cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пельмес
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сан-Константино-Альбанезе
Сан-Константино-Альбанезе (San Costantino Albanese) — Италиядағы коммуна, Базиликата әкімшілік аймағына қарасты Потенца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 871 адамды құрайды. Халық тығыздығы 24 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 37 км² шамасында. Пошта индексі — 85030.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Costantino Il grande. Жыл сайынғы мерекесі — 21 мамыр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базиликата елді мекендері
Азофоска
Азофоска- диаммоний  фосфатпен ( NH4)2HPO4   калий  нитратын   KNO3   араластырып  даярлайды, ішінде  азот, фосфор  және  калий  бар  тыңайтқыш. Жарылғыш, улы қасиеті  жоқ,   бірақ  өртену  көрсеткіші  жоғары.
Дереккөздер 1. ↑Жалпы химия: Қазақ  ССР  Халыққа  білім  беру   министрлігі   педагогикалық  және  химия  пәні  оқытылатын  институт  студенттеріне  арналған  оқулық. Өңделіп толықтырылған  үшінші  басылым. Алматы Ана тілі 1992
Пэрривилл (Мэриленд)
Пэрривилл (Perryville) — Мэриленд штатының Cecil округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 3672 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.4 км² шамасында. FIPS коды — 24-61150.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Күштеп отырықшыландыру. Көшпелілерді отырықшылыққа көшірудің экономикалық және саяси мақсаттар
'''Күштеп отырықшыландыру. Көшпелілерді отырықшылыққа көшірудің экономикалық және саяси мақсаттары'''
Көшпелілер мен жартылай көшпелілерді отырықшылыққа сталиндік күштеп көшіру саясаты қазақ этносының тіршілік ету жүйесін мықтап бұзды.
Седентаризация (отырықшыландыру) идеясы, сондай-ақ ауылды жаппай ұжымдастырудың болашағы шаруашылық-мәдени үлгілердің ауысуымен тығыз байланыстырылды. Басқаша айтқанда, қазақ шаруа шаруашылығының даму жолдары мал өсіретін шаруашылықтардың егіншілікпен айналысатын немесе тұрақтап мал өсіретін шаруашылықтарға ауысуымен (мемлекеттің бағыттауымен) теңестірілді.
Мұндай ұғымның шенеуніктік-әкімшілік санаға берік орныққаны сонша, ол абсолютті шындық ретінде қабылданды. Алайда жаңа революциялық ойлау кеңістігімен проблемаларды бұлайша қабылдау қате болар еді, өйткені бұл арада дамыған дәрежедегі түсініктің дәстүрлі факторлары әлдеқайда басымдық рөл атқарады. Оның арнасында көшпелілер құрылымының әлеуметтік-экономикалық және әлеуметтік-мәдени дағдылары тәжірибелік өркениеттермен және мәдениеттермен бітіспес жанжалға түсетін ескі-артта қалған дәстүр ретінде қарастырылады. Әрине, қалаған жағдайда сол кезде мал өсірушілердің Қазақстанда қанат жайған жайылымдық-көшпелі жүйесін барынша ұтымды және қарапайым жүйе ретінде сипаттауға болар еді. Алайда ол тек, аталған феноменді оған жағдай жасайтын кешеннен бөліп алып, индустриалды қоғамның ұғымына сүйене отырып, тап сол «ұтымды» экономикалық логиканың аясында қарастырған, өндірісті кеңейту мен табысты өсіруді мақсат тұтқанда ғана әділетті болады. Оның үстіне дәстүрлі шаруашылықтың дәлелі сапалық тұрғыдан өзге міндетке — биологиялық және әлеуметтік сұранысты қанағаттандыруға бағдарланған және осы мақсатқа икемделуде ол айтарлықтай ұтымды болып шығады.
Қарабайырлық
«Қарабайырлыққа» келсек, бұл теңеу, сөз жоқ, өзінің шарттылығы жағынан байырғы алып аумақта мыңдаған жыл бойғы ерекше тәжірибені игеру әлемі болып табылатын, өзіндік тарихи эволюциялық даму формасына қолданыла қояр ма екен. Шынында да, өте қолайсыз табиғи ортаға бейімделудің тиімді әлеуметтік тетігімен және дамыған мәдени дәстүрлерімен қоса, өзінің жеке өркениетін қалыптастырған шаруашылық жүйесін «күйкі» жүйе деп есептеу дұрыс бола қоймас.
Дамыған бейімделу-бейімдеу (мекен еткен ортасына бейімделу және сонымен бірге оны өзінің мүдделеріне бейімдеу) тетігі мен өзін-өзі ұйымдастырудың айтарлықтай қуатты әлеуетін меңгере отырып, көшпелілік құрылым шөлейтті экожүйеге кірігуге қабілетті болып шықты. Оның үстіне бұл үрдіс сондай икемді жүргізілді, тіпті мал өсіретін шаруашылықтардың өзі уақыт өте келе белгілі бір экологиялық қызметті (дәлелденгендей, жайылымдық жерлердің дұрыс пайдаланылмауы шөп шығымын төмендетеді, азот айналымын азайтады және айналып келгенде өсімдіктің өсуін нашарлатады) атқарушыға айналды. .
Көшпелілік кешенінің қоршаған ортаға қосылуынын тиімділігіне мына жайттар дәлел, соның аясында өзінің дамуы үшін ол кәдімгі-табиғи және әлеуметтік-экономикалық факторлардың серпінділік тепе-теңдігін сақтауға қажеті алғышарттарды қалыптастырды. Мұндай эквилибрум (тепе-теңдік| идеясы бүкіл шаруашылық-ғұрыптық дәстүрдің кенеттен қозғалысқа түсуінен туындады. Осынын арқасында табиғи қорларды пайдаланушы және табиғатты сақтаушы қызмет кырларының арасында шартты түрде ойластырылған теңдікке қол жеткізілді, ал ол табиғатқа қатысты кереғар әрекетті болдырмауға, тиісінше әрекет етуші «қоғам — табиғат» жүйесінде үйлесімсіз байланыстар тудыруы мүмкін теріс салдарларын барынша жеңілдетуге мүмкіндік берді. Нақ соңғы тіркес бойынша Даладағы жұт және індет сияқты жан шошырлық құбылыстардың себебін түсіне аламыз. Жекелеген зерттеушілер, мәселен, Ф. Шахматов, оларды тренда — ғасырлар бойғы статистика шегінде қарастыра отырып, бұл арада қайсыбір қатаң кайталанып отыратын жиілік кезеңдерін бағамдауға тырысқан. Бұл 12 жылдық дағдарысты кезең - мүшелге бөлінетін халықтық ғұрыпқа да тән. Біздің ойымызша жұт - «қоғам» тарапынан оған шектен тыс қысым көрсетілгенде «табиғат» жүйесінің соған қарсы өзін-өзі қорғайтын рефлексі (айнадағыдай бейнеленуі). Малдың сан жағынан тез көбейіп кетуі жайылымға тиісінше қиындық тудырады. Табиғи орта одан құтылу мақсатында өзінің реттеуші тетігін, оның ішінде жұт, індет сияқты тетіктерін іске қосады. Жер Ғарыштың бір бөлшегі ретінде онымен зат алмасуы және қуат арқылы тұрақты байланысып тұратынын естен шығармаған жөн. Демек, табиғи антропогендік тепе-теңдік бұзылған жағдайда іс-әрекетті қалпына келтіретін кері энергиялық байланыстын туындайтыны сөзсіз (Ш. Фурьенін, Э. Леруаның, П. Тейяр де Шарденнің, В. Вернадскийдің, А. Чижевскийдін космосоциологиялық ілімдерін қараңыз). Жұттың жиілігіне және олардың аралық уақыттарға сәйкес келуіне тоқталсақ, олар сол кезең ішінде малдардың саны өзінің өнімдік дағдарыстық шегіне жететін уақытша циклдар жүйесі болып табылады. Бір сөзбен айтқанда, табиғи жағдай ескерілмегені үшін табиғат мықтап кек алады (табиғи реттейді).
Жоғарыда айтылғаннан мал өсіруші шаруашылықтар өңірдің мейлінше қатал табиғи-климаттық сипатына соған бара-бар кері жауап берді деген қорытынды шығаруға болады. Әйтпесе, басқаша болуы мүмкін емес, өйткені шаруашылық-мәдени қызметтің белгіленген үлгісі өзінің қазіргі күйіне қайсыбір «бастапқы консервативтілігімен және артта қалушылық» ескілігімен емес, экожүйенің жағдайларымен түзетілген объективті эволюциясымен тығыз байланысты. Экстремалды ортаның айын көрінісі болып табылатын шөлейтті кеңістік бейімделудің мүлдем ерекше формасын талап етті. Және мұндай форма жайылымдық-көшпелі мал шаруашылығында іске асырылды, ол тек осындай жағдайда ғана тұрақты экологиялық зардаптарға шартты тиімділікпен қарсы тұра алатын, тіпті кейде оны біраз жеңілдете де алатын еді.
Эшпиньозела
Эшпиньозела (Espinhosela) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Күштеп отырықшыландыру. Көшпелілерді отырықшылыққа көшірудің экономикалық және саяси мақсаттар
Қарабайырлық
Демек, экожүйелік шектеулердің объективті салдарынан және өндіргіш күштің объективті түрде қалыптасқан деңгейіне орай, жартылай шөлейтті Қазақстан тұрғындары өндірістің жайылымдық мал шаруашылығынан басқа түрімен айналыса алмады. Тек осы шаруашылық жүйесімен ғана шөлейтті экожүйемен кірігуге, сөйтіп «экономикалық тіршілікті» азды-көпті қамтамасыз етуге болатын еді. Және әрекет үстіндегі экологиялық ортаға (индустрияланғанға дейінгі өндіргіш күш аясына) бейімдеу арқылы ғана бақташы өз жұмысын айтарлықтай ұтымды жалғастыра алды, сонымен қатар жоғары және бәсекеге кабілетті (сол кездегі баламалылығы мүмкін шаруашылық жүйесіне қатысты) әлеуетін айқын көрсетті.
Эшпиньозела
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 305 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35,96 км² шамасында. Халық тығыздығы — 8,5 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Күштеп отырықшыландыру. Көшпелілерді отырықшылыққа көшірудің экономикалық және саяси мақсаттар
Қарабайырлық
Алайда экологиялық ұтымдылық экономикалық мақсатпен жиі қайшылыққа түседі, көп жағдайда соңғысы басшылыққа алынады. Куаңшылық факторы жағдайында мұндай түйіннің болашағы аз, өйткені эко-жүйеге қабілеттілік ретінде қосылу, онын экономикалық тұрғыда тиімді игеру мүмкіндігін де білдіреді. Баламасыз шаруашылықтың табиғи ортаға кері әсері күтілген экономикалық мақсатты қатты әлсіретті (бұл бірден болды ма немесе белгілі бір уақыт өткеннен кейін болды ма, әңгіме онда емес). Табиғи-тарихи үрдістердің логикасы осындай және оған айтарлықтай дамыған өндіргіш күшке мықты тірек болғанда ғана енуге болады, бірак объективті ақиқаттан алшақтап, төңкерістік-қайта құрушы құдіретті күшке деген жалаң сеніммен қарамау керек.
Жайылымдық-көшпелі мал шаруашылығы
Осындай экстремальдық жағдайларда және өндіргіш күштің индустрияландыруға дейінгі деңгейі іс жүзінде сақталып отырған кезде егін өсіретін шаруашылықтардың өз әлеуетін тиімді іске асырады деп ойлау ақылға сыймайтын да еді. Шынында да, ол айтарлықтай тарылған болып шықты және шөлейтті егіншілік ғасырлар бойы қалыптасқан жайылымдық мал шаруашылығынан экономикалық басымдығын сөзсіз дәлелдейтіндей биікке көтеріле алмады.
Сол кездегі шығымдылықтың статистикалық тіркелуі шартты түрде, яғни азды-көпті қалыптасқан егіншілік аудандарда жиналған астық көрсеткіштері есебінен жүргізілгенін ескеру керек. Ал бұл, әдетте, революцияға дейін отарлаушылар қорынан қоныс аударушыларға бөлінген телімдер болатын. Бұл алқаптар (негізінен Жетісуда және шағын орманды-далалық алқаптар) нағыз құнарлы, яғни жыртуға мейлінше жарамды, кезінде Қоныс аударушылар басқармасының білікті мамандары мұкият зерттеген алқаптар еді.
Алайда осы алқаптарда астықтың шықпай қалуы үйреншікті құбылысқа айналды. Онымен шаруашылықты экстенсивтендіру: бір-екі жыл астық егілген жерден басқа танапқа көшу арқылы күресуге болатын. . Мұндай «экономикалық ұтымдылықтың» экологиялық бағасы күткендегіден жоғары болатыны түсінікті. Жер қорын тағылықпен қанау ерте ме, кеш пе (бірақ сөзсіз) өңірлік (алғашқыда) табиғи-қор әлеуетінің бұзылуына әкеп соқтыруы тиіс еді, ал мұндай жағдайда кез келген экономикалық мақсат тиімсіз болып шығатыны анық.
Егер біз ауыл шаруашылығын социалистік қайта құруды технологиялық жағынан барынша жетілдірілген сапада жүзеге асыру көзделгенін ескермесек, жоғарыда келтірілген дәлелдер онша дұрыс болмай шығады. Табиғат апатына қарсы күреске енді қайсыбір ұсақ, куаты мардымсыз «жекешілдер» емес, «ірі механикаландырылған социалистік шаруашылықтар» шықты. Нақ осы болашақ көпшіліктің санасына шлейтті кеңістікке барынша ену және соның шегінде етек алған егін шаруашылығының өнімділігін көтеру мүмкіндігін ұялатты.
Тұқым себілетін алқаптарды қара дүрсін кеңейтуге негізделген егіншілік сөзсіз өнімді және мақсатты алқаптар бола алмады және принципінде кәдуілгі индустрияландыруға дейінгі экстенсивті үлгіге ұқсады. Ал оның аясында топырақтың (табиғи) құнарлылығын аздырушы заңдылық өзіне тән қатал ақиқат рөл атқарды. Шөлейтті аймақтар жағдайында ол қолайлы үрдістерді уақыт бойынша да, кеңістік бойынша да өте тез сарқа отырып, одан да күшті зардапқа алып келді (көп ұзамай алға жылжитындай ештеңе қалмады, ал байырғы алқаптар тозғандықтан өзінің өнімділігін күрт төмендетті).
Сөйтіп өндіргіш күштер дамуының шектеулігі, осыдан келіп ғылыми-техникалық жетістіктерді пайдаланудын әлсіздігі экстенсивті егіншілікті интенсивті егіншілікке көшіруді тежеді. Осының салдарынан шөлейтті экологиялық ортаға тиімді кірігуден гөрі оған күштеп әсер етуге ұмтылыс жасалынды, ал бұл үрдіс жақын арада, әсіресе ұзақ мерзімді болашақта елді экологиялық ауыр зардаптарға ұшыратар еді.
Қарастырылып отырған жылдары көшпелілерді отырықшыландыру және егіншіліктің шөлейтті аймақтарына тарау проблемаларын баламалық түсінуімен ерекшеленген белгілі бір қоғамдық күштер болды.
Ғылыми тұрғыда негізделген көзқарастарды жақтаушылар ретінде олар түбегейлі өзгерістер бастамашыларының назарына салу үшін айтарлықтай маңызды пікірлер ұсынды. Алайда олардың пікірлері ескерілмеді, ал кейін «буржуазиялық түсінбеушіліктің айқын айғағы» ретінде бағаланды. Егер нағыз ғылыми тұрғыдағы көзқарасты жақтаушылардың аргументтері бұдан да дәлелді болғанмен, соның өзінде олардың пікірлері назарға да алынбас еді, өйткені олардың тұжырымдары осы мәселеде кеңестік жүйенің мүддесімен сәйкес келмейтін еді.
Демек, сталиндік басшылықты және оның Қазақстандағы өкілдерін кереғар әлеуметтік эксперимент өткізу - көшпелі және жартылай көшпелі шаруашылықтарды жаппай отырықшыландыру жөнінде шешім қабылдауына не итермеледі? Кеңестік тарихнама ғылымында бұл акция далалық көшпелілерді әлеуметтік даму жолына барынша тез салуға жетелейтін ерекше қозғаушы күш деген пікір орнықты.
Мұндай бутартпас кесім айтуға бойсұну, жалпы айтқанда түсінікті еді, өйткені сол жылдардың ресми құжаттары идеологиялық жабумен мықтап тұмшаланды, кешенді түрде алғанда халықтың тұрмысын жақсарту мен прогресс идеясы көшпелілер мен жартылай көшпелілердің жаппай отырықшылану бағытын айқындап бергендей етіп бейнеледі. Іс жүзінде солай ма? Егер олай болмаса, науқанды дәл 1920-1930 жылдар белесінде өрістетуге не себеп болды, неге ол одан бұрын немесе кеш басталмады?
Белгілісі, орасан серпінді индустриялық даму жоспары астық мәселесін ең көкейкесті қажеттілікке айналдырды. Өнеркәсіпте жұмыс істейтін миллиондаған жұмысшылар мен қызметшілерді аз да болса азық-түлікпен қамтамасыз ету міндеті ашық қойылды. Астық өндірісін ірілендірмей (ал индустияландыру о бастан импортты алмастыру негізіне құрылды) техникалық жабдықтарды сатып алу да проблемаға айналды, өйткені ол үшін валюта қажет болды, ал экспорттық құрылым тарыла түскен еді. Сонымен бірге әлемдік экономика дағдарыс толқынына малтықты, ол астық бағасын тез құлдилатып жіберді. . Сондықтан индустрияландыруды қамтамасыз ету үшін қажетті валюталық қаражат көлеміне тек астық сатуды ұлғайту арқылы қол жеткізуге болатын еді (егер 1926 жылы КСРО-дан сыртқа 0,1 млн т астық шығарылса, 1929 жылы — 1,3, 1930 жылы - 4,8, 1931 жылы - 5,2 млн т астық шығарылды). .
Астықтың қажеттігі
Сөйтіп астықтың қажеттігі күн өткен сайын артты. Осыған байланысты оны аграрлық сектордан кедергісіз қалай алу туралы ғана емес, астықты талап қойылып отырған көлемде қалай өндіруге болатындығы туралы да мәселе туындады. Біріншісіне келетін болсақ, жеке меншіктің жойылуына, өндіріс құралдарының толықтай мемлекет меншігіне өтуіне, шаруа шаруашылықтарының жалған кооперативтерге жаппай бірігуіне орай, яғни ұжымдастыру арқылы оны орындау мүмкіндігі туды. Осыдан кейін ауыл шаруашылығынан шаруаның өнімдерін қайтарымсыз жөнелтуге ештеңе бөгесін бола алмады.
Екінші міндетке байланысты өндіргіш күштердің мардымсыз дамуы және ғылыми-техникалық прогресс факторлары жағдайында мәселені шешудін бір ғана нұсқасы: eric алқаптарын барынша кеңейтудін экстенсивті жолы қалды. Сондықтан астық ондіру бағдары әр түрлі сипаттағы (экономикалық, әлеуметтік, экологиялық және т.б.) кешенді кедергілер болуы мүмкін, өзін мүлдем ақтамаған өңірлерде де қолдау тапты. Ең бастысы қамбаға құйылса болғаны. Тек оны қандай жолмен болсын жинау керек. Егер шығымдылығын көтеру және интенсивтендіру (соңғысына ҒТП факторларын іске қоспай-ақ, экономикалық жүйе мен өндірушілерді жан-жақты ынталандыру арқылы қол жеткізуге болатын еді) жолы мүмкін болмаса, онда егістік көлемін ұлғайту арқылы болса да қажетті астық көлемін жинау қажет деп табылды.
Осыған байланысты сталиндік басшылықтың шығыстағы елдердің ұлан-ғайыр жеріне қызығушылығы артты. Оның үстіне, бұл өнірдің қызығушылық тудыратыны да рас еді. Айталық, одақтық Жер халық комиссары Я.А. Яковлев БК(б)П XVI съезінің мінбесінен: «Есеп бойынша ... Қазақстанда 50 миллион гектардан 55 миллион гектарға дейінгі жерді тұқым себуге жарамды деуге болады, оның 36 млн гектарга жуығы солтүстік округтерде орналасқан... Мұнда бидай алқабы егіске жарамды жердің тек 5%-ын құрайды. Егер тұқым себуге жарамды осы 36 млн гектардың 30%-ына дейінгісін бидай алқаптары құраса, ендеше біз бесжылдықтың соңында тек бір Қазақстаннан ғана қосымша 8-10 млн га бидай алқабының әр гектарынан 6-7 центнерден астық жинаймыз» деп рапорт берді. .
Осындай болашаққа деген қуаныш үмітіне көлеңке түсіретін жайттар да болды. «Тұқым себуге жарамды» жерлер көшпелі және жартылай көшпелі мал өсірушілердің шаруашылық тұрғыдан кәдеге жарату объектісі ретінде қызмет етті, өйткені ол жерлер ықылым заманнан бері жайылымға пайдаланылып келген еді. Басқаша айтқанда, былай болып шықты, кеңестік жүйенің жоспарлары дәстүрлі мал шаруашылығы кешенінің кедергісіне тап болды. Осындай пайымда отырық диылану мәселесі енді басқа қырынан көріне бастады. Атап айтқанда, сол кезде (1920-1930 жылдар белесінде) дала көшпелілері өздерінің өндірістік ерекше тәсілімен индустрияландырудың шектен тыс қарқынын қамтамасыз ету үшін мемлекеттің астық өндірісін барынша кеңейту бағытымен қайшылыққа келді. Жанжалдың түйінін көшпелілер мен жартылай көшпелілерді «жыртуға жарамды алқаптардың» бүкіл ауқымы бойынша жеделдетіп және жаппай шаруашылық пен тұрмыстын отырықшылық нысанына көшіру, яғни мал өсірушілерді диқандарға немесе «мәдениетті мал өсірушілерге» айналдыру жолымен тарқатуға болады деп есептелді. Осы арқылы, біріншіден, жаңа алқаптарды (яғни жайылымдық жерлерді) тұқым себу үшін дайындау, екіншіден, оларды кешегі мал өсірушілер. түріндегі шаруашылық жүргізуші субъектілермен қамтамасыз ету (еңбек қоры жетіспеген жерлерде ол қоныс аударушылар есебінен игерілуі тиіс). көзделді.
Сол кезеңнің ресми дерек көздерінде мәселені шешу жолдарының осылай ойластырылғаны туралы айтылады. Айталық, КАКСРХКК төрағасы республиканың халық шаруашылығының бесжылдық даму жоспары туралы баяндамасында «республикада егіс алқаптарынын көлемін және егін шаруашылығы өнімдерін өндіру қарқынын арттыруға болатын сәттердің бірі – қазақ халқын отырықшыландыру». деп түсінікті ой айтты. Республиканың Жер халық комиссарының Қазақстан Кеңестерінің VII съезінде (1929 жылғы сәуір) жасаған баяндамасында осы мәселе турасынан былай қойылды: «Қазақстанның, өзінің табиғи-тарихи жағдайларына орай, астық шаруашылықтарын дамытуға зор мүмкіндіктері бар. Eгіс алқаптарын қандай жолмен нақты кеңейте аламыз? Біз қазір нақ осындай мәселе қойып отырмыз. Біздің егіс алқаптарын кеңейту жөніндегі бірінші міндетіміз — қазір назар аударатын ең басты орталық мәселе — ол қазақ халқын отырықшыландыру туралы мәселе. Қазір біз жерге орналастырудың кең ауқымды жұмысына көшеміз, сондықтан мынадай принципті ұстанамыз, жер егіс егуге жарамды ма, олай болса әрбір шаруашылықтағы барлық аумақ егін өсіретін аумаққа айналуы, қазақ шаруашылықтары егіншілікпен айналысуы тиіс». .
КАКСР Кеңестерінің VII съезінде Жер халық комиссарының баяндамасы бойынша қабылданған қарары осы ретте тайға таңба басқандай болды. Онда мынадай қаулы қабылданды: Қазақстанды Одақтың өте маңызды астықты аудандарының біріне айналдыру мүмкндігімен ерекшеленеді деп есептейді.
Астықты алқаптар қазақ халқын республиканың барлық астықты шаруашылықтарын дамытуға жарамды жеріне отырықшыландыру есебінен кеңейтілуі тиіс». .
Көшпелілік проблемасы бұл кезеңде шешімін табуды талап етуші (яғни кокейкесті болып отырған) мәселе ретінде емес, көбіне-көп Қазақстанның ауқымды жер кеңістіп экстенсивті астық өндірісіне қосуға кедергі келтіретін негізгі фактор ретінде қарастырылғаны, әкімшіліктердің пікірінше, астықты дақылдарды немесе мақта өсіретін алқаптарды ұлғайту болашағы туралы айтылған әңгімеде ғана еске алынды (ҚазАКСР-і ЖХК-ның 1932жылғы есебінде «отырықшылану ежелгі макта өсіретін аудандарда мақта алқабын ұлғайтты, жаңа, бұрын игерілмеген Түркістан, Талас және Әулиеата аудандарында жаңа мақта телімдерін іске қосуға мүмкіндік берді, сөйтіп ұлтшылдар мен оңшыл оппортунистердің қазақтардың тек көшпелі өмірге икемділігі туралы даңғаза ілімінің күлін көкке ұшырды. Үстіміздегі жылдағы егін көшпелілердің, тіпті таза көшпелі аудандардағы көшпелілердің өзі бұрын мүлдем білмеген дақылдарды да (мақта, көкөніс, бау-бақша, жүгері, майлы дақылдар және т.б.) өсіре алатынын дәлелдеп берді» . деген пікір айтылды.
Осындай мақсаттарға мүлдем жарамсыз деп есептелген өңірлерде көшпелілердің тағдырына көңіл бөлушілік әлсіреді. Оның үстіне, егер «тауарлы астық өсіру мүмкіндігі бар» аудандарда жайылымдық мал шаруашылығы үзілді-кесілді және біржақты «ескіліктің қалдығы» деп саналса, екінші жағдайда (яғни «жарамсыз аудандарда) декларацияланған басымдыққа кереғар «әзірге аумақты шаруашылық мақсатында пайдаланудың бірден-бір формасы» ретінде қарастырылды. Басқаша айтқанда, екі нұсқада да әңгіме мал өсіретін аудандар туралы өрбігенмен, олардың астық проблемасына және «КСРО-ның мақтаға тәуелсіздігі» жолындағы жетістіктерге бағыныштылығын тағы бір дәлелдеді.
Айтылғандарға қарап, қарастырылған кезеңде көшпелілер мен жартылай көшпелілерді жаппай отырықшыландыру жөніндегі науқанды жедел өрістету идеясы дала тұрғындарын бірден өркениеттілік жетістіктеріне дағдыландыруға ұмтылудан гөрі өзінің мүддесіне неғұрлым тиімді пайдалануға тырысты деген тұжырым жасауға болады.
Астық проблемасы туралы сөз болғанда, оны сол кезде бәрінен бұрын көшпелілер мен жартылай көшпелілерді отырықшыландыру саясатына ынталандырудың және оған мемлекет тарапынан назар аударушылықтың күрт артқанын фактор ретінде айта отырып, оның тактикалық жоспар тұрғысындағы сипатын да атап өткен жөн. Оның үстіне Кеңестік биліктің осыған қатысты ерте ме, кеш пе көшпелілік кешенін таратуға әкеп соқтыратын стратегиялық мақсаты да болды. Алайда соның арасында халықтың әл-ауқаты мен мәдени денгейін көтеру себептері де іздестірілді деу аңғалдық болар еді.
Бұл арада бәрі де әлдеқайда қарабайыр мүдделерді жүзеге асыру секілді жүргізілді. Біріншіден, көшпелілерді отырықшыландырып және оларды ұжымдастыра отырып, Кеңес өкіметі социалистік өндіріс құралдарын қоғамдастырудың (дәлірек, мемлекеттің меншікті заңсыз иеленуінің) және жеке меншікті таратудың орталық өлшемін іске асырды.
Екіншіден, азаматтық қоғамның бітіспес қарсыласы бола отырып, қайткенмен де өзінің аясында кез келген табиғи туындаған жанама әлеуметтік байланыстарды, олар қандай сипатга болсын және қандай алғышарттармен объективтендірілмесін, бұзуға ұмтылды. . Қазақ ауылдарында осындай әлеуметтік байланыстардың басым үлгісі халықтың елеулі бөлігін кіріктірген және өзін-өзі дербес басқаратын құрылымдар қызметін атқарумен ұқсастырылған қауымдық қатынастар түрінде әрекет етті. Жеке адамдар өзінің тіршілік ететін барлық саласында мұндағы қызмет атқаратын орнықты тетіктерді және мүдделердін қалыптасқан құрылымдарын іздестіру тұрғысында режимнің авторитарлык-этатизмдік шылауынан тыс қалады. Тек осы мән-жайға орай, байланыстың осындай үлгісі жедел қалыптасушы әкімшілік Жүйеге кірікпеді, сондықтан оның ұдайы өндірісінің — дәстүрлі құрылымдарынын бастауларын тарату арқылы тұйыққа тірелуден аман қалды.
Сондықтан, биліктің көзқарасы тұрғысынан, ауылды қайта құрудың желпуіші жай тарату емес, дәстүрлі құрылымдарды олардың жанама байланыстарымен, «жоғарыдан төменге дейін бәрі бірдей құлға айналған», еркі жоқ, «бұрандалы адамдардан» құралып,терендей жайылған мемлекеттік бақылаумен тікелей байланысты орталықтандырылған Жүйемен ауыстыру қажет еді. Осы мәселені отырықшыландыру мен ұжымдастыру саясаты жақсы шеше алған жоқ. Оны жүзеге асыру арқылы жеке адамның корпоративтік-қауымдық мүдделерге бағыныштылығы мемлекеттік биліктің тоталитарлық-корпоративтік бұдан әлдеқайда қорқынышты тәуелділігімен ауыстырылды.
Көшпелі шаруашылықпен баламалық рөл атқарған «социалистік өрістік-жайылымдық мал шаруашылығы» кейбір ғылыми-техникалық прогресс (технологиялық процестің жекелеген кезеңдерінде еңбекті механикаландыру, селекциялық іс-шаралар, зоотехникалық қызмет көрсету, ветеринариялық бақылау және т.б.) жетістіктерінің енгізілуі есебінен біраз жаңғыртылса да, сол байырғы көшпелі дәстүрдің ізімен жүрді. Өзінің басты үйымдастыру принциптері бойынша өрістік-жайылымдық мал шаруашылығы көп жағдайда жайылымдық-көшпелі және жартылай көшпелі жүйеге сәйкес келді. Этнографиялық әдебиеттерде «трансгуманс» ұғымымен белгіленетін өрістік-жайылымдық мал шаруашылығы жартылай номадтық, яғни жартылай көшпелі, шаруашылықты-мәдени үлгі. ретінде саралануы тегін емес. Ол қазір де. сол күйінде қалып отыр, ал 1930 жылдардағы туралы айтудың өзі артық еді.
Айтылғандардан мынадай қорытынды шығаруға болады: жедел және жаппай отырықшыландыру үрдісінде өндірісті ұйымдастыру принциптерін түбегейлі өзгерту жүзеге асқан жоқ (әрине, мал өсірушілердің егін өсірушілерге айналғанын қоспағанда). Ендеше күштеп отырықшыландыру саясатын қайсыбір шын мәніндегі ұлы бетбұрыспен шендестіру дұрыс бола ма? Биліктің еркіне бағынып, ұзақ уақыт және ұдайы ұраншылдық қыспағындағы сандаған адамдар тағдырының қияметі туралы айтқан жөн: енді олар көшпелілер де емес, сонымен бірге мал шаруашылығы шаруашылықтарының принципі жаңа үлгідегі ұйымдарының қызметкерлері де емес; ескі әлеуметтік байланыстар түрін өзгерткен немесе үзілген, бірақ сапалық тұрғыдан жаңалары жасалмаған күйінде қалды. Егер осыған бұрынғы дәстүрлі жеке байланыстардың үзілгенін, жеке тұлғанын басқа субстанцияға мүлдем қосылмағанын, баяғы сол корпоративтік және сондай мөлшерде жеке қатынастык субъектіге айналғанын, бір әлеуметтік топтың белгілерін жоғалта отырып, оның жана шаруа табының өкілі бола алмағанын қоссақ, онда жалған ұраншылдық туралы айтуға толық негіз бар. Соңғысы тұрмыс пен сананың барлық салаларына терең кірікті.
Баламалық күштің теріс салдарларын сипаттай келе, оның белгілі бір денгейде экологиялық шиеленіс пробемасының тууына себепші болатынын ескерген жөн. Жоғарыда мал өсіруші шаруашылықтардың куаңшылықты экожүйенің айтарлықтай белсенді элементі болып табылатыны және соның аясында белгілі бір экологиялық қызметті атқаратыны атап көрсетілді. Оның істен шығуымен экожүйе өзінің елеулі компонентінен айырылды, бұл онын жалпы жай-күйіне теріс әсер етпеуі мүмкін емес, өйткені, экологиялық аксиома іліміне сәйкес, қандай да бір табиғи жүйенің бұзылуы қолданыстағы өзара байланыстардын барлық бағытының күйреуіне сөзсіз алып келетіні анық.
Отырықшылық негізінен Солтүстік Қазақстан өңірін қамтыды. Оған қоса, оның аумағының елеулі бөлігі Батыс, Орталық және Оңтүстік Қазақстанның көшпелілері мен жартылай көшпелілерінің маусымдық жайылымдық жері ретінде дәстүрлі түрде пайдаланылды. Республиканың солтүстігінде көшпелі шаруашылық кешенінен ауқымды егістік жерге алынып қойылуы мал азығы қорына байланысты жағдайды күрт шиеленістірді.
Алайда экологиялық келеңсіз салдар тізбегі осымен де тыйылмады. Осы жылдарда Қазақстанда жердің қара топырақты қыртысының кең ауқымда бұзылуын байқатқан, тағы бір үдемелі даму үшін айтарлықтай қолайсыз фактордың алғышарттары қалыптаса бастады. Бір жағдайларда ол малдың көп бағылуынан немесе аз бағылуынан, екінші жағдайларда жердің жыртылуынан болды. Соңғы уақытқа дейін осы факторға онша назар аударылмай келді. Оның үстіне, анықталғандай, ол климаттың өзгеруіне өте теріс әсер ете бастады. Ғалымдар тұрақты түрде органикалық қуат алып отырмаган топырақтың басқаларымен салыстырғанда күн сәулесін 7-17 есе аз жұтатынын, 18-23 градусқа дейін ғана немесе 3-4 есе аз жылынатынын есептеп шығарды. Ал топырақтың жалаңаштанған жоғарғы қабатына тікелей жұтылған қарқынды күн сәулесі жылуға ауысып, оны артық қыздыратындықтан айрықша құрғақшылыққа ұрындыратыны белгілі. . Жоғарғы қабаттағы құрғақшылыққа ұшыраған жаланаштанған топырақтың ауқымды қуаншылық көзіне айналатыны түсінікті.
Тарихнамада оңдаған жылдар бойы орныққан теориялық-әдістемелік қондырғылар мен болжамдарда көшпеліліктің артықшылығына мейлінше теріс баға беріліп келді. Қазір кәдімгі түсінік басқаша қарастырылуда. Бұл процесті, сөз жоқ, қолдауға болады. Алайда өкінішке қарай, бұл арада да түйткілді жайттан арыла алмадық. Тарихнама тәжірибесі көрсеткендей, мұндай әрекеттердің мәселенің екінші қиырына ауысып кететіні аз кездеспейді, әбден «соққы жеген» құбылысты оңалтуға беріліп кеткен зерттеуші оның анык теріс жағын байқай алмайды.
Жоғарыда айтылған пікірлерді нақ осындай жағдайдын ұқсас мысалы, яғни көшпелілікті идеяландыруға талаптанушылық ретінде қабылдамаған жөн. Біз үшін маңыздысы бұл тармақтың әлемдік өркениеттіліктің белгілі бір кезеңге дейін өзіне жүктелген міндетті орындауға жұмылған бір бұтағы екенін, оны уақытынан бұрын «қиып тастау» алып бәйтеректі бірте-бірте семдіру сияқты болып шығатынын атап көрсету болмақ.
Құрастырылған кезенде жайылымдық мал шаруашылығы экономикалық мақсаттылық тұрғысынан алғанда әлі де қолдануға қабілетті әлеуетті күш екенін көрсетті. Керісінше айту ақиқатында нақ сол қуаңшылық жағдайында мал шаруашылығын ұйымдастырудан басқа сапалы, барынша табысты және өнімділігі жоғары принциптермен жұмыс істейтін баламалық жүйесінін болғанын дәлелдеуді талап етеді. Тек осы ретте ғана сол кезде жайылымдык-көшпелі мал шаруашылығының экономикалық ұтымдылығын жоғалтканы туралы сөз етуге болады. Осындай ұғынымда ғана көшпелілік кешені экономикалық бәсекеге шыдай алмай табиғи жолмен аренадан кетер еді. Алайда бұл бағытта қайсыбір козге түскен үрдіс тіркелген жоқ. Нарыққа бағытталмаған мемлекет аясында қандай бәсеке туралы сөз болуы мүмкін деген тұрғыда емес, кеңестік билік өзінің ұмтылысында қоғамдық және табиғи эволюцияға баламалық емес (индустрияландыруға дейінгі) өндіргіш күштердің даму денгейінің қолдан ойластырылған жобасына сүйеніп, бәсекеге қабілетті мықты құрылым құра алмады.
Экологиялық ұтымдылықтың тағы бір маңызды қырына тоқталайық, бұл арадада мүлдем біржақты қорытынды жасаған жөн. Шаруашылықтың басқа жүйесінен орын ала алмаған жайылымдық мал шаруашылығы экологиялық құрылымға табиғи түрде кіріге алды, сондықтан шаруашылық жүргізудің көшпелілік құрылымының, құрғақшылықты аудандарда табиғатты жүйелі пайдаланудың айтарлықтай тиімді стратегиясы ретінде, қайсыбір тең келерліктей баламасы болған жоқ.
Демек, ауыл шаруашылығын ұжымдастыру арнасында жүзеге асырылған отырықшыландыру саясаты объективті түрде ерекшеленген: кәдімгі табиғи және материалдық-технологиялық алғышарттардан айырылды. Дегенмен қайсыбір отырықшылану мүмкіндігін теріске шығару дұрыс болмас еді. Мұндай болашақтың мүмкіндігі де бар еді. Көшпелі-мал шаруашылық құрылымдарда тамыр жайған қайшылықтар ерте ме, кеш пе өзінің пісіп-жетілу барысында бәрібір жарыққа шығуы тиіс-ті. Бірақ ол дабыл қақтырар шарттардың түзілуі үшін қажетті факторлардың жеткілікті қордалануына орай, өз кезегінде өндіргіш күштің дамуының белгілі бір деңгейінде (бірақ қарастырылып отырған кезеңдегі индустрияландыруға дейінгі кезеңде емес) орын алар еді.
Дереккөздер
Қазақстан тарихы (көне заманнан бүгінге дейін). Бес томдық. 4-том. – Алматы: «Атамұра», 2010, 752 бет, суретті, карталы. ISBN 978-601-282-055-3, т. 4 ISBN 978-601-282-026-3
Санат:Тарих Санат:Қазақстан тарихы
Жын аулаушылар (фильм, 2016)
«Жын аулаушылар» (Ghostbusters) — америкалық комедия «Жын аулаушылар» франшизасының режиссёр Пол Фейг сценаристтер Кэти Дипполд пен Фейг сценариі бойынша түсірілген келесі фильмі. Рөлдерде Мелисса Маккарти, Кристен Уиг, Кейт Маккиннон и Лесли Джонс. Фильмнің ауқымды прокаты Ұлыбритания мен Ирландияда 11 маусым 2016 жылы, АҚШ-та 15 маусымда басталды.
Қарсыадыр
Географиялық орны
Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы Қаражал қаласының солтүстік-батысында 45 км жерде орналасқан. Сарысу өзенінің аңғарында.
Дереккөздер
Санат:Жаңаарқа ауданы таулары
Мардии
Мардии (Mardilly) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,76 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61252, пошта индексі — 61230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 131 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10,27 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Көтенарал
Географиялық орны
Түркістан облысы Отырар ауданы, Балтакөл ауылының шығысында, Сырдария өзенінің сол жағалық анғарын бойлай жатыр.
Сипаты
Ұзындығы 12 км, енді жері 2,5 км. Өзеннің ескі арнасы мен негізгі арнасы аралығында ұзындығы 3,5 км, ені 400 м болатын өзімен аттас арал орналасқан. Тоғайдың батысында шағын аңғарлық Балтакөл көлі мен қонысы жатыр.
Тулуза
Тулуза (Toulouse, жерг. , Tolosa , Tolosa) — Франция оңтүстігіндегі қала, ірі мәдени, ғылыми, өнеркәсіптік орталығының бірі.
Тулуза тарихи түрде Висигот патшалығының астанасы болды (ерте феодалдық мемлекет құру, 5 ғасырда Батыс Рим империясының құлау кезінде дамыған варварлық патшалықтардың алғашқысы. Астаналары: Барселона, Тулуза, Толедо, Нарбонна), сонымен қатар Лангедоктың тарихи астанасы.
Шығыс Іле шөгінді алабы
Шығыс Іле шөгінді алабы - Қазақстанның оңтүстік-шығысындагы жоғарғы палеозой-мезозой-кайнозойдың көмірлі және үміттенерліктей мұнайлы-газды терригендік шөгінділерінен құралған тауаралық ойыс. Құрылымдық бітімі жағынан Шығыс Іле және Батыс Іле алаптарын біріктіре отырып, солтүстігінде Жоңғар Алатауымен, оңтүстігінде оның Кетпен, Торайғыр т.б. тармақтарымен, батысында Кіндіктас тауларымен шектелген біртұтас Іле ойысының құрамына кіреді. Жалпы ауданы 24 мың км²- ден астам. Алматы облысының аумағында орналасқан. Біртұтас тауаралық Іле ойысын Шығыс және Батыс алаптарга белу оның тереңдегі құрылымының ерекшеліктерімен, сонымен бірге оларды шектеуші тау жоталарының морфологиялық ерекшеліктерімен байланысты. Солардың ішінде өзара жуықтасқан солтүстіктегі Үлкен Қалқан, оңтүстіктегі Бөгеті жоталары Бөгеті-Қалқан мойнағын қурайды. Іле ойысын құрауға тутастай алғанда құрамында пермь, триасюра, бор-палеоген-неоген шөгінділері бар құмды-сазды тузілімдердің қалыңдығы 6000 м-ге дейінгі жиынтығы қатысады. Сонымен қатар, бұрғылау мен сейсмобарлаудың деректері бойынша, еңтолықстратиграфиялық қима іргетасы солтүстікке қарай біртебірте ылдиланған Шығыс Іле алабында анықталды. Оныңылдилануыныңеңжоғарғы тереңдігі Көктал-Панфилов ендігі бойынша өтеді. Бұдан солтүстікте Шығыс алаптың ішкі бөлігін тау жиегінен, яғни Жоңғар Алатауынан даралап бөлетін ендік бағыттағы терең жарылым анықталған. Оңтүстікке, Кетпен жотасына қарай іргетастың беті бірқалыпты көтеріле бастайды және пермь-карбонның порфириттері осы жотаның солтүстік бет- кейлерінде жер бетінде ашылады. Жаркент қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 30 км қашықтықта жүргізілген сейсмобар-лау іргетастың көтеріңкі Пенджа блогын анықтады. Екі брахиантиклин қатпармен күрделіленген осы блоктың терең іздестіру бұрғылауын жүргізуге болашағы бар. Себебі Пенджа көтерілімі (блогы) мұнай мен газ табылу келешегі жоғары саналатын триас-юра шөгінділерінің даму ауқымында орналасқан. Панфиловтан солтүстікке қарай тұғырдың ең мол ылдиланған белде- мінде терең бұрғылау арқылы зерттелмеген оқшау құрылымдар тобы орналасқан. 1.01.1997 жылғы дерек бойынша, алапта 10-нан астам терең ұңғыма бұрғыланған, әйтсе де олардың көпшілігі, сейсмобарлаудың нақты деректерінсіз қойылгандықтан, бургыланған ұңғыма орнының сәтсіз орналастырылуы себепті нәтижесіз болды. Іле өзенінің оң жағалауындагы шекара заставасының маңында бурғыланған Қайрылған ұңғымасы триас-юра, бор-палеоген-неоген таужыныстарының ең толық қимасын аршыды. Бұрғылау барысында триас және юра шөгінділерінен қуатты газ бел гілері байқал ып турганына қарамастан, техникалық себептермен ол сыналмай қалды. Алаптың өзге бөліктерінде бургыланган уңгымаларында да палеоген-неоген және юра шөгінділерінен газ бөлінетіні байқалды. Тіректік ұңгымада бор жүйесіне тиесілі таужыныстарды сынаганда 2700 м тереңдіктен жогаргы температуралы (уңғыма ернеуінде +98°С) тұщы судың қуатты ағымы алынды. Сонымен, алап мұнай, газ кенорындары ашылуында келешегі бар аймақ болуымен қатар, халық шаруашылығының кептеген салаларында пайдаланылуы мүмкін термалды (жылы) сулардың ірі артезиан алабы ретінде де назарга ілікті.
Дереккөздер
Санат:Мұнай
Акквапендете
Акквапендете (Acquapendente) — Италиядағы қала, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Витербо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5 771 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 48,12 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 120,28 км² шамасында. Пошта индексі — 1021.
Елді мекеннің қамқоршысы — Sant Ermete. Жыл сайынғы мерекесі — 28 тамыз.
Айнабұлақ ауылдық округі
Айнабұлақ ауылдық округі сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін:
Льйоссон
Льйоссон (Liausson) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Лодев округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,95 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34137, пошта индексі — 34800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 141 адамды құрады. Халық тығыздығы — 17,74 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Куманово (Варна облысы)
Куманово (Куманово) — Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 395 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9153. Телефон коды — 052. ЕКАТТЕ коды — 40590.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
Сент-Антуан-Кюмон
Сент-Антуан-Кюмон (Saint-Antoine-Cumond) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,14 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24368, пошта индексі — 24410.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 388 адамды құрады. Халық тығыздығы — 31,96 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Әлқуат Дауылбаев
Әлқуат Дауылбаев (1927 жылы туған, Маңғыстау ауданы Сенек ауылы) – зоотехник.
Акт
Акт ұғымының келесі мағыналары бар:
Тотағай
Тотағай, Татағай, Ботағай, Бытығай – ортағасырлық қаланың орны. Ақмола облысы Қорғалжын көлінен 30 км жерде, Нұра өзенінің сол жағалауында орналасқан. Алғаш 18 ғасыдың басында кенші-инженер П.И. Шангинмен топограф Г.И. Спасский тауып, картаға түсірген. 20 ғасырдың 70-жылдары Ә.МарғұланТотағай туралы мәлімдеме жасаған. Спасский: “Қорғалжын көліне жақын жерде Тотағай қаласының қираған орны бар. Ондағы ғимараттар ежелгі сән-салтанатын сақтаған. Сол маңда басқа да ежелгі ескерткіштер көп” – деп жазған. Қаланың орны Қорғалжын ауылының астында қалған.
Ауылдың солтүстік-шығыс шетіндегі Тотағайға қатысты кішігірім төбешікке 2000 ж. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің археологиялық отряды қазба жүргізді. Қазба барысында аумағы 30 м, биктігі 1 – 1,2 м төбенің астында болған дөңгелек құрылыс шықты. Бөлмелері қабырғаның ішкі жағын жағалай орналасқан құрылыс тастан қаланған. Бірақ кішкене көлемдегі бөлмелердің бастапқы жобасы сақталмаған. Бөлмелердің ішінде күнделікті тұрмыстық қажетке қолданатын құрылыс қалдықтары (ошақ, сыпа, ташнау) болмағанына қарап, бұл ғұрыптық мақсатта салынған ғимараттың орны деген қорытынды жасалды. Қазбадан шыққан ортағасырлық үлгідегі күйдірілген кірпіштің бетіне арғын руының түйіскен екі дөңгелектен тұратын таңбасы тырнап салынған. Ескерткіштің уақытын анықтайтын осыдан басқа зат табылған жоқ. Құрылыстың солт. шетінде 11 – 12 ғасырлардың кесенесі болған. Кесене 19 ғасырға дейін тұрған. Кейіннен жергілікті адамдар бұзып, кірпішін пайдаланған. Оның жобасы мен суретін алғаш Спасский, кейін Ш.Уәлиханов қағазға түсірген. Бұл кесене осы өңірді билеген қыпшақ ақсүйектерінің бірінің басына тұрғызылған ескерткіш болса керек.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан көне қалалары Санат:Ақмола облысы географиясы
Ливри-Гарган
Ливри-Гарган (Livry-Gargan) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена-Сен-Дени департаментінде орналасқан. Ле-Ренси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,38 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 93046, пошта индексі — 93190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 41206 адамды құрады. Халық тығыздығы — 5583,47 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена-Сен-Дени департаментінің коммуналары
Ынталы (Қарағанды облысы)
Ынталы — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы ауыл, Ынталы ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қарқаралы қаласынан солтүстік-батысқа қарай 82 км-дей жерде. Ауылдың солтүстік-шығысымен Нұра өзені, батысы мен оңтүстік-батысынан Ақбастау өзені ағып өтеді.
Тарихы
Іргесі 1950 жылы қаланған. 1965 жылы ұйымдасқан «Ынталы» кеңшарының орталығы болды. Шаруашылығының мамандандырылған негізгі бағыты — қой өсіру, астық өндіру. Жерінің жалпы ауданы 143,5 мың га. Ауыл шаруашылық түлігі: ірі қара мал, жылқы, қой.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1106 адам (542 ер адам және 564 әйел адам) болса, 2009 жылы 801 адамды (412 ер адам және 389 әйел адам) құрады.
Округтің едді мекеңдерінде (Ынталы, Жартас, Дубовка ауылдары) клуб, мектеп, ОДА, кітапхана, АТС, пошта, телехабар тарату орталығы бар.
Дереккөздер
Санат:Қарқаралы ауданы елді мекендері
Кафе
Кафе — тұтынушылардың дем алатын, оларға қызмет көрсетілетін, мейрамханаларға қарағанда тағам ассортименті төмендеу, арақ-шарап, темекі және кондитер өнімдерін сататын, дайындалуы күрделі тағамдар пісіретін, соның ішінде тапсырыс бойынша және фирмалық тағамдар бар тағамдар ассортименті кең қоғамдық тамақтандыру кәсіпорны.
Дереккөздер
Санат:Қоғамдық тамақтандыру
Кафе
Беген Омарұлы Есімов
Беген Омарұлы Есімов (9.3.1939 жылы туған, Түркістан облысы, Келес ауданы) – геология-минералдар ғылымдарының докторы (1984), профессор (1987), ҚР Білім беру ісінің үздігі (1993).
Ташкент қаласындағы Орта Азия политехнологиялық институтын (1961) және Өзбекстан ҒА Геология және геофизика институтының аспирантурасын (1967) бітірген. Тәжікстан геология басқармасында инженер-геолог (1961–64), Оңтүстік Қазақстан технологиялық институтында оқытушы, декан, докторант, доцент, 1-проректоры (1969–96) болды, ал 1996 жылдан кафедра меңгерушісі. Оның негізгі ғылыми еңбектері эксперименттік минералогия, техникалық петрография, шыны кристалды материалдар технологиясына арналған.Беген Омарұлы 160-тан астам ғылыми еңбектің, оның ішінде 2 монографияның авторы, 20 патенттер мен авторлық куәлігі бар. ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (2005).
Дереккөздер
Санат:Түркістан облысында туғандар Санат:1939 жылы туғандар Санат:Қазақстан геологтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Өнертапқыштар
Қаскелең жер асты су кен орны
Қаскелең жер асты су кен орны - Алматы облысы Қарасай ауданы Қаскелең қаласының батыс бөлігінде орналасқан. Қаскелең қаласын сумен қамтамасыз етуге байланысты барланған.
Геологиялық құрылымы
Кен орны төрттік кезеңінің аллювийлі-пролювийлі және аллювий генезисіне жататын шөгінділерде шоғырланған.