cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Анджелла Атжомартқызы Мырзамәдиева
нобай|оңға|Анджелла Мырзамәдиева Мырзамәдиева Анджелла Атжомартқызы (30.09.1954 жылы туған, Алматы қаласы) — ғалым, медицина ғылымдарының докторы (1996), профессор (2002). 1979 жылы Алматы мемлекеттік медициналық институтын бітірді. 1979-96 жылдары Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым акадаемиясының Физиология институтында кіші, аға ғылыми қызметкері болды. 1996 жылдан осы мекеменің лимфоайналым лабораториясының бас қызметкері. 80-нен аса  ғылыми жарияланымның, соның ішінде 1 монографияның, 4 патенттің авторы.
Рахат (Маңғыстау облысы)
Инфраструктурасы
Рахат ауылында 4 орта мектеп пен 3 мемлекеттік балабақша, 3 жекеменшік балабақша, 1 емхана қызмет атқарады. Рахат ауылы ауыз су, электр желісімен, газбен қамтамасыз етілген.
Анджелла Атжомартқызы Мырзамәдиева
Дереккөздер
Санат:30 қыркүйекте туғандар Санат:1954 жылы туғандар
Рахат (Маңғыстау облысы)
Дереккөздер
Санат:Жаңаөзен қалалық әкімдігі елді мекендері
Смилец (Пазарджик облысы)
Смилец (Смилец) — Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Стрелча қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 344 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4531. Телефон коды — 035393. ЕКАТТЕ коды — 67516.
Пуссанж
Пуссанж (Poussanges) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Обюссон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,35 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 144 адамды құрады. Халық тығыздығы — 6,17 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Крез департаментінің коммуналары
NGC 241
NGC 241 — Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 12 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 241 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: NGC 242, ESO 29-SC6, in SMC.
Вальдеавельяно-де-Тера
Вальдеавельяно-де-Тера (Valdeavellano de Tera) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Сория провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Тьеррас-Альтас ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 220 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,46 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сория елді мекендері
Априон
Априон - тәжірибеге дейін алынған білімді белгілейтін термин.
Дереккөздер
Санат:Философия
Терриччола
Терриччола (Terricciola) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Пиза провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4442 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 103 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 43 км² шамасында. Пошта индексі — 56030.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Donato.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Чамп (Миссури)
Чамп (Champ) — Миссури штатының St. Louis округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 13 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.2 км² шамасында. FIPS коды — 29-13078.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Тропиктік жаңбырлар
Тропиктік жаңбырлар — Күннің тас төбеде тұрған жағдайында тропиктік аймақтарда жауатын нөсер тәрізді күшті жаңбырлар. Күн екі рет тас төбеге келетін экваторға жақын облыстарда жаңбырлы кезеңдер жылына екі рет болады, ал аралық аймақта аз болады. Тропиктерге жақын маңайларда бір ғана жаңбырлы кезең болады.
Дереккөздер
Санат:Жаңбырлар
Жаңа Кубияз
Жаңа Кубияз — Башқұртстанның Аскин ауданындағы ауыл, Петропавл ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 0 адамды құрады. Пошта индексі — 452880, ОКАТО коды — 80204842005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Кеңес Одағы коммунистік партиясының кезектен тыс 21 съезі (кітап)
Кеңес Одағы коммунистік партиясының кезектен тыс 21 съезі - 1959 жылы Мәскеу қаласындағы саяси әдебиеттері мемлекеттік баспасынан орыс тілінде жарық көрген кітап, көлемі 38,5 баспа табақ; оның соңында съезге қатысушы 106 делегат пен жарыссөзге шыққан 139 делегаттың тізімі берілген. 1959 жылы 27 қаңтар - 5 ақпан аралығында Мәскеу қаласында КСРО Компартиясының кезектен тыс 21-сьезі өтті.
Онда КП ОК-інің 1-хатшысы Н.С.Хрущевтің «1959-1965 жылдарға арналған КСРО халық шаруашылығын дамытудың бақылау цифрлары туралы» баяндамасы тыңдалып, талқыланды. Кітапта 2-5 ақпанда өткен отырыстардың стенографиялық есебі берілген. 1959 жылы 4 ақпанда кешкі 16-отырыста Қазақстан Ғылым Академиясының президенті Қаныш Сәтбаевқа сөз беріліп, ол Қазақстанда өнеркәсіптің қарқынды дамуда екендігін айтып, Қазақстан ғылымы мен минералды байлықтары туралы қысқаша баяндама жасаған.
Качимка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура өзені бастауынан Сура су торабына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Лимацидтер
Лимацидтер - ауыл шаруашылығы дақылдарының зиянкестеріне (ұлу, жалаңаш шырыш, т.б.) қарсы қолданылатын химикалық заттар.
Дереккөздер
Санат:Дәрілер Санат:Егін шаруашылығы Санат:Ауыл шаруашылығы
IC 966
IC 966 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49704, UGC 8884, MCG 1-36-6, ZWG 46.21.
Сыртқы сілтемелер
IC 966 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Транслокация
thumb|right|200px Транслокация— мутацияның бір түрі. Онда ДНҚ кесіндісІ басқа бір жаңа, әдеттегіден өзге жерге немесе басқа молекулаға көшіріледі.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология Санат:Биология
VI Георг
VI Георг (ағылш. George VI, шоқындырылғандағы аты Альберт Фредерик Артур Георг; 14 желтоқсан 1895 жыл, Йорк-Коттедж, Сандринхэм, Норфолк, Англия — 6 ақпан 1952 жыл, Сандринхэм, Норфолк, Англия) — 1936 жылдың 11 желтоқсанынан бастап Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия, Канада, Аустралия мен Апартейд Оңтүстік Африка бірлескен патшалығының патшасы. Виндзор әулетінен шыққан.
Ол 1936 жылдың 12 желтоқсаннан бастап 1950 жылдың 26 қаңтарына дейін Үндістанның соңғы императоры, ал 1949 жылдың 29 сәуіріне дейін Ирландияның соңғы патшасы болды. Ол 1949 жылдың 29 сәуірінен бастап «Ұлттар достастығының» (the Commonwealth) басшысы атағына ие болды.
Таққа отырғанға дейін
V Георг мен оның жұбайы, Патшайым Мария екінші ұлы Альбертте төрт ағайын болған: болашақ патша VIII Эдуард (1894—1972), Генри, Глостер герцогі (1900—1974), Принц Джордж, Кент герцогі (1902—1942), эпилепсия және аутизммен ауырған Джон ханзада (1905—1919), және қарындасы Мария (1897—1965), тұрмыс құрғасын Харвуд графинясы.
Мінезі жағынан Альберт сыпайы әрі бұйығы адам болатын, оған қоса қатты кекештенетін. Ол аустралиялық логопед Лайонел Логамен үзбей талмай емделуінің арқасында кекештігінен толықтай жазылады. Осборнде және Дортмутта Патшалық әскери-теңіз училищесінде оқып, 1915 жылы мичман артынан кіші лейтенант атағын алды. «Коллингвуд» линкорында зеңбірек мұнарасының командирі ретінде Ютланд шайқасына қатысты. Флотта одан әрі қызмет атқаруына денсаулығының нашарлығы бөгет болды — басында соқырішегі ауырды, содан кейін асқазанына жара шықты.
1918 жылдың наурыз айында Патшалық әскери-әуе күштерінің теңіз авиациясына ауыстырылды, ұшқыш болып батыс майданда қызмет атқарып, звено командирі дәрежесіне дейін өсті. Соғыстан кейін 1919 жылы Кембридж университетінің Тринити-колледжінде тарих пен экономиканы зерттеді. 1920 жылдың маусым айында Йорк герцогі аталды, 1923 жылдың 26 сәуірінде 14-ші граф Стратморскінің қызы леди Елизавета Боуз-Лайонға үйленді. Ол қызбен 1905 жылы танысқан (5-жасар Елизавета 10-жасар Альбертті қант қосылған шие тортымен қонақ қылған). Отбасысында екі бала дүниеге келді. — 21 сәуірде (1926) Элизабет-Александра ханшайым (Болашақ патшайымы II Елизавета), ал 21 тамызда (1930) — Маргарет Роз ханшайым. 1924—1925 жылдары герцог пен герцогиня Уганда мен Суданға, ал 1927 — Аустралияға (Канберрадағы Альберт парламент ғимаратын ашты) және Жаңа Зеландияға сапармен келді.
Таққа отыруы
Ағасы VIII Эдуард тақтан бас тартқасын 1936 жылдың 11 желтоқсанында Йорк герцогі патша VI Георг болды. 1937 жылы 12 мамыр күні, ағасын таққа отырғызуға белгіленген күні таққа отырды. Әкесі V Георг-ден айырмашылығы – ол Делиде Үндістан императоры болып жарияланған жоқ. VI Георг таққа отырғасын бір тәуліктен кейін Еркін Ирландия мемлекетінің парламентi Ирландия аумағында британ патшалығының билігін қысқарту туралы заң қабылдады, іс жүзінде де британ патшалығының билігі осымен Ирландия аумағында тоқтады. 1939 жылы мамыр-маусым айларында патша мен патшайымы Канаданы аралап, АҚШ-қа да соқты.
Екінші дүниежүзілік соғыстың қарсаңында король талай рет Адольф Гитлерге «татуластық» үндеуін жолдауға ниет білдірді. Ол әрдайым,өзінің дипломатиясын жеткілікті деп есептеген, премьер-министр Невилл Чемберленнің қарсылығына кез болды. 1940 жылы мамырда патша жаңа үкіметті құруға Уинстон Черчилльге амалсыздан тапсырма берді, бірақ та оған сенімсізкпен қарайтын. Артынан олардың қарым қатынасы жақсарып, король мен премьер-министр әрбір бейсенбі күні ланчта кездесіп, еркін отырып маңызды мәселелерді талқылайтын болды. Соңынан монарх Уинстон Черчилльдей премьер-министрді «іздесең де таппайсың» деп айтатын.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары да корольдік жұп әрдайым әскерлерді, әскери мекемелерді, елдегі доктар мен госпитальдарды міндетті түрде аралап жүрді. 1939 жылы желтоқсанда патша Францияда орналасқан британ армиясының аумағына келді, ал 1943 жылы шілдеде ұшақтың бортынан Солтүстік Африкадағы одақтастар әскерлерін бақылады. Сол сияқты ол Алжирде, Ливия астанасы Триполиде және Мальтада болды. 1944 жылы Георг одақтастар әскері түскеніне он күн болғанда Нормандияға келді, шілде айында Италияның оңтүстік бөлігінде болды, ал қазан айында — Бельгия мен Нидерландқа келді. 1940 жылы монархтың резиденциясы бірнеше рет әуе шабуылына ұшырады. 1940 жылы 12 қыркүйекте неміс бомбасы Букингем сарайынан 20 метр қашықтықта жарылды, сол жағдай патшаның денсаулығына әсер етті, ол оқи алмайтын қалге ұшырады, алаңдап ұзағынан аспанға қарай беретін болды. Ұлыбританияны окупациялап алған жағдайда корольдің отбасын Канадаға эвакуациялау қарастырылды. Бірақ король елден кетпей Қарсыласу қозғалысына қатыспақшы болып ниеттенді. Осы мақсатпен 1940-1941 жылдары король қару-жарақтың түр-түрінен атумен жаттықты. Ұлыбритания соғыста КСРО-ның одақтасы болғанмен ол одақтастарына сақтықпен қарады.
Өмірінің соңғы жылдары және қайтыс болуы
1945 жылы Клемент Эттлиді премьер-министр қылып тағайындағасын корольдің үкімет басшысына ықпалы күшейе түсті, мысалы ол дегенінде тұрып, атышулы антикоммунист Эрнест Бевинді сыртқы істер министрі қылып тағайындатты. Сол сияқты Георг лейбористер кезінде басталған өндірісті кеңінен мемлекеттендіруге қарсы болы. 1947 жылы 1 ақпанда VI Георг, патшайым және ханшайыммен Англиядан теңізбен Оңтүстік Африкаға ресми сапармен аттанып кетті. Георг патшалық қылған соңғы жылдары Клемент Эттли басшылық еткен лейбористік үкіметі Британ империясының шапшаң ыдырауымен және Ұлттар достығына айналуымен белгіленді. 1948 жылы Үндістан толық тәуелсіздік алды, ал 1949 жылы — Ирландия бостандық алды.
Үндістанға тәуелсіздік берілуі Георгтың қатты наразылығын шақырды. Ал 1947 жылдың қарашасында ол үлкен қынжылыспен қызы II Елизаветаға тұрмысқа шығуына келісімін берді. Ол принц Филипп Маунтбеттенді қызына тең емес деген ойда болды. 1951 жылы үкімет басына, әрқашан патшалық қолдауы мен мейіріміне ие болатын, Уинстон Черчилль қайтадан келді. 1948 жылы патша жұбымен Жаңа Зеландия және Аустралияға сапарға баруды жоспарлады, бірақ корольдің денсаулығына байланысты кейінге қалдырылды. Оның өкпесінен обыр ауыруы табылды (соғыс кезіндегі стресс монархтың денсаулығына үлкен зиянын тигізді, оған қоса ол өте көп темекі шегетін). Ал 1951 жылы қыркүйекте оның бір өкпесі алынып тасталды. 1952 жылдың 29 қаңтарында Георг, дәрігерлердің кеңесін тыңдамай, қызы II Елизаветаны демалысқа Кенияға шығарып салуға әуежайға келеді де, бала кездегі күтушісіне «Мен үшін Лилибетке көз қырыңызды салып жүріңіз» деген. Бір аптадан кейін, 1952 жылдың 6 ақпанында, VI Георг ұйықтап жатқан жерінде коронарлы тромбоздан Сандринхеде қайтыс болды. Елизавета Кениядан патшайым болып оралды.
Қосымша сілтемелер
http://vivovoco.rsl.ru/VV/PAPERS/HISTORY/KINGS.HTM
•	Sarah Bradford. King George VI. — London: Weidenfeld & Nicolson, 1989. — 506 p. — ISBN 0-297-79667-4
•	Г. С. Остапенко Британская монархия от Эдуарда VIII до Елизаветы II // Новая и новейшая история. — 2000. — № 4-5.
Санат:Қырғи қабақ соғысы көшбасшылары Санат:Аустралия монархтары Санат:Канада мемлекет басшылары Санат:Үндістан мемлекет басшылары Санат:Пәкістан мемлекет басшылары Санат:Жаңа Зеландия мемлекет басшылары Санат:Оңтүстік Африка монархтары Санат:Цейлон монархтары Санат:Ұлыбритания монархтары Санат:Виндзорлар Санат:Британ монархиясы Санат:Ұлыбритания ханзадалары
Баренц теңізі
Баренц теңізі (Barentshavet, 1853 жылға дейін Мурман теңізі, Мурман) — Солтүстік Мұзды мұхиттың шеткі теңізі. Голландияның теңіз саяхатшысы В.Баренцтің құрметіне аталған. Еуропаның солтүстік жағалауы мен Шпицберген, Франц-Иосиф жері, Жаңа Жер аралдарымен шектесіп, Ресей мен Норвегия жағалауларын шаяды. Вайгач және Кальгучев аралдары аралығындағы оңтүстік-батыс бөлігі Печора теңізі деп аталады. Бұғаздар арқылы Кар тауларымен, Ақ теңізбен жалғасады.
Баренц теңізі көлік және балық шаруашылығы үшін үлкен маңызға ие. Балықтың 114 тен астам түрі кездеседі. Теңізде балық аулау кәсібі (треска, майшабақ, пикша, сайда, теңіз алабұғасы, камбала) пальтус және кеме қатынасы жақсы дамыған.
Негізгі порттары:
Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Петсамо оның жалғыз мұз қатпайтын порты болғандықтан, Баренц теңізіне шығу үшін Финляндияның да құзыры болды. Радиактивті қалдықтарды өңдейтін норвег зауыттарының қызметіне байланысты теңіздің радиактивті лайлануы шешілуі қиын мәселеге айналып отыр. Соңғы уақытта Баренц теңізінің Шпицбергенге қарайғы теңіз шельфі Ресей Федерациясы мен Норвегия арасында аумақтық даулардың нысанына айналып отыр.
750px|
Дереккөздер
Санат:Солтүстік Мұзды мұхит теңіздері Санат:Баренц теңізі Санат:Ресей теңіздері
Әлеуметтік факт
Әлеуметтік факт – қоғамдық өмірдің әртүрлі сфераларына немесе белгілі бір әлеуметтік процесстерге тән біртекті оқиғалар жиынтығы немесе бір реттік қоғамдық маңызы зор оқиға. Сырттан көрінуі, мәжбүрлеу және болмай қоймайтындығы секілді қасиеттері бар күрделі ұғым. Оны Э.Дюркгеймнің ұжымдық ар-ұят пен ұжымдық өкілдік жөніндегі тұжырымдамаларының аясында түсіну керек. Әлеуметтік факт ұжым болып жасалады, сондықтан діни де, ресми нормалардан, практикалардан туындайтын қимыл тәсілдері. Нормалар мен мекемелер — қатаң пошымдағы Әлеуметтік фактінің мысалдары. Олар топ ұжымболып қабылдаған, орныққан, сондықтан адамға танылып, сіңірілетін тәртіптер. Олар ұжым болып өзірленетіндіктен инсаниятты болып табылады, сондықтан адамның қылықтарың тізгіндеп отырады. Әлеуметтану үшін қызықты проблема — міңсіз өкілдік пен материалдық қоғамдық ұйымдардың және олардың құрамдас әрекеттерінің арасындағы айырмашылық, мысалы, ұжым болып мақұлдаған нормалар мен шын практика арасындағы айырмашылық.
Отри-Иссар
Отри-Иссар (Autry-Issards) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Мулен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 19,45 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03012, пошта индексі — 03210.
Әлеуметтік факт
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология
Отри-Иссар
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 339 адамды құрады. Халық тығыздығы — 17,43 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
NGC 4574
NGC 4574 — Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 20 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4574 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42166, ESO 380-49, MCG -6-28-7, FAIR 311, IRAS12350-3514.
Кампу-Алегри
Кампу-Алегри (Campo Alegre) — Бразилиядағы муниципалитет, Алагоас штатында орналасқан. Шығыс Алагоас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Мигел-дус-Кампус экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2000 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 41028 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 308,06 км² шамасында.
Тарихы
Қала 1960 жылы құрылған.
Санат:Алагоас елді мекендері
Қидан мемлекетінің тарихы
"Қидан мемлекетінің тарихы" (қытайша - Ци-дань Го Чжи, "齊 - 進貢過之" ) - 1180 жылы жазылған тарихи шығарма. Авторы Е Лун - Ли (Юйлинь) - Сун патшалығының лауазымды қызметін атқарған адам. Ол оңтүстік Сун императоры Сяо - Цзунның (1163 - 1189) бұйыруымен Ляо мемлекетінің тарихын баяндап, осы кітапты жазды. Бұл өзге мемлекеттің тарихына арналған қытайлық бірінші шығарма болатын.
Шығарма 27 тараудан және қосымша 5 толықтырулардан тұрады. Онда қидандардың тарихта таныла бастауы; хронологиялық реттілікпен берілген танымал тоғыз билеушінің өміріндегі маңызды оқиғалар; қидан императорларының шығу тегі шежіресі; Ляо империясының географиялық картасы және Сун императорына арнап құрастырылған мәліметтер келтірілген.
Алғашқы он екі тарауында қидан императорларының мемлекеттік іс-шаралары, Абаоцзи көсемнің қидан мемлекетін 907 жылы құруы мен оның 1125 жылдан кейін құлдырауы баяндалады. Одан кейінгі жеті тарауда (13 - 19) қидан билеушілерінің отбасы жөнінде, қызметкерлері жайында (қидандарға қызмет еткен қытайлықтар жайлы) айтылады. 20-тарауда Цзинь және Сун әулеттері арасындағы мемлекетаралық құжаттар, 21-тарауда қидан және Сун әулетінің арасындағы сый - сыяпат, тарту-таралғылар алмасу және қидандарға тәуелді иеліктерден әкелінген дүниелер жайлы мәліметтер, 22 және 23-тарауларда қидандардың географиялық орналасуы, 24 және 25 тарауларда қидан жеріне барған қытай саяхатшыларының қолжазбалары берілген. 26-тарауда қидандармен көршілес иеліктер жайында айтылса, 27-тарауда қидандардың салт-дәстүрі туралы сөз болады.
Дереккөздер
Санат:Тарихи еңбектер Санат:Кітаптар
Нотес
Нотес — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Содзим өзенінің оң жағалауынан 64 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ракетаны ұшыру және тексеру аппаратурасы
Ракетаны ұшыру және тексеру аппаратурасы (Аппаратура проверки и запуска ракеты) — тексеру-ұшу (имитациялық, өлшейтін және т.б.) аппаратуралары мен құрал-жабдықтарының жиынтығы. Олардың көмегімен ракетаны ұшыру алдында басқару жүйесінің кемерлік аспаптарын дайындау мен жөнге келтіру (олардың жұмыс істеу дұрыстығы мен жұмыс дәлдігін, дайындығын тексеру) және қозғалтқыш автоматикасын, аспаптарын және ракетаны ұшыру қоса жүргізіледі.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Көнелі
КӨНЕЛІ– Бәле тауларының солт.-батысында оқшауланған тау массиві. Қарағанды облысы Шет ауданы Киік а-ның шығысында 7 км жерде орналасқан. Абсолютiк биіктігі 939 м. Солт.-шығыстан оңт.-батысқа қарай 4 км-ге созылып жатыр, енді жері 2,5 км. Беткейі жарқабақты, аз тілімденген, пішіні доға тәрізді келген. Солт-нде Арқалық тауы, шығысында Жыланды тауы, оңт-нде Арқарлы тауы, батысында Қапал тауы орналасқан. Делювийлі-пролювийлі жазықтарындағы сұр қоңыр топырақ жамылғысында тұран жусаны, баялыш, т.б. өсімдіктер өседі.‎
Тепинъёль
Тепинъёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Ляга өзенінің сол жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені бастауынан Шердино ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Объюл
Объюл — Ресейдегі өзен. Краснояр өлкесі, Хакасия Республикасы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Урюп өзенінің оң жағалауынан 115 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 46 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым бастауынан Ачинск қаласына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Молдақын Мүсірәлиев
Ұлы жүздің Албан тайпасынан шыққан.
1925-26 жылы ауылдық комсомол ұйымының хатшысы, үзақ жылдар Кеген ауданы Қарабұлақ ауылдық Кеңесінің төрағасы, аудандық мал өнімдерін дайындау мекемесінің директоры, “Социалистік Қазақстан” үжымшарының төрағасы (1940-42). Ұлы Отан соғысына қатысқан (1942-44), 1944-55 жылдары “Қызылту” ұжымшарының, Ленин ұжымшарының төрағасы, 1955-64 жылдары “Қызылту” ұжымшарында бөлімше меңгерушісі. Мүсірәлиевке қазақтың арқар-меринос қойын шығаруға қатысқаны үшін КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты атағы берілді (1950). "Ленин" ордені және бірнеше медальмен марапатталған. Райымбек ауданының орталығы — Кеген ауылындағы бір көше Мүсірәлиев есімімен аталады.
Дереккөздер
Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:1906 жылы туғандар Санат:1976 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматы облысында туғандар Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Виттонвиль
Виттонвиль (Vittonville) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Нанси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,03 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54589, пошта индексі — 54700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 адамды құрады. Халық тығыздығы — 33,75 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары
Көңжар
КӨҢЖАР– Үлкен Жыланшық және Дулығалы Жыланшық өзендерінің аралығындағы қоныс. Қарағанды облысы Ұлытау ауданында орналасқан. Теңіз деңгейінен 268 м биіктікте. Солт-тен оңт.-шығысқа қарай созылып жатыр. Жер бедері ескі өзеннің құрғақ арналарымен тілімденген. Қоныстың солт.-шығыс бөлігінде бұталар өскен.‎
Тропосфера
right|thumb|120px Тропосфера (грек. τροπόσ – бұрылыс, өзгеріс және σφαιρα – шар) – атмосфераның жер бетімен тығыз әрекетте болатын ең төменгі қабаты. Қалыңдығы жер бетінен қызған ауаның жоғары өрлеген ағындарының көтерілетін биіктігімен анықталады. Экваторлық ендіктерде ауа 16 – 17 км, қоңыржай белдеуде 10 – 11 км, полюстік аймақтарда 7 – 8 км биіктікке көтеріледі. Осы биіктіктер Тропосфераның жоғарғы шекарасын белгілейді. Орташа қалыңдығы 10 – 11 км. Үстіндегі стратосферадан жұқа тропопауза өтпелі қабатымен бөлінген. Атмосфераның жер бетіне таяу қабатында ауа Жердің тартылыс күшіне және газдардың сығылуына байланысты барынша тығыз орналасады. Атмосфераның бүкіл массасының 80%-ы және су буы түгелдей Тропосферада шоғырланған. Әр 100 м-ге биіктеген сайын ауаның температурасы орта есеппен 0,6С-қа төмендейді. Осы қабатта ауа райы мен климат түзуші процестер өтеді. Жерге іргелес ең төменгі қабатында ауаның температурасы тәулік ішінде және жыл бойы өзгеріп отырады. Тропосфера түгелдей Жердің географиялық қабығының құрамына кіреді.
Сілтеме
Санат:Атмосфера Санат:Жер атмсоферасы
Мальборо Джон Черчилль
Маастрихте үшін ұрыста ерекше көзге түсті (1673), лауазымы жылдам жоғарылады. Өзінің жұбайы Сара Дженнингс кейбір шешімдерді қабылдауға ықпал етіп отырды. II Яков тағына отырғанға дейін (1685) генерал-лейтенант және бас қолбасшы болды. Ал, 1688 жылы III Вильгельм жағына өтіп, оған граф Мальборо атағы берілді. Ирландия мен Фландриядағы ұрыстарда батырлығымен көзге түсті. Вильгельм екеуінің арасындағы байланыс 1690 жылы, таққа Ханшайым Анна отырғаннан кейін үзілді. Ханшайым оны британдық, австриялық және голандиялық әскери одағының қолбасшысы етіп тағайындайды.
1702 жылы болған соғыста әскери жетістігі үшін герцог атағын иеленеді. Оның керемет әскери тактикасы арқасында, Рамий (1706), Ауденарде (1708) басшылық еткен жылдары да ұдайы жеңіске жетіп отырды. 1710 жылы оның қолдаушылары сайлаудан жеңіліп қалған соң, қызметтен қуылып, тіпті қазына қаржысын ұрлады деп айыпталды.
Ахберг
Ахберг (Achberg) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Тюбинген әкімшілік округіне бағынады. Равенсбург ауданының құрамына енеді.
Топонимика
Топонимика — ономастиканың жер-су, елді мекен атауларының шығуы мен пайда болуын (этимологиясын), мағынасын, құрылымының дамуын, таралу аймағын, қазіргі жағдайын, грамматикалық, фонетикалық пішінін, жазылуы мен екінші бір тілде берілуін зерттейтін құрамдас бөлігі. Бұл гректің «топос» — орын, жер, «онома» — атау деген екі сөзінен тұрады, яғни жер-су атаулары деген сөз. Топоним дер, яғни жер-су аттары, негізінен үш бағытта зерттеледі: Топонимика география, тарих, тіл білімі, этнология ғылымдарының деректеріне сүйеніп, өзара байланыста дамиды. Кез келген аумақтың географиялық атауларының жиынтығы сол жердің топонимиясын құрайды. Топоним дер зерттелетін географиялық нысандардың көлеміне не мөлшеріне қарай макротопонимдерге (тау жоталары, үлкен ойпаттар, мұхиттар, т.б.), мезотопонимдерге (жеке таулар, теңіздер, т.б.), микротопонимдерге (көл, бұлақ, құдық, қоныс, т.б.) бөлінеді. Топонимика тіл тарихын зерттеуде маңызды дерек көзі болып саналады. Өйткені кейбір топонимдер (әсіресе, эндооронимдер мен эндогидронимдер) архаизмдер мен диалектизмдерді тұрақты сақтайды, көбінесе олар сол аумақты мекендеген халықтың субстрат тілдерінен бай мағлұмат береді. Топоним дердің халық берген дұрыс нұсқасын барлық жағдайда және басқа тілдерде дұрыс жазылуының маңызы зор. Қазақ тілінің Топонимикасын Ғ.Қоңқашбаев, Н.Баяндин, А.Әбдірахманов, т.б. ғалымдар зерттеген.
Ахберг
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1657 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 12,92 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 4 36 001. Муниципалитеттің басшысы — Йоханнес Ашауэр.
Топонимика
Тарихы
Географиялық атауларға және олардың семантикалық мазмұнына деген қызығушылық адамзат өркениетінің қалыптасуының ең ерте кезеңдерінде туындады. Ежелгі Египеттегі мәтіндерде топонимдер сипатталып, жіктелген, бірақ бұл атаулар көбінесе мифологиялық сюжеттермен байланысты болды. б. з. I ғ. топонимикалық ақпаратты ғылыми түрде қолдануға алғашқы әрекеттер жасалған. Оңтүстік Испаниядан шыққан, ежелгі ғалым Помпононь Мела «De situ orbis», сондай-ақ «Хорография» атымен танымал, жұмысында алғашқы рет топонимдерді ғылыми құрал ретінде қолданды. Белгілі бір тілге жататын географиялық атаулардың негізінде автор өзінің туған жері - оңтүстіктегі Лузитан мен Селтик аймақтарының шекараларын анықтауға тырысты. Бұл жұмыста автор географиялық атаулардың испан немесе басқа тілдерге тиесілігі негізінде, өзінің туған жерінің Лузитан мен Селтик аймақтарының - Иберий түбегінің оңтүстігінің шекарасын анықтауға тырысты. Сонымен қатар, топонимикалық деректерге деген ғылыми көзқарасты ортағасырлық Шығыс ғалымдарының шығармаларында да байқауға болады. Олардың қатарында: армян ғалымы Мовсес Хоренатси (VII ғасыр), Орталық Азия зерттеушісі және энциклопед Әбу Райхан әл-Бируни (X-XI ғасыр), түрік географы және тілші Махмұд Қашқари (XI ғасыр). Бұл ғалымдар топонимдердің этимологиясын ғылыми түрде түсіндіріп, Азияның гидронимдерінің қызықты түсіндірмелерін қалдырды. Алайда, ортағасырлық әртүрлі дерек көздерінде кездесетін жеке топонимдердің түсіндірмесі көбінесе спекуляцияға негізделген, өйткені топонимикалық заңдардылықтарды анықтауды әдістері әлі де болмады.
Ахберг
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Топонимика
Тарихы
Географиялық атауларға ғылыми географиялық ақпараттың маңызды көзі ретіндегі қызығушылық Ресейде XVIII ғасырда пайда бола бастады. Топонимдік бағыттағы зерттеудің негізін қалаушы, топонимияны географияның элементі ретінде қарастырған тарихшы және географ - В.Н. Татишев. Топонимикалық деректер географиялық зерттеулерде XIX ғасырда кеңінен қолданылды. Ең алдымен, Н.А. Надеждиннің «Ресей әлемінің тарихи географиясының тәжірибесі» (1837) топонимикалық материалға негізделген жұмысын айтап өткен жөн. Автор топонимикалық жоспарды тарихи-географиялық зерттеуде картографиялық әдісті қолдану қажеттілігі мәселесін көтереді. Ол сондай-ақ кейіннен қанатты болып кеткен: «Топонимика - бұл Жердің тілі» дәйексөзінің авторы. Топонимикалық зерттеулер А.Х. Востоков, М.А.Кастрен, Я.Кроттың сиақты академиктердің шығармаларында қарастырылады.
Осылай, XVIII - XIX ғасырларда топонимика саласының негізі қаланып, айтарлықтай материал жинақталып, топонимияның жиі кездесетін заңдылықтары анықталды.
Топонимика ғылым ретінде ХХ ғасырдың екінші жартысындағы ғалымдардың еңбектерінің арқасында дамыды. А.В. Никонов бірқатар топонимикалық заңдарды тұжырымдады, топонимияның тарихилығын көрсетті, типологиясы мен жіктелуін жетілдірді. А. В. Суперанская жалқы есімдердің теориясын дамытуға айтарлықтай үлес қосты. Топонимикалық зерттеулердің теориялық негіздері О.Н.Тручевтің, В. Н. Топоровтың, Н.И.Толстойдың, А.Поповтың, Ю.А.Карпенкодың және т. б. ғалымдардың шығармаларында қарастырылған.
Заманауи геотопонимикалық зерттеу бағытының негізін қалаушы ретінде Е.М.Мұрзаевті қарастыруға болады. Ол танымал географиялық терминдерден географиялық ақпарат алу әдісін ұсынды. Автор топонимдер географиялық орта туралы ақпарат көзі ретінде қарастырды. Э.М.Мұрзаевтың көпжылдық зерттеулерінің нәтижесінде көптеген жұмыстар жазылды, соның ішінде «Халықтық географиялық терминдер сөздігі». Е.М.Поспеловтың еңбектері топонимикадағы математикалық және картографиялық әдістерге, халық терминологиясы және географияны оқыту үдерісінде топонимияны қолданысына бағытталған.
Әлемнің түкпір-түкпірінде географиялық атауларын зерттеуге айтарлықтай үлес қосқан ғалымдар: А. Доза, А. Шерпилё (Франция); Г. Краэ, М. Фасмер(Германия), Э. Экуолл, А. Смит, А.. Рум, С. Мэттьюз (Великобритания); А. Профоуз, В. Шмилауэр (Чехия); В. Тащицкий, Й. Сташевский, С. Роспонд, К. Рымут (Польша); В. Георгиев (Болгария); Л. Киш (Венгрия), И. Иордан, Г. Драгу (Румыния); М. Ольсон (Швеция); Дж. Р. Стюарт, Н. Холмер (США), Дж. Армстронг (Канада), А. Кардозу (Бразилия) және т. б. көптеген ғалымдар. Әртүрлі ғылым өкілдерінің күшімен топонимика ғылыми танымда өз орнын алды.
Жіктелуі
Ороним - жер үсті қабатындағы нысандарының: тау, қырат, шың атаулары. Мысалы: Алатау, Хан Тәңірі, Алтай, Орал, Қаратау.
Спелеоним - жер асты қабатының нысандарының: үңгір, құдық, жар, лабиринт, сифон, жер асты өзен атаулары.
Хороним - кез келген территория, аймақ, облыс, аудан атауы. Мысалы: әкімшілдік, қалалық, табиғи хоронимдер, Шығыс Қазақстан, Орта Азия, Еуразия, Алматы облысы, Қызылжар ауданы.
Агроним - жер бөлімшелерінің атауы.
Гидроним - су нысандарының атауы.
Топонимика нысан ерекшеліктеріне байланысты келесідей бөлінеді:
Ойконим - елді мекен атауы. Дромоним - кез келген байланыс жолдары, жер үсті, су, жер асты, әуе қатынас атаулары. Мысалы: Жібек жолы, Қасқа жол.
Некроним - жерлеу орындары: зират, бейіттер мен молалардың атауы. Мысалы: Кеңсай, Ваганьковское кладбище.
Дримоним - орман, алқап, тоғай атауы. Мысалы: Роща, Баума, Беловежская пуща.
Инсулоним - арал атаулары.
Экклезеоним - ғұрыпты өткізу орындары мен кез келген дінге бағну орындары монастырь, шіркеу атаулары. Мысалы: Орталық мешіт, Никольская церковь.
Макротопоним - ірі физикалық-географиялық объектілерінің: тау жоталары, үлкен ойпаттар, мұхиттар, т.б. атаулары. Мысалы: Сарыарқа, Ақжайық, Нарын, Бетпақ дала, Қызылқұм.
Мезотопоним - жеке таулар, теңіздер, т.б. атаулары.
Микротопоним (шағынтопоним) - кең қауымға беймәлім географиялық объектілердің:көл, бұлақ, құдық, қоныс, т.б. атаулары.
Пайда болу жағынан эндоним және экзонимдерге жіктеледі.
Эндоним - жергілікті халықтың өзі тұратын жердегі географиялық нысандарға  берген атаулары.
Экзоним - сол жерге отарлаушылардың не сырттан келгендердің берген атаулары.
Этнотопоним - этнонимдердің қатысымен қалыптасқан жер-су атаулары. Мысалы: Қалмаққырған, Қоңырбұлақ, Базар, Шүршүтсу.
Топонимика және география
География үшін топонимия өте маңызды. Топонимдер географиялық объектілердің орналасуын анықтау үшін және жеке географиялық түсініктерді көрсетеді. Тарих үшін уақыт бойынша бағдар маңызды болса, география үшін кеңістіктегі бағдар өте маңызды. «Географиялық орналасуы» ұғымы өте жақсы дамыған. Бұл жерде [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9 Н. Баранскийдің] үлкен рөл атқарды, оның айтуынша: « Географиялық объектілердің математикалық орналасуы координаттар жүйесінде, физикалық орналасу - физикалық картада, экономика-географиялық орналасу - экономикалық картады, саяси-географиялық орналасуы - саяси картада беріледі». Географиялық картаға түсірілген бұл және түрлі ақпараттың құдайы арасында номенклатураның құрметті орны бар. Географиялық картаға енгізілген осы және басқа да түрлі ақпараттардың ішінде номенклатура құрметті орынға ие. Географиялық нысандар алуан-түрлі болып келеді және оларды тағайындау үшін арнайы сөздер қажет. Брест және Бобруйск қалалары көлемдері бойынша шамамен тең және картада бірдей белгілермен белгіленеді. Бірақ олардың арасында тек математикалық немесе географиялық тұрғыда айырмашылықтар ғана емес, олардың әрқайсысының өзіндік ерекшеліктері бар. Бұл жерде А.В. Даринскийдің сөзін өте орынды: «жекелеген географиялық объектілердің әр-қайсысы өзінше ерекше және олардың әр-қайсысына олармен біртұтас болып келетін белгілі бір географиялық атау сәйкес келеді».
География тек қана жеке ұғымдармен ғана емес, сондай-ақ апеллятив лексикада көрсетілген жалпы ұғымдармен және де географиялық терминдерде көрсетілген жеке географиялық ұғымдармен де жұмыс істейді. Жеке географиялық ұғымдар салыстырмалы, бірақ бағыныңқы емес. Бұл қатынастар келесі сипаттамаларда көрсетілген: 1. Жалпы географиялық ұғымдар. Мысалы, өзен, көл, жазық, тау және т.б. 2. Географиялық объектілердің өзіндік ерекшелігін айқындайтын жеке ұғымдар. Оларға мыналар жатады: а) географиялық объектілерге тән ерекшеліктер көрсететін ұғымдар (мысалы, Енисей, Байкал, Ұлы Орыс жазықтығы, Кавказ және т.б.); б) аймақтық ұғымдар, жекелеген елдердің немесе аймақтардың географиясын көрсететін ұғымдар (мысалы, Польша, Франция, Белорус КСР және т.б. с) Күрделі жеке ұғымдар. Олар географиялық объектінің бірнеше ерекшеліктері негізінде қалыптасады: бедер пішіні, аймақтағы өзендердің ерекшеліктері, климат, топырақ, өсімдік, популяция және олардың айналысатын шаруашылығы және т.б. ерекшеліетер негізіндегі ұғымдар 3. Оқшауландырылған ұғымдар географиялық ортаға тән құбылыс. Мұндай ұғымдар тек география ғана емес, басқа ғылымдарға және географияға қатысты ақпарат қамтуы мүмкін(«табиғи жағдайлар», «шикізат көзі» және т.б.)
Географиялық атаулар географияның өзіндік тілі болып табылады және олардың көбі жалпы атауға айналып, географиялық терминологияға айналып кетті: исланд минимумы, әлпілік қатпарлық, карст үдерісі және т.б. Кейде топонимдерде көрсетілген бірыңғай географиялық ұғымдар кең мағынаға ие болып, топоним негізінде географиялық терминдер пайда болуы мүмкін. Мысалы: Карст үстірті және карст (Карст құбылысы), Вулкано тауы және вулкан (вулкандық құбылыстар), Гейзер бұлағы және гейзер, Меандрас өзені және ирелең және т.б. Жиі атаудың өзі объектіні сипаттайды (Рудный қаласы, Верхнее өзені және т.б.) Топонимдер көбінесе бірыңғай географиялық ұғымдарды білдіретіндіктен, оларды географиялық ғылымнан тыс зерттеудің маңызы жоқ екені анық.
Географияның бір бөлігі болып табылатын картография үшін де географиялық атаулар өте маңызды. Бұл жерде В.А. Казакевичтің сөзі өте орынды: «Кез-келген елдің картасы әрдайым ауданның орографиялық және гидрографиялық жағдайларын нақты көрсете білуі тиіс, сондай-ақ барлық географиялық атауларды картаға дұрыс түсірілуі қажет. Географиялық атаулар көрсетілмеген карта мылқау болып келеді, және оны қолданған адам көптеген қателіктер жібереді». Географиялық карта бізге алуан-түрлі ақпарат береді. Картаның мазмұны тек градустық тормен немесе тек дәстүрлі белгілермен ғана емес, көптеген атаулармен де көрсетілген. Бұл атаулар тек қана бағдар ретінде ғана емес, қосымша ақпарат көздері ретінде де қызмет етеді. Картадағы орынды анықтаған кезде, атауларды градустық тор қарағанда жиі қолданамыз және «Мәскеуден солтүстікке қарай», «Оралдан тыс» және т.б. жиі қолданылады. Карта тек қаланың тек орналасуын ғана көрсетеді, бірақ ол туралы басқа ақпарат бермейді. Географиялық атаулардан айырылған карта өзінің құндылығын жоғалтады. Демек, 'мылқау' карта тек оқуға ғана қиындық тудырмайды, ол өзінің көптеген мүмкіндіктерін жоғалтады. Сондықтан, географиялық номенклатураның белгілі бір минимумын игерместейінше, картаны зерттеу мүмкін емес.
Топонимика және тарих
Топонимдерді зерттеудің ғылыми  маңызы жоғары. Топонимиканың тарих ғылымдарындағы маңызы географиялық атаулардың кейбір халықтардың таралу ареалын анықтаудағы, тарихи оқиғаларды қалпына келтірудегі рөлімен түсіндіріледі. Топонимдердің, әсіресе, эндонимдердің ең негізгі касиеті-олардың тұрақтылығы, сол үшін де мұндай атаулар адамзат тарихы, мәдениеті және тілі жөнінде көне ғылым мәліметтер береді.Жер, су, теңіз, өзен, көл, таулардың жалқы атаулары сол жерден ертеде өмір сүрген халықтың тілінен алынған. Бұл атаулар әлгі халықтар сол жерден басқа жаққа кетіп, орнына басқа халық келсе де, алғашқы қалпында сақталып, ғасырлар бойы өмір сүреді. Мысалы, география атаулардың құрамын зерттеу сол аймақты ежелгі заманда қандай тайпалар, халықтар мекендегенін анықтауға, олардың өткен тарихының ерекшелігін қалпына келтіруге, тараған жерінің шекарасын белгілеуге, орын ауыстыру бағытын шамалауға, сауда жолдарын т.б. білуге болады.Осы мағынада топонимдер (жер-су, елді мекен, халықтар аттары) тарих, этнология, археология және тіл біліміне нақтылы мағлұмат береді. Топоним тіл тарихын (тарихи лексико-семантик., лексико-грамматик., диалектол., этим.) зерттеуде маңызды дерек көзі болып саналады. Өйткені кейбір топонимдер (әсіресе, эндооронимдер мен эндогидронимдер) архаизмдер мен диалектизмдерді тұрақты сақтайды, көбінесе олар сол аумақты мекендеген халықтың субстрат тілдерінен бай мағлұмат береді. Тіпті бір құбылысқа байланысты қойылған атаулар, сол құбылыс жоғалған уақытта да сақталатын жағдайлар көп. Мысалы, орман жоқ жерде Залесье деген атау, жол қиылыстары жоқ жерде Перекрестье деген атаулар кеңінен кездеседі. Географиялық атаулар тұрақтылығының басты себебі - бұл топоним болған сөз өзінің топоним болмағандағы мағынасымен ассоциативті байланыстарын біртіндеп жоғалуы. Енді топоним белгілі нысанды сипаттау үшін емес, белгілеп атау үшін қолднылады. Болашақта топоним оның негізгі белгілері өзгерген кезде де географиялық нысан бар болғанша сақталады.
Қазақстанның топонимиялық жүйесі – осы аумақты мекендеген халықтардың, соның ішінде қазақ халқының заттық және рухани мәдениетінің ғасырлар бойы жинақталып, сақталып қалған көрінісі. Өткен замандардың реликтілік мұралары ретінде тарихи топонимдер аумақтың табиғат жағдайларын, ондағы мемлекеттер мен халықтардың тарихындағы маңызды оқиғаларды “жадында” сақтап, қаз қалпында бүгінгі күнге жеткізіп отыр. Сондықтан топонимдерді диахрондық бағытта зерттеуге топонимист ғалымдар ерекше маңыз берген. Кез келген қоғамның материалдық негізі қоғамдық қатынастардың тарихи дамуы мен қоғамның рухани келбетін анықтаған. Рухани мәдениеттің ажырамас бөлігі болып табылатын географиялық атаулардың қалыптасуында да тарихи астар бар. Е.М. Поспеловтың бейнелі түрде атап көрсеткеніндей, тарихи география “топонимиканың бесігінің жанында тұрды, ал алғашқы топонимистер тарихи географтар болды”.
Топонимдерді зерттеуде жергілікті тарихи деректерге сүйену атаулардың семантикасы мен этимологиясына қатысты құнды мәліметтер бере алады. Бетпақдалада Кескентерек деп аталатын кішігірім төбе бар. Мағыналық жағынан талдасақ, осы атаудың негізінде “кесілген терек” деген сөз тіркесі жатқан сияқты. Бірақ, тарихи деректерге үңілсек, XVIII ғ. соңында осы өңірді жайлаған арғын руының атақты байы Убәнәстің жалғыз ұлы Кескентеректі аңшылық кезінде өзінің бүркіті өлтірген екен. Оның денесі сол маңдағы төбенің басында жерленіп, сол кезден бастап төбе Кескентерек деп аталады. Осылайша, төбе атауының терекке ешқандай қатысы жоқ екендігі тарихи деректер негізінде дәлелденеді. Топонимдердің тарихи негіздерін анықтауда тарихи жазба ескерткіштер, көне карталар, саяхатшылардың жолжазбалары, мұрағат қорлары белгілі дәрежеде көмек бере алады. Сол себепті тарихи топонимдерді зерттеудің қолданбалы маңызы зор.
Дереккөздер:
Санат:Топонимика
Loknomscienco Ortnamn i Sverige
Мұқанов атындағы көше (Алматы)
right|thumbКөшеге қоғам және мемлекет қайраткері, қазақтың белгілі жазушысы, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі Сәбит Мұқановтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10.1973 №370 шешімі) берілген. Мұқанов Сәбит (1900-1973) Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданында дүниеге келген. Ол - «Ботагөз», «Сырдария», «Аққан жұлдыз», «Адасқандар», т.б.романдардың авторы. Қазақ КСР Жазушылар Одағы басқармасының төрағасы, «Қазақ әдебиеті» газетінің бас редакторы қызметтерін атқарған.Көше Алмалы ауданында орналасқан. Мақатаев көшесінен басталып, Абай даңғылына дейінгі аралықта созылып жатыр. Гоголь, Төле би, Жамбыл, Шевченко көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атаулары: Строительная; Пограничная; Садовая көшелері. Көшенің ұзындығы - 2800 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Кеңестік Қазақстан (кітап)
Кеңестік Қазақстан - 1970 жылы Алматы қаласындағы «Қазақстан» баспасынан орыс тілінде шыққан кітап; көлемі 36,5 баспа табақ, 45 фотосурет қамтылған. Құрастырушылары: Я.Белоусов, Хабдрашитов. Қазақ КСР-і мен Республика Компартиясының 50 жылдығына арналған. Қазақстанның көрнекті партия және мемлекеттік қайраткерлерінің, жұмысшылар мен шаруа, зиялы қауым өкілдерінің 39 мақаласы қамтылған, республикада Кеңес өкіметі орнаған 50 жыл ішінде орын алған үлкен өзгерістер баяндалады.
Тарихи және деректі материалдар негізінде қазақ халқының өркендеуі, республика облыстарындағы халық шаруашылығында қол жеткен табыстар, мәдениет, ғылым және білім беру ісінің дамуы көрсетілген. Қарағанды облыстық партия комитетінің 1-хатшысы В.К.Акулинцевтің «Көмір және металл өлкесі» атты мақаласында облыстағы индустриялдық, экономикалық өркендеу, партия ұйымдарының жұмысы жайлы айтылып, академик Қаныш Сәтбаевтың Жезқазғандағы және Орталық Қазақстандағы геологиялық-зерттеу жұмыстарына баға беріледі. 15 жыл ішінде Жезқазған кен орындарының пайдалы қазбаларын нақты анықтап, «Үлкен Жезқазған» мәселесін шешудегі қажырлы еңбегін айрықша атап өтеді. Кітап насихатшыларға, лекторларға, үгітшілерге, мұғалімдер мен студенттерге, жалпы оқырман қауымға арналған.
Дереккөздер
Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Кітаптар
Рене Хаусман
Рене Орландо Хаусман (René Orlando Houseman; 19 шілде 1953, Ла-Банда, Сантьяго-дель-Эстеро, Аргентина — 22 наурыз 2018) — аргентиналық футболшы, жартылай қорғаушы. 1978 жылғы әлем чемпионы. 1974 жылы да әлем чемпионатына қатысты.
Карьерасы
Аргентина, ОАР, Чили клубтарында доп тепті.
Сілтемелер
Санат:Аргентина футболшылары Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Уракан ФК ойыншылары Санат:Ривер Плейт ФК ойыншылары Санат:Коло-Коло ФК ойыншылары Санат:Индепендьенте ФК ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Теміртау электрометаллургия комбинаты
Теміртау химия-металлургия зауыты 1942 жылында синтетикалық каучук зауытты негізінде
По (Бомбаррал)
По (Бомбаррал) (Pó) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Бомбаррал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Теміртау электрометаллургия комбинаты
1981-1985 жылдарында жұмыс істеп тұрған өндірістерді техникалық қайта жабдықтау және жетілдіру, халық тұтынатын тауарлар өндірісін ұйымдастыру үшін 148 ғылыми-техникалық шара жүзеге асырылды. Кальций карбиді өндірісінде күйдіру пеші, өздігінен пісетін электродтарды шығару, органик. синтез өндірісінде—этилацетатты синтездеу жүйесі, винил-и-бутил эфирін тазарту жүйелері, ацетиленді гидротациялау аппараты қайта жарақталып, өндіріске енгізілді. Сірке қышқылын синтездеуді жақсарту т.б. жұмыстар жүргізілді. Бірлестік өнімнің 26 түрін шығарды. Жоғары категориядағы сапамен шығарылатын өнімнін шамасы 53,7%. Сірке қышқылы, этилацетат, винипол, винил-и-бутил, каучук т.б. өнімдер мемлекеттік сапа белгісімен шығарылады. Өнімедердің барлық облыстық қалаларына жөнелтіліп тұрды. Этилацетат — Польшаға ,каучук — Венгрияға, Кубаға экспортқа шығарылды. Комбинаттың жанында медикалық санитарлық бөлім, мәдениет сарайы, спорткешені, санаторий-профилакторий бар.
По (Бомбаррал)
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 940 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,68 км² шамасында. Халық тығыздығы — 165,5 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Теміртау электрометаллургия комбинаты
1966 жылы зауыт Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды (1973жылдан КОКП23-съезінің аты берілді).
По (Бомбаррал)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лейрия округінің елді мекендері
Теміртау электрометаллургия комбинаты
60 жылдық тарихында зауыт химия өнеркәсібінің алыбына айналды. Бірақ қайта құру жылдары жұмысын іс жүзінде доғаруға мәжбүр болды. 1998 жылдарында Теміртау электрометаллургия комбинаты зауытқа ие болып, тоқтап қалған зауытттың өндірісін жандандырды. № 4 рудатермикалық пешінде кальций карбидін шығару қалпына келтірді, №6 пеш ферроқорытпа шашығаруға қайта құрылып, 2000 жылдан 3 қарашада алғашқы өнім алынды.
2002 жылдан мамырда көміртегінің қос тотығы өндірісі іске қосылды.