cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жонрид Абдуллаханов
Өмірбаяны
1976-1982 жылдар аралығында КСРО Әдеби қорының (Литфонд КСРО) Өзбек бөлімшесінің директоры болады.
1956 жылдан КСРО Жазушылар одағының мүшесі, 1991 жылдан бастап Өзбекстан Жазушылар одағының мүшесі.
1964 жылы оның сценарийі бойынша КСРО-да бірінші рет "Азизахон" телевизиялық фильмі (режиссері - М.Мухамедов) түсірілген. Бүкілодақтық конкурстың лауреаты және "Ураган" романы үшін КСРО Жазушылар одағының ең үздік туынды сыйлығының лауреаты атанады.
"Мехнат Шухрати" орденінің кавалері.
Үйленген, екі ұлы және немерелері бар. Ташкентте тұрады. Ол - көптеген романның, өлеңдер жинағының, түрлі әңгімелердің және прозалардың авторы.
Дереккөздер
Санат:Жазушылар Санат:Тұлғалар
Басқын балық тәрізділер
Басқын балық тәрізділер немесе Алабұға-шортан тәрізділер (Mugiliformes) — сүйекті балықтар отряды.
Ұзындығы 30 см-ден 3 м дейін, салмағы 140 кг дейін жетеді, ең ірілері, барракудалар. Желбезектері 6-7 жарғақ шоғынан тұрады. Жабықторсылдақты. Жүзбе қанаттары тікенекті. Арқа жүзбе қанаттары екеу; бауыр жүзбе қанаттары 6 шоқтан құралған. ТМД аймағындағы су қоймаларында кефаль тұқымдасының 7 түрі, барракуда тұқымдасының бір түрі таралған. Кефальдар детритпен, барракудалар балықпен қоректенеді. Басқын балықтар кәсіпшілік объекталары және оларды көбейту мәселесі жолға қойылған.
Дереккөздер
Санат:Басқынбалықтәрiздiлер
Білектеу
Білектеу – тепкіден шыққан киізді ширату үшін ыстық су құйып отырып білекпен жентектеу.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мәдениеті Санат:Киіз үй Санат:Терминология
Петас (өзен)
Петас — Ресейдегі өзен. Рязань облысы, Владимир облысы, Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2231/353/58 орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Копоново ауылындағысу өлшеу постынан Мокша өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рязань облысы өзендері Санат:Владимир облысы өзендері Санат:Мәскеу облысы өзендері Санат:Ока су алабы өңірі өзендері
Магматогендік су
Магматогендік (тұмса) жерасты суы. Тұмса су жер қыртысының терең қойнауларынан келеді. Оның пайда болуы балқыған магманың суынуына байланысты. Магма - эртүрлі газдарға қаныққан силакат балқыма. Магма салқындаған кезде оның құрамынан газ тәрізді компоненттер мен су буы бөлініп шығады да конденсацияланып, ыстық суға айналады. Бүл су таужыныстардағы жарықшақтар мен кеуектер бойынша температурасы мен қысымы жоғары алкаптардан көтерілген сайын тұздар мен газдарға байып, жер қыртысының жоғарғы горизонттарына жетеді. Мұнда бұл су шөгінді таужыныстарға еніп, олардың қуыстарын (каверналарын,жарықшақтарын, кеуектерін) толтырады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Ақтам
Ақтам:
Елді мекендер:
Басқа мағыналар:
NGC 3194
NGC 3194 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1801 жылы 2 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3194 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30064, NGC 3155, UGC 5538, MCG 12-10-26, ZWG 351.12, IRAS10133+7436.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
(407) Арахна
(407) Арахна — Негізгі белдеу тобының астероиды.
Оны 1895 жылы 13 қазанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.
Грек мифтерінен белгілі болған Арахнаның құрметіне орай аталды.
thumb|450px|center|Арахнаның Күн жүйесіндегі орны
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
Рекуль-де-Фюмас
Рекуль-де-Фюмас (Recoules-de-Fumas) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Лозер департаментінде орналасқан. Манд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,77 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 48124, пошта индексі — 48100.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лозер департаментінің коммуналары
123 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:123 жылы туғандар
Түсініктемелер
*
Саяси автаркия
Саяси автаркия - мемлекеттік және саяси-мемлекеттік емес субъектілермен тұйықталған саяси жүйені құру мақсатында саяси институттарды оқшаулауға бағытталған шаралар мен құралдар жиынтығы; елдің экономикасын басқа елдердің экономикасынан оқшауландыруға бағытталған ұлттық мақсат. Осыған орай ол шетелдердің тауарларын, капиталын және т.б. өз еліне енгізуге шек қоюы мүмкін. Бүл тәсіл өз елінің өндірісін дамытуға немесе басқа саяси мақсатта да жасалады. Бірақ мемлекеттің басқа мемлекеттермен қарым-қатынасында оқшаулану түйықталу саясатына алып келуі де мүмкін.
Ішкі саяси автаркия орталық пен аймақ арасындағы қарама-қайшылықтан көрініс табады.
Дереккөздер
Санат:Саяси теориялар
Итемген Орынбаев
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Сабырбай Ақтайлақұлы
Сабырбай Ақтайлақұлы (1793, қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданының Құндызды өңірі — 1880, Апатай қыстағы) — ақын. Әкесі Ақтайлақ елге танымал би болған. Сабырбай жастайынан өлең шығарып, серілік құрған, жиын-тойларда көптеген ақындармен айтысқaн. Сыбанның Түбек бастағaн 16 ақыны Жанақ ақынмен айтысып жеңілгенде, он жетінші бала ақын Сабырбай ғана жыр дүлдүлін тапқырлықпен ұтып кеткен. Бұл айтыс В.В. Радлов құрастырған “Образцы народной литературы тюркских племен” кітабының (1870) қазақ ауыз әдебиетіне арналған 3-томына енген, Ы.Алтынсариннің “Қырғыз хрестоматиясында” (1906), С.Сейфуллиннің “Қазақтың ескі әдебиет нұсқалары” жинағында (1931) жарияланғaн. Сабырбай айтыста алдына жан салмаған, Байбала есімді ақын қыздан ғана тізе бүккен. Сабырбайдың Жанақпен, Байбаламен айтыстарын М.Әуезов жоғары бағалaған, “Абай жолы” эпопеясында Қадырбай ақынның прототипі ретінде Сабырбайды алған. Сабырбайдың өз әкесі Ақтайлақпен, Құнанбаймен, Қуандықпен сөз қағысулары да сақталған. Ақынның “Барақ сұлтанға”, “Үш қызыл”, “Жанақ ақын-ға”, “Шaһар-ау, өлемін бе, өлмеспін бе”, т.б. өлеңдері заманa шындығын бейнеледі. “Сыбан Сабырбай ақынның Солтабай төреге айтқан сөзі” “Таң журналындa” (1925, ғ1) басылса, айтыстары “Айтыс” (1965, 1-т.), “Қазақ халық әдебиеті” жинақтарында (1988, 9-т.) жарияланғaн.
Дереккөздер:
Санат:Тұлғалар
Вохтомица
Вохтомица (Вохтома) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Волошка өзенінің оң жағалауынан 110 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 91 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Черга (өзен)
Черга — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Черга №696 өзенінің сол жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Жер жылуының жылнамасы
Жер жылуының жылнамасы. Мұнайдың температуралық өзгерістерін сипаттайтын шама. Жер жылуының жылнамасының сандық көрсеткіші мұнайды кіріктіретін тау жынысы көнелігін (миллиондаған жылдар) сол қойнауқаттың температура көрсеткішіне көбейтіндісін 100 санына бөлгенде шығатын шамаға. Жер жылуының жылнамасы мен мұнай құрамының кейбір параметрлері арасында өзара байланыс қалады. Мәселен, жер жылуының жылнамасы көрсеткіші өскен сайын мұнай құрамындағы цикландар мөлшері азая түседі; жер жылуының жылнамасы көрсеткіші 60 санынан артық болған жағдайда мұнайдың бензин фракциясы құрамындағы цикландардың алкандарға қатынасы бірден аспайды; жер жылуының жылнамасы көрсеткіші өскен сайын //-алкандардың изоалкандарға қатынасы, сол сияқты С6-С8 арендерінің С6-С8 қаныққан көмірсутектерге қатынасы арта түседі.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Абай атындағы Семей мемлекеттік қазақ музыкалық драма театры
Абай атындағы Семей мемлекеттік қазақ музыкалық драма театры – кәсіби музыкалық драма ұжымы.
Тарихы
1920 жылы құрамында әйгілі Әміре, Иса, Жұмат, Қалибек сынды майталман өнер иелері топтасқан "Ес-аймақ" қоғамы ұйымдастырған жартылай кәсіпқой драма труппасы негізінде құрылып, 1934 жылы ресми түрде бекітілді. Труппаның ұйымдастырушылары М. Әуезов, Қ. Сәтбаев және режиссер Ғ. Төребаев болды. Театр шымылдығын I. Жансүгіровтің "Кек" пьесасымен ашты. Театрдың құрылуы мен қалыптасуына өнер шеберлері Ж.Т. Шанин, 0. Беков, Қ. Жандарбеков, композитор Л. Хамиди көп еңбек сіңірді. Абайдың 100 жылдық мерейтойына арнап А. Жұбанов пен Л. Хамидидің "Абай" операсының ықшамдалған нұсқасын қойды (режиссер Қ. Жандарбеков). 10 жыл өткен соң Қ. Жандарбеков операның әдеби-драмалық негізінде "Абай" спектаклін қайта қойды. 1952 жылы маусымда Ш. Айманов және Я. Штейннің "Абай" инсценировкасын көрсетті. Абай бейнесін әртіст С. Қыдырәлин, Құнанбайды - Н. Аханов, Зерені - Ж. Сәкенова жасады.
Қойылымдар
Театр ондаған алыс-жақын шетел классиктерімен қатар, әлемдік драматургия дәрежесіндегі М. Әуезовтің, Ғ. Мүсіреповтің, Б. Майлиннің, Ғ. Мұстафиннің, Р. Ғамзатовтың, Ш. Айтматовтың шығармаларын сахнаға шығарды. "Еңлік – Кебек", "Қаракөз", "Қозы-Көрпеш – Баян-сұлу", "Айман – Шолпан",  "Бөлтірік бөрік астында" пьесалары театр репертуарының алтын қорына айналды.
Театр ұжымы
Өнер ордасының, аға буын әртістері мен режиссерлардың озық дәстүрлерін бүгінде талантты әртістер одан әрі жалғастыруда. Театрда үш Қазақстанның халық әртісі: Күләш Сәкиева, Әбілқасым Жаңбырбаев, Бекен Имаханов; Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі Шайзат Бахтинова, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Болат Ноғайбаев, 14 мәдениет қайраткері, барлығы 64 адам еңбек етуде.
Симфония оркестрі және балет әртістері тобы бар. Театр классикалық шығармаларды музыкамен көркемдеп, балетпен ұштастыруға зор еңбек сіңіруде. Сондай-ақ театр жанында әртістер даярлайтын "Театр студиясы" жұмыс істеп, аз уақыт ішінде студия жүздеген жас сахна шеберлерін тәрбиелеп, үлкен өнерге жолдама берді.
Театр сайты
Санат:Қазақстан театрлары Санат:Семей
NGC 7800
NGC 7800 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1783 жылы 24 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7800 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 73177, UGC 12885, MCG 2-1-7, ZWG 433.12, KUG 2357+145, IRAS23570+1431.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
M&M's
Тарихы
1941 жылы 3 наурыз - M&M’s-тің шығуы.
1950 жылы - кәмпитке қара түсті «M» әріпі жазылды.
1954 жылы - кәмпитке ақ түсті «M» әріпі жазылды. M&M’s жержаңғақ дәмімен шықты.
Кейіпкерлері
Сары - ақымақ. Жержаңғақ дәмімен жарнамаға түседі.
Қызыл - арсыз, қысқа бойлы, бірақ ақылды. Сүтті шоколадты кәмпитті жарнамалайды.
Жасыл - жалғыз қыз. Кәмпиттің жалбыз дәмін жарнамалайды.
Қызыл-сары - толығырақ. Жарнамада орман жаңғағымен шығады.
Көк - өзімшіл, сондықтан, қара көзілдірік киеді. Кәмпиттің бадам дәмін жарнамалайды.
Шоколад - өзін жоғары қоятын кейіпкер. Бірақ ол ыстыққа шыдай алмай еріп кетеді. Сонымен қатар 1996 жылы жарнамалардың бірінде кездеседі.
Сұр - жеңілдетілген бағамен сатылатын кәмпиттерді жарнамалады.
Қоңыр - Ms. Brown кәмпиттердің сауда өкілі.
Дереккөздер
Санат:АҚШ кондитерлік өнімдері
Колмановский Эдуард Савельевич
Колмановский Эдуард Савельевич (9.01.1923 жылы туылды, Могилев - 27.05.1994,Мәскеу) - кеңес композиторы, Бурят АССР - інің (1963) және РКФСР - дің еңбек сіңірген өнер қайраткері (1974). 1945 жылы Мәскеу консерваториясын (комопзициядан - В.Я.Шебалиннің класы бойынша) бітірді. Азаматтық, патриоттық рухтағы ("Мен өмірді сүйемін", 1958,"Тілейме орыстар соғысы", 1961,"Коммуналар құл болмайды",1967) және лирикалық ("Біз сіздерді күтеміз",1963,"Вальс туралы вальс",1964,"Тырна балапаны", 1965) әндері халық арасына кең тараған. Ол "Ақшақар" (Мәскеудің балалар музыкалық театры,1966 ), у.шекспирдің "Он екінші түн " (Мәскеудің Көркем академиялық театры, 1955) т.б. спектакльдерге музыка жазды. Колмановскийдың альт пен оркестрге арнап жазған концерті (1945), симфониялық оркестерге арналған 4 сюитасы (1945,1948,1950,1956), романстар мен кинофильмдерге жазған музыкалары бар.
Фальватерра
Фальватерра (Falvaterra) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Фрозиноне провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 593 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 46 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 13 км² шамасында. Пошта индексі — 3020.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Аққулар
Қазақстанда аққудың (Cugnus) үш түрі: сұңқылдақ аққу, сыбырлақ аққу, кіші аққу кездеседі.
Мойны мен денесінің ұзындығы тең әрі иіліп келген. Денесі созылыңқы, басы онша үлкен емес, тұмсығы тік әрі жалпақтау келеді. Қысқа сирағы денесінің арт жағында орналасқан. Қауырсыны тығыз әрі үлпілдек мамықты шымқай ақ түсті (тек Аустралия мен Тасманияда кездесетін бір түрі ғана шымқай қара). Салмағы 5-10 кг, ең ірісі 13 кг-ға жетеді. Қанатының ұзындығы 150 – 180 см. Тіршілігінің көп уақытын суда өткізеді, жақсы жүзеді, бірақ сүңги алмайды, құрлыққа сирек шығады. Аққу – жұп құрып тіршілік етеді. Ұясына (су жағалауындағы өсімдіктердің арасындағы) 3 – 7-ге дейін жұмыртқа салады, оны көбіне аналығы басады. 29 – 40 күнде ширақ балапандар шығады, оларға жұптасып қамқорлық жасайды. Жылына бір рет түлейді. Ересектері су өсімдіктерімен, кейде судағы омыртқасыз жәндіктермен, ал балапандары су жәндіктерімен қоректенеді. Аққу – жыл құсы. Қыс жылы кезде аққудың біраз тобы Каспий теңізінің солтүстік-шығыс жағалауында – Ақтау қаласының маңында қыстап шығады.
Аққуды қазақ халқы ежелден қастерлеп, бақыттың бастамасы, жақсылықтың жаршысы, пәктіктің, сұлулықтың белгісі деп есептейді әрі киелі құс төресі санап, оған ешуақытта оқ атпайды. Аққудың аталығын «сапар», балапанын «көгілдір», мойнын «сұңғақ» деп дәріптейді. Сәкен Сейфуллиннің «Аққудың айырылысуы», Мұқағали Мақатаевтың «Аққулар ұйықтағанда», Қорқыт атаның, Қожеке Назарұлының, Тоқа Шоңмаңұлының, Ықылас Дүкенұлының, Нұрғиса Тілендиевтің «Аққу» күйлері, Болат Аюхановтың «Аққу биі» халқымыздың аққуға деген сүйіспеншілігінің белгісі болып есептелінеді. Аспан әлеміндегі шоқжұлдыздың бірі «Аққу жұлдызы» деп аталады. Халқымыздың ауыз әдебиетінде аққуға байланысты даналық ұғымдар, аңыз-әңгімелер, мақал-мәтелдер, теңеулер жиі кездеседі: «Аққу – құстың төресі, жалғыз жатып оттамас», «Сүйріктей аққу мойын», «Аққудай ару», т.б. Аққудың қауырсыны әсемдік үшін пайдаланылады.
Аққудың алты-жеті түрі бар, оның бесеуі Солтүстік жартышарды мекендесе, біреуі экватордың оңтүстік бетін қоныс етеді. Қазақстанды мекендейтін екеуі – сыбырлақ және сұңқылдақ аққулар. Кіші аққу тундрадан қыстайтын жерлеріне ұшқан кезде Қазақстанда кездеседі.
Қазақтар аққуды киелі құс деген:
Осыдан қазақ халқы "Аққуды атуға болмайды", "Махаббаттарың айдында жүзген қос аққудай болсын" -деген дана сөздер қалдырған.
Аққу үш-төрт жасқа дейін аққа емес, сұр қу (егер осылай айту мүмкін болса) боп өседі. Түсі көктен, көгілдірден гөрі күлге не шаңға аунатып алғандай сұрғылттанып тұрады. “Бесік баласы бес тү­лейді” деген мақалға сай ол да үш-төрт түлеп барып, шын аққуға айналады.
Наурыздың басы мен сәуірдің аяғында оралып, қазан айларында ұшып кетеді. Қазақстанда дыбыс шығару ерекшелігіне байланысты сұңқылдақ, сыбырлақ деген екі түрі кездеседі. Тұмсығының жиегінде үлкенді- кішілі тісшелері болғандықтан тұмсығы жалпақ әрі сүзгі қызметін атқарады. Негізінен, су өсімдігінің жапырағымен, тамырымен, кейде ұсақ жәндіктермен де қоректенеді. Аққу ұясын жұптасып қамысы нулы, суы таза, тұщы көл жағасында салады. 3-7 жұмыртқаны 35-40 күн басып шығарады. Балапандары ширақ келеді. Ал аталығы ұясын, балапандарын қорғайды. Бір ерекшелігі жұптарын өлгенше жазбайды. Халқымыз жас жұбайларды қос аққуға осы себептен теңеген.
Дереккөздер
Санат:Аққулар Санат:Құс түрлері Санат:Үйрек тұқымдастары Санат:1803 жылы зерттелген жануарлар
Торриана
Торриана  (Torriana) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Римини провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1401 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 61 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 23 км² шамасында. Пошта индексі — 47030.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Vicino.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Былғауыш
Былғауыш – тары, бидай қуырғанда араластырып отыратын арнайы жасалатын үй руашылығының бiр құралы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мәдениеті Санат:Киіз үй
Тістің құрылысы және гигиенасы
Тістің құрылысы.
Әрбір жеке тістің сауыты, мойны және түбірі болады. Тістің ауыз қуысынан шығып тұрған бөлігі тіссауыт деп аталады. Оның сырты жылтыр кіреукемен (эмаль) қапталған. Тіс кіреукесі - адам денесіндегі ең қатты ұлпа. Оның бір шаршы миллиметр ауданы 400 килограмдай салмаққа төтеп береді. Кіреукенің бұл қасиеті, оның құрамындағы бейағзалық заттарға тікелей байланысты. Тіс кіреукесінің 95%-ы кальций фосфатының қосылысынан тұрады. Бұдан басқа оның құрамында фтор, мыс, мырыш, темір, кремний және т.б. заттар кездеседі. Тіс кіреукесінің қалыңдығы да түрліше болады. Тіссауыттың үстіңгі бүдырларындағы кіреуке едәуір қалың. Балалар тістері кіреукесінің құрамында минералдық заттар аз болғандықтан, ол жұқа болады. Тістің келесі бөлімі - тіс мойын. Тіс мойны арқылы жақ сүйектеріндегі тіс ұяшықтарына цемент заты арқылы бекиді. Тістің үшінші бөлімі - түбірі. Тіс түбірі жақсүйектердегі арнайы ұяшықтарда орналасқан. Күрек және сойдақ тістердің түбірі бір-бірден болса, азу тістердің түбірі екеу (кіші азу тістерде) немесе үшеу (соңғы үлкен азу тістерде). Тіс түбірінің ұшында кішкене тесік болады. Осы тесік арқылы тістің ішіне қантамырлары мен жүйкелер енеді. Тістің ішкі қуысы кеуекті дәнекер ұлпасымен толтырылған. Тістің түбірлері дәнекер ұлпалы талшықтар арқылы тіс ұяшықтарына өте берік бекіген.
Тіске келетін қантамырлар оны қоректік заттармен қамтамасыз етеді. Тіс ауырғанда немесе тісті жұлғанда ауыратыны жүйкелердің сезімталдығына байланысты. thumb|250px
Тістің негізгі бөлігін дентин («dens» - тіс) заты құрайды. Дентин өте тығыз сүйек ұлпасынан түзілген. Оның құрамының 70%-ы фосфаттардан, фтордан және кальций карбонаттарының қосылыс-тарынан тұрады. Микробтардың әсерінен тістің дентин затының бұзылуынан болатын ауру тісжегі (кариес ) деп аталады.
Бүтін әрі сау тістер - адам денсаулығының басты кепілі. Ауырған тістерде ауру коздырушы микробтар көптеп кездеседі. Тістің бүлінуі тіс кіреукесінің шытынауынан басталады. Тіс кіреукесінің шытынауы қатты заттарды (мысалы, жаңғак) шағудан және т.б. жағдайлардан да болады. Кейде тым ыстық немесе өте салкын сусындарды бірінен соң бірін ішу кіреукенің шытынауына әсер етеді. Тіс кіреукесіндегі шытынаған жерлерге микробтар шоғырланып, тістің бүлінуі жалғаса береді. Ауру тістер адам ағзасындағы басқа мүшелерге (жүрекке, бүйрекке, буындарға жәнө т. б.) де зардабын тигізеді. «Ауру ауыздан кіреді» деген сөзде терең мағына бар. «Тіс бүлінді дегенше, іш бүлінді. іш бүлінді дегенше, іс бүлінді» деген сөздер тістің ауруының ішкі мүшелерге әсерін дәл көрсетіп тұр.
Ауыз куысына түскен тағам алдымен тістердің көмегі арқылы шайналып ұсакталады да, сілекеймен араласады. Ауызда толык шайналған, өрі сілекеймен шыланған тағам ағзада жеңіл қорытылып, тез сіңеді. Көрнекті ақын Мұзафар Өлімбаевтың «апылғұпыл ішкен ас, асказанға түскен тас» деген нақылынан өздерің қорытынды шығарыңдар.
Адамның да тістері басқа сүткоректі жануарларга ұқсас жеке топтарға бөлінген. Тістер күрек, сойдақ, кіші және үлкен азу тістер деп бөлінеді.
Ересек адамдарда 28-32 тұракты тіс болады. Олар үстіңгі және астыңғы жаксүйектердегі арнайы тіс ұяшықтарында орналасқан. Әрбір жақсүйектерде 16 тіс бар. Тістердің пішіні де әр түрлі. Жақсүйектердің алдыңғы жағында орналаскан жалпақ тістерді курек тістер деп атайды. Кейде оларды халық арасында маңдай тістер немесе қасқа тістер деп те атай береді. Жалпы күрек тістердің саны 8. Күрек тістердің екі шетіндегі пішіні үшкірлеу келген сойдақ тістер. Олардың саны - 4. Адам күрек және сойдак тістері арқылы тағамды жұлып алып жейді. Бұл тістерден кейін кіші азу тістер орналасқан. Олардың саны - 8. Кіші азу тістерден кейін үлкен азу тістер бар. Олардың саны - 12. Азу тістердің үстіңгі беті кедір-бұдырлы болады. Азу тістердің көмегімен тағамды ұсақтап шайнайды.
Сәби дүниеге тіссіз келеді. Сәбидің 6-9 айлығында алғаш рет күрек тістер шыға бастайды. Сөбиде 2 жасқа дейін барлығы 20 тіс шығады. Бұл тістер сүт тістер деп аталады. 6-7 жастан бастап сүт тістер түсіп, орнына тұрақты тістер шығады. «Баланың жетіде тісі түседі» деген нақыл соны аңғартады. Өйткені балалар жақсүйектерінің мөлшері мен пішіні ересек адамдардан өзгеше болады. Тұракты тістердің бастапқы нышаны сүт тістердің түбірінің астында орналасқан. Олар бірте-бірте сүт тістерін ығыстыра бастайды да, сүт тістеріне коректің келуіне кедергі жасайды. Қорек келмеген сүт тістер бірте-бірте түседі, оның орнына астыңғы жақсүйекте тұрақты тістер шығады. 12-14 жаста толық тұрақты тістер шығып бітеді. Ең соңғы үлкен азу тістер 18-20 (одан да кеңірек) жаста шығады. Оларды кеш шығатындықтан, «ақыл тістер» деп атайды. Шын мәнінде, олардың ақылға ешбір қатысы болмайды.
Тіс гигиенасы.
Әрбір адамның жеке басының арнайы мәсуегі болуы тиіс. Оны пайдаланғаннан кейін жақсылап тазартып жуып, сабындап қою керек. Келесі пайдаланарда мәсуектің сабынын жууды естен шығаруға болмайды.
Лэйсур Вилладж Вэст-Пайн Лэйк Парк (Нью-Джерси)
Лэйсур Вилладж Вэст-Пайн Лэйк Парк (Leisure Village West-Pine Lake Park) — Нью-Джерси штатының Оушен округіне жататын АҚШ қаласы.
Тістің құрылысы және гигиенасы
Тіс гигиенасы.
Қазақ халкының көрнекті ғалымы, әрі алғашкы кәсіби дәрігері Халел Досмұхамедұлы да тістің тазалығына зор мөн берген. «Аузынды таза үста-саң, тіс ауруының көбінен құтыласың. Тамақ жеген сайын тісіңді мәсуекпен (тіс тазалағышпен) жаксылап тазала. ішкен-жеген сайын және ертеңінде, кешінде аузыңды тазалал шайьш отыр». Ғалымньщ бұл даналық сөздері әрбір адамның есінде жүрер ережеге айналуы шарт.
Лэйсур Вилладж Вэст-Пайн Лэйк Парк (Нью-Джерси)
Қала тұрғындарының саны 11085 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9.8 км² шамасында. FIPS коды — 34-39920.
Тістің құрылысы және гигиенасы
Тіс гигиенасы.
Тісті тазалаудың басты құралы - тіс мәсуегі. Ондағы қылшықтардың орташа ұзындығы 25-30 мм, ені 8-12 мм болуы шарт. Жаңа мәсуекті пайдаланудан бұрын сабынмен әрі ыстық сумен жуу керек. Мәсуекті әрбір 2-3 айда жаңартып отыру кажет. Тіс пасталарын да дүрыс таңдай білу керек. Мектеп окушыларына «Ну, погоди», «Буратино», «Карлсон», «Детская», «Мятная», «Апельсиновая», «Олимп» және т.б. пасталар ұсынылады. Тіс кіреукесінің беріктігін сақтау үшін құрамында фторы бар пасталар қолданылады. Ондай пасталарға «Чебурашка», «Фтородент», «Флюродент», «Сигнал», «Пепсодент», «Колгейт» жатады.
Тістің бүтіндігін сақтау үлгісін жапон халқының казіргі кездегі игілікті істерінен айқын көруге болады. Соңғы жылдары Жапонияда «тістің саулығы - ұлттық саулығы» деген ұзак мерзімді «8020» атты шара қолға алынды. Бұл шара әрбір жапондыққа жақсы таныс. Оның мәні 80 жасқа дейін әр адамда 20 бүтін тіс болуы шарт: ол үшін алдымен мәсуекті таңдай білуге ерекше мән береді. Тісті және ауыз қуысын мұқият тазалау - ұзақ өмір сүрудің басты кепілі. Олай болса, бұл салада да өзге халықтардың да өнегелі істерінен үлгі алудың ешбір сөгеттігі бола қоймас.
Дереккөздер
Санат:Биология
Войнишка (Габрово облысы)
Войнишка (Войнишка) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5458. Телефон коды — 067302. ЕКАТТЕ коды — 11960.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Көкжайық
Көкжайық — Абай облысы Көкпекті ауданындағы ауыл, Көкжайық ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Көкпекті ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 52 км, Зайсан көлінен солтүстік-батысқа қарай 10 км жерде, Көкпекті өзенінің сол жағасындағы құрғақ дала белдемінде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1648 адам (803 ер адам және 845 әйел адам) болса, 2009 жылы 1060 адамды (519 ер адам және 541 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Ауылда байланыс бөлімшесі, орта мектеп, мәдениет үйі, кітапхана, аурухана бар. Тұрғындары көрші елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.
Дереккөздер
Санат:Көкпекті ауданы елді мекендері Санат:XX ғасырда құрылған елді мекендер
Кирюшкино
Кирюшкино — Башқұртстанның Федор ауданындағы ауыл, Денискин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 352 адамды құрады. Пошта индексі — 453290, ОКАТО коды — 80254825003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Абдулла Авлони
Абдулла Авлони — әйгілі өзбек жазушысы, драматург, ағартушы және педагог. Балаларға арналған шығармалардың авторы ретінде де танымал. Қазіргі үлгідегі өзбек мектептерін қалыптастыруға және оның дамуына көп еңбек сіңірген. 1918 жылдан КОКП мүшесі.
Өмірбаяны
Абдулла Авлони 1913 жылы Ташкентте алғашқы өзбек театрының труппасын ұйымдастырады. Труппа атауы - «Түркістан». Кеңес дәуірінде Өзбекстандағы ағарту ісі белсенділерінің бірі болады. Ұстаздық етіп, өзбек театры үшін кітаптар мен пьесалар жазған.
1934 жылы 25 тамызда Ташкентте қайтыс болып, Боткин мазарына жерленген.
Еңбектері
«Жану», « Шегебай», «Үндемес», «Шапалаұ», «Шал», «Тәңірдің құлы», «Абдул Фаизий» атты еңбектерімен кен танылған. Діни мектепте сауатын ашып, кейн медреседе оқыды.1906 жылдан Туркістан өлкесінде шығатын «Тараққи», «Хуршиди» газеттерінде үзбей мақала жазып тұрды. 1919 жылы Түркістан республикасының Ауғанстандағы елшісі, 1920 жылы «Кәсіпшілік қозғалысы» журналынығ редакторы болды. «Қызыл жалау» (1908), «Октябрь мейрамы» (1923), «Октябрь аясында» (1924) атты шығармаларында Совет өкіметінің женісін жырлап, соц, ревалюцияны насихаттады. «Бірінші мұғалім», «Екінші мұғалім», «Жастарға тарту» деген педагогикалық еңбектерінде елдегі сауатсыздықты жоюдын жолдарын көрсетіп жастарды оқуға, өнер-білімге шақырды.
Дереккөздер
Санат:Өзбекстан жазушылары Санат:1874 жылы туғандар Санат:1934 жылы қайтыс болғандар
Бернштадт ауф дем Айген
Бернштадт ауф дем Айген (Bernstadt auf dem Eigen) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан қала. Гёрлиц ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3766 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 51,89 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 6 26 030. Қаланың басшысы — Гунтер Ланге.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 8 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Серафина-Корреа
Серафина-Корреа (Serafina Corrêa) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-шығыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Гуапоре экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Тарихы
Қала 1960 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Шашақгүл
Шашақгүл (Reseda) - бірдей ұзын немесе кішкентай ұзындықтағы гүлтабандарда отырған, басты осі ұзартылған және гүлді ботрикалық гүл шоғы.
Кистердің сыртқы бейнесі қатты түрленуі мүмкін. Олар фрондозды, (үштүсті шегіргүл), брактеозды, (кәдімгі мойыл), фрондозды-брактеозды, (күреңот), жалаңаш, (беде қышы), ашықтар, (сүмбіл), жабықтар, (шабдалы жапырақты қоңыраугүл), көп гүлділер, (ұзын жапырақты бөденешөп), бір-екі гүлділер, (егістік бұршағы).
Дисентис
250px|thumb|Картада орналасуы Дисентис (Disentis/Mustér) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Сурсельва округінің құрамына кіреді.
Фетальді алкогольді синдром
Фетальді алкогольді синдром немесе ұрықтың алькогольді синдромы (басқа атаулары: эмбриональді алкоголь синдромы, фетальды алкогольді салдарлар) — әйелдің жүктілік кезінде және оған дейінгі уақытта алкогольді (құрамында спирті бар) ішімдіктерді тұтыну салдарынан нәресте бойында пайда болатын психикалық және физикалық ақаулардың жиынтық атауы. Мұндай ақаулар алкогольді ішімдіктерден болатын зардаптардың ең қауіптілеріне жатады. ФАС зардаптары сәби туған кезден бастап, адам өмірінің соңына дейін сақталады. Ал ол кемшіліктерден емделу, құтылу жағы екіталай мәселе. Әйелдің арақ, сыра, шарап және тағы да басқа алкогольдік ішімдіктерді пайдалануының ұрпаққа тигізер кері әсері — осы. ФАС ішімдікке салынып кеткен әйелдер мен жиі ішіп тұратын әйелдерден туған балалар арасында көптеп кездеседі. Фетальді (фетальды)» сөзінің мағынасы «жүктіліктің 9 аптасынан бастап жатырда дамитын ұрыққа қатысты (байланысты)» деген мағынаны береді, яғни баланың жолдасы мен кіндік арқылы ұрықтың бойына уытын тарататын зиянды заттар ұрықтың дұрыс дамуына айтарлықтай кедергі келтіреді. Фетальді алкогольді синдромы бар адамның жүйке жүйесі мен дене құрылымындағы кемістіктері көрініп тұрады. Бірақ Даун синдромының белгілері сияқты айқын болып көрінбейді. Олардың өзін-өзі ұстаулары, қимыл әрекеттерінде аурудың ізі байқалады. Соның барлығы алкогольдік ішімдіктерді көп мөлшерде пайдаланудан туындаған салдарларға жатады.
Дисентис
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2122 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 90.98 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3982, пошта индексі — 7180.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Граубюнден елді мекендері
Фетальді алкогольді синдром
Эмбриональді алкоголь синдромы бар нәрестенің белгілері мынадай:
массасы аз болып туылады (аз салмақты); бойы аласа, бойының өсуі баяу жүреді; құлақтары өзгеше пішінде болады; кейбір мүшелерінде ақау болады (мыс.: жүрегі, өкпесі дұрыс жұмыс жасамайды); түр-әлпетінде ауытқулар болады; ағза функционалының бұзылуы (мыс.: тітіркенгіштік, әлсіз сору рефлексі, мазасыздық); ақыл-ойындағы кемістіктер (мыс.: зияткерлік қабілетінің төмендігі, оқу-білімге қабілетсіздігі, зейін шоғырлануының бұзылуы). Фетальді алкогольді синдромы барлардың бойындағы және психикасындағы ақаулардан арылуы өте қиын, арылуы мүмкін жағдайлардың аз болатындығы соншалықты, мамандар арасында тартысты пікір бар. Мысалы, біреулері «айығу мүмкін емес» деген тұжырымды жақтаса, басқалары емделуге болатындығын айтады. Қалай болғанда да, толықтай құтылу мүмкін болмағанымен салдарларын жеңілдетуге болады. Сондай әрекеттердің қатарына көзінде ақауы бар балаларға көзілдірік арқылы көру қабілетін жақсартуға мүмкіндік беру әрекетін жатқызсақ болады. Анасының ішкен шайтансуынан келген зардаптарды өмір бойы көріп өтетін адамдар көп жағдайларда басқа адамдардың көмегі мен назарына мұқтаж болады.
ФАС-ты зерттеу тарихынан
Алкогольді ішімдіктерді тұтынудың салдарынан сәби бойында пайда болатын синдромдарды зерттеп, олар туралы алғаш жазған француз ғалымы Лемонье болды. Ол 1968 жылы өзінің зерттеу жұмысының қортындысын баяндады. Еңбегі «Карнавал балалары» деп аталды. 1973 жылы американдық зерттеуші Лионс Джонс және оның әріптестері анасы тұтынған ішімдіктердің салдарынан болатын ақауларды жүйелі түрде зерттеп, түсіндіріп, «Фетальді алкогольді синдром (Fetal alcohol syndrome)» деген атау берді.
ФАС пен Даун синдромының айырмашылығы
Екі синдромның басты айырмашылығы: біріншісі адами факторлардан болуды, екіншісі адамдардың қатысынсыз болады. Даун синдромы бар адамның бет-әлпетіндегі кемістіктер көзге бірден және алыстан байқалса, ФАС белгілері алыстан оңай байқалмайды. Баланың ақыл-ойының жағдайын салыстырғанда, Даун синдромы бар баланың ақыл-ойындағы даму мен жетілуде үлкен ауытқушылықтардың бар екендігі байқалады.
Хольцдорф (Шванзен)
Хольцдорф (Шванзен) (Holzdorf (Schwansen)) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Рендсбург-Экернфёрде ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 913 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,35 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 58 082. Муниципалитеттің басшысы — Зильфиа Грен-Мешке.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Святица (Унжа тармағы)
Святица — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Унжа өзенінің сол жағалауынан 339 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 66 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Қуанышбай Талымжанұлы Мәмбетов
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Седиментациялық су
Седиментациялық (жұрнақ) су көне алаптарда жиналған шөгінділер құрамындағы судың осы шөгінділермен бірге көмілуінен жаралады. Шөгінді таужыныстардың көп бөлігі суда қалыптасқан шөгінділерден жаралған. Мұндай жағдайда көне теңіз немесе көл сушараларының суы шөгінділер мен олардан қалыптасқан таужыныстарда сақталуы немесе оларды қоршаған таужыныстарға сіңуі мүмкін. Осы екі жағдайда да мұндай жерасты сулары седиментациялық немесе жұрнақ (қалдық) түрлерге жатады. Жұрнақ су орнында қалуына немесе басқа қатқабаттарға жылыстауына байланысты екі түрлеске бөлінеді. Бірінші түрлесіне сингенезисті жерасты суы жатады, ол өзін сыйыстыратын шөгінділермен бір мезгілде көміледі. Бұл су шөгіндімен бірге көмілген судың бір бөлігін ғана күрайды. Қалған бөлігі шөгінді нығыздалғанда сығылып шығып, үстіндегі немесе астындағы қатқабаттарға өтеді. Мұндай су эпигенезисті деп аталады.
Дереккөздер
География
Санат:Геология
Трихотилламания синдромы
Трихотилломания синдромы - дененің әр түрлі бөліктеріндегі шашты жұлуы. Бұл ауытқулар балалық шақта кең тараған. АҚШ зерттеулеріне сәйкес,  трихотилломания синдромына қыздардың 3,4% және 1,2% ұлдар ұшырайды. 1889 жылы француз дерматологі А. Аллопо зерттеп, анықтаған.
Аурудың сипаты
Науқастардың тікелей шашты тартуға ықыласы  өте жоғары болады. Бұл ықылас бірден шашты тартқаннан  кейін жоғалып, науқаста  рахат жағымды сезім пайда болады. Әдетте мұндай аурулардың шашты жұлу ережелері бар. Олар алдымен шашты саусаққа орап, сосын тартып жұлып, шашты жұтып қояды. Мұндай жағдайлар, жалғыздықтан, күнделікті қайталанатын бір істентен жалыққанда  туындайды. Сондай-ақ, стресс немесе жүйкенің қозуынан болуы мүмкін, бірақ жиі науқастың тыныш жағдайларында  пайда болады. Науқастар шаштың жоқ жерлерін, парик кию арқылы, кірпік жабыстыру арқылы, қасқа татуаж жасату арқылы, ұзын жеңді көйлек кию арқылы жасырады. Оқушылар мен жасөспірімдер арасындағы трихотилломания синдромы -толыққанды психикалық бұзылу.
Психикалық бұзылу көріністері
Стресс және мазасыздану, обессивті-компульсивтік бұзылуды жеңу қабілетсіздігі. Генетикалық бейімділігі және ми нейрондық биологиялық белсенді заттардың алмасуының бұзылуы, қолайсыз  оқиғалар мен жағдайлар  себеп болады.
Өз-өзіне зиян жасауы
Бұл бұзылуда, науқас әдейі эмоционалдық мәселелерді уақытша жеңілдету үшін өздерін жарақаттап, жарақат ауыруы қысқа мерзімді пациенттердің қанағаттануын қамтамасыз ететін эндорфинді тудырады.
Мидағы морфологиялық өзгерістер
Кейбір науқастарда ми құрылымдарының өзгерістері анықталған, бірақ аурудың бұл өзгерістермен байланысы әлі дәлелденген жоқ. Белгілі бір геннің қатысуымен аурудың генетикалық бейімділігі қазір белсенді зерттелуде.
Аурудың белгілері
Адамдар бас терісіндегі шашты тартып жұлады. Сондай-ақ қас пен кірпіктіде жұлу, ал аяқ-қолдағы, денедегі түктерді жұлу сирек кездеседі. Шашты жою үшін, науқастар, өз саусақтарын, тырнақтарын, немесе пинцет сияқты басқа қол жетімді құралдарды пайдаланады.
Гипноз
Гипноз - жылдам нәтижелер береді және қатты жұмыс талап етпейді тиімді әдісі. Бір гипноз сеансы кезінде, терапевт науқасқа мінез-құлық және стресске қарсы  реакция, жаңа және тиімді бағдарламалар мен  шабыттандырады. Гипноз кезінде өз-өзіне деген сенімділік ынтасын арттырып, нәтижесінде жаман әдеттері  ұмыттырылып, көп жағдайда ол әдеттері қайталанбайды.
Танымдық мінез терапиясы
Трихотилломания синдромын емдеу үшін ТМТ әдістері ең тиімді әдетті  қайта даярлау болып табылады. Осылайша, бір жағынан, адам мінез-құлқына қажетсіз жағдайларды анықтау үшін және  өзін қалпына келтіру үшін үлкен талпыныс жасайды. Мысалы, шашты тартудың орнына басты сипау, науқас түрлі ыңғайсыз жағдайларда, шашты тартпай-ақ өмір сүруге үйренеді.
124 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:124 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Ақмарту
Ақмарту - қазақ мифтік түсінігінде жын атауларының бірі. Аң сөйле, құлағыңа ақмартуың сыбырлап кетті ғой, ақ сөйле! (М.Әуезов).
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Саздың құрғақ шөбі
Табиғатта таралуы.
Республикамыздың Шығыс Қазақстан, Павлодар облыстарында ғана өседі. Олар сазды – батпақты жерлерде, өзен, көл жағалауларында жиі кездеседі. Кей жерлердебұл өсімдікке өте ұқсас орман құрғақ шөбі, ақ – сары түсті құрғақ шөп деген түрлері бар. Олардың шипалық қасиеттері өте төмен. Орман және ақ - сары түсті құрғақ шөптерің биіктігі 60-70 см болады, сабақтарында бұтақшалары аз, гүлдер қызғылт түсті келеді. Дәрілік шикізат ретінде гүлдеп тұрған кезінде оның жер бетіндегі бөлігі мен тамырын қоса дайындайды. Өсімдік тамыры жерге аса терең кетпегендіктен оны сабағынан тартса тез жұлынады. Жұлынып алыған шөп сілкіп топырақтан тазартылады да, ашық, көлеңкелі жерде кептіріледі. Оны шатыр астында да кептіруге болады. Кептіру кезінде ауаның қызуының 40 – 45 градус жылылықта аспағаны дұрыс.
Химиялық құрамы.
Өсімдік құрамында каротин, С дәрумені, эфир майлары, илік заттар, смалалар және басқа да заттар бар.
Гептан
thumb thumb Гептандар. Метанның гомологтық тізбегіндегі С7Н16 алканы. Гептандардың 9 изомері белгілі, олардың бәрі де мұнай құрамынан табылған. Өздерінің қайнау температурасы тұрғысынан (80,9-100,2°С) гептандар мұнайдың бензин фракциясы құрамбөліктеріне сәйкес келеді. Гептандардың мұнай құрамындағы мөлшері 2 %, бензин құрамындағы мөлшері 10 % шамасында. Гександар сияқты, гептандардың мөлшері және олардың изомерлерінің бір-біріне қатынасы мұнайлы қатқабаттың тереңдігіне және сол мұнайды кіріктіретін тау жыныстардың геологиялық көнелігіне тәуелді.
Дереккөздер
Санат:Алкандар
Рокки Марчиано
Рокки Марчиано (Қыркүйектің 1, 1923 – Тамыздың 31, 1969) - америка-италиялық боксшы. Шаршы алаңда өнер көрсетіп жүрген жылдарында бірде-бір рет жеңіліп көрмеген жер бетіндегі жалғыз боксшы, ауыр салмақтағы әлем чемпионы. Рокки Марчианоны тұстастары тап осылай «Мистер Нокаут», яғни «Нокаут мырза» деп атады. Бұл, әлбетте, тасқа тұмсығы тимеген былғары қолғап шеберіне шайқастарының көбін нокаутпен аяқтағаны үшін берілген ат болаты.
Рокки Марчелджано (болашақ чемпионның шын тегі осылай еді) 1923 жылғы 1 қазанда көп жаннан құралған итальян мұғаджыры отбасында дүниеге келді. Американың Броктон қаласында туған бала кішкентайынан бейнетке араласып өсті. Үйдегілердің құрыққа сырық жалғап күн көруі үшін ол не істемеді! Тротуарлардағы мұзды да ойды, асханаларда ыдыс та жуды, жер қазып, тұрбалар да тартты. Өйткені мүгедек әкесінің отбасыны асырауға шамасы жоқ-тын. Осылай жас шыныққаннан ба, тоя тамақ ішіп жүрмесе де, Рокки тығыршықтай болып өсіп жетілді. Басқалардың ұнжырғасы түсіп кететін жұмыстан бұл ешқашан қашпайтын. Балаң денесімен ауыр жүктерді мықшыңдап көтеретін ол еш уақытта жұмысының қиындығын айтып, ешкімге шағымданып көрмепті.
Бойында бұла күші тасыған жасөспірім бос уақытында әр түрлі ойындарға қатысып тұрғанды қалады. Басында бейсболдағы көрнекті тұлғаның біріне айналып келе жатыр еді, бір күні жаттығу кезінде қолын сындырып алып, одан безуге мәжбүр болды. Ал оны сыртынан бақылап жүрген бокс бапкері Джин Калджано келесі күні-ақ өзіне шақырды. Тәжірибелі жаттықтырушы бұған дейін Роккиді рингте көрмесе де, одан нағыз қайтпас қайсар жұдырықшы шығатынына имандай сенді. Бір тәуірі, Роккиге де бокс ұнады. Алайда, онымен шындап айналысып үлгермеді, 1943 жылы флотқа алынды да, бірден әскер қатарында Британияға аттанды. Сол жақта өзі де күтпеген жерден бокс шайқастарына қатысуды бастап кетті.
Бокс әлеміне араласуы
Бір жолы Калджаноның үйретуі бойынша өзі ешкімге бірінші болып соқтықпайтын Рокки сырахана жанынан өтіп бара жатып, өзіне тиіскен масаң біреуді тас-талқан етіп соғып тастайды. Мұны көрген паб қожайыны ештеңеден тайсалмайтын батыл жігітті жексенбі сайын осында келіп тұруға шақырады. «Бізде ақша үшін төбелеседі, – деп түсіндірді ол. – Сен де келіп табыс таба аласың». Рокки осыдан бастап өмірінде бірінші рет жұрттың көз алдында төбелесуге кіріседі. Сол кездің өзінде оның ешбір кедергіні білмейтін ерік-жігері көрермендерді айрықша таң қалдыратын. Ол өзінің барлық туыстарының тағдыры осы шайқасқа байланып тұрғандай жанын салып ұрыс салатын. Сондықтан өзінен техникасы асып тұрғандардың өзін ұтып кететін. Ал флоттан босағасын былғары қолған шебері мансабын армандап келген Марчиано бірден Эл Вейл деген белгілі бокс іскерінің қолына түсті. Оның еңбегі арқасында көп ұзамай «Броктоннан шыққан даңқты баланың» атағы бокс әуесқойлары арасына кеңінен тарады.
Ақыры Роккидің жоғары атақ үшін шайқасатын күні де туды. Ол осы тақта отырған өзінен тоғыз жас үлкен Джо Уолкоттқа қарсы шықты. Жұрт бестен бір үлесімен Марчианоның жеңетініне бәс тікті. Ал жас перімен 15 раунд ұстасуға күші жетпейтінін шамалаған чемпион шайқасты алғашқы раундтарда-ақ аяқтауға тырысты. Содан болар, Рокки екінші раундта өміріндегі екі нокдаунының біріншісін алды. Сол кезде жеңісті соған жазғандардың біразы өкініп қалды. Ал Джо оны екінші мәрте нокдаунға жібергенде, «Броктоннан шыққан даңқты баланың» жеңетініне енді ешкім сенген жоқ.
Алайда, ұрыс жалғасып жатты. Тоғызыншы раундта чемпион шынтағымен қарсыласының басындағы ескі жарақатының орнын қағып жіберді. Бұл Роккидің жағдайын қиындата түсті. Оның орнында болған кез келген боксшы бұдан кейін ұрысын тоқтатар еді. Тек Рокки емес! Ол құдды бір басқаша жаратылған тұлға сынды өршелене алға ұмтылды. Он бірінші раундта шайқас шарықтау шегіне жетті. Джо мұнда Роккидің мұрнын бұзып жіберіп, бір көзін алаңсыз ашылмайтын етіп тастады. Жас пері сонда қайтпады. Үзілісте секунданттар оның ештеңе көрмей қалған көздерін тамшы құю арқылы аздап ашып берді. Ал келесі раундта Рокки рингтің қожайыны бола бастады. Ақырында қатты соққымен берілген хук Джоны етпетінен түсірді. Бір кезде рефери қанға бөккен Роккидің қолын жоғары көтеріп, оны әлемнің он тоғызыншы чемпионы деп жариялады…
Осыдан кейін Рокки Марчианоның атағы қалай аспандағанын, қалай байығанын айтпаса да түсінікті. Осы даңққа қызғана қараған атақты Джо Луис бұл кезде рингті тастап кеткеніне біраз болғанына қарамастан, онымен айқасқа шығып көрді. Ол да қырғын текетірес үстінде өтіп, ақыр соңында Роккидің нокаутпен жеңуімен тынды. Бұдан кейін де шаршы алаңды теңселдірген талай ұрыстар болды. Солардың бәрінде қарсыластарынан басым түскен Рокки Марчиано анасы мен әйелінің көптен бері құдайдың зарын қылып, айтып жүрген өтініштеріне орай, 1956 жылғы сәуірде әлемнің бес дүркін чемпионы атанып барып, сүйікті кәсібімен айналысуды біржола қойды.
Қайтыс болуы
1969 жылғы жаздың соңғы күні ауа райы керемет тамылжып тұр еді. Осы күні әлденеше ондаған қала сыртында адам көктің жүзін тілгілеп ұшып жүрген шағын ұшаққа тапжылмай көз салып тұрды. Бұған себеп, кең аумақты алып жатқан жүгері алқабының үстінде самғаған шағын ұшақ тізгінінде Американың мақтанышы және елдің тірі аңызы Рокки Марчиано отырған. Кенет сол ұшақ сілкініп қалды да, ауада бірнеше рет айналып, төмен қарай құлдилай жөнелді.
Жерге келіп, тасқа соққан ұшақтан түк қалған жоқ. Оны басқарып отырған жиырмасыншы ғасырдың ең жарқын боксшыларының бірі осылай оқыс жағдайда опат болды. Бірнеше сағаттың ішінде бұл қайғылы оқиға бүкіл әлемге тарап үлгерді. Боксқа тәңірідей табынатын жанкүйерлер арасында бұған селт етпегендері кемде-кем.
Кәсіби бокстағы жекпе-жектері
Санат:Аса ауыр салмақтағы әлем чемпиондары
Пьоццо
Пьоццо (Piozzo) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1009 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 72 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Пошта индексі — 12060.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santo Stefano.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Ф
thumb|left|110px|
thumb|right|300px| Ф, ф — кириллицаға негізделген әліпби әрпі.
Тіс пен еріннің жуысуынан жасалатын ызың, қатаң дауыссыз дыбысты белгілейтін әріп. Қазақ тілінің төл сөздерінің құрамында кездеспейді. Ағылшын, араб, парсы немесе орыс тілі арқылы басқа тілдерден тілімізге кірген халықаралық терминдер. Мысалы, футбол, фақыр, фабрика, форма, фарфор т.б. .
Дереккөздер
Санат:Кириллица
Дарбаза (киіз үй)
Дарбаза – қақпа, есік, босаға.
Алтай
Алтай:
Барриу (Понте-де-Лима)
Барриу (Bárrio) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 405 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,31 км² шамасында. Халық тығыздығы — 76,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Гарриголес
Гарриголес (Garrigolas) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Херона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Баш-Эмпорда ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 157 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,15 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жирона елді мекендері