cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Амейшьял (Лоле)
Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 604 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 121,35 км² шамасында. Халық тығыздығы — 5 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Фару округінің елді мекендері
Гидрогеодинамика
Гидрогеодинамика — жер қыртысын құрайтын таужыныстардағы жер асты суларының табиғи және техногендік факторлардың әсерімен қозғалуын сандық жағынан зерттейтін гидрогеология ғылымының бір саласы.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:География Санат:Химия
Шырша әшекейлері
300px|нобай|оңға|Безендірілген шырша көрінісі Шырша әшекейлері — Жаңа жыл шыршасын сәндетуге, безендіруге арналған арналған әшекейлер, заттар. Көлеміне, пішініне, қажетті материалдарына байланысты әртүрлі болады.
Шығу тарихы
Жерді мекендеген көптеген тайпалардың түсінігінде ағаш киелі саналатын. Мысалы, ежелгі римдіктер Сатурн құдайының құрметіне мереке жасап, сол күні үйлерін жасыл жапырақтармен безендіретін болған. Мұнда жасыл жапырақ - мәңгілік өмірдің символы ретінде қарастырылған. Римдіктердің өз батырларын 300-400 жыл өмір сүретін лавр жапырағымен марапаттауы да осы сеніммен тығыз байланысты. Ежелгі Мысыр тұрғындары болса, желтоқсанның ең қысқа күнінде ұлан-асыр той жасайтын болған. Осы күні әрбір мысырлықтың үйінде пальма бұтақтарының тұруы міндетті саналатын. Олар оған өмірдің өлімді жеңуінің нышаны деп қараған. Рейн мен Дунай өзендерінің аралығын мекендеген ежелгі кельт тайпаларының абыздары емен ағаштарын кие тұтып, оған алма ілетін болған. Бұл дәстүр Еуропада нақтырақ айтсақ, Германия мен Скандинавия түбегін мекендейтін елдерде мұрты бұзылмастан сақталған. Кейін келе қарапайым ағаштар қыстыгүні жалаңаш қалатындықтан, шыршаны пайдаланатын болған. Бұл мемлекеттерде шырша безендіру XVII ғасырдан бастап, тұрақты дәстүрге айналды. Көптеген тарихи деректерде шырша безендірудің түп-төркіні неміс халықтарынан шыққандығы айтылады. Алғаш шырша да ХVI ғасырда Германияның Эльзас қаласында безендірілген екен.
Англияда 1841 жылы Виктория патшайымның күйеуі Альберт, Виндзор сарайында шыршаны жеміс-жидектермен, тәттілермен әсемдеп осы әдісті танымал етті. Чарльз Диккенс 1850 жылы жеміс-жидектермен және қылыш, тапаншалармен әсемделген шыршаны суреттеді. Польша мемлекетінде шыршаны періштелердің қанаттарымен, неше түрлі құстардың қаламұштарымен және жұлдызшалармен әсемдеді. Швеция жерінде шыршаларды ашық боялған ағаштан жасалған бұйымдармен әсемдеді. Дания мемлекетінде шыршаны жалаулармен, қармен, қоңыраулармен әсемдеген. Жапония елінде шыршаны қағаздан жасалған бұйымдармен және жұқа желдеткіштермен әсемдеген. Литвада шыршаға сабаннан жасалған торларды ілген. Чехиялықтар жұмыртқаның боялған қабығын қолданды. Украина жерінде шыршаны өрмекші түрдес ойншықтармен әсемдеген. Аңыз бойынша өрмекшінің өрмегімен әсемдеген және де сол азанда күміске айналған деседі. Осылай өрмек электронды шамдарға айналған.
Патшалық Ресей мен КСРО
Ал Ресей жаңа жылды шыршамен қарсы алуды өз дәстүріне 1700 жылы енгізген. 1699 жылдың соңына қарай Ұлы Петр патша Жаңа жылға қатысты бұйрық шығарды. Бұйрық бойынша, Жаңа жыл мерекесінде әрбір орыс отбасында безендірілген шырша немесе қарағай бұтақтары тұруы және бұл мереке жоғары деңгейде тойлануы қажет болған. Осы кезден бастап, Жаңа жылды тойлау орыс халқының дәстүріне де дендеп ене бастайды.
Ресейде безендірілген алғашқы шырша 1852 жылы Петербург қаласында бой көтерген. Бұл елде кеңестік қоғам орнағанға дейін шырша безендіру дәстүрі еш үзілмей келген болатын. Бірақ Кеңес үкіметі орнағаннан кейін шырша безендіру - діни наным-сенім қалдықтары ретінде бағаланып, бұл дәстүрге 1918 - 1935 жылдар аралығында тыйым салынған. 1935 жылы Павел Постышев шыршаны балаларға қуаныш пен бақыт сыйлау үшін енгізу керек деген ұсыныс жасап, «Правда» газетіне жариялайды. Осыдан кейін қаулы қабылданып, бұл мейрам «Исаның туған күні» емес, «Жаңа жыл мерекесі» ретінде халыққа қайта оралады. Онымен бірге әшекей таққан шырша да келеді. Осылайша, Жаңа жылды тойлауға рұқсат беріліп, тіпті, 1940 жылдардың соңына қарай 1 қаңтарды демалыс күні деп жариялайды.
Шырша безендіру дәстүрінің қазақ қоғамына енуі
Міне, дәл осы құжат Жаңа жылдың қазақ қоғамына енуіне түрткі болды. Қазақ жұрты бұл мейрамды дәл сол жылдардан бастап тойламағанымен, бұл қаулы біздің дәстүрімізге осы мерекенің енуіне жол ашып берген еді. Негізінен, қазақ халқы Жаңа жылды соғыс біткеннен кейін ғана тойлай бастаған. Соғысқа дейінгі көркем әдебиеттерден Жаңа жыл туралы деректер кездестіру мүмкін емес.
Дегенмен кейбір қазақ ғалымдары Жаңа жыл мерекесін тойлау көшпелілерден тараған дәстүр екенін айтады. Мысалы, Мұрат Әджінің «Қыпшақтар» атты еңбегінің «Шыршалар мерекесі» деген тарауында осы мәселе қамтылады. Онда автор қыпшақтардың Жаңа жылды желтоқсанның соңында тойлағандығын, тіпті, үлкен деген ақсақалдың сүйікті ағашы шыршаны ерекше құрметтеп, оның бұтақтарына әртүрлі шүберектерді іліп, айнала ән шырқағандығын айтады. Бұл мәселеге қатысты көптеген пікірталастар жүріп жатқандықтан, нақты солай болды деп кесіп айту қиын. Сол себепті біз Жаңа жылдың дәстүрімізге енуін Кеңестік идеологиямен қатар қарастырамыз.
Шыршаны безендіру және наным-сенімдер
Адамзат баласы табиғат ананы ерекше құрмет тұтқан. Сондықтан да кейбір ескі тайпалар табиғи апаттарды, жел мен суық аяздарды орман киесі жібереді деп сенген. Олар орман киесінің ашуын басу үшін ең үлкен ағашқа тәтті-дәмділер мен әсем гүлдер іліп қойып, оны айнала жүріп әртүрлі ырым-жоралғылар жасаған.
Ал Ежелгі Еуропа жерін мекендеген тайпалар ағашқа табынатын болған. Олар адамның тағдыры мен мінезі оның өзіне тиесілі ағашына байланысты болады деп түсінген. Кельт абыздарының пайымынша, әрбір ағаштың киесі бар. Бірінікі жуас болса, екіншісінікі тым қатал болады деп сенген олар қасиетті рухтардың ризалығын алу үшін алып емен ағашын дәмді дүниелермен толтыратын. Шырша мәңгілік өмірдің символы болғандықтан, көбіне таңдау осы ағашқа түсетін. Желтоқсан айында ашуына мінетін рухтардың қаталдығынан қорыққан ел ай соңында осындай діни жоралғылар жасайтын болған деседі. Өсім көп болсын, көк шүйгін болсын деген ниетпен шыршаға алма ілінетін болған. Өмір жалғасын тауып, ұрпақ өніп-өссін деген сеніммен жұмыртқа ілген. Жаңғақтың ілінуі құдайдың құдіретін мойындауды білдіреді.
Ежелгі неміс халықтары Жаңа жылда жаңа өмірдің нышаны ретінде бір түп шырша егетін болса, кейін бұл дәстүр кері бағытта жалғасын тапқан. Орманда түрлі әшекей тағынатын шыршалар кесіліп әкелініп, әрбір отбасының төрінен орын алған. Шырша бұтақnары ауыр тәтті-дәмдіні көтере алмағандықтан, адамдар оған жеңіл ойыншық түрлерін ойлап таба бастаған.
Шыршаны заманауи гүлтізбектермен безендіруге жол ашқан адам неміс Мартин Лютер екен. Ол Жаңа жыл қарсаңында өзінің үйіндегі шыршаны шырақтар іліп безендіріп көрген. Лютер идеясының негізінде электр гүлтізбектері пайда болған. Яғни шыршаны безендірудің түпкі мәні жоғалып, сәніне көп мән беріле бастаған. Осылайша ежелгі ырымдар мен жоралғылар халық санасынан біражола өшіп кеткен. Алғашқыда ырым-жоралғыларға байланысты тағылған әшекей енді тек сәндік үшін тағылатын, тіпті, шыршаның өзі Жаңа жылда үйде жарқырап тұруы керек әшекей ретінде ғана қалып қойған.
Дереккөздер
Санат:Жаңа жыл Санат:Ойыншықтар Санат:Шырша әшекейлері
Нямсай-Яха
Нямсай-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Танлова өзенінің сол жағалауынан 83 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Надым өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Надым.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Грин (Айова)
Грин (Greene) — Айова штатының Батлер округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 3.0 км². FIPS коды — 19-32745.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 1099 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Батлер округы (Айова)
Жарықшақты инженерлік мина
Жарықшақты инженерлік мина — қарсыластын адам күшін жарықшақпен жоятын жаяу әскерге қарсы мина. Айналмалы немесе бағытты жою минасы болып бөлінеді. Мина салмағы 0,45 — 4,5 кг, заряд салмағы — 20 — 680 г. Ауада 0,5 — 1,5 м биіктікте жарылатын секірмелі миналар инженерлік минаның бір түрі болып табылады.
Сопрограмма
Сопрограмма (With the program) — алдыңғы шақыруда оны пайдалану қай жерден үзілсе, келесі шақырғанда атқаруды сол нүктеден бастайтын программа.
Жарықшақты инженерлік мина
Дереккөздер
Санат:Миналар
Сопрограмма
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Батысгаз
«Батысгаз» ААҚ - арнаулы құбыр тармақтарымен газ тасымалдайтын, Батыс Қазақстан және Атырау облысының елді мекендерін газдандырумен, сондай-ақ негізгі құбыр желісі төңірегіндегі шағын газ қорларын барлап, игерумен айналысатын кәсіпорын.
Ол 1997 ж. құрылып, 458 км-лік Атырау-Самара мұнай құбырын қалпына келтірді. Сондай-ақ Атырау қаласының орталық бөлігі мен Батыс Қазақстанның 4 елді мекеніне, т. б. обьектілерге газ тарату желілерін тартты. Батысгаз осы аймақ тұрғындарын табиғи газбен жабдықтай отырып, маркетингтік зерттеулер жүргізеді, инвестициялық қызметті, т. б. жүзеге асырады. Мұнда білікті мамандар, инженер-техник кадрлар, дербес жобалау-констукторлық бөлімше жұмыс істейді. Акционерлік қоғамның президенті - экономика ғылымдарының докторы Е.Р.Әзербаев.
Дереккөздер
Санат:1997 жылы құрылған компаниялар Санат:Қазақстан мұнайгаз компаниялары Санат:Орал кәсіпорындары
NGC 7747
NGC 7747 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Сайгоныш
Сайгоныш — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чульча өзенінің оң жағалауынан 51 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Телецкое көлінің су алабы. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері
Сан-Педру (Фуншал)
Сан-Педру (Фуншал) (São Pedro) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Мадейра округінің құрамына кіреді. Фуншал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Мадейра регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7681 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,49 км² шамасында. Халық тығыздығы — 5155 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мадейра округінің елді мекендері
Дорштадт
Дорштадт (Dorstadt) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Вольфенбюттель ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
NGC 748
NGC 748 — Кит шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 20 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 748 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7259, MCG -1-6-4, IRAS01538-0442.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Клайншёнбихль
Клайншёнбихль (Kleinschönbichl) — Аустриядағы жәрмеңке. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Тульн округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3714 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 53.85 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — TU, ресми идентификациялық коды — 3 21 41.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Херман Кютрайбер (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Клайншёнбихль
Сан-Бенту (Мараньян)
Сан-Бенту (Мараньян) (São Bento) — Бразилиядағы муниципалитет, Мараньян штатында орналасқан. Солтүстік Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Байшада-Мараньенси экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 37449 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 459,452 км² шамасында. Халық тығыздығы — 75,3 адам/км².
Санат:Мараньян елді мекендері
Кодзи Наката
Кодзи Наката; 9 шілде 1979, Сига — жапониялық футболшы, қорғаушы.
Дереккөздер
Санат:Жапония футболшылары Санат:Жапония Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Касима Антлерс ФК ойыншылары Санат:Базель ФК ойыншылары Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары Санат:Футболдан Азия чемпиондары
Паренти
Паренти (Parenti) — Италиядағы коммуна, Калабрия әкімшілік аймағына қарасты Козенца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2330 адамды құрайды. Халық тығыздығы 63 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 37 км² шамасында. Пошта индексі — 87040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калабрия елді мекендері
Еңбек-Орал
«Еңбек-орал» - құрылыс материалдарын, тұрмыстық еңбек құралдарын шығаратын кәсіпорын. 1998 ж. ҚР Ішкі істер мин-гіне қатысты мемл. мекеменің Орал қ-ндағы еншілес кәсіпорны ретінде құрылған. Жөндеу-аспап жасау, металл өндеу және әк шығару цехы бар. Облыс орталығының маңындағы Зачаганск кентіңде орналасқан. Кәсіпорын өнімдері (күрек, шнгe, сым торлар, шелекгер, т.б.) жергілікті түрғындар арасында сүранысқа ие. Қазіргі кезде мұнда 60 адам жұмыс істейді.
Андрей Свиридов
Сыртқы сілтемелер
Санат:1975 жылы туғандар Санат:Актерлер
Аңқал
Аңқал  (Clіnopodіum) – еріндігүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда Іле, Күнгей Алатауларының беткейлеріндегі жапырақты ормандарында, өзен бойларында өсетін 1 түрі – тегісжиек А. (С. іntegerrіmum) бар. Биікт. 30 – 40 см. Сабақтары түкті, төрт қырлы. Жапырақтары ұзынша, сыртын түк басқан. Гүлшоғыры көп гүлді, қалың. Гүлжапырағы көп, тостағаншасы түкті, кейде тықыр. Мамыр – шілде айларында гүлдеп, маусым – тамызда жемістенеді. .
Дереккөздер
Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Биология
Сафон ауылдық округі
Сафон ауылдық округі — Атырау облысы, Құрманғазы ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Орталығы және құрамындағы жалғыз елді мекен – Сафоновка ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ бойынша округте 1771 адам тұрады.
Тарихы
Округ жерінде адамдар тұрақты түрде XVIII ғасырдың II жартысынан бастап мекендеген. Жергілікті тұрғындардың негізгі кәсібі - балықшылық болған. 1928 жылы 26 сәуірде құрамында Үлкен және Кіші Сафон, Бағынты, 3атон, Утинск, Линейный сияқты елді мекендерді қамтыған Сафон болысы құрылған. 1930 жылдары осы округ қарамағында «Путь к социализму», 1960 жылдары «Путь к коммунизму» дербес мекеме болып жұмыс жасады. Тәуелсіздік алғаннан кейінгі жылдары «Путь к коммунизму» ұжымшары негізінде 1996 жылы «Мұрагер», кейіннен «Каспий таңы» ӨК-і ұйымдастырылды.
Дереккөздер
Санат:Құрманғазы ауданы ауылдық округтері
Юдэ-Яха
Юдэ-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ПУР/223/57 орналасқан. Өзен ұзындығы 47 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Желқұдық (қыстау)
Желқұдық — Атырау облысы, Индер ауданындағы қыстау.
Ирак Ұлттық футбол құрамасы
Ирак Ұлттық футбол құрамасы — халықаралық футбол жарыстарында Ирактың намысын қорғайтын Ұлттық құрама. 1986 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. 2007 жылғы Азия чемпионы. АФК және ФИФА мүшесі. Басқарушы орган - Ирак Футбол қауымдастығы.
Сілтемелер
Санат:Ирак Ұлттық футбол құрамасы
Желқұдық (қыстау)
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары
Ларбе
Ларбе (Larbey) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ланди департаментінде орналасқан. Дакс округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,00 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 40144, пошта индексі — 40250.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 247 адамды құрады. Халық тығыздығы — 41,17 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ланди департаментінің коммуналары
Кастехон-де-Аларба
Кастехон-де-Аларба (Castejón de Alarba) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Сарагоса провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Комунидад-де-Калатаюд ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 98 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17.48 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сарагоса елді мекендері
IC 1549
IC 1549 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1464, UGC 218, MCG 1-2-5, ZWG 409.8, NPM1G +06.0015.
Сыртқы сілтемелер
IC 1549 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Юлдаш (Белокатай ауданы)
Юлдаш — Башқұртстанның Белокатай ауданындағы ауыл, Ургалин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 129 адамды құрады. Пошта индексі — 452571, ОКАТО коды — 80210834006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Бұлғар тілі
Болгар тілімен шатастыруға болмайды.
Бұлғар тілі — ежелгі бұлғар тайпаларының тілі. Бұлғарлар бұрын Ғұн тайпалары одағына кірген, славян, фин-угор халықтарымен қарым-қатынаста болған. 9 — 11 ғасылардан сақталған деректер мен бейіттердегі (14 — 15 ғасырлар) жазуларға, тарихи есімдер түзіліміне қарағанда, бұлғар тілі қазіргі чуваш тіліне жақын болған. Бұл екеуі түркі тілінің бұлғар тобына кіреді. Бұлғар тобындағы тілдердің өзге түркі тілінен ерекшелігі — “з” орнына “р”, “ш”, “с” орнына “л” дыбысының қолданылуы. Бұлғар тілінің қазіргі башқұрт, татар тілдерінің қалыптасуына ықпал болды. Көшпелілер бұлғардарды 7 — 9 ғасырларда қазіргі Ресей жерінің түстігіне қарай ығыстырған кезде, олардың бір бөлігі венгр мен славяндардың құрамына енген, осыдан олардың тіліне бұлғар сөздері мол ауысқан.
Фенноскандия
right|thumb|300px|Фенноскандия Фенноскандия – Солтүстік Еуропадағы табиғи аймақ. Скандинавия, Кола түбектерін және солтүстік-батысқа қарай Фин шығанағы, Ладога, Онега көлдеріне жапсарлас аумақты алып жатыр, жағалауын Балтық, Солтүстік, Норвег, Баренц, Ақ теңіздерінің суы қоршап жатыр. Балтық қалқаны, каледон қатпарлы құрылымдары енетіндіктен геол. құрылымында кристалды, метаморфты архей-протерозой және төменгі палеозой жыныстары басым.
Бұлғар тілі
Дереккөздер
Санат:Түркі этникалық топтары
Фенноскандия
Жер бедерінде орта биіктіктегі таулы қыраттар мен таулы үстірттер (Скандинавия тауы, биік нүктесі Гальхепигген – 2469 м, Норланд үстірті, Хибин, Ловозер, Мончатундра) және кристалды жыныстардан тұратын денудац. ойпаттар тән. Фенноскандия табиғатының дамуында төрттік мұзбасу кезеңінің рөлі зор. Бұл процесс жер бедерінде мұздық пішіндердің (фьордты, шхерлі жаға типтері) кең таралуына алып келді. Климаты атлант – арктикалық қоңыржай ылғалды, жазы салқын (батысында – теңіздік климат, орташа тем-ра –2°С – 2°С; шілдеде 11 – 14°С; шығысында – континенттік климат, солтүстігінде –15°С, оңтүстігінде –5°С, шілдеде 14 – 16°С). Климатының басты ерекшелігі – Атлант мұхитынан келетін Солтүстік Атлант жылы ағысының әсері айқын білінеді. Жылдық жауын-шашын мөлш. шығысында – 400 мм, батысында 3000 – 4000 мм. Мұндай айырмашылық аумақтың созылып жатуына және Скандинавия тауларының атланттық ауа массасының қозғалысы жолында жатуына байланысты. Өзендері қысқа болғанымен мол сулы; шоңғалдар мен суқұламалар көптеп кездесетіндіктен ағыс жылдамдығы қатты. Қрі өзендері – Гломма, Торнио-Йоки, Клар-Эльвен, Даль-Эльвен, т.б. Тектоник.-мұздық көлдері көп – Ладога, Онега, Венерн, Веттерн, Меларен, Имандра. Скандинавия тауларында ауданы 5000 км² болатын қазіргі уақыттағы мұз басу орталық орналасқан. Қиыр солтүстікте тундралық ландшафт, тауларында таулы тундра кең таралған. Фенноскандия Еуропадағы орманға бай аудандардың бірі. Күлгінденген топырағында өсетін қылқан жапырақты қарағай, шырша ормандары (тайга) оңтүстігінде аралас және жалпақ жапырақты ормандармен алмасады. Фенноскандия Палеоарктикалық зоогеография облыстың Еуро – Сібір аймағына кіреді. Фенноскандия ны негізінен орман жануарлары мекендейді. Басты табиғи ресурстары – ормандар, гидроэнергия, темір, никель кентастары, апатиттер.
Бұлғар тілі
Дереккөздер
Санат:Түркі тілдері Санат:Өлі тілдер
Фенноскандия
Дереккөздер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат:География Санат:Еуропа
Теңіз тралы
Теңіз тралы (Морской трал) судағы миналарды табу мен жою үшін кемелер мен тікұшақтардан (ұшақтардан) қолданылатын миналы бөгеттермен күресу құралы. Теңіз тралы түйіспелі және түйіспейтін болып бөлінеді. Түйіспейтін Теңіз тралы магнитті, акустикалық және басқа болады. Түйіспелі тралдар гальвансоқкылы, механикалық соққылы және антенналы миналарды жою үшін қолданылады. Мүндай тралдың тралдаушы бөлігі бір немесе екі кеме немесе тік ұшақ суда тартып тұратын. Сым арқаннан тұрады. Сым аркан минаны іліп алып жарады немесе ілінген мина артиллерия атысымен жойылады. Түйіспейтін трачдар миналарды тралдың ықпалынан пайда болатын магниттік, акустикалық немесе басқа өрістердің мина жаргышына өсер етуімен жару үшін қодданылады. Теңіз тралымен арнайы конструкциялы кемелер мен тік ұшақтар қаруланады
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Арамшытыр
Арамшытыр (Lepidium ruderale) – орамжапырақ тұқымдасына жататын біржылдық өсімдік. Сабағы бұтақты, биіктігі 40-70 см болады. Олар, Қостанай, Солтүстік Қазақстан, Семей және Шығыс Қазақстан облыстарында өседі.
Химиялық құрамы
Химиялық құрамы аз зерттелген. Шөбінде эфир майы, аздаған синиль қышқылы, ұрығында 21-23 пайыздық тез кебетін май болады.
Қолданылуы
Әбу Әли ибн Синаның (Авиценнаның) деректері бойынша арамшытыр шөбінен әзірленген қайнатындыны жаңа шыққан қатерлі ісіктерге қарсы қолданады. В. Дерикердің мағұлматына қарағандда сабағының жоғары жақ бөлігін ақ етеккір мен жатырдан қан кеткенде дәке немесе мақта шылап дене сыртына басады. Шөп шырынынан белсіздік ауруымен сырқаттанушылардың тік ішегіне клизма жасайды. Мұндағы бір еске аларлықтай жай бұл дәріні қолданған кезде біртіндеп білінетін әлсіздік пайда болмайды. Өте асқынған аурудың өзінде де 4-5 апта ішінде ауру беті бері қарап, адам әлдене бастайды.
Дереккөздер
Санат:Орамжапырақтар Санат:Шытырлар Санат:Азия өсімдіктері
Воргэ-Ират-Кы
Воргэ-Ират-Кы — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ират-Кы өзенінің сол жағалауынан 96 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 50 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Таз өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері
Құрғақ Кременка
Құрғақ Кременка — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кременка өзенінің оң жағалауынан 1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Армасан-де-Пера
Армасан-де-Пера (Armação de Pêra) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Силвеш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3770 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,15 км² шамасында. Халық тығыздығы — 412 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Фару округінің елді мекендері
Сопроцессор
Сопроцессор (Coprocessor) - 1) негізгі процессордың қызметтік мүмкіндігін толықтыратын микропроцессорлық элемент немесе мамандандырылған арнайы процессор. Олардың ішіндегі кең таралғандарына математикалық есептеулерді жылдам әрі дәл орындай алатын сопроцессорлар (math coprocessor) жатады. сопроцессорлардың өз программасы болмайды, ол негізгі процессор командалары жүйесі мен регистрлерін кеңітіп, сонымен бірігіп жұмыс атқарады; 2) арнайы өңдеу операцияларын (мысалы, математикалық есептеулер немесе бейнедисплейге кескін бейнелеу) орындайтын микропроцессор жұмысына қолдау жасайтын микросхема. Бұл жылжымалы нүктелі арифметикалық операцияларды орындауға арналған арифметикалық процессор. Орталық процессордан айырмашылығы — жүйені басқармайды, тек арифметикалық есептеу мен нәтижелер құрастыруды орындауға орталық процессордан команда күтеді. Көбейту және дәрежелеу сияқты арифметикалық операциялардың орындалу уақытын 80% және одан да жоғары қысқартуға мүмкіндік береді, ал қосу мен азайту операцияларының орындалу жылдамдығы өзгеріссіз қалады. Бейнесызбалық кескіндер өңдеу де тездетіледі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Висок (Тырговище облысы)
Висок (Висок) — Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Омуртаг қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 291 адамды құрайды.
Пошта индексі — 7955. Телефон коды — 060458. ЕКАТТЕ коды — 11212.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тырговище облысының елді мекендері
Бауыржан Момышұлы ауылдық округі
Бауыржан Момышұлы ауылдық округі – Жамбыл облысы, Жуалы ауданындағы әкімшілік бірлік. Құрамына Бауыржан Момышұлы ауылы кіреді. Тұрғыны 12,6 мың адам (2007 ж.). Орталығы – Бауыржан Момышұлы ауылы.
Жер көлемі 6308 шаршы шақырым. Округ орталығы - бұрынғы Бурное селосы 1993 жылы Кеңес Одағының батыры Бауыржан Момышұлының атымен аталады, бір ғана елді мекенді қамтиды. Қазір мұнда 3 орта мектеп, аудандық орталықтандырылған аурухана, емхана, туберкулезге қарсы аурухана, аудандық мәдениет үйі, орталық кітапхана, балалар кітапханасы, мәдениет және демалыс саябағы жұмыс істейді. Көптеген сауда орындары бар. Өндіріс саласында ірімшік-май зауыты, тұтынушылар қоғамы, электр қуатын тарату мекемесі қызмет көрсетеді.
Дереккөздер
Санат:Жуалы ауданы ауылдық округтері
Лонгалин-Яха
Лонгалин-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нурма-Яха өзенінің оң жағалауынан 42 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь кірмесі су алабының батыс бөлігіндегі өзендер. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
МакДиармид Алан
А. Дж. Хигер мен Хидеки Сиракпен бірге кейбір пластикті химиялық түрлендіруге болатынын, метал сияқты электр өткізетінін көрсетіп берген. Бұндай жаңалық ғалымдардың басқа да полимерді ашуына септігін тигізіп, молекулалы электроника саласын дамытуына үлесін тигізді.
2000 жылы МакДиармид Хигер мен Сиракпен бірге химия бойыншы Нобель сыйлығына ие болды.
Дереккөздер
Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері Санат: 1927 жылы туғандар Санат: 2007 жылы қайтыс болғандар Санат:Кембридж университеті түлектері Санат:Жаңа Зеландия химиктері Санат:14 сәуірде туғандар
Шоқай (Қостанай облысы)
Шоқай — Қостанай облысы Алтынсарин ауданы, Ілияс Омаров ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Обаған ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 69 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Алтынсарин ауданы елді мекендері
The Doors
The Doors (ағыл. Есіктер) — өз музыкасымен 60-жылдардағы американдық мәдениет пен өнерге қатты әсер еткен американдық рок топ. Топ 1965 жылы Лос-Анджелесте құрылды. Бас вокалист — Джим Морисонның құпияға толы ән шумақтары оны сол кездегі ең танымал әрі қайшылыққа толы топтардің бірі етті. Тіпті 1971 жылғы уақытша ыдырауға қарамастан топ танымалдылығы бәсеңдемеді. Барлығы АҚШ-та топтың 32 500 500 дана альбомдары сатылды. Әлем бойынша топтың 100 миллион альбомы сатылған болатын. The Doors қатарынан 8 алтын альбомы болған алғашқы американдық топ болды. 1993 жылы топ «рок-н-ролл атақтылары залына» қосылды.
Дереккөздер
Санат:АҚШ рок топтары Санат:АҚШ музыкалық топтары Санат:Grammy Lifetime Achievement Award иегерлері Санат:Billboard Hot 100-де топ бастаған орындаушылар Санат:Elektra Records орындаушылары
Марбл (Колорадо)
Марбл (Marble) — Колорадо штатының Гуннисон (Gunnison) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 131 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.0 км² шамасында. FIPS коды — 08-48555.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Колорадо қалалары
Макдиармид Хью
Макдиармид Хью (негізгі аты Кристофер Марри Грив) (MacDiarmid, Hugh Christopher Murray Grieve) (1892 жылы 11 тамыз Шотландияның Лэнгхолм, Дамфрисшер – 1978 жылы 9 қыркүйек, Эдинбург) шотландиялық ақын. .
Саясаттағы радикалды солақай көзқарасын қолдап, ағылшын тілін мәнерлі құрал ретінде қабылдамайды және «шотланд синтаксисі» арқылы жазылған аралас әртүрлі диалектілердің қазіргі қоғамды көрсететін өлеңдерін мұқият зерттейді. Оның сыны Масайған түйетікенге қарайды жинағында (1926) көрініс тапқан. Кейін әдеттегі ағылшын тіліндегі Ысқырық сандық (1947) және Джеймс Джайске естелік (1955) шығармасына қайта келеді.
Ол 20 жылдың басындағы Шотландтың аса көрнекті ақыны болып есептеледі.
Дереккөздер
Санат: Шотландия Санат: Тұлғалар
Блелло
Блелло (Blello) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Бергамо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 94 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 47 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 2 км² шамасында. Пошта индексі — 24012.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Әскери-құрылыс жасағы
Әскери-құрылыс жасағы (Военно-строительный отряд) — құрылыс монтаж және дайындау жұмыстарын орындауға, құрылыс ұйымдарында, өнеркәсіп және ағаш дайындайтын кәсіпорындарда құрылыс материалдары мен детальдарын шығаруға арналған типті әскери-құрылыстык бөлім. Ол өнімді бригадалар болып табылатын взводтарға бөлінген бірнеше әскери-құрылыстық роталардан тұрады. Әскери-құрылыс жасағы құрылыстық немесе оған жақын мамандықтары бар әскери комисариаттар арқылы шақырылушылардан жинақталады. .
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Байқожа (өзен)
Байқожа – Нұра алабындағы өзен.
Географиялық орны
Қарағанды облысы ның Қарқаралы ауданы арқылы өтеді. Нұраның сол саласы. Ұзындығы 99 км, су жинайтын алабы 1154 км2.
Бастауы
Сораң, Отар тауларындағы бұлақтардан басталатын Керегетас пен Ұзынбұлақ өзендерінің қосылған арнасы.
Гидрологиясы
Негізінен қар, ішінара жер асты суымен толығады. Аңғарының беткейлері көлбеу, кең жайылмасы бар. Басты салалары: Керегетас, Ұзынбұлақ. Жылдық орташа ағыны 0,75 м3/с. Қараша — сәуір айларында мұз қатады.
Дереккөздер
Санат:Қарқаралы ауданы өзендері Санат:Нұра су алабы
Жолқызыл (қыстау)
Жолқызыл — Атырау облысы, Индер ауданындағы қыстау.
Көктоғай ауылынан батысқа қарай 28 шақырым қашықтықта орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары
Сент-Еварзек
Сент-Еварзек (Saint-Évarzec) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Финистер департаментінде орналасқан. Кемпер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 24,65 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 29247, пошта индексі — 29170.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3442 адамды құрады. Халық тығыздығы — 139,63 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финистер департаментінің коммуналары
Өлексе жегіштер
Өлексе жегіштер (Silphidae) – әр түрлі жегіш қоңыздар отряд тұқымдастары. Дене ұзындығы 6 дан 40 мм дейін. Мұрттары шоқпар тәрізді. Дернәсілдері жалпақ, өте жылдам, есекқұрттарға ұксас 1500 түрі белгілі; 80-дейі ТМД-да таралган. Көпшілік түрлері өлексемен, бірақ сирек болсада, кейбір түрлері көң, саңырауқұлақтармен және өсімдіктермен қоректенеді. Олардың арасында жыртқыштар да бар. Олардың пайдасы - органикалық заттарды ыдыратып, топырақтың құнарлығын арттырады.
Дереккөздер
Санат:Қатты қанаттылар
Палаудағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі
ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Палаудың 1 нысаны бар (2012 жылғы мәліметі бойынша). Бұдан басқа, 2012 жылғы жағдайына сәйкес Палау аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 4 нысан үміткер ретінде тіркелген.
Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан
Сыртқы сілтемелер
Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі Санат:Палаудағы әлемдік мұра
Деттинген-унтер-Тек
Деттинген-унтер-Тек (Dettingen unter Teck) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Штутгарт әкімшілік округіне бағынады. Эслинген ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 5698 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 15,13 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 1 16 016. Муниципалитеттің басшысы — Райнер Хаусман.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Боркум
Боркум (Borkum) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Лер ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 5133 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 30,74 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 4 57 002. Муниципалитеттің басшысы — Кристин Малиц.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Сан-Бернарду (Мараньян)
Сан-Бернарду (Мараньян) (São Bernardo) — Бразилиядағы муниципалитет, Мараньян штатында орналасқан. Шығыс Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Байшу-Парнаиба-Мараньенси экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 26053 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1006,657 км² шамасында. Халық тығыздығы — 25,9 адам/км².
Тарихы
Санат:Мараньян елді мекендері
Оттегі жастығы
Оттегі жастығы — ауруға оттеегі өткізіп тұруға арналған құрылғы, кран резеңке тканьді бөліп тұрған резервуар болады. Пульмонология терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Оптикалық кескін
Оптикалық кескін – нысаннан тарайтын және оның контуры мен жеке бөлшектерін кескіндейтін сәулелердің оптикалық жүйе арқылы өтуі нәтижесінде алынатын кескін. Оптикалық кескін нәрсе кескінінің масштабын өзгерту және белгілі бір бетке (киноэкран, фотопленка, т.б.) проекциялау мүмкіндіктеріне байланысты қолданылады. Нәрсе көзге көріну үшін оның оптикалық кескіні көз торына проекциялануы керек. Кескін нысанға барынша сәйкес келуі нысанның әрбір нүктесі нүктемен кескінделгенде ғана алынады. Бірақ бұл кез келген жағдайда мүмкін бола бермейді. Мысалы, оптикалық осі бар жүйелер үшін нысан параксиалдық аймақта (остен бұрыштық қашықтығы аз аймақ) орналасу керек. Параксиалдық аймақтағы кез келген нүктенің кескінін геометриялық оптика заңдары арқылы анықтауға болады. Оптикалық кескін нақты және жорамал болып бөлінеді. Нақты кескін тоғысатын сәулелердің қиылысу нүктелерінде түзіледі. Қиылысу нүктелері орналасқан жазықтыққа қалқа, фотопленка, күңгірт шыны орналастырып, нақты кескінді бақылауға болады. Жорамал кескін оптикалық жүйеден шашырап шыққан сәулелерді кері бағытта созғандағы қиылысу нүктелерінде түзіледі. Оны қалқаға немесе фотопленкаға түсіруге болмайды. Бірақ жорамал кескінді нақты кескінге түрлендіретін кейбір оптикалық жүйелер (жинағыш линза, көз) үшін олар нысан қызметін атқарады. Оптикалық нысанды жеке нүктелер жиыны ретінде қарастырып, барлық нүктелердің кескіндерін құрастыру арқылы нысанның кескінін алуға болады. Жазық айнадағы нысанның кескіні әрқашан жорамал болады; ойыс айна мен дөңес линза түзетін кескін нысанның линза не айна фокусының қай жағына орналасқанына байланысты нақты немесе жорамал болады; дөңес айна түзетін кескін әрқашан жорамал болады. Егер нүкте-нысан параксиалдық аймақтан тыс жатса, одан шыққан сәулелер бір нүктеге жиналмай аберрациялық дақ құрайды. Бұл дақтың өлшемі нүктенің орналасуына және оптикалық жүйенің құралымына байланысты. Оптикалық жүйелерді аберрациялық дақ кескін сапасын бұзбайтындай етіп жасайды. Бірақ аберрацияны толық жою мүмкін емес. Бұл тұжырымдар тек геометриялық оптика шеңберінде ғана дұрыс орындалады. Жарықтың толқындық табиғатын ескеру оптикалық кескіннің күрделі дифракциялық сурет екендігін көрсетті. Оптикалық кескіннің сапасын бағалауда кескіндегі жарық энергиясының таралуының маңызы зор.
NGC 4950
NGC 4950 — Центавр шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 3 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4950 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45294, ESO 269-47, MCG -7-27-31, DCL 490.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Нярьяне-Яха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Надым өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Надым.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Патерно-Калабро
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1383 адамды құрайды. Халық тығыздығы 60 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 23 км² шамасында. Пошта индексі — 87040.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Francesco di Paola.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калабрия елді мекендері
Сан-Роке (Фуншал)
Сан-Роке (Фуншал) (São Roque) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Мадейра округінің құрамына кіреді. Фуншал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Мадейра регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9274 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,52 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1 233,2 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мадейра округінің елді мекендері
Эмиссиялық банк
Эмиссиялық банк – ақша белгілерін шығаруға құқығы бар несие ұйымдары.
Олар ұлттық банк жүйесіндегі басты буын, мемлекеттік бюджетке қызмет көрсету жөніндегі агент, экономиканы мемлекеттік реттеу құралы болып табылады. Қазақстан Республикасында ақша шығару құқығы Қазақстан Ұлттық банкіне тиесілі.
Дереккөздер
Санат:Несие ұйымдары
Аңқаты
Аңқаты  – Есенаңқаты өзенінің саласы.
Географиялық орны
Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 29 км.
Гидрологиясы
Жоғары арнасы жарлы, ортаңғы және төменгі ағысында аңғары кеңейіп жайыла ағады. Қарашада суы қатып, сәуірдің ортасында мұзы ериді. Суы тұщы. Аңғары жайылым ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Сырым ауданы өзендері Санат:Жайық су алабы өңірі өзендері
Жастілек
Жастілек — Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданы, Петров ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Ботақара кентінен солтүстікке қарай 12 км-дей жерде.
Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 206 адам (110 ер адам және 96 әйел адам) болса, 2009 жылы 148 адамды (78 ер адам және 70 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Бұқар жырау ауданы елді мекендері
Салжек
Салжек (Солмек) — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Башкаус өзенінің сол жағалауынан 162 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Телецкое көлінің су алабы. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері
Брэндон Флауэрс
Брэндон Флауэрс (Brandon Flowers; 21 маусым 1981, Хендерсон, Невада, АҚШ) — америкалық музыкант, The Killers тобының әншіci, гитаристi және  әндердің авторы.
Сыртқы сілтемелер
Санат:АҚШ әншілері
Олег Владимирович Кузнецов
Олег Владимирович Кузнецов (, Магдебург, ГДР) — КСРО-лық және украиналық футболшы, қорғаушы,футбол жаттықтырушысы. 1986, 1990 жылдары әлем чемпионатына, 1988, 1992 жылы Еуропа чемпионатына қатысқан. КСРО, ТМД, Украина құрамаларында ойнаған.
Карьерасы
"Десна" клубының түлегі. 1983 жылы Киевтің "Динамосына" ауысып, жеті маусымдай ойнады, осы аралықта үш рет КСРО чемпионы атанды және УЕФА кубок иелері кубогында жеңіске жетті.
1990 жылы КСРО футболшыларына шетелдік клубтарда ойнауға рұқсат берілді де, Олег сол жылы "Рейнджерске" ауысты.
1994 жылы "Маккаби Хайфа" футболшысы атанды. 1995 жылы ЦСКА-Борисфенде азырақ уақыт ойнады. Бапкерлік карьерасын да осы ЦСКА-да бастады.
Ұзақ жылдар бойы Украинаның түрлі жастағы құрамаларын жаттықтырды.
Жеке өмірі
1985 жылы үйленген. Қызы — Екатерина Кузнецова (1987) актриса.
Командалық
«Десна»
«Динамо» (Киев)
КСРО
Сілтемелер
Санат:КСРО футболшылары Санат:КСРО Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Украина футболшылары Санат:Украина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Десна ФК ойыншылары Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары Санат:Рейнджерс ФК ойыншылары Санат:Маккаби Хайфа ФК ойыншылары Санат:ЦСКА Киев ФК ойыншылары Санат:Украина футбол жаттықтырушылары Санат:ЦСКА Киев ФК жаттықтырушылары
Невиль-Ферриер
Невиль-Ферриер (Neuville-Ferrières) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Дьеп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,02 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76465, пошта индексі — 76270.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 596 адамды құрады. Халық тығыздығы — 45,78 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Гринфилд (Айова)
Гринфилд (Greenfield) — Айова штатының Адайр округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 4.7 км². FIPS коды — 19-32790.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 2129 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Адайр округы (Айова)
Мәліметтер сипаттамасы
Мәліметтер сипаттамасы (Описание данных; data declaration) — 1) мәліметтерге арналған айнымалылар атауының сипаттамасы. Көптеген программалау тілдері айнымалыға жадтан орын қалдыру үшін әрбір айнымалының атауы алдын ала сипатталуын талап етеді; 2) мәліметтерге тағайындалған атау және одан да басқа атрибуттар.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Южная Тыдыотта
'''Южн. Тыдыотта (Мандрик-Яха)''' — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тыдыотта өзенінің оң жағалауынан 104 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 121 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Лань
Лань (Dama dama) - бұғы туысына жататын аша тұяқты аң.
Сырт келбеті
Ұрғашысында мүйіз болмайды, еркегінің мүйізі бұтақты, ұшы жалпақ. Дене тұрқы 130-160 см, шоқтығынан алғандағы биіктігі 85-90 см, салмағы 90 кг болады. Жазда түсі сары, қызыл, теңбіл, қыста сары қоңыр, сирек те болса ақ, қара.
Таралуы
Жабайы Лань Оңтүстік Иранда кездеседі, қорғауға алынған. Ресейдің еуропалық бөлігінде, Жаңа Зеландияда, Америкада, Еуропада саябақтарда, қорықтарда өсіріледі.
Тіршілігі
Лань жалпақ жапырақты орманда мекендейді. 3-10-нан топтанып жүреді. Мүйізі мамыр айында түсіп, тамызда қайта шығады. Қыркүйек-қазан айларында қашып, 8 ай көтеріп, бір, кейде 2 лақ туады.
Дереккөздер
Санат:Жануарлар Санат:Зоология
Баурчи
Баурчи (молд. Baurci; ) — Молдовадағы Ғағауыз автономиялық аумақтық бірлігі құрамындағы ауыл. Чадыр-Лунг ауданының құрамына енеді.
Сипаттама
Ғағауыз автономиялық аумақтық бірлігінің оңтүстік бөлігінде орналасқан. Комраттан 30 км, Конгаз қаласынан шығысқа қарай 6 км және Чадыр-Лунга қаласынан батысқа қарай 12 км жерде орналасқан. Ауылдың ауданы 76,6 шаршы км. Ауыл арқылы өзі аттас өзен ағып өтеді. Атауы жер бедерінен шыққан: "Байыр" (төбе) және "Ичи" (ішкі), яғни төбе ішінде деген екі сөзден тұрады.
Халқы
2004 жылғы халық санағы бойынша ауылда 8783 адам тұрса, оның 49,90%-ы ерлер, 50,10%-ы әйелдер. Халықтың ұлттық құрамы:
Тарихы
Тарихшылар А.А.Скальковский, М.В. Маруневич, С.С.Курогло жазбалары бойыншы, Баурчи ауылы 1812 жылы Лунгуца өзенінің аңғарында пайда болды. Ғағауыздардың алғашқы қоныстанушылары Баурчи ауылына 57 адаммен келді. Бірте-бірте ауыл халқының саны өсіп, 1844 жылға қарай ауылда 166 отбасы тұратын 149 үй болды. Ауыл тұрғындары пайдаланатын жер көлемі 6420 гектарды құрады. Осы уақытқа дейін ағаш шіркеу салынды. 1806-1812 жылдардағы орыс-түрік соғысының соңында бітім шарты бойынша Баурчи ауылы Буджак ауданына бекітілді.
1949 жылы ауыл тұрғындарының өтініші бойынша олар алдымен 4 колхозға біріктіріліп, кейін «Октябрьдің 40 жылдығы» колхозы құрылды. Колхоз бидай, жүгері, күнбағыс, жүзім, көкөніс, жеміс-жидек, бұршақ, темекі, тағы басқа дақылдар өсірумен айналысты. Колхозда фермалар салынып, онда ірі қара, қой, құс, шошқа және басқа да мал өсірілді.
Инфрақұрылымы
Ауылдың инфрақұрылымы мемлекеттік және жеке секторлардың бірқатар мәдени-әлеуметтік нысандарын қамтиды. Ресми түрде әкімдіктің 2007 жылғы мәліметтері бойынша ауылда 34 коммерциялық кәсіпорын, 15 дүкен, 3 диірмен, 3 шағын цех, наубайхана болды.