cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Үйсіндердің көрші халықтармен қарым-қатынасы
Б. з. б. 64—51 жылдар аралығында Хань империясының таққа мұрагерлікке араласуына халықтың наразылығы күшейді. Халық бұқарасы гуньмоның гүн тегінен тараған мұрагерлеріне көрінеу іш тартты, сондықтан үйсін- дердің халқы мен аумағы екі бөлікке: ұлы гуньмо және кіші гуньмога бөлінді де, олардың қарамағындагы жерлердің шекарасына межелер қойылды.
Бірқатар иеліктер немесе тайпалар үйсіндердің бөлігінде немесе ықпалында болған деп жорамалдауға негіз бар. Мысалы, «Цяньханьшуда» — үйсіндер «өзіне басқа да көптеген иеліктерді бағындырды», «Давань-чжу- аньда» — «көршілес шағын иеліктерге шабуыл жасады» деп көрсетіледі, ал Янь Ши-гу: «бағындырган бойда вассалдарға айналдырады» деп нақтылай түседі. Хюсюньдер, гюаньдулар (цзюаньдулар), юйтулар немесе уштар сондай тайпалар мен иеліктер болса керек. Әдет- ғұрпы мен киім-кешектеріне қарағанда олардың бәрі үйсіндерге жақын тайпалар. Б. з. б. I ғасырда Согюй немесе Яркян иелігінде жергілікті аксақалдар мен билеушінің өтініші бойынша, «үйсіндіктердің ізгілікті мейіріміне бөлену» үшін гуньмо Ван-Гуймидің ұлы Ваньнянь билеуші болды. Үйсіндер неке одақтарын жасасу арқылы басқа мемлекеттермен одақтастық қатынастар орнатты. Мәселен, б. з. б. 69 жылы нақ сол Ван-Гуй ми өзінің қызы Дишиді Кучи билеушісі Гянбиньге берген. Үйсіндермен одақ жасасуға мүдделі болған Хань империясы мен Ғүндар хань және ғұн ханшаларын үйсін гуньмоларына күйеуге беріп отырған. Көршілес жатқан аумақтардың кейбір иелері жау шапқан кезде үйсіндерден қорғаныш іздеген. Мәселен, солтүстіктегі чештердің билеушісі Угу ғұндардан бас сауғалап, б. з. б. 68 жылдан 62 жылға дейін үйсіндерде тұрған.
Хань дәуірінің әлеуметтік хроникаларында үйсіндердің саяси тарихынан фактілер келтіру шамамен алғанда б. з. б. III ғасырға дейін жеткізілген. Ортаңғы империяның соңғы кезендерінің кейбір жазбаша деректемелерінде де үздік-создық мәліметтер келтірілген. «Бэйшуда» (Юань- вэй әулетінің тарихы) б. з. б. 437 жылы хань сарайына үйсіндердің елшілер жібергені туралы хабар ба. Археологиялық материал, әсіресе Шығыс Жетісу аумағынан (Ақтас-2 қонысы, Ақтасты-1,4—6, Сарытау қорымдары) табылған археологиялық материал үйсіндер түріктерге дейінгі заманда әлі де кен-байтақ жерде өмір сүре бергенін дәлелдейді. Ол былай тұрсын, нақ сол деректер бойынша (Ақшокы-3, Өтеген-l қорымдары) ертедегі үйсіндер мәдениеті бұрынғы мекендеген жерлерінде, олар түрік кағанаттарының бақылауында болғанымен, одан әрі дами берген. Тіпті біздің заманымыздағы X ғасырдың өзінде деректемелер беттерінде үйсін атауы қайтадан пайда болады. Мәселен, император Тайцзунның хроникасында 938 жылғы тугухунь, үйсін және мохэ тайпалары туралы жазба бар. Ляо империясы заманында «үйсіндердің тоғыз бірлестігі» болғаны «Винвэйчжиден» мәлім.
Ежелгі үйсіндердің қазақ және қырғыз халықтарының құрамына кірген үйсіндермен және үйшүндермен генетикалық жағынан сабақтастық байланысы болды деп айтуға толық негіз бар.
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:Үйсіндер Санат:Қазақстан тарихы
Пирапора-ду-Бон-Жезус
Пирапора-ду-Бон-Жезус (Pirapora do Bom Jesus) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Озаску экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 676 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 108,257 км² шамасында. Халық тығыздығы — 144,8 адам/км².
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Дербес компьютер
thumb|300px thumb|300px|[[Ubuntu]] Дербес компьютер, қысқаша ДК (Personal computer, PC) — компьютердің қазіргі уақытта ең кең тараған түрі болып табылады. Дербес компьютер бір мезгілде бір адамның пайдалануына арналған. Дербес компьютерлердің негізгі екі санаты бар: стационарлық және тасымалы компьютерлер. Стационарлық компьютерлер үстел басында отырып жұмыс істеуге арналған. Тасымалы компьютерлерге қолкомпьютерлер, қалта компьютерлері және планшетті ДК жатады.
Алғашқы компьютерлер
Қазіргі электронды есептеуіш машиналардың арғы тегі – есепшот. Тарихи деректерге сүйенетін болсақ, есепшоттың жасы 2000-5000 жылдар шамасында, ал пайда болған жері не Қытай, не Египет. Есепшотты гректер мен Батыс-Еуропалықтар «абак» деп, қытайлықтар «суан-пан», жапондықтар «серобян» деп атады. Осы қарапайым құралмен есептеулер оның шұңғыл тақтада орналасқан тастарын жылжыту арқылы жүргізілген. Есепшоттағы тастар піл сүйегінен, шынылардан, қола мен басқа металлдардан жасалған. Есепшоттың жетілдірілген түрі кейбір жерлерде осы күнге дейін қолданылып келеді. Кейін келе XVII ғ басында шотландиялық математик Джон Непер логарифм түсінігін енгізіп, халыққа логарифм кестесін жария қылады. Осы бағыттағы зерттеу жұмыстарын Д.Робертсон да жүргізген. Ол Исаак Ньютонның еңбектеріне негізделе отырып, 1761 жылы жүгіртпесі бар навигациялық есептеулерді жүргізетін логарифмдық сызғыш жасаған болатын. Логарифмдік сызғыш инженерлердің басты есептеуіш құралы болды. Кейін оларды электронды есептеуіш машиналары ығыстырды. Он тоғызға енді толған француз математигі Блез Паскаль жетектер мен дөңгелектерден тұратын механикалық есептеу құрылғысын құрастырды. Бұл құрылғының көмегімен көпорынды сандарды қосу мүмкін болды. 1694 жылы атақты неміс математигі Лейбниц Паскальдың идеясын дамытып, өзінің механикалық есептеу машинасын – арифмометрді құрастырды. Дөңгелектің орнына мұнда цифрлар жазылған цилиндр қолданылды. Бұл құрал күрделі қосу мен алу есептеулерін жүргізумен қатар, сандарды бөлу, көбейту, тіпті квадрат түбірін табу амалдарын да орындайтын болды. Кейін арифмометр бірнеше рет жетілдірілді. Бұл бағытта орыс өнертапқыштары П.Л.Чебышев пен В.Т.Однер көп еңбек етті. Арифмометр қазіргі қолданыста жүрген калькуляторлардың негізін салды. Арифмометр мен қарапайым калькулятор есептеу жұмыстарын механикаландыру құралдарының қызметін атқарады, бұларда есептеуде адамның өзі әрекеттер тізбегін анықтап басқарады. Паскальдың идеясын дамытып, өзінің механикалық есептеуіш машинасын – арифмометрді Лейбниц 1694 жылы құрастырды. Лейбництің машинасы қосу, алу, көбейту, бөлу, тіпті квадрат түбірді табу амалдарын орындай алатын. Кейін осы құрылғыны жетілдіру мақсатымен орыс ғалымдары Чебышев пен Однер ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізіп, аянбай еңбек еткен. Солардың арқасында қазір біз калькуляторды қолданып келеміз.
Үстел компьютерлері
thumb|[[IBM 5150 as of 1981]] Үстел компьютерлерін әдетте үстел үстіне орналастырады, олардың атауы да осыдан. Әдетте бұлар барлық ДК ішіндегі ең үлкен компьютерлер. Үстел компьютерінің әр құраласы әдетте ауыстыруға болатын жеке модуль түрінде жасалады. Әдетте үстел компьютеріне қосымша перифериялық құрылғыларды жалғауға болады.
Лаптоптар
Бұл салмағы небары бірнеше килограмм болатын шағын тасымалы компьютерлер. Қазіргі заманғы тасымалы компьютерлердің көлемі шағын болуына байланысты көбінесе ноутбуктар («ДК-блокноттар») деп аталады. Ноутбуктың қалыңдығы әдетте 10 см-ден аспайды. Тасымалы компьютерлер мен ноутбук шығаратын ең әйгілі компаниялар IBM, Apple, Compaq, Dell, Toshiba және Hewlett-Packard болып табылады. Тасымалы ДК-лер сұйық кристалды бейнебетпен жабдықталады және батареялармен жұмыс істей алады, бұл пайдаланушы үшін шапшаңдықты қамтамасыз етеді. Мұндай компьютерде жабдықтың барлық негізгі құраластары бір модульге біріктірілген. Тасымалы дербес компьютер құрылымына алмалы дискілерге арналған диск жетегі, ықшам дискілерге арналған диск жетегі, DVD-дискілерге арналған диск жетегі кіруі мүмкін; бұл диск жетектері компьютердің салмағы мейлінше аз болуы үшін, сондай-ақ перифериялық құрылғылар ретінде жалғануы мүмкін.
Қалта компьютерлері
Бұл қалтаға немесе сөмкеге сыйып кететін шағын тасымалы компьютерлер. Мұндай компьютерлердің қуаты әдетте үстелдік немесе тасымалы компьютерлерге қарағанда азырақ болады, бірақ олар белгілі бір тапсырмаларды орындау үшін өте ыңғайлы. Қалта компьютерлері, мысалы күнтізбені немесе мекен-жайлық кітапты қолдануды қажет ететін күнделікті жұмыста пайдалы. Олардың көмегімен ескерімдер мен ағымдағы істер тізімдерін жасауға, алдағы басқосуларды жоспарлауға болады. Қалта компьютерлерін электрондық пошта және күнтізбе бағдарламаларымен қадамдастыруға болады. Олармен жұмыс істеу үшін әдетте электрондық қаламұш пайдаланылады.
Планшетті компьютерлер
Бұл тасымалы компьютердің бір түрі болып табылады. Пайдаланушы арнайы қаламұштың көмегімен осындай компьютердің бейнебетінде ескерімдер жазып, сурет сала алады. Енгізілген деректерді өңдеуге және одан кейін электрондық пошта арқылы басқа пайдаланушыларға жіберуге болады.
Жыңғылдытоғай
Жыңғылдытоғай — Ақтөбе облысы Байғанин ауданы, Көлтабан ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Дербес компьютер
Тағы қараңыз
Санат:Кеңсе жабдықтары Санат:Дербес компьютерлер
Жыңғылдытоғай
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қарауылкелді ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 25 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 189 адам (100 ер адам және 89 әйел адам) болса, 2009 жылы 142 адамды (69 ер адам және 73 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Байғанин ауданы елді мекендері
2001 жыл
Оқиғалар
11 қыркүйек — АҚШ-тың Нью-Йорк қаласындағы ланкестік актілері нәтижесінде 2977 адам қаза тапты, тағы 24 із-түссіз жоғалып кетті
Туғандар
Тағы қараңыз: Санат:2001 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қараңыз: Санат:2001 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Ягатка
Ягатка — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Сага өзенінің сол жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Конда. Өзен саласы — Конда, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мэрримак (Массачусетс)
Қала тұрғындарының саны 6 338 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22.9 км² шамасында. FIPS коды — 25-40430.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Салғастырмалылық
Салғастырмалылық - қаржы есептемелерінің сапалық сипаттамасы, ол қаржы жағдайы мен басшылыктың тиімділігін бағалау мақсатымен субъект қызметінің түрлі кезеңдерінде қаржы есептемелері көрсеткіштерінің салыстырымды болуын талап етеді. Бірқатар есепті кезеңдерде қаржы саясатының өзгермейтіндігіне қол жеткізіледі.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Вандр
Коммунаның INSEE коды — 34329, пошта индексі — 34350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2163 адамды құрады. Халық тығыздығы — 57,22 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Кіші Блашта
Кіші Блашта (Золотарка) — Ресейдегі өзен. Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Блашта өзенінің сол жағалауынан 6,2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені бастауынан Долгобродск су торабына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Женн-сюр-Сеш
Женн-сюр-Сеш (Gennes-sur-Seiche) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Фужер-Витре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,5 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35119, пошта индексі — 35370.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 805 адамды құрады. Халық тығыздығы — 43,51 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Карл Людвиг Зигель
Зигель Карл Людвиг (31 желтоқсан 1896, Берлин - 4 сәуір, 1981, Гёттинген) - неміс математигі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:31 желтоқсанда туғандар Санат:4 сәуірде қайтыс болғандар Санат:Германия математиктері
Саклинг-Сос
Саклинг-Сос — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лепля өзенінің оң жағалауынан 10 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Хемертен
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 211 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 6,74 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 90 215. Муниципалитеттің басшысы — Аннедоре Фос.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
NGC 3699
NGC 3699 — Центавр шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 1 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3699 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 292+1.1, ESO 129-PN21, AM 1125-594.
Сан-Мартинью (Сейя)
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Серра-да-Эштрела экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 816 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,81 км² шамасында. Халық тығыздығы — 92,6 адам/км².
NGC 3699
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Сан-Мартинью (Сейя)
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Үлкен бейнарық
Үлкен бейнарық (Mergus merganser) – қазтәрізділер отряды үйректер тұқымдасына жататын құс.
Қазақстанның тауларында және тау етектерінде кездеседі. Салмағы 1 – 2 кг-дай денесі ірі болады. Ұшы ілмекше иілген ұзын тұмсығы бар. Бейнарық суда жақсы жүзіп, сүңгиді. Жеңіл де тез ұшады.
Аталығының басы, жоны, қанатының ұшы жылтыр, денесінің басқа бөлігі ақ түсті, қызыл тұмсықты, аналығының басы жирен, алқымы ақ болып келеді.
Дереккөздер
Санат:Бейнарықтар Санат:Солтүстік Америка құстары Санат:Еуразия құстары Санат:1758 жылы зерттелген жануарлар
Ілияс Ғабдіұлы
Ілияс Ғабдіұлы (21.2.1906, Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Қаратоғандай ауылы - 28.4.1990, Қарағанды қаласы) - ақын, әнші, күйші. Iлияс шығармашылығының дені толғаулардан тұрады. "Өсиет", "Мақсат", "Кәрілік", т.б. толғаулардың, «Өмір-өзен» дастанының авторы. Ақын туындыларының бір тобы түрлі тақырыптағы мақал-мәтелдер болып табылады.
Леон (Испания)
Леон (ис.  León ) — Испаниядағы қала, аттас провинцияның әкімшілік орталығы. Халық саны 2013 жылғы санақ бойынша 130 601 адамды құрады. «Киелі Яков жолы» бағдарына кіреді.
Тарихы
Б.з.б 29 жылы римдік VI Жеңістік легион (Legio VI Victrix) әскерлері лагері ретінде құрылған. Б.з 74 жылы VII Қос легионның лагерімен сыйыстырылған. Леонның қазіргі атауы — Legio («легион») латын тілінен туынды. Қала Империяның соңғы кезеңінде осы легиондардың штаб-пәтері болған, сондай-ақ жақын маңда өндірілетін алтынмен саудалау орталығы болып та қызмет атқарған. 540 жылы қала вестготтардың королі Леовигильдпен басып алынды, ал 717 жылы — маврлармен жаулап алынды. Дегенмен ол Реконкистаның барысында қайта алынған қалалардың бірі және 742 жылы Астурия патшалығының бөлігіне айналды. Ақырында аттас корольдіктің астанасына айналды. солға|нобай|225x225 нүкте|Собор
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша елді мекендер Санат:Леон (Испания)
Баресса
Баресса (Baressa) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Ористано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 849 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 68 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 13 км² шамасында. Пошта индексі — 9090.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Енгин Гүнайдын
Енгин Гүнайдын (түр.Engin Günaydın 1972 жылы 29 қаңтарда Түркия, Токат қаласында дүниеге келген) – түркиялық актер әрі сценарист.
Мансабы
Енгин Гүнайдын– комедия жанрының белгілі актеры. «Uykusuz» әзіл-сықақтық журналына әзілдер, фильмдерге сценарилер жазады. Жарнамаларда, «Zaga» күлегештік телебағдарламасында, «Еуропа жағасы» телехикаясында ойнайды. 2009 жылы Енгин Гүнайдын «Вавиен» фильміне сценарий жазған. Мұнда ол өзінің құрбысы Бинур Кайамен бірге басты рөлде ойнады. Бұл фильм «Yeşilçam» және «Siyad» марапаттарын үздік сценарий үшін жаулап алған. 2011 жылы Гүнайдын «Ғажайып ғасыр» телехикаясында пайда болды. 2011 жылдың соңында оған «Жалаң дүние» телехикаясында ойнауға ұсыныс келді.
Сардильяно
Сардильяно (Sardigliano) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Алессандрия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 431 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 34 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 13 км² шамасында. Пошта индексі — 15060.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Secondo.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Костылиха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Гава (Испания)
Гава (Испания) (Gavá) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Баш-Льобрегат ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46383 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,9 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 20 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Есептеу
Есептеу (Calculation) — өлшеу құралының есептеу құрылғысы көрсетіп тұрған сан немесе бірізді белгілеулерден алынған сан. Тілі бар құралдарды қолданған кезде тіл тоқтаған шкала бөлігінің жанында тұрған санды қабылдап аламыз.
Векторлық есептеу - математиканың векторлардың, вектор-функциялардың және векторлық өрістердің қасиеттерін зерттейтін саласы.
Дифференциалдық есептеу - математикалық анализдің(талдаудың) туындылар және дифференциалдар арқылы функциялардың қасиеттерін зеттейтін құрамдас бөлігі.
Жуықтап есептеу - алдын ала белгіленген дәлдікке сәйкес есептеп шығару. 2) математиканың есептеу және белгілі бір тәсілдерді қолдану ережелерін зерттейтін тарауларының құрама бөліктерінің атауы.
Интегралдық есептеу - математикалық анализдің(талдаудың) анықталмаған және анықталған интегралдар ұғымын, қасиеттерін, есептеп шығару әдістерін зерттейтін құрамдас бөлігі.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Дандай Ысқақұлы
Дандай Ысқақұлы (1946 жыл, Түркістан облысы, Отырар ауданы, Қоғам ауылы) - Сыншы, ғалым, филология ғылымдарының докторы (1995), профессор (1996).
Ғалымның Алаш қайраткері Мұхтар Әуезов жайлы «Мұхтар Әуезов. Талант пен тағдыр», «Мұхтар Әуезов хақында мақалалар» еңбектері бар. Ғалым Алаш қайраткерлерінің қазақ әдебиеті сыны тарихындағы орнын дәйектеуге үлкен үлес қосты.
Қарсы мәндес сөздер
Қарсы мәндес сөздер (антонимдер). Мағыналары бір-біріне қарама-қарсы келетін сөздерді Абай керкемдеу, образ жасау құралы ретінде ұтымды пайдаланған. Ақын дүниеге көзқарасын ізгілік пен жамандық, өмір мен өлім, қастық пен достық, білімділік пен надандық сияқты кереғар іс-әрекет, құбылыстарды керсету арқылы білдірсе, бұлардың тілдегі көрінісі - қарсы мәндес сөздер пайдалануы заңды. Абай Қарсы мәндес сөздер баршасын дерлік образды күшейту үшін қолданған. Мысалы, «Ішім өлген-сыртым сау, Бүгінгі дос - ертең жау» деген жолдардағы барлық сөздер қос-қос қарсы мәндес сөздер болып келеді: іш - сырт, өлген - сау, бүгінгі-ертеңгі, дос-жау. Кейбір сөздердің нақты мағынасын қатарындағы Қарсы мәндес сөздерге қарап тануғаболады. Мысалы: «Оқыған білер әр сөзді, Надандай болмас ақ көзді» дегенде оқыған сөзінің семантикасы жалпы бір нәрсені оқыған адам емес, сауатты, көзі ашық адам. Мұны бұл жердегі на- дан қарсы мәндес сөздер білдіреді.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Уния
Уния - (unio - бірлесу) - 1) мемлекеттік тұрғыда - екі немесе бірнеше мемлекеттердің бір монарх билігі астында тығыз бірлесуі, тығыз одағы, нәтижесінде жалпы ортақ мемлекет басшысын формальды түрде мойындау, шын мәнінде биліктің, басқарудың аса маңызды органдарын біріктіру, бірыңғай сыртқы саясатты жүргізу жүзеге асырылады; 2) шіркеулік түрғыда - екі немесе одан да көп үқсас ілімдері бар шіркеулердің өзіндік салт-жоралғыларын сақтай отырып, бірігуі. Бір монархтың билігі төңірегіне құрылған мемлекеттер одағы болып табылады.
Сайөтес ауылдық округі
Сайөтес (Өтес сайы) ауылдық округі — Маңғыстау облысы, Маңғыстау ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Сайөтес, Боздақ ауылдары кіреді. Орталығы – Сайөтес ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2577 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Маңғыстау ауданы ауылдық округтері
Ковиньяк
Ковиньяк (Cauvignac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Лангон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,51 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33113, пошта индексі — 33690.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 143 адамды құрады. Халық тығыздығы — 25,95 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Кіші Пула
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Фашизмнің экономикалық саясаты
Фашизмнің экономикалық саясаты — фашистік мемлекеттердегі экономиканы ұйымдастырудың ерекше практикасы. Мемлекет пен құқықтың, экономикалық ілімдердің және халықтық шаруашылықтың аясында саяси экономия және сәйкес елдердегі экономикалық саясатта жүзеге асырылған экономикалық доктриналарға байланысты зерттеледі.
Тарихшылар мен ғалымдар арасында экономикалық саясаттың фашистік түрінің болу-болмауы туралы таластар бар. Бір ғалымдардың айтуынша фашистік елдерді басқа идеологияны ұстанатын елдерден ерекшелендіретін экономикалық жүйесі болған дейді. Басқалары болса фашистік елдердің экономикалырының ұқсастықтары бар болғанымен, фашистік экономикалық ұйымдастырудың біркелкі формасы жоқ екенін айтады. Кейбіреулер фашизм басқа идеологиялардан келісілген экономикалық идеологияның жоқтығымен және салмақты экономиалық ойдың жоқтығымен ерекшеленеді деп санайды.
Тағы қараңыз
Санат:Фашизм Санат:Германия экономикасы Санат:Италия экономикасы Санат:Испания экономикасы Санат:Фашизм экономикасы
De Beers
thumb|left|200px|Беверли Хиллзтағы компанияның бас ғимараты De Beers (Дэ Бирс) — табиғи алмас тастарының өндіріп, өндеп, сатуымен және өнеркәсіптік мақсаттар үшін жасанды алмас тастарының өндірісімен айналысатын халықаралық корпорация. 1888 жылы қазіргі Оңтүстік Африка Республикасының аймағында құрылған. Жарнама слоганы: «A Diamond Is Forever» («Гауһарлар - әрқашанда»).
Тарихы
thumb|left|150px|Сесиль Джон Родс Оңтүстік Африканың алмас қазбасын басып алуда белсенділік көрсеткен ағылшынның отаршыл қайраткері Сесиль Джон Родс 1880 жылы «De Beers» компаниясының негізін қалады. Көп кешікпей ол тағы жаңа қазбалар ашты, бөтен участоктарды сатып алды, кейбір қазба иелерімен бір кәсіпорынға бірігуге келісті, соның нәтижесінде 1888 жылы «Де Бирс консолидейтед майнс» қоғамына «Де Бирс майнинг К-мен» бірге «Ағайынды Барнато» ағылшын банкир үйі құрған ірі «Кимберли сентрал майнинг К» компаниясы да кірді. Осының негізінде 1892 жылы орталық өткізу ұйымы бар картель - Алмас сндикаты құрылды. Алғашқы ұйымдасқан кезден бастап Алмас сндикатының саясаты барлық жағдайда алмастың бағасын жоғары ұстау болды, бұл үшін алмас өндіруді ықшамдады және оның бағасын қоюға үстемдік ету мақсатымен нарыққа алмасты аз шағырды. Капиталистік елдер алмастың үлкен бөлігін Африкадан алады, құнды зергерлік алмастар негізінен Африканың оңтүстігі мен оңтүстік-батысында өндіріледі. Салмағына қарай барлық алмастың 60 пайызы Конгода өндіріледі. Зергерлік алмастың бірден-бір тұтынушысы гауһар шығаратын өндіріс, ал оның сұраныс иесі – ірі буржуазия. Басқа тауар тұтынушыларының ерекшелігі – олар гауһар бағасын төмендетуден гөрі, керісінше, жоғарлатуға мүдделі. Сондықтан да олар Алмас сндикатын сақтауды қолдайды.
Нитрагин
Нитрагин
Нитрагин—бұршақ дақылдарына арналып түйнек бактерияларынан дайындалған тыңайтқыш.Бұл бактериялар бұршақ дақылдары тамырларында түйнек құрып,ауадағы азотты бойына жинайды да,бұның біразын өсімдік пайдаланады.Мысалы,1 га егістікте—люпинде 150-200 кг,бедеде 300 кг,ас бұршақ пен жем бұршақта 60-100 кг атмосф. азот жиналады.Бұршақ дақылдарының әр түрінің өзіне тән түйнек бактериялары бар.Сондықтан Н-ді бактериялар ерекшелігін ескере отырып,өсімдік түріне сай,1 га таза топыраққа 70—300 млн. бактерия өсіру арқылы дайындайды.Н жаңа игерілген жерде,бұршақ дақылдарын алғаш егуде аса тиімді.Н-ді фосфорлы тыңайтқыштармен,ал қышқыл топырақта оны әк шашқаннан кейін қолданған жөн.
Дереккөз
Қазақ совет энциклопедиясы
Санат:Химия
Бақылау жабдығы
Бақылау жабдығы — бақылауды жүргізу үшін қажетті техникалық құрылғы, зат немесе материал.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Альгермиссен
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 7908 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 35,62 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 2 54 003. Муниципалитеттің басшысы — Вольфганг Мёгерле.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Андвиль (Санкт-Галлен)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1739 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.29 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3441, пошта индексі — 9204.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Санкт-Галлен елді мекендері
Леспурси
Леспурси (Lespourcy) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,09 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64338, пошта индексі — 64160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 162 адамды құрады. Халық тығыздығы — 22,85 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Шырынкүл Қазанбаева
Шырынкүл Қазанбаева (1920 жылы туған, Шиелі ауданы Н.Бекежанов ауылы) – еңбек ардагері. Социалисттік Еңбек ері (1972).
Арғын тайпасының Тарақты руынан шыққан.
1940 жылы Шиелі МТС-ндағы 3 айлық тракторшылар курсын бітіріп ауданда 1-болып тракторға отырған әйел адам. 1946 жылдан зейнеткерлікке шыққанша Н.Бекежанов ауылында күріштің әр гектарынан 55 – 70 ц-ден өнім алған. 1966 жылы есімі Қазақстанның Алтын кітабына жазылды. Бірнеше рет Еңбек Қызыл Ту орденімен және ондаған медальдармен, социалисттік жарыстың алтын, күміс белгілерімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1920 жылы туғандар Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:Қызылорда облысында туғандар Санат:Қазақстанның Алтын кітабына жазылғандар Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Стефаново (Добрич облысы)
Стефаново (Стефаново) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 959 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9360. Телефон коды — 05713. ЕКАТТЕ коды — 69242.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Фегерсайм
Фегерсайм (Fegersheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Страсбур-Кампань округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,25 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67137, пошта индексі — 67640.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5314 адамды құрады. Халық тығыздығы — 850,24 адам/км².
Диар Асқарұлы Қонаев
Диар Асқарұлы Қонаев (05.02.1961 ж.т., Алматы) - ғалым, филология ғылымының кандидаты (1987). Қаз¥У-ды (1983), Әдебиет және өнер институтының аспирантурасын бітірген (1986). 1987 - 93 жылдары осы институттың ғыл. қызметкері. 1993 жылдан "Әуезов үйі" ғылыми-мәдени орталығының аға ғылыми қызметкері. "Мухтар Ауэзов и русская литература" монографиясы (1992) жарық көрген. 2000 жылдан - мәдениет саясаты сараптамалық орталығының директоры. «Мұхтар Әуезов және орыс әдебиеті» атты кітабы жарық көрген.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Фегерсайм
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Контингент
Контингент - ұйымдастыру теориясындағы бір бағыт (кейде ұтымды жүйелер келешегі деген атаумен белгілі), оның жетекші өкілдері - Том Берне, Джоун Вудворд, Пол Ларенс және Джей Лорш. Бұл - теориялық бағыты жағынан едәуір айырмашылықтары бар, алайда, бірде-бір ұйымдық құрылым басқаларының бәрінен де тиімді бола алмайды деген тұжырымға сенетін топ. Ұйымдар өздері атқаратын міндеті мен орналасқан ортасы жағынан өзгешеленетіндіктен, қолайлы ұйымдық құрылым технология, базар және міндеттердің айқындығы сенімді факторларға тәуелді болады.
Ягла
Ягла — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юконда өзенінің сол жағалауынан 94 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 96 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мэсюэн (Массачусетс)
Қала тұрғындарының саны 43 979 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 59.8 км² шамасында. FIPS коды — 25-40710.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
IC 4342
IC 4342 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49425, MCG 4-33-21, ZWG 132.39.
Сыртқы сілтемелер
IC 4342 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Бітімгершілік
Бітімгершілік - 1. тұлғаның әлеуметтік-психологиялық позициясы, барынша қоғамда қақтығыстарды мақсатты түрде болдырмау; бітімгершілік пацифизм идеологиясында аяқталған идеология формасын алған; 2. сыртқы саяси салада - халықаралық қақтығыстарды бейбіт жолмен шешуге бағытталған мемлекеттер, саяси және мемлекеттік қайраткерлердің, т.б. инициативасы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Әл-Ханса
әл-Ханса Тумадир[бинт Амр әл-Шарид. әл-Ханса лақабымен әйгілі болған Бәни Суләйм тайпасының шайыры. Дурайд бин әл-Симма қартайған шағында әл-Хансаға сөз салған. әл-Ханса Дурайдтың сөзін қайтарып[3], Рауаха бин Абдулғузза әл-Суламиге күйеуге шығып одан Абдулла деген ұл дүниеге келеді. Рауахадан соң Мирдас бин Амир әл-Суләмимен тұрмыс құрған. Одан Зәйд, Мұғауия, Умар есімді ұлдары дүниеге келеді. Шайыр болуына бауырлары Мұғауия[4] мен Сахрдың өлімі себеп болады. Мұғауияны Һәшим және Зәйд әл-Мәррәйән өлтіреді. Сахрды Әбу Сәур әл-Әсәди тұтқынға түсіріп, бір жылдан соң олда көз жұмады. әл-Ханса ағасы Сахрды қатты жақсы көрген. Өлімін естігенде қатты жылап, жоқтау айтқан. Мұғауия мен Сахрды жоқтап, көп жылап көзінен айырылған. әл-Хансаның күйеуі қалы ашық, жомарт адам болғаны соншалық олындағы малынан айырылып қалады. Осы кезде әл-Ханса ағасы Сахрға барып жағдайын түсіндіргенде дүниесінің жартысын беріп жіберген екен. әл-Ханса Сахрға екі рет келіп дүние-мүлкінің тең жартысын алып кетеді. Ислам діні келгенде әл-Ханса тайпасымен бірге бір қауым ел болып мұсылман болады. әл-Ханса пайғамбардың алдына келгенде бір шумақ өлең оқып исламды қабылдаған деседі. Мұсылман болған соңда бауырларын жоқтауды тоқтатқан емес. Бір күні Умар ибн әл-Хаттаб мединеде әл-Хансаны көріп неге осы күнге дейін бауырларыңды жоқтауды тоқтатқан емессің, олар тозаққа кеткен жоқ шығар деп сұрайды. Сонда әл-Ханса бұрын кек алу үшін жоқтайтын едім, бүгін тозаққа ктпесін деп жоқтаймын деп жауап береді.Исламдағы Бәдр шайқасынан соң біршама уақыт Меккеде өмір сүрген. Мединеде Умар мен Айшаны зиярат ектенде елуді шамалап қалған болаты. Ислам діні қанатын жайып Ирақ жеріне тарай бастағанда әл-Хансаның төрт ұлы бірдей мұсылманшылықты жаюға аттанады. Ұлдарының барлығы «әл-Қадисия» шайқасында шаһид болады. Қайғылы хабар әл-Хансаға жеткенде «Алла тағала барлығымызды жәннәтта қауыштырсын» дегеннен басқа артық сөз айтпаған екен. әл-Ханса бір деректе 645 жылы Усман ибн Аффанның халифалығының алғашқы жалдарында дүние салған десе, басқа бір деректе 663 жылы халифа Мұғауияның заманында қайтыс болған дейді. әл-Ханса қайтыс болған соң өлеңдерінің мирасқары ретінде қызы Умра қалады. Умраның кейбі өлеңдері әл-Хансаның диуанында кездеседі.
Шығармалары
1.Диуан әл-Ханса. Бейрут. 1888. Осы баспаны Лиюс Шейху 1895 жылы француз тіліндегі аудармасымен қайта басып шығарады. 2.Диуан әл-Ханса. Француз тіліне аударылған баспа. Дэ Копиер. Бейрут. 1889. 3.Диуан әл-Ханса. Каир. 1315 һ.ж. 4.Шарх диуан әл-Ханса. Бейрут. 1896. 5.Диуан әл-Ханса. (Хатим әл-Тайидің диуанымен бірге басылған) 1326-1348 һ.ж. 6.Диуан әл-Ханса. Хусейн Мухамад әл-Зидани. Каир. 1326. 7.Диуан әл-Ханса. Бейрут. 1960. 8.Диуан әл-Ханса. Алғы сөзін жазып құрастырған: Кәрм Бустани. Бейрут. 1951. 9.әл-Ханса. Айша Абдуррахман. Бейрут. 1957.
Дереккөздер
Араб әдебиеті энциклопедиясы
Санат:Араб ақындары Санат:Туған жылы белгісіздер Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер
СПАЛ
2012 жылы жазда банкротқа ұшырап жабылды да, Società Sportiva Dilettantistica Real S.P.A.L. деген атаумен қайта құрылып, Д сериясында ойнай бастады. 2006 жылы В сериясына, 2017 жылы жазда А сериясына оралды.
Сілтемелер
Санат:Италия футбол клубтары
Кіші Уфалейка
Кіші Уфалейка — Ресейдегі өзен. Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уфалейка өзенінің оң жағалауынан 55 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені бастауынан Долгобродск су торабына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
HTC One (смартфон)
HTC One — шығарылу уақытында процессоры ең мықты болған HTC ұялы телефондар сериясының флагманы. Смартфон өзінің бойында төрт ядролы Qualcomm Snapdragon 600 APQ8064T процессорын, рұқсаттылығы 4 «ультрапиксель» камераны және Android 4.4 KitKat ОЖ иемденген. 2013 жылдың 30 мамырында Google және HTC компаниялары смартфонның арнайы түрінің шығарылуы туралы хабар берді. Өңдеменің басты ерекшелігі - Android 4.4 KitKat ОЖ HTC компаниясының тарапынан өңдемесіз шығарылуы.
нобай|оңға|HTC One
Негізгі сипаттамалары
Санат:Смартфондар
Кіші Уфалейка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері
Хан
Мысалы: Иран мен Ауғанстан көшпелі халықтары тайпа көсемдерін Хан деп атады. Сефеви әулеті тұсындағы Иранда Хан аймақ билеушісі, ал салжұқтар мен хорезмшахтар кезінде князьдік лауазым мағынасын берген. Осман сұлтандығында Хан сұлтан лауазымы болды. Қазақ жерінде Қарахан мемлекетінің билеушілері Хан атанды. Кейін қыпшақ, найман, керей, тағы басқалар ұлыстық мемлекеттерді Хандар басқарды. Кез келген адам Хан сайлана алмайтын.
Кезінде Шыңғыс хан (1189, 1206 жылдар сайланған) ел тізгінін ұстау үшін әкесі Есугей баһадүр моңғолдардың соңғы қағандарының бірі Хутул қағанның туысы деген аңыз тараттырды. Нәтижесінде көпшіліктің қолдауымен Хан сайланды. Көрші елдерге жойқын шабуылдар жасап, әлемдік империя құрды да, Хандық билікті өз ұрпақтарына ғана мұра етіп қалдырды. 13 — 14 ғасырлардағы ұлыстарды, Шыңғыс хан қайтыс болғаннан кейін ыдыраған моңғол империясының орнына келген көптеген мемлекеттерді оның ұрпақтары басқарып, Хан болды. Жаңадан сайланған Хан ең алдымен өзін билік басына көтерген ақсүйектердің мүддесін көздеуі тиіс болды. Оның мемлекеттік ин-ттарды нығайтып, жеке-дара үстемдік құруына жергілікті ақсүйектер қай кезде де мүдделі болған емес. Соған қарамастан көптеген хандар үнемі өз үстемдігін нығайтуға тырысып отырды. Тарихи жазба дерек көздері жаңадан сайланатын Ханға ақсүйектер өз талаптарын қоя білгендігін айғақтайды.
Мысалы: Шыңғыс хан империясында елшілік сапармен болып қайтқан П.Карпинидің деректерін өңдеген Симон Сен-Кентиннің жазғандарына қарағанда, тақта отырған үміткердің алдына ханзадалар қылыштарын қойып, оған “Сенің бізге әмір етуіңді біз қалаймыз, өтінеміз әрі бұйырамыз” деген. Содан кейін болашақ Хан олардан айтқандарын орындаса, өзіне адал қызмет етуге дайын екендіктерін сұраған. Қатысып отырғандар келісетіндерін, әрқашан дайын екендіктерін мәлімдеген. Сонда үміткер “Менің бұйрығым қылыш болады” дейді. Онымен барлығы келіскен. Содан кейін үміткерді ақ киізге отырғызып: “Жоғары қара да құдайды таны, ал төмен қарасаң өзің отырған киізді көресің. Егер сен өз патшалығыңды жақсы басқарып, жомарт әрі әділ болсаң және әрбір төрені өз деңгейінде сыйласаң, онда даңқты патшалық құрасың…” деген. Яғни, ақсүйектер Х-ның билігін белгілі бір дәрежеде үнемі шектеуге ұмтылды. Хан көтеру рәсімі аяқталғаннан кейін, жаңа билеуші өз міндеттеріне кіріскен.
Түрік-моңғол ұлыстарындағы Хан мемлекеттегі ең жоғарғы билік иесі болды. Хан билігі қоғамдағы тұрақтылықты, тәртіпті қамтамасыз етті. Ортағасырлық дерек көздерінде Хан қол астындағы бұқара халық үшін еңбек етуі, ал қарапайым халық оның билігін мойындауы және бұйрықтарын орындауы тиіс екендіктері жазылған. Озық ойлы адамдар мемлекет басқарушыға қойылатын негізгі талаптарды айтып отырған (мысалы: Мұхаммед Хайдар Дулат).
Ханның ең негізгі бес құқығы мен қызметін
Белгілі шығыстанушы Т.Сұлтанов өз еңбектерінде Ханның ең негізгі бес құқығы мен қызметін былайша көрсетеді:
Бөлігі
Ортағасырлық дерек көздерінде Ханның кейбір кездері ғана шексіз билікке ие болғандығы айтылады. Кейде олар әулеттің басқа мүшесімен билігін бөлісіп отырды. Өз билігінің қандай дәрежеде болуы ең алдымен Ханның жеке басындағы қасиеттеріне тікелей байланысты еді. Дерек көздерінде билеушілер екі топқа бөлінеді: біріншілері — үлгілі, атақ-даңқымен еліне елеулі болғандар (Хайду, Мұхаммед Шайбани, Қасым хан, Есім хан, Тәуке хан); екіншілер — ел басқаруға қабілетсіз билеушілер (Темір Мәлік хан, Әзиз хан, Таһир хан, Болат хан). Соңғыларының билік құруы ұзаққа созылмаған. Оларды билікке жақын орта тақтан тайдырып, орнына басқа ханзаданы Хан көтеріп отырды. Елді басқаруда Хан өзі тағайындаған адамдардың көмегіне сүйенді. Мемлекеттегі белді қайраткерлермен санасып отырды. Көбіне Ханды белгілі бір ру не тайпа өкілдері қолдап, сүйеу көрсетті, оның мемлекеттегі негізгі тірегі болды.
Мысалы: Моғолстан мемлекетінің Хандары дулат тайпасының әмірлеріне сүйенді, Хан оларды ұлысбегі етіп тағайындады. Тіпті кімнің Хан болатындығын да солар алдын ала шешіп отырды. Ханға бектер, билер өз ақыл-кеңестерін беріп қана қоймай, жүргізетін саясатына өз ықпалдарын тигізді. Егер Ханның жүргізген саясаты белгілі бір руды не тайпаны қанағаттандырмаса, олардың басқа елдерге көшіп кетуі, қоныс аударуы көшпелі қоғамдағы негізгі наразылықтың бірі болды. Көбіне Хан жарлығы мүлтіксіз орындалды. Ол өзіне тиесілі аймақтардан, ұлыстан әскер жинатты, тәуелді елдерден алым-салық алып тұрды. Еңбегі сіңген адамдарға иелік жерлер бөліп берді, ру, тайпа араларындағы қақтығыстарды реттеді. Хан мемлекеттің саяси-экономикалық өмірінде маңызды рөл атқарды. Алым-салық ин-ттарын қадағалады, ақша реформасын жүргізді (Кебек хан). Салтанатты жиындарда тақта отырды. Егер Хан беделді тұлға болса, оның билігі шексіз болды. Ал ол шектен тыс шығып кетсе онда оған Жасақ заңы, тағы басқа дәстүрлі құқықтық ережелердің талаптары ескертіліп, билігі шектелді. Кейде Хан лауазымын бірнеше адам иемденді. Сондықтан да деректерде ұлы Хан, кіші Хан сынды лауазымдар кездесіп тұрады.
Шынғыс Хан ұрпағымен байланысы
Дәстүрлі көшпелі түркі-моңғол қоғамында Хан болып Шыңғыс хан ұрпақтары ғана сайланды. Билікке келген басқа әулет өкілдері өздерін Хан деп атай алмай, көбіне әмір (Ақсақ Темір), би, тағы басқа лауазымдарды иемденді. Қазақ хандығын басқарған билеушілердің барлығы Шыңғыс хан әулетінен тағайындалды. Әулеттің Хан сайланбағандары жеке әлеуметтік топ құрап, мемлекеттің ішкі-сыртқы саясатында елеулі рөл атқарды. Мемлекетті басқаруда Хан шексіз билікке ұмтылғанымен, ру-тайпа билеушілерімен санасуға мәжбүр болды. Халықтың қалың бұқарасына жақын әрі оның тікелей қолдауына сүйенген жергілікті билік иелері — билер мен батырлар Хан билігін белгілі бір дәрежеде шектеп, өздерінің әлеуметтік-саяси мәртебесін нығайтуға тырысты. Ханға тура сөйлеп, кемшіліктерін бетке айтқан ақын-жырауларды, билерді халық әрдайым дәріптеген (Би, Жырау). Ақыл-парасатымен танылған Хандарды данагөйлер оның ізбасарларына үлгі тұтты. Мемлекеттік және мемлекетаралық деңгейдегі мәселелерді қамтитын жоғары билікті жүргізген хандық билік қазақ қоғамындағы маңызды саяси жүйелердің бірі болды. Ол ең алдымен билер ин-тына арқа сүйеді.
Дәстүрлі қазақ қоғамындағы елдік тұтастық осы билік жүйелерінің өзара тепе-теңдігі мен бір-біріне қарама-қарсылығы принциптеріне негізделді. Қазақ жерін Ресей империясы отарлағаннан кейін, құқықтық-әкімш. реформалар жүргізіп, саяси құрылымды өзгертті. 1822 — 1824 жылғы реформадан соң Ханның билік жүйесі күйреді. Дегенмен, хандық қазақ халқының негізгі билік жүйесі болғандықтан патшалық үкіметтің отаршылдық саясатына, кеңестік озбырлыққа қарсы ұлт-азаттық күрестер туындағанда, көтерілісшілердің ең алдымен Хан сайлап, сардарбек тағайындап отыруы 20 ғасырдың 1930-жылдарына дейін сақталды.
Санат:Титулдар
Үлкен Джухта
Үлкен Джухта (балка Джухта) — Ресейдегі өзен. Ставропольск өлкесі, Қалмақ Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Рагули өзенінің сол жағалауынан 50 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Шығыс Маныч бастауынан Чограй су торабына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Терек, Дон және Еділ өзендері аралықтарындағы ағынсыз аудандар.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Микропроцессор
Микропроцессор — жүйелік тақтаның ең маңызды құраласы, ол деректерді тікелей өңдейді, атап айтқанда, бөлектелген деректермен арифметикалық және логикалық амалдарды орындайды. Микропроцессор - бір немесе бірнеше үлкен интегралды кестеде орындалған, берілісті өңдейтін бағдарламалық құрылғы; көліктердің автоматты басқару агрегатында қолданылады.
Бірінші бір кристалды микропроцессор 1971 жылы Intel корпорациясында жасалған Intel 4004 болып табылады. Intel-дің үш инженері: Тэд Хофф, Федерико Фаджин және Стэн Мэйзор компьютердің барлық құрушыларын, орталық процессор, сақтау, енгізу-шығару құрылғыларын қоса есептегенде бір кішкентай чипке орналастырды. Оның ені - 3 милиметр, ал ұзындығы - 4 милиметр, ол 2 300 МОЖ (металл-оксид-жартылай өткізгіштер) транзисторлардан тұрады. Intel 4004 есептеу қуаттылығы 1946 жылы бір бөлмені алатындай көлемде жасалған бірінші электрондық компьютер ENIAC-тың қуатындай болды. Микропроцессорлар микрокомпьютерлерде, қаруларда, тұрмыстық құралдарда қолданылады.
Микропроцессор бір мезгілде қатарынан 8, 16 немесе 32 биттік деректерді өңдей алады. 8 биттік процессор бір мезгілде небары бір бит дерекпен ғана жұмыс істей алады. 16 биттік процессор бір мезгілде 2 байт, ал 32 биттік процессор — 4 байт өңдейді.
Жалпы алғанда 16 биттік компьютер 8 биттік жүйеден жылдамдырақ жұмыс істейді, ал 32 биттік компьютер 8 және 16 биттік үлгілерден жылдамырақ. Микропроцессор, жады және периферия құрылғылардың арасында дерек беру үрдісі шина арқылы жүзеге асырылады. Қазіргі заманғы процессорлардың көпшілігінде 32 биттік шина қолданылады, яғни бір мезетте 32 биттік дерек беруге болады. 64 биттік шиналы компьютер де болады, бірақ олар әлі кең тарай қойған жоқ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сандық электроника Санат:Микропроцессорлар
Егор Иванович Золотарёв
Егор Иванович Золотарёв (31 наурыз (12 сәуір) 1847, Санкт-Петербург - 1878 жылы, 7 шілде, Санкт-Петербург) - орыс математигі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:31 наурызда туғандар Санат:7 шілдеде қайтыс болғандар Санат:Ресей математиктері
2002 жыл
Туғандар
Тағы қараңыз: Санат:2002 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қараңыз: Санат:2002 жылы қайтыс болғандар
Кернеудің шоғырлануы
Кернеудің шоғырлануы (Концентрация напряжений) —1) металдарды қысыммен өңдегенде кернеудің белгілі бір бағытпен шоғырлануы; 2) дененің өлшемдері, пішімі күрт өзгерген жерлерінде (әр түрлі тесіктер, ойыстар және т.б.), сонымен қатар екі дененің түйіскен беттерінде пайда болатын кернеудің үлкеюі.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Вилье-ан-Дезевр
Вилье-ан-Дезевр (Villiers-en-Désœuvre) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,65 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27696, пошта индексі — 27640.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 899 адамды құрады. Халық тығыздығы — 61,37 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
NGC 3697C
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1827 жылы 24 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3697C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35360, MCG 4-27-44, ZWG 126.63, HCG 53B.
Сан-Мигел-да-Гуарда
Сан-Мигел-да-Гуарда (São Miguel da Guarda) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Биляр
Биляр — Еділ Бұлғариясының астанасы. Ескі жұрты Татарстан Республикасының Биляр қыстағы маңында. 10 ғасырда негізі қаланған Биляр орыс жылнамаларында Ұлы Қала деп аталған.
Дереккөздер
Санат:Тарих
Бюджеттік үдеріс
Дереккөздер
Санат:Экономика
Андре-Пьер Жиньяк
2010 жылы әлем чемпионатына, 2016 жылы Еуропа чемпионатына қатысты. 2016 жылғы Еуропа біріншілігінің күміс жүлдегері.
Клубтық статистикасы
2014/2015 маусым қорытындысы бойынша
Командалық
Олимпик (Марсель)
УАНЛ Тигрес
Франция
Жеке өмірі
Жиньяк бойында алжирліктерден бөлек сығанның да қаны бар, әйелі сыған, ұлдары бар.
Андре-Пьер — футболшы Йоан Моллоның немере туысы.