cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Виктор Антонович Бугаев
Виктор Антонович Бугаев - совет геофизигі, метеоролог, геогрфия ғылымдар докторы, профессор, КСРО Бас гидрометеорологиялық ғылым-зерттеу орталығының директоры. 1945 жылдан КОКП мүшесі. Орта Азия мен Қазақстанның физикалық және динамикалық климатологиясын зерттеген ғалым. Ол Қазақстан аспанында пада болатын атмосфералық процестерді зерттеудің жүйесін жасады. Виктор 1957 ж. Антарктидадағы Үшінші совет экспедициясының аэрометеорологиялық отрядын басқарды, сонда жүргізілген зерттеулердің нәтижесінде жазылған "Антарктида мұзының атласы" атты еңбегі үшін бірнеше басқа ғалымдармен бірге Викторға Лениндік сыйлық берілді.
Виктор Антонович Бугаев 150-ден астам ғылыми еңбек жазды, олардың бастылары - "Орта Азия мен Қазақстанның климаты", "Ауа райын қысқа мерзімге болжау жөнінде", "Ауа райын болжаудағы жаңалықтар". Виктор - дүние жүзілік метеорология ұйымының мүшесі. Оның ұсынысы бойынша дүние жүзілік ауа райы қызметі құрылды.
Дереккөздер
Санат:КСРО ғалымдары
Балшықты жанартау
Балшықты жанартау — жалпақ конус пішінді, толығымен немесе беткі жағы ғана төбелік түзілімдерден тұратын үлкен төбе. Төбесінде шұңғыл тәрізді кратері бар, ол тереңге қарай канал болып кетеді де, одан мезгіл-мезгіл немесе үздіксіз газ бен су кейде мұнай жарғағымен, таужыныстар сынықтарымен және төбелік балшықпен қоса шығады. Балшық беткейлермен ағып, төбені ұлғайта береді. Атқыламалар біршама биіктікке көтеріледі. Шағын Б.ж. балшықты төбелер деп аталады. Синонимі: вулканоид.
Нам (Локчима тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Епине-Шамплатре
Епине-Шамплатре (Épinay-Champlâtreux) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Валь-д'Уаз департаментінде орналасқан. Сарсель округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,56 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 95214, пошта индексі — 95270.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 67 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,82 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Скин-эффект
Скин-эффект (skіn — тері, қабық, - эффект), беттік эффект — электрмагниттік толқындардың өткізгіш ортаға тереңдеп енуіне байланысты өшуі. Соның салдарынан, мысалы, өткізгіштің көлденең қимасындағы айнымалы ток немесе магнит өткізгіштің көлденең қимасындағы айнымалы магнит ағыны біркелкі таралмай, негізінен беттік қабатта орналасады. Көбінесе Скин-эффект қажетсіз құбылыс болып саналады. Күшті Скин-эффект кезінде өткізгіштегі айнымалы ток негізінен оның беттік қабаты арқылы өтеді де, өткізгіштің көлденең қимасы толық пайдаланылмайды. Өткізгіштің кедергісі мен қуаттың шығынын арттырады. Екінші жағынан скин-эффект іс жүзінде де қолданыс табады. Электро-магнитті экрандардың жұмысы, болат бұйымдарды беттік шынықтыру скин-эффект құбылысына негізделген.
Епине-Шамплатре
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валь-д'Уаз департаментінің коммуналары
Скин-эффект
Пайдаланылған cілтемелер
Санат:Физика
NGC 180
NGC 180 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1790 жылы 29 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 180 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2268, UGC 380, MCG 1-2-39, ZWG 409.50, IRAS00353+0821.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Люфт
Люфт  – сюжет құруда қолданылатын элементтердің бірі. Ол сюжеттің аудиторияға берер әсерін күшейтіп, маңыздылығының артуына септігін тигізеді. .
Люфт неміс сөзінің – «ауа» деген мағынаны береді. Бұл әдіс тақырыпқа қатысты қайталанбас, ерекше сәттерді камераға түсіріп алу арқылы жүзеге асырылады. Кейіннен бұл сәттер сюжеттің тұздығы іспеттес болады. Тақырыпты жаңа қырынан ашуға немесе, оның астарын аша түсуге үлкен септігін тигізеді.
Дереккөздер
Санат: Журналистика
Шрек (мультфильм)
«Шрек» (Shrek) — 2001 жылы алғашқы бөлігі шыққан Dreamworks Pictures киностудиясы шығарған толық метражды анимационды фильм. Фильмге режиссерлік еткен Эндрю Адамсон мен Вики Дженсон болатын. Фильмге арқау болған Уильям Стейгтың «Шрек» атты кітабы.
«Шрек» фильмі әзірге 4 бөлімнен тұрады. Бұл толық метражды мультфильм үздік анимационды фильм номинациясында «Оскар» сыйлығын алған тарихтағы ең бірінші фильм. Онымен қоса BAFTA, Annie Awards (8 номинацияда) және өзге де кинематографиялық жүлделермен марапатталған.
Майнэр (Миссури)
Майнэр (Miner) — Миссури штатының Скотт округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 10.6 км². FIPS коды — 29-48656.
Шрек (мультфильм)
Фильмде еуропаға белгілі ертегі кейіпкерлері, дәстүрлі оқиға желістері бір арнаға тоғысып, өзіндік ерекшеліктерге ие болған. Ерекше әсер әртүрлі оқиғалардың тоғысуымен қатар, ертергі кейіпкерлерінің ертегіні өздері оқып көрерменді қызықтыруынан туындайды. Бір қызығы кейіпкерлер Орта ғасырларда өмір сүрсе де сөйлеу мәнерлері қазіргі заманның адамдарын еске түсіреді. Олардың әртүрлі оқиғаларды талқылауы, пікір білдіруі еріксіз езуге күлкі ұялатпай қоймайды.
Майнэр (Миссури)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 1056 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Скотт округы (Миссури)
Томпсон (Коннектикут)
Томпсон (Thompson) — Коннектикут штатының Уиндхэм округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 9 458 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 126.1 км² шамасында. FIPS коды — 09-75870.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Павильон
thumb|250px Павильон (pavillon -шатыр)
Дереккөздер
亭
Қосымша жауапкершілігі бар серіктестік
Қосымша жауапкершілігі бар серіктестік (ағыл. partnership with additional liability; нем. Gesellschaft mit zusatzlichen Haftung) - Қатысушылары серіктестік міндеттемелері бойынша өздерінің жарғылық капиталға салымдарымен жауап беретін, ал бұл сомалар жеткіліксіз болған жағдайда, өздеріне тиесілі мүлікпен оған өздері еселенген мөлшерде енгізген салымдар арқылы жауап беретін серіктестік.
Қосымша жауапкершілігі бар серіктестікке Азаматтық кодекстің жауапкершілігі шектеулі серіктестік туралы ережелері қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Югославия Ұлттық футбол құрамасы
Югославия Ұлттық футбол құрама командасы — 1920-2003 жылдары халықаралық футбол жарыстарында Югославияның намысын қорғаған құрама. Әлем чемпионаттарында екі рет жартылай финалға жеткен (1930, 1962). Еуропа чемпионаттарында екі рет күміс жүлдені иемденген (1960, 1968). Дәл қазір заңды мұрагері ретінде Сербия құрамасы есептеледі.
Тарихы
1930 жылы Уругвайда өткен әлем чемпионатына қатысқан 13 құраманың, Еуропадан барған төрт құраманың бірі. Алғашқы ойында-ақ Бразилияны ұтып, елді таңғалдырды. Бошко Симоновичтің шәкірттері келесі ойында Боливияны ірі есеппен ойсыратып, жартылай финалға шықты. Бірақ жартылай финалда алаң иелерінен 1:6 есебімен ұтылып қалды.
Мұнан соң құрама көпке дейін әлем чемпионаттарында жарқырай алмады, есесіне қатарынан үш бірдей жазғы Олимпиада ойындарында финалға шықты. Оған қоса 1960 жылғы тұңғыш Еуропа чемпионатында да финалда КСРО-дан 1:2 есебімен ұтылып қалды. 1962 жылы Чилиде өткен әлем чемпионатында жартылай финалға дейін жетті. Бірақ өз көршілері Чехословакиядан ұтылып қалды. Арада алты жыл өткен соң Еуропа чемпионатының финалында Италиямен кездесті. Әуелгі ойын 1:1 есеміне тең аяқталды да, екі күннен соңғы қайталау матчта Италия жеңіске жетті.
Әлем Чемпионатына Югославия деген атпен соңғы рет 1998 жылы қатысып, 1/8 финалға дейін жетті. 2000 жылы Еуропа чемпионатында топтық турнирде Словения, Норвегия, Испания құрамаларымен бір топқа түсіп, екінші орынмен 1/4 финалға шықты. 1/4 финалда алаң иелерінің бірі Нидерланд құрамасынан 1:6 есеімен ойсырай ұтылды. Бұл чемпионатта югослав футболшысы Саво Милошевич 5 гол соғып, Клйвертпен бірге турнирдің басты мергендерінің бірі болды.
1991 жылы мемлекет тарап кетті. Бірақ 2003 жылға дейін Югославия деген атпен түрлі турнирге қатысып жүрді. Кейін 2003 жылы Сербия және Черногория боп ауысты, ал 2006 жылғы әлем чемпионатынан кейін Сербия мен Черногория өз алдарына бөлініп кетті.
Сілтемелер
Санат:Югославия Ұлттық футбол құрамасы
Австралия коммунистік партиясы
Австралия коммунистік партиясы (АКП) 1920 жылы 30-қазанда құрылды. Коминтерн құрамына кірді. 20-жылдары оңшыл оппортунистік топтарға қарсы күресте жеңіске жетті. Саяси-теориялық күрес барысында АКП ішінде Дж. Майсл, Л. Шарки Р. Диксон бастаған маркстік-лениндік жетекші топ қалыптасты.
АКП 16-съезі
2-дүниежүзілік соғыс кезінде АКП астыртын жұмыс жүргізді. Фашизмге қарсы күресте Австралия комунистері кеңес халқын қолдады. 1951 жылы АКП 16-съезі <Австралияны социализмге апаратын жол> атты программа қабылдады. АКП комунистік және жұмысшы партиялары өкілдерінің 1957, 1960 жылдары Мәскеуде өткен кеңестерінде қабылданған документтерге қол қойды.
АКП 21-съезі
АКП 21-съезі 1967 жылы барлық солшыл күштердің одағын құру, партияның жаңа программасының жобасын әзірлеу жөнінде шешім қабылданды. АПК делегациясы коммунистік және жұмысшы партиялар өкілдеренің 1969 жылы Москвада өткен халықтар кеңесіне қтысты.
АКП бейбітшілік, демократия, социализм жолында, империалистік реакцияға қарсы табанды күрес жүргізгісі келеді. АКП демократия централизм негізінде құрылған. Парития ұйымдары территориялық-өндірістік принципке негізделген.
Дереккөздер
<Атамұра> корпорациясы ЖШС 050000, Алматы қаласы, Абылай хан даңғылы, 75.
Санат:Саяси партиялар
Бинарлық модель
Бинарлық модель (бинарная модель; binary model) — әрбір қатынастағы атрибуты жүп болатын мәліметтердің мөлімдемелік моделі.
Сілтемелер:
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
(938) Хлосинда
(938) Хлосинда — Негізгі белдеу тобының астероиды.
Оны 1920 жылы 9 қыркүйекте Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты.
Астероид немістерде біршама таралған әйелдер есімімен аталды.
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
Ылай топырақ
Ылай топырақ - ылғалдылыктың тұрақсыздану кезінде көлемдік өзгерістерге зор бейімі бар топырақ, дымқылдану кезінде орамдылықтан айырылады және жылжымалы күйіне ауысады; жолдарға себуге қолданылмайды.
Темба Масуку
Темба Масуку (Themba Nhlanganiso Masuku Themba Nhlanganiso Masuku 7 шілде 1950 жыл, ) − 2018 жылдан бастап Эсватини Премьер-министрінің орынбасары және 2020 жыл 13 желтоқсан 2021 жыл 19 шілде бастап премьер-министрдің міндетін атқарушы болып жұмыс істейтін свази саясаткері. Ол 2008 жылдан 2013 жылға дейін премьер-министрдің орынбасары қызметін де атқарды.
Өмірбаяны
Масуку 1950 жылы 7 шілдеде дүниеге келді. Миссури университетінде ғылым магистрі дәрежесін алды.
Мансабы
Масуку премьер-министрдің орынбасары лауазымына Премьер-министр Амброуз Мандвуло Дламини 2018 жылдың қараша айында кабинетін таныстырған кезде оралды.
2021 жылдың маусымында және шілдесінде полиция мен әскердің қатыгездігі кезінде Масуку монархияға қарсы Эсватини наразылығы 2021 жыл басқарғаны үшін сынға алынды. 2021 жылдың 16 шілдесінде патша Мсвати Масукудың орнына жаңа премьер -министр болып Клеопас Дламиниді қойды.
Дереккөздер
Санат:Эсватини премьер-министрлері
17 қараша
Қарашаның 17 — Григориан күнтізбесінде жылдың 321-ші күні (кібісе жылдарда 322-ші). Жылдың аяғына 44 күн қалады.
150px|right|thumb|Жұмағали Саин Мейрамдар
Оқиғалар
Туғандар
Қайтыс болғандар
Сыртқы сілтемелер
Санат:17 қараша
Көксала
Көксала — Абай облысы Аягөз ауданы, Айғыз ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан батысқа қарай 111 км-дей жерде, Көксала өзенінің оң жақ аңғарында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғылықты тұрғындары болмады, 2009 жылы тұрғындар саны 310 адамды (158 ер адам және 152 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Аягөз ауданы елді мекендері
Приуралье (Архангел ауданы)
Приуралье — Башқұртстанның Архангель ауданындағы ауыл,    Тавакачев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 438 адамды құрады. Пошта индексі — 453030, ОКАТО коды — 80203846004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Мақдум Мағзам
Санат:Діни тұлғалар
NGC 4519A
NGC 4519A — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4519A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41706, MCG 2-32-134, ZWG 70.165, VCC 1501.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
IC 903
IC 903 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48207, UGC 8625, MCG 0-35-13, ZWG 17.45.
Сыртқы сілтемелер
IC 903 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Николай Иванович Забелкин
Забелкин Николай Иванович (1921 жылы туған, Володар ауданы Восточное ауылы) – соғыс ардагері. Сол жылы 58-гв. Қызыл Тулы Днепропетровск полкіне басшылық етті. Вена және Будапешт қаласыларын азат етуге қатысты. Соғыс аяқталған кейін Мәскеудегі халықаралық қатынастар институтын бітіріп, Социялистік елдердің «Жаңалықтар» баспасөз агенттігінде аға редактор болып жұмыс жасады.
Пайдаланылған cілтемелер
Санат:Ұлы Отан соғысы артиллеристері Санат:Кеңес Одағының батырлары
Тартаругалзинью
Тартаругалзинью (Tartarugalzinho) — Бразилиядағы муниципалитет, Амапа штатында орналасқан. Солтүстік Амапа мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Амапа экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13160 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6712 км² шамасында.
Тарихы
Қала 1987 жылы құрылған.
Санат:Амапа елді мекендері
Нұрлан Айтманұлы Жоламанов
Білімі
Ресейдің Орынбор жоғары әскери басшылық училищесі (1978),
Құрлық әскерлерінің әуе қорғанысы әскери академиясы (1989)
Ресей Федерациясының Қарулы Күштерінің Бас Штаб әскери академиясы (2001).
Қызмет жолы
1978 – 86 ж. Орта Азия әскери округінде зениттік взвод командирі, батарея командирінің орынбасары, батарея командирі, Кеңес армиясының Оңтүстік әскерлері тобында батарея командирі қызметтерін атқарды.
1989 – 1993 жылдары Кеңес армиясының Батыс әскерлері тобында жеке зениттік ракета полкінің штаб бастығы,
1993 – 1998 жылдары Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінде зениттік ракета бригадасы командирі, Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Әуе қорғанысы әскерлері басқармасының бастығы,
1998 – 2000 жылдары Әуе қорғанысы әскерлерінің қолбасшысы, Қазақстан Қарулы Күштері Жоғарғы шекара командалық училищесінің бастығы, Қазақстан Қарулы Күштері Бас штабы бастығының орынбасары – әскери-даярлық басқармасының бастығы, Қазақстан Қарулы Күштері Бас штабы бастығының орынбасары қызметтерінде болды.
2000 жылдан Ресей Қарулы Күштері Бас штабы әскери академиясында тәжірибеден өтуде.
Дереккөздер
Санат:1956 жылы туғандар Санат:Қазақстан генерал-лейтенанттары Санат:Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі директоры
Ла-Кодоньера
Ла-Кодоньера (La Codoñera) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Бахо-Арагон ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 397 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Серавецца
Серавецца (Seravezza) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Лукка провинциясында орналасқан.
Еуродидар
Одаққа мүше елдер арасында телехабарлар алмасуды жүзеге асыру мақсатында құрылған. Еуродидар жүйесі 1954 жылдың 2 шілдесінен бастап өз жұмысын бастады. Еуродидар жүйесі дуплексті және реверсивті радиорелелік, кабельдік байланыс тізбектері арқылы жүзеге асырылады. Еуродидарда берілетін хабарларды оның Женевадағы әкімшілік бюросы қадағалап отырады. Ал Брюссельдегі осы жүйенің орталығы техникалық жабдықтау істерімен айналысады.
Серавецца
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 13 253 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 340 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 39 км² шамасында. Пошта индексі — 55047, 55040.
Еуродидар
Дереккөздер
Санат: Журналистика
Серавецца
Елді мекеннің қамқоршысы — San Lorenzo e Santa Barbara (Seravezza); San Rocco (Pozzi); San Giuseppe (Querceta); San Luigi (Ripa).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Микросұлба
Микросұлба, интегралдық сұлба, микросхема(mіcrocіrouіt) – элементтері (транзисторлар, диодтар, конденсаторлар және резисторлар) бір технологиялық циклда дайындалған, бір-бірімен бірыңғай өткізгіштер арқылы байланысқан, өте шағын етіп жасалған электрондық құрылғы; бір ғана шалаөткізгішті кристалл ішінде немесе бетінде орналасқан электрондық сұлба. Құрамы мен құрылымына қарай ол микропроцессор, адаптер (контроллер), т.б. қызметін атқара алады. Алғашқы интегралдық сұлба 20-ғасырдың 50-жылдары күрделене бастаған электрондық сұлбалардың сенімділігін, жылдамдығын арттыру, құнын төмендету, көлемін кішірейту мақсатында жасалды. Интегралдық сұлба ақпаратты түрлендіруге, сақтауға, өңдеуге және таратуға арналған. Элементтерді біріктіру (интеграциялау) тәсіліне қарай интегралдық сұлба – шалаөткізгішті (немесе монолитті), пленкалы және гибридті (сондай-ақ, көп кристалды); өңделетін сигналдар түрлеріне қарай – цифрлық және аналогтық интегралдық сұлба; құрамындағы элементтер (құраушылар) санына (яғни элементтердің интеграция дәрежесіне) қарай кіші, орта және үлкен интегралдық сұлба болып ажыратылады. Шалаөткізгішті интегралдық сұлба аса таза материалдардан (кремнийден, германийден) жасалады. Цифрлық интегралдық сұлба компьютерлердің логикалық және есте сақтау құрылғыларында қолданылады. Аналогтық интегралдық сұлба радио және бейнелік сигналдарды, токтарды, кернеулерді туғызу, күшейту және түрлендіру мақсатында пайдаланылады. Цифрлық интегралдық сұлбалар инвертор, триггер функцияларын, «және – емес», «немесе – емес», тағы сол сияқты логикалық сұлбалар қызметін атқарады. Бір кристалда жүзден аса құраушысы бар интегралдық сұлбаны интеграция дәрежесі жоғары, елу – жүз құраушысы барды – орта, он – қырық құраушысы барды – төмен, мыңнан аса құраушылары бар және электрондық аппаратураның толық бір бөлігінің қызметін атқаратын интегралдық сұлбаларды үлкен интегралдық сұлбалар, ал миллиондаған құраушылары бар бөлікті – аса үлкен интегралдық сұлба деп атайды. Мысалы, қазіргі компьютер процессорларының кремний кристалы (ауданы 150 мм2) 30 миллионнан астам элементті құраушылардан (диод, транзистор, т.б.) тұрады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Жаңақала ауданы
Жаңақала ауданы — Батыс Қазақстан облысының оңтүстігінде орналасқан әкімшілік бөлініс. Аудан 1930 жылы құрылған, аумағы 20,8 мың шаршы км. Орталығы - Жаңақала.
Географиялық орны
Батысында Бөкей Ордасы, солтүстігінде Казталов, шығысында Ақжайық ауданы, оңтүстігінде Атырау облысының Индер, Исатай, Құрманғазы аудандарымен шектеседі. Аудан аумағы Каспий маңы ойпатында орналасқан. Жердің беті негізінен тегіс, Каспий жағында оңтүстікке қарай болмашы төмендейді. Аумағы жер бедеріне қарай солтүстік, оңтүстік бөліктерге бөлінеді. Солтүстік бетте жер бедері негізінен тегіс, оңтүстік жағы құмды, құмайтты келеді. Көшпелі құмдардың ауданы көбіне 2 шаршы км дейінгі көлемді құрайды. Шағылдардың биіктігі шамамен 3-6 метр. Ірі өзендер: Қараөзен - ұзындығы 70 км, Сарыөзен - ұзындығы 60 км, Көшім - жалпы ұзындығы - 90 км, Мұқыр - ұзындығы 25 км. Топырағы ашық, сұрғылт топырақты, сортаң, сорлы, боз топырақты болып келеді. Өсімдіктер, негізінен бидайық, ақселеу, сүттеген араласқан сұрғылт жусан шөптерінен тұрады.
Шаруашылығы
Шаруашылықтардың негізгі бағыты - мал шаруашылығы. Аудан - мал шаруашылығы бағытындағы жартылай шөлейтті III ауыл шаруашылық аймағына жатады (облыстың оңтүстік бөлігі). Бұл аймақ азықтық-жемдік дақылдар, күздік қара бидай мен арпа өсіре отырып, топырақ қорғау жүйесімен айналысады. Көкөніс-бақша өнімдері ішкі қажеттілік және оларды базарларға өткізіп сату үшін өсіріледі. Етті ірі қара, етті-майлы қой тұқымдары, түйе, табынды жылқы шаруашылығы мал шаруашылығы өнімдерін өндірудегі басымды бағыттар болып табылады. Ауданда асыл тұқымды Еділбай қойының Бірліктік типі және Көшім тұқымдас асыл тұқымды жылқы малдары өсіріледі.
Халқы
Тұрғындар саны - 24 029 (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар - 98,03%, басқалары - 1,97%.
Ауылдық округтер
22 елді мекен 9 ауылдық округке біріктірілген:
Лапиллдер
Лапиллдер — кратерден вулкан атқылаған кезде лақтырылып шығарылатын, бұрын қатып қалған вулкандық жыныстардың пішінсіз сынықтары. Диаметрінің үлкендігі бірнеше сантиметрге жетеді.
Дереккөздер
Санат:Геология
Иерархиялық декомпозиция
Иерархиялық декомпозиция (Иерархическая декомпозиция; decompose hierarchy) — жүйе «жоғарыдан төмен стилінде бірнеше рет анықтау арқылы құрауыштар иерархиясына жіктелетін жүйенің модульдік декомпозиция типі.
Әжес Петрұлы Сейтешев
Әжес Петрұлы Сейтешев (1929) - психология ғылымдарының кандидаты, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, КСРО ПҒА, ҚР ҰҒА академигі, Ресей білім академиясының құрметті мүшесі. Оқу-өндірістік процесіне техникалық эстетиканы, ЕҒҰ және техникалық ойлап тапқыштық іс-әрекетті оқытудың жаңа жүйесін енгізді. Іргелі еңбектері: «Кәсіби педагогиканың ғылыми негіздері мен әдіснамалы принциптері», «Кәсіби педагогика негіздері», «Қазақстан Республикасындағы казіргі білім дамуының теориясы мен практикасы» және т.б.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Тұлғалар
Футболдан Франция чемпионаты 2013/14
Футболдан Франция чемпионаты 2013/14 (фран. Ligue 1 2013-2014) — Франция 1 лигасының 76-маусымы. "Пари Сен-Жермен" клубы төртінші рет чемпион атанды.
Әбділхамит Жүндібаев
Жүндібаев Әбділхамит (белгісіз - 1924).Талантты журналист, шебер аудармашы Әбділхамит Жүндібаев (кейде Ғабділхамит) - Ақтөбе облысы, Қобда ауданының Талсай ауылында туған Алаш орданың белгілі қайраткері.
Бала кезінде Орынбордағы уездік орыс-қазақ мектебін бітіріп (1906), сондағы екі жылдық мұғалімдер мектебіне қабылданады. Бұл мектепті 1909 жылы бітіреді. Сөйтіп, мұғалімдік мамандық алған Жүндібаев Әбділхамит алғашында Ақтөбе уезінде ауылда мүғалім болып қызмет атқарады. Ол өз мамандығын сүйеді, мұғалімдік қызметтің мән-маңызын, халыққа тигізер пайдасын жақсы біледі. Бірақ заманның талабын да есінен шығармайды. Жай ғана мұғалім болып, балаларға білім беру арқылы ұлтты ояту мақсатына жете алмайтынын да түсінеді. Жүндібаев Әбділхамит ауылда мұғалімдік қызмет атқарып жүрсе де, ел ішіндегі ірі мәселелерге назар аударып, ұлттың болашағы туралы ойлайды. Қазақ халқын заманның қыспағынан құтқарудың жолын іздейді. А.Байтұрсынұлы редакторлық еткен «Қазақ» газетіне Ресейдің отаршылық саясатына қарсы үн көтерген мақалалар жазды. Қоғамның түйіні шиеленген мәселелеріне талдау жасайды. Сөйте жүріп ойы ұшталып, топшысы бекиді. Өзін саяси күреске осылай дайындаған Ә.Жүндібаев 1917 жылғы «ақпан төңкерісінен» кейін жалпықазақ съездерін шақыруға атсалысады. Бұл кезде ол елдің ықыласына бөленген, жұрт үміт күткен қайраткер ретінде таныла бастайды. Алаш орданың Торғай облыстық бөлімшесінің құрылуына көп күш салады. Алаш партиясын құру туралы бағдарламаға қол қойған жеті саяси қайраткердің бірі болды. 1917-1919 жылдары Торғайдағы алашордашылардың қатарында М.Дулатов, М.Есполов, А.Кенжин, С.Қаратілеуов т.б. қайраткерлермен бірге саяси қызметке араласады. Алаш милициясын жасақтаудың маңыздылығын жете түсінеді. Милиция жасақтау ісінде ол өзінің толысқан саяси қайраткер екенін көрсетеді.
Алаш орда таратылған соң ол қазақ халқының жуық арада тәуелсіздік ала алмайтынын, енді саяси күрестің нәтиже бермейтінін жақсы біледі. Сөйтіп, халықтың рухын сақтап қалу жолында күресуді жөн көреді. Кеңес үкіметі тұсында баспасөз саласында жұмыс істейді. Ол қоғамдық саяси әдебиеттерді аудару ісімен шұғылданады. Сөйтіп, әлеуметтік саяси мәдениеттің өсуіне, қазақ тіліндегі саяси терминдердің қалыптасуына ықпал етуді мақсат етеді. Адамның өмірі шекті болғанмен, сол шекті өмірінде ұтымды қимылдап, өнімді жұмыс істейтін адамдар болады. Жүндібаев Әбділхамит - дәл сондай адамдардың бірі. Ол 1924 жылы аурудан қайтыс болады.
Дереккөздер
Санат:Алаш қозғалысы Санат:Тұлғалар
Марков процесі
Марков процесі — жаратылыстану мен техниканың әр түрлі бөлімдерінде қолданылатын кездейсоқ процестердің арнаулы түрі. М. п. көптеген процестердің үлгісі ретінде физикада (радиоактивті заттың ыдырауы, каскадтық процестер), биологияда (популяцияның өсуі, мутация процесі, эпидемияның таралуы), астрономияда (галактика жарықтылығының флуктуациясы), химияда, т.б. қолданылады. Уақыттың кез келген екі мезетінде t0 және t1 (t0<t1), t t0 жағдайында Х(t) мәндерінің барлығы белгілі болып, ол тек Х(t0)-ден ғана тәуелді болған кезде Х(t1) шартты түрде бөлінсе,''' Х(t) кездейсоқ процесі М. п.''' деп аталады. 1907 жылдан орыс математигі А.А. Марков (1856 — 1922) еңбектерінде қолданыла бастады. Ол тәуелді сынаулар тізбегі мен оларға байланысты кездейсоқ шамалардың қосындысын зерттеуде қолданған. М. п-нің жалпы теориясы мен олардың жіктелімін кеңес математигі А.Н. Колмогоров (1903 — 1987) жасады (1930). t уақыттың әрбір сәтінде жүйе Е1(t), Е1(t), ... Еn(t) күйлерінің бірінде болуы мүмкін және ол уақыт өткен сайын бір күйден екінші күйге ауысады. М. п. үшін t уақыт аралығында Eі(t) күйінен біршама уақыт өткеннен кейін Ej(t+ t) күйіне ауысуы біртекті жағдайда ріj(t,t) немесе ріj( t) ықтималдығымен анықталады және бұл ықтималдық процестің бұрынғы дамуына тәуелді болмайды. ріj ықтималдығы ауыспалы ықтималдық деп аталады. Өте ауқымды шарттар орындалған жағдайда М. п-нің ауыспалы ықтималдығы сызықтық біртекті дифференциал теңдеулер жүйесін қанағаттандырады. Мұндай М. п-нің типті мысалы тармақталу процесі болып табылады. Үздіксіз өзгеретін параметрлерге тәуелді болатын кейбір жүйе күйлерінің кездейсоқ өзгеруінде М. п. маңызды рөл атқарады. ''Қ. Қаңлыбаев''
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том
Өлкеден тыс қазақ халқы
Қазақ диаспорасының пайда болуы, және қалыптасуы негізінен екі жолмен түзілгендігі белгілі: оның біріншісі мемлекеттік шекараларды белгілеген кезде өзінің байырғы ата-жұртында тұрса да негізгі этнткалық ортасынан бөлініп қалған қазақтар болса, екіншісі тарихи жағдайларға байланысты көшіп барып орналасып қалғандар. Егер олардың бір бөлігі ол жерлерде ежелгі замандардан тұрып келген болса, енді бір бөліктерін, ұлт-азаттық көтерілістерге қатысқаны үшін қуғын-сүргінге ұшырау және басқа саяси, әлеуметтік-экономикалық себептердің салдарынан сол елдерге барып қоныстануға мәжбүрлеген.
Қазақтардың Қазақстан аумағынан тыс жерлерге қоныс аударуы себептері
Қазақ халқының демографиялық дамуы туралы сөз болғанда әртүрлі оқиғаларға байланысты, оның аман қалған санының жан-жақты шоғыры мен шашырағаны жайлы айтпай кете алмаймыз. Қазіргі диаспорамыздың қиын да қилы мәселелерін тек мемлекеттік егемендігіміз, ұлттық мүддеміз, халықтық бірлігіміз, тұрғысынан ғана қажет болып отырған жоқ. Ол – әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіру, өткеннің қатесін түзету, адам құқығын қорғау, ұлттық қауіпсіздік сияқты өте қажет зерттеушілік әрекет. Алдымен қазақтың шашыраңқы диаспорасы қанша, олар қайда және қалай барған, болмаса онда қалай қалған деген сауалдарға жауап берейік. Қазіргі таңда қазақ халқының бір бөлігі өздерінің тарихи отанынан тыс жерлерде тұрып жатыр. Бұлардың бір бөлігі ирредент, ал екінші бөлігі диаспора саналды. Ирредент деп өздерінің ежелгі ата-мекенінде дәстүрлі өмір сүріп отырған біртұтас халықтың бір бөлігін айтады. Алайда өкінішке қарай, қазақтардың бірқатар жерлері шекаралардың өзгеруі, отаршыл басқыншылық сияқты оқиғалардың салдарынан басқа мемлекеттің құрамыңда болып шықты. Ал диаспоралар халықтың бір елден екінші елге қоныс аударуға  мәжбүрлеп, өзге халықпен бірге тұруы болып табылады. Ол кезде қазақ даласын Ресейдің еуропалық бөлігінен қоныс аударып келген шаруалар арқылы отарлау жаппай жүріп жатты. Қазақтардың ең жақсы, құнарлы да шұрайлы жерлерін күшпен тартып алу жалғаса берді. Қазақ диаспорасын біріктіріп тұрған негізгі нәрсе - олардың өздерін қазақ этносына, оның құрамындағы белгілі бір руға тән екендігін мойындауы, этникалық тілі мен салт-дәстүрін жоғалтпауы. Қазақ диаспорасына тән сипат — өзі өмір сүріп жатқан ортасында сандық тұрғыдан азшылық болуына қарамастан өз ерекшеліктерін құндылық ретінде сақтап қалуы. Көшпелілік Қазақстанның жергілікті халқының елден көп мөлшерде ауа көшуі 1916 ж. ұлт-азаттық көтерілістен соң 300 мыңға тарта қазақ Қазақстан аумағын тастап Қытайға көшіп кеткен,1920—1921 жылдары, әсіресе, 1931—1933 жылдарда байқалды. Отырықшыландыру негізіндегі ұжымдастыру саясатындағы асыра сілтеу қазақ халқын қасіретке ұшыратты. Жергілікті халықтың орны толмайтын шығыны - 2 млн. адам немесе халықтың бастапқы санының 49%-ы болды. Аштықтан аман қалған халықтың жартысы (шамамен 1030 мың адам) республикадан тыс жерлерге көшіп кетті. Кейін оның 414 мыңы Қазақстанға қайтып оралды.
Сыртқы және ішкі жағдайларға бейімделуге икемді ашық жүйе болып табылады. Қазақтар өзінің тектік, рулық бөлінісін қатаң сақтай отырып, дүниені танудың әр алуандық сипатындағы өзге діндер мен өзге мәдениетті кеңінен қабылдай алатын ділі бар халық.
Міне, мұндай жағдайда қазақтардың өздерінің ежелден отырған, дәстүрлі көшіп-қонып жүрген жерлерін лажсыздан тастап, қайдағы бір құнарсыз, сусыз жерлерге қоныс аударудан өзге амалы қалмады.
Көптеген ұлт-азаттық кетерілістері аяусыз басып-жаншып тастағаннан кейін қазақтар басқа мемлекеттердің аумағына көшіп кетуге мәжбүр болды. Мәселен, 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілістен соң 300 мыңға тарта қазақ Қазақстан аумағын тастап Қытайға көшіп кетті.
Ресейдегі қазақтары
Ресей Федерациясында қазақтар саны айтарлықтай, 800 мыңға (2000—2001 жж.) жуық. Олар тығыз қоныстанған аудандар Қазақстан шекарасының маңына таяу орналасқан. Бұл — Алтай, Новосібір, Омбы, Челябі, Қорған, Орынбор, Саратов, Волгоград, Астрахан облыстары. Ресейдің еуропалық бөлігінде қазақтар саны аз, негізінен, қалаларда тұрады.
Орталық Азиядағы сияқты Ресей қазақтары да ауылдық жерде тұрады. Осы жағдай бұлардың өзге халық арасында туысқандық байланыстары мен этностық тұтастығын сақтап қалу үшін тығыз орналасуға ұмтылуын, сондай-ақ қазақ тұрғындарының урбандалу деңгейінің төмендігін көрсетеді. Қазақтардың ұрпақ сабақтастығын және этностық тамырымен байланысын сақтап келе жатқан салалардың бірі - ұлттық әдет-ғұрпы мен салт-санасы. Әлеуметтік салада аға ұрпаққа құрметпен қараушылық дәстүрі туысқандық байланыстар деңгейінде сақталған. Аға ұрпақ қамқорлығы және тығыз қоныстануының нәтижесінде қазақтар ана тілін сақтап қалған, дегенмен мұнда да жастар өзінің ана тілін нашар біледі. Оған Кеңес өкіметі кезіндегі білім беру жүйесіндегі өзгерістер де әсер етті.
30-жылдардың ортасынан бастап, РКФСР-дегі педагогикалық училищелер қазақ мектептерінің саны аз деген сылтаумен жабылған. 1967 жылы Астрахан қазақ педучилищесі соңғы түлектерін даярлап шығарды. Қазақ мектептерінің жабылуы кеңес идеологтарының КСРО халықтары одағынан бірыңғай кеңес халқын қалыптастыруға ұмтылысына байланысты болған. Мәдениет және бітім беру саласында орыс тілі басты назарға алынды. Қазақ халқының тілі мен мәдени дәстүрлерін сақтауға Ресей қазақтары құрған қоғамдық ұйымдар мен бірлестіктер де өз үлестерін қосуда.
Таулы-Алтай қаласында тұратын 62 мың халықтың екі мыңға жуығы қазақтар. Жалпы, Алтай өлкесінде 15 мыңдай қазақ тұрып жатыр. Ал Барнауыл жақта — Алтай өлкесінің Сібір бөлігіндегі қазақтардың саны 7 мыңнан асады.
Монғолиядағы қазақтар
Монғолияның батыс бөлігінде тұратын қазақтардың негізгі тобын абақ керейлер құрады. Абақтардың басым көпшілігі бұл елге XIX ғасырдың 60-70-жылдары Қытайдан келген болатын. Оларды бастап келгендер Қожамжар, Самырхан сұлтандар мен Көбеш Айтбайұлы, Жылқышы, Ақтайұлы сияқты ру басылары еді.
Қоныс аударып келудің негізгі себептері Қытайдағы 1850-1864 жылдары тайпиндердің (шаруалардың) және 1862-1878 жылдары дүнгендердің көтеріліс жасауы болды. Көтерілістің негізгі себебі жер тапшылығына байланысты еді. Қытай үкіметі бұл мәселені шешу үшін «жаңа жерлерді игеру» саясатына көшті, Шыңжаңда жер иеленуші дүнгендер мен қытайлар қаптап кетті. Мұның өзі ондағы қазақтарға қиын тиді. Малдарына жайылым қалмаған қазақтар Монғолияға қоныс аударуға мәжбүр болды.
Олар жаңа қонысында да мал шаруашылығымен айналысты. Бірақ жалға алып пайдаланған жайылымдары үшін монғолдарға ақы төлеп тұрды. XX ғасырдың бас кезінде Монғолиядағы қазақтардың жалпы саны 12 мыңға жуықтады. Монғолиядағы белгілі қазақ азаматтары Көбеш батыр (1802-1888 жж.), Жуанган би, Сүгірбай би, Тілеубай молда және басқалар болды.
Өзбекстандағы қазақтар
Қазақтар Орта Азия мемлекеттерінің аумағында ерте замандардан бері тұрып келген болатын. Олар әсіресе Ташкенттің, Жызақтың және Ходженттің төңірегінде көп қоныстанған еді. 1820 жылы Ресей саяхатшысы әрі зерттеуші Е.Мейсндорф Бұхар хандығындағы қазақтар туралы былай деп жазды: «Біз қырғыздарды (қазақтарды. - авт.) Бұхараның солтүстік-шығысындағы Қаршы, Солтүстігіндегі қарақалпақтармен шектесетін Мианкала маңында көп көрдік».
1897 жылғы халық санағы Жызақ және Ходжент уезінің аумағында ғана 63 мың қазақ тұратынын көрсетті. Қазақтардың көпшілігі мал шаруашылығымен, бірқатары егіншілікпен айналысты. Бұл аумақта олар заң тәртібіне қатаң бағынатындығымен көзге түсті. Сондықтан да оларға сауда керуендеріне Қазақстан аумағында жол көрсетіп, бастап жүру міндеті сеніп тапсырылды.
Қазақтардың көпшілігі мал шаруашылығымен, бірқатары егіншілікпен айналысты. Бұл аумақта олар заң тәртібіне қатаң бағынатындығымен көзге түсті. Сондықтан да оларға сауда керуендеріне Қазақстан аумағында жол көрсетіп, бастап жүру міндеті сеніп тапсырылды. Олар мал және егін шаруашылығымен айналысты.
Қытайдағы қазақтар
Қытайдағы қазақтар алыс шетелдердегі қазақ диаспорасының арасындағы ең көбі. 1949 жылы Қытай Халық Республикасы (ҚХР) құрылған кезде онда 420 мыңнан астам қазақтар болса, олардың 418 мыңы Шыңжаң халқының 9%-ын құрайтын. 3 мыңдай қазақтар Шыңжаңмен шекаралас Ганьсу және Синхай провинцияларында өмір сүріп жатты. Ал 1999 жылғы ресми Қытай деректері бойынша, қазақ диаспорасы 1,3 млн адамға жеткен. Қазақтардың басым көпшілігі (82,6%) егін, мал, орман шаруашылығы мен балық аулау кәсіпшіліктерінде еңбек етеді. Шыңжаңда, көп ұлтты аймақ ретінде қазақ, үйғыр, дүнген, т.б. ұлттық мектептері жұмыс істейді. Шыңжаңдағы аз ұлт өкілдерінің балаларын оқыту үшін 1952 жылдан бастап мұнда ұйғыр, қазақ, моңғол тілінде оқулықтар шығарыла бастады. 1970—1980-жылдары ресми Қытай үкіметі аз ұлт өкілдері арасынан жоғары білімді мамандарды көптеп даярлау мүддесін көтермелеуге тырысты. Мысалы, университетке қабылдаған кезде оларға қытайлықтардан төмен балл белгіленді. Бірақ Қытайдағы ауыл қазақтарының білім деңгейінің төмендігі, мектептер мен мүғалім-қазақтардың азшылығы жағдайында жоғары білім қол жетпейтін дәреже болып қала берді. Бұқаралық ақпарат құралдарынан (БАҚ) 1986 жылы ҚХР-да қазақ тілінде 20-дан астам журнал мен 10 газет жарық көріп тұрды. Жергілікті теледидар қазақша бағдарламалар беріп тұрады, радиостанциялар қазақша хабар таратады. Қазақ диаспорасын біріктіріп тұрған негізгі нәрсе олардың өздерін қазақ этносына, оның құрамындағы белгілі бір руға тән екендігін мойындауы, этникалық тілі мен салт-дәстүрін жоғалтпауы. Қазақ диаспорасына тән сипат — өзі өмір сүріп жатқан ортасында сандық тұрғыдан азшылық болуына қарамастан өз ерекшеліктерін құндылық ретінде сақтап қалуы. Көшпелі қоғам сыртқы және ішкі жағдайларға бейімделуге икемді ашық жүйе болып табылады. Қазақтар өзінің тектік, рулық бөлінісін қатаң сақтай отырып, дүниені танудың әр алуандық сипатындағы өзге діндер мен өзге мәдениетті кеңінен қабылдай алатын ділі бар халық.
Сөйтіп, қазақ диаспорасының дүние жүзі елдерінде этностық өмір сүруге талпыныс үдерісі бірнеше ғасырларға созылды.
Дереккөздер
Қазақстан тарихы 8 сынып
Санат:Тарих
Кіші Лена-Вож
Кіші Лена-Вож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Велью өзенінің сол жағалауынан 64 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені бастауынан Шердино ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ледерзеель
Коммунаның INSEE коды — 59337, пошта индексі — 59143.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 596 адамды құрады. Халық тығыздығы — 68,98 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Сайрамдық көмбе
Сайрамдық көмбе
ҚР БҒМ ҒК Ә.Х. Марғұлан атындағы Археология институты Сайрам (ежелгі Испиджаб) қаласы аумағынан ортағасырлық кезеңге жататын екі көмбеден тұратын таң қаларлық олжаларды ашты. Ортағасырлық кезеңнің тұрғын құрылыстарындағы қазба жұмыстары барысында бірегей заттарды тапты. Саны 2600 дана болатын күміс тиынды құмыраны ескі тандырдың түбіне жасырып қойған. Тиындар шамамен XIII-XVI ғғ. жатады. Мұндай қазына Қазақстан археологиясы тарихындағы алғашқы көлемді күміс тиындар болып табылады, олар Әмір Темірден Қасым ханға дейінгі кезеңдегі Қазақстан аумағындағы ақша қатынасын қамтиды. Ортағасырлық кезеңге жататын алтын бұйымдар көмбесі біріншісінің жанынан шықты, ол да Қазақстанның ортағасырлық қала аумағынан табылған алғашқы қазына. Бұрын археологтар осы сияқты заттарды жекелеген түрінде тауып келген болатын. Алтын бұйымдар (білезік, сақина, сырға, ілмектер, тұмар, тоға, ұсақ сом алтында және т.б.) бірегей және үлкен көркемдік құндылыққа ие екендігі сөзсіз.
Дереккөздер
Санат:Тарих
Мальково
Мальково — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Чуваш Республикасы, Мордовия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сура өзенінің оң жағалауынан 176 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Алатырь өзенінің сағасынан сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нижегород облысы өзендері Санат:Чувашия өзендері Санат:Мордовия өзендері
Геологтар ауылы
Геологтар ауылы — Қызылорда облысы, Қызылорда қалалық әкімдігіне қарасты Талсуат ауылдық округі құрамында болған ауыл. Ауыл 2018 жылы Талсуат ауылына қосылып, таратылған.
Географиялық орны
Қызылорда қаласынан солтүстік-батысқа қарай 8 км-дей жерде орналасқан.
Тарихы
Александровск және Геологтар ауылы атанған екі ауыл Кеңес дәуірі кезінде іргесі 1929 жылы қаланған Комсомол ұжымшарының қарамағында болған (қазіргі Қызылжарма ауылдық округі). 1967 жылы Александровск ауылында геологтар мекемесі құрылып, жеке тұрғын үйлер салынған. Мекеменің өз алдына балабақшасы, дүкені, асханасы, клубы, моншасы, орталық жылу жүйесі, таза ауыз су жүйелері жасалып, жас мамандар осында тұрақтанған. Халық депутаттары Қызылорда облыстық Кеңесі төрағасының 1992 жылдың 4 мамырындағы №27 қаулысымен Қызылжарма ауылдық кеңесінің Комсомол, Геологтар, Александровск ауылдары Қызылорда қаласының әкімшілік-аумақтық бағыныштылығына берілген. 2005 жылдың қаңтар айында Талсуат ауылдық округі құрылып, Қызылжарма ауылдық округінің құрамындағы Геологтар, Александровск ауылдары Талсуат ауылдық округінің қарамағына берілді.
Халқы
Тұрғыны 476 адам (2009).
Дереккөздер
Санат:Қызылорда қалалық әкімдігінің таратылған елді мекендері
18 қараша
Қарашаның 18 — Григориан күнтізбесінде жылдың 322-ші күні (кібісе жылдарда 323-ші). Жылдың аяғына 43 күн қалады.
Мерекелер
Тағы қараңыз: Санат:Қарашаның 18 күніндегі мерекелер
Алпедриш
Алпедриш (Alpedriz) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
18 қараша
Сыртқы сілтемелер
Санат:18 қараша
Алпедриш
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1000 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,50 км² шамасында. Халық тығыздығы — 54,8 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария (Nossa Senhora da Esperança).
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лейрия округінің елді мекендері
Жолаяқ
Жолаяқ – келген қонақты жолға шығарып, салып тұрып, оларға жол болсын айтып, дәм-тұз ұсыну. Жолаяқа ауыл адамдары, дос-жарандары, ағайын-туыс, құрбы-құрдастары жиналып, жол жүрушінің құрметіне шағын сауық кешін өткізеді. Кейде атқа алғаш мініп, жолға шыққан балаға да жолаяқ жасалады. Сонда қариялар “Сапарың оң, жолың ашық, жүрісің сәтті болсын!” деп ақ тілек айтады, бата береді.
Ландшафттану
right|thumb|240 px right|thumb|240 px Ландшафттану – физикалық географияның табиғи аймақтық кешендерін (геожүйелерді) зерттейтін ғылым саласы. Бұл терминнің соңғы кезде региондық физикалық географияның синонимі ретінде колданылуы басым болып барады. Ландшафттанудың негізгі мақсаты — табиғи және мәдени ландшафтты сипаттау, олардың құралымын, өзара байланысын, даму заңдылығын зерттеу болып табылады. Географиялық ландшафт туралы бұл ғылымның басты міндеті – ландшафт түрлерінің жаралуын, құрылымы мен динамикасын, даму заңдылықтарын, орналасуын және адамның шаруашылық әрекеттерінен оның өзгеруін зерттеу. Сонымен бірге ландшафттану төменгі сатыдағы геожүйелер (жеке қоныс, фация, т.б.) және жоғары сатылық геожүйелер (табиғи өлке, провинция, т.б.) мәселелерімен де айналысады. Табиғаттың осындай жеке жақтарын зерттей келе ландшафттану географиялық қабықтың аймақтық белдеуінің жалпы заңдылықтарын анықтайды, яғни физикалық географияның аудандау негізін қалайды. Ландшафттану деректері нысанның ландшафтылық картасын жасаудан басталатын экспедиция және стационарлық жұмыстар нәтижесінде жиналады; зерттеудің географиялық, картографиялық, тарихи, т.б. зерттеу әдістерімен қатар математикалық статистика және логика әдістері де қолданылады. Ландшафттанудың негізін салушылар – Л.С.Берг, Г.Н.Высоцкий, Г.Ф.Морозов, т.б.
Жолаяқ
Сілтеме
Қазақ энциклопедиясы
Ландшафттану
Дереккөздер
Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакцией академика АН КазССР, профессор С. К. Кенесбаева и кандидата филологических наук А. А. Абдрахманова. Алма-Ата, Издательство «Наука», 1966, стр. 204. (Академия наук Казахской ССР. Институт языкознания. Сектор физической географии). Составители: Ж. Аубакиров, С. Абдрахманов, К. Базарбаев.
Жолаяқ
Сілтеме
Санат:Салт-дәстүрлер
Ландшафттану
Дереккөздер
Санат:География
Сезым-Ты-Вис
Сезым-Ты-Вис — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Силова-Яха өзенінің оң жағалауынан 104 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Мюллендорф
Мюллендорф (Müllendorf) — Аустриядағы коммуна. Бургенланд федералды жеріне қарасты Айзенштадт округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1312 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 12.8 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — EU, ресми идентификациялық коды — 1 03 08.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургенланд елді мекендері
Сергей Сергеевич Брюхоненко
Сергей Сергеевич Боюхоненко - совет физиологы, медицина ғылымдар докторы. Темір жолшы отбасында туған. Мәскеу университетінің медицина факультетін бітірген. Сергей 1920-1924 ж. қолдан қан айналдыру әдісін ашқан және ол үшін жер  жүзінде алғаш рет аппарат ойлап тапқан. Бұл аппаратты иті клиникалық өлімнен кейін тірілтуге пайдаланған. 1945-1951 ж. Сергей Сергеевич Брюхоненко әдісі адам организмін де тірлітуге қолданылған. Сергейге 1965 ж. (өлгеннен кейін) Лениндік сыйлықтың лауреаты атағы берілген.
Томас Мюллер
Томас Мюллер (Thomas Müller; 13 қыркүйек 1989, Вайльхайм, Бавария, ГДР) — неміс футболшысы, «Бавария» клубында өнер көрсетеді. Мюллер түрлі позицияларда ойнайды — шабуылдайтын жартылай қорғаушы, екінші шабуылдаушы. 2010 жылғы әлем чемпионатының қола иегері, 2014 жылғы әлем чемпионы. 2010 жылғы әлем чемпионатының «Алтын бутса» иегері және ең таңдаулы жас ойыншы атағын алды.
Ұлттық құрамадағы мансабы
2007 жылдың 14 қарашасында U-19 турнирінде ағылшын құрамасына қарсы ойынға қатысады.
2008 жылдың 3 қыркүйегінде, U-20 турнирінде Германияның атынан жалғыз рет шыққанда, Австрия құрамасына гол салады. Әрі қарай Томас турнирге қатыспайды, себебі Бундеслигадағы орнын жоғалтқысы келмейді.
2009 жылдың 11 тамызында 21 жасқа дейінгі Германия құрамасында шығады, осы матчта немістер Түркия құрамасынан 3:1 есебімен жеңіледі. Құрамасының атынан бірінші голды Сан-Мариноға қарсы салып, есепті 8:0 дейін жеткізеді, немістер 11:0 есебімен жеңіске жетеді.
Клуб құрамындағы ойыны үшін Томас 2010 жылғы футболдан әлем чемпионатының кеңейтілген мәлімдемесіне, кейін қорытынды мәлімдемесіне 13 нөмір ретінде түседі. Осы нөмірмен құрама командада жарақат алып, турнирге қатыспаған Михаэль Баллак өнер көрсеткен болатын.