cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Үнді тырнасы
Үнді тырнасы - Үндістанда, Камбоджада, Непалда, Вьетнамда және Солтүстік Австралияда кездесетін үнді тырнасы ең биік тырна болып табылады. Бұл құстың бойы 2 м, қанатын жайғандағы ұзындығы 2,4 м-ге жетеді. Оны ашық қызыл басы мен мойнына қарап оңай тануға болады.
Варец
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Карташово (Тасқала ауданы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Тасқала ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 85 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 67 адам (32 ер адам және 35 әйел адам) болса, 2009 жылы 18 адамды (11 ер адам және 7 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Тасқала ауданының таратылған елді мекендері
Әлеуметтік-психологиялық ықпалдың феномені
Әлеуметтік-психологиялық ықпалдың феномені - бұл құбылыс адамның қызметінің өнімділігіне және оның психикалық көңіл-күйіне әсер етеді: фасилитация (басқа адамдар болған кезде адамның энергиясы күшейеді); конформность (топтық әсерге тез түседі және басқа адамдардың ықпалымен ез жүріс-тұрысын өзгертеді); топтық мөлшерлену (орташа стандарт- мөлшердің қалыптасуы); экстремизация (топпен қабылданатын шешім, - жеке қабылдаған шешімнен небір астам қатерлі, «қатерге жақын» феномені); беделге бағыну (аз адамдардың әсері).
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Көлдетіп суару
200px|right Көлдетіп суару – көктемде қар суын, өзеннің тасқын суын, т.б. ағынды суды пайдаланып, топырақты қанықтыра бір рет суару. Көлдетіп суару – екпе шөп пен шабындықтардың, шөп түсімі нашар табиғи шалғындардың, жемге пайдаланылатын жүгері, т.б. екпе жемшөп өнімін арттыру, топырақ эрозиясын азайту үшін қолданылатын шаралар жүйесі. Бұл тәсіл ауа райы өте құбылмалы, жауын-шашыны аз болатын Қазақстанның батыс, солтүстік және орталық бөліктерінде кең өріс алған. Көлдетіп суаруды судың тереңдігіне қарай тайыз көлдету (25 – 35 см) және терең көлдету (1,5 м-ге дейін) деп бөледі, ал суландыру нормасы топырақ қабатындағы жер асты (грунт) суы деңгейіне байланысты. Мысалы, грунт суы терең жатса, топырақтың 2 м қабатын суландыру нормасы, әдетте, 4 – 5 мың м3/га, жақын болса, 3 – 3,5 мың м3/га. Көлдетіп суаруда суарылатын жердің өсімдік құрамы да ескеріледі. Егер шөп арасында бидайық басым болса, көлдетілген суды 20 – 25 тәулік, ал еркек шөп өскен жерде суды 15 күнге дейін ұстауға болады. Қазақстан жерінде 48 мыңнан астам көл бар, оның көпшілігінің суы тайыз және ағынсыз. Бұлардың бәрінің де көлдетіп және тұрақты суарылатын жер көлемін ұлғайтуда үлкен маңызы бар.
Жаңатілек (Май ауданы)
Жаңатілек — Павлодар облысы Май ауданы, Баскөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Көктөбе ауылынан солтүстік-батысқа қарай 31 км-дей жерде.
Агемоно
Агемоно — майда қуырылған жапон тағамдарының атауы. Екі түрі бар: темпура — өнімді қамыр ішіне салып көп мөлшердегі майға қуырады; кара-агэ — аз май қүйып ашық табада қуырылған өнімдер.
486 жыл
Оқиғалар
486 жылы - Солтүстік Галлияда Франк мемлекеті құрылды.
Туғандар
Тағы қара: Санат:486 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:486 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Пизек
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 3347B
NGC 3347B — Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 1 мамырда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3347B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31875, ESO 376-10, MCG -6-24-5, IRAS10397-3640.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз)
Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы
Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы (өлкесі) (شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى / Shinjang Uyghur Aptonom Rayoni; 新疆维吾尔自治区 . Қысқаша ШҰАР, Шыңжаң; شىنجاڭ; ; поштада: Sinkiang) — Қытай Халық Республикасының Солтүстік-Батыс өңіріндегі орналасқан автономиялық аумақ әрі жер көлемі бойынша ең ірі әкімшілік аумақтық бөлінісі. Солтүстігінде Алтай таулары арқылы 52 км Ресей Федерациясымен шығысында Моңғолияның Баян-Өлгей, Ховд аймақтарымен, оңтүстігінде Тибет автономиялы районымен, батыс-солтүстігінде Қазақстанның Алматы, Шығыс Қазақстан облыстарымен, батысында Қырғызстан, Тәжікстан Республикаларымен шекараласады.
Орынбор ешкісі
Санат:Ешкі тұқымдары Санат:Қуысмүйізділер
Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы
Тарихы
Шыңжаңда бұдан 10-20 мың жыл бұрын-ақ адамзат тіршілік ете бастаған. Олар 4 мың жылдың алдында қола, 2700 жылдың алдында темір кезеңіне өткен.
Сонау Амур мен Сарыөзеннің (Хуаңхы) батысы ежелден кейін келе қазақ қатарлы ұлттарды құраған тайпалардың атамекені екені тарихнамалардан белгілі. Бұл ұлан-байтақ өңірде сақтар, ғұндар тайпалық одағы салтанат құрған. Ғұн қағанаты ыдырай бастағанда, Тәңіртау мен Алтай арасы үйсіндер қолына өтті. Бұл б.з.б. 2-ші, 1-ші ғғ. күй. Хән әулетінің алғашқы мәмілегері Жяң Чян осы тұста (119 жыл) Үйсін Еліне келіп саяси құдалық сөйлесіп қайтқан. Қытай тарихнамасында Үйсін мемлекеті (Усүн Го) Іле өңірін кіндік еткен өңірдің алып елі деп айқын жазылған. Хән патшасы Хән Уди алғашында Лю Шижүн ханікені үйсін күнбиіне үйсіндерді ғұндарға Хәнмен тізе қоса қарсы шығу үшін ұзатады.
Байырғы Ұлы Жібек Жолында жатқан Шынжаңның ерте заман мәдениет жұрттары, мыңүйлері, архитектуралары, қабірлері, петроглифтерінің ірілері 300-ге таяу. Бұдан сырт 22 жаратылыстық қорық бар. Ертедегі қала қалдықтарының ішінде ең атақтылары — Ярғұл, Едіқұт, Кроран, Көтең, Шаты қала харабалары. Шатыдағы қала ойраны алғашында үйсіндерге жазғы астана, артынан Түрік қағандығы маңызды қала болып, Шыңғыс хан жағынан күйретілген.
Жағрапиясы
Еуразия құрлығының кіндігінде жатқан Шыңжаңның жер аумағы 1,660,000 км2 астам. Яғни бүкіл Қытай аумағының алтыдан бірін құрайды. Шет елдермен шекара ұзындығы 5,400 км асады. Солтүсті мен солтүстік шығысында Алтай, батыс ортасында Тәңір (Тянь-Шань), оңтүстігінде әйгілі Такла Макан шөлі мен Кинлунь таулары тұр. Тәңіртаудың солтүстігінде Жоңғар, оңтүстігінде Тарым ойпаты бар. 750 неше өзені бар Шыңжаңның жер беті суының жылдық ағыс мөлшері — 88,400,000,000 м3. Өзендері ішінде ең үлкені Іле мен Ертіс. Қалғандары — Тарым, Қарашәрі, Үліңгір, Манас сықылды орташа не шағын өзендер. Ұзындығы 2,179 км келетін Тарым ертеде Лоп көліне құяды екен. Қазір Тітіма көліне де жетпейді. Оның орта шенін бітік тораңғы орманы жапқан. Шыңжаң асқарларында 18,600-ден астам мұздық бар. Аумағы 1 км2 асатын көлінің саны 139.
Тұщы Бағраш көлінен жылына мың тоннадан астам балық ауланады. Бағраш қамысқа да бай. Айдынкөл теңіз деңгейінен 155 метр төменде жатыр. Боғда көлі теңіз деңгейінен екі мың метрдей биікте тұр. Солтүстік Шыңжаңда бұдан сырт Сайрам, Қанас секілді тамаша көлдер бар. Қытайдағы ең үлкен ойпат — Тарым ойпаты (Тұрпан). Екінші үлкен ойпат — Жоңғар ойпаты. 380 мың шаршы шақырымдық бұл ойпаттың ортасында Құбының құмы жатыр. Қытайдағы шөлдердің 60 пайызы (430 мың 400 шаршы шақырымы) — Шыңжаңда. Қытайдағы екінші үлкен (48,800 км2) шөл Жоңғар кіндігіндегі Құрбантүнгіт.
Халық
2018 жылғы жағдай бойынша Шыңжаң Ұйғыр автономиялық аудан халқы саны 24 870 000 адамды құрады. Шыңжаңда 47 ұлт өкілдері тұрады, олардың ішіндегі ең көпшілігі - ұйғырлар, қытайлар, қазақтар, хуэй халқы (дүнгендер), моңғолдар, ойраттар, қырғыздар, сібе, тәжіктер, өзбектер, маньчжурлар, татарлар және орыстар.
Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы - Қытайдың бес ұлттық автономиялық аудандарының бірі. Әкімшілік жағынан ол аудандарға, автономды округтерге, уездерге, автономиялық округтерге, қалаларға, аймақтарға және ұлттық аймақтарға бөлінеді. Шыңжаң 5 автономды округтен тұрады: Баянгол-Моңғол Автономиялық аймағы, Боро-Тала-Моңғол Автономиялық аймағы, Чангжи-Хуй Автономиялық аймағы, Дунган (Ху-цзы), Қызылсу-Қырғыз Автономиялық аймағы, Іле-Қазақ Автономиялық аймағы және 6 автономиялық аймақтар бар.
КСРО дағы репрессия кезеңінде мыңдаған қазақтар, қырғыздар, орыстар және басқалар Шығыс Түркістанға (қазіргі Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы ) қоныс аударды және олардың бір бөлігі кейіннен отандарына оралды. 1954–1955 жылдары КСРО-ға қазақтардың жаппай көшуі болды, 1962 жылдың басында 60-тан 100 мыңға дейін ұйғырлар, қазақтар мен дүнгендер КСРО-ға кетті (негізінен Қазақстан мен Қырғызстанға).
Экономикасы
Шыңжаңда күн сәулесінің түсуі 3400 сағатқа шейін барады.
Шыңжаңның 37,8 % жері ғана ауыл, орман, мал шаруашылықтарына істетіледі. Егістік жері кісі басына 3,13 мудан (1 гектар = 15 му) тура келеді. Орманды жер — 1,978,000 гектар. Пайдалануға болатын табиғи жайылым 51 миллион 310 мың гектардай. Шыңжаң — құрғақ, жауын-шашыны аз, ауа райы құбылмалы өлке.
Шыңжаңның кен қоры мол, кен түрі көп (138-ден астам). Оның 26 түрі қоры жағынан Қытай бойынша алдыңғы бес орынның ішінде. Алтайдың алтыны, жақұты, шырымталы әлемге әйгілі.
Бұл өлкеде жанарзаттық (мұнай, табиғи газ, көмір, майлытас, шымтезек, т.б.) кен өнімдерінің де қоры өте мол. Мұнай байлығы — 20,860,000,000 тонна, табиғи газ байлығы — 10,300,000,000,000 m3 деп мөлшерленуде. Бұл Қытайда 2-ші, 1-ші орындарға тән деген сөз.
Шыңжаңда, төрт түліктен сырт, 700-дей омыртқалы хайуандар өмір сүреді. Оның ішінде жуан тұмсық бөкен, қарабай, ақиық сияқты сирек түрлер де бар. Мұнда өсетін 3,569 түрлі өсімдіктің ішінде 100-ге жуығы (жабайы кендір, көксағыз, сасыр, ақжүрек, алақат, қызылмия, қожашөп, т.б.) құнды дәрілік өсімдіктер.
Тағы қараңыз
Санат:Шыңжаң Ұйғыр аутономиялық ауданы
Епиньяк
Епиньяк (Epiniac) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Сен-Мало округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,77 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35104, пошта индексі — 35120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1345 адамды құрады. Халық тығыздығы — 56,58 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Харога
Харога — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Төменгі Телза өзенінің сол жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Ащысай (Кентау қалалық әкімдігі)
Ащысай — Түркістан облысы Кентау қалалық әкімдігі аумағындағы ауыл, Ащысай ауылдық әкімдігі орталығы.
Географиялық орны
Кентау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 30 км-дей жерде, Қаратаудың беткейіндегі Көкқиясай өзенінің басталар жерінде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 3839 адам (1892 ер адам және 1947 әйел адам) болса, 2009 жылы 2176 адамды (1099 ер адам және 1077 әйел адам) құрады.
Тарихы
Кентауға апаратын теміржол бар еді, қазір бөлшектелген.
Инфрақұрылымы
2 мектеп, аурухана, мәдениет үйі, т.б. мекемелер жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Кентау қалалық әкімдігі елді мекендері
Сент-Андре-де-Вальборнь
Сент-Андре-де-Вальборнь (Saint-André-de-Valborgne) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ле-Виган округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 48,71 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30231, пошта индексі — 30940.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 465 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,55 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Самприш
Самприш (Sampriz) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Понте-да-Барка муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 407 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,51 км² шамасында. Халық тығыздығы — 62,5 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Саяси банкроттық
Саяси банкроттық - мемлекеттің билік құрушы тобының, саяси партия, жеке саяси қайраткерлер қызметінің құлдырауы, олардың өздерінің берген уәделерін орындауға қабілетсіздігі, ол үкіметтік және парламенттік дағдарысқа, саясаттың түбірімен өзгеруіне алып келуі мүмкін. Ал банкротқа үшыраган саяси қайраткерлерді бүқара халықтың сеніміне ие басқа түлғалар ауыстырады.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Барсуанбаш
Барсуанбаш — Башқұртстанның Чишмин ауданындағы ауыл, Жаңа троит ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 282 адамды құрады. Пошта индексі — 452162, ОКАТО коды — 80257850003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Жақсы Жалғызтау (көл)
Жақсы Жалғызтау — Есіл алабындағы тұщы көл.
Географиялық орны
Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданында Көкшетау қыратының батыс жағында, Жақсы Жалғызтаудың солтүстігінде теңіз деңгейінен 358 м жоғары орналасқан.
Гидрографикасы
Ұзындығы 8,8 км, ені 8 км, орташа тереңдігі 10,3 м, аумағы 43,2 км2. Cуының көлемі 368 млн. м3. Су беті ашық, солтүстік-батыс жағалау бойымен онша жалпақ емес (50 метрге дейін) қамыс шоғыры созылған. Түбі тығыз, құмды-қиыршық тасты. Жауын-шашын және жер асты суымен толысады. Қараша -сәуір айлары аралығында мұз қатады. Көлге Қарасу өзені тек көктемде және жаздың басында ғана құяды. Су деңгейі көтерілгенде көлдің ағысы жасанды жер бөгетімен реттеледі. Деңгейдің көпжылжық ауытқуы 2 метрге жуық. Cуы таза, тұщы, зиянды қоспа араласпаған. Жақсы Жалғызтау көлі Ақмола облысы шекарасында, табиғаты әсем жерде орналасқан, оңтүстік батыс жағын шоқылар қоршаған. Көл суы мал азық дақылдарының егістігін, жайылымды суландыруға пайдаланылады. Көлде алабұға, торта, тарғақ, шортан, сазан, тұқы, көксерке, аққайран, лақа балықтары және зоопланктон мен бентос өкілдері де бар. Су құстары үшін де қолайлы мекен.
Дереккөздер
Санат:Айыртау ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы көлдері
Ащысай полиметалл комбинаты
Ащысай полиметалл комбинаты – Қазақстанның түсті металлургия саласындағы ірі кәсіпорындарының бірі.
Оңтүстік Қазақстандағы ертедегі Тұрлан (қазіргі Ащысай) қорғасын-мырыш кені негізінде құрылған. Бұл кен орны 16 ғасырдан белгілі болғанымен, тек 19 ғасырдың 60-жылдарынан бастап пайдаланыла бастады.
Ащысай полиметалл комбинатының кеншілері көлденең кен қазбасынан шапшаң кен өндіру бойынша дүниежүзілік рекорд жасаған (1984 – 65). Ащысай полиметалл комбинаты құрамында 4 кеніш, 3 байыту фабрикасы, металлургия т.б. көмекші цехтар бар.
Дереккөздер
Санат:Оңтүстік Қазақстан кәсіпорындары
Платформалық аймақ
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Бора (Бразилия)
Бора (Бразилия) (Borá) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Ассис мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Асис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 828 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 118,669 км² шамасында. Халық тығыздығы — 7 адам/км².
Ферраццано
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3282 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 198 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі — 86010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Молизе елді мекендері
Аэростат спорты
Аэростат спорты - соққан ауа ағымын пайдалана отырып аэростатты қалаған бағытқа бағыттай білуге негізделген спорт жарысы.
Көлемдік қатынастар заңы
Көлемдік қатынастар заңы, әрекеттесуші газдардың көлемдерінің бір-біріне және олардың әрқайсысының реакция нәтижесінде түзілген газ тәрізді өнімдердің көлемдеріне қатынасы кіші бүтін сандар қатынасындай болатындығын сипаттайды. Мысалы, H2+Cl2=2HCl әрекеттесуші сутек пен хлор және реакция нәтижесінде түзілген хлорсутек газдарының көлемдерінің бір-біріне қатынасы ең кіші бүтін 1:1:2 сандарының қатынасындай. Көлемдік қатынастар заңын 1808 ж. француз ғалымы Гей-Люссак (1778 – 1850) ашқан. Бұл заң, біріншіден, молекулалардан да кіші бөлшектердің бар екендігіне көз жеткізсе, екіншіден, Авогадро заңының ашылуына себепкер болды.
Айдарлы бозторғай
Айдарлы бозторғай (Galerida cristata) – бозторғай тұқымдасына жататын, салмағы 45 – 55 грамм құс. Басқа торғайлардан айырмашылығының бірі – төбесінде айдары болады. Оның арқасы сұрғылт сары, бауыры ақшыл, жемсауы тарғыл. Ол далалық және шөл аймақтарды мекендейді. Қазақстанда Маңғыстау, Арал теңізінің солтүстік, Сырдария мен Шу бойы, Жетісу, т.б. жерлерде кездеседі. Біздің республикамызда ол – тұрғылықты құс. Бірақ жазда солт. аудандарды мекендейтіндері қысқа қарай оңт-ке ауады. Айдарлы бозторғай ел қоныстарын, жол бойын және жайылымдар мен құдықтар маңын мекендеп, өсімдігі сирек жерлерге ұялайды, 5 – 6 жұмыртқа салады.
Дереккөздер
Санат:Бозторғайлар
Джон Говард Нортроп
Джон Хауард Нортроп (John Howard Northrop) (5 шілде 1891, Йонкерс, Нью-Йорк штаты, АҚШ — 27 мамыр 1987, Викенберг, Аризона штаты) — Америкалық биохимик. Мансабының үлкен бөлігін Нью-Йорк штаты Рокфеллер институтында медициналық зерттеулерден (1916–1961) бастаған.
Джонның жас кезіндегі ашыту үдерісіндегі жұмысы тамақты сіңіру, дем алу және негізгі өмірлік үдерістердегі ферменттер туралы білуге жетеледі. Ол ферменттер химиялық реакция заңдарына бағынатынын дәлелдеген. Пепсин, трипсин мен химотрипсин және олардың зимогендерін кристалл түрінде бөліп көрсетті. 1946 жылы Джон Джеймс Самнер және Уэнделл Мередит Стэнлимен Нобель сыйлығын бөлісті.
Сыртқы сілтемелер
Санат:1891 жылы туғандар Санат:1987 жылы қайтыс болғандар Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері Санат:АҚШ биохимиктері
Америка құтаны
Америка құтаны - Солтүстік Америкада кездесетін жалғыз құтан. Олар – ұзын күшті тұмсығы бар, басы түксіз үлкен құтандар. Ересек америкалық құтандардың биіктігі 83-­114 см, қанатын жайғанда ұзындығы 147-­180 см­ге жетеді. Олар таяз батпақтардың жанын мекендеп, уақыттарының көп бөлігін сонда балықтарды, шаяндарды, құрбақаларды және басқа да кішкентай жануарларды жеумен өткізеді. Ұрпақ әкелу мерзімі кезінде америкалық құтандар 200 кг-­ға дейін балық жейді.
Бокстан абсолютті әлем чемпиондар тізімі
Бокстан абсолютті әлем чемпиондар тізімі (List of undisputed boxing champions) — абсолютті әлем чемпионы болып барлық тиісті ұйымдардың бокс нұсқасы бойынша әлем чемпионы атағына ие боксшы атанады.
Тарихы
1960 жылдардың ортасына дейін барлық дерлік әлем чемпиондары «абсолютті» болды. Бұл термин күнделікті мүлде пайдаланылмағанымен, оның алғашқы айтылуы 1970 жылы бастау алады. Екі ірі бокс ұйымдары - Бүкіләлемдік бокс кеңесі және Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы - «Абсолютті» чемпион атағын мойындады. Тиісінше, 1960 жылдан бастап осы атаудағы чемпиондар, әлемнің бірыңғай чемпиондары, қалыптаса бастады. Екі ұйым өз рейтингтері мен боксшыларын біріздендіріп, ұйымдасқан чемпионаттар өткізе бастады. Халықаралық бокс федерациясы, 1984 жылы ірі бокс ұйымдарының тізіміне кірді, ендігіде «Абсолют» әлем чемпионы болу үшін осы ұйым нұсқасы бойынша да жеңіс атағын алуға мәжбүр болды. Соңғы уақытта негізгі бірыңғай ұйым ретінде Бүкіләлемдік бокс ұйымы танылды, бұл 2007 жылы орын алды. «Абсолют» болуға чемпион иесі қандай болуы тиіс деген сұраққа көптеген даулар бар, көптеген адамдар чемпион атану үшін IBF және WBA, бұл WBC нұсқалары бойынша чемпион атануы тиіс деп есептейді ,басқалары чемпион барлық төрт негізгі нұсқаларды бағындыруы тиіс деп есептейді.
Тетрух
Тетрух (Кастонь) — Ресейдегі өзен. Владимир облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Колпь өзенінің сол жағалауынан 6,8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 49 км-ді құрайды.
Бокстан абсолютті әлем чемпиондар тізімі
Дереккөздер
* Абсолют Абсолютті Санат:Кәсіпқой бокс
Тетрух
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Муром қаласынан Клязьма және Тёша өзендерін қоспағанда, Горбатов қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Хроматография (жалпы түсінік)
Хроматографиялық әдістің негізін салушы орыс ботанигі М.С.Цвет (1872-1919). Ол 1903 жылы күрделі зат қоспасын бөліп алудың хроматография ("хроматос" - түс деген сөзі) деп аталатын жаңа әдісін ұсынды. Бұл әдіспен хлорофилл өсімдігінің біртекті деп есептеліп келген жасыл пигментін бірнеше түстегі өнімдерге жіктеді. Ол үшін жасыл жапырақты езіп, органикалық еріткішпен шаймалап алынған затты диаметрі 10-60 мм, ішіне бор ұнтағы толтырылған тік шыны түтікшеге құяды. Мұндай шыны түтіктерді хроматографиялық бағана деп атайды. Түтіктің төменгі ұшында шүмек бар. Бағанадағы шайма үстіне петролейн әтрирін (бензиннің жеңіл ұшатын таза түрін) қосқанда, шаймаланған зат құрамындағы әрбір жеке қосылыс бор ұнтағында әр түрлі жылдамдықпен төмен қарай жылжиды. Олар бағана бойымен әр түрлі сақиналы буындарға бөлінеді. Шүмекті әлсін-әлі ашу арқылы оларды жеке-жеке бөліп алады. Бұл хроматографиядағы әрі негізгі, әрі бірінші зерттеу болды. Ол хроматография түрлерге біртұтас теориямен байланыстырады. Зат - сорбент - еріткіш жүйесіндегі бөлінудің күрделі сипатын ашып берді. Әйтсе де бұл әдіс органикалық, әсіресе, табиғи органикалық қосылыстарды зерттеуге ғана пайдаланылып, өзге салаға еркін енбей келеді.
Брандт (1927 ж.) сорбент ретінде сульфат ионын анықтау үшін цеолитті пайдаланады. Хроматографияны жаңа сапалық деңгейге көтерген бұл жаңалық та әуелде ескерусіз қалып, жасанды жаңа ион алмастырғыштар тобының пайда болуымен кайта дамыды.
1938 жылы Н.А.Измаилов пен М.С.Шрайбер аналитикалық мақсатқа арнап жұқа қабатты хроматографияны пайдалануды ұсынды. Олар сорбент ретінде әйнекке жалатылған алюминий тотығының ұнтағын пайдаланады. Бұл әдіспен олар түрлі дәрі-дәрмектік шөптерден экстрлеу (шаймалау) жолымен алкалоидтарды бөліп алады.
А. Мартин мен Л. Джеймсон (1952 ж.) - газ-сұйық хроматографияның негізін салушылар. Бұл әдіс өте қысқа мерзімнің өзінде қолданатын жабдықтарды жақсы жетілдіріп, қолдану аясын кеңейтті. Газ-сұйық хроматофафия әдісі бірінші болып өндіріске ене бастады.
Капилляр бағаналарды пайдалану газ және газ-сұйық хроматофафияның тиімділігін арттырды. Голей (1956 ж.) қоспаны бөлуде тұңғыш рет капиллярлы бағаналарды колданды.
Дереккөздер
Қазіргі сұйық бағаналы газ хроматографы қоспадан құрамдас бөліктерді детектрлеуге мүмкіндік беретін масс-спектрометрмен жақсы үйлестірілген.
Сан-Секондо-Парменсе
Сан-Секондо-Парменсе (San Secondo Parmense) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Парма провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5047 адамды құрайды. Халық тығыздығы 132 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 38.20 км² шамасында. Пошта индексі — 43017.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Genesio. Жыл сайынғы мерекесі — 25 наурыз.
487 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:487 жылы туғандар
Етістіктің предикатив формалары
Етістіктің предикатив формалары— сөйлемде тек баяндауыш кызметін атқаратын етістіктің жіктік формалары. Мысалы: Сізге құрметпен қараймыз. Мен кітапханаға бармақпын. Ешкім дыбыс шығармады.
487 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:487 жылы қайтыс болғандар
Етістіктің предикатив формалары
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
487 жыл
Түсініктемелер
*
Навигациялық карталар
thumb|right|1976 жылғы теңіздік навигациялық карта Навигациялық карталар – теңізде (мұхит, өзен) кемемен жүзу уақытына арнап жасалған карталар жүйесі. Навигациялық карталарды аэронавигациялық, теңіздік навигациялық, ішкі су жолдарының навигациялық карталары деп бөледі.
Дереккөздер
Санат:Навигация Санат:Карталар
Зеленика (Габрово облысы)
Зеленика (Зеленика) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Саббия
Саббия (Sabbia) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Верчелли провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 93 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 7 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Пошта индексі — 13020.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Costa Concordia
«Costa Concordia» — Costa Crociere компаниясының меншігіндегі «Concordia» классындағы саяхат кемесі, Италиядағы Сестри Понентедағы (Генуя) Fincantieri айлағында 2006 жылы салынған және жерорта теңiзі порттарының арасында саяхат рейстерiн италиялық байрақпен жасайтын болған. Егіз кемелері Carnival Splendor, Costa Pacifica, Costa Favolosa, Costa Fascinosa және Costa Serena болып саналады.
Сипатты
Costa Concordia ұзындығы 290.20 метр, ал ені 35.50 метр және биіктігі 8.20 метрді құрайды. Ол 19.6 түйін (36.3 км/с) жылдамдықпен қозғалта алатын 75 600 киловатты Wärtsilä алты дизельді қозғалтқыштар арқылы жүзеді.
Апат
thumb|left|Апат орынының схемасы 42.36486°N, 10.92124°W 2012 жылдың 13 қаңтарында кеме өзінің әдеттегі «7 Night Winter Mediterranean (Savona Roundtrip)» саяхат бағдарымен Савонудағы Чивитавеккья айлағынан шықты.
14 қаңтарға қараған түні Джильо аралы маңында қайраңға отырып, суасты жартасына соғылған. Алғашқыда тез қисая бастаған кеме бір жағына құлап, жарым-жартылай суға батып кетті. Жолаушылардың көбі кемедегі құтқару қайықтарына тиеліп, Джильо аралына аман-есен жеткізілген.
Апат кезінде бортта 62 елден 3216 жолаушы және 1023 команда мүшелері болды. Жолаушылардың арасында 7 Қазақстан және 108 Ресей азаматтары болған. Ешкім зақымданбаған. Сонымен қатар кеме бортында 45 Украина және 3 Белоруссия азаматтары болды.
Франческо Скеттино
Costa Concordia кемесінің апатқа ұшырауына кеме капитаны Франческо Скеттиноның көптеген қателігі себеп болған. Бұл туралы бүгін кеме тиесілі болған «Коста Крочере» компаниясының мәліметінде айтылды.
Кеме иесінің айтуынша: «Кеменің бағыты жағалауға тым жақын болған». Сонымен қатар «кеме капитаны төтенше жағдайлар орын алғанда орындалуы тиіс шараларды ескермеген».
Қазіргі кезде тергеушілер «қара жәшіктегі» мәліметті анықтауды бастады. Алғашқы мәліметтер бойынша, команда мүшелері де, капитан да SOS теңіз дабылын бермеген. Сондай-ақ айлақ басшылығымен өздері емес, керісінше, жердегі операторлар кемемен хабарласқан.
Апаттың орын алу себептерін тергеу жұмыстары жалғасып жатыр. Бірақ, алдын ала мәліметтер бойынша, оған адам қателігі себеп болғаны белгілі болып отыр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Круизді кемелер
Аргамасилья-де-Калатрава
Аргамасилья-де-Калатрава (Argamasilla de Calatrava) — Испаниядағы қала. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Сьюдад-Реаль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампо-де-Калатрава ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сьюдад-Реаль елді мекендері
Авгий
Авгий ат қоралары -
Дереккөздер
Санат:Аргонавтар Санат:Ежелгі грек мифтері батырлары
Аввакум Петрович
мини|300px|thumb|Аввакумың отқа өртелуі, П.Е.Мясоедов,1897 Аввакум Петрович (25.11.1620-14(24).04.1682) -протопоп, шіркеу жікшілерін басқарушы, православие дінінің ескі дәстүрлерін жақтаушы, ірі қайраткерлердің бірі, жазушы.Діни қызметі үшін жер аударылды, түрмеге жабылды және ақыры өлім жазасына кесілді.
Патриарх Никонның шіркеу реформаларына қарсы шыққаны үшін 1653 ж. Сібірге айдалды.
1663 ж. Мәскеуге шақырылды. Бірақ өз көзқарасынан таймады, шіркеу жаңалықтарына қарсы күресті күшейтті.
1666 ж. шіркеу сотына тартылып, свящеик атағынан айрылды.
1682 ж. патша үкімі бойыша отқа өртелді.
Аввакум 43 діни және әдеби шығарма жазды. Оның ең ірілері
Дереккөздер
Санат:1620 жылы туғандар Санат:1682 жылы қайтыс болғандар Санат:Орыс жазушылары
Бондар
Бондар (франц. - bon pour )
Бондар - мемлекеттік қазына, жекелеген мекемелер мен кәсіпорындар шығаратын қарыздық міндеттемелері. Бондарды сатып алу және сату қаражаттары суррогатгарының есебінде қолдана алады, ақша суррогаттарының рөлін атқарады.
Боншы
Боншы - Бон коллекция жасайтын адам
Мемлекеттiк қаржы мекемесiнiң бондары
Мемлекеттiк қаржы мекемесiнiң бондары (Bons du Trè sor) - мемлекеттiк қаржы мекемесiне ассигновкаларды бiлдiредi. Бұл бондар ұсынушыға арналған көбiнесе шығып тұрады. Олар төлеу олардың шығарылымының моментiнен биржада мерзiмнiң шабуылына дейiн баға кесiледi.
Монета бондары
Монета бондары (bons de monnaie) - орнына алған алтын немесе металлдың нұсқауы бар күмiсi, оның салмағы, құн және соманың ақша сарайларынан дүкеншi көрсетушi мiндеттемелер.
Пошталық Бондары
Пошталық бондары - орнына енгiзiлген болымсыз пұлдардың кез келген бөлiмшедегi сондай болып сомалары дерелген алу құқық беретiн пошталық бюро көрсетушi куәлiк қағаздар.
Қазынашылық боналар
Қазынашылық бондар — көбінесе ұсынушыға арналып шығарылатын қысқа және орта мерзімді (5 және одан көп мерзімге) мемлекеттік міндеттемелер. Әдетте жеке тұлғалардың арасында таратылады, ал табыс жыл сайын купондар бойынша төленеді.
Дереккөздер
Санат:Құнды қағаздар
Вальтенсбург (Вуорц)
250px|thumb|Картада орналасуы Вальтенсбург (Вуорц) (Waltensburg/Vuorz) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Сурсельва округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 373 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32.31 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3616, пошта индексі — 7158.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Граубюнден елді мекендері
Ащысу
Негізгі ұғым:
Сондай-ақ, ащысу сөзі келесі мағыналарды білдіреді:
Өзендер:
Бөген:
Елді мекендер:
Африкалық марабу
Африкалық марабулар - тықыр басты, түксіз мойынды және де мойнының астында салбырап тұратын қызғылт қапшығы бар үлкен құтандар. Олар тропиктік Африкадағы үлкен көлдер мен өзендердің жанындағы құрғақ ашық саванналарды мекендейді. Бұл құстар – етқоректі құстар және де кез­келген жануарды не тірідей болсын, не өлідей болсын жегенді ұнатады. Әдетте олар құстармен, жорғалаушылармен, жорғалаушылардың жұмыртқаларымен және жәндіктермен қоректенеді.
Маралды (Абай облысы)
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 180 адам (91 ер адам және 89 әйел адам) болса, 2009 жылы 195 адамды (103 ер адам және 92 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Семей қалалық әкімдігі елді мекендері
Көлемдік талдау
Көлемдік талдау – анықталатын зат мөлшерін білу үшін ерітінділер, газдар, көлемдерін өлшеуге негізделген химиялық сандық талдау әдістерінің жиынтығы. Бұған титриметрлік талдау, кейбір газдық анализ әдістері, т.б. жатады. Жұмсалған реактивтің көлемі, оның құрамы, концентрациясы белгілі болғандықтан зерттелетін заттың мөлшерін анықтауға болады. Реакция толық аяқталғанын білу үшін арнаулы приборлар немесе индикаторлар қолданылады. Талдау жылдам және қарапайым орындалатындықтан лабораторияда, өндірісте Көлемдік талдау кеңінен қолданылады.
Томашка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина өзен басынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Аудубон Парк (Кентукки)
Аудубон Парк (Audubon Park) — Кентукки штатының Джэфферсон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1 545 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.8 км² шамасында. FIPS коды — 21-02656.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
IC 3979
IC 3979 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3979 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Кіші тағанақ
Кіші ТАҒАНАҚ (Lanius minor) - маңдайы қара, ашық сұр реңді едәуір ірі денелі (45-60 г) тағанақ.
Биологиялық сипаттама
Басқа тағанақтардан гөрі ағашқа үйір, қомақты жақсы жылы қалыпқа келтірілген ұясын көбінесе, әсіресе елді мекенде, ағаш басына биігірек орналастырады. Қылығы және дауысы басқа тағанақтардікіндей. Салындыдағы 4-8 қоңыр және сұр теңбілді жасылдау жұмыртқаларды аналық басады, оны аталығы мезгіл-мезгіл алмастырып, қоректендіреді, қорғайды. Балапандарды ата-енелері бірлесіп жемдейді. Басқа тағанақтар сияқты кіші тағанақ та азық қалдығын тікенектерге шаншып қояды. Әрқашан жұптасып немесе жалғыз-жалғыздан болады, балапандары ұядан ұшқан соң да топ түзбейді.
Таралуы
Қазақстанда мамырдың ортасынан қыркүйектің ортасына дейін болады. Африкада қыстайды.
Дереккөз
1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.
Санат:Тағанақтар Санат:Еуразия құстары
Упша
Упша — Ресейдегі өзен. Марий Эл Республикасы, Чуваш Республикасы, Киров облысы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Ошла өзенінің сол жағалауынан 32 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Этилацетат
Этилацетат, сірке қышқылының этил эфирі, CH3COOC2H5 – органикалық қосылыс, түссіз, ұнамды иісті ұшқыш сұйықтық, балқу t –82,4С, қайнау t –77,1С. Суда нашар ериді, этил спирті, эфир, хлороформ, т.б. көптеген органик. еріткіштермен кез келген мөлшерде араласады. Этизм концентрациялы күкірт қышқылы немесе басқа катализаторлар қатысында сірке қышқылы мен этил спиртін эфирлеу арқылы алынады: CH3COOH+HOCH2 CH3CH3COOC2H5+H2O. Ол нитроцеллюлоза, целлулоид және алкид, винил, поливинил, ацетат шайырларын, т.б. еріту үшін еріткіш ретінде және тамақ өнеркәсібінде қолданылады. Этизм – есірткі зат, оның буы организмінің кілегей қабығын тітіркендіреді. Ауадағы мөлш. 0,2 мг/л-ден аспауы керек.
Пайдаланған әдебиет
Санат:Тағам қоспалары Санат:Ацетаттар Санат:Еріткіштер Санат:Күрделі эфирлер
Отарбай Смайлов
Отарбай Смайлов (1922 жылы туған, Атырау облысы Жылыой ауданы Ақкиізтоғай ауылы) – соғыс ардагері, шопан.
«Қарақұм» кеңшарында ұзақ жыл шопан болған. 3-дәрежелі Даңқ орденімен және көптеген медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1922 жылы туғандар Санат:Даңқ орденінің иегерлері
Кёрле
Кёрле (Körle) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан муниципалитет. Кассель әкімшілік округіне бағынады. Швальм-Эдер ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2873 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,51 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 6 34 012. Муниципалитеттің басшысы — Марио Герхольд.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Тоғыз айыбы
Тоғыз немесе Тоғыз айыбы - қазақ дәстүріндегі сыйлық немесе айып өлшемдерінің бір түрі.
Ел арасындағы дүбірлі жиентойда, түрлі дау шарда бір тоғыздан үш тоғызға дейін тоғыз айыбы берілетін болған. Тоғыз айыбы түйе бестаған 8 жылқы, жақсы ат бастаған сегіз ұсақ мал, құндыз бастаған сегіз сом күміс ақша болып белгіленген. Қыз- жігіттердіңө өзара айтысында да жеңілген жақ жеңгендерге сақина, жүзік, ормамал бастаған тоғыз айыбын берген. Ұзатылған қалындық жастауына да шапан, ішік, көйлек, бешпет, блезік, т.б. бұйымдар тоғыздан берілетін болған. Тоғыз саны ислам дініне байланысты (Алланың тоқсан тоғыз есімі, Алланың адамды тоғыз ай, тоғыз күндк жарық дүниеге келтіруі, т.б.) алынса керек.
Тоғыз беру үйлену салтындағы жоралғы. "Құда болдық" деп тоғыз апарған. Тоғыз айып-анжыға беріледі (құн төлеу, әр түрлі айып төлеу т.б). Тоғыз бас бәйгеге тігіледі (ат жарыс, балуан күрес, сүре айтыс т.б).
Тоғыз берудің шарты бойынша тоғыздың құрамында тоғыз түрлі зат болуы қажет. Осыған байланысты "тоғыз" үш топқа бөлінеді.
Әр тоғыз өз ішінде екі топқа бөлінеді:
Дереккөздер
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Караганка (Суундука тармағы)
Караганка (Караганды) — Ресейдегі өзен. Челябі облысы, Орынбор облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сүйіндік өзенінің сол жағалауынан 15 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері
Әлеуметтену агентуралары
Әлеуметтену агентуралары - әлеуметтендіруді іске асыратын қоғамдық институттар (білім беру мекемелері, партиялар, қоғамдық ұйымдар, БАҚ және т.б.).
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Сейсмостанция
Сейсмостанция - далалық сейсмобарлау жұмыстарын жүргізу барысында жасанды жарылыстар мен қопарылыстар әсерінен туындаған серпінді толқындар легін қабылдау, күшейту және жазып алу мақсатында қолданылатын арнаулы жабдықтар жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Үлгілі (Батыс Қазақстан облысы)
Үлгілі — Батыс Қазақстан облысы Шыңғырлау ауданы, Қызылкөл ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2011 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шыңғырлау ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 28 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 77 адам (36 ер адам және 41 әйел адам) болса, 2009 жылы 22 адамды (10 ер адам және 12 әйел адам) құрады.
Абақан кете Аманжол
Абақан кете Аманжол (1846, бұрынғы Сырдария облысы Қазалы уезіне карасты Аққыр болысы - 1916, қазіргі Қызылорда облысы, Қармақшы ауданы, Қуаңдария ауылы) - ақын.
Гёльхайм
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3723 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 18,02 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 33 026. Муниципалитеттің басшысы — Ханс Аппель.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Пикаиха
Пикаиха — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кеть өзенінің оң жағалауынан 251 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
488 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:488 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:488 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Чаженьга (Лельма тармағы)
Чаженьга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лельма өзенінің сол жағалауынан 28 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 57 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Қара мойынды жеміс кептері
Қара мойынды жеміс кептері - жасыл денелі және сары тұмсықты орташа өлшемді кептер. Бұл жеміс кептерлері тобына кіреді, сонымен қатар, бұл топқа жеміс кептерлерінің шамамен 50 түрі және жойылып кеткендерінің бірнеше түрі де кіреді. Жеміс кептерлері Оңтүстік-шығыс Азия, Австралия және Тынық мұхиты аралдарында кездеседі. Қара мойынды жеміс кептері Индонезия, Филиппин және Малайзияны мекендейді.
Самыр
Самыр (Bombycilla garrulus) — торғайтәрізділер отрядына жататын құс. Дене тұрқы 15 — 18 см, аяғы қысқа. Жұмсақ, тығыз қауырсындары қоңыр-сұр түсті, басында айдары болады. Әуеде жылдам ұшады, жерде жақсы жүреді. Самырлар негізінен жыл құсы, кей жылдары қыстап та қалады. Қылқан жапырақты және аралас ормандарда тіршілік етеді. Ұясын ағаш басына салады, онда 3 — 5 жұмыртқа болады. Жұмыртқаларын 14 күндей басады. Қорегі — жидек, ұсақ жемістер, сондай-ақ, жәндіктерді (масалар, көбелектер, жылғалықтар) ұшып жүріп, қағып алып жейді.
Дереккөздер
Санат:Самырлар
Бруно Конти
Бруно Конти (Bruno Conti; 13 наурыз 1955, Неттуно) — италиялық футболшы, жартылай қорғаушы, шабуыл шебінде де ойнаған. Кейін азырақ уақыт "Рома" клубында бапкерлікпен айналысты. 1982 жылғы әлем чемпионы.
Карьерасында ұзақ уақыт "Ромада" ойнады. Тек екі маусым ғана (1975/76, 1978/79) ғана "Дженоаға" жалға берілді.
1982 жылғы әлем чемпионатының бірінші матчында Перу қақпасына гол соқты. Финалда екі голға ассистенттік жасады.
Жетістіктері
Рома
Италия
Сілтемелер
Санат:Италия футболшылары Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Рома ФК ойыншылары Санат:Дженоа ФК ойыншылары Санат:Италия футбол жаттықтырушылары Санат:Рома ФК жаттықтырушылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары
NGC 3361
NGC 3361 — Sextans шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Тайғабар Тұрланұлы
Тайбағар Тұрланұлы (1827, Алматы облысы Жамбыл ауданы Қазыбек бек темір жол станциясы – 1881, сонда) – би, Ұлы жүз шапырашты руының әжіке тармағынан шыққан. Ақын, әншілердің қамқоршысы болған. Ол өзінің сыралғы досы, атақты әнші Дәурен сал Құдабайұлына араша түсіп, бар малын құн өтеміне төлеу арқылы өлім жазасынан аман алып қалғаны ұшін ел ішінде “мырза” атанған. Тайбағардың шешендігі мен әділеттілігін Сүйінбай жоғары бағалаған. Ол Тезек төремен айтысында: “…менің бауырым – Тұрланның жалғыз ұлы, Мықты болсаң жеңіп көр Тайбағарды” деуі Тайбағардың шешен адам болғанын білдіреді. Аягөзде өткен құн дауында Қанай батырды өлім жазасынан алып қалған. Санат:тұлғалар
NGC 3361
Ашылуы
Бұл нысанды 1880 жылы Common Andrew Ainslie астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3361 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32044, MCG -2-28-4, IRAS10419-1056.
Тасбас
Тасбас – Қарақия ауданындағы Жетібай кентінің солтүстік-шығысындағы мұнай кен орны және сай. Оңтүстіктен солтүстікке созылып жатқан қысқа сай аяғында суы кермек құдық болған. 1932 ж. ленинградтық геолог Ю.Колодяжный осында алғаш геологиялық түсірім жұмыстарын жасады. 1953 – 1956 жылдары мұнай барлау партиясы болып, бірнеше барлау ұңғымаларын қазды. Нәтижесінде Тасбас мұнайы қою, құрамында шайыры көп, игерілуі тиімсіз деп табылды. 1980 жылдары Тасбас битумы жол құрылысы үшін пайдаланылды. Кен жердің беткі қабатынан ашық әдіспен өндіріледі.
NGC 3361
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз)
Биологиялық мәдениет
Биологиялық мәдениет (Биологическая культура) — кейбір ғылыми практикалық немесе ағартушылық мақсаттар үшін эксперимент жағдайында алынған организмдер тобы.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Құрлықтық беткей
Құрлықтық беткей - құрлық етегі мен қайраң арасындағы құрлықтың су асты бөлігі. Континенттік типтегі жер қыртысымен сипатталады. Құрлықтық беткейдің беті үлкен еңісімен (орта есеппен 4Ә, кейде 15 — 20Ә-тан 40Ә-қа дейін жетеді) және бедерінің қатты тілімденуімен ерекшеленеді. Беткейдің жоғары бөлігіне су асты жылжымалары және лай тасқындардың үлкен шөгінді массасы тән, ал беткейдің төменгі бөлігінде аккумуляция процестері басым болады. Органикалық заттардың өнімділігі жоғары болуына қарай құрлықтық беткейді ерекше батиалды белдемге жатқызады.
Мемлекеттік қызметші
Мемлекеттік қызметкерлер. Мемлекеттік қызмет ұғымы және оның қағидаттары. Мемлекеттік қызметкерлер де әкімшілік құқықтың субъектілері болып табылады. Қазақстан Республикасының "Мемлекеттік қызмет туралы" Заңы бар. Онда мемлекеттік қызметкер, мемлекеттік қызмет ұғымдарына анықтама берілген. Мемлекеттік қызмет — мемлекеттік қызметкердің мемлекеттік биліктің міндеттері мен қызметтерін іске асыруға багытталған мемлекеттік органдардағы лауазымдың өкілеттіктерін атқару жөніндегі қызметі. Мемлекеттік қызметкер — мемлекеттік органда белгіленген тәртіппен ақы төленетін қызметті иеленген және мемлекеттің міндеттері мен қызметін іске асыру мақсатында қызметтік өкілеттігін жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының азаматы. Мемлекеттік қызметкерлер екі түрге бөлінеді: саяси және әкімшілік қызметкерлер. Саяси-мемлекеттік қызметкер — тағайындалуы (сайлануы), қызметтен босатылуы және қызметінің айқындаушы-саяси сипаты бар және саяси мақсаттар мен міндеттерді іске асыруға жауапты мемлекеттік қызметкер. Мысалы, премьер-министр, министрлер, агенттіктердің төрағалары, әкімдер. Әкімшілік-мемлекеттік қызметкер — мемлекеттік саяси қызметкерлер қатарына кірмейтін, мемлекеттік органда тұрақты кәсіби негізде қызметтік өкілеттігін жүзеге асыратын мемлекеттік қызметкер. Мысалы, сот орындаушысы, сот мәжілісінің хатшысы, аудандық оқу бөлімінің меңгерушісі және басқалары. Мемлекеттік қызмет мынадай қағидаттарға негізделеді: мемлекеттік қызметкерлердін өз ісіне маманданғандығы мен біліктілігі және кәсіби мығымдылығы (принципшілдігі);
Мемлекеттік қызметкерлердің негізгі құқықтары мен міндеттері
Мемлекеттік қызметкер: Мемлекеттік қызметкерлер мыналарды орындауға: Сонымен қатар заңда мемлекеттік қызметте болуға байланысты шектеулер де көзделген. Мемлекеттік қызметкердің өкілетті органдардың депутаты және жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшесі болуға; оқытушылық, ғылыми және өзге де шығармашылық қызметті қоспағанда, басқа ақы төленетін қызметпен, кәсіпкерлікпен айналысуға құқығы жоқ. Мемлекеттік қызметке мынадай адамдар кабылданбайды: