cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кутерн
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Демина (Угра тармағы)
Демина — Ресейдегі өзен. Калужа облысы, Смоленск облысы, Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Угра өзенінің оң жағалауынан 372 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 64 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Угра өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калуга облысы өзендері Санат:Смоленск облысы өзендері Санат:Мәскеу облысы өзендері
Видигульфо
Видигульфо (Vidigulfo) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Павия провинциясында орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Құлжан Өтеғалиев
Құлжан Өтеғалиев (1929, Атырау облысы).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Шынайы кристалл
Шынайы кристалл - геометриялық модельден (мінсіз кристалдан)
Дереккөздер
Санат:Геология
Пику-де-Регаладуш
Пику-де-Регаладуш (Pico de Regalados) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 865 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,55 км² шамасында. Халық тығыздығы — 243,7 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Әулие Пайю.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Қопару (бұзу) процесінің динамикасы
Қопару (бұзу) процесінің динамикасы — кен қазу машиналарының динамикалық ерекшеліктері мен тау жыныстары қасиеттері әсерінің нәтижесінде жыныстарды қопару барысында уақытқа байланысты құрал саймандарға тусетін күштің өзгеруі. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Дузияк
Дузияк (Douzillac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,17 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24157, пошта индексі — 24190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 805 адамды құрады. Халық тығыздығы — 46,88 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Динамикалық салмақ
Динамикалық салмақ - алынған кеңістіктің үстінде жатқан тау жыныстарының шөгуі нәтижесінде тау қазбаларына жақын жатқан көмір қабаты немесе кен денесіне түсетін қосымша салмақтың күрт өсуі. Динамикалық салмақ динамикалық құбылыс тау соққысы және көмір мен газды кенеттен лақтыруы себепші болуы да мүмкін. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
NGC 2238
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 28 ақпанда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 2238 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 948, knot in Rosette nebula.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз)
NGC 6709
NGC 6709 — Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан III2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1827 жылы 29 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6709 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 100.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз)
Ян Красицкий
Ян Красицкий (бүркеншік аты - Казик; 1919 жыл 18 қыркүйек, Краков - 1943 жыл 2 қыркүйек, Варшава) - поляк жұмысшы қозғалысының қайраткері, неміс-фашист басқыншыларына қарсы белсенді күрескер.
Қысқа өмірі
1942 жылы Поляк жұмысшы партиясы (ПЖП) қатарына өтті. ПЖП ОК мен Варшава комитетінің мүшесі болып сайланды. 1943 жылдың наурыз айынан Жастардың күрес одағының төрағасы. Ян Красицкий фашист жалдамалы жендеттерінің қолынан қаза тапты.
Дереккөздер
Санат:Саясаткерлер Санат:Тарихи тұлғалар Санат:Польша тұлғалары Санат:Тұлғалар Санат:1919 жылы туғандар Санат:1943 жылы қайтыс болғандар
Әсер
Әсер — адамға не өзге жанды-жансыз дүниеге сырттағы құбылыстан, іс-әрекеттен болатын ықпал.
Адамда пайда болатын қандай да психикалық процестер мен қасиеттер әсер арқылы туады. Біздің психикамызға ықпал ететін объективтік дүниенің әсерлері тікелей және жанама, кездейсоқ және жоспарлы, жағымды және жағымсыз тағы басқа болып бірнеше салаларға бөлінеді. Олардың кейбіреулері қарапайым психикалық процесс — түйсікті туғызса, екіншілері одан күрделірек процесс — қабылдауды, ал қайсыбіреулері бұлардан да күрделі әрі сапалы процестер мен қасиеттердің (сезім, қиял, ерік, ойлау, қабілет, мінез тағы басқа) қалыптасуына себепкер болады. Сыртқы дүниенің әсерінен пайда болған психикалық процестеріміз сол әсердің пассивті бейнесі ғана болып қоймай сол сыртқы ортаға саналы түрде әсер етуімізге, сөйтіп табиғатты белсенді түрде игеруімізге де көмектеседі.
Қазақ тіліндегі әсер ұғымының ғылыми мәні өзара әсер немесе өзара әрекеттесу ұғымдарын да қамтиды. Өзара әсер — денелердің бір-біріне өзара ықпал етуі; денелердің әр түрлі қалыпта өзгерістерге түсуі. Өзара әсер қандай да болсын материалдық жүйенің тіршіліктегі орны мен құрылымдық сипатын, өзіндік қасиетін айқындайды, сондай-ақ оның өзге денелермен бірге неғұрлым үлкенірек жүйеге бірігуі қамтамасыз етеді. Өзара әсерлесу яғни өзара әрекеттесу қабілетінсіз материя тіршілік ете алмас еді. Барлық толыққанды жүйелерде өзара әсер денелердің бір-біріне өз қасиеттерін танытумен қатар жүреді. Соның нәтижесінде олардың (қасиеттердің) алмасу мүмкіндігі де туындайды. Болмыста өзара әсердің көптеген түрлері (құбылыстардың өзара байланысы, қозғалыс, өзгеріс, функционалды тәуелсіздік) әрекет етеді.
Әсер — механикалық жүйе қозғалысының ең негізгі сипаттамаларының бірі болып саналатын және мөлшері энергия мен уақыттың көбейтіндісі бойынша анықталатын физикалық шама. Бұл шама деформацияланатын орта механикасы, электр динамикасы, қайтымды процестер термодинамикасы, кванттық механика тәрізді физиканың көптеген салаларында әртүрлі ұғымдарды жалпылап қорытындылау кезінде жиі қолданылады.
Әсер - 1) қандай да себептік, күштің әрекеті, бір нәрсенің нәтижесі; 2) физикалық құбылыс.
Стробоскопиялық әсер
Стробоскопиялық әсер - аз уақыт аралығында бірінен соң бірі тез, жылдам қозғалатын заттарды бақылау кезінде, бақылау барысында туындайтын, үздіксіз қозғалысты көретін, көру инерциясына негізделген.
Дереккөздер
Санат:Түйсіктер
Дағдылы сан
right|thumb|Дағдылы сандар санау үшін пайдаланылуы мүмкін (бір алма, екі алма, үш алма, …). Дағдылы сандар — заттарды табиғи санау кезінде, немесе реттік санау кезінде пайдаланылатын сандар.
Дағдылы сандарды екі түрде айқындауға болады:
Теріс, бүтін емес сандар — дағдылы сандарға жатпайды. Дағдылы сандар жиынын \mathbb{N} нышанымен белгілейді. Дағдылы сандар жиыны шексіз — кез келген дағдылы сан берілсе, одан да үлкен дағдылы сан табылады.
Пеано аксиомалары
x санына осыдан кейінгі келесі санды қоятын S функциясын енгізейік.
Натурал сандар
Натурал сандар арқылы математикалық талдаудың негізгі түсінігі – нақты сан анықталады. Сан ұғымын логикалық талдау жасау теориялық арифметиканың үлесіне тиген.
Ежелгі замандардағы санау және қарапайым өлшеулердің қажеттелігінен туындаған арифметика – тұрмыстық қажеттілік, есептеу, қашықтық өлшеу, уақыт анықтау, аудан шамасын анықтау және өзгедей ғылымдардың сұранысы мен мұқтаждықтарын қанағаттандыру мақсатында дамытылған. Алғашқы кездері санау – мөлшері көп емес нәрселердің жиынын анықтау үшін қолданылғаны белгілі. Үйреншікті санау шегінен артық болған заттар “көп” деген бір атаумен аталған.
Дереккөздер
Математика әлемі
Санат:Бүтін сандар Санат:Сандар теориясы Санат:Арифметика
Мұхит Өтеғалиев
Мұхит Өтеғалиев (1930-1984жж, Атырау қаласы). 3-ші дәрежелі «Еңбек даңқы» орденімен, медалдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Напи HQ (Нью-Мексико)
Қала тұрғындарының саны 706 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.5 км² шамасында. FIPS коды — 35-51035.
Оптикалық кварц
Оптикалық кварц — тау хрусталінің ультракүлгін сәуледе өте мөлдір, ақаусыз кристалы не оның бөлігі. Тау хрусталін қолдану оның инфрақызыл, әсіресе ультракүлгін сәулелерді өткізу және жарық сәулелерін қосарлана сындыру мен үйектелу жазықтығын айналдыру қасиетіне негізделген; ультракүлгін сәулелерді өткізіп шоғырлайтын линзаларда, спектрографтарда, компенсаторларда, жарық сүзгіштерде, поляриметрлерде, сахариметрлерде және т.б. Аспаптарда қолданылады.
Ақуыз спектрі
Ақуыз спектрі – қан плазмасы ақуызының құрамы мен жекелеген ақуыз бөліктерінің мөлшерлік арақатынастарының сипаттамасы.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Маневрлер
Маневрлер — жергілікті жерде, теңізде, әуеде операцияларды (ұрыс қимылдарын) соғысқа жақын жағдайда дайындау мен жүргізудің маңызды мәселелерін шешу мақсатында өткізілетін әскерлердің (күштердің) оперативтітактикалық және оперативті-стратегиялық ауқымдағы екі жақты жаттығуы. Маневрлер жаттығулармен қатар әскерлерді (флот күштерін, авиацияны), командирлерді, құрамалар мен бірлестіктердің штабтарын оқытудың, олардың ұрысқа дайындығын тексерудің, әскерлердің (күштердің) далалық, әуедегі және теңіздегі машыктануының дәрежесін тексерудің жоғарғы нысаны болып табылады. Нұсқаулар мен жарғылардың қагидалары, қару-жарақ пен әскери техниканы қолдану тәсілдері тексеріледі, әскери кимылдар театрынын ерекшеліктері мен оның жеке бағыттары зерттеледі. Маневрлерге қатыстырылатын бірлестіктер, құрамалар мен бөлімдер штаттық қару-жарағымен, әскери техникасымен және материалдық құралдардың көрсетілген қорымен бірге толық, құрамда шығарылады. Маневрлер нәтижелері жинақтап, қорытылып, офицерлік құрамға, штабтарға және әскерлерге бүйрықтар, нұсқаулар, және талдау материалдары түрінде жеткізіледі. Барлық мемлекеттердің армияларында маневрлерге көп көңіл бөлінеді. НАТО басшылығының жоспары бойынша және осы блоктың армиясының бас штабының жоспары бойынша әр түрлі масштабтағы көптеген маневрлер жыл сайын өткізіледі.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Қорымдық мұздығы
Қорымдық мұздығы – Күнгей Алатауы жотасының солтүстік беткейіндегі аңғарлық мұздық. Шілік өзені алабында. Ұзындығы 4,9 км, ашық бөлігі 4,5 км.
Аумағы
Ауданы 6,0 км2, фирн (мұзқар) алаңы – 2,5 км2, ашық тілі 3,2 км2, көмілген бөлігі – 0,3 км. Мұздықтың толығу аймағы 4260 м биіктіктен басталады. Фирн сызығы 3830 м биіктіктен өтеді. Мұздық тілі 3350 м дейін төмендейді. Орташа қалыңдығы 67 метр, көлемі 0,40 км3. Соңғы жылдары Қорымдық мұздық шегіну сатысында.
Атаксия
Атаксия (ἀταξία — ретсіз) — ағзаның қозғалу функциясының бұзылуы.
Қорымдық мұздығы
Дереккөздер
Санат:Алматы облысы мұздықтары Санат:Күнгей Алатау
Атаксия
Атаксияға шалдыққан адам бойын билей алмай шайқалақтап жүреді. Әрбір қозғалыс бұлшық еттің үйлесімді қатысуынан туады, ал бұлшық еттің жиырылуы жүйке жүйесінен келетін импульстерге байланысты. Демек, Атаксия жүйке жүйесі қызметінің бұзылуынан және ми мен жұлынның зақымдануынан пайда болады.
Жүйке жүйесі қызметінің бұзылуы түріне қарай, Атаксия үш түріне бөлінеді:
Емі: Атаксия туғызған себептерді жою және емдік физкультура.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Неврология
Ортаның динамикалық кедергісі
Ортаның динамикалық кедергісі — динамикалық кедергі дене қозғалыста болған кезде әсер етеді. Ньютонның зерттеуі бойынша, ол түйіршіктің шөгу жылдамдығына тәуелді. Бұл кедергі ірі түйіршіктер үшін өте маңызды роль атқарады. Үйкеліс күші есепке алынбайды. Бұл заңдылық диаметрі 1,5—15 мм шамадағы түйіршіктердің шөгу жылдамдығын есептеуге қолданылады. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Вячеслав Алексеевич Югай
Вячеслав Алексеевич Югай (18.5.1956 ж.т., Түркістан облысы) – техника ғылымдарының докторы (2007).
Дереккөздер
Санат:18 мамырда туғандар Санат:1956 жылы туғандар Санат:Түркістан облысында туғандар Санат:Қазақстан инженерлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Техника ғылымдарының докторлары
Рок Крик (Миннесота)
Рок Крик (Rock Creek) — Миннесота штатының Pine округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1628 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 112.2 км² шамасында. FIPS коды — 27-54934.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Тасымалдаушы жиілік
Тасымалдаушы жиілік (Несущая частота) — радиотаратқыш арқылы таратылғанда өз параметрлерінің бірінің модуляциялануы арқылы ақпараттық (пайдалы) сигналды ала кететін электромагниттік тербеліс жиілігі. Детекторлеу арқылы радиоқабылдағышта аталған жиіліктегі тербеліс құрамынан пайдалы сигнал жиілігіндегі тербеліс бөлініп алынады. Ал тасымалдаушы жиіліктегі тербеліс жойылады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Әсет пен Кәрібай айтысы
Әсет пен Кәрібай айтысы — шамамен 1905 жылы Тарбағатай тауының түстік жағында өткен айтыс.
Айтыс дәстүрлі екі ру ақындарының бұл айтыста жалпы адамгершілік, әділдік, жомарттық сияқты мәселелер айтылып үлкен тәрбиелік мәні бар деңгейге көтерілген. Сондықтан ол өткірлігімен, тілінің шұрайлылығымен, ой тереңдігімен ерекшеленетін көркем дүние ретінде қазақ әдебиетінің тарихына енді. Кәрібай ақын туралы толымды дерек жоқ. Бірақ Қаракерей тайпасынан екендігі, осы күнгі Шығыс Қазақстан облысы Ақсуат маңында өмір сүргендігі белгілі. Айтыстың Қ. Шәменовтың, Е. Ахметовтен жазып алған нұсқасы “Айтыс” жинағында (1964, 1-т., 173 — 175-б.) жарияланған. Бір нұсқасын А. Қилыбаевтан ақын, журналист Қ. Алтынбаев жазып алған. Әсет шығармаларының жинағына (1988) Т. Жағыпаров (1929 жылы туған) нұсқасы енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Айтыс Санат:1905 жыл
Геодезиялық айдамалау биіктігі
Геодезиялық айдамалау биіктігі — сорғының орталық нүктесі сызығының деңгейінен суды айдамалап, жоғарғы резервуарға көтеру биіктігі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Жаңа михайловка (Куюргазин ауданы)
Жаңа михайловка — Башқұртстанның Куюргазин ауданындағы ауыл, Кривле-Илюшкин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 3 адамды құрады. Пошта индексі — 453282, ОКАТО коды — 80254825004.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Сарышоқы (тау, Қызылтау таулары)
Сарышоқы – Қызылтау тауларының батыс бөлігіндегі тау.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 773 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 7 км-ге созылған, енді жері 2,5-3 км. Беткейлері тіктеу, тауаралық аңғарлар жəне сайжыралармен тілімденген. Етегінде қорымтастың мол үйінділері шоғырланған. Солтүстік-батысында Қарақуыс, шығысында Əулиетас тауларымен жалғасады.
Өсімдігі
Тауалдының қиыршықтасты қоңыр топырақ жамылғысында қараған, тобылғы бұталары аралас сұлыбас, қылқан селеу, бетеге, жусан өседі. Мал жайылымы ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Баянауыл ауданы таулары
Бёльсдорф
Бёльсдорф (Bölsdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Штендаль ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 317 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 10,38 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 90 080. Муниципалитеттің басшысы — Дитер Мельцер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Мерғалым
Мерғалым (2005 жылға дейін — Қорт) — Павлодар облысы Аққулы ауданы, Майқарағай ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Дереккөздер
Санат:Аққулы ауданы елді мекендері
Телікөл
Телікөл – Қызылорда облысы Сырдария және Шиелі аудандары жеріндегі көл. Дариялықтақыр жазығы мен Ащыкөл ойысы аралығында, теңіз деңгейінен 128 м биіктікте жатыр.
Гидрографикасы
Көлдің ауданы 8,0 км2, ұзындығы 2,8 км, ені 1,1 км. Су жинайтын алабының аумағы 81,0 мың км2.
Жағалау сипаты
Жағалауы жайпақ және ашық. Батыс жағалауының біраз бөлігін қамыс, құрақ басқан. Түбі тегіс, саз балшықты, тұнбалы. Көл қазаншұңқырын өзімен аттас қоныс қоршап жатыр. Шығысындағы Ащыкөл сазды-батпақты ойысқа және Телікөлге кейбір жылдары Сарысу өзені құяды. Сырдариядан Телікөл (Шиелі-Телікөл) каналы тартылған. Көл жағалауы шабындық және жайылым.
Дереккөздер
Санат:Сырдария ауданы (Қызылорда облысы) көлдері Санат:Шиелі ауданы көлдері
Үлкен Карьят
Үлкен Карьят — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Салат өзенінің сол жағалауынан 164 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Васюган. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Қорытынды
Қорытынды, логикада – тұжырым процесінде алғышарт есебінде берілген пікірден логикалық ой қорыту арқылы алынатын жаңа пікір. Қорытындының ақиқат болуының өзіндік логикалық шарттары бар (алғышарттардың ақиқаттылығы, логикалық ой қорытудың дұрыстығы, т.б.). Логикада ой қорытудың, одан Қорытынды шығарудың әр түрлі тәсілдері сараланып, оларға тән заңдылықтар мен ережелер айқындалады; қ. Дедукция, Индукция.
Пайдаланған әдебиетттер
Санат:Математика
Барақ батыр ауылы
Географиялық орны
Аудан орталығы - Күршім ауылынан шығысқа қарай 5 км жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1022 адам (504 ер адам және 518 әйел адам) болса, 2009 жылы 788 адамды (398 ер адам және 390 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Күршім ауданы елді мекендері
Дон-Кавати
Дон-Кавати (Dom Cavati) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Вали-ду-Риу-Доси мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Каратинга экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 596 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 69,088 км² шамасында. Халық тығыздығы — 81 адам/км².
Тарихы
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Зәуре Баймолдина
Зәуре Баймолдина (1913 жылы Ойыл ауданы − 1984 жылы сонда) – тары өсіруші, ақ тарының атасы Ш. Берсиев тің шәкірті.
Өмірбаяны
1913 жылы Ақтөбе облысы Ойыл ауданы нда туған. Ұлы Отан соғысы жылдарында қажырлы еңбек етті. Еңбек жолын қолдай қызмет жасап бастап, "Кемерши", "Құрман" ұжымдық шаруашылықтарында тары өсіруші звеносының жетекшісі болды.
Жетістіктері
Берсиев атындағы ұжымшарда, кейін кеңшарда Берсиев селолық Кеңес төрағасы болып сайланды. Бесінші шақырылған Қазақ КСР  Жоғарғы Кеңесінің депутаты.
Марапаттары
Жоғарғы еңбек көрсеткіштері үшін Еңбек Қызыл Ту, "Құрмет белгісі" ордендерімен марапатталған. Қаратал ауылының бір көшесіне Зәуре Баймолдина есімі берілген.
Дереккөздер
Санат:Ақтөбе тұлғалары Санат:Ауыл шаруашылығы тұлғалары
Тезимо
Тезимо (Tesimo) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Больцано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1824 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 48 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 38 км² шамасында. Пошта индексі — 39010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Вилла-Бискосси
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 75 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 15 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 27035.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Наска сызықтары
Наска сызықтары — ежелгі Наска мәдениеті кезінде жерді ойып, таяз жыралар арқылы жасалған алып геоглифтер жиынтығы болып, Перудің оңтүстік жағалауындағы Наска шөлінде орналасқан. Кейбіреуі нақты пішінді білдіретін жерге ойылған бұл белгілер б.з.д. 5-ші ғасыр мен б.з. 5-ші ғасыры аралығында жасалған деп есептелгенімен, аталған нысандардың жасалуы мен мақсаты әлі де зерттеушілер үшін жұмбақ болып келеді.
Наскадағы көптеген сызықтар ландшафтардан оңды-солды түп-түзу кесіп өтеді, дегенмен қисық және доға сызықтардан тұратын жануар және өсімдік секілді тұлғаларды бейнелеген нұсқалары да бар. Тұлғаларды бейнелеген геоглифтердің ұзындығы 0.4км-ден 1.1км аралығында. Барлық желілердің жалпы ұзындығы 1300 км-ден асады, ал топтық қамту аумағы шамамен 50км2. Сызықтардың орташа тереңдігі 10-15см шамасында. Олар жер бетіндегі темір оксидімен қапталған қызғылт-қоңыр малта тастарды алып тастап, астындағы сарғыш сұры топырақты ашу арқылы жасалған. Сызықтардың ені айтарлықтай өзгереді, бірақ жартысынан көбінің ені үштен бір метрден сәл асады. Кей жерлерінде сызықтардың ені тек 30.5см болса, ал кей жерлерінде 1.8м.
Наска сызықтарының үш түрі бар: түзу сызықтар, геометриялық конструкциялар және суретті бейнелер. Латын Америкасының Перу жағалауындағы жазықта 800-ден астам түзу сызық бар, олардың кейбіреулері 48км-ге дейін созылып жатыр. Сонымен қатар, 300-ден астам геометриялық конструкциялар бар, олар үшбұрыш, тіктөртбұрыш және трапеция тәрізді негізгі пішіндерді, сондай-ақ спиральдарды, жебелерді, зиг-загтарды және толқынды сызықтарды қамтиды.
Наска сызықтарының кейбіреулері ауадан қарағанда нақты пішін болып көрінеді, олар қоршаған тау бөктерінен, немесе басқа биік жерлерден көрінеді. Наска сызықтарында шамамен 70 шақты жануарлар мен өсімдіктер бейнеленген. Олар колибри, өрмекші, балықтар, бүркіт, құтан, маймыл, кесіртке, ит және адамның зооморфтық дизайны қатарлылар. Бұдан басқа ағаштар мен гүлдердің пішіні де бар. Пішіндер әдетте үздіксіз сызықпен жасалады. Олардың ең үлкенінің ұзындығы шамамен 370м. Наска сызықтары сонымен бірге адамтектес фигура («Ғарышкер» лақап атымен), қолдар және кейбір белгісіз бейнелер сияқты басқа нысандарды қамтиды. Өңір оқшау орналасқандықтан және үстірттің құрғақ, желсіз, тұрақты климаты себепті осынау сызық желілері табиғи түрде сақталған. Ауа-райының өте сирек өзгеруі жалпы дизайнға аздап өзгеріс әкелген. Дегенмен, 2012 жылдан бастап қоныстанушылардың артуынан сызықтар бұзыла бастады делінеді.
Ғалымдар бұл конструкциялардың мақсатын түсіндіруде әр түрлі жорамалдар айтады, дегенмен олардағы ортақ пікір бұл белгілердің діни мәнге ие екендігі. Насқа сызықтарын 1994 жылы ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізіміне ендірді.
Жайласқан орны
Кейбір жергілікті геоглифтер Паракас (Paracas) мәдениетінің Паракас мотивтеріне ұқсаса да, ғалымдар Наска сызықтарын Наска мәдениеті жасаған деп санайды.
Байқалу және зерттелу тарихы
Археологтар, тарихшылар және математиктер Наска сызықтарының мақсатын анықтауға тырысып келеді.
Педро Сиеза-де-Леон (Pedro Cieza de León) Наска сызықтары туралы алғаш 1553 жылғы кітабында жазады және ол сызықтарды жол белгісі деп қате түсіндіреді.
Луис Монсон (Luis Monzón) 1586 жылы Перуде ежелгі қирандылар қалдығын байқағанын, сондай-ақ "жол" сораптарын көргенін хабарлайды.
Наска сызықтары таяу маңдағы төбелерден жартылай көрінетін болса да, ол туралы ең әуелі Перулік әскерилер мен азаматтық ұшқыштар алғаш хабарлайды.
Паул Косок (Paul Kosok), Лонг-Айленд университетінің (Long Island University) американдық тарихшысы, Наска сызықтарын ұзақ зерттеген алғашқы ғалым есептеледі. 1940–41 жылдары Перуде ежелгі суару жүйелерін зерттеу үшін ол сызықтар үстінен ұшып өтеді де, олардың біреуінің құс пішінінде екенін байқайды. Келесі бір орайда ол сызықтар мен Оңтүстік жарты шардағы қысқы күннің тоқырауының байланысын қарастырады. Ол сызықтардың қандай жүйемен жасалғанын, олардың жасалу мақсатын анықтауға тырысады. Ол АҚШ археологі Ричард П.Шайдел және Лима қаласынан келген неміс математигі және археологі Мария Рейх қатарлылармен бірге Наска сызықтарының мақсатын анықтауды қолға алады. Олар фигуралардың пайда болуының алғашқы себептерінің бірін ұсынады: маңызды даталарда күн және басқа аспан денелерінің қай жерден көтерілетінін көрсету үшін көкжиекте белгі қалдыру.
Наска сызықтарының қалай жасалынғанын анықтау олардың не үшін жасалынғанын анықтауға қарағанда жеңілірек болды. Ғалымдар наскалықтар сызықтарды салу үшін қарапайым құралдар мен өлшеу аспаптарын қолданған деген теорияны алға тартты. Археологиялық зерттеулерде кейбір сызықтардың соңындағы жерлерден ағаш діңгектердің табылуы осы теорияны растады. Сондай бір ағаш діңгекке көміртегілі-анықтау жасалып, кешеннің жасалу уақытын анықтауға қолданылды.
Наска сызықтарын "Ежелгі ғарышкерлер" жасады деген Эрич фон Даникеннің (Erich von Däniken) гипотезасын жоққа шығарған әйгілі скептик Джо Никелл (Joe Nickell) наскалықтарға қол жетімді құралдар мен технологияларды қолдана отырып фигураларды жаңғыртты. Американдық ғылымдар сызықтарды салыстыра отырып, оның жұмысының "дәлдігі аса керемет" деп сипаттады. Никелл ұқыпты жоспарлау мен қарапайым технологиялар көмегімен шағын топ үлкен фигураларды бірнеше күн ішінде, ешқандай әуедегі көмексіз жасай алатындығын дәлелдеді. 10-15 см болатын жер бетіндегі таяз арықшалар құрайды. Мұндай арықшалар Наска шөлінің беткі қабатындағы қызғылт-қоңыр түсті темір оксидімен қапталған қиыршық тастарды алып тастау арқылы жасалған. Қиыршық тастар алынып тасталған соң, арықша түбінің реңі мен тоны (tone) айналасындағы жер бетімен айқын салыстырма жасап, көрінетін сызықтар қалыптастырады. Осы астынғы қабаттың әк (lime) мөлшері көп. Таңертеңгі тұманнан ылғал болған кезде желді желден қорғайтын қорғаныс қабатын қалыптастыру қиындайды, осылайша эрозияға жол бермейді.мөлшері көп. Таңертеңгі тұманнан ылғалданып, қатып, желден қорғайтын қорғаныс қабаты қалыптасып, Шіру мен жемірілуден (эрозия) сақтанады.
Наска бұл техниканы жүздеген қарапайым, бірақ ұзын, қисық сызықты жануарлар мен адам фигураларын "бейнелеу" үшін бедерленген. Жалпы алғанда, жерді бедерлеу жұмыстары орасан зор әрі күрделі болған: сызықтарды қамтитын аумақ шамамен 450км2, ал ең үлкен кескіннің сызығы шамамен 370м тұрады. Кей фигуралар өлшенді: Колибридің ұзындығы 93м, Бүркіттің ұзындығы 134м, Маймылдың ұзындығы 93 метрден 58 метрге дейін, ал өрмекші 47м. Назка аймағының аса құрғақ, желсіз және тұрақты климаты Наска сызықтарын жақсы сақтаған. Наска шөлі жер бетіндегі ең құрғақ өңірдің бірі болып, жыл бойы 25°C температураны сақтайды. Желдің болмауы сызықтардың жабындысыз және көрнеу сақталуына көмектесті.
2011ж басында Ямагата университетінің жапондық командасы екі кішкентай фигураның байқағанын жариялады. Олардың бірі адам басына ұқсайды және Назка мәдениетінің алғашқы кезеңіне, тіпті одан да ерте кезеңге жатады. Келесі біреуі - жануар бейнесі. Жапондық команда сол жерде 2006 жылдан бері бақылау жұмыстарын жүргізіп келеді және 2012 жылға қарай 100 шақты жаңа геоглиф тапты. 2012 жылдың наурыз айында университет алдағы 15 жылдағы ұзақ мерзімді жобамен байланысырып, 2012 жылдың қыркүйегінде осы алаңда жаңа ғылыми орталық ашатыны туралы хабарлады.
Smithsonian журналының 2019ж маусымдағы мақаласында жапондық зерттеушілердің мульеидисциплинарлық командасы кейбір құстар бейнесін анықтағанын/қайта анықтағанын хабарлады. Олар құстардың Наска геоглифтерінде жиі бейнеленген жануар екеніне назар аударды. Команда бұрынғы зерттеушілер жергілікті құстар деп есептеген құстардың кейі шөлсіз өңірде кездесетін экзотикалық құстарға көбірек ұқсайтынын айтады. Олар "жергілікті құстардың орнына экзотикалық құстардың геоглифтерде суреттелу себебі бедерлеу процесінің мақсатымен тығыз байланысты" деп болжады.
2019 жылы Ямагата университеті мен IBM Жапония Наска Пампадағы және айналасындағы 143 жаңа геоглифтің байқалғанын жариялады. Солардың бірі машиналық оқыту негізіндегі әдістерді қолдану арқылы табылды. One of these was found by using machine learning-based methods.
Дереккөздер
Санат:Перу тарихы Санат:Оңтүстік Америка үндістері Санат:Геоглифтер
Априлци (Ловеч облысы)
Априлци (Априлци) — Болгариядағы қала. Ловеч облысына қарасты Априлци қауымының құрамына кіреді.
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3160 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5641. Телефон коды — 06958. ЕКАТТЕ коды — 52218.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ловеч облысының елді мекендері
Хольце-Соим
Хольце-Соим — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хольце-Юган өзенінің сол жағалауынан 25 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Баня (Бургас облысы)
Баня (Баня) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Несебыр қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 8239. Телефон коды — 0554. ЕКАТТЕ коды — 2703.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
NGC 6704
NGC 6704 — Қалқан шоқжұлдызында орналасқан I3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1854 жылы 23 шілдеде Winnecke Friedrich August Theodor астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6704 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 82.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Қалқан (шоқжұлдыз)
Кайаццо
Кайаццо (Caiazzo) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Казерта провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5836 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 166 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 36 км² шамасында. Пошта индексі — 81013.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santo Stefano Minicillo. Жыл сайынғы мерекесі — 29 қазан.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
NGC 2240
NGC 2240 — Лаушы шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 3 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2240 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз)
Құлқай Дәуітбаев
Дәуітбаев Құлқай (1930, Атырау облысы). Доссор №19 кәсіптік училищесін бітірген (1946). 1946-1969 жылдары — Құлсары мұнай-газ өндіру басқармасы мұнара турғызу цехында ағаш шебері. 1969-1990 жылдары — "Саратовтрансгаз" бірлестігі Құлсары желілік өндірістік басқармасында күзетші, ағаш шебері. 1990 жылдан зейнеткер. "Ерен еңбегі үшін" медалімен марапатталған (1989).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Пена (Шоча тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Оптикалық осьтер бұрышы
Оптикалық осьтер бұрышы - екі осьті кристалдардың оптикалық осьтері аралығындағы сүйір бұрышы; кристалдың сүйір биссектрикасы Ng осіне сәйкес келген жағдайда оптикалық осьтер бұрышы Оң мағыналы, Np осіне сәйкес келгенде теріс мағыналы болып есептеледі; оң мағыналы оптикалық осьтер бұрышы +2 V ал теріс мағыналы оптикалық осьтер бұрышы - 2 V шартты белгілері арқылы кескінделеді.
Дереккөздер
Санат:Геология
Магистратура
Магистратура (латынша magіstratura) —
Кызылка (Сива тармағы)
Кызылка — Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы, Башқұртстан Республикасы, Удмуртия Республикасы, Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сива өзенінің оң жағалауынан 108 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Воткин су торабынан Төменгі Кама су торабына дейін, Буй (бастаудан Карманов су торабына дейін), Иж, Ик және Белая өзендерін қоспағанда. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Қосақбасы
Қосақбасы – мал ұрлап қолға түскен ұрыға жаза ретінде қолданылатын айып. Дәстүрлі қазақ қоғамында ұрыға тоғыз айып салынса, оның біріншісін қосақбасы деп атайды. Қосақбасы ірі қарамен не бағалы затпен өтеледі.
Пайдаланған әдебиетттер
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Вильямьель-де-Толедо
Вильямьель-де-Толедо (Villamiel de Toledo) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Толедо провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Торрихос ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 906 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 20 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Толедо елді мекендері
Динамикалық құбылыс
Динамикалық құбылыс — жер асты қазбаларының жанынан көмірдің, тау жыныстарының, газдардың немесе сұйық заттардың кенеттен пайда болып, аса күшті жылдамдықпен қозғалуы. Динамикалық құбылыс — жыныстар ішіндегі газдар мен сұйықтар қозғалысының және тау қысымы нәтижелерінің көрінісі. Оған тау соққысы, тау жынысы, көмір мен газдың кенеттен лақтыруы және тағы басқалар жатады. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Түрген обалары
Түрген обалары, Түрген қорғандары – көне замандағы, орта ғасырдағы елді мекендердің, қорғандардың орны.
Алматы – Нарынқол тас жолының бойындағы Есік пен Түрген, Қаракемер аралығында орналасқан. Бұл ескерткіштерге 1869 жылы В.В.Радлов, 1897 жылы Н.Н.Пантусов, 1935 жылы Түрген археологиялық экспедициясы, 1939 жылы А.Н.Бернштам, 1956 жылы Жетісу археологиялық экспедициясы (жетекшісі Е.И.Агеева) зерттеу жүргізген. Археологиялық зерттеу жұмыстары барысында 12 жерден қорған, оба, елді мекендердің орны табылып, кейбіреулеріне қазба жұмысы жүргізілді. Соның бірі – Түрген ауылының батыс жағындағы солтүстіктен оңтүстікке қарай тізбектелген 32 қорғанды обалар. Бұлардың аумағы 12–70 м, биіктігі 0,3–7 м.
Дереккөздер
Санат:Алматы облысы ескерткіштері Санат:Қазақстандағы археология
Николай Николаевич Ходотов
Николай Николаевич Ходотов (14.02.1878,Петрозаводск, - 16.02.1932,Ленинград) - орыс актері, Республиканың еңбек сіңірген артисі.
Биография
Бала кезінен спектакльдерге қатысты. 1895 жылдан Петербург театр училищесін драма курсында (В.Н.Давыдовтың класы бойынша) оқыды.Оқуын бітіргеннен кейін 1898 жылы Александрин театрының труппасына (Ленинград академиялық драма театры) қабылданды. Мұнда 1929 жылға дейін қызмет етіп, Астров, Трофимов (Чеховтың "Ваня ағайы" мен "Шиелі бағында"), Жадов (А.Островскийдің "Түсім орнында"), Раскольников, Мышкин (Достоевскийдің "Қылмыс пен жаза" және "Нақұрысы" бойынша), Гамлет, Патша Федор Иоаннович (Шекспирдің және А.К.Толстойдың осы аттас трагедияларында), Протасов (Л.Толстойдың "Тірі өлігінде"), Освальд (Ибсеннің "Елесінде"), Нил (Горкийдің "Тоғышарларында"), Василий (Сефуллина мен Правдухинның "Виринеясында") т.б. рөлдерді орындады. Актер ойыны реалистік және лирикалық бояу молдығымен ерекшеленеді. 1929 жылдан кейін Ленинградтың аудан көшпелі театрларында (үзілістермен) ойнады. 1909 жылдан педагогикалық қызметпен шұғылданды.
Еңбектері
Көркем сөз оқумен шұғылданып, пьесалар ("Сергелдең"ғ"Қызыл жіп",1908,1911,т.б.) жазды.
Дереккөздер
Санат: 1878 жылы туғандар Санат: 1932 жылы қайтыс болғандар Санат:Тұлғалар Санат:Актерлер
Жұбанияз Найзаұлы
Жұбанияз Найзаұлы (1865, бұрынғы Сырдария облысы, Перовск уезі, Шойбас ауылы – 1933, Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы, Жаңаталап ауылы) – жырау, ақын.
Кіші жүздің Шөмекей руы Бозғыл (Бозғұл) бұтағынан шыққан.
Өзіне дейінгі Балқы Базар, замандастары Әзілкеш, Жарылқап, Құлназар ақындармен аралас-құралас болған. Шегебай ақынмен және Кете Жүсіппен айтысқа түскен. Бірнеше айтыстары “Айтыс” кітабына енген.
Шежіре: Жұбанияз-Найза-Масан-Сапақ-Ораз-Байболат-Бөрі-Дәуен-Сарыбай-Бозғыл-Шомекей
Сілтеме
Санат:Тұлғалар
Динас
Динас — отқа төзімді материал, құрамында кемінде 93 % кремнезем болады. Кварцты жыныстарды әкпен немесе басқа бір тұтқыр затпен араластырып ерітіп, жоғары температурада қыздыру (күйдіру) арқылы алынады. Отқа төзімділігі 1680—1730 °с. өнеркәсіп пештерінде пайдаланылады. .
Дереккөздер
Санат:Отқа төзімділер Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Пиньейру (Гимарайнш)
Пиньейру (Гимарайнш) (Pinheiro (Guimarães)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 301 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,51 км² шамасында. Халық тығыздығы — 861,6 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Иса Мәсіх.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Жайылымды толық пайдалану коэффициенті
Жайылымды толық пайдалану коэффициенті (Коэффициент полноты пользования пастбищ) — нақты бір жайылымдағы жем-шөппен азықтанған мал санының сондағы барлық жем-шөп қорына қатынасы; процентпен өлшенеді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Насчитти (Нью-Мексико)
Насчитти (Naschitti) — Нью-Мексико штатының San Juan округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 360 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.6 км² шамасында. FIPS коды — 35-51280.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Мексико қалалары
Жотабай Әділбеков
Жотабай Әділбеков (1886, Созақ ауданы Созақ ауылы – 1972, сонда) – Социалистік Еңбек Ері (23.7.1948). 1931 – 1938 жылы «Заготскот» құрылымдық шаруашылығында малшы, 1938 – 1957 жылы Қайнар ұжымшарында жылқышы, Созақ кеңшарында малшы болды. 1960 жылы зейнет демалысына шықты. Ленин орденімен, медальдармен марапатталған.
Cілтеме
Санат: Тұлғалар Санат:Социалистік еңбек ерлері
Мердриньяк
Мердриньяк (Merdrignac) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Динан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 57,12 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22147, пошта индексі — 22230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2916 адамды құрады. Халық тығыздығы — 51,05 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
IC 2633
IC 2633 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1396016.
Сыртқы сілтемелер
IC 2633 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Кельттер
right|thumb|200px Кельт тайпасы алғашында (б. з. б. 1 ғасыр) Рейн мен Дунай өзендерінің бойын мекендеген, кейін Солтүстік Германияға, одан соң Францияға, Бельгия, Аустрия мен Британия аралдарына барған. Тілдері үндіеуропа тілдерінің тобына жатады. Кейін жергілікті халықтардың тілімен араласып кеткен. Іздері Британия аралдарын мекендейтін исланд, шотланд т. б. халықтар тілдерінде сақталған. Кельт әдебиетінің «сага» үлгісін жасауға ерте заманда «фильд» деп аталған ақындар атсалысқан. Олар ертедегі ақсүйектік білімнің сақтаушысы ретінде жауынгерлік әндер мен мақтауларды шығарған. Әуезов «Жамбылдың айтыстағы өнері» мақаласында акындар айтысына ұқсас әдеби жанрлардың Батыс Еуро- падағы үлгілеріне токтала келіп: «Ал батыста кельттің фильдері, терістік Франциядағы труверлер, орталык Европадағы мейстерзингерлер, орыста кейде скоморохтар, Скандинавия елдерінде болған эддаларды жырлайтын скальдылар - көбінше айтысқа жүйрік акындар» деген. 1948 жылы шыққан «Қазақ әдебиеті тарихының» 1-томына жазған «Айтыс өлеңдері» тарауында: «Сол алуандас айтыс өлең Батыс Европаның орта ғасырында кельттерде «фильдер» деген ақындарды туғызған» деп тагы да айтқан.
Дереккөздер
Санат:Ежелгі халықтар Санат:Кельттер
Ғұбайдолла Ақтаев
Ғұбайдолла Ақтаев (1905 жылы қазіргі Әйтеке би, Қарабұтақ ауылы - 1968 жылы Ақтөбе қаласы) — халық ағарту саласының қызметкері. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген мұғалімі (1967).
Еңбек жолы
Еңбек жолын жай жұмысшыдан бастаған. 1930 жылы Ақтөбедегі педтехникумды бітіріп, Ырғыз, Шалқар ауданы мектептерінде мұғалім болды. Орал мемлекетінің педагогикалық институтын тәмамдап, Ақтөбедегі №6 қазақ орта мектебінде 1936 жылдан математика пәнінен сабақ берген. Ұлы Отан соғысына қатысқан. Ақтөбе облысы атқару комитеті өнер бөлімінің меңгерушісі, 1948-1951 жылдары №6 мектептің директоры, кейін зейнеткерлікке шыққанша мұғалім болады.
Марапаттары
I-II дәрежелі Отан соғысы, екі рет Қызыл Жұлдыз, Еңбек Қызыл Ту, "Құрмет Белгісі" ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған. Ақтөбе қалалық мәслихаты сессиясының шешімімен №6 қазақ орта мектебіне оның есімі берілген (1995).
Әсет пен Ырысжан айтысы
Әсет пен Ырысжан айтысы — ақындар айтысының шоқтығы биік, аса көркем үлгілерінің бірі.
Айтыс 19-ғасырдың соңғы ширегінде өткен. Мұнда халық өмірінің ауыр жағдайы мен ел билеушілердің зорлық-зомбылығы жұмбақ — жауап түрінде әсерлі сипатталған. Жұмбақты бастан-аяқ Ырысжан айтады да, Әсет қолма-қол шешіп отырады. Алғашқы жұмбақ Ресей өкіметінің қазақ жеріндегі ел билеу тәртібін әшкерелеуге арналған. Патша билігі күн түсірмейтін алып бәйтерек сипатында алынып, ал оның ел ішіндегі әкімдері сол ағаштың бұтақтарын мекен еткен ірілі-ұсақты жыртқыш құстар түрінде беріледі. Қыз жұмбағындағы “иілген сегіз бұтақ” — сегіз сенат, ал “ағаштың жайылған жапырағы” — қағаз ақша, “жұмыртқа басып шайқайтын екі ителгі” — ояз бен оның көмекшісі, “Аз атаның баласы жалғыз қыран” — болыс, “сегіз лашын” — сегіз би, “үш жылда бір нәр тартатын отыз-қырық құзғын” — елубасылар, “ыңғайланған он қаршыға” — старшын, “жалғыз ителгі” — сот, “жапалақ” — жасауыл, “жүзден асқан күйкентай” онбасы, ал “қағып жеген тышқаны” — елден жеген тиын-тебен тұрғысында шешіліп түйінделеді. Бұдан кейінгі жұмбақтар адамның он екі мүшесін суреттеуге, жыл мезгілін, жаратылыс сипатын ашуға арналған.
Айтыс С. Сейфуллиннің “Қазақ әдебиеті нұсқаларында” (1931), “Айтыс” жинақтарында (1941), “Қазақ халқының ауыз әдебиеті” хрестоматиясында (1959), “Әсет” жинағында (1988) тағы басқа жарияланған. Қазақстан ғылым академиясының Қолжазба орталығында А. Әміров, Д. Ибраев, М. Жапақов, Қ. Нұрбаев, Б. Бейсебайұлы нұсқалары сақтаулы. Сондай-ақ айтыстың Б. Ақсақалов, С. Әбілдаев орындауындағы нұсқалары да бар. Айтысты М.Әуезов, С.Мұқанов, С.Ордалиев, М.Жармұхамедов зерттеген.
Дереккөздер
Санат:Айтыс
Кезерсберг
Кезерсберг (Kaysersberg) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Рибовилле округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 24,82 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 68162, пошта индексі — 68240.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Гродеково
Гродеково — Жамбыл облысы Жамбыл ауданындағы ауыл, Гродеков ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Аса ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 37 км, Тараз қаласынан 12 км жерде, Талас өзені аңғарының сол жағасында орналасқан.
Халқы
20-ғасырдың басында қазақ даласына көтерілісшілерді жазалау үшін өзінің солдаттарымен патшаның генералы Гродеков келген. Олар Талас өзенінің шұрайлы жеріне түпкілікті орнығып, алғашқыда 1903 жылы "Солдатское", 1916 жылы "Гродеково" селосы болып аталды. 1908 жылы патша генералы шіркеу салдырып, 1916 жылы "Приходская школа" атанған мектеп ашады. Кеңес өкіметі кезінде "Сталин", "ХХІІ партсъезд" колхозы болған. 1940 жылдары Кавказдан қарашай, чешен, түрік, еврей және басқа да ұлт өкілдері жер аударылып, қоныстанған. Қырғызстан Республикасымен шекаралас. Екі республиканың ортасында "Талас" кедені орналасқан.
Тарихы
Іргесі 19 ғасырдың аяғында қаланған. Бұрынғы қызылша өсіретін «22-партсъезд» кеңшары негізінде Гродековода шаруа қожалықтары, өндірістік кооперативтер жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы) елді мекендері
Әсеттің әдеби-мемориалдық мұражайы
Әсеттің әдеби-мемориалдық мұражайы — Әсет Найманбайұлының туғанына 125 жыл толуына орай қабылданған Қазақстан Үкіметінің 1990 жылы 19 наурыздағы қаулысына сәйкес 1990 жылы 19 қыркүйекте Семей облысы Үржар ауданы Мақаншы ауылында ашылған мұражай.
Қос Алқа
Қос Алқа– қазақ биі. Дәулеткерейдің осы аттас күйінің (музыкасын биге өңдеген А.Жұбанов пен Л.Хамиди) ырғағымен қыздар тобы орындайды. Музыкалық өлшемі 2/4. Бишілер әсем лирикалық ырғақ пен ойнақы әрі нәзік қимылдар жасау арқылы қазақ қыздарының сыршыл жандүниесін, биязы мінезі мен сұлулығын бейнелейді. “Қос Алқа” биі балетмейстер Ю.П. Ковалевтің нұсқасы бойынша Қазақтың Абай атындындағы мемлекеттік Опера және балет театрында (“Абай” операсында) қойылды.
Әсеттің әдеби-мемориалдық мұражайы
Мұражайда 3 зал бар. Оған 1700-дей экспонат қойылған. Әсеттің тұтынған дүние-мүлкі, қызы Сәмөгейдің, ұлы Қожекенің және немерелерінің фотосуреттері, әр кездегі шығармалар жинақтары тағы басқа ақын өмірі мен шығармашылығынан мол мағлұмат береді.
Қос Алқа
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
Әсеттің әдеби-мемориалдық мұражайы
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұражайлары Санат:Шығыс Қазақстан облысы мекемелері Санат:Үржар ауданы
Рузаев ауданы
Рузаев ауданы — 1928-1997 жж. болған Петропавл округі, Қазақ АКСР, Қарағанды, Солтүстік Қазақстан және Көкшетау облыстарының құрамындағы Қазақстанның солтүстігіндегі әкімшілік бірлік.
Тарихы
Рузаев ауданы КСРО БОАК Президиумының 1928 жылғы 3 қыркүйектегі Жарлығына сәйкес Қазақ АКСР Петропавл округінің құрамында құрылды. 1930 жылы 17 қазанда округтардың жойылуына байланысты республикалық орталық - Алматыға бағынышты болды.
1932 жылы 10 наурызда Рузаев ауданы жаңадан құрылған Қарағанды облысының құрамына енді.