cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бертка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бақтығұл Ойшыбаев
Бақтығұл Ойшыбаев (1940-1997) - 5 ақпанда Батыс Қазақстан облысы, Сырым ауданында туған. 1966 жылы Қазақ ұлттық университетің журналистика факультетін бітіріп, «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас Алаш») газетінде, одан кейін Тайпақ, Жымпиты аудандық газеттерінде қызмет еткен. Оның алғашқы үш әңгімесі республика жас жазушыларының «Шұғыла» атты жинағына (1966) енген.
«Алыстан көрінген от» (1970), «Қимас күндер» (1980) әңгіме, хикаяттар кітаптарының авторы. Сондай-ақ көптеген очерктері жарық көрген.
Орда Ежен хан
Орда Ежен хан (туған жылы белгісіз – 1253 жылы дүниеден озған) – Ақ Орданың негізін қалаған хан (1226 – 1253), қолбасшы Шыңғыс ханның немересі, Жошы ханның үлкен ұлы, қазақ хандарының арғы атасы. Орда Ежен 1236 – 1242 жылы моңғолдардың батысқа жасаған барлық жорықтарына белсене қатысты. Жошы ұлысы екі қанатқа бөлінгенде сол қанатын Орда Ежен, оң қанатын Бату хан басқарған. Осының негізінде 13 ғасырдың ортасында әскери-саяси иеліктер қалыптасып, соңынан олар дербес мемлекеттерге айналды. Жошы ұлысының сол қанатын билеген Орда-Ежен інілерімен қосылып Алтын Орда құрамына енетін, ішкі-сыртқы саясаты тәуелсіз Ақ Орда мемлекетін құрды. Рашид әд-Дин Алтын Орда мен Ақ Орда жөнінде олар бір-бірінен өте алыста жатты және өзара тәуелсіз ұлыстар болды деп жазды. Алғашында Орда-Ежен өзінің ордасын әкесі Жошының орталығына жақын жердегі Ертіс өзенінің жағалауына жайғастырды. Дегенмен, 1246 жылы Плано Карпини Моңғолияға бара жатқан сапарында оның ордасы Алакөл маңында болды деп көрсетеді. Орда Ежен өз беделінің күштілігіне қарамастан әкесінің орнына інісі Батудың Алтын Орда тағына отыруын қолдады. Қарақорымда Күйікті ұлы хан көтерген құрылтайға Жошы әулетінің атынан қатысты. Осы жиында Шыңғыс хан ұрпақтарының үлкендері ретінде Мөңке екеуі бірігіп, көтеріліске шыққандардың ісін тексеріп, жазаға тартты. Орда-Еженнің саяси рөлі тек Жошы ұлысында ғана емес, бүкіл моңғол империясында да жоғары болды. Рашид әд-Диннің айтуы бойынша, Алтын Орда билеушісі ресми түрде Бату болғанымен, Мөңке хан Шыңғыс хан империясының атынан өзі шығарған үкімдері мен жарлықтарында Орда-Еженнің атын Батудан бұрын қойған. Орда-Ежен өлген соң оның орнына төртінші ұлы Күнқыран келді.
Рудольф аралы
Рудольф аралы, Рудольф Жері — Франц-Иосиф Жері архипелагының қиыр солтүстігіндегі арал, Архангельск облысына қарайды. Базальтпен жабылған құм тастардан түзілген. Аралды түгелдей мұз басқан.
Санат:Франц-Иосиф Жері архипелагының аралдары
Осбурн (Айдахо)
Осбурн (Osburn) — Айдахо штатының Шошон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 3.5 км². FIPS коды — 16-59590.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 1555 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Шошон округы (Айдахо)
Серра-ди-Фьюморбо
Серра-ди-Фьюморбо (Serra-di-Fiumorbo) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Корте округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 43,2 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B277, пошта индексі — 20240.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Антиб
Анти́б (Antibes, Antíbol) — Лазурный жағалауындағы шипажайлы қала, теңіз жағалауындағы Альпы ауданындағы департамент, Прованс-Альпы-Лазурный аумағы, Франция мемлекетінде орналасқан қала.
2005 жылғы мәлімет бойынша қала тұрғындарының саны 72 300 адамды құраған. Канны мен Ницца аралығында Жерорта теңізінің Гаруп мүйісінде орналасқан. Антиб қаласында Лазурный жағалауында жиынтық тоннажы бойынша ең үлкен яхталық порт орналасқан. Бұл кемежай XX ғасырдың 60 жылдары римдік гавананың орнына салынған. Антиб қаласында тек бұл порт қана емес тағы осыған ұқсас бес порт бар - Вобан, Галис, Крутон, Оливьетт, Салис кемежайлары. Қала Антиб (Cap d'Antibes) мүйісімен және Жюан-ле-Пен (Juan-les-Pins) қалашығымен бірге бірыңғай әкімшілік бірлікті құрайды.
Экономикасы мен транспорты
thumb|Fort Carré Антиб қаласында Лазурный жағалауы арқылы жүретін тамаша яхталар байланады.Олардың иелері өз меншіктерін және өздерін жарнамалауға бейім емес.Антиб қаласында парфюмерия лық өндіріс жұмыс жасайды.Қалада балықты қайта өңдеу өнеркәсібінің қалдықтары сақталған,бірақ ол соңғы онжылда айтарлықтай қысқартылған.Сонымен қатар қалада темір жол вокзалы бар.
Марескель-Екемикур
Марескель-Екемикур (Maresquel-Ecquemicourt) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Монтрей округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,89 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62552, пошта индексі — 62990.
Қосақжар ауылдық округі
Қосақжар ауылдық округі – Түркістан облысы Бәйдібек ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Шаян ауылы кіреді. Орталығы – Шаян ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 8185 адамды құрады.
Марескель-Екемикур
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Қосақжар ауылдық округі
Дереккөздер
Санат:Бәйдібек ауданы ауылдық округтері
Тёриген
250px|thumb|Картада орналасуы Тёриген (Thörigen) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Ванген округінің құрамына кіреді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Вадонвиль
Вадонвиль (Vadonville) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Коммерси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,21 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55526, пошта индексі — 55200.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 251 адамды құрады. Халық тығыздығы — 48,18 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Пісірілген конструкциялар
Пісірілген конструкциялар - элементтері өзара пісіру арқылы байланыстырылған металл конструкциялар. Ол үйлерде, ғимараттарда т.б жерлерде қолданылады. Болат конструкциялардың 95%-і пісірілген конструкциялар түрінде дайындалады. Металл үнемдейтіндігіне, өзіндік құнының арзандығына т.б. байланысты тойтарма конструкциялардың орнына пісірілген конструкциялар жиі пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Механика Санат:Техника
Грабель
Грабель (Grabels) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Монпелье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,24 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34116, пошта индексі — 34790.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6244 адамды құрады. Халық тығыздығы — 384,48 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Тарбаң шырғалақ
Тарбаң шырғалақ (Limnodromus semipalmatus) - орташа денелі (биіктігі - 36 см шамасында) балшықшы.
Биологиялық сипаттама
Тарбаң шырғалақтың тұмсығы ұзын, тұмсықтың түбі - жалпақ, тұмсық ұшы біраз жалпақтау. Сырттай қарағанда кіші шырғалаққа өте ұқсас, көпке дейін оларды бірінен-бірін ажырата алмай жүрді.
Таралуы
Тарбаң шырғалақ Батыс-Сібір ойпатының оңтүстік бөлігінде ылғалды шалғын, төбешікті батпақ үлескідерде, өзендер мен шөлдердің жағасында қоныстанады. Қазақстанда ұшып өту кезінде бұл құспен бірнеше рет кездесу болғаны мәлім. Таралу аймақтарының барлық бөліктерінде сирек болғандығы соншалық, бұл құс барлық дәрежедегі Қызыл кітаптарға тіркелді, сондай-ақ Халықаралық табиғатты қорғау одағының Қызыл тізіміне де тіркелген.
Пунг-Ты-Вис
Пунг-Ты-Вис — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Харбей өзенінің оң жағалауынан 3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Тарбаң шырғалақ
Дереккөз
1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.
Пунг-Ты-Вис
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Салехард қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмендегі Обь өзені тармақтарының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Тарбаң шырғалақ
Дереккөз
Санат:Татреңтәрізділер
Пунг-Ты-Вис
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Крузейру-ду-Сул (Риу-Гранди-ду-Сул)
Крузейру-ду-Сул (Риу-Гранди-ду-Сул) (Cruzeiro do Sul (Rio Grande do Sul)) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Риу-Гранди-ду-Сул штатының шығыс-Орталық бөлігі мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Лажеаду-Эстрела экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Нышанбек Мұсабекұлы
Нышанбек Мұсабекұлы 1957 жылы 14 қыркүйекте Шымкент облысы Байжансай кентінде туған. қазақ. Әкесі - Төлегенов Мұсабек, марқұм, Байжансай кентінде шахтер болып жұмыс істеген. Анасы - Төлегенова Қалдыкүл, марқұм, үй шаруасымен айналысқан. М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан гуманитарлық университетінің мәдени-тынығу жұмысы факультетін бітірген ( 2007), мәдени-тынығу жұмыстарын ұйымдастырушы. қазақ және орыс тілдерін біледі. 1977 жылдан -Шымкент облысы Алғабас ауданы «Красная Нива» шаруашылық есептегі дүкенінде наубайханашы. 1978-1979 жылдары - Облыстық тұтынушылар одағы өндірістік бірлестігінің Алғабас көлік-пайдалану колоннасының диспетчері. 1982 жылдан - Алғабас аудандық мәдениет бөлімі автоклубының меңгерушісі. 1995 жылдан -Төле би АМБ автоклубының меңгерушісі. 2002 жылдан -Түркістан облысы әкімшілігі жанындағы Шәмші Қалдаяқов атындағы концерттік бірлестігінің әртісі. 2007 жылдан бері - Шәмші Қалдаяқов атындағы Облыстық филармония әртісі. Алғабас аудандық мәслихатының депутаты (1994 - 1999). қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (1996). Діни көзқарасы - ислам. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеген, қуатты, бейбітшілік сүйгіш». Хоббиі - шахмат, кітап оқу, әндер мен өлеңдер шығару. Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Төлегенова Жақсыгүл Айтбекқызы (1963 жылы туған), үй шаруасымен айналысады. Қыздары - Гаухарай (1990 жылы туған.), Жамалай (1993 жылы туған]); ұлы - Сәкен (1991 жылы туған]).
Крузейру-ду-Сул (Риу-Гранди-ду-Сул)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 421 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 155,22 км² шамасында. Халық тығыздығы — 80 адам/км².
Тарихы
Қала 1963 жылы құрылған.
NGC 2929
NGC 2929 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1863 жылы 21 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2929 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27398, UGC 5126, MCG 4-23-17, ZWG 122.34, IRAS09346+2323.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Ниневия
right300px|thumb|Ниневия қақпасы
(Nineveh), Көне Ассириядағы көне және ірі қала, Тигрдің шығыс жағалауында, Ирак жерінде қазіргі Мосулаға қарама-қарсы орналасқан.Қарқынды дамыған дәуірі б.ж.с.д. 7 ғ. Синахериб және Ашшурбанипал үкіметінің тұсында. Б.ж.с.д. 612ж. Вавилони Набопаласар және оның одақтастары, скифтер, мидийлер қаланың тас-талқанын шығарған. 1845-1851ж. сарайлар, кітапханалар, қала қабырғаларының аулалары және көптеген тұрғын құрылыстары қазылып, аршылған.
Санат:Қалалар Санат:Көне қалалар Санат:Ниневия
Альбиньазего
Альбиньазего (Albignasego) — Италиядағы қала, Венето әкімшілік аймағына қарасты Падова провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 19 990 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 952 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 20,99 км² шамасында. Пошта индексі — 35020.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Арретир
right|thumb|150px Арретир — дәл өлшейтін аспаптың (талдаулық таразы, гальванометр, т.б.) қозғалмалы бөлегін қажет болғанда қозғалмайтындай етіп бекітіп қоятын механикалық тетік, ол аспапты бүлдіріп алмауға көмектеседі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
Кәсіби қазақ тілі (кітап)
Кәсіби қазақ тілі — 2011 жылы Алматы қаласы «Қазақ университеті» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — А. Ж. Жұмағұлова. Беттер саны — 227.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-29-760-6.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Қазақ университеті баспасының кітаптары
Сәуле Төлебайқызы Бөлтірікова
Сәуле Төлебайқызы Бөлтірікова (1948 жылы туған) - қолөнер шебері. Архитектор, сән, қолөнері және монумент өнері саласында жұмыс істейді. Оның шығармаларының ерекшелігі - халық өнерін бүгінгі үлгімен және дизайндық жаңалықтармен ұштастыруымен ерекшеленеді. Сәуле Төлебайқызы Абайдың 125 жылдық мерейтойына орай «Абай дәуірі» (1968, құлын және ондатр терісі, автор қоры) еңбегін әзірледі. Туындылары Қазақстанда, Түркіменстанда, Польшада, Латвияда, Венгрияда, Словакияда, Чехияда, Финляндияда, Данияда, Италияда (Сардиния аралы), АҚШ-та, Қытайда, РФ, Молдавияда, Германияда («Gold» галереясы) сақталуда. Еңбектері халықаралық, бүкілодақтық, республикалық, аймақтық, аумақтық, қалалық, тақырыптық жеке көрмелерде қойылған. Діни көзқарасы - өркін, барлық діндерге құрметпен қарайды.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Д.А. Қонаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Мен Л.Н. Гумилевтің сөздерімен жауап беремін: «Келешекті болжап айтуға болмайды, себебі оны анықтайтын істер әлі жасалған жоқ!» Хоббиі - тарих. Сүйіп оқитын әдебиеті - «Қазіргі уақытта қызықты нәрсенің бәрін оқимын». Тұрмыста. Жұбайы - Жалмұхамедов Эрик Әміржанұлы (1940 жылы туған), сәулетші, «Баспана констракшн» компаниясы жобаларының бас инженері. Қызы - Жалмұхамедова Айнұр Эрикқызы (1988 ж. т.), заңгер; ұлы - Бөлтіріков Сағи Төлеубайүлы (1991 жылы туған), студент.
Дереккөздер
энциклопедиясы]]
Санат:Абай Құнанбайұлы
Санат:1948 жылы туғандар
Сергей Федорович Бондарчук
Сергей Федорович Бондарчук (1920 жылы туған) — актер, режиссер. .
1952 жылдан КСРО Халық артисі. 1948 жылы Бүкілодақтың мемлекеттік кинематография институтының актерлік факультетін С.А.Герасимовтың шеберханасы бойынша бітірді. Кинодағы тұңғыш рөлі — "Жас гвардия" (1948, Фадеевтің романы бойынша) фильміндегі Валько. Драмалық қиыншылықтарға мойымай, қайсар табандылығымен таңғалдырған күшті, батыл ерлер тұлғасы — оның актерлік өнер ерекшелігіне жақын тұрған бейнелер. 1959 жылдан бастап кинорежиссурамен шұғылданады. М.А.Шолоховтың "Адам тағдыры" әңгімесі бойынша қойған фильмі (1959) мен Соколов рөлін орындағаны үшін Бондарчук Лениндік сыйлық (1960) алды. Осы фильмге 1959 жылы I Халықаралық кинофестивальдің үлкен Алтын жүлдесі берілді. Бұдан басқа Л.Н.Толстойдың романы бойынша монументті 4 сериялы "Соғыс және бейбітшілік" (1965—1967)”Андрей Болкопский”,"Наташа Ростова", “1812 жыл”, "Пъер Безухов", “Вотерлоо” (1970), тағы басқа фильмдер қойылды. Таңдаулы рөлдері арасында — Тарас Шевченко Отелло, Дымов (А.П.Чеховтың "Үшқұлақ" әңгімесі бойынша) және тағы басқа бар.
50-жылдардан бастап Ресей киностудияларының өндірістік базалары кеңейтіліп, түрлі түсті, кең экранды, кең форматты фильмдер көптеп шығарыла бастады. Мультипликациялық фильм жасау шеберлігі артып, ғылыми-көпшілік кино кинематографияның ірі саласына айналды. 50-жылдардың ортасынан көркем фильм шығару мен прокаттау ісі жедел өркендеген Литва, Латвия, Эстония, Молдавия, Қазақстан республикаларында киностудиялар салынды. Кино өнеріне кинопанорамма, стерео-дыбыс енгізілді. Қазіргі замандас бейнесін шынайы бейнелей отырып, өмірдің алуан сырын терең ұғындыруға ауқымды тақырыпқа ден қойған туындылар санатына И.Е.Хейфицтің "Үлкен отбасы" (1954), М.К.Калатозовтың “Тырналар ұшып барады” (1957), Г.Н.Чухрайдың “Солдат туралы баллада” (1959), С.Ф.Бондарчуктың "Адам тағыдыры" (1959, М.А.Шолоховтың шығармасы бойынша) фильмдері қосылды. Халықтың тарих алдындағы шешуші рөлі, қаһарман мен дәуір арақатынасы таңдаулы тарихи-революцияның киноленталардың негізгі тақырыбына айналды
Отбасы
Бірінші некесі: Екінші некесі: Үшінші некесі:
Дереккөздер
Энциклопедия Таганрога. — Ростов-на-Дону: Ростиздат, 2003. — 512 б. — ISBN 5-7509-0662-0.
Балалар қозғалысы
Балалар қозғалысы - балалар мен жасөспірімдердің қоғамдағы статусын өзгертуге, олардың қоғамдық өмір мен қызметке тартылуына, әлеуметтік шығармашылық пен азаматтық сана-сезімнің дамуына, кәмелет жасына жетпегендердің құқықтары мен мүдделерін қоргауға бағытталған түрлі балалар бірлестігінің бірігіп қызмет етулері.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
1496 жыл
Түсініктемелер
*
Холдинг компаниясы
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Банк терминдері
Фонтен-ле-Бассе
Фонтен-ле-Бассе (Fontaine-les-Bassets) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,88 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61171, пошта индексі — 61160.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Пескопеннатаро
Пескопеннатаро (Pescopennataro) — Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Изерния провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 386 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 21 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 18 км² шамасында. Пошта индексі — 86080.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Rocco.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Молизе елді мекендері
Битола
Битола - Македония Республикасының оңтүстік-батыс бөлігіндегі қала. Ол Битола қауымдастығының әкімшілік, мәдени және білім беру орталығы болып табылады. Кейбір мәліметтерге сүйенсек тұрғындарының саны жөнінен ел астанасы Скопьеден кейінгі екінші қала.
Қаланың негізін II Филипп Македонский қалаған. Битола атауы - шіркеу (монастырь) деген мағынаны білдіреді.
1912 жылғы дейін гректер негізгі тұрғындардың айтарлықтай бөлігін құрады. Бірінші Балқан соғысынан соң Сербияның құрамына енген қала 1945 жылдан бастап Югославиялық Макдония республикасының қарамағына өтеді.
1979 жылы қалада Қасиетті Климент Охридский атындағы мемлекеттікУниверситеттің негізі қаланды.
Дереккөздер
Санат: Македония Санат: Қалалар
Кобаламин
B12 дәрумені немесе кобаламин құрамында кобальт бар биологиялық белсенді заттар.
Пайда болуы
XIX ғасырдың ортасында асқазанның сілемейлі қабаттарының дертке шалдығатындығы мен қанда шамадан тыс мөлшері жағынан едәуір жетілмеген қызыл қан түйіршіктері кездесетіндігі анықталып, бұл ауруды пернициозды анемия деп атады. Бұл уру жұқпалы аурулар қатарына жатқызылып көп уақытқа дейін емдеу жолы табылған жоқ.дам мен жануарлардың тіршілігіне, олардың ағзасындағы зат алмасудың бірқалыпты болуы үшін аз мөлшерде өте қажетті биологиялық активті органикалық қоспалар. Дәрумен (латынша vіta – тіршілік) туралы ілімнің негізін 1880 жылы орыс дәрігері Николай Лунин салды. 1912 жылы поляк дәрігері Казимеж Функ сол кезге дейін жасалған тәжірибелер нәтижесін қорытындылап, ғылымға дәрумен терминін енгізді. thumb|right|200px|Цианокобаламиннің формуласы 1926 жылы осы қатерлі қан азаюына қарсы адамдарға шикі бауырды бергенде, оның қан құрамын жақсартуға пайдасы тигендігі байқалды. 1948 жылы бауырдан структурасы жағынан қан геминіне ұқсас, құрамында кобальт бар, жаңа дәрумен кристалдық түрде бөлініп алынады. Бұл құрамы жағынан өте күрделі қосылыс В12 дәрумені немесе цианкобаламин болатын. Ол дені сау адамның асқазан сөлінде кездесетін, құрамында 11-12 % гексамині бар, мукопротеин — ақуызы екен.Дәрумендердің көпшілігі ферменттердің негізгі құрамдас бөлігі болып табылады. Ағзада үздіксіз жүріп жататын химиялық реакциялар, мысалы, ішкен тағамның, мал азығының ыдырап, қорытылуы, ферменттердің қызметіне байланысты. Тағамның құрамында дәрумен жеткіліксіз болса, адам әр түрлі ауруға шалдығады. Ал дәруменді (әсіресе, А және D дәрумендерін) шамадан тыс көп қабылдау ағзаның улануына (гипервитаминоз) соқтырады. Ол көбінесе, жас балаларда жиі кездеседі. Қазір барлық дәрумендерді суда еритін дәрумен, майда еритін дәрумен және дәрумен тектес заттар деп бөледі.
Дереккөздер
↑Биология:Жалпы білім беретін мектептің 8-сыныбына арналған оқулық. Алматы: Атамұра, 2008. ISВN 9965-34-812-Х
Санат:Дәрумендер
Тимирязев ауылдық округі (Тимирязев ауданы)
Тимирязев ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Тимирязево, Рассвет ауылдары кіреді. Орталығы – Тимирязев ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 4667 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Тимирязев ауданы ауылдық округтері
Торре-дель-Бурго
Торре-дель-Бурго (Torre del Burgo) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,91 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
Жапырақ бүргесі
Жапырақ бүргесі  (Psylloidea) – тең қанаттылар отрядына жататын зиянкес жәндік. Дене ұзындығы 1,5—4 мм, ал Австралияда 6 мм жетеді. Сырт пішіні бітелерге ұқсас, бірақ олардың алдыңғы қанаттары қалың тығыз және артқы аяқтары секіруге бейімделген. Екі жұп қанаттары мөлдір, түстері мен пішіні әртүрлі, алдыңғы тері немесе жарғақты қанаттары артқыларынан жақсы жетілген. Дернәсілдері ересектеріне ұқсас.
Жер бетінде кең тараған, 1300-дей түрі белгілі. Қазақстанның, негізінен, оңт-нде кездеседі. Ондағы жеміс ағаштарының зиянкестеріне алма жапырақ бүргесі (Psylla malі) және алмұрт жапырақ бүргесі (Psylla pyrіcola) жатады. Бұлардың дене тұрқы 1,5 — 4 мм-дей (Австралияда кездесетін түрінің ұзындығы 6 мм). Басы жалпақ, көздері үлкен, күрделі болады. Қос жұп қанаттары түссіз. Аяқтары қысқа, артқы жұп аяқтары секіруге бейім. Жылына 1 — 5 ұрпақ береді, топтанып тіршілік етеді. Жұмыртқаларын ағаш бұтағының көзге көрінбейтін жеріне салады да, сол жерде қыстап шығады. Көктемде олардан шыққан дернәсілдері (жылтыр, жалпақ) мен нимфалары (жыныстық жағынан толық жетілмеген аналықтары) жеміс ағаштарының жапырағы, сағағы, гүлтұғыры, бұтағына жабысып алып, өсімдіктің шырынын сорады. Дернәсілдері қоректенгенде, өздерінен бөлінетін тәтті, жабысқақ сұйық затпен өсімдіктің вегетативтік мүшелерін зақымдап, өсуіне кедергі жасайды. Өспеген жеміс ағаштары солып, қурап қалады. Сондай-ақ, Ж. б. — вирус таратушы жәндіктер. Күрес шаралалары: ағаштар бүршік жарғанда фосфорлы органик. инсектицидтер шашу қажет.
Дереккөздер
Санат:Жартылай қатты қанаттылар Санат:Зиянкестер
Ордакент
thumb|Alt=A|400px|Қызылорда облысы Ордакент – шағын қала орны. Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы Жаңақорған т. жылы станциянан солт-ке қарай 5–6 км жерде. 1967 жылы Отырар археологиялық экспедициясы (жетекшісі К.Ақышев) барлау жұмыстарын жүргізген. Қала орны диам. 100 м болатын сопақша төбе. Шетінің биіктігі 4–5 м, орталық бөлігі 6–7 м-ге дейін. Қазба жұмыстары барысында қолдан жасалған қыш ыдыстар, астық, су сақтайтын үлкен хұмдар, құмыралар, құмғандар, т.б. заттардың сынықтары табылған. Бұл заттарға қарағанда Ордакент біздің заманыздың 1 ғасырында бой көтеріп, 8 ғасырға дейін жеткен, тұрғындары егін егіп, мал шамамен айналысқандығы аңғарылады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан көне қалалары
Қызылдәу
Қызылдәу — Павлодар облысы Тереңкөл ауданы, Калинов ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Тереңкөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 48 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 208 адам (97 ер адам және 111 әйел адам) болса, 2009 жылы 171 адамды (86 ер адам және 85 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Тереңкөл ауданы елді мекендері
Фолькероде
Фолькероде (Volkerode) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Айхсфельд ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Айналыс маятнигі
Дереккөздер
Санат:Физика
Торсіон
Путь Ленина газеті
«Путь Ленина» - газет, Қазақстан КП Қызылорда облысы және қалалық комитеттері мен еңбекшілер депутаттары облысы Советінің органы. 1930 жылы 3 январьда «Ленинский путь» деген атпен шықты. 1930 жылы 15 құркүйекте жабылып, «Сыр бойы» газетінің қосымшасы ретінде, ал 1938 жылы 5 мамырдан «Ленинский путь» болып қайта шыға бастады. 1963 жылы сәуірде облыстың Оңтүстік Қазақстан өлкесі құрамына кіруіне байланысты газет жабылды. 1965 жылы 2 наурыздан «П.Л.» болып шығады.
Дереккөздер
Санат:Газеттер Санат:Журналдар
Аққұдық (Жетісу облысы)
Аққұдық — Жетісу облысы Панфилов ауданы, Көктал ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаркент қаласынан батысқа қарай 19 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 789 адам (395 ер адам және 394 әйел адам) болса, 2009 жылы 597 адамды (295 ер адам және 302 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Панфилов ауданы елді мекендері
Космохимия
Космохимия - химиялық элементтердің бүкіл әлем ауқымында (әлем кеңістігінде, жасынтастарда, жұлдыздарда, планеталарда және олардың жекелеген бөліктерінде) таралу ерекшеліктерін зерттейтін ғылым.
Дереккөздер
Санат:Геология
Апостолово
Апостолово – Украинадағы Днепропетровск облысындағы Апостолово ауданының әкімшілік орталығы. Аудан басқаруына бағынышты қала. Халық саны 16 356 мың адам (2001 жылғы халық санағының қорытындысы).
Географиялық орналасқан жері
Апостолово қаласы H-23 және Т-0419 автокөлік жолының қиылысында орналасқан. Қала аумағынан бірнеше темір жол тараулары (Запорожье, Кривой Рог-Сортировочный, Нижнеднепр-Узел және Снигеревка), Апостолово станциясы. Қала маңынан Днепр каналы – Кривой Рог.
Дереккөздер
Санат:Днепропетровск облысы қалалары
Нинсун
Нинсун (Ninsun) - Месопотамия дінінде Куллаб қаласының құдайы.
Оңтүстік Месопотамия көшпенділері ерекше саналған. Сиыр секілді салынған, құдайдай қабілетті барлық сапаларымен малға ұқсас. Адам түріне ұқсас және адам тууылуын сыйлайды деп ойлаған. Оның баласы жабайы бұқа болған, ол жыл сайын салт-дәстүрге байланысты. Оның күйеуі – Лугальбанда аты аңызға айналған батыр. Шумер таңғажайыптарының ішінде Нинсун Нинхурсаг құдайы болған.
Дереккөздер
Санат:Месопотамия құдайлары
Пуритандар
Пуритандар - кальвинизмнің жолын қуушы ағылшын протестанттарының 16 ғасырдың 2-жартысы - 17 ғасырдың 1- жартысындағы атауы. Олар Англияда жартылай жүргізілген діни реформаға риза болмай, оны аяғына дейін жеткізуді талап етті. Протестанттар епископтық жүйені жоюды, олардың орнына сайланып қойылатын старейшиналар құруды, кек алу орнына уағызды қолдануды т.б. жақтады. Пуританизм абсолютизмге қарсы саяси оппозицияның белгісіне айналды.
Дереккөздер
Санат:Діндер Санат:Тарих
Тарбаң шырғалдақтар туысы
Тарбаң шырғалдақтар туысы (Lim-nodromus) — татреңтәрізділер отрядының тауқұдірет тұқымдасы шырғалақ тұқымдас тармағына жататын 4 туыстың біреуі. Нағыз шырғалақтарға өте ұқсас, алайда бұл туыстың түрлерінде тұмсықтың ұш бөлігі жалпайған. Тарбаң шырғалақ туыстас құстар, тұмсығының үстіңгі беті - кедір-бұдырлы, бұл оларды тауқұдіреттерге жақындатады.
Аталған туыста бар болғаны 2 түрі оның бірі - тарбаң шырғалақ, ол Қазақстанда кездеседі, екінші түрі - америкалық шырғалақ, ол батыс жарты шарда өмір сүреді
Дереккөздер
Санат:Татреңтәрізділер
Лапа-ду-Лобу
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 772 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,59 км² шамасында. Халық тығыздығы — 72,9 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Орда Музейі
Орда тарихи музейі, 1962 ж. 15 желтоқсанда қоғамдық негізде ашылды. Оны Қазақстанның еңбек сіңірген мұғалімі, Азамат соғысының ардагері Ахметфайыз Жүсіпұлы Тажетдинов өзі жинаған 55 экспонат негізінде ұйымдастырған. 1967 ж. арнаулы шешіммен ол мемлекеттік музейлер санатына жатқызылды. Бастапқы кезде ол «Орда тарихи-революция музейі» деп аталды. білім беру» экспозициясы құрылып, жаңа бөлім ашылды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұражайлары
Биотин
нобай|Биотин Биотин (Н дәрумен, B7 дәрумен, R кофермент) — суда еритін B тобының дәрумені.
XX ғасырдың басында түрлі жануарларға жүргізілген тәжірибелер нәтижесінде, оларға белгілі бір фактордың жетіспейтіндігі анықталды. Соның салдарынан адам мен жануарлардың тері ауруы — дерматит, экзема, серебрея дертіне шалдығатындығы белгілі болды. Аурулар Н дәрумені /биотин/ жетіспеуінен екен.
1942 жылы Дю Виньо деген зертеуші биотиннің құрылысын тапты. Оның молекуласына көміртегі, сутегі, оттегі, азот және олармен қоса күкірт енеді. Сондықтан да ол биотин деген атқа ие болды.
Санат:Дәрумендер
Бело-Поле (Видин облысы)
Бело-Поле (Бело поле) — Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Ружинци қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 886 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3961. Телефон коды — 09325. ЕКАТТЕ коды — 3678.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Видин облысының елді мекендері
1497 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1497 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1497 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Тоффен
250px|thumb|Картада орналасуы Тоффен (Toffen) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Зефтиген округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2422 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.88 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 884, пошта индексі — 3125.
Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев
Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев (9 ақпан 1931, Алматы облысы, Райымбек ауданы Қарасаз - 27 наурыз 1976, Алматы) шын аты Мұхаммедқали – қазақтың лирик ақыны, мұзбалақ ақын, өз заманында лайық бағасын ала алмаса да өзінен кейінгілер үшін мәртебесі биік ақиық ақын.
Өмірбаяны
Ол 1931 ж. 9-шы ақпанда Алматы облысы, қазіргі Райымбек (бұрынғы Нарынқол) ауданының Қарасаз ауылында дүниеге келген. Ұлы жүз Албан тайпасының Шоған абыз ұрпақтары- Алжан руынан шыққан. Ақынның туған күні жөнінде екі түрлі ақпарат бар. Алайда, құжаттар бойынша ақынның туған күні ақпанның 9-нда тойланады. Екінші ақпарат: ақынның анасы Нағиман апа былай деген: «Мұқағалиым 1931 жылы наурыз айының 8-інде дүниеге келген болатын. Жаңылысуым мүмкін емес. Себебі балам мынау фәнидің есігін ашқаннан біраз уақыт кейін Наурыз тойы болады, наурыз көже жасаймыз деп күтіп отырғанбыз.» Мұқағали Мақатаев атындағы әдеби сыйлықтың лауреаты Оразақын Асқар ақынның екінші ту­ған күніне байланысты мынадай сөз айта­ды: «Ал құжат бойынша Мұқағали 9 ақпан­да дүниеге келген. Бұл куәлікті ақын ес білген кезде сол кездегі сайлау науқанына байланысты өзі жаздырып алған екен». Азан шақырып қойылған аты - Мұхаммедқали. Әкесі қарапайым шаруашы:колхозда сушы, шалғышы болып істеген. Мұқағали үйдің тұңғышы болған, оның артынан бір қыз және үш ұл туған. Ақынның қарындасы мен алғашқы інісі ерте көз жұмған. Соңғыларының есімдері - Тоқтарбай мен Көрпеш. Қазақ дәстүрі бойынша үйдің алғашқы баласы ата-әжесінен тәрбие алуы тиіс, сондықтан Мұқағали әжесі Тиынның қолында өсіп, анасын жеңгесіндей қабылдайды. Балалық шағы соғыспен қатар өткендіктен, ақын тағдырдың ащы дәмін ерте татады("Неңді сенің аңсаймын,бала шағым?"). Мұқағалидің әкесі 1941ж Калиниград майданында қаза табады.
Ұлы жүздің Албан тайпасынан шыққан.
Ол 1962 жылы Алматыға қоныс аударып, әдеби ортаға етене араласа бастайды. Алматы Шет тілдері институтының неміс тілі, Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультеттерінде оқып және Мәскеудегі М. Горький атындағы әлем әдебиеті институтында білім алады.
Мұнан соң «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінің (1962-1963 жж.), «Мәдениет және тұрмыс» (қазіргі «Парасат») (1963-1965 жж.), «Жұлдыз» (1965-1972 жж.) журналдарының редакциясында, Қазақстан Жазушылар одағында (1972-1973 жж.) қызмет атқарады. Мұқағали Алматыдағы қазақ әдебиеті мен өнерінің қаймақтары шоғырланған ортада өткерген аз ғана жылдар ішінде өзіндік дара үнін, суреткерлік қайталанбас дарынын танытып, өнімді еңбектене білді. «Ильич» (1964), «Армысыңдар достар» (1966), «Қарлығашым келдің бе?», «Мавр» (1970), «Аққулар ұйықтағанда» (1973), «Шуағым менің» (1975) атты жыр жинақтарын көзінің тірісінде жариялап үлгерді.
Мұқағали поэзиясының қайнар көзі, шабыт тұғыры туған елі, өскен жері, Отан тағдыры, замана тынысы, замандастарының арман аңсары. Осының бәрін Мұқағали жас дарынға тән қайталанбас шеберлікпен, тәңірдің таңдайынан төгілгендей поэтикалық мінсіз үйлесіммен, әр жүрекпен тіл табысар сыршыл да шыншыл сезіммен, нағыз поэзияға ғана тән бейнелі образдармен бедерлеп, өлмес өнер деңгейінде туындатып отырған.
Поэзиядағы алғашқы қадамдары
Ақынның тұңғыш өлеңдері “Қырман басында”, “Қойшы бала — Әкітай” ауданындағы “Советтік шекара” газетінде жарияланды (1949). “Інімнің ойы”, “Шебер” өлеңдері “Жастық жыры” атты жинаққа енді (1951). Алғаш Мұқағали талантын бағалаған Ә.Тәжібаев: “Өзіңнен де жігерлілеу, оттылау жас жеткіншек жеткенде, мақтанбасқа бола ма?!” деген еді (“Қазақ әдебиеті”, 18.3.1960).
Шығармалары мен аудармалары
Ақынның көзі тірісінде 3 аударма кітабы [У.Уитмен, “Шөп жапырақтары” (1969); У.Шекспир, “Сонеттер” (1970); Д.Алигерьи, “Құдіретті комедиясының” “Тамұқ” бөлімі (1971)], 8 жыр жинағы [“Ильич” (1964), “Армысыңдар, достар” (1966), “Қарлығашым, келдің бе?” (1968), “Мавр” (1970), “Дариға-жүрек” (1972), “Аққулар ұйықтағанда” (1974), “Шуағым менің” (1975), “Өмірдастан” (1976)] жарық көрді. У.Уитмен, У.Шекспир, Н.Тихонов, Р.Бернс, Ф.Ансари, А.Акопян, А.Исаакян, Е.Евтушенко, Ф.Моргуннің бірнеше өлеңдерін аударды. Ю.А. Александров, М.М. Курганцев тәржімалаған ақын өлеңдері “Зов души” деген атпен орыс тілінде басылып шықты
Тұрғанбай датқа
Тұрғанбай Датқа (шамамен 1804 – 1850) – батыр, Түркістан маңындағы Шілік (Шәуілдір) жерін билеген. Қыпшақ сонын ішінде Құтым руынан шыққан. Сыр қазақтары Әлімхан Нарботаұлы (1800 – 1809) кезінен Қоқанға қарап, Мәделі (1822 – 1842), Құдияр хан (1845 – 1875) тұсында Ташкент құшбегіне бағынған. Жергілікті қазақтарды басқару үшін сайланған бек (Қанағат шах) Түркістанда болса да билік тізгіні Тұрғанбай Датқаның қолында болды. Ол Түркістанның Күлтөбе деген қақпасында өз бетінше іс жүргізіп, елді хан ретінде билеген. 1846 ж. Қанағатпен бірге Тұрғанбай Датқа Қоқан билеушілеріне қарсы шықты. 1850 ж. Түркістанға бек болған Ырысбек Тұрғанбай Датқаның беделінен қауіптеніп, оны алдап қолға түсіріп, азаптап өлтірді.
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев
Өлең үзіндісі
Мұқағали — өзіне дейінгі өлең өру мен жыр сомдаудағы қазақ халқының ұлттық мектептері мен дәстүрлерін жалғап қана қоймай, оны жан-жақты дамытқан, тереңдеткен, қазақтың өлең-сөзін жаңа заңғарларға көтерген, жаңа кеңістіктерге алып шыққан жиырмасыншы ғасырдың санаулы саңлақтарының бірі, ақынның өз сөзімен айтқанда: <blockquote style="border: 1px solid grey; padding: 0.5em 0.8em; width:35%"> «...Ақынмын деп қалай мен айта аламын, Халқымның өз айтқанын қайталадым. Күпі киген қазақтың қара өлеңін, Шекпен жауып өзіне қайтарамын, — деген ерен жырдың жаратушысы, Ұлы тұлға, Ұлы ақын. Поэзия! Менімен егіз бе едің Сен мені сезесің бе, неге іздедім? Алауыртқан таңдардан сені іздедім, Қарауытқан таулардан сені іздедім. Сені іздедім кездескен адамдардан, Бұлақтардан, бақтардан, алаңдардан. Шырақтардан, оттардан, жалаулардан Сені іздедім жоғалған замандардан... ... Сені іздедім. Ӏздеймін тағат бар ма? Сені маған егіз ғып жаратқан ба?» Осы өлең жолдарын оқыған кезде алып жырдың жаратылысын, жаңа қыры мен сипатын танығандай күй кешесіз... Ақын өзінің қысқа ғұмырында өзіне-өзі сенген. Ары таза, жаны мөлдір, жүрегі отты, рухы асқақ жырлары мен көркем дастандары сол сенімінің жемісі. Ақын жаңа ғасыр қақпасын ентікпей, еркін ашып, жаңа мыңжылдық айдынына шығып отыр.
Тұрғанбай датқа
Сілтемелер
Санат:Тұлғалар
Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев
Ақынның заты өлгенмен, аты өлмейді
Алматы қаласында дүниеден өтті. Негізгі жыр жинақтарын көзінің тірісінде жарыққа шығарды (“Мавр”, “Дариға-жүрек”, “Аққулар ұйықтағанда”, “Шуағым менің”). Дүниеден өтер алдын “Реквием” атты толғау-өлеңін жазды.
Шығармалары өзбек, қырғыз, т.б. тілдерге аударылған. Ақынның әдеби мұрасын зерттеуде 3 кандидаттық диссертация қорғалып К.Сейтова “Мұқағалидың ақындық мұрасы” (1991), К.Хамидуллаев “Мұқағалидың ақындық шеберлігі” (1993), тіл білімінде З.Қазанбаева “М. Мақатаев лирикасының грамматикалық ерекшеліктері”(1999)], шығармашылығы турасында 700-ге тарта еңбек (мақала, естелік-эссе, роман, поэма, өлең, т.б.) жазылған. Мұқағали қайтыс болғаннан кейін ҚР Жазушылар одағы Мұқағалидің атындағы әдеби сыйлық тағайындады (1985), оған ҚР Мемлекеттік сыйлық (1999), “Ғасыр ақыны” атағы берілді. 60 жылдық мерейтойы қарсаңында ақынның туған жерінде мұражайы ашылды. Алматыда ақын атында мектеп, көше және сол көше бойында Мұқағалиға арналған ескерткіш бар. Мұқағали өлеңдеріне Н.Тілендиев, Д.Рақышев, Ш.Қалдаяқов, І.Жақанов, А.Алтынбек Қоразбайұлы Қоразбаев, Т.Рахимов, М.Рүстемов, Т.Мұхамеджанов, Ә.Тінәлиев, Б.Оралұлы, Т.Досымов, т.б. сазгерлер ән жазды. 1985 жылы Қазақстан Жазушылары Одағының бастамасымен үздік әдеби шығарма авторларына М. Мақатаев атындағы сыйлық тағайындалды. Ал 2008 жылы М.Мақатаев атындағы жаңа сыйлық тағайындалды.
1999 жылы Мұқағалидың «Аманат» атты кітабы Мемлекеттік сыйлыққа ие болды (Абай атындағы Мемлекеттік сыйлық). 2011 жылы Мұқағали Мақатаевтың 80 жылдығы түрлі деңгейде аталып өтпек. Осы мерекеге орай "Ақын, туған күнінмен!" деген Асқаров Алимжан өлең арнаған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:9 ақпанда туғандар Санат:1931 жылы туғандар Санат:Райымбек ауданында туғандар Санат:27 наурызда қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:КСРО жазушылары
Рауан Исалиев
300px|thumb|right|Рауан Исалиев Рауан Исалиев (13 мамыр, 1988 жыл, Орал қаласы)— Қазақстан допты хоккей ұлттық құрамасы мүшесі, Орал допты хоккейінің түлегі, шабуылшы-жартылай қорғаушы, бойы - 181 см.
2011-2012 жылғы маусымның қорытындысы бойынша Ресей чемпионатының суперлигасында өнер көрсететін Нижний Новгородтың «Старт» командасының үздік ойыншысы атанды. Қазақстан ұлттық құрамасын Алматыда өткен 2011 жылғы әлем чемпионатында капитан ретінде айдынға бастап шығып, қола жүлдегер атанған. “Старт” командасының бас бапкері Алексей Дьяковтың сөзіне қарағанда, Рауан енді өзіне әлдеқайда жақсы жағдай жасағалы отырған Новосібір қаласына жол тартып, суперлигада 6-орынды иеленген “Сибсельмаштың” намысын қорғамақшы.
Спорттық мансабы
«Ақжайық» (2002-2008), «Водник» (2008-2009). Ресей жоғарғы лигада 19 матч ойнап 12 доп салған. Ресей кубогында 12 матч ойнап 4 доп салған. Ресей біріншілігінде бірінші лигада «Ақжайық» сапында алты маусымда 67 гол соқты. Қазақстан құрамында 17 матчта 13 доп соқты. Ресей Федерациясы сыйлығы үшін бірінші лига турнирінде жеңімпаз (2007). 2011 жылғы Қысқы Азия ойындары чемпионы, әрі үздік шабуылшысы.
Сыртқы сілтемелер
Санат:1988 жылы туғандар Санат:Батыс Қазақстан облысында туғандар Санат:Қазақстан допты хоккейшілері Санат:Әлем біріншілігінің қола жүлдегерлері Санат:Алфавит бойынша допты хоккейшілер Санат:Допты хоккейден Азия чемпиондары
Сен-Жене-сюр-Розель
Сен-Жене-сюр-Розель (Saint-Genest-sur-Roselle) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Лимож округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 19,22 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 464 адамды құрады. Халық тығыздығы — 24,14 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Волгоград
Волгоград — Ресейдің еуропалық бөлігінің оңтүстік-шығысындағы қала, Волгоград облысының әкімшілік орталығы. Халық саны – 1 018 790 адам
Географиясы
thumb|Волгоград және қала маңы, LandSat-5 жер серігінің ғарыштан түсірген суреті, 21 маусым, 2010 жыл
Волга (Еділ) өзенінің батыс жағалауында тқменгі ағғыста орналасқан. Шығыс жағалауда орналасқан Волжский және Краснослободск қалаларымен қоса Волгоград агломерациясын құрайды.
Дереккөздер
Санат:Ресей қалалары Санат:Миллионер қалалар
Берткем
Берткем — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Катунь өзенінің оң жағалауынан 400 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Үшқан
Үшқан – су көзі. Атырау облысы Жылыой ауданындағы Майкөмген т. ж. айрығының солтүстігінде 10 км жерде орналасқан. Құм іргесінен жарып шығып жатқан бірнеше бұлақ сорға құяды. Су көзінің солтүстігінде Тасшеңгемді төбесі жатыр. Үшқан осы төбе басындағы мола аты. Ел аузында «кезінде мұнда үлкен үш соғыс болып, көп қан төгілген» делінеді. Атау содан қалған дейді. Ертеде биік басында қамал болған, қазір оның орны ғана қалған. Үшқан ежелгі тоғыз жол торабы. Ұлы Жібек жолының бір тармағы, одан бергідегі Орынбор – Хиуа жолы, қазақтардың жайлау – қыстауаралық көш жолы осы жерді басып өтеді. Қазіргі Үшқан ескерткіштердің ашық аспан астындағы галереясы іспеттес. Мұнда әсіресе құлпытастардың өзге жерлерде сирек ұшырасатын үлгілері өте көп кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Пунук мәдениеті
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Тарих
IC 3447
IC 3447 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Соснов ауылдық округі (Қостанай облысы)
Соснов ауылдық округі – Қостанай облысы Меңдіқара ауданындағы әкімшілік бірлік. 2019 жылы құрамына қысқартылған "Каменскуральск ауылдық округінен" 2 елді мекен қосылды.
IC 3447
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 165209.
Сыртқы сілтемелер
IC 3447 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Соснов ауылдық округі (Қостанай облысы)
Әкімшілік құрамы
Құрамына Харьковское, Ақсуат, Каменск-Уральское, Никитинка, Приозёрное, Сосна ауылдары кіреді. Орталығы – Харьковское ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2615 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Меңдіқара ауданы ауылдық округтері
Кандиду-Годой
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6522 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 246,275 км² шамасында. Халық тығыздығы — 26,5 адам/км².
Тарихы
Қала 1963 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Жанпейісов Ахметжан
ЖАНПЕЙІСОВ Ахметжан (5.5.1922, Сырдария ауданы, А.Тоқмағамбетов ауылы – 3.1. 1988, Қызылорда қаласы) – қайраткері, соғыс ардагері. Алматы жоғары партия мектебін бітірген (1961). Еңбек жолын 1940 жылы Жаңақорған аудан май зауытында есепшілік, бухгалтерлік қызметтен бастайды. 1941 жылы өзі сұранып әскер қатарына алынды, осы жылдың күзінде жасақталған 101-дербес атқыштар бригадасының құрамында Мәскеу түбінде алғашқы ұрысқа қатысты. 1946 жылы елге оралғаннан кейін Сырдария ауданы май зауытының директоры, 1949 жылы Дайындау министрлігінің Қармақшы ауданындағы өкілі, 1955 – 1957 ж. Сырдария ауданы аткомы төрағасының орынбасары болды. 1961 – 1964 ж. Сырдария және Қармақшы ауданында кеңес және партия органдарында басшылық қызметтер атқарды. 1965 – 1983 ж. Қармақшы ауданы және Жаңақорған ауданы партия комитеттерінің бірінші хатшысы болды. Қызыл Жұлдыз, Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісі» ордендерімен, медальдармен марапатталған. Қармақшы ауданындағы 105-мектепке Жанпейісов есімі берілген.
Дингуль (Лехта тармағы)
Дингуль — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лехта өзенінің оң жағалауынан 36 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
NGC 7437
NGC 7437 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1885 жылы 31 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7437 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70131, UGC 12270, MCG 2-58-41, ZWG 430.34.
Еуропа және Америка елдерінің қазіргі заман тарихы
Еуропа және Америка елдерінің қазіргі заман тарихы — 2010 жылы Алматы қаласы «Қазақ университеті» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Б. З. Бөжеева. Беттер саны — 340.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-29-514-X.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2010 жылы шыққан кітаптар Санат:Қазақ университеті баспасының кітаптары
NGC 2923
NGC 2923 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 1 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2923 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27306, ZWG 92.8, NPM1G +16.0191.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Нұрбақыт Әбдіғалиұлы Бөкебаев
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Фрунзе (Туймазин ауданы)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Пунг-Ю
Пунг-Ю — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Харбейский Сор көлі орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Салехард қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмендегі Обь өзені тармақтарының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.