cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бад-Зюльце
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1689 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 26,37 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 57 006. Қаланың басшысы — др. Дорис Шмутцер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Прам
Прам (Pram) — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Грискирхен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1840 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 20.3 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GR, ресми идентификациялық коды — 4 08 22.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Эрвин Репиц (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Ракетаны басқарудың тең сигналды әдісі
Ракетаны басқарудың тең сигналды әдісі — ракетаның ұшуын радио арқылы басқарудың бір әдісі. Бағыттау пунктіне орнатылған радиолокациялық станция тең сигналды аймақта нысананың автоматты түрде ілесуін қамтамасыз етеді. Арнайы кемерлік құралдар көмегімен ракета станциялық тең сигналды аймаққа ауысады да таңдалған нысанаға қарай бағытталады. Ракета ауытқыған жағдайда оның құралдарына пөрмендер жасалып, ол орындайтын механизмдерге жіберіледі. Нәтижесінде ракеталар тең сигналды аймаққа қайта еніп, станция тапсырған бағытқа ауысады.
Жақсылық пен жамандық
Жақсылық пен жамандық  — жеке адамдар мен әр түрлі топтардың іс-әрекеттеріне, әлеуметтік құбылыстар мен қатынастарға адамгершілік тұрғысынан берілетін этикалық баға. Жақсылық деп белгілі бір қоғам (не белгілі бір топ) адамгершілік деп танып, жалпыға өнеге ететін іс-қимылдарды айтады. Жамандық деп, керісінше, адамгершілікке лайықсыз деп танылатын іс-әрекеттерді айтады. Осы екі ұғымның мәнін түсіндіру, олардың арақатынастарын айыра білуді іздеу барлық халықтар арасында ерте кезден-ақ басталған. Ислам дінінде Жақсылық пен жамандықтың адамның өз ниетіне байланыстылығы айтылады. ''“Мұхаммед (с.ғ.с.): ...кімді қаласаң ардақтайсың да, кімді қаласаң қорлайсың. Жақсылық сенің қолыңда” (Құран Кәрімде 3:26) Әйтсе де адамдардың қаперсіз жүруі қошталынбайды: “Жақсылық істеңдер. Шын мәнінде Алла игілік істеушілерді жақсы көреді”'' (4:36). Жалпыға бірдей қабылданған адамгершілік қағидаларға жат жамандық іс-әрекеттер қай уақытта да этикалық тұрғыдан айыпталынады. Солай бола тұра бұл категориялардың белгілі, тұрақты өлшемі де жоқ, әсіресе, жеке адамның субъективті ой-пікірі тұрғысынан келгенде Жақсылық пен жамандықтың аясы бірде тарылса, бірде ұлғайып отырады. Қатыстылық жағынан біреуге игілік болып көрінген іс-әрекет өзге біреуге қиянат болуы, сондай-ақ, керісінше, біреуге қиянат болып көрінген әрекет, біреуге игілік болуы ықтимал. Мұндай салыстырмалы түрдегі Жақсылық пен жамандықтың неғұрлым айқын да анық бағасы қалай болғанда да жақсылықтың — жағымды, жамандықтың — жағымсыз құбылыс екендігінде. Сондықтан жағымды жақсылыққа адам жаны әрдайым құштар. Қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымында Жақсылық пен жамандық мәңгілік тақырыпқа айналып, өнегелі іс пен өмірлік мәселелерде жақсылық алғы кезекке қойылған. 19 ғасырда өмір сүрген қазақ шайыры Майлықожа бұл туралы былай дейді: “Жақсылық отқа күймес, суға батпас, Гауҝар тас жарық қылмай жерде жатпас, Қолдан келсе етіңіз жақсылықты, Жақсылықты еткендер жаман таппас”. Қазақ даласынан шыққан ұлы ойшылдар: Қорқыт ата, Әбу Наср әл-Фараби, Қожа Қожа Ахмет Ясауи, Жүсіп Баласағұн, Абай, т.б. халқымыздың дәстүрлі дүниетанымындағы жақсылық, ізгілік ұғымдарына терең мән беріп, оларды әлемдік философиядағы түсініктер деңгейінде қарастырады. Олардың пікірінше, жеке адамның жақсылыққа ұмтылуы, ізгі іс-әрекеттер жасауға құштарлығы — әділетті қоғам құрудың басты шарты.
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Философия
Сембіғали Абзалбекұлы Смағұлов
Сембіғали Абзалбекұлы Смағұлов (7 қараша, 1963 жыл, Жезқазған облысы Шет ауданы Тоғанбай ауылында туған) - суретші, Қазақ.
Арғын тайпасының Қаракесек руының Сарым бөлімінен шыққан.
Шығармашылығы
100-ден аса монумент жұмыстарының және кескіндеме туындыларының авторы.
Марапаттары мен жетістіктері
ҚР Президентінің стипендиаты (1997).
Дереккөздер
Санат:7 қарашада туғандар Санат:1963 жылы туғандар Санат:Шет ауданында туғандар Санат:Қазақстан суретшілері Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы оқытушылары Санат:Қазақстан суретшілер одағы мүшелері
Арыс ауылдық округі (Сайрам ауданы)
Арыс ауылдық округі — Түркістан облысы Сайрам ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Қожақорған, Нұржанқорған ауылдары кіреді. Орталығы – Қожақорған ауылы. .
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 7840 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Сайрам ауданы ауылдық округтері
Аркозелу (Барселуш)
Аркозелу (Барселуш) (Arcozelo (Barcelos)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 375 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,73 км² шамасында. Халық тығыздығы — 3 585,80 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Яман (Ташла тармағы)
Яман — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Оренбург облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ташла өзенінің оң жағалауынан 13 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Ик. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жалпы географиялық конфигурация
Жалпы географиялық конфигурация:
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Ешкілі
Ешкілі — ортағасырлық қоныс орны. 2005 ж. "Көксарай барлау тобы" (жетек. Х.Айтқұл) зерттеген. Байырқұм кеңшары, №4-ші бөлімшесінің қасындағы Ешкілі көлінің солтүстік- батысында. Ескерткіш кейінгі замандардағы құрылыс мақсаттарына пайдаланылып, әбден қираған, бұлінген. Қазіргі орны дөңгелек төбе пішіндес. Осы ескерткіштен 150 м солтүстік-батиста сопақша келген екінші төбе орналасқан. Оның көлемі 33 мх14 м, биік. 2—2,30 м. Ескерткіштің екі жанынан 30- 50 м жерден топырақпен үйілген жал тартылған. Ескерткіштің үстіңгі қабатынан алынған керамикалар Отырар музейінде сақтаулы. Олар Ешкіліні халық 9—13 ғ-ларда мекендегенін айғақтайды.
Дереккөздер
Санат:Археология
Жылжымалы бақылау-сынау станциясы
Жылжымалы бақылау-сынау станциясы (Контрольно-испытательная передвижная станция) — борт құралдары мен қондырғыларын дербес түрде тексеруден өткізуге, сондай-ақ ұшу алдындағы басқарылатын зенитті ракета, ұшақтарды тағы басқа кешенді түрде тексеруден өткізуге арналған елестету және өлшеуіш құралдарының жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Базан (Уса тармағы)
Базан — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Хакасия Республикасы, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уса өзенінің сол жағалауынан 152 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь бастауынан Кондома өзенін қоспағанда,Новокузнецк қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Алтай өлкесі өзендері
Поваж
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Сент-Мари (Шығыс Пиреней)
Сент-Мари (Sainte-Marie) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Шығыс Пиреней департаментінде орналасқан. Перпиньян округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,29 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 66182, пошта индексі — 66470.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4641 адамды құрады. Халық тығыздығы — 451,02 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шығыс Пиреней департаментінің коммуналары
Жалпақтал кәсіптік мектебі
Жалпақтал кәсіптік мектебі (№ 17) - Казталов ауданындағы бастауыш кәсіптік білім беретін оқу орны. Жұлдыз аулында бұрынғы МТС орнында ауыл шаруашылығын механикаландыру училищесі ретінде ашылған (алғашқы директоры — С. Сәлімгереев). 1965 ж. 126-Жұлдыз орта кәсіптік-техникалық училище, 1974 ж. 17-Фурманов (кейін Жалпақтал) орта кәсіптік-техникалық училище болды. Бастапқы кезде училищеде тракторшылар, шопан-механизаторлар мен кең профилді тракторшы-машинист даярланды. Қазір мұнда оқушылар құрылысшы, ауыл шаруашылығының мастері, тракторшы, арендатор фермер, кіші малдәрігер мамандықтарын меңгеріп шығады. Сондай-ақ соңғы жылдары аспаз, газбен дәнекерлеуші, «В», «С» және «Д» категориялы жүргізуші мамандықтарын оқыта бастады. Материалдық-оқыту базасы жақсы жабдықталған: 8 оқу кабинеті, 3 лабораториясы, спорт залы, информатика кластары, сонымен қатар 5000 га шабындық-жайылымдық жері, қосалқы ш. бар. Оқушыларға жоғарғы білімді, өндірістік тәжірибесі мол инженер-педагогтар сабақ береді.
Жаңақой
Жаңақой — Қостанай облысы Фёдоров ауданы, Ленин ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Жалпақтал кәсіптік мектебі
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы
Жаңақой
Географиялық орны
Аудан орталығы — Фёдоровка ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 49 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 435 адам (211 ер адам және 224 әйел адам) болса, 2009 жылы 214 адамды (102 ер адам және 112 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Фёдоров ауданы елді мекендері
Мұнай кенорындарын игеру
Мұнай кен орындарын игеру - жинауыш қойнауқаттан мұнай флюидін өндіріп алуды қамтамасыз ететін жұмыстар кешені. Өндірілетін мұнай мен газ жер бетінде бастапқы өңдеуден өтеді. Кен орынды игеру шаралары пайдалану жұмыстарының жобасы, өндірістік немесе тәжірибелік-өндірістік игерудің технологиялық сұлбасы, игерудің жалпы жобасы негізінде іске асырылады. Барлау мен байқама пайдалану жұмыстары және кенорынды игерудің жалпы жобасы негізінде сол кенорынды игеру жұмыстарын жүргізу жағдайлары, яғни кенорының геологиялық құрылысы, таужыныстардың жинауштық қасиеттері, флюидтердің физикалық-химиялық қасиеттері, таужыныстардың суға, газға, мұнайға қанығу дәрежесі, қойнауқаттық қысым мен температура анықталады.
Клапейрон - Клаузиус теңдеуі
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, X том
Санат:Термодинамика
Грэнд Мидоу (Миннесота)
Грэнд Мидоу (Grand Meadow) — Миннесота штатының Mower округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1139 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.7 км² шамасында. FIPS коды — 27-25010.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Бірқалыпсыз қозғалыстың теңдеуі
Бірқалыпсыз қозғалыстың теңдеуі — су беті еңістігінің (У) ағынның ұзындығы (X) бойынша ағыс жылдамдығының өзгеруіне және кедергі күшін еңсеруге жұмсалатын энергия шығынына тәуелділігінің аналитикалық өрнегі: I=i-ah/ax=(V2/2Q)+V2/C2R мұндағы С — Шези коэффициенті, К — гидравликалық радиус; һ — ағынның тереңдігі; i— табан еңістігі. Кейбір жағдайларда теңдеудің оң бөлігінің бірінші мүшесінде жылдамдық түзетушісі есепке алынады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Остервальд
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
IC 2289
IC 2289 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Бекемдету
Бекемдету (Армирование; лат. armo — жарақтандырамын, қамтамасыз етемін) — материалды немесе қүрьшым бөліктерін басқа берігірек материал элементтерімен күшейту.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Армирование
Пужа
Пужа — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кенга өзенінің сол жағалауынан 126 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 52 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Кеть өзенінің құйылысынан Васюган құйылысына дейін. Өзен саласы — Кеть, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Гагарин шыңы
Гагарин шыңы – Іле Алатауының солтүстік бөлігіндегі Қарғалы тау сілемінде, Проходная (Өтпелі) және Қарғалы өзендерінің суайрығында.
Географиялық орны
Алматы облысы жерінде. Биіктігі 4300 м. Гагарин шыңы пирамида секілді. 1961 жылы Қазақстан альпинистері шыңға көтерілгенде, оған тұңғыш ғарышкер Ю.А. Гагариннің есімі берілді. Шыңға алғаш рет С.Кудерин мен А.Марьяшев көтерілді (1951).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан шыңдары Санат:Іле Алатауы
Ситуациялық комедия
Ситуациялық комедия немесе қысқаша ситком (ағылш. situation comedy, sitcom) — негізгі кейіпкерлері тұрақты болып келетін және киноның әрекет ету орыны да тұрақты болатын комедиялық радио және телебағдарламалардың жиынтығы. Алғашында АҚШ-та 1920 жылдары пайда болған, 1970 жылдарға қарай ситком телехикаяларда өз бетінше бір жанр болып қалыптаса бастады. Телевизиялық ситкомдар үшін белгілі бір анықталған уақыт форматы айқындалған - әдетте ол титрлар мен жарнаманы қосқанда 20-30 минуттай болады.
Алғашқы ситкомдар көрермендер алдында студияда түсірілген, сондықтан ситком болғанда кадрдың сырт жағында күлкілі сәттерінде күлкілер естіледі.
Жанрдың тарихы
"Ситуациялық комедия" немесе "ситком" терминдері 1950 жылдарға дейін қолданылған жоқ. Радиохабарларда ситкомға ұқсас қойылымдар болып жүрді, ал алғашқы телевизиялық ситком ретінде "Пинрайдтың прогресі" (ағылш. Pinwright's Progress) қойылымы есептеледі, оның 10 эпизоды Ұлыбританияда  1946-1947 жылдар аралығында BBC  арнасында таратылған. АҚШ-та 20-дан астам ситкомдарды қойған режиссер, продюсер Уильям Ашер "ситкомды ойлап тапқан адам" ретінде белгілі.
Қазақстанда түсірілген ситкомдар
- ''«Бұл телетоптаманы қолға алмас бұрын, біз үлкен дайындықтан өттік, - дейді жоба продюсері. – Айталық, «Әзіл студио» жобасында белгілі бір тақырыпты бірер минуттың ішінде ашып беру басты мақсат болса, ситком мұндай жеңіл күлкі, жеңіл әзілге илікпейді. Яғни, мұнда тұрақты кейіпкерлер, белгілі бір оқиғалар тізбектеліп, әзілдер де соған сай өріліп отыруы тиіс. Сондықтан, КВН-ді де, телевизиядағы басқа жобаларды да осы ситкомның алдындағы дайындық, өзімізді шыңдау мектебі болды деп айта аламыз».''
Мәліметтерді жеткізудің программаланатын мультиплексоры
Мәліметтерді жеткізудің программаланатын мультиплексоры (программируемый мультиплексор передачи данных) — бақылаумен бірге мәліметтерді программаланған өңдеу, адрестеуді түрлендіру мен хабарламаны танып-білу, қарастырылған мәліметтерді жеткізу мультиплексоры.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Галлуп (Нью-Мексико)
Галлуп (Gallup) — Нью-Мексико штатының McKinley округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 21678 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34.6 км² шамасында. FIPS коды — 35-28460.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Мексико қалалары
Серік Серғалиұлы Тәшенов
Серік Серғалиұлы Тәшенов - 1948 жылы 16 қарашада Көкшетау облысы, Айыртау ауданының, Комаровка ауылында туған. Қазақ. Целиноград ауыл шаруашылығы институтын бітірген (1971), ғалым-агроном. Қазақ және орыс тілдерін біледі.
«Астананың 10 жылдығы» (2008), «Бірінші ұлттық ауыл шаруашылығы санағы», 1-ші дәрежелі «Еңбек даңқы» медальдарымен марапатталған.
Діни көзқарасы - дәстүрлі ұстанымдар.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Бәсекеге қабілетті экономикасы бар, қоғамдағы тұрақтылығы және Қазақстандықтардың ауқатты тұрмысы қамтамасыз етілген өркенді Қазақстан».
Үйленген. Жұбайы - Тәшенова Ғалия Саквальдқызы (1952 жылы туған). Қыздары - Тәшенова Айнаш Серікқызы (1973 жылы туған), Тәшенова Әлия Серікқызы (1987 жылы туған); ұлдары - Тәшенов Ербол Серікұлы (1975 жылы туған), Тәшенов Руслан Серікұлы (1981 жылы туған).
Санат:Тұлғалар Санат:Ауыл шаруашылығы
Сақыпкерей Жәңгірұлы Бөкеев
Сақыпкерей Жәңгірұлы Бөкеев, Князь Шыңғыс (1829, Орда - 11.5.1849, Таловка) - Бөкей Ордасын билеген Жәңгір ханның баласы, хан тағының занды мұрагері. Жәңгір қайтыс болғанда 16 жаста болған Бөкеев кәмелетке толып, оқуын бітір- генше ОрДаны басқару Уақытша кеңеске жүктелді. 1847 ж. 14 тамызда Петербург Императорлық паж корпусын бітіріп, лейб гвардиялық казак-орыс полкінің корнеті ретінде Орынбор әскери губернаторының қарамағына жіберілді. Оның алдында, 1847 ж. 25 маусымын- да I Николай патшаның басқарушы Сенатқа берген жарлығымен Бөкеевке Ресей империясының князьдік мәртебесі берілді. Орынборда губернатор Обручевтің ерекше тапсырмалары бойынша көмекшісі болып, Орданы басқаруға төжірибе жинақтады. Алайда көкірек ауруына шалдығып, 1849 ж. көктемде қымызбен емделуге Ішкі ордаға аттанды. Сырқаты меңдеп, Ордаға бара жатқан жолда, Таловка форпосты тұсында қайтыс болды.
Ескі шаре
Ескі шаре — Башқұртстанның Кармаскалин ауданындағы ауыл, Сахаев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 498 адамды құрады. Пошта индексі — 453019, ОКАТО коды — 80235875007.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Жылжымалы басқару пункті
Жылжымалы басқару пункті — құтқару жұмыстарын жүргізуді тікелей басқару үшін құрылған пункт. Оны тиісті АҚ бастығы немесе оның орынбасары басқарады. АҚ күштерін Жылжымалы	басқару пунктінен басқару үшін жоғары тұрған және бағыныстағы штабтармен, жасақтармен, барлау органдарымен байланыс жасалады. Жылжымалы басқару пункті жұмысқа күні бұрын, бейбіт уақытга әзірленіп, аға бастықтың шешімімен дайындыққа келтіріледі.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Першинг экспедициясы
Першинг экспедициясы – 1910−1919 жылдары Мексика дағы революция кезінде Мексика-Америка шекарасында болған әскери қимылдар.
Оқиға сипаты
АҚШ−ты Мексикада 1910 жылы басталған революциясын басып-жаншу және елде американ монополиясының позициясын нығайту мақсатын көздеді. Бұл басқыншылық әскери қимылдарға генерал Дж.Дж.Першинг (J.J.Pershing) басшылық етті. АҚШ әскерінің басып кіруі (1916 ж. 15 наурыз) Мексикада антиимпериалистік халық қозғалысының өрлеуіне қозғау салды. Олардың интервенттерге қарулы тойтарыс беруі, Мексикадағы, Латын Америкасы ның басқа да елдеріндегі антиамерикандық бас көтеру, АҚШ-тың Бірінші дүниежүзілік соғыс қа (1914-1918) дайындалуы АҚШ үкіметін басқыншылық әрекеттен бас тартуға мәжбүр етті.
Дереккөздер
Санат:Бірінші дүниежүзілік соғыс Санат:Мексика революциялары
Мұнай кенорндарын шахта көмегімен игеру
'''Мұнай кенорндарын шахта көмегімен игеру''' - шахтада орнатылған жерасты ұңғымалары жәрдемімен жинауыш қойнауқаттағы мұнайды немесе мұнайға қаныққан таужынысты өндіру тесілі. Мұнайының тұтқұрлығы жоғары (табиғи таушайырлар) жатындарды, сондай-ақ энергиясы сарқыла келген, мұнайының тұтқырлығы орташа әртекті жатындарды игеру үшін қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Мұнай
NGC 1926
NGC 1926 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1826 жылы 3 тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1926 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC105, in LMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Айтым Әбдірахманов
Айтым Әбдірахманов (20.12.1928 жыл, қазіргі Ақмола облысы Қызылту ауданы (қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы, Уәлиханов ауданы) Жарқын ауылы – 20.3.1994 жыл, Алматы қаласы) – филология ғылымдарының докторы (1991).
Ғылыми жұмыстары
«Қазақстан топонимдерін тарихи этимологиялық тұрғыдан зерттеу» деген тақырыпта доктрлық диссертация қорғады. Әбдірахмановтың ғылыми-зерттеу еңбектері қазақ тілінің топонимика, терминологиялық және емле мәселелеріне арналған.
Әбдірахманов 100-ден астам ғылыми жарияланымның, оның ішінде 4 монографияның
Дереккөздер
Санат:20 желтоқсанда туғандар Санат:1928 жылы туғандар Санат:Уәлиханов ауданында туғандар Санат:20 наурызда қайтыс болғандар Санат:1994 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан филологтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Филология ғылымдарының докторлары
Каравелово (Пловдив облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 505 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4350. Телефон коды — 03130. ЕКАТТЕ коды — 36186.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пловдив облысының елді мекендері
Каравелово
Решетка (Исета тармағы)
Решётка — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Исеть өзенінің оң жағалауынан 593 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жалпы географиялық ықшамдылық
Жалпы географиялық ықшамдылық:
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Авила (комарка)
Авила (Comarca de Ávila) — Испания ауданы (комарка), Кастилия и Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына енеді.
Жүзағаш (тау)
Жүзағаш – Байтілеу тауларының оңтүстігіндегі оқшауланған тау.
Географиялық орны
Абай облысының Аягөз ауданында орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 430 м. Дөңгелек пішінді таудың ұзындығы мен ені 2 км-дей. Беткейлері көлбеуленіп төңірегіндегі далаға ұласып кетеді.
Өсімдігі
Баурайында бұта аралас, бетеге, сұлыбас, қараған, т.б. шөптесіндер өседі.
Дереккөздер
Санат:Аягөз ауданы таулары
Серра-Дорада
Серра-Дорада (Serra Dourada) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Батыс Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Санта-Мария-да-Витория экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 410 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 441,55 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12,8 адам/км².
Санат:Баия елді мекендері
Насалевци (Перник облысы)
Насалевци (Насалевци) — Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2478. ЕКАТТЕ коды — 51130.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Перник облысының елді мекендері
NGC 6400
NGC 6400 — Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1826 жылы 13 мамырда астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 6400 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 1014, ESO 393-SC14.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз)
Нико Ковач
Нико Ковач (Niko Kovač; 15 қазан 1971, Батыс Берлин, ГФР) — хорват футболшысы, бапкер, жартылай қорғаныста ойнаған. "Монако" клубының бас жаттықтырушысы.
Клубтық және бапкерлік
Хорватия футбол құрамасының өкілі болғанымен, Германия футболының түлегі, карьерасын «Рапиде Веддинг» клубында бастады. 1989 жылы «Герта » клубының орынбасарлары сапында біраз ойнап, 1991 жылы негізгі клубқа ілікті. 1996 жылы «Байерге» шақырылып, үш жылдай доп тепті. Одан соң екі маусым «Гамбургте» ойнады.
2001 жылы «Баварияға» қосылды. Мұнда өзінің інісі Роберт Ковачпен бірге ойнады. Бірақ негізгі құрамға іліне алмай, 2003 жылы туған клубы «Гертаға» оралуға мәжбүр болды.
2006 жылғы әлем чемпионатынан соң «Ред Булл Зальцбург» клубына ауысты да, 2009 жылы карьерасын аяқтады. Карьерасын да осы клубтан бастады.
Кейін 2013-15 жылдары Хорватия Ұлттық құрамасын жаттықтырды.
2018 жылдан бері "Бавария" жаттықтырушысы.
Ұлттық құрама
1996-2009 жылдары Ұлттық құрама сапында 83 ойын өткізді.
Ойыншы ретінде
Ред Булл Зальцбург
Бапкер ретінде
Айнтрахт
Бавария
Сілтемелер
Санат:Хорватия футболшылары Санат:Хорватия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Хорватия футбол жаттықтырушылары Санат:Бавария ФК ойыншылары Санат:Байер 04 ФК ойыншылары Санат:Герта Берлин ФК ойыншылары Санат:Гамбург ФК ойыншылары Санат:Ред Булл Зальцбург ФК ойыншылары Санат:Бавария ФК жаттықтырушылары Санат:Монако ФК жаттықтырушылары
Қазығұрт
Қазығұрт (1993 ж. дейін — Ленинское ) — Түркістан облысы Қазығұрт ауданындағы ауыл, аудан және Қазығұрт ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Облыс орталығы – Түркістан қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 232 км жерде, Қазығұрт тауының оңтүстік баурайында, Келес өзенінің оң жағалауында орналасқан. Ең жақын темір жол бекеті - Сарыағаш.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 13 264 адам (6462 ер адам және 6802 әйел адам) болса, 2009 жылы 14 867 адамды (7345 ер адам және 7522 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1905 жылы қаланды. Алғашында Шұқырбекет, 1916 жылы Алексеевка, 1924-1993 жылдары Ленин ауылы аталған. 1997 жылға дейін Қазығұртта ауыл шаруашылық техника бірлестігі, нан, май, кірпіш зауыттары, баспахана, автокөлік, құрылыс орындары, т.б. аудандық кәсіпорындар мен мекемелер болған. Олар 1997 жылдан кейін жекешелендіріліп, әр түрлі бағыттағы шаруа нысандарына айналды.
Инфрақұрылымы
Қазығұртта 4 орта білім беру ошағы ("Болашақ", "Сатпаев", "Рысқұлов", "Жандосов"), 1 орталық аурухана, кәсіптік-техникалық колледж, мәдениет үйі, 2 кітапхана, 4 мешіт, 1 стадион, емхана, электр қуаты жүйесі, байланыс бөлімшесі, почта т.б. бар.
Табиғаты
Ауданда Қазығұрт, Қаржантау, Өгем таулары бар. Жер қойнауынан минералды су, ақ құм, қиыршық тас тағы басқа құрылыс материалдары бар. Қазығұрт ауылының Солтүстік Шығысынан Тянь-Шань тауымен ұласқан Қаржантау тауы көрінеді. Келес және Өгем өзендері Қаржантау қыратында бөлініп, солтүстік шығыс жағындағы Сайрам тауларының етегіндегі Бадам өзеніне құйылады. Қыраттың орташа биіктігі теңіз деңгейін алғанда 2000-2500 м. Қазығұрт және Қаржантау таулары өзінің тік жартасты және тегістігімен ерекшеленеді. Климаты қолайлы, қысы жылы. Аудан жерінен Келес, Тастақсай, Өгем, Қаржансай өзендері ағып өтеді. Таулы өңірі мен өзен бойларында итмұрын, долана, тобылғы, жабайы алма, шырша т.б. өседі. Жануарлардан аю, қасқыр, түлкі, таутеке, қоян, саршұнақ тағы басқалар кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Қазығұрт ауданы елді мекендері
Аветрана
Аветрана (Avetrana) — Италиядағы қала, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Таранто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7 500 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 102 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 73 км² шамасында. Пошта индексі — 74020.
Елді мекеннің қамқоршысы — san Biagio. Жыл сайынғы мерекесі — 7 сәуір.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апулия елді мекендері
Монтемилетто
Монтемилетто (Montemiletto) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Авеллино провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5332 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 253 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 21 км² шамасында. Пошта индексі — 83038.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Gaetano.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Қозғалмалы нысаналарды сұрыптау
Қозғалмалы нысаналарды сұрыптау — арнайы құралдың көмегімен қозғалыстағы нысаналардан (танк, ракета, ұшақ т.б.) бейнеленген немесе баяу жылжитын я қозғалмайтын заттардан бейнеленген сигналдар аясындағы радиолокациялық сигналдарды айқындау. Радиолокациялық станцияларда қозғалмалы нысаналарды сұрыптау құралдарын қолдану жер бетіндегі, судағы және ауадағы әр түрлі қозғалмалы нысаналарды табуға және бағыттауға мүмкіндік береді, сондай-ақ радиолокаторлардың кедергіге қарсы беріктігін айтарлықтай арттырады, белсенді емес кедергілердің (бұлт, су толқыны, т.б.) деңгейін тәмендетеді.
Сержан ауруы
Сержан ауруынын жинақты белгілері
Сержан ауруынын жинақты белгілері – Бернар-Горнер ауруының жинақты белгісіне сай келеді және дауыс, шығаратын қабаттар мен көмейдегі бұлшық еттердің салға айналуы немесе келісуі; өкпенің бас жағы іскенде немесе туберкулезде стволдың зардабынан мойын бөлімінің және жылжымалы жүйкенің бұзылуы кезінде байқалады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Қазынашылық Билет
ҚАЗЫНАШЫЛЫҚ БИЛЕТ – ұсақталмайтын және асыл металдарға айырбасталмайтын қағаз ақша түрі. Оны үкімет органдары (қазынашылық) мемлекеттік бюджет тапшылығын жою үшін шығарып тұрған. Қазынашылық билет қазіргі кезде сирек кездеседі. Мемлекеттің айналымдағы қысқа мерзімді міндеттемелерін де қазынашылық билетке жатқызу үрдіске айналған.
Санат:Қаржы
Аркозелу (Вила-Верде)
Аркозелу (Вила-Верде) (Arcozelo (Vila Verde)) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Верде муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 455 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,67 км² шамасында. Халық тығыздығы — 124 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Иаков Зеведеев.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Бадов
Бадов (Badow) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Солтүстик-батыс Мекленбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 387 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 10,17 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 58 004. Муниципалитеттің басшысы — Фолькер Шуберт.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Янташ
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Диод-триод
Диод-триод - бір вакуумдық қорап ішіне біріктіріп жасалынған диод және триод. Дәл осылай диод-пентод та жасалады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Қозғалыстағы атыс
thumb|Қозғалыстағы атысҚозғалыстағы атыс — шабуыл және қарсы шабуыл кезінде танкіден атудың негізгі тәсілі. Танк зеңбірегінен және пулеметтермен атуға дайындық, дәлдеу және ату әрекеттері танк қозғалып бара жатқанда жүзеге асады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Елховка (Вохтожка тармағы)
Елховка — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вохтожка өзенінің сол жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина бастауынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Базас (Оргон тармағы)
Базас — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Хакасия Республикасы, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ортон өзенінің сол жағалауынан 28 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 41 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь бастауынан Кондома өзенін қоспағанда,Новокузнецк қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Алтай өлкесі өзендері
IC 2290
IC 2290 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23334, ZWG 88.59, ZWG 89.1, KARA 241.
Сыртқы сілтемелер
IC 2290 Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Мұнай қайтарым
Мұнай қайтарым - кенорынды пайдалану процесінде өнімді горизонттардан мұнайды шығарып aлy дережесін сипаттайды. Бұл көрсеткішті сандық тұрғыдан бағалау үшін мұнай қайтарым коэффициентін пайдаланады, ол өндірілген мұнай мөлшерінің бастапқы қорларға қатынасы арқылы анықталады, бірліктің үлесі немесе пайыз түрінде өрнектеледі. Мұнай қайтарым кенорынды игеру процесі барысында бүкіл өнімді горизонт көлемінен бөліп алынан мұнайдың дәрежесімен (ығыстыру коэффициентімен, Шығыс) және қойнауқаттық мұнайға қанықкан жиынтық көлемнің қамтылу үлесімен анықталады (қамту коэффициенті)қамту=Шығыс. қамту. Игеру барысында анықталатын өтпелі мұнай қайтарым және игеру тамамдалған шақта анықталатын ақырғы мұнай қайтарымдар ажыратылады. Мұнай қайтарым мөлшері кенорынды игерудің таңдалып алынған жобасына байланысты.
Қазэнергокабель
“ҚАЗЭНЕРГОКАБЕЛЬ” – энергетика кәсіпорны. 1999 жылы құрылған. Кәсіпорын ішкі және сыртқы рынок үшін кабель-өткізгіш сым өнімін өндіріп, сатуды мақсат етеді. Дайын өнімді тікелей тапсырыскерлер (“Қазаққмыс”, “Қазақстан темір жолы”, “КЕГОК”, “Қазақойл”, “Қазтрансойл”, “Қазмырыш”, “Қазатомөнеркәсіп”, Қорғаныс мин., т.б.) Қазақстанда және таяу шет елде сатады; қ.
Дереккөздер
Санат:Мекемелер
Әлібек Жанпейісұлы Әбдірахманов
Әлібек Жанпейісұлы Әбдірахманов (1943 жылы туған, Қарағанды облысы Қарқаралы қаласы) – медицина ғылым докторы (1988), профессор (1989), Қазақстан Республикасынын Жаратылыстану ғылыми академиясының академикі, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген дәрігері. Қарағанды мемлекет медицина институтын (1966, қазіргі Қарағанды мемлекет медицина академиясы) бітірген. Целиноград (қазіргі Астана) қаласындағы темир жол ауруханасында хирург,№2-қалалық ауруханада ортопед-травматолог, травматология пунктінің меңгерушісі (1966–1969), Целиноград медицина институтында (қазіргі Астана медицина академиясы) ассистент (1972–1975), деканның орынбасары (1975–1977), ғылыми жұмыстар жөніндегі проректоры (1978–1993), ал 1993 жылдан кафедра меңгерушісі және «Тамыр–ЛТД» медицина орталығының директоры қызметтерін атқарады. Әбдірахманов 176 ғылым жарияланымның авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Полдневая (Шереньга тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Қазақстандағы қыз алып қашу
Қыз алып қашу — қазақтың салт-дәстүрлерінің бірі. Зорлықпен үйлену іс-тәжірибесі қазіргі уақыттағы Қазақстан аумағында ерте заманнан бастап, қазіргі уақытқа дейін сақталған. Шынайы ұрлаудан басқа, екі жақтың келісімімен «ұрлау» дағдысы да қолданылады.
Ерте заманда
Қызды неке қию үшін алып қашу ежелгі әдет-ғұрпы патриархаттын қалыптасу уақытына жатады. Қызды алып қашу салтын Орталық Азия мен Қазақстанда өте сирек қолданған. Әдетте бұл жағдай ата-анасының келісім бермеу кезінде немесе олар тойды жасауды тым созған кезінде іске асырылған. Қазақтардың ішіндегі некенің басым түрі әрі қарай қызға «қалың мал» төлеумен жалғасатын «құдалық» болған. Қазақтардың құқықтық әдет-ғұрыпында қызды алып қашудың бірнеше түрі, оларға халықтың арасындағы түрлі қатынасы кездескен. Егер күйеу жігіт қыздың әкесі құдалықтың шарттарын бұзған, әлдеқашан басы байланған қызды ұрласа (ұл мен қыз "алып қашу" туралы алдын-ала келісім жасасқан кезінде ), онда бұл ауыр қылмыс болып саналмаған. Бөтен басы байланған қызды алып қашу ауыр қылмыс болып табылған.
Кеңестік кезеңде
Ресми кеңестік дереккөздерге сәйкес, Қазақ КСР-де қызды алып қашу әдет-ғұрпы жойылған. Бірақ шын мәнінде бұл әдет-ғұрып ешқайда жоғалмай, «алып қашуға» ұқсас келісілген қыздың үйден «қашуына» өзгерген. Келісімсіз алып қашу және зорлықпен үйлендіру жағдайлары кеңестік кезеңнің соңғы жылдарында кездесе бастап, посткеңестік кезеңде жалғасын тапқан.
Тәуелсіз Қазақстанда
Әйелдердің құқығын қорғау ұйымдарының бағалауы бойынша, Қазақстанда жылына 5 мыңдай қызды алып қашу жасалынады. Бұл әдет-ғұрыпқа қатысты Қылмыстық кодексте жеке бап қарастырылмаған. Сол себепті, қыздарды еріксіз алып қашу деректері туралы нақты ресми статистика жоқ. Өйткені, бұл қылмыс – ҚР Қылмыстық кодексінің "Адам ұрлау" бабына жатқызылған. Бірақ бұл жағдай ұрланған қыздың құқық қорғау органдарына хабарлаған кезде ғана қолданылады. Алайда көптеген қыздар осындай тағдырға бойсұнуда. Бұған кейбір ата-аналардың ұрланған қызды кері қабылдамауы да итермелейді.
Алып қашуға әдетте күдіксіз "қалыңдықтың" құрбылары мен таныстары қатысады, олар оны елсіз жерге шығарады, одан әрі "күйеуі" оны автокөлікке күштеп отырғызып, өз үйіне апарады. Үйге келісімен "қалыңдыққа" орамал тағылады, мерекелік дастархан жайылады, жас әйелдер күйеу жігітті мақтай бастайды, ал оның әпкелері мен әжелері қызды неке қиюға келісуіне иландырады. Үйде "қалыңдықты" ұстап қалу үшін қазақтарда үлкен кісіні аттап өту күнә болып саналғаннан күйеу жігіттің әжесі тіпті табалдырыққа жатып алуы мүмкін. Ұрланған қыз осындай істерге қарсы тұру үшін үлкен батылдыққа ие болуы керек.
Қыз бен оның ата-анасының келісімінсіз "шынайы" алып қашудан басқа, қазіргі Қазақстанда күйеу жігіттің материалдық жағдайы толыққанды үйлену тойын өткізуге мүмкіндік бермегендіктен қалыңдықтың екі жақты келісімі бойынша алып қашу "имитациясы" кең таралған. Осындай "ақылдылықтан" кейін салтанатты той күйеу жігіттің ата-аналары үйінде ғана өткізіледі, бұл үрдісте үлкен үйлену салттарының азаюы мен арзандау тенденциясына байқалады.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі (125 бап) адамды ұрлағаны үшін Қазақстан азаматы төрт жылдан жетi жылға дейiнгi мерзiмге бас бостандығынан айыруға жазаланады. Егерде азамат қылмыс үшін адамдар тобымен алдын ала сөз байласса; бiрнеше рет жасаса; өмiрге немесе денсаулыққа қауiптi күш қолданса; қаруды немесе қару ретiнде пайдаланылатын заттарды қолданса; көрiнеу кәмелетке толмаған адамға қатысса; кiнәлi адамға жүктiлiк жағдайда екенi көрінеу белгілі әйелге қатысса; екi немесе одан да көп адамға қатысса; пайдакүнемдiк ниетпен жасаса; адам өзінің қызмет бабын пайдалана отырып жасаса; жәбірленушінің жеке басын куәландыратын құжаттарды бұрмалап, жасырып не жойып жасаса – оның мүлкі тәркіленіп немесе онсыз, жетi жылдан он екi жылға дейiнгi мерзiмге бас бостандығынан айыруға жазаланады. Егерде азамат қылмыс үшін қылмыстық топ жасаса; ұрланған адамды қанау мақсатында жасаса; абайсызда жәбiрленушiнiң өліміне немесе өзге де ауыр зардаптарға әкеп соқса – оның мүлкі тәркіленіп немесе онсыз, он жылдан он бес жылға дейiнгi мерзiмге бас бостандығынан айыруға жазаланады. Ұрланған адамды өз еркiмен босатқан адам, егер оның әрекеттерiнде өзге қылмыс құрамы болмаса, қылмыстық жауаптылықтан босатылады.
Сілтемелер
Санат:Қазақстандағы әйел құқығы Санат:Адамды ұрлау
Автомобиль жүргізуді үйрету
thumb|Белгі Автомобиль жүргізуді үйрету — арнаулы автомектептерде немесе басқа мекемелерде автомобиль жүргізуді үйрету.
Дереккөздер
Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі
Суға қанығу коэффициенті
Суға қанығу коэффициенті - қатты таужыныстар үшін олардың сужұту шамасының суға қанығу шамасына қатынасымен сипатталады. Ол таужынысты сумен әдеттегі жағдайларда біртіндеп канықтырғанда кеуектерінің барлық көлемінің қандай бөлігінің сумен толатынын көрсетеді. Таужыныстардың суыққа төзімділігін жанама бағалау үшін пайдаланылады. Құмды және сазды таужыныстар үшін суға қанығу коэффициенті олардың дымқылдығының толық ылғалсыйымдылығына қатынасымен сипатталады. Ол таужыныстың ылғалдылық дәрежесін, кеуектерінің сумен қандай дәрежеде толатынын көрсетеді. Синонимі: таужыныстардың суға қанығу коэффициенті.
Дереккөздер
{{wikify
{{Суретсіз мақала}}
Санат:Геология
{{Geology-stub}}
Тұрсынбай, Балта Керей
Тұрсынбай Ертісбайұлы (1707, Есіл өзен бойы – 1801, қазіргі Ресейдің Челябинск облысы Итиль ауданы) – жоңғар шапқыншылығына қарсы күресте ерлік көрсеткенбатыр, қолбасшы. Орта жүз батыры Ертісбайдың отбасында дүниеге келген.
Тұрсынбайдың атасы Артық 17 ғасырда батыр әрі әулие атанған. Тұрсынбай 9 жасында ата-анасынан айрылып, жетім қалғанына қарамастан отбасы шаңырағын күйзелтпей, інілері Есілбай мен Толыбайға қамқорлық көрсеткен. Өзі Түркістан түбіндегі “Қарнақ” медресесінде білім алды. “Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама” жылдары інілері Есілбай мен Толыбай жау қолынан қаза тапты. Тұрсынбай жасақ құрып, жоңғарлармен күресте ерлігімен көзге түсті. Оның ерлігін ақын Дәстем Қарабасұлы жырға қосқан. 1750 – 81 жылдары қазақ әскерлеріне басшылық жасап, Абылай ханның сенімді қолбасшысы ретінде танылды. Сол тарихи кезеңде шиеленіскен қазақ-башқұрт қарым-қатынасын реттеуге елеулі үлес қосты. Бұқар жырау, Үмбетей, Тәтіқара, Жанкісі, т.б. жыраулардың мұраларында Тұрсынбай дың ерлік істері жайлы көптеген мәліметтер бар.
Өмірбаяны
Тұрсынбай Ертісбайұлы - 1700 – барыс жылы көрші Ресейге қарасты қазіргі Түмен облысындағы Есіл ауданының жерінде дүниеге келіп, 1801 жылы сол Ресейге қарасты Челябі облысындағы Иткөл ауданындағы өзінің соңғы мекенінде 101 (жүз бір) жасқа келіп, ауырып дүниеден өтіпті. Руы - Керей-Ашамайлы-Балта. Тұрсынбайдың өзі қазіргі Ресей жерінде туып, Ресей жерінде дүниеден өткенімен Керей елінің мекені Қазақстанның Солтүстік аймағы екендігі белгілі. Қожаберген жырау «Елім-ай» аттты дастанында:
Қазақтың күйге бөлеп ен даласын.
Сауықшыл Орта жүздің Керейі едік,
Үш жүздің жат көрмеген еш баласын. – дейді. Ал енді ол өзінің «Ата тек» дастанында ол былай дейді:
Өсірген мыңдап тайлақ құлын-тайды.
Сібірге ұрпақтары қоныстанып,
Шалқар көл, ну орманды Сібір жері,
Сібірді мекен еткен Керей елі.
Егін сап, күн көрудің қамын ойлап,
Бас қосып, кеңес құрған би мен бегі.
Міне осы шумақтардан қазақ елі сонау көне заманнан қазіргі Батыс Сібір мен Солтүстік Қазақстанның орманды даласын мекен еткендігіне көз жеткіземіз. ХVІІ ғасырдың соңында Сібір хандығы ыдыраған кезде қазақ жерлерінің көпшілігі Ресей меншігіне өтті. Міне содан бері талай жылдар өтсе де, халықтың тарихи санасында Сібірдің орманды даласы қа­лып қойған. Басына қауіп төнгенде ата-анасын, ата-қонысын, туған жерін іздейтін бала сияқты, кешегі ел басына күн туып, ауыртпашылық көрген ХХ ғасырдың 30-жылдары қазақтың көп­шілігі Ресейде қалған Сібір жерінен пана тапты. Көпшілігі осы күнге дейін сол жерді мекендеп жатыр.
Батыр туралы деректер
Тұрсынбай батыр жөніндегі алғашқы деректі бізге жеткізген Сегіз сері бабамыз. Сегіз сері (Мұхамед Қанапия) Шақшақұлы тек әнші, күйші, ақын болып қана қоймай, өз елінің тарихын жақсы біліп, шежіресін қағазға түсіріп кеткен адам. Одан кейін тарих ғылымдарының докторы, профессор Аманжол Күзембаев батыр туралы ғылыми зерттеу кітабын шығарып, оқырманға жеткізді. Дегенмен баспасөз бетінде, анықтамалық әдебиетте, тарихи шығармаларда Тұрсынбай жөнінде мәлімет аз. Тұрсынбай батыр кім? Ол қандай дәуірде өмір сүрген адам? Халқының бостандығы мен тәуелсіздігін сақтау жолында ол қандай ерлік жасады? Одан ұрпақ қалды ма? Қалса олардың тағдыры қалай болды? Батыр қорғаған жер, қаны тамған ел бүгінде қандай халде? Міне, осы сауалдар ғылымда әлі шешімін таппаған. Алдағы уақытта зерттеу жүргізіліп, батырдың ерлігі мен қайраткерлік істері ұрпаққа үлгі болары анық.
Батыр Тұрсынбай
1719 жылы жазда Әз Тәуке ханның асында шұбар аты бәйгеден келген жас жігіт Тұрсынбай Қырғыздан, Қоқан, Хиуа, Бұхар хандықтарынан келген балуандармен күресіп, бәрін жығады. Сөйтіп, жеті балуанды жыққан Тұрсынбайға үш жүздің игі жақсылары «түйе балуан» атағын береді.
Тұрсынбайдың қандай батыр екенін Қожаберген жыраудың «Елім-ай» жыр-дастанының бірінші бөліміндегі мына шумақтардан-ақ аңғаруға болады:
Үш биден, менен бата алған,
Түйе балуан атанған.
Балта керей Тұрсынбай,
Асқан батыр қатардан.
Шыққан тегін сұрасаң,
Ертісбай сардар баласы.
Жаста болса, ол шаһыбоз,
Қазақтың үлкен панасы.
Ақылы артық өзгеден,
Үш жүздің озық данасы.
Бағалаған ерлігін,
Орта жүздің баласы.
Дұшпан шошыр айбатты,
Көп батырдан қайратты.
Қалмақ тигенін естісе,
Дей бер жауды жайратты.
Сондай ерлер аттанса,
Келе қоймас шамасы.