cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Суыр күні (фильм)
Сценарий
1990 жылдың сәуірінде Дэнни Рубин сценарийді бірнеше компанияға жібереді. Көптің ішінен продюсер Тревор Альберт бұл сценарийге қатты қызығушылық танытып, оны режиссёр Гарольд Рамиске ұсынады, бірақ бастапқыда ол бұны ұнатпай қалады. Ал Дэнни Рубин бұл жобаға комедиялық режиссёрдің таңдалуына байланысты өз күмәнін білдіреді. Бірақ 1991 жылдың басында Columbia Pictures студиясымен келісім жасалып, Гарольд Рамис режиссёр болып тағайындалады.
Гарольд Рамис фильм жасауға өз досын Билл Мюррейді шақырады. Рубин, Рамис, Мюррей үшеуі сценарийді жетілдіруге кіріседі. Сөйтіп, бастапқыда драмалық деп ойластырылған фильм романтикалық комедия сипаттарын сіңіреді.
Дереккөздер
Санат:АҚШ кинокомедиялары Санат:Гарольд Рамис фильмдері Санат:Columbia Pictures фильмдері
Африка Ұлттары Кубогы 1970
Африка Ұлттары Кубогының жетінші жарысы, Суданда өтті.
Сілтемелер
Санат:Африка Ұлттары Кубогы Санат:Судандағы футболСанат:1970 жылғы футбол
Тони Моррисон
Тони Моррисон (Toni Morrison; туған кезде — Хлоя Арделия Воффорд ,Chloe Ardelia Wofford; 18 ақпан 1931 жыл, Лорейн, Огайо — 5 тамыз 2019 жыл ) — американдық жазушы. 1993 жылғы «өзінің арманшыл және поэтикалық романдарында американдық шындықтың маңызды аспектісін өмірге әкелген» жазушы ретінде әдебиет бойынша Нобель сыйлығының иегері. Президенттік «Бостандық» медалінің иегері.
Өмірбаяны
1949 жылы Моррисон Говард университетіне ағылшын тілі мен әдебиеті мамандығы бойынша оқуға түсті. Ол жерде ол «Тони» бүркеншік атын алып — оның екінші Энтони есімінің туындысы, оның айтуынша, ол 12 жасында католицизмді қабылдаған кезде берілген. Моррисон 1953 жылы бакалавр дәрежесімен университетті бітірді және 1955 жылы Корнелл университетінде Фолкнер мен Вирджиния Вулф романдарындағы суицид тақырыбына арналған магистрлік диссертациясының негізінде магистр дәрежесін алды. Оқуды бітіргеннен кейін ол, Хьюстонда, Техаста (1955—1957), содан кейін Ховардқа жұмысқа оралды.
Американдық жазушылардың II конгресінде Моррисон бұқаралық мәдениеттің үстемдігіне қарсы белсенді күресуге, американдық шындықты қатты сынай отырып, АҚШ әдебиетіндегі барлық демократиялық күштерді біріктіруге шақырды: «Қаһармандық үшін қозғалыс, 1981» (For the Heroic Movement).
1983 жылы Тони Моррисон баспадан кетті. 1984 жылы Олбанидегі Нью-Йорк мемлекеттік университетінде Альберт Швейтцер кафедрасының меңгерушісі болды. 1989 жылдан бастап ол Принстон университетінде Роберт Ф. Гоен кафедрасында қызмет етті. 2006 жылы зейнеткерлікке шықты.
Ол 2000 жылы АҚШ-тың ұлттық гуманитарлық медалімен марапатталды.
Американдық өнер және ғылым академиясының Эмерсон-Торо медалімен марапатталған (2016).
Тони Моррисон 2019 жылы 5 тамызда Нью-Йоркте қайтыс болды.
Жазушылық
Моррисон өзінің жазушылық мансабын бастауға Ховард университетіндегі жазушылар мен ақындардың бейресми үйірмесіне қатысу арқылы шабыттанды, оның мүшелері шығармаларын талқылау үшін жиналған болатын. Ол бір кездесуге көк көзді армандайтын қара қыз туралы әңгімемен келді. Бұл оқиға кейінірек Моррисонның бірінші «Ең көгілдір көздер» (1970) романына негіз болды.
1987 жылы ол 1988 жылы Пулитцер сыйлығын жеңіп алған «Сүйікті» романын жариялады.
Дереккөздер
Санат:Лақап есімімен танымал әдебиетшілер Санат:Корнелл университеті түлектері Санат:Азаттық президенттік медалінің иегерлері Санат:АҚШ жазушылары
Риофреддо
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Бивэртон (Орегон)
Бивэртон (Beaverton) — Орегон штатының Вашингтон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 90 267 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42.3 км² шамасында. FIPS коды — 41-05350.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Курсель-ан-Барруа
Курсель-ан-Барруа (Courcelles-en-Barrois) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Коммерси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,27 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55127, пошта индексі — 55260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 адамды құрады. Халық тығыздығы — 4,26 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Нацвиллер
Нацвиллер (Natzwiller) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Мольсайм округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,29 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67314, пошта индексі — 67130.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 604 адамды құрады. Халық тығыздығы — 82,85 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Старые Кандры
Старые Кандры — Башқұртстанның Туймазин ауданындағы ауыл, Кандрин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 330 адамды құрады. Пошта индексі — 452765, ОКАТО коды — 80251827001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
IC 3474
IC 3474 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41599, UGC 7687, MCG 1-32-91, ZWG 42.145, VCC 1442, FGC 1453.
Сыртқы сілтемелер
IC 3474 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Кротоне (футбол клубы)
«Кротоне» — Италияның Кротоне қаласындағы футбол клубы, 1923 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Энцо Шида" стадионында өткізеді.
2019/20 жылғы маусым қорытындысында В сериясында екінші орын алып, А сериясына жолдама алды.
Сілтемелер
Санат:Италия футбол клубтары
Жалпы астрономия
Жалпы астрономия — 2010 жылы Алматы қаласы «Қазақ университеті» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — З. Ж. Жаңабаев, А. Ж. Наурызбаева, Н. Т. Ізтілеуов. Беттер саны — 184.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-30-995-7.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2010 жылы шыққан кітаптар Санат:Қазақ университеті баспасының кітаптары
Алвис Бирковс
Алвис Бирковс (латыш. Alvis Birkovs) – совет және латыш режиссері әрі актер.
Биографиясы
Алвис Бирковс 1950 жылы 30 наурызда Ригада дүниеге келеді. 1968 жылы №49 Рига орта мектебін тәмамдайды. 1979 жылы Я. Витола атындағы Латвия мемлекеттік консерваториясы, режиссерлік бөлімі,театр факультетін тәмамдап шығады. 1977-1989 жылдары Латвия КСР-і мемлекеттік жас көрермендер театрында режиссер ассистенті, режиссер және актерлік қызмет атқарады. Рига Жастар театрында режиссер болып, Рига Торня театрында актерлік шеберліктен сабақ береді. Ұлыбритания және АҚШ-тың драма студиясы қойылымдарына режиссер ретінде шақырылады. Шотландияда жеке актерлік мектебінде сабақ береді. 1985 жылы режиссер Арвид Криевстің «Малиновое вино» детективті лентасында басты рөлді сомдайды. 1983 жылы Латвия театр жұмысшылары қауымдастығының мшесі болады.
Дереккөздер
Aleksandrs Busse. — Rīga : Preses nams, 1999-. — (Latvija un latvieši). 1.sēj. A-J. — 1999. — 462б. ISBN 9984-00-331-0 (латыш.)
Санат:КСРО актерлері Санат:Латвия актерлері Санат:КСРО театр режиссерлері Санат:Латвия театр режиссерлері Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Хадыта-Яха (өзен)
Хадыта-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/155 орналасқан. Өзен ұзындығы 222 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Салехард қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмендегі Обь өзені тармақтарының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 7466
NGC 7466 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1873 жылы 20 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7466 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70299, IC 5281, UGC 12319, MCG 4-54-17, IRAS22596+2647, ZWG 475.23, MK 1127, NPM1G +26.0515.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
NGC 2944-1
NGC 2944-1 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Азов теңізі
Санат:Азов теңізі
Қалталы саңырауқұлақтар
Қалталы саңырауқұлақтар (Ascomycetes) – саңырауқұлақтардың бір класы. Дүние жүзінде кең тараған. 30 мыңнан астам түрі белгілі. Қазақстанда 1 мыңнан астам түрі анықталған. Бұлар негізінен топырақта, өсімдік қалдықтарында, тағамда сапрофитті тіршілік етеді. Қалталы саңырауқұлақтардың басты ерекшелігі – көп клеткалы мицелийінің (жіп шумақтарының) және жыныс процесінің нәтижесінде түзілетін қалталарының (аскаларының) болуында. Олардың ішінде қалыпты жағдайда 8 эндогенді спора түзіледі, оларды аскоспоралар деп атайды. Қалталы саңырауқұлақтардың жынысты көбеюімен қатар конидиялар арқылы жыныссыз және вегетативті жолмен де көбейеді. Қалталы саңырауқұлақтар 3 класс тармағына: жалаңаш қалталылар (қалталары мицелийдің өзінен дамитындар), жеміс қалталылар (қалталары жемісті денелердің ішінде, болмаса ашық бетінде дамиды) және локулалы қалталылар (қалталары арнайы локуланың ішінде дамиды) бөлінеді. Қалталы саңырауқұлақтарға қыналардың құрамына кіретін барлық саңырауқұлақтар жатады. Біраз түрлері адам мен жануарлардың, өсімдіктердің денесінде паразиттік өмір сүріп, ауру қоздырады. Бұлардың арасында пайдалы түрлері де бар. Оларды ферменттердің, антибиотиктердің продуценттері ретінде микробиологияда қолданылады. Кейбір түрлері (бүріспе саңырауқұлақ, қара трюфель, т.б.) жеуге жарамды.
Эпос
Эпос (грек. epos – сөз, баяндау, әңгіме, өлең) – әдебиеттің бір саласы.
Құрамына аңыз, ертегі, әңгіме, новелла, повесть, роман, эпик. поэма, эпопея жанрлары, сондай-ақ көркем очерктер кіреді. Эпостың басты ерекшелігі – өзі әңгімелеп отырған өмір құбылыстарын кең көлемде, эпик. тұрғыдан қамтып, кейіпкер образын, көркем әдебиеттің алуан түрлі әдістерін мейлінше мол қамту арқылы суреттеу. Көбінесе шығарма жазылудан әлдеқашан бұрын болған оқиға туралы жазылатындықтан, Эпоста баяндау тәсілі басым болып келеді. Эпостық шығармада суреттелетін оқиға оған тікелей куәгер болған адамның атынан баяндалады. Мұндай шығармалардың ерекшелігі оған бірігетін жанрлардың ішкі өзгешеліктерінен айқын көрінеді. Эпостық шығармалар халық ауыз әдебиетінен бастау алады. Ең көне Эпостық жанр – ертегі, ол барлық халықтың ауыз әдебиетінде бар. Ертегіде оқиға үнемі ертекшінің атымен баяндалады. Онда адамдардың күнделікті тұрмыс-тіршілігі (тұрмыс-салт ертегілері), қиялдан туған түрлі ғажайып оқиғалар (қиял-ғажайып ертегілер), адамдар мен жануарлар арасындағы жайттар (хайуанатар туралы ертегілер), белгілі бір ертегілік кейіпкердің бастан кешкен қызғылықты оқиғалары (Алдар көсе, Қожанасыр әңгімелері) сөз болады. Эпостық жанрдың ендігі бір түрі – аңыз әңгімелерде нақтылық, тарихилық сипат басым (мыс., Жиренше шешен, әз-Жәнібек туралы аңыз әңгімелер). Шағын көлемдегі Эпостық жанрларға көркем очерк, новелла, әңгімелер жатады.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет теориясы Санат:Поэтика
Ивантец
Ивантец — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кипшенга өзенінің сол жағалауынан 46 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Северная Большая
Северная Большая — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Киров облысы, Нижегород облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Карюг өзенінің сол жағалауынан 36 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга бастауынан Ветлуга қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Вайлар
Вайлар (Weilar) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Вартбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 899 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 14,29 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 63 084. Муниципалитеттің басшысы — Харальд Фай.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Вильре
250px|thumb|Картада орналасуы Вильре (Villeret BE) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Куртелари округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 930 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16.22 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 448, пошта индексі — 2613.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Айнакөл (Павлодар облысы)
Айнакөл — Павлодар облысы Ақсу қалалық әкімдігіне қарасты аумақтағы ауыл, Алғабас ауылдық округі құрамында.
Географиялық орны
Ақсу қаласынан солтүстікке қарай 21 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 633 адам (302 ер адам және 331 әйел адам) болса, 2009 жылы 855 адамды (400 ер адам және 455 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақсу қалалық әкімдігі елді мекендері
Эрвал-Гранди
Эрвал-Гранди (Erval Grande) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Эрешин экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 446 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 285,913 км² шамасында. Халық тығыздығы — 15,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1959 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
1544 жыл
Оқиғалар
1544 жылы - неміс математигі Михель Штифель(1487 - 1567) математикаға <<иррационал сан>> деген ғылыми атауды енгізген.
Туғандар
Тағы қара: Санат:1544 жылы туғандар
Түсініктемелер
*
Фуэмбельида
Қала қамқоршысы киелі Акасио Мартир болып саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
Ригби (Айдахо)
Ригби (Rigby) — Айдахо штатының Джефферсон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 2.6 км². FIPS коды — 16-67780.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Джефферсон округы (Айдахо)
Гара-Орешец (Видин облысы)
Гара-Орешец (Гара Орешец) — Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 3940. Телефон коды — 09322. ЕКАТТЕ коды — 14489.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Видин облысының елді мекендері
Дулат Сейітжанұлы Полымбетов
Дулат Сейітжанұлы Полымбетов (1945 жылы туған, Қарағанды облысы Ұлытау ауданы Қарсақпай кенті) – медицина ғылымының докторы (1990), профессор (1992).
Найман тайпасынан шыққан.
Ғылыми еңбектер
1989 ж. «Простаноиды при инфаркте миокарда и его осложнения» тақырыбында докторлық диссертация қорғады. 100-ден астам ғылыми жарияланымның авторы.
Дереккөздер
Санат:1945 жылы туғандар
Ниша
Ниша (niche) — осы не басқа организм иеленетін тіршілік ету ортасы. Физикалық тіршілік ету ортасы және экологиялық ниша – организмнің басқа организмдермен бірге рөлі. Организмнің қимыл-әрекеті басқа организмдердің қимыл-әрекетімен жеке бір құрылымда кездеседі: физиолгиясында не мінез-құлқында.
Тағы қараңыз
Санат:Ғылым Санат:Биология Санат:Ниша
النمط الحياتي
Валлетта
Валлетта(Belt Valletta, Valletta) — Мальта мемлекетінің ел ордасы және басқару орны орналасқан қаласы.
Раушан Нұртайқызы Нұртай
Раушан Нұртайқызы Нұртай 1955 жылы 18 маусымда Көкшетау қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Баймағамбетов Нұртай Баймағамбетұлы, педагог болған. Анасы - Баймағамбетова Сақыш Қайырқызы, педагог болған.
Қарағанды мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1977), құқықтанушы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1977 жылдан - Балқаш қалалық прокуратурасының аға тергеушісі міндетін атқарушы. 1978 жылдан - Балқаш қалалық прокурорының көмекшісі. 1980 жылдан - Алматы қалалық прокуратурасы тергеу бөлімінің прокуроры. 1982 жылдан - ҚазКСР прокуратурасы Тергеу басқармасының прокуроры. 1989 жылдан - СҚО соттарындағы азаматтық істердің қаралуын қадағалау бөлімі прокурорының көмекшісі. 1992 жылдан - СҚО прокуратурасының сот қаулыларының заңдылығын қадағалау бөлімінің аға прокуроры. 1995 жылдан - Көкшетау облыстық Әділет басқармасының аға маманы. 1996 жылдан - Көкшетау облыстық сотының судьясы. 1997 жылдан - Солтүстік Қазақстан облыстық сотының судьясы. 2000 жылдан - Солтүстік Қазақстан облыстық сотының шаруашылық істер жөніндегі сот алқасының төрайымы. 2002 жылдан - Солтүстік Қазақстан облыстық сотының судьясы. 2005 жылдан бері - ҚР Жоғарғы сотының судьясы.
«Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) мерейтой медальдарымен марапатталған.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Гүлденген, тұрақты және дәулетті ел».
Дереккөздер
Санат:1955 жылы туғандар Санат:Ақмола облысында туғандар Санат:Қазақстан заңгерлері Санат:Қазақстан судьялары
Сант'Элена-Саннита
Сант'Элена-Саннита (Sant'Elena Sannita) — Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Изерния провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 277 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 20 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Пошта индексі — 86099.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Молизе елді мекендері
Рөлдердің ұтымдылығы
Рөлдердің ұтымдылығы — тұлғаның өзі үшін әлеуметтік және жекелік тұрғыда жағымды түсініктер арқылы белтілі бір жағдайларды ауыр қабылдаудан сақтану үшін қолданатын сараланбаған әдістердің бірі.
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология
Моимента-де-Масейра-Дан
Моимента-де-Масейра-Дан (Moimenta de Maceira Dão) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мангуалде муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 664 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,39 км² шамасында. Халық тығыздығы — 103,9 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Райхенбах-ам-Реген
Райхенбах-ам-Реген (Reichenbach am Regen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Пфальц әкімшілік округіне бағынады. Кам ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1242 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 9,71 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 3 72 149. Муниципалитеттің басшысы — Франц Пестенхофер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 7 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Жәлменде Байшығашұлы
Жәлменде Байшығашұлы (1846, Алматы облысы Қаратал өзенінің төменгі сағасы — 1901) — би, шешен.
Ұлы жүз құрамындағы жалайыр тайпасының арықтыным-байшегір тармағынан шыққан. Жәлменде 12 жыл болыс, 9 жыл би болған. Қоянды жәрмеңкесінде Абаймен кездесіп, жақын танысады. Үржарда өткен 7 уезд өкілдері бас қосқан съезде түйіні қиын мәселелерді шешуге Абай Жәлмендені шақыртады. Жол аяғы қашықтықтан 2 — 3 күн кешігіп барғанымен, съезді Жәлменде би ашады. Съезде хатшылық міндетін атқарған Абай Жәлменденің сөздерін уезд бастығы Лосовскийге аударып отырады. Уезд бастығы осы жиында Жәлменденің басшылығымен шығарылған ережені өзгеріссіз бекітіп, оған атқарған адал еңбегі үшін алтын медаль береді. Жәлменде қырғыз Шәбдан манап, қазақ халқының белгілі адамдары Бөлтірік шешен, Маман бай, Есімбек Тәнекеұлы, Бақтыбай Жолбарысұлымен етене араласқан. Ж. 1901 ж. қажылыққа барған сапарында Мекке мен Мәдиненің аралығындағы “Жаннәтіл бақия” деген құдықтың маңында қаза тапқан. Жәлменде туралы ел аузында сақталған аңыздар “Баласы Жәлменденің Пішән едім” (Талдықорған, 1999), “Армысың, қайран бабалар” (Талдықорған, 1995) атты кітапшаларда жинақталып берілген.
Жәлменде Байшығашұлы турады әңгіме
Бақтыбайдың шебер, дарынды ақындығына, оның адал да, адамгершілік қасиетіне көптеген дәлелдер айтып, екі жақты бітімгершілікке шақырады. Жәлмендедей ақылды, алғыр, аға би солай деп, араға түскен соң Мәйке қыздың бай, шонжар ағайындары амал жоқ көнеді. Екі ғашықты қосып, некесін қиып, ортадан отау тігіп береді.
Жәлменденің қысылған жерде кенеттен сөз тауып кететін алғырлық, тапқырлық қасиеті күшті бопты. Атақты Құнанбай, Тобықты еліне, ал, Жәлменде Қапал уезінде аға сұлтан боп тұрған жылдары бір барымта даумен Қарқаралыға барыпты. Әр тараптан келген билер, сұлтандар кездесіп сәлемдесіп жатса, Құнанбай ауылының жас жігіттері тасыраңдап, үлкенді сыйламайтындай сыңай көрсетіп олардың алдын кескестей беріпті.
Ауыл ақсақалдары да, Құнанбай өзі де оларға тоқтам сала қоймапты. Сонда Жәлменде сұлтан: дегенде, Құнанбай көпке қарап қолын жоғары көтеріпті де:
Сендер танымай жатырсыңдар ма? Оның алдында байқап-байқап сөйлеңдер! - деп, Жәлмендеге өз қасынан орын беріпті.
Көсем, шешен сөзге дес бермеген Жәлменде биді ат үстінен ешбір жан аударып ала алмайды екен. Көкпар додасында болсын, найзаласу сайысында болсын оған ешкім төтеп бере алмаған дейді қариялар. Ол ұзын бойлы, зор денелі, екі иығына екі адам мінгендей алпауыт батыр, балуан кісі бопты. Жолға, сапарға шықса үнемі екі атпен (бірін мініп, екіншісін жетекке алып) жүреді екен. Бір аттың белі талғанда, ертоқымды жетегіндегі тың атқа салатын болған. Өзі кедей адам жарамды ат іздейді. Көрші ауылда Жақанбай дейтін бай замандасына былай деп хат жазып бір жігітін жібереді. Жәлменде би айтқан соң, сөз бар ма, Жақанбай құрдасы іздестіріп жүріп, өзінің қара атындай жуан, белді шоқтығы биік нардай күрең қасқа атты апарып өз қолымен табыс етеді.
Жәлменде бидің Меккеге сапар шегіп, қажы атанғаны хақында да аңыз, әңгімелер аз емес. Соның бірін Жетісу өңірінің шежіреші ақсақалы Алматы бас мешітінін имамы, бүгінде жасы тоқсанға таянған Рахымбай Кәрімбайұлы ақсақалдан сұрағанымызда ол кісі мынаны айтып еді: - Ертеде менің әкемнің әкесі Қарымбай атамыз Меккеге қажылыққа барған. Сол жолы атамызбен бірге Жәлменде, Димаш Ахметұлы Қонаевтің үлкен әкесі Ысты Жұмабай, атақты бай, болыс болған Шапырашты Шөптібайдың әкесі Құдайберген, тағы көп кісі бірге аттанған. Менің естуімше Жәлменде ол кезде 57-59 жаста болған секілді. Жетісуға ұзақ жыл аға сұлтан болған қажыға кетерінде аға сұлтандығын тапсырып, билігін өзгеге беріп, елімен қоштасып бір-ақ шыққан деседі. Әулие адам емес пе, сол жақта мәңгіге қалатынын білген секілді.
Меккеге ниет қылған топты сонау Әулиеатаға дейін елі шұбырып шығарып салады. Бүгінгі Қызылорда-Ақмешітке (Қызылорда) барғанда тағы біраз адамдар қосылады. Солардың ішінде бір жесір әйел бар екен. Шариғатта Меккеге жесір әйел бармайды ғой, ол әйелге уақытша некеге тұру қажет болады. Сонда ол осы 200-300 адамнан Жәлмендені таңдап, етегінен ұстайды. Жәкең ризалығын білдіріп, некелерін қиып, бірге аттанады.
Меккеге жеткен соң, қыруар алтынмен барған ғой. Жәлменде үй салдырады. Біраз уақыт сол үйде тұрады. Кенеттен науқастанып, беті ары қараған шағында, Жәкең, әйелге: "Құдай қосып, ерлі-зайыпты болдық. Енді мен туған жерді көре алмаспын. Сен менің еліме бар, құрметін көр, қандай адаммен жар болдым" деме. Бірер жыл тұрасың, содан соң қайтамын десең рұқсат, - дейді.
Жәкең қайтқанда аруақты жан екен" деп ол жақтығылар Жәлмендені арулап қояды. Басына тас қойылады.(Бұл 1901 жыл болса керек. Сонда Жәлменде би 55-56 жастар шамасында дүниеден қайтқан болады).
Қажыларды Ақмешіттен ат шаптырып, сүйінші сұрап қарсы алады. Ал, Жалайырлар өз адамдарын Шудан күтіп алады. Жәлменденің елі әйелді басына ақ орда тігіп қарсы алады. Қырқын, жылын, асын бергеннен соң, рұқсатын алып, еліне қайтады. Жәкеңнің елі ол әйелдің жүгін 12 түйеге артып, алдына бір үйір қысырақ беріп, апарып салады.
Әкесінің ел басқару, билік қызметін оның артында қалған 17 жасар баласы Пышан қолға алып, ілгері жалғастырады. Сонда Пышан Жәлмендеұлы 1884 жылы туған боп шығады. (1921 жылы қызыл империяның кезінде "халық жауы", қанаушы тап өкілі, байдың баласы, әкесі би, сұлтан болған деген асыра сілтеу жаласымен ол Талдықорған абақтысында атылып жазықсыз мерт болған).
Пышан да (шын аты Мұса) әкесіне ұқсаған алып денелі, ақыл-парасатты әрі саяткер, бапкер, әрі әнші, ақын сері боп есейеді. Халық қамын ойлап, ел тыныштығын сақтауда мол қызмет атқарады. Пышан болыс туралы жоғарыда есімі аталған Рахымбай ақсақал да, бүгінде 80-ге келіп отыр, атақты Үмбетәлі Кәрібайұлының жақын туысы әрі шәкірті, белгілі төкпе айтыскер ақын Әсімхан Қосбасаров та көп естелік айтып берді бізге. Енді соның шағын бір әңгімесіне көңіл қояйық:
- Менің жастау кезімде біздің үйге үш ақын келді. Бірінің аты - Құрама, екіншісі - Өпежек, үшіншісі - Пышан еді. Үшеуі 3-4 күн ән салды, жыр-дастан жырлады. Өйтеуір біздің ауыл ән-күйге, өлең-хиссаға кенелді де қалды. Солардың ішінде, әсіресе, Пышан серінің түрі бөлек еді. Ол мынау Жалайыр еліндегі Жәлменде бидің баласы екен. Өзі сал-сері түске дейін ақ, түстен кейін қара киіп жүреді. Қасындағы серіктерін де сөйтеді екен. Мінген аттарының түр-түсі де, солай болатын көрінеді. Ал, ән салғанда, күй тартқанда бірінен-бірі асып түседі. Сырнайлатып, домбыра шертіп, қылқобыздарын сарнатқанда тіптен жүйке-жүйкеңді сал-сал қылады. "Баласы Жәлменденің Пышан едім" деп басталатын әні қандай, асқақ шырқалатын. Оны: деп шырқалатын "Угай-ай" әнін осы Жетісу жастары осы күнге дейін айтып келеді.
Артында қалған ұрпақтары, ел-жұртының ұйымдасуымен 1995 жылдың күзінде Жәлменде бидің 150, Пышан болыс, ақын-сазгердің 110 жылдық мүшел жасқа толуын атап, ас берілді, аламан бәйге шабылды, бастарына ескерткіш қойылды. Жиналған дүйім жұрт, тізе бүгіп, дұға оқыды, аруағына бас иіп тағзым етті.
Дереккөздер
Санат:1846 жылы туғандар Санат:Алматы облысында туғандар Санат:1901 жылы қайтыс болғандар Санат:Сауд Арабиясында қайтыс болғандар Санат:Қазақ би-шешендері Санат:Қазақстан қажылары
Әртүрлі географиялық ендіктегі аспан сферасының қозғалысы
Бақылаушы шар пішінді Жер бетінде орналаскандықтан, жұлдызды аспан кәрінісі оның тұрған орнының географиялық ендігіне байланысы әртүрлі болады.
Географиялық ендік мәніне байланысты шырақтардың тәуліктік параллельдері көкжиекке қатысты әртүрлі бұрыш құра орналасады.
Экватордағы бақылаушы аспаннан оның екі жарты шарының барлык жұлдыздарын көре алады.
Шырақтардың шарықтауы (кульминациясы). Шырақтардың көкжиектен ең жоғарғы және ең төмен орналасуы олардың аспан меридианы аркылы өту кезінде болады. Мұндай кез шырақтың жоғарғы және төменгі шырықтауы деп аталады.
Жұлдыздардың орта ендікте бақыланатын тәуліктік козғалысының траекториялары кәрсетілген.
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Астрономия
1545 жыл
Оқиғалар
1545 жылы - итальян математигі Джероламо Кардано (1501 - 1576) 3-дәрежелі толымсыз теңдеуді радикалдар арқылы шешуге арналған формуланы жария еткен.
Туғандар
Тағы қара: Санат:1545 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1545 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Эрбий
Оның жер қыртысындағы салмақ мөлшері 410–4%. Табиғатта Эрбий иттрий, т.б. лантаноидтармен бірге кездеседі. Эрбий – металл, тығызд. 9,062 г/см3, балқу t 1475 – 1525С, қайнау t 2390С, қосылыстарында үш валентті. Эрбий тотығы Er2O3 және тұздары ашық қызғылт түсті.
Жерде сирек кездесетін элементтер минералдарының құрамында көп болуына қарамастан, Эрбийді ол қоспалардан тазарту өте қиын. Эрбий темір, кобальт, никельдің магнитті құймаларын алу үшін және боялған шыны өндірісінде қолданылады. Р. Рысқалиева
Дереккөздер
Санат:Химиялық элементтер Санат:Лантаноидтар
Жаңақоныс (Арал ауданы)
Жаңақоныс — Қызылорда облысы Арал ауданы, Қаратерең ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Арал қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 212 км жерде, Сырдарияның шағын көлдер қоршаған атырауында орналасқан. Ауылда балық аулаумен айналысатын бірнеше шаруа қожалығы жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Арал ауданы елді мекендері
Мозли заңы
thumb|alt=A.Мозли заңы, химиялық элементтің сипаттамалық рентген сәулесі сызықтарының жиілігі () сол химиялық элементтің атомдық нөмірімен (Z) мына сызықтық тәуелділік бойынша байланысады: мұндағы R – Ридберг тұрақтысы, Sn – экрандау тұрақтысы, n – бас кванттық сан (қараңыз Кванттық сандар). Мұны 1913 жылы ағылшын физигі Г.Мозли тәжірибе жүзінде ашты. Мозли диаграммасында (қараңыз сурет) жиіліктің квадрат түбірінің Z-ке тәуелділігі бірнеше түзулерден (n=1, 2, 3,… мәндеріне сәйкес келетін К-, L-, M-, т.б. сериялардан) тұрады. Әрбір серия Z-тен Z+1-ге ауысуы кезінде мәні белгілі бір шамаға артып отырады. Осыған байланысты элементтерді Z-тің өсуіне сәйкес қатарға орналастыруға болады. Мозли заңы Z-тің мәні ядроның атомның массасы арқылы емес заряды арқылы анықталатындығын дәлелдеді. Ал бұл Д. И. Менделеев құрастырған элементтердің периодтық таблицасындағы элементтердің орналасуының дұрыстығын растайтын дәлел болды.
К. Жұманов
Рөлдік жанжал
Рөлдік жанжал - жеке адамның сәйкес келмейтін, қарама-қайшылықты міндеттер мен талаптардан құралған бір немесе бірнеше әлеуметтік рөлдерді орындауымен байланысты туындайтын жанжал.
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология
Дюранвиль
Дюранвиль (Duranville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,73 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27208, пошта индексі — 27230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрады. Халық тығыздығы — 34,46 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Америкалық шіріме
Америкалық шіріме.Ауру  қоздырғышы  бірінші  рет  осы  континентке  анықталғандықтан  осылай  аталған. Бұл ауруға  шалдыққан  ара  ұрықтары  есейіп  қуыршақалды  (предкуколда)  немесе  қуыршақ  (куколка)  стадияларына  ауысатын  кезеңінде  жаппай  қырылады.
Қоздырғышы
Қоздырғышы – Bac.liarve микробы. Ауру көбінесе  жаздың  екінші  жартысында  оңтүстік,  оңтүстік-шығыс  облыстардың  омарталарында  жиі  ұшырасып,  едәуір  экономикалық  зиян  келтіруде. Індет көзі - ауырған  немесе  өлген  личинкалар. Ауру бір  личинкадан  екіншісіне  ұя  тазалаушы,  қоректендіруші  аралар  арқылы,  сондай-ақ  омартаға  адасып  енген  аралардан,  «барымташы»  аралардан,  әр  түрлі  жәндіктерден,  паразиттерден  сондай-ақ  ауру  ара  семьяларынан  алынған  кәрез,  көзгенектерді  сау  ұяларға  қоюдан,  омарташының  немесе  тексеруші  мамандардың  қалай  болса  солай  жұмыс  салдарынан  жұғады.
Аурудың белгілері
Бұл ауру  ұрғашы,  еркек  және  жұмысшы  аралардың  личинкаларына  бірдей  залалын  тигізеді. Микроб ұяға  түскен  соң  өсіп-өнеді  де  бір  жеті-он  күннен  кейін  кәрез  ұяшаларының  әр  жерінде  бірлі-жарым  ұяшаның  жабылмағаны,  немесе  аралардың  кеміріп  ашып  тастағаны,  сондай-ақ  ішінде  өліп  жатқан  өсіп  қалған  личинка  байқалады. Осындай ұяшалар  күннен  күнге  көбееді  де,  кәрез  беті  ала-құла  болып,  сау  личинкалардың  жас  мөлшері  біркелкі  болмай  шығады. Кейбір жабық  ұяшалар  ойыстанып,  қақпақшасы  2-3 жерден  тесіледі. Ауруға  шалдыққан  личинкалар  сарғыш  тартып  білеуленіп,  теңбілденбей  қалады. Тіпті 2-3 күн  өткен  соң  күңгірт  тартып,  қарая  бастайды. Сыртқы терісі  жыртылып,  қоймалжың  шірікке  айналып,  ұя  түбіне  жабысып  қалады. Шығарғанда 5-10 сантиметрге  дейін  сағыздай  созылып  күлімсі  иіс (ағаш  желімі  немесе  шіри  бастаған  алманың  иісі  тәріздес)  шығып  тұрады.
Ауруды анықтау
Ауру тегін  егжей-тегжейлі  білу  үшін  кәрез  бетінің  ауырған  личинкалар  басым  жерінен  10*15 см  кесіп  орамай  жәшікке  салып  мал  дәрігерлік  лабораторияға  жөнелтеді. Жолдама хатта  материалдың  қай  кезде  алынғаны,  омартаның  тұрған  орны,  ара  семьясының  номері,  байқалған  өзгерістер,  шаруашылық  аты,  байланыс  бөлімшесінің  инексі  көрсетіледі.
Дереккөздер
Санат:Бал араларының аурулары
Бэнд (Орегон)
Бэнд (Bend) — Орегон штатының Deschutes округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 76 639 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 83.5 км² шамасында. FIPS коды — 41-05800.
Геометриялық ою-өрнектер
Геометриялық ою-өрнектерді қиық шаршылар, иректер, үшбұрыштар және көпбұрыштар құрайды. Қазақ ою-өрнегінің геометриялық нақышы көшпелі қазақтарға грек математигі Пифагордың заңдары мен нақты сандардың белгілі болғанын көрсетеді. Өйткені біздің ата-бабларымыз тек көшіп-қонып қоймай, сонымен қатар ірі қалаларда өмір сүрген. Олардың ортасында қолөнершілер, саудагелер, құрылысшылар көп болған. Өсімдік тектес өрнектермен араласқан геометриялық нақыштарды Бабажы қатын (ΧΙ - ΧΙΙ ғғ.), Айша бибі (ΧΙ - ΧΙΙ ғғ.), Қожа Ахмет Иасауи (ΧΙΙΙ - ΧΙV ғғ.) және т.б. монументті құрылыстардан көруге болады.
Геометриялық ою-өрнектердің элементтері төрбұрышты, қиық шаршылы, жұлдызды болып келеді. Олар ағашты көркем өңдеуде, үй іші мен жиһаз бұйымдарын, музыкалық аспаптар мен аңшылық саймандарды әшекейлеуде өте жиі кездеседі.
"Ирек", "ирек су" геометриялық өрнектері қисық сызықтар сынығынан тұрады. Осы сызықтардың шегі болмауы да мүмкін. Олармен бешпенттер, камзолдар, шапандар және тақияның жиегі, сондай-ақ сақина, білезік, қапсырма, алқа секілді зергерлік бұйымдар, ши тоқымалары, сырмақтар мен кебеже, жүкаяқтар, ыдыс-аяқ пен киім-кешектер әшекейленеді.
=Дереккөздер:=
"Сен білесің бе?" Энциклопедиясы ( Райымбеков Қ.Ж., Байғабылова Қ.Т. Алматы: "Аруна" баспасы.)
Ньютон
Көбінесе Ньютон (Newton) осыны білдіреді:
Басқа мағыналары:
Александровка (Туймазин ауданы)
Александровка — Башқұртстанның Туймазин ауданындағы ауыл, Кандрин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 69 адамды құрады. Пошта индексі — 452769, ОКАТО коды — 80251827006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Грослобминг
Грослобминг (Großlobming) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Книттельфельд округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1145 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 7.39 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — KF, ресми идентификациялық коды — 6 09 05.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Хериберт Богенспергер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Тікелей жылу өлшеу
Тікелей жылу өлшеу - ағзадағы белгілі бір уақыт ішінде белінетін жылу мөлшерін тікелей өлшеу арқылы оның энергетикалық шығынын анықтау.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Бала ауруы
БАЛАЛАР АУРУЫ
Балалар ауруы - нәрестелер мен жас балалардың арасында табиғи жағдай мен этностың өзіндік генетикалық жаратылысының ерекшелігіне байланысты жиі кездесетін сырқат, ауру түрлері.
Дәстүрлі ортада ұрпақтың өркен жайып, өсіп-өнуіне ерекше мән берген. Халық ауыз әдебиеті үлгілеріндегі этномэдениетке және салт- дәстүрге байланысты пайымдаулардан көп балалы болу - қауым мүшелерінің мұраты болғандығы байқалады. Жас жұбайларға «көген көздерің оншақты болсын, көгендерің бұршақты болсын», деп бата беруі, беташар жырында «алдыңғы етегіңді бала бассын, артқы етегіңді мал бассын» деп келінге игі тілек білдіруі осының нақты айғағы.
Қазақ қоғамында ересектердің денсаулығы мықты, төзімді болатыны, ауруға аз шалдығатыны туралы саяхатшылар мен зерттеушілердің еңбектерінде аз айтылмаған. Алайда нәрестелер мен жас балалардың арасында тіршілік жағдайына байланысты туындайтын ауру түрлері жиі бой көрсетіп тұрған. Бала ауруын емдеу шараларын негізінен баланың күтімі мен тәрбиесіне жауапты ата-анасы мен жақындары, соның ішінде көп бала өсірген әйел адамдар жүргізген. Ал аурудың сипаты мен ауырлығына қарай емдеу шараларын емсек, тәуіп, оташы, сынықшы, бақсы сияқты«мамандандырылған» адамдар жасаған. Баланы дауалаудағы кейбір шаралар екінші жағынан сақтандыру сипатында болады және түрлі емдеу жолдары мен тәсілдерін ұштастыра кешенді түрде жүргізіледі. Жас нәрестеде жиі кездесетін ауру түрлерін халықтық эмпирикалық тәсілдермен дауалаған. Айталық, баланың қүлағына суық тиіп ауырғанда, тары қуырып, қуырылған тарыны ыстық күйінде мақта матадан тігілген кішкене қалтаға салып, қүлағына тартады; баланың тамағы ауырса, саусағын күйеге шылап, тамағын басады; егер іріңдеген болса, саусағын күйелеп іріңді жарады; жарылған ірің ішке кетпей, күйемен бірге сыртқа шығады деп білгендіктен, саусағын күйеге шылаған.
Шошыну, қорқу, үрейлену
Баланың ауруға жиі шалдығуы шошыну, қорқу, үрейлену сияқты себептерге байланысты пайда болады деп сенген қазақтар ондай ауруларды «қорықтық құю» тәсілімен емдеген. Шошынған баланың ұйқысы қашып, сандырақтап сөйлейді. Ондайда баланың басына орамал жауып, құбылаға қаратып отырғызады. Су кұйылған кесені баланың басынан жоғары ұстап тұрып, оған алдын ала ертіп дайындаған қорғасын құяды. Быжылдап шыққан дыбыстан шошынған бала селк етіп, ұйқыдан оянғандай әсерде болады. Кейін баланы қымтап жатқызғанда тыныш ұйықтап қалса, емнің балаға әсер еткені деп біліп, баланың неден шошынғанын қатқан қорғасынға түскен бейнеден көрген. Мысалы, иттен шошынса иттің, мысықтан шошынса мысықтың т.б. бейнесі қатқан қорғасын бедерінен көрінеді екен-мыс.
Көз тию
Егер ауырған баланы тәуіпке көрсетсе, ол алдымен баланың екі шекесіне саусақтарын қойып, тамыр соғысын бақылайды. Бала ауруының негізін анасының сүтінен деп тапса, анасына үш күн бойы тамақ бермей, тек күшала қайнатып берген. Ол үшін күшаланың бұршағын қабығынан тазартып, шәйнекке салып қайнатады да, оған бір қасық сүт қосады. Дәрі балаға анасының омырау сүті арқылы барады деген. Көз тиген баланың денесі мұздап немесе дене қызуы көтеріліп, аузына емшек алмай, шырқырап жылайды. Бала шалқалап жылағаннан талып қалатын кездер де болады. Емші балаға көз тигенін оның мандай тамырының шодырайып шығып тұрғандығынан және шалқалап жылауынан, тамыр соғысынан біледі. Үлкендердің айтуынша, көз кез келген адамға тие бермей, қаны тұщы адамдарға көз тигіш келеді екен. Балаға көзі тиген күмәнді адам белгісіз болуы да мүмкін. Мұндайда дереу иттің итаяғына жеті жапырақ нан салып, оны итке жегізеді. Ит нанды жеп жатқанда «өзіңнен басқаға ем бола гор», деп тілейді. «Көз арамнан қашады, адалға үйір» деп, ит итаяқтағы асын ішіп-жеп боғлан соң, итаяқта қалған суды таза легенге кұйып алады да, суды жылытып, қанжылым суға баланы шомылдырып отырып, «көзің тисе көзің шықсын, тілің тисе тілің кесілсін», деп арбау сөздер айтады. Балаға көз тиюді дәстүрлі ортада ит тию деп те атайды. Баланың анасы көзі тиген күмәнді адамның кім екенін білсе, оның бағалы киімінен өзіне білдірмей қиынды қиып алады да, оған кептірілген адыраспан қосып түтетіп аластайды. Егер адыраспан шатырлап жанса, балаға тиген көздің қайтқаны деп түсінген. Кейде күмәнді адамды алып келіп, балаға үшкірту арқылы емдейді. Баланы жалаңаштап шешіндіріп, көзі тиген кісінің алдына жатқызып маңдай, бет алдына, етбетінен жатқызып жауырынына үшкіртеді. Бала бақалы көлшікке шомылатын болса, баланың қолына сүйел шығады деген түсінік болған. Сүйелді толған айға қаратып, «сенде мынадай әшекей бар ма, жоқ болса алшы менің әшекейімді» деп, арбау сөздер айта отырып, ақ шүберекпен сүйелді сүртеді. Осылай үш рет қайталайды. Кейде сүйелді сиыр жапасының үстіне жауған жаңбыр суымен де жуады. Емдеудің тағы бірінде сүйелді аттың қылымен оны айналдыра байлап тастайды. Сүйел бірнеше күннен кейін үзіліп түседі.
Сыздауық, шиқан
Сыздауық, шиқан суық тигеннен шығады. Көршиқан - денеге топ-топ болып шығатын шиқан түрі. Шиқан мен сыздауықты қаздың жемсауын тарту арқылы емдейді. Қазды «ем болсын» деп, арнайы сойып, жемсауын бөлек алып, біраз уақыт жылы суға салып қояды. Жемсау әбден жұмсарған кезде оны шиқанның немесе сыздауықтың үстіне тартып, дәкемен орап, таңып тастайды. Балаға қызылша шығып ауырғанда, баланың денесі түгел бөртіп, тамаққа тәбеті болмайды, дене қызуы көтеріледі. Өмірден түйгені көп әжелер, Бала ауруынан әбден айыққанша, кір жууға мүлдем тыйым салады. Kip жуылса, баланың денесіндегі қызылша бөртпесі кірдің көбігіндей қаптап көбейіп, жазылуы ұзаққа созылады деп түсінген. Мұндайда баланың үстіне қызыл түсті киім кигізеді, терезеге қызыл түсті перде ұстайды, қызыл түсті көрпе жабады. Баланы терлетуге тырысып, ыстық сүт береді.
Қарамық
Балаға қарамық шыққанда да осыған ұқсас, бірақ мұнда қызылшаға қарағанда ірілеу қоңырқай қара түсті бөртпе шығады. Қарамық шыққанда да домбырада күй немесе қобыз сарынын тыңдатқан өте пайдалы. Бала ауруынан айыға бастағанда қарамықтың беті қотырланып, түсе бастайды. Жазылған қарамық орны ақтаңдақтанып белгілі болып тұрады, бірте-бірте білінбей кетеді. Көнекөз әжелердің айтуынша, қызылша, қарамық адамға өмірінде міндетті түрде бір рет шығады, біреуге бала кезінде шықса, біреуге ересек болғанда шығады.
Қалампыр немесе пиязды шайнап, баланың бетіне үшкіріп бүрку немесе қара қойдың өкпе-бауырымен қағу да бала ауруна қарсы жасалатын шаралар қатарында. Кейде баланың кіндігі бүртиіп шығып кетсе, жылқының құмалағын басып жазатын болған. Құмалақты аларда «өзіңнен өзгеге ем бол», деп алады. Баланың аузы уылса, кірпінің инесін күйдіріп, күлін аузына себеді. Баланың кіндігіне суық тисе, кіндігінің түбі аздап суланып, іші торсылдап кеуіп кетеді. Іші кепкен бала мазасызданып, ұйқысы қашады. Мұндайда баланың әжесі бас бармағын суға пісірілген жұмыртқаның сарыуызына араластырылған күйемен шылап, баланың кіндігін сағат тілімен солдан оңға қарай бұрайды. «Менің ұолым емес, пірім бибі Бәтиманың қолы,шипасын тигізе гөр», деп тілек сөздер айтады. Осылай үш рет қайталайды.
Дереккөздер
Санат:Денсаулық Санат:Этнография
Лез-Ези-де-Таяк-Сирей
Лез-Ези-де-Таяк-Сирёй (Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Сарла-ла-Канеда округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 37,44 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24172, пошта индексі — 24620.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 839 адамды құрады. Халық тығыздығы — 22,41 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Биафада
Биафада (биафар, бола, папеи) — оңтүстік-шығыс Гвинея-Бисау мен Гвинеяның солтүстік-шығысында да тұратын Тенда тобының халқы. Жалпы саны 80 мың адам.
Тілі
Тілі - биафада тілі. Португал тілінің креол нұсқасы («Гвинеялық креол») да кең таралған.
Діні
Сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі наным-сенімдер, христиандар да бар.
Кәсібі
Негізгі кәсіптері балық аулау (аралдарда тұратындар арасында) және қолмен атқарылатын егіншілік (континенттік бөлік тұрғындары арасында) (күріш, жүгері, тамыр дақылдары, көкөністер, жемістер). Жабайы майлы пальма жемістерін және т.б. жинау маңызды рөл атқарады. Негізінен шошқа өсіріледі, бірақ ұсақ және ірі қара мал бар.
Өмір салты
Негізгі әлеуметтік-экономикалық бірлік үлкен, көбінесе көп әйелді отбасы. Отбасы ақсақал басқаратын рулық туыстық құрылымдар негізінде құрылады. Неке патрилокальды. Ортақ аталық атадан тарайтын бірнеше патрилинейлік туыстас құрылымдар экзогамдық руды құрайды және жалпы ру атауын алады. Шағын ауылдарды (табанки) көсемдер басқарады.
Биафадалар жапырақтар мен шөптерден тоқылған конустық төбесі бар шағын, дөңгелек лашықтарда тұрады. Көп әйелді отбасыларда әр әйел жеке лашықты алады.
Өсімдік талшықтарынан жасалған дәстүрлі белдемшелер мен еуропалық киіммен ығыстырылды.
Тамағы негізінен өсімдік тектес – дәнді дақылдар, жүгеріден жасалған бұқтырмалар, күріш, тамыржемісті дақылдар. Көкөніс дәмдеуіштері кеңінен қолданылады. Жағалауда және аралдарда ең маңызды өнімдердің бірі - балық. Етті сирек жейді.
Дереккөздер
Санат:Гвинея-Бисау халықтары Санат:Гвинея халықтары
Ақбейіт (Алматы облысы)
Ақбейіт — Алматы облысы Райымбек ауданы, Сарыжаз ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Естос
Естос (Estos) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,22 км² шамасында.
Ақбейіт (Алматы облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Нарынқол ауылынан солтүстік-батысқа қарай 51 км-дей жерде.
Естос
Коммунаның INSEE коды — 64220, пошта индексі — 64400.
Ақбейіт (Алматы облысы)
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 391 адам (220 ер адам және 171 әйел адам) болса, 2009 жылы 289 адамды (140 ер адам және 149 әйел адам) құрады.
Көмір битумдары
Көмір битумдары – термин көмір химиясында екі мағынада пайдаланылады: 1) тар мағынада — битум терминінің эквиваленті; 2) кең мағынада көмірлерден айырып алынатын заттарға қолданылады.
Естос
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 504 адамды құрады. Халық тығыздығы — 156,52 адам/км².
Ақбейіт (Алматы облысы)
Дереккөздер
Санат:Райымбек ауданы елді мекендері
Көмір битумдары
Көмір білінімдері
Көмірлілік дәрежесі беймәлім өңірдің бір немесе бірнеше нүктесінен ұшырасқан қазба көмірдің жекелеген ашылымдары.
Естос
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Батыс Үнді су асты жотасы
Батыс Үнді су асты жотасы — Үнді мұхитының оңтүстік-батысында орналасқан. Африка - Антарктида су асты жотасының жалғасы болып табылады. Ол солтүстігіндегі Мадагаскар қазаншұңқыры мен оңтүстігіндегі Крозе қазаншұңқырын бойлық бағытта бөліп жатыр. Ұзындығы 3600 км, ені 700 км-ге дейін, жота үстіндегі ең саяз су қабаты 251 м. Жоталардың күмбезді бөлігін рифт белдемдері қиып өтеді. Батыс Үнді су асты жотасы тектоникалық қозғалмалылығымен, жер сілкінулерімен ерекшеленеді.