cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ерте темір дәуірі
Шаруашылығы
Жана және кейінгі жана заманның евроцентристік ғылымы дала жағдайында мал шаруашылығын өрбітудің бұндай айрықша түрлерін "көшпелі "жартылай көшпелі" шаруашылык деп атады.
Мал шаруашылығын жолға қоюдың жаңа түрлеріне көшу далалық табиғат жүйесінің ерекше жағдайларында өмір кешкен қола ғасыры тайпалары экономикалық дамуының нәтижесі болып табылады. Шаруашылықтың бұл түрінің негіздері қола дәуірінің соңғы кезінде, беғазы-дәндібай заманында қаланды. Мамандардың пікірінше, малшылықтың жылжымалы түріне ауысуына дала тұрғындарының тек ішкі дамуы ғана емес, ауа райының біртіндеп өзгеруінің салдарынан даланың құрғақтануы (аридизация) да ықпал етті. Сол заманда бұл ауысу онтайлы, үлкен прогрессивті мәндегі көрініс еді, ол даланың табиғат қорларын барынша толық пайдалануға мүмкіндік берді.
Қоғам
Ерте темір дәуірі басталысымен, Евразия далаларында ірі тайпалық бірлестіктер қалыптаса бастайды. Олардың мүдделерінің қақтығысы, айналасындағы отырықшы-егінші халықтармен қарым-қатынастарының өзіндік түрлері қоғамның белгілі дәрежеде әскериленуіне әкеп соқты. Тарихи сахнада гректер мен парсылар скифтер, сактар, савроматтар деп атаған тайпалар пайда болды. Этникалық туыстығының, даму деңгейі мен өмір салтының ұқсастығының өзара тығыз байланыстылығы нәтижесінде бірұдай, етене жақын мәдениеттер құрылды. Скиф-сақ заманында тайпалардың материалдық мәдениетінде қару-жарақтың, ат әбзелдерінің айрықша түрлері пайда болды, "скиф-сақ аң стилі" деген атау алған өзіндік өнер кең таралды. Кей ретте ерте темір дәуіріндегі қоғам тұрғындарының бұл материалдық мәдениетін "скифтік үштік" (ат әбзелдері, қару, аң стилі) деп те атайды.
Ерте темір дәуірінің далалық тұрғындары ерекше қарқынмен дамыды, металл өндірісі, сауда айырбасы гүлденді. Тайпалық одақтардың ат төбеліндей бай шоғыры: патшалар, әскери мансап иелері пайда болды. Үлкен "патша" обалары, яғни қайтыс болған ауқатты адаммен бірге өзінің құндылығымен мәнді болып саналатын бұйымдар - қару-жарақ, ат әбзелдері, әшекейлер бірге жерлеген
Қазба жұмыстар
Осы кезеңге кіретін Орталық Қазақстанның ескерткіштері тасмола археологиялық мәдениетіне жатады. Қазақтың белгілі археологы М.Қ.Қадырбаев, бұл мәдениеттің хронологиялық мерзімін б.з.д. VII - III ғасырларымен негіздеп, оның дамуын екі кезенге бөлген. Тасмола мәдениетінде тән археологиялық ескерткіштері «мұртты» қорған деп аталады. Бұл күрделі ғұрыптық – жерлеу кешендері тастан қаланып, әдетте үш негізгі бөлшектерден: үлкен, кішкентай қорғандар мен ұзындығы 60-тан 200 метрге дейін жететін жартылай доға тәріздес жолдардан құрастырылған. Бұл «мұрттар» қорғанмен жанасып, үнемі шығысқа қарай бағытталған. Үлкен қорғанның астында, тереңдігі екі метрге жететін шұңқырда қайтыс болған адамның мәйіті жерленген. Кішігірім қорғаныда жылқы қаңқаларының қалдықтары, қыш ыдыстардың сынықтары кездеседі. Кейде тек қана қөмір түріндегі және күйдірілген топырақтың ізі байқалады.
Мұртты қорғандар не үшін салынған? Бізге мұртты қорғандардың астрономиялық жағынан тағайындалу туралы тұжырым белгілі. Биолог және археология (энтузиасты) П.И. Мариковскийдың пікірі бойынша, мұртты қорғандар ежелгі обсерваториялар болған, жұлдызды аспан, күн мен айды бақылап, жыл мезгілін аңықтау үшін пайданылған. «Мұртты» кешендер астрономиялық болжамдар үшін пайдаланылуы мүмкін, бірақ бұл оның құрылысында маңызды болмаған. Кейде осындай қорғандар бір-бірінен бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан, кейбір обаларда екі мұртты қорғандар болған. Аспанды бақылау үшін бір обсерватория бар кезде екіншісін тұрғызудың қажеті қандай? М.К. Қадырбаевтың пікірі бойынша тастан қаланған мұртты кешендер жерлеу ғұрыптарына арналып салынған және тасмола тайпаларының күнге табынушылығын айқындады.
Қазіргі уақытта шартты болса да, "мұртты" обалардың негізгі ауқымы анықталды. Бүгінгі таңдағы мәліметтерге жүгінсек, Қазақстан аумағында 300-ден астам ескерткіштер анықталған. Аталмыш мәліметтер жыл сайын толықтырылуда. Негізгі ауқымы Орталық Қазақстан мен Солтүстік Қазақстанды (Көкшетау) сондай-ақ бүгінгі Шығыс Қазақстан облысының батыс бөлігінің далалы алқаптарын (Абыралы, Шыңғыстау, Шұбартау) қамтиды. Қазақстандағы мұртты обалардың жалпы санынын 80 % астамы осы аумақта шоғырланған.байланысты. Обалардың екінші бір анағұрлым шағын бөлігі (20% аздауы) Жетісу, Шығыс, Батыс, Оңтүстік Қазақстан жерлерінде, соның ішінде, көпшілігі Шығыс Қазақстан аумағанда орналаскан. Жалпы "мұртты" обалар таралымы туралы сөз қозғағанда әкімшілік-аумақтық түсініктен гөрі географиялық ұғымдарға жүгінген жөн: негізінен, жалпы "мұртты" обалардың таралым аясы Қазақтың ұсақшоқылығы аймағымен сәйкес келеді.
Жалпы алғанда тасмола мәдениеті обалар материалдары негізінде зерттелген куйінде калып отыр.
а) қару-жарақтар;
б) ат әбзелдері;
в) ғұрыптық заттар, әшекейлер, тұрмыс бұйымдары.
Тасмола коғамында кола кұю ісінін үздік шеберлері болды. Материалдық мәдениеттін жетекші категорияларынын бәрі дерлік қоладан жасалған. Сонымен катар, темір бұйымдар (пышақтар, сулықтар, тоғалар) 1-сатының (б.з.б. VII-VI ғ.) өзінде-ақ пайда болган.
Бірінші саты
Ерте сатының (б. з. б. VII-VI -ғ.) екі қанатты ұңғылы және біршама ұзындау үш қанатты шыбықты жебе ұштықтары генетикалық тұрғыдан алғанда беғазы-дәндібай мәдениетінің жебелерінен бастау алады. Осы кезге сабы қырлы, басы саңырауқұлақ іспетті қанжарлар, құрама жауынгер белдіктері тән. Ат әбзелдеріне ауыздықтар, үш саңылаулы қола немесе сүйек сулықтар жатады. Ғұрыптық заттардан артқы беті ілмекті дөңгелек қола айналар, жалпақ қысқалау 4-6 тұғырлы тас құрбандық ыдыстары ұшырасады. Аталмыш мәдениет қолөнеріне алтыннан жасалған жолбарыстың пішіндері, таутекенің қола мүсіндері, қабан мен бұлан бедерленген қола айналар, шиыршықталған қабан тәрізді мүйіз қапсырмалар жатады. Ернеуі сәнді көлемді айнаның сабы қабан пішінінде құйылған. Ерте кезеңнің соңына қарай "хайуанаттық шытырман" деп аталып кеткен стильде дайындалған көп фигуралы композициялар пайда болды. Солардың бірі, мүйіз қапсырмадағы көрініс - алыстағы Туваның "алдыбел" ескерткіштеріне ұксап келеді. Табылған зергерлік бұйымдар сіркелеу, бедерлеу әдістерімен көркемделген.
Екінші саты
Екінші сатыда (б. з. б. V-IV-ғ.) заттық мәдениет кейбір өзгерістерге ұшырады: үш қанатты ұңғылы қола жебе ұштары қалыптасты, айналар көлемі кішірейді, темір бұйымдар жиі қолданылды.
Үшінші саты
Үшінші корғантас сатысымең (б. з. б. III-I-ғ.) тасмола мәдениеті аяқталады. Бұл кезде мәдениеттің кейбір ерте элементтерінің сақталуымен қатар (жебенің ұштары, ауыздық, жапсырмалар, т.б.) әсіресе жерлеу ғұрпында (қабір ішіндегі жануарлар бастары салынған құрбандық орын) бірқыдыру жаңалықтар көрініс берді.
Мәдениет
Ерте темір дәуірінің Тасмола мәдениеті Қазақ ұсақшоқылығының барлық аумақтарына тән. Зерттелген ескерткіштер бойынша. мәдениеттін батыс шегі Ұлытау таулары аумағын. онтүстігі Солтүстік Бетпакдала мен Солтүстік Балқаш өнірін қамтыса, шығысы - Шідерті. Баянауыл далаларын бойлай одан ары онтүстікке таман Шұбартауға дейін созылады. Дәл осы шекте Тасмола мәдениетінің бізге белгілі, яғни зерттелген обалары жатыр. Келешекте осы мәдениет ескерткіштері табылуы ықтимал (Шыңғыстау жоталарына дейінгі далалы өңір) аумақтар бар.
Бұл ұланғайыр өңірде ерте темір дәуірінің тайпалары шашыраңқы орналасты. Тұрғындардың негізгі бөлігі таулы өңірлерде шоғырланды. Орталық Қазақстан бойынша ескерткіштер таралуының, яғни тайпалар қоныстануының әркелкілігі оның батыс және шығыс аймақтары аралығында байқалады.
Тасмола тайпалары мекендеген ерте темір дәуірінде шаруашылықтың жаңа прогрессивті түрі кеңінен тараған. Бұл ІІІ мыңжылдыққа созылып, дала тұрғындарының ең негізгі кәсібіне айналған. Көшпелілер даланың барлық жерін игеріп, өзінің күшті көшпелі орталықтарын құрды, олар келешек көшпелі империялардың бастамалары болып қаланған.
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:Қазақстан тарихы
Юрмыс (Пута тармағы)
Юрмыс — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пут өзенінің сол жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Нязепетровск су торабынан Ай өзенін қоспағанда, Павловск су торабына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Күміс нитраты (I)
thumb|right|200px|Күміс нитраты (I) Күміс нитраты немесе Ляпис - түссіз, мөлдір кристалды зат. Формуласы: AgNO3.
Юрмыс (Пута тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Күміс нитраты (I)
Қасиеттері
Тығыздығы — 4,352 г/см³. Балқу температурасы — 209,7 °C. 300 °C-тан астам температурада ыдырайды. Метил спиртінде еруі — 3,6 г/100 г; этил спиртінде — 2,12 г/100 г; ацетонда — 0,44 г/100 г; пиридинде — 33,6 г/100 г (20 °C).
Юрмыс (Пута тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Челябі облысы өзендері
Күміс нитраты (I)
Қасиеттері
Күміс нитраты (I) тұз қышқылының реактивы болып саналады:
Қыздырғанда күміс металы түзеледі:
Дереккөздер
Санат:Күміс қосылыстары Санат:Нитраттар
Фразеологиялық тіркес
Фразеологиялық тіркес — құрамы мен қолданылуы тұрақты болып келетін мағынасы ерікті сөздердің тіркесі, фразеологизмдердің түрлері, топтары. Фразеологизмге тән үш ортақ белгі мағына тұтастығы, тіркес тұрақтылығы, қолданылу тиянақтылығы айқын болғанымен, бұлар әр фразеологизмде бір-бірінен әрдайым анық ажыратыла бермейді. Кейбір белгілер әсіресе, мағына тұтастығы бірінде анық, айқын көрінсе, екіншісінде көмескі, үшіншісінде мүлде солғындау байқапады. Сондықтан фразеологизмді түр-түрге беліп топтастыру тіл білімінде ең күрделі қиын мәселелердің бірінен саналады. Фразеологизмдерді зерттеушілер В. Виноградовтың дәстүрлі топтастыруын негізге ала отырып, бірде тұрақты тіркестің біртұтас мағынасы мен солардың құрамындағы сыңарлардың арақатынасына қарай жіктеп бөлсе, кейде құрылым- құрылысы жағынан, атқаратын синтаксистік қызметі мен стильдік мәні жағынан топтастырады. Қалай дегенімен де фразеологизмдерді сыңарларының мағына тұтастығына қарап, Фразеологиялық тутастық, Фразеологиялық бірлік, Фразеологиялық тізбек деп үш топқа бөледі. Фразеологиялық тұтастықта (идиом) фразеологизмді құрастырушы сөздің бір-бірінің лексика-семантикалық мән- мағынасына ешбір қатысы болмай мүлде басқаша мағына береді. Мысалы, мурнынан шаншылу — қолы тимеу; жүрегі тас төбесіне шығу — (қатты қорқу) нағыз идиом мағынасындағы (Фразеологиялық тұтастық) тіркестер. Бұларды басқа тілге сөзбе-сез аударуға келмейді, беліп жаруға болмайды. Идиом терминін қазақ тілінде Фразеологиялық түйдектер (I. Кеңесбаев), фразалық тұтастықтар (К. Аханов, Ә. Болғанбаев) деп атаған.
Фразеологиялық бірлік — Фразеологиялық тұтастық тәрізді орын тәртібі жағынан өте тиянақты болып келеді. Апайда құрамындағы сөздердің бірі екіншісімен қалайда бір мағынапық байланыстаболатындығын аңғартады. Себебі мұндай тіркестер о бастағы еркін тіркестің ауыспалы мағынада метафораланып Фразеологиялық бірлікке айналған. Мысалы, көзіне көк шыбын үймелету (басыну, қорлау), ақ түйенің қорны жарылу(молшылық). Аталған тіркестердің Фразеологиялық мағына жасауына ең алғашқы еркін тіркестегі тура мағына негіз болған. Кейде фразалық тұтастық пен Фразеологиялық бірлік арасындағы айырма- шылықтары байқала бермейтін фразеологизмдер де бар. Ғалымдар мұны тұрақты тіркес мағыналарының көнеленуіне байланысты деп түсіндіреді. Мысалы, ит басына іркіт төгілу (молшылық), құлаққа ұрған танадай (жым-жырт тыныштық). Қазақ тілі фразеологиясы фразеологизмдердің бұл екі тобын бір-біріне өте жақын тұратын сез тіркестері деп қарастырады. Орыс тіл білімінде идиомалар немесе анапит. мәндегі Фразеологиялық бірліктер деп атайды. Фразеологиялық тізбек— еркін мағынадағы сөздер тіркесінің Фразеологиялық қалпында екі сөздің тіркесуінен жасалып, езгеріссіз тізбек күйінде қолданылады. Мысалы,жандысөз, тас бауыр, жуан жұдырық, шикі өкпе. Бұлар сырт құрылымы жағынан күрделі сөздерге ұқсас. Күрделі сөздер үнемі номинативті атау мағынасында жұмсалса, Мысалы, су тиірмен, тас жол, төс қалта т. б. Фразеологиялық тізбектерде бағалауыштық, образдылық сипат бар. Олардың Фразеологиялық мағынапары метафора, теңеу, сапыстыру сияқты керкемдік тәсілдер арқылыауыспалы мағынада айтылуына байланысты. Апайда ауыспалы мағынада айтылып тұрған сөз тіркестерінің бәрін бірдей Фразеологиялық тізбектерге жатқызуға болмайды. Мысалы, Көңілсіз құлақ — ойға олақ (Абай). Жүргемін жоқ қайғының жүгін артып (Мұқағапи) — метафоралы тіркестер. Метафора, сирек те болса метонимия — керкемдік тәсілдер әдеби шығармапарда өзіндік ерекше сөз қолданысы. Сөйлеу тілінде қалыптасқан фразеологизмдер, идиомапар және образды сөздер — жасапуы жағынан метафоралы қолданыстан туған тіркестер.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі
Сұлутөбе
Сұлутөбе — Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы ауыл, темір жол бекеті, Сұлутөбе ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Шиелі ауылынан солтүстік–батысқа қарай 73 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2604 адам (1356 ер адам және 1248 әйел адам) болса, 2009 жылы 2403 адамды (1220 ер адам және 1183 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Шиелі ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Фавар
Коммунаның INSEE коды — 19082, пошта индексі — 19330.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Родонит
thumb| Родонит Родонит (грекше rhodon — раушан) — силикаттар класының минералы.
Дереккөздер
Марганец минералдары
Санат:Силикат минералдар Санат:Темір минералдары
Жан талдау
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
NGC 3648
NGC 3648 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1831 жылы 18 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3648 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34908, UGC 6389, MCG 7-23-43, ZWG 213.43, ZWG 214,2.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Құрғақ Калоис
Құрғақ Калоис — Ресейдегі өзен. Тамбов облысы, Пензен облысы, Воронеж облысы, Саратов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Калаис өзенінің сол жағалауынан 11 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ворона. Өзен саласы — Хопер, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дистрибьютор
Дистрибьютор (distributor; Distributor /, Eigenhandler т; distributor -распределитель)
1. Ірі өндірістік фирма-өндірушілерден дайын өнімді көтерме бағамен сатып алу негізінде, оны сатумен айналысатын фирма. Бұл езінің қоймалары бар және өндірісшілермен келісім-шарттық қатынас орнатқан, қатысты түрдегі ірі фирма.
2. Келісілген аумақ пен рынок шегінде, белгілі бір тауар немесе қызметті көтермелеп сатуға және сатып алуға ерекше немесе артықшылық құқық берілетін занды тұлға немесе азамат.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Санкт-Файт-ан-дер-Гёльзен
Санкт-Файт-ан-дер-Гёльзен (St. Veit an der Gölsen) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Лилинфельд округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3903 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 78.12  км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — LF, ресми идентификациялық коды — 3 14 12.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Джоанн Гастеггер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Борис Петрович Пак
Борис Петрович Пак (1935-92)-суретші. Графика және монументті өнер саласында жұмыс істеген.
Ол Абай шығармалары тақырыбына «Өлең - сөздің патшасы» литографиясын (1971) жазған. Поэтикалық мазмұны ақын өлеңінің стилімен үндескен. Еңбектің ерекше сәнділігі мен бейнелілігі жұмысқа қайталанбас композиция, келісті ырғақ берген. Пак Абай «Ғақлияларына» иллюстрация (1978, гуашь) жасады. Кітап бетінің ашық жерлеріне үш түспен салынған суреттер бейнелі де мағыналы, әрі өткір сықақты танытады. Мұқабаның ішкі бетіндегі Абайдың шабытты кескіні өз кейіпкерлерінің ортасында бейнеленген.
Дереккөздер
Санат:1935 жылы туғандар Санат:1992 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан суретшілері Санат:Қазақстан корейлері Санат:Абай Құнанбайұлы
Айдар Шайхысламұлы
Айдар Шайхысламұлы (1848 – 1922) – ишан, ұста.
Өмірбаяны
Ол Жары Назардың тастемір тайпасынан тарайды. Жасынан діни жолды ұстанған адам.
Бұхара қаласындағы медреседе оқып, діни жоғары білім алған.
Тұщықұдық жерінде мешіт салып, шәкірттер оқытқан,
Қарақалпақстанда Мәткәрімді пір тұтқан, соған қол берген, діни жоғары білімді деп танылып шатырхат (диплом) алған. Маңғыстау өңірінде Айдар ишан атағымен танылып, құрметке бөленді. Елге имандылық қасиеттерін таратып, балаларға діни білім берумен қатар көрік ұстаған ұста да болған.
Естелік
Қазіргі уақытта жеті серке терісінен жасалған көрігі, ұсталық құрал-саймандары ишан ұрпақтарында сақтаулы. Айдар ишан салдырған мешіттің орны «Тұщықұдық» кеңшарының орталығында сақталған.
Дереккөздер
Санат:Маңғыстау облысы тұлғалары
Әлемнің ең ірі бағдарламалық жасақтама мекемелері
Бұл тізім Әлемнің ең ірі бағдарламалық жасақтама мекемелерінің құрылымына сәйкес ішкі кірісі бойынша тізімі.
Форбс Жаһан 2000
Forbes Global 2000 бұл 2000 жылға тіркелген көпшілік мекемелердің Forbes журналынан төрт құрама метрик бойынша : сатылым, кіріс (Profit in accounting), актив (Asset) және бағасы (market value). 2012-жылы 10 мекеме "Бағдарламалық жасақтама және Бағдарламалау" (Software & Programming) индустриясы бойынша:
500 Бағдарламалық жасақтама мекемелері
Software 500 журналынан алынған ақпарат бойынша 2011-жылғы топ 10 мекеменің тізімі:
Басқа тізімдер
Nielsen деректер қоры танымал бағдарламалық жасақтамалардың белгілі уақыт аралығында бөлшектеп сатылу мөлшері бойынша тізімін көрсетеді (sell lists of the most popular prepackaged software sold in retail shops in a certain timeframe). Бағдарламалық жасақтамаларын Бөлшектеп сатушы дүкен әр бағдарламалық жасақтаманың дүкенде неше рет сатылғандығы жайындағы ақпаратты көрсетуге лауазымды.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша компаниялар Санат:Тізімдер
Седз-Мобек
Седз-Мобек (Sedze-Maubecq) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,61 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64515, пошта индексі — 64160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрады. Халық тығыздығы — 25,62 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Әйткеш Абайұлы Ыбраев
Әйткеш Абайұлы Ыбраев (1924, Семей қаласы - 27.10.1944, Беларусь) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер, зеңбірек командирі. Қазақ. Жеті жылдық мектепті бітірген соң «Қызылқұйған» ауыл шаруашылығы артелінде жұмыс істеді. Кеңес әскері қатарына 1942 жылы шақырылып, 380-атқыштар дивизиясы 1264-полкі құрамында болды. Ол Калинин, Брянск, 2-Беларусь майдандарында ұрыстарға қатысты. 1944 жылдың тамыз айында Беларусь жерін азат етуде Ыбраев асқан ерлік корсетті. Зеңбірегімен дәлдеп атып, жаудың 200-ге жуық әскері мен офицерін жойды, қару-жарақ тиелген 19 автокөлігі мен 55 зат-арбасын өртеп жіберді, танкіге қарсы ататын 6 зеңбірегі мен 12 пулемет ұясын жойып жіберді. Неміс- фашист басқыншыларына қарсы күресте корсеткен қаһармандық ерлігі үшін Ыбраевқа КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3. 1945). Сондай-ақ ол Ленин, «Қызыл Жұлдыз», 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақ батырлары
Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары
Парус-Шор
Парус-Шор — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тыкотлова өзенінің оң жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Қарақытайлар Жетісуда
thumb
Қарақытайлар мемлекетінің құрылуына— Орталық Азиядан келген көшпелі тайпалардың шапқыншылығы себепші болды, олардың үстем тобы едәуір аумақта билікті басып алды. Бірақтұтас алғанда қарақытай конфедерация Қарахан билеушілері тұсында да шекаралық қызмет атқарған, сөйтіп бұл үшін «наградалар мен үлестер» алған Оңтүстік-Шығыс Қазақстан мен Алтай тайпаларының, жетекші рөл атқаруы жағдайында жергілікті этникалық-саяси негізде қалыптасты».
1125 жылы Елюй Даши әскерінің Емілге келуі Жетісуда қалыптасқан мемлекеттік институттарға түбегейлі өзгеріс енгізген жоқ. Қарақытайлардың саяси ықпалы Жетісудың бір бөлігіне, Сырдарияның оң жағалауына және басқа аудандарға таралды.
Қарақытай бірлестігін басқару органдарының қалыптасуына жергілікті дәстүрлер күшті ықпал жасады. Мұның өзі қарақытай армиясындағы езгерістердің мысалынан айқын көрінеді. Армияны әскери бөліністерге бөле отырып, Елюй Даши Қатүн-Балықтың өзінде-ақ әрбір отрядтың санын 500 адамнан белгіледі. Бірақ Жетісуда гурхан бұл тәртіпті күрт өзгертті: бір әскери басшының қол астында жүзден аспайтын жауынгер болуға тиіс болды. Осы арқылы армияны басқару ішінара белшектенді. Жергілікті тайпалардың шекараларды қорғау жөніндегі қызметі сақталып қалды.
Бұдан былай қарай өз құрамына Оңтүстік-Шығыс Қазақстанның тайпаларын қамтыған қарақытай әскері мұңдай әскери ұйым сипатынан айырылды. Жаулап алу барысында қарақытайлардың әскери жасағы негізінен құрамында түркі тілдес тайпалар мен халықтардан тұрған армиямен алмастырылды. Сонымен бірге алғашқыда Жетісуда, ал сонан соң Мауараннахрда — жергілікті этникалық ортада келімсек этникалық топтардың шаруашылық және этникалық «сіңісуі» жүріп жатты. Қарақытайлар келгенде қалалар мен отырықшы қоныстарды қиратып келген жоқ. Қарақытайлар Орта Азияның қалаларымен және егіншілік аймақтарымен үнемі сауда жүргізуге мүдделі болды. Олардың арасында мал өсірушілермен қатар егіншілікті білетін жартылай көшпелі топтар аз емес еді. Деректемелерде: қарақытайдың таралуы бейбіт сипатта болғанын бір ауыздан атап керсетеді. «Олар (қарақытайлар) қаланы алған кезде, оның тұрғындары үшін еш өзгеріс жасамады, — деп жазды Ибн әл-Асир, — тек әр үйден бір динардан ғана алды. Егістік пен сол тәрізділерге келетін болсақ, олар халыққа берілді». Бұл орайда үлестік жерлерді иеленушілер өздерінің гурхан қамқорлығында екендігінің белгісі ретінде өзінше бір үлгідегі сақтау грамоталарын (пайцзалар) алды.
Жағдай XII ғасырдың 40-жылдарының басында Салжұқтардың Мауараннахрда жеңілуінен кейін өзгерді. Жаңадан жаулап алған аймақтарда қарақытай әскерлері шоғырланды және оларға алым төлеу міндетті бола бастады. Қарақытайлар тұтас алғанда өздеріне дейінгі болған саяси құрылымды және әр түрлі аймаңтар арасындағы өзара байланыстарды өзгертпеді. Жергілікті жерлерде билік басында осында бұрын билік еткен әулеттердің өкілдері отырды. Орын алып келген талас-тартыстар сарыны жойылмай, қайта күшейе түсті, өйткені «Түркістан патшалары», Жүзжанидың айтуынша, қарақытайлардың көмегімен бір-бірін «бағындыру және талқандау» әрекеттерін жалғастыра берді. Ұдайы жанжалдармен ездерін титықтата отырып, қарақытай әскерлерін ұстауға мол сыйлықтар беруде шашетектен шығындарға ұшырап, жаулап алушыларға алым төлеп, жергілікті билеушілер өздерінің үлестерін белшектеуді күшейтті, ал мұны гурхандар белсене қолдап отырды. Осының салдарынан қарақытай иеліктерінің құрамына кіретін Қазақстан мен Орта Азия аймақтары, сондай-ақ гурхандарға вассалдық тәуелділікті мойындаған бірлестіктер шаруашылық және саяси жағынан әлсіреді. Жетісуда, Мауараннахрда, Ферғанада бір мезгілде бірнеше ұсақ және ірі мәліктер мен сұлтандар биледі.
Іле алқабы мен Мауараннахр
Іле алқабы мен Мауараннахрдың қарлұқтары, Бесбалық ұйғырлары, Самарқанда соңғы Қарахандар іс жүзінде өздерінен алым жинайтын гурхан билеушілерінің басқаруында болды. Қарақытай шонжарларының басқаруы үлкен ауыртпалыққа ұшыратты, ал олардың қысым жасауы, әсіресе салықтар жинау кезіндегі шамадан тыс талаптары наразылық туғызды. Ибн әл-Асир былай деп атап көрсетеді: «қарақытайлар» Түркістан мен Мауараннахр елінде тұрды және олардың халқын ауыр езгіге салды. Олардың әрбір қалада билеушісі (болды), ол қарақытайларға ақша жеткізіп беріп тұрды.
Хорезмде алымдар мен салықтарды гурханның арнайы жіберген жинаушылары мезгіл-мезгіл жинап алып отырды, басқа аудандарда алым жинау мен оны қарақытайлардың астанасына жеткізу құқығы жергілікті феодалдарға берілді. Империяның жариялануына дейін өздерінен де күшті болған наместниктер институтына сүйене отырып, қарақытай көсемдері өздерінің әулет меншігі ретінде үлесті жерлерді иемденуге талаптана қоймады. Кейбір өлкелердің, мәселен, Тараздың наместниктері кейін келе толық билік жүргізген әміршілерге айналып алды.
Санжар сұлтанды жеңгеннен кейін гурхан Баласағұн түбінде Ғұз-орда- да өз ордасын құрды. Ұйғыр көпестері Жетісуды Чугал (Жікіл) деп атады. Деректемелерде хабарланғанындай, оның тұрғындары бейбіт, егіншілікпен айналысады, билеушінің пайдасына оннан бір үлес төлейді, ал гурхан ордасының орасан кендігі соншалық, оны аралап шығу үшін жарты күн керек болады.
Патриархаттық-феодалдық принциптері
Қарақытай мемлекеттік бірлестігінің қалыптасуымен бірге басқарудың патриархаттық-феодалдық принциптері орнығын, нығая берді. Алайда жоғарғы билікті мұраға қалдыру жүйесі өзіндік сипат алды; гурханға, әдетте, бұл да гурхан атағын алатын әйел мұрагер болды. Мұның өзі жергілікті мұсылман халқының түсінбеушілігі мен наразылыгын туғызды. Бұл дәстүрді айыптау Шығыс авторларының шығармаларынан көрініс тапты. Мұрагерліктің мұндай принципінін бөлу себебі мынада еді: қарақытайлардың әулеттік одағы некелесетін ер және әйел ру-фратриялардан, император руы мен император әйел руынын, екі ру-фратриясынан тұратын, сондықтан олардың екеуінің де бірдей дәрежеде гурхан тағына отыруға құқығы болды. Осыдан «алмасып мұраға алу» келіп шықты, оның мәнісі екі рулас әулет топтары өкілдерінің арасында билікті бөлуде емес, одан да гөрі өздерінің соңындағы генеалогиялық ортақтығымен байланысты көшпелі тайпалардың арасында белгілі бір әскери-саяси тепе-тендікті орнықтыруда болатын.
Елюй Даши 1143 жылы өлді де, билік гурханның жесірі Табуянға көшті, ал жеті жыл өткен соң басқару тізгінін Иле алды. Оның тұсында тұңғыш ретхалықсанағы жүргізілді. 84 мың отбасы жазылды, бұл, тегінде, Сырдария мен Еміл арасын мекендеген көшпелілердің саны болса керек. Қарақытайлардың бүкіл өмір салты даланың тұрмыс белгілерін сақтады. Иленің патшалық құруы 13 жылға созылды, ол өлгеннен кейін 1155 жылы так Елюй Дашидың қарындасы Бұсұғанға берілді. Оның мұрагері Чжилугу болып, ол 1169 жылдан бастап шамамен 1203 немесе 1214 жылға дейін патшалық құрды. Қарақытай мемлекетінің тарихындағы жаңа кезең соның есімімен байланысты. Бөлшектену үрдісі қарақытай әскербасыларының шың мәнінде автономиялы наместниктерге айналуына әкеліп соққан еді. Гурханның атынан әрекет жасай отырып, олар іс жүзінде әбден дербес болды да, оған тек алым жіберіп тұрумен шектелді. Шынына келгенде, гурханның биледі деген аты ғана болды. Езгінің күшеюі және феодалдық қырқыстар. XII ғасырдың орта шенінен бастап қарақытайлар өздерінің салық саясатын айтарлықтай өзгертіп, ашық тонауға көшті, бейбіт қоныстарға шапқыншылық жасады, «өлтірді, тұтқынға алды, тонады және есепсіз көп адамды қолға түсірді».
Жетісу мен Мауараннахрдағы қарақытайлардың жағдайы феодалдық қырқыстардың созылуынан әлі де біраз уақыт біршама берік болып қала берді. Мәселен, отырықшы халықтан салықтар алуға мүдделі қарлұқтар өздерімен бәсекелесуші Самарқан тамғаш-ханы (1156) ықпалынан уақытша құтылды. Гурхан бұған дереу араласып, өзінің қолшоқпары Жағры-ханға қарлұқтар «қару-жарақ асынуын қойып, егіншілікпен айналысатын болсын» деп, оларды Самарқан пен Бұхарадан көшіруге бұйрық берді. Қарақытайдың ыдырауы
Іле-шала гурханның қол астынан құтылуға тырысқан Хорезм де қарақытайларға қарсы күреске шықты. Гуридтерге қарсы күресте оны қолдаудан бас тартқан хорезмшах Бұхараны қоршап, содан сон басып алды. 1205 жылы жазда қарақытайлар Термезден кетті, осыдан кейін олардың вассалдары — Самарқан пен Бұхара билеушілері — гурханға қарсы күресте Хорезммен одақтасу амалын іздестіре бастады. Мауараннахр Үзкентке дейін дерлік осындағы «әрбір қала мен әрбір өлкені» алған және өздерінің наместниктерін қойған хорезмдіктердің қолында қалды. Тараз да Хорезмге біршама тәуелді болып қалса керек. Жергілікті жасақтың 1210 жылы талқандалып, тұтқынға алынған қолбасшысы символды түрде таққа отырғызылып, Хорезмге жіберілді.
Алайда, Самарқанды түбегейлі өзгерістер бола қоймады. Ол былай тұрсын, хорезмшах «бәрі де қытайлар белгілегендей болсын» деп ондағы сұлтанды арнайы наместникпен бірге Самарқанға сый-сыяпатпен аттандырып салды. Гурханның Іле алқабындағы (Қойлық және Алмалық) өз вассалдары - қарлұқ билеушілерімен қатынасы шиеленісе түсті. Ол Ғұз-ордадан Қашғарға көшуге мәжбүр болды. Көп кешікпей найман тайпаларының күшті конфедерациясымен одақтасқан қарлүқтар Қашғар шегінде қарақытайлардың ең соңғы гурханы Чжи- лугуді қолға түсірді. Қарақытайлардың иеліктері біржолата наймандардың қолбасшысы Күшліктің қолына көшті.
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:Қазақстан тарихы
УЕФА Суперкубогы 1999
УЕФА Суперкубогы 1999 (ағыл. 1999 UEFA Super Cup) — 1998/99 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының жеңімпазы "Манчестер Юнайтед" пен 1998/99 жылғы Кубок иелері кубогының жеңімпазы "Лацио" өзара ойнаған матч. 1999 жылы 27 тамызда Монакодағы "Луи II" стадионында өтіп, "Лацио" 1:0 есебімен жеңіске жетті.
"Лацио" — УЕФА Кубок иелері кубогының соңғы жеңімпазы болатын (сол жылы ол турнир УЕФА кубогымен біріктірілді). Сондықтан, 2000 жылдан бастап суперкубокқа УЕФА кубогында озған клуб қатыса бастады.
Аргентиналық Хуан Себастьян Верон матчтыың үздік ойыншысы боп танылды.
Сілтемелер
УЕФА Суперкубогы 1999
Ориньюс
Ориньюс (Ourinhos) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Ассис мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Ориньюс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 236 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 296,203 км² шамасында. Халық тығыздығы — 359 адам/км².
Тарихы
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Үлкен Сабасалды
Үлкен Сабасалды – Торғай алабындағы өзен.
Географиялық орны
Қостанай облысы Амангелді ауданы жерімен ағады. Жақсысаба бастауынан есептегенде ұзындығы 69 км. Су жиналатын алабы 1280 км2.
Бастауы
Сарыарқаның батысындағы Қайыңдышоқының оңтүстігінен басталып, Жаңақала ауылының солтүстігінде Қараторғай өзеніне құяды.
Гидрологиясы
Аңғары кең, тек Талайрық сағасынан төмендегенде 50 — 300 м-ге тарылады. Жауын-шашын (80 — 90%), жер асты (10 — 20%) суымен толығады. Жазда қарасуларға бөлінеді. Орташа көп жылдық су ағымы 0,55 м3/с. Лайлылығы 200 — 400 г/м3. Мал суарылады.
Үй Патшалығы Кітабы
“Үй Патшалығы Кітабы” — үй патшалығының (Үйсін Ордасының) қытай тілінде жазылған тарихы. Үйсін патшалығы 386 — 534 жылдар аралығында Қытайдың солтүстік-батыс өңірінде өмір сүрген мемлекет. Кітаптың авторы — Үй Шу (506 — 572). Қазақша “Үйнама” деп те қолданылады. Бұл еңбектің Батыс өлкесіне арналған тізбекті баянының 90-бөлімінде былай делінеді: “Үйсін мемлекеті (патшалығы) Қызыл аңғарда (Чугучэн), Чюсы (Куча) елінің солтүстік-батысында тұрады. Ол жерден Дай еліне жеткенге дейін 10 мың 800 ли (шақырым). Олардың елі руан-руандардың (жужандардың) бірнеше мәрте шапқыншылығына ұшырағандықтан батысқа қарай көшіп, Сүңлин (Памир) тауына барды. Қала, қорғандары жоқ, малға ілесіп, сулы, шөпті жерлерге көшіп жүреді. Тайянның үшінші жылы (437) Дүң Вань Үйсіндер еліне өз уәкілдерін жіберді. Содан олар да елші жіберіп, тарту-таралғы әкеліп тұрды”.
Сілтемелер
Санат: Шығармалар Санат: Тарих
Косминская Виска
Косминская Виска — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Косма өзенінің оң жағалауынан 84 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жанкешті
Жанкешті (Daredevil; шың аты – Мэттю Майкл Мердок Matt Micheal Murdock) — Marvel Comics комикстерінең суперқаһарман. Кейіпкерді Стэн Ли және Билл Эверетт құрылған. Алғашқыда Daredevil #1 (10 сәуір 1964 жылы) комиксінде пайда болды.
Санат:Marvel Comics
Сопротья
Сопротья — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Тап өзенінің сол жағалауынан 131 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Конда. Өзен саласы — Конда, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Батыс Ғұн Империясы
thumb|[[Ғұндар]] Батыс Ғұн Империясы, Батыс хун империясы — ғұндардың Еуропада құрған мемлекеті. Батыс Ғұн империясының негізі алғаш б.з. II ғасырында Батыс Қазақстан жерінде, Каспий теңізі жағалауында қаланды. Ғұндар сол өңірден өздерінің патшасы Валамир (Балаәмір) бастауымен батысқа аттанып, IV ғасырдың 70-жылдары Днестрге дейінгі жерді жаулап алды. Олардан бірінші болып жеңілгендер Азов теңізі өңірін мекендеген аландар болатын (қ. Ғұндардың аландарды талқандауы). Керчь бұғазы мен Қырымдағы Боспор патшалығы да ғұндардың соққысынан құлады. 375 жылы Қара теңіз жағалауындағы остготтарды (Шығыс готтар) түгелдей бағындырды, ал вестготтар (Батыс готтар) Рим империясы территориясына барып паналады. Сөйтіп ғұндарға Еділден Днестрге дейінгі жерлерді мекендеген тайпалар бағынды. Ғұндардың Батысқа жорығы Халықтардың ұлы қоныс аударуының басталуына түрткі болды. Ғұндар Рим империясымен көршілес орналасып алып, көп ұзамай оған қысым көрсете бастады. Батыс Ғұндың басында Рим империясының Паннония аймағын (қазіргі Венгрия жерін) басып алып, оны ғұн мемлекеті құрамына кіргізді. Рим империясының мұрасын бөлісуде герман тайпаларының бақталасына айналды. 433 жылы ғұн патшасы Руғила қайтыс болған соң, мемлекет билігі оның інілері Ақтар мен Мыңзық балаларына — Бледа мен Аттиланың қолына көшті. 437 жылы ғұндар Рейн өзенінің бойында Бургун корольдігіне соққы берді. Нәтижесінде Солтүстік Еуропа мен Галлияға дейінгі герман тайпалары ғұндарға бағынды. Ғұндарға қарсы Рим империясы атынан вандал мен вестгот тайпалары ғана соғысты. 451 жылғы Каталаун қырғынынан кейін Еуропада ғұндарға қарсы тұратын ешқандай әскери күш болмады. Сөйтіп ғұндар Батыс Рим империясы территориясына толық иелік етті. 454 жылы Аттила өлгеннен кейін Батыс Ғұн Империясы ыдырап, герман тайпалары ғұндардан бөлініп кетті. Бұрынғы үлкен империя құрамында тек ғұн тайпалары, яғни түркі тілдес тайпалар ғана қалды. VI ғасырдан бастап Батыс Ғұн империясы “Уарғұндар қағанаты” (Арғындар қағанаты) деп аталды. Баян хан тұсында күшейген Уарғұндар қағанатына Византия салық төлеп тұруға мәжбүр болды. Баян хан Арал теңізі маңынан Тарниак, Котзагер, Забен тайпаларын Еуропаға көшіріп алған еді. Уарғұндар қағанатын 798 жылы Франк королі — Ұлы Карл талқандады. Осыдан соң ғұндар мемлекеті бас көтерген жоқ. Батыс Ғұн империясы адамзат мәдениеті тарихында өзіндік терең із қалдырды. Зергерлік өнердің ерекше дамыған түрі — полихрома стилін алғаш батыс ғұн зергерлері салған. Олардың полихрома стилімен жасалған бұйымдары әлемнің талай музейлерін безендіріп тұр. Батыс Ғұн империясында алтыннан жасалған 92 экспонат Санкт-Петербургтегі Эрмитажда сақтаулы. Цирк өнеріне қатысты ат үсті ойындарының негізін ғұндар салған. Олар мұны өзімен бірге Еуропаға алып барды. Ғұндар Еуропада баспана ретінде төрт доңғалақты арба үстіне орнатылған киіз үйлерді пайдаланған. Ғұндардың кілемдері мен киіздері түрлі оюлармен өрнектелетін болған. Еуропалық аймақтарда жүргізілген археол. қазба жұмыстары кезінде ғұндардың ағаштан, қыштан, металлдан жасалған ыдыс-аяқтары мен түрлі бұйымдары табылған.
Дереккөздер
Санат: Тарих
Юзес
Юзес (Uzès) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 25,41 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30334, пошта индексі — 30700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8339 адамды құрады. Халық тығыздығы — 328,18 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
IC 4296
IC 4296 — Центавр шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48040, ESO 383-39, MCG -6-30-16, AM 1333-334.
Сыртқы сілтемелер
IC 4296 Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Жоламан Айдарбаев
Жоламан Айдарбаев (1944 жыл, Маңғыстау облысы, Маңғыстау ауданы, Шетпе ауылы) — журналист. Қазақстан журналистер одағының мүшесі (1970).
Дереккөздер
Санат:1944 жылы туғандар Санат:Маңғыстау ауданында туғандар Санат:Қазақстан журналистері Санат:Лениннің 100 жылдығы орденінің иегерлері Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Жиынтық сұраныс
Жиынтық сұраныс - ел нақты сатып алушылық қабілетінің көрсеткіші, яғни елдегі сатып алушылар бағаның белгілі бір деңгейінде сатып алғысы келетін тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің құндық тұлғадағы жиынтық көлемі. Жиынтық сұраныс халықтың жиынтық табыстың белгілі бір деңгейінде жоспарлайтын тауарлар мен көрсетілетін қызметтерге жұмсалатын шығысының деңгейін көрсетеді. Сондықтан Жиынтық сұранысты жиынтық шығыс деп те атайды, бұл шығысқа мемлекеттік тұтыну шығысы, жеке меншік сектордың тұтынуы, жиынтық инвестициялар және экспорт-импорт шығыстың сальдосы кіреді.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
SCAT
SCAT (толық атауы «“SCAT” әуекомпаниясы» АҚ ) — орталық кеңсесі Шымкентте орналасқан әуекомпания. Қазақстан мен көршілес елдердің ірі қалаларына жолаушы әуерейстерін орындап тұрады. Негізгі базасы Шымкент әуежайында, ал қосымша хабтары Орал, Ақтау, Атырау, Астана, Қызылорда және Алматыда орналасқан. .
Арас Булут Ийнемли
Арас Булут Ийнемли (Aras Bulut İynemli, 1990 жылы 25 тамызда Ыстанбұлда дүниеге келген) – түрік актеры. Отандық көрермендерге Ғажайып ғасыр телехикаясындағы Шехзаде Баязидтің, Құнжетпес уақыт телехикаясындағы Мете Акарсудың рөлімен танымал.
SCAT
Тарихы
Әуекомпания 1997 жылы құрылып, сол жылы алғашқы ұшуларын орындағын. Иелері — Владимир Иванович Денисов (53 %) және Владимир Андреевич Сытник (47 %). "SCAT" атауы "Service Cargo Air Transport" деген сөз тіркесінің қысқашасы.
Бағыттар
2022 жылдың желтоқсанына сәйкес SCAT әуекомпаниясы келесі қалаларға ұшқан:
Арас Булут Ийнемли
Өмірбаяны
Арас 1990 жылы Ыстанбұлда тулған. Лицейді тәмамдағанан кейін, Ыстанбұл техникалық университетіне оқуға түсіп, 5 жылдан соң әуе техника факультеті бойынша диплом алып шықты. 16 жасында Арас алғаш рет өзінің актерлік шеберлігін көрсетеді. Оның алғашқы танымал рөлі әлі күнге шейін эфирге шығарылатын «Қайтып оралу жолы» телехикаясында орын тапты. Алайда расымен де танымал рөлі Құнжетпес уақыт телехикаясында болды. Онда Арас Акарсудың ұлдарының бірі – Метенің рөлін сомдады. Қойылымның бас-режиссеры Зейнеп Гүнай болған. Ол Арасты алғаш рет бір жарнамалық бейне-баяннан байқаған екен, содан соң оны кинобайқауға шақырыпты. Бұл рөл оған танымалдық пен үлкен атақ алып келді. Метенің рөлі үшін Арас Түркияның екінші қатарлы рөлі үшін ең үздік актер деген даңққа ие болды (марапат Antalya Televizyon Odulleri жиынында тапсырылды). Осыдан кейін оны бұдан көрлі ауыр және жауапты жобаларға шақыра бастады. Арастың отбасы да өзі тәрізді бетке ұстар өнер майталмандары. Ағасы – Түркияда аса танымал жазушы, көптеген киносценарилердің ауторы. Апайы – танымал әнші. Арастың өзі әзірге үйленбеген, және әзірге ондай жауапты іс істейтіндей, қазіргі таңда өзінің кейіпкерлері секілді сезімдерді сезінбейтінін айтты. Арас «Ғажайып ғасыр» телехикаясының төртінші маусымында Шехзаде Байезидтің үлкен кезіндегісін ойнайды.
SCAT
Ұшақтар паркі
2022 жылдың желтоқсан айындағы жағдай бойынша SCAT Airlines авиапаркі мына ұшақтардан тұрады :
Апаттар
2018 жылдың 26 шілдесінде DV-5038 рейсін орындайтын UP-B5705 тіркеуі бар SCAT Airlines Boeing 757-200 ұшағы Алматы халықаралық әуежайының ұшып-қону жолағына құйрығын соқты. 236 жолаушы мен 9 экипаж мүшелері зардап шеккен жоқ. Алайда ұшақ айтарлықтай зардап шекті.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әуе компаниялары
Менцнау
250px|thumb|Картада орналасуы Менцнау (Menznau) — Швейцарияның Люцерн кантонында орналасқан коммуна. Виллизау округінің құрамына кіреді.
Монти (Сардиния)
Монти (Сардиния) (Monti) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Ольбия-Темпио провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2485 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 20 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 123 км² шамасында. Пошта индексі — 7020.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Gavino Martire, Santa Maria della Pace.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Менцнау
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2732 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30.42 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1136, пошта индексі — 6122-6125.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Люцерн елді мекендері
Попгригорово (Добрич облысы)
Попгригорово (Попгригорово) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9377. Телефон коды — 05715. ЕКАТТЕ коды — 57550.
Эльс-Поблетс
Эльс-Поблетс (Els Poblets) — Испаниядағы муниципалитет. Валенсия автономды бірлестігіне қарасты Аликанте провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Марина-Альта ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аликанте елді мекендері
Үлкен Болдино
Үлкен Болдино (Большое Болдино) — Нижний Новгород облысындағы ауыл, Үлкен Болдино ауыл кеңесі мен Үлкен Болдино ауданының әкімшілік орталығы. Үлкен Болдино және оған қарасты территориялар төрт ғасыр бойы Пушкиндер әулетіне тиеселі болған — Ресей империясының ежелгі дворян әулеті. Қазіргі кезде ауылдың тарихи бөлігі федеральдық мағынадағы мәдениет ескерткіштері болып табылады.
Географиясы
Үлкен Болдино Кіші Новгородтан 170 км оңтүстік шығысқа қарай орналасқан. Кіші Новгородтың көлік жолынан ара қашықтығы — 205 км. Ауыл ну ормандық табиғи зонада орналасқан. Ауылдан бірнеше ондаған киллометр қашықтықта орналасқан Нижегород облысының ең биік шыңы бар (жоғарылығы 247 метр).
Климаты
Климаттық бөлінісі бойынша Нижегородск облысының Үлкен Болдиносы жылы, құрғақ, оң жағалаудың оңтүстік шығыс жағына қарай орналасқан. Климаты санаулы-континентальды, жыл мезгілдері жақсы бейнеленеді. Қысы суық және ұзақ, шамамен 6 ай бойы жалғасады. Көктем тез өтіп кетеді, шамамен 50—60 күн ішінде. Жазы құрғақ және жылы, кейде құрғақшылық орнайды, жаздың орташа жалғасушылығы 90—95 күн. Күзі шамамен екі ай бойы жалғасады— қыркүйек айынан бастап қарашаның басына дейін. Қыркүйекте тыныш, бұлтсыз ауа райы орнайды, оны «Қоңыр күз» деп атайды.
Жақын жердегі Лукоянов қаласында орналасқан метрологиялық станцияның ақпараттары бойынша Үлкен Болдинода орташа жылдық температура +3.2°C, маусым айының орташа температурасы +18.6°C, қаңтар айының орташа температурасы -12.2°C. Абсолютті максимум +38°C, абсолютті минимум -42°C. Топырақ қатуының орташа тереңдігі 81 см. Қар 23 қарашаға қарай жауады, 11 сәуірден бастап ериді. Суықсыз кезеңнің орташа жалғасушылығы 139 күн. Температураның түсуінің ортажылдық саны 501 мм.
Топырағы
Үлкен Болдино сұр ормандық және қара жерлік топырақты территориялардың арасында орналасқан. Ең көп таралғандардан сұр ормандық, қаражерлік, ағаштық-ағашастылық топырақтар кездеседі. Түйіршіктелген құрамы жағынан сазды топырақ, орташа-балшықты топырақ, ауыр-балшықты топырақтар кездеседі. Қарашірік құрамы 5,3%. Топырақтар әлсіз қышқыл, қышқылдығының көрсеткіші рН-5,7. Топырақтардың бонитеті 70,9 балл.
Флора және фаунасы
Ежелгі заманда үлкен Болдино территориясы мен оған қарасты аймақтарда ну ормандар болған: «Ескі Болдино ауылына дейінгі орман», «Кистенев маңында орман жайнайды: емендік, жөкелік, қайыңдық және көктеректік». XVII ғасырдағы өндіріс кезеңінде көптеген ормандар жер жүзінен жойылды; қазіргі кезде ормандар тек Үлкен Болдино ауданының оңтүстік аймақтарында, Мордовиямен шекарасында қалған. Ол жақтарда түрлі шөптер өсіп келеді: василькалар, ақ басты клеверлер, шалфейлер, тимофеевкалар, типчактар. Үлкен Болдино территориясы адамдарға толы болғандықтан ол жердің жануарлар әлемі де азайып кеткен. Жануарлардан қоян-орқоян, көртышқан, дала тышқаны; құстардан — сұр шіл, бөдене, бозторғай, көк қарға. Балықтардан мөңке балық, шабақ, шортан кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша елді мекендер Санат:Нижний Новгород облысының елді мекендері
Митин Марк Борисович
Митин Марк Борисович— совет философы, қоғам қайраткері, КСРО ғылым академиясының академигі. 1919 жылдан КОКП мүшесі. Қызыл профессура институтының философия бөлімін бітірген. 1930-66 жылдары философия институтының орынбасары. КОКП ОК жанындағы Марксизм-Ленизм институтының директоры, саяси және ғылыми білім тарату жөнінднгі бүкіл одақтық қоғам басқармасының председателі т.б. қызметтерін атқарды. 1967 жылдан КСРО ҒА Президиумының Қоғамдық ғылымдар секциясы жанындағы шетелдегі идеологиялық ағымдар мәселесі жөніндегі Ғылыми советтің председателі.
Воллин (Флеминг)
Воллин (Флеминг) (Wollin) — Германия Федеративтік Республикасының Бранденбург жерінде орналасқан муниципалитет. Потсдам-Миттельмарк ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 909 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 27,71 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 12 0 69 680. Муниципалитеттің басшысы — Теодор Чурш.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бранденбург елді мекендері