cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Өнеркәсіп бірлестігі
Сапалық құрамы
Өнеркәсіп бірлестігінің құрамына сондай-ақ өндіріс бірлестігі және комбинаттар кіруі мүмкін. «Бірлестіктер - өнеркәсіп өндірісін басқарудағы сапалық жаңа құбылыс. Олар кәсіпорындардың жай жиынтығы емес, қайта біртұтас өндірістік шаруашылық комплексі болып табылады. Бұларда ғылым мен өндіріс біртұтас біріккен, мамандану мен кооперациялау кеңінен өрістеген» (КПСС, XXV съезінің материалдары).
Дереккөздер
Санат:Өнеркәсіп
Суяб
Суяб, Суйаб (түркі. Су – су; соғды. Йаб – канал, арық деген мағына береді) – Шу алабындағы ортағасырлық қала. Тарихи, археологиялық және нумизматикалық зерттеулер бойынша ғалымдар Суяб қаласының орны Қырғызстанның Тоқмақ қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 8 км жердегі Шу (Суйаб) өзенінің оңтүстік жағасындағы көне Ақбешім қала жұрты екенін дәлелдеді. Суяб қаласының іргесі V ғасырда қаланып, X – XII ғасырларға дейін өмір сүрген. Суяб VII ғасырда Батыс Түрік қағандығының, VIII ғасырда Түркеш қағанатының, VIII ғасырдың II-жартысынан X ғасырдың I-жартысына дейін Қарлұқ қағанатының астанасы болды. Оның атақ даңқы да дәл осы ғасырларда бүкіл батыс пен шығысқа мәшїүр болды. Көне қытай жазба деректемелерінде Суяб қаласы Су-е-чэн, Су-е-шуй чэн (Суйаб өзені бойындағы қала) деп аталған. Ол туралы алғашқы мәліметті 627 – 629 жылдары Үндістанға жасаған сапары кезінде Суябқа соғып, Батыс Түрік қағандығының қағаны Тон жабғудың қабылдауында болған Қытайдың жиїанкез діндар-монахы Сюань Цзан жазып қалдырған. Суяб туралы бұдан өзге де қытайдың “Тундиянь” (авторы Ду Ю), “Синь таншу”, т.б. тарихи жылнамалары мен араб географтары ибн Хордадбектің “Китап әл-масалик уә-л-мамалик”, Қудама ибн Жафардың “Китап әл-Харадж”, т.б. еңбектерінде мол мағлұматтар кездеседі. Алғаш 1894 жылы В.В. Бартольд тексеріп зерттеді. 1950 жылы Л.Р. Кызласов, 1959 жылы П.Н. Кожемяков және кеңестік археологтар қазба жұмыстарын жүргізіп зерттеді. Ал Ақбешімді ежелгі Суяб қаласының орны деген пікірді бірінші рет 1961 жылы ағылшын ғалымы Т.Клаусон ұсынды. Ұлы Жібек жолының “оазистік тармағы“ мен “далалық тармағының” тоғысар тұсында орналасқан көне Суяб қаласы өз дәуірінде Батыс Түрік қағандарының көреген саясатының арқасында әрі қағандықтың астанасы ретінде батыста Византия, шығыста Қытай арасындағы халықаралық саяси, мәдени және сауда байланыстарын жүргізуде өте маңызды рөл атқарды; қысқышы Ақбешім.
Дереккөздер
Санат:Қырғызстан көне қалалары Санат:Орталық Азия тарихы
Биокөкжиек
Биокөкжиек (Биогоризонт) - биогеоценоздағы, яғни тіршілік экожүйесіндегі әр түрлі қабаттардың іс-әрекеттеріне қарай бөлінуі. Мысалы, өсіп тұрған өсімдіктердің төменгі көлеңкелі қабаты бөлекше биоқабат болса, оның жоғарғы жапырақты белсенді қабаты бөлек биоқабат болып саналады. Мұндай биоқабаттар топырақтарда да кездеседі. Мысалы, қара шырынды, өтпелі, т.б. биоқабаттар.
Отынның ылғалы
Отынның ылғалы — отынға байланысы жоқ ылғал. Лабораторияда кептірілген отында қалған ылғалды гидроскоптық ылғал деп атайды, ал кеуіп кеткен ылғалды сыртқы ылғал дейді. Осы екі ылғалды отынның жұмыс ылғалы деп атайды. Отынның жұмыс ылғалының мөлшері температурасы 102—105°С- қа жететін кептіргіш шкафта кептірілгеннен кейін анықталады. .
Биокөкжиек
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Отынның ылғалы
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
УЕФА Кубок иелері кубогының финалы 1971
1970/71 жылғы Футболдан УЕФА Кубок иелері кубогының финалдық ойыны.
Дереккөздер
Санат: УЕФА кубок иелері кубогының финалдары Санат:Реал Мадрид ФК ойындары Санат:Челси ФК ойындары Санат:1971 жылғы футбол
Матабеле
Матабеле (матебеле, амандебеле) — Оңтүстік-батыс Зимбабвенің жергілікті тұрғындары. Банту тобына жатады. Жалпы саны 1,7 миллион адам. (2010, бағалау), елдегі екінші үлкен халық. Олар сондай-ақ Ботсвананың солтүстік-шығысында тұрады (60 мыңнан астам адам).
Тілі
Исиндебеле тілінде сөйлейді (Зулу диалектісі).
Діні
Жергілікті дәстүрлі нанымдарды сақтайды, кейбіреулері христиандар.
Тарихы
Ежелгі тарихы жөнінде мәліметтер тым аз. 1830 ж. Матабелелер шона тайпасын бағындырып, солардың мәдениетін қабылдаған. 19 ғасырдың аяғында Англияның отары болды. 1980 жылдан Зимбабве мемлекеті құрамында.
Кәсібі
Дәстүрлі кәсіптері – мал шаруашылығы (ірі қара және ұсақ мал), тауық өсіру, қолмен атқарылатын егіншілік (құмай, жүгері, жержаңғақ, елеусина, тәтті картоп, бау-бақша және бақша дақылдары). Қазіргі кезде сонымен қатар мақта, күріш, темекі егеді. Зауыттарда, шахталарда жалдамалы жұмыс істейді. Дәстүрлі қолөнері - тері өңдеу, қыш күйдіру, ағаш ою.
429 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:429 жылы туғандар
Матабеле
Өмір салты
XIX ғасырдың аяғында олар алғашқы қауымдық жүйенің ыдырау сатысында болды, зұлу ұйымына ұқсас әскери ұйым құрылды. Құлдарға, мыңдаған мал табындарына иелік еткен әскери ақсүйектер элитасы ерекшеленді. Жалпы экзогамия сақталады, некені сатып алу жүйесі бар (лобода). Бұрын полигиния кең таралған.
429 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:429 жылы қайтыс болғандар
Матабеле
Өмір салты
Елді мекендерді (крааль) сақиналы пішінде орналасқан. Тұрғын үйлері аласа, күмбезді, қабырғалары балшықпен сыланған шыбықтардан қаланған, төбесі конус тәрізді шөппен жабылған, едені сазды (саз және сиыр тезегі қоспасымен үнемі жаңартылып отырады).
Дәстүрлі киімдері: әйелдер - алжапқыш, белдемше, жабынды (каросс), аяққа киетін теріден жасалған сандал секілді киімдерімен ерекшеленеді. Бастарына түйеқұс қауырсынынан жасалған бас әшекейлері, темір мен мыстан жасалған моншақтармен, қол, аяқ және мойын сақиналарымен безендірілген. Ерлері кең шалбар, қамзол киеді.
429 жыл
Түсініктемелер
*
Матабеле
Өмір салты
Тағамның негізі - көкөніс дәмдеуіштері қосылған ботқа, олар құмайдан сыра ішеді, сонымен қатар ет және сүт өнімдерін пайдаланады.
Ауыз әдебиеті қиял-ғажайып ертегілер мен аңыздар, батырлар жырына бай.
Дереккөздер
Санат:Зимбабве халықтары Санат:Ботсвана халықтары
Құрамажем
Құрамажем - (комбинированный корм, комбикорм) - мал мен құс түрі, жасы мен өнімдік бағытына байланысты азықтандыру нормасына сәйкестендірілген рецепт бойынша құрастырылған құнарлы жемдердің қосыңдысы. Құс азықтандыру қажеттілігін толығымен қамтитын толық рационды  құрамажем және мал рационының құнарлылығын арттыратын кұнарлы-құрамажем (комбикорм- концентрат) түрінде шығарылады. Сүт кұрамдас құрастырылған төл азығына қолданылатын арнайы азық қосындылары да құрамажемге жатады.
Дереккөздер
Санат:Мал шаруашылығы
Люберсак
Люберсак (Lubersac) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Брив-ла-Гаярд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 57,46 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19121, пошта индексі — 19210.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2281 адамды құрады. Халық тығыздығы — 39,7 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Анатолий Михайлович Храпатый
Қазақстандық ауыр атлетші Храпатый Анатолий Михайлович 1963 жылдың 20 қазанында Целиноград облысының Атбасар қаласында туған. Қазақтың дене шынықтыру институтын бітірген, жаттықтырушы. “Спорт клубының” директоры.
Өмірбаяны
Сеулде (1988) алтын медальді ауыр атлетші Анатолий Храпатый ауыр салмақ санатында жеңіп алды. Сол жылдары оған теңесер ешкім болмады. Ол бірінің артынан бірі өз рекордын жаңартып отырды. Сеул алаңында жұлқып көтеруден ол 187,5 килограммды, ал итеріп көтеруден өзінің бәсекелесі Наиль Мухамедьяровты 10 килограммен асып түсіп, 225 килограммды көрсетті. Храпатый осы алуларымен тоқтап қалмады. Сол жылы жұлқып көтеруден 228 килограмм салмақты алып, жаңа рекорд жасады. Сегіз жылдан кейін тәуелсіз Қазақстан құрамасының құрамында жүре отырып, Атланта Олимпиадасының күміс медалін жеңіп алды.
2008 жылғы тамыздың 11-інде Анатолий Михайлович Храпатый жол апатына ұшырап қайтыс болды.
Жетістіктері
Храпатый А.М. әлемнің бес дүркін чемпионы, 1988 ж. Олимпиада чемпионы, 1996 ж. Атланта Олимпиадасының күміс жүлдегері, Азия ойындарының көп дүркін чемпионы, ауыр атлетикадан Еуропа және әлем чемпионаттарының, халықаралық турнирлердің бірнеше дүркін жеңімпазы.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан ауыр атлеттері Санат:1963 жылы туғандар Санат:2008 жылы қайтыс болғандар Санат:КСРО ауыр атлеттері Санат:Қазақстанның Олимпиада күміс жүлдегерлері Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары Санат:Алфавит бойынша ауыр атлеттер Санат:Ауыр атлетикадан Олимпиада чемпиондары Санат:1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері Санат:Ауыр атлетикадан Еуропа чемпиондары Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпиондары Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Характерон
Характерон (Charactron) — экранда әріптік-цифрлық және арнайы бедерлік таңбаларды бейнелей алатын арнайы электрондық-сәулелік түтікше.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Есім кластары
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Роке Жуниор
2002 жылғы әлем чемпионы. Бұл чемпионатта Роке үшінші турда Коста-Риканың қақпасына бір гол енгізді.
Сілтемелер
Санат:Сантарринтенсе ФК ойыншылары Санат:Сан-Жозе ФК ойыншылары Санат:Палмейрас ФК ойыншылары Санат:Милан ФК ойыншылары Санат:Лидс Юнайтед ФК ойыншылары Санат:Сиена ФК ойыншылары Санат:Дуйсбург ФК ойыншылары Санат:Әл-Райян ФК ойыншылары Санат:Итуано ФК ойыншылары Санат:Бразилия футболшыларыСанат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Байер 04 ФК ойыншылары
Протекция
Протекция (латын. protecto - бүркеу, қорғау, қамкорлық жасау) - тамыр-таныстық - ықпалды адамның біреудін ісіне, мысалы, қызметте жоғарылауына, несие алуына, т. б. қамқорлық жасауы, қолдау көрсетуі.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Бойжеткен психологиясы
Бойжеткен психологиясы – қазақ ұғымында 17-18-ға келген бойжеткен ақыл-есі, дене бітімі, келбет-кескіні кемелденген, отау құруға жарап қалған қыз бала. Қай халықта болмасын қыз әдемілік пен әдептіліктің, сұлулықтың баламасы іспеттес. Халқымыз жайсаң мінезді, әдепті жігітті де «қыз мінезді жігіт екен» деп тегін айтпаған. Халық аузындағы «Қыздың жиған жүгіндей», «Қыздың тіккен кестесіндей» деген тіркестер бойжеткенге тән психологияны (нәзіктік пен байсалдылықты, шеберлік пен ұқыптылықты, сұлулық пен сымбаттылықты, т.б.) аңғартып тұрған жоқ па? Кез-келген қазақ отбасы осынау ерекшелікті жақсы түсіне біліп, бойжеткен қызын алақанына салып, әлпештеумен бірге оны ылғи да жібектей мінезімен, уыздай тәтті қылығымен, әдеп-ізеттілігімен, иман-ибаттылығымен, күміс күлкісімен көргісі келген. Оларды кішкентай кезінен көзінің қарашығындай сақтап әлпештеп, мәпелеп, жаны мен арының таза, мінезінің өнегелі болуын қадағалап отырған, сонымен бірге «қызға қырық үйден тыйым» салу керектігін де ұмытпаған.
Дереккөздер
Санат:Психология
Молдабек Таңбаев
Таңбаев Молдабек (1923 жылы туған, Маңғыстау ауданы) – соғыс ардагері. Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1946 жылдан Жыңғылды ұжымшарында бригадир, агроном болып істеген. 1-дәрежелі Отан соғысы (1995) орденімен және «Ерлігі үшін» (1945) медалімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Сайлау алдындағы үгіт
Сайлау алдындағы үгіт Сайлау комиссияларында кандидаттарды тіркеген күннен бастап сайлау алдындагы үгіт басталады. Сайлау алдындағы үгіт — сайлаушылардың белгілі бір кандидатты, саяси партияны жақтап немесе карсы дауыс беруге түрткі болу мақсатында атқарылатын қызмет. Сайлауға қатысуға шақыру үгіт нысаны болып табылмайды. Аталған қызмет сайлау болатын күннің алдындағы күнгі жергілікті уақыт бойынша нөл сағатта аякталады. Сайлау алдындағы үгіт нысанына: Сонымен бірге сайлау туралы заң сайлау алдындағы үгіт жүргізуде, кез келген сайлау алдындағы үгіт материалдарын таратуға төмендегідей тұлғаларға тыйым салады:
Сайлау күрделі үрдіс, мұнда бәсекелестік пен жарыссөз қағидаттары әрекет етеді. Олар әділетті және заңға сай өтуі үшін, барлық кандидаттар тең мүмкіндіктерге ие болуы қажет. Сондыктан да заң жөнсіз үгіт жургізуге тыйым салады. Сайлау алдындағы жөнсіз үгітке: Қандай да бір адамның бет-бейнесін, оның жазбаша келісімінсіз, ал ол қайтыс болған жағдайда мұрагерлерінің жазбаша келісімінсіз пайдалану арқылы үгіт жүргізуге де тыйым салынады.
Сайлау алдындагы үгіт кепілдіктері
Елде өткізілетін сайлау заң талаптарына сай, әділетті өту үшін мемлекет кепілдіктер береді, оған нақты қаржы бөледі және сайлауды өткізу тәсілдерін анықтайды. Сайлауға қатысатын кандидаттар мен саяси партиялар өз бағдарламаларын ақпарат құралдары мен баспасөзде жариялауға құқылы. Мемлекет кандидаттарға өз бағдарламаларымен бұқаралық ақпарат құралдарына шығу үшін бірдей қаражат бөлінуіне кепілдік береді. Әрбір кандидатка: Бұқаралық ақпарат құралдары тіркелген кандидаттарға және партиялың тізімдерін ұсынып саяси партияларға шарттық негізде эфир уақытын, баспасөз бетінен орын береді. Сонымен бірге мұндай шаралар белгілі бір кандидатқа, саяси партияға артықшылықтар туғызбауы кажет. Жергілікті мемлекеттік баскару және өзін-өзі басқару органдары кандидаттарға шарттық негізде сайлаушылармен кездесу өткізетін үй-жай ұсынады. Сайлау комиссиялары бөлінген үй-жайда кандидаттың сайлаушылармен кездесуінің кестесін жасайды, және оны БАҚ-да жариялайды. Плакаттар, үндеухаттар, ұрандар мен өзге де үгіттік баспа материалдарын шығаруға бірдей мөлшерде ақша бөлінеді. Қазақстан Республикасының аумағынан тыс жерлерде анонимдік (домалақ арыз) үгіт материалдарын таратуға тыйым салынған. Жергілікті атқарушы органдар тиісті сайлау комиссияларымен бірлесіп, барлық кандидаттар үшін үгіт материалдарын орналастыруға арналған орындар белгілейді, оларды стендтермен, тақталармен, тұғырлықтармен жарақтандырады. Үгіттік баспа материалдары барлық кандидаттар үшін тең құқықтар қамтамасыз ететін жағдайда орналастырылады. Сонымен бірге үгіт материалдарын ескерткіштерге, ескерткіш тұғырларға, тарихи, мәдени немесе сәулеттік құндылығы бар ғимараттарға, сондай-ақ дауыс беруге арналған үй-жайларға іліп коюға тыйым салынады. Кандидаттарға сайлауалды бағдарламасында болашақ қызметі туралы сөзінде мыналарды: Бұл талаптар орындалмаған жағдайда сайлау комиссиясы кандидатты, саяси партияны партиялық тізімге тіркеу туралы шешімінің күшін жоюға құқылы.
Сенім білдірілген адамдар
Кандидаттардың, өздерінің партиялық тізімдерін ұсынған саяси партиялардың өздері сенім білдірген адамдары болуына құқығы бар. Сенім білдірілген адамдардың санына шек қойылмайды. Сенім білдірілген адамдар кандидаттар мен партиялық тізімдерін ұсынған саяси партиялардың сайлау науқанын өткізуге, сайлау алдындағы үгітті жүргізуге көмектеседі, солардың мүдделерін білдіреді. Кандидаттар мен саяси партиялар өздері сенім білдірген адамдарын өздерінің қалаулары бойынша анықтайды және оларды тіркеу үшін сайлау комиссиясына хабарлайды. Сенім білдірілген адамдар кандидаттың, саяси партияның өздеріне жазбаша түрде берген өкілеттілігі шегінде әрекет етеді.
Уилврайт (Кентукки)
Уилврайт (Wheelwright) — Кентукки штатының Флойд округіне жататын АҚШ қаласы.
Сайлау алдындағы үгіт
Сайлауды мемлекеттік және мемлекеттік емес қаржыландыру
Сайлау республикалық бюджет қорынан қаржыландырылады (мемлекеттік қаржыландыру). Республикалық бюджет қаражатынан кандидаттардың БАҚ арқылы сөйлеген сөздерінің шығыны, сайлау алдындағы іс-шараларын өткізу, партиялық тізім бойынша ұсынылып отырған кандидаттарды қоспағанда, олардың көлік шығындары өтеледі. Кандидаттардың сайлау алдындағы үгіті, сонымен қатар кандидаттық сайлау қоры (мемлекеттік емес қаржыландыру) арқылы қаржыландырылады, олар мемлекеттік тіркеуден өткен болуы кажет. Сайлау қорларына тек заңды жолмен алынған қаражат қана жұмсалады. Мемлекеттік органдар мен ұйымдардың, жергілікті басқару органдарының, қайырымдылық ұйымдарының, діни бірлестіктердің, өздерінің жарғылық капиталына шетелдік қатысушысы бар қазақстандық заңды тұлғалардың ерікті қайырымдылықтарына, сондай-ақ жеке және заңды тұлғалардың анонимдік қайырымдылықтарына тыйым салынады. Қорға келіп түсксн ақшаның жалпы сомасы туралы ақпарат сайлау өткізілгеннен кейін он күн ішінде аталған сайлау комиссиясы арқылы БАҚ-та жярияланады.
Тенна (Граубюнден)
250px|thumb|Картада орналасуы Тенна (Граубюнден) (Tenna GR) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Сурсельва округінің құрамына кіреді.
Уилврайт (Кентукки)
Қала тұрғындарының саны 1042 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.4 км² шамасында. FIPS коды — 21-82272.
Атлах
Атлах — орта ғасырдағы жазба деректерде кездесетін қала атауы. Атлах маңында 751 – 752 ж. қытай және араб әскерлері арасында шайқас болған. Әл-Мақдиси мен ибн Хаукал жазбаларында (10 ғ.) Атлахты Испиджаб маңындағы қала деп атайды.
Сайлау алдындағы үгіт
Сайлау науқанын өткізуге бөлінген қаражаттың жумсалуын бақылау
Сайлау науқанына республикалық бюджеттен бөлінген қаражатты кандидаттың жұмсауын тиісті сайлау комиссиялары мен банк мекемелері жүзеге асырады. Тиісті сайлау комиссиясының ұсынысы бойынша аталған бақылауды жүзеге асыруға өздерінің құзыретіне сәйкес мемлекеттік органдардың мамандары тартылуы мүмкін. Сайлау қорытындылары анықталғаннан кейін, бес күннен кешіктірмей кандидат, саяси партия тиісті сайлау комиссиясына өзінің сайлау қорының қаражатын пайдаланғандығы туралы есеп беруге міндетті.
Атлах
Дереккөздер
Санат:Қазақстан көне қалалары
Тенна (Граубюнден)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 95 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11.27 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3652, пошта индексі — 7106.
Сайлау алдындағы үгіт
Дереккөздер
Санат:Сайлау
Тенна (Граубюнден)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Граубюнден елді мекендері
Кир II
Кир ІІ немесе Ұлы Кир (көне парс. Kuruš (ku-u-ru-u-š); туған жылы белгісіз – б.з.б. 530) – Ахеменидтер әулетінен шыққан парсы патшасы (б.з.б. 559 – 530).
Камбис I мен мүмкін, Мидия патшасы Иштувегудің (Астиаг) қызы Мандана ханшайымның ұлы.
Кирдің шығу тегі
Кир Персияның басты пасадгарлар тайпасынан шыққан Ахменид құрған Ахменидтер династиясының патшасы Камбис І–дің ұлы. Эламның оңтүстік–шығысындағы Аншан патшасы ретінде Набодин Кирді сайлады. Тура осылай Набонид пен Кир хроникасын жасаған вавилон абыздары әрекеттенді. Өзінің вавилондықтарға айтқан сөзінде Кир «Аншан патшалары» деп өзінің ата бабасын атады:
Мұнысы Кирдің вавилон тексттерінде бұрыннан кездесетін эламдық Аншан ауданының патшасы саналуы Кирдің эламит екендігін болжауғы жол береді.
Кирмен замандас өнер туындылары бұрынғы замандағы Персия патшалығының элам мемлекеттігі мен өнеріне деген әсерін көрсетеді. Алайда, Кирдің арийлік болғандығы дәлелденген. Оның Аншанмен байланысы толық түсініксіз, мұндағы жалғыз түсіндірме, мүмкін, Кирдің Элам орнын басқан шығыс мемлекеттен болуы, сондықтан ресми мерекелік жазуда ол аншан патшасы деп аталды. Ол да өзі осы вавилондықтар көздері алдында одан сайын көтере беретін ежелгі терминге бас сұқты. Оның үстіне кезінде Элам патшаларының қолында вавилонның болғандығы белгілі. Аншан патшасының титулына ие бола тұрып жаңа құрылған монархияның иесі ежелгі салт дәстүрлер мен өзге де оған тиесілі жағымды символикасының мұрагері саналды. Набонид хроникасында Мидияны жаулап алғаннан кейін Кирді Персия патшасы сайлады.
Кирдің бабалары
Кир парсылық жетекші кландар пасаргадтар тайпасы, аңызға айналған Ахемен негізін қалаған Ахеменидтер әулетінен шыққан Камбис I-нің ұлы. Набонидтің өзі Кирді Аншанның патшасы атақ берді, яғни Эламның оңтүстік-шығысындағы аймақтардың бірі, сондай-ақ Набонид пен Кирдің шежіресін жасаған Вавилон діни қызметкерлері де солай жасады. Вавилондықтарға жасаған өтінішіне сәйкес, Кир өзінің ата-бабаларына «Аншанның патшалары» деп атады: «Мен - Кир... Аншан қаласының патшасы, ұлы патша, Камбисдің ұлы, Аншан қаласының патшасы, ұлы патша, Кирдің немересі, Аншан қаласының патшасы, ұлы патша, Теисптің ұрпағы».
Ежелгі заманнан бері Вавилон мәтіндерінде айтылған Элам аймағының Аншан патшасы Кирдің бұл мәлімдемесі оның эламдық болғаны туралы ойлауға негіз береді. Кирдың қазіргі заман өнері Парсы патшалығының ең ежелгі кезеңінде элам мемлекеттілігі мен өнерінің әсерін көрсетеді. Алайда, Кирның арийлік екендігі дәлелденген. Оның Аншанмен байланысы мүлдем анық емес, тек Кирның шығыс жағынан, Эламның орнына келген мемлекетінен келген, сондықтан, ресми салтанатты жазуында ол Аншанның патшасы деп аталады. Вавилондықтардың көз алдында оған бұрынғысынша құрмет көрсететін ежелгі қасиетті терминді пайдаланды, сонымен қатар Эламның патшаларына Вавилон тиесілі болғандықтан, батысқа жорық жоспарын өзімен әкелді.
Кирдің балалық шағы мен жастық шағы
thumb|right|300px|Лидия, Мысыр, Мидия және Жаңа Вавилон патшалығы Ахеменид билігінің қалыптасу кезеңінде
Кирдің туған жылы белгісіз, бірақ ол б.з.д. 600-590 жылдар аралығында туылған деп есептеледі, б.з.д. 593 жылы болуы мүмкін.Балалық және жастық шағы туралы тек бір-біріне қайшы келетін аңыздар арқылы ғана белгілі. Грек тарихшысы Ксенофонт б.з.д. V ғасырында Ұлы Кирның өмірі туралы әртүрлі жолдармен айтылған деп жазады.
Геродоттың айтуы бойынша, Кирдің анасы Мидия патшасы Астиагтың (Иштувегу) қызы Манданаға ұлды болады және ол әлемнің әміршісі болады деп болжаған. Бұған жол бермеу үшін Астиаг қызын мидиялыққа емес, парсыға тұрмысқа берді, бірақ немересі оның орнына патша болуынан қорқып, Парсыдан жүкті Мандананы шақырды және ол ұлы тапқан кезде, оны көзін жойды шешті. Ол осы тапсырманы оның қадірлі Гарпагына жүктеді. Өз кезегінде Гарпаг баланы Астиагтың құлдарының біріне, малшыға берді және жабайы аңдарға толы тауда қалдыруды бұйырды. Бірақ малшы баланы үйіне әкелгенде, әйелі тапқан бала дүниеге өлі болып келгенін білді. Әке-шешесі патшалық ұлды өздері тәрбиелеуге шешім қабылдады және өлген баланы таудағы аулық орынға қалдырып, оның Астиагтың немересің сәнді киімдерімен киіндірді. Бұдан кейін малшы Гарпагқа оның бұйрығын орындағанын хабарлады. Гарпаг, бұл шынымен де солай екендігіне көз жеткізу үшін адал адамдарды жіберіп, нәрестенің мәйітін тексеріп, оны жерге көміп тастады. Осылайша Кирдің балалық шағы патшалық құлдар арасында өтті.
Бала он жасқа толғанда, балалармен ойнап жүргенде патша болып сайланды. Бірақ мидиялық ақсүйектің ұлы оған бағынудан бас тартты, ал Кир оны ұрып-соғып жазалады. Бұл баланың әкесі Астиагтың құлы патша шенеулігінің балаларын ұрып-соғады деп шағымданды. Кир Астыгқа жазалау үшін әкелді, ол бірден оның алдына немересі екендігіне күдіктенді, өйткені ол о да әулетінің ұқсастықтарын байқады. Шынында да, малшыны азаптау астында сұрақ қою арқылы Астиаг шындықты білді. Кейін ол Гарпагты қатал түрде жазалады: оны кешкі асқа шақырып, жасырын түрде өзінің ұлының етімен дәм татқызды. Сосын Астиаг оның немересінен әлі де қауіп төніп тұр ма деген сұрақпен қайтадан сиқыршыларға келді. Олар Кир балалармен ойын кезінде патша болып сайланғандықтан, алдын-ала айтылған сөздердің орындалғанын айтады, сондықтан оған қорқудың қажеті жоқ деп жауап берді. Кейін Астиаг тынышталып, немересін Парсыға ата-анасына жіберді.
Бірақ Геродот өзінің нұсқасын жалғыз деп айтқан жоқ - ол тағы төртеуі бар екенін айтты. Оның нұсқасы тек жалғыз болмады, сонымен қатар түпнұсқа емес, ол рационализмге жол берді. Мысалы, Юстин мен ұқсас әңгімелерге сәйкес, жабайы аңдарға жем қылуға қалдырылғанда, Кирді емізген грекше Кино, мидийше Спако («ит» мидийше спако) деп аталатын оның иті малшының әйеліне айналды.
Барлық грек жазушыларының пікірінше, Кирдың аты туған кезде оған берілмеді, кейін ол таққа отырған кезде алды. Атаудың этимологиясы белгісіз. Плутархтың айтуынша, оны Күннің құрметіне атады (парсы халықтық этенологиясы Kurash «Кир» зерд. hvare деп аталады), себебі Күн парсыша «Кир». Страбоның айтуынша, Кир патшаның аты Пасаргадқа жақын орналасқан Кир өзенінің құрметіне берілген. Парсылардың патшасы осы өзеннің атыналып, өзін Аградаттан Кирге өзгерткен сияқты. Юстин, бәлкім, есімнің мағынасын «бақташы» деген сөзге сілтеме жасай алады: «Ұл бала, бақташылардың арасында өмір сүріп, Кир атауын алды».
Кирдің парсы тайпаларының көсемі болуы
thumb|300px|right|Кирдің сарайы Кир басшылығы 29 жылға созылды дейтін Геродотқа сенер болсақ, б.з.б 559 жылы Кир Персияның отырықшы тайпаларының арасында басты рөл атқарған пасадгар тайпасының көсемі болды. Олардан басқа союзға марфийлар мен маспийлар кірді. Олардың барлығы Мидия патшасының әсерінде болды. Ол кездегі Персия мемлекетінің орталығы интенсивті құрылыс жұмыстары Кирдің бастапқы басқару периодына сай келген, Персия мемлекетінің алғашқы астанасы болған Пасаргады қаласының айналасында орналасты. Парсының қалалары мен жазықтарында тұрақтаған киртилер, мардтар, сагартийлер және кейбір көшпенді тайпалар, сонымен қоса карманилер, панфиалилер, дерушилер отырықшы тайпаларын Кир кейінірек, Мидияны басып алғаннан кейін жүзеге асырды. Мовсес Хоренатсиде көрініс тапқан, армян ұлттық аңызына сәйкес Мидия патшалығын армян патшасы Тигран Кирмен одағы және оның көмегінің арқасында жеңді. Бұл хабардың тарихи дәні б.з.д. V ғасыры - IV ғасырдың бірінші жартысындағы грек тарихшысы Ксенофонттың «Киропедия» туындысында болған хабарымен салыстыру кезінде анықталды. Мұнда Кир және армян ханзадасы Тигран достар ретінде көрсетіледі, кейінірек Тигран армян әскерімен Кирдің жорықтарына қатысады.
Мидияға қарсы көтерілістің басы
Б.з.б 553 жылы Набонид жазуына сәйкес Кир мидиялық патша Астиагқа қарсы шықты. Геродот пен Ктесий перстер мен мидиялықтар соғыстарын нәтижесі көбіне Мидияда болған Астигам басқаруына наразы болған партияның болуымен және азғындаушылық болуымен шарттанды. Геродот бойынша, осы екі патшалықтың арасындағы соғыс себебі Астиаг қатты өкпелеткен атақты мидиялық Гарпагтың астыртын сөз байланыстыруы болды. Ол алдымен Астиагтың қатаң басқаруына наразы болған атақты мидиялықтарды жинап, кейіннен Кирді көтеріліс жасауына үлесін қосты.
Мидияның құлауы, астыртын сөз байласу мен наразылықтан басқа тағы династиялық дағдарыспен қолданылды: барлығымызға жетімді деректер бойынша Астигатың ұлы – мұрагері болмады. Ктесий мұрагер деп оның жездесі Спитамуды айтады. Мидия еш күрессіз құлады: Ктесий тіпті Астиагтың жабуылы мен жеңісі туралы жазбады. Геродот, не дегенмен, оның кәрілер қару жарақтандыруына дейін жеткен өжеттігін жоғары бағалады.
Бүлікшілердің жеңісі
Грек және Вавилон тарихамаларында Кирдың Мидияға қарсы көтерілісі 3 жыл созылғандығын мәлімдейді. Сондай-ақ, б.з.д. 550 ж. Набонид шежіресінде айтылған:
Осылайша, Астиаг пен Кир арасындағы соғыстың үш жылға созылғандығы және соғыс тек сөз байланысу арқылы ғана парсылардың пайдасына шешілгені көрінеді.
Соңғы шайқастың қайда болғаны, Ктесийдің Пасадгардының етегінде болды дегені дұрыс, дұрыс еместігін біз біле алмаймыз. Ктесий бір аңызға шолу жасай осындай ойға жетті. Онда Пасадгады жеріне келген әр бір патша осы қаладағы әйелдердің қолына бір-бір алтын тиын ұстатуы тиіс, мысалы, бір шайқас кезінде көрсеткен көмегі үшін мәңгі рақым ету ретінде. Мысалы, бір әйелдер мен аналарымен ұялтылған парсылар табандырақ шайқаса бастады.
Осындай әдет-ғұрып, шын мәнінде, болуы мүмкін, Ұлы Ескендір осыны орындаған. Бірақ ол басқада себебтерден шығуы мүмкін: әдет-ғұрыптары ұмытып кеткен көптеген халықтар үшін, әйгілі тарихи немесе мифологиялық кейіпкерлерге қатысты түсініктеме берді.
Кир - Мидия патшасы
Кир мидия астанасы Экбатананы жаулап алып, өзін-өзі Мидия патшасы титулын қабылдап, Парсы мен Мидия патшасы ретінде жарияланды. Кир қолға түскен Астиагты өлтірмей, тіпті Ктесийге сенер болсақ, оны Парканиядағы билеушінің өкілі сайлады және оның қызына үйленді. Астиагқа жақын жандардан ең көп азап шеккен мүмкін мұрагер Спитама ғана болды, ал өзге жағдайларға келсек, бұл көтеріліс бар жоғы әулет өзгерісі саналды.
Мидия мен мидиялықтар Ахменидтер басшылығы кезінде ешқандай қуғын сүргінге ұшырамай, парсылармен қоса бір сатыда есептелді. Экбатана Персеполис, Пасаргады және Сузымен астана болып қала берді. Мұнда патша жазғы уақыттын өткізді. Мұның барлығы жергілікті халықтың Парсының Мидияның жалғасы ретінде қарауына ықпал етті. Кирдің Мидия жеріндегі басшылығы Астиагпен көкейкесті байланысымен шарттанды. Парсылар мидиялықтардан ассириялыққа дейін көтерілген басқару жүйесін алды.
Лидияны басып алуы
thumb|right|300px|Кирдің жаулап алу сәтіндегі Лидия
Б.з.б 547 жылы Кир жағына ерікті түрде Киликия өтім, оған әскери күш берді. Бұл үшін Кир ешқашан оған страптарды жібермей, қажет болған жағдайда ақша төлем тұратын жергілікті басқарушыларды орындарында қалдырды.
Осылай, Кир Лидия мемлекетінің – Таяу Шығыстың ең құдіретті елдерінің бірінің шекарасына қатты жақындап алды. Геродоттың сөздеріне сүйенсек, соғыс инициативасы Лидия патшасы Крезге тиесілі болды. Б.з.б 547 жылы лидиялықтар мидиялықтар қол астындағы және парсылардың жеңісінен кейін соған өткен Каппадокияға басып кірді. Сонда Кир де аттанды, жолдан өз әскерін өткен аумағындағы елдер қатарынан толықтыра өтті. Крезді өз ойынан қайтару үшін Иония мен Эолида қалаларына хатшылар жіберді. Бірақ кішіазиялық гректер күтім позициясын алуды жөн көрді.
Галис өзенінің шығысындағы Птерия қаласында қанды шайқас орын алды, бірақ, оның ешқандай нәтижеге алып келмеді, еш жақ шайқасты бастауға батылы жетпеді. Крез өзінің астанасы Сардыға бет алды. Онда ол өзінің Мысыр, Спарта, Вавилон сияқты одақтастардың көмегімен жақсылап дайындалуға кірісті. Бірақ, Кир қарсыласының барлық қалаулары мен іс әрекетін біле тұра онысына жол бергісі келмей, артынан Сардыға бет алды. Сарды тұрғындары мұндай шабуылды еш болжай алмай, парсылардың әскерін тек қала қабырғасына келгенде ғана байқады. Крез өзінің әскерін алып шығып, Сарды алдына шықты. Кир өзінің мыңбасы, мидиялық Гарпагтың ақылын тыңдап, арбада тұрған түйелердің барлығын әскер басына садақшылармен бірге қойды. Лидиялық әскердегі аттар таныс емес иісті сезіп, түйелерді көре салып қашып кетті. Алайда Лидиялық шапқыншылар аттарынан ырғи түсіп, жаяу шайқасты, бірақ Кир әскерлерінің шабуылынан қайта Сардқыға қайтып, акропольде тығылуға мәжбүр болды. 14 күндік қамалдан кейін парсылар акропольді алды. Ал Крез тұтқынға түсті.
Грек авторларының мақұлдауынша Кир Крезді аяп, өмірін сақтады. Геродоттың айтуынша, Сарды б.з.б. 547 жылдың қазан мен желтоқсан аралығында жауланды. Крез жеңілгеннен кейін иондықтар мен эолилықтар Сарды хатшыларын Кирге жіберді. Өз қалалуларында олар Кирмен бірге Крезбен жасаған шарт негізінде жаңа шарт құруды сұрады. Алайда Кир олардың кезінде мидиялықтарға қосылуынан бас тарқандығын айтып, өзінің қандай шарттарды қоятындығын айтты. Мұны білген кішіазия халықтары Спартаны көмекке шақырады, бірақ олар көмекке келмеді. Тек Милет қана өз еркімен парсыларға бағынды, ал Кир Лидия патшасымен жасалған шарттармен онымен де одақ құрды.
Иония, Кария, Ликияны жаулау
thumb|right|290px|Парсы садақшылары
Кир шығыс елдерге кеткендігін қолданып қалмақшы болған, Кир кетер алдында Крез асылдарын сақтауға қалдырған лидиялық Пактий б.з.б. 546 жылы перстерге қарсы шықты. Алтын арқылы ол баскесерлерді жалдап, грек теңізалды тұрғандарын көтеріліске қөсылуға құптады. Онан соң ол Сардыға аттанып, акрополольді камалдады. Көтерілісшілерге қарсы Кирдік полк басшысы мидиялық Мазар шықты. Перстердің әскерінің келе жатқандығын білген Пактий алдымен Киму қаласына, сосын Митилену қаласына, соңынан, Хиос қаласында барып, жергілікті тұрғандармен ұсталынған еді.
Лидия көтерілісін жаншыған Мазар Кіші Азияның грек қалаларын басып ала бастады.
Ионияны жаулап алған Гарпаг жан жалдап карийларға, кавнилерге жіне ликийлықтарға барды. Карий халқы перстерге жеңіл берілді. Түбекте орналасқан Книд тұрғындары матриктен бөліп тұратын кішкентай арық қазып, өздерін арал деп жариялағысы келді, бірақ қатты гранитке кезігіп, жұмыстарын тоқтатты, кейіннен олар да берілді. Біраз уақыт бойы тек бір тайпа-песадийліктер қарсыластық көрсетті. Олар Лида атты тауды тұрақтап, Гарпагтың жолында біраз қиындық туғызды.
Вавилонды бағындыруы
thumb|right|290px|Парсы жауынгерлері
Б.з.б. 539 жылдың көктемінде персия әскері Вавилонға қарай бағыт алды. Бұл қиын заманда Набонид патшаны тастап, Кир жағына Гутиум аймағының әкімі Угбару өтеді. Геродот сөздері бойынша Гиндтан өткен кезде ақ киелі аттардың бірі суға батып кетеді. Кир ашуланып, өзенді жазалауды бұйырды. Жаз уақытында перс әскері 360 канал ашып, өзеннің суын ағызып тастады. Мүмкін Кирді Новуходоносордың гидравликалық құрылыстары ұстап қалды. Бір көзге ақымақтық көрінетін іс ойға қонымды идея деп саналуы да мүмкін. Тоғытқан жердің суын қайта таратып, оны өтімді ету. Кир өз жорығын тек осыдан соң ғана жалғастырды.
Вавилон әскері Опис қаласының маңында лагерь құрды. Бірақ Кир қыркүйектің 20-ыншы жұлдызында күтпеген жерден Мидия қабырғасын батыстан айналып өтті. Набонидтің ұлы Валтарас бар күшті гарнизонды Кир жіберген Угбару корпусы айнала қоршады. Кирдің өзі Опис жанында тұрған Набонид әскеріне сырттай соққы берді. Бұл шайқаста вавилон әскері жеңіліске ұшырап, қашуға тура келді. Набонид қалған – құтқан адамдармен Вавилонға қайтып оралмақшы болды, бірақ қайтар жолды Угбару жауып, ол Борсиппеде тығылды. 10 қазанда ол қарсылықсыз Сиппарда үсталынды. 12 қазанда Угбару Вавилон жеруне басып кірді.
Қала орталығында парсы әскерлеріне қарсы тұрмақшы болған Вальтасар мерт болды. Угбару, Гутиум көмекшісі, Вавилонға басып кірген әскерлерді басқарған адам лезде ұрлық пен азғындыққа қарсы шаралар қолданды. Вавилонның құлағанын және ұлы Вальтасардың қайтыс болғандығын естіп, Борсиппадан кетіп, ерікті түрде тұтқынға берілді.
Дереккөздер
Санат:Туған жылы белгісіздер Санат:Б. з. д. 530 жылы қайтыс болғандар Санат:Парсы тұлғалары Санат:Монархтар
Киров бөгені
Географиялық орны
Батыс Қазақстан облысының Ақжайық және Бәйтерек аудандары жерінде, Көшім өзені бойында орналасқан. 1967 жылы шабындық және мал жайылымын суландыру мақсатында іске қосылған.
Гидрологиялық сипаты
Ауданы 39,1 км², ұзындығы 21,6 км, ені 4 км, орташа тереңдігі 1,6 м, көлемі 62,9 млн. м3. Су жиналатын алабы 190 мың км². Киров бөгені суымен 36,4 мың га шабындық көлдетіліп, 6,4 мың га жер тұрақты суғарылады және 260,0 мың га жайылым суландырылады.
Дереккөздер
Санат:Батыс Қазақстан облысы гидрографиясы
Сеткасас
Сеткасас (Setcasas) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Херона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Рипольес ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 181 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 49,1 км² шамасында.
Қазіргі таңда Сеткасас өзінің экономикасын туризмге негіздейді. Осындағы Вальтер 2000 шаңғы базасы Испанияның туристері арасында танымал.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жирона елді мекендері
Атеизм
right|thumb|120px|Атеизм символдарының бірі Атеизм (дінсіздік, ἄθεος — аtheos - "құдайға сенбеушілік, "құдайсыздық" ) — ғылыми және философиялық сыни ойлауға негізге сүйене отырып, құдайдың бар екендігі туралы көзқарастарды теріске шығару. Атеист — дінге сенбейтін, құдайға сенбейтін адам.
Қазақстандағы атеизм
Конституцияға сәйкес Қазақстан Республикасы өзін зайырлы мемлекет ретінде орнықтырады, дін мен мемлекеттің арасы ажыратылған.
ҚР Дін істері және азаматтық қоғам министрлігінің 2021 жылғы ақпараты бойынша Қазақстан жұртында 2,25% атеисттер немесе агностиктер бұл көрсеткіш 2009 жылғы санақпен салыстырғанда 0,51% ға төмендеген, яғни 2009 жылы Қазақстандағы атеист немесе агностиктердің пайыздық үлесі 2,81% құраған. . Ал Central Asian Bureau for Analytical Reporting мақаласына сәйкес Қазақстан халқының 18,8 % атеистер.
Жалпы сипаты
Атеизм дінді мойындамайды әрі дін иелеріне қарсы дискриминация жасап жатқаны ертеден ақ белгілі. Атеизмнің шығуы өндірістің, ғылымның және қоғамның, саяси өмірдің өсіп жетілуіне тығыз байланысты. Атеизмнді дін қағидаларын толық мойындамай, оған өзінше түсінік бергісі келген еркін ойшылдардан, дінге немқұрайды қарайтындардан айыра білу керек. Атеисттердің фанатизмінің кесірінен 20 ғасырдың басында Кеңес одағында "күшпен атеисттендіру" саясатынан қаншама дін иесі зардап шегіп тарихы терең діни ғимараттар зардап шекті.
Атеизмді пантеизм мен деизмнен де айыра білу керек. пантеизм - құдай ментабиатты бір деп қарайтын философиғыт. Ал, деизм әлемді құдай жаратқанымен, оның күнделікті табиғи болмысқа қатысы жоқ деп санайтын философиялық бағыт.
Қайта магниттелу
Қайта магниттелу - сыртқы магнит өрісінің әсерінен ферро- немесе ферримагнетиктік магниттелу бағытын қарама-қарсыға өзгертуі.
Атеизм
Жалпы сипаты
18 ғасырдағы ағылшын материализмі мен Ресейдегі А. Н. Радищев дамытқан деизм атеизмге қарсы жасалынған бірінші қадам болды.
Қайта магниттелу
Дереккөздер
Санат:Физика
Атеизм
Жалпы сипаты
Атеизм 17 ғасырдың аяғы мен 18 ғасырдың бас кезінде Францияда философ-скептик Пъер Бейль(1647-1706) мен деревня священнигі Жан Мелье (1664-1729) арқылы жарыққа шықты. Бұдан кейін Атеизм Францияда кең өріс алып, тамырын терең жаяды. Вольтер, Дидро, Гельвеций, Гольбах есімдерімен тарихқа белгіліфранцуз атеизмі жалпы жер жүзіндегі атеистік ой-пікірдің үлкен белесі болды.
19 ғасырдың орта шенінде атеистік ойды одан әрі дамытқан неміс философы, гуманист ойшыл Фейербах болды. Ол діннің гносеологиялық тамырын жан-жақты зерітеп, оның идеализммен тығыз байланысты екендігін дәлелдеп берді. Фейербах адам қоғамының даму жолында діни сананың рөліне маңыз беріп, ескі діннің орнына адам арасындағы сүйіспеншілікке негізделген "ізгі" жаңа дін жасамақшы болды.
Атеистік ой-пікірдің шығуы, даму жолы әр халықта әр түрлі сипатта болды. Бұл - қоғамдық зандылық. Мысалы Ресейде Кеңес одағы кезінде "күшпен атеисттендіру" саясаты нәтижесінде көптеген шіркеулер мен мешіттер жойылып олардың орнына түкке қажеті жоқ кешендер салынды, дін иелері қуғынға ұшырап, репрессияланды. Мұның өзі атеизмнің сорақы идеология екенін дәлелдеп берді.
Атеизмнің қазақ еліндегі жағдайы
Қазақ тарихындағы алғашқы атеисттердің бірі болған Шоқан Уәлиханов ислам дінін барынша жамандауға тырысқаны белгілі. Алайда ол осы арқылы өз халқына қызмет еттім деп санады, негізінде ол осы арқылы қазақ халқын аз болмағанда Христиандандырып жібере жаздады.
Ол қазақ даласында жүргізілген Қырғыз Миссиясы деп аталған Христиандандыру саясатын қолдап өз ұлтының тамырына балта шаппақшы болды.
Ол исламды "ғылымға қарсы шығады" деп есептеп, өз ата бабасы Қожа Ахмет Ясауи, Махмұт Қашқари, Жүсіп Баласағұн,Әл Фараби сынды ғұламалардың еңбектерін жоққа шығарды.
Былайша айтқанда атеизм қазақ даласында кең қанат жая алмады. Оған негізгі себеп болған қазақ даласындағы сопылық бағыттар мен қазақ халқы асылсүйек деп құрметтейтін Қожалардың беделінің күшті болуы болды.
Тіпті қазақтардың арасында шоқындыру саясатына ашық қарсы шыққан көтерілістер болды, әрі бұл көтерілістерді елге белгілі болған ишандар мен қожалар басқарып оны халық қостады.
Осы жайлы Николай Ильминский өзінің патша өкіметіне жазған құпия баянхатында " қазақтарға сендер мұсылман емессіңдер, сендердің ата бабаларың тәңір дінін ұстанған деп айту керек, сонда ғана оларды христиан дініне өткізу оңай болады" деп жазған.
Осыдан ақ Шоқанның қазаққа емес орысқа қызмет еткенін біле аламыз.
Қазақ даласында атеизм тек Кеңес одағы кезінде ғана өрістеді оның өзінде ол қатты дами алған жоқ.
Дереккөздер
Санат:дін Санат:атеизм Санат:https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D0%B2_%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B5
Өрттің сыртқы белгілері
Өрттің сыртқы белгілері — кеніш өртінің нышанын адамның қосымша құралсыз өзінің сезім мүшелерімен қабылдауы. Сыртқы белгілері арқылы өртті анықтауды физиологиялық әдістер деп атайды. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Балбинус
Балбинус (Balbinos) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Бауру мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Бауру экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 381 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 90,858 км² шамасында. Халық тығыздығы — 15,2 адам/км².
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Көпшілік әні
Көпшілік әні  – топ болып қосылып айтуға лайықталған ән жанрының бір түрі. Көпшілік әні кеңес дәуірі кезіндегі поэзия мен музыкада көп қолданылған жанр болды.
Көпшілік әні салтанатты шерулер мен мерекелерде, көпшілік орындарда, күнделікті өмір тұрмысында орындалады. Екпінді де көтеріңкі, ширақ үн, пунктирлі ырғақ, жарқын интонациямен көпшілікке ортақ көңіл-күйді бейнелеу, ортақ мүддеге, ұжымдасар іске жұмылуға үндеу – Көпшілік әніне тән қасиет. Муз. үлгісі – куплетті (шумақты), оның поэтик. негізіне 3 – 5 шумақ өлең алынады. 20 ғ-дың алғашқы ширегіндегі ірі қоғамдық-саяси өзгерістер барысында қазақ қауымында Көпшілік әніне мән беріле бастады. Алаш милициясы құрылған соң оған арнап, қазақ автономиясының жауынгерлері сапта қосылып (хормен) айтатын патриоттық жорық әндері шығарылды. Кеңес өкіметі орнай келе, рев. әндерді қазақ тілінде орындау, әйгілі саздарға жаңа мәтін жазу үрдісі болды. 1918 ж. сәуірде С.Сейфуллин сол кезде кең таралған белгілі рев. ән “Марсельеза” (кейін Француз республикасының гимні) әсерімен, сол әуенмен айтуға лайықталған “Жас қазақ Марсельезасын” жазды. 20-жылдары Ж.Аймауытов “Интернационал” атты коммунистердің партиялық гимнінің сөзін қазақшаға аударды, әнші-композитор Мүсәйіп Байтілеуұлының “Жалпы әлемі” жаңа өмір құрушы жастар арасында кең тарап, таңдаулы рев. қазақ әндері қатарына қосылды. 30-жылдардан бастап (Р.Елебаев пен Қ.Байсейітовтің “Жолдастары”) К. ә. Л.Хамидидің “Отан” (сөзі Д.Әбіловтікі), Е.Г. Брусиловскийдің “Гүлденген Қазақстан”, “Алтай” (сөзі Н.Баймұхамедовтікі), А.Қ. Жұбановтың “Москва” (сөзі Ж.Сыздықовтікі), М.Төлебаевтың “Соқ, барабан” (сөзі Қ.Қалиевтікі), Ш.Қалдаяқовтың “Менің Қазақстаным” (сөзі Ж.Нәжімеденовтікі) әндерінен басқа лирикалық, еңбек тақырыптарына, балаларға арналған да (М.Төлебаев пен Т.Жароковтың “Жылқышы” мен “Ақ мақтасы”, Жұбанов пен И.Матақовтың “Қарлығашы”, т.б.) К. ә. жазылды. Патриоттық үлгідегі К. ә-дерін шырқау (“Менің Қазақстаным”, т.б.) 1986 ж. Желтоқсан толқуына қатысушыларға ерекше рух берді.
Түрлі тақырыптағы К. ә-дерін көбейтіп, дамытуға тәуелсіздік жылдары арнайы байқаулар жариялау жолымен едәуір көңіл бөліне бастады.
Андрей Васильевич Какурин
Андрей Васильевич Какурин – Социалистік Еңбек Ері (28.03.1948). Қазақстанда колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 1914 жылы Шымкент облысы (қазіргі Түркістан облысы), Георгиев ауданы (қазіргі Төле би ауданы), Подгорное ауылында туған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Ескі-қүсқы
Ескі-қүсқы— тұтынушыға жарамағанымен, өңделетін шикізат есебінде ұқсатуға келетін заттар, мысалы, пайдалы қалдықтар, шүберек, сүйек-саяқ, әйнек, қағаз және т.б.
Әл-Инфитар сүресі
Инфитар сөзі жару, бөлшектеу деген мағынаны білдіреді.
Бұл сөз Қиямет күнін сипаттауда қолданылады. Бұл сүре, Тәкуир сүресі және Иншиқақ сүрелері Қиямет күнін сипаттауда толықты дерлік мағлұмат береді.
Арабша жазылуы
بِسۡمِ اللّٰہِ الرَّحۡمٰنِ الرَّحِیۡمِ
NGC 3324
NGC 3324 — Carina шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1826 жылы 1 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3324 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 128-EN6.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз)
Трахюттен
Трахюттен (Trahütten) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Дойчландсберг округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 428 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 28.23 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — DL, ресми идентификациялық коды — 6 03 38.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Кинцер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Харальд Шумахер
Харальд Антон (Тони) Шумахер (Harald "Toni" Schumacher; 6 наурыз 1954, Дюрен, ГФР) — ГФР-лік футболшы, қақпашы. 1980 жылғы Еуропа чемпионы.
Клубтық
Карьерасын 1972 жылы "Кельн" клубында бастады. 1987 жылға дейін ешқайда табан аудармай, Германия бундеслигасында 422 кездесуде алаңға шықты.
1992 жылы бапкерлікке ауысты. Бірнеше жылдар бойы "Шальке", Бавария", "Боруссия Дортмунд" клубтарында қапашылар бапкері боп қызмет атқарды. 1995/96 жылғы маусымның соңғы турында "Боруссия Дортмунд" сапында үш минуттай алаңда ойнады. Бұл оның бундеслигадағы 464-ші кездесуі боп тіркелді.
Ұлттық құрама
1979 жылы аңыз қақпашы Зепп Майер құрамамен қоштасты да, орнын Шумахер басты. Бір жылдан соң Еуропа чемпионы атанды.
1982 жылғы әлем чемпионатының жартылай финалында Франциямен ойында доп үшін таласта француз Патрик Баттистонға шынтағы оңбай тиіп, Баттистон алаңды ес-түссіз тәрк етіп, ауруханаға жөнелтілді. Осы тәртіпсіздігі үшін Шумахердің атына түрлі ауыр әңгімелер айтылды, Кейін Шумахер көпшілік алдында Баттистоннан кешірім сұрады.
1987 жылы құрамадағы карьерасын аяқтады.
1994 жылы 7 тамызда Санкт-Петербургтегі Ізгі ниет ойындарында әлем құрамасы сапында Ресей құрамасына қарсы ойында алаңға шықты.
Сілтемелер
Санат:Германия футболшылары Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары Санат:Кельн ФК ойыншылары Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары Санат:Фенербахче ФК ойыншылары Санат:Бавария ФК ойыншылары Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары Санат:Германия футбол жаттықтырушылары
Нызнанка
Нызнанка — Ресейдегі өзен. Мәскеу облысы, Тула облысы, Рязань облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Осётр өзенінің сол жағалауынан 50 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Кашира қаласынан Мәскеу өзенін қоспағанда Коломна қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Владимир Иосифович Гершун
Владимир Иосифович Гершун (1938 ж.т., Қостанай облысы Меңдіқара ауданы Боровское а.) – ветеринария ғылым доктыры (1983ж.), профессор (1985ж.). Троицк мемлекеттік ветеринария институтын (1961ж.) бітірген. 1960–1970ж. Қостанай облысы Меңдіқара ауданы мекемесінің эпизоотолог-дәрігері, директоры, Қостанай а. ш. институтының доценті, кафедра меңгерушісі (1970–1980ж.), 1994 жылдан ветеринария факультетінің деканы қызметтерін атқарады. 100-ден астам ғылыми мақала мен 6 монографияның авторы.
Шығармалар
Домашние животные, М., 1991; Ветеринарная гигиена, А., 1994.
Дискурсивтік
Дискурсивтік (лат. discursus - пайымдау) - сезінуден, қатыстылықтан, интуитивтіктен өзгеше түрдегі пайымдық, жанамалылық, логикалық, демонстративтік. Ақиқаттарды жанамалық емес (интуитивтік) және жанамалылық (айғақтар негізіне қабылданатын) деп бөлу Платон мен Аристотельде, ал "Дискурсивтік" термині Фома Аквинскийде кездеседі. Метафизиктер ойлаудың Дискурсивтік ролін не теріске шығарды, не оны әсіреледі (Вольф және басқалар). Жаңа философия Дискурсивтіктің таным тұрғысында маңызды роль атқаратынын мойындады.
Пьетракупа
Пьетракупа (Pietracupa) — Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 259 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 26 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 10 км² шамасында. Пошта индексі — 86020.