cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бұрыштық жылдамдық
Дереккөздер
Санат:Кинематика Санат:Физикалық шамалар Санат:Жылдамдық Санат:Тензорлар
Қайталау (рецидив)
Қайталау (рецидив) — барлық белгілері басылған жұқпалы аурудың, қайта басталуы.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Жемісті (Жетісай ауданы)
Жемісті — Түркістан облысы Жетісай ауданы, Атамекен ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жетісай қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 25 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Жетісай ауданы елді мекендері
Важ-Ю
Важ-Ю (Важджель-Ю) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Поинга өзенінің оң жағалауынан 56 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Криста Шмук
Криста Шмук — әлем чемпионатының екі медалінің иегері, оның еншісінде бір қола (1969) және бір күміс (1970) бар. Спортшы екі рет Еуропа чемпионатының жүлдегері атанды, оның ішінде бір рет бірінші (1967) және бір рет үшінші (1970) болды.
Санат:Алфавит бойынша шанашылар Санат:Германия шанашылары Санат:1968 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері Санат:Шана спортынан Еуропа чемпиондары
Бармағын басу
Бармағын басу сөзі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін:
Құрылым
Құрылым (structura — түзіліс, орналасу, тәртіп) — объектінің тұтастығын, тепе-теңдігі мен негізгі қасиеттерінің сақталуын қамтамасыз ететін байланыстар мен қатынастар жиынтығы. Құрылым жүйе және элемент ұғымдарымен тығыз байланысты. Оны жүйенің (объектінің) элементтері арасындағы мәнді және қажетті байланыстар мен қатынастардың біртұтас жиынтығы деп қарастыруға болады. Құрылым мен элементтер құрамы жүйенің өзіндік сапасын айқындайды. Жүйенің түрленуі кезінде салыстырмалы түрде сақталатын, өзгермейтін, тұтас сапалық ерекшелігін білдіретін арқауы іспеттес. Құрылым мен элементтер құрамы арасында бір мәнді сәйкестік жоқ.
Элементтер құрамы бірдей болғанымен, Құрылымның түрленуі жүйенің сапалық өзгеруіне әкелуі мүмкін. Мысалы, химиядағы изомерия (заттардың химиялық құрамы бірдей болғанымен, өзінің Құрылымына орай сапаларының әр түрлі болуы) құбылысы. Табиғат жүйелерінде материяның әрбір құрылымдық деңгейіне объектілердің белгілі бір Құрылымы сәйкес келеді. Жүйенің сандық өзгерістері мөлшердің шегінен шығып, оның сапалық өзгерістерін тудырғанда, соңғысы әрдайым жүйе Құрылымының өзгерісіне айналады. Құрылымдағы элементтердің байланысы бүтін мен бөліктің өзара қарым-қатынасының диалектикасына тәуелді.
Құрылымдық қатынастар мен байланыстардың объектілер сапасын анықтаудағы маңызы 19 ғасырда ғылымның әр түрлі салаларында байқалып, оны зерделеуге ерекше көңіл бөлінді. 20 ғасырдағы ғылыми танымда құрылымдық зерттеудің арнайы әдістері қалыптасып, олар тілді, әдебиет пен өнер шығармаларын, жалпы мәдениетті, этникикалық қауымдастықтарды, т.б. объектілерді зерттеуде кеңінен қолданылып, философиялық-методологиялық тұрғыдан сұрыптаудан өтті. Нәтижесінде ғылым мен философияда құрылымдық талдау, құрылымдық-функционалдық қызметін талдау, жүйелі құрылымдық талдау әдістері, структурализм сияқты филосиялық-мәдениеттану ағымдары пайда болды.
Си тілінде
Си тілінде — айнымалылар, тұрақтылар және басқа құрылымнан құралған мәліметтердің күрамды типі. С++ тілінің құрылымы құрамында функциялар да болуы мүмкін; құрылымның барлык элементтері жалпы өзара байланыста болады.
Дереккөздер
Санат:Компьютерлік техника Санат:Материалдар механикасы терминдері
Strukturo
IC 4726
IC 4726 — Тауыс шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62133, ESO 103-32, AM 1832-625.
Сыртқы сілтемелер
IC 4726 Санат:Тауыс (шоқжұлдыз)
Суперовуляция
Суперовуляция (superovulatio, лат. super — үстінде, жоғарыда, ovum - жұмыртқа) - аналық жыныс безі — жұмыртқалықтан оңдаған көпіршікті фолликулдың бір мезгілде жарылу процесі.
Суперовуляцияны жасау үшін ұрғашы жануарларға жандаңдырушы жыныс (гонадотропты) гормондарын енгізеді. Нәтижесінде бір мезгілде ондаған фолликулдар пісіпжетіліп жарылып, олардағы овоциттер жатыр түтігінде ұрықтану процесіне қатысады да, бір уақытта көптеген бірклеткалы ұрықтар (зиготалар) түзіледі. Суперовуляцияны мал тұқымдарын асылдандырудың жаңа әдісі — биотехнологияда қолданады.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
IC 301
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12074, UGC 2606, MCG 7-7-36, ZWG 540.63.
Сыртқы сілтемелер
IC 301 Санат:Персей (шоқжұлдыз)
Жамантұз (Тайынша ауданы)
Шағалалы өзенінің салалық аңғарының сол жағында, теңіз деңгейінен 123,2 м биіктікте жатыр. Аумағы 29,6 км², ұзындығы 16,5 км, енді жері 6,4 км. Жағалау бойының ұзындығы 20 км. Жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Көктемде іргелес Кішкенесор көлімен ұласып кетеді. Жағасы жайпақ, оңтүстік жағы батпақты, солтүстік жағы кемерлі. Қараша – сәуір айлары аралығында мұзы қатады. Суы тұзды. Көктемде мал ішуге жарамды. Алабы шабындық, жайылым ретінде пайдаланылады.‎
Санат:Есіл су алабы көлдері Санат:Тайынша ауданы көлдері
Сиыр цепені
Сиыр цепенінің дене тұрқы 4-10 метрге деін жетеді. Ол адамның аш ішегінде паразиттік тіршілік етеді. Ересек цепень адам ішінде, ал оның дернәсілдері мүйізді ірі қараның денесінде дамитығындықтан, цепеннің иесі екеу: негізгі иесі - адам, аралық иесі - сиыр т. б. жануарлар болып табылады.
Құрылысы
Сиыр цепенінің денесінің алдынғы жағында басы, қысқа мойны болады. Басында төрт дөңгелек сорғыштары бар. Осы сорғыштары арқылы ішекке бекінеді. Оның ауызы болмайды. Денесінде өте көп бунақтары болады. Бунақтары бас жағынан жаңарып өсіп отырады, сондықтан көлемі ұлғайып, дененің соңғы бөлігінде ені тарыла бастайды. Сонымен құрт денесіндегі бунақтарының көлемі әр түрлі болады. Бунақтарында жыныс мүшесі ғана болады. Паразитті тіршілік етуіне байланысты ас қорту т.б мүшелері мүлдем жойылған. Иесінің ішегіндегі қорытылған асты бүкіл денесімен сіңіреді. Құрттың әр бунағында 1000-нан астам жұмыртқалар болады. Әбден жетілген бунақтары құрттың денесінен бөлініп, иесінің нәжісімен сыртқа, топыраққа түседі. Ірі қара осы топырақта өскен шөппен қоректенгенде жұмырқалар ілесіп ішке түседі. Жануардың ішіндегі жұмыртқалардан дернәсілдер шығады.
Сиыр целенінің шошқа целенінен айырмашылығы - оның дене тұрқы өте ұзын және басында қармақшалары болмайды.
Көбеюі
Таспа құрттардың барлығы дерлік - гермафродиттер, яғни қосжынысты жәндіктер. Сиыр цепені де қосжынысты жәндік болып табылады. Жыныс буылтықтары мойын буылтықтарынан кейінгі 200-бунақтан бастап дамиды. Сиыр цепенінің бір бунағында аталық та, аналық та жыныс буылтығы пайда болады. Аналық бездегі аталықбезбен ұрықтанған жұмыртқалар сиыр цепенінің соңғы бунақтарында толық пісіп-жетіліп, құрт денесінен үзіледі де, нәжіспен бірге сыртқа шығарылады.
Сиыр цепенінің тіршілік айналымы өте күрделі: көпшілігі бірнеше иелерді алмастыру арқылы өтеді. Негізгі иесі адамнан жерге түскен құрттың жұмыртқалары шөпке жабысып, оны жеген сиырдың қарнына түседі де, өте ұсақ дернәсілдерге айналады. Сиыр- сиыр цепенінің аралық иесі. Дернәсілдердің өткір алты қармақшасы болады, сол қармақшаның жәрдемімен қарынның қабырғасын тесіп, қанға өтеді де, сиырдың бүкіл денесіне таралады. Бұлшықеттерге орныққан дернәсілдер мөлшері кішірек асбұршақтай көпіршікке- финкаға айналады. Финка- сиыр цепенінің екінші дернәсілі. Сиырдың бұлшықеттеріне орналасқан финкалар аралық иесімен ұзақ бірге тіршілік етеді.
Тазалық талаптары сақталмаған жағдайда адамға жұғуы мүмкін.Жұмыртқа қан арқылы көзге дейін жетіп, адам соқыр болып қалу қаупі туындайды. Жұмыртқаның мида дамуынан адам кенеттен дүние салып кету қаупі бар.Мұндай жағдай шала піскен шошқа етінен жиі жұғады, пайда болған ауру цистицеркоз немесе финноз деп аталады.
Өттің әсерінен финканың басы аударылып сыртқа созылады да, сойын бөлігінен біртіндеп жаңа буылтықтар пайда болады. Жаңа буылтықтар пайда болған сайын финканың көпіршігі жойылып, 3-4 айда құрттың ұзындығы 2-3 метрге жетеді. Ішектегі сиыр цепені денесінен улы зат бөледі, адам оған төзе алмай, іші бұзылып, қаны азаяды, сөйтіп ауруға шалдығады.
Дереккөздер
Қ.Қайым,Б.Муханов,Р.Сәтімбекұлы,М.Шаймарданқызы, "Жануартану"(1998), 50 б., ISBN 5-625-03599-7 Санат:Таспа құрттар‎
Б. з. д. 632 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 632 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 632 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Гиперболоид
Гиперболоид (ὑπερβολή — гипербола, және — түр, бет) (eіdos – пішін, түр) – тұйықталмаған орталық екінші реттік бет. Оның бір және екі қуысты деп аталатын екі түрі бар. thumb|Бір қуысты гиперболоид thumb|Екі қуысты гиперболоид Гиперболоид декарттық координаттар жүйесінде мына формуламен беріледі
мұндағы a и b — айқын жартыосьтері, ал c — жалған жартыосі;
немесе
мұндағы a и b — жалған жартыосьтері, а c — айқын жартыосі. thumb|180px|right|[[Шухов Владимир Григорьевич|В. Г. Шуховтың 350-метрлік мұнара жобасы, 1919]] Егер a = b, онда ондай бет  айналу гиперболоиды деп аталады
Дереккөздер
Санат:Беттер
Гавриил Моисеевич Бойченко
Гавриил Моисеевич Бойченко (1.2.1927 ж.т., Ресей, Ставрополь өлкесі, Ессентуки қ. - 1.08.2013, Алматы) - актер, Қазақстанның халық артисі (1987).
Ставрополь өлкелік орыс драма театры жанындағы студияны бітіргеннен кейін осы театрдың негізгі құрамына қабылданды (1947). 1949 - 1953 ж. Есентуки қаласында көркемөнерпаздар үйірмесін басқарды, кейінен Иркутскінің (1953 - 1960) және Астраханның (1960- 1962) балалар және жасөспірімдер театрында актер болып, көбіне балалар рольдерін орындаумен көзге түсті. 1962 ж. Қазақ балалар және жасөспірімдер театрына қабылданып, 1985 - 1987 ж. осы театрдың орыс бөлімінің директоры қызметін атқарды. 1994 жылдан Республикалақ орыс драма театрының актері.
Бойченко актерлік шеберлігіне ой мен пластикалық әрекет тұтастығы, шынайылық, сахналық үйлесімділік тән. Оның театрда ойнаған таңдаулы рольдері қатарында Мишка (И.Н. Серебряковтың "Қызыл перілерінде"), Белоянис (Н.М. Гусевтің "Ақ қалампырлы адамында"), Барон Мюнхгаузен (Г.М. Гориннің "Ең шыншылында"), т.б. бар.
Дереккөздер
Санат:1 ақпанда туғандар Санат:1927 жылы туғандар Санат:Ессентукиде туғандар Санат:1 тамызда қайтыс болғандар Санат:2013 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:КСРО актерлері Санат:Қазақстан актерлері Санат:Қазақстан халық әртістері Санат:Еңбек ардагері медалінің (Қазақстан) иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Наталия Сац атындағы орыс мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театры тұлғалары Санат:М.Ю. Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театры тұлғалары Санат:Ставрополь өлкелік орыс драма театры жанындағы студия түлектері Санат:Ставрополь өлкелік орыс драма театры тұлғалары Санат:Иркутск балалар және жасөспірімдер театры тұлғалары Санат:Астрахан балалар және жасөспірімдер театры тұлғалары
Борла
Борла — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Самара облысы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уса өзенінің сол жағалауынан 61 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Куйбышев суқоймалары Камское Устье қала типті ауылдан Үлкен Черемшан өзендерін қоспағанда Куйбышев су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Лор-Минервуа
Лор-Минервуа (Laure-Minervois) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 39,23 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11198, пошта индексі — 11800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1040 адамды құрады. Халық тығыздығы — 26,51 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Бұрыштық үдеу
Бұрыштық үдеу — бұрыштық жылдамдықтың өзгеру шапшаңдығын сипаттайтын векторлық шама; - бұрыштық жылдамдық өзгерісінің осы өзгеріс өткен уақыт аралығына қатынасымен анықталатын бұрыштық жылдамдықтың өзгеруінің лездігі.
Бұрыштық үдеу векторы (α) айналу осінің бойымен бағытталады және ол дене үдемелі айналғанда  векторымен бағыттас, ал кемімелі айналғанда  векторына қарсы бағытта болады. Бұрыштық үдеудің бірліктердің халықаралық жүйесіндегі бірлігі: рад/с2.
Пайдаланылған әдебиет
Санат:Физика Санат:Механика
Санат:Материалдар механикасы терминдері
Ильич (Солтүстік Қазақстан облысы)
Ильич — Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданы, Киров ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Тайынша қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 58 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 780 адам (373 ер адам және 407 әйел адам) болса, 2009 жылы 511 адамды (246 ер адам және 265 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Тайынша ауданы елді мекендері
Үлкен Межевая
Үлкен Межевая — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сосьва өзенінің оң жағалауынан 388 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сосьва өзені бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері
Қайындап бару
Қайындап бару. Қыздың төркіндейтіні сияқты оның күйеуі де қайындап барады. Жиен нағашылап, қыз төркіндеп бара алмаса - өз жамандығы, жолынан жығылғаны деп біледі халық. Мұндайда жол-жоралғыдан сүрінетін ел-жұрт жоқ, хандай көтеріп алады. Күйеудің қайындап келе жатқанынан күні бұрын құлақтанған қайын жұрт жас-жұбайларды ерекше құрметпен қарсы алады. Балдыздар әзіл-қалжыңын бастап, оның құлағына жармасып жатады. Яғни елге күйеудің осындай дәстүрмен келуі де ауыл адамдары үшін бір мереке. Балалар қуанып, үлкендер бір жасап қалады. Кең дастарқан, көңілді думан. Өзінің төл сыбағасы - төс пен асықты жілік табақпен арнайы тартылған, қайын жұрт құрметіне бөленген күйеу туыстық мекем бір қазығын қағып қайтады. Аталған дәстүр күйеудің де, оның қайын-жұртының да алғашқы сыннан өтуі, етене жақындасуы болып саналады. Бұрынғы кезде бұл жол бұлжымас тәртіп ретінде сақталып, жалғасып отырған.
Дереккөздер
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Ларонкс
Ларонкс (Laronxe) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Люневиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,83 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54303, пошта индексі — 54950.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 388 адамды құрады. Халық тығыздығы — 56,81 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Құдайберген Кәзімұлы Болатбаев
Құдайберген Кәзімұлы Болатбаев -(9.5.1960 ж.т., Алматы облысы Кекеу ауданы) - суретші, педагогика ғылым кандидаты (1995). 1981 ж. бұрынғы ҚазПИ-дің көркемсурет-графика факультетін бітірген, 1981 - 1983 ж. Талдықорған қаласындағы педогогика институтта, 1983 - 1984 ж. Алматы қаласындағы көркемсурет мектебінде, 1984 -2001 ж. қазіргі Алматы педогогика университетінде ұстаздық еткен. 2001 жылдан Қазақ ұлттық өнер академиясында өнертану бөлімінің деканы. 100-ден аса ғылым еңбегі мен ондаған көркем суреті бар. "Халықтық педагогиканы бейнелеу өнері пәнінде қолдану" (1995), "Даналар сөзі - өнердің көзі" (1999), "Сәндік қолданбалы өнер сабақтары" (1999), "Қытай кескіндеме»" (2001), т.б. оқу-әдістемелік құралдары жарық көрген.
Гипердыбыс
Гипердыбыс– жиілігі 109 – 1013 Гц аралығындағы серпімді толқындар. Г-тың физ. табиғаты ультрадыбыспен бірдей.
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Прилепци (Кырджали облысы)
Прилепци (Прилепци) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 286 адамды құрайды.
Телефон коды — 0361. ЕКАТТЕ коды — 58342.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Ат құйрығына байлау
Ежелден келе жатқан ең ауыр жаза.Ат құйрығына байлау жазасы қоғамдағы ауыр қылмыстармен күресу үшін қолданылған. Шариғат заңын бұзғандар, ата-анаға бағынбағандар, бүкіл ел шіркеу болатын теріс жолға түскендер - ежелгі ата заңы бойынша ат құйрығына байлау жазасына кесілген. Жазалы адам аяқ-қолы буылып, ту асау құйрығына байланған. Бұл бұрын ел ішінде жиі қолданылған жаза түріне жатады. Мысалы, 19 ғасырда оңтүстікте болған үлкен бір аста, жұрт көзінше "Кенесарыны мен өлтірдім" деп мақтанған қырғыз батырын, руы төре Құнанбай деген кісі табан астында ұстатып алып, ат құйрығына байлатып жіберген.
Санат:Жазалар
Бомбапана
thumb|right|200px|Татэяма, Нагасаки қалаларындағы бомбапана Бомбапана-Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кең таралған, "авиациялық бомбалардың соққы беру, жарықшақты, фугасты ісәрекеттерінен қорғайтын таса. Төбесі мен қабырғалары мыкты тұрғын үйлер мен қоғамдық ғимараттардың астынан жабдықталды.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Пон-Сен-Пьерр
Коммунаның INSEE коды — 27470, пошта индексі — 27360.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1129 адамды құрады. Халық тығыздығы — 163,62 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Мозарландия
Мозарландия (Mozarlândia) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Мигел-ду-Арагуая экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12005 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 734,359 км² шамасында. Халық тығыздығы — 6,9 адам/км².
Санат:Гояс елді мекендері
Александр Константинович Виноградов
Виноградов Александр Константинович  (1876 жылы туған)- рев. қозғалысқа белсене қатысушы. Тобольск губерниясы, Есіл уезінде туған. Томск университетінің медицина факультетін бітірді. Омбы с.-д. ұйымының мүшесі, большевик. РСДЖП 5-(Лондон) съезінің (1907) делегаты және мемлекет 2-думаның делегаты. 3 шілде төңкерісінен кейін с.-д. фракцияның мүшесі ретінде ұсталып, Иркутск губерниясына жер аударылды. 1917 жылы мамырға дейін Кронштадт және Петроград советтерінде дәрігерлік-санитарлық комиссияның председателі болды. 1917 жылы маусымда Бурабай етконсерві заводында дәрігер болып істеді, курорттың санитарлық-дәрігерлік бөлімшесін басқарды.Мәскеуде Еңбек халық комиссариатында кеңесші дәрігер болып істеді. 1938 жылдан кейінгі өмірі жайлы деректер белгісіз.
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Сан-Пайю-де-Олейруш
Сан-Пайю-де-Олейруш (São Paio de Oleiros) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Санта-Мария-да-Фейра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Энтре-Доуру-и-Воуга экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 003 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,22 км² шамасында. Халық тығыздығы — 948,6 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авейру округінің елді мекендері
Павел-Ёль
Павел-Ёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лемью өзенінің оң жағалауынан км қашықтықта 82 орналасқан. Өзен ұзындығы 29 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бармағын басу (қолын қою)
Бармағын басу - құжатты растау, куәландыру үшін сияға батырылған бас бармақ ұшын қағазға басу (қазіргі қол қою), қандай бір маңызды салтты заңдастыру үшін жасалатын көне рәсім. Дәстүрлі қазақы ортада бармағын басу ресми қатынаста, соның ішінде Ресейдің қазақ даласындағы жергілікті әкімшілігі өкілдерімен жасалған әртүрлі ресми құжаттарды куәландыру үрдісінде қолданылды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Өзбекстан президенті
Өзбекстан Республикасының Президенті (өз. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti) — Өзбекстан Республикасындағы мемлекеттік және атқарушы биліктің басшысы. Өзбекстандағы президенттік лауазым 1990 жылы 24 наурызда құрылды. Өзбекстан Республикасы Конституциясының 90-бабына сәйкес Өзбекстан Республикасының Президенті лауазымына 35 жасқа толған, мемлекеттік тілді еркін меңгерген, тікелей сайлауға дейін кемінде 10 жыл Өзбекстан аумағында тұрақты тұратын Өзбекстан Республикасының азаматы сайлана алады. Өзбекстан Республикасы Президентін сайлау жалпыға бірдей, тең және төте сайлау құқығы негізінде елдің 18 жасқа толған азаматтарының жасырын дауыс беруі арқылы өткізіледі. Өзбекстан Республикасының Президенті 5 жыл мерзімге сайланады. Президентті сайлау тәртібі"Өзбекстан Республикасының Президентін сайлау туралы" заңда (1991 жылғы 18 қарашада) және оның жаңа редакцияда қабылданған тиісті баптарында (2004 жылғы 3 желтоқсанда) белгіленген.
Тарихы
Өзбекстандағы президент лауазымы 1990 жылы наурызда, ел әлі де Өзбек Кеңестік Социалистік Республикасы деп аталатын КСРО құрамына кірген кезде пайда болды. 1990 жылғы 24 наурызда Өзбек КСР Жоғарғы Кеңесінің сессиясында халық депутаттары болып тарихта тұңғыш рет Өзбек КСР Президенті – Ислам Абдуғаниұлы Каримов сайланды.
1990 жылғы 24 наурыздан 1992 жылғы 13 қаңтарға дейін Өзбекстан Республикасы Президентінің орынбасары Өзбекстанның вице-президенті болды. Өзбек КСР КСРО одақтас республикаларының алғашқысы президент және вице-президент лауазымдарын құрды.
1991 жылы 31 Тамызда Өзбекстанның тәуелсіздігі туралы жарияланғаннан кейін бұл лауазым "Өзбекстан Республикасының Президенті"деп аталды.
Кандидаттарды сайлау тәртібі
Өзбекстан Республикасының Президенттігіне кандидаттар ұсыну құқығына Саяси партиялар мен тікелей азаматтар ие. Сайлау құқығы бар азамат немесе азаматтар тобы Өзбекстан Республикасының Президенттігіне кандидат ретінде ұсыну үшін кемінде 300 сайлаушы болатын бастамашыл сайлаушылар тобын құруға тиіс. Президенттікке кандидаттарды ұсыну сайлауға 65 күн қалғанда басталып, сайлауға 45 күн қалғанда аяқталады. Кандидаттарды ұсынуды саяси партиялардың жоғары органдары, сондай-ақ сайлаушылардың бастамашыл тобының жиналысы жүзеге асырады. Президент сайлауына 2 кандидат қатысқан кезде дауыс беруге қатысқан сайлаушылардың салыстырмалы көпшілік даусын алған кандидат сайланды деп есептеледі. Өзбекстан Республикасы Президентінің сайлауына 2-ден астам кандидат қатысқан жағдайда, егер кандидаттардың бірде-бірі дауыс беруге қатысқан сайлаушылардың жартысынан астам дауысын ала алмаса, сайлаушылардың ең көп дауысын алған 2 кандидаттың қатысуымен қайта дауыс беру өткізіледі.
Өзбекстан Республикасының Президентін сайлау қорытындылары туралы ақпаратты Орталық сайлау комиссиясы сайлаудан кейін 10 күннен кешіктірмей жариялайды. Сайланған президент Өзбекстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы Өзбекстан Республикасының Президентін сайлау нәтижелерін ресми жариялаған күннен бастап 2 айдан кешіктірмей (Олий Мәжіліс) отырысында ант берген сәттен бастап қызметке кіріседі.
Өкілеттіктер
Өзбекстан Республикасының Президенті Конституцияға сәйкес кең және әр түрлі өкілеттіктерге ие. Бұл өкілеттіктер мемлекет өмірінің барлық салаларына таралады және ел экономикасы мен жалпы қоғамның дамуына үлкен әсер етеді.
Өзбекстан Республикасының Президенті:
1) азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын, Өзбекстан Республикасының Конституциясы мен заңдарын сақтаудың кепілі болып табылады;
Абайдың басылымдары жайында (мақала)
«Абайдың басылымдары жайында» — Мұхтар Әуезовтың шашпа пікірлері. 1953 жылы жазылған. Мұны жазуға С.Нұрышевтың мақаласы турткі болған («Қазақ КСР Ғылым академиясының хабаршысы», 1953, №4). Бұл мақала абайтану саласында ұзақ жылдар бойы зерттеу жургізген Әуезовтің еңбегін айыптауға арналған еді. Әуезов бұл мақала жарияланған соң, өз ойларының желісін нақты дәлелдермен көрсетіп, дәлелсіз түрде айтылған айыптау пікірлерді жоққа шығарудың алдын ала жоспарын жасаған. Осы тезистердің негізінде «Абай мұрасы жайында» деген мақала жазған. Сөйтіп жазушы әрбір еңбегін жазу үстінде құрғақ, көпірме пікірден қашып, алдын ала нақтылы деректерге сүйеніп, даярлық жасаған, айтылар ойын, пікір желісін анықтаған. «Абайдың басылымдары жайында» мақаласы Әуезовтің «Абайтанудан жарияланбаған материалдар» жинағында алғаш рет жарияланды.
Өзбекстан президенті
Өкілеттіктер
2) Өзбекстан Республикасының егемендігін, қауіпсіздігі мен аумақтық тұтастығын қорғау, ұлттық-мемлекеттік құрылым мәселелері бойынша шешімдерді іске асыру жөнінде қажетті шаралар қабылдайды;
Абайдың басылымдары жайында (мақала)
Дереккөздер
Санат:Абай Құнанбайұлы Санат:Мұхтар Әуезов мақалалары
Өзбекстан президенті
Өкілеттіктер
5) сенім грамоталары мен оның жанында аккредиттелген дипломатиялық және өзге де өкілдердің шақыру қағаздарын қабылдайды;
6) Өзбекстан Республикасының Олий Мажлис Сенатына Өзбекстан Республикасының шет елдердегі дипломатиялық және өзге де өкілдерін тағайындауға кандидатураларды ұсынады;
7) елдің ішкі және сыртқы саясатын іске асырудың маңызды мәселелері бойынша Өзбекстан Республикасының Олий Мажлисіне жүгінуге құқылы;
8) республиканың жоғары билік және басқару органдарының үйлесімді жұмысын қамтамасыз етеді; Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинетінің ұсынуы бойынша министрліктерді, мемлекеттік комитеттерді және басқа да мемлекеттік басқару органдарын құрады және таратады, кейіннен осы мәселелер бойынша Өзбекстан Республикасы Олий Мажлисінің палаталарының бекітуіне жарлықтар енгізеді;;
9) Өзбекстан Республикасы Олий Мажлисінің Сенатына Сенат Төрағасы қызметіне сайлау үшін кандидатура ұсынады;
10) Өзбекстан Республикасы Олий Мажлисі палаталарының қарауына және бекітуіне Өзбекстан Республикасы премьер-Министрінің кандидатурасын ұсынады және оны орнынан түскен, Өзбекстан Республикасы Олий Мажлисі палаталары Премьер-министрге қатысты сенімсіздік вотумын қабылдаған жағдайда не заңда көзделген өзге де жағдайларда қызметтен босатады;;
11) Өзбекстан Республикасы Премьер-Министрінің ұсынуы бойынша Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинетінің мүшелерін бекітеді және қызметтен босатады;
12) Өзбекстан Республикасының Бас Прокурорын және Есеп палатасының Төрағасын қызметке тағайындайды және қызметтен босатады, содан кейін бұл мәселелерді Өзбекстан Республикасы Олий Мажлис Сенатының бекітуіне енгізеді;;
14) облыстық, ауданаралық, аудандық, қалалық, әскери және шаруашылық соттарының судьяларын қызметке тағайындайды және қызметтен босатады; алдыңғы редакцияны қараңыз.
15) Өзбекстан Республикасы премьер-Министрінің ұсынуымен заңға сәйкес облыстардың хокимдерін және Ташкент қаласының хокимін қызметке тағайындайды және қызметтен босатады. Конституцияны, заңдарды бұзған немесе олардың ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтіретін әрекеттер жасаған аудандар мен қалалардың хокимовтарын президент өз шешімімен қызметінен босатуға құқылы;
17) Өзбекстан Республикасының заңдарына қол қояды және жариялайды; заңға өзінің қарсылығын қоса бере отырып, оны қайтадан талқылау және дауыс беру үшін Өзбекстан Республикасының Олий Мажлисіне қайтаруға құқылы;;
18) Өзбекстан Республикасына шабуыл жасалған немесе агрессиядан өзара қорғаныс жөніндегі шарттық міндеттемелерді орындау қажет болған жағдайда, соғыстың жай-күйін жариялайды және қабылданған шешімді үш күн мерзімде Өзбекстан Республикасы Олий Мажлисінің палаталарына бекітуге енгізеді;;
19) Төтенше жағдайлар (нақты сыртқы қатер, жаппай тәртіпсіздіктер, ірі апаттар, дүлей зілзалалар, эпидемиялар) туындаған жағдайда азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында Өзбекстан Республикасының бүкіл аумағында немесе оның жекелеген жерлерінде төтенше жағдай енгізеді және қабылданған шешімді үш күн мерзімде Өзбекстан Республикасы Олий Мажлисінің палаталарын бекітуге енгізеді. Төтенше жағдайды енгізу шарттары мен тәртібі Заңмен белгіленеді;
20) Өзбекстан Республикасы Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас Қолбасшысы болып табылады, Қарулы Күштердің жоғары қолбасшыларын тағайындайды және қызметінен босатады, жоғары әскери атақтар береді;
21) Өзбекстан Республикасының ордендерімен, медальдарымен және медальдарымен марапаттайды, Өзбекстан Республикасының біліктілік және құрметті атақтарын береді;
22) Өзбекстан Республикасының азаматтығы және саяси баспана беру мәселелерін шешеді;
23) Өзбекстан Республикасы Олий Мажлисінің Сенатына Өзбекстан Республикасының соттары соттаған адамдарға рақымшылық жасау және кешірім жасау туралы құжаттарды қабылдау туралы ұсыныстар енгізеді;;
25) осы Конституцияда және Өзбекстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. Президенттің өз өкілеттіктерін орындауды мемлекеттік органдарға немесе лауазымды адамдарға беруге құқығы жоқ.
Президенттің жеке басына қол сұғылмайды және "Өзбекстан Республикасы Президенті қызметінің негізгі кепілдіктері туралы" заңмен қорғалады (2003 жылғы 25 сәуірдегі). Президенттің заңды қызметіне кедергі жасауға, сондай-ақ оның ар-намысы мен қадір-қасиетіне қол сұғуға жол берілмейді және мұндай әрекеттер тиісті заңдарға сәйкес жауаптылыққа әкеп соғуы мүмкін.
Бұл ереже отставкаға кететін президентке қатысты да өз күшін сақтайды. Президенттің еңбегіне ақы төлеу заңдарда белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады. Өзбекстан Республикасы Президентінің денсаулық жағдайы бойынша өз міндеттерін орындай алмайтындығы расталған жағдайда, Өзбекстан Республикасы Олий Мажлис палаталарының бірлескен шешімімен құрылған мемлекеттік медициналық комиссияның қорытындысымен палаталардың бірлескен төтенше отырысында 10 күн мерзімде депутаттар, сенаторлар арасынан Өзбекстан Республикасы Президентінің міндетін уақытша атқарушы 3 айға дейінгі мерзімге сайланады. Бұл жағдайда 3 ай мерзімде Өзбекстан Республикасы Президентінің бүкілхалықтық сайлауы өткізілуге тиіс. Өзбекстан Республикасы Президентінің Мемлекеттік құрылыс саласындағы тәжірибесін тиімді пайдалану мақсатында өкілеттіктерінің тоқтатылуына байланысты отставкаға кеткен президент Сенаттың өмір бойы мүшесі қызметін атқарады деп көзделеді.
Дереккөздер
Санат:Өзбекстан президенттері Санат:Президенттер тізімі
Радио
нобай|АҚШ, Нью-Мексико, Альбукеркеге жақын Сандиа шыңындағы әртүрлі типтегі радиоантенналар. FM және теледидар сигналдарын тарататын антенналар тарату қашықтығын ұлғайту үшін көбіне биік мұнараларда не тау шыңдарында орналасады. Мында екі типтегі антенналар көрсетілген, сондай-ақ екі нүктелі микротолқынды байланысқа арналған тәрелке мен барабандар көрсетілген (мысалы студиядан таратқышқа). Радио (radio — оқимын, сәуле шығарамын ← radius — сәуле) - сымсыз байланыстың бір түрі, сигнал таратушы ретінде әуе толқындары пайдаланады. Радиобайланыстың қасиеті - әуе толқындар арқылы хабарларды аса шалғайға сымсыз әдісімен жеткізу.
Хабарлағышқа орнатылған ұшқындық аралық тербелмелі контур жіберіп - таратушы антеннамен индуктивті байланыста және онымен резонанстық күйге келтіріледі. Сигналды тіркеу тәсілдері әуе толқындар (радиотолқындар) арқылы жіберген сигналды (хабарды) қабылда алады. Радиобайланысты алғаш ойлап тапқан - А. С. Попов.
Радиохабар - радиобайланыстың көмегімен әуе толқындары арқылы берілетін ақпараттық, қоғамдық - саяси, көркем және музыкалық хабарлар, жедел ақпарат, бұқаралық үгіт пен насихат жұртшылықты оқыту - ағарту құралдарының бірі. Демек, бұқаралық ақпарат құралдары бір түрі.
Радионың негізгі жанрлары: ақпараттық, қоғамдық саяси жанрлар, көркем публицистикалық жанрлар (радиоочерк, радиофельетон, радиокомпозиция), көркем жанрлар (радиоинсценировка, радиопьеса, тағы басқа). Радио сонымен бірге өз хабарларында барлық жанрда орындалған әдеби және музыкалық шығармалардың трансляциясын да, радиоға арнайы дайындалға драмалық және опералық спектакльдерді де пайдаланады.
Этимологиясы
Санат:Телекоммуникациялар Санат:Байланыс Санат:Радио
Күш серпіні
Күш серпіні (Импульс силы) - денелердің қарастырылып отырған уақыт ішінде материалдық нүктеге механикалық қозғалыс беруі.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Impuls Rörelsemängd
Meteora (альбом)
Meteora — америкалық Linkin Park рок тобының екінші студиялық альбомы.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Linkin Park тобының альбомдары
Б. з. д. 633 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 633 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 633 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Наурызбай батыр
Құттымбетұлы Наурызбай 1706 жылы Жетісу жерінде, Алатаудың баурайында дүниеге келген. Бұл кезде Ӏле, Талас, Алатау мен Қаратау аралығындағы қазақ пен қырғыз жоңғарларға тәуелді еді. Батырдың көзін ашқаннан естігені батырлар тұралы жырлар, аңыз әңгімелер болып, теңдессіз бай рухани ортада өсті. Екінші жағынан елге үстемдігін жүргізген басқыншы жаудың зорлығы мен зомбылығын да көрді. Мұның өзі жүрегінде оты бар жасты туған елін, атамекенін жаудан азат ету тұралы арманға жетеледі, батыр болуға құлшындырды. Наурызбай батырдың өмірі тұралы бүгінгі күнгі деректерде Шапырашты Наурызбай, Қаракерей Қабанбай, Қанжығалы Бөгенбай бабаларымыз Абылай хан айналасындағы бас батырлар қатарында бағаланады. Бұқар жырау осы үш тұлғаның жанындағы мынадай ірі батырларды атайды: Шақшақұлы Жәнібек, Сіргелі Қара Тілеуке, Қарақалпақ Қылышбек, Текеден шыққан Сатай мен Бөлек, Қаумен, Дәулет, Жәпек, Сеңкібай, Шойбек, Таңсыққожа, Мәмбет, Молдабай, Есенқұл және басқалар. Әдеби-тарихи деректер мен ел есінде сақталған аңыз-әңгімелер Наурызбай батырдың бүкіл халықтың ықыласына бөленіп, мақтанышқа айналуы 1727-1731 жылдардың шамасы екендігіне мензейді. Қазақ халқының жоңғар басқыншыларына қатарынан бірнеше рет қатты соққы беріп, ақыры үлкен жеңіске жетуі осы уақытқа сәйкес келеді. Алатау етегінде жоңғарлардың Шамалған, Қаскелең, Боралдай секілді атышулы батырлары өлім табатын сұрапыл шайқастарда Наурызбай бабамыз ересен ерлік көрсетеді. Қозыбасыда қалың қол бастап, бас батыр атағына ие болады.
Карл Миллер күнделігі
Наурызбай батырдың өмірінің бір сәті Ресей патшалығының 1742 жылы күзде жоңғар қонтайшысы Қалдан Серенге жіберген елшісі Карл Миллердің күнделігінде сақталған. 1742 жылы 6 қыркүйектің кешінде Карл Миллер Қарасу өзенінен өтіп, ертеңіне түске жуық Ұлы жүздің Өтеміс деген батырының ауылына келеді. Қасында Әбілқайыр ханның ұлы Ералы сұлтан бастаған топ пен жоңғардың қазақтарға келген екі жаушысы Қашқа мен Бурун болады. 16 қыркүйекте Ресей елшісі осы тобымен Шапырашты Наурызбай батырдың ауылына ат басын тірейді.
Батыр орыс елшісінің қайдан келе жатқанын, қайда баратынын, не мақсатпен жүргенін, сапарға кімнің жібергенін сұрап, аулына келген жолаушылар тұралы толық білгісі келеді. Карл Миллер Ресей патшасының жарлығы бойынша Орынбордан генерал Неплюевтен Қалдан Серенге хат алып келе жатқанын, онда жоңғарлардың қазақтарға шабуылын тоқтатуы тұралы ақ патшаның талабы жазылғанын баяндайды. Ресей елшісінен Наурызбай батыр Неплюевтің Қалдан Серенге жазған хатын өзіне оқытуды талап етеді. Бұл талапқа байланысты К.Миллер хаттың мөрленген жабық қағазда екенін, оны бұзуға болмайтындығын айтқанда, Наурызбай былай деген екен: — Сенің айтқан сөзіңе сенейін бе, жоқ бастығыңның жазған хатына сенейін бе? Хатталмаған сөзіңе, оқымаған хатыңа қалай сенуге болады?
Абылай ханның тұтқыннан босатылуы
Сол жылғы 18 қыркүйекте Наурызбай батыр К.Миллермен тағы әңгімелеседі. Бұл жолы ол әңгімеге Мәмбетбай мен Келдібай деген екі биін қатыстырады. Ресей елшілігінің мақсаты тұралы әңгіме қайта басталады. Ол И.Неплюевтің қонтайшыға хатында анық көрсетілген-ді. Онда қазақтардың Ресей патшалығының қол астына қарайтыны тұралы мәліметтер де бар болатын. Сонымен бірге жоңғар тұтқынындағы Абылай ханды босатып, еліне қайтару тұралы да талап қойылған болатын. Бұл әңгімелердің мазмұнын Наурызбай батыр да Мәмбетбай мен Келдібай да мақұл көреді. Әңгіме соңында Наурызбай батыр Ресей елшісіне өзінің көңілі толғанын, оны енді жолынан қалдырмайтынын, сапарының сәтті болуын тілейтінін айтып, қанағаттанғандық сезімін білдіреді. 24 қыркүйекте Наурызбай батыр Ресей елшісін өз Ұлысының шекарасына дейін шығарып салады.
К.Миллер бастаған елшіліктің нәтижесінде жоңғар билеушілері Қазақстанның мүддесін Ресей қорғайтынына көздері жетеді. Жоңғардың қазақтармен қарым-қатынас үшін жауапты нояны Сары Манжы К.Миллермен бірге қазақ даласын аралап келген өз адамдары Кашка мен Бурун ақпарын тыңдап, одан елшіліктің сөзіне құлақ қойып, істің жайын қонтайшыға мәлімдейді. Елшіліктің үсыныстары мен талаптары, тұжырымдары жоңғар басшысын ойға қалдырды. Ақырында қонтайшы Ресей талаптарын қабылдайтындықтарын білдіруге бет бұрады. Абылайды тұтқыннан босатып, еліне қайтарады. Осы оқиғадан кейін К.Миллер бастаған елшіліктің Ресей-Қазақстан-Жоңғария қарым-қатынасы аясында қазақтар үшін саяси-әлеуметтік маңызы жоғары келісімге қол жеткізуіне, Абылайдың тұтқыннан босануына Шапырашты Наурызбай батырдың қосқан үлесінің барына көзіміз жетеді.
Шәді төренің мәліметі
Шәді төренің дастанында да Шапырашты Наурызбай батырға қатысты бір мәлімет бар. Ол мәлімет бойынша Абылай хан қалмақтармен бітімге келеді де, Қытайға елші жібереді. Елшінің алдында Шәуешекте екі жаққа ортақ базар ашып, екі ел арасында сауда қарым-қатынасын орнату туралы келісімге қол жеткізу міндеті қойылды. Осы елшілік құрамындағы басты тұлғалардың бірі Шапырашты Наурызбай батыр болады. Шәді төре осы жайды былай сипаттаған: Шапырашты Наурызбай дүр бірісі, Найманнан Барлыбай бар екіншісі. Елшіге Кіші жүзден қосылды кеп, Тамадан Есет батыр деген кісі. Осы сапардан елшіліктің алдына қойған міндеті ойдағыдай жүзеге асып, олжалы оралады. Қабанбай, Бөгенбай, Наурызбай — үшеуі Абылай ханның ту ұстаушы бас батырлары болған. Бүгінгі ұрпақтың тарихи танымында Шапырашты Наурызбай батыр — осындай батыр, осындай ер. Алматы облысының Жамбыл ауданындағы Қозыбасы тауында Шапырашты Наурызбай батырға ескерткіш орнатылған. Алматының бір үлкен көшесіне аты берілген.
Қабдеш Жұмәділовтың Наурызбай батырды жоққа шығаруға тырысуы
Жазушы Қабдеш Жұмәділов бірнеше рет Наурызбай, Қарасай батырлардың бар болғанын жоққа шығаруға тырысты. Мысалы "Общественная позиция" газетінің тілшісі Ж. Шөкеге берген сұхбатында:
– Жоқ, маған да кездеспеді. Бұқар жыраудың жырындағы батырлар – Қабанбай, Бөгенбай, Батыр Баян, Барақ, Олжабай, қаз дауысты Қазбек, Шақшақұлы Жәнібек – бәрі айтылады. Қарақалпақтан шыққан Қылышбек батыр да жырланады. «Дарабозда» осының бәрі бар. Ал мен шынымды айтайын: Шапырашты Наурызбайды саясат үшін ойдан қостым. Өйткені роман баспадан шығуы керек. Аяймын ба, кітапқа Наурызбайды солай қостым. проект «DAT» № 22 (150) 23 мамыр 2012 ж.
Бұл пікірдің шындыққа жанаспайтындығын жоғарыдағы мәліметтер растайды.
— Қалдарменен ұрысып, Жеті күндей сүрісіп,
Сондағы жолдас адамдар: Қаракерей қабанбай,
Қанжығалы Бөгенбай, Шақшақ ұлы Жәнібек,
Сіргелі Қара Төлек, Қарақалпақ Қылышбек,
Текеден шыққан Сатай, Бөлек, Шапырашты Наурызбай,
Бақ — дәулеті басында, Сеңкібай мен Шойбек бар,
Таңсық қожа Мәмбет бар, Қасқараудан Молдабай,
Қатарда жақсы қалдырмай, Есенқұл батыр ішінде,
Өңкей батыр жиылып, Абылай салды жарлықты.
Қалдар ханды қашырып, Шеп салған жерді бұздырып,
Ұрысты қатты қыздырып. Қасым ханның шешесін
Хан Абылай алған-ды... Жабы деген қалмақ қа
Судовиха
Судовиха — Ресейдегі өзен. Ненецк АО, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Койда өзенінің сол жағалауынан 13 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Наурызбай батыр
Қабдеш Жұмәділовтың Наурызбай батырды жоққа шығаруға тырысуы
Тырнағын қатты батырды. Бұзылып қалмақ кеткен соң,
Судовиха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендеріВоронов мүйісінен (Мезень өзенін қоспағанда) Канин Нос мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Наурызбай батыр
Қабдеш Жұмәділовтың Наурызбай батырды жоққа шығаруға тырысуы
Өңкей батыр жиыл, деп, — Хан Абылай шақырды!
Судовиха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері
Наурызбай батыр
Қабдеш Жұмәділовтың Наурызбай батырды жоққа шығаруға тырысуы
Бөліске олжа түссін деп, Хан Абылай бұйырды.
Сондықтан Жұмәділовтың Бұқар Жырау Наурызбайды атамаған деген уәжі шындыққа сай емес және сонау 1931 жылы Сәкен Сейфуллин жазбаға түсірген толғау мәтіні дұрыс болуы керек, өйткені ол тұлға қазіргі "саясатты" ескермеді, Наурызбайды қосуға ешқандай мүддесі болмады.
Қазақстан облыстарында, аудандарында Наурызбай батырдың аты көшелерге берілген, Наурызбай батырға арнап ескерткіштер орнатылған.
Сыртқы сілтемелер
http://catalog.karlib.kz/irbis64r_01/Kraeved/Personalii_kaz/Bukar_zhyrau/Saken_zhigan_Bukhar_zhyrau_tolgaulary.pdf
Санат:Қазақ батырлары Санат:1706 жылы туғандар Санат:1781 жылы қайтыс болғандар
Тайнген
250px|thumb|Картада орналасуы Тайнген (Thayngen) — Швейцарияның Шаффхаузен кантонында орналасқан коммуна.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4160 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11.92 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2920, пошта индексі — 8240.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шаффхаузен елді мекендері
Бұта
Дереккөздер
Санат:Өсімдіктер
Праскорсано
Праскорсано (Prascorsano) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 755 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 126 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 10080.
Елді мекеннің қамқоршысы — апостол Андрей.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Шубата (Миссисипи)
Шубата (Shubuta) — Миссисипи штатының Кларкe округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 651 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.2 км² шамасында. FIPS коды — 28-67520.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссисипи қалалары
Шөп сындыру
Шөп сындыру. Бұл әдетте жақсылық жағдайда, игілікті іске байланысты жасалатын ырым. Мысалы, сараңдар жомарттық жасаса, қорқақтар батылдық жасаса немесе жұрт өзінен күтпеген жерден біреулер жақсы істер жасаса естіген адам "мынау бір шөп басын сындыратын іс екен" деп жерден шөп алып сындырады. Бұл көз, тіл тимесін деген ұғымнан шыққан. Бірақ бұл әдетті "шөп басын сындырмайды" деген фразеологиялық тіркеспен шатастыруға мүлде болмайды. Бұл сөз жұмыс істемейді, бос жүреді дегенді білдіреді.
Дереккөздер
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Йозеф Штиглер
Йозеф «Пепи» Штиглер (Josef "Pepi" Stiegler; 20 сәуір 1937 жыл, Лиенц) — аустриялық тау шаңғышысы. 1960, 1964 жылғы Қысқы Олимпиадаға қатысты.
Жетістіктері
Санат:20 сәуірде туғандар Санат:1937 жылы туғандар Санат:Алфавит бойынша тау шаңғышылары Санат:Аустрия тау шаңғышылары Санат:1964 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:1960 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері Санат:1964 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері Санат:Аустрия Олимпиада чемпиондары Санат:Тау шаңғысынан Олимпиада чемпиондары
Бұтақ
нобай| Бұтақ — ағаш діңінің, өсімдік сабағының және тамырының тармағы.
Дереккөздер
Санат:Өсімдіктер морфологиясы
Абсцесс
Абсцесс (abscess), терінің терең қабатында немесе ішкі органдарда жұқпалы бактериялар тудырған қандағы лейкоцит ұлпаларының бұзылуы салдарынан пайда болатын ірің. Ағзалар мен тканьдерде қабыну салдарынан іріңнің шоғырланып жиналуы.Қою сары ірің сау ұлпаларды қоршап тұратын жасуша сыртындағы сұйықтықтан бөлініп тұрады. Іріңді ісікті кесу немесе жару іріңнің ағып кетіп, ісіктің қайтып, ауырсынуды басады. Ісікті тіліп, қуысты құрғатып емдеу және антибиотиктер тағайындау жараның тез бітуіне жағдай жасайды. Егер қан құрамына өтіп кетсе, басқа ұлпаларда іріңді ісіктің пайда болуына әкелуі мүмкін. Негізгі абсцестер: жұтқыншақ артындағы абсцесс; қатты таңдай абсцесі; мұрын үсті абсцесі; көз асты абсцесі; тіл жақ науашық абсцесі; тіл абсцесі; салқын абсцесс. Абсцессотомия — абсцессті ашатын хирургиялық операция.