cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 7314
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 29 шілдеде астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7314 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69253, ESO 533-53, MCG -4-53-18, ARP 14, AM 2233-261, IRAS22330-2618.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз)
Өрт ошағын табу
Өрт ошағын табу — кені алынған кеңістіктегі немесе массивтегі көмір қызуын немесе өрттің шыққан жерін анықтау. Әдетте, мұндай жұмысқа термометрлік әдіс қолданылады. .
Ранний Рассвет
Ранний Рассвет — Башқұртстанның Стерлитамак ауданындағы ауыл, Октябрь ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 112 адамды құрады. Пошта индексі — 453147, ОКАТО коды — 80249860006.
Өрт ошағын табу
Дереккөздер
Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі
Ранний Рассвет
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Сардай (Кама тармағы)
Сардай — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кама өзенінің сол жағалауынан 1709 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тангепте
Тангепте — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лемва өзенінің сол жағалауынан 110 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Сабақтың дидактикасы
Сабақтың дидактикасы - сабаққа дайындалу, оны өткізу және нәтижелерін анализдеу жүйесі.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Айналу кезеңі
Айналу кезеңі (период вращения) — айналатын жүйенің бір қалыпқа келетін уақыты. Мысалы, жердің өз осінен бір айналып шығатын уақыты 24 сағатқа тең, ал 1 минутта 3000 рет айналатын иінді біліктің айналу кезеңі 1/50 секундқа тең.
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы
Тугомы-Яга (Сынь-Ега тармағы)
Тугомы-Яга — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сынь-Ега өзенінің сол жағалауынан 88 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жеңіс Сағиұлы Өтемісов
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Әдебиет
Неменов Леонид Михайлович
Неменов Леонид Михайлович (16.11.1905, Днепропетровск қаласы, Украина – 20.7.1980, Алматы) – ғалым, техникалық ғылымдар докторы (1949), профессор (1962), Қазақстан ғылым академиясының академигі (1962). Ленинград мемлекеттік университетін бітірген (1929). 1929 – 68 ж. Ленинград физика-техника институтында, КСРО ғылым академиясының И.В. Курчатов атындағы Атом энергиясы ин-тында, Қазақстан ғылым академиясының Ядролы физика институтында ғылыми қызметпен айналысқан. 1963 – 68 ж. Қазақстан ғылым академиясының физ.-матем. бөлімшесінің академигі-хатшысы, Қазақстан ҒА Президиумының академигі-хатшысы қызметтерін (1967 – 68) атқарды. 1968 – 80 ж. Бүкілодақтық физика-техника және радио-техника өлшеулер ғылыми-зертеу институтының үдеткіштер орт-ның бастығы болды. Негізгі ғылыми еңбектері диэлектриктер мен шала өткізгіштер физикасына, ядрлы физикаға және үдеткіштер техникасына арналған. Неменовтың басшылығымен КСРО-да масса ақауын өлшеуге арналған алғашқы прецизиондық масс-спектрограф (1937) және полюстерінің диаметрі 1200 мм циклотрон (1946) жасалды. Қазақстанда болған кезінде Неменов иондарының энергиясы реттеліп отыратын изохронды циклотрон жасап өндіріске енгізді (1965). КСРО Мемлекеттік сыйлығын алған (1953). 2 рет Ленин орденімен, Еңбек Қызыл Ту, 2 рет “Құрмет белгісі” ордендерімен және медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Баспа қалыбы
thumb|Баспа қалыбы Баспа қалыбы — көп рет ізтаңба алуға арналған мәтіндік және кескіндемелік қалып. Ол материал бетіне бояулы ізтаңба түсіретін және таңба түсірмейтін аралық бөліктерден тұрады. Таңба түсіретін және аралық бөліктердің өзара орналасуы баспа тәсілін анықтайды. Баспа тәсіліне, баспа машинасының түріне, пайдаланылатын материалдың сипатына қарай Баспа қалыбының мынадай түрлері бар: терім, клише, фотополимерлі қалып (шығыңқы баспада); монометалды (мысалы, алюминий) және полиметалды (болат, мысалы, хром) қалып (офсетті баспада); мысталған және хромдалған цилиндрлер (ойыңқы баспада). Баспа қалыбы едәуір дәрежеде баспа басылымдарының сапасын анықтайды.
Дереккөздер
Қазақ Энциклопедиясы
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баспа ісі
Қалқанша
Қалқанша — механикалық флотомашиналар импеллері мен дискасына орнатылатын резеңкелі қалқаншалар. Олар пульпаның жақсы араласуына, импеллердің үстіндегі зонада вакуум жасалуына (ауа сору мақсатымен), пульпаның иірімді қозғалысын бәсеңдетуге және ұсақ ауа көпіршіктерінің пайда болуына мүмкіндік туғызады. .
Дайыров Әбдіқадыр
Дайыров Әбдіқадыр - Социалистік Еңбек Ері (1948), Қазақстанда колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі,  Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Талдықорған ауданы, Шұбартау ауылдық советі, Жаңалық  колхозының председателі  (1945-1950). 1905 жылы Талдықорған облысы, Бучар селосында туған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Математикалық логика (басылым)
Математикалық логика — 2011 жылы Алматы қаласы «Дәуір» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — П. Т. Досанбай. Беттер саны — 280.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-217-244-7.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Дәуір баспасының кітаптары
Пустая (Уст тармағы)
Пустая — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы, Кострома облысы, Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уста өзенінің оң жағалауынан 95 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга; Ветлуга қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Каса-де-Уседа
Каса-де-Уседа (Casa de Uceda) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Комарка-де-Ла-Кампиния ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,38 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 35 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
Май қышқылды ашу
Май қышқылды ашу— көмірсулардың май қышқылына дейін ыдырап ашуы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
Казанова (Жоғарғы Корсика)
Казанова (Casanova) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Корте округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,89 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B074, пошта индексі — 20250.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Дойчландсберг
Дойчландсберг (Deutschlandsberg) — Аустриядағы қала. Штирия федералды жеріне қарасты Дойчландсберг округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 8171 адамды құрайды (1 қаңтар 2007). Алып жатқан жер аумағы 24.44 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — DL, ресми идентификациялық коды — 6 03 02.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Вальнер (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Төле би (Іле ауданы)
Төле би — Алматы облысы Іле ауданы, Ащыбұлақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Өтеген батыр ауылынан шығысқа қарай 12 км-дей жерде орналасқан.
Тарихы
2010 жылы Ащыбұлақ ауылдық округіндегі ТСФ (тауарлы сүт фермасы) елді мекені негізінде құрылған.
Дереккөздер
Санат:Іле ауданы елді мекендері
Малльре
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1903 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10.35 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 697, пошта индексі — 2735.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Михалци (Велико Тырново облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 956 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5248. Телефон коды — 06133. ЕКАТТЕ коды — 48550.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Өгей жүрек (мини-сериал)
Суреттемесі
Кеше, бақыттың бағында, қабағын мұң шалмай, шалқып жүрген болашақ ана Бибігүл, бүгін тас жүрекке айналды. Ол жалғыздыққа жүгінді. Жалғыздық кімге жарасқан? Тағдыр сорлы әйелді бақытқа қайта итермеледі. Дей тұра бақытқа жете қалу да оңай боп па?! Ол өзі сияқты бағын іздеген жесірге, мейірім іздеген жетімдерге жолықты. Өгейлерден өз жүрегінің тыныштығын іздеген Бибігүл бақытты бола ала ма? Өгейлер ше? Ана мейіріміне қарық бола ма? Барын бағалай алғанға бақыт құсы қонары анық. Өгейдің туғандай, мейірімсіздің жүрегі мейірімге толғаны Бибігүлдің өмірінде. Кейде алыстан іздеген бақытың саған тым жақын, қол созым жерде тұрғанын байқамай да қаласың. Ал тағдыр талқысына түскен Бибігүл өз бақытын қалай табады? Телехикаяда Бибігүл есімді арудың тартысқа толы өмірі, бүтін бір отбасының шытырман оқиғалары баяндалады.
Мұхжан Ғалиұлы Ғалиев
Ғалиев Мұхжан Ғалиұлы- екінші дүниежүзілік соғыстың ардагері, «ІІ дәрежелі Отан соғысы» орденінің иегері.
Өмірбаян
Ғалиев Мұхжан Ғалиұлы 1899 жылы қазіргі Ақжар ауданы, Дәуіт станциясында жақын жерде, Шат өзенінің бойында орналсқан ата жұрттың қыстағында ауқатты отбасында дүниеге келген. Жаз жайлауда, қыс қыстақта әулеттерімен бірге 1929 жылға дейін тұрып келеді. Әкесі Ғали өте еңбеққор адам болған. Кеңес дәуірінде еңбек ете жүріп өзінің жұмысты басқаларға қарағанда артық істейтіні үшін «Стахановец», немесе «Ғали стақан», «стақан шал» аталған. Ауылдастары өмірден озған жерлестерге қойылған ескерткішке осы атағын өзгерпей «Стақан Ғали» деп жазғаны да ол кісінің ерекше еңбеққорлығы тарихта қалсын дегендері болу керек. Сонау 1929-1930 жылдары тұрмыстың ауырлығынан Омбы облысының Москаленка қоныс аударады. Қазақтар өмір сүруге, мал бағуға қолайлы, табиғаты көрікті, жері құнарлы Ебейті деген шипалы тұзды көлдің жағасына, Тұмба деп аталып кеткен, тек қазақстар ғана тұратын ауылға қоныстанады. Соғысқа дейін Мұхжан ата колхозда әртүрлі ауыл шаруашылығы жұмыстарымен шұғылданады. Ауылындағы текті әулеттен шыққан Балкүміс Байқадамқызына үйленіп көпбалалы, өнегелі отбасын құрайды. Бейбіт өмірдің шырқы бұзылған кезде, басқа жерлестері сияқты, Отан қорғауға аттанады.
Ұлы Отан соғысына қатысу
Екінші Беларусь майданының ерекше тапсырмалар орындайтын автоматшылардың 72-бөлімшесінде соғысады. Интернетте орналасқан әскери мұрағаттар сайтында ол кісінің Швед қаласы тұсында Одер жеке ерлік көрсетіп, әскери десанттың қонуы кезінде жауға автоматтан оқ жаудырып көмектескені туралы айтылады. Сол шабуылда жеке өзі үш фашистіні жайратқаны, көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін гвардияның катардағы автоматшысы мемлекеттік марапат «Батырлығы үшін» медалін алған екен. Аздаған жарақат алғаны болмаса, қардай борап тұрған оқтың ішінен аман шығыпты. Жеңіс күнің майдангер атай Польша жерінде қарсы алады. Біраз аз Польшада әскери комендатурада қызметін жалғастырады.
Марапаттары
1945 жылы бірнеше медальдармен, «ІІ дәрәжелі Отан соғысы» орденімен марапатталынды.
1258 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1258 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1258 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Висоза (Минас-Жерайс)
Висоза (Минас-Жерайс) (Viçosa (Minas Gerais)) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Зона-да-Мата мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Висоза экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 70 907 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 299,397 км² шамасында. Халық тығыздығы — 249,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1876 жылы құрылған.
Кампаньола-Кремаска
Кампаньола-Кремаска (Campagnola Cremasca) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Кремона провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 606 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 152 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 4 км² шамасында. Пошта индексі — 26013.
Бристоу (Оклахома)
Бристоу (Bristow) — Оклахома штатының Creek округіне жататын АҚШ қаласы.
Кампаньола-Кремаска
Елді мекеннің қамқоршысы — San Pancrazio.
Бристоу (Оклахома)
Қала тұрғындарының саны 4325 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.8 км² шамасында. FIPS коды — 40-08900.
Кампаньола-Кремаска
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Бристоу (Оклахома)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Қылмыс объектісі
Қылмыс объектісі. Қылмыс құрамының әрбір элементі күрделі, сол себепті оларға жеке жеке тоқталған ләзім.
Қылмыс адам әрекетінің бір түрі болғандықтан, ол бір нысананы, яғни объектіні көздейді. Объектісі жоқ қылмыс болуы мүмкін емес. Бірақ ол әрекет қоғамдық қалыптан ауытқыған әрекет болғандықтан, ол өз нысанасын бұзуға тырысады. Кез келген қылмыс белгілі бір құндылықтарға қол сұғады. Не нәрсеге зардап келсе немессе зардап келу қаупі туса, сол қылмыс объектісі болып саналады. Жоғарыда қылмыстық құқықтың түсінігін анықтау барысында оның тек реттейтін сала емес, белгілі бір құндылықтарды қорғайтын сала деп атап өттік, сондай-ақ ондай құндылықтар болып өмір, денсаулық, ар-ұждан сияқты маңызды мүдделердің табылатындығы жа айтылды. Осы және осындай көптеген қоғамдық қатынастарды қылмыстық құқық қол сұғушылардан қорғайды.
Дереккөздер
Құқық негіздері, 2010.
10 класс.
Қозғалыс материяның ажырамас қасиеті
thumb|left Жалпы алғанда, қозғалыс табиғаттағы кез келген өзгерісті білдіреді. Біз кинематикада осындай өзгерістердің ең қарапайым әрі кең тараған түрі — денелердің орын ауыстыруына байланысты туындайтын механикалық қозғалысты қарастырамыз. Расында да айналамызға көз жүгіртсек, бізді қоршаған ортадағының бәрі де үздіксіз козғалыста болатынын байқаймыз. Қала мен ауыл көшелеріндегі адамдар, дала мен орман-таулардағы жан-жануарлар, теңіздер мен көлдердегі балықтар — осылардың бәрі де козғалыста болады. Сондай-ақ өсімдік бойындағы органикалық заттар, адамның қан тамырларындағы қан үнемі козғалыста болады. Заттарды құрайтын молекулалар мен атомдар да үздіксіз қозғалыста болатыны өздеріңе мәлім.
Алайда бізді қоршаған ортада  қозғалмайтын денелерді де көреміз. Мысалы, бөлмедегі үстел, оның үстінде жатқан кітап, аялдамаға келіп тоқтаған автобус, құрылыстағы кран, әуежайдағы ұшақтар жерге  қатысты  қозғалмай тұрады.
Дегенмен бұл мысалдар "дүниедегі барлық нәрселер қозғалыста болады деген пікірді жоққа шығара алмайды. Өйткені жер бетіне қатысты  қозғалмай тұрған дене Жермен  қоса оның осін айналады әрі онымен бірге Күнді де айнала қозғалады.
thumb|right
Бұдан шығатын қорытынды: дене кейбір денеге қатысты тыныштықта болғанымен, басқа бір денеге қатысты  қозғалыста болады, сондықтан денелердің тыныштығы да салыстырмалы болып табылады. Демек, табиғатта абсолют қозғалмайтын дененің болуы мүмкін емес, болмайды да.
Материяның қасиеттерін, оның өзгерістерін зерттеу барысында көптеген физикалық шамалар енгізіледі. Бұл шамалардың арасындағы ең маңызды байланыстар ашылады да, олар математикалық қатынастар арқылы өрнектеледі. Сөйтіп, материя қасиеттерін сипаттайтын заңдар тағайындалады.
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Астрономия
Экологиялық география
thumb| alt=A.
Экологиялық география — биогеографияның саласы. Организмдердің география таралуына қазіргі қоршаған ортаның тигізетін әсерін зерттейді. Экологиялық географияның міндетіне жекелеген факторлардың организмдердің география таралуына тигізетін әсері, география ортаның ерекшеліктеріне байланысты ареал ішінде түрлердің таралу заңдылықтары, ендік белдемдер мен биіктік белдеулерді ажыратып, ондағы өсімдік жамылғысы мен жануарлар дүниесінің таралу жағдайларын анықтау, біртекті микроорта (биотоп) кешендерінде дамитын жекелеген биоценоздары бар телімдерге биосфераның бөлінуін, т.б. жан-жақты зерттеу жатады. Қоршаған орта факторларының бірқатары организмдердің жалпы таралуына (ылғал, температуралық режим, т.б.), басқалары организмдердің биоценозаралық таралуына (жарық күші, топырақтың ерекшеліктері, т.б.) әсер етеді. Экологиялық география организмдердің қазіргі таралу заңдылықтарын түсіндіруге мүмкіндігі келмеген жағдайларда тарихи биогеография мәліметтеріне сүйенеді.
Дереккөздер
Санат:Экология
Блакфут (Айдахо)
Блакфут (Blackfoot) — Айдахо штатының Бингем округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 14.7 км². FIPS коды — 16-07840.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 10419 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Бингем округы (Айдахо)
Бейнеу әуежайы
Бейнеу — Маңғыстау облысындағы аттас ауылдың маңындағы жергілікті әуе жолдарының әуежайы.
Тікұшақтың барлық түрлерін, Ан-24, Ан-26, Як-40 және оданда жеңіл ұшақтарды қабылдауға есептелінген 3 классты аэродромы. 1990-шы жылдары аэродром қараусыз қалдырған және сол уақыттан бастап әуежай авиациялық жұмыстар кезінде А классты ұшақтар (Ан-2 және оған ұқсас) мен тікұшақтардың қонатын алаңы ретінде қолданылады.
2009 жылы аэродром Жібек жолы ралли жарысы кезінде қолданылды. 8 қыркүйек аэродромда 2 Ан-74, 2 Ан-24, Ан-26, бірнеше Cessna және тікұшақтардың бірнеше түрі қонды.
2015 жылдың сәуірінде аэродромда ҚР ӘҚҚ-нің ұшағы EADS CASA C-295 қонды.
Санат:Маңғыстау облысы əуежайлары
Наско Сираков
Наско Сираков (26 сәуір 1962, Стара-Загора, Болгария) — болгар футболшысы, Болгария Ұлттық футбол құрамасының шабуыл шебінде ойнаған. Болгарияның жеті дүркін чемпионы, бес дүркін кубок иегері.
Ұлттық құрамада
Екі әлем чемпионатына қатысқан, 1986, 1990. 1986 жылы Италиямен ойында 86-минутта гол соғып, құраманы жеңілістен құтқарып кетті. 1994 жылы да Аргентина қақпасына бір гол соқты, бұл кездесуде құрама 2:0 есебімен жеңіске жетті. Сироков 1996 жылғы Еуропа чемпионатына да барды. 23 маусымда Румынияға қарсы өзінің құрама сапындағы соңғы, 78-ші матчын өткізді ..
Дереккөздер
Санат:Болгария футболшылары
Тұрақталған қозғалыс
Тұрақталған қозғалыс — қозғалыстағы сұйықтықпен толтырылған кеңістіктің тыныш күйдегі әрбір нүктесіндегі шамасы уақыт және бағыты бойынша өзгермейтін ағыстың белгілі бір жылдамдығымен сипатталатын сұйықтықтың қозғалысы (ағысы). Бұл анықтама сығылмайтьін сұйық жағдайына қатысты беріліп отыр. Сұйықтық ағынмен толтырылған кеңістіктің кез келген нүктесінің жылдамдығы тұрақты болатын, яғни шамасы, уақыт немесе бағыты бойынша өзгермейтін сұйықтықтың қозғалысы жағдайында кеңістіктің кез келген тыныштықтағы нүктесі де уақыттың әр түрлі сәтінде келіп жеткен қозғалыстағы сұйықтықтың жекелеген бөлшектері бірдей жылдамдыққа ие болады және осы бөлшектерге бірдей қысым түсіріледі. Қозғалыстағы сұйықтықпен толтырылған кеңістіктің түрлі нүктелерінде жылдамдық пен кысымның әр түрлі болатыны жоққа шығарылмайды. Сонымен, тұрақты қозғалыс кезінде сұйықтықтың жылдамдығы тек кеңістік координаттарына ғана байланысты өзгереді. Сұйықтыктың тұрақталған қозғалысы табиғи және жасанды арналарда, сондай-ақ құбырлар мен машиналарда өте сирек байқалады. Бірақ іс жүзіңде тұрақсыз қозғалыстың жекелеғен кезеңдері үшін кейбір жағдайларда тұрақталған қозғалыстың заңдылықтары қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Вексель бағамы
Вексель бағамы шетел векселінің жергілікті валютаға шаққандағы бағасы. Шетелдiк векселдерге қарағанда бiр елдiң ағымдағы мiндеттемелерi басқа iске асқан таралған форманы болады. Мұндай векселдер бiр валютада белгiленiп, валютаның басқаларын ақшада сатылып алынатындығы, онда құңсызданған валютасы бар елдер үшiн Вексель бағамы бұл валютаның нақты курсын сенiмдi қамтып көрсетедi. Номиналды Вексель бағамы al pari-нiң курсiмен тура пропорционал екi елдердiң валюталарының өзара қатынасына шетелдiк векселдiң сатылатын бағасының жанында курс деп атайды.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Банк терминдері
NGC 2807
NGC 2807 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1863 жылы 17 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2807 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26213, MCG 3-24-31, ZWG 91,51.
Северная (Стерлитамак ауданы)
Северная — Башқұртстанның Стерлитамак ауданындағы ауыл, Октябрь ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 340 адамды құрады. Пошта индексі — 453147, ОКАТО коды — 80249860007.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Тукан (өзен)
Тукан — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Соровское көлінің сол жағалауынан 59 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 216 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Баркуш
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 658 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,81 км² шамасында. Халық тығыздығы — 67,1 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Манасшы
thumb|right|280px| Бергі дәуірдегі ірі манасшысы - [[Саяқбай Қаралаев]] Манасшы — қырғыз халқының белгілі эпикалық жыры «Манасты» айтатын жыршы. Мұндай ұланғайыр көлемдегі (жыр тармақтарының саны жарты миллионға жуық) эпикалық туындыны жадында сақтап, кей жерлерін, қалыптасқан сөз үлгісін сақтай отырып, өзінше түрлендіріп айту үшін ғажайып жад, орындаушылық шеберлік қана емес, үлкен ақындық дарын да қажет болған. Орындаушылық шеберлігі әбден шыңдалған, эпикалық дәстүрді толық игеріп, маманданған адамды ғана халық манасшы деп атаған. Жас айтушылар атақты манасшылардан өнеге алған. Ел ішінде, егер айтушының түсіне Манас өзінің қырық батырымен кірсе, қолдаса ғана, ол нағыз манасшы бола алады деген сөз тараған. "Манас" жырын, оның жалғасы болып есептелетін "Семетей", "Сейтек" жырларын ғасырлар бойы сақтаған, халыққа таратқан осы манасшылар еді. Манасшы тұлғасы бір актердің театрын елестетеді. Олар жырды қазақ поэзиясындағы терме әуендеріне үйлес әр түрлі мақаммен, сарынмен айтады. Манасшы эпосты орындағанда музыкалық аспапты пайдаланбайды. Дауыс ырғағы, тынысы, екпіні, бет құбылысы, әрбір қимыл-әрекет эпизод сайын өзгеріп, құбылып отырады.
Дереккөздер
Санат:Фольклор Санат:Қырғыз мәдениеті
Понцано-Венето
Жыл сайынғы мерекесі — 7 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
IC 3303
IC 3303 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40485, UGC 7500, MCG 2-32-35, ZWG 70.60, VCC 781.
Мақсұт Сұлтанұлы Нәрікбаев
Нәрікбаев, Мақсұт Сұлтанұлы — Қазақ гуманитарлық заң университетінің ректоры, Халықаралық жоғары мектеп академиясының академигі.
Қысқаша өмірбаяны
1940 ж. наурыздың 30-ында Алматы облысы, Талдықорған ауданы, Еркін аулында дүниеге келді. Уақ тайпасынан шыққан.
1958—59 жж. Украин КСР Днепродзержинск қаласының № 8 техникалық училищесінде оқыды.
1968 ж. С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетіне түсіп, 1974 жылы аталған университетті заңгер мамандығы бойынша бітіріп шықты.
1992—93 жж. Қазақстан Республикасы Президентінің Аппараты мемлекеттік құқықтық бөлімінің сектор меңгерушісі және құқық қорғау органдары бөлімінің меңгерушісі қызметтерінде еңбек етті.
1995 ж. қазан айында мемлекет басшысының Жарлығымен ҚР Бас прокуроры, ал 1996 ж. маусым айында Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының шешімімен Жоғарғы сотының төрағасы болып тағайындалады.
2001 ж. «Құқықтық Қазақстан үшін» атты қоғамдық бірлестік құрды. 2004 ж. сәуір айында «Қазақстан демократиялық партиясының» құрылтайында оның төрағасы болып сайланды.
2002 ж. желтоқсан айында Мақсұт Сұлтанұлы азаматтық қоғамды одан әрі демократиялау және дамыту жөніндегі ұсыныстарды әзірлеу жөніндегі тұрақты мәжілістің мүшесі болып тағайындалды.
2003 ж. сәуірдің 12-індегі Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан Республикасы Жоғарғы сот құрамындағы өзгерістер туралы» Жарлығымен Жоғарғы сот кеңесінің төрағасы болып тағайындалды.
2004 ж. желтоқсан айынан бастап Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Демократия мәселелері жөніндегі ұлттық комиссияның мүшесі.
2008 ж. ақпанның 14-інде Жоғарғы сот кеңесінің төрағасы міндетінен босатылды.
Марапаттары
Отан алдындағы еңбектері үшін «Парасат» орденімен, 5 медальмен марапатталды.
Санат:1940 жылы туғандар Санат:Қазақстан саясаткерлері Санат:2015 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан Республикасының Ұлттық пантеонында жерленгендер
Неврастения
Неврастения, астения (neurasthenia, neurasthénie, neuron – жүйке және asthenіa – шаршау, әлсіреу) – невроздың бір түрі; аса күйгелектіктен және тітіркенгіштіктен жүйкенің әбден шаршап, тозуы. Неврастения кезінде ауру адам тез ұйықтап кеткенімен, болар-болмас дыбыстан ұйқысынан лезде оянады; өзін аш сияқты сезінгенімен, тамақты көрсе болды, аштығы басылады; жүйкенің әбден тозуынан науқастың көңіл күйі тез өзгеріп отырады. Бұл айтылған клиникалық көріністер Неврастенияның 1-сатысында байқалады. Егер дер кезінде ем жасалса, науқас дертінен тез айығып кетеді. Аурудың 2-сатысында (аралық саты) жоғарыда көрсетілген клиникалық белгілер дами түседі. Науқаста психикалық қажудың әсерінен ынтасыздық, сәл нәрседен тітіркену (жылауықтық), бұлшық еттері әлсізденіп, саусақтардың, тілдің дірілдеуі байқалады. Аурудың ұйқысы, жүрек және қан тамыр жүйелерінің қызметі бұзылады, басы ауырады. Тамаққа тәбеті болмайды. Неврастенияның 3-сатысы (гипостеникалық) – бұл жағдай науқас организмінің ұзақ уақыт улануынан (алкогольмен, түрлі жұқпалы аурулармен, т.б.), бастан алған жарақаттан, атеросклероздан, ішкі органдардың түрлі ауруларынан болады. Бұл кезде ауру адамның жүрек соғысы жиілеп, денесі біресе ысып, біресе мұздап, басы айналады, организмі әбден әлсірейді (адинамия). Көңілсіздік басып, ауру дел-сал селқос күйде жүреді. Емі: Неврастенияның бастапқы сатысында жұмыс және демалыс уақытын дұрыс ұйымдастыру, спортпен шұғылдану, таза ауада көп серуендеу. Ал ауру меңдіген кезде психотерапия және аутогенді дене шынықтыру әдістерін, дәрі-дәрмекті қолданумен қоса, ауру адамды қамқорлыққа алудың, тұрмыс жағдайын түзейтін әлеуметтік шаралардың айрықша маңызы зор.
Дереккөздер
Санат:Психиатрия Санат:Аурулар Санат:Клиникалық психология Санат:Психикалық аурулар
Төле би (айрық)
Төле би — қазақтың қоғам қайраткері, шешен, Ұлы жүздің бас биі, Қазыбек, Айтеке бидің қолдауымен үш жүзге төбе би болып сайланған. Тағы мағыналары:
Сардай (Колыча тармағы)
Сардай — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Колыч өзенінің сол жағалауынан 41 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тар-Вож
Тар-Вож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тар-Яга өзенінің оң жағалауынан 42 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Скотт Едкинс
Скот Едкинс (Scott Adkins) — жекпе-жек өнері жанрндағы ағылшындық актер. Өзінің «Талассыз» фильмдер сериясындағы және «Жанқиярлар 2» фильміндегі рөлдерімен танымал.
Өмірбаян
Скотт Едкинс 1976 жылы 17 маусымда Саттон Колдфилд қаласында, бірнеше ұрпағы қасапшы болған отбасында дүниеге келген. Ол ағасы Крейгпен бірге, Джон мен Джанет Эдкинстың орта шаруалы отбасында тәрбиеленген. Скот Епископ Вессей атындағы Саттон Колдфилдтегі орта мектепте оқиды. Ол мектепте үлгілі оқушылар қатарынан емес болатын. Өзі жайында ол былай деген: «түнде ата-анам ұйықтаған кезде, мен баспалдақпен төмен түсіп, түні бойы фильмдер көретін едім, ал сабақта қалғып отыратынмын». Бала кезінен Скот әртүрлі спорт түрлерімен айналысқан, бірақ ол 10 жасқа толғанда әкесі оны ағасымен бірге жергілікті дзюдо мектебіне жібереді. Скот жекпе-жек «ауруына» шалдығады. «Жекпе-жек өнері менің ой-санамды жаулады! Ол менің өмір бойы іздеген дүнием еді» деген екен бір сұхбатында. Ол Брюс Ли сияқты жекпе-жек шеберлеріне еліктеп өсті. Скотт кейіннен Голливудке қызыға бастады. Ол Саттон Колдфилдтегі колледж драма сыныбына жазылады. Өзі ұялшақ жігіт болса да, Скотт көрермен алдына керемет қиындықпен шығып жүрді. «Мен оны жасағым келетінін білетінмін, бірақ ол мен үшін тозақтан бетер қорқынышты еді». Әйтеуір, 21 жасында, Скоттқа Веббер Дугластағы беделді Өнер Драма Академиясынан орын ұсынылады. Алайда, ол кедей студент болғандықтан, оқуын аяқтай алмай кетуге мәжбүр болады. Ол өте жабығып, барлығы бітті деп ойлады.
Науаша
Науаша — жабдық ішінде (үстінде) салмақ күші әсерімен қоймалжың заттың немесе үйінді жүктің қозғалып ағып жылжуы. Науаша ағаштан, металдан және басқада материалдардан трапеция, төртбұрыш, жартылай дөңгелек қиындысы түрінде жасалады. .
NGC 7313
NGC 7313 — Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Питахайя
Дереккөздер
Санат:Кактустер Санат:Жемістер
NGC 7313
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 24 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7313 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69242, ESO 533-52.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз)
Манияр
Манияр — лезгин фольклорының жанры, суырып салып, қиыстырып немесе жаттап алып, әр түрлі тұрмыстық тақырыпқа арналып, ойын-сауықта айтылатын, қысқа қайыратын әуені бар, бір шумақты (төрт тармақты) өлең түрі. Мұндай өлеңдер (түріктерде - «мани», әзірбайжандарда - «маһны») орыс әдебиетіндегі частушкаға келеді.
Дереккөздер
Санат:Лезгин мәдениеті
Киршайм
Киршайм (Kirchheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Мольсайм округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы шамамен 2,3 км².
Коммунаның INSEE коды — 67240, пошта индексі — 67520.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 611 адамды құрады. Халық тығыздығы — 265,65 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Кемпен
Кемпен (Kempen) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Дюссельдорф әкімшілік округіне бағынады. Фирзен ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 35890 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 68,79 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 1 66 012. Қаланың басшысы — Карл Хензель.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Тұрақты кәріз
Тұрақты кәріз — жер құрғатқыш көріздің көп тармақты (көлденең көріздеу) түрлері немесе оларды жер құрғату көлеміндегі бір қалыпты су алу ұңғысымен бірге бір қалыпты етіп орналастыру.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Вессельн
Вессельн (Wesseln) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Дитмаршен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1383 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3,76 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 51 130. Муниципалитеттің басшысы — Хельма Мёллер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Коиньяк
Коиньяк (Cohiniac) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Сен-Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,26 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22045, пошта индексі — 22800.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
1259 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1259 жылы туғандар
Коиньяк
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
1259 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1259 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Экологиялық апат
thumb| alt=A.||thumb| alt=A.| [[Арал теңізі.]] thumb| alt=A.| [[Арал апаты (2000-2011).]] thumb| alt=A.| [[Арал теңізі.]]
Есмырза Бисенов
Бисенов Есмырза (1905, Адай уезі – 1990) – соғыс ардагері, педагог.
Дереккөздер
Санат:1905 жылы туғандар Санат:Адай уезінде туғандар Санат:1990 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақ КСР-інің халық ағарту ісінің үздіктері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Экологиялық апат
Экологиялық апат — табиғат пен қоғам арасындағы тепе-теңдіктің күйреуі. Экологиялық апат кезінде төтенше жағдайлар туып, табиғи экожүйелер мен әлеуметтік жағдайлар күрт өзгереді, жалпы тіршілікке, соның ішінде адамның қалыпты өмір сүруіне қауіпті жағдай төнеді. Экологиялық апатқа ұшыраған аумақтардағы табиғат өзгерістерін бастапқы қалпына келтіру мүмкін болмайды. Сондықтан Экологиялық апат қайтымсыз құбылыс болып саналады. Экологиялық апаттың таралу деңгейіне қарай: ғаламдық, аймақтық және аумақтық (жергілікті) деп бөлінеді.
Ғаламдық Экологиялық апат бүкіл биосферадағы табиғи процестерге әсер етіп, барлық адамзатқа қауіп төндіреді. Мысалы, климаттың ғаламдық жылынуы, Әлемдік мұхиттардың ластануы, озон қабатының (озонсфера) жұқаруы, қышқылды жаңбырдың жаууы, т.б. Экологиялық апаттың пайда болуына әсер ететін жағдайларға байланысты табиғи және антропогендік (техногендік) болып бөлінеді. Экологиялық апаттар көбіне кенеттен болатын табиғи жағдайлардың әсерлерінен (жерсілкіну, жанартау атқылау, құйынды борандар, су тасқындары, т.б.) және ұзақ уақытқа созылған экология дағдарыс зардаптарынан пайда болады. Соңғы кезде адамның іс-әрекеттерінің тікелей немесе жанама әсер етуі де себепші болуда. Табиғи Экологиялық апаттардың ертедегі геология замандарда да оқтын-оқтын болып тұрғаны – ертеде теңіздерде тіршілік еткен жануарлардың қаңқа қалдықтарының көптеп табылуы дәлел болады. Мысалы, палеозойдың ордовик кезеңінің соңында екі рет жойқын Экологиялық апат болған. Оған Әлемдік мұхиттар деңгейінің алғаш күрт төмендеуі және екінші рет оның күрт көтерілуі әсер етіп, бұрынғы тіршілік еткен теңіз жануарларының көптеген түрлері толықтай жойылып кеткені дәлел. Кейде ғылым-технология прогрестің қарқынды дамуының өзі Экологиялық апаттарға әкелетіні белгілі. Мысалы, 1945 жылы атом бомбасының қолданылуы, 1986 жылы Чернобыль АЭС-сындағы техногендік апат, т.б. 20 ғасырда адам қолымен жасалған Экологиялық апатқа Арал теңізінің тартылып қалуы жатады; қ. Арал апаты.
Табиғи төтенше жағдайлар
Табиғатта болып жататын экологиялық апаттардың ішінде төтенше жағдайларды білу өте маңызды. Өйткені бұл апаттар кенеттен пайда болады да жергілікті кожүйелер. Елді мекендер аяқ астынан сұрапыл апатқа ұшырайды. Мұны біз төтенше жағдайларға жатқызамыз. Төтенше жағдайлар шығу тегіне карай табиғи және техногенді деп бөлінеді. Табиғи төтенше жағдайлар - табиғи құбылыстар. Оларға сел тасқыны, жер сілкінісі (зілзала), көшкін, дауыл, жанартау атқылау, т.б. жатады.
Жер сілкіну
Жер сілкіну - жер койнауындағы энергетикалық күштердің кенеттен жер бетіне шығуы. Ол өзімен бірге сейсмикалық күшті толқындар, сілкіністер ала келеді. Жер сілкіну кезіндегі ауыр соққылар эпицентрдегі ғимараттарға, тұрғындарға үлкен апат әкеледі. Үйлер қирап,жер жарылып, адамдар опат болады. ХХ ғасырда едәуір апатты жер сілкіну Ашхабадта (1948 ж), Арменияда (1988 ж), Сахалинде (1995ж),Түркияда (2000ж) т.б. жерлерде болды. Кейбір жер сілкіністері адамның іс-әрекетін де болады мысалы атом бомбасын сынау т.б.
Көшкіндер
Көшкіндер таулы жерлерде, төбелерде, теңіз жағалауларында болып тұрады. Топырақ көшкіні көп жағдайда жер сілкінумен қатар жүреді. Кейбір көшкіндердің биіктігі 20 метрге жетіп,жолындағының бәрін басып қалады.
Роман-Кош
Роман-Кош (Роман-Кош, Roman Qoş, Роман Къош) — Қырым түбегіндегі ең биік шың. Қырым тауларының оңтүстік бөлігіндегі Бабуган-Яйла тау массивінде орналасқан. Негізінен әк тастардан түзілген.
Экологиялық апат
Көшкіндер
Қар көшкіндері қыс кезінде биік таулар аймағында болады. Қалың қар массасы бір-бірімен қосылып жылжып жолындағы заттарды ілестіре отырып, қар-топырақ аралас ірі көшкінге айналады. Апат жолында тұрған кез келген обьектілерді өзімен бірге ала кетеді. Мұндай жағдайлар Іле, Алтай, Жетісу (Жоңғар) Алатауларында жиі болады. Қыс кезінде саяхатшыларға қауіпті жерлер ескертіледі. Қар көшкіні адамның іс-әрекетін де болады.
Роман-Кош
Дереккөздер
Санат:Қырым таулы шыңдары
Экологиялық апат
Жанартау атқылауы
Жер қабаттарында магмалық жыныстардың жер бетіне қарай жылжуы,өзімен бірге газ бен су буларын сыртқа шығарады. Табиғат құбылысы жолындағы биоценозды, шаруашылықтарды қиратып, ауаға зиянды газдарды шығарады. Жанартаулар атқылауы кезінде өрт, топырақ көшкіндері, су тасқындары болуы мүмкін.
Сел тасқындары
Сел тасқындары көбіне биік таулы жерлерде көктемде және жаз айларында болады. Өзімен бірге балық, тас, қоқыстарды ағызып, жолындағының бәрін бұзып өтеді. Табиғи ландшафтыларға, орман- тоғайға, елді мекендерге үлкен шығын келтіреді, кейбір көлдерді, экожүйелерді жойып жібереді. Мысалы, 1963 жылы Іле Алатауындағы әсем көлдің бірі – Есік көлінде осындай тасқын болды.
Суға қатысты апаттар
Төтенше жағдайлар суға да қатысты болады. Олар, негізінен, су тасу және цунамилер.
Су тасу апаты
Су тасу – теңіз, көл, өзен жағалауларында болатын табиғи құбылысы. Су тасудан мұхиттар мен теңіз жағалауларында елді мекендер жиі зардап шегеді. Біздің республикамызда су тасу жағдайлары Іле, Жайық, Сырдария, Нұра, Тобыл, т.б. өзендер бойында көктемде жиі байқалады. Оның себебі, көктемде қар сулары қосылып, жағаны су басып кетеді. Су басқан жерлер бұзылып, ластанып, жарамсыз жерлерге айналады. Ал фаунасы мен флорасы лай су астында қалып, тіршілік мекендері бұзылып, жаппай қырылып қалуы мүмкін.
Соңғы жылдары Каспий теңізінің көтерілуі салдарынан оның жағалауындағы мұнай ұңғымаларын, мұннай қоймаларын, жолдар мен елді мекендерді, мұнай өңдейтін зауыттарды су басып қалып, мұнай өнімдері теңіз суына араласы, табиғатқа үлкен экологиялық апат әкелді.
Цунамилер
Цунамилер – теңіздер мен мұхиттардың айдынында судың гравитациялық күшінен пайда болатын толқындар. Бұл құбылыстар көбіне суастындағы жер сілкіну, жанартаулар атқылау кезінде болса, ал техногенді жағдайда су астында ядролық қаруды сынаған кезде болады. Цунамилер кезінде теңіз кемелері, мұнай таситын танкерлер апатқа ұшырап, мұнай өнімдері төгіліп, бүкіл балықтар мен құстарды улап, жаппай қырып жояды.
Атмосфера алабындағы төтенше жағдайлар
Атмосфера алабында да төтенше жағдайлар болып тұрады. Оларға дауылдар, құйындар мен күшті желдер, т.б. жатады.
Дауылдар
Дауылдар ауа қысымыныңң әсерінен пайда болып, жер бетінде күшті желдер тудырады. Ал борандар қарлы, шаңды, жауын-шашынды болып ауыл шаруашылығына (бау-бақшаға, егістікке), ғимараттарға, табиғи биоценоздарға көп шығын келтіреді. Жер беті жалаңаштанып топырақ, жел эрозиясын туғызады. Дауылдар мен борандар Қазақстанның оңтүстік, оңтүстік-шығыс, орталық аймақтарында жиі болып тұрады.
Құйындар
Құйындар – ауа ағысының үйіріліп, күшті соғуы. Құйындар соққан кезде жолындағы заттарды ұшырып, қиратып, бір жерден екінші жерге апарып тастайды. Тарихта аспаннан балық, бақа жауған деректер бар. Ол – құйынның әрекеті.
Адамның тікелей іс-әрекеттерден болатын апаттар
Аталған төтенше жағдайлардан басқа адамның тікелей іс-әрекеттерден болатын апаттар да бар.
1.	Автокөліктер апаты жол тәртібін, техникка қауіпсіздігі ережелерін сақтамаған жағдайда әр түрлі жолдар бойында (теңіз, темір және тасжолдар, т.б.) болады.
2.	Ұшақтар апаты. Жолаушы, жүк тасымалдау, ғылыми мақсаттар, сынақ кезінде ұшақ, тікұшақ, ғарыштық зымырандар, реактивті ұшақтар апат болуы мүмкін. Бұл апаттар аумақты жерлерді қамтып, табиғатқа әр түрлі деңгейде шығын әкеледі. Әсіресе Байқоңыр ғарыш айлағынан ұшырылатын ғарыш кемелері мен Жер серіктерінде болатын қаупі екерше. Мысалы, 1999 жылғы Протон*, 2006 жылғы Днепр* ғарыш зымырандарының апаты кезінде қазақ жеріне зор зиян келтіргені белгілі.
3.	Өнеркәсіп орындарындағы апаттар. Бұл апаттар технологиялық процестердің бұзылуы, техникка қауіпсіздігі ережелерін сақтамау, техниканың ескілігі салдарынан болады. Әсіресе химия, мұнай, уран, атом энергиясын өндіретін өнеркәсіптегі апаттар өте қауіпті. Олардан ауаға, суға, қоршаған ортаға зиянды заттар шығарылып, бүкіл тіршілік атаулыны жоюы мүмкін.
Сөйленіс
Сөйленіс – тілдің жергілікті ерекшелігі.
Тіл білімінде жергілікті ерекшеліктерді қамту аумағы мен тілдік материалдың көлеміне қарай диалект, сөйленіс терминдері қолданылады, оларды диалектология ғылымы зерттейді. Диалектіге қарағанда сөйленістің қамтитын аясы шағын (бірнеше аудан не облыс), көбіне бірнеше сөйленіс бір диалектінің құрамына енеді. Қазақ тіліндегі сөйленістер 1950 жылдардың 2-жартысынан зерттеле бастады. Қазақ диалектілерінің өз ішінде сөйленістерге бөлінетіні туралы алғаш А.Аманжолов, Н.Сауранбаев, Ж.Досқараев еңбектерінде айтылған. Қазақ диалектологтарының кейбірі “айтылым” (С.Омарбеков), екінші бірі (Ә.Нұрмағамбетов) “сөйленіс” деп атауды ұсынған. Әр географиялық аймақтың табиғи ерекшелігіне, әр өлке халқының өзіндік әдет-ғұрпына, жергілікті кәсіп түріне байланысты туындаған алуан түрлі сөйленістер бар.
Мысалы, оңт-тегі мақта шаруашына қатысты шитті мақта, жүйек, ақай, қоза, қозапая; Сыр өлкесіндегі қауынның түрлері мен одан жасалатын тағамдарға қатысты әңгелек, торлама, күләбі, патсайы қауын, ұн қауын, қант қауын, басыбалды, шыртылдақ, қауын ішек, қауынқұрт, қақ; Арал теніз жағалауындағы халық тілінде қолданылатын сүген, қаяз, тыран сияқты балық аттары; Маңғыстау өлкесінде жер бедерінің ылди-өрі, ой-қырына қатысты айтылатын ағас, жалас, қапы, қобыс, үдек, жығары, далда, үрпек, тұран, күп, үспе, арпа, т.б. сөздер бар. Мұндай нақтылы бір өлке халқы ғана шұғылданатын кәсіп төңірегінде қолданылатын сөздер сөйленіс ретінде қарастырылады. Мұндай сөздердің көбі айтыла келе әдеби тіл лексикасынан орын алады. Қазақ тіліндегі сөйленістерді жергілікті халықтық (өзге тілдің әсерінен тыс), ауыспалы (екі диалектілік аумақ аралығында қалыптасқан ішкі ауыспалы сөйленіс және шекаралық аудандарда өзге тілдің әсері байқалатын сыртқы ауыспалы сөйленіс), аралас (қостілділік сипаты басым диаспораның тілі) секілді түрлерге жіктеуге болады.
Дереккөздер
Санат:Диалектика
Сен-Феликс-де-Реяк-е-Мортмар
Сен-Феликс-де-Реяк-е-Мортмар (Saint-Félix-de-Reillac-et-Mortemart) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Сарла-ла-Канеда округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,31 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24404, пошта индексі — 24260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 196 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,65 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Кәдімгі қалқантұмсық жылан
Кәдімгі қалқантұмсық жылан (Gloydius halys) – қабыршақтылар отряды шұңқырбасты жыландар тұқымдасына жататын жылан, өте улы сылдырмақты жыландардың өкілі. Қазақстанның оңтүстігінде жазық жерде, таулы (теңіз деңгейінен биіктігі 3000 м-ге дейін) аймақтарда мекендейді. Бұл тау орманында, көбінесе жусанды, бидайық өскен алқапта, ши арасында, тоғайда және бұталы өсімдіктер өсетін жерлерде, жартастардың арасында, шабындықтарда мекендейді.