cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Санкт-Катрайн-ам-Оффенег
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Томас Дерлер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Сыпар өткізу
Сыпар өткізу - Бұл құран аударумен бірдей, қаза болған адамға құран аудартпаса, сыпар өткізеді. Сыпар өткізу дегеніміз - қаза болған адамның үші, жетісі, қырқы нәзірлері барысында бірнеше молда жиналып кезекпен ‹‹құран кәрімдегі›› қатысты аятты оқып аударуды көрсетеді.
Сыртқы сілтеме
Санат:Ислам
Шепшенга (Шарженга тармағы)
Шепшенга — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шарженга өзенінің оң жағалауынан 73 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Тодзио Хидэки
Тодзио Хидэки - жап. 東條 英機 То:дзё: Хидэки — (30.12.1884-23.12.1948) - жапон саясаткер және әскербасы, генерал.
Хидэки Тодзио 1884 жылы Кодзимати қаласында Жапония Император әскерінің генерал-лейтенанты Хидэнори Тодзё-ның отбасында үшінші ұлы болып туған.
1937-38 ж. Кватун армиясы штабының бастығы.
1938-39 ж. әскери министрдің орынбасары.
1940 ж.шілде -1941 ж.қазан --- әскери министрі.
1941 ж. қазан - 1944ж. шілде --- премьер-министр әрі әскери министр. Фашисттік Германия КСРО-ға қарсы соғыс ашқан кезде, Германияға барынша көмектесу саясатын жүргізді.
1941 ж. Тынық мұхитта соғыс ашуда зор роль атқарды. Қиыр Шығысқа арналған Халықаралық соғыс трибуналының үкімімен дарға асылды.
Дереккөздер
Санат:Жапония тұлғалары Санат:Жапония тарихы Санат:1884 жылы туғандар Санат:1948 жылы қайтыс болғандар
Вокшерка
Вокшерка — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Кострома облысы, Иваново облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ить өзенінің сол жағалауынан 40 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Рыбинск су торабынан Кострома қаласына дейін, Кострома өзенін қоспағанда бастауынан Исады ауылындағы Су өлшеу постықа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Вилар-Секу (Нелаш)
Вилар-Секу (Нелаш) (Vilar Seco (Nelas)) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Нелаш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 881 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,37 км² шамасында. Халық тығыздығы — 94 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Мало-Пештене (Враца облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 64 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3078. Телефон коды — 09112. ЕКАТТЕ коды — 46807.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Враца облысының елді мекендері
NGC 3155
NGC 3155 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1801 жылы 2 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3155 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30064, NGC 3194, UGC 5538, MCG 12-10-26, ZWG 351.12, IRAS10133+7436.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
Вальд (Цюрих)
250px|thumb|Картада орналасуы Вальд (Цюрих) (Wald ZH) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан коммуна. Хинвиль округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8862 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25.25 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 120, пошта индексі — 8636.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Релинген-Зирсбург
Релинген-Зирсбург (Rehlingen-Siersburg) — Германия Федеративтік Республикасының Саар жерінде орналасқан муниципалитет. Саарлуис ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 15432 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 61,16 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 10 0 44 114. Муниципалитеттің басшысы — Мартин Зильфанус.
Молодёжный ауданы
Молодёжный ауданы — 1972-1997 жж. Қарағанды облысы құрамында болған аудан.
Релинген-Зирсбург
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 10 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саар елді мекендері
Молодёжный ауданы
Ауданда сүтті мал, астық, көкөніс, картоп өсіруге бағытталып мамандандырылған 1 бірлестік, 10 кеңшар бар, 2 кенттік, 9 ауылдық Кеңес болды. Орталығы - Молодёжный кенті. Өнеркәсіп орындарынан Қушоқы. Молодёжный көмір разрездері, разрез Қажеттілігін камтамасыз ететін 2 авто және темір жол мекемесі, Шоқай темір жол стансасы разрез-құрылыс басқармасы, 2 жол мекемесі, аудандық тұтынушылар қоғамы, аудандық тұрмыс қажетін өтеу комбинаты, нан зауыты, сусындар шығаратын цех, автостанция жұмыс істеді. 1973 жылдан «Знамя труда» ауданы газеті шығарылды. 1997 ж. Осакаров ауданына қосылды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның 1997 жылы таратылған аудандары
Куараи
Куараи (Quaraí) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Оңтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Кампанья-Осидентал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 420 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3 147,64 км² шамасында. Халық тығыздығы — 8,1 адам/км².
Тарихы
Қала 1875 жылы құрылған.
Тулата
Тулата — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чарыш өзенінің сол жағалауынан 380 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 48 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Бия және Катунь өзендерінің тоғысқан жерінен Алей өзенін қоспағанда, Барнаул қаласына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Виктор Андреевич Чаплин
Чаплин Виктор Андреевич (1941 жылы туған, Ресей, Чешен республикасы, Сунжен ауданы Орджоникидзе ст.) – инженер. 1960 – 73 ж. Қарақия автокөлік кәсіпорнында автоколонна бастығы, бас инженер, Каспий аймақтық кен-металлургия комбинатындағы ғ5 автомобиль шаруашылығының бастығы, Руда басқармасы бастығының орынбасары қызметтерін атқарған. КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты.
Дереккөздер
Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:1941 жылы туғандар
Кажа
Кажа — Башқұртстанның Учалин ауданындағы ауыл, Тунгатар ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 66 адамды құрады. Пошта индексі — 453712, ОКАТО коды — 80253884008.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Хайдмюлен
Хайдмюлен (Heidmühlen) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Зегеберг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 713 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,83 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 60 038. Муниципалитеттің басшысы — Герт Уве Карстензен.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Досай Қажы
Досай Қажы (1853, бұрынғы Торғай оязы Қараторғай болысы, Аманторғай а. - 1923, сонда) - аузы дуалы ел ағасы, дін қызметкері. Арғын тайпасының қараман атасынан шыққан. Ақыл-парасатымен, ел алдындағы азаматтық беделімен есімі көпке белгілі болған. 1916 жылғы ұлт-азаттық Торғай көтерелісін қолдаған. Әбдіғапар хан, Аманкелді сардар болып сайланған жиында ел бастаған әкі азаматқа ақ жол тілеп, бата берген. Көтерілістің ұйымдастыру жұмыстарына белсене араласып, сарбаздарға киім-кешек, ат-көлік, азық-түлік жинауға мұрындық болған. Д.қ. алаш қайраткері М. Дулатовтың туған нағашысы. Ақын қажының Дәмеш деген қызынан туған. 1937-жылдың жаппай қуғын-сүргінінде қажы ұрпақтары да жазықсыз жазаланды.
Әдеб.: М.Сүлейменов, Әбдіғапар хан, А.,.1995.
Құрбақа-балықтар
Құрбақа-балықтар, батрахотәрізді от рядының теңіз балықтары тұқымдасы. Дене ұзындығы 20-57 см денесі жалаңаш немесе өте ұсақ қабыршақпен қапталған, басы жайпақ, бірінші арқа жүзбеқанаты қысқа. 10 тустың 40 түрі белгілі. Олар барлық мұхиттардың тропикалық және қоңыржай, жылы суларында таралған. Кейде өзен арнасына көтеріледі. Көбнесе су жиегіндегі лайсаңды мекендейді. Қорегі, ұлулар мен шаян тәрізділер. Пішіні мен қасиеті өзгерген торсылдақ арқылы әртүрлі, (сықырлауық, ысқырық, егіңгірлек) дыбыстар шығарады. Кейбір түрлерінің арқа жүзбеқанаттарының түбінде улы бездері болады.
Дереккөздер
Санат:Биология
Юрий Павлович Ковалев
Ковалев Юрий Павлович (13.9.1906, Ресей, Санкт-Петербург – 12.4.1972, сонда) – биші, балетмейстер, Қазақстанның еңбек сіңірген артисі (1946). Ленинград хореографиялық училищесінде (қазіргі Санкт-Петербург орыс балет академиясы) оқыды. 1925 жылдан Санкт-Петербург, Харьков, Свердловск театрларында балет бишісі қызметін атқарды. 1936 жылдан Қазақ опера және балет театрының балетмейстері және бишісі болды. Оның репертуарында Айдар (И.Н. Надиров, “Көктем”), Альберт (А.Адан, “Жизель”), Зигфид, Дезире (П.И. Чайковский, “Аққу көлі” мен “Ұйқыдағы ару”), Командор (А.А. Крейн, “Лауренсия”), Вацлав (Б.В. Асафьев, “Бақшасарай фонтаны”), Базиль (Л.Ю. Минкус, “Дон Кихот”), т.б. партиялар болды. Ковалев балетмейстер ретінде Л.Б. Степановтың “Жоңғар қақпасын” (1956), Л.Делибтің “Коппелия” (1937, 1944), Чайковскийдің “Аққу көлі” (1940) мен “Ұйқыдағы ару” (1954), Асафьевтің “Бақшасарай фонтаны” (1943), Минкустың “Дон Кихот” (1945), Р.М. Глиэрдің “Мыс салт атты” (1955) балеттерін, сондай-ақ, “Қыз Жібек” (2-редакциясы), “Біржан – Сара”, “Амангелді”, “Бекет” операларындағы билерді қойды. Ковалев қазақ балет өнерінің дамуына, ұлттық кадрлардың кәсіби дәрежесін көтеруге елеулі үлес қосты.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан балетмейстерлері Санат:1906 жылы туғандар Санат:1972 жылы қайтыс болғандар
Мармора
Мармора (Marmora) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 89 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 2 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 41 км² шамасында. Пошта индексі — 12020.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Үйрету әлеуметтану
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология
Балпық ауылдық округі (Көксу ауданы)
Балпық ауылдық округі — Жетісу облысы Көксу ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Балпық би, Ақшатоған, Теректі ауылдары кіреді. Орталығы – Балпық би ауылы. Округ құрамында болған Пияз ауылы 2006 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 14520 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Көксу ауданы ауылдық округтері
Нелка
Нелка — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нельша өзенінің оң жағалауынан 102 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Буассе-е-Гожак
Коммунаның INSEE коды — 30042, пошта индексі — 30140.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Диафинометр
Диафинометр— қатты дененің, сұйықтар мен газдардың мөлдірлік дәрежесін анықтайтын аспап.
Дереккөздер
Санат:Аспаптар
19 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:19 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
10er
Дисконт саясаты
Дисконт саясаты - қарыз ақшаның ұсынымына, төлем балансының жағдайына және валюта бағамына ықпал ету мақсатымен орталық банктердің есептеу мөлшерлемелері бағамын көтеру немесе төмендету жөніндегі шарасы.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Банк терминдері
Қосағаш (Павлодар облысы)
Қосағаш — Павлодар облысы Ертіс ауданы, Панфилов ауылдық округі құрамындағы ауыл. 2019 жылға дейін таратылған "Қосағаш ауылдық округі" орталығы болған.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Ертіс ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 44 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1063 адам (525 ер адам және 538 әйел адам) болса, 2009 жылы 831 адамды (419 ер адам және 412 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 20 ғасырдың бас кезінде қаланған. 20 ғасырдың 30-жылдарының бас кезінде ауыл шаруашылығын ұжымдастыруға байланысты ұжымшар мен ауылдық кеңестің орталығы болды. 1997 жылы кеңшар негізінде сүт бағытындағы мал және астық өндірумен айналысатын шаруа қожалықтары құрылды.
Дереккөздер
Санат:Ертіс ауданы елді мекендері
Қосбай Елбаев
Қосбай Елбаев (1915, Маңғыстау ауданы Шетпе ауылы – 2006, сонда) – соғыс ардагері, ауыл шаруашылығы саласының маманы. Ұзақ жылдар ауыл шаруашылық саласында түрлі жұмыстар атқарды. Ұлы Отан соғысында көрсеткен ерліктері үшін Қызыл жұлдыз, Отан соғысы, 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
IC 3702
IC 3702 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42810, ZWG 71.14, VCC 1969.
Сыртқы сілтемелер
IC 3702 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Абдур Рахман Бисуас
Абдур Рахман Бисуас (আব্দুর রহমান বিশ্বাস, 1 қыркүйек, 1926, Барисал) — Бангладештің 13-ші президенті.
Дереккөздер
Санат:1 қыркүйекте туғандар Санат:Барисалда туғандар Санат:1926 жылы туғандар Санат:Бангладеш саясаткерлері Санат:Бангладеш президенттері
Тұлдау
=Тұлдау= Нәзір беріліп, аят оқытып қаза болушы үлкен кісі, ауыл ақсақалы, беделді кісілерден болса, өзі тірі күнінде мініп жүрген атын немесе басқа бір бас жылқыны арнаулы атап, жылын беруден бұрын аттың жалын күзеп, құйрығын кесіп, кекіліне ақ байлап, жаздай өріске бос қоя береді. Ал сол кісі тірі күнінде мінген ер тұрманын жүкке жинап, ер басына сол кісі киіп жүрген бас киімін кигізіп, қамшысын алдыңғы қанжығасына іліп жылын күтеді. Мұны тұлдау деп атаймыз. Жылын бергенде тұлданған жылқының басы жағынан ажыратылып, пітеу (бөлмелемей) пісіріледі. Жылына келген жамағат тарқап кеткенде артында молда-қожалар, туыс туғандары іркіліп қалады да, құда-жұрағат, үлкен кісілерден біреуі тұлданған нәрселерді орнынан қозғап, жабулы тұрған жапқыштарды ашады. Бұны туын жыққтық деп атайды да, айрым дастарқан жазып жылқының басы табаққа салынып молдалармен қалған туыстардың алдына тартылады. Бір жігіт жылқының піскен басының құйқасын кертіп-кертіп жұртқа таратады. Соңын да таза мүжіліп ағаштың басына іліп қойылады.
Фёдор Сергеевич Бондарчук
thumb|Фёдор Сергеевич Бондарчук Фёдор Сергеевич Бондарчук – совет және орыс актері, режиссер, сценариші, клипмейкер, тележүргізуші. Актер және режиссер Сергей Бондарчуктың ұлы.
Өмірбаян
Фёдор Бондарчук 1967 жылы 9 мамырда Мәскеуде актриса Ирина Скобцева мен режиссер Сергей Бондарчук отбасында дүниеге келеді. Федор туылғанында әкесі 46 жаста, ал анасы 39 жаста болады. Ол әжесі Юлия Николаевнаның тәрбиесінде болады. Мәскеу қаласында Вернадский даңғылындағы № 31 ағылшын тілі бағытындағы көркемдік мектепті тәмамдайды. Сабағын өте нашар оқиды. 8 сыныпта Степан Михалковпен танысады. Мектепті бітіргеннен кейін ВГИК-тің режиссер-қоюшы факультетіне тапсырады. Армияда борышын өтейді, алғашында Красноярск оқыту бөлімінде, кейін Алабинде қызмет атқарады. 1989 жылы армиядан кейін оқуын жалғастырады.
1991 жылы институтты тәмамдағаннан кейін Степан Михалковпен бірігіп «Art Pictures Group» продюссерлік компаниясын құрады. 2005 жылы продюссер Дмитрий Рудовскиймен бірігіп «Art Pictures Studio» кинпокомпаниясының негізін қалайды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:КСРО актерлері
Дулығалы медресесі
ДУЛЫҒАЛЫ МЕДРЕСЕСІ – діни оқу орны. Дулығалы өз-нің бойында 19-шы ғ-дың 60-шы жылдарында салған бердікейлер мешітінің жанынан Әбдірахман ишан ашқан. Әбдірахман Торғай, Ұлытау еліне атағы тараған Сары ишан әулетінен шыққан ғұлама. Тоғыз күмбезді, 24 бөлмелі бұл оқу орны құрылысы ерекше, аса қымбат сәулет өнерінің ескерткіші. Оның бөлмелері тіреусіз жабылғанб төбесіне ағаш бөренелер салынбаған. Мұнда сауат ашу, дін уағыздарын, шариғат жолын үйретумен қатар, мүридтерге география, есеп негіздерінен дәріс берілді, араб тілі үйретілді. Медресе қазақ балаларының сауатын ашу ісінде әжептәуір ағартушылық қызмет атқарды. Амангелді Имановтың замандастары қалдырған естеліктерде болашақ халық батырынық балалық шағында осы медреседен білім алғаны айтылады. Кесене ішінде 1916 жылы Ресей патшасының Маусым жарлығына қарсы шыққан көтерілісшілер басшысы Амангелді Имановқа ишандар әулеті бата беріп, құрбандыққа шалған қошқардың бас сүйегі әлі күнге дейін тұр. Дулығалы бойындағы мешіт үйінің ғимараты менжекелеген қосымша құрылыстар осы күнге дейін жақсы сақталған.
Андрей Александрович Голубев
Андрей Голубев Александрович (1987 жылы 22 шілдеде ССРО-ның Волжск қаласында туған) — Ресейдің азаматы болған, ал қазір Қазақстандық теннисші. Үлкен дулыға турнирі бойынша жұптық жарыстың финалисті (Roland Garros-2014); ATP турниріндегі жеке өнер көрсетудегі доданың жеңімпазы.
Алмасай
Алмасай — Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданындағы ауыл, Алмасай ауылдық округі орталығы.
Андрей Александрович Голубев
Жалпы мәлімет.
Андрей - Марина мен Александр Голубевтің екі ұлдарының арасындағы үлкен ұлы; оның кенже  ағасының аты - Денис. Отбасы Голубев Волгоград облысының Волжск қаласында ұзақ өмір сүрген, бірақ Андрей 15 жасында Италияға көшті:Бра қаласына. Голубев алты жасынан бастап тенниске қатыса бастады. Сүйікті мұқабасы - тез қатты; Үздік соққылар - бұл форекс және өріс.
Дулығалы медресесі
Ш. Байділдин
Андрей Александрович Голубев
Спорттық карьерасы.
Андрей Голубев өзінің мансабында 10 рет фьючерстердің финалына өтті, оның ішінде ол 4 жеңіп алды.
Ташта (Иш тармағы)
Ташта (Шикшак) — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Иша өзенінің сол жағалауынан 40 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Алмасай
Географиялық орны
Аудан орталығы – Қасым Қайсенов кентінен оңтүстік-батысқа қарай 11 км-дей жерде.
Ташта (Иш тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Алмасай
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1026 адам (491 ер адам және 535 әйел адам) болса, 2009 жылы 962 адамды (482 ер адам және 480 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ұлан ауданы елді мекендері
NGC 7707
NGC 7707 — Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Андрей Александрович Голубев
Спорттық карьерасы.
2007 жылдың шілде айында итальяндық Реканатиада Эндрю алдымен Челленджердің финалына шығып, Тайваньдан Джимми Ванға 3 ұпай есе жібереді.
NGC 7707
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 24 қазанда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7707 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71798, UGC 12683, MCG 7-48-12, ZWG 533.14, NPM1G +44.0415.
Андрей Александрович Голубев
Спорттық карьерасы.
2008 жылдың қаңтарында неміс Хайлброннда Эндрю өзінің алғашқы «Челленджерді» жеңіп, неміс Филипп Петчнерді - 2-6 6-1 3-1 ұтып, бас тартты. Айта кету керек, Голубев турнирдегі сапарын квалифакциялық раундтан бастаған, сондықтан ол 8 жеңісті қатарынан жеңіп алған.
NGC 7707
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз)
Андрей Александрович Голубев
Спорттық карьерасы.
Қазақстан мен Ресей теннис федерациясының арасындаңы келісімен 2008 жылдың жазынан бастап Андрей Голубев теннис турнирлерде Қазақстан атынан атынан қатысады. Және де Андрей Голубев Қазақстан командасының құрамасында Дэвис Кубогында қатысып жұр. Бұл Андрейге халықаралық деңгейде құрама командалар арасында бағаланбас  тәжіребие беретіні сөзсіз.
2008 жылгы St. Petersburg Open турнирының финалисты, финалда сол уақыттағы әлемнің 4-ші ракеткасы Энди Маррейға 1-6  1-6 есебімен  жеңілген. Осы турнирды квалификациядан бастағанын аңғарсақ, Голубев қатарынан 7 рет 8 күнде жеңіске жетті. АТП турнирының жеке разрядында финалға дейін  қазақстан кәсіби  теннисшыларының арасынан  ең бірінші жеткен Андрей Голубев болып табылады.
Санкт-Петербургтағы финалдан кейін 2 апта салып Голубев Астанада өзінің екінші челленджерін жеңді француз Лоран Рекудераны 1-6  7-5  6-3 есебімен ұтты.
2009 жылдың шілде айында Андрей италиядағы Рекарнатида болған грунттағы  челленджерде финалға шығып, 2 сетта швейцарлық Штефан Болиге жеңілді.
2010 жылдың шілде айында Андрей Голубев Гамбургте өткізілетін АТП турнирінде  жеңіске жетіп, Қазақстан тарихына ең алғашқы АТП турнир жеңген тенисист ретінде кірді. Андрей өткізген 6 матчінда еш бір сет ұтылган жоқ, оның ішінде әлемдегі 6-шы ракетка Николай Давыденконы 6-4  6-4 есебімен ұтып, финалда   әлемдегі  15-ші ракетка Юрген Мельцерды жеңді.
2014 жылғы 5-7сәуірінде жұрген Дэвис Кубогының  1/4 финалында  Швейцария-Қазақстан арасында бірінші матчта Андрей Голубев  әлемдегі 3-ші ракетка Станислас  Вавринкамен кездесіп  4 сетте – 7:6(5), 6:2, 3:6, 7:6(5) есебімен  жеңді. 2008 жылы Пекиннің олимпиадалық алтынын қос дәрежеде жеңген Швейцарияның ең әйгілі спорт командасы болып аталған Федерер/Вавринка ("ФедРинка") жұбын өз  елінде Женева қаласында 2014 жылдың 06 сәурінде Андрей Голубев/ Александр Недовесов жұбы  2 сағат 56 минут уақытта 4 сетте – 6:4,7:6(5),4:6,7:6(6) есебімен жеңді.
2013 жылы Марбургтегі және Тюменьдегі 2 «Челленджерді» жеңіп алды.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан теннисшілері
Өзіңе сенбе, жас ойшыл...
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Қазақ хандығының құрылуы
Қазақ хандығы - Қазақстан аумағында бұрын болған мемлекеттік құрылымдардың мұрагері, этникалық процестермен байланысты әлеуметтік қатынастардың өзгерістер мен экономикалық даму нәтижесі. 1457 жылдың күзінде Әбілқайыр хан Сығанақ түбінде қалмақтардан жеңілгеннен кейін, Керей мен Жәнібек сұлтандар қол астындағы ру-тайпалармен Шу өңіріне келіп қоныстанып, Қазақ хандығының негізін салады. Мұхаммед Хайдар Дулатидің «Тарихи Рашиди» кітабында Қазақ хандығының құрылған жері - Шу бойы мен Қозыбасы деп айтылады. 1458 жылдың көктемінде Керейді ақ киізге көтеріп хан сайлайды. Әбілқайыр ханға наразы сұлтандар, әмірлер, ру-тайпа басылары Керей мен Жәнібекке келіп қосылады. Аз уақыттың ішінде халықтың саны 200 мыңнан асып түседі. Қазақ хандығының құрылуы осыған дейін бүкіл Қазақстан аумағында болған әлеуметтік-экономикалық және этно саяси процестердің заңды қорытындысы еді.
XV ғасырдың алпысыншы жылдары Қазақ хандары қарсыластарын тықсыра отырып, Батыс Жетісуға табан тіреді. XVI-XVII ғасырларда Қазақ хандығы нығайып, этникалық аумағының негізгі бөлігін қамтитын шекаралары кеңейе түсті. Орта Азия, Астрахан, Қазан, Сібір хандықтарымен, Ресеймен тығыз байланыс болды. Қасым хан, Хақназар хан, Тәуекел, Тәуке хандардың есімдері Қазақ мемлекеттілігі деген атаумен қоса жүреді. Өйткені олардың қазақ жерін нығайтудағы, қазақтардың үстемдігін орнатудағы әрекеттері орасан зор болатын. Хандықтағы жоғары билік хан қолына шоғырландырылды. Салт бойынша, хан тағына отыруға рудағы үлкен ұлдың құқығы басым болды. Хан әскерлердің бас қолбасшысы және жоғарғы сот қызметін атқарды, шет мемлекеттермен келіссөздер жүргізу, соғыс жариялау мен бейбіт бітім жасау, заңдар шығару және хандықтың бүкіл аумағын билеудің бас құқығына ие болды.
XV-XVII-ғ. Қазақ хандығы дәуірінде қазақ этносының материалдық және рухани мәдениетінің негізгі сипаттары қалыптасты.
Қазақ хандығынын пайда болу фактісі Жетісудың батыс бөлігінде өтті. Дәл осы жерге Керей мен Жәнібектің қарамағындағы, Орталық және Оңтүстік Қазақстан аумағында тұратын Орта жүздің қазақтары қоныс аударды.
Қазақ хандығының әрмен қарайғы нығаю процесі жер аумағының кеңеюі Сырдария өңірінде, Оңтүстік Қазақстан өлкелерінде мемлекеттін орнығуымен қатар жүрді. Қазақ хандары Сыр бойындағы қалалы өңірлерді өзінің экономикалык және әскери базасы деп таныды.
Оңтүстік Қазақстан о бастан-ақ Кіндік Азияға тән - көшпелі мал шаруашылығы мен отырықшы-егіншілік деген екі негізгі мәдени типтің бір-бірімен үйлескен, тоғысқан жері болатын. Осындай аралас тарихи-географиялық жағдай өңірдің мәдени-шаруашылық ерекшелігін ғана айқындап қоймай, ежелгі және ортағасырлардағы мемлекеттік құрылымдардың қарым-қатынасының тарихында да ерекше роль атқарды. Түрлі тарихи кезеңдерде Оңтүстік Қазақстан әртүрлі мемлекеттерді басқарған ақсүйектердің (элита) тайталасқан жері болды.
Оңтүстік Қазақстан ортағасырлық Қазақстан территориясындағы мемлекеттік құрылымдарға да негіз болған дәстүрлі экономикалық және саяси орталық болып саналды. Сондықтан, Қазақ хандығы үшін де бұл өңір экономикалық мәдени және саяси орталық болуы керек болды. Мұнда кешенді шаруашылық өркендеп, көптеген қалаларда қолөнер, сауда дамыды. Өлкенің идеологиялық орталық ретіндегі ролі де жоғары болды.
Қазақ хандарыны Сыр бойына иелік ету күресі стратегиялық тұрғыдан басқа жол жоқ болғандыктан, ұзақ та табанды түрде жүргізіліп келді.
Осы күрестің барысы, қазақ хандарының ішкі, сыртқы саясаты, хандық аумағының кеңеюі, Қазақ хандығы тарихының т. б. қырлары қазақстандық ғалымдардың көптеген еңбектерінде тереңдетіле қарастырылған.
Сырдарияның ортаңғы және төменгі ағысы бойындағы жерлер Орта және Кіші жүз қазақтарының қыстайтын мекендері болатын.
Ол кезде Сарыарқа Орта Сырдариямен етене тығыз байланыста болды. Осы өлкені Орта жүз қазақтары қолайлы қыстық жайылым ретінде жоғары бағалайтын.
Қазақ даласының жағрафиялық ерекшеліктеріне сай, Шығыс Дәшті-Қыпшақ территориясында ерте ортағасырлар кезеңнен-ақ бақташы қауымдар қыс уақытында оңтүстікке - Сырдария өңіріне, оның сағасына, Қаратау қойнауына келіп қыстайтын мал шаруашылығы қалыптасқан болатын. Дәл осы шаруашылық циклі Қазақ хандығы кезінде де қолданылып жатқан еді.
Орталық Қазақстан мен Орта Сырдария Орта жүз қазақтары үшін ортақ территория болып саналды. Ал төменгі Сырдария жерлері мен Арал өңірі де Кіші жүз қазақтары үшін дәл осындай мәнге ие еді.
Астанасы Түркістан қаласы болған Қазақ хандығы тұсында Орталық Қазақстан мемлекеттің стратегиялық тұрғыдан аса маңызды өлкелерінің бірі болды. Керуен жолдары ішінде көне дәуірлерден жеткен екі бағыт ерекше орында тұрды.
Сарысу жолы өңірдің батысымен өтті. Оңтүстікте, Жібек жолының негізгі торабынан бастау алған ол Түркістанның үстімен Ұлытауға жете тармақталып, әрі қарай — Орал мен Еділге кететін. Қазақтар үнемі маңызды кеңестер өткізіп отырған, көптеген рулардың таңбасы қашалған атақты Таңбалытас осы Сарысу бойында. Қарқаралы жолы шығыс тарапта қанат жайды. Оңтүстікке Хантау мен Шу арқылы түсетін бұл бағыт, теріскейге қарай қимақтардың жұрты болған Ертіс бойына және одан әрі Батыс Сібірге тартатын. Қарқаралы жолын Хан жолы деп те атады.
Қазақ хандығы кезеңінің көптеген сәулеттік ескерткіштерінің арасында қазақтармен достық қарым-қатынаста болған ойрат ұлыс князьдары XVII ғасырда лама дінінің пұтханасы ретінде салдырған Қызылкеніш сарайы (Қыз Әулие сарайы) бар.
Қызылкеніш сарайы Қарағанды қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 260 км жерде, Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының территориясындағы Кент тауында орналасқан.
Сарай Қызылкеніш сайында, өзеннің оң жағалауында орын тепкен. Ертеден бері жергілікті қазақтар оны «Қыз Әулие» деп атағанымен, зерттеушілер өз жұмыстарында «Кызыл-Кенчский дворец», «Кызыл-Гянчский дворец», «Кзыл-Кенч, «Кызыл-Кенш», «Кызылкентский дворец», "Қызылкеніш сарайы" деп атап келді.
Қызылкеніш сарайы өзінін архитектуралық стилі жағынан (2 қабат, балкон, колонналар), сондай-ақ археологиялық қазба барысында табылған заттарына қарағанда да кейінгі кезеңде салынған қазақ құрылысына ұқсамайды. Сарайға жүргізілген 3 жылдық зерттеулер көрсеткендей, ескерткіш ғұрыптық құрылыс болып табылады. Соған қарағанда ол ойраттардың 17-ғ. тұрғызған ламаистік ғибадатхана, яғни монастырь (храм) болса керек.
Сарайды өткен ғасырдың 50-жылдарында Республикалық Археологиялық карта құрастыру барысында Қазақстан ҒА экспедициясы зерттеді.
Қызылкеніш сарайына археологиялық казба 1985 ж. басталды. Оны Қазақстан мәдениет Министрлігінің "Казпроектреставрация" Институтының археологиялық отряды жүргізді.
Ескерткіштін бұдан кейінгі зерттелуін 1986-1987 ж. Қарағанды Мемлекеттік университетінің археологиялық экспедициясы жалғастырды (профессор А.К.Әбілов бастамасымен құрылған «Эврика» студенттік отряді).
Зерттеу барысында негізгі сарай 3 жеке кұрылысымен толық аршылып, ескерткіш маңында орналасқан қорымнан 10 жерлеу орны қазылды. Қазбаға дейін сарай қирандысы диаметрі 25 м-ге, биіктігі 2,7 м-ге дейін жететін тасты-топырақты төбе түрінде болып келген. Зерттеу барысында үстіне қалың шөп пен итмұрын бұталары өскен оның айналасынан үш жеке құрылыстың қирандысы мен қорым тіркелді. Сарайдың оңтүстік-шығыс жағында, яғни кіре берісінде тереңдігі 2 м-ге жететін сопақ пішінді екі шұңқыр бар.
Қазбадан кейін, тамбуры бар. 4 бөлмеден тұратын негізгі сарай жобада айқыш (крест) тәрізді құрылыс болып шықты. Сарайдың қабырғалары өңделмеген тақта тастардан қаланған. Тақталардың қалыңдығы 0,10 - 0,20 м. Құрылысты салу барысында онын бұрыштарына ұзындықтары 0,6 - 0,7 м, ендері 0,4 - 0,5 м болып келетін үлкен тақта тастар пайдаланылған.
Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, ескерткіш өте қысқа уақыт өмір сүрген. Адамдардың ұзақ уақыт өмір сүрген іздерінің жоқтығы. Тек шамалы ғана күл қабаты, жануарлар сүйектерінің аздығы мен табылған олжалардың мардымсыздығы ескерткіштің тұрақты мекен-жайға айналмағандығын меңзейді.
Археологиялық қазба барысында табылған оймышты ағаш әшекейі Монғолияның ламаистік храмдарының әшекейлеріне (өрнектеріне) ұқсас. Оларда бұл өрнектер "фасадтар мен интерьерлерді әшекейлеуде" кеңінен қолданылған [Сонда]. Әсіресе, сарай қирандысының қыш заттары туралы мәліметтері қызықты. Ол жөнінде Н.Коншин өзінің "От Павлодара до Каркаралинска" деген мақаласында былай дейді: "в развалинах дворца находятся вещицы из белой глины в виде конуса с расширенным основанием и закругленной верхушкой. Внутри этих вещиц постоянно оказываются зерна пшеницы". И. Чеканинский бойынша Қызылкеніш сарайының қирандысынан табылған осы заттардың біреуі бұрын Семей музейінің археологиялық коллекциясында сақталған. И. Чеканинский оны "цаца" деп санап, оның суретін Қызылкеніш сарайына арнаған еңбегінде берген. И.Чеканинский бойынша оның өлшемдері мынадай: "Цацанің" биіктігі 43,0 мм, негізіндегі диаметрі 44,0 мм, беліндегі диаметрі 54,0 мм». «Мұндай "цацалар", -деп жазды И.Чеканинский, «ғұрыптық маңызға ие және олар монастырьлардағы құлпытастарға қойылады». Қазба барысында табылған мыс ақша манжур императоры Сюаиь-Е-нің (1662-1722 жж.) билік құрған кезеңіне жатады.
Ескерткіште адамдар өте қысқа мерзім тұрған. Түрлі себептерге байланысты ол өзінің өмір сүруінің алғашқы кезеңінде-ақ қиратылып тасталуы мумкін. Қорымның зерттелген жерлеу құрылыстарының көпшілігі бос. Бірақ, жерлеу құрылысының құрылымы көрсеткендей, олар мұсылмандық ғұрып бойынша салынған. Үстіндегі тас үйінділері, жерленгендердің батыс, солтүстік-батыс тұрақты бағыттары, жерлеу заттарының жоқтығы мұсылмандық жерлеу ғұрпы туралы айтады. Бұл жерде қазақтар өздерінің тумаларын жерлеген деп болжам жасауға негіз бар.
Келтірілген ойларды сәл қорытар болсақ, Қызылкеніш сарайы ламаистік монастырь ретінде XVII ғ. салынған. Тек болжам бойынша, оны XVII ғ. 40-жылдарында хошоуттік Хундулен-Убаши немесе осы ғасырдың 70-жылдарының бірінші жартысында Очирту-Цецен-хан салдыруы мүмкін.
Сонымен XVI ғасырда Орталық Қазақстан экономикалык жағынан біртұтас, этникалық құрамы біртектес Қазақ хандығының құрамына енді. XVII ғ. қазақ халқының жоңғар шапқыншылығына қарсы ерлік кезеңі, Орталык Қазақстан жерінде қазақтардын әскері екі ірі жеңіске жеткенімен қазақ-жоңғар соғысы әлі жүз жылға созылды (к. Аңырақай шайқасы, Бұланты шайқасы). Қалмақтар мен қазақтардың өзара жауластығы қалмақтардың бір одаққа (1400) бірігуінен басталып, оларды қытайлықтардың түгел жойып жіберген (1757 ж.) кезеңіне дейін ұласты.
Абылайдың билігі кезеңінде Сарыарқа даласында Қазыбек би (1667-1763) және Бұқар жырау (1668-1781 ж. ) үлкен рөл атқарды. Казыбек би, Тәуке, Сәмеке, Әбілмәмбет, Абылай хандар тұсында мемлекет басқаруға белсене араласты. Абылайды жоңғар тұтқынынан босатып алуда ерен еңбек сіңірген Қаз дауысты Қазыбек би Абылай хан билікке келген кезеңнен бастап мемлекет ісіне белсене катысты. Ол ханның бас кеңесшісі және беделді би болды. Бұқар жырау есімі ұрпаққа ақылгөй жыршы ретінде белгілі. Өз шығармаларында Бұқар жырау үш жүздің бірігіп, мықты мемлекет болуын армандады. Қазақ хандығы туралы бізге жеткен нақты жазба деректердің бірі Мұхаммед Хайдар Дулатидың «Тарих-и-Рашиди» атты еңбегі. Жалпы бұл еңбек Моғолстан хандығы тарихына арналған. Алайда сол кездегі саяси жағдайға байланысты Қазақ хандығы туралы да көп мәлімет келтірілген. Абулғазы, Қадырғали Жалайыри өз еңбектерінде Қазақ хандығы, оның билеушілері туралы мәліметтер қалдырды. Сонымен қатар Қазақ хандығы кезеңіне байланысты шығыс деректерінің маңызы зор.
Қазақ хандығы — шаруашылықтың дамуы, өндіргіш күштердің өсуі, феодалдық қатынастардың қалыптасуы нәтижесінде ерте заманнан бері Орта Азияның ұлан-байтақ өңірін мекендеген көшпенді тайпалардың бірыңғай этникалық топ — қазақ халқының негізінде бірігуі арқылы XY-ғасырдың орта шенінде құрылды. Қазақ хандығының құрылуына 1457-жылдан кейін Керей мен Жәнібек сұлтандардың Әбілхайыр хан үстемдігіне қарсы күрескен қазақ тайпаларын бастап шығыс Дешті-Қыпшақтан батыс Жетісу жеріндегі Шу мен Талас өңіріне қоныс аударуы мұрындық болды.
Алғашында Қазақ хандығының территориясы батыс Жетісу жері, Шу өзені мен Талас өзенінің алабы еді. Ежелден осы алапты мекендеген тайпалар Дешті- Қыпшақтан қоныс аударған қазақ тайпаларымен етене араласып кетті. Әбілхайыр хандығындағы аласапыран соғыс салдарынан күйзелген қазақ тайпалары бұл араға келіп ес жинап, етек жауып, экономикалық тұрмысы түзеле бастады. Мұны көрген Дешті-Қыпшақ қөшпенділері Әбілхайыр хан қол астынан шығып, бөгеуін бұзған судай ағылып, Қазақ хандығына қеліп жатты. Алайда жаңадан құрылған Қазақ хандығының экономикалық негізі әлсіз еді және бірсыпыра қазақ тайпалары Әбілхайыр хандығының, Моғолстанның, Ноғай Ордасының және Батыс Сібір хандығының қол астында төрт хандыққа бөлшектеніп отырған болатын. Ал Әбілхайыр хан болса өзіне қарсы шығып, Жетісуға қоныс аударған қазақтардың өз алдына хандық құрып отырғандығына және оған көптеген тайпалардың ағылып барып жатқанына азуын басып, қылышын қайрап отырды.
Жаңа кұрылған Қазақ хандығы құрамына, яғни батыс Жетісу өңіріне он шақты жыл айналасында екі жүз мыңдай саны бар көшпелі тайпалардың жиналуы кең өріс-қонысты керек етті. Сонымен қатар көшпелі елдің отырықшы-егіншілігі көркейген аудандармен, әсіресе қолөнері мен саудасы дамыған экономикалық орталық - Сырдария жағалауыңдағы қалалармен сауда-саттық қарым-қатынасқа қолайлы жағдай жасау маңызды мәселеге айналды. Бұл қарым-қатынастьң оңалуына тек көшпелі ел ғана емес отырықшы аймақтардағы халықтар да мүдделі болды. Осы жоғарыдағы жағдайлардың талабына сай, Қазақ хандығының алдында үлкен тарихи міндеттер тұрды.
1. Мал жайылымдарын пайдаланудың Дешті-Қыпшақ даласында бұрыннан қалыптасқан дәстүрлі тәртібін қалпына келтіру (бұл тәртіп Әбілхайыр хандығындағы аласапыран кезінде бұзылған еді).
2. Шығыс пен батыс сауда керуен жолы үстіне орнаған Сырдария жағасындағы Сығанақ, Созақ, Отырар, Яса (Түркістан) т. б. қалаларды Қазақ хандығына қарату. Себебі Сырдария бойындағы бай қалалар бұдан бұрынғы мемлекеттік бірлестіктердің — Ақ Орданың, Әбілхайыр хандығының саяси-әкімшілік және сауда-экономикалық орталықтары еді. Сырдария бойындағы қалаларды өзінің экономикалық және әскери тірегіне айналдыру Дешті-Қыпшақ даласын билеудің басты шарты болып келген. Сондықтан бұл қалалардың саяси-экономикалық және соғыс-стратегиялық маңызы зор еді.
3. Қазақ тайпаларының басын қосып, қазақтың этникалық территориясын біріктіру.
Сырдария бойындағы қалалар мен Дешті-Қыпшақ даласы үшін күресте Қазақ хандығының басты бәсекелесі және ата жауы Әбілхайыр хан болды. Қазақ хандығы Әбілхайырға қарсы күресу үшін ең алдымен Моғолстан мемлекетімен тату көршілік, одақтық байланыс орнатты. Бұл одақ жоңғар тайшысы Амасанжының Моғолстанға және Әбілхайыр ханның Қазақ хандығына қарсы шабуылдарынан біріге отырып қорғануға мүмкіндік берді.
1468-жылы қыста Әбілхайыр хан Қазақ хандығын қиратпақ болып, Жетісуға жорыққа аттанды, бірақ сапары сәтсіз болып, осы жорық кезінде қаза тапты. Әбілхайыр хан өлгеннен соң өзбек ұлысының шаңырағы шайқалды, ішкі шиеленістер күшейді. Әбілхайырдың қаза болуы Қазақ хандығының нығаюына және оның көлемінің кеңеюіне үлкен жағдай тудырды. Өзбек ұлысының үлкен бөлігі Керей мен Жәнібек ханға көшіп кетті. Қазақ хандары Әбілхайыр ханның мұрагерлеріне қарсы күресте олардың ішкі-сыртқы қайшылықтарын толық пайдаланды. Әбілхайыр ханмен билікке таласып келген Жошы ұрпақтары - Ахмет хан мен Махмұд хан, батыс Сібірдің билеушісі Ибақ хан және Ноғай мырзалармен одақтаса отырып күрес жүргізді.
Әбілхайыр ханның мұрагері Шайх Хайдар осы күресте қаза тапты. Әбілхайыр ханның мұрагерлерімен күресте Қазақ хандары Әбілхайыр хан 40 жыл билеген Шығыс Дешті - Қыпшақ даласын және ондағы көшпелі тайпаларды бірте-бірте өзіне қосып алды. XY-ғасырдың 70-жылдарында қазақтар Сырдария бойымен оған жалғас Қаратау өңірінің бірсыпыра территориясын басып алды. Сөйтіп қазақ хандығының территориясы әлдеқайда кеңейді, оған тұс-тұсынан қазақ тайпалары келіп қосылып жатты.
Сыр бойы калалары үшін Қазақ хандары өте қажырлы қайрат жұмсады. Әбілхайыр ханның немересі Мұхаммед Шайбани Түркістан аймағына келіп, Мұхаммед Мәзит Тарханды паналады. Мұхаммед Мәзит Тархан Мұхаммед Шайбаниды қолдап, Қазақ хандығына қарсы аттандырмақ болды. Бірақ Мұхаммед Шайбани оның бұл үмітін ақтамады, керісінше оның қолынан Түркістан аймағын тартып алды. 1470 жылы қыста Қазақ ханы Керей қол бастап Түркістанға шабуыл жасады. Қазақ ханы Әз Жәнібектің үлкен баласы Махмұд сұлтан Созақ қаласын бағындырды, екінші баласы Еренжі Сауранды иемденді. Сауран түбінде қазақтардан соққы жеген Мұхаммед Шайбани Бұхараға қашты. Сөйтіп, Сырдария жағасындағы — Созақ және Сауран қалалары Қазақ хандығының құрамына кірді.
Дереккөздер
Санат:Қазақ хандығы
Пілтән Мəміров
Пілтән Мəміров - Социалистік Еңбек Ері (1948), мақта өсіруші, Шымкент облысы (қазіргі Түркістан облысы), Келес ауданы (қазіргі Сарыағаш ауданы), "Қызыл-Әскер" колхозының звеношысы (1947). 1929 жылы Шымкент облысы, Келес ауданы, "Қызыл-Әскер" ауылында туған.
Дереккөздер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Гвадалквивир
нобай|солға Гвадалквивир (Guadalquivir) — ұзындығы жағынан бесінші орынды алатын Испаниядағы өзен, жалпы ұзындығы 560 км құрайды, су алабының ауданы 57 мың км². Андалузия ойпатынан шыққаннан кейін өзеннің аңғары кеңейіп, Кордова мен Севилья қалалары аралығында арнасы 150-200 м-ге жетеді.
Бастауы Андалузия тауларының солтүстік бөлігінде орналасқан. Өзен төменгі ағысында бірнеше тармақтарға бөлініп Лас-Марисмас батпағынан өтеді. Атлант мұхитындағы Кадис шығанағына құяды. Көбіне жаңбыр суымен қоректенеді. Суының орташа шығыны 164 м³/сек. Кордова қаласына дейін кеме жүзеді. Суы жер суаруға пайдалынады.
Сыртқы сілтемелер
санат:Испания өзендері
Автоматтандырылған басқару жүйесінің типтік элементтері
Автоматтандырылған басқару жүйесінің типтік элементтері — 2011 жылы Тараз қаласы «ТарМУ» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — М. Ш. Джунисбеков. Беттер саны — 288.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-37-195-4.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:ТарМУ баспасының кітаптары
Қаралық шайға шақыру
=Қаралық шайға шақыру= Қаза болған адамның отбасындағы адамдарды туыс-туғаны, көрші-қолаңы, құда-жегжәті, дос-жараны қаза болған кісінің қырқы нәзірі берілгенге дейін, мал сойып үйіне шақырып күтіп, жол-жора беріп қайтарады. Міне бұл қаралық шайға шақыру деп аталады
Шаншар (биология)
thumb|right|200px| Шаншар (aculeus) – жарғаққанаттылардың ұрғашыларының шағу аппараттарының бір бөлігі. Шаншар, өзгерген жұмыртқа салғыш, бірақ ол негізгі қызметін өзгертіп, жәндіктің шабуылдау және қорғану мүшесіне айналған. Жай уақытта шаншар құрсағынын ең сонғы буынтығының ішінде жатады да, қажетті жағдайда сыртқа шығады. Төменгі және ортаңғы жаппалар аралығында өзек пайда болған. Ол өзек арқылы жараға у құйылады. Бал арасының жаппаларының шеті кертіктелген. Ірі жануарлар мен адамды шақса, ара қайтып өзінің шаншарын шығара алмайды да өледі. Сарышаяндар шаншары, қуыс соңғы буынтағына орналасқан және у бездерімен қосылған.
Карбендер
Карбендер - салқындық жағдайында бензолда және төртхлорлы көміртекте ерімейтін шайыртастақтар фракциясы.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Мезопауза
Мезопауза (мезо... және лат. pausa — тоқталу, үзілу) — атмосфераның шамамен 80 километр биіктігіндегі қабат аралық бөлігі. Ол мезосфера қабатының аяқталып, термосфераның басталар шегінде орналасқан. Мезопаузада ең төмен температура байқалады. Газдар циркуляциясы, температураның төмендеуі, тағы басқа құбылыстар мезосфера жағдайына, жоғары бөлігі ионосфера қабатына ұқсас келеді.
Дереккөздер
Санат:География
Вондель
Вондель — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Кострома облысы, Иваново облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Которосль өзенінің сол жағалауынан 27 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Рыбинск су торабынан Кострома қаласына дейін, Кострома өзенін қоспағанда бастауынан Исады ауылындағы Су өлшеу постықа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Марфуға Ғалиқызы Айтхожа
Марфуға Ғалиқызы Айтхожина (25 тамыз 1936 жылы ҚХР, Шыңжаң өлкесі, Құлжа қаласында туған) – қазақтың жыр аққуы атанған ақын қызы. Қазақстанның мемлекеттік сыйлығының иегері. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2009).
Өмірбаяны
Марфуға Айтхожина 1936 жылы 25 тамызда Құлжа қаласында (ҚХР) дүниеге келген. Атасы Айтхожа топжарған шешен, суырыпсалма ақын, ел сыйлаған би кісі болған. Қазақ елінің басына қаралы күн туған кезде бұл кісі алғашқы қүрбандардың бірі болған екен. Ол кісіні "Итжеккенге" айдаған. Ал өз әкесі Ғали арабша, орысша сауаты бар білімді, жан-жақты зиялы адам болған. Ол кісіні де сол жылдары "Қарағаш" мектебінен (сол кездегі Қапал уезі) Алматыға сексен адаммен бірге айдап әкелген екен. Бес баласы аштан өліп, түрмеден қашып, зайыбы Бифатима "Иіруден" қашып, Қытай жерінде табысып, қыздары Марфуға дүниеге келеді. Ақынның балалық шағы қаймағы бұзылмаған, тұнығы шайқалмаған, халқымыздың салт-санасын қаз-қалпында сақтаған ортада өтеді. 1956 жылы Құлжадағы қыздар гимназиясын бітіреді. 1958 жылы атамекенге оралған. 1965 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін, 1971 жылы Мәскеудегі жоғары әдеби курсты бітірген. 1961-1969 жылдары "Қазақ әдебиеті", "Қазақстан мүғалімі" газеттерінде өдеби қызметкер болып істеген. Акынның поэзиясында ерекше бөлек әуен еседі. Көңіл-күй лирикасында адам жанын тебірентетін, ойын толқытатын ерекше бір күш бар. Әсіресе туған жер тақырыбына келгенде сөзден ғажайып суреттер бояуын төгеді.
Шығармашылығы
Марфуға Айтхожина "Аңсау", "Ақку жүрек", Алатаудың Ақ батасы" туындыларында Тәуелсіз Қазақстанның жетістіктерін эпикалық кең тыныспен жырлайды. 60-жылдардан бері бүгінгі күнге дейін жиырма бес жыр жинағы шыққан. Алғашқы өлеңдер жинағы "Балқұрақ" деген атпен 1962 жылы жарияланған. Кейіннен әр жылдары "Шыңдағы жазу", "Жастық шақ", "Аққуым менің", "Қаракөз айым", "Баянжүрек", "Көзімнің қарасы", "Ақ бесігім", "Жарқыра, менің жұлдызым", "Қыран жеткен", "Таңдамалы", "Сағыныш сазы", "Жапырақ сілкінген кеш", "Аңсау", "Аққу жүрек", орыс тілінде "Утверждение", "Голубые голуби", "Струна степей", "Горсть земли", "Украшение коня", "Летние росы" өлеңдер жинақтары жарық көрді. Бірқатар шығармалары болгар, поляк, венгр, чех, парсы т.б. тілдерге аударылған.
Дереккөздер
Санат:Қазақ ақындары Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:КСРО ақындары Санат:Қазақстан ақындары Санат:КСРО журналистері Санат:Қазақстан журналистері Санат:2 дәрежелі Барыс орденінің иегерлері Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Қазақ әдебиеті газеті қызметкерлері Санат:Қазақстан мұғалімі журналы қызметкерлері Санат:Қазақстан жазушылар одағы мүшелері Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университетінің құрметті профессорлары Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері Санат:Достық медалінің (Болгария) иегерлері
Пьедимонте-Сан-Джермано
Пьедимонте-Сан-Джермано (Piedimonte San Germano) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Фрозиноне провинциясында орналасқан.