cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сайрам ауданы
Өнеркәсіп
ӨК, ЖШС, АҚ және 4739 шаруа қожалықтары ұйымдастырылды. Аудандағы ірі кәсіпорындар: «Манкентсельмаш» АҚ – ауылы шаруашылық машиналарын, «Жер-Ана» ЖШС – жеміс-көкөніс консервілерін, «Арай» ЖШС – өсімдік майын, «Оңтүстік құс» АҚ – жұмыртқа, жұмыртқа ұнтағы, құс еті, құс етінен жасалған шұжық, «Ақсу» ӨК – ауылы  шаруашылық өнімдерін өндіреді. Кірпіш завоты жұмыс істейді. 2003 жылдары аудан кәсіпорындары 4316,6 млн. теңгенің өнеркәсіп өнімдерін, соның ішінде 117 т ет және құс еті өнімдері, 4797 т өсімдік майы және тоң майын, 35,8 мың т дәннен және өсімдіктен алынған ұн, 41,4 мың т ауылы шаруашылық малдары үшін дайын жем, 38,6 мың л жүзім шарабы, 73,6 мың л шырындар өндірді. Аудан ет-сүт өндіру, шошқа, құс өсіруге мамандандырылған. ауылы шаруашылық тауарын өндіруде облыс бойынша 8,4%-ды құрайды. Облыстағы ірі қара малдың 18,4%, сиырдың 14,7%, қой мен ешкінің – 6,4%, шошқаның – 30,1%, жылқының –13,4% өсіріледі. С. ауылының ауылы шаруашылық жалпы өнімінің 44,1%-ын ет, сүт, жұмыртқа өндірісі құрайды. Ауданда облыстағы бидай егістігінің 15,1%, арпаның 10,65%, қант қызылшасының 87,0%, мақсарының 14,5%, картоптың 17,3%, көкөністің 14,8%, жеміс-жидектің 21,2%, жүзімдіктің 17,8% орналасқан. ауылы шаруашылық жалпы өнімінің құрылымындағы 19,5% – көкөніс, 12,9% – дәнді дақыл, 6,6% – картоп өндірісінің үлесіне тиеді.
Ауданда жылдан жылға өнеркәсіп саласы жақсы дамып келеді. Ауыл шаруашылығына арналған машиналар және оларды күрделі жөндеуден өткізу, оларға керекті қосалқы бөлшектер шығару, көкөніс түрлерінен консервілер дайындау, шарап өнімдерін, түрлі үлгідегі электродтар жасайтын, спирт өндірісі, құс еті, жұмыртқа өндірісі және басқа да өнеркәсіп тауарларын шығаратын, қайта өңдейтін өндіріс орындары жұмыс істейді.
2007 жылдың 6 айында ауданның өнеркәсіп кәсіпорындары қолданыстағы бағамен, шағын, қосалқы кәсіпорындар мен үй шаруашылығы секторын қосқанда 3 миллиард 518 миллион теңгенің өнімін өндіріп, 2006 жылдың 6 айымен салыстырғанда 590 миллион теңгеге артық немесе 120%-ды құрады. Ірі және орта өнеркәсіп кәсіпорындарында 1 млрд. 856 млн.теңгенің, шағын және қосалқы кәсіпорындарда (үй шаруашылығы секторын қосқанда) 1 млрд. 662 млн.теңгенің  өнімі өндірілді.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылы 30 маусымдағы «Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясын іске асыру жөніндегі 2006-2008 жылдарға арналған іс шаралар жоспары туралы» №609 қаулысына сәйкес «Оңтүстік Қазақстан облысының 2006-2008 жылдарға арналған өңірлік іс-шаралар жоспарын орындау мақсатында Тассай ауыл округіне қарасты Қызыл-сай елді мекенінде айына 45 тонна макарон өнімдерін шығаратын «Арай-астық» ЖШС-і іске қосылып, 79 жаңа жұмыс орны ашылса, маусым айында бұл мекеме 18 жаңа жұмыс орнына кеңейтіліп отыр. Сайрам ауыл округінде жылына 25 мың дана жылыту жүйелеріне және су құбырларына арналған полипропилен трубалар шығаратын «ПАМИР-С» ЖШС-і іске қосылып, 30 жаңа жұмыс орны ашылды.
Б. з. д. 356 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 356 жылы туғандар
Сайрам ауданы
Агроөнеркәсіп
Аудан экономикасының негізгі салаларының бірі болып табылатын ауыл шаруашылығы саласында ағымдағы жылдың алты айында өндірілген жалпы өнім көлемі 3616,1 млн.теңгені құрады, өткен 2006 жылдың осы  мерзімімен салыстырғанда 381,7 млн.теңгеге, немесе 111,8 пайызды құрады.
Б. з. д. 356 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 356 жылы қайтыс болғандар
Сайрам ауданы
Агроөнеркәсіп
Ауданымыздағы 17 ауыл округтерінде 20 селолық тұтынушылар кооперативтері құрылып, әділет басқармасынан заңды тұлға ретінде тіркеуден өтті. Құрылған СТК-ларға 5033 шаруа қожалықтары мүше болып кірді. СТК-лар 6 айдың көлемінде  барлығы 12 млн 362 мың теңгенің қызметін халыққа көрсеткен.
2007 жылғы 1 маусым күні Шымкент қаласында І-Орта Азиялық халықаралық көкөніс-жеміс Форумы өтті. Осы форумда Сайрам ауданы көрме-жәрмеңкені жоғары дәрежеде ұйымдастырғаны үшін облыс және «ҚазАгроМаркетинг» АҚ басшылығы тарапынан жоғары бағаға ие болды. Форумның қорытындысы бойынша ауданымыздың бірқатар агроқұрылымдары, атап айтсақ Ақсукент, Қарабұлақ, Қарасу ауыл округтерінің кәсіпорындары солтүстік облыстарға 8000 тонна көкөніс, 800000 банкі консерві өнімдерін жеткізу бойынша келісім-шартқа тұрды.
2007 жылы ауданымыздың ауыл шаруашылығы саласын, осы саланы көтеру үшін жылдағы дәстүрден жаңылмай жыл қорытындысы бойынша алдыңғы қатардан көріну үшін жоғары дәрежеде жұмыс істеуді мақсат етіп қойдық.
Кәсіпкерлікті дамыту
Нарықтық реформалар барысында кәсіпкерлік секторы қоғамда елеулі орынға ие болды. Бүгінгі таңда мемлекет тарапынан шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуға қажетті жағдай жасалды. Атқарылған оң шаралар нәтижесінде 2007 жылдың 6 айында аудан бойынша 11219 кәсіпкерлік құрылымдары тіркелген, оның ішінде 654 заңды тұлға, 6762 шаруа қожалықтары, 3803 жеке кәсіпкер тіркеліп, 45704 адам жұмыспен қамтылған.
Елбасымыздың алдымызға қойған міндеттерінің бірі жаңа жұмыс орындарын ашып, тұрғындарды тұрақты жұмыс орындарымен қамтамасыз ету болатын болса 2007 жылдың 6 ай ішінде 68 шағын және орта кәсіпорындар ашылып, 417 адам жұмыспен қамтамасыз етілді, бұл 2006 жылдың сәйкес мерзімімен салыстырғанда 106,3% құрайды.
2007 жылы 6 ай ішінде кіші және орта бизнес субъектілерінің өндірген өнімнің көлемі 2421,0 млн теңгені құрады бұл өткен жылмен салыстырғанда 116,3% артық. Өндіріс көлемінің өсуі есебінен ауданның салық базасы ұлғайды. Егер 2006 жылдың І-ші жартыжылдығында 135,2 млн.теңге түскен болса, бұл көрсеткіш 2007 жылдың І–ші жартыжылдығында 149,6 млн.теңге немесе 110%  құрады.
Бүгінгі таңда туризм саласы экономикамыздың ең маңызды перспективалы салаларының біріне айналып отыр. Болашақта туристік кластер ел экономикасының шикізаттық емес саласында ұзақ мерзімді жобаларды қамтитын болады.
Аудан аумағында 58 тарихи мекендер мен қалашықтар, сонымен қатар архитектура және қала құрылысының ескерткіштері бар. Бұлақ Қазақстан Республикасынан тыс, таяу және алыс шетелдерге кеңінен белгілі, мұсылмандардың қажылық жасайтын орындарының бірі болып табылады.
Үстіміздегі жылдың 9-шы ақпанында аудан әкімдігінің қаулысымен «Сайрам ауданында туризмді дамытудың 2007-2010 жылдарға арналған бағдарламасы» бекітілді. Бағдарлама бойынша ауданда тиісті жұмыстар атқарылуда.
Әлеуметтік сала
Бүгінгі таңда ауданда әлеуметтік сала бойынша ҚР заңдары мен нормативтік актілерінің негізінде, Сайрам аудандық мәслихат сессиясының 2006 жылғы 13 сәуірдегі шешімімен бекітілген «Халықты жұмыспен қамтудың және әлеуметтік қолдаудың», «Мүгедектерді оңалтудың» 2006-2008 жылдарға арналған аудандық бағдарламалары іс жүзіне асырып келеді. Қабылданған бағдарламаға сәйкес, жоспарланған жұмыстар аудан бойынша өз дәрежесінде атқарылып келеді.
Өмірлік деңгейлері кедейшілік шегінен және азық-түлік себетінен төмен, аз қамтылған отбасыларын әлеуметтік қорғау бойынша ауданымызда нәтижелі жұмыстар атқарылып келеді. Бүгінгі таңда 777 адамға 4 млн 500 мың теңге атаулы-әлеуметтік көмек тағайындалып,толығымен төленді.
Аудан бойынша өткен жылдың есепті мерзімімен салыстырғанда кедейлер саны 78,7 пайызға, ал атаулы әлеуметтік көмекке төленген қаржы мөлшері 57 пайызға кеміді. Кедейлер санының кемуіне, осы отбасыларының қосалқы шаруашылықтарын дамытуға шағын несие, мал және жер бөлу оң себептерін тигізді.
Биылғы жылы облыс әкімінің орынбасары Т.К.Дүйсенованың басшылығымен, Сайрам ауданында алғашқы рет аз қамтылған отбасыларын шағын несиемен қамтамасыз ету бойынша пилоттық жоба іске асырылуда.
2007 жылдың алты айында 617 жаңа жұмыс орындары ашылып, бағдарлама көрсеткіштері 104,2 пайызға орындалып отыр, ал ақылы қоғамдық жұмысқа тарту жоспары 181 пайызға орындалды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сайрам ауданы
Мәлик бин Нууайра
Мәлик бин Нууайра
Толық есімі Мәлик бин Нууайра (مالك بن نويرة) бин Шаддад Бәни Сәғләбә бин Йарбуғ Бәни Тәмим. Исламды қабылдап кейін мұсылманшылықтан бас тартқан жаһилиет дәуірінің шайыры. Муртад болған соң Халид ибн Уәлидтің қолынан қаза тапқан. «Әййәмул араб фил жәһилия» (Жаһилиет дәуіріндегі арабтар) кітабының 203 бетінде Мәликтің Мутмим деген атпен де аталғандығы жазылған. Дегенмен Мутмим Мәликтің бауыры болуы мүмкін. «Жамһарату ашғарил араб» кітабында Мутмим бин Нууайраның поэзиясына тоқталған. Аталмыш кітапта Мутмимнің Мәлик деген ағасы болған деп жазылған. Мәлик халифа Әбу Бәкрдің заманында зекет төлеуге қарсы болғандардың қатарынан болып өлтірілген. Ислам діні келгенде Мәлик бауыры Мутмимнің руы толығымен мұсылманшылықты қабылдайды. Мұхаммед пайғамбарға адал қызметте болады. Мұхаммед пайғамбардың дүниеден озуымен көптеген араб тайпалары орталыққа Медине қаласына бағынудан бас тартады. Солардың бірі Мәликтің руы болатын. Зекет төлеуден бас тартқан араб тайпаларына қарсы халифа Әбу Бәкр жасақ дайындап, басшы ретінде Халид ибн Уәлидті тағайындайды. Осы шайқаста Мәлик қолға түсіп мерт болады
Дереккөздер
Санат:Араб ақындары
Гурам Мурадұлы Макаев
Карьерасы
1994-98 жылдары Қазақстан құрамасы сапында ойнаған. Он кездесуде Ұлттық құрама намысын қорғап, бір доп енгізді.
Карьерасында КСРО және тәуелсіздіктен соң қазақстандық клубтармен бірге 1995-97 жылдары Бельгияның "Ломмель", "Антверпен" командаларында доп тепті.
2004 жылы Шымкенттің "Ордабасы клубында ойнап жүріп карьерасын аяқтады да, 2005-2008 жылдар аралығында "Жетісу" клубының бапкерлер штабында жұмыс істеді.
Сілтемелер
Санат:КСРО футболшылары Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Екібастұз-1979 ФК ойыншылары Санат:Тараз ФК ойыншылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Антверпен ФК ойыншылары Санат:Атырау ФК ойыншылары Санат:Жетісу ФК ойыншылары Санат:Ордабасы ФК ойыншылары Санат:СКИФ Алматы ФК ойыншылары Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары Санат:ЦСКА Алматы ФК ойыншылары
Балама кілт
Балама кілт (Альтернативный ключ; alternate key) — бастапқы кілт ретінде көрсетілмеген мәліметтер базасындағы іздестіру кілті.
Дереккөздер
Санат:Дерекқор
Оразбай Әбішев
Әбішев Оразбай (1930 жылы  туған, Сырдария ауданы, Комсомол кеңшарында (қазіргі Қызылорда қаласы, Қызылжарма ауылы) – құрметті теміржолшы (1974), Социалдық Еңбек Ері (1988). 1942 – 49  жылы  туған ауылнда түрлі жұмыстарда істеді. 1949 – 91  жылы Қызылорда локомотив депосының слесары. 2 мәрте Ленин орденімен, Октябрь Революциясы ордені, медальдармен марапатталған.  облысы  және қалалық кеңестердің депутаты болып сайланды.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”,
Санат:Тұлғалар Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:1930 жылы туғандар
Аққұла (дәстүр)
Аққұла - ертедегі егін егетін елдің бұлжымас дәстүрі болған екен. Қазір мүлде ұмытылған. Бұрын әр егінші өзіне қажетті дәнін сеуіп болғаннан кейін әдейі қалдырылған жерге тағы да бөлек дән себетін болған. Ол “Аққұла” деп аталатын болған. Бұл қазақшаға аударғанда “құдай несібесі” немесе “құдай сыбағасы” деген сөз екен. “Аққұла” өсіп, жиналғаннан кейін жетім-жесірлерге, қайыршыларға және дін жолындағы адамдарға үлестірілген. Бұл елдік дәстүрден қазақ халқының әр шаруашылық иелері тек өзінің ғана емес, жағдайы төмен кедей-кепшіктер де ұмытпағанын, зор адамгершілік міндеттер атқарғанын көруге болады.
Сыртқы сілтемелер
Қосымша деректер
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Рахымбек Жапбасов
Рахымбек Жапбасов (1942 маусымның 19-ы, Қарағанды облысы Ұлытау ауданы Сарыкеңгір ауылы) – биология ғылымдарының докторы (1996).
Қысқаша өмірбаяны
Рахымбек Жапбасов 125-тен астам ғылыми-зерттеу еңбектің, 2 монографияның авторы.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысында туғандар Санат:1942 жылы туғандар Санат:Қазақстан биологтары Санат:Қазақстан ғалымдары
Найман Бұқарбай ауылы
Найман Бұқарбай ауылы — Түркістан облысы Мақтаарал ауданы, Жаңажол ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Мырзакент кентінен оңтүстік-батысқа қарай 7 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 260 адам (130 ер адам және 130 әйел адам) болса, 2009 жылы 379 адамды (205 ер адам және 174 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мақтаарал ауданы елді мекендері
Сладкое көлі
Сладкое – Есіл алабындағы көл.
Географиялық орны
Қостанай облысы Ұзынкөл ауданы Сатай ауылының шығысында 7 км жерде орналасқан.
Гидрографикасы
Көл теңіз деңгейінен 157 м биіктікте жатыр. Аумағы 10,7 км2, ұзындығы 5,9 км, енді жері 3,0 км, жағалау бойының ұзындығы 18,4 км. Батыс жағалауы түйетайлы, жарлауытты келген. Айдынының басым бөлігін қамыс басқан. Оңтүстігінде шағын шығанақтар мен мүйістер кездеседі. Шығыс жағалауы жазық, онда шағын көлдер мен батпақты жерлер кездеседі. Шарасында жыл бойы су болады. Көктемгі еріген қар, жауын-шашын суларымен толысады. Суы қараша айының ортасында қатып, сəуір айының 2-онкүндігінде ериді. Түбі тегіс, оған тұнба шөккен. Суында балық бар. Алабының басым бөлігі егістікке жыртылған.
Дереккөздер
Санат:Ұзынкөл ауданы көлдері
Қоянды (тау, Нияз таулары)
Қоянды – Нияз тауларының батысындағы шоқы.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Осакаров ауданы Осакаровка кентінің батысында 5 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Асолюттік биіктігі 640 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 3 км-ге созылған, енді жері 1 км. Беткейлері тілімделген. Солтүстігінде Тоқсумақ бөгені жатыр.
Өсімдігі
Қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында ақ селеу, бетеге, сұлыбас, жусан, қараған, т.б. өсімдіктер өседі.
Дереккөздер
Санат:Осакаров ауданы таулары
Әнші
Әнші — әнді нақышына келтіріп, шебер орындайтын адам.
Ертеде қазақтар той-томалақтарды әнші-күйшісіз өткізбеген. Сондай-ақ, қазақтың дәстүрлі неке ғұрпындағы рәсімдерге әншілер арнайы шақырылып, астан кейін әншілерге кезек берілген. Нағыз әншінің әншілік өнерінің танылар тұсы да осы сәт. Мысалы, бірде Семей мен Жетісу өңірінің қазақтары жиналып, сайысқа түскенде, Семейдің әншілері қарсыластарының басымдығын байқап, дереу бір атақты әншіге жаушы жіберіп, оны бірнеше жүз шақырым жерден алдыртуға дейін барған екен. Мұндай шаралар ру, жердің намысы мен беделі үшін жасалған және руаралық қатынастарды реттеуші элемент қана емес, өнер атаулының бағалануы мен алға қарыштауына серпін беретін іс. Екінші жағынан сол халықтың өнерін паш ету, дәріптеудің нақты бір үлгісі болып табылады. Әнші өнер атадан балаға мирас болып ұрпақтан-ұрпаққа жалғасады. Байырғы ортада үйге қонақ келсе, адам күтуге байланысты ғұрыптар атқарылып болған соң, ауылдың алты ауызы көбінесе әнмен немесе басқаша бір өнер түрімен орындалатын болған. Кейін қонақтан қонақ кәде сұралып, дәстүрлі ортаға таптаурын болған, ауыларалық, күнделікті әнмен не жай өнер түрімен емес, тосын, естіле бермеген әнмен немесе басқа да онер түрімен атқарылуын күткен. Бұл арада қонақтың қандай адам екендігі сыналып, асқан әнші, топтан озған дарабоз екендігі осы арада нақты танылып, халық бағасына ие болған. Сол сияқты дәстүрлі ортада ас-той, түрлі жиындар әншісіз өтпеген. Әнші - халық қалаулысы, онсыз ешбір ортаның сәні келмейді.
Қазақта «Әу демейтін қазақ жоқ» деген сөз қолданысы бар. Кез келген қазақтың ән шырқап, сайын даланы әнмен тербететіні жайлы бұрынғы шетелдік саяхатшы- зерттеушілер өз жазбаларында жазып қалдырғаны белгілі. Демек әнші ретінде танылып, суырыла алға шығып даралану үшін асқан дарын, талант қажет. Қатаң сындардан сүрінбей, өзіндік сипатпен өзгешеленуі тиіс. Әнді кең тыныспен, асқақ үнмен, шыңына жеткізе шырқай білу - шеберліктің шырқау биігі, бұл - әншіге қойылатын қатаң талап. Әнші атағын халық берген, қашанда сырт көзбен сыншы болған халық шынайы өнерді бағалағанда лайық көрген өнер иесін әнші деп атаған. Дәстүрлі қазақы ортада атақты әншілердің басым көпшілігі айтулы ақын, әрі шебер домбырашы немесе қобызшы да болған.
Әнші-өз жанынан ән шығармалық бірақ халықтық халық композиторларының ән шығармашылығын жұртшылық арасында кеңінен насихаттайтын кәсіби орындаушы. Мысалы Әміре Қашаубаев, Ғ.Айтбаев, Ж.Елебеков, т.б. Әнші деп композиторлардың вокалдық шығармаларын (ән-романстарын, балладаларын), опералық партияларды орындайтын кәсіби әнші-артистерді де (К.Байсейітова, Қ.Байсейітов, Қ.Жандарбеков, Р.Абдуллин, Б.Досымжанов, М.Ержанов, Е.Серкебаев, Б.Төлегенова, Ә.Дінішев, Ғ.Құрманғалиев, т.б.) айтады.
Дауыс түрлері бойынша сұрыптау немесе классификация
Классикалық музыкада және операда дауысқа тек музыкалық аспап ретінде қарайды. Композиторлар әнші дауысының шеберлігі мен ерекшеліктерін ескере отырып, осы аспапқа музыка жазады.
Дауыстарды (және сәйкесінше әншілерді) жіктеуге арналған көптеген жүйелер бар. Олардың кейбіреулері дауыстың күшін, яғни әншінің қаншалықты қатты ән айта алатындығын ескереді; басқалары - әншінің дауысы қаншалықты виртуозды немесе қаншалықты анық жеткізуі бойынша; басқаларына музыкалық емес сипаттамалар жатады, мысалы, сыртқы түрі, актерлік шеберлігі және т.б.
Ең жиі қолданылатын жіктеу әншінің вокалдық диапазоны мен жынысына байланысты. Осы екі критерийдің өзінде көптеген түрлері бар. Мұнда алты негізгісі берілген: Әйелдер дауысы: Ерлер дауысы:
Дереккөздер
Әншілер Санат:Мамандықтар
Даниядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандары
ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Данияның 6 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге 3 нысан мәдени, 3 - табиғи критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Дания аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 9 нысан үміткер ретінде тіркелген.
Тізім
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан
Сыртқы сілтемелер
Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі Санат:Дания
Қырғыш
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау Санат:Механика
Алтыншы симфония (Құрманғазы)
"Алтыншы симфония" ("Құрманғазы") - Е.Г. Брусиловскийдің симфониясы. Алғаш 1965 жылы Қазақ симфониялық оркестрі (дирижері И.З. Островский) орындады. Шығарма Құрманғазы күйлерінің негізінде жазылған. Төрт бөлімнен тұратын симфонияда Құрманғазының "Түрмеден қашқан", "Ақбай" және "Сарыарқа" күйлері пайдаланылды. Брусиловский ұлы күйшінің күрескерлік рухын симфониялық драматургияны өрістете дамыту, ширықтыру арқылы бейнелейді. Мұнда симфониядағы еуропалық формалар мен заңдылықтар қазақтың аспаптық музыкасындағы дәстүрлермен тығыз араласып жатыр. Мысалы, симфонияның 2-бөлімі "Ақбай" күйіне негізделгенімен пассакалья түрінде жазылған.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Тарих
Вэст Брукфилд (Массачусетс)
Вэст Брукфилд (West Brookfield) — Массачусетс штатының Уорчестер (Worcester) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 3 701 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 54.7 км² шамасында. FIPS коды — 25-75400.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Адамдар тәрізді маймылдар
Адамдар тәрізді маймылдар
Адамдар тәрізді маймылдар(Homіnoіdea, Anhropomorphіdae) — маймылдар отрядының тартанаулылар тобының бір тұқымдасы. Сыртқы түрі адамға ұқсас болғандықтан адамтәрізді маймылдар деп те атайды. А.м-дың өкілдері Б.з.б. 35-23 млн. жылдары Мысырда пайда болған деген пікірлер бар. Кейін олар Африка, Азия, [Еуропа|[Еуропада]] кеңінен таралған, түрлері де көп болған. Денесінің ұзындығы 63-180 сантиметр, салмағы 5-300 кг, алдыңғы аяқтары артқы аяқтарынан ұзын, миы қатпаршақты болып келеді. Бастың маңдай бөлімі жақсы жетілген. Бас бармақтары басқа саусақтарына қарама-қарсы орналасқан, тырнақтары жалпақ келеді. Құйрығы, ұрт қалталары болмайды. Тісінің құрылысы, құлақ қалқаны, ішкі мүшелері, қанының топтары, олардың қорғаныштық қасиеті, зат алмасуы т. б. адамға ұқсас. Соқыр ішегі бар. Адамдар тәрізді маймылдар шағын топ құрып, ұзын қолдарының көмегімен бұтақтан-бұтаққа, ағаштан-ағашқа секіріп, тіршілік етеді. 5-10 жаста жыныстық жағынан жетіледі де, жылына бір ұрпақ береді. Жүктілік мерзімі 200-260 күн. Олар 30-60 жыл өмір сүреді. Адамдар тәрізді маймылдардың қазіргі кезде 3 тұқымдасы бар: гиббон, понгидтер, (орангутан, горилла, шипанзе), гоминидтер. Олардың 12 түрі Батыс және Шығыс Африкада, оңтүстік-шығыс Азия аймағында, Зонд, Ява, Суматра, Калимантан аралдарының қалың тропикалық ормандарында кездеседі. Олар өсімдік жемістерімен, ұсақ жануарлармен қоректенеді. Көптеген түрлері сиреп кеткендіктен Халықаралық табиғат қорғау одағының “Қызыл кітабына” енгізілген.
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, I том
Санат:Жануарлар
Б. з. д. 357 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 357 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 357 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Мемлекетсіз қоғамдар
нобай Мемлекетсіз қоғамдар - нақты белгіленген мемлекеті жоқ қоғамдардың түрлері. Бұл анықтамаға көбінесе; а. алғашкы орталықтандырылған мемлекеттердін пайда болуына дейін өмір сүрген; б. мемлекеттік құрылыстың нақты белгіленген машинасының (мысалы, лидердін «әкімшілік» және әскери қолдауы) болмауымен қоса тұрақты лидерлігі жоқ - мысалы, ацефалия (сөзбе-сөз «бассыздық») қоғамдар жатады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Капабланка
Ол 1906 жылы Эм.Ласкер қатысқан турнирде бірінші орын алады, 1909 жылы  АҚШ-тың чемпионы Ф.Маршаллды ұтады. Капабланка 1911 жылы Еуропадағы Сан-Себастьян турнирінде және 1913 жылы  Нью-Йоркте өткен 3 турнирде бірінші, Гаванада өткен турнирде екінші орын алды. 1913 жылы Санкт-Петербургтегі консулдық жұмысқа тағайындалады. Ресей қалаларында шахматтық сеанстар беріп, бірнеше матчтар өткізді. Берлинде Эм.Ласкермен блиц-турнир өткізіп, жеңіске жетті. Мұнан соң Нью-Йорктегі (1919), Гастингстегі (1919) турнирлерде бірінші орын алды. 1921 жылы дүние жүзі чемпионы атағы үшін өткен Х.Р. Капабланка – Эм.Ласкер матчында 9:5 есебімен ұтқан Капабланка әлем чемпионы атағын жеңіп алды. 1922 жылы Лондонда өткен турнирде бас жүлдені еншіледі. 1927 жылы дүние жүзінің чемпионы атағы үшін өткен матчта 15,5:18,5 есебімен А.Алехинге ұтылды. Чемпиондық атақтан айрылған соң, турнирлерге жиі қатысты. 1931 жылы М.Эйвенді матчтық кездесуде 6:4 есебімен жеңді. Ол өз өмірінде ресми түрде 562 партия ойнап, оның 317-cін ұтып, 38-інде ұтылды, ал 207 партияны тең аяқтады. Кубалық шахматшының енгізген теориялық жаңалықтары мен ойын этюдтері осы күнге дейін құндылығын жоғалтқан жоқ.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Әйел сәні
Әйел сәні - әйелдің бой түзеп, сән-салтанатпен жүруі үшін қолданылатын сәндік заттар. Қазақ әйелдері ежелден киімнің тәуірін киіп, әшекейдің асылын таққан. Орыс зерттеушісі И.Г.Андреев былай деп жазады: «Қазақ әйелдері әшекейлерді кеудесіне де тағады. Бастарына жаулық салып, оның үстінен маңдайға дейін түсетін жамылғы киеді де, оған жіпке тізілген маржан, інжу қадап қояды. Оның үстінен ақ жаулық салады. Арқа жағындағы жаулықтың ұшы жерге тие жаздап тұрады. Кейбіреулері мұрнына кішкентай күміс сырға тағып жүреді, осы арқылы әкесінің ең сүйікті қызы екенін аңғарасың. Саусақтарына жүзікті молынан салады; ал құлақтарына көбіне інжу қадаған ұзынша сырғалар тағады».
Қыз бала 4-5 жасынан бастап-ақ сәнмен бой тұзеп, қолына бала білезіктер, құлағына сырға, камзолына жиектей күміс құймалар таккан. Әйел әшекейлері тек сән-салтанат үшін ғана емес, әдет-ғұрып, наным-сенімге де тікелей қатысты болғандықтан, кез келген әлеуметтік ортаның өкілі өз хал-қадірінше әртүрлі әшекейлер татуға тырысқан. Сондай-ақ, таққан әшекейінс қарай әйелдің жасын, әлеуметтік тобын, қай аймақтап екендігін ажыратуға болады. Мәселен, ауқатты отбасынан шыққан әйелде бағалы тастардан көз салынған, алтынмен апталған әшекейлер мол болады. Олар күрделі көркемдік шеберлікпен, техникалық жағынан мінсіз орындалуымен ерекшеленеді. Қазақтың бай әйелдері зергерге бірыңғай нақышта жасалған әшекей бұйымдарынық толық жинағына тапсырыс берген және ауқатты отбасынан шыққан қыздар салмағы үш келіден кем түспейтін күміс шолпылар таққан. Зергерлік әшекейлердің саны мен сипаты әйел жасына орайлас келеді. Мәселен, пішіні жағынан кіші, қарапайым әшекейлерді жасөспірім қыздар тақса, ал қыз бойжеткен сайын ол таққан әшекейлер өзгеріп, көркемдік нақыштары күрделене, көбейе түскен. Ал тұрмысқа шыққаннан кейін әйел әшекейі біртіндеп азайып, жасына қарай басқа накыштарга ауысады. Қазақ қыз-келіншектері жүзік, сақина, балдақ, құстұмсық жүзік, отау жүзік, білезік, жұмыр білезік, сырға, некелік, шашқап, шолпы, шашбау сияқты әшекей бұйымдарын таққан.
Қазақ әйелдері шашына шашбау, шашқап, шолпы, шаштеңге таққан. Мұндай әшекей бұйымдардың әйелдер үшін тәрбиелік мәні зор. Күміс немесе алтын теңгелер, тиындар қадалған шашбауды шолпы деп те атайды. Мәселен, шолпыны сән-әшекей ретінде, әрі оның салмағынан шаш ұзын болып өседі деп тақкан. Кеудесіне өңіржиек, шашына шолпы таққан қыздың мойны құрықтай болып өскен, бойын тік ұстаған дене бітіміне көңіл бөлген. Қазақы ортадағы қыз тәрбиесінде шолпының маңызы зор. Алайда, анасы қашанда қызына қатты жүгірме, оқыс қозғалма, шолпың қатты сыңғырласа сені әдепсіз қыз дейді - деп отырған. Сондай-ақ, қазақтар арасында шашқа тағатын әшекей бұйымдарга қатысты коптеген наным-сенімдер бар. Шашқапты бойжеткен қыздар мен келіншектер үй шаруасын істеген кезде киген, ол бұрымды шаң-тозаңнан, күн көзінен қорғайтын арнайы тігілген сәнді бұйым. Оны жас келіндер жүн сабау, киіз басу, ши тарту, мал сауу т.б. жұмыстарга араласқан кезде, тазалық сақтау мақсатында да киген. Ол мақпал, шұға, барқыт, мауыты сияқты көк, қызыл, қара түсті маталардан тігіліп, желкеден белге жететін етіп бұрымның жуандығына қарай пішіліп тігіледі, кестеленеді. Жоғары және төменгі жағынан ою-өрнекпен безендіріліп, зер, оқа, моншақпен әшекейленеді.
Бір-біріне ұқсас болғанымен өзіндік айырмашылықтары бар: асыл тастардан көз қондырылғанын жүзік деп, тасы жоқ тек алтын, күмістің өзінен ғана көз шығарғанын сақина, көзі жоқ шығыр түріндегісін балдақ деп атайды. Сақина мен жүзіктердің киелілігі мен қасиетін бағалауға қатысты қазақтар арасында кең тараған түсініктер жиі кездеседі. Ертеде қазақтар әйелдің қолында не жүзігі, не сақинасы болуы керек деп санаған, ол болмаған жағдайда дайындаған тағамын арам деп білген. Күмістен сақина, жүзік салған әйел қолынан ішкен сусынды қонақ адал деп, сүйсініп ішкен.
Қазақта жүзіктің жасалу мәнеріне қарай немесе сөздеріндегі тастардың материалы мен түр-түсіне қарай құдағи жүзік, құстұмсық жүзік, күмбезді жүзік, шытыралы жүзік, алтын жүзік, күміс жүзік десе, сақиналар құсмұрын, түйетабан, тасты, кавказ, құсмұрын, ырғақ, моншақты, бұрамалы, топсапы, жүрекше көзді жүзік т.б. түрлерге белінеді. Қазақ дәстүрінде келін болып түскен қызға енесі арнайы тіккен отауың биік болсын, деп отаужүзік соқтырған. Бойжеткен қыздар таққан құстұмсық жүзік бақыттылықтың, тәуелсіздіктің, еркіндіктің белгісі саналған. Әсіресе жүзік арқылы түрлі этномәдени ақпараттар беріліп отырған: топсалы жүзік сәлемдеме ретінде туыстар арасында дәнекер қызметін атқарған.
Нарбота мекенжұртының мазары
Нарбота мекенжұртының мазараты, б.д. 1-ші мыңжылдығының 1-ші жартысы (археол.) Көксарай ауылының батысында, 7 км жерде. Географиялық координаттары 42T 423760 UTM 4722795. 1979 жылы Оңтүстік Қазақстан кешенді археологиялық экспедициясының оба зерттеуші отряды (Б. Н. Нұрмұханбетов) зерттеген. Мазарат үш оба тәрізді төбелерден тұрады. Төбелер дөңгелленіп келген, диаметрі 20–25 м, биіктігі 0,5–0,7 м обалар беті жайдақ. Батыстан шығысқа қарай тізбектеле орналасқан. Бірінші оба соңғысынан Бірінші оба соңғысынан 300 м қашықтықта. Қазба жүргізілген жоқ. Сыртқы келбеті Көкмардан мазараттарымен ұқсас.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан кесенелері Санат:Түркістан облысы
Әйел сәні
Әрі әшекей, әрі киімнің алдын, өңірін айқастырып жабу үшін қолданылатын әшекейдің бірі - түйме. Ертеде түйме тұмардың қызметін атқарған және кемпірлер омырау әшекейі ретінде таққан. Әйелдер үшін зергерлердің көп жасайтын әшекейлерінің бірі үлкенді-кішілі түймелер. Оны көбінесе ішін қуыстап, әртүрлі кескін беретін күмістен жасайды, сыртына зер салады. Мұндай түймелерді торсылдақ түймелер деп атайды.
Қазақ әйелдерінің мойнына, омырауына тағатын әшекейлі, сәнді бұйым - алқа. Алғашында алқа дөңгелек әшекей ретінде тағылғанымен бертін келе оның түр-сипаты өзгеріп, тұмарша түрінде, әртүрлі үзбелі салпыншақты кейіпке ауысқан. Ол кейде меруерт, маржан, үзбелі моншақтар тізбегі тігілген асыл тастардан кейде алтын, күмістен соғылып, бетіне асыл тас қондырылып, ою- өрнектелініп, салпыншақты етіп жасалынады. Алқаның жергілікті тілде әйкел, көкірекіие, қаза, омырауша, өңіржиек т.б. атаулары да кездеседі. Мойынға салатын зергерлік әшекей бұйымның бір түрі - тұмар. Тұмар көбінесе үшбұрыш, төртбұрыш етіп жасалады, ішіне молданың қағазға жазған дұғасы, ұлутас, үкі қауырсыны, сондай-ақ, киелі деп есептелетін заттар салынады. Тұмар тек әшекей ретінде ғана емес, пәле-жаладан, ауру-сырқаудан, көзтиюден сақтайды деген наным-сенімге қатысты да тағылады.
Қазақтың жасы егде әйелдері кимешек шылауыштың бүктемесі ажырап кетпес үшін түйреуіш таққан. Оның ай түйреуіш, құсмұрын түйреуіш, шашақты ай түйреуіш, тас жүгіртілген ұзыншақ (төртбұрышты, сопақ) түйреуіш, төбеге тағатын шолпылы түйреуіш деген түрлері бар.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Ивица (Корочи тармағы)
Ивица (Мокрая Ивица) — Ресейдегі өзен. Белгород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Короча өзенінің сол жағалауынан 39 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Дон бастауынан Оскол өзені және Айдар өзендерінің алаптарын қоспағанда РФ мен Украина шекарасына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі), өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Белгород облысы өзендері
Сан-Шор
Сан-Шор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пожёг өзенінің сол жағалауынан 30 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Футболдан Ресей суперкубогы 2019
Футболдан 2019 жылғы Ресей суперкубогы (орыс. Суперкубок России по футболу 2019) — 6 шілдеде Мәскеуде Ресейдің 2019 жылғы чемпионы "Зенит" пен кубок иегері "Локомотив" (Мәскеу) клубтарының арасында өтіп, "Локомотив" 3:2 есебімен жеңіске жетті.
Үлкен Турья
Үлкен Турья — Ресейдегі өзен. Ненецк АО, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сояна өзенінің оң жағалауынан 125 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендеріВоронов мүйісінен (Мезень өзенін қоспағанда) Канин Нос мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Үлкен Чибий
Үлкен Чибий — Ресейдегі өзен. Краснодар өлкесі, Адыгея Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чибий өзенінің сол жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кубань су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кубань өзені Краснодар су торабынан Афипс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Кубань.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кавур
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5512 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 112 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 49 км² шамасында. Пошта индексі — 10061.
Елді мекеннің қамқоршысы — киелі Лаврентий.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
NGC 3900
NGC 3900 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 6 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3900 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36914, UGC 6786, MCG 5-28-34, ZWG 157.38, IRAS11465+2718.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Аренополис
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3890 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1074,591 км² шамасында. Халық тығыздығы — 3,6 адам/км².
Емге сұрау(ырым)
Қазақта зәру затты (мысалы, қазыны, жүрек майын, қарындағы мамыр майын, т.б.) емге сұрайтын ырым бар. Қалыптасқан халық заңы бойынша “емге” деп сұрағандарға тамақ бол­сын, зат болсын сөзсіз беруге тиіс. Халық ішінде біp нәрсені “емге ізде­сең таба алмайсың” деген сөз бар. Емге, ырымға сұрағанда бер­мей қалу біздің халықтың әдетінде жоқ нәрсе екенін естен шығармау керек.
Аренополис
Санат:Гояс елді мекендері
Кордяга
Кордяга — Ресейдегі өзен. Удмуртия Республикасы Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чепца өзенінің сол жағалауынан 103 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 68 км-ді құрайды.
Емге сұрау(ырым)
Дереккөздер
1. Қазақ халқының салт-дәстүрлері кітабы, Атамұра 2011ж.
Кордяга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чепца өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Емге сұрау(ырым)
Дереккөздер
2. http://ardaktylar.kz/articles/atsjek-berud-mn/
Кордяга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Емге сұрау(ырым)
Дереккөздер
3. http://www.egemen.kz/kz/bas-bet/82-zhanalyktar-muragaty/9423-d1-8d-d1-82-d0-bd-d0-be-d0-b3-d1-80-d0-b0-d1-84-d0-b8-d1-8f-d0-bb-d1-8b-d2-9b-d1-8d-d1-82-d1-8e-d0-b4-d1-82-d0-b5-d1-80-2
Кордяга
Сыртқы сілтемелер
Санат:Удмуртия өзендері Санат:Киров облысы өзендері
IC 186A
IC 186A — Кит шоқжұлдызында орналасқан S0? (спиральді галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 186,1 Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Бітеу жара
Бітеу жара - мал ауруының бір түрі. Бул мал денесіне тікен, шөгір, жарғышақ, тіс, тас, пышақ, біз және т.б. жарақаттайтын зат кіргенде, жара аузы жабылып,сол жерге жара түсірген заттың уыты жайылып іріңдеуден пайда болатын мал ауруы.
Кей жағдайда жараның уыты дененің басқа бір бөлігін іріңдетуі мүмкін. Алайда ірің өз айналасын ірітіп, өлеттендіріп, кеулейді. Ірің кеулеген сайын жараның аумағы ұлғайып, дененің сол түсын қатты солқылдатып, сыздатып ауыртады, ірің кеулеген жердің үстін қолмен басса, мал ауырсынады.
Қазақ емшілері бітеу жараны ине, біз, қандауыр,пышақ тәрізді құралдармен жарып, ішіндегі қанды ірің-соқтаны шығарып, ірің кеулеген қуысты жуып-шайып,тазалайды. Егер жара көлемі үлкендеу болып қан-сөл ағып тұратындай болса, ірің кеулеген қуыстың асты-үсті мен екі жанын тесіп тазалайды немесе қуыстың бетін ойып алып, жараның бетін ашып, жайдақ жараға айналдырады. Күнде жуып-шайып, кептіріп талқандаған ұлар етін, қыздырылған май, қаймақ және т.б дәрі-дәрмек жақса, жараның беті қуырылып, тез жетіледі. Ал егер жара өлеттене берсе, оны ақ дәрі, у қорғасын, адыраспан,қара жусан сияқты улы шөптердің қайнатылған суымен жуады. Сонымен қатар шыбын-шіркей қонбау үшін ащы иісті шөптің ұнтағы қосылған майлы күйені айналасына жағып қояды. Жара жазыла бастағанда қышынады,шыбын-шірекей қонғанда жараны тістеп, жұлып, аяғымен қағып, жараны ұшықтыратын малдарға мойын ағаш, кескек тағылады.
Вольфхальден
250px|thumb|Картада орналасуы Вольфхальден (Wolfhalden) — Швейцарияның Аппенцелль-Ауссерроден кантонында орналасқан коммуна.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1728 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.94 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3038, пошта индексі — 9427.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аппенцелль-Ауссерроден елді мекендері
Мальграт-де-Мар
Мальграт-де-Мар (Malgrat de Mar) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Маресме ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18596 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,92 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 60 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Ертіс (футбол клубы, Павлодар)
Ертіс ФК — Қазақстан Премьер Лигасында 1992-2020 жылдары үзіліссіз ойнаған Қазақстандық футбол клубы. Қазақстан Премьер Лигасында бес рет(1993, 1997, 1999, 2002, 2003) және Қазақстан кубогында бір рет (1997/98) жеңіске жеткен клуб.
Қаржы қиындықтарына байланысты 2020 жылғы маусым барысында чемпионаттан шығып қалды да, ұзамай таратылды.
КСРО чемпионаты
Команда 26 КСРО чемпионатына қатысты (1965—1971, 1973—1991). Осы уақыт ішінде клуб 952 матч өткізді : +454=206-292. Өз және қарсыластардың қақпаларына соғылған доптардың қатынасы — 1319 : 928.
Команда 1969, 1973, 1978, 1980, 1988, 1989 жылдарда аймақтық турнирлардың жеңімпазы болып табылады (2 Лига). Турнирдағы ең төмен орын — 24 (1981).
1979—1981 жылдарда команда КСРО-ның Бірінші лигасында ойнады.
Ең үлкен жеңісі — 7:1 («Металлург», Ермак, 1970) және 6:0 (7 рет).
Ең үлкен жеңілісі — 0:6 («Луч», Владивосток, 1975; «Колос», Никополь, 1981)
КСРО кубогы
11 КСРО Кубогында: 37 ойын, 14 жеңіс, 5 тең есеппен біткен ойын, 18 жеңіліс, доптардың қатынасы 38 — 51.
Ең үлкен жетістігі — финалдың 1/8
Ең үлкен жеңісі - 3:1 Локомотив Мәскеу 1989. Ең үлкен жеңілісі - 0:5 Днепр Днепропетровск 1989.
Тәуелсіз Қазақстан
Мемлекетің тәуелсіз болғанынан клубтың ең үлкен жетістіктері – бұл 1993 (сол кезде клубтың атауы «Ансат» болды), 1993, 1997, 1999, 2002 және 2003 жылдардағы Қазақстан Премьер Лигасындағы жеңістері. Премьер Лига құрылғаннан бастап, клуб бірде-бір рет төменгі дивизионда өнер көрсетпеді..
Сонымен бірге клуб АФК Чемпиондар лигасында өнер көрсетті. Азиялық Чемпиондар Лигасы — Азияның ең басты әр жылдық клубтық футбол турниры, осы жарысқа ең үздік 14 азиялық чемпионаттардың жеңімпаздары қатысады (Қазақстанның УЕФА-ға кіруіне дейін). Осы беделді турнирда Ертіс ФК 2001 жылы жартылай финалға дейін жетті. Сонымен қатар команда УЕФА Чемпиондар Лигасының квалификациялық ойындарына қатысты, сол ойындарда клуб кипрлік «Омония» клубынан жеңілді.
Еурокубоктерде
Жуан әріппен жазылғандар: үйдегі ойындар
Жетістіктері мен жеңілістері
Клубтың бүкіл тарихы бойында жеткен жеңістері мен жеңілістері
Ең үлкен жеңілістері
Қазақстан чемпионаты Қазақстан кубогы
Ресми фанклуб
Клубтың фанаттық қозғалысы көп уақыт өмір сүрсе де, ресми түрде тек қана 2003 жылы құрылды. Оның атауы «Павлодарлық Фронт». Қазіргі шақта клубтың әкімшілігі клуб фанаттарына үйдегі матчтар кезінде стадионға ақысыз кіруді және көршілес қалалардағы матчтарға ақысыз көлікті қамтамасыз етеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақстан футбол клубтары Санат:2020 жылы жабылған футбол клубтары Санат:Ертіс ФК
IC 4600
IC 4600 — Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57668, ESO 516-10.
Сыртқы сілтемелер
IC 4600 Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз)
Гердъю (Үлкен Патока тармағы)
Гердъю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Паток өзенінің оң жағалауынан 29 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Анна Николаевна Есипова
А́нна Никола́евна Е́сипова (1851 жылдың 31 қаңтарында [12 ақпан], Санкт-Петербург қаласында дүниеге келген —1914 жылдың 5 [18] тамызында сол жерде қайтыс болған) —орыс пианистшісі және музыкалық педагог.
13 жасында Петербург консерваториясының А. И. Виллуан классына түседі; 1865 жылдың көктемінде К. К. Фан-Арка классына ауысады, ал 1866 жылдан Ф. О. Лешетицкийдің классына ауысып, 1880 жылы оның екінші әйелі болады.
1871 жылдан бастап шет елде тұрды — әлемнің барлық мемлекеттерін аралаған. Сыншылар оның аспабының музыкалық жеңілдігін, әсемділігін ескеретін. Оның репертуарында —Ф. Шопен, Ф. Шуберт, Ф. Мендельсон, В. Моцарт, Л. Бетховен шығармалары бар.
Есипованың әрқашан шығармашылық жағынан серіктестері болған тұлғалар: К. Давыдов, Л. Ауэр и А. Вержбилович, Антон Рубинштейн.
Г. М. Коган айтқандай: Есипова — өз уақытының және мемлекетінің шегінен шығатын пианисттік құбылыс. Ол шамамен жиырма жыл бойы концерттерімен күллі әлемді аралады. Оның жетістігі үлкен болды. Париж және Лондон, неміс және американ қалалары орыс пианистін әрқашан көңілмен қарсы алды. Бұл Есипованың жеке триумфы болып қана қойған жоқ: ол орыс пианисттік өнерінің әлемдік мәні болды. Есиповаға дейін тек бір пианист шет елге танымал болды, ол — Антон Рубинштейн. Бірақ Рубинштейнді әлі жеке қарастырмайды.
Лешетицкиймен 1892 жылы ажырасқан соң Есипова Ресейге оралады. Санкт-Петербург консерваториясында фортепиано профессоры қызметін атқарады.
Басында оның тек 12 оқушысы болды, бірнеше жылдан соң 42 студент болды. Сол заманғы оның оқушыларының ішінде: Ольга Калантарова, Гавриил Романовский, Томас де Гартман, Альфред Мерович, Владимир Дроздов, Сергей Тарновский, Леонид Крейцер, Юзеф Турчинский, Наталья Позняковская, Анастасия Абдушели-Вирсаладзе, Александр Боровский, Борис Захаров, Александр Зейлигер, Сергей Прокофьев; Исидор Ахрон, Симон Барер, Мария Юдина; брал уроки Борис Фомин сынды тұлғаларды атауға болады.
Атсүйек беру
Сипаттамасы
Атсүйек беру ( салт.). Қиыншылықта, жаугершілікте , апат кезінде қазақ азаматтары танысын-танымасын бірін-бірі тастап кетпей, оларға aт, көлік берген. Ертеде майданда аты өлген сарбаздарды жауда қалдырмай, алып шығатын қатты тәртіп болған. Соғыста жолдасын жауға қалдыру азамат үшін өліммен тең деп есептелген. Сондықтан әсіресе, жорықта, соғыста , ұрыста , қан майданда , елді , жерді қорғау кезінде аты өліп жаяу қалып , жау қолына түсіп қалған адамға кез-келген сарбаз оны міңгістіріп әкетіп , немесе ат ұстап беруге міндетті болған.
Анна Николаевна Есипова
=Отбасы=
Атсүйек беру
Сипаттамасы
Мысалы, XVIII ғасырда қазақ қалмақ соғысында Ботандай батыр ( Арғын Жақсы Жанқұтты Ботантайұлы бидің әкесі )   аты жығылған Абылай ханға өз атын түсіп берген. XIX ғасырда табын Бұқарбай Естекбайұлы батыр Наурызбай батырға өз атын тартқан. Атсүйек беру деп аталатын бұл ерлік, мәртті, адамгершілік салтты әр қазақ жігіті берік ұстанған. Мұндай ерлікті ел басшылары дер кезінде, сол уақытта айтып, батырлардың абыройын көтерген.
Анна Николаевна Есипова
Ұлы Евгений Иванович Ильин (1877—1915) — пианист; анасының оқушысы — Ольга Калантароваға үйленген.
Атсүйек беру
Тарихы
Көшпенділер қоғамында әдейі соғысқа үйретілген аттар болған. Ұрыс қимылдарына, әдістеріне жаттыққан аттарды қазанат немесе ереуіл ат деп атайды. Ереуіл атқа ер салмай, Ерлердің ісі бітер ме, – деп Махамбет Өтемісұлы ақын жырлағандай, әскери аттарсыз батырлардың ісі бітпейтінін көрсетеді. Соғыс қару-жарақтарының түріне байланысты атты соғысқа салудың әдістері болған. Бұл туралы деректер аз. Қолда бар деректердің өзі алтынның сынығындай.
Анна Николаевна Есипова
Анасы мен баласы Александр-Невск лаврының Никольск зиратында жерленген. 1948 жылы «Өнер шеберлері Некрополіне» қайта жерленді; сол кезде олардың зиратына А. Аргентидің скульптуралық композициясы орнатылды. Ол 1900 жылы орындалған. =Дереккөздер=
Атсүйек беру
Тарихы
Көшпенділер жауынгерлері соғысқа шыққанда өзімен бірге 2-3 ат алып жүрген. Марко Поло, П.Карпинилердің еңбектерінде моңғолдардың жорыққа 2-3 атпен шығатыны жазылған. Әмір Темір жорыққа әр жауынгер екі, әр онбасы бес, жүзбасы он, мыңбасы жүз аттан алып жүруді міндеттеген. Атты қосарға алып жетектеудің әдісі бар. Алыс жерге хабар бергенде қосардағы атты адамның өзі жетектейді. Мыңдаған жауынгердің әрбіреуі қосарға бір ат алса, кенеттен соғыс басталып кетсе, онда көмекші аттар­дың пайдасынан гөрі зияны тиеді. Сондықтан барлық қосымша аттарды табын-табын қылып арнаулы жылқышылар айдап жүрген.
Анна Николаевна Есипова
•	Есипова, Анна Николаевна // Брокгауз және Ефронның энциклопедиялық анықтамалығы: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Атсүйек беру
Тарихы
Ұрыс қызып тұрған шақта ту ұстаушы қолбасшыға – тубегіне оқ тиіп, атынан айрылса, кез келген батыр, жауынгер атынан түсіп, өзі жаяу қалса да атын берген. Мұны «атсүйек» беру деп атайды. Атсүйек берудің мәні әскерді қолбасшысыз қалдырмау, туды жығылдырмау.
Анна Николаевна Есипова
•	Есипова, Анна Николаевна — статья из Большой советской энциклопедии
Атсүйек беру
Шығармашылықта
Халқымыздың тарихында, эпос-жырларда Алпамыс батырдың Байшұбары, Қобыландының Тайбурылы, Ер Тарғынның Тарланы, Қамбар батыр (жыр)дың Қарақасқасы, Арқалықтың Көкжалы, Телағыстың Телкүреңі, Шораның Таспакері мен Қатукері, т.б. иесі мен есімі қатар аталып, халық санасына сіңген, бір-бірінсіз елестету қиын кейіпкерлер бар. Түркі халықтарының эпосының басқа халық эпостарынан ерекшелігі: «Батыр өзіне лайықты жан серігі – әскери атын тапқан кезде ғана батыр болады. Бұған дейін қаншама жойқын күшін көрсетіп, ерлік жасағанымен батыр деп саналмайды. Сондықтан батыр болатын адам ат жалын тартып мінісімен жақсы ат іздей бастайды. Мысалы, Қобыланды батыр Құртқаға үйленіп, еліне қайтып келе жатқанда, Құртқа жолшыбай үйір жылқының ішіндегі көгала биені көріп: «Осы биенің ішінде Көкбурыл құлын бар.
Жаугершілікте мінетін атың, жан серігің сол болады. Ал астыңдағы тобылғы меңді торы атың саған қол емес» деп ақыл береді. Құртқаның көрімдігіне алған көгала бие көп кешікпей көкбурыл құлын туады. Туа салысымен Құртқа оны ерекше күтімге алады. Құлынға арнайы шатыр тіккізеді, тұяғын жерге тигізбей ішікке орайды, тынысы кең ашылсын деп аузын үрлейді.