cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қатық
Қатық — көбінесе қойдың, ешкі мен сиырдың қаймағы алынбаған сүтінен ұйытқан аса қою айран. Оны әзірлеу әдісі былай: піскен сүт қан жылым дәрежесіне дейін салқындатылады да, бұрынғы айраннан ұйытқы құйып (бір шелекке бір кесе) араластырады, одан кейін бетін қымтап жауып қояды. Ұйыған уақытта қатықтың бетін (жазда 2-3 сағат, күзге таман салқын түскен кезде 3-4 сағатта) ашып, біраз салқындатады. Жақсы ұйыған қатыққа шанышқан қасық тік тұрады. Оның қатық аталуы да осыдан. Ал бабына келмеген қатық қатық саналмайды. Аспазға сын қойылады. Қатықты сол күйінде ішеді. Бұл - қарын аштырмайтын өте жұғымды әрі сіңімді тағам.
Дереккөздер
Санат:Сүт өнімдері Санат:Қазақ асханасы
NGC 4931
NGC 4931 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Балшөп
thumb|Балшөп Балшөп  (Megacarpaea) – орамжапырақтар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Моңғолия, Қытай, Орта Азияда өсетін 10-нан аса түрі белгілі. Қазақстанда шөлейт, сортаң жерлерде, далаларда, тау беткейлерінде, өзен аңғарларында өсетін 5 түрі бар. Оның ішінде Мұғалжар Балшөбі – эндемик болып саналады. Жиі кездесетін түрі – ірі жемісті Балшөп (M. megalocarpa). Оның биікт. 20 – 40 см, дара сабақты, жапырақтары түкті, көкшіл сұрғылт түсті болады. Гүлдері селдір шашақ тәріздес гүлшоғырына топталған. Күлтелері көкшіл қызғылт. Сәуір – мамыр айларында гүлдейді. Қызғылт жемісінің пішіні жалпақ, беті тегіс келеді. Балшөптің крахмалға бай тамырын пісіріп не шикі күйінде жеуге болады. Тұқымында күнжіт майы сияқты май бар. Жайылымда түйе сүйсініп жейді. Көкөніс ретінде қолдан да өсіріледі.
Дереккөздер
Санат:Орамжапырақтар Санат:Қазақстан табиғаты
Жаңа александровка (Благовар ауданы)
Жаңа александровка — Башқұртстанның Благовар ауданындағы ауыл, Благовар ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 216 адамды құрады. Пошта индексі — 452730, ОКАТО коды — 80214810005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Құрғақ Узяк
Құрғақ Узяк — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Оренбург облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Изяк өзенінің сол жағалауынан 32 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Дёма бастауынан Бочкарёва ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қозықұйрық ер
thumb|right|250px|Қозықұйрық ер. [[Қазақстан Республикасының Ұлттық мұрағаты|ҚР ҰМ қорынан. Алдыңғы және артқы қасы сүйектеліп, өте сәнді етіп жасалған. Сүйектер бір-бірімен шебер қиюласып, бетіне бедерлі өрнектер жүргізіліп, шегемен бекітілген. Ал, ердің аттығы қалың қоңыр былғарымен тысталып, күміс бүркеншікті шегелермен шегеленген. Алдыңғы қасының биіктігі 28,5 см, артқы қасы 17 см, қапталының ұзындығы 38 см, ені 9,5 см. Ердің алдыңғы қасынан керсеннің артына дейінгі ұзындығы 45 см, ені 30 см.]] Қозықұйрық ер – алдыңғы басы шошақ, артқы қасы жалпақ, аттығы жатағандау келген жеңіл ер түрі. Бұл ерді "ақбас ер", "шошақбас ер" деп атау да кездеседі. Бұл көбінесе қазақ жерінің батыс өңіріне (Маңғыстау түбегі мен Жем өзені бойы) тән.
Жасалуы
Қозықұйрық ердің жасалу жолы құранды ердің жасалуына ұқсас болып келеді. Ер қосу үшін оған қайың, үйеңкі, қара мойыл, жөке сияқты ағаштар қолданылады. Қозықұйрық ер ағаштан алты-жеті бөлік етіп шабылады. Оның екеуі ердің алдыңғы қасына, ал екі-үшеуі артқы қасына даярланып, оның екі қаптал ағашына бекітіледі. Белағаш орнына екі қаптал ағашқа қайыс тартылып бекітіледі. Қаптал ағаштың алдыңғы қасқа таяу тұсынан үзеңгі бау өтетін ойық ойылып, оған үзеңгі тағылады. Қаптал ағаштың артқы қанатын тесіп қанжығабау тағылады. Пошымы ықшам, әрі әдемі болып келетін мұндай ер, көбінесе, асыл тастармен, сүйекпен, күміспен әшекейленетін болған. Қозықұйрық ердің тағы бір өзгешелігі: мұнда орта ағаш болмайды, оның орнына көн не қайыс тартылады. Ердің сүйегі жеңіл, көлемі шағын келеді. Қасы алдына қарай еңкіштеу болып орнатылады. Қозықұйрық ердің сыртын түйенің көнімен қаптайды. Кейде көн орнына тарамыс талшықтарын немесе кендір шүйкесін желімге араластырып жағады. Бұл әдісті халық сіңірлеу деп те атайды.
Әдебиеттер
Санат:Ат әбзелдері Санат:Қолөнер Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Упленген
Упленген (Uplengen) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Лер ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 11 467 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 149 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 4 57 020. Муниципалитеттің басшысы — Хартвиг Аден.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 19 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Кальвиль-ле-Дез-Еглиз
Кальвиль-ле-Дез-Еглиз (Calleville-les-Deux-Églises) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Дьеп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,71 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76153, пошта индексі — 76890.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 318 адамды құрады. Халық тығыздығы — 55,69 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Остра-Могила (Стара Загора облысы)
Остра-Могила (Остра могила) — Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6062. Телефон коды — 041118. ЕКАТТЕ коды — 54314.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Стара Загора облысының елді мекендері
Нума (Айова)
Нума (Numa) — Айова штатының Аппанус округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.1 км². FIPS коды — 19-57945.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Аппанус округы (Айова)
Жүсіп Құланұлы
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Плоневе-дю-Фау
Плоневе-дю-Фау (Plonévez-du-Faou) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Финистер департаментінде орналасқан. Шатолен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 80,73 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 29175, пошта индексі — 29530.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финистер департаментінің коммуналары
КАФ кубок иелері кубогы
Рекордтар
Турнирде Мысырдың "Әл-Ахли" клубы 4 рет топ жарды.
Елдер бойынша жеңімпаздар
Санат:КАФ кубок иелері кубогы Санат:КАФ турнирлері Санат:Футболдан халықаралық клубтық жарыстар
Шұбалаң
Шұбалаң — Қостанай облысының Жангелді ауданы, Қаламқарасу ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Торғай ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 13 км-дей жерде.
Табақты күлдіреуіш
Табақты күлдіреуіш – Қазақстанның оңтүстік шаңырақ күлдіреуішін жасау тәсілінің кейінірек қалыптасқан түрі. Шаңырақтың төбесін алақандай табақ тәрізденген қалың дөңгелек тақтай шығарып тұрады, 5-6 имектеу күлдіреуіштер оны шаңырақ шеңберімен біріктіреді. Табақтың төменгі бетінің ортасында шаңырақ көтергенде бақанның басын тірейтін саяздау ұя жасалады., оның айналасына ою-өрнек ойылады. Күлдіреуіштің мұндай түрін жасау оңай, бірақ көркемдік және беріктік жағынан дәстүрлі күлдіреуіш түрінен әлдеқайда төмен. Көпшілік бұқараға арналған шаңырақтарға ешқандай әшекей жасалмайды, тек жосалаумен ғана шектеледі. Ал байлар шаңырақты да үйдің басқа сүйектерімен қосып сырлатады немесе шаңырақ бөлшектерінің үй ішінен көрініп тұратын беттерін мүмкіндігінше саяз сызықтар жүргізу арқылы әр түрлі өрнектермен көркемдетеді. Ою-өрнектер, негізінен, геометриялық, символдық, өсімдік және зооморфтық мотивтер элементтерінен тұрады. Шаңыраққа ою-өрнек жүргізетін құралдың негізгісі үшкір пышақ сияқтанып темірден соғылатын арнайы аспапты қобы дейді.
Печель-Кикя
Печель-Кикя — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ханчей-Яха өзенінің сол жағалауынан 10 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Таз өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері
Фабро
Фабро (Fabro) — Италиядағы коммуна, Умбрия әкімшілік аймағына қарасты Терни провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2696 адамды құрайды. Халық тығыздығы 79 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 34 км² шамасында. Пошта индексі — 5015.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие  Мартин Турский. Жыл сайынғы мерекесі — 11 қараша.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Умбрия елді мекендері
Дюмонт (Нью-Джерси)
Дюмонт (Dumont) — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 17479 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.2 км² шамасында. FIPS коды — 34-18400.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Клара Төлендіқызы Әліпова
Сілтеме
Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Андре Алмейда
Андре Гомиш Магальяйнш ди Алмейда (André Gomes Magalhães de Almeida; 10 қыркүйек 1990 жыл, Лиссабон) — португалиялық футболшы, "Бенфика" кллубының қорғаушысы.
Карьерасы
2013-15 жылдары Португалия Ұлттық футбол құрамасы сапында сегіз кездесуде алаңға шықты. 2014 жылы әлем чемпионатына қатысты.
"Белененсиш", "Бенфика", "Унион Лейрия" клубтарында ойнады. 2011 жылдан бері "Бенфика" ойыншысы.
Сілтемелер
Санат:Португалия футболшылары Санат:Белененсиш ФК ойыншылары Санат:Португалия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Бенфика ФК ойыншылары Санат:Униан Лейрия ФК ойыншылары
Қойыртпақ
Санат:Қазақ асханасы Санат:Сүт өнімдері
Вале-де-Сантарен
Вале-де-Сантарен (Vale de Santarém) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3144 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,15 км² шамасында. Халық тығыздығы — 309,8 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сантарен округінің елді мекендері
IC 1857
IC 1857 — Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10715, UGC 2312, MCG 2-8-13, ZWG 440.16.
Сыртқы сілтемелер
IC 1857 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз)
Гаррель
Гаррель (Garrel) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Клоппенбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 13 327 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 113,23 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 4 53 008. Муниципалитеттің басшысы — Андреас Бартельс.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 12 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
NGC 985
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 985 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9817, MCG -2-7-35, MK 1048, VV 285, KUG 0232-090, IRAS02321-0900.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Ергюнье
Ергюнье (Hergugney) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Вогез департаментінде орналасқан. Епиналь округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,46 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 88239, пошта индексі — 88130.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 адамды құрады. Халық тығыздығы — 24,91 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вогез департаментінің коммуналары
Тегене
нобай|200px|оңға|Тегене Тегене – үлкен дөңгелек, шұңғыл ыдыс.
Сабадағы қымыз осы ыдысқа құйылады. Сыйымдылығы да мол, орта есеппен 10-15 литр еркін кетеді, әрі құйылған қымызды сапырып отыруға ыңғайлы. Әдетте, тегенелердің іші-сырты мұқият өңделіп, сыртына ою-өрнек ойылады. Сүйек не күмістелген темір әшекейлермен әр түрлі асыл тастармен безендіріледі. Кейбір тегенелердің қақпағы ағаштан жасалып, күміс әшекейлермен көркемделеді. Тегенеге құйылған қымызды сапырып, аяқ-аяққа құю үшін ағаш ожау қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Ыдыстар
Ярош-Елга
Ярош-Елга — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Ик өзенінің оң жағалауынан 55 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ай өзенінің бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Кама су алабы өңірі өзендері
Арнейрос
Арнейрос (Arneiroz) — Бразилиядағы муниципалитет, Сеара штатында орналасқан. Сертойнс-Сеаренсис мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сертан-ди-Иньямунс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7293 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1066,426 км² шамасында. Халық тығыздығы — 7,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1864 жылы құрылған.
Санат:Сеара елді мекендері
Сүт тағамдары
300px|thumb|Айран Сүт тағамдары – сүттен дайындалатын әр түрлі өнімдер. Оларды дайындау кезінде сүттің сақталу мерзімін ұзарту және оның құрамындағы пайдалы заттар мен жұғымдылық сапасын сақтау мақсаты да көзделеді. Сары май және ірімшік, сүт консервілерін (қойытылған сүт, т.б.), ашытылған сүт (айран, қатық, құрт, қымыз, сүзбе, шұбат, т.б.) дайындау ісі ертеден белгілі.
Сүт тағамдарын қазақ халқы бір сөзбен “ақ” дейді. Ақтан тағамдар әзірлеуде бірнеше мыңдаған жылдар бойы халық аса бай тәжірибе жинақтай отырып, одан жүзден астам тамақ түрлері мен дайындау әдістерін жасаған. Сиыр сүтінен сұйық, қою, қоймалжың, ащы, тұщы, жұмсақ, қатты, ұнтақ түріндегі ұлттық тағамдар жасаса, ешкі сүтін емге қолданған. Бие сүтін ашытып қымыз, түйе сүтінен шұбат жасап, оларды әр түрлі ауруларға ем ретінде де пайдаланған. Сүт тағамдарының құрамы ақуыз, май және көмірсуларға өте бай, олар адам организмінде оңай қорытылады әрі сіңімді болады. Кейбір Сүт тағамдарында түзілетін сүт қышқылы адамның ас қорыту жүйесіндегі шіру процестерінің дамуын тежеп отырады. Ол денсаулыққа пайдалы және қоректік қасиеті мол.
Ал, жас төлдеген малдың алғашқы бір – екі күнгі сүті уыз болады. Сиыр көктемгі және жаз айларында күніне үш рет, күзге қарай суала бастаған кезде екі рет сауылады. Қой тал түсте қосақталып бір-ақ рет, бие сағат сайын, тіпті одан да жиі сауылады. Інгеннің сауымы да бие тәрізді деуге болады, бірақ биеден гөрі сиректеу сауылады.
Сүт – мал баққан қазақ жанұясының негізі тағамы. Одан қымыз, шұбат, айран, қатық, сары май, ірімшік, құрт, сүзбе, қаймақ сияқты ішетін, жейтін, сусындайтын алуан түрлі тағам әзірлейді.
Қой мен ешкі мамыр айынан бастап тамыз айына дейін сауылады. Қой, ешкіні сауғанда төлін салып идіріп сауу, қосақтап қойып төлсіз сауу сияқты екі түрлі әдіс қолданылған. Салып сауу көбінесе төлдердің жас және өрістететіп бөлек бағуға еркін жарай қоймаған кезінде болған. Бұл кезде қозы, лақ көгенде немесе керегеден, шетеннен, шиден істелген қоршауда ұсталып, сауарда ғана емізіледі.
Екінші әдіс түрі қосақтап сауу. Мұнда сауылатын қой – ешкі төлдері бауырына салынбайды. Олар өрісте бөлек бағылады. Саулықтар мен ешкілер арқанға тізіліп, қосақталады да, бір шетінен сауыла бастайды. Мұндай қой матаудың түрін «қосақ» немесе «қой қосағы» дейді. Өйткені қой қосақтау қазақ тіліндегі «бие қосақтау» деген сөздің ұғымынан басқарақ. Қойды қосақтағанда оларды қатарластырып емес, қарама – қарсы тұрғызып, бастарын айқастырып, екі-екіден арқанға шалып қояды. Сонда ұзын қосақталған қойлардың бастары біріңғай ортаға келіп, артқы қосақтың екі жағында қатарласып тұрады. Өйткені, қой, ешкі басқа малдардай, бір жақ жанынан емес, тура артында отырып сауылады. Қосақта тұрған саулықтар, әдетте бір шетінен бастап, түгел сауылады, бұл «бірінші сауым» делінеді, одан кейін екінші рет сауылады, бұл «жебе сауу» деп аталады. Содан кейін қой ағытылып, қозысымен жамыратылады. Мұны «қозы жамырату» дейді. Жамыраған қозылар енесін еміп, 2-3 сағат бірге жайылғаннан кейін кешқұрым қайта бөлінеді. Бұл «қозы бөлу» делінеді.
300px|thumb|Май Қай түліктің болса да соңғы иіндісі, соның ішінде қойдың жебе сауған сүті қою, әрі майлы, жұғымдылығы да жақсы келеді. Мұны қазақ шаруалары ғасырлар бойғы бай тәжірибелерінен жақсы біледі.
Кейбір себептермен бұзау немесе қозы өліп қалған жағдайда енесінің суалып кетпеуі үшін оған басқа малдың төлін телиді. Мұндайда бір төл екі енені қатар емеді. Ал, төлдің өз енесі өліп, жетім қалса оны өлтірмеу, сүтсіз қалдырмау мақсатымен басқа малдың бауырына салып телиді. Мұнда екі енеден туған екі төл бір енені емеді. Соған қарай «тел құлын», «тел қозы» - дейтін атаулар қалыптасқан.
Сиырды күн сайын 3 рет, бұзауын салып, идіріп сауады. Бұзау бөлек бағылады немесе тұмылдырық, сірге кигізіп енесімен бірге жібереді. Жоғарыда айтылған артықшылығы бойынша сиырдың соңғы иіндісін шайға қатып, бөлек сауған.
Інген тез исініп кетеді, сондықтан оны тез сауу қажет. Осыған байланысты кей уақытта оның екі жағында түрегеп тұрып екі әйел сауады. Бие тез исінеді, оны сауған кісі құлынын салып, идіргеннен кейін бір қолымен оң жақ санының алдынан, екінші қолымен сол жақ санының артынын құшақтай отырып тез сауады. Бие емшегінің үрпі кең және жұмсақ келеді. Сондықтан оны тез-тез саумаса сүт ағып кетеді немесе исініп сүті тоқтап қалады. Бұзау мен қозының немесе құлын мен ботаның емген уақытта енесінің желінін түрткілеп еметіні белгілі. Өйткені желінді шайқаған сайын сүт мол келеді. Сондықтан да қосақтағы қойды сауған әйелдер әлсін - әлсін желінін жұдырықтап отырады. Сонымен қатар қай малды сауғанда да қол құрғамау үшін сауыншы екі қолын әлсін - әлсін жылы сүтке малып, дымдап отырады.
Ұлттық тағамдардың ішінде ежелгі және көпшілікке ортақ тағамның бірі ақ екенін жоғарыда айттық. «Ағы бардың бағы бар» деп қазақ халқы сүт тағамын бақыт, несібесі деп білген. Сүтті соншалық қасиеттеудің басты себебі – ол тіршілік арқауы, одан неше алуан құнарлы тағамдар әзірлеп, дастарқан молшылығын жасаған. «Қазақтардың сүттен жасайтын ұлттық тағамдарының түріне сан жетпейді» - деп жазған ертедегі бір зерттеуші.
Дереккөздер
Санат:Тағамдар Санат:Сүт өнімдері
Шипинка
Шипинка — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Вологда облысы,Тверь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Себла өзенінің оң жағалауынан 26 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Рыбинск суқоймасы Рыбинск су торабына дейін және оған құятын өзендер, Молога өзенін қоспағанда, Суда және Шексна; бастауынан Шексна су торабына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
NGC 5041
NGC 5041 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Боза
thumb|220px|Болгарияда шығарылатын боза
Боза — дәнді дақылдардан ашытып жасалатын ежелгі сусын. Бір тәулік бойы суға бөктіріліп қойылған дән жармасының сарысуын төгіп тастағаннан кейін, қалған тұнбаға белгілі мөлшерде май, су құйып, оттың табына жайлап қайнатып, ботқа жасайды. Оны суытып қойып, дәнді дақылдың бір түрінен (тары, арпа, т.б.) ашытқы дайындайды. Ол үшін дақылды қажетінше алып, үстіне ыстық су құйып, 3 — 4 сағат бөктіреді де, сүзіп алып, жылы жерге жайып қойса, 3 — 4 күнде дәндері өнеді. Бірден кеуіп кетпес үшін, үстін жауып тастайды. Өнгеннен кейін, келіге салып жаншиды. Осылайша дайындалған уытты тұнбаға мөлшерлеп салып, үстіне суытылған қайнаған су құйып, жарты тәуліктей ашытып қояды. Содан соң, дайын қоспадан ыдысқа керегінше салып, қайнаған салқын суға араластырып, сүзгіден өткізеді. Алынған сұйық сусын Боза деп аталады. Дайындалу технологиясы мен сақталу мерзіміне қарай жас Боза, қорланған Боза деп те атайды. Жас Боза құрамында 4 — 6%, ал қорланған Б-да 12 — 15% спирт болады. Бозаның уытсыз, жай ашытқымен жасалған түрін мақсым Боза дейді.
Роберто Донадони
Роберто Донадони (Roberto Donadoni; 9 қыркүйек 1963, Чизано-Бергамаско, Бергамо, Ломбардия) — италиялық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. 1994 жылғы әлем біріншілігінің күміс жүлдегері, 1990 жылғы әлем біріншілігінің қола жүлдегері.
2001 жылдан бері бапкерлікпен айналысады. Бапкер ретінде Италия құрамасын 2008 жылғы Еуропа чемпионатына бастап барды, бірақ ол турнирде құрама 1/4 финалдан аса алмады.
Командалық
Милан
Әл-Иттихад (Жидда)
Италия
Сілтемелер
Санат:Италия футболшылары Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Аталанта ФК ойыншылары Санат:Милан ФК ойыншылары Санат:Нью-Йорк Ред Буллз ФК ойыншылары Санат:Әл-Иттихад Жидда ФК ойыншылары Санат:Италия футбол жаттықтырушылары Санат:Ливорно ФК жаттықтырушылары Санат:Дженоа ФК жаттықтырушылары Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары Санат:Наполи ФК жаттықтырушылары Санат:Кальяри ФК жаттықтырушылары Санат:Парма ФК жаттықтырушылары Санат:Болонья ФК жаттықтырушылары Санат:Шэньчжэнь ФК жаттықтырушылары
Фопполо
Фопполо (Foppolo) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Бергамо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 208 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 4 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 36 км² шамасында. Пошта индексі — 24010.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Maria Assunta.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Маркс (Миссисипи)
Маркс (Marks) — Миссисипи штатының Куйтман (Quitman) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1551 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.7 км² шамасында. FIPS коды — 28-45240.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссисипи қалалары
Сор (өзен)
Сор — Ресейдегі өзен. Новосибирск облысы, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Жоғарғы Анма (Үлкен Соровская) өзенінің оң жағалауынан 73 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Лесли Бибб
Лесли Луис Бибб (Leslie Louise Bibb; 17 қараша 1974) — америкалық актриса, модель, продюсер. «Лучшие» (1999—2001) телесериалында басты рөлді ойнап, танымал атанған. «Черепа», «Агент по кличке Спот», «Железный человек», «Полуночный экспресс», «Законопослушный гражданин», «Железный человек 2» және «Мой парень из зоопарка» фильмдерінің, «Скорая помощь» (2002—2003), «Расследование Джордан» (2005—2007), «Благочестивые стервы» (2012) телесериалдарының атқасында танымал атанған.
Карьерасы
Лесли Бибб актерлік карьераны «Большой ремонт» және «Журнал мод» телесериалдарынан бастайды. 1997 жылы «Части тела» комедиясында рөлге ие болады. 1999 жылы Бибб «Лучшие» телесериалында басты рөлді иеленеді. Осы рөлінің арқасында үлкен жетістіктерге жетіп, басқа фильмдерге шақырыла бастайды. 2003-2004 жылдары «Линия огня» сериалында түседі. 2000 жылдардың ортасында «Самоубийцы: История любви», «Рики Бобби: Король дороги», «Моя жена задерживается», «Секс и 101 смерть», «Железный человек», «Полуночный экспресс», «Кошелёк или жизнь», «Шопоголик», «Законопослушный гражданин», «Железный человек 2», «Мой парень из зоопарка», «Старая добрая оргия» және «Movie 43» фильмдерінде түседі. Кейін басқа да көптеген жобалардан көріне бастайды.
Жеке өмірі
Бибб Роб Борн атты банк қызметкерінің әйелі болған (2003—2004).
Оакланд Акрэс (Айова)
Оакланд Акрэс (Oakland Acres) — Айова штатының Джаспер округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.7 км². FIPS коды — 19-58170.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 166 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Джаспер округінің елді мекендері
Самарино
Самарино — Башқұртстанның Благовар ауданындағы ауыл, Благовар ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 262 адамды құрады. Пошта индексі — 452730, ОКАТО коды — 80214810006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Флакур
Флакур (Flacourt) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Ивелин департаментінде орналасқан. Мант-ла-Жоли округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,31 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 78234, пошта индексі — 78200.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 143 адамды құрады. Халық тығыздығы — 33,18 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ивелин департаментінің коммуналары
Іркіт
thumbІркіт - майын алып, құрт қайнату үшін ұйытып сабаға шикі сүттен немесе пісірген сүттен жинаған айран, қатық. Сабаға жиналып толған І-тің пісілуі сауылып отырған сауын малдың азды-көптігіне тікелей байланысты. Малы көп үйлер барлық малдың сүтін араластырмай, сиыр сүтінен ғана немесе қой-ешкі сүтінен ғана І. жинайды. Саба неғұрлым тез толса, І. көп ашымайды, нәтижесінде құрт шағырмақ, ащы болмайды. І-ті алғашқы піскен сүтті ұйытып алып сабаға құяды да, үстіне шикі сүт құйып жинай береді. Кейде І-ті сусын орнына ішеді.
Сүтті іркіт:
бүйректің жұмысын жақсартып, бауырдың үрдісін қалыпты түрде жұмыс істеуіне ықпал етеді
Дереккөздер
Санат:Сүт өнімдері
Ахмет Байтұрсынұлы ауылы
Ахмет Байтұрсынұлы ауылы (2018 жылға дейін — Қарасу) — Қостанай облысы Жангелді ауданындағы ауыл, Ахмет Байтұрсынұлы ауылдық әкімдігі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Торғай ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 111 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1026 адам (545 ер адам және 481 әйел адам) болса, 2009 жылы 871 адамды (440 ер адам және 431 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жангелді ауданы елді мекендері
Иосиф Вульфович Брейдо
Иосиф Вульфович Брейдо (1947 жылы, Қырғызстан, Жетіөгіз ауданы, Тамға ауылында туған) – техника ғылымының докторы (1997 жылы).
Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) электртехника институтын (1971 жылы) бітірген. 1974–87 жылдары Қарағанды қаласында Кен ісі институтында қызметкер, Қарағанды Көмір ғылыми-зерттеу институтында лаборатория меңгерушісі (1987–88 жылдары) қызметтерін атқарды. 1988 жылдан Қарағанды мемлекеттік техникалық университетінің кафедра меңгерушісі. 90-нан астам ғылыми еңбектің, 26 өнертабыстың авторы.
Сілтемелер
1. «Брейдо Иосиф Вульфович» 2. «Состав кафедры АПП на 2010 - 211 учебный год» 3. «Иосиф Брейдо» 4. [http://prostor.ucoz.ru/publ/2-1-0-1372 «Иосиф БРЕЙДО. Воздушный мост»]
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Қаспақ
Қаспақ — пісірілген сүттің қазанға жабысқан тұнбасы.
Дереккөздер
Санат:Қазақ асханасы
Вильянуэва-де-Хилока
Вильянуэва-де-Хилока (Villanueva de Jiloca) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Сарагоса провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампо-де-Дарока ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.3 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 88 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сарагоса елді мекендері
Балшықшылар
Балшықшылар (Charadrii) — Татреңтәрізділер отрядының тармағы, жер шарында кең тараған (тек Антарктидада кездеспейді), 2 тұқымдасы, 160-тан астам түрі белгілі. Қазақстанда 50-ден астам түрі кездеседі, олар далалар мен шөлдердегі өзен-көл жағалауына, кішкене шалшық сулардың маңына өте көп жиналады. Дене тұрқы 14 – 62 см, салм. 20 г-нан 1 кг-ға дейін. Көпшілігінің аяғы ұзын, сирағы қауырсынсыз, 3 – 4 бармақты, артқы бармағы өте кішкене (сондықтан жерге тимейді) немесе мүлдем болмайды. Б-дың (қызғыштан басқасының) қанаты ұзын, жіңішке әрі үшкір, құйрығы қысқа болады, жерде жақсы жүгіріп, суда жақсы жүзеді. Тұмсықтарының пішіні әр түрлі келеді. Б-дың көпшілігі арнайы ұя жасамай, шұбар түсті 2 – 4 жұмыртқасын шұңқырға салады. Кейбір түрлері басқа құстардың тастап кеткен ағаш басындағы ұясын да пайдаланады. Балшықшылар құрттармен, моллюскілермен, шаянтәрізділермен, жәндіктермен және оның дернәсілдерімен қоректенеді. Олар – жыл құсы. Сәуір айында ұшып келіп, қазанда жылы жаққа ұшып кетеді. Балшықшылардың кейбір түрінің еті дәмді, сапалы.
Бөрте балшықты немесе қалшықдақ - дене мөлшері де (60-65 г, қанат алымы - 40 см мөлшерінде), реңі де бұлыңғыр балшықтыға ұқсас балшықты құс. Алайда бөрте балшықшының жоны лнша қара емес, ұшып жүргенде қара мен ақтың қарсыластығы бірден көзге шалынбайды, қоңырқай түс пен ақ түс айқынырақ көрінеді. Құйрығының үстінде бірнеше жіңішке қошқыл жолақшалар болады. Қалшылдақтың үстіне бұл балшықшының аяғы ұзынырақ, оны ұшқан кезде құйрық жиегінен айқын байқай аламыз. Оның дауысы да ерекше – «фи-фи» дейтін әуезі екі буынды, селкілдеп тұрып сайрайтын болғандықтан, «қалшылдақ» деп те атайды.
Бұлыңғыр балшықты сияқты Еуразиялың тап сол ендігін мекендейді, дегенмен солтүстікке қарай алысырақ кетеді. Қазақстанда солтүстік-батыс және солтүстік облыстарда ұялайды, әйтсе де барлық жерде ұшып жүрген дарақтары кездеседі. Ағаш және бұталарға жиі қонақтанғанымен, ұясын жерге салады. Салындыда 4 жұмыртқа болады, оны аналығы мен аталығы басады. Аналығы ұяда көбірек болады. Балапандар 3 аптадан соң жұмыртқадан жарып шығады. Қазақстанда наурыз-қыркүйек болады.
Дереккөздер
Санат:Татреңтәрізділер
Сыльна
Сыльна (Чулпан) — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Оренбург облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Менеуз өзенінің сол жағалауынан 29 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Дёма бастауынан Бочкарёва ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Гарштедт
Гарштедт (Garstedt) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Харбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1445 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 14,93 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 53 012. Муниципалитеттің басшысы — Клаус-Петер Винд.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Памукчии (Стара Загора облысы)
Памукчии (Памукчии) — Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 304 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Стара Загора облысының елді мекендері
Памукчии
Пиль-Кы
Пиль-Кы — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тэкодель-Кы өзенінің оң жағалауынан 112 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Джордж Кьюкор
Джордж Дьюи Кьюкор немесе Джордж Цукор (George Dewey Cukor; 1899 ж. 7 шілде — 1983 ж. 24 қаңтар) — американдық кинорежиссёр жəне сценарист. Оның «Сегіздегі түскі ас», «Филадельфиялық оқиға», «Газды жарық», «Адамның қабырғасы» жəне «Менің керемет аруым» (1964 ж., ең үздік режуссуралық қызметі үшін «Оскар» сыйлығын алды) секілді фильмдері Голливудтың алтын қорына енген.
Өмірбаяны
Нью-Йоркте Венгриядан шыққан еврейлер отбасында дүниеге келген. Қатардағы солдат ретінде екі Дүниежүзілік соғыс майданында шайқасты. 1920 жылдан бастап Бродвей театрында еңбек етті, ал 1928 жылы Голливудқа көшіп келді. 1930 жылдары атақты продюсер Дэвид Селзниктің қол астында еуропалық классиканың желісі бойынша фильмдер түсірумен айналысты. Сельзниктің жоспары бойынша дəл Кьюкор «Жел айдағандар» шығармасының желісі бойынша фильм түсіруі керек болатын. Алайда, түсірілімнің басталуына аз уақыт қалған кезде ол жобадан шығып кетті.
Кьюкор актерлармен адал жұмыс істейтін. Бұны оның фильмдеріндегі үш ер адамның қатарынан ең үздік ер адам рөлі номинациясында «Оскар» сыйлығын алуы дəлелдейді. «Газды жарық» фильміндегі рөлі үшін атышулы Ингрид Бергман «Оскар» сыйлығын алды. 1940 жылдар мен 1950 жылдардағы аралықта ол Джуди Холидей ойнайтын төрт фильм түсірді. Солардың біреуі үшін ол «Оскар» сыйлығын алды. Кьюкордың фильмінде «Оскар» сыйлығының төрт мəрте иегері Одри Хепбёрн алғашқы рөлін сомдаса, Грета Гарбо соңғы рөлдерін сомдады.
Кьюкордың соңғы жұмыстарының бірі оған кеңестік режиссерлермен жұмыс істеу тəжірибесін сыйлады: екі арадағы қарым-қатынастың жақсаруы кезеңінде «20th Century Fox» пен «Ленфильм» кинокомпаниялары бірлесе отырып, Морис Метерлинктің пьесасының желісі бойынша «Көгілдір құс» ертегісін түсірді.
Түсірілім алаңының сыртында Кьюкор бонвиван ретінде атақты болды. Оның вилласындағы тұрақты ойын-сауық кештеріне көптеген голливудтық атақты адамдар жиналатын. Ол əйелдерге қызықпайтын, жас ер адамдармен бірге өмір сүретін. Бір жолы ол тіпті «әдепсіз мінез-құлқы» үшін қамауға алынып, голливудтық қожалардың араласуынан кейін бұл іс тез жабылды. Кьюкор 1983 жылы 24 қаңтарда жүрек талмасынан дүниеден өтті жəне Глендейлдің «жұлдызды» зиратында жерленді. Өзінен кейін бірнеше миллиондаған долларлық дəулет қалдырды.
Дереккөздер
Санат:7 шілдеде туғандар Санат:Манхэттенде туғандар Санат:24 қаңтарда қайтыс болғандар Санат:Лос Анжелесте қайтыс болғандар Санат:Жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болғандар Санат:Үздік режуссуралық жұмысы үшін Оскар сыйлығының иегерлері Санат:Эмми сыйлығының иегерлері Санат:Үздік режуссуралық жұмысы үшін Алтын глобус сыйлығының иегерлері Санат:АҚШ режиссёрлерінің Гильдия сыйлығының иегерлері
Бондаревский (Белая тармағы)
Бондаревский — Ресейдегі өзен. Белгород облысы, Воронеж облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Белая өзенінің сол жағалауынан 51 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Айдар РФ мен Украина шекарасына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі), өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ыбырай Алтынсариннің Қостанай облыстық мемориалдық мұражайы
Ыбырай Алтынсариннің Қостанай облыстық мемориалдық мұражайы — Қостанай облысында орналасқан мұражай.
Мұражай қызметкерлері қорларды толтыру үшін үлкен күш жұмсады. Олар Алматы, Омбы, Орск, Орынбор, Санкт-Петербор мұрағаттарында жұмыс жүргізді. Алтынсариннің өмірін зерттеу үшін қажетті материалдарды жинауға Қостанай қаласы мен облысының қоғамы өз үлесін қосты. Ақын, мұғалім, мәдениет, соның ішінде мұражай қызметкерлерінен, қоғамдық қайраткерлерден тұратын «Үгіт-насихаттық пойыз» атындағы делегация Ы. Алтынсарин өмір сүріп жұмыс жасаған орындарға барып қайтты. Үгіт пойызының мақсаты кішкентай Ыбырай оқыған Орынбор қаласындағы Шекара Комиссиясының бұрынғы ғимаратына мемориалды тақтайша орнату болатын.
Мұражай қорында 11820 экспонат, негізігі қордың 10190 бірлігі сақталуда. Мұражайда жазушының шығармашылығы мен өмірі жайлы кітаптар, оның жеке заттары, Ы. Алтынсариннің кітаптары, мектептерінің макеттері, фотосуреттер, естеліктер жиналған. Экспонаттар Алтынсариннің өмірі мен қызметін ғана емес, сонымен бірге Қазақстандағы халыққа білім беру жүйесі құрылымының қалыптасуы мен даму тарихын көрсетеді. Торғай облысы мектептерінің инспекторы бола тұрып Ы. Алтынсарин екі сыныпты төрт орталық училищенің, бес болыстық мектептің, орыс қоныстанушылары балаларына арналған екі училищенің ашылуына себепкер болды. Ол қыздар және қолөнерлік білім берудің бастауында тұрды, бұған мұражайдағы ерекше фотоматериалдар, мұрағаттық құжаттар куә.
Экспозицияның ең құндысы ақын заттарының ішінде жалғыз дерлік сақталып қалған Алтынсарин отбасына тиесілі таза жүннен тоқылған төсек жабдықтарына арналған қап болып табылады. Сондай-ақ мұражайдан «Шариат-ұл-ислам» кітабының түпнұсқасын табуға болады. Діни шариғат бойынша бұл әдістемені Ы. Алтынсарин бірбеткей моллалардың зиянды ықпалын ауыздықтандыру масатында құрастырған. Сонымен бірге залдарда зергерлік бұйымдардың бай коллекциясы - қазақ зергерлерінің шебер жұмысының нәтижесі қыздар әшекейлерін көруге болады. Мұражайда көрнекті ағартушылар, ғалымдар, мәдениет қайраткерлері, ақындар, Алтынсарин мектептерінің түлектері туралы қызықты материалдар бар. Мұражайдың екінші көрмесі ҚР халық жазушысы, танымал ақын, Ыбырай Алтынсариннің туысқаны – Мәриям Хәкімжановаға арналған. Ол қайтыс болғаннан кейін 1995 жылы ол тірі кезінде қолданылған барлық заттар, былайша айтқанда, оның ыстық алақанын есіне сақтап қалған кабинет Мәриямның ұлы Атымтай Хәкімжановпен мұражайға сыйға тартылды. Мұражай қызметкерлері Ыбырай Алтынсариннің, оның ізбасарларының педагогикалық мұрасының тарихын толығырақ жаңғырту және жалпы өңірдің білімін дамыту бойынша ғылыми-зерттеу жұмысын жүргізіп жатыр. Сонымен бірге мұражай мәдени-ағартушылық қызметпен айналысады.
Ы. Алтынсаринның мемориалдық мұражайдың қызметі көп қырлы: мұражай қорларын жинақтау, көрмеліктерді зерттеу және сақтау, есепке алу, экспозициялық-көрме және ғылыми–ағарту қызметі. Ыбырай Алтынсаринның педагогикалық мұрасының тарихын, оның ізбасарлары мен оның жалпы пайда болуын қалпына келтіруге бағытталған ғылыми зерттеу жұмысы жүргізіліп жатыр. Мұражайдағы «Шашу» әдебиет қонақ бөлмесінде жас және атақты ақындармен кездесулер ұйымдастырылады, оқушылардың сәнді қолтаңбалы, көркем жұмыстарының көрмесі, тақырыптық кештер, ғылыми педагогикалық конференциялар өткізіледі. Жыл сайын 30 мыңға жуық.
Дереккөздер
Санат:Қостанай облысы Санат:Қазақстан мұражайлары
Услар
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 14 686 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 113,4 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 1 55 012. Қаланың басшысы — Мартина Даске.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 19 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Алтайтау (төбе)
Алтайтау — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы төбе.
Батпайсағыр құмының оңтүстігінде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 6 м.
Дереккөздер
Санат:Төбелер Санат:Атырау облысы географиясы
Балшытыр
Балшытыр  (Pulmonarіa) – айлауықтар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы.
Булачка
Булачка — Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шентала өзенінің сол жағалауынан 26 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Балшытыр
Ботаникалық сипаты
thumb|left|150px| thumb|left|120px|Балшытыр
Асаре
Асаре (Assaré) — Бразилиядағы муниципалитет, Сеара штатында орналасқан. Оңтүстік Сеара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Шапада-ду-Арарипи экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Балшытыр
Дереккөздер
Санат:Айлауықтар Санат:Қазақстан флорасы
Булачка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама аумағы Куйбышев суқоймасы Кама өзенінің сағасынан Шешма өзені және Еділ өзендерін қоспағанда, қала типті Камское Устьеауылына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Рок Дог
«Рок Дог» (Rock Dog; 摇滚藏獒) — 2016 жылы жарық көрген режиссер Эш Брэннонның анимациалық 3D-да шыққан мультфильмі. «Mandoo Pictures» студиясымен жасалып, «Summit Premiere » кинокомпаниясымен шықты. Басты рөлдерді орындаған Люк Уилсон, Эдди Иззард, Дж. К. Симмонс, Льюис Блэк, Кенан Томпсон, Мэй Уитман, Хорхе Гарсиа және Мэтт Диллон.
Асаре
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21822 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1116,32 км² шамасында. Халық тығыздығы — 19,5 адам/км².
Рок Дог
Пікір
Rotten Tomatoes шолу агрегаторының сайты 47% мақұлдау рейтингісі туралы хабарлады, орташа балл 5,3/10, 57 шолуға негізделген. Metacritic орташа өлшенген мәнді қолданып фильмге 16 сыншының негізінде 100-ден 48-ге баға берді, бұл "аралас немесе орташа шолулар" көрсетеді.
Сілтемелер
Санат:2016 жылғы мультфильмдер Санат:Қытай мультфильмдері Санат:АҚШ мультфильмдері Санат:Summit Entertainment фильмдері Санат:Ағылшын тіліндегі мультфильмдер
МакКомб (Миссисипи)
МакКомб (McComb) — Миссисипи штатының Пайк (Pike) округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссисипи қалалары
Асаре
Тарихы
Санат:Сеара елді мекендері
Булачка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ферентилло
Ферентилло (Ferentillo) — Италиядағы коммуна, Умбрия әкімшілік аймағына қарасты Терни провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1897 адамды құрайды. Халық тығыздығы 27 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 69 км² шамасында. Пошта индексі — 5034.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Себастьян. Жыл сайынғы мерекесі — 20 қаңтар.
Майдың сүті
Майдың сүті қаймақтан сары май айырғанда іркіліп шығатын қышқыл сут. Оны кейде сол күйі сусын ретінде ішкен, кейде қайнатып ақірімшік жасаған. Шайқалған майды шынылау үшін суық суға салып сығымдаған, одан қалған сүтті май сүтінің шалабы деп, кей жерлерде май шалап деп атаған.
Дереккөздер
Санат:Қазақ асханасы
Қызамық тұқымдасы
Қызамық тұқымдасы (Vacciniaceae) - қос жарнақты, мәңгі жасыл не жапырағын тастап отыратын бұта.
NGC 989
NGC 989 — Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Қызамық тұқымдасы
Биологиялық сипаттамасы
Сабағы тік, кейде төселмелі, бүтін жиекті жапырағы кезекті орналасқан. Гүлі қос жынысты, күлтесі, тостағаншасы 4-5 жапырақшалы, аналығы төмен жатынды, 4-5 ұялы. Жемісі - көп тұқымды жидек, сирек те болса қуашақ.
NGC 989
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Қызамық тұқымдасы
Өсу аймағы мен таралуы
Тропиктерде, субтропиктерде өседі. Иран, Ирак, Скандинавия, Жапонияда, Солтүстік Америкада, Кіші Азияда, Жерорта теңізі аймағында таралған 35 туыс, 800 түрі, Кавказ, Батыс Сібір мен Шығыс Сібірде, Моңғолияда 2 туыс, 9 түрі бар. Қазақстанда Тобыл, Мұғалжар алқабында, Ақмола облысы мен Ақтөбе облысында, Алтай, Тарбағатайда 2 туыс, 5 түрі кездеседі.
NGC 989
Ашылуы
Бұл нысанды 1885 жылы 9 қарашада астроном Фрэнсис Пресервед Ливенворт ашқан болатын және NGC каталогында 989 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9762, MCG -3-7-34, NPM1G -16.0099.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Жеті қат көк
Жеті қат көк — қазақ халқының көне заманнан келе жатқан мифологиялық түсініктерінің бірі. Айқын мифтік мәнге ие бола тұра бүгінгі қазақ тілінде “шырқау биік, шексіз аспан” дегенді білдіретін жай ғана астарлы, орнықты сөз тіркесі ретінде сақталып қалған. “Жеті қат көк” ұғымының үш мағыналық сипаты бар.
Қызамық тұқымдасы
Кәсіптік маңызы
Жемісінде сахароза, глюкоза, фруктоза, лимон қышқылы, С витамині бар, шырын алынады. Шарап жасауда, кондитер өнеркәсібінде, тосап жасауда, медицинада асқазан бұзылғанда дәрі ретінде қолданылады. Әсемдік үшін де өсіріледі.
Дереккөздер
Санат:Бұталар Санат:Ботаника Санат:Биология
Жеті қат көк
Біріншісі, мұсылмандық мифологиясында аспанның жеті қабатты болып түсіндірілетіндігі. Алла тағала аспанды жеті қабаттан тұратын етіп жаратқан, бұл туралы Құран Кәрімде: “Алланың жеті аспанды қабат-қабат жаратқанын көрмедіңдер ме?” (72-сүре, 14-аят), Алла тағала аспанға “айды нұр, күнді шам қылды” (72-сүре, 15-аят) деп айтылады. Мұсылмандық түсінік бойынша, Алла тағаланың тағы жетінші аспанның үстіне орналасса, жетінші аспанның өзінде жұмақ — джанна, бірінші аспаннан төменірек тозақ — жаҝаннам орналасқан делінеді. Аспанның басқа қабаттарында нұрдан жаралған, Алла тағаланың еркін адам баласына жеткізуші мәлеиктер мен періштелер тұрады. Өзінің қасарысқан сенбейтіндігімен аты қалған Нимруд патша туралы мұсылмандық аңызда бірінші аспанға жету үшін де, оны келесі қабатқа дейін кесіп өту үшін де бес жүз жыл керек екендігі айтылады.
Екінші, кітаби түсіндірме бойынша “Жеті қат көк” дегеніміз — жалпы мұсылмандық астрономиялық танымдағы белгілі жеті жұлдызға байланысты атау. Олар — Ай, Меркурий (Ғұтрад), Шолпан (Зуҝра), Күн, Марс (Миррих немесе Қызыл жұлдыз), Юпитер (Мүштари), Сатурн (Зұхал).
Дереккөздер:
Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Вальяшкуш
Вальяшкуш (Valhascos) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сардоал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Жеті қат көк
Дереккөздер:
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Вальяшкуш
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 385 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,34 км² шамасында. Халық тығыздығы — 46,1 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сантарен округінің елді мекендері
Елекен (төбе)
Елекен — Атырау облысы Исатай ауданы, Нарын құмындағы биік төбе.
Дереккөздер
Санат:Төбелер Санат:Атырау облысы географиясы
Қарғалы (Қостанай облысы)
Қарғалы — Қостанай облысының Жангелді ауданы, Шеген ауылдық әкімдігі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 194 адам (97 ер адам және 97 әйел адам) болса, 2009 жылы 108 адамды (77 ер адам және 31 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жангелді ауданының таратылған елді мекендері
Тұрнияз
Тұрнияз. Сүтке май, су, үн, езген құрт, ақтаған тары косып қайнатқан соң бұқтырып койып жейтін оңтүстік қазақтарының сүйікті асы, ұнды бөлек қуырып алып, тұрнияздың үстіне себелеп те әзірлейді.
Санат:Қазақ асханасы