cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тозаңкөректілер
Тозаңкөректілер (Палинофағи; palyne—тозаң, phagos—жалмауыз ) — жасыл өсімдіктердің тозаңымен қөректенетін жануарлар (кебелектер, бал аралар, түкті аралар, жарғанаттардың кейбір түрлері, тағы басқа). Бұлар өсімдіктердің айқас тозаңдануына әсер етеді. Тірі организмдермен тозаңданатың гүлдердің гүлі немее гүл шоғыры ірі, иісті және шірнелі (көмір суларға бай тәтті шырын) болады. Тозаңкөректілердің көбі күңгірт қызыл немесе ашық қызғылт сары түсті гүлдерді жақсы көреді. Алайда түсті ажырата алмайтын жарғанаттар үшін, әдетте, күлтелерін түнде ашатын гүлдердің түсі ешқандай рөл атқармайды. Олар үшін "белгі иістер" бар. Жарғанаттармен тозаңданған гүлдерден, көбіне көгерген, қышқыл иістер шығады. Шыбындардың кейбір түрлері сасық иісті күңгірт қызыл түсті гүлдерді тозаңдандырады.
Мүрсәлім Бектенұлы
Мүрсәлім Бектенұлы (1859 – 1922) – 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалысы қайраткерлерінің бірі, ақын.
Толығырақ
Өз бетімен білім алған. 1895 жылы Зайсан уездіне қарасты Қарғыба-Базар өңіріне болыс болып сайланып, 20 жылдан аса ел басқарды. Жасы ұлғайған шағында болыстықты баласы Заманбек атқарған. Мүрсәлім 19 ғасырдың 2-жартысынан бері қазақ даласына тарай бастаған қазақ тіліндегі прогресшіл-демокр. бағыттағы әдебиеттер мен газет-журналдарды үзбей алдырып отырған. Сол арқылы Ресейдің ішінде және халықар. өмірде болып жатқан әр түрлі әлеум.-саяси жағдайлардан жақсы хабардар болған. Патша үкіметінің 1916 жылғы 25 маусымдағы жарлығына орай туындаған жағдайға байланысты маусым айының аяғында Көкпекті – Тарбағатай өңіріндегі Найман тайпасының 12 болысының өкілдері шұғыл шақырылды. Қыр қазақтары басқармасы ауласына жиналған болыстардың бәрімен Мүрсәлім оңаша сөйлесіп, естуі бойынша патшаның жарлығы бар екенін айтып: “Біз алғаш бодан болғанда жасалған шарт бойынша қазақтан солдат алуға тиіс емес, соны дәлел етіп, келісім бермейік”, – дейді. Мүрсәлімнің ұсынысын болыстар қостады.
Азаттық жолында
Мүрсәлім ең алғашқы шара – әкімшілік орталық Көкпектіден Қытаймен шекараға қарай жедел көшу деп шешеді. Мүрсәлімнің тапсырмасы бойынша әр болыстан қарулы жігіттер көшті қорғай отырып, жергілікті шенеуніктерді жоғары органдармен байланыстырмау үшін жолдарындағы телеграф бағаналарын қиратып, сымдарын үзіп отырады. Мемлекеттік архивтің Семей бөлімшесінде ереуілшілер Көкпекті маңынан қазынаның 800 жылқысын айдап әкеткені жөнінде құжат сақталған. Баспан тауының биігіндегі қамал үңгірге бекінген көтерілісшілер патша әскерлеріне алдырмады. Мүрсәлім жігіттерді солдаттан алып қалу үшін ауыл-аймағымен Қытай жеріне, Тарбағатай асып кетеді.Қытай жерінде жүргенде 1916 жылғы оқиғаға арнап 664 жолдан тұратын дастан жазған. Патша тақтан түскеннен кейін елге оралды. 1919 жылы ақ әскерлерді қуып, Көкпектіге келген партизан отрядының командирі Бабенко Мүрсәлімге елді патшаға қарсы көтеріліске жұмылдырғаны үшін сыйлыққа қылыш пен қымбат жүзік тапсырды. Мүрсәлім туралы деректер Қарпық Егізбай,Дәуітбек Нұртазаұлы,Ғұмар Кемербайұлы,Қалихан Алтынбайұлы сияқты зиялы азаматтардың мақалаларында жарияланған. Мүрсәлімнің ақындық шығарм. туралы әдебиетші Қайрат Раев, қайраткерлігі жайында тарихшы Манат Байсымақова зерттеу мақалалар жариялаған. Мүрсәлім мен оның баласы Заманбектің өмір тарихына қатысты материалдар ұрпақтарының қолында сақтаулы.
Дереккөздер
Санат:Тарихи тұлғалар
Нойнкирхен (ТөменгіФранкония)
Нойнкирхен (ТөменгіФранкония) (Neunkirchen (Unterfranken)) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Франкония әкімшілік округіне бағынады. Мильтенберг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1499 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 16,65 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 6 76 143. Муниципалитеттің басшысы — Вольфганг Зайц.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Макаубас
Макаубас (Macaúbas) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік-Орталық Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Бокира экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46 554 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3 039,27 км² шамасында. Халық тығыздығы — 15,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1832 жылы құрылған.
Кеттерсхаузен
Кеттерсхаузен (Kettershausen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Төменгі Альгой ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1742 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 26,73 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 78 221. Муниципалитеттің басшысы — Йозеф Хёльд.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
NGC 1817
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 19 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1817 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 463.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Торпақ (шоқжұлдыз)
Қалқалар биті
Қалқалар биті (Бит маски; mask bit) — белгілі бір операцияны шешу немесе тыю үшін, өрісті тексеру немесе өзгерту үшін нөлдік немесе бірлік мәнге қойылатын биттер үйлесімі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Ақдәнекер
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Толай (муниципалитет)
Толай (Tholey) — Германия Федеративтік Республикасының Саар жерінде орналасқан муниципалитет. Санкт-Вендель ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 12732 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 57,56 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 10 0 46 118. Муниципалитеттің басшысы — Херман Йозеф Шмидт.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 9 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саар елді мекендері
Ұзынбұлақ (Павлодар облысы)
Ұзынбұлақ — Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы ауыл, Ұзынбұлақ ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Баянауыл ауылынан батысқа қарай 100 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 955 адам (499 ер адам және 456 әйел адам) болса, 2009 жылы 720 адамды (373 ер адам және 347 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Баянауыл ауданы елді мекендері
Алмат Исәділ
Алмат Исәділ 1976 жылы 20 желтоқсанда Алматы қаласында туған. 1994 жылы Алматы облысы, Райымбек ауданы, Кеген ауылындағы орыс мектебін, 2000 жылы ҚазМҰУ-дың журналистика факультетінің сырттай оқу бөлімін тамамдаған. Еңбек жолын өзі оқыған мектепте ұстаздық етуден (1994—1996) бастап, кейін Алматыдағы республикалық оқушылар сарайында жұмыс істеді. 1998 — 2001 жылдары «Алматы ақшамы» газетінде журналист, жауапты хатшы, «Елорда» баспасында редактор болып жұмыс істеген.2002 жылдан бері республикалық «Қазақ әдебиеті» газе-тінде бөлім меңгерушісі, «Әдебиет айдыны» газетінде бас редактордың орынбасары қызметтерінде болды. «Алаш айнасы» газетінде бөлім редакторы. 2014 жылдан Қазақ ауылшаруашылық институтының баспасөз қызметі бөлімінің жетекшісі болып жұмыс істеуде.
Өлеңдері республикалық басылымдарда жарияланып жүр. Орыс тілінде де шығармалар жазып, аударма ісімен шұғылданып келеді. «Жас қазақ ақындарының антологиясына» топтамасы енген. Алматы қаласында өткен студент жастардың бірқатар мүшәйраларының жүлдегері. Астана қаласында 2001—2002 жылдары өткен IV және V Халықаралық «Шабыт» фестивалінің «Әдеби шығарма» номинациясы бойынша дипломанты. «Отырар кітапханасы» сериясымен «Жолдар, жолдар» атты өлеңдер жинағы жарық көрген.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Алматыда туғандар Санат:1976 жылы туғандар
Қой басты дәстүрі
Қой басты дәстүрі — қазақтың салт-дәстүріне жатады. Ауылда киіз басу – ауыр жұмыстардың бірі болған. Алдымен жүнді сабайды. Келесі кезеңде оны бояп, қайнатады, құрғатады, орайды. Ораудың астынан арқан өткізіп, жіптің ұшынан ұстап, аяқпен теуіп отырып, үй-үйдің арасынан өткізеді. Кез келген үйдің жанына келгенде "қой басты-қой басты" деп айқайлайды. Мұны естіген үйдегі әйелдер киіз басушыларға бауырсақ, қымыз, құрт береді. Бұл – әзіл-қалжың ретіндегі дәстүр болғанымен, сыйластыққа негізделген. Осыған ұқсас тулақ шашу дәстүрі бар. Жүн сабау біткен кезде үй иесі көмектескен әйелдерге сый-құрметін көрсету үшін дастарханға шақырады.
Дереккөздер
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Калотинци (Перник облысы)
Калотинци (Калотинци) — Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Земен қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 101 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2444. Телефон коды — 07741. ЕКАТТЕ коды — 35482.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Перник облысының елді мекендері
Қызылмойын сұқсыр
Қызылмойын сұқсыр, (Podiceps auritus)  —Сұқсырлар тәрізділер(Podicipediformes) тұқымдасының бір түрі.
Биологиялық сипаттамасы
Жемсауы, мойны және екі қапталы қызғылт сары реңді, орташа денелі құс. Тұмсығынан көз арқылы құлаққа қарай тұқыл түзетін ашық қызғылтсары жолақтар созылады, соған байланысты олар  "тұқылды" құстар деп аталады, қызылмойын сұқсыр тайга  зонасы  мен  орманды дал  зонасына қоныстырып, ұялау  үшін Қазақстанға солтүстіктен ғана -орманды дала  зонасының суқоймаларына енеді. Бұдан басқа ол таудан қашқақтамайды, теңіз деңгеиінен - 1000м және одан жоғары Алтайдан кездеседі. Тоқтау сулы немесе суы нашар ағатын, су бетінде өсімдіктер бер шағын суқоймаларды ұнатады. Ұяларын қалқыма аралшаларда ғана емес, су жағасына да орналастырады. Салындыда-5,оқта-текте 6 жұмыртқа болады. Жас балапандар қанатына көтеріле салысымен алысқа көше бастайды. Ұшып өту кезінде біздің елдің әр түрлі бөліктерінен кездесуі мүмкін.
Таралуы
Қазақстанда өте сирек кездесетін сұқсырлардың бірі.
Еуропа, Азия и Солтүстік Америкада жиі кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Сұқсыртәрізділер
Қарғалы сұлыкеш
Гималайдан Қиыр Шығысқа дейін таралған құс. Ташкент өңірімен шекаралас Қазақстанның оңтүстігінен бір-ақ рет кездескен.
Дереккөздер
<"ҚҰСТАР" мектеп энциклопедиясынан/> Санат:Сарыторғайлар
Бизнес-періште
Бизнес-періште немесе періште-инвестор (business angel,, ) — стартап, ерте кезеңдегі инновациялық жобаларға қайтарым табу мақсатында (мыс. акцияларға иелік ету арқылы) капитал салатын тұлға. «Періштелер» әдетте үшінші тұлғалардың қаржысын венчурлік қорлар арқылы басқаратын венчурлік капиталисттерге қарағанда, өздерінің ақшаларын салады.
Этимологиясы
«Періште» ұғымы Бродвейде театралдық көріністерге қаржылай қолдау көрсеткен ауқатты тұлғаларды атауға қолданылған. 1978 жылы, Вильям Ветцел өзінің ғылыми-зерттеу жұмысында АҚШ-та қор жинаумен айналысқан кәсіпкерлерді қолдаған инвесторларды «періште» деп атағаннан кейін бұл ұғым қолданысқа енді.
Дереккөздер
Санат:Бизнес
Аппаратуралық шуылдар
Аппаратуралық шуылдар (Аппаратурные шумы) — радиоэлектрондық аппаратураның, негізінен, кіріс тізбектерінде (күшейткіштерде, сүзгілерде) пайда болатын және пайдалы сигналдарды қабылдауға, бақылауға немесе өлшеуге кедергі жасайтын әр түрлі бөгеуілдерді тудыратын жүйелі емес электр тербелістері. Аппаратуралық шуылдардың негізгі себептері электрондық құрылғы тізбектері элементтеріндегі электр зарядтарының флуктуациясы, нашар түйіспелер болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Оссипи (Нью-Гэмпшир)
Оссипи (Ossipee) — Нью-Гэмпшир штатының Кэрролл округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 4345 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 195.7 км² шамасында. FIPS коды — 33-58740.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Гэмпшир қалалары
Бизада Жантасова
Бизада Жантасова (1950, Қостанай облысы) - Қазақстан Компартиясы XVI съезінің делегаты, 1986 жылдан Қазақстан Компартиясы ОК-нің мүшесі.
Дереккөздер
Санат:1950 жылы туғандар Санат:Қостанай облысында туғандар Санат:Қазақстан КП ОК мүшелері Санат:Еңбектегі ерлігі үшін медалінің иегерлері Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:ҚазМұнайГаз тұлғалары
Ақжалбыз
Ақжалбыз - халық емшілігінде асқазан жолдарының ауруына қарсы қолданылатын дәрілік шөп атауы. Хош иісті, сабағы төрт қырлы, жапырағы қарама-қарсы орналасқан, жиегінде сирек ара тістері бар, гүлі кішілеу, солғын, жаңғақ жемісін жинап жұмыртқа тәрізді өсімдік. Гүлі толық ашылғанда алып, көлеңкеде кептіреді. Халық емшілігінде асқазан мен ішектің жедел қабынуына ақжалбызды суға қайнатып немесе жаншып шырынын алып суға қосып ішеді. Күн өткенде кезде жалбыз, райхан жалбыз, ақ бұршақты араластырып, суға қайнатып ішеді.
Дереккөздер
Санат:Еріндігүлділер
Шеппи
Коммунаның INSEE коды — 55113, пошта индексі — 55270.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 129 адамды құрады. Халық тығыздығы — 8,7 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Картридж
Картридж (cartridge ағылшынша - дәрiмен атылатын қаруға патрон) - шығын материалдар және тағы басқалар жабдық қандай болмасынға өздiң бiрнеше түйiндерi және бөлшектердегi қорғайтын қабық болатын тұтас және өзi жеткiлiктi сменалық блок.
200px|thumb|Лазерлі принтер картриджінің сызбанұсқасы
Келесi мәндерде әдетте пайдаланылады:
Санат:Айрық беттер
Хороша
Хороша — Башқұртстанның Карайыдель ауданындағы ауыл, Урюш-Битуллин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 8 адамды құрады. Пошта индексі — 452367, ОКАТО коды — 80234884009.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Кане (Од)
Коммунаның INSEE коды — 11067, пошта индексі — 11200.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1327 адамды құрады. Халық тығыздығы — 94,52 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Формалды ғылым
Формалды ғылым (Formal science) — логика, математика, статистика, теориялық информатика, жасанды интеллект, ақпарат теориясы, ойындар теориясы, жүйелер теориясы, шешім теориясы және теориялық лингвистика сияқты формалды жүйелерге қатысты формалды тіл пәндерін зерттейтін ғылым саласы.
Тарихы
Формалды ғылымдар ғылыми әдісті тұжырымдамас бұрын басталды, ең көне математикалық мәтіндер біздің заманымызыға дейінгі 1800 (Вавилон математикасы), б.з.д. 1600 (Египет математикасы) және 1000 жыл (Үнді математикасы). Содан бері әртүрлі мәдениеттер, мысалы грек, араб және парсы, математикаға үлкен үлестерін қосты, ал қытайлар мен жапондар, алыс мәдениеттерге қарамастан, өздерінің математикалық дәстүрлерін дамыта бастады.
Математикадан басқа, логика формалды ғылымдар саласындағы ежелгі пәндердің тағы бір мысалы болып табылады. Ақыл-ой әдістерін нақты талдау ретінде логика бастапқыда тұрақты түрде үш жерде дамыды: біздің дәуірімізге дейінгі VI ғасырдан бастап Үндістан, б.з.д V ғасырда Қытай және біздің дәуірімізге дейінгі 4 ғасыр мен б.з. I ғасыр арасындағы Греция. Қазіргі логиканың формалды түрі грек дәстүрінен басталады, Аристотель логикасының берілуінен кейін пайда болып, оны исламдық логистер одан әрі дамытты. Үнді дәстүрі ерте заманнан келіп жалғасқан. Қытай дәстүрі ежелгі дәуірден тыс өмір сүрген жоқ, дегенмен үнді логикасы кейінірек ортағасырлық Қытайда қабылданды.
Формалды ғылымның басқа да көптеген пәндері математикаға қатты сүйенетіндіктен, олар математика дамыған деңгейге жеткенге дейін болған да жоқ. Пьер де Ферма мен Блез Паскаль (1654) және Кристиаан Гюйгенс (1657) ықтималдықтар теориясын ең алғашқы зерттеуді бастады. 1800 жылдардың басында Гаусс пен Лаплас статистиканың математикалық теориясын жасап шығарды, ол сонымен қатар статистикалық сақтандыру мен мемлекеттік бухгалтерлік есепте қолдануды түсіндірді. Математикалық статистика математикалық пән ретінде ХХ ғасырдың басында танылды.
20 ғасырдың ортасында математика операциялар зерттеу мен жүйелерді жобалау сияқты жаңа математикалық ғылымдар мен инженерлік пәндердің пайда болуымен кеңейтіліп, байыды. Бұл ғылымдар электротехника саласындағы негізгі зерттеулерден, содан кейін ақпараттық есептеу, сандық талдау (ғылыми есептеу) және теориялық информатиканы ынталандыратын электрлік есептеулерді дамытудың пайдасын көрді. Теориялық информатика Есептеу теориясын қамтыған математикалық логика теориялық информатиканың дамуына пайда әкеледі.
Дереккөздер
Санат:Формалды ғылымдар
Сайлау құқығы
Жалпыға сайлау құқығы мемлекеттің барлық ересек азаматтарына, адамның молшылыққа, жалақына, жынысқа, әлеуметтік статусына, нәсілге, ұлтқа қарамас берілетін сайлауға құқығы.
Сайлау және сайлану құқығы Қазақстан Республикасы азаматының ең басты саяси құқығы (ҚР Конституциясы. 33-бап). Сайлауға қатысу әркімнің ерік білдіру бостандығы болып табылады. Сонымен қатар сайлауға қатысу кез келген азаматтың азаматтық борышы. Әрбір мемлекет сайлауға азаматтардың басым көпшілігінің қатысуына жағдай туғызады. Сайлауға қатысу — азаматтардың бейкам бақылаушы емес, өз елі үшін жаны ауыратындығының көрсеткіші. Бейкамдык пен қатыспаушылық жағымсыз құбылыстарға жол ашады. Сайлаушылардың сайлауга келмеуі абсентеизм деп аталады.
Сайлау тарихы
Барлық уақытта сайлау ерікті болған жоқ. Ежелгі дәуір және орта ғасырларда көптеген шектеулер болған. Сол кезеңдерде сайлауға тек ақсүйектер қатысты, кедей адамдар, әйелдер мен құлдар сайлаудан шеттетілді.
Жаңа заманда сайлауға барлық азаматтар қатыстырылады, бірақ мүліктік, жасына, біліміне, жынысына және т.б. ценз — шектеулер енгізілген болатын. Сайлау құқығы — мемлекеттік органдардың сайлауын өткізудің тәртібін реттейтін құқықтық нормалардың жиынтығы. Қазақстан Республикасында Президент, Парламент және республика мәслихаттарының депутаттары, жергілікті басқару органдарының мүшелері сайланып қойылады. Біздің еліміздегі сайлау Конституция ережелері мен "Қазақстан Республикасының сайлауы туралы" Конституциялық заңына негізделінген.
Сайлау әділеттілігі
Сайлау еркіндігі кез келген азаматтың сайлауға қатысуға құқығы бар екендігін, сонымен қатар өзінің көзқарастарына қатыссыз адал да әділетті күресте сайлануға нақты мүмкіндіктерге иеленуі дегенді білдіреді. Сайлау әділеттілігінің өлшемдері: бәсекелестік, мерзімділік, өкілеттілік және нәтижелілік болып табылады:
Әрбір дауыстың маңыздылығы мен рөлі
Сайлауда әркімнің даусы ерекше маңызды. Кез келген адам өзінің бүгінгі күнгі нақты өмірі арқылы болашаққа ыкпал етеді. Болашақ кез келген адамның бүгінгі жасаган таңдауы арқылы айқындалады. Адамдардың дауыстары жинақталады, ал басым көпшіліктің дауысын иеленген кандидат немесе саяси партия елдің болашақтағы дамуын айқындайды. Сайлаудың маңыздылығы және сайлаудағы әрбір дауыстың маңыздылығы да, міне, осында. Демократиялық қоғамның кез келген саналы азаматы өзінің белсенді сайлау құқығын тек қана құқығы ретінде емес, міндетім деп қабылдауы қажет. Кімді сайлау керектігін айқындау үшін саяси сауатты болуы керек, айналамызда болып жатқан оқиғалардан, саяси партиялардың және олардың жетекшілерінің іс-әрекеттерінен, көзқарастарынан хабардар болу керек.
Сайлау еркіндігінің кепілдіктері
Жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару органдарының, көсіпорындар мен ұйымдардың, олардың лауазымды адамдарының сайлау туралы зандарды бұзатын шешімдері мен іс-әрекетеріне сотқа шағымдануға болады. Азаматтарды сайлауға қатысуға немесе қатыспауға мәжбүрлеу заңсыз әрекет болып табылады. Азаматтардың сайлауда өз еркін білдіруі ықтиярлы түрде жүзеге асады. Сайлаушы өзінің ішкі сенімі мен таңдауына сүйене отырып, дауыс береді. Егер сайлауды өткізу барысында заңды бұзушылық байқалса, сайлау жарамсыз болып танылуы мүмкін.
Кандидаттар қызметінің сайлау науқаны барысындағы кепілдіктері
Президенттікке, Парламент депутаттығына кандидаттар тіркелген күннен бастап, сайлау корытындысы жарияланғанға дейін жұмыстан, әскери қызметтен және әскери жиындардан босатылуға құқылы. Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы заң кандидатқа сайлау уақытында еңбек қызметін орындамауды міндеттемейді. Заң кандидатқа уақытын қалай пайдаланатындығын өзі айқындауына мүмкіндік береді. Заңның демократиялылығының мәні де осында. Кандидаттардың сайлауға қатыскан уақыты тіркелген күнге дейін оның жұмыс істеген мамандығы бойынша еңбек өтіліне есептеледі. Кандидаттарды олар тіркелген күннен бастап және сайлау қорытындылары жарияланғанға дейін өздерінің келісімінсіз жұмысынан босатуға, басқа жұмысқа немесе лауазымға ауыстыруға, сондай-ақ іссапарға жіберуге немесе әскери жиындарға шакыруға болмайды. Президенттікке, Парламент депутатығына кандидаттарды олар тіркелген күннен бастап және сайлау корытындылары жарияланғанға дейін, сондай-ақ оларды Президент, Парламент депутаттары ретінде тіркелгенге дейін:*түтқынға алуға;
Мемлекеттік органдардың сайлау бостандығын қамтамасыз ету жөніндегі қызметі
Соттар, прокуратура, ішкі істер органдары, сондай-ақ сайлау комиссиясы дауыс беру күні, оның ішінде демалыс күндері де өз жұмыстарын ұйымдастырады. Олар азаматтардың шағымдарын қабылдау мен қарауды қамтамасыз етеді. Азаматтардың және ұйымдардың сайлау заңнамаларын бұзу туралы шағымдары сайлау комиссияларында шағым келіп түскен күннен бастап бес күн аралығында қарастырылады. Сайлау комиссиясы мен оның мүшелерінің шешімдеріне және әрекетіне (әрекетсіздігіне) шағымдану жоғары тұрған комиссияда шағым келіп түскен күннен бастап үш күн аралығында қаралады.
Қазақстан Республикасы сайлау құқығының қағидаттары
''Қазақстан Республикасы сайлау құқығының қағидаттары дегеніміз сайлау құқығы нормалары мен институттары негізінде алынган жетекші ережелер мен талаптар. Бұл қағидаттарды сайлау процесінің барлық қатысушылары (сайлаушылар, сайлау комиссиясы, кандидаттар, т.б.) басшылыққа алуга тиіс. Бұл жетекші идеялар ҚР-ның Конституциясында бекітілген. Оларға: •	жалпыға бірдей сайлау құқығы; •	тең сайлау құқығы; •	төте сайлау құкығы; •	жанама сайлау құкығы; •	жасырын дауыс беру кағидаттары жатады. Аталған кағидаттарды толығырақ қарастырайық.
Жалпыға бірдей сайлау құқығы
Жалпыга бірдей сайлау құқығы — республиканың он сегіз жасқа толған азаматтары тегіне, әлеуметтік, лауазымының және мүліктік жағдайына, жынысына, нәсіліне, ұлтына, тіліне, діни көзқарасына, нанымына, тұрғылықты жеріне немесе кез келген өзге жағдаяттарына қарамастан сайлауға дауыс беруге қатысуға, Президент, Парламент немесе мәслихат депутаты, жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүшесі ретінде сайлануға құқылы дегенді білдіреді. Жалпыға бірдей сайлау құқығының екі түрі ерекшеленген: •	белсенді сайлау құқығы — бұл он сегіз жасқа толған Қазақстан Республикасы азаматының сайлауда дауыс беруге қатысу құқығы; •	бәсең сайлау құқығы — Қазақстан Республикасы азаматтарының ҚР-ның Президенті, Парламенті, мәслихат депутаты немесе жергілікті өзін-өзі басқару органына мүше болып сайлану құкығы. Бәсең сайлау кұқығы белгілі бір құқықтық шектеулермен байланысты туындайды. ҚР-ның Президентігіне кандидат тумысынан республика азаматы болуы, 40 жасқа толуы, мемлекеттік тілді еркін меңгерген әрі Қазақстанда кемінде он бес жыл бойы тұратын республика азаматы болуы тиіс. Парламент Сенаты мен Мәжілісінің депутаты Конституцияда көрсетілгендей 30 және 25 жасқа толуы тиіс. Дегенмен Конституцияда бірқатар шектеулер де қарастырылған. Қазақстан Республикасы Конституциясының 33-бабына сәйкес: сот іс-әрекетке қабілетсіз деп таныған азаматтардың сайлауға және сайлануға, республикалық референдумға қатысуға құқығы жоқ. Бұл өзінің жүйке ауруы мен акыл-есінің кемдігіне байланысты, өзінің азаматтық кұкықтарын толық жүзеге асыра алмайтын немесе азаматтық міндеттерін атқара алмайтын азаматтардың сайлау құқығы шектеледі дегенді білдіреді. Сонымен қатар сот үкімі бойынша бас бостандығынан айыру орындарында отырған азаматтардың сайлауға және сайлануға кұкығы жок. Тұтқындау орындарында отырған тұлғаларға, егер соттың айыптау үкімі шығарылмаса сайлау құкығында шектеуге жол берілмейді. "Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы" Заңда тергеу изоляторлары мен уақытша ұстау изоляторларында сайлау учаскелерін құру, аталған орындарда отырған адамдардың тізімін жасау тәртібі бекітілген. Теңсайлау құқығы — сайлаушылар сайлауға тең негізде қатысады дегенді білдіреді. Өрі олардың өркайсысының бір сайлау бюллетеніне сай дауысы болады. Сайлау бюллетені тұлғаның жеке басын куәландыратын кұжаттары, төл құжаты арқылы беріледі. Кандидаттар өзінің сайлау құкығын жүзеге асыруда тең күкыктар иеленеді.
Тең сайлау құқығы
Тең сайлау құқығы: •	Қазақстан Республикасының барлық азаматтарына олардың тұратын мекен-жайы орнына қатыссыз, соның ішінде елімізден тысқары жердегілерге; •	сайлаушылардың саны, шамамен бірдей сайлау округтерін құру арқылы; •	сайлауімимы сайлау учаскесіндегі бір гшш сайлаушылар тізіміне қосу арқылы; •	тең сайлау құқығы талаптарын екі немесе одан да коп рет, тіпті басқа сайлаушы үшін де дауыс беру арқылы бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілік тағайындау арқылы қамтамасыз етіледі.
Жанама сайлау құқығы
Жанама сайлау құқығы—Парламент Сенатының депутаттарын сайлауға таңдаушылар мәслихат депутаты болып табылатын республика азаматы қатысады дегенді білдіреді. Аталған сайлауда халықтың еркіндігі жанама жолмен тікелей сайлау құқығы арқылы сайланған мәслихат депутаттарының, яғни таңдаушылардың дауыс беруі арқылы көрініс табады. Әрбір таңдаушы бір дауысқа ие болады.
Жасырын дауыс беру
Жасырын дауыс беру — сайлауда сайлаушылардың еркін білдіруіне қандай да бір бақылау жасау мүмкіндігіне жол берілмейді. Жасырын дауыс беру: •	әрбір сайлаушының жеке өзі дауыс беруі, дауыс беру құқығын басқа 	тұлғаға беруге жол бермеу арқылы; •	басқа тұлға үшін дауыс беруге жол бермеу; •	дауыс беруге арналған бюллетеньдер сайлаушыларға сайлаушылар тізімдері арқылы сайлаушының жеке басын куәландыратын құжатты көрсетуі бойынша; •	сайлау бюллетені сайлаушының жасырын дауыс беру кабинасында жеке толтырылуы арқылы жүзеге асады. Сайлау бюллетенінде дауыс берушінің жеке басын айқындауға мүмкіндік беретін белгілер салуға болмайды. Заңда дауыс берудің жасырын тәртібін бұзған лауазымды тұлғалар мен оған кінәлілерге жауапкершілік көзделген.
Дереккөздер
Санат:Сайлау Санат:Азаматтық құқық
Бас каталог
thumb|Бас каталог Бас каталог, кітапхана ісінде — жалпы каталогтар жүйесін реттейтін негізгі анықтама аппараты. Кітапханашыларға анықтамалық-ақпараттық мағлұмат беретін Бас каталог ірі кітапханалардағы негізгі каталог болып есептеледі (қысқаша Каталог). Бас каталогта кітапханадағы кітап қоры туралы деректер түгел жинақталып көрсетіледі. Бас каталог арқылы белгілі бір кітап туралы барлық мағлұматты: Сондай-ақ, Бас каталогтан ірі кітапхана филиалдарының кітап қоры туралы мағлұматты білуге болады. Бас каталогтың жинақтаушылық рөлі кітапханааралық абономенттердің ақпараттық қызметі кеңейген сайын өсе түседі. Қазақстанның Ұлттық кітапханасындағы Бас каталог ел аймақтарындағы кітапхана қорлары мазмұнының негізгі ұйытқысы болып есептеледі. Құрамы мен жұмыс әдісіне қарай көпшілік және ғылыми деп бөлінетін Бас каталог ел кітапханаларының әдістемелік, ақпараттық жұмыстарына басшылық жасайтын орталық ретінде қызмет етеді.
Дереккөздер
Санат:Кітаптар
Сульц-О-Рен
Сульц-О-Рен (Soultz-Haut-Rhin) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Гебвилер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 29,56 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 68315, пошта индексі — 68360.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7311 адамды құрады. Халық тығыздығы — 247,33 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Пыть-Ягун
Пыть-Ягун — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Люк-Ягун өзенінің сол жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 6286
NGC 6286 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sb/P типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1885 жылы 13 тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6286 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59352, UGC 10647, MCG 10-24-84, ZWG 299.40, ARP 293, IRAS16577+5900, PRC C-51.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
Шоффай
Шоффай (Chauffailles) — Франциядағы коммуна. Бургундия аймағына қарасты Сона және Луара департаментінде орналасқан. Шароль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 22,63 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 71120, пошта индексі — 71170.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3939 адамды құрады. Халық тығыздығы — 174,06 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сона және Луара департаментінің коммуналары
Кристал (Миннесота)
Кристал (Crystal) — Миннесота штатының Hennepin округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 22151 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15.2 км² шамасында. FIPS коды — 27-14158.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Изим Искәндеров
right|thumb Изим Искәндеров -(1906-1970) Алматы облысы, Ұйғыр ауданы, Ават селосында туған. Ол 1920 жылға дейін өз ауылында, кейін Алматы және Ташкент қатарында оқыды. Көп жыл мұғалім болды, баспасөз органдарында, Қазақстан Жазушылар одағында жұмыс істеді.
Жыр жолында жемісті еңбек етіп, көптеген шығармалар жазды.
Ақбүркей
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Изим Искәндеров
Ақынның жеті жинағы және «Ұйғыр қызы», «Хан тәңірі», «Гудок» поэмалары жарық көрді. Аудармамен де айналысқан. Татар ақыны Ғабдолла Тоқай, қазақ ақыны Тайыр Жароков, т.б. ақындар шығармашылығын ұйғыр тіліне аударуға атсалысты.
«Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мүғалімі» атағы берілген.
Тағайындау
Тағайындау
Тағайындау (Назначение; aUcation, assigment)
Тағайындау аймағы
Тағайындау аймағы (Область назначения; destination area) — операция нәтижесін, мәліметтерді қайта жіберу және т.б. жазуға бөлінетін жад аймағы.
Тағайындау (меншіктеу) операторы
Тағайындау (меншіктеу) операторы (Оператор назначения (присвоения); assignment operator) — мәліметтер құрылымына немесе айнымалыларға мәндер тағайындау үшін пайдаланылатын оператор. Мысалы, сол жақ операндтың мөндерін оң жақ операндқа тағайындау қызметін қарапайым (:=) меншіктеу операторы (а:=а+1) атқарады.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Вэбстэр (Айова)
Вэбстэр (Webster) — Айова штатының Киокак округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.8 км². FIPS коды — 19-83055.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 110 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Киокак округы (Айова)
IC 2158
IC 2158 — Көгершін шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18388, ESO 425-7, MCG -5-15-4, IRAS06033-2751.
Поляр сұлыкеші
Дереккөздер
<"ҚҰСТАР" мектеп энциклопедиясынан/> Санат:Сарыторғайлар
Аквилония
Аквилония (Aquilonia) — Италиядағы қала, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Авеллино провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2 074 адамды құрайды. Халық тығыздығы 38 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 55 км² шамасында. Пошта индексі — 83041.
Елді мекеннің қамқоршысы — S.Vito. Жыл сайынғы мерекесі — 15 маусым.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Рей-ан-Бри
Рей-ан-Бри (Reuil-en-Brie) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Мо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,92 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77388, пошта индексі — 77260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 850 адамды құрады. Халық тығыздығы — 143,58 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Совца
Совца — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ерг өзенінің сол жағалауынан 103 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жамбыл облысы
Жамбыл облысы — Қазақстан Республикасының оңтүстігінде орналасқан облысы. Шығысында Алматы, батысында Түркістан, солтүстігінде Ұлытау және Қарағанды облыстарымен және оңтүстігінде Қырғызстанның Талас пен Шу облыстарымен көршілес болып табылады. Облыстың аты қазақ және кеңес ақыны Жамбыл Жабайұлының құрметіне қойылған. Жамбыл облысының территориясы Бетпақдаладан Тәңір тауына, Шудан Қаратауға дейін созылып жатыр. Жер аумағы — 144,2 мың км².
Облыс орталығы, әрі ең үлкен қаласы — Тараз. Облыста барлығы 10 аудан, 4 қала, 153 кенттік және ауылдық округтерде 379 ауыл бар.
Географиясы
Географиялық тұрғыдан облыс аумағы негізінен жазықтық. Климаты – едәуір құрғақ және континентальды.
Табиғаты
thumb|300px|right| Шу алқабы (пойыздан көрініс) Облыстың айтарлықтай аумағын Бетпақдала және Мойынқұм алады, тек оңтүстік-батыс, оңтүстік және оңтүстік-шығыс шеті таулармен шектелген (Қаратау, Қырғыз және Шу-Іле Алатау таулары). Рельефтің бұл ерекшелігі облыс климатына әртүрлілік ендіреді.
Табиғи ландшафтардың флорасы мен фаунасы кең және әртүрлі. Облыста өсімдіктердің 3 мыңнан астам түрі бар. Аң аулайтын өңірдің жалпы алаңы 13,9 мың га құрайды, онда жануарлардың 40-тан астам түрі мекендейді.
27,8 мың га алаңды құрайтын балық шаруашылық қоры 74 су айдынынан тұрады, оның ішінде 73 су айдыны балық шаруашылығына жарамды. Ірі бөгендерден Тасөткел және Теріс-Ащыбұлақ бар. Балық аулау кәсібінде толстолобик, ақмарқа, карп, сазан, көк серке, тыран балық, краль, торта балықтарын аулау кең таралған.
Облыс аумағында 3 мемлекеттік табиғи (кешенді) қаумалы бар:
Тарихы
Облыстың әкімшілік орталығы Қазақстанның оңтүстігінде орналасқан Тараз қаласы болып есептеледі. Тараз қаласы республиканың ежелгі қалаларының бірі болғандығын б.э.д. 1 ғасырдың ортасындағы қытай жазбаларынан көруге болады. Патшалық Ресейдің 1863-64 жылдары әскери жаулап алушылық әрекетінің нәтижесінде бұрын Қоқан хандығының қол астында болып келген Ұлы жүздің жерлері империяның құрамына кірген. Осы өңірлерде Сырдария және Жетісу уездері құрылып, олар Түркістан генерал-губернаторлығына бағынған. Үкіметтің 1867 жылғы 11 маусымда қабылдаған жаңа жерлерді басқару жөніндегі "Уаықтша Ережеге" сәйкес Әулиеата уезі құрылған, ол Сырдария облысына қараған. Оның аумағы батысында Түлкібас стансасы, шығысы Шу өзенінің батыс жағалауына, оңтүстігі Сусамыр алабына (қазіргі Қырғызстан Республикасының Талас облысы), солтүстігі Шудың төменгі ағысына дейінгі жерді алып жатқан. Орталығы Әулиета шаһары болған. 1917 жылы Қазақ төңкерісінен кейін уезд - 1918 жылғы 30 сәуірде құрылған автономиялық Түркістан Кеңестік социалистік республикасының құрамында болған. 1924 жылы Орта Азиядағы Ұлттық-аумақтық межелеуге байланысты уезд Сырдария облысының, кейінірек Алматы округінің құрамын енген. 1927 жылы әкімшілік-аумақтық аудандастыруға сәйкес уезд негізінде 6 аудан құрылған: Жамбыл, Луговой, Меркі, Сарысу, Талас, Свердлов. Олар Оңтүстік Қазақстан облысы құрамына кірген. Өлкенің өндіргіш күштерін шапшаң дамыту және оны әлеуметтік-мәдени тұрғыдан түлету жөніндегі проблемаларды шешу мақсатында 1939 жылғы 14 қазанда өз алдына Жамбыл облысы құрылған. Оның құрамына аталған 6 ауданнан басқа Алматы облысынан Қордай, Красногор, Шу, ал 1951 жылы Оңтүстік Қазақстаннан Жуалы ауданы алынған.
Сәулеттік ескерткіштер
thumb|200px|left|Айша бибі кесенесі Жамбыл облысында бірнеше сәулеттік ескерткіштер бар. Барлығы Алматы-Самара жолында немесе Тараз қаласының маңайында орналасқан.
Айша әйгілі шығыс ақылшысы Зеңгі бабаның қызы болып келеді. Аңыз бойынша Айша өзінің ғашығы Қараханға бара жатқан жолында жыланның шаққанынан қайтыс болған.
Аңыз бойынша ол әйел Айшаның қамқоршысы болған. Ол Айшаны сапар кезінде қасында болған. Айша қайтыс болған соң, оның мазары үстінде жағылып тұрған алауды ұстап тұрған.
Бұл екі кесене сәулет ескерткіші ретінде және қажылық дәстүрін өткізетін мұсылманның қасиетті жерлері болып есептеледі.
Қарахан, Дауытбек және Тектұрмас кесенелері Тараз қаласының ортасында орналасқан. Осы кесенелердің алыс емес жерде Хал-Юнус шығыс моншасы орын тепкен.
Жерленген тұлғаның тарихы осы жерде қоныстанған Х-ХІІ ғ.ғ. Қарахандықтар хандығымен байланысты.
Мұсылман әлемінде қасиеттісіне жатады. Соған байланысты «Әулие Ата» деген екінші атқа тең. Комплексті көптеген сенушілер аралайды.
Археологиялық зерттеулердің нәтижесінде алынған соңғы мәліметтер бойынша Ақыртасты Ұлы Жібек жолындағы ортағасыр қаласы Қасрибаспен теңестіреді. Ғалымдардың көпшілігі ойларынша Ақыртас 1714-1715 ж.ж. араб қолбасшысы Күтейбі бұйрығымен салынған. Сарай комплексінің іргетасының тереңдігі 4 м құрайды. Бұл ежелгі діни орындарының бірі. VII-XІ ғғ. Ислам дінінің келуіне дейін комплекс құрыла бастаған болатын. Кесене ислам кезеңінде салынып, 1935 ж. жойылды. Қазіргі уақытта оны орнында ортағасыр типімен жаңа кесене қалпына келтірілді. Кесененің жанында қазақ батыры Мәмбеттің моласы бар. Кешен территориясы барлық жағынан жабдықталған. Кесене орнатылған таудың үстінен төменде жатқан Тараз қаласына сұлу көріністі көруге болады. Ежелгі қалаға атау болатын жанында ағып жатқан Талас өзені әсерді күшейтеді. Осы жерде Х-ХIII ғасырларды Тараз қаласы арқылы өтетін керуендер өтетін тас көпір орналасқан.
Демографиясы
Жамбыл облысы халқының саны
2011 жылдың 1 қаңтарына халық саны 1043,6 млн адамды құрайды. Халықтың құрамы 90-нан астам ұлттан тұрады, оның 71,4% -ы қазақтар.
Жамбыл облысының әкімшілік бөлінісі
Облыста 10 аудан, облыстық мәндегі Тараз қаласы және аудандық мәндегі Қаратау, Жаңатас, Шу сияқты үш қала, 367 елді мекен бар.
Облыстың аудандары
thumb|220px|right|Облыс орталығы [[Тараз]]
Экономикасы
Облыстың жалпы ішкі өнімі:
Жамбыл облысынан шыққан атақты тұлғалар
thumb|right|200px|Жамбыл облысының Құрметті азаматтары
Дереккөздер
Санат:Жамбыл облысы
Нау шешен
Нау шешен. Көктемнін бір күнінде Нау шешеннің лақтайын деп тұрған бір ешкісі ұшты-күйлі жоғалады. Ол іздестіріп жүріп ұрыны табады. Ұры: ешкінің орнына бір ешкі ал десе, Нау көнбепті. Ұры: екі ешкі ал дейді. Ол көнбепті. Екеуі ханға барыпты. Хан үш ешкі төлесін депті. Нау алмайды. Хан - төрт ешкі берсін, ал - депті. Нау тағы алмапты. Сонда хан түрып: деп шұбырта жөнеліпті. депті Нау. Сонда хан күліп:
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Авань
Авань ("Гавань" сөзінен шыққан) – Қызылорда облысының Арал ауданында болған ауыл.
Географиялық орны
Арал теңізінің солтүстік бөлігіндегі Көкарал аралының жағасында орналасқан.
Тарихы
Қазақтардың отырықшылыққа көшіп, балық шаруашылығымен айналысуына байланысты 1927 жылы салынған. Балық зауыты, орта мектеп, аурухана, клуб, кітапхана, киноқондырғы болған.
Халқы
Тұрғыны 1970 жылы 0.6 мың адамнан тұрған.
Дереккөздер
Санат:Арал ауданының таратылған елді мекендері
Вильдшёнау
Вильдшонау (Wildschönau) — Аустриядағы коммуна. Тироль федералды жеріне қарасты Куфштайн округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4171 адамды құрайды (2013). Алып жатқан жер аумағы 97.41 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — KU, ресми идентификациялық коды — 7 05 30.
2010 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Rainer Silberberger саналады.
Постыль
Постыль — Ресейдегі өзен. Тюмень облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тугутка өзенінің оң жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Тобыл өзенінің құйылысынан Конда өзенін қоспағанда Ханты-Мансийск (жоғарырақ) қаласына дейін. Өзен саласы — Тобылдан Обьке дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ғарыштық зерттеулер институты
Ғарыштық зерттеулер институты – Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігінің ғарышты зерттеу мәселелерімен айналысатын ғылыми-зерттеу мекемесі. 1991 ж. құрылған. Институт құрамында 2 бөлім (қашықтан зондылаудың матем. мәселелері; металл физикасы және ғарыштық материалтану) және 2 орталық (ғарыштық ақпараттарды қабылдау және өңдеу; геоақпараттық жүйелер) бар. Институт ғылым-зертттеу жұмыстарының негізгі бағыттары: қашықтан зондылаудың, ғарыштық мониторингтің, сондай-ақ табиғи-аумақтық кешендерді зерттеу және басқару үшін геоақпараттық технологияның ғыл. негіздерін жасау; ғарыштық материалтану және металл физикасы. Ин-т ғарыштық мониторинг деректері, матем. модельдеу және геоақпараттық жүйелер технологиясы әдістері негізінде Қазақстан аумағындағы экологиялық табиғи-ресурстық мониторинг жүйелерін құру саласындағы зерттеулер жөнінде жетекші мекеме болып есептеледі. Институт құрылғаннан бері Байқоңыр ғарыш алаңының экол. қауіпсіздік мәселелерін зерттеп келеді. Ғ. з. и. жетекші мекеме ретінде «Мир» орбиталық станция бортындағы қазақстандық ғарышкерлердің (Т.О.Әубәкіров, 1991; Т.А.Мұсабаев, 1994, 1998) ғылыми-зерттеу және тәжірибе жасау жұмыстарына бағдарламалар дайындау және оны жүзеге асыру ісіне қатысты. Институт ғарыштық зерттеулер саласында Франция (КНЕС), АҚШ (НАСА, Мэриленд университеті), Ресей (РКА, РКК «Энергия»), т.б. елдердің ғыл. орталықтарымен ғыл.-тех. ынтымақтастық шеңберінде жемісті жұмыс жүргізуде. Институтта ІNTAS, USAІD, CNES, TACІS халықаралық қорларынан бөлінген грант бойынша біріккен зерттеу жұмыстары жүргізіледі. Институтта ҚР ҰҒА-ның академик Ө.М.Сұлтанғазин, профессор А.А.Пресняков, т.б. ғалымдар жұмыс істеді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым
Қалқа Жапсарбаев
Қалқа Жапсарбаев - 1886 жылы Талдықорған облысы, Киров ауданы, Карл Маркс атындағы колхозда туған. Қосшылар одағында, аудандық ұжымшар, кеңшар театрында, мәдени-үгіт бригадаларында жұмыс істеді (1938 — 1945), «Қалқаның әні», «Қалқаның желдірмесі», «Жайқоңыр» әндерін шығарды. Ертеректе Әжек, Құрама, Омарбек, Қайрақбай тәрізді ақындармен танысқан.
Жалайыр тайпасының Шуманақ руының Сыпатай бөлімінен шыққан. Жапсарбаева Қалқа (1886, Көксу ауданы, Мұқыр ауылы — 26.1.1975, сонда) — халық ақыны, композитор. Жас кезінен жыр-дастандарды жатқа айтып, өзі өлең шығара бастаған. Өзінің замандастары К.Әзірбаев, И.Жылқыайдаров, Ү.Кәрібаев, Е.Қандеков, Қ. Терібаев сынды ақындармен айтысқа түскен. "Орақ батыр", "Қарлығаш пен дәуіттің достығы", "Дана қыз", "Тұрлымбет туралы аңыз", "Партизан Шәймерден" т.б. дастандарын шығарып жырлады. Жапсарбаеваның "Сеңгірбаев Мұсабек" (1951), "Жайқоңыр" (1959), "Өлендер, айтыстар, дастандар" (1962), "Жетісу жырлары" (1970), "Елім, сені жырладым" (1996) атгы жинақтары жарық көрген. "Құрмет белгісі" орденімен марапатталган. Мұқыр ауылында Жапсарбаева есімімен аталатын көше, мектеп, мәдениет үйі бар. Осы ауылда ақынға ескерткіш орнатылған.
Шығармашылығы
«Жайқоңыр» (1959), «Таңдамалылар» (1962), «Жетісу жырлары» (1970) жинақтарында топтастырылады. «Мүсабек батыр» дастаны 1951 жылы жеке кітап болып басылды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Талдықорған облысы Санат:1886 жылы туғандар
Жоғарғы Терсь
Жоғарғы Терсь — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Томь өзенінің оң жағалауынан 519 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 95 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь Новокузнецк қаласынан Кемерово қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері
Сан-Лоренсу-ду-Дору
Сан-Лоренсу-ду-Дору (São Lourenço do Douro) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Марку-де-Канавезеш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 951 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,94 км² шамасында. Халық тығыздығы — 241,4 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Бөрітарақ
Бөрітарақ (Hibiscus) – құлқайырлар тұқымдасына жататын бір жылдық бұта.
Негізінен тропиктік, субтропиктік және қоңыржай белдеулерде өсетін 300-ге жуық түрі белгілі. Қазақстанда Іле, Күнгей Алатауларында, Қаратауда, Балқаш – Алакөл ойысында, Қызылқұмда кездесетін 2 түрі бар: кендір Бөрітарақ (cаnnabіnus) және үшқатар Бөрітарақ  (trіоnіum). Олардың биікт. 50 – 75 см, кейде 3 – 4 м-ге жетеді. Кіндік тамырлы, сабағы тік, көп қырлы. Жапырақтарының жиектері әр түрлі иректеліп, өркен бойына кезектесіп орналасады. Сары, ақ түсті ірі гүлдері жапырақ қолтығынан дамиды. Жәндіктермен тозаңданады. Маусым – қазанда гүлдеп, тамыз – қарашада жемістенеді. Жемісі 5 ұялы, көп тұқымды қауашақ. Жас жемістерін және бамияны көкөніс ретінде жеуге болады. Бөрітарақтың барлық мүшесінде кілегей зат шығаратын ерекше клеткалары бар. Бұл клеткалар өсімдіктің бойындағы ылғал мөлшерін реттеп отыратындықтан, өсімдік шөлді жерге төзімді келеді. Бөрітарақ – талшықты өсімдік. Одан бағалы кендір, арқан есетін, қап тоқитын жіп, су өтпейтін кенеп, ал тұқымынан май алынады. Кейде Бөрітарақ ты сәндік үшін де өсіреді.
БӨРІТАРАҚ (HIBISCUS) – мальвалар тұқымдасына жататын бөлме өсімдігі. 200-ден астам түрі бар. Оны «кенаф», «каркаде», «қытай раушан гүлі» деп те атайды. Бөрітарақ мәңгіжасыл, бұтақты өсімдік. Өз отанында оның бойының ұзындығы 5 метрге дейін жетеді. Үй жағдайына байланысты бөрітарақты қалаған биіктікте ұстаған дұрыс. Жапырақтарының жиектері аратісті, қою жасыл түсті. Ерте көктемнен күзге дейін гүлдеп тұрады. Гүлдері жай, гүлпарлы, жартылай гүлпарлы болып бөлінеді. Олардың диаметрі 12-16 см, күлгін, ақ, қызыл, сары түсті болып келеді. Египетте бөрітарақтың гүлдерінен «каркадэ» шайын дайындайды. Ол Малайзияның ұлттық гүлі болып саналады. Ал, Гаити аралында бөрітарақты «махаббат гүлі» деп есептейді. Елімізде бұл өсімдіктің оншақты түрін үй жағдайында әдемі гүліне бола өсіреді. Жақсы күтім жасалса жылдың мезгіліне қарамастан гүл жарып, ұзақ уақыт үйіңізді көркейтіп тұрады.
Жарығы:
Күн көзінде өскенді қалайды. Көлеңке жерде гүлдемейді әрі жапырақтары ұсақталып кетеді.
Жылуы:
Қыста ауа температурасы 12°С-ден төмен болмағаны дұрыс.