cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Николай Нилович Бурденко
Қызметінің бас кезеңдері, студенттік жылдар
Николай Нилович Бурденко 3 маусым 1876 жылы   Каменка ауылы, Нижне-Ломовского уезі, Пенза  губерниясында  (қазіргі Каменка қаласы Пенза  облысы ). Әкесі — Нил Карпович, шаруа ұлы, ұсақ помещиктің қол астында жазбашы болып қзмет етті, кейін - басқарушы болды. 1885 жылға дейін Николай Бурденко Камендік қыстақ мектебінде білім алды, ал 1886 жылы - Пензалық рухани мектебінен дәріс алған болатын. 1891 жылы Николай Бурденко Пензалық рухани семинарияға түсті. Оны аяқтап, Бурденко Петербургтік рухани академияға емтихандарын өте жақсы бағаға тапсырып түседі. Алайда ол өзінің бағытын күрт өзгертіп, 1897 жылдың 1 қыркүйегінде Томскіге ашылғанына біршама ғана ақыт болған Томск Императорлық  университетінің медициналық факультетіне түсті. Ол жерде адам анатомиясы сабағына қызыға қарап, үшінші курстың бас кезінде прозектор көмекшісі болып бекітілді. Анатомиялық аетрда жұмыс істей жүріп ол оперативті оташылықпен де айналыст, әрі қалып қойған студенттерге де көмегін беретін. Николай Бурденко 1890 жылдары орыс студенттерін шарпыған Томск университетіндегі  студенттік "ретсіздікке" қатынасты. 1899 жылы Николай Бурденко Томск Университетінің студенттердің бірінші қозғалысында-ақ шығарылды. Құжатты қайта қалпына келтіруіне кешірім рұқсатын алып, университетке қайта оралды. 1901 жылы оның есімі көтерілісшілер қатарына тағы да ілікті, кейбір деректерге қарағанда кездейсоқ кездескені айтылады. Алайда, Бурденко Томск қаласынан 1901 жылдың 11 қазанында Юрьевск университетінің медицина факультетінің төртінші курсына (қазіргі Эстониядағы Тарту университеті. )кетуіне мәжбүр болды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Сайдақ тістілер
Сайдақ тістілер (Odobenus) – ескекаяқты сүткоректілер.
Дене ұзындығы 410 см, салмағы 2000 кг. Басының алдыңғы жағы шорт кесілген, бетінің екі жағына 300-350 вибристары орналасқан. Құлақ қалқаншасы жоқ. Жоғарғы азу тістерінің ұзындығы 60-80 см, (ұрғашыларынікі кішілеу).
Тістері төменге бағытталған. Терісі қатпарланған қалың. Аяқ жарғақтарының шеті терімен көмкерілген. Артқы аяқтарының жарғақтары құрсаққа қарай қайрылылып, құрлықта жүруін жеңілдеткен. Дене түгі сирек. Ареалы, Солтүстік мұзды мұхит жағалауы. Миграция жасап тұрады. Қорегі, ұлулар. Мұзда көбейеді. Баласын бір жыл көтереді де 2 жыл сүтпен қоректендіреді. Қиыр Шығыстық түршесі, (O.r. divergens) саны 200 мыңдай, (1983). Кәсіпшілік аулау тек жергілікті халыққа рұқсат етілген. Атлантикалық түршесі, (O.r. rosmarus) КСРО-ның Қызыл кітабында, лаптев түршесі, ХТҚО мен КСРО-ның Қызыл кітаптарына енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Сайдақтістілер Санат:Теңіз сүтқоректілері
5 ақпан
Ақпанның 5 — Григориан күнтізбесінде жылдың 36-шы күні. Жылдың аяғына 329 (кібісе жылдарда 330) күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:5 ақпан
Обокша
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вага өзенінің құйылысынан Пинега өзенін қоспағанда, сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Көгеріс Өрнек
Көгеріс Өрнек– ұлттық ою-өрнектің негізгі түрі. Көгеріс Өрнек үлгілері байырғы сақ, ғұн, үйсін өнерінен қалған көне мұраларда да кезігеді. Қазақ халқының ұлттық ою-өрнектерінде қошқар мүйіз бен Көгеріс Өрнек көп қолданылады. Ел аузында “... күміс семдеп, зер термей, қошқар мүйіз төңкермей, ұласымды ою жараспас, көгеріс өрнек көмкермей”, деген қанатты сөз сақталған. Көгеріс Өрнекте өсімдіктер мен гүлдер нәзік әрі биязы бейнеленеді. Зершілер мен оюшылар Көгеріс Өрнекті ісмерлікте қолданылу ретіне қарай гүл, гүлше, қауыз, жапырақ, сабақша, өркен, т.б. деп атай береді. Көгеріс Өрнектің дамыған түрлері, негізінен, түс киіз, төсек жапқыш, аяққап, әйелдердің киімдері мен ерлердің қалпақтарында кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Өнер
Балықоты
Балықоты, балдыршөп (Lemna) – шаяноттар тұқымдасына жататын су бетінде қалқып немесе су ішінде өсетін көпжылдық шөптесін өсімдіктер.
Қазақстанда 3 түрі: бүкір, үшқұлақты, кіші Балықоты Тобыл, Есіл өзені бойында, ағынсыз не ағыны аз, тұщы суларда өседі. Жапырақтары жойылып кеткен нежұқа қабыршақ түрінде сақталған, сондықтан Балықотының денесі жапырақтың да, сбақтың да, кейде тамырдың да рөлін атқарады. Өте сирек гүлдейді. Жемісі қапшық тәрізді. Аталық және аналық гүлдері бір жерде топтасып гүлшоқырын құрайды. Олар өсімді (вегетативті) жолмен көбейеді. өсімдік денесінің төменгі жағындағы қалташықтарының ішінде кішкене тақташалар түзіліп, кейін олар бүлініп, жеке өсімдікке айналады. Балықоты тақташаларның құрамында 24%-тей протеин, 17 — 20%-тей клетчатка болғандықтан, оларды балықтар мен су құстары қорек етеді. Кепкен күйінде үй жануарлары, әсіресе доңыздар үшін пайдалы. Халық медицинасында дененің қызуын басатын дәрі ретінде пайдаланылады. Балықоты — су бетінде қалқып өсетін, кең тараған өсімдік. Кейде кішігірім су объекті айдынын тұтас басып кетеді. Бұл құбылысты}} қате түсініп, [[зиянды су көздерінің "көктеуі" ретінде қабылдайды. Іс жүзінде балықот көмір қышқылын жедел түрде сіңіріп, көп мөлшерде оттек бөліп шығарады. Бүл өсімдік суды көптеген зиянды заттардан тазартады. Көптеген ағыссыз, тұйық су көздеріндегі тіршілік тек осы өсімдіктің арқасында ғана мүмкін болады. Суларды тазартуда (әсіресе фенолдық қосындылардан) тұңғиықта өсетін харалық су өсімдіктері (хара, нителла, топелла және т.б.) үлкен рөл атқарады. Бұлар споралық өсімдіктер. Су өсімдіктерінің тазартқыштық қасиеттерін көптеген кәсіпорындарда ақаба суларды тазартуға табысты түрде қолданады. Бүл үшін арнайы қамыс және басқа да су өсімдіктері отырғызылған хауыздар салынады.
Пайдасы
Суды мекендейтін жабайы құстар мен балықтардың қорек көзі;
Әлемнің көптеген аймақтарында адамдар тағамға пайдаланады;
Суды табиғи тазалағыш ретінде пайдаланады;
Девестернизация
Девестернизация - бұған дейін сіңірілген батыс мәдениеттерінің элементтерінен бас тарту.
Балықоты
Пайдасы
Балықоты басқа өсімдіктермен салыстырғанда тез өседі. Қолайлы жағдай тудырғанда балықоты өсіп тұрған аймақ небәрі екі күнде екі есеге дейін ұлғаяды.
Девестернизация
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Батыс елдер Санат:Мадениет
Балықоты
Таралуы
Балықоты тропикалық және полярлық  белдеулерден басқа жерлердің бәрінде кездеседі.
Қасиеттері
Сабақтары болмайды;
Жапырақтары болмайды;
Кейбір түрлерінде шағын тамырлары бар;
Жапырақтарға ұқсайтын ұсақ, жалпақ, пішіні сопақша немесе дөңгелек сақиналары болады;
Көлеңкеде де, күннің көзінде де өсе береді;
Құрамында көп мөлшерде амин қышқылдары бар;
Жемістері ауамен толтырылынған, бір тұқымды;
Бүршіктену арқылы көбейеді;
Гүлдері кішкентай және қарапайым.
Дереккөздер
Санат:Шаяноттар
Барлық-Арасан бұлақтары
Барлық-Арасан бұлақтары  – Шығыс Қазақстан облысы, Үржар ауданы. Қабанбай (Жарбұлақ) ауылынан шығысқа қарай 16 км жерде табылған жер асты су көздері. Мұнда тас көмір жыныстарындағы (кварцтық альбитофир) тектоникалық жарылымның 1,5 км-лік бойында 13 бұлақ бар. Олардың жалпы су ағымы 2,6 л/с. Судың температурасы 20 – 42°С, минералдығы 1,4 – 1,8 г/л, кремний қышқылының мөлшері 45 – 64 мг/л, радон 0,6 – 2,5 нКи/л. Химиялық құрамы негізінен сульфатты натрийлі болып келеді. Барлық-Арасан бұлақтарының негізінде 1963 жылдан бальнеологиялық емдеу орны жұмыс істейді. Онда тері, буын, ас қорыту, жүйке және гинекологиялық аурулар емделеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан бұлақтары Санат:Шипажайлар
Сосна (Усердце тармағы)
Сосна — Ресейдегі өзен. Белгород облысы, Воронеж облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Усердец өзенінің оң жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тихая Сосна. Өзен саласы — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Белгород облысы өзендері Санат:Воронеж облысы өзендері Санат:Дон су алабы өңірі өзендері
Жібек жолы (метро бекеті)
«Жібек жолы» — Алматы метросының 2-ші бекеті. Бірінші бағытта «Райымбек батыр » және «Алмалы » бекеттерінің арасында орналасқан.
Панфилов және Гоголь көшелері қиылысқан жерінде тұр. Жер асты вестибюліне кіре-берістер және шығатын жерлер Гоголь мен Панфилов көшелері қиылысының оңтүстік шығысында орналасқан.​
Тарихы
Бекет 2011 жылдың 1 желтоқсанында Алматы метрополитенінің «Райымбек батыр » — «Алатау » бірінші іске қосу учаскесінің құрамында ашылды.
Бекет атауы Оңтүстік Қазақстан арқылы өткен Ұлы Жібек жолымен байланысты. Жобада «Достық» атауы болды.
Техникалық сипаттамасы
Терең орналасқан бекет (тереңдігі 30 м) пилонды тип жол аралығы 25 м. Үш залдан тұрады — орталық және екі бүйірлік, олар ені 19,8 м, ұзындығы 104 м жалпы аралдық платформаны құрайды. Көтеру биіктігі 28,5 м, ұзындығы 57,0 м эскалаторлар бойынша (4 таспа) бекетке түсіру-көтеру.
Архитектурасы мен безендірілуі
Интерьердің сәулет-сурет шешімі қазақ халқының сәндік-қолданбалы өнерін дәстүрлі қабылдауға негізделген. Қабырғалар сарғыш түсті мәрмәр мозаикамен қапталған, жасанды тастан дайындалған сәндік элементтермен безендірілген. Өтетін жерлердің аркалары және плинтус қоңыр түсті мәрмәрдән жасалған. Еденге ұлттық ою-өрнек бейнеленген граниттік тақталар төселген. Платформаның орталық залындағы шетжақ қабырғасында Ұлы Жібек жолынан өткен: үнділік Тәж Махал, Ұлы Қытай қорғаны, Қожа Ахмет Ясауи кесенесі, Мысыр пирамидалары, Рим Колизейі, Афина Парфеноны, Иорданиядағы Эд-Дейр шіркеуі еліміздің белгілі символдары бейнеленген екі шеңбер түрінде сәндік паннода орындалған. Бір қызығы, сол қатарда Жібек жолынан Жер шарының басқа жағында жатқан аумақта Жібек жолы өткен Мексикадағы Кукулькана Пирамидасы бейнеленген екі шеңбер түрінде сәнді орындалған. Орындаудың негізгі технологиялық материалы скульптуралық барельефтерімен сәйкес қол жазбамен жабылған глазурленген рельефтік негіздегі керамика болып табылады​.
Ошкош (Небраска)
Ошкош (Oshkosh) — Небраска штатының Garden округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 887 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.7 км² шамасында. FIPS коды — 31-37560.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Небраска қалалары
Хартдоп-седан
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Мақсатты бағдарламалау
Мақсатты бағдарламалау - жоспарлау мен басқарудың бағдарламалық-мақсатты әдістері — жоспардың мақсаттары бағдарламалау көмегімен ресурстармен байланыстырылатын әдістері. Бұл әдістер жүйелі тәсілдерді қолдану болып табылады және экономикалық даму мақсаттарын тұжырымдауға негізделген. Бұл орайда олар ішкі мақсаттарға таратылып, бөлшектеледі және оларды үйлестіріп, іске асыру үшін қажетті ресурстар анықталады. Мақсатты әдіс кестелер теориясы аппаратын пайдаланады. Ол екі кестеден — “мақсаттар шежіресі” мен “ресурстар шежіресінен” құралады. ЭЕМ-ның көмегімен олар бойынша жасалған есептеулер нәтижесінде өзекті бағдарламалар анықталады, сөйтіп, күш пен қаражатты осы негізгі бағдарламаларға бағыттау қажет болады. Бағдарламалардың ықтимал нұсқаларын бағалап, таңдау жұмысы арнаулы тәсілдердің (мысалы, бағдарламалық қалыптамалардың) көмегімен түрлі нысаналар (мысалы, тиянақталған ақырғы көрсеткіштерге сүйене отырып, бағдарламаны іске асыруға жұмсалатын ең аз шығын мен уақытты анықтау) бойынша жүргізіледі.
Ағынды жылулық тесіп өту
Ағынды жылулық тесіп өту (Лавинно-тепловой пробой) — соққы ионизациясы және заряд тасымалдаушылардың ағындық көбеюінде шалаөткізгіштің (диэлектриктің) электродаралық қабатының қыздырылуына байланысты, шалаөткізгішті аспаптың электродтары арасындағы токтың шексіз өсуі. Ағынды жылулық тесіп өту температура жоғарылағанда негізгі емес, заряд тасымалдаушылардың концентрациясының өсуінен, ол өз кезегінде ағындық токтың ұлғаюына және шалаөткізгіш температурасының әрі қарай жоғарылауына әкелетін құбылыстан туындайды. Ағынды жылулық тесіп өту нәтижесінде электродаралық қабаттың қайтымсыз жылулық бұзылуы және аспаптық істен шығуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Ағындық транзистор
Ағындық транзистор (Лавинный транзистор) — ағындық тесіп өту кернеуіне жақын коллекторлық өткелдегі кернеулерде орнықты жұмыс істейтін биполярлық транзистор. Ағындық транзистор жасау үшін Ge және Si негізіндегі р + —р - -типті немесе n + —n - - типті эпитаксиаль құрылымдар пайдаланылады; базалық аймақ диффузия әдісімен немесе имплантациямен орындалады. Ағындық транзистор қысқа импульстер генераторларында қолданылады, мұнда өрлеу уақыты 10−9с токтың қуатты импульстерін (оншақты А-ге дейін) алуға мүмкіндік бар. Осындай қайталау жиілігі 100 МГц-ке дейін қысқа импульстерді қоздыру мүмкіндігі aғындық транзисторды импульстердің сәйкес келу құрылғыларында және стробоскопиялық осциллографтарда пайдалануға әкеледі.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Шарон (Оклахома)
Шарон (Sharon) — Оклахома штатының Woodward округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 135 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.3 км² шамасында. FIPS коды — 40-66650.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Изобаралық қабат
Изобаралық қабат изобаралық екі беттің арасындағы атмосфералық қабат.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Геодезия
Осюкова
Осюкова — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы 38 км қашықтықтағы Ан көлі - көл - Челмохта өзені орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вага өзенінің құйылысынан Пинега өзенін қоспағанда, сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жағалық зона
Жағалық зона - кұрлық пен суқойманың (мұхиттың, теңіздің, көлдің, тағы басқа) немесе құрлық пен ағын судың (өзеннің, арналық уақытша тасқындардың) өзара жалғасқан тұстары. Жағадан (су бетінен жоғары жатқан) және жағалық беткейден (судан төмен жатқан) тұрады. Толқындардың, соқпа толқындар мен арналық тасқындардың құрлықпен жалғасқан жерін шаюы әсерінен пайда болады. Теңіздер мен мұхиттардың қазіргі кездегі жағалық зоналары 6 мындай жыл бұрын, соңғы мұздық трансгрессиясының нәтижесінде континенттердің шеттерін су басқан, мұхит деңгейі шамамен 90—100 м-ге көтерілген кезде калыптаса бастады. Бұл кезде әр түрлі типтегі ингрессиялық жағалар: мұздықтық (фьордтық, шхерлік), эрозиялық (риастық жаға, көлтабандық), эолдық (аралдық жаға), құрылымдықденудациялық (долматтық) жағалар пайда болды. Әр түрлі табиғи факторлардың үйлесімінен атыраулық, інжулік, мангрлық, камыстық, тағы басқа жағалар қалыптасады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Пульсец
Пульсец — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сангилька өзенінің сол жағалауынан 169 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 116 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВасюган өзенінің құйылысынан Вах өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Васюган, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ағып кету тоғы
Ағып кету тоғы (Ток утечки) — шалаөткізгіш диодтарды жасайтын материалдар бетінің ластануынан пайда болатын токтың белгілі бір бөлігі, диодтық кері тоғының ағып кету тоғы активті генерация мен рекомбинацияға жағдай тудыратын беттің энергетикалық деңгейлеріне байланысты пайда болады, сондай-ақ р — п өткелін тұйықтайтын мөлекулалық немесе иондық үлдір болуынан туындайды (бұлар негізгі материалдардың тотықтары, мөлекулалары, газ, су мөлекулалары, сутегі иондары және т.б. болуы мүмкін).
Дереккөздер
Санат:Электроника
Хуруфийа
Хуруфийа (хуруф - «әріп») - хуруфшылар, XV ғ-дың соңында Фазлаллах Астрабади сопы негізін қадаған шиит қауымы. Фазлаллах бала кезінен мистика мен аскетизмге бейім болады, оның іұмырнамашыларының деректері бойынша түс жору қасиеті дарыған. 1386 - 87 ж. ол «жаңа аян» уағызын жүргізеді. Оның алғашқы шәкіртгері қол- өнершілер мен дәруіштер болады. Хуруфийаның замандасының дерегіне қарағанда өз іліміне Әмір Темірді, оның ұлы Мираншаһты, Алтын орданың ханы Тоқтамысты тартпақ болады. Самарқан заңгерлерінің шағыстыруымен Темір оны дін мен мемлекет алдындағы үлкен күнәһар деп айыптаған соң, Шируанға қашып кетеді. Онда Миран шаһ тұтқындап, Нахичеванға таяу жердегі Аланджак қамалына қамайды, содан 1394 (яки 1401) дарға асылады. XVII ғ-дың бас кезінде Хуруфийа ілімі бүкіл Иран мен Кіші Азияға тарады. Ол дарға асылған қамал оның жолын ұстаушылардың жыл сайын тәуап етуге келетін орнына айналып, ал Мираншаһты олар ад-Даджжал деп атап, оның есімін Мараншаһ («жылан патшасы») деп өзгерггі. Тәуап етушілер шеруі шайтан жаралған деп ұғылатын отты таспен атқылаумен аяқталады. Хуруфийа ілімінің негізгі ерекшелігі - әріптердің (хуруф) мистикалық мәні. Доктринасының мазмұны - адам санасындағы тәңірге сену бастамасының пайда болу идеясы. Ғарыш мәңгілік. Ғарыш қозғалысы мен адамзат тарихы қайта айналып соғатын уақыт кезеңінен өтіп отырады. Әр кезеңнің басы Адам атаның дүниеге келуімен бастадың, ал соңы - Ақырзаманмен аяқталады. Тәңірге табыну бастамасы біртіндеп Пайғамбарлық, әулиелік және Құдаймен қауышу формасына ие болады Құдайдың адам баласына көрінбейтін бейнесі өзін сөзден көрсетеді. Сөз болса әріптер арқылы (хуруф) берілетін дыбыстан тұрады. Әбжат бойынша әріптің жалпы саны мен оның сандық мәні Құдайдың бүкіл жаратушылық мүмкіндігінің жиынтығы және айдың көрініс берер бейнесі болып табылады. Хуруфийа өз тандауларында әріпке және оның көмегімен «түсінік беру» есебіне ерекше мән береді. Хуруфийа исмаилшылардан алған әріп құдыретін ең шегіне жеткізді. Хуруфийа уағызы «Ф-А-Х-тан басқа құдай жоқ», «Адам ата Аллаһтың уәзірі», «Мұхаммед - Аллаһтың өкілі» деген формуладан көрініс табады. Хуруфийа доктринасының мәні Фазлаллах Астарабади мен оның шәкірті Әли әл-Ал еңбектерінде баяндалған. Біріншісі «Джауиданнаш» мен «Махаббатнама» және «Аршнама» атты поэт. екі шығарманың авторы. Екіншісінің қаламынан Эстеуанама, Махшарнама және бірнеше поэтикалық шығармалар туған. Хуруфийа шығармаларының ішінде түрік және азербайжан тілінде жазылған кітаптар да бар.
Дереккөздер
Санат:Ислам
Барқытшөп
thumb|[[Барқытшөп шоғыры]]
Барқытшөп, барқытгүл (Tagetes) – астралылар тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік. Оның 35 түрі белгілі. Барқытшөп табиғи жағдайда тек Мексикада өседі. Қазақстанда ұсақ барқытшөп, тік барқытшөп, ауытқы барқытшөп деген түрлері қолдан өсіріледі. Биіктігі 10 – 150 см-дей. Сабағы тік, оған қауырсынды, тілімденген жапырақтары қарама-қарсы орналасады. Сары, қызғылт сары, қоңыр түсті гүлдері себет гүлшоғырына топтасқан. Қорғаныш қызметін атқаратын 5 орамжапырағы жұмыр білікше тәрізді бірігіп өседі. Оның сыртында майлы зат (эфир майы) бөлетін бездері болады. Қос жынысты, тұқымынан көбейеді. Шілдеден қазан айына дейін гүлдеп тұрады. Жемісі – қара түсті, ұзынша келген тұқымша. Барқытшөп жарық сүйгіш, шөл мен суыққа төзімді өсімдік болғандықтан алаңдарды, гүлзарларды, саябақтарды, көшелерді көгалдандыру мақсатында өсіріледі.
Өсімдік туралы
Барқытгүл – қашқаргүлдер тұқымдасына жатады. Отаны – Орталық Америка. Табиғатта оның 30-ға жуық біржылдық түрлері бар. Американың тропикалық аймақтарында көп таралған. Гүлінің әдемілігі мен хош иісі үшін голландық гүл жинақтаушылар аз уақыт ішінде барқытгүлінің 100 сұрыпын өсіріп шығарды. Олардың ішінде гүлі аппақ «Ванилла» гүлін ерекше атап айтуға болады. Барқытгүлдің көп сұрпы тік және жайыла өсетін түрлерінен таралған. Қазақстанда екі түрі де қолданыста. Биіктігі сұрпына қарай 15-см ден 90 см-ге дейін жетеді. Барқытгүл жай күлтелі және гүлпарлы болып екіге бөлінеді. Гүлінің пішіні шар тәріздес, диаметрі 5-12 см аралығында болады. Барқытгүлдің сары, қызғылт сары, лимон түстес сары, ақ және қызыл-қоңыр аралас түстері бар. Сабағының биіктігі 10 см-ге жеткен сәттен бастап гүл түйін салады. Гүлдеген сәті тіпті керемет. Оның гүлпарлы түрі бір түптен 100 гүлге дейін шығарса, жәй күлтелі түрлері бір түптен 200-ге дейін гүл жарады.
Қолданылуы
Біржылдық гүлдердің ішіндегі ең ұзақ, көктемнен алғашқы суыққа дейін гүлдейтін өсімдік. Ою-өрнек, кескіндер, гүлмен көмкерілген сөздер жазуға, гүлзардың жиектеріне, гүлді кілем жасауға көп қолданылады. Жалпы гүлінің молдығына, әдемілігіне және төзімділігіне байланысты қала көгалдандыруында көп қолданыста. Көшеттерді еккенде, арақашықтығы биіктігінің жартысындай болуы керек.
Күтімі
Барқытгүлдің кез келген түрі тіке түскен күн көзін ұнатады. Суға өте шыдамды, дегенмен, жақсы гүлдеу үшін аптасына 2-3 дүркін суғарған дұрыс. Егер топырағы өте қатты болса, сабағы қатайып, гүлдеуі нашарлайды. Жаз айында бірнеше дүркін түбін қопсытып тұрған дұрыс. Өсімдікке көңді гүл түйін салғанға дейін қосу керек, ал одан әрі қарай өте көп қолдануға болмайды, себебі көңде азот көп болғандықтан, жапырақтары мол болып өсуіне пайдалы, ал біз жапырағы емес, гүлі үшін өсіретіндіктен, гүлдейтін гүлдерге арналған тыңайтқыштармен қоректендіріп тұрған абзал. Ұзақ, әрі мол гүлдеуі үшін, гүлшоғыры тұқымданып кетпей тұрып, гүл күлтелері қоңырқай тарта бастағанда, жұлып тұрған дұрыс. Тұқымын тамыз айынан бастап жинауға болады.
Көбейтілуі
Біржылдық гүлдерді жыл сайын тұқымнан көбейтіп өсіріп отырады. Мамыр айында гүлдету үшін, ақпан айының соңы, наурыз айының басында жылыжайда немесе үйде 20-22ºС жылылықта тұқым арқылы көбейтеді. Тұқым 7-10 күнде өніп, өскін шығарады. Өскінде бір-екі жапырақ пайда болғанда, көшеттеп, әрқайсысын жеке отырғызады. Сәуірдің соңында немесе мамыр айының басында, көктемнің ызғарлы суығы өткеннен кейін, көшеттерді далаға егеді. Өскін өніп шыққан уақытынан бастап, 40-50 күннен кейін гүлдей бастайды. Бақшаға сәуірдің аяғы, мамырдың басында тұқымынан егетін болсаңыз, жаздың ортасында гүлдейді.
Барқытгүл туралы тақпақ
Оттай жанған Барқытгүл,
Ажарымен тартып тұр.
Өзі әдемі, төзімді,
Жаулап алар көзіңді.
Көрік берген көшеге,
Болар сұлу десе де.
Дереккөздер
Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Біржылдық гүлдер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б; ISBN 978-601-7237-49-3
Санат:Күрделігүлділер Санат:Қазақстан табиғаты
Жомарт Бөкенбаев
Бөкенбаев Жомарт (1910-1944), қырғыз ақыны, драматург. Шығармаларында Отан, туған жер, өскен ел, еңбек, достық турапы жырлады. А. Пушкин, М. Лермонтов, Абай шығармаларын қырғыз тіліне аударды. Әуезов КСРО халықтары әдебиеттерінің өркендеуі деген зерттеуі мен қырғыз әдебиеті туралы жазбаларында Бөкенбаевтың есімін, шығармаларын атап, өзінің ой-пікірлерін білдірген. Мысалы, туысқан халықтар әдебиетінің ірі жазушылары мен ақындарының шығармаларына баға бере келіп, Бөкенбаевтың да өзіндік жаңа үлгілер тудырғанын атап көрсеткен.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Барунди
thumb|[[Барунди қойшылары]] Барунди — Бурунди Республикасының негізгі халқы. Жалпы саны 6,4 млн. адам (1995). Халқының жерге орналасу тығыздығы 1 км-ге 159 адамнан келеді. Тұрғындарының көптігі мен жердің жетіспеуі салдарынан, халқының жиі қоныс аударуы нәтижесінде, қазір біразы көршілес Танзанияда, Конгода, Уганда мен Руандада тұрады. Барунди банту тілінің солтүстік тобына жататын кирунди тілінде сөйлейді. Діни сенімдері — христиан (60%), аз ғана бөлігі мұсылмандар. Дәстүрлі наным-сенімдері де (ата-баба аруағына табыну) сақталған (30%). Негізгі кәсіптері — мал, егін шаруашылығы Жер суландырудың ұйымдасқан қоғамдық жүйесі дамыған. Кофе, шай, мақта шикізатын экспортқа шығарады. Ұлттық тағамдары: тары және бидай наны мен жеміс-жидектерден дайындалған ащы соустар; ет тағамдарын аз пайдаланады. Ұлттық киімдері көбіне ақ матадан тігіледі. Ерлер жағасы кестеленген ұзын жеңді көйлек, ақ матадан жамылғы “шамма”, аяқтарына шәркей киеді.
Дереккөздер
Санат:Бурунди халықтары Санат:Конго Демократиялық Республикасы халықтары Санат:Уганда халықтары Санат:Руанда халықтары Санат:Танзания халықтары
Райымбек батыр (метро бекеті)
«Райымбек батыр» — Алматы метросының 1-ші бекеті. Назарбаев даңғылы және Райымбек батыр даңғылының қиылысында орналасқан.
Жерасты вестибюліне кіретін және шығатын жерлер Назарбаев даңғылы мен Райымбек батыр даңғылы қиылысқан әрбір бұрышқа орналасқан. Тағы екі кіретін және шығатын жерлер Назарбаев даңғылы бойында, Райымбек батыр даңғылының солтүстігіне қарай орналасқан.
Тарихы
Бекет 2011 жылдың 1 желтоқсанында ашылды. Ол Алматы метросының іске қосылған бірінші кезегінің бөлігі болып табылады.
Райымбек батыр есiмiмен аталған. Жобада «Октябрьская» деп көрсетілген.
Техникалық сипаттамасы
Таяз орналасқан бекет ені — 10 м, ұзындығы — 104 м бір арал іспеттес платформасы бар бір күмбез тәрізді.
Архитектурасы мен безендірілуі
Әрлеуі ежелгі заман мен қазіргі замандағы үлгілерді біріктіру етіп орындалған. Қабырғаларда ұлттық өрнектер мен жартасқа салынған суреттер бейнеленген​.
Сілтемелер
Санат:Алматы метро бекеттері
Палиха (Шомбаша тармағы)
Палиха — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шомбаш өзенінің оң жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Жағалық бел
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Палиха (Шомбаша тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вага өзенінің құйылысынан Пинега өзенін қоспағанда, сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Нашақорлыққа және есірткі бизнесіне қарсы күрес жөніндегі комитеті
ҚР Президентінің 2000 ж. 13 желтоқсандағы Жарлығына сәйкес ҚР Үкіметінің 2001 ж. 30 қаңтардағы қаулысымен2 құрылды, оған таратылған ҚР Нашақорлыққа және есірткі бизнесіне қарсы күрес жөніндегі агенттігінің функциялары мен өкілеттіктері берілді. ҚР Үкіметінің 2001 ж. 30 қаңтардағы қаулысымен комитет туралы ереже бекітілді. Ережеге сәйкес комитет ҚР Әділет министрлігі құзіретінің шегінде арнайы атқару және бақылау-қадағалау функцияларын, сондай-ақ есірткі құралдары, психотроптық заттар, прекурсорлар айналымы және олардың заңсыз айналымы мен оларды теріс пайдалануға қарсы іс-әрекеттер саласында үйлестіруді жүзеге асырған ведомство болып табылады. Комитеттің негізгі міндеттері мыналар болды: есірткі құралдары, психотроптық заттар, прекурсорлар айналымы саласындағы қызметке мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру; есірткі құралдары, психотроптық заттар, прекурсорлар айналымы және олардың заңсыз айналымы мен оларды теріс пайдалануға қарсы іс-әрекеттер саласындағы мемлекеттік саясатты әзірлеуге және іске асыруға қатысу; есірткі құралдары, психотроптық заттар, прекурсорлар айналымы саласындағы мемлекеттік органдар мен өзге де ұйымдардың қызметін үйлестіру; есірткі құралдары, психотроптық заттар, прекурсорлар айналымы және олардың заңсыз айналымы мен оларды теріс пайдалануға қарсы іс-әрекеттер саласындағы халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асыру; есірткі құралдары, психотроптық заттар, прекурсорлар айналымы және олардың заңсыз айналымы мен оларды теріс пайдалануға қарсы іс-әрекеттер саласындағы мемлекеттік саясатты жүзеге асыру үшін инвестициялар мен техникалық көмекті тартуға қатысу; есірткі құралдары, психотроптық заттар, прекурсорлар айналымы және олардың заңсыз айналымы мен оларды теріс пайдалануға қарсы іс-әрекеттер саласындағы қызмет тәртібін регламенттейтін заңнамалық және өзге де нормативтік құқықтық кесімдерін әзірлеу. ҚР Президентінің 2003 ж. 23 желтоқсандағы ҚР Әділет министрлігін қайта ұйымдастыру туралы Жарлығына сәйкес комитет ҚР Үкіметінің 2004 ж. 3 наурыздағы қаулысымен таратылды. Есірткі құралдары, психотроптық заттар, прекурсорлар айналымы және олардың заңсыз айналымы мен оларды теріс пайдалануға қарсы іс-әрекеттер саласындағы функциялары мен өкілеттіктері ҚР Ішкі істер министрлігіне берілді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мемлекеттік құрылымдары
Суперкеңарна
Суперкеңарна, ақпараттық суперкеңарна (Супермашстраль, информационная супермагистраль; super-highway, information superhighway) — кез келген пайдаланушының кез келген басқа пайдаланушымен, оның орналасу жағдайына тәуелсіз, ақпарат алмасуына мүмкіндік беретін жоғары жылдамдықты мәліметтерді жеткізу желісі. Есептеуіш техника мен теледидардың синтезделу принципіне негізделеді.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Барлық жотасы
Барлық жотасы  – Жетісу Алатауындағы тау сілемі.
Географиялық орны
Қазақстан мен Қытай мемлекеттік шекара аралығында орналасқан. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 150 км-ге созылған, енді жері 55 км. Батысындағы сілемдері (Шүршіттау, Кертау, Жайлаутау, Арасантау) Шығыс Қазақстан облысының Үржар ауданының аумағына енеді. Ең биік жері – Катушан тауы (2923 м).
Геологиялық құрылымы
Барлық жотасы герциндік қатпарлану кезінде пайда болған, палеoзойлық тау жыныстарынан түзілген.
Топырағы, өсімдігі
Тау етегі саздақты сұр қоңыр, қызғылт қоңыр және сортаңдау қоңыр топырақты. Онда сексеуіл аралас бұйырғын, жусан, бетеге, т.б. өсімдіктер өседі. Бөктерінде минералды бұлақтар көп.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан таулары Санат:Қытай таулары
6 ақпан
Ақпанның 6 — Григориан күнтізбесінде жылдың 37-ші күні. Жылдың аяғына 328 (кібісе жылдарда 329) күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:6 ақпан
7 ақпан
Ақпанның 7 — Григориан күнтізбесінде жылдың 38-ші күні. Жылдың аяғына 327 (кібісе жылдарда 328) күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:7 ақпан
8 ақпан
Ақпанның 8 — Григориан күнтізбесінде жылдың 39-шы күні. Жылдың аяғына 326 (кібісе жылдарда 327) күн қалады.
Кыртовка
Кыртовка — Ресейдегі өзен. Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Туй өзенінің сол жағалауынан 261 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 78 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Омь өзенінің құйылысынан Оша өзенін қоспағанда Есіл өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Есілге қосылу құйылысына дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері
Ален Делон
Ален Фабьен Морис Марсель Делон (фр. Alain Fabien Maurice Marcel Delon (инф.), Alain Delon; 8 қараша 1935, Со, Франция), Ален Делон есімімен көбірек танымал — француз киноактері, театрактері, режиссер, продюсер, сценарист. 1960— 1980 жылдардағы киножұлдыз..
Балалық шағы
Ален Делон 1935 жылы 8 қарашада Париждің Со оңтүстік қала маңында О-де-Сен (Верхняя Сена) департаментінде дүниеге келген. Делонның балалық шағы Бур-ла-Рен шағын қалашығында өтеді. Онда оның ата-анасы Ален дүниеге келуден бірнеше жыл бұрын осы қалаға көшіп келген болатын. Әкесі ─ Фабьен Делон, тегі карсикалық, Амбаркадер көшесіндегі № 3 үйде орналасқан «Режина» жекеменшік кинозалын басқарады. Анасы ─ Эдит Делон ─ мамандығы фармацевт, күйеуінің кинозалында контролер болады. Ален үш жасқа толмай ата-анасы ажырасып кетеді. 1939 жылы Эдит шұжық дүңгіршегінің иесі Поль Булоньға тұрмысқа шығады. Булонь мырзаның мекемесі қала тұрғындары арасында танымал болатын. Эдит жаңа күйеуінің дүңгіршегінде көмектесіп, уақытының көп бөлігі жұмысқа кеткендіктен, баласының тәрбиесіне қарауға уақыт бөле алмайды. Сондықтан Аленге қарау асыраушы мадам Нероға тапсырылу керек деп шешім қабылдайды. Неро жұбайымен Френ түрмесіне жақын жерде шағын үйде тұратын, ал оның күйеуі түрменің күзетші болып қызмет атқарады. Делон бірнеше жыл асырап алушы мадам Нероның отбасында тұрады. Сол жандармен бірге өткізген жылдар жайлы актер, ерекше ықыласпен еске алады: «Мені асырап алған осы отбасы менің нағыз отбасым бола білді, мұнда маған ерекше мейіріммен қарады. Дәл осы жерде алғашқы балалық көз жасым тамған еді». Неро жұбайларының трагедиялық өлімінен кейін Ален ата-анасының үйіне оралуға мәжбүр болады.
Мектеп жасы мен мамандық таңдау
Мектептегі жылдарында Ален тәртібі нашар болғандықтан бірнеше пансиондар мен мектептерден шығарып жіберіледі. Поль мен Эдит Аленнің классикалық білім ала алмайтындығын түсініп, оны шұжықшы мамандығында оқытатындығын шешеді. Ален еш қарсылықсыз оқи бастайды. Өзінің бір сұхбатында : «Бұл мамандық менің ата-анамның мамандығы болды. Мен олардың жолын жалғастыруым керек еді. Бұл қалыпты жағдай», ─ деген болатын. Бір жыл оқып диплом алып, жұмыс істеу құқығына ие болғаннан кейін Делон Лей-ле-Роздағы шұжық дүңгіршегінде жұмысқа орналасады, онда үш ай жұмыс істеп Париждегі Сен-Шарль көшесінің шұжық дүңгіршегіне ауысады.
Мансаптың бас кезеңі
thumb| [[Lost Command филміндегі Ален Делон(1966).]]
thumb|2007жылғы Кан кинофестиваліндегі Ален Делон.
Фильмография
Санат:Франция актерлері
Көдек Маралбайұлы
Көдек(Әбдірахым) Маралбайұлы (1888, Алматы облысы Райымбек ауданы Сарыбастау ауылы – 1937, Шыңжаң өлкесі, Іле қазақ автономиялы облысы Текес ауданы “Мыс” мекені) – ақын. Ауыл имамы Мұқай молдадан оқып сауатын ашқан. 1916 ж. Қарқара көтерілісінде сарбаздар қатарында жүріп, “Он алтыншы жыл туралы” дастанын шығарды. 1918 – 20 ж. қызыл әскерлер жағында Азамат соғысына қатысты. Хиуа, Қоқан қалаларын шабуылдағанда екі рет ауыр жарақат алып, әскери комиссияның шешімімен ауылына қайтарылады. Қайтар жолда Жамбылмен жүздеседі. 1920 – 32 ж. Қосшы одағында, болыстық комитетте хатшы болып қызмет атқарады. Азамат соғысы кезінде өткерген оқиғалары негізінде “Бастан кешкендер” атты дастан жазады. “Шетел тыңшысы” деген жаламен соңына түскен шолақ белсенділердің зардабынан жат өлкеге қоныс аударуға мәжбүр болады. Шығармалары Шыңжаңдағы жастар баспасынан шыққан “Көдек” (1984, 1988) “Қазақ поэзиясының антологиясы” (1993) жинақтарында, мерзімді баспасөз беттерінде жарияланған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Кері іздестіру
Кері іздестіру (обратный поиск) - мәтіндерді дайындау программаларындағы сөздерді іздестіру процесі, мұнда іздестіру мәтіннің соңынан басына қарай жүргізіледі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Лирикалық проза
Лирикалық проза — автордың нәзік көңіл-күйімен, сезім әсерімен жазылған прозалық шығармалар.
Лирикалық проза өз алдына жанр болып саналмайды, тек прозаның стильдік бір түрі ретінде қарастырылады. Мұндай шығарманың композициялық құрылысы лирикалық кейіпкердің тебіреніс-толғаныстарына сәйкес қалыптасады. Лирикалық прозада бастан-аяқ үзілмей дамып отыратын сюжет кездеспейді. Алайда кейіпкерлердің бүкіл бастан кешкен көңіл-күй әсерлерінен белгілі бір желі пайда болып отырады. Оны шартты түрде лирикалық желі деп атауға болады.
Кейіпкердің ой-сезімі, басқа адамдармен әр түрлі қарым-қатысы, қайшылығы жағдай, оқиғаға айналып, бір-бірімен қалайда жалғасып, астасып жатады. Лирикалық прозаның қаһармандары ойламаған жерден күтпеген жағдайларды, өзгерістерді бастан өткеріп отырады. Орыс әдебиетінде Лирикалық прозаны жоғары сатыға көтерген Тургенев болды. Қазақ әдебиетінде Лирикалық прозаның белгілері Ж.Аймауытов шығармаларынан айқын танылады.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет жанрлары
Гидойнш
Гидойнш (Guidões) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Трофа муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 906 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,16 км² шамасында. Халық тығыздығы — 458,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Тұқытістітәрізділер
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 8 том
Санат:Тұқытістітәрізділер
Шаттак (Оклахома)
Шаттак (Shattuck) — Оклахома штатының Ellis округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1356 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.7 км² шамасында. FIPS коды — 40-66750.
Владимир Элизарович Березин
Владимир Элизарович Березин (11.10.1953 жылы туған, Алматы қаласы) - биология ғылымдарының докторы (1988), профессорі (2002).
ҚазМУ-дың (1976, қазіргі ҚазҰУ) және Мәскеу қаласындағы Вирусология ғылыми-зертеу институтының аспирантурасын (1980) бітірген. Қазақстан Ғылым Академиясының Микробиология және вирусология ғылыми-зерттеу институтында ғылыми қызметкер (1976 жылдан), институт директоры (1995-2006), Қазақстан Республикасының Ұлттық Ғылым Академиясының биология және медицина бөлімшесінің академигі-хатшысы (2002-2003) қызметтерін атқарды.
Березин 220 ғылыми жарияланымның, 5 патент пен 10 өнертабыстың авторы.
Дереккөздер
Санат:11 қазанда туғандар Санат:1953 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақстан биологтары Санат:Биология ғылымдарының докторлары Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Микробиология және вирусология ғылыми-зерттеу институты директорлары Санат:Микробиология және вирусология ғылыми-зерттеу институтының профессорлары Санат:Микробиология және вирусология ғылыми-зерттеу институты қызметкерлері
Гастролиттер
Гастролиттер — жануарлар асқазанынан табылатын, олардың ас сіңіру органдарында болуына байланысты жұмырлана тегістелген тау жынысы немесе минерал түйіршіктері.
Синонимі: асқазан тастары.
Дереккөздер
Санат:Асқорыту жүйесі Санат:Асқорыту жаратылысы
Қасым ханның қасқа жолы
Қасым ханның қасқа жолы — қазақ халқының хандық дәуіріндегі әдет-ғұрыптық заң ережелерінің жиынтығы. Қасым хан хандық құрған кезде (1511 - 23) ел басқару ісінде қолданылған. Негізі орта ғасырларда Қыпшақ, Шағатай ұлыстары қолданған «ярғу» заңынан (қазақша «жарғы» - хақиқат деген ұғымды білдіреді) алынған. Қасым хан өзі билік құрған кезеңде қазақ халқының этникалық аумағын кеңейту барысында әдет-ғұрыптық заңдарға арқа сүйеді. Тіпті шариғат қағидасын мығым ұстанған отырықшы аудандар да Қасым ханның қол астына өткен соң, әдет-ғұрыпқа сүйенген қазылық биліктерге жүгіне бастады. Қасым хан өз заңында Құран талаптарына қайшы келмейтін қазақи ғұрып ерекшеліктерін сақтады. Мысалы, жеті атаға дейін үйленбеу, әмеңгерлік, құдалық жол-жоралар, қазылық билік, т.б. Ол халықтың көкейінен шыққан әрі ежелден келе жатқан билік дәстүрді, әдет-ғұрыптық «жарғыны» жаңғыртып, күшейтті. Бұл заңға енген ережелер: Бұл жарғы халық арасында ілтипатпен «Қасым ханның қасқа жолы» деп аталып кетті. «Қасқа жолдың» қағидалары өзгерусіз XVII ғасырға жетіп, Есім хандық құрған тұста (1598 - 1645) «Есім ханның ескі жолы» деген жаңа атқа ие болды. Тәуке ханның тұсында (1680 - 1708) бұл заң әлі де шариғат қағидасымен боялмай, ежелгі билер жасаған қалпын жақсы сақтады. Құба қалмақтың жортуыл шапқыншылығына байланысты тарихи-саяси жағдайдың аса шиеленіскен қиын кезеңінде сұңғыла ойшыл билер бес тараудан тұратын ежелгі ережелерге тағы да екі тарау қосып, «Жеті жарғы» (Жеті хақиқат) деп атаған. Тәуке кезінде қосылған бұл екі тарау: жесір дауы; күң дауы. Бұл кезеңде шапқыншылық, кісі өлтіру көп болғандықтан құн дауын өз алдына бөлектен, қылмыс заңына айналдырған. XV - XVIII ғасырларда қолданылған ежелгі жарғының үзінділері халық аузында қысқа-қысқа мәтел сөздер қалпында сақталған. Мысалы, «Қара қылды қақ жару»; «Ердің құнын екі ауыз сөзбен бітіру», «Түгел сөздің түбі бір, түп атасы - Майқы би», «Тура биде туған жоқ, туғанды биде иман жоқ», т.б.
Дереккөздер
Санат:Қазақ хандығының заңдары
Осмонд (Небраска)
Қала тұрғындарының саны 796 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.8 км² шамасында. FIPS коды — 31-37595.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Небраска қалалары
Ағытпа
Ағытпа (connector) - оптикалық талшықты немесе есілген жұптарды көп мәрте қосуға және ажыратуға мүмкіндік беретін оптикалық немесе электрлік ағытпалы қосылыс. Ағытпалар өлшемдері, пішіндері, ашаны розеткаға бекітіп, ішке қосу түрлері, тұтастырылған өткізгіштердің немесе сәулежолдардың саны арқылы бір-бірінен ерекшеленеді. Жұмысқа пайдалану параметрлерін төмендетпестен қосудың және ажыратудың бірнеше жүздеген циклдарымен қамтамасыз етеді.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Ағытпа ашасы
Ағытпа ашасы (Вилка разъема) — ағытпаның розеткаға кіргізілетін бөлігі. Көптеген конструкцияларда ағытпаның кабельдік бөлігі аша түрінде жасалады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Изобаралық тұман
Изобаралық тұман - ауа құрамының бар градиенті бағытымен орын ауыстыруы кезінде (жоғары қысымнан төменгі қысымға) қысымның азаюы мен оған сәйкес температураның адиабаталық төмендеуінің салдарынан пайда болатын тұман.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Геодезия
Куприянов бронхофиксасы
Куприянов бронхофиксасы- екі бүгілмесі бар бронхқа арналған икемді қысқаш, бас жағында өзекше науа болады, ал екінші жағына ай резеңке түтік кигізіледі.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Усердец
Усердец — Ресейдегі өзен. Белгород облысы, Воронеж облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы №353 Тихая Сосна өзенінің сол жағалауынан 110 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 52 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тихая Сосна. Өзен саласы — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Белгород облысы өзендері Санат:Воронеж облысы өзендері
Мұздық аккумуляциясы
Дереккөздер
Санат:Геология
Игмет
Игмет — Башқұртстанның Илишев ауданындағы ауыл, Игмет ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 317 адамды құрады. Пошта индексі — 452282, ОКАТО коды — 80230826001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Программаның аннотациясы
Программаның аннотациясы (Аннотация программы) — ықтимал пайдаланушылар үшін олардың қажеттіліктері мен ресурстарына сай программаның жарамдылығын анықтауға жеткілікті ақпаратты қамтитын программаның қысқаша сипаттамасы.
Дереккөздер
Санат:ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Азия депрессиясы
Азия депрессиясы — Азиядағы төменгі қысым аймағы; Орталық Ауғанстан аумағының үстінде орналасқан. Қыста Азия антициклоны сілемімен алмасады.
Дереккөздер
Санат:Метеорология
Программаның атауы
Программаның атауы (Имя программы; program name) — программалық модульге телінетін жөне оның кіріс нүктесін анықтайтын атау.
Дереккөздер
Санат:ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Изобаттар
Изобаттар (изо... және грекше: batos - терең) — географиялық картадағы суқоймалардың (теңіз, көл, озен, т.б.) бірдей тереңдік нүктелерін қосатын сызықтар.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Геодезия
Аддитивті ақ гаустық шуыл
Аддитивті ақ гаустық шуыл (Аддитивный белый гауссовский шум; AWGN). Қалыпты таралатын ақ шуыл, арналар байланысының сипаттамасын бағалау үшін кең қолданатын модель.
Балықты (көл, Ерейментау ауданы)
Балықты — Ақмола облысы Ерейментау ауданындағы көл, Балықты ауылынан оңтүстікке қарай 1 км жерде орналасқан.
Гидрографикасы
Аумағы 58 га, тереңдігі 1,5 м. Суында мөңке балық бар.
Дереккөздер
Санат:Ерейментау ауданы көлдері
Аддитивті шуыл
Аддитивті шуыл (Аддитивный шум; additive noise). 1. Бірнеше көздерден шығатын шуылдар қосындысының лездік мәні.
2. Аддитивті бөгеуілдер. Сигналдың бар болуы мен жоқ болуына қарамастан кедергісі байқалатын кез келген бөгеуілдер.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Жергілікті сулар
250px|right|thumb|Жергілікті сулар
Жергілікті сулар - таралу ауданы кішігірім (азғантай) белгілі бір таужыныстарда (мыс., мореналық саздақ- тардың арасындағы құмды шөгінділерде) болатын жер асты сулары.
Дереккөздер
Санат:Геология
Бесіншітөбе
Бесіншітөбе - ежелгі қоныс орны. Қоғам ауылынан оңтүстікке карай 2 км жерде. 1970 жылы Отырар археологиялық экспедициясы (жетек. К.Акышев) зерттеген.
Қазіргі орны диаметрі 80 метрдей сопақша төбе. Бұл төбенің ең биік жері 5 м (оңтүстік бөлігінде). Қонысқа кірер жол оның батыс бөлігінде орналаскан. Ол төбені солтүстік-батыс (биік) және оңтүстік-шығыс аласа бөліктерге бөліп тұр. Қыш ыдыстар (хум, екі ұстағышты құмыра, т. б.) сынықтары жинастырылған. Бұндай тұрмыста пайдаланылған заттар Қостөбенің (оңтүстік) жоғары кабаттарынан алынған бұйымдарға ұқсас. Бірақ Бесіншітөбеде 7—8 ғасырларға тән кыш ыдыстар ұшыраса койған жоқ.
Дереккөздер
Санат:Отырар ауданы географиясы Санат:Түркістан облысы қоныстары
Сайкиев Халаби Мұхитұлы
Өмірбаяны
Орал педагогика институтын бітірген (1941). Ұлы Отан соғысына қатысқан.
Ғылыми-зерттеушілік еңбектері орыс, қазақ тілдерін салыстыра зерттеуге, орыс тілінің грамматикасы мәселелеріне арналған. Орта мектеп пен жоғары оқу орындарына арналған орыс тілі оқулықтарының авторы.
«Құрмет Белгісі» орденімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі Санат:Тұлғалар
Көмірлердің жылтырлығы
Көмірлердің жылтырлығы - көмірдің күңгірт бетіне түскен жарықты шағылдыру қабілеті. Көзмөлшермен көмірленудің әр сатысында жылтырау дәрежесі бойынша жылтырайтын, жартылай жылтырайтын, жартылай күңгірт және күңгірт көмір түрлерін бөледі. Сонымен қатар, жылтырау қарқыңдылығы қосымша көмірленудің әр сатысына қарай: майлы, шайырлы, шыныңай, алмастай, металдай деп сипатталады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Пашева (Смердя тармағы)
Пашева — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Смердья өзенінің сол жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вага өзенінің құйылысынан Пинега өзенін қоспағанда, сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Пученак
Пученак — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шеделга өзенінің оң жағалауынан 48 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.