cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бьорн Кёйперс
Карьерасы
2014 жылы 24 мамыр күні УЕФА Чемпиондар лигасының финалын басқарды, онда мадридтің қос клубы — "Реал" мен "Атлетико" ойнады.
Сырдария облысы (Түркістан АКСР)
Сырдария облысы — РКФСР құрамындағы Түркістан АКСР алты облысының бірі. 1918 жылы 30 сәуірде Ресей империясының Түркістан өлкесінің (генерал-губернаторлық) құрамына кірген аттас облыстың орнына құрылды. Түркістан АКСР Сырдария облысы Ресей империясының Түркістан өлкесінің Сырдария облысымен бірдей аумақты алып жатты. Облыс атауы Орта Азиядағы ең ұзын өзен — Сырдария өзенінің атауынан шыққан.
Бьорн Кёйперс
Карьерасы
2018 жылғы УЕФА Еруопа лигасының финалына ("Атлетико" - "Марсель") қазылық жасады.
Сырдария облысы (Түркістан АКСР)
1924 жылы 27 қазанда Түркістан АКСР Сырдария облысы таратылып, оның аумағы Орта Азияның қалған аймақтарымен бірге ұлттық-аумақтық межелеп бөлу барысында жаңадан құрылған одақтас республикалар арасында бөлінді. Сырдария облысының жері Өзбек КСР, сондай-ақ РКФСР құрамындағы Қазақ АКСР, сонымен қатар, РКФСР құрамында Қарақырғыз АО арасында бөлінді.
Бьорн Кёйперс
Карьерасы
Санат:Футбол төрешілері Санат:1973 жылы туғандар Санат:Нидерланд футбол төрешілері
Сырдария облысы (Түркістан АКСР)
Әкімшілік орталығы әрі облыстың ең ірі қаласы, сонымен бірге бүкіл Түркістан АКСР астанасы және ең ірі қаласы Ташкент болды. Облыстың басқа ірі қалалары: Шымкент, Әулиеата (қазіргі Тараз), Қазалы, Перовск (қазіргі Қызылорда), Петро-Александровск (қазіргі Төрткөл). Облыс 5 уезге және 1 бөлімге бөлінді: Әулиеата, Қазалы, Перовский, Ташкент және Шымкент уездері, олардың әкімшілік орталықтары, сәйкесінше, Әулиеата, Қазалы, Перовск, Ташкент және Шымкент болды. Сонымен бірге, облыста 1920 жылы тәуелсіз Әмудария облысына айналдырылған арнайы әкімшілік бірлік — Әмудария бөлімі болды.
Солтүстікте және солтүстік-батыста РКФСР құрамындағы Қырғыз (яғни, Қазақ) АКСР, солтүстік-шығыста Түркістан АКСР Жетісу облысымен, шығыстан және оңтүстік-шығыста Түркістан АКСР Ферғана облысымен, оңтүстігінде Түркістан АКСР Самарқан облысымен, оңтүстік-батыста және батыста Хиуа хандығы (содан кейін Хорезм Халық Кеңес Республикасы және Хорезм Социалистік Кеңестік Республикасы) және Бұхара әмірлігі (содан кейін Бұхара Халық Кеңестік Республикасымен және Бұхара Социалистік Кеңестік Республикасымен) шектесті.
Облыста шамамен бір жарым миллион адам тұратын. Халықтың негізгі бөлігі өзбектер болды. Сондай-ақ, орыстар мен қырғыз-қайсақтар (яғни қазақтар), сондай-ақ тәжіктер, украиндар, қарақалпақтар, ұйғырлар және т.б. өмір сүрді. Халық негізінен мұсылман сунниттер болды. Сондай-ақ, халықтың едәуір бөлігі христиандықты ұстанды (негізінен православие). Бұл облыстағы орыс тілді халықтың үлесі Түркістан АКСР ең жоғары көрсеткіштердің бірі болды.
Облыстың экономикасы өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығына (негізінен көкөністер мен жемістер, мақта мен бидай өсіру), мал шаруашылығына, балық аулауға (Арал теңізі мен Сырдария өзенінде), жібек шаруашылығына, омарта шаруашылығына негізделген. Сондай-ақ, облыс кірісінің бір бөлігін тоқыма өнеркәсібі, сондай-ақ кілем тоқу, қыш ыдыстар мен керамикалық ыдыстар және бұйымдар жасау, пышақ, былғары мен жүннен бұйымдар мен киім өндіру сияқты халықтық қолөнер кәсіптері қамтамасыз етті. Сырдария облысы Түркістан АКСР дамыған аймақтарының бірі болды.
Облыстың батыс бөлігін ірі құмды Қызылқұм шөлі, сондай-ақ көптеген далалар алып жатты. Ауылшаруашылық өнімдерін өсіруге тек облыстың шығыс және оңтүстік-шығыс бөліктері қолайлы болды. Шығыстан және оңтүстіктен бастап облыс Тәңір тауы тауларымен қоршалды. Облыстың батысын Арал теңізі ұласып жатты. Сырдария облысының аумағы арқылы Орта Азиядағы ең ұзын өзен - Сырдария өтті.
Әдебиет
Санат:Қазақстанның тарихи облыстары Санат:Өзбекстанның тарихи облыстары Санат:Түркістан КФР облыстары
Атомдық нөмір
Атомдық нөмір - атомның негізгі қасиеттерін анықтаушы ядроның зарядына (қарапайым электр зарядының бірлігіндегі) тең, атомның негізгі сипаттамаларының бірі. Атомдық нөмір ядродағы протондар санына, бейта�рап атом үшін – ондағы электрондар санына тең. Менделеевтің элементтердің периодтық жүйесінде химиялық элементтер атомдық нөмірдің өсу реті бойынша орналасқан. Сол себепті химияда осы атаудың синонимі – р е т т і к н ө м і р атауы қабылданған.
Санат:Ядролық физика Санат:Химия
Роменвиль
Роменвиль (Romainville) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена-Сен-Дени департаментінде орналасқан. Бобиньи округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,44 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 93063, пошта индексі — 93230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25786 адамды құрады. Халық тығыздығы — 7495,93 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена-Сен-Дени департаментінің коммуналары
Атин-Пеу
Атин-Пеу — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Юган өзенінің оң жағалауынан 678 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Зеон
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4647 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9.61 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4209, пошта индексі — 5703.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргау елді мекендері
Шығыс Оңғар мұнай кен орны
Шығыс Оңғар мұнай кен орны — Каспий маңы ойысының оңтүстік шығыс бөлігіндегі мұнай кен орны. Атырау облысында, Доссордың солтүстігінде 60 км жерде орналасқан. 1989 жылы ашылған.
Геологиялық құрылымы
Кен орнының қимасы юра мен бордың терригендік қатқабатынан құралған. Құрылымдық орны жөнінен батыс жағынан тектоникалық бұзылысқа түйісетін жартылай күмбез. Бойлыққа жуық бағытта созылған лықсыма арқылы жартылай күмбез алаңша, Оңтүстік Шығыс және Солтүстік Батыс алаңшаларға дараланған, Солтүстік Батыс алаңша өз кезегінде, ендікке жуық бұзылыспен күрделіленіп, екі блокқа бөлінген. -950-лік изогипса бойынша көтерілімнің өлшемдері 2,5x7 км, биіктігі 350 м. Ортаңғы юра шөгінділерінде 522 және 601 м-лік тереңдіктерде жатқан екі горизонттың өнімділігі анықталды. Құмтастардан құралған жинауыштарының ашық кеуектілігі 33%, өтімділігі 0,63 мкм2, тиімді қалыңцығы 7,5 және 4,2 м, мұнайға қаныққан қалыңдығы, тиісінше, 6,2 және 4,6 м, қанығу коэффициенті 0,55.
Жатыс сипаты
Мұнайлы жатындар қойнауқаттық, тектоникалық тұрғыдан қалқаланған, жапқышы қалыңдығы 6 м-ге дейін жететін саздан тұрады. Мұнайлы бөлігінің биіктігі 8,6-4,6 м. Су-мұнай жапсарлары -563,5 және -626,9 м-лік белгілерде. Бастапқы қойнауқаттық қысым мен температура 5,58 Мпа және 27°С болды. 517 м-лік динамикалық деңгейдегі мұнай шығымы 4,2 м3/тәу-ке жетті. Екінші горизонттың мұнай шығымы 465 м-лік динамикалық деңгейде 13,2 м3/тәу шамасын құрады.
Құрамы
Кенорынның мұнайы ауыр, тығыздығы 899,8-923 кг/м3, күкірттілігі аз (0,3-0,4%), парафинділігі төмен (2,0-2,23%), асфальтендер мөлшері болмашы, силикагельдік шайырлардың жоғарғы мөлшерімен ерекшеленеді. Қойнауқаттық сулары хлоркальцийлі типті әлсіз тқздық түрінде кезедеседі, тығыздығы 1113 кг/м3, минералдылығы 175 г/л. Суларда йод (8,62 мг/л) және бром (167 мг/л) бар. Жатындардың режимі суарынды. Кен орнында жұмыс 1992 жылдан бері тоқтатылған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнай кен орындары Санат:Атырау облысы кен орындары
Ғайнадин Ғұзыров
Ғайнадин Ғұзыров (1917, бұрынғы Гурьев облысы Қызылқоға ауданы Тайсойған ауылы – 2004) – соғыс ардагері, педагог. Ұлы Отан соғысы жылдары Сталинград майданында соғысқан. 1944 – 1972 жылдары Маңғыстау ауданы мектептерінде оқу ісі меңгерушісі, мектеп директоры болды. 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен марапатталған.
Шаһизада Шанасурова
Cілтемелер
"Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы"
Санат:Тұлғалар Санат:Өнер
II Йазид
Йазид ибн Абд әл-Мәлік немесе II Йазид (шамамен 685/687 — 27 қаңтар 724) — умәйя әулетінің 720—724 жылдары билік құрған халифі.
II Йазид билікке II Омардың өлімінен кейін 720 жылдың 4 ақпанында келді. Бұл кезде халифат әскері II Омардың тұсында келіссөз жүргізуге тырысқан харижиліктермен соғыс үстінде еді.
721 жылдың шілде айында Йазид халифат территориясындағы барлық көркемөнер сурет туындыларын жоюға бұйрық береді. Бұл бұйрықтың орындалуы оның інісі Маслама ибн Абд әл-Мәлік қадағалап отырды. Ислам адам және жануарлар суретін, әсіресе икона немесе идолдардың мүсіндеріне ұқсайтын суреттерді харам деп санайды, сондықтан олардың жойылуы Шариат заңдарына сәйкес жүргізілді. Археологиялық мәліметтерге сәйкес бұл кезде көптеген христиан шіркеулері зардап шекті, алайда бұйрық бойынша тек христиандықтардың ғана емес басқа да дін Құдайларының суреттін жоюды көздеген. Бұйрық II Йазидтің ұлы II Уәлидтің тұсында ғана жойылды.
II Йазид туберкулез дертінен қайтыс болады.
Литература
Санат:Туберкулезден қайтыс болғандар Санат:Умәйя әулетінің халифтері
Леон (футбол клубы)
«Леон» (Club León F.C.) — Мексиканың Леон қаласындағы футбол клубы. 1944 жылы құрылған.
Сілтемелер
Санат:Мексика футбол клубтары
Жарық құйрықты жыланбалық
Жарық құйрықты жыланбалық сүйекті балықтардың жыланбалық тәрізділер тұқымдасына жатады. Атлант мұхитының солтүстік бөлігінде тіршілік етеді. Жарық құйрықты жыланбалықтың кейбір түрінің денесінің ұзыгдығы – 60 см, кейбір түрлерінікі 2 метр болады. Денесі – ұзын, әрі жіңішке. Сыртынан қарағанда, жыланбалыққа ұқсайды. Ауызы өте үлкен, бірқазан тұмсығының астындағы қапшықтарына ұқсас созылмалы үлкен жұтқыншағы және сансыз көп қисық тістері бар. Титімдей көздері жарық детекторының қызметін атқарады. Қабыршағы – өте ұсақ, терісі қалың, шырышты. Ұзын құйрығы денесінің төрттен үш бөлігін алады. Құйрығының жіңішке ұшында жарық шашып тұратын мүшесі болады. Оның сәуле шығаруы жыланбалықтың денесінде тіршілік ететін симбионттаға байланысты. Жас жыланбалықтар 800 метр тереңдікте жүреді. Ал ересек жарық құйрықты жыланбалықтар көбінесе 2000 метр тереңдікте тіршілік етеді. Жыланбалық аузын үнемі ашып жүреді, ол аудың қызметін атқарады. Жемтіктер оған өздері келіп түсіп жатады.
Дереккөздер
Санат:Жыланбалықтәрізділер
Олыч
Олыч — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Иньва өзенінің оң жағалауынан 150 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ромбылық сингония
Ромбылық сингония - төменгі санаттың сингониясы. Ромбылық кристалдарда үш дара бағыт L2-мен немесе  Р-ге нормальдармен сай келеді, осы бағыттармен кристаллографиялық координаталық осьтер сәйкес келеді. Кoординаталар жүйесі тікбұрышты. Ромбылық сингонияның қарапайым пішіндері: моноэдрлер, пинакоидтер, диэдрлер және ромбылық призмалар, тетраэдрлер, пирамидалар, дипирамидалар.
Дереккөздер
Санат:Геология
Қарауылөзек жер асты су кен орны
Қарауылөзек жер асты су кен орны - Қарауылөзек өзені аңғарында, Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданы Қарауыл ауылынан солтүстікке қарай 2–4 км жерде орналасқан. Аудан орталығы Қарауыл ауылын шаруашылық және ауыз сумен қамтамасыз етуге байланысты барланған.
Һашим әулеті
Һашим әулеті — арабтардың Құрайыш тайпасының бір бөлігі саналатын Һашим ибн Абд Манафтың ұрпақтары. Қазіргі кездегі Иордания мен Мағрибияның патшалары Һашим әулетінен шыққан.
Федор Николаевич Усов
Федор Николаевич Усов (1839, қазіргі Павлодар қ. – 21.9.1888, Көкшетау қ.) – Сібірді зерттеуші, тарихшы.
Һашим әулеті
Һашимилердің лақаптары
Һашим әулетінен шыққандар Мұхаммед пайғамбардың туыстары ретінде мұсылман елдерінде құрметтеледі. Оларды «сәийд» (қожа), «шәриф», «мырза» лауазымдарымен атап, олар ақ немесе қара түсті (Иранда) сәлде киіп жүреді.
Дереккөздер
Санат:Ислам тарихы Санат:Мұсылман әулеттері
Федор Николаевич Усов
Омбы кадет корпусын бітірген (1856), Бас штабтың Николаев академиясында оқыған. 1856 жылдан Сібір казактары әскерінде қызметте болып, Сібір казактары әскерлерінің жаңа жарғысын әзірлеуге қатысты. Ш.Уәлихановпен, Г.Н. Потанинмен, Н.Ядринцевпен достық қарым-қатынаста болған. У. Батыс Сібірдің тарихын және Сібір казак әскерінің құрылу тарихын зерттеумен айналысты. Орыс география қоғамының Батыс Сібір бөлімшесінде жұмыс істеп, 1881 – 85 ж. осы мекеменің хатшысы болды. Ғыл.-зерт. еңбектері үшін Орыс география қоғамының кіші алтын медалімен марапатталған. “Сібір әскерлері 1876 жылғы мәліметтер бойынша халық орналасқан жерлердің тізімі” (Омбы, 1877), “Сібір казактары әскерлерінің статистикалық жағынан баяндалуы” (СПб., 1879), “Александр ҚҚ патшалық құрған кезеңдегі Батыс Сібірдің тарихи очерктері” (Батыс Сібірдің естелік кітапшасы, Омбы, 1882), т.б. ғыл. еңбектердің авторы. өмірінің соңғы жылдарын Көкшетау қаласында өткізген.
Қарауылөзек жер асты су кен орны
Геологиялық құрылымы
Кен орны Павлодар шоғырының сутректі сазының орта төрттік аллювийлі шөгінділерінде жатыр. Сулы жыныстар сазды-малтатасты және әр түрлі құмды қабатта қалыңдығы 5 м-ден 15 м-ге дейін өзгереді. Грунт суының тереңдігі 2,4 м-ден 9 м-ге дейін жетеді. Ұңғыма дебиті 0,5–4,4 л/с, минералдығы 0,3–0,6 г/л, суы гидрокарбонатты кальцийлі және сульфатты- гидрокарбонатты кальцийлі. Бактериологиялық тазартудан кейін суы ауыз суға жарамды. Кен орны 1978 жылдан пайдаланылады.
Федор Николаевич Усов
Дереккөздер
Санат:21 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:1839 жылы туғандар Санат:Павлодарда туғандар Санат:1888 жылы қайтыс болғандар Санат:Көкшетауда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан тарихшылары Санат:Қазақстан географтары
Қарауылөзек жер асты су кен орны
Дереккөздер
Санат:Шығыс Қазақстан облысы кен орындары
Норс Бич (Мэриленд)
Норс Бич (North Beach) — Мэриленд штатының Calvert округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1880 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.9 км² шамасында. FIPS коды — 24-56300.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Жюль Антуан Лиссажу
нобай|180px
Жюль Антуан Лиссажу (Jules Antoine Lissajous; 4 наурыз 1822, Версаль, Франция — 24 маусым 1880, Пломбьер-ле-Дижон) — француз математигі және физигі, Париж ғылым академиясының корреспондент-мүшесі. Ғалымның құрметіне Лиссажу пішіндері (фигуралары) аталған.
Акустика мен оптика бойынша жұмыстар жасаған. Жұқа пластиналардағы тербелістерді, толқындардың таралуын зерттеген. Лиссажу пішіндері көмегімен тербелістердің қосылуының оптикалық зерттеу тәсілін жасап шығарды (1855). Оптикалық компараторды ойлап тапты (1857), оптикалық телеграф жүйесін жасаумен айналысты.
Санат:Франция математиктері Санат:Франция физиктері
Санат:1822 жылы туғандар Санат:1880 жылы қайтыс болғандар
Пэрри (Мичиган)
Пэрри (Perry) — Мичиган штатының Shiawassee округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2065 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.5 км² шамасында. FIPS коды — 26-63700.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Рудатүзілудің палеогеографиялық жағдайлары
Рудатүзілудің палеогеографиялық жағдайлары - белгілі бір рудалану қалыптасқан геологиялык замандағы физикалық-географиялық және биогеохимиялық жағдайлар: құрлық пен су алабының түбі, терригендік және басқа материалдармен қоректену алқабы, климат, сонымен катар әр түрлі  зоогеографиялық алқаптардың шекарасы.
Дереккөздер
Санат:Геология
Ферриер-Сен-Илер
Ферриер-Сен-Илер (Ferrières-Saint-Hilaire) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,84 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27239, пошта индексі — 27270.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 397 адамды құрады. Халық тығыздығы — 40,35 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Қырықбай Сатқынбайұлы
Әкесі Сатқынбай Әлмесұлы халық арасына кеңінен белгілі, атақты күйші болған. Қырықбай балалардың кенжесі болғандықтан еркелеп өсіп, әуелде домбыраға әуес бола қоймапты. Ал бірге туған екі әпкесі Айша мен Қадишаға әке өнері дарыған екен. Олардың әсерімен Қырықбай да бірте-бірте домбыраға мойын бұрады. Ақыры Байсеркенің, Бердібектің, Саршаның, өз әкесі Сатқынбайдың күйерін түгел үйренді.
Дереккөздер
Санат:1893 жылы туғандар Санат:Қордай ауданында туғандар Санат:1979 жылы қайтыс болғандар Санат:Қордай ауданында қайтыс болғандар Санат:Күйшілер Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
NGC 7038A
NGC 7038A — Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 30 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7038A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66421, ESO 235-80.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз)
Жапон тілі
[[File:Nihongo.svg|right|thumb|100px| 日本語
(Жапон тілі) ]] Жапон тілі (日本語 ) — жапон халқының тілі. Жапонияның ресми тілі. Бұл тілде 130 миллионнан астам адам сөйлейді.
Жапон тілі – өзге тілдердің арасында даулы жүйелік жағдайлармен ерекшеленетін Жапонияның мемлекеттік тілі. Бұл тілді еркін меңгерушілер саны – 140 млн астам болса, 125 млн адамның ана тілі  болып табылады. ( әлемде 9-шы орында). Жапон тілі екі атауда қолданылады. Атап айтқанда, әлемдегі өзге елдердің контекстерінде, шет елдіктерге жапон тілін үйретерде,  «ниханго»  атауы қолданылады, яғни ол сөзбе-сөз   аударғанда «жапон тілі» деген мағынаны  білдіреді. Алайда, ұлттық мәдениеттің бір бөлшегі ретінде, Жапониядағы оқу құралы ретінде, сондай-ақ,  мемлекеттік және ана тіл ретінде, әдетте, ол «кокуго» деп аталады, яғни «мемлекеттік тіл» немесе «ұлттық тіл» дегенді білдіреді.
Әлемде таралуы
Жапон тілінде сөйлеушілердің көп бөлігі Жапон аралдарын мекендейді. Бұл тіл кезінде Жапон мемлекеті жаулап алған кей аймақтарда да (Корея, Тайвань, Қытайдың кейбір жерлері) қолданысқа ие. Сондай-ақ, Солтүстік және Оңтүстік Америка елдері мен АҚШ-тың кейбір штаттарындағы (Калифорния , Гавай аралдары, Бразилия, Перу) жапон эммигранттары қолданатын  тіл.
Классификациясы
Жапон тілінің генетикалық байланыстары әлі толық анықталмаған. Жапон тілі оңаша тіл ( изолированный) ретінде қарастырылады. Жапон тілін алтай тілдер семьясындағы пуескі тобына ( оның ішіне корей пуескісі, ежелгі және қазіргі корей тілдері жатады), сондай-ақ  австронезиялық тілдер тобына жатқызатын әр түрлі гепотезалар бар. Жапон тілінің грамматикалық құрылымы корей тілінің грамматикалық құрылымына жақын. Көне жапон тілінде Когурё тілінің ( Солтүстік Корея аумағындағы ежелгі княздық)  көптеген  сөздері және пуескілік  тілдің кейбір сөздері көрініс тапқан.
Тарихы
Жапон тілінің шығу тарихы даулы сұрақтардың бірі болып табылады. Ең көп тараған болжам, ол,  азия континентінен шыққан, тілдері австроазияттардың (Тайваньдағы аборегендердермен туыстас) ықпалына ұшыраған  алтайлықтар (пуескі тайпалары)  Жапон аралдарын   жаулап алғаннан кейін   тіл  ретінде пайда болуын айғақтайды. Археологтардың  көзқарасы бойынша, бұл кезде Яйон  (б.з.б. ІІІ ғ) мәдениеті ақырын-ақырын ескі   жергілікті  мәдениет- Джомон мәдениетін ығыстырып шығарған. Алайда, жапон ұлтының нақты пайда болған мерзімін айту қиын. Себебі, жапондықтарда қытайлық иероглифтер енгізілгенге дейін жазу мүлде болмағандықтан, олардың тарихи дамуын айғақтайтын құжаттар сақталмаған. Жапон ұлтының пайда болуы б.з.б. ІІІ ғасырда жапон  тайпалары Ямато тайпаларына бағынышты болған  дәуірден бастау алады делінсе,  қытай деректерінде жапон ұлтының шығу тарихын одан әрідегі уақытқа жатқызады. Шамамен б.з.б. VІ ғасырда қытай мәдениетінің белсенді енгізілуі нәтижиесінде жапон басшыларының Қытай және ежелгі корей мемлекеті Пекчемен дипломатиялық қатынастардың нәтижиесінде, Жапония  экспорттың  орталығына айналды. Мемлекеттік құрылымның, мәдениеттің, өнердің, буддизмнің келуімен, Жапонияда жазу пайда болды. «Коджики» және «Нихон Секи» – жапон әдебиетіндегі тұңғыш үлкен  туынды болды. Осы мезетте, жапон тіліне қытай тілінің көптеген сөздері енеді. Бұл күнде, жапон тіліндегі сөздік қордың 40%-ы қытай тілінің кірме сөздері. Алайда, қытай жазбасының енуі кейбір жайсыз мәселелердің шығуына түрткі болады. Яғни, бұл  жерде, екпіндегі  айырмашылықтар, екі тілдегі морфология мен синтаксистегі  тондардың қолданылуындағы айырмашылықтар, тағы да сол сияқты көптеген жайттар қиындық  туғызды. VII ғасырдан бастап  қытай иероглифтері жапон тілінің форматы  негізінде яғни жапон тілінің  морфологиялық және  синтаксистік ерекшеліетердің негізінде  құрастырылды. Басында буын әліппесінің қызметін атқаратын, іріктелген қытай иероглифтері – манъёгана қолданылған болатын. Жапон әліпиін құрастыру нәтижиесінде, катакана және хирагана атты жапон буын әліпиі ( Еуропалық мемлекеттердің  әліпиінің негізінде)  құрастырылған болатын. Қытай иероглифтерінің негізінде буддалық монах  қазіргі катакананың протатипін жасады. Ал VIIІ ғасырда киоттардың дворян тегінен шыққан – Хейан атты ханым поэма, новелла, күнделік жазу үшін, екінші буын әліпиі – хирагананы ойлап табады. Бұл екі әліпидің өзгертілген түрлері қазіргі жапон тілінде де қолданылады. ХІІ ғасырда катакана, хирагана және иероглифтермен жазылған «Хейке Моноготари» атты эпостың негізінде жапон жазбасы құрастырылды.
Жапон ауыз әдебиеті мынадай кезеңдерден тұрады: ежелгі (б.з.б VIII ғасыр), классикалық жапон  тілі ( ІХ–ХІ ғасыр), орта ғасырлардағы (ХІІІ–ХVІ ғасыр) және қазіргі (ХVІІ ғасырдан бүгінгі күнге дейін). Дәйекті өзгерістерге фонетика ұшыраған, яғни алғашындағы 8 дауыстылардан, қазіргі жапон тілінде 5 дауысты қалды. Өзгерістер лексика мен морфология саласында  да байқалды. Ал синтаксистік ерекшеліктер сол күйінде қалған болатын.
Жапон тілінің диалектілері
Жапонияда ежелден диалектілердің мол көлемі кездескен. VI ғасырдағы басты диалекттердің бірі – Хейан Кё (киот)  диалектісі болса, ХІІ ғасырдағы негізгі диалект – камакура диалектісі болды.Бұл уақытта мемлекетте әскери билік  орнаған болатын. Сол уақыттан бері осы диалект жапон тілінің негізгі диалектісі болды. Қазіргі таңда, Жапонияның географиялық орнының ерекшеліктеріне                   ( биік қырлардың, оңашаланған аралдардың болуына ) байланысты  бұл жерде диалектілердің   оннан астам түрлері кездеседі. Олар сөздік қор, морфология, одағай, шылау, қыстырма сөздердің қолданылуымен, олардың айтылу ерекшелітері бойынша ерекшеленді. Қолданылуы жағынан кең өріс алған диалектілердің ішінде кансай-бен (関西弁), тохоку-бен[en] (東北弁) және канто-бен[en] (関東弁), сияқтыларды атауға болады. Шалғай жерлерде тұратын адамдар бір ұлттың өкілі болғанымен, көбінесе бір-бірінің диалектілерін түсінбейді. Әсіресе, Жапонияның оңтүстік аймақтары ( Рюкю аралдары) мен Жапонияның солтүстік аймақтары арасында тілдік ерекшеліктердің  айырмашылықтары қатты байқалады. Жалпы, территориялық аймақ бойынша батыс және шығыс болып  бөлінеді. Токиялық диалектінің негізінде «ортақ тіл» құрастырылған болатын. 1886 жылдан бастап стандартталған диалект, пән ретінде,оқу бағдарламасына енген болатын.
Жапониядағы тіл білімі
Жапония – лингвистикасына тарихтың түрлі кезеңдерінде Қытай, Үнді, Еуропа елдері тіл білімдерінің ықпалы болғанымен, өзінің ұлттық сипаиын сақтап қалған бірден-бір ел. Жапон тіл білімі тарихының 2 дәуірі бар: ХІХ ғасырдың біірінші жартысына дейін және ХІХ ғасырдың екінші жартысынан бергі дәуір. Алғашқы дәуірде лингвистика поэтика мен филологияның құрамында болып, Үндістан, Қытай лингвистикаларының ықпалында болды. Еуропаның әсері екінші дәуірден  басталды.
Жапонның алғашқы ескерткіштері «Коджики», «Нихон- секи» VІІІ ғасырдың басында жапон тілінде қытай иероглифтерімен жазылған. Ол жазуды « камбун» деп атаған. Қытай, жапон тілдерінің құрылысы сәйкес келмегендіктен, жазуға да өзгерістер енгізу қажеттілігі келіп шығады. Сондықтан да «Кана» («уақытша атау») жазуына,  хирагана (жазықтық қана), катакана (қабырғалық қана) деген  қосымша түрлері енгізілді. VІІІ–ІХ ғасырларда жапонның буындық (силлабикалық) жазуы қалыптасты.
VІІІ ғасырдағы «Фудоки атты ескерткіш алғашқы этимиологиялық ізденіс болып табылады, себебі онда 100-ден астам географиялық атаудың түп-төркіні қарастырылған. ІХ ғасырдың аяғында құрастырылған « Шин сенджике» (898–901ж.ж.) сөздігінде иероглифтердің (камбундардың) мағыналары мен жапон  тіліндегі дыбысталуы түсіндіріледі. І кезеңнің соңы, жаңа кезеңнің басы болды. Комментаторлық әдебиеттер, фонетикалық кестелер (гюджуон) құрастырылды. Х–ХІ ғасырда комментаторлар алдында «Маньещу», «Кокин-шу» деген ескерткіштерің тілін, лексикасын түсіндіру міндеті тұрды. Негізінен 3 тәсіл қолданылды: Осы кезеңде жапон лингвистері дыбыстық ауысу процесінің заңдарын, яғни дауыстылар мен дауыссыздардың тарихи ауысуын зерттеді. Жапон әдеби тілінің алғашқы орфографиялық нормаларын зерттеген ғалым Фудживар Тейк (1162–1291) болды.
Жапон тіліндегі сыпайы сөйлесудің негізгі санаттары. Сыпайы сөз. Ізетті сөз, Ибалы сөз. Жапон мәдениетіндегі сыпайылық тұрғысы. Жапонтану — Жапонияны зерттейтін ғылымдар жиынтығы, жапонтану тіл білімі жапон тілін зерттеумен шұғылданады. Жапонияда тілдік ұғым туралы түсініктер 8 ғасырда қытай иероглифтерімен жазылған көне ескерткіштерді зерттеуден басталады. 9 ғасырдың бастап буын жазуының ұлттық жүйесі – кана қалыптасқан, 11 ғасырда үнділердің әсерімен кананын фонетикалық жүйені білдіретін әліпбиі – годзюон пайда болған. 11– 12 ғ. көне мәтіндерді түсіндіру жұмысы жүргізілген.
17ғ. Кейчу 8 ғасырдағы фонетикалық жүйеге сүйеніп, тарихи орфографияны жасаған. 18 ғ. 2-жартысымен 19 ғ. 1-жартысында жапон тілдік дәстүрі қарқынды дамыды. Н.Мотоори, Н. Фуджитани, Г. Тодзе т. б. көне жазулар мен фонетиканы зерттеуді жалғастырады, сөз таптарынын классификациясын жасады.
19 ғ. бастап Жапонтануға Еуропа тіл білімі ықпал ете бастады. 20 ғ. 1-жартысында Жапонияда бір катартеориялық енбектер жарық көрді. Е. Ямада психологиялық мектеп идеясын дамытты; Д. Мацушита грамматикалық соны концепция ұсынды; Ф. де Соссюр идеяларын дамытқан С. Хашимото еңбектері Жапонтануға зор ықпал етті т. б. Еуропалықтардың жапон тілімен таныстығы 16 ғ. соңында басталды. Америкалық дескриптивтік әдістің өкілі Б. Блок Жапонтануда жана кезенді бастады, ол жапон тілінін фонологиясы мен грамматикасын дәстүрлі зерттеуден бас тартып, дескриптивтік әдісті қолданды.
Түсініктемелер
Санат:Алфавит бойынша тілдер мен диалекттер Санат:Жапония Санат:Тілдер
Пепленг
Пепленг (Peuplingues) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Кале округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,43 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62654, пошта индексі — 62231.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Визильтир Рувим
Визильтир Рувим – (10.1. 1912, Украина, Житомир облысы, Рогачев ауылы) - байланысшы.
Ленинградтың электротехникалық байланыс институтын бітіргеннен (1939) кейін Ақтөбе, Көкшетау, Қарағанды облыстарының байланыс басқармаларында басшы қызметтерде болған. 1962-72 жылдары Қарағанды облысы өндірістік техника байланыс басқармасының бастығы болып істеді. Ол басшылық еткен кезде оның тікелей қатынасуымен Қарағанды облысында 4 телевизия орталығы, облыстың аудан орталықтарында автоматты телефон станциялары іске қосылды.
Байланыс саласын дамытуға сіңірген еңбегі үшін Еңбек Қызыл Ту орденімен, «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:10 қаңтарда туғандар Санат:1912 жылы туғандар Санат:Житомир облысында туғандар Санат:Санкт-Петербург электротехникалық байланыс институты түлектері Санат:Қазақстан байланысшылары Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (КСРО) иегерлері
Әмірхан Мұратбекұлы Рахымжанов
Әмірхан Мұратбекұлы Рахымжанов 1960 жылы Семей облысының Үржар ауданының Бестерек аулында туған. 1987 ж. - Н.К. Крупская атындағы Семей педагогикалық институтын (1987) тарих және қоғамтану пәндерінің мұғалімі мамандығы бойынша; Қазақ қаржы экономика институтын (2000) экономист-менеджер мамандығы бойынша бітірген. Жапонияда мемлекеттік қызметкерлер алмасу жобасы бойынша тәжірибе алған (1998). Тарих ғылымдарының кандидаты (2002). Доцент, саяси ғылымдар докторы (2008). 60-тан астам жарияланымның, оның ішінде 2 монографияның авторы. 1977-1978 жылдары - Семей облысы Үржар ауданы Чапаев атындағы ұжымшарының мүшесі. 1980 жылдан - Семей облысы Үржар ауданы Чапаев атындағы ұжымшарының слесарі. 1981 жылдан -Семей облысы Үржар ауданындағы Жангелдин атындағы орта мектептің әскери жетекшісі. 1984 жылдан - Семей облысы Үржар ауданы Ленин атындағы ұжымшарының комсомол комитетінің хатшысы. 1987 жылдан - Семей облысы Үржар ауданындағы Ленин атындағы ұжымшардың партком хатшысы. 1990 жылдан - Қазақстан Компартиясы Семей облысы Үржар аукомының саяси ағарту кабинетінің нұсқаушысы, меңгерушісі. 1991 жылдан - Үржар күндізгі-сырттай, кешкі оқыту мектебінің директоры. 1991 жылдан - Семей облысының Үржар аулындағы Гагарин атындағы толық емес орта мектептің директоры. 1992 жылдан - Семей облысы Үржар аулындағы Абай атындағы орта мектептің директоры. 1994 жылдан - облыстық Білім беру департаменті бастығының орынбасары - облыстық Біліктілікті арттыру институтының (Семей облысы) директоры. 1995 жылдан - Семей қалалық Білім беру басқармасының бастығы. 1996 жылдан - Семей облыстық Білім беру департаменті бастығының бірінші орынбасары. 1997 жылдан - Семей облысының Бесқарағай аудандық білім беру бөлімінің меңгерушісі. 1999 жылдан - ҚР Денсаулық сақтау, білім және спорт министрлігінің Орта және кәсіпқой білім беру комитеті басқармасының бастығы. 1999 жылдан - ҚР Білім және ғылым министрлігінің Орта білім беру департаменті бөлімінің бастығы, директорының орынбасары. 2001 жылдан - ҚР Премьер-министрі Кеңсесі әлеуметтік-мәдени даму бөлімінің білім секторының меңгерушісі. 2003 жылдан - Астана қаласының Білім беру департаментінің директоры. 2006 жылдың сәуірінен - ҚР Президентінің Әкімшілігінің бас инспекторы. 2006 жылдың желтоқсанынан - Ақтөбе облысы әкімінің орынбасары. 2007 жылдан - ҚР мәдениет және ақпарат вице-министрі. 2008 жылдан - Астана қаласы әкімінің орынбасары. 2010 жылдан бері - «Нұр Отан» ХДП Астана қалалық филиалының төрағасы. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен; «Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің үздігі», «ҚР Білім беру ісінің Құрметті қызметкері» (2001) белгілерімен; ҚР Құрмет грамотасымен (2004) марапатталған. ҚР Білім және ғылым министрлігінің (2000), ҚР Президентінің алғыс хаттарымен ескерілген.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
IC 3000
IC 3000 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3000 Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Ле-Клюз
Ле-Клюз (Les Cluses) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Шығыс Пиреней департаментінде орналасқан. Сере округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,91 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 66063, пошта индексі — 66400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 261 адамды құрады. Халық тығыздығы — 29,29 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шығыс Пиреней департаментінің коммуналары
Тукмак-Чишма
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Ергежейлі планеталар
нобай|150px|Церера нобай|150px|Плутон Ергежейлі планеталар — Күнді басқа планеталар секілді айналып жүретін, алайда айналасына жарық шығармайтын планеталар. Халықаралық астрономиялық одақ (ХАО) 2006 жылы «ергежейлі планеталар» деген терминді қабылдады. Сол жылы Күн жүйесінің тоғызыншы және ең шеткі планетасы саналған, Койпер жолағы жанында айналып жүретін Плутонның статусы да ергежейлі планета деп өзгертілді.
Плутоидтар
Плутонға ұқсас, Нептун орбитасынан шетірек айналып жүретін ергежейлі планеталар Плутоидтар деп аталды. Бұл терминді ХАО 2008 жылы қабылдады. Қазіргі уақытта Плутон, Эрида, Макемаке және Хаумеа деген төрт плутоид белгілі.
нобай|100px|Эрида
Эрида
Эриданы 2005 жылдың шілдесінде Калифорния технология институтының астрономы Майк Браун бастаған астрономдар тобы анықтады. Оның диаметрі 3 000 шақырымға жуық. 2006 жылдың 24 тамызында ХАО оны ергежейлі планеталар категориясына енгізді.
нобай|100px|Макемаке
Макемаке
Макемаке — ең үлкен ергежейлі планеталардың бірі. Бұл планетаны 2005 жылдың 31 наурызында Майк Браун бастаған астрономдар тобы анықтады. Макемаке Плутон және Эридаға қарағанда кішірек келеді. Ғалымдардың ойынша, оның диаметрі 1 300-ден 1 900 шақырымға дейін жетеді.
нобай|100px|Хаумеа
Хаумеа
Хаумеа — Гавай аңыздарындағы дүниеге бала келуіне көмектесетін құдайдың атымен аталған ергежейлі планета. Оның пішіні сопақша, орбитасы Күннен өте алыста, Койпер жолағында орналасқан. Хаумеаның Күнді бір рет айналып шығуы үшін 285 жыл кетеді. Бұл ергежейлі планетаның Хиака және Намака деген екі айы бар. Олардың екеуі де 2005 жылы ашылған.
Церера
Церера бұрын астероид саналатын, 2006 жылы ергежейлі планета санатына енгізілді. Ол астероидтар жолағында орналасқан және сол жолақтағы ең үлкен дене болып есептеледі. Церераны 1801 жылдың 1 қаңтарында Джузеппе Пиацци ашты.
Дереккөздер
Планеталар энциклопедиясы
Санат:Ергежейлі планеталар
Бусьегас
Бусьегас (Buciegas) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 54 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куэнка елді мекендері
Гипергликемиялық кома
Гипергликемиялық кома — қантты диабеттің қатерлі асқынуы, ол инсулиннің абсолюттік немесе салыстырмалы жеткіліксіздігінен болады. Мұндай кома қантты диабет ауруының барысындағы зат алмасуының бұзылуының соңғы кезеңі болып табылады. Гипергликемиялық кома көбіне инсулиинотерапияның қажетті мөлшерде енгізілмеуінің нәтижесінде, қантты диабетке жұқпалы аурулар қосылған шақтарда, сондай-ақ уақытылы диагноз қойылмаған жағдайларда болады.
Этиологиясы мен патогенезі
Гипергликемиялық команың негізгі себебі инсулиннің жеткіліксіздігі болып табылады. Осының нәтижесінде тіндердің глюкозаны шығаруының бұзылып, бауырда гликонеогенез шапшаңдайды, гипергликемия және глюкозурия дамиды. Гомеостаздағы өзгерістер контринсулярлық гормондардың деңгейін көтеріп, олар да кетоацидозды күшейтеді. Глюкокортикоидтардың артық мөлшері гипотаоамус-гипофиз-адреналдық жүйені қоздырып, глюконеогенездің белсенділігін арттырады, майлы қышқылдар деполарынан шығады. Олардың толық тотықпауы кетоациидозға алып келеді. Кетон денелері ацидоздың дамуын ұлғайтады, яғни бұл кезде белоктар мен тіндердің ыдырауы күшейеді, олар бүйрек арқылы бөлінетіндіктен, калий және натрийурез пайда болады. Сутегі ионының көбеюі ацидозды ұлғайтады.
Клиникалық көріністері
Диабеттік кома бірнеше сағат бойында, кейбір жағдайларда бірнеше күн бойы дамиды. Кома кезінде қантты диабеттің барлық белгілері айқындалады: асқа тәбеті тартпау, құсу, жүректің айнуы пайда болады. Ауыздың, терінің құрғауы, зәрдің көбеюі, әлсіздіктің ұлғаюы, ауыздан ацетон иісі шығып, артериялық қан қысымының төмендеуі, сол сиияқты құрғаудың клиникалық белгілері де байқалады.
Комада жатқан науқастың түрі ерекше болады: беті бозарған, көгеру болмайды, ерні мен тілі құрғап, қабыршақты, терісі де құрғақ салқын, серпімділігі азаяды., Тынысы шулы, терең, соңғы кезеңдерінде - Куссмауль тынысы пайда болады. Біртіндеп есінен айырылып, рефлекстер, дене қызуы төмендей бастайды. Сусыздану белгілері күшейіп, артериялық қысым төмендейді. ЭКГ-да гипокалемияға тән өзгерістер пайда болады. Токсикоздың әсерінен ас қорыту жолдарынан қан кетеді, науқас қан құсады, іш ауруы пайда болады.
Белгілеріне қарай, диабеттік команы бірнеше түрге бөледі:
Гипергликемиялық кома тұсындағы зертханалық көрсеткіштер:
Гипергликемия, глюкозурия және ацетонурия, липидемия, холестеринемия, протеинемия, мочевина мен қалдық азот аздап жоғарылайды, гипонатриемия, гиипокалиемия орын алады. Бұл уақытылы ем көрсетілмеген жағдайда қазамен аяқталуы мүмкін.
Алғашқы көмек көрсету шарттары
Егер науқас есінен танып қалса, оны тыныс алуына кедергі келтірмейтіндей етіп қойып, жедел жәрдем шақыру керек. Гипергликемиялық команы дифференциалды диагностикалау қиын болған жағдайда әмбебап шараларды жүргізу керек. Ең алдымен, науқасты дұрыс орналастыру керек, тілдің түсуіне жол бермеу керек, түтікті енгізу керек, содан кейін синдромдық терапия жүргізу керек — көрсеткіштерге сәйкес қан қысымын, жүрек және тыныс алу жетіспеушілігін түзету. Гипергликемиялық комада глюкозаның артық мөлшері метаболикалық процестердің айтарлықтай нашарлауына әкелмейді, алайда гипогликемиялық комада ол адамның өмірін сақтап қалуы мүмкін. Есіңізде болсын, тіпті төмен қан қантымен де пациент шексіз терлемейді. Егер науқас анықталғанға дейін жеткілікті уақыт болса, оның терісі құрғақ болады, бұл жаңылыстыруы мүмкін.
Мүмкіндігінше команың түрін анықтап, тиісті емдеу жүргізу.
Руво-дель-Монте
Руво-дель-Монте (Ruvo del Monte) — Италиядағы коммуна, Базиликата әкімшілік аймағына қарасты Потенца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1260 адамды құрайды. Халық тығыздығы 39 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 32 км² шамасында. Пошта индексі — 85020.
Капкан-Вож
Капкан-Вож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Косью өзенінің оң жағалауынан 235 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Манель
Манель (Manheulles) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,45 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55317, пошта индексі — 55160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 156 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,93 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
NGC 2559
NGC 2559 — Puppis шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1837 жылы 5 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2559 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23222, ESO 494-41, MCG -4-20-3, UGCA 136, AM 0815-271, IRAS08150-2718, CGMW 2-3078, VV 475.
Эдрал
Эдрал (Edral) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 265 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,47 км² шамасында. Халық тығыздығы — 10 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Нелли Закс
Неллакс (Nelly Sachs; 10 желтоқсан 1891, Шенеберг – 12 мамыр 1970, Стокгольм) – неміс ақын, прозаик және драматург, әдебиет бойынша Нобель сыйлығының иегері (Шмуэль Йозеф Агнонмен бірге, 1966).
Өмірбаяны және шығармашылығы
солға|нобай|267x267 нүкте| Нелли Закс 1910 ж Ол 1891 жылы 10 желтоқсанда Берлинде еврей отбасында дүниеге келген. Закстың алғашқы шығармаларындағы аз нәрсе - ол неоромантикалық рухта өлең жазды, қуыршақ театры үшін пьесалар жазды, аңыздар мен әңгімелер жинағын шығарды - оның шығармашылығының болашақ дамуын көрсетті. Алайда 1933 жылдан кейін ол иудаизм мен христиандықтың ортақ тамыры туралы сұрақтарға қызығушылық танытты.
Закстың көрегендік поэзиясы экстатикалық шиеленіс пен мистицизмге толы. Оның поэтикалық ойлауының негізінде ізінен қуу мен қашу мотиві, аңшы мен оның олжасының символикасы, азаптаушылар мен олардың құрбандары арасындағы ежелден бергі драма жатыр.
Ол өзінің жақын досы Пауль Целанды жерлеу күні қайтыс болды. Ол Стокгольмнің солтүстігіндегі Норра бегравнингсплатсен зиратында жерленді.
Мойындау
Закс көптеген әдеби марапаттар мен сыйлықтарға ие болды, 1966 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығын алды (Ш. Й. Агнонмен бірге).
Германияда (Дортмунд) 1961 жылдан бастап Нелли Закс әдеби сыйлығы беріліп келеді. Францияда 1988 жылдан бері аударма үшін Нелли Закс сыйлығы беріледі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берлиннің құрметті азаматтары Санат:Әдебиеттен Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Неміс ақындары
Кривини (Варна облысы)
Кривини (Кривини) — Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Долни-Чифлик қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 9123. Телефон коды — 05142. ЕКАТТЕ коды — 39801.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
Куер-Еган
Куер-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лыглан-Еган өзенінің сол жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Нойенхофе
Нойенхофе (Neuenhofe) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Оре ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 774 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 14,97 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 83 385. Муниципалитеттің басшысы — Хартмут Ян.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Чентола
Чентола (Centola) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Салерно провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4825 адамды құрайды. Халық тығыздығы 103 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 47 км² шамасында. Пошта индексі — 84051.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Вильфранк (Атлантикалық Пиреней)
Вильфранк (Villefranque) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Байонна округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,17 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64558, пошта индексі — 64990.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2188 адамды құрады. Халық тығыздығы — 127,43 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Шпаннберг
Шпаннберг (Spannberg) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Гензерндорф округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 951 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 19.51 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GF, ресми идентификациялық коды — 3 08 54.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Херберт Штипаниц саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Құйған
Елді мекендер:
Мерген
Мерген – көздеген нысанаға дәл тигізетін шебер атқыш.
Мылтықпен не садақпен оқ атып, көздеген затына дәл тигізу – мергендік өнер. Ежелгі және орта ғасырларда садақшылардың ішінде “құралайды көзге атқан” атқыштардан арнаулы әскер тобы – “мергендер тобы” құрылған. Олардың қызметі қазіргі заман әскеріндегі мергендер (снайперлер) тобының қызметі іспетті болды. Мергендердің міндеті жаудың қолбасы, әскербасы, басты батырларын жою, т.б. болды.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Қажымұрат Шешенқұлұлы
«Мақпалжан», «Бүлдірген қыз», «Сені ғана» әндерінің орындаушысы Қажымұрат Шешенқұлұлы - Қытай Халық Республикасы, Алтай аймағы қаба ауданының тумасы. Ол бүгінде өзiнiң әншілік, сазгерлік дарынымен Қытайдағы қандастарымыздың жүрегіне жол тауып, өнерсүйер қауымның ыстық ықыласына бөленген. Қажымұраттың шығарған әндері әншi Тоқтар Серіковтің және «Аршын», «Алаш» топтарының орындауында Қазақстанда да кең таралуда.
Санат:Тұлғалар
Скален бұлшықеттері
Алдыңғы және орта скален бұлшықеттері бірінші қабырғаны көтеріп, мойынды ұқсс жаққа қарай бұрады; артқы қабыршақ екінші қабырғаны көтеріп, мойынды ұқсас жаққа қарай бұрады.
Бұл бұлшықеттер көне (skalenos) деп аталады, бұл «ретсіз, біркелкі емес» деген мағынаны білдіреді.
Алдыңғы скален
Алдыңғы скален бұлшықеті (scalenus anterior) - мойынның екі жағындағы, стерноклеидомастоидты бұлшықеттің артында орналасқан. Ол үшінші, төртінші, бесінші және алтыншы мойын омыртқаларының көлденең процесстерінің алдыңғы бүртікшелерінен (tubercles) басталады, сосын төменге қарай тік түсіп, тар, жалпақ сіңір арқылы бірінші қабырғаның ішкі жақтауындағы скален бүртікшесіне тұтасып, субашасүйектік ойығының алдындағы екінші қабырғаның жоғарғы бетіндегі қырға енгізіледі. Ол 5-ші және 6-шы мойын нервтерінің алдыңғы тамырымен басқарылады.
Ортаңғы скален
Орта скален бұлшықеті (scalenus medius) - үш скален бұлшықеттері ішіндегі ең үлкені және ең ұзыны. Ортаңғы скален төменгі алты мойын омыртқасының көлденең процестерінің артқы бүртікшесінен басталады. Ол омыртқа бағанасын бойлай төмендеп, кең жалғаным (?broad attachment) арқылы субашасүйек ойығының артындағы бірінші қабырғаның жоғарғы тұсына енеді. Брахиальды плексус және субашасүйек күретамыры оның алдынан өтеді.
Өзгеріс
Төртінші бұлшықет, scalenus minimus (Сибсонның бұлшықеті) - кейде алдыңғы скаленннің төменгі артқы жағынан байқалады.