cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нағымбек Нұрмұхаммедов
Нағым ағаның "Копакабандағы кездесу" дейтін картинасы бар. Жағалауда, ұяла кездесіп турған жігіт пен бойжеткеннің нәзік сезімдеріне арналған осы картинаның бір қызығын айтайын. Кейіпкерлерінің сары шашты, басқа нәсілдің адамы екеніне қарамастан, олардың бойындағы тек қазаққа ғана тән ішкі бұлқыныс, әлдебір қуаныш, алабұртқан тебіреністі сезінген бала көңіл "Копакабанды" Қопақабан деп ұғып, Қазақстанның картасынан ал келіп іздейін. Жоқ, таппағам. Кейін білдім, Копакабан — сонау Рио-де-Жанейродағы жағалаудың аты екен. Меніңше, Нағымбек ағаның шығармашылығының асқар биігі "М.Фрунзенің Самарқан халық еріктілері алдында сөз сөйлеуі" атты картинасы. Уақыттың сол кездегі суретшіге қойған шартында шаруам жоқ. Мені тамсантып отырғаны бұл картинада бәрі бар. Мұндағы топтық портретті, табиғат көрінісін, натюрморт пен анатомиялық дәлдікті айтпағанда, сурет, композиция, рең, тон, колорит, бояудың жарық-көлеңке, суық-жылы алмасуына қойылар сандаған талаптарын қиналмай көтеріп кеткен толағай күш жатыр. Майлы бояумен картина жазу, қазақ жерінде Нұрмұхаммедов туғаннан аз ғана бұрын өркен жайды десек, сол үрдісті табан астында үйреніп, баяғыдан бардай, бар болғанда етене өнердей ширатып, өріп әкеткеніне де қайран қаласың. Қай ортаға да қазақтың көпті көрген бір-бір шалы керек-ақ. Нағымбек аға ортамызда жүрсе бейнелеу өнерінің маңдайы бір еліге болса да ырысты болар еді-ау. Үкі Әжиевтей, Жұмағали Қанапьяновтай құрдастарының арасында жамбастап жатып, "Эй, балалар, бүл сурет былай жазылса құп" деп, ақыл салғанының өзі не түрар еді. Шіркін, тіршіліктің бүкіл нәрін бойға жинап, ақыл айтып, абыз атанатын шағы еді ғой! Алматының саяси оқиғасы қып- қызыл болып әуеге аталып жатқан кезде, 17 желтоқсан күні (1986) дүниеден өтті де кетті. Егер кездейсоқ ештеме болмайды десек, қайтып қан кешкісі келмеген болар. Балаларын, өзі жырлаған заманы жастарды тепкілегенін көргісі келмегені шығар... Туғанына сексен жыл дейтін сөзді ауыз толтырып айту үшін, оның иесінің артына қалдырған мұрасынын салмағын, қазыналы ғұмырын бажайлау керек болар. Бұл орайда, Нағым ағаның жұлдызы жоғары. Біздің буынның, "әкелеріміздей суретші болсақ" дейтін төтті арманының ішінде дәнек болып Әбілхан, Қанафия, Молдахмет, Сахимен қоса Нағымбек Жәлелдинұлындай суретші жүрді. Тек өкшемізді басып келе жатқан "шимайшы" немерелері ұмытып кетпесін деңіз. Қой, олай бола қоймас. Нағым ағаның жүрекпен ғана ұғатын кішкентай кейіпкері жұмсақ сезіммен "Әкемкеледі!" деуші еді ғой...
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1924 жылы туғандар Санат:Қазақ суретшілері
Хёфен-на-Энце
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Дециметр
Дециметр(decem – он және metron – өлшем) – метрдің оннан бір бөлігі.
Дереккөздер
Санат:Ұзындық өлшем бірліктері
Цианофагтар
оңға|нобай|300x300 нүкте|[[Prochlorococcus миовирустардың негативті электрлік микрофотосуретте түсіруі]] Цианофагтар — бұл цианобактерияларды жұқтыратын вирустар. Атауы бактериялар мен цианобактерияларды жұқтыратын вирусты білдіретін фаг терминінен алынған. Әлемдік мұхит тарда органикалық заттардың алғашқы өндірушілері ретінде цианобактерияның маңызды рөлі арқасында, олардың экологиясын зерттеу ғаламдық көміртек циклін түсіну үшін маңызды. Цианофагтар цианобактериялардың қауымдастығында маңызды рөл атқарады, өйткені фотосинтезге жауапты ақуыздардың гендері (терминал оксидазасы) өте жиі ауыстырылады, фосфор дың жетіспеушілігіне немесе фотосистема ның кішігірім реттеуші бөлімдері бір-екі болып табылады.
Әдебиет
Санат:Бактериофагтар
Вуково (Кюстендил облысы)
Вуково (Вуково) — Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобошево қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 74 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2661. Телефон коды — 07046. ЕКАТТЕ коды — 12351.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кюстендил облысының елді мекендері
Омутная(Китата тармағы)
Омутная — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Китат өзенінің сол жағалауынан 34 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
IC 433
IC 433 — Қоян шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17580, MCG -2-15-8.
Сыртқы сілтемелер
IC 433 Санат:Қоян (шоқжұлдыз)
Рюмежи
Рюмежи (Rumegies) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Валансьенн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,71 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59519, пошта индексі — 59226.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1595 адамды құрады. Халық тығыздығы — 206,87 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Мағрифат-ун-нафс
Мағрифат-ун-нафс - «өзіңді тану». Адам өзін қоршаған ортаны (афақ) тану, ойлау, түсіну арқылы ақиқатқа ұласуы мүмкін. Сонымен қатар адам ішкі әлемін (анфус) танып, түсіну, ойлау арқылы да Тәңірге ұласа алады. Өзін таныған, яғни өзінің шарасыз, өте әлсіз болмыс екенінің мәніне жеткен адам, Жаратушысын таниды. Демек, Жаратушыны құдіреті, ғылымы мен болмысы арқылы таниды. Сопылықта өзін тану немесе таным объектісі - қалб (жүрек). Қалбтің тазалығы оны танудың басты шарты. Қалбты нәпсіден арылтуға негізделген ұстаным, Аллаһты танудың мораль, ар арқылы жүзеге асатындығын көрсетеді. Осы рухани арылу сатылары рухтың кемелдік мәртебелері мен жаратылыстың әлемдік қабаттарымен үндестікте дамиды.
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Ислам
Әскери демократия
Әскери демократия— көне грек қоғамындағы әскери көсемдердің алғашқы адамдар қауымындағы ұжымшылдық пен демократия қалдықтарын сақтай отырып, билік жүргезген жүйесін атау үшін, тұңғыш рет америкалық тарихшы Л.Г.Морган (1818—1881) қолданған ғылыми термин. Әскери демократияны гректер сияқты кельттер мен германдар, нормандар, сақтар тағы басқа басынан өткізген. Біздің заманымыздан бұрын 1- мыңжылдықтың басында сақ қоғамында алғашқы рулық қатынастар ыдырап, жаңа әлеуметтік құрылымның қалыптасуы жеделдеді. Бұған экономикалық қатынастағы прогрестік өзгерістер себеп болды. Көшпелі және жартылай көшпелі мал шаруашылығымен мен металлургия өндірісінің өркендеуі қосымша өнімді арттырып, айырбасты дамытты, жеке меншікті қорландырды. Алғашқы қауымдағыдай емес, өндірістің негізгі құрал-жабдықтары мен еңбек өнімдерін бөлуде теңсіздік пайда болды. Жаңа өндірістік қатынастың нәтижесінде қандастық-туыстық белгілермен біріккен рулық қауым әлсіреп, оны бірте-бірте аймақтық-өндірістік принцип бойынша қалыптасқан қауым алмастырды. Рулық қауым мен көршілік қауымның қайшылығы күшейді. Бұл суармалы егіншілікпен айналысатын аймақтарда алдымен байқалды. Міне, осы рулық қатынастардың ыдырай бастаған тұсын әскери демократия немесе алғашқы көршілестік қауым кезеңі деп атайды. Сақ заманында қоғамдық құрылым — әулет-ру-тайпа — тайпалар одағынан (мемлекет) тұрды. Тайпаны көсем не әскери басшы басқарды. Тайпалық одақтар — алғашқы қоғам ыдырағаннан кейінгі әлеуметтік одақтастықтың жаңа және жоғары үлгісі, мемлекеттің алғашқы сатысы. Олардың сайланып қойылатын көсемдерінің қолына азаматтық және әскери билік шоғырланды. Темір дәуірінде Қазақстанның оңтүстік, шығыс, орталық аудандарында сақ, батысы мен ішінара солтүстігінде сармат тайпалар бірлестігі (мемллекеті) болды.
Дереккөздер
Ұжым Демократия
Кения президенттерінің тізімі
Кения президенті — Кения Республикасының басшасы.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кения президенттері Санат:Президенттер тізімі
Владислав Вячеславович Прокопенко
Владислав Вячеславович Прокопенко (2000 жылы 1 шілдеде туған, Астана, Қазақстан) — қазақстандық футболшы, "Астана" клубының шабуылшысы.
Клубтық мансап
"Астана" клубының футбол академиясының тәрбиеленушісі. 2017 жылдың 25 маусымында Қазақстан Премьер-лигасының "Оқжетпес" клубына қарсы матчында "Астана" сапында дебют жасады. Қазақстан Премьер-лигасы аясында алаңға шыққан "Астананың" ең жас ойыншысы болды. 2017 жылы "Астана" жанкүйерлері Владиславты клубтың үздік жас ойыншысы деп таныды.
2018 жылдың 18 сәуірінде Қазақстан Кубогының 1/8 финалында "Мақтааралға" қарсы "Астана" үшін алғашқы голын соқты.
Ұлттық құрамадағы мансап
19 жасқа дейін және 21 жасқа дейін Қазақстан құрамаларында ойнады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Астана ФК ойыншылары Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары
Станислав Алексеевич Поздняков
Станислав Алексеевич Поздняков (1973 жылы 27 қыркүйекте КСРО Новосибирск қаласында туған;) - семсермен семсерлесуден көрнекті ресейлік спортшы. Ол төрт дүркін Олимпиада чемпионы, он дүркін әлем чемпионы, он үш дүркін Еуропа чемпионы, әлем кубогының бес дүркін чемпионы және Ресейдің бес дүркін чемпионы (дербес жарыстарда). Станислав Поздняков КСРО - ның еңбегі сіңген спорт шебері (1992), Ресейдің еңбегі сіңген спорт шебері (1996), Подполковник (2007) және педагогикалық ғылымдар кандидаты.
Жеке мансабы
Жарыстарға өзінің туған қаласы Новосибирск қаласының атынан шығыа тұрған. Ол Новосибирск мемлекеттік техникалық университетін бітірген.
2005 жылдан бері - Новосибирск облыстық халықтар депутаттарының мүшесі, "біртұтас Ресей" фракциясының белсенді мүшесі.
2008 жылдан бері - Ресейдің семсерлесу құрамасының мемлекеттік бапкері (барлық қару - жарақ бойынша)
2009 жылдан бастап - Ресейдің семсерлесу федерациясының вице - президенті, Еуропа семсерлесу федерациясының төреші қауымының төрағасы және вице - президенті.
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша семсершілер Санат:КСРО семсершілері Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары Санат:Ресей семсершілері Санат:Семсерлесуден Олимпиада чемпиондары Санат:Ресей Олимпиада чемпиондары Санат:1992 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері Санат:Біріккен команда Олимпиада чемпиондары Санат:Семсерлесуден әлем чемпиондары Санат:Семсерлесуден Еуропа чемпиондары Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Жер кадастры
Жер кадастры — мемлекет аумағындағы жер ресурстарының табиғи және шаруашылық жағдайы мен оларды бағалау туралы мәліметтер жүйесі.
Жер телімдерінің орналасқан жері, нысаны, пайдаланылуы, ауданы мен шекарасы, сапалық сипаттамасы, жер пайдалану есебі мен жер телімдерін бағалау Жер кадастрының мәліметтері жүйесіне кіреді. Мемлекеттік Жер кадастрының деректері жерді пайдалану мен қорғауды жоспарлаған, жерге орналастырған, шаруашылық қызметін бағалаған, жерді пайдалану мен қорғауға байланысты басқа да шараларды жүзеге асырған кезде сүйенетін негіз болып табылады. Ол деректер жер үшін төлем мөлшерін анықтау кезінде, құқықтық және басқа кадастрды жүргізген кезде пайдаланылуы мүмкін. Жер кадастрын жүргізу мемлекеттік тапсырыспен бюджет есебінен жүзеге асырылады. Жер кадастрының мәліметтеріне әркімнің қолы жете алады, ол мүдделі тұлғаларға ақылы түрде беріледі. Мемлекеттік органдарға Жер кадастры мәліметтерін беру тегін жүзеге асырылады. Мемлекеттік Жер кадастрын жүргізу тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейді.
Сыртқы сілтемелер
Жер кадастры
Санат:Жер құқығы
Земельный кадастр
Б. з. д. 904 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 904 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 904 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Фосфаттау
Фосфаттау (Фосфатирование) — болат, алюминий, мырыш бұйымдарының бетіне фосфаттардан жұқа қабат түсіру. Оның үстіне бояу, лак, май жаққанда бұл қабат атмосфералық тоттанудан жақсы қорғайды.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Кодон
Кодон — триплет, генетикалық кодтың өз алдына біртұтас бөлшегі, РНҚ-ның үш нуклеотидтен тұратын жері.
Бір аминқышқылын кодтайды немесе ақуыз түзілудің басталуы мен аяқталуының хабаршысы. Барлығы 64 кодонның 61-і 20 аминқышқылды кодтайды. Бұл термин иРНҚ жазылатын 3 нуклеотидтің орналасу ретінде оған көшірілмей-ақ генетикалық материал болып саналатын кейбір вирустардыц РНҚ-ның 3 нуклеотидін де атау үшін қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Молекулалық-генетикалық процесстер
Бидай (ауру)
Бидай  - күйіс қайыратын малдың бақайында кездесетін ауру. Бақай арасы жараланып, көбесі ісініп, іріңдейді де бидай түйіріндей болып білініп тұрады. Дәстүрлі ортада осы ауруды айырма деп те атайды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Харбаз
Харбаз (Гарбази, Ингушли, Артыкчал) — Ресейдегі өзен. Кабардин-Балқар Республикасы, Карачаев-Черкесск Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Малка өзенінің сол жағалауынан 181 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Малка өзені бастауынан Кура-Марьин каналына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек және Еділ өзендері аралығындағы Каспий теңізі су алабының өзендері.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Әсем Бекқызы Нүсіпова
Әсем Бекқызы Нүсіпова 1975 жылы 1 мамырда Алматы қаласында туған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан мұнайшылары
Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Спатаев
Географиялық орны
Аудан орталығы – Темірлан ауылынан солтүстік-батысқа қарай 41 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 986 адам (504 ер адам және 482 әйел адам) болса, 2009 жылы 1144 адамды (570 ер адам және 574 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ордабасы ауданы елді мекендері
Сегіз сал
Сегіз сал - өнерпаздар тобы. Жетісудың әнші, күйші, ақын, биші, сал-серілерінен құралған. 1909 ж. айтыскер ақын Әшім Нұрлыбаев (1889 - 1963) ұйымдастырған. Сегіз сал тобының мүшелері халық әндері мен күйлерін, ежелгі қисса-дастан, толғау-жырларды насихаттаи, елдің рухын көтерді. Сауың кештерін, жыр сайыстарын, ақындар айтыстарын өткізді. 1909 ж. Арқаның әнін Жетісуға жеткізген Балуан Шолақтың тобымен бірге ел аралап, өнер көрсетті. Тапқан таянғандарын жарлы-жақыбайларға үлестіріп берді. Сегіз сал қызметі 1916 ж. қанды қырғында тоқтады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Өнер
Кіші Ярык-су
Кіші Ярык-су — Ресейдегі өзен. Дағыстан Республикасы, Шешен Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ярык-су өзенінің оң жағалауынан 64 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сулак өзені Чиркейск су торабынан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дағыстан өзендері Санат:Шешенстан өзендері
Халықаралық құқық
Халықаралық құқық — халықаралық қатынаста мемлекет пен басқа қатысушылар (субъектілер) арасындағы катынасты реттейтін заңдық принциптер мен нормалардын жиынтығы. Халықаралық жұртшылық құқықтың негізгі принциптері: Халықаралық құқықтық көптеген жаңа нормалары. Арнайы халықаралық конвенция жолымен бекітіледі. Мемлекеттердін өз міндеттемелерін бұзуы, жауапкершілікке әкеліп соғады. Халықаралық қатынастарда, халықаралық ілтипат нормаларының сақталуына, әсіресе дипломатиялық этикет саласына және т.б. үлкен маңыз беріледі.
Кошин
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 797 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6 411,552 км² шамасында. Халық тығыздығы — 4,95 адам/км².
Тарихы
Қала 1898 жылы құрылған.
Санат:Мату-Гросу-ду-Сул елді мекендері
Абонемент
Абонемент (аbonner - шектеу) — қандай да болмасын бір затты белгілі бір мерзімге пайдалану құқығы, сондай-ақ осы құқықты растайтын құжат.
Абонемент карточкасы
абонемент бойынша кітаптардың берілген және қайтарылған мерзімі, оқырманның абонент нөмірі, аты-жөні көрсетілген карточка. Бұл кітапханааралық абонементте кеңінен қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Құжаттар Санат:Электроника
Season ticket
Анимация
Анимация (animation - «тірілу; жандану»).
Южье
Южье (фр. Hugier) – Франциядағы коммуна. Франш-Конте аумағында орналасқан. Департамент – Жоғарғы Сона. Марне кантонының мүшесіне кіреді. Коммунаның округі – Везуль. Коммунаның INSEE коды – 70286.
География
Коммуна шамалап Парижден 310 км оңтүстік-шығыста, Безансоннан 25 км батыста, Везульден 50 км оңтүстік-батыста орналасқан.
Халқы
2010 жылда коммунаның халқы 136 адамды қамтыды. Жылдар бойынша халық саны
Әкімшілікгі
Әкімдер тізімі:
Экономика
2010 жылы 84 адамның арасында еңбек етуге жарамды жаста (15-64 жас) 71 адам экономикалық белсенді, 13 – белсенді емес (белсенділік көрсеткіші - 84,5 %, 1999 жылы 71,7 %) болды. 71 белсенді тұрғындардың 68 адамы жұмыс істеп(37 еркек және 31 әйел), жұмыссыздар саны 3 (0 еркек және 3 әйел) болды. 13 белсенді емес адамның арасында 4 адам оқушы немесе студент болды, 4 – зейнеткер, 5 адам басқа себептерге байланысты белсенді емес болды.
Дереккөздер
Санат:Франция коммуналары
Тербелмелі қозғалыс
Тербелмелі қозғалыс — қалпына келтіруші күш әсер етіп тұрғандағы қозғалыс.Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Машинажасау. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007. ISBN 9965-36-417-6
Күнделікті өмірде біз тербелмелі қозғалыстар немесе жай ғана тербелістер деп аталатын үдерістермен жиі ұшырасамыз. Мәселен, жел соққан кезде талдың бұтақтары тербеледі, бір шеті қысқышқа бекілген металл пластинаны майыстырып тұрып жібере салca, ол да тербеліске түседі. Сол сияқты вертикаль күйінен ауытқыған өткеншек, бесік, қабырға сағатының маятнигі, серілпеге ілінген жүк, домбыра шегі, таразының тілі және т.б. тербеледі.
Бұл қозғалыстардың ұқсастығы сол, олардың барлығы қайталанып отыратынымен сипатталады: қандай да бір уақыт еткен соң, тербеліп тұрған дене бастапқы орнына үнемі қайта оралады.
Сонымен, механикада тербелістер деп дененің бірдей уақыт аралығындағы дәлме-дәл немесе жуықтап қайталанып отыратын қозғалысын айтады.
Мәселен, планеталардың, Жердің жасанды серіктерінің орбита бойымен қозғалысы, сол сияқты сағат тілі ұшының, ұнтаспа дискілерінің қозғалысы тербелмелі қозғалыс тәрізді периодты болып табылады.
Дене қозғалысының сипаты бастапқы шарттар мен әрекет етуші күшке тәуелді болады. Тербелмелі қозғалыс жасауы үшін денеге әрекет етуші күштер қандай шарттарды қанағаттандыруы керек екенін  қарастырайық. Тұрғы қысқышына болат серіппенің бір ұшын бекітіп, оның екінші ұшына жүк ілеміз. Жүкке әрекет ететін Fa ауырлық күші мен Fс серпімділік күші модульдері жағынан тең, ал бағыттары қарама-қарсы болған жағдайда жүк тыныштық күйде болады:
Дененің оған әрекет етуші күштер векторларының қосындысы нөлге тең болған кездегі күйін тепе-теңдік күй деп атайды. Жүкті тепе-теңдік күйден шығарып төмен ығыстырғанда, серіппе деформациясының ұлғаюы салдарынан Fc серпімділік күші артады, ал Fa ауырлық күші өзгеріссіз қалады. Бұл күштерге теңәрекетті F күші тепе-теңдік күйге қарай жоғары бағытталған.
Егер жүкті тепе-теңдік күйден жоғары көтеріп, сонан соң жібере салса, онда ол төмен қарай бағытталған F теңәрекетті күшінің әрекетінен тепе-теңдік күйге дейін үдей қозғалады. Тепе-теңдік күйден өткеннен кейін F теңәрекетті күш жоғары бағытталады да, жүкті тежейді, а үдеу векторы бағытын қарама-қарсы жаққа өзгертеді. Ең төменгі нүктеде жүк тоқтайды да, жоғары қарай үдеумен қозғалып, тепе-теңдік күйіне жетеді. Содан соң одан етіп, үдеумен төмен қарай қозғала бастайды. Осылайша процесс периодты түрде қайталанады. Мұндағы теңәрекетті күш жүкті траекторияның кез келген нүктесінде тепе-теңдік күйге бағыттап отырады. Сөйтіп, серіппеге ілінген жүкті бастапқы тепе-теңдік күйіне қайтарушы F күші сығылған немесе созылған серіппенің серпімділік күші болып табылады. Ол дененің тепе-тендік күйден ауытқу шамасына тәуелді.
Дененің тепе-теңдік күйден ауытқуын ығысу деп атайды. Ығысуды х әрпімен белгілейді. Гук заңы бойынша серпімділік күші ығысуға пропорционал және ол мынаған тең:
Ығысуға пропорционал және оған қарама-қарсы бағытталған күштің әрекетінен болатын механикалық тербелістер гармоникалық тербелістер деп аталады.
Сөйтіп, тербелмелі қозғалыс пайда болуы үшін мына шарттар орындалуы қажет: біріншіден, денені тепе-теңдік қалпынан шығарған кезде оны бастапқы күйіне қайтаратын күш болуы керек. Біз қарастырған мысалда жүкті жоғарғы не төменгі шеткі нүктелерде тепе-теңдік қалыпка  қарай бағыттайтын серпімділік күші болып табылады. Екіншіден, үйкеліс мейлінше аз болуы керек. Өйткені үйкеліс әр уақытта қозғалысқа қарама-қарсы бағытталатындықтан, ол тербелістің өшуіне себепші болады.
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Астрономия Санат:Техника Санат:Машинажасау
Пьеро делла Франческа
thumb|270px|right| thumb|270px|right| Пье́ро де́лла Франче́ска (Piero della Francesca (1420 ж. ш., Тоскана, Сан-Сеполькро,— 12. 10. 1492, сонда жерленді) — Бастапқы қайта өркендеу дәуіріндегі итальян кескіндемешісі. 1439 ж. Флоренциядағы Доменико Венециано шеберханасында жұмыс істеді. Мазанчо, Ф. Брунеллески,Л. Б. Альберти творчествосы ықпалында болды. Басты шығармалары: «Шоқындыру» (1450—55, Лондон Ұлттық галерея), «Делла Мизерикордия мадонна» (1450—62; Сан-Сеполькро, Коммуналды пинакотека) полиптихы, Риминидегі Сан-Франческо (1451), Ареццодағы Сан-Франческо шіркеуінің (1452—1466) фрескалары, Федериго да Монтефельтро мен Баттиста Сфорцтың (1465 ж. ш., Уффици) портреттері. Пьерро Делла Франческа өнері —15 ғасырдағы өмір сүйгіш гуманистік мәдениеттің бірден-бір жоғары жетістігі саналады. Әйгілі математик, әрі «Кескіндемедегі қолданылатын өрістілік туралы», «Дұрыс бітімді бес дене жайлы кітапшалар» атты трактаттардың авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Росвайн
Росвайн (Roßwein) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан қала. Хемниц әкімшілік округіне бағынады. Дёбельн ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Хавзюга
Хавзюга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Куропалда өзенінің оң жағалауынан 40 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендері Золотица өзеннің солтүстік шығыс шекарасынан Солтүстік Двина өзенін қоспағанда Воронов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
NGC 4118
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1857 жылы 20 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4118 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38507, MCG 7-25-28, ZWG 215,30.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Б. з. д. 905 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 905 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 905 жылы қайтыс болғандар
IC 4856
IC 4856 — Телескоп шоқжұлдызында орналасқан IBm (аралас бұрыс галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63226, ESO 184-69.
Вильяр-де-Арганьян
Вильяр-де-Арганьян (Villar de Argañán) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 94 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,02 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 109 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Брюс Ли
Брюс Ли (Bruce Lee); туған кезіндегі аты — Ли Сяолун (李小龙, Li Xiaolong, ересек кезіндегі аты — Ли Чжэньфань (李振藩, Lee Jun-fan); 27 қараша 1940 жыл, Сан-Франциско — 20 шілде 1973 жыл, Гонконг) — шығыс жекпе-жегінің шебері, АҚШ және Гонконг киноактёрі, сондай-ақ кинорежиссёр, продюсер және сценарийші.
Фильмография
нобай|160px|«Өліммен ойын» фильміндегі кадр нобай|160px|Голливудтағы актёрдің жұлдызы
Сілтемелер
Санат:Кунг фу шеберлері Санат:Гонконг актерлері Санат:1940 жылы туғандар Санат:1973 жылы қайтыс болғандар Санат:Жекпе-жек өнерінің шеберлері
Азаматтық құқықтар объектілері (мүліктік емес)
Жеке мүліктік емес игіліктер мен құқықтарға жеке адамның өмірі, денсаулығы, қадір-қасиеті, абырой, игі атақ, іскерлік бедел, жеке өмірге қол сұқпаушылық, жеке құпия мен отбасы құпиясы, есім алу құқығы, автор болу құқығы, шығармаға қол сұқпаушылық құқығы және басқа материалдық емес игіліктер мен құқықтар жатады.
Дереккөздер
Санат:Азаматтық құқық
Гранбэрри Айслэс (Мэн)
Гранбэрри Айслэс (Cranberry Isles) — Мэн штатының Хэнкок округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 128 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 109.8 км² шамасында. FIPS коды — 23-14905.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Брандсвилл (Миссури)
Брандсвилл (Brandsville) — Миссури штатының Хауэлл округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.2 км². FIPS коды — 29-07948.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 174 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Хауэлл округы (Миссури)
Премозелло-Кьовенда
Премозелло-Кьовенда (Premosello-Chiovenda) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Вербано-Кузьо-Оссола провинциясында орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Мё
Мё (фр. Meux) – Франция Республикасының коммунасы. Ол Пуату – Шаранта аймағында орналасқан. Коммунаның департаменті – Приморктік Шаранта. Жонзак контонының құрамына кіреді. Коммунаның округі – Жонзак. Коммунаның INSEE коды 17233.
Халқы
2010 жылы коммунаның халқы 295 адамды қамтыды. Жылдар бойынша халықтың саны:
Дереккөздер
Санат:Франция коммуналары
Қайтакристалдану
Қайтакристалдану (Рекристализация) — 1) бастапқы деформацияланған фазалар түйіршіктерінен жетілген құрылымы бар үлкен бұрышты шекарамен қоршалған түйіршіктердің пайда болуы және өсуі; 2) деформацияланған металда немесе қорытпада жаңа түйіршіктердің пайда болуы және өсуі немесе тек сол фазаның басқа түйіршіктерінің өсуі арқылы құрылымдық жетілудің арту және деформацияға дейінгі қасиеттердің қалпына келу процесі.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Rekristallisation Recrystallization (metallurgy) Recristallisation (métallurgie) Ricristallizzazione 再結晶 Herkristallisatie Recrystallisation Omkristallisation 重结晶
Бур-Ёль (Денисовка тармағы)
Бур-Ёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Денисовка өзенінің сол жағалауынан 5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Анри Пьерон
Пьерон Анри (18. 7. 1881— 6. 11. 1964) — француз психологы. Колледжде Франстың құрметті профессоры, Америка мен Еуропа елдерінің бірнеше ун-тінің құрметті докторы. Француздың көрнекті пспхологтары А. Бине мен Пьерон Жаненің шәкірті. Сор-боннаны бітірген. Психологиядан өткізілген бірнеше халықар. конгрестердің — 11 Париж (1937), 14-Монреаль (1954), қолданбалы психологиялық конгресінің (Берн, 1949) президенті болды.Пьеронның зерттеулері психология мен психофизиологияның ең маңызды мәселелеріне, эсіресе психофизиол. түйсіктерді, зерттелетін психикалық құбылыстардың материалдық субетратын дәлелдеуге арналған.
Джаз
''Д.Элингтон, Г.Шуллер, Дж.Льюис, М.Дейвис, Дж. Колтрейн'', т.б. музыканттар - 20 ғ-дағы музыкалық өнерінің ірі шеберлері. Қазақстанда джаз өнері 1969 жылы Мемлекеттік радио және теледидар жанынан эстрадалық-симфониялық оркестрдің (жетекшісі Я.Ткаченко, дирижері В.Лисица) құрылуымен байланысты. Кейіннен Т.Ибрагимовтың басшылығымен джаздық "Бумеранг" тобы құрылды. Республикадағы кәсіби джаз өнерінің өкілдері: М.Ермолов, Г.Метақс, Э.Пашаев, Я.Хан, Т.Зарипов, Н.Байгөзов, Ж.Серкебаева, т.б.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
Сейсен ата қорымы
Сейсен ата қорымы (1420 ғасырлардың басы), Атырау облысының Сайөтпес т.ж. ст-нан солтүстікке қарай 45 км, Үстірт қыратынан шығысқа қарай 2,5 км қашықтықта орналасқан. Оның құрамына 17 күмбезді қорханалар, 10-нан астам сағанатамдар мен 100-ге тарта мемориалды ескерткіштер кіреді. Бір болмелі, тік төртбұрышты және алтыбұрышты күмбезді қорханалар дөстүрлі әдіспен оңделген тақтатас пен әктастан түрғызылған. Бұл әдіс көрхана қырына тақтатастарды қатар-қатар қалаумен үйлестіре жүргізілген. Көрханалардың құрылымы ерекшеліктері сан түрлі, архит.-пластиқалық шешімі үтымды, соны әрі дәстүрлі жергілікті тәсілдерге бой үсынған. Тік төртбұрышты пішіннен дөңгелек күмбезге үласуы аралық желкендер арқылы атқарылған. Күмбез жоғарғы қатарды төмендегіден тарта көне әдісімен қаланған әрі тегістелген тақтатастармен қапта.тған. Күмбезді көрханалар құрылымының төбесі бунақты болып біткен. Сағанатамдардың қабырғалары күмбезді көрханаларға ұқсас түрғызылады, ою-өрнектері жергілікті тәсілдерге негізделіп, халық сәулет өнерінің үздік үлгісін танытады. Шағын мемориалдық архитектуралық-сән формалары саркофагтас табыт түріндегі тас жәшік (сандықтастың), тік қойылған сәнді ескерткіш (құлпытас) пен бунақталған тас тақта (қойтастың) немесе құлпытас пен кішігірім тас қоршаудың өзара үйлесімдерінен тұрады. Сондайақ, қабір басына орнатылған құлпытастар да кездеседі. Қорымда ортағасырлық жауынгер дулығасының 6 тас үлгісі және қой мүсінді қошқартас сақталған.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Тұлғалар
Қызылсай (Меркі ауданы)
Қызылсай — Жамбыл облысы Меркі ауданы, Жаңатоған ауылдық округінің құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Округ орталығы - Қостоғаннан оңтүстік-шығысқа қарай 6 км-дей, аудан орталығы - Меркі ауылынан 22 км-дей жерде.
Инфрақұрылымы
Бастауыш мектеп, фельдшерлік пункт, клуб жұмыс істейді.
Ауыл тарихы
Қызылсай ауылының аумағында колхоздастыруға дейін қазіргі Қостоған ауылы адамдарының бір бөлігі отырған. Ал, Қызылсайлықтар қазіргі Гранитогорск ауылының төменгі қапталында "Қызыл еңбек" ауылымен қатар отырған. Екі ауылдың ортасын екі терең сай бөліп тұрған. Ортадағы терең сайдың табанында ағып жатқан судан жаяу адам өте алмайтын болған. Жауын-шашыннан жиналып аққан судың табанында қызғылтым топырақ жатқандықтан ауылдың аты Қызылсай аталып кеткен.
Сак Ноэль
Исаак Махмуд Ноэль (Isaac Mahmood Noell) – Сак Ноэль (Sak Noel) атымен танымал испандық музыкалық продюссер, бейнебаяндар режиссері, диджей.
Қызылсай (Меркі ауданы)
Дереккөздер
Санат:Меркі ауданы елді мекендері
Сак Ноэль
Ол сондай-ақ 2009 жылдан бері жыл сайын өтетін би музыкасы фестивалі Moguda киностудиясының негізін қалаушы. Сак Ноэль музыкамен жеткіншек жасынан бері айналысып келеді. Өзінің жекеменшік Moguda компаниясында музыка жазып, Mak & Sak құрамында гастрольдік сапарларға шығып жүреді. «Loca People» әнімен атағы шығады. Ән 2011 жылы Еуропада үлкен хитке айналған, Бельгия, Дания, Нидерланд хит-парадтарының арасында бірінші орында тұрады.
Дереккөздер
Санат:Диджейлер Санат:Испания музыканттары
Кастельгвидоне
Кастельгвидоне (Castelguidone) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Кьети провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 458 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 33 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Пошта индексі — 66040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
Жерлігаз
Жерлігаз — Тобыл алабында орналасқан тұйық көл.
Кос-Вож (Вила тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Жерлігаз
Гидрографикасы
Аумағы 4,5 км2, ұзындығы 3,2 км, ені 1,8 км. Жағалау бойының ұзындығы 8,4 км.
Кос-Вож (Вила тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жерлігаз
Жағалау сипаты
Батысында Жұрын, оңтүстік-шығысында Қарашасор, т.б. ұсақ көлдер кездеседі. Айдынын қамысты-қоғалы өсімдіктер жауып жатыр. Суы тұщы. Қарашаның аяғында суы қатып, сәуірдің ортасында ери бастайды. Мал суаруға пайдаланылады.
Сәуле Бахтиарқызы Оразаева
Сәуле Бахтиарқызы Оразаева 1957 жылы 19 тамызда ӨзКСР Ташкент қаласында туған.
Дереккөздер
<References/>
Тывалар
Тывалар — ұлт, Тыва Республикасының байырғы халқы. Орталық Азияны мекендейтін Түркі этнос және ұлт. Сойондар, сойоттар, урянхайлар, танну-тувиндер деп әрқалай аталып келген. Жалпы саны 280 мың (2002) адам. Олардың 244 мыңға жуығы Ресей Федерациясын, 26 мыңға жуығы Моңғолияда тұрады.
Сәуле Бахтиарқызы Оразаева
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан мұнайшылары
Тывалар
Тілі
Тывалар тілі түркі тілдері тобына жатады. Антропология жағынан түрк нәсіліне жатады. Этника жағынан далалық (халықтың 95%-ы) және тывалар болып бөлінеді. Далалық Тываларың этногенезінде Орталық Азиядағы түркі тілдес топтардың ықпалы басым. Тыва жазба әдебиеті 1930 ж. ұлттық әліпби қабылданған соң дами бастады. Тыва тілінің жазуы алдымен латын графикасына (1930 жылдан бастап), содан кейін орыс (кириллица) графикасына (1941 жылдан бастап) негізделген. Тыва тілі төрт диалектке бөлінеді: орталық, батыс, солтүстік-шығыс және оңтүстік-шығыс. Тува әдеби тіл 1930–1950 жылдары қалыптасты.
Сәуле Бахтиарқызы Оразаева
Дереккөздер
Санат:1957 жылы туғандар
Тывалар
Діні
Қазіргі уақытта Тывада Будда дінін және Тәңіршілдік ұстанады. Шамандық жаңғыруда. Бұрынғы замандардағыдай, бұл екі дін симбиозды түрде қолданылып, бірін-бірі толықтырады əрі бұл мемлекет тарапынан қолдау тауып отыр.
Тарихы
Тывалардың (тува) шығу тегі Орталық Азияның түркі тілдес тайпаларымен байланысты, олар қазіргі Тываның аумағына біздің заманымыздың 1 мың жылдығының ортасынан енген. 8 ғасырға қарай аймақ қуатты Түрік қағанатының ықпалында болды, оны ғасыр соңында ұйғыр текті түркі тілдес тайпалар талқандап, Тыва жеріне басып кіріп, этногенезі мен ұлттық тілінің қалыптасуына әсер етті. Бір ғасырдан кейін тывалықтарды Енисей қырғыздары басып алып, олар жергілікті халықпен тез сіңісіп кетті. нобай|оңға|250px|Ат үстіндегі тывалықтар Ұлттық белгілердің қалыптасуы 13-14 ғасырларда бірқатар моңғол тайпаларының осы аймаққа қоныстануы кезінде аяқталып, тывалардың сыртқы келбетіне айтарлықтай әсер етті. Моңғол империясының құлдырауы бірнеше хандықтардың пайда болуына әкелді. Тыва жерлері ойраттың, одан кейін Жоңғар хандығының құрамында болды. 1755-1766 жж. аймақты Цин империясының әскерлері басып алып, тувалықтар Маньчжурияның қол астына өтті. Бұл кезеңде әскери қызмет енгізіліп, қоғамның феодалдық ұйымы нығайып, әкімшілік аумақтарға бөлу жүргізілді.
1860 жылдан бастап орыс және қытай көпестеріне Тува аумағында еркін сауда жасауға рұқсат берілді. Орыс қоныстанушыларының белсенді жер игеруі басталады. Бұл Тываның оқшаулануын тоқтатты, заманауи тұрмыстық заттар, тұрғын үйлер, киім-кешектердің пайда болуына әкелді. 20 ғасырдың басында Ресей, Моңғолия және Қытай арасында стратегиялық Урянхай аймағына қатысты саяси даулар басталды. Нәтижесінде 1912 жылы тывалықтар Ресейден мемлекетін қорғау мен қамқорлық сұрап, 1914 жылы Ресей императоры бұл аймақты ел құрамына енгізді.
1922 жыл – тәуелсіз Танну-Тува Халық Республикасы немесе Тува Халық Республикасы құрылды. Халықтың кейінгі тарихы Ресеймен тығыз байланысты болды:
Кәсібі
Кәсібі мен аумақтық таралуы бойынша тывалықтар шығыс және батыс болып бөлінді.
Тывалардың баспанасы – кидисег деп аталатын киіз үй. Чум деп аталатын баспананы да қолданған. Үй жиһазы оюлап әшекейленген ағаш төсек, абдыра, ыдыс-аяқ, оюлы тері торсықтардан құралады.
Мәдениеті
Тывалардың музыка өнерінің негізін әр алуан тұрмыс-салт жырлары, лирикалық әндер, күлдіргі частушкалар, көмеймен айтылатын сығыт, қарғыра, хормей секілді халық әндері, сондай-ақ эпикалық сарындағы жырлар, аспапта орындалатын саздар құрайды. нобай|оңға|200px|Тыва әншісі Ұлттық тағамдары ет пен сүттен жасалады. Сиыр мен бұғы сүтінен жаз кезінде айран, құрт, ірімшік даярлайды. Негізгі тағамдары – ет.
Тывалардың ұлттық киімі алуан түрлі, ашық түстер мен декорға бай. Киімдер маталардан, киіздерінен, үй және жабайы жануарлардың өңделген терілерінен тігілді. Дәстүрлі жазғы киімдері - моңғолша тігілген, ұзын, белбеуі бар халат. Киім түстері күлгін, жасыл, көк, қызыл, сары түсті болып, көйлектің үстіңгі жағы түрлі-түсті мата жолақтарынан жиналған тік жағамен безендірілген. Әйелдер зергерлік бұйымдарды жоғары бағалап, сақиналарды, ойылған білезіктерді пайдаланды. Әйелдердің үнемі орамал тағып, бас киім киді.
Кең тараған музыка аспаптары шекті-ысқышты – допшулуур, бызанчы, игил; іліп тартатын аспаптар – чадаған, шанзы, шелер-хомус, кулузун-хомус, демир хомус; үрлемелі аспаптар – мургу мен шоор. Ламалар мен бақсылардың үрлемелі сазды аспаптарына бурээ, бушкуур, тун жатады. Соқпалы аспаптары – шан, конча, дщамбра, кенгирге, дунгур. Ел аралап, өнер көрсететін әнші-жыршы, сазгерлер ұлттық музыка мәдениетінің дамуын жалғастырды.
Қазақстандағы тывалар
Қазақстанның тыва диаспорасы санының жалпы динамикасы:
Дереккөздер
Санат:Түркі этникалық топтары Санат:Сібір халықтары Санат:Ресей халықтары Санат:Моңғолия этникалық топтары Санат:Қытай этникалық топтары Санат:Тыва
Әйелдер арасындағы мини-футболдан Азия кубогы
Әйелдер арасындағы мини-футболдан Азия Кубогы (AFC Women's Futsal Asian Cup) — Азия Футбол Конфедерациясымен өткізілетін әйелдер құрамалар арасындағы басты мини-футбол турнирі.
Азия Кубогы 2015 жылдан бастап екі-үш жылда бір рет өткізіліп тұрады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Азия чемпионаттары Санат:Мини-футбол
Сен-Сюльпис-ле-Дюнуа
Сен-Сюльпис-ле-Дюнуа (Saint-Sulpice-le-Dunois) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Гере округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 30,85 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 23244, пошта индексі — 23800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 643 адамды құрады. Халық тығыздығы — 20,84 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Крез департаментінің коммуналары
Бидай көже
Бидай көже -дәстүрлі орта сусындарының бір түрі. Келіге түйіліп, кебегі алынып, аздап жармаланған бидайды етпен бірге қайнатып алып, айран қосып, бөлек бұқтырып қойып дайындалатын сусын түрі.
Жалпылама
Түктеліп кебегі ұшырылған, шаңтозаң, ұнтақтардан тазартылған бидайды келіге салып түйеді. Келідегі бидайға аздап су сеуіп дымқылдап араластарады. Оған дейін де басқа тегешке салып араластыруға болады. Бидай жармаланып, бір-бірімен қамырланған дән әбден тұтасып, кіріккенше түйіледі. Мұны көжелік бидай "жаншу" деп атайды. Бидайды келіде жаншыған кезде оны жиі-жиі қолменен араластырып отыру қажет. Сол кезде бырт көже болмай барлық дән жарылып, біркелкі жаншылады. Жаншылған бидайды сүтке, сүт қосылған суға немес сорпаға, суға салып қайнатады. Қазанды сарқылдатып, қатты қайнатпай, жанышпа қазан түбіне жабысып қалмайтындай араластырып отырып баяу қайнатады. Жанышпа бөртіп, көже қоюланған кезде отты сөндіріп, қазанның қақпағын жауып, бір сағатқа жуық бұқтырып қояды. Көженің тұзын, піскен-піспегенін татып көріп, қайтадан қайнатады. Сорпаға, сүтке пісірілген көженіыстықтай іше беруге болады. Ал суға пісірілген көже сәл салқындатылып, "көже қатық" деп аталатын сүзбені езіп немесе езілген құрт қосып ұсынады. Бидай көже - Өте тоқ тамақ әрі сусын.
Дереккөздер
Сегізбайұлы Кәдірбек С30 Қазақы дастарған – Алматы: ”Атамұра”, 2011. - 192.
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Фрейрия
Фрейрия (Freiria) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Торриш-Ведраш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2464 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,38 км² шамасында. Халық тығыздығы — 184,2 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Лука (евангелист) (São Lucas).
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лиссабон округінің елді мекендері
Фауджа Сингх
Фауджа Сингх (ағыл. Fauja Singh, 1 сәуір 1911 жыл, Үндістан) — әлемнің ең егде марафоншысы; әлем рекордтарының иегері: 90 жастан үлкендер арасында – 5:40.01, және 100 жастан үлкендер арасында – 8:25.17.
Пенджабтағы Джалагдхар аймағында Баес Пинд елді-мекенінде дүниеге келген. Ұзақ уақыт бойы егіншілікпен айналысқан. 1990 жылдардың ортасынан бастап Лондондағы Илфорд ауданының тұрғыны.
2000 жылы алғаш рет Лондондық марафонда қатысқан; сол кезден бері дүркін- дүркін ұқсас шараларға қатысып келеді.
2003 жылы Торонтода өткен марафон кезінде өзінің жас санатында әлемдік рекорд қойған – 5 сағас 40 минут.
2001 жылы марафонды толықтай жүгіріп өткен ең егде (100 жас) марафоншы ретінде Гиннестің рекордтар кітабына енгізілген. Оның тіркелген уақыты 8 сағат 25 минут 17 секунд, алайда 16 минуты топтасып жүгірумен кеткенін ескерсек, оның уақыты 8 сағат 11 минут 06 секунд болады.
2012 жылдың 30 қыркүйегінде Surrey International World Music Marathon (Surrey халықаралық Әлем Әуені марафоны; Британдақ Колумбия, Канада) 5 км-лік жүгірісіне қатысқан.
Санат:Британия марафоншылары Санат:Үнді марафоншылары Санат:1911 жылы туғандар
IC 434
IC 434 — Орион шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті эмиссиялық тұмандық.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 953, CED 55N, Horsehead nebula.
Б. з. д. 906 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 906 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 906 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Еуропаға табынушылық
Еуропаға табынушылық — Еуропа мәдениетін басқалардан жоғары қойып, ғылымның, техниканың, өнердің, философияның және т.б. мәдениет салаларының шынайы көрінісі тек Еуропада ғана дамыды дейтін пікірді ұстанатын тұжырымдама. Еуропаға табынушылықтың негізі грек-рим өркениетін “тағыларға” қарсы қоюда жатыр. Орта ғасырлардағы Еуропаға табынушылыққа Рим мен Рим папасы жер жүзінің рухани бастауы ретінде қарастырған католиктер идеологиясы тән болды. Еуропаға табынушылық басқа елдерді жаулап алу барысында идеол. негіз болды. Еуропаға табынушылық идеялары Пруссия империясының басқыншылық әрекеттерін бостандық пен мәдениеттің жүзеге асырылуының шынайы көрінісі ретінде түсіндірді. Еуропаға табынушылық идеялары Гегель философиясында, Еуропаның мәдениетінен басқаны мойындамаған француз тарихшысы Ж.Мишленің және т.б. көзқарастарында орын алды. Оның сәл өзгерген түрі Шпенглер мен Тойнбидің теорияларында да кездеседі. Олар жеке мәдениеттердің байланысы мен сабақтастығын теріске шығарады. Еуропаға табынушылық технократиялық бағытта дамыған Еуропа өркениетін дәріптейтін ілімнің негізі болды. Еуропаға табынушылыққа қарсы әлем мәдениетінің негізі шығыста жатқанын дәлелдеуге ұмтылған “шығыс центризмі”, негрлер мәдениетінің артықшылығын көрсететін “негритюд” теориясы және т.б. болды. Монтескье, Вольтер, Гердер, Гете тәрізді Еуропаның озық ойшылдары Еуропаға табынушылықты мойындамай, бүкіл адамзаттық мәдениет туралы пікір ұсынды.
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Мәдениет
Хёпфинген
Хёпфинген (Höpfingen) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Неккар-Оденвальд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3152 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 30,47 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 2 25 039. Муниципалитеттің басшысы — Эренфрид Шойерман.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Бесоба (Ақжайық ауданы)
Бесоба — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы, Алғабас ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2020 жылы таратылды.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Чапаев ауылынан солтүстік-батысқа қарай 74 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 180 адам (89 ер адам және 91 әйел адам) болса, 2009 жылы 75 адамды (43 ер адам және 32 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақжайық ауданының таратылған елді мекендері
Ф. Достоевский атындағы Семей мемлекеттік орыс драма театры
'''Ф. Достоевский атындағы Семей мемлекеттік орыс драма театры''' – кәсіби сахналық ұжым.
Тарихы
Семей қаласында 1934 жылы Мирзоян атындағы әуесқой жұмысшы жастар театрынан жеке шығып, А.В. Луначарский атауын алып, кәсіби орыс театры болып құрылды. 1935 жылы 25 ақпанда сахна шымылдығын ашты.
1937-40 жылдар аралығында орыс (А.Н. Афиногенов, В.М. Гусев, А.Н. Островский) және шетел (Э. Лессинг) жазушыларының пьесаларын сахнаға шығарды. Актерлер: Н.П. Батурин, И.И. Загвоздкина, Е.Е. Орел, т.б. өздерінің сахналық өнер жолын осы театрдан бастады. Соғыстан соң театрдың материалдық-техникалық негізі, сахналық-шығармашылық құрамы нығайтылып, репертуарына жаңа шығармалар (А.Е. Корнейчук, И.Ф. Попов, А.М. Горький, К.А. Тренев, В.И. Пистоленко, А.М. Володин, А.Д. Салынский, У. Шекспир, т.б. пьесалары) енгізілді. 1950-60 жылдары театр өмірінің елеулі өсу кезеңі болды. Театр құрамында актерлер Г.В. Кристель, Ю.Ю. Алексеева, С.С. Забельский, Л.Д. Игуменова, М.С. Ларичкина, режиссер А.В. Ищенко (1981 жылдан), суретші Т.Г. Кузнецова, т.б. еңбек етті.
1970-2000 жылдары орыс және шетел драматургиясының таңдаулы туындылары театр сахнасынан тұрақты орын алды.
1975 жылы театрға жазушы Ф.М. Достоевскийдің есімі берілді.