cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мальпика-де-Тахо
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2120 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 80 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 51 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Толедо елді мекендері
Климаттық қар сызығы
Климаттық қар сызығы - нағыз қар шегі, қатты атмосфералық жауын-шашынның жылдық кіріс-шығыс теңдестігі нөлге тең болатын биіктік деңгейі (тура Күн радиациясынан көлеңке емес көлбеу беткей болғанда).
Дереккөздер
Санат:Климатология
Балалар мен жасөспірімдер "Үміт" сарайы
Тарихы
1977 жылы аудандық атқару комитетінің шешімі бойынша осы ғимаратты балаларға тарту етті. Сол жылдан бастап «Пионерлер үйі» деп аталынды.
Мекемеге тәрбие жұмысындағы жетістіктері үшін 1978 жылы Совет Одағының батыры, ұшқыш И.П.Кузнецов оқушыларға «ИЛ-18» ұшағын сыйға тартты.
Пионерлер үйін сол жылдардан бері білікті басшылар басқарып келді:
1977 жылдан 2002 жылға дейін осы мекемеде оқу ісінің меңгерушісі қызметін атқарған Надежда Дмитриевна Хейроева туралы көп айтуға болады. Бір мекемеде 25 жыл қызмет етіп, өзінің күш-жігерін тек жас жеткіншектердің болашағына арнаған, ұжымына аса қадірлі ұстаз. Тәрбие жұмысын жүйелеуде аудандық «Ұлағат» қауымдастығының қызмет бағдарламасын жасауда, әдістемелік нұсқаулар әзірлеуде Надежда Дмитриевнаның еңбегі ерекше. thumb|ұшқыш И.П.Кузнецов сыйға тартқан «ИЛ-18» ұшағы
Балалар мен жасөспірімдер "Үміт" сарайы туралы
Үйірмелерде ана тілінде 420 оқушы, басқа тілде 229 оқушы дәріс алады.
Оқушылардың таланттарын ұштап, қанаттарын қатайтатын да, өнер мен білім өлкесіне бағыт беретін де- шығармашыл ұстаз. «Үміт» сарайы осындай шығармашыл, ұйымшыл ұстаздардың шоғырланған орталығы. Мекемеде 35 педагог, соның ішінде жоғары білімді 27 ұстаз дәріс береді. Орталықтың өнер биігінде көрінген тұстары, жемісті жеңістері көп. Жеңіске бастайтын жақсы істің басында, әрине, білікті маман тұрады. thumb|Ұжымды басқарып отырған Шойбекова Гүлнұр Бейсенқызы
Көркем шығармашылық бағыты
Шығармашыл тұлғаны шығармашыл ұстаз ғана тәрбиелей алады. Шығармашыл ұстаздар: Б. Төлендиева, Д. Алпысбаевалар жетекшілік ететін «Әсем» көркемсурет студиясы бейнелеу өнерінің қыр-сырын тереңірек үйретіп, өнер теориясы бойынша сауатты сурет салуға машықтандырады. Осы үйірменің тамаша, талғамды жұмыстары мекеменің ішкі сұлулығына, көркемделуіне өзіндік рең береді. Үйірме оқушыларының жұмыстары облыстық, республикалық көрмелердің, байқаулардың жүлделі орындарына ие болды.
Кемпіреков Ғабит Юнеско жобасының шеңберінде экологиялық бағдарламасы бойынша өткізілген ІІ-ші Республикалық көркем сурет сайысына қатысып, «Құстар әуен» көркем шығармашылық жұмысы «Chevron Texaco» компаниясының «Жер - біздін ортақ үйіміз» атты байқауда шығармалар жинағына кітап бетіне шықты «Ата – бабамыздың мұрасын сақтаймыз және дамытамыз»  атты балалар шығармашылығының Республикалық көрмесінде Әлімбекова Айғаным ІІ – орынды иеленді.
Осындай нәтижелі еңбектің басында тұрған тұлға-ұстаз. Сурет үйірмесінің жетекшілері Бекзат Байтөреқызы мен Дина Айтжанқызы жоғары білімді білікті мамандар. Төлендиева Бекзат облыс көлемінде іс-тәжірибесі бойынша «Қосымша білім мен тәрбие беру жүйесінде баланы шығармашылық тұрғыда дамыту» атты ғылыми конференцияда баяндама жасады. Облыстық қосымша білім беру педагогтар арасында өткізілген семинарда «Декаративное панно с использованием стразы» тақырыбындағы Алпысбаева Д. А. ашық сабағы жоғары дәрежеде бағаланды.
Өнердің талғамды бір салалары – вокал және хареография. Орталықтағы «Балдәурен» вокал үйірмесі аудандық, облыстық дәстүрлі «Балдәурен», «Тараз жұлдыздары» ән байқауларына, жыл сайынғы жеңімпаздары. Биылғы жылдың өзінде аймақтық «Тараз жұлдыздары» ән байқауында әр жас ерекшеліктері бойынша 1 оқушы бас жүлде, І орын-2 оқушы, ІІорын- 1 оқушы иеленіп қайтты. Жетекшілері – Жақсылықов Болат, Ташенов Нұрмат.
Мың бұралған балғын бишілердің «Жібек жолы» би үйірмесі де облыстық хареографиялық топтардың «Таланттар нәтижесі», «Бәйшешек» байқауларында үлкен және кіші топтар бойынша бас жүлде мен І орындарды иеленді. Жетекшілері – Өміралиева Ж. және Дауа Жайнар.
Сахна өнері, сахна мәдениеті өзінше бір әлем. Өнерпаздың эстетикалық талғаммен тігілген киімі орындаушыға да, тыңдарман қауымға да әсер етері белгілі. Осы тұста орталықтағы «Сымбат» тігін үйірмесінің жұмысын ерекше атап өтуге болады. Ұлттық киімдер мен сәнді киім үлгілерін тігуде үйірме оқушылары жақсы машықтанған. Білгер, он саусағынан өнер тамған тігінші- педагог Надира Оспанбекова мен тігінші Айнұр Өтебаевалар барлық мәдени іс-шаралардың, байқаулардың киім үлгілерін оқушыларының көмегімен өздері дайындайды. Аудандық іс-шараларда тігілген киім үлгілерінен көрмелер, сән көрсетілімін көрсетеді. 2009 жылы үйірме қағаз кенептен әзірленген ұлттық киім үлгілерінің көрсетілімін облыстық өнер фестивалінде көрсетіп, жоғарғы бағаға ие болды.
Мекеменің оқу-дамыту бағытындағы үйірмелерге 298 оқушы қамтылған. Жас бүлдіршіндерге замана талаптарына сай жан-жақты білім беруде «Балбөбек» мектепалды даярлық топтары ҚР-сының мемелекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартының мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың негізгі ережелерін сақтай отырып, қосымша алғашқы ағылшын тілі мен хореографиялық оқу сағаттарын енгізген. 5 жастағы бүлдіршіндер ағылшын тілінде сөздерді айтуға, өлең айтуға машықтанған. Мекеменің көпшілік іс-шараларында жас бишілер өз өнерлерін ортаға салды.
«Балбөбек» топтарының жетекшілері білікті мамандар Э.Рустамова мен А. Айтбаевалар оқушылары орта мектептердің гимназиялық сыныптарына қабылдауда сүрінбей өтеді.
Мекемеде мектеп бітірушілері үшін ҰБТ-ға дайындауда қазақ тілімен қатар Қазақстан тарихын оқытуда тарихшы ұстаз Ғ. Қасымовтың оқушылары аудандық, облыстық танымдық және білім бәсекесінде жоғарғы нәтижелер көрсетті.
Елбасының «Үш тұғырлы тіл саясаты» жүзеге асыруда БмЖ «Үміт» сарайы қазақ тілін тереңдетіп оқытумен қатар ағылшын тілін де үйретуде. Ағылшын тілі қазақ және орыс сыныптары үшін екі тілде жүргізіледі. Жетекшілері білімді ұстаздар – А. Уалиева және Т. Им. Үйірме оқушыларының білім сапасының көрсеткіштері жарты жылдықтар бойынша алынған тестік жұмыстар мен бақылау жұмыстарынан көрініп отырады. Оқушылардың басым көпшілігі ағылшын тілінде еркін сөйлей алады. Үйірме жетекшілері аудан, облыс көлемінде танымал ұстаздар, облыстық семинарларда үлгілі сабақтар көрсеткен.
Мекеменің жұмыс бағытының бірі, оқушылар көптеп тартылған үйірмелер спорттық үйірмелер. Олар еркін күрес және теннис үйірмесі. Еркін күрес үйірмесінің оқушылары үйірме ашылған уақыттардан бірі облыстық, республикалық турнирлер мен біріншіліктердің жеңімпаздары. Бішкек қаласында өткен еларалық турнир ІІ орын –Үшкемпіров Қ, ІІІ орын - Олжабаев Ж, ІІІ орын - Шадеттегі Н. иеленсе, Тараз қаласында өткен Қонаев атындағы турнирде Үшкемпіров Қ ІІІ орынды жеңіп алды.
Соңғы жылдың өзінде Өскемен қаласында өткен Қазақстан біріншлігінде Ш. Әшірбеков ІІІорынды, тараз қаласында өткен Қазақстан біріншілігінде Ж.Олжабаев ІІ орынды иеленсе, облыс біріншілігінің чемпиондары Қалманбетов К, Артықбаев А, Олжабаев Ж, Т амангелдиев, Ш Әшірбеков, Қ Үшкемпіровтер болды. Жанашыр ұстаз, білікті жетекші Жандос Дүйсебеков мектепті бітірген оқушыларын ары қараай қанаттандырып, қаладағы спорт мектептеріне орналастырды. Олар: Алматы қаласындағы дарынды балалар спорт мектебіне Е. Амановты; тараз қаласындағы спорт мектеп-интернатына А.Алпысбаевты,А. Сұлтанқұловты, Н.Қанатбаевтарды орналастырды. Ал теннис үйірмесінің оқушысы Сүгіров Шерхан аудандық, облыстық турнир жеңімпазы.
Мекеменің әдістемелік жұмысының бір бағыты «Мирас» қоғамдық балалар ұйымының жұмысы. Аудан мектептері бойынша жас өркен оқушылар саны: 2008 – 2009 оқу жылына 1408 оқушы болса, 2009 – 2010 оқу жылына 2010 оқушы яғни 602 балаға көбейді. Аудан мектептері бойынша 30 тәлімгер жұмыс істейді. Балалар бірлестігінің жұмысы мектептегі тәрбие жетекшілерінің, тәлімгерлердің іс – Қызметімен сабақтасып жатады. Тәлімгерлер үшін аудандық БмЖ «Үміт» сарайында аптасына 1 рет оқу семинарлары өткзілп тұрды. Семинарларды өткізу барысында балалар мен ұжымның іс қызметін ұйымдастыру, жоспарлау және қызықты іс-шараларды өткізеді. Облыстық «Мирас» одағының іс-қызметінде көрсетілген «Біз біргеміз» бағдарламасының 7 жобасы және «Балғын шақ» балалар депозиті бойынша жұмыстар атқарады. «Жас өркен» балалардың қоғамдық бірлестіктерінің қатысуымен өткізетін дәстүрлі «Менің денсаулығым-менің болашағым» атты денсаулық фестивальдері мен акциялары, «Білікті жас өркенші», «Туға қарап сап түзе», «Жыл тәлімгері» секілді іс-шаралар облыста да озық нәтиже көрсетті. Атап айтсақ, облыстық «Ту ұстаушы» топтардың байқауында ІІ орынды, облыстық «Менің ұйымым» тақырыбындағы компьютерлік тұсау кесер байқауында І орынды, графикалық жұмыстардың сырттай байқауында аудандық балалар ұйымы ІІ орын иеленді. Балалар ұйымының жұмысын үйлестіруші – Мамедова Ирада Рустамқызы.
БмЖ «Үміт» сарайы аудан мектептерінің оқушылары үшін көпшілік іс-шаралар орталығы болғандықтан, жасөспірімдердің өнерін, талантын ашып, танытуда көптеген нәтижеге қол жеткізді. Мекеменің іс-қызмет бағдарламасына сәйкес көпшілік іс-шаралар аудандық және үйірмелер арасындағы шаралар бойынша жоспарлы жұмыс жүргізді.
Ұлттық салт-дәстүрлерді жасөспірімдер арасында насихаттауда «Айтыс-сөз барымтасы», «Қыздарға әсемдік жарасады» қыз сыны, «Жігіт сұлтаны», «Атадан қалған мұра» жас термешілер байқауын өткізу дәстүрге айналған. Аталған байқаулар бойынша облыстық кезеңдерде де жүлделі орындарды иеленді. Өнердің түрлі саласындағы «Балдәурен» ән байқауы, «Бәйшешек» хореография; тілдерді дамытуда «Қазақшаң қалай, балақай», танымдық патриоттық тәрбие беруде «Жүзден жүйрік», «Жас талап» танымдық байқаулары, патриоттық әндер байқауы, КТК ойындары; «Үш бақытым» жыр мүшәйрасын өткізу арқылы орталық аудан оқушылары арасынан жан-жақты тұлғаны анықтап, талай өнерпаздарға қанат бітірді, бағыт берді. Көпшілік іс-шараларды өткізетін бөлімнің облыс, республика көлемінде жекткен жетістіктері де мол. Осындай игі істерімен танылған БмЖ «Үміт» сарайының ұжымы 2007 жылы сырттай өткізілген «Балалық шақ досы» атты Бірінші ұлттық жобалар байқауында «Қазақстан Республикасында ең үздік мектептен тыс мекеме» деп танылып, «Бөбек» балалар қорының президенті Сара Назарбаеваның арнайы дипломымен марапатталды. Өнерлі, ұйымшыл ұжым облыстық «тәуелсіз елдің ұлағатты ұстаздары» атты ұстаздар ұжымдарының фестивалінде 2 жыл қатарынан бас жүлдені иеленді.
Жақсы істер жалғасын тауып, білім мен өнерге тең өріс ашқан ұстаздар облыстық мектептен тыс мекеме педагогтарының қатысуымен өткен «Тәлімге талғам, өнерге өріс ашқандар» атты байқауда бас жүлдені қанжығаға байлап қайтты. Облыста, республикада танылған ұжымға Дариға Нұсұлтанқызы ұлттық рух пен мемлекттік мұраттарды паш ететін «Елім менің» атты сыйлығын тарту етті.
Аудан оқушылары көптеп тартылған БмЖ «Үміт» сарайында жыл сайын оқушылар саны артуда. Ерекше сұранысқа ие болған даярлық топтары мен ағылшын, компьютерлік білім, сурет, вокал би үйірмесіне оқушылар оқу жылының ІІ – жартысынан бастап алдын ала жазылып отырады. Келесі оқу жылына 200 - ден аса оқушы кезекте тұр. Осындай оқушылар қауымының аудан жұртшылығының мол сұранысына ие болған көне, ескірген ғимаратты күрделі жөндеуден өткізу үшін «AVANGARD ПРОЕКТ»  (Жезқазған қаласы) Жауапкершілігі шектеулі серіктесітігі жөндеу сметасын жасаған болатын. (Серіктестікте Қарағанды облысы архитектуралық – құрылыстық бақылау мемлекеттік басқармасынан берілген лицензия 11ГСЛ- КР № 00812, 09.07.2010 ж Жобаның бас инженері Болатбеков Р. Б.)
Ғимаратты күрделі жөндеуден өткізу жобасын «Жамбылмемсарапаттама» ЕМК (2010 жыл 28 маусым №08-0250/10) сараптамадан өткізіп бекіткен болатын. Бүгінде оқу бөлмелерінің төбесі, жарылып, түсіп ескірген жылу жүйелері істен шығып отыр. Мекеменің қазіргі күйінде оқушылардың сұранысын қанағаттандырылуда, білім мен өнерге баулуда күрделі жөндеуден өткізу кезек күттірмес мәселе болып отыр.
Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)
Бұл тізімде әлем елдерінің ресми не жалпы қабылданған атаулары беріліп тұр. Кейбір елдер атаулары әлі де қазақ тілінде орын таппағандықтарынан бұл тізімге еңбей тұр. Толық ел тізімін қазақ фонетикасының заңдарымен келтірілген мына тізімнен қарай аласыз.
Сыртқы сілтемелер
*Ел тізімі
قائمة الدول Liste unabhängiger Staaten List of countries es:Portal:Países/Lista alfabética Ülkeler
Хабарлама жинақтау пункті
Хабарлама жинақтау пункті (Пункт сбора донесений) — командалық пункттің байланыс торабының және бірлестіктердің (құрамалардың) тылдық басқару пункттерінің құрама бөліп. Ұлы Отан соғысы жылдарында ұрыс құжаттарын қабылдау мен жіберуге арналды. 1950 жылдардан бері бұл міндеттер фельдъегерлік-пошталық байланыс торабына жүктеледі.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Ким Рахымғалиев
Ким Рахымғалиев (1935, Атырау қаласы). Әзірбайжан мұнай химиясы институтын бітірген (1959).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:1935 жылы туғандар Санат:Атырау облысында туғандар Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Андреев (Мелеуз ауданы)
Андреев — Башқұртстанның Мелеуз ауданындағы қыстақ, Александр ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 23 адамды құрады. Пошта индексі — 453877, ОКАТО коды — 80241805002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Каорш-Сен-Никола
Каорш-Сен-Никола (Caorches-Saint-Nicolas) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,78 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27129, пошта индексі — 27300.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Сванвилл (Миннесота)
Сванвилл (Swanville) — Миннесота штатының Моррисon округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 350 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.3 км² шамасында. FIPS коды — 27-63778.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Жағаларды жіктеу
Жағаларды жіктеу - жағаларды дамуы, құрылуы, пішіні және өзара байланысы бойынша әр түрге бөлу. Тік бағытта дамуы бойынша: ойпатты және таулы; сырт көрінісі жағынан тегіс және тілімденген; геологиялық құрылысы бойынша: көлденең және бойлық; бейтарапты, риастық, далматтық, фиордтық жағалар деп бөледі.
Жағаларды жіктеу -
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Антикоммунизм
Антикоммунизм - коммуниста қозғалыстардың, партиялардың, ұйымдардың, коммунизмнің теориясы мен тәжірибесімен белсенді қарсы күрес идеологиясы, саясаты және тәжірибесі.
Антикоммунизм XIX ғ. ортасында К.Маркс пен Ф.Энгельс өздерінің коммунизм және "Коммунистер одағы" теориясын құрмай тұрып пайда болды. XIX ғ. бірінші жартысында және одан бұрын да коммунизм идея түрінде, утопиялық социализм тәжірибесі ретінде өмір сүрді әрі онымен күрес сол кездің өзінде Антикоммунизм тарихи түрі болды. Әлемде коммунистік идеялар мен коммунистік қозғалыстардың көбеюіне орай, әсіресе, Ресейдегі Қазан төңкерісінен кейін социализм жүйесінің пайда болуына байланысты қарама-қарсы әлемнің идеялық-саяси іс- әрекетінің басты бағыттарының бірі Антикоммунизм болды. Антикоммунизм капитализмнің коммунизмнің антикапитализміне қайтарған жауабы еді. Бұл өз кезегінде 1918-1922 жж. Ресейдегі, 1936-1939 жж. Испаниядағы азамат соғысы, шетел интервенциясы, 1941 ж. Фашистік Германияның КСРО-ға басып кіруі, "қырғи-қабақ соғыстан" көрініс тапты. Әлемде, жекелеген елдерде, ха¬лықаралық қатынастарда кең әрі түбегейлі өзгерістердің нәтижесінде Батыста Антикоммунизм тұрпайы, жауыққан қалпынан өзгерді, оның орнына постсоциалистік елдерде керісінше, күшейе түсті. Антикоммунизм бір түрі ретінде антикеңестік бағытты, барлық кеңесгік істерге, KCPO-ға, оның идеологиясьша, саясатына қарсы идеялық-саяси ағымды атауға болады. Антикоммунизм ашық жауыққан түрде (мысалы фашистік елдерде), сондай-ақ салыстырмалы жұмсақ, бүркемеленген түрде де көрінуі мүмкін. Сонымен қатар коммунизмнің теориялары мен іс-тәжірибесіне, әсіресе, сталинизмге, оған ұқсас квазикоммунизмге қар¬сы кез келген пікірлерді жөн-жосықсыз Антикоммунизм жатқыза беру дұрыс емес.
Дереккөздер
Санат:Коммунизм Санат:Қырғи қабақ соғысы Санат:Идеологиялар
Тюрингит
Тюрингит – силикаттар класындағы тотыққан хлориттер тобының минералы. Жуықтап алғандағы химиялық формуласы: (Fe2+,Fe3+)3 [Al2Sі2O10](OH)2 (Mg,Fe)3(OH)6. Химиялық құрамы тұрақты емес: FeO – 19,8 – 42,3%, Fe2O3 – 0,6 – 31,7%, Al2O3 – 13 – 23,61%, SіO2 – 19,4 – 29%, H2O – 4,6 – 13%. Моноклиндік сингонияда кристалданады. Тююрингит тұтас, ұсақ түйірлі масса күйінде кездеседі. Түсі күңгірт қоңыр, кейде қара. Қаттылығы Моос шкаласы бойынша 2 – 2,5, тығыздығы 3,03 – 3,40 г/см3. Жымдастығы жетілген. Темірлі кварциттердің метаморфизмінен, магмалық тау жыныстары темірлі силикаттарының гидротермалды өзгеруінен түзіледі. Дүние жүзіндегі ең ірі кен орны Тюрингияда (Германия), Қазақстандағы мол шоғыры Қаражал кенінде орналасқан. Темір кентасы ретінде пайдаланылады. Халықаралық минералогия ассоциациясы комиссиясының шешімімен “Тюрингит” термині жойылып, барлық темір хлориттері бір минералдық түр – шамозитке біріктірілді.
Тремерек
Тремерек (Tréméreuc) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Динан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,15 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22368, пошта индексі — 22490.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 611 адамды құрады. Халық тығыздығы — 147,23 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
Кан Тю Хон
Кан Тю Хон - Социалистік Еңбек Ері (1948), Қазақстанда колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 1903 жылы Кореяда туған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Нұрия Рахышева
Нұрия Рахышева (1958, Атырау облысы). Доссор қалалық кәсіби-техникалық училищені бітірген (1977). «Үздік еңбек үшін» медалімен марапатталған (1986).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Маржан Сәрсекешқызы Жылқыбаева
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Астрологиялық трактат
«Астрологиялық трактатта» ол пікірлер мен идеялар Әбу Насыр Әл-Фарабидің ізбасарлары Әбу Райхан Әл-Бируни, Әбу Әли ибн Сина, сондай-ақ Леонардо да Винчи еңбектерінде қолдау тауып дамытылған.
Дереккөздер
Санат:Әл-Фараби Санат:Астрология Санат:Астрономия тарихы Санат:Астрономия кітаптары
Жер астында сілтісіздендіру
Жер астында сілтісіздендіру — кентас құрамындағы металды химиялық реагенттермен ерітінділеп алу әдісі. Түсті металды жер астында сілтісіздендіру арқылы бөліп алу әдісі 16 ғасырдан белгілі. Бұл әдіс алғаш рет ірі өндірістік көлемде 1924 жылы Кананеа (Мексика) мыс кенішінде іске асырылды. Уран кендері жер астында сілтісіздендіру әдісімен 1957 жылдан игерілуде. Жер астында сілтісіздендіруде пайдаланатын ерітінді кентастың құрамына және оның пайдалы құрамдас бөліктерін құратын химиялық қосылыстарына байланысты болады. Жер астында сілтісіздендіру әдісін қолдану үшін кен денесінде белгілі бір ретпен орналастырылған (қатар, көпбұрыш, шеңбер) ұңғымалар бұрғыланады. Осы ұңғымалар арқылы ерітінділер кенге жеткізіледі, ал құрамында пайдалы құрамдас бөліктері бар ерітінді арнайы ұңғымалар арқылы жер бетіне шығарылады. Кен денесі ерітіндіні өткізбейтін тұтас жыныстардан тұрған жағдайда жер асты қазба жұмыстары жүргізіліп, кейбір кен блоктары қопару арқылы үгітіледі. Жер астында сілтісіздендіру әдісінің негізгі кемшілігі — реакция жүру жылдамдығының төмендігі. Бұл процесті жылдамдату үшін кен массивіне электр және электрмагниттік өріспен әсер етеді, кен қабаты алдын ала қыздырылады, т.б. Сондай-ақ, жер астында сілтісіздендіру үшін ядролық жарылыс, микробиологиялық әдістер де қолданылады (қ. Бактериялық сілтісіздендіру).
Масштабтың шектік нүктесі
Масштабтың шектік нүктесі (Предельная тонка масштаба) — картада 0,1мм-ге сәйкес келетін жергілікті жердің қашықтығы. Әр түрлі масштабтағы топографиялық карталар үшін Масштабтың шектік нүктесі мынадай өлшемдерге тең (масштаб картасы үшін) 1: 25000 — 2,5, 1:50000 — 5 м, 1:100000 10 м, 1: 200000 20 м, 1:500000 50 м, 1:1000000 100 м.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Қазақтың арғы тегі
Қазақтың арғы тегі – “Батыс іргені басқару істері” атты қытай тіліндегі 12 томдық қолжазба еңбектің 11 томы.
1808 жылы Сүң Үйн жазған. 1958 жылы Пекин кітапханасы оның фотоға түсірген нұсқасын баспадан шығарды. Қолжазбада қазақтардың арғы тегі ертедегі қаңлы, үйсіндер екендігі қысқаша баяндалып, қазақтардың Цинь патшалығы (1644 – 1911) кезінде қоныстанған географиялық аймақтары берілген. Абылай ханмен жасасқан байланыстары біржақты баяндалады.
Қолжазбада қазақтардың қоғамдық құрылымдарына баса назар аударылған. Онда іргелі қазақ рулары және оларды кімдер басқарып отырғандығы нақтылы жазылған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы Санат:Қазақ тарихы Санат:1808 жылы шыққан кітаптар Санат:Қытай тілді кітаптар
IC 2725
IC 2725 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1430824, NPM1G +13.0268.
Сыртқы сілтемелер
IC 2725 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 1970
1970 Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты - АҚШ-тың Коламбус қаласында өтті.
Командалық есеп
Үлкен және кіші медальдар бойынша
Санат:1970 жылғы ауыр атлетика Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпионаттары Санат:АҚШ-тағы ауыр атлетика
Реоморфизім
Реоморфизім (грекше rheos – ағу) — сұйық фазаның шамалы қатысуымен не онсыз таужыныстың механикалық жоғары жылжымалылығына байланысты сығылып пластикалық ағуы және қоршаған таужыныстарға енуі.
Катонсвилл (Мэриленд)
Катонсвилл (Catonsville) — Мэриленд штатының Baltimore округіне жататын АҚШ қаласы.
Реоморфизім
Дереккөздер
Санат:Геология
Катонсвилл (Мэриленд)
Қала тұрғындарының саны 39820 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36.3 км² шамасында. FIPS коды — 24-14125.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Құсмұрын (кент)
Құсмұрын — Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы кент, Құсмұрын кенттік әкімдігі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Әулиекөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 32 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 8591 адам (4142 ер адам және 4449 әйел адам) болса, 2009 жылы 9633 адамды (4745 ер адам және 4888 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан кенттері
Кальджа
Кальджа — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Обь (Кальджинская Старица)өзенінің оң жағалауынан 2476 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 38 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Чулым өзенінің құйылысынан Кеть өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Чулым, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Итарқа
Итарқа – Найманжал тауының шығысындағы қыстау.
Географиялық орны
Павлодар облысы Май ауданы Қызылқұдық қонысынан батысқа қарай 25 км жерде орналасқан.
Тастус (Пинега тармағы)
Тастус — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пинега өзенінің сол жағалауынан 460 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Итарқа
Жер бедері
Қыстау ірілі-ұсақты шоқылардан тұрады. Солтүстігінде Құтансор, шығысында Жамантұз, оңтүстігінде Жақсытұз, батысында тағы басқа ұсақ, тұзды көлдермен шектеседі. Маңында Тақыл, Ақтас қыстаулары бар. Мал қыстағы ретінде пайдаланылады.
Тастус (Пинега тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Итарқа
Дереккөздер
Санат:Павлодар облысы елді мекендері Санат:Қыстаулар
Тастус (Пинега тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Сөгеті (тау)
Сөгетi – Іле Алатауының шығыс сілеміндегі тау.
Географиялық орны
Шілік, Шарын өзендері аралығында, оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 80 – 90 км-ге созылып жатыр. Ені 15 – 20 км. Ең биік жері 1889 м.
Геологиялық құрылымы
Сөгетi тауы тас көмір, пермь дәуірлерінің шөгінділері мен жанартаулық (гранитті интрузиялар мен туф-лавалы эффузиялар) жыныстарынан түзілген.
Жер бедері
Беткейлері мен сайларында тас қорымдар мен жартастар жиі кездеседі. Таулы, шөлді, шөлейтті дала ландшафттары дамыған. Көктемгі және күзгі мал жайылымы ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Еңбекшіқазақ ауданы таулары Санат:Іле Алатауы
Аймерслебен
Аймерслебен (Eimersleben) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Оре ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 480 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 11,83 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 83 195. Муниципалитеттің басшысы — Кай Петерс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Монтекальво-Версиджа
Монтекальво-Версиджа (Montecalvo Versiggia) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Павия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 579 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 52 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 27047.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Блайхероде
Блайхероде (Bleicherode) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан қала. Нордхаузен ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6678 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 20.43 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 62 002. Қаланың басшысы — Франк Ростек.
NGC 6788
NGC 6788 — Телескоп шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
NGC 2322
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1790 жылы 28 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2322 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20142, UGC 3662, MCG 8-13-54, ZWG 234,50.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз)
Мамай (көл)
Мамай – Ақмола облысы Біржан сал ауданындағы ағынсыз көл.
Гидрографикасы
Ауданы 41 - 44,5 км2- ге дейін өзгереді. Ұзындығы 8,5 км, ені 7,9 км. Орташа тереңдігі 1,6 м. Көл аласа төбешіктер арасындағы қазан шұңқырда. Жағасы көбіне жайпақ, тек оңтүстік-шығыс бөлігі тік жар. Мамайдың Тәттімбек өзені құйған тұсында кішігірім бірнеше құм қайраң бар. Түбі жатық, шөккен лайдың қалыңдығы 1 м-ге жетеді. Суының түсі жасыл, ащы, тек мал суарылады. Көлдің сотүстігінде Мамай ауылы орналасқан.
Ибитуруна
Ибитуруна (Ibituruna) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Оливейра экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 890 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 158,618 км² шамасында. Халық тығыздығы — 18,2 адам/км².
Тарихы
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Йесниц (Анхальт)
Йесниц (Анхальт) (Jeßnitz (Anhalt)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан қала. Биттерфельд ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3580 адамды құрайды (31 желтоқсан 2008). Алып жатқан жер аумағы 14,25 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 82 165. Қаланың басшысы — Хельмут Эрнст.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Сар
Сар (Sare) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Байонна округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 51,34 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64504, пошта индексі — 64310.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2434 адамды құрады. Халық тығыздығы — 47,41 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Барыс аңғары
Барыс – Шаға қойнауының оңтүстік-шығысындағы Қаратаудың аңғар сайы. Басын таудың орта бөлігінен алады. Бойымен аққан бұлақ аяғы солтүстік-шығысындағы саз топырақты адырды жарып өтетін сайды бойлап кетеді. Барыс бастарында Бескемпір темір кені, солтүстігінде қара гранит кендері бар. Темір кен орны барланып, қоры есептелген. Гранитті барлап пайдалану кезінде экон. қиыншылықтарға байланысты тоқтатылды. Аңғардың батыс жиегін көмкерген тұмсық, тау етегі алаңқайындағы мола, сай – бәрі Барыс атымен аталады. Ел аузында айтылатын бір дерек Барыс атауын туысы Беріш, мысырдың билеушісі Мәмлүк Бейбарыс сұлтанның туған жері деп, сай аяғының шығысындағы бүгінде үйінді болып жатқан, басына таяқ шаншулы әулие саналатын мола орнын Бейбарыстың туған жеріне дінді уағыздау үшін жіберген өкілінің атымен байланыстырады.
Франколизе
Франколизе (Francolise) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Казерта провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4846 адамды құрайды. Халық тығыздығы 121 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 40 км² шамасында. Пошта индексі — 81040.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Санта-Лукресия-де-Алжериш
Санта-Лукресия-де-Алжериш (Santa Lucrécia de Algeriz) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 485 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,49 км² шамасында. Халық тығыздығы — 108 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Даре
Даре (Darè) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Тренто провинциясында орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Кермен (Сливен облысы)
Кермен (Кермен) — Болгариядағы қала. Сливен облысына қарасты Сливен қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 910 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сливен облысының елді мекендері
Качка (өзен)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Кама су торабынан Воткин су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Палеозой тобы
Палеозой тобы – жер қыртысына тән тау жынысы қабаттарының фанерозой эонотемасына қарасты, яғни криптозой эонотемасынан (кембрийге дейінгі эонотемадан) есептегендегі алғашқы тобы; алты жүйеге жіктеледі, олар (төменнен жоғары қарай): кембрий, ордовик, силур, девон, таскөмір (карбон) және пермь жүйелері.
Дереккөздер
Санат:Палеозой
Тампль-Лагюион
Тампль-Лагюион (Temple-Laguyon) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,94 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24546, пошта индексі — 24390.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,97 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Звездец (Бургас облысы)
Звездец (Звездец) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Малко-Тырново қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 460 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Розе-ан-Бри
Розе-ан-Бри (Rozay-en-Brie) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Провен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,17 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77393, пошта индексі — 77540.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2715 адамды құрады. Халық тығыздығы — 856,47 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Ізбасарұлы Оразаухан
Ізбасарұлы Оразаухан (1924 жылы Манғыстау ауданы, Шетпе ауылы - 1989 жылы сонда) - журналист, Қазақстан журналистер одағының мүшесі.
1942-1945 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысқан, 1946-1956 жылдары Шевченко аудандық әлеуметтік қамсыздандыру бөлімінің бақылаушысы, Құлалы ауылдық кеңесінің хатшысы, «Колхоз жолы» газетінің жауапты хатшысы, 1959-1973 жылдары «Социалистік құрылыс» газетінің Маңғыстау, Шевченко аудандарындағы меншікті тілшісі, 1973-1986 жылдары Маңғыстау облыстық «Коммунистік жол" газетінің Маңғыстау ауданындағы меншікті тілшісі болып қызмет еткен. 1965 жылы ҚазМУ-дің журналистика факултетін сырттай оқып бітірген.
шаруашылығы мен экономикасын, тұрмыс-тіршілігі мен мәдениетін көрсетуге арнаған журналист. І және II-дәрежелі Отан соғысы ордендерінің иегері.
Дереккөздер
Санат:1924 жылы туғандар Санат:Маңғыстау ауданында туғандар Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат: 1989 жылы қайтыс болғандар Санат:Отан соғысы орденінің иегерлері
Сергей Малютин Васильевич
Сергей Малютин Васильевич (4.10.1859, Мәскеу, - 6.12.1937, Мәскеу) совет кескіндемешісі, график-суретші. 1883-86 ж. Мәкеудің кескіндеме мүсін және сәулет өнері училищесінде оқыған. Передвижниктер серіктігінің мүшесі. 19 ғасырдың аяғында жанрлық картиналарымен танылды. Орыс әдебиеті қайраткерлерінің портретін  жасады. Г.П. Передерий, Д.А.Фурманов портреті совет өнері тарихынан жоғары орын алды. Малютин ахитектура, сән және қосалқы өнері, иллюстрация саласында да еңбек еттті.
Дереккөздер
Санат:КСРО тұлғалары Санат:1859 жылы туғандар Санат:1937 жылы қайтыс болғандар Санат:Суретшілер
Предраг Сикимич
Сілтемелер
Санат:Сербия футболшылары Санат:Сартид ФК ойыншылары Санат:Льерс ФК ойыншылары Санат:Рад ФК ойыншылары Санат:Войводина ФК ойыншылары Санат:Амкар ФК ойыншылары Санат:Урал ФК ойыншылары Санат:Раднички ФК ойыншылары Санат:Смередово ФК ойыншылары Санат:Эгинакос ФК ойыншылары Санат:Керкира ФК ойыншылары Санат:Црвена Звезда ФК ойыншылары Санат:Атырау ФК ойыншылары Санат:Вождовац ФК ойыншылары
Мансанеке
Мансанеке (Manzaneque) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Толедо провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Монтес-де-Толедо ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 465 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 37 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Толедо елді мекендері
Жұбай Дәуітбаев
Жұбай Дәуітбаев (1893 жылы туған, Созақ ауданы Сызған ауылы) – Социалистік Еңбек Ері (23 шілде 1948 жылы). 1920 – 1957 жылдары коммуна мүшесі, Қазмолдақ ұжымшарының шопаны, аға шопаны, 1957 – 1960 жылдары Сызған кеңшарында аға шопан болды. 1960 жылы зейнет демалысына шықты.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, 5-том
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Өркен (Абай облысы)
Өркен — Абай облысы Аягөз ауданындағы ауыл, Өркен ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Аягөз қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 130 км жерде, Көксала өзенінің төменгі ағысы бойында орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1008 адам (509 ер адам және 499 әйел адам) болса, 2009 жылы 854 адамды (437 ер адам және 417 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1974 жылы Бақанас қой өсіру кеңшарын ұйымдастыруға байланысты қаланған. 1997 жылдан Өркенде кеңшар негізінде қой өсірумен айналысатын шаруа қожалықтары құрылды.
Дереккөздер
Санат:Аягөз ауданы елді мекендері
Барракудалылар
Барракудалылар, теңіз шортаны (Sphyraenidae) – Кефале тәріздес отрядының балық тұқымаасы.
Ұзындығы 3 м (әдетте 1 м). Денесі шортан тәріздес. Ауызы үлкен -тісі мықты алдынғылары азу тіске ұқсас. 1 туысы барракудалар (Sphyraena) 20 түрі Атлант, Тынық және Үнді мұхиттарының тропикалық және субтропикалық суларында таралған; ТМД-да 2 түрі: (екеуі де сирек кездеседі) ұсақ қабыршақты сфирена (S. sphyraena) Қара теңізде; S. pinguis Жапондық тенізде кездеседі. Жыртқыштар; шағын топ құрайды. Жыныс мүшелерінің жетілуі 2-4 жылда аяқталады. Уылдырығын суға бөліп шашады. Үлкен барракудалылар адамға қауіпті. Кәсіпшілік балығы.
Дереккөздер
Санат:Алабұғатәрізділер
Мысыр Қарулы күштері
Мысыр Қарулы Күштері Египет әскери күштер болып табылады. Египет қарулы күштері Африкада ірі болып табылады, және Таяу Шығыс. Ол Мысыр әскері Египеттің әскери-теңіз флоты, Египет әуе күштері мен Әуе қорғанысы күштері Мысыр тұратын, 1922 жылы құрылған.
Мысырдың Конституцияға сәйкес, Мысыр Қарулы күштер төтенше есе құрылған және Мысыр қарулы күштерінің Жоғарғы көшбасшысы атағына ие Президентінің басшылығымен жалпы командалық немесе Жоғарғы Кеңесінің басшылығымен, ал 21 тұрады қарулы күштер түрлі әскер мен департаменттер білдіретін әскери қызметкерлері.
Герцшпрунг — Рассел диаграммасы
Герцшпрунг — Рассел диаграммасы (қысқаша H-R диаграммасы деп аталады, Hertzsprung–Russell diagram) — жұлдыздардың спектрлік кластары мен абсолют жұлдыздық шамасы арасындағы байланысты көрсететін диаграмма. Спектрлік кластар жұлдыздардың беткі температурасына байланысты бөлінетін болғандықтан мұны абсолют шама мен беткі температура байланысы арқылы сипатталатын диаграмма деуге де болады.
Ашылу тарихы
Г-Р диаграммасын бір уақытта, бір-біріне тәуелсіз екі ғалым ойлап тапқан. Америкалық ғалым Генри Норрис Рассел жұлдыздардың өмірлік циклін сипаттайтын диаграмманың негізгі идеясын 1909 жылы ойлап тапты. Ал дат ғалымы Эйнар Герцшпрунг диаграмманы Расселден бірнеше жыл бұрын (1905-1907 жылдары) ойлап тапты. Рассел диаграммасы деп аталып келген диаграмма 1930 жылдан кейін екі ғалымның атымен атала бастады.
Климаттық курорт
Климаттық курорт - климат ерекшеліктеріне сәйкес адамдарды климаттық емдеуге (климатотерапия) қолайлы жер. Климаттық курортты бірнеше типке (қысқы, жазғы, таулық, теңіздік және т.б.) боледі.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Геодезия
Герцшпрунг — Рассел диаграммасы
Алыптар
Бас тізбектен жоғары оң жаққа қарай қызыл алып жұлдыздар орналасқан. Олар өте үлкен және жарқырауы да үлкен мәнге ие, бірақ беткі температурасы төмен болып келеді. Одан да жоғары қарай асқын алып жұлдыздар орналасқан. Олар өте ұзақ жылдар бойы термоядролық реакциялар жүзінде жарқыраған жұлдыздар. Ал қазір олардың құрамындағы сутектердің көп бөлігі гелий түзген, солай кәрі жұлдыздар өте үлкен көлемге ие болған. Күн де 6,5 млрд. Жылдан кейін осындай күйге енеді және ол Шолпанның орбитасының аумағына дейін созылып жатады. Ондай алып жұлдыздардың ғарышқа шығаратын энергиясы бас тізбектегі жұлдыздар шығаратын энергиямен шамалас. Тек энергия бөлінетін беттің ауданы өте үлкен болғандықтан беттік температура төменірек болады.
Ергежейлілер
Бас тізбекте субергежейлі жұлдыздар орналасқан. Олардың көлемі кішкентай және құрамында металл аз. Ергежейлі жұлдыздардың бір бөлігі "ақ ергежейлілер" деген атаумен бас тізбектен төмен, диаграмманың сол жақ төменгі бөлігінде орналасқан. Олар өте ыстық және көлемі жағынан кішкентай әдетте Жерден үлкен емес. Өз көлеміне сай кеңістікке аз энегия таратады және жоғарғы дейгейде жарық бөледі.
Жұлдыздар өмірін сипаттау
Г-Р диаграммасына қарай отырып біз жұлдыздардың өмірін сипаттай аламыз. Жұлдыз алдымен газды-шаңды бұлттардан пайда болып, термоядролық реакцияға қажетті қысым мен температураға жеткенге дейін тығыздалады және сәйкесінше орыны бас тізбектің бір бөлігінде болады. Сутектің барлығы дерлік гелий түзбей ол Күн секілді бас тізбекте болады, ал сутек қоры таусылған кезде ол қызыл алып немесе субалып жұлдыздардың көлеміне дейін үлкейіп диаграмманың оң жақ жоғары бөлігіне орналастырылады. Кейін суып кішірейіп ақ ергежейлінің көлеміне жеткенде диаграмманың оң жақ астыңы бөлігінен орын табады.
Сілтемелер
Санат:Жұлдыздардың эволюциясы
Сен-Фрембо (Орн)
Сен-Фрембо (Saint-Fraimbault) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Алансон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 28,59 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61387, пошта индексі — 61350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 617 адамды құрады. Халық тығыздығы — 21,58 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Африка Ұлттары Кубогы 2021 (финал)
Африка Ұлттары Кубогы 2021 (финал) (2021 Africa Cup of Nations Final) — 2021 жылғы футболдан Африка чемпионатының финалдық ойыны. 2022 жылы 6 ақпан күні Камерун астанасы Яундедегі "Поль Бийя" стадионында Сенегал және Мысыр құрамаларының арасында өтті.
Негізгі және қосымша уақытта есеп ашылмады. Пенальти сериясында Сенегал 4:2 есебімен басым болды.
Сілтемелер
Санат:2021 жылғы футбол Санат:Африка Ұлттары Кубогының финалдары Санат:Мысыр Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:Сенегал Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Созба лағман
Созба лағман — қамырды ерітіндіні жақсылап сіңетіндей етіп илеп, жаңғақ тәрізді бөліктерге бөледі де жіңішке етіп ширатады. Ширатылған қамырды майлап, тақтайдың үстіне қойып созады. Ол үшін қысқа ширатылған қамырды екі ұшынан ұстап, үстелдің үстіне тигізіп ұрғылайды. Сөйтіп оны 1 м-ге дейін жеткізіп, екі бүктейді. Алдыңғы операция қайталанады, Кеспе вермишельдің түріне келтірілген кезде қайнаған және тұз салынған суға қайнатылып, суық суға жуылады. Тұздық сұйық болуы керек. Үстелге лағманды әкелмес бұрын ыстық қайнаған суға қайтадан салып, үстіне тұздығын және туралған омлет себеді.
Синестезия
Синестезия (synaisthesis — қосарласқан түйсік) — тітіркендіргіштер сезім мүшелерінің біреуін тітіркендіргенде оған тән түйсіктермен қатар басқа сезім мүшелеріне де тән түйсіктердің пайда болуы. Мысалы, кейбір адамдар бір дыбыс естігенде бұған қоса әртүрлі дәм мен түстерді де сезінуі мүмкін. Енді басқалары сары түсті заттарды көргенде жылылықты қоса сезінеді де, ал көк, жасыл түсті көргенде — суықты сезінгендей болады. Есту, көру, сипап сезу, иіс, дәм түйсіктерінде кездесетін бұл құбылыс өмірде жиі кездеспейді. Синестезия — түйсіктердің өзара байланысының мөлшерден тыс дамыған бір көрінісі болып табынады. Мысалы, кейбір адамдарда есту түйсіктерімен қатар көз алдарына көптеген бейнелер пайда болады. Алайда бұл психологиялық ауытқуларға жатпайды.
Түрлі-түсті есту — адамның естіген дыбысының белгілі бір түске ұқсатып, соны елестетуі. Көп музыканттар мен композиторларда әр үндестілік түспен байланысты болады. Керісінше, яғни түсті көргенде дыбысты есту әбден мүмкін. Мысалы, жапон пианисті және композиторы Хироми Уэхара оқу кезінің өзінде нақты музыкалық терминдерді емес, тек түс сипаттамасымен ғана ойнаған: "Қызылмен ойна" - темперамент көрсету керек болған жағдайда, "Көкті ойна" - қайғы-мұңды көрсету қажет болған жағдайда. Пианисттің айтуы бойынша, ол музыка жазғанда арнайы музыкалық тәсілдерді қолданбайды, Хироми Уэхара оларды (дыбыстарды) елестетуге тырысады.
Есту синестезиясы — кейбір адамдардың шын мәнінде ешқандай дыбыс болмаса да, қозғалатын денелер мен жарқылдардың "дыбыстарын" есту. Бұл түр Калифорниялық технология институтынан Мелисса Саэнс және Кристоф Кох атты американдық ғалымдармен ашылды.
Дәм синестезиясы — әртүрлі сөздер мен бейнелерден туындайтын адамның дәм сезуі. Мысалы, "медаль" сөзін естігенде металл дәмін сезу, сүйікті өлеңінді тыңдағанда шоколадтың дәмінің келуі және т.б.
Синестезия феномені ғылымға 300 жылдан аса уақыт белгілі. Оған деген қызығушылық XIX және XX ғасырларда өрістеді. Ол кездерде сезімдердің араласумен тек дәрігерлер ғана емес, өнер адамдары да қызықты. Міне, осылай 1915 жылы Александр Скрябиннің "Прометейінде" жарық партиясын орындау үшін арнайы музыкалық аспап даярланды. 1970-жылдарда "музыка+жарық" іспеттес концерттер өте танымал болды.
Дереккөздер
¶ Жантану атауларының түсіндірме сөздігі. — Алматы: "Сөздік-Словарь", 2006. - 384 бет. ISBN 9965-409-98-6
¶ Córdoba M.J. de, Hubbard E.M., Riccò D., Day S.A., III Congreso Internacional de Sinestesia, Ciencia y Arte, 26-29 Abril, Parque de las Ciencias de Granada, Ediciones Fundación Internacional Artecittà, Edición Digital interactiva, Imprenta del Carmen. Granada 2009. ISBN 978-84-613-0289-5
¶ Córdoba M.J. de, Riccò D. (et al.), Sinestesia. Los fundamentos teóricos, artísticos y científicos, Ediciones Fundación Internacional Artecittà, Granada 2012. ISBN 978-84-939054-1-5
¶ Cytowic, R.E., Synesthesia: A Union of The Senses, second edition, MIT Press, Cambridge, 2002. ISBN 978-0-262-03296-4
¶ Cytowic, R.E., The Man Who Tasted Shapes, Cambridge, MIT Press, Massachusetts, 2003. ISBN 0-262-53255-7. OCLC 53186027
¶ Marks L.E., The Unity of the Senses. Interrelations among the modalities, Academic Press, New York, 1978.
¶ Riccò D., Sinestesie per il design. Le interazioni sensoriali nell’epoca dei multimedia, Etas, Milano, 1999. ISBN 88-453-0941-X
¶ Riccò D., Sentire il design. Sinestesie nel progetto di comunicazione, Carocci, Roma, 2008. ISBN 978-88-430-4698-0
¶ Tornitore T., Storia delle sinestesie. Le origini dell’audizione colorata, Genova, 1986.
¶ Tornitore T., Scambi di sensi. Preistoria delle sinestesie, Centro Scientifico Torinese, Torino, 1988.