cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аварлар
Антропологиясы
Г.Ф.Дебетс Күнгей Кавказ антропологиялық тұрпатының Шығыс Еуропа жазығындағы және одан әрі Скандинавияға дейінгі ежелгі халқымен ұқсастығын дәлелдей отырып, Күнгей Кавказ тұрпаты ата-бабаларының олардың солтүстіктен қазіргі заманғы аймағына енуі идеясын растады.
Өзінің барлық өзіндік ерекшелігіне қарамастан, Кавказдан тыс жерде, ең алдымен хорваттар мен черногориялықтарға тән балқан-кавказ нәсілінің динарлық антропологиялық тұрпаты Күнгей Кавказдықтарға ең жақын болып келеді.
«Классикалық» кроманьонға жақын антропологиялық тұрпат әдетте шнурлы күйіктас мәдениетінің таралуымен байланысты. Соңғысы көбінесе үндіеуропалықтардың бастапқысы ретінде қарастырылады. Кейінгі неолит пен қола дәуірінде шнурлы күйіктас мәдениеті Еуропа жағалауының солтүстік-батысында және Балтық жағалауында, Надпорожье мен Азов теңізінде, сондай-ақ Орталық Еуропаның кейбір аудандарында кең таралған, онда ол сымды таспалы күйіктас мәдениетімен байланыста болды. Б.з.б. II мыңжылдықта бұл мәдениеттің бір тармағы Жоғарғы Еділде (Фатияново мәдениеті) тарайды. Осыған орай А.Г.Кузьмин былай деп жазады: «Кавказ (Күнгей Кавказ популяция тобы) бен Балқан түбегінен (Албания мен Черногория аймағындағы динар тұрпаты) бері оның таралу географиясының өте кеңдігі антропологтарды таң қалдырған бұл шнурлы күйіктас мәдениеттермен байланысты халықтың негізгі антропологиялық түрі болды. Әдебиетте көрсетілген ұқсастық үшін әртүрлі түсіндірмелер бар. Неміс ұлтшыл археологиясының тіректерінің бірі Г.Коссинна солтүстіктен Кавказға дейінгі «германдық» экспансия туралы жазған. Бұл көзқарасты неміс археологтарынан басқа швед ғалымы Н.Оберг пен фин А.М. Талгрен қолдады. Ресей әдебиеті Косина концепциясының ғылыми емес негізін дұрыс деп көрсетті. Бірақ мәселенің өзі бар және салыстырмалы түрде жақында бұл мәселе қайтадан көтеріліп, халықтың Еуропаның солтүстік-батысынан Кавказға қоныс аударуы туралы пікірді кейбір ресейлік ғалымдар да қолдады. Кавказға қатысты бұл пікірге В.П.Алексеев қарсы болды. «Күнгей Кавказ тұрпатының Шығыс Еуропа мен Скандинавия тұрғындарының антропологиялық тұрпатымен ұқсастығы... сөзсіз» екенін мойындай отырып, оны сол палеолиттік ата-бабаның біркелкі эволюциясымен түсіндірді, яғни ортақ дереккөзді тереңірек қозғады. Сонымен бірге ол Күнгей Кавказ және динар тұрпаттары арасындағы тікелей қатынасты мойындайды».
Генетикасы
Б.ғ.к. Б.Юнусбаевқа сәйкес 42 адамды зерттеу нәтижесінде (2006 жылы жарияланған), аварлар келесі гаплотоптардың тасымалдаушылары болып табылады :
Б.ғ.д. О.Балановскийге сәйкес 115 адамды зерттеу нәтижесінде (2011 жылы жарияланған), аварлар келесі гаплотоптардың тасымалдаушылары болып табылады :
Тілі
Авар тілі Солтүстік Кавказ отбасының Нах-Дагестан тобына жатады, солтүстік және оңтүстік топтарға (диалектілерге) бөлінген диалектілері бар, бұл ішінара Аварияның Хунзаһ хандығына және «Еркін қоғамдарға» бұрынғы бөлінуін көрсетеді. Біріншісіне салатау, хунзаһ және шығыс, екіншісіне - гидатли, Ансух, закатал, карах, андалал, кахиб және кусур; аралық орынды батлух диалектісі алады. Жеке диалектілер мен жалпы диалект топтары арасында фонетикалық, морфологиялық және лексикалық айырмашылықтар бар. Андо-тсез тілдері авар тілімен туыстас. И.М.Дьяконовтың пікірінше, авар тілі (Нах-Дагестан тобындағы басқа тілдермен бірге) кавказ-албан, хурри, урарту, гут сияқты қазіргі өлі тілдерді қамтитын ежелгі алародия тіл әлемінің тірі жалғасы болып табылады. С.А.Старостин де лак тілі қазіргі авар-андо-тсез тілдерімен алыс туыстас деп есептеді.
Кәсібі
Аварлардың дәстүрлі кәсібі - тоқымашылық, киіз басу, кілем тоқу, ағаш ыдыстар жасау, зергерлік пен ұсталық.
Баспаналарының басым бөлігі тау етегінде бір-біріне иық тірестіре салынған қамал-үйлерден тұрады. 1-қабаты шаруашылыққа арналған, 2-қабатында ұйықтайтын белмелері орналасқан. Үйдің негізгі бағанасы ою-өрнекті болып келген.
Мәдениеті
thumb|right|220px|«Джахан» авар фольклорлық ансамблі Хара Булбулда (фестиваль) барабанда «Дун гури ё» әнін орындайды. Ерлердің дәстүрлі киімі - шалбар, көйлек, бешпент, черкеска, қой терісінен тігілген тон, папаха, киіз және былғары етік. Әйелдер алуан пішімді бас киім (чухта), зерлі костюмдер киеді.
Ұлттық тағамдары жуа (чеснок), сүт қосылған етті, ұнды тағамдардан тұрады.
Аварлардың Қазақстанда пайда болуы
Аварлардың Қазақстанға келуі 1877 жылғы көтеріліспен және Сібірге жер аударылған дағыстандықтардың бірінші тобымен байланысты. Осы топтың каторгаға жіберілгендері Қазақстанның солтүстік өңіріндегі сол кездегі Петропавл, Қостанай және Көкшетау облыстарына қоныстанған. Дағыстандықтардың екінші тобы елімізге кәсіппен айналысу үшін келген. Күзде өз еліндегі егінді жинап болған соң, «таулы елдің» адамдары отбасыларын асырау үшін жұмыс іздеп мемлекеттің шеткері аймақтарына кететін болған.
Алматыда 1933 жылы алғашқы кәсіпкер пайда болады. Ол Чародин ауданы Дусрах ауылының тумасы – аварлық Тагир Агаев. Оның артынан ағасы, содан кейін туыстары, достары келеді. Осылайша Қазақстанда дағыстандықтардың үлкен тобы қоныстана бастайды. Келесі қомақты топтың Қазақстанға келуі кулактар мен байларды тәркілеу кезеңімен байланысты. Облыстық партия комитеті бюросының 1935 жыл 20 ақпандағы шешіміне сәйкес, 400 бай қожалығы, 1500-ден астам тау халықтары Қазақстан мен Қырғызстанға жер аударылады. Дағыстанның таулы аймақтарынан 1936 жылы Орта Азия мен Қазақстанға 1127 шаруа қожалығы көшірілді. Қызылорда облысына жіберілген «кулактар» көпшілігі Арал теңізінің аралдарына орналастырылды. Онда олар тұз өндіруде, балық аулау кооперативтерінде және балық зауытында адам төзгісіз жағдайда жұмыс істеді. Дағыстанның астанасы 1942 жылы тамызда майдан шебіндегі аймақта қалды. Және Мемлекеттік қорғаныс комитеті 1942 жылғы 20 тамызда шығарған қаулысымен бұрынғы Двигательстрой ауылындағы (қазіргі Каспийск) Киров атындағы зауытты соғыс майданынан алыс Қазақстанға эвакуациялау туралы шешім қабылдайды. Алматыға әскери-теңіз қаруы – өздігінен жүретін миналарды шығаратын зауыт жабдықтарының негізгі бөлігі мен зауыт өнімдерін шығарумен айналысатын адамдар көшіріледі. Зауыттың аз бөлігі ҚазКСР-нің Петропавл қаласына эвакуацияланды. Отбасыларымен қоса есептегенде шамамен 12 мың зауыт жұмысшылары және барлығы 11,0 мың тоннадан астам станоктар, көлік құралдары және әртүрлі материалдар көптеген жабдықтар көшіріледі. Алматы тұрғындары мен дағыстандықтар ерен еңбектері арқасында 1943 жылдың ІІІ тоқсанында зауыт өз өнімін шығара бастайды.
Аварлардың бір бөлігі Кеңес үкіметінің күштеп қоныстандыру саясатының нәтижесінде қазақ жеріне қоныстандырылады. Айта кетерлік жағдай, аварлар ресми түрде күштеп қоныстандырылуға жатпаған. Бірақ, жер аударылғандардың арасында «қате жер аударылғандар» категориясы болды. Тау халықтарын солардың қатарына жатқызуға болады. Себебі басқа «сенімсіз халықтарды» белгілі бір елді мекеннен, туған жерінен жер аударған кезде, сол жерде тұратын дағыстандықтар да бірге күштеп жер аударылды. Осылайша, соғыс алдындағы және соғыс жылдарында жүрген халықтарды күштеп қоныс аударуы аварларға да, басқа дағыстандықтарға да әсер етті.
Қазақстанда аварлардың пайда болуына қатысты келесі тарихи оқиға – тың және тыңайған жерлерді игерумен байланысты. Комсомолдық жолдамамен тың игеруші-дағыстандықтар келді. Кейіннен Ақтоғай-Дружба жолын төсеген комсомол құрылысының белсенділері болды. Жекелеген азаматтар жоғарғы оқу орындарының жолдамасымен келді.
Саны мен қоныстануы
Қазақстанда 1939 жылы тіркелген 473 авардың 369-ы (78%) ерлер болды. Авар тілін 469 адам өзінің ана тілі деп санады. Бұл бүкіл этникалық топтың 99,1% құрайды. Халық санағының 1959 жылғы мәліметі бойынша, Алматы облысында тіркелген 119 авардың 70-і (58,8%) өз ұлтының тілін ана тілі деп санаса, 19 адамы – орыс тілін, 33 адам басқа тілді есептеген.
Қазақстандағы 2009 жылы жүргізілген халық санағында 12 мыңға жуық дағыстандықтар тіркелген еді, оның 1202-сі аварлар болды. Қазақстанда аварлар барлық облыстарда кездеседі. Негізгі бөлігі Алматы қаласында, Алматы, Атырау, Батыс Қазақстан және Қарағанды облыстарында тұрады.
2013 жылғы санақ мәліметі бойынша Қазақстанда 1 200 авар тұрады.
Дереккөздер
Санат:Ресей халықтары Санат:Дағыстан
Флессау
Флессау (Flessau) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Штендаль ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1003 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 30,29 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 90 155. Муниципалитеттің басшысы — Зильфиа Бёкер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Созақ шайқасы
Созақ шайқасы, 1841 жылы қыркүйек айында болды. 1841 жылы қыркүйектің басында Кенесары Қасымұлы Кіші жүздің шөмекей, төртқара, табын руларынан жасақталған 4 мың адамдық қолымен Ташкентке бет алды. Бірақ, оның әскер арасында жұқпалы аурудың шығуы жолын біршама бөгеді. Алайда әскерінің екінші бөлігі Созақ, Жаңақорған,Жөлек, Ақмешіт қалаларын қоршауға алды. Әсіресе Созақ қамалы үшін қиян-кескі соғыс болды. Құжаттарда мынадай деректер сақталған: “Кенесары Созақты 18 күн бойы қоршауға алды. Қамал қабырғаларына шығу үшін ағаш сатылар жасалды. Кенесары Созақты және басқа да бекіністерді талқандап, айналасындағы Қоқанға бағынышты қазақтарды өзіне қосып, оларды Торғайға қарай көшуге мәжбүр етті”. Созақтың, бірнеше қамал мен бекіністің алынуы халық бұқарасының алдында Кенесарының беделін көтерді. Бұл жеңілістің нәтижесінде Қоқан хандығы Кенесарыға мәңгілік одақ құруды ұсынды. Бірақ, Кенесары бұдан бас тартып, қазақтарға тиісті жерлерді қайтарып беруді талап етті.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы Санат:Кенесары хан
Рессум
Рессум (Reeßum) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Ротенбург-на-Вюмме ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1718 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 28,47 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 57 037. Муниципалитеттің басшысы — Вильфрид Кирхнер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Сенюга (Ладом тармағы)
Сенюга (Светикская Сенюга) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Падома өзенінің оң жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Вишнёвое (Қостанай облысы)
Вишнёвое — Қостанай облысы Фёдоров ауданындағы ауыл, Вишнёвый ауылдық округі орталығы.
Сенюга (Ладом тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Вишнёвое (Қостанай облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы — Фёдоровка ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 73 км-дей жерде.
Таксила
Таксила (ٹیکسلا, تاکشیلا, Devanagari: तक्षशिला) — Пәкістан территориясында біздің дәуірімізге дейінгі V ғасыр мен біздің дәуіріміздің бірінші ғасырлары арасында бірін-бірі алмастырған үш қаланың (олардың қазіргі аттары — Бхир Моунд, Сиркап және Сирсук) жалпы аты. Егер де Бхир Моунд (біздің дәуірімізге дейінгі V—II ғасырлар) ретсіз салынған құрылыстар шоғыры ғана болса, Сиркап (біздің дәуірімізге дейінгі II ғасыр — біздің дәуіріміздің I ғасыры) солтүстіктен оңтүстікке қарай тартылған басты, көне көшенің екі жағынан жоспарлы түрде орналасқан болатын, ол көшеден бүйірге қарай тік тартылған көлденең көшелер шығатын. Басты көшеге жақын маңға, тұрғын кварталдардың дәл ортасына діни құрылыстар орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Пәкістан тарихы Санат:Әлемдік мұра Санат:Буддизм Санат:Жібек жолы Санат:Көне қалалар Санат:Университеттер Санат:Пәкістан қалалары
Вишнёвое (Қостанай облысы)
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 778 адам (360 ер адам және 418 әйел адам) болса, 2009 жылы 581 адамды (278 ер адам және 303 әйел адам) құрады.
Сенюга (Ладом тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Беллинцаго-Ломбардо
Беллинцаго-Ломбардо (Bellinzago Lombardo) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Милан провинциясында орналасқан.
Еуразиялық Одақ
Еуразиялық Одақ — ортақ саяси, экономикалық, әскери, кедендік, гумаритарлық және мәдени кеңістікті мемлекеттердің одақ жобасы.
Еуразиялық Одақ 2015 жылдың 1 қантарында құрылатын Еуразиялық Экономикалық Одақ кеңістігенде интерграциялық прогресстердің жоғары сатысы. Еуразиялық Экономикалық Одақ мүшелігін құрмақшы Ресей, Беларусь және Қазақстан 2011 жылдың 1 шілдесінде Кедендік Одақтың, ал 2012 жылдың 1 қаңтарында Ортақ Экономикалық Кеңістік негізін қалаған еді.
Еуразиялық Одақ идеясына Нұрсұлтан Назарбаев 1994 мұрындақ болған.
Беллинцаго-Ломбардо
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3537 адамды құрайды. Халық тығыздығы 884 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 4 км² шамасында. Пошта индексі — 20060.
Еуразиялық Одақ
Дереккөздер
Санат:Еуразиялық Одақ Санат:Қазақстан сыртқы саясаты
Беллинцаго-Ломбардо
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Олиготрофты бактериялар
Олиготрофты бактериялар - суларда, тіршілік ететін ортада органикалық заттардың концентрациясының аздығынан өзінде өсуге қабілеті бар прокариоттардың ерекше тобы. Егерде әдеттегі сапрфиттер қоректік заттардың мөлшері 10 г/л болғанда өсетін болса, олиготрофты микроағзалар үшін 1-1,5 мг/л көміртегі жеткілікті.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Мәліметтерді қорғау
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Байынқол Қалиұлы Қалиев
Қалиев Байынқол Қалиұлы - (23.1.1939 жылы туған, Алматы облысы Кеген ауданы Саты ауылы) – филология ғылымдарының докторы (1991), профессор (1996).
Ұлы жүздің Албан тайпасынан шыққан.
ҚазМУ-ды (1963, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. 1967–91 жылдары ҚР ғылым академиясының Тіл білімі институтында кіші, аға, жетекші ғылыми қызметкер, 1991–95 жылдары бөлім меңгерушісі болды. 1995 жылдан Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетінде кафедра меңгерушісі қызметін атқарады. Қазақ тіл білімінің фонетика, лексика, терминология, этнолингвистика, тіл мәдениеті, аударма салалары бойынша зерттеулер жүргізді. 10 томдық «Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі» (1974–86, Қазақ КСР-і Мемлекеттік сыйлығы, 1988) авторларының бірі, жауапты редакторы. 150-ден астам ғылыми жарияланымның, оның ішінде 5 монографияның авторы.
Пайдаланған әдебиетттер
Санат:Қазақстан филологтары
Ғани Әлімұлы Қалиев
Қалиев Ғани Әлімұлы (19 шілде 1938 жылы туған, Жамбыл облысы Шу ауданы Белбасар) – ғалым, экономика ғылымдарының докторы (1981), профессор (1986), Қазақстан ғылым академиясының академигі (1996), Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1994).
Ғылыми еңбектері
Негізгі ғылыми-зерттеу жұмыстары агро теория және саясат мәселелеріне арналған. Оның басшылығымен және тікелей қатысуымен Қазақ қой шаруашылық технология ғылыми-зерттеу институтында малдың жаңа тұқымдарын, типтері мен линияларын алудың әдістері жетілдіріліп, шаруашылықтарда сұрыптау және асыл тұқымды мал өсіру жұмыстарын жақсарту мәселелері терең зерттелді.
Дереккөздер
Санат:19 шілдеде туғандар Санат:1938 жылы туғандар Санат:Шу ауданында туғандар Санат:Қазақстан экономистері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Экономика ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері Санат:Ресей академиктері Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:Парасат орденінің иегерлері Санат:Астана медалінің иегерлері Санат:Тыңға 50 жыл медалінің иегерлері Санат:Тыңды игергені үшін медалінің иегерлері
Бесшадыпыт
Бесшадыпыт — Батыс Түрік қағанатындағы ондық негізде оң қанатқа топтасқан аумақтық-тайпалық бірлестіктің атауы. Деректер бойынша, 648 ж. Бесшадыпыттың құрамына Азғыр, Қашу, Барсхан, Азғыр-Низук, Кашу-Чубон тайпалары енген. Бесшадыпыттар, негізінен, Шу өзенінің батысы мен солтүстігіндегі жерлерді қоныстанған.
Дереккөздер
Санат:Тapих
Батыс Сахалин таулары
Батыс Сахалин таулары (орысша: Западно-Сахалинские горы)  немесе Батыс Жота - Сахалин аралының оңтүстік-батыс бөлігіндегі таулар (Ресей).
Ұзындығы - 650 км.
Биіктігі - 1325 м (Вззвращение тауы, Журавлев шыңы).
Аңғарлармен бөлінген бірнеше жотадан тұрады. Камышовый жотасы - бас су айырық, ал 48° солтүстікке ендіктен оңтүстікке қарай Оңтүстік Камышовый жотасы жатыр. Батыс Сахалин таулары негізінен тақта тастан, құм тастан, конгломераттан және тереңдегі магмалық жыныстардан түзелген. Тас көмір кені бар.
Ламанон мүйісі маңында сөнген жанартаулар (Ичара, Краснов) кездеседі. Цусима жылы ағысы әсер ететін оңтүстік-батыс беткейінде жалпақ жапырақты ағаштар көбірек кездесетін  аралас орман өседі; қалған жерлері -  шырша, май қарағай, бамбук өсетін тайга. Южносахалинск-Холмск темір жолы осы тауларды кесіп өтеді.
Дереккөздер
Санат: Таулар Санат:Ресей географиясы
Шағанөзен ауылдық қонысы
Әкімшілік орталығы — Шағанөзен.
Сеңгірбай
Сеңгірбай — Жамбыл облысы Жамбыл ауданы, Қаракемер ауылдық округі құрамындағы 14 ауладан тұратын кішкене ауыл. "Өзен жағалағанның өзегі талмас" деп көлге жақын орналасқан елді мекен.
Сеңгірбай көлі - қар, жаңбыр суынан құралған көл, көлдің түбінде бұлақ көздері де бар. Сондықтан қысы-жазы тартылмайды. Сол аумақты жайлаған Сеңгірбай деген кісінің есімімен аталады.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы) елді мекендері
Қараағаш (тау, Абай облысы)
Географиялық орны
Абай облысы Абай ауданы Көкбай ауылының батысында 32 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1074 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 9 км шамасында созылған, енді жері 4 км-ге жуық.
Өсімдігі
Тауалдының қоңыр, бозғылт қоңыр топырағында жусан, бетеге аралас бұталар, терек, қарағаш, т.б. өседі.
Дереккөздер
Санат:Абай ауданы (Абай облысы) таулары
Соркөл (көл, Шу алабы)
Соркөл – Шу өзенінің төменгі аңғарындағы көл.
Географиялық орны
Жамбыл облысы Сарысу ауданы Шығанақ ауылының солтүстік-батысында 15 км жерде орналасқан.
Гидрографикасы
Теңіз деңгейінен 340 м биіктікте жатыр. Аумағы 3,9 км2, ұзындығы 3 км, енді жері 1,9 км, жағалау бойының ұзындығы 9 км. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай созылып жатқан көл жағалауы жарлы, батысы біршама жазық келген. Мұнда батпақты сор жерлерінде қамыс шоғырлары кездеседі. Негізінен қар, жауын-шашын суларымен толысады. Жазда құрғап сорға айналады. Оңтүстігінде Тұздыарал қонысы жатыр. Алабы жыл бойы мал жайылымына пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Сарысу ауданы көлдері Санат:Шу су алабы
Хэндрум (Миннесота)
Хэндрум (Hendrum) — Миннесота штатының Norman округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 307 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.7 км² шамасында. FIPS коды — 27-28484.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Шұбартөс
Шұбартөс — Абай облысының Аягөз ауданы, Сарыарқа ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 88 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 100 адам (48 ер адам және 52 әйел адам) болса, 2009 жылы 40 адамды (22 ер адам және 18 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Аягөз ауданының таратылған елді мекендері
Соркөл балшығы
Соркөл балшығы, Жамбыл облысы Жамбыл ауданы Ақкөл ауылының солтүстік-шығысында. Соркөл жиегіне шөккен майда түйіршікті шипалы саздың аумағы 500 м2, орташа қалыңдығы 0,5 м, ылғалдығы 57,5%, тығыздығы 1360 кг/м3, күкіртті сутек мөлшері 0,1 – 0,2%. Сульфатты-хлоридты, магнийлі-натрийлі балшық тұнбасының жалпы минералдығы 5 – 10 г/л. Шипалы балшықтың жалпы қоры 500 м3. Жергілікті халық ем үшін пайдаланады.
Дереккөздер
Санат:География
Конде-сюр-Сарт
Коммунаның INSEE коды — 61117, пошта индексі — 61250.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2164 адамды құрады. Халық тығыздығы — 255,79 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Ақжарма ансамбльі
Тарихы
1992 ж. Маңғыстау облыстық филармониясы қарамағынан құрылып жұмыс істей бастады.
Ансамбль ұлттық музыкалық дәстүрді насихаттап, облыстық көлемдегі мерекелік шараларға қатысады, мектептерде, мектеп жасына дейінгі балалар бақшаларында да өнер көрсетеді. Халықаралық фестивальдарға (мысалы: Түркия, 1992; Қытай, 1994; 1-орын) қатысып, лауреат атанды.
2005 ж. Шымкент қаласында Халықаралық «Менің Қазақстаным» атты Ш. Қалдаяқов әндерінен өткен байқауда «Ақжарма» ансамблінің әншісі А. Көшеров бас жүлдеге ие болды.
Репертуары
«Ақжарма» ансамблінің репертуары негізінен жергілікті, маңғыстаулық күйші-композиторлар (Есір Айшуақұлы, Қашаған Күржіманұлы, Құлшар Ерназарұлы, Өскенбай Қалманбетұлы, Мұрат Өскенбайұлы, т.б.) шығармаларынан құралды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мәдениеті
Альт-Камп
Альт-Камп (Alt Camp) — Испания ауданы (комарка), Каталония автономды бірлестігіне қарасты Таррагона провинциясының құрамына енеді.
Убатан
Убатан (Ubatã) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Ильеус-Итабуна экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 815 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 332,985 км² шамасында. Халық тығыздығы — 56,5 адам/км².
Шампе (Пюи-де-Дом)
Шампе (Champeix) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Пюи-де-Дом департаментінде орналасқан. Иссуар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,12 км² шамасында.
Альт-Камп
Муниципалитеттер
Санат:Таррагона аудандары
Шампе (Пюи-де-Дом)
Коммунаның INSEE коды — 63080, пошта индексі — 63320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1340 адамды құрады. Халық тығыздығы — 110,56 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Аныль
Аныль — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Колва өзенінің оң жағалауынан 269 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жазықтық өзені
Жазықтық өзені (Равнинная река) — жақсы дамыған кең аңғармен ағатын, еңістігі шамалы, ағысы баяу әрі тынық өзен. Биіктігі 300—500 абсолютті метрлік ойпаттар мен жазықтарда ағады. Мысалы, Еділ, Есіл, Ұлы Жыланшық өзендері.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Шұбар (Түркістан облысы)
Шұбар — Түркістан облысы Ордабасы ауданындағы ауыл, Шұбар ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Темірлан ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 15 км жерде Арыс, Шұбар өзендерінің бойында орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 2664 адам (1336 ер адам және 1328 әйел адам) болса, 2009 жылы 3539 адамды (1754 ер адам және 1785 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1905 жылы қаланды. Бадам, Қажымұқан атындағы кеңшарлардың бөлімшесі, мал тұқымын асылдандыру стансасы болған. 1978 жылдан Бүкілодақтық Лениндік комсомол жастар одағының 60 жылдығы атындағы шошқа өсіретін кеңшардың орталығы болып келді. Оның негізінде шаруа қожалықтары құрылған.
Инфрақұрылымы
Ауылда Шұбар, Ә.Молдағұлова атындағы орта мектеп, фельдшер-акушерлік пункт, клуб, кітапхана, т.б. мекемелер жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Ордабасы ауданы елді мекендері
Құрғақ Камелик
Құрғақ Камелик — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Самара облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сестра өзенінің сол жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 57 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Ырғыз бастауынан Сулак су торабына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ай-Угловат-Юган
Ай-Угловат-Юган — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Угловат-Юган өзенінің сол жағалауынан 76 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 1967
NGC 1967 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1967 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC126, in LMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Спондилоартроз
Спондилоартроз (Spondyloarthrosis - омыртқа артрозы) - Омыртқа аралақ дискілердің гиалинді шеміршегін зақымдайтын, кейін омыртқа аралық буындардың қимылын шектейтін дистрофиялық процесс.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Берілістер қорабы
нобай| 4-сатылы беріліс қорабы, канондық көрініс Беріліс қорабы (сондай-ақ қорап) — беріліс қатынасын өзгерту үшін негізінен автокөліктерде қолданылатын механизм. Доңғалақты және шынжыр табанды көлік құралдарының беріліс элементі, пайдаланылатын қозғалтқыштың айналу жылдамдығы мен моментінің диапазонын кеңейтуге, кері қозғалыс мүмкіндігін, жұмыс істеп тұрған қозғалтқышты трансмиссиядан ұзақ уақыт ажыратуға арналған. Конструкциясы бойынша бұл әдетте жеке блок болып табылады, оның корпусында (картерінде) айналмалы қозғалыстың белгілі бір механикалық берілістері бар, бекітілген беріліс коэффициенттеріне (берілістерге) сәйкес белгілі бір диапазондағы қуат ағынын таңдау үшін көп бағытты азайтуды жүзеге асырады. Ішкі жану қозғалтқышы жағдайында ол іс жүзінде трансмиссияның бір бөлігі болып табылады, бірақ оны вариатормен ауыстыруға болады. Әдетте, ол жоғары бейімделгіштік және гиперболалық (бу үшін) немесе параболалық (тұрақты ток электр қозғалтқыштары үшін) тартым сипаттамалары бар бу немесе электр қозғалтқыштары бар көлік құралдарының беріліс қорабында қолданылмайды. thumb|100px|Велосипедтерге арналған Speedhub 500/14 маркасындағы беріліс қорабының жоспарлы сызбасы thumb|100px|Шыржырлы беріліс Берілістер қорабы — беріліс қатынастарының баспалдақты өзгеруі тісті берілістердің ажыратылып-қосылуымен жүзеге асырылатын көп буынды механизм. Берілістер қорабы металл кескіш білдектің жетекші білігі айналуының түрақты жиілігі кезінде жетектегі біліктің айналу жиілігін өзгертуге арналған, мысалы, металл кескіш білдектердің негізгі жону қозғалысының жетегі. Берілістер ауыстыру тәсілі бойынша жылжыма тісті жиынтығы бар берілістер қорабы (жұдырықшалы және тісті жалғастырғышты), үйлестіргіштері бар тісті жалғастырғышты, үйкеліс түзілімді жалғастырғышты жөне тежегішті, бос жүріс жалғастырғышты болып бөлінеді.
Классификация
нобай| Ашық механикалық 16 сатылы (2х4х2) беріліс қорабы ZF 16S181, 2, 4, 5 — бөлгіш (2х4х2), 7 — 10 - негізгі 4-сатылы артқы жүрісті беріліс қорабы нобай| Ашық планеталық демультипликатор (қатар селекторы,range, 2x4x2), ZF 16S181 беріліс қорабы нобай| Беріліс қорабының екі білікті және үш білікті бес сатылы (+5; -1) беріліс бөлігі.
Біліксіз беріліс қорабы
Біліктердегі схемаға келетін болсақ, біліксіз схема екі бағыттағы берілістердің санын көбейтіп қана қоймай, өлшемдерді азайта отырып, беріліс қорабының қуат диапазонын ұлғайтуға мүмкіндік береді, бұл неғұрлым байқалатын болса, қатар саны соғұрлым көп болады. берілістердің. Мысалы: 4 қатар тісті доңғалақ – 8 беріліс (не 8 алға не 4 алға және 4 артқа); Тісті доңғалақтың 5 қатары - 16 беріліс (+16; 0 немесе +8; -8). Схеманың қалпына келтірілмейтін кемшіліктері қажетті беріліс коэффициенттеріне сәйкес қуат диапазонының ерікті бұзып алудың қиындығы (немесе тіпті мүмкін еместігі), сондай-ақ қосалқы автоматтандырусыз таза механикалық түрде беріліс қорабын жасау мүмкін еместігі болып табылады.
Момино-Село (Пловдив облысы)
Момино-Село (Момино село) — Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Раковски қауымының құрамына кіреді.
Берілістер қорабы
Біліксіз беріліс қорабы
Біліксіз беріліс қорабын Maybach неміс компаниясы әзірледі және ілгерілетті. Үш модель танымал болды: Variorex, Olvar және Mekydro. Әртүрлі нұсқадағы алғашқы екеуі соғыс кезеңіндегі неміс танктері мен бронетранспортерлерінде қолданылған. Гидротрансформатормен жинақталған Mekydro беріліс қорабы гидромеханикалық беріліс қорабы бар неміс магистральдық тепловоздарында қолданылды. Біліксіз беріліс қораптар соғыстан кейін КСРО-да тәжірибеден өтті, бірақ ол практикалық қолдануға келмеді. Қолданыстағы өте сирек схема, заманауи берілістер оның кемшіліктеріне байланысты пайдаланылмайды.
Момино-Село (Пловдив облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 771 адамды құрайды.
Берілістер қорабы
Синхрондалмаған беріліс қорабы
нобай| Американдық жүк көлігі тракторының көп сатылы синхрондалмаған беріліс қорабы Бұл жобалауда синхронизаторлар жоқ механикалық беріліс қорабын білдіреді (сонымен қатар, бұл синхронизаторлар негізінен мүмкін емес жылжымалы тісті доңғалақтар схемасы немесе тұрақты қосылыстағы тісті доңғалақтардың схемасы болуы мүмкін). Мұндай беріліс қорабында берілістерді ауыстыру жүргізушіден бір берілістен екіншісіне өту процесінің ұзақтығын анықтау және газ педальымен бір уақытта жылдамдықты реттеу арқылы муфталар мен берілістердің бұрыштық жылдамдықтарын дербес синхрондау бойынша белгілі бір дағдыларды талап етеді. Екеуі де, әдетте, қозғалыс жылдамдығы мен қозғалтқыш жылдамдығынан болатын сезімдер негізінде, белгілі бір көлікті басқару тәжірибесіне негізделген, ал тахометр қосымша көмек көрсете алады.
Момино-Село (Пловдив облысы)
Пошта индексі — 4143. Телефон коды — 03155. ЕКАТТЕ коды — 48948.
NGC 6428
NGC 6428 — Геркулес шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Берілістер қорабы
Синхрондалмаған беріліс қорабы
Соғысқа дейінгі барлық дерлік механикалық беріліс қораптары синхрондалмаған. Қазіргі заманда көлік жабдықтары, синхрондалмаған беріліс қораптары американдық жүк тракторлары және самосвалдары, мотоциклдері, кейбір тракторлары және жарыс автомобильдері жабдықталған. Кейбір беріліс қораптарында синхронизаторлар мүлдем емес, тек берілістердің бір бөлігінде ғана болмауы мүмкін. «Қайта газдандыру» және «қос ілінісуді босату» сияқты терминдер синхрондалмаған беріліс қораптарының жұмысына қатысты, бірақ шын мәнінде заманауи синхрондалмаған беріліс қораптары ілінісуді пайдаланбай-ақ берілістерді ауыстыруға мүмкіндік береді.
NGC 6428
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Берілістер қорабы
Жұдырықшалы беріліс қорабы
нобай| Сол жақта жұдырықшалы ілінісу және оң жақта тісті ілінісу Бұл біліктердегі синхрондалмаған механикалық беріліс қорабын және жұдырықшалы муфталармен қосылған тісті доңғалақты тұрақты берілістерді білдіреді. Мұндай беріліс қораптарының ұқсас беріліс қораптарынан, бірақ қосылған тісті доңғалақты іліністерден айырмашылығы, жұдырықшалы муфталар бұрыштық жылдамдықтарды синхрондау тұрғысынан да, күш тұрғысынан да ауысу кезінде дөрекі жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, барлық жұдырықша беріліс қораптары шулырақ, өйткені әрбір ауыспалы жеделдету кезінде ілініс құлыпталған беріліске қатысты аздап айналуы мүмкін. Жарыс машиналары жиі шудың тұрақты болуы белгілі бір норма болып табылатын осындай беріліс қораптарымен жабдықталғандықтан, бұл жерде жиі кесілген тісті доңғалақтары қолданылады, бұл одан да көп шу тудырады, бірақ беріліс қорабының тиімділігін арттырады.
NGC 6428
Ашылуы
Бұл нысанды 1885 жылы 7 шілдеде Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6428 деген нөмірге ие болды.
Берілістер қорабы
Реттік беріліс қорабы
оңға|нобай| Реттік беріліс қорабы Реттік деп, беріліс механизмі осы уақытта қосылып тұрғанға қатысты келесі берілістерді ерікті түрде таңдауға мүмкіндік бермейтін, бірақ қолжетімді берілістердің ауқымын тек бір жоғары және бір төмендеткішпен шектейтін беріліс қорабы түсініледі. Мұндай беріліс қорабында бейтарапқа өту әдетте екі берілістен ғана мүмкін болады - бірінші және кері (мотоциклдерде бұл бірінші және екіншіден мүмкін). Кейбір дәйекті беріліс қораптары кез келген берілістен жылдам бейтараптандыру механизмдерімен жабдықталуы мүмкін, бірақ бұл ереже емес.
NGC 6428
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Берілістер қорабы
Реттік беріліс қорабы
Оның канондық түрінде дәйекті беріліс қораптары жарыс автомобильдерінде және кез келген мотоциклдерде қолданылады. Мұндағы ауыстыру механизмі, әдетте, ауыстыру рычагының өзекшесінің бір жақты кері қозғалысын айналуға түрлендіретін саңылаулы барабан болып табылады. Тізбекті беріліс қорабындағы механикалық беріліс қорабының жобалауы іс жүзінде кез келген болуы мүмкін және беріліс механизмінің дәйектілігіне ешқандай қатысы жоқ, дегенмен көбінесе дәйекті беріліс қорабы жұдырықшалы муфталармен бекітілген берілістері бар тісті доңғалақтың тұрақты ілінісу схемасын қамтиды. Планетарлық дәйекті беріліс қораптары бар (Чифтен цистернасы). Берілістерді таңдауға және ауыстыруға жауапты қондырғының жобалауы мұнда да әртүрлі болуы мүмкін: таза механикалық (мотоциклдің жұдырықшалы беріліс қораптары), гидравликалық (кейбір танктердің планетарлық беріліс қораптары), электронды-гидравликалық (қазіргі заманғы жарыс машиналары беріліс қорабында). Мұнда берілістерді ауыстыру бір жақты тұтқалы болуы да мүмкін, оның тек екі тұрақты емес позициясы бар - берілістерді жоғарылату және төмендету және осыған ұқсас механикасы бар аяқ педаль. Руль дөңгелегіндегі түймелер арқылы беріліс ауыстыратын «Формула 1 » сияқты жарыс автомобильдерінің электронды басқарылатын жартылай автоматты беріліс қораптарын да дәйекті деп санауға болады. Тізбекті беріліс қорабының имитациясын Tiptronic-Porsche типті автоматты беріліс қораптары және жүргізушінің бұйрығы бойынша қосымша дәйекті беріліс ауыстыру режимі бар автоматты беріліс қораптарының барлық ұқсас жүйелерін қарастыруға болады.
Алдын ала таңдамалы беріліс қорабы
нобай| Соғысқа дейінгі MG Magna автокөлігінің таңдамалы беріліс қорабының таңдау селекторы Бұл келесі берілісті таңдау оған ауысқанға дейін болатын беріліс қорабын білдіреді.
Тарихи ретроспективада бұл термин әдетте өткен ғасырдағы соғыс аралық кезеңдегі оқиғаларға қатысты қолданылады және берілістерді ауыстыру процесін жеңілдету үшін әртүрлі механизмдермен толықтырылған планетарлық немесе біліксіз беріліс қорабын білдіреді. Сол кезде синхрондалған механикалық беріліс қораптары да, автоматты беріліс қораптары да болмаған кезде беріліс қорабын дамытудағы мұндай бағыт өзекті болды. Алдын ала таңдау беріліс қорабын басқару алдын ала таңдау беріліс қорабы арқылы жүзеге асырылды. Селектор қажетті беріліске орнатылды және қосу сәтінің өзі ілінісу педальын басу арқылы немесе селекторды тұрақты емес күйге қысқа басу арқылы анықталды (автокөліктерде центрифугалық ілінісу қолданылған жағдайда ). Жүргізушіден біліктілік немесе арнайы дағдылар талап етілмеді. Алдын ала таңдаулы беріліс қораптары әртүрлі көліктерде қолданылды: SdKfz 250 бронетранспортерлерінің біліксіз Maybach Variorex неміс беріліс қораптары және PzKpfw III танктері; біліксіз Maibach Olvar беріліс қораптары Tiger және Royal Tiger танктері үшін; Racing Auto Union және атқарушы Maybach неміс планеталық беріліс қораптары; Matilda II танктерінің, AEC RT типті автобустар, Armstrong Siddeley, Daimler, MG, Riley жеңіл автокөліктері; Уилсон британдық планетарлық беріліс қораптары; Delage, Delahaye, Talbot, Bugatti жеңіл автокөліктеріне арналған француздық Cotal және Talbot планеталық беріліс қораптары; Cord және Tucker машиналарының американдық планетарлық беріліс қораптары. нобай| екі ілінісі бар алдын ала таңдамалы беріліс қорабының заманауи схемасы Қазіргі уақытта <b id="mwpQ">екі ілінісі бар кез келген беріліс қораптары алдын ала таңдамалы</b> деп аталады, өйткені мұнда қосалқы автоматика жаңа беріліске ауысу сәтін автоматты түрде немесе жүргізуші анықтайтынына қарамастан, ағымдағы жүргізу режиміне байланысты әрқашан ауысымды жоғарылату немесе төмендетуді алдын ала таңдайды. Өзінің бастапқы түрінде, қазіргі заманғы таңдамалы планетарлық және біліксіз беріліс қораптары көліктерде қолданылмайды. Қазіргі көп жылдамдықты беріліс қораптарында жүк көлігі тракторларында, негізгі беріліс қорабының тұтқасындағы ауыстырып-қосқыш түймесі арқылы алдын ала таңдау арқылы бірқатар берілістерді қосуға болады, бірақ мұндай беріліс қорабы алдын ала таңдау деп аталмайды.
Аккадия
Аккадия (Accadia) — Италиядағы қала, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Фоджа провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2678 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 89 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 30 км² шамасында. Пошта индексі — 71021.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Sebastiano. Жыл сайынғы мерекесі — 20 қаңтар.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апулия елді мекендері
Қараменде
Қараменде, Қарамеңді – Солтүстік Балқаш алабындағы өзен.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы жерімен ағады.
Бастауы
Бастауын Қимас тауының оңтүстігіндегі бұлақтардан алып, Ақтоғай ауылы тұсында Тоқырау өзеніне құяды.
Гидрологиясы
Ұзындығы 73 км, су жиналатын алабы 1,1 мың км2. Арнасы кең, ағыны баяу. Көктемде су деңгейі көтеріледі. Алабы — шабындық. Егін суаруға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) өзендері Санат:Балқаш су алабы
Грузин жазулары
Грузин жазулары (ქართული დამწერლობა kartuli damtserloba) — грузин тілінің фонемалық құрамын бейнелейтін ерекше жазу. Онда әрбір фонемаға белгілі бір графема сәйкес келеді. Көне грузин тілінде 37 (38), қазіргі грузин тілінде 33 (5 дауысты, 28 дауыссыз үшін) әріп болған, бас әрпі болмайды.
Грузин жылнамасы бойынша Грузин жазуын б. з. д. 4—3 ғғ. Фарнавазу патша жасаған. Грузин жазуының финикий, арамей, грек т. б. жазулармен тектестігі жайында әртүрлі болжам бар. Г. В. Церетели грузин жазуын шығыс арамей жазуының бір түрімен байланыстырады. Грузин жазуының алғашқы нұсқалары 5 ғасырда сақталған.
Даму процесінде грузин жазуының бір-бірінен ерекше 3 түрі қалыптаскан. Олар бірінен бірі шыққан, туыстас:
17 ғасырлар мхедрули осы күнгі қалпына келіп, қоғамдық өмірдін барлық саласына еніп, кітап бастырумен байланысты біржолата орныққан.
Дереккөздер
Санат:Грузин жазуы
Комья
Комья — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лухта өзенінің оң жағалауынан 3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 39 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина бастауынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
IC 2326
IC 2326 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 2326 Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Кеңес (Павлодар облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы — Ертіс ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 11 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 156 адам (80 ер адам және 76 әйел адам) болса, 2009 жылы 55 адамды (25 ер адам және 30 әйел адам) құрады.
Сен-Мем-де-Перероль
Сен-Мем-де-Перероль (Saint-Maime-de-Péreyrol) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,75 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24459, пошта индексі — 24380.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 269 адамды құрады. Халық тығыздығы — 25,02 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Протоплатформа
Протоплатформа гранитті-гнейсті қабаттың даралана бастауымен ерекшеленеді.
Дереккөздер
Санат:Геология
Сарман (Солтүстік Қазақстан облысы)
Сарман — Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы, Спасов ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Явленка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 40 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 201 адам (106 ер адам және 95 әйел адам) болса, 2009 жылы 103 адамды (58 ер адам және 45 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) елді мекендері
Радиометрлік вакуумметр
Радиометрлік вакуумметр (радиометрический вакуумстр) — жұмыс істеу принципі радиометрлік эффектке негізделген вакуумметр. Егер бірдей қыздырылмаған екі пластиналар сиретілген газ ішіне қойылса, онда газ қысымына пропорционалды күш пластиналарды қисайтады. Р.в. көрсетуі газ табиғатына байланысты емес. Өлшеу шегі 10 мкПа (~10'7 мм с.б).
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы Санат:Аспаптар
Ғылыми грамматика
Ғылыми грамматика научная грамматика — ғылыми-теориялык ой-пікірдің соңғы жетістіктеріне сай жасалған грамматика.
Виногради (Благоевград облысы)
Виногради (Виногради) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 70 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Футболдан 2020 жылғы Еуропа біріншілігі (іріктеу турнирі, Н тобы)
Бұл топта Франция мен Түркия финалдық турнирге тікелей жолдама алды. Исландия құрамасы плей-оффта сынға түсіп, жолдама тағдырын анықтайды.
Сілтемелер
Санат:Футболдан 2020 жылғы Еуропа біріншілігі (іріктеу турнирі) Санат:2019 жылғы футбол
Израсс
Израсс — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Хакасия Республикасы, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бельсу өзенінің сол жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь бастауынан Кондома өзенін қоспағанда, Новокузнецк қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Алтай өлкесі өзендері
Дала шілі
Дала шілі  (Ammoperdix griseogularis) – тауықтәрізділер отряды, қырғауыл тұқымдасына жататын отырықшы құс.
Қазақстанда Үстірттің солтүстігіндегі Сам құмында кездеседі. Дене тұрқы 25 см-дей, салмағы 180 – 210 г. Қоразының жоны қызғылт сары бозғылт түсті, маңдайы мен көзінің үстіндегі жолағы қара, тамағы көкшіл сұр түсті, кеудесі қызғылт сары түстен бауырына қарай ақшыл реңге ауысады, екі қапталында қара және қоңыр қиғаш жолақтары болады. Мекиені құм түстес. Сәуір – шілде айларында жұмыртқа (8 – 12) басады. Дала шілі өсімдік тұқымымен және ұсақ жәндіктермен қоректенеді.
Дереккөздер
Санат:Тауықтәрізділер
الصفرد Perdiu golagrisa Wüstenhühner See-see Partridge Mezorienta perdriko fa:تیهو Perdrix si-si ヒメイワシャコ Kuropatewka piaskowa Пустынная куропатка Bayağı kum kekliği
Султановка (Кандак ауылдық кеңесі)
Султановка — Башқұртстанның Кигин ауданындағы ауыл, Кандак ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 308 адамды құрады. Пошта индексі — 452508, ОКАТО коды — 80236835003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Батыс Сьерра-Мадре
Батыс Сьерра-Мадре (Sierra Madre Occidental) - Мексикадағы тауі, Мексика таулы қыратының батыс шетінде.
Ұзындығы - 1098 км, ені - 80-200 км.
Докембрийлік тақта тастан, палеозойлық және мезозойлық әк тастан түзелген. Көп жерінің биіктігі 1500-2500 м. Ең биік шыңы 3150 м (Чоррерас тауында - Сьерро-Гордо шыңы). Юатыс беткейінде 2000 м биіктікке дейін емен, бұта,  одан жоғары қарағай орманы, одан әрі субальпы  шалғыны, шығыс беткейінде қуаңшылыққа төзімді бұта өседі.
Дереккөздер
Санат: Таулар
Автотиеуіш
Автотиеуіш - жүкті түсіріп-көтеруге арналған жабдықтары ауыстырылатын, негізінен автомобильдін агрегаттарынан жасапган, жүктерді шағын қашықтыкка тасымалдайтын, өздігінен қозғалатын доңғалақты көліктік құрал.
Дереккөздер
Санат:Физика
Ден-сюр-Мез
Ден-сюр-Мез (Dun-sur-Meuse) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,41 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55167, пошта индексі — 55110.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 735 адамды құрады. Халық тығыздығы — 114,66 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Жұмабек Кенжалин
Жұмабек Кенжалин - (30 желтоқсанда 1954 жылы Қазақ КСР Қостанай облысы, — 24 шілдеде 2017 жылы Қазақстан Алматы), - журналист.
Арғын тайпасы Тоқал Арғын руының Төлек бөлімінен шыққан.
1971 жылы Торғай облысы Арқалық ауданындағы Қайыңды орта мектебін бітірген соң, әскер қатарында қызмет етті, шаруашылықтарда жұмыс істеді.
1981 жылы Қазақ Мемлекеттік университетін тамамдаған соң, «Социалистік Қазақстан» («Егемен Қазақстан») газетінде тілші, бөлім меңгерушісі, 1986— 1988 жылдары «Білім және еңбек» («Зерде») журналында жауапты хатшы, бас редактордың міндетін атқарушы болды. 1990 жылдан «Халық кеңесі» газеті бас редакторының орынбасары, бірінші орынбасары, ал 1994 жылдың қаңтарына дейін осы басылымның бас редакторы қызметін атқарды. 1996—1997 жылдары «Ақиқат» журналының бас редакторы, 1997 — 1999 жылдары «Қазақ әдебиеті» газетінің бас редакторы қызметін атқарды.
1999 — 2006 жылдары «Қазақ газеттері» жабық акционерлік қоғамының президенті, «Қазақ газеттері» ЖШС-нің Бас директоры, «Ана тілі» газетінің Бас редакторы, 2006 — 2009 жылдары «Ақиқат» журналының Бас редакторы, 2009 жылдың ақпанынан «Қазақ газеттері» ЖШС-нің Бас директоры — редакторлар кеңесінің төрағасы.
Шығармалары республикалық мерзімді басылым беттерінде жарияланып жүр. «Желкілдеп өскен құрақтай», (1988, «Өнер»), «Шындықты шырақ етіп ұстаңыз» (1998, «Қазақстан»), «Ұлт рухын ұлықтаған ұрпақпыз» (2005, «Өлке») деп аталатын деректі әңгімелер мен эсселер кітаптарының авторы.