cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Реторбидо
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Кликач (Бургас облысы)
Кликач (Кликач) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 773 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Кіші Шайтанка (Ягыл-Ях тармағы)
Кіші Шайтанка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ягыл-Ях өзенінің сол жағалауынан 164 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Васюган. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Екпінді (Іле ауданы)
Екпінді — Алматы облысы Іле ауданы, Междуреченск ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Сүгір Мырзалыұлы
Сүгір Мырзалыұлы - жырау. 1868 - 1873 ж. патша үкіметінің «Уақытша ереже» (1868) белгілеген алым-салықтан бас тартып, біраз жыл Хорезм жерін қоныс етеді. Кейін атақонысына оралады. Шыққан тегі Найман руының Сүгірші атасынан.
Екпінді (Іле ауданы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Өтеген батыр кентінен оңтүстік-батысқа қарай 29 км-дей жерде.
Сүгір Мырзалыұлы
«Сүгірдің елін сағынып айтқаны», «Аса біркөштік бір күнде», «Болғанда ханың — қазық, биің — арқан» толғауларында атақонысынан ауған елдің ауыр халі, туған жерді аңсауы шынайы суреттелген. Сүгір шығармалары «Ақберен» (A., 1972) жинағында жарияланған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Екпінді (Іле ауданы)
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1885 адам (920 ер адам және 965 әйел адам) болса, 2009 жылы 2012 адамды (958 ер адам және 1054 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Іле ауданы елді мекендері
NGC 2344
NGC 2344 — Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы 24 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2344 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20395, UGC 3734, MCG 8-13-103, ZWG 234.100, KARA 180, NPM1G +47.0086.
Құсбегілік
thumb|300px|Құсбегілік Құсбегілік – бүркіт, ителгі, қаршыға, қырғи, тұйғын, тұрымтай, сұңқар, лашын, жағалтай сияқты жыртқыш құстарды қолға үйретіп, аңға, құсқа салатын саятшылық өнердің бір тармағы. Құсбегілік жаһанда кеңінен тараған, оның ішінде бүркітшілік қазақ, қырғыз халықтарының дәстүрлі ежелден келе жатқан үлкен төл өнері ретінде саналады. Қазақ халқының арасында бұл өнердің тамаша шеберлері кең дәріптеледі. Мәселен, «Аспанда жүрсем қанатым талады, жерге қонсам жалайыр Шора алады», «Тінейдегі қасиет — ұялас екен сарқұспен, Шорадағы қасиет — тілдес екен бар құспен»,— деген сөз-дер бар
Құсбегілер қыран құсты тор құрып ұстайды немесе қарақанат балапан кезінде ұядан алады. Оның аяғына балақбау мен шыжым тағып, көзіне томаға кигізеді. Құсты әуелде шыжыммен ұшырып, қайыруы жеткен соң семіртіп түлетеді. Бұдан кейін құсты ақжеммен асырап, бос керілген арқанга қонақтатып, ұйқысын алып арытады. Жеңіл ұшып, жеңіл қонатын күйге келгенде аңға салады.
Тарихи сипаттама
thumb|left|Қысқы аңшылық Қ.Қаметов Көшпелі өмір салтын бастан кешірген қазақ халқы табиғатпен мейілінше етене болған. Көшпелілер табиғатты өз өмірлерінің бөлінбес сыңарына балап, табиғат тылсымын неғұрлым тереңірек таныса, өмірдің солғұрлым мәнді де қызықты болатынын жақсы түсінген. Табиғат аясындағы таным-тәжірибесі тек қана күнкөріс тіршілігіне негіз болып қоймай, сонымен бірге уақытты мәнді, көңілді өткізудің жолы ретінде де кеңінен пайдаланылған. Солардың бір көрінісі аңшылық-саятшылыққа байланысты. Аңшылық-саятшылық әскери жаттығудың, шынығып-шыңдалудың тамаша үлгісі болған.
Құсбегілік әсем табиғат аясындағы көңілді, әсерлі қызығы мол демалыс болып табылады. Ел ішіндегі ит жүгіртіп, құс салған, қақпан-тұзақ құрып, тор жайған жалғыз-жарым аңшылықты айтпағанда, көшпелілер арасында бүкіл ру-тайпа болып қотарыла көтерілетін, сөйтіп байтақ өңірді қаумаласа сүзетін аңшылық дәстүрлері болған. Мұндай жойқын аңшылықтың із-сорабы, белгі-айғағы ретінде Қазақстандағы Үстірт үстіндегі "құпия сызық" деп жүрген әйгілі қалта ауыз ұра қазбалары, кезінде Шоқан Уәлиханов таңдана жазған, күні бүгінге дейін ізі сайрап жатқан Іле өзені мен Тарбағатай арасындағы ұраны айтуға болады.
Сонау ерте заманнан-ақ қазақ халқы табиғатпен етене қойындас болғандықтан аң-құстың қасиетін айыруға жүйрік болған. Ғасырлар бойы жинақтаған мол тәжірибесін, әсіресе, кейінгі ұрпаққа үйретуге айырықша мән берген.
Қазақ аңшылары өздерінің таным-тәжірибесінің арқасында аңшылық-саятшылық үшін жүйрік ат, қыран құс, құмай тазы сияқты жан-жануардың тілін таба баптап, қалауына көндіре алған. Осылардың ішінде қыран құстарды баптаудың ғасырлар бойы жинақталған мол тәжірибесі шын мәнісінде әрі өнер, әрі терең біліктілік.
Тарихи деректер
thumb|300px|Бүркіт салу М.Жақанов Тарихи деректерге қарағанда, құсбегілік өнері бұдан үш мың жыл бұрын пайда болған. Орта ғасырлардағы итальян саяхатшысы Марко Полоның жазбаларында Құбылай ханның саятшылық мақсатта қолға үйреткен 500 ақ-сұңқары және басқа да қыран құстары болғандығын және оларды баптап, күтуге, арнайы 10 мың құсбегі ұстағанын жазады. Орта ғасырларда Орталық Азия мен Қазақстан, Қырым, Еділ бойын билеген патшалар мен хандар да өз сарайларында арнайы құсбегілер ұстаған. Олар сарай қызметкерлерінің құрметтісі саналған. Сондықтан да хан сарайындағы құсбегілік қызметке тек ақсүйектер, бектер, әмірлер тағайындалған. Кейбір тарихи деректерде Шыңғысханның ұлы Жошының 3 мың бүркітші ұстағаны туралы жазылады.
Қазақ аңыздары
Құсбегілік өнері қазақ ауыз әдебиетіндегі аңыз әңгімелерде де ерекше орын алады. Мәселен, қазақтың әйгілі құсбегісі Жалайыр Шораға байланысты аңызда “Аспанға ұшсам қанатым талады, жерге қонсам Жалайыр Шора алады”, — деп қыран құстар мұң шағады екен. Қазақ және басқа түркі тектес халықтар көбінесе бүркіт асыраған, ал Еуропа мен Ресей билеушілері сұңқарларды қолға үйреткен (“соколиная охота”)
Түз құсын қолға түсіру әдістері
thumb|300px|Қансонар М.Қаспақ Белгілі әдістері: аумен ұстау, тор жаю, қарға орану, тояттатып алып тұтқиылдан басып қалу, шеңгелдестіру, ұядан алу.
Түз құсын баптау тәсілдері
Түзден ұстаған құсты үйрететін адамды құсбегі деп атайды. Құсбегі құсты балапан кезінен бастап баулиды. Түз құсын қолға түсісімен томаға кигізбей үйретуге болмайды. Томаға кигізген соң да екі-үш күн ұйықтамай қарсылық көрсететін қиқарлығы болады. Ондайда ырғаққа (тербемелі әткеншек етіп байланған жұмыр ағаш) отырғызып тербетіп, ұйықтатпайды, яғни екі күн болсын, үш күн болсын құс қарсылығын қойғанша қажымай бірге болған абзал. Қолға түскен құсты бірінші күнен-ақ барлық баптау барысындағы қимыл -әрекетте және түн ортасында тұрып сылап-сипайды. Құстың иесіне әбден бауыр басуы үшін мұндай ықылас қажет-ақ. Құс алғашында жемге өздігінен ұмтылмайды. Сондықтан бір жапырақ етке қант бүркіп, аузына салып жібрген абзал. Сөйтіп қолдан жем жеуге үйреткен соң, алыста тұрып шақырып, құсты өздігінен келіп жем жеуге баулиды. Оған үйренген шақта ат үстінде тұрып жем көрсетіп, шақырып, қолына келіп қонуды үйретеді. Мұның бәрі құстың атқа да, адамға да үйірек болуына әрі шынығуына бірден-бір себеп. Баулу кездерінде құстың аяғында байланған ұзын жеңіл шыжым жіптің болғаны абзал. Бұлайша баулуды шырғаға тарту деп атайды. Ерінбей-жалықпай шырғаға көп тартылған құстың қанат, құйрығы берік болып жетіледі. Далабайға түсіру деп тұлып етіп сойылған аң терісінің (көбінесе, түлкі терісі) үстінен жем алғызуды айтады. Жемді аң терісінің кез келген жеріне қоя салмай бас жағына тығыздап тығып, екі көзінен болар болмас қызартып көрсетіп қою керек. Сосын тұлыпқа ұзын жіп байлап сүйретеді де, құсқа оны ат үстінде ұстап тұрып көрсетеді. Егер құс томағасын сыпырғанда далабай тұлыпқа талпынып, лап қойса әрі қарай сүйретпей тастай салу керек. Сол жерде далабайдағы қант бүркілген тәтті етті бір-екі рет шоқытқан жөн. Мұнан соң құсты қолға алып томағасын кигізеді де, атқа мініп сүйретпе далабайды тағы да көрсетеді. Осылайша қайталай берудің еш зияны жоқ. Құсты аңға салмас бұрын аяғы өреленіп, ауызы тұмылдырықталған тірі түлкіге түсіріп көрудің де пайдасы мол. Мұны құсбегілер "тірілету" деп атайды. Тірі түлкіге қаймықпай түскен құстың аң аулауға үйренгені.
Құсты бұлайша баулу әдістерінің қай-қайсысына кіріскенде де, тіпті аңға саларда да қолдағы құсты аш ұстаған жөн.
Құсты қызылға отырғызу немесе түлету
Құсбегілер қолындағы құсын аңға салуға мамыр, маусым айларынан бастап баптайды. Алдымен қансоқты, қызыл сияқты маңызды жем беріп, түлету үшін семіртеді. Бұл кезді қызылға отырғызу немесе түлету деп атайды. Құс түлегі бапты болса, аз күнде-ақ бой жүні сүзіліп, салаланып сала береді. Ал түлек бапсыз болса, жемі қуатсыз немесе маңызсыз болса құстың бой жүні жымдаспай қобырап, қауырсындары бунақталып дұрыс жетілмейді. Қазақ құсбегілерінің қолындағы құсты тиісті бап, күйіне қарай ашықтыруы, қоялатуы (құстыру), шаятыны (ішін жүргізу) болады.
"Қайыру"
Қайыру - құсты әр кезде әр түрлі бапта ұстау үшін оған берілетін жеміне байланысты. Құсбегі қолындағы бүркітін қайырып, қалаған бір бабына келтіру үшін бірнеше жем түрлері беріледі:
Қазақстандағы құсбегілік
Құсбегілік өнер соңғы 10 — 15 жылдың ішінде Қазақстанда қайта жандана бастады.
Дереккөздер
Санат:Аңшылық Санат:Құсбегілік
Кальчераника-аль-Лаго
Кальчераника-аль-Лаго (Calceranica al Lago) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Тренто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1235 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 411 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 3 км² шамасында. Пошта индексі — 38050.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 1903
1903 жылдың ауыр атлетикадан әлем чемпионаты - 4-ші әлем чемпионаты 1-3 қазанында Парижде өтті. Чемпионатқа 5 елдің 18 атлетшісі қатысқан.
Әуесқой атлеттер
Санат:1903 жылғы ауыр атлетика Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпионаттары Санат:Франциядағы ауыр атлетика
Манта (скат)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шеміршекті балықтар
Своге (София облысы)
Своге (Своге) — Болгариядағы қала. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 314 адамды құрайды.
Нилга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Чулым өзенінің құйылысынан Кеть өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Чулым, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Своге (София облысы)
Пошта индексі — 2260. Телефон коды — 0726. ЕКАТТЕ коды — 65869.
Нилга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Казамиччола-Терме
Казамиччола-Терме (Casamicciola Terme) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Неаполь провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7347 адамды құрайды. Халық тығыздығы 1469 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 80074.
Елді мекеннің қамқоршысы — santa Maria Maddalena. Жыл сайынғы мерекесі — 22 шілде.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Бозторғай (фильм-концерт)
"Бозторғай" – "Қазақтелефильм" студиясының 2 бөлімді, орыс тіліндегі, түрлі түсті фильмконцерті (1979). Оған Жамбыл қаласы пионерлер үйінің көркем-өнерпаздар үйірмесі түсірілген. Балалардың орындауында КСРО халықтарының әндері мен билері беріледі. Реж.– Сон-и-Сон, операторы В.Шаталов.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан фильмдері
Чена
Чена — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нельнюга өзенінің сол жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Аденбах
Аденбах (Adenbach) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Кузель ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 153 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 2,94 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 36 001. Муниципалитеттің басшысы — Юрген Клайн.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
NGC 6804
NGC 6804 — Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1791 жылы 25 тамызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6804 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 45-4.1, CS=14.3.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз)
Ажыратылмалы құралбілік
Ажыратылмалы құралбілік (Оправка разжимная, раздвижная) — отырғызу бетінде тіліктің болу салдарынан диаметрі (азғантай диапазонда) өзгеріп тұратын құралбілік.
Дереккөздер
Санат:Құралдар
Сүйрік Самарханова
Сүйрік Самарханова (1910-1981, Атырау облысы).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Ислам күнтізбесі
Ислам күнтізбесі (Һижра күнтізбесі, ай һижрасы) — Мұсылман әлемінде қолданылатын Ай фазаларының өзгерістеріне негізделген күнтізбе. “Жәһилия” заманында, яғни исламнан бұрын Арабияда 24 жылдық жыл санау есебі қолданылды.
15 жыл 12 айдан, 9 жыл 13 айдан есептелді. Қосылатын артық ай “нәси” деп аталды. Абыздар оны орынды да, орынсыз да қосып, күнтізбені шатастыра бергендіктен Мұхаммед нәсиды есептен мүлдем шығарып тастады. Содан бері араб елінде жыл 12 синодтық айдан құралады. Ол 354 не 355 күн. Ислам діні шыққаннан бері арабтардың қолданылатын жыл санау жүйесі — “Тарих әл-һижра”. “һижра” — “ауып бару” деген мағынаны береді.
Ислам күнтізбесі һижрадан, яғни Аллаһ Елшісінің Меккеден Мединеге жер аударған күнінен басталады. Һижра есебін пайғамбарымыз Мұхаммед дүниеден өткен уақытанан кейін 5 жыл өткенде, 637 жылы халиф Омар ибн әл-Хаттаб р.а. (634 — 644) жасаған. Нақты жылдан 11 күн кем болғандықтан, Ислам күнтізбесіндегі жылдың басы жылжи береді. һижраның Күн қозғалысына қатысы жоқ. Ол тек Айға негізделген. Жерлері ыстық және шөлді болғандықтан Араб елдері күндіз демалып, түнгі салқында Айдың жарығымен жұмыс жасайды. Ислам күнтізбесінің шығуының басты себебі де осы.
Ай санау
Мұсылман жылсанауы Аллаһ Елшісінің Меккеден Мединеге һижрет жасаған уақытынан бері саналады. Осы күнгі жасалған һижрет мұсылман тарихында ерекше орынға ие болды. Жаңа күнтізбенің қолданысқа енуі туралы шешімді халифа Омар ибн әл-Хаттаб басқа сахабалармен кеңесе отырып қабылдаған болатын. Осылайша мұсылман күнтізбесі «Һижри» деп атал бастады. Мұсылман күнтізбесі күнмен емес аймен есептелгендігі себепті біздің қазіргі жылсанағымыздан біршама айырмашылығы бар. Осы себепті бір жылы 10, екінші жылы 11 күнге қысқа болып жатады.
Бұл жөнінде Алла тағала Құранда былай дейді:
Һижра айлары
Һижра هِجْرَة айлары шамамен жаңа ай туған сәттен басталады. .
12-ші айдан, Зүл-Хижжа айынан басқа айларда 30 және 29 күн болады, жоғарыдағы айдың ұзақтығы айдың дұрыс фазаларына сәйкес күнтізбені ұстап қалуына бағытталған 30 жылдық циклде өзгереді.
11 жылы бұл циклдің Зүл-Хижжа айында 30 күн, ал қалғандарында 19-29 күн бар. Демек, бір жылда 354 немесе 355 күн бар. Кібісе жылдарға ешқандай ай қосылмайды, сондықтан атаулы айлар сол маусымда қалмайды, бірақ әрбір 32 және ½ жыл сайын толық күн немесе маусымдық жыл (шамамен 365 және 1/4 күн) арқылы артқа жылжиды.
һижри жыл басы
<!--
Апта күндері
-->
Дереккөздер
Санат:Ислам Санат:Мұсылман айлары Санат:Күнтізбе Санат:Астрология
Субекітуі
Субекітуі - топырақ кабатының түрі, өзінен суды мүлде өткізбейді. (сазбалшық, магмалық және қатып қалған жарылулардың және т.б. әсерінен).
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Сәулет және құрылыс
Номбела
Номбела (Nombela) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Толедо провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Торрихос ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1057 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 122 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 64 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Толедо елді мекендері
Функциялық кеңістік
Функциялық кеңістік - элементтері (нүктелері) функциялар болатын кеңістік. Функциялар жиынында әр түрлі метрикалық кеңістіктер құрылады. Бұл кеңістіктер бірі бірінен қашықтықты анықтау тәсілі және жиындағы функциялардың қасиеттерімен ажырасады, мысалы С[а,b], L2[a,b] т.с.с.
Дереккөздер
Санат:Математика
Петтинг (Бавария)
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2317 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 29,93 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 89 135. Муниципалитеттің басшысы — Карл Ланцингер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Азжайылымды металл
Азжайылымды металл (Металл малопластинчатый) — илемділік қасиеті төмен, аз мөлшермен деформациялағанда макроқирайтын металл.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Узумчиндер
Үзімшіндер — шағын моңғол халықтарының бірі. 2010 жылғы халық санағы бойынша Моңғолияда (негізінен Дорнод аймағында) 2577 адамды құрады, бірақ олардың көпшілігі Қытайда (Ішкі Моңғолия автономиялық ауданы) тұрады (3 мың адам).
Тілі
Тілі моңғол тілінің диалектісі. Жастар моңғол мектептеріне барғандықтан, барлық сабақтар моңғол тілінде жүргізілетіндіктен, ол жойылып кетудің алдында тұр.
Діні
Дінге сенушілердің діни байланысы: буддистер.
Этноним
Этнонимі толық зерттелмеген, топонимиялық шығу тегі болуы мүмкін – Үзімшіндердің аңыздарында кездесетін Үземиін-Уул тауының атынан шыққан. Тарихи тұрғыдан екі топ белгілі: батыс (Баруун-Үзімшін) және шығыс (Зуун-Үзімшін).
Өмір салты
Үзімшіндердің материалдық және рухани мәдениетінде бірқатар архаикалық белгілер сақталған (атап айтқанда, жәдігерлерді сақтайтын көне моңғол киіз үйі). Қазіргі Үзімшіндер өздерінің этникалық ерекшелігін жоғалтты деуге болады, Моңғолияда олар халхалармен қосылды.
Дереккөздер
Санат:Моңғолия этникалық топтары Санат:Қытай этникалық топтары
Сілтілік қышқылдық минералдар
Сілтілік қышқылдық минералдар — шөгінді жиналған ортаның сілтілік, бейтараптық, қышқылдық дәрежесі туралы мағлұмат беретін минералдар. Өте сілтілі жағдайды магнезит, доломит, гейлюссит, сода, гидромагнезит, Самонтмориллонит, гедройцит, сепиолит, сілтілі жағдайды — кальцит, монтмориллонит, гидрослюда, шамалы сілтілі жағдайды — сидерит, гипс, ангидрит, гадит, бейтарап жағдайды —Mg -монтмориддонит, бейдедит, ферригаддуазит, шамозит, сидерит, гематит, дептохдориттер, глауконит, шамалы қышқыл жағдайды — опал, темір гидроксидтері, галлуазит, аллофаноидтер, бокситтер, қышқыл жағдайды — каолинит, керчинит, мыс сульфидтері көрсетеді.
Дереккөздер
Санат:Геология
Ғани Қабылбекұлы Досаев
Ғани Қабылбекұлы Досаев (10.10.1973 ж. т., Жуалы ауданы, Тасбастау а.) – кикбоксшы, Қазақстанның еңб. сің. спорт шебері (1998).
Спорттық жолын Б.Ізбасаровтың жетекшілігімен бокстан бастаған. 1992 жылдан бастап З.Насыровтың жетекшілігімен кикбокспен айналысады.
Дереккөздер
Санат:10 қазанда туғандар Санат:1973 жылы туғандар Санат:Жуалы ауданында туғандар Санат:Қазақстан кикбоксшылары Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шеберлері
Микросхеманың интеграция дәрежесі
Микросхеманың интеграция дәрежесі (степень интеграции микросхем) — микросхеманың интеграция дәрежесі оған қанша элемент (транзистор) сыйып кететінін көрсетеді. Мысалы кіші дәрежелі интегралдық микросхема — оншақты элемент пен сыңарлардан тұрады; орташа дәрежелі интегралдық микросхема — оншақтыдан бірнеше жүзге дейінгі элементтер мен құрауыштардан тұрады; үлкен дәрежелі интегралдық микросхема — бірнеше жүзден бірнеше мыңға дейінгі элементтер мен құрауыштардан тұрады; аса үлкен дәрежелі интегралдық микросхема — ондаған мың элементтер мен құрауыштардан тұрады.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Спартак (стадион, Бішкек)
Дөлен Өмірзақов атындағы басты спорт аренасы немесе "Спартак" стадионы (қыр. Долен Омурзаков атындагы башкы спорттук арена («Спартак» стадиону) — Қырғыз астанасы Бішкек қаласындағы көпфункционалды стадион.
Стадион жайлы фактілер
Сыйымдылығы 23 000 адам. Қырғызстандағы ең үлкен стадион. Стадионның құрылысы 1939 жылы басталып, екі жылға созылды. 1941 жылы пайдалануға берілді. Кеңес Одағы жылдарында бүкіл КСРО-ға танымал "Алға" клубы өз алаңындағы матчтарын осы стадионда өткізіп жүрді. Кейін "Динамо" стадионы салынып, команда сол жаққа ауысты.
Қазіргі таңда Қырғызстан Ұлттық футбол құрамасы мен "Дордой" футбол клубының стадионы саналады.
Стадион үш рет реконструкциядан өтті: 1963, 1980, 2000. Мұнда футбол матчтарынан бөлек спорттың басқа түрлерінен де жарыстар және қалалық мерекелер, іс шаралар өткізіле береді.
Атауы
Стадион көп уақытқа дейін "Спартак" деп аталып келді. Кейін көп жылдар бойы Қырғыз ССР-і спорт комитетінің жетекшісі болған Дөлен Өмірзақовтың аты берілді.
Сілтемелер
Санат:Стадиондар Санат:Қырғызстан стадиондары
Қойтас (тау, Шыңғыстау жотасы)
Қойтас – Шыңғыстау жотасының солтүстік-шығысындағы аласа тау.
Географиялық орны
Абай облысы Абай ауданы Арқат ауылының оңтүстік-батысында 27 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 700 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 5 км-ге созылған, енді жері 2 км. Беткейі көлбеу бірнеше таулардан тұрады. Солтүстігінде Ордатас, шығысында Есенбай таулары, батысында Үлкенсор көлі орналасқан.
Өсімдігі
Қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында ши, бұта аралас ажырық, жусан, бетеге өседі. Етегінде су шығымы 400 л/сағ болатын құдықтар бар.
Дереккөздер
Санат:Абай ауданы (Абай облысы) таулары
Қазақстанның ірі қалаларының әкімдері
Бұл мақала — 100 мың адамнан көп тұрғыны бар Қазақстан қалалары әкімдерінің тізімі. 1995 жылғы конституцияға дейін лауазым қала әкімшілігінің басшысы деп аталды. Тізім қалалардың халық саны бойынша сұрыпталған, сотталған әкімдер қызыл түспен боялған.
Кестелердегі мәлімет 2023 жылдың 3 маусымындағы жағдай бойынша жазылған.
Сілтемелер
* Әкімдер
Ферк
Ферк (Ferques) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Булонь-сюр-Мер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,97 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62329, пошта индексі — 62250.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1865 адамды құрады. Халық тығыздығы — 207,92 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Қасқабұлақ (көл)
Қасқабұлақ – Кенжебай көлінің солтүстік-батысындағы тұзды көл. Аягөз өзені алабында.
Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысының Аягөз ауданындағы Тарлаулы ауылының солтүстік-шығысында 14 км жерде орналасқан.
Гидрографикасы
Теңіз деңгейінен 440 м биіктікте жатыр. Ұзындығы 2.5 км, енді жері 1 км, жағалауы жайпақ келген. Батысында Қызылқия, шығысында Арқалық таулары, солтүстігінде Шанайбұлақ бұлағы бар. Жауын-шашын және қар суымен толысады.
Дереккөздер
Санат:Аягөз ауданы көлдері
Мария Васильевна Самкова
Мария Васильевна Самкова (1930, Ресей). 1950-1985-«Кенқияқмұнай» МГӨБ жұмысшысы, операторы, шебер көмекшісі, мұнай өндіру шебері. 1985 жылдан бастап - зейнеткер. «Құрмет Белгісі» орденімен, КСРО Жоғарғы Кеңесінің Грамотасымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Ажу (Эр)
Ажу (Ajou) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,83 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27007, пошта индексі — 27410.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 252 адамды құрады. Халық тығыздығы — 25,64 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Тауқұдреттілер
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Асылқожа Құрманбаев
Құрманбаев Асылқожа (1858, Торғай облысы, Қостанай уезі — 31.12.1923) — қазақтың алғашқы кәсіби педагогтарының бірі, журналисі. Ы.Алтынсариннің шәкірті. 1886 ж. Орынборда мүғалімдер даярлайтын мектепті бітірген, 1888 ж. Красноуфинск реалдық училищесінің, 1889-92 ж. Қапал ауыл шаруашылығы мектебінің меңтерушісі. 1892-93 ж. Семей облысы Зайсан ауылы шаруашылығы мектебінің басшысы, 1893-96 ж. Ақмола облыс сотының аудармашысы болған. 1896 ж. Жетісу өлкесіне көшіп келіп, өмірінің соңына дейін осындағы әр түрлі мекемелерде — Жаркент қалалық приставында, Лепсі мектебінде, Верный округтік сотында қызмет атқарды. Жетісу өңіріндегі ұлт-азаттығы идеясын көтерген Алаш қозғалысына белсене араласын, 1918 ж. Верный қаласында өткен Алашорданың облыс съезіне қатысты. Осы жиыңда облыс к-ттің мүшелігіне әрі төраға орынбасарлығына (төраға Ы.Жайнақов) сайланды. 1918 ж. наурыз айында большевиктер тұтқынынан О.Әлжанов, Ы.Жайнақов, С.Сабатаевты қамаудан босату шараларын ұйымдастырды. 1918 ж. Верныйдағы мұғалімдер курсын басқарып, осының негізінде ұйымдастырынған халық ағарту институтында сабақ берді. 1921 ж. жергілікті "Кедей еркі" газетін шығаруды қолға алын, жауапты хатшысы болды. 1923 ж. "Тілші" газетін-де аудармашылық қызмет атқара жүріп қайтыс болды. Қ. қазақтың кәсіби баспасөзінде өзіңдік қолтаңбасын қалдырған қаламгер. Оның "Дала уөлаятынан" бастап әр түрлі басылым беттерінде жариялаған мақала, өңтімелері сол кездегі қазақ тұрмысын, мәдени-рухани өмірдегі құбыныстар мен жаңалықтарды жан-жақты қамтыды. Ол жас ұрпақты білім алуға, өнер үйренуге шақыра отырып, әсіресе орысшылдықты, қазақ тілін шұбарлап сөйлеуді батыл сынады.
Жеке барлаушы шолғын
Жеке барлаушы шолғын — барлау жасағында әрекет ететін, батальоннан (ротадан) жіберілетін тактикалық барлау органы. Құрамалардан (бөлімдерден) жіберілетін барлау күзеті жеке барлау шолғыны деп аталады. Жеке барлаушы шолғынның әдеттегі құрамы саперлермен және баска да мамандармен күшейтілген взводтан тұрады. Жеке барлаушы шолғын барлау жүргізу үшін бағыт немесе объект және тапсырма алады. Жеке барлаушы шолғын өз міндеттерін бақылау, торуылдау, шабуыл, ал қажет болғанда ұрыс жүргізу арқылы атқарады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Жұлдыз астрономиясы
Жұлдыз астрономиясы – астрономияның жұлдыздық жүйелер құрылысының, құрамының, динамикасының және эволюциясының жалпы заңдылықтарын және сол заңдылықтардың біздің Галактикада қалай орындалатынын зерттейтін бөлімі. Басқа галактикалар мен галактикадан тыс нысандарды нақты зерттейтін сала, 20 ғасырдың орта шенінде Жұлдыз астрономиясынан бөлініп, астрономияның арнаулы бөлімі – галактикадан тыс астрономия деп аталды.
Жұлдыз астрономиясы
Жұлдыздың көрінерлік сипаттамалары (сфералық координаттары, көрінерлік жұлдыздық шамасы, бақыланатын түс көрсеткіші, қашықтығы, меншікті қозғалысы, параллаксі, тангенциал және сәулелік жылдамдығы, көрінерлік айналу жылдамдығы, т.б.) оның Күнмен салыстырғандағы орнына тәуелді болса, ал шын сипаттамалары (координаттары, абс. жұлдыздық шамасы, жарқырауы, спектрлік класы, температурасы, массасы, радиусы, шын айналу жылдамдығы, т.б.) жұлдыз бен бақылаушының өзара орналасуына тәуелді болмайды. Жұлдыздың сипаттамаларын анықтау кезінде Жұлдыз астрономиясы астрономияның астрометрия және астрофизика сияқты бөлімдерімен тығыз байланыста болады. Галактиканың құрылысы, оның түрлі аймақтарында жұлдыздардың таралу сипаты матем. статистика әдісімен анықталады. Осылайша табылған статистистикалық заңдылықтар таралу функциялары (мысалы, жалтырау функциясы, жарқырау функциясы, т.б.) деп аталады. Жұлдыз статистикасындағы көптеген функциялар өзара теңдеулермен байланысқан. Бақыланатын жұлдыздардың саны өте көп болғандықтан дүние жүзіндегі обсерваториялардың көпшілігі 1906 жылы голланд астрономы Я.Каптейн ұсынған таңдаулы аумақтар деп аталатын жоспар бойынша жұмыс істейді. Оның құрамына біркелкі таралған 206 аумақ және оған қосымша айрықша маңызды 46 аумақ енеді.
Кинематика мен математикалық статистиканың әдістерін қолдана отырып, жұлдыздардың көрінерлік кинематикалық сипаттамаларының (меншікті қозғалысы, сәулелік жылдамдық, тангенциал жылдамдығы, кеңістіктік жылдамдық, көрінерлік айналу жылдамдығы) таралуын зерттеп, шын кинематикалық сипаттамаларының (қалдық жылдамдығының құраушылары, шын айналу жылдамдығы) таралуын анықтап, жұлдыздар жүйесінің біртұтас қозғалысының жалпы заңдылықтары жөнінде қорытындылар жасауға болады. Көптеген жұлдызды (мысалы, 1000 жұлдызды) қамтитындай сфера жүргізейік. Бұл жағдайда осы сфераға енетін жұлдыздар жылдамдықтарының орташа мәні сол жұлдыздар центроидының жылдамдығы деп аталады. Жалпы алғанда, жеке жұлдыздың жылдамдығы оның центроидының жылдамдығымен бірдей болмайды. Біздің Галактикада Күн өзінің центроидына қатысты қозғалады. Ал жұлдыздың өз центроидымен салыстырғандағы жылдамдығы оның қалдық жылдамдығы деп аталады. Қалдық жылдамдықтарды зерттеу арқылы Галактиканың симметриясы туралы әр түрлі болжамдар жасауға болады. Жұлдыз кинематикасында, негізінен, жұлдыздардың сәулелік жылдамдығы мен меншікті қозғалысы анықталады. Олардың көмегімен Галактиканың айналу заңын, бейтарап сутек тығыздығының таралу заңдылығын, Галактиканың спиральді тармағының орналасуын болжауға болады. Жұлдыз динамикасының негізгі мақсаты – жұлдыздық жүйелерге әсер ететін күштерді зерттеу арқылы олардың құрылысы мен эволюциясының заңдылықтарын анықтау. Осындай зерттеулердің бір саласы – нақты бақыланатын жұлдыздық жүйелер эволюциясының әр түрлі кезеңіне сәйкес келетін теориялық модельдер жасау. Теориялық модельдерде бір-біріне әсер етуші жұлдыздардың тарала орналасуы мен олардың қозғалысы өзара үйлесімді болуы тиіс. Бақылау нәтижесіне сүйенетін тәжірибелік модельдер де жасалады. Бірақ оларда жұлдыздардың тарала орналасуы мен қозғалысының арасында үйлесімділік бола бермейді.
Жұлдыз астрономиясы 18 ғасырдың соңында В.Гершельдің еңбектерінде қалыптаса бастады. Ол біздің Галактиканың алғашқы моделін жасады. Күн қозғалысының оның айналасындағы жұлдыздармен салыстырғандағы бағытын анықтады. Гершель көптеген қос жұлдызды анықтап, олардың кейбіреуінде орбиталық қозғалыстың болатындығын ашты. И.Ньютонның бүкіл әлемдік тартылыс заңының Күн жүйесінен тыс жерлерде де орындалатындығын дәлелдеді. 1847 жылы орыс астрономы В.Я. Струве жарықтың жұлдызаралық кеңістікте жұтылатындығы жөнінде пікір айтты. 19 ғасырдың орта шенінде орыс астрономы М.А. Ковальский (1821 – 1884) Күннің жылдамдығын меншікті қозғалысы бойынша анықтайтын аналит. тәсілдерді тапты. 1944 жылы біздің Галактикамыздан басқа да жұлдыздық жүйелер – галактикалар бар екендігі толық дәлелденді. 1915 – 20 жылдары Дж.Джинс пен А.Эддингтон (Ұлыбритания), ал кейінірек В.А. Амбарцумян (КСРО) және С.Чандрасекар (АҚШ) жұлдыз динамикасының негізін қалады. 20 ғасырда Жұлдыз астрономиясы саласындағы зерттеулер көптеген елдердің астрономиясы обсерваторияларының басым көпшілігінде, сондай-ақ Қазақстанда Астрофизика институтында жүргізілді.
Дереккөздер
Санат:Астрономия Санат:Жұлдыздар
Комб (Эро)
Коммунаның INSEE коды — 34083, пошта индексі — 34240.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 320 адамды құрады. Халық тығыздығы — 29,17 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Итакарамби
Итакарамби (Itacarambi) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Солтүстік Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жануария экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 159 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 252,07 км² шамасында. Халық тығыздығы — 15,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1962 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Кулунье-Шамье
Кулунье-Шамье (Coulounieix-Chamiers) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 21,70 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24138, пошта индексі — 24660.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8402 адамды құрады. Халық тығыздығы — 387,19 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Нуйонпон
Нуйонпон (Nouillonpont) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,32 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55387, пошта индексі — 55230.
Мюнхен
Мюнхен (München) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Германияның оңтүстігіндегіндегі Изар өзеңіндегі қала. Ауданға кірмейтін қала (аудан) (Еркінkreisfreie қалаStadt). Бір уақытта Баварияның астанасы және Жоғарғы Бавария ауданының орталығы. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1548319 адамды құрайды (31 желтоқсан 2017 жыл). Алып жатқан жер аумағы 310,43 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 62 000. Қаланың басшысы — Дитер Райтер.
Нуйонпон
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 239 адамды құрады. Халық тығыздығы — 23,16 адам/км².
Мюнхен
Әкімшілік-аумақтық бөлінісі
250px|нобай|Мюнхеннің әкімшілік бөлінісі 1992-1996 жылдарды административті реформаның арқасында аудандар саны 41-ден 25-к шейін түсті. Қазір Мюнхен 25 ауданға бөлінеді (Bezirk).
Нуйонпон
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Мюнхен
Бауырлас қалалар
Мюнхенда 8 бауырлас қала бар. Олардың тізімі:
Нуйонпон
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Мюнхен
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері Санат:Германия қалалары
Жаңбыр тасқыны
Жаңбыр тасқыны (Дождевой паводок) — қысқа әрі қатты жаңбырдан болатын, белгілі бір өзен тұстамасындағы су деңгейінің тез әрі қысқа мерзімдік көтерілуімен және тап осындай тез тартылуымен аяқталатын құбылыс. Кәдімгі су тасуынан ерекшелігі — жылда қайталанады, бірақ белгілі бір мерзімі болмайды. Жаңбыр тасқынының мөлшері кейде су тасуының деңгейінен де асып тусуі мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
IC 2751
IC 2751 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34873, MCG 6-25-54, ZWG 185.47.
Сыртқы сілтемелер
IC 2751 Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Райхан Мәженова
Өмірі
Мәженова Райхан 1956 жылы 7 мамыр айында Алматы облысы, Райымбек ауданында дүниеге келген. Абай атындағы Қазақ педагогикалық университетін 1978 жылы бітірді. Еңбек жолын Сарыжаз орта мектебінде мұғалім болудан бастады. 1979 - 94 ж. "Мектеп" Баспасында редактор болып, 50-ден астам оқулықты басып шығарған. 1994 жылдан ҚР Медениет және ақпарат министірлігінде баспа бағдарламаларын қалыптастыру және кітап өнімінің сапасын бақылау бөлімінің бастығы болып істейді. Мәженова Райхан кәсіби баспагер ретінде республикамызда баспа ісін қалыптастыру және мемлекеттік бағдарламаларды жүзеге асыру жолында көп еңбек сіңірді.
Кітаптары
Әдіскер-ғалым "Санауды үйренйік" (1995),
"Гүлге тұнған шық" (1997), "Ер тағдыры - ел тағдыры" (1997), "Балдырғандарға арналған математика" (2000), "Оралхан" (2000), "Мектеп жасына дейінгі балалардың математикаға қызығушылығын халықтық педагогика негізінде қалыптастыру" (монография, 2001), "Арман қанатында" (2004, жинақ), "Қазақтың баспагерлері" (2005), "Бәрін, бәрін білгім келеді..." (2006) және т.б кітаптардың авторы.
Еңбегі мен марапаттары
Мәженова Райхан Балаларға арналған әдебиет пен физика, математика, астрономия, т.б. оқулықтар мен оқу құралдарын қазақ тіліне аударған. Мәженова Райхан Баспа және полиграфия ісінің қайраткері (5005), Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері (2006).
Қастек жотасы
Геологиялық құрылымы
Негізінен тас көмір кезеңінен кристалдық тақтатасынан, гнейстен, кей бір тұсында жер бетінде шығып жатқан гранитоидтардан түзілген.
Рельефі мен су торабы
Жер бедері орта таулық, жалдары тегістелген, беткейлері тік, сай-жыралармен тілімденген. Шу-Іле өзендерінің суайырығы саналатын жотаның баурайынан Қастек, Қарақастек, Қарақоңыз және т.б. өзендер бастау алады.
Климаттық белдеулері
Жотада бірнеше ландшафтық-климаттық белдеулер байқалады: Жетіжол жотасының аралығында Жаңа Қастек асуы өтеді. Баурайы мал жайылымына пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) таулары Санат:Іле Алатауы Санат:Қазақстан жоталары
Функциялық тізбек
Дереккөздер
Санат:Математика
Нурдавлет
Нурдавлет — Башқұртстанның Мелеуз ауданындағы ауыл, Зирган ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 113 адамды құрады. Пошта индексі — 453880, ОКАТО коды — 80241830005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Қайназар (Еңбекшіқазақ ауданы)
Қайназар — Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындағы ауыл, Рахат ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Есік қаласынан батысқа қарай 12 км жерде, Қайназар өзенінің жағалауында, Азат тауының жонды-белесті келген солтүстік-шығыс баурайында, сұлыбас, боз, селеу, шалғын аралас, қызыл қоңыр, қара топырақты қоңыржай ылғалды агроклиматтық белдемде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 3203 адам (1569 ер адам және 1634 әйел адам) болса, 2009 жылы 4058 адамды (2018 ер адам және 2040 әйел адам) құрады.
Тарихы
1964-1997 жылы аралығында сүт өндіретін Ильич атындағы ұжымшардың орталығы болған. Оның негізінде “Қайназар” ӨК және бірнеше шаруа қожалықтары құрылды. Орта мектеп, клуб, көркемөнерпаздар ұжымы, кітапхана, дәрігерлік амбулатория, т.б. мекемелер бар.
Ауа құбыры
Ауа құбыры - ауа алмастыру, ауамен жылыту, ауаны шартқа сәйкестендіру жүйелерінде қолданылатын ауаны ауыстыруға, сондай - ақ технологиялық мақсатпен ауаны тасымалдауға арналған құбыр (қорап).
Риванаццано
Риванаццано (Rivanazzano) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Павия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4430 адамды құрайды. Халық тығыздығы 153 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 29 км² шамасында. Пошта индексі — 27055.
Утика (Миннесота)
Утика (Utica) — Миннесота штатының Winona округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 291 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.4 км² шамасында. FIPS коды — 27-66424.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Жейтін саңырауқұлақтар
Әлемде көптеген жейтін саңырауқұлақ түрлері бар. Саңырауқұлақтардың өздеріне ғана тән дәмі мен иісі болады, кейбірі деликатес саналып бағасы қымбат тұрады. Б. П. Васильков ұсынған классификация бойынша КСРО-дағы барлық жейтін саңырауқұлақтар тағамдық құндылығы жағынан 4 санатқа бөлінді: I Ақсаңырауқұлақ, рыжик настоящий, груздь настоящий II Подберёзовик, подосиновик, дубовик, маслёнок, волнушка розовая, белянка, груздь осиновый, шампиньоны III Моховик зелёный, валуй, сыроежки, груздь чёрный, опёнок осенний, лисичка обыкновенная, сморчок IV Моховик пёстрый, скрипица, опёнок луговой, қозықұйрық, гриб-зонтик, мокруха, рядовки, дождевики. Қазақстанның Оңтүстік Қазақстан және Жамбыл облыстарында осылардың ішінде қозықұйрық деп аталатын түрі кең таралған.
Санат:Микология
Gombák
Әзіл-студио
"Әзіл–студио" – бұл әзіл–сықақтың ерекше түрі. . Аталмыш жоба қалжынға бір табан жақын ең көлемді жобалардың бірі. Қазақ теледидарында бұрын-соңды ойын-сауықтық, әзіл-сықақ негізінде құрылған мұндай жоба болған емес. Бұл алғашқы бастама болып табылады. Сонымен қатар бұл бағдарламаның өзге жобалардан басты ерекшелігі – ол жергілікті сценариистерінің қазақ тұрмысындағы қағытпа қалжыңдарын көңілді тапқырлар клубының өкілдерінің ойнауында. Және мұнын барлығы тек қазақ тілінде көрініс таппақ. Бағдарламаның тағы бір өзгешелігі – онда артистер тобын ұлттық "КВН" саңлақтары құрайтын болады. Жанры, формасы – скетч-шоу. Бағдарлама тақырыптары – барлық тақырып әзіл-қалжыңмен қамтылған. Тілі – қазақша. Ұзақтығы (хронометражы) – 28 минут Эфирдегі уақыты – дүйсенбі – жұма күндері сағат 10:00-де және 18:30-да, сенбі-жексенбі күндері сағат 19:00-де. Хабардың жиілігі – күнделікті. Редакцияның байланыс тел: – 8 (727) 315 31 31; ішкі тел: 41–38, 41–28. Электрондық адресі – "А– stndio@31.kz". Шығармашылық ұжым: жоба жетекшісі – Нұрлан Қоянбаев; редакторлары – Марат Әлібаев, Марат Оралғазин, Жұмабек Әділет, Рүстем Омаров, Нұрдәулет Шертім, Әділет Әбілов; режиссерлері – Айгүл Аксамбиева, Стас Булов; артистері – Гүлнәр Силбаева, Нұрбибігүл Егізова, Марат Әлібаев, Марат Оралғазин, Нұрдәулет Шертім, Нұржан Тұтов.
Дереккөздер
Санат: Тұлғалар Санат:Телевидение
Марьяна Самратова
Марьяна Самратова (1949, Ресей). ҚазПТИ-дібітірген(1973).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Полуденка (Пиза тармағы)
Полуденка — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пизя өзенінің сол жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Кама су торабынан Воткин су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Итжүзім
Итжүзім (Bryonia) – асқабақ тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы.
Дүние жүзінде Орта Азияда, Батыс Еуропада және Жерорта теңіз аймағында кездесетін 12 түрі белгілі. Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығыс аудандарындағы жазық жерлер мен тау аңғарларында, сондай-ақ орман шеті мен бұталар арасында өсетін 3 түрі бар. Олардың ішінде реликті түр өте сирек, тек Шардара алабы мен Қызылқұмда ғана кездесетін қаражемісті итжүзім (В. melanocarpa) қорғауға алынып, Қазақстанның « Қызыл кітабына» енгізілген. Оның биіктігі 2 – 4 м. Тамыры жуан, түйнекті, сабағы көп бұтақты, шырмалып өседі. Етжеңді, бестармаққа бөлінген төменгі жағындағы жапырақтары ірі болады. Бір үйлі, сарғыш жасыл гүлі дара жынысты. Тұқымынан көбейеді. Сәуір – мамыр айларында гүлдеп, маусымда жемісі піседі. Жемісі – шар тәрізді қою жасыл түсті жидек. Бұл өсімдіктің тамырынан алынатын құрғақ ұнтақты жануарлардың әр түрлі жарасын емдеуге қолданады. Итжүзімнің тағы бір түрі – сыртдән итжүзімінің тамырында улы брионин, брейн глюкозидтері, шайыр, крахмал, балауыз, минералды тұздар, органикалық қышқылдар болады. Оны халық медицинасында несеп жүргізетін, қақырық түсіретін, ауруды бәсеңдететін және қан тоқтататын дәрі ретінде пайдаланады. Тұқымында эфир майы (1,5–2,1 %) болғандықтан сабын қайнатуға қолданылады. Сондай-ақ гүлінен аралар бал жинайды.
Дереккөздер
Санат:Асқабақтар Санат:Қазақстан табиғаты
Жауғашты
Жауғашты — Алматы облысы Іле ауданы, Междуреченск ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Өтеген батыр кентінен оңтүстік-батысқа қарай 25 км-дей жерде.
Қырғыз Футбол Федерациясы
thumb|right|200px|Қырғыз Футбол Федерациясы Қырғызстан Футбол федерациясы, қысқаша ФФКР (қыр. Кыргыз Республикасынын футбол федерациясы) — Қырғызстан футболын (футбол турнирлерін, футбол клубтарын ұлттық құраманы), футзалын басқаратын, қадағалайтын футбол ұйымы. ФФКР сонымен бірге елдегі екінші ұйым саналатын Қырғызстан Футбол Лигасымен бірге ұлттық біріншіліктерді өткізеді.
Жауғашты
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 914 адам (413 ер адам және 501 әйел адам) болса, 2009 жылы 1006 адамды (512 ер адам және 494 әйел адам) құрады.
Қырғыз Футбол Федерациясы
Тарихы
1992 жылы құрылды. 1994 жылы ФИФА мен АФК-ға мүше болды. 1997-2014 жылы ФФЦЮА (Орталық және Оңтүстік Азия футбол федерациясы) ұйымына, 2015 жылы ФАЦА (Орта Азия Футбол қауымдастығы) ұйымына мүше болды.
Жауғашты
Дереккөздер
Санат:Іле ауданы елді мекендері
Қырғыз Футбол Федерациясы
Тарихы
Қазір бұл федерацияның қарамағына елдегі Қырғызстан ерлер және әйелдер құрамасы, Қырғызстан жастар құрамасы, Олимпиада құрамасы, Футбол Лигалары, Кубоктық турнирлер кіреді.
Сілтемелер
Санат:Қырғызстан Ұлттық футбол құрамасы Санат:Азия Футбол Конфедерациясы
Қарашоқы (тау, Қоңыртемірші таулары)
Қарашоқы – Қоңыртемірші тауларының оңтүстік-шығысындағы тау массиві.
Чуга (Пинега тармағы)
Чуга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пинега өзенінің сол жағалауынан 45 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Қарашоқы (тау, Қоңыртемірші таулары)
Географиялық орны
Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Қошқар ауылының оңтүстік-шығысында 37 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 939 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 16 км-ге созылған, енді жері 7 км.
Чуга (Пинега тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Қарашоқы (тау, Қоңыртемірші таулары)
Жер бедері
Солтүстік және оңтүстік беткейлерін қорымтастар алып жатыр. Қарашоқыны солтүстігінде Көктас, Үшқайың, оңтүстігінде Шұбарайғыр, Жауыр, батысында Қошқар, шығысында Сандықтас таулары қоршаған.
Чуга (Пинега тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Қарашоқы (тау, Қоңыртемірші таулары)
Геологиялық құрылымы
Тас көмір жүйесінің тау жыныстарынан түзілген.
Өсімдігі
Сортаңды қоңыр топырақ жамылғысында жусан, сұлыбас, боз, бұталар өседі. Атырабында жайылымдық жерлер мен қыстаулар бар.
Дереккөздер
Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары
NGC 2337
NGC 2337 — Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1877 жылы 17 қаңтарда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 2337 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20298, UGC 3711, MCG 7-15-10, ZWG 205.23, KUG 0706+445, IRAS07066+4432.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз)