cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Молотов-Риббентроп пакты
Алман-кеңестік келіссөздері
Ұлыбритания мен Франциямен келіссөздермен бір уақытта совет үкіметі Герман империясымен де келіссөздер жүргізіп жатқан болатын. Герман-совет келіссөздерінің барысы әлдеқайда табысты әрі жылдам болды. 1939 жылдың маусым айының орта шенінде Берлиндегі совет елшілігінің кеңесшісі Георгий Астахов болгар елшісі Парван Драгоновпен әңгімесінде былай деп жариялаған болатын: Германия Драгоновтың бұл мәліметін аяқсыз қалдырмады. Шілденің 26-нда елшілік кеңесшісі Карл Шнурре кеңестік елшілік кеңесшісі Астаховқа немістердің қандай кепілдік болса да беруге дайын екенін жеткізді. Түрлі мәселелер туралы талқылаулардан кейін тамыздың 17-нде елші Шуленбург сыртқы істер министрі Молотовқа өздерінің шабуыл жасаспау туралы келісімге қол қоюға дайын екендіктерін және мүдделер аймақтарын бөлісу туралы протокол оған құпия қосымша ретінде жасалуға тиіс екенін ұсынатын нота алып келді. Тамыздың 19-да бірнеше айдан бері Берлинде өткізіліп келе жатқан герман-совет экономикалық келіссөздері келісім жасасумен аяқталды. Ол келісімдер бойынша, Германия Кеңес Одағына 7 жылға 200 миллион рейхсмарка несие беріп, оның есесіне Кеңес Одағы Германияға екі жылдың ішінде 180 миллион рейхсмаркаға шикізат сататын болды. Дәл сол күні Молотов Берлинге совет үкіметінің сыртқы істер министрі Риббентропты тамыздың 26-ы мен 27-де шабуыл жасаспау туралы келісімді рәсімдеу үшін қабылдауға дайын екендігі туралы құлаққағыс жасады. Тамыздың 21-нде Шуленбург Молотовқа Гитлердің Сталинге жіберген жеке жолдауын табыстады. Ол жолдауда Гитлер Риббентроптың келесі екі күннің ішінде келісімнің соңғы мәселелерін шешіп, оны рәсімдеу үшін Мәскеуге келе алатынын хабарлады. Бұған Сталин Риббентроптың келуін тамыздың 23-не белгіледі. Осылайша Герман-совет өзара шабуыл жасаспау туралы келісіміне 1939 жылғы тамыздың 23-нде Риббентроп пен Молотов тарапынан Мәскеуде қол қойылды.
Келісімнің мазмұны
thumb|Польшаны бірлесіп басып алған екі әскердің өкілдерінің кездесуі. 1939 жыл Келісім бойынша, келісуші жақтар бір-біріне шабуыл жасамауға ғана емес, үшінші бір жақпен соғыс басталғанда бейтараптық ұстануға тиіс болды.
Құпия қосымша протоколда Шығыс Еуропаны «территориялық-саяси қайта құруға» алып келуге тиіс Солтүстік-шығыс және Оңтүстік-шығыс Еуропа елдерін мүдделер аймақтарына бөлінуі сипатталды. Қосымша протоколдың төрт пункты төмендегі өзгерістерді алға тартты: 1939 жылғы қыркүйектің 1-де герман Вермахты Польшаға шабуыл жасап, оны тез арада талқандап, 1939 жылғы қыркүйектің 17-де совет әскерлері шығыс Польшаны басып алғаннан кейін екі жақ 1939 жылғы қыркүйектің 28-де Герман-Кеңес шекара және достық туралы келісіміне қол қойып, бұрынғы поляк мемлекетінің аумағын өзара бөлісіп алды.
Германия
Гитлерге бұл пакт батыс Польшаны жаулап алуға мүмкіндік берді. Гитлердің батыс Польшаны жаулап алудағы мақсаты – қауіпті болып көрінген, бүкіл дүниені өзіне қаратуға талпыныс жасап отырған саяси идеологияны жою мақсатымен Кеңес Одағына шабуыл жасау. Екінші мақсаты – өзінің Тіршілік кеңістігі туралы арманын жүзеге асыру. Осы бас жоспар Польшаға шабуыл жасаған күннің өзінде бұған Батыс елдері де, Кеңес Одағы да шара қолданбайды деген Гитлердің болжамына негізделген болатын. Гитлердің Вермахттың Бас штабына берген нұсқауынан үзінді:
Британияның Германияға қойған ультиматумы Гитлердің осы «бас жоспарын» түкке жарамсыз етіп тастады, себебі Германияның материалдық және адамдық ресурстары бүкілеуропалық соғысты жүргізуге мүлдем аздық ететін. Британияның ультиматумын орындамау Германияны алғашқыда зор жеңістерге алып келгенімен, кейін ол Кеңес Одағына шабуыл жасауға, сол арқылы ақыр соңында толық күйреу мен апатқа алып келді.
Кеңес Одағы
Кеңес Одағы үшін бұл пакт бір жағынан батыс елдерінің өзіне қарсы одақ құруын мүмкін емес етіп тасаса, екінші жағынан Германия мен Жапонияның Кеңес Одағына екі жағынан шабуыл жасау қауіпінің алдын алды. Гитлермен жасасқан пакт Сталинге патшалық Ресейдің бұрынғы аймақтарын (Финляндия, Балтық бойы, шығыс Польша, Буковина, Бессарабия) қайта қосып алуға және бәрібір болмай қоймайтын герман шабуылының қарсаңында Қызыл Әскерді қайта қаруландыруды аяқтауға мүмкіндік берді.
Полония
Поляк үкіметі 1939 жылғы қыркүйектің 17-нде, яғни кеңестік әскерлер Польшаға басып кірген күні елді тастап, Германияға қарсы соғысты жалғастыра беру үшін шетелге бассауғалап кетті. Польшаның айдаудағы үкіметінің басшысы генерал Владыслав Сикорски шетелдегі поляк босқындарынан бірнеше дивизия ұйымдастырып, оларды британ әскерінің құрамына енгізді. 25000 адамнан тұратын тағы бірнеше поляк әскери құрамасы кеңес жағында ұйымдастырылып, Сикорский-Майский келісімінің нәтижесінде басқа поляк әскери құрамаларымен біріктіріліп, британ әскерінің 2-ші Поляк корпусын құрады. Польшаның айдаудағы үкіметінің Польша өзінің ескі шекараларында қалпына келтірілуге тиіс деген талабын британ үкіметі қолдағанымен, ол кеңес үкіметінің үзілді-кесілді қарсылығына тап болды. Катынь қырғыны туралы белгілі болысымен Сикорски 1939 жылы кеңес тұтқынына айналған бірнеше мың поляк офицерінің өлтірілуіне әкеп соққан оқиғалардың тізбегін қалпына келтіре бастағанда, кеңес үкіметі онымен дипломатиялық қатынастарын үзді. 1945 жылғы шілденің 6-нда Ұлыбритания АҚШ-тың үгіттеуімен Кеңес Одағының талабын орындап, Лондондағы айдаудағы үкіметін тануын жоққа шығарды.
Нәтижелері
thumb|265px|Польша территориясының өзгеріске түсуі
Германия
Франция, Ұлыбритания мен Кеңес Одағының арасында әскери одақ құрылуының, яғни Германияның бар жағынан қоршалып қалу қаупі жойылғанда, Гитлер батыс одақтастардың тікелей интервенциясынан қорықпай Польшаға шабуыл жасауға мүмкіндік алды. Бірақ сол екі мемлекет Польшаға берген міндеттемелерін орындаудан бас тартпай отырғандықтан, Германия үшін ең маңыздысы – соғысқа қажетті материалдарды алып отыру үшін Кеңес Одағының бейтарап болуы еді. Оның үстіне Кеңес Одағы сауда-саттық серіктесі әрі маңызды шикізатты жеткізетін транзит елі ретінде ынтымақтасуға дайын тұр еді. Бірнеше экономикалық келісімдердің нәтижесінде тапсыруға тиісті тауарлардың түрі мен мөлшері туралы келісімдер жасалды. Германияның ұсына алатыны негізінен технология мен түрлі машиналар болса, Кеңес Одағы Германияның соғыс экономикасына өте маңызды астық, түсті металдар және мұнай өнімдерін ұсына алды.
1989 жылы күшін жоюы
Кеңестік-алман шабуыл жасаспау туралы келісімінің қосымша протоколдарының бар екендігін Кеңес Одағы 50 жыл бойы жоққа шығарып келді. Тек 1989 жылы Михаил Горбачев өзінің жақын серіктесі Александр Яковлевті арнайы тергеу комиссиясының жетекшісі етіп тағайындағаннан кейін ғана осы «құпия» протокол жұртшылыққа жария болды. 1989 жылғы желтоқсанның 24-де КСРО-ның Халық депутаттарын съезі көпшілік дауыспен Кеңестік-алман шабуыл жасаспау туралы келісімінің және оның қосымша протоколының күшін жойды.
Тарихшылар күні бүгінге дейін Кеңестік-алман шабуыл жасаспау туралы келісімінің және оның қосымша протоколдарының тарихи маңызы туралы бір көзқарасқа келе алмай жүр. Кейбір тарихшылар, соның ішінде Виктор Суворов, осы келісімді Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуына түрткі болды деп есептейді. Тарихшылардың көпшілігі бұл келісім Кеңес Одағына екі жыл бейбітшілік сыйлады деген пікірді ұстанады.
Келісімнің мәтіні
23.8.1939 Өзара шабуыл жасаспау туралы алман-кеңес келісімі және оған жасалған құпия протокол
Германия мен КСРО арасындағы бейбітшілік ісін күшейтуге ұмтыла отырып, 1926 жылғы сәуір айында Германия мен КСРО арасында жасалған бейтараптық туралы келісімнің баптарына негізделе отырып, Алман империялық Үкіметі және Кеңестік Социалистік Республикалар Одағының Үкіметі төмендегі келісімге қол жеткізді:
1-ші бап
Келісімге келіп отырған екі жақ, жалғыз болсын, немесе басқа мемлекеттермен бірге болсын, бір-біріне қарсы күш көрсетуден, басқыншылық әрекеттерге барудан және шабуыл жасаудан бас тартуға міндеттенеді.
2-ші бап
3-ші бап
Келісім жасасып отырған екі Жақтың үкіметтері бұдан былай бір-бірін ортақ мүдделерге қатысы бар мәселелер туралы мәлімдеп, кеңесіп отыру мақсатымен үзбей қатынас жасасып тұратын болады.
4-ші бап
5-ші бап
6-шы бап
7-ші бап
[Құпия қосымша протокол]
Сыртқы сілтемелер
Санат:Екінші дүниежүзілік соғыс келісімдері Санат:Халықаралық келісімдер Санат:1939 жыл
Армения бұқаралық ақпарат құралдары
Армения баспасөзі, радио, теледидары — Арменияда кітап бастыру ісі  Венецияда 1512 жылы шықкан "Парзатумар" ("Түсіндірме календарь") атты тұңғыш армян кітабынан басталады. .
Алғашқы армян баспаханасы 1567 жылы Константинопольде құрылды, кейін Римде (1584), Парижде (1633), Лейпцигте (1680) армян баспаханалары ашылды. Армян тілінде тұңғыш географиялық карта 1696 жылы шамасында Амстердамда, армян журналы "Аздарар" ("Хабаршы") 1794 жылы Мадраста (Үндістан), армян газеті "Аревелян цануцманц" ("Шығыс хабарнамасы") 1815 жылы Астраханда шықты. Шығыс Армения Ресейге қосылғаннан кейін (1828) армян тіліндегі кітаптар мен мерзімді басылымдар Ереванда, Санкт-Петербург, Астрахан, Тбилиси, Бакуде басылып шығарылды. 19 ғасырдың 2-жартысында "Мету Айастанн" ("Армения арасы", Тбилиси, 1858-86) газеті мен "Масяц Агавни" ("Масис көгершіні", Париж, Феодосия, 1855-65), "Мурч" ("Балга", Тбилиси, 1889-1907) журналдары шығып тұрды.
1902-07 жылдары Закавказьеде С. Шаумян, С. Спандарян, Б.Кнунянц сияқты лениндік мектептің марксшіл-публицистері шығарған большевиктік "Пролетариат" (1902, армян тілінде), "Пролетариаты крив" ("Пролетариат күресі", 1903-05), "Банвори дзайн" ("жұмысшы үні" РСДЖП Баку большевиктік ұйымының тұңғыш жасырын органы, 1906), жария "Кайц" ("Ұшқын", 1906), "Кочдевет" ("Ұран", 1906, армян, эзірбайжан тілдерінде), жария "Орер" ("Күндер", 1907) т.б. газеттер Арменияда революциялық ой-пікір мен қозғалыстың кең қанат жайып, өрістеуіне зор үлес қосты. Алғашқы маркстік бағыттағы журнал "Нор-Хоск" ("Жаңа сөз", 1911-12). 1913 жылы Арменияда барлығы 55 кітап, 2 журнал, 6 газет шықты. Кеңес революциясын әзірлеу карсаңы мен өткізу кезінде армян тілінде Бакуде "Социал-демократ", Тифлисте "Банвори крив" ("жұмысшы күресі"), "Нор кянк" ("Жаңа өмір"), Александропольде орыс тілінде "Правда жизни" газеттері шықты. Кеңес өкіметі тұсындағы тұңғыш армян газеті Баку коммунасының органы "Техекату" ("Хабар", 1918).
1920 жылы Армения телеграф агенттігі (АрмТАГ), 1921 жылы "Айастан" ("Армения") мемлекеттік баспасы құрылды. 1968 жылы республикалық "Айастан", "Луйс" ("Сэуле") т.б. баспалар жалпы таралымы 9870 мын дана 1104 кітап шығарды. Осы жылы Арменияда 91 газет, 95 журнал шықты. Республикалық газеттер: армян тілінде "Советакан Айастан" ("Советтік Армения", 1920), "Авангард" (1923), "Пионер канч" ("Пионер ұраны", 1925), "Гракан терт" ("Әдебиет газеті", 1932) т. б., орыс тілінде "Коммунист" (1934), "Комсомолец" (1938), әзірбайжан тілінде "Совет әрменистаны" (1921), күрд тілінде "Риа-Таза" ("Жаңа жол", 1930).
1965 жылы бастап шетелдегі армяндар үшін арнаулы апталық "Айреники Дзайн" ("Отан дауысы") газеті шығады. Партиялық, қоғамдық-саяси, әдеби, сатиралық журналдар; "Ленинян угиов" ("Лениннің жолымен", 1923), "Советакан Айастан" (1945), "Айастани ашхатаворуи" ("Армениянын еңбекші әйелдері", 1958), "Советакан граканутгон" ("Совет әдебиеті", 1933), "Советакан арвест" ("Советтік өнер", 1932), "Возни" ("Кірпі", 1954) т. б. Ереванда радиохабары 1926 жылы, телеорталық 1956 жылы бастап жұмыс істейді. Радио және телехабар армян, орыс, әзірбайжан, күрд тілдерінде жүргізіледі. Шетелдегі армяндар үшін армян, араб тілдерінде арнаулы радиохабар беріледі.
Дерекөздер
Санат:Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары Санат:Армения
Серпинш
Серпинш (Serpins) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Лозан муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 712 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,12 км² шамасында. Халық тығыздығы — 47,4 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария (Nª Srª do Socorro).
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коимбра округінің елді мекендері
Жеткіншектер фольклоры
Бес жаста безiп үйден тал ат мiнiп, Он жаста жарға ойнаған лақтайсың. Халық өлеңiнен
Санат:Әдебиет
Бициклет
Бициклет - диаметрлері тең қазіргі кезде қолданыстар велосипед доңғалақты.
Дереккөздер
Санат:Көлік бөлшектері
Блессак
Блессак (Blessac) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Обюссон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,75 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 23024, пошта индексі — 23200.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 524 адамды құрады. Халық тығыздығы — 29,52 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Крез департаментінің коммуналары
Наштай Мұхитдинов
Наштай Мұхитдинов (30.8.1941 жылы туған, Ордабасы ауданы Қарааспан ауылы) – ғалым, биология ғылымдарының докторы (1996), профессор (1997).
Ғылыми жұмыстары
Қазақстанның әр түрлі экология жағдайларында – сор және сортаң топырақта, Іле Алатауының альпі, субальпі, бұталы, шөптесін өсімдікті белдеулерінде өсетін доминантты өсімдіктердің тамыр жүйесінің морфоқұрылымына алғаш рет талдау жасады. Табиғи флорадағы және мәдени өсімдіктердің 50 түрінің тамыр жүйесінің ерекшеліктерін және басқа да экологиялық жағдайларда өсетін 110 өсімдік түрлерінің тамыр жүйесін зерттеді. Бұл зерттеулер тамыр жүйесінің экологиялық бейімделу дәрежесін анықтауға әрі салыстырмалы талдау жасауға мүмкіндік берді. Академик И.О. Байтулинмен бірге өсімдіктердің ерекше экологиялық түрін – факультативті және облигатты галоидофиттерді анықтады. Кейінгі жылдары ғалым факмокопеялық және болашағы бар дәрілік өсімдіктердің биол. ерекшеліктерін зерттеуде.
Дереккөздер
Санат:30 тамызда туғандар Санат:1941 жылы туғандар Санат:Ордабасы ауданында туғандар Санат:Қазақстан биологтары Санат:Биология ғылымдарының докторлары Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің профессорлары Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті оқытушылары Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті декандары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасының иегерлері Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (Қазақстан) иегерлері
Сарыш (Чебенлин ауылдық кеңесі)
Сарыш — Башқұртстанның Әлшеев ауданындағы ауыл, Чебенлин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 227 адамды құрады. Пошта индексі — 452120, ОКАТО коды — 80202864005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Конюховское
Конюховское – Есіл алабында. Половинное көлінің солтүстік-батысындағы тұйық көл.
Гидрографикасы
Аумағы 7,3 км2, ұзындығы 4,1 км, енді жері 3,8 км, жағалау бойының ұзындығы 13,4 км, ең терең жері 1,75 м, су жиналатын алабы 142 км2. Жағалауы жазық, түбінде тұнба балшығы шөккен. Жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Суы қарашаның басында қатып, сәуір айында ериді. Жағалауындағы қалың қамыс жергілікті шаруашылық қажетіне, ал көл құс өсіруге пайдаланылады.
Санат:Мағжан Жұмабаев ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы көлдері
Ерінгүлділер
Ерінгүлділер тұқымдас өсімдіктердің ортақ белгілері
thumb| alt=A.| Ерінгүлділер . Тауқалақайдың гүл құрылысына зер сала қарайтын болсақ, гүлдердің әрқайсысы аузын аңқайта ашқандағы көрінісі жоғары және төменгі ерінді еске түсіреді. Гүлдің 5 күлтесі жіңішкерт бітіседі де түтікше құрайды. Біріккен 2 жоғары күлте - жоғары ерін тәрізді, ал біріккен 3 күлте төменгі ерін тәрізді болып көрінеді. Тауқалақайгүлділер сондықтан ерінгүлділер деп аталады. Гүлдің мұндай құбылысы - осы тұқымдастағы өсімдіктердің барлығына тән ерекшелік.
Ерінгүлділер тұқымдасы - жапырақтары қарама-қарсы орналасатын шөптекті өсімдіктер. Олардың бөбешік жапырақтары болмайды. Тропиктік Оңтүстік Америкада бұталы, шала бұталы, кейде аласа ағаш түрінде, өрмелегіш түрлері өседі. Бұлардың сабағы 4 қырлы. Аталығының саны 2,4. Аналығы әдетте 2 жеміс жапырақты болып келеді. Жоғары жатынды. Жемісі - сүйекті жеміс немесе бір-бір тұқымнан төртке бөлінетін жаңғақша. Гүл формуласы: Т(5)С(2+3)А4Ж(2).
Гүлшетен, лаванда, молдавандық жыланбас, көкжалбыз және басқа өсімдіктер парфюмерия өнеркәсібіне шикізат есебінде пайдаланылады. Өте хош иісті.
Кермек жалбыз
Қазақстанда жалбыздың 10 түрі бар. Олар суармалы жерлерде, бұлақ, өзен, көл маңында, арықты бойлай өседі. Шалғындықта, тоғайда, таулы аймақта да өсетін жалбыз түрлерін кездестіруге болады. Солардың бірі - кермек жалбыз. Оны кейде бұрыш жалбыз деп те атайды. Кермек жалбыз - биіктігі 30-120 см шамасындағы көпжылдық шөптектес өсімдік. Оның тармақталған тамырсабағы көлбей өседі. Жапырақтары жұмыртқа тәрізді, бір ұшы сүйірлеу болады. Өзіне ғана тән хош иісі бар. Гүлдері ұсақ, түсі - бозғылт күлгін немесе қызғылтым, шоғырланып орналасады. Өркендердің ұшында масақ тәрізді гүлшоғыр түзіледі. Гүл шірнелігінде тәтті тірне жиналады.
Кермек жалбыз - маңызды дәрілік өсімдік. Оның жапырақтарында 3%-ға дейін, гүлшоғырларында 6%-ға дейін эфир майы болады. Жалбыз майы ауырсынуды басатын дәрі ретінде пайдаланылады. Бас сақиналы, асқазан, тыныс жолдарының ауруларын емдеуге таптырмайтын дәрі. Дәрілерге, парфюмерия бұйымдарына хош иіс беру үшін өте пайдалы. Соңғы кезде Ресей кермек жалбызды қолда өсіре бастады. Кермек жалбыздың бір гектарынан 18-25 ц түсім алуға болатыны анықталды.
Кермек жалбыз - ылғал, жарық, топырақ құнарлылығын талап ететін өсімдік. Оны тамыреабақ кесінділерінен көбейтеді. Өсімдіктің қаулап өсуі үшін орташа тәулікте 18-220С температура қажет. Температура бұдан жоғарылап кетсе, жалбыздың өсуіне кедергі жасайды. Тамырсабақты ерте көктемде егеді. Ол үшін жыртылған жердің тереңдігі 8-10 см болуы шарт. Жалбыздың түсімін гүлдеу кезінде жинайды. Өсімдік сабақтарын жасыл күйінде орып алып, май алады. Дәріханаға қажетті жапырақтар бөлігін кептіріп, кепкен жапырақтарды бастырады.
Көкжалбыз
Еріндігүлділерде халық медицинасы мен медицинада дәрі ретінде пайдаланылатын өсімдік көп. Солардың бірі - көкжалбыз. Ол - биіктігі 1 метрге дейін жететін, жапырақтары ірі, сабағы тармақталған шөптектес өсімдік. Гүлдері төбе жапырақтардың қолтығында масақ тәрізді топтасып өседі. Тостағаншасы үлпілдек түкті, күлтесі - ақ немесе қызғылт түсті, ерін тәрізді. Аталығы - 4. Жемісі -жаңғақша. Маусымнан тамызға дейін гүлдейді. Халық медицинасында тынысалу, асқорыту мүшелері талаураған кезде пайдаланады.
Кәдімгі жебір
thumb|left|alt=A.| Тау жебірі. Қазақстанда киікшөп деп аталатын кәдімгі жебірдің отаны - Жерорта теңізі. Ол - хош иісті, бұтағы тармақталған көпжылдық бұта. Гүлдері жапырақ қолтығында шоғырланып өседі. Гүлінің екі ерінді, бес тісшелі тостағаншасы болады. Жемісі - 4 жаңғақша. Мамыр, маусым айларында гүлдейді. Кәдімгі жебір - дәрілік өсімдік, қақырық түсіреді. Сондықтан халықтық медицинада оны көкжөтел, бронхит ауруы кезінде ауызды шаюға қолданады. Құрамында эфир майы болғандықтан, тіс пастасына, тазартқыш сабынға қосады.
Сәлбен
thumb| alt=A.| Сәлбен. Сәлбен (шалфей) ерінгүлділер тұқымдастарының ең көп тараған түрі. Олардың 700-ге жуық түрі белгілі. Қазақстанда сәлбен туыстастардың 8 түрі бар. Сәлбен қоңыржай, субтропиктік және тропиктік аймақтарда көп тараған. Олардың дәрілік, эфир майы алынатын және сәндік түрлері бар. Сәлбенді халық «тіршілік шөбі» деп те атайды. Халықтық медицинада оның жапырағы ойық жаралы емдеуге қолданылады. Тұқымынан алынған тұнба бала көтеруге себепші болады деген ұғымдар болған. Сәлбен қазіргі медицинада да дәрілік өсімдік болып саналады. Жұпарлық сәлбен - эфир майы өндірілетін өсімдік. Жылтыр сәлбен, қызыл сәлбен, айқарылма сәлбен сәндік мақсатта қолданылады. Сәлбен - балды өсімдік. Гүл формуласы: Т(5)К(2+3)А2Ж(2).
Қырынан қарағанда гүлі аузын ашқан адамның кескінін бейнелейтін, үстіңгі 2 күлтесі - жоғары ерінді, астыңғы 3 күлтесі төменгі ерінді еске түсіретін өсімдіктер ерінгүлділер тұқымдасына топтастырылған. Бұлардың жапырақтары қарама-қарсы орналасады. Жапырағында бөбешік жапырақ болмайды. Ерінгүлділер - бұталы, шөптекті өсімдік. Сабағы - төрт қырлы.
Таралуы
Қазақстанда ерінгүлді өсімдіктердің жебір туыстыларынан - 27, жыланбас туыстыларынан - 22, көкжалбыз туыстыларынан 16 түр белгілі. Бұлар хош иісті болғандықтан, парфюмерия өнеркәсібіне шикізат есебінде пайдаланылады. Ежелгі Мысырда жебірмен мәйіт бальзамдалған. Сан алуан эфир жайы көп мөлшерде хош иісті лаванда, гүлшетен, молдавандық жыланбастан алынады. Тянь-Шань, Жоңғар Алатауы, Тарбағатайдың альпілік белдеулерінде өсетін аталықты жыланбастың жер бетіндегі бөліктерінде 0,4%-ға дейін эфир майы болады. Ол - бал жинағыш өсімдік. Ерінгүлділер ағашы тек тропикте өседі. «Жарғақты хиптис» деп аталатын бразилиялық түрі ағаш тәрізді ерінгүлділердің ең биігі. Оның биіктігі 12-15 метрге жетелі. Ал өзге ерінгүлді ағаштардың биіктігі 5 метрден аспайды. Ерінгүлді лиана аз мөлшерде тропиктік аймақта кездеседі. Оған америкалық салазария туысын, кейбір томағашөп түрлерін және гавайлық стеночипа туысын жатқызуға болады.
Дереккөздер
Санат:Еріндігүлділер
Ланкастэр (Миссури)
Ланкастэр (Lancaster) — Миссури штатының Скайлер округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 3.9 км². FIPS коды — 29-40610.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 728 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Скайлер округы (Миссури)
Абрам Борисович Ранович
Ранович Абрам Борисович (лақап аты — Ранович; шын жөні — Рабинович), 3(15). 12. 1885, Житомир,—29. 5. 1948, Мәскеу)—көне заманды зерттеуші кеңес тарихшысы, тарих ғылымының докторы (1937). Мәскеу мемлекет университетінің профессоры (1937—41), КСРО ҒА Тарих институтының аға ғылыми қызметкері (1938—48). Иудаизм мен ертедегі христиан тарихына арналған бірнеше еңбектердің авторы. Өмірінің соңғы жылдары көне замандағы Жерорта теңізінің шығысындағы аймақтардың әлеуметтік-экономикалық тарихын зерттеген. Рановичтің «Эллинизм және оның тарихи рөлі» (1950) атты еңбегінде эллинизм көне замандағы құл иеленуші қоғам дамуының белгілі бір кезеңі неғұрлым толық дәлелденді. «Құрмет Белгісі» орденімен марапатталған.
Гемофилия
thumb|right|200px Гемофилия . Ұдайы қан ағып, тоқтатуы қиынға соғатын, көбінесе еркектерге тән тұқым қуалайтын ауру. Аурудың негізгі себебі қан ұюына қатысты фактордың жетіспеушілігі. Гемофилия белгілері балалық шақта 	анықталғанмен есейе келе бәсеңсиді. Дегенмен, гемофилияның кейбір түрлері еркектер арасында кездеседі. Соғылған кезде тері асты, ет арасы т. б. жерлерден қан кетеді. Тісті жұлғанда адам өміріне қауіп туарлықтай қан тоқтамай ағуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Қан аурулары Санат:Тұқым қуалайтын аурулар
Мыңшұңқыр (қоныс)
Мыңшұңқыр – Балқаш көлінің солтүстік-батысында, Мойынты өзенінің сағасынан оңтүстікке қарай орналасқан қоныс. Солтүстігін Жуантөбе тауы, оңтүстігін Балқаш көлі, батысын Мойынты – Шу темір жолы, шығысын Ақирек тауы қоршап тұр. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 65 км-ге созылып жатыр, ені 25 – 30 км. Төрттік дәуірдің аллювийлік-делювийлік борпылдақ шөгінділері жауып жатқан карбон жыныстарынан түзілген. Сұр, сұр құба, сортаң топырағында түрлі жусан, баялыш, бұйырғын, тағы басқа шөлдік өсімдіктер өседі.
Дереккөздер
Санат:География
Ішірткі
thumb|200px| alt=A.
Ішірткі – науқас адамдардың дертіне шипа болу үшін молдалар жазып беретін дұғалық. Ішірткіде Құранның белгілі бір аят, сүрелері қағазға немесе ыдысқа жазылып, науқас оны суға езіп ішеді. Белгілі бір ас, тағам түрлеріне немесе суға да дұға оқылып, үшкіріліп, Ішірткі ретінде ұсынылуы мүмкін. Дәстүрлі қазақ қоғамында Ішірткі дін жолында жүрген, тақуа, ғұла-ма, аузы дуалы адам тарапынан жазылса дертке шипа, жанға дәру болады деген сенім қалыптасқан.
Дереккөздер
Санат:Дін
Қалғансыр (Келес ауданы)
Қалғансыр — Түркістан облысы Келес ауданы, Жамбыл ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Абай ауылынан батысқа қарай 67 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 647 адам (353 ер адам және 294 әйел адам) болса, 2009 жылы 760 адамды (381 ер адам және 379 әйел адам) құрады.
Анькан
Анькан – Қытай Халық Республикасының Шэньси провинциясындағы қалалық аймақ.
Жер аумағы – 23.391 км². Халық саны – 2,93 млн адам.
Қалалық аймақ 1 ауданнан және 9 уезден тұрады. Олар: Ханьбинь ауданы, Байхэ, Ланьгао, Ниньшань, Пинли, Сюньян, Шицюань, Ханьинь, Цзыян және Чжэньпин уездері.
Дереккөздер
Санат:Қытай әкімшілік-аумақтық құрылысы Санат:Қытай қалалары
Санат:Миллионер қалалар
Жусан иісі (повесть)
Жусан иісі - соғыс жылдарына арналып жазылған повесть. Авторы Сайын Мұратбеков. Араб тіліндегі нұсқасы бар.
I бөлім
Кішкентай Аян жастайынан шешесінен айырылып, әжесімен бірге бір ауылға көшіп келеді. Оны алғаш рет ауыл балалары ойнап жүргенде байқайды. Балалар Аянмен тез достасып, олардың арасындағы екінші атаман атанады. Ол ақкөңіл, ақылды, әрі мейірімді бала болатын. Өзі ешкімге тиіспейтін, момын болғанымен, бір күні Есікбай есімді ауыл баласы оған тиісіп, олардың арасында төбелес орын алады. Ал соңында Аян Есікбайды жеңеді. Туындының басты кейіпкері мектепте де өзінің зеректілігін келген күннен бастап көрсетеді. Ол ең бірінші хат танып, балаларға күші келгенше көмектескен. Бірде Аян өрісте мал қайырып жүріп тобығы тайып, одан кейін аяғы тайғыш болып қалды.
II бөлім
Бұл бөлімде Аянның әжесінен айырылғаны, оның ауыл балаларына күнде кешкісін айтатын ертегілері баяндалады. Әжесі қайтыс болғаннан кейін оны Бапай атты туысы асырап алады. Бірақ Бапай әйелімен бірге оған дұрыс күтім жасамайды. Әжесі өмірден кетсе де, баланың қамықпауы бәрін таң қалдырады. Балалар күнде оның ертегісін тыңдауды әдет қылған. Ауа райы суық болса да Аянның ертегісін тыңдау үшін жиналатын. Аян күн сайын жаңа ертегі ойлап тауып, күннің батқанын күтіп, бәріне айтып беретін. Оның ертегісінің қызық болғаны соншалық, ертегіні тыңдап отырған балалар өздерін ертегінің кейіпкері ретінде елестететін болған. Сонымен қатар, олар ержүрек жауынгерлер туралы ертегі тыңдап отырғанда соғыстағы аға-әкелерін естеріне түсіріп, оларды тауып алып, бірге соғысуды армандайды.
III бөлім
Аянның мінезі өте қызық еді. Бірде ол тұйық мінезді, ал бірде оны мүлде танымай қаласың. Ол көп ойындарға қызығып, араласа бермеуші еді. Бірақ осы кеште ол бәрін таң қалдырады. Оның шанасына қанат біткендей болады. Осыны көріп Сайын Мұратбеков онымен бірге шана тепкісі келеді. Ол үйде шанасын іздеп жатқанда, әжесі оны ұстап алып, төсегіне жатқызады. Осы кештен кейін Аян дағдылы шана тебетін болды. Ол балаларға ертегісін айтып, тәмәмдаған соң, біреуімізден шана сұрап, сырғанақта жападан жалғыз түнге дейін ойнайтын болды. Бір күні барлық ауыл балалары Аянның ертегісін тыңдауға жиналғанда, Аян көкесінің, өзінің киімінен жусанның иісі шығатынын айта бастады. Оның көңіл - күйі осы кеште керемет еді. Онан соң балалар Аянға шана беру кімнің кезегі жөнінде килігеді. Аян осы түні ерекше қызықты: бір көзді дәу туралы ертегісін бастайды. Барлық балалардың үрейлері ұшады. Сөйтіп отырғанда шөптің арғы жағынан өрт шығады. Балалардың барлығы қора үстінен секіріп, қаша жөнеледі. Ең соңында тайғыш аяғының кесірінен Аян қалып қойып, қора үстінен секіріп жатқанда аяғын ауыртып алады. Осы кезде ауыл бригадирі Тұржан келіп, Аянды соққыға жығады. Ауыл адамдары Тұржанға наразылық білдіреді. Осыдан кейін Аян аяғынан тұра алмай төсек тартып, жатып қалады. Біраз уақыт өткеннен кейін Аян жазыла бастайды, бірақ ол енді бұрынғыдай мүлде ойнамайтын болады.
IV бөлім
Бөлімнің басында, әжесі қайтыс болып, Бапайдың қолына түскен Аянға, оның досы келеді. Аян қуанып өз ертегісін бастайды. Оның ертегілері үнемі «Баяғыда бір жетім бала болыпты...» деп басталушы еді. Бапай да, оның әжесі де олардың әңгімесіне құлақ салмайтын. Бірақ бусанған қарт рақаттана кекіріп қоятын да «Енелеріңді ұрайын, осы екеуінің-ақ сыбыр-күбірі бітпейді екен, ә. Қыз алып қашқалы ақылдасып жүргеннен саусыңдар ма-ей?!» деп әзілдейді. Бір күні балалар екіге бөлініп қар атқыласып ойнамақ болды. Бұл ойынға Аян да қатысқысы келген. Лезде жүгіре алмайтындығынан атаманның екеуі де оны алудан бас тартты. Бұған ашуланған Аян Асылбек шалдан тобығын салып беруді сұрайды. Асылбек шал баланың өтінішін орындайды. Бірақ, амал не, Аян мұнан кейін де тобығын тайдырып алады. Бұл – көктем кезі еді. Сонда Аян өгіз айдап өгізден домалап түскен кезде тобығы тағы тайды. Ал повест соңында, оған көкесінің соғыстан енді оралмайтындығы жайында қаралы хат келіп, Аян балалар үйіне жіберіледі. Ол халықпен қоштасып «Мен әлі бәріңе де хат жазып тұрамын» деп ант беріп кетеді.
Тағы қараңыз
Осы шығарманың басты кейіпкері Аянның прототипі Наухан Керімов болып табылады.Ол бүгінде Ескелді ауданының құрметті азаматы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Жебелек
Жебелек — қыздардың желбегей жамылатын жұқа сырт киімі; жаңа түскен келіннің басына салып жүретін орамалы. Кейде қыздардың бұрымына қосып өретін ақ, қызыл, сары түсті жалпақтығы төрт елідей жібек матаның қиықшаларын да Жебелек дейді. Жебелек бұрымдап өрілген шаштың сәнін келтіреді.
Дереккөздер
Санат:Қазақ ұлттық киімдері
Гаплофаза
Гаплофаза (грек, haploos — сыңыр, phasis — көрініс) — жасуша ядросында сыңар хромосомалар жиынтығы болатын дарақтар тіршілік айналымының (циклінің) көрініс кезеңі.
Гаплофазаның мысалы, адам мен жоғарғы сатыдағы жануарлардың пісіп жетілген жыныс жасушалары, өсімдіктердегі гаметофиттер.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Ярданг
thumb|upright|Ярданг (Техас) thumb|upright|Чаддағы метеорит кратеріндегі Аороунга ярдангтары Ярданг, яранг (ұйғырша - жар, құлама қырқа) — аридтік сазды шөлдердің бедер пішіндері — басым желдердің бағытына сәйкес бір-біріне параллель созылған және онша енді емес қолаттармен және науалармен бөлінген, өткір қырқалы және құлама беткейлі симметриясыз ұзын, жіңішке жалдар. Ұзындығы ондаған м-ден бірнеше км-ге дейін, ені бірнеше метр, биіктігі, әдетте, 5 м-ге дейін болады. Көбінесе ұсақ сынықты тығыздалған көлдік және аллювийлік түзілімдерден құралады. Қырқалар мен қолаттардың ұштасуы бедердің ярданг типін құрайды. Ярданг, негізінде, Орталық Азия шөлдеріне тән.
Энкирх
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Ярданг
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Александровка (Мағжан Жұмабаев ауданы)
Александровка — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданы, Возвышен ауылдық округі құрамындағы ауыл. 2019 жылға дейін таратылған "Александров ауылдық округі" орталығы болған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Булаев қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 64 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 704 адам (350 ер адам және 354 әйел адам) болса, 2009 жылы 455 адамды (221 ер адам және 234 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мағжан Жұмабаев ауданы елді мекендері
Выема
Выема — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кома өзенінің оң жағалауынан 3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Скачиха
Скачиха — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2064/615/30/6 орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ной-Позерин
Ной-Позерин (Neu Poserin) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Пархим ауданының құрамына енеді.
Скачиха
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ульянов облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Мордовия өзендері Санат:Чувашия өзендері
Ной-Позерин
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 9 қалалық ауданға бөлінеді.
Фундан (Эспириту-Санту)
Фундан (Эспириту-Санту) (Fundão (Espírito Santo)) — Бразилиядағы муниципалитет, Эспириту-Санту штатында орналасқан. Солтүстік Эспириту-Санту мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Линьярис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16431 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 279,648 км² шамасында. Халық тығыздығы — 58,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1933 жылы құрылған.
Санат:Эспириту-Санту елді мекендері
Тутуюл
Тутуюл (Үлкен Тутуюл) — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы 20 өзенінің оң жағалауынан км қашықтықта Кожух орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Шақпақ
Елді мекендер:
Дедуктивтік мәлеметтер базасы
ДЕДУКТИВТІК МӘЛЕМЕТТЕР БАЗАСЫ (Дедуктивная база данных; deductive datdbase) — сақталатын мәліметтер жиынтығы және семантикалық желі түріндегі жалпы ереже болып саналатын білімдерді ұсынудың дедуктивтік моделінің интегралдық бөлігі.
Арна Медиа
Арна Медиа — ұлттық ақпараттық холдингі акционерлік қоғамы. .
Дедуктивтік мәлеметтер базасы
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Арна Медиа
ҚР Үкіметінің 2008 жылы 3 шілдедегі №668 "Арна Медиа" Ұлттық ақпараттық холдингін, "Ұлттық ғылыми технологиялық "Парасат" холдингін, "Ұлттық Зерде" ақпараттық-коммуникациялық холдингін құру туралы қаулысын орындау бойынша құрылды. Құкықтық мәртебесі: ұлттық холдинг. Қызметі: заңды тұлғаларды акциялар пакеттерін (қатысу үлесі) басқару, ҚР ақпараттық кеңістіктің бәсекелік қабілетін арттыру үшін қолайлы жағдайлар жасау.
"Арна Медиа - Ұлттық ақпараттық холдингі"-нің құрамына кіретін компаниялар: "Қазақстандық телекоммуникациялар" (КАТЕЛКО), "Қазтелерадио" АҚ, "Хабар" агенттігі АҚ, "Қазақстан" РТРК АҚ, "Егемен Қазақстан" респубикалық газеті АҚ, "Казахстанская правда" респубикалық газеті АҚ, "Қазақ ақпараттық агенттігі" Ұлттық компаниясы" АҚ, "Жас өркен" ЖШС, "Қазақ газеттері" ЖШС, "Arna Media Production" ЖШС, "Arna Media Services" ЖШС. Бірден-бір акционері: ҚР Үкіметі.
"Арна Медиа - Ұлттық ақпараттық холдингі" басқармасының мүшелері: Байжанов Ерлан Баскарманың төрағасы, Сұлтанғазин Әнуарбек Басқарманың мүшесі (Басқарма төрағасының орынбасары), Жанақанов Қайсар Басқармасының мүшесі (Басқарма төрағасының орынбасары). Мекенжайы: 010000, Астана қаласы, Республика даңғылы 18. Байланыс тел: 8 (7172) -97-43-26, 97-43-01.
Дерекөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Футболдан Өзбекстан чемпионаты 2017
Футболдан Өзбекстан чемпионаты 2017 — Өзбекстан жоғары лигасының 26-шы маусымы. Қатарынан екінші жыл Ташкенттің "Локомотиві" чемпион атанды.
Нядиголова-Яха
Нядиголова-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ою-Яха өзенінің сол жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 29 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Гумус
Гумус, қара шірінді – топырақ құрамындағы шіріп ыдыраған қара қоңыр түсті органикалық заттар; гумус қышқылдарынан (гумин қышқылы және фульвоқышқылдар), гуминнен, т.б. заттардан тұрады. Гумус қышқылдары сілтілі ортада жақсы ериді. Суда нашар ериді, ал басқа қышқылдарда мүлде ерімейді. Топырақтан бөлінген гумин қышқылдарын құрғатқанда, одан қара қоңыр немесе қою түсті препарат алынады. Оның құрамында көміртек (50 – 62%), сутек (2,8 – 6,6%), оттек (31 – 40%) және азот (2 – 6%) болады. Фульвоқышқылдар – гумин қышқылдарын тұндырып алғаннан кейін ерітіндіде қалатын гумус қышқылдарының бір тобы. Бұлар да гумус қышқылдары тәрізді жоғары молек. азоты бар органик. қышқылдар. Гумин қышқылдарынан айырмашылығы – түсі ашық, көміртек мөлшері аздау (41 – 46%), қышқылда жақсы ериді. Гумус құрамында бұлардан басқа гидролизденбейтін қалдық гуминдер де болады. Гуминдік заттар микробиол. жолмен де түзілетіні белгілі. Органикалық қалдықтар ыдырағанда, пайда болған көмірсулар мен амин қышқылдарының біраз мөлшері, микроорганизмдер клеткасындағы ферменттер көмегімен қара қоңыр түсті зат – гумус қышқылдарына айнала алады. Топырақтың 90%-ы Гумустың үлесіне тиеді. Жер бетіндегі Гумустың қоры (2,4 – 2,5)•1012 т-дай. Табиғат аймақтарында тіршілік ететін өсімдіктер мен жануарлар қалдықтарының хим. құрамы әр түрлі болуына байланысты топырақтағы Гумустың құрамы да әр түрлі келеді. Топырақ түзілуде Гумустың алатын орны ерекше. Ол өсімдіктер үшін қоректік заттар көзі ғана емес, топырақ құрылымын жақсартып, оның құнарлылығын арттырады. Сондықтан егіншілікте қолданылатын барлық шаралар топырақтағы Гумус қорының артуына бағытталған.
Дереккөздер
Санат:Топырақтану
Ярмуттық мұздықаралық
Ярмуттық мұздықаралық (АҚШ-тың Айова штатындағы Ярмут, Varmouth деген жердің атынан алынған) — Солтүстік Америкада анықталған және канзас пен иллинойс мұздықтық дәуірлерін бөлетін мұздықтық дәуір. Альпілік стратиграфиялық сұлбаның миндель-рисс мұздықаралығымен салыстырылады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Аренс-де-Льедо
Аренс-де-Льедо (Arens de Lledó) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Матаррания ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 213 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Розанно Арнальд
Розанно Арнальд — комедиялық жанрда ойнайтын актриса. .
"Розанна" телевизиялық бағдарламасымен әйгілі болған (АҚШ).
Дерекөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
NGC 4451
NGC 4451 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 19 наурызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4451 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41050, UGC 7600, MCG 2-32-79, ZWG 70.111, VCC 1118, IRAS12260+0932, ARAK 368.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Фройденштадт (аудан)
Фройденштадт (Landkreis Freudenstadt) — Германия ауданы. Аудан орталығы — Фройденштадт қаласы. Аудан Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан. Карлсруэ әкімшілік округіне бағынады. Жер аумағы 870,68 км² шамасында. Тұрғыны 122 514 адамды құрайды. Халық тығыздығы 141адам/км². Ауданның ресми коды — 08 2 37.
Аудан 16 елді мекенге бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг аудандары
Князевка
Елді мекендер:
Қазақстан:
Ресей:
Өзен:
IC 5255
IC 5255 — Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 5255 Санат:Кесіртке (шоқжұлдыз)
Котеновци (Монтана облысы)
Котеновци (Котеновци) — Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Монтана облысының елді мекендері
Жегу әбзелдері
thumb|right|200px|Мойынтұрық Жегу әбзелдері — ''арбаны, шананы атқа, т.б. көлікке жегу үшін қолданылатын әбзелдердің (қамыт, доға, ершік, белқайыс, делбе, бишік, шілия) жалпылама атауы''. Түйеге түйе қамыты, өгізге мойынтұрық пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыстық заттар
Кернаскледан
Коммунаның INSEE коды — 56264, пошта индексі — 56540.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 409 адамды құрады. Халық тығыздығы — 44,17 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Морбиан департаментінің коммуналары
Шефер Лев Базилевич
Шефер Лев Базилевич (17.5.1927 жылы туған, Украина, Киев қаласы) – медицина ғылымының докторы (1972), профессор (1974). Киев медициналық институтын бітірген (1951). Шығыс Қазақстан облысында балаларға арналған Туберкулез санаторийінің бас дәрігері (1951–1956), Қазақ туберкулез ғылыми-зерттеу институтында лаборатория меңгерушісі (1957–1963); 1963 жылдан ұйымдастыру-әдістемелік бөлімінің меңгерушісі қызметін атқарды. Ғылыми еңбектері фтизиатрия мәселелеріне арналған.
Гринвич (Коннектикут)
Гринвич (Greenwich) — Коннектикут штатының Фэйрфилд (Fairfield) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 61 171 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 174.0 км² шамасында. FIPS коды — 09-33620.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Мақсаттан түсініктеме беру
"Мақсаттан" түсініктеме беру (Интерпретация "от цели"; goal- invoked interpretation) — логикалық программалау бұйымдық жүйелерде — «егер А, онда В" түрі ережесінің процедуралық түсініктемесі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Тойған Оспанқызы Ізімова
Тойған Оспанқызы Ізімова (5.9.1951 жылы туған, Ақтөбе облысы бұрынғы Новороссийск ауданы Мамыт ауылы) -биші, педагог, Қазақстанның еңбегі сіңген артисі (1987). 1971 жылы Алматы эстрада-цирк өнері студиясы,1999 жылы Алматы театр және кино институтын (қазіргі Қазақ ұлттық өнер академиясы) бітірді. Бишілік өнер жолын әнші Ақтөбе облысы филармониясында (1968 - 69) бастады; Iзімова бұрынғы Торғай ("Шертер" фольклорлық ансамблі, 1971 - 76) мен Целиноград (қазіргі Ақмола; 1976 - 82) облысы филармониялары, "Сазген" ансамблі (1982 -85) мен "Алтынай" би ансамблінің (1985- 95) құрамында жеке биші ретінде жемісті еңбек етті. Ол сахнада жеке билеумен қатар алғаш рет жұбайы Ү.Мақанмен жұптасып билеу арқылы да көрермен-көпшілікке кеңінен танылды; бірнеше би бағдарламасын әзірлеп, сахнаға шығарды. 1998 жылдан қазіргі Алматы эстрада-цирк өнері колледжінде педагогика қызметпен айналысады. Мөскеуде өткен Жастар мен сту-денттердің Бүкіл дүниежүзілік 12-фестивалінің дипломанты, Белгияда өткен халықаралық би фестивалі мен 1-республикалық бишілер байқауының (1985) жүлдегері.
Дереккөздер
Санат:1951 жылы туғандар
Үлкен Пурга (Велью тармағы)
Үлкен Пурга — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Велью өзенінің сол жағалауынан 84 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені бастауынан Шердино ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Коопман өгейбұтасы
right|thumb|КООПМАН ӨГЕЙБҰТАСЫ, Euonymus koopmannii КООПМАН ӨГЕЙБҰТАСЫ(Euonymus koopmannii) – өгейбұта туысына жататын мәңгі жасыл бұта. Қазақстанда Талас Алатауында, Өгем жотасында кездеседі. Таудың көлеңкелі тастақты беткейлерінде, орманды жерлер мен өзен аңғарларында, сондай-ақ бұталы тоғайлар арасында өседі. Биіктігі 1 м-дей. Сабағы жер астынан жетіледі, өркендері тік, көбінесе жоғары қарай бағытталған. Бұтақтары жіңішке, көп қырлы, қалың жапырақ жауып тұрады. Жапырақтары етжең, пішіндері әр түрлі (таспа, жалпақ қандауыр тәрізді), қысқа сағақтарынан шығады. Гүлі дара немесе 2 – 3-тен жиналып, жарты шатырша гүлшоғырын құрайды. Тұқымынан және вегетативті көбейеді. Маусым айында гүлдеп, шілде – тамызда жемістенеді. Жемісі – алмұрт немесе жүрек тәрізді, 4-қалақты қауашақ. Бұлар піскен кезде қызғылт түске айналады. Коопман өгейбұтасы – сәндік өсімдік, тамырының қабығында гуттаперчи (қатты тері тәрізді өнім) болады. Бұл өте сирек кездесетін реликт түр, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.
Еркебай Мергенбаев
Еркебай Мергенбаев (20.1.1946 жыл, Қарақалпақстан, Төрткүл ауданы, Амаоба ауылы) — тіл білімі маманы, филология ғылымдарының кандидаты (1982), доцент.
Дереккөздер
Санат:20 қаңтарда туғандар Санат:Қазақ тілін зерттеушілер Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары Санат:Қарақалпақ мемлекеттік университеті түлектері Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Нүкіс мемлекеттік университеті оқытушылары Санат:Нүкіс мемлекеттік университеті декандары Санат:Түркітанушылар Санат:Қарақалпақстан филологтары
IC 818
IC 818 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43113, MCG 5-30-78, ZWG 159.73.
Сыртқы сілтемелер
IC 818 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Раң (өсімдік)
Дереккөздер
Санат:Қияқөлеңдер
NGC 103
NGC 103 — Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1829 жылы 5 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 103 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 291.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз)