cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нюрум-Соим (Ить-Ях тармағы)
Нюрум-Соим — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ить-Ях өзенінің оң жағалауынан 141 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 2742
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2742 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25640, NGC 2816, UGC 4779, MCG 10-13-57, ZWG 288.19, IRAS09036+6040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Северное (Шығыс Қазақстан облысы)
Северное — Шығыс Қазақстан облысы Алтай ауданы, Северный ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Дереккөздер
Санат:Алтай ауданы елді мекендері
Сан-Жуан-Эванжелиста (Минас-Жерайс)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 498 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 478,82 км² шамасында. Халық тығыздығы — 32,7 адам/км².
Тарихы
Қала 1926 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Виктория карминді сымыры
Карминді Виктория сымыры (Porphyrophora victoriae Jashenko) — сирек кездесетін жергілікті түр. Оңтүстік Қазақстанда (Қаратау жотасында) таралған. Құрғақ жусанды-түрлі шөпті далаларда тіршілік етеді. Acanthophyllum pungens-тің екі жылдық бұтақтары мен сабақтарында дамиды, циста тәрізді дернәсілдері бұтақтарда күлтелер тәрізді орналасады.Дернәсілдер сыртынан сабақ қабыршақтарымен жабылған және және көбіне сабақта ісік тәрізді болады. Ересегі маусымның алғашқы онкүндігінде пайда болады, маусымның ортасынан бастап жұмыртқа салады.
Түрді қорғау
Түрді қорғау үшін белгілі популяцияның тіршілік ортасында қатаң қорғау тәртібін ұйымдастырып, мұнда ешқандай шаруашылық және т.б. жұмыстар жүргізуді тоқтатып, энтомологиялық қорықша немесе жақын маңдағы қорықтың қорғау бөлімін ұйымдастыру керек.
Тағы қараңыз
Қызыл Кітап
Дереккөздер
«Ғажайып омыртқасыздар, Қазақстан Қызыл кітабы беттерінен» И. Д. Митяев, Р. В. Ященко, В. Л. Казенас, Алматы 2005
Санат:Сымырлар
Аққайнар ауылдық округі (Алматы облысы)
Аққайнар ауылдық округі – Алматы облысы Жамбыл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Аққайнар ауылы кіреді. Орталығы – Аққайнар ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2754 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) ауылдық округтері
Тазабек Пұсырманұлы
Тазабек Пұсырманұлы (1800, Алматы облысы Райымбек ауданы Қарқара өңірі – 1871, Верный қаласы) – батыр, би. Албан тайпасының Сары руының жәнібек атасынан шыққан. Жетісу өлкесін Жоңғар басқыншыларынан азат етуге қатысқан Пұсырман бидің ұлы. 1846 жылы генерал Вишневскийдің басқаруымен Лепсіде өткен Ұлы жүз қазақтарының құрылтайына қатысып, Ресеймен арадағы саяси қатынас туралы құжатқа мөрін басқан. Батыс Сібір әскери корпусының Жетісу бөлімшесінде қызмет етіп, 1859 жылы 19 қыркүйекте прапорщик шеніне ұсынылған, кейін подпоручик шеніне ие болған. Оңтүстік-шығыс шекараны қорғау ісіне қызмет етіп, “Ерлігі үшін” күміс медалімен марапатталған. Патшалық Ресейдің отаршылдық саясатын түсінген Тазабек Пұсырманұлы қол жинап, Саурық батырмен бірге ұлт-азаттық көтеріліске қатысты. Ағайын арасындағы алауыздық пен қару-жарақтың жетімсіздігінен көтерілісшілер қырғынға ұшырады. Ресейдің жазалаушы отрядының қудалауынан кейін Тазабектің қарауындағы ел-жұртымен Қытайдағы дербес мемлекеттік құрылым – Іле сұлтандығынан баспана сұрады. Ресей мемлекетімен дүрдараз Іле сұлтаны Әлихан Ибрагимұлы Тазабектің ел-жұртымен көшіп келуіне келісім берді. Сөйтіп, 1000 үйлі түтін Қытайдың Іле алабындағы Тоғызтарау деген жерге келіп қоныстанды. Бүлікшілер бастығы Тазабекті ұстап беру жөніндегі Ресейдің үзілді-кесілді талабын орындаудан Іле сұлтандығы бас тартты. Осыны желеу еткен генерал-губернатор Г.А. Колпаковский бастаған орыс әскерлері 1871 жылы көктемде Іле өңірін басып алады. Олар Тазабекті тұтқындап, Верный қаласының түрмесінде өлтіреді. М.Әуезовтің “Қилы заман” романындағы Әубәкір Солтанбекұлы, 1916 жылы Қарқара (Албан) көтерілісіне қатысқан атақты Жақыпберді батыр Тазабектің немерелері.
Әсия Мұстафақызы Мұстафина
Қазақ тау-кен металлургия институтын (ҚазҰТУ) бітірген (1948). Кемпірсай кен басқармасында (1948–50), Өзбекстан ҒА-нда (1950–51), «Қазақмелиовзрыв» өндірістік-техника бөлімінде (1951–52), Қазақстан ҒА-нда (1952–54, 1955–87), Кеңес – Қытай акционерлік қоғамында (1954–55) инженер, ғылыми-басшылық қызметтер атқарды.
Тазабек Пұсырманұлы
Сілтемелер
Санат:Қазақ би-шешендері Санат:1800 жылы туғандар Санат:1871 жылы қайтыс болғандар
Әсия Мұстафақызы Мұстафина
Мұстафинаның ғылыми еңбектері кен ашу жұмыстарында жаппай қопару әдістерін қолдану, шарошкалы бұрғылаудың технологиясын жетілдіру, кенді ашық әдіспен қазу жүйелерін талдау және кеніштерді автоматтандырылған басқару жүйелері арқылы пайдалану мәселелеріне арналған. Бишікөл, Әйет, Лисаков, Жезқазған кеніштерінде ашық тау-кен жұмыстарын дамыту және қолдану аясын кеңейту, Соколов кенішінде кен қазу технологиясын жетілдіру жөніндегі зерттеу жұмыстарын жүргізді. Соколов және Сарыбай кеніштерінде экскаватор үңгубеттерінің оңтайлы параметрлерін анықтау арқылы экскаваторлар мен өздігінен аударғыш машиналарды тиімді пайдаланудың ішкі көздерін тауып, «экскаватор – автокөлік – үйінді» кешенді жұмыстарының толық өзара байланысын анықтап, экон. тиімді сұлбасын ұсынды. «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.
Бостандық ескерткіші
Ескерткіш тарихы
thumb|300px|Азаттық Аралы Француздар мүсінді, ал америкалықтар оның тұғырын жасауға келісті. Мүсінді Бартольди жасады, металл қаңқасын Г. Эйфель құрастырды, бет-бейнесіне мүсіншінің анасы Шарлотта Бартольди үлгі болды. 1884—1886 жылдарда мүсін дайын болды. Ескерткіш 1886 жылы 28 қазанда Нью-Йорк тегі Бедлоу аралында ашылды. Мүсіннің биіктігі 46.5 м, тұғыры 46.94 м, жалпы салмағы 225 т. Әйел мүсінінің басына 7 шабағы бар тәж кигізілген, оң қолына алау көтерген, сол қолында заңдар кітабы бар, ол кітапта АҚШ-тың тәуелсіздік күні жазылған. 1903 жылы мыс табақша жапсырылды, онда Э. Лазарустың дастанынан үзінді берілген. Тәждегі шабақтар 7 теңіз бен 7 құрлыққа жарқырап төгілген сәулені білдіреді. Мүсін әуелде боялмаған еді, кейін мыстың қышқылдануы нәтижесінде ол жасыл түске енді. Мүсін тұғырының ішінде АҚШ-қа иммигранттардың келу тарихы және осы ескерткіштің құрылысы туралы мәліметтер беретін мұражай бар. Мүсін азаттықтың белгісі ретінде ұлттық ескерткішке айналған. thumb|200px|left|Азаттық мүсіні (таяныш жағынан қарағанда)
Әсия Мұстафақызы Мұстафина
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Бостандық ескерткіші
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нью-Йорк ескерткіштері Санат:АҚШ мүсіндері Санат:АҚШ шамшырақтары Санат:АҚШ тарихы Санат:Нью-Йорк мұражайлары Санат:АҚШ дүниежүзілік мұрасы Санат:АҚШ ұлттық ескерткіштері Санат:Үлкен мүсіндер Санат:Неоклассицизм
Пьеве-ди-Кадоре
Пьеве-ди-Кадоре (Pieve di Cadore) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Беллуно провинциясында орналасқан.
Элле-Еган
Элле-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Глубокий Сабун өзенінің оң жағалауынан 42 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 81 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Грекиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі
ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Грекияның 17 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге 15 нысан мәдени, 2 аралас критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Грекия аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 8 нысан үміткер ретінде тіркелген.
Тізім
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан
Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан
Сыртқы сілтемелер
Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі Санат:Грекия
Тасболат Мәрденұлы Мұхаметқалиев
Тасболат Мәрденұлы Мұхаметқалиев (29.12.1937 жылы, Алматы облысы Көксу ауданы Мұқыр ауылы) – химия ғылымдарының докторы (1991), профессор (1993). ҚР Білім беру ісінің үздігі (1993), ҚР Білім беру ісінің құрметті қызметкері (2005). ҚазМУ-ды (1961, қазіргі ҚазҰУ) және осы университеттің аспирантурасын (1964) бітірген. ҚазМУ-да ассистент, аға оқытушы, доцент (1964–68), Республикалық Жоғары және орта білім минстрлігінде инспектор (1968–72), Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технология институтының (қазіргі Тараз мемлекеттік университеті) ректоры (1972–88), Білім министрлігінде басқарма бастығы (1988–95), ҚР ҰҒА-да Бас ғалым-хатшының орынбасары, бөлім бастығы (1995–2000), 2000–09 жылы Алматы технология университетінде 1-проректор болды. 2009 жылдан ректордың кеңесшісі қызметін атқарады. «Синтез, стереохимия и химические превращения 1, 2, 3-алкил (алкенил, алкинил) пиперидин – 4-онов (олов) и исследование биологической активности» тақырыбында докторантуралық диссертация қорғады. 120-дан астам ғылыми жарияланымның, оқу құралдарының авторы.
Cілтемелер
Санат:Қазақстан ғалымдары
Варт
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1575 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 29.9 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — NK, ресми идентификациялық коды — 3 18 43.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Михела Валла саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Невиль-ле-Вокулер
Невиль-ле-Вокулер (Neuville-lès-Vaucouleurs) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Коммерси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,35 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55381, пошта индексі — 55140.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 185 адамды құрады. Халық тығыздығы — 22,16 адам/км².
Әбдіресейіт Бекхожин
Бекхожин Әбдіресейіт (1946 жылы туған, Маңғыстау ауданы Қаратөбе ауылы) – түйеші.
Невиль-ле-Вокулер
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Әбдіресейіт Бекхожин
Өмірбаяны
Таушықтағы ғ82 а. ш-н механикаландыру кәсіптік-техника училищесін бітірген (1964).
1964 – 74 ж. шофер-тракторист, 1979 жылдан Түпқараған ауданы «Жаңажол» кеңшарында түйеші болды.
Облыста түйе шаруашылығының дамуына үлкен үлес қосқан.
11-сайлауда Қазақ КСР Жоғары Кеңесінің депутаты (1985).
Марапаттары
«Еңбектегі ерлігі үшін» (1983) медалімен, КСРО ХШЖК-нің қола медалімен марапатталған.
Санат:Қазақстан түйешілері Санат:Қазақ ауылшаруашылық қызметкерлері
Зауал (Гюго)
«Зауал» — Виктор Гюгоның Наполеон III құрған мемлекеттік тәртіпті сықақтап әшкерелейтін өлеңдерден тұратын жинақ.
1851 жылдың 2 желтоқсанында Наполеон III өз билігін күшейту мақсатымен мемлекеттік төңкерісті ұйымдастырады, Францияда полицейлік тәртіп орнатылады. Халық арасында авторитаризмге деген қарсылық сезімі туа бастайды. 4 желтоқсан күні Парижде жаппай тәртіпсіздік орын алады, аласапыранда 200-ден астам адам мерт болады, араларында әйелдер мен балалар да болған.
Куколка (Лопва тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Зауал (Гюго)
Виктор Гюго да мемлекеттік төңкеріске қарсы болған және президентті сатқын әрі диктатор деп атап, сынаған. Франциядан қуылып, жазушы алдымен Бельгияға, кейін Джерсиге мекен тебеді. 1852 жылы ол «Кіші Наполеон» атты саяси памфлетті жазады, сол жылы Наполеон III өзін император етіп жариялаған еді.
Куколка (Лопва тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Зауал (Гюго)
«Зауал» да осы сарынмен, бірақ поэзиялық пішінмен жазылған дүние еді.
Санат:1853 жылы шыққан кітаптар
NGC 7220
NGC 7220 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7220 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68241, ESO 532-28, MCG -4-52-20.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Гштейгвилер
250px|thumb|Картада орналасуы Гштейгвилер (Gsteigwiler) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Интерлакен округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 406 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.0 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 577, пошта индексі — 3814.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Халықаралық жеңіл атлетика федерацияларының қауымдастығы
Халықаралық жеңіл атлетика федерацияларының қауымдастығы (ИААФ; International Association of Athletics Federations; IAAF, 2001 жылға дейін — Халықаралық әусқой жеңіл атлетикалық  федерациясы International Amauter Athletics Federations; IAAF) —  Жеңіл атлетикадан бүкiләлемдiк басқарушы ұйым. Швецияның Стокгольм қаласында 1917 жылы бірінші конгрессінде құрылған.
Құрлықтық қауымдастықтары
thumb|400px|right|Құрлықтық қауымдастықтары Африка
Африканың жеңіл атлетикалық конфедерациясы (CAA)
Президенті — Ахмед Мальбум Калкаба (Камерун) Жеңіл атлетикадан Африка чемпионатын өткізеді
Жеңіл атлетикадан Азиялық қауымдастығы (ААА)
Президенті — Шри Суреш Калмади (Үндістан)
Еуропа
Жеңіл атлетикадан Еуропалық қауымдастығы (ЕАА)
Президенті — Хансйорг Вирц (Швейцария)
Оңтүстік және Орталық Америка
Солтүстік және Орталық Американың және Кариб бассейні мемлекеттерінің жеңіл атлетикадан қауымдастығы(NACACAA)
Президенті — Амадео Фрэнсис (Пуэрто-Рико)
Океания
Жеңіл атлетикадан Океания қауымдастығы(ОАА)
Президенті — Анне Тьерни (Кук ар-дары)
Оңтүстік Америка
Оңтүстік Американың жеңіл атлетика конфедерациясы(CONSUDATLE)
Президенті — Роберто Геста-де-Мело (Бразилия)
Дереккөздер
Санат:Халықаралық спорт ұйымдары Санат:1912 жылы құрылғандар Санат:Жеңіл атлетика
Рошбах
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 858 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3,44 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 37 069. Муниципалитеттің басшысы — Йозеф Дерикс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Дауылда туған дарын
Дауылда туған дарын — 2011 жылы Алматы қаласы «Б. о. ж.» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — М. Қазыбек. Беттер саны — 204.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-06-1590-8.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Б. о. ж. баспасының кітаптары
Мұқышев Бекболат
Мұқышев Бекболат Бапанұлы (1940 жылы туған, Сілеті ауданы Бестөбе кенті) – заңгер. КСРО және ҚР ІІМ-нің еңбегін сіңірген қызметкері. әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-ды, КСРО ІІМ-нің академиясын бітірген. Милиция ген.-майоры (1995). Еңбек жолын 1958 жылы шахтер болып бастаған. «Бестөбе» кен орнында электровоз жүргізушісі болған. Бестөбе кенттік милиция бөлімінде шұғыл іздестіру бөлімінің қызметкері, аға қызметкері (1964 – 70), Қорғалжын ауданы Ішкі істер бөлімінде (АІІБ) қылмысты іздестіру бөлімінің бастығы (1970 – 74), Шортанды АІІБ бастығының орынбасары, бастығы (1974 – 80), академия тыңдаушысы (1980 – 82), Целиноград облыстық атқару комитеті ІІБ қылмысты іздестіру бөлімі бастығының орынбасары, бастығы (1982 – 85), Торғай облыстық атқару комитеті  ІІБ-ның бастығының орынбасары (1985 – 88), Орал облыстық атқару комитеті  ІІБ бастығының орынбасары (1988 – 92), Батыс Қазақстан облыстық ІІБ-ның бастығы (1992 – 97) қызметтерін атқарған. 1997 жылдан зейнеткерлік демалыста. 2002 жылдан «Қорғау» жинақтаушы зейнетақы қорының Ақмола облысы және Астана қаласы бойынша филиалының директоры. ҚР Ішкі істер әскері және Ішкі істер органдары ардагерлер кеңесі төрағасының орынбасары. 13 медальмен марапатталған.
Дереккөздер
«Ақмола облысы» энциклопедиясы
Санат:Тұлғалар
Айыр (айрық)
Негізгі ұғым:
Дедина (Велико Тырново облысы)
Дедина (Дедина) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 51 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5089. Телефон коды — 06153. ЕКАТТЕ коды — 20506.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Кісенан
Кісенан— салма салынып, ашыған қамырдан пісірілген тағам. Қамыр ашытылады. Содан соң үстел немесе нан тақтайдың үстіне үн себіледі де, қамыр кесек-кесек етіп кесіледі. Әрбір кесегі домалақтанып, күлшелемеді. Күлшелердің беті 10 минуттай жабылып қойылады. Сонда олар сол де болса көтеріледі. Одан кейін күлшелер 1 см қалыңдықта дөңгелектеп жайылады. Осы жайылымдардың ортасына алдын ала дайындалған салма салынады да, екі шеті қайырылып, жабыстырылады. Шикізат осылайша дайындалған соң бу пешіне тұрған жұқа табаға май жағылады да, бір-біріне тимейтіндей етіліп, жапсырылған беті төмен қаратылып, қатарлап салынады. Содан кейін жылы жерге біраз қойылады. Сонда қамыр тағы да көтеріле түседі. Көтерілгеннен кейін духовкаға қойып, 10—15 минут ұсталады. Осы уақытта кісенін пісіп те болады. Піскен кісе нанның бетіне сары май жағылады. Кісенанға салма ретінде қырыққабат та, күріш те, картоп та, сәбіз де пайдаланылады. Дастарқанға сол суытып барып әкелінеді. 3,5 кесе ұнға — 1 кесе сүт, 3 жұмыртқаның сары уызы, 125 г сары май, жарты шай қасық түз, 2 г ашытқы.
Вале-даш-Фонтеш
Вале-даш-Фонтеш (Vale das Fontes) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 430 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,65 км² шамасында. Халық тығыздығы — 25,8 адам/км².
Пачь-Вож
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Вале-даш-Фонтеш
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Пачь-Вож
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Вале-даш-Фонтеш
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Пачь-Вож
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Халықаралық Алматы әуежайы
Халықаралық Алматы Әуежайы (Almaty International Airport) Қазақстандағы ең үлкен әуежай. Ол Алматы Орталығынан 18 километр қашықтықта орналасқан. Әуежай арқылы Қазақстан бойынша жолаушылардың жартысы және жүктердің 68% өтеді. 2011 жылы әуежай 3,665,538 жолаушыға қызмет көрсеткен (2010 жылмен салыстырғанда 19%-тік өсім). Бір қызығы Алматы халықаралық әуежайының иесі кім екендігі тіпті Алматы әділет басқармасының өзіне ресми түрде беймәлім.
17 ақпанда Мәскеуде Мемлекетаралық авиация комитетінің Авиация және әуе кеңістігін пайдалану жөніндегі кеңестің 32 сессиясы өтіп, Алматы әуежайының әуеайлағы ең үздік әуеайлақ атағына ие болды
Тарихы
thumb|left|Кеңес дәуірінде болған ескі терминал Әуежай 1935 жылы салынған. 1990 жылға дейін ол Кеңес Азаматтық Авиация Департаментінің бөлігі болып, 1991 жылы "Алматы Әуежайы" болып қайта құрылды. Сол кезден бері әуежай тәуелсіз бизнес бірлік ретінде өз жұмысын жалғастырды. Кейін ол Халықаралық Алматы Әуежайы ЖШС болып қайта аталды.
1998 жылы әуежай ұшып-қону жолағы (ҰҚЖ) жөндеуден өткеннен кейін, Алматы Әуежайы II категорияға ие болып, Халықаралық Әуежай статусын алды.
1999 жылдың 9 шілдесінде әуежай ресторанында өрт басталып, бүкіл әуежай терминалы жанып кетті. Жаңа терминалдың құрылысы 2004 жылы аяқталды.
Алматы Әуежайы Air Astana ұлттық тасымалдаушының хабы болып табылады. Сонымен қатар Орталық Азиядағы жүк тасымалдау хабы.
2008 жылдың қыркүйек айында екінші ұшып-қону жолағы ашылды. Жаңа ұшып-қону жолағына ICAO сертификаты беріліп, оған III категория берілді. Жолақ сапасы мен онда орнатылған заманауи құрал жабдықтар ұшу қарқыны бойынша әуе кемелерінің барлық түрін ешбір шектеусіз қабылдауға мүмкіндік береді. Жаңа ұшып-қону жолағы Орталық Азияда ең ұзын болып табылады.
250px|нобай нобай|оңға|250px|Әуежайдың ұшаққа отыру залы 250 px|нобай|Әуежай тұрағындағы ұшақтар
Халықаралық
Note: : Although BMI's flight to London-Heathrow has a stop in Amritsar. It has no rights to transport passengers solely between Almaty and Amritsar.
Жолаушылар тасымалы
Жолаушылар тасымалы бойынша Алматы әуежайы Қазақстандағы ең ірі ауежай болып табылады. Төменгі кесте әуежайдың жылдық жолаушылар масымалын көрсетеді:
Қаржылық жағдайы
Қазіргі кезде, Алматы Әуежайы ресейдің Альфа банкіне 2007 жылы жаңа халықаралық терминал салуға $33 млн алған болатын. Барлық ақша жұмсалып кеткенімен терминал әлі салынып бітуден алыс, ал құрылысы тоқтап тұр. Ал несие қайтару уақыты 2009 жылдың наурызында келгенімен Әуежай қарызын қайтара алмапты, сөйтіп пайызымен барлық қарызы $38 млн-ға жеткен. Енді Альфа банк Алматы Әуежайының активтерін тәркілемекші, оған: жолаушылар терминалы ғимараты, VIP-терминал және бизнес-терминал, екі қонақ үй.
Болашағы
Қазіргі уақытта, әуежайда жаңа терминал салынуда.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақстан әуежайлары Санат:Халықаралық әуежайлар Санат:Алматы ғимараттары мен құрылыстары‎
Абанадес
Абанадес (Abánades) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Сеньорио-де-Молина ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 75 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,8 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 81 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
Эрфтштадт
Эрфтштадт (Erftstadt) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Рейн-Эрфт ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 50 714 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 119,88 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 3 62 020. Қаланың басшысы — Эрнст-Дитер Бёше.
Нерпа
Туысты 3 түр құрайды:
Солтүстік, Тынық және Атлант мұхитында (P. hispida) таралған: ТМД-ның барлық солтүстік теңіздерінде бұл түр кездеседі. Су бетіне жақын жүретін балықтар және шаянтәсеррізділермен қоректенеді. Шектеліп ауланады. Ладога, (Р.h. ladogensis) және балтикалық, (Р.h. botnica) түршелері КСРО Қызыл кітабында. Каспий итбалығы, (P. caspica) саны 400-450 мыңдай. Аулау шектелген, (жылына 40-45 мыңға рұқсат етіледі).
Биологиялық сипаттамасы
Ұзындығы 110—140 см, салмағы 40—80 кг, ақшыл, теңбілді, қара көк түсті. Еті майлы (әр нерпадан 6020 кг май алынады), терісі үшін ауланады. Кәсіптік маңызы бар.
Дереккөздер
Санат:Итбалықтар
ELLE (журнал)
Дереккөздер
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Аққайнар ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)
Аққайнар ауылдық округі – Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданындағы әкімшілік бірлік. 2009 жылға дейін Черновой ауылдық округі деп аталды.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Аққайнар, Қайыңды, Қызылжұлдыз, Ақмарал ауылдары кіреді. Орталығы – Аққайнар ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1978 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Катонқарағай ауданы ауылдық округтері
Николай Петрович Яковенко
Яковенко Николай Петрович (1913 жыл, Түркістан облысы, Жуалы ауданы - 23.10.1993, Бауыржан Момышұлы ауылы) - Социалистік Еңбек Ері (1948), Түркістан облысы, Жуалы ауданы, "Комсомольская правда" колхозының председателі (1945).
Дереккөздер
Санат:1913 жылы туғандар Санат:23 қазанда қайтыс болғандар Санат:1993 жылы қайтыс болғандар Санат:Бауыржан Момышұлында қайтыс болғандар Санат:Колхоздар төрағалары Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:Ленин орденінің иегерлері
Ресейдің Украинаға басып кіруі (2022)
Ресейдің Украинаға басып кіруі (Російське вторгнення в Україну; Ресейдегі ресми атауы — «Арнайы әскери операция» ) — Ресей қарулы күштерінің Украина аумағына басып кіруі. Ресей Украинаға қарсы өз әскери қимылдарын 23 ақпаннан 24 ақпанға қараған түні бастады, елдер арасындағы соғыс қазірдің өзінде де жалғасуда.
БҰҰ, Amnesty International және Human Rights Watch халықаралық гуманитарлық ұйымдарының хабарлауынша, Ресей әскерлері Украинаның тұрғын аудандарына, ауруханаларына және басқа да әлеуметтік инфрақұрылым нысандарына зымырандық соққылар жасады.
Шапқыншылық ірі көші-қон дағдарысын тудырды: БҰҰ мәліметтері бойынша, Украинадан 7,86 миллион босқын кетті (2022 жылғы 20 желтоқсандағы жағдай бойынша), ал тағы 8 миллионға жуық адам ішкі қоныс аударды (3 мамырдағы жағдай бойынша). Бірқатар журналистер шапқыншылықты Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері Еуропадағы ең үлкен әскери қақтығыс деп атады.
Ресейдің әрекеттері әлемнің көптеген мемлекеттері мен ықпалды халықаралық ұйымдарды қатты айыптады. БҰҰ Бас Ассамблеясының es-11/1 қарары Ресейдің әрекеттерін айыптап, оны агрессор мемлекет деп таныды және өз әскерлерін Украина аумағынан шығаруға шақырды. Қарарға 141 мемлекет дауыс берді, 5 Мемлекет қарсы дауыс берді, 35 мемлекет қалыс қалды және 12 мемлекет дауыс бермеді. Бірқатар мемлекеттер Украинаға әскери көмек көрсете бастады. Гаагадағы Халықаралық қылмыстық сот Украина аумағында Ресейдің әскери қылмыстарын тергеуді бастады. Нәтижесінде 2023 жылдың 18 наурыз күні Путинге тұтқындауға ордер берілді. Ресей Қарулы Күштерінің мүшелері айыпталған Бучадағы қырғындардың дәлелдерін тапқаннан кейін, Украина президенті Володимир Зеленський Ресейді украиндардың геноцидіне айыптады.
Шапқыншылық Ресейде және әлемде соғысқа қарсы наразылықтарға, ресейлік БАҚ-та цензураға, АҚШ, Еуропалық Одақ және басқа елдердің Ресейге қарсы жаңа санкцияларына, соның ішінде елді әлемдік экономикадан ішінара оқшаулауға, Ресейдің бірқатар спорттық және басқа да халықаралық іс-шараларға қатысуын шектеуге әкелді, сондай-ақ Ресей үшін ауыр экономикалық салдары болды. Украинада соғыс экономиканың құлдырауына, әуе және теңіз көлігінің жұмысын тоқтатуға және басқа да бірқатар жағымсыз салдарға әкелді. Украинаның қоршаған ортасына және Украинаның мәдени мұрасына үлкен зиян келтірілді. Әлемдік ауқымда шапқыншылық және онымен байланысты Санкциялар халықаралық сауданың төмендеуіне және азық-түлік пен энергия бағасының күрт өсуіне әкелді.
Терминология
Ресей билігі өздерінің шапқыншылығын "арнайы әскери операция" деп анықтайды және бұл терминді қолдануды талап етеді. Ресей билігі мен мемлекеттік БАҚ "соғыс" және "шапқыншылық" сөздерін қолданудан Мұқият аулақ болады (материалдарда кейде тырнақшаларда айтылуы мүмкін) және оның орнына оқиғалар туралы негізінен "арнайы әскери операция"деп Айтады. Роскомнадзордың бірқатар ресейлік және шетелдік бұқаралық ақпарат құралдарын бұғаттауының негіздерінің бірі олардың Ресейдің әрекеттерін "шабуыл", "басып кіру" немесе "соғыс жариялау"деп жіктеуі болды. Қытайдың мемлекеттік БАҚ "арнайы әскери операция" және "украин дағдарысы"терминдерін қолданады.
Кейбір авторлар шапқыншылық туралы "Ресейдің Украинаға қарсы соғысы" деп fйтады, ал басқалары 2014 жылдан бастап елдер арасындағы барлық қақтығыстарға сілтеме жасау үшін "орыс — украин соғысы" терминін қолданады. "Ресейдің Украинаға қарсы агрессиясы" термині де қолданылады (атап айтқанда БҰҰ қарарларында). Жоғарғы Раданың ресми құжаттарында "Ресей Федерациясының Украинаның мемлекеттік егемендігіне қарсы қарулы агрессиясы" (укр. Zbroyna agresiya rosiysko Фед Федерациї қарсы державалық егемендік Укранини). Украинада кейбір БАҚ "Ұлы Отан соғысы" терминін қолданады, ал мұндай әңгіме олардың бастамасы болып табылады және ол ресми мәлімдемелерде қолданылмаған.
Алғышарттар
солға|нобай|250x250 нүкте|Украина оңтүстігінде аннексияланған [[Қырым аннексиясы|Қырыммен және шығысында Донбасста Ресей қолдайтын екі сепаратистік республикамен]] солға|нобай|250x250 нүкте|Киевтегі Евромайдан, 2013 жылғы 11 желтоқсан 21 ақпан 2022 жылы ДХР және ЛХР басшылары Денис Пушилин мен Леонид Пасечник Ресей президенті Владимир Путинге республикалардың тәуелсіздігін мойындау туралы өтінішпен жүгінді. Сол күні кешке Владимир Путин ДХР мен ЛХР тәуелсіздігін мойындау туралы жарлықтарға, сондай-ақ республикалармен оларды қорғау және олардың аумағында ресейлік әскери базаларды орналастыру мүмкіндігін қарастыратын келісімдерге қол қойды. Жарлыққа қол қою Владимир Путиннің Украина тарихы туралы жалған мәлімдемелерден тұратын үндеуімен қатар жүрді.
Ресей Федерациясының Украинаға басып кіруі, CNN мәліметтері бойынша, ұзаққа созылған Ресей-Украина гибридті соғысымен байланысты. 2013 жылдың күзінде Николай Азаров бастаған Украина Үкіметі Ресей Федерациясының қысымына сілтеме жасай отырып, Еуропалық Одақпен қауымдастық туралы келісімге қол қоюды тоқтата тұру туралы мәлімдеді. Бұл Украинада наразылық туғызды, нәтижесінде Украина президенті Виктор Янукович 2014 жылдың ақпанында Ресейге қашып кетті. Ресей Украинадағы саяси тұрақсыздықты пайдаланып, 2014 жылдың наурызында Украинаның бір бөлігін — Қырым түбегін басып алып, өзіне қосты. Қырымның қосылуы Ресей-Украина қатынастары тарихындағы бетбұрыс болды және іс жүзінде Ресейдің Украинаға қарсы жарияланбаған соғысының басталуы болды. Украинаның шығысындағы жергілікті әскери құрылымдар Ресейдің әскери және ұйымдастырушылық қолдауымен Донбасста сепаратистік процестерді бастады және мамыр айының ортасына қарай Донецк (ДХР) мен Луганск (ЛХР) қалаларында "халық Республикаларын" жариялады.
Украинаның саяси билігінің ауысуы жағдайында Киевтің реакциясы шектеулі болды және бүкіл Украинада тұтастық пен конституциялық тәртіпті қалпына келтіру үшін ауқымды күш қолдану елде 2014 жылдың мамыр айының соңында өткен президенттік сайлаудан кейін ғана басталды. Жазда Украина армиясы ДХР мен ЛХР күштеріне қарсы белсенді шабуыл бастады, бірақ тамыз айының соңында Ресей, Украина тарапының және Bellingcat тергеушілерінің мәліметтері бойынша, Донбасста өз әскерін "халық республикалары" жағында кеңінен қолданды; Ресей Украина аумағында өз әскерінің болуын жоққа шығарды. Шайқас кезінде украин күштері Иловайс маңында жеңіліске ұшырады, содан кейін бірінші Минск келісімдеріне қол қойылды, ал 2015 жылы Дебальцев ауданындағы шайқастардан кейін екінші Минск келісімдері жасалды. Минск-2 қорытындысынан кейін қақтығыс тараптары префронт жолдарындағы атысты бақылауды жақсартуға тырысып, "сұр аймақ" деп аталатын жерде жергілікті позициялық шайқастарды бастады. Өзара оқ ату жалғасты, бірақ тиімділігі айтарлықтай төмен және кіші калибрлі артиллерия қолданылды.
2014 жылғы оқиғалардан кейін Украинаның сыртқы саясатының негізгі векторларының бірі елдің ЕО мен НАТО-ға жедел кіруі болды; тиісті ережелер 2019 жылы Украина Конституциясына енгізілді. Ресей Украинаның НАТО-ға кіруіне үзілді-кесілді қарсы болып, бұл Ресейге қауіп төндіреді деп мәлімдеді. Осы айыптауларға жауап ретінде НАТО қарсылық білдіріп, Ресейге қауіп ретінде оның кеңеюі туралы мифті атады. Сонымен қатар, кез-келген жағдайда, НАТО Украинаның НАТО-ға мүше елдерге қойылатын бірқатар талаптарға сәйкес келмеуіне, елдегі сыбайлас жемқорлықтың жоғары деңгейіне, Батыс елдерінің Ресеймен тікелей қақтығысты болдырмауға деген ұмтылысына және басқа себептерге байланысты жақын арада Украинаны өз құрамына қосуы екіталай еді. Ұлыбританияның бұрынғы премьер-министрі Борис Джонсон Владимир Путин Украинаның жақын арада НАТО-ға кіруі екіталай екенін жақсы түсінді деп санайды.
Ресей президентінің үндеуі
24 ақпан 2022 жылы Мәскеу уақытымен 05:30-да Ресейлік мемлекеттік телеарналары Ресей Федерациясының президенті Владимир Путиннің үндеуін трансляциялай бастады. Өз үндеуінде Біріккен Ұлттар Ұйымының 51-ші жарғысына сәйкес Украина аумағында «арнайы әскери операцияның» басталғанын жариялады. Оның мәлімдеуінше, операцияның мақсаты «киевтік режим тарапынан қорқытуға, геноцидке ұшыраған» адамдарды қорғау, ал Ресей «Украинаны демилитаризациялауға және денацификациялауға» ұмтылады.
Путин сондай-ақ өзге елдерге қақтығысқа араласпауын ескертіп, «Ресейдің жауабы дереу болады және сізді өз тарихыңызда ешқашан көрмеген зардаптарға әкеледі» деді. Көптеген батыстық БАҚ пен сарапшылар бұл сөздерді ядролық қаруды қолдану қаупі деп бағалады.
Дайындық
солға|нобай|250x250 нүкте|2021 жылғы 3 желтоқсандағы жағдай бойынша Украинаның айналасында Ресейдің әскери күшін арттыру нобай|250x250 нүкте|Стратегиялық және халықаралық зерттеулер орталығы бөлек шығарған екі ресейлік жоспарды көрсететін карта Украина шекарасында ресейлік әскерлер тобын құрудың алғашқы белгілерін АҚШ пен Ұлыбританияның барлау қызметтері 2021 жылдың көктемінде анықтады. 2021 жылдың жазынан бастап барлау агенттіктері Ресейдің жоғары лауазымды тұлғаларының шектеулі бөлігі бүкіл Украинада толық ауқымды әскери шапқыншылықты жоспарлап отырғанына сенімді болды. 2021 жылдың 2 қарашасында ЦРУ директоры Уильям Бернс Ресейдің шапқыншылыққа дайындығы құпия емес екенін ескерту үшін Мәскеуге барды. Нәтижесінде алынған барлау мәліметтерін жариялау туралы шешім қабылданды. 2021 жылдың қараша айының басынан бастап АҚШ пен НАТО өкілдері Ресей әскерлерінің Украина шекарасына жақын жерде ерекше қоныс аударғанын, содан кейін Ресейдің осы аудандарда ереуіл топтарын құрғанын және Ресейдің Украинаға шабуыл жоспарларының бар екенін мәлімдей бастады, олардың болуын Ресей шенеуніктері бірнеше рет жоққа шығарды. Сондай ақ Ұлыбритания СІМ Ресейдің Украинадағы Ресейге адал Үкіметтің құрамына нақты адамдарды қосу және шабуыл жасау үшін сылтау айту жоспарларын жариялады.
Желтоқсан айының ортасында аймақтағы шиеленіс жағдайында Ресей АҚШ пен НАТО-ның басқа мемлекеттеріне бірқатар қауіпсіздік талаптарын қойды. Ресейдің үш негізгі талабы НАТО-ның одан әрі шығысқа қарай кеңеюінен бас тартуын, американдық күштер мен қару-жарақтарды Шығыс Еуропадан алыстатуды және Ресейге қауіп төндіретін соққы құралдарын Еуропаға орналастырудан бас тартуды көздеді. АҚШ пен НАТО-ның бұл соңғы талаптары мүмкін емес деп саналды. НАТО альянс Ашық есік саясатынан бас тартқысы келмейтінін мәлімдеді, өйткені ол елдер альянстар мен қауіпсіздікті қамтамасыз ету жолдарын өз бетінше таңдауға құқылы деп санайды, ал АҚШ Ресеймен қару-жарақты бақылау және әскери оқиғаларды болдырмау үшін диалогқа түсуге келісті. Ресейдің Украинамен шекарада әскери күштерін құруы аясында НАТО-ның бірқатар мемлекеттері өздерінің қарулы күштерін жауынгерлік дайындық жағдайына келтіру туралы жариялады және шығыс Еуропаға, АҚШ-қа және басқа да бірқатар елдерге қосымша күш жіберді, Украинаға әскери-техникалық көмекті күшейтті
2021 жылғы 27 желтоқсанда ЛДПР партиясының жетекшісі Владимир Жириновский Мемлекеттік Думада сөйлеген сөзінде Егер Украина жақын арада Минск келісімдерін орындай алмаса, онда Ресей 22 ақпанда "басқа бағдарламаны қабылдайды" және жыл "бейбіт емес"болады деп мәлімдеді нобай|400x400 нүкте|2022 жылғы шілдедегі жағдай бойынша даулы өңірлері бар [[Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымы|ҰҚШҰ мен НАТО-ға мүше мемлекеттер көрсетілген әлем картасы {{Legend|#d40000|ҰҚШҰ-ға мүше мемлекеттер}} {{Legend|#000080|НАТО-ға мүше мемлекеттер}} {{Legend|#ffd900|Ресейдің қатысуымен болған аумақтық қақтығыстардан зардап шеккен мемлекеттер Грузия, Жапония, Молдова, Украина)}} {{Legend|#008000|Ресей не оның аумағының бөлігі (Қырым) немесе егемен мемлекеттер (Абхазия, ДХР, ЛХР және Оңтүстік Осетия] деп танылған даулы аймақтар немесе сепаратистік Ресей қолдайтын аймақтар (Транснистрия)}}]] 2022 жылдың 18 қаңтарында әскери атташелерге арналған брифингте "Одақтық шешім-2022" бірлескен Ресей-Беларусь жаттығуларын өткізу жарияланды. Бұл жаттығулар 10-20 ақпан аралығында Беларуссияда өтті. НАТО Бас хатшысы Йенс Столтенберг Беларуссиядағы ресейлік топты 30 мың әскери қызметшіге бағалады. Оларды өткізу аймағында әскерлер, артиллерия, авиация және Әуе қорғанысы кешендері шоғырланды. АҚШ пен оның одақтастары бұл ілімдерді Ресейдің агрессивті ниеттерінің көрінісі және солтүстіктен Украинаға басып кіру қаупі ретінде қарастырды
2022 жылдың ақпанында Ресей Украина шекарасына жақын жерде әскер жинауды жалғастыруда. 7 және 15 ақпанда Мәскеуде Владимир Путиннің сәйкесінше Эммануэль Макрон және Олаф Шольцпен келіссөздері өтті. Барлық үш саясаткер кездесулердің мақсаты Еуропадағы өсіп келе жатқан әскери шиеленісті жою екенін айтты. 2022 жылдың 16 ақпанынан бастап Донбасстағы байланыс желісіндегі жағдай күртостығып кетті - Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы (ЕҚЫҰ) бір тәулікте атысты тоқтату режимін бұзудың 591 жағдайын тіркеді.
2021 жылдың қыркүйегінде өткен "Батыс-2021" бірлескен Ресей — Беларусь жаттығулары
АҚШ Ресей соғыс қимылдарын бастау және басып кіруді заңдастыру үшін сылтау жасау үшін "біреудің туының астында" сахналанған шабуылдарды қолдануы мүмкін деп ескертті. Ақпан айының екінші жартысында ресейлік БАҚ Украинаның ДХР мен ЛХР-ге қарсы "шабуылдарын" белсенді түрде жариялады. Роликтердің бірі шабуылды 18 ақпанда көрсетті, бірақ метадеректерде құрылған күні 8 ақпан болды, ал бейнедегі дыбыс ішінара 2010 жылғы Youtube бейнесінен көшірілді. 18 ақпанда Луганск және Донецк халық республикаларының басшылығы Украинаны өз аумағында "терең серпіліс" дайындады деп айыптап, халықты Ресейге шұғыл эвакуациялаудың басталғанын жариялады. Донецк пен Луганск басшыларының 18 ақпанда шығарылған эвакуация туралы "шұғыл" өтініштері 16 ақпанда алынып тасталды. ДХР билігі Украинаны Донецкте ДХР халық милициясының басшысы Денис Синенковқа тиесілі көлікті жарып жіберді деп айыптады. Алайда, жарылған көліктің фотосуретінде Синенковтың жаңа машинасынан нөмір белгісі өзгертілген ескі үлгідегі УАЗ пайда болды. 19 ақпаннан бастап Ресей билігі Украинадан Ресей аумағына снарядтардың құлауы туралы, содан кейін украин тарапы жоққа шығарған барлау және диверсиялық топтармен шайқастар туралы хабарлай бастады. Ресей билігінің осындай бірқатар хабарламаларын Bellingcat тергеу тобы сенімсіз деп тапты.
21 ақпанда ДХР және ЛХР басшылары Денис Пушилин мен Леонид онаурызшы Ресей президенті Владимир Путинге республикалардың тәуелсіздігін мойындау туралы өтінішпен жүгінді, сол күні кешке Владимир Путин ДХР мен ЛХР тәуелсіздігін тану туралы Жарлықтарға, сондай-ақ оларды қорғау және олардың аумағында Ресей әскери базаларын орналастыру мүмкіндігін көздейтін республикалармен жасалған шарттарға қол қойды. Жарлыққа қол қою Владимир Путиннің Украина тарихы туралы жалған мәлімдемелері бар сөзімен бірге жүрді. Сарапшылардың пайымдауынша, Ресей Донбасста сепаратистік қозғалыс құрды және қазір ДХР мен ЛХР-ді шапқыншылықтың негізі ретінде тануды қолданады.
22 ақпанда Владимир Путин Донбасс қақтығысына байланысты Ресей әскерлерін шетелде пайдалануға келісім алу үшін Федерация кеңесіне жүгінді және оны алды. Сол күні Ресей әскерлерінің ДХР мен ЛХР аумағына кіруін растайтын бейнежазбалар пайда болды.
23 ақпанда Украина төтенше жағдай енгізілгенін жариялады, ал ДХР мен ЛХР басшылары Ресейге "украин режимінің әскери агрессиясын тойтаруға көмек көрсету" туралы өтініш білдірді.
Басқыншылықтың мақсаттары
солға|нобай|250x250 нүкте|[[Еуропа: НАТО-ға мүше елдер (көк), НАТО-ға ұмтылатын елдер (күлгін), мүшелікті жеделдетіп алатын елдер (көгілдір) және ҰҚШҰ-ға мүше елдер (қызыл)]] нобай|250x250 нүкте|2022 жылдың 2 сәуірінде Киевтің айналасындағы әскери бақылау Зерттеушілер Ресейдің соғыстағы мақсаттарын қисынсыз нео-империализм деп бағалайды. Путиннің Украинаға қарсы соғыстағы мақсаты-кең аумақты жаулап алу және басып алу және Ресейдің империя ретіндегі даңқын қалпына келтіру. Канадалық тарихшы Дэвид Марплестің айтуынша, басып кірудің ауқымдылығы, Бучадағы, Мариупольдегі және басқа қалалардағы атыстар Ресейдің Украинаны және оның халқын аумақты басып алу арқылы да, адам өлтіру және депортациялау арқылы да жою үшін аяусыз науқан жүргізіп жатқанын көрсетеді.
Ресей Федерациясының қысқа мерзімді мақсаттары соғыс кезінде Украинаның тәуелсіздігін жоюдан бастап сепаратистік ДХР мен ЛХР-ді қолдауға, соның ішінде Донецк пен Луганск облыстарының барлық аумақтарын басып алуға дейін өзгерді. Шапқыншылық кезінде жарияланған мақсаттардың өзгеруі Ресей Федерациясының басшылығы өзінің шынайы ниеттерін жасырады деп болжайды.
Саяси мақсаттар
Шапқыншылық басталғанға дейін және одан кейін Ресей басшылығы көптеген түрлі саяси мақсаттарды — тұманды және тіпті бір-біріне қайшы келетіндерді айтты. Шапқыншылықтың алғашқы мақсаты - "демилитаризация және деназификация", "Донбасс халқын қорғау"мақсатынан айтарлықтай ерекшеленеді. "Украина басшылығын жауапкершілікке тарту" - үшінші айтылған саяси мақсат. "АҚШ пен НАТО ықпалының әлсіреуі", "Приднестровье дәлізінің" кесілуі және т.б. туралы айтылды. Путиннің көзқарасы-Ресейдің жеңісі және оның жаһандық күш рөлін алуы, алайда Путин шабуылдың мақсаттары мен оларға жету жолдарын әдейі анық емес тұжырымдайды.
Уақыт өте келе ашық ақпарат көздерінде Донецк облысын бүкіл науқанның басты мақсаты ретінде басып алу жиілеп кетті
Бастапқы мақсаттар
Ресей Федерациясының әскерлері Киевке Солтүстік пен солтүстік-шығыстан тез және күшті соққылармен кіріп, Донбасс пен Қырымның оңтүстігінде терең серпілістер жасауға тырысып, тез және жойқын соққы стратегиясын қолдануға тырысты. Шапқыншылықтың бастапқы стратегиялық мақсатына қол жеткізілген жоқ.
Батыс барлаушыларының пікірінше, Ресейдің бастапқы жоспары Зеленский үкіметін құлату және ауыстыру мақсатында бірнеше бағыттан толық ауқымды шабуыл болды. Жоғары басшылық украиндықтардың Мәскеу әрекеттеріне адалдығына сенді.
Басталғаннан кейін басып кіру мақсаттары туралы мәлімдемелер
Ресей шенеуніктері жариялаған соғыс мақсаттары уақыт өте келе майдандағы жағдайдың өзгеруіне байланысты өзгерді. Шапқыншылық басталғаннан кейін екі аптадан кейін ресми мәлімдемелерде "демилитаризация" және "деназификация" туралы ескертулер сирек қолданыла бастады. Шапқыншылықтың мақсаты Ресей Федерациясын Батыс елдері мен Украина құрған әскери қауіптен қорғау, Донбасстағы соғысты аяқтау және ДХР мен ЛХР халқын қорғау деп жарияланды. 25 наурызда Ресей Тарапы Ресей әскерлерінің басты мақсаты Донбасс аумағына толық бақылау орнату деп мәлімдеді.
22 сәуірде Ресейдің оңтүстік-шығыстағы ауқымды шабуылы туралы ақпарат пайда болғаннан кейін, Орталық әскери округ әскерлері қолбасшысының орынбасары Рустам Миннекаев "арнайы операцияның екінші кезеңінің" мақсаты Қырымға құрлық дәлізін және "Приднестровьеге тағы бір шығуды" қамтамасыз ету үшін "Донбасс пен оңтүстік Украинаға толық бақылау орнату" деп мәлімдеді. орыс тілді халықты қудалау фактілері атап өтілді". нобай|250x250 нүкте|Владимир Путин 2022 жылдың 21 ақпанында ДХР мен ЛХР мойындау туралы жарлықтарға және достық, ынтымақтастық және өзара көмек туралы шарттарға қол қойды
Шапқыншылықтың екінші кезеңінің мақсаттары
Украина армиясын тез жеңіп, Киевті алу мүмкін болмағандықтан, Ресей әскерлері қала құрылысында ауыр шайқастарға түсіп, жабдықтауда қиындықтарға тап болды. Украина үкіметін құлатудың басты мақсатына жете алмай, шығындардың артуы мен қарсылықтың күшеюіне ұшыраған Киев қоршауы Ресей Федерациясы үшін стратегиялық маңызын жоғалтты. Нәтижесінде сәуір айының басында Ресей Донбассты толық бақылауға алуға назар аудара отырып, Киев, Чернигов және Сумы облыстарынан әскерлерді алып кетті. Осылайша, шапқыншылықтың екінші кезеңі басқа стратегиямен басталды: тез және жойқын жеңісті есептеу соғыстың сарқылуына ауыстырылды, оның міндеті — жаудың ресурстарын азайту, экономика мен армияны әлсірету. Бұл кезеңнің таза әскери мақсаттары онша өршіл емес.