cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Арженка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Цна сағасынан Тамбов қаласына дейін. Өзен саласы — Мокша, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тамбов облысы өзендері
Қозыбақ Әбуұлы Құлбарақов
thumb Қозыбақ Әбуұлы Құлбарақов
1960 жылы 23 маусымда Қызылорда облысы Арал ауданының Сексеуіл кентінде туған. Қазақ.
Әкесі - Құлбарақов Әбу, марқұм, теміржолшы, арақашықтық жол шебері болған. Анасы - Құлбарақова Ақкенже, марқұм, үй шаруасымен айналысқан.
Жамбыл технологиялық жеңіл және тамақ өнеркәсібі институтының экономикалық-есеп факультетін (1981) «Бухгалтерлік есеп, шаруашылық қызметті бақылау және талдау» мамандығы бойынша; Алматы халық шаруашылығы институтының аспирантурасын (1989) бітірген. Экономика ғылымдарының кандидаты (1989). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Агроөнеркәсіп кешенінің қызылша-қант кешендігіне белінген күрделі қаржыны пайдалану есебі және талдауы». Доцент (1993 жылдан). Журналдар мен газеттерде жарияланған «ҚР тәуелсіздігінің 10 жылындағы Ұлттық банк Атырау бөлімшесінің қызметі туралы» (2001), «Бөлімше өміріндегі елеулі оқиға» (2004), «Облыстық банк секторының кейбір даму аспектілері туралы» (2004), «ҚР тәуелсіздігінің 15 жылындағы Атырау облысы банк мекемелерінің даму керсеткіштері» (2006), «Аймақ экономикасын тиімді дамытудағы банктердің рөлі» (2007), «Қысқа мерзімде жойылу тұйықтары жағдайындағы банк секторын дамытудың кейбір аспектілері» (2007), «Ұлттық банк бөлімшелері: ақша-несие саясатын жүргізу жолындағы 15 жыл» (2008); «Қаржы жүйесінің тұрақтылығы - мемлекеттің өркендеу кепілі» (2008), «Қазақстан банктері ғасырлар тоғысында» (2008), «Қаржы жүйесінің тұрақтылығы - мемлекет гүлденуінің кепілі» (2008); «Несиелеуді екі еселеуден - ішкі жалпы өнімнің екі еселенуіне» (2005), «Банктер- қоғам дамуының тұтқасы» (2005) мақалаларының авторы.
Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.
1981 жылдан - Гурьев ет комбинатының есепшісі. 1982 жылдан - Жамбыл технологиялық жеңіл және тамақ өнеркәсібі институтының «Шаруашылық қызметтің бухгалтерлік есебі мен талдауы» кафедрасының ассистенті, зерттеуші-тәжірибеші. 1989 жылдың наурызынан - Алматы халық шаруашылығы институтының аспиранты; Жамбыл технологиялық жеңіл және тамақ өнеркәсібі институтының ассистенті, «Тұрмыстық-коммуналдық қызмет көрсетудің есебі мен талдауы» кафедрасының доценті. 1993 жылдың ақпанынан - Атырау облыстық әкімшілігі халық шаруашылығын жедел басқару департаментінің бас маманы. 1993 жылдың маусымынан - «Әлем банк Қазақстан» ЖАҚ бөлімшесі облыстық басқармасының бас есепшісінің орынбасары, бөлім бастығы, басқарма бастығы. 1996 жылдың қаңтарынан - Атырау облысы әкімінің көмекшісі. 1996 жылдың тамызынан - «Республикалық бюджеттік банк» ММ облыстық басқармасының (бөлімшесінің) бастығы. 1998 жылдың наурызынан - банктік операциялар қазынашылығы облыстық басқармасы бастығының орынбасары. 1998 жылдың тамызынан - БҰҰ даму бағдарламасы атсалысатын Атырау облысы Тұрақты даму орталығының директоры. 1999 жылдан - Атырау облыстық экономика басқармасының бастығы.
2001 жылдан бері - «Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі» МБ Атырау бөлімшесінің директоры.
Атырау облысы энциклопедиясы (2000), облыстың банк мекемелерінің 1993-2008 жылдары анықтамалығы (2008) редакциялық алқасының мүшесі.
Діни көзқарасы - дәстүрлі ислам.
Сяаси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Демократиялық, зайырлы, құқықтықжәне әлеуметтік мемлекет».
Хоббиі - оқу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия.
Үйленген. Жұбайы - Кенжеғалиева Гүлшат Құмарқызы (1961 жылы туған). Ұлы - Құлбарақов Ғалымжан  Қозыбақұлы (1983 жылы туған);  қызы -  Құлбарақова Әйгерім  Қозыбаққызы (1989 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Бие қысырамас
Бие қысырамас (ырым). Жаңа түскен келіннің беті ашылғаннан кейін енесі келіп, келіннің бетінен тағы сүйіп, жақсы тілек тілеп, сол жерде отырған әйелдердің ортасына «биелерің қысыр қалмасын» деп ақ мата тастайды. Бұл «бие қысырамас» деген кәде. Әйелдер бұл матаны жыртып, бөліп алып үйлеріндегі сабаның аузына «бием қысыр қалмасын, бісмілла» деп байлайды. Бұл кәде бәріне де жетуі керек. Жетпей қалғандардың өкпелеуге хақы жоқ. Соңғы жылдары халқымыздың мал шаруашылығынан қол үзе бастауына сәйкес бұл ырым ұмытылып бара жатыр.
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Қанжығалы руы
Қанжығалы — Орта жүз Арғын тайпасының бір руы.
Шежіре деректеріне қарағанда, Қанжығалыдан:
Қанжығалы руы Қазан революциясына дейін Көкшетау, Павлодар уездерін мекендеп, негізінен мал шаруашылығымен айналысқан.
Болыстары
Қазан төнкерісі алдында қанжығалылар 9 болысты құрады:
Әдебиеттер
Санат:Қазақ рулары
NGC 3837
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3837 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36476, UGC 6701, MCG 3-30-68, ZWG 97.89, ARAK 314.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Хальмерская (Сиговая тармағы)
Хальмерская — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сиговая өзенінің оң жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Мақсат Оңғарбайұлы Ибағаров
Мақсат Оңғарбайұлы Ибағаров (24 қараша 1970 жыл, Дашоғыз облысы, Түрікмен КСР) – қазақстандық мемлекеттік қайраткер, Жаңаөзен қаласының бұрынғы әкімі (2019–2022).
Білімі
1992 жылы мұнай мен газ ұңғымаларын эксплуатациялау механигі мамандығы бойынша Жаңаөзен мұнай мен газ колледжін бітірген.
1999 жылы мұнай мен газ кенорындарын игеру инженері мамандығы бойынша Ш. Есенов атындағы Ақтау университетін бітірген.
Өмірбаяны
1992-2000 жылдары — «Өзенмұнайгаз» ӨБ МГӨБ – 2 жетекші инженер-геологы, мастеры, операторы, МГӨЦ-8 бастығының орынбасары, «Өзенмұнайгаз» ӨБ МГӨБ-1 МГӨЦ – 2 бастығы.
2000-2002 жылдары — «Өзенмұнайгаз» ААҚ ТӨБ бас инженері, МГӨБ – 2 директорының орынбасары, ҰКЖ және бұрғылау департаментінің жетекші инженері.
2002-2008 жылдары — «Өзенмұнайгаз» ӨФ МГӨБ -1 және МГӨБ – 3 бас инженері, МГӨБ-2 және МГӨБ-4 бастығы.
2008-2013 жылдары — «Өзенмұнайгаз» ӨФ МГӨБ – 2 бастығы, кәсіби комитет председателі.
2013-2016 жылдары — «Өзенмұнайгаз» АҚ бас директоры.
2016-2017 жылдары — «Қазмұнайгаз» БӨ басқарушы директоры.
2017-2019 жылдары — «Өзенмұнайгаз» АҚ транспорт пен әлеуметтік сұрақтар бойынша бас директорының орынбасары.
2016 жылдың 24 наурызынан — Маңғыстау облыстық мәслихатының алтыншы шақырылым депутаты.
2019 жылдың 4 қыркүйегінен 2022 жылды 5 сәуіріне дейін— Маңғыстау облысындағы Жаңаөзен қаласының әкімі.
2022 жылдың сәуірі - «Өзенмұнайгаз» акционерлік қоғамының генералды директоры болып тағайындалды.
Дереккөздер
Санат:Жаңаөзен әкімдері
Үлкен Гудоръя
Үлкен Гудоръя — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Печора өзенінің сол жағалауынан 1138 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Майлан
Майлау – Ақмола облысы Ерейментау ауданының батысындағы тау. Ауданның Целиноград ауданымен шектесетін жерінде орналасқан. Ерейментау қаласынан батысқа қарай 75 км, Веренка ауылынан батысқа қарай 35 – 37 км жерде.
Жер бдері
Абсолюттік биіктігі 404 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 2 км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км. Сілеті өзеніне қарай түсетін солтүстік және батыс беткейлері тіктеу.
Геологиялық құрылымы
Ордовиктің тау жыныстарынан түзілген жер қыртысын элювийлі-делювийлі шөгінділер жапқан.
Өсімдігі
Нашар дамыған қызғылт қоңыр топырағында қараған, сұлыбасты қылқан, боз аралас шөптесіндер өскен.
Дереккөздер
Санат:Ерейментау ауданы таулары
Вуппенау
250px|thumb|Картада орналасуы Вуппенау (Wuppenau) — Швейцарияның Тургау кантонында орналасқан коммуна. Мюнхвилен округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1008 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12.1 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4791, пошта индексі — 9514.
Микен мәдениеті
Микен мәдениеті — Б.з.б. 1600-1200 жж. аралығында Материктік Грекияны, Критті қамтыған мәдениет.
Хронологиялық шеңбер
Б.з.б. 2000 ж. — Микендіктер туралы алғашқы деректердің пайда болуы.
Б.з.б. 1650-1550 жж. — Қабір шеңберінің салынуы.
Б.з.б. 1600 ж. — Микен мәдениетінің даму шыңын.
Б.з.б. 1400 ж. — Микендіктерлің Крит аралын қол астына алуы.
Б.з.б. 1250 ж. — Микен қалаларының төңірегінде қабырғалардың салынуы.
Б.з.б. 1230 ж. — Трояның құлауы.
Б.з.б. 1200 ж. — Микен дәуірінің күйзеліске ұшырауы.
Мәдениеті
Микен мәдениетінің ежелгі мұраларының бірі - Микен қаласында табылған шахта қабірлері (Б.з.б. XVIғ.). Мұндай үлгідегі ең алғашқы 6 қабірді Г. Шлиман 1876 ж. Микен цитаделінде тапқан. Бұл аймақта ішінде алтыннан, күмістен, піл сүйігінен жасалған бұйымдары бар, 3000-нан астам қабір табылған.
1. Патша мұраларында сауыттар мен қару-жарақтар көптеп табылған.
2. Мұраларда табылған құралдарда жиі щайқас, аң аулау көріністері бейнеленген.
3. Мұралардың үстінде орналасқан тас стелалар.
Әлеуметтік-экономикалық құрылысы
Миной мәдениетінде әдемі, үлкен ғимараттар көптеп кездеседі, оның бәрі құлдар еңбегінің нәтижесі.
Ұзаққа дейін ахейлік Пелоппонес қалаларының ішкі құрылымы біз үшін құпия болған, өйткені: B жиелік жазуы ұзақ уақытқа дейін мұқамдалмады, яғни жалғыз дереккөзі - археологиялық қазбалар болған. 2010 ж. Дж. Чедвику және М. Вентрису Пилос және Кносс қалаларында табылған, В Жиелік жазу үлгісіндегі тақтайшаларды мұқамдаған. Тарихшыларда тағы бір ақпарат дереккөзі пайда болды. Бұл тақтайшалардың көбі — Кносс және Пилос қалаларындағы шаруашылықты есептеген ″бухгалтерлік″ жазбалар болып шықты. Бұл қысқа, ықшамды жазбалар Микендік қалалардың экономикалық, әлеуметтік және саяси жағдайы туралы тарихи құнды мәліметтерді береді. Бұл жазбалардан біз сол кезден бастап Грекияда құл еңбегін кеңдеп, ауыл шаруашылығының әр түрлі салаларында пайдаланғанын білеміз.
Құлау себептері
XIII ғ. аяғында белгісіз себепетімен солтүстікбалкан тайпалары оңтүстікке қоныс аударған. Бұл тайпалар тарихта ″теңіз халықтары″ (народы моря) деген атпен белгілі. Бұл қозғалыс барысында фригейлік-фракиялық тайпалар Кіші Азияға қоныс аударған, нәтижесінде XII ғ. басында Хетт патшалығы құлады.
Грек тілінің әртүрлі диалекттерінде сөйлейтін дрийлық тайпалары және фракейлік-имириялық варварлар өз қоныстарын тастап, Орталық Грекия және Пелопанес жерлеріне көз салған. Олардың жүрген маршрут бойында өртенген, қираған қоныс қалдықтары көптеп табылған. Шамасы варварлар Микен, Таринф цитадельдерін басып ала алмаған. Варвар қарақшылықтары Миной қалаларының шаруашылығына қатты соққы берді, соған қатысты халық саны күрт азайып кетті. XIII-XII ғ. тоғысында Миной мәдениеті күйзеліске ұшырады.
Әдебиеттер
Санат:Ежелгі әлем Санат:Ежелгі Грекия мәдениеті Санат:Эгей өркениеті
Энтони Лапалья
'''Э́нтони М. Лапа́лья''' (ағыл. Anthony M. LaPaglia; 31 қаңтарғ Аделаида, Аустралия) —аустриялық актер, негізінен ол 2004 жылы «Алтын глобусты» йеленген «Ізсіз» (2002—2009) телесериалындағы Джек Мэулонның рөлімен танымал, сонымен қатар оған 2002 жылы «Эмми» премиясыныа қол жеткізуге көмектескен «Фрейзьер» ситкомындағы Саймон Мунаның рөлімен танымал.
Ерте өмірі
Энтони Лапалья 31 қаңтар 1959 жылы Аделаидедегі, Аустралияда дүниеге келген, ол Мария Йоханнес дегенхатшы мен Гедио лапалья есімді автомеханиктің баласы болған. Лапалья голландиялық және итальяндық тамырларға йе, оның Майкл және Джонатон атты екә ағасы бар. Өзі Rostrevor College колледжінде білім алды.
Мансабы
Лапалья бродвей сахнасындағы рөлдерінің арқасында көптеген жетістіктерге қол жеткізді. Ол 1998 жылғы «Көпірден көрініс» пьесасындағы басты рөлі үшін жоғарғы «Тони» театрлық премиясын ұтып алды. 2000-2004 жылдары ол өзі 2002 жылы «Эмми» премиясын алған «Фрейзьер» ситкомында  Джейн Ливз кеіпкерінің ағасының рөлін ойнады.
Дереккөздер
Санат:XX ғасыр актерлері Санат:Аустралия актерлері
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері Санат:Тони сыйлығының иегерлері Санат:Эмми сыйлығының иегерлері
Талғат Жұманұлы Қуанышев
Талғат Жұманұлы Қуанышев
1973 жылы 24 ақпанда туған.
Қазақ мемлекеттік басқару академиясын бітірген (1994), экономист.
2006 жылдан бері - «АТФ Банк» АҚ басқармасының төрағасы.
«АТФ Банк» АҚ Директорлар кеңесінің мүшесі (2006 жылдан).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Іле бөріқарақаты
Іле бөріқарақаты (Berberіs іlіensіs) — бөріқарақаттар тұқымдасына жататын тікенекті бұта.
Тағы қараңыз
Санат:Бөріқарақаттар Санат:Жетісу Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер
Б. з. д. 236 жыл
Түсініктемелер
*
Дала құладыны
Дала құладыны - далалы аймақтың ең өжет қанатты жыртқыштарының бірі. "Құладындай ақ "деп қалыптасқан сөз, осы дала құладынына қатысты айтылған. Ол - өз туыстарының ішіндегі ең ақшылы. Аналығы мен жас құстардың ересек аталықтарынан айырмашылығы - беліндегі қара бояуында ақ таңғышы болады. Ұзын құйрықты және үшкір қанатты құладындар жерге жақын тішқан тәрізді кеміргіштер мен ұсақ құстарды қарап, шусыз ұшады.
Дала құладыны- Қазақстанда кездесетін 5 құладынның ішіндегі ең ұсағы (ұзындығы 40 см, салмағы 0,5 кг). Соңғы кезде барлық жерде осы құладынның саны азайып барады, сондықтан қорғауды қажет етеді. Атына қарамай, әдетте, ашық далада емес, ылғалды жерлерде - өзен алқабы немесе дала көлдерінің маңында мекендейді. Сәуірде ұшып келеді, қыстауға (Африка мен Азияның оңтүстігіне) қыркүйек-қазан айларында ұшып кетеді. Аналығы жерде шөп арасында орналасқан ұясына мамырда 4-7 ақшыл жұмыртқаларын салып, өзі 30 күн ішінде басып шығарады. Аталығы осы уақытта аналығына жем тасиды,әдетте ауада өз аяғына аналығының аяғына береді. Ең пайдалы, ұсақ, қанатты жыртқыштардың бірі.
Дереккөздер
Санат:Жыртқыш құстар
Іле ауданы
Іле ауданы — Алматы облысының оңтүстігінде орналасқан әкімшілік-аумақтық бөлігі. 1928 жылы құрылған. Аудан орталығы – Өтеген батыр кенті.
Тарихы
1930 жылы 30 қарашада Қарғалы ауданының орталығы — Елтай ауылы, 1933 жылы 16 қарашадан бастап — Қаскелен ауылы болды.
1935 жылы 31 тамызда — Дмитриевка ауылы, 1936 жылы 29 мамырда — Талғар ауылы (1959 жылдан бастап қала) болды.
1957 жылы 5 қазанда бұрынғы Алматы ауданының жерлері Іле ауданының құрамына қосылды.
1963 жылы 2 қаңтардан 1966 жылы 31 қаңтарға дейін аудан жойылды.
1969 жылы 14 мамырда аудан қайта құрылғанда орталығы алғашында Николаевка ауылы, 1970 жылы 4 желтоқсанда — Қапшағай қаласы болды. Кейін 1976 жылы Энергетический кентіне көшірілді.
1997 жылы таратылған Күрті ауданының Күрті ауылдық округі Іле ауданының құрамына кірді.
Климаты, су жүйесі
Климаты тым континенттік, қысы біршама жұмсақ, жазы ыстық, қуаң. Қаңтар айындағы ауаның жылдық орташа температурасы –9 – 13°С, шілденікі 22 – 26°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 200 – 350 мм. Аудан жерінен Іле, Қаскелең, Бесағаш, Күрті, Үлкен және Кіші Алматы өзендері ағып өтеді. Ең ірі көлі – Сорбұлақ. Одан басқа жалпы ұзындығы 53,8 км және жалпы ауданы 18,0 мың га жерді суаратын және суландыратын Байқан, Николаев, Жаңаарнасу, Қызылту, Оң жағалық Күрті каналы, Сорбұлақ су жүйелері мен жалпы сыйымдығы 36,2 млн. м3 болатын “Приютское”, “Ащыбұлақ”, “Алматы”, К-1, К-2, К-3 атты тоғандар мен әуіттер, Қапшағай бөгені орналасқан.
Топырағы, өсімдігі мен жануарлар дүниесі
Ауданның солтүстік өңірінде құмды, құмды-сұр топырақ, үстіртті жерінің топырағы шамалы карбонатты сұр, сортаңды-сұр топырақ, тауалды жазығында бозғылт сұр, сортаңды қоңыр топырақ, Іле аңғары және өзен бойларында шалғынды сұр, бозғылт сұр топырақ қалыптасқан. Солтүстік өңірдің құмды төбелері мен үстіртті жерлерінде эфемерлі-боз жусанды, еркекшөпті-боз жусанды, Күрті өзені мен Қапшағай бөгені аралығында теріскен, еркекшөп, Күртінің орта ағысының оң жағалауында бұта аралас селеулі-жусанды дала қалыптасқан. Ауданның оңтүстік, оңтүстік-батысында шөлейт даланың эфемерлі-боз жусанды өсімдіктері өседі. Өзен-көл жағалауының шалғынды сұр топырағында сарсазан, қарақаңбақ, қамыс, құрақ өскен. Ауданның орталық бөлігінде жусан, жүзгін, ши аралас өсімдіктер қалыптасқан. Аңдардар қасқыр, түлкі, қарсақ, ақбөкен, қоян, қырғауыл, жабайы шошқа, сарышұнақ, аламан тышқаны, ондатра, т.б. кездеседі.
Халқы
Тұрғындар саны – 209181 (2019).
Ауылдық округтері
Аудандағы 30 елді мекен 1 кенттік әкімдік пен 9 ауылдық округке біріктірілген:
Шаруашылығы
Ауданда 1997 жылға дейін етті-сүтті мал, биязы жүнді қой, жылқы, шошқа, құс, астық, қант қызылшасы, көкөніс, бақша, жүзім-жеміс, балық аулауға маманданған 2 ұжымшар, 7 кеңшар, 1 мал бордақылау бірлестігі, 1 құс фабрикасы, 1 құс зауыты болды. 1997 жылдан олардың барлығы жекешелендіріліп, 6 АҚ-ға, ЖШС-ке, 1,2 мыңға жуық шаруа қожалықтарына біріктірілді. Ауданда 17 ірі өнеркәсіптік кәсіпорын бар, олар: темір-бетон өндіретін “Ремстройтехника” АҚ (Первомайский кентінде), қағаз-картон өнімдерін жасайтын “Іле қағаз-картон комбинаты” АҚ (Боралдай кентінде), “Алкан Пекинджиг Қазақстан” ЖШС-і (Өтеген батыр кенті), “Алматы қанты” АҚ, сүт өнімдерін өндіретін “Райымбек Агро” ЖШС-і (Өтеген батыр кенті), темекі өнімдерін өндіретін “Филипп Моррис” пен Галлахер Қазақстан” ЖШС-тері (Өтеген батыр кенті), темір-бетон шпалдары, құс еті мен құс шұжығын өндіретін “Бент” АҚ-ы (Первомайский кенті), “Стекольный комбинат САФ” АҚ-ы (Первомайский кенті) және жүзім шарабын өндіретін “Ақжол” ЖШС-і (Түймебаев а.), сонымен бірге Өтеген батыр кентінде ЖЭО-3 (бұр. Алматы ГРЭС-і) орналасқан. Ауданда 2006 ж. басында 38,7 мың ірі қара, 102,0 мың қой, 3,9 мың жылқы, 0,86 мың түйе, 32,3 мың шошқа, 1,65 млн. құс болды. А. ш-на жарамды жердің жалпы аум. 592,0 мың га, оның ішінде: жыртылатын жер 76,4 мың га, жайылымы 511,8 мың га, шабындығы 1,0 мың га.
Инфрақұрылымы
Ауданда жалпы білім беретін 40 мектеп, 2 колледж, 13 кітапхана, 2 мәдениет үйі бар. Емдеу-сауықтыру мекемелерінен 14 аурухана мен емхана, 28 фельдш.-акушерлік пункт тұрғындарға қызмет көрсетеді. Аудан аумағымен Алматы – Астана, Алматы – Өскемен автомобиль және темір жол жолдары өтеді.
Аудан өңірінен Өтеген батыр (1699 – 1773), Т.Бокин (1890 – 1918), т.б. тарихи тұлғалар шыққан.
Аудан аумағында б.з.б. 4 – 3 ғасырлардағы бейіттер (Боралдай ауылына таяу), ерте көшпелілер кезеңіндегі “Жалғызқорған” (Көкқайнар ауылы маңында), Первомайский кентінің жанында 1937–38 жылдары жазықсыз қуғын-сүргін құрбандары атылған “Қандысай” сайы, т.б. 26 тарихи-мәдени және археологиялық ескерткіштер бар.
“Іле таңы” атты апталық газеті шығып тұрады (1.1.1970 жылдан).
Дереккөздер
Санат:Іле ауданы
Буроло
Буроло (Burolo) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1349 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 270 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 10010.
Елді мекеннің қамқоршысы — апостол Пётр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Хамиди көшесі (Алматы)
right|thumb|Латиф Абдулхайұлы Хамиди Көшеге қазақ композиторы, педагог, қоғам қайраткері - Латиф Абдулхайұлы Хамидидің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 12.03.1985 № 5/96 шешімі) берілген. Хамиди Латиф Әбдіхайұлы (1906-1983) Татарстанда дүниеге келген. Ол А.Жұбановпен бірігіп, «Абай», «Төлеген Тоқтаров», «Жамбыл» операларын жазған. Л.Хамиди - атақты «Қазақ вальсінің» авторы.
Көше Медеу, Жетісу аудандарында орналасқан. Бұрынғы атаулары:
Көшенің ұзындығы - 1800 метр.
Зайчино (Кырджали облысы)
Зайчино (Зайчино) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6749. ЕКАТТЕ коды — 30260.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Анта (Эшпинью)
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Байшу-Вога экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14,8 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,17 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1720,4 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авейру округінің елді мекендері
Мырзайыр
Мырзайыр – Маңғыстау ауданындағы Үштаған құмының батыс бетіндегі шұңғыл ойпаң. Шығыс, батыс, солтүстік жағын әктасты тау жоталары, қырат, оңтүстік жағын шағыл құм қоршап жатыр. Ойпаң табанының батыс бөлігі құрақ, т.б. шөптер өскен. Шығысы тақыр, тау іргелей сор. Шығыс шетінде таудан қиялап түсетін жалғыз аяқ жол бар. Мырзайырдың ортасын шеті Тасбастан басталып, Шетпе – Үштаған жолына қосылатын қатқыл табанды жол өтеді. Шөптесіндер ішінде суы тұщы құдық орналасқан. Құм ішінде Ащыегіз, Тұщыегіз атты екі құдық бар. Мырзайырдың батыс жағы Басқұдық деп аталады. Осы аттас елді мекен бар. Басқұдық шағын, тұщы сулы кен орны саналады. Одан кезінде Бекі ауылына су құбыры тартылған.
Сақтандыру қамсыздандырмасы
Сақтандыру қамсыздандырмасы - 1) сақтандырушы сақтанушыға, сақтандырылушыға немесе өзге тұлғаға жеке басты сақтандыру шарты бойынша сақтандыру жағдайының салдары үшін төлейтін сақтандыру төлемақысы. Бұрынғы "сақтандыру сомасын төлеу" деген терминнің орнына қолданылып жүр; 2) нақты сақтандыру шартының немесе белгілі бір сақтандыру түрінің талаптарында көзделген оқиғалардын жиынтығы. Кейде "сақтандырумен қамсыздандыру көлемі" ұғымыда осы мағынада қолданылады.
Тәбәрік
Тәбәрік — жасы жүзге келіп немесе жүзге жақындап өлген қарттардың тірі кездерінде тұтынған заттарын бөлісу.
Ол бізге де жұғысты болсын немесе біз де сондай жасқа жете берейік, деген тілекті білдіреді. Ондай үлкен кісілердің өмірлерінде тұтынған заттарын өзара бөлісіп алады. Тәбәрікке әжелердің жиған зергерлік бұйымдары, киген киімдері, сандығына салып сақтаған заттары, қарт аталардың қамшылары, ер-тоқымдары, бас киімдері мен киген киімдері және жеке тұтынған заттары жатады.
Тәбәрік тарату - қазақ халқында да ертеден келе жатқан дәстүрлі ғұрыптық жоралғыларының бірі. Жасы ұлғайып, о дүниелік болған қарт адамдардың жеке бұйымдарын бала-шағасы өзара бөлісіп алып, қалғанын жақын ағайын-туыстарына тәбәрік түрінде үлестіріп отырған.
Дереккөздер
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Арнаулы қор
Арнаулы қор - оқырмандық арналымы, құжаттар турі тағы басқа белгілері бойынша іріктеліп алынған құжаттарды қамтитын қор.
Дереккөздер
Санат:Ғылымтану Санат:Терминология
Қазақ КСР Министрлер Кеңесі (1971)
1971 жылғы 22 шілдеде Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің қаулысымен құрылған Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің тізімі.
Дереккөздер
Санат:Қазақ КСР Санат:Қазақ КСР Министрлер кеңесі
Жазықсай
Жазықсай — Түркістан облысы Жетісай ауданы, Жолдасбай Ералиев ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 131 адам (79 ер адам және 52 әйел адам) болса, 2009 жылы 162 адамды (94 ер адам және 68 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жетісай ауданы елді мекендері
Монтальдо-Скарампи
Монтальдо-Скарампи (Montaldo Scarampi) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Асти провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Ponziano.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Футболдан Уругвай чемпионаты
Футболдан Уругвай чемпионаты — 1900 жылдан бері өткізіліп келе жатқан Уругвайдағы басты футбол турнирі. Қазіргі күнде 16 клуб қатысады.
Сілтемелер
Санат:Футболдан Уругвай чемпионаты
Жоғары жүйке қызметінің топтары
Барлық адамдарда психикалық үдерістер біріне-бірі ұқсас болғанымен, өр адам қоршаған ортаны өзінше қабылдайды. Адамдар бірінен-бірі кабілеті, қызығушылығы, бейімділігі, көңіл күйі арқылы ерекшеленеді. Адам биологиялық түр ретінде (саналы адам) анатомиялық және физиологиялық тұрғыдан біріне-бірі өте ұқсас. Мысалы, тік жүруі, қолдың еңбек қүралдарын жасауға, пайдалануга икемділігі, ми қыртысының күрделі дамуы және т. б.
Әрбір адамның өзіне төн мінез-қүлық ерекшеліктері, өмірге бейімділігі, шығармашылык кабілеті бірінен-бірі едәуір айырмашылығы болады. Сондыктан да әрбір жеке адам өзінше дара тұлға.
Нәресте дүниеге келгенде, оның бойында өзіне тән қабілет ерекшеліктерінің нышаны - бейімі болады. Оны тума талант деп те атайды. Осыған байланысты өр адамның жүйке жүйесінің топтарын ажыратады.
Гиппократ адам денесі негізгі төрт «сөлдің» құрамды бөліктерінен тұрады деп есептеді. Осы «сүйықтықтың» өсерінен адамның мінез-құлық темпераменті байкалады деген. Ол адам денесіндегі бұл «сұйықтықтарды» ағзада кездесетін сұйықтықтармен байланыстырып, оларды латын, грек гоздерімен атады: қан («sangius»), өт («сһоде»), қара өт («melanos сһоlе») және шырын («phlegma»). Гиппократтың пікірі бойынша адам ағзасында осы төрт сұйыктықтың қайсысы көп болса, мінез-құлығы да соған байланысты деп түсіндірді. Осыған байланысты адамның мінез-құлығы сангвиник, холерик, меланхолик және флегматик деп бөлінеді. Бұл атаулар ғылымда осы күнге дейін пайдаланылып келеді.
И.П. Павлов жүйке үдерістерінің қасиеттеріне сүйене отырып, жоғары жүйке қызметін 4 топқа (типке) бөлді.
тежелудің күші шамалас. Қозу мен тежелудің біріне-бірінің алмасуы тез жүреді. Оларды сангвиниктер (пысық, еті тірі, жарқын жүзді) деп атайды. Оларға тән қасиеттер - салмақты, сенгіш, сезімтал, өзін бірқалыпты ұстай біледі. Жұмыс істеуге кабілетті, жігерлі, елгезек, ашуы тез тарқайды. Ұстамдылығы басым. Қиындыққа төзімді әрі оны жеңе біледі. Көңіл күйі өте өсершіл.
қозудың күші айқын басымдылык көрсетеді. Тежелу үдерісі де айқын әрі күшті жүреді. Оларды флегматиктер (салбыр мінезді) деп атайды. Олар сылбыр, көңіл күйі айқын байқалмайды, бірақ жұмысқа қабілетті, шыдамды, ұстамды, көбінесе тұйық болады. Өзіне сенеді, ісі тындырымды. Бос сөзді ұнатпайды.
ми қыртысына кеңінен таралады. Тежелу үдерісі баяу жүреді, яғни қозу тежелуден басым болады. Мұндай жүйке жүйесінің тобына жататын адамдарды холериктер (қызу қанды) деп атайды. Олар өте ширақ, бірақ салмақты емес, ұшқалақ, көбіне ызақор, кекшіл, айтқанынан кетпейтін бірбеткей болады. Бірақ адамдармен тез тіл табады.
белсенділігі айқын байқалмайды, баяу қозғалады. Өте сезімтал, тез ренжиді, өзіне өзі сенбейді, әрі тұйық, көңіл күйі бірқалыпты болғанымен, сырттай көрінісі көзге байқалмайды. Олар сылбыр, сөзге, сараң, жасқаншақ, ұялшақ, кекшіл, уайымшыл. Бірақ бастаған ісін аяғына жеткізуге тырысады. Өзін көпшіліктен аулақ ұстауға тырысады.
Адамдарды жүйке жүйесінің ерекшеліктеріне қарап, осылай шартты түрде ғана бөледі. Көбіне адамдардың жүйке жүйесінде ұксас белгілер болғанымен, әрбір жеке адамның өзіне ғана тән ерекшеліктері болад. Әрбір жеке адам өзінің наным-сенімі, арман-мұраты және алдына қойған мақсаты аркылы бірінен-бірі ерекшеленеді.
Адамның мінезінде жеке басының жігері басты орын алады. Жігер дегеніміз - адамның түрлі қиындықтарды саналы түрде жеңе білу қабілеті. Жігерлі адам көздеген мақсатына жету үшін зор табандылық көрсете біледі. Жігерлілік әрекеттің басты мақсаты – қабылдаған шешімді орындап шығу. Адам жігері арқылы кез келген қиыншылықты жеңуге жол табады. Адам өзінің жігері арқылы мінез құлығын басқара алады. Бұл кезде адам ішкі және сыртқы қиыншылақтарды жеңуге ұмтылады. Адамның өз мінез-құлығын жігеріне бағындыра білуі тәрбие жұмыстарында жөне өзін тәрбиелеуде өте кажет. Мақсатқа жетуді көздеу, айтқанында тұру, өзін ұстай білу, шұғыл шешім қабылдау, тәртіпке бағыну адамның жігері арқылы қалыптасады.
Дереккөздер
Санат:Биология
Үсу
Үсу — суықтың әсерінен денедегі тіндердің зақымдануы. Үсу ауа райының аязды күні ғана емес, сондай-ақ температура нөлге жуық кезде де (ылғалдылық жоғары болып, күн ұзақ уақыт суытқанда) болуы мүмкін. Үсуге суық жел, ауаның ылғалдылығы, су болған әрі тар киім, аяқ киім, қолғап немесе мастық, организмнің жалпы әлсіздігі әсер етеді. Үсікке көбінесе саусақ, башпайлар, мұрын, құлақ шалдығады. Үсудің 4 дәрежесі ажыратылады. Бірінші дәрежелі Үсу кезінде терінің сезімталдығы нашарлап бозарады, үсіген жер ісінеді, ауырып қышиды. Екінші дәрежелі Үсу біршама ауыр өтеді, терінің асты суланып күлдірейді. Үшінші дәрежелі Үсу түрінде терінің астына қанды су жиналып, күлдірейді, бірнеше күннен соң олардың орны жансызданып, жарылады да, тыртық пайда болады. Төртінші дәрежелі Үсу кезінде барлық жұмсақ тіндер, кейде тіпті сүйек тіндері де жансызданады. Бұл Үсудің ең ауыр түрі. Жансызданған жер тырысып кеуіп қалады, қара қоңыр түске боялады. Алғашқы көмек көрсеткенде үсіген адамды бірден жылы жерге кіргізіп, жылытып, ыстық шай не кофе беру керек. Жансызданған жерін жылы суға (температура 37 — 40°C) малып, денесі қызарып, жылынып, сырттан тиген қолды сезетін болғанша жайлап ысқылайды, содан соң таңып тастайды. ҚҚ — ҚV дәрежелі үсікке шалдыққан адамды алғашқы көмек көрсетіліп болғаннан кейін жылы орап, ауруханаға апару қажет. Үсік шалған жерді суық жерде тұрып қармен ысқылауға және суық суға түсіруге болмайды. Үсіген организм көп уақытқа дейін суыққа сезімтал келеді.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат: Медицина Санат: Аурулар
Қарауыл руы
Шежіре деректеріне қарағанда, Қарауыл Арғынның «Жеті момын» аталатын рулар бірлестігіне кіреді. Қарауылдан:
Қарауыл ұрпағы Қазан революциясына дейін негізінен Көкшетау, Омбы уездерін мекендеген.
Дереккөздер
Санат:Қазақ рулары
Абысын асы
Абысын асы - салт.
«Абысын тату болса ас көп» (мақал). Бұрын бір ауылдың әйелдері яғни абысындар күнделікті өмір күйбеңімен ертелі-кеш үй шаруасында жүреді. Олар ата-ене, күйеуінің рұқсатынсыз ешқайда шыға алмайды. Кейде ауыл адамдары айтқа, тойға, қазаға үлкен-кішісі аттанып кетеді де ауылда тағы да сол әйелдер қалады. Абысындардың еркіндеп қалатын кезі міне осы сәт. Олар мұндайда өздері бір үйге бас қосып жылы-жұмсағын қазанға салып, шәй қойып өздері бір кеш сауық жасайды, өлең айтады, бой көтереді, сырласады. Дастарханды кең жайып дәм татады. Міне, осы бас қосу, осындағы дәм «абысын асы» деп аталады. Бұл да қазақ әйелдерінің ырысты ынтымағының көрінісі болатын.
Дереккөздер
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
IC 4541
IC 4541 — Apus шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55252, ESO 68-6, IRAS15249-7025.
Сыртқы сілтемелер
IC 4541 Санат:Apus (шоқжұлдыз)
Айрылысар көже
Айрылысар көже (салт). Көрші қонғанда «ерулік» беріп, қыстай немесе жаздай бірге отырған, сйласқан отбасылар қоныс аударып бөлінген жағдайда олар енді «айрылысар көжеге» шақырады. «Көже» деп сыпайылап атағаны болмаса сыйлы, сыбағалы табақ тартылады. Олар бір-біріне ризашылығын білдіріп, «ұрыспай айрылған ұялмай қосылар» деп тағы да аман-сау қосылуға тілек білдіреді. Бұдан олардың бірін-бірі сыйлау, қимастық көңілдері көрінеді. «Айрылысар көже» - адалдық әрі әдемі дәстүр.
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Куинс университеті
right|class=cx-linter-disallow cx-linter-warn|thumb|200x200px|Ту right|thumb|300x300px|Куинс университеті right|class=cx-linter-disallow cx-linter-warn|thumb|300x300px|Куинс университетінің обсерваториясы Куинс университеті (ағылш.  Queen's University ), (ағылш.  Queen's University at Kingston ), —Кингстон қаласында орналасқан канадалық зерттеу мемлекеттік университеті.
Университет 1841жылдың 16 қазанда Виктория ханшайым арқылы құрылды. Университеттің құрамына 1400 га кіреді.
Сілтемелер
Санат:Канада жоғарғы оқу орындары Санат:Алфавит бойынша университеттер
Зельбиц (Жоғарғы Франкония)
Зельбиц (Жоғарғы Франкония) (Selbitz (Oberfranken)) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Жоғарғы Франкония әкімшілік округіне бағынады. Хоф ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4507 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 27,70 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 4 75 171. Қаланың басшысы — Клаус Адельт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Гурий Борисович Хан
Гурий Борисович Хан (27 мамыр, 1931 жылы туған, Ресей, Приморск өлкесі, Никольск-Уссурийск ауданы Пуциловка станциясы) – философия ғылымдарының докторы (1987), профессор (1988).
Дереккөздер
Санат:27 мамырда туғандар Санат:1931 жылы туғандар Санат:Приморье өлкесінде туғандар Санат:Қазақстан философтары Санат:Философия ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан КП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебінің профессорлары Санат:Достық орденінің иегерлері
IC 134
IC 134 — Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Мамытов Хасен атындағы көше (Алматы)
right|180px
Мамытов Хасен атындағы көше - Көшеге Ұлы Отан соғысының ардагері, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген металлургі, Социалист]» Еңбек Ері Хасан Мамытовтың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 24.12.2003 Ма 27 шешімі ме Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 5/765 қаулысы) берілген. Мамытов Хасан Оңтұстік Қазақстан облысы Ленгір ауданында дүниеге келген.
Орналасқан жер
Көше Алатау ауданындағы «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
IC 134
Сыртқы сілтемелер
IC 134 Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз)
Б. з. д. 237 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 237 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 237 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Жылқышы (орман шалшықшысы)
Жылқышы - неміс тілінен аударғанда “орман шалшықшысы” ұзын тұмсықты, шымыр денелі, сары қауырсынды кішкене құс (салмағы 250-450 г). Әуелде Еуропада патша қыр құсы деп есептелген. Өзінің суда тіршілік ететін туыстарынан айырмашылығы: жылқышы расында орманды мекендейді, ол күрең тартқан өткен жылғы төсеніш шөптің арасынан байқалмайды. Орман төсеніші арасынан ұзын тұмсығымен топырақты шұқып, құрттармен, әртүрлі омыртқасыздармен қоректенеді. Тұмсығының ұшындағы жүйкелері шоғырланған, сол арқылы топырақтың ішіндегі жемтігінің аз қозғалысын сезіп қояды. Сақ, әрі бұйығы, тек күй-ойнақ кезінде осқырған дыбыс шығарады.Бұл И.С.Тургенов, С.Т.Аксаков және басқа да жазушылардың шығармаларында бірнеше рет сипатталынып жазылған.
Дереккөздер
Қазақстандағы жануарлар әлемі Алматыкітап баспасы Jump up ↑ «Қазақстандағы жануарлар әлемі» кітабы,«Алматыкітап» ААҚ, 2003 жыл. ISBN 9965-628-91-2
Санат:Татреңтәрізділер
Bad Boys Blue
Bad Boys Blue (Көкке киінген жігіттер) — 1984 жылы Кёльнде құрылған евродиско-топ. Өз тарихында топ әлемнің түрлі чарттарында көрінген шамамен 30 хит-сингл шығарған.
Қопа (көл)
Қопа – Ертіс алабындағы көл. Ақмола облысының орталығы – Көкшетау қаласының солтүстік-батыс іргесінде, теңіз деңгейінен 223,5 метр биіктікте орналасқан. Көлдің беткі ауданы - 13,1 км2. Көлдің тереңдігі - 3,1 метрге дейін.
Bad Boys Blue
Топ Ұлыбританияда орналасқан.
Қопа (көл)
Орналасуы және сипаттамасы
Көлдің жағалауы төмен, оңтүстік және шығыс жағалауларында құм-тасты таяз орналасқан, батысы мен солтүстігінде қамыс, қоға мен өлеңшөп өскен. Көлдің түбі лайлы, лай қабатының орташа қуаты 2 метр, кейбір жерлерде 6 метр мәнге жетеді. Тұнба тасқын және Шағалалы су қоймасынан су ағызу кезінде көлге жылына орта есеппен 20 мың м3 шөгінділер түседі.
Bad Boys Blue
Топ мүшелері
Бұрынғы мүшелері:
Уақыт межелі
Санат:Музыкалық топтар
Қопа (көл)
Орналасуы және сипаттамасы
1955 жылы 39,2 млн м3 болған көлдің көлемі 1990 жылға қарай 26 млн м3-қа дейін азайды. Көлдегі судың ауытқу амплитудасы 0,5—1,5 м құрайды.
Шағалалымен қатар көлдің негізгі саласы — Қылшақты өзені.
Судың таяз болуына байланысты көлдің су өсімдіктерімен толып кетуі байқалады. 1974 — 1993 жылдары көлді қоқыстардан тазарту жүргізілді, шығарылған топырақ көлемі 400 мың м3 құрады. Кейіннен көлдің жағаларын тазарту жүргізілді, көлді тазарту тоқтатылды және оған бөлінген қаражат босқа жұмсалды.
Қызықты деректер
19 ғасырдың аяғында құрғақшылық пен жер асты сулары деңгейінің табиғи төмендеуі кезінде, соның салдарынан көл деңгейінің күрт төмендеуі кезінде Шағалалы (Чаглинка) өзенінің арнасын көлге бағыттау туралы шешім қабылданды. Бұл келетін судың өлшенбейтін мөлшері мен үлкен аланның табиғи булану (буланудың орташа жылдамдығы бір шаршы метрден сағатына 200 мл) себебінен көлді уақытша таяздан құтқармады. Красный Яр ауылының маңында ескі өзен арнасының іздері әлі де сақталған. Соңғы күшті таяз 1960 жылдардың аяғында-1970 жылдардың басында, көлдің оңтүстік бөлігінде пайда болған таязда (қамыс қазір өсіп келеді) картоп отырғызылған кезде байқалды. 1977-78 жылдары көлдің солтүстік жағалауында құрылыс қоқыстардан бөгет құйылып, осы бөгеттің арқасында көл құтқарылды. Су деңгейі 60-80 см-ге көтеріліп, көлдің толық кебуіне жол бермеді. 1950 жылдардың аяғында тың игеру кезінде көлдің шаңнан тұнбасы басталғанға дейін көлдің тереңдігі 16 метрге жетіп, су ішуге жарамды болды.
Бостон
Бостон (Boston) — АҚШ-тағы Массачусетс штатының астанасы, әрі ең ірі қаласы. АҚШ-тың ең көне және экономикалық, мәдени бай шаһарларының бірі болып табылады. Қала айналасындағы елді-мекендірмен санағанда елдің ең ірі қалалар ондығына кіреді. Бостан өңірінде әйгілі Гарвард және MIT универститеттері орналасқан.
Қопа (көл)
Дереккөздер
Санат:Көкшетау қалалық әкімдігі көлдері Санат:Шағалалы су алабы
Бостон
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Борани
Борани — бұлғанған мациони құйылған көкөніс немесе көкөніс пен балапан етінен тұратын екінші тағам; тағамның негізгі компоненті (ет, құс еті) көкөністердің екі қабатының ортасында салып пісірілген грузин аспаздығының дәстүрлі аспаздық композициясы. Барлық композиция үстіне мацони (арнайы ашытылған сүт) татымдықтармен бірге құйылады. Борани тағам композициясы болғандықтан, қандай борани екенін атау керек. Борани типі екі сөзден тұрады, мысалы, баклажан бораниі, шпинат бораниі және т.б. Екі бөлігі жеке даярланып, дастарқанға әкелерде қана қосылады.
Үлескер
Үлескер / үлеспұлшы - жоспарланған нәтиже алу (табыс алу, әлеуметтік және табиғат қорғау объектілерін т. б. іске қосу) мақсатымен ақшалай қаражаттың, мүліктің немесе қандайда бір басқа құндылықтардың белгілі бір сомасын жарғы капиталына енгізу арқылы қандайда бір бірлескен жобаға қатысушыға айналған жеке немесе заңи тұлға.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Некрасов-Вескыд
Некрасов-Вескыд — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ирь-Ю өзенінің оң жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Линсбург
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 938 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 23,5 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 2 56 020.
Некрасов-Вескыд
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Линсбург
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Некрасов-Вескыд
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Трабижу
Трабижу (Trabiju) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Араракара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Араракуара экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 474 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 63,378 км² шамасында. Халық тығыздығы — 23,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1934 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Ботай Байзақов
Ботай Байзақов 1922 жылғы 23 ақпанда Қарағанды облысы қазіргі Бұқар жырау ауданының Энгельс атындағы шаруашылығы аумағында, шаруа отбасында дүниеге келген.
Ботай Қарағанды қаласындағы Жамбыл орта мектебінде оқып, бес сыныптық білім алады. Еңбек жолын Шет ауданының "Нұраталды" совхозында жұмыскер болып бастайды.
Б.Байзақов алғашқы соғыс қимылдарына барлаушы ретінде Москваның оңтүстік батысындағы аудандарда қатысады. 286-ші атқыштар дивизиясының 860-ші полкінде пулеметші, бронь талқандаушы (РПТР бағыттаушысы) және атқыштар бөлімінін, командирі болады.
Ботай соғыста батырлық пен батылдық танытып, қандай тапсырма болмасын жанқиярлықпен орындап, көзге түсті.
Іле көкжалбызы
Іле көкжалбызы (Nepeta transiliensis) – ерінгүлділер тұқымдасы, көкжалбыз туысына жататын шөптесін өсімдік. Қазақстанда Іле, Күнгей Алатауының тасты беткейлері мен Түрген өз-нің бастауында кездеседі. Биікт. 20 – 34 см, тамыры тарамдалған. Сабағы бұтақты, сыртын жай және безді түктер қаптап тұрады. Жапырақтары ұзынша қандауыр тәрізді, иректелген, өркен бойына қарама-қарсы орналасады. Тостағанша жапырақшалары бесеу, бір-бірімен кіріккен, түтікше тәрізді. Күлтесінің де саны бесеу, тұтасып біріккен үстіңгі ерні аталығы мен аналығын сыртынан бүркеп жаңбырдан қорғайды. Гүлдері ұсақ, күлгін көк түсті, қос жынысты, аталығы төртеу, аналығы біреу. Ұсақ гүлдері сабақ ұшына жиналып, күлтебас гүлшоғырын құрайды. Тұқымынан көбейеді. Шілде – тамыз айларында гүлдеп, қыркүйекте жеміс салады. Өте сирек кездеседі, Іле Алатауының эндемигі, жылдан жылға таралу аймағы азайып бара жатқандықтан, қорғауға алынып, Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген.
Ботай Байзақов
Соғыстағы ерліктері үшін ол "Қызыл Жұлдыз" орденімен, I дәрежелі Отан соғысы орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған.
Іле көкжалбызы
Дереккөздер
Санат:Еріндігүлділер
Ботай Байзақов
Сұрапыл соғыс уақытында Б. Байзақовқа III дәрежелі Даңқ ордені екі мәртебе берілген. Негізінде, Даңқ орденінің статусы бойынша ең алдымен үшінші, екінші, соңында бірінші дәрежелі орден тапсырылуы керек еді. Бұл қателік 39 жылдан соң түзетіліп, Ботай Байзақовқа 1984 жылы КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығы бойынша I дәрежелі Даңқ ордені табыс етілді. Ол орден Германия жеріндегі танктерді жойғаны үшін берілді. Осылайша Б.Байзақов Даңқ орденінің толық иегері атанды.
Батыр қрметіне Нұраталды ауылында бір көше Ботай Байзақов көшесі деп аталған.
Б. Байзақов 1995 жылдың 22 тамызында қайтыс болды. Нұраталды ауылдық округінде, Шона селосында жерленген.
Санат:Даңқ орденінің толық иегерлері Санат:Шет ауданы тұлғалары
Көктіңұлы
Көктіңұлы — Орта жүз Қоңырат тайпасына кіретін бір топ рудың аты.
Шежіре деректері бойынша, Көктіңұлына:
Қазан революциясына дейін Көктіңұлына кіретін рулар Перовск, Шымкент уездерінде егіншілікпен айналысып, мал өсірген.
Дереккөздер
Санат:Қазақ рулары
Яны-Накоси-Я
Яны-Накоси-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Паль-Я өзенінің сол жағалауынан 35 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Хинсо-де-Лимиа
Хинсо-де-Лимиа (Xinzo de Limia) — Испаниядағы муниципалитет. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Оренсе провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Лимия ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10245 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 132,67 км² шамасында.
Аддуктор
Аддуктор (adductor; ad — ішке қарай; duco — серпу, яғни ішке тарту, жақыңдатқыш) - адамда қол мен аяқ, ал жануарларда алдыңғы және артқы аяқтар буындарына эсер ете отырып, аталған мүшелерді дене түлғасына жақындататын бұлшықет. Аддукторларға иық буынына әсер ететін "жауырынасты бұлшықеті", жамбас-ортан жілік буынын қозғалтатын "сымбат бұлшықеті" мен "санды жақындатқыш бұлшықет" жатады.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Үлкен Липовица
Үлкен Липовица — Ресейдегі өзен. Тамбов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сухая Липовица өзенінің оң жағалауынан 29 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Цна сағасынан Тамбов қаласына дейін. Өзен саласы — Мокша, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
NGC 3852
NGC 3852 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3852 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36348, NGC 3825, UGC 6668, MCG 2-30-18, ZWG 68.36, HCG 58B.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Майқанов Балғабай Сәдепұлы
Майқанов Балғабай Сәдепұлы (1959 жылы туған, Ақмола облысы Қорғалжын ауданы Қорғалжын ауылы) – ғалым, биология ғылымдарының докторы (2001), профессор, ҚР Білім беру ісінің үздігі. Целиноград ауыл шаруашылығы институтын (1983), Воронеж ауыл шаруашылығы институтының аспирантурасын (1986) бітірген. 1987 жылдан С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университетінде (бұрынғы Целиноград ауыл шаруашылығы институты) ассистент, аға оқытушы, факультет деканы болып жұмыс істеді. 115-тен астам ғылыми еңбектің, оның ішінде 9 оқу-әдістемелік құралдың, 1 монографияның авторы. 2 авторлық куәліктің иегері. «ҚР Білім беру ісінің құрметті қызметкері» белгісімен марапатталған.