cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері
Бата беру
Бата адамдарды лайықсыз, теріс қылықтардан сақтандырады, ол жастарды, ізгілікті әрі қайырымды істерге баулиды. Қандай да болсын бір іске кірісерде, дастарқаннан дәм татуға отырғанда немесе жол жүріп, алыс сапарға аттанарда әркім ақсақалдардан бата алатын болған. Бата шаңырақ көтеріп, жеке үй-жай болғандарға да беріледі. Қазақтар өздерінің балаларына атақты кісілерден, құрметті қонақтардан бата алып қалуға тырысқан. Ислам дінінің таралуына байланысты бұл дәстүр бұрынғысынан да күшейе түсті. Қайтыс болған адамның үй-іші мен туған-туыстарына көңіл айту кезінде де бата беріледі, марқұмның өзіне де, артында қалған үрім-бұтағына да ізгі тілектер білдіріледі.
Бала тәрбиесі
Қазақтар бала тәрбиесіне ерекше көңіл бөлген. Қазақтың дәстүрлі тәрбиелік үлгі-өнегелері ұрпақтан ұрпаққа ауысып отырады.
Жиналып тұрған топқа жақын келген адам оларға бірінші болып сәлем беруге міндетті. Атты адам жаяу кісіге, жасы кіші үлкендерге бірінші болып сәлем береді. Алға келген астан алдымен жасы үлкен адам дәм татады. Тамақ ішіп отырған кезде көп сөйлеуге болмайды. Балаларға жақсы тәрбие, үлгі-өнеге беруде мақал-мәтелдердің атқаратын рөлі зор. Халық даналығы балаларды еңбексүйгіштікке, алды-артын аңдап сөйлейтін сақтыққа, адамгершілік асыл қасиеттерге баулиды. Мәселен, «Аққа Құдай жақ», «Батырдың күші - айласында», «Асықпаған арбамен қоян алады», «Еңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей», «Бірлік бар жерде тірлік бар», «Қолы қимылдағанның аузы қимылдайды», «Жаздың бір күні жылға азық», «Жақсыда жаттық жоқ», «Жаман үйді қонағы билейді», «Жақсы жігітке жеті өнер де аз» сияқты мақалдардың тәрбиелік маңызы зор.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы *
Рекурсивтік құрылым
Рекурсивтік құрылым (Рекурсивная структура; recursive structure) — өзін өзіне енгізетін құрылым.
Өздігінен ұйымдасу
Өздігінен ұйымдасу (Самоорганизация) — табиғи жүйелердегі физикалық-химиялық және биологиялық құбылыстардың қатаң бірізділігі (тәртібі). Ол физиономиялық біртекті немесе функциялық біртүтастықтың пайда болуына алып келетін сыртқы және ішкі шектеулермен қамтамасыз етілген.
Дереккөздер
Samoorganizacja molekularna
Зымырықтар
Дереккөздер
Санат:Зымырықтар
Аргентина телевизиясы
Аргентина телевизиясы — Canal 7Argentina қоғамдық арна. .
Барлық тақырыптар мен салаларды қамтитын бағдарламалары мен жобалары бар. Todo NoticiasArgentina жаңалықтар арнасы, испан тілінде. Аргентинада көпсериалы телехикаялар мен футбол матчтарына эфирдің өте көп уақыты бөлінген. Телехикаялар отандық өнім болып табылады. Ал футбол трансляциялары ақысыз түрде мемлекеттік арналардан көрсетіледі.
Дерекөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары Санат: Аргентина
Элювийлік горизонт, шайылу горизонты
Элювийлік горизонт, шайылу горизонты- ерітінді және суспензия түрінде топырақ және грунт суларымен шайылып шығарылтан түнбалық (ұйықтық) бөлшектерден, тотықтардан (алюминий, темір), негіздерден (кальций, натрий, калий) азайған топырақ пішінінің үстіңгі бөлігіндегі горизонты. Шайылған сайын Элювийлік горизонтта кварц және кейбір топырақтарда аморфтық кремнезем жиналады. Бұдан топырақ пішіні ақшыл сұр немесе ақ түсті, құрылымсыз болады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Күлтегін орамы (Астана)
Күлтегін орамы Бұрынғы атауы Сенной қысқа көшесі. Күлтегін орамы И.Панфилов көшесінен басталып, Ш.Жиенқ ұлова көшесінде аяқталады. М.Лермонтов, Сырдария, Ә.Әлімжанов көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 947 м.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Рекурсивтік схема
Рекурсивтік схема (Рекурсивная схема; the recursive circuit) — орынды жартылай рекурсивтік функцияларды анықтайтын тендіктер жүйесі.
Дереккөздер
Санат:ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Мырыш тотығы
thumb|right|Мырыш тотығы Мырыш тотығы — ZnO — қүрғатқыш, тұткырлық (вязкость) қасиетіне қарап тіс түбір өзектерін (жолдарын) толтырар кезде, қанжел, қызыл иекті емдерде таңғыш құрамына енгізеді.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Шон Марк Бин
Шон Марк Бин (Sean Mark Bean 17 сәуір 1959 жыл) – ағылшын театр және кино актері.
«Анна Каренина» (1997) фильміндегі Вронскийдің, «Сақиналар әміршісі» фильмінде Бороирдің, «Троя» фильмінде Одиссейдің рөлін сомдаған. Кішкентайынан футболист болуды армандаған, алайда жас кезінде болған оқыс жағдайға байланысты бұл арманын жүзеге асыра алмайды. Кейінірек актерлік өнермен айналыса бастайды. Алғаш экранға 1984 жылы «Зимний полет» фильмімен шығады. Содан бері әртүрлі рөлдерді сомдап шыққан.
Фильмдері
«Игроки» (1984) «Леди Чаттерлей» (1993) «Браво Два Ноль» (1999) «Эпоха героев» (2011)
Санат:АҚШ актерлері
Үш сүю
Үш сүю — Абай шығармашылығындағы діни сенімнің, жоғары ақылақтың асылы деп таныған адамгершілік қағидасы. Абай Құнанбаевтың “Алланың өзі де рас, сөзі де рас” атты өлеңінде “Махаббатпен жаратқан адамзатты, Сен де сүй ол Алланы жаннан тәтті. Адамзаттың бәрін сүй бауырым деп, Және хақ жолы осы деп әділетті. Осы үш сүю болады имани гүл, Иманның асылы үш деп сен тәхқиқ біл” — деген шумағында дін иманның, тағат-ғибадаттың негізгі қағидасын осы Үш сүю деп анықтайды. Махаббат Абай шығармашылығын көктей өтіп, негізгі өзекті мәселені құрайтынын “Махаббатсыз дүние бос”, “Күні-түні ойымда бір-ақ Тәңірі, Өзіне құмар қылған оның әмірі” деген жыр жолдарынан анық көреміз. Көкейкесті махаббат мәселесі Абай шығармаларының өзегі болуымен қатар, көптеген өлеңдерінде мейлінше жан-жақты ашылған және осы Үш сүю — иманигүл ұғымымен тұжырымдалған. Сондықтан да Үш сүю адамдық кәмелеттіктің, ақылақтық қағидаттың, рухани кемелдіктің толыққанды көрінісі, адам бойынан көрінуге тиіс абзал қасиет ретінде анықталады.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат: Ислам Санат: Ислам ғылымы
Финикс
Фи́никс (Phoenix) — АҚШ-тың Аризона штатының астанасы және ең үлкен қаласы. Қала 1881 жылы 25 ақпанда бұрынғы үнді қалашығының орнында қаланған. Қаланың атауы Феникс құсының атымен байланысты.
Финикс қаласы Американың 6-шы ірі қаласы. 2011 жылға сәйкес, халық саны - 1 469 471 адам. Маңындағы орналасқан елді мекендермен бірге 4 миллионды агломерация құрайды.
Энфилд (Коннектикут)
Энфилд (Enfield) — Коннектикут штатының Хартфорд (Hartford) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 45 441 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 88.6 км² шамасында. FIPS коды — 09-25990.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Жыңғылбас
Жыңғылбас (Cynosurus) – астық тұқымдасына жататын біржылдық және көпжылдық өсімдіктердің бір туысы. Жыңғылбастың бес түрі бар, олардың КСРО-да өсетіндері: елеген (С. еlеgans) —1 біржылдық шөптесін өсімдік; бұл таулы жердегі аршалардың арасында өседі; кәдімгі жыңғылбас (С. cristatus) — көпжылдық шөптесін өсімдік, мұны малдың кай-қайсылары болса да сүйсініп жейді, гектарынан 20 ц шөп, 2—3 ц тұқым алынады; тікенді жыңғылбас (С. есһіnatus) — біржылдық шөптесін өсімдік, бұл Қырым мен Кавказда өседі.
Дереккөздер
Санат:Астық тұқымдасы
Өлім-жетім
thumb Өлім-жетім (Смертность) - қандай да бір шектелген аумақта мекендейтін немесе барлық қарастырылатын популяция көлемі бойынша, олардың жалпы шартты санына шаққандағы (көбінесе 100 немесе 1 ООО деп есептеледі) уақыт бірлігі бойынша (көбінесе 1 жыл деп алынады) өлген немесе апат болған дарақтардың және адамдардың саны.Өлім-жетім жастық Өлім-жетім, (оған әр түрлі жастық топтардың өлімі), табиғи Өлім-жетім (түрлі себептерден болатын әлім жатады) болып бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Аргумент-Спутник
Аргумент-Спутник — Қостанай қаласында тұратын жазылымшыларға тәулік бойына Қазақ және орыс тілдерінде көрсетілімдер тарататын кабельдік арна. .
Меншік иесі "Аргумент" ЖШС. Эфирден қала мен облыстың ақпарат жаңалықтарын және ақылы сұраныс арқылы сазды-әуенді әндерді де жиі береді. Қалалық статусқа ие. Бас редакторы — Александр Левченко. Мекенжайы: Қостанай қаласы, Гагарин көшесі, 166-үй. Байланыс тел: 8 (7142) 540-013.
Галлодент М
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
IC 5248
IC 5248 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 5248 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Альмоаха
Альмоаха (Almohaja) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Большой Теруэль ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Тексеріс
Тексеріс – кәсіпорындардың, ұйымдардың, мекемелердің қаржы-шаруашылық қызметін, лауазымды адамдардың қызмет бабындағы іс-әрекетін, құжаттардың, заңдардың, ережелердің, нұсқаулықтардың сақталуын, құжаттарда жағдайдың шынайы көрсетілуін, жолсыздықтың, бұрмалаушылықтың болмауын, тауар-материалдық құндылықтардың құжат жүзінде тиянақталуын уәкілетті органдардың бақылау тұрғысынан тексеруі. Тексерісті түрлі бақылаушы органдар, негізінен қаржы органдары, сондай-ақ мемлекеттік басқару органдары бағынышты органдарға қатысты жүргізеді. Тексеріс осы органдардың жоспары бойынша да, басқа құзырлы органдардың, соның ішінде құқық қорғау органдарының нұсқауы бойынша да жүргізілуі мүмкін. Тексеру объектісі бойынша құжаттық тексеріс, нақты тексеріс, толық (жаппай) тексеріс, іріктемелі тексеріс түрлеріне бөлінеді. Ұйымдық белгісі бойынша жоспарлы (тиісті органның жұмыс жоспарында көзделген) тексеріс, жоспардан тыс (азаматтардан дереу тексеруді талап ететін дабыл, шағым, арыз түсуіне байланысты тағайындалған) тексеріс, кешенді (бірнеше бақылаушы органдармен бірлесіп жүргізілетін) тексеріс болып ажыратылады. Құжаттық Тексерісті жүргізу кезінде құжаттар, әсіресе, бастапқы ақшалай құжаттар (шоттар, төлем тізімдемелері, ордерлер, чектер) тексеріледі. Нақты тексеріс – тек құжаттарды ғана емес, сонымен бірге ақшаның, материалдық құндылықтардың болуын тексеруезі Толық тексеріс кезінде кәсіпорынның, ұйымның, мекеменің белгілі бір кезеңдегі бүкіл қызметі тексеріледі. Іріктеме тексерісте бақылау қаржы-шаруашылық қызметтің қайсы бір жекелеген жақтарына (мысалы, іссапар шығынына, салық және сақтандыру жарналарын қабылдау жұмысына) бағытталады. Тексеріс нәтижелері маңызды заңды мәні бар актімен рәсімделеді.
Қазақ Республикасы қазақсыз қалады (мақала)
«Қазақ Республикасы қазақсыз қалады», Мұхтар Әуезовтің мақаласы. Қазақ Орталық атқару комитетінің 1921 жылы 10 желтоқсандағы ашаршылық туралы кеңесінде сөйлеген сөзі. Бұрын еш жерде жарияланбаған. Әуезовтің 50 томдық толық жинағының 3-томына енгізілді (А., 1998, 5-6-беттер). 1921 жылдың қарашасынан бастап қазақ даласын ашаршылық жайлайды. Осыған байланысты Әуезов үкімет алдына шұғыл шара қолдану жөнінде мәселе қояды да, оның себебін көрсетеді. Біріншіден, ауылдардың мұқтаждарын анықтайтын қызметкерлер жоқ; екіншіден, жетекші адам болмаса, қазақтар қайыр сұрағаннан гөрі, үйінде аштан өлгенді артық санайды; үшіншіден, аштарға кемек көрсету ұйымы жақын жердегі қалалар мен соның маңындағы мекендерге қамқорлық жасауға тырысады да, шалғайдағы қазақ ауылдары кейінге ысырылып қалады.
деп, жазушы мәселені тұтқиылдан қояды. Автор сөзінің соңында қырдағы аудандарға, аштарға көмек көрсетудің жоспарын ұсынады. Жарыссөз бен талқылаудан кейін кеңес осы ұсыныстың негізінде қаулы қабылдады.
Дереккөздер
Санат:Мақалалар Санат:Мұхтар Әуезов шығармалары Санат:1921 жыл
Таңшолпан (бағдарлама)
thumb|right|«Таңшолпан» бағдарламасының 2012 жылғы эмблемасы thumb|right|«Таңшолпан» бағдарламасының 2013 жылдан 2014 жылдың 30 маусымына дейінгі эмблемасы Таңшолпан — «Қазақстан» Ұлттық телеарнасының таңғы ақпараттық-көңілашар бағдарламасы.
Редакциясы: Таңғы бағдарламалар шығармашылық бірлестігі
Түпнұсқаның эфирге шығатын уақыты: дүйсенбі-жұма, сағат 07:00-10:00 аралығында
Ұзақтығы: 3 сағат
Жиілігі: аптасына 5 рет
Жанры: ақпаратты-сазды
Тарихы
Бағдарлама алғаш рет 1992 жылы 14 желтоқсанда дүйсенбі күні, сағат 7:00-9:00 аралығында эфирге шықты. Ал­ғашқы хабарды Иманбай Жұбай және Лаура Юсупжанова жүргізді. Бағдарламаны «Таңшолпан» деп атау Шерхан Мұртазаның идеясы. Бастапқыда бағдарламаны жай ғана таңғы бағдарлама деп атаған. Бағдарлама бекітілген соң, Шерхан Мұртаза «Таңшолпан» деп атады. Әрі бұл жазушы кейіпкерінің есімі болатын. Сөйтіп, Шерхан Мұртаза батасын беріп, Иманбай Жұбаев қостап эфирге шығарды.
Бағдарламаның ал­ғашқы тобында бас редак­тор­дың орынбасары Бақберген Табылдиев, бөлім меңгерушісі Се­рік Есенов, бас режиссер Нұрлан Жұманиязов, режиссер Асыл Қап­тағаева, редакторлар – мар­құм Кенжебай Жармұхамбетов, Ғалия Әженова, Азамат Қа­лым­бетов, Мұхтар Түменбаев, Дархан Наушабаев, Қуат Борашев, Базархан Айтмағамбетов, Әмір­ол­ла Саримов, Гүлмария Көп­тілеуова, Құдайберген Қазыбаев, Махамбет Сәрсенбиев, Ғазиз Тас­­таев, Балжан Баялиева жұмыс істеді. Бағдарлама эфирге шығу барысында өзінің тарихында атауын бірнеше мәрте өзгертті.
Жүргізушілері
Бағдарламаның алғашқы жүргізушілері «Таңшолпан» бағдарламасының 2010-2014 жылғы жүргізушілері
Дереккөздер
Санат:Қазақстан телеарнасы бағдарламалары Санат:Таңғы телебағдарламалар
Бек Әнуарбекұлы Ыбыраев
Бек Әнуарбекұлы Ыбыраев (2.5. 1947 жылы туған, Қызылорда қаласы) — сәулетші, өнертанушы. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (1996). Қазақ техникалық университетінің архитектура факультетін және аспирантурасын (1977) бітірген. 1970 - 74 жылдары осында оқытушы, 1978 - 86 жылдары Қазақстан ғылым академиясының Философия және құқық институтында кіші ғылым қызметкер, 1987 - 90 жылдары Әдебиет және өнер институтында ғылыми қызметкер, 1990 жылдан «Елдана» жобалау бюросында археолог болып қызмет атқарады. Оның сәулет өнері саласындағы еңбектері: Қорқыт ата ескерткіші (1980, Қызылорда облысы), Ш.Уәлихановтың мемориалды кешені (1985, бұрынғы Талдықорған облысы), Қабанбай батыр (1990) және Абай кесенесі (1995, Шығыс Қазақстан облысы), (1992, Алматы қаласы; бәрі де басқа авторлармен бірге) т.б.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан сәулетшілері Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері
Колатина
Колатина (Colatina) — Бразилиядағы муниципалитет, Эспириту-Санту штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Эспириту-Санту мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Колатина экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 111789 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1423,271 км² шамасында. Халық тығыздығы — 78,5 адам/км².
Тарихы
Қала 1921 жылы құрылған.
Колпаковский қызғалдағы
Колпаковский қызғалдағы (Tulipa kolpakowskiana) – лалагүлдер тұқымдасының қызғалдақ туысына жататын көп жылдық жуашықты өсімдік. Қазақстанда Солтүстік Тянь-Шаньдағы Іле Алатауында, Жетісу (Жоңғар) Алатауында, Кетпен (Ұзынқара) жотасында кездеседі. Таудың тасты, қиыршықтасты беткейлерінде, жарықтарында, құздарында өседі. Биіктігі 15 – 35 см, жуашығының пішіні жұмыртқа тәрізді, қалыңдығы 3 см-дей, сыртын қара қоңыр қабық жапқан. Сабақтары жіңішке. Жапырақтарының саны үшеу, төменгілері қандауыр, жоғарғылары таспа сияқты. Дара гүлі сары түсті, сабағының ұшында жетіледі. Тұқымынан көбейеді. Сәуір – мамыр айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі – қауашақ, ұзындығы 2 – 4 см, ені 1,5 см-дей. Колпаковский қызғалдағы – сәндік өсімдік, жылдан-жылға таралу аймағы қысқаруда. Сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Қызғалдақтар Санат:Лалагүлдер Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер
Зарагат
Зарагат — Башқұртстанның Әлшеев ауданындағы ауыл, Трунтайышев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 5 адамды құрады. Пошта индексі — 452105, ОКАТО коды — 80202861005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Жалдас құмайлар
Жалдас құмайлар (Sarcorhamphus) — американ құмайларының тұқымдасына жататын күндізгі жыртқыш құстардың бір тобы. Жалдас құмайдың денесі ұзын, бүйірі қысыңқы, тұмсығы имек, аяғы мен саусақтары салалы, құйрығы мен қанаттары да ұзын; басы мен мойны тықыр болады. Бұл топқа жататын құмайлардың өкілі — кондор.
Дереккөздер
Санат:Сұңқартәрізділер
NGC 4436
NGC 4436 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4436 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40903, UGC 7573, MCG 2-32-66, ZWG 70.96, VCC 1036.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Княжева-Махала (Монтана облысы)
Княжева-Махала (Княжева махала) — Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Брусарци қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 137 адамды құрайды.
Санта-Катерина-Виллармоза
Санта-Катерина-Виллармоза (Santa Caterina Villarmosa) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Кальтаниссетта провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — Екатерина Александрийская. Жыл сайынғы мерекесі — 25 қараша.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Мұқағали Мақатаев көшесі (Астана)
Мұқағали Мақатаев кешені (Астана) - Мұқағали Мақатаев көшесі Наркескен көшесінен басталып, Космонавтар көшесінде аяқталады. Балауса көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 1749 метр. Мұқағали Мақатаев (1931-1976) - қазақтың аса көрнекті ақыны. «Ақ қайың әні», «Ару-ана», «Мавр», «Аққулар ұйықтағанда», «Қарындастар, қош болыңдар», «Шекарада», «Өмірдастан», «Арман», «Шолпан», «Досыма хат», «Алтай - Атырау», «Қашқын», «Райымбек' Райымбек», «Моцарт. Жан азабы» атты поэма, толғаулары мен 650- ден астам лирикалық өлеңдерінде адам өмірін терең толғаған. 1985 жылдан бастап Қазақстан Жазушылар одағы үздік шығарма авторларына Мұқағали Мақатаев атындағы сыйлық тағайындады. 2000 жылы ақынға Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығы берілді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Тулуюл
Тулуюл (Үлкен Тулуюл) — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы 429 өзенінің оң жағалауынан км қашықтықта Кия орналасқан. Өзен ұзындығы 41 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Руссалимка
Руссалимка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Маклаушка өзенінің сол жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Сэр Иэн Мюррей Маккеллен
Сэр Иэн Мюррей Маккеллен (Sir Ian Murray McKellen 25 мамыр 1939 жыл, Бернли, Ланкашир графствосы, Ұлыбритания) – британдық актер.
Қазіргі таңда «Люди Икс», «Властелин колец» сияқты танымал кино жобаларға жиі түсуде. Шекспир репертуарындағы барлық пьесаларда ойнап шыққан. 1969 жылы бірінші рөлін сомдаған. 1988 жылы бірінші рет Би-Би-Си радиостанциясындағы сұхбатында өзінің гомосексуал екенін жария еткен. Көптеген сыйлықтардың иегері. Әлі күнге дейін киноға түсіп келеді.
Өндіргіштер
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Нортхайм (аудан)
Нортхайм (Landkreis Northeim) — Германия ауданы. Аудан орталығы — Нортхайм қаласы. Аудан Төменгі Саксония жерінде орналасқан. Жер аумағы 1267 км² шамасында. Тұрғыны 139,9 мың адамды құрайды (2010). Халық тығыздығы 110 адам/км². Ауданның ресми коды — 03 1 55.
Аудан 12 елді мекенге бөлінеді.
Сэр Иэн Мюррей Маккеллен
Фильмдері
«Крепость» (1983) «Я согласен на всё» (1994) «Волшебное приключение» (2005) «Золотой компас» (2007)
Нортхайм (аудан)
Қалалар мен қауымдар
(30 маусым 2010)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония аудандары
Сэр Иэн Мюррей Маккеллен
Дереккөздер
Санат:Ұлыбритания актерлері
Эммельбаум
Эммельбаум (Emmelbaum) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прюм ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 69 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 2,69 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 2 32 031. Муниципалитеттің басшысы — Манфред Шрайбер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Ганглиондық тақташа
Ганглиондық тақташа (ганглиозная, или ганглионарная пластинка); (лат. neural crest) - эмбригенездің нейруляция кезеңінде, яғни жүйке жүйесінің дамуы кезінде біріншілік эктодермадан бөлініп жетілген жүйке түтігінің жоғарғы (адамда — артқы) жағындағы эктодерма жасушаларынан құралған құрылым.
Ганглиондық тақташа жасушаларынан жұлын ганглиондары, симпатикалық жүйке жүйесінің ганглиондары, бүйрекүсті безі бозғылт затының хромаффинді жасушалары, пигментті жасушалар (хроматофорлар) дамып жетіледі.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
УЕФА Ұлттар Лигасы 2022/23, Д лигасы
2 топ
Санат:УЕФА Ұлттар Лигасы 2022/23 Санат:2022 жылғы футбол
Сан-Пайю-ду-Мондегу
Сан-Пайю-ду-Мондегу (São Paio do Mondego) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Пенакова муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 259 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,74 км² шамасында. Халық тығыздығы — 29,6 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Киелі Пайю (São Paio).
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коимбра округінің елді мекендері
NGC 146
NGC 146 — Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан IV3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1829 жылы 27 қазанда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 146 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 299.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз)
Ферғана облысы (Ресей империясы)
Ферғана облысы — Ресей империясындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы — Скобелев.
Облыс Ресейге қосылған Қоқан хандығынан Басқарушы Сенаттың 1876 жылғы 17 наурыздағы № 8424 қаулысымен құрылды; сол уақытта облыстық басқару құрылды.
Географиясы
Орта Азиядағы орыс иеліктерінің оңтүстік-шығыс бөлігін (Түркістан жалпы үкіметі) алып, оның құрамына кіретін Памирмен 37° пен 42 ° с. е. және 70° пен 74° 30' ш. б. аралығында жатты. Солтүстікте және солтүстік-батыста Сырдария облысымен, солтүстік-шығыста — Жетісу облысымен, шығыста — Қытай империясымен (Қашғар), оңтүстігінде — Пәнеждің жоғарғы ағысында және ауған-британдық ықпал аймағында орналасқан жерлерімен, батыста — Бұхара иелігімен (Вахан, Шұғнан, Рошан, Даруаз, Қаратегін) және Самарқан облысымен шектесті. Оның ауданы 1 560 411 тұрғыны бар шамамен 141 141 шаршы шақырымды (160 141 км²) құрады. 5 уезге бөлінді (Әндіжан, Марғылан, Қоқан, Наманған, Ош).
Жер бедері
Жер бедері тұрғысынан Ферғана облысын үш бөлікке бөлуге болады: Ферғана аңғары, алқаппен жиектелген тау жоталары және Алай-Памир таулары.
Отырықшы халық түгел дерлік шоғырланған ең маңызды және мәдени бөлігі ендік бойынша ұзартылған, ұзындығы шамамен 320 км, ені шамамен 170 км, ауданы шамамен 22,7 км² болатын бадам тәрізді алқап алып жатқан орталық аймақ болды. Ферғана алқабының түбі солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай, оны осы бағытта кесіп өтетін Сырдария өзенінің бойымен аздап еңісті келеді. Алқап Сырдарияның өтуі үшін Хожантқа жақын таулар Ферғана мен қалған Түркістан алқаптарының арасындағы ыңғайлы қатынас жолын құрайтын оңтүстік-батыс бөлігін қоспағанда, барлық жағынан биік және жету қиын таулармен жабылған. Ферғананы жиектейтін және суаруға қызмет ететін көптеген өзендерге бастау болған таулардың етегінде егіс алқаптарының үздіксіз дерлік жасыл белдеуі созылып жатыр, кейде суарылмайтын жерлермен, кейде малтатасты шөлдер мен құмдармен үзіледі. Алқаптың ортаңғы бөлігі, керісінше, көп жағдайда тайыз және адам тұрмайтын сортаң-құмды даланы құрайды, онда сусыма құмдар, сортаң көлдер және қамыс басқан су жайылмалары кездеседі.
Геологиялық жағынан Ферғана алқабына юра, бор, үштік және төрттік кезеңдердің кен орындары жатады; алғашқы үшеуі шет бойында, ал соңғысы алқаптың ортасында дамыған. Ауа және су текті сары топырақ, сондай-ақ төрттік шөгінділеріне жататын конгломерат негізінен Ферғананың ұзартылған бөлігінің шетіне жақын жерде таралған. Ферғана аңғарымен шектесетін тау жоталары Тәңір тауы мен Памир-Алайға жатады. Солтүстік пен солтүстік-шығыстан Тәңір тауының батыс ұшының оңтүстік бөлігін құрайтын таулармен, атап айтқанда Шатқал мен Ферғана жоталарымен жабылған, олар қар сызығына бірнеше жерде ғана жеткен, бірақ оларға шығу қиын, ал кей жерлерге жетуге де мүмкін емес. Ферғананың оңтүстігі ұзындығы бойынша мұздықтарға толы мәңгі қардың шегінен жоғары көтерілген биік Алай жотасымен қоршалған. Ферғана алқабынан қарағанда үш қатар қанатты көрінеді: бірінші тізбек, ең төменгісі, үштік, бор және юра түзінділерінің жыныстарынан, екіншісі палеозойдың әктастары мен тақтатастарынан, үшіншісі, ең биігі, метаморфты тақтатастардан, граниттерден, гнейстерден және басқа жыныстардан тұрады.
Алай жотасының оңтүстігінде жатқан Алай-Памир таулы қыраттары меридиан бойымен ұзартылған дұрыс емес төртбұрыштың көрінісіне ие. Алай мен Шоңалай жоталарының арасында жатқан Алай алқабын және Памирді бөліп көрсетуге болады. Алайдың биік алқабында сапалы жайылымдар көп. Алайды Памирден өтуге қиын ең биік шыңы 7134 м дейін жететін Шоңалай жотасы бөліп жатыр. Памир таулы өлкесі – жиі қарлы, бұйратты мен жоталы таулармен бөлінген, ұзын тармақталған, азды-көпті жазық және кең өзен аңғарлары мен көл алаптары жүйесін құрайды.
Гидрографиялық тұрғыдан Ферғана облысы Арал теңізі алабына, Сырдария және Әмудария жүйелеріне жатады. Ферғана аңғары мен оны қоршап тұрған таулар Сырдариямен суарылады, ол мұнда екі өзеннен: Қарадария мен Нарыннан, сондай-ақ оның салаларынан құралады: өзендерден ағатын жылғалардың едәуір бөлігі Сырдарияға жетпей, тау етегінен алыс емес жерде таусылып, суаруға пайдаланылады. Олардан басқа Қарадария мен Нарын суару құндылығына ие. Алай аңғары мен Памир, олардың біріншісі Сұрқап-Уақшаның жоғарғы ағысын құрайтын Қызылсу өзенімен, екіншісі шығыстан батысқа қарай Пәнжеге қарай бағытталған Әмудария алабына жататын бірнеше өзендермен суарылады.
Климаты
Ферғана облысының аумағы континенттік климаттық белдеуде орналасқан. Қысы суық, жазы өте ыстық, ауаның құрғақтығы, аз бұлттылығы, күн мен түн арасындағы температураның күрт ауытқуы және жауын-шашынның аз болуы оған тән белгілер болып табылады.
Ферғана алқабында көктем наурыз айының басында, көбінесе ақпанда келеді, мамырда аптап ыстық байқалады, маусым мен шілде айларында температура көлеңкеде 30 ° шамасында ауытқып, күндегі топырақ қызған кезде ең жоғары қарқындылыққа 70° дейін жетеді; қыркүйек-қазан айларында температура төмендейді, сонымен бірге алғашқы қатқақ байқалады. Жазда аспан негізінен бұлтсыз; мамырдан қазанға дейін жауын-шашын мүлдем болмайды. Қыс алқапта құбылмалы; қар жиі жаумайды және тез ериді, дегенмен қысқа уақытты аяздар кейде 20 немесе одан да көп градусқа жетеді. Тау бөктерлері мен орташа биіктіктегі тау аралық аңғарлары суық климатпен сипатталады, мұнда жауын-шашын көбірек түседі. Сицилияның ендігінде орналасқан аймақтың осы бөлігіндегі жылдың орташа температурасы шамамен Кола мен Мезеннің температурасына тең, ал қыста аяз Сібірдегідей болады. Жергілікті климаттың ерекшеліктеріне шаңды тұман және Орталық Азия далаларынан тар өткел арқылы аңғарға кіретін батыс және оңтүстік-батыс желдері; көбінесе жазда бұл жел жоғары температурамен (кәрімсел) жүре, мәдени өсімдіктерге үлкен зиян келтіріп, жануарларға теріс әсер етеді. Құрғақ шаңды тұман (бус) әдетте жазда және күздің басында болады; мұндай тұмандардан кейін шөгетін сарғыш топырақты шаңның массасы жануарлардың көздерін және тыныс алу мүшелерін тітіркендіріп, өсімдіктерге зиянын тигізеді.
Өсімдік әлемі
600-ден 1800 м-ге дейінгі белдеуде жапырақты ағаштардың, ал кей жерлерде грек жаңғағының ағашы, терек, тал, қайың, үйеңкі, алма ағашы, алмұрт ағашы, пісте, өрік ағашы, бадам ағашы және басқа да түрлерден тұратын нағыз жалпақ жапырақты ормандар тән. Бұталардан шие, шырғанақ, долана, итмұрын, жыңғыл өседі. Әсіресе облыстың шығыс бөлігіндегі тау беткейлерінде дамыған грек жаңғағы ормандары мен пісте тоғайлары тән.
3 км-ге дейін арша, шырша және самырсыннан тұратын қылқан жапырақты ормандар мен қалың бұталар белдеуі созылады. 3 км-ден жоғары шалғындық өсімдіктер айтарлықтай қоспамен, ал кей жерлерде далалық формалар басым. Шөптесін өсімдіктер көшпелілер малдарымен қысқа жазға келген Алайда қалың өседі. Памирдің кедей флорасы далалық сипатқа ие; мұнда көп жерде отын қызметін атқарған теріскен жартылай бұта көп өседі; аймағы төмендеп, таулы елге айналатын биік таудың батыс шетінде өзендердің шатқалдарында ағашты қопалар болады. Облыстың таулы ормандарының жалпы ауданы 948 гектарды құрайды, оның 360-ы нақты орман астында болса, 225-і селдір жас орманда және 184-і алқаптар мен ағашсыз жерлер болды.
Ормандар қолжетімсіздігінен, олардың құрамдас түрлерінің көпшілігінің құрылыс қажеттіліктеріне төмен жарамдылығынан, сондай-ақ кішкентай өсінділер мен сирек ағаштардан нашар пайдаланылды және табыс әкелмеді. Әндіжан мен Наманған уездерінің грек жаңғағы ормандарын қоспағанда, олар жақсы құрылыс материалдарын, көптеген жемістер мен жаңғақ ағындарын әкеліп, өте қымбат бағаға сатылды. Ресей империясы кезінде ормандар бір кездері таулардың барлық беткейлерін жауып, аңғардың түбіне дерлік түсетін бұрынғылардың аз ғана бөлігі болды; ғасырлар бойы ормандарды кесу өте үлкен масштабқа жетті, бұл ағаш тамырларының байланыстырушы әсерінен айырылған беткейлердің суға шайылуларға әкелді.
Жануар әлемі
Ферғана алқабының және аласа және ортаңғы тау көкжиектерінің фаунасы Орта Азияның басқа бөліктеріне ұқсас сипатқа ие, бірақ Ферғана облысының батысында таралған далалық кеңістіктермен салыстырғанда далалық формалар аз дамыған. Типтік жануарлардан Әндіжан және Наманған уездеріндегі жолбарысты, барысты, қабан, марал, аюды атауға болады. Алай таулы өлкесі және әсіресе Памир таулары өзіне тән түрлерімен ерекшеленеді, олардың кейбіреулері тибеттіктерге жақын; онда ірі тау қойлары Ovis ammon polii, арқарлар, тау текелері, аюлар, түлкілер мен қасқырлар және т.б. өмір сүрген; қодасты үй жануарлары ретінде пайдаланады, ол биіктікте мінуге және ауыр жүктерді көтеруге жарамды жалғыз жануар, сонымен қатар сүт береді.
Минералды ресурстары
1885 жылы Әндіжан уезіне қарасты «Хәзірет-Аюп» минералды су көздерінде Жалалабат ауылы маңында санитарлық станция құрылып, маусымда 25 адамға арналған емхана ашылды.
Билік органдары
thumb|280px|Ресми сипаттамасы бар облыстың елтаңбасы (1890)
Әкімшілік бөлінісі
XX ғасырдың басында облыс 5 уезге бөлінді:
1897 жылы облыс құрамына екі болыстан (Памир және Оршор) тұратын және штабы-пәтері 1891 жылдан бастап Марғыланда, 1893 жылдан бастап Памир Бекетінде (Мұрғап) ал 1897 жылдан бастап Харугта орналасқан Памир жасағының бастығы басқаратын Шығыс Памир аумағы қосылды.
Тұрғындары
Этнографиялық тұрғыдан алғанда, халық арийлердің түркі-моңғолдармен күресі негізінде араласуының нәтижесі болды. Ежелден Ферғананың байырғы тұрғындарын құраған арийлер бірнеше ғасырлар бойы қатарынан қытайларға, арабтарға, түркілерге, моңғолдарға бағынып, тауларға ығыстырылып, олардың қалдықтары күні бүгінге дейін сақталып келеді.
Ол кезде негізгі ұлттар — сарттар, қырғыздар, өзбектер, тәжіктер болды. Сарттар – XV—XIX ғасырлардағы Орта Азия халқының бір бөлігінің жалпы атауы. «Сарт» атауы облыстың қалалары мен ауылдарының отырықшы тұрғындарына қатысты қолданылған, негізінен өзбектер мен жазық тәжіктерді негізінен Орта Азияның көшпелі бөлігі, яғни қырғыздар мен қазақтар қолданған.
Алғашқы орыс қонысы 1893 жылы Покровское ауылы болып құрылды. 1900 жылдың басына қарай Ферғана алқабында 566 түтін мен 2119 тұрғыны бар 10 орыс қонысы болды. 1900 жылы тағы бір орыс елді мекені қосылды. Шамамен 1% құрайтын орыстарды қоспағанда, бүкіл халық сунниттік исламды ұстанды.
1897 жылғы халық санағы бойынша халық саны
Ферғана облысында 1 572 214 адам болды, ең көбісі:
1897 жылғы уездер бойынша Ферғана облысының халқы мен ұлттық құрамы :
Облыс қалаларында 284 358 адам тұрды, ірі қалалары:
1897 жылғы қалалар бойынша Ферғана облысының халқы мен ұлттық құрамы:
1905 жылы Ферғана облысында 1 миллион 794 мың 700 адам болған.
1885 жылғы Ферғана облысындағы толқулар
1885 жылы жергілікті халық көтеріліс алдында тұрды, бірақ толқуды патша әскері басып тастады.
Ауыл шаруашылығы
Мал шаруашылығына шабындық, жайылым, жалпы жем-шөптің жоқтығы кедергі болғандықтан, халықтың негізгі бөлігі егіншілікпен айналысты. Ферғана алқабындағы жерді өңдеу міндетті түрде жасанды суаруды қажет етеді. Егістік жердің жалпы көлемі 937 мың гектарды құрады, оның 690-ға жуығы тұрақты өңделді, ал қалған 200 гектар суаруға арналған судың жетіспеушілігінен құрғақшылық жылдары пайдаланылмай қалды. Ферғанадағы әрбір ауыл тұрғынының орташа есеппен 0,7 га егістік жері болды, ал халық санының ұдайы өсуі жер бағасының өсуіне себеп болды.
Күздік және жаздық бидай, күріш, дурра, арпа, тары егілді. Басқа егістік өсімдіктерден күнжіт, зығыр, арыш, көкнәр, түрлі бұршақ тұқымдас өсімдіктер, темекі, жоңышқа егілді.
Мақта айтарлықтай мөлшерде өсіріліп, үлкен пайда әкелді. 1899 жылы Ферғана облысында Америка қозасының 157 мың га, жергілікті қозаның 12 мың га егістігі болса, одан 131 мың тоннаға жуық шитті мақта немесе 47 тоннадан астам таза талшық алынды. 1900 жылы 205 гектар мақта егіліп, 64 тонна таза талшық жиналды. Мақта дақылдарының ең көп егілген аумағы Әндіжан уезінде, ең азы – Ошта болды. Мақта су немесе бу зауыттарында тұқымсыздандырылды; 1880 жылы осындай 2 зауыт, 1890 жылы - 21, 1899 жылы - 93 зауыт болды. Жыл сайын өндірілетін мақта талшығының құны кемінде 30 миллион рубл болды.
Көкөніс, қарбыз, әсіресе, қауын өсіру халықтың азық-түліктері үшін үлкен маңызға ие болды. Жеміс ағаштарынан өрік, шабдалы, алма, алмұрт, алхоры, айва, грек жаңғағы, бадам, шарап жидектері, құрма, шие, жүзім өсірілді; ең маңыздылары – өрік, шабдалы, айва және жүзім болды. 1899 жылы жүзім екпелері 7000 га жерді алып, одан 28000 тонна жүзім жиналды.
Жүзімнің аз мөлшері спирт пен шарапқа өңделді, олардың көпшілігі жаңа піскен немесе мейіз түрінде тұтынылды. 1899 жылы шарап тек орыс халқы бар қалаларда - 168 мың литр өндірілді.
Жергілікті малшылар жергілікті халықтың қажеттіліктерін қанағаттандыра алмады, сондықтан Ферғана облысына малдың едәуір бөлігі басқа аудандардан, көбінесе Сырдария және Жетісу облыстарынан әкелінді. 1899 жылы Ферғана облысында 359 000 жылқы, 176 000 жұмысшы өгіз, 263 500 ірі қара мал, 24 000 түйе, 20 000 есек, 1 027 000 қой, 312 500 ешкі болды. Көшпелілердің едәуір бөлігі жаздың басталуымен үйірлерімен тауға, негізінен Алайға көшті. Памирде аздаған көшпелілердің жалғыз кәсібі мал шаруашылығы болды.
Өнеркәсіп
Фабрика-зауыт өнеркәсібі нашар дамыды. 93 мақта тазалау зауытын қоспағанда, облыста 1899 жылы 2 арақ, 3 сыра қайнататын, 7 былғары және 2 ішек-қарын зауыты, 621 жұмысшымен 620 000 рубл өнім шығаратын салыстырмалы түрде ірі 14 өнеркәсіп орны ғана болды. Сол жылы мақта тазалау зауыттарында 47 мың тонна таза талшық алынды; оларда 3805 жұмысшы болды; мақтаны тазалау мен тығыздаудан түскен түсім шамамен 889 000 рублді құрады.
Өңірде жұмыс істеген 9500 шағын қолөнер кәсіпорны азық-түліктен (негізінен ұн тарту, май тарту және тоқыма өнеркәсібі) басқа, кілем, аяқ киім, керамика және металл ыдыстар өндірді.
Сауда
Сауда айналымы негізінен мақта саудасымен байланысты. Бұл саудаға көптеген компаниялар қатысып, болашақ мақтаға несие беріп, оны базарлардан сатып алушылардан және тікелей диқандардан сатып алды.
Өлкеден Түркістан мен Еуропалық Ресейдің басқа аймақтарына экспортталатын негізгі тауарлар мақта, жібек, жібек маталар, қойдың ішегі, елтірі терісі, аяқ киім, былғары, кілем, халат, жүн, күріш болды. Импорт – өнеркәсіп тауарлары, металдар, галантерея және отарлық тауарлар, соның ішінде шай (жасыл және қара) болды. 1899 жылы Қашқардан 770 250 рублді құрайтын тауарлар (маржан, ашудастар, қағаз мата, киіз, кілем, тері, т.б.) әкелінсе, 1 361 560 рублді құрайтын тауарлар (қант, иірімжіп, металдар, маталар, сіріңке, бояулар, т.б.) шығарылды.
Көлік және байланыс
Өңірдің саудасы мен өндіргіш күштерін дамыту үшін 1899 жылы ашылған Орта Азия теміржолының құрылысы аса маңызды болды. Теміржол облыстың ішінде Қоқан, Жаңа Марғылан және Әндіжанның негізгі желілерін байланыстыра 236 км-ге созылды.
Луис Альварес
Луис Вальтер Альварес (Luis Walter Alvarez; 13 маусым 1911, Сан-Франциско — 1 қыркүйек 1988, Беркли) — американдық тәжірибелік физик. АҚШ ҰҒА мүшесі (1947). Нобель сыйлығының лауреаты (1968).
Ферғана облысы (Ресей империясы)
Көлік және байланыс
Пошта жолдары Ош – Әндіжан, Наманған – Шуст – Қоқан және Жаңа Марғылан – Наманған қалалары арасында өткен. Алай, Памир, Қаратегін, Қашқар және Жетісумен байланыс жартылай жазғы уақытта ғана жететін биік асулардан өтетін соқпақ жолдармен жүргізілді. Сырдарияда 15 паром өткелі болды. Пошта және телеграф байланысы пошта-телеграф кеңселерінде жүзеге асырылды.
Луис Альварес
Өмірбаяны
Луис Альварес Сан-Францискода Калифорния университетінің профессоры, дәрігер және медицина саласындағы журналист Уолтер Клемент Альварестің отбасында дүниеге келген. Ол Чикаго университетіне түсіп, оны 1932 жылы бітірді. 1936 жылдан Калифорния университетінде, 1945 жылдан профессор болып жұмыс істеді. Сонымен бірге, 1954—1959 және 1976—1978 жылдары Берклидегі Э. О. Лоуренс радиациялық зертханасы директорының орынбасары қызметін атқарды. 1969 жылы Альварес американдық физикалық қоғамының президенті болып сайланды. солға|нобай| Лос-Аламосқа өту жолындағы фотосурет
Ферғана облысы (Ресей империясы)
Дереккөздер
Санат:Ресей империясы облыстары Санат:Ферғана облысы (Ресей империясы)
Луис Альварес
Физика саласындағы ғылыми қызметі
Альварестің ғылыми жұмысы атомдық және ядролық физикаға, үдеткіштер технологиясына, элементар бөлшектер мен ғарыштық сәулелер физикасына, оптикаға және радиолокацияға арналған. 1937 жылы ол радиоактивті түрленудің жаңа түрін – К-тартып алу құбылысын (ядроның К-қабатынан электронды алуы) ашты. 1939 жылы циклотронды жоғары жиілікті масс-спектрометр ретінде пайдаланып, гелий изотопы He-3 ашты. 1940 жылы Ф. Блохпен бірге Альварес бос нейтронның магниттік моментін анықтады. Сол жылы ол алғаш рет көміртегі иондарын жеделдетуде жетістікке жетті, сонымен бірге ұшу уақытының түпнұсқалық жылдамдығын таңдау құралын ұсынды.
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол атом бомбасын жасауға қатысты («Манхэттен жобасы »), кейін оны Хиросимада қолданудың салдарын зерттеді. Соғыс аяқталғаннан кейін, 1946 жылы ол дрейфтік түтіктері бар бірінші сызықты протонды үдеткішті құрастырды. Кейінірек Альварес бірінші үлкен көпіршікті камераны құрды және мұндай құрылғылармен жұмыс істеудің заманауи техникасын жасады, бұл оларды қарапайым бөлшектерді сандық зерттеуге қолайлы етті. Атап айтқанда, оның басшылығымен сутегі көпіршігі камерасы жүзеге асырылды және бөлшектердің өзара әрекеттесуінің миллиондаған суреттері алынды. Техникаға келетін болсақ, оның негізінде 1955 жылдан бастап зерттеулердің үлкен циклі жүргізілді, бұл 1960 жылы қысқа мерзімді тұрақсыз бөлшектердің — резонанстар деп аталатын ашылуына әкелді. Бұл жұмыс 1968 жылы физика бойынша Нобель сыйлығымен марапатталды («Сутегі көпіршігі камераларын пайдалану және деректерді талдау арқылы мүмкін болған көптеген резонанстық күйлерді ашқаны үшін» ).
1956 жылы үлкен зерттеушілер тобымен бірге Альварес жаңа элементар бөлшекті — сигма-нөлдік-гиперонды ашты. 1955—1956 жылдары ол тау және тета-мезондардың массалары мен өмір сүру ұзақтығы шамамен бірдей екенін тәжірибе жүзінде дәлелдеді, бұл бұл бөлшектердің сәйкестігін көрсетеді. 1956 жылы Альварес мюон катализінің маңызды құбылысын, ал 1961 жылы тағы бір бөлшекті, омега-мезонды ашты.
Басқа салалардағы іс-шаралар
Луис Альварес өзінің мүдделерінің жан-жақтылығымен ерекшеленді. Осылайша, 1965 жылы ол Египетке экспедицияны басқарып, ғарыштық сәулелердің көмегімен Гизадағы Хафре пирамидасында әлі де табылмаған (құпия) бөлмелер бар-жоғын анықтауға тырысты. 1980 жылы ол өзінің ұлы Вальтер Альвареспен бірге мамандығы бойынша геолог болып, метеориттердің кеш жойылу гипотезасын ұсынды (төменде қараңыз). Чиксулуб кратері және динозаврлардың жойылуы). Гипотезаның негізі олар теңіз шөгінділерінде (бор-палеоген шекарасында) ашқан иридий аномалиялары болды.
Сонымен қатар, Альварес Джон Кеннедиді өлтірудің бастапқы теориясын ұсынды.
Войват
Войват — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Поч өзенінің сол жағалауынан 22 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Нюнято-Се
Нюнято-Сё — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хэ-Яха өзенінің сол жағалауынан 22 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 41 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Ной-Бартельсхаген
Ной-Бартельсхаген (Neu Bartelshagen) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Алдыңғы Солтүстік Померания ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 353 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,36 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 57 060. Муниципалитеттің басшысы — Хорст Бадендик.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Мұрат Садықұлы Бейбітов
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Эолдық бедер пішіндері
Эолдық бедер пішіндері - көбінесе аридтік климатты аймақтарда, сондай-ак теңіз, көл, өзен жағаларында жел әрекетінен пайда болатын бедер пішіні. Бедердің аккумуляциялық және аккумуляциялық-дефляциялық пішіндері, соның ішінде, құмды қырқалар, төбешікті құмдар, ұяшықты құмдар, шағылдар, жағалық шағылдар және т.б. көп кездеседі. Олардың морфологиясы мен көлемі, негізінен, басым желдің режіміне байланысты. Орыс ғалымы Б. Федоровичтің (1964 ж.) жіктеуі бойынша тропиктік аридтік шөлдерге тон (Сахара, Такла-Макан) жалаңаштанған жылжымалы құмдар, тропиктік шөлдерден тыс (Орта Азия, Аустралия) жартылай өсімдік өскен, жылжымалылығы аз кұмдар және шөлді аймақтардан тыс (Батыс Сібір, Солтүстік Америка) өсімдік өскен бекітілген кұмдар деп бөлінеді. Өнделген (дефляциялық) пішіндерге үрлену қазандары, қуыстар, қолаттар, қазаншұңқырлар, ярданттар, торлы кұздар және әр түрлі үрлену жұрнақтары жатады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Лэйк Тапавинго (Миссури)
Лэйк Тапавинго (Lake Tapawingo) — Миссури штатының Джексон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.2 км². FIPS коды — 29-40196.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 843 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Джексон округы (Миссури)
Рекурсивтілік
Рекурсивтілік (Рекурсивность; recursive) — программаның ерекше қасиеті. Программа бөліктерінің кейбіреуі өзі әрекеттене алады. Бұл көптеген жаңа программалау тілдерінің өте маңызды жөне қуатты тәсілі.
Дереккөздер
Санат:ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Аргументы-Факты
Аргументы-Факты — бірінші саны 1978 жылы қаңтарда шыққан тәуелсіз апталық газет. .
Бас редакторы — В. Старков. Әуелі Бүкілодақтық "Білім" қоғамының органы болды және лекторларға, насихатшыларға, саяси хабарламашылар мен үгітшілерге арналды. Алғашқыда идеология және насихат мәселелері бойынша шығатын түрлі басылымдардан үзінділер жариялады. 1980 жылы авторлар материалдарының түпнұскаларын баса бастады.
1990 жылы қазаннан ведомстволықтан тәуелсіз газетке өтті. Көлемі 24 бет (сондай-ақ 8-16 бет өңірлік косымша). Форматы A3. 1990 жылы әлемдегі ең көп таралымы (33 млн. астам дана) үшін Гиннесс рекордшылары кітабына енгізілді. "Аргументы и Факты" алғашқы болып бұрын жариялауға болмайтын көптеген тақырыптағы материалдарды басты. Газет сұхбат, әңгіме-дүкен, оқырмандар сұрағына жауап беруді дұрыс деп санайды, бейнелеу қатары коллажбен беріледі.