеген эпизоттарға, нақтылы И.В. Панфилов атындағы 8- гвардиялық дивизияның қан майдандағы ерлігі жайлы деректерге қанық болады. Бұл оқиғалар, панфиловшылардың қаһармандыққа толы өнегелері, ол кезде де, қазір де маңызды.
Лекцияның мақсаты, автордың айтуынша, майданда қаза тапқан, қасірет көрген, ер де турашыл, соғыс алапатының барлық жойқын ауыртпалықтарын мойнымен көтеріп жүрген қарапайым соғыс сарбаздарының ерліктерін қағазда қалдыру, әділет жолында олардың рухының алдында тағзым ету. Кітапта автор оперативтік соғыс өнері және тактикасының рөлі мен орны, ұрыстың қорғаныс және шабуыл ерекшеліктері, әскери айла қолдану, әскери тәртіп, патриоттық тәрбие, сарбаздар мен офицерлерді оқытып- үйрету мәселелері зерделенеді. «Соғыс психологиясы» соғыста корғаныс және шабуыл кезінде қолданған тактикалық тәсілдері, «Бауыржан спиралі» Қазақстанда және Куба, Никарагуа, Израиль, Польша, Венгрия, Чехия мен Славакия сияқты бірқатар шетелдердің әскери оқу орында тактика пәнінің оқулық, жас сарбаздармен жұмыс жүргізуде тәрбие құралы есебінде пайдаланылады. Израиль әскери училищеде «Соғыс психологиясы» әскери-теориялық мұра ретінде арнайы пән бар, офицер лауазымын алардан бұрын курсанттар сол пән бойынша сынақ және емтихан тапсырады. «Соғыс психологиясы» жастарға арналған. Соғыс куәгерінің әңгімесі патриоттық pyx, қайтпас жігер, табандылық пен ерлік, аға ұрпақтың батырлық өнегесіне тәрбиелейді, соның лайықты жалғастырушысы болып, қасиетті әскери дәстүрді арттыра түсуге жетелейді.
Дереккөздер
Санат:Ұлы Отан соғысы
Ескорай
Ескорай (Escorailles) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Канталь департаментінде орналасқан. Мориак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,79 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 15064, пошта индексі — 15700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрады. Халық тығыздығы — 24,73 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Канталь департаментінің коммуналары
Уранчик
Уранчик — Ресейдегі өзен. Оренбург облысы, Самара облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/1398/396 орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Самара Сорочинск су торабынан Елшанка ауылындағы су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шахмат жазуы
thumb|right|200px| Шахмат тақтасы немесе Шахмат нотациясы — шахмат тақтасындағы фигуралардың арлы-берлі қозғалысын қағазға түсіретін арнайы жазу белгілері жүйесі.
Шахмат тақтасының шаршы алаңдарының белгілеуі
Вертикалынан латын әріптерімен белгіленген. Ол әріптер былай оқылады: (а, бэ, цэ, дэ, е, эф, жэ, аш).
Горизонталынан бірден сегізге дейін цифрлармен белгіленген. Есеп ақ бұрыштың сол жағындағы алаңынан басталынады. 64 шаршы алаңның әр қайсысының "аты" және "фамилиясы" бар. Олар әріптермен және сандармен белгіленген.
Фигуралардың белгілеуі
Фигураларды жазудың мынадай қысқаша түрлері бар:
Жүрісті жазу
Жүрістерді жазған, талдаған кезде шахмат кітаптары мен журналдарында төмендегідей шартты белгілер кездеседі:
Жүрістерді толық жазған кезде фигураның тұрған "жері", баратын "орны" көрсетіледі. Жүрістерді қысқаша жазғанда тек фигуралардың келген "орны" жазылады.
Дереккөздер
Санат:Шахмат
NGC 5511A
NGC 5511A — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан C M типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1883 жылы 5 мамырда астроном Hough George ашқан болатын және NGC каталогында 5511A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50778, MCG 2-36-51, ZWG 74.142, VV 299, 8ZW 382.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Янг-Яха (Юредей-Яха тармағы)
Янг-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юредей-Яха өзенінің оң жағалауынан 103 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Таз өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері
Омысь
Омысь — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лыхма өзенінің сол жағалауынан 125 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 5 км-ді құрайды.
Александр Иванович Соломатин
Александр Иванович Соломатин(1922 жылы туған, Шығыс Қазақстан облысы,Семей қаласы) -2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға лейтенант, рота командирі. 1942 жылдан майданда 17-гвардиялық механикаландырылған бригада құрамында болып, жаумен шайқастарда ерлік пен қаһармандық көрсетті. Одер өзенінен өту кезінде жаудың ұзақ уақыт бекінген жерін тартып алу үшін Соломатинның ротасы жау оғына қарамастан, өзеннің қарсы бетіне өтті. Осы жерде олар бекініс құрып, бригада бөлімдері жеткенге дейін плацдармды ауыр шайқаспен ұстап тұрды. Бір тәуліктен кейін (25.1.1945) Соломатинның ротасы плацдармды кеңейтуге бұйрық алды. Олар жаудың 8 шабуылына тойтарыс беріп, плацдарм аумағын кеңейтті. Соломатин жеңіске жетуде өз үлесін қосып, ерлік жасағаны үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (10.4.1945).
Омысь
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Таккэртон (Нью-Джерси)
Таккэртон (Tuckerton) — Нью-Джерси штатының Оушен округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 3916 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9.8 км² шамасында. FIPS коды — 34-74210.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Искал-Шурка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Иж бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Рибера-Баха-дель-Эбро
90px|left|thumb|Флаг Рибера-Баха-дель-Эбро 90px|left|thumb|Герб Рибера-Баха-дель-Эбро thumb|right|200px| Рибера-Баха-дель-Эбро (Ribera Baja del Ebro) — Испания ауданы, Арагон автономдік бірлестігіндегі, Сарагоса провинциясының құрамына кіреді.
Муниципалитеттер
Санат:Сарагоса аудандары
Наурыз (айрық)
Негізгі ұғымдар:
Елді мекен:
Чериана
Чериана (Ceriana) — Италиядағы коммуна, Лигурия әкімшілік аймағына қарасты Империя провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1280 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 40 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 32 км² шамасында. Пошта индексі — 18034.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лигурия елді мекендері
Хилдрэс (Небраска)
Хилдрэс (Hildreth) — Небраска штатының Franklin округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 370 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.4 км² шамасында. FIPS коды — 31-22430.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Небраска қалалары
NGC 1206
NGC 1206 — Эридан шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1206 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11644, NPM1G -09.0143.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз)
Байтуған (ауыл)
Байтуған — Қарағанды облысы Нұра ауданындағы ауыл, Байтуған ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Нұра кентінен солтүстік-батысқа қарай 13 км-дей жерде.
Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 1359 адам (688 ер адам және 671 әйел адам) болса, 2009 жылы 1052 адамды (524 ер адам және 528 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Нұра ауданы елді мекендері
Александр Дмитриевич Кастальский
Александр Дмитриевич Кастальский (1856 жыл 28 қараша, Мәскеу - 1926 жыл 17 желтоқсан, Мәскеу) - кеңес композиторы, музыка зерттеушісі, хор мәдениетінің қайраткері.
Өмірі
1893 жылы Мәскеу консерваториясының композиция класын бітірді. П.И.Чайковский, Н.А.Губерт және С.И.Танеевтен сабақ алды. 1887 жылдан Мәскеудің синодальдық училищесінде ұстаздық етті. Ол Қазан революциясына дейін негізінен діни музыка жазумен шұғылданды. 1918-1923 жылдары Халық хор академиясын басқарды. 1922 жылдан Мәскеу консерваториясының профессоры. Кеңестік революциялық әндерді алғаш жазған авторлардың бірі. «Клара Милич» операсын. хорлар, әндер, фортепьянолық пьесалар азды.Оның шығармашылығы орыс хор мәдениетін дамытуда үлкен рөл атқарды. Ғылыми жағынан бағалы еңбегі - халық музыкасы туралы зерттеулері.
Дереккөздер
Санат:28 қарашада туғандар Санат:1856 жылы туғандар Санат:Мәскеуде туғандар Санат:17 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:1926 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:Ресей империясы сазгерлері Санат:КСРО сазгерлері Санат:Ресей сазгерлері Санат:XIX ғасыр сазгерлері Санат:XX ғасыр сазгерлері Санат:Ресей империясы музыка педагогтары Санат:КСРО музыка педагогтары Санат:Ресей музыка педагогтары Санат:XIX ғасыр музыка педагогтары Санат:XX ғасыр музыка педагогтары Санат:Ресей империясы хор дирижерлері Санат:КСРО хор дирижерлері Санат:Ресей хор дирижерлері Санат:Ресей империясы музыкатанушылары Санат:КСРО музыкатанушылары Санат:Ресей музыкатанушылары Санат:XIX ғасыр музыкатанушылары Санат:XX ғасыр музыкатанушылары Санат:Мәскеу консерваториясы түлектері Санат:Мәскеу консерваториясы оқытушылары Санат:Дін сазгерлері Санат:Шіркеу регенттері Санат:Новодевичье зиратында жерленгендер
Шимберг
Шимберг (Schimberg) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Айхсфельд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2297 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 29,33 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 61 113. Муниципалитеттің басшысы — Рональд Леонхардт.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Лендорф (Драуталь)
Лендорф (Драуталь) (Lendorf im Drautal) — Аустриядағы коммуна. Картинтия федералды жеріне қарасты Шпитталь округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1763 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 34,3 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — SP, ресми идентификациялық коды — 2 06 16.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Готтфрид Виллеггер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Картинтия елді мекендері
Александр Николаевич Сорокин
Александр Николаевич Сорокин(22.04.1954 жылы туған, Амур облысы,Тындинск поселкесі) - орыс, авиация генерал-лейтенант(05.05.2010). Харьков жоғары әскери әуе ұшқыштар училищесін (1975), Ю.А.Гагарин атындағы әскери- әуе академиясын бітірген (1992). Харьков ұшқыштар жоғары әскери авиациялык; училищесініц курсанты, Әуе армиясы Қолбасшысының қарамағында, Ортаазиялық ӘО Әуе Армиясы аралас авиациялық дивизиясы жойғыш бомбалаушылар авияциялық полкінің ұшқышы, аға ұшқышы, авиациялык звено командирі (1975-83), ӘӘК штабының бастығы, авиациялық эскадрилья командирінің орынбасары, жойғыш бомбалаушылар авиациялық дивизиясы жойғыш бомбалаушылар авиациялық полкының аға ұшқышы, жойғыш бомбалаушылар авиациялық полкі авиациялық эскадрилья командирінің орынбасары, эскадрилья командирі (1983-89), ӘӘК аралас авиациялық дивизиясының (Орта Азия әскери округі аумағында) ұшу қауіпсіздігі қызметінің бастығы, аға инспекторы, Әуе әскері қолбасышысының қарамағында, Аралас авиациялық корпусы гвардиялық авиациялық дивизиясының аға инспектор ұшқышы (1989— 92), ҚР Әскери-әуе күштері гвардиялық аралас авиациялық дивизиясы жойғыш бомбалаушылар авиациялық полкінің, 21751 әскери бөлімінің командирі (1992-2002), ҚР ҚК ӘҚК қолбасшысыныц авиация бойынша орынбасары, ӘҚК қолбасшысы басқармасының бастығы (2002-04), ҚР ҚК ӘҚК Бас қолбасшысының (Әуе қорғанысы күштері бойынша) орынбасары, ҚР ҚК ӘҚК Бас қолбасшысының орынбасары (2002-07), 2007 жылы қыркүйегінен ҚР ҚК ӘҚК-нің Бас қолбасшысы. «Даңқ» ордені (1994), медальдармен марапатталған.
Ла-Рамахера
thumb|right|200px| Ла-Рамахера (La Ramajería) — Испания ауданы (комарка), Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына енеді.
Муниципалитеттері
Санат:Саламанка аудандары
Иван Гаврилович Слажнев
Иван Гаврилович Слажнев(1913ж.т., қазіргі УССР, Киев облысы.)-Қазақстанның партия, совет қайраткері, 1939 жылдан КПСС мүшесі. 15 жасынан еңбек жолына түсті.
Өмірі
Прилуки ауыл шаруашылығын мехникаландыру техникумын ,Харьков ауыл шаруашылығын механикаландыру және электрендіру иснтитутын бітірген (1940). 1940-1947ж. Солтүстік Қазақстан облысындағы Майбалық, Суворов МТС-терінде директор, Преснов аудандық партия комитетінің секретары, 1947-1955 ж. облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы, Қостанай облыстық аткомы председателінің орынбасары, председателі. Тың және тыңайған жерлерді игеру кезінде Қазақстан КСР Министірінің Кеңестік председателінің орынбасары, Қазақстан КСР дайындау министрі (1955-1962). 1962-1965 ж. Павлодар облысының партия комитетінің 1- секретары, Тың өлкелік аткомының председателі, 1965 жылдан Қазақстан КСР Министрлігі Советі председателінің 1- орынбасары. 1966-]]1975]] ж. КПСС ОК мүшелігіне кандидат, 1971 жылдан Қазақстан Компартиясы ОК-нің Бюро мүшелігіне кандидат. КПСС 22-25- сьездерінің делегаты. 5-9 сайлау Қазақстан КСР Жоғарғы Советінің депутаты.
Пирца-Уфимцев қорғанысы
Пирц-Уфимцев қорғанысы  — дебют, келесі жүрістермен басталады: 1. e4 d6
Иван Гаврилович Слажнев
Сыйлықтары
2 рет Ленин орденімен, Қазан Революциясы орденімен, 3 рет Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.
Пирца-Уфимцев қорғанысы
2. d4 Kf6
Иван Гаврилович Слажнев
Қолданылған әдебиет
Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 193 бет
Санат: 1913 жылы туғандар Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Пирца-Уфимцев қорғанысы
3. Kc3 g6
Құрастырып, тәжірибеге югославтық гроссмейстер В. Пирцпен кеңестік шебері А. Уфимцев еңгізген бұл дамыту жүйесін қаралардың бірінші жүрісі бойынша жартылайашық бастамаларға жатқызды, бірақ онда орын алатын көп позициялар ежелгіүнділік қорғаныспен стратегиялық ұқсастық танытады. Қаралар қорғанысының негізгі ойы – фигураларды 7шімен 8ші көлденеңдерде дамыту басымдылығымен одан әрі ақтар орталығына қарсы контр-ойын. Ойынның мұндай стратегиясы қаралармен ойнайтын ойыншының аззерттелген күрделі позицияларға ұмтылғанда қолайлы. Жоғары деңгейде бұл қорғаныс сирек қолданылады. Өткен ғасырда бұл қайталанбас бастаманы әйгілі неміс  шебері  Л. Паульсен жиі қолданды. Дебют дамуына көп үлес қосқан Анатолий Уфимцев-пен Вася Пирцтің құрметіне аталған.
Нұсқалар
4. f4 — үш пешка шабуылык (австриялық шабуыл)
4. f3
4. Cg5
4. Ce2
4. Kf3 — негізгі нұсқа( Геллер жүйесі)
Әдебиет
Санат:Жартылайашық дебюттер
Марстық (роман)
Марстық (The Martian) — 2011 жылғы ғылыми-фантастикалық роман. Бұл америкалық автор Энди Уирдің екінші және өз атымен басып шығарған алғашқы романы. Кітап алғашында автордың өзімен 2011 жылы жарияланған болатын, кейін Crown Publishing баспаханасы басып шығару құқығын сатып алып, 2014 жылы жаңадан шығарды. Оқиға желісі Марста жалғыз қалып қойған, сол себепті тірі қалудың амалын табуы керек америкалық астронавт Марк Уотни жайлы өрбиді. Роман негізінде түсірілген, басты рөлде Мэтт Деймон ойнайтын, режиссер Ридли Скоттың Марстық атты фильмі 2015 жылдың қазанында жарық көрді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Америкалық романдар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар
Қаңлыкөл
Қаңлыкөл (Qańlıkúl / Қаңлыкүл; Qanlikoʻl / Қанликўл) — Өзбекстан құрамындағы Қарақалпақстан кенті. Қанлыкөл ауданының орталығы. Кенте Алтынкөл теміржол станциясы (Найманкөл-Бейнеу желісінде) орналасқан.
1982 жылдан бері кент мәртебесін иеленуде. 1990 жылдардың басына дейін Ленинабад деп аталды. 1989 жылы кент тұрғыны 7303 жетті.
Дереккөздер
Санат:Қарақалпақстан кенттері
Карл Ландштейнер
Карл Ландштейнер (Karl Landsteiner; 14 маусым 1868, Вена — 26 маусым 1943, Нью-Йорк) — аустриялық дәрігер, химик, иммунолог, инфекционист. Иммуногематология және иммунохимия саласында бірінші зерттеуші, молекулалық және клеткалық физиологиядағы шайылып кеткен антиденелерге ағзаның реакциясының және бұл ретте туындайтын спецификалық және спецификалық емес құбылыстарға қатысты еңбектердің авторы. Адамның қан тобын ашқаны үшін Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты (1930). клиникалық медициналық зерттеу саласында Альберт Ласкер жүлдесінің иегері (1946) — қайтыс болғаннан кейін.
Сілтемелер
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Вена университеті түлектері Санат:Вена университеті оқытушылары Санат:АҚШ-қа Аустриядан иммиграциялағандар
Большешукшан
Большешукшан — Башқұртстанның Бураев ауданындағы          ауыл,      Ванышев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 229 адамды құрады. Пошта индексі — 452964, ОКАТО коды — 80218816006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Саида аль-Хурра
Аты
Айтылған әл-хурраның атауы білдіреді "еркін және тәуелсіз асыл ханым; кез келген жоғары билікке бас имейтін егемен әйел "
Ерте өмірбаяны
Саид әл-Урра 1485 жылы (Хижраның 890 жылы) 1492 жылы Гранада құлағаннан кейін, Мароккоға қашып келген Андалусияның танымал мұсылман отбасында дүниеге келген. Ол Шериф Абд-Салам ал-Аламидің ұрпағы, хасан ибн Әли дүниеге келді. Саэд әл-Юрра отбасымен бірге Мароккоға қашып, католик патшалары 1492 жылы Гранада әмірлігін жаулап алып, Шавен қаласында тұрды.
16 жасында ол 30 жастан асқан, әкесінің досы Әли әл-Мандриге тұрмысқа шығады. Оның күйеуі Андалусиядан қашып, ақырында Тетуанды қалпына келтіріп, оның билеушісі болады. Саид әл-Хурра бала кезінде оған аттастырылған еді. Кейбір дерек көздерде ол әл-Мандри, әл-Мандриге II-ге үйленгені айтылады.
Тетуанның билеушісі
Қала сыртына шыққан сайын күйеуі оған Тетуандағы үкімет тізгінін сеніп тапсыратын. Ол 1515 жылы қайтыс болған кезде, оның билігіне үйреніп қалған халық Саидаға «ал-хурра» атағын беріп, Тетуанның билеушісі деп таныды. Испания және Португалия дерек көздері Саида аль-Хурраны «оның дипломатиялық ойындағы серіктесі» деп сипаттайды. Кейбір тарихшылар әдеттен тыс «Аль-Хурраның билеуші ​​ретінде қабылдану дәрежесін» «Андалусияның Испаниядағы монархиялық отбасылардан билік алған, мысалы, Изабелла I сияқты әйелмен танысуымен» түсіндіруге болады деп санады. Басқалары Саида аль-Хурра билеуші ​​бола алды деп санады, өйткені ол «Батыс Жерорта теңізі қарақшыларының сөзсіз жетекшісі» болды.
1541 жылы ол Фезеден Тетуанға өзіне үйленуге келген, Марокконың Ваттасидтер әулетінің сұлтаны Абу аль-Аббас Ахмадтың ұсынысын қабылдады. Оның онымен үйленуі - Марокко сұлтанының астанасынан тыс жерде үйленуінің белгілі жалғыз жағдайы. Бұл Саида аль-Хурраның Тетуан билеушісі ретіндегі, рөлінен бас тартуға немесе тіпті қаладан неке қию рәсіміне кетуге дайын болмауына байланысты болды. Саида аль-Хурра үйлену тойына Тетуанға Әбу әл-Аббас Ахмадтың келуін талап етіп, бәріне Тетуанды басқарудан бас тартпайтынын, тіпті ол Сұлтанға үйленген кезде де талап еткен деп санайды.
Ол өзінің ағасы Мулай Ибрагимді, Абу-ал-Аббас Ахмадтың уәзірі етуіне ықпал етіп, Рашидтерді, руластарын, Испания мен Португалияның тез өсіп жатқан державаларына қарсы Марокконы біріктірудегі басты ойыншыларға айналдырды.
Қарақшы
Саида аль-Хурра Гранададан мәжбүрлі қашу салдарынан болған қорлықты ұмыта да, кешіре де алмады. «Христиан жауынан» кек алғысы келіп, ол қарақшылыққа бет бұрды. Ол Алжирден келген Османлы қарақшысы Аруджа Барбароссамен одақ құрды. Қарақшылық тұтқындарға тез табыс, олжа мен төлем берді және Андалусияға оралу арманын сақтауға көмектесті. Христиандар оны Жерорта теңізінің үстінен билік жүргізген патшайым ретінде құрметтейтін. Сонымен қатар, онымен бірге ол португалдық және испандық тұтқындарды босату туралы келіссөздер жүргізуге мәжбүр болды. Мысалы, 1540 жылғы Фатима Мернисидің «Исламның ұмытылған патшайымдары» кітабында испандық тарихи құжаттарына көрсетілгендей, оған Гибралтардағы қарақшылардың сәтті операциясынан кейін ол және испандықтар арасында келіссөздер жүргізіліп, қарақшылар көптеген олжалар мен тұтқындарды тартып алды делінген.
Кеш өмірбаян
1542 жылы қазан айында ол Тетуан қаласында биліктен өзінің өгей баласы Мұхаммед әл-Хасан әл-Мандримен тақтан түсірілді. Сондай-ақ, ол өз мүлкінен айырылды. Биліктен кеткен соң, Саид әл-хурра Шэнге қайтып оралды. Содан кейін ол 20 жылға жуық өмір сүріп, 1561 жылы 14 шілдеде қайтыс болды. .
Дереккөздер
Санат:1485 жылы туғандар Санат:Мароккода туғандар Санат:Мароккода қайтыс болғандар Санат:Тұлғалар Санат:Қарақшы Санат:1480 жж. туғандар Санат:Саясаткерлер Санат:1561 жылы қайтыс болғандар
Темекішөп
Темекішөп немесе Дороникум (Doronicum) – астралылар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктердің тегі.
Таралуы
Қазақстанда Алтай,Тарбағатай, Іле, Кетпен тауының альпі, субальпі шалғындарында, тау мұздықтарына жақын жерлерінде және шырша ормандарының арасында өсетін үш түрі бар:
Сипаттамасы
Өсімдіктердің биіктігі 15 және 18 см аралығында. Тамыры көлбеу өседі. Сабағы тік, түбінен бастап өсетін ,қандауыр ,таспа тәрізді жапырақтары сабақты орап жатады. Сабаққа кезектесіп орналасады. Гүлі қос жынысты, түтік тәрізді сары түсті. Олар себет гүлшоғырына топталған. Себеті ірі, дара болады. Маусым-шілде айларында гүлдеп, тамызда жеміс салады. Тұқымдары ұзынша 10 қырлы, қара-қоңыр түсті, айдары бар.
Дереккөздер
Санат:Күрделігүлділер Санат:Еуразия флорасы Санат:Солтүстік Африка өсімдіктері
Омысь-Ех-Соим
Омысь-Ех-Соим — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Омысь өзенінің оң жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Ертіс құйылысынан Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Ертістен Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысына дейінгі Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кампо-Араньуэло
Кáмпо-Араньуэ́ло (Campo Arañuelo) — Испания ауданы (комарка), Эстремадура автономды бірлестігіне қарасты Касерес провинциясының құрамына енеді.
Муниципалитеттері
Санат:Касерес аудандары
NGC 5453
NGC 5453 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Яр-Яха (өзен)
Яр-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Яр-Яган-То көлі орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Таз өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Блумигдэйл (Нью-Джерси)
Блумигдэйл (Bloomingdale) — Нью-Джерси штатының Пассеик округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 7656 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23.9 км² шамасында. FIPS коды — 34-06340.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Амалиендорф-Альфанг
Амалиендорф-Альфанг (Amaliendorf-Aalfang) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Гмюнд округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1168 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 8.03 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GD, ресми идентификациялық коды — 3 09 02.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Карл Прохаска (АСДП) саналады.
Поммерье (Мозель)
Поммерье (Pommérieux) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мозель департаментінде орналасқан. Мец-Кампань округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,31 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 57547, пошта индексі — 57420.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 692 адамды құрады. Халық тығыздығы — 160,56 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мозель департаментінің коммуналары
Жаңақұрылыс (Қарағанды облысы)
Жаңақұрылыс — Қарағанды облысы Нұра ауданы, Байтуған ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 309 адам (158 ер адам және 151 әйел адам) болса, 2009 жылы 245 адамды (121 ер адам және 124 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Нұра ауданы елді мекендері
Дене сүйектері
Дене сүйектері 1
Денеге тірек болу үшін мықты әрі қозғалысқа кедергі келтірмейтіндей жеңіл сүйектер ішкі ағзаларды қорғап, тіршілік үшін қажетті кальций, фосфор және кейбір басқа минералдар, мысалы, магний тұздарының қоры болып табылады. Біз мұражайларда көретін сүйектер құрғақ және қатты болып көрінгенімен, тірі сүйектер белсенді қызметтерді атқарып отырады. Ал жілік кемігі қанның қызыл және ақ түйіршіктерін түзеді.
Қаңқа
Сүйектердің саны барлық адамдарда бірдей емес, бірақ ересек адамда 206-дай пішіні мен көлемі әр түрлі сүйек болады. Қаңқада екі негізгі бөлек ажыратылады. Бассүйек, қабырға, омыртқалық бағана мен төстің орталық бөліктері біліктік қаңқаны құрайды. Қол, аяқ пен жауырын, бұғана және жамбастық астау еркін қаңқаны құрайды.
Омыртқалық бағана
Өзара байланысқан цилиндр тәрізді омыртқалар жұлынның мықты қоғанысы болып табылады. Бұлшық еттер және байламдармен бірге денені тік қалыпта ұстап тұрады, сонымен қатар омыртқалық бағананың жан жаққа бұрылып, иілуін қамтамасыз етеді.
Жыныстық айырмашылықтар
Екі жыныста да жамбастық астаудың пішіні ұқсас, бірақ әйелдерде ол дөңестеу әрі кеңдеу, яғни жүктілікке бейімделген. Дөңгеленген пішінді жамбастық сүйектер дененің жоғарғы бөлігін ұстап тұратын негіз болып табылады. Сонымен қатар жыныстық ағзаларды, ас қорыту және несепжыныстық ағзаларды қорғау қызметін атқарады.
Сүйектердің пішіні
Сүйектер пішінінің ерекшелігі олардың түрлі қызметтеріне байланысты. Ұзын сүйектер көтеріп алу, түсіру үшін рычаг қызметін атқарады. Қысқа сүйектер байланыстырғыш немесе көпір, ал жалпақ сүйектер қорғаныстық қалқандар қызметін атқарады. Майда дөңгелек дән тәрізді сүйектер сіңірлер немесе дәнекер тіндік қапшықтардың ішінде орналасады. Омыртқалар, мықындық сүйек және беттің кейбір сүйектеріне дұрыс емес пішін тән.
Дене сүйектері 2
Кеуделік тор қаңқаның ұстап тұрушы және қорғаныстық қызмет терінің айқын дәлелі. Кеуделік торды қалыптастыратын қабырғалар мен бұлшық еттер өмір үшін өте маңызды жүрек, өкпе және бауырлы қорғайтын қалқан болып табылады.Адамның көбісінде қабырғалардың 12 "қосымша" жұп қабырғалар болады. Кейбір Даун синдромымен науқас адамдарда бір жұп қабырғалар кем болады.
Кеуделік тор
Қабырғаның 12 жұбы омыртқалық бағанаға бекиді. Қабырғалардың жоғары 7 жұбы қара (нағыз) қабырғалар төске тікелей қабырғалық шеміршек арқылы бекиді. Ал төменгі үш-төрт жұп қабырғалар төспен мүлде байланыспайды.
Қол және аяқтың сүйектері
Қол мен аяқтардың сүйектік жүйелерінің құрылысы ұқсас, бірақ кейбір елеулі айырмашылықтар да бар. Мысалы, аяқ бақайларының ұзындығы қол бунақтарының ұзындығына қарағанда әлдеқайда қысқа болып келеді.
Бассүйек сүйектері
Бассүйектің ішкі құрылымы екі жеке сүйектік жүйеден тұрады. Миды қорғап тұратын сегіз сүйек бассүйек күмбезін, ал қалған он төрт сүйек жақсүйектік -беттік қаңқаны түзеді. Бассүйектің бетіндегі иілген сызықтар байламдар болып табылады. Балаларда олар серпімді түзілістер болып табылады, бірақ уақыт өтісімен тұрақты пішінге ие болады. Төменгі жақсүйектің ең қозғалмалы буыны болады. Ортаңғы құлақтағы майда сүйектер бассүйектің сүйектеріне жатпайды. Олар дыбыстық толқындарды дабылдық жарғақтан ішкі құлаққа жеткізеді.
Холбрук (Небраска)
Холбрук (Holbrook) — Небраска штатының Furnas округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 225 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.5 км² шамасында. FIPS коды — 31-22605.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Небраска қалалары
NGC 1204
NGC 1204 — Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Июль (өзен)
Июль — Ресейдегі өзен. Удмуртия Республикасы Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/Еділ/1804/124/178/33 орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
NGC 1204
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы 26 желтоқсанда астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 1204 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 11583, MCG -2-8-45, IRAS03022-1232.
Июль (өзен)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
NGC 1204
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз)
Июль (өзен)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Варлюзель
Варлюзель (Warluzel) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Аррас округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,02 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62879, пошта индексі — 62810.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 251 адамды құрады. Халық тығыздығы — 62,44 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Викингур (футбол клубы, Рейкьявик)
Викингур — Исландияның Рейкьявик қаласындағы футбол клубы. 1908 жылы құрылған. Қазіргі күнде Исландия таңдаулылар лигасында ойнайды.
Сілтемелер
Санат:Исландия футбол клубтары
Хугльфинг
Хугльфинг (Huglfing) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Вайльхайм-Шонгау ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2563 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 24.36 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 90 131. Муниципалитеттің басшысы — Бернхард Камхубер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Андрей Алексеевич Сорокин
Андрей Алексеевич Сорокин(25.3.1905, Ресей, Иркутск облысы,Тулун ауданы,Гадалей селосы - 27.10.1944, Венгрия, Ясен-Тласло деревнясы) - 2-дүниежүзілік соғысқа катысушы, нысана көздеуші,орыс.Тараз қаласында тұрып, қант зауытында жұмыс істеген. 1942 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылған. Оңтүстік-Батыс, Сталинград, Оңтүстік, 4-, З-Украина майдандарындағы шайқастарға қатысты. Соғыс кезінде үш рет жараланды. 1944 жылдың сәуірінен тамыз айына дейін Молдова жерінде тұтқында болды. Котельников, Мелитополь, Херсон қалаларын және Солтүстік Таврияны азат етуге, Сал даласындағы (Солтүстік Кавказда),Харьков түбіндегі, Молочная өзеніндегі, Сталинградтағы, Днестр плацдармындағы, Румыния, Болгария, Югославия, Венгрия жерлеріндегі шайқастарға, Одесса операциясына қатысты. 144-гвардиялық атқыштар полкінің нысана көздеушісі. Сорокин 1944 жылы 27 қазанда Галамбош станциясында (Венгрия) жау шабуылына тойтарыс беру кезінде жау танкісін атып, 20 әскерін жойды. Ауыр жараланғанына қарамастан, ұрысты жалғыз өзі жалғастырып, шайқаста ерлікпен қаза тапты. Әскери тапсырманы орындау кезіндегі тапқырлығы, шайқаста көрсеткен батылдығы үшін оған КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945) Ленин орденімен, «Ерлігі үшін» медалімен марапатталды. КСРО Қорғаныс минстрлігінің бұйрығымен Сорокин есімі әскери бөлімнің тізіміне мәңгілікке енгізілді. Тараз және Галамбош қалаларындағы көшеге Сорокин есімі беріліп, Тараз қаласында мемориалдық тақта орнатылған.
Дереккөздер
Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары
Охлым
Охлым — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/1094 орналасқан. Өзен ұзындығы 93 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Ертіс құйылысынан Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Ертістен Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысына дейінгі Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Кампо-де-Бельчите
Кампо-де-Бельчите (Campo de Belchite) — Испания ауданы (комарка), Арагон автономды бірлестігіне қарасты Сарагоса провинциясының құрамына енеді.
Муниципалитеттері
Санат:Сарагоса аудандары
Балқаштүстіметалл
thumb|250px|«Балқаштүстіметалл» ӨБ. Комбинаттың шығысқа қарайтын жағы. «Балқаштүстіметалл» Өндірістік Бірлестігі (бұрынғы атауы Балқаш кен-металлургия комбинаты немесе БКМК) — Балқаш қаласындағы мыс балқытатын зауыт.
Жылына зауытта 130-150 мың тонна тазартылған мыс өндіріледі. Сонымен қатар, алтын, күміс, платина және басқа түсті металлдар шығарылады.
Тарихы
1928 жылы Балқаш көлінің солтүстік жағалауына геолог-инженер Михаил Русаков басқарған ленинградтық геологиялық барлау партиясы келеді. Олар Балқаш өңіріндегі мыс кендерінінің бірінші барлауын өткізіп, үміттендіретін қорытындыға келген. Іздеу жұмыстары барысында геологтар келесі нәтижені түйіндеген: кен орны мысқа соншалықты бай, оның базасында жаңа мыс балқыту зауытын салуға болады. М.П. Русаков Ленинградтағы геологиялық комитетке телеграфпен хабарландыру жібереді: «…Балқаш көлінің жанында Қоңырат атты күшті мыс-порфирлік кен орны ашылды». Көп кешікпей осы кен орнын игеру жұмыстары басталды.
1929 жылдың маусым айында Балқаш өңірінде алғашқы ұңғымаларды бұрғылау басталды. Кен орны н тыңғылықты зерттегеннен кейін геологтар аймақтың топографиялық картасын құрып, кен денесінің формаларымен мыс қорын анықтады. Осыдан бастап Еңбек пен қорғаныс кеңесі Балқаш мыс комбинатының құрылысы туралы шешім қабылдады. Мыс алыбын құруда Кеңес одағының ең мықты ғылыми-техникалық күштері жұмылдырылды. Бұл құрылысқа 300-ден астам ірі жобалау, құрылыс ұйымдары, машина жасау және басқа да ұйымдар қатысты.
Қоңырат кенішін салуда экономикалық тұрғыдан тиімді болып танылған ашық тау-кен жұмыстарын жүргізу әдісіне таңдау жасалды. Сөйтіп, 1936 жылы Қоңырат кенішінде тау жыныстарын алғашқы жаппай жару жүзеге асты. Бір мезетте 517 тонна жарылғыш зат «Малая» шоқысын қопарды. Барлық техникалық есеп-қисаптарды, жарылыс жұмыстарын жас инженерлер Д.А. Қонаев, А.М. Богатиков және А.Я. Лукьянов жүргізді. 1935 жылы кен байыту фабирикасының құрылысы басталды. Бұл кезде тәжірибелі кен байыту фабрикасында көптеген эксперименттердің арқасында флотация әдісімен кенді технологиялық қайта өңдеудің оң нәтижесіне қол жеткізілді.
Ал 1938 жылдың 21 наурызында алғашқы концентрат алынды, ал 25 мамырда кен байытудың фабрикасының алғашқы секциясы іске қосылды. Осы жылдың 11 шілдесінде шағылыстыру пеші іске қосылды. Ал 16 шілде де алғашқы штейн алынды. 1938 жылдың 24 қарашасында Балқаштың алғашқы тазартылмаған мысы алынды. Бұл күнді Балқаш тау-кен металлургиялық комбинатының туған күні деп айтуға болады.
Балқаш тау-кен металлургиялық комбинатының атаулы күндері
931 жылдың қазанында «Прибалхашстрой» басқармасы құрылды, оның бас мақсаты мыс балқыту зауытын салу деп белгіленген.
1932 жылдың 29 маусымында КСРО Наркомтяжпромының коллегиясы «Балқаш өңірінде мыс балқыту комбинатын салу туралы» қаулыны шығарды. Негізгі өндірістік құрылыстардың және қаланың орналасқан орны ретінде Бертіс айлағының жағалауы деп бекітілген. Құрылыс жұмыстарының бастығы Василий Иванович Иванов болды (1938 жылы ол өтірікпен «халық жауы» атанып, ату жазасына белгіленді).
Кеңес мемлекеті мысқа қатты мұқтаж болды. Сол кезде мыс, негізімен, шетелден әкелінген болатын. Екінші бесжылдық жоспары бойынша нұсқаулар комбинаттың салуын тездетуге шақырды. Нұсқауды шығарған ВКП(б)-ның XVII Бүкілодақтық конференциясы (1932 жыл, 30 қаңтар — 4 ақпан) Мәскеу мен Ленинградтың партия ұйымдарына салынып жатқан кәсіпорынды қамқорлыққа алуды тапсырды.
1932 жылы мыс алыбын салуға 100 млн. сом жіберілді, бұл Қазақ КСР-і ауыр өнеркәсібінің дамуына бағытталған қаражаттың үштен бір бөлігін құрды.
1938 жылдың наурызында байыту фабрикасының сынауы өткізіліп, бірінші балқаштық концентрат шығарылды. Шілдеде алғашқы шағылу пеші іске қосылып, металлургиялық өндіріске жол ашылды. 24 қарашада бірінші балқаш мысы шығарылды. Бұл күн Балқаш кен-металлургия комбинатының туған күні ретінде саналады. Балқаш мысының бірінші құймасы Мәскеудің Революция мұражайында сақталынып жатыр.
Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Балқаштың металлургтері, байытушылары, таукеншілері майданға кетіп, олардың цех пен кендердегі орнын әйелдер алған. Егер соғысқа дейін зауытта 600 әйел жұмыс істеген болса, соғыстың бірінші жылында олардың саны 2453-ке дейін өсті.
Қор нарығы
Қор нарығы - қаржы нарығының бір бөлігі, бағалы қағаздар нарығы, яғни бағалы қағаздар сатылатын және сатып алынатын, ал олардың бағасы сұраныспен және ұсыныспен айқындалатын нарық (ұйымдасқан және биржадан тыс нарық). Ағылшын әдебиетінде "қор нарығы" деген ұғым "қор биржасы" деген ұғыммен бірдей, қор биржасының негізгі атқарымы бағалы қағаздарды инвесторларға сату жолымен жария компанияларға, мемлекетке және жергілікті билік органдарына капитал тарту мүмкіндіктерін беру. Қазақстан заңнамасында "қор нарығы мен "бағалы қағаздар нарығы" деген ұғымдар мәндес.Қор нарығындағы акциялар, облигациялар, олардан туындаған бағалы қағаздар, опциондар, фьючерстік келісімшарттар, т.б. Айырбасқа түседі.Қор нарығының атқарымына бағалы қағаздардың эмитенттері,инвесторлар және бағалы қағаздар нарыгының кәсіпқой қатысушылары қатысады. Қазақстанда мемлекеттік бағалы қағаздардың шығарушысы (эмитенті) — Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі, ол бағалы қағаздар нарығында басымдыққа ие мемлекеттік бағалы қағаздарды, мемлекеттік қарызхат облигацияларын қазынашылық вексельдер, т.б. шығарады. Акционерлік қоғамдар мен жауапкершілігі шектеулі қоғамдар корпоративтік бағалы қағаздар шығарады. Дивидендтік, пайыздық немесе алып-сатарлық табыс алу мақсатымен қор нарығында бағалы қағаздарды сатып алушы жеке және заңи тұлғалар инвесторлар ретінде әрекет етеді. Қор нарығының кәсіпқой қатысушылары — бағалы қағаздармен операциялар жасауға лицензиясы бар заңи және жеке тұлғалар — қор биржалары инвестициялық қорлар мен компаниялар, дилерлік және брокерлік ұйымдар, тіркеушілер, депозитарийлер, т.б. Бағалы қағаздардың биржалық нарығы және биржадан тыс нaр ы ғ ы түрлеріне бөлінеді. Биржадағы сауда-саттыққа бағалы қағаздар нарығының кәсіпқой қатысушылары — биржа мүшелері қатысады; биржада осы биржаның листингіне, яғни осы биржада бағаланатын бағалы қағаздар тізбесіне енгізілген акциялар сатып алынады және сатылады; әрбір биржа бағалы қағаздарды листингіге енгізу тәртібін белгілейді.
Балқаштүстіметалл
Балқаш тау-кен металлургиялық комбинатының атаулы күндері
1942 жылдың мамырынан бастап БКМК танк құрастыру өнеркәсібіне қажетті молибден металын шығара бастаған.
Қор нарығы
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Балқаштүстіметалл
Қазіргі тарихы
1997 жылы Балқаш кен-металлургия комбинаты «Қазақмыс» корпорациясының құрамына кірді. 1 сəуірде Балқаш комбинатының базасында Қымбат бағалы металдар зауыты салынды. Оның құрамында аффинаж, кен жынысы, жөндеу цехтары жұмыс істейді. 30 тамызда шведтік «Воlіdеn» фирмасының технологиялық базасында аффинаж өндірісі іске қосылды. Үш күннен соң алғашқы күміс, ал екі айдан соң алғашқы алтын алынды.
1999 жылы платина мен палладийдің алғашқы үлгі партиялары өндіріле бастады. 2000 жылы тағы да басқа өндірістік кəсіпорындар іске қосылды. Соның ішінде химия-металлургия комбинатын атауға болады. Ал 2003 жылы жаңа мырыш зауыты ашылды.
2000 жылы «Балқаштүстіметалл» Өндірістік Бірлестігінің құрамына жаңа қор базасы ретінде Шатыркөл мыс кен орны енді. 2002 жылдан бастап қорлардың ашық түрде өндірілуі тиімсіз болып табылып, Шатыркөл шахтаға айналды. Қазір Шатыркөлдің мысы комбинатта өз шикізатынан шығарылатын өнімнің 40%-ын құрайды.
Өндіріс
Балқаш комбинатына әртүрлі кен орындарының шикізаты әкелінеді. Кен орындардың ең үлкені Қоңыратта (12 шақырым қашықтықта), ал ең алысы Саяқта (шығысқа 250 шақырым қашықтықта) орналасқан.
Біріншіден комбинатқа құрамында 15-17% мысы бар шикiзат түседi. Кейін ол пеште балқытылып, 45% мысы бар штейнге айналады. Әбден балқығаннан соң құрамында 93-95% мыс пайда болады. Бұдан кейiн мыс анодтық учаскеде, электролиттiк ваннада өңделiп, нәтижесiнде 99,9% мыс алынады.
Экологияға ықпалы
Комбинат Балқаш өңіріндегі қоршаған ортаның ең үлкен ластаушысы болып есептеледі.
Мыс өндіру комплексінің іске қосылу кезінен бастап 1995 жылға дейін көлге еш тазартусыз өндірістік ағынды сулар құйылған болатын. Нәтижеде қоршаған орта ауыр металлдармен ластанып, су биосферасы көптеген ауру-науқастарға тап болды.
Комбинаттың технологиялық газдары металлдар ұнтағынан мен күкірт диоксидінен тазартылмай, жақын орналасқан қаланың тұрғындарында аллергиялық және басқа ауруларды тудырады.
Қала тұрғындардың айғақтауымен, 2004 жылдың жазында комбинат атмосфераға газдың үлкен көлемін лақтырып, қаладағы құстардың кілең мерт болуына себепші болған.
2005 жылдың қыркүйегінде Балқаш-Алакөл су қоймаларының советі құрылды.
2008 жылы «Балқаштүстіметалл» Өндірістік Бірлестігінде күкірт ангидридін тұту зауыты іске қосылды. Бұл кәсіпорын күкіртті сүзгіден өткізу арқылы ауаның улы газбен ластануын 80% дейін азайтқан. Кәсіпорын улы өндіріс қалдықтарын қайта өңдеу арқылы күкірт қышқылын шығарады. Бұл өнімге сұраным едәуір: отандық кәсіпорындарға жылына 1 млн. тоннаға жуық күкірт қышқылы қамсыз етіліп отыр.
2010 жылы Балқаш көлін ластағаны үшін «Қазақмыс» корпорациясының мойнына 4 миллионнан астам теңгені құрған айыппұл салынды. Сондай-ақ Шерубай-Нұра су қоймасына келтірілген зияны үшін компанияға тағы 2,7 миллион теңге айыппұл салынды.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы кәсіпорындары Санат:Қазақмыс Санат:Балқаш