cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Александр Стюарт, Бьюкен графы
Қысымның күшеюі
Карриктің регенттігі сәтті болмады, және, сөзсіз, Бьюкенге бақылау орнату әрекеті сәтсіздікке ұшырады. Бұл Роберттің Роберт деп аталған үшінші ұлы, Файф графы, патшалықтың билеушісі болуы, 1388 жылға дейін жалғасты. Бірнеше күннің ішінде Файф Бьюкенді юстициария лауазымнан алып тастады, сондай-ақ Инвернесстің шерифі мен лейтенант лауазымынан алып, кейінірек ұлы Мердокты Форттан солтүстікке дейін елдің юстициары ретінде тағайындады. Файф үлкен кеңестің отырысында «қоғамға пайдасыз» деп пікір айтқан Бьюкенге өте ымырасыз болды. Бьюкен әйелінен кетіп, көп бала сүйгізген, оның ішінде Александр Стюарт, Мар графы бар, Мариотпен бірге өмір сүрді. Үйлену заңы шіркеудің артықшылығы болғандықтан, 1389 жылы 2 қарашада Морейлік епископ Александр Бур Росстық епископ Александр Килкуспен бірге әйелі Ефимияға оралуды бұйырды. Бьюкен бұған келісті, бірақ уәдесін орындамады, сондықтан Файф Росстық Ефимияны ажырасқан кезде Александрға қарсы тұруға көндірді. 1392 жылы Ефимия Авиньондағы папа сарайына жүгінді және олардың некелері тоқтатылды. Осыған байланысты, Бьюкен Ефимияның жерлеріне құқықтарын жоғалтты, жерлер оған және Файф графының қызымен некелескен ұлы Александр Леслиге қайтып келді.
Элгинді өртеу
Патша Роберт 1973 жылы 19 сәуірде Эйрширдегі Дундональд сарайында қайтыс болды. Тарихшы Винтон Роберт Роберт III атанған ұлы Джон, Каррик графының тәж кигізу жорасына бір күн қалғанда, яғни, тек 1390 жылы 13 тамызда Сконда жерленгенін айтады. Файф Шотландия Сақтаушысы болып қала берді, ол, бәлкім, Каррик графы кезінде өз күшінің жегіне жеткен Бьюкеннің үмітіне қарсы болды. Бур епископы Инвернесс шерифі, Томас Данбарға және Морей графының ұлына қорғау туралы өтініш айтты. 1390 жылдың мамыр-маусым айларында Морейдегі Лэйхада болған оқиғалар, Бьюкенге әсер ететін әртүрлі жағдайлардың болуы мүмкін. Біріншіден, Джон Данбар, Морей графы және оның серігі Гленэсктен келген Дәуіт Линдси Ричард II-нің сарайындағы үлкен турнирге бару үшін Морейді тастап кетті. Бұған қоса, епископ Бурдың Бьюкеннің әйелімен ажырасу барысына қатысуы және одан кейінгі Морей графымен коалициясы кекке мүмкіндік жасады, Форрестың мамыр айында жойылуы, ал кейін Эльгинді соборымен бірге маусым айында жойылуына мүмкіндік берді. Элгиндегі шіркеулер толығымен жойылуды - собор, францискандық монастырь, Киелі Гильдің приходтық шіркеуі және Мэйсон Дью ауруханасы өртенді. Шіркеу мен халық Бьюкенге қарсы шықты. Бурмен шіркеуден аластатылған, ол, ағалары Шотландия королі Роберт III және Файф графымен бірге, олар оған кешірім өтінген Перттегі ғибадатханада болды - оған Сент-Эндрюс епископы, Уолтер Трейл кешірім берді.
1390 жылы Морейге жасырын шабуыл Файфтың үстемдігінен құтылу әрекеті болды, бірақ ол толықтай сәтсіздікке ұшырады - Александр 1392 жылы Аркарт лордығынан айырылды, содан кейін 1392 жылы әйелімен ажырасқаннан соң Россқа деген талаптарын жоғалтты. Файфтың ықпалы 1390 жылдардың ортасында әлсірей бастады, Роберт пен оның ұлы Дәуіт, Каррик графы өз билігін нығайтқан кезде - патша ағылшын-шотланд байланысы на жауапкершілікті қалпына келтіріп, Шотландияның оңтүстік-шығысына Файфтың одақтасы, Қара Дугластың орнына Ангус графы, Қызыл Дугласты орналастырды. Файфтың Шотландық істерге ықпалы азайғанымен, ол үкіметте үстемдігін сақтап қалды. Файф пен Каррик Бьюкенге және оның ұлдарына, сондай-ақ солтүстікте және батыстағы басқа қылмыстық элементтерге қарсы әрекет жасады. Алайда, Бьюкен өзінің зорлық-зомбылық әдістерін қойғанымен, оның ұлдары тоқтатқан жоқ. Питлохриге жақын жерде болған шайқас қарақшылар бандасының басында тұрған Дункан мен Роберт Стюарт арандатқан. Осы кезде сэр Уолтер Огили мен Уолтер де Личтон өз жақтастарымен бірге қаза болды. Сосын Бьюкеннің үш ұлы 1396-1402 жылдар аралығында Стирлинг сарайында тұтқында ұсталды және Александр Грант XIV ғасырдың 1390-жылдары Бьюкеннің әрекетсіздігі оның ұлдарын тұтқында болғандығынан деп болжайды. thumb|right|200px|Жанып кеткеннен кейінгі собордың қалпына келтірілуі
1398 жылы 3 мамырда Роберт III Спини бекінісін Морей епископы, Уильямге берілуін бұйырған кезде, Бьюкеннің есімі қайта аталды. Бьюкен өмірінің соңғы жылдарында солтүстікті тастап, 1402 жылы Атолл графтығының атымен аталды, содан кейін оның есімі 1404 жылы Перте аталды.
Әдебиет
Санат:Стюарттар
Сасықкөл (көл, Павлодар облысы)
Сасықкөл – Шүрексор көлі алабындағы көл.
Хорезм облысы
Хорезм облысы (Xorazm viloyati) — Өзбекстан облыстарының бірі. 1938 жылы 15 қаңтарда құрылған, 8 ауданға бөлінеді, әкімшілік орталығы – Үргеніш қаласы.
Сасықкөл (көл, Павлодар облысы)
Географиялық орны
Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігі аумағында, Сарықамыс ауылының оңтүстік-батысында 5 км жерде орналасқан.
Хорезм облысы
Табиғаты
Әмудария өзенінің төменгі ағысында орналасқан. Жері ойпатты жазық. Батысында Қарақұм шөлімен шектеседі. Климаты континенттік. Қаңтар айының орташа температурасы -4˚, -5˚С, шілдеде 28,5 абс. Максимумы 44˚С. Жауын-шашынның жылдыө орташа мөлшері 90 мм. Ірі өзені – Амудария. Оңтүстігінде шағын тұзды көлдер, батпақты, сортаң жерлер көп. Жерінің көпшілігі жыртылған. Өзен аңғарлары шалғынды және шалғынды-батпақ топырақты келеді.
Сасықкөл (көл, Павлодар облысы)
Гидрографикасы
Көл теңіз деңгейінен 119 м биіктікте жатыр. Аумағы 5 км2, ұзындығы 3,2 км, енді жері 2,1 км, жағалау бойының ұзындығы 12,2 км. Шарасында жыл бойы су болады. Түбі тегіс, оған 25–30 см тұнба шөккен. Солтүстік жағалауы біршама көтеріңкі, жарлауытты, күрделі пішінді, оңтүстік жағалауында батпақты жерлер кездеседі. Мұнда қамыс, құрақ шоғырлары өскен. Оңтүстігінен (2–3 км жерден) Сарықамыс каналы ағып өтеді. Алабының бетеге, селеу, арпабас, қылқан боз, т.б. шөптесіндері мал жайылымына қолайлы.
Хорезм облысы
Халқы
Тұрғындарының негізі — өзбектер. Одан бөлек, қарақалпақ, түрікмен, орыс, татар, корейлер де тұрады.
Сасықкөл (көл, Павлодар облысы)
Дереккөздер
Санат:Ертіс су алабы көлдері Санат:Екібастұз көлдері
Хорезм облысы
Шаруашылығы
Экономикасының негізі мақта, жібек, етті – сүтті мал, қаракөл қойы, күріш шаруашылықтарынан қалыптасады.
Өнеркәсібі
Мақта тазалау, май, кірпіш машина жасау зауыттарынан, кілем тоқу фабрикаларынан, ағаш өңдеу және жиһаз комбинаттарынан құралады. 1973 жылы облыста 89 колхоз және 11 совхоз болған. 1972 жылғы мәліметтер бойынша, егісі 152,2 мың га-ны құраған болатын. Оның ішінде мақта — 104,6 мың га, дәнді дақылдар — 13,4 мың га, мал азығы — 28,8 мың га, бақша — 5,3 мың га. 1973 жылғы мал басы (мың): мүйізді ірі қара — 226,7, қой мен ешкі — 163,5, шошқа — 4,2, жылқы — 1,8. Темір жолының ұзындығы — 133 шақырым. Автомобиль жолының ұзындығы 1,6 мың км (1974). Әмудария өзенімен кеме жүзеді. Облыс аумағынан Орта Азия – Орталық, Орта Азия – Орал газ құбырлары өтеді.
Ғимараттары
Педагогикалық институт, құрылыс, ауыл шаруашылығы, гидромилиорация техникумдары, медициналық, 2 педагогикалық, музыкалық оқу орындары, музыкалық драма театры, тарихи- революциялық музейі бар. Облыста «Хоразм Хақиқати» («Хорезмская правда») газеті өзбек және орыс тілдерінде шығады.
Дереккөздер
Санат:Хорезм облысы Санат:Өзбекстан облыстары
Шығанақ Берсиев атындағы ауылдық округі
Шығанақ Берсиев атындағы ауылдық округі (2009 жылға дейін – Қаратал ауылдық округі) – Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Қаратал, Қарасу, Құмжарған ауылдары кіреді. Орталығы – Қаратал ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2144 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Ойыл ауданы ауылдық округтері
Служевец (ипподром)
Служевец (ипподром) (Tor wyścigów konnych Służewiec) — Варшава орталығынан 20 шақырым жерде орналасқан Польшаның негізгі ипподромы. Еуропадағы ең үлкен ипподромдардың бірі. Ондағы жарыс маусымы көктемде ашылады және күздің соңында аяқталады. Жыл сайын Варшавада Дерби, Үлкен Варшава дербиі, Араб дербиі және т.б. дәстүрлі жүлделер өтеді.
Құрылысы
нобай|оңға|300px|Әуеден көрінісі Ипподромның бас сәулетшісі болып Зигмунд Платер-Зиберк тағайындалды. Сондай-ақ, жаңа ипподромды салу мен жоспарлауда Еуропаның барлық ипподромдарын аралаған Польшадағы жылқы шаруашылығын дамыту қоғамының президенті граф Михаил Коморовскийдің де үлесі зор. Оның тәжірибесі жобалау кезеңінде қателерді болдырмауға, сондай-ақ соңғы құрылыс технологияларын қабылдауға мүмкіндік берді. Ландшафттың барлық факторларын ескере отырып, Зигмунд Платер-Сиберк ипподромды негізгі шеңбер (2300 м) солтүстіктен оңтүстікке қарай орналасатындай етіп жобалаған, ол бірқалыпты жарыстарға арналған, ал ішінде кедергі (барьер) жарыстарына арналған екінші шеңбер болды.
Әр түрлі әлеуметтік мәртебедегі қонақтарға арналған үш трибуна салынды. 1-трибуна қадірменді қонақтарға арналған. Оның қонақтары кең залға және бірінші қабатта асханасы бар шағын қонақ бөлмеге қол жеткізе алды. Екінші қабатта судьяларға арналған бөлмелер бар, оған көлікпен көтерілуге ​​де болатын. Сол кезде, 1930 жылдардың басында Платер-Зиберк 2000 көлікке арналған тұрақ жоспарлаған. 2-трибуна немесе негізгі 5400 адамды сыйдыра алатын (отыратын және тұру орындары). Бұл трибунаның қонақтары бірінші қабаттағы залға да кіре алады. Бұл екі трибунаның көрермендері олардың арасында орналасқан залға қол жеткізе алды. Ең арзан орындар 7000 көрерменді сыйдыра алатын аяқталмаған 3-трибуна (тек тұратын орындар болатын).
Бүкіл кешенде көптеген қызықты архитектуралық шешімдер болды. Мысалы, ат қоралар арасында туннель салынды. Егер бұған қызметкерлерге арналған тұрғын үй, 800-ден астам жылқыларға арналған ат қоралар, құдықтар, үлкен автотұрақ, су мұнарасы қосылса, онда құрылыс кезінде бұл батыл жоба "жарыс қаласы" атауын алғаны таңқаларлық емес.
Тарихы
Бұл бірегей спорт кешені ежелгі грек ипподромдарының үлгілері бойынша салынған. Варшавада алғашқы ресми тіркелген ат жарыстары 1777 жылы қала орталығына жақын жерде өтті. нобай|оңға|300px|Ипподром 1926 жылы Варшаваның Служевец ауданында 138 га жерге белсенді дайындық жұмыстары басталды. Ескі ипподромның жаңа жерде салтанатты ашылуы 1939 жылы 3 маусымда өтті. Бірінші бәйге IV топтағы 3 жасар асыл тұқымды жылқылар арасында 1600 м қашықтыққа өтті. Бәйгеде 1.42,5 секунд көрсеткішпен Felsztyn сәйгүлігі жеңіске жетті. 16 шілдеде мұнда дерби өтті.
Өкінішке орай, 1939 жылғы жарыс маусымы ұзаққа созылмады. 1939 жылы 1 қыркүйекте Германияның Польшаға шабуылымен Екінші дүниежүзілік соғыс басталды. Қайтадан, барлық жерде аштық, өлім және жойылу болды. 1944 жылға дейін кавалериялық офицерлер мен ұшқыштар, сондай-ақ жүздеген вермахт солдаты Служевец ғимараттарында орналасты. Ат қоралар немістерге әскери қойма ретінде қызмет етті.
Соғыстан кейін көп жылқылар жоғалды. Варшавадағы жылқы өсірушілер өздерінің асыл тұқымды жұмыстарын жалғастыру үшін Англиядан, Германиядан және Италиядан жылқы әкелуге мәжбүр болды. Соғыстан кейінгі алғашқы толыққанды бәйге маусымы 1946 жылы өтті, маусымда 237 бәйге болып, оған 160-тан астам ат қатысты. 1950 жылы барлық жеке қоралар мемлекеттендіріліп, «Польша жылқы шаруашылығын дамыту қоғамының» орнына «Ұлттық ипподром» ұйымы құрылды. Мемлекет берген қаржы ипподромның қиын-қыстау кезеңде аман қалуына, одан кейінгі онжылдықтарда толық қуатында жұмыс істеуіне көмектесті. 1980 жылдардың аяғында Шығыс Еуропа елдерін барқыт революциялар толқыны басып өтті. Коммунистік режим құлады. Ел экономикасы бірнеше жыл бойы тоқырап, 1990 жылдардың бірінші жартысында қиындықтарды еңсерді.
1994 жылы, қораларды жекешелендіруге байланысты мәселелер басталды. 10 жылдан кейін Служевецкий ипподромының қазынасы банкротқа ұшырады. Ипподромды Totalizator Sportowy сатып алған кезде ғана, Служевец ипподромы жұмысын қайта жандандырды.
Ипподромның қазіргі кезеңі
Ең маңызды сыйлықтар: Гала Лотто (Gala Lotto) – спорт лотереясы Президентінің жүлдесіне беделді жарыс. Қашықтық 2600 м, 4 жастан асқан асыл тұқымды жылқылар қатысады.
3 жас және одан жоғары асыл тұқымды жылқылар үшін ең беделді жарыс - 2600 м қашықтыққа Үлкен Варшава сыйлығы (Wielka Warszawska Nagroda). Жарыстың жүлде қоры 262 500 злотый (шамамен 3 миллион рубль) болды. 12 қатысушы тіркелген бұл жарыста 3 жасар дерби 2013 жылғы Патронус айғыры (жокей - 18 жастағы Степан Мазур) жеңіске жетті.
«Служевец» ипподромында араб және таза қанды жылқыларжан дерби өтеді. Араб дербиінің қашықтығы 3000 м (таза қандыдан 600 м ұзын). Қатысуға 3 жастан асқан аттар жіберіледі, жүлде қоры 78 500 злотый (836 913 рубль) құрайды. Жарыс жолы сапалы шөп жабындыларымен жабылған. Қазіргі уақытта ипподромда тек бір трибуна ғана жұмыс істейді. Қазір Служевец ипподромының аумағында жарыстардан бөлек, түрлі мәдени шаралар өткізілуде. Ипподромды қоршап тұрған қабырғалардың сыртқы жағы (ұзындығы шамамен 1000 м) көшедегі граффити қозғалысына берілген.
Дереккөздер
Санат:Польша ипподромдары Санат:Польша спорттық ғимараттары
Брэйнтри (Массачусетс)
Брэйнтри (Braintree) — Массачусетс штатының Норфолк (Norfolk) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 35 744 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37.6 км² шамасында. FIPS коды — 25-07665.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Закир Наик
Закир Абдул Кәрім Наик (ذاکر عبد الکریم نائیک; 18 Қазан 1965 туған) — Үндістан Ислам миссионері, Бейбітшілік телеарнасының негізін салушы. Ислам Зерттеу Қоры бей-коммерциялық мекемесі Біріккен Араб Әмірліктерінде, Дубай қаласында негізін қалаған Бейбітшілік телеарнасында көптеген адамдармен тікелей эфирде сөйлеуіне байланысты телеэвангелист деген атауғы иеленді. Бірнеше діни кітаптар авторы.
Дәл қазір Үндістан үкіметімен доктор Закир Наик қашқын болып танылады, оны Ұлттық Тергеу агенттігі лаңкестерді қаржылау, араздықты қоздыру және ақшаны жылыстатумен айыптайды, және ол 2016 жылы елден қашуға мәжбүр болды. Араздықты қоздыру заңдарының негізінен оның бағдарламаларына Үндістанда, Бангладеште, Канадада, Шри Ланкада және Ұлыбританияда тыйым салынған.
Өмірбаяны
Закир Адбул Кәрім Наик 1965 жылы 18 қазан күні, Үндістанда, Мумбаи қаласында дүниеге келген. Әкесі — Абдул Кәрім Наик және анасы — Рошан Наик. Мумбаи Университетінде медицина мамандығын оқымай тұрып, Кишинчанд Челларам Колледжінде, одан бұрын Топивала Ұлттық Медикалық Колледжінде тәлім алды. Мумбай Университетін Медицина және Хирургия бакалавриаты дәрежесімен бітіріп шығады (MBBS). Жұбайы Фарһат Наик бүгінгі күнде Ислам Зерттеу Қорының әйелдер бөлімінде еңбек етеді.
Фарһад Наикпен Фариқ Наик, Зикра Наик және Рушдаа Наик атты үш балалары бар.
Дереккөздер
Санат:Ислам уағызшылары
Конденсатогендік су
Мұнай мен газ жатындарының қалыптасуы барысында су буларының конденсациялануына байланысты туындай отырып, тереңірек деңгейлерде біршама мол минералданған суларға ауысуға бейім нашар минералданған су.
Мәдениет (Бәйдібек ауданы)
Мәдениет — Түркістан облысы Бәйдібек ауданы, Мыңбұлақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Конденсатогендік су
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология Санат:Геология
Мәдениет (Бәйдібек ауданы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шаян ауылынан батысқа қарай 54 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 427 адам (202 ер адам және 225 әйел адам) болса, 2009 жылы 532 адамды (265 ер адам және 267 әйел адам) құрады.
Шапғы
Шапғы, құс қанатындағы ең ұзын қауырсындары. "Шалғы" деп аталған қауырсындардың әлділігі, жебелілігі және бүтіндігі, тұтастығы ерекше назар аудартады. Қос қанаттағы қос шалғы ұшу-қонуға байланысты барлық қимылдың негізгі құралы, тетігі іспеттес.
Елестеушілік (Галлюцинация)
Жоқ нысандардың (көріну, естілу, иісі сезілу, сезіну, дәмін білмеу) науқас үшін шын мәнінде бар, нақты болып көріну арқылы еріктен тыс пайда болатын жалған (алдамшы) түйсік; елестеушілік көптеген психикалық ауруларда, жарақат алғанда, уланғанда, ауыр көңіл толқуларына тап болғанда байқалады.
Галлюцинация  —қиялдану, шатасу деген мағынада. Галлюцинация жүйке жүйесінің ауруға шалдығуына байланысты жалған, теріс, бұрмаланған бейнелердің туындауы. Галлюцинация елестеушілік (миға зақым келгендіктен көзге әр нәрсенің елестеуі, құлақтың жаңылыс естуі, мұрынның иісті айыра алмауы). Галлюцинация перцептивтік іс-әрекеттің патологиялық бұзылуы; берілген сәтте тиісті сезім органдарына әсер етпейтін объектілерді қабылдайды. Галлюцинация тысқары объектілердің ырықсыз, субъектіге тәуелсіз проекциялануынан және олардың кеңістік пен уақытта оқшаулануынан туындайды, осының салдарынан санада осы кенеттен пайда болған бейнелердің нақты болмыста объективті қабылданатын заттар деп білінуіне әкеліп соғады.
Киберкойн
Киберкойн (ағылшыншы Сybercoіn) – бірыңғай банк шеңберінде қолданылатын электрондық қолма-қол ақша жүйесі. CyberСash фирмасы 1966 ж. ұсақ төлемдердің (10 АҚШ долларына дейін) Интернет арқылы төленуін қамтамасыз ету үшін шығарды. Сатып алушы CyberCash Account шотын ашып, соған өзінің банкідегі шотынан ақша аударады. Оның компьютеріне “электронды сақтиян” (арнаулы бағдарламалық өнім түрінде) орнатылады. Сатып алушы сатып алу кезінде электронды қолма-қол ақшаны Интернет арқылы сатушыға аударады, ал сатушыда арнаулы бағдарламалық өнім орнатылған. Электрондық әдіспен алдын ала төлеу аяқталғаннан кейін ақша банкілердің арасында бір шоттан екінші шотқа аударылады.
Дереккөздер
Санат:Банк ісі
Әкімгерей Қоспанов
thumb|right|200px| Әкімгерей Қоспанов (1878, Ақтөбе облысы, Мартөк ауданы, Бөрте ауылы - 1932, Шымбай қыстағы, Қарақалпақстан) - ақын. Тама руынан. "Қарасай-Қази", "Орак-Мамай", "Телағыс", "Қобыланды", "Асан қайғы" киссаларын жырлаған. Ақтөбе, Орал, Орынбор, Қазалы, Қызылорда, Шымкент, Ташкент, Қарақалпақстан өңірлерін аралап, жыр айтқан. А.Затаевичке ондаған ән мен "Ақсақ құлан" күйін жаздырған. Өлең-жырлары, айтыстары көп сақталмаған. Ел арасына кең тараған айтыстардың ішінде Мырзабек Байжановпен (Қызыл жырау) айтысы ғана хатқа түскен.
Дереккөздер
Санат:1878 жылы туғандар Санат:Мартөк ауданында туғандар Санат:1932 жылы қайтыс болғандар Санат:Шымбай ауданында қайтыс болғандар Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:Қазақстан жыршылары Санат:Айтыс ақындары
Құран оқылуы
Құранның оқылуы немесе харф (حرف) деген терминнің анықтамасында мұсылман ғалымдарының арасында үлкен талас бар. Хадистерге сәйкес Құранның жеті «оқылуы» бар. Ибн Хиббанның айтуынша Құранның «харфы» туралы отыз беске жуық пікір бар, ал әл-Қуртуби олардың тек бесеуі туралы айтқан.
Терминнің анықтамасы
Әбу Убайдтан келген басқа хадисте Ибн Аббас «Құран екі Кағбтың ұрпақтары — құрайштар мен хузаилердің диалектінде түсірілген» деп айтқан. Осының себебі туралы сұралғанда, ол «Себебі олар бір үйде тұрған» деген. «Екі Кағб» деген құрайыштар мен хузаилардың арға атасы — Кағб ибн Луғай мен Кағб ибн Амр.
Құран тек Мудар тайпаларының диалектінде түсірілген деген пікір бар, себебі Абдуллаһ ибн Омар «Құран Мудар диалектінде түсірілген» деген сөзі бар. Ғұламалардың айтуынша Мудар тайпаларының келесі жеті диалекті бар: Хузайл, Кинана, Қайс, Дубба, Тәйм Раббаб, Әсәд ибн Хузайма және Құрайш руларының диалекті. Бұл туралы Ибн Абдул-Барр жеткізген.
Әбу Хатим әс-Сиджистани айтқан:
Ол (Құран) Құрайш, Хузайл, Тәйм Раббаб, Азд, Рабиға, Хауазин және Сағд ибн Бәкр тайпаларының диалектінде түсірілген.
Ибн Қутайба «Біз өз халқының тілінде сөйлеген елшілер жібердік» (Ибраһим сүресі, 14) аятын дәлел қылып, бұл пікірді қате деп еспетеген. Яғни барлық Құран харфтары құрайш диалектінде болуы тиіс. Бұған Әбу Әли әл-Ахуази да келіскен.
Басқа тілді адамдарға араб тайпаларының диалекттерінің айырмашылығы мардымсыз, сондықтан оларға Құранды құрайштардың диалектінде үйренген жөн саналады. Ал кішкентайынан өз тайпасының диалектінде сөйлеген арабқа басқа тайпаның диалектіне көшу қиындық тудырады, міне сондықтан оларға өз сөйлеу мәнерімен оқуға рұқсат етілген.
Құран оқылулары туралы пікірлерді негізінен екі топқа бөлуге болады: Бұл екі пікірді үйлестірсе, Құранның жеті диалектте түсірілгені және олардың арасында сөздер мен айтылуында айырмашылық бар екені, бірақ бір мағынаны білдіретіні шығады.
Әл-Бағауи айтады:
Хадистің анық мағынасына сәйкес ең анық және дұрыс пікір бойынша Құранның оқылулары дегеніміз диалекттер. Бұл арабтардың түрлі тайпалары Құранды өзінің диалектінде өз дәстүрлеріне сәйкес оқуы мүмкін дегенді білдіреді. Бұл идғам, изһар, имал, тафхим, ишмам, итмам, һамза, тәлин және диалекттердің басқа да өзіндік ерекшеліктеріне қатысты.
Құран оқылулары туралы хадистер
Омар ибн әл-Хаттабтан келген хадисте айтылған:
Бір күні, Аллаһ елшісі тірі болған кезі еді, мен Һишам ибн Хакимнің «әл-Фурқан» сүресін оқып жатқанын естіп қалдым да, оны тыңдай бастадым, және ол маған Аллаһтың елшісі  үйретпеген көптеген әдістермен оқитын болып шықты. Мен оған намаз үстінде бас салғым келді де, бірақ өз-өзімді ұстап қалдым да, ол таслим сөздерін айтқаннан кейін, мен оны жамылғысынан ұстап алып, сұрадым: «Сеннен оқылуын естіген сүрені оқуды саған кім үйретті?». Ол: «Маған оны оқуды Аллаһ елшісі үйретті» деп айтты. Мен: «Сен өтірік айтасың, себебі Аллаһ елшісі маған оны сен оқығандай оқуға үйреткен жоқ!» дедім. Сосын мен оны Аллаһ елшісіне алып келіп, айттым: «Мен бұл адамның әл-Фурқан сүресін сен маған үйретпегендей оқығанын естідім!». Аллаһ елшісі айтты: «Оны жібер! Ал сен оқы, о Һишам!». Ол сол сүрені мен алдында естігендей оқыды да, Аллаһ елшісі айтты: «Ол осылай түсірілді!». Сосын ол айтты: «Енді сен оқы, о Омар!». Мен оны ол үйреткендей оқыдым да, Аллаһ елшісі айтты: «Ол осылай түсірілді! Шын мәнінде, бұл Құран жеті оқылуда түсірілген. Оны сендерге қалай жеңіл болса, солай оқыңдар».
Имам Ахмад, әл-Бұхари мен Муслим Ибн Аббастан риуаят еткен басқа сахих хадисте Мұхаммед пайғамбар айтқан:
Жәбірейіл періште маған Құранды бір оқылумен оқыды да, мен оны қайталадым. Сосын мен одан (оқылуды) қосуын сұрадым да, ол жеті оқылуға жеткенге шейін қосты.
Осман нұсқасы
Һижра жыл санағы бойынша 14 немесе 15 жылы халифа Османның әскерлері Арменияны бағындыруға аттанады. Халифаның әмірімен Ирақ пен Шамның әскерлері бір-бірімен қосылады. Ирақ әскерлерінің құрамындағы әл-Мадаинның әскерінің қолбасшысы болған Хузайфа ибн әл-Йаман осы жерде жиналған қолдың арасында Құранды оқу әдісінің кесірінен болған жанжалдың куәгері болады.
Соғыстан қайтқан соң, Хузайфа өз үйіне кірместен халифа Осман ибн Аффанға барып, болған жайтты айтады: Мен Арменияның шекарасында шайқастым. Шам өлкесінің тұрғындары Құранды Убәй ибн Кағб оқыған сияқты оқиды да, Ирақтың тұрғындары естімеген заттарды айтады. Ал Ирақтың тұрғындары Құранды Абдуллаө ибн Масғуд оқыған сияқты оқиды да, Шамның тұрғындары естімеген заттарды айтады. Сосын олар бір-бірін күпірлікте айыптайды.
Жанжалдардан қорыққан халифа Осман Зәйд ибн Сабитке, Абдуллаһ ибн әз-Зубайрға, Сағид ибн әл-Асқа, Абдуллаһ ибн әл-Харис ибн Һишамға Хафса бинт Омарда сақталған Әбу Бәкр кезінде жиналған Құран нұсқасын көшіріп, таратуға әмір етеді. Ол парақтарды көшіріп болғаннан кейін, Осман түпнұсқаны Хафсаға қайтарып, жиналған Құранды түрлі аудандарға жіберіп, оған сәйкес емес Құран нұсқаларын өртеп жіберуге бұйырады.
Османның бұл шешімі тек атақты да сыйлы сахабалармен болған келісімнен кейін іске асты. Әли ибн Әбу Талиб айтқан:
Осман туралы тек жақсылық айтыңдар. Аллаһпен ант етемін, ол Құран парақтарымен істеген ісін тек бізбен ақылдасқаннан кейін ғана іске асырды. Ол бізге айтты: «Бұл оқылу туралы не айтасыңдар? Маған сендердің кейбіреулерің өзінің оқуы басқа оқылулардан артық деп айтатыны туралы қауесет жетті. Бұл сөздер күпірлік болуға жақын». Біз айттық: «Сен не ұсынасың?». Ол айтты: «Мен адамдарға өзгешелік пен қарама-қайшылықтар болмауы үшін (Құранның) бір нұсқасын қабылдауын ұсынам». Біз айттық: «Сенің ұсынысың қандай жақсы!»
Ақыр соңында Зәйд ибн Сабиттың және басқа да сахабалардың атқарған үлкен еңбегінен кейін Құран бір қалыпқа келіп, оның жалғыз оқу әдісі болып құрайыштардың диалекті танылады. Осман жинаған Құран нұсқаларының саны жөнінде әртүрлі пікірлер бар: олардың саны төрт, бес немесе жетеу болған деген пікірлер бар. Ибн Әбу Дәуд Әбу Хатим әс-Сиджистанидің мынадай сөзін жеткізген: «Құранның Мекке, Шам, Йемен, Бахрейн, Басра және Куфа үшін жазылған және Медине қаласында қалған жеті нұсқасы жазылды».
Ал осы нұсқалардын басқа Құранның нұсқалары өртелуге немесе өшіруліге бұйырылды. Әли ибн Әбу Талиб айтқан: «Османның Құранның нұсқаларын жағу шешімі туралы жақсылықтан басқа ештеңе айтпаңдар!».
Құран оқылуларының айырмашылықтары
Ибн Қутайба және басқа да ғұламалар Құран оқылуларының айырмашылығын жеті түрге бөлген.
Бұл пікірді қолдамаған Джалалуддин әс-Суютидің айтуынша бұл тізім ғалымдардың бірауызды пікірін білдірмейді, тек мәтіндерді оқып, содан шығарылған пікір.
Әбул-Фадл әр-Разидің айтуынша Құрандағы сөздердің айырмашылығы жеті көріністен артық болмайды:
Әбу Шаманың айтуынша ертедегі ғалымдар Құранның Осман нұсқасында жеті оқылудың барлығы жиналды ма әлде жоқ па деген мәселеде бір пікірді ұстанбаған. Кей ғұламалар Осман нұсқасында Құранның барлық жеті оқылуы жиналған деп есептегенмен, басқа Құран білгірлерінің айтуынша Осман нұсқасында Құранның Мұхаммед пайғамбарға Жәбірейіл періштемен соңғы рет оқығандағы қалыбы жинақталған. Әл-Бақиллани бірінші пікірді растағанмен, Ибн Джарир әт-Табари және басқа да көптеген ғұламалар екіншісін таңдаған.
Ибн Хаджар әл-Асқалани айтады:
Ақиқатында Құран кітабында олардың түсірілуі туралы еш талас жоқ және пайғамбардың бұйрығымен жазылған аяндар жиналған және оның ішінде барлық оқылулардың емес, арасыныда айырмашылығы бар жеті оқылудың тек кейбіреулерінің ғана элементтері жиналған.
Әл-Ашғари және басқа кейбір ғалымдар Құранның жеті оқылуын қолдануды рұқсат еткенмен, әт-Табари, әл-Бағауи, әл-Бақиллани, әт-Тахауи, әл-Хаттаби және басқа да ғұламалар Құранды тек Зәйд ибн Сабиттің жинаған үлгісімен оқуды рұқсат еткен. Әл-Бағауи өзінің «Шарх әс-Сунна» кітабында айтады:
Ақтық таралымға шыққан жазба Құранның соңғы тапсырылуына сай келеді. Осман (ибн Аффан) одан көшіріп Құранның бірнеше нұсқасын жасауға бұйырады да, сол шешіммен барлық адамдарды біріктірді. Келіспеушілікке себеп бола алатын заттарды жою үшін, ол басқа жазбаларды жоюға әмір етеді. Сондықтан осы жазбаның жазылуына қайшы келетіннің барлығының үкімі жойылған деп есептеуге болады, басқа үкімі жойылған мәтіндер секілді. Және ешкімге осы жазбаға қайшы келетін мәтінді ұстану рұқсат етілмеген.
Құран оқылуларының қыраттардан айырмашылығы
Кей адамдар Құранның жеті оқылуын Құран оқудың жеті тәсілімен шатыстырады, бірақ бұл қате, себебі ғұламалардың айтуынша Құранның барлық оқылулары бізге жетпеген, ал қазіргі кезде таралған жеті қыраат тек Осман ибн Аффан кезінде жиналған Құран нұсқасына, яғни бір оқылуға негізделген. Және Құран оқылулары туралы мәлімет Сүннетте келген, ал жеті қыраат мұсылман ғалымдардың иджтиһадының нәтижесі ғана.
Шығыстанушылардың зерттеулері
Ертедегі мұсылман ғұламаларымен қоса Құранды және оның оқылуларын зерттеумен Батыс (оның ішінде орыс-кеңестік) ориенталисттері да айналысты.
Немістің төрт шығыстанушысымен жазылған «Құран тарихы» («Geschichte des Qorans», Лейпциг, 1909-38) кітабының 3-ші томы Құранның әртүрлі оқылуларына арналған. Бұл кітапта Ибн Масғұд пен Убәй ибн Кағбтың жазбаларының анализы жасалып, Құран оқылуларының тарихи дамуы баяндалған.
Бұл кітаппен қатар Артур Джефридің «Құран мәтінінің тарихы ойынша материалдар» («Materials for the History of the Text of the Qur’an. The old codices», Лейден, 1937) атап өтуге болады. Ислам дініне және Құранға критикалық көзқараспен қараған ол, осы жұмысында негізінен Құран мәтінінің қайшылықтарын қарастырып, осы жолда үлкен еңбек атқарған. Оның бұл кітабында 28 жинақтан жиналған Құран оқылу варианттары келтірілген, бірақ бұл еңбектің үлкен кемшілігі оның ішінде келтірілген оқылулардың тізбектері (иснад) келтірілмеген, сондықтан оны Құран мәтінін ғылыми зерттеуге қолдану мүмкін емес болып тұр. Бұның себебі бізге дейін жеткен оқылу үлгілерінің барлығы қабылдана бермейді — олардың иснадтары үзілген, әлсіз, аномальды болуы мүмкін және бұндай оқылулардың мұсылмандармен қабылдануы мүмкін емес.
Сузанаполис
Сузанаполис (Suzanápolis) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Арасатуба мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Андрадина экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 903 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 327,889 км² шамасында. Халық тығыздығы — 8,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1960 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Б. з. д. 115 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 115 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 115 жылы қайтыс болғандар
Болыс (әкімшілік бөлініс)
Болыс - қазақ жерінің патшалық Ресейдің қоластында болған кезіндегі аумақтық әкімшілік бөлінісі, оязға (уезд) қараған әкімшілік аймақ, территориялық құрылым. Ресей империясы қазақ даласындағы хандық билікті жою және отарлық билікті күшейту мақсатында 1822 жылы «Сібір қазақтары туралы жарғы» негізінде Ресейге шекаралас және шекараға жақын орналасқан орта жүз қазақтарының қоныстарын ауылға, болыстыққа, округтерге бөлген. 1824 жылы «Орынбор қазақтары туралы Жарғы» қабылдап, бұл жүйе Орынбор өлкесінде де жүзеге асты. Қазақтардың саяси басқару институтын жою отарлау саясатының ең басты міндеттерінің бірі еді. Жарғы бойынша ауыл 50-70 түтіннен, Болыс 10-15 ауылдан, уезд 15-20 болыстан тұрды. Сонымен қатар патша үкіметі жүргізген 1867-1868 жылдары реформаға сәйкес Болыстардың құрамына әрқайсысы 100-200 түтіннен тұратын шаруашылық ауылдар кірді. Мұндай ауылдардың саны 1000 түтіннен 3000 түтінге дейін барды.
Б. з. д. 115 жыл
Түсініктемелер
*
Болыс (әкімшілік бөлініс)
Бұл әкімшілік органдар қазақ даласындағы дәстүрлі басқару жүйесін және оның саяси және идеологиялық кеңістігін бірте-бірте ығыстырды. Жаңадан орнаған билік жүйесінің басына жоғарыдан патшалық режим сайлаған сұлтандар келді, ал ауылды старшындар (ауылнай) биледі, осылайша баскарудың жаңа жүйесі пайда болды. Болыстардыц әкімшілік аймақ ретіндегі болыс шекарасы қалыптастырылып, халық оның ережелерін сақтап отырды. Болыстық шекарасының сақталуына уезд басшылары аға сұлтандар, болыстар бақылау жасап отырды. XIX ғасырдың соңында Қазақстанда 300 болыс болған, ал әр облыстағы саны бойынша Орал облысында - 44, Торғайда - 43, Ақмолада - 50, Семейде - 74, Жетісуда - 89 болыс болған. Болыстықтың көлемі ауыл көлеміне қарай әртүрлі болды. Мысалы, 1868 жылы Илецк уезінде 8 болыс, 41 ауыл, Ырғыз уезінде 7 болыс, 34 ауыл, Николаевск уезінде 8 болыс, 51 ауыл, Торғай уезінде 5 болыс, 23 ауыл т.б.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Вексель құқығы
Вексель құқығы - вексельдердің шығарылымы мен айналысын, сондай-ақ вексель бойынша міндетті тұлғалардың (вексель берушілердің, вексель ұстаушылардың, авальшылардың, акцептанттардың, индоссанттардың) арасындағы қатынастарды реттейтін заңи және құқықтық нормалардың жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:Экономика
USA Today
«USA Today» (оқылуы Ю-эс-э́й туде́й, АҚШ бүгіні) – АҚШ-тың күнделікті шығатын алғашқы жалпыұлттық газеті. Негізін кәсіпкер Эл Ньюхарт Вашингтон қаласында (Колумбия аймағы) қалаған. Газет 1982 жылдың 15 қыркүйегінен бастап шыға бастады. Газеттің алғашқы бас редакторы – Джон Сайгенталер. Керемет сәнді дизайні мен жүргізген маркетингтік саясатының мықты болуының арқасында басылым таралымы жөнінен АҚШ газеттерінің арасында «Таймс оф Үндістан» газетінен кейін бірінші орынға шықты. «USA Today» Ганнет медиаконгломератының бетке ұстар газетіне айналды. Газет редакциясы Вашингтонның маңында орын тепкен.
Дереккөздер
Санат:Газеттер
Әлеуметтік байланыс
Әлеуметтік байланыс (Social relation) — қоғамдағы жеке адамдардың, не әлеуметтік топтардың бір-бірімен қарым-қатынастарын білдіретін ұғым.
Әлеуметтік байланыс ұғымы әлеуметтік детерменизм принципі негізінде анықталады. Адамдар, топтар, қауымдар арасындағы үнемі қайталанып отыратын әлеуметтік байланыстар әлеуметтік қарым-қатынастар деп аталады. Олар саяси, экономикалық, құқықтық т.б. қарым-қатынастар болып бөлінеді. Бұл қарым-қатынастардың бәрі де өзара тығыз байланыста, біріне-бірі себепші болады. Әсіресе, саяси қарым-қатынастардың қоғамдағы рөлі зор. Ол. әлеуметтік қарым-қатынастардың басқа түрлеріне елеулі ықпал етеді.
Әлеуметтік қарым-қатынастардың сипаты қоғамның әлеуметтік даму деңгейіне байланысты. Өркениетті, дамыған қоғамда әлеуметтік қарым-қатынастардың сипаты да жоғары деңгейде болады.
Қоғамдағы әлеуметтік байланыстардың өзара заңдылықтары мен бір-біріне себеп-салдарлығы әлеуметтік детерминизм (лат. determіno — анықтаймын) — принципі негізінде анықталады. Бұл принцип қолданылу мақсатына қарай механикалық әлеуметтік детерминизм, статикалық әлеуметтік детерминизм, жүйелі әлеуметтік детерминизм болып үш түрге бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология
Сатша Тоқашев
Тоқашев Сатша (1934, Маңғыстау ауданы Оңды ауылы – 1967) – әнші, домбырашы, жыршы. Тоқашев ұжымшарда комсомол ұйымының хатшысы, кітапхана меңгерушісі, т.б. жұмыстарды атқарған. Ол Махамбет термелерін, Досат пен Ғ.Құрманғалиевтің әндерін нақышына келтіре орындаған. Облыстық және республикалық байқаулардың жүлдегері атанған. Қазақ КСР-і Мәдениет министірлігінің Құрмет грамотасымен марапатталған.
IC 4484
IC 4484 — Apus шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 4484 Санат:Apus (шоқжұлдыз)
Хартес
Хартес — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Щекурь-Я өзенінің оң жағалауынан 59 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 38 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Абыз халық театры
Абыз халық театры - әуесқой драма ұжымы. 1965 жылы Қарағанды облысының Қарқаралы ауданындағы Абыз ауылдык клубы жанынан ұйымдастырылды. Ұжымды ұйымдастырған, әрі көркемдік жетекшісі А. Сүлейменов. 1985 жылдан театрдың көркемдік жағын Т. Ахмадиев басқарды. Ұжым жұмысына Б.Жүнісов, А.Қашаганова, К.Нәзіров, т.б. белсене қатысты. 1973 жылы халық театры атағын иеленді. Театр репертуарында қазақ драматургтерінің пьесалары: Ғ.Мүсіреповтің "Қыз Жібек", Б.Майлиннің "Шұғаның белгісі", Ш.Құсайыновтың" Рәбиғасы", С.Жүнісовтің "Жаралы гүлдері" мен "Тырау-тырау тырналары", О.Бодықовтың "Қанжар мен домбыра", т.б. болды. Абыз халық театры — республикалық байқаулар мен фестивальдердің лауреаты.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан театрлары Санат:Қарағанды облысы
Қазақстанның сыртқы саясаты
Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты белсенділігімен, тепе-теңдік сақтауға ұмтылысымен, прагматизмдігімен, сындарлы сұхбат жүргізуге талпынысымен және көпжақты ынтымақтастыққа бағытталғандығымен ерекшеленеді. Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымының, Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымының, Еуропадағы қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымының (ол 2010 жылы басқарған), Солтүстік Атлантикалық ынтымақтастық кеңесінің, Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының, Шанхай ынтымақтастық ұйымының және НАТО-ның "Бейбітшілік жолындағы серіктестік" бағдарламасының мүшесі болып табылады. Қазақстан Ресеймен және Беларусьпен Кеден одағын құрды, ол Еуразиялық экономикалық қоғамдастыққа, содан кейін 2015 жылы Еуразиялық экономикалық одаққа айналды.
Қазіргі уақытта Қазақстан халықаралық саясаттағы ірі ойыншыға айналды, бұл оның әлемнің екі бөлігінің, Еуропа мен Азияның шекарасында, халықаралық қатынастардың негізгі қатысушылары, Ресей Федерациясы мен Қытай Халық Республикасы арасындағы стратегиялық тиімді географиялық жағдайына байланысты. Кең аумақтардың (әлемдегі тоғызыншы орын), Пайдалы қазбалардың және басқа да табиғи ресурстардың болуы елге өзінің халықаралық саяси рейтингі мен мәртебесін көтеруге мүмкіндік береді.
Дипломатиялық қатынастар жоқ: Орталық Африка Республикасы, Конго ДР, Оңтүстік Судан, Сомали, Малави, Ботсвана, Шығыс Тимор, Науру, Кук аралдары, Ниуэ, мойындалуы шектеулі елдер.
2014-2020 жылдарға арналған сыртқы саясат
Қазақстанның негізгі сыртқы саяси күш-жігері мынадай мақсаттарға қол жеткізуге бағытталған:
Шекара мәселелері
нобай|250x250 нүкте|Қазақстанмен шектесетін мемлекеттер Тек 2005 жылы Қазақстан, Ресей, Түркіменстан және Өзбекстан өздерінің ортақ шекараларын белгілеуді бастауға келісті. Каспий теңізіндегі Түрікменстанмен теңіз түбі бойынша шекара келісілмеген және Каспий теңізінің суын пайдалану халықаралық Келісіммен реттелмеген мәселе болып табылады.
Премьер-Министрдің бірінші орынбасары Бақытжан Сағынтаевтың айтуынша, 2015 жылы Қазақстан мен Қытай 24 трансшекаралық өзенді су тарату туралы үкіметаралық келісімге қол қояды.
Ядролық қаруды таратпау
2009 жылғы 2 желтоқсанда БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мун мен Қазақстан Республикасы 29 тамызды Ядролық сынақтарға қарсы халықаралық іс-қимыл күні, 1991 жылы Қазақстанның Семей сынақ полигонын жабуының мерейтойы деп жариялады.
Қазақстан Президенті Назарбаевтың ядролық қаруды таратпау ісіне қосқан үлесін Жапония жоғары бағалады. 2016 жылдың қараша айында Жапонияға сапары кезінде Нұрсұлтан Назарбаев таратпау жөніндегі күш жігері үшін Хиросиманың арнайы Құрметті азаматы атағына ие болды.
Заңсыз есірткі
Қазақстанда каннабисті және аз дәрежеде апиынды заңсыз өндіру халықаралық проблема болып табылады, өйткені егіннің көп бөлігі басқа елдерде, әсіресе Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына (ТМД) мүше басқа мемлекеттерде сатылады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Есірткі және қылмыс жөніндегі басқармасының бағалауы бойынша 1998 жылы Қазақстанда "кем дегенде 1517 тонна каннабис" жиналды.
НАТО
нобай|250x250 нүкте|Қызыл-сары: Бейбітшілік үшін серіктестік мүшелері Қазақстан 1994 жылғы 27 мамырдан бастап НАТО-ның "Бейбітшілік жолындағы серіктестік" бағдарламасының мүшесі болып табылады. 2014 жылдың қазан айында Қазақстан мен НАТО бейбітшілік жолындағы серіктестік аясындағы ынтымақтастықтың 20 жылдығын атап өтті. Осы мақсатта 2014 жылғы 6-10 қазан аралығында НАТО делегациясы қоғамдық дипломатия жөніндегі іс-шаралар сериясына қатысу үшін Қазақстанға барды. Қазақстанның ресми тұлғаларымен кездесулер арасында делегаттар Назарбаев пен Астанадағы Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеттеріне барып, НАТО-ның Орталық Азия аймағындағы серіктестермен өзара іс-қимылын түсіндіретін дәрістер оқыды және НАТО-ның Уэльстегі жуырдағы саммитінің негізгі қорытындылары туралы аудиторияны хабардар етті, НАТО мен Ауғанстан арасындағы әріптестік саясатына ерекше назар аударды.
НАТО делегациясы 2015 жылдың бірінші жартыжылдығында Астанаға барып, 2015 жылдың екінші жартысында қазақстандық тараппен бірлескен іс-шара өткізуді жоспарлап отыр. НАТО - Қазақстанның болашақ бірлескен іс-шаралары бітімгершілік күштерді дамытуға және тәжірибе алмасуға бағытталған "бейбітшілік жолындағы әріптестік" бағдарламасы шеңберінде өткізілетін болады.
Визалық режим
Бұл экономиканы әртараптандыру мақсатына қол жеткізуге мүмкіндік береді, сондай-ақ әлемге Қазақстанның мәдени мұрасымен жақсы танысуға көмектеседі. 2001 жылдан 2012 жылға дейін Қазақстан туризмнен түскен табысын екі есеге арттырды. Сарапшылар Қазақстан жеңілдетілген визалық режимнің арқасында туризмнен пайда табуды жалғастырады деп күтеді.
2014 жылғы 15 шілдеде Қазақстан 10 ел: Ұлыбритания, АҚШ, Германия, Франция, Италия, Біріккен Араб Әмірліктері (БАӘ), Малайзия, Нидерланды, Оңтүстік Корея және Жапония үшін визасыз режимнің пилоттық жобасын іске қосты. Бұл елдердің азаматтары бір мезгілде 15 күнтізбелік күнге дейінгі мерзімге визасыз Қазақстан арқылы кіре, Кете және транзитпен жүре алады.
2015 жылғы 26 маусымда Қазақстан визасыз сынақ режиміне енгізілген елдердің санын кеңейтетін қаулы шығарды және бұл режимді 2017 жылғы 31 желтоқсанға дейін ұзартты. Қазір тізімге Австралия, Бельгия, Финляндия, Франция, Германия, Венгрия, Италия, Жапония, Малайзия, Монако, Нидерланды, Норвегия, Сингапур, Испания, Швеция, Швейцария, БАӘ, Ұлыбритания және АҚШ сияқты 19 ел кіреді.
2017 жылдың 1 қаңтарынан бастап Қазақстан 20 дамыған ел үшін визасыз режим енгізді. Бұл елдерге ЭЫДҰ, Малайзия, Монако, БАӘ және Сингапур мүшелері кіреді.
Біріккен Ұлттар ұйымы
нобай|282x282 нүкте|Қазақстан Республикасының Біріккен Ұлттар Ұйымына мүшелігінің 30 жылдығы, Қазпошта маркасыҚазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін үш ай өткен соң, 1992 жылы 2 наурызда Біріккен Ұлттар Ұйымының мүшесі болды.
Біріккен Ұлттар Ұйымының 68-ші Ассамблеясында Сыртқы істер министрі Ыдырысов Қазақстанның Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінде 2017-2018 жылдарға тұрақты емес орын алуға өтінімі туралы жариялады. Осы кезде олар және Тайланд өздерінің өтініштерін жариялады.
2015 жылдың ақпан айында Біріккен Ұлттар Ұйымының мамандандырылған мекемесі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы Қазақстанда Қазақ ұлттық медицина университетінде алғашқы медициналық-санитарлық көмектің жаңа географиялық бөлінген кеңсесін (GDO) ашты. С. Асфендияров Алматыда. Қазақ медициналық университеті басшысының айтуынша, Алматыдағы ДДҰ Еуропалық бюросының GDO-сы БҰҰ-мен қаржыландырылады.
2015 жылғы шілдеде Қазақстан Дүниежүзілік ЮНЕСКО Клубтары Федерациясының (WCF) Атқарушы кеңесіне WCF тоғызыншы дүниежүзілік конгресінде, ЮНЕСКО орталықтары мен қауымдастығында қабылдандыs.
2016 жылғы 6 мамырда Қазақстанның Сыртқы істер министрі Еран Ыдырысов Нью-Йорктегі БҰҰ штаб-пәтерінде жоғары деңгейдегі екі кездесуде сөз сөйледі. Сыртқы істер министрі Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымының 100 жылдығына орай 2045 жылға қарай ядролық қарусыз бейбітшілікке шақырады деп мәлімдеді.
Қазақстан 2 тамызда Нью-Йорктегі БҰҰ штаб-пәтерінде Климаттың өзгеруі туралы Париж келісіміне қол қойды. Қазақстан Сенаты 2016 жылғы 27 қазанда Париж келісімін ратификациялады. Париж келісіміне сәйкес Қазақстан парниктік газдар шығарындыларын 2030 жылға қарай 1990 жылы байқалған деңгейге дейін 15-20% - ға қысқартуға міндеттенді.
2017 жылғы наурызда Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымына мүшелігінің 25 жылдығын атап өтті. Осы мерейтойды атап өту үшін Қазақстан Тұңғыш Президенті кітапханасының мұражайында "Қазақстан және Біріккен Ұлттар Ұйымы: бейбітшілік үшін өзара іс-қимыл" көрмесін ашты. Ынтымақтастықтың 25 жылында БҰҰ Қазақстанда Біріккен Ұлттар Ұйымының даму бағдарламасын (БҰҰДБ), Біріккен Ұлттар Ұйымының Халықаралық балалар төтенше қорын (ЮНИСЕФ), Біріккен Ұлттар Ұйымының халық саласындағы қорын (ЮНФПА) және Біріккен Ұлттар Ұйымының білім, ғылым және мәдениет жөніндегі ұйымын (ЮНЕСКО) қоса алғанда, 15 өкілдікті ашты.
Астана 2017 жылдың маусым айында тұрақты даму мүддесі үшін энергетика жөніндегі сегізінші халықаралық форумның ұйымдастырушы қаласы болып табылады. Форумды Қазақстан БҰҰ Өңірлік комиссияларымен, сондай-ақ БҰҰДБ, ХЭА, МАГАТЭ, IRENA, Дүниежүзілік банк, ЮНИД, Копенгаген энергия тиімділігі орталығы және 21 ғасырдағы жаңартылатын энергия көздері саясаты жөніндегі желімен бірлесіп ұйымдастырды. нобай|333x333 нүкте|2018 жылғы Қазақсатнның БҰҰ Қауіпсіздік кеңесіндегі орны
Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі
Қазақстан Швециямен, Боливиямен және Эфиопиямен бірге Қауіпсіздік Кеңесіне 2017 жылдың 1 қаңтарынан бастап екі жылдық мерзімге сайланды. Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшесі болып сайланған Орталық Азияның бірінші елі болды. Қазақстан 2018 жылғы 1 қаңтарда БҰҰ ҚК төрағасы қызметіне кірісті. Қазақстанның Сыртқы істер министрі Қайрат Әбдірахмановтың айтуынша, осы кезеңде Қазақстан халықаралық қоғамдастықтың назарын Орталық Азия мен Ауғанстан проблемаларына аударуға бағытталады.
Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде болған кезінде басымдықтарды белгіледі. Оларға Ядролық қарусыздану мен таратпау, терроризм мен экстремизмге қарсы күрес, бейбітшілік пен бейбітшілікті орнатуға жәрдемдесу, сондай-ақ Орталық Азия өңіріндегі қауіпсіздік пен даму мәселелері кірді.
Президент Назарбаевтың БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне Жолдауын Қазақстанның Сыртқы істер министрі 2017 жылғы 10 қаңтарда өткен БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің министрлер деңгейіндегі ашық пікірталастарында ұсынды. Жолдау Қазақстан Президентінің " Әлем. 21 ғасыр". Онда Қазақстанның ядролық қарудан азат әлем құруға және адамзатты соғыстар мен қақтығыстардан арылтуға бейілділігі жарияланады.
Президент Назарбаев 18 қаңтарда БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Жаппай қырып-жою қаруын таратпауға және Орталық Азиядағы қауіпсіздікті қамтамасыз етуді жақсарту жөніндегі осыған байланысты шараларға арналған брифингіне төрағалық етті. Бұл Орталық Азия елінің президенті БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің брифингіне бірінші рет төрағалық етті.
Бейбітшілікті сақтау
2018 жылғы 31 қазанда Қазақстан БҰҰ-ның Оңтүстік Ливандағы бейбітшілікке жәрдемдесу жөніндегі миссиясына қатысу үшін 120 қазақстандық бітімгершілікті жіберді. Бұл қазақстандық әскери қызметшілердің миссияның 40 жылдық тарихында БҰҰДБ құрамында қызмет атқарған бірінші рет болды. 2020 жылғы 20 тамызда Қазақстан БҰҰДБ құрамына 60 бітімгерден тұратын екінші топты жіберді.
Шанхай Ынтымақтастық Ұйымы
нобай|250x250 нүкте|Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының саммиті, Екатеринбург, Ресей, 2009 жыл. Қазақстан "Шанхай бестігі"деп аталатын Шанхай ынтымақтастық ұйымының алғашқы құрылтайшыларының бірі болып табылады. Олар ұйымды 1996 жылы 26 сәуірде ресми түрде құрды, Шанхайда шекаралас аймақтарда әскери сенімділікті тереңдету туралы келісімге қол қойды. Содан бері Қазақстан ұйым аясындағы жаһандық саясаттың өте белсенді қатысушысы болды.
Кус (Яренга тармағы)
Кус — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Яренга өзенінің сол жағалауынан 91 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.