cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алматы
Тарихы
Кейбір деректерге сүйенсек, ескі замандарда осы жерде, яғни керуен жолы — Жібек жолында Алматы сауда мекені орналасқан. ХІІІ ғасырда оны Шыңғысхан ордасы тас талқан етті. 1854 жылы ескі қала қалдықтарынан Верный қаласы пайда болды. Кеңес Одағы жылдары қала атауы Алма-Ата болып өзгертілді, 1929 жылдан 1997 жылға дейін Алма-Ата Қазақстан астанасы болған. 1993 жылы тәуелсіздік туралы Ата заң қабылданған сәттен бастап, бұрынғы Верный, одан кейінгі Алма-ата, сосын Алматы деп өзгертілді.
Алматы теңіз деңгейінен 650-1200 метр биіктіктегі Іле Алатауының солтүстік бөктерінде орын алған. Қала жазықтықта орналасқан, үш жағын биік таулар мен жасыл массив қоршаған. Алматы — Еуразия континентінің орталығы. Қазақстан Республикасының оңтүстік-шығысында.
Қала 170 шаршы км-ден астам алаңды құрайды. Ол кіші және үлкен Алматы өзендерінің алқабында орналасқан. Тау өзендері қаланы сумен қамсыздандырудың басты көзі болып саналады. Алматы 1997 жылғы Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығына сәйкес, Астана қаласына көшірілді.
Алматы — елдің ғылыми, мәдени, тарихи, өндірістік және қаржы орталығы. 1997 жылы қаланы одан әрі іскерлік әрі қаржы орталығы ретінде дамыту туралы шешім қабылданды. 2006 жылы АӨҚО дамыту жөніндегі заңға қол қойылды.
Басты қала құндылықтарының бірі — Көктөбе. Оңтүстігі қаламен шектесетін жоталы мекен. Ол 1070 метр биікте орналасқан. Көктөбенің басына шығу арқылы қаланың алақандағыдай көрінісін тамашалауға болады. Дәл осы жерде қаланың керемет түнгі көрінісінің куәсі бола аласыздар.
28 панфиловшылар паркі. Паркте атақты мемориал, естелік аллеясы мен мәңгі алау от бар. Зенков кафедралдық шіркеуі де осы паркте орналасқан.
Қасиетті-Вознесенский православтық шіркеуін жергілікті сәулетші А.Зенков бірде-бір шегесіз 1940 жылы құрастырған. Ол әлемдегі ағаштан жасалған ерекше тоғыздықтың бірі болып саналады. Шіркеу 1911 жылы болған Рихтер шкаласы бойынша 10 баллдық жер сілкінісіне төтеп берген.
Тәуелсіздік монументі. Республика алаңына көрік берген қайталанбас құрылыс. Аталған монументтің авторы — Шота Уәлиханов. Монументтің ұшында барысқа мінген алтын адам бейнесі бейнеленген. Ал монументтің айналасында қазақ даласының ежелгі тарихы толықтай қамтылған.
Медеу. Әлемге әйгілі Медеу мұз айдыны 1972 жылы құрылған. Ол қаладан 15 км. қашықтықта орналасқан.
Қазақ хандығы
1560-1564 жылдары Жетісу жерінде Қазақ хандығы құрылды. Қазақ хандығының іргесі қаланған жер Алматы маңындағы Қозыбасы деген тау еді. Қазір бұл жер - Алматы облысы, Самсы теміржол бекеті.
1730 жылы Алматыдан 70 шаршы км қашықтықта орналасқан Аңырақай тауларында қазақ батырлары қазақ халқының жоңғарлармен Отан соғысындағы қиын кезеңдегі тарихта мәңгі қалған жеңіске жетті. Зерттеуші М.Тынышпаевтың дерегі бойынша Аңырақай шайқасы туралы дерек Пішпек және Әулиеата уезінің қазақтарының жадында жақсы сақталған.
Ресей отарлауы
thumb|left|Верныйдың алғашқы басшысы Зенков Павел Матвеевич thumb|right|Алматы қаласының алғашқы елтаңбасы 1854 жылғы ақпанның 4-інде Іле Алатауының баурайында Ресей империясының әскери қамалы Верныйдың негізі қалануымен қала тарихының жаңа кезеңі басталады.
1854 жылдың күзінде Верный қамалының құрылысы аяқталды. Верный қамалының бір жағы Кіші Алматы өзенінің бойымен орналасқан, ағаштан құрылған бесбұрыш пішінінде салынды. Кейіннен ағаш кірпіш пен таспен ауыстырылды.
1855 жылғы шілденің 1-інде Верный қаласына казактардың бірінші тобы көшіп келді. 1856 ж. орыс шаруалары да көшіп келе бастады. Олар қамал жанынан салынған Үлкен Алматы орталығына қоныстанды. Қоныс аударғандардың көбеюіне орай Кіші Алматы бекеті мен Татар (Райымбек) көшесі пайда болды. Бұл жерге татар қолөнершілері мен саудагерлері қоныстанды. 1859 жылдың мамырында қоныс аударғандардың саны 5 мыңға жетті. Құрылыс жұмыстарына инженер Л.Александровский жетекшілік жүргізді, ал құрылысты басқарған әскери-инженер Ц.Гумницкий болды.
1867 жылғы сәуірдің 11-інде Верный қамалының атауы өзгертіліп, Алматинск қаласы аталды. Бірақ сол жылы «Дала комиссиясының» баяндамасы бойынша қаланың аты Верный болып қайта өзгертілді. Верныйдың қала болуы сол кездегі реформаларға байланысты болды. Верный өзімен аттас Верный уезі мен Жетісу ауданының орталығына айналды.
КСРО құрамында
Үкімет орындарының көшуі салынып жатқан Түрксіб теміржолының бірінші поезында 1929 ж. мамырында басталды.
Кішкене қалашықтың астанаға айналуы көптеген әкімшілік мекемелердің, тұрғын үйлердің салынуын қажет етті.
Республиканың кеңестік халық комитеті 1929-1930 жылдарға арналған қала құрылысының жоспарын қабылдады. Тұрғын үй құрылысына 6,5 млн сом қаржы бөлінді, әкімшілік мекемелер құрылысына 2,9 млн сом, коммуналдық шаруашылыққа 2,2 млн сом қаржы бөлінді.
Қаржы бірінші кезекте тұрғын үй және мектептер, денсаулық сақтау мекемелерінің құрылысына бірінші кезекте бөліне бастады.
Қазақстанның астанасы Алматыға көшірілуіне байланысты 1936 жылы қаланың архитектуралық құрылысы жөнінде арнайы жоспар құрылды. Жоспардың басты мақсаты Алматы қаласын мәдени орталыққа айналдыру болды. Жоспар бойынша қалыптасқан тарихи маңызы бар құрылыстарды түбегейлі өзгерту және үлкейту көзделді.
Тылдағы ерен еңбегі үшін 52 мың алматылық жоғары мемлекеттік марапаттарға ие болды, 48 адам Кеңес Одағының Батыры атағын алды. Алматыда үш атқыштар дивизиясы (олардың танымалы — 28-гвардиялық панфиловшылар дивизиясы), екі атқыштар бригадасы және үш авиациялық полк құрылды.
Бұрынғы Верный қаласының тарихи жоспарланған жүйесі 1968 жылы қабылданған Алматы қаласының бас жоспарында негізделді.
Тәуелсіздік кезеңі
1993 жылғы шешім бойынша қала атауы орыс тілінде Алма-Атадан Алматыға ауыстырылды.
1997 жылы Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың үкімімен ел астанасы Алматыдан Астанаға ауыстырылды.
1998 жылдың 1-шілдесінде Алматы қаласының мәртебесі туралы жаңа заң қабылданды. Бұл заң бойынша Алматы ғылыми, мәдени, тарихи, қаржылық және өндірістік орталық болады.
Экономикасы
thumb|right|Самал ықшамауданы Алматы қаласын халықаралық деңгейдегі қаржы орталығына айналдыру үшін атқарылатын жұмыс көп, ол бәсекелестікті күшейту, бәсекелестік орта қалыптастыру. Жекелеген компаниялардан, жеке тұлғалардан бағалы қағаздар нарығын дамытуға қаржы көздерін тарту, Алматы қаласының қаржы орталығы болуы үшін инфроқұрылымын дамыту және жаңарту, халықтың қаржымен жұмыс жасау жөніндегі мәдениетін арттыру, қолайлы инвестициялық жағдай жасауды жалғастыру, қор нарығына жаңа эмитенттер тарту, қор нарығын дамыту үшін мемлекеттік үстемелеуді жалғастыру, бағалы қағаздар нарығын дамыту, Қазақстанда іскерлік белсенділікті арттыру және т.б. ауқымды істерді жүзеге асыру. Бұл түйткілді мәселелер Қазақстан Республикасы Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығының қызметін реттеу агенттігінің 2011-ші жылға дейін жасаған стратегиялық жоспарында кеңінен айтылып кеткен. Үлкен жобаны іске асыру жолында ең үлкен мәселелердің қатарына елде белең алған жемқорлықпен күресті күшейту, сот жүйесінің ашықтығын, тәуелсіздігін арттыру жұмыстарын кеңейту, сапалы мамандарды дайындау секілді түйткілді мәселелерді шешуіміз керек. Ұлттық қор нарығын дамыту біздің еліміз үшін ішкі қаржыландыру көздерін табудың үлкен балама шешімі болмақ.
2010 жыл нәтижесі бойынша Алматы бюджеті 5 млрд АҚШ долларынан асқан.
Өнеркәсібі
2021 ж. мәліметі бойынша, қала аумағында 1749 өнеркәсіптік кәсіпорын тіркелген. 2019 жылы Алматының жалпы өңірлік өнімі 13 триллион 459 миллион теңге құрады. Бұл елдегі жалпы ішкі өнімнің 20,9 пайызын құрайды. Адам басына щаққанда 6 миллион 913 мың теңге құрайды. Бұл көрсеткіш бойынша Алматы қаласы ел аумағында Батыс Қазақстан облысынан кейін екінші орында.
2004 жылы қалада жалпы құны 169563,2 млн теңге өнеркәсіп өнімі өндірілген, бұл 2003 жылдың деңгейімен салыстырғанда 113,4% құрады, ал қаржылық емес сектор бойынша 168274,7 млн теңге - 113,4%.
Өнеркәсіп өнімдерінің жалпы қала бойынша өсуін өңдеу өнеркәсібінің кәсіпорындары қамтамасыз етеді. Осы сала бойынша өндірілген өнімнің көлемі есеп беру кезеңіне 156311,8 млн теңгеге жетті, физикалық көлемінің индексі 116,6% құрады, ал өндірілген өнімнің жалпы салмағынан үлесі 92,2% құрады. Тау-кен өнеркәсібінің үлесі - 0,1%, ал электр қуатын өндіру мен үйлестіру, газ және су үлесі −7,7%.
Өңдеу өнеркәсібінде өнім үлесі ең көп салалар:
Жалпы қала бойынша өнімнің 63,7% азық-түлік саласына, целлюлозды-қағаздық өнеркәсіп пен баспа ісі, көлік жасау салаларына келеді.
2004 жылы өнеркәсіп орындарындағы жұмысшылардың саны 48750 адам болды. Орта айлық табыс 2003 жылмен салыстырғанда 19,9% өсіп, 36,1 мың теңгені құрады.
2004 жылы қаланың өнеркәсіп орындарында өндірістің дамуына, негізінен, жаңа құрал-жабдық, жаңа технологиялар алу үшін және өнімнің жаңа түрін өндіруге 15,0 млрд теңге инвестиция салынды.
2004 жылы полиграфиялық өнім, темірден, ағаштан және металлопластикадан жасалатын бұйымдар, сусындар өндіру, сүт өнімдері және т.б. бойынша 44 жаңа өндіріс енгізілді.
35 кәсіпорындарында жаңа технология бағыттары енгізілді және өнімнің жаңа идеялары меңгерілді. Осының барлығы 2004 жылы 2837 жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік берді.
Қандай да болмасын кәсіпорынның ішкі немесе халықаралық нарығында жетістігін қамтамасыз етудегі негізгі әдіс ИСО 9000 және т.б. сапасындағы менеджмент жүйесін енгізу болып табылады. Бүгінгі күні 54 өнеркәсіптік кәсіпорындар өндіру жүйелеріне сапа менеджменті жүйесін енгізді.
Сауда
2004 жылғы тауар айналымы (қоғамдық тамақтандыруды санамағанда) 428,9 млрд теңгені құрады және 2003 жылға қарағанда 22,2% өсті.
Сауда кәсіпорындарының тауар айналымы жалпы тауар айналымының 34,4%-ын (130,9 млрд теңге) құрады. Осы кәсіпорындардың физикалық көлемінің индексі оның алдындағы жылмен салыстырғанда 7,2% өсті. Тауар айналымының көп бөлігі орта және шағын кәсіпорындардың үлесіне тиеді.
Жеке меншік кәсіпорындар арқылы сатылған тауар айналымы және киім, аралас, азық-түлік базарларындағы саудадан салық түрінде 419,9 млрд теңге (97,9%) алынды, заңды тұлға және шет ел мемлекеттері азаматтарының қызметінен — 8973,1 млн теңге (2,09%), мемлекеттік сауда кәсіпорындарынан — 47,2 млн теңге (0,01%) алынды.
Есеп беру кезеңінде қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындарымен 6754,7 млн теңге көлемінде өнім өткізілген. Бұл салыстырмалы бағамен алғанда 25,0% артық, олардың көп бөлігі шағын және орта кәсіпорындармен қамтамасыз етіледі. Олардың үлесі тиісінше 45,6 және 44,5%.
2005 жылдың 1-қаңтарына қарағандағы мәлімет бойынша, Алматы қаласында 5140 сауда, қоғамдық тамақтандыру және қамтамасыз ету кәсіпорындары бар:
Сауда, қоғамдық тамақтандыру мен қамтамасыз ету салаларында барлығы 69484 адам жұмыс істейді.
Аймақтық қаржы орталығы
Алматы қаласында Аймақтық қаржы орталығын құру жобасы Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевпен ұсынылған болатын және алғаш рет 2004 жылдың қараша айында Қазақстан қаржыгерлерінің Конгресінде жария етілді.
2005 жылы Қазақстан Үкіметімен Сингапур мен Тайланд қаржы орталықтарын құру мен дамытуға қатысқан «Boston Consulting Group Inc.» компаниясы шақырылды.Бұл компанияның басты мақсаты қаржы нарығын дамытуда артықшылықтар мен кемшіліктерді анықтап, құрылатын қаржы орталығында құқықтық, инфрақұрылымдық, басқару позициялары бойынша ұсыныстар әзірлеу болды.
Бүгінгі күні эмитенттер, қатысушылар, сондай-ақ, арнайы сауда алаңында Қазақстанның барлық аймақтарынан дара инвесторлар тарту мақсатында Агенттік Маңғыстау, Атырау, Ақтөбе, Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл, Қарағанды және Солтүстік-Қазақстан облыстарында, Астана мен Алматы қалаларында презентация өткізді. Оның аясында облыс әкімдіктері мен Агенттік арасында өзара түсіністік пен ынтымақтастық туралы меморандумына қол қойылды. Осы келісімдерге сәйкес 2007 жылдың аяғына дейін әр аймақтан үштен кем емес эмитент тарту бойынша жұмыс жүргізілуде.
Сонымен қатар, Агенттік ААҚО бірнеше шетел, Ұлыбритания, Қытай, Сингапур, Германия, Оңтүстік Корея, Балтық елдерінде, Ресей, Украина және т.б. елдерінде тұсаукесерін өткізді. Осы сапарлардың басты қорытындысы өзара түсіністік пен ынтымақтастық туралы, атап айтқанда, Лондон, Франкфурт, Гонконг, Сеул және Варшава қор биржаларымен меморандумға қол қою болып табылды. Қол қойылған құжаттар ұзақ мерзімді ынтымақтастық механизмін әзірлеуге, аталған елдердің қор биржаларымен ААҚО арасында байланыс орнату бойынша нақты іс-әрекетке дайындықты білдіреді.
Қазіргі таңда ААҚО АСА листингінде 14 эмитент бар — «Астана-Финанс» АҚ, «Астана-Недвижимость» АҚ, «Банк ЦентрКредит» АҚ, «Қазақстан Ипотекалық Компаниясы» АҚ, "Концерн «Цесна-Астық» ЖШС, «ЭКОТОН+» АҚ, «MAG» АҚ, «Қазақтелеком» АҚ, «Казкоммерцбанк» АҚ, Kazkommerts International B.V., АО «Kazcat», «Темiрбанк» АҚ, «АТФ-Банк» АҚ және «RESMI COMMERCE» ЖШС. Қор нарығына қойылған осы компаниялардың 55 құнды қағаздарынан 15 акция, 40 облигация. Бүгінгі күні ААҚО сауда көлемі 40 млн АҚШ долларын құрады. Акцияның нарықтық капиталдануы 5,3 млрд АҚШ долларын, облигация - 3,6 млрд АҚШ долларын құрайды.
Бүгінде ААҚО ҚРА экономиканың түрлі салаларының — қаржы, құрылыс, өнеркәсіп, ауыл шаруашылық және т.б. компанияларын АСА шығару бойынша келіссөздер жүргізуді жалғастыруда.
VII Қысқы Азия Ойындары
thumb|left|VII Қысқы Азия Ойындары-ның елтаңбасы VII Қысқы Азия Ойындар немесе Азиада 2011 жылы 30-қаңтар мен 7-ақпан арасында Қазақстанның екі қалаларында (Алматы мен Астана) өтті. Жалпы алғанда, 7-қысқы Азия ойындарына Қазақстанда 17-ден астам ел қатысты, жарыстар спорттың 11-түрінен өткізілді және 59-дан астам медаль жиынтығы ойнатылды. Тек оңтүстік мегаполистің өзіне 60 мыңнан астам турист келгенін атап өту керек.
Алматы қаласының нысандары Балуан Шолақ атындағы спорт және мәдениет сарайы, “Медеу” биік таулық спорт кешені, халықаралық шаңғы трамплиндерінің кешені, “Шымбұлақ” биік таулық база. Осы нысандар 2011 жылғы қысқы Азия ойындарының жарыстарын жүргізуге қызмет етті.
Мәдениеті
Алматы — республикадағы ең сәулетті қалалардың бірі. Қала архитектурасында ұлттық ерекшеліктің элементтері, қала аумағының табиғат сұлулығы және құрылыс саласындағы ғылым мен техниканың жетістіктері жүйелі түрде, жоғары талғампаздықпен үндестік тапқан. Алматыда әр ғимарат өзіндік ерекшеліктерімен, ұтымды инженерлік-архитектуралық шешімімен кезге түседі. Қаладағы Республикалық алаң кешені, Президент резиденциясы, Даңқ монументі, Республика сарайы, Қазақстан­ның ғылым академиясының және Ұлттық кітапхана ғимараттары, Қазақ драма театры, "Қазақстан", "Отырар", "Рахат-Палас", "Анкара", "Достық" қонақ үйлері, Студенттер сарайы, Спорт сарайы, Медеу спорт кешені, республикалық Орталық мұражай, т.б. көптеген мәдени, ғылыми және қала тұрғындарына арналып са­лынған ғимараттар бой көтерді.
Алматы ірі ғылым, мәдениет және білім орталығы. Алғашқы жоғары оқу орны Алматыда 1928 жылы ашылған Қазақ мемлекеттік педагогикалық институты болды.
Дін
thumb|right|[[Алматы орталық мешіті]] Алматыда 42 конфессияны құрайтын барлығы 275 діни бірлестіктер мен топтар қызмет етеді. Бұл 1991-жылға қарағанда 10 есе артып, діни бірлестіктер қатары әлі де көбеюде.
Олардың ішінде: Ислам — 38, Орыс православиелік шіркеуі — 14, көне салтшылдар — 2, Ахмадие — 2, Римдік-католиктік шіркеу — 5, Иудейлік дін — 2, Лютерандық шіркеу — 5, Евангельдік мәсіхші-баптистер — 20-ға тарта, Жетінші күннің Адвентистері — 5, Елушілдер — 4, Пресвитериандар, Әдістемешілер және оған жақын бірлестіктер — 40-тан аса, Иегова Куәгерлері — 30-ға тарта, Жаңа апостолдық шіркеу — 2, Біртұтастық шіркеуі — 2, Буддизм — 2, Соңғы өсиет шіркеуі — 1, Харизматикалық бірлестіктер — 16, Иса Пайғамбар шіркеуі — 2, Бахаи — 2, Жаңа ұстаным Бірлестіктері (Кришна Танымы Қоғамы, Вайшнавалар, Шри Чинмоя және т.б.) — 4, Інжіл шіркеуі — 1, эзотерикалықтар (Ұлы Ақ Бауырластық) — 1, Армян-григориандық шіркеуі — 1, Трансцендентальдық медитация — 1, Саентологиялар — 1 және басқалары бар.
Алматыда бірқатар ескі және жаңа республикалық діни орталықтар да қызмет етеді: Қазақстан мұсылмандарының діни Басқармасы, Орыс Православиелік шіркеуі Астана-Алматы қалалық епархиясының Епархиалық Басқармасы, Қазақстан Республикасы оңтүстік-шығыс аймағының Евангельдік Мәсіхші-Баптистер Бірлестігі, Жетінші күннің Адвентистері шіркеуінің оңтүстік юниондық конференциясы (Қазақстан және Орта Азия бойынша), Қазақстандық Мәсіхшілер Орталығы, «Жаңа өмір» Інжіл Орталығы, Қазақстан Республикасының Ұлттық Ахмадиялық Мұсылман Жамағаты, сонымен қатар басқа да бірқатар аймақтық орталықтар.
Ислам және Орыс Православиелік шіркеуі діни бірлестіктері ірі орталықтар болып есептеледі, өйткені қазақстандықтардың 95%-дан астамы аталмыш діндердің үлесіне тиеді. Сонымен қатар Римдік-католиктік шіркеудің қызметі де белсенді жүргізілуде. Сондай-ақ протестанттық ұйымдар ішінен Евангельдік мәсіхші-баптистер бірлестігі, Пресвитериан, Харизматтар және Евангельдік мәсіхшілер, Жетінші күннің Адвентистері, Евангельдік-лютерандық шіркеу қызметтері де біршама қолдауға ие. Алматы қаласында түрлі дәстүрлі діндерден тыс басқа да жаңа діни бірлестіктер (Мысалы, Мун шіркеуі, Виссарион шіркеуі, Кришна санасы қоғамы, вишнуиттер және т.б.) қызметін атқарып жатыр.
Алматы қаласында көптеген діни оқу орындары бар — Ислам мәдениетінің _Қазақ-Мысыр «Нұр» университеті, Орыс Православиелік шіркеуінің Алматы епархиалдық училищесі, Алматы пресвитериандық діни Академиясы, Қазақстандық пресвитериандық діни семинариясы, «Агапе» және «Жаңа өмір» інжіл колледждері, Жетінші күннің Адвентистері Заок Діни Академясының Алматыдағы бөлімшесі, барлығы 10-нан астам оқу орны.
Алматы қаласында мынадай діни басылымдар жарық көреді: «Ислам Әлемі», «Шапағат Нұр», «Қазақстандағы Православие Нұры», «Веди», «Жаңа Өмір», «Хабаршы», «Шолом Алейхем» және т.б.
Қалада 87 діни ғимарат пен құрылыс объектілері орналасқан. Олар діни дәстүрлерді ұстану мен жүзеге асыру үшін ашылған. Мысалы, қаланың Орталық Мешіті, Әулие Вознесендік Кафедралды соборы, (тарихи және мәдени ескерткіштер), Сұлтан-Қорғандағы мешіт ғимараты, Әулие-Қазан шіркеуі, Әулие Үштік католиктік храмының ғимараты, алуан түрлі мінәжат үйлері, «Менахем Үйі» — Хабад-Любавич Қазақстандық Еврей орталығы және т.б. Сонымен қатар барлық дін өкілдерінің соңғы сапарға аттандыру салттарын ұстанатын бірлестіктер бар.
Діни бірлестіктердің қалыпты қызмет етуіне қалалық және аудандық әкімшіліктер тарапынан әрдайым көмек көрсетіледі: діни ғимараттардың құрылысына арнайы жер учаскелері бөлінеді, жергілікті бірлестіктерде қызмет ететін шет елдік өкілдердің білім деңгейін тексеру жүргізіледі, қайырымдылық шараларды ұйымдастыруда да бірқатар мәселелердің шешілуіне ықпал етіледі.
Алматы көшелері
Қазақстан Республикасы КСРО-дан өз тәуелсіздігін алғаннан кейін Қазақстан аумағында көптеген орыс тіліндегі көшелер мен мектептер және тағыда басқа ұйым атаулары қазақ тіліні аударылды. Қазіргі таңда Алматы қаласында 1000 жуық көше бар. Ол көшелерді келесі мақаладан қарауларыңызға болады немесе Алматы көшелері деген сілтемені басуыңызға болады.
Автобус, троллейбус, трамвай, такси
Алматы қаласында жолаушыларды және жүк тасымалдайтын қалалық бағыттарда 24 тасымалдаушы және өздері 2000 автобус, 46 трамвайлар, 191 троллейбустарды басқарумен «Алматыэлектротранс» МКК айналысады.
Алматы қаласының бағыттық желісіне 131 бағдар қосылған, олардың ішінде 119 автобус, 10 троллейбустық және 2 трамвайлық бағдар, 1884 автобустар, 28 трамвайлар жұмыс істейді. 2009 жылы 4 бағдар ашылды: №1 троллейбустық парктің №16 бағдарына қозғалыс орнатылған және №15,18 және 122 автобустық бағыттар ашылды және 20 бағдардың қозғалыс сызбасында өзгерістер болды. 33 автобустық бағдарды қамтамасыз ету құқығына 2 байқау өткізілді және байқау нәтижесі бойынша 10 тасымалдаушыға 18 бағдарды қамтамасыз ету құқығына куәлік тапсырылды. Қалған бағдарлардағы үміткерлердің қызметі қанағаттанарлықсыз деп табылды және бұл бағдарларға жаңа байқау өткізілетін болады.
Тасымалдаушылардың жылжымалы құрамын жаңарту мақсатында жеке қаржыларына 98 бірлікте жаңа автобустар және екінші нарықтан 72 автобус алынған, 170 автобустың барлығы Euro – II стандартқа сәйкес.
Жолаушыларды тасымалдау жұмыстарына жүргізілген тексерудің нәтижесінде 2009 жылдың 9 айында 101,6% ға жоғарылаған, 2308 млн адамды құраған, оның ішінде:
Көліктердің жұмыстарын бақылаумен қамтамасыз ету үшін рейттік тексерулер жүргізіліп отырады. Жыл басынан бері барлығы 28 рейд жүргізілген, оның ішінде екі рейд БАҚ өкілдерінің қатысуымен жүргізілді және нәтижесі БАҚ жарияланды. Рейд барысында 4220 тәртіп бұзушылық анықталды: 4102 тәртіп бұзушылық жағдай жол қозғалысының Ережесін бұзғаны үшін, оның ішінде 24 жүргізуші мас күйінде көлік жүргізгені үшін, 33 салық заңнамасын бұзғаны үшін, 67 жолаушыларды және жүкті тасмалдау Ережесін бұзғаны үшін айыпталды.
Жолаушыларды тасмалдау жүйесіне шұғыл ықпал ету мақсатында муниципалды автопарк жобасын басқару жүзеге асырылуда. Аталған жоба сауатты бәсекелестікті құруға және ұқыпсыздықты жоюға және әлсіз менеджментпен тасымалдаушылардың жағдайларын ашуға және сервистердің сапасыздығын тексеруге мүмкіндік береді.
Метрополитен
Алматының метро құрылысы 1988 ж. басталған еді. Алайда Кеңес Одағының ыдырауынан метро құрылысы тоқтатылып, тек тәуелсіздік алғаннан кейін 2003 жылдан бастап метро құрылысына ақша бөле бастайды. 2011 ж. 1 желтоқсанда Алматы метросы салтанатты түрде ашылды. Бұл метрополитен техникалық және әрлендіру жағынан ТМД елдері арасынан ең үздік болып саналады. Ұзындығы 11,3 км. құрайтын алғашқы бағыт 9 бекеттен тұрады. Алматы метрополитені Қазақстандағы алғашқы, Орталық Азияда екінші (Ташкент метрополитенінен кейін) және ТМД-дағы 16-шы метрополитен.
Жол желісі
thumb|160px|[[Райымбек батыр даңғылы (Алматы)|Райымбек батыр даңғылымен Разыбақиев көшесінің қайта жөндеуден өткен көлік түйіні]] 2007 жылы 10 жаңа транспорттық көлік түйіні салынды, сол сияқты ШААЖ (Шығыс Айналма Автокөлік Жолы) салына бастады. 2008 жылы тағы да 3 түйін жол салынды және 2007 жылы басталған екі жолдың құрылысы аяқталды.
6-жолақты ұзындығы 64,85 км айналма жол - Үлкен Алматылық шеңберлі автокөлік жолын салу жоспарлануда. Осыған қоса 14 көпір, 8 қосмөлшерлі транспорттық көлік түйінін салу да жоспарланып отыр.
Әлемдік дағдарыстың әсерінен 2009 жылдың тамызында Алматы қаласының әкімінің ұйғаруымен ҮАШЖ-ның құрылысы белгісіз уақытқа дейін тоқтатылды.
Қазіргі таңда 28 көлік түйіні бар
Теміржол
Алматыда екі темір жол вокзалы бар: Алматы -1 және Алматы - 2. Алматы -1 транзиттік вокзал. Ол Орталық Азиямен Ресейдің сібір облыстарын байланыстырады. Ал Алматы - 2 қалалық вокзал. Ол қаланың орталығында орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Республикалық маңызы бар қалалар Санат:Жібек жолының бойындағы қалалар Санат:Қазақ елінің астаналары Санат:Миллионер қалалар Санат:Бұрынғы астаналар
Толық кеңістік
Толық кеңістік - кез келген фундаменталды тізбегінің шектік нүктесі өзінде жататын метрлік кеңістік. Толық емес кеңістіктер үшін толықтыру операциясын орындау арқылы толық кеңістік шығарып алуға болады. Бұл жағдайда бастапқы кеңістік толықтырылған кеңістіктегі тығыз кеңісітк деп қарастыруға болады.
Толықтыру
Кез келген метрикалық X=(X,\rho) кеңістікті Y метрикасы X метрикасын жалғастыратындай, ал X ішкеңістігі Y-те барлық жерде тығыз болатындай Y толық кеңістігіне енгізуге болады. Бұндай Y кеңістікті X толықтыруы деп атап \bar X деп белгілейді.
Тұрғызу
X іргелі тізбектер жиынындағы метрикалық X=(X,\rho) кеңістігі үшін эквиваленттік сәйкестігін орнатуға болады
Келесідегідей анықталатын метрикасы бар эквиваленттік класстар жиыны \bar X
метрикалық кеңістік болып табылады. Ал (X,\rho) кеңістігі изометрлік түрде оған келесі түрде енгізіле алады: x\in X нүктесіне x_n=x тұрақты тізбек класы сәйкес келеді. Құрылған кеңістігі X кеңістігінің толықтыруы болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Метрикалық геометрия
Карму-ду-Риу-Клару
Карму-ду-Риу-Клару (Carmo do Rio Claro) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алфенас экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 480 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 064,79 км² шамасында. Халық тығыздығы — 20,1 адам/км².
Тарихы
Қала 1877 жылы құрылған.
Тиффин (Огайо)
Тиффин (Tiffin) — Огайо штатының Seneca округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 18135 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17.2 км² шамасында. FIPS коды — 39-76778.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Огайо қалалары
Сальдо теңгерімі
Сальдо теңгерімі - бухгалтерлік есеп шотының белгілі бір күнгі қалдықтары (сальдосы) көрсетілетін бухгалтерлік теңгерім. Оның активінде дебет қалдықтары көрсетіледі. Кәсіпорындардын, ұйымдардың есеп-қисап теңгерімі Сальдо теңгерімі болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Кизлека
Кизлека (Нюрма) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Выя өзенінің сол жағалауынан 27 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Маундс Вю (Миннесота)
Маундс Вю (Mounds View) — Миннесота штатының Ramsey округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 12155 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10.7 км² шамасында. FIPS коды — 27-44530.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Кирова
Кирова — Башқұртстанның Кугарчин ауданындағы қыстақ, Ялчин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 4 адамды құрады. Пошта индексі — 453331, ОКАТО коды — 80238895002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Бругерио
Бругерио (Brugherio) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Милан провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 32 724 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 3062 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 10 км² шамасында. Пошта индексі — 20047.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Прилучная (Вишера тармағы)
Прилучная (ур. Малахово, Прилугная) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вишера өзенінің оң жағалауынан 172 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты; су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Терроризм
right|300px Лаңкестік, терроршылдық — саяси-әлеуметтік себептерге байланысты жеке адамға, көпшілікке немесе мемлекетке қысым жасау, үрей туғызу мақсатында қасақана жасалатын қылмыстық іс-әрекет.
Терроризм - [ terror - қорқыныш, үрей] - саяси мақсатты сылтауратып күш қолдану; ұғым XVIII соңында ұлы француз төңкерісі кезінде якобиндықтар жүргізген репрессиялық саясатты атауда қолданылды. "Террор" ұғымы қазіргі әдебиеттерде диктаторлық немесе тоталитарлық жүйелердің өз азаматтарына қатысты күш қолдану және үрей туғызу саясатын сипаттауда қолданылады. Терроризм ретінде "әлсіздің" тарапынан болатын (радикалды саяси оппозиция, экстремистік пиғылдағы ұлттық немесе діни азшылық, діни фанатиктер және т.б.) әрекет түсініледі. Терроризм - ұйымдасқан топ діттеген мақсатына жету үшін дүрсін-дүрсін күш қолдану арқылы көрініс табатын әдіс. Қазіргі жағдайларда террористер аманат алуды, қоғамдық мәндегі ғимараттарды басып алу, жарып жіберу, ұшақтарды алып қашу және өзге де әрекеттерге барады. Террористік әрекеттер қашан да жариялы түрде жүреді және қоғамға, билікке әсер етуге бағытталады. 1977 жылы Еуропалық Кеңеске мүше-мемлекеттер терроризммен күрес жөнінде Еуропалық конвенция қабылдады. Терроризм (ең алдымен, көрнекті саяси және қоғам қайраткерлерін өлтіру) тарих ағынына елеулі ықпал етеді, бірақ саяси қайраткерлерге қарсы терактілер өздігінен жалпы адамзатқа аса қауіп төндіре қоймайды. XX ғ. екінші жартысында жағдай түбегейлі өзгерді, терроризмнің әртүрлі түрлерінің күрт жіктелуі орын алды. Ол өмір сүріп отырған бүкіл саясат тәртіптеріне, институттарға, заңды билік құрылымдарына қарсы жаппай соғысқа айналды. Терроризмнің иррационалдық қыры саясатқа еш қатысы жоқ қарапайым халықты жаппай қырудан көрініс тапты. Нәтижесінде зорлық-зомбылық апаты және вакханалия жер шарының әрбір адамын терактіні ұйымдастырушылардың ақылға қонымсыз идеяларының бұғауында қалдырды. XX ғ. соңында терроризм қазіргі заманның өткір ғаламдық мәселелеріне айналды. 1960-1970-шы жылдары солшыл экстремистік пиғылдағы Италиядағы "Қызыл бригада" және Германиядағы Баадер-Майнхоф сияқты топтардың әрекеттерімен байланысты терроризм толқыны Батыс Еуропаны шарпып өтті. 1990-шы жылдардың басында Ресей қанды террористік зомбылықтың ортасында қалды. Кейіннен оған ислам экстремизмі, шешен сепаратизмі қосылды. Антитеррордың әдістері, технологиясы және тиімді стратегиясы отандық және шетелдік арнайы қызметтер күшіне сүйенеді.Cаяси мақсаттарын іске асыру үшін өлімді, адамдарды үрлауға, диверсияны және басқа да басып-жаншу актілерін құрал ретінде көлдану.
Дереккөздер
Санат:Лаңкестік
Өтеміс Уәлиұлы Мырзағалиев
Өтеміс Уәлиұлы Мырзағалиев 1956 жылы 12 қазанда Гурьев облысы Теңіз ауданының Лобай ауылында туған. Қазақ. Батыс Қазақстан ауылшаруашылық институтын (1979) зооинженер мамандығы бойынша; Ресей әлеуметтік-саяси институтын (Мәскеу қаласы, 1991) әлеуметтанушы-саясаттанушы мамандығы бойынша; Менеджмент және маркетинг институтын (Атырау қаласы, 2002) менеджер-экономист мамандығы бойынша бітірген. қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. 1979 жылдың қазанынан - Орал облысы Орда ауданының «Орда» кеңшарында №4 бөлімше зоотехнигі, 1981 жылдың қазанынан - аға зоотехнигі, 1982 жылдың шілдесінен - №4 бөлімше басқарушысы, 1983 жылдың шілдесінен - №1 бөлімшенің аға зоотехнигі. 1985 жылдың маусымынан - Орал облысы Орда ауданының Т. Масин атындағы кеңшарында аға зоотехник, 1986 жылдың сәуірінен - бас зоотехник, 1987 жылдың қаңтарынан - партия комитетінің хатшысы. 1989 жылдың қыркүйегінен - жоғары партия мектебінің тыңдаушысы (Вильнюс қаласы, Литва КСР-і). 1990 жылдың қыркүйегінен - Ресей әлеуметтік-саяси институтының студенті. 1991 жылдың тамызынан - Орал облысы Орда аудандық Халық дөпутаттары кеңесінің істер басқарушысы. 1992 жылдың наурызынан -Орал облысы Орда ауданының әкімшілігінде істер басқарушысы, әкімшілік аппаратының жетекшісі. 1996 жылдың наурызынан - БҚО Орда ауданы әкімдігінің ұйымдастыру және кадр жұмысы бөлімінің меңгерушісі. 1997 жылдың маусымынан - БҚО Орда аудандық ауыл шаруашылығы бөлімінің бастығы. 1999 жылдың ақпанынан - БҚО Орда ауданы әкімінің орынбасары. 2000 жылдың тамызынан - Атырау қаласының Мемлекеттік аумақтық жылжымайтын мүлік жөніндегі комитетінің бөлім меңгерушісі. 2002 жылдың ақпанынан - БҚО әкімінің аппаратында ұйымдастыру- бақылау жүмысы бөлімінің бас инспекторы. 2003 жылдың наурызынан - БҚО Бөкейорда ауданының әкімі. 2008 жылдың мамырынан бері - Батыс Қазақстан облысы Тасқала ауданының әкімі. «Астананың 10 жылдығы» медалімен марапатталған (2008). Мәдениет қайраткері (2005). Әскери атағы - запастағы аға лейтенант. Діни көзқарасы - «Оң көзқараста, кез келген конфессияның сенушілерін құрметтеймін». Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Әлемдік нарықта бәсекеге қабілетті, экономикалық дамыған, тұрақты саяси жағдайға ие мемлекет». Хоббиі - көркем тарихи әдебиет оқу; қазақ композиторлары Құрманғазы, Дәулеткерей, Сейтектің күйлері. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи шығармалар. Үйленген. Жұбайы - Мырзағалиева Әсем Қанатбайқызы, Қ. Сәтбаев атындағы ОМ мұғалімі. Ұлдары - Мырзағалиев Азат, Уәли Мейрамбек.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Шёрфлинг-ам-Аттерзее
Шёрфлинг-ам-Аттерзее (Schörfling am Attersee) — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Фёклабрук округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3165 адамды құрайды (15 мамыр 2001). Алып жатқан жер аумағы 23 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — VB, ресми идентификациялық коды — 4 17 37.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Герхард Грюндль (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Қасаба
Қасаба–қазақ қыз-келіншектері киетін бас киім. Қасаба күрең немесе көгілдір түсті жібек, ши барқыт, пүліш, дүрия, шұға, парша секілді маталардан тігіледі. Сұлбасы дөңгелек етіп тақияға ұқсастырып пішіледі де, артқы жағына немесе желкесіне қарай бірте-бірте ойытқи түскен қүламасы болады, оның ұшы әйелдің арқасына қарай төгіліп жатады. Айдыны зерлі жіптермен кестеленіп, қиылысқан жерін алтын жолақпен жауып, зерлі өшекеймен безендіреді. Құламасына шашақтар тағылады. Қасабыны көбінесе жас келіндерге арнай тіққен. Қасабаның маңдай тұсына түрлі қымбат тастармен (перуза, ақық, лағыл, т.б.) тізілген дөңгелек табақшалармен бекітілген қыстырма ілінеді. Ал, самай тұсына тұралап, ұғаынырак күміс қоңыраушалармен ұшталған 5-6 тізбек салпыншақ қыстырылады.
Майрена-дель-Алькор
Майрена-дель-Алькор (Mairena del Alcor) — Испаниядағы қала. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Севилья провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Лос-Алькорес ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21100 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 69 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 25 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Севилья елді мекендері
Айтбай Қабыкешұлы Бұлашев
Айтбай Қабыкешұлы Бұлашев (10 шілде 1957 жылы, Ақмола облысы, Целиноград ауданы, Шінет ауылында туған) – ветеринария ғылымының докторы (1994 жылы), профессор (1996 жылы). Целиноград ауылы шаруашылық институтын (1978 жылы, қазіргі Қазақ агротехника университеті) және аспирантурасын (1984 жылы) бітірген. 1984–89 жылдары Целиноград ауылы шаруашылық институтында ассистент, доцент, лаборатория және бөлім меңгерушісі (1989–93 жылдары) болды. 1993 жылдан Ақмола аграрлық университетінің ғылыми жұмыстар жөніндегі проректоры қызметтерін атқарады. 60-тан астам ғылыми еңбек пен 1 монографияның авторы.
Сілтемелер
1. «Айтбай Қабыкешұлы Бұлашев »
NGC 6603
NGC 6603 — Мерген шоқжұлдызында орналасқан I1r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1830 жылы 15 шілдеде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6603 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 36, ESO 590-SC17, in M 24.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз)
Жыныс мүшелері
Жыныс мүшелері - Ұрықтандыратын, дамытатын және болашақ ағзаға дейін жетілдіретен жыныстық мушелер болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Ралево (Плевен облысы)
Ралево (Ралево) — Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 5875. Телефон коды — 063579. ЕКАТТЕ коды — 62116.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Плевен облысының елді мекендері
Хмелевка (Тегень тармағы)
Хмелёвка — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тегень өзенінің сол жағалауынан 43 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Синт-Эстатиус
Синт-Эстатиус (Sint Eustatius), - Кариб теңізіндегі арал, Нидерландтың тәуелді аймағы.
Географиясы
thumb|left|200px|Аралдың табиғаты Кіші Антил аралдарының архипелагына кіреді, Әулие Мартин аралының оңтүстүгік жағынан 60 км қашықтықта, Саба аралының оңтүстік-шығысы жағында - 27 км қашықтықта орналасқан. Аумағы - 21 км², ұзынынан 8 км, ені - 3 км-дей. Әкімшілік орталығы және аралдағы жалғыз қаласы - Ораньестад.
Аймақтың көбі - қуаң жер. Тек Маунт-Мазинг кратерінде жаңбырлардың көптігінің арқасында нағыз тропикалық орман өседі. Бұл жерде сан түрлі өсімдіктер (тек қана орхидеялардың түрлерінің саны - 18) мен жануарлар тіршілік етеді.
Экономикасы
Негізгі табыс көзі - туризм.
Санат:Тәуелді аймақтар
Есіл даласы
Есіл даласы  – Батыс Сібір жазығының оңтүстігінде, Ертіс және Тобыл өзендерінің аралығында жатқан орманды жазық.
Георгафиялық орны
Батысында Орал тауына, оңтүстігінде Торғай үстірті мен Көкшетау қыратына дейін созылып жатыр. Оңтүстік бөлігі Солтүстік Қазақстан облысы жерін қамтиды. Солтүстік бөлігі Ресейдің Қорған, Түмен, Омбы облыстары жерінде.
Жер бедері
Көл, өзен аңғарлары, жал, бұйраттан тұратын даланың жер беті саз, балшықтан, құм, құмайт, т.б. борпылдақ жыныстардан түзілген. Ойпаң жерлері суффозиялық процесс нәтижесінде пайда болған.
Климаты
Климаты тым континенттік: қысы суық, жазы ыстық. Қыс ерте түседі. Қар 150 — 170 күнге дейін жатады, қалыңдығы 30 см-ге дейін жетеді. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 300 — 400 мм, оның 250 мм-і жаз айларында түседі.
Су торабы
Даламен Тобыл, Есіл өзендері ағып өтеді. Олар, негізінен, қар суымен толығатындықтан, жаздың аяғына қарай едәуір тартылады. Ірі көлдері: Жалаулы, Сілетітеңіз, Теке, Үлкен Қараой, Шағалалытеңіз.
Топырағы мен өсімдігі
Сұр, қара, қызыл қоңыр сортаң топырағында көктеректі-қайыңды және қайыңды ормандар мен бұталы қалың тоғайлар өседі. Олар даланың 40%-ін құрайды. Тоғайлар арасын астық тұқымдас әр түрлі шөптер өсетін шалғынды дала алып жатыр. Дала қазіргі уақытта түгелдей дерлік жыртылып, егістікке айналған. Ет-сүт бағытындағы мал шаруашылығы, биязы жүнді қой және шошқа шаруашылықтары дамыған. [[File:Western sibir.PNG|200px|thumb|right| Западно-Сибирская равнина:
1. Есіл жазығы
2. Құлынды даласы
3. Барабы жазығы
4. Васюган жазығы
5. Сибирские Увалы ]]
Дереккөздер
Санат:Қазақстан далалары Санат:Солтүстік Қазақстан облысы географиясы Санат:Ресей географиясы
Чистовское
Чистовское — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданына қарасты ауыл, Чистов ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы Булаев қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 13 км-дей жерде, Медвежье көлінің шығыс жағасындағы орманды дала белдемінде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1109 адам (523 ер адам және 586 әйел адам) болса, 2009 жылы 1109 адамды (515 ер адам және 594 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1929 жылы сүтті ірі қара мал тұқымын өсіру бағытындағы ұжымшар ұйымдастыруға байланысты қаланған. 1996 жылға дейін кеңшар орталық болып келеді. Мұнда машина-трактор жөндеу шеберханасы, май зауыты, байланыс бөлімшесі, орта мектеп, клуб, кітапхана, отбасылық-дәрігерлік емхана бар. Ауыл арқылы мемлекет маңызы бар Петропавловск - Омбы автомобиль жолы өтеді.
Дереккөздер
Санат:Мағжан Жұмабаев ауданы елді мекендері
Технологиялық детерминизм
Технологиялық детерминизм - технологиялық өзгерістер қоғам дамуының негізі болып табылатын және әлеуметтік ұйымдастыру, экономика, қоғамның мәдениетіне және оның құндылықтарына елеулі ықпал ететін әдістеме. Технологиялық детерминизм техниканың қоғам өмірінің саласы ретінде дербестігіне, өзіндігіне сүйенеді. Технологиялық детерминизм жақтастары техносфераның дамуы техникалық ұтымдылықтың әмбебап тиімділік, жүйелілік, сенімділік сияқты критерийлеріне бағынады деп есептейді және ол әлеуметтік-саяси, экологиялық, моральдық және өзге де "сыртқы" факторлардан тәуелсіз дейді. Онымен қоймай, әлеуметтік прогресс ғылыми-техникалық, технологиялық прогрестерге тікелей әрі маңызды тәуелділікте болады. Тарихтың технологиялық детерминизм әдістемелеріне негізделген кезеңдерінде қоғамның даму кезеңдері техникалық-технологиялық саладағы түбегейлі өзгерістерге толықтай тәуелді. Осылайша, Д. Белл өнеркәсіптік технологиялардың өзгермелілігіне сүйене отырып, индустрияға дейінгі индустриалдық және постиндустриалдық қоғамдарды анықтайды. Э. Тоффлердің пікірінше, өркениет тарихында үш тех¬нологиялық толқын аграрлық, индустриалдық және ақпараттық қоғамның пайда болуына себепкер болады. М. Маклюэн байланыс құралдарының, коммуникация түрлерінің ауысуы мәдениетте және қоғам өмірін ұйымдастыруда төңкеріс жасайды деп түсінген. XXI ғ. басында технологиялық детерминизмді тек жалпы қоғамға қатысты емес, қоғам өмірінің нақтылы салаларына қолдана отырып, кеңінен түсіну орын алуда.
Вельтерод
Вельтерод (Welterod) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Рейн-Лан ауданының құрамына енеді.
Мұнай қотару (айдау) станциясы
Мұнай қотару (айдау) станциясы - мұнай құбырының тартылымындағы ғимараттар мен құрылғылар жиынтығы. Мұнайды қабылдауға, жинақтауға, кейде жылытуға, үстемелеп айдауға арналған. Мұнай қабылдауға және сақтауға арналған көлемі 100-20000 м3-ге дейінгі болат қорқоймалар, мұнай қотаратын арналық сорап агрегаттары, түтікті жылыту пештері, тазарту қондырғыларының тазарту-жылжыту камералары, технологиялық құбырлар, сонымен бірге электр жабдықтары, автоматика, телемеханика, байланыс және радиоландыру, канализация, өрт сөндіру және басқа жабдықтары болады. Мұнай қотару станциялары мұнай құбырының бүкіл тартылымы бойында белгілі қашықтықтарда орнатылады, олар мұнай жылжуының қажетті жылдамдығын, мұнай құбырының белгілі уақыт ішіндегі өткізу мүмкіндігін (тәулік, ай, жыл бойына мың, миллион тонна) қамтамасыз етеді.
Вельтерод
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 499 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы  9,94 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 41 137. Муниципалитеттің басшысы — Хайнц Хильге.
Мұнай қотару (айдау) станциясы
Дереккөздер
Санат:Мұнай
IC 2522
IC 2522 — Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28606, ESO 374-10, MCG -5-24-4, UGCA 189, AM 0952-325, IRAS09529-3254.
Сыртқы сілтемелер
IC 2522 Санат:Antlia (шоқжұлдыз)
Авторитарлық тәрбие
Авторитарлық тәрбие - тәрбиелеушінің еркіне бағынушылықты қарастыратын тәрбиелік концепциясы. Балалар белсенділігінің дамуын, олардың жеке даралық қабілеттерін тұншықтыратын, тәрбиелеуші мен тәрбиеленушінің арасында кері пиғыл туғызатын тәрбие. Педагогикалық басшылықтың авторитарлық стилі билік қатынастарға негізделген, оқушылардың жеке дара ерекшеліктерін мойындамайтын, тәрбиеленушілермен әрекет жолдарында адамгершілік тәсілдерін ескермейді. Авторитарлық педагогиканың принципі - мұғалім - субъект, ал оқушы - тәрбиелеу мен оқытудың объектісі. Баланы басқарудың түрлі әдістері мұқият карастырылған: қауіп, бақылау, бұйыру, тыйым салу, жазалау. Сабақ қатаң ұйымдастырылған, екпін тәрбиелік окытуға түседі. Көрнекті өкілі - Иоганн Фридрих Гербарт (1776-1841). Мұндай стиль педагогқа ерекше мамандандырылған сипат туғызады: догматизм, күнәсіздік сезімі, педагогикалық әсірелеушілік, ойларындағы кешірімсіздік. Педагогикалық қызметтері оның бір көрінісі - морализацияны пайдалану.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Кошевое (Қостанай облысы)
Кошевое — Қостанай облысы Қарасу ауданы, Қарамырза ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қарасу ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 36 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 441 адам (228 ер адам және 213 әйел адам) болса, 2009 жылы 304 адамды (157 ер адам және 147 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қарасу ауданы елді мекендері
Қасақылық
Қасақылық, қаскөйлік, браконьерлік – жан-жануарларды қорғау туралы заңдар мен ережелерді қасақана бұзып, аң-құс, балық аулау немесе қырып-жою, сондай-ақ тиісті рұқсатсыз, тыйым салынған жерлерде, заңсыз аңшылық құру, сирек кездесетін және бағалы өсімдіктерді жинау.
Санат:Құқық Санат:Заң
Оливер Бирхофф
thumb|right|200px| Оливер Бирхофф (нем. Oliver Bierhoff; 1 мамыр 1968 жыл, Карлсруэ, ГФР) — неміс футболшысы, шабуылшы. Қазір Германия Ұлттық футбол құрамасының менеджері. Германия құрамасының бұрынғы футболшысы, 1998-2001 жылдардағы капитаны.
Карьерасы
Спорттық карьерасында бірнеше италиялық клубтарда ойнады. Тек "Милан" сапында ғана жоғары жетістікке жетті, 1999 жылы Италия чемпионы атанды. 2003 жылы "Кьево" сапында ойнап жүріп карьерасын аяқтады да, бір жылдан соң Германия футбол құрамасының сол кездегі бапкері Юрген Клинсманның тағайындауымен Бирхофф үшін арнайы жаңадан ашылған қызметке — құраманың менеджері болып іске кірісті. Содан бері үзіліссіз сол қызметті атқарып келе жатыр.
Одан бөлек Бирхофф Sat.1. телеарнасында Чемпиондар Лигасынның матчтарын жүргізетін комментатор болып та істейді.
Ұлттық құрама сапында 1996-2002 жылдары ойнап, 70 кездесуде алаңға шықты да, 37 гол соқты. Бирхофф әсіресе 1996 жылы жарқырады. Сол жылғы ЕУРО-Финалдағы Германия — Чехия матчында екі доп соғып, 0:1 есебімен ұтылып тұрған Германия құрамасын жеңілістен құтқарып қана қоймай, чемпиондықты иеленуіне өлшусіз үлес қосты. Айта кетейік, Еуропа чемпионаттары тарихындағы тұңғыш "алтын голды" сол матчта Бирхофф соқты.
Командалық
«Милан»
Германия
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:1968 жылы туғандар Санат:1 мамырда туғандар Санат:Германия футболшылары Санат:Милан ФК ойыншылары Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары Санат:Кьево ФК ойыншылары Санат:Монако ФК ойыншылары Санат:Удинезе ФК ойыншылары
Пресное
Пресное — Павлодар облысы Павлодар ауданы, Чернорец ауылдық округі құрамындағы ауыл. 2013 жылға дейін таратылған "Преснов ауылдық округі" орталығы болған.
Географиялық орны
Аудан және облыс орталығы - Павлодар қаласынан солтүстік-батысқа қарай 61 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1381 адам (811 ер адам және 570 әйел адам) болса, 2009 жылы 820 адамды (399 ер адам және 421 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Павлодар ауданы елді мекендері
Ламасайнш
Ламасайнш (Lamaçães) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 364 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,16 км² шамасында. Халық тығыздығы — 631,5 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.