cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
IC 1109
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54549, ZWG 49.94, NPM1G +05.0461.
Һомо Хейдельберг
Һомо Хейдельбергтер қазіргі адамзаттың ата-бабасы екендігі әлі анық емес, өйткені Африкада 400–260 мың жыл аралығындағы қазындылардың кемдігі Һомо Сапиенстердің Һомо Родесийлерден пайда болғанын күңгірт қалдырады. Сима-де-лос-хуесос қазындыларына (the Sima de los Huesos fossils) жасалған генетикалық анализдер (Meyer et al. 2016) Һомо Хейдельбергтер неандерталдар шежіресіне жататындай көрінеді, оны «при-неандертал», немесе «архаикалық неандертал», немесе «алғашқы неандертал» ретінде тану керек секілденеді, сөйтіп Неандерталдардың тамырын Һомо Хейдельберг тарих сахнасына шыққанға дейінге, шамамен 600,000 - 800,000 жыл бұрынға апаруға болады. Ал, бұл шамамен Һомо Антесессорлардың жойылған мезгіліне тура келеді.
IC 1109
Сыртқы сілтемелер
IC 1109 Санат:Жылан (шоқжұлдыз)
Һомо Хейдельберг
Һомо Хейдельберг пен Һомо Еректустың шекарасы да әлі анық емес.
Дереккөздер
Санат:Антропогенез Санат:Һомо Хейдельберг
Қазақы экологиялық қағидалар
ҚАЗАҚЫ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ҚАҒИДАЛАР– табиғатты аялау жөніндегі ұлттық салт-дәстүрлер қағидасы. Қазақ халқы табиғат аясында тіршілік етіп, мезгіл ауанымен көшіп-қонғандықтан табиғатты қастерлеп, қадір тұтқан. Адамзат баласы да өзге жан-жануар, өсімдік секілді тіршілік етеді деп ұққан. Табиғатқа зиян келтірмеген, оны қорғау шараларына үлкен маңыз берген. Бұған: «Көкті жұлма, көктей соларсың», «Бұлақ көрсең, көзін аш» делінетін ұрпақтан ұрпаққа беріліп келе жатқан ереже іспетті қанатты сөздер куә. Қазақ ешқашан жасыл желекті, көкті таптамаған, құмырсқа илеуін бүлдірмеген, құс ұясын бұзбаған, жас балапандар мен хайуан төлдеріне тиіспеген, өсіп тұрған талды, ағашты жұлмаған. Эколoгия ортаға өсімдік пен жан-жануарлардың тигізетін пайдасын жете түсініп, ұрпақтарын жастайынан табиғат байлықтарын тиімді пайдалануға баулып, өнегелі тәлім-тәрбие берген.
NGC 365
NGC 365 — Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 25 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 365 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3822, ESO 352-1, MCG -6-3-17, IRAS01019-3523.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз)
NGC 4713
NGC 4713 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика.
Ақсай нан өнімдері комбинаты
«Ақсай» нан-тоқаш комбинаты ЖШС – Қазақстандағы ең ірі заманауи пісіру кәсіпорындарының бірі. «Ақсай НТК» ЖШС күн сайын 150 тоннадан астам өнім өндіреді, 1000-нан астам адамды жұмыс орындарымен қамтамасыз етеді.
NGC 4713
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4713 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43413, UGC 7985, MCG 1-33-18, ZWG 43.41, IRAS12474+0534.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Ақсай нан өнімдері комбинаты
Комбинатта жаңа технологиялар бөлімі жұмыс істейді, оның күшімен өндіріске барлық мүдделі тараптардың, атап айтқанда тұтынушылардың талаптарына жауап беретін жаңа нан-тоқаш өнімдері үнемі енгізіледі. Компания ішінде ISO 9001 халықаралық стандарттары мен НАССР қағидаттары негізінде әзірленген біріктірілген менеджмент жүйесі жұмыс істейді. Қазіргі заманғы жабдықтармен жабдықталған технологиялық зертхана шикізаттың, жартылай фабрикаттардың және дайын өнімнің сапасы мен қауіпсіздігін қатаң бақылауды жүзеге асырады. Өндірістік, тұрмыстық және әкімшілік үй-жайларды жаңартуға, санитарлық-гигиеналық нормаларды сақтауға көп көңіл бөлінеді. Комбинаттың барлық дайын өнімі белгіленген тәртіпте жүйелі түрде сәйкестікті растау рәсімінен өтеді. «Ақсай НТК» ЖШС бірнеше рет түрлі конкурстарда жүлделі орындарға ие болды. Көп жылдық тарихы үшін комбинат көптеген наградалар мен медальдар жинады, алматылықтардың құрметі мен сеніміне ие болды: бүгінгі күні «Ақсай нан» маркалы өнімді тұрғындар сатып алуда «Ақсай НТК» ЖШС бірнеше рет түрлі конкурстарда жүлделі орындарға ие болды. Бүгінде Көкшетау қаласының тұрғындары «Ақсай нан» маркалы өнімді сатып алуда.
Дереккөздер
Санат:Алматы кәсіпорындары
Мәжікен Есенұлы Бутин
Биографиясы
Ленинград (Санкт-Петербург) тұтыну кооперациясы институтын (1931), Мәскеу экономика және тауартану институтының аспирантурасын (1933) бітірген. 1933 — 40 жылы Алматы, Челябі қалаларының жоғары оқу орындарында, 1941 — 43 жылы КСРО Ішкі істер халкомы жүйесінде жауапты қызметтер атқарды. 1943 — 45 жылдары Қазақ КСР тамақ өнеркәсібі министрінің орынбасары, 1945 — 54 жылдары Қазақ КСР тамақ өнеркәсібі министрі, 1954 — 57 жылдары Целиноград (қазіргі Астана) облаткомының төрағасы, 1957 — 67 жылдары ҚазМУ-дің, Алматы халық шаруашылық институтының кафедра меңгерушісі болды. 1957 жылы ҚазМУ-де республикадағы тұңғыш бухгалтерлік есеп кафедрасын ұйымдастырды. 1967 жылдан өмірінің соңына дейін Қазақ КСР тамақ өнеркәсібі министрінің 1-орынбасары болып істеді. Ғылыми зерттеу жұмыстарының негізгі бағыты — бухгалтерлік есеп, эконономика талдау салаларының теориялық және практикалық негіздері. Бутин, әсіресе, бухгалтерлік есеп саласының республикада орнығуына, бухгалтер мамандар даярлауға үлкен үлес қосты. Осы сала бойынша 50-ден астам еңбектің авторы. Кеңес Одағының ордендері және медальдерімен марапатталған.
Шығармалары
1. "Бухгалтерлік есеп және бухгалтерлік сараптау"; 2. “Қазақстан тамақ өнеркәсібінің экономикасы“;
Сілтемелер
1. «Мәжікен Бутинге арналды» 2. ««Рысқұлов оқулары» халықаралық ғылыми форумы»
Дереккөздер
Санат:1910 жылы туғандар Санат:Батыс Қазақстан облысында туғандар Санат:1974 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан экономистері Санат:Профессорлар Санат:Қазақстан министрлері
Асқар Исабекұлы Мырзахметов
Асқар Исабекұлы Мырзахметов (1 қазан 1962 жыл) - "Нұр Отан" партиясы төрғасының бірінші орынбасары, Ауылшаруашылық ғылымдарының кандидаты (1988).
Мочище
Мочище — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Новосибирск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тогул өзенінің оң жағалауынан 41 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Асқар Исабекұлы Мырзахметов
Қызмет жолы
Орта Азия және Қазақстанның Биржалар қауымдастығына, Қазақстан Кәсіпкерлер форумының кеңесіне басшылық еткен, ҚР Премьер-министрінің штаттан тыс кеңесшісі болған.
Мочище
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чумыш. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Жақып Әбілтаев
Жақып Әбілтаев (1910-1982), актер, режиссер. Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген артисі (1947). Лениногор, Семей, Талдықорған театрларында қызмет істеді, жергілікті халық театрларын ұйымдастырып, өркендетуге көп еңбек сіңірді. Әуезовтің «Еңлік - Кебек» драмасындағы Есен, Қараменде, Абыз образдарын өзіндік психологиялық сезіммен, өрнек-нақышпен орындады.
Асқар Исабекұлы Мырзахметов
Дереккөздер
Санат:1 қазанда туғандар Санат:1962 жылы туғандар Санат:Қазақстан ветеринарлары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан вице-министрлері Санат:Қазақстан ауыл шаруашылығы министрлері Санат:Қазақстанның Өзбекстандағы елшілері Санат:Түркістан облысының әкімдері Санат:Жамбыл облысының әкімдері
Муньотельо
Муньотельо (Muñotello) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Авила ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 89 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,94 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авила елді мекендері
Естрен
Коммунаның INSEE коды — 59219, пошта индексі — 59295.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 621 адамды құрады. Халық тығыздығы — 220,21 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Бүркеніш жабдықтары
Бүркеніш жабдықтары — әскери объектілерді бүркемелеуге пайдаланылатын мүліктер, техникалар, оқ-дәрілер, табельдік және әскерлер дайындаған өнімдер. Атқаратын кызметіне карай оптикалық бүркеніш жабдықтарына, радиолокациялық бүркенішке, дыбыстық бүркеніштерге, жылу бүркеніштеріне, түтіндету кұралдарына, гидроакустикалық бүркенішке, пиротехникалық құрамға, бүркеніштік сырлау құралдарына бөлінеді. Оптикалық бүркеніш жабдықтарына: бүркеніш киімдер, жинақтар мен бүркеме, макеттер мен олардың толық жинағы кіреді. Бүркеніш киімдерді комбинизондарды, костюмдерді, жамылғыларды, халаттарды барлаушылар, мергендер, саперлер, байланысшылар (карсыласқа жакын әрекет етүшілер) киеді. Жаздық бүркеніш киім әдетте түрлі-түсті, шұбар, ал кыстық бүркеніш ақ болады. Бүркеніш жабдықтары мен бүркеме (табельдік) әскери техниканы, автокөлікті, окоптарды, тасаларды жасыру үшін пайдаланылады. Макеттер жалған объектілерді салғанда қару-жаракты, әскери техниканы, құрылыстарды, жергілікті заттарды елестету үшін пайдаланылады. Радиолокациялық бүркеніш құралдары — радиолокациялық көрсеткіштер, радиотарату және радиожұту жапқыштары болып табылады. Жарық бүркеніш кұралдары фарға арналған жарық бүркеніш құрылғылары, автокөлік және сауытты танк техникасының үлкен көлемді және сигналдық оттарының құрылғылары, жарық түсіргіш жинактар, жалпы және жергілікті жерге жарық түсіруге арналған бүркемелік бастырмалары бар шырақтар мен фонарьлар. Жылу бүркеніш құралдары — қыздырылған беттердің температурасын төмен түсіретін кондырғылар. кеңейту камералары және т.б. Дыбыстық бүркеніштер — әскерлердің жылжуы мен инженерлік жұмыстарынын дыбыстық бүркеніш белгілерін жасыруға арналған дыбыстық хабарлау кондырғылары.
Южная Мылва
'''Южн. Мылва''' — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вычегда өзенінің сол жағалауынан 814 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 132 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Хофштеттен (Хофштеттен-Грюнау қауымы)
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2622 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 35.93 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — PL, ресми идентификациялық коды — 3 19 09.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Хёсль (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Хофштеттен (Община Хофштеттен-Грюнау)
Өкпе агенезиясы
Өкпе агенезиясы — өкпенің (бөлігі), соның ішінде негізгі (ұзын) кеңірдек тарамының мүлде іштен туғаннан жоқтығы.
Санди Сұлтан
'''Санди Сұлтан'17 мамыр 1975 жыл, Алматы қаласы, Қазақстан) - танымал тележүргізуші, журналист, Астана телеарнасындағы жаңалықтар тілшісі, «SSLab» телелабораториясының негізін қалаушы, медиа-білім саласындағы көрнекті тәлімгер, Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде баспасөз хатшысы қызметін атқарды.
Өмірбаяны
Заң академиясында оқып, Алматыдағы сән бутигінде жұмыс істеді. Бірде дүкенге әйгілі бір адам кірді, бірақ Санди оны танымады. Ол журналист, продюсер, «КТК» АҚ директорлар кеңесінің төрағасы, қазір марқұм Сергей Клещенков болып шықты. Кетіп бара жатқанда ол: «Ал сіз теледидардан ақпараттық бағдарлама жүргізгіңіз келмейді?» деп сұрады да, визит карточкасын қалдырды. Сөйтіп, оны «КТК» телеарнасына шақырды. Санди бірден теледидарға шықпады - үш ай бойы ол сөйлеу техникасымен, дауыс шығарумен және дикцияны дамытумен айналысты.
Санди Султан 2002 жылдан бері телевизия саласында қызмет атқарады, биыл 17 жыл. «Жаңалықтар», «7NEWS» және «Выход есть» жаңалықтар бағдарламалары арқылы көрермендерге таныс. Еңбек жолын КТК арнасынан және RETRO-FM радиосында жүргізуші болып бастады, «Жетінші» арнада жұмыс істеді. Ол әйгілі қазақ және орыс журналистика шеберлерінен сөйлеу өнері және шешендік өнерді үйренді. 2015 жылдың ақпан айынан бастап «Астана» телеарнасында «Жаңалықтар 20:30» бағдарламасының жүргізушісі. Сонымен қатар 2011 жылдан 2018 жылға дейін Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде баспасөз хатшысы болды. Ол өзінің «SS LAB» телелабораториясын құрды.
"SSLAB" телелабораториясы
«SS LAB» 2015 жылдан бастап жұмыс істейді. Студия ашу идеясы Сандиге әріптестері мен білім алушы ізденушілердің арқасында келді. Қазіргі уақытта жеке жаттығуларға қатысты көптеген ұсыныстар бар. Шешендік өнерді үйренгісі келетіндердің арасында танымал саясаткерлер, бизнесмендер, ұлттық компаниялардың топ-менеджерлері, заңгерлер және басқалар бар. Санди мектебінің басты артықшылығы – университеттерде көбінесе теоретиктер сабақ береді, ал олар практиктер. «Жетінші арна» телеканалының креативті директоры, әйгілі теледидар және радио жүргізушісі Евгений Переверзев «SS Lab»-та сабақ беруге келіскендердің алғашқылардың бірі болды. Кейіннен оларға қазақстандық теледидардың ең жақсы журналистерінің бірі Олжас Рамазанов қосылды, ол шәкірттерімен жүздеген қызықты сюжеттер түсіре алды.
Телевизиялық зертхана Қазақстанда, Астана қаласында, Сейфуллина 31-де орналасқан. Санди Сұлтан басқарған SSLAB тобы «Жетінші арна» студиясында сабақ жүргізеді. Авторлық бағдарлама бойынша шешендік және сөйлеу техникасына оқытады. Әрбір студенттің танымал қазақстандық тележүргізушілерден, продюсерлерден, журналистерден шеберлік сабақтарын өтуге мүмкіндігі бар, теледидарлық макияж суретшілерінен кәсіби макияжды қолдануға үйрену, «Жетінші арна» жаңалықтар студиясында қызықты теория мен теледидарлық тәжірибесін алуға, сонымен қатар сәтті фотосессияның әдістері мен құпияларын зерттей алады. Курстың соңында - емтихан тапсырылады, фото және видео жұмыстары бар жеке портфолио, сонымен қатар сертификат беріледі.
Жеке өмірі
Екі баланың анасы – ұлы Санжар, қызы Айсель. Балалардың жас айырмашылығы 19 жас.
Дереккөздер
Санат:журналист
Санат:17 маусымда туғандар
Туляремия ауруы
Туляремия - микробтар туғызатын, безгекпен, лимфодениттің дамуымен, әртүрлі ағзаларды зақымдаумен өтетін ауру. Туляремия тудыратын микробты жалпы 3 түрге бөледі: неарктикалық (американдық), ортаазиялық және голарктикалық (европа-азиялық). Микробтың неарктикалық түрі адамдар мен жануарлар үшін ауру жұғу ықтималдылығы ең көп болуымен ерекшеленеді. Туляремия бактериялары кішкентай, көлемі 0,2-0,5 мкм болатын шар (кокка) және қысқа таяқша түрінде кездеседі. Сыртқы ортада, әсіресе төмен температурада қоздырғыштар ұзақ сақталады. Температура жоғары болған сайын бактерия тез өледі, 60 градуста микроб 20 минутта өледі, ал қайнатқанда 1-2 минутта өледі. Туляремия адамға әртүрлі жолмен жұғады, ол терімен, көз шырышты қабығымен, тыныс алу жолымен, асқазан-ішектен жолымен жұғуы мүмкін. Туляремияның инкубациялық периоды 3-7 күнді құрайды. Ауру жедел түрде басталады, дене температурасы 38-40 градусқа жетеді. Ары қарай бас ауыруы, бас айналуы, бұлшық ет ауырсынуы, әлсіздік байқалады. Науқастың беті, көз конъюктиві қызарады. Туляремияның клиникалық 3 формасы болуы мүмкін, ол теріні, шырышты қабатты және лимфа түйіндерін, ішкі мүшелерді зақымдауы мүмкін. Лимфа түйіндері (қолтық асты, т.б.) ісініп, бубон түзеді. Туляремияның түрлері оның зақымдайтын жерлері мен ауру жеңілдігіне байланысты өте көп, ол жеңіл түрде өтіп (10-12 күн), өздігінен сауығуы мүмкін, болмаса ауыр түрде өтуі(2 айдан көп) өтуі мүмкін. Туляремияны емдеудегі жетекші рөлді антибактериалды препараттар алады. Науқасқа стертомицин, тетрациклин, левомицетин тағайындайды. Температура қалпына түскеннен кейін де препараттарды тағы 5-7 күн қабылдау керек. Профилактика ретінде кеміргіштермен күреседі, вакцина да егеді.
Санди Сұлтан
Дереккөздер
Санат:тележүргізуші
Осидреш
Осидреш (Oucidres) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 236 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,72 км² шамасында. Халық тығыздығы — 17,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Раздольное (Батыс Қазақстан облысы)
Раздольное — Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданындағы ауыл, Раздольный ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Перемётное ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 78 км-дей жерде, Рубежка өзенінің жағасында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 663 адам (338 ер адам және 325 әйел адам) болса, 2009 жылы 582 адамды (298 ер адам және 284 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Бәйтерек ауданы елді мекендері
Дүниежүзілік тұқым қоры
230px|нобай|оңға|Қойманың кіреберісі Дүниежүзілік тұқым қоры (норв. Svalbard Globale frøhvelv) — бүкіл әлемнің негізгі ауыл шаруашылығы дақылдары тұқымдарының үлгілерін қауіпсіз сақтау мақсатында құрылған туннельді қойма.
Негізгі мақсаты
Бұл тұқым қорының салынудағы мақсаты — тұқым түрлерін ұзақ жылдар бойы сақтау және белгілі бір апаттардың нәтижесінде орын алуы мүмкін толық жойылудан түрлерді сақтау. Мысалы, бір аймақта өрт болып немесе астероид түссе, сол аймаққа тән өсімдік түрлері жойылады. Ал мұны болдырмау мақсатында әр ел өз аймағындағы өсімдік түрлерінің тұқымдарын ДТҚ-ға апарады. Көп жағдайда қоймада адам өмірі үшін аса маңызды болғандықтан астық тұқымдас және дәрілік өсімдіктер сақталады.
Орналасуы
Тұқымды сақтау үшін Шпицбергеннің таңдалған себебі — бұл жақта мәңгілік аяз болуы. Қойма таудың астыңда 120 метр, теңіз деңгейімен есептегенде 130 метр тереңдікте жатыр.
Қойманың ғимараты тұқымдарды жаһандық жылынудан, астероидтардан, бомбалардан қорғайды. Қоймада жалпы 4,5 млн тұқым түрін сақтауға болады. Тұқымдар 10-70 жылдар аралығында және -18 градус цельсийде сақталынады. Қорға әкелінген тұқымдарды әуелі 4 қабатты қалташаларға салып, олардың ауасын сорып алады.
Ачила-Яха
Ачила-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Яку-Неме-Яха өзенінің оң жағалауынан 39 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Дүниежүзілік тұқым қоры
Орналасуы
Сонымен қатар, Шпицбергенге астероид түссе, сол жердегі адамдардың бәрі қаза тапқанымен, қойма аман қалады деген тұжырым бар.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Біріккен Ұлттар Ұйымы Санат:Тамақ өнеркәсібі Санат:Өсімдіктердің көбеюі Санат:Өсімдік шаруашылығы
Ачила-Яха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Амонай
Амонай — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Таймыр (Долган-Ненецк) АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юрибей өзенінің сол жағалауынан 77 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Таз өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасынан Енисей шығанағы су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері
Дестор
Дестор (Destord) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Вогез департаментінде орналасқан. Епиналь округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,04 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 88130, пошта индексі — 88600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 231 адамды құрады. Халық тығыздығы — 45,83 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вогез департаментінің коммуналары
Ақжайық (допты хоккей клубы)
Ақжайық (Ақжайық спорт клубыАқжайық спорт клубы ) — Орал қаласын ұсынатын қаза қстандық  допты хоккей клубы. Ресей Біріншілігінде жоғарғы лигаға қатысқан.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан допты хоккей клубтары
Венец (Шумен облысы)
Венец (Венец) — Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Венец қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 842 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9751. Телефон коды — 05343. ЕКАТТЕ коды — 10642.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шумен облысының елді мекендері
Венец
Басмала
thumb|200px|Бисміллә|alt=Written version of the Basmala right|thumb|200px|Бисміллә [[каллиграфияда|alt=Calligraphic version of the Basmala]]
Би-исми-л-лаһи-р-рахмани-р-рахим (بسملة) — «Қайырымды, рахымды Аллаһтың атымен бастаймын» (بسم الله الرحمن الرحيم, bismi-llāhi r-raḥmāni r-raḥīm) сөз тіркесін білдіретін ислами термин. Басмала сөздерімен Құранның барлық дерлік сүрелері басталады, намаз ішінде, басқа да істердің алдында айтылады.
Кампу-Нову-ду-Паресис
Кампу-Нову-ду-Паресис (Campo Novo do Parecis) — Бразилиядағы муниципалитет, Мату-Гросу штатында орналасқан. Солтүстік Мату-гросу мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Паресис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Басмала
Бисміллә лигатурасы американдық юникодта U+FDFD белгіленген.
Кампу-Нову-ду-Паресис
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 26 562 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9 448,384 км² шамасында. Халық тығыздығы — 2,8 адам/км².
Басмала
Сыртқы сілттемелер
Санат:Ислам Санат:Араб дін терминдері Санат:Сүре Санат:Аят Санат:Араб каллиграфиясы
Кампу-Нову-ду-Паресис
Тарихы
Қала 1988 жылы құрылған.
Санат:Мату-Гроссу елді мекендері
Тремауезан
Тремауезан (Trémaouézan) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Финистер департаментінде орналасқан. Брест округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,30 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 29295, пошта индексі — 29800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 493 адамды құрады. Халық тығыздығы — 59,4 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финистер департаментінің коммуналары
Виублиу (Миссури)
Виублиу (Weaubleau) — Миссури штатының Хикори округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 2.3 км². FIPS коды — 29-78064.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 518 адамды құрады.
Маяқұм
Маяқұм — Түркістан облысы Отырар ауданына қарасты ауыл, Маяқұм ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шәуілдір ауылынан солтүстік-батысқа қарай 26 км-дей жерде. Ауыл бұрын "Овцевод" деп, кейін "Әл-Фараби ауылы" делініп, қазіргі кезде Маяқұм аталады.
Инфрақұрылымы
Маяқұм ауылында бүгінде аурухана, "Қайқыбай Ата" мешіті, 50 орындық және 25 орындық "Тойлыкүл Ана" балабақшасы бар. Бұдан бөлек Өрт сөндіру пункті бар. "Шоқан Уәлиханов" мектебінде 400-ден астам оқушы бар. Ауылда ыстық су жүйесі жүргізілген және 3 ұялы байланыс жүйесі орнатылған.
Мандан
Мандан (Mandan), негізінен АҚШ-тағы Солтүстік Дакота шт. мекендейтін солтүстік американдық «ҚЫР ҮНДІСТЕРІ». .
Маяқұм
Шаруашылығы
Мал шаруашылығы, егін шаруашылығы, орта және шағын кәсіпкерлік.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 2626 адам (1342 ер адам және 1284 әйел адам) болса, 2009 жылы 2965 адамды (1509 ер адам және 1456 әйел адам) құрады.
Мандан
Оларды атауы француз тілінде пайда болуы мүмкін. Қазіргі кезде жоғалып кеткен СИУ тобындағы мандан тілінде сөйлеген. Мандандар ауыл болып біріккен күмбез тәрізді жеркепелерде тұрды, жүгері, бұршақ, асқабақ және күнбағыс өсірген, енекелерді аулаған, саз бұйымдары мен себеттерін дайындаған.
Маяқұм
Халқы
Рулық құрамының басым бөлігін Орта жүздің Қоңырат тайпасы құрайды. Оның ішінде: Жетімдер, Маңқытай, Қира (Мәмбет), Тіней, Божбан, қыргызәлі т.б рулар бар.
Дереккөздер
Санат:Отырар ауданы елді мекендері
Мандан
Күн биі және аю салты тәрізді күрделі әдет-ғұрыптарды, емдік және соғыс алдындағы кәделерді орындаған. Оларда жас мөлшеріне қарай бөлінетін әскери қауым, сондай-ақ шамандар және әйелдер қауымы болған.
Актерлер бизон киімін киген батырдың ісін бейнелеген. Джылы КЕТЛИН мандандардың өмірі мен бейнелерін сурет етіп салды. Оның пікірінше, олар өздерін «Seepohskahnu mahkahkee» деп атаған, бұл «Қырғауыл халық» дегенді білдіреді.
19 ғасырдың ортасында шешек эпидемиясының салдарынан саны азайған мандандар Солтүстік Дакота шт. Форт Бертхольдке көшірілді, бұнда олар хидатса және арикара халықтарымен Үш Біріккен тайпа ретінде өмір сүреді. 2000 жылы АҚШ-тағы халық санағы кезінде 350 адам өздерін манданбыз деп атаған.
Соққы толқыны
thumb Соққы толқыны (Ударная волна) — атом бомбасының жарылыс, қуатының тең жартысы жұмсалатын ең күшті зақымдаушы фактор. Ол жарылыс болған жерден жан-жаққа бірдей шапшаң жылдамдықпен тығыз ауа толқыны түрінде таралады, жолындағы үйлерді, құрылыстарды зақымдайды. Мыс., Хиросимаға тасталған атом бәмбасының жарылысы кезінде 1 км аймақта жер бетіндегі құрьлыстардың бәрі тып-типыл болған, ал 2 км жердегілер қатты зақымданған, 3 км жердегілер одан сәл аздау, ал 10 км қашықтықта — үйдің әйнектерінің қирағаны байқалған. Соққы толқынының жылдамдығы жарықтың жылдамдығынан едәуір кем (2 секундта 1 км, 5 секундта 2 км, 8 секундта 3 км) өтеді. Сондықтан жарылыс жарқылын көрген адам дереу жасырынып үлгеруіне болады. Жарылыс болған жер қашықтаған сайын зақымдау күші де әлсірей береді. Адамдар паналайтын құрылыстар болмаған жағдайда шұңқырларға, жыраларға, темір жолдар мен тас жолдардың жиегіне т.б. сол секілді табиғи орындарға жасырынған жен.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Тукманка
Тукманка — Ресейдегі өзен. Курган облысы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Миасс өзенінің оң жағалауынан 177 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Миасс өзені Челябинск қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Адольф Шерер
Адольф Шерер (Adolf Scherer, 5 мамыр 1938 жыл, Врутки) — чехословакиялық футболшы, шабуылшы.
Карьерасы
1962 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері, 1960 жылғы Еуропа чемпионатының қола жүлдегері. Сондай-ақ, 1958 жылғы әлем чемпионатына да қатысты.
Сілтемелер
Санат:Чехословакия футболшылары Санат:Чехословакия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Локомотив Кощице ФК ойыншылары Санат:Интер Братислава ФК ойыншылары Санат:Ним ФК ойыншылары
Нек (Барда тармағы)
Нек — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Барда өзенінің сол жағалауынан 192 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сылва бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Сэджуиквилл (Миссури)
Сэджуиквилл (Sedgewickville) — Миссури штатының Bollinger округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 189 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.6 км² шамасында. FIPS коды — 29-66476.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Рольвиц
Рольвиц (Rollwitz) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Иккер-Рандов ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 649 адамды құрайды (31 желтоқсан 2009 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,35 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 62 049. Муниципалитеттің басшысы — Франк Марквардт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Бельгиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі
ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Бельгияның 11 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысандардың бәрі тізімге мәдени талаптар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Бельгия аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне  16 нысан үміткер ретінде тіркелген.
Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан
Сыртқы сілтемелер
Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі Санат:Бельгия
Дамшайд
Дамшайд (Damscheid) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Рейн-Хунсрюк ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 640 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 15,10 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 40 025. Муниципалитеттің басшысы — Алойс Тернес.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Мезер
Мезер (Mézères) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Жоғарғы Луара департаментінде орналасқан. Аррондиссеман-дю-Пюи-ан-Веле округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,58 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 43134, пошта индексі — 43800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 158 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,41 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Луара департаментінің коммуналары
Ел класико
Ел класико (El Clásico, El Clàssic), немесе Испания дербиі (El derbi Español, El derbi espanyol) — Испанияның футбол чемпионатында өнер көрсететін «Реал» мен каталондық «Барселона» арасында өтетін футбол матчтарының халық арасындағы атауы. Аталған бәсекелестіктің бірнеше себептері бар, бұл әлемдегі екі ірі футбол клубтарының сайысы болса, екіншіден екі ірі этникалық орталықтың және Испаниядағы ең ірі екі қаланың арасындағы сайыс. Ел класико футболдағы ең қызық және ең ірі бәсеке болып саналады.
Тарихы
Реал мен Барселона арасындағы бәсекелестік Испаниядғы футбол лигасының пайда болған кезден басталады. Футбол командалары арасында болатын осындай бәсекелестіктерге қарағанда аталған екі клуб арасындағы бәсекенің тарихи, әлемуметті және саяси астары да бар.
Статистика
Басты мақала: Эль-Классико статистикасы
Харьковка
Елді мекендер:
Өзен:
УЕФА Кубок иелері кубогы 1990/91
УЕФА Кубок иелері кубогы 1990/91 турнирдің 31-ші маусымы.
Сілтемелер
Санат:УЕФА Кубок иелері кубогының маусымдары Санат:1990 жылғы футбол Санат:1991 жылғы футбол
Жайылма (айрық)
Негізгі ұғым:
Елді мекендер:
Акцентуация
Акцентуация -
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Accentuation
Од департаментінің коммуналары
Төменде Од департаментінің 438 коммунасы көрсетілген.
Од *
Көксағыз бақбағы
Көксағыз бақбағы (Taraxacum kok-saghyz) – астралылар тұқымдасы, бақбақ туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстандағы каучук өсімдігі.
Дереккөздер
Санат:Күрделігүлділер
Спирограмма
Спирограмма ауаны жұтқанда және шығарғанда қандай мөлшерде өзгеруін көрсететін қисық сызық.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Астана (станция)
thumb|300px|Астана вокзалы
Астана — Қазақстанның елордасы Астана қаласында орналасқан, «Қазақстан темір жолы» АҚ-на тиесілі темір жол станциясы.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан темір жол бекеттері Санат:Астана көлігі
Өлшеу аспаптары
Өлшеу аспаптары (Измерительные приборы) — қалыпты метеорологиялық касиеттері бар және өлшеніп отырған физикалық шаманың маңызын есептеуге (тіркеуге) мүмкіндік беретін техникалық құралдар; мөлшерленген метрологиялық қасиеті бар өлшеу жүргізгенде пайдаланылатын техникалық құрал.
Өлшенген шаманы қайта бейнелейтін өлшеу аспаптары мен тиісті шама мен өлшенген шаманы салыстыратын өлшеу аспаптары кеңінен тараган. Әскери тәжірибеде жалпы әскери әмбебап және арнаулы өлшеу аспаптары. болып бөлінетін түрлері қолданылады. Олар нақты бақылау нысаны үшін қолданылады. Олардың техникалық және пайдалану сипаттамалары бойынша өлшеу шектері болады.
Дереккөздер
Санат:Механика Санат:Әскери іс
Спирограф
Спирограф — ауаны жұтқан кезде ауа мөлшерін үздіксіз сызықпен түсіріп тіркеу үшін қолданылатын аспап.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Жармасқылар
Геккондар (Gekkonidae) — кесірткелер отрядының бір тұқымдасы.
Геккондардың 80-ге жуық туысы (650-ден астам түрі) бар. Олардың көпшілігі тропикалық және субтропикалық жақтарда, аздап жер шарының қоңырүйек бөлімдерінде де тіршілік етеді. Геккондардың Орта Азия мен Қазақстанның жерлерінде тіршілік ететін 4 туысы (8 түрі) кездеседі; олар: сцинк геккон, тарақтабан геккон, жалаңаяқ геккон. Геккондардың көздері үлкен, басы алға қарай сүйірленген; денесі қабысыңқы; аяқтары жақсы жетілген, тырнақтары үшкір келеді, күндізінде жатып, қорек заттарын (омыртқасыз жәндіктерді, насекомдарды, ермекші тәрізділерді, қырықаяқтарды және т. б.) түнде аулайды; кепшілігі 1—2 жұмыртқа табады. thumb| right
Дереккөздер
Санат:Жармасқылар
Ақсай сүт зауыты
Ақсаи сүт зауыты - 1992 жылы іске қосылған. Әр ауысымда (сменасына) 30 тонна сүт шығарады. Зауыттың жобасы мен құрылысын жүзеге асырған Чехословакияның «Инженеринг» фирмасы.
Пайдаланған әдебиттер
Санат:Қазақстан зауыттары Санат:Ақсай
Жұма (мереке)
Жұма - мұсылмандардың мереке күні. Мұхаммед (с.а.у.) Пайғамбар: «Арайлан атқан күндердің ең қайырлысы - Жұма күні. Адам Ата осы күні жаратылды», - дейді (Мүслим, «Жұма»). Жұма күнінің қадір-қасиетіне тоқталған Құран Кәрімде «Жұма» деп аталатын арнайы сүре бар. Хадистерде Жұма күні жуынып, тазарып, мешітке барып, хұтба тыңдап, намаз оқыған кісінің сол күн мен өткен Жұма арасындағы барлық күнәләрінің кешірілетіні айтылады (Бұхари, «Жұма»), Ал бұл күнді елемей, ешбір себепсіз Жұма намазын үш апта бойы тәрк еткен кісінің жүрегінде перде тұтылады (Әбу Дауд, «Салат»).
Жұма күні ежелде еврей және христиандар үшін апталық ғибадат күні болғандығы, кейіннен еврейлер бұл күннің орнына сенбі күнін, христиандар жексенбі күнін апталық ғибадат күні ретінде өзгертіп қабылдағаны және Ислам діні келгеннен кейін ұмыттырылған қасиетті бұл күннің мұсылмандарға қайтадан оралуы жайлы Пайғамбарымыз (с.а.у.) былай дейді: «Біз - бұрынғы кітап берілгендерғе қарағанда, ең соңғысымыз. Қияметте ең алға өтеміз. Олар Аллаһтың өздеріне парыз еткен осы жұма намазы күні жайында қарама-қайшы пікірге түсті. Аллаһ оны бізге көрсетті. Басқа адамдар бұл туралы бізге бағынады. Жұма күнінің ертеңі - яһудейлердікі, одан кейінгі күн - христиандардікі» (Бухари, Жума, 1.211). Пайғамбарымыздан (с.а.у.) бұл күннің неліктен Жұма аталуының себебін сұрағанда, былай деп жауап қатты: «Күмәнсіз, әкеңіз Адамның жаратылысы сол күні жиналды. Қиямет сол күні болады. Қайта тірілу мен адамдардың есеп беруі үшін ұсталулары да - сол күні болады. Жұма күнінің үш сағатының соңында бір сәт бар. Сол сәтте дұға еткеннің дұ- ғасы қабыл болады», (Ханбал, ІІІ, ЗП) - дейді.
Пайғамбарымыз (с.а.у.) басқа бір хадисте «Мен дұғалардың қабыл болатын сағатының қай уақытта екенін білуші едім, бірақ Қадір түні сияқты бұл да маған ұмыттырылды», - деп Жұма күнінде дұғалардың қабыл болатын арнайы бір сәттің бар екенін айтады. Міне, сондықтан мүмкіншілік болса Жұма күнін толықтай Құран оқу, намаз оқу, тәсбих, салауат айту сияқты ғибадатпен өткізу керек.
Жұма күні мұсылмандардың апталық айты, мейрамы болғандықтан бейсенбі күні ақшамнан бастап, заттық және рухани тазалыққа басқа күндерге қарағанда көбірек көңіл бөлу керек. Затты тазалықтың ең басында ғұсыл алу, тырнақ алу, таза киім кию, хош иісті әтір себу келеді. Рухани тазалық ретінде Жұма дан бұрын күнәларына тәубе етіп, көбірек зікір, салауат айтып, дұғаның қабыл болатын құпия сағатына тура келуді үміт етіп, көбірек дұға етуге тырысу керек.
Жұма күні жолға шығуға болады. Бірақ түстен кейін Жұма намазын оқымай шығуы - мәкрүһ. Жұма күні тәкбір айту, жуыну, хош иіс жағу, мисуак қолдану, жақсы киім кию - мұс- тахап. Жұма күні азан оқылған кезде себепті жағдайы болмағандардың істерін тоқтатыл мешітке дереу баруы - уәжіп. Жұма күні мешітке ерте бару, екі рәкат намаз оқу, «Кәһф» сүресін оқу немесе тыңдау - мәндүп.
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Ислам
Каменка
Елді мекендер:
Қазақстан:
Болгария:
Ресей:
Қыздарбек Төребайұлы
Қыздарбек Төребайұлы (1850, қазіргі Қарағанды, Шет ауданы Ақтас-Шалтас қыстауы - 1922, сонда) — домбырашы-күйші. Арғынның Қаракесек Кәрсөн руынан. Жасында Итаяқ күйшіден тәлім алған Қыздарбек өз дәуірінде асқан домбырашылық-күйшілік өнер шеберлігімен аты шыққан. Ол Тәттімбеттің, т.б. композиторлардың күйлерін ("Сылқылдақ", "Сылқымқыз", "Терісқақпай", "Майда Қосбасар", "Жұбаныш", т.б.) тартумен бірге өзі де күй шығарған. Қыздарбектен кезінде тәлім-тәрбие алған шәкірт күйшілері қатарында Аққыз, Әбді, Кенжеқара, Мақаш, Сембек, т.б. бар.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Күйшілер Санат:Шет ауданы тұлғалары
Эпистемология
Эпистемология (ἐπιστήμη — «ғылым» және λόγος — «сөз» ) немесе гносеология (γνῶσις — «білім» және  — «сөз») немесе таным теориясы— философия ғылымының саласы, танымның мәнін, ерекшелігін, әдіс құрылымын, деңгейін, басқа таным формалармен байланысын зерттейтін ғылыми таным теориясы. . Басқаша айтқанда, адамның тану қабілеті, танымның бастауы, формалары, әдістері туралы, ақиқат және оған жетудің жолдары туралы ілім. Айналадағы қоршаған дүниенің адам санасында белсенді бейнеленуін, танымның жалпы шарттары мен мүмкіндігін, білімнің шындыққа қатысын, қоғамдық практика негізінде іске асатын таным процесінің заңдылықтарын, оның негізгі формаларын, әдістер, гипотезалары мен теорияларды құру мен дамытудың принциптерін зерттейтін философия ғылымының саласы.
Тарихы
Эпистемология философиямен катар пайда болып, өмір сүріп келе жатыр. Дегенмен егер қателік жібермесе, адам ақиқатты ақиқат ретінде тани алмас еді. Сондықтан гносеологияда адамның қалай адасатыны және одан кейін қалай тура жол табатыны да зерттеледі. Гносеология үшін дүние, адам және адамзат коғамы туралы дәйекті білімдердің болуының қандай практикалық маңызы бар деген мәселенің өмірлік мәні ерекше. Осындай толып жатқан мәселелер жиналып келіп, "Білім деген не?"деген сұраққа жауап беретін таным теориясының өзекті мәселесін құрайды.
Таным - бұл адамның бейнелеу әрекетінің ерекше түрі. Философия тарихында таным деп адамның дәлелденген білім алу үшін әлемді және ондағы өзін мақсатты түрде бейнелеу аталған. Таным дегеніміз-білім алу үшін шығармашылық ізденіс. Таным адамның практикалық іс-әрекетінің рухани жағы болып табылады. Таным - адам арнайы танымдық мәселе мен есептерді қойып, мақсатты түрде қол жеткізетін ақпараттық жоғарғы деңгейі. Таным - адамның нақты мақсатына бағытталған және шығармашылы іс-әрекетінің әлеуметтік процесі. Оның нәтижесінде сыртқы әлемнің идеалды образдары қалыптасып, олар туралы білім пайда болады. Таным теориясы немесе Эпистемология - бұл философия ғылымының бір бөлігі. Онда таным табиғаты мен оның мүмкіндіктері, шегі туралы мәселе қойылып зерттеледі. Таным теориясы туралы термин философия ғылымына 1854 жылы шотланд философы Дж.Феррердің еқбектері арқылы енді. Бірақ таным туралы мәселе өте ертеден бастап-ақ қойылып келеді. Өйткені танымнан тыс білім де, ғылым да да болуы мүмкін емес. Таным теориясы этика, эстетика, адам туралы философиялық ілімдермен тығыз байланысты. Дегенмен, ол жалпы философия теориясының дербес бөлімі ретінде өзінің мағынасын сақтайды.
Таным — адам қызметінің ерекше түрі
"Білу деген не?" деген сұраққа берілетін жауаптың маңыздылығы Гетенің "Фаустында" былай жазылған:
Таным теориясы мәселелері
"Таным" деген не?", "Білімді қалай алуға болады?" деген мәселелер төңірегінде ойлана отырып, адам сонау ежелгі заманда-ақ өзін табиғаттың бір бөлшегі ретінде сезінген. Уақыт өте келе бұл мәселені саналы қойылуы және оны шешуге тырысуы салыстырмалы тәртіпті пішін алып, сол кезде білім туралы ілім қалыптасты. Философтар таным теориясының мәселелері төңірегінде ой қозғай бастады. Гносеология — айналадағы әлемді тану туралы философиялық ғылым. Таным теориясы немесе гносеология (грекше gnosis — білім, таным) — философиямен бірге, оның іргелі бөлімдерінің бірі ретінде пайда болды және қалыптасты. Ол адам танымының сипатын, білімінің формаларын, оның жадағай түрінен тереңіне бойлау әдістерін зерттейді. Гносеологиядағы орталық ұғымдарға "таным субъектісі" мен "таным объектісі", "білім", "таным" жатады. Таным субъектісі деп белгілі бір мақсатқа бағытталған танымдық қызметті атқарушыны айтамыз. Ол — бірдеңені танып, білуге тырысушы. Ол адам немесе тұтастай қоғам болуы мүмкін. Таным объектісі деп танымдық қызмет бағытталған нәрсені айтамыз. Демек, ол танылушы, былайша айтқанда, кітап, молекула, атом, адам немесе тұтастай табиғат болуы мүмкін. Таным объектісі материялық, дүние немесе рухани құбылыс, сонымен катар субъектінің өзі де болуы мүмкін. Таным объектісі мен субъектісі бір-бірінің мәнділігін шарттастырады: субъектісіз объект болмайды, объектісіз субъект болмайды. Таным үдерісінде олар бір-біріне маңыз аларлық ықпал етеді. Сонда танымдық қызмет субъекті мен объект қатынасы және олардың өзара әрекеттесуі болып шығады.
Білім деген не?
thumb|right|250px|Білім=Ақиқат+Сенім Білім — адамның санасында берілген, өзінің қызметінде шынайы дүниенің заңды байланыстарын идеалды бейнелейтін объективті шындық. Материалды дүниені бейнелеудің нәтижесі, түйсіктің, білімнің, зауықтың, қобалжудың бірлігі болып табылатын және материямен ұштасатын санадан өзгешелігі — таным білім алу үдерісі болып табылады және ол тәжірибемен жанасады.
Таным — адамның санасындағы ақиқаттылық және нағыздықтың оны одан өрі өзгерту мүмкіндігін мақсат ететін, мақсатты бағытталған белсенді бейнелену үдерісі. Таным барысында болмыстың түрлі қырлары ашылады, қоршаған дүниедегі заттардың, құбылыстардың сыртқы жақтары мен мәні ашылады, сонымен қоса таным қызметінің субъектісі — адам адамды, демек, өзін-өзі зерттейді.
Таным — адам қызметінің қоршаған дүниені және ондағы өзін тануға бағытталған арнайы түрі. Адам таным бойынша әрекеттің екі негізгі түрін жүзеге асырады:
— қоршаған дүниені өзге ұрпақтардың танымдық қызметінің нәтижелері арқылы таниды (кітаптар оқиды, білім алады, материалдық және рухани мәдениеттің; барлық түрлерімен қауышады);
— қоршаған дүниені тікелей таниды (өзі немесе адамзат үмітін бір жаңалық ашады).
Таным — білім алу және дамыту үдерісі үнемі тереңдетіліп және кеңейтіліп отыратын, нәтижесінде, жаңа білім алынатын таным объектісі мен субъектісінің әрекеттесуі. Білім әрқашан тәжірибелік ақпараттық сипатта болады. Егер белгілі бір идеяға практикалық қажеттілік туа қалса, онда олар университет зертханалары мен кафедраларға қарағанда өндірісте, практикада тез жүзеге асырылады.
"Білім" терминінің үш аспектіде қолданылатынын естен шығармау керек:
— бірдеңені істеу, жүзеге асыру үшін хабардар болуға негізделген білім мен машық қабілеттері;
— кез келген танымдық мән бар ақпарат;
— практикамен өзара байланыста болатын ерекше танымдық бірлік.
Манде тілдері
Манде тілдері (Mande languages), НИГЕР-КОНГОЛЕЗ тілдер тобындағы топ. .
Эпистемология
Білім деген не?
Соңғы екі аспекті ерекше философиялық пән — таным теориясының (гносеологияның) зерттеу объектісін құрайды.
Манде тілдері
Топқа Батыс Африкада таралған 40 тіл енеді, Сенегал, Гамбияның оңтүстік-батысын, Мавританияның оңтүстігін, Малидің оңтүстік-батысын, Гвинеяның шығысын, Сьерра-Леоненің солтүстік-шығысын, Либерияның солтүстігін және  Кот-д'Ивуардың батысын қамтитын аумақта 20 млн. астам адамдар осы тілде сөйлейді; анағұрлым ұсақ анклавтар аймақтың басқа да бөліктерінде кездеседі.
Эпистемология
Білім деген не?
Таным теориясының философиялық пән ретіндегі зерттейтіні мыналар: тұтас түрдегі танымның сипаты, оның мүмкіндіктері мен шекаралары, білім мен шынайылықтың, білім мен сенімнің, таным субъектісі мен объектісінің ара-қатынасы, ақиқат және оның өлшемдері, танымның формалары мен деңгейлері, оның тарихи, әлеуметтік-мәдени негіздері, сонымен қоса білімнің түрлі формаларының ара-қатынастары. Қазіргі философияда таным ортақ мәселелердің бірі болып табылады.
Манде тілдері
Сенегал, Гамбия және Гвинеядан Мали арқылы шығыстағы Буркина-Фасоға дейін созылған аумақта сөйлейтін манден кешені, диалектілер мен тілдер кешені (БАМБАРА немесе бамана, МАЛИНКЕ, манинка және диула) негізгі болып табылады. Сьерра-Леондегі манде тілінде 1 млн. астам адам сөйлейді.
Эпистемология
Білім деген не?
Қазіргі уақытта танымдық іс-әрекет психологияда, жоғары нерв қызметінің физиологиясында, кибернетикада, формалді логикада, тіл туралы ілімде, семиотикада, структуралық лингвистикада, мәдениет тарихында, ғылым тарихында зерттеледі. Соңғы жылдары психологияда когнитивтік немесе танымдық психология деген бағыт пайда болды. Ол үшін ең бастысы компьютермен аналогия болып табылады. Негізгі мақсаты-белгілі бір жүйедегі информация ағының қозғалысын бақылау.
Манде тілдері
Манде тілдерінде бір-біріне тәуелсіз бірнеше жазу жүйесі қолданылады; олардың бәрі – буындық. Вая жазуы анағұрлым танымал болып табылады; менде, лоома және кпелле халықтарының өзіндік жазу жүйелері бар.
Эпистемология
Білім деген не?
Жасанды интеллект деп адам бұрын шешіп қойған есептерді электрондық есептегіш машиналар арқылы қайталау үшін жасалынатын программаны дүниеге келтіруді айтады. Философия да осы аталған мәселелерді қарастырады, бірақ оны басқа ракурста, яғни таным процестерінің объективті болмысқа, ақиқатқа қарым-қатынасы тұрғысынан қарастырады. Гносеологияның ең негізгі категориясы ақиқат болып табылады. Түйсік, ұғым, интуиция психология үшін индивидтің өмірлік іс-әрекетінің немесе онық тәртібінің психикалық формасы ретінде анықталады, ол философиялық таным теориясында олар ақиқатқа апаратын құрал ретінде зерттеледі. Ақиқат дегеніміз-қоғам‚ табиғат құбылыстарының адам санасында объективті көрініс табуы.
Манде тілдері
Дереккөздер
Санат:Африка тілдері
Эпистемология
Білім деген не?
Таным процесінде объект затсызданады (распредмечивается) және өмір сүрудің басқа түріне өтеді, яғни идеалды-идея немесе образ түріне өтеді. Игерілген объективтік мәндер, күштер мен олардың заңдылықтары объективтік заттық формада, сол қалпында сақтау үшін ғана емес, адамдар қатынастарында атқаратын әртүрлі функциялары үшін, соның ішінде келесі практикалық процесте қолдану үшін қажет болады, яғни олар үнемі жаңа практикалық процеске тартылып, іс-қимыл, процесс формасына ауысады. Бұрынғы игерілген “адамдық” сипатқа ауысқан табиғат күштері енді жаңа істе адамдардың белгілі бір құралы, адамдық күш, мән, адамдық қабілет ретінде қатысады.
Ақсай (Түркістан облысы)
Ақсай — Түркістан облысы Түлкібас ауданы, Келтемашат ауылдық округі құрамындағы ауыл.