cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лангенбрук
250px|thumb|Картада орналасуы Лангенбрук (Langenbruck) — Швейцарияның Базель-Ланд кантонында орналасқан коммуна. Вальденбург округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 989 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15.69 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2888, пошта индексі — 4438.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базель-Ланд елді мекендері
Галереялық ормандар
Галереялық ормандар - дала, прерий, саванна мен шөлдің ормансыз кеңістігімен ағатын өзен бойында (жаға- ларында) өскен жайылма ормандарының енсіз өңірі. Типтік галереялық орманға Африка мен Оңтүстік Американың саванналарындағы жаға маңы тропиктік ормандар жатады. Орта Азия мен Қазақстанда Галереялық ормандарды тоғай немесе тоғайлық ормандар деп атайды.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Харспельт
Харспельт (Harspelt) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прюм ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 75 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 4,82 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 2 32 234. Муниципалитеттің басшысы — Николаус Аренс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Пьоццано
Пьоццано  (Piozzano) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Пьяченца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 688 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 16 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 43 км² шамасында. Пошта индексі — 29010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары
XIX қысқы олимпиялық ойындар — 2002 жылы 8-24 ақпан аралығында Солт-Лейк- Ситиде (АҚШ) өтті. Екі ұлы державаның (АҚШ пен КСРО) өзара табан тіресіп түрған кезеңінде АҚШ президенті Джон Кеннеди мынадай тарихи сөз айтқан болатын: "Кез келген ұлттың беделін көтеріп, оның мақтанышына айналатын екі нәрсе бар: ғарышқа ұшу және Олимпиялық ойындарының алтын медалі". Осы ойындардан бастап 1 -орынға 7, 2-орынға 5, 3-орынға 4, 4-орын- ға 3, 5-орынға 2 және 6 орынға- 1 ұпай беріле бастады.
Дереккөздер
Санат:АҚШ-тағы спорт Санат:2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары
Кеңес ауылдық округі (Павлодар ауданы)
Кеңес ауылдық округі – Павлодар облысы Павлодар ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Новоямышево, Әйтім, Қаратоғай ауылдары кіреді. Орталығы – Новоямышево ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2308 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Павлодар ауданы ауылдық округтері
Тровишкозу
Тровишкозу (Troviscoso) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Монсан муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 089 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,37 км² шамасында. Халық тығыздығы — 202,8 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Вотгать
Вотгать — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Иванов облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Немда өзенінің оң жағалауынан 43 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 38 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Кострома қаласынан Унжа өзенін қоспағанда Горьков су торабына (Горьков суқоймасына) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Үлкен Хехеган-Яга
Үлкен Хехеган-Яга — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Черная өзенінің сол жағалауынан 38 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Россфельд
Россфельд (Rossfeld) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Селеста-Ерстен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,15 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67412, пошта индексі — 67230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 809 адамды құрады. Халық тығыздығы — 131,54 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Жаңа ғасыр көшесі (Алматы)
Жаңа ғасыр көшесі. Көшеге Жаңа ғасыр атауы (Алматы қаласы мәслихатының 24.03.2005 №138 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 4.04.2005 №2/184 қаулысы) берілген. Жаңа ғасыр - "жаңа дәуір", "жүзжылдық" мағынасындағы сөз.
Көше Әуезов ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - 10-шы көше. Кешенін ұзындығы - 750 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Аманхан Әлімұлы
Әлімұлы Аманхан (20.01.1952 жылы туған Түркістан облысы, Отырар ауданы, Қожатоғай ауылы - 30.03.2020 ) - ақын. ҚазҰУ-ды (1980), Мәскеудегі Бүкілодақтық A.M.Горький атындағы Әдебиет институтының жоғары курсын (1993) бітірген. Республикалық басылымдарда және "Заң" газетінің жауапты хатшысы болып қызмет істеген. "Кездесу" (1983), "Жанымның жапырағы" (1989), "Ай нұры алақанымда" (1996) жыр жинақтарының авторы. Соңғы жылдары "Жариямайдай" жыр жинағы жарық көрді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ақындары
Қазақтың сирек кездесетін салт-дәстүрлері
Арқаға қағу- риза болу,мақұлдау, қолпаштауды бейнелейді,яғни «рахмет», «бәрекелді!». «жарайсың!» деген сөздердің орнына қолданылатын алғыс белгісі.
Алақанға түкіру¬¬-ынталылық, құлшыну. Бір іске ынталана кіріскенде алақанға түкіріп алатын әдет бар. Мысалы,біреу «іске құлшынып отыр» дегісі келсе, «алақанына түкіріп отыр екен» дейді. Алақанын уқалау да осыны көрсетеді.
Алақан жаю- амалсыздық, «енді қайтейіннің белгісі.Мұның екінші бір мән мағынасы – сұрау, сұрамсақтықты көрсетеді. Алақан жаю¬ ¬– жаман ырым, оны жиі қолдануға болмайды ». «Алақаныңды жайма» деген тыйым бар халық тәрбиесіңде.
Аяғына жығылу –жеңілу, кешірім сұрау, масқара болудың ауыр түрі. Бұл әрі жаза, әрі біреуге мүдделі болды деген сөз.
Ат құйрығын кесісу ¬– бұрын араздасқан, бірін –бірі енді көрмейтін адамдар кетіскенде өз аттарының қыл құйрығын кесіп, артына қарамай аттанып кететін болған. «Ат кұйрығын кесіп кетті» деген сөз осындан шыққан.¬– бұрын араздасқан, бірін –бірі енді көрмейтін адамдар кетіскенде өз аттарының қыл құйрығын кесіп, артына қарамай аттанып кететін болған. «Ат кұйрығын кесіп кетті» деген сөз осындан шыққан.
Артына топырақ шашу – қатты жек көрген, ат құйрығын кесіп кетіп бара жатқан адамдарға әбден көңілі қалған кісілер оның артынан бір уыс топырақ шашатын әдет бар. Ол «енді көрмеміз», «қараң батсың» деген қарғыс қимылы.
Ауыз бұртиту – өкпелеу  нышаны. «Немене, аузың бұртиып кетіпті ғой, кімге өкпеледің? »дейді аузы бұртиып тұрғанда көргендер.
Сен-Сюльпис-е-Камерак
Сен-Сюльпис-е-Камерак (Saint-Sulpice-et-Cameyrac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Бордо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,04 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33483, пошта индексі — 33450.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Орда көшесі (Астана)
Орда - Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданындағы ауыл, округ орталығы. Нарын құмының құмды-төбелі келген өңірінде орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Ит бүлдірген
ИТ БҮЛДІРГЕН— ит бүлдірген тұқымдасының бір түрі. Бнікт. 2,5—25 см. Етженді мәңгі жасыл жапырағының ұз. 5—27 мм, ені 3—12 мм, сопақша келген шала бұта. Гүлі солғын қызғылт. шашақ тәрізді топтанған. Май —июньде гүлдейді, авг.— сентябрьде жеміс береді. Жемі-сі көп, айқын қызыл, жеуге жарамды. II. б. Солт. және Орт. Европада, Азия, Солт. Америкада қылқан жапырақты орман, аралас ормандар, бұта арасыга-да. түидрада, кепкен шымтезекті жер-лерде, КСРО-да барлық орманды ай-макта, тундрада, Кавказ тауларыпда, Қазақстанда Көкшетау Алтайда өсе-ді. II. б. жемісінің кұрамында 8 - 12% қант және органик. кышқылдар (ли-мон, алма, бензой, аскорбин) сондай-ақ глюкозид, вакцинин т. б. заттар болады. Жемісі жаксы сақталады, ва-ренье, повидло, маринад дайындала-ды, конфет өнеркәсібінде папдаланы-лады. Жапырағында 5—7% арбутин глюкозиді, флавонол, нлік заттар бо-лады. Жапырактарын суда қайнатып, ревматизмге қарсы және несеп айдау-ға қолданады.
Янгаул
Янгаул — Башқұртстанның Шаран ауданындағы ауыл, Акбарис ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 250 адамды құрады. Пошта индексі — 452634, ОКАТО коды — 80258805006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Абайдың философиялық көзқарасы
Ақын шығармалары 19 ғ-да Қазақстанда демокр. қоғамдық ойдың қалыптасып, дамуына негіз болған басты-басты идеялық үш қайнардан нәр алды: 1) қазақтың ауыз әдебиеті мен еткен замандардағы жазба ескерткіштерінен сусындаған алдыңғы қатарлы халықтық дәстүр; 2) ежелгі және орта ғасырдағы Шығыс ойшылдарының таңдаулы шығармалары; 3) орыстың материалистік философиясы мен демокр. мәдениеті, сол арқылы дүн.жүз. (ең алдымен Батыс Еуропаның) филос. ойдың жетістіктері. Әуезов бұл идеялық бағыттарды бір-бірімен табиғи ұштасып, жалғасып кететіндігін айта келіп, Абай дәуірі үшін осылардың ішінде үшінші қайнармен, орыс классиктерінің шығармаларымен таныстықтың маңызы аса зор болғанын, Қазақстандағы қоғамдық ойдың болашақта жандана түсуіне ықпал еткенін атап көрсетті. Ғалым Абайдың орыс әдебиетімен және филос. озық ойымен байланысын оның аударған шығармаларының санымен немесе оған рев. демократтар идеясы ықпап етті деген қарапайым түсініктерді еске алумен ғана дәлелдемек болған «жеңіл-желпі, қара дүрсін пікірлерге» қарсы шықты. Ол Абай шығармашылығының еткен заман ойшылдарының теориялық мұраларымен байланысын анықтайтын мәселелердің тым тапшы зерттелгеніне өкініш білдірді; Абайдың орыс әдебиетіне ғана емес, сонымен қатар адамзаттың бүкіл рухани мәдениетіне қатынасын тұтастай даму үстіңде: «орыс және қазақ халқының байланыстарын сол кезеңнің мазмұнын анықтайтын саяси оқиғалармен тығыз органикалық байланыста қарастыратынының» (Әуезов М. Әр жылдар ойлары. -А., 1961,148-149-6.) методологиялық маңызы аса зор.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Мигельтурра
Мигельтурра (Miguelturra) — Испаниядағы қала. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Сьюдад-Реаль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампо-де-Калатрава ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14312 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 117,4 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 198 км.
Қала қамқоршысы Нуэстра Сеньора де ла Эстрелья болып саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сьюдад-Реаль елді мекендері
IC 4036
IC 4036 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 4036 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Уртаир
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Магнитогорск су торабынан Ириклинск су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері
Бюре (Эр)
Бюре (Burey) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,4 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27120, пошта индексі — 27190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 343 адамды құрады. Халық тығыздығы — 63,52 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
582 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:582 жылы туғандар
Түсініктемелер
*
Канейвилл (Кентукки)
Канейвилл (Caneyville) — Кентукки штатының Грэйсон (Grayson) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 627 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.1 км² шамасында. FIPS коды — 21-12538.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Сабран (Гар)
Сабран (Sabran) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 35,64 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30225, пошта индексі — 30200.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1751 адамды құрады. Халық тығыздығы — 49,13 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Кристофер Гонсалес
Кристофер Гонсалес Креспо (Christofer Gonzáles Crespo; 12 қыркүйек 1992, Лима) — перулік футболшы, Перу Ұлттық футбол құрамасы мен "Спортинг Кристал" клубының жартылай қорғаушысы. 2019 жылғы Америка кубогына қатысқан. Карьерасында Чили және Перу кулубтарында ойнады.
Халықаралық
Перу құрамасы
Футболшының профильдері
Санат:Лимада туғандар Санат:Перу футболшылары Санат:Перу Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Университарио ФК ойыншылары Санат:Коло-Коло ФК ойыншылары Санат:Спортинг Кристал ФК ойыншылары
Миттенар
Миттенар (Mittenaar) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан муниципалитет. Лан-Дилль ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4932 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 35,17 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 5 32 017. Муниципалитеттің басшысы — Херман Штойбинг.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Ле-Помпиду
Ле-Помпиду (Le Pompidou) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Лозер департаментінде орналасқан. Флорак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 22,80 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 48115, пошта индексі — 48110.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 192 адамды құрады. Халық тығыздығы — 8,42 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лозер департаментінің коммуналары
Бернадетт Ширак
Өмірбаян
солға|нобай|217x217 нүкте|Бернадетт Ширак және Людмилла Путина Бернадетт Шодрон де Курсель 1933 жылы 18 мамырда Парижде дүниеге келді. 1939 жылы оның әкесі әскерге шақырылып, Үшінші рейхпен шайқаста тұтқынға алынды. 1940 жылы маусымда Бернадетт анасымен бірге Парижден кетіп, Францияның оңтүстік-батысында орналасқан Ло және Гароннн департаментіне аттанады. 1943 жылы олар қайтадан көшеді, бұл жолы Луаре департаментіне. 1945 жылы әкесі неміс тұтқынынан үйге оралып, олар Парижге қайтады. 1946 жылы Бернадеттің сіңлісі – Катрин, ал 1948 жылы іңісі - Жером дүниеге келеді. Орта мектепті аяқтағанан кейін, Бернадетт Париждегі Саясат зерттеулерінің Институтына түсті. Сол жерде ол өзінің болашақ жарымен – Жак Ширакпен танысады. Неке тойы 16 наурызда 1956 жылы өтті. Бернадетт Ширак саясатпен айналысты және сериалдардағы бірнеше эпизодтық рөлдерді сомдады. 2004 жылы мамырда Мәскеуде Людмила Путинамен кездесу ұйымдастырды.
Отбасы
Некеде Бернадетт екі қызды дүниеге әкелді: Лоранс (1958 жылы туылды) және Клод (1962 жылы туылды). 1979 жылы Бернадетт және Жак Оңтүстік Вьетнамнан Ань-Дао Траксель атты қызды асырап алады. Лоранс Ширак өмірінің үлкен бөлігінде анорексиямен ауырды және өзін-өзі мерт қылуға тырысқан. Ол 2016 жылы 15 сәуірде жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Клод Ширак әкесінің кеңесшісі болып жұмыс істеді, француз дзюдоисті Тьерри Ремен неке құрған, ұлы – Мартен Ре-Ширак бар.
Санат:Франция президенттерінің жұбайлары
Иінді біліктің мұрыншағы
Иінді біліктің мұрыншағы - іштен жану қозғағышының иінді біліктің алдыңғы бөлігі, немесе қырылдақ жұлдызшасына бекітілетін орны.
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Төлебай Морханов
Төлебай Морханов (1921 бұрынғы Адай уезі, Тұщыбек ауылы – 1982) – ауыл шаруашылық саласының қызметкері.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Жюри
Жюри, қазылар алқасы (jury; judges Jury; Preisgericht n; Geschworenengericht n juro - присягаю)
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Борго-Маджоре
Тарихы
Бүгінге дейін Меркатале деп аталып келген және республикадағы ең басты сауда аймағы болып саналады.
Аймақтарға бөлінуі
6 қалашыққа бөлінеді:
Дереккөздер
Санат:Сан-Марино қалалары
Інді кәріз
Інді кәріз - дөңгелек оймалы құбырсыз кәріз. Арнаулы машина арқылы белгілі бір тереңдікте ашық каналдарға тышқан інді кәрізді перпендикуляр негізде еңкішттеу етіп орнату.
Тегі бойынша өсіру
Тегі бойынша өсіру - таза тұқымды мал өсіру әдісінің күрделі түрі, жоғары сатысы. Мұнда жыл сайын жұп таңдау олардың қандай аталық із бен аналық ұяға жататынын, нәсілдік үйлесімділігін ескере отырып жүргізіледі. Белгілі бір тұқым малын тегі бойынша өсіру арқылы жоғары өнімді туыстас малдарды шағылыстырудың күшті-оңтайлы жағын ұтымды пайдаланып, ықтимал жүйесіз шағылысуына жол бермей, тұқымның нәсілдік қасиетін асылдандырып, өнімділігін ұрпактан-ұрпаққа арттырады. Тегі бойынша өсіру мал өсірушіден жоғары дәрежеде кәсіби білім мен мол тәжірибені талап етеді. Әдетте,тегі бойынша өсіру асыл тұқымды мал зауыттарында жүргізіледі.
Дереккөздер
Санат:Мал шаруашылығы
Вайссенбах-Лицен
Вайссенбах-Лицен (Weißenbach bei Liezen) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Лицен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1149 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 35.82 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — LI, ресми идентификациялық коды — 6 12 49.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Рудольф Польхаммер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Тақтұяқтылар
Ертеде тақтұяқтылар өте көп болғанымен, қазір олардың бірден-бірін айқын ажыратуға болатын үш бұтағы ғана:
Тапирлар тұқымдасының алдыңғы аяғы төрт саусақты, арткы аяғы үш саусақты болатын ірі жануарлар жатады. Тапирлар тұқымдасының мұрны жоғарғы ерінімен бірігіп, қысқа тұмсыққа айналған. Терісі кысқа түбітпен жабылған, құйрығы қысқа болады. Қазір бұлардың бес түрі белгілі. Олардың төрт түрі Оңтүстік Америкада және бір түрі — Оңтүстік шығыс Азияда тіршілік етеді. Батпақты тоғайларды мекендейді. Тапирлар су жағасындағы, судағы су өсім-діктерімен қоректенеді. Іңір немесе түн жануары.
Мүйіз тұмсықтылар - өте сирек кездесетін жануарлар. Осы заманда тіршілік ететіндерінің алдыңғы және артқы аяқтары үш сау-сақты болады. Ерте заманда тіршілік еткендерінің бірқатарының аяқтары төрт саусақты болған. Терісі жалаңаш, маңдай және мұрын сүйегінің үстінде бір немесе екі эпидермис қабатынан пайда болған мүйізі болады. Шошақ тістері жойылған. Тропиктік Африка мен Оңтүстік Азияда бірнеше түрі кездеседі. Мысалы, үнді мүйізтұмсығы (Rhinoceros unicornis) және ерінді Африка мүйіз тұмсығы (Ceratotherium simum) шөптесін ірі бұта және орманды жерлерді мекендейді. Өсімдікпен қоректенеді. Мұз дәуірінде мүйіз тұмсықтар Еуропа мен Сибирьде мекендеген. Бізде мамонттар мен бір заманда тіршілік еткен 5 тұмсықтардың қазба қалдықтары табылған:
Дереккөздер
*
Ирисалы Жұманов
Жұманов Ирисалы (15.3.1942 жылы тұған, Түркістан облысы Сайрам ауданы Манкент ауылы) - ақын. Сайрам баспаханасында жұмыс істеген. 1965 жылы Сайрам ауданы орта мектеп жаныңдағы педагогикалық курсты бітірген. Қарабұлақ, Манкент ауылындағы мектептерде мұғалім болған. 1991 жылы "Дустик байраги", "Дидар" газеттерінде қызметкер. 1993 жылы "Иманымнан айырма" кітабы жарық көрген.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Тыңшы, шпион
Дереккөздер
Санат:Қылмыс
Текешік
Текешік - шала тартылған еркек лақтың 1 жастан асқаны.
Дереккөздер
Санат:Мал шаруашылығы
Ойын- сауық роботтары
thumb|left|200px|Мария роботының ескерткіші [[Германия]] Ойын- сауық роботтары.Ойын- сауық мәдениетінде роботтар көптен бері қолданылуда. 1923 жылдан бері роботтар жұртшылыққа сахналық қойылымдар, телидар бағдарламалары, фильмдер, т.б арқылы ерекше кейіпкерлер ұсынып келеді, олар адамдардың көңілін көтеруге үлес қосуда. 1920 жылдары чехословакиялық жазушы – Карл Чапек « Росумдық әмбебап роботтар» деп аталатын ғылыми- фантастикалық пьесасын жазды. Ал 1921 жылы сол пьесасы арқылы әлемдегі ең алғашқы роботты көрерменге паш етті. Киноэкранда пайда болған алғашқы роботтың есімі- Мария. Адымдап жүретін «Джойбот» роботы өз ырғағымен билейді, адаммен еркін әзілдесіп әңгімелесе алатындай біршама сөздік қоры бар. Сондай- ақ робот өздігінше иіліп, кедергіден секіріп өте алады.
Дереккөздер
Санат:Роботтық техника
Анатолий Александрович Бондарь
Анатолий Александрович Бондарь (1941 жылы, Түркістан облысы, Сайрам ауданы, Ақсу ауылында туған) – техника ғылымының докторы (1992 жылы), профессор (1994 жылы). Өскемен жол құрылысы институтын (1965 жылы), аспирантурасын (1970 жылы) бітірген. 1965–69 жылдары Өскемен жол құрылысы институтының оқытушысы, «Южгорсельпроект» мемлекеттік жобалау институтының жобалаушылар тобының жетекшісі (1970–73 жылдары), Павлодар индустриялды институтының (қазіргі Павлодар мемлкеттік университеті) аға оқытушысы, кафедра меңгерушісі (1973–77 жылдары), Жамбыл гидромелиорациялық-құрылыс институтының кафедра меңгерушісі (1977–88 жылдары), доценті (1988–92 жылдары), профессор (1992–93 жылдары), кафедра меңгерушісі (1993–96 жылдары) болды. 1996 жылдан осы кафедрада қызмет атқарады. Бондарь 140-тан астам ғылыми еңбек пен 5 монография, 14 авторлық куәлік және патенттердің авторы.
Топырақтағы ылғал тапшылығы
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Галоклин
Галоклин - тұздылығының тік градиенті анық білінетін мүхит (теңіз) суының қабаты. Тұздылығы түбіне карай артады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Ядролық химия
Ядролық химия – ғылымның физикалық химия мен ядролық физика ғылымдарының аралығын қамтитын жаңа саласы. Ядролық химия атом-молекулалық жүйенің электрондық қабығының құрылысын, ядролар мен элементар бөлшектердің түрленуі арасындағы өзара байланысты және химиялық әдістер арқылы ядролық реакциялар мен атом ядроларының қасиеттерін зерттейді. Олар атом-молекулалық жүйенің электрондық қабығының құрылысы сол жүйе құрамындағы кейбір ядролардың түрленуіне (резонанстық сіңіру, изомерлі гамма-ыдырау, т.б.) әсер етеді. Сондықтан ядролық түрленулерді зерттеу арқылы атом-молекулалық жүйенің электрондық қабығының құрылысы жөнінде мәліметтер алуға болады. Сондай-ақ ядролық химия позитроний, т.б. жаңа атомдардың химиясын зерттейді. Позитронийдің түзілуі, өмір сүру уақыты және ыдырауы ортаны құрайтын молекулалардың электрондық құрылысына тәуелді. Қазіргі кезде позийтронийден басқа да жаңа атомдар белгілі. Олар сутек тәрізділер және мезоатомдар болып екіге бөлінеді. Сутек тәрізді атомдар сутек атомындағы протонды басқа оң зарядталған элементар бөлшекке алмастырғанда пайда болады. Мысалы, протонды +-мезонға алмастырғанда, – мюоний, +-мезонға алмастырғанда – пионий, т.б. түзіледі. Мезоатомдар атомның электрондық қабықтағы бір электронды басқа теріс зарядталған элементар бөлшекке алмастырғанда, мысалы, -мезонға алмастырғанда, -мезоатом, -мезонға алмастырғанда -мезоатом, т.б. түзіледі. Аталған атомдардың түзілу және ыдырау ерекшеліктері қоршаған ортаның электрондық құрылысына тәуелді. Сондықтан олардың көмегімен молекулалардың электрондық құрылысын анықтауға және тез жүретін реакциялардың жылдамдығын өлшеуге болады. Ядролық химия атомдық ядролардың қасиеттері мен ядролық реакцияларды химиялық әдістермен зерттейді. Ядролық реакция паралель бірнеше бағытта жүретін болса, оның нәтижесінде көптеген өнімдер түзіледі. Түзілген өнімдердің табиғаты мен мөлшері химиялық әдістермен анықталады және олардың ішінде бұрын ашылмаған жаңа изотоптар, кейде жаңа элементтер болуы мүмкін. Осыған сәйкес жаңа изотопар мен жаңа элементтер синтездеу – ядролық химияның басты мақсаттарының бірі болып саналады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
Санат:Ядролық химия Санат:Физикалық химия
Еуропа чемпиондары кубогы 1977/78
Еуропа чемпиондары кубогы — аталмыш турнирдің 23-ші маусымы. Англияның "Ливерпуль" клубы жеңімпаз атанды.
Сілтемелер
Санат:1977 жылғы футбол Санат:1978 жылғы футбол Санат:Еуропа чемпиондары кубогының маусымдары
Тақырып
Блок тақырыбы
Блок тақырыбы (Заголовок блока; block header) — блоктың басында орналасып, ол жайлы мәліметтер беретін және операциялық жүйеде қолданылатын арнайы жазба. Мысалы, блок тақырыбында оған кіретін логикалық жазбалар саны көрсетілуі мүмкін.
Бөлім тақырыбы
Бөлім тақырыбы (Заголовок раздела; division header) — программалау тілдерінде — программа бөліктерінің басын көрсететін сөйлем.
Пакет тақырыбы
Пакет тақырыбы (Заголовок пакета; batch header) — пакеттің құрылымы жайлы мәліметтен тұратын оның бірінші элемент!
Программа тақырыбы
Программа тақырыбы (Заголовок програм¬мы; program header) — программаның жүктелу форматының алғашқы адрестерінде орналасқан және осы программаны басқаруға қажетті қызметші мәліметтерді анықтайды.
Бурабай көшесі (Алматы)
Көшеге қазақ жері көркемдігінің тоқтығы саналатын Көкшетаудағы (Солтүстік Қазақстан облысындағы) қазақтың «Швейцариясы» деп аталған демалыс орны Бурабай тауының атауы (Алматы қаласы мәслихатының 4.04.2001 № 200 шешімі мен Алматы қаласы әкімінің 9.04.2001 № 200 қаулысы) берілген.
Көше Медеу ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - 2-ші көшесі. Кешенін ұзындығы - 2020 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Фобия
Фобия жеке түрлері ерекше аталады: агорафобия - кең көшелер мен алақдардан қорқу; клаустрофобия - жабық бөлмеде қалу үрейі; монофобия - жалғыз қалу үрейі, керісінше, антропофобия - көп кісілерден қорқу; нозофобия- ауырудан қорқу, эрейтофобия - қоғам алдында ұялу, қызару т.б.
Фобия жалпы мазасыздану, тамырдың соғуы мен демнің ұлғаюы, бозғылттану немесе тез қызару. Уақытша тұрақсыз фобия көп шаршағаннан немесе ауыр психикалық қатерден кейін дені сау адамдарда да болады...
Үлкендерге қарағанда балаларда фобия жиі кездеседі, олар кішкентай жануарлардан немесе өткір заттардан, судан, өлімнен т.б. қорқады. Кейде жасөспірімде белгілі бір әрекеттің түрінен қорқыныш пайда болады, мысалы, тақта алдында жауап беру, көпшіліктің алдына шығу т.б.
Өсе келе фобия ауыр түрі де кездеседі, мысалы, жұтыну қорқынышы (фагофобия) немесе ес ауысудан үрей. Фобия жақын балалар өте сезімтал болады. Фобия шалдығуға баларды түрлі қорқыту, мектептегі қақтығыс, отбасындағы жағдайлар себепкер болады. Фобия емдеу неврозды емдеумен бірдей. Негізгі орын психотерапияға келеді, аяу тәртібі, жалпы шынықтыратын және жұбататын шаралар. Кейбір кездерде пайдалы: ортаны езгерту, санаториялық жағдайда болу және арнайы депрессантық дәрілерді ішу (андаксин, аминазин т.б.)
Фобиялар (phobos — қорқыныш) — субъектіні белгілі бір (фобиялық) жағдайда билеп алатын вегетациялық дисфункциялардың астасатын (жүректің атқақтауы, ағыл-тегіл терлеу және т.б) нақты мазмұндағы барабар емес жабыспа қорқыныш сезімдері. Фобиялар невроздар, психоздар және мидың органикалық аурулары кезінде болады. Нервоздық фобиялар кезінде аурулар, әдетте, өз қорқыныштарын негізі жоқ екенін ұғынады, оларға өзін қинайтын субъективтік, бақылай алмайтын кінәраттар деп қарайды. Фобиялардың: мозофобиялар (аурудан қорқу — канцерофобиялар, кардиофобия және т.б), сотцо-фобиялар (жұрт алдында сөйлеуден қорқу, қызарып кетуден қорқу және т.б), кеңістіктен қорқу (клаустрофобия — жабық үй-жайда болудан қорқу, агарофобия — ашық кеңістіктен қорқу) және т.б. түрлері бар. Егер емделуші өз қорқыныштарының негізсіздігін, ақылға сыймайтынын сыни тұрғыдан анық ұғынбайтын болса, онда мұның өзі көбіне фобиялар емес, патологиялық күмәндар (қауіптенулер), сандырақ болып шығады. Фобиялардың жүріс-тұрыста белгілі бір көріністерінен болады, олардың мақсаты — фобия затына жоламау не ырымдар жасап қорқынышын басу. Невроздық фобиялар бейнелі ойлауға бейім, жан-дүниесі енжар, вегетациялық орнықтылығы кем адамдарда көбірек байқалады. Білікті психотерапевтік шаралар арқылы мұндай кінәраттардан көбіне арылтуға болады.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Франция
thumb|220px|Франция бұрынғы президенті [[Николя Саркози]] Франция (France, ), ресми атауы Француз Республикасы (République française, ) — Батыс Еуропадағы ең ірі мемлекет, жерінің ауданы жағынан ол Ұлыбританиядан екі есе үлкен. Францияның құрамына Корсика аралы, Жерорта теңізі мен Бискай шығанағындағы ұсақ аралдар енеді. Француз одағы деп аталатын бірлестікке бес шалғай департамент (Кариб теңізі алабындағы Гваделупа, Мартиника, Оңтүстік Америкадағы Гвиана, Үнді мұхитындағы Реюньон, Атлант мұхитындағы Сен – Пьер мен Микелон) және т.б. жатады. Халық саны 65,8 млн адам. Француздар өз елін «гексагон» (алтыбұрыш) деп атайды. Еуропаның батысында орналасқан елдің негізгі аумағының құрылықтағы шекаралары солтүстікте Бельгия мен Люксембург, шығыста Германия мен Швейцария, ал оңтүстік – шығыста Италия және Монакомен, оңтүстік – батыста Испания және Андоррамен шектеседі.
Еуропалық Одаққа енетін дамыған мемлекеттердің аралығында орналасуы Францияның еуропалық біртұтас қарым – қатынастарының дамуына оң әсер етеді.Францияның теңіздік шекаралары Жерорта теңізі, Бискай шығанағы және Ла-Манш бұғазы бөліп тұр. Жағалауларында кеме тоқтайтын қолайлы қойнаулардың болуы Францияның ежелден – ақ теңіз көлігінің дамуына және Еуропа ғана емес, басқа дүние бөліктерінде орналасқан елдермен де сыртқы сауда экономикалық қатынастар орнатуына алғышарт болды. Франция мемлекеттік құрылымы жөнінен унитарлы республика болып табылады, әкімшілік – аумақтық бөлінісі жағынан 96 департаменттен тұрады. 1958 жылы генерал Шарль де Голль елде мемлекетті басқарудың жаңа үлгісі – Бесінші республиканы орнатты. Франция республикада президенттің айрықша зор өкілеттілігі бар,ол елдің сыртқы саясатына қатысты мәселерді шешеді. Президент тағайындаған премьер – министр үкіметті басқарып, елдің ішкі жағдайына толығымен жауап береді.Елдегі заң шығарушы орган – екі палатадан сенат және ұлттық жиналыс тұратын парламент.
Францияның ең үлкен агломерациялары
Францияда француздардан бөлек бретандықтар, фламандықтар, баскілер, корсикалықтар тұрады. Еуропадағы халқы ең тығыз қоныстанған ел - осы Франция. 1945 - 1960 жылдар арасында халық саны жылдам өсті. Қазіргі кезде елде 63 млн-нан (2012) аса халық тұрады. Табиғатында француздар өте мейрімді, көңілді, ақжарқын халық. Олар ойларын тікелей айтатын, бірбеткей мінезге ие.
Саясаты
нобай|Францияның әкімшілік картасы нобай|Францияның шетелдегі иеліктері Франция 18 аймаққа бөлінген, оның 12-сі Еуропа құрлығында, біреуі (Корсика) — Корсика аралында, тағы бесеуі - мұхиттың арғы жағында орналасқан. Аймақтарда заңды автономия жоқ, бірақ олар салықтарды өздері белгілей алады және бюджеттерді бекітеді.
18 аймақ 101 департаментке, сондай-ақ Лион метрополиясына бөлінеді, ол 342 округтен және 4039 кантоннан тұрады. Францияның негізін 36 682 коммуналар құрайды.
Париж департаменті жалғыз коммунадан тұрады. Мұхиттың арғы жағындағы бес аймақтың әрқайсысы (Гваделупа, Мартиника, Француз Гвианасы, Реюньон, Майотта) бір бөлімнен тұрады. Корсика аймағы (құрамына 2 департамент кіреді) метрополияның басқа аймақтарынан (құрлықтағы Франциядан) ерекшеленетін әкімшілік-аумақтық бірліктің ерекше мәртебесіне ие. Онда орталыққа бағынбайтын тәуелсіз басқару органдары бар. 2003 жылы Корсиканың 2 департаментін біріктіру туралы референдум сәтсіз аяқталды. Бұл аймақтардың барлығы Еуропалық Одақтың бөлігі болып табылады.
Француз Республикасының құрамына мыналар кіреді деп айта аламыз:
Мемлекеттік жүйенің негіздері
Франция — президенттік типтегі унитарлық республика. Мемлекеттің негізгі заңы — 1958 жылы 4 қазанда қабылданған конституция. Ол Бесінші Республиканың билік органдарының қызметін реттейді: басқарудың республикалық президенттік-парламенттік формасын белгілейді (Франция Республикасының Конституциясы, 2 бөлім).
Француз Республикасының Конституциясы келесі баптар бойынша бірнеше рет қайта қаралды:
Францияда 9 мүшеден тұратын Конституциялық Кеңес жұмыс істейді. Оның міндеті — сайлаулардың дұрыстығына және Конституцияға өзгертулер енгізетін заңдарға, және де оған қарауға ұсынылған заңдардың конституциясына бақылау жасау.
Атқарушы билік
Мемлекет басшысы және атқарушы биліктің басшысы — президент, қазіргі кезде Эммануэль Макрон. Бесінші республикада премьер-министр ішкі және экономикалық саясатқа жауап береді және жалпы жарлықтар шығаруға құқылы. Ол үкіметтің саясатына жауапты деп саналады (20-бап). Премьер-министр үкіметтің қызметін басқарады және заңдардың орындалуын қамтамасыз етеді (21-бап).
Премьер-министрді республика президенті тағайындайды. Ұлттық Ассамблея оның кандидатурасын мақұлдауы қажет емес, өйткені Ұлттық жиналыс кез келген уақытта үкіметке сенімсіздік жариялауға құқылы. Әдетте премьер-министр партияның атынан Ұлттық жиналыстағы көп орынға ие болады. Премьер-министр өз кабинетінде министрлердің тізімін жасайды және оны президенттің бекітуіне ұсынады.
Премьер-министр Ұлттық Ассамблеяда заңдар қабылдау туралы бастама көтереді және олардың орындалуын қамтамасыз етеді, ол сонымен бірге ұлттық қорғаныс үшін жауап береді. Премьер-министр Президенттің актілеріне қол қояды, оны Конституцияның 15-бабында белгіленген кеңестер мен комитеттердің төрағасы етіп ауыстырады.
2020 жылдың 3 шілдесінен бастап үкіметті Жан Кастекс басқарады.
Заң шығарушы орган
Франциядағы заң шығару билігі Парламентке тиесілі, оның құрамына екі палата — Сенат пен Ұлттық Ассамблея кіреді. Тікелей емес жаппай дауыс беру арқылы сайланатын Республика Сенаты 348 сенатордан тұрады, оның 305-і метрополиядан, 9-ы шалғай аумақтан, 5-і француз қауымдастығынан және 12-сі шетелде тұратын француз азаматтарынан тұрады. Сенаторларды алты жылдық мерзімге (2003 жылдан бастап, 2003 жылға дейін - 9 жылға) Ұлттық Ассамблея мүшелерінен, бас кеңесшілерден және муниципалдық кеңестердің делегаттарынан тұратын сайлау алқасы сайлайды, ал сенат үш жылда бір рет жаңарып отырады.
Экономикасы
thumb|300x300px|[[La Défense (Эйфель мұнарасынан көрініп тұрғандай) 2017 жылы Ernst & Young континентальды Еуропадағы жетекші орталық бизнес ауданы және әлемдегі төртінші болып танылды. ]] upright=1.3|thumb|right|Франция экспортының пропорционалды ұсынысы, 2019 Жетілік тобының (бұрынғы сегіздік тобы) жетекші индустриялық дамыған елдерінің мүшесі, 2020 жылғы жағдай бойынша ол сатып алу қабілетінің паритеті бойынша әлемдегі оныншы және ЕО-ның екінші ірі экономикасы болып саналады. Франция 1999 жылы еуроны енгізу үшін ЕО-ның басқа 11 мүшесіне қосылды, ал еуро монеталары мен банкноттары 2002 жылы француз франкін (₣) толығымен алмастырды.
Францияда әртараптандырылған экономика бар, онда қызмет көрсету секторы басым (2017 жылы ЖІӨ-нің 78,8% - ын құрады), ал өнеркәсіп секторы ЖІӨ-нің 19,5% -ын құрады, ал қалған 1,7% -ы бастапқы секторға тиесілі болды. Әлемдегі сауда көлемі бойынша бесінші ел (және Еуропада Германиядан кейін екінші). Бұл Германия мен Италиядан кейінгі Еуропадағы үшінші ірі өндіруші ел. Франция сонымен қатар әлемдегі ең көп баратын ел, сонымен қатар Еуропалық Одақтың жетекші аграрлық державасы.
Франция 2019 жылы Еуропадағы тікелей шетелдік инвестицияларды ең ірі алушы болды, Еуропа бойынша зерттеулер мен әзірлемелерге жұмсалатын қаржысы бойынша екінші орынды иеленген, 2020 жылы Bloomberg инновациялық индексі бойынша әлемдегі ең инновациялық 10 елдің қатарына кірді, сонымен қатар 2019 жылғы жаһандық бәсекеге қабілеттілік туралы есепке сәйкес әлемдегі ең бәсекеге қабілетті 15-ші ел болды (2018 жылмен салыстырғанда 2 сатыға жоғары).
ХВҚ мәліметтері бойынша, 2020 жылы Франция жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша әлемдегі 20-шы ел болды, бір тұрғынға 39 257 доллар. 2019 жылы Франция Біріккен Ұлттар Ұйымының адам даму индексінде 0,901 мәнімен қосылды (бұл адам дамуының өте жоғары деңгейін көрсетеді) және 2019 жылы сыбайлас жемқорлықты қабылдау индексінде 23 -ші орынға ие болды.
thumb|left|2016 жылы шығыстар түрі бойынша Франция экономикасының (ЖІӨ) құрамы 2018 жылы Франция әлемдегі 5-ші ірі сауда мемлекеті болды, сонымен қатар Германиядан кейінгі Еуропадағы екінші ірі сауда мемлекеті болды.
thumb|alt=European map of Eurozone monetary union|Франция — валюталық одақтың, [[Еуроаймақтың (қою көк) және Бірыңғай еуропалық нарықтың (ашық көк) бөлігі.]] Қаржылық қызметтер, банк және сақтандыру секторы экономиканың маңызды бөлігі болып табылады. Францияда олардың клиенттеріне тиесілі үш ірі қаржы институттары орналасқан. Париж қор биржасы (La Bourse de Paris) — 1724 жылы Людовик XV құрған ескі мекеме. 2000 жылы Париж, Амстердам және Брюссель биржалары Euronext-ке қосылды. 2007 жылы Euronext Нью-Йорк қор биржасымен бірігіп, әлемдегі ең ірі NYSE Euronext биржасын құрды. Euronext Paris, NYSE Euronext тобының француз филиалы — Лондон қор биржасынан кейінгі Еуропадағы 2-ші ірі биржалық нарық. Француз компаниялары сақтандыру мен банктік салада негізгі позицияларын сақтап қалды: AXA 2019 жылы банктік емес активтердің жалпы көлемі бойынша әлемдегі үшінші сақтандыру компаниясы болды. Жетекші француз банктері — BNP Paribas және Crédit Agricole, 2020 жылы S&P Global Market Intelligence есебіне сәйкес активтері бойынша ірі 10 банктердің қатарына кіреді. Сол дереккөзге сәйкес, Société Générale мен Groupe BPCE 2020 жылы тиісінше әлемдегі 17-ші және 19-шы ірі банктер болды.
Франция — Еуропалық біртұтас нарықтың (500 миллионнан астам тұтынушы) бөлігі болып табылатын еуроаймақтың мүшесі (шамамен 330 миллион тұтынушы). Бірнеше ішкі коммерциялық саясат Еуропалық Одақ (ЕО) мүшелері арасындағы келісімдермен және ЕО заңнамасымен анықталады. Франция ортақ еуропалық валюта — еуроны 2002 жылы енгізді.
Сыртқы экономикалық байланыстар
Франция экономикасы дүниежүзілік шаруашылықтың ажырамас бөлігіне айналды. Сыртқы сауда экономикалық өрлеуге негіз болып отыр, оған оң сальдо тән. Экспорт көлемі жөнінен ел батыс Еуропада тек Германияны ғана алға салады, Францияның сыртқа шығаратын тауарларының жалпы құны дүниежүзілік тауар экспортының 5,1% -ын құрайды. Экспорт құрылымында машиналар мен жабдықтар 43 және ауыл шаруашылығы өнімдері мен шикізаты 20 басым болып отыр. Соңғы жылдары әскери техника мен қару–жарақты сыртқа сату жөнінде АҚШ–тан кейінгі екінші орынға шықты. Импорт көлемі жөнінен Франция Жапониямен қатар АҚШ, Германиядан кейінгі үшінші орынды бөліседі. Франция — халықаралық туризм орталығы. Қазіргі кезде Франция жылына 77 млн–дай шетел туристері қабылдайды. Елдің сыртқы экономикалық байланыстарын дамытуда туризмнің маңызы зор.
Өнеркәсібі
thumb|right|200px|Темір жолы техникасы thumb|right|200px|Авиациялық техника thumb|right|200px|Әскери авиациялық техника
thumb|right|200px|Парфюм мен косметика Франция — жоғары дамыған индустриялы-аграрлы ел. Өнеркәсіп өндірісінің жалпы көлемі бойынша дүние жүзінде 4-орын (АҚШ, Жапония, Германиядан кейін), Еуропада Германиядан кейін 2-орын алады. Ұлттық табысты жан басына шаққандағы жылдық мөлшелері 24990 АҚШ долларына тең (2003 ж). Франция автомобильдер шығару жөнінде дүние жүзінде 3-орын, авиациялық және ғарыштық техника өндірісі бойынша Еуропада 1-орын алады. Сондай-ақ экспортқа көп мөлшерде қару-жарақ, АЭС-тер үшін құрал-жабдықтар, химикаттар, маталар мен киім-кешек шығарады. Француз өнеркәсібінің жетекші салаларына автомобиль жасау, химия мен мұнай химиясы, ұшақ жасау (аэробустар мен әскери ұшақтар), электроника, металлургия, темір жолы техникасын шығару жатады. Парфюмерия — косметикалық сала мен жоғары талғамды сәнді киімдер шығаруда Франция дүние жүзінде бірінші орынды иеленеді. Жылына шамамен 3,5 млн. автомобиль шығарса, оның жартысына жуығы экспортқа жіберіледі. Автомобильдердің 90%-дан астамын “Рено” мен “Пежо-Ситроен” компаниялары шығарады. Кеме және станок жасау, ауыл шаруашылық машиналары өндірісі де жақсы дамыған. Өнеркәсіп өнімдерінің 1/5-іне жуығы Париж бен оның айналасында, сондай мөлшері Лион мен солтүстік аудандарда өндіріледі.
Экспортының негізін өнеркәсіптік құрал-жабдықтар, тұрмыстық бұйымдар, ауыл шаруашылық өнімдері, химиялық тауарлар мен шикізаттар, тігін бұйымдары, киім-кешек, аяқ киім, парфюмерия мен косметика, автомобильдер құрайды. Сырттан тұтыну тауарларын, өнеркәсіптік шикізаттар алады.
Негізгі сауда серіктестері: Германия, Италия, Бельгия, Люксембург, Ұлыбритания мен АҚШ. Франция Қазақстанның сауда серіктестері ішінде 12-орын алады. Француз кәсіпорындары Қазақстандағы өз қызметінің қарқынын біртіндеп арттырып келеді. 2005 ж. ҚР мен Франция арасындағы тауар айналысы 2665,1 млн. долларды құрады. Қазақстан Францияға мұнай, кентастар, химия өнеркәсібінің шикізаттарын, тері мен астық береді. Франциядан негізінен дәрі-дәрмектер, азық-түлік өнімдерін, қосалқы бөлшектер, автомобильдер, тұрмыстық электроника, шарап, теңіз өнімдерін, ірімшік, парфюмерия мен косметикалық бұйымдар, жоғары сән киімдерін алады. Қазіргі кезде Қазақстанда француз кәсіпкерлері араласқан 19 шағын кәсіпорын тіркелген. 4 француз банкі Қазақстанмен бірлесіп жұмыс атқаруда, мұнай-газ, тау-кен, энергетикада, көлік пен қызмет көрсету салаларында көптеген француз компаниялары еңбек етуде. 2004 ж. 10 наурызда Парижде экономикалық ынтымақтастық жөніндегі Қазақстан-француз үкіметаралық комиссиясының кезекті, алтыншы мәжілісі болып өтті.
Екінші дүниежүзілік соғыстан соң Франция үкіметі соғыста күйзелген экономикасын қалпына келтірумен қатар, өндірістің мүлдем жаңа салаларын дамыта бастады. 1950 жылдан бері өнеркәсіп өндірісі 4 есеге жуық өсіп, өнеркәсіпте жұмыс істейтіндердің саны соңғы 20 жылда 1,5 млн адамға қысқарды. Мұның өзі еңбек өнімділігінің артуы мен өнеркәсіп жүйесінің құрылымдық өзгерістері нәтижесінде мүмкін болды. Қазіргі кезде ел өнеркәсіп өндірісінің көлемі жөнінен дүние жүзінде бесінші орын алады. Өнеркәсіп елдегі ұлттық жиынтық өнімінің 25,4 %-ын береді. Елдің экономикалық қуатының символы болып келген дәстүрлі өнеркәсіп салалары соңғы онжылдықтарда өзінің жетекші рөлінен айырылып, жаңа салаларға жол беруде.
Ауыл шаруашылығы өндірісі
Ауыл шаруашылық өнімдерін өндірудің көлемі бойынша Франция дүние жүзінде АҚШ пен Канададан кейін 3-орынды иеленеді. Ол ауыл шаруашылық өнімдерімен өзін-өзі толық қамтамасыз етіп, 40%-ын экспортқа шығарады. Франция — Еуропадағы астық, сары май, ірі қара етін, ірімшікті ең көп мөлшерде өндіретін ел. Өсімдік шаруашылығының негізгі саласы — дәнді дақылдар өсіру (негізгілері — бидай, жүгері, қара бидай, арпа, күріш). Картоп, қант қызылшасы, күнбағыс, рапс та көп мөлшерде өсіріледі. Ницца өңірінде гүл өсіру дамыған. Жүзімнің негізгі бөлігі шарап дайындауға (жылына 60 млн-дай л) жұмсалады, неғұрлым белгілі түрлері шампан, кагор, коньяк. Жеміс-жидек (алма, алмұрт, шабдалы, Жерорта теңізі жағалауларында цитрустық жемістер мен қара өрік) пен көкөніс өсіру дамыған. Ірі қара (20,6 млн. бас), шошқа, қой, жылқы өсіріледі. Балық аулау кәсібінің негізгі порттары Атлант мұхиты жағалауларында (Булонь, Лорьян, Ла-Рошель) орналасқан.
Тоқыма өнеркәсібі
Тоқыма өнеркәсібі өзінің бұрынғы маңызынан айрылса да, Франция киім-кешек пен маталар шығарудан Еуропада алдыңғы орындардың бірін иеленеді (мақта-мата, жібек, синтетикалық, жүн, кендір, зығыр маталары өндіріледі). Француз кәсіпорындары шығарған ірімшік, шараптар, кондитерлік бұйымдар дүние жүзіне танымал.
Қара металлургия өнеркәсібі
Лотарингия темір кені алабының қорын пайдаланатын қара металлургия өнеркәсібі XX ғасырдың 70-жылдарынан бастап дағдарысқа ұшырады. Оған Еуропа мен дүние жүзі нарығында неғұрлым қуатты бәсекелестердің Бразилия, Шығыс Еуропа елдері, Корея және т.б. пайда болуы әсер етті. Еуропа Одақ шеңберінде өнеркәсіптің осы саласын дамытуға бағытталған шаралар нәтижесінде өндірісті неғұрлым тиімді ұйымдастырып, қайта жабдықтауға мүмкіндік туды. Орталық аудандардағы тиімсіз кәсіпорындар жабылып, негізгі металлургиялық кешендер солтүстіктегі Дюнкерк маңы мен Лотарингиядағы Мозель өзені аңғарындағы шоғырланған. Қазіргі кезде жылына 19 млн тонна болат өндіріледі. Алюминий өндірісінде де аумақтық өзгерістер болды. Бұрын олар, негізінен, Альпі мен Пиреней аудандарындағы су электр станциялары маңында орналасса, қазіргі кезде шеттен әкелінетін шикізатты қабылдап алатын портты қалаларға көшірілген.
Мата өнеркәсібі
Құрамына тоқыма, бояулар жасау, кілем тоқу, еден төсеніштерін шығару өндірісі енетін Францияның мата өнеркәсібі дүние жүзіндегі жетекші орнын жоғалтқан жоқ. Бұл салада әсіресе жүн маталарын шығарудан дүние жүзінде бірінші орын алатын «Шаржер – текстиль», мақта маталарын шығаруға маманданған DMC компаниялары көзге түседі. Қазіргі кезде сырттан әкелінетін жүн мен мақтадан басқа, бұл кәсіпорындарда жасанды талшықтар да кеңінен пайдаланылады. Негізгі орталықтары – Мюлуз, Труа, Лион және Париж маңы.
Машина жасау өнеркәсібі
thumb|left|200px|Француз автомобильдері Машина жасау өнеркәсібінде көлік қатынасындағы машиналар мен электр техникасын жасау салалары күшті дамыған. Дүниежүзілік автомобиль өндірісінің дамуында елдің айрықша орны бар. 1898 жылы ағайынды Рено негізін салған фирма алғашқы автомобилін жасап шығарған болатын, арада 15 жыл өткен соң бұл шағын кәсіпорын алуан түрлі машина шығаратын аса ірі концернге айналды. Қазіргі кезде бұл концерн мемлекеттік болып саналады. Мұнда жүк автомобильдері, автобустар, ауыл шаруашылығы машиналары, сондай-ақ кемелер мен ұшақтардың қозғалтқыштары жасалады. Францияда жылына 3,5-4 млн автомобиль жасалса, соның 9/10 бөлігі жеңіл көлік болып табылады. Қазіргі кезде жеңіл автомобильдер, негізінен, Рено кәсіпорны мен жеке меншік Пежо – Ситроен концернінде жасалады. Француз компаниялары дүние жүзінің 30 елінде автомобиль тетіктерін жинайтын зауыттар ашқан. Елде жасалған автомобильдердің 60-ы шетке шығарылады. Көбінесе француз жеңіл көліктерін Португалия, Испания, Бразилия және Оңтүстік-Шығыс Азия елдері сатып алады.