cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шохма (Лух тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Клязьма Ковров қаласынан Уводь өзенін қоспағанда сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Фуленбах
250px|thumb|Картада орналасуы Фуленбах (Fulenbach) — Швейцарияның Золотурн кантонында орналасқан коммуна. Ольтен округінің құрамына кіреді.
Шохма (Лух тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иванов облысы өзендері Санат:Владимир облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері Санат:Ока су алабы өңірі өзендері
Фуленбах
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1670 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.47 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2575, пошта индексі — 4629.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Золотурн елді мекендері
Шилеконка
Шилеконка (Широконька) — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Иванов облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Елнать өзенінің оң жағалауынан 13 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Кострома қаласынан Унжа өзенін қоспағанда Горьков су торабына (Горьков суқоймасына) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қаптағай батыр Түгелбайұлы
нобай|Қаптағай батыр Түгелбайұлы (1700-1760) Қаптағай батыр Түгелбайұлы (1700-1760) – ХVIII ғасырдағы ақтабан шұбырынды аласапыран кезеңде Абылай хан бастаған қазақ батырларының сапында жоңғарға қарсы шайқасқан айтулы қолбасылардың бірі. Қазақ елінің бірлігі, жерінің тұтастығы жолындағы шешуші шайқастарда ерен ерлігімен көзге түсіп, Абақ Керей ішінде Қарақас руының ұранына айналған батыр.
Қаптағай батыр ШҚО Зайсан ауданына қарасты Кендірлік өзені бойына жерленген. 2019 жылы басына ескерткіш орнатылып, аудан орталығынан көше аты берілді.
Дереккөздер
Санат:1700 жылы туғандар Санат:1760 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақ батырлары Санат:Қолбасшылар
Каштаньейра (Гуарда)
Каштаньейра (Гуарда) (Castanheira (Guarda)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 425 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,75 км² шамасында. Халық тығыздығы — 17,9 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Пісірілген құрал
thumb|200px|балқытып біріктіру Пісірілген құрал (Сварной инструмент) — жұмыс бөлігі сағасына немесе тұрқына пісірумен жалғанған металл кескіш құрал.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Гравитациялық режим
Гравитациялық режим - мұнай гидрогеологиясына тиесілі арнаулы түсінік: қойнауқаттық мұнай қозғалысы сол мұнайдың тудыратын ауырлық күші әсерінен жүзеге асатын мұнай жатыны жұмысы режимі. Мұнайдың ауырлық күші әдетте мұнай өндірудің соңғы сатысы кезінде шешуші рөл атқара бастайды.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Гуара (Бразилия)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 804 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 362,617 км² шамасында. Халық тығыздығы — 57,4 адам/км².
Тарихы
Қала 1902 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Жүрек аритмиялары
нобай| Жүрек аритмиялары деп жүректің қалыпты ырғағының бұзылуын айтады. Көптеген жүрек-қантамырларының аурулары жүректің қалыпты ырғағының бұзылыстарымен қабаттасады. Әсіресе бұл бұзылыстар коронарлық қанайналым жеткіліксіздігінде, миокард инфарктында жиі кездеседі. Жүрек аритмиялары адамның кенеттен өлуінің себептері болуы мүмкін.
Әдетте жүректің автоматизидік, қозымдылық және өткізгіштік қасиеттерінің бұзылыстарынан дамиды.
Дереккөздер
Санат:Кардиология
Виталий Петрович Шляппо
Вита́лий Петро́вич Шляппо (туыл. 1975 жыл 18 маусым, қала. Витебск) – беларусстік сценарийші және продюсер. 2010 жылдан бастап Орыс телеарна Академиясының мүшесі.
Биографиясы
Витебстік Мемлекеттік университетік бітірген. КВН-де БГУ командасында ойнаған. Оның капитаны болған. 2002-2003 жылдары «Пилот-ТВ » студиясының сценаристі болған, содан кейін 2003жылы сценарийші ретінде РЕН ТВ телеарнасына көшті. 2005 жылы Виталий Шляппо тағыда телеарнасын ауыстырады, СТС телеарнасында жұмыс істейтін болады. 2008 жылдан бастап «Yellow, Black and White Group» компаниясының продюсері болады.
СТС телеарнасының сценариларының авторы және креативті продюсері болып табылады, сонымен қатар «Папины дочки», «Я лечу», «Однажды в милиции», «Игрушки», «ДаЁшь молодЁжь!», «Кухня» атты түпнұсқалық телехикаяларды қайта қараумен де айналысқан.
Дереккөздер
Орыс Уикипедиясынан аударылған
Резерв сыйымдылығы
Резерв сыйымдылығы — су тасуы мен тасқынның алдын алу үшін қолданылатын сыйымдылық. Әдетте, резерв сыйымдылығы қадағаланған жағдайларда қалыпты тежеу горизонтынан жоғары орналасады және суқойманың өтімі арқылы толады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Татьяна Ивановна Яковлева
thumb|Татьяна Ивановна Яковлева
Татьяна Ивановна Яковлева
1958 жылы 17 наурызда РКФСР Воронеж облысы Павлов ауданының Воронцовка ауылында туған. Орыс.
Әкесі - Кривченко Иван Федорович, зейнеткер. Анасы - Кривченко Полина Николаевна, зейнеткер.
Целиноград ауыл шаруашылығы институтының экономикалық факультетін (1980), «Экономика және ауыл шаруашылығын ұйымдастыру» мамандығы бойынша; Целиноград ауыл шаруашылығы институтының аспирантурасын (1986) бітірген.
Экономика ғылымдарының кандидаты (1995). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Қазақстанның агроенер- кәсіп кешенінің даму келешегі».
«Нұр Отан» ХДП (2007 жылдан) мүшесі.
2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі «Нұр Отан» ХДП тізімі бойынша 4-ші шақырылымының депутаты, Қаржы және бюджет комитетінің мүшесі. ҚР Парламент Мәжілісіндегі «Нұр Отан» ХДП фракциясының жанындағы Экономикалық саясат жөніндегі кеңестің мүшесі ; дағдарысқа қарсы бағдарлама аясында бөлінген мемлекеттік  қаражатты пайдалануды бақылау жөніндегі партиялық комиссияның мүшесі ; «Қазақстан Республикасындағы Мемлекеттік техникалық және кәсіби білім беру бағдарламасын жүзеге асыруды заңнамалық қамтамасыз ету туралы» мәселе бойынша парламенттік тыңдауларды дайындау және өткізу жөніндегі уақытша арнайы комиссияның мүшесі.
«Астана», «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен; ҚР Президентінің тес белгісімен марапатталған.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Бәсекеге қабілетті  Қазақстан».
Хоббиі - жүзу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - классика.
Тұрмыс құрған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Виллапутцу
Виллапутцу (Villaputzu) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Кальяри провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4831 адамды құрайды. Халық тығыздығы 26,65 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 181,28 км² шамасында. Пошта индексі — 09040.
Елді мекеннің қамқоршысы — Киелі Георгий.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
733 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:733 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:733 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Қошанай
Қошанай – Форт-Шевченко қаласының шығысындағы дөң. Түпқараған ауданында орналасқан. Мұнда кезінде Кетікте (Форт-Шевченко қаласы) болған кәсіпкер Жаншуақұлы Қошанайдың жайлауы және шыңырауы болған. 1953 – 1958 жылдары Қошанайдан бірнеше мұнай ұңғымалары қазылған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Шехен
Шехен (Schechen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Розенхайм ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4560 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 31,54 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 87 142. Муниципалитеттің басшысы — Ханс Хольцмайер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
(1012) Зарема
(1012) Зарема — Негізгі белдеу тобының астероиды.
Оны 1924 жылы 12 қаңтарда Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты.
А. С. Пушкиннің поэмасындағы мен А. фон Цемлинскийдің операсындағы кейіпкердің атымен аталды.
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
Тастақ (Қызылорда облысы)
Тастақ — Қызылорда облысы Арал ауданы, Қаратерең ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 222 км-дей жерде, Сырдарияның атырауында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 173 адам (85 ер адам және 88 әйел адам) болса, 2009 жылы 176 адамды (95 ер адам және 81 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Арал ауданы елді мекендері
Сунгуровка
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Этноцентризм
Этноцентризм (ethnos - тайпа, топ, халық - орта) - адамның қоршаған ортаның нақтылығының құбылысын эталон қасиеті ретінде қарастырылатын өзінің этникалық қоғамдастықтың позициясымен бағалау мен қабылдауға бейімделуі. Бір топ орталық, ал қалғандары осы топқа негізделіп бағаланатын жағдайдағы қоғамға деген көзқарас.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология Санат:Әлеуметтану
Гринсбург (Кентукки)
Қала тұрғындарының саны 2396 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.9 км² шамасында. FIPS коды — 21-32968.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Чиро Феррара
нобай Чиро Феррара (Ciro Ferrara; 11 ақпан 1967, Неаполь) — италиялық футболшы, қорғаушы, 1990-2000 жылдардағы Италиядағы үздік қорғаушылардың бірі. Кейін бапкерлікпен айналысты. Карьерасында "Наполи", "Ювентус" секілді клубтарда доп тепті және Италия Ұлттық футбол құрамасы сапында 1988, 2000 жылдары Еуропа чемпионатына, 1990 жылы әлем чемпионатына қатысты. Италия Олимпиада футбол құрамасы сапында 1988 жылы Сеул Олимпиадасында бақ сынады.
Клубтық
Наполи
Ювентус
Халықаралық
Италия
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:Италия футболшылары Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Наполи ФК ойыншылары Санат:Ювентус ФК ойыншылары Санат:Италия футбол жаттықтырушылары Санат:Ювентус ФК жаттықтырушылары Санат:Сампдория ФК жаттықтырушылары
Зункуй
Зункуй — Ресейдегі өзен. Новосибирск облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тартас өзенінің сол жағалауынан 376 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Омь. Өзен саласы — Омь, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 3506
NGC 3506 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 11 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3506 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33379, UGC 6120, MCG 2-28-47, ZWG 66.105, ARAK 273.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Фаргау-Пратяу
Фаргау-Пратяу (Fargau-Pratjau) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Плён ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 770 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 23,53 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 57 090. Муниципалитеттің басшысы — Ханс-Йоахим Лют.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Церера
Церера (таңбасы:, 1 Ceres) — Күн жүйесінде Марс пен Юпитер арасындағы астероидтар белбеуінде айналатын жалғыз кіші ғаламшар. Аталған аймақта Күнді астероидтар да айналатындықтан, үнемі соқтығыс орын алып, ғаламшардың беткі бедерінде ойықтар пайда болған.
Табылу тарихы
$473 миллион қаржы құйылған Dawn ғарыштық аппараты Веста мен Церераны зерттеу мақсатында 2007 жылы ұшырылды. Веста мен Церера Күн жүйесінің қалыптасуы кезінде пайда болған. Қазіргі ғалымдардың есебі бойынша, аталған ғарыш нысандары ғаламшарлар қатарына кірмейді. Веста мен Церераның құрылымын зерттеу арқылы Күн жүйесінің эволюциясын тану – Dawn жобасының негізгі мақсаты.
Тағы қараңыз
Санат:Күн жүйесі ғаламшарлары Санат:Ергежейлі ғаламшарлар Санат:Церера
Краузе Карл Фридрих
Краузе Карл Фридрих (1781-1832) - массондыққа жақын неміс философы. Маркстің айтуынша, осы ағымның "ығыр ететін дөрекі данышпандығын" Краузе пантеизм (гр. pan en theo - бәрін Құдай жаратқан) дейтіннің материализм мен идеализмнің "үшқарылықтарын" жоюға ұмтылған жүйемен толықтырды. Краузе бойынша, дүниені Құдай жаратқан, алайда онымен бірігп кетпейді. Дүниенің ең кемелденген бөлігі - табиғи және ақыл-ой негізін біріктіретін адам. Индивид отбасының, халықтың және адамзаттың негізі болып табылады. Бұл қайуымдардың өмірі табиғи хұқпен реттеліп отырады, ал бұл хұқтың қозғаушы принципі адамзаттың адамгершілік прогрессі болады. Осыдан келіп Краузе халықтардың бүкіл дүниежүзілік одағының қажет екенін тұжырымдады. Өз отанында мәлім болмаған Краузе философиясы Бельгияда, Испанияд, Латын Американың бірқатар елдерінде кеңінен таралды, оларда краузизм дейтіннің өкілдері католиктік шіркеуге қарсы күресіп, ағарту ісін дамытуды жақтады.
Шығармашылықтары:
және т. б.
Гаваццана
Гаваццана (Gavazzana) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Алессандрия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 164 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 53 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 3 км² шамасында. Пошта индексі — 15063.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Martino di Tours.
Няр-Халытасе
Няр-Халытасе — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Табров-Яга өзенінің сол жағалауынан 10 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Иоутынья
Иоутынья — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Няис өзенінің оң жағалауынан 80 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 70 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Тонга шұңғымасы
Тонга шұңғымасы - Тынық мұхиттың Тонга аралдар тобының оңтүстік-шығысында.
Самоа аралдарынан 25 о.е-ке дейін 860 км-ге созылып жатыр. Ені 78 км, тереңд. 10887 м (дүниежүзілік мұхиттың Оңтүстік жарты шардағы ең терең жері). Оңтүстігінде Кермадек шұңғымасына ұласады.
Дереккөздер
Санат:Тынық мұхиты шұңғымалары Санат:Тонга географиясы Санат:Алфавит бойынша мұхит шұңғымалары
Акатенанго
right|350px|Акатенанго Акатенанго - орталық Америкада орналасқан Гватемала мемлекетіндегі қалың қабатты жанартау.
Акатенанго - Агуа және Атитлан жанартаулары арасында, Антигуа қаласының маңында орналасқан ірі көлемді жанартау. Жанартау ошағы - Пико мэр. Ол өте үлкен. Пико мэр шыңы теңіз деңгейінен 3976 м биіктікте жатыр. Ал Йепокапа - жанартаудың өкінші ошағы. Ол теңіз деңгейінен 3808 м биіктікте жатыр. Жанартаудың беткі қабаты майда құм болғандықтаң оның жоғарғы жағына шығу қиынға соғады. Осы себепті әлем альпинистері жанартаудың төбесіне көтерілуге қүмартып, қызығушылықтары артқан. Зерттеу- шілердің айтуынша, Акатенангоның екі шыңы да атқылаушы жойқын күшке ие. Бұл жанартау Пико мэр және Йепокапа шыңдарынан тұрады. Фуэго жанартауы - Акатенангоның сыңары. 1972 жылы қараша айында Акатенанго жанартауының шағын атқылауы тіркелген. Атқылау барысында бу, жанартау күлі және газ бөлінген. Акатенанго жанар- тауының маңында Фуэго жанартауы бар. Фуэго теңіз деңгейінен 3763 м биіктікте тур. Ол белсенді жанартау болып табылады. Фуэго мен Акатенанго жанартаулары Ла Хоркуэта деп аталады. Акатенанго жанартауы 1924-1927 жылдар аралығында бір рет қана атқылаған.
Дереккөздер
Санат:Гватемала Санат:Жанартаулар
Үтік
Үтік — киім-кешектердің қыртыстарын тегістейтін, яғни үтіктейтін тұрмыстық техника. Үтіктер киімдерді тегістеп алғашқы әдемі қыртыссыз қалпына келтіруде өздерінің салмағын және температурасын пайдаланумен қол жеткізеді. thumb|left|Үтіктер музейінде
Тарихы
I ғасырда жазық жылтыр металдарды сумен қыздырып үтіктеу Қытайда қолданыла бастады.Үтіктеудің принциптері Көне Юнанстанда IV ғасырда пайда бола бастады.
thumb|right|Кәдімгі үтік. thumb|[[Көмірбен қыздырылатын XIX ғасыр аяғы мен XX ғасыр басы үтігі]]
XI ғасырда М. Қашқари «Диуанда» былай деп жазған: "YTYK (اُتُكْ): Үтік. Күрек пішінді бір темір құрал, киімнің қыртыстарын жазу үшін оны қыздырып киімді бастыра сылайды".
Алғашқы электрлі үтікті 1882 жылы Генри Силей ойлап тапты, ол өз үтігін Нью Йоркте Маусымның 6, 1882 жылы патенттеді (патен нөмірі 259,054). Оның үтігі 15 поунд болып ұзақ қызатын.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыстық техника
Моноплакофорлар
200px|нобай|оңға|Pilina unguis Моноплакофорлар — қазба күйінде бұл жұмсақденелілердің қалдықтары кембрий, силур, девон дәуіріндегі жер қыртысынан табылған. Көп жылдар бойы тек қазба қалдықтары күйінде зерттеліп келді. Оларды, спиральді оралған бақалшағына және сыртқы ұқсастығына ғана қарап көпке дейін бауыраяқтылар класына жатқызып, тек 1940 жылы өзінше класқа бөлген.
1952 жылы, Тынық мұхиттың шығыс жағындағы 3590 метр тереңдіктен, Дания зоологиялық теңіз экспедициясы, моноплакофоралар класының өкілі — Neopilina galatheae-ны тапты. Түрдің атауы экспедицияның "Галатея" атты кемесіне сәйкес берілген. Қазір 4 туысқа жататын 8 түрі белгілі. Өліп кеткен түрлері өте көп. Neopilina galatheae-ның денесі бас, тұлға және диск тәрізді аяқтан тұрады. Кішкене басы тұлғасымен бірігіп кеткен. Ауыз тесігінің алдында бір жұп қармалауышы мен терілі қабат — велум немесе желкені бар. Велумның шетінде иіс сезу қызметін атқаратын жұп бұтақ тәрізді қармалауыштары орна-ласқан. Көздері жоқ. Денесі ізбесті бақалшақпен қапталған. Ол қалпақша аласа конус тәрізді, немесе төбесі шығыңқы және алға қарай ысырылған. Бақалшақтың диаметрі 3 см. Тұлғаның төменгі жағы, бас пен аяқты жауып тұратын сақиналы тері қатпарларына ауысқан. Бұл мантия қатпарлары. Мантияның, аяқтың және бастың арасында кеңістік — мантия жолағы түзілген. Бұл қуыста желбезектері және осы жерге ас қорыту, зәр шығару, жыныс жүйелерінің тесіктері ашылады. Денесін бақалшақтың ішіне тартып, енгізіп тұратын 8 жұп ретракторлы бұлшықеттері бар. Олар аяқтан басталып бақал-шақтың арқа жағына карай өтеді.
Ac қорыту жүйесі алдыңғы, ұзын ортаңғы және аналь тесігімен бітетін артқы ішектен құралған. Алдыңғы ішегі бірнеше бөлімнен: ауыз қуысы, жұтқыншақ, өңеш, қарыннан тұрады. Көптеген тісшелері бар радуласы және қалақша тәрізді жұп бауыры жақсы дамыған. Бауырдың өзегі қарынға ашылып асты қорытатын ферменттерді шығарады, осыған қосымша қарындағы хрустальді бағаналар да қарын сөлін бөліп шығарады.
Зәр шығару жүйесінің ерекшелігі — 6 жұп бүйрегі немесе целомодуктылары бар. Олар ішкі ұшымен перикардияға (артқы екі жұбы) және дорзальді ұшымен целомға (қалған төрт жұбы), ал сыртқы ұшымен (барлығы) мантия жолағына ашылады.
Тыныс алу жүйесі. 5-6 жұп қауырсын тәрізді желбезектері аяқтарының екі бүйірінде, мантия жолағының ішінде орналасқан.
Қан айналу жүйесі ашық. Жүрегі екі қарыншадан және төрт жүрекшеден тұрады. Қан қарыншадан аорта (қолқа) арқылы лакуна, синус кеңістігіне құйылып, оттегінен айырылады да, одан венозды қан желбезектеріне тарайды. Оттегіне қаныққан қан желбезектің артқы жұбынан жүрекшенің артқы жұбына, ал басқа желбезеклерден жиналған қан бүйірлі синус арқылы жүрекшенің алдыңғы жұбына құйылады. Жүрекшелерден қан екі қарыншаға өтеді. Қарыншалардың алдыңғы ұштары бірігіп, қолқа түзейді. Жүрек перикардия қуысында орналасқан. Перикардия қуысынан басқа үлкен жұп дорзальді целомы болады, олар сыртқы ортамен целомодукталары арқылы байланысады.
Нерв жүйесі жұтқыншақ маңындағы жүйке сақинасынан және екі жұп ұзына бойы педальді мен плевровисцеральді жүйке бағаналарынан құралған. Педальді бағаналары көптеген бүйір жүйкелерінің көмегімен аяқты жүйкелендіреді де, дененің артқы жағында бір-бірімен қосылады. Осылайша, плевровисцеральді бағаналар да дененің артқы жағында бір-бірімен қосылады және желбезектерді, мантияны, ішкі мүшелерді жүйкелендіреді. Педальді бағаналар өзара бір ғана көлденең, ал педальді жоне плевро-висцеральді бағаналары 10 көлденең қосқыш жүйкелермен жалғасады. Сезім мүшелері бір жұп өте қысқа бас қармалауыштарынан және тармақталған жұп өсінділер — химиялық сезім мүшелерінен тұрады, олар бас пен аяқтың арасында орналасқан. Бұдан басқа, жалпайған эпителиальді қапшық түрінде бір жұп тепе-теңдік мүшесі — статоцистасы бар. Олар сыртқы ортамен ұзын түтікше арқылы байланысады.
Жыныс жүйесі дара жынысты. Ішек пен бауырдың төменгі жағында жыныс бездері орналасқан (аталық немесе аналық), олардың тұқым шығаратын жолдары бүйректерге ашылып, солар арқылы жыныс өнімдері (жұмыртқалары немесе сперматозоидтары) сыртқа шығарылады. Болжам бойынша жұмыртқалардың ұрықтануы сырттай, теңіз суында өтеді.
Арқа жағында бақалшағы, құрсағында аяқ өсіндісі бар дернәсілі планктонды өмір сүріп, кейін судың түбіне түседі. Дамудың бастапқы сатысындағы спираль тәрізді оралған бақалшағы ересек моллюсканың қалпақша тәрізді бақалшағының төбесінде сақталып қалады.
Жоғарыда көрсетілген Neopilina-ның құрылысы моноплакофоралардың қарапайымдылығын айқындайды. Бұл белгілер: жұп дорзальді целомның сақталуы; зәр шығару, тыныс алу, қан айналу, жыныс жүйелерінің метамерлі болуы.
Моноплакофоралар класының негізгі туысы Neopilina. Оның 3-5 түрі Тынық, Үнді және оңтүстік-батыс Атлантикалық мүхиттардың, 1800-6500 метр тереңдіктерінде өмір сүреді. Детритофагтар.
Дереккөздер
Санат:Моллюскалар
I Саадет Герей
Өмірбаяны
1511/1512 жылы Қырым ханы I Меңлі Герей сұлтан тағы үшін інілерімен бірге соғысқан күйеу баласы Осман ханзадасы Сәлім Явузға көмекке өзінің ұлы Саадет бастаған үлкен татар жасағын жіберді. Татар әскерімен ханзада Сәлім Ыстанбұлға келді, сол жерде жаңа шеріктер оның жағына өтті. Ескі сұлтан II Баязит өзінің ұлы Сәлімнің пайдасына биліктен бас тартуға мәжбүр болды. Содан кейін I Саадет Герей татар атты әскерімен бірге түрік әскерімен бірге бүлікші Сәлім бауырларына қарсы шайқасты, Анадолыдағы халықтық тәртіпсіздіктерді басуға қатысты. Саадет Герей жаңа сұлтанның ең сенімді адамдарының бірі болды, ол тіпті өзінің қызын тұрмысқа берді.
Кейіннен ұзақ уақыт Ыстанбұлда құрметті кепіл ретінде өмір сүрген Қырым ханзадасы Саадет Герей Османлы сұлтаны Сәлімнің, содан кейін оның ұлы Сүлейменнің ықыласына бөленді.
1523 жылы наурызда Қырым ханы I Мехмет Герей және оның үлкен ұлы әрі мұрагері Баһадүр Герей Астраханды сәтті басып алғаннан кейін одақтастары Мамай мен Ағыш ноғай мырзалары оларды қапияда өлтірді, содан кейін Қырым әскері талқандалды. Наурыз айының соңында ноғай мырзалары Қырым хандығына басып кіріп, татар ауылдарын тонап, қиратты. Ноғайлар ауылдарды өртеп, табын-табынымен малдарды айдап, жергілікті тұрғындарды өлтіріп, тұтқынға алды. Тек қана бекіністі қалалар мен шалғайдағы таулы аймақтар аман қалды. Ірі Қырым мырзалары 12 мыңдық әскер жинап, ноғайларға қарсы жорыққа шықты, бірақ жеңіліске ұшырап, түрік гарнизонының қорғауымен Орқапыны паналады. Сол уақытта казак жасақтарымен Очаков бекінісін қоршауға алып, қиратқан Каневтің басшысы Евстафий Дашкевич Қырым ұлыстарына шабуыл жасады.
1523 жылдың күзінде Ноғай ордасы кеткеннен кейін Қырым ақсүйектері қайтыс болған Мехмет Герей ханның аман қалған ұлдарының үлкені I Ғазы Герейді хан тағына отырғызды. Алайда, Қырым бейлері үміткер жайлы Ыстанбұлмен мақұлдаспады. Османлы сұлтан Сүлеймен бұл үміткерді қабылдамай, біраз уақыттан кейін Ыстанбұлдағы сұлтан сарайында ұзақ уақыт өмір сүрген ағасы Саадет Герейді хан етіп тағайындады. Бұдан басқа, негізгі қырым мырзасы Меміш Шырын бей жас Ғазы Герей ханның билігіне наразы болып, Ыстанбұлға барып, сол жерден сұлтаннан Саадет Герейді жаңа хан етіп тағайындауды сұрады.
1524 жылы сәуірде І Саадет Герей түрік жаңа шеріктер жасағымен Ыстанбұлдан Қырымға жүзіп келіп, Кефеге тоқтады. Сұлтан растаған жаңа Қырым ханы өзінің інісі Ғазы Герейден ант қабылдау үшін оның келуін талап етті. 20 жастағы Ғазы Герей өзінің бауырлары Баба мен Шобан Герейлермен бірге Кефеге келді. О. Гайворонскийдің айтуынша, Ғазы Герей ханмен алғашқы кездесуінде өлтіріліп, оның бауырлары Баба мен Шобан Герейлер түрмеге қамалды. Хәлім Герей сұлтанның айтуынша, Қырым ханы Саадет Герей інісі Ғазы Герейге қалғай шенін берген. Алайда, үш айдан кейін хан оның адалдығына сенімсізденіп, Ғазы Герейді шақырып алып, оны өлтіруге бұйрық береді. Жаңа қалғай болып бірінші Қырым ханы I Қажы Герейдің немересі Өзбек Герей тағайындалды.
Саадет Герай билікке келгенде Қазан I Мехмет Гереймен одақтастық келісім негізінде және оның Астраханға қарсы жорығымен қатар бастаған Қазан мен Мәскеу арасындағы соғыс жалғасты. Саадеттің сыртқы саясаттағы алғашқы қадамдарының бірі бейбітшілікке делдал болу болды, бірақ Мәскеу одан бас тартты. Саадет, сонымен бірге, Астрахан хандығымен бейбіт қатынастар орнатып, мүмкіндігінше сол кезде бірде-бір үкімет болмаған Ноғай Ордасының жеке мырзаларымен бейбіт қатынастар орнатуға тырысты.
I Саадет Герей таққа отырған кезде елді шонжарлар шайқасы әлсіреп, ноғай шапқыншылығы салдарынан күйреген күйде болды. Ол мемлекеттегі тәртіпті қалпына келтіріп, бірнеше маңызды қайта құруларды жүзеге асырды. Атап айтқанда, ол саяшы штатын Османлы үлгісі бойынша ұйымдастырып, артиллериялық бөлімдерді құрай, әскерді жаңартты (оған дейін Қырым әскері тек атты әскерлерден тұрды).
Қырым ханы мен татар ақсүйектері қарым-қатынасы шиеленісті болды. Саадет Герейдің түрікшіл саясатына қырымдық бейлер наразы болды. Хан өзін түрік шенеуніктері мен сенімді адамдарымен қоршады. Шырын руынан қолдау алу үшін хан өзінің ағасы Ахмет Герейдің жесірі Шырынбекке үйленді. 1524 жылдың көктемінің соңында Саадет Герей татар ақсүйектерінің көпшілігімен татуласты.
Қырым ханы Саадет Герей (1524-1532) мәскеулік, поляк және литва жерлерінің оңтүстік иеліктеріне шапқыншылық ұйымдастырып, шабуыл жасады. 1524 жылы маусымда Саадет Герей Ұлы Литва кінәздігіне қарсы жорық жасады. Төрт ханзада: Өзбек Герей қалғай, Ислам Герей, Бүшек Герей және Жантұр Герей бастаған Қырым татарлары ордасы Литваның шекарасындағы иеліктерге басып кірді. Сапар сәтсіз аяқталды. Күзде, қайтып келе жатқанда, қырымдықтар Днепр өткелінде Семен Полозович пен Криштоф Кмитиц бастаған украин казактары тарапынан жеңіліске ұшырады.
Сол 1524 жылдың күзінде І Саадет Герей І Мехмет Герейдің тірі қалған ұлдарының үлкені — I Ислам Гереймен хан тағына таласуды бастады. Ислам Герей хандыққа өзінің құқығын жариялап, көптеген ірі бейлік рулардың қолдауына ие болды. Саадет Герей ханның түрікшіл саясатына наразы болған көптеген қырымдық бейлер І Ислам Герейді қолдады. Хан інісін өлтіруге бұйрық берді. Серіктестері ескерткен Ислам Герей Қырымнан ноғай қоныстарына қашып кетті. Көп ұзамай Ислам Герей Қырымға оралғанда көптеген мырзалар оның жағына өтті. Алдымен Ислам Герей Орқапы маңында ханның отарын, содан кейін Саадет Герейдің анасы Махмұт Сұлтанды қолға түсірді. Ислам Герей өз әскерімен Қырым қаласын басып алды, онда оның жақтастары оны хан деп жариялады.
Тақтан айырылған хан Саадет Герей солтүстікке қашып, Орқапыны паналады. 1524 жылы қарашада Ислам Герей өз әскерімен Орқапы бекінісін қоршауға алды. Қоршау үш айға созылды. Нәтижесінде Саадет Герей татар бейлерінің көпшілігін Ислам Герейді тастап, оның жағына өтуге көндіре алды. 1525 жылы қаңтарда Ислам Герей Орқапы маңынан Ноғай ұлыстарына, Сүтана өзеніне қашып кетті. Тақты қайта иемденгенде, Саадет Герей бұрын Қазан ханы болған бауыры Сахиб Герейді қалғай етіп тағайындады.
1526 жылдың басында Ислам Герей тағы да Орқапыға жақындады. Аға мен іні ымыраға келіп, бітім жасасты. Саадет Герей хан тағын сақтап қалды, ал Ислам Герей қалғай атағын алды. Қырым ханы Саадет Герай Очаковты (Ақшақұм) және оған іргелес аумақты інісі Ислам Герейге берді. Бұрынғы қалғай Сахиб Герей ханнан Төменгі Днепрдегі шекара бекіністерін алды.
1526-1527 жылдың қысында 30 мың адамнан тұратын қырым татарлары ордасы Польшаның және Ұлы Литва кінәздігінің оңтүстік жерлеріне басып кірді, олар көптеген есірейлер мен бай олжаларды қолға түсірді. 1527 жылы 27 қаңтарда қайтып келе жатқанда, қырымдықтар Киев түбінде Ольшаница өзеніндегі шайқаста Литва әскерінің ұлы Литва гетманы, кінәз Константин Иванович Острожский бастаған литвалық раттан толық жеңіліске ұшырады.
1527 жылдың күзінде 40 мыңдық татар ордасының басында тұрған Ислам Герей қалғай оңтүстік орыс жерлеріне қарсы үлкен жорық жасады, бірақ орыс воеводалары Ока өзенінің жағасынан тойтарыс берді. Мәскеу воеводалары Дон өзеніне қарай шегініп бара жатқан орданың соңына түсіп, жол бойында бірнеше ірі татар жасақтарын талқандады.
1528 жылдың басында Қырым ханы Саадет Герей інісі Ислам Герей қалғаймен күресті қайта бастады. Наурызда хан інісін жеңді. Шайқаста көптеген дегдар татар мырзалары, Ислам Герейдің жақтастары қаза тапты. Олардың арасында Шырын бейі Мемеш мырза болды. 1528 жылдың күзінде Ислам Герей Литваның оңтүстігіндегі иеліктерге келіп, Шеркесі маңында тұрақ құрып, сол жерден поляк королі әрі Литваның ұлы кінәзі Кәрі Сигизмундтен қолдау сұрады. Сигизмунд Казимирович украин казактарына Ислам Герейге әскери көмек көрсетуді бұйырды. 1529 жылдың көктемінде Ислам Герей Орқапыға жылжыды, ал украин казактары Днепр бойымен өзен кемелері арқылы жүзіп келді. Қырым ханы Саадет Герей татар мырзаларының көп бөлігі інісінің жағына өтіп кетеді деп қорқып, оған бітім жасасуды ұсынып, хат жіберген. Ислам Герей Саадет Герейді хан деп танып, Очаков бекінісін іргелес ұлыстармен бірге қайтарып алды.
1531 жылдың күзінде Қырым ханы Саадет Герай ірі татар руы Шырын арасындағы қарым-қатыныс шиелініске түсті. Шырындардың басты мырзасы Бақтияр бей ханға қарсы қастандық ұйымдастырды. Қастандық жасаушылардың арасында Шырынбек (Саадет Герейдің әйелі) және ханның немере інілері Бұшақ пен Жүсіп Герейлер болған. Бақтияр Шырын бей Шырындардың ата қонысы Қырымда (Ескі Қырым) ханды өлтіруді жоспарлап, сонда шақырды. Қырым ханы Саадет Герей өзімен бірге Сахиб Герей қалғайды алып, Шырындарға аттанды. Хан мылтықтармен қаруланған түрік жаңа шеріктер мен сыпайлар жасақтарын ертіп шықты. Екі шырындық мырзалар - Доқұзақ пен Жүніс - ханға қашып, оған қастандық туралы хабарлады. Хан өз әскерімен Қырымды және бүкіл Шырын ұлыстарын басып алды. Саадет Герейдің бұйрығымен Бұшақ пен Жүсіп Герей ханзадалар, Бақтияр Шырын бей ұлдары және інілерімен бірге тұтқынға алынып, өлім жазасына кесілді. Хан өзінің адал Доқұзақ мырзаны жаңа Шырын бейі етіп тағайындады. Шырынбек ханша Қырық Ор бекінісіне қамалды. Тірі қалған Шырын мырзаларының бір бөлігі Ислам Герейге қашып кетті.
1531 жылдың соңында Ислам Герей ағасымен хан тағына таласуды жалғастырды. Ханзада Орқапының жанында Шырын мырзаларымен бірге болды. 1532 жылы ақпанда Ислам Герей Шеркесі мен Каневтің қасына келіп, сол жерден ұлы Литва кінәзі Кәрі Сигизмундтан көмек пен қорғауды сұрады.
1532 жылдың көктемінде Татар ордасының басында Қырым ханы Саадет Герей түрік жаңа шеріктер жасақтары (1500 адам) және артиллериямен Литва шекарасындағы иеліктерге қарсы жорық жасады. Саадет Герей Шеркесіні қоршауға алды, оны қорғауын Шеркесі мен Канев қожайыны Евстафий Дашкевич басқарды. Шеркесі қоршауы бір айға созылды. Евстафий Дашкевич бастаған Литва гарнизоны жаудың барлық шабуылдарын тойтырды. Осы уақытта ханзада Ислам Герей өзінің жақтастарымен бірге Доннан тыс далада Мәскеу үкіметімен келіссөздер жүргізді.
1532 жылы мамырда Қырым ханы Саадет Герей хан тағынан өз еркімен бас тартып, Ыстанбұлға кетті. Кейінірек Саадет Герей Сефевидтік Иранға қарсы жорығы кезінде Сүлеймен сұлтанмен бірге жүрді. Саадет Герей сұлтаннан үлкен зейнетақы (жылына 300 000 ақша) алды.
1538 жылы 46 жастағы І Саадет Герей тақтан бас тартқаннан кейін алты жылдан соң дүниеден өтіп, Ыстанбұлда жерленген.
Дереккөздер
Санат:Қырым хандары
Павел Васильевич Сиротин
Павел Васильевич Сиротин (1936 ж.т.), аса ұзақ марафон бойынша спорт шебері, салауатты өмір салтын насихаттаушы. Орталық одақ кооператив институтын (1974), Мәскеу патент жүргізу институтын (1983) бітірген. Қарағанды облысы кәсіптік-техника білім жүйесінде істеген, 1983-1988 ж. өнер табыстар мен рационализаторлар қоғамы облыс кеңесінің жауапты хатшысы. 30-дан астам ел аумағында өткен 230 классикалық марафонда жүгірген. Әлемдік халықаралық Мәскеу-Иерусалим (1999-2000), Париж - Мәскеу - Сидней (2000), Ресей-Қазақстан - Мәңгі достық, Санкт-Петербург-Севастополь, Еуропа - Азия - Африка, Мәскеу-Брест (2001-2005) аса ұзақ марафондарына қатысушы. «Халыкаралық аса ұзық марафон қауымдастығы» коғамдық ұйымының құрметті мүшесі. «ҚР құрметті спорт қайраткері» атағы берілген.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды Санат:Тұлғалар
Глен Джонсон
Глен Маклауд Купер Джонсон (Glen McLeod Cooper Johnson, 23 тамыз 1984, Гринвич, Лондон) — ағылшын футболшысы, «Ливерпуль» футбол клубы мен Англия Ұлттық футбол құрама командасының қорғаушысы. Көбінесе оң қапталдағы қорғаныста ойнайды, алайда сол қапталда да ойнай алады.
Вест Хэм
«Вест Хэм Юнайтедтің» жас талабы 2001 жылы клубпен алғашқы профессионалдық контракқа қол қойып, 23 нөмерді алды. Алайда 2001/02 маусымды қосалқы команданың сатында өткізді. 2002 жылы күзде Джонсон команданың негізгі қарсыластары «Миллуолл» клубына жалға беріліп, 8 матчта өнер көрсетті. Алғаш рет «Вест Хэм» үшін Премьер-лигада 2003 жылы 22 қаңтарда «Чарльтонға» қарсы ойнады, алайда командасы жеңіліп қалды. Клуб үшін 15 матч өткізіп, «Вэст Хэм» АПЛ-дан ұшып кеткендіктен басқа клуб іздеуге мәжбүр болды.
Челси
Джонсон жаңа клубқа «Челсидің» жаңа басқармасымен келді, Абрамович ол үшін 6 милл.фунт төледі. Глен алғаш рет көктер үшін Чемпиондар Лигасында словакиялық «Жилина» клубына қарсы өткізді, ал жауапты матчта алғаш голын соқты. АПЛ-да алғаш ойынының 2003 жылы 17 тамызда «Ливерпульға» қарсы өткізді. Алғашқы голын тек қараша айында ғана соға алды. Екі маусым (2003/04, 2004/05) ішінде Челси үшін барлық турнирларда жалпы 63 матч өткізіп, 2005 жылы АПЛ-дың чемпионы атанды. Алайда келесі маусым ол үшін өте сәтсіз өтті. Негізгі құрамға кірмей, тек қана 4 матч өткізіп, Паулу Феррейра мен Жеремиге конкуренцияда жеңіліп қалды. Жазда «Челси » Джонсонды «Портсмут» клубына жалға берді. Бір жылдан кейін қайта көктер сатысына еніп, бірнеше матчты ойнады.
Портсмут
2007 жылы жаздың соңғы күнінде Джонсон «Портсмут» клубымен 4 жылдық контракқа қол қойды. Трансфер құны 4 милл. фунт болып есептелді. 20 қазанда жаңа клуб үшін алғашқы голын «Уиган Атлетик» клубының қақпасына соқты. 22 қарашада «Халл Сити» қақпасына өте керемет голды 35 ярдадан соғып, осы гол маусымның үздігі атанды. Сондай-ақ АПЛ-дың 2008/09 символдық құрамасына енді. Қыста Джонсонның «Ливерпульға» 9 милл.фунтқа көшеді деген өсек пайда болды, алайда 2009 жылы 9 қаңтарда Джонсон «Портсмутпен» 4,5 жылдық контракқа отырды.
Ливерпуль
13 маусымда Портсмут Джонсонның англияның үздік клубтарының біріне көшетінің жариялады. 16 маусымда Портсмут пен Ливерпуль келісімге келді, ал 18 маусымда Челсимен келісімге келді. Осылай Джонсонға қиын шешім қалдырды. 22 маусымда «Ливерпуль» ресми түрде Джонсонмен контракқа отырғанның жариялады. Трансфер 17 милл. фунт болып есептелды, оның 7 миллионы «Портсмут» Крауч үшін қарызы еді.
2011 жылы 7 шілдеде Глен Джонсон Ливерпульмен контрактың 2014/15 маусымға дейін созды.
Ұлттық құрама
Англияның жастар құрамасындағы сәтті ойындары үшін, Джонсон негізгі құрамаға шақырылып, алғаш матчын 2003 жылы 18 қарашада Гари Невиллді ауыстырып кіріп, Данияға қарсы ойында алаңға шықты. Алайда 2005 жылы Джонсонды Люк Янг негізгі құрамнан ысырып жіберіп, Эриксонның да, Маклареннің де кезінде алаңға шыға алмады. 2008 жылы қаңтарда Капелло Джонсонды қайта құрамаға шақырып, Глен Андораға қарсы ойынла 4 голдық доппен ерекшеленді.
Жетістіктері
«Челси»
«Портсмут»
«Ливерпуль»
IC 4125
IC 4125 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3090108, NPM1G +19.0342.
Сыртқы сілтемелер
IC 4125 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Цвятковци (Габрово облысы)
Цвятковци (Цвятковци) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
О-Лье
О-Лье (Haut-Lieu) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Авен-сюр-Ельп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,07 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59290, пошта индексі — 59440.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 395 адамды құрады. Халық тығыздығы — 43,55 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Вилласимиус
Вилласимиус (Villasimius) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Кальяри провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2887 адамды құрайды. Халық тығыздығы 49,76 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 58,02 км² шамасында. Пошта индексі — 09049.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Мансанилья
Мансанилья (Manzanilla (Huelva)) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Уэльва провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Эль-Кондадо ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2347 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 54 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Уэльва елді мекендері
Насер Шадли
Насер Шадли (Nacer Chadli; ناصر الشاذلي; 2 тамыз 1989, Льеж, Бельгия) — бельгия-марокколық футболшы, бельгийско-Англияның «Ыстанбұл Башахшехир» клубы мен Бельгия құрамасының шабуылшысы.
Сілтемелер
Санат:Бельгия футболшылары Санат:Бельгия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Марокко футболшылары Санат:Твенте ФК ойыншылары Санат:Вест Бромвич Альбион ФК ойыншылары Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойыншылары Санат:Монако ФК ойыншылары Санат:Андерлехт ФК ойыншылары Санат:Ыстанбұл Башахшехир ФК ойыншылары
Әйкен Ахатұлы Терлікбаев
Терлікбаев Әйкен Ахатұлы (24 Желтоқсан 1920, Шығыс Қазақстан облысы Аягөз ауданы Сергиополь (қазіргі Мамырсу) ауылы – 16 Тамыз 1984, Алматы қаласы) – медицина ғылымының докторы (1972), профессор (1973). Қазақстанның еңбек сіңірген ғылыми қайраткері (1974), Қазақстанның еңбек сіңірген дәрігері (1962). Алматы мемлекеттік медицина институтын (1941, қазіргі Қазақ ұлттық медициналық университеті) бітірген.
Республикадағы емдеу мекемелерінде қызметкер (1944–1955), «Каменское плато» санаторийінде бас дәрігер (1955–1963), Қазақ туберкулез ғылыми-зерттеу институтының (1963–1982, қазіргі Туберкулез мәселелері ұлттық орталығы) директоры, Алматы мемлекеттік [[медицина институты]]нда (1983–1984) профессор болды.
Негізгі ғылыми еңбектері туберкулез клиникасы мен эпидемиологиясына арналған. 180-нен астам ғылыми жарияланым мен 3 монографияның авторы. 5 әдістемелік ұсыныстың иегері. Еңбек Қызыл Ту, Қызыл Жұлдыз, «Құрмет Белгісі», Халықтар достығы ордендерімен марапатталған.
Шохонка
Шохонка — Ресейдегі өзен. Иваново облысы, Владимир облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2231/87/135/122/33 орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Клязьма Ковров қаласынан Уводь өзенін қоспағанда сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Гемпен (Золотурн)
250px|thumb|Картада орналасуы Гемпен (Золотурн) (Gempen SO) — Швейцарияның Золотурн кантонында орналасқан коммуна. Дорнек округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 750 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.96 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2474, пошта индексі — 4145.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Золотурн елді мекендері
Плегенек
Плегенек (Pleugueneuc) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Сен-Мало округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 24,52 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35226, пошта индексі — 35720.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Ширмакша
Ширмакша — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Иванов облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Горьков суқоймасының оң жағалауынан 2320,5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 38 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Кострома қаласынан Унжа өзенін қоспағанда Горьков су торабына (Горьков суқоймасына) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Урдаза
Урдаза — Ресейдегі өзен. Челябі облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бирся өзенінің сол жағалауынан 22 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені бастауынан Жоғарғы Урал су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Жайық су алабы өңірі
Лапло
Лапло (Lapleau) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Тюль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,76 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19106, пошта индексі — 19550.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 386 адамды құрады. Халық тығыздығы — 21,73 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Иштрацайм
Иштрацайм (Ichtratzheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Селеста-Ерстен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,09 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67217, пошта индексі — 67640.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 306 адамды құрады. Халық тығыздығы — 99,03 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Сен-Мартен-де-Бубо
Сен-Мартен-де-Бубо (Saint-Martin-de-Boubaux) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Лозер департаментінде орналасқан. Флорак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 31,41 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 48170, пошта индексі — 48160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 174 адамды құрады. Халық тығыздығы — 5,54 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лозер департаментінің коммуналары
Топырақтың су режімі
thumb|right Топырақтың су режімі — топырақ ылғалының түсуін, жылжуын, жағдайының өзгеруін және шығындалуын анықтайтын процестердің жиынтығы. Топырақтың су режімі элементтеріне: сіңу, сорғу, конденсация, қату, булану және т.б. жатады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Термосфера
Термосфера (θερμός — «жылы» және σφαῖρα — «шар», «сфера») — атмосфераның мезосферадан кейін орналасқан қабаты. 80–85 км-ден 500 – 600 км-ге дейінгі молекулалық, атомдық иондардың және еркін электрондары көп аймақ. Температура биіктікке қарай жүздеген, тіпті мыңдаған градусқа өсіп отырады
Санат:Атмосфера Санат:Жер атмосферасы
Жағылан
Жағылан - сандықтың көне түрі. Қазақ даласында ХVІІІ-ХІХ ға- сырда кең тараған. Киім- кешек басқа да бұйым-дарды ішіне салып қояды. Үлгісі әбдіре тәрізді. Оның негізі жұқа тақтайлардан құрастырылады, сырты түгелдей былғарымен қапталады, бет жағы ғана әр түрлі әдіспен көркемделіп, ұзындығы 60-70, ені мен биіктігі 30-35 сантиметр болады. Сыртындағы былғарыға қошқар мүйіз, қос мүйіз, сыңар мүйіз сияқты ою-өрнектер жүргізіледі. Жағланның бетінің дәл ортасынан дөңгелек, екі шетінен жапырақ тәрізді дөңес көздер көксауыр былғарымен ойыстырылады да, төрт бұрышындағы дөңгелек жұлдыз тәрізденіп бастырылған өрнектің ортасына күміс көздер орнатылады. Кейбір жағыландар қызғылт былғарымен де қапталады.
Дереккөздер
Қ 18 Қазақстан тарихы. Энциклопедиялық анықтамалық (толықтырылған 2 - басылым). - Алматы: "Аруна Ltd." ЖШС, 2010. - 786 б. ISBN 9965 - 26 - 175 – X
Редессан
Редессан (Redessan) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,57 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30211, пошта индексі — 30129.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3571 адамды құрады. Халық тығыздығы — 229,35 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :