Нағыз_жұмыр_құрттар_класы
малдар, түиелер, қояндар, үи қояндары, тышқандар т. б.), сол сияқты кейбір қүстардың бауырымен жорғалаушы- лардың, қосмекенділердің ішектерінде паразиттік тіршілік етеді. Власоглав Жылқы острицасы - өте ірі паразит құрттар. Еркегінің ұзындығы 6-15 мм, үрғашынікі 40-180 мм. Құрт жылқының, есектің, зебрдің тоқ ішегінде (толстая кишка) паразитгік тіршілік етеді. Оның тудыратын ауруын оксиурез деп атайды. Құртгың ұрғашысының денесінің алдыңғы жағы жуан да қысқа, ал арт жағы - ұзын да жіңішке болып келеді. Үрғашысы ұрықтанғансын иесінің аналь тесігі арқылы көптеген жұмыртқа салады. Жұмыртқалардың терінің арасына бекінуі қатты қышытады, осы кезде жылқылардьщ мазасы кетіп, қабыргаға, көлденең тұрған сырықтар (ағаштарға) денесінің арт жағын үйкеп жұмыртқалардың таралуына мүмкіндік туғызады. Содан кейін жаңағы жүмыртқалар шөппен немесе жеммен тағы басқа себептермен екінші сау жылқының асқорыту жүйесіне түседі. Ішке түскеннен кейін екі төуліктің ішінде жүмыртқадан личинка дамиды, ол жылқының ішегіне түседі. Ішектің ішінде олар 6 апта дамып, ересек қүртқа айналады, содан кейін көбейе бастайды. Ішінде личинка дамыған жүмыртқаны инвазийлі жүмыртқа деп атайды немесе жұқтыру қабілеті бар деген сөз. Дөлірек айтқанда ол жұмыртқа емес, жүмыртқа қабығымен қоршалған личинка. Даму циклы жылқы және адам острицаларыныкі бір-біріне үқсас (21- сурет). Власоглавтар отряды .Бүл қүрттар адамдардың, сүтқоректілердің (шошқалар, адамның соқыр ішегінде тіршілік етеді. Түсі ақ, еркегі 30-40 мм, ал ұрғашысы 50 мм болады. Негізгі бір ерекшелігі денесінің бас жағы жіп тәрізді болып, ішектің шырышты қабатына бүрғылап кіріп тіршілік етеді. Власоглавтың жүмыртқасы тек қана сыртқы ортада суда немесе дымқыл топырақта дамиды. Адам көбінесе қайнамаган су ішіді, жуылмаған жеміс жеп паразиттік жүмыртқасын ішіне түсіреді. Ішекке түскен жүмыртқадан бірден личинка шығып, соқыр ішекке келіп, оның шырышты қабатына еніп, бір айдан кейін ересек қүртқа айналады. Спиральды трихинелла. Адамның және шошқаның қауіпті паразиті. Сонымен қатар егеуқүйрықтың, мысықтың жөне басқа етпен қоректенетін жануарлардың да паразиті. Трихинелла еркегінің үзындығы 1 мм, үрғашьшыкі 4 мм-ге дейін. Оның власоглавтан ерекшелігі иесін ауыстырмай, сыртқа шықпай бір иеде дамиды. Олар тіршілігінің біраз уақьпын ішекте өткізсе, қалған уақытын иесінің етінде өткізеді. Осыган сәйкес екі кезең байқалады: ішек трихинелласы және ет трихинелласы. Трихинелланың негізгі иелері шохпқа мен егеуқүйрық жөне адам. Адам мен жануарларды ерекше ауру трихинеллез ауруына шалдықтырады. Трихинелла адамға етінде трихинелласы бар, шошқа етін шала пісіріп жегенде жүғады. Ал шошқаға етінде сыртында қабьпы бар трихинелланың личинкасы бар егеуқүйрықтың етін жеген кезде жүғады. Шошқаның ішегінде қабығы жарылып личинка шығып тез дами бастайды. 30-40 сағаттың ішінде жыныстық жағынан жетіліп, ересек қүртқа айналады, еркегі үрғашысын үрықтандырады да, озі өледі (еркегі). Үрықтанған аналықтар ішектің шырышты қабатының астына және лимфалық бездерге личинкаларьш салады (1500-ге дейін). Олар алдымен лимфа тамырларына, одан кейін қан тамырларына өтіп, қанмен бірге бүкіл денеге тарайды (бүлшық еттерге, көмекейге, мойын етіне, козге, аяқ етгеріне т. б.). Адамның ішінде трихинелла қауіпті аурулар туғызады. Ішек ауырады, бет ісінеді, ет сыздайды, қанның қүрамы өзгеріп, дене қызуы көтеріледі. Егер трихинелла шамадан тыс көп болса, өліммен аяқталуы ықтимал. Ал аурудан айыққан күннің өзінде де бүлшық еттерінде олардың личинкалары 25 жылға дейін тіршілік етеді. Трихинелланың дамуы аралық және ақырғы иесіз өтеді, сондықтан личинкалары және ересек түрлері бір жануардың немесе адамның ішінде тіршілік етеді. Нитчаткалар отряды. Бұл отрядгың негізгі бір өкілі ришта немесе медициналық струнец. Еркегінің денесінің ұзындығы 29 мм, ұрғашысыныкі 120 мм. Бұл паразиттің ақырғы иесі (дефинитивный) адам және кейбір сүтқоректілер, ал аралық иесі өртүрлі шаяндар - циклоптар. Ришта лимфа тамырларында, тері астындағы шел қабатында паразитгік тіршілік етеді. Аурудың алғашқы кезеңінде терінің белгілі бір жері қышып, іріңденіп, сол жерде жара пайда болады. Егер назар салып қарасаң жараның жарылған жерінен риштаның денесін көруге болады. Ауру адам аяқты суға жуған кезде, личинка - суға түсіп, одан кейін үсақ шаяндардың - циклоптың ішіне түседі. Циклоптың ішінде 1,5 ай уақыт жетіліп, ересек құртқа (микрофилярияға) айналады. Егер ішінде микрофиляриялары бар үсақ шаянды сумен бірге адам ішіп қойса, личинкалар ішекке барып, одан қанға өтіп, маңызды мүшелерді аралап ең соңында аяқтағы шелғе барып ауруға шалдықтырады. Біздің елімізде жоспарлы жүргізілген жүмыстың нәтижесінде бүл паразитгің тудыратын ауруларынан арылған. Сонымен қатар ауру адам, аяқты ағын суларға жууға тиым салып, қайнамаған су ішуге болмайтынын көрсетгі.