cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Үлкен тағанақ
Биологиялық сипаттама
Үлкен тағанақтың жоны - таза сұр түсті, бауыры - ақшылдау. Қара қанатында ірі ақ «көзтартар» болады, құйрығы қара бұлқын қауырсындардың ұшы ақ болып келеді. Қылығы, дауысы және бүкіл өмір сүру дағдысы барлық тағанақтар типтес. Қазақстанда құрлықтың сексеуілді ормандарында қоныстанады (нағыз жарқын шөл түршесі), мұнда ол кей жерлерде әдеттегідей. Сондай-ақ Жоңғар Алатауы, Алтайдың таулы ормандарында да ұялайды. Мүнда едәуір қошқыл түсті басқа түршелердің құстары мекендейді, олардың барлығы наурыз-сәуірде ұшып келеді де, қыркүйек-қазанда ұшып кетеді. Бұдан басқа үлкен тағанақтың тағы солтүстік түршелері бар. Олар аққанаттылар деп аталады, Қазақстанның шегінен тысқары ұялайды және бізге қараша-желтоқсанда ұшып келіп, наурыз-сәуірде ұшып кетеді. Қыстың ашық, мамыражай күнінде бұл қыстайтын тағанақтарды тау етектерінен ғана емес, тіпті таулардан да кездестіруге болады.
Дереккөз
1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.
Санат:Тағанақтар Санат:Еуразия құстары
Браганса-Паулиста
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 264 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 513,589 км² шамасында. Халық тығыздығы — 279,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1856 жылы құрылған.
Прииртышское (Абай облысы)
Прииртышское — Абай облысы Семей қалалық әкімдігіне қарасты Ертіс ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Назарбаев
Назарбаев:
Прииртышское (Абай облысы)
Географиялық орны
Семей қаласынан батысқа қарай 17 км-дей жерде орналасқан.
Назарбаев
Санат:Қазақ есімдері
Прииртышское (Абай облысы)
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 975 адам (483 ер адам және 492 әйел адам) болса, 2009 жылы 1023 адамды (496 ер адам және 527 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Семей қалалық әкімдігі елді мекендері
Назарбаев
Назарбаев
Қуандық Сабырбайқызы
Қуандық Сабырбайқызы (1843; Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданы - 1928; сол жерде) – ақын, әнші, домбырашы. Шыққан тегі Найман ішінде Сыбанның 17 ақыны шыққан ақындар әулетінде дүниеге келген. Айтыс өнерінің шебері Сабырбай Ақтайлақұлы қызын жас күнінен сөз өнеріне баулып өсірген. Қуандық шаршы топта жыр додасына түсіп, әншілік, ақындық өнерімен ел құрметіне бөленген. Қара өлеңге ете жүйрік болған.
Абайдың Қуандықпен көздесуі оның жан дүниесінде үлкен серпіліс туғызған. Талантты ақын қыз Абай назарына ілігіп, тіл табысқан. Қуандық ақындық дәстүр бойынша өткір тілмен міней сөйлеп, Абаймен айтысуға дейін барған. Көлемі 2–3 шумақтан аспайтын бұл сөз қағысулары зілсіз әзілмен бір-біріне сәлем жолдау ғана. Екі жастың жарасқан көңілін байқаған Сабырбай ақын оларға өлеңмен басу айтқан. Ел аузындағы естеліктерге қарағанда, Абай Қуандыққа үйленбекші де болған. Бірақ Абайдың ата-анасы Ділдәға құда тұсіп, сөз байласып қойғандықтан, оның бұл тілегі орындалмаған. Қуандық ақын замандасының өлеңдері мен әндерін халық арасына таратуға көп еңбек сіңірген. Қуандықтың Абай шығармаларын сақтап, насихаттаудағы еңбегіне М. О. Әуезов жоғары баға берген. Абайдың Сабырбаймен және оның қызы Қуандықпен көздесуі туралы М. Әуезов орыстың белгілі жазушысы П. Кузнецовқа жазған хатында айтқан. Қуандықтың Абай және әкесі Сабырбаймен, т. б. ақындармен айтыстары Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының орталық ғылыми кітапханасы қорында сақтаулы.
Дереккөздер
Санат:Айтыс ақындары
Нүркей Қалжанов
Нүркей Қалжанов  (1899, бұрынғы Ақмола уезі, Сарытерек болысының 7-ауылы – өлген жылы белгісіз) - ақын. Уездік, губерниялық мекемелерде қызмет істеп, кейін ауылда есеп-қисап жұмыстарын атқарған. Өлеңді ауыз- екі айтып та, жазып та шығарған. Ел өмірінің жаңалығын жырлаған шығармалары жергілікті газеттерде жарияланып тұрған. Толғау-термелері "Еңбек күйі" (1972), "Шұғыла" (1977) жинақтарында жарияланған.
Керімқұлов Талғат Ықсанұлы
Керімқұлов Талғат Ықсанұлы (27.9.1952, Қордай ауданы, Үлкен Сұлутөр ауылы – 4.10.2002, Тараз) – гидротехник, іскер. Жамбыл гидромелиорациялық-құрылыс институтын бітірген (1974). 1974 – 1977 жылы осы институтта ассистент, комсомол к-тінің хатшысы, 1977 – 1981 жылы Мәскеу гидромелиоративтік институтының аспиранты, 1982 – 1986 жылы Жамбыл гидромелиорациялық-құрылыс институтында оқытушы, 1986 – 1988 жылы облысы су шаруашылығы мекемесінде жылжымалы механикаландырылған колоннаның бас инженері, 1988 – 1993 жылы Жамбыл гидромелиоративті-құрылыс институтында аға оқытушы, 1993 – 1994 жылы қазақ-лихтенштейн бірлескен «ИНКО» кәсіпорнының бас гидротехнигі, 1994 – 2001 жылы Тараз мемлекет универсетінде аға оқытушы, 2001 – 2002 жылы Жамбыл жол құрылысы АҚ-нда техникалық директор. Гидромелиоративті-құрылыс саласын ұйымдастыру мәселесіне арналған 10-нан астам еңбектің авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
IC 3981
IC 3981 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3981 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Аэро
Аэро ( — ауа) — ауаға қатысты күрделі сөздердің бөлігі, терминдердің түбірі.
491 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:491 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:491 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Сұлтан Рамазанұлы Жанболатов
Жанболатов, Сұлтан Рамазанұлы (苏丹. 张波拉托夫, 苏丹·张波拉托夫) — ғалым, мемлекет және мәдениет қайраткері, жазушы (қалам аты — Асан Шат пен Шөкен).
Қысқаша өмірбаяны
1936 ж. қаңтардың 1, ҚХР ШҰАР Шағантоғай ауданының Қаракемер ауылындағы малшы отбасында дүниеге келген, қазақ.
1956 ж. Шинжәң институты физика-математика факултетін, 1961 жылы Чаңчүндегі Жилин (Гирин) университеті физика факултеті радиоэлектроника мамандығын бітірген.
1961—1986 жж. Шинжәң университетінде оқытушы, лектор, Қытай қазақтарынан тұңғыш доцент, кейін келе магистр жетекшісі, кафедраның және информация зертханасының меңгерушісі (жүргізушісі), деканның орынбасары (1980 ж.), проректор (1983 ж.), ҚХР Электроника Қоғамының басалқа мүшесі, ҚХР азұлт жазуындағы информацияларды өңдеу қоғамының төрағасы, ШҰАР Ғылым және техника қауымдастығының тұрақты жорасы, ШҰАР ЖОО кәсіптік қызмет атақтарын аттестаттау комиссиясының бастығы, т.б. қызметтерді өтеген. Радиоэлектроника мамандығын (қазіргі Шинжияң Университеті электроника факультетін) құрып шыққан.
1962—1966 жж. «ұлтшыл, ревизионист», «шетелге қашқанның ұлы», «ақ маман» сияқты «бөріктермен» көрген саяси қақпайы «Мәдениет төнкерісінде» (1966—1976) айдалу, күреске алыну мен мырза қамаққа асқынған Сөкең, бертінгі Дың Шяупиң саясатынан соң ғана оң көзге түсе бастайды.
1986—1996 жж. ШҰАР оқу-ағарту комитеті төрағасының (білім минстрінің) орынбасары, Оқу-ағартуды зерттеу институтының профессоры (1988 ж.), ШҰАР дың төтенше үлесі бар маманы (1990), бұған қоса Чяугуаң шығыс ғылымы мен мәдениеті академиясының мүшесі, ЖОО ларда білім беруді зерделеу институтының директоры мен аға зерттермені.
Әдебиеттері
С.Р. Жанболатов 1986 ж. кейін (лабораториядан қол үзіп, техникалық мамандығын жалғастыру мүмкіндігінен айрылған соң) біржолата көркем әдебиетке бұрылады.
«Үйсін Хикаясы» атты трилогиясы — «Елжау Күнби», «Саншора Күнби» және «Оңғай Күнби» атты төрт томнан тұратын үш романы жарық көрді және ҚХР да мемлекеттік, ШҰАР-дық үздік сыйлықтарға ие болды. Сұлтанның бұдан басқа, «Таластағы жанталас», "Аруақтар арасында" секілді повестері, бес томдық мақалалар (монографиялық еңбектер) топтамасы, сондай-ақ очерктері мен әңгімелер жинақтары бар.
2006 - 2013жж. «Біз» дейтін трилогиясы ("Ес кіру", "Ес шығу", "Ес жию" дейтін үш романы), "Ежелгі ұлыс тарихы" атты тарихи зерттеу кітабы жарық көрді. "Атлах-Талас шайқасы" дейтін тарихи деректі жаңа романы баспаға ұсынулы.
Ол Қазақстан, Қытай және ШҰАР жазушылар одақтарының мүшесі.
Марапаттары
Азұлт жазуларын компьютерде біржақты ету жүйесін жаратып, «Техникалық Прогрес» сыйлығын алған.
2001 ж. Қазақстанның тәуелсіздігінің 10 жылдығына орай, президент Нұрсұлтан Назарбаевтың бекітуі арқылы мерекелік медальмен марапатталған.
2004 ж. ол тағы «Тяншян» әдебиет-өңер силығының ең жоғарғысы «Үлес» сыйлығымен марапатталды. 2007 ж. ҚР Президентінің бекітуімен достық орденін алды.
Жанұя жағдайы
Жұбайы — Ғайынжамал Нүркеқызы, ұлы — Ержан, қызы — Баян (күйеуі — Қасым Қалбанов)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қытай қазақтары Санат:1936 жылы туғандар Санат:1 қаңтарда туғандар Санат:Шағантоғай ауданында туғандар Санат:Шыңжаң институты түлектері Санат:Гирин университеті түлектері Санат:Қытай Оқу-ағартуды зерттеу институтының профессорлары Санат:Қытай Мемлекеттік Халық Құрылтайы депутаттары Санат:Қытай жазушылары Санат:Қазақ жазушылары Санат:Қазақстан жазушылар одағы мүшелері Санат:Қытай жазушылары одағы мүшелері
Кенүңгір
Кенүңгір, камера, тау-кен ісінде – шахта ішінде әр түрлі техникалық мақсаттарға арналып жасалатын, ені мен ұзындығы бір-біріне шамалас кең қуыс. Кенүңгірлер орналасу ерекшеліктері, қазылу және пайдалану мақсатына қарай сорғы кенүңгірі, электрстансааралық кенүңгір, электровоз депосы кенүңгірі, бұрғылау кенүңгірі, қопарғыш заттар кенүңгірі, пайдалану мерзіміне байланысты негізгі және дайындау кенүңгірлері болып бөлінеді. Негізгі кенүңгірлер ұзақ уақыт пайдалануға арналып, кен денелерін ашуды қамтамасыз етеді. Кенүңгір кенді тазалап қазып алу жұмыстарында, камералық қазу жүйесі мен камералық-діңгекті қазу жүйелерінде қолданылады.
Әйелдер спорты
Әйелдер спорты - тек қана әйелдер айналысатын спорт түрлері: көркем гимнастика, конькимен мәнерлеп сырғанау, үйлесімді жүзу, шейпинг және т.б.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Банкрофт (Кентукки)
Банкрофт (Bancroft) — Кентукки штатының Джэфферсон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 536 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.5 км² шамасында. FIPS коды — 21-03376.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Орманның ағындыға реттеуші әсері
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Никотин
thumb|right|200px| thumb|right|200px| Никотин — өсімдіктердің Solanaceae тобында кездесетін алкалоид. Көбiнес темекіде, аз мөлшерде қызанақтарда, картопта, кәдiде болады. Сонымен бiрге никотин алкалоидтары көкi жапырақтарында кездеседі. Никотин табакта 0, 3 - 5 % м-лшерінде болады. Никотин биосинтезі тамырда, жиналуы - жапырақтарда жүреді. Никотин - қатты әсер ететiн күші бар нейротоксин және кардиотоксин. Әсіресе жәндіктерге әсері қатты. Бұған дейін никотин инсектицид есебінде кең қолданылды, ал дәл қазiр никотинның туындыларын қолданылубелең алуда. Мысалы - имидаклоприд.
Атауы мен тарихы
Никотин - латынша Nicotiana tabacum деген атаудан пайда болған. Бұл атау - Франция елшiсi Жан Никоның құрметіне қойылған. Ол 1560 жылы Екатерина Медичиге табакты мигрень ауруының емі ретінде ұсынып, беріп жіберген. Никотинді табактан айырып шығарған химик Посселтом мен Райман. Олар 1828 жылы осы жаңалықты ашқан. Оның химиялық эмпирикалық формуласы 1843 жылы Мельсенсом сипаттады. Никотин тұңғыш рет 1893 жылы А.Пиктет пен Крепьёлер синтездеді.
Химиялық қасиеттері
Никотин - жағымсыз иісі бар сумен оңай араласатын ылғал тартқыш, майлы зат. Ащы дәмі бар. Амин ретінде никотин қышқылдармен әрекеттесіп қатты, суда ерігіш тұздар түзеді. Никотин терi арқылы денеге оңай кiредi. Негiзгi никотин қайнау температурасан төмен температурада жанады, оның булары 95 C-де ауада тұтанады, қысым аз болса да. Осы себептен никотинның көп бөлiгi шылымды шегу кезінде жанып кетедi, алайда, қалған никотиннің өзі тиiстi эффекттеріні беруі үшін жеткiлiктi. Никотин тотығып PP витаминын оңай түзеді. Адам организмда дегенмен мұндай тотығу үшiн қажеттi ферменттер жоқ. Қас шылым шегушілердің өзі бұл витаминның кемшiлiгiнен зардап шеге алады.
Фармокология
Никотин организмге түсе сала қан арқылы бүкіл денеге таралады. Орташа есеппен 7 секунд никотиннің миға жету үшiн жеткiлiктi. Организмнан никотиннен жартылай шығаруы мерзiмі екi сағаттың көлемін құрайды. Темекi түтiнiмен тартылатын никотиннің көп бөлiгi жанып кетедi. Организмнің никотинды қабылдауының сапасы түрлі факторлардың жиынына байлнасысты: табактың түріне, фильлтдың барлығына т.б. Сағыз және иіскеуге арналған табактардың ағзаға кіргізетін никотині әлдеқайда көп. Никотин P450 цитохромасы ферментi арқылы денеге таралады. Негiзгi метаболитi - котинин.
Улылығы
Никотин шыбын-шiркейлер және жылықанды жануарлар үшiн өте улы. Нейротоксин ретінде жүйке жүйесiнкері әсер етеді(тыныстың тоқтауы, өлiм). Адам үшiн өлiммен аяқталар орташа доза - 0,51 мг/кг, егеуқұйрықтар үшiн - 140 мг/кг, тышқандар үшiн - 0, 8 мг/кг, тамырға егізілер боолса 5, 9 мг/кг. Салыстырулар үшiн айта кетейік: бұл көрсеткiштер цианды қалций үшін шамамен үш есе жоғары. Никотинның көп қолданыдуы қолдануы физикалық және психикалық тәуелдiлiкке ұшыратады. Никотинді ұзақ қолдану мұндай ағза дисфункциясына алып келеді. СОнымен қатар ишемия, жүректiң ишемия ауруы, жүрек мүкiсi және миокард инфарктi, стенокардия, ырғақсыздық, тахикардия, атеросклероз, тамыр гипертониясы, асқазан және iшек аурулары, қанда қанттың көбеюi тағы басқа жағдайларға әкеліп соғады. Никотин шайырларының әсері түптің түбінде имотенцияға ұрындырады.
Адам ағзасына тигізетін психотроптық әсері
Күштi улағыштығы болғанымен, никотиннің аз мөлшердегі дозасын қолдануда жүйке стимуляторы есебінде жұмыс iстейдi. Адамның көңіл күйіне оның әсерi әр түрлi болады. Ол бауырдан глюкозаны және бүйрек үстi ми затынан адреналинынді бөлу арқылы ағзаны қоздырады. Ал адамда босаңдықтың сезiнулерi мен тыныштық, сонымен бiрге аздап - эйфориялық күймен сипатталады. Кейбiр адамжарда тәбеттiң төмендеуі мен метаболизмның үлкею дене массасының төмендетуiне әкеліп соғады
Никотин және шизофриния
Шизофренияға шалдыққандарда шылымға әуестік ерекше байқлады. Бұл талпыныс антипсихотиктердің әсеріне қарсы ағзаның қарсы тұруға ұмтылуымен түсіндіріледі. Тағы бір болжам бойынша никотиннің шизофренияға ұрындырады-мыс.
Дереккөздер
Санат:Алкалоидтар Санат:Никотинды преапараттар Санат:Н-Холиномиметиктер Санат:Пирролидиндер Санат:Пиридиндер Санат:Төтенше қауіпті заттар Санат:Шылым
Демалғыш
Демалғыш (Респиратор) адамныңтыныс жолдарын тозаң мен зиянды заттардан (жеке) қорғау үшін қолданылатын айлабұйым.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Mundschutz (Medizin) Respirator Máscara quirúrgica Masque de protection מסכת סינון אוויר マスク Stofmasker Respirator (filtr) Máscara cirúrgica Респиратор Respirátor (filter) Andningsskydd Респіратор (пристрій) 口罩
Канонерка
Географиялық орны
Аудан орталығы – Бесқарағай ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 37 км жерде, Ертіс өзенінің оң жағалауындағы дала белдемінде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1651 адам (789 ер адам және 862 әйел адам) болса, 2009 жылы 1461 адамды (714 ер адам және 747 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 20 ғасырдың бас кезінде қаланды. 1930 жылдың бас кезінде ауыл шаруашылығын ұжымдастыруға сәйкес өзімен аттас ұжымшар мен ауылдық кеңестің орталығы болды. 1961 жылы тың жерлерді игеруге байланысты құрылған “Канонерка” шошқа кеңшарының орталығына айналды. 1997 жылы кеңшар таратылғаннан кейін оның негізінде “Канонерка” акционерлік қоғамы, 3 шаруа қожалығы құрылды. Ауылда орман шаруашылығының орталығы орналасқан.
Инфрақұрылымы
Орта мектеп, мәдениет үйі, аурухана бар. Канонерка арқылы Семей – Павлодар – Алматы автомобиль жолы өтеді.
Дереккөздер
Санат:Бесқарағай ауданы елді мекендері
Белогор НҚП
Белогор НҚП — Павлодар облысы Май ауданы, Көктөбе ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Көктөбе ауылынан солтүстік-батысқа қарай 3 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Май ауданы елді мекендері
Шаймаған Серіков
Шаймаған Серіков (1932-1952), кенші. Қарқаралының түлегі. Қарқаралы педогогика техникумында, Қарағанды тау-кен техникумында оқыған. Мәскеу өнеркәсіп академиясын (1941), Свердловск тау-кен институтын (1949) бітірген. 1932 жылдан забойшы, кен шебері, учаскы бастығының орынбасары, бастығы болып істеген. Соғыс жылдары кеңді өлкедегі Киров атындағы № 3 шахтада бас инженердің орынбасыры, БК(б)П ОК парторгы, № 26 бис, № 3 шахталардың бастығы. 1944 жылдан өмірінің соңына дейін «Ленин көмір» тресін басқарды. I, II, III сайланған КазКСР Жоғарғы Кеңесінің (1938, 1947, 1951) депутаты. 2- және 3-дәрежелі кен директоры атағына ие болған. Қазақстан Компартиясы 5-съезінің делегаты.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды Санат:Тұлғалар
Аренас-де-Сан-Хуан
Аренас-де-Сан-Хуан (Arenas de San Juan) — Испаниядағы қала. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Сьюдад-Реаль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампо-де-Сан-Хуан ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1044 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 63,09 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 53 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сьюдад-Реаль елді мекендері
General Electric
General Electric Company немесе қысқаша GE АҚШ-тың ірі мульти-ұлттық конгломераттық компаниясы. Негізгі кеңсесі Нью-Йоркте орналасқан, ал штаб-пәтері Коннектикутта. нобай|оңға|Логотип 2011-жылы Fortune журналы GE корпорациясын АҚШ-тың 6-шы ірі компаниясы деп жарияласы, ішкі өнімі бойынша 14-ші орында екендігін мәлімдеген.
Құрылуы
1890-жылы, Томас Альва Эдисон Эдисон Дженерал Электрик атты мекеме бастайды.
Көпшілік компания
1911-жылы Ұлттық Электрикалық Лампа Ассоцияциясы General Electricтің электрлі лампа бизнесін сатып алады.
RCA
Radio Corporation of America немесе (RCA) GE-пен 1919-жылы қаланады.
Қуат өндіру
2002-жылы, GE Enron -ның жел энергия өндіру мекемесін сатып алады.
Есептеу техникасы
1960-жылдары GE АҚШдағы басты есептеуіш құралдарын шығарушы мекеме болды. IBM, бірінші, екінші Burroughs Corporation, NCR Corporation, Control Data Corporation, Honeywell, RCA, UNIVAC және GE.
Корпоративті шаралар
GE-тің штаб пәтері 30 Рокфеллер Плаза ғимаратында орнасасқан.
Златевци (Габрово облысы)
Златевци (Златевци) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 91 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5345. Телефон коды — 06714. ЕКАТТЕ коды — 30973.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Шорабек Айдаров
Шорабек Айдаров (1955 жылы туған, Талас ауданы Ойық ауылы) – айтыс ақыны. Ақындығымен жастайынан көзге түсіп, кейін айтыс өнерінде өзіндік ерекшелігімен танылды. Қазіргі уақытта өзінен кейінгі жастарды айтыс өнерінің қыр-сырына баулып, қазақ халқының дәстүрлі айтыс түрлерін дамытуға үлес қосып келеді. Ілияс Жансүгіровтің 100 жылдық, Мұқағали Мақатаевтың 60 жылдық мерейтойына арналған респ. айтыстардың жеңімпазы.
Дереккөздер:
Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы
Саласко
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 251 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 21 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 12 км² шамасында. Пошта индексі — 13040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Урма (Үлкен Кокшага тармағы)
Урма — Ресейдегі өзен. Марий Эл Республикасы, Чуваш Республикасы, Киров облысы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Кокшага өзенінің сол жағалауынан 264 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Чебоксар су торабынан Свияга және Цивиль өзендерін қоспағанда Қазан қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Әмбебагі боксшылар
Әмбебап боксшылар - жекпе- жектерді өткізудің барлық тәсілдерінің түрлері бойынан табатын айла-шарғылы боксшы. Олар әрқилы шабуыл, қарсы шабуыл, сол сияқты қорғаныс кезінде де барлық қашықтықтарда бірдей жұмыс істей алады.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Калифорния университеті, Риверсайд
Калифорния университеті, Риверсайд (University of California, Riverside) — көпшілік зерттеу университеті, Калифорния университеті он жалпы кампустар жүйесінің біреуі. Риверсайд Калифорния университеті АҚШ-та этникалық және экономикалық әр түрлілігімен танылған университеттердің бірі. Кампустың негізгі бөлігі 486 га Риверсайдта, Калифорния штатында, АҚШ-та, ал қалған 8 га Палм-Дезертте орналасқан. 1907 жылы құрылған цитрус эксперименттік станциясы Риверсайдты биологиялық зиянкестермен күресу және фитогормондарды цитрустық вегетативті кезеңнің көбейту үшін пайдалану бойынша зерттеулердің пионері.
Көлеңкелі экономика
Көлеңкелі экономика  (ағыл. shadow economy)
Калифорния университеті, Риверсайд
Әдебиет және ғылым колледжінің бірінші бакалавриаты, 1954 жылы, ашылды. 1959 жылы басқарма Калифорния университеті туралы жариялады ашу жүйесін кампустар, ал 1961 жылы қабылдау туралы аспиранттар. 1999 жылы бөлініп $730 миллион салу үшін жаңа оқу кампустар, 2015 жылы тасымалдай алады 21,000 студенттер. Болашақта ашу жоспарлануда 2012 жылы бірінші жария зерттеу медициналық мектеп.
Көлеңкелі экономика
Көлеңкелі экономиканың бейресми (ашық жүретін, бірақ салықтан табысты жасыратын, ресми cтатистикада ескерілмейтін) экономика, қосып жазу, алаяқтық шарттар мен пара алушылық тән жалған экономика, заң тыйым салатын астыртын экономика деп аталатын түрлері бар.
Калифорния университеті, Риверсайд
Спорттық университеті командасы Ұлттық студенттік спорт қауымдастығының Үлкен конференциясында ойнады. Баскетбол қыздар командасы Үлкен Батыстың 2006 және 2007 жылдарғы чемпионатын жеңіп алған. 2007 жылы университеттің бейсбол командасы өзінің бірінші чемпионатын жеңіп алды.
Көлеңкелі экономика
Кеңес Одағы кезінде де болған. Көптеген елдерге тән. Нарықтық экономикаға ауысуға байланысты Көлеңкелі экономика ТМД елдерінде кең етек алды. Көлеңкелі экономика құрылымы экономикалық қатынастардың қылмыстық тұрпаттарымен де, бейқылмыстық тұрпаттарымен де бой көрсетеді.
Калифорния университеті, Риверсайд
Тарихы
ХХ ғасырдың тоғысында Оңтүстік Калифорния цитрус ірі өндірушілері, ауыл шаруашылығы экспорты бойынша алғашқы өңірлерінің бірі болды. Өнеркәсіпті дамыту 1873 жылы, бірінші рет апельсин ағаштарының көшеттерін Риверсайдта отырғызу басталды. 1907 жылғы 14 наурыз учаскеде Рабиду тауының бөктерінен цитрус шаруашылығы тәжірибе станциясының 9 гектары калифорния университетінің негізінде салынды. Станцияда тыңайту, тамшылатып суару жақсарту және ауыл шаруашылығы дақылдарын мәденилендіру бойынша эксперименттер жүргізілді. 1917 жылы станция 192 га учаскесіне ауыстырылды, ол Бокс-Спрингс тауында орналасқан.
1944 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери қызметшілер туралы заңның Калифорния мемлекеттік университеттерін кеңейту қажеттілігі туындады. 1949 жылы Уоррен губернаторы, ЭрлЭрл Уоррен кампус бастапқы құрылысына 2 миллион доллар бөлген.
Көлеңкелі экономика
Шаруашылық заңдарына өзгерістер енгізу нәтижесінде экономиканың бұл секторы жариялық сипат алды. Алайда қаржы және салық қызметтерінің әлсіздігі, экон. қатынастарды әкімш. жолмен жосықсыз тәртіптеулер, қоғамдағы әлеум. және экономикалық тұрлаусыздық, т.б. кедергі жасауда.
Калифорния университеті, Риверсайд
Тарихы
Гордон Уоткинс, Калифорния университеті, Лос-Анджелес әдебиет пен ғылым колледжінің деканы, Риверсайд жаңа колледжінде бірінші ректор. Бастапқыда гуманитарлық ғылымдарға арналған шағын колледж ретінде ойластырылып, 1500 студенттерге корпустың кампустары салынған, көп жас кіші оқытушылар құрамын тартты. Жаңа корпустар 1954 жылы 14 ақпанда, 65 оқытушылар және 127 студент қатысуымен ашылды.
Көлеңкелі экономика
Мұндай бейресми экономикалық қатынастардың қатарына: қоғамдық өнімнің қайталанған шоты, есеп-қисаптағы қосып жазушылық және басқа бұрмалаушылық, арзан шикізат пайдаланып сапасыз өнім шығарып, асыра бағалап сату, өнімсіз шығыстар мен шығасылар, шикізатты, дайын өнімді, т.б. баспабас айырбастау ретінде көрініс табады, мұның өзі айтарлықтай көлденең кіріс алуға мүмкіндік береді.
Көлеңкелі қатынастардың аталған түрлері ресми экономикалық құрылымдардың ішінде бой тасалап жұмыс істейді және сыбайлас жемқорлықпен, парақорлықпен, қорқытып алушылықпен, т.б. ұштасады.
Көлеңкелі экономика қатынастарының бұл тұрпаты экономикалық қылмыстылықтың көптеген түрлерін, соның ішінде оның неғұрлым қоғамға қауіпті көріністегі пішіні – ұйымдасқан экономикалық  қылмысты қамтиды. Ол, көбінесе, адам құқықтарының, еңбек заңының сақталмауымен заңсыз өндірістік қызмет, пайдакүнемдікпен жасалатын лауазымды шаруашылық қылмыстар, есірткі бизнесі, заңсыз құмар ойын бизнесі, аламандық (рэкет), т.б. сипатты құқық бұзушылықтар болып табылады. Табысты және табыстың көлемін салық салудан жасырушылық Көлеңкелі экономиканың кең таралған құбылысына айналады.
Калифорния университеті, Риверсайд
Кампус
нобай|300x300 нүкте|Гэри Андерсон атындағы мененджмент жоғары мектебінің ғимараты Университеттік кампус негізгі бөлігі 340тен 440 метрге дейін биіктіките, Бокс-Спрингс-Маунтин шыңына қарама-қарсы, Риверсайд қаласының орталығынан шығысқа қарай 5 кмде орналасқан, 60 тас жолын шығыс және батыс аудандарына бөлген 450 га қамтиды.
Абат батыр
Абат батыр - "Қырымның қырық батыры" топтамасына енетін эпостық жыр.
Калифорния университеті, Риверсайд
Түлектер
Университет тарихында 65000нан аса түлек бітірген. Олардың ішіндегі ең жақсы белгілілері:
Абат батыр
Жыр ел аузында аңыз, әңгіме түрінде сақталған. Асан қайғының ұлы Абат батырдың елінің бостандығы, тәуелсіздігі үшін соғысы, жекпе-жек шайқаста қарсыласы Қайбар батырды өлтіруі жайында суреттеледі. Жыр толық сақталмаған, бұрын еш жерде жарияланбаған.
Көлеңкелі экономика
Көлеңкелі экономикаға қарсы күрес – икемді салық жүйесін жасау, шағын бизнеске, шаруа қожалықтарына мемлекет тарапынан қолдау көрсету, т.б. іс-шаралар арқылы пәрменділік сипат алады.
Абат батыр
Ауыз әдебиеті үлгілерін жинаушы Асайын Хангелдіұлы үзік-үзік күйінде қағазға түсірген нұсқасы Қазақстан Республикасының Орталық ғылыми кітапханасының қорында сақтаулы (830 п.).
Көлеңкелі экономика
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қылмыстылық Санат:Құқық Санат:Заң
Абат батыр
Дереккөздер
Санат:Қазақ жырлары Санат:Қырымның қырық батыры
Зорлық-зомбылық теориясы
Зорлық-зомбылық теориясы - қоғамдық теңсіздік адамдардың бірінің екіншісіне зорлық жасауынан туындайды дейтін идеалистік теория бар. Бұл теория буржуаздық идеологтар арасында кеңінен таралған. Дюринг таптардың пайда болуын қоғамның бір бөлігінің екінші бөлігіне зорлық-зомбылық (ішкі зорлық) жасауымен байланыстырды. Аустралия социологы Л. Гумплович (1838-1909), сондай-ақ Каутский және т. б. таптардың, мемлекеттің пайда болуының түп түркіні күшті тайпаның әлсіздеу тайпаны құлдыққа салуынан (сыртқы зорлықты) деп есептеді. Негізі тарихтағы зорлықтың рөлін жоққа шығармай, оны қоғамдық құрылымды сақтау яғни өзгерту мақсатымен белгілі бір әлеуметтік топтың басқа топтарды мәжбүр етудің түрлі формаларын қолдануы деп қорытқан жөн
Дереккөздер
.
Цернец
250px|thumb|Картада орналасуы Цернец (Zernez) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Инн округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1074 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 203.85 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3746, пошта индексі — 7530.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Граубюнден елді мекендері
Франческо Грациани
Ойыншы ретінде
Торино
Рома
Италия құрамасы
Бапкер ретінде
Катания
Сілтемелер
Санат:Италия футболшылары Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Торино ФК ойыншылары Санат:Ареццо ФК ойыншылары Санат:Фиорентина ФК ойыншылары Санат:Рома ФК ойыншылары Санат:Удинезе ФК ойыншылары Санат:Италия футбол жаттықтырушылары Санат:Фиорентина ФК жаттықтырушылары Санат:Реджина ФК жаттықтырушылары Санат:Катания ФК жаттықтырушылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Отрадное (Батыс Қазақстан облысы)
Отрадное — Батыс Қазақстан облысы Шыңғырлау ауданы, Ақшат ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2011 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шыңғырлау ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 63 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 165 адам (89 ер адам және 76 әйел адам) болса, 2009 жылы тұрғылықты халқы болмады.
Дереккөздер
Санат:Шыңғырлау ауданының таратылған елді мекендері
Торженьга
Торженьга — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уфтюга өзенінің оң жағалауынан 90 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 6 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина өзен басынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері
Бастырылған мұнай жатыны
Бастырылған мұнай жатыны Өзін қоршаған қойнауқаттық суарынды жүйеден мұнай өткізбейтін қалқалаушы қабатпен оқшауланған мұнай жатыны. Жатынның су-мұнай жапсарында көрініс беретін мұндай қалқалар жинауыштардың қайтадан дәнекерленуі салдарынан, таушайырлардың тотығуы нәтижесінде қайтадан түзілген кальцит, сирегірек өзге де дәнекерлер (кремнийлі, ангидритті, целестинді, т.б.) түрінде қалыптасады.
Пина (Кызурова тармағы)
Пина — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кызуров өзенінің сол жағалауынан 102 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Валерий Валентинович Могильный
Валерий Валентинович Могилыный - 1951 жылы 1 қаңтарда Солтүстік Осетин АКСР Орджоникидзе қаласында туған. Орыс.
С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің химия факультетін (1973) химик, химия оқытушысы мамандығы бойынша бітірген; Мемлекеттік қызметшілерге арналған Қазақстан-Австралия (Канберра Университетінде) және Қазақстан-Америка (Кентукки Университетінде) бағдарламалары бойынша біліктілікті арттыру курстарынан өткен.
Химия ғылымдарының кандидаты (1984). Техника ғылымдарының докторы (2005). Профессор (2010 жылдан). ҚР Ұлттық инженерлік академияның академигі.
100-ден астам жарияланымдардың авторы, оның 3-і монография. 15 авторлық куәлігі бар.
1973 жылдан - С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің «Электр металлургиясы» оқу-зерттеу зертханасының инженері, 1982 жылдан - кіші ғылыми қызметкері, 1983 жылдың қаңтарынан - талдау және радиохимия электр химиялық әдістерінің проблемалы зертханасының аға инженері, 1983 жылдың шілдесінен - зертхана меңгерушісі, 1985 жылдан - «Талдамалы химия-166» ғылыми-зерттеу жумысының аға ғылыми қызметкері, 1988 жылдан - «Электр химиялық және мембранды үдерістерді физика-химиялық зерттеу» және ХТХ-3 ғылыми-зерттеу жұмыстары белімінің аға ғылыми қызметкері, 1991 жылдың мамырынан - ХТХ-3 ғылыми-зерттеу зертханасының жетекші ғылыми қызметкері. 1991 жылдың шілдесінен - Экономика женіндегі ҚазКСР Мемлекеттік комитетінің ғылымды, инновацияны және ҒТҮ дамытуды болжау кіші бөлімінің бастығы (Алматы қ.). 1992 жылдан - комитеттің мемлекеттік ҒТҮ үйлестіру бөлімі бастығының орынбасары (Алматы қ.). 1993 жылдан - ҚР Экономика министрлігі ҒТҮ басқармасы бастығының орынбасары (Алматы қ.). 1995 жылдан - ҚР Ғылым және жаңа технологиялар министрлігі ҒТҮ және ҒТҮ болжау басқармасының бастығы (Алматы қ.). 1996 жылдан - ҚР ҒМ және ҒА ҒТҮ болжау бас басқармасының бастығы (Алматы қ.). 1997 жылдан - МҒТБ және оларды ресурспен қамтамасыз ету департаменті мемлекеттік, іргетас ҒТ және ҚҒ басқармасының бастығы (Алматы қ.). 1998 жылдан - МҒТБ және оларды ресурспен қамтамасыз ету департаменті директорының орынбасары (Алматы қ.). 1999 жылдың ақпанынан - ҚР Ғылым және жоғары білім беру министрлігінің МҒТБ және БҮ департаменті директорының орынбасары (Алматы қ.). 1999 жылдың қарашасасынан ҚР БҒМ Ғылым департаменті директорының орынбасары (Алматы қ.). 2001 жылдан-ҚР БҒМ Ғылым департамент директоры (Астана қ.). 2006 жылдан - ҚР БҒМ Ғылым комитеті төрағасының орынбасары (Астана қ.). 2007 жылдың қаңтарынан - әл-Фараби атындағы Қазақ университеті Ғылым және инновациялық қызмет және инновациялық қызмет департаментінің директоры 2010 жылдың желтоқсанынан бері - ҚР БҒМ Ғылым комитеті төрағасының орынбасары.
«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл, «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» медальдары, «ҚР ғылымын дамытудағы ерен еңбегі үшін», «Қазақстан Республикасы білім беру саласының құрметті қызметкері, ҚР Президентінің, ҚР Білім және ғылыми министрлігінің құрмет грамоталарымен марапатталған. ҚР Президент алғыс хатымен ескерілген.
Әскери атағы - запастағы подполковник.
Үйленген. Жұбайы - Могильная Татьяна Апександроміі • ¥лы - Могильный Сергей Валерьевич (1979 ж.), қыздары - Могильная Елена Валерьевна (1974 ж), Могильная Анастасия Валерьевна (1982 ж. т.).
Дереккөздер
Санат:1 қаңтарда туғандар Санат:1951 жылы туғандар Санат:Орджоникидзеде туғандар Санат:Қазақстан орыстары Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Қазақстан химиктері Санат:Химия ғылымдарының кандидаттары Санат:Қазақстан инженерлері Санат:Техника ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан Ұлттық инженерлік академиясы академиктері Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің профессорлары Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының ғылымын дамытудағы ерен еңбегі үшін медалінің иегерлері Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері
Ланау
Ланау (Lahnau) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан муниципалитет. Лан-Дилль ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 8178 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 23,93 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 5 32 015. Муниципалитеттің басшысы — Экхард Шульц.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Таңшымшықтар туысы
Загруженные файлы мультимедиа Таңшымшықтар туысы (лат. Erithacus) — Қазақстан фаунасындағы торғайтәріздестер отрядының сайрақ тұқымдастарға жататын 13 туысының бірі. Таңшымшық туыстылар – Еуразияның солтүстігінде ылғалды орманның төменгі қабатында орын тебетін, танымал сайрақ құрылымды, шағын денелі (15-25 г), орманда мекендейтін, бунақденелілермен қоректенетін құстар. Қоңыржай ендіктерде қыстайды. Бар болғаны – екі түр, оның біреуі – таңшымшық – Қазақстанда кездеседі.
Дереккөз
1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.
Санат:Шымшықтар тұқымдасы Санат:Еуразия құстары
Черневка
Черневка — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Плоское көлі -Плоская өзені орналасқан. Өзен ұзындығы 7 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Биологиялық мониторинг
Биологиялық мониторинг (Биологический мониторинг) —
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
NGC 3364
NGC 3364 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 3 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3364 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32314, UGC 5890, MCG 12-10-82, ZWG 333.56, IRAS10448+7241.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Серікбай би
Серікбай би - Найманның биі әрі батыры.
Ол Құдайберген деген ұлына Абайдың Ділдәден туған Райхан деген қызын айттырған. Райхан бірнеше жылдан кейін қайтыс болады. Абай құдалығымды одан әрі жалғастырамын деп, өзінің туысы Ақбердінің Қарындаш деген қызын Құдайбергенге бергізеді. Серікбай би мешіт-медресе салғызып, балаларын оқытқан. Көзі ашық, көкірегі ояу салауатты кісі болған. Абайдың баласы Әбдірахман қайтыс болғанда арнайы келіп, ақынға көңіл айтқан. Абай мен Серікбай би туралы керей Тышқанбай немересі Ырыздықбайдың (Соц. Еңбек Ері) естеліктері Абайдың Семейдегі әдеби-мемориал музейінде сақтаулы.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
492 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:492 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:492 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Ивакин Алексей Аркадьевич
Ивакин Алексей Аркадьевич (25.7.1939 ж. т., Талдықорған обл., Сатқа с.) - философиялық ғылыми докторы (1982), проф. (1986). ЛМУ-ді бітірген (1959). 1986 жылдан Алматы жоғ. партия мектебінің маркстік-лениндік философия жіне ғылыми коммунизм кафедрасының меңгерушісі. Ғыл.-зерт. жұмысының негізгі бағыты - жаратылыстанудың философиялық мәселелері.
Кизяташ
Кизяташ — Ресейдегі өзен. Челябі облысы, Орынбор облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Уртазымка өзенінің оң жағалауынан 16 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Магнитогорск су торабынан Ириклинск су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Осип Андреевич Игельстром
thumb|right|О. А. Игельстромның портреті (Д. Г. Левицкий) Осип Андреевич Игельстром, Отто барон (1737 – 1812) – патшалық Ресейдің қазақ халқын отарлау әкімшілігінің өкілі, генерал-губернатор.
Кизяташ
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Осип Андреевич Игельстром
Генерал-поручик, барон, кейін жаяу әскер генералы болған. 1784 – 92 жылдары Сібір және Уфа губерниясының генерал-губернаторы, 1796 – 98 жылдары Орынбор әскери губернаторы болған. 1-орыс-түрік соғысына, Швециямен соғысқа қатысқан. 1792, 1793 жылары Ресей губернияларында бірқатар әкімшілік басқару қызметтерін атқарған. Кейін Ресейдің Польшада орналасқан әскерлеріне басшылыққа тағайындалған. Негізгі қызметі Орынбор өлкесін және Кіші жүз қазақтарын басқаруды реформалау ісімен тығыз байланысты болған. Игельстром – Сырым Датов бастаған ұлт-азаттық қозғалысты басып жаншушылардың бірі. Оның қазақ өлкесін басқаруының алғашқы кезеңінен-ақ Кіші жүз билеушісі Нұралы ханмен арадағы қатынасы шиеленіскен болатын. Ол Нұралы ханның халық алдында беделін түсіруге тырысып бақты, Екатерина II-нің қолдауына арқа сүйеп, Кіші жүздегі хан тұқымымен күрес жүргізді. Кейін Нұралы ханның билік басынан кетуіне де, Уфаға жер аударылуына да Игельстром себепші болған. Казак әскерлерін Айшуақ ханға қарсы пайдаланған. Кіші жүзде Ресейдің отаршыл саясатын жүзеге асыру, хандық билікті жою мақсатында жүргізген Игельстром реформасы сәтсіз аяқталды. 19 ғасырдың басынан Игельстром саяси аренадан кетті.
Кизяташ
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері
Владимир Александрович Плотников
Владимир Александрович Плотников (3 наурыз 1986, Алматы) — қазақстандық футболшы, "Ордабасы" клубының қақпашысы.
Клубтық
2012 жылы Премьер-лигаға қайта оралды. Екі маусымның есебімен «Атырау » клубында 14 ойында 7 гол қақпасыңа жіберді. Талдықорғандық «Жетісу » футбол клубында өзін мықты қақпашы екенін дәлелдеп алматылық «Қайрат » командасына ауысты. Алматылықтармен 3 жылдық келісім шартқа отырды. 2015 жылы алматылықтардың сапында чемпионатта 2 орын алып Қазақстан Кубогінің жүлдегері атанды.
Ұлттық құрама
2016 жылы 29 мамырда Грузияға қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет Қазақстан құрамасы сапында алаңға шықты.
2018 жылы 26 наурызда Болгарияға қарсы екінші ойынын өткізді.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Жетісу ФК ойыншылары Санат:1986 жылы туғандар Санат:3 наурызда туғандар Санат:Тараз ФК ойыншылары Санат:Алматы ФК ойыншылары Санат:Атырау ФК ойыншылары Санат:Ордабасы ФК ойыншылары
Соранья
Соранья  (Soragna) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Парма провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4355 адамды құрайды. Халық тығыздығы 97 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 45 км² шамасында. Пошта индексі — 43019.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Гённерсдорф (Бад-Брайзиг)
Гённерсдорф (Бад-Брайзиг) (Gönnersdorf (bei Bad Breisig)) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Арвайлер ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Венарсаль
Венарсаль (Venarsal) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Брив-ла-Гаярд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,14 км² шамасында.
Лит (Шотландия)
thumb|right|250px|Лит көрінісі Лит (ағыл. және скотс Leith [ˈliːθ], шотл. Lìte) — Өткенде Шотландияның кішкентай тәуелсіз кемежай қалашығы болған, бүгінде (1920 жылдан бастап) - Эдинбургтың кемежайы және солтүстік аймақ.
Венарсаль
Коммунаның INSEE коды — 19282, пошта индексі — 19360.
Лит (Шотландия)
1560 жылы ағылшындардың сол кездегі одақтасы шотландтардың шабуылы мен қоршауына төтеп беруге мәжбүр болды.
Венарсаль
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 472 адамды құрады. Халық тығыздығы — 150,32 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Лит (Шотландия)
Дін
Литте бірнеше тарихи танымал шіркеулер, соның ішінде Солтүстік Литтің приход шіркеуі мен Оңтүстік Литтің приход шіркеуі (екеуіде Шотландияда) және Римдік-католикалық Әулие Марияның теңіз жұлдызы бар. Бұл аймақта сикх пен индус ғибадатханалары, шиитік және сүннитік мешіттер, қоғамдық орталықтар, елуліктер орталығы, украиндық грек-католиқалық шіркеулер бар: сондай-ақ бұнда бұрын норвег шіркеуі болған, Литтегі көркемөнер мектебі бар.
Сілтемелер
Санат:Шотландия қалалары Санат:Шотландияның кемежайлары мен айлақтары
Брауна (Сан-Паулу)
Тарихы
Қала 1992 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Мұқыр (Абай облысы)
Мұқыр — Абай облысы Семей қалалық әкімдігіне қарасты Ертіс ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Семей қаласынан батысқа қарай 9 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1133 адам (560 ер адам және 573 әйел адам) болса, 2009 жылы 1258 адамды (627 ер адам және 631 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Семей қалалық әкімдігі елді мекендері
Көшен Өсербаев
Көшен Өсербаев (1901, Адай уезі – 1968, Қырықкез) – жыршы, Маңғыстаудың ақындық, жыршылық дәстүрін жалғастырушы. Маңғыстау өңірінен шыққан ақын-жыраулармен (Қашаған, Сәттіғұл, Сәду, Шамғұл) жақын дос болған, олардың өлең-жырларын құмарта тыңдаған. Қашаған Күржіманұлының немере інісі әрі оның шығармаларын жинақтаушы.
Сен-Жульен-де-ла-Неф
Сен-Жульен-де-ла-Неф (Saint-Julien-de-la-Nef) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ле-Виган округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,83 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30272, пошта индексі — 30440.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 124 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,04 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Шерша
Шерша — Ресейдегі өзен. Владимир облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Кутра өзенінің оң жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Муром қаласынан Клязьма және Тёша өзендерін қоспағанда, Горбатов қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жабысыңқы дауыссыздар
Жабысыңқы дауыссыздар (шүғыл дауыссыздар)— сөйлеу мүшелерінің (ерін, тіл- тіс т. б.) бір-біріне нақ тиюі, жабысуы арқылы жасалатын дауыссыздар. Мысалы: 6, п, д, т, қ, к, ч, м, н, ң. ҚАРАҢЫЗ Шұғыл дауыссыздар. Үзілмелі дауыссыздар.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Берберлер
Тілі
Берберлер бербер тілінің диалектілерінде, көпшілігі араб тілінде сөйлейді.
Діні
Мұсылман-сүнниттер, жергілікті дәстүрлі діни наным-сенімін сақтағандар да бар.
Тарихы
Жалпы, қазіргі ғалымдар Бербер халқы Солтүстік Африканың отарлаушыларының ұрпақтары деп санайды. «Бербертер» деп аталатын адамдарға ең алғашқы тарихи сілтемелер грек және рим дереккөздерінен алынған. Кейбір тарихшылар Африканың солтүстік-батысында тұратын кез-келген топты «Берберлер» деп атайды. Солтүстік Африканы арабтардың жаулап алуы 642-645 жж. басталды. 7-8 ғасырларда қазіргі Алжир, Тунис, Марокко және Ливия аумақтары орталықтандырылған араб-мұсылман мемлекетінің құрамына енді. XI-XII ғасырларда бербер көшпенділері Магребтің батыс аймақтарына басып кірді. Олардың билігі Солтүстік Африканың бедуинизациясына, оның ауылшаруашылық және қалалық мәдениетінің құлдырауына әкелді. 1515 жылдан 1830 жылға дейін қазіргі Алжир мен Тунис аймақтарында түріктердің үстемдік ету кезеңі келді. Тунис пен Марокко 1956 жылы, Алжир 1962 жылы тәуелсіздік алды. Берберлердің Африка елдерінің саяси өміріне қосқан үлесіне қарамастан, ең үлкен этникалық топ болғанымен олар саяси не мәдени автономияға ие бола алмады, автономия алу әрекетінің барлығы аяусыз басылып тасталды.