cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Макариха (Суетка тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кулундинск көлінің су алабы. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Обь және Ертіс өзендері аралықтарындағы ағынсыз аймақ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері
Уалш (Колорадо)
Уалш (Walsh) — Колорадо штатының Бака округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 723 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.2 км² шамасында. FIPS коды — 08-82460.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Колорадо қалалары
IC 1435
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68320, ESO 601-30, MCG -4-52-25, AM 2210-222, IRAS22106-2220.
Сыртқы сілтемелер
IC 1435 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Қайта беттеу
Қайта беттеу (орысша: переверстка) — басылымға теріліп беттелгеннен кейін енгізілген өзгертулерге байланысты оның парақтарын қайтадан беттеу процесі.
Дереккөздер
Санат:Полиграфия
Анновка (Белебеев ауданы)
Анновка — Башқұртстанның Белебеев ауданындағы ауыл, Анн ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 337 адамды құрады. Пошта индексі — 452027, ОКАТО коды — 80209813001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Алтын қоры
Алтын қоры - бір елдің орталық эмиссиялық банкінде немесе қазынасында шоғырландырған слиток, монета түріндегі алтынның қосымша орталықтандырылған қоры.
Дереккөздер
Санат:Алтын Санат:Қорлар
Батпақ жылантамыры
Батпақ жылантамыры (Epipactis palustris) — сүйсіндер тұқымдасының жылантамыр туысына жататын сирек кездесетін, саны қысқарып бара жатқан түр.
Қазақстанның солтүстігінде және шығыс пен оңтүстік тауларында – Алтайдан Батыс Тянь-Шаньға дейін кезедеседі. Республика жерінен тыс Азия мен Еуропада кең таралған. Ылғал, балшықты шалғынарда, қияқөлеңді саз балшықтарда, бұталар арасында және жағалаудағы жапырақты ормандарда өседі. Ұзын жатағай тамырсабағымен және кәдімгі биік сабағымен (70 см-ге дейін), көптеген сопақша жарырақтарымен ерекшеленеді. Ернінің қабыршақ тәрізді бөлігінен бөлінетін шырын, тозаңдандырғыш насекомдарға есірткілік әсер етеді.
Оның ұйықтататын әсерінен (сондықтан «ұйықтатқыш» деп атайды) жабыйы бал аралары мен аралар ұша алмай, тек гүлден гүлге жорғалап қозғалады. Осылай жаппай тозаңдандыруға жетеді, яғни 80 % жеміс береді. Тұқымы жеңіл, ұсақ (әр жемісте 4500-ге дейін). Туыстың ең сәнді өкілдерінің бірі, өте ертеден мәдени өсіріледі.(III ғасырдан бері).
Табиғаттағы саны батпақты жерлердің құрғауынан, өзендердің су тәртібінің бұзылуынан, малдың таптауынан және отаудан қысқарып отыр. Шағын популяциялары Ақсу-Жабағылы қорығы мен «Бурабай» ұлттық паркінде қорғалады.
Дереккөздер
Қазақстан өсімдіктер әлемінің асыл қазынасы. Қазақстан Қызыл кітап беттерінен. Алматы: «Алматыкітап» ЖШС, 2006. – 34 бет.
Санат:Сүйсіндер
Шейн Смельц
Шейн Эдвард Смелц (Shane Edward Smeltz; 29 қыркүйек 1981, Гёппинген, Баден-Вюртемберг) — жаңа зеландиялық футболшы, шабуылшы. Жаңа Зеландия Ұлттық футбол құрамасында ойнаған.
2010 жылы әлем чемпионатына қатысып, топтық кезеңнің екінші турында Италияның қақпасына бір гол соқты. Бұл ойын 1:1 есебімен тең аяқталды.
Сілтемелер
Санат:Жаңа Зеландия футболшылары Санат:Жаңа Зеландия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Футболдан Океания чемпиондары
Ақшора баба
Жас кезінен алыстағы құбылыстарды көріп-сезуімен “көріпкел әулие” бала атанған. Өсе келе бұл қасиеті дами түскен. Оның осы қасиеттері “жеті иірге қол берген, жеті өлікке жан берген, Ақшора бабам қолдай гөр” деп дәріптеледі. Сынық салу, сырқаттарды емдеумен Ақшора баба есімі халық арасына тараған. Оның көріпкелдігі жау шабуылын алдын-ала болжауға, қазақ жасақтарын жау қоршауына түсіп қалмауын қамтамасыз етуге көп көмектескен. Жорықтарда найман Жанай батырдың, шақшақ Жәнібектің, керей Бөгенбайдың т.б. жасақтарымен бірге жүрген.
Дереккөздер
Санат:Тарихи тұлғалар Санат:Тарих
Жартылай санитариялық өңдеу
Жартылай санитариялық өңдеу — дененің ашық жерлерін (қолды, бетті, мойынды) радиоактивтік, улағыш заттардан және бактериялык, құралдардан тазарту және одан киім-кешекті, аяқ киім мен құрал-жабдықтарды механикалық немесе химиялық құралдармен тазарту. Жартылай санитариялық өңдеу әскердің соғыс тәртібі бойынша, әскери міндеттерді орындау барысында жеке қорғаныс құралдарымен жүргізіледі.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Вильнев-д'Алье
Вильнев-д'Алье (Villeneuve-d'Allier) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Жоғарғы Луара департаментінде орналасқан. Бриуд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,31 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 43264, пошта индексі — 43380.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 329 адамды құрады. Халық тығыздығы — 22,99 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Луара департаментінің коммуналары
Алакөл ауданы
Алакөл ауданы — Жетісу облысының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан әкімшілік бөлік. 1928 жылы құрылған. Аудан орталығы — Үшарал қаласы.
Жер бедері, су жүйесі
Алакөл ауданы Балқаш-Алакөл ойысы мен Жетісу (Жоңғар) Алатауы аралығында орналасқан. Жерінің оңтүстік-шығысын Жетісу Алатауының Шыбынды, Қайқаң, Жабық, Күнгей Тастау, т.б. жоталары алып жатыр. Ауданның қалған бөлігі салыстырмалы түрде жазық келеді. Бұл жерлерде аласа таулар (Арғанаты, Арқарлы, т.б.) мен құмды алқаптар (Қарақұс, Сарықұм, Тасқарақұм) алып жатыр. Солтүстігінде Алакөл топ көлдері (Алакөл, Қошқаркөл, Сасықкөл, Жалаңашкөл) орналасқан. Жетісу Алатауынан бастау алатын Лепсі, Тентек, Шынжылы, Көксуат өзендері аудан аумағын кесіп өтіп, солтүстіктегі Алакөл, Сасықкөл көлдеріне құяды.
Ауыл шаруашылығы
Алакөл ауданында суғармалы және тәлімі егін шаруашылығы дамыған. Онда негізінен астық тұқымдастар, техникалық дақылдар (қызылша) және картоп өсіріледі. Алакөл ауданына пайдаланылатын жерінің аумағы 165,5 мың га, оның ішінде жыртылған жері 76,7 мың га, шабындығы 87,3 мың га, жайылымы 1,46 мың га. Аудан жерінен Ақтоғай-Достық темір жолы және Алматы – Өскемен автомобиль жолдары өтеді. Үшаралдан облыс орталығы — Алматы қаласына дейінгі қашықтық 570 км.
Халқы
Тұрғындар саны – 69679 (2019).
Ауылдық округтер
Аудандағы 56 елді мекен 23 ауылдық әкімшілік округ пен 1 қалалық әкімдікке біріктірілген:
Дереккөздер
Санат:Алакөл ауданы
Сөгеті
Сөгеті – Іле Алатауының шығысындағы Сөгеті және Торайғыр таулары аралығындағы аңғар. Батысында Шілік, шығысында Шарын өзендері аңғарларына тіреледі.
Жер бедері
Ұзындығы 50 – 60 км, ені 20 – 25 км. Шығыс жағы көтеріңкі (абсолюттік биіктігі 1189 м). Шөлейтті сұр топырақты жерінде бұта аралас бетеге, қау, қаражусан, көкпек сияқты өсімдіктер өседі. Шығысындағы эрозияға ұшыраған сұр, сортаңды сұр топырақты адырлы жерінде тасбұйырғын, бұйырғын өседі. Сөгеті аңғары арқылы Алматы – Шонжы – Нарынқол автомобилдық жолы өтеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан аңғарлары Санат:Алматы облысы географиясы
Мутро
Мутро (Moutrot) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Туль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,26 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54392, пошта индексі — 54113.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 300 адамды құрады. Халық тығыздығы — 41,32 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Повуа-де-Аталайа
Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 791 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,07 км² шамасында. Халық тығыздығы — 71,5 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Каштелу-Бранку округінің елді мекендері
Құндызды ауылдық округі (Осакаров ауданы)
Әкімшілік құрамы
Құрамына Шұңқыркөл ауылы кіреді. Орталығы – Шұңқыркөл ауылы.
Дереккөздер
Санат:Осакаров ауданы ауылдық округтері
Эджвуд (Айова)
Эджвуд (Edgewood) — Айова штатының Делавер округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 2.2 км². FIPS коды — 19-24060.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 923 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Делавер округы (Айова)
Бисау
Тарихы
Бисау қаласы португалдықтармен 1687 жылы бекінген құл саудасы орталығы ретінде негізделді. 1942 жылдан бастап — Португал Гвинеясының әкімшілік орталығы.
Экономикасы
Порт Атлант мұхитында орналасқан. Порттан пальма майы және пальма жаңғақтарының дәндері, арахис, тері, ағаш материалдар шығарылады. Освалду Виейр атындағы халықаралық әуежай. Елдің басты өнеркәсіптік орталығы (Гвинея-Бисауның өнеркәсіптік кәсіпорындарының шамамен 60%). Ағаш тілу, жиһаз және жеңіл өнеркәсіп. Құмыра өндірісі, Гончарное производство, кеме жөндейтін шеберханалар.
Дереккөздер
*
Царенсдорф
Царенсдорф (Zahrensdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Пархим ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 319 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 14,03 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 60 089. Муниципалитеттің басшысы — Альфред Нуклис.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Қаржылық менеджменттің стандарттары
Қаржылық менеджмент стандарттары — халықаралық тәжірибе негізінде, атқарушы органдарда қаржылық менеджментті жетілдіру нәтижелігіне бағытталған бюджеттеуді белсенді түрде дамытатын мемлекеттердің басқару стандарттары. Нәтижелілікке бағытталған бюджеттеуде Аустралия, Канада, Жаңа Зеландия, Швеция көшбасшылық танытып келеді, өйткені аталған елдер бюджеттік сектор мекемелерінде қаржылық менеджментті тиімді ұйымдастырып келеді. Қаржылық менеджмент стандарттары және оны бағалау үлгілері орталықтандырылған ведомстволармен дайындалады.
Аустралия мен АҚШ қаржылық менеджмент стандарттарын мемлкеттік басқаруда қолдану үшін заң негізінде бекіткен.
Дәстүрлі бюджеттен нәтижелілікке негізделген бюджетте ауысқан кезде, қаржыны басқару жетілдіріледі (табыс пен шығыс, актив пен пассив). Бюджеттік шығындар аясында екі маңызды сипаттама өзгереді: ведомство шығындарының құрылымы, басқару тиімділігі нәтижеге жету болып кетеді.
Жұмыс беруші мен қызметкер арасындағы қарым-қатынас екі жаққа да міндеттер мен жауапкершіліктер жүктейді. Жұмыс берушілер өздерінің жұмысшылары алдындағы борыштары мен міндеттерін мойындауы керек, егер олар мазмұнды және нәтижелі жұмысшыларды күтсе.
Кандидаттарға жұмыс берушіге Кодекс пен Стандарттардың көшірмесін беруі ұсынылады. Бұл материалдар жұмыс берушіге CFA институты мүшесінің немесе CFA бағдарламасындағы кандидаттың міндеттері туралы хабарлайды. Кодекс пен Стандарттар сонымен қатар жұмыс берушілердің осы жауапкершіліктерге қайшы келетін саясаты мен практикасына күмән келтіруге негіз бола алады.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Кемпених
Кемпених (Kempenich) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Арвайлер ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1882 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 11,91 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 31 502. Муниципалитеттің басшысы — Штефан Фрайдзам.
Қайта пайдалану
Қайта пайдалану (орысша: утилизация, от utilis — полезный, пайдалы) — пайдалы қолдану, мысалы, өндіріс қалдықтарын қайта пайдалану.
Дереккөздер
Санат:Полиграфия
Арка-Латтапай-Яха
Арка-Латтапай-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Латтапай-Яха өзенінің сол жағалауынан 11 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 37 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Надым өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Надым.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
БатысТалица
БатысТалица — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Талица өзенінің оң жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тавда өзенінің бастауынан сағасына дейін, Сосьва өзенін қоспағанда бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Қалқатас
Қалқатас — жер қойнауындағы пайдалы қазба бетін көмкеріп жататын тау жыныстарының жиынтығы деген ұғымды білдіретін атау. Мұнайшылар қалқатас терминін көбінесе тұз күмбездерін бүркемелейтін "тас қалпақтар" хақында қолданады. Мұндай "қалпақтар" қимасы әдетте гипстенген ангидридтерден (астыңғы өңірі), кеуекті ізбестастардан және біршама тығыз ізбестастардан (беткі өңірі) тұрады. Қалқатастар қалыңдығы бірнеше метрден жүздеген метрге шейін жетуі мүмкін.
Тытусей-Яха
Тытусей-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Косома-Яха өзенінің оң жағалауынан 3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 662
NGC 662 — Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1884 жылы 22 қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 662 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6393, UGC 1220, MCG 6-4-60, ZWG 521.73, 5ZW 98, near SAO 54944, IRAS01416+3726, KUG 0141+374, KARA 62, ARAK 55.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз)
Соғыс театры
Соғыс театрының белгілі бір шекарасы болмайды, көбінесе белгілі бір құрлык толығымен немесе мұхит жағалауларымен, архипелагтар мен аралдар шоғырымен қоса кіреді.
Соғыс театрына бірнеше әскери қимылдар театры кіруі мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Ноғайбай (Солтүстік Қазақстан облысы)
Ноғайбай (2000 жылға дейін – Красное) — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданы, Ноғайбай би ауылдық округі құрамындағы ауыл. 2019 жылға дейін Қарақоға ауылдық округі құрамында болған.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 146 адам (79 ер адам және 67 әйел адам) болса, 2009 жылы 100 адамды (51 ер адам және 49 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мағжан Жұмабаев ауданы елді мекендері
Шелоничная
Шелоничная — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Быковка өзенінің сол жағалауынан 16 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онеж кірмесі су алабының өзендері Унежма өзені су алабының батыс шекарасынан Онега өзенін қоспағанда Золотица өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
NGC 7761
NGC 7761 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы астроном Ормонд Стоун ашқан болатын және NGC каталогында 7761 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72641, IC 5361, MCG -2-60-20, NPM1G -13.0659, IRAS23488-1339.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Хулио Антонио Мелья
Хулио Антонио Мелья (Julio Antonio Mella;, Гавана, Куба — , Мехико, Мексика) - Куба жастар мен коммунистік қозғалысының қайраткері. 1924 ж. Гавана коммунистерінің бірлестігіне кірді. 1925 ж. Куба антиимпериалистік лигасының негізін қалады. Сол жылғы  Куба коммунистік партиясының (ККП) Құрылтай съезінде ККП ОК құрамына сайланды. 1929 ж. Мексика коммунистік партиясына кіріп, оның ОК-нің құрамына сайланды. 1927 ж. КСРО-да болды. Мексикаға қайтып оралып, Куба эмигранттарының жаңа революциялық ассоциациясын, 1928 ж. Пролитариат студенттері ассоциациясын құрды. Куба диктаторы Х. Мачадо жендеттерінің оғынан қаза тапты.
Дереккөздер
Санат:Куба төңкерісшілері Санат:Мексика төңкерісшілері
Дуки-Баселар
Дуки-Баселар (Duque Bacelar) — Бразилиядағы қала, Мараньян штатында орналасқан. Шығыс Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Куэлью-Нету экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10798 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 317,924 км² шамасында. Халық тығыздығы — 34,0 адам/км².
Санат:Мараньян елді мекендері
Рабово (Хасково облысы)
Рабово (Рабово) — Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6384. Телефон коды — 03740. ЕКАТТЕ коды — 61025.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Хасково облысының елді мекендері
Клаузен-Леопольдсдорф
Клаузен-Леопольдсдорф (Klausen-Leopoldsdorf) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Баден округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1481 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 60.03 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — BN, ресми идентификациялық коды — 3 06 16.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Херберт Ламеранер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Алакөл-Балқаш артезиан алабы
thumb|300px
Алакөл-балқаш артезиан алабы, Оңтүстік-шығыс Қазақстандағы өте ауқымды алап.
Ол оңтүстігінде Жетісу (Жоңғар) жотасымен, солтүстігінде Балқаш көлі жағалауымен және Орталық Қазақстан адырларының оңтүстік-шығыс жиектерімен, оңтүстік-батысында Шу-Іле, ал солтүстік-шығысында Тарбағатай тауымен шектелетін ойпат аумағына сәйкес келеді. Ойпат негізінен мезозой-кайнозой түзілімдерінен тұратын біршама саяз синклинорий құрайды, ол альпілік тектогенез нәтижесінде бірнеше мульдаларға дараланған. Жер асты сулары көбінесе неогендік және төрттік кезеңдері түзілімдеріне шоғырланған. Иондық құрамы жағынан жер асты сулары сульфатты-хлоридті натрийлі-кальцийлі және сулфатты-хлоридті натрийлі-магнийлі болып бөлінеді. Олар өнімділігі, минералдану дәрежесі және хим. құрамы жағынан әр түрлі болып келеді. Ақсу-Лепсі, Іле-Қаратал және Алакөл мульдаларында ұшырасатын сульфатты-хлоридті натрийлі сулардың орташа дебиті 10 – 200 м3/тәулік, кейде 550-ге дейін жетеді, минералдану дәрежесі 2,5 – 4,5 г/л, сирегірек 10 г/л-ден астам; гастрит, панкреатит және бүйрек ауруларын емдеуге қолданылады. Солтүстік-Балқаш мульдасындағы (Іле өзенінің сол жағалауы) сульфатты-хлоридті натрийлі-кальцийлі сулардың орташа дебиті 50 – 250 м3/тәулік, 30-дан 100 м3/тәулік мөлшерге дейін өзгереді; минералдану дәрежесі 2,5 – 3,5 г/л аралығында. Сульфатты-хлоридті натрийлі-магнийлі сулар Оңтүстік Балқаш (Балқаш көлінің оңтұстік жағалауы) және Іле-Қаратал мульдаларында ұшырасады; дебит мөлшері 120 – 225 м3/тәулік аралығында өзгереді, минералдану дәрежесі 2,5 г/л-ден 57 г/л-ге дейін.
Дереккөздер
Санат:Артезиан алабы Санат:Қазақстан су алабы өңірлері
Ғаламдану
Ғаламдану - ұлттар мен халықтардың арасындағы біртіндеп дәстүрлік шекаралары жойылатын және олар жақындасатын және адамзат өзінің біртұтастығын сезіне бастайтын тарихи үрдіс.
Мәдениеттің ғаламдануы
Мәдениеттің ғаламдануы - бүкіл әлемдік ауқымда мәдени үлгілердің диффузиясының тенденциясы.
Өндірістің ғаламдануы
Өндірістің ғаламдануы - бүкіл әлемдік ауқымда экономикалық іс-әрекеттің жеке бөліктерінің интеграциясы. Бұл - көпұлтты компания немесе корпорацияның жаңа технологиялардың кеңеюі есебінен өндірісті икемді ететін постфордизмнің негізгі элементі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Әлеуметтану Санат:Саясаттану
Лагоа-ду-Ситиу
Лагоа-ду-Ситиу (Lagoa do Sítio) — Бразилиядағы муниципалитет, Пиауи штатында орналасқан. Солтүстік-орталық Пиауи мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Валенса-ду-Пиауи экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 596 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 789,710 км² шамасында. Халық тығыздығы — 5,8 адам/км².
Санат:Пиауи елді мекендері
Алакөл көмір кен орны
Алакөл көмір кен орны — Алматы және Шығыс Қазақстан облыстары аралығында жатқан Алакөл ойысында орналасқан.
Геологиялық құрылымы
Құрамында көмір қабаттары кездесетін кентас қалыңдығы 300 м-ден астам юра кезеңінің шөгінді жыныстарынан синклинальдық құрылым болып қалыптасқан. Оның ішіндегі көмірлі қатпар (қалыңдығы 100 – 125 м) құмтастан, алевролиттен, аргиллиттен, конгломераттан, көмірлі аргиллиттен және 6 көмір қабатынан тұрады.
Құрамы
Көмірі қарашірінді және сапропельді-қарашірінді, көміртек мөлшері 73,8 – 75,8%, күкірті (0,4 – 0,94%) мен күлі (3,1 – 8,6%) аз, қызуы жоғары (7220 – 7450 ккал/кг). Алакөл көмір кен орны жергілікті отын мұқтажы үшін пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Алматы облысы кен орындары Санат:Қазақстан көмір кен орындары
Өскемен бөгені
Өскемен бөгені — Ертіс өзенінің Абылайкит қырқасынан өтетін тұсында, Өскемен қаласының оңтүстік-шығыс жағында орналасқан. Өскемен су электр стансасы құрамында 1952 жылы іске қосылған. Бөгеті шлюзбен жабдықталған. Өскемен қаласының оңтүстік-шығысынан Серебрянск қаласына дейін созылады.
Гидрологиялық режімі
Қазан – сәуір айларында қатып жатады, жазда суы өте салқын. Түбіндегі шөгінді балшығының қалыңдығы 0,2 – 0,8 м. Бөгенде балықтың 22 түрі (таутан балық, мөңке, табан балық, нәлім, алабұға, сазан, шортан, аққайран, т.б.) кездеседі. Бұлардың көбінің кәсіптік мәні бар. Кеме жүзеді. Жағалауы орман. Өскемен және Серебрянск қалалары халқының демалыс-сауықтыру аймағы.
Дереккөздер
Санат:Шығыс Қазақстан облысы гидрографиясы Санат:Ертіс су алабы
Марат Балғожаұлы Кенжеғозин
Кенжеғозин Марат Балғожа ұлы (30 мамыр 1939 ж. - 24 маусым 2006 ж.) - қазақтың экономист ғалымы, экономика ғылымдарының докторы, профессор, Халықаралық ақпараттандыру академиясының және Евразияның Халықаралық экономикалық академиясының академигі.
Өмірбаяны
Кенжеғозин М.Б. 1939 жылдың 30 мамырында Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданының Благовещенка ауылында Балғожа мен Жамила Кенжеғозиндердің отбасында дүниеге келген.
Білім алу жолы
1947-1957 жж. Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданының Благовещенка орта мектебінде оқып «Алтын белгімен» бітірді.
1957-1962 жж. Г.В.Плеханов атындағы Мәскеу халық шаруашылығы институтында оқып, экономист біліктілігін алып үздік бітірді.
1962-1965 жж. Г.В.Плеханов атындағы Мәскеу халық шаруашылығы институтының «Экономикалық кибернетика» кафедрасында аспирантурада оқыды.
1967 жылдың 19 қаңтарындаГ.В.Плеханов атындағы Мәскеу халық шаруашылығы институтында экономика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алуға арналған «Ауылшаруашылық өндірісін орналастыруды оңтайландырудың экономика-математикалық міндеттері (Солтүстік Қазақстан мысалында)» тақырыбындағы диссертациясын қорғады.
1970 ж. «Экономикалық зерттеулердегі математикалық әдістер» мамандығы бойынша КСРО-ның ЖАКмен аға ғылыми қызметкер ғылыми дәрежесі бекітілген.
1982 г. РКФСРНечерноземиялық зонаныңЛенинградтық экономика және ауылшаруашылық өндірісін ұйымдастыру ғылыми-зерттеу институттында экономика ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алуға арналған «Ауылшаруашылық өндірісін орналастыру және дамытуды кешенді негіздеу жүйесі (қызмет етуінің және құрылысының әдістемесі) тақырыбындағы «Экономикалық зерттеулерде, жоспарлауда және халық шаруашылығы мен оның салаларын басқарудаесептеуіш техникасын қолдану және математикалық әдістер» мамандығы бойынша диссертациясын қорғады.
1989 ж. Халықтық білім бойынша КСРО-ның мемлекеттік комитетімен «Шаруашылық жүргізудің экономикалық механизмі» кафедрасы бойынша профессор ғылыми дәрежесі берілді.
1998 г. Евразияның халықаралық экономикалық академиясының толық мүшесі (академигі) болып сайланды.
2000 г. Халықаралық ақпараттандыру академиясының толық мүшесі (академигі) болып сайланды.
Қызмет ету жолы
1957-1962 жж. - Г.В.Плеханов атындағы Мәскеу халық шаруашылығы институтының Еңбек Қызыл-ту белгісінің студенті.
1962-1965 жж. - Г.В.Плеханов атындағы Мәскеу халық шаруашылығы институтының Еңбек Қызыл-ту белгісінің аспиранты.
1965-1968 жж. - Қазақ ССР Мемлекеттік жоспары жанындағы Экономикалық ғылыми-зерттеу институтында аға ғылыми қызметкер міндетін атқарушы, аға инженер-экономист.
1979-1985 жж. - КСРО-ның ОСБ есептеу жұмыстарын және есептеуді механизациялау бойынша Жалпыкеңестік Мемлекеттік жобалық-технологиялық институтының Қазақ филиалының директоры.
1985-1988 жж. АӨК басқарудың Республикалық жоғары мектебінің оқу ісі бойынша проректоры.
1988-1994 жж. АӨК басқарудың Республикалық жоғары мектебінің ректоры.
1994-1995 жж. Қазақ мемлекеттікбасқару академиясының ғылым бойынша проректоры.
1995 ж. - 2005 ж. дейін–Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігінің Экономика институтының директоры. Салалық құрылымды орналастыру және оңтайландыруға, келешекті өндірістердің дамуының негізгі параметрлерін үлгілеуге алғашқы рет республикада экономикалық математикалық әдістерді және ЭЕМ қолданды. 1995 ж. ҚРБҒМ Экономика институтының директоры болып тағайындалды және өмірінің соңына дейін қызмет етті. Экономикалық ғылымның дамуына, ҚР БҒМ Экономика институтының күшейуіне және дамуына, Институттың ғылыми зерттеулері деңгейінің жоғарылауы мен олардың нақты экономика мен мемлекеттік басқару органдарындағы сұранысының артуына   үлкен үлес қосты. Экономика институты зерттеулерінің нәтижелері 1996-1998 жылдарға арналған реформаларды тереңдету бойынша ҚРҮкіметінің қызмет ету бағдарламасын жасау кезінде қолданылды. Кенжеғозиннің жетекшілігімен және оның жеке қатысуымен дайындалған Мемлекеттің жұмысбастылық саясаты және аймақтық саясат тұжырымдамасы Үкімет тарапынан қолдау тауып бекітілді. М.Б. Кенжеғозин ҚР Президенті жанындағы Жоғарғы Экономикалық Кеңестің мүшесі және ҚР Президенті жанындағы мемлекеттік саясат бойынша Ұлттық Кеңестің мүшесі болатұра елдің әлеуметтік-экономикалық мәселелерін шешуге белсенді араласты. Үлкен танымалдылықты Марат Кенжеғозинге макроэкономикалық реттеу мәселелері, еңбек және жұмысбастылық, ұлттық өндірістік күштердің жаңғыртылған жүйесін қалыптастыру, аймақтық саясат, нарықтық экономика институттарының дамуы, қаржы нарығы, сыртқы экономикалық қызмет, қаржы дағдарысының салдарынан өту, ақша-кредиттік саясаттың қызмет етуін жоғарылату, мемлекеттік басқаруды орталықсыздандыру, тұрақты даму және басқада мәселелер бойынша ғылыми еңбектері әкелді.
Педагогикалық қызмет
М.Б. Кенжеғузиндиссертациялық кеңестердің мүшесі және төрағасы болды, ҚР БжҒМҒжБСБК (КНАСОН МОН РК) Президиум мүшесі, Қазақстанның жоғарғы оқу орындарының экономикалық кафедраларында МАК жұмыстарына төраға ретінде қатысты. Оның жетекшілігімен 17 докторлық және 45 кандидаттық диссертациялар қорғалды.
Қоғамдық-саяси және ғылыми қызмет
1969-1978 жж.Жалпы кеңестік ғылыми кеңестің мүшесі «Халық шаруашылығын басқару және оңтайлы жоспарлау» (Мәскеу).
1976-1981 жж.Қазақстан Компартиясының Калинин аудандық комитетінің оқу орындарының және штаттық емес ғылыми бөлімінің меңгерушісі.
1981-1989 жж.Қазақстан Компартиясының Алатауаудандық комитеті жанындағы жоғары және арнайы орта білім беру, ғылыми мекемесінің аудандық кеңесінің төрағасы.
1983-1986 жж.Қазақ КСР Ғылым академиясының «Қазақ КСР әлеуметтік-экономикалық дамуы» Ғылыми координаттық кеңесінің «Халық щаруашылығын басқару және оңтайлы жоспарлау» секциясының мүшесі. 1985-1992 жж. Қазақ КСР Ғылым академиясының президиумы жанындағы ӨКЗК ғылыми кеңесінің мүшесі.
1987-1992 жж.08.00.13 «Экономикалық математикалық әдістер»,08.00.12 «Бухгалтерлік есеп, бақылау және шаруашылық қызметті талдау» мамандықтары бойынша Алматы халық шаруашылығы институты жанындағы экономика ғылымдарының кондидаты ғылыми дәрежесін беру бойынша мамандандырылған кеңестің мүшесі.
1988-1993 жж.Қазақ КСР Жоғары және арнайы орта білім беру министрлігі жанындағы басқарушы кадрлардың біліктілігін жоғарылатумен халық шаруашылығы мамандарын  дайындау бойынша Жоғарғы оқу орындарының ректорлары кеңесінің төрағасы.
1989-1990 жж.Савой университетінде дәрістер оқу (Анси қаласы, Франция).
Құрама (Қарағанды облысы)
Құрама — Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданы, Ақбел ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Марат Балғожаұлы Кенжеғозин
Қоғамдық-саяси және ғылыми қызмет
1989-1992 жж.Қазақ КСР Мемлекеттік агроөнеркәсібінің Ғылыми-техникалық кеңесінің жоспарлау, АӨК әлеуметтік және экономикалық дамуы секциясының сарапшысы.
Құрама (Қарағанды облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ботақара кентінен солтүстік-шығысқа қарай 24 км-дей жерде.
Марат Балғожаұлы Кенжеғозин
Қоғамдық-саяси және ғылыми қызмет
1989-1992 жж.Савой университетімен (Анси қаласы, Франция) бірлескен Франциядағы Қазақстанның АӨК басқарушы кадрларды оқыту бағдарламасының жетекшісі.
Құрама (Қарағанды облысы)
Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 316 адам (165 ер адам және 151 әйел адам) болса, 2009 жылы 177 адамды (93 ер адам және 84 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Бұқар жырау ауданы елді мекендері‎
Марат Балғожаұлы Кенжеғозин
Қоғамдық-саяси және ғылыми қызмет
1989-1994 жж. ҚР Үкіметі жанындағы экономикалық реформалар және оларды Қазақстанда жүзеге асыру тұжырымдамасын жасау бойынша жұмысшы тобының және коммиссиясының мүшесі.
1990-2005 жж. ҚР Білім және ғылым министрлігінің Экономика институты жанындағы 08.00.05 «Экономика және халық шаруашылығын басқару», 08.00.01 «Саяси экономия» мамандықтары бойынша, Қазақ мемлекеттік басқару академиясы жанында 08.00.10 «Қаржы, ақша айналымдары және несие», 08.00.30 «Кәсіпкерлік экономикасы» мамандықтары бойынша докторлық және кондидаттық диссертацияларды қорғау бойынша кеңестің мүшесі.
1995-1997 жж.«Қазақстанның халық шаруашылығы» жұрналының редакциялық коллегияның мүшесі.
1995 ж. ТМД мемлекеттеріндегі экономикалық реформаларға арналған Тәуелсіз мемлекеттер достастығына қатысушы мемлекеттердің Парламентаралық Ассамблеясының халықаралық конференциясы секциясының жетекшісі (Санкт-Петербурк қаласы, 17-18 қазан).
1996 ж.– Малайзиядағы нарықтық өзгерістердің тәжірибесін зерттеу бойынша Халықаралық семинарда Қазақстандық делегацияның қатысушысы (Куала-Лумпур қаласы, тамыз).
1996-1999 жж.Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Жоғарғы экономикалық кеңестің мүшесі.
1996-2006 жж.ҚР Ғылым академиясының қоғамдық және гуманитарлық ғылымдар бөлімінің мүшесі.
1996-2006 жж.ҚР БҒМ Экономика институты жанындағы докторлық және кондидаттық диссертацияларды қорғау бойынша диссертациялық кеңес төрағасының орынбасары.
1998 ж.– ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаевтың басышылығымен барған Румыния (20-22 қыркүйек) және Италия Республикаларындағы (22-24 қыркүйек) Үкіметтік делегацияның мүшесі.
1999-2000 жж.–ҚР Президенті жанындағы мемлекеттік саясат бойынша Ұлттық кеңестің мүшесі.
2000 г.–Япония Үкіметінің шақыруымен "OpinionLeader" бағдарламасы шеңберінде Токио және Киотоның институттарында және экономикалық орталықтарында әртүрлі экономикалық мәселелер бойынша дөңгелек үстелдердің жұмысына қатысты.
2000 ж. ҚХР үкіметінің шақыруы бойынша Пекинде заманауи экономиканың мәселелері бойынша Халықаралық конференцияларға қатысты (мамыр).
2000-2002 жж. – ҚР ЖАК экономикалық ғылымдар бойынша сараптау кеңесінің төрағасы.
2002-2005 жж. – ҚР ЖАК Президиумының мүшесі.
2002-2006 жж. – Евразиялық экономикалық қауымдастықтың Парламентаралық Ассамблеясы жанындағы ғылыми-эксперттік кеіңестің мүшесі.
2003-2006 жж. – ҚР Үкіметі жанындағы Ғылым, техника және білім беру саласындағы ҚР Мемлекеттік сыйақылары бойынша комиссиясының Қоғамдық және гуманитарлық ғылымдар секциясының мүшесі.
2004-2006 жж. – ҚР Үкіметі жанындағы Қазақстан Республикасының тұрақты дамуы бойынша кеңесінің мүшесі.
2004-2006 жж. – ҚР Парламентінің Сенаты жанындағы Ғылыми-экспеттік кеңестің мүшесі.
2004-2006 жж. – ҚР Сауда-өнеркәсіптік палатасының Координациялық кеңесінің мүшесі.
1999-2006 жж. – «Экономика және статистика», «Транзитная экономика», «Аналитик», «Труд в Каазахстане», «Реформа» (Қырғазстан) жұрналдарының редакциялық коллегиясының мүшесі және «Қазақ энциклопедиясы» жұрналының бас редакциясының мүшесі.
2004-2006 жж. – Мемлекеттік «Мәдени мұра» бағдарламасының кітаптар сериясының редакциялық коллегиясының мүшесі, 10 томдық «Экономика. Әлемдік классика» басылымының бас редакторы.
Негізгі туындылары
400-ге жуық жұмыс жарияланған, оның ішінде 25 монография:
Марапаттаулар
2002 ж. - "Қазақстан ғылымының дамуына қосқан еңбегі үшін" төсбелгісімен марапатталған.
2004 ж. - Экономикалық реформалардың теориясы мен тәжірибесінің дамуына қосқан үлесі үшін Кембриждік халықаралық биографиялық орталықтың орденімен және дипломы мен марапатталған.
2005 ж. - "Құрмет" орденімен марапатталған.
2006 ж. - "Қазақстан Республикасының Парламентіне 10 жыл" мерейтойлық медалімен марапатталған.
2007г.-Шоқан Уалиханов атындағы сыйақының лауреаты.
Қайтармалы-ілгерілемелі қозғалы механизмі
Қайтармалы-ілгерілемелі қозғалы механизмі (орысша: механизм возвратно-поступательного движения) — атқарушы механизмнің (мысалы: басу машинасының талері, кесу машинасінің кареткасы мен пышағы т.б.) қайтармалы-ілгерілемелі қозғалысын қамтамасыз ететін механизм. Оның жетекші механизмі ретінде кривошипті-шатунды, кулисалы, жұдырықшалы т.б. механизмдер қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Полиграфия
Лас Энимас (Колорадо)
Лас Энимас (Las Animas) — Колорадо штатының Бент округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2 410 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.3 км² шамасында. FIPS коды — 08-43660.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Колорадо қалалары
Мосиха (Кулунда тармағы)
Мосиха — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кулунда өзенінің сол жағалауынан 405 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кулундинск көлінің су алабы. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Обь және Ертіс өзендері аралықтарындағы ағынсыз аймақ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері
Құрама (айрық)
Елді мекендер:
Басқа мағыналар:
Винилацетилен
Винилацетилен СН2=СН-С=СН - қанықпаған көмірсутек, сезім қуатын кетіретін әсері бар газ; хлорпренді көксағыз алу үшін қолданылатын шикізат.Қатты иiспен түссiз газ. Суда ерiмейді, көмiрсутектер, бензол тағы басқалар органикалық ерiткiштерде ериді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
Мансилья-де-ла-Сьерра
Мансилья-де-ла-Сьерра (Mansilla de la Sierra) — Испаниядағы муниципалитет. Риоха автономды бірлестігіне қарасты Риоха провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ангияно ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 65 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 84,76 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 72 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Риоха елді мекендері
Селлия-Марина
Селлия-Марина (Sellia Marina) — Италиядағы коммуна, Калабрия әкімшілік аймағына қарасты Катандзаро провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5764 адамды құрайды. Халық тығыздығы 141,1 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 40,9 км² шамасында. Пошта индексі — 88050.
Елді мекеннің қамқоршысы — Ғибадатханашы Николай, Мирликийский Чудотворец.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калабрия елді мекендері
Балықөтгізгіш-шлюз
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Бүрғылау тасбағаны
Бүрғылау тасбағаны – құбырлы бұрғылау барысында бұрғылау ұңғысының (кұбыр оқпанының) көмегімен жер қойнауларынан көтеріліп алынатын тау жыныстарының цилиндр пішінді бағаны.
Бүрғылау тасбағаны өте маңызды геологиялық кұжат болып табылады, себебі оны зерттеу жер қыртысы қойнауларының геологиялық ерекшеліктері жайлы нақтылы деректер ұсынбақ. Бұрғылау барысында алынған тасбағандар ұзындығының бұрғылау ұңғымасы тесіп өткен бүкіл қима калыңдығына қатынасы (процент өлшемімен) тасбаған шығымдылығы деп аталады.
Тасбаған шығымдылығының 100% болуы өте сирек кұбылыс, алайда осы көрсеткіштің 60—70%-тен кем болуы жарамсыз деп табылады. Жер қыртысының бұрғылау ұңғымасы тесіп өткен қимасындағы тау жыныстары неғұрлым қатты да бірегей (тастақты) болса, тасбаған шығымдылығы да солғұрлым жоғары болмақ. Борпылдақ жыныстардан тасбаған алу мүмкіндігі жоққа тән.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Геофизика Санат:География
Иілім түрені
Иілім түрені – синклинальды иілімдерге тән иілім кұлпы терминінің синонимі.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Геофизика Санат:География
Кермине
Кермине - Самарқан мен Бұхара аралығындағы жол бойына орналасқан орта ғасырдағы сілен. Қазіргі Кермине стансиасы. Наршаһи Бұхарадан Керминеге дейін 14, ал Самани мен Яхкутхамади 18 фарсах деп есептеді. Бұхар тарихшысы Наршаһи жайында айтылатын аңыздарға қарағанда, қала алғашқыда Бадия - и хурдек (сөзбе - сөз аударғанда "Құмырашық") деп аталған. Араб тарихшысы Саманидің деректері бойынша, қала өзінің жаңа атын арабтардан алған. Өйткені арабтар осында келгенде жердің құнарлылығы мен суының молдығына қарап, "Арменияға ұқсайды" (қаарминийа) деп қайран қалады,содан былай қала осылай аталып кеткен. Самани қаланы қираған шағында көрген. Ол қала 1158 жылы қираған деп есептейді. Бірақ 14- ғасырда Кермине ірі қала болған.
Дерек көздер
Санат:Ортағасырлар
Маргиналдық зоналар
Маргиналдық зоналар - әлеуметтік-кәсібі маргиналдылықтың ең жоғары денгейі бақыланатын қоғам салалары, халық шаруашылығы салалары, еңбек рыногы сигменттері және әлеуметтік топтар.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Жалаладдин Мәңгіберді
Жалаладдин Мәңгіберді (Jelaleddin Menguberdi; Jaloliddin Manguberdi; шынайы есімі – Жалал әд-Дүния вад-Дин Әбіл-Мұзаффар Мәңгіберді ибн Мұхаммед) — Аныштегіндер әулетінен шыққан соңғы Хорезмшах. Мұхаммед Хорезмшахтың үлкен ұлы және мұрагері. Жалаладдин Хорезмнің бай астанасы Гурганж қаласында өсті. Қабілетті генерал, ол кем дегенде бір шайқаста әкесінің екінші командирі болды; бірақ ол кәнизактың ұлы болғандықтан, інісі оны мұрагер ретінде шақырды. Алайда, Моңғолдардың Хорезмшахтар мемлекетін жаулап алуынан кейін әкесі қашып, Каспий теңізіндегі аралда қайтыс болғаннан кейін, Жалаладдин хорезмдік адалдардың көпшілігінің адалдығына ие болды.
Өмірбаян
Жалаладдин – Аныштегіндер әулетінен шыққан Мұхаммед Хорезмшах пен оның әйелі Ай-Чичектің үлкен ұлы.
Хорезмшах тарихшысы әл-Насауидің замандастарының айтуынша, ол өзін түрікпін деп есептеген, атап айтқанда:
Сұлтан Жалаладдиннің жеке хатшысы Шихабуддин Мұхаммед ибн Ахмад әл-Нәсәи оны былайша сипаттайды:
Тарихшы Рашид әд-Дин, Хорезмшах сұлтанның ата-бабасы Оғыз (түрікмен) бегдили тайпасынан шыққан Аныш-тегін Гарча болған деп жазды.
Түрік шығыстанушысы Кафесоглу Аныштегін Ауғанстаннан шыққан (Ғарчистан, Бадгис провинциясы) және қарлұқ немесе халаж тектес, ал шығыстанушы Тоган оның қыпшақ, қаңлы немесе ұйғыр тайпасына жататындығы туралы пікір білдірді.
Монғол шапқыншылығы
Ол 1221 жылы ақпанда әкесі қайтыс болғаннан кейін билікке келді. Хорезмнің моңғол шапқыншылығына қарсы күресін басқарды. 300 адал жауынгерді жинап алып, Жалаладдин Хорасанға аттанды. Ниса ауданында хорезмдіктер 700 адамнан тұратын моңғол отрядына шабуыл жасап, оны талқандады. Мұхаммед Хорезмшахтың кіші ұлдарының әскерімен соқтығысқан Шыңғыс хан Хорезм мен Хорасанға арнайы жасақ жіберуге мәжбүр болды. Қатты шайқаста Жалаладдиннің екі ағасы да қаза тапты.
Бұл кезде Жалаладдиннің өзі Газниге қарай жылжып келе жатқан еді. Мурғап өзенінің жоғарғы ағысында оған бұрынғы Мерв губернаторы Хан-Мәлік пен Түрікмен ханы Сейф әд-Дин қосылды. Ғазниге келген Жалаладдин көп ұзамай он мыңдық әскер жинап, өзімен бірге Қандағарды қоршап тұрған моңғол отрядына шабуыл жасап, оны талқандады.
Жалаладдиннің өмірі туралы негізгі дерек көзі – Ән-Нәсәидің «Сират ас-сұлтан Джелал-ад-дин Мангуберди» («Сұлтан Жалаладдин Мәңгібердің өмірбаяны») еңбегі.
Паруан шайқасы
Көктемде Жалаладдин алға басып келе жатқан әскері Гори өзенінің бойындағы Валиан ауылы маңында Шиги-Кутуктың алдыңғы отрядына сүрінді. Моңғол отряды толығымен дерлік өлтірілді: тек жүз сарбаз қашып құтылды. Содан Жалаладдин шайқас күтіп тұрған сайға барды. Шиги-Кутуку бүкіл әскерін осы жерге көшірді. Екі әскер де тік жартастармен қысылған жартасты шатқалға жиналды. Жер бедері атты әскер үшін қолайсыз болғандықтан, екі жақ та маневр жасаудан бас тартуға мәжбүр болды. Жалал ад-Дин Темурмаликке жаяу садақшылармен алға жылжуын бұйырды. Хорезмдіктер жаудың осал тұсын тауып, жартастарға өрмелеп, моңғол әскеріне жоғарыдан оқ жаудырғанына қарамастан, Шиги-Кутуку бірінші күні шыдамдылық танытты.
Үнді өзеніндегі шайқасы
нобай|Жалаладдин Мәңгіберді Үнді өзенінен өтіп бара жатыр Паруан маңында моңғолдар жеңілгеннен кейін Шыңғыс хан негізгі күштердің басында өзі Жалаладдинге көшті. Оны 1221 жылы 9 желтоқсанда Үнді өзенінің жағасында қуып жетті. Хорезмшах екі қапталын өзенге тіреп, жарты айдың ішінде әскер құрады. Монғолдар қапталдарға шабуыл жасап, көп ұзамай жеңіліс тапты. Орталық бұзып өтуге тырысты, бірақ жауынгерлердің көпшілігі жойылды.
Жалаладдин өзінің бүкіл гаремін өзенге батып жіберуді бұйырды, содан кейін басып қалмас үшін ол үлкен жардан атымен бірге Инд өзенінің суына қарай жүгірді. Хорезмшах 4 мың атты әскерімен Үнді өзенінің арғы бетіне жетіп, тіпті моңғолдарды қылышпен қорқытады. Шайқаста Жалаладдиннің отбасы тұтқынға алынып, өлім жазасына кесілді, оның өзі Үндістанға аттанды. Аңыз бойынша, Шыңғыс хан жас сұлтанның батылдығына сүйсініп, ұлдарына:
Шыңғыс хан ізіне түсу үшін Бала-Черби мен Дорбо-Доқшин түмен басшылар басқарған отрядты бөліп алды. Бірақ Мултан қаласына жетіп, моңғолдар сұлтанның ізін жоғалтты.
Үндістандағы баспана
Жалаладдин Үндістанда үш жыл қуғында болды. Хохарлармен одақтаса отырып, ол Лахор мен Пенджабқа шабуыл жасады. Осы кезеңде ол Дели сұлтандығы түркі мәмлүктері Шамсуддин Илтутмиштен моңғолдарға қарсы одақ құруды сұрады.
Дели сұлтаны Шыңғыс ханмен қақтығысты болдырмаудан бас тартып, үлкен әскердің басында Лахорға қарай аттанды. Жалаладдин Лахордан шегініп, Уччуға қарай жүрді, оның билеушісі Сұлтан Насируддин Кабачені ауыр жеңіліске ұшыратты және 1224 жылы Парсыға қайтып оралмас бұрын Синд пен солтүстік Гуджаратты талқандады.
Таисир әл-Джассим
Таисир Джабер аль-Джассим (تيسير جابر الجاسم, 25 шілде 1984, Әл-Хаса) — сауд арабиялық футболшы, жартылайй қорғаушы.
Жалаладдин Мәңгіберді
Өлім
Жалаладдин ұзақ жылдар бойы Шыңғыс хан әскерлеріне қарсы сәтті шайқасты, алайда моңғолдарға қарсы біріккен қарсылық майданын ұйымдастыра алмай, Күрдістан тауларында қаза тапты. Аламут билеушісі арқылы моңғолдар Жалаладдиннің жақында жеңіліске ұшырап әлсірегенін білді. Сол жылы Чормаған бастаған 30 мыңдық моңғол әскері Жалал ад-Динді талқандап, Солтүстік Иранды басып алды. Хорезмшах Гянджаға шегінді. Моңғолдар оның соңынан еріп, Арранды басып алды. Жалаладдин Кіші Азия тауларын паналады да, сол жылдың тамыз айында оны салжұқтар жалдаған белгісіз біреу өлтірді.