cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жігер (стадион, Арқалық)
Мекен-жайы
Арқалық қаласы, Жәнібек Шақшақ көшесінде орналасқан.
Симойнс-Филью
Симойнс-Филью (Simões Filho) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Салвадор агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Салвадор экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 110 340 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 192,163 км² шамасында. Халық тығыздығы — 571,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1961 жылы құрылған.
Санат:Баия елді мекендері
Солянка (Миусс тармағы)
Солянка — Ресейдегі өзен. Саратов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Миусс өзенінің оң жағалауынан 4,3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Ырғыз Сулак су торабынан сағасына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Арпаған
Арпаған немесе Тарақбоз (Bromus tectorum) – астық тұқымдасының арпабас туысына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның барлық өңірінде кездеседі және өседі. Құм топырақты шөл аймақта, тыыңайған жерлерде, тау бөктерінде өседі.
Сипаттамасы
Сәуір және шілде айларында гүлдейді. Биіктігі қалыпты жағдайда 10-50 см. Сабағы түзу. Жапырағы таспа пішіндес болып келеді. Гүлі қызғылт сары. Гүлшоғыры жайқала өскен сыпыртқы. Жемісі дәнек болып табылады. Дәруменге өте бай өсімдік түрі. 100 кг пішенінде 92,3 азық өлшемі, 5,4 кг сіңімді протеин, 100 г құрғақ затында 55 мг каротин бар.
Дереккөздер
Санат:Астық тұқымдасы Санат:Азия флорасы Санат:Еуразия флорасы
Арыстан Сайлаубайұлы Қайнарбаев
Арыстан Сайлаубайұлы Қайнарбаев (1 шілде, 1939 жылы туған, Алматы қаласы) – сәулетші, ҚазКСР-інің еңбек сіңірген архитекторы (1978).
Жобалары
Қайнарбаев салуға қатысқан ғимараттар көлемінің ықшамдылығымен, осы заманғы үлгілерді орынды пайдалануымен ерекшеленеді.
Дереккөздер
Санат:1 шілдеде туғандар Санат:1939 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақстан сәулетшілері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген сәулетшілері Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Казарма (Жамбыл облысы)
Казарма — Жамбыл облысы Тараз қаласындағы ықшам аудан, бұрынғы ауыл, темір жол айрығы. 2012 жылға дейін Жамбыл ауданы құрамында болған.
NGC 6403
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 28 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6403 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60750, ESO 139-19.
Казарма (Жамбыл облысы)
Тарихы
Казарма темір жол айрығының алғашқы үйлері теміржолшылар үшін тұрғызылған болатын. Оны жұмысшылар "Полуказарма" деп атаған екен. Кейінірек халық көшіп келе бастаған. Ел аузында Казарма елді мекені Ақтам деп те айтылады. Казарма темір жол айрығы Талас және Аса өзендерінің оазисінде орналасқан, суы мол, жері құнарлы, тұрғындары бау-бақша өсірумен айналысады.
Географиялық орны
Тараз қаласының оңтүстік-батыс шетінде орналасқан.
Халқы
Тұрғыны 0,2 мың адам (2009).
Дереккөздер
Санат:Тараз қалалық әкімдігінің таратылған елді мекендері
NGC 6403
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз)
Загоскина
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Палишня
Палишня — Ресейдегі өзен. Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Истра өзенінің оң жағалауынан 96 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Истра бастауынан Истра су торабына дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Оттерндорф
Оттерндорф (Otterndor) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан қала. Куксхафен ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7093 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 33,54 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 52 046. Қаланың басшысы — Херман Геркен.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Қызан
Қызан — Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданындағы ауыл, Қызан ауылдық әкімдігі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Шетпе ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 110 км жерде, Бозащы түбегінің шығыс жағында.
Ресей империясы құрамында
Қызан туралы алғашқы  жазба мәлімет 1832 жылы Маңғыстауды зерттеген Г.С. Карелин экспедициясының топографы П.В Алексеевтің  еңбегінде кездеседі. Онда Қызан тұщы суы мол құдықтары бар жер екендігі жазылады.
Екінші жазба дерек 1896 жылғы Закаспий облысының орталығы Ашхабадта шыққан «Военный обзор»  әскери шолу кітабында Маңғыстауда орналасқан су көздері  мен құдықтарын есепке алған. Сол кітапта Бозащыдағы Қызан жерінде 245 құдық бар деген мәлімет бар. Құдықтардың көптігіне қарап Қызанда едәуір халық отырғанын байқаймыз.
Қызан Бозашы түбегіндегі ең құдықтары көп, тұщы суы мол жер болған. Суын Адайдың Жарысы мен Жеменейі ортақ пайдаланған. Төменде 1884 жыл Закаспий облысы Маңғышлақ уезі Бозашыдағы екі болыстың үй мен жан саны берілген.
Қазан төңкерісіне дейін осы өңірде діни білім беретін 4 мешіт болған.
Кеңестік кезең
Іргесі 30-жылдардың бас кезінде ауыл шаруашылығын ұжымдастыруға байланысты қаланды. 1973 жылға дейін “Жармыш” ұжымшарының, 1973 жылдан осы ұжымшар негізінде ұйымдасқан “Ақшымырау” қаракөл қойын өсіретін кеңшардың орталығы болды. 1997 жылдан кеңшар негізінде шаруа қожалықтары құрылды.
Топонимның пайда болуы
Қызан ауылы атауының пайда болуына байланысты екі нұсқа бар. Біріншісі - ауыл ақсақалдары айтатын нұсқа бойынша ауыл атауы Қызан маңындағы қорымда жерленген Қызажы деген түркімен әулиесінің есімінен шыққан, Қызажы сөзі кейін айтыла келе Қызан атанған. Бозашыда Қызажы, Жұмажы және Ажы деген әулиелер болған. Ажыны қазір Ащы деп атайды. Ащы Қаратөбенің қасында. Жұмажы деген Шебір ауылының касындағы Иланың солтүстік жағындағы жер. Екінші ғалымдардың пайымдауынша ауыл атауы әу баста Қазан болған, Қазан сөзі II-VII ғасырда өмір сүрген ғұн-бұлғар тілінде “қасиетті орын”, “орталық” дегенді білдіретін ұғым.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1976 адам (1019 ер адам және 957 әйел адам) болса, 2009 жылы 1997 адамды (1035 ер адам және 962 әйел адам) құрады.
Тарихи ескерткіштер
Ауыл төңірегіндегі үстіртте Сейсем ата қорымы, Мыңкісі, Бүркіт ата, Жарылғас Ата, Қарабарақты сияқты киелі орындар, Олжа күмбезі, Қошқар тас секілді тарихи ескерткіштер бар.
Тұлғалар
Ауылдан Мұрын Сенгірбекұлы мен Абыл мен Нұрымның, Ақтан мен Қашағанның жолын жалғастырушы Адайдын атақты ақыны Түмен Балтабасұлы шыққан. Қазақ халқының екі батыры Сүйінғара Үргенішбайұлы мен Досан Тәжіұлы ауылға қарасты Жиделі мен Тұрымда туып-өскен.
Ауыл шаруашылығы
2014 жылдың жарты жылдығында шаруа қожалықтары мен жеке қожалықтарда 7350 бас қой – ешкі, 1575 бас түйе,  3050 бас жылқы, 50 бас сиыр малдары бар.
Инфрақұрылымы
Ауылдағы орта мектепті 2013 оқу жылында 42 оқушы бітірді. 2014 оқу жылында 24 сынып комплексі, 381 оқушы, дайындық сыныбында 56 бала оқуда. 10 тұрақты, 10 күндізгі төсек орны бар Қызан дәрігерлік амбулаториясы жұмыс істейді. 2015 жылы жаңа амбулаторияны салу жоспарланған.
Дереккөздер
Санат:Маңғыстау ауданы елді мекендері
Қарақоюнлылар
Қарақоюнлылар, кейде "Қара Қойлы", (Kara Koyunlu, Qaraqoyunlu dövləti, قره قویونلو) — қазіргі Әзірбайжан, Грузия, Армения, Шығыс Солтүстік Иран, Шығыс Түркия және Шығыс Солтүстік Ирак жерінде 1380-1469 жж аралығында Оғыз түріктері құрған тайпалық одақ түріндегі монархиялық мемлекет.
Қысқаша тарихы
thumb|right|320px|Кара Юсуфтың Кура өзенінде Ширваншах мемлекетіне қарсы соғысы бейнеленген сурет Қара қоюнлу тайпасы 13 ғасырдан бастап Диярбекирде, Әзірбайжанда, кейбір топтары Иракта көшіп-қонып жүреді, олардың басшысы Байрам Қожа болатын. Ол Жалайыр әулетінен шыққан Уәйіс сұлтанмен одақтасып, Тебризде тұрады. Алғашында қазіргі Ауғанстандағы Герат қаласы Қара-Қоюнлу түріктерінің астанасы болған еді. Олардың жетекші тайпасының көсемі Мосул (Mosul) билеген тұста, шамамен 1375 жылдары олар Бағдат пен Тебриздегі Жалайыр сұлтандығының вассалына айналады. Кейін олар Қара Жүсіптің басшылығында Жалайырларға қарсы көтеріліс жасап, Тебризді жаулап алады да, хандық тәуелсіздікке ие болады. 1400 жылы Әмір Темір Қара-Қоюнлуларды жеңеді. Қара Жүсіп Мамлюк Сұлтанатынан пана іздеп, Египетке қашып барады да, әскер жинап келіп, 1406 жылы Табризді қайтарып алады.
Қара Жүсіп 1410 жылы тамызда Тебриз маңында Жалайыр әулеті әскерлерін күйрете жеңіп, Әзірбайжанды, Иракты, Арменияны, басып алды. Құрамына Кура өзенінің оңтүстік жағындағы Азербайжан жерлері, Армения, Курдстан және Ирак кіретін Қара-Қоюнлу мемлекеті құрылады.
Қара Жүсіп пен Қара Ескендір Темір әулетіне және Ширваншаһқа қарсы соғыс жүргізеді. Ескендір әкесі өлгеннен кейін қайта бас көтере бастаған Ширванға қарсы үш рет жорыққа шығады, бірақ үшеуі де сәтсіз аяқталады. 1435 жылы темір әулетінен шыққан Шахрух сұлтан Ширваншаһпен бірігіп, Ескендір әскерлерін жеңеді. 1437 жылы таққа отырған Жахан шаһ Ширванмен достық қатынаста болуға ұмтылады. Бірақ 1447 жылы Шахрух дүниеден озғаннан кейін, Ширбан өз тәуелсіздігін жариялады.
Қара Жүсіп қайтыс болған соң ұрпақтарының билікке таласқан ішкі қырқысы мен армян сепаратистері мемлекетті әлсіретеді. Кейін армян көтерілістерінің соққысында ыдырап кетеді.
Діні
thumb|right|200px|Қара-Қоюнлулар мен Ақ-Қоюнлулар қолданған қарулар, Әзірбайжан мұражайы Ираника энциклопедиясындағы R. Quiring-Zoche бойынша: "Ақ-Қоюнлулардың суннизмді ұстанғаны және Қара-Қоюнлулардың Шиизмді ұстанғаны және басқаларының Сефевид ағымын ұстанғаны туралы дерек Сефевид әулеті деректерінде кездеседі және күмәнді болуы мүмкін."
"Жаңа Ислам әулеттерінде" Е. Босворт жазады: "Қара-Қоюнлулардың діни сенімі туралы айтар болсақ, отбасыларының кей мүшелеріне шиизм типті ат қойылған, шииттік аңыздар болғанына қарамастан, Оғыз түріктерінің шиизмді ұстанғаны туралы нақты дәлел жоқ."
Арменияда
thumb|right|200px|Қара Ескендір есімімен басылған ақша Армения 1410 жылы Қара-Коюнлу қарамағына өтті. Осы кезеңді сипаттайтын армян дереккөздері ретінде тарихшы Товма Мецопецидің (Tovma Metsopetsi) жазбаларын және бертінгі бірнеше колофондарды айтуға болады. Товманың айтуынша, Қара-Коюнлу армяндарға ауыр салық салғанымен, басқаруының алғашқы мезгілдерінде салыстырмалы түрде бейбіт болыпты және қалаларды қалпына келтіру жұмыстарын жүргізіпті. Алайда бұл бейбіт кезең Қара Ескендірдің таққа шығуымен шайқалады. Ол армяндарды "талан-таражға салып, қырып-жойып, тұтқынға айналдырыпты". Қара Ескендірдің Теміридтермен соғысуы және соңында жеңіліске ұшырауы Армениядарға ауыр тиеді, өйткені армяндардың жері тартып алынады, кейбіреуі тұтқынға алынып, құлдыққа сатылады, сөйтіп көпшілігі мекенін тастап қаңғырып кетуге мәжбүр болады. Ескендір армяндармен татуласуға тырысып, армян текті отбасыдан шыққан Рустумды (Rustum) өз кеңесшілерінің бірі етіп тағайындайды. thumb|right|300px|Хасан Али Жаһан шахтың ақшасы Теміридтер аймаққа соңғы шабуылын бастаған кезде, олар Ескендірдің інісі Жиханшахты (Jihanshah) ағасына сатқындық жасауға көндіраді. Жиханшах Сюниктегі (Syunik) армяндарға қарсы қудалау саясатын жүргізді және армян қолжазбаларында оның Татев монастырын (Tatev monastery) қиратқаны жазылған. Бірақ ол да армяндармен жақындасуды, феодалдарға жер бөлуді, шіркеулерді қалпына келтіруді және 1441 жылы католиктердің армян апостолдық шіркеуінің орнын Этчмиадзин соборына (Etchmiadzin Cathedral) ауыстыруды мақұлдады. Бірақ Жиханшах армян қалаларына шабуыл жасауын тоқтатпайды, армяндарды ұстап апарып Ақ-Қоюнлулармен сәтсіз соғысына пайдаланады.
Қара-Қоюнлу әміршілерінің кесенесі
Қара-қоюнлу әулеті салған көрнекті ескерткіштердің бірі - Армения астанасы маңындағы Қара-Қоюнлу әміршілерінің кесенесі бүгінге дейін сақталды. Түрікменстан мен Армения екеуі де ортағасырлық бұл сәулет өнерін қалпына келтіруге және сақтауға өз үлестерін қосты.
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:Түркі тарихы Санат:Түркі қағанаты Санат:Таяу Шығыстағы тарихи мемлекеттер Санат:Әзірбайжан тарихы Санат:Ирак тарихы Санат:Мұсылман әулеттері Санат:Түркі мемлекеттері
Порста (Юрманьга тармағы)
Порста (Шастиница) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юрманьга өзенінің оң жағалауынан 1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Көлтоған
Көлтоған бірнеше елді мекеннің атауы:
Балдево (Благоевград облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 200 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2948. Телефон коды — 07523. ЕКАТТЕ коды — 2381.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Прамет
Прамет (Pramet) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Рид-Инн округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 977 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 13.95 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — RI, ресми идентификациялық коды — 4 12 23.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Хёрмандингер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Банцков
Банцков (Banzkow) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Пархим ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2718 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 28,26 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 60 001. Муниципалитеттің басшысы — Зольфайг Лео.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Ара сүті
thumb|250px|Оң жағында - ара тұқымдары, сол жағында - ара сүтіндегі балаңқұрттар. Ара сүті - жұмысшы бал арасының безінен шығатын биогендік қасиеті бар зат. Жұмысшы ара болатын балаңқұрттарды 3 күнге дейін, аталық аралардың құрттарын жетілдіргенше, ал ана арасы - өмір бойы қоректендіреді.
Химиялық құрамы
Ара сүті - ақ түсті, қоюлығы кисель тәрізді қышқыл дәмді сұйықтық. Құрамы күрделі: ақуыздарына ұқсас ақуыздар, пантотен қышқылы т.б.
Ара сүтінде микробтар көбеймейді, себебі құрамында гермицидин бар.
Қолдануы
Ара сүтін құрғатып, одан дәрі дайындайды. Ара сүті жас баланың тәбеті төмендегенде және ересек адам гипотония, себорея (бет терісінің ауруы) ауруларымен ауырғанда, жүйке жүйесі қызметі бұзылғанда қолданылады. Ара сүтін Адиссон ауруымен ауыратын адамға беруге болмайды, сондай-ақ, бұл дәріге ағза сезімтал келіп қабылдамайтын болса, онымен емдеу мөлшерін азайтады не тоқтатады.
Және ара сүтінде силденафилге құрамы ұқсас заттар табылған. Сол себепті ара сүтін еркектердің белсіздігін - ипотенцияны емдеуге қолданады.
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:Омарта шаруашылығы
Белая Уса
Белая Уса — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Хакасия Республикасы, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уса өзенінің оң жағалауынан 88 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 45 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь бастауынан Кондома өзенін қоспағанда, Новокузнецк қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Алтай өлкесі өзендері
У бүркігіш әбжылан
thumb|right|200px| У бүркігіш әбжылан — Африка мен Оңтүстік Азияның саванналары мен орманды алқаптарында өмір сүретін әбжыландар тобы. Бұл әбжыландардың ерекшелігі - олардың қорғану механизмі: 2-3 метр қашықтыққа жауының дәл көзіне бағыттап шаша алады. Олар жауынан қорғану үшін тіпті жауын соқыр ете алады.
Жалпы сипаттамасы
thumb|left|100px|Cол жақта - кәдімгі әбжыланның у тісі, сол жағыда - У бүркігіш әбжыланның у тісі Олар көлемі жағынан ірі және ұзындықтары 3 м дейін жетеді. Олар негізінен әр түрлі улы емес жылан түрлерімен қоректенеді. Және кей–кезде үлкен кесірткелерге де ауыз салады. Әбжыланның уы негізінен – ерекше биологиялық қасиетке ие нәруыздар мен ферменттерден және токсиндік полипептидтерден тұратын күрделі қоспа. Ең токсинді полипептидтер тыныс жолы бұлшықеттері мен қаңқалы сал етуге әкелетін нейтроксин І мен нейтроксин ІІ қослыстары. Көзге түскен у жан төгісіз ауырсыну тудырады. Тіпті көзді уақытша не біржола соқырлыққа әкелуі мүмкін. Ал содан кейін көзге түскен у көз алмасы арқылы қанға түсіп, ағзаға өлім қауіпін тудыруы мүмкін. Әбжылан уын 4-6 рет шаша алды. Шығындалған у қорын қалпына келтіру үшін 1 тәулік қажет
Түрлері
Уошберн университетінің (Washburn University; Казанс, АҚШ) биология факультетінің доценті серпентолог (жыландарды зерттейтін маман) Брюс Янг зерттеу жүргізу үшін бірнеше маңызды – қызыл, қоңыр және қара-ала ірі у шашатын кобра өкілдерін ұстап, зерттеу жүргізген. Зерттеудің бірінші бөлімінде Янг жыландардың қасында тұрып басын жан–жаққа қозғап жыландарды ашуландырды. Янг маңдайына жыландар қозғалысын бақылауға арналған компьютерге қосылған арнайы құрылғы тағып алған еді. Эксперименттің екінші бөлімі у шашқан кездегі жыландардың бұлшықет қозғалысын бақылауға арналды. Бақылау нәтижесінде Янг юасын қозғалтқан кезде жыландарда да зерттеушінің екі көзін бағытқа ала отырып, бастарын қозғалта бастаған. Ал серпентолог қозғалысын тоқтатқанда жыландар сол қалпы өз қозғалыстарын жалғастыра берген. Ғалымның түсіндіруі бойынша бұл баскетболистің допты шығырыққа салуға дайындалып тұрғаны тәрізді, әбжыланның өз уын жауының көзіне дәл бағыттап шашуға дайындаоып тұрғаны. Уын шашардан сәл бұрын әбжылан бас пен мойын бұлшық еттерінің көмегімен басын айналдыра отырып, уын шаша бастайды. У спрей тәрізді шашырап бүркіле бастайды. Удың негізгі басым бөлігі әрине жауының бетіне әсіресе екі көзіне бағытталыа шашылады. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей әбжылан уын шашқанда бұлшықеттерінің қатты серпінді күшпен жұмыс істейтіндігі соншалық бүркілген уын 2 м жоғары бағыттап, жауының көзіне дәл тигізе алады екен. .
Дереккөздер
Санат:Аспидтер
Диодты-транзисторлық логика
Диодты-транзисторлық логика (ДТЛ) (Diode–transistor logic (DTL)) — типтік логикалық элементтерден тұратын, сигналдардың сәйкес түрленуі диодтық жиын немесе транзисторлар көмегімен іске асырылатын сандық интегралдық сызбалар класы. ДТЛ ЭЕМ мен әр түрлі сандық программамен басқарылатын автоматты құрылғыларда логикалық схемаларды құру үшін пайдаланылады. Олардың салыстырмалы жылдамдығы (10-15 не) жоғары және бөгеуілге орнықты; кемшілігі — ыдырау қуаты (1 логикалық элементке 30 мВт-қа дейін) аз.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Әмен Әбжанұлы Қайдаров
Әмен Әбжанұлы Қайдаров (3 маусым, 1923 Қарағанды облысы Нұра ауданы, Жіңішке ауылы - 5 ақпан 2015, Алматы) – қазақстандық тұңғыш телевизия аниматоры, суретші, кинорежиссер, профессор. Қазақ КСРнің Еңбек сіңірген өнер қайраткері (1974), Қазақ КСРнің Мемлекеттік сыйлығының (1980) және «Платинды Тарлан» сыйлығының лауреаты. ҚР жоғарғы мемлекеттік марапаттары «Барыс ордені» және «Парасат ордені» нің иегері. Екінші дүниежүзілік соғысының ардагері. Қазақстанның Мәдениет және Ақпарат саласының Үздігі.
Өмірбаяны
Қазақ жұрты тұңғыш қазақ мультипликаторы, ұлттық анимация өнерінің негізін қалаушы Әмен Қайдаровпен мәңгілікке қоштасты. 92 жасында көз жұмған Қайдаров – қазақ анимация өнерін жарты ғасыр бұрын әлемге танытып, ұлт руханиятында өшпес із қалдырған тұлға.
Қазақ үшін Қайдаровтың өмірі аңыз, өлімі аза. Оның жарты ғасырдан астам арпалысып, аяқтай алмаған күресі, жете алмай кеткен арманы қалды артында.
Ол – ұлттық анимация өнерін «Қарлығаштың құйрығы неге айыр?» (1967); «Құйыршық» (1969); «Жанар» (1972); «Күн сәулесінен пайда болған көжек» (1975); «Ақсақ құлан» (1968); «Қожанасыр – құрылысшы» (1970); «Қырық өтірік» (1978) сияқты мультфильмдер жауһарымен толықтырған тұлғалы режиссер. Оның өмірі тек шығармашылыққа арналмапты. Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан жауынгер майдан даласынан аман оралады. Соғыстан кейін Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсуретшілер училищесін бітіріп (1951 ж), Мәскеудегі мемлекеттік кинематография институтының көркемсурет факультетін (1958-1965) тәмамдап, елге келді. Міне, Әмен Қайдаровтың ұлттық руханият үшін өлшеусіз еңбек етуге кіріскен кезі осы еді.
Жас аниматор үшін алғашқы туындысын жасау оңайға соққан жоқ. Өйткені ол шақта Қазақстанда анимациялық фильм жасауды ешкім де ойға алмаған болатын. Режиссер жоспарда, жобада жоқ алғашқы мультфильмін құпия түрде дайындауға кірісті. Ә.Әбжанұлына сол тұста қазақ киностудия­сын басқарып отырған Камал Смайылов қолдау көрсетіп, қаражат тауып береді. Туынды дайын болғанда Ә.Қайдаровтың құпиясы ашылады. Сынға ілікті. Жігерлі жігіт жасқанған жоқ. Мәскеу кинематографистер одағы қазақ режиссерінің анимациялық фильм жасағандығына, жоспардан тыс жаңа туындының өмірге келгеніне қайран қалысты. Ең бастысы қазақтың халық ертегісі желісімен түсірілген «Қарлығаштың құйрығы неге айыр?» мультфильмі аниматор мамандарды сүйіндіріп, мақұлдауын бірден алады.
Ә.Қайдаров жасаған мультфильм 1968 жылы Ленинград қаласында өткен Бүкілодақтық кинофестивальде, 1975 жылы Нью-Йоркте өткен Халықаралық мультипликациялық фильмдер фестивалінде жүлдегер атанады. Бүгінде жарты ғасырлық тарихы бар анимациялық фильм – бірнеше ұрпақты ізгілік нәрімен сусындатып, ғасырмен, уақытпен бірге жасасып келе жатыр. Әлі де жасай берері анық.
Ә.Қайдаров бастаған қазақ мультипликаторлары қазақтың өнерін дамытумен ғана шектелген жоқ. Олар бауырлас қырғыз, түрікмен және тәжік елдеріндегі тұңғыш мультфильмдерді жасауға ат салысып, шығармашылық қолдау көрсетті. Бұл кезеңді қазақ анимациясының «алтын дәуірі» деп атауға негіз бар. Өйткені Совет өкіметі тұсында қазақ мультипликаторлары түсірген графикалық және қуыршақ фильмдердің саны жүзге жетіп, ғажайып туындылар қатары молайған еді. Мысалға, режиссер-суретшілер Ж.Дәненов пен Ұ.Қыстауовтың “Алпамыс батыр”, “Айдаһар аралы”, Е.Әбдірахмановтың “Тапқыштар”, “Бозторғай”, Б.Омаровтың “Үш шебер”, “Қаңбақшал”,Т.Мұқанованың “Жібек шашақ”, “Қайшы”, Қ.Сейденовтің “Тігінші мен ай”, “Қадырдың бақыты” атты мультфильмдері – қазақ мультипликациясы тарихында жоғары бағаланған шығармаларға айналды. Сондай-ақ қазақ анимациясының дамуына А.Әбілқасымов, А.Тоқшабаев, Ұ.Бекішев және басқа да шеберлер зор үлес қосты.
Алайда тәуелсіз Қазақстанның анимациясы дамып кете алған жоқ. Ә.Қайдаровты өмірінің соңына дейін күреске итермелеген түйткіл осы еді. Өнердің абыз қариясы көз жұмғанымен, көңілі алаң ұрпақ тәрбиесі, экранға телмірген қазақ балаларының келешегі оны соңғы деміне дейін мазалады. Себебі жарты ғасыр бұрын халық ертегісін анимацияға айналдырып, әлемді таңғалдырған режиссер, соңғы кездері әлем елдерінің анимацияға баса назар аударып, арнайы студиялар аша бастағанына қызыға қарап жүрген еді. Мысалы, Ресейде ежелгі «Союзмультфильм» студиясы, Қытайда 20-дан астам жаңа анимациялық орталықтар ашылыпты. Ал көптеген елмен терезесі теңескен, экономикасы дамып арнаға түскен қазақ елінде анимацияға арналған жеке мекеменің болмауы жанашыр мамандарды қынжылтты. Әрине, Әмен ағаның тәлімін алған талай жас режиссер талпынып, ұлттық анимацияны жасауға тырысып бағуда. Бірақ «жаяудың шаңы шықпастың» кебі. Бүгінде жеткіншектер үшін шетелдік «Шрек», «Спандж Боб», «Бетмэн», «Өрмекші адам», «Кунг Фу Панда» анимациялары құныға көретін фильмге айналып үлгерді.
Еңбекқор Әмен аға қазақ анимациясының болашағы жастар екенін әуелден аңғарып, шәкірт тәрбиелеу ісін жолға салды. Өнер академиясы жанынан Өнер факультетін, кейіннен анимация кафедрасын ашуға бастамашы болып, ұстаздық етті. Бүгінде қазақ киноөнерінде Ә.Қайдаровты ұстаз тұтқан режиссерлер легі жемісті еңбек етіп келеді. Бірақ оның қазақ ұлттық анимациялық студиясын ашу арманы орындалмай бақиға аттанды. Ең бастысы Әмен Қайдаровтың қолы жетпеген арманды кезек күттірмейтін мақсатқа айналдырып, орындауымыз керек. Сонда ғана күрескер ұлдың рухы ризалыққа бөленер еді.
Қосымша лауазымдары
ҚР Суретшілер одағының, Кинематографистер одағының, Дизайнерлер одағының, Журналистер одағының мүшесі. Халықаралық мультипликаторшылар ассоциациясының (АСИФА) мүшесі.
Шығармалары
Ол – Қазақстандағы мультипликациондық кино өнерінің іргесін қалаушылардың бірі. 1967 жылы Қайдаровтың салған суреті бойынша халық ертегісі негізінде тұңғыш түрлі түсті “Қарлығаштың құйрығы неге айыр?” атты мультипликациондық фильм жасалды. График, плакатшы, карикатурашы. Суретші-кескіндемеші, кескіндеме кенептерінің, миниатюралардың, көптеген атақты адамдар портреттерінің, пейзаждардың авторы. 40-қа жуық саяси плакаттың авторы (1952-1967). Көптеген мақалалардың авторы.Өзі қойған бірсыпыра фильмдер сценарийінің авторы.
Дереккөздер
Санат:3 маусымда туғандар Санат:5 ақпанда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан суретшілері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Алматы сәндік және қолданбалы өнер колледжі түлектері Санат:Қазақфильм тұлғалары Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясының профессорлары Санат:Тәуелсіз "Тарлан" сыйлығының иегерлері Санат:Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері Санат:Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Гидрогеология және гидрофизика институты
Гидрогеология және гидрофизика институты Уфа Меңдібайұлы Ахмедсафин атындағы — Қазақстан Ғылым Академиясының Геологиялық ғылымдар институтының құрамында 1940 жылы ұйымдастырылған гидрогеология секторы негізінде 1965 жылы құрылған. Ғылыми-зерттеулер жұмыстарының негізгі бағыттары – аймақтық гидрогеология, гидрогеохимия, мелиоративтік гидрогеология, гидрогеодинамика, гидрофизика және су балансы мәселелерін зерттеуге арналған.
Институт ғалымдары Қазақстандағы жер асты суларының қалыптасу заңдылықтарын ашты, артезиан сулары мен грунт суларын халық шаруашылығының әр түрлі салаларында тиімді пайдалану жолдарын дәлелдеді;
Дереккөздер
Санат:Табиғат Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы Санат:Қазақстан табиғаты
Шербур-Октвиль
Шербур-Октвиль (Cherbourg-Octeville) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Манш департаментінде орналасқан. Шербур-Октвиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,26 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 50129, пошта индексі — 50100, 50130.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 39003 адамды құрады. Халық тығыздығы — 2735,13 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Манш департаментінің коммуналары
Горняк (футбол клубы, Арқалық)
Горняк футбол клубы — Арқалық қаласында 1980 жылдары құрылған футбол клубы.
Қысқаша тарихы
1980 жылы Футболдан Қазақ КСР біріншілігіне қатысты да, бірнеше кездесу өткізіп, 14 команданың арасында 13-ші орын алды. Бұдан кейін республикалық деңгейдегі турнирлерге тек тәуелсіздік кезеңінде ғана, 1993 жылы әуесқойлар лигасында (қазіргі бірінші лига) бір жыл ойнады. Бұл жолы он кездесудің бәрінде де ұтылды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан футбол клубтары
Белгі, таңба
Белгі, таңба (Клеймо) — дайындамалардың, тетіктердің немесе бүйымдардың беттеріне сан, әріп, геометриялық фигуралар немесе олардың тіркесі түрінде түсірілетін шартты белгі.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Мецераль
Мецераль (Metzeral) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Кольмар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 30,43 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 68204, пошта индексі — 68380.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1111 адамды құрады. Халық тығыздығы — 36,51 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Френ-сюр-Марн
Френ-сюр-Марн (Fresnes-sur-Marne) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Мо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,46 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77196, пошта индексі — 77410.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Америка бұғылары
Америка бұғылары (Odocoileus) — бұғылар тұқымдасына жататын сүтқоректілер. Дене ұзындығы 110-200 см, салмағы 22-205 кг. Түсі сұрғылт – сарыдан коңыр – жиренге дейін өзгереді. Жазықта, орманда және Американың таулы аймақтарында 6 түрі таралған. Бірден төртке дейін төлдері болады. Үш түршесі ХТҚО Қызыл кітабында.
Сун Цзяо-жень
Саяси өмірі
1904 жылы Хуасинхой революциялық ұйымын құрды, сол жылдың аяғында Жапонияға эмиграцияға кетіп, онда Тунмэнхой ұйымына кірді, оның басшыларының бірі болды. Бұл ұйымдар Орталық Қытайда революция жасау мақсатын алға қойды. Сун Цзяо-жень - гоминдан партиясын құру жөнінде бастама көтерді және оның іс жүзіндегі басшысы болды.
Дереккөздер
Санат:Қытай саясаткерлері Санат:Тарихи тұлғалар Санат:1882 жылы туғандар Санат:1913 жылы қайтыс болғандар
Қайнар (университет)
Қайнар Университеті – жоғары оқу орны. 1991 жылы ашылған. Күндізгі, кешкі және сырттай оқу түрлері бойынша қазақ тілі мен әдебиеті, халықаралық қатынастар, халықаралық экономика, заң, шет тілдері, информатика, педагогика және психология факульттері, бакалавриат, магистратура, аспирантура және колледжі бар. Астана, Ақтөбе, Ақтау, Павлодар, Семей, Тараз және Шымкент қалаларында бөлімшелері жұмыс істейді. Университетте ҚР Ұлттық ғылым академиясының 16 академигі, 18 ғылым докторы, 30 ғылым кандидаты дәріс береді. Шет елдердің 27 жоғары оқу орнымен ынтымақтастық орнатқан.
Шудың нұры
Шудың нұры (Эре-Чуйдыҥ таҥдагы, Чуйские зори) — Ресей, Алтай Республикасының Қосағаш ауданында шығарылатын алтай, қазақ және орыс тілдеріндегі аудандық қоғамдық-саяси газет. Газет ауданда және республикада болып жатқан оқиғаларды баяндайды. Газеттің құрылтайшылары - Қосағаш ауданының әкімшілігі мен аудандық депутаттар кеңесі.
Қайнар (университет)
Дереккөздер
Санат:Алматы жоғарғы оқу орындары
Шудың нұры
Газет аптасына бір рет, 8 беттен шығады (оған қосымша жергілікті атқарушы органдар қаулыларының мәтіндері болады).
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілді газеттер Санат:Орыс тілді газеттер Санат:Алтай тілді газеттер Санат:Алтай Республикасы газеттері Санат:1979 жылы КСРО пайда болды
Мигель Муньос
Мигель Муньос Мосун (Miguel Muñoz Mozún; 19 қаңтар 1922 жыл, Мадрид — 16 шілде 1990 жыл, Мадрид) — испан футболшысы және бапкері. Жартылай қорғаныста және қорғаныста ойнаған.
Карьерасы
Мигель Муньос УЕФА Чемпиондар Кубогын ойыншы ретінде де, бапкер ретінде де ұтып алған тарихтағы тұңғыш спортшы. "Реал Мадрид" сапында ойнап жүріп, 1958 жылы 36 жасында футболшылық карьерасын аяқтады. Оның қоштасу матчына көптеген футбол жұлдыздарымен бірге, футбол падищасы Пеле де келді.
Бапкерлік карьерасын мадридтік клубтың ізбасарлар клубын жаттықтырудан бастап, 1959 жылы команданың өзін баптайды. Өмірінің соңғы жағында Испания құрамасын жаттықтырып, 1984 жылғы Еуропа чемпионатында күміс жүлдеге қол жеткізеді. 1986 жылғы Әлем чемпионатына да қатысып, ширек финалда Бельгиядан пенальтилер сериясы арқылы ғана ұтылып қалады.
1988 жылы Еуропа чемпионатында Испания құрамасы топтық турнирден аса алмай, сәтсіздіктің айыпкері ретінде Муньос бапкерліктен босайды. Арада екі жыл өткен соң даңқты бапкер науқастан қайтыс болады.
Cілтемелер
Санат:Испания футболшылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Сельта ФК ойыншылары Санат:Расинг Сантандер ФК ойыншылары Санат:Испания футбол жаттықтырушылары Санат:Реал Мадрид ФК жаттықтырушылары Санат:Гранада ФК жаттықтырушылары Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары Санат:Лас-Пальмас ФК жаттықтырушылары Санат:Севилья ФК жаттықтырушылары
Гендік инженерия
Гендік инженерия, немесе генетикалық инженерия — генетикалық және биохимиялық әдістердің көмегімен түраралық кедергілері жоқ, тұқым қуалайтын қасиеттері өзгеше, табиғатта кездеспейтін жаңа гендер алу; молекулярлы биологияның бір саласы. Гендік инженерия әр түрлі организмдер геномының бөлігінен рекомбинатты ДНҚ құрастырумен қатар, ол рекомбинатты молекулаларды басқа ағза геномына енгізіп, жұмыс істеуін (экспрессиясын) қамтамасыз етеді. Гендік инженериядағы тұңғыш тәжірибені 1972 ж. американ биохимигі Пол Берг (Нобель сыйлығының лауреаты) іске асырды. Ол маймылдың онноген вирусы SV-40-тың толық геномын, бактериофаг — L геномының бір бөлігін және Е. Colі бактериясының галактоза генін біріктіру арқылы рекомбинантты (гибридті) ДНҚ алды. 1973 — 74 ж. Америка биохимиктері С. Коэн, Г. Бойер, т.б. түрлі ағзалардан бөліп алынған генді бактерия плазмидасының құрамына енгізді. Бұл тәжірибе басқа организмдер гендерінің жаңа ағза ішінде жұмыс істей алатынын дәлелдеді. Жануарлар клеткаларымен жүргізілген тәжірибелерде бір клетканың ядросын екіншісімен алмастыруға, екі немесе бірнеше эмбриондарды қосып біріктіруге, оларды бірнеше бөлікке бөлшектеуге болатыны анықталды. Мысалы, генотиптері әр түрлі тіндердің клеткаларын біріктіру арқылы тышқанның аллофенді особьтары (фенотипі әр түрлі дарабастар) алынды. Гендік инженерия-ның теориялық негізіне генетикалық кодтың әмбебаптылығы жатады. Бір ғана кодтың (триплиттің) әр түрлі ағзадағы белок молекулаларының құрамына енетін амин қышқылдарын бақылай алатындығына байланысты, ДНҚ молекуласының кез келген бөлігін басқа бөтен клеткаға апарып салу, яғни молек. деңгейде будандастырылу теориялық тұрғыдан алғанда мүмкін екені анықталды. Жануарлар, өсімдіктер және микроорганизмдер гендерінің қызметін қолдан басқаруға болатындығы дәлелденді.
Ауыл шаруашылығында өсімдіктің атмосфералық азотты өзіне жинақтап алуы — үлкен мәселе. Осыған байланысты 1970 жылдары азотты фиксациялауға қабілеті жоқ пішен таяқшасына азотты жинақтай алатын, басқа бір бактерияның гені салынып, азотты жинақтау қасиетіне ие болды. Медицина саласында жаңа гендерді енгізу арқылы тұқым қуалайтын ауруларды емдеуге болады. Қазіргі кезде ауру адамдардан зат алмасудың 1000-нан аса әр түрлі тұқым қуалайтын өзгерістері табылған.
Таусенгир
Таусенгир — Башқұртстанның Кармаскалин ауданындағы ауыл, Шаймурат ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 80 адамды құрады. Пошта индексі — 453018, ОКАТО коды — 80235880006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Гендік инженерия
Гендік (генетикалық) инженерия — молекулалық және клеткалық инженерия белгілі бір мақсатпен жасанды айқын қасиеттері бар генетикалық материалдарды алдын ала құрастырып, оларды басқа клеткаға енгізіп, көбейтіп, зат алмасу процесін өзгеше жүргізу. Бұл әдіспен организмдердегі тұқым қуалайтын информацияны көздеген мақсатқа сай өзгертіп, олардың геномдарын белгілеген жоспармен қайта құруға болады.
Таусенгир
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Гендік инженерия
Гендік инженерия ол функциональдық активті генетикалық құрылымдарды рекомбинаттық (ата-ана екі ДНК молекулалары арасынан пайда болған будан) ДНК молекулалары түрінде қолдан құрастыру. Гендік инженерияның мәні жеке гендерді бір организмнен алып, басқа организмге көшіріп орналастыру.
Бұл рестриктаза деген фермент пен лигаза ферментінің ашылуы негізінде мүмкін болды. Рестриктаза ферменті ДНК молекуласын нақты белгіленген жерлерін кесіп алады да, осылай фрагменттерді (рестрикция сайттарын) түзеді. Ал лигаза ферменті гетерогендік ДНК-ның фрагменттерін бүтін тігеді. Құрамында шығу тегі әр түрлі ДНК-лары бар молекуланы рекомбинаттық молекула деп атайды.
Рекомбинаттық ДНК = прокариоттардың және / немесе вирустардың ДНК-ы (вектор) + эукариоттардың ДНК-ы (бөтен ДНК).
Вектордың көмегімен эукариоттардың бөтен ДНК-ы клеткаға еніп, геномға интеграциялана алады. Сонымен, прокариоттар мен вирустардың зерттелетін ДНК молекулалары нақты белгіленген жерден кесіліп, одан кейін бұл жерге эукариоттардың қажетті бөтен гені енгізіледі, осылайша рекомбинаттық (гибридтік) ДНК түзіледі.
Түзілген рекомбинаттық ДНК тірі клеткаға енгізіледі, жаңа геннің экспрессиясы (көріну күші) басталғаннан соң, клетка сол ген белгілеген белокты синтездей бастайды. Сонымен, клеткаға рекомбинаттық ДНК молекуласы түрінде жаңа генетикалық информацияны енгізіп, соңында жаңа белгісі бар организмді алуға болады. Мұндай организмді трансгендік немесе трансформацияланған организм дейді. Осылайша, гендік инженерияның дамуына негіз болған молекулалық биология мен молекулалық генетиканың мынадай жетістіктері бар:
Алғашқы рет рекомбинаттық ДНК 1972 жылы АҚШ-та П.Бергтің лабораториясында жасалды.
Эмбриогенетикалық инженерия
Эбриогенетикалық инженерия - жануарлар геномын, олардың өсіп өнуіне онтогенездің (жеке даму) алғашқы сатыларында белсенді араласу арқылы қайта құру. Геномды қайта құру - клондау арқылы ұрықты (эмбрионды) реконструкциялау, біріктіру немесе олардың ядроларына бөгде ДНҚ-ны енгізу. Бірақ эмбриондық өркендерді, химерлерді (грек."chimaira" - әртүрлі генетикалық тканьдардан тұратын мозаик-организм), немесе трансгендік жануарларды алу, тек қана реконструкцияланған эмбрионды ұқыпты трансплантациялау нәтижесінде ғана мүмкін.
Трансплантация(лат. "transplantare" - көшіріп отырғызу) - жоғарғы өнімді малдардың (донорлар) бір немесе бірнеше эмбрионын алып, өнімі төмен малдарға (рецепиенттерге) салу арқылы жүргізіледі. Трансплантацияны қолдану генетикалық құнды бір аналықтан ондаған есе көп ұрпақ алуға мүмкіндік береді.
Трансплантация технологиясы жануарлар өсіп-өну биологиясының зор табыстарына негізделген, оның ішіне мынадай тәсілдер кіреді:
Гендік инженерияны пайдалану
right|framelessГендік инженерияда гендерді тасымалдау арқылы түраралық кедергілерді жойып, қажетті тұқым қуалайтын белгілерді бір организмнен екіншісіне беру іске асырылады. Инженерия түсінігінің өзі құрастыру деген мағынаны береді. Олай болса, гендік инженерия организмнің жағымды белгілерін сақтай отырып, оған арнайы мақсатта қосымша жаңа қасиет беріп, генотипін қалаған бағытта өзгерту болып табылады. Гендік инженерияны ауыл шаруашылығында, медицинада пайдалану арқылы өсімдіктер, жануарлар мен микроорганизмдердің қажетті гендерінің қызметін басқаруға мүмкіндік туды.
Соңғы жылдары гендік инженерияның көмегімен бактериялық клеткадан вирустық ауруларды емдеуге қолданылатын интерферон және өсу гормоны - соматотропин нәруыздарын алуға қол жетті. Қант диабеті ауруын емдеуге қолданылатын инсулин гормонын алудың арзан жолы табылды. Бұрын инсулин жануарлардың ұйқы безінен өте қымбатқа түсетін жолмен алынатын еді. Қазіргі кезде гендік инженерия әдісімен ішек таяқшасы бактериясынан бөлініп алынатын болды. Файл тақырыбы|right|frameless Жануарлар селекциясында гендік инженерияға байланысты аустралиялық ғалымдар гендер құрамына өсу гормонының генін енгізе отырып, кәдімгі шошқаға қарағанда екі еседей жылдам өсетін шошқаның жаңа қолтұқымын шығарды.
Ағылшын ғалымдары геномына қанның ұюын тездететін ген енгізілген қой алды. Мұндай қойдан бөліп алынған арзанға түсетін препаратты гемофилия ауруын емдеуде қолданады.
Бұршақ тұқымдас өсімдіктердің тамыр жүйесінде ауадағы азотты тұтатын қасиеті бар бүйнек бактериялары селбесіп тіршілік ететіні белгілі. Олар топырақты азотты қосылыстармен байытады. Қазіргі кезде осы бактериялардағы азотты тұтатын генді астық тұқымдастар геномына енгізу жұмыстары жүргізілуде.
Дереккөздер
Санат:Гендік инженерия Санат:Биоинженерия
Лас Вегас (Нью-Мексико)
Лас Вегас (Las Vegas) — Нью-Мексико штатының San Miguel округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 14565 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19.5 км² шамасында. FIPS коды — 35-39940.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Мексико қалалары
NGC 1937
NGC 1937 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1826 жылы 27 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1937 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC112, in LMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Республикалық мемлекеттік академиялық корей музыкалық комедия театры
Республикалық мемлекеттік академиялық корей музыкалық комедия театры – Қазақстандағы әлемдегі алғашқы этникалық және Корей түбегінен тыс жалғыз мемлекеттік корей театры.
Әр жылдардағы қойылымдары
Театр сахнасында ұлттық классика бойынша Ли Ден Ним мен Ен Сен Неннің "Чун Хян деген қыз туралы аңыз" (1935-36), Тен Дон Хектің "Ондал туралы аңызы" (1972) мен Хан Диннің "Янбай туралы аңыз" (1973, 1985), сонымен қатар Н.Островскийдің "Найзағайы" (1950), Ғ.Мүсіреповтің "Қозы Көрпеш-Баян сұлу" (1949, 1975), М.Әуезовтің "Еңлік—Кебек" (1962), т.б. пьесалары да орын алды. Мұнда "Ариран" эстрада ансамблі мен ұлттық бишілер тобы бар. Ұлттық классика бойынша қойылған спектакльдерде корей халқы ән-би жанрының элементтері мол кездеседі.
Театр жетістіктері
Актерлер Ли Дян Сон, Ким Дин, Ли Гир Су, Ли Хэм Дек, Пак Чун Себ, Чой Бон До, В.Е. Ким, Р.И. Ким, режиссерлер мен театр әртістері Ён Сен Нен, Мен Донг Вук, Те Дэн Гу, А.А. Пашков, И.Ким, О.С. Ли және басқалар. «Ариран» және «Самулнори» ансамбльдері ТМД елдеріндегі жалғыз кәсіби корей командасының құрамына кіреді. Олардың жарқын биі мен вокалды-аспаптық өнері Қазақстанның көптеген қалаларында, Орта Азияда, Ресей Федерациясында және Корея Республикасында сәтті ұсынылған. Театр сахнасында 250-ден астам қойылымдар мен концерттік бағдарламалар қойылды. Театр репертуарында ұлттық және қазіргі заманғы корей спектакльдері, сонымен қатар қазақстандық және шетелдік драматургтердің қойылымдары бар.
Театр өнерінің дамуына қосқан үлесі үшін корей театры "Құрмет белгісі" орденіне ие болды. Тетардың бес әртісіне халық әртісі атағы, тоғызына – еңбегі сіңген әртіс атағы, бір әртіске еңбегі сіңген қайраткер, он жеті әртіске Қазақстан Республикасының еңбегі сіңген әртіс атағы, екі әртіске – II дәрежелі «Достық» орденінің кавалері атағы, тағы да бір әртіске «Құрмет» ордені және басқада мемлекеттік сыйлықтар берілді. Театрдың 80 жылдығына (2012 жыл) орай корей драматургы И Гын Самның пьесасы «Көшпелі труппа» бойынша спектакль қоюға Корея Республикасынан әйгілі режиссері Ким Сок Ман шақырылды. Сонымен қатар 2012 жылдың 26–30 қыркүйек аралығында өтекен Корей театры апталығында Сеул қаласының драма театры әртістерінің қойылымын қазақстандық көрермендер тамашалады. Бүгінде корей театры Қазақстан корейлерінің ең басты мәдени ошақтарының бірі болып саналады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан театрлары Санат:Алматы театрлары
Бақажапырақ тұқымдасы
Бақажапырақ тұқымдасы, тартар тұқымдасы (Plantaginaceae) – қос жарнақтыларға жататын бір немесе көп жылдық шөптесін өсімдіктер, кейбіреулері шала бұталар. 3 туысқа жататын 260-қа жуық түрі белгілі. Бақажапырақ тұқымдасы негізінен қоңыржай белдеулерде, ал кейбір түрлері тропикалық аймақтарда кездеседі. Қазақстанда оның 1 ғана бақажапырақ туысы бар. Олар өзен, көл жағаларында, шабындықтарда, шөлді, құмды, далалы жерлерде, жол бойында өседі. Гүлдері ұсақ, масақ тәрізді гүл шоғырына жиналады не шоқпарбас гүл құрап, жапырақ қолтықтарына орналасады. Қос кейде дара жынысты болады. Мамыр — қыркүйек айларында гүлдейді. Жемісі — екі ұялы қорапша. Олардың тұқымы мен жапырақ құрамында гликозид, каротин, С витамині, 4%-тей илік заттар бар. Бақажапырақ тұқымдасы дәрілік өсімдік, шырынын асқазан ауруларын емдеуге пайдаланады, кейбір түрлерінің жапырағы қан тоқтатуға, жараны емдеуге қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Бақажапырақтар
Собрадинью (Баия)
Собрадинью (Баия) (Sobradinho (Bahia)) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Вали-Сан-Франсискану-да-Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жуазейру экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 410 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 322,66 км² шамасында. Халық тығыздығы — 16,2 адам/км².
Санат:Баия елді мекендері
Тамыржусан
Тамыржусан (Artemisia terrae-albae) – астралылар тұқымдасының жусан туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның барлық шөлді және шөлейтті өңірлерінде кездеседі. Құрамында 6-11% шикі протеин, 3,7-9,6% май, 28-45% жасунық, 0,7% эфир майы, 1% сантонин, 10-12% көмірсу бар. 100 кг шөбінде 72-65 азық өлшемі болады. Гектарынан максимум 0,8-4,3 ц құрғақ шөп түседі.
Сипаттамасы
Тамыз және қыркүйек айларында гүлдейді. Биіктігі 20-30 см. Тамыры мүлдем ағаштанып кеткен. Сабағы жылтыр, қоңыр түсті. Жапырағы қауырсын тәрізді тілімденген. Гүлі қос жынысты, ұсақ, сары және күлгін түсті болып келеді. Жемісі дәнек болып табылады. Құнарлы мал азығы.
Электронды қағаз
1997 жылы Массачусетс технологиялық институты ғалымдары бірегей және перспективті көрінген кескінді пішіндеудің технологиясын жасап шығарды.
Іле-шала, сол жылы E-Ink Корпорациясы құрылады, оның міндеті жасап шығарылған технологияны жетілдіру және оны коммерциализациялау (яғни электронды сиялар қағидаларын пайдалана отырып, шығарылған құрылғылардан (дисплейлер) табыс алу). E-Ink Штаб-пәтері Кембриджде, Массачусетс штатында орналасқан.
Сонымен қатар Жапония, Токиода кеңсе ашылды. Қайта құрылған компанияның ресми міндеті, оның өкілдерінің мәлімдемесі бойынша, келесі буын визуалды коммуникация құралдарын жасап шығару болып табылды. «Келесі буынның визуалды коммуникация құралдары» - көп уәделі естіледі. Мұндай амбициялық жоспар қандай технологиялық жетістіктер базасына негізделді?