cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нұрқабықтың өзгеруі.
Нұрқабықтың өзгеруі. Нұрқабықтағы кәрілік өзгерістері әсіресе оның шеткері беткейінде айқын байқалады. Олар нұрқабықтың бұлыңғырлануы, оның диспигментациясы, майда кисталардың түзілуі ретінде айқындалады. Сирек жағдайда кеңістігі тұтқыр гиалурон қышқылымен толатын, нұрқабықтың төменгі және жоғарғы самай бөлігінің екі жапырақшаға ыдырауымен жүретін, кәрілік ретиношизис туындайды. Қантамырлардың асқынбаған жағдайларындағы өзгерістеріне оның қабығының жуандауы, артериолалар мен венулалар саңылауының тарылуы және олардың тіктелуі жатады.
Алгоритмдеу
Алгоритмдеу  (Алгоритмизация) - 1) есеп (мәселе) шешудің бір кезеңі. Бұл кезде есептің шарты және соңғы нәтижеге қойылатын талаптар негізінде алгоритм құрылады; 2) ақпараттанудың алгоритм құру-жасау әдістері мен тәсілдерін және олардың қасиеттерін зерттейтін бөлімі.
Дереккөздер
Санат:Компьютерлік техника
Батагөй
Батагөй - көпті көрген, әрқашан игі тілек пен батасын беріп, тілектес болып отыратын адам; ел ішінде де, ел билеушілері алдында беделі зор, аузы дуалы, көреген, тілегі қабыл болатын жасы үлкен адам.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
IC 316-1
IC 316-1 — Персей шоқжұлдызында орналасқан S M (спиральді аралас галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12576, MCG 7-7-74, ZWG 540.112.
Сыртқы сілтемелер
IC 316,01 Санат:Персей (шоқжұлдыз)
Есеп тіркелімдері
Есеп тіркелімдері - кәсіпорын, (фирма, ұйым, мекеме, т. б.) қаражатының бары-жоғы және ол мен жасалған операциялар туралы есеп деректерін тіркеуге және топтауға арналған құжаттар. Мақсатына қарай— хронологиялық, мазмұнына қарай — жинақтамалы, нысанына қарай — бір жақты, екі жақты, кестелік, шатырашты есеп тіркелімдері түрлеріне жіктеледі.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Парапитек
Дереккөздер
Санат:Маймылдар Санат:Тарих
IC 4745
IC 4745 — Тауыс шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62292, ESO 103-52, IRAS18376-6459.
Сыртқы сілтемелер
IC 4745 Санат:Тауыс (шоқжұлдыз)
Қозғалысты басқару
Қозғалысты басқару – космостық ұшу аппараттарын ұшыру, қондыру әрі ұшу траекторияларында бағдарлау және тұрақтандыру әдістері. Космостық комплекс (ұшырғыш-ракета және орбитаға шығарылатын объект) ұшу траекториясының қай бөлігінде екеніне және ұшырылу мақсатына сәйкес әр түрлі қозғалысты болады. Осы қозғалыстар екі түрге бөлінеді. Қозғалыстың бірінші түріне космостық комплекске сырттан ешқандай күш не момент әсер етпейтін әрі ракеталық двигательдің жұмысы тоқтатылған кездегі қозғалысы, ал екінші қозғалысқа бұған керісінше жайт алынған. Яғни оған ракеталық двигатель жұмысын тоқтатпаған кездегі әрі космостық комплекске сырттан едәуір дәрежедегі күш не момент әсер ететін қозғалыс жатқызылған. Космостық комплекстің ұшу траекториясының дені қозғалыстың алғашқы түріне, ал оның жерден ұшырылу, орбитаға шығарылу және қондырылу кездеріндегі яғни ракеталық двигатель жұмыс жасайтын траектория бөлігіндегі қозғалысы екінші түрге сәйкес келеді. Қозғалыстың бірінші түрінің екіншісінен өзгешелігі – оның масса центрінің қозғалысы мен масса центріне байланысты бұрылу бұрышының өзара тәуелсіздігі. Космостық ұшу аппараттарына әсер ететін бірден-бір күш – бүкіл әлемдік тартылыс күші. Бұл күш ол аппараттардың кеңістіктегі бұрыштық қалпына тәуелсіз әсер етеді. Сондықтан ұшу аппараттарының қозғалысы олардың масса центріне қатысты ретсіз айналыста немесе Күнмен не басқа жұлдыздармен салыстырғанда бұрыштық қалпы тұрақты болғандығына қарамастан бірдей болады. Қозғалыстың масса центріне қатысты айналуларға тәуелсіз болуынан ол аппараттардың бұрыштық аутқуларын басқаруға болмайды деген қорытынды шығаруға болмайды. Космостық ұшу аппараттарын алдын ала белгіленген қалыпқа келтіруге арналған басқаруды бағдарлау деп атайды.
Қозғалыстың екінші түрінде де космостық ұшу аппараттарының бұрыштық қалпын өзгертуге тура келеді. Бұл мақсат үшін ракеталық двигательдің тарту күші немесе аэродинамикалық күштер пайдаланылады. Космостық күші аппараттарын масса центріне қатысты бұрғанда, оның қозғалыс бағыты, яғни ұшу траекториясы да өзгереді. Ол аппараттардың бұрыштық қалпын басқарып өзгерту бұл жағдайда тұрақтандыру деп аталады. Бағдарлау кезінде аппаратты масса центріне қатысты бұрғанда, оның қозғалыс бағыты өзгермейді. Әдетте бағдарлау мен тұрақтандыру жүйелері өзара байланыса келеді.
Масса центрінің қозғалысын басқару кезіндегі басқа бір өзекті мәселе – ұшу траекториясын анықтау және қажет болған кезде оған түзету енгізу. Космостық ұшу аппараттарының траекториялары радиотехникалық аппараттар және электрондық есептеу техникасы арқылы анықталып, түзетіледі.
Ұшырғыш-ракетаны ұшыру және онымен космос объектісін белгіленген траекторияға дәл шығару – масса центрімен байланысты қозғалысты басқарудағы ең қиын мәселе. Космостық ракетаны жерге көлбеу ұшырудан гөрі тік ұшыру ыңғайлы әрі тиімді. Өйткені ол атомсфераның қалың қабатын қысқа мерзімде өтеді де, ауа кедергісін жеңуге барынша аз энергия шығындайды. Атмосфераның қалың қабатынан өткен соң ракета бірте-бірте жантайып жер төңірегіндегі дөңгелек орбитаға шығады. Космостық ракетаның осылайша ұшу кезіндегі күрделі қозғалысын басқару өте жоғары дәлдікті қажет етеді. Ұшырғыш-ракетаның осьтік ауытқу бұрышы гироскоппен, ал оның бүйірлік ауытқуы жылдамдық индикаторларымен анықталады. Бұл ракеталарды тұрақтандыру да оңай мәселе емес. Ұшу кезінде ракета корпусы көлденең бағытта да тербеліске түседі. Бактағы сұйық отын шайқалады және т.б. Кеңістіктің белгілі нүктесінде алдын ала белгіленген жылдамдыққа жеткен соң ұшырғыш-ракетаның жылдамдығын реттеу қажет. Жылдамдық реттеу ракеталық двигательдің тарту күшін арттыру немесе кеміту арқылы орындалады.
Космостық ұшу аппараттарын ұшыру және оған кері мәселе – ол аппараттарды ауасыз планеталарға (мысалы, Ай бетіне) қондыру мәселесі өзара ұқсату.
Ракеталық двигательдің тарту күшін тұрақтандыру мен реттеудің бағдарлау әдісінен өзгешелігі бар. Бағдарлау әдістері көп, ал тұрақтандыру мен реттеу бір сарынды. Бағдарлау мақсатына пайдаланылатын басқару моменттерін тудыратын жүйелер активті, пассивті және аралас жүйелер деп ушке бөлінеді. Активті жүйедегі басқару моментін тудыратын құрылғылар борттық энергия көздерін, пассивті жүйеде сыртқы орта күштерін (мысалы, магнит өрісі, тартылыс өрісі) пайдаланылады. Аралас жүйелерде бұл екі жүйе принциптері қос-қабат әсер етеді. Активті жүйенің артықшылығы – оның икемділгі, ал пассивті жүйенің маңыздылығы – оның тиімділігі. Бағдарлау жүйесіне космонавтың қатысу дәрежесіне орай ол автоматты немесе адам іске қосатын жүйе болып бөлінеді.
Космостық ұшу аппараттарын орбитада өзара жақындастыру үшін жасалатын маневр кезінде аппараттардың масса центрлерінің қозғалысын басқару мен бағдарлау мәселелері бірігеді. Жақындастыру қашықтан жақындастыру және түйістіру деп екіге ажыратылады. Космостық ұшу аппараттарын навигациялау – өз алдына жеке мәселе. Бұл аппараттарды атмосфера қабатында қондырудың өзіндік ерекшелігі де бар. Ауа қабаты ракеталық двигательдер арқылы тежеліп, баяулап қону мәселесін жеңілдетеді.
Дереккөздер
Санат:Ғарыштану
Борсутектік жанармай
Борсутектік жанармай — бордың сутекпен қоспасы. Жоғары энергиялық қасиеті бар, бірақ өте улы және жарғыш болғандықтан, кең қолданылмайды. Ракеталар үшін келешегі мол жанармай қатарына жатады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Санфлауэр (Миссисипи)
Санфлауэр (Sunflower) — Миссисипи штатының Sunflower округіне жататын АҚШ қаласы.
Амандық (ауыл)
Амандық — Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданындағы ауыл, Амандық ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Тайынша қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 60 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 797 адам (399 ер адам және 398 әйел адам) болса, 2009 жылы 533 адамды (275 ер адам және 258 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Тайынша ауданы елді мекендері
NGC 4017
NGC 4017 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Б. з. д. 664 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 664 жылы туғандар
Жанарқыз
Жанарқыз – Зайсан көлінің оңтүстік-батысындағы төбе.
Б. з. д. 664 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 664 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Жанарқыз
Жер бедері
Абсолюттік биіктік 452 м. Пішіні дөңгелек тәрізді келген төбе Бозайғырқұм құмының солтүстік-батысында. Оңтүстігінде Қайнар бұлағы, солтүстігінде Ақтөбе төбесі, шығысында Ақжан құмы орналасқан.
Геологиялық құрылымы
Төрттік кезеңінің ортаңғы шөгінділерінен түзілген.
Өсімдігі
Құмды, шалғынды сұр қоңыр топырақ жамылғысында қарабарақ, жусан, астық тұқымдас өсімдіктер өседі.‎
Дереккөздер
Санат:Зайсан ауданы таулары Санат:Төбелер
Нову-Планалту
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2721 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1242,639 км² шамасында. Халық тығыздығы — 2,2 адам/км².
Роберт Бердіғожин
Роберт Бердіғожин 1940 жылғы 25 қарашада Гурьев қаласында туған.
Торраццо
Торраццо (Torrazzo) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Бьелла провинциясында орналасқан.
Роберт Бердіғожин
Дереккөздер
<References/>
Торраццо
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 188 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 38 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 13050.
Вахтанг Михайлович Чабукиани
Вахтанг Михайлович Чабукиани (1910 жылы 12 наурызда Тифлис қаласында дүниеге келіп, 1992 жылы 6 сәуірде дүниеден өткен) – грузин және совет балет әртісі, балетмейстер, ұстаз.
Торраццо
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Вахтанг Михайлович Чабукиани
КСРО-ның халық әртісі (1950).
Роберт Бердіғожин
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:1940 жылы туғандар
Вахтанг Михайлович Чабукиани
Вахтанг Чабукиани кедей отбасында дүниеге келген. Әкесі оны ойыншық шығаратын шеберханаға береді. Бір күні тапсырыстарын таратып жүрген тоғыз жасар Вахтанг Мария Перинидің би студиясына барады. Баласының қалауын орындап, әкесі Вахтангты би студиясына оқуға береді.
1929-1941 жылдарда Ленинград опера және балет театрында жұмыс атқарады. Ол 1941 жылдан бастап Тбилисиде тұрған. 1973 жылға дейін Палиашвили атындағы Тбилиси опера және балет театрында жетекшілік қызметін атқарады.
1950-1973 жылдарда хореография училищесі директоры болады.
1965-1970 жылдары (Тбилисидегі) Ш. Руставели атындағы Театр институтын басқарған.
Дереккөздер
Санат:12 наурызда туғандар Санат:1910 жылы туғандар Санат:Тбилисиде туғандар Санат:6 сәуірде қайтыс болғандар Санат:1992 жылы қайтыс болғандар Санат:Грузия балет әртістері Санат:КСРО балет әртістері Санат:Грузия балетмейстерлері Санат:КСРО балетмейстерлері Санат:Грузия балет педагогтары Санат:КСРО балет педагогтары Санат:КСРО халық әртістері
Рондиссоне
Рондиссоне (Rondissone) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1748 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 164 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 10030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Верь-Ю
Верь-Ю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Локчим өзенінің сол жағалауынан 108 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Позориха (атауы жоқ №6319 тармақ)
Позориха — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы №63194 атауы жоқ өзен тармағының сол жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шашкин көшесі (Алматы)
right|thumb|Зейін Жүнісбекұлы Шашкин Көшеге қазақтың көрнекті жазушысы Зейін Жүнісбекұлы Шашкиннің есімі (Алматы қаласы әкімінің 23.09.1997 № 544 шешімі) берілген. Шашкин Зейін Жүнісбекұлы (1912-1966) Солтүстік Қазақстан облысында дүниеге келген. Ол - «Теміртау», «Дерцер Дарханов», «Вера» романдарының авторы.
Көше Бостандық, Медеу аудандарында орналасқан. Тимирязев, әл-Фараби даңғылдарымен қиылысады. Бұрынғы атаулары:
Көшенің ұзындығы - 950 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Жанаарқа халық театры
Жанаарқа халық театры - драмалық әуесқойлар ұжымы. 1955 ж. бұрынғы Жезқазған облысының Атасу кентінде Жаңаарқа ауданы Мәдениет үйі жанынан құрылды. Жанаарқа халық театрының ұжымы 1963 ж. Алматыда болып, Ғ.Мүсіреповтің "Қыз Жібек" спектаклін көрсетті. Сол жылы оған халық атағы берілді. Көркемдік жетекшілері С.Ысқақов (1963 - 77), Ж.Омаров, А.Сыздықов, Т.Тұңғышбаев (1977 - 84), А.Үсенов (1984 жылдан) болды. Оның репертуарынан қазақ драматургтерінің (М.Әуезовтің, С.Сейфуллиннің, Б.Майлиннің, Мүсіреповтің, С.Жүнісовтің, О.Бодықовтың, Д.Исауылыбековтің, т.б.) пьесалары орын алды. Республикалық халық театрлары байқауының лауреаты (1970).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан театрлары
Хехуэло-дель-Барро
Хехуэло-дель-Барро (Gejuelo del Barro) — Испаниядағы Муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Тьерра-де-Ледесма ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Беттендорф (Эмс)
Беттендорф (Эмс) (Bettendorf (Ems)) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Рейн-Лан ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 343 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3,24 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 41 012. Муниципалитеттің басшысы — Арнд Вицки.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Балагачевка
Балагачевка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чулым өзенінің оң жағалауынан 247 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Зырянское ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Славия (футбол клубы, Прага)
thumb|right|280px|«[[Синобо Стэдиум»]] «Славия» Прага (SK Slavia Praha) — Чехияның Прага қаласындағы кәсіби футбол клубы. Чехияның ең байырғы және жүлделі клубтарының бірі.
Сілтемелер
Санат:Чехия футбол клубтары
Колонга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сосьва өзені бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері
Б. з. д. 665 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 665 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Маршалл жоспары
Маршалл жоспары (Marshall Plan, ресми атауы European Recovery Program – «Еуропаны қайта құру бағдарламасы») — Батыс Еуропа мемлекеттеріне Екінші дүниежүзілік соғысынан кейін АҚШ тарапынан экономикалық жәрдем жүргізу бағдарламасы. Еуропада экономикалық тұрақтылық орнатып, батыс Еуропа мемлекеттеріне АҚШ экономикалық ықпалын жаю үшін жүргізілген. Жоспар АҚШ мемлекеттік хатшысы Джордж Маршаллдың атымен аталған, ресми атауы European Recovery Program (Еуропаны қалпына келтіру бағдарламасы). Жоспарды жүзеге асыруға Еуропаның 17 елі, соның ішінде Батыс Германия да қатысты. thumb|left|Маршал жоспарының алғашқы беті (ағыл.) thumb|Маршалл жоспары бойынша көмек алған елдер (қызыл баған биіктігі салыстырмалы түрдегі көмек деңгейін көрсетеді). Алғаш рет бағдарламаның идеясын 1947 жылы маусымның 5-інде Джордж Кэтлетт Маршалл Гарвард университетінде сөйлеген кезде ұсынған. маусым — шілде айларында жеңімпаз державалар (АҚШ, Ұлыбритания, КСРО және Франция) Сыртқы істер министрлерінің Париж Кеңесінде талқылауға ұсынды. М. ж-н Ұлыбритания мен Франция қолдады. КСРО және Албания, Болгария, Венгрия, Польша, Румыния, Чехословакия, Югославия мен Финляндия М. ж-на қатысудан бас тартты. Жоспардың шарттарын 16 мемлекет — Ұлыбритания, Франция, Италия, Бельгия, Голландия, Люксембург, Швеция, Норвегия, Дания, Ирландия, Исландия, Португалия, Австрия, Швейцария, Грекия мен Түркия мақұлдады. Бұл мемлекеттер қатарына 1948 ж. Бат. Германия қосылды. М. ж-н қабылдаған елдер '''1947 ж. шілдеде''' “Еуропаны қалпына келтіру бағдарламасын” жасайтын экон. қатынастар ұйымын құру жөніндегі конвенцияға қол қойды. Қаржының таратылуы АҚШ үкіметінің бақылауында болды. АҚШ М. ж-ның көмегімен Бат. Еуропадағы экон. дағдарыс қарқынын едәуір баяулата отырып, аталған аймақты өз ықпалында ұстады. Нәтижесінде '''1949 ж. 4 сәуірде Вашингтонда 12 мемлекеттің''' қатысуымен (АҚШ, Канада, Франция, Италия, Исландия, Ұлыбритания, Норвегия, Голландия, Дания, Бельгия, Люксембург, Португалия) Солт. Атлантик. пактіге (НАТО) қол қойылды. АҚШ үкіметі федералдық бюджет есебінен жоғарыда аталған елдерге '''17 млрд. долл.''' көлемінде жәрдем берді. Бағдарлама 1948 жылының сәуір айында бастап 1951 жылының желтоқсанына дейін созылған. Жәрдемнің басым көпшілігін Ұлыбритания, Франция, Италия мен ГФР пайдаланып, өздерінің экон. қуатын қалпына келтіруге біршама мүмкіндік алды. Жәрдем бөлуінің шарты бойынша Еуропаның мемлекеттері өз үкіметтерінің құрамынан коммунист-саясаткерлерін шығару міндетті еді. Осылайша, АҚШ Батыс Еуропа мемлекеттерін КСРО-ның саяси ықбалынан және коммунисттік идеологиясының әсерінен сақтап, оларды экономика тарапынан өзіне қарай жақындатқан. Маршалл жоспары арқылы жиырма жыл ішінде көмек алған елдер бүкіл халықтың өмір сүру деңгейін жақсартуға қол жеткізді.
Маршалл жоспары бойынша жәрдем алған мемлекеттерінің тізімі:
Дереккөздер
Андри К., План Маршалла, М., 1950.Н. Мұхамедиұлы
Сілтемелер
Санат:АҚШ сыртқы саясаты Санат:Еуропа тарихы Санат:Қырғи қабақ соғысы
Небельшюц
Небельшюц (Nebelschütz) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Дрезден әкімшілік округіне бағынады. Баутцен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1195 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 22,92 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 2 92 350. Муниципалитеттің басшысы — Томас Чорнак.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Сенгилейка
Сенгилейка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Самара облысы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/1569 орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Куйбышев суқоймалары Камское Устье қала типті ауылдан Үлкен Черемшан өзендерін қоспағанда Куйбышев су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шомохша
Шомохша — Ресейдегі өзен. Ненецк АО, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ақ теңіз орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендеріВоронов мүйісінен (Мезень өзенін қоспағанда) Канин Нос мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері
Сен-Приест-Палю
Сен-Приест-Палю (Saint-Priest-Palus) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Гере округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,64 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 23237, пошта индексі — 23400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 адамды құрады. Халық тығыздығы — 4,14 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Крез департаментінің коммуналары
Гран-Шам
Гран-Шам (Grand-Champ) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Морбиан департаментінде орналасқан. Ванн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 67,34 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 56067, пошта индексі — 56390.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4871 адамды құрады. Халық тығыздығы — 72,33 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Морбиан департаментінің коммуналары
Шымкент қалалық өзбек драма театры
Шымкент қалалық өзбек драма театры (Шымкент шахар ўзбек драма театри) – Қазақстанда өмір сүріп жатқан өзбек ұлты өкілдерінің мәдениет ошағы.
Тарихы
Театр Оңтүстік Қазақстан облысы Шымкент қаласы Сайрам ауылында 2003 жылдың 14 наурызында Оңтүстік Қазақстан облыс әкімдігінің № 127 Қаулысымен құрылды. Алғашқы директоры Зәкіржан Момынжанов, бас режиссері Хамидолла Құлабдоллаев болды. Театр өз сахнасының шымылдығын Ш. Башбековтің "Темір қатын" спектаклімен ашты.
Театр сахнасында Орта Азия республикаларының барлығынан келетін өнер шеберлерінің қатысуымен "Әшкия" деп аталатын әзіл-қалжың фестивалі өткізіледі. Сондай-ақ театр сахнасында жас ақындарға арналған "Жұлдыздар" деп аталатын жыл сайынғы республикалық байқауы өтеді.
Қойылымдары
Өзбек театрының репертуары жыл сайын классиктер мен қазіргі заманғы драматургтердің жаңа комедия, драма, трагедияларымен толығуда. Юморлық көріністер негізінен өмір шындығынан алынып, жергілікті әзіл-қалжыңдар пайдаланылатындықтан жұртшылықтың ерекше қызығушылығын туғызады. Театрға әр жылдары Өзбекстаннан А. Ходжакулиев, М. Абдуллаева, К. Саадуллаев, А. Сәлімов, М. Мансуров секілді режиссерлер келіп тәжірибе бөлісті.
Бүгінгі күні театр репертуарында: Ш. Башбековтың "Темір қатын", А. Жамалдың "Опасыз ақшалар", И. Ладаның "Сиқырлы алмалар", Д. Исабековтың "Ескерткіш", Ю.О. Нилдың "Талдар көлеңкесінде»", С. Әнуардың "Қызметтеміз – қызметте!", М. Мырзаның "Қашан таң атады", Ж. Құдайбердиевтің "Жұлдызшы", Б.сБрехттің "Кураж ана", С. Ахмадтың "Келіндер көтерілісі", Т. Ахтановтың "Күшік күйеу", Э. Хушвақтовтың "Қырмызы алма", "Инабатты келіншек", А. Жумаевтің "Сусамбил", Б. Пазиловтың "Улы тамшылар", Д. Махмудова, Т. Махмудовтардың "Өмір соңындағы бақыт", Е. Жуасбектің "Үйлену", Р.Н. Гунтекинның "Халала", Б. Сабыттың "Құдалар", Ш. Башбековтың "Зордан зор шықса", Е. Шварцтың "Қызыл қалпақша", И. Зайырдың "Қарыз", У. Хашимовтың "Тойлар құтты болсын!", Ә. Файзуллаевтің "Нан батыр", М. Әуезовтың "Абай", Ш. Атабектің "Кетпеңіз, әке!", Ж. Құдайбердиевтің "Аспандағы періштелер", И. Туркидің "Өмір қуаныштары", Е. Қойбағарұлының "Бала мен қайыршы", А. Салимовтың "Зумрет және Қымбат", Ғ. Шермухаммадтың "Жаназадағы той", И. Зайырдың "Ұры да адам", В. Сигаревтьң "Қарапайымдылық зардаптары", З. Солиеваның "Айлакер", Ж. Махмудтың "Үш жалқау", Ш. Айтматовтың "Шыңғысханның ақ бұлты" аңыз, Н. Махмудованың "Ғажайып құдалар" комедиясы, Б. Есенәлиевтің "Мұхаммед Хайдар Дулати" тарихи трагедиясы, С. Жұмағұловтың "Күйеуіңді бере тұр", Э. Хушвақтовтың "Көңіл гүлдей нәзік" драмасы, С. Раевтың "Меккеге қарай алыс жол" психологиялық драмасы, Э. Хушвақтовтың "Қалыңдық ойын", Ж. Сайитовтың "Дәрумендер", М. Мырзаның "Жарыл тас", М. Хасанованың "Қайсар көжек", Ж. Махмудтың "Сәнқұмар патша", Р. Отарбаевтың "Аяулым Анфиса", Л. Соловьевтың "Қожанасыр Сайрамда", Рей Брэдберидің "Ғажайып костюм". Софоклдің "Эдип патша", Ж. Сайитовтың "Көңілді достар", Н. Аббасханның "Өзбекше би", Мухаммад Алидің "Науаи мен Байқара", Сәбит Досановтың "Қасқыр ұлыған түн" және т.б. спектакльдер бар.
Актерлер
Театр директорлары - Зәкіржан Момынжанов, Икрам Хашимжанов (2018-2020), Комилжан Сайитов (2020-жылдан).
Ә. Тоғанбаев, С. Махмудов, Р. Саидходжаев, С. Розыметова, В. Нишанбаева, З. Тоғанбаева, З. Қадирметова, Ш. Хадиметов, Ұ. Насыров, А. Ерханов, Д. Халметова, Ф. Мансуров, А. Эргешов, Ж. Сайитов, М. Заббарханов, Б. Искандаров, К. Шадибекова, Э. Толаметов, З. Шайлавов, Д. Рахманшикова, Ш. Салахтидин сынды әртістері өз өнерлерімен халықты тәнті етіп жүр.
Театр сайты
https://www.uzteatrkz.com/
Санат:Қазақстан театрлары Санат:Шымкент
Анадыр таулы үстірті
Анадыр таулы үстірті -  Азияның солтүстік-шығысындағы Анадыр өзенінің жоғарғы ағысы мен  оның саласы - Юрумкувеемнің аралығында.
Ұзындығы 400 км-дей, ені 130 км. Көпшілік жерінің биіктігі 800-1100 м.
Палеоген мен бор дәуірінде түзілген базальттан, андезиттен, дациттен құралған.
Үстіртте ірі көл - Эльгыгытгын бар.
Дереккөздер
Санат:Ресей географиясы
Христиандық
thumb|240px|Православиелік монахтарХристиан діні (Χριστός, Khristos, cөзбе-сөз аудармасы мәсіхтелгендер) Ибраһимдік дін (грекше Χριστός (Khristós) ағылшын тілінде 'anointed' - орыс тілі 'помазанный' - қазақша 'басты уқалау, сулау немесе басқа мәсіһ шалу') — Христостың өмірі мен Жаңа Өсиет іліміне негізделген монотеистік дін.
Әлем бойынша ең көп таралған дін. Шамамен 2.2. млрд христиан. Христиандардың басым бөлігі Исаның Құдайдың ұлы және Көне өсиетте айтылған адамзатты құтқарушы екеніне сенеді. Сондықтан христиандар Исаны Христ немесе Мессия көреді.
Христиан теологиясы Христиандықты ұстанушылар мойындаған экумендік сенімдерді негізге алады.
thumb|«Әулиелер» thumb|Троица, Андрей Рублевтың белгіше
Сенімдері
Христиандық пен Інжілді түсіндіруде ортақ бір пікірлер жоқ. Бірақ бүкіл христиандар діннің негізі болатын, келісілген ортақ ұстанымдар бар екенін айтады. Аса көп таралған тармақтары - католицизм, православтық және протестантизм.
Кур-де-Пиль
Кур-де-Пиль (Cours-de-Pile) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Бержерак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,81 км² шамасында.
Христиандық
Тарихы
Христиан діні әдебиеті негізгі төрт жанрдан тұрады:
Кур-де-Пиль
Коммунаның INSEE коды — 24140, пошта индексі — 24520.
Христиандық
Тарихы
Б. з-дың бас кезінде Рим империясының басқа бөліктеріндегідей Палестинада да әлеуметтік, қоғамдық қайшылықтар шиеленісіп тұрды. Сонымен қатар 1 ғасыр империяның жаңа саяси формасы қалыптасуының кезеңі болды. Антикалық тәртіптің дағдарысы, жаңа саяси шындықтың қалыптаса бастауы адамдардың өмірінде қиындық туғызып, қиыншылық пен зұлымдықтан құтылудың жолын іздеуге итермеледі. Сиқырға, Митраға, Исида, Осириске, т.б. сенім күшейді. Осы кезде дүниеге келген Христиан діні жан біткеннің барлығының Құдай алдындағы тең екендігін айтып, адамдардың көкейінде әділетсіздік пен қанаушылықтан құтылудың үмітін оятты. Құдай алдында барлық адамдар тең деген идея жергілікті билеушілер тарапынан үлкен қарсылыққа тап болып, Христиан дінін қабылдаушылар жаппай қудаланды. Олар жергілікті билік өкілдерінен қашып жүруге мәжбүр болды. Жер асты шіркеулері салынды. Дегенмен, көп ұзамай Христиан дінін уағыздаушылар көбейіп, оның қатарына тұрғындардың көп бөлігі, соның ішінде билік иелері де тартыла бастады. Христиан діні догматикасы 4 — 6 ғасырларда қалыптасты. Оның қалыптасуында каппадокиялық діни ғұламалар Григорий Назианзин (330 — 390), Григорий Нисский (335 — 394), Василий Кессарийский (330 — 397) маңызды рөл атқарды. Христиан догматтары үлкен тартыс-таластар арқылы жүйеленді. Бірақ діни таластар догматтардың канондығын анықтағасын да тоқталмады. Ақырында бұл таластар христиан шіркеуінің әр түрлі ағымдарға бөлінуіне алып келді. 5 ғасырдың ортасында ортодоксалдық Христиан дінімен келіспейтін Армян, Копт, Малабар, Эфиоп, Иаковит, Абиссин шіркеулері жіктелді. Орта ғасырлардан бастап Рим шіркеуі христиандарды өзіне бағындыруға тырысты. Бұған шығыстағы Византия қарсы болды. Нәтижесінде 9 — 11 ғасырларда Христиан діні “Батыс шіркеуі” (католиктер) және “Шығыс шіркеуі” (православтар) болып екіге бөлінді. 16-ғасырда католик шіркеуінен протестант шіркеуі бөлініп шықты. Сөйтіп, даму барысында Христиан діні негізгі үш тармаққа (православие, католик, протестантизм) бөлінді және олардың әрқайсысының өз ішінде әр түрлі ағымдар мен бағыттар пайда болды. Бұдан басқа несториандық, монофизиттік сияқты шағын тармақтар да кездеседі. Бұл ағымдар догматтардың әр түрлі түсіндіріліп, киелі кітапқа, діни ғұрыптарға әр алуан көзқарастары негізінде қалыптасқан.
Кур-де-Пиль
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1451 адамды құрады. Халық тығыздығы — 134,23 адам/км².
Крикето-ле-Мокондюи
Крикето-ле-Мокондюи (Criquetot-le-Mauconduit) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Авр округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,12 км² шамасында.
Кур-де-Пиль
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Крикето-ле-Мокондюи
Коммунаның INSEE коды — 76195, пошта индексі — 76540.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 156 адамды құрады. Халық тығыздығы — 37,86 адам/км².
Христиандық
Тарихы
Христиандық - атауын өзінің шәкірттерімен бірге діннің негізін қалаган Иисус Христос есімінен алады. Христиандық дін ілімі Қасиетті Жазу - Көне және Жаңа Өсиеттерге негізделген. Христиандық б.д.д. I ғ. Рим империясының қүрамында шиеленіскен экономикалық, саяси, қоғамдық-психологиялық, әлеуметгік және этникалық теңсіздік жағдайында, езгіде болған Палестинада пайда болды. Мұнымен радикалды-антиримдік көңіл-күйлер және империялық құдіреттілікке қарсы наразылықтар байланысты. ӀӀ-ӀӀӀ ғғ. христиандық қауымдастықтарда сенаторлық және әскери салт аттылар атағы пайда бола бастады. Қауымдастықта ақсүйек және білімді адамдардың болуы радикализмді жойып, римдік билікпен бітісуге әкелді. Бүл үрдістің дамуына орай рим билеушілері христиандарды қуғын-сүргінге үшыратудан енді бүл дінге қолдау көрсетуге көшті, тіпті IV ғ. христиандықты Рим империясының мемлекеттік дініне айналдыруға дейін барды. Идеялық, ғибадат, институңионалды түрғьща христиандық жоқ жерден пайда болған жоқ. Рим политеизмі, египеттік Осирис және Исида ғибадаты, иран митраизмі, грекгік Кибена және Аттис ғибадаты және т.б., христиандар ой елегінен өткізбеуі мүмкін емес діни-мәдени орта қалыптастырды. Алайда, христиандықтың қалыптасуында иудаизм, өзінің монотеизм, мессиандық, эсхатология және т.б. идеяларымен ерекше рөл атқарды. Ол иудеохристиандық секта ретінде пайда болды. Мүның бәрі христиандық осыған дейін бар діни-мәдени мәліметтерді тек пайдаланып қойды деген сөз емес, ол керісінше, жаңа діни кешен қалыптастырды.
Кур-де-Пиль
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Христиандық
Дереккөздер
Санат:Христиандық Санат:Ежелгі әлем діндері
Крикето-ле-Мокондюи
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Нуазо
Нуазо (Noiseau) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Валь-де-Марн департаментінде орналасқан. Ножан-сюр-Марн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,49 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 94053, пошта индексі — 94880.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4662 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1038,31 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валь-де-Марн департаментінің коммуналары
Кингсли Коман
Кингсли Коман (фр. Kingsley Coman, 13 шілде 1996, Париж) — франциялық футболшы, «Бавария » футбол клубының жартылай қорғаушысы.
«ПСЖ»
Кинглси өзінің бірінші ойының 17 ақпан 2013 жылы «Сошоға» қарсы өткізді. (87-й минутта Марко Верраттидің орныңа шықты).Ол ПСЖ сапында өнер көрсеткен ең жас футболшы болды (16 жыл, 8 ай және 4 күн). Коман өзінің келесі маусымында чемпионатта 2 ойын ойнады.
«Ювентус»
2014 жылы Коман «Ювентуспен» 5-жылдық келісім шартқа қол қойды. Оның айтуынша онымен «Арсенал », «Ливерпуль », «Ньюкасл», «Тоттенхэм », «Байер», «Бавария » «Бордо » сияқты клубтар қызыққан. 30 тамыз Коман туриндік командада өзінің бірінші кездесуін өткізді.
«Бавария»
30 тамыз 2015 жылы. Коман «Баварияға» 2 жыл жалға берілді. Оның ең бірінше ойыны «Аугсбургқа» қарсы 12 қыркүйек күні өтті, Коман 56 минутта, Артуро Видальді ауыстырған. Өзінің бірінші голын Коман 19 қыркүйекте "Дармштадқа" соқты.
Жетістіктері
«Пари Сен-Жермен»
«Ювентус»
«Бавария»
Санат:13 маусымда туғандар Санат:Парижде туғандар Санат:Франция футболшылары Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары Санат:Ювентус ФК ойыншылары Санат:Бавария ФК ойыншылары Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Марк Саллинг
Марк Уэйн Саллинг (Mark Wayne Salling,17 тамыз 1982 жылы Даллас, Техас, АҚШ — 30 қаңтар 2018 жылы АҚШ Калифорния Лос-Анджелес Санленд,) — американдық әнші және әртіс, Ноа Пакерман рөлін «Хор» телетоптамасында сомдаған.
Ерте жылдар
Марк Саллинг 17 тамыз 1982 жылы  Даллас, Техас штатында туылып өскен. Ол әскери академиясында оқыған,бырақ бітіріп шықпады. Кейін Марк Лос-Анджелесстік музыка академиясында оқуын жалғастырды.
Карьерасы
Саллинг пианино, гитара, бас-гитара және барабан аспаптарында ойнайды. Ол өзі жазған әндерді орындап,продюсерлейді. «Smoke Signals» атты бірінші күй-табағы 2008 жылы жарыққа шықты. Саллингтің актёрлік қадамы 1996 жылғы "Дети-кукурузы 4: Сбор урожая" атты қорқынышты фильмінде басталды. Алайда кең танымалдықты ол 2009 жылы Ноа Пакерман рөлін, Райан Мерфинің GLEE атты телетоптамасында сомдағаны үшін тапты.
Жыныстық зорлық-зомбылық пен балалар порнографиясына қатысты айыптау
2013 жылдың қаңтарында қызды сексуалдық шабуыл жасауды айыптады, айтуынша, ол оның келісімінсіз қорғалмаған секске қатысуға мәжбүрледі. Ол айыптарды жоққа шығарды және жалған айып тағылғаны үшін қарсы арыз берді. 2015 жылдың наурыз айында, сотты сотқа берместен қызымен татуластырды.
2015 жылғы 29 желтоқсанда Лос-Анджелес полициясы өз үйін іздестірді. Осыдан кейін, Sulling бірнеше мың фотосуреттер мен балалар порнографиясының бейнесіне ие болуды күдіктен ұстады. Қойылған айыптардың нәтижесінде Марк «Құдайлар мен құпияларды» сериясынан шығарылды,. Прокурорлармен біршама кешігіп және сәтсіз келіссөздерден кейін оның іс-әрекеті 2017 жылы 12 қыркүйекте Лос-Анжелестегі АҚШ-тың аудандық сотында басталды. 2017 жылдың 4 қазанында ол балалар порнографиясына қатысты кінәлі деп танылды. Босатылғаннан кейін, Саллинг полицияға қылмыскер ретінде тіркелу керек еді. Ол сондай-ақ адамдарға арналған бағдарлама бойынша емделу курсынан өтуі керек еді, 18 жасқа толмаған адамдармен жыныстық сипаттағы қылмыс жасаған. Түрмеден шыққаннан кейін, Саллинг мектептің аулаларынан, саябақтарынан кем дегенде 100 метр жүру керек еді, қоғамдық бассейндер, жастар орталықтары мен ойын алаңдары. Ол сондай-ақ 50 мың төлеуге міндетті. Әрбір адамға, ол байланысқа түскен. Ол төрт жылдан жеті жылға дейін бас бостандығынан айрылды.
Өлім
Саллинг 2018 жылы 30 қаңтарда 35 жасында қайтыс болды. Өлімнің алдын-ала себебі суицид деп аталды.
Сілтемелер
Санат:17 тамызда туғандар Санат:Далласта туғандар Санат:30 қаңтарда қайтыс болғандар Санат:Лос Анжелесте қайтыс болғандар Санат:Алфавит бойынша актерлер Санат:АҚШ актерлері Санат:АҚШ әншілері Санат:АҚШ гитарашылары Санат:АҚШ телевидение актерлері Санат:АҚШ музыканттары
Отырар апаты
Отырар – ертеден шығыс әлеміне танымал болған қала. Кейбір деректерге қарағанда осыдан екі жарым мың жыл бұрын оның орнында алғашқы қоныстар болған. VІ – VІІІ ғасырларда Отырар Сырдария өзенінің орта ағысындағы саяси орталық болды. Кейін ІХ – ХІІ ғғ. сол аймақтың басты қалаларының біріне айналады. Отырар Қазақ хандығы заманында мәдениеті мен экономикасы жақсы дамыған орталықтардың бірі болған. Отырар қаласының гүлденіп, орта ғасырдағы ірі қала орталығына айналуына оның орналасқан орны үлкен әсер етті. Бұл қаланың тез өсуіне қолайлы жағдай жасаған Ұлы Жібек жолы болды. V – ХV ғғ Отырар қаласы Арал бойындағы көшпелі тайпалармен сауда жасайтын орталыққа айналды. Иран мен Орта Азиядан Сібірге, Монғолияға және Қытайға қатынайтын сауда жолындағы маңызды қала болды. Отырарға жан – жақтан көпестер келіп-кетіп жатты. Мұнда медреселер, базарлар, ұстаханалар, тіпті қонақүйлер мен мешіттер, монша, сауда дүкендері жұмыс істеген.
1218 жылы Шыңғысхан басқарған Моңғолдың қалың қолы Қазақстанның Жетісу өңіріне аттанды. Бірнеше қала, мыңдаған халық, мал-мүлік моңғолдардың олжасына айналды. Оңтүстік Қазақстан қалалары ішіндегі Отырар сол кездегі ең мықты қалалардың бірі саналды. Оның билеушісі Қайырхан есімді әскербасы еді. Отырар қаласын басып алуға Моңғолдар 1219 жылы 200 мыңға жуық әскерін аттандырады. Отырарлықтар өз қаласын қасық қандары қалғанша қорғап, беріспеді. Қатты қарсылыққа ұшыраймыз деп ойламаған Шыңғысхан ашуланып, қаланың бекініс орнын жермен - жексен етіңдер деген бұйрық береді. Бес ай бойы жауға берілмей шайқасады. Қалада азық-түліктің қоры да таусылады. Аштыққа шыдамай, «соғыс жеңіліспен аяқталады» деген оймен Қаража атты сатқын өзі басқаратын Отырар әскерінің 10 мың адамнан тұратын бір бөлігін бастап моңғолдар жағына өтіп кетеді. Ол қаланың дарбазасын жауға ашып береді. Соның опасыздығынан қаланы 1220 жылы ақпанда монғолдар басып алды. Аңыздарға қарағанда, монғолдар Қайырханның тамағына қорғасын құйып өлтіреді. Қаланы бірнеше күн бойы тонап, қиратады.
Отырар қаласы жөнінде тарих ғылымдарының кандидаты Әуезхан Шашаев былай баяндайды: "Ол жерді қазғанбыз. Сол кезде көптеген мұралар. Сырттан су әкелінген. Құбырлар. Су кірген. Лай суды сыртқа шығарған. Сонан кейін қоқыс төгетін арнайы ұңғымалар болған. Олардың барлығы қаланың тазалығын сақтау үшін, жұқпалы аурулар таралып кетпеуі үшін жасалынған болатын. Сырдария мен Арыс өзендерінің сағасындағы оазисте орналасқан Отырар жұртына географиялық жағдай өте қолайлы еді. Отырардың маңында жер суаратын мелиорациялық жүйе болған. Айнала шексіз дала. Малшыға да, диқанға да ыңғайлы. Өзен аңғары шалғынды шөптерге, итмұрын өсінділеріне бай." Тарих кітаптарында Қайырхан Шыңғысханның керуендегі көпестерін өлтіртті, бұл Шыңғысханның Орта Азияға шапқыншылық жасауына сылтау болды деп жазылады. Бұл тақырыпқа тоқталған Әуезхан Шашаев сөзін былай жалғады:
«Осы Отырарға қатысты дау Шыңғысхан есімінен туындайды. Оны Ибн ал-Асир мен Рашид ад-дин былай суреттейді: “Шыңғысхан өз әскерін киіндіретін мата сатып алу үшін, көп мөлшерде күмістер, құндыздар және тағы басқа заттардан қор жасап беріп, Мавереннахр, Самарқанд, Бұқара қалаларына керуен жөнелткен. Олар түркі қалаларының бірі Отырар қаласына кіреді. Керуен келген кезде Отырар билеушісі Хорезмшахқа алтын мен күміс әкелген түркілер туралы хабар береді. Хорезмшахтың бұйрығымен Қайырхан түркілерді өлтіріп, мүліктің барлығын Хорезмшахқа жіберген...”. Деректерге қарап отырсақ таң қаласың. Шыңғысхан неге дәл Отырарға керуен жіберген. Орталық Азия жерінде Отырардан басқа да қалалар бар еді ғой.
Ал, осы моңғолдар келіп, жаңағы елшілерін жіберген кезде, олар елшілерін жібермес бұрын моңғолдардың тәсілі бар. Олар арнайы барлаушылар ретінде саудагерлер жібереді. Олар бір жыл бұрын арнайы келіп, қай жерінен кіруге болады? Онан кейін олардың басшылары кім? Оны қандай топтар қолдайды? Оларды қалай өз жағымызға шығарып аламыз? Немесе басқа бір уәделер беріп, билік беріп осының бәрін Шыңғысхан алдын ала ойластырып барлаушылар арқылы білуге тырысқан. Саудагерлердің миссиясы шынымен де барлаушылық болса онда Қайырханның амалы түсінікті.»
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы Санат:Шыңғыс хан Санат:Шайқастар
Қазақ халық музыкасы
Қазақ халық музыкасының тарихы
left|thumb| alt=A.|290 px|[[Қорқыт ата]] Қазақ халық музыкасының тарихына көне түркі дәуірінен бергі кезеңдегі музыка үлгілері мен тарихи-мәдени мәліметтер енеді.
Қазақ фольклорының елеулі бір арнасы – эпос. Оған тән музыкалық мақам-саздардың қазақ мәдениетінен алатын орны ерекше. Әдеби мәтінге қарағанда музыкалық мақамның марқалау болатыны белгілі. Қазақ эпосы негізінен екі түрлі поэзиялық өлшемге негізделсе (7 – 8 буынды жыр және 11 буынды қара өлең), оның мақамы да осы жүйеге құрылады. Қазақ музыкасындағы сырлы сазды, терең толғанысқа толы кең тынысты, әуезді әндер – 19 ғасырдан желі тартса, речитативті әуенге құрылған эпикалық дәстүр – алғашқы, лирикалық әндер – соңғы құбылыс. Бірақ, дәстүр тұрғысынан келгенде қазақ даласының түрлі аймақтарында олардың бәрі бірдей сақтала бермеген. Сыр бойы, Атырау алқабында – эпос, Жетісуда – терме, Орталық Қазақстанда кең тынысты лирикалық әндер басым дамыған.
Қазақ халқының осы қалыптасу кезеңінде ұлттық болмысымызға тән музыкалық ырғақтар, екпіндік ерекшеліктер көріне бастаған. Қазақ музыкасының өзіндік ерекшелігі – синкреттілігі. Поэзия мен музыка мақамның бірлігіне негізделген ән-жырлардың келе-келе дараланып, екі түрлі өнер арнасына жіктелгені мәлім. Бірі – ән өнері, екіншісі – күйшілік дәстүр. Осы негізде 19 ғасырда қазақ даласында екі түрлі халықтық кәсіби-музыкалық дәстүр қалыптасқан. Бірі – Ықылас, Сарымалай, Құрманғазы, Дәулеткерей, Қазанғап, Сейтек, Сүгір, Тәттімбет, т.б. өнерпаздар бастаған күйшілер тобы болса, екіншісі – Біржан, Ақан, Мұхит, Мәди, Жаяу Мұса, Естай, Үкілі Ыбырай, Абай, Нартай, Майра, т.б. сал-серілерден арқау тартатын әншілік өнер. 19 – 20 ғасырларда айырықша дамыған домбыра күйлері өз кезегінде екі түрлі нақыштық ерекшелігімен дараланады. Бірі – кең ауқымды төкпе, екіншісі – сырлы да өрнекті шертпе күй үлгілері. Әрине, қазақ халқының музыкалық мәдениетін сөз еткенде домбыра күйлерін бұл екі дәстүрмен ғана шектеуге болмайды. Ел арасынан шыққан кәсіби күйшілердің өз үні, өз мәнері, орындау ерекшеліктері бар.
19 ғасырдың аяқ шенінен бастап қазақ музыкасы шет ел және орыс саяхатшыларының назарына ілікті. П.Георги, В.Андреев, В.Добровольский, С.Рыбаков, А.Левшин, А.Алекторов, М.Готовский, Р.Пфенниг, А.Эйхгорн, Н.Савичев секілді шығыстанушылары Қазақ музыкасы, оның көрнекті өкілдері туралы тың әрі қызықты мәліметтер жеткізді. А.В. Затаевич қазақтың музыкалық фольклорын жинап, оларды нотаға түсіріп, жүйелеуде үлкен қызмет атқарды.
Қазақ әндерін жазып алуда С. Г. Рыбаков көп еңбек сіңірді. Ол 100-ден астам ән жинады. Қазақтың ән әуендері оркестрлік шығармаларда да пайдаланылды.
Қазақтың халық музыкалық аспаптары
Шертпелі екі түрге бөлінеді: қолмен және ысқышпен. Қолмен: домбыра және шертер, ысқышпен: қобыз.
Үрлемелі: сыбызғы, сазсырнай, шаңқобыз.
Ұрмалы: дауылпаз және даңғара.
Сілкімелі: асатаяқ және сылдырмақ жатады
Дереккөздер
Санат:Қазақ музыкасы
Механика-математика факультеті (ҚазҰУ)
Басшылық
Механика-математика факультетінің деканы Ахмед-Заки Дархан Жұмақанұлы – техника ғылымдарының докторы, доцент, 1981 жылы туған, қазақ, 2002 жылы «қолданбалы математика» мамандығы бойынша Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің механика және математика факультетін үздік бітірді және сол жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті механика және математика факультетінің магистратурасына түсті. 2004 жылы магистратураны үздік бітіргеннен кейін қараша айында Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің механика және математика факультетіне аспирантураға түсті. 2006 жылы аспирантураны бітірді және өзінің ғылыми жұмыстарының нәтижелері бойынша ғылым мен техниканың дамуына үлкен ықпал еткен ғалымдар және мамандарға (немесе талантты жас ғалымдарға) арналған мемлекеттік ғылыми степендияның лауреаты болды. 2007 жылы «Мұнай ығысуына және қабаттардың электромагниттік зерттеуіне температуралық эффектерінің әсері» тақырыбында кандидаттық диссертацияны, 2010 жылы 05.13.18 – математикалық пішіндеу, сандық әдістер және бағдарламалар кешені мамандығы бойынша докторлық диссертацияны «Кеуек ортадағы жылу және массаалмасу үрдістерін компьютерлік моделдеу» тақырыбында қорғады.
2004 жылдан 2009 жылға дейін Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің компьютерлік және есептеу технологиясы кафедрасында ассистент, оқытушы болып жұмыс істеді. 2008 жылдың қыркүйек айынан бастап Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің механика және математика факультетінде деканның оқу-әдістемелік ісі жөніндегі орынбасары қызметін атқарды. 2009 дың қыркүйек айынан 2012 жылдың наурыз айы аралығында Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті механика және математика факультеті информатика кафедрасының кафедра меңгерушісі болып жұмыс істейді. Ахмед-Заки Д.Ж. кафедрада жұмыс істеу кезінде өзін білікті маман және педагог екенін көрсетті. 2002 жылдан бастап Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің математика және механика ҒЗИ ЕМК-да ғылыми зерттеу жұмыстарына қатысты. ТЕМПУС бағдарламасында, халықаралық байланыстарда, ҚР БҒМ-нің іргелі және қолданбалы бағдарламаларында жауапты орындаушы, сонымен қатар, «Эмбамұнайгаз» өндірістік филиалмен, «ҚазМұнайгаз» АҚ-мен шаруашылықты келісім жұмыстарын жүргізді.
Математикалық және компьютерлік пішіндеу кафедрасы
Кафедра компьютерлік моделдеу бойынша мамандарды келесі салалар бойынша дайындайды: мұнайгазөндіру және мұнай газөңдеу; табиғат құбылыстары; жаңа материалдар алатын физика-химия және технологиялық процесстер. Ерекше дарынды студенттерге кафедра физика-химия және технологиялық процесстердің, табиғат құбылыстары мен экологияның моделдерін құрастыру бойынша гранттарда жұмысқа орналастырады.