cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пинзорта-Ю
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
UTC+2:00
UTC+2 (қыста — Шығыс еуропалық уақыт) — Келесі мемлекеттер мен аумақтарда қолданылатын уақыт белдеуі:
Дереккөздер
Санат:Уақыт белдеулері
Марат Несіпқалиұлы Иғалиев
thumb|Марат Несіпқалиұлы Иғалиев Марат Несіпқалиұлы Иғалиев
1974 жылы 31 тамызда Гурьев облысы Қызылқоға ауданының Миялы ауылында туған. Қазақ.
Әкесі - Иғалиев Несіпқали Досанұлы, теміржол көлік қатынасы жүйесінде 30 жылдан астам уақыт жұмыс істейді. Анасы - Дәметкен Жетпісқызы, зейнеткер, ауданның дәрігер-педиатры қызметін атқарған.
Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе педагогикалық институтының тарих факультетін (1995) тарих және география мұғалімі мамандығы бойынша; ҚР Президенті жанындағы Мемлекеттік  қызмет академиясының мемлекеттік басқару факультетін (1999) мемлекеттік  қызмет менеджері мамандығы бойынша; Алматы экономика және статистика институтының экономика факультетін (2002) экономист мамандығы бойынша; А. Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университетінің заң факультетін (2006) заңгер мамандығы бойынша бітірген. Экономика саласындағы білім жетілдіру курстарынан (Малайзия, 2006; Голландия, 2007; Канада, 2008; Жапония, 2008) өткен.
Саяси ғылымдардың кандидаты (2003). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Қазақстанның саяси элитасының ауысым және айналым үдерістері (ретроспективтік саясаттанушылық талдау)».
50-ден астам ғылыми жарияланымдардың авторы.
Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі.
«Нұр Отан» ХДП мүшесі (2007 жылдан).
1995 жылдан - әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің аспиранты. 1997 жылдан - ҚР Президенті жанындағы  Ұлттық жоғары мемлекетті басқару мектебінің тындаушысы. 1999 жылдан - ҚР  Қауіпсіздік кеңесі Талдау  орталығының сарапшысы. 2001 жылдан - «Нұрбанк» ААҚ Ақтөбе бөлімшесі директорының орынбасары. 2002 жылдан - «Нұрбанк» ААҚ Жоспарлау және талдау басқармасы бизнесті жоспарлау және талдау бөлімінің бастығы. 2003 жылдан - Ақтөбе облысы әкімі аппаратының жетекшісі 2005 жылдан - Қазақстанның «Атамекен» одағы  Ұлттық экономикалық палатасы Баспасез қызметінің жетекшікі 2006 жылдың ақпанынан - ұйымдастыру-бақылау бөлімінің сарапшысы; 2006 жылдың наурызынан - ҚР Президенті әкімшілігінің ұйымдастыру-бақылау бөлімінің инспекторы. 2006 жылдың мамырынан - ҚР Қоршаған ортаны қорғау министрінің кеңесшісі. 2008 жылдан - ҚР Қоршаған ортаны  қорғау министрлігінің Экологиялық рет- геу және бақылау комитеті төрағасының орынбасары. 2010 жылдың сәуірінен - «Нұр Отан» ХДП орталық аппараты хатшылығының сарапшысы. 2010 жылдың шілдесінен - «Нұр Отан» ХДП орталық аппараты Ақпарат және талдау департаментінің директоры. 2010 жылдың ақпанынан - ҚР Индустрия және сауда министрлігінің Сауда комитеті төрағасының орынбасары.
2010 жылдың мамырынан бері - ҚР Премьер-министрі орынбасары - ҚР индустрия және жаңа технологиялар министрінің кеңесшісі.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, Ф.Д. Рузвельт, Ш. де Голль.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Жаңаша өрісті дамыған экономикасы бар демократиялық зайыр- лы әлеуметтік-құқықтық мемлекет. Еуропа мен Қытайдың арасындағы шешуші логистикалық орталық».
Хоббиі - спорт (альпинизм, велоспорт, футбол, шығыстық жеке сайыстар), ақпараттық технологиялар, археология.
Сүйіп оқитын әдебиеті - экономикалық, саясаттанушылық, психологиялық, тарихи әдебиеттер, «ТАӨ» сериясы бойынша кітаптар.
Девон кезеңі
Девон — палеозой заманын құрайтын алты кезеңнің төртіншісі және үстіңгі палеозой субзаманының алғашқысы. 416 млн жыл бұрын басталып, 359,2 млн жыл бұрын аяқталған.
Марат Несіпқалиұлы Иғалиев
Үйленген. 2 ұлы, 2 қызы бар.
Девон кезеңі
Еуропада теңіздік пен құрылықтық фацияларының екеуі де бар. Құрылықтық фациясы кәрі қызыл құмдақ деген атымен белгілі.
Девон деген жерде орналасқан тау жаныс аймағының есімімен аталғанына қарамастан, теңіздік девон стратиграфиялық жағынан Бельгияның Арден деген жеріндегі қазбалы сүйекке бай шөгінділер негізінде айқындалған қабаттарға бөлінеді.
Марат Несіпқалиұлы Иғалиев
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Девон кезеңі
Ол қабаттар:
NGC 3518
NGC 3518 — Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1885 жылы 31 желтоқсанда Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3518 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29192, NGC 3110, NGC 3122, MCG -1-26-14, IRAS10015-0614.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз)
Марс-ла-Тур
Марс-ла-Тур (Mars-la-Tour) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,64 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54353, пошта индексі — 54800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 962 адамды құрады. Халық тығыздығы — 76,11 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Водренгем
Водренгем (Vaudringhem) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Сент-Омер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,61 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62837, пошта индексі — 62380.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 488 адамды құрады. Халық тығыздығы — 64,13 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Ақбай (Түркістан облысы)
Ақбай — Түркістан облысы Сайрам ауданы, Қарасу ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсукент ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 6 км-дей жерде, Ақсу өзенінің сол жағалауында орналасқан.
Бабажы-қатын кесенесі
Бабажы-қатын кесенесі – Қазақстандағы X-XI ғасырлардан сақталған сәулет өнері ескерткіші. Тараз қаласынан 18 км қашықтықтағы Айша бибі кесенесінің маңында орналасқан.
Ақбай (Түркістан облысы)
Тарихы
Іргесін 20 ғасырдың басында Манкент ауылынан көшіп келіп қоныстанғандар қалаған. 30-жылдары ауыл шаруашылығын ұжымдастыруға сәйкес Чапаев атындағы артель болып құрылып, 1958 жылы көкөніс-сүт өндіретін 8 шаруашылық «Победа» ұжымшарына біріктірілді. Оның негізінде 1999 жылы «Әл-Фараби» ЖШС, бірнеше шаруа қожалықтары құрылды.
Бабажы-қатын кесенесі
Архитектурасы
Текше тәрізді тік бұрышты, қызыл кірпіштен тұрғызылған ескерткіштің ауданы 6,8х6,8 м, биіктігі 5 м-ден астам; қабырғаларына қаланған кірпіштерінің көлемі 24х24х5 см. Қасбеті мен 2 қапталы бір-біріне ұқсас, мәнерлеп қаланған кірпіштен күн тәрізді өрнектер жасалған. Жоғары жағы аркалы, ішке кірер есік шығыс жақ қабырғасында. Қабырғалардан сегізқырлы барабанға ауысатын тромпбелдеу жасалған. Оның үстінен ішкі еңсенің 16 қырлы күмбезі басталады. Ал сыртқы күмбезі биіктігі 86 см қырлы призманың үстіне орнатылған. Мұндай қобылы күмбездер Қазақстандағы Көккесене, Жұбанана сияқты көне ескерткіштерден кездеседі. Бір-біріне қаптай салған қос күмбез ескерткіштің ұзақ сақталуына себепші болған. Күмбез тұғыры аршамен құрсауланып, тақталардан суағарлар жасалуы сол кездегі құрылыс өнерінің өте жоғары дәрежеде болғанын көрсетеді.
Ақбай (Түркістан облысы)
Инфрақұрылымы
Ауылда орта мектеп, кітапхана, клуб, отбасылық дәрігерлік амбулатория, ауыл шаруашылық шеберханалары жұмыс істейді.
Бабажы-қатын кесенесі
Архитектурасы
Бабаджа-Хатун кесенесінің тұрғызылуы туралы аңыз Айша Бибі кесесінің салынуы туралы аңызбен тікелей байланысты. Аталған аңыздың түрлі нұсқалары бар. Кең таралған аңызға сәйкес - Айша Бибі XI ғасырдың танымал ғалымы мен ақыны Хәкім Сүлеймен Бақырғанидің қызы болған. Ол өмірден озғанынан кейін Айша Айқожы шейхтің тәрбиесінде болды. Бірде Тараз әміршісі Қарахан Мұхаммед (Тараз қаласындағы кесене оның құрметіне тұрғызылған) қыз балаға үйленгісі келді, алайда Айшаның тәрбиешісі бұған келісім берген жоқ. Содан кейін қыз бала алдап-арбаумен Тараз қаласына қоныс аудартылды. Өкінішке орай, әмірші онымен жүздесу мүмкіндігінен мәңгі айырылды, өйткені қыз бала бас киімде жасырынған жыланның шағуынан Аса өзенінің жағалауында қаза тапты. Қыз баланың өмірден озуына байланысты қайғыға салынған Қарахан дәл сол жерде ерекше сәулетті кесене тұрғызды. Айша Бибінің күтушісі кесененің сақтаушысы болды және қайтыс болғанынан кейін Айша Бибіден 20 қадам жерде Бабаджа-Хатун кесенесінде жерленді.
Ақбай (Түркістан облысы)
Дереккөздер
Санат:Сайрам ауданы елді мекендері
Бабажы-қатын кесенесі
Архитектурасы
Кесене сәулеттік композицияның қарапайымдылығымен, монументтілігімен және пішіндердің аса әсемдігімен ерекшеленеді. Көлемді композицияның тұрақтылығы мен тақтатастан жасалған төсеніші бар тас іргетастан тұрғызылуының арқасында кесене осы уақытқа дейін сақталған. Оның шаршы тұрпаттас ғимараты он алты қырлы жұмыр қабырғада орналасқан қырлы күмбезбен көмкерілген; қасбет қабырғаларының беті жерге жетпейтін қуыстармен, әшекейлеп қаланған бойтұмарлармен безендірілген. Бас қасбеттің ортасында кесенеге баратын дөңгелек қақпа тұрғызылған. кесененің бас қасбетінің парапетінде араб тілінде: «Бұл Бабаджа-Хатун қабірі. Оны салушы...» деген жазу қалдықтары сақталған.
Кесененің шаршы тұрпаттас пішіні бар, оның мөлшері 6,8х6,8х5,0 метр, қабырғалардың қалыңдығы 1,23 метрге жетеді. Мөлшері 24х24х 0,5 см болатын ашық күйдірілген кірпіштен қаланған. Бабаджа-Хатун кесенесінің сәулеттік композициясы қарапайым, әрі безендірулері аз. Ғимарттың үш қасбетінде (батыс қасбеттен басқа) қуыстар мен бойтұмарлар өрнектелген. Басты қасбет жанама қасбеттерден парапеттің болуымен ғана ерекшеленеді.
Қасбет қабырғаларының беті жалған арка тәріздес жалған терезелермен және қуыстармен безендірілген. Терезелер үстінде әшекейлеп қалаумен орындалған, кірпіштен қаланған шеңберлер бар. Декоративті қуыстар мен бойтұмарлар қабырғаға қаланған, кесіндісінде тік қырлы науаны жасайтын П әрпі түріндегі шеңбердің ішіне салынған. Жиектеменің үстімен бұрыштары сыртқы қабырғаға қарай бұрылған қосарланған кірпіштерден тұратын тісті көлденең жолақ өтеді. Осындай жиектемелер күмбез қойылған парапет пен барабанның үстімен бойлай өтеді. Қабырғалардан сегіз қырлы қабырға мен күмбезге өтетін жер тромпалармен бүркемеленген. Кесене қашалған барабанмен көмкерілген, ол 16 қырлы конус күмбез үшін негіз болды. Өкінішке орай, тарихи күмбез осы уақытқа дейін сақталған жоқ. 1981 жылы күмбез Қазжобареставрация институтының жобасы бойынша қайта жаңартылды.
Зерттеу жұмыстары
XIX ғасырдың соңынан бастап Бабаджа-Хатун кесенесін бірнеше ғалымдар: 1897 жылы В.А. Каллаур, 1938 жылы А.Н. Бернштам, 1953 жылы Т.Қ. Бәсенов зерттеген.1982 жылдан бастап Кесене сәулет ескерткіштерінің тізіміне енгізіліп, мемлекеттің қорғауына алынды
Қазіргі кезде
2002 жылы Бабаджа-Хатун кесенесінде реставрациялау жұмыстары жүргізілді, күмбез зерттеліп, бүкіл құрылыс іргетасының негізі нығайтылды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан кесенелері Санат:Жамбыл облысы сәулеті Санат:Қазақстанның республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Үлкен Липня
Үлкен Липня — Ресейдегі өзен. Владимир облысы, Мәскеу облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Клязьма өзенінің сол жағалауынан 404 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 55 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Клязьма Орехово-Зуево қаласынан Владимир қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Атанды босағаға байлау
Атанды босағаға байлау - енші бөлу дәстүрінде орын алған рәсім атауы. Ата-анасынан енші алып шыққан ұл балалары отау болып шығар кезде еншіге наразы болмаса, онда үлкен қара шаңыраққа, кемпір-шалдың батасын алып, алған еншісінен таңдаулы ат немесе атанды босағаға байлап шығуы тиіс. Алған еншісінің көлеміне қарай аты мен атаны болмаса, кілем немесе шапан сияқты бұйымдар қалдырып кеткен.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Идиом
Идиом (грек,idioma ерекшелік, өзгешелік) — әр түрлі тіл құрамдарын (тіл, диалект, говор, әдеби тіл және олардың т. б. түрлері) білдіретін жалпы термин. Идиом термині белгілі тілдік құрылымнын дәл лингвистикалық мәртебесін анықтау қиын болған жағдайда колданылады. Мысалы, Африка елдеріндегі тілдік жағдаят көптеген тілдер мен диалектілерді дәл анықтауға мүмкіндік бермейді. Идиом тілдің ешқандай құрылымдық сипатын білдірмейтін функционалдық ұғымда қолданылады. Идиом терминін фразеологияға катысты идиомамен шатастыруға болмайды. Бұл терминдер кейбір Еуропа тілдерінде омонимдес болып келеді, бірақ оларды бір-бірінен айырып қарау қажет.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Топырақтың ылғал сыйымдылығы
2) топырақтың белгілі бір мөлшердегі суды сіңіру және ұстау қасиеті. Өлшемі топырақтың құрғақ массасына пайызбен көрсетіледі немесе оның көлемінен пайызбен өлшенеді. Топырақтың суды ұстау күшіне және жер жағдайына қарай толық, ең аз, капиллярлы және максималды молекулярлы түрлері сараланады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Атантұяқ жамбы
Атантұяқ жамбы - атан тұяғы көлемі мен формасында құйылған күміс бұйымның атауы. Оны алыс-беріс заты және сый-сыяпат көрсету үрдісінде пайдаланған.
Болат Омарғазыұлы Райысысов
Болат Омарғазыұлы Райысысов (13.6.1953 жылы туған, Шығыс Қазақстан облысы Ақсуат ауданы) – ауыл шаруашылығы доктор (2002), профессор (2003).
Адвентистер
19 ғасырдың 30-шы жылдары ұсақ буржуазия топтарының арасында пайда болды.
Болат Омарғазыұлы Райысысов
Ғылым еңбектері
«Қазақстанның Арал өңірінде күріш өсірудің аймақтық технологиясын ғылыми негіздеу және жетілдіру» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Оның ғылыми жұмыстарының бағыты – Арал өңірі жағдайында ауыл шаруашылығы дақылдарын өңдеудің экология кауіпсіз технологияларын зерттеу мәселесі. 60-тан астам ғылыми жарияланымның, оның ішінде 1 монографияның авторы.
Дэн Браун
Дэн Бра́ун (ағылш. Dan Brown) — американдық жазушы, журналист, музыкант. Оның қаламынан «Да Винчи коды» және «Періштелер мен әзәзілдер» секілді жасырын қауымдастықтар, бейнемелелер мен қастандық жайлы баяндайтын танымал туындылар шықты. Жазушының «Цифрлық қамал» романы АҚШ-тың ұлттық қауіпсіздігі агенттігінің жұмысына арналды.
Адвентистер
Сектаны құрушы - баптист Уильям Миллер (1782-1849). Ол 1831 ж. жазында Христостың қайта оралу күнін жариялады - 21 наурыз 1841ж. Адвентистер іліміне сай Христос (Иса пайғамбар) қайтып оралады. Сонан соң жер бетінде "мың жыл тыныштық" орнайды.
Дереккөздер
Санат:Діни ұйымдар Санат:Христиандық
Дэн Браун
Өмірбаяны
Дэн Браун 1964 жылдың 22 маусымында Нью-Гэмпшир штатында (АҚШ) математика профессоры Ричарда Браунмен мен музыкант Констанция Браунның отбасында дүниеге келді.
Браун әкесі математикадан дәріс берген Эксетердегі Филлипс академиясын аяқтады. Ричард Браун 1982 жылы зейнеткерлікке шыққанына дейін оқу құралдары мен оқулықтар жазған. Ал Констанция шіркеуде органшы қызметін атқарған. Академияны аяқтағаннан соң Браун Амхерст колледжіне оқуға түсіп, мұнда Psi Upsilon студенттік бірлестігінің белсенді мүшесі болады. Браун 1986 жылы оқуын аяқтап, соңғы жылын Испаниядағы Севиль университетінде өнер тарихын зерттей өткізеді. Колледждегі оқуын аяқтап, Дэн Браун мамандығы ретінде музыкант, орындаушы және әндер авторы мансабын таңдауды ұйғарады. Браун өзінің жазбалары бар бірқатар дисктер шығарады. 1991 жылы ол Голливудқа көшіп, Беверли Хиллз бастауыш мектебінде сабақ берумен күн көреді.
1993 жылы Дэн Браун отбасымен бірге Нью-Гэмпширге оралып, бұрын өзі оқыған Филлипс академиясында ағылшын тілін үйретеді, ал кейін Линкольн Акерман атындағы мектепте испан тілінен дәріс береді.
Блайт Браун, Дэнның жұбайы — суретші әрі өнертанушы. Блайт жұбайын барлық сапарлары мен зерттеу саяхаттарына еріп, Дэнның ғылыми зерттеулерін қолдайды. 1995 жылы жұбайлар бірлесе отырып, ер адам мен әйел адамдар арасындағы қарым-қатынастар жайында бестселлерді жарыққа шығарады.
2003 жылы «Періштелер мен әзәзілдердегі» профессор Роберт Лэнгдонның басынан өткен шыиырман оқиғалары «Да Винчи кодында» жалғасын табады. «Да Винчи коды» сатылымдардың бірінші аптасында «The New York Times» газетінің нұсқасы бойынша Нью-Йорк бестселлерлерінің тізімінде 1-ші орынды иеленіп, «The Wall Street Journal», «San Francisco Chronicle» тізімдерінде де жоғары позицияларға ие болды. 2006 жылдың мамырында «Да Винчи коды» романы бойынша фильм түсіріліп, 2009 жылы «Періштелер мен әзәзілдер» көркем фильмы да шықты.
2009 жылы Роберт Лэнгдон жайлы үшінші роман «Жоғалған белгі» («The Lost Symbol») жазылып, оқырмандар көңілінен шықты. 2013 жылдың мамырында осы серияның төртінші бөлімі «Инферно» да шықты. Жазушы журналистикамен де шұғылданып, «Newsweek», «Time», «Forbes», «People», «GQ», «The New Yorker» журналдарында ұдайы түрде мақалаларын жариялайды, танымал радио- және телебағдарламаларға қатысады.
Жалған түсінік
Браунның туындыларында шынайы фактілерден шегіністер көптеп кездеседі. Мысалы, «Періштелер мен әзәзілдерде» Коперник Рим-католик шіркеуінде отқа жағылған деп айтылса, негізінде Коперник ұзақ ғұмыр кешіп, қартайған шағында қайтыс болған. Дәл осы кітапта Рафаэль Урбинода жерленгені пайымдалғаннан кейін, оның Пантеондағы бейітіне “Браунның жазғаны жалған, Рафаэльдың мәйіті Римде жерленген” деген сөздермен тақтай ілінді. Сонымен қатар жазушы кітабында Галилей иллюминаттар қоғамы мүшесі болған делінсе, шын мәнінде бұл қауымдастықтың Галилейдің өлімінен 100 жылдан соң негізі қаланған.
Әдебиет
Санат:1964 жылы туғандар Санат:22 маусымда туғандар
Ғаяр қатын
"Ғаяр қатын" - дастан. 7-8 буынды жыр үлгісі түрінде, кейде 11 буынды болып келетін қара өлең үлгісінде құрылған. Жырды халық ақыны С.Керімбеков Қозыбағар де­ген ақыннан 1935 ж. жазып алған. "Ғаяр қатын" дастанының сюжеті - Шығыс және Батыс әдебиеттеріне ерте дәуірде кеңінен тараған көне үнді фольклорынан бастау алады. Дас­танның қазақ халқының арасына тараған үлгісінің негізгі тақырыбына - теріс жолмен баюды көздеген аяр әйелдің күйеуімен бірігіп істеген түрлі істері, елді арбап, алдауы негіз болады. Дастанның қазақ әдебиетінде қалыптасқан үлгісінің сюжеті - көне үнді фольклорындағы және әлем әдебиетіне тараған нұсқасынан көп алшақ кетпеген. Дегенмен шығыс халықтары әдебиетінде "Ғаяр қатын" дастанының қарасөз түрінде келіп, новеллалық, хикаяттық формада кездесетін үлгісі де бар. "Ғаяр қатын" көптомдық "Қазақ халық әдебиеті" жинағының 13-томында (1990) жарияланған. Толық қолжазба нұсқа­сы Орталық ғылыми кітапхана қорында сақтаулы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
759 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:759 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Саванна
thumb|200px|Венесуэла саваннасы Саванна (sabana - кариб үндістерінің тілінен енген) — тропиктік ормандар мен шөлдер аралығындағы биом түрі.
Құрғақ маусымда кейбір ағаштар діңіне (баобаб, бөтелке ағашы, т.б.) су қоры жиналады. Саванна тропиктік егіншілікке қолайлы: мақта, жер жаңғақ, жүгері, темекі, күріш егіледі. Жануарлардан піл, мүйізтұмсық, керік, зебра, антилопалар; құстардан түйеқұс мекендейді. Солтүстік Африка аумағының 40%-ын қамтиды. Оңтүстік Америкада (кампос, льянос), Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияда, Солтүстік-Шығыс Австралияда да таралған.
Дереккөздер
Санат:Өсімдіктер экологиясы Санат:Тропиктер
UTC−11:00
450px|right|thumb| UTC-11 әлемдік уақыт белдеулері картасында: көгілдірмен — UTC-11 теңіздік аумақтарда; сап-сарымен — [[Америка Самоасы, Ниуэ, Мидуэй — UTC-11 жыл бойы аумағында;  сарғылтпен — Самоа — UTC-11 қысқы аумақта (сәуір-қазан)Оңтүстік жарты шарда]] UTC−11 — Келесі мемлекеттер мен аумақтарда қолданылатын уақыт белдеуі:
Дереккөздер
Санат:Уақыт белдеулері
Заряд әдісі
Заряд әдісі (Метод заряда) - электрөткізгіш кен денесінің өзіне немесе оны кіріктіруші таужыныстардың одан сәл-пәл қашығырақ нүктесіне қойылған (жертұйықталған) тоқ көзінен туындайтын электр яки магнит өрісін зерттеуге негізделген электрбарлау әдісі. Әдетте өте жоғары электрөткізгіштік қасиетпен сипатталатын сульфидті кенорындарды, сирегірек магнетит, антрацит және графит кенорындарын іздеу және барлау барысында қолданылады; жерасты сулары ағынының бағыты мен жылдамдығын, басқа да келелі мәселелерді шешуге қолданылуы мүмкін. Заряд әдісі көмегімен кен денесінің кеңістіктегі орнын, мөлшерін және астасу элементтерін анықтауға және тау қазындылары мен бұрғылау ұңғымасындағы кен қабаттарын бір-бірімен сәйкестіру мәселелерін жүзеге асыруға болады.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Густав Людвиг Герц
Густав Людвиг Герц (Gustav Ludwig Hertz; 22 шілде 1887, Гамбург — 30 қазан 1975 жыл, Берлин ) — неміс физигі, 1925 жылы «электронның атоммен соқтығысу заңдылықтарын ашқаны үшін» физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (Джеймс Франкпен бірге). Әйгілі Генрих Герцтің жиені.
Өмірбаяны
Густав Людвиг Герц 1887 жылы 22 шілдеде Гамбургте дүниеге келген. Ол 1909 жылдан 1911 жылға дейін қазіргі физика орталықтарында — Геттинген, Мюнхен және Берлинде оқыды. 1911 ж. Мюнхен және Берлин университеттерiн бiтiрiп, 1913-1920 ж.ж. Берлин университетiнде жұмыс iстедi. Ол Берлинде Генрих Рубенстің жетекшілігімен кандидаттық диссертациясын қорғап, Берлиндегі Гумбольдт университетінің физика институтында ассистент болды.
Герцтiң негiзгi зерттеулерi спектроскопия саласында болды. Ол рентгендiк жұтылу спектрлерiн зерттедi. Диффузия бойынша, электрондық эмиссияда, плазма физикасында ультрадыбыс және жартылай өткiзгiш бойынша көптеген зерттеулер жүргiздi.
Сол университеттің доценті, физик Джеймс Франкпен бірге Герц 1912—1913 жылдары электрондардың атомдармен соқтығысуы бойынша тәжірибелер жасады, бұл кейінірек Бордың атом және кванттық механика теориясының маңызды дәлелі болды. Эксперимент қазір Франк-Герц тәжірибесі деп аталады. 1925 жылы Герц пен Франк бұл үшін физика бойынша Нобель сыйлығын алды.
1915 жылы сәуірде Фриц Хабердің үгітінен кейін Ипрдегі газ соғысына қатысты.
1920—1925 ж Philips заводының лабораториясында, 1925—1927 ж Галл университетiнiң профессоры, 1928—1935 ж Берлиндегi жоғарғы техникалық мектепте, 1935—1945 ж Берлиндегi Siemens ғылыми зерттеу лабораториясын басқарды, ал 1945—1954 ж.ж. КСРО-да жұмыс iстедi. 1954—1962 ж Лейпциг университетiнiң физика институтының директоры және профессоры болып қызмет еттi.
1925 жылы Эйндховендегі Philips электр шамдарын шығаратын зауыттың физикалық зертханаларын 5 жыл басқарды. Ол жерде газ разрядтары физикасын оқыды. Содан кейін Галле мен Берлинде физика профессоры болды.
1935 жылы ол еврейден шыққанына байланысты емтихан тапсыру құқығынан айырылды (әкесінің атасы лютерандық дінді қабылдаған еврей отбасында дүниеге келген), нәтижесінде профессорлықтан бас тартты. Ол құрметті профессор болып қала берсе де, Герц өнеркәсіпте, Siemens &amp; Halske ғылыми-зерттеу зертханаларында зерттеуші ретінде осындай жартылай профессорлықты таңдады. 1935 жылы компанияда ол үшін арнайы Siemens-Forschungslaboratorium II зертханасы құрылды.
Siemens-те Герц жарық изотоптары үшін диффузиялық бөлу қондырғыларында жұмыс істеді, бұл кейінірек атом бомбасын өндіру үшін уранды байытудағы негізгі технология болды, сондай-ақ электроакустика саласындағы зерттеулер. Осы себепті ол Манфред фон Арденне, Макс Штеенбек және басқа да атом мамандарымен бірге Қызыл Армияның арнайы бөлімшесі 1945 жылы сәуірде Сухумиге жеткізілді, онда Герц КСРО ядролық бағдарламасының бір бөлігі ретінде Л. П. Берия қадағалауымен, неміс мамандарынан құралған ғылыми-зерттеу зертханасын басқарды.
Герцтің 1954 жылдың күзінде оралуы Шығыс Германияның атом өнеркәсібін дамытуға дайындықтарының бір бөлігі болды. Герц дайындықты басқарды және 1955 жылы ГДР Министрлер Кеңесі жанындағы атом энергиясын бейбіт мақсатта қолдану жөніндегі ғылыми кеңестің басшысы болды. Бұл кеңесте осы уақытқа дейін шашыраңқы мекемелерді бірі жаңа Дрезден орталық ядролық зерттеулер институтына шоғырландыру үшін барлық дайындық жұмыстары жүргізілді.
1954 жылы Герц Карл Маркс атындағы Лейпциг университетінің физика институтының директоры, ГДР Ғылым академиясының мүшесі және ГДР Ғылыми кеңесінің бірге негізін қалаушы болды. КСРО Ғылым академиясының шетелдік мүшесі. Ол ядролық физика бойынша үш томдық оқулықты шығару арқылы ГДР-де ядролық физиканың дамуында орталық рөл атқарды. 1975 жылы Берлинде қайтыс болды. Ол Гамбургтегі зираттағы отбасылық қабірге жерленді.
Марапаттау және мойындалу
оның атымен аталған.
NGC 3498
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Варениктер
thumb|upright|Варениктер Варениктер (вареники) — тұщы қамырға әр түрлі начинка (ірімшік, картоп, саңырауқұлақ, шие, қарақұмық жармасын) қосып пісіреді.
NGC 3498
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 8 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3498 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Варениктер
Вареникидің барлық түрі үшін бір-ақ түрлі қамыр пайдаланылады. Ұнды илеуге ыңғайлы ыдысқа немесе асханалық тақтайға төгеді де, ортасын шұңқырлап, оған суық су немесе сүт, жұмыртқа қосып илейді. Қамырды қолға, тақтайға жабыспайтындай болғанша, иі қанғанша илеу керек. Дайын қамырды дөңгелектеп, үстіне ұн себеді, сосын оған аздап қыздырып алған кастрюль төңкеріп 20—30 минут қояды. Бұдан соң қамырды жұқалап жайып, стаканмен немесе формамен дөңгелектеп кеседі де жұмыртқаның ақ уызын жағалы. Әрбір кесілген қамырға бір шай қасық начинка салып, шетін біріктіріп бүгеді. Вареникиді ыстық тұзды суға салып 6—8 минуттай жайлап қайнатады. Судың бетіне қалқып шыққан кезде сүзіп алып ыдысқа салады да, үстіне тортасынан айырған сары май құйып, қаймақ қосып дастарқанға қояды.
Дереккөздер
Санат:Орыс асханасы Санат:Украиндық асхана Санат:Сүт тағамдары
Таспа өсімдіктері
Қазақстанның барлық өңірінде кездесетін 314 түрі белгілі. Шалғынды далада, шөлді жерлерде, қиыршық тасты тау баурайында, құлама топырақ шөгіндісінде өседі. Биіктігі 15 – 100 см, сабағы түзу, түкті. Жапырағы сыңар қауырсын пішіндес. Тостағанша жапырақшалары түтік не қоңырау тәрізді. Гүлі сары, қызыл, ақ, кейде сарғыш түсті, олар шашақ, көбінесе масақ немесе шоқпарбас гүлшоғырына топталған. Сәуір – тамызда гүлдеп, шілде – қыркүйекте жеміс салады. Жемісі – бұршақ, екі, кейде бір ұялы.
Таспаның көпшілік түрі – мал азықтық және дәрілік өсімдіктер, біраз түрі қолдан егіледі. Құрамында алкалоид, глюкозид не сапонин болады, улы түрлері де бар. Қазақстанда Таспаның 75 түрі эндемиктер, 11 түрі өте сирек кездеседі, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Бұршақтар тұқымдасы
Токсикология
Токсикология (Τοξικολογία; – у +  – ғылым) – медицинаның удың қасиеттерін, организмге тигізетін әсерін, улану салдарынан туатын өзгерістерді, уланған адамды емдеу әдістерін зерттейтін саласы.
Токсикологияның бірнеше саласы бар. Мысалы: Әскери және сот токсикологиясы клиникалық токсикология мен патологиялық анатомияның мәліметтерін негізге алады. Өнеркәсіп, өндіріс, әсіресе, химия өнеркәсібінің дамуына байланысты токсикологияның кәсіптік улану немесе өндірістік улану деген жаңа салалары пайда болды. Токсикологияның ең маңызды саласы – медициналық токсикология. Ол жалпы, клиникалық және профилактикалық болып бөлінеді. Жалпы:
Дереккөздер
Санат:Токсикология
Қызылжар (Ақмола облысы)
Қызылжар (ескі атауы — «Красный овраг») — Ақмола облысы Целиноград ауданы, Қабанбай батыр ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Астанадан оңтүстікке қарай 21 км Қабанбай батыр ауылы жаққа, яғни ескі Қарағанды трасса жағында орналасқан. Қабанбай батыр кесенесінің жанында орналасқан. КАТО коды — 116665400.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 239 адам (124 ер адам және 115 әйел адам) болса, 2009 жылы 521 адамды (273 ер адам және 248 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Целиноград ауданы елді мекендері
Слава Калистратович Метревели
Слава Калистратович Метревели (სლავა კალისტრატეს ძე მეტრეველი; 30 мамыр 1936 жыл, Сочи, Азово-Черномор өлкесі, КСРО — 7 қаңтар 1998 жыл, Тбилиси, Грузия  ) — КСРО-лық футболшы, шабуылшы. 1960 жылғы Еуропа чемпионы.
Карьерасы
Карьерасын 1953 жылы бастады. әр жылдары "Спартак" (Сочи), "Торпедо" (Горький), "Торпедо" (Мәскеу), "Динамо" (Тбилиси) клубтарында ойнады. "Динамо" сапында екі рет КСРО чемпионы атанды.
Ұлттық құрамадағы тұңғыш ойынын 1958 жылы 28 қыркұйекте Мажарстанға қарсы өткізді, Бұл Еуропа чемпионаттары тарихындағы тұңғыш кездесу болатын. Бұл ойында КСРО 3:1 есебімен жеңіске жетті.
1960 жылғы Еуропа чемпионатының финалында бірінші голдың авторы атанды. Бұл ойында КСРО 2:1 есібмен Югославияны ұтты.
1962, 1966, 1970 жылдары әлем чемпионатына қатысты.
Сілтемелер
Санат:КСРО футболшылары Санат:КСРО Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Торпедо Мәскеу ФК ойыншылары Санат:Динамо Тбилиси ФК ойыншылары Санат:КСРО футбол жаттықтырушылары Санат:Динамо Тбилиси ФК жаттықтырушылары Санат:Дила ФК жаттықтырушылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Қосымжан Бабақов
Қосымжан Бабақов (1891-1956) - қазіргі Ақмола облысы Қорғалжын ауданында туған – қазақ әншісі (тенор), халық композиторы. Ғазиз Файзолланың шәкірті.
Өмірбаяны
Қосымжан Бабақов музыкант отбасында өскен: әкесі домбырашы және әнші, ал анасы әнші және ақын болған. 1930 жылдан Қарағанды ​​облыстық радио комитеті хорының жетекші солисті. 1936 жылы Мәскеуде өткен Қазақстан әдебиеті мен өнерінің онкүндігіне қатысты. 1937-1943 жылдары Қазақ филармониясының солисті. Біржан, Ақан сері, Балуан Шолақ, Ғазиз Файзолла, Үкілі Ыбырайдың әндерін орындады. 20-ға жуық ән жазды. Қосымжан Бабақовтың әндерін Р.Есімжанова, М.Көшкімбаев, Ж.Қартабаева, т.б. орындаған.
Өз жанынан «Темірші», «Завод», «Машина», «Отан үшін», «Жүр жолдастар майданға» т. б. әндерін шығарды. Әуезов Бабақовтың өзіндік дауысы мен орындау мәнерін ерекше ұнатып, жылы пікірлер білдірген. Біржан салдың әндерін Бабақовқа айтқызып, содан алған әсері бойынша «Абай жолы» романында әншіні суреттеген. Әншінің нотаға түсірткен әндері «Абай» операсында кеңінен пайдаланылды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Юмадыбаш
Юмадыбаш — Башқұртстанның Шаран ауданындағы ауыл, Чалмалин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 588 адамды құрады. Пошта индексі — 452646, ОКАТО коды — 80258875004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Тылсым таужыныс
Тылсым тау жынысы - Организмдердің қазба қалдықтары табылмаған иіегінді тау жынысытар хақында қолданылатын атау.
Пайданланған әдебиет
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ Санат:Тау жыныстары
Моцарттың қараторғайы
150px|right|thumb|[[Кәдімгі қараторғай, Sturnus vulgaris]] Моцарттың қараторғайы — Волфганг Амадей Моцарттың өз үйінде ұстаған құсы, оның шығармашылығына аз-мәз әсер етті.
Музыкатанушы Герман Аберттің жазуынша, Моцарт құстар сататын жерде бір рет өз шығармасынан үзінді ойнайды:
Ойнауды қойғанда, артынан қараторғай сол әуенді сәл өзгертіп қайталайды:
Моцарт бұны естіп, бірден құсты сатып алады. Өзініӊ есеп кітабында былай жазады: «1784 жылдың 27-ші мамыры қараторғай құсы үшін 34 кр»; және қасында өзгертілген әуеннің ноталары келтірілген.
1787 жылдың 4 маусымында сол құсы өлгенде, Моцарт оған арнап өлең жазады: Hier ruht ein lieber Narr,
Ein Vogel Staar.
Noch in den besten Jahren
Des Todes bittern Schmerz.
Mir blut't das Herz
Wenn ich daran gedenken.
O Leserǃ schenke
Er war nicht schlimm;
Nur war er etwas munter,
Doch auch mitunter
Und drum kein Dalk.
Ich wett', er ist schon oben,
Um mich zu loben
Für diesen Freundschaftsdienst
Ohne Gewinnst.
Dann wie er unvermuthet
Sich hat verblutet,
Dacht er nicht an den Mann,
Der so schön reimen kann.
Әдебиет
Санат:Әйгілі құстар
Иепе
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 978 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 596,066 км² шамасында. Халық тығыздығы — 11,7 адам/км².
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Хиккори Хилл (Кентукки)
Хиккори Хилл (Hickory Hill) — Кентукки штатының Джэфферсон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 144 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.3 км² шамасында. FIPS коды — 21-36374.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Кедрась-Ю
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
IC 4141
IC 4141 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S R типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45147, MCG 3-33-27.
Сыртқы сілтемелер
IC 4141 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Eurovision ән конкурсы 2010
Еуровидение 2010 ән конкурсы Еуровидениенің 55-ші конкурсы болады. Норвегияның елордасы Осло қаласында 2010-шы жылдың 25-ші мамырдан 29-шы мамырға дейін өтеді. Жеңiске елдi 2009-шы Еуровиденииге Норвегиядан қатысқан былтырғы қатысушы Александр Рыбак әкелдi.
Бюджет
Норвегия бюджетінен Еуровидениені өткізу үшін 150 млн. норвеж кроны (€ 17 млн.) бөлінген болатын.
Тақырыбы
Share The Moment - қаз. Сәтті бөліңіз (Сәт, Мезет, Момент) т.б. Еуровидение 2010 тақырыбының арт-дизайнін әлемге танымал норвеж Госу, Хандверг және Снонетта дизайнерлік фирмасы ойлап тапты.
Жартылай финалдар
Отыз төрт ел жартылай финалдарға қатысады.
1-ші Жартылай финал
{| class="sortable wikitable"
2-ші Жартылай финал
! Мемлекет ! Тіл ! Әртіс ! Өлең ! Аударым !Орыны !Бағасы
Қатысудан бас тартқандар
{| class="sortable wikitable"
Карта
center|thumb|600px|legend| {{legend|#d40000| Қатысатын мемлекеттер}}
Нұсқаулар
Санат:Еуровидение ән конкурсы жылдар бойынша
Дениче
Дениче (Denice) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Алессандрия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 202 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 27 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында. Пошта индексі — 15010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Жабня (Шоша тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Тверь қаласынан Иваньков су торабына (Иваньков суқоймасы) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Явор (Габрово облысы)
Явор (Явор) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 5350. ЕКАТТЕ коды — 87117.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Үлкен Ушма
Үлкен Ушма (Ушма) — Ресейдегі өзен. Владимир облысы, Мәскеу облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Клязьма өзенінің оң жағалауынан 390 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Клязьма Орехово-Зуево қаласынан Владимир қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Гайморит
Гайморит Гайморит-мұрынның екі жағында орналасқан гаймор қуысының қабынуы. Оны 1613-1685 жылдар  аралығында  ағылшын тәнтанушысы Н. Гаймор ашқан. Гаймориттің негізгі қоздырғыштары- инфекциялар мен бактериялар. Індет мұрын қуысы және қан арқыла гаймор қуысына түсіп, оны зақымдайды. Гайморит кезінде адам қатты әлсіреп, иммундық жүйесі төмендейді. Егер бұл ауруды дер кезінде емдетпесе мұрындағы ірің миға өтіп, менингит ауруын туғызуы мүмкін.
Ауру себептері
Гайморит негізінде тұмау, скарлатина, қызылша және тағы басқа инфекция аурулардың асқынуынан туындайды. Кей жағдайда тіс тамырларының қабынуы да гайморитке әкеп соғады.Бактериялар мен басқа да инфекциялар гаймориттің дамуына жол ашады.Нәтижесіде адам ағзасы әлсіреп, аурулармаен күресе алмағандықтан, басқа да ауру түрлері пайда болады. Сәл еңкейген кездегі шыдатпас ауру да гаймориттің белгісі.
Ауру белгілері
Жедел гайморит кезінде науқастың жағдайы күрт нашарлап кетеді. Бастапқыда ауру мұрынның бітеліп, демалудың қиындап, тамақтың ауруымен шектеледі. Одан соң мұрын қуысына түссіз, жасыл немесе сары сұйықтық аға бастайды. Науқастың дене қызуы көтеріліп, өзін әлсіз сезідеді. Сонымен қатар, гайморит кезінде қызу көтеріліп, адам тез шаршайды, тамаққа тәбеті болмай ұйықтау режимі бұзылады. Ал, гаймориттің созылмалы түрінде қызу онша көтерілмейді. Науқастың иіс сезу қабілеті төмендеп, бас ауру көп орын алады. Және науқастың есте сақтау қабілеті де, жұмысқа қабілеттігі де төмендейді.
Емдеу жолдары
Гаймориттің белгілері біліне салысымен жедел түрде дәрігерге барып емделу керек. Гаймориттің созылмалы түрінде хирургиялық емдеу жолдарын қолданған жөн. Сонымен қатар, бұл ауруды мұрындағы белгілі нүктелерге массаж жасау арқылы да емдеуге болады. Ал, гаймориттің жедел түрін қалыпты жағдайда емдеуге болады. Көп жағдайда гайморит кезінде антибиотиктер қолданады. Ең маңыздысы мұрын гигиенасын ұмытпауымыз керек.
Алдын-алу жолдары
Тұмау, қызылша, скарлатина тағы басқа аурулар кезінде жедел түрде емделу. Жұқпалы аурулардан аулақ жүру, өз-өзін жылы ұстау керек.Сонымн қатар иммундық жүйені көтеріп отыру керек. Жылына бір рет лор-дәрігерге тексеріліп отыру.
Дереккөздер
Кастиадас
Кастиадас (Castiadas) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Кальяри провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1407 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 14 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 103 км² шамасында. Пошта индексі — 9040.
Елді мекеннің қамқоршысы — Киелі Иоанн Креститель.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Асы өзені
Географиялық орны
Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы жерімен ағады.
Бастауы
Бастауын Қараш тауының баурайынан алып, Қайрат ауылы тұсында Шілік өзеніне құяды.
Гидрологиясы
Ұзындығы 64 км. Су жиналатын алабы 487 км2. Бақай және Жамбас таулары аралығында жағалауы тік шатқалды, жартасты келген. Өзен суын Асысаға, Қайрат ауылдарының шаруашылықтары пайдаланады.
Дереккөздер
Санат:Еңбекшіқазақ ауданы өзендері Санат:Іле су алабы
Сидаделье (Пиньел)
Сидаделье (Пиньел) (Cidadelhe (Pinhel)) — Португалиядағы қала (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 52 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,8 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1,9 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Санту-Амару.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Иірім (Қадыр Мырза Әлі)
Кітапта XX ғасырда өмір сүрген қазақ ақын-жазушылары туралы естеліктер келтірілген. Автор өзі көріп, дәріс алған Мұхтар Әуезовтен бастап, әдебиетке қатарлас келген біраз дарынды әріптестерінің іс-әрекеттерін, мінез-құлқын, ішкі дүниесін шебер бейнелеген.
1958 жылы «Балдырған» атты балаларға арналған журнал шыға бастады. Мұзафар Әлімбаев оның бас редакторы болды, ал оқуын жаңа бітірген Қадыр Мырза Әлі журналға әдеби қызметкер ретінде орналасты.
Өз кейіпкерлерінің өмірбаяндық дүниесінен үзінді келтіріп, автор өз өмірбаянын кеңітеді. Сонымен бірге өз эссеистикалық концепциясы мен эстетикалық жүйесін дәлелдейді. Ұлы адамдардың образдары жаңа контекстік байланыстармен байытылады. Қайнаған әдебиет өнері, әлеуметтік және саяси проблемалар, уақыттың белгілері және өтіп кеткен тарихи оқиғалар эссеистикалық түрде еркін, толық баяндалған. Қадыр Мырза Әлінің «Иіріміне» роман-эссе деп айдар тағуға әбден болады.
Естелік деген қызық жанр: біреулер туралы не айтсам деп қиналасың, біреулер туралы қайсысын айтам, қалай айтам, қалай аяқтаймын деп қиналасың. Отыз жыл қатар жүрген әріптесің туралы кейде айтарға он ауыз сөз таппасаң, өміріңде небары бір-екі мәрте көрген адамың туралы жазған кезде өзіңді өзің тоқтата алмайсың. [...] Біз бәріміз де адамбыз, бәріміз де пендеміз. Менің міндетім — пайғамбардың немесе періштенің бейнесін жасау емес, кәдімгі өздеріміздей бірде кісі, бірде пенде мың құбылған тіршіліктің мың құбылған өкілдерін еске алу.
Дереккөздер
Санат:Қазақ әдебиеті Санат:Қадыр Мырза Әлі
Иератикалық жазу
Иератикалық жазу— идеографикалық жазумен (қараңыз) салыстырғанда женілдетілген көне египет жазуының (шапшаң жазудың) бір түрі.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Понгатывис
Понгатывис — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сямаю өзенінің сол жағалауынан 32 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Фрайенвилль
Фрайенвилль (Freienwill) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Шлезвиг-Фленсбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1512 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 15,31 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 59 182. Муниципалитеттің басшысы — Ханс Хайнрих Христианзен.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Бөген сыйымдылығы
thumb|250px|Бөген Бөген сыйымдылығы (Емкость водохранилища) — текше метр мен текше километр өлшеміндегі суқойманың көлемі;
Дереккөздер
Санат:Су қоймалары
Химмельрид
250px|thumb|Картада орналасуы Химмельрид (Himmelried) — Швейцарияның Золотурн кантонында орналасқан коммуна. Тирштайн округінің құрамына кіреді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Золотурн елді мекендері
Узакла
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Омь. Өзен саласы — Омь, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Реагенттерді мөлшерлеу
Реагенттерді мөлшерлеу — реагенттің белгілі бір мөлшерін дайыңдауды анықтау үшін арнайы дозаларды қолдау. Белгілі бір уақыт мерзімі ішіндегі реагентті ерітіндінің сандык мөлшерімен өлшеуіш кұралды дозатор деп атайды. Дозатор құрылымдық түріне қарай қысымды және кысымсыз болып бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Жаушықұм
Жаушықұм (1993 жылға дейін — Юбилейное) — Түркістан облысы Шардара ауданындағы ауыл, Жаушықұм ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Шардара қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 12 км жерде, Сырдария өзенінің оң жағалауындағы бұта аралас бұйырғын, жусан, баялыш өскен сортаң құмды, шалғынды бозғылт қоңыр топырақты шөлдік белдемде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1417 адам (755 ер адам және 662 әйел адам) болса, 2009 жылы 1486 адамды (778 ер адам және 708 әйел адам) құрады.
Тарихы
1971 жылға дейін «Юбилейный» жүзім кеңшарының орталығы болып келді. Оның негізінде 1997 жылдан Жаушықұмда шаруа қожалықтары мен «Жаушықұм» серіктестігі жұмыс істейді.
Инфрақұрылымы
Ауылда орта мектеп, клуб, кітапхана, дәрігерлік амбулатория бар. Тұрғындары көрші елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.
Дереккөздер
Санат:Шардара ауданы елді мекендері
Аисса Манди
Аисса Манди (Aïssa Mandi, 22 қазан 1991, Шалон-ан-Шампань, Марна, Франция) — алжирлік футболшы, "Реал Бетис" клубы мен Алжир Ұлттық футбол құрамасының қорғаушысы. 2014 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. 2019 жылғы Африка чемпионы.
Карьерасы
Аиссаның ата-анасы Оран қаласынан шыққан алжирліктер.
2014 жылдан бері Алжир құрамасында ойнап келеді. Тұңғыш ойынын 2014 жылы 5 наурызда Словенияға қарсы жолдастық кездесуде өткізді. 2015, 2017 жылдары Африка Ұлттары кубогына қатысқан.
"Реймс" клубының түлегі. 2009-2016 жылдары осы клубта ойнап, 2016 жылы "Реал Бетиске" ауысты.
Сілтемелер
Санат:Алжир футболшылары Санат:Алжир Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Реймс ФК ойыншылары Санат:Реал Бетис ФК ойыншылары Санат:Футболдан Африка чемпиондары
Аир (Юрюзана тармағы)
Аир (Үлкен Аир) — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юрюзань өзенінің сол жағалауынан 122 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.