cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ал, сенейін, сенейін...
«Ал, сенейін, сенейін...» - 1893 ж. Абай аударған өлең. Соңғы кезде туынды М. Ю. Лермонтовтың «Исповедь» өлеңінің аудармасы екені анықталды. Абайда - 28, Лермонтовта - 24 жол. Бұл - ақын ішкі сырын ақтарып, ашып айтатын өлең үлгісінде жазылған сыршылдық сипаты күшті лирик, туынды. Ақынды тебірентетін - жақсылыққа, адамдардың адалдығына сену мен күнделікті өмір тәжірибесі арасындағы қайшылық. Сондықтан ол «ал, сенейін» дей отырып, сенгіш болмау, алданбау қажеттігін көбірек айтады. Ақын өзін бұрынғы сенгіштіктен, аңғалдығынан арылып, өмірдің қайшылықты шындығын біліп, содан күш алғандай сезінеді.
Абай өлеңнің, әсіресе бірінші жартысының, мағынасын толық сақтап аударған. Бірақ соңғы жағында еркін, орысша текстегі «өзгеге у болатын нәрсе, менің жүрегіме қуат береді» деген сөздерден алшақ кетіп: «Басыңа тиді байқадың, Бәріне басты шайқадың...» -деп өлеңдегі негізгі, өзекті идеяны үстемелеп, күшейте түседі. Туынды 7 буынды қара өлең ұйқасымен жазылған. Алғаш рет 1909 ж. Санкт-Петербургте жарық көрген «Қазақ ақыны Ибраһим Құнанбайұғылының өлеңі» атты жинақта жарияланды. Өлең басылымдарында аздаған текстол. өзгерістер кездеседі. 1939 жылғы жинақта 5-шумақтың 3-жолы «Ақыл іздеп зерттеп» делінсе, кейінгі басылымдарда бұл жол 1909 жылғы жинақ бойынша «Ақыл ізден ізгерлеп» болып түзетілген. Абай нұсқасының бір-екі сөзі Мүрсейіт қолжазбасы мен 1909 жылғы жинақтың екеуінде екі түрлі болып берілген. Мыс. шығарманың ең соңғы жолы қолжазбада: «Нанғыш болсаң маған нан» делінген, ал 1909 жинақта «Нанғыш болсаң, енді нан» деп келеді. Кейінгі басылымдарда соңғысы қабылданған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Арминия (футбол клубы, Билефельд)
«Арминия» (Deutsche Sport-Club Arminia Bielefeld) — Германияның Билефельд қаласындағы футбол клубы, 1905 жылы құрылған.
2019/20 жылғы маусымда Екінші Бундеслигада жеңімпаз атанып, элитаға жолдама алды.
Сілтемелер
Санат:Германия футбол клубтары
Кармалка
Кармалка — Башқұртстанның Туймазин ауданындағы ауыл, Жоғарғы троит ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 6 адамды құрады. Пошта индексі — 452783, ОКАТО коды — 80251815002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Реализм (өнер)
нобай|[[Бастьен-Лепаж, Жюль|Жюль Бастьен-Лепаж «Қазан айы. Картоп жинау» (1878) Виктория атындағы ұлттық галерея, Мельбурн]] Реализм  — (лат. reālis - «нағыз», «шынайы») — қоршаған ортаның, өмірдің шындығын суреттеуге бағытталған өнер ағымы.
Жалпы мәліметтер
Реализм арқылы позитивизмді оның тар мәнінде түсінеді. Бейнелеу өнеріндегі бағыт ретінде ол XIX ғасырдың 2-ші жартысында қалыптасты. «Реализм» терминін қолданысқа алғаш рет Ж. Шанфлёри (француз әдеби сыншысы) енгізді, бұл термин арқылы ол XIX ғасырдың 50-шы жылдарда романтизм мен академизмге қарсы шыққан өнерді сипаттаған. Реализм үстемдігі Романтизм дәурінен кейін орын алған, әрі Символизмге ізашар болды.
Кескіндемедегі реализм
нобай|[[Константин Аполлонович Савицкий «Темір жолдағы жөңдеу жұмыстары» (1874)]] Реализмнің алғаш туындыларына француз суретші Гюстав Курбенің (1819 -1877) еңбектерін жатқызады, ол 1855 жылы Парижде өзінің «Реализм павильоны» атты жеке көрмесін ашты, дегенмен, одан да бұрын реалистік нақышта Барбизон мектебінің суретшілері салған (Теодор Руссо, Жан-Франсуа Милле, Жюль Бретон). 1870-ші жылдары реализм екі негізгі бағытқы бөлінді, олар - натурализм мен импрессионизм.
Әдебиеттегі реализм
Кез келген әдеби туындыны екі негізгі бөлшек құрайды: объективті - суреттеушіден шет берілген құбылыс сипаты, және субъективті - суреттеушіден қосыла жазылған белгілі бір зат. Осыдан екі әдебиет бағыты бастама алады. Біріншіден, ол - шындықты барынша объективті суреттеуді көздейтін реализм, екіншіден - шындыққа жаңа формалар мен қосымшаларды енгізуді көздейтін идеализм болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Көркемдік бағыттар Санат:Реализм Санат:Өнер тарихы
Вайнока (Оклахома)
Вайнока (Waynoka) — Оклахома штатының Woods округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 927 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.561864 км² шамасында. FIPS коды — 40-79350.
Энтальпия
thumb|right|200px| Энтальпия (enthalpo – жылытамын, қыздырамын), жылулық функция, жылу мөлшері – термодинамикалық жүйе күйінің функциясы болып келетін жылуға қатысты шама.
Энтальпия - энергия деп есептеліп, сол жағдайдағы денемен байланысы болса, яғни жағдайдың функциясы ретінде, болғандықтан u, p және v жағдай функциялары болып есептеледі. Процесс кезінде, тұрақты қысымы dp = 0 және теңдеуімен, dq=du +pdv, бұдан шығады: Яғни, меншікті энтальпияның өзгеруі, денеге жеткізілген жылулық ағынына тең, P-const кезінде, теңдеуінен табамыз qpi2+i1, немесе :
Энтальпия J = mi - экстенсивті (аддитивті) шама. Меншікті энтальпия i үдемелі қасиетінде болады.
Энтальпияны - кеңейтілген жылу динамикалық жүйеге жатқызбай, қоршаған ортаға жатқызу ыңғайлы, сондықтан, дене мен ортаның, pv ішкі энергиясын сипаттайды (қозғалту жұмысы деп аталады), яғни жүйенің жалпы энергиясын сипаттауы. Соңғысында, ол дененің ішкі энергияның рөлін атқарады.
Идеалды газ үшін, меншікті жылу сыйымдылығы Ср тұрақты болады және оны мына теңдеумен шешеді:
Дереккөздер
Санат:Статистикалық физика Санат:Термодинамикалық потенциалдар Санат:Химиялық термодинамика
Дебыр-Ель
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Честер Уильям Нимиц
Нимиц Честер Уильям (Nimiz, Chester W(illiam)) (1885 ж. 24 ақпан, Фрейдериксберг, Техас, АҚШ – 1966 ж. 20 ақпан, Сан-Францискоға таяу, Калифорния, АҚШ) — америка әскери-теңіз офицері.
1905 ж. АҚШ-тың әскери-теңіз академиясын бітірген, Атлантикадағы суасты күштері құрамында Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан. 1939 ж. әскери-теңіз навигациялық бюросын басқарған. Жапондардың Перл-Харборға шабуылынан кейін АҚШ-тың Тынық мұхиттағы флотында пәрмен жүргізді, Мидуэй және Коралл теңізіндегі ұрыстарда жеңген (1942 ж.). Кейіннен оның пәрменіндегі Тынық мұхиттағы флоты Соломон аралдарындағы (1942-1943), Гилберт аралындағы (1943 ж.), Иодзимдегі және Окинавадағы (1945 ж.) ұрыстарға қатысты. Жапонияның берілгендігі жөніндегі құжатқа оның жалаулы «Миссури» кемесінде қол қойылған. 1945-1947 жж. Америка теңіз әскері құрамында пәрмен жүргізген.
Сыздық Жұматайұлы Әбішев
Сыздық Жұматайұлы Әбішев (1936-1998), мемлекет қайраткері. Экономика ғылым кандидаты. Қарағанды қаласының түлегі. Мәскеудегі Кеңес шаруашылығы институтын экономист мамандығы бойынша бітірген. Еңбек жолын 1957 ж. «Қарағандыкөмір» комбинатының шахтасында слесарь болып бастады. 1963 жылдан Қарағанды қаласындағы сауда орындарында әр түрлі басшылық қызметтерді атқарып, 1977 ж. Жезқазған облыстық атқару комитетінде сауда басқармасының басшысы болып тағайындалды. 1979-1990 ж. Республикалық «Ет және сүт саудасы» кеңсесінің басшысы, ҚазКСР Сауда министрінің 1-ші орынбасары, ҚазКСР Министрлер Кеңесінің жанындағы республикалық шаруашылық есептегі бірлестігінің бас директоры, 1900- 1994 ж. ҚазКСР Сыртқы экономикалық байланыс министрі, ҚР Премьер-Министрінің орынбасары, 1994 жылдан ҚР Министрлер Кабинетінің іс басқарушысы, ҚР-ның Германиядағы бас консулы, ҚР Президентінің іс басқарушысы, ҚР Президенті Әкімшілігінің наградалар бөлімінің меңгерушісі болды. «Құрмет» орденімен, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қарағанды облысы
1491 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1491 жылы қайтыс болғандар
Коржинскит
Коржинскит — бораттар класына жататын минерал. Химиялық формуласы: Са[Н2В205]. Кристалдары призма, агрегаттары ұя, желіше, жапырақ тәрізді, түссіз, жіктілігі жетілген. Жапсарлық метасоматоз кендерінде кальцитпен, кальциборитпен, сибирскитпен бірге кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Геология
Edmodo
Edmodo — білім беретін технологиялық компания. Өз бағдарламасында коммуникациямен, бірлестікпен және де оқушыны дайындарлық құралдармен мұғалім мен оқушы арасындағы байланысты нығайтады жәнеде ата-ана мен мұғалім арасындағы келіспеушіліктерді болдырмауға арналған білім көзі.
Тарихы
2008 жылы Ник Борг пен Джефф О'Гара осы сайттың ірге тасын қалады. Бұл сайт тек бой түзегенінен ақ оны Index Ventures ,Greylock Partners, SingTel Innov8 , New Enterprise Associates, KDDI, Union Square Ventures және Glynn Capital Management атты әлемге әйгілі компаниялар қолдай бастады.
Дереккөздер
Санат:Сайттар
Гоффман жалқауаңы
Гоффман жалқауаңы — жалқауаңдарың арасындағы екі бармақты жалқауаңдарға жатады. 1858 жылы осы атауды неміс табиғат зерттеуші Карл Гоффманның құрметіне қойған.
Биологиялық сипаттама
Жануар онша ірі емес, денесінің ұзындығы 54 см-ден 70 см-ге дейін болады, салмағы 5-7 кг, 6-8 мойын омыртқасы болады. Жүнінің түсі - қара-қонырдаң сарғылтқа дейін болады. Ұрғашысының буаздығы 11,5 айға дейін созылады. Жалғыз төл туады. Алғашқы 20-25 күн баласы анасының қарнының  жүніне жабысып салбырап жүреді. 5 айдан бастап төл өздігінен көректене бастайды. Бірақ 2 жылға дейін анасының қасында жүреді.
Түрлері
Бүгінгі таңға Гоффман жалқауаңның 5 түрін айқындаған:
Исай Давыдов
Исай Давыдов (бүркеншік есімі, шын аты-жөні Давид Исаакович Шейнберг) – орыс жазушысы, сыншы, журналист.
Гоффман жалқауаңы
Қызықты дерек
Жалқауаңдар бүкіл жершарындағы ең баяу қимылдайтын жануар.
Исай Давыдов
Өмірбаяны
1927 жылы 24 қазанда Мәскеуде дүниеге келген. Мәскеу полиграфиялық иститутының саяси және көркем әдебиет редакторы мамандығын бітірген. Мемлекеттік саяси баспада корректорлік қызмет атқарған. 1960-1977 жылдар аралығында шығармашылық жұмыспен айналыса бастайды. 1977-1985 жылдары Ворошилов одақ аралық жеке шығармашылық үйінің әдіскері болады. Кейінірек және қазіргі кезге дейін шығармашылықпен айналысуда. Екатеринбургте тұрады.
Гоффман жалқауаңы
Дереккөздер
Санат:Мүкітістілер Санат:Оңтүстік Америка фаунасы
Исай Давыдов
Әдеби қызметі
1952 жылы «Сибирские огни» және «Искусство» журналдарында сыншы ретінде әдеби қызметін бастайды. Алғашқы кітабы – «Тобольские косторезы» өлкетану очеркі 1954 жылы Түмен қаласында жарық көреді. 1957 жылы Түмен кітап баспасында «Чужая книга» әңгімелер жинағы жарық көреді.
Дереккөздер
Санат:Жазушылар Санат:Орыс жазушылары
Жеңіс ауылдық округі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Жеңіс, Дихан ауылдары кіреді. Орталығы – Жеңіс ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2387 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Ордабасы ауданы ауылдық округтері
Жыныс қатынасынан жұғатын аурулар
Жыныс қатынасынан жұғатын аурулар (sexually transmitted diseases (STD)) — көбіне жыныстық жолымен жұғатын инфекциялық аурулар.
Мерез немесе Сифилис
Бұл дертті негізінен арнаулы микробтар таратады. Әсіресе спирохеттер (Sрігоһеtа) микроскоппен ғана көруге болады. Сырт пішіні — штопырға ұқсас бұралып келеді. Бұл микроб жыныс ауруының қандай түрі болмасын барлығын жұқтырады. Денені қызарады, жара пайда болып кейіннен іріңдейді.Біраз уақыт өткеннен кейін (6 аптадан 1 жылға дейін), дененің кез келген жері бөртіп, қызарып кетеді. Бөрткені ауырмайды, не қышымайды. Жалпы адамды мазаламайды. Бұл аурудың осы кездегі белгілері, бұрынғы кездегілермен салыстырғанда мүлдем басқаша. Таңба-таңба болып шаштың түсуі, тамақ қырылдап қалады», адамның басы ауырып температурасы көтеріледі. Бірақ бұл белгілер болмауы да мүмкін. Егер сифилисті емдемесе, ол адам ағзасына төтенше құбылыстар туғызуы сезсіз. Сал ауруы (паралич), көзі көрмей соқыр болып қалуы, құлағы естімей саңырау болып қалуы, адам есінен мүлдем айрылып кетуі, тіршілік дүниесімен қоштасуы ықтимал. Сифилисті емдеу үшін ең кең қолданылатын дәрінің бірі антибиотик — пенициллин. Ол төмендегі сатыдағы саңырауқұлақтардан өндіріледі (Репіsеllinum). Сифилис жүкті анадан туылатын балаға тарауы мүмкін. Ол ауру болып туады. Сүйектері кемтар болып дүниеге келеді.
Соз ауруы немесе Гонорея
Бұл дертті де микробтар таратады. Оны геноккок деген микроағза жұқтырады. Жыныс қатынастарынан туындататын өте ауыр дерт. Ер адамдарға несеп шығару кезінде қатты ауырады. Ірің ағады. Әйелдердегі белгілері тіпті жаман. Үнемі ашып ауырып,адамның нерв жүйесіне ерекше әсер етеді. Жыныс қатынасынан кейін 2-20 күндер ішінде байқала бастайды. Емдемесе әйел адамдар бедеу болып қалады. Ер адамдарда қатты ауырады. Буындары ісіп кетіп жүре алмай қалады. Бұл дертті де дерігер антибиотикті — пенициллинді пайдаланып емдейді. Бұл аурулардан сақтанудың бірнеше жолдары бар. Олар туралы X. Қ. Сәтбаев және т.б. дәрігерлер өздерінің «валеология» атты кітабында жазған.Оқып көрем деушілерге осы кітапты оқып шығып танысуларына болады.
Гениталдық герпес.
Жыныс мүшелеріне шығатын ұшық сияқты вирустан болатын ауру. Әдетте адамның бетінде сулы көпіршік қалпында байқалады. Гениталды герпес жыныс қатынасы мен адам ағзасына жұғады. Кейіннен үлкен айық-айық жараға айналып кетеді де, қатты ауырып, нерв жүйесін хежеп жібереді. Адам өте ашушаң болады. Гениталды герпес алғашқы кезде түсі қызыл, бөртпе ретінде пайда болады. Кейін үлкен ірінді жараға айналып кетеді. Өте қиын емделетін аурулардың бірі. Гениталды герпес тұқым қуалайтын дерттердің қатарына жатады. Өйткені ол анадан балаға таратылатын дәрігерлер анықтаған. Гениталды герпестен туындайтын қорытынды: бала соқыр боп тууы мүмкін. Керең болуы да сөзсіз. Өлі болып тууы да ғажап емес. Герпестен туындайтын күйзеліс, психологиялық азаб, бас ауыру, адам шаршап – шалдығып кетеді.
Вагинит.
Бұл дертті микробтар туғызады. Жазылатын ауру, емдеуге болады. Ауруды жасыруға болмайды. «Ауруын жасырған өледі» дейді қазақ. Қазіргі кездегі медицина күшті ғой. Көптеген ауруларды бірден жазып жібереді. Дәрігерлер көп біледі. Тек білімді дәрігерлердің қолына түсуге тырысу керек. Айта кететін бір жәй дәрігерлер тегіннен-тегін ештеңе жасамайды. Жаныңнан ештеңені аяудың қажеті жоқ. Олардың жасаған еңбегіне қарай көңілдендіріп, рахметіңді айтуың керек.
ЖИТС
right|128px|aids ЖИТС, AIDS, «Жүре пайда болған иммундық дефицитiнiң синдромы» — аса қатерлі вирустық дерт.
ЖИТС — ағзаның қорғаныс қабілетінің әбден әлсіреуінен туындайтын синдром, адам ағзасындағы иммундық жүйені бұзатын арнаулы вирустар болады. Олар барлық ауруларды денеге дарытпай тұратын иммундық жүйені жойып жіберіп отырады. ЖИТС адамдар арасында кеңінен таралған дерттер қатарына мына төмендегілер жатады:
ЖИТСтің бірінші басталған кезеңі Америкада болған. Бұл 1981 жылы болатын. 1985 жылы ғалымдар СПИД ауруын қоздыратын НІҮ вирусының құрылымын анықтаған. Міне осы кезден бастап әлем кеңістігіне тарап кетті. Медиктердің айтуларына қарағанда бұл дерт кейінгі жылдары тіпті көп таралуы мүмкін. Өйткені адамдардың иммундық жүйесі тым нашарлап кетті. Әсіресе Қазақстан Республикасы тұрғында-рының арасында ЖИТС кең етек альш бара жатыр. ЖИТС-ті болдырмайтын оған қарсы тұратын, алдын алатын вакцина осы күнғе дейін табыла қойған жоқ. ЖИТСиммундық жүйесінің белгілі бір жасушылар (клеткалар) түріне және ВИЧ адамның вирустық иммунитет жетіспеуінін (вирусный иммунодефицит) деген атпен медицина ғылымдарына белгілі. Вирус әрекеті әсерінен өсіп-өнеді. Болмаса оған адам ағзасындағы вирустың пайда болуы әрқашанда ЖИТС-ті қоздырады. ЖИТС-пен ауыратым адамдар арақ-шарапқа салынушылар, есірткі пайдаланушылар, жүйелі түрде тамақ ішпеушілер, және күшті күйзелісте болғандар және т.б. Айта кететін бір жәй осы кезде ЖИТС вирусын тудыратын вирустерге қарсы қолданатын белгілі бір ем-дом жоқ. ‘ Емдеп жазып жатырмыз деп жатқандардың барлығы бос сөз.
ЖИТС-тің жұғатын жолдары.
ЖИТС— бірнеше жолдармен жұғатыны кейінгі кезде анықтала бастады. Олардың ішінде медицина ғылымдарына белгілі болғаны мына төмендегілер;
ЖИТС ауруларының белгілері.
1. Ештеңе істемей адам өте қажып жалқау үрдісі басып кетіп, денені көтертпей қоюы, көңіл-күйдің төмендеп кетуі. Аппетит бұзылады. 2. Безгек ауруымен ауырған адамдар сияқты адамдар қалшылдап, дірілдеп кетеді. Түн бойы дене терден ажырамайды. 3. Бездердің мөлшерден тыс өсіп кетуі (лимфа түйіндерінің өсуі, әдетте мойында, қолтықта, шашта) бірнешс көзге түсетін өзгерістер болады. 4. Ауыз қуысында ерскше көзге түсетін теңбілдер пайда болады. 5. Құрғақ жөтелмсн үнемі адамның жөтелуі, тыныс алу бұзыла түседі
ЖИТС-тің жалпы анықтамасы
СПИД-пен ауырған адамның қанындағы ВИЧ-ке деген анти-денешікті табуға ыңғайланған бірнеше тәсілдерді қолданады. Осы кезде СПИД-пен ауыратын адамдардың саны жер жүзі бойыншада, Қазақстан Республикасы көлеміндс дс жылдан-жылға көбейіп келеді. Бұлардың көбі жас адамдар тіпті жиырма жасқа толмағандар да бар. СПИД-пен ауырмау үшін профилактикалық шараларды қатаң сақтап отыру керек.
Нәпсілік катынас және денсаулық.
Дені сау адамда беліілі бір деңгейде нәпсілік кернеу болады. Оны — нәпсі кұмар-лық деп атайды. Нәпсі құмарлық — тұлғаның құрамдас бір бөлігі, жақындықтың жолы, әрбір адамның өзін таныстыратын және басқа жыныс өкілдерінің биологиялық — физиологиялық ерекшелігін білудің тәсілі.
Бүкіл дүниежүзілік денсаулық сақтау уйымының (ДДҰ) нәпсі құмарлыққа, өзінің жақындықты, нәсіптікті және махаббатты тілейтінді білдіретін табиғи психологиялық, әлеуметтік белгілері бар. Ол қуат — деп жазады. Нәпсі құмарлық адамда тумасынан-ақ көзге түсе бастайды, ол тұлғаның құрамдас бөлігі ретіндс өмірінің соңғы сәтіне дейін сақталады. Нәпсі құмарлық жас ерекшелігіне қарай дамиды. Нәпсі құмарлықтың комионенттері: 1) мінез-құлықтық; 2)эмоциялық; 3)когнивитті (бағалы). Нәпсі құмарлық гетеросексуальды, гомосексуалды, бисексуальды болып бірнешеге бөлінеді. Мұның бәріне егжейлі-тегжейлі тоқтаудың қажеті жоқ. Олар туралы Х.Қ. Сәтбаева және т.б. өздерінің еңбектерінде «Валеология» Алматы, 1999 толық жазған, осыдан оқуға болады.
Санат:Аурулар Санат:Жұқпалы жыныс аурулары Санат:Медицина
Теңдік ауылдық округі
Теңдік ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданындағы әкімшілік бірлік. 2010 жылы құрамына қысқартылған "Кантемиров ауылдық округінен" 2 елді мекен қосылған.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Кантемировское, Котовское, Теңдік ауылдары кіреді. Орталығы – Теңдік ауылы. Округ құрамында болған Бірлік, Көзашар ауылдары 2014 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1021 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Тайынша ауданы ауылдық округтері
Теректібұлақ
Теректібұлақ — Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы, Абай ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Күршім ауылынан шығысқа қарай 30 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 910 адам (467 ер адам және 443 әйел адам) болса, 2009 жылы 652 адамды (329 ер адам және 323 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Күршім ауданы елді мекендері
Прунелли-ди-Фьюморбо
Прунелли-ди-Фьюморбо (Prunelli-di-Fiumorbo) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Корте округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 37,41 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B251, пошта индексі — 20243.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3286 адамды құрады. Халық тығыздығы — 87,84 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Сіңдіру
Сіңдіру — материалдардағы капиллярлар мен кеуектерді және әр түрлі құрылғылардың конструкциялық элементтеріндегі қуыстарды жоғары молекулалық шайырлар мен қосылыстар негізіндегі сұйық құрамалармен толтыру. Сіңдірілетін құрамалар ретінде майлы лактарды, сондай-ақ полиорганикалық, глифталдық, алкидті-фенолдық және басқа полимерлер негізіндегі лактарды, сіңдірілетін компаундтарды, парафин, керезин сияқты балауыз тәріздес және сұйық диэлектриктер пайдаланылады. Лактар мен компаундтарды РЭА-ның түйіндері мен блоктарына, трансформаторлар мен дроссельдердің орамаларына сіңдіреді; сұйық диэлектриктерді конденсаторларға, кабельдерге сіңдіреді.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Жуан Миранда
Жуан Миранда ди Соза Фильо (João Miranda de Souza Filho; 7 қыркүйек 1984, Паранаваи, Парана) — бразилиялық футболшы, қорғаушы. 2018 жылы әлем чемпионатына, 2015, 2016, 2019 жылдары Америка кубогына, 2009 жылы Конфедерациялар кубогына қатысты.
Жеке жетістіктері
Бразилия чемпионатының символикалық құрамы: 2008
Дереккөздер
Санат:Бразилия футболшылары Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Коритиба ФК ойыншылары Санат:Сошо ФК ойыншылары Санат:Сан-Паулу ФК ойыншылары Санат:Атлетико Мадрид ФК ойыншылары Санат:Интернационале ФК ойыншылары Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары
Полька
thumb Полька, нимра, мадера (чех тілінде pulka — жарты адым) — чех халқының ұлттық биі. Жылдам екпінмен, шағын адыммен билейтін би, музыкалық өлшемі 2/4. Польканы екі адам шеңбер бойын айнала билейді. Полька Чехияның би мәдениетінің неғұрлым типтес белгілерін қамтыды. Жылдам және формасы қарапайым полька биі 19 ғ-дың басында Словакия, Сербия, Венгрия, Австрия елдерінде, ал 19 ғ-дың 40-жылдарында Еуропаның барлық жерлеріне бал биі есебінде таралды (И.Штраус, Э.Вальдтейфель, т.б.). Полька музыкалық жанр ретінде композитор Б.Сметана, А.Дворжак, А.Г. Рубинштейн, М.А. Балакирев, П.И. Чайковский, С.В. Рахманинов шығармаларында пайдаланылған.
Сипаттама
Аңыз бойынша, 1830 жылдары богемиялық қызметші Анна Слезак (Слезакова) ойлап тапқан полька Еуропа қалаларына тез тарады. Парижде ақсүйектер «әдепсіз биге», оның ішінде полицияның көмегімен тыйым салуға тырысты. 1843 жылдың қысында орыс аудармашысы Владимир Солоницын былай деп жазды: «Бүкіл Париж есінен танып қалды: бәрі полька билегісі келеді, бәрі польканы үйреніп жатыр. Бұл би канкан сияқты өте лайықты емес, өйткені онда ханымдар бір аяғын тізеде бүгіп, өкшесін жоғары көтеруі керек, бұл қозғалыста екінші аяқтың гартерлері көрінеді.
Полканы жазған Иоганн Штраус I мен оның ұлы Иоганн Штраус II. Бұл жанр чех композиторлары – Бедрих Сметана, Антонин Дворак және т.б. шығармаларында жиі кездеседі.
Бидің атауы чех тіліндегі půlka сөзінен шыққан, бұл «жарты қадам» дегенді білдіреді, өйткені полка ырғағы аяқтан аяққа жылдам ауысуды талап етеді. Полька көбінесе поляк биі болып саналады, бұл дұрыс емес. Сонымен қатар, полканы швед биімен шатастырмаңыз.
Полка түрлері
Көптеген еуропалық елдерде полканың өз нұсқасы бар. Бұл Белоруссияда, Украинада, Чехияда, Польшада, Германияда, Скандинавия елдерінде, бұрынғы Югославия республикаларында және басқа да көптеген елдерде халық биі болып саналады. Әр халық биге өз ерекшеліктерін әкелді: эстондық йоксу-полка баяу билейді, маңыздысы, молдавандық - темпераменттік, беларусьтік полка-крыжачок, полка-янка - сымбатты, украиндық галициялық полка.
Халық биі
2/4 метрлік полька ұқсас метрі бар беларусь дәстүрлі биімен жақсы үйлеседі. Мәселен, мысалы, «Шәкір» - бұл өз атауын алған әдеттегі халық биінің символы және полька. Көбінесе Беларуссияда полька жұппен орындалады, шеңберде бұрылыстармен жарты қадам жылжиды. Көбінесе дитилермен бірге жүреді.
Беларусь полькалары хореографиялық және музыкалық үлгілеріне өте бай, олар үлкен модальды және интонациялық әртүрлілігімен ерекшеленеді. Полка бишілерден шеберлікті де, физикалық төзімділікті де талап етті.
Шаршы би сияқты, польканың да көптеген жергілікті нұсқалары бар: Борисовская, Витебчанка, Гавковская, сонымен қатар атаулар хореографияның ерекшеліктеріне сәйкес берілді: «Аяқпен», «Подкиндеспен», «Скватпен», «Өкшеде», Винтом және т.б
Дереккөздер
Санат:Ұлттық билер
Пісіру генераторы
Пісіру генераторы - электр доғасымен пісіруде тұрақты ток көзі ретінде қолданылатын электр генераторы. Конструкциясына қарай пісіпу генераторы ірге тасқа орнатылатын орнықты пісіру генераторы және қозғалмалы рамаға не арбаға орнатылатын жылжымалы пісіру генераторы болып ажыратылады. Пісіру генераторының жетекші двигательі ретінде айнымалы ток двигательі немесе іштен жанатын двигатель пайдаланылады. Қазірде пісіру генераторын қолданушылар саны артуды. Бірақ жаңа шыққан түрлері сұранысқа кеңінен ие болуда.
Дереккөздер
Санат:Механика Санат:Құралдар Санат:Техника
Маранла
Маранла (Marenla) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Монтрей округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,04 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62551, пошта индексі — 62990.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 217 адамды құрады. Халық тығыздығы — 21,61 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Авиньон
Авиньо́н (Avignon, Avinhon, Aven(n)io) — Ронаның оң жағалауындағы  Прованста орналасқан Воклюз департаментінің бас қаласы,Франция мемлекетінің қызықты  қалаларының бірі - өзіндік тарихи ескерткіштері бар тамаша жерде орналасқан.Авиньон қаласы - халықаралық орасан зор жыл сайын өткізілетін театр фестивалі - Авиньондық фестиваль  өткізілетін жер.
Тарихы
Ежелгі уақытта Авиньон қаласы Каварлардың Галл тайпасының астанасы болған және осы уақытқа дейін Рим дәуірінің археологиялық ескерткіштерінің қалдықтары қалған.Орта ғасырларда Авиньон облысы Рим әкейіне бағынышты болған.Рим әкейі қаланы өзінің вице-легаттары арқылы және бейбіт жолмен Толентино келісім шарты арқылы басқарған.Бұл келісім шарт бойынша олар қаланы 1797 жылы біржолата Франция мемлекетіне беруге тиіс болатын.Қаланың маңында сапасы жақсы құм кені бар және бұл бүгінгі күнде әйнек  өнеркәсібі  үшін кемелермен Италияға экспортқа  тасып шығару  үшін пайдаланылады.Орта ғасырларда әйнекке пайдалану үшін құмды сату  Рим әкейіне жақсы табыс көзі болған. Авиньон қаласының шіркеулік тарихы  жоғарғы маңызға ие.Бұл шіркеу 69 жыл бойы (1309-1378жылдары) Рим әкейлерінің келетін орны,соның ішінде  Климент V әкейі,Француз патшасы  Филипп IV-тің тапсырмасы бойынша ол Рим қаласындағы өзінің резиденциясын осы Авиньон қаласына көшіріп әкелген.Бірақ осы кезеңнен кейін,"Әкейдің  авиньондық  тұтқыны" деген атпен танымал,1409 жылға дейін қала көптеген көпшілік мойындамаған әкейлердің резиденциясы болған.
Сипаттамасы
Қала өркешті  тамаша қабырғалармен қоршалған,бұл қабырғалар  1349—1368 жылдары 3,12 м қалыңдықта 30 берік,мықты мұнаралармен және әдемі қақпамен салынған.Қаладағы үйлер керемет нақышта тұрғызылған,бірақ қала көшелері өте тар,лас және дұрыс емес салынған.Қоғамдық ғимараттардың ішінде готикалық мұнарасы бар XIV ғасырда салынған  қала әкімдігі ерекше көзге түседі.Сонымен қатар Луи-Бальбес Крильонның готикалық қонақүйі,архиепископтық сарай,әскери аурухана,театр ( 1846 жылы салынған ) және соңғы кезде тұрғызылған (1874 жылы) Крильон мен Петраркидің ескерткіші қаланың сәнін одан әрі көркейте түсуде.1882 жылы Жирар Филипп Генрихтің ескерткіші қойылады.] Қазіргі таңда Авиньон қаласы Департамент басқармасының орталығы және архиепископтардың келетін орны қызметін атқарады.Мұнда лицей,жоғарғы және төменгі деңгейдегі семинарлар,қолөнер,сурет және музыка мектептері,Воклюздік академия,ботаникалық бақша,мұражай және сурет галереясы сияқты қаланың назар аударарлық жерлері бар.
Тағы қараңыз
Санат:Франция қалалары Санат:Авиньон
IC 3444
IC 3444 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Сыртқы сілтемелер
IC 3444 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Екорш
Екорш (Écorches) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,71 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61152, пошта индексі — 61160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 97 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,99 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Бұлбұлрең шырылдақ
Бұлбұлрең шырылдақ (Locustella luscinioides) - торғайтәріздестер отряды сандуғаш тұқымдастарға жататын шырылдақтар туысының дене мөлшері орташа (13-20 г) өкілі.
Биологиялық сипаттама
Бұлбұлрең шырылдақтың жоны нағыз бұлбұлдан айырғысыз, бірдей реңкті қызғылтсары қоңырқай болып келеді, сондықтан мұның түрлік атауы бұлбұлрең шырылдақ болып аталған. Алайда оның қылығы нағыз шырылдаққа ұқсас: ол күннің көп бөлігін қалың өскен шөпте және бұталардың бұтағына қонақтап, ақырын ғана «чкчкчк» деумен өткізеді. Әуені су бетінде ауа көпіршіктерінің жарылуынан аумайтын шөпілдеген дыбыстардан басталады, бұдан соң «зерррррр» немесе «зирррррр» типтес шытырлауға ауысады. Аталықтар күйттеу кезеңі қызған кезде (мамыр-маусым) тәулік бойы сайрайды. Дауысты дыбыстармен сайрау кезінде олар бұтаның немесе қамыстың ұшар басына қимылсыз қонақтап, басын жан-жағына бұрып қана сайрайтындықтан, құс бірде жақыннан, бірде алыстан сайрағандай болып естіледі. Басқа уақыттардың барлығын қалың өсімдіктер нуында, жерге таяу өткізеді. Шырылдақ сол жерде әр алуан бунақденелілермен қоректеніп, жақсы жасырылған ұя салады. Көбінесе ұя жығылған қалың қамысқа жасырылғандықтан, сыртынан қарағанда мүлде көрінбейді. Салындыдағы 4-5 ұсақ қоңырқай секпілді сұрғылттау ақшыл немесе сарғыштау-ақ жұмыртқаларды аналығы 12 күндей басады. Аталық және анадық құстар балапандарды сонша уақыт жемдейді.
Дереккөз
1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.
Санат:Торғайтәрізділер Санат:Еуразия құстары
Дарбазақұм
Дарбазақұм — Жетісу облысы Панфилов ауданы, Айдарлы ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаркент қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 38 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Панфилов ауданы елді мекендері
Сампиньи (Мез)
Сампиньи (Sampigny) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Коммерси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,53 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55467, пошта индексі — 55300.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 742 адамды құрады. Халық тығыздығы — 36,14 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Аян Нысаналин
Аян Нысаналин - 1942 жылы 1 наурызда Түркістан облысы, Бәйдібек (бұрынғы Шаян) ауданы, Жетімтау ауылында туған.
Статикалық сыйымдылық
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Аян Нысаналин
Еңбек жолы
1961 жылы Алматы мемлекеттік кинотехникумын бітіріп шықты. Жетісай қаласындағы «Қазақстан» кең экранды кинотеатрының директоры, облыстық кинотарату мекемесінде төрағаның орынбасары болып еңбек етті. Аз уақыт ҚазМУ-де дәріс алып, 1969 жылы Мәскеудегі М.Горький атындағы Әдебиет институтын тамамдаған. «Жас Алаш» газетінде (1972 — 1979) әдебиет пен өнер бөлімінің меңгерушісі, 1979— 1989 жж. Қазақ түтынушылар қоғамы одағының Кітап саудасы басқармасының бастығы, «Егемен Қазақстан» газетінде (1989—1999) бөлім редакторы болып қызмет еткен.
Еңбектері
Тырнақалды туындылары 1961 жылы жарияланған. Тұңғыш жыр жинағы — «Көктем кешікпейді» 1966 жылы жарық көрді. Содан кейін «Алыстағы алау» (1970), «Көзайым» (1972), «Күн қайдан көтермелі?» (1974), «Армысың, БАМ!» (1977), «Сүмбіле» (1978), «Иірім» (1982), «Тыныс» (1986), «Мәуе» (1990), «Үш пайғамбар» (1992), «Жансарай» (1999), «Гүлтәж» (2003), «Төрттаған» (2008), «Омарта» (2009) өлең кітаптары, «Параметры» (1993) атты орысша сын жинағы және толғамдары оқырмандар қолына тиді. Жекелеген шығармалары «Дала данышпандары», «Қажьі-мүқан қағанаты» атты жалпы анықтамалық-сипаттамалық жинақтарда жариялайды.
Түрік, үнді, куба, эстон, молдован, иран және өзбек ақындарын аударуға атсалысты. Әбунасыр әл-Фараби, Низами, Омар Қайым (Хаям), Ю.Тувим, Б.Пастернак, В.Высоцкий, Ә.Науан, В.Пшавела, А.С.Пушкин, М.Ю.Лермонтов, Р.Тагор, А.Йожев және басқалардың еңбектерін, Антуан де Сент-Экзюпери шығармаларын түгелге дерлік, А.Камюдің «Калигула» драмасын тәржімалаған. Олардың ішінде кітап болып жарық көргендері: В.Пшавела. Өлеңдер (1971), Әбунасыр әл-Фараби. Трактат пен өлеңдер. (1974), Антуан де Сент-Экзюпери. Атажұрт. (1989), Қ.Сапарбаев. Сүю мен күю. (2007), Елібай. Аибай. Ай бо. (2009). Майкөттің «Жампоз» (2005), Т.Әлімқүлов туралы «Тұлпар тақілеттес тұлға (2008) жинақтарын қүрастырған.
«Огонек» журналы (1971) «Жалын» баспасы мен Қазақстан Жазушылар одағының (1986), Қазақстан Кинематографистер (1988) және Журналистер одақтары (1990) сыйлықтарының лауреаты.
Дереккөздер
Санат:1942 жылы туғандар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан Жазушылар одағы сыйлығының иегерлері
Педагогикалық қызмет және педагогикалық шеберлік негіздері
Педагогикалық қызмет және педагогикалық шеберлік негіздері — 2010 жылы Алматы қаласы «Қазақ университеті» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — А. Н. Каримов. Беттер саны — 225.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-29-661-8.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2010 жылы шыққан кітаптар Санат:Қазақ университеті баспасының кітаптары
Пеум-То-Сё
Пеум-То-Сё — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Щучья өзенінің сол жағалауынан 504 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Испания өнері
thumb|200px|Испания өнері Испания өнері - Испанияда Италиядағыдай гуманистік идеялар, алдымен ғалымдар мен ақындарда болды. Содан кейін бейнелеу өнеріне де келіп жетті. Мұнда бостандық соғысы VIII ғасырға созылды. Осындай күрделі күрестен соң испан ұлты және оның өзіне тән қасиеттері қалыптасты. Яғни, беріктік, батылдық, өктемшілдік және өз намысын қорғай білу. Бұл қасиет XVI ғасырдан басталды.
thumb|200px|left|Дама из Эльче XVI—XVII ғасырлар аралығында Испанияда өзгеше суретші жұмыс істеді. Оның негізгі есімі Доменико Теотокопули, бірақ ол ұлты грек, Крит аралында туғанына байланысты Эль Греко деп аталып кеткен (1541—1614). Кескіндемені ол өзінің елі Крит аралынан оқым келген, онда орта ғасырлар дәстүрлері сақталған еді. Содан XVI ғасырдың 60-жылдары Венецияға көшіп келеді. Испан кескіндемесімен оны терең эмоционалдылық, жан дүниенің көтеріңкі болуы жақындатты.
Оның бірнеше шығармасы діни тақырыпта жазылған. Соның бірі — "Петр мен Павел апостолдары" атты шығармасында, суретші шығармашылығына тән ерекшелікті көреміз. Онда өзінің өзгеше көркем жазу стилін көрсетумен қатар кейіпкерлердің адамдық қасиетіне мән береді. Шығарманың сол жағында бейнеленген Петрдің мәңгілік өзіне-өзі сұрақ қоюмен келе жатқан адам екендігін суық түстер арқылы, оның қайғылы өңін көрсете біледі. Ол өзінің барлық қаталдығымен, ұстамды және өмірдің қызуына толы қалпымен анық көрінді. Бұл суретшіге тән қасиет таңдап алған бояуларымен шығармаға жан береді. Қолданған әдіс-тәсілдері мен салыстырмалы түрдегі серпінді нүктелері, адам мінезіне қарай бөлген белгісі көлемді нақты форманы береді.
thumb|200px|Бартоломе Бермехо Испаниядағы XVII ғасырдың көрнекті суретшілердің ішінде көзге түсетіні Франсиско Сурбаран (1598—1664). Ол Севильде оқып, көбіне түрлі шіркеулерде қасиетті діндар адамдарды салды және негізгі тақырыбы діни сюжеттер болды. Оның кескіндемесі монументтігімен ерекшеленеді. Суретшінің жоғарғы деңгейдегі алғашқы шығармаларының бірі — "Қасиетті Лаврентий" (1636). Бұл туындыда қасірет көрген қасиетті адам бейнесі берілген. Шығарма мазмұны аңыз бойынша жазылған, мұндағы Лаврентий халық батыры және шындық үшін күрескер бейнесінде көрсетілген.
XVII ғасыр ортасында Испан өнерінде реализм бағыты алдыңғы орынға шықты; бірақ Испан суретшілері ондағы кескіндемеге тән ерекшелікті сақтады.
Испан өнерін ең жоғары деңгейге көтерген белгілі суретші Диего Веласкес де Сильва (1599—1660). Оның туған жерінде өнер өте қызып жатты, сонымен қатар реалистік повестер және жанрлық кескіндеме түрі кеңінен тарады. Онда шығармаларда қарапайым халық өмірі бейнеленсе де, жанрлық кескіндеме өзінің сұрапыл қасиетін сақтады. Оны, әсіресе Веласкес ұстазы Эррер шығармаларынан көруге болады.
Веласкес 25 жастан бастап IV Филипп патша қарамағында қызмет атқарады. Бұл суретшінің Еуропа кескіндемесіне қосқан үлесі өте зор, ол түрлі тақырыптағы және жанрдағы шығармаларды алып келді. Веласкестің ерекшелігі — бұл көрнекті колорист өз туындыларында бірнеше ғана түстерді қолданды.
Дереккөздер
Санат:Өнер
Парааминобензой қышқылы
thumb|right|200px|Парааминобензой қышқылы Парааминобензой қышқылы (H1, B10 бактериалды дәрумен, ПАБК) — аминқышқылдар, ақ түсті ұнтақ, табиғатта кеңінен тараған.
Тарихы
1940 жылы Вуде сульфаниламидті препараттардың гемолитикалық стрептоккаларға бактериостатикалы әсер ететіндігін анықтады. Сульфаниламидтердің бактериостатикалық әсері клеткалардағы биохимиялық реакциялар циклынан парааминобензой қышқылы бөліп шығаруға негізделген.
Химиялық құрылымы жəне қасиеттері
Пара-аминобензой қышқылы бензой қышқылының туындысы, молекуласында пара-жағдайда амин тобы бар. Пара-аминобензой қышқылы түссіз кристалл, суда, спиртте, эфирде жақсы ериді, қыздыруға төзімді.
Биологиялық қызметі
Пара-аминобензой қышқылының химиялық реакцияларға тікелей қатысатыны əлі анықталған жоқ. Бірақ фолий қышқылының құрамына кіретіндіктен ол көптеген биохимиялық процестер үшін ауыстырылмайтын фактор. Ол адамның жəне жануарлардың ішек-қарынында тіршілік ететін бірқатар микроағзалар үшін өсіргіш зат болып табылады, тирозиннің қоңыр түсті пигмент меланинге айналу реакциясына қатысады.
Авитоминоз
Қара егеуқұйрықтар тамағы қүрамында пара-аминобензой қышқылы болмаса олардың жүні ағарады, сол сияқты басқа жануарлар да жүнінің бояуы жоғалады, адамның шашы да сондай өзгеріске ұшырайды. Мұндай құбылыстардың себебі бəлі нақты анықталмаған. Өйткені бұл кезде қоректе пантеон қышқылы мен биотин болмайды.
Табиғатта таралуы
Пара-аминобензой қышқылы табиғатта кең таралған, ол əсіресе ашытқыда, бауырда, сүтте, жұмыртқада, күріш кебігінде жəне басқа да астық тұқымдас дақылдарда көп болады.
Дереккөздер
Санат:Дәрумендер Санат:Аминқышқылдар
Сюсмиу
Сюсмиу (Susmiou) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,50 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64530, пошта индексі — 64190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 301 адамды құрады. Халық тығыздығы — 86,0 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Интеллект сөзінің мағынасы жайында
Мұнда ол интеллект сөзінің алты мағынасын талдайды: қарапайым сөзқолданыстағы мәні, мутакаллимдердің қолдануындағы мәні, Аристотельдің сәйкесінше «Дәлелдеме», «Этика», «Жан туралы» және «Метафизика» атты трактаттарындағы мәндері.
Мысалы, «Жан туралы» трактатта интеллектің төрт түрі ажыратылады: а) потенциалды; б) актуалды; в) жүре келе дарыған және г) әрекетшіл интеллект.
Станислав Германович Десятсков
Станислав Германович Десятсков – орыс жазушысы, тарихшы.
Интеллект сөзінің мағынасы жайында
Әл-Фараби бұл еңбегінде интеллектің қайырымдылықпен байланысын көрсетеді:
Станислав Германович Десятсков
Өмірі
1936 жылы 6 қазанда Петрозоводск қаласында дүниеге келген. 1959 жылы Жданов атындағы Санкт-Петербург Мемлекеттік университетінің тарих факультетін бітіреді. 1950 жылдан бастап шығармашылықпен айналыса бастайды. Ресей Жазушылар Одағының мүшесі. Тарихи романдар мен Ұлы Петр дәуірі жайлы повестерінің авторы. 200-ге жуық ғылыми еңбек жазған.Геннадий Гордың басшылығымен өзінің алғашқы «Верховники» тарихи романын жазып шығады. Роман Валентин Пикульдің теріс пікіріне ұшырап, нәтижесінде 14 жыл бойы «Верховники» романы басылып шықпайды. Тек 19997 жылы мәскеулік «Армада» баспасында толық түрде басылып шығады. Ресей Жазушылар Одағының мүшесі. 200-ге жуық ғылыми еңбек жазған.
Дереккөздер
Санат:Жазушылар Санат:Орыс жазушылары
Интеллект сөзінің мағынасы жайында
Сілтемелер
Санат:Әл-Фараби Санат:Интеллект
Белая Мыюта
Белая Мыюта — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сема өзенінің оң жағалауынан 41 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мерекелік салют
Салют (Feuerwerk, Firework — отшашу) — мерекелерде, салтанатты жиындарда құттықтау, құрмет көрсету, құрметпен қарсы алу кезінде жасалатын от шашу. Зеңбіректерден, ракеталардан, мылтықтардан дүркін-дүркін ату, т.б. арқылы беріледі. Бұл құттықтаудың тәсілдері мен әдістері, тәртібі арнаулы ережелерде көрсетіледі. Салют маңызды оқиғаларды, мерекелерді атап өткенде, шерулер өткізгенде, сонымен қатар әскери адамдарды жерлеу кезінде әскери құрмет көрсету үшін беріледі. 2-дүниежүз. соғыс жылдарындағы алғашқы артиллер. Салют 1943 ж. 5 тамызда Мәскеу қаласында жаудан Орел, Белгород қалаларын азат еткен Брянск, Батыс, Орт., Степной және Воронеж майдандарының әскерлерінің құрметіне берілді.
Дереккөздер
Санат:Мейрамдар Санат:Ойын-сауық
Тордельрабано
Тордельрабано (Tordelrábano) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,62 км² шамасында.
Моңғол шапқыншылығы
Темужін ер жете келе қол астына моңғолдардың барлық тайпаларын біріктіреді. 1206 ж. көктемде Онан өзені жағасында Темужінді жақтаушы моңғол ақсүйектерінің құрылтайы болып оны Шыңғыс хан деген атпен моңғолдардың әміршісі етіп жариялайды. Шыңғыс хан әскери-ұйымдастыру принципін мемлекеттік құрылыстың негізі етіп алады. Елдің бүкіл жері мен халқы он қанат (барунғар), сол қанат (жоңғар) және орталық (гол) атты үш әскери әкімшілік округке бөліп, әрбір округте он мың адамнан тұратын бірнеше түмгелер (түмендер) болды. Олар өз кезегінде «мыңдық», «жүздік», «ондықтан» тұрды.
1207—1208 жж. қысында Шыңғыс ханның үлкен баласы Жошы Енесей қырғыздарын және Сібірдің оңтүстігіндегі басқа да «орман халықтарын» бағындырды. 1208-1209 жж. Шыңғыс хан әскерлері тұтқиылдан шабуыл жасап, танпұттық Си ся мемлекетін күйретті. Шыңғыс ханның қахарынан сескенген қазіргі Шығыс Түркістан аймағындағы ұйғырлар моңғолдарға өз еркімен берілді. 1211 ж. Шыңғыс хан қолы Солтүстік Қытайға бет алды. 1215 ж. олар сол кезде Цзинь мемлекетінің астанасы болған Чжундуды (Бейжіңді) бағындырды.
Қытайда моңғолдар соғыс ісінің сол замандағы жоғарғы техникасымен танысты. Қытайдан көптеген қару-жарақ, қамал бұзатын машиналарын, оны пайдалана білетін адамдарды алған Шыңғыс хан жауынгерлік дайындығын күшейте берді.
Сөйтіп, ол Шығыс Еуропа мен Алдыңғы Азияға жол ашатын Орта Азия мен Қазақстанды жаулап алуға дайындалды. Бұл үшін ол мұсылман көпестерінен, босқындардан мәлімет жинады.
Шыңғыс ханҚазақстан мен Орта Азияға жорықты Жетісу арқылы жүргізбекші болды. Өз басының жауы болған найманның ханы Күшлік ханды талқандап, бай қалалары бар Жетісуды өзіне қарату үшін оған Жебе ноян бастаған әскер жіберді.Жетісуды Шыңғыс хан көп қарсылықсыз басып алды. Оны бағындырғаннан кейін Шыңғыс ханның Мәуереннахрға, сол кезде Орта Азияны билеп отырған Хорезм мемлекетіне қарсы жол ашылды. 150 мың адамдық қол Орта Азияны бағындыруға аттанды. моңғолдар Отырарға таяп келгенде моңғолдардың басшысы Шағатай мен Үгедей бастапан бірнеше түменді қаланы қоршау үшін қалдырып, әскерлердің Жошы бастапан басқа тағы бір шоғыры Сыр бойымен төмен бағыттады. Үшінші шоғырға Сырдарияның жоғарғы ағысы бойындағы қалаларды бағындыру міндетін жүктеді. Шыңғыс хан ұлы Төлемен бірге әскерімен Бұхарға беттеді. Хорезм шахы Мұхаммед моңғолдарға қарсы тұруға дайын емес еді. Ол әскери күштерді әр қалаға бөліп ұстап отырды. Мұның өзі Шыңғыс ханға қалаларда тұрған шағын шоғырды оңай құртып жіберуге мүмкіндік берді.
thumb
1219 ж. күзінде Шыңғыс хан зор армияны Жетісу арқылы Мәуереннахрға аттандырды. Оңтүстік Қазақстан халқы қатты қарсылық көрсетті. Мысалы Отырар 6 ай бойы (1219 ж. қыркүйек — 1220 ж. ақпаны) қарсыласты. Алайда әскер басыларының бірі Қараджа түн ішінде қақпаны ашып жіберіп, моңғолдарға өтіп кетті. Әскер осы қақпа арқылы қалаға кіріп, оны талқандады. Сөйтіп Отырар қамалын жермен-жексен еткен Шағатай мен Үгедей бастапан әскер Шыңғыс ханға қосылды. Бұл кезде Шыңғыс хан Бұхара мен Самарқанд арасындағы жолда болатын Сығанақ қаласы да, ашнас та ерлікпен қорғанды. 1220 ж. 4 сәуірде моңғолдар Жентті алды. Сыр бойындағы қалаларды жеңгеннен кейін Шыңғыс әскерлері Орта Азияның ішіне кірді. Халық ерлікпен қорғанды. Бұхар, Самарқанд, Үргеніш үлкен қарсылықпен алынды. 1219—1221 жж. Шыңғыс хан әскері Орта Азияны ойрандады. 1221 ж. көктемінен бастап соғыс хорасан, Ауғанстан және Солтүстік Үндістан мемлекеттерінің жеріне ауысты.
моңғол әскерлеріның басшылары Жебе мен Сүбедей нояндар басқарған 30 мыңдық жасақ Солтүстік Иранды басып алды. 1222 жылы Кавказға кірді. Моңғолдар аландарды, қыпшақтарды, Қалка өзенінде орныққан орыстарды жеңді. Олар орыс жерінің оңтүстік аймағын ойрандап, Дешті-Қыпшақ даласы арқылы 1224 жылы Шыңғыс ханның Ертістегі ордасына қайтып оралды.
Сонымен, 1219—1224 жж. шапқыншылық салдарынан Қазақстан мен Орта Азия Шыңғыс империясының қол астына кірді. Шыңғыс жаулап алынған жерлерді балаларына бөліп берді. Шыңғыс хан Ертістен Орал тауларына дейінгі, онан батысқа қарай «моңғол атының тұяғы тиетін жер», оңтүстікке қарай Каспий мен Арал теңізіне дейінгі жерді үлкен ұлы Жошының билігіне берді. Орта Азиядағы иеліктерінен Жошы ұлысына — Амудың төменгі жағындағы аудандар (Солтүстік Хорезм) мен Сырдария кірді.Жошының ордасы Ертіс алқабында болды.
Шыңғыс ханның екінші баласы Шағатайдың үлесіне Мәуереннахр, Жетісу мен Қашқар кірді. Оның ордасы Іле алқабында болды.
Үшінші баласы Үгедейге Батыс Моңғолия мен Тарбағатай жері қарады. Оның ордасы қазіргі Шәуешек қаласы маңы.
Кіші ұлы Төле, Шыңғыс хан жұрты Моңғолияны иеленді.
Сонымен Қазақстан жері моңғолдың үш ұлысының құрамына: үлкен (далалық) бөлігі — Жошы ұлысының, Оңтүстік және оңтүстік-шығыс Қазақстан — Шағатай ұлысының, Жетісудың солтүстік-шығыс бөлігі Үгедей ұлысының құрамына кірді.
Шыңғыстан соң
1227 ж. Шыңғыс хан қайтыс болды. Ол өлгеннен кейін 1235 ж. Қарақорымда өткен моңғол ақсүйектерінің құрылтай жиналысы Шығыс Еуропаға жаңа жорық жасауға шешім қабылдады. Оны Жошының ұлы Бату басқаратын болды. Бату хан әскері еріксіз тайпалар өкілдерінен құралды. Басқару қызметтерін моңғол феодалдары иеленді. Бату хан әскері 1236 жылы Камадағы Бұлғарды, Мордваларды талқандап, 1237-1240 жж. орыс жерлеріне келді. Рязань, Мәскеу, Владимир түбінде күшті шайқастар болды.