cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вале-де-Кавалуш
Португалияның Алентежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1256 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 118,91 км² шамасында. Халық тығыздығы — 10,6 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сантарен округінің елді мекендері
Печаль-Кы (Таз тармағы)
Печаль-Кы — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Таз өзенінің оң жағалауынан 693 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 181 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Таз өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері
Амстердамсе
Амстердамсе — Нидерландтың Амстердам қаласындағы көгалдағы хоккей клубы.1892 жылы құрылған.
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша көгалдағы хоккей клубтары Санат:Нидерланд көгалдағы хоккей клубтары Санат:1892 жылы құрылған көгалдағы хоккей клубтары
Аллерен
Аллерен (Hallering) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мозель департаментінде орналасқан. Буле-Мозель округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,55 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 57284, пошта индексі — 57690.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрады. Халық тығыздығы — 32,68 адам/км².
Норвалк (Айова)
Норвалк (Norwalk) — Айова штатының Полк округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 17.6 км². FIPS коды — 19-57675.
Аллерен
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Норвалк (Айова)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 6884 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Полк округы (Айова)
Аллерен
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мозель департаментінің коммуналары
Боровушка (Суша тармағы)
Боровушка — Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Суша өзенінің сол жағалауынан 4,5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама аумағы Куйбышев суқоймасы Кама өзенінің сағасынан Шешма өзені және Еділ өзендерін қоспағанда, қала типті Камское Устьеауылына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Татарстан өзендері
Дино Баджо
Дино Баджо (Dino Baggio; 24 шілде 1971 жыл, Кампозампьеро, Италия) — италиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 1994, 1998 жылдары әлем чемпионатына, 1996 жылы Еуропа чемпионатына, 1992 жылы жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан. 1994 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері.
Карьерасы
1994 жылғы әлем біріншігінде екінші турдда Норвегияның қақпасына ойын тағдырын шешкен жалғыз голды соқты. Сосын ширек финалда Испаниямен кездесуде есеп ашты, бұл ойында Италия 2:1 есебімен жеңіске жетті. Дино чемпионаттағы барлық кездесуде алаңға шықты.
1998/99 жылғы УЕФА кубогындағы "Висла" — "Парма" кездесуінде трибунадан лақтырылған пышақ Диноның басына тиіп, нәтижесінде польшалық клуб УЕФА тарапынан бір жылдық дисквалификацияға ұшырады.
1992 жылы жастар арасындағы Еуропа чемпионатының жеңімпазы атанды.
Италиялық тағы бір футболшы — Роберто Баджоға ешқандай туыстық қатысы жоқ, тегі ғана бірдей.
Сілтемелер
Санат:Италия футболшылары Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Торино ФК ойыншылары Санат:Ювентус ФК ойыншылары Санат:Интернационале ФК ойыншылары Санат:Лацио ФК ойыншылары Санат:Парма ФК ойыншылары Санат:Блэкберн Роверс ФК ойыншылары Санат:Анкона ФК ойыншылары Санат:Триестина ФК ойыншылары
IC 1855
IC 1855 — Тоқты шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 1855 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз)
Қара қарақат
Қара қарақат — Шығыс және Орталық Қазақстанның орманды дала және таулы аудандарындағы едәуір танымал бұта. Батыста ол Орал өзенінің бассейніне дейін тараған, ал оңтүстік-шығыста Жоңғар Алатауына дейін тараған. Алдыңғы түр сияқты, ылғалды жерді жақсы көреді, өзен жағалауында, сазды жерлердің жиегінде, ылғалды ормандарда өседі. Бұл түрдің бұтақтары түзу, биіктігі 1,5 метрге дейін, жас бұтақтар алғашқыда бозарып тұрады, жаздың аяғында қоңыр түске ауысады. Жапырағы саусақ салалы, ұзын. Қара қарақатқа тән бір ерекшелік жапырағы мен жас бұтақтарының төменгі жағында болатын сары бездің болуы, өсімдікке хош иіс береді. Гүлдері күлгіндеу немесе жасылдау, сирек шашақты, әр шашағында бестен шоғырланған. Қарақат мамыр, маусым айларында гүлдейді, шыбынның көмегімен тозаңданады. Қолайсыз жағдайларда да өзі тозаңданады, бұл жиі болып тұрады (бір гүлдің ішінде). Жемісі хош иісті, қара немесе қошқыл. Көптеген ұсақ тұқымды жидек шілде тамыз айларында пісіп жетіледі. Түқымын құстар таратады. Қара қарақат көпшілікке жабайы күйінде де мәдени түрде де белгілі. Жалпы алғанда Қазақстанның барлық ай-мағында өсіріледі. Бірақ жабайы қарақат жоғары бағаланады. Себебі қантты витаминге бай тағам ретінде және емдік мақсатта, көкөністерді консервілеуде жапырағы хош иіс беруге кеңінен қолданады.
Өсімдік туралы
Қара қарақат – қарлығандар тұқымдасына жататын көпжылдық бұталы өсімдік. Биіктігі 1-2 метр. Қазақстанда, Еуропаның барлық аймақтарында, Ресейде, Сібірде, Қытайда және Моңғолияда өседі. Күн сәулесі жақсы түсетін жерлерді ұнатады. Көлеңкелі жерде өссе, гүлдеуі сирек болып, жемісі аз және ұсақ болады. Жапырағы 3-5 см, жиектері аратісті, беті тегіс, 5 қалақты, қою жасыл түсті. Гүлдерінің ұзындығы 7-9 мм, диаметрі 4-6 мм, түсі күлгін-қызыл, қоңырау тәріздес, гүлсағағында қатарласып өседі. Жемісінің пішіні домалақ, диаметрі 1см, шар тәріздес, қара және қою жасыл түстілері де болады.
Қолданылуы
Қара қарақаттың құрамында 85% су, 1% ақуыз, 8% көмірсулар, 3% өзек, органикалық қышқылдар, К, Е, В, В2, РР, С, А дәрумендері, каротин, калий, кальций, магний, фосфор және темір микроэлементтері бар. Сонымен қатар глюкоза мен фруктозаға бай. Қарақаттың жапырағында, бүршігінде, жидегінде аскорбин қышқылы өте мол.
Диабетпен ауыратын адамдарға қара қарақаттың жаңа шыққан жапырақтарынан салат жасап немесе бұқтырып шай ішкен пайдалы. Қара қарақаттан жасалған қайнатпа суық тигенде дене қызуын басуға, бронхитті, жөтелді емдеуде пайдасы мол. Сонымен қатар адам ағзасын ауыр металдардан, токсиндер мен шлактардан тазартады. нобай|солға| Қара қарақат жемісін табиғи қалпында жеген пайдалы. Кептірілген қара қарақаттан қайнатпа жасап, қыста тұмау кезінде ішеді. Медицинада жапырағы, жемісі және сабағы қолданылады. Сонымен қатар қара қарақаттан тосап, сусын, шырын алады. Кондитерлік өнімдер жасағанда пайдаланады. Көкөністер мен саңырауқұлақтарды тұздағанда жағымды иіс пен дәм беру үшін қара қарақаттың жапырақтарын қосады.
Қазақстанда
Шығыс және Орталық Қазақстанның орманды дала және таулы аудандарындағы едәуір танымал бұта. Батыста ол Орал өзенінің бассейіне дейін тараған, ал Оңтүстік-Шығыста Жоңғар Алатауына дейін тараған. Алдыңғы түр сияқты, ылғалды жерді жақсы көреді, Өзен жағалауында, сазды жерлердің жиегінде, ылғалды ормандарда өседі. Бұл түрдің бұтақтары түзу, биіктігі 1,5 метрге дейін, жас бұтақтар алғашқыда бозарып тұрады, жаздың аяғында қоңыр түске ауысады. Жапырағы саусақ салалы, ұзын. Қарақатқа тән бір ерекшелігі жапырағы мен жас бұтақтарының төменгі жағында болатын сары (железок) сызықтың болуы, өсімдікке хош иіс береді. Гүлдері күлгіндеу немесе жасылдау, сирек шашақты, әр шашағында бестен шоғырланған. Қарақат мамыр, маусым айларында гүлдейді, шыбынның көмегімен тозаңданады. Қолайсыз жағдайларда да өзі тозаңданады, бұл жиі болып тұрады (бір гүлдің ішінде). Жемісі хош иісті, қара немесе қошқыл. Көптеген ұсақ тұқымды жидек шілде, тамыз айларында пісіп жетіледі.Тұқымын құстар таратады. Қара қарақат көпшілікке жабайы күйінде де, мәдени түрде де белгілі. Жалпы алғанда Қазақстанның барлық аймағында өсіріледі. Бірақ жабайы қарақат жоғары бағаланады. Себебі қантты витаминге бай тағам ретінде және емдік мақсатта көкөністерді консервілерде жапырағы қош иіс беруге кеңінен қолданады.
Дереккөздер
Қазақстанның өсімдіктер әлемі
Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жидектер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8
Санат:Қарлығандар
Равиль Шәріпұлы Ходжаев
Равиль Шәріпұлы Ходжаев (11 қыркүйек 1937 жылы туған, Солтүстік Қазақстан облысы Петропавл қаласы) – экономока ғылымдарының докторы (1982), профессор (1983).
Дереккөздер
Санат:11 қыркүйекте туғандар Санат:1937 жылы туғандар Санат:Петропавлда туғандар Санат:Қазақстан экономистері Санат:Экономика ғылымдарының докторлары Санат:Қарағанды политехникалық институтының профессорлары
Скакунка (Чик тармағы)
Скакунка — Ресейдегі өзен. Новосибирск облысы, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чик өзенінің сол жағалауынан 74 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шельша
Шельша — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Вологда облысы,Тверь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Согожа өзенінің оң жағалауынан 0,5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 37 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Рыбинск суқоймасы Рыбинск су торабына дейін және оған құятын өзендер, Молога өзенін қоспағанда, Суда және Шексна; бастауынан Шексна су торабына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жаклин Уилсон
Дама Жаклин Уилсон ((Dame Jacqueline Wilson), (17 желтоқсан 1945) — ағылшын балалар жазушысы, көптеген марапаттар иесі. Оның шығармаларының көпшілігі ажырасу, бала асырап алу, балалар үйіндегі өмір, сатқындық тақырыптарына арналып жазылған.
Биография
Жаклин Аткин 1945жылы Сомерсет графтығының орталығында дүниеге келген. Әкесі мемлекет қызметшісі болып жұмыс атқарған, ал анасы антикварлы дилер болған. Оның балалық шағы Кингстон-апон-Темсте өткен, алғашқы мектебі сондағы Лачмер болған. Өзінің 9 жасында Жаклин алғашқы 22 беттен тұратын«Құрттармен танысыңдар»  шығармасын жазған. Мектепті 16жасында бітіргеннен кейін Уилсон Жаклин секретарлық жүмыстың курстарына барған, бірақ, жакын арада, ол мамандығын ауыстырып, қыздарға арналған «Jackie» журналына жұмысқа түрған. Осының әсерінен ол Шотландияға көшуге мәжбүр болған. Шотландияда ол болашақ жұбайы Уильям Миллар Уилсонды кездестіреді. 1965жылы үйленіп, екі жыл өткесін қызы Эмманы дүниеге әкеледі. Эмма да анасының жолын қуып жазушы болады. 1991жылы танымалдық әкелген «Трейси Бикердің күнделігі» атты шығармасы шығады. Алайда, оның алдында 1960жылдардан бастап 40-қа жуық балаларға арналған шығармасы болады. Осының желісі бойынша BBC каналынан «Трейси Бикер күнделігі» деген телесериал шығады.
Трейси Бикер
*1991 Трейси Бикер күнделігі ((The Story of Tracy Beaker)	*2000 Қатерлі ойындар((The Dare Game) (ағыл. ) *2006 Рөлдерде - Трейси Бикер ((Starring Tracy Beaker)	*2009 Трейси Бикердің тесттер кітапшасы((The Tracy Beaker Quiz Book) *2010 Трейси Бикерден сұра ((Ask Tracy Beaker)	*2012 Трейси Бикер Трилогиясы ((Tracy Beaker Trilogy)
Қызықты фактілер
2003жылғы BBC-дің «Ең қызықты 200 кітап» тізімінде Жаклин Уилсонның 14 кітабы бар.
Санат:Жазушылар
NGC 4925
NGC 4925 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1789 жылы 23 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4925 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44967, MCG -1-33-74.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Крэсскил (Нью-Джерси)
Крэсскил (Cresskill) — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Қазақтардың зергерлік бұйымдары
thumb|right|200px|Тұмарша Қазақтардың зергерлік бұйымдары — қазақтардың ұлттық Зергерлік бұйымдары, яғни асыл металдарды әшекейлеп өңдеп, көп жағдайда қымбат тастармен безендірріп алынатын бұйымдар.
Қазақ қолданбалы өнер туындылардың шығармашылық бейнесіне жалпы алғанда көркемдік тіл ықшамдығы және сәндеу шешімдерін жалпылау тән, бұл қазақ шеберлерініңқоршаған ортаны ерекше қабылдауымен айқындалады. Қазақтардың түйсігінде әлем сандық және кеңістік өлшемдермен айқын құрылымдаған, деңгейі мен дүниенің төрт бұрышы айқын көрініс тапқан.Осы түсініктен сәндік композицияқұрайтын қарапайым симметриялық пішіндер туындайды.
Тұмарша (Бойтұмар) Бұл – ырымдық зат. Оған кез-келген бұйым (ұлутас, сүйек, т. б. ) немесе арнайы жасалған қымбат заттар да алынған, оларға жазу жазылып, бедер суреттер түсірілген. Бойтұмарды алқаға, кішкене қорапшаға, әмиянға салатын болған. Болмаса былғарыдан, шүберектен жасаған қалташаға тігеді. Үлкендігі мен пішіні әртүрлі болады. Ол көз тиюден, пәле-жаладан, апаттан қорғайды деп сенген.
Балтүк
Балтүк, гипогомфия (Hypogomphia) – ерінгүлділер тұқымдасына жататын бір жылдық өсімдіктер туысы. Қазақстанда тау бөктерлерінің балшықты жерлерінде, өзен бойларында, егістіктерде өсетін 1 түрі – Түркістан Б. (Н. turkestana) бар. Биікт. 5 – 20 (30) см. Сабақтары түбінен бұтақталған. Жапырақтары ұзынша, шеті тісті, кейде бүтін. Тостағанша жапырақтары қоңырау тәрізді, ұзындығы 8 мм-дей. Күлтесі ақ түсті. Гүлдері күлтебас гүлшоғырына топталған. Сәуір – мамыр айларында гүлдеп, мамыр – маусымда жемістенеді. Жемісі – жаңғақша.
Қазақтардың зергерлік бұйымдары
Шолпы шаш теңге Бұл бұйымдарды қыз-келіншектер шаштарының ұшына тағады. Шаш теңгелер мен шолпылар әсем шиыршықталған күміс үзбе бауларға бекітілген тоғыз теңгеден тұрады. Тоғыз – қазақ ұғымында киелі сандардың бірі. Олар бір-бірімен ұзыннан ұзақ жалғасып, шаштың ұшына бірге өріледі.
Балтүк
Дереккөздер
Санат:Еріндігүлділер Санат:Қазақстан табиғаты
Қазақтардың зергерлік бұйымдары
Шашбау Шашбау да бір-біріне сым үзбелер арқылы бекітіледі. Орталарына асыл тастардан көз қондырылған теңгелер тізбегінен құралады. Ұшы сәнді шашақпен, күміс әшекейлермен әсемделеді. Шашбау шаштың түбіне бекітіліп, бұрыммен бірге салбырай төгіліп тұрады.
Сырға Қыз-келіншектердің аса сүйіп тағатын әсемдік бұйымдарының бірі – сырға. Қазақ зергерлері жасайтын ай сырға, тас көзді сырға, күмбез сырға, салпыншақ сырға, сабақты сырға,шашақты сырға деп әр өңірде алуантүрлі аталатын сырғалардың түрлері өте көп.
Қапсырма Қапсырма – бір-біріне топса арқылы бекітілетін екі бөліктен тұрады. Олар үш бұрыш,сүйір,доға тәріздес әр түрлі пішінде болады. Қапсырманың бетіне аң-құстың, ай мен күннің,немесе өсімдік тектес өрнектер салынып, тастар қондырылып әсемделеді.
Алқа Оны өңіржиек деп те атайды. Алқалар бір-біріне шығыршық арқылы жалғасады және бірнеше төрт бұрышты әшекейлерден құрастырылады. Әр әшекейдің ортасына, жиектеріне асыл тастар орнатады.
Тағы қараңыз
Санат:Қазақ мәдениеті Санат:Зергерлік
Земмеринг (Аустрия)
Земмеринг (Аустрия) (Semmering (Niederösterreich)) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Нойнкирхен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 642 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 8,66 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — NK, ресми идентификациялық коды — 3 18 38.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Хорст Шрёттнер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Гарбсен
Гарбсен (Garbsen) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Ганновер ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 61 790 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 79,31 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 2 41 005. Муниципалитеттің басшысы — Александер Хойер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 13 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
H II өңірі
thumb|right|200px|[[Бүркіт тұмандығы жаңа жұлдыз пайда болатын қараңғы H II өңірі]] H II өңірі — жарқырайтын газдар мен плазмалардан құралған тұмандықтар өңірі болып, кейбірінің диаметрі жүздеген жарық жылы болған, жаңа жұлдыз пайда болу өңірлері есептеледі. Бұл газдардан пайда болған жас және өте ыстық көк жұлдыздар айналасына күшті ультракүлгін сәуле шашып, тұмандық газдарын айнала қозғалады.
H II өңірі өзінің миллион жылдық тарихында миллиардтаған ірілі, ұсақты жұлдыз туғызады. Соңында ғаламатжұлдыз жарылысы мен үйіржұлдыздар арасындағы массасы ең үлкен жұлдыздан соққан жұлдыз бораны әсерінде H II өңірінің газдары тарқап, соңында бейне Үркер секілді үйіржұлдыз қалады.
H II өңірі өте көп сутегі атомдарының еркін қозғалу, үйірілуі бойынша аталған болып, мұнда H I өңірі еркін сутегі атомдары аймағын, ал H2 молекулярлық сутегі аймағын көрсетеді.
Санат:Тұмандықтар
Мэги (Миссисипи)
Мэги (Magee) — Миссисипи штатының Симпсон (Simpson) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 4200 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12.6 км² шамасында. FIPS коды — 28-44600.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссисипи қалалары
Упгант-Шот
Упгант-Шот (Upgant-Schott) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Аурих ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3848 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 24,78 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 4 52 024. Муниципалитеттің басшысы — Отто Тиле.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Жарқын құн
Жарқын құн – (дәстүрлік заң). Бұрын билікті билер, арлы ақсақалдар аталы сөзге, әділдік істерге, шариғат, имандылық заңына сүйене отырып кісі өлімі болған дау-жанжалдарда құн төлеудің басқа бітім жолдарын да тапқан. Ол жол тек есе алу емес, екі елді татуластыру, біріктіру, дау-шарды ұмыттыру жолына да қызмет еткен. Мұндай жағдайда нар, ат бастатқан тоғызбен бірге тұлымды қыз, айдарлы ұл беретін де болған. Немес әлгі тоғыздарда жалаңаш қыз қосқан. Мұндай жағдайда тоғыздарды алған жақ осы елдің беделді азаматтары мен ақсақалдарының босағасына байлап кеткен. Бұл әрине, біліктілік пен сыйластықтың, татулықтың ақ жолы екенін екі жақта шын түсініп, қабылдаған. Мұның арты шынайы бірлікке, құдалыққа жалғасқан. Ертедегі дау-шар, кісі өлімінде мұндай шешімдер жиі болғандығы Үйсін Төле би, Қаз Дауысты Қазыбек би тұсындағы тарихи әңгімелерде жиі кездеседі. «Ертең таң атысымен алты атаның ұлы Арғынға алты ат бастатқан тоғыз жіберіледі. Оны қылса, қолынан ұстап жалаңаш қыз береді. «Жарқын» деген құн осы болады депті» (Машһүр Жүсіп Көпеев).
Көгалдағы хоккейден Литва ерлер құрамасы
Сілтемелер
Санат:Литвадағы көгалдағы хоккей Санат:Көгалдағы хоккей ұлттық құрамалары
Жарқын құн
Дереккөздер
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері Санат:Сот жүйесі
Пуданкс
Пуданкс (Poudenx) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ланди департаментінде орналасқан. Мон-де-Марсан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,46 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 40232, пошта индексі — 40700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 220 адамды құрады. Халық тығыздығы — 29,49 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ланди департаментінің коммуналары
Нұркен Әбдіров ауылдық округі
Нұркен Әбдіров ауылдық округі – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы әкімшілік бірлік. 2004 жылға дейін Еңбек ауылдық округі деп аталды.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақшоқы, Жарлы, Жекежал ауылдары кіреді. Орталығы – Жарлы ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1662 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Қарқаралы ауданы ауылдық округтері
Көлқамыс (ауыл)
Көлқамыс — Қостанай облысы Жангелді ауданы, Албарбөгет ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Торғай ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 77 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Жангелді ауданы елді мекендері
Баклажан
Баклажан — алқалар тұқымдасына жататын көп жылдық (қолдан өсіргенде — бір жылдық) өсімдік. Жабайы түрі Оңтүстік-Шығыс Азияда (Үндістан, Бирма, т.б.) кездеседі. Қазақстанның оңтүстік облыстарында өсіріледі. Сабағының биіктігі 30 — 70 см, ірі, күлгін түсті жапырағы кезектесіп орналасқан, гүлдері шоғырланып тұрады. Баклажанның тамыры шашақты, жемісі жұмыр, алмұрт не қияр тәріздес, қоңыр не қара күлгін түсті, салмағы 0,4 — 1 кг. Тұқымы ұсақ (үз. 2 — 4 мм), жалпақ, сарғыш келеді. Баклажан жылу және ылғал сүйгіш өсімдік. Оның өсіп-жетілуі үшін ең қолайлы температура 20 — 30°С, топырақ ылғалдылығы 80%. Баклажан маусым — шілде айларында гүлдейді, шілде — тамыз айларында жеміс береді. Жемісінің құрамында: 7,1 — 11% құрғақ заттар, 2,72 — 4% қант, 0,6—1,4% ақуыз, 0,1 — 0,4% май, сондай-ақ, кальций, фосфор, темір жөне т.б. тұздар бар. Баклажанның өнімділігі жоғары, 1 га-дан 15 — 30 т өнім алуға болады. Ең көп тараған сорттары: "Деликатес-163", "Донской-14", "Симферопольский-105", "Консервный-10", т.б. Баклажан негізінен көшет арқылы өсіріледі. Көшеттер егістікке қашықтығы 35 — 40 см, қатар аралығы 70 см болатындай етіп отырғызылады. Топырақты қопсыту, арам шөп отау, суару, үстеп қоректендіру, өсімдік кеселдері мен зиянкестерін құрту жұмыстары жүргізіледі. Баклажанның зиянкестері: дала қандаласы, бұзаубас, т.б., аурулары: шірік, фитофтора т.б. Б. Еуропа елдерінде ертеден дәрілік мақсатта пайдаланылып келген, тек 18 ғасырдандан бастап тағамға пайдаланылды. Медицинада бауыр ауруын емдеуге, қандағы холестеринді азайту үшін колданылады.
Құрғақ Дема
Құрғақ Дёма — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Оренбург облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Дема өзенінің сол жағалауынан 509 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Дёма бастауынан Бочкарёва ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Вильянуэва-де-Гальего
Вильянуэва-де-Гальего (Villanueva de Gállego) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Сарагоса провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Сарагоса ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4376 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 76 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 13 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сарагоса елді мекендері
Осларка (Стара Загора облысы)
Осларка (Осларка) — Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6216. Телефон коды — 04138. ЕКАТТЕ коды — 54242.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Стара Загора облысының елді мекендері
Backstreet Boys
Backstreet Boys — поп стилінде ән айтатын америкалық музыкалық топ. Орландо қаласында 1993 жылы 20 сәуірде құрылған. Backstreet Boys Led Zeppelin және Sade топтары сияқты қатарынан 7 альбомдары бірінші рет АҚШ-та хит-парадтың алғашқы ондығына кірді. Өзі аттас 1996 жылғы дебюттік альбомынан бастап, топ 130 миллион дана жазбаларды сатқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Backstreet Boys Санат:АҚШ музыкалық топтары Санат:Поп топтар Санат:Еуропоп Санат:АҚШ бой-бэндтері
Абзал Құспан
Абзал Темірғалиұлы Құспан - (1978 жылы 23 ақпанда Батыс Қазақстан облысы, Жаңақала ауданында дүниеге келген) - қазақ заңгері, қоғам қайраткері. "Отбасы хрестоматиясы" қоғамдық қоры жобасының авторы
Балуанкөл
Балуанкөл  – Қайрақты өзенінің сол жағалауындағы көл.
Географиялық орны
Ақмола облысы Бұланды ауданы жерінде орналасқан.
Гидрографикасы
Аумағы 9,5 км2, теңіз деңгейінен биіктігі 256,6 м. Ұзындығы 4,6 км, енді жері 2,8 км, жағалау бойының ұзындығы 12,2 км. Негізінен қар және жер асты суларымен толысады. Қараша айында суы қатып, сәуірде мұзы ериді. Қуаң жылдары кеуіп қалады. Суы тұзды, кермек, сілтілігі төмен. Жағалауы жайпақ, жусан мен сор өсімдіктері өседі.
Санат:Бұланды ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы
Кирилло-Кармасан
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Капауку
Капауку (өз атауы; мэ, экаги, экари, тиги) — Индонезияда тұратын папуас халқы. Жалпы саны 140 мыңнан астам адам. (2008).
Тілі
Тілі - экаги тілі (капауку).
Кәсібі
Тау аңғарларының тұратын капаукулар қолмен атқарылатын егіншілікпен айналысады (ямс, таро, банан, қант қамысы, бау-бақша дақылдары, соңғы кезде маниок пен темекі), шошқа өсіреді. Сонымен қатар аңшылық пен терушілікте бар.
1950 жылдардың ортасына дейін капаукулар металды, тоқуды, керамика өнерін білмеген. Негізгі дәстүрлі құралдары – неолит типіндегі тас балталар, қазатын таяқтар, шақпақ қашаулар, сүйек инелері, қарулары – садақ болды. Балық аулауға арналған тор, жүк тасуға арналған құралдар және т.б. дамыды.
Өмір салты
Капаукулер тотемдік патрилинейлік руға бөлінеді. Неке патрилокалды. Бірнеше қауымдастықтар конфедерациялар құрады, бұрын жиі ішкі соғыс жүргізген. Көшбасшылық бейресми, байлықпен (шошқа санымен) және шешендік қабілеттермен анықталады.
Елді мекен шашыраңқы орналасқан. Үйлері ағаштан жасалған, төртбұрышты, бір бөлмелі.
Ерлер тек фалокрипті (жыныс мүшесін жауып тұратын қаптама) киеді, әйелдер жалаңаш жүреді.
Негізгі тағамдары - қайнатылған тамыр көкөністері мен түйнектер, мереке күндері шошқа еті.
Дереккөздер
Санат:Индонезия этникалық топтары
Норвэй (Айова)
Норвэй (Norway) — Айова штатының Бентон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.2 км². FIPS коды — 19-57720.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 601 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Бентон округы (Айова)
Тұрхан сұлтан
Тұрхан Қадиша сұлтан (Turhan Hatice Sultan; 1627/1628 — 5 шілде 1683) — Ибраһимнің әйелі (хасеки сұлтан), IV Мехметтің анасы (уәлиде сұлтан), ұлының биліктегі алғашқы жылдарында Осман империясының регенті; "қатындар сұлтанаты" дәуірінің соңғы өкілі.
Өмірбаяны
Тұрхан Қадиша сұлтан 1627 немесе 1628 жылдары дүниеге келген, туған есімі - Надя, шығу тегі - орыс. Басқа деректер бойынша ол қазіргі Украина территориясында дүниеге келген. Татарлардың шабуылы кезінде тұтқынға алынып, құлдыққа сатылды. Шамамен 12-14 жасында Тұрхан Қырым ханының Ибраһимнің анасы Көсем сұлтанға сыйы ретінде Топқапы сарайына жеткізілді. Энтони Алдерсонның сөзі бойынша, Тұрхан сұлтанның 1689 жылдың қаңтарында қайтыс болған ағасы - Юсуф аға болған, алайда, оның Ыстанбұлға қалай келгені белгісіз.
Көсем қызды гаремде жақсы болашақ күтіп тұр деп санап, оны тәрбиелеу үшін кіші қызы Әтике сұлтанның сарайына жібереді. Ол Әтике сарайында жақсы білім алып, Топқапыға қайтады. Өзінің сұлулығы мен ақылымен ерекшеленген Тұрхан Ибраһимнің жүрегін тез жаулап алып, хасеки титулын алады. 1642 жылдың 2 қаңтарында Тұрхан Қадиша өзінің үлкен ұлын, болашақ сұлтан IV Мехметті туды. Тұрхан мен Ибраһимнің тағы екі қызы - Гауһархан сұлтан мен Әтике сұлтан болды. Екінші ұлы Ахметтің сәби кезінде қайтыс болғанынан кейін, ол сұлтанға ықпалын жоғалтты.
Ибраһимнің психикалық жағдайымен бірге мемлекеттің жағдайы нашарлайды. 1648 жылы сарайдағылар мен сұлтан анасы оны дереу тақтан құлату керек деген шешімге келеді. Тұрханның 6 жасар ұлы Мехмет сұлтан атанады. Баланың әжесі Көсем сұлтан билікті өз қолына алады.
1651 жылы Тұрхан сұлтан янычарлардың Көсемнің келісімі бойынша IV Мехметті улап, таққа оның басқа немересі II Сүлейменді отырғызғысы келгенін білді. Бұл ақпаратты Тұрханға уәлиде сұлтан қызметшілерінің бірі - Мелеки қатын жеткізді. 2 қыркүйекте Көсем сұлтан Тұрхан сұлтан жақтастарымен өлтірілді.
Тұрхан өзінің бас бәсекелесінің өлімінен кейін биліктен барлық бас уәзірлерді аластатты. Абаза Сиявуш паша бас уәзір, Абусаид эфенди шейх әл-ислам атанды. Тұрхан мемлекетті баласымен бірге басқарды: осының арқасында жас сұлтан қажет тәжірибені жинай алды.
Сол кездері жүргізілген соғыстар үлкен қаражат талап етті. Уәзірлер бірінен кейін бірі ауысып отырды, Тұрхан билігін жоғалта бастады. Янычарлар бастаған бүлік кезінде Көсем сұлтанды сатқан Мелеки қатын өлтірілді.
Мемлекет ісін бас уәзір реттегесін, Тұрхан құрылыс және қайырымдылықпен айналысты.
Өнерде
Санат:Осман сұлтандарының жұбайлары Санат:Уәлиде сұлтандар
Терни
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 108999 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 493 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 211 км² шамасында. Пошта индексі — 5100.
Елді мекеннің қамқоршысы — Валентин Интерамнский. Жыл сайынғы мерекесі — 14 ақпан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Умбрия елді мекендері
IC 1856
IC 1856 — Кит шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10647, UGC 2291, MCG 0-8-21, ZWG 389.21, IRAS02463-0058.
Сыртқы сілтемелер
IC 1856 Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Юрак
Юрак — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Челябин облысы, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ай өзенінің сол жағалауынан 522 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Арарипи
Арарипи (Araripe) — Бразилиядағы муниципалитет, Сеара штатында орналасқан. Оңтүстік Сеара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Шапада-ду-Арарипи экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21230 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1347,047 км² шамасында. Халық тығыздығы — 15,8 адам/км².
Политотдел (көгалдағы хоккей клубы)
Политотдел — Өзбекстанның Ташкент облысындағы көгалдағы хоккей әйелдер клубы.
Арарипи
Тарихы
Қала 1875 жылы құрылған.
Политотдел (көгалдағы хоккей клубы)
1979 жылы құрылған. КСРО тараған соң жабылып қалды. Клуб сапында көбіне өзбекстандық корей қыздары өнер көрсетті.
Арарипи
Тарихы
Санат:Сеара елді мекендері
Печаль-Кы (Часелька тармағы)
Печаль-Кы — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Часелька өзенінің оң жағалауынан 53 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 52 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Таз өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері
Сен-Виктор-Малескур
Сен-Виктор-Малескур (Saint-Victor-Malescours) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Жоғарғы Луара департаментінде орналасқан. Иссенжо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,47 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 43227, пошта индексі — 43140.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Луара департаментінің коммуналары
Политотдел (көгалдағы хоккей клубы)
1983 жылы КСРО чемпионатында қола жүлде алды.
Вале-де-Фигейра
Вале-де-Фигейра (Vale de Figueira) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Сантарен муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Политотдел (көгалдағы хоккей клубы)
1986 жылы КСРО халықтары спартакиадасында күміс жүлде алды.
Вале-де-Фигейра
Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1294 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,43 км² шамасында. Халық тығыздығы — 60,4 адам/км².
Политотдел (көгалдағы хоккей клубы)
1989 жылы КСРО чемпионатында екінші орынға көтерілді, бұл клубтың ең жоғары жетістігі еді.
Вале-де-Фигейра
Ауданның қамқоршысы — Киелі Доминик.
Политотдел (көгалдағы хоккей клубы)
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша көгалдағы хоккей клубтары Санат:Өзбекстан көгалдағы хоккей клубтары Санат:1979 жылы құрылған көгалдағы хоккей клубтары Санат:КСРО көгалдағы хоккей клубтары
Вале-де-Фигейра
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген.
NGC 5250
Ашылуы
Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5250 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47997, UGC 8594, MCG 9-22-85, ZWG 271.53, near SAO 28814.
Вале-де-Фигейра
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сантарен округінің елді мекендері
NGC 5250
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Гарльсторф
Гарльсторф (Garlstorf) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Харбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1084 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 16,82 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 53 011. Муниципалитеттің басшысы — Хорст-Гюнтер Ягау.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
NGC 988
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1879 жылы астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 988 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9843, MCG -2-7-37, UGCA 35, IRAS02330-0934, near SAO 129994.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Демарэст (Нью-Джерси)
Демарэст (Demarest) — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 4881 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.4 км² шамасында. FIPS коды — 34-17530.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Төрт сыныпты қалалық училище
Төрт сыныпты қалалық училище, 1875 жылы Ресей өкіметінің оқу саласында жүргізген реформасына сәйкес шет аймақтарда – Еділ бойы мен Орал, Сібір мен Қазақстан далаларында ашылды.
Сипаттама
Оның бірінші басқышы 4 сыныптық бастауыш білім беруге арналды. Алғашқы екі жылы дайындық сыныбы аталынды, 3 – 4-сыныптарда бастауыш білім берілді. Училищенің екінші басқышында оқушылар 4 жыл оқып, орта білім алып шығатын болды. Онда орыс тілі, арифметика, география, ислам сабағы, шығыс тілдері (парсы, шағатай, кейін татар) жүргізілді. Мұнымен қоса медициналық алғашқы білім – шешекке қарсы егу үйретілген. Мұғалімдер негізінен орыс тілді адамдар болып, діни сабақтан басқасы орысша өтті. 1884 жылдан училищелер аралас тілді болды. Оқушылар орыс тілімен қоса татар және қазақ тілін де оқыды. 1912 жылдан училище Төрт сыныптық жоғары бастауыш училищесі деп аталып, ол 1917 жылға дейін қызмет етті.
Ережесі
Училищенің ережесі бойынша 1-класта орыс және татар (немесе қазақ) әліппесі екі тілде оқытылды. 2-жылда ислам діні – иман-шарт, әптиек оқытылды. Арифметикадан санауды үйретті. 2-сыныпта – 1-жылы ислам дінінің шарттары, орыс және татар (немесе татар) грамматикасы, екі тілде таза жазуға үйретілді. 2-жылы Құран сүрелерін түсіндіру, тексті жеңіл түрде аудартып үйрету, төрт амалды есептер шығаруға машықтандырылды. 3-сыныпта мыңға дейінгі сандар мен төрт амалды есеп шығару, заң істері үйретілді. 4-сыныпта оқушылар екі тілде шығарма жазуға, іс қағаздарын жүргізуге үйренді, сондай-ақ шариғат заңдарынан бастауыш білім берілді.
Сілтеме
Санат:Ресей империясы Санат:Оқу орындары
Скороходиха
Скороходиха — Ресейдегі өзен. Новосибирск облысы, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/2882/30 орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Новосибирск су торабынан Иняи және Томь өзендерін қоспағанда Чулым өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Озёрный ауылдық округі (Қарағанды облысы)
Озёрный ауылдық округі – Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Озёрное, Ералы ауылдары кіреді. Орталығы – Озёрное ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1029 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Осакаров ауданы ауылдық округтері
Сұр шыбыншы
Сұр шыбыншы (Muscicapa striata) — шыбыншылар тұқымдасының өкілі.
Сұр шыбыншы орташа денелі 15-20 г құс үйреншікті және көп таралған шыбыншылардың бірі. Бұл орғайдай ғана көріксіз реңді қоңырқай сұр кішкене құста түсі қара тұмсығынан бүкіл төсімен жөнін бойлай созылған қошқыл аламыш жолақтары бойынша тану оңай. Ұшып өтетін бунақденені күтіп, бұтақта еш ауытқымай қонақтауы соңынан әуелеп ұшуы және жемін аулап, бұрынғы орынға немесе көршілес орынға ұшып келуі өте ғажап. Дауысы көптеген шыбыншылар тәрізді мәнерсіздеу әуенді құлақ тұндыратын "ци-че" деген дыбыс.
Таралуы
Еуропа мен Батыс Азияда таралған. Африка мен оңтүстік-батыс Азияда қыстайды. Қазақстандағы солтүстіктегі орманды үлескілерде қоныстанады, сондай-ақ батыс Тәңіртауда және Қазақстанның шығысында тау ормандарында орын тепкен. Сұр шыбыншылар қылқанды немесе жапырақты болғанына қарамастан жарығы мол, сирек ормандардың
Дереккөздер
Санат:Еуразия құстары
Шипенка
Шипенка — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Вологда облысы,Тверь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Суховет өзенінің сол жағалауынан 4,1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Рыбинск суқоймасы Рыбинск су торабына дейін және оған құятын өзендер, Молога өзенін қоспағанда, Суда және Шексна; бастауынан Шексна су торабына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қаламқарасу
Қаламқарасу — Қостанай облысының Жангелді ауданындағы ауыл, Қаламқарасу ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Торғай ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 20 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 537 адам (272 ер адам және 265 әйел адам) болса, 2009 жылы 402 адамды (196 ер адам және 206 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жангелді ауданы елді мекендері
Фред Армисен
Фред Армисен (Fred Armisen, 2 желтоқсан 1966 жыл) – америкалық актер, әнші, Saturday Night Live тобының мүшесі, «Евротур» және «Двойной КОПец» фильмдерінің арқасында танымал атанған.
Өмірбаяны
Фред Армисен Миссисипидегі Хаттисбург қаласында өмірге келген. Ол кішкентай болғанында, ата-анасы Манхэттенге көшіп кетеді. Балалық шағын Лонг-Айлендтегі Уолли Стрим ауылында өткізеді. Оның анасы Венесуэлалық болса, әкесі неміс және жапондық тегінен болатын. Фред Нью-Йорктегі School of Visual Arts академиясында оқып, дабыл қағушының карьерасын бастау үшін оқуын тастап кетеді.
Отбасы хрестоматиясы
Отбасы хрестоматиясы- даналық пен даралықтың насихаттайтын, мән іздеген жандарға арналған экзистенциялық әдебиеттерді дәріптеуге, отбасы құндылығын, қисса дәстүрін насихаттайтын қоғамдық қор.
Фонтено
Фонтено (Fonteno) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Бергамо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 680 адамды құрайды. Халық тығыздығы 61,8 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 24060.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
АИВ/ЖИТС
Адамның иммунтапшылық вирусы инфекциясы және жұқтырылған иммунтапшылығының синдромы (АИВ/ЖИТС) — адамның иммунтапшылық вирусы (АИВ) қоздырған инфекцияның организмге әсерінен дамитын дертті жағдай. Инфекция жұқтырған адамда ешбір ауру белгілері байқалмауы не қысқа мерзімді тұмау тәрізді синдром белгілері пайда болуы мүмкін. Әдетте, инфекцияның симптомсыз кезеңі ұзаққа созылады. Ауру үдеген жағдайда адамның иммунды жүйесі әлсіреп, туберкулез секілді көп кездесетін, сондай-ақ иммунитет қызметі қалыпты адамдарда бола бермейтін оппортунис инфекциялар мен ісіктер пайда болуы мүмкін. Инфекцияның аталған кеш белгілерінің жиынтығын жүре пайда болған иммунитет тапшылығы синдромы (ЖИТС) деп атайды. Әдетте, бұл саты адамның өте қатты жүдеуімен қатар жүреді.
АИВ бірінші кезекте қорғаусыз секс (анал және орал сексі кезінде де қан, былазық, шәует, қынап шырышы арқылы), жұқтырылған қан құю, теріасты инъекцияға арналған ине арқылы, сондай-ақ жүктілік, босану не емізу кезінде анадан балаға беріле алады. Вирус сілекей, тер, жас секілді дене сұйықтығы арқылы адамнан адамға берілмейді.
2018 жылы әлемде шамамен 37,9 миллион адамның статусы — АИВ – оң болып, оның 770 000 қайтыс болған. Жұқтырғандардың 20,6 миллионға жуығы Африканың шығысы мен оңтүстігінде тұрады. ЖИТС анықталғаннан бастап (XX ғасырдың 80 жылдары), 2018 жылға дейін бұл аурудан 32 миллион адам көз жұмды. 2019 жылғы дерек бойынша 24 мыңнан астам адам АИВ жұқтырған. АИВ/ЖИТС — пандемия, яғни өте ауқымды аймаққа белсенді түрде таралуда. АИВ алғаш рет XIX ғасыр соңында не XX ғасыр басында, Орталық-батыс Африкада пайда болған деген болжам бар. ЖИТСті алғашқы болып, 1981 жылы АҚШ Ауруды бақылау және болдырмау орталықтары (Centers for Disease Control and Prevention, CDC) анықтаған, ал оның себебі — АИВ жұқпасы екені онжылдықтың басында мәлім болған.
АИВ/ЖИТС қоғамға дерт ретінде де, дискриминация түрі ретінде де үлкен ықпалын тигізді. Сондай-ақ аурудың экономикаға да ықпалы аз емес. АИВ/ЖИТС жайлы "ауру күнделікті тұрмыстық қарым-қатынаста берілуі мүмкін" деген секілді жаңсақ түсініктер де өте көп. Католик шіркеуі үрпекқапты аурудан сақтану үшін пайдалануды қолдамайтыны белгілі, сондықтан бұл ауру осы секілді көптеген дінге қатысты дау-дамайға да арқау болып отыр. 1980 жылдары анықталғаннан бері АИВ/ЖИТС әлем медицинасы мен саясатының назарын өзіне аударып, үлкен қаржыландыруды талап етуде.
Белгілері мен симптомдары
АИВ инфекцияның үш негізгі сатысы бар:
Жіті инфекция
АИВ жұқтырғаннан кейінгі алғашқы кезең — жіті АИВ, бастапқы АИВ немесе жедел ретровирустық синдром деп аталады. Көбіне жұқтырғаннан 2-4 апта өткеннен кейін адамда тұмау тәрізді не мононуклеоз тәрізді синдром дамуы мүмкін, ал кейбірінде еш симптом байқалмайды. Барлық жағдайдың тек 40–90% симптомдар көрініс беруі мүмкін. Жиі кездесетіндері: қызба, лимфа түйіндерінің ұлғайып, ауырсынуы, тамақ қабынуы, бөртпелер, бас ауырсынуы, шаршағыштық және/не ауыз бен жыныс мүшелеріндегі жаралар. Бөртпе 20–50% жағдайда кездесуі мүмкін. Әдетте, ол кеудеге дақ не көпіршік түрінде шығады. Кей адамдарда осы сатының өзінде оппортунис инфекциялар (иммунитеті қалыпты жұмыс істейтін адамдарда ауру туғызбайтын шартты патогенді флора қоздыратын инфекциялар) дамиды. Бұдан бөлек лоқсу не диарея сынды асқазан-ішек белгілері көрініс беруі мүмкін. Жүйке жүйесі тарапынан шеткері нейропатиялар мен Гийен–Барре синдромы дамуы мүмкін. Симптомдардың ұзақтығы әртүрлі болады, бірақ, әдетте, бір не екі аптаға созылады.
Аталған симптомдар тек осы ауруға тән болмағандықтан (бейспецификалық симптомдар), көп жағдайда АИВ инфекциясының белгілері деп қарастырылмайды. Отбасы дәрігері не аурухана дәрігері аталған симптомдарды көрсе де, көбіне жиі кездесетін инфекциялық аурулардың бірін диагноз ретінде қате қойып жатады. Сондықтан инфекция жұқтыру қаупі бар адамда себебі белгісіз қызба анықталса, АИВ инфекциясын да ескерген дұрыс.
Жасырын саты
Бастапқы симптомдар көрініс бергеннен кейін жасырын саты, симптомсыз АИВ не созылмалы АИВ деп аталатын кезең басталады. Ем жүргізілмесе аталған саты АИВ инфекциясына тән ағыммен 3 жылдан 20 жылға дейін созылуы мүмкін (орта есеппен, 8 жыл). Әдетте, бастапқы кезде симптомдар аз не мүлдем болмағанымен, осы сатының соңында көбі қызбаға, жүдеуге, асқазан-ішек аурулары мен бұлшықет аурысынуына шағынады. АИВ жұқтырған адамдардың 50–70% бірнеше топ лимфа түйіндерінің себебі белгісіз, ауырсынусыз ұлғаюымен сипатталатын тұрақты генерализацияланған лимфаденопатиясы дамиды. Әдетте ол үш айдан алты айға дейін созылуы мүмкін.
Вирус титрі жоғары әрі ем қабылдамайтын АИВ-1 жұқтырған адамдарда көбіне ЖИТС дамығанмен, кей бөлігінде (шамамен 5%) антиретровирусты терапия жүргізбегеннің өзінде CD4+ T жасушаларының (Т-хелперлер) қалыпты деңгейі бес жылдан да көп сақталуы мүмкін. Бұндай адамдарды "АИВ бақылаушылары" не ұзақ мерзімді нонпрогессорлар деп атайды (Long-term nonprogressor, LTPN). Ал антиретровирусты терапия жүргізбегеннің өзінде вирус титрі төмен не мүлде анықталмайтын адамдар тобын "дегдар бақылаушылар" не "дегдар супрессорлар" деп атайды. Шамамен АИВ жұқтырған 300 адамның біреуі осы топқа жатады.