cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бесқарағай ауданы
Тұлғалары
Аудан орталығында кәсіптік - техникалық мектеп жұмыс істейді, онда тігінші, киім пішуші, механизаторлар, слесарлар дайындайды, автомобиль мектептері және «Отан» қоғамдық ұйымы жұмыс істеп, одан барлық категориялар бойынша жүргізушілерді шығарады.
Қазақстан Репсубликасының Тәуелсіздігі жылы бесқарағайлықтар «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл» жоғары үкіметтік наградаларымен, «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл» мерейтой медальдарымен 33 адам, Қазақстан Республикасының Құрмет грамотасымен 1 адам, 14 бесқарағайлықтар Қазақстан Республикасы Президентінің алғыс хатымен марапатталды.
Дереккөздер
Санат:Бесқарағай ауданы
Сан-Мигел-ди-Пояриш
Сан-Мигел-ди-Пояриш (São Miguel de Poiares) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Вила-Нова-де-Пойареш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1481 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,68 км² шамасында. Халық тығыздығы — 71,6 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Архангел Михаил (São Miguel e São Sebastião).
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коимбра округінің елді мекендері
Неромо-Яха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
ХІХ-ХХ ғасырдың басындағы Ертістің Павлодар өңірі
Ертістің Павлодар өңірі ХІХ-XX ғасырдың басында.
ХІХ ғасырда қазіргі Павлодар облысының аумағы патша үкіметінің әлеуметтік-экономикалық және саяси реформалар үрдісіне тартылды. ХІХ ғасырдың 20-жылдарының басында Баянауыл өңірі екі держава – Ресей мен Қытай империяларының саяси мүдделерінің тоғысқан жері болды. Мәселен, 1821 жылы Орта жүз қазақтары Уәлидің ұлы Ғұбайдолланы хан етіп сайлайды да, ол қытай эмиссарларымен келіссөз жүргізуге тырысады. Оның үстіне қазақ жасағы ертіп келген қытай өкілінің Баянауыл тауларының аймағына келудегі басты мақсатының Ғұбайлланы Орта жүздңғ хандығына көтеру екені өңірлік өкіметке жақсы мәлім болатын. 1824 жылы орыс отряды Баянауылда халықтың заңды сайлаған билеушісін тұтқындап, соңынан Березовқа жер аударады.
1824 жылы Омбыға Жұма Құдаймендиевтің иелігіне Шоң би Едігеұлы бастаған депутация келеді. Олар шекара басшылығына Сүйіндік руына жеке округ ашу туралы өтініш тапсырады. Омбы басшылығының өтініш берушілер мен руластарының бекітілген Қарқаралы округінің құрамына жеке болыс болып кіруі жөніндегі ұсынысынан қазақ депутаттары үзілді-кесілді бас тартады.
Тек 1826 жылы Баянауыл сыртқы округі ашылды. Алайда шекаралық өкімет оны Қарқаралы округімен біріктірмек болып, 1833 жылға дейін ресми түрде бекітпеді. Округ Омбы облыстық басқармасына бағынды. Округ көптеген көшпелі Арғын тайпасынан тұрды. Патша үкіметі Сібір қазақтарына алып берген жайылым жетпегендіктен болыстық округ көрші Томск губерниясының аумағында кабинеттік және казак жерлерін жалдауға мәжбүр болды. Мәселен, 1000-нан астам шаруашылықтан тұратын Сәмеке-Бәсентиін болысы Ертістің оң жағалауына лажсыз қоныстанды. Уақ руының көпшілігі осындай жағдайды бастан кештті. Сүйіндік ішінде Айдабол руының басшысы Шоң би Едігеұлы Баянауыл сыртқы округінің тұңғыш сұлтаны болып тағайындалды. Округтегі жоғарғы лауазым сайлауына Сұлтанбет сұлтанның ұрпағы Бопы Татенов те түскен еді, бірақ ұтылып қалды. «Қара сүйектің» аға сұлтан лауазымын иеленуге рұқсат берумен патша өкіметі басқа да қара халықтың билікке жолын ашып берді. Билік құрылымындағы бұл өзгерістер төреден тарағандардың бедел түсіру науқанын бастаған патша үкіметінің ырқымен жасалды.
30-жылдары өңірдің қазақ жұртшылығының Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалысына белсене қатысуымен ХІХ ғасыр Ертістің Павлодар өңірінің есінде қалады. Мысалы, сібір казактарының шекаралық басқармасының бастығы полк. Талызин 1838 жылы өз мәлімдемесінде былай деп жазады: «Қарақшыға (Кенесары Қасымовқа – Т.И.) Ақмола округінің сұлтандарының көп бөлігі ғана емес, Баянауыл, Қарқаралы және Көкшетаудың сұлтандарының көпшілігі ашық қосылды. Қалған сұлтандар бер жағы үкіметке адал болып көрінгенмен Кенесарымен астыртын байланыста».
Тағайындалған және өзге жақтан жіберілген батырлардың орнына басқалары тұрды. Мәселен, Баянауыл округінің Төртуыл болысының көтерілісшілеріне Баймас Бектасов жетекшілік етті. Кейін ханның соғыс мәселелері жөніндегі жақын кеңесшілерінің бірі болды. Сол кездегі мұрағат құжаттарында ол туралы былай жазылған: «Кенесарының қасынан қалмайды, орыс отрядтарына шабуыл жасағанда бел ортасында жүреді, Кенесарыға орыстарға қарсы қандай айла-шарғы жасау жөніндегі жиі кеңес беріп отырады, сол үшін Кенесары оны жақсы көріп, бір аяқтан ас ішеді».
Ханның белгілі батырларының қатарына сүйіндік руынан Жанайдар батыр енді. Қозғалыстың белсенді басшыларының арасынан Олжабай Бабекиннің, Шапшақ Кейкиннің және Тұмат Сайдықовтың есімдерін кездестіруге болады. Патша үкіметінің отаршылық саясатына қарсылық нышанының бірі – көшіп кету еді. Мәселен, көтеріліс кезінде Чантурин бимен Айдабол руы, старшин Олжабаймен Орманшы-Төртуыл болысы ауылдарының бір бөлігі Баянауыл округінен қоныс аударды.
Өлке өмірінде аса маңызды уақиғалардың бірі 1868 жылы 21 қазанда Орал, Торғай, Ақмола мен семей облыстарын басқару туралы «Временное положение»-нің енгізілуі болды. Сонда соңғысының құрамына Павлодар уезді де кірді.
Уезд Семей облысының солтүстік бөлігінде Қарқаралы уезінің шекарасынан оңтүстікке қарай, шығыс пен солтүстік шығыс бетте Томск губерниясына дейін созылып жатқан кең байтақ аумаққа орналасты. Батысында Ақмола облысымен, оңтүстік-шығысында Семей уезімен шектесті. Уездің аумағы 103788,2 шаршы верст, XX ғасырдың басында халқының саны 160270 адам, соның ішінде қазақ – 144160, казак – 8800, қалғандары – шаруалар мен басқа сословие өкілдері.
ХІХ ғасырдың екінші жартысы – XX ғасырдың басында Павлодар уезінің аумағына Ресейдің европалық бөлігінен шаруалардың көптеп көшіріп әкеле бастады. Қазақтар негізінен көшпенді жартылай көшпенді мал шаруашылығымен айналысты. Алайда патша үкіметінің тұрғылық халықтың жерін тартып алуы қоғамның жаңа әлеуметтік жігін-жатақтарды тудырды. Бұлардың еңбегін Ертіс шебінің казактары мен уезд бен көрші Томск губерниясының шаруалары пайдаланды. Қазақтардың бір бөлігі жерлерін пайдаланғаны үшін казактар мен шаруаларға жал ақы төлеуге мәжбүр болды. Оның үстіне «тіркелген» орындарында түтін салығын төлейтін.
Жерлестеріміздің атақты «Каркаралинская петиция»-ны құрастыруға қатысу өлке өмірінің жарқын беттерінің бірі болып табылады. 1905 жылы шілдеде Ресейдің Ішкі істерминистрлігіне дала өлкесінің қазақ жұртшылығының барынша өзекті мәселелерін көтерген 47 тармақтан тұратын өтініг түседі. Осы шынайы бірегей заң құжатының авторларының арасында Павлодар уезі Аатағозы болысынан Омар молда Мұзафаров, Қарқаралы уезі Едірей болысынан Апық Жолшарин мен Семей уезі Сейтен болысынан Темірғали Нұрекенов болды.
Сондай-ақ қазақ жұртының проблемаларын Омбы қаласында дала губернаторы шақырған жеке кеңесте 12 өкіл көтереді. Олардың ішінде Павлодар уезінің 2 қазағы Мұхамед-Кабир-Искак Бердалин (Павлодар болысы) мен Ілияс Жанқарин (Тереңкөл болысы) бар.
Сілтемелер
Санат:Павлодар облысы
Даршан Сингх
Даршан Сингх Кулар (Darshan Singh Kular, 15 сәуір 1938, Сансарпур, Үндістан) — үндістандық көгалдағы хоккейші, 1964 жылғы Олимпиада ойындарының чемпионы.
1962 жылғы Азия ойындарының күміс жүлдегері.
Санат:Алфавит бойынша көгалдағы хоккейшілер Санат:Үндістан көгалдағы хоккейшілері Санат:Үндістан көгалдағы хоккей құрамасының ойыншылары Санат:Үндістан Олимпиада чемпиондары Санат:1964 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Көгалдағы хоккейден Олимпиада чемпиондары
Кампофранко
Кампофранко (Campofranco) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Кальтаниссетта провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3631 адамды құрайды. Халық тығыздығы 104 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 35 км² шамасында. Пошта индексі — 93010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Виктор Михайлович Шевко
Виктор Михайлович Шевко (1946 жыл, Өзбекстан, Ташкент облысы Бекабад қалысы) — техника ғылымының докторы (1992), профессор (1994). Халықаралық ақпараттандыру академиясының академигі.
Кеуел
Кеуел (Capparis spinosa) – көп жылдық, кеуелдер тұқымдасына жататын шөп тектес, жартылай бұталы өсімдік.
Виктор Михайлович Шевко
Дереккөздер
Санат:1946 жылы туғандар Санат:Техника ғылымдарының докторлары Санат:Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті түлектері Санат:Бекабадта туғандар Санат:Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті оқытушылары Санат:Халықаралық ақпараттандыру академиясының академиктері Санат:Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің профессорлары Санат:Оңтүстік Қазақстан техникалық университеті оқытушылары
Кеуел
Сипаты
Сабағы жайыла өседі. Тамыр жүйесі өте қуатты. Жапырақтары онша үлкен емес, эллипс тәрізді, кезектесіп орналасқан, сағақтарының түбінде тікенектері бар. Гүлдері ірі, ақ түсті, гүл сабақтары ұзын, жапырақтарының қуысында бір-бірден орналасқан. Гүл тостағаншасы төрт қалақшадан, гүл тәжі төрт гүл жапырақшасынан тұрады. Жемісі сопақша келген, етті, көп тұқымды, қауашақ секілді жидек. Жемісі сырт жағынан қарағанда жасыл түсті, ал ішкі жағынан - қызыл түсті. Дәмі қарбыздың дәміне ұқсайды. Піскен жемісін жеуге болады. Жемісінің құрамында белоктық заттар, тұқымында май]көп. Гүлінен ара бал жинайды. Тұқымы арқылы көбейеді, жәндіктермен тозаңданады, құстармен, кейбір сүтқоректілермен (борсық, кірпі, тағы басқа) тарайды. Мамыр айынан бастап күзге дейін гүлдейді. Ірі ақ гүлдері алыстан көз тартады.
Жер шарында кең тараған. Тропиктік және субтропиктік аймақтарда кездесетін 250 – 300 түрі белгілі. Қазақстанда Жетісу, Іле Алатауының, Қаратаудың, Батыс Тянь-Шаньның сазды, қиыршықтасты, шөлді, сортаң жерлерінде кездеседі.
Емдік қасиеті
нобай|219x219 нүкте|Capparis spinosa Жемісінің құрамында 12% -ке дейін қант, 18% -ке дейін белок, эфир майлары, 0,32% рутин, 150 мг аскорбин қышқылы, 25-36% -ке жуық тамақ орнына пайдалануға жарайтын майлар, тамырында каппаридин деген глюкозид бар. Кеуелдің тамырын дәрі ретінде қолдану ертедегі араб медицинасынан Орта Азия халықтары медицинасына ауысқан. Бұл өсімдіктің тамырын бруцеллезге, ревматизмге қарсы және жүйке жүйесін тыныштандыру үшін, тістің ауырғанын, жарақаттарды емдеу үшін пайдаланады. Қазақтың халық медицинасында кеуелдің тамырын радикулитті емдеу үшін бірден бір бағалы дәрі ретінде қолданады. Өсімдіктің тамырымен бауырды және талақ ауруларын, сары ауруды емдейді. Жапырақтары мен бұтақтарын қант диабетін, ал тұқымын бас ауруларын емдеу үшін қолданады. Өсімдіктің жемісімен жемсау ауруын, ал оның қайнатындысымен геморройды, тіс ауруларын емдейді.
Дереккөздер
Санат:Кеуелдер Санат:Дәмдеуіштер Санат:Дәрілік өсімдіктер
Айнымалыларды нөлге келтіру
Айнымалыларды нөлге келтіру (Обнуление переменных; clear variable) — айнымалыға нөл мәнін беру. Компьютердің қалыпты жұмыс істеуі кезінде барлық айнымалылар программаны іске қосуда нөлдік мәнді қабылдайды. Осындай программаларды орындау кезінде, тізбектік іздестіру сияқты, айнымалылар мәні басқа программага өткенде нөлденбейді, өйткені бұл программа олардың мәнін пайдалана алады. Осындай программаны жүктеу кезінде айнымалылардың алдыңғы программада тағайындалған мәндері қалып қояды. Тек бағыныңқы программаларда ғана пайдаланылатын жергілікті айнымалылар бұл ережеге бағынбайды, бағыныңқы программалардың орындалуы аяқталысымен айнымалылар бірден нөлдік мәнді қабылдайды.
Дереккөздер
Санат:Компьютерлік техника
Серік Сұлтанғазыұлы Біләлов
Дереккөздер
Санат:Барыс орденінің иегерлері Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Солтүстік Қазақстан облысының әкімдері Санат:Мағжан Жұмабаев ауданының әкімдері Санат:Есіл ауданының әкімдері Санат:Қызылжар ауданының әкімдері Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Сергей Күжүгетұлы Шойгу
Сергей Күжүгетұлы Шойгу (21 мамыр 1955 жыл, Чадан) — ресейлік саясаткер, армия генералы, Ресей қаһарманы (1999), «Біртұтас Ресей » партиясы негіздеушілерінің бірі және мүшесі, 2012 жылдан бері Ресей Қорғаныс министрі.
Бұдан бұрын Шойгу Мәскеу облысының губернаторы (2012), 18 жыл бойы Төтенше жағдайлар министрі (1994–2012), Юрий Лужков пен Минтимер Шәймиевпен қатар Біртұтас Ресей төрағасы (2001–2004) және Ельцин тұсында Төтенше жағдайлар бойынша мемлекеттік комитеттің төрағасы (1991–1994) болған. Шойгу — 2012 жылдың желтоқсанынан бері ТМД Қорғаныс министрлері Кеңесінің төрағасы, 2012 жылдың қарашасынан бері Ресей Қауіпсіздік Кеңесініе мүшесі және 2009 жылдан бері Орыс географиялық қоғамының президенті. Оның қызы Юлия Шойгу — ресейлік психолог, Төтенше жағдайлар министрлігінің жедел психологиялық көмек орталығының қазіргі директоры.
Қосымша ақпарат
<references group="lower-alpha"/>
Дереккөздер
Санат:Ресей саясаткерлері
Кеуелдер тұқымдасы
Кеуелдер тұқымдасы (Capparaceae) – қос жарнақты, бір не көп жылдық өсімдіктер, кейде бұта не ағаш түрінде кездеседі.
Жапырақтары кезектесіп орналасқан, гүлі қос жынысты (кейде дара жынысты) болады. Жемісі — қорапша, бұршаққын, жидек тәрізді. Кеуелдер тұқымдасының 45 туысқа жататын 700-ден астам түрі тропиктік, субтропиктік және сирек те болса қоңыржай аймақта өседі. Қазақстанда Кеуелдер тұқымдасының 2 туысы кеуел және бұршақбас бар.
Дереккөздер
Санат:Кеуелдер Санат:Қазақстан табиғаты
Кемел орамы (Астана)
Кемел орамы Бұрынғы атауы №20 қысқа көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Кемел орамы Обаған көшесінен басталып, Зеренді көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 220,7 м.
«Кемел адам» ( инсан-и камил - толық адам) - ақыл-ойы толысқан кісі. Діни ілімде кемел адам - кісілікке жат қылықтардан әбден арылып, тазарған, ішкі жан-дүниесі ағарып, рухани қасиеті артқан, мүлтіксіздіктің қалыбы мен негізіне мейлінше жақындаған асыл адам.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
IC 792
IC 792 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40800, UGC 7558, MCG 3-32-40, ZWG 99.56, VCC 973.
Сыртқы сілтемелер
IC 792 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Ноб Ностэр (Миссури)
Ноб Ностэр (Knob Noster) — Миссури штатының Джонсон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 4.5 км². FIPS коды — 29-39188.
Датафакс
Датафакс — ақпарат ты мәліметтерді жеткізу желісімен жіберуге арналған абоненттік жүйе.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Клинтон (Коннектикут)
Клинтон (Clinton) — Коннектикут штатының Мидлсекс округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 13 612 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 49.2 км² шамасында. FIPS коды — 09-15350.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Экономикалық даму деңгейі
Экономикалық даму деңгейі — елдер тобының (елдің, ауданның) экономикалық даму процесінде қол жеткен дәрежесін және оларды салыстырылатын аумақтар иерархиясының қатарынан алатын орнын анықтауға мүмкіндік беретін жалпылама экономикалық сипаттама. Экономикалық даму деңгейі бір жыл ішінде өндірілген ұлттық табыстың немесе түпкі қоғамдық өнімнің халықтың жан басына шаққандағы көлемі ретінде анықталады. Бұл көрсеткіштердің сырт сипаты Экономикалық даму деңгейін анықтау үшін өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығының, ауыр және жеңіл өнеркәсіптердің арақатынастарын, техникалық прогрестің деңгейін анықтайтын казіргі кездегі өнеркәсіп салаларының (аспаптар жасау, радиоэлектроника, мұнай-химия және т.б.) үлесін; ғылыми-зерттеу мен тәжірибе - конструкторлық жұмыстардың даму деңгейін; бір тұрғынға шаққандағы электр энергиясын тұтыну, табиғи ресурстарды пайдалану деңгейін, қоғамдық өндірістің ұйымдастырылуы мен оның тиімділігі сияқты кешенді экономикалық сипаттамаларды талап етеді. Экономикалық даму деңгейін экономикалық әлеуеттен айыра білу керек, мысалы, ел экономикалық әлеуеті аз бола тұрып, жоғары деңгейде дамуы мүмкін және керісінше.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
NGC 92
NGC 92 — Феникс шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 30 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 92 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1388, ESO 194-12, AM 0018-485.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз)
UTC−1:00
оңға|нобай|450x450 нүкте| UTC-1 дүние жүзі сағаттық белдеулер картасында : көк — UTC-1 [[Солтүстік жарты шарда Иллоккортоормиут (Гренландия) және Азор аралдарында қыс мезгіліндегі (қараша-наурыз) (жазда (сәуір-қазан) — UTC+0) зонасы; көгілдір — UTC-1 мұхиттардағы зонасы; ашық-сары — Кабо-Верде аралдары  —  UTC-1 жыл бойындағы зонасы]] UTC-1 — келесі мемлекеттер мен аумақтарда қолданылатын уақыт белдеуі:
Дереккөздер
Санат:Уақыт белдеулері
Долно-Озирово (Монтана облысы)
Долно-Озирово (Долно Озирово) — Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Выршец қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 489 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3538. Телефон коды — 09525. ЕКАТТЕ коды — 22747.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Монтана облысының елді мекендері
Жатақ
Жатақ — дәстүрлі қазақ қоғамындағы көшіп-қонатын күш көлігі болмағандықтан, үнемі қыстауда немесе қала маңында тұрып күн көрген кедейлердің ерекше әлеуметтік тобы. Бұл сөз алғаш рет Махмұт Қашқаридың (11 ғасыр) “Диуани лұғат ат-түрк” еңбегінде “ятуқ” түрінде кездеседі. Қашқари бұл сөзге “ғұндардың қалада тұратын, басқа жерге көшпейтін бір бөлігі” деп түсінік берген. Ал дәстүрлі қазақ қоғамындағы Жатақтар егіншілік, балық аулау, қолөнер, т.б. ұсақ кәсіппен айналысқан. Олар байларға, шекараға жақын маңдағы казак-орыстарға жалданып күнелткен. 19 ғасырдың 2-жартысынан бастап олардың арасынан оқыған, дәулетті адамдар да шыға бастады. Жатақтар кейін басқа әлеуметтік топтарға сіңіп, жұмысшы, қызметші, кенші, мұнайшы тәрізді түрлі кәсіп иелеріне айналған.
Сілтеме
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Тарих
Шалом Бен-Хорин
Шалом Бен-Хорин (туғандағы аты-жөні Фритц Розенталь; 20 шілде 1913 жылы, Мюнхен, Бавария корольдігі – 7 мамыр 1999 жыл, Иерусалим (Израиль) – жазушы, журналист, теолог.
Дереккөздер
Санат:Германия тұлғалары
Дунху
thumb|right|250px|Дунху [[Цин империясының солтүстік-шығысында б.з.б. 3 ғ. өмір сүрген.]] Дунху - ежелгі дәуірде Қытайдың солтүстік-шығысында қоныстанған көшпелі тайпалар бірлестігі.
Ерте заманда қытайлар өздерінің солтүстік көршілерін “ху” деген жалпы атаумен атаған. Қытай тілінде “дун” шығыс деген мағынаны береді. Осылайша ғұндардың шығыс жағындағы тайпалар бірлестігі “Дунху” атанған. Дунху тайпалары көшпелі мал шаруашылығымен, аңшылықпен шұғылданған. Сондай-ақ жартылай отырықшы тұрмыс кешіп, егіншілікпен де айналысқан. Олардың қандай тілде сөйлегені жайлы нақтылы мәлімет жоқ. Б.з.б. 6 ғасырдан бастап Дунхулықтар Хань империясының Янң, Жау бектіктеріне ұдайы шабуыл жасап тұрған. Б.з.б. 4 ғасырда қазіргі Хубэй провинциясына дейінгі жерлерді жаулап алған. Қытай бектері оларға алым-салық төлеп тұруға мәжбүр болған. Дунхулардың шабуылынан қорғану мақсатында қытайлықтар қорғандар тұрғыза бастады. Бұл Ұлы Қытай қорғанын салудың бастапқы кезеңі болатын. Б.з.б. 3 ғасырда Дунху тайпаларын ғұндар талқандады. Талқандалған Дунху тайпалары бұдан кейінгі кезеңде сәнби, мажул, т.б. атаулармен аталынды.
Дереккөздер
Санат:Қытай тарихы Санат:Маньчжурия Санат:Шығыс Азияның жойылып кеткен халықтары Санат:Моңғол халықтары
Вежа-Ю (Мезень тармағы)
Вежа-Ю (Вежа) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мезень өзенінің оң жағалауынан 499 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Нефорощанка
Нефорощанка — Башқұртстанның Әлшеев ауданындағы ауыл, Нигматуллин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 205 адамды құрады. Пошта индексі — 452117, ОКАТО коды — 80202843003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Кеселтәрізділер
Кеселтәрізділер (Varanoidea) - ірі кесірткелер туыстасы.
Таралуы
Қазіргі кездегі туысы — варан- (Varanus)- 24 түрі Шығыс жартышарынын - (Мадагаскардан басқа) тропикалық - субтропикалық және қоңыржай белдеулерінде кездеседі. Жер бетінде- сирек жартылай бұталы тіршілік ететін жануар. Көпшілігі жақсы жүзеді және сүңгейді.
Қоректенуі
Кесірткелер - жыландар - ұсақ сүтқоректілермен қоректенеді - құстардың ұясын бұзады; судың маңында тіршілік ететін түрлері бақа - балықтар - шаяндар - былқылдақденелілермен және т.б. қоректенеді. Жұмырткқа салушылар.
Адам үшiн мәні
Еті жеуге жарайды. Терісі аяқ киім және т.б. бұйымдар жасауға пайдаланылады. Жоғалу қауіпі бар Комодо кеселі - (Малай архипелагының -Комодо - Ринджа и Флорес аралдарында кездеседі) - ХТҚО-ның «Қызыл кітабына» енгізілген.
ТМД-да 1 түрі - сұр кесел - немесе зем-зем - (V. griseus) - дене тұрқы құйырығымен бірге 1,5 м дейін- жұмыртқасының саны 6-23 - Орта Азияның шөл далаларында кездеседі. КСРО-ның «Қызыл кітабына» енгізілген.
Тупиратинс
Тупиратинс (Tupiratins) — Бразилиядағы муниципалитет, Токантинс штатында орналасқан. Батыс Токантинс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Мирасема-ду-Токантинс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1471 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 895,302 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1,6 адам/км².
Санат:Токантинс елді мекендері
Таежный Тюхтет
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
IC 5224
IC 5224 — Тырна шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69011, ESO 289-31.
Сыртқы сілтемелер
IC 5224 Санат:Тырна (шоқжұлдыз)
Ысқылап сылау
Ысқылап сылау . Белгілі бір дәріні тіс кіреукесіне ысқылап сылау. Тісжегі ауруына қарсы фторид натрий осындай әдіспен енгізіледі, фторлак жалпы тістің шектен тыс сезімталдығын төмендетеді.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Преюдициалдық
Қандай да бір басқа іс бойынша бұған дейін заңды күшіне кірген сот шешімі немесе сот үкімі бойынша істі қарап жатқан барлық. соттар үшін фактілерді айғақсыз және тексерусіз қабылдау міндеттілігі.
Қылмыстық іс бойынша соттың заңды күшіне енген үкімі, сондай-ақ заңды күшіне енген басқа да шешімдері анықталған мән-жайларға да, олардың құқықтық бағалануына да қатысты барлық мемлекеттік органдар, ұйымдар және азаматтар үшін міндетті. Аталған ереже қадағалау тәртібіндегі соттың жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша үкімі мен басқа да шешімдерін тексеруге, олардың күшін жоюға және өзгертуге кедергі жасамайды.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Қостомар (Ақмола облысы)
Қостомар (2000 жылға дейін – Херсоновка) — Ақмола облысы Аршалы ауданы, Бұлақсай ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Аршалы кентінен солтүстік-батысқа қарай 47-км-дей, Тышқанкөл көлінен оңтүстікке қарай 1,5 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 395 адам (192 ер адам және 203 әйел адам) болса, 2009 жылы 447 адамды (219 ер адам және 228 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Аршалы ауданы елді мекендері
Суббьяно
Суббьяно (Subbiano) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Ареццо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6265 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 80 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 78 км² шамасында. Пошта индексі — 52010.
Елді мекеннің қамқоршысы — Visitazione della Beata Vergine Maria.
Юлиус (Юлий) Родерих Бенедикс
Юлиус (Юлий) Родерих Бенедикс (1811-1873 жылдар) – неміс жазушысы, актёр, драматург, либреттошы және театр режиссёрі.
Лейпциг қаласында туған. 1981 жылы Генрих Эдуард Бетманның труппасына қабылданады. Майнц және Висбаден қалаларындағы театрларда актёр, кейін Везле театрының режиссёрі болады. Осында 1841 жылы «Das bemooste Haupt» атты комедиясын қояды. Кейін бұл жұмысты тастап, «Sprecher» журналының редакторы болып жұмыс істейді. Оның көптеген комедиялары «Gesammelte dramatische Werke» (27-том, Лейпциг, 1846-74) атты кітапта басылып шығады.
Дереккөздер
Санат:Германия тұлғалары
Жауапкер
Сілтеме
Қазақ энциклопедиясы
Санат: Заң
Үшқылтан
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат:Астық тұқымдасы
Мәмбет (Жетісу облысы)
Мәмбет — Жетісу облысы Көксу ауданындағы ауыл, Лабасы ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Балпық би ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 8 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2439 адам (1206 ер адам және 1233 әйел адам) болса, 2009 жылы 1991 адамды (1012 ер адам және 979 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1951 жылы Куйбышев атындағы ұжымшар орталығы ретінде қаланған. Оның негізінде 1997 жылдан Мәмбетте және округке қарасты Еңбекшіқазақ, Жамбыл, Талапты ауылдарында ӨК және бірнеше шаруа қожалығы құрылды.
Яйсинъёль
Яйсинъёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Мутная өзенінің сол жағалауынан 21 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Айзигхофен
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 262 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,42 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 41 036. Муниципалитеттің басшысы — Вольфганг Фит.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Красноярка (Солтүстік Қазақстан облысы)
Красноярка — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Вагулин ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Бескөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 52 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 688 адам (331 ер адам және 357 әйел адам) болса, 2009 жылы 505 адамды (246 ер адам және 259 әйел адам) құрады.
Тарихы
Ауыл 1759 жылы құрылған.
Дереккөздер
Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Қиық
Қиық, қыздан туғанның қиығы жоқ. Осы мақалдағы «қиық» сөзінің төркіні жөнінде бұрынғы бір еңбекте әңгіме болған («Қазақ тілінің қысқаша этимологиялық сөздігі» 1966). Онда сөз төркіні түркі тілдері екендігін дәлелдеу үшін, хакас тілінен «хыйых» сөзі келтіріліп мағынасының — өкпе, наз екендігі көрсетілген. Сондай- ақ «Құтты біліктегі» қисық, қыңыр, кетік мағынасын беретін — қыйыг тұлғасы да айтылған. Мұның бәрін теріс дей алмаймыз. Бірақ сөздің шыққан төркіні түркі тілдері ме, әлде жүйесі басқа тілден ауысқан ба, бұл жағы күнгірт қалған. Әрі, автор көрсеткендей, «қиық» сөзін наз, өкпе немесе қисық, қыңырмен ауыстырсақ орынды болар ма екен. Қыздан туғанды былай қояйық (әрі жиен ғой) жалпы туыс адамдар арасында да екпе, наз, қыңыр, қисықтық болмай тұрмайды. Осы себептерден де «қиық» сөзінің теркіні әрі мағынасы ерекшелеу болса керек. Кейбір тілдік деректер бұл жорамалды қуаттайды да. Араб тілінде: һиқд — кек, ыза, өшпенділік. Осы тұлғада — дұшпандық, жаулық мағынасында да кереміз және онда араб сөзі деген белгі соғылған. Көрсетілген тұлға қазақ тіліне ауысқанда, тіліміздегі заңдылыққа байланысты, соңғы «д» дыбысынан айырылып, «қиқ» қалпына дейін жеткен. Жоғарыда кәрсетілген «Құтты біліктегі» «кыйыг» сөзі де араб тілінен еніп, мағынасына сәл өзгеріс кірген болса керек (XI ғасыр жазуы болғандықтан, солай болуы мүмкін де). Енді мақалдағы «қиық» сөзінің орнына оның қазақша аударылған мағыналарын қойып қарасақ, «Қыздан туғанның дұшпандығы (өшпенділігі, жаулығы) жоқ» қалпында көрінеді де ойға қонымды, оралымды сияқты.
Монтеррубио-де-ла-Сьерра
Монтеррубио-де-ла-Сьерра (Monterrubio de la Sierra) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 167 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35,31 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 27 км.
Қала қамқоршысы әулие Хуан Баутиста болып саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Дәуірхан Жәлиұлы Айдаров
Дәуірхан Жәлиұлы Айдаров (15 шілде, 1930 жылы туған, Қызылорда облысы Қазалы ауданы, Бекарыстан би ауылы) – мемлекеттік қайраткер. Философия ғылымдарының кандидаты (1963).
Дереккөздер
Санат:15 шілдеде туғандар Санат:1930 жылы туғандар Санат:Қазалы ауданында туғандар Санат:Қызылорда мемлекеттік педогогикалық институты түлектері Санат:Қазақстан философтары Санат:Философия ғылымдарының кандидаттары Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Йорубалар
Йорубалар (өз атауы: Yorùbа́) – Африканың батыс аймағын, негізінен Нигерия мемлекетін мекен ететін халық. Жалпы саны 28,5 миллион адам. (2007). Олар сонымен қатар Ганада (343 мың адам), Бенинде (181 мың адам), Тогода (85 мың адам), Ұлыбританияда (20 мыңнан астам адам), АҚШ-та (1 мыңға жуық адам – 2000, халық санағы) т.б. тұрады.
Тілі
Йоруба тілі нигер-кордофан тілдер отбасының нигер-конго тобының ква кіші тобына жатады. Диалектілері: ойо, ифе, елая, иджебу, экити, ондо, егба, ово және т.б. Жазуы латын әліпбиіне негізделген. Йорубалардың сауаттылық деңгейі 35% құрайды (ХХ ғасырдың 90-шы жылдарының ортасындағы деректер). Йоруба тілі Нигерияда кеіінен таралған. Оның ресми мәртебесі бар және үкіметтік кеңестер осы тілді пайдаланылады.
Діні
Діні	40% – мұсылмандар, 50% – христиандар, 10% – жергілікті наным-сенімдер. Йорубаның дәстүрлі діні Нигерия халқы үшін әрқашан маңызды болды, өйткені ол осы аймақтарда пайда болды, сондықтан қазір де көптеген адамдар оны ұстанады. Бұл табиғаттың күші туралы білімге негізделген діни ұғымдармен сиқырдың араласуы. Йорубада ориша деп аталатын әрбір рухтың белгілі бір табиғи күшке және адамдардың барлық тілектерінің орындалуына жауапты екендігі айтылады.
Тарихы
Олар кезінде Африка сахарасында өзіндік айрықша өркениетті қалыптастырған халық болып табылады. Оған дәлел – құрлықтағы қайталанбас тарихи жәдігер, өздері «қасиетті» деп санайтын Иле Ифе қаласы. Өткен ғасырда танымал неміс этнографы Лео Фробениус жүргізген қазба жұмыстары кезінде құм астындағы қала ғажайыптары ашылып, әлі күнге дейін ол ғылыми ортаның қызығушылығын тудырып келеді. Мамандардың айтуынша, йорубалар б.з.д. 1-мыңжылдықта Нок археологиялық мәдениетін құрған.
ХV ғасырда Африканы еуропалықтар жаулап ала бастағанға дейін Иле Ифе шаһары осы аймақтың рухани орталығы рөлін атқарып келген. Соның арқасында йоруба және басқа да көршілес ұлттар дамып, сол заманның алдыңғы қатарлы өркениеті саналған.
Кәсібі
Йорубаның негізгі кәсібі - егіншілік, кейбір топтары балық аулайды. Азық-түлік дақылдарынан ямс, жүгері, маниок, банан, әртүрлі көкөністер, солтүстік аймақтарда жержаңғақ, тары өсіріледі. Ауыл шаруашылығының негізгі құралы – кетмен, заманауи ауыл шаруашылығы техникалары да кең тараған. Экспорттық өнім - какао. Көптеген аймақтарда цеце шыбыны кең таралғандықтан, мал шаруашылығы нашар дамыған. Негізінен қой мен ешкі, сонымен қатар құс өсіреді.
Ертеде аңшылықтың маңызы зор болған. Йоруба билеушілерінің сарайларында аңшылықтың жекелеген түрлеріне, піл, барыс, бөкен және т.б. аулауға маманданған аңшылар топтары болған. Қолөнерден ұсталық, керамика, тоқу, тоқымашылық, мата бояу ежелден дамыған. Еңбек бөлінісі тек жас бойынша ғана емес, жыныс бойынша да сақталады. Тарихи тұрғыдан өте жоғары дамыған сауданы ерлер де, әйелдер де жүргізеді. Қазіргі уақытта йорубалар заманауи экономикаға тартылуда, жаңа мамандықтар пайда болуда. Жұмысшы табы, ұлттық буржуазия, зиялы қауым дамып келеді. Көпшілікке аз таныс кәсіби мәдениет пайда болды. Йорубалар Нигерияның ғылыми әлеуетінің маңызды бөлігін құрайды. Ибадан қаласында елдің ең үлкен және Африкадағы ең танымал университеттерінің бірі орналасқан.
Өмір салты
Йорубаның көпшілігі ауылдық жерлерде тұрады. Алайда, йорубада ұзақ уақыт бойы әкімшілік, сауда және басқа да көптеген функцияларды орындайтын үлкен бекіністі қалалар болған, олардың едәуір бөлігі әлі күнге дейін сақталған. Дәстүрлі әлеуметтік ұйымның негізі - көп балалы отбасылардан тұратын қауымдастық. Йоруба қалаларындағы дәстүрлі қолөнер бірлестіктері көбінесе туыстық бірлестіктермен сәйкес келді.
Йоруба күнтізбелік мерекелерді, маскарадтарды, көптеген рәсімдерді, музыкамен, әнмен және бимен сүйемелдеуімен өмірлік циклдің рәсімдерін сақтаған. Ауызша ауыз әдебиеті, әсіресе поэтикалық және жыр фольклоры өте бай, тақырыбы, ертегілері, мифтері өте алуан түрлі. Көркемдік қолөнердің ішінде ағаш ою және қола құю ерекше ерекшеленеді.
Йоруба елді мекендері көше немесе түзеу орналасқан түрімен сипатталады. Ауыл тұрғындарының саны 20-дан 4000-ға дейін немесе одан да көп, кейде бір ауыл екіншісіне іргелес болады. Дәстүрлі тұрғын үйлері бір қабатты, төртбұрышты. Ғимараттар бағыналы ағаш жақтауда өрілген, не сырты мен іші балшықпен сыланған. Төбесі екі немесе төрт еңісті, сабанмен, пальма жапырақтарымен не қаңылтырмен жабылған. Тұрғын үйдің басым түрі - бір бөлмелі, бөлінбеген ғимарат. Көп балалы отбасының ересек еркек мүшелерінің санына және оның байлығына байланысты үй шаруашылығының (агбол) аумағында бірнеше тұрғын үй салынады. Шаруашылық құрылыстары бар.
Дәстүрлі киімдер кең тараған, қолдан жасалған матадан тігілген киімдер бағаланады. Ерлер киімі кестемен безендірілген. Әйелдердің бас киімдері әртүрлі. Қалаларда еуропалық киімдер кең таралған.
Тағамға бөлек қуырылған немесе әртүрлі көкөністермен араластырылған әртүрлі ямс түйнектері қолданылады: қайнатылған. Ямстан "фуфу " дайындалады — бұл нан рөлін атқаратын тағам. Жүгері кеңінен қолданылады: жүгері дәндерін бұршақпен қайнатады, қуырады, етке немесе бананға қосады, ботқа дайындалады. Йоруба диетасында үлкен орынды банан алады: оны қуырып, бұршақпен немесе ямспен араластырып пайдаланады. Маниок барған сайын кең таралуда, одан ұн жасалады, бәліш пісіріледі. Олар сондай-ақ тәтті картоп, асқабақ, нан жемістері және т.б. кең таралуда. Солтүстік өңірлерде құмай мен күріш тағамдары жиі кездеседі. Тағамдардың көпшілігі өте ащы, оларға көптеген дәмдеуіштер салынады. Ет пен балықтан ащы соустармен әртүрлі қуырылған тағамдар дайындалады. Пісіру үшін өсімдік майлары, ең алдымен пальма майы қолданылады. Майлы пальма шырынынан «эму» шарабы жасалады. Сыра жүгеріден, бананнан және қант қамысынан дайындалады.
Белгілі тұлғалары
1986 жылы нигериялық йоруба, драматург, жазушы, ақын Воле Шойинка әдебиет номинациясы бойынша Нобель сыйлығына қол жеткізді.
Дереккөздер
Санат:Нигерия халықтары Санат:Гана халықтары Санат:Бенин халықтары Санат:Того халықтары
Френель Огюстен Жан
Френель Огюстен Жан (1788-1827) - француз физигі, Париж Fылым Академиясының мүшесі.
Ол жарықтың толқындық табиғаты жөніндегі болжамға сүйене отырып жарықтың интерференциясы мен дифракциясының теориясын жасады, жарықтың поляризациясы мен қосарланып сынуын зерттеді, жарық тербелістернің көлденең көлденең тербеліс екендігін дәлелдеді. Френель жарықтың толқындық теориясының негізінде екі мөлдір орта шекарасының бетінен сынған дарықтың интенсивтілігн анықтайтын формуланы қорытып шығарды. Оның негізгі ғылыми еңбектері 1815-22 жылдары орындалды. Ферель Френель айнасы мен Френель линзасын құрастырды.
Френель қазіргі толқындық оптиканың негізін салды. Гюйгенс принципін, екінші реттік толқындар идеясымен толықтыра отырып, ол дифракцияның сандық теориясын құрды. Осы принцип негізінде Френель геометриялық оптика заңдарын атап айтқанда, жарықтың біртекті ортада түзу сызықты таралу сипатын түсіндірді. Ол толқын бетінің зоналарға бөлінуіне негізделген дифракциялық көріністі есептеудің жуық методың жасап шығарған. Жарық толқындарының көлденендігін алғаш Френнель дәлелдеді.
Френель теориясы
Дифракцияны зерттеу Френель еңбектерімен тиянақталды. Френель тәжірибе кезінде дифракцияның түрлі жағдайларын мұқият зерттеп қана қойған жоқ, дифракцияның сандық теориясын да жасады, ол теория, жарық әйтеуір бір бөгетті орап өткен кезде пайда болатын, дифракциялық көріністі есептеуге мүмкіндік берді. Ол тағы алғаш рет толқындық теория тұрғысынан жарықтың біртекті ортада түзу сызықпен таралуына анық түсінік берді.
Френель бұл табыстарға, Гюйгенс принципін екінші реттік толқындардың интерференция идеясымен біріктіріп барып, жеткен болатын. Френель идеясы бойынша кез келген уақыт мезетіндегі толқындық бет дегеніміз айналып өтетін екінші реттік толқындардың жай ғана өзі емес, олардың интерференцияларының нәтижесі(Гюйгенс-Френель принципі).
Кеңістіктің кез келген нүктесіндегі жарық толқынының амплитудасын есептеп шығару үшін жарық көзін ойша тұйық бетпен қоршау керек. Осы бетке орналасқан екінші реттік жарық көздерінің толқындар интерференциясы кеңістіктің қарастырылып отырған нүктесіндегі апмлитуданы анықтайды.
Дорнелаш-ду-Зезере
Дорнелаш-ду-Зезере (Dornelas do Zêzere) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пампильоза-да-Серра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 677 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,40 км² шамасында. Халық тығыздығы — 41,3 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коимбра округінің елді мекендері
Формалит
Формалит — құрамына кварц тозаңы, этилсиликат, бор қышқылы және құмы бар қалып құюға арналған материал. Болат тістерді және тотықпайтын болат бөлшектерін құюға қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Нерулова-Яха
Нерулова-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Торасовей шығанағы орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Мурхин
Мурхин (Murchin) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Алдыңғы-Шығыс Померания ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 861 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 46,27 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 59 065. Муниципалитеттің басшысы — Петер Нойман.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
IC 794
Сыртқы сілтемелер
IC 794 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Краковяк
Тарихы Кроковяк биі Кроковяк әскерінің арасында қалыптасты. нобай|411x411 нүкте|Краковтан дәстүрлі костюм киген халық бишілері. XIV ғасырда шляхта руында жақсы таралған. Ертеде краковякты тек қана ер адамдар билеген: жұппен, соның ішінде біреуі батырды бейнелеген, ал екіншісі оның қару-жарақтарын алып жүрген ; кейін оны әйелдерде билей бастады. Краковяк биі XIX ғасырда ең танымал бал биі болып есептеледі.
Краковяк балет және опера музыкасында қолдану барысында көркем өндеуден өткен.
Мысалы: М .И.Глинканың «Царь үшін өмір »(Жизнь за царя ) операсында, Б. В. Асафьевтің «Бахчисарай фонтаны» (Бахчисарайский фонтан) және сол сияқты көптеген шығармаларда кездеседі. Музыкалық формасы Фредерик Шопеннің «Рондо а ля краковяк» фортопиано мен оркестрге арналған шығармасында қолданылды.
Кроковяк 2 түрде кездеседі: 1. Краковяк халық – сахналық Халық – сахналық варианты жұппен 2/4 өлшеміне орындалады, көбінесе биге жалпы фигуралар (жұлдыз, домалақ, шаршы т.с.с.) кіреді. Бидегі қимыл - қозғалыстар көбінесе секіру қимылдарыннан тұрады. Олар ойнақы, әрі жеңіл орындалады.
Негізгі қимылдары:•	Галоп •	Секіру •	Негізгі жүріс •	«кшесандар»•	Бұрылыс •	 3 рет аяқпен тарсылату •	Кілт ,т.б 2. Краковяктың балдық вариантың Гавликов туғызды. Пайда болғаннан бері ол көптенген өзгерістерге ұшырады. Қарт адамдардың оның жеңіл фигуралары әлі есінде. Егер, крокавяктың балдық вариантының ерекшеліктеріне тоқтайтын болсақ: Бишілер жұппен билейді,аяқтары 3 позицияда, жігіт оң қолымен қыздың сол қолынан ұстайды, бос қолдар белде. Балдық варианта би ішінде вальста кездесетін қимылдар қолданылады.
Санат:Польша халық билері
Кешенгүл
Кешенгүл, мавзолея (Mausolea) – күрделігүлділер тұқымдасына жататын монотипті шала бұта. Орта Азия мен Иранда кездеседі. Қазақстанда шөлді аймақтардағы құмды жерлерде өсетін 1 түрі – түкжемісті Кешенгүл (Mausolea еriocarpa) бар. Биіктігі 45 – 65 (70) см, сүректенген жуан тамырлы өсімдік. Бұтақты сабағының сыртын тегіс, ақшыл, жарылып кеткен қабықтар жауып жатады. Сабағының төменгі жағындағы жапырақтары сағақты, сабақ бойындағылары – қауырсынды тілімденген (ұзындығы 3 – 10 мм, ені 1,5 мм). Гүлдері қос жынысты, гүлорамының жапырақшалары екі қатарға орналасқан, гүлдеп болғаннан кейін түсіп қалады. Күлтесі түтікше немесе конус тәрізді. Гүлсебеті жарты шар тәрізді, олар шашақты сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Сәуір – мамыр айларында гүлдеп, мамыр – шілдеде жемістенеді. Тұқымы ұсақ, сыртын қалың түктер жапқан.
Дереккөздер
Санат:Күрделігүлділер Санат:Қазақстан табиғаты
Коулбрук (Коннектикут)
Коулбрук (Colebrook) — Коннектикут штатының Litchfield округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1540 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 85.2 км² шамасында. FIPS коды — 09-16050.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Алып келу, келтіру
Сезікті, айыпталушы, сондай-ақ куә мен жәбірленуші дәлелді себептерсіз шақыру бойынша келмеген жағдайда анықтаушының, тергеушінің, соттың дәлелді қаулысы бойынша алып келуге (мәжбүрлеп әкелуге) ұшыратылуы мүмкін.
Алып келу түнгі уақыттарда жүргізілмейді. Он төрт жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар, он сегіз жасқа толмаған адамдар, жүкті әйелдер, сондай-ақ дәрігердің куәландыруына жататын денсаулық жағдайы бойынша өзінің жатқан орнын тастап келе алмайтын немесе тастап кетпеуі тиіс науқас адамдар алып келуге жатпайды.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Laufwerk Napęd Привод
Тутлинген (аудан)
Тутлинген (Landkreis Tuttlingen) — Германия ауданы. Аудан орталығы — Тутлинген қаласы. Аудан Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан. Фрайбург әкімшілік округіне бағынады. Жер аумағы 734.35 км² шамасында. Тұрғыны 135 289 адамды құрайды. Халық тығыздығы 184 адам/км². Ауданның ресми коды — 08 3 27.
Аудан 22 елді мекенге бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг аудандары
Макропараметр
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Шеникур
Шеникур (Chenicourt) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Нанси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,75 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54126, пошта индексі — 54610.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
NGC 4426
NGC 4426 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 21 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4426 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 4427, same as N 4427.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Өнеркәсіптік меншік
Өнеркәсіптік меншік - өнертабыстарға, пайдалы модельдерге, өнеркәсіптік үлгілерге арналған патенттер, тауар белгілері, көрсетілетін қызмет белгілері, фирмалық атаулар және тауар шыққан жер немесе оның атауы жөніндегі нұсқаулар, ноу-хау.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Банк терминдері
Агрохимия
Агрохимия — өсімдіктердің қорегі, тыңайтқыштар мен өсімдіктерді қорғайтын химиялық заттарды қолдану және бітік егін шығаруға арналған топырақ пен өсімдіктердегі химиялық және биохимиялық процестерді зерттейтін ғылым.