cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Олимпиада ойындары
Шығу тарихы
thumb|left|200px|Ежелгі Олимпиядағы стадион Олимпиада ойындары ежелгі адамзат баласының өткен тарихының дамуымен байланыстырады. Осы күнге дейін ойынның пайда болу мерзімі нақты айтылмаған. Олимпиада ойындарының пайда болу себебі нақты болмаса да, олимпиада ойындарының пайда болуы жайында эллиндерде бірнеше қызықты аңыздар бар. Алғашқы ойындар Зевс құдайының құрметіне б.з.д. 776 жылдан бастап төрт жылда бір рет Олимпия қаласында өткізілетін. Кейін б.з. 394 жылы Византия императоры Федосий І-нің бұйрығы бойынша тоқтатылды. Бұл ойындарда әскери дайындық, дене шынықтыру өнерін көрсету байқаулары, дәстүрге айналған ақындар мен шешендер айтысы, әр түрлі өнер көрмелері ұйымдастырылған. Олимпиада ойындары кезінде соғыстар тоқтатылып, қасиетті тыныштық орнайтын дәстүр қалыптасқан. Осы кезде бір айдан үш айға дейін бүкіл Эллада жерінде қару жұмсауға, тіпті ойынды тамашалаушыларға қару-жарақпен келуге тыйым салынған. Ол кезде олимпиада ойындары бес күн өткізілген, бағдарламасына жүгіру, күрес, ат жарысы, қоссайыс, бессайыс сияқты спорт түрлері кірген. Жеңімпаздарға зәйтүн ағашының жапырағынан өрілген алқа кигізіліп, құрмет көрсетілген. thumb|right|150px|[[1896 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Алғашқы олимпиада ойындарының қабырға қағазы.]]
Даму барысы
19 ғасырдың орта кезінде Грекияда олимпиада ойындарды қайта жандандыру мақсатында біраз әрекеттер жасалды. Сөйтіп, 1859, 1870, 1875 және 1889 жылдары Афинада грек спортшыларының қатысуымен секіру, жүгіру, диск, найза лақтыру, гимнастика сияқты спорт түрлерінен жарыстар өтті. Олимпиада ойындары бүкіл Грекияны біріктіретін, жалпы ұлттық оқиғаға айналды. Біраз уақыттан кейін гректерге олимпиада ойындардың бірыңғай күнтізбесін бекіту идеясы келді. Алғашында ойын өтуі бір күнге созылса, кейінірек ойынның ұзықтығы бір айға дейін жетті. Ойынды әр төрт жылда астық пен жүзім жинау арасында үнемі өткізіп тұру туралы шешім шығарды. Қоғам қайраткері - Пьер де Кубертеннің олимпиялық ойындар өткізу жөніндегі ұсынысын қабыл алған Францияның оқу ағарту министрі оған дене тәрбиесін дамыту жөніндегі халықаралық конгресс шақыруды табыстады. Содан 1894 жылы маусым айында 12 елдің қатысуымен конгресс өз жұмысын өткізді. Оған қатысушылар Пьер де Кубертэннің баяндамасын талқылап, 1896 жылы 1-олимпиялық ойындарын Афина қаласында өткізу жөнінде шешім қабылдады. Халықаралық олимпиада комитетінің тұңғыш басшысы болып грек Деметриус Викелас сайланды. Сонымен қазіргі заманғы алғашқы олимпиада ойындары 1896 жылы сәуір айының 6 – 15 аралығында Афинада өтіп, оған 13 елден 311 спортшы қатысты.
Олимпиада чемпиондары мен жүлдегерлері
Алғашқы үш орынға орналасқан спортшылар немесе командалар, медальдарға иеленеді. Жеңімпаздар алтын медальға (шынында күмістен жасалып, алтын жалатылған), екінші орынға орналасқандар күміс медальға, ал үшінші орындағылар қола медальға ие болады.
Бүл дәстүр, Лондонда өткен 1908 жылғы жазғы Олимпиада ойындарынан басталады. Афина қаласындағы алғашқы Олимпиада ойындарында тек қана бірінші және екінші орындарға ие болғандар ғана медальдармен марапатталатын, ал 1900 жылы Парижде және 1904 жылы Сент-Луисте медальдардың орнына кубоктар мен басқа сыйлықтар сыйлаған болатын.
Бұл Олимпиада ойындарының алтын медальдарына ең көп ие болған спортшылар тізімі.
Олимпиада нышандары
thumb|right|250px|[[Лозаннадағы Олимпиада мұражайы.]] Олимпиада қозғалысы көптеген нышандарды қолданады, негізінде олардың барлығы барон Пьер де Кубертеннің мұраттары мен ойларынан жаратылған.
Осы нышандардың ішіндгіе ең танымалы, 1920 жылдан бастап әр бір ойында көтерілетін бес сақина суреттелген олимпиада туы шығар. Олимпиада туы, ақ түсті матаның үстінде, бес түрлі-түсті сақина суреттелген ақ түсті мата болып табылады. Әр бір сақина, бес түрлі құрлықты білдіреді: Еуропаны, Азияны, Африканы, Америка мен Океанияны. Барлық сақиналар бір-бірімен байланысқан және Олимпиада ойындары рухының жан-жақтылығын білдіреді.
Бес сақина үшін таңдалған түстер (солдан оңға қарай): көк, сары, қара, жасыл және қызыл. Осы ту таңдалған кезде ақ фонмен қатар, бұл түстер әр бір елдің туында бар еді, сондықтан да бұл сақиналар тек қана құрлықтарды емес, әлемдегі барлық елдерді білдіреді.
Олимпиада ойындарының ресми ұраны "Citius, Altius, Fortius", латын тілінен аударғанда "тезірек, жоғарырақ, күштірек" деген мағынаны білдіреді. Бұл ұран алғашқы рет 1924 жылы Парижде қолданылған болатын, бірақ Кубертеннің айтқан Ең бастысы – жеңіске жету емес, қатысу - деген бейресми ұранға айналған нақыл сөздің маңыздылығы кем емес.
Олимпиада оты, күн сәулелерінен Олимпия қаласында тұтандырылады. Бұл дәстүр алғаш рет 1936 жылғы Берлинде өткен Олимпиада ойындарында пайда болды. Олимпиада оты, эстафета арқылы ойындар өтетін орынға дейін әкелініп, ашылу салтанаты кезінде Олимпиада тостағанында от жандырылады және жабылу салтанатында өшіріледі.
Олимпиада ойындарының өткізілу орындары
Кезекті Олимпиада ойындары өткізілетін қала, ойындарға 7 жыл қалғанда арнайы Халықаралық олимпиада комитетінің (ХОК) сессиясында анықталады. Қала, ресми мәлімдемесін тапсырған бірнеше қала-кандидаттарының ішінен таңдалады. Таңдау кандидат елдерінің өкілдері мен ХОК президенінен басқа барлық ХОК мүшелерімен тура құпиялы жолы арқылы өтеді.
Ереже бойынша, соңғы дауыс беру рәсіміне кандидаттар тізімі арасында бес қаладан артық болмауы тиіс, бұл тізім бір жыл бұрын ХОК мүшелерінің алдын ала дауыс беру нәтижесінде анықталады. Жеңімпаз кандидат дауыстардың жарытысынан артық жинау керек. Егер жеңімпаз алғашқы айналымда анықталмаса, онда екінші және кейінгі айналымдар өткізіледі. Әр бір айналымнан кейін ең аз дауыс жинаған бір кандидаттан күрестен шығып кетіп отырады. Сонда ғана, кандидат елдерінің өкілдері қайтадан дауыс бере алуға құқысына ие болады.
Ең көп Олимпиада ойындарын өткізген ел - АҚШ — 8 рет (4 рет — жазғы және 4 рет — қысқы). Франция 5 рет (2/3), Ұлыбритания 3 рет (3/0), Германия 3 рет (2/1), Жапония, Италия, Канада 3 рет (1/2). Аустралия жазғы ойындарын бір рет өткізген, ал Австрия, Швейцария және Норвегия қысқы ойындарын. Швеция, Бельгия, Нидерланд, Финляндия, КСРО, Мексика, Оңтүстік Корея, Испания және Қытай бір рет жазғы ойындарын өткізген. Югославия (Босния және Герцеговина) бір рет қысқы ойындарын қабылдаған. Барлығы 21 ел. Жазғы ойындары 18 елде, ал қысқы 11 елде өткізілген.
Қалалар арасында Олимпиада ойындарын ең көп қабылдаған қала - Лондон — 3 рет. Лос-Анжелесте, Парижде, Афинада екі реттен жазғы ойындары өткізілген, Санкт-Морицте, Инсбрукте, Лейк-Плэсидте — қысқы. Олимпиада ойындарын өткізген 41 қала (жазғы 22, қысқы 19):
Астында 2020 жылға дейін жазғы және қысқы Олимпиада ойындарының тізімі көрсетілген.
Ескі чике
Ескі чике — Башқұртстанның Шаран ауданындағы ауыл, Мичурин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 244 адамды құрады. Пошта индексі — 452635, ОКАТО коды — 80258830022.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Ворга-Шор (Нерка-Ю тармағы)
Ворга-Шор — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нерка-Ю өзенінің оң жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Қол құрал
thumb|200px|Шеге суырғыш Қол құрал (Ручной инструмент) — қандай да бір энергия көздерін пайдаланбай жұмыс істейтін құрал.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Лоаоз
Қоздырғышы-Loa Loa -үлкендеу нематод. Аналығының өлшемі (50-70)х0,5мм, аталығының өлшемі (30-34)х0,35 мм. Микрофилярий өлшемдері (0,25-0,3)х(0,006-0,008) мм. Ақырғы иесі-адам. Жетілген филярийлер организмде тері асты клетчаткасында паразиттік тіршілік етеді (серозды қабықтарда, коньюктиваларда). Филлярийлер микрофиллерйлерді түзеді, олар түнгі уақытта ішкі ағзалардың тамырларында болып, ал күндіз терінің перифериялық тамырларында болады. Паразиттің аралық иесі жабыспақтар тұқымдасына жатады. Жабыспақтар микрофиляриі инвазионды түрге 7-12 күнде енеді.
Эпидемиология.
Лоаоз-антропонозды трансмиссивті перкутантты биогельминтоз. Трансмиссивті жұғу жолы қан соратын жабыспақтар арқылы жүреді. Лоаозбен барлық адамдар жасы мен жынысына қарамастан ауыра береді, бірақ көбінесе терілері қара адамдар ауырады. Лоаоз көбінесе Батыс және Орталық Африкада, дымқыл тропикалық ормандарда кездеседі.
Клиникасы.
Лоаоздың адамның ағзасына түскеннен кейін типтік түрлерінде жалпы аллергиялық симптомдар: аздаған қызба, есекжем, тері қышуы, парестезия болады. Кей жағдайларда осы кезеңдерде қанда эозинофилия байқалады. 1-3 жылдан кейін лоаозға тән белгілер қалыптасады: “калабарлы ісіну” (ісік) тері асты және көз ішіндегі ересек гельминттердің миграциясы мен гиперэозинофилиясы (60-90%) байқалады. Ең көп кездесетін симптомдар адамның денесімен аяқ-қолдарының әртүрлі жерлерінде тауық жұмыртқасы мен маса шаққандай белгілердің болуы байқалады, мөлшері 10-20 см-ден үлкендеу, бірақ оларда іріңдеу белгілері болмайды, пальпациялағанда ауырсынбайды. Ісік кенеттен пайда болып, көпке дейін кетпейді, бірнеше жеті, тіпті кейде айға дейін созылады. Құрттардың тері астында жылжуы қатты қышу мен күйдіруге, ал қынапқа жетсе қатты шыдатпайтын ауруларға әкеледі. Коньюктиваның астына енген паразитті бір қарағанда байқауға болады, бірден көзге түседі. Ол кезде коньюктиваның ісінуі мен гиперемиясы, кейбір кезде көздің ауырсынуына, қабақтың ісіп кетуіне әкеледі. Бүйректе нефротикалық синдром, менингоэнцефалит синдромы, ауыр ми комасы, орталық қан айналымында микрофилярийлердің капиллярда бітеліп қалуы. Ересек гельминттердің өлімі мен екіншілік инфекцияның түсуі әртүрлі локализациядағы абсцесстерге әкеледі.
Диагностика.
Лоаоздың эндемиялық таралған жерінде клиникалық көріністері табылған адамдарға диагнозды қою өте оңай болады. Бірақ нақтылау үшін қанда микрофилярийлердің болуы, көбінесе күндізгі уақыттарда РСК әдісін және тері астылық аллергиялық сынама жүргізу керек.
Емі.
Жоғары әсерлі ивермектин айына 1 рет 100 мкг/кг. Гельминттердің барлық стадияларында диэтилкарбамазин препараттарын енгізу қажет .Дитразинмен емдеуді өте абайлау керек. Жоғары микрофиляремия кезінде емді кішкентай дозалардан бастап, тек емнің 2-3 күні ғана препарат дозасын 200 мг жеткізіп тәулігіне 2-3 рет. Дитразиннің жалпы дозасы ерлерге 0,4г, әйелдерге 0,3г тәулігіне 14-20 күн аралығында. Лоаоздың спецификалық терапиясында дитразинмен емдеу антибиотиктермен бірге жүргізіледі. Ал ересек лоа мен көз коньюктивасында және тері астында жиналғандарды хирургиялық жолмен алады.
Алдын алу.
Инвазирленген адамдарды табу. Химиопрофилактика және жеке бастың қауіпсіздігі ретінде (спец.тығыз киім, репеллент) жылына 1 рет ивермектин 100 мкг/кг немесе тәулігіне 2 рет дитразин 200 мг, 3 күн қатарынан, 1 рет айына.
Афисль
Афисль (Afiesl) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Рорбах округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 437 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — RO, ресми идентификациялық коды — 4 13 01.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Эрхард Грюнцвайль (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
NGC 3474
NGC 3474 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Психолог
Психолог — психологиялық бiлiммен психологияның төңiрегiдегiн кәсiби қызмет орындайтын ақи көз адам бұл ғылым, психологиялық көмек немесе қолданбалы зерттеулер. Ресей Федерациясындағы психологтерiн қызмет болған ықылас аудару керек, лицензия берiлетiн болып табылмағанында емес, психолог ат - атақтың қорғалған заң. Бiрде немесе басқа үстiрт құқық психологтермен өзiн деп аталсын, бiлiм алған келесi формалар және баспалдақтардың адамдарын алады: Психолог түрлері медициналық психолог Клиникадағы емдеу процесіне қатысушы ретінде маман психологтың пайда болуы соңғы уақытта ғана жүзеге асты. Бүгінде психиатриялық, наркологиялық және т.б. салаларда медициналық психолог мамандары бар.
Санат:Психология
Департамент (әкімшілік-аумақтық бірлік)
Департамент (département, departamento) — бірқатар елдегі 1, 2 немесе 3 деңгейлі әкімшілік-аумақтық бірлік.
Алғашқы рет мемлекетті департаменттерге бөлуді Францияда, Ұлы француздық революция кезінде енгізілді.
Нақты бір әкімшілік-аумақтық бірліктерді (көбінесе бірінші немесе екінші) белгілеу үшін «департамент» терминін қолданатын елдер:
1-ші деңгейлі
2-ші деңгейлі
3-ші деңгейлі
*
Хрестоматия
Хрестоматия - әдеби - көркем немесе ғылыми - кең тараған шығармалардан (немесе олардан үзіндісінен) тұратын, мектептің белгілі бір түрінің оқу пәндерінің мәселесіне пайдаланатын оқу кітабі. Бірінші рет Xрестоматия термині қазіргі дәуірдің IV ғасырында грек грамматигі Элладамен грек жазушыларының шығармаларының таңдамалы жерлерінен тұратын өзінің жинағында қолданылған. Кіші және орта жастағы оқушыларға aрналған хрестоматияларда мәтіндер (үзінділер) сұрақтармен және тапсырмалармен жазылады. Xрестоматия бір тарауына немесе үзінділеріне кішігірім кіріспе мақалалар жазылады. Кейбір пәндер бойынша (мысалы, жаңа тарих) Xрестоматия оқуға арналған кітап ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Есім ханның ескі жолы
"Есім ханның ескі жолы" - дәстүрлі қазақ қоғамындағы заңдардың жиынтығы. Оның негізін Қасым хан салған болатын (1511 - 1523). Заң жинағында Қыпшақ, Шағатай, және басқа ұлыстарда қолданылатын әртүрлі жарғылар енгізілді. Есім хан өзіне дейін көп өзгеріске ұшырай қоймаған Қасымның заңдарын іс жүзінде қолдануды өзі билік жүргізгенде қатаң талап етті. Қасымның заңы Есімнің арқасында сол дәуірдің әскери-саяси және әлеуметтік қажеттіліктеріне, халықтың тұрмысы мен дәстүріне сәйкес жетілдірілді, соның нәтижесінде бұл заң халық арасында кеңінен тарады. Бұл заң ережелері жермен, малмен байланысты материалдық тарап-арыз, қылмыстық іс туралы (ұрлық, кісі өлтіру және т.б.), әйелдердің жағдайы, әскери міндеттілік, дәстүрлі шаралар, кедейлерге көмектесу және т.б. туралы мәселелерді қарады. Халық бұқарасы Қасым хан заңының ережелерін ұстауды қалады. Бұл заң жиынтығы Есім ханның құрметіне "Есім ханның ескі жолы" деп аталды.
Дереккөздер
Санат:Заң Санат:Қазақ хандығының заңдары
Боб Брайан
Роберт Чарльз "Боб" Брайан - американдық кәсіпқой теннисші. Ол және оның егіз бауыры жұптасып ойнаудан әлемдік рейтнигтің бірінші орынын ең ұзақ уақыт ұстап тұрғанымен әйгілі. Олар бұл позицияны 380 апта бойы ешкімге бермеген. Ол 23 рет "Үлкен Дулыға" санатындағы жарыстарды жеңіп алған: оның 17-cі өз ағасымен жұптасып ойнаудан болса, жетеуін аралас ойыннан, яғни, ерлер мен әйелдер бірігіп ойнайтын жұптық бәсекеде жеңіп алған. Ол спорттық мансабын 1998 жылы бастады. Брайан тегін иемденген бұл ағайындылар 2012 жылғы Жазғы Олимпиадада ерлер арасында жұптасып ойнаудан алтын дулығаны ұтқан екінші жұп болып саналады.
Өзге де ақпараттар
Ағайынды Брайандар ұтып алған алғашқы Үлкен дулыға турнирі 2003 жылғы Roland Garros болып саналады. Финалда олар Евгений Кафельников пен Пола Хаархусті жеңді. Американдық ағайындылар АҚШ жалауын 2003 жылдан бері қорғап, осы уақыт аралығында 21 рет жеңіске жетіп, 4 рет қана ұтылған.
Сілтемелер
| Ресми сайт
Агроном
thumb|right|200px| Агроном (гр. "агрос" – егістік; "номос" – заң) – ауыл шаруашылығы өсімдіктерін өсіру саласындағы жан-жақты білімі бар егін шаруашылығы саласындағы маман. Ұзақ уақыт бойы бұл тек қана ауыл шаруашылығына қатысты мамандық болып саналды. Алайды, қазіргі кезде агроном жан-жақты білімге ие, кәсіби дағдыларды жақсы меңгерген маман болуы тиіс. Сонымен қатар, агроном – шаруашылықтың негізгі саласы – егіншіліктің технологиясын және онда қолданылатын техникасын жақсы білетін, сол жердің табиғи-экономикалық жағдайына жетік адам.
Дереккөздер
Санат:Мамандықтар
Дәуіт Стюарт, Стратерн графы
Дәуіт Стюарт (ағыл. David Stewart 1357 — шам. 1386) — 1371 жылдан бастап Стратерн графы, Шотландия ханзадасы, XIV ғасыр шотланд магнаты. Ол король Роберт II-нің екінші некесі Ефимия де Росстен туған үлкен ұлы. Роберт патша 1371 жылы 27 наурызда, тәж кигізу жорасынан кейін келесі күні, Дәуітке Стратерн графы титулын берді.
1371 жылы 19 маусымда Аркарт бародығы граматасын сыйлады. 1375 жылы 21 наурызда Кейтнесстегі Брааль бекінісін алды, сондай-ақ 1375 жыл мен 28 желтоқсан 1377 жыл аралығында «Стратерн мен Кейтнесс палатин графы» деп аталып жұргенде, Кейтнесс графы титулын алды.
Ол қашан қайтыс болғаны анық емес, бірақ 1386 жылы наурызда болуы мүмкін, қалай болғанда да 1389 жылдан кейін емес. Оның әйелі Гленесктен келген сэр Александр Линдсидің қызы, 1-ші Кроуфорд графы, Дәуіт Линдсидің апайы болды. Оларда Ефимия деген қыз туды. Кейін ол графтықты мұрагерлікпен алды.
Әдебиет
Санат:Стюарттар
Алексей Иванович Тевкелев
Алексей Иванович Тевкелев(1674 – 1766) – тілмаш, елші. Христиан дінін қабылдағанға дейінгі аты-жөні – Құтлұғмұхаммед Мамашев.
Тағы қараңыз
Санат:1674 жылы туғандар Санат:1766 жылы қайтыс болғандар Санат:Ресей дипломаттары Санат:Қалалардың іргетасын қалаушылар
676 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:676 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Әлімұлы
Әлімұлы — Алшын тайпасынан тарайтын рулар бірлестігі. Таңбасы – Алшын таңбасының қосарласқан түрі. Ел ішінде «алты ата Әлім» деп аталады. Жаманақ, Қарамашақ, Айнық, Ұланақ, Тегенболат және Тойқожа болып тарайды. Кіші жүз құрамына кіреді..
Әлімұлы – Қазақ халқын құраған тайпалардың бірі. Шежіре бойынша Алшын тайпасынан тарайды, кейде «Қаракесек» деп те аталады.
Әлімұлының алты тармағы болғанына орай ел ішінде «Алты Әлім» деп те атайды. Белгілі ақын Көлдейбекұлы Ерімбет (1850 – 1911) шежіресінде Әлімұлына
Әлімұлының тармағы алтау болғанымен енші алып, ұранға шыққаны – төртеу. Олар:
Әлімұлы бірлестігіне кірген рулардың кейбір бөліктері Каспий теңізінің солтүстік алқабын, Жем, Темір, Сағыз, Ойыл, Қобда, Жайық өзендеріне дейін жайлап, Арал теңізінің атырабын, Мұғалжар тауының бөктерін, Сырдарияның төм. ағысындағы өлкелерді қыстаған. 1730 – 43 жылға дейін Әлімұлы тайпасының білікті адамдары тәуелсіздікті қолдан бермейміз деп Әбілқайыр ханға қарсы болған. Бақтыбай батыр мен Сырлыбай би де көпке дейін келісімін бермей жүрсе де, ел іргесінің сөгілмеуін көздеп халыққа басу айтып, хан ұсынысын қолдауға көндірген. 1815 ж. Қоқан ханы Мұхамед-Рақым Әлімұлы тайпасын қол астына қаратпақ болды. Екінші жағынан Ресей мен Хиуа қысты. Үш жақты езгіге шыдамаған Әлімұлы тәуелсіздік күресін бастады. Бұл Жанқожа батыр бастаған көтеріліске ұласты. Әлімұлы тайпасынан Жалаңтөс баһадүр мен Әйтеке биден бастап алты алашқа белгілі Шекті Мөңке би, Есет, Көтібар, Әулие Құл батыр, Сартай батыр, Жетес би, Ұранға шыққан Бақтыбай, Жылқыаман Отыншыұлы, Құлбарақ, Жанқожа, Ақтан, Алтай, Арал батырлар, қарасақал Ерімбет ақын, Нұртуған жырау, Жетес шешен, Әжібай, Сопақ, Мырзағұл, т.б. билер шыққан.
Дереккөздер
Санат: Тайпалар
Үмбетей Байсейітұлы
Үмбетей Байсейітұлы (1717-1814) - батыр. Орта жүз ішінде арғын тайпасынан шыққан.Үмбетейдің әкесі Бәйсейіт жас кезінде-ақ осы ұлына көп көңіл бөлген. Жастайынан атқа үйретіп, он жасында жарысқа, күреске, көкпарға қатыстырған. Ол ерекше жүректілігімен көзге түскен. Сол уақыттың өзінде көрші тұратын ел бір-біріне шабуыл жасап, тонап, малын айдап кетіп отырған. Бабамыз осындай шайқастарда, ерлігімен көрініп, ел малын талай рет аман сақтап қалып отырған. Сондай шабуылдың бірінде Үмбетей Бабамыз Қалмақтарды да жеңген. Әкесінен үлгі алған, тәрбиесін көрген Үмбетей елінде, көрші халықтардың алдында беделі өсіп, одан тараған ұрпақтар “Үмбетей “ деген ру атанған. Үмбетейдің 7 әйелінен 29 ұлы болған. Олардан тараған ұрпақтар бүгінде «Үмбетей руы» деп аталады. Үмбетей - Ахмет Байтұрсыновтың арғы атасы болып келеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақ батырлары
Санат:Тұлғалар
Қазақ қолжазбалары
"Каспионет" телекомпаниясы, Қазақстан журналистер академиясы құрылды, Еуразия медиа-форумдары, Қазақстан журналистерінің конгрестері, т.б. іс-шаралар өткізілді. Қазақстанның ақпарат құралдары әлемнің түкпір-түкпірінде болып жатқан елеулі оқиғалар туралы толық хабардар етеді. Қазақ жазбалары жеке ғылым саласы ретінде біршама зерттелген. Баспасөздің тарихына, оның жанрлық, стильдік мәселелеріне, қазақ журналистерінің шығармашылық табыстарына арналған іргелі зерттеулер жарық көрді. Қазақ жазбаларының тарихы мен тәжірибесі жеке пән ретінде журналист мамандарын даярлайтын жоғары оқу орындарында оқытылады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Рюденхаузен
Рюденхаузен (Rüdenhausen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Франкония әкімшілік округіне бағынады. Китцинген ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 809 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 6,88 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 6 75 162. Муниципалитеттің басшысы — Герхард Аккерман.
Дереккөздер
Санат:Бавария елді мекендері
Флемингсбург (Кентукки)
Флемингсбург (Flemingsburg) — Кентукки штатының Флеминг (Fleming) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 3010 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.0 км² шамасында. FIPS коды — 21-27856.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Нажель-Сее-Мений
Коммунаның INSEE коды — 27424, пошта индексі — 27190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 328 адамды құрады. Халық тығыздығы — 27,99 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
IC 4093
IC 4093 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 4093 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Атыспен қолдайтын кемелер жасағы
Атыспен қолдайтын кемелер жасағы (Отряд кораблей огневой поддержки) — артиллериялық және ракеталық қару-жарағы басым кемелердің уақытша қалыптасуы. Ол теңіз десантын түсіруді камтамасыз етуге немесе теңіз маңындағы бағытта әрекет жасаушы құрлықтағы әскерлерді қолдауға арналған. Атыспен қолдайтын кемелер жасағының негізгі міндеттері: десант түсірудегі атыс дайындығы және жағаға түсірілген әскерлер әрекетін атыспен қолдау, ал теңізге таяу бағыттағы құрлықтағы әскерлер шабуылын қолдау кезінде жалпы әскер командирінің (қолбасшысының) жоспары бойынша атыс тапсырмаларын орындау. Атыспен қолдайтын кемелер жасағының құрамы десант түсіру ауданының аумағына және карсыластың десантқа қарсы қорғаныс сипатына байланысты. Атыспен қолдайтын кемелер жасағы теңізден өту кезінде десанттың 1-эшелондағы жәрық ретінің құрамында немесе өз бетімен жүреді. Атыспен қолдайтын кемелер жасағы ұрыста десант түсіру үшін белгіленген атыспен маневр жасау ауданында жайылады. Өйткені онда карсыластың десантка карсы қорғаныс объектілеріне каруды тиімді қолдануға жағдай жасалады. Атыспен қолдайтын кемелер жасағының бірнеше десант түсіру өңірлері бар болса, олар жекеленген топтарға бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Бар (Коррез)
Бар (Bar) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Тюль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,82 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19016, пошта индексі — 19800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 322 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,47 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Форпост
Дереккөздер
Санат:Қамалдар
Фернан (Сан-Паулу)
Фернан (Сан-Паулу) (Fernão (São Paulo)) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Марилия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Марилия экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Тарихы
Қала 1999 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Тито Уақапұлы Сыздықов
thumb|Тито Уақапұлы Сыздықов
Тито Уақапұлы Сыздықов
1948 жылы 20 ақпанда Павлодар облысының Кеңес ауылында туған. Қазақ.
Семей мал дәрігерлік институтының мал дәрігерілік факультетін (1971) зоотехник мамандығы бойынша; Алматы Жоғары партия мектебін (1985) экономист мамандығы бойынша; Павлодар университетінің магистратурасын (1999) бітірген, әлеуметтік сала экономикасының магистрі. Экономика ғылымдарының кандидаты (2005). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Экономиканың аграрлық секторындағы елдің жұмыс бастылығы мен шағын кәсіпкерлікті дамытудың тиімділігін көтеру жолдары». «Елдің жұмыс бастылығы мен шағын кәсіпкерлік» (2005) монографиясының, сонымен қатар журналдардағы «Ауыл аймақтары мен АӨК дамыту тиімділігінің өзекті мәселелері», «Саясат» жарияланымдарының және «Казахстанская правда», «Егемен Қазақстан», «Экспресс К», «Звезды Прииртышья» газеттеріндегі кептеген мақалалардың авторы.
Қазақ, орыс және неміс (сөздікпен) тілдерін біледі.
Азаматтық партияның, «АИСТ» фракциясының мүшесі. 1971 жылдан - Павлодар облысы Ертіс аудандық «Беловодский» кеңшарында бас маман. 1977 жылдан - Павлодар облысы «Харьковский» кеңшарында директор. 1980 жылдан - Қазақстан Компартиясы Павлодар облысы Ермак аудандық комитетінің екінші хатшысы. 1985 жылдан - Қазақстан Компартиясы Павлодар облысы Ермак қалалық комитетінің екінші хатшысы. 1988 жылдан - Павлодар облыстық Успенский аудандық Халық депутаттары кеңесінде атқару комитетінің төрағасы. 1989 жылдан - Қазақстан Компартиясы Успенский аудандық комитетінің бірінші хатшысы. 1990 жылдан - Успенский аудандық Халық депутаттары кеңесінің төрағасы. 1992 жылдан - Павлодар облысы Ертіс аудандық әкімшілігінің басшысы. 1995 жылдан -Павлодар облысы Ертіс ауданының әкімі. 1997 жылдан - Павлодар облысы Ақсу қаласының әкімі. 1999 жылдың қазан айынан - ҚР Парламенті Мәжілісі 2-ші шақырылымының депутаты,  Қаржы және бюджет комитетінің мүшесі. 2004 жылдың қазан айынан -  ҚР Парламенті Мәжілісі 3-ші шақырылымының депутаты, Экология мәселелері және табиғат пайдалану комитетінің төрағасы. 2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының «Нұр Отан» ХДП тізімі бойынша депутаты, Аграрлық мәселер комитетінің мүшесі.
ҚазКСР Жоғары Кеңесінің 12-ші шақырылымының депутаты.
Әскери атағы - подполковник.
Діни көзқарасы - дұрыс.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Саяси тұрақты, ұлтаралық келісімді, экономикасы өскен, өркендеген және қазақстандықтардың емір сүру деңгейі жоғары, демократиялы және әлеуметтік дамыған,  құқылы мемлекет».
Хоббиі - аңға шығу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - детективтер, тарихи романдар.
Үйленген. Жұбайы - Сыздықова Хазира Мәлғаждарқызы (1950 жылы туған). Ұлы - Сыздықов Дәулет Титоұлы (1974 жылы туған); қызы - Сыздықова Динара Титоқызы (1976 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары Санат:Тұлғалар
Фонтареш
Фонтареш (Fontarèches) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,42 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30115, пошта индексі — 30580.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 232 адамды құрады. Халық тығыздығы — 17,29 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Клаас-Ян Хюнтелаар
Дирк Клаас-Ян Хюнтелаар (Dirk Klaas-Jan Huntelaar; 1983 жыл 12 тамыз, Вор-Дрэмпт, Гелдерланд) — Нидерландтық футболшы, "Аякс" футбол клубының және Голландия құрама командасының экс-шабуылшысы. 2006-15 жылдары құрама сапында 76 ойын өткізіп, 42 гол соқты.
Клаас өзінің сұр мергендік қасиетімен белгілі. "Аякс" футбол клубының 2006 жылы ең үздік ойыншысы және сол жылдағы Нидерладының жастар құрама командасымен әлем кубогін жеңіп, әлем кубогында ең үздік сұр мерген болды. Хюнтелаар әлемге әйгілі "Реал Мадрид" пен "Милан" сабында ойнаған. 2010 жылы "Шальке 04 " футбол клубымен келісім шартқа қол қойды. 2011-12 жылы Бундеслиганың басты сұр мергені атанды (29 гол)
2014 жылғы әлем кубогінің қола медаль иегері.
Ойын стилі
Хюнтелаар шабуылда өте нәтижелі. Баспен соғуда жақсы және өте күшті алыс соққысын орындай алады. Хюнтелаардың стилін Марко Ван Бастен мен Рууд Ван Нистелроймен салыстырады. Луи Ван Галь айтқандай: Қарсыластың айып алаңында үздік футболшы".
Жеке өмірі
Клаас-Ян Хюнтелаар бүгінде Мэдди Схолдерманмен некеде тұр. 2009 жылы олардың бірінші ұл баласы Себ және 2011 жылы екінші ұл баласы Аксель туылды.
Родина ауылдық округі (Қостанай облысы)
Әкімшілік құрамы
Құрамына Родина, Мирное ауылдары кіреді. Орталығы – Родина ауылы. Округ құрамында болған Айдар ауылы 2014 жылы таратылған соң, Родина ауылдық округі ауылдық әкімдік болып қайта құрылған. 2019 жылы Мирный ауылдық әкімдігімен біріктіріліп, ауылдық округ болып қайта құрылды.
Клаас-Ян Хюнтелаар
Жеке өмірі
Санат:Нидерланд футболшылары Санат:Милан ФК ойыншылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Аякс Амстердам ФК ойыншылары Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары Санат:ПСВ ФК ойыншылары Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Родина ауылдық округі (Қостанай облысы)
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2813 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Арқалық қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Агробиология
Агробиология - өсімдік және мал шаруашылығы жөніндегі білім, биологиялық ғылымның бір саласы.
Агробиология ауыл шаруашылық дақылдарын егу және оларды күту әдістерін, халық шаруашылығына сай малдың, өсімдіктің жаңа түрлері шығаруда биологиялық негізгі заңдарын қолдану мәселелерін зерттейді.
XX ғасырдың  40-50 жылдары Т.Д.Лысенко және оның көзқарасын қуаттаушылар «биология» деген жалпы ұғым орнына «Агробиология» терминін  қолдануға тырысты. Соңғы жылдары ғылыми әдебиетте «Агробиология» термині орнына ауыл шаруашылық биологиясы деген түсінік қолдаылып келеді.
Дереккөздер
Санат:Ауыл шаруашылығы
Матня
Матня (Матню) — Ресейдегі өзен. Иваново облысы, Владимир облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Люлех өзенінің оң жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Клязьма Ковров қаласынан Уводь өзенін қоспағанда сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кәсіподақтардың бүкілодактың спартакиадасы
Кәсіподақтардың бүкілодактың спартакиадасы, алдымен кәсіподақ ұйымдары бар барлық бастауыш дене тәрбиесі ұжымдарында заводтар мен фабрикаларда, кәсіподақтарда, оқу орындарында, мекемелерде кәсіподақ ұйымдарында өткізілді. Бұл жарыстарда барлық ерікті спорт қоғамдарында есепте тұратын спортшылар түгелдей қатысты. Жарыстар 1932 ж. Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) қаласында ұйымдастырылған болатын. Кейін күллі елге тарап әрбір төрт жылда қысқы және жазғы спартакиадалар өтіп тұратын болды. КСРО-ның құлауына байланысты бұл спартакиадаларды өткізу де тоқтатылды.
Мұнайгаздылықты бағалау критерийлері
thumb|400px|Мұнай өндіретің құрал Мұнайгаздылықты бағалау критерийлері -мұнайлы және газды нысандарды олардың болашақ мүмкіндіктері тұрғысынан жіктемелеу шараларының негізі ретінде анықталатын мұнай немесе газ кіріктіру белгілері. Бұл критерийлер есептеліп шығарылған және теориялық заңдылықтар негізінде тандалып алына отырып, мұнай-газ геологиясының салалары тұрғысынан топтастырылады. Осыған орай, тектоникалық (оның ішінде палеотектоникалық, құрылымдық және жаңатектоникалық), палеогеографиялық, литологиялық, геохимиялық және гидрогеологиялық бағалау критерийлерін дербестеуге болады. Тектоникалық критерийлер. Бұл критерийлер өз өңірінде көмірсутектердің және олардың жатындарының жинақталу, жылыстау, шоғырлану және бұзылысқа ұшырау процестері жүзеге асқан мұнайгазды нысандарды жіктемелеу мүмкіндіктерін қамтамасыз етеді. Тектоникалық критерийлер көмірсутектердің болжамдық ресурстарын көлемдік-тектік әдіспен есептеу барысында қолданылатын ең басты критерийлер болып табылады.
Тектоникалық критерийлер құрылымдық, палеотектоникалық және жаңатектоникалық критерийлер болып үш түрге бөлінеді. құрылымдық критерийлер мұнайгазды нысанның бүгінгі құрылымын бағалауға мүмкіндік береді. Бұлардың ішіндегі ең бастылары екі мәселе нысанның тектоникалық типі және нысан ауқымындағы итөгінді тау жынысытардың жалпы көлемі. Мұның алғашқысы әр түрлі тектоникалық процестер нәтижесінің жалпылама қорытындысын айшықтаса, екіншісі нысанның масштабын анықтауға көмектеседі. Аталған екі критерий тұрғысынан жіктемелеу әлемдегі мұнайгазды геологиялық нысандар жайлы барша деректерді сараптау негізінде жүзеге асырылады. Нақтылы аймаққа қатысты мұнайгазды нысандарды жіктемелеу барысында басты критерийлермен қатар қосалқы критерийлер де ескеріледі, олар — нысанға тиесілі тау жынысытардың дислокациялану дәрежесі мен сипаты, көтеріңкі (негізінен көмірсутектерді шоғырлайтын) және түсіңкі (негізінен көмірсутектерді тудыратын) тектоникалық; құрылымдардың ара-қатынасы, ең соңғы ойысу сатысының уақыты мен масштабы, қиманы құрайтын тау жынысы мөлшері мен қалындығы, үйлесімсіздіктердің саны мен типі. Палеотектоникалық критерийлер мұнайгазды нысандарды бүгінгі құрылымды қалыптастырған процестер сипаты тұрғысынан жіктемелеуге мүмкіндік береді. Бұл критерийлер ішіндегі бастылары: 1) қиманы құрайтын, орналасуының ең үлкен тереңдіктері; 2) бұрынғыға икемделген және жаңадан қалыптасқан құрылымдардың бір-бірімен ара-қатынасы. Бұлардың алғашқысы мұнайгазды нысанды көмірсутектерді туындату потенциалы және жатынның қалыптасу уақыты тұрғысынан, ал екіншісі жылыстаудың мүкін болған жолдары және жатындардың қайтадан қалыптасу уақыты түрғысынан жіктемелеуге көмектеседі. Қосалқы критерийлер ретінде ойысу және көтерілу сатыларының ара-қатынасын, үйлесімсіздік горизонттары мен жарылым дислокацияларының көрініс беру уақыты мен ұзақғығын, матматизм процестерінің сипаты мен масштабын, атауға болады. Жаңатектоникалық критерийлер мұнайгазды нысандарды көмірсутектер жатынының сақталу және бұрыннан бар жатындардың қайтадан қалыптасу жағдайлары түрғысынан жіктемелеу мүмкіңдігін қамтамасыз етеді. Ең басты жаңатектоникалық критерийлер - жаңа көтерілімдер амплитудасы және ең соңғы қозғалыстардың қарқындылығы. Жаңа көтерілімдердің нақты амплитудалары жоғары көрсеткіштермен сипатталатын аудандарда көмірсутектер жатынынының сақталу мүмкіндігі нашарлай түседі.
Ең соңғы қозғалыстар қарқындылығының жоғары дәрежесі де жатындардың сақталу жағдайына кері әсерін тигізеді. Солай бола тұрса да, қарқынды түрде көтерілген аймақтарда қойнауқаттық қысым мөлшерінің азаюы жүзеге асады, бұл суда еріген газдардың дербес фаза жағдайына өтуіне, сөйтіп жаңа жатындардың қалыптасуына жағдай жасайды. Мұндай аудандар негізінен газды аудандар санатына қосылады. Қарқынды түрде ойыса төмендеген аудандарда платформаның шөгінді тысы мұнаймен және газбен қанығуы ықтимал, мұның і жатындардың сақталу мүмкіндігін арттырады және көмірсутекгердің қосымша нысандарының қалыптасуын қамтамасыз ете алады. Палеогеографиялық критерийлер мұнайгазды нысандарды шөгінді қималардың қалыптасу жағдайы тұрғысынан жіктемелеуге мүмкіндік береді. Басты критерийлер — шөгінді қимадағы теңіздік және континенттік түзілімдердің ара-қатынасын, сол сияқты нысан аумағындағы жапқыш тау жынысытар мен жинауыш тау жынысытардың фациялық болмысын анықгау шаралары. Бұлардың алғашқысы нысанның туындау потенциалын, ал екіншісі қимадағы көмірсутектерді дербестейтін және өткізізетін денелердің морфологиясы мен сапасын анықтауға мүмкіндік береді.
Биосфераның радиоактивтік ластануы
Биосфераның радиоактивтік ластануы (Радиоактивное загрязнение биосферы) — қоршаған табиғи ортадағы радиоактивтік заттектер құрамының қалыпты деңгейден асып кетуі. Бұл табиғи және антропогеңдік факторлардан болады. Биосфераның радиоактивтік ластануының табиғи факторларына ғарыштық сәулелену, литосфераның радиоактивті элементтері; антропогендік факторларына радиоактивтік кендерді өндеу, радионуклидтерді шаруашылықтың әр түрлі салаларында қолдану, АЭС-тегі және кәсіпорындардағы апаттар, ядролық-техникалық қондырғылар, бейбіт мақсаттағы ядролық жарылыстар, ядролық қаружарақты сынау және т.б. жатады. Мысалы, АЭС-те апат кезінде ортаның радионуклидтермен (стронций-90, цезий-137, церий-141, йод-131, рутений-106, т.б.) ластануы бірден артады.
1940—1980 жылдар аралығында дүние жүзінде ядролық қару 1349 рет сыналып, соның салдарынан қоршаған ортаға радионуклидтердің едәуір мөлшері түсті. Арктиканың Жаңа Жер топаралында 1950 жылдардың соңында атмосферада және су астында 90 ядролық жарылыс болды. Бұл топарал маңында радиоактивтік қалдықтары бар 11 мың контейнер суға батырылды. 1960 жылдардан бастап Каспий маңында бейбіт мақсатта (мұнай өңдіруді арттыру, тұзды күмбездерде жер асты қуысын жасау, т.б.) 50-ге жуық жер асты ядролық жарылысы. болды. Қазіргі кезде АТЭНХА моліметтері бойынша дүние жүзінде 430-ға жуық АЭС бар, олардың электрлік қуаты 320 гВт-ты құрайды (дүние жүзінде өндірілетін электр энергиясының 17%-ы). Жұмыс жасап тұрған реакторлар саны Америкада 110. бұрынғы Кеңестер Одағында — 46, Францияда — 55, Англияда — 39, т.б. Алайда атом энергетикасын дамытуда Франция жетекші орын алады. Бұнда электр энергиясының барлык көлемінің 70%-ын АЭС-тер өндіреді (салыстыру ушін Англияда — 21,7%, Америкада — 19%, бұрынғы Кеңестер Одағында — 12,3%). 1986 жылы Чернобыль АЭС-інде болған апат өзінің жалпы зардабы жағынан адамзат тарихында ең ірі экологиялық апат болды. Атмосфераға шығарылған радиоактивтік заттектердің жалпы қосындысы 77 кг болды (Хиросимада атом бомбасының жарылысы кезінде 740 г. радионуклидтер шығарылған болатын). Шығарылған радиоактивтік заттектердін 70%-ы Беларусь аумағына таралды. Гринпис сарапшыларының бағалауынша, бұл апат салдарынан болған шығарынды мөлшері 140 млн кюри құрайды, ластанған аудан 160 мың км² болды. Радиациядан 9 млн-ға жуық адам зардап шекті. Радионуклидтермен Дунай, Днепр, Днестр, Дон, Еділ өзендерінің алаптары және Киев, Каневск, Каховск су бөгендері ластанды.
Экономикалык шығындар: шаруашылық айналымынан ауыл шаруашылығына пайдаланылатын 144 мың га жер, 492 мың га орман ұзақ мерзімге шығарылды, тұрғындарды көшіруге көп шығын жұмсалды, т.б. Зардап шеккен аудандарда анемия, жүрек-тамыр, өкпе аурулары бірден көбейіп, жұқпаның бұрқ ете түсуі жиілеп, туу көрсеткіштері кұрт төмендеп кетті. Чернобыль радионуклидтерімен Еуропаның барлық аумағы ластанды.
Дереккөздер
Радиоактивті залалдану
Санат:Биосфера Санат:Ластану
Radyoaktif bulut
Саяси глобалистика
Саяси глобалистиканың әдіснамалық негізі - жаһандану үрдісін өркениеттің саяси қорытындысының болуы мүмкін нәтижесі ретінде қарастыратын өркениеттік немесе әлеуметтік-мәдени әдістер.
Глобалистика - жалпы адамзаттық өмірлік мәні бар мәселелері туралы ғылыми ілімдердің пәнаралық жүйесі.
Саяси глобалистиканың міндеті адамзат қарамағындағы болашақ баламасын дайындау және анықтау болып табылады. Өркениеттік тәсіл шеңберінде саяси глобалистика пәні жаһандану үрдісін тарихи динамикада қарастырады. Яғни, түтас өзара байланыстағы әлемнің қалыптасуын өркениеттердің шығармашылық диалогы ретінде қарастыру.
Эллербек
Эллербек (Ellerbek) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Пиннеберг ауданының құрамына енеді.
Саяси глобалистика
Осы мәселені шешу саяси глобалистиканың міндеттер шеңберін анықтайды:
Эллербек
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4204 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 9,11 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 56 013. Муниципалитеттің басшысы — Гюнтер Хильдебранд.
Саяси глобалистика
Дереккөздер
Санат:Саясат
Эллербек
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Саяси глобалистика
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Әлеуметтану Санат:Саясаттану
Монтеренцио
Монтеренцио  (Monterenzio) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Болонья провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5478 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 49 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 105 км² шамасында. Пошта индексі — 40050.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Аррико-Борд
Аррико-Борд (Arricau-Bordes) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,10 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64052, пошта индексі — 64350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 103 адамды құрады. Халық тығыздығы — 12,72 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Материалдық Баланс
Материалдық баланс — белгілі бір түрдегі материалдық ресурстар көлемін және олардың қажеттіліктер мен тұтынушылар бойынша бөлінуін сипаттайтын көрсеткіштер жүйесі. Өзінің мақсаты бойынша өндіріс құрал-жабдығы мен тұтыну заттарының өндірілуін‚ тұтынылуын және қорлануын бейнелейді. Әдетте екі бөліктен тұратын кесте түрінде құралады. Екі бөліктің жиыны тең болуға тиіс. Олардың тең болмауы ресурстардың тапшылығын немесе артылуын көрсетеді. М. б. ағымдағы өндіріс үшін еңбек заттары бойынша (металл‚ мұнай‚ электр энергиясы‚ т.б.)‚ машиналар мен жабдықтар бойынша (автомобильдер‚ тракторлар‚ станоктар‚ т.б.)‚ құрылыс материалдары бойынша (цемент‚ кірпіш‚ шифер‚ т.б.)‚ ауыл шаруашылығы өнімдері бойынша (көкөніс‚ жеміс‚ т.б.) жасалады. Заттай көрсеткіштер түрінде әзірленеді‚ олардың кейбіреулері өндіріс жоспарын ақшалай тұлғаланған күрделі салыммен және қаржыландыру жоспарымен байланыстыру үшін әзірленеді.
Бәсеке
Бәсеке (concurrere) — бір жағынан, іс-қимыл жасайтын салада ұнамды нәтижеге жету үшін жүріп отыратын экономикалық жарыс, шаруашылық жүргізудің қолайлы жағдайына ие болу үшін, пайданы мол алу үшін тауар өндірушілердің бір-бірімен күресі. Екінші жағынан, ол нарық субъектілерінің өнімді өндіру мен оны өткізудегі және капиталды қолдану сферасындағы ара қатынастары. Форма жағынан бәсеке ұйымдастырудың нормалары мен ережелерінің, мемлекеттік және жеке құрылымдардың директивалары мен іс-қимыл әдістерінің жүйесі.
Бәсекені экономикалық процесс ретінде шаруашылық жүргізуші субъектердің белгілі әрекеттерінің жиынтығының түрі деп тануға болады. Осы әрекеттер экономикалық цикл ретінде жинақталады. Осыған бірте-бірте жүріп отыратын төменде аталған ұдайы өндірістік процестер жатады:
Бәсекелік сайыста шаруашылық жүргізуші субъектер өз бәсекелесіне мардымсыз әрекеттер қолданады. Мұндай әрекеттерді «бейниетті бәсеке» деп атауға болады:
Жетілген бәсеке
Еркін бәсеке жеке меншікке және шаруашылықтың оңашалуына негізделеді. Өндірушілер бір-бірімен тек нарық арқылы байланысады.
Жеке фирма өз өнімін өткізуде іс жүзінде нарықтағы айырбас жағдайларына ешқандай әсер ете алмаса, онда осындай болмыс – бәсекелік қабілеттің ең жоғарғы дәрежесі болып табылатын жетілген бәсеке деп аталады.
Крома
Крома — Ресейдегі өзен. Орлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ока өзенінің сол жағалауынан 1428 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 62 км-ді құрайды.
Бәсеке
Жетілген бәсеке
Жетілген бәсеке нарығы төменде аталған шарттардың орындалуын тілейді: әр өндірушілер сататын тауарлар біртекті тауарлар болады;
Крома
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока бастауынан Орёл қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Бәсеке
Жетілген бәсеке
Осындай сату-сатып алу шарттарының орындалуы өндірушілер мен тұтынушылардың өзара қатынастарына еркіндік сипат береді. Жетілген бәсеке баға белгілену механизмнің және тепе-теңдік болмысы арқылы экономикалық жүйенің өзін-өзі реттеуінің қалыптасу шарты болып табылады. Осының нәтижесінде жеке индивидтердің экономикалық жетістікке жетуді көздейтін өзіндік жеке дара қимылдары бүкіл қоғамдық жетістіктерге жол ашады.
Крома
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Бәсеке
Жетілген бәсеке
Нарықтық бәсекенің артықшылықтары мен кемшіліктері бар.
қоршаған ортаны қорғауда негативтік бағытта болады;
Стоевци (Габрово облысы)
Стоевци (Стоевци) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді.
Бәсеке
Жетілген бәсеке
Тұтынушы (сатып алушы) мен өндірушінің (сатушы) әрекеттерін екі заң болжайды:
Стоевци (Габрово облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 99 адамды құрайды.
Бәсеке
Жетілген бәсеке
Баға өскенде сұраныс төмендейді, ұсыныс өседі.
Стоевци (Габрово облысы)
Пошта индексі — 5347. Телефон коды — 06713. ЕКАТТЕ коды — 69287.
Бәсеке
Жетілген бәсеке
Микродәрежеде тепе-теңдік жалпы және жеке тепе-теңдік болып бөлінеді.
Стоевци (Габрово облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Бәсеке
Жетілген бәсеке
Жалпы тепе-теңдік – бұл жиынтық қоғамдық өндіріс (тауарлар мен қызметтердің жиынтық ұсынысы) және тұтынуға тағайындалған ұлттық табыс аралығындағы сәйкестік, яғни, халықтың сатып алу қабілеттігі және тауарлар мен қызметтердің ұсынысының бір-бірімен сәйкестігі.
Жеке тепе-теңдік - жиынтық қоғамдық өндіріс жеке өндірушілермен өндірілетін және халықтың белгілі топтарына сатылатын, жеке тауарлар топтарының жиынтығынан тұрады. Жеке тауарлар топтары бойынша жалпы сәйкестік болса да сұраныс жағынан да, ұсыныс жағынан да ауытқу (сәйкессіздік) болуы мүмкін. Жалпы (жиынтық) сәйкестік шеңберінде тауарлардың бір тобының сатылуының өскені, олардың басқа топтарының сатылуының азайғаны болады. Мысалы, еттің сатылуының азаюын нанның сатылуының көбеюімен жабуға болады.
Жалпы тауарлық сұраныс бірнеше бөлшектерге бөлінеді: қоғамның құрылымына байланысты (жұмысшылар және инженер техникалық жұмыскерлер, жұмыспен қамтамасыз етілген еркектер мен әйелдердің, ересектер мен балалардың, жұмыс істейтіндер мен зейнеткерлердің арақатынастары, т.б.); қоғамдық өндіріске байланысты (тауарлардың әртүрлі тобын өндіру); халықтың әр түрлі тобының ұнатуларына байланысты техника дамуының дәрежесіне және әр түрлі тауарларды өндіру мүмкіндіктеріне байланысты; өндірістік құрал-жабдықтары мен тұтыну заттарына сұраныс дәрежесіне байланысты.
Икемділік сұраныс пен бағаның, ұсыныс пен бағаның, бағалар мен жалақының ара тәуелдігін көрсетеді. Ол бағаның өзгеруіне байланысты, сұраныс пен ұсыныстың өзгеру деңгейінің шапшаңдығын сипаттайды. Сұраныстың проценттік өзгерісінің, бағаның проценттік өзгерісіне еселік қатынасы, бағаға байланысты сұраныстың икемділігі немесе икемділіктің коэффициенті болып табылады.
Ed = %Q /  %P