cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Штайнхойтероде
Штайнхойтероде (Steinheuterode) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Айхсфельд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 256 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 2,53 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 61 091. Муниципалитеттің басшысы — Ханс-Бернд Розенсток.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Виландсберг (Хайденрайкстайн қауымы)
Виландсберг (Хайденрайкстайн қауымы) (Wielandsberg (Gemeinde Heidenreichstein)) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Гмюнд округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4314 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 58.71 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GD, ресми идентификациялық коды — 3 09 16.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Пихлер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Виландсберг (Община Хайденрайкстайн)
Хобарт (Оклахома)
Хобарт (Hobart) — Оклахома штатының Kiowa округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Невада-Семей полигонының инфрақұрылымы
КСРО заманында Қазақстан аумағында атом бомбалары сынақтан өтті. Ол үшін арнайы 18 млн га жер бөлініп, Семей ядролық полигоны ашылды. Бастапқысынды адамдарға, жануарлар мен табиғатқа тікелей зардабын тигізген ашық сынақтар жасалды. Сосын оларды жер астына жасай бастады. Атом бомбаларының жарылыстары сұмдық ауыр болды. Семей маңындағы радиациялық әсер аймағында тұратын 500 мыңдай адам осы сынақтан азап шекті. 1949 жылдан 1963 жылға дейін жер бетінде жасалған сынақтардың зардабы әсіресе мол болғаны рас. Бұл аймақтағы аурулардың есеп-қисабы 1990 жылға дейін мұқият жасырылып келді. Облыста онкологиялық, жүрек-қан тамыр, жүйке және психикалық аурулар саны күрт өсті. Азап шегіп, өлім құшқан адамдар қаншама. Отбасыларында кемтар балалар көбейді. Бұның өзі қазақ ұлтының келешегіне төнген зор қауіп болатын 1980 жылдардың аяғына қарай халықтың төзімі таусылып, шегіне жеткен еді. Басқа ядролық державалармен салыстырғанда, Қазақстан аумағында қиратқыш әлуеті жағынан орасан зор ядролық арсенал болды. Қазақстандағы қарудың жиынтық ядролық қуаты бұрынғы Кеңес Одағының барлық ықтимал дұшпандарының аса маңызды стратегиялық объектілерінің барлығының тамтығын да қалдырмауға жетіп артылатын. Бұл қаруды қолдану миллиондаған халқы бар мыңнан астам қаланы, ол былай тұрсын, тұтас бір мемлекеттерді, тіпті континенттерді жермен жексен етуге мүмкіндік беретін. Қазақстан стратегиялық қару-жарақ пен оны жеткізу құралдары орналастырылған жай ғана орын болған жоқ. Біздің елде жайласқан сұмдық әскери-техникалық әлует қуаты жағынан тұтас бір индустрия, өзіндік бір «мемлекет ішіндегі мемлекет» еді. КСРО-ның ыдырауы нәтижесінде Қазақстан толық әскери ядролық циклды: ядролық қаруды сынау, жаңғырту және өндіру циклын жүзеге асыру мүмкіндігі алды.
Невада-Семей полигонының инфрақұрылымы
Сол ядролық сынақ полигондарының бірі – Семей полигоны Кеңес Одағының аса маңызды стратегиялық объектісі болды. Осынау полигонның кемел инфрақұрылымы: Курчатов қаласын (Семей – 21), реакторлар кешенін, «Балапан», «Г» (Дегелеңдегі сейсмокешен), «Ш» («Тәжірибелік алаң» дейтін) сынақ алаңдарын, толып жатқан басқа да ұсақ тәжірибелік алаңдарды қамтиды. Семей ядролық полигонның осынау тәжірибелік алаңдарында 456 ядролық жарылыс жасалды. Осынау сынақтар атом қаруының қиратқыш қаруын айтарлықтай арттыруға ғана емес, оның жаңа түрлерін де жасауға мүмкіндік берді.
Семей ядролық полигонның алғашқы жүргізілуі
Семей ядролық полигонындағы сынақтардың жалпы саны 456 ядролық және термоядролық жарылысты құрады. Олардың 116-сы ашық болды, яғни жер бетіндегі немесе әуе кеңістігінде жасалды. Семей полигонында әуеде және жер бетінде сынақтан өткізілген ядролық зарядтардың жалпы қуаты 1945 жылы Хиросимаға тасталған атом бомбасының қуатынан 2,5 мың есе көп болды. 1949 жылғы 29 тамызда тұп-тура таңғы сағат жетіде көз ілеспес жылдамдықпен ұлғайып бара жатқан отты доп кенеттен Жер денесіне қадалып, оны шарпып өтіп, аспанға көтерілген. Отты шардан соң, сұрапыл қуат пен көз қарастырар сәуле бас айналдырып жібергендей бір сәтте жер қабығының ыстық күлі мен иісі көкке көтерілген. Жер лыпасының өртең иісі қолқа атар түтіннің ащы иісін қолдан жасалған жел әп-сәтте жан жаққа таратты. Таяу жерлердегі сирек ауылдарда тұратын адамдар дір ете түскен жер мен жарты аспанды алып кеткен от-жалынға таңырқап, үйлерінен қарап тұрған. Жалғыз түп шөп қалмаған, түтігіп қарайып кеткен даланың тұл жамылғысы. Жан-тәсілім алдында жанталасқан тышқандардың, қарсақтардың кесірткелердің өлі денесі табылған. Жаңадан келгендер бұл тозақты Семей ядролық сынақ полигоны ретінде белгілі № 2 оқу полигонында РДС-1 (зымырандық көрсеткіш снаряды) плутоний зарядан жер бетінде сынақтан өткізу жарылысы деп атады. Бұл КСРО-да тұңғыш атом бомбасының жарыдуы еді. Полигонда жаңа таталды жұлдыздың тууын Лаврентий Берия, Сергей Курчатов, әскери бастықтар мен атақты ғалымдар, Кеңестік атом бомбасының толып жатқан идеологиялық, идеялық және техникалық аталары тасадан бақылап тұрды.
Семей ядролық полигонындағы сынақтардың адамдарға, қоршаған ортаға әсері
Тұңғыш атомдық жарылыстың радиоактивті өнімдері аймақтың барлық елді мекендерін жауып қалды. Көрші қонған әскери объектіде не болып жатқаны туралы титімдей түсінігі жоқ жақындағы ауылдардың тұрғындары радиациялық сәуленің сұмдық дозасын алды. Халыққа сынақ туралы ескертілмеген де еді. Ядролық жарылыстар туралы халыққа 1953 жылдан бастап қана ескертіле бастады. Онда адамдар мен малды радиоактивті заттардың таралу аймағынан уақытша көшіру, оларды қарабайыр қорғаныш объектілеріне, орларға немесе кепелерге жасыру көзделді. Алайда жарылыстан кейін адамдар радиациядан былғанған жерлердегі өз үйлеріне оралып отырды. Жарылыс толқыны көптеген үйлер терезесінің шынысын ұшырып жіберген, кейбір үйлердің қабырғалары қирады. Кейінірек сынақ алдында уақытша көшірілген адамдар полигон жанындағы туған жерлеріне қайтып орала бастағанда, олардың көбісі үйінің орнын сипап қалды, не қақырап кеткен қабырғаларды көрді. Семей ядролық полигонындағы сынақтардың әсері туралы алғашқы шын да жүйелі деректер Қазақ КСР Ғылым академиясы жүргізген кең ауқымды медициналық-экологиялық зерттеулердің нәтижесінде алынды. Зерттеулерді, ғылыми экспедицияларды профессор Б. Атшабаров басқарды. Радиацияның адамға ықпалының механизмі қазіргі кезде едәуір жақсы парықталған. Бұл орайда ең қауіптісі – иондалатын радиацияның ықпалы гендік кодты дауасыз өзгерістерге соқтыруға мүмкін екендігі. 1949 жылғы алғашқы жер бетіндегі жарылыстан бастап Семей және Павлодар облыстарының радиациялық сәулеленудің ықпалына ұшыраған басқа аумақтардың тұрғындарының арасында сырқат санының ұдайы өсіп келе жатқаны байқалады. Бұлар өкпе мен сүт бездерінің рагы, лимфогемобластоз және басқа да қатерлі ісікті патологиялары. Жалпы алғанда рак ісігі сынақтар басталғалы бері үш есе өсті.Семей полигонына жақын нақ сол аудандарда жетілуіндегі әртүрлі ауытқулар, тәндік және естік кемшіліктер әрқилы сәбилер дүниеге ерекше көп келеді. Мамангдардың айтуынша, соны бәрі нақ қысқа мерзімді және қалдықты радиацияның кесірінен болатын генетикалық мутациямен байланысты. Адамдар ғана емес, жер де азап шегеді. Жылма-жыл радионуклидтердің жинала беруі жердің құнарлығын азайтады. Жерде орасан зор микроэлементтер: темір, мыс, магний және басқа металдар әрттүрлі дәнді дақылдар адам организміне сіңеді.
Суарылған ядролық темірмен
Сутегілік құрылымы РДС-2 бұйымы дегеннің қуаты жағынан соған дейін болып көрмеген. Жарылысы 1953 жылғы 12 тамызда Семей ядролық полигонының төңірегін тетірентті. Оның қуаты 480 килотонна еді. Жарылыстан кейін пайда болған нарттай жанған радиоактивті газдардың саңырауқұлақ секілді бұлты 16 километр биіктікке көтерілді. Осы жарылыстан кейін радиусы ондаған километр болатын жерде дала шөптері бірнеше күн бойы көгілдір сәуле шығарып тұрды. 1955 жылы 22 қарашада ТУ-16А әскери бомбалағышы Семей полигонының үстінен ұшып бара жатып, жаңадан жасалған қуаты 1,7 мегатонна болатын, термоядролық РДС-37 зарядын тастады. Бомба бір жарым километрлік биіктікте жарылды. Бұл жарылыстың соққы толқыны мен жер қабатының дірілі бүкіл дерлік Қазақстан аумағы мен Ресейдің көршіліс аймақтарында сезілді. 1962-1989 жылдар арасында Семей полигонындағы Дегелең тауының жер астындағы шахталарында 340 жарылыс жасалды. Бұл арада жыл сайын 14-18 ядролық сынақ өткізіліп тұрды. Осынау жарылыстың салдарынан бір көздері жартастардан құралған Дегелең тауы іс жүзінде киыршық тас үйіндісіне айналды. Жер астындағы әрбір үшінші жарылыстан соң, жарылыс нәтижесінде пайда болған жарықтар мен саңылаулардан радиоактивті газ шығып кетіп жатты. 1989 жылы 12 ақпанда кезекті жоспарлы ядролық сынақ өткізді. Үңгірлердің бірінде қуаты 70 килотоннадан астам ядролық заряд жарылды. Соның салдарынан жер бетінде саңылаулар пайда болып, олардан екі тәулік бойы радиоактивті газдар шығып жатқан. Содан пайда болған радиоактивті бұлт 30 мыңнан астам адам тұратын аумақты бүркеді. Бұл аймақта радиациялық фон 3000-4000 микрорентгенге жетті. Бұл көрсеткіш қалыпты жағдайда сағатына 15-20 микрорентген болатын табиғи радиациялық фоннан екі жүз есе асып түсті.
Жиындардың аксиомалық теориясы
Жиындардың аксиомалық теориясы — математикалық логиканың жиындар теориясын аксиомалық теория ретінде зерттейтін саласы. Жиындардың аксиомалық теориясы 19 ғ-дың соңында неміс математигі Г.Кантор (1845 — 1918) дамытқан “қарапайым” жиындар теориясынан бастау алады. Жиындар теориясы өзінің алғашқы даму кезеңінде түсіндіруі қиын бірнеше мәселелерге, яғни парадокстерге (Мысалы, Рассел парадоксі, Кантор парадоксі, т.б.) кездесті. Жиындардың аксиомалық теориясының тұңғыш нұсқасын неміс математигі Э.Цермело (1871 — 1953) жасаған (1908). Кейін бұл теорияны көптеген ғалымдар (австриялық математик К.Гедель, америкалық математик П.Коэн, т.б.) одан әрі дамытып, жетілдірді. Матем. логиканың көмегімен жиындар теориясының мәселелерін зерттеу Жиындардың аксиомалық теориясын формальді жүйе ретінде қарастыруды талап етеді. Ал формальді Жиындардың аксиомалық теориясын құрастыру жиындар теориясының тұжырымдары жазылатын тілді сипаттаудан басталады. Одан кейін осы тілде “қарапайым” жиындар теориясының принциптері аксиомалар, аксиомалар жүйесі ретінде өрнектеледі. Жиындардың аксиомалық теориясы тілінің көбірек пайдаланатын біреуінің құрамы мынадай: 1) айнымалылар белгілері (х, у, ...); 2) екі орынды предикаттық белгілер ( — жататындық белгісі,— теңдік белгісі, т.б.); 3) логикалық байланыстар мен кванторлар (— эквиваленттік белгісі, — жалпылық квантор белгісі, т.б.); 4) жақшалар. Тіл өрнектері термдер мен формулаларға ажыратылады. Термдер жиындардың аты болып есептеледі, ал формулалар пікірлерді өрнектейді.
Пайдаланылған әдебиеттер:
Санат:Жиындар теориясы
Жеңіс жырлары
Жеңіс жырлары — Жұбан Молдағалиевтің алғашқы өлеңдер жинағы, 1949 жылы жарық көрді.
Ұлы Отан соғысының отты жылдарын өз басынан кешірген ақын «Әлия», «Ер қабірі», «Батыр туралы баллада», «Біз жеңеміз» өлеңдерінде ерлікті, отансүюшілікті, жеңіске деген сенімді жырлаған. Жалпы жинаққа 52 өлеңі кірген.
Ақынның жары София Молдағалиева кітаптың тарихы туралы мынандай естелік қалдырған: «Ол кезде біз жер үйде тұрдық. Жазуға, жалпы шығармашылыққа ыңғайлы орта болды деу қиын. Кітап 1949 жылы, соғыстан кейінгі қиын уақытта жазылды. Кейде жарық болмай қалатын. Ондай кездерде шамның жарығымен отыратын. Қателеспесем, Сәбит Мұқанов, Ғабит Мүсіреповтер жақсы пікір айтты. Шығармашылық әлеміне деген махаббатын арттыра түсті.»
Соғыстағы жауынгердің жастық, адамдық жылы сезімдерін танытуда «Жауынгер хаттарынан», «Солдат сыры», «Солдат қызға» атты өлеңдері мен туған жерді еске салатын тартымды лирикалары едәуір маңызды: Сарғайып жетер бұл қағаз, Сағынышым тәрізді. Сақтаулы жүрді ол біраз, Сатпағын салды тер ізі. Жолшыбай тағы кім шалар, Сонда да, сәулем, жерінбе! Қадыры мол қасиет бар — Солдаттың ащы терінде.
Ер жігіт күні кеше болып солдат Елі мен Европаны еткен азат. Бұл күнде еңбек ері, егінші ол, Біткендей қуанады ұшқыр қанат. Жол қылып жорықтарда көп жерлерді, Ауылға Берлиннен биыл келді. Тоздырып талай етік шарласа да, Таба алмай өз еліндей ешбір елді.
Сілтемелер
Санат:Қазақ әдебиеті Санат:Жырлар
Ұлы біртұтастық теориясы
Ұлы біртұтастық теориясы (ҰБТ, Grand Unified Theory, GUT) — бөлшек физикасындағы бір модел болып, ол бойынша жоғары энергия күйінде стандартты моделдің үш калибрлы әсерлесуі (gauge interactions) болған әлсіз әсерлесу, күшті әсерлесу және электромагниттік әсерлесу қатарлылар жеке бір күшке бірігеді. Бұл біртұтастанған күш тікелей байқалмағанымен, көптеген GUT модельдері оның өмір сүруін теорияластырды. Егер осы үш әсерлесудің бірігуі мүмкін болса, бұл ең алғашқы ғаламда осы үш негізгі әсерлесу әлі айқындалмаған ұлы біртұтастық дәуірі болған деген болжамды растайды.
Санат:Космологиялық теориялар Санат:Физикалық космология Санат:Физикалық теориялар Санат:Ғарыштану
Мегантиклинорий
Мегантиклинорий - жоғары дәрежедегі бірнеше антиклинорий мен синклинорий топтары бірікгірген жалпылай биік төбесі ортасында орналасқан күрделі қатпарлы құрылым (мыс., Оралдың, Кавказдың қатпарлы құрылыстары). Әдетте, қатпарлық-геосинклиналдық жүйеге сәйкес келеді.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Жайсаң (Ақтөбе облысы)
Жайсаң  — Ақтөбе облысы Мартөк ауданындағы ауыл, темір жол бекеті, Жайсаң ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Мәртөк ауылынан солтүстік-батысқа қарай 25 км жерде, боз, селеу, көде айрауық өскен қызыл қоңыр топырақты дала белдемінде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2719 адам (1290 ер адам және 1429 әйел адам) болса, 2009 жылы 2304 адамды (1098 ер адам және 1206 әйел адам) құрады.
Брентино-Беллуно
Брентино-Беллуно (Brentino Belluno) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Верона провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1376 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 52 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 26 км² шамасында. Пошта индексі — 37020.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Giovanni Battista a Belluno, San Giacomo il Maggiore a Rivalta.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Амур жолбарысы
Амур қабыланы (Panthera tigris altaica) - Мысықтәрізділер тұқымдасының жойылуға қауіпті, жылдан жылға саны азайып бара жатқан биологиялық түрі. Бұл - өте сирек кездесетін жануар. Уссурий тайгасында олардың бірнеше жүзі ғана қалды
Биологиялық сипаттамасы
Амур қабыланының өзге қабыландардан ерекшелігі көп. Амур қабыланының терісіндегі теңбілдердің түсі қара болады. Теңбілдері өте жиі орналасқан. Оның ұзын аяқтары мен ұзын жүні қарлы, аязды климатқа бейімделген. Амур қабыланы 6 метр алға, 3 метр жоғарыға секіре алады. Жүні жұмсақ,қалың келеді. Жазда шамамен 2.5 см, ашық сары, қанық түске енеді. Қыста 7-см ге дейін ұзарады да,ашық сары түстен алтын түстес рең беретін сарғыш қызыл түске ауысады. Денесінің ұзындығы - 107-136 см. Аталығының орташа салмағы 32-48 келі, аналығының орташа салмағы 25-43 келі болады. Амур қабыланы 23 жылға дейін өмір сүреді.
Қабыландар, негізінен, жекедара жүреді. Азық іздеуге көбінесе түнде шығады. Әр қабылан өзіне жеткілікті мөлшерде қорек табылатын жерді иемденеді. Ондай жердің көлемі жер бедері мен қоректің көптеп кездесуіне байланысты кейде 1-2 шақырым ғана болуы мүмкін. Қабылан жемтігіне білдірмей келіп, бірнеше метр жерден секіріп бас салады. Қабыландар 3 ай буаздық мерзімнен кейін 1-3 күшік туады. Күшіктерді 2 айдан кейін індерінен шығады. Амур қабыланы елік, марал, бөкен, қоян, борсық, күдірдің етін жейді.
Таралуы
Амур қабыланы Ресейдің оңтүстік шығысында, Солтүстік Кореяда, Манчжурияда, Амур өзенінің аңғарларында кездеседі. Қабылан Амур өзенінің құрметіне осылай аталған. Ол "Қиыр Шығыс қабыланы", Сібір қабыланы" деген аттармен де белгілі.
Дереккөздер
Санат:Жолбарыстар Санат:Мысықтәрізділер Санат:Жойылуға қауыпты жануарлар Санат:Еуразия жануарлары
Экстракт
Экстракт (лат. extractus – шығару, сорып алу), шайғын – активті бастамалары (глюкозид, алколоид, витамин, т.б.) бар дәрілік шикізаттардан бөлініп алынған галендік препараттардың қалпы. Э. экстрагенттің табиғатына қарай сулы, спирттік, эфирлік, т.б., ал буландырғаннан кейінгі қоюлану дәрежесіне байланысты сұйық Э., қою Э. (ылғалд. 25%-дан аз), құрғақ Э. болып бөлінеді.
Санат:Химия Санат:Терминология
Олимпиада ойындарындағы дзюдо
right|150px|border|Дзюдо Дзюдо алғаш рет Олимпиада ойындарында 1964 жылы Токиода таныстырылды.
1972 жылдан бастап дзюдо сайыстары барлық Олимпиадаларда өткізіліп жүр.
Әйелдер арасындағы сайыстар 1992 жылы енгізілді. 2021 жылдан бастап топтық сайыстар да өткізілетін болды.
Салмақ дәрежелері
Алғашқы сайыстар 4 салмақ дәрежесі бойынша өткізілген. Бүгінгі күндері ерлер үшін 7 және әйелдер үшін 7 салмақ дәрежесі белгіленген.
Медальдар санағы
Бүгінгі күнге 56 мемлекеттің спортсмені Олимпиада ойындарында дзюдодан медаль жеңіп алған.
thumb|right|200px|Дзюдоға арналған Қазақстанның пошта маркасы
Қазақстан атлеттерінің қатысуы
Қазақстан атынан Олимпиада ойындарына 1996 жылы — 8 атлет, 2000 жылы — 8 атлет, 2004 жылы — 8 атлет, 2008 жылы — 10 атлет, 2012 жылы — 9 атлет, 2016 жылы — 6 атлет, 2021 жылы — 6 атлет қатысқан.
Үш Олимпиадада олар 2 күміс, 2 қола медаль жеңіп алған:
Дереккөздер
Санат:Олимпиада ойындарындағы дзюдо
Жарықтың интерференциясы
Көрінетін жарық дегеніміз — ұзындығы 780 нм-ден (қызыл жарық) 400 нм (күлгін жарық) аралығында болатын электромагниттік толқындар. Әйтсе де, мұның физикалық негізінде басқа электромагниттік толқындардан (радиотолқыннан, инфрақызыл, ультракүлгін, рентген және гамма сәулелерден) ешқандай өзгешелігі жоқ. Көрінетін жарықтың, сондай-ақ инфрақызыл және ультракүлгін сәуле шығару механизмі "Атомдық физика" тарауында қарастырылады. Артық энергиясы бар қозған атомдар энергиясы аз күйге ауысады да электромагниттік толқындар шығарады, демек, жарық шығарылады. Бұл процестің ұзақтығы 10 нс-ке созылады, сөйтіп, атом синусоиданың бір үзігін шығарады.
Оны толқындық цуг (цуг — немісше салтанатты жүріс) деп атайды (4.9-сурет). Вакуумдегі толқындық цугтың ұзындығы l = сτ ≈ 3 м, жарық толқынның ұзындығы шамамен 10−6 м. Демек, толқындық цугке бірнеше миллион толқын ұзындығы сыяды екен. Күнделікті тұрмыста жарық бір уақытта көптеген әр түрлі жарық көздерінен таралады. Бұл толқындар бір-бірімен кездескенде қабаттасып жатады. Бірақ бір-бірінің әрі қарай таралуына кедергі келтірмейді. Сондықтан заттардың бейнесі бізге бұзылмай көрінеді. Себебі, электромагниттік толқындардағы электрлік және магниттік өрістер вакуумде таралғанда өздерінің бағыттарын өзгертпейді, электрлік және магниттік өрістердің кернеуліктерінің шамасы сол күйде болады.
Көрінетін жарық дегеніміз – ұзындығы 780 нм-ден 400 нм аралығында болатын электромагниттік тоқындар. Артық энергиясы бар қозған атомдар энергиясы аз күйге ауысады да электромагниттік толқындар шығарады, демек, жарық шығарады. Бұл процестің ұзақтығы 10 нс-ке созылады., сөйтіп атом синусоиданың бір үзігін шығарады. Оны толқындық цуг деп атайды.
Интерференция құбылысын 1675 жылы Ньютон, одан кейін Юнг және Френель байқаған.
Жарық толқынының интерференциясы тек когерентті толқындар қабаттасқанда ғана пайда болады.
Жарық интерференциясын тұрмыста қолдану
Интерферометрлер - өте кішкене бұрыштарды дәл өлшеуге, жарық толқынының ұзындығын, кіші кесінділерін ұзындығын, әр түрлі заттардың сыну көрсеткіштерін анықтауға, беттің өңделу сапасын тексеруге және беттің жылтырау дәлдігін анықтауға арналған аспаа.
Интерференция жарқындату үшін қолданылады, яғни интерференция көмегімен шағылған сәулелердің шамасын не көбейтуге, не азайтуға болады.
Интерферометрлер көмегімен қатты денелердің сызықтық ұлғаю коэффициентін анықтауға, ферромагниттер шамасының өзгеруін өлшеуге болады.
Голографияда қолданылады.
Кеңістікте бір уақытта бірнеше электромагниттік толқындар болған жағдайда олардың электрлік және магниттік өрістері суперпозиция принципі бойынша қосылады.
Жарықтың интерференциясы
Жарықтың интерференциясы - кеңістіктің әртүрлі нүктесінде когерентті екі немесе бірнеше толқындардың қабаттасуының нәтижесінде орныққан жарық толқындарының күшеюі мен әлсіреуінің суреттемесінің пайда болуы.
Когерентті толқындар - бірдей жиілікті, фаза айырымы тұрақты толқындар (табиғатта когерентті толқындар көздері жоқ). Жарық шоғын екіге бөлу арқылы немесе лазердің көмегімен когерентті жарық көздерін алуға болады.
Фазалар ығысуы тұрақты және жиіліктері бірдей толқындардың қосылуы жарық толқындарының өзара әрекеттесуіндегі көңіл аударатын жағдай. Мұнда кеңістіктің кейбір нүктелерінде толқындардың қабаттасуынан бір-бірін күшейтетін, ал басқа бір нүктелерінде керісінше бір-бірін әлсірететін интерференция құбылысы байқалады. Экранда күңгірт және ашық жолақтар кезектесіп орналасады. Бұл интерференция құбылысы. Жарықтың интерференциясы механикалық толқындардың интерференциясы сияқты өтеді. Жарықтың минимум (әлсіреу) және максимум (күшею) шарттары (4.10) және (4.11) формулаларымен анықталады. Сонымен қатар жарық толқындары интерференциясының кейбір ерекшеліктері бар. Егер екі жарық көзінен бірдей жиілікті синусоидалық жарық толқындары шығарылса, онда олар кездескен жерде интерференция көрінісі пайда болады. Бірақ осы көріністі бір-біріне қатысы жоқ бірдей жарық шығаратын екі жарық көзінен шық қан толқындар арқылы алу мүмкін емес. Жарық толқындарының интерференция құбылысы жоқ деген қорытындыға келгендей боламыз.
Интерференция құбылысын 1675 жылы Томас Юнг Ньютон, одан кейін Юнг және Френель байқаған. Мұны қалай түсіндіруге болады? Шын мәнінде, мәселе толқынның цугінде екен. Дененің әр түрлі атомдары бір-біріне байланыссыз жарық шығарады. Сондықтан олардың жиіліктерінің бірдей болуына қарамастан, әр цугтің фазасы әр түрлі. Ал бұл жарықтың фазасы ретсіз өзгеретін электромагниттік толқын екенін көрсетеді. Сонда екі толқынды бір-біріне қосқанда пайда болған қорытқы толқынның берілген нүктедегі амплитудасы да кездейсоқ түрде бір секундта миллион есе (максимум немесе минимум болып) өзгеріп отырады.
Жарық түскен бет біздің көзімізге біркелкі жарық түскен беттей болып көрінеді. Сондықтан жарық толқынының интерференциясы тек когерентті толқындар қабаттасқанда ғана пайда болады.
Қос сәулелі интерференция және оны іске асыру әдістері
Когерентті толқындарды интерферометрлердің көмегімен алады. Ең қарапайым түрі — бір жарықты екіге жіктеу.
Юнг әдісі
Ағылшын физигі Томас Юнг жарық толқындарының кеңістіктік когеренттігін алды. Ол S жарық көзінің алдына кішкентай саңылауы бар S1 тосқауылды орналастырды. Жарық толқындары ол саңылаудан өтіп, бірдей фазамен бір уақытта екі кішкене S2 және S3 саңылауларға жетеді. Бұл саңылаулар бір-біріне жақын және жарық көзіне қатысты симметриялы орналастырылған (4.10-сурет).
Сондықтан S2 және S3 саңылаулары бір толқындық бетте жатыр деп есептеуге болады. Гюйгенс принципі бойынша толқындық беттің әрбір нүктесі екінші толқын көзі болып табылады.
Френель әдістері
Когерентті жарық толқынын алудың басқа жолын француз физигі Огюстjн Кан Френель ұсынды. Ол қос призма (бипризма) мен қос айнаны пайдаланды. Бипризма әрқайсысының сыну бұрышы өте аз болып келген бірдей екі призмадан тұрады. Олар бір-біріне табандарымен беттестірілген. Френельдің қос призмасының табанындағы бұрышы өте доғал -175° 179°. S жарық көзінен шыққан сәуле бипризмаға түседі де одан екі жарық толқыны S1 және S2 алынады. Олар шеңбердің бойында орналасқан.
Экранда тұрақты интерференциялық көрініс — кезектесіп орналасқан күңгірт, ақ жолақтар пайда болады. Қос айнаның жұмыс істеу приндипі де жоғарыдағы тәрізді Z1 және Z2 айналары центрі О нүктесі болатын шеңбердің радиусы болсын дейік. Жарық көзі S шеңбердің бойында орналасқан. Z1 және Z2 айналары жарық сәулесін екіге жіктейді, олар экранның бір А нүктесіне жиналады.
Жұқа пленка әдісі
Су бетіне майдың, мұнайдың, бензиннің тамшысы тамғанда әр түсті сурет пайда болатынын білеміз. Ондай суреттер сабынның көпіршігінде де, инеліктің қанатының үстінде де байқалады (түрлі-түсті қосымшадағы 1-сурет). Бензиннің жұқа қабыршағының бетіне жарық түскенде қандай процесс жүретінін қарастырайық. Бензиннің жұқа қабыршағы жазық параллель пластиналардан алынады. S жарық көзінен шығатын сәуле қабыршақтардан өткенде бірнеше когерентті сәулелерге бөлінеді. Біз жарық интерференциясын түскен жарықтан да, шағылған жарықтан да байқай аламыз. Бензин қабықшасы қалыңдығының үздіксіз өзгеруінен, жұқа қабыршақтағы интерференциялық сурет түрленіп отырады.
Есептеу жұмыстарын жүргізіп, толқынның жұқа қабыршақтағы жол айырымын анықтайтын формуланы табайық:
Ньютон сақиналары
Ньютон сақиналары жұқа қабыршақтардағы интерференцияның дербес түрі, ол жұқа қабыршақ қалыңдығының біркелкі өзгеретін жағдайында байқалады. 1675 жылы Ньютон астрономиялық рефрактордың дөңес объективі мен жазық шыны арасындағы жұқа ауа қабатының түсін бақылаған. Ньютон тәжірибесінде тығыз сығылған шыны мен объективтің арасындағы ауаның жұқа қабатының қалыңдығы шыны мен объективтің түйіскен жерінен объективтің сыртқы шетіне қарай біркелкі ұлғая бастайды. Қарапайым есептеу аркылы өткен жарықтың радиусын, мәселен, ақшыл сақинаның радиусын анықтауға болады:
мұндағы r — сақинаның радиусы, R — линза қисығының радиусы, d — жазық шынының бетінен линзаның жарық сынатын бетіне дейінгі арақашықтық.
Дереккөздер
Санат:Интерференция
Ақ Фердос
Ақ Фердос (Фердос) — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Киров облысы, Нижегород облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ветлуга өзенінің оң жағалауынан 589 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 43 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга бастауынан Ветлуга қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ортеке (кітап)
Ортеке — 2011 жылы Алматы қаласы «Дүниежүзі қазақтарының қауымдастығы» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — К. Мұқажанұлы, құрастырушы Р. Меллет. Беттер саны — 280.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-7023-33-1.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Дүниежүзі қазақтарының қауымдастығы баспасының кітаптары
Шунш-Ега
Шунш-Ега — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Салым өзенінің оң жағалауынан 237 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері Санат:Жоғарғы Обь су алабы өңірі өзендері
Тайжақы
ТАЙЖАҚЫ – құлынның терісінен тігілген қаптал тон. Қазақ, қырғыз, қарақалпақ, саха, т.б. түркі халықтарының ежелгі киімі. Қазақта шымқай қара, торы құлын терісінен тігілген. Тайжақының етек жағына құлынның пұшпағын ұзынынан құрап жалғайды, артқы бойының ортасына құлынның жалын келтіріп тігеді, қайырма жағалы, сырма астарлы болады.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 8 том
NGC 7351
NGC 7351 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1878 жылы 3 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7351 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69489, MCG -1-57-22.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Щельяшор
Щельяшор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Адзьва өзенінің оң жағалауынан 43 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Сексенәлі Раханов
Сексенәлі Раханов (5.2. 1945 жылы туған, Жаңақорған ауданы Бірлік ауылы) – оқу-ағарту саласының қызметкері. Қызылорда педагогикалық институтын физика мамандығы бойынша бітірген. (1971). Еңбек жолын Жаңақорған ауданындағы 55-орта мектепте бастады. 1976 – 79 жылдары кәсіптік-техникалық училищесінің директоры, 1979 – 87 жылдары облыстық кәсіптік-техникалық білім беру басқармасы бастығының орынбасары, 1987 – 2005 жылдары Қызылорда қаласындағы кәсіптік-техникалық мектептердің директоры болды. 2005 жылдан 8-облыстық арнаулы санаториялық мектеп-интернаттың директоры қызметін атқарып келеді. Раханов кәсіптік-техникалық білім беру саласында жеткен жетістіктері үшін «Қазақстан Республикасы кәсіптік-техникалық білім беру үздігі» (1983) және «Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің үздігі» (1993) белгісімен марапатталған. Раханов «Қызылорда облысының құрметті қайраткері» атағына ие болды. 2000 жылы «Ғасыр адамы» байқауында Қызылорда облысы бойынша «Шабыттың шыққан шыңында» номинациясының иегері болды.
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Әдебиет
Санат:1945 жылы туғандар
Қасым Аманжоловтың аудармалары
Қасым Аманжоловтың аудармалары — ақынның шығармашылығында елеулі орын алады.
Түпнұсқа көркемдігіне еркін бойлауымен, рухани терең сезінуімен ерекшеленетін Аманжолов аудармалары ақын ізденістерінің өрнектері іспеттес.
Утьва
Утьва — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Весляна өзенінің оң жағалауынан 74 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 76 км-ді құрайды.
Қасым Аманжоловтың аудармалары
Аманжолов келесі әдеби шығармаларды қазақ тіліне аударды:
Утьва
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Қасым Аманжоловтың аудармалары
Санат:Аударма Санат:Аудармашылар
Утьва
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дизенфекция
Сыртқы сілтемелер
Санат: Медицина
Парбез
Парбез (Parbayse) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,46 км² шамасында.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
NGC 2847
NGC 2847 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1855 жылы 5 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2847 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Part of N 2848.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Каштелу-де-Пеналва
Каштелу-де-Пеналва (Castelo de Penalva) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Пеналва-ду-Каштелу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Дифракциялық тор
Дифракциялық тор
Дифракциялық торды реттелген дифракциялық тop және реттелмеген дифракциялық тop деп бөледі. Реттелген тор деп саңылаулары белгілі бір қатаң тәртіп бойынша орналаскан торларды, ал реттелмеген деп саңылаулары тәртіпсіз орналасқан торларды айтады. Геометриялық құрылысына қарай торларды жазық және кеңістіктік торлар деп те бөледі. Кеңістіктік реттелмеген торларға, мысалы, тұмандағы ауа тамшылары немесе мұз қиыршықтарының жиынтығы, көз кірпіктері жатады.
Жазық реттелген тор
Оны алмаз кескішпен жасалған параллель және бір-біріне өте жақын орналасқан саңылаулар мен тосқауылдар жиынтығынан дайындайды. Саңылаудың ені а, ал тосқауыл-штрихтің ені b болсын, сонда b + a = d тордың тұрақтысы немесе периоды деп аталады.
Жарықтың дифракциялық торда таралу процесін карастырайық. Монохроматтық сәулеленудің жазық шебі тор саңылауларының жазықтығына жетті дейік. Линзаның көмегімен барлық параллель шоқтарды экранға жинаймыз. Экранда φ бағытында таралатын параллель сәулелердің шоқтары жиналатын кез келген А нүктесін таңдап аламыз. Көрші екі саңылаудан шығатын жарық сәулелерінің жол айырымын 4.19-суреттің көмегімен оңай табамыз: A = dsinφ.
Егер Δ = 2kλ/2 болса, А нүктесінде максимум байқалады. Онда дифракциялық тор үшін келесі формула дұрыс:
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em; width:30%">
Бұл формула арқылы максимумдардың бірінші, екінші, т.с.с. қатарларын табуға болады. Дифракциялық көрініс — бұл күңгірт аралықтармен бөлінген түрлі-түсті жолақтар қатары. Саңылаудан ақ жарық жібергенде орталықтағы ақ дақтың екі шетінен бірінші, екінші, т.с.с. қатармен орналасқан боялған спектрлер көрінеді.
Сонымен бірге толқын ұзындығы артқан сайын (қызыл жарық) осы толқынның максимумы байқалатын бұрышы үлкен болады. Егер орға көк жарық түсірілсе, онда барлық максимумдар көк түске боялады (4.13) формуладан бір толқын ұзындығы үшін бірнеше максимумдардың байқалуы мүмкін екенін көреміз. n = 0, бұрыш φ = 0 болады, яғни максимум аламыз. Бұл нөлінші ретті максимум деп аталады.
Жарық толқынының ұзындығын анықтау
Жарық толқынының ұзындығын табу үшін 4.20-суретте көрсетілген аспап пайдаланылады. Миллиметрлік бөліктері бар ұзын сызғыштың бір ұшына қарай оның бойымен еркін қозғалатын етіп экран орналастырылады. Экранның ортасында саңылау бар. Сызғыштың екінші ұшына дифракциялық торды орнатамыз.
Top және саңылау арқылы жарық көзіне қарасақ, онда біз экранның қара фонында саңылаудың екі жағынан дифракциялық спектрлердің бірінші, екінші және т.с.с. реттерін көреміз. Дифракциялық тордың формуласын пайдаланып және өте аз бұрыш үшін sinφ ~ tgφ деп алуға болатынын және 4.20-суреттен tgφ = a/L екенін ескеріп, жарық толқынының ұзындығын есептейміз:
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em; width:40%">
мұндағы d — тордың периоды, a — саңылаудан анықталатын толқын ұзындығы спектрінің сызығына дейінгі кашықтық, L — дифракциялық тордан экранға дейінгі сызғыш бойымен алғандағы қашықтық.
Майтөбе (тау, Қастек жотасы)
Майтөбе – Қастек жотасының солтүстік сілемінде орналасқан тау.
Дифракциялық тор
Дереккөздер
Санат:Дифракция Санат:Физикалық оптика
Жеменей болысы
Жеменей болысы — Қырғыз АКСР-дағы Адай уезінің әкімшілік бөліну бірлігі.
Майтөбе (тау, Қастек жотасы)
Геологиялық құрылымы
Плиоцен кезеңінде пайда болған Майтөбенің жер қыртысы гранит, әктас, тақтатастан түзілген.
Жеменей болысы
Әкімшілік бөлінуі
7 әкімшілік ауылында 1405 қожалық болды.
Майтөбе (тау, Қастек жотасы)
Жер бедері
Беткейлері тіктеу және солтүстікке қарай кертпештеліп тауалды жазығына ұласады. Шоқының басы күмбез тәрізді. Шығыс және оңтүстік беткейлері тік шатқалды, батыс беткейі көлбеуленген. Тау бөктерінен Таутекесай, Майбұлақ, Қарасу, т.б. өзендер бастау алады. Шығыс беткейінің етегінде Майбұлақ қонысы жатыр. Тауалды жазығында аудан орталығы Ұзынағаш, сондай-ақ Қарғалы, Ынтымақ, Сарыбай би, Қайназар, т.б. ауылдар орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) таулары Санат:Іле Алатауы
Жеменей болысы
Халқы және тұрмысы
Қалша ауылы жартылай көшпенді, жыл бойына Қаракешу маңында отырады, егіншілікпен де айналысады. Бегімбет ауылы түгелдей көшіп жүреді. Қарақұмда, Жылыойда отырады. Кейбір шаруалары Сеңгірқұмға келіп қыстайды. Үстіртте Бесегоз, Тәңке суларын жайлайды. Сұлтангелді ауылының шаруашылықтары жартылай көшпенді, Қаратау, Ақтау бойында аздаған бөлігі отырады. Жазда Қарақұмды жайлап, қыста Сеңгірқұмға келеді. Қожағұл ауылдары Аусары суымен Форт-Александровскіде қысы-жазы отырады. Шолақ ауылының 75 пайызы жартылай көшпенді. Отыратын жері Иір, Форт-Александровск, 25 пайызы көшпенді, жазда Қарақұмды жайласа, қыста Ақтөбені қыстайды. Қаракедейдің 75 пайызы жартылай көшпенді, отыратын жері Жармыш, жатақтары Ауыздыбаста. Қалғандары көшіп жүреді, жазда Қарақұмға дейін көшіп, қыста Қаратау бойына келеді. Ақшакедей ауылдары көшіп жүреді, жазда Ойылға дейін барып, қыста Қаратау бойын қыстайды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның болыстары
Шри-Ланка Ұлттық футбол құрамасы
Шри-Ланка Ұлттық футбол құрамасы — Халықаралық жарыстарда Шри-Ланканың намысын қорғайтын құрама. ФИФА және АФК мүшесі. 1972 жылға дейін Цейлон деген атпен сынға түсіп жүрді.
Cілтемелер
Санат:Шри-Ланка Ұлттық футбол құрамасы
Дәурен Берікқажыұлы
Дәурен Берікқажыұлы (15.05.1974 жыл, Семей облысы, Мақаншы ауданы, Қарабұта ауылы (қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Үржар ауданы) - ақын.
Шығармалары
Өлеңдері 1994 жылдан бастап республикалық газет-журналдарда жарияланып келеді. Шығармалары 2000 жылы жарық көрген «''Сборник. Избранное» («Қазақ университеті»), «Жас ақындар жырларының антологиясы» («Өлке»)'' жинақтарына енген. 1996 жылы жарық көрген «Оттегім менің, от демім менің — жырларым» («Жазушы») және 2001 жылы «Отырар кітапханасы» сериясымен шыққан «Апіе тегісііет» жыр жинақтарының авторы. 2008 жылы «Гүл мен қылыш жырлары» атты жинағы жарық көрген.
Дереккөздер
Санат:15 мамырда туғандар Санат:1974 жылы туғандар Санат:Үржар ауданында туғандар Санат:Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті түлектері Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті оқытушылары Санат:Қазақстан ақындары
1339 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1339 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1339 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Бауыржан
Бауыржан — ер адам есімі
IC 3353
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40741, KUG 1224+281.
Сыртқы сілтемелер
IC 3353 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Ле-Руаз
Ле-Руаз (Les Roises) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Коммерси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,92 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55436, пошта индексі — 55130.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 адамды құрады. Халық тығыздығы — 8,93 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Экстракциялау
Дереккөздер
Қазақ ұлттық энциклопедиясы, 10 том
Мильяна
Мильяна (Millana) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Алькаррия ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 158 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 86 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
Қарағашты әулие
Дереккөздер
Санат:Ескерткіштер Санат:География
Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов
Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов  (13 мамыр 1963 жыл, Шағатай ауылы) — қазақстандық мемлекет қайраткер, 2022 жылдан бері Ақтөбе облысының 10-шы әкімі. Бұдан бұрын Қазақстан премьер-министрінің орынбасары (2020–2022), Маңғыстау облысының әкімі (2017–2019), Қазақстан Кәсіподақтар Федерациясының төрағасы (2019–2020) болған.
Өмірбаяны
1963 жылы 13 мамырда Орал облысының Ақжайық ауданындағы Шағатай ауылында туған. Жетіру тайпасы Табын руынан шыққан.
Қарағанды мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1988), құқықтанушы. Заң ғылымдарының кандидаты (1995).
Жеке өмірі
Хоббиі - спорт (футбол, волейбол).
Үйленген. Жұбайы - Тоғжанова Гүлнар Сапарғалиқызы (1968 жылы туған). Қыздары - Аяжан (1989 жылы туған), Айғаным (1991 жылы туған), Бақыттыгүл (1994 жылы туған), Минура (2008 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан заңгерлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті түлектері Санат:Маңғыстау облысының әкімдері Санат:Ақтөбе облысының әкімдері
Корте
Корте (Corte) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Корте округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 149,27 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B096, пошта индексі — 20250.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6744 адамды құрады. Халық тығыздығы — 45,18 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Тастыөзек (Жетісу облысы)
Тастыөзек — Жетісу облысы Кербұлақ ауданы, Қоғалы ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыөзек ауылынан шығысқа қарай 52 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Кербұлақ ауданы елді мекендері
Канале-Монтерано
Канале-Монтерано (Canale Monterano) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Рим провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3750 адамды құрайды. Халық тығыздығы 104 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 36 км² шамасында. Пошта индексі — 60.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Bartolomeo. Жыл сайынғы мерекесі — 24 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Попрусевци (Велико Тырново облысы)
Попрусевци (Попрусевци) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді.
Сәтбай Зайырұлы Рахатов
Сәтбай Зайырұлы Рахатов – ғалым, техникалық ғылыми доктор (2004).
Попрусевци (Велико Тырново облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7 адамды құрайды.
Сәтбай Зайырұлы Рахатов
Ғылыми еңбектер
Рахатовтың негізгі ғылыми-зерттеу жұмыстарының бағыты ауыл шаруашылық технологиялары мен механикаландырылған құрал-жабдықтар тақырыбына арналған. 40-тан астам ғылыми еңбектер жариялады. Оның ішінде 2 монография, 6 авторлық куәлігі мен патенттері, 30-дан астам ғылыми мақаласы және 10-ға жуық оқу-әдістемелік нұсқауы жарық көрген.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Попрусевци (Велико Тырново облысы)
Пошта индексі — 5084. ЕКАТТЕ коды — 57738.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Біздің Ғани
«Біздің Ғани» — толық метражды көркем фильм. 1971 ж. Қазақфильм студиясы шығарған.
Дереккөздер
Санат:КСРО драма фильмдері Санат:Қазақфильм фильмдері
Дорлисайм
Дорлисайм (Dorlisheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Мольсайм округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,53 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2464 адамды құрады. Халық тығыздығы — 213,7 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Оберрид-ам-Бринцерзее
Оберрид-ам-Бринцерзее (Oberried am Brienzersee) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Интерлакен округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 478 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 589, пошта индексі — 3854.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Савале (Акбулат ауылдық кеңесі)
Савале — Башқұртстанның Татышлин ауданындағы ауыл, Акбулат ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 102 адамды құрады. Пошта индексі — 452844, ОКАТО коды — 80250805002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Логикалық атомизм
Логикалық атомизм - 20 ғасырдың 10-20 жылдарында Рассел және Витгенштейннің ұсынған шындық туралы номилалистік және плюралистік ілімі. Логикалық атомизм бағдарламасында үлгісі логикалық тіл болып енетін, логикалық жетілдірілген тілдің құрылуы қарастырылған. Логикалық атомизмнің негізгі бір жорамалдарының бірі - тілді шындыктың бейнесі ретінде мойындау. ====
Санат:Философия
Баран-ду-Триунфу
Баран-ду-Триунфу (Barão do Triunfo) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Порту-Алегри агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Жерониму экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 918 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 436,679 км² шамасында. Халық тығыздығы — 16,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1992 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Маланьино
Маланьино (Malagnino) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Кремона провинциясында орналасқан.
Холдэнвилл (Оклахома)
Холдэнвилл (Holdenville) — Оклахома штатының Hughes округіне жататын АҚШ қаласы.
Орей (Жоғарғы Вьенна)
Орей (Aureil) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Лимож округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,17 км² шамасында.
Экстраполяция
Экстраполяция - Құбылыстың бір бөлігіне қатысты түйіндерді оның екінші бөлігіне тарқату; қылмыстың криминологиялық болжамының негізгі үш тәсілінің бірі(болашақта қылмыстың жасалу мүмкіндігін ғылыми болжау, сонын ішінде қайталама (рецидивизм болжамы) немесе адам үшін құрбан болуы мүмкін екендігі (құрбан болу мүмкіндігінің болжамы) және т.б.
Холдэнвилл (Оклахома)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Орей (Жоғарғы Вьенна)
Коммунаның INSEE коды — 87005, пошта индексі — 87220.
Экстраполяция
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Орей (Жоғарғы Вьенна)
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :