cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Агайры (Катунь тармағы)
Агайры — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Катунь өзенінің сол жағалауынан 247 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 7385
NGC 7385 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 18 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7385 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69824, UGC 12207, MCG 2-58-17, ZWG 430.15.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
1403 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1403 жылы туғандар
Боброво (Павлодар облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы – Тереңкөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 31 км-дей жерде.
1403 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1403 жылы қайтыс болғандар
Боброво (Павлодар облысы)
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 108 адам (59 ер адам және 49 әйел адам) болса, 2009 жылы 27 адамды (13 ер адам және 14 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Тереңкөл ауданының таратылған елді мекендері
1403 жыл
Түсініктемелер
*
Езенги-Шор
Езенги-Шор — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Малыко өзенінің оң жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Радиохабар сигналдарын қабылдауға арналған антенналар
Радиохабар сигналдарын қабылдауға арналған антенналар. Таратқыш радиостанциялардың қуаты және радиоқабылдағыштардың қабылдау мүмкіндігі айтарлықтай болмаған, радиохабар таратудың алғашқы кезінде, ұзын (ДВ), орташа (СВ), және қысқа (КВ) толқын диапазондарындағы қабылдағыш антенналар ретінде жер бетінде немесе ғимараттардың қаңылтыр шатырларының үстінде көлденең керілген ұзын сым темір пайдаланылады, мұның радиоқабылдағышқа жалғасатын төмен қарай тартылған сымы болады.
Сыртқа керілетін өлшемдері ұзын сым болып келетін антенналар тек ауылдық жерлерде ғана пайдаланылады; қалаларда шатыр үстіне сыртқы жеке қабылдау антенналарын орнатуға заң жүзінде тыйым салынған. Қазіргі кездегі радиоқабылдағыштардың көпшілігінде ұзын толқын (ДВ), орташа толқын (СВ) және қысқа толқын (КВ) диапазондарында қабылдау үшін магниттік (ферриттік) антенналар деп аталатын, оқшауланған сымдар оралған феррит стержень қарындаштың үлкендігіндей) орнатылған. Бұл антенналардың бағытталу әсері күштірек: ол феррит стерженнің ұзына бойына сәйкес келетін бағытта өте нашар қабылдайды, ал мұның осіне перпендикуляр бағытта нашар жұмыс істейді.
Магниттік антеннаның ең шығар ұшындағы сигналдық кернеуі онша үлкен емес, бірақ та оның жақсы бағытталуы себепті пайдалы сигнал кернеуінін бөгеуілдік сигнал кернеуіне қатынасы көп жағдайда сым антенналарға қарағанда үлкен болады. Транзисторлы қабылдағыштардың (бұған қоса қол телевизорлардың да) көпшілігі телескопты антенналармен жабдықталған.
Ол ұзындықтары бірдей, жиналып-ұзартылатын металл түтіктер түрінде жасалған. Түтіктер бір-бірінің ішіне электрлік контакт жасайтындай кедергімен сұғылады. Мұңдай антенна сымның кесіндісі болып табылады, жылжымалы жеке бөліктер жүйесінің болуы оны радиостанцияға дәлден үйлестіру кезінде ұзындығын өзгертуге және жұмыс істемей тұрған кезде (алып жүрген кезде, сақтауға қойған кезде т. б.) ұясына жинақтап қоюға мүмкіндік береді.
Ауылдық жер үшін Г әрпі тәрізді антенна (2-сурет) өте қолайлы, ол тіреуіш сырықтың белгілі бір биіктігінде сигналдық жеткілікті дәрежеде кез келген бағыттан жақсы қабылдай алады. Антеннаның ұзындығы 15—30 метр көлденең сымы жер бетінен биікте немесе көрші екі үйдің шатырларына орнатылған биік екі сырықтың аралығына керіледі.
Антеннаның көлденең бөлігі мен төмен орналасқан бөлігі (ұзындығы 15 м шамасында) диаметрі 1,5—2,3 мм болатын антенна сымынан жасалады. Диаметрі 1,5—4 мм аралығындағы кез келген мыс немесе екі металл қоспасынан жасалған сымдарды (жалаңаш немесе изоляцияланған) пайдалануға да болады. Темір (болат) сымдар да бұл мақсат үшін жарайды, бірақ мұндай антен-налар пайдалы сигналдық кернеуін аз мөлшерде береді. Антеннаның көлденең бөлігінің ұштары жұмыр немесе төртқырланып келген изоляторлармен оқшауланады.
Мұндай изолятор табылмағанда, мысалы, кәдімгі фарфор роликтерді пайдалануға болады. Антеннаның үйге кіретін сымы шатырлан 1,5—2 м сыртқары етуі керек, бұл үшін басында изоляциясы бар тіреуіш-кергі қолданылады. Антеннаның көлденең бөлігінің ұштарын өсіп тұрған ағаштың діңіне бекіткенде, жел соққан кезде ағаш тербелісінен сымның үзіліп кетпеуін және тым салбырап тұрмауын қарастырған жөн. Сымның бір ұшына шығыршық арқылы керіл тұратын салмақты зат байлауға болады. Антеннадан төмен тартылған сымды терезе кәсетін тесу арқылы бөлмеге енгізеді.
Сымпың тесіктен өткізілген жеріне фарфордан жасалған немесе резина түтік кигізіп оқшаулау қажет. Төменге тартылатын сым бөлме ішінде тұтқалы ажыратқышқа жалғанады, ол найзағай жарқылдаған кезде антеннапы жермен қосу ролін атқарады. Найзағай боларлық алдында қабылдауды доғарған жөн, ангеннаны жермен қосу керек және радиоқабылдағыштарда антеннадан ажыратып жермен қосып қойған жөн. Үйдің сыртылда, антенна сымы бөлмеге енер тұсқа таяу жердей найзағай тартқыш орнату ұсынылады (4-сурет).
Қазіргі кездегі радиоқабылдағыштар, әдетте, жермен қосуды қажет етпейді. Бірақ та ауылдық жерде сыртқы антеннаны пайдаланғанда, найзағайдан сақтану үшін жермен қосуды пайдалану керек. Мұндай жермен қосудың бір тәсілі көрсетілген. Жермен қосқыш жасау үшін диаметрі 5 ем-ге дейін жететін, ұзындығы 3 м шамасында болат құбырды пайдалануға болады.
Құбырдың орнына болаттың кез келген түрін пайдалануға бола береді. Егер топырақтың электрлік меншікті кедергісі үлкен болса (құм, құмдауыт топырақ), онда Жермен қосқыш екеу болады, бұлар бір-бірінен 5—6 м қашықтықга орналастырылады. Топырақ аса құрғақ, құмдауыт және тастақты жерде немесе жер асты суы тереңде болса, бұл жерге жасанды түрде өңдеу жүргізіп (мысалы, тұз себіледі), оның өткізгіштігі жоғарылатылады.
Стереофонды радиохабарларды қабылдау үшін бөгеуілден жақсы қорғалған бірқалыпты жиіліктік сипаттамасы бар антенналар қажет. Бұл талаптарды ТКҚЖ антенналары, сонымен бірге жеке қабылдау антеннасы ИТА-12 («Волна») және УКВ диаиазонына арналған «толқын каналы» антеннасы қанағаттандыра алады.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыстық техника Санат:Тұрмыс
Стиль (Франция)
Стиль (Still) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Мольсайм округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,2 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1681 адамды құрады. Халық тығыздығы — 72,46 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Электртехника
Электртехника (электр және техника) – электр энергиясын іс жүзіндегі мақсатқа пайдалану мәселесін зерттейтін ғылым; техниканың электр энергиясын шаруашылықтың барлық салаларында, әскери істе, тұрмыста қолдануды жүзеге асыратын саласы. Ол электр құбылыстары жөніндегі заңдарды зерттейді, оларды белгілі бір жүйеге келтіреді. Электротехниканың пайда болуы тұрақты токтың көзін жасау кезеңінен (18 ғ-дың басы) басталады. Одан әрі ол электр және магнетизм саласындағы ашылған жаңалықтар негізінде дамыды. Электротехника дамуының алғашқы сатысында электр машинасы жасалды. Мұның өзі өнеркәсіптік өндірістің, а. ш-ның және көліктің пайда болуына әрі қауырт өрлеуіне зор әсерін тигізіп қана қоймай, өнеркәсіптің жаңа салалары мен ғылыми техникалық бағыттардың да дамуына әсер етті. Электр тогының химиялық әсері гальванотехниканың, электр энергиясын жарыққа түрлендіру мәселесі жарық техникасының пайда болуына себеп болды. Термоэлектрондық эмиссия мен фотоэффект құбылысының ашылуы негізінде электроника, радионың жасалуы негізінде радиотехника дамыды. Электр сигналдарын сыммен тарату мәселесі телефон және телеграф байланысының негізі болып саналады. Үш фазалы ток техникасының ашылуы – электр энергетикасының пайда болуының алғашқы сатысы; 3 фазалы асинхронды қозғалтқыштың құрастырылуы электр жетегінің жасалуына себеп болды. Электр энергиясын кеңінен пайдалану нәтижесінде электрхимиялық өнеркәсіп (алюминий, магний, натрий, т.б. өндірілетін) дамып келеді. Энергетиканың, электрлендірудің, байланыстың, телемеханиканың, есептеу техникасының және өндіріс пен технологиялық процесстерді автоматтандырудың дамуы айнымалы және тұрақты токты кешенді түрде пайдаланып жұмыс істейтін күрделі жүйелерге негізделген. Электртехника өнеркәсібінің көптеген саласының ғылыми негізі болып саналады.
Санат:Электротехника Санат:Техникалық ғылымдар
Коноскоп мүсіні
Коноскоп мүсіні — кристалдарды ажыратқыш микроскоп арқылы жекеленген сәулелердің тоғысу нүктесінде зерттеу нәтижесінде алынатын арнаулы оптикалық кескіндер атауы.
Дереккөздер
Санат:Оптика Санат:Кристаллография
IC 3393
IC 3393 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41054, MCG 2-32-81, ZWG 70.113, VCC 1122.
Шығару қуаты
Шығару қуаты (transmitted power) — бірлік уақытта берілген жиілік жолағында шығарылатын энергия (ватпен өлшенеді). Шығарылу қуаты уақытқа, таралу аймағының сипаттамасына және өлшеу төсіліне теуелді. Ораманың лездік шындық қуаты, уақытқа тәуелді қуат немесе тарату жолының көлденең қимасындағы қуат болып белінеді (мысалы, толқындатқышта). Антеннадан келіп түсетін жалпы қуат берілген бағытта (белгіленген бұрышта) немесе изотропты түрде, яғни барлық бағытта бірдей таралады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Елдің сыртқы борышы
Сыртқы борыш - шетелдік кредиторлар турасында белгілі бір күнге, белгіленген мерзімде өтеуге жататын елдің қаржылық міндеттемелерінің сомасы. Елдің сыртқы борышының болуы орынды әлемдік практика болып саналады. Алайда, оның шегі болады, ол шектен мемлекеттік борыштың артуы қауіпті бола бастайды. Мемлекеттік сыртқы қарыз алу бойынша тартылатын қаражаттардың көлемі - елдің Ұлттық банкінің таза алтын-валюта резервтерінің 50 пайызынан acпауы тиіс. Сыртқы қарыздарды көптен-көп ауқымда тарту кредитор - елдерге экономикалық және саяси тәуелділікке ұрындыруы мүмкін.
Мемлекеттік борыштың мөлшерін салыстырмалы сипаттау үшін әлемдік практикада Халықаралық қайта құру және даму банкі ұсынған арнаулы көрсеткіштер пайдаланылады (1 кесте).
Әлемдік практикада мемлекеттік борыштың мөлшерін салыстырмалы сипаттау үшін арнайы көрсеткіш - борышқа қызмет көрсету коэффициенті пайдаланылады. Ол борыштық төлемдердің елдің валюталық түсімдеріне қатысы ретінде есептеп шығарылады. Мұндай қатынастың қауіпсіз деңгейі 25 пайыз болып саналады. Бірақ, Қазақстан борышының жоспарлы өсіп отырғанын, ал оның экспортының керісінше төмендеп отырғанын ескерсек ахуалдың нашарлауы мүмкін.
Елдің жиынтық сыртқы борышының едәуір бөлігін мемлекет кепілдендірмеген, жекеменшік секторының борышы, соның ішінде фирмааралық берешек алып отыр. Борыштың бұл бөлігі несиелік капиталдың сыртқы рыноктарында экономикалық субъектілердің кредиттік өзара қатынастарының кеңеюімен байланысты. Фирамааралық берешек Қазақстанда жұмыс істеп тұрған еншілес кәсіпорындарға шетелдік бас компаниялар мен фирмалар тарапынан берілген кредиттер бойынша өзара қатынастарды білдіреді. Бұл тәрізді берешекті ел экономикасы мен қаржылары үшін бейтарапты берешек деп санауға болмайды. Жекеменшік сектордың сыртқы кредиттері валюта бағамының ұнамсыз ауытқуларын туғызады, монетарлық биліктердің ақшалай-кредиттік саясатының таңдап алынған бағыттарын жүргізуде проблемаларды тереңдете отырып, валюта рыногында қалыптасқан тепе-теңдікті бұзуы мүмкін, ақша айналысының тұрақтылығына әсер етеді. Егер фирмааралық берешек үлкен көлемдерге жетсе немесе пайыздардын жогары мөлшерлемелерімен ресімделсе, онда шығындарға кіріктіріле отырып, салықтық төлемдердің азаюына соқтыра отырып, салықтық шегерімнің мөлшерін көтеріп жібереді. Және тұтас алғанда кредиттік, лизингтік және соған ұқсас мәмілелерді ресімдеу (әдетте, сырт көріністе) шетелдік субъектілер үшін керекті түсінікте экономикалық қызметтің ақикатты нәтижелерін бұрмалауға алып келеді.
Сыртқы борыштың болуы жасалынған өнімнің бір бөлігін елден тыс жерге берудің қажеттігін білдіреді. Мемлекеттік борыш бойынша пайыздық төлемдердің тез өсу үрдісі бар. Мұндай төлемақылар болашақ экономикалық дамуды тежейді және реципиент-ел бюджетінің тапшылығын ұлғайтады.
Сыртқы борыштың өсуі сонымен қатар реципиент-елдің халықаралық абыройын төмендетеді және ел үкіметінің саясатына халықтың сенімін кетіреді. Ірі және созылмалы тапшылықтардың және мемлекеттік борыштың болуының келеңсіз зардаптары микроэкономикалық тұрақтылықтың бұзылуымен бірігеді. Инвестициялардың «ығыстыру әсерінен» басқа, мемлекеттік бағалы қағаздар бойынша пайыздың жоғары деңгейі шетел капиталын тартады, бірақ қаражаттардың мұндай ағыны сыртқы борыштың өсуін білдіреді. Шетел инвестицияларын отандық бағапы қағаздарға жүмсаудың артықшылығы Ұлттық валютаға сұранымды арттырады және халықаралық валюта рыногында оның бағамының өсуін тудырады. Валюта бағамының артуы экспорттың қымбаттауына және импорттың арзандауына жеткізеді, мұның нәтижесінде экспорт қысқарады, ал импорт артады. Сауда балансы теріс сальдоға саяды. Таза экспорт жиынтық сұранымның компоненті болатындықтан, оның қысқаруы немесе теріс сальдосы Ұлттық өндіріске тежеушілік ықпал жасайды.
Осыған байланысты мемлекеттің өзінің өкілдікті органы арқылы қаралған үдерістерге бюджет тапшылығы мен мемлекеттік борыштың шегін белгілеу жолымен заңнамалық араласуы бюджет шығыстарының жеке баптары бойынша тиым салу құқығын белгілеуі мүмкін.
1992 жылы бұрынғы КСРО-дан мұра болып қалған Қазақстанның сыртқы борышы 3,2 миллиард АҚШ долларын құрады. 1993 жылдың аяғында Ресей Федерациясымен бұрынғы КСРО-ның сыртқы борышындағы Қазақстанның үлестік борышы мәселесін реттеген «нөлдік нұсқаны» келісімге қол қойылғаннан кейін және берешектің бір бөлігін мемлекеттік борышқа қайта ресімдегеннен кейін Қазақстанның сыртқы борышы 1.9 миллиард. долларды құрады. Бұл борыш экспорттық мүмкіншілігі бар Қазақстан Республикасы үшін көп емес еді. 1995 жылдың аяғында Халықаралық валюта қорынан сатымды ресурстарды қоса жалпы сыртқы борыш 3,09 миллиард. долларды құрады (шамамен ІЖӨ-нің 19%). 1999 жылдың аяғында жалпы сыртқы борыш ең жоғарғы мөлшерге - 8,0 миллиард долларға жетті (ІЖӨ-нің 50,5 %), соның ішінде тура мемлекеттік және Үкімет кепілдендірген сыртқы борыш - 4,0 миллиард доллар, Үкімет кепілдендірген сыртқы борыш - 2,8 миллиард доллар. Ішкі жалпы борыштың жылдық экспортқа қатынасы 115,3%-ды, ал берешекке қызмет ету сомасының экспортқа қатынасы 27,3%-ды, халықтың жан басына шаққандағы ішкі жалпы борыш 533,8 долларды құрады. Бұл уақытта сыртқы борыш статистикасында жекеше сектордың борышын, соның ішінде фирмааралық берешекті бөліп көрсету басталды (2 кестені қараңыз).
2010 жылдың 1 каңтарындағы жағдай боынша өзара талаптарды есепке алмағанда мемлекеттік борыш 2 триллион 39 миллиард, соның ішінде үкіметтік борыш 1 триллион 618 миллиард теңге болды. Үкіметтік борыштың құрылымында ішкі борыш 1 тириллион 289 миллиард теңгені, сыртқы борыш 329 миллиард теңгені құрайды.
Мемлекеттік борыштың болуы мезгілі келген пайыздарды және борыштық міндеттемелерді өтеуді төлеу жөніндегі жыл сайынғы шығындарды қажет етеді, олар мемлекеттік борышты басқару жөніндегі шығындар деп аталады.
Қазақстан Республикасының үкіметтік борышын өтеуді және оған қызмет көрсетуді Қаржы министрлігі тиісті жылға арналған республикалық бюджет туралы Қазақстан Республикасы заңында көзделген қаражат есебінен Ұлттық банк арқылы, Ұлттық банктің борышын өтеуді және оған қызмет көрсетуді Ұлттық банк өзінің билігіндегі активтер есебінен, жергілікті атқарушы органдардың мемлекеттік борышын өтеуді және оған қызмет көрсетуді ол тиісті жылға арналған мемлекеттік бюджетте көзделген қаражат есебінен Ұлттық банктің келісімі бойынша жергілікті атқарушы органның қарыздарына қызмет көрсету үшін тартылатын екінші деңгей банктері арқылы жүзеге асырылады.
Барлық мемлекеттік қарыздар Үкімет белгілеген тәртіппен Қаржы министрлігінде тіркеліп, есепке алынуға тиіс.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік борышын есепке алу үшін Ұлттық банк пен жергілікті атқарушы органдар келісілген тәртіппен Қаржы министрлігіне өз қарыздарының талаптары, алынуы, оларға қызмет көрсетілуі және өтелуі туралы ақпарат тапсырып отырады.
Қазақстан Республикасынын Үкіметі республикалық бюджеттің қаражатымен қамтамасыз етілетін үкіметтік борышты өтеу және оған қызмет көрсету, Ұлттық банк өзінің билігіндегі барлық активтермен қамтамасыз етілетін Ұлттық банктің борышын өтеу және оған қызмет көрсету, жергілікті атқарушы орган билігінде тұрған меншік құқығындағы мүлікпен, қаржылық ресурстармен және басқа активтермен қамтамасыз етілетін өз борышын өтеу және оған қызмет көрсету жөніндегі міндеттемелерді атқарады.
Борыштың негізгі сомасы қайтарылған және борышқа қызмет көрсету жөніндегі төлемдер толық көлемінде төленген жағдайда мемлекеттік борыш өтелген болып саналады.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің, Ұлттық банкінің және жергілікті атқарушы органдарының осындай шарттың (келісімнің) талаптарында, осындай қағаздарды шығару талаптарында көзделген жағдайда, қарыз туралы шарт (келісім) бойынша міндеттемелерді мерзімінен бұрын өтеуге, мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздарды мерзімінен бұрын сатып алуға құқығы бар.
Дереккөздер
Санат:Қаржы Санат:Экономика
Фрауэнберг (Штирия)
Фрауэнберг (Штирия) (Frauenberg (Steiermark)) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Брук-на-Муре округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 158 адамды құрайды (31 желтоқсан 2012). Алып жатқан жер аумағы 20.62 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — BM, ресми идентификациялық коды — 6 02 06.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Альфред Хирценхофер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Эшпинью (Мангуалде)
Эшпинью (Мангуалде) (Espinho (Mangualde)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мангуалде муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 226 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,31 км² шамасында. Халық тығыздығы — 250 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Апостол Пётр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Кэллогг (Айдахо)
Кэллогг (Kellogg) — Айдахо штатының Шошон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 5.0 км². FIPS коды — 16-42580.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 2120 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Шошон округы (Айдахо)
Витцен (Лихтенау қауымы)
Витцен (Лихтенау қауымы) (Wietzen (Gemeinde Lichtenau)) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Кремс-Ланд округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2032 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 58.36 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — KR, ресми идентификациялық коды — 3 13 24.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Хуберт Нёбауэр саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Стойчевци (Велико Тырново облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5081. ЕКАТТЕ коды — 69393.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Аспалы өсімдіктер
right|300px Аспалы өсімдіктер, Ампель өсімдіктері — ампельдерде яғни аспалы вазалар мен құмыраларда т. б. өсірілетін өсімдіктер тобы, олардың сабақтары жайылып, салбырап немесе өрмелеп өседі.
Бұлар — әдетте мәңгі жасыл, көпжылдық, сәндік жапырақ жаятын немесе әдемі гүл шашатын өсімдіктер. Аспалы өсімдіктерді терезе алдына немесе қабырғаға бекітілген тіреуіштер арқылы сәндік құмыраларға, аспалы кашполарға, ағаш немесе тоқыма кәрзеңкелерге отырғызып, іліп қояды.
''Гулдейтін аспалы өсімдіктер: 1. Қалампыр тектес эписция. 2. Әдемі эсхинантус. 3. Боз шырмауық-хы хойя. 4. Жалаң хипоцирта. 5. Геспериев ту қым дасына жататын аспалы өсімдіктер. 6. Әсем колумнея.''
Аспалы өсімдіктерді (құрғақ сүйгіш суккуленттерден басқасын) күн сайын суарады, қоңыр салқын су бүркіп тұрады; топырақ түгел ылғалдануы үшін құмыраларды аптасына бір рет суға толық батырып алын отырады. Жыл сайын көктемде жаңа топырақ ауыстырыл салады. Бөлмені сәндеу үшін мына өсімдіктерді өсіру керек. Сәндік жапырақ жаятындар:
Суккуленттер:
Жасанды тіректі қажет ететін аспалы немесе шырмауық сабақты кейбір өсімдіктерді лиана сияқты өсірген дұрыс. Тіректің ен қарапайым түрі — тік қазықшалар немесе бамбук таяқшалар. Тік қазықшаларға көлденеңінен таяқшалар немесе жіп байлап торкөз жасауға болады. Бөлме лианасының күтімі де жалпы бөлме өсімдіктеріңің күтіміне ұқсас.
Дереккөздер
Санат:Үй тұрмысы Санат:Тұрмыс
Геннадий Николаевич Балаев
Геннадий Николаевич Балаев )1940 жылы 24 шілдеде Ақтөбе қаласында туған) - актер, Орыс.
Әкесі - Николай Димитриевич Балаев, марқұм, КСРО Халық әртісі. Анасы - Евгения Ивановна Соколова, марқұм, ӨзКСР Халық әртісі.
«Мосфильм» киностудиясының «Перекличка» (капитан Лунин), «Чокан Валиханов» (кадеттер корпусының бастығы) кинофильмдерінде, «Қазақфильм» киностудиясының «Шегіртке» телесериалында (Гордей), «Груз 001» фильмде «Толобайки» әзіл-сықақ хабарында рөлдер ойнаған.
Киноактерлер одағының хатшысы (1992).
Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген әртісі. «Ерен еңбегі үшін» (2004), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001) медальдарымен марапатталған. ҚР Президентінің алғыс хатын алған.
Үйленген. Жұбайы - Балаева-Мелешко Нина Семеновна. Қызы - Наталья (1964 жылы туған).
Оқытудағы үлгілеу
Оқытудағы үлгілеу -
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Бийск
Бийск - Ресей Федерациясының Алтай өлкесіндегі қала.
Қала атауы туралы дерек
Абай «Біраз сөз қазақтың түбі қайдан шыққаны туралы» деген тарихи еңбегіңде: «Біздің қазақтар Бийскідегі... қалмақтарды «білеуіт» дейді... осы «білеуіт», «брут» бір сөзден шыққан... о да қырғыздың нәсілі болмағы таң емес», - деген дерек келтіреді.
Бийск қариялардың айтуы бойынша улкен сауда орны ретінде тарихта қалған. Оған дәлел Алтай тауларындағы түйе керуендерінің ізі әлі күнге дейін сақталуы.
Дереккөздер
Санат:Ресей қалалары
1404 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1404 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1404 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
2-ші Зиримзибаш
2-й Зиримзибаш — Башқұртстанның Татышлин ауданындағы ауыл, Курдым ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 149 адамды құрады. Пошта индексі — 452842, ОКАТО коды — 80250845005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Мұхтар Шахановтың жұрт жатқа айтып жүрген жырлары
Мұхтар Шахановтың жұрт жатқа айтып жүрген жырлары — 2011 жылы Алматы қаласы «Жалын» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Мұхтар Шаханов. Беттер саны — 360.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-7286-28-6.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Жалын баспасының кітаптары
NGC 2887
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 8 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2887 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26592, ESO 91-9, AM 0922-633.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Carina (шоқжұлдыз)
Прадос-Редондос
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 109 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 53,43 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
Балқыту жылулығы
Меншікті балқу жылуы — қатты фазаның сұйық фазаға айналғанда шығаратын жылуының мөлшері.
Дереккөздер
Санат:Жылу алмасу
Нюмбрехт
Нюмбрехт (Nümbrecht) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан муниципалитет. Кёльн әкімшілік округіне бағынады. Обербергиш ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 17226 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 71,78 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 3 74 032. Муниципалитеттің басшысы — Бернд Хомбах.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Су асты спорты
Су асты спорты – арнайы спорт құралдарын пайдаланып су астында жылдам жүзу, сүңгу, бағдарлау, нысана көздеуге негізделген спорт түрлерінің бірі.
Аквалангімен жүзу не белгіленген қашықтыққа ластамен сүңгіп жету - су асты спортының шапшаң түрлеріне жатады. Сүңгуде 15, 25, 50 м қашықтық, су астында жүзуде 100, 200, 400, 800 м; ластамен жүзуде 100, 200, 400, 800, 1500, 1850 және 3000 м-ден жоғары (марафондық) қашықтық белгіленеді. Су астындағы бағдарлау “аймақ” және “бағдар” деп аталатын екі жаттығудан (қос сайыстан) тұрады. Акваланг киген спортшы жүзу бағытын өзгертіп, белгілі бір қашықтықтан өтеді. Сондай-ақ су астында бағдарлауда топтық жаттығулар да орындалады. Жарыс нәтижесі спортшы қашықтықты қанша уақытта өтіп, бағдарлауды қаншалық дәл орындағанымен бағаланады. Су астында нысана көздеуде қозғалмайтын және жылжымалы нысаналар белгілі бір қашықтыққа қойылады. Су асты спорты ластаның (француз. Л. де Корлье, 1933) маскамен тыныс алу түтігінің (француз. М.Форье 1938), аквалангінің (1943) шығуына байланысты күшті дамыды.
Қазақстанда 1960 жылдан пайда болды. Республика тәуелсіздік алған 1991 – 2003 жылдар аралығында Су асты спортышылары әлем, Еуропа чемпионаттары мен әлем кубогы және халықаралық турнирлерде 186 алтын, 210 күміс, 200 қола медаль алды.
Аязхан Қалыбеков ауылдық округі
Аязхан Қалыбеков ауылдық округі – Түркістан облысы Мақтаарал ауданындағы әкімшілік бірлік. 2006 жылға дейін Прогресс ауылдық округі деп аталған.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Жаңажол, Жамбыл, Абат, Төрткүл (Октябрьге 40 жыл), Атамұра (Победа), Тұран (Прогресс), Үлгілі ауылдары кіреді. Орталығы – Жаңажол ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ бойынша округ халқы 7600 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Мақтаарал ауданы ауылдық округтері
Гүлнапис Орынбасарқызы Әбдікерова
Гүлнапис Орынбасарқызы Әбдікерова (1966 жылы) - әлеуметтану ғылымдарының кандидаты.
1998 жылдан бері әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің социология кафедрасының ассистенті, аға оқытушысы, доценті қызметін атқарып келеді. 2004 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің әлеуметтану кафедрасының жанындағы докторантураға түсіп, "Қазақстан қоғамының жаңаруы жағдайындағы тұлғаның әлеуметтану мәселелері" атты тақырыпта зерттеу жүргізуде. Ғалым өзінің ғылыми еңбектеріңде тұлғаның әлеуметтік, саяси, экономикалық тұрғыдан даму процесінде ұлттық тілдің, дәстүрдің, психологияның тигізетін әсерін ашып көрсетуге әрекет жасайды. Әбдікеров тұлғаның әлеуметтенуін зерттеу барысында өзінің көзқарасын виталистік көзқарастардың универсумдық концепциясымен үйлесімді дамуын жақтайтын бағытқа жатқызады.
Қазақстан социологтары Ассоциациясының мүшесі.
Әбдікеров 60-тан астам ғылыми еңбектердің авторы.
Дереккөздер
Санат:1966 жылы туғандар Санат:Қазақстан әлеуметтанушылары Санат:Әлеуметтану ғылымдарының кандидаттары Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті оқытушылары
Қосағаш (Жетісу облысы)
Қосағаш — Жетісу облысы Кербұлақ ауданы, Көксу ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 586 адам (298 ер адам және 288 әйел адам) болса, 2009 жылы 492 адамды (256 ер адам және 236 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Кербұлақ ауданы елді мекендері
Ингерь
Ингерь (Үлкен Ингерь) — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Киров облысы, Нижегород облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пыщуг өзенінің оң жағалауынан 51 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга бастауынан Ветлуга қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 7397
NGC 7397 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1856 жылы 2 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7397 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69904, MCG 0-58-8, ZWG 379.11.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Рақымбай Төлебаев
Төлебаев Рақымбай (1910, қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Ұлан ауданы, Қызылтас а. – 8.8.1982, Алматы) – қайраткер. ФЗО мектебін, Алматыдағы екі жылдық Марксизм-ленинизм ун-тін (1938), СОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін (1947) бітірген. 1928 – 1936 ж. Риддер (Лениногорск) қ-ндағы қорғасын з-нда жұмысшы, з-т парткомы хатшысының орын¬басары, Риддер қ-лық парткомының нұсқаушысы болған. 1938 – 1940 қазіргі Түркістан облысы парткомының 3, 2-хатшысы, 1940 – 1945 ж. Қызылорда облысы парткомының 1-хатшысы болған. 1947 – 1950 ж. Талдықорған облысының Қапал ауданында кеңшар директоры, 1950 – 1958 ж. және 1958 – 1959 ж. Алматы облысы, Қаскелең ауданында мектеп директоры. 1959 – 1961 ж. Шығыс Қазақстан облысы Бұқтырма ауданында кеңшар директоры, 1961 – 1963 ж. Өскемен қ-нда Кондитер з-ты директорының орынбасары, 1963 – 1971 ж. Шығыс Қазақстан облысы мемл. мекеме қызметкерлері кәсіподағы к-тінің төрағасы қызметтерін атқарды.
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Тұлғалар
Үлкен Козлец
Үлкен Козлец — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шарженга өзенінің оң жағалауынан 112 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Рюегзау
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3028 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15.1 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 956, пошта индексі — 3417.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Әз-Жәнібек хан
Жәнібек хан, Жәнібек хан, Кіші Жәнібек хан, Әбу Саид (1428 - 1480) — Қазақ хандығы мен қазақ хандары әулетінің негізін қалаушы, Барақ ханның ұлы, Ұрыс ханның шөбересі. 15 ғасырда өмір сүрген. 1450 жылға дейінгі өмірі мен қызметі туралы нақты деректер жоқ.
Ескертпе
Ең алғашқы ескертпе 15 ғасырда «Тауарих Ғузида Нусрат Наме» қолжазбасында: «Ал Барақ ханның үш ұлы болды. Олардың есімдері Мір Сәид, Мір Қасым, Әбу Саид хан болды.
Басқаруы
1456 жылы Дешті-Қыпшақта шайбандық Әбілхайыр хан билікті қолына алған соң, көшпенді халықтың Жәнібек пен Керей бастаған бір бөлігі Моғолстанға қоныс аударып, Шу мен Қозыбасы өзендерінің аңғарында орын тепті. Моғолстан ханы өз қарсыластарымен болатын күресте көмектесер деген есеппен қазақ басшыларымен одақтас болды. Өзара қырқысулар мен соғыстардан жапа шеккен 200 мыңға жуық көшпенділер Жәнібек хан мен Керей ханның маңына топтасты, олардың билігінің күшеюі 1468 жылы Моғолстанға әскери жорық жасамақ болып, бірақ жол үстінде кенеттен қайтыс болған Әбілқайырға олар тарапынан қауіп төнуі мүмкін деген ой салды.
Джон Тайлер
Президенттікке дейін
Виргиния жерінен шыққан, құқықтану ілімін игерді, 1816—1821 жылдар арлығында конгрессөкілдері палатасының мүшесі, Миссурийлік келісім туралы тартыста құлдыққа қарсы принципін қолдаған болатын, алайда жеке шаттарда құлдықты тоқтатуы немесе ұйғаруын құқығына қарсылар одағымен бірге болатын. 1825—1827 жылдары - осы штаттың сенаторы. Вига партиясының құрылуы кезеңінде бұрынғы өзінің әрекетіне қарама-қарсы әрекетпен осы партияның мүшесі болды. 1840 жылы вига партиясының үміткері ретінде вице-президенттікке тартылып, осы қызметке сайланды. 1841 жылы 4 наурызда өз қызметін атқаруға кірісті, ал 1841 жылы 4 сәуір айында Гаррисонның қазасына байланысты президенттік таққа отырды. Тайлер конституцияны президенттің қазасы уақытында вице-президент тек президент міндетін атқарушы емес, қызметтегі президент болуы керектігі турасында талқыға салды (аталмыш прецедент 1967 жылы конституцияға жаңадан өзгерістер енген уақытқа дейін күшін жойған жоқ).
Әз-Жәнібек хан
Басқаруы
Жәнібек хан қазіргі Шу стансасының солтүстік - шығыс жағындағы Хантауды қоныстанған.
Джон Тайлер
Президенттігі
Оны сайлаған партияның үмітін ақтамады, керісінше, басқару жүйесінде демократтарға сүйенді. Вигалық кейбір заңнамадағы оларға салынған тыйымдар салдарынан, көп жағдайда, 1841 жылы шілде айында сол уақыттардағы Гаррисон тағайындаған конгресс, кабинет демалысқа кеткендіктен, Тайлердің демократтарға ашық түрде арқа сүйеуіне мәжбүр болды. Бұл қатты кейістіктің туындауына алып келіп, көп жерлерде оның портреттері халықтық митингілерде жандырылды. Тайлер өз басқаруының уақытына дейін өз саясатын жалғастыра берді және өзінің басқаруының соңғы кезеңіне дейін (1845 ж) конгресспен жаулық қатынаста қалып қойды.
Санат:АҚШ президенттері
Әз-Жәнібек хан
Басқаруы
Әбілқайыр хан өлімінен кейін хан тағы үшін болған өзара қырқысулар Дешті-Қыпшақта өрши түсті, оған туған жерге оралуды көздеп жүрген Жәнібек хан мен Керей хан да араласып кетті. Олар Әбілқайыр мұрагері Шейх-Хайдар ханмен кескілескен шайқасқа түсті. Өз әміршілері тарапынан ешқандай көмек ала алмаған Шейх-Хайдар билік үшін күресте жеңіліске ұшырады. Бұдан кейін Дешті-Қыпшақтағы билік Орыс ханның тұқымдары — Жәнібек хан мен Керей ханның қолдарына өтті. Олар тағы да отыз жыл бойы шайбанилықтармен табан тіресе шайқасты.
Биліктің Орыс хан тұқымдарының қолына өтуі де «Көшпелі өзбектер мемлекетіндегі» саяси жағдайды өзгерткен жоқ. Дегенмен, бұл оқиға «Көшпелі өзбектер мемлекеті» атының Дешті-Қыпшақ болып өзгеруіне ықпал етті. Бір кездері Моғолстанға қоныс аударған адамдар Өзбек ұлысында «қазақтар» деп атала бастады және бұл атау бүкіл хандыққа тарай бастады. Билік үшін күрес Жәнібек хан мен оның үзеңгілестері қазақтардың бірігуі мен Қазақ хандығының құрылуына үлес қосты.
15 ғасырдың орта шенінде ежелден Жетісу өңірін мекендеген түркі тайпалары бір этникалық топқа біріге келе, қазақ халқын құрады. Жәнібек хан мен Керей хан Жетісу өңірі, Шу мен Талас өзендерінің бойын мекендеген қазақтардың басын қосуда көп еңбек сіңірді. Бұл мақсатпен олар өзара қырқысуларды басып, ірі феодалдарды маңайына топтастырды.
Жәнібек ханның Дешті-Қыпшаққа оралғаннан кейін билігін күшейткені туралы, өмірінің соңғы жылдары мен өлімі туралы деректер жоқ. Оның есімі тарихи деректерде соңғы рет 1473 жылы кездеседі. Бұдан кейінгі жылдары Керей хан туралы ғана айтылған. Жәнібек хан жиі болатын шайқастардың бірінде қаза тапқан деп болжауға болады. Сақталып қалған халық аңыздары мен өлеңдерінде Жәнібек ханды Әз Жәнібек деп атаған.
Әдебиеттер
Санат:Туған жылы белгісіздер Санат:Шыңғыс ханның ұрпақтары Санат:Төрелер
Капитан (Риу-Гранди-ду-Сул)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 833 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 74,619 км² шамасында. Халық тығыздығы — 38 адам/км².
Тарихы
Қала 1992 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Бес дұшпан
«Бес дұшпан» - Абай айқындап берген адамгершілікке жат этикалық-әдеп нормалары. Абай «Бес асыл ісінде» нағыз адам болу үшін бес нәрсеге асық болу керектігін айтса, «Бес дұшпанда»: «Адам болам десеңіз, Оған қайғы жесеңіз. Өсек, өтірік, мақтаншақ, еріншек, бекер мал шашпақ - Бес дұшпаның, білсеңіз...» -деп адамның бойындағы жағымсыз қасиеттерді сынға алады. Ақынның түсіндіргеніндей адамгершілікке жат жаман қылықтар - арамдық, әдепсіздік, әділетсіздік, жағымпаздық, жылпостық, менмендік, қулық-сұмдық, пәлеқорлық т. б. толып жатыр. Абай қазақ халқының дамуы үшін, оның басқа елдер қатарына жетуі үшін бүл әдеттердің бәрі де кедергі болатын қылықтар деп ұғып, бұларға барынша қарсы шықты. Ақын сол кездегі ауылдың басты әдеттерінің бірі - есек, өтірік, мақтаншақ, еріншек, бекер мал шашпақ тәрізді елді аздыратын мінез-құлықты әшкерелеп, жұртшылықты олардан сақтандырмақ болды, қазақ қауымының болашағы жастардың бойына адамгершіліктің асыл қасиеттерін қалыптастыру туралы даналық ой қозғайды.
Өтірік
Өтірік. Ақын өсекшілдікті опасыздықтың, арамзалықтың, екіжүзділіктің ең жексұрын көрінісі ретінде айыптайды. Өсек аяңға үйір, желбуаз жандарды өлтіре сынап, адамдардың бойындағы өтірік айту секілді кеселді қасиеттерді уытты тілмен әшкерелейді. Өсекте болар-болмас бір негіз болуы мүмкін, ал өтірік мүлде жалған, шындыққа, ақиқатқа ешбір жанаспайды. Ақын өтірікті «Б. д-ның» ең бір жиіркенішті түрі ретінде сипаттап, ез халқын осындай бір сұм кесапаттан тазартуды армандайды. Ақты қара деп, я қараны ақ деп, өтірікті шын деп ант ететұғын кісілерді Абай имансыз, азған адамдарға жатқызады. Өтірікке ақын шындықты, турашылдықты, ақиқатты қарсы қояды: «Расы жоқ сөзінің, Ырысы жоқ өзінің, Өңкей жалған мақтанмен Шынның бетін бояйды...» - деп, өтірік пен өтірікшілердің бет пердесін аша сынайды. Ақын адам болам десеңіз өтірік айтудан, екі жүзділіктен құтылып, шындықпен, ақиқатпен өмір сүру керек деген терең тұжырым жасайды. Мақтаншақ. Абай өмір сүрген заманда ел адамдарының, әсіресе, үстем тап өкілдерінің бойында жиі кездесетін жаман қылықтардың бірі - мақтаншақ, даңғойлық. Ондай әулекі адамдар езін дәріптеуді сүйетін, басқалардың алдында білімді, жағымды болып көрінгісі келетін бөспе, сөзге құмар. Абай сөзімен айтқанда мақтаншақтар: «...біреуді «демесін» демейді, «десін» дейді. Бай десін, батыр десін, қу десін, пысық десін, әрдайым не түрлі болса да, «десін» деп азаптанып жүреді...» Мұндай мақтаншақтарды ақын үш түрге бөледі: «Біреуі жатқа мақтанарлық мақтанды іздейді. Ол - надан, надан да болса-адам. Екіншісі өз елінің ішінде мақтанарлық мақтанды іздейді. Оның надандығы толық, адамдығы толық емес. Үшіншісі өз үйіне келіп айтпаса я аулына ғана келіп айтпаса, өзге кісі қостамайтын мақтаңды іздейді. Ол - наданның наданы, Һәм өзі адам емес». Ақын мақтаншақ болыс, билердің мінін бетіне басып, жас ұрпақты мақтанның құлы болмауға шақырады. Еріншек. Адамдардың бойына біткен жаман қылықтардың ішіндегі ең жағымсызы-еріншектік. Абайдың түсіндіруінше: «еріншектік - күллі дүниедегі өнердің дұшпаны. Талапсыздық, жігерсіздік, ұятсыздық, кедейлік - бәрі осыдан шығады». Отыз сегізінші сөзінде ақын: «Күллі адамды қор қылатын үш нәрсе бар. Сонан қашпақ керек: Әуелі - надандық, екінші - еріншектік, үшінші - залымдық...» деп адам баласын қор қылатын жағымсыз, жаман қылықтардың бірі еріншектіктің зияндылығына ерекше тоқталады. Надандық білімсіздіктен, сауатсыздықтан туындаса, еріншектік адамның талапсыздығынан, жігерсіздігінен, енжарлығынан пайда болатын қылық. Ақын еріншектіктен құтылудың бірден-бір жолы-әр адам іс-әрекетін ақылға салып, өз бойындағы талапсыздық, жігерсіздік, енжарлық сияқты жағымсыз мінінен арылуыңда: «Ер ісі ақылға ермек, бойды жеңбек, Өнерсіздің қылығы өле көрмек. Шыға ойламай, шығандап қылық қылмай, Еріншек өздігінен көпке көнбек...» - деп түйіндейді.
Бекер мал шашу
Бекер мал шашу. Абай шығармаларында қолда бар қаржы мен мал-мүлкін дұрыс пайдалана алмайтын, ез пайдасын білмейтін, сырт көзге жомарт болып көрінуге тырысатын мақтаншақ адамдарды өлтіре сынға алған. Ақын шынайы мырзалық, жомарттық пен сараңдық ұғымдарына талдау жасайды. Сараңдар малдан басқаны ойламайтын, дүниеқор, малқұмар жандар. Олардың жақыны мен жолдасы, бар үміті мен сенері, тіпті діні де мал. Ал, жомарт болса, ол кеңпейіл, қолы ашық адам. Жомарттық - нағыз қазаққа тән қасиет. Абай інісі Оспанды осындай қасиеті үшін жақсы көрген, «үйі базар, түзі той», «ала бер мен келе бердің» бейнесі санаған. Мырзалардың да, мырзалықтың да түрлері көп. Ақын «бекер мал шашушылықты» осының екеуіне де қарсы қояды, еңбексіз табылған дүние-малды орынсыз жұмсайтын дарақыларды сынап, мінейді. Босқа, мақсатсыз қаржы жұмсайтындарды, «орынды іске жүріп, ой таппаған, не болмаса жұмыс қып, мал таппағандарды» сынай келіп: «қасиетті болмайды оңдай жігіт, әншейін құр бекерге бұлғақтаған» деген тұжырымға келеді. Ойшыл-ақын «Бес асыл» мен «Б. д.» жөніндегі тұжырымдарында өз заманындағы қазақ өмірінің диалектик. қайшылықтарына нақтылы мысалдармен, болмыстық деректермен терең талдау жасайды. Керенаулыққа - талапты, надандыққа - білімділікті, өсек пен өтірікке - шыңдық пен әділеттілікті, еріншектікке - еңбекқорлықты, мақтаншақтық пен мал шашпақтыққа - парасаттылық пен ұқыптылықты қарсы қояды.
Дереккөздер
энциклопедиясы]]
Абай
Требен (Тюрингия)
Требен (Тюрингия) (Treben) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Альтенбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1292 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 6,48 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 77 048. Муниципалитеттің басшысы — Клаус Херман.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Сен-Кристоф-де-Шолье
Сен-Кристоф-де-Шолье (Saint-Christophe-de-Chaulieu) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,51 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61374, пошта индексі — 61800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 122 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,74 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Жасқайрат (Павлодар облысы)
Жасқайрат — Павлодар облысы Тереңкөл ауданы, Бобров ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Тереңкөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 20 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 255 адам (128 ер адам және 127 әйел адам) болса, 2009 жылы 172 адамды (84 ер адам және 88 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Тереңкөл ауданы елді мекендері
Рощин ауылдық округі (Тайынша ауданы)
Рощин ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Рощинское, Димитровка, Комсомольское, Краматоровка, Макашевка, Октябрьское, Сарыбай ауылдары кіреді. Орталығы – Рощинское ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1590 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Тайынша ауданы ауылдық округтері
Оукмах (Оклахома)
Оукмах (Okemah) — Оклахома штатының Okfuskee округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 3038 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.9 км² шамасында. FIPS коды — 40-54200.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Кэндрик (Айдахо)
Кэндрик (Kendrick) — Айдахо штатының Лата округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.0 км². FIPS коды — 16-42760.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 369 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Лата округы (Айдахо)
Айбұлақ
Айбұлақ — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ie өзенінің оң жағалауынан 56 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Құлпынай тосабы
Құлпынай тосабы. Аса тәтті, хош иісті, құрамында қышқылы аз болатын тосап. Тосапқа құлпынайдың кез келген сортының ұсақ түрі қолайлы. 1-турі. Жас құлпынайдың түбіртегін алып тастап, шұңғыл сүзгіге салады да, шырын құяды. 4-5 сағаттан соң отқа қойып, 5—6 минут қайнатады. Ыдысты әлсін-әлсін қозғай отырып, көбігін алады. Оттан алып, 4—5 сағат суьггқан соң, дайын болғанша қайнатады. 2-турі. Дайын жуылған құлпынайды ыдысқа салып, қажетті қанттың жартысын себеді де, 4—5 сағат қояды. Сөлі шығып, бетін жапқан соң басқа ыдысқа құйып алады да, баяу отқа қойып, қайнауын жеткізеді. Содан кейін қалған қантты салып, 5—8 минут қайнатады. Қайнаған соң сөл құйылған ыдысқа абайлап аударып, әлсін-әлсін ыдысты қозғай отырып, дайын болғанша қайната береді.
Жүз жылдық залы
Жүз жылдық залы немесе Ұлттық зал (Hala Stulecia, Hala Ludowa; Jahrhunderthalle) — Вроцлав (Польша) қаласындағы Щитницк саябағында орналасқан жабулы спорттық нысан. 2006 жылы ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енгізілді.