cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шығыс Қазақстан облысы
Жеңіл өнеркәсібі
Облыстың жеңіл өнеркәсібі тігін және тоқыма бұйымдарын, мата-жүн, аяқ киім, құрылыс киізін, тон және былғары бұйымдарын өндіретін “Рауан” АҚ-н, “Семмамжабдық фирмасын”, “Ника”, “Семей байпақ-шұлық фабрикасы”, “НИМЭКС-Текстиль” ЖШС-терін, “Қазруно” СФ АҚ-ын, “Роза”, “Тыныс-V” және “Семей былғары-аң терісі комбинаты” ЖШС-ын қамтиды. Бұлардың құрамында 133 кәсіпорын бар, олардың 118 тоқыма және тігін саласына, 15 былғары, былғары аяқ киім және бұйымдар шығаратын салаға жатады. Бұл өнімдердің біраз бөлігін зағиптар мен кереңдер қоғамдарының оқу-өндірістік кәсіпорындары жасайды.
Тамақ өнеркәсібі
Шығыс Қазақстан облысыда тамақ өнеркәсібі саласы да жақсы дамыған. Оның құрамында "Семей ет комбинаты" АҚ, “Шемазат” ЖШС (Риддер ет комб.), “Эмиль” ЖШС, “Шығыс-сүт” корпорациясы жұмыс істейді. 2005 ж. бұл сала (толықты):
Құрылыс материалдары өнеркәсібі
Құрылыс материалдары өнеркәсібінің құрамында “Силикат”, “Өскемен арматура зауыты”, “Семейцемент зауыты” АҚ-тары, т.б. ірі және орташа қуатты кәсіпорындар жұмыс істейді. Ең ірі кәсіпорындарда құрылыс материалдарын өндірудің жаңа технологиялары енгізілуде.
Ауыл шаруашылығы
Шығыс Қазақстан облысында 1997 жылға дейін ауыл шаруашылығымен әр түрлі саладағы - ауыл шаруашылық кәсіпорындар айналысты. Таратылған ұжымшарлар мен кеңшарлар негізінде облыста жаңадан әр нысандағы шаруашылықтар құрылып, олардың саны 15,5 мыңға жетті. Оның ішінде 15,1 мыңы – шаруа қожалықтары. Облыс бойынша 10,48 млн га ауыл шаруашылық жер бар: 2005 ж. облыста егіс аумағы 1018,5 мың га-ға жетті, оның 65,4%-ы Бородулиха, Үржар, Шемонаиха, Глубокое және Көкпекті аудандарында орналасқан. Шығыс Қазақстан облысының өсімдік шаруашылық дәнді-бұршақ дақылдарын, картоп, көкөніс, күнбағыс, мал азықтық дақылдар өсіруге маманданған. 2005 ж. шаруашылықтың барлық санаты бойынша (жетті):
Мал шаруашылығы ірі қара, жылқы, қой мен ешкі, шошқа, құс және ара өсіруге маманданған. 2005 ж. облыста (жетті)
Соның негізінде облыстағы шаруашылықтардың барлық санаттары бойынша өндірілді.
Транспорт
Шығыс Қазақстан облысында темір, автомобиль, су және әуе жолы қатынастары дамыған. 2005 ж. облыс бойынша:
Автомобиль және су жолының ұзындығы бойынша Шығыс Қазақстан облысы республикада 1-орынды алады. Темір жол көлігі облыс орталығы Өскемен қаласын Семей, Аягөз, Шемонаиха, Риддер және Алтай қалаларымен байланыстырады. Облысты шетке шығаратын темір жолы тармақтары:
2005 ж. Курчатов – Шар темір жолы салынды, ал оның жалғасы (ұзындығы 150 км) 2007 ж. облыс орталығы Өскемен қаласына дейін жететін болды. Сөйтіп облыста Түркістан – Сібір темір жолымен қиылысатын екінші темір жолы – Курчатов – Шар – Өскемен темір жолы іске қосылатын болады. Автомобиль көлігі автожолдар мен темір жолдар қиылысатын ірі қалалар мен аудан орталықтарында үлкен жол тораптарын жасай отырып, жолаушылар мен жүк тасу жұмыстарын іске асыруда үлкен рөл атқарады. Автомобильді жолының жиілігі бойынша (әр 1000 км2-ге шаққанда 38,9 км). Шығыс Қазақстан облысы республикада Солтүстік Қазақстан, Ақмола, Оңтүстік Қазақстан және Алматы облыстарынан кейін 5-орынды алады. Су жолы қатынасы түгелдей Ертіс өзені арқылы іске асырылады. Ертіске автомобиль жолдары келіп түйісетін тұстардағы 15-ке жуық елді мекенде өзен айлақтары жұмыс істейді. Өзен жолы арқылы Шығыс Қазақстан облысы Павлодар облысымен, одан әрі Ресейдің Омбы облысымен қатынасады. Әуе жолы облыс орталығы мен Семей қаласын Астана, Алматы қалаларымен және республиканың басқа облыс орталықтарымен жалғастырады. Шығыс Қазақстан облысы көліктің барлық түрімен жүк тасымалдаудың көлемі бойынша республикада 1-орында, жолаушылар тасымалдаудың көлемі бойынша Алматы қаласы мен Қарағанды облысынан кейін 3-орында келеді. 2005 ж. олардың жалпы көлемі тиісінше 257,1 млн т-ға және 969,7 млн адамға жетті. Жүк және жолаушылар айналымы бойынша да облыс республикада елеулі орындарға ие. 2005 ж. көліктің барлық түрі бойынша жүк айналымы 4904,1 млн тонна-километр, жолаушылар айналымы 7959 млн жолаушы-километр болды.
Білім алу
|right|thumb|[[Шығыс Қазақстан мемлекеттік техникалық университеті|250px]]
2005 ж. Шығыс Қазақстан облысында мектепке дейінгі балалар мекемесі 80-ге, ал ондағы балалар саны 11952-ге жетті; 2005 – 06 оқу жылында оқытудың барлық санаттары бойынша оқушылардың саны 331,5 мың болды.
Білім беретін мекемелер
Медицина
Шығыс Қазақстан облысында халықты емдеумен 1600 дәрігер, 11560 орта білімді медициналық қызметкерлер айналысады. Әр 10 мың адамға шаққанда тиісінше 38,8 дәрігер және 80,8 медициналық қызметкерден келеді, бұл орта республикалық көрсеткіштен біршама жоғары. Медициналық мекемелері: Бұл мекемелерде 113 әйелдер консультациялары, 4 ана босанатын үйлер, 36 медициналық жедел жәрдем стансасылары, 60 дербес стоматологиялық емханалар бар. Қазіргі кезде облыстың ауруханаларында 11347 төсек бар, бұл 10000 адамға шаққанда 79,3 төсектен келеді, ал ауру балаларға 1747 төсек, жүкті және босанатын аналарға 788 төсек жабдықталған.
Мәдениет
thumb|250px|[[Шығыс Қазақстан облыстық орыс драма театры (Өскемен)]]
Архитектура
thumb|250px|Еңлік-Кебек кинотеатры, Семей thumb|250px|Абай атындағы кітапханасы, Семей
Туризм
ШҚО туристік саласының дамуына байланысты Алматы мен Астана қалаларынан кейін 3-орынды иеленеді. 2020 жылдарға дейінгі Қазақстан Республикасының туристік саласын дамыту Тұжырымында «Шығыс Қазақстан кластері «Табиғат таңғажайыптары әлемі» және экологиялық туризмді дамыту орталығы ретінде» белгіленетіні жайлы айтылған.
Шығыс Қазақстан кластеріне ШҚО-ның солтүстік және шығыс бөліктері енеді. Кластердің орталығы кластердің орталығы болады, оған туристік қызығушылық тудыратын 8 басты жер енгізіледі:
1) «Берел» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-мұражайының нысандары;
2) Бұқтырма су қоймасы;
3) Ертіс өзені мен Жайсан көлі;
5) Қалжыр өткелі;
6) Риддер-Анатау және Иванов таулары;
7) Алакөл көлі;
Қазақстанның халықаралық туризмге енуінің өзіндік болашағы бары белгілі. Біздің әлеуетті нарықтарымыз - Ресей, Қытай, Еуропа, Таяу Шығыс. Тек Ресей мен Қытаййдың өзі ғана 150 миллионнан астам туристермен қамтамасыз етеді. Бүгінде Қазақстан 52 елмен визасыз режимге көшу жөнінде келісімдер жасалған. Одан басқа «ЭКСПО-2017»-ні өткізуге айындық барысында басқа да көптеген елдермен виза реимін қарапайымдандыру жұмыстары жүргізілуде.
Солай бола тұра Қазақстан туризмінің бүгінгі даму қарқыны бар әлеуетті толық пайдалануға мүмкіндік бермей отыр. Әлемде біз жайлы туристік мақсатпен баруға тұратын ел ретінде әлі өте аз біледі. Бірнеше халықаралық жәрмеңкелерге қатысу күтетін әсерге қол жеткізуге мүмкіндік бермей отыр. Туристік саланың дамуының төмен деңгейі елдің туристер үшін жағымды имиджін қалыптастыру мәселесіне қатысты ғылыми зерттеулердің жоқтығымен де тікелей байланысты. Қазақстанда туризм саласында белсенді PR-кампаниялар, имидждік жобалар жасау мәселесі бойынша кешенді және жүйелі талдаулар жүргізетін ғылыми-зерттеу құрылымы жоқ. Елімізде қалалар мен аймақтардың туристік имиджін көтерумен шұғылданатын мықты мемлекеттік-жекеменшік ұйымдар да жоқ. Аналитиктердің айтуынша, «туркомпаниялардың 80 пайызынан астамы қазақстандықтардың шет елдерде демалуын ұйымдастырумен шұғылданады, демек, олар шетелдік турөнімдерді сату-сатып алумен айналысады».
Осыдан келіп, республиканың қазіргі туристік нарығындағы жағдай маркетингті қолдануды, жаңа тұтынушының басты ерекшеліктерін зерттеуді, туристік қызметтерді
олданушының уәждемесі мен мінез-құлық ерекшеліктерін айқындауды талап етеді. Сол себепті туристерге арналған экспресс-жолсілтеуші ақпараттық өнімдерді дайындаудың маңыздылығы өз-өзінен айқындалады.
Грэнд Рапидс (Миннесота)
Грэнд Рапидс (Grand Rapids) — Миннесота штатының Itasca округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 10 869 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20.9 км² шамасында. FIPS коды — 27-25118.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Керминкет
Керминкет, Кумберкет — Жетісудағы үлкен сауда орталығының аты. 11 ғ-дағы авторы белгісіз "Худуд-өлалам" деген парсы тіліндегі шығармада К. Жүлдан (қазіргі Бішкек маңы) Ыстықкөл алқабына қарай баратын сауда жолын суреттеген жерде ұшырасады. К. Невакет (шамамен Орловка ауылы) пен Жіларық (Боом) шатқалына кіре беріс жерде болған. Керминкент "күтегін-лабан" деген атағы бар жетекші баскарған лабан (немесе албан) атгы Қарлуқ тайпасының каласы екен.
Дереккөздер
Санат:Жетісу
Пекиндегі Ағылшын-Қытай шарты
Пекиндегі Ағылшын-Қытай шарты - 1860- Францияның 1856-60 жылдардағы ағылшын-француз-қытай соғысында жеңіліске ұшыраған Қытайды зорлап көндірген шарты(конвенциясы); 1860 жылы 25 қазанда Пекинде қол қойылды. Пекиндегі Ағылшын-Қытай шарты бойынша Франция да 1860 жылғы Пекиндегі Ағылшын-Қытай шартына сәйкес Ұлыбритания алған (территориялық иеліктен басқа) құқықтар мен контрибуцияға ие болды. Шартта сондай-ақ миссионерлердің мүліктерін қайтарып жіберу көрсетілді, Қытайдың баж салығынан түсетін кірісінен төленетін контрибуцияға шек қойылды.
Балов
Балов (Balow) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Людвигслуст ауданының құрамына енеді.
Форланд
Форланд — геосинклиндік кешендердің қатпарлануы барысында тангенциальды кернеулер әсерін дәйім сезінетін енжар блоктардың не салғырт атыраптардың (кратонның, платформаның, массивтің) орогенмен жапсарласу жиегі қатпарлы белдеу алдында жатқан платформалық атырап.
Дереккөздер
Санат:Геология
Кен діңгек
Кен діңгек, целик – шахтадағы жұмыс қауіпсіздігін сақтау үшін кен байлығын жер астында біржола немесе уақытша қалдырып, тіреу ретінде пайдаланылатын бөлігі. Кен діңгек арнаулы жағдайларға байланысты: а) шахта оқпанының және оның маңындағы өндірістік құрылыстардың аумақты сүйеніші; ә) қазбаның төбесін құлатпай тіреп тұруға арналған тіреуіші; б) шахта аймағындағы кен қазу бөліктерінің (панель, қабат, блок) аралық тіремесі түрінде қалдырылады. Астында қазба жасалып қуысталған жердің беті төмен түсіп шөгеді не жарылады. Осылардың салдарынан апат болмас үшін шахта оқпаны маңайындағы өндірістік құрылыстардың (шахтадан кентас шығаратын механизмдер, әкімш. және басқа үйлер, кен сұрыптау пункттері, т.б.) астында сүйеніш ретінде аумақты кен діңдері қалдырылады. Құрамы біртектес, қалыңд. 3 – 20 м қатты кендерді (Жезқазған, Мырғалымсай, т.б.) камералы діңгекті жүйемен қазып алғанда камералар арасында кен діңгек қалдырылады (1-сурет). Олардың диам. 5–6 м, бір-бірінен ара қашықтығы 15 – 20 м болады. Биіктігі, ені және ұзындығы 20 м шамасы болатын кең камераларда кентас өздігінен жүретін өнімді машиналармен қазылып алынады. Жер астында жалпағынан жатқан кен қабаты 100 – 150 м-лік ұзынша алаппен алынады. Қауіпсіздікті сақтау үшін алаптар арасында ені 13 – 27 м аралық кен тіремелер қалдырылады. Кен қазудың камералы діңгекті жүйесін қолданғанда, кен діңгек күйінде камерадағы жалпы кен көлемінің 20 – 22%-і алынбай жер астында қалатындықтан, кейінгі кезде оның қасынан жасанды тіреме тұрғызылып, кен діңгекті алу әдістері пайдаланылатын болады.
Балов
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 336 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 12,83 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 54 003. Муниципалитеттің басшысы — Кримхильд Кант.
Пьезоэлектрлік түрлендіргіш
Пьезоэлектрлік түрлендіргіш — әрекеті пьезоэлектрлік эффектіге негізделген электр энергиясын механикалық энергияға (және керісінше) түрлендіргіш. Пьезоэлектрлік түрлендіргіш негізін топтарға біріккен, өзара электрлік және механикалық түрде байланысқан бірнеше пьезоэлементтер қүрайды. Пьезоэлектрлік түрлендіргіш жасау үшін пьезоэлектрлік материалдардың ішінен пьезокерамика ең көп қолданылады.
IC 2291
IC 2291 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Баланзас
Баланзас — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Хакасия Республикасы, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Томь өзенінің оң жағалауынан 627 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь бастауынан Кондома өзенін қоспағанда, Новокузнецк қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Алтай өлкесі өзендері
Модуль сипаттамасы
Модуль– қандай да бір математикалық объектінің сандық сипаттамасы. Модульдің мәні – қарастырылып отырған объектілер жиынының сипаттаушы қасиеттерінен шығатын қасиеттерге ие болған оң нақты сан. Модуль ұғымы математиканың көптеген салаларында әр түрлі аттармен (абсалюттік шама, норма, т.б.) кездесіп отырады. Негізінде олардың бәрі нақты немесе комплекс санның абсалюттік шамасы ұғымының кеңейтілген түрлері болады. Мысалы, х – нақты сан болса, онда оның абсалюттік шамасы, яғни модуль былай анықталады: Модуль терминін басқа да математикалық объектілердің сандық сипаттамаларын белгілеуге қолданады: жазық облыстың модулі, сақинаның модулі, риман кеңістігінің модулі, үзіліссіздік модулі, т.б.
Гротталье
Гротталье (Grottaglie) — Италиядағы коммуна, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Таранто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 32 746 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 309 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 101 км² шамасында. Пошта индексі — 74023.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апулия елді мекендері
Жылжымалы тамақтандыру пункті
Жылжымалы тамақтандыру пункті — орналасу, құтқару және шұғыл авариялық-шұғыл қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу аудандарындағы жасақтардың адам құрамын, сондай-ақ алғашқы медициналық көмек жасағындағы зақымданған адамдарды ыстық тамақпен қамтамасыз ету үшін құрылған пункт. Жылжымалы тамақтандыру пункті екі звенодан: тамақ әзірлеу және тарату звеносынан, сондай-ақ жабдықтау звеносынан тұрады. Жылжымалы тамақтандыру пунктінің шамамен алғандағы мүмкіндігі 10 сағат ішінде 1200 адамға тамак әзірлеп, тарата алады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Монтемарано
Монтемарано (Montemarano) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Авеллино провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3039 адамды құрайды. Халық тығыздығы 92 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 33 км² шамасында. Пошта индексі — 83040.
Мұнай қорқоймасы
Мұнай қорқоймасы - мұнайды және оның өнімдерін сақтайтын ірі көлемді сыйымдылық. Орналасуына қарай - жербетілік, жерастылық, суастылық, дайындалған материалдарына қарай - металдық, темірбетондық, қысымға төтеп беру мүмкіндігіне қарай - төмен қысымдық, жоғарылатылған қысымдық, жоғары қысымдық, сырт пішініне қарай - цилиндірлік, шар тәрізді, сақталатын өнімнің күйіне қарай - тұтқырлығы төмен мұнайлар мен мұнай өнімдерінің, тұтқырлығы жоғары және суынған мұнай мен мұнай өнімдерінің, сұйылтылған газдардың қорқоймалары, орнату тәсіліне қарай - тұрақты және жылжымалы қорқоймалар болып бөлінеді. Халықаралық тежірибеде "мұнай қорқоймасы" деген түсінік "мұнай жатыны" деген түсінікпен орайласады.
Монтемарано
Елді мекеннің қамқоршысы — San Giovanni. Жыл сайынғы мерекесі — 21 тамыз.
Мұнай қорқоймасы
Дереккөздер
Санат:Мұнай
Монтемарано
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Жамылғылық мұз басу орталығы
Жамылғылық мұз басу орталығы — төрттік дәуірде мұздық қалыптасқан, кейін өз маңайындағы кеңістікке таралған, ылғалды ауа ағыстарының немесе циклондардың жолында орналасқан құрлық телімі (көбінесе таулы немесе үстіртті). Мысалы, Скандинавия таулары Еуропаның солтүстігіндегі жамылғылық мұз басу орталығы болып табылады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Кіші Кушум
Кіші Кушум — Ресейдегі өзен. Саратов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Ырғыз өзенінің сол жағалауынан 88 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 76 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Ырғыз Сулак су торабынан сағасына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Орал құрылыс материалдары өндірістік бірлестігі
«Орал құрылыс материалдары өндірістік бірлестігі» («УПОСМ») ААҚ - әр алуан құрылыс материалдары: силикат кірпіштер, бор, әк, құм-қиыршық тас қоспасын, т.б. шығаратын кәсіпорын. Ол 1977 ж. қабырға материалдарын шығаратын бірлестік ретінде құрылды. 1997 жылдан қазіргі атауымен аталады. Облыс орталығының маңындағы Зачаганск кентінде, бұрынғы Кірпіш зауытының солтүстік жағында орналасқан. Бірлестіктің арнаулы өндірістік алаңдары, әкімшілік ғимараты және тұрмыстық-мәдени объектілері бар. Қазір мұнда 200 адам еңбек етеді.
Альмерия (провинция)
Альмерия (Almería — Андалусия автономды бірлестігіне кіретін, Испанияның оңтүстігінде орналасқан провинция. Административті орталығы — Альмерия.
География
right Территориясы 8774. (27-ші орын).
Демография
Халқы — 612,3 мың (24-ші орны; 2005 ж. мәліметтер).
Административті құрылым
Аудандары (комаркалар): Альмерия муниципалитеттерінің тізімі
Варшавка
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Росомаха (Чузики тармағы)
Росомаха — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чузик өзенінің сол жағалауынан 343 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Кеть өзенінің құйылысынан Васюган құйылысына дейін. Өзен саласы — Кеть, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Патария
Патария (итал.Pataria) – 11 ғ-дың 2-жартысында Солтүстік Италия қалаларында болған халық қозғалысы. Қозғалыс дін иелері мен феодалдарға қарсы бағытталды. Негізгі орталығы Милан болды. Миланда, Брешиде, Пармда, Пьянченцте көтерілісшілердің феодалдарға, дін басшыларына қарсы қарулы қақтығыстары болып өтті. Көтерілісшілерді ұсақ феодалдар - вальвассорлар қолдады. 11 ғ-дың 80 жылдары көтеріліс жеңіліске ұшырады. II 11 ғ. аяғы - 12 ғ. басында Солтүстік Италия қалаларында коммуналардың құрылуына ықпал жасады.
Дереккөздер
Санат:Италия тарихы Санат:Катаризм
NGC 1934
NGC 1934 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 23 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1934 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC109, in LMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Полица
Полица — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пежма өзенінің сол жағалауынан 93 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Қарамай (ҚХР)
Қарамай (قاراماي, Қарамай; 克拉玛依) — ҚХР-дың Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданындағы қалалық аудан. Үрімжіден солтүстік-батысқа қарай 320 км жерде орналасқан. Карамай атауы ұйғыр тілінен шыққан және мазут (қара май) дегенді білдіреді.
Тарихы
1975 жылы Карамайдан шығарылып, Іле-Қазақ автономиялық округі үкіметіне тікелей бағынуға берілген Қойтүн қалалық ауданы құрылды. Нәтижесінде, Қарамай аумағы екі бөлікке бөлінді.
1982 жылы 16 ақпанда автономиялық облыстың халық үкіметі Қарамайды 4 ауданға бөліп, қалалық ауданға айналдыру туралы шешім қабылдады. 1984 жылы 17 тамызда Карамай Тарбағатай мен Іле-Қазақ автономиялық областарынан шығарылып, автономиялы аймақ үкіметіне тікелей бағынуға берілді; сол уақытта аудандарға бөлу жойылып, Қарамай қайтадан қалалық ауданға айналды. 1990 жылы 8 тамызда Қарамай қайтадан қалалық аудан мәртебесіне көтерілді.
Тұрғындары
Халқы - 460 000 адам (2015). Хан (қытайлар) халықтың 75% құрайды, қалғаны ұйғырлар, қазақтар, моңғолдар, хуэйлер.
Әкімшілік-аумақтық бөлініс
Қарамай қалалық ауданы 4 ауданға бөлінген, оның біреуі эксклав жасайды:
Экономикасы
1955 жылы қала маңында Қытайдағы ең ірі мұнай кен орындарының бірі ашылды. Сол кезден бастап қала мұнай өндіру және қайта өңдеу орталығы ретінде дамып келеді.
Климаты
Жазда қала климаты құрғақ және ыстық. Жылдық температура диапазоны -25 °C-тан 40 °C-қа дейін жетеді.
Сілтеме
Санат:Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданының қалалық аудандар
Равиль Исламович Вагапов
Равиль Исламович Вагапов (1 наурыз 1937 жылы, Қызылорда облысы, Арал ауданы, Бөген ауылында туған) – техника ғылымдарының докторы (1994 жылы), профессор (1997 жылы). Қазақстан Ауыл шаруашылық ғылыми академиясының академигі (1999 жылы).
Қазақ мемлекеттік ауылы шаруашылық институтын бітірген (1960 жылы). Қазақ энергетика ғылыми-зерттеу институтында кіші ғылыми қызметкер (1960–63 жылдары), Тараз қаласындағыҚазақ су шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтында аға және бас инженер (1963–67 жылдары), зертхана меңгерушісі (1969–78 жылдары), институт директорының орынбасары (1978–89 жылдары), одан соң су қорларын басқару зертханасының меңгерушісі қызметтерін атқарды.
Дереккөздер
Санат:Қызылорда облысында туғандар Санат:1937 жылы туғандар Санат:Қазақстан инженерлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар Санат:Қазақстан гидротехниктері
Диодтық жиын
Диодтық жиын — электрлік түрде жалғанбаған немесе аттас шықпаларымен жалғанған, бір конструкцияға жиналған шалаөткізгіш диодтар жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Шитовский Исток
Шитовский Исток — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы №682 Исеть суқоймасы орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Исеть бастауынан Екатеринбург қаласына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Воронеж ауылдық округі
Воронеж ауылдық округі – Қостанай облысы Фёдоров ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Придорожное, Лысановка, Успеновка ауылдары кіреді. Орталығы – Придорожное ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1718 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Фёдоров ауданы ауылдық округтері
Сауда капиталы
Сауда капиталы - капиталдың тұңғыш формасы. Ол өнеркәсіп капиталынан әлде қайда ерте пайда болған. Құл иелену және феодалды қоғамдарда сауда капиталы өз алдына дербес болды, саудагерлер тұтынушыларға жеке тұтыну тауарларын, шаруалар мен қолөнершілерге өндірістік тауарларды басқа жерлерден арзанға сатып алып келіп қымбатқа сату несесе олардың өнімдерін арзанға сатып алып, басқа жаққа қымбатқа сату арқылы пайда тапты. Бұл кезде мұнының пайдасы шығар көзі шаруалар мен қолөнершілерді қанау болды. Сауда капиталы натуралды шаруашылықтың ыдырап, тауар өндірісінің құрлуына, жай өндірушілердің жіктеліп, өнеркәсіп капиталына керек бос жұмыс күшінің пайда болуына, капиталды қорланып шоғылуына, сөйтіп капиталисттік өндіріс әдісінің шығуына жол ашты. Капиталисттік өндіріс әдісі тұсында сауда капиталы өнеркәсіп капиталының бөлшектенген бір бөлігіне айналады, оның қозғалысы сол өнеркәсіп капиталының қозғалысына бағынады. Сауда капиталы қосымша құн өндірмейді, бірақ жалдамалы жұмысшылардың өнеркәсіпте өндеген қосымша құнының бір болігін өзінің жұмсаған капиталына қарай орта пайда есебіне алады. Сауда капиталы сферасы айналасында өндіріс процесінің жалғасы болып табылатын жерлерде істейтін жұмысшылардың енбегін ғана қанап қоймайды, сонымен қатар құн мен қосымша құн жасамайтын жұмысшылардың да еңбегін қанайды. Сауда қызметкерлерінің бұл топтары тауар құнындағы қосымша құнды шығарып алуға, сөйтіп оның бір бөлігін сауда пайдасы есебінде сауда капиталының имендеуіне көмектеседі.
Дереккөздер
Алматы-кітап, 1997 ж., 10-том.
Грэнайт Фолс (Миннесота)
Грэнайт Фолс (Granite Falls) — Миннесота штатының Chippewa округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2897 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9.6 км² шамасында. FIPS коды — 27-25280.
Қазақша жыл санау
Қазақша жыл санау
Жердің Күнді бір айналып шығуына кететін уақыт «жыл» деп аталады. Жыл он екі айға бөлінеді. Қазақша ай аттары: наурыз, көкек, мамыр, маусым, шілде, тамыз, қыркүйек, қазан, қараша, желтоқсан, қаңтар, ақпан. Жыл басы – наурыз айы. Әрине, бұл ежелгі қазақша жыл санау бойынша. Өйткені, бұл айда күн мен түннің көктемгі теңелуі (21 наурыз) болады. Мұнан әрі күн  тез  ұзарып, жер беті жылына бастайды, бүкіл жан-жануарлар, өсімдік атаулы, яғни, табиғат оянады. Қазақтың халық тәжірибесінде жыл санаудың негізіне мүшел алынады. Бір мүшел 12 жылдан тұрады. Жыл есебін бұлай жүргізу өте ежелгі кезден басталған және ешқандай діни қағидамен байланысты емес. Шамасы, табиғат құбылыстарының қайталама заңдылығына негізделген болу керек. Қазақша мүшелдік жыл санау тышқан жылынан бастау алады. Одан ары қарай кезекпен сиыр, барыс, қоян, ұлу, жылан, жылқы, қой, мешін, тауық, ит, доңыз келіп отырады. Жыл аттары не себепті жануарлардың атымен аталатыны және  жыл басы неге тышқаннан басталатыны туралы халық арасында аңыз-ертегі бар. 12 жылдық қайталама негізінде мүшелмен жыл есебін жүргізуді қазақ халқы «жыл қайыру» деп атайды.
thumb|right|[[Қытай күнтізбесі бойынша бір мүшел.]] thumb|right|[[Алматы|Алматыдағы "12 ай" суатқысы.]]
Грантс (Нью-Мексико)
Грантс (Grants) — Нью-Мексико штатының Cibola округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 9 182 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35.4 км² шамасында. FIPS коды — 35-30490.
Географиясы
АҚШ санақ бюросының мәліметі бойынша, қаланың жалпы ауданы 35,4 км². Қаланың солтүстік-шығысында Сан-Матео таулары мен Тейлор тауы [en] (3446 м) орналасқан, бұл аймақтағы ең биік шың. Қаланың батысында Американың континенттік бөлінісі мен Зуни таулары орналасқан. Бұл аймақ негізінен құмтас пен қатып қалған лава ағындары басым болатын биік таулы шөлді аймақ.
Тарихы
Гранттар 1880 жылдары үш канадалық ағайынды Ангус, Джон және Льюис Грантс жаңа трансконтинентальдық темір жолдың бір бөлігін салуға келісім-шарт алған кезде теміржол лагері ретінде құрылды. Бастапқыда лагерь Гранттар лагері, содан кейін Гранттар станциясы, ең соңында Гранттар деп аталды. 1950 жылдары барлаушы және шопан Пэдди Мартинес Грантс аймағында уран кенін ашты, бұл 30 жылға созылған уран бумына әкелді.
Демографиясы
2000 жылғы халық санағы [3] бойынша Гранттарда 8806 адам, 2321 отбасы, 3202 шаруашылық және 3626 тұрғын үй болған. Халықтың орташа тығыздығы бір шаршы шақырымға 248,7 адамды құрады. Санақ бойынша Гранттардың нәсілдік құрамы келесідей болды: 56,18% ақ нәсілдер, 1,62% қара немесе афроамерикалықтар, 11,97% жергілікті американдықтар, 0,92% азиялықтар, 0,12% Тынық мұхиты аралдары.4,38% - аралас нәсілдер өкілдері, 24,80% - басқа ұлттар. Испандықтар барлық тұрғындардың 52,36% құрады.
3202 үй шаруашылығының 37,5%-ы 18 жасқа дейінгі балаларды тәрбиелеп отыр, 49,5%-ы бірге тұратын ерлі-зайыптылар, 17,1%-ы күйеуі жоқ әйелдер, 27,5%-ы отбасы жоқ. Санақ кезінде отбасылардың жалпы санының 24,1%-ы дербес өмір сүрсе, 8,5%-ы 65 және одан жоғары жастағы жалғызбасты қарттар болды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,61, отбасының орташа саны 3,06 болды.
2000 жылғы халық санағы бойынша халық жасына қарай келесідей бөлінді: 28,8% - 18 жасқа дейінгі тұрғындар, 9,3% - 18 мен 24 жас аралығында, 27,9% - 25 пен 44 жас аралығында, 21,7% - 45 жастан бастап. 64 жасқа дейін және 12,3% - 65 жас және одан жоғары. Тұрғындардың орташа жасы 34 жасты құрады. Гранттардағы әрбір 100 әйелге 85,3 еркек, 18 және одан жоғары әрбір 100 әйелге 18 және одан жоғары жастағы 79,4 ер адам келді.
Бір үй шаруашылығына шаққандағы орташа табыс 30,652 АҚШ долларын, ал отбасының орташа табысы 33,464 АҚШ долларын құрады. Бұл ретте ерлердің орташа табысы жылына 31 870 долларды құраса, әйелдердің орташа жылдық табысының 20 808 доллары болды. Жан басына шаққандағы табыс жылына 14 053 долларды құрады. Санақ жүргізілген кезде қаладағы отбасылардың жалпы санының 19,4%-ы және жалпы халықтың 21,9%-ы кедейлік шегінен төмен болды, олардың 31,8%-ы 18 жасқа толмағандар және 11,1%-ы 65 және одан жоғары жастағылар.
Қазақша жыл санау
Ішкі сілтемелер
Санат:Арнайы тарихи тәртіптер Санат:Дыбысталған мақалалар
Болат Қаскенұлы Сембинов
Болат Қаскенұлы Сембинов (3.11.1958 жылы туған, Түркістан облысы Сарыағаш ауданы Қапланбек ауылы) – әскери қайраткер, генерал-лейтинант. Киев жоғары әскери-теңіз саяси училищесін (1980), Мәскеудегі Әскери-саяси академияны (1991) бітірген. Каспий флотилиясының (1980 – 88) және Тынық мұхит флотының (1991 – 92) күзет кемелерінде лауазымды қызметтерде болды. 1992 – 94 жылдары Алматы жоғары жалпы командалық әскери училищесі бастығының көмекшісі, аға оқытушы, 1994 – 97 жылдары ҚР Қорғаныс министрінде бөлім бастығы, іс басқармасының бастығы – әскери коллегияның хатшысы, 1997 – 2003 жылдары Қорғаныс министрінің көмекшісі, министр аппаратының бастығы қызметтерін атқарды. 2003 жылдың қыркүйегінен ҚР Қорғаныс министрінің орынбасары. 2-дәрежелі “Айбын” орденімен, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан генерал-лейтенанттары
Футболдан Қазақстан Кубогы 1995
1995 жылдың Футболдан Қазақстан кубогы - кубоктың төртінші мәрте ойнатылуы.
1/8 финал
Алғашқы ойындар 1995 жылдың 9 - 10 мамыр аралығында өтті, жауапты ойындар 14 мамырда өтті.
1/4 финал
1/4 финалының ойындары 1995 жылдың 3 — 14 шілде аралығында өтті.
Дереккөздер
Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы Санат:1995 жылғы футбол
Караджово (Пловдив облысы)
Караджово (Караджово) — Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Садово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 007 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4117. Телефон коды — 03102. ЕКАТТЕ коды — 36244.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пловдив облысының елді мекендері
NGC 6393
NGC 6393 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1885 жылы 7 шілдеде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6393 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60405, MCG 10-25-54, KUG 1729+595.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
Владимир Викторович Важев
Владимир Викторович Важев (7 маусым 1947 жылы, Қостанай қаласында туған) – химия ғылымдарының докторы (2006 жылы), профессор (2007 жылы), Халықаралық ақпараттану академиясының корреспонденциясы мүшесі (1997 жылы).
Томск мемлекеттік университетін бітірген (1970 жылы). Қостанай мемлекеттік университетінде химия (1984–89 жылдары), физика және органикалық химия кафедраларының (1992–99 жылдары) меңгерушісі болды.
2005 жылы «Прогнозирование физико-химических свойств и параметров токсичности органических соединений по их ИК-и масс-спектром» деген тақырыпта докторы диссертация қорғады. Ғылыми жұмысының негізгі бағыты – компьютерлік химия.
Оттенштайн
Оттенштайн (Ottenstein (Niedersachsen)) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Хольцминден ауданының құрамына енеді.
Владимир Викторович Важев
Сыртқы сілтемелер
Санат:1947 жылы туғандар Санат:Қостанайда туғандар Санат:Қазақстан химиктері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар
Оттенштайн
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1207 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 13,59 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 2 55 031. Муниципалитеттің басшысы — Манфред Вайнер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Циркадалық ритм
Циркадалық ритм немесе Циркадиандық ритм (circa — маңайы, қасы және dies — тәулік, күн) — барлық жануарларды болатын ішкі сағат, яғни ағзадағы биологиялық үрдістердің циклдік ауысуын реттеп отыратын тәулік ішінде 24 сағаттық ұзақтықтағы ритм болады.
Бұл циркадалық ритмді сақтау генетикалық үрдіс, тіпті соқыр жануарлар да жарықтың өзгерісін терідегі фоторецепторлардың көмегімен біліп отырады.
Қызықты дерек
Алайда жақында жерасты үңгірлерінде тіршілік ететін, ішкі сағаты 24- сағаттық ұзықтықпен емес, 47 сағатпен есептелген мақұлық табылды. Ол – жерасты соқыр балығы Phreatichthys andruzzii – ішкі сағаты 24- сағаттық ұзықтықпен емес, 47 сағатпен есептелген балық екендігі дәлелденді. Кез келген жануарларде немесе өсімдіктерде арнайы биологиялық сағат болады. Ол тәуліктік ырғағы бар физиологиялық механизм. Ол ағзадағы қан қысымының деңгейін, қоректенудегі мінез-қылығын ретке келтіреді. Сол шындықтың бір куәсі –көзсіз балық Phreatichthys andruzzii. Ол Сомали шөлінің маңайындағы су тоқтамаларында мекен етеді. Олардың жер астына осыдан 2,6 млн жыл бұрын кеткенін дәлелденген. Әр түрлі Европалық институттарының ғалымдарының зерттеулері бойынша олар P. Andruzzii балығының ішкі биологиялық сағатын зерттеген және оның биологиялық сағатын данио-рерио балығымен салыстырған. Көзсіз, соқыр балықтың Phreatichthys andruzzii жарыққа ешқандай жауап қайтармауы көзінің болмауына байланысты емес екендігін, олардың денесіндегі жарық сезетін рецепторлардың сезімталдығы жоғалғандығынан екендігін анықтады, ал оған кінәлі – мутация екен. Мутация олардың жарықсезгіш рецепторларын жұмыс жасамайтын етіп ажыратып тастаған.
Дереккөздер
Санат:Биологиялық процестер Санат:Биологиялық ритмдер Санат:Хрономедицина
Тибет тілдері
Тибет тілдері – Қытай Халық Республикасының Тибет автономиялық ауданы мен Цинхай, Сычуань, Юньнань, Гансу өлкелерін, Непал және Үндістанның кейбір жерлерін мекендеген тайпалар мен халықтар тілі. Қытай-тибет тілдері семьясына жатады. Бұл топқа тибет, джарун, маньяк, таучу, такпа, хаурпа, т.б. тілдер кіреді. Негізгі тіл саналатын тибет тілі шығыс, орталық, батыс диалектілеріне бөлінеді. Бұл тілде көптеген әдеби мұра сақталған. Жазуы 7 ғасырда үнді жазуы негізінде қалыптасқан. Алғашқыда әр белгі бір дауыссызды белгілеген: қазір екі не үш дауыссыз жоғарыдан төмен қарай орналасу арқылы бірге жазылады (лигатур); әдеби тілінде көне орфография қолданылады. Музыкалы екпіннің шығуына, екпінсіз буындағы дауыстылардың редукциялануына байланысты көп буынды сөздер бір буындыға айналған.
Дереккөздер
Санат:Тибет Санат:Тілдер
তিব্বতি ভাষা
Қозғалысты қамтамасыз ету жасағы
thumb|Ресейдің қозғалысты қамтамасыз ету жасағыҚозғалысты қамтамасыз ету жасағы (Отряд обеспечения движения) — негізінен инженерлік, сондай-ақ, мотоатқыштар (танк) және де басқа бөлімшелерден тұратын, өскерлер қозғалысы кезінде бағыттағы дайындау және жарамды жағдайда ұстауға арналған уақытша әскери құрылым. Қарулы күштерде Қозғалысты қамтамасыз ету жасағы шеру, бетпе-бет ұрыс, шабуыл, (өскерлердің жазылу шептеріне жылжуы кезінде), қудалау, сонымен катар шегіну кездерінде кұрылады. Азаматтык қорғаныс құрылымдарында Қозғалысты қамтамасыз ету жасағы негізгі күштерді, зақымдану ошактарына жылжу мен кіру жолдарын дайындау үшін құрылуы мүмкін. Қозғалысты қамтамасыз ету жасағы құрылым мен жабдықталуы алға жылжитын өскерлердің құрамына, іс-әрекет сипатына, бағыт пен жергілікті жер жағдайына, бөгеулер мен қиратулар сипатына, жыл мезгілі және ауа райы жағдайына байланысты анықталады. Қозғалысты қамтамасыз ету жасағы бағытқа барлау жүргізеді, лектік жолдар салады, бөгеулер мен қиратулардан өтпелер жасайды, жолдардың бұзылған бөліктерін қалпына келтіреді, табиғи бөгеттерден (ені шағын өзендер, каналдар, орлар және т.б.) өткелдер жасайды. Түрлі міндеттерді орындау үшін Қозғалысты қамтамасыз ету жасағы құрамын әдетте төмендегідей топтарға бөледі:
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
IC 2292
IC 2292 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Жансен Кереев
Жансен Кереев (1 қаңтар 1930 жыл Ырғыз - 1983 жыл, Мәскеу) — көрнекті әскери қайраткер, генерал-лейтенант.
IC 2292
Сыртқы сілтемелер
IC 2292 Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Жансен Кереев
Марапаттары
Екі орденмен, бірнеше медальмен марапатталған.
Есте қалдыру
Жансен Кереев ескерткіші — 2000 ж. Ақтөбе қаласындағы генералдың өз атындағы көшеге орнатылды. Мыстан жасалған тұғыр биіктігі — 3,6 м. Материалы — Қордайдың қызыл гранитінен. Төменгі тұғыр биіктігі — 0,3 м, мүсін биіктігі — 1,2 м. Авторы Бақытжан Әбішев, сәулетшілері Б. Егінбаев, Н. Қожағұлов.
Дереккөздер
Санат:1 қаңтарда туғандар Санат:1930 жылы туғандар Санат:Ырғыз ауданында туғандар Санат:1983 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:КСРО генерал-лейтенанттары Санат:Қазақстан генерал-лейтенанттары Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер
Волно (Благоевград облысы)
Волно (Волно) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2886. Телефон коды — 03623. ЕКАТТЕ коды — 12036.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Ареяш (Барселуш)
Ареяш (Барселуш) (Areias (Barcelos)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Ёма
Ёма — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тошня өзенінің оң жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 51 км-ді құрайды.
Ареяш (Барселуш)
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 092 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,76 км² шамасында. Халық тығыздығы — 395,7 адам/км².
Ёма
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина бастауынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ареяш (Барселуш)
Ауданның қамқоршысы — Сан-Висенте.
Ёма
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Ареяш (Барселуш)
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Серра-ду-Рамалью
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 189 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2 677,37 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12 адам/км².
Тарихы
Қала 1989 жылы құрылған.
Санат:Баия елді мекендері
Маянга
Маянга балка Мокрая Маянга) — Ресейдегі өзен. Саратов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Ырғыз өзенінің сол жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 62 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Ырғыз Сулак су торабынан сағасына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қазақтың саз аспаптары
Қазақтың саз аспаптары — ғасырлар бойы ұрпақтан ұрпаққа мирас болып, көнеден келе жатқан мәдени мұралардың бірі. Ертеде саз аспаптарды ағаштан, түрлі өсімдіктерден, малдың терісінен, сүйегінен, мүйізінен, қылынан және басқа да түрлі заттардан жасаған. Халқымыздың жыр аңыздарынан, дастандарынан және өткен ғасырлардағы саяхатшылардың, ғалымдардың еңбектерінен көне аспаптардың сипаттамаларын, суреттерін кездестіреміз. Қазақтың музыка аспаптарын Мәскеу, Санкт-Петербург, Алматы, Семей қалаларындағы мұражайларынан да кездестіруге болады. Осы кезде байырғы аспаптардың түрлері 20-дан аса болғандығы анықталып отыр. Ертеде музыка аспаптарын жұртқа хабар бергенде, аңшылар құсты, аңды үркіткенде, бақсылар сарын айтқанда, әскери жорықтарда ұран салғанда пайдаланған.
Топтастырылуы
Аспаптарды бес топқа бөлуге болады:
Жеке түсініктемелер
Шертер - екі немесе үш ішекті, саусақпен шертіп ойнайтын аспап. Шертердің шанағы терімен қапталады. Оны көбінесе мал бағатын бақташылар тартатын болған.
Асатаяқ - сілку арқылы үн шығаратын көне музыкалық аспап. Ұзындығы -110-130 см. Тұтас ағаштан арнайы қалыпта жасалады. Басы күрек тектес. Бас жағына түрлі темір сақиналардан сылдырмақтар тағылып, өрнектермен әшекейленеді. Асатаяқ өзіндік үнімен ерекшеленеді. Аспапты ырғап, шайқап ойнайды. Асатаяқ аспабын ертеде көбінесе бақсылар қолданған. Қазіргі кезде көне үлгілері қайта жасалып, ұрмалы музыкалық аспаптар тобына қосылды.
Домбыра - қазақ халқының арасына өте ерте және кең тараған, ғасырлар сырын сақтаған қос ішекті, шертіп ойнайтын музыкалық аспаптың бірі. Өзіне тән ерекшелігі бар, ішекті-шертпелі аспаптар тобына жатады. Домбыра әр түрлі үлгіде тұтас ағаштан ойылып немесе құралып жасалады. Мойнына он тоғыздан жиырма екі санына дейін пернелер байланады. Арнайы құлақ күйге келтіріледі. Домбыраның екі ішектісінен басқа да үш ішекті, қос жақты, кең шанақты қуыс мойын, шіңкілдік деп аталатын түрлері де бар. Даусы майда, қоңыр, құлаққа жағымды.
Дауылпаз - ұрып ойналатын көне музыкалық аспаптың бірі. Халық тұрмысында кеңінен қолданылған. Әсіресе, бұрынғы кезде, жаугершілікте дабыл қағып, белгі беру үшін пайдаланылған. Аспаптың жасалу құрылысыы анағұрлым күрделі. Ол тұтас ағаштан ойылып жасалады. Бет шанағы терімен қапталады. Иыққа асып алу үшін қайыстан арнайы аспалы бау бекітіледі. Дауылпаз ағаш тоқпақпен ұру арқылы дыбысталады. Қазіргі кезде дауылпаз аспабы көптеген фольклорлық ансамбльдерде кеңінен қолданылып жүр. Дауылпаз тектес аспаптар түрлі атпен басқа халықтарда да кездеседі. Айталық, өзбек халқында "Тәбльбасс", қырғызда "Доолбас" деп аталады.
Жетіген - қазақ хылқының өте ерте заманнан келе жатқан жеті ішекті шертпелі музыка аспабы. Аспап ағаштан құрастырылып жасалады. Құрылысы өте қарапайым. Жетіген аспабы талай жүздеген жылдар өтсе де, баяғы қарапайым күйінде. Жетілдірілген түрінде он үш ішек байланып, арнайы тиектер қойылған. Аспаптың үні өте нәзік, құлаққа жағымды. Ел арасында аспаптың шығуы жайында көптеген аңыздар айтылады. Сол бір аңыздың бірінде: өткен заманда өмір сүрген бір қарияның жеті баласынан айырылған қасіретті қайғысынан туындаған деседі. Бізге "жетіген" деген атау осылай жеткен. Қазіргі кезде жетіген аспабы көптеген ансамбльде ойналып, кеңінен насихатталып келеді.
Желбуаз - үрмелі аспаптар тобына жататын, ерте заманнан келе жатқан, ел көзіне еленбеген көне музыкалық аспаптың бірі. Аспап иленген мал терісінен жасалады. Сырт көрінісі меске ұқсас. Аузын бекітіп тұратын тығыны, әуен шығаратын екі сырнай түтікшесі болады. Мойынға асып алып жүруге ыңғайлап, қайыстан арнайы бау тағылады. Ұстап жүруге өте жеңіл. "Желбуаз" аспабын белгілі композитор Н.Тілендиев "Отырар сазы" оркестірінде қолданды.
Балыксу
Балыксу — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Хакасия Республикасы, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Томь өзенінің сол жағалауынан 762 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 41 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь бастауынан Кондома өзенін қоспағанда, Новокузнецк қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Қазақтың саз аспаптары
Жеке түсініктемелер
Шаңқобыз - бітімі бөлек, ойналуы ерекше қазақ халқының көне музыкалық аспабы. Үні құлаққа жағымды, адам даусына жақын. Аспапта ойнау ерін мен тістің арасындағы қуысқа тікелей байланысты. Ойнау кезінде орындаушы оң қолымен тілшенің ұшын шалып отырып, шапшаңдата дыбыстайды. Дыбысы тілшені қозғалысқа келтіргенде шығады. Аспапта жеке ән-күй орындап қана қоймай, басқа да көне музыка аспаптарымен бірге халық әуендерін сүйемелдеуге болады. Шаңқобыз аспабының құрылысы қарапайым, жұқа тақтайшадан жасалады.
Қоңырау - қазақ халқының ертеден келе жатқан сылдырмақты музыкалық аспабының бірі. Бұл аспап дыбысы сыңғырлап шығатын металдардан әр түрлі көлемде жасалады. Сырт көрінісі шар тәріздес, іші қуыс, ортасында тілшесі болады. Аспаптың жеті музыкалық дыбыс қатары бар. Ертеде үй тұрмысында, малшылар арасында көп қолданылған. Далада бос жайылып жүрген малдың мойнына қоңырау таққан, өйткені қасқыр металдан шыққан дыбыстан қатты қорқады. Қоңырауды сол сияқты мектептеде қолданады. Бұл аспап арнайы кішкене балғашамен ұру арқылы дыбысталады.
Балыксу
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Алтай өлкесі өзендері