cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Колчедан
Колчедан, колчедан кентастары (грек. Сhalkedon – Халкедон, Кіші Азиядағы көне грек колониясы) – сульфидтер мен арсенидтер тобындағы темір, мыс, никель және қалайы құрамдас минералдар. Колчедандар бірнеше түрге ажыратылады: магнитті Колчедандар немесе пирротин (Fe1–nS); күкіртті немесе темірлі Колчедандар – пирит (FeS2); мысты Колчедандар немесе халькопирит (CuFeS2); темір-никельді Колчедан немесе пентландит [(Fe, Nі)9S8]; никельді Колчедандар немесе никелин (NіAs); қалайылы Колчедан немесе станнин (Cu2FeSnS4). Темір және мыс құрамды Колчедан жанартаулық базальтты жыныстар кешенінде ірі колчеданды кен орындарын түзеді (Кенді Алтай, Шыңғыстау – Тарбағатай). Мұндай кен орындарындағы кен денелері қабат, линза, шток, желі пішінді болады. Магнитті, никельді және мысты Колчедандар ликвациялық магмалық кен орындарында ірі сульфидті мыс-никельді кен шоғырларын түзеді (Орталық Қазақстандағы Қамқор кені, Жарма–Сауыр кенді белдеміндегі Мақсұт кені, Көкшетаудағы Златогорск кені). Колчедандың барлық түрі де скарндық кен орындарымен байланысты. Мысалы, Саяқ, Солтүстік Балқаш, Ешкіөлмес кендері. Магнитті және темірлі Колчедандан түзілген кен шоғырлары күкірт қышқылын өндірудегі негізгі шикізат көзі ретінде пайдаланылады. Мысты, темір-никельді және никельді Колчедан кентасынан мыс пен никель алынады. Қалайылы Колчедан өте сирек кездеседі және айтарлықтай үлкен кен орындарын түзбейді.
Валерий Юрьевич Бондарь
Халықаралық
2020 жылы 11 қарашада Польшаға қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет ұлттық құрама сапында алаңға шықты.
Хрустал
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Валерий Юрьевич Бондарь
Сілтемелер
Санат:Украина футболшылары Санат:Украина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Шахтер Донецк ФК ойыншылары
Ариран Корей ансамбілінің Концерті
Ариран Корей ансамбілінің Концерті — "Қазақтелефильм" студиясының 3 бөлімді, орыс тілінде, ақ-қара түсті фильм-концерті (1970). .
Сиыр
right|250px|thumb|Асыл тұқымды қара ала сиыр Сиыр, ірі қара немесе мүйізді ірі қара — сүтқоректілер класына жататын аша тұяқты, қуыс мүйізді, күйіс қайыратын жануарлар. Оның жабайы және қолға үйретілетін түрлері бар. Қолға үйретілген сиыр жабайы түрден тараған, ол біздің дәуірімізге дейін мыңдаған жылдар бойы Еуропа, Азия, Африка құрылықтарында кең тараған.
Сиырдың дене бітімі олардың өнімділік бағытына (сүт, ет) байланысты болады. Сүт бағытындағы Сиырдың денесі ұзын, сүйегі салыстырмалы түрде жіңішке, терісі жұқа, жұмсақ, түгі жылтыр, қарыны кең, басы мен мойыны ұзын, құрсағы мен желіні үлкен болады. Ет бағытындағы Сиырдың тұрқы төртпақ әрі кең, омыраулы, аяғы мен мойыны қысқалау, желіні кішілеу, сүтті малға қарағанда бұлшық еттері жақсы жетілген, терісі қалың әрі жұмсақ, тері астындағы май қабаты жақсы дамыған. Сиырдың барлығының да түгінің ұзындығы мен қалыңдығы бірдей, денесін тегіс жабады, тек қарыны, шабы мен желін айналасының түгі жіңішке әрі сирек болады. Мойын астындағы терісі қатпарланған, мүйіздері қуыс әрі қысқа, тұмсығының алдыңғы жағында мұрын айнасы болады. Асқазаны төрт камералы (месқарын, жұмыршақ, қатпаршақ, ұлтабар), соның арқасында олардың көп мөлшерде ірі сабақты шөпті қорытуға мүмкіндігі бар. Жағының жоғарғы жағында күрек тістері болмайды, желіні төрт емшекті.
Сиырды ет және сүт алу мақсатында өсіріледі. Бұлардың өнімі тұқымының ерекшелігіне, азықтандыру және күтіп бағу дәрежесіне байланысты. Сүтті сиыр тұқымының орташа өнімі жылына 3500 — 400 кг, сүтінің майл. 3,6 — 4%. Бір сауын маусымында 20000 кг сүт беретін (голланд тұқымы) сиырлар бар. Ең жоғары тәуліктік сауым мөлшері 82,2 кг (ярослав тұқымы). Сауылым мерзімі 280 — 320 күнге созылады, суалу кезеңі 1,5 — 2 ай. Тез жетілетін тұқымдардың ең мол сүт беретін кезеңі 4-тумасында.
Сиырдың етті тұқымдарының ет өнімділігі жоғары, сүт бағытындағы Сиырларға қарағанда тез семіреді және шығымы жоғары сапалы ет береді. Бордақыланған Сиырлар майды ішкі органдарына, тері астына ғана емес, жұқа қабаттар түрінде ет талшықтарының арасына да (мәрмәр түстес ет) қалыптастырады. Бордақыланған жас малдардың еті өте құнды, дене тіндері және олардың хим. құрамы жасына байланысты өзгеріп отырады. Сойыс шығымы тұқымына байланысты 48 — 70% аралығында.
Сиырдың қыстағы басты азығы пішен, сүрлем және құрама жем, ал жазда жайылым шөбі және қосымша азық (сүрлем, құрама жем).
Сиырдың сүті бағалы тамақ өнімі және тамақ өнеркәсібінің негізгі шикізаты. Сүт және оның өнеркәсіптік қалдықтары а.ш. малдарының төлдерін тамақтандыруда кеңінен пайдаланылады. Ал етінің тамақтық сапасы жоғары, калориясы мол, жеңіл қорытылады және диеталық қасиеті бар. Сойылған Сиырдан алынатын әр түрлі сортты терісінің өнеркәсіптік маңызы зор. Сойылған малдың қалдықтарынан қайта өңдеу арқылы, ет-сүйек, сүйек, қан ұнтақтары, эндокринді препараттар, стеарин, желім, сабын, т.б. алынады. Кейбір тұқымдардың бұқалары мен өгіздерін арба, шана тартуға пайдаланады.
Қазақстанда сүтті тұқымнан симменталь сиыры, алатау сиыры, әулиеата сиыры, қырдың қызыл сиыры, латыштың қызыл-қоңыр сиыры, т.б.; етті тұқымнан қазақтың ақбас сиыры, әулиекөл сиыры, герефорд, қалмақ сиыры, т.б. өсіріледі.
Сиырдың қаңқасы
Сиырдың үстіңгі жақсүйегінде күрек және ит тістер болмайды және маңдай тұсынан екі мүйіз өсіп шығады. Омыртқа жотасы мойын омыртқадан, арқа омыртқадан, бел омыртқадан, сегізкөз және құйрық омыртқаларынан құралады. Қаңқаның алдыңғы бөлігі иық белдеуінен, соңғы бөлігі жамбас белдеуінен тұрады.
Иық белдеуінің құрылысы күрделі емес. Ол қарға сүйегі бітісіп кеткен жауырыннан және бұғанадан құралады. Сиырда бағана сүйектері болмайды.
Сиырда екі алдыңғы және екі артқы аяқтары болады.
Бұзау
thumb|Ақ маңдайлы бұзау
Бұзау - мүйізді ірі қара малдың 6-айға дейінгі төлі. Бұзауды жынысына қарай еркек, ұрғашы, ал енесінен туғандағы санына қарай жалқы, егіз деп бөледі. Бұзау бағып-күту өсу кезеңдеріне, жасына, өнім бағытының ерекшеліктеріне сәйкес өсіріледі.
Алғашқы 15-20-күндігінде бұзау басы шығыны көбінесе іш ауруы мен өкпенің қабынуынан болады. Одан сақтандыру үшін бұзау ауқымы кең, ауасы таза, құрғақ қорада ұстап, дұрыс азықтандырып, мезгілімен серуендетеді.
Дереккөздер
Санат:Қуысмүйізділер
Альпеньес
Альпеньес (Alpeñés) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Большой Теруэль ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 27 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Еңлік — Кебек (пьеса)
Тарихы
Еңлік пен Кебек оқиғасы туралы мәлімет баспасөз бетінде 1892 жылы «Дала уалаяты газетінде» «Қазақтың естерінен кетпей жүрген бір сөз» деген атпен жарияланды.
Кейіннен 1900 жылы тағы да осы газетте «Қазақ турасынан хикая» деген атпен шықты.
Еңлік пен Кебек оқиғасының сюжетіне Шәкәрім ақын поэма арнаған. «Еңлік — Кебек» поэмасы Абайдың көзі тірісінде, оның ақылымен жазылған. Оқиғаны Абай шәкірттеріне айтып беріп, поэма етіп жазуды ұсынады. Шығарманың негізгі арқауы махаббат трагедиясы болғанмен, Шәкәрім замана кейпін нақтылау, оқиғаның ескі күндерде өткенін, ендігі жерде ел арасында мұндай келеңсіз істер болмауға тиісін дәлелдей түсу үшін хикаяның өмірлік фонына айрықша мән беріп, шағын көлемді тарихи ақпар жасайды. Дастанның кіріспесі ел-жұрттың бұл жерге келу тарихына барлау іспетті. Ақын осы тарихи процесс үстіндегі нақты жағдайларды тәптіштеп баяндайды.
М. Әуезов: «Шыңғыстың бұрынғы иесі матай болады. Сол матайды Кеңгірбай тұсында тобықты ру басылары алғаш ірге тепкен жерінен тайдырмақ болады. Бұның арты шабуылға ұласады. «Еңлік — Кебек» оқиғасы дәл осы алғашқы талас-тартыстың кезін көрсетуші еді», — деп түсініктеме береді.
Қысқаша мазмұны
«Еңлік — Кебек» — екі жастың махаббатын жыр ететін шығарма. Еңлік пен Кебек туралы хикаялар оқиға болған 18 ғасырдан бастап ел арасына кең тараған. Алғашқы жазба дерек 1892 жылы «Дала уалаяты» газетінің отыз бірінші және отыз тоғызыншы сандарында жарияланған «Қазақтардың естерінен кетпей жүрген бір сөз» деген мақалада келтіріледі. Бүгінгі күнде жыр түрінде жеткен «Еңлік — Кебек» дастанының екі нұсқасы белгілі. Оның біріншісі — 1912 жылы Семейдегі «Жәрдем» баспасынан жеке кітап болып жарық көрген, Абай ұсынған тақырып бойынша Шәкәрім жазған «Жолсыз жаза яки кез болған іс» деген шығарма да, екіншісі — Мағауия Абайұлы жазған «Еңлік — Кебек» дастаны. Шәкәрім нұсқасы 1988 жылы қайта жарық көрді. Бұл поэма 652 жолдан тұрады. Мұхтар Әуезовтің жеке кітапханасында сақталған Мағауия Абайұлы дастанын 1941 жылы Қайым Мұқаметханов баспаға әзірлеген. Бұл қолжазба тек 1960 жылы баспадан шығарылған «Дастандар» деген жинақта алғаш рет жарияланды. Жазушы Әуезов осы дастанның арқауымен осы аттас трагедия жазды. Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданында дастан кейіпкерлері Еңлік пен Кебекке ескерткіш орнатылған. Құрылысқа жергілікті халық шеберлері өңдеген қызыл, күрең және ақшыл сұр түсті гранит, цемент, құм, алебастр, әк, жоса пайдаланылған. Ескерткіш қойылған тау басындағы ескі зираттың үсті тегістеліп, алаң айналасы жалпақ тақтатастармен көмкеріліп, ал оның үстіне әр жерден орнатылған аласа сынтастар арасына жуан шынжыр арқанды бостау кермелеп қоршау жасалған. Төрткіл алаңның ортасынан 4 қабырғалы күмбез-тұғыр соғылып, оның үстіне орнатқан биікт. 6 метрлік мұнара мен күмбез түйісетін дөдегені керегекөз өрнекпен әшекейлеген. Күмбездің 4 жағында шығыстық мәнермен ойып шығарылған 4 арка бар. Олардың маңдайшасында “Еңлік — Кебек” деген егіз есім әсемдеп жазылған. Ескерткіштен батысқа қарай 8—9 км жерде 1917 жылы 7 маусымда М.Әуезовтің «Еңлік — Кебек» пьесасы осы арада алғаш рет киіз үй сахнасында қойылды” деп жазылған тағы бір ескерткіш бар.[1]
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мұхтар Әуезов шығармалары Санат:Қазақ пьесалары
Френель линзасы
thumb|200px| (1) Френель линзасы (2) [[линза|Әдеттегі линза]] thumb|[[Бағдаршырақтың френель линзасы]] Френель Линзасы — шамшырақтар мен дабыл беруші шамдарда қолданылатын күрделі құралымды линза. Оны француз физигі О.Ж. Френель (1788 — 1827) ұсынған. Ол сфералық немесе басқа да бір беттермен шектелген тұтас әйнектен емес, қимаға арнайы профильді призмалар пішінді қалыңдығы аса үлкен емес, бір-біріне тиістіріле орналасқан жеке сақиналардан тұрады (қ. сурет). Мұндай құралым Френель линзасының қамту бұрышы үлкен болғанның өзінде қалыңдықтың (демек, салмақтың) аз болуын қамтамасыз етеді. Сақиналардың қималары Френель линзасының сфералық аберрациясы шамалы және Френель линзасының фокусына орналасқан S нүктелік көзден келетін жарық сәулелері сақиналарда сынған сынған соң іс жүзінде параллель шоқ болып шығатындай етіліп алынған (сақиналық Френель линзасында). Френель линзасы сақиналық және белдеулік болып келеді. Сақиналық Френель линзасы суретте кескінделген профильді SО оптикалық ось маңайында айналдыру арқылы алынған жүйе болып табылады. Олар жарық ағынын қандай да бір бағытпен бағыттайды. Белдеулік Френель линзасы осы профильді SО-ға перпендикуляр АSА осінің маңайында айналдыру арқылы алады; олар жарықты барлық горизонталь бағыттар бойынша жібереді. Френель линзасының диам. 10 — 20 см-ден бірнеше метрге дейін жетеді.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат:Физика Санат:Линзалар
Теофраст бұйдакендірі
Сипаттамасы
Өсімдіктің биіктігі 25 — 150 см. Сабақтары тік, бұтақтала өседі. Түкті жапырақтары ұзын сағақты келеді, жалпақ, ұзындығы 15 см. Ашық сары түсті гүлдері шашақ гүлшоғырына топталған. Шілде — қыркүйек айларында гүлдеп, тамыз — қазанда жемістенеді. Жемісі — дәнек. Бұйда ежелден мәдени түрде өсіріледі, оның сабағынан қап тоқитын жіп, ал тұқымынан тех. бағалы май алынады.
Дереккөздер
Санат:Құлқайырлар
IC 814
IC 814 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 158051, NPM1G -07.0377.
Сыртқы сілтемелер
IC 814 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Варзоб (футбол клубы)
1996 жылы Тәжікстан ішкі істер министрлігінде істейтін генерал-майор Сухроб Қасымовтың бастауымен құрылды. 1996, 1997 жылдары қалалық турнирлерде ойнады, 1998 жылы клуб елдегі мықты ойыншылардың көбін жинап алды да, Тәжікстан жоғары лигасында ойнап, чемпион атанды. Бұл табысын 1999, 2000 жылдары да қайталады.
Мұнан соң клуб нашарлай бастады да, 2005 жылғы басында чемпионаттан шеттетілді.
Сілтемелер
Санат:Тәжікстан футбол клубтары
Инсулома
Инсулома (insuloma, insula  insulinum - инсулин, - ұйқы безінің аралшық ісігі, инсулома) - Ұйқы безінің альфа немесе бета клеткаларынан өскен, гормональды активті ісік.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Үлкен Ляга
Үлкен Ляга — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Печора өзенінің оң жағалауынан 1390 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 120 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені бастауынан Шердино ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Консейсан-ду-Кастелу
Консейсан-ду-Кастелу (Conceição do Castelo) — Бразилиядағы муниципалитет, Эспириту-Санту штатында орналасқан. Орталық Эспириту-Санту мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Афонсу-Клаудиу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11189 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 364,531 км² шамасында. Халық тығыздығы — 30,7 адам/км².
Тарихы
Қала 1963 жылы құрылған.
Санат:Эспириту-Санту елді мекендері
Базальттық мүйізалдамыш
Базальттық мүйізалдамыш - силикаттар класының амфиболдар тобының минералы. Химиялық формуласы: Са2(№,К) (Мё,Ғе2+) (Ғе3+,А1) [(5і,А1)4Оп]2 (0,0Н,Ғ)2. Түсі — қоңырдан қараға дейін, шлифте қоңыр. Эффузиялық таужыныстарда кездеседі. Басқа амфиболдардан көбірек Ғе203 пен Ті02 мөлшерімен ерекшеленеді.
Дереккөздер
Санат:Геология
Жәркешов Заңғар Асанханұлы
Жәркешов Заңғар Асанханұлы (28.5.1936, Алматы) — халықаралық дәрежедегі спорт шебері (1961), Қазақстанның (1967) және КСРО-ның спортқа еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1971), профессор (1980). 1960 жылы Қазақ тау-кен институтын (қазіргі ҚазҰТУ), 1972 жылы Алматы дене шынықтыру институтын бітірген. 1966 — 1972 жылдары КСРО-ның жоғары топтағы “Буревестник”, кейіннен “Дорожник” командасының аға жаттықтырушысы болды. Жәркешов басшылығымен Қазақстан ерлер командасы КСРО чемпионы (1969), Еуропа чемпиондары Кубогының жеңімпазы (1970) атанды. Жәркешов көптеген ғылыми мақалалардың, оның ішінде волейбол оқулығының авторы.
Сілтеме
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Тұлғалар
Сәулет пен қала құрылысы (Павлодар облысы)
Қалалар мен ауылдар әр кездерде әр түрлі әлеуметтік жағдайларға бой көтерді.
Қалалар мен қала типтес поселкелер қазақтардың ата қонысында (мысалы, Баянауыл сияқты) облыс аумағын орыстар игерген кезеңде салынған бекіністер мен казак станциялары орнасқан жерлерде (Павлодар) құрылды.
Қалаларды, қала типтес поселкелерді, селоларды салғанда жер бедері квартал құрылысты тік тұрышты жобалау жүйесін таңдауға мүмкіндік берді. Желі күшті қатал климат, жаздың ыстық, қыстың аязды болуы орталық елді мекендерді ықтасын жерлерге, орман паналарында орналастыруға мәжбүр етті.
Облыс қалалары мен поселкелері тың және тыңайған жерлерді игеру, ірі өнеркәсіп кәсіпорындарын салу кезеңдерінде қатты өсті.
Облыстың қала жұрты Павлодар, Екібастұз, Ақсу қалаларында шоғырланған.
Қала құрылысы сібір ағаштарынан тұрғызылған оғаш үйлер мен сандаған лабаздар орналасқан көшелердің тік бұрышты тор бойынша жүргізілген. Кірпіштен салынған кейбір тұрғын үйлер, сауда мекемелері, диірмендер осы кезге дейін сақталған.
Бірегей жоба бойынша салынған ғимараттар әлі де аз емес. Көпес Сорокиннің үйінде (1890 жылы төбесіне 9 мұнара орнатылып салынған) қазір өлкетану мұражайының филиалы орналасқан, бұрынғы филармония үйі (акад. Сәтбаев көшесінің бойында) 1915 жылы салынған, сыртқы сауда арналған Русско-Азиат банкі үйінде (1909 жылы салынған) кейінірек медицина мекемелері орналасты. 1913 жылдан бері бұрынғы «Фурор» кинотеатрының ғимаратын әр жылдары қалалық электростанция, мейрамхана, әмбебап дүкені мен асхана, ол қазір «Круиз» жеке меншік кәсіпорны мен кондитер фабрикасы мекендеп келеді. Педагогикалық училище – қазіргі педагогикалық колледж – 1929 жылдан осы кезге дейін 1888 жылы салынған қалалық училищенің үйінде отыр.
1920 жылға дейін Павлодарда азаматтық, көпестік сәулеттегі 50-ден астам кірпіш үй салынды.
Осы типті үйлердің сәулеткерлік кешіміне ағаш ою, әдемілеп қалау және басқа әшекейлер, жайүсті салынымы, жапсаржай түрінде сәулеткерлік декорды енгізу тән.
Бүгінге дейін сақталған сол кезеңнің сәулетінің барынша айқын үлгілеріне мына ғимараттарды жатқызуға болады:
Розеткалы, мұнаралы, суағарлы және ернеулі сібір көпестері құрылысы стилінде сәулеткер-мердігер П. Батовтың жобасы бойынша ХІХ ғасырдың 90-жылдарының соңында салынған көпес Филатовтың үйі;
XX ғасырдың басында базалық саудаға арналған типтік әдіспен салынған сауда қатарлары (торговые ряды).
Чехов атындағы драма театры. Бұрын бұл ғимараттар көпестер Суриков пен ағайынды Баландиндердің дүкендері болған. Үйлер ХІХ ғасырдың 90-жылдарында салынып, тас қақпалармен қосылған (осы күнге дейін сақталған).
Көпес Охапкиннің үйі. Ескі Павлодардың көне ғимараттарының бірі, Ленин көшесінде орналасқан.
Ескі Павлодардың діни ғимараттарының ішінен 1905 жылы салынған мұнаралы жалғыз мұсылман мешіті.
1918 жылғы уақиғалардан кейін Павлодар Семей губерниясының уезд орталығы, уезд таратылған соң біраз уақыт округ пен аудан орталығы болды.
Екінші дүниежүзілік соғыстың қарсаңында әлі де Естай мен акад. Сәтбаев көшелерінің қиылысында тұрған қалалық банк ғимараты (1934) және алғашқы көп қабатты он алты пәтерлі тұрғын үй (1941) салынды.
Соғыстан кейінгі кезеңде Павлодар облысында ірі жол құрылысы құлаш жайды. 1953 жылы Павлодар қаласын елдің ірі экономикалық аудандары – Оралмен, Алтаймен, Сібірмен және Қиыр Шығыспен қысқа темір жол арқылы байланыстыратын Оңтүстік-Сібір магистралінің Целиноград-Павлодар учаскесі пайдалануға берілді. Павлодар жүк тасымалы қарқынды Магнитогорск-Новокузнецк магистралінің ірі транзиттік темір жол станциясына айналды.
1956-58 жылдары темір жол вокзалының маңайы мен Куйбышев (қазіргі Торайғыров) көшесінің бойында жаңа бес қабатты үйлердің құрылысы жүргізілді, Вокзальная көшесі салынды, темір жолшылардың Мәдениет үйі бой көтерді. Орталықта Советтер үйі (қазіргі – облыстық әкімшілік үйі) сәулеткер Г.В. Гальченконың жобасымен салына бастады. Қаланың оңтүстік шығыс бөлігінде, Аллюминийстрой ауданында, барак типті сегіз пәтерлі үйлер, аурухана, магазиндер, байланыс бөлімшесінің ғимараттары, №1 мектеп-интернат кешені салынды.
Осы жылдары акад. Сәтбаев көшесінде «Счастье» мен «Мелодия» магазиндері (сәулеткер В.П. Бабышева) бар ұзыннан созылған тұрғын үй, кутузов көшесінде «Аэрофлот» қалалық агенттігі орналасқан үйлер (сәулеткер В.П. Бабышева), Саяси ағарту үйі (инж. В.В. Штавеман), акад. Сәтбаев-Торайғыров көшелерінің қиылысындағы тоғыз қабатты тұрғын үй (сәлеткерлер Г.В. Гальченко, В.И. Наумова), Облаткомның (қазір Павлодар қалалық әкімшілігінің) әкімшілік үйі (сәулеткерлер Н.Л. Розенберг, З.У. Гальченко, Н.А. Денисова) салынды.
1956-69 жылдары Павлодар қаласы тұрғындарының саны 70 мыңнан (1956) 180 мыңға (1969 жылдың басы) дейін өсті, тұрғын үй қоры бір миллион м2-ге артты. Павлодар қаласының жаңа бас жоспарын 1967 жылы 300 мың тұрғынға есептеп «Ленгипрогор» қалаларды жобалау институты жасап, Қазақ ССР Министрлер Кеңесінің 1.07.1968 жылғы № 390 қаулысымен бекітілді.
Қаланың қоныстандыру аймағын жобалаудың негізіне сол кездегі қала шегінде аз қабатты құрылысты түбірінен реконструкциялау жүргізу есебінен жинақы жоспар идеясы алынды. Павлодар қаласының жаңа бас жоспарын жаңаша жасау қажет.
11.7.1978 ж. Павлодарды дамыту перспективасы қарастырылды.
Қабылданған шешімді дамытуда «Ленгипрогор» институты 1979 жылы қаланың бас жоспарының техникалық-экономикалық негіздемесін жасап, оны бірқатар облыстық, республикалық ұйымдар қарап, мақұлдады.
Павлодар қаласы – типтік жобалардың жетілдірілген сериялары бойынша тұрғын үй салуға алғаш көшкендердің бірі. 111-121 сериялы бұйымдар негізінде үй құрылысына енгізу табысты жүргізілген жұмыстардың бір мысалы болып табылады. Жобалауда үйлердің қабатын, қас-бетін әртүрлі ету, қызмет көрсететін кәсіпорындарды қосақтап-жапсыра салу көзделген. Осы жобаны енгізу құрылыстың кең үйлесімді бейнесіне жетісуге мүмкіндік берді (сәулеткерлер В.И. Иарценюков, В.К. Юровский, инж. Л.П. Заватский, В.Е. Кривоногова, В.П. Пирожков).
1978 жылы Павлодар трактор заводының Мәдениет сарайының (қазіргі қалалық мәдениет үйі) (инж. Ю.С. Южаков, сәулеткер Н.А. Денисова) 1979 жылы Пионерлер сарайының (Оқушылар сарайы) (сәулеткер Г.В. Гальченко, инж. В.Е. Кривоногова, В.П. Карнаухов), Ильич ауаткомының әкімшілік үйі (сәулеткер В.И. Марценюков, инж. Г.Ф. Петрова, Г.Ф. Власенко, сәулеткер Ю.П. Дик) салынды.
1970-90 жылдары «Баянауыл» мен Ш. Айманов атындағы кинотеатрлар, жаңа темір жол вокзалы, Баспочтампт, «Экспресс» тұрмыс қажетін өтеу үйі, Орталық базар, ПКТИАМ ғимараты, әуежай, «Ертіс» пен «Сарыарқа» қонақ үйлері, АТС үйі, жаңа ЦУМ, мемлекеттік университет ғимараты, бірқатар орта мектептер, монтаж және есеп-экономика техникумдарының корпустары, №1 музыка мектебі, Саяси ағарту үйі (қазір облыстық кітапхана), әкімшілік үйі (бұрынғы облыстық, қазір қалалық әкімшілік), алғашқы он екі және он алты қабатты үйлер «Толқын» бассейні, «Главпавлодарстрой» ғимараты және басқалары бой көтерді.
80-90 жылдары Конституция алаңын (сәулеткерлер В.П. Фесенко, В.А. Комаров, Г.В. Гальченко, Н.Л. Розенберг, В.И. Наумова) салу аяқталды. Акад. Сәтбаев көшесінде дәстүрлі қазақ ұлттық сәулет үлгісінде – аркалы жақтаулы терезелі, әшекей торлы, қасбеті терразитті сылақпен сыланған, ұлу тасты блоктармен қаланған ғимараттар (сәулеткер М.З. Қабдуалиев) салынды.
90-жылдары нарықтық жағдайға көшуге байланысты қалада құрылыс ауқымы тарылды.
1998-2002 жылдары Павлодар қаласының соңғы кездегі құрылыс объектілері діни орындар – Благовещенский соборы, рим-католик шіркеуі, корей методистік шіркеуі,. Синагога, мешіт болды. Орталық жағажай және басқалары қаланы сәулетті безендендіруге жаңалық болып қосылды.
Сәулет пен қала құрылысы (Екібастұз қаласы)
Екібастұз қаласы – Павлодар облысының жас қаласы. Көмір өндіруден Қазақстан Республикасында бірінші орында.
Кен орнын игеру және соған байланысты қала салу тек 1948 жылы басталды. Тұрғынының саны 1959 жылға қарай 25,7 мыңға дейін өсіп, 1969 жылдың басында 50 мыңдай адам болды.
Кен орнының маңайында қоныстандырудың екі жолы, біріншісі қаланы жұмысшыларды 30 км. қашықтықтан тасымалдайтындай етіп салу, екінші елді мекендерді топтастыру қарастырылды. Негізге бір қала салу жөнінде қала құрылысы шешімі алынды, кейін құрылысшылар мен көміәршілердің өміріне жағдай тудыруды қамтамасыз еткен дұрыс шешім тәжірибе көрсетті.
Қаланың орнына үйінділер мен разрездердің жел жағынан көмірі жоқ жер таңдалды. Бас жоспарда тұрғын үйлерді солтүстіктен оңтүстікке қарай салу, массивіне таға бенелес гүлзарлардың кең үйлесімді жасыл желегін орнату көзделген.
Шығысында өнеркәсіп аймағы, одан әрі кен орны, солтүстігінде темір магистралі, ал оңтүстігінде ТЭЦ пен басқа кәсіпорындар. Осы бас жоспар бойынша құрылыс бірнеше орында басталды, оларды бір массивке біріктіруге едәуір уақыт кетті. Энергетиктердің мәдениет сарайы (сәулеткер Ж.К. Хайдаров, инж. Е.Д. Сыздықов), стадион (сәулеткер А.А. Никитин, инж. А.П. Вибе), спорт кешені (сәулеткер Ж.К. Хайдаров, инж. Жанабеков) сияқты ғимараттар қаланың көркіне айналды.
Қазір қаланың созылып жатқан шығыс бөлігі, солтүстік вокзал маңы және оңтүстік бөлігі салынып бітті. Кеншілердің мәдениет үйі мен бірқатар қоғамдық және мәдени-тұрмыстық ғимараттары бар солтүстік-шығыс шетінде қалыптасқан орталық келешекте аудандық мәнде қалады да, жаңа қалалық орталық қазіргіден оңтүстік-батысқа қарай Мәдениет паркі бағытында тұрғын үй құрылысы массивінде орналасады. Қалада төрт, бес, тоғыз қабатты тұрғын үйлер бар.
Санитарлық-қорғаныс жасыл жолағы мен қалалық питомник салынған. Қаланың солтүстік-батысындағы Екібастұз су қоймасы ішінара еңбекшілердің демалыс орны ретінде пайдаланылады.
Ковачица (Монтана облысы)
Ковачица (Ковачица) — Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Лом қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 218 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3643. Телефон коды — 09720. ЕКАТТЕ коды — 37544.
Ариран-73
Ариран-73 — "Қазақтелефильм" студиясының 3 бөлімді, орыс тілінде, ақ-қара түсті фильм-концерті (1973). .
Фильм-концертке "Ариран-73" корей ансамблінің әншілері мен бишілері қатысады. Әншілер — Хон Нюр, Тамара Пак, Кома Хигай, бишілер Лидия Ким, Софья Трегубенко, Тамара Ли, Зоя және Рая Тен, Роза Цац және Светлана Тян. Олардың орындауында корей халкының халық және казіргі заманғы әндері мен билері орындалады. Режиссеры Сон-и-Сон, операторы В. Арыстанбеков.
Дерекөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
NGC 4445
NGC 4445 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 24 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4445 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40987, IC 793, UGC 7587, MCG 2.32.72, ZWG 70.104, VCC 1086.
Серрадифалько
Серрадифалько (Serradifalco) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Кальтаниссетта провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6402 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 157 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 41 км² шамасында. Пошта индексі — 93010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Катонқарағай ауданы
Катонқарағай ауданы — Шығыс Қазақстан облысының шығысында орналасқан әкімшілік бөлініс.
Географиялық орны
Аудан батысында Самар, Алтай аудандарымен, оңтүстігінде Күршім ауданымен, солтүстігі мен шығысында Ресей Федерациясымен, оңтүстік-шығысында Қытай Халық Республикасымен шектеседі.
Халқы
Тұрғындары 23 141 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар – 80,23%, орыстар – 18,39%, басқа ұлт өкілдері – 1,37%.
Этимологиясы
Бұл атаудың түптөркіні жайлы жазушы Қ.Ысқақов былай жазады:"Бұл елді мекеннің тарихи аты - "Қатынқарағай". "Қатонқарағай" - кеңес дәуірінде бұрмаланып аталған атау. Ол жерде алқа қотан қарағай болған. Ар жақтан мал әкелгендер сол жерде мал тапсырған. Содан "Қотан", "Қотанқарағай" атанған. Алтай мен екі шекарадағы жер, елді мекен аты. Алтай тауынан Ақбұлақ деген үлкен өзен ағады да, ол екіге бөлініп, "Қотан" және "Бұқтырма" деп аталады. Бұқтырма Бедел, Шыңғыстай елді мекендерінің тұсынан ағады, Қотанқарағайды жанап өтеді". Таулы Алтайдағы биіктігі 4506 м Мұзтау жотасынан басын алатын Қатун өзені Таулы Алтайға құлай ағып, Обь жазығындағы Би өзеніне қосылады. Оған "Қатун" "Чуймен" байланысты ағыны қатты көптеген өзендер келіп құяды. Қатун өзенінің жалпы ұзындығы - 680 км. Осыдан барып, ағыны қатты, тасқынды, адуынды өзенді де "Қатын"("қадын") атағаны байқалады. Алтай тауының терістігінде Қатун (Қадын) өзені ақса, оның бергі бетінде қалың қарағай өскен. Сонда бұл атау "Қатун өзені жағындағы қарағай" деген мәнде қойылғаны байқалады. Таулы Алтай тұрғындары қадын - "патша әйел, ханша, қатын, өзен патшасы" деген мағынаға ие деп түсіндіреді.
Тарихы
Катонқарағай ауданы 1928 жылы 1 тамызда құрылған, бір жылдан кейін 1929 жылы 20 қыркүйекте Шыңғыстау ауданы Катонқарағай ауданының құрамына енді. 1932 жылы Катонқарағай ауданы Шығыс-Қазақстан облысының құрамына кірді. 1935 жылы Катонқарағай және Зырян аудандарының құрамынан Большенарым және Бұхтарма аудандары бөлініп шықты. 1954 жылы аудан көлемі Алтай өлкесі Таулы-Алтай автономдық облысы Усть-Коксинский ауданы «Жоғарыкатон» совхозының қосылуы есебінен кеңейді. 1963 жылғы 1 қаңтарда Катонқарағай ауданы Большенарым ауданымен біріктіріліп, аудан орталығы болып Большенарым ауылы анықталды. 1970 жылы 4 желтоқсанда Катонқарағай ауданы орталығы Катонқарағай ауылы болып қайтадан құрылды. 1997 жылы 23 наурызда Большенарым ауданы жойылып, Катонқарағай ауданының әкімшілік орталығы Большенарым ауылына көшірілді. Аудан облыс аумағының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Аудан солтүстік және солтүстік-шығыста Ресей Федерациясының Алтай Республикасымен, оңтүстік-шығыста Қытай Халық Республикасымен, оңтүстікте Күршім ауданымен, солтүстікте-Зырян ауданымен шекаралас, ал батыста Бұхтарма бөгенінің суымен шектесіп жатыр. Әкімшілік орталығы болып, облыстың орталығы Өскемен қаласынан 263 км қашықтықта орналасқан Большенарым ауылы табылады. Облыс орталығы мен ауданның көлік байланысы Өскемен қ. – Зырян -Большенарым автомобиль жолдарымен жүзеге асады. 2002 ж. 1 қаңтардағы Шығыс-Қазақстан облысының әкімшілік-аумақтық бөлінуіне сәйкес, аудан 54 елді мекеннен, 44226 тұрғыны бар 13 ауылдық округтан тұрады.
Климаты
Катонқарағай ауданы агроклиматтық жағдайы бойынша таулы және қатты-континенттік ауа-райлы альпілік аймақта орналасқан, қатты ұзаққа созылатын қысымен, ыстық және баяу өтетін жазы мен күзі арқылы сипатталады. Аудан аумағы анық төрт климаттық аймаққа бөлінеді: Биік тау аймағы (тундра-шалғынды) Таулы-орманды, артық ылғалды Таулы, ылғалды орманды дала Таулы – далалы.
Биік таулы және таулы-орманды аймақтың ауа-райы өте ылғалды, қоңырсалқын суық,  кей жерлерде өте суық. Аймақтың солтүстік жартысында бір жылда 550-560 мм ылғал түседі. Шілделік ылғалдың ызғары әсіресе анық сезіледі. Желдің орташа айлық жылдамдығы бір жыл ішінде 1,7 м/сек құрайды. Қатты желді күндер саны жылына 7 күнді, ал шаңды боран -10 күнді құрайды. Өсімдік жамылғысы өз таралымында, ауа райы мен жер жамылғысы тәрізді вертикалды аймаққа бағынады. Биік таулы тундралық аймақтарда жасыл қыналар, тал-шілік, бұталар басым. Биік таулы шалғынды аймақ дәнді өсімдіктер, сан алуан шөп түрлерінің басымдығымен ерекшеленеді. Альпі белдеуінде өсетін өсімдіктер жерге жақын, аймақта тақыр жерлер көбірек, ал субальпілік белдеуде өсетін өсімдіктер неғұрлым жиірек және биік болып  өседі. Биік таулы альпі шалғындары Оңтүстік Алтай мен бір бөлігі орталыққа кіретін, атмосферасы ылғалмен жақсы ылғалданатын аймақтарда орналасқан. Таулы-тайга және шалғынды - тайга аймақтары өсімдік жамылғысында қою қылқан жапырақты және ашық қылқан жапырақты тайга  ормандарының басымдығымен ерекшеленеді. Орман арасындағы ашық жерлерде жылы және құрғақ ауа райына өсіп үйренген шөптер және қыналы шөптер, әр түрлі дәнді өсімдіктер, шөптер, бұталар және сирек орман таралған. Таулы тайга ормандарында шөптің орташа биіктігі 120-150 см болса, қалыңдығы 80 100 %  құрайды. Ірі шөптердің үлесі басым болғандықтан, шөптердің азықтық құндылығы төмен, мал жөнді жемейді және улы деуге де болады. Таулы және орманды-шалғын-дала аймағы тайга ормандарынан қырға ауысады. Ол өсімдік жамылғысында ормандар, орман шалғындары, дала шалғындары мен шалғындық-дала бұталық -шөп тоғайлары өседі. Бұл аймақтағы ормандар ұсақ жапырақты, көк теректі және ақ қайыңды болып келеді. Оңтүстікте, батыста, аздап шығыста, әсіресе тік тау баурайларында –шалғындар, шалғынды далалар, тал шілік тоғайлары секілді ашық ландшафтылар салтанат құрған. Орманды далалы және орманды-шалғын-дала (Нарым және Бұхтарма өзендері бассейні) белдеуінің төменгі бөлігінде негізінен қайыңды-бал қарағайлы және бұталы-шөпті ормандар орын алған. Ашық алаңқайларда және орман алаңдарында бұрынғыдай сансыз көп орман бұталары ( кәдімгі мойыл, орта  таволга, тікенді және қылқанды итмұрын, татар бөріжидегі және т.б.) және әр түрлі орманды шалғын шөптері өседі. Аумақтың оңтүстік-шығыс бөлігінде шөпті –бұталы- қарағайлы ормандар таралған, онда қарағайлы орманның бір бөлігі аралас, кей жерлерде тұтас шөпті-бұталы тоғайлар. Таулы және далалы аймақтардың өсімдік жамылғысын дала дәнді өсімдіктері, даланың әр түрлі шөптері құрайды. Большенарымның тау арасындағы алқабында, оның шығыс (жоғары) бөлігінде әр түрлі шөпті- бетегелі, ал батыста (төмен) – бетегелі құрғақ далалар жатыр. Аудан аумағының топырақ жамылғысы әр түрлі және негізінен жердің бет-бедеріне тәуелді. Тау жамылғылары 30 %-ға дейін тамырлы жыныстар арқылы шыққан таулы-тундралы, 50 %-ке дейін альпілік және субальпілік таулы- орманды, 30 %-ға дейін кәдімгі таулы қара топырақты болып келеді. Бұл жамылғылар жоғары таулы рельефі жағдайында 2500-2800 м-ден жоғары биіктікте қалыптасқан. Тау жамылғылары жазғы отардағы жайылым ретінде, мал күтуге қысқа мерзімге пайдаланылады.
Гидрологиясы
Ауданның гидрографикалық желісі сансыз көлдер, өзендер, бұлақтардан тұрады. Аудан аумағының солтүстік шекарасынан ағып өтетін Бұхтарма өзені - ең ірі су ағымы болып табылады. Ауданды шығыстан батысқа қарай қиып өтетін Нарым өзені – екінші ірі су ағымы. Көптеген бұлақтар басын таудан алып, үлкен жылдамдықпен ағысы 1-2 м/сек ағады. Дария тау мінезді. Судың сапасы жақсы, тұрмыста және ауыл шаруашылығында қолдануға жарамды. Жер асты суларының қуаттылығы 60-80 м-ден аспайды. Судың тереңдігі 80 см-ге дейін болады. Жер асты сулары алқаптарда бастау түрінде кездеседі. Тау жағдайында жер асты сулары 30-60 м тереңдікте  жатады. Тау арасындағы ойпаттарда, аңғарларда жер асты сулары 0-6 м тереңдікте кездесіп қалады. Ауыл шаруашылығы мақсатына жерлерді бөлу, бұрынғы ауыл шаруашылық кәсіпорындарының кадастр шекараларында, ауыл шаруашылық өнімдерін өндіруге әсер ететін, табиғат факторлары кешені бойынша аудан аумағын салыстырмалы бағалау негізінде жүргізілді, атап айтқанда: аумақтың аудан және облыс орталығына, өнім сату базарына, жабдықтау қорына, техникалық қызмет көрсету орталығына қатысты орны; ауыл шаруашылық құрылымы; азықтың сапалы болуы, жайылымдардың орнықтылығы; аумақтың бет-бедері.
Аумақтың қолайлылық деңгейіне оңды ықпал ететін факторлар: транспорттық желілермен жақсы қамтамасыз етілу; өнімді сату- базарлары, жабдықтау қорлары, техникалық қызмет көрсету орталықтарының жақындығы.
Кері ықпал ететін факторлар : жердің сату базарларынан, жабдықтау қорларынан алыста орналасуы; аумақтың транспорт желілерімен аз қамтылуы, жолдың нашар жағдайы.
Жайылымдар көбінесе тасты аймақтарда, таудың биік құламасында орналасқан. Жайылымдық жерлердің ортақ ауданы 108,0 мың гек.-16 %, 200-245,6 -ға дейін -36,8 %, 200-313,4 -тен жоғары 47 %-ды құрайды. Аудан аумағының ауданы облыстың ортақ ауданының 4,7 %-ын құрайды. Ауыл шаруашылығында жайылым жерлер 81%, егістік жерлер 11% орын алады. Аудан аумағы 13167 кв. км (1319075 га). Аудан тұрғындарының саны 01.01.05 жылы 41000 адамды құрады, басым бөлігі- қазақтар (87 %), орыстар, татарлар, немістер және басқа ұлт өкілдері. Аудан – ауыл шаруашылықты. Ауданда мың екі жүзден астам шаруашылықпен айналысатын субъектілер бар. Олар егін және мал шаруашылығымен айналысады. Егістік ауданы 60818, 5 га жер, соның ішінде: 23613 га- дәнді дақылдар. Ауыл шаруашылық өнімдерін қайта өндіру 2004 жылы-134 млн 366 мың тенгені құраса, өндірілген ауыл шаруашылық өнімдерінің көлемі- 2 млрд 768, 6 млн. тенгені құрады. Марал және ара шаруашылығы дамуда. Барлық шаруашылық категорияларында мал басы саны өсуде. Аудан аумағында «Большенарымдық лесхоз» Катонқарағайлық ГНПП жұмыс істейді.
Ауданда ауыл шаруашылық өнімдерін қайта өңдейтін: 16- диірмен 21- шағын наубайхана 2- макарон өнімдерін шығаратын желілер 21- бөлшектеуіштер 1- сливочный май өндіретін цех 1- пантокрин цехы 1-КРС соғым цехы
Жұмыс істейді: 198- дүкен 16- қоғамдық тамақтану мекемесі 15-АЗС 13- қызмет көрсету мекемесі
Траванка-ду-Мондегу
Траванка-ду-Мондегу (Travanca do Mondego) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пенакова муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Катонқарағай ауданы
Дереккөздер
Санат:Катонқарағай ауданы
Траванка-ду-Мондегу
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 537 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,23 км² шамасында. Халық тығыздығы — 52,5 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коимбра округінің елді мекендері
Майкл Гэмбон
Сэр Майкл Джон Гэ́мбон (Sir Michael John Gambon 19 қазан 1940 жыл, Дублин, Ирландия) – британдық театр және кино актері.
Нябы-Яха (өзен)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Майкл Гэмбон
Ең үздік актер номинациясы бойынша төрт рет BAFTA телесыйлығына (1987, 2000, 2001, 2002) және басқа киноматография гильдиясының сыйлықтарына ие болған. Британ Ұлттық Театрында жұмыс істеген. Гэмбон «The Singing Detective» телехикаясындағы Филип Марлоудың рөлінен кейін таныла бастаған. Ол Ричард Харристің орнына «Гарри Поттер» фильмінің соңғы алты фильмінде түскен.
Фильмдері
«The Beast must Die» (1974) «Повар, вор, его жена и её любовник» (1989) «Омен» (2006) «Удача» (2011)
Дереккөздер
Санат:Ұлыбритания актерлері
Ащыкөл (Түркістан облысы)
Ащыкөл — Түркістан облысы Келес ауданы, Жамбыл ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 692 адам (364 ер адам және 328 әйел адам) болса, 2009 жылы 891 адамды (471 ер адам және 420 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Келес ауданы елді мекендері
Жәнібек Тархан Қошқарұлы
Жәнібек Тархан Қошқарұлы, Шақшақ Жәнібек (1693 — 1752, Қостанай облысы Жангелдин ауданы Тосын құмы) — батыр.
Өмірбаян
Шақшақ Жәнібек Торғай облысындағы Тосынқұм даласында, Жәнібек (Батыс Қазақстан облысы)нда дүниеге келген. Қазақ шежіресінде оның ат таратылады; Жәнібектің ұлы аталары - бабасы Шақшақ, одан Көшей, Дүзей, Бақай, Томай, Есназар және Ақназар, өз атасы тарайтын ұрпақтар - Қарабас, Қошқар, Аю, Тінет, Еламан және Қалқаман Жәнібек Қошқардың Тінібек пен Тұрлығұлдан кейінгі үшінші, кенже баласы.
Тарихи деректерде және ауызекі әңгімелерде Қошқарұлы Жәнібек деген тіркес сирек айтылады. Ол көпшіліққе Шақшақ Жәнібек деген атпен мөлім. Жәнібек - жеті атасынан батыр болған адам. Түпкі аталары Белтірік пен Шағыр ерлікте жұбын жазбай өткен ерен тұлғалар болтан. Шагырдан туатын Аманжол, Сомжүрек ел намысын бөрінен биік ұстап өткен жандар. Аманжолдың ортаншы ұлы - Шақшақ - әйгілі Есім ханның түсындағы қазақтың бетке ұстар батыры.
- Аманжол, Аманжол! кешкен. оны Шақшақ Жәнібек, азамат ше
Жас жігіттің соңынан бәрі ат қояды. Сол жолы бұлар жау жасагының тас-талқанын шыгарды. Жеңіс қызығы басыла бастаған тұста ғана манаты жас батыр еске түседі. Беймәлім ұранның иесі кім екенін жұрттың білгісі келеді.
Сөйтсе, бұл жігіт кіші Арғыннан тарайтын Ермен әулетінің үшінші ұрпағы - Шақшақ екен. Ал, ол ұран еткен Аманжол - баланың өз әкесі болып шықты. Сол күннен бастап тоқал шешеден тарайтын Арғын рулары үшін Аманжол ұранға айналады. Бұрын олар басқа арғындар секілді Ақжол ата есімін дабыл етіп келген еді.
Алғашкы қадамынан-ақ көзсіз ерлік танытып, жаудың бас батырын найзаға іліктірген Шақшақ Есім ханның ерекше құрметіне бөленеді. Бірте-бірте ол сол дәуірдің бас батырына айналады.
Жәнібектің одан кейінгі атасы - Көшей нар тұлғалы, болмыс-бітімі ерекше болған адам көрінеді. Оның сирек қоздалатыны, томырық мінезі жайлы аңыз көп.
-	Сен Шақшақтың батыр ұлдарының бірінің етегінен ұстамай, мал соңында жүретін нөуетек Көшейге неге қызықтың? - деп кінөлағанда, кыз:
-	Сендер ештеңе анғармайды екенсіңдер ғой. Көшей қой бағып жүргенде, оның үстінен үнемі ақбауыр бұлт ере көшіп жүреді. Аспан мен жерді жалғастырған өңге жанды көрген емеспін, - дейді.
Көшейдің екінші әйелі - қалмақ қызынан туатын балалары Қарабас, Қошқар, Аю - үшеуі де ата жолын қуып, жауынгерлік жорық үстінде шыңдалған. Тағдырдың өзі сыйға тартқан ерлік жолы ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып отырған. Қошқардан туған үш ұл - Тінібек, Тұрлығүл және Жәнібектің алғашкы екеуі талай майданға қатысқан айтулы батыр.
Жәнібек жас кезінде елі өзінің нағашысы ұлы жүз Бектас қарияға келеді. Ол кісі он екі айғыр үйір жылқыдан таңдап жүріп, бөсіре ат мінгізеді. Бесті құрық тимеген асау күреңді мініп, енді Жәнібек қаракерей соқыр»» келеді. Бұл кісі сол кездегі Орта жүздің батагөйі болса керек. Мән-жайды білгеннен кейін 125 жасар қария:
-	Ел бастап жұрт сүйем деген ұл екенсің!
Сөз бастап би болайын деген ұл екенсің!
Алдыңа келсе, әділдігіңді аяма - аймағың кетпес алдыңнан, қол бастап жол алайын деген ұл екенсің.
Жолдастың мыңын алма, бірін ал
- мың кісіге бір кісі олжа салатұғын, олжаңды аямасаң
- жолдасың кетпес жаныңнан.
Жас күніңде қалың бер де қатын ал, жігіттің хан болатын,
Қыздың ханым болатын уақыты сол, - деп батасын беріпті де, Абыз баба сөзінің соңын былайша термелеп:
Келіп түрмын жүз жиырма беске балам,
Қолың жай батама балам Риза бол атаңа балам.
Абыройың таймасын балам,
Басыңа дәулет құс ойнасын балам.
Лұкмандай милы бол балам
Залдан да терең ойлы бол, балам
Сабырлыққа Аюдай бол, балам
Рүстемдей батыр бол, балам
Дәулеттей үлды бол, балам,
Талқадай тілді бол, балам
Мұхаммедтей көзді бол, балам
Әділ, тура сөзді бол, балам
Омардай қара қылды қақ жар, балам,
Ғазрет Ғалидай топ жар, балам.
Ағзамдай дана бол, балам
Ғазалидей аш-арыққа пана бол, балам.
Атымтайдай жомарт бол, балам,
Хосраудай намарт бол балам
Қобыландыдай қайтпас батыр бол, балам.
Тарғындай жараға жатпас бол, балам
Алпамыстай даңқты бол, балам,
Қамбардай халқыңа қамқор бол балам - деп Зал алды жақын:
Тышқан да інінің
Тундушка (Антибес тармағы)
Тундушка — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы 60 өзенінің сол жағалауынан км қашықтықта Антибес орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Жәнібек Тархан Қошқарұлы
Өмірбаян
Аруақтар сақтасын, балам
Ордамыз Түркістан, балам
Мәселің қайтпасын ұрыстан, балам - деп бата беріп қайырыпты.
-	Әй, мен сені осыдан үш жыл бұрын күтіп едім, -деп сұрайды. Жәнібек болтан оқиғаны айтады.
-	Е, онда жөн басқа, - дейді Қара би. - Менде қандай
Бедері жоқ қамқадан,
Берік тоқылған бөз артық.
Бірлігі жок туыстан,
Берік сөйлеген жат артық.
Пайданы алыстан қылғайсың,
-	Оны өзіңіз де сезіп отырған шығарсыз. Маған керегі дейді Қошқарұлы Жәнібек. Сол кезде би қолын жайып: Оны да есіңе алғайсың -	деп батасын беріпті.
"Белгілі батыр, әрі шешен Шақшақ Жәнібек Төле биге сәлем бере келіп:
-	Түзу мылтық, ұшқыр құс, жүйрік ат, мақтаншақ жігіт, ұрыншақ ат жидым. Бозбала болып ерлік қылайын ба, үлгі алып, билік құрайын ба? Елінде кәрің болса - жазулы хатың, жайлаған көліңнің алдында төбе болса
-	ерттеулі атың деуші еді, ақыл сұрай келдім - депті.
Сонда Төле би:
-	Өгізді өрге салма - қанатың талар, наданға көзің салма - ?.
Досыңа өтірік айтпа - сенімің кетер, дұшпанға сырыңды айпта түбіңе жетер.
Қару жисаң - мылтық жый, жаяу жүрсең - таяғың, қарнын ашса - тамағың.
Ит жүгіртіп құс салсаң - әуейі боларсың.
Әйелі көпке қызықпа, тектіні ал.
Мақтаншақ жігіт жисаң - ұятқа қалдырар.
Ұрыншақ ат - жаз жарға жығар, қыс қарға жығар.
Тұмау түбі құрт болар, тұман түбі жұт болар.
Елге бай құт емес, би құт.
Қабырғадан қар жауса - атан менен нарға күш, ел шетіне жау келсе батыр менен биге күш
Өйстіп отырғанша, бір нәрсеге жарап отыр-кәсіп болмай, нәсіп болмас. Менен ақыл сұрасаң, айтарым осы" деген екен.
Ал, Қаз дауысты Қазыбек би Жәнібек батырдың тәкаппарлығына шағынған Әбілмәмбет ханға (кейбір сөзде Барақ сұлтан деп те айтады) былай деген екен:
Түркістанда түмен бал, балам.
Самарқандта савез бал, балам,
Отырарда отыз бал балам
Ең үлкені Арыепця бепбалам,
Ел бастыгы Едіге, бехам.