cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қытайлар
Кәсібі
ҚХР-да тұратын қытай халқының 70 пайызы ауыл шаруашылығында еңбек етіп, тары, күріш, бидай, жүгері, мақта, соя, шәй өсірумен айналысады. Хань қытайлары жаңбырлы жерлерде де, суармалы егістіктерде де тәжірибелі егіншілер болып саналады. Солтүстікте негізгі дақылдар бидай, тары, каолиан, жүгері, негізгі жануарлары - өгіз және сиыр, оңтүстігінде сәйкесінше күріш және буйвол. Барлық аймақтарда шошқа, құс өсіріледі, бау-бақша егілді. Негізгі техникалық дақылдары – кендір, мақта, рами, жібек құрты өсіріледі. Солтүстікте бау-бақшалардың ішінде алма, алмұрт, шабдалы, құрма, қара өрік басым болса, оңтүстігінде цитрус, банан, ананас, личи, папайя, шай шаруашылығы дамыған.
Мәдениеті
нобай|оңға|200px|Дәстүрлі қытай киімі Ауызша мәдениетінің көптеген ерекшеліктері сақталған. Фольклоры ғұрыптық поэзияның, мифтердің, аңыздардың, ертегілердің және т.б. жанрларды қамтиды. Қаңғыбас ертегішілер (шошудтар) мен театр труппалары маңызды рөл атқарды. Музыкалық-театр мәдениеті музыкалық драманың 300-ге жуық жергілікті түрін және шочан ертегісінің 200-ден астам түрін біріктіреді. 10-нан астам аймақтық музыкалық дәстүрлер белгілі. Музыкалық аспаптар өте алуан түрлі: 40-тан астам ішекті, 40-қа жуық үрмелі аспаптар, 70-тен астам соқпалы аспаптар. Дәстүрлі ансамбльдер: гуаньюэ (үрмелі), логу (соқпалы), сизхуюэ (ішекті үрмелі), шифан логу (ішпекті-соққы-үрмелі), сянейюй (ішекті)
Негізгі ұлттық тағамдары күріш пен ұннан, балық, құс етінен (тағы басқа жәндіктерден), мал, шошқа етінен жасалады. «Желінбейтін нәрсе жоқ, тек аспаз соны дәмді етіп пісіре білсін» деген мақал қытай тағамдарының ерекшеліктерін көрсетеді.
Қытайлар ұлттық киімдерінде ерлер мен әйелдердің сырт киімдерінің үлгі пішімі ұқсас, тек кейбір жеке бөліктері ғана өзгеше. Отбасында ерлердің рөлі басым. Дәстүрлі ұлттық мерекелері – қытайдың күнтізбесі бойынша жаңа жылдың басы – Көктем мерекесі (Чуньцзе) аса салтанатты жағдайда өтеді. Ол қаңтардың 21-нен ақпанның 19 аралығына тура келеді. Ай күнтізбесі бойынша 4-айда өтетін Цинмин (таза жарық) мерекесінде ата-баба аруағына мінәжат етеді. Бұдан басқа да 5-айдағы «Дуакоу» және 8-айдағы Чжунцю (орта күз) мерекесінде шаруашылыққа, діни нанымға қатысты ғұрыптық іс-шаралар өткізіледі.
Қазақстандағы қытайлар
Қытайлар Қазақстанға негізінен нарықтық қарым-қатынастарға байланысты көші-қон үрдістеріне орай қоныстанған. Қазақстандағы қытайлардың саны:
Дереккөздер
Санат:Қытайлар Санат:АҚШ этникалық топтары Санат:Индонезия этникалық топтары
Роджер Берн
Ро́джер Уи́льям Берн  (Roger William Byrne; 8 желтоқсан 1929, Манчестер, Англия — 6 желтоқсан 1958, Мюнхен, Германия) — әйгілі Ағылшын  футболист. «Манчестер Юнайтед» капитаны (1953-1958)
1957/58 мерзімінде, Белградтағы «Црвена Звезда» клубымен ойнаған Еуропа чемпиондар кубогінің матчынан кейін, 1958 жылы 6 ақпанда Мюнхен аэропортында «Манчестер Юнайтед» ойыншыларының ұшағы апатқа ұшырады. Авиаапат сегіз ойыншылардың өмірін алып қалды: Джефф Бент, Роджер Берн, Эдди Колман, Дункан Эдвардс, Марк Джонс, Дэвид Пегг, Томми Тейлор және Лиам Уилан.
Табыстары
Санат:Англия футболшылары Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары
Жоғары температуралы реактор
Жоғары температуралы реактор – активті зонасының температурасы едәуір жоғары (700°С-тай) энергетикалық ядролық реактор. Термин шартты түрде алынған, негізінен қазіргі энергетикалық реакторлардың барлығы – жоғары температуралы. Жоғары температуралы реакторлы атом қондырғыларының пайдалы әрекет коэффициенті едәуір жоғары болады. Жоғары температуралы реакторды жасау – энергетикалық реактор жасауда келешегі бар бағыт; ол төте цикл бойынша жұмыс істейтін (Мысалы, газ турбинасында) реактор жасауға мүмкіндік береді. Жоғары температуралы реакторды, әдетте, графитті-газды реактор деп атайды. Графитті-газды реактор – нейтрон баяулатқыш ретінде графит, ал жылу тасымалдағыш ретінде газ (көміртегі диоксиді, гелий) қолданылатын жылулық нейтронды ядролық реактор. Газ-жылу тасымалдағышының жоғары температураға дейін қыза алатын мүмкіндігі графитті-газды реакторлы АЭС-тің пайдалы әрекет коэффициентін 40%-ке дейін және одан да жоғары көтеруге мүмкіндік береді. Графитті-газды реактор плутоний өндіруге, энергетикалық мақсатта, т.б. қолданылады.
Дереккөздер:
Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Санат:Механика
Тұтқыш құлпы
Тұтқыш құлпы - Тұтқыштың көмірсутектермен тоғытылуының шектік мүмкіндігін анықтайтын қалқанның (қақпақтың) гипсометрлік тұрғыдан ең терең нүктесі. Су-мұнай жапсары (газ-су жапсары) көлбеу бағытқа сәйкескен жағдайда "құрылымдық Тұтқыш құлпы", ал жазықтық еңіс орналасқанда "гидродинамикалық Тұтқыш құлпы" деген түсінікгер енгізіледі. Құрылымдық және гидродинамикалық құлыптардың бір-біріне сәйкес келуі су-мұнай жапсарының (газ-су жапсарының) еңістену бағыты құрылымдық Тұтқыш құлпы бағытына сәйкес келгенде ғана жүзеге асады. Аталған еңістену бағыты өзгеше болған жағдайда гидродинамикалық Тұтқыш құлпы құрылымдық Тұтқыш құлпына қарағанда гипсометрлік тұрғыдан төмен орналасады, және жапсардың еңістену дәрежесі өскен сайын құлыптың орналасу тереңдігі де арта түседі.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Владимир Степанович Лосовский
Лосовский Владимир Степанович
Дереккөздер
Санат:Семей уезінің ояздары Санат:Абай Құнанбайұлы
Карл Ясперс
Карл Теодор Ясперс (нем: Karl Theodor Jaspers; Ольденбург – Базель) — неміс экзистенциалист философы. Өз қызметін психиатр ретінде бастаған. Ясперстің экзистенционалдық ойлау стилі жалпы батыс зистенционализміне ортақ адам өмірінің пәнилігімен байланысты туындайтын этикалық және социологиялық ой - қорытындыларынан көрінеді.
Ясперс түсінігінше адам өзінің бұл дүниеде мәңгі еместігін ұмытпай, түйсінуі оның мінез - құлқын, әрекетін, арманын және моральдық, құқықтық, эстетикалық құндылықтарын анықтайды. Шексіз, транцедентті болмысқа адам санасы тек әдеттен тыс халде (медитация) шыға алады. Психопатология құбылыстардан Ясперс жеке адамның құлдырау бейнесін ғана емес, қайта адамның өз даралығын ширыға іздестіруін көреді.
Осы жанға батарлық ізденістерді нағыз философияға салынудың ұйтқысы деп санаған Ясперс мынадай тұжырымға келді: дүниенің кез келген рационалды көрінісін ешқашан ақырына дейін ұғынылмайтын жан құлшыныстарын рационализациалау деп қарауға болады. Ясперс пікірінше, болмыстың шын мағынасы аса терең күйзелістер (ауру, өлім, күнәсін сезіну, т.б.) кезеңінде ашылады.
Ясперстің жалпы адамзаттың уақыт пен кеңістіктегі түсіністігіне сенімі “уақыт ұйтқысы” (Axenzeіt) – тарихтың әмбебап мәнісі жайлы теориясына себеп болды.
Дереккөздер
Санат:Философтар Санат:Философия
1710 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1710 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1710 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Ақбұлақ (Алматы облысы)
Ақбұлақ — Алматы облысы Талғар ауданы, Бесағаш ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Талғар қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 6 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 173 адам (87 ер адам және 86 әйел адам) болса, 2009 жылы 167 адамды (88 ер адам және 79 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Талғар ауданы елді мекендері
Ноғайбай (Жамбыл облысы)
Ноғайбай — Жамбыл облысы Қордай ауданындағы ауыл, ауылдық әкімшілік округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Қордай ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 17 км жерде, Ырғайты өзенінің аңғарында, бетеге, сұлыбас аралас тау шалғыны өскен, қоңыр, қызғылт қоңыр топырақты қоңыржай ылғалды тауаралық агроклиматты белдемде орналасқан.
Тарихы
Ауыл 1993 жылға дейін "Ырғайты" деп аталып келген. 1964-1997 жылдары Кенен Әзірбаев атындағы қой өсіретін кеңшардың орталығы болып келді. Оның негізінде 1997 жылдан Ноғайбайда өндірістік кооператив, ЖШС және шаруа қожалықтары құрылды.
Инфрақұрылымы
Орта мектеп, ауыл шаруашылығы колледжі, клуб, кітапхана, сауда орталығы, отбасылық-дәрігерлік амбулатория, т.б. мекемелер бар.
Санат:Қордай ауданы елді мекендері
Тавера
Тавера (Tavera) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Оңтүстік Корсика департаментінде орналасқан. Аяччо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 32,43 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2A324, пошта индексі — 20163.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 392 адамды құрады. Халық тығыздығы — 12,09 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Оңтүстік Корсика департаментінің коммуналары
Үлкен Шишменга
Үлкен Шишменга — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шишменга өзенінің сол жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері
Каратаунас
Каратаунас (Carataunas) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Гранада провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Альпухарра-Гранадина ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 59 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гранада елді мекендері
Кисби
Кисби (Kiesby) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Шлезвиг-Фленсбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 189 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3,66 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 59 047. Муниципалитеттің басшысы — Клаус Хорстман.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Мануэл-Виана
Мануэл-Виана (Manoel Viana) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Оңтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Кампанья-Осидентал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7 904 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 390,70 км² шамасында. Халық тығыздығы — 5,7 адам/км².
Тарихы
Қала 1992 жылы құрылған.
Прилеп
Прилеп (Πριλέπια) – 64 мың тұрғыны бар Македонияның оңтүстігіндегі қала. Қала Пелагония жазығының солтүстігінде, ел астанасы Скопье қаласынан 128 км қашықтықта орналасқан. Сондай-ақ Прилеп ел билеуде даналығымен, түріктерге қарсы күресте батылдығымен ерекшеленген аңыз тұлға Марко ханзаданың қамалына жақын маңда жайғасқан.
Халқы
Қала тұрғындарының көп бөлігін македондықтар (93 %)құрайды. Алайда қалада сыған азшылығы да өмір сүреді. 2002 жылы өткен санақ бойынша 2002 жылы Прилептегі халық саны – 66 246 адам. Ұлттық құрамы:
Ләйлә Қасымова
Ләйлә Қасымова (1967 жылы) - социология ғылымдарының кандидаты. 10-нан астам ғылыми еңбекгердің авторы. Соның ішінде:
Прилеп
Тарихы
Прилеп қаласы Рим империясының бір бөлігі ежелгі Стиберр қаласының орнында тұрғызылған қала. 14-ғасырдан бастап ол алты ғасыр бойы Осман империясының қарамағында болды. Ал 20-ғасырда Сербия мен Югославияның иелігіне өткен қала кейіннен Македонияға өтті.
Ләйлә Қасымова
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Прилеп
Дереккөздер
Санат: Македония Санат: Қалалар Санат: География
Шора Қалықұлы Қарабаев
Шора Қалықұлы Қарабаев (1951 жылы ) - социология ғылымдарының кандидаты. 1968 жылы орта мектептен кейін бір жыл теміржолда жұмысшы болды, Алматы теміржол техникумында оқыды. 1972 - 1979 жылдары Қазақ мемлекеттік университетінің тарих факультетінің арнаулы тобында оқып, неміс-орыс тілдерінде қоғамтанушы мамандығын игерді. Жамбыл қаласында орта мектепте тарих пәні, Жамбыл гидромелиорация құрылыс, Қазақ ауыл шаруашылық институттарында ғылыми коммунизм пәні бойынша сабақ берді. Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетінде 1984 - 1987 жылдары тәрбие жөнінен проректордың көмекшісі қызметін атқару кезінде Желтоқсан көтерілісімен байланысты ұлттық мәселені бұрмалаған деген айып тағылып, антисоветтік насихат үшін бас бостандығынан айырылған. 1990 - 1995 жылдары бері Ұлттық академияның әлеуметтану орталығында зерттеулер жүргізген кезде "Қазақстанның өтпелі кезеңінде қоғамдық қозғалыстар мен партиялардың этноәлеуметтік құрылымы" тақырыбында кандидаттық дассертацияны қорғап шықты. Бұл диссертацияда өтпелі кезеңде этникалық негізде құрылатын партиялар мен қоғамдық козғалыстардың күшеюі дағдарысты жағдайдың, Кеңестік дәуірде ұттық ерекшеліктердің жойылуына байланысты өрбіген үдеріс ретінде бейнеленді. Кейін Қазақстанда жүргізілген саясат, ұлтаралық қатынастар мен қоғамдық қозғалыстар және партиялардың дамуы диссертацияда жасалған болжауларды толық дәлелдеді. Қарабаев Қазақстандағы нарық қатынастарын дамытудың бағыты ізгілендіру мән-мағынасына толтыруды басты мұрат ретінде түгу керектігіне баса көңіл бөлді. Мысалы, білім жүйесінің келеңсіздіктері ұлттың бәсекелестік қабілетін дамытуға кедергі жасайтынына бірнеше мақала арнады. Басқа зерттелетін мәселелердің ішінде ғалым азаматтық қоғамның әлеуметтік-мәдени, әлеуметтік-экономикалық, әлеуметтік-күқықгық негіздеріне көңіл бөлді. Өтпелі кезенде азаматтық қоғамның іргетасы қаланып, 2003 жылдан кейінгі қалыптаскан жағдайға талдау жасады. Әсіресе кәсіпкерлікгің, заң шығару үрдісінің нәтижелеріне мән берілді.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
NGC 7568
NGC 7568 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1876 жылы 17 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7568 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70892, NGC 7574, UGC 12469, ZWG 475.58.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Тошевци (Видин облысы)
Тошевци (Тошевци) — Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Грамада қауымының құрамына кіреді.
Африка Ұлттары Кубогы 2008 (финал)
2008 жылғы Футболдан Африка чемпионатының шешуші ойыны. 2008 жылы 10 ақпанда Гана астанасы Аккра қаласында өтті. Мысыр 1:0 есебімен Камерун құрамасын ұтты.
Тошевци (Видин облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды.
Африка Ұлттары Кубогы 2008 (финал)
Сілтемелер
Санат:Африка Ұлттары Кубогының финалдары Санат:Мысыр Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:Камерун Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:2008 жылғы футбол
Тошевци (Видин облысы)
Пошта индексі — 3825. Телефон коды — 09337. ЕКАТТЕ коды — 72919.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Видин облысының елді мекендері
Ерекше емес лицензия
Ерекше емес лицензия - лицензия алушыға (сатып алушыға) тиісті өнімді өңдіру, пайдалану және сату құқығының берілуі. Мұндайда дәл сондай құқыққы сатушы (лицензия беруші) да ие болып қалады. Жай лицензия оны бірнеше фирмаға сатуға мүмкіндік береді. Өйткені лицензия нысанын пайдалану және оны өз қалауынша жұмсау құқығы лицензия берушінің өзінде қалады.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Банк терминдері
Яссы Бітім Шарты
Яссы Бітім Шарты, орыс - түрік соғысынан (1787 – 91 жылдары) кейін 1792 жылы 9 қаңтарда Яссы қаласында жасалды. Яссы Бітім Шарты бойынша Ресей мен Осман сұлтандығы арасында жаңа шекаралар белгіленді. Оңтүстік Буг пен Днестр өзендерінің аралығындағы жер Ресейге өтті. Молдавия мен Валахия Түркияға қайтарылды. Түркия Ресей шекараларына тиіспеуге және Грузия мен Кубань жеріне шабуыл жасамауға міндеттенді. Яссы Бітім Шарты Ресейдің Қара теңіздегі жағдайын нығайтып, сауда жолын қауіпсіздендірді.
Дереккөздер
Санат:Ресей империясының халықаралық келісімдері Санат:Османлы империясының халықаралық келісімдері Санат:1792 жыл Санат:Бітімгершілік келісімдер Санат:Молдова тарихы Санат:Орыс-түрік соғыстары
IC 3591
IC 3591 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан IBm (аралас бұрыс галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42108, UGC 7790, MCG 1-32-115, ZWG 42.179, MK 1329, VCC 1699.
Сыртқы сілтемелер
IC 3591 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Ноньлель
Ноньлель — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Соль өзенінің оң жағалауынан 43 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Лупмон
Лупмон (Loupmont) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Коммерси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,33 км² шамасында есептеледі.
Коммунаның INSEE коды — 55303, пошта индексі — 55300.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 88 адамды құрады. Халық тығыздығы — 8,52 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Климиха
Климиха — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Речка өзенінің сол жағалауынан 241 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Бия және Катунь өзендерінің тоғысқан жерінен Алей өзенін қоспағанда, Барнаул қаласына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Конвейерде күй мығым
«Конвейерде күй мығым», Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің очеркі.
Өндіріс процесін суреттеуге құрылған. Қарағанды шахтерлерінің еңбек қимылын бейнелі сөзбен бедерлеп, техника тетігінің өзін жан бітіре суреттейді. «Толы жота, тоқмейіл рештак енді мағыналы ырғақ табады... ырғағында сөзі бардай. «Еңбек-өрнек, өнбек-еңбек» деп лықсыған сияқты. Бөгеліс болмай, бөксере қимыл етейік дейді рештак».
Көзделген нысанасы таза өндіріс тақырыбы болғандықтан очеркте техникалық термин сөздердің молдығына қарамастан, олар өте орынды қолданылады. Жазушы өндіріс ошағы Қарағандыға арнайы жолсапармен Ұлы Отан соғысы басталған кезде барып, шахтерлер Құсайын, Митрофанов, Пенкиндердің көмір қазуда жасаған рекордтарын өз көзімен көреді. Еңбек жарысының мұндай қызу қарқынын: «Міне, бүгінгі Қарағанды осындай құрсаулы бір батпан күш. Қарағанды рештағы ырза қылар ырғағынан айнымайды. Конвейерде күй мығым» деп қиыстыра жазады. Очерк жазыла салысымен 1941 жылы 16 шіддеде «Социалистік Қазақстан» газетінде жарияланды. Шығарманың түпнұсқасы мен машинкаға басылған нұсқасы жазушы мұрағатында сақталған (ММӘМ, № 59-папка, 1-5, 18-24-беттер). Очерктің қолжазбадағы алғашқы атауы «Караганды мен Балқаш сөйлейді», «Қайсар қайрат шахтада» делінген. Бірақ бүл тақырыптар жазушының көңліне қанбаған болу керек, сондықтан көтеріңкі көңіл күй мен техниканың жанды ырғағының суреттелуіне орай «Конвейерде күй мығым» деп жаңаша атаған. Очерк жазушының 20 томдық шығармалар жинағында түпнұсқа негізінде ешқандай өзгеріссіз жарияланған (8-том, 1981).
Дереккөздер
Санат:Мұхтар Әуезов шығармалары
Ле-Бар
Ле-Бар (Le Barp) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Аркашон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 107,32 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33029, пошта индексі — 33114.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4523 адамды құрады. Халық тығыздығы — 42,14 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
NGC 3044
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз)
Хединген
250px|thumb|Картада орналасуы Хединген (Hedingen) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан коммуна. Аффольтерн округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3318 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.59 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 5, пошта индексі — 8908.
Шетелдердің мемлекеті мен құқығының тарихы
Шетелдердің мемлекеті мен құқығының тарихы — 2010 жылы Қарағанды қаласы «Қарағанды Заң институты» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Т. Р. Сейдіғалиев. Беттер саны — 152.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-836-74-4.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2010 жылы шыққан кітаптар Санат:Қарағанды Заң институты баспасының кітаптары
Яхмос І
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Перғауындар
Ла-Пануз
Ла-Пануз (La Panouse) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Лозер департаментінде орналасқан. Манд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 37,83 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 48108, пошта индексі — 48600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 79 адамды құрады. Халық тығыздығы — 2,09 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лозер департаментінің коммуналары
SIG SG 550
300px|нобай|оңға|SIG SG 550 SIG SG 550/Stgw 90 (Sturmgewehr 90) - 1979-1980 жылдары жасалған швейцариялық автомат.
Тарихы
Бұл қаруды жасап шығару жайлы талапты 1978 жылы Швейцарияның қарулы күштер басшылығы қойды. 1983 жылы сәтті сынақтан өткеннен соң әскери басшылық қаруды армия қаруы қатарына алу туралы шешім қабылдады. Бірақ қаржылық күштердің жетімсіздігіне байланысты оны шығару онжылдықтың екінші жартысына қалдырылды. Ал ресми түрде SG 550 винтовкасы мен оның қысқартылған түрі SG 551 автоматы 1990 жылы қару қатарына қабылданды.
Қару жайлы анықтамалар
SIG SG 550 автоматикасы түтіндік газды оқпан каналынан шығаруға негізделген, бекітпені екі рет қайыру арқылы жабылады. Қайырмалы серіппесі оқпанның жанында орналасқан. Атқан кезде ол арнайы сояуыш жағасы мен оқпан қорабының алдыңғы қабырғасының ортасында бүгіледі. SIG SG 550 атқан кездегі орташа ауытқуы 300 метрде 60-70 мм құрайды''. SIG SG 550'' минутына 700 оқ атады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қарулар
Вилланова-Мондови
Вилланова-Мондови (Villanova Mondovì) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5754 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 206 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 28 км² шамасында. Пошта индексі — 12089.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Дональд Фэйсон
Дональд Эйдиосан Фэйсон (Donald Adeosun Faison, 22 маусым, 1974 жыл) — америкалық актер.
NBC телеарнасының «Клиника» сериалында Кристофер Терк рөлімен танымал болған. Дональд Нью-Йорк қаласында туды. Әртістің екінші аты - Эйдиосан, йоруб тілінен аударғанда Мен Ашанның тәжін кидім, ол атты оның ата-анасы Нигерияға саяхатында ойлап шығарған. Дональдтың төрт ағасы бар. Дональд Фэйсонның бес баласы бар. Үлкен ұлы Одри Инс баласы, үш баласы Лиза Аскидан, ал 2013 жылы туған Рокко атты ұлдары Кейси Коббтің. Әртістің танымалдылығы 1995 жылғы «Бестолковые» фильміндегі Мюррей Лоуренс Дювалль рөлін ойнағаннан кейін келді.
Аттила Фиола
Командалық
Пакш
Сілтемелер
Санат:Мажарстан футболшылары Санат:Мажарстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Фехервар ФК ойыншылары
Орынбай
Орынбай — қыстау. Ақтөбе ауылының оңтүстік-батысына карай 198 км жерде, Қызылқұмдағы Нұра таудың (Төртқұдық Нұрасы) оңтүстік етегінде орналасқан. Осы жерді мекендеген Орынбай деген байдың есімімен аталып кеткен. Ол Төртқұдық Нұрасының етегінен құдық (кейін "Орынбай құдығы" атанған) қаздырған.
Дереккөздер
Санат:Тарих
Төле би
Төле Әлібекұлы (1663 – 1756) — қазақтың қоғам қайраткері, шешен, Ұлы жүздің бас биі, Қазыбек, Айтеке бидің қолдауымен үш жүзге төбе би болып сайланған. Артында "бүтін билікке Төле би жеткен" деген сөз қалған тарихи тұлға. "Жеті жарғы ны" жасаушылардың бірі. Әлібекұлы Төле бидің атасы Құдайберді би Есім хан мен Тұрсын хан егесі кезінде Есім ханды қолдаған (Қазыбек бек Тауасарұлының "Түп-тұқияннан өзіме дейін" кітабынан). Яғни Есім хан тұсындағы, халық аузында "Есім ханның ескі жолы" атанып кеткен қазақ халқының заңдар жинағын құрастыруға қатысқан билердің бірі деп айтуға толық негіз бар. Өз заманында Қазақ хандығының тұтастығы үшін күрескен қайраткер! Төле би өз халқының шешендік-поэтикалық өнерінің дәстүрлерін жастайынан бойына сіңіріп өскен, зерделі, сауатты адам болған. 15-20 жасынан билердің бас қосқан жиналысына қатысып, өзінің әділдігі мен шешендік өнері арқасында таныла бастайды.
Өмірбаяны
Төле би 1663 жылы қазіргі Жамбыл облысы Шу өңірінде туған. Ұлы жүздегі дулат тайпасының жаныс руынан. Бала күннен жас Төле әкесіне еріп жүріп ел көреді, жұрт таниды, қазақ халқының ақындық-шешендік өнерінен тәлім алады. Он бес жасынан ел билігіне араласып, ақыл-парасаттылығы, әділ шешімі, шешендік өнерімен көзге түседі.
Тауке ханның басқару кезінде
Төле би Қаз дауысты Қазыбек, Әйтеке билермен бірге Тәукені хан етіп көтеруге, үш жүздің ұлыстарын бір орталыққа бағындыруға, сөйтіп, бірегей қазақ хандығын нығайтуға, жоңғар шапқыншылығына қарсы бауырлас қазақ, қарақалпақ және өзбек халықтарының жауынгерлік одағын құруға бағытталған шараларды жүзеге асыруға қатынасты. Тәуке хан Төле биді Ұлы жүздің бас биі еткен. Төле би Қазыбек бимен және Әйтеке бимен бірлесе отырып, қазақ халқының дәстүрлі әдет-ғұрып заңдарының жинағы болып табылатын Жеті жарғының қабылдануына атсалысты. Ордабасы жиыны кезінде Төле би басшылық жасап, жоңғар басқыншылығына қарсы бүкілхалықтық тойтарыс беруге ұйытқы болды. Шашырап кеткен қазақтардың басын қосып, Ресей мен Қытай секілді екі алпауыт мемлекет арасында оңтайлы саясатты жүргізген Абылай ханды өкіл бала етіп тәрбиелеп, азамат қатарына қосуда Төле бидің қызметі орасан.
Шешендігі
Төле би жас кезінде талай жасы үлкен атақты абыз билердің алдынан өтіп батасын алады. Төле бала әуелі әкесіне барыпты. Жасы жүзге тақап отырған әкесі ынтымақ, ел бірлігі жөнінде әңгіме айтып отырады. Төле "Қалай еткенде бірлік болады, оның күші қандай болмақ" дегенді сұрайды. Сонда. әкесі әуелі жауап айтпас бұрын бір бума солқылдақ шыбық алдырады:
Елдің Қазығұрт тауының бөктеріне көшіп-қонып жатқан көктеу кезі екен. Бір күні Төленің әкесі Әлібек биге екі даугер жүгініске келіпті. Біреуі: - Қырдан қуып індеткен түлкіме мынау таласып бермейді. Екіншісі: - Сыртынан жүні жетілсін деп бағып жүрген түлкім еді, оның үстіне жер де, ін де менікі, демек түлкі де менікі. Екеуі осылайша біраз дауласады. Әлібек би даугерлердің сөздерін тыңдап болған соң, баласына сілтеп, мұның билігін Төле берсін дейді. Даугерлер Төлеге келсе, ол бір шыбықты ат қылып далада "айт, шулеп" ойнап жүр екен. Алдына келіп дауларын баяндаған соң бала: - Түлкі арлан болса, сенікі, - дейді, "қырдан қуып келіп індеттім" деген жігітке. - Ұрғашы болса сенікі, - дейді "жер менікі" деген жігітке. Баланың бұл билігіне түсінбей әлгілер әкесіне қайтып келеді.
- Балаңыздың сөзіне түсінбедік... - Тәлежан төресін дұрыс берген екен, - дейді Әлібек би. - Түлкінің ұланын тұз сақтайды, ұрғашысын ін сақтайды. Түлкі еркек болса, сенікі, сенің қырдан куып келіп індеткенің рас, түлкі саған тиеді, ал ұрғашы болса, жер иесі саған тиеді.
Төленің жас кезі. Жотада мал бағып жүрсе, анадай жерде бес-алты аттылы кетіп бара жатады. Бала олардың алдынан шығып сәлем береді. Орталарындағы ақсақалды Қоңқа би деген жасы жетпістерге келген кісі екен.
- Балам, бұл қай ауылдың малы? - Әлібек бидің. - Анау үйездеп жатқан жылқылар кімдікі? - Ол Жыланкөз байдікі. - Е, е, іздеп келе жатқанымыз сол Жыланкөз бай еді. - Менің де сол ауылға барар шаруам бар еді, сіздерге ілесе барайын, - дейді Төле бала. Олар жүріп келе жатып сәске түс кезінде көп жылқыны көреді. Жылқының көптігі соншалық, кіші бесінге дейін шетіне шыға алмайды. Сонда жолсерік бала: - Ата, мынау жылқы қандай байдың жылқысы болды екен? Білесіз бе? - деп сұрайды. Оған Қоңқа би: - Қарағым, бұл нысапсыз деген байдың жылқысы, - дейді. - Нысапсыз деген қандай бай? - Балам, айтайын: нысапсыз деген, осы малды жия берген, жия берген. Бұл нашарға, кедейге қайырымы жоқ, ат майын бермейтін байдың малы. Олар одан әрі жүріп келе жатады. Кенет кең далада жайқалып өсіп тұрған қалың егіннің үстінен түседі. - Ойпырым-ой, ата, мынау қандай адамның егіні болды екен? Көз жауын алып, жайқала өсіп тұр ғой, - дейді бала. - Ә, шырағым, бұл егін қайырсыз деген байдың егіні. - Қайырсыз деген бай ма? Қай ел болады, ата?
- О, шырағым, айтайын. Бай бір өзі пәлен адам жалдап, осынша жерді айдатты. Арзанға жұмыс істетіп, еңбегін бір жеді. Енді егінді біреудің еңбегімен орғызып, қырманға салды. Бастыртып, қамбаға құйды. Мұның бәрін өзі істемеді, біреуге істетті. Сонан соң елде астық болмай калған жылы қымбатқа сатты. Өзі жан қинамай үйде май шайнап жатты. Келесі жылы тағы егін ектірді. Енді екі есе адам жалдады. Жылдан-жылға осылай кете берді. Одан жұртқа пайда жоқ. Ел ашыққанда, қымбатқа сатты. Мұның қайырсыз болатын себебі осы. Түсініп ал, балам.
- Түсіндім, ата. Екеуі келе жатса, бір жерде көп адам жиналып, көр қазып жатады. - О, балам, - дейді Қоңқа би, - анау жиналған топ адам кімдер? Көзің жетік қой, қарашы? - дейді. Бала қарайды: - Ата, өлген адамды қойғалы жер қазып жатқан көрінеді.
- Ендеше, сен барып біліп қайт. Көметіндері өлген адам ба, тірі адам ба екен? Соны сұрағын.
Бала шабады да кетеді. Барып көр қазып жатқандарға сәлем береді. - Сіздердің жерлейтіндеріңіз өлген адам ба, тірі адам ба? Жақыны өліп, жаны күйіп тұрғандардың біреуі: - Не деп былшылдайды мынау? - Екінші бірі келіп, баланы қамшымен басына салып жібереді. - Иттің баласы, не оттап тұрсың? Бозбалалардың екеу-үшеуі оған жабыла кетіп еді, араларындағы бір қария кісі: - Тоқтаңдар, - дейді айқайлап: - Әуелі жөн сұрайық. Қайдан келе жатқан бала екен, білелік. Кәне, балам, сен не дедің? - дейді. - Көміп жатқандарыңыз өлі адам ба, тірі адам ба? - дедім. - Қарағым, осы сөзді өзің айтып тұрсың ба, жоқ басқа біреу айтқызды ма саған? - Қасымда үлкен кісі бар еді. Сол кісінің атқосшысы едім. Ол кісі: - Аналардың жерлейін деп жатқаны өлген адам ба екен, тірі адам ба екен, барып біліп келші? - деп жұмсады. - Апырым-ай, мұны сұраған қария тегін адам емес екен-ау. Қой, баланы ұрмаңдар, жігіттер. Мұнда бір мән бар. Сол қарияны біреуің барып шақырып келіңдер. Екі жігіт қарияға барып сәлем береді. - Ақсақал, бір қадірлі адамымыз қайтыс болып, соны қойып жатыр едік, ілгерінің жолы, өлікке құран оқып аттаныңыз. Қоңқа би: - Ә, ондай болса жарайды, - деп атының басын бұрып, әлгілерге барады. Өлікті қойып болған соң көпшілік: - Ақсақал, алыстан келе жатыр екенсіз. Өзіңіз де бір қадірлі кісі көрінесіз. Бұл кісі де қадірлі адамымыздың бірі еді. Мына баланы бізге жіберген екенсіз. Бала шауып келді де бізден: - Қойып жатқан өліктеріңіз өлген адам ба, болмаса тірі адам ба? - деді. Соны көңілімізге ауыр алып, осында бозбалаларымыз қол көтерді. Баладан мұны қалай сұрадың, өзің бе, жоқ саған біреу үйретті ме? - деп едік, "ақсақалым бар еді, сол кісі осылай сұра деп жұмсады" - деп шынын айтты. Тағы бір қария былай деп сұрады. - Сізден сұрайтынымыз, мұны қалай айттыңыз? Бұл өлі адам ба, жоқ тірі адам ба дегеніңіздің мәнісі қалай, түсіндіріңіз? - Ә, оны дұрыс сұрайсыңдар. Тірі адам ба дегенім, артында өзіндей болатын бала-шағасы бар ма, ас-су беретін мал-жаны бар ма дегенім. Ал өлі адам ба дегенім, өзіндей болып өсетін артында бала-шағасы жоқ болса, ас-суын беретін мал-жаны жоқ болса, мұның аты шын өлік, шырақтарым. Осының қайсысы білгім келіп еді. Бұл өлік осының қайсысы? - Уа, ата, артында баласы бар, ас-суына жарайтын мал-жаны бар дәулетті кісі. Қоңқа ақсақал құран оқып, бата қылады. Көпшілік: - Ауылға жүріңіз, мейман болыңыздар, - деп өтінеді. - Шырақтарым, маған ауылға қонуға болмайды. Мен түздің адамымын, - деп Қоңқа би атының басын бұрып жүріп кетеді. Жолда келе жатып бала тағы да: - Ата, түздің адамымын? - дегеніңіз қалай? - деп сұрайды. - Қарағым, өзің аңғарымпаз бала екенсің. Сенің атың кім? - Атым - Төле.
- Төле қарағым, түздің адамымын дегенім - көпшіліктің халықтың адамымын дегенім... - Бата берейін, сені түзде кездестіріп, серік болдым. Мен секілді сенің де өмірің түзде өтсін, түздің адамы бол, балам, - деп бетін сипайды қарт. Төле би есейгенше сол жол үстінде жолыққан Қоңқа қартты үнемі құрметтеп еске алып, өзіне ұстаз тұтқан екен.
- О, би ата, он үште отау иесі демес пе, Кінәлімін бе, келіп қалсам он беске? Сөз сөйледім, бұйыра көрмеңіз айыпқа, Алакөз болу ағайын адамға лайық па? - деп, бір тоқталады да, төрде отырған биге былай деп сауал қояды: - О, игі асқар тауымыз, Әділ ме осы дауымыз? Жар астында тұрғанда, Жасырынып жауымыз? Сонда әлгі би: - Қой асығы демеңдер, Қолыңа жақса сақа ғой. Жасы кіші демеңдер, Ақылы асса аға ғой. - деген ғой, балам, билікті саған бердім, - дейді. Бала Төле жұлып алғандай:
- Сары табақтан сарқыт қайтады деген. Билікті маған берсеңіз, Шу өзенінің оң жағын үйсін, сол жағын арғын жайласын, бұған қалай қарайсыздар? - дейді. Бұл шешімге екі жақ та риза болып, бітімге келеді. Сонда төрдегі би:
- Үй баласы ма деп едім, Ел баласы екенсің. Ай маңдайлы арысым, Талабың алдан өтелетін. Ауылыңның таңы бол, Маңдайындағы бағы бол! - деп бала Төлеге бата берген екен. Осыдан бастап Төленің аты шығып, ел арасындағы дау-жанжал, келіссөзге араласып, билік айта бастапты.
Төле бала ауыл сыртында қозы бағып жүргенде, жанынан өтіп бара жатқан қос аттының бірі: "Әлібек қартайыпты, әділдігінен айныпты" деп ренжіп бара жатқанын естіп қалады. Төле олардың алдарынан шығып, сәлем беріп: - Оу, ағалар, әкем Әлібектің билігіне ризамысыздар жоқ, наразымысыздар? - дейді.
- Менің танығаным, - дейді ол. - Түйем туар уақтысына жақындаған кезде бошалап кетті. Бір жетіге дейін таптырмаған түйем тау баурайында боздап, ары-бері кезіп жүр екен. Ботасын қасқыр жесе де, шала туса да кетпес еді. Сонысына қарап, ботасын біреу алып кеткенін түсіндім. Содан бері жүргінші көрінген түйеге көз салып жүруші ем, көрген бойда Таныдым. Төле ойланып отырып: - Сол танып тұрған аруананың енесі бар ма? - дейді. - Бар. Төле қарсы жаққа қарайды. - Иә, саудагерім, сөйле. - Бұл өз түйемнің ботасы. Жалақорға тура сөзіңізді айтыңыз. Іштегі ботаны танимын дегенге адам сене ме? - Енесі бар ма түйенің? - Туған енесі бар. - Онда екеуің де енелерін алып келіңдер? Дауласқан екеу бесті атандарының енесін алдырады.
Төле:
- Атанды тізгіндеңдер де тақымына қыл бұрауды салыңдар, - дейді. Жұрт айтқанын лезде орындайды. Бесті атанның тақымына қыл шылбырды салып, шыңғырта бұрағанда, таныған жігіттің түйесі көзінен жас парлап, мұрындығын жұла-мұла бақырып жатқан атанның үстіне түсе қалады. Ал саудагердің түйесі орнынан қозғалмай, жайымен күйсеп тұра береді. - Ау, халайық, көріп тұрсыздар. Мына жануар шын анасы екен, не дейсіздер?
- Рас, аруана ботасын танып тұр. Төлежанның бұл әділдігіне ризамыз, - деседі жұрт. Төле саудагерге қарап:
- Ә, саудагерім, мынау хайуан да болса әділетін халықтың алдында көрсетті. Атанның кімдікі екеніне халықтың көзі жетті. Сен енді құтыла алмайтын болдың. Күнәні мойынға алған жеңіл. Мына халықтың алдына шығып шындығыңды айт.
- Оу, халайық, осыдан бес жыл бұрын жайлаудан қалаға қайтып келе жатып, жапан түзде, бір төбенің баурайында боталаған түйенің үстінен түстім. Ботасы аяқтана алмай, жығылып, тұрып жатыр екен. Түйені алсам, сіңіре алмаймын. Жолда ел көріп. "Пәленше саудагер алып бара жатыр" дейді. Мына ботаны алып кетсем, ешкім білмейді. Алашаға ораймын да, қомның арасына таңа саламын. Бір жылдан кейін түйе боп шыға келеді. Бір түйе маған аз олжа ма деп сол ботаны алып кетіп ем. Кешсеңдер де, бас кессеңдер де өздерің біліңдер, - деп мойындапты. Міне, Төле би дауды осылай шешіп, жұртты риза етіпті.
1740 жылы жоңғар қалмақ билеушісі Қалдан Цереннің қолшоқпарлары Ұлы жүздің ханы Жолбарысты өлтіреді. Төле би бастаған ел Ташкенттен қуылады. Жау жағы Ташкентке Қоқым манапты әкімдікке тағайындайды. Бұл кезде Сыр бойы қалаларының біразы жоңғарлардың қоластында қалады. Осы тұста Күлтөбенің басында үлкен жиын ашылып, оған ел басшылары түгел жиналады. Сонда Қарабек батыр:
- Жауға тізе бүгуден басқа амал жоқ, - деген пікір айтады. Қарабекке ашуланған Төле би:
Атадан ұл туса игі,Өзі біліп тұрса игі. Ата жолын қуса игі.Жаудан бұққан немені, Өзіне келер ұятын,Ортасынан қуса игі! -
деп, шырық бұзғандарды жиыннан  қудырып жібереді. Сонан соң айналасындарыларға қарап:
Уа, көсіле шабар жерің бар, Арылмайтын сорың бар... ''Ту көтерер ерің бар. Құлдық ұрсаң дұшпанға,'' Қол боларлық елің бар, Еркек болып туды деп, Атадан қалған жолың бар, Мына сені кім айтар? - Құлдық ұрсаң дұшпанға
деп толғайды. Төленің осы төрелік сөзін өзгелер түгел құп алып, жауға қарсы күш біріктіріпті деседі.
Жаңа жайлауға қоныстанған бір бай екі кедей жігітке құдық қаздырады. Құдық қазылып біткен соң жігіттер байдан ақысын сұрайды. Бай олардың біреуіне - саулық, екіншісіне қозы береді. Екінші жігіт оған наразы болады. Төлеге келіп шағым айтады. Төле байға құдық қазған екі адамның еңбегі бірдей екенін айтады. Бірақ құдық иесі өз дегенінен қайтпайды.
- Адамның екі көзінің, екі қолының қайсысы кем? - дейді байға.
- Ешқайсысының кемдігі жоқ. Екеуі де бірдей. Сөзіңізге жығылдым, биеке! Өкпелі жігітке қой берейін, - депті амалы құрыған бай.
Іргелес отырған Жанту жөне Жантас аулының екі жігіті шабындыққа таласып қалады. Ақырында бірін-бірі көрмеуге серт берісіп, екеуі ат кекілін кеседі. Ай өтеді, жыл өтеді. Бірақ екеуі татуласпай қояды. Әкелері мен аталарының ақыл-кеңесіне мойынсұнбайды. Осыны естіген би араздасқан жігіттерді шақыртады. Төленің үйіне екі жақтан келген екі жігіт аттарын бір казыққа байлап үйге кіреді. Тізе бүгіп, биге қол беріседі: Би ләм-мим демей, екі жігітпен сыртқа шықса, екеуінің аттары бірін-бірі қасысып тұр дейді.
- Япырм-ай, мына екеуінің татуын қарашы? - дейді Төле қасынып тұрған аттарды көріп. - Кекілдері де келісті екен.
Бидің осы сөзінен екі жігіт қол алысып, татуласады.
- Жолдарың болсын! - дейді оларға Төле би.
Той-тамашада бір жас келіншек төңірегінен именіп, өлең айта алмай отырады. Еріне жаутаңдап қарай береді. Күйеуі жайсыз, оған өлең айтуға тыйым салып қойған екен.
- Қыз кезінде алдына жан салмайтын әнші еді, енді суға түскен тауықтай боп отырғаны, - дейді Төлеге жақын отырған біреу сыбырлап.
- Тұзаққа түскен бұлбұлдан, еркін жүрген торғай артық, - дейді би.
- Ол не дегеніңіз, Төке?
- Торға түскен бұлбұл қайдан сайрасын?
Мұны есіткен әлгі келіншектің күйеуі Төле бидің алдына келіп, кешірім сұрайды.
- Биеке, түсіндім сөзіңізге. Бұдан былай бұл мінезімді тастайын. Келініңіздің беті ашық!
Таздар мен Сүлгетай елінің арасында біраз жылдан бері бітімі созылып келе жатқан жесір дауын шешіп аулына қайтып келе жатқан Төлe би қасындағылармен Бөген өзенінен өте бергенде анадай жерде келе жатқан бір топ қыз, келіншектерді байқайды. Жақындай бергенде әлгі кыз, келіншектер аттарынан түсіп, олардың алдын кесіп өтпей ізет қылып тұрып қалады. Төле би оларға жақындап барады:
-	Бәрекелді, өркендерің өссін, қай ауылдың балаларысыздар?
Қыздардың біреуі:
-	Досай аулынанбыз,- деп жауап береді.
-	Алдақашан өтіп кететін едіңдер, аттарыңнан түсіп бізді неге тостыңдар, бір шаруаларың бар ма еді?
-	Шаруамыз жоқ, ата, - дейді әлгі қыз, - үлкен кісілер айтушы еді, кісінің алдын кесіп өтпе, оларға ізет қылып сәлем бер - деп, сіздердің жастарыңыз үлкен, араларыңызда касиетті қариялар бар шығар, жолын кеспейік, аттан түсіп сәлем берейік деп, сіздерді сыйлап тұрғанымыз ғой.
Қыз жауабына риза болған Төле би, енді қыздың аты-жөнін білгісі келеді.
-	Рахмет, қызым, көп жаса, кімнің қызысың, атың кім?
-	Алакөздің қызымын, атым - Данагүл.
-	Бәрекелде, қызым, өркенің өссін! Атың даналы болса, ақылың саналы болар түбі, - дейді де, Төле би жүріп кетеді. Былай шыққан соң оған ой келеді, қасындағыларға:
-	Алакөз жәкемнің үйі анау түрған қараша үй, - деп сілтеп жібереді. Төле би бәрі сол үйге барып аттан түседі. Момақан ғана Алакөз байдың жылқышысы екен. Топ аттылыны көргенде сасқалақтап, қалбалақтап қалады. Көршісінен бір қой қарыз алып сояды, алдына барын жайып күтіп алады. Сол заматта "Алакөздің үйіне бір топ аттылы кеп түсті. ішінде атақты Төле би бар" деген сөзді естіп қара батырдың жылқылы байы Алакөздің үйіне барып, Тәкеңе сөлем береді.
-	Ау, биеке, менің сегіз қанат ақ үйім тұрғанда жылкышымның қара лашығына түскеніңіз калай? Мен сіздерді шақырып келіп тұрмын. Тай соямын, қымыз сапырамын. Алакөздің үйінде жағдайларыңыз болмайды, көне жүріңіздер? - дейді. Сонда Төле би:
-	Байеке, әуре болмаңыз. Сіздей байлардың үйіне түсіп жүрміз ғой. Бір жолы Алакөз сияқты кедейлердің де үйін көріп қойғанымыз теріс болмас, - деп оған көнбепті.
Ет пісіп, кісілердің алдына табақ тартылыпты. Төле бидің алдына бас қойылыпты. Би "биссимилла" деп бастың құйқасынан дәм ауыз тиіпті де:
-	Алакөз інім, балаң бар ма?
-	Балам жоқ, Данагүл деген қызым бар.
-	Сол қызыңды бері шақыршы? Ошақ басында самаурын қайнатып, шешесіне қолқабыс тигізіп жүрген Данагүл үйге енеді. Төле би бастың құйқасын қасқалап кеседі де, бір кұлағын, тіліп, таңдайын алып қызға береді де, мынадай тілек айтады:
-	Шырағым, құлақ бергенім - бас ием бол дегенім. Тіл мен таңдай бергенім - іштегі құпиямды айттырмай тауып, шешіп отыратын шешен бол дегенім, - депті.
Қыз:
-	Рахмет, ата, тілегіңіз қабыл болсын, - деп, шығып кетеді. Бата беріледі, дастарқан жиылады. Енді Төле би Алакөзге қарап:
-	Сенімен құда болғым келіп отыр, бұған қалай қарайсың? - дейді. Жаппарқұлда жан бар ма, бүкіл елді аузына каратып жүрген Төле бидей кісі солай деп қолқа салып отырған соң. Алакөз мақұлдап ризашылығын білдіреді. Көп үзамай-ақ екі жақ тойын жасап, Данагүл Төле биге келін боп түседі. "Келіннің аяғынан, қойшының таяғынан" демекші, Данагүл өзінің ақылды, әдептілігімен бір ғана би атасына емес, бүкіл ауылға жағады. Атасы билікпен, ел қамымен жүргенде, Данагүл ауыл адамдарын, өзінің құрбы-құрдас, абысын-ажындарына ақылшы, бас-көз боп жүреді.
Данагүлдің ақылды, сезімталдығын, Төле би атасының ішкі ой-сезімін, емеурін-тұспалын айтқызбай түсінетінін ел былай аңыздайды:
Бір жолы Төле би Мойынқұм жайлауындағы елдің дау-дамайын шешіп жүріп, аулына қайтпақ болады. Қасындағы жігітіне:
Жігіт:
-	Ел жағалап, қона жатып жүргенше, төтесінен күн-түн демей жүріп отырып, елге ертерек жеткен дұрыс-ау, биеке. Ауылда сізді күтіп түрған шаруа да аз емес шығар.
-	Сенің айтқаның жөн екен, олай болса тарт сол төте жолмен, - дейді би. Сонымен екеуі бұйрат-бұйрат құмды кешіп жүріп кетеді. Үшінші күні кұдық басында отырған жалғыз үй түйешіге кездеседі. Одан сусындап, аттарының белін суытып, жемдеп алады да, тағы ілгері жүреді. Түнделетіп саймен келе жатқанда бір топ қарақшылардың қолына түседі. Жол торып жүрген қарақшылар екеуін аясын ба, аттарынан аударып, киімдерін тонап алады. Екеуін екі түп сексеуілге матап тастайды. Олар өздерінің кім екенін қарақшыларға айтпайды. Төле қарақшыларға былай дейді:
-	Әй, жігіттер, сендерге біздің жанымыз керек пе, жоқ малымыз керек пе? Егер жан керек болса, көп азаптамай өлтіріңдер, ал мал керек болса, мәмлеге келейік, бізде сендерге жететін мал бар. Алдарыңа айдатып әкеп берейік, бізді босатыңдар.
-	Әрине, бізге мал керек, - дейді қарақшылардың бастығы, - біз осы шөл далада мал табу үшін жүрмегенде, не үшін жүрміз. Бірақ сендер малды қайдан тауып бересіңдер? Бізді алдап кетіп жүрерсіңдер.
-	Менің аулымда, - дейді Төле, - сендерге жететін мал табылады. Мен бай адаммын. Бірақ сендер енді ауылға жібермейсіңдер әрине, сенбейсіңдер. Олай болса былай етіңдер. Біреуің менің атыма мініңдер, киімімді киіңдер, мен хат жазып берейін. Хатты былай жазамын: "Кенже ұлыма құда түстім. Соған 40 қүнан атан, 20 бура, 8 ақбас атанымды осы барған адамнан айдатып жіберіңдер. Және оң босағамда тығулы жатқан алтынымды, сол босағамда жатқан күмісімді де қоса беріп жіберіңдер".
Қарақшылар орталарынан екі жігітін шығарып, олардың киімін кигізіп, аттарына мінгізіп, қолдарына хатты беріп жібереді. Екеуі салып ұрып Төле бидің аулына жетеді. Хатты табыс етеді. Екі жігітгі "біз малымызды жинастырғанша, тыныға тұрыңдар" деп, бір оңаша үйге түсіреді. Ауыл адамдары хатты олай оқып, бұлай оқып ештеңе түсінбейді. Сенбейін десе, хатты өз қолымен жазыпты, киімін кигізіп, атын мінгізіп жіберіп отыр. Сенейін десе, "40 құнан атан, 20 бура, 8 ак бас атан, оң босағадағы алтын, сол босағадағы күміс" дегені несі? Деп бәрі дал болып отырғанда Данагүл келіп атасының хатын оқиды.
-	Сіздер атамның бұл хатына түсінбей отырсыздар. Мен білсем, ол кісі 40 қарақшының қолына түсіп калған болу керек. "40 құнан атан" дегені - 40 мықты жігіт, "20 бура" дегені - 20 палуан, "8 ақ бас атан" дегені - 8 ақсақал кісіні балам менен келінім ертіп келсін дегені ғой. "Алтын дегені" - баласы, "күміс дегені" - келіні мен шығармын. Қой, тезірек аттанып барып құтқарып алайық.
Данагүлдің тапқыр даналығына ауыл адамдары риза болып, оның айтқанын орындайды. Хатта көрсетілген малды екі қарақшыға айдатып, Төле бидің баласы мен келіні бірге жолға шығады. Олар ұзай берген соң артынан 40 жігіт, 20 палуан, 8 ақсакал, көрінбестен еріп отырады. Жақындай бергенде Данагүл екі карақшыға:
-	Сіздер озып барып хабар беріңіздер, біз малды жая жүріп кешке қарай жетеміз, - дейді. Екі қарақшы шабуылдап барып. "Мал келе жатыр" дейді. Өзге қарақшылар "мол олжаға кенелетін болдық" деп аттарын коя беріп, жайбарақат жата береді. Ел жатып, олар ұйқыға кіріскенде, 40 жігіт 20 палуан бәрі сау етіп, қарақшыларды сойылдап, байлап бәрін қолға түсіріп алады. Сонда Төле би пенде болған қарақшыларға: