cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Антонов автомобиль көпірі
Тарихы
Бұл маңызды нысанның ашылуы 1985 жылдың желтоқсан айында болды. Одан кейін қызыл лента қиылып, халық ұзақ уақыт бойы есте қалған нағыз мерекеге ие болды. Көпір жеңіл және ыңғайлы болып шықты, көптеген үміттерді ақтады. Көпірді салуда Херсон кәсіпорындары, компаниялары, сондай-ақ жұмыс семестрін сол құрылыс алаңында өткізген студенттер өз үлестерін қосты.
Көпірден автобуспен бірінші болып құрылысшылар, сонымен қатар Голая Пристаньға және басқа бағыттар бойынша жүретін көліктер өтті. Мұндай көпірдің пайда болуы азаматтардың басқа елді мекендермен байланысын айтарлықтай жеңілдетті. Бұрын олар арғы бетке өту үшін баржаларды немесе қайықтарды пайдаланған. Бұл өте ұзақ және әрқашан ыңғайсыз еді. Бірақ айта кету керек, көпір өзен жолаушылар көлігінің тасымалының төмендеуіне ықпал етті.
Антоновка маңында барлау жұмыстары жүргізіліп, нәтижесінде көпір өз атауын алды. Іске қосу алдында мұқият тексерілді. Көпір үстінен Олешки бағытынан жылжыған құм тиелген КамАЗ көліктері өтіп, тексеру сәтті өтті.
Көпір жобасының авторлары
Антонов көпірі жобасының авторлары:
Антонов көпірі үшін шайқас
Антонов көпірі украин әскерінің бірқатар шабуылдары нәтижесінде қатты зақымданды. Украина тарапы Антонов көпірін M30 GMLRS және M31 GMLRS зымырандарымен атқылап жатыр деп мәлімдейді, олардың қысқа ұшу қашықтығы 15-92 км. Дегенмен, бұл реактивті оқ-дәрілер қуатты жарылғыш күшке ие, олар 200 фунттық жоғары жарылғыш фрагменті ПБХ-109 оқтұмсығымен қаруланған. Басқаша айтқанда, олар темірбетон конструкцияларын бұзуға қабілетті. «Антонов көпірі үшін шайқас» деген сөз тіпті желіде пайда болды, сондықтан Киевте оған үлкен мән берілді. Көпір тірегіне зымыран тимеген, негізгі құрылымдар бүтін және бұзылмаған. Көпір көлік қозғалысы үшін жабылған. Батыс Херсондағы 5 мыңға жуық Ресей әскері көпір қираса қоршауда қалмақ. Антонов көпіріне бір мәрте соққы жасалып, Ресейдің ауыр әскери техника тасымалдау мүмкіндігі жойылды.
Дереккөздер
Санат:Украина автомобиль көпірлері
Федченко көшесі (Алматы)
Көше Әуезов ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 750 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Көру байланысы
Көру байланысы — көзбен көру арқылы қабылданатын белгі беретін құралдар (жалаулар, отпен, пиротехникалық құралдар) көмегімен командалар және сигналдарды беру және қабылдау.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Байсвайль
Байсвайль (Baisweil) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Шығыс Альгой ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1296 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 26,28 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 77 114. Муниципалитеттің басшысы — Томас Штайнхаузер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Бьежак
Бьежак (Bieujac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Лангон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,97 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 494 адамды құрады. Халық тығыздығы — 70,88 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Пиц Бернина
350px|нобай|Пиц Бернина
Пиц Бернина Шығыс Альпідегі ең биік тау болып табылады. Ол шығыс Швейцария мен солтүстік Италияда орналасқан Альпі тау тізбектеріндегі Бернина тізбегіндегі ең биік нүкте болып саналады. Бұл - Альпідегі төртмыңдықтардың бірі. Пиц Бернина - Альпідегі ең атақты бес шыңның бірі.
Пиц Бернинаға алғаш рет 1850 жылы 28 жастағы топограф Иохан Коац пен оның көмекшісі батыс қыры арқылы шыққан болатын. Пиц Бернина Швейцарияның Граубюнден кантонындағы ең биік шың болып саналады. Бұл шың Швейцарияның Граубюнден кантонындағы Альпі тауында орналасқан.
Тау тізбектеріндегі ең биік асу - Бернина асуы деп аталады. 1850 жылы Иохан Коац асуды осылай атаған болатын. Пиц Бернина диорит және габбро деп аталатын тау жыныстарынан тұрады.
Дереккөз
1. Алматы: “Аруна” баспасы. 208 бет. Сер.:“1100 қызықты дерек”.
Ле-Тей-де-Бретань
Ле-Тей-де-Бретань (Le Theil-de-Bretagne) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Фужер-Витре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 24,2 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35333, пошта индексі — 35240.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1538 адамды құрады. Халық тығыздығы — 63,55 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Чапчхэ
нобай Чапчхэ немесе чапче (잡채, «көкөністер қоспасы») – Корей мейрамдарында дайындалатын куксу тағамының бір түрі.
Батат немесе шығыс кеспесін көкөністермен, саңырауқұлақтармен немесе күнжіт майына қызған етті қуырады, соя соусын қосып, күнжіт ұнтағын себеді. Тағамды суық та, ыстық та күйінде жей береді. Көбінесе оны күрішпен қосып жейді.
Чапчхэ – 1608-1623 жылдары билеген Кванхэгун патшаның кезінен бастап Корей сарай асханасының жиі дайындалатын тағамына айналды.
Дереккөздер
Орыс википедиясынан.
Санат:Корей асханасы Санат:Тағамдар
Күлжанат Нұрымжанқызы Болатбаева
Күлжанат Нұрымжанқызы Болатбаева (17 қаңтар 1962 жылы, Павлодар облысы, Аққулы ауданы, Қазантай ауылында туған) – педагогика ғылымдарының докторы (2001 жылы). Павлодар педагогика институтын (қазіргі Павлодар мемлекеттік университеті), КСРО Педагогика ғылымы академиясының, Екітілдік ғылыми-зерттеу институтының аспирантурасын (1991 жылы, Мәскеу қаласы) бітірген. Павлодар педагогика институтында стажер-зерттеуші (1985–87 жылдары), аға оқытушы (1991–93 жылдары), Павлодар педагогика институтының Екібастұз бөлімшесінде кафедра меңгерушісі (1993–99 жылдары), Павлодар облысы педагогика мамандардың біліктілігін арттыру институтында (1999–2001 жылдары) қызметтерін атқарды. 2001 жылдан Павлодар мемлекеттік университетінде кафедра меңгерушісі, аға ғылыми қызметкер, факультет деканы, ғылыми-практикалық орталықтың директоры, профессор.
Шығармалары
1. "Речевой этикет в системе обучения русскому языку в казахской школе", Павлодар, 2003;
2. “Функционально-коммуникативная технология обучения русскому языку в казахской школе“, Монография, Павлодар, 2005.
Сыртқы сілтемелер
1. «Аударма және мәдениетаралық коммуникация ғылыми-практикалық орталығы: Орталықтың қызметкерлері» Болатбаева туралы мақала
Дереккөздер
Санат:1962 жылы туғандар Санат:Павлодар облысында туғандар Санат:Қазақстан педагогтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Павлодар облысы тұлғалары
Путифигари
Путифигари (Putifigari) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Сассари провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 732 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 14 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 53 км² шамасында. Пошта индексі — 7040.
Елді мекеннің қамқоршысы — Nostra Signora de s’Ena Frisca.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Тьюксбюри (Массачусетс)
Тьюксбюри (Tewksbury) — Массачусетс штатының Миддлсекс округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 28 961 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 54.5 км² шамасында. FIPS коды — 25-69415.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Мәдениет (Жалағаш ауданы)
Мәдениет — Қызылорда облысы Жалағаш ауданындағы ауыл, Мәдениет ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жалағаш кентінен оңтүстік-батысқа қарай 40 км жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2538 адам (1294 ер адам және 1244 әйел адам) болса, 2009 жылы 2161 адамды (1123 ер адам және 1038 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1929 жылы “Кедей бірлігі” артелі ретінде қаланды. 1950 жылы “Қызыл жұлдыз”, Жамбыл, “Қызыл диқан” және “Бірлік” ұжымдары бірігіп, Жамбыл атындағы ұжымшар болып құрылды. 1963 жылы Қазақстанның 20 жылдығы атындағы ұжымшарымен бірігіп, “Мәдениет” кеңшары болып ұйымдасты. 1997 жылдан кейін Мәдениетте шаруа қожалықтары құрылды.
Қаракөл (Ойыл ауданы)
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 219 адам (97 ер адам және 122 әйел адам) болса, 2009 жылы 187 адамды (83 ер адам және 104 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ойыл ауданы елді мекендері
Мәдениет (Жалағаш ауданы)
Дереккөздер
Санат:Жалағаш ауданы елді мекендері
Лао Шэ
Лао Шэ – қытайдың танымал прозашысы, драматург, публицист. Шын аты – Шу Цинчунь. 1899 жылы 3 ақпанда туған. Кедей отбасында өскен. Ихэтуандар көтерілісінде әкесі қайтыс болады. 6 жасында жекеменшік мектептерден дәріс алады. Бірнеше жыл өткен соң ғана мемлекеттік мектепке ауысады. Лао Шэ мектепті тәмамдаған соң, педогогикалық училищеге түседі. 1917 жылы оны аяқтасымен Бейжіңдегі бастауыш мектептердің біріне директор болып орналасады. Тяньцзиндегі Нанькай университеті жанындағы орта мектепте тіл және әдебиеттен сабақ береді. 1919 жылы Бейжіңге қайта оралып, ағылшын тілін меңгереді. Сол жылы 4 мамыр қозғалысына байланысты өткен «Әдебиет төңкерісінен» кейін студенттер журналына өзінің алғашқы әңгімесін жариялайды. Шетелдерде өмірінің көп бөлігін өткізген. 1966 жылы қала сыртындағы Тайпинху көлінің жағасында оның мәйіті табылады. Жазушы өзіне қол жұмсаған делінеді, алайда бұл пікірді жоққа шығарушылар да жоқ емес.
Шательперрон
Шательперрон (Châtelperron) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Виши округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,8 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03067, пошта индексі — 03220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрады. Халық тығыздығы — 7,02 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Косъю (Елва тармағы)
Косъю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ёлва өзенінің оң жағалауынан 147 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 43 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Инкассатор
Инкассатор-ұйымдардан, кәсіпорындардан және т.б. банкке өткізу үшін ақшаны қабылдауды жүзеге асыратын лауазымды тұлға; инкассо операциясын жүзеге асыратын адам.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Саллель-Кабардес
Коммунаның INSEE коды — 11368, пошта индексі — 11600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 114 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,72 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Хариусовая Виска (Үлкен Пула тармағы)
Хариусовая Виска — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Пула өзенінің оң жағалауынан 61 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Иван Иванович Бок
Иван Иванович Бок (10 қазан 1898 жылы, Башқортостан, Белебей қаласында туған – 30 қыркүйек 1983 жылы, Cанкт-Петербург қаласында қайтыс болған) – геология-минералогия ғылымының докторы (1948 жылы), профессор (1948 жылы), Қазақстан Ғылым Академиясының академигі (1954 жылы), Қазақ КСР-інің ғылыми мен техникаға еңбек сіңірген қайраткері (1955 жылы). Орал тау-кен институтын бітірген (1928 жылы). 1928–36 жылдары Орал геология барлау партиясының бастығы, Қазақ геология тресінде аға геолог, 1938–68 жылдары Қазақ тау-кен металлургия институтында (қазіргі Қазақ ұлттық техника университеті) доцент, кафедра меңгерушісі болды. 1968–75 жылдары Қазақстан Ғылым Академиясының әлем және жер жөніндегі ғылымдар бөлімшесінің академия-хатшысы болды. Бок Қазақстанның ультранегіздік жыныстарының петрологиясы жөніндегі іргелі еңбектердің, кен орындарының геологиясы, кен түзілу теориясы бойынша алғашқы оқулықтардың авторы, Орталық Қазақстанның (Сарыарқаның) болжамдық металлогениялық картасын құрастыруға қатысқан. Никель сульфидті кен орындарының қалыптасу мәселелерін жете зерттеп, Қазақстанның никель-кобальт кендерінің жіктелімін жасаған. Лениндік сыйлық лауреаты (1958 жылы). Ленин, «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.
Шығармалары
1. "Агрономические руды", Алматы, 1955;
Сілтемелер
1. "АЛТЫН ҰЯ" Бок туралы мақала
2. "Бок, Иван Иванович"
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Бейсенбі Дөненбайұлы
Бейсенбі Дөненбайұлы (1803 жылы туып, 1872 жылы қайтыс болған). "Сегіз қырлы, бір сырлы" би әрі күйші. Онын туып өскен, өмір сүрген жері Қытай Халық Республикасындағы Алтай аймағы, Буыршын ауданы.
Шыққан тегі Найман тайпасы.
Бейсенбі би өмірбаяны
Бейсенбі бидің туған, дүниеден қайтқан жылдары ертедегі Уақ тайпасынан шыққан Ер Көкше батыр мен Жанат, найманның биі Маман шешеннің өмір шежіресі арқылы анықталды.
Қазақ күй өнерінде Алтай-Тарбағатай күйшілік мектебінің орны ерекше. Сол мектептің белді өкілдерінің бірі, XIX ғасырда өмір сүрген Бейсенбі Дөненбайұлы.
Ол 1803 жылы Алтай аймағының Буыршын ауданы Оймақы ауылында туып, 1872 жылы қайтыс болған. Әділ билігімен, асқан домбырашы, сазгерлігімен танылған Бейсенбінің мұралары бізге толықтай жетті деуге болады.
Алтай өңірін мекендеген, Байжігіттің шертпе дәстүрін ары қарай дамытқан, қазақ халқының қара қылды қақ жарған әділ биі болған, дарынды сазгер домбырашы, күйші Бейсенбі Дөненбай ұлы туралы айтар болсақ, әңгіме көп.
Бейсенбінің күйлері көбінесе, сарынының ескілігімен, әуезділігімен ерекшеленеді. Бежеңнің 150-ге жуық күйі, оның ішінде қырықтан астам әр түрлі атаудағы «Кеңес» күйлері бүгінгі күнге жетті дейді зерттеушілер.
Оның көп күйлерінің шыққан уақыты, шығу тарихы – өзі билік құрған кезеңдегі оқиғалармен байланысты өрбиді. Бежең күйлерін мазмұнына қарай кеңес күйлері, ат туралы күйлер, арнау күйлер деп үшке бөлуге болады.
Бейсенбі күйші Байжігіт бабасының күйлерін ойнап, тарихын айтып отыратын деген деректер халық ауызынан бүгінге жеткен.
1836 жылы аға сұлтан Құнанбай бастаған топ Алтайға барады. Оны күтіп алуға көп адам жиналып, үлкен кеңес құрады. Солардың ішінен, шешендігімен көзге ерекше түскен Бейсенбіні төбе би етіп тағайындап, ұлы жиналысты жалғастырады.
Сол Бейсенбі би адал да, ақылды, дүниеге кең көңілімен, ашық та парасатты мінезімен, әділ билігімен, Алтай қазақтарының адал да, әділетті көсемдерінің біріне айналады.
Бейсенбі билік айтарда қасиетті қара домбырасын өзіне ақылшы, жансерік етіп, халық ерекше ықыласпен қабылдайтын күй өнерін пайдалану арқылы шешімі күрделі дау-дамайға тура, әділ шешім жасап отырған.
Бейсенбі күйлері, негізінен шертпе күй мақамында. Өзіндік ерекшелік қол таңбасын қалдырған. Оң қолдың қағу түрлері, белгілі өлшемдегі такт түрлері күйдің соңына дейін сан алуан өзгеруінде. Бейсенбі күйлерінің ерекшелігі, бір-біріне ұқсамайтындығы.
Кеңес күйлері философиялық тақырыпқа құрылған болса, ат туралы күйлер өзіне серік болған, шашасына шаң жұқпас небір жорға мен жүйрік аттарының жүрісін суреттейді. Ал, арнау күйлері әр түрлі оқиғалар мен адамдарға арналғандықтан, болмысы жағынан да әр түрлі болып келеді.
Бейсенбі келелі кеңестерде сөз бастаған шешен де болғанын жоғарыда айттық. «Бас кеңес», «Кеңес басы», «Көк иірім кеңес», «Төрт бидің кеңесі», «Жай кеңес» сияқты 40-тай кеңес күйі, «Ала көз аттың жүрісі», «Көк шұбар аттың жүрісі», «Қара құлақ аттың жүрісі», «Майда қоңыр», «Майда жал» секілді 20 шақты атқа арналған күйлері бар.
«Тансаңшы» атты күйдің қысқаша тарихына тоқтала кетсек.
Сол заманның бір азаматы нағашы жұртына жаяу-жалпы келе жатса керек. Алдынан жер қайысқан қалың жылқы кезігеді, соны тамашалап келе жатқан жолаушыны ұры деп ойлаған жылқышылар, қол-аяғын матап би алдына әкеледі. Соны сезген Бейсенбі би домбырада, ұрымын деме, «Тансаңшы» деп күй төгеді, домбыра үнін түсінген жолаушы жігіт, «мен жолаушы қонақ едім» деп құтылған екен.
Бейсенбі кезінде сөз иесі шешен, ел иесі әділ би, күй иесі домбырашы, қайрат иесі батыр, құс иесі құсбегі, сергек ойлы азамат болған.
Бейсенбі жас кезінде бүкіл Жанат руының (Абак, Керей) ортаға шығар қосбасшысы болған. Сол кезден бастап моңғол-қазақ ортасындағы дау-шарды бітіріп, екі ұлт арасына таныла бастаған. Жаугершілік заман мен даугершілік өмір Бейсенбіні әр жақтан сынға салады. Жанат елінін он мыңдаған жылқысы мен қаптаған қосына иелік етіп, кедей-кепшікке қолының ашықтығымен мырза атанған. Бейсенбі би 88-ге қараған жасында дүниеден қайтқан.
Бейсенбі күйінің көбі аттың жүрісі мен аңның аттарына байланысты болып келеді.
Бейсенбінің "Кеңес" күйінің бірнеше түрі бар. Өйткені Бейсенбі Керейдің төрт биінің бірі болып сайланғаннан кейін кеңесті күймен бастайтын болған. Шежірешілердің айтуына қараганда "Кеңесте" талқыға түсіп, шешім етілетін істің мән-жайын күй сарынмен кеңес басталғанша толғап отырады екен.
Бейсенбі би жайлы аңыз
Бейсенбінің "Жеңілдім" күйінің шығу тарихы былай баяндалады. Бейсенбімен замандас Жайыр деген азамат Қобықгы жайлап жүрген жылқыларының біріне мініп Ертістен өтіп Қаба, Буыршын елдерін аралапты. Жігерлі жігіт ел аралағыш болады, өрнені білгіш болады. Сөйлей-сөйлей шешен, көре-көре көсем болады дегендей жалыны жарқылдап, талабы тасқындап өскен жас Жайыр Қаба елін аралап жүріп бір байдың үйіне түсіпті. Байдың қонақжай әйелі күтіп алса керек. Ән шырқап, күй тартып, күймен көлемді жинап, отыратын жерін өлең-жырмен сейілдетіп, ел жүрегін жадыратып, қауымның қонақжай меймандостығына бөленіпті. Ауылға аялдап қалған қонақ жігіттен күдіктеніп, ел жігітгері "Салт" жүрген ұры деген сылтаумен ұстап, аяғына кісен салып қояды. Бір күні Жайыр кісенді үзіп, ауыл шетінен бір көлік тауып мініп (тұғыр ат) түнделетіп жөнеледі. Күн түндігін жауып, айналаны қараңғылық қымтап, көңілі ортайып, бір белден аса бергенде, екі-үш отаудың үстінен шығады. Ат басын тежеп тесіле қарайды.
Қотанды ауыл. Ақ орда, керме толы сандақ қатарынан сап түзеп тұр екен. Жайырдың аңсары ауады. Бірін мініп, бірін қосағына алып кетуге ыңғайланып, тықырын сездірмей ауылға аяңцайды. Жұлдыз жамбасқа аунап, таң шапағы білінер кез болса да, орда ұйқыға жатпаған екен. Үйге жақындаған сайын айқын естілген күй сарыны күздің ұзақ сары таңына дейін үзілмегенін сезеді. Демін ішінен алып келе жатқан Жайыр күйдің құдіретті сазынан шыға алмай қалады. Ауылға іліне күйге дендей құлақ түреді. Төңкеріле толқып, баяулатып, кейде күреңітіп, пернені бебеулете шыгып жатқан күйдің тылсым сарынына сүйінеді. Кейбірі өзі шертіп жүрген таныс күй, енді бірі естіген күйлері, ал қайсыбірі жаңа тың сарын сияқты. Күй сазына елтіп отырған жігітті ауыл күзетшілері байқап қалып, ту сыртынан бассалып, түн қатып жүрген ұры-қары екен деп ұстап алыпты.
Күн төбеден ауа дастарқан жиналып, сапырылған қымызга қанған үлкендер тысқа шыққанда:
-	Бізге жауап бермеді. Бидің өзіне апарыңцар, жауапты орда иесінің өзіне ғана берем деп өтініп отыр, - деп Бейсенбіге ұсталған "ұры" жайлы хабар тиеді. Бейсенбі: "Қалайда көп талқысын көрген қайсардың бірі ғой" деп ойлайды.
-	Сен кімсің? - дейді бір ділмөр ажырая, кім екенін тез біле қойғысы келіп.
-	Бидің алдына алып барыңдар, - дедім гой!
-	Көптің алды талқы, бидің алды тез. "Сөз шынына, пышақ қынына тоқтайды". Ауылға не үшін келдің? Орданыц түбінде не себепті тың тыңдап отырдың? - деп сұрайды тағы бірі.
Би көбіне шешендерін сөйлетіп, өзі тыңдаушы болып, жауапкердің ішкі дүниесінен сыр тартып, сынап отырады екен. Сол әдетімен Бейсенбі домбырасын сыңар ішекпен дыңғырлатып толғаумен отыра береді.
-	Жер көріп, ел тану азаматтың міндеті, атамыздың салты. Сол ата мұра ауылдарыңыздың ортасына Қобықты жақтан келіп танысып жүр едім, - деп бастайды "ұры" сөзін. Ол жүрген жолы мен қонған ауылына дейін қалдырмай тізіп айтады. Бейсенбі мұның сөзін ден қоя тыңдап: "Ұры" болса да қотандағы қойдың ірге жауы емес, алыстан аңсайтын арыстың азаматының бірі ғой" деп ойлады. "Бұл ауылға қалай келдің?" деген сұраққа Жайыр болған, басынан кешкен жайды баяндайды.
-	Мен кермеге жақындаганда күйге елтіп тұрғандай жусаған аттардың маган құлақ тіккені болмады, мен де сол күй сарынына азырақ құлақ қойып тыңдадым. Күй мені іргеге тарта берді. Өнерге өуестіктің азаматқа пайдасы да, зияны да болады ғой. Бүгін жақсылардың алдында "ұры" атанып отырғаным да осы күй құмарлығымнан еді, - деп тынады.
-	Атың кім? - деді Бейсенбі сөзге кірісіп, өз атын білетін күйшілердің бірі болар ма деген жылы шыраймен.
-	Атым Жайыр.
Бейсенбі Жайырға ойлы көзбен қарайды. Әзімдей күйші болып шығады демесе де, "Күй кұмарлығымнан ұры атанып отырмын" деген сөзін еске алып, қолындағы домбырасын ұсынады. Жайыр домбыраның құлақ күйін келтіріп алып, түнде өзі тыңдаған сарынын тыңдаушының құлақ құрышын қандырта отырып орындайды да домбыраны иесіне ұсынады.
-	Би-еке, қажыған ой; байланған қолдың домбыра пернесін қате басқаны болса кешіресіз, мені өзіне баурап әкеткен, жіпсіз байлап алған осы күй болатын. Шоқпардан жығылып қолды болғаным жоқ. Айыбым атқа мініп, қашып құтылу еді. Күйге құмарлығым халық алдында жауап бергізіп отыр. Би алдында сөйлеймін деп, түнімен жауап бермегенім де осы жайым болатын, - дейді.
Бейсенбі Жайыр деген күйші бар деп бұрын естімеген. Қазіргі сәтте Жайырдың істеген ісі мен сөзіне ой толғап құмарлығы мен адамшылығы Бейсенбіні екі ұшты ойға қалдырды. Өтірікші алдакестің бірі ме, бұл күйді бұрын біле ме, қалай тез үйреніп алған. Осындай алғыр болса, халқының шоқтығы биігінің бірі болар, сынап көрейін деген ойға тиянақтап, Бейсенбі Жайырды қатарға отырғызып күтсе керек. Жайыр екеуі күймен айтысыпты. Бірінің шерткен күйін бірі шертпей жаңадан бастап бір түн күй айтысқа түсіп бірін-бірі жеңісе алмапты. Бір кезде Жайыр пернені қолымен басып, үлкен башпаймен бір күй шертіп, домбыраны Бейсенбіге ұсынып:
-	Қол шеберлігіңці байқадық. Енді башпаймен шертіп жарысқа түссек қайтеді, - депті.
Сонда домбыраны бұрын башпаймен шертіп әдеттен бегендіктен, Бейсенбі "Жеңілдім" деген күйін сол жерде шертіп, жауап қайырса керек. Бидің бір күйінің тарихы осылай баяндалады. Бейсенбі Жайырды күтіп, ат мінгізіп, шапан жауып құрметтеп, халықтың қалаулы азаматы деп таниды.
"Тентектің басқаны тоғыз, мінезі егіз". Әділеті жоқ өктем күш шырмап жатқан заманда елі үшін егеске түскен нар ұлдары болған. Солардың бірі Жайыр. Егескен жерінен есе қайырмай қоймайтын осы бір жолы Қобықты басып жатқан қытай уандары мен монгол Күздейлері қырына Жайыр да ілініп қалады. Бір айғыр үйірі жоғалып кеткен Күздей жылқысын Жайырдан көріп, ұстап алып ұры п қинап дүрелеумен еріксіз алдым дегізеді. Иең кім десе "Бейсенбі" дейді. Жайырда көп жылқы мен айып төлейтін мал жоқ. Сондықтан Жайырды алға салып, Бейсенбінің алдына кесім айтқызып, төлетіп алуға келеді. Бейсенбі Күздейдің алдында ұры дан жауап алудан бұрын домбыраны алып күйлейді. Жайыр домбыра шанағынан төгілген "Тансаң шы, қайсар тансаңшы" деген күмбірді тап басады. Бейсенбі күйдің тілін ұқтың ба дегендей, әуендеп тұрған күйдің өредігінде Жайырға көз киығын тастаган екен. Жайыр ұзын қара мұртының шалғысын қайыра салып, сақалын салалап, кеудесін кере түсіпті. Күй тілін қалтқысыз ұққанына көзі жеткен би Күздейдің алдында ұры дан мықтап жауап алады. Жайыр жылқыны алмағанын, Күздейдің жолсыздықпен байлап сабаганына шыдамай алдым деп, еріксіз мойындағанып айтып, би алдында Күздейге есе бермепті.
Бейсенбінің "Тансаңшы" деген күйі осылай туыпты. Қазір кейбір күйшілеріміздің күй тарихымен таныстығы болмағандықтан "Таңсамал" деген атпен орындап жүр.
Бейсенбі жасаған өмір кезеңі Абақ елінің іргесін Алтай алқабына біржола тұрақтандырған кез еді. Бұл жау шапты дейтін үрейлі өмірден арылып, қазақтардың еркіндей бастаған жылдары саналады. Осы қалың қауым ортасында өз өнерімен танылып, әділдігімен көзге түсіп, шешендігімен ел аузына іліккен Бейсенбінің дәуірлеген тұсы еді. Оның айтқан биліктері халық арасында кең тараған.
Ер Көкше би қартайған шагында "артыма дау қалдырмай бітіріп, сөз қалдырмай тындырып кетемін" деп, армандап жүрген кезінде "Көкбесті" дауы ушыққан екен. Дауга іліккен Көкбесті Абақ елініңерен жүйрігі болып, бөйге бермеген соң Уақ қастандықпен өлтірсе керек.
-	Көрінің сөзі тәтті, ісі сәтті, жастың жалыны қатты" деген. Жас биім, билігіңді сен айтшы? - деп, билікті Абақ елінің ортасына сөйледі. Соны мен, Бейсенбі екі арыстың ортасында тұңгыш рет билік құрды.
Дереккөздер
Санат:1408 жылы туғандар Санат:Буыршын ауданында туғандар Санат:1497 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақ би-шешендері
Б. з. д. 105 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 105 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 105 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
ФИФО
Фифо  (Fіfo — fіrst-іn-fіrst-out — бірінші болып келді, бірінші болып қызмет көрсетілді) — алғашқы болып түскен не дайындалған топтаманың бағасы бойынша тауар-материалдық босалқы қорларды бухгалтерлік есепке алу әдісі.
Мұнда кезең аяғында босалқы қорлар нақты өзіндік құны бойынша бағаланады, ал өткізілген өнімнің өзіндік құнында неғұрлым ертеректе сатып алынған баға ескеріледі.
Дереккөздер
Санат:Бухгалтерлік есеп
IC 4479
IC 4479 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52338, UGC 9433, MCG 5-35-1, ZWG 164.5, IRAS14365+2842.
Сыртқы сілтемелер
IC 4479 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Хапаян-Я
Хапаян-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Унтмит-Пох-Я өзенінің сол жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Пархоменко Александр
Пархоменко Александр Яковлевич [12(24).121886, Ворошиловград облысы, Краснодон ауданы, - 3.1.1921, Черкасск облысы, Жашковск ауданы] – 1918-20 жылдары Азамат соғысының батыры. 1904 жылдан Компартия мүшесі. 1900 жылдан Луганск паровоз жасау з-нда жұмысшы болып істеді, рев. қозғалысқа белсене қатысты, 1905-07 жылдары жауынгерлік жасақ ұйымдастырды, Макаров Яр с. шаруаларының көтерілісін басқарды. Бірнеше рет тұтқындалды. 1916 жылы Луганск патрон з-дында саяси стачканы басқарушылардың бірі болды, сол үшін армияға жіберілді. 1917 жылы Февр. революция кезінде солдаттардың отрядымен Москвадағы Марьинск полиция учаскесін қарусыздандыруға қатысты. Луганскідегі Қызыл Гвардия отрядын ұйымдастырды, Донбасста Совет Өкіметін орнатуға қатысты, календинщинаға, Орталық радаға қарсы күресті, 1918-20 жылдары отряд, бронепоезд командирі, герман басқыншыларына қарсы ұрыста және Царицынды қорғау кезінде 5- Украина армиясыштабының армиясы штабының айрықша өкілі, 10- армия рев. әскери советінің айрықша өкілі, Харьков әскери округын жабдықтау жөніндегі өкілі, григорьевщинаны талқадау кезінде әскерлер тобына басшылық етті, 1- атты армия рев. әскери советенің айрықша өкілі, 14- атты әскер дивизиясының бастығы. Махношылармен ұрыста қаза тапты. 2 рет Қызыл Ту орденімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1886 жылы туғандар Санат:1921 жылы қайтыс болғандар Санат:Тұлғалар
Юбилейный (спорт сарайы)
"Юбилейный", Өскемен қаласының спорт сарайы, 1964- 1968 жылдары салынды (Сәулет-Ленгипроект). Хоккейден, мәнерлеп сырғанаудан, бокстен, кикбоксингтен, күрестен спорт шараларын, концерттер мен көрмелер өткізуге арналған. Спорттық стадион жоғары лигадағы командалар арасында шайбалы хоккейден матчтар, КСРО кубогы, чемпионат, "Алтын шайба" турнирінің ақтық жарыстары, жасөспірімдер арасында хоккейден 1996 жылы Азия мұхиты елдерінің ойындары, кәсібилер арасында кикбоксингтен Әлем чемпионаты, Ресей және Қазақстан командалары арасында матчтар өткізілді. Балалар мен жасөспірімдер командасының біріншілігі, жоғары лигадағы шайбалы хоккейден Қазақстан Республикасы мен чемпионатының ойындары етеді. Спорттық стадионның негізінде "Алтай" спорттық кәсібилер клубы, (шайбалы хоккейден мамандандырылған ОІДБЖСМ) жұмыс жасайды.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Күймеше
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Сибан
Сибан керей — Орта жүз ашамайлы керей тайпасына жататын ру. Шежіре деректері бойынша Сибаннан ерімсары, күнкене, қорқыт, шоқматор, шимойыл рулары тараған. Сибандар 1822 жылға дейін көлденең Есіл өз. бойын, Қызылжар өңірін мекендеген. 1822 жылдан кейін ерімсары, күнкене рулары қазіргі қазіргі Қостанай облысына; шимойын, шоқматор рулары Павлодар, Шығыс Қазақстан облыстарына қоныс аударған. Шимойынның бірнеше аталары Наймандардың ата-қонысы Шығыс Қазақстан облысының Қатонқарағай ауданында аралас қоныстанған. Сибандар егіншілік пен аң және балық аулаумен, мал шаруашылығымен айналысқан. Ұраны — Ошыбай, таңбасы — (Х) ашамай.
Дереккөздер
Санат:Қазақ рулары
Санат:Керей Санат:Орта жүз
Алтынжал тауы
Алтынжал – Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданының солтүстік-шығыс шетінде, Айрық ауылынан шығысқа қарай 50 – 55 км жерде орналасқан тау.
Жер бедері
Ең биік жері 452 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 10 км-ге созылып жатыр, енді жері 3 км.
Геологиялық құрылымы
Элювийлі-делювийлі шөгінділер жапқан девон жыныстарынан түзілген.
Дереккөздер
Санат:Қарқаралы ауданы таулары
Сауда-өнеркәсіп палатасы
Ол мүдделерді келісіп алу және бірыңғай шаруашылық саясатын жүргізу, сондай-ақ, мүдделерді мемлекеттік үкімет органдары алдында қорғау және өкілдік ету мақсатын көздейді.
Дереккөздер
Санат:Қоғамдық ұйымдар
Девесилица (Кырджали облысы)
Девесилица (Девесилица) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 96 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Кіші Езань
Кіші Езань — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Езань өзенінің оң жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кострома өзені бастауынан Исады ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Проходница (Чеша тармағы)
Проходница — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чеша өзенінің оң жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Базар Қожа кесенесі
Базар Қожа кесенесі – он тоғызыншы ғасырдың аяғы мен жиырмасыншы ғасырдың басынан сақталған сәулет өнері ескерткіші. Қазалы ауданы Бекарыстан би ауылынан солтүстікке қарай алты километр жерде. 1981 жылы тарихи және мәдени ескерткіштерді қорғау қоғамының экспедициясы (жетекшісі Ә. Оспанов) зерттеген. Базар Қожа кесенесі шикі кірпіштен тұрғызылған, жатаған күмбезі дөңгелек тұғырдан шығарылған. Алдыңғы беті ішке қарай біртіндеп кішірейе беретін үш аркалы порталмен бедерленген. Портал екі жағынан негізгі бөлікпен біріктіріліп саздан құйылған тұтас мұнаралармен көмкерілген. Күмбез астындағы төменгі бөліктің шалқақ қабырғасы шығыңқы белдеумен өрнектелген және күмбезге дейін сыланған. Кесененің композициясы, әсіресе, алды ерекше әдемі. Базар қожаның өзі сол өңірдегі ислам дінін уағыздаушылардың белгілі өкілдерінің бірі, көріпкелдігімен ел арасында қадірлі болған адам.
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
Софи Жермен сандары
Сандар теориясындағы Софи Жерменнің жай сандары (Sophie Germain prime) — бұл 2p + 1 теңдігі орындағанда, шешімі жай сан болатын p жай саны.
Софи Жермен сандарының саны шексіз болып есептеледі, алайда бұл дәлелденбеген.
Мысалдар
Мысалы, 23 саны Софи Жермен саны болып табылады, себебі саны жай сан.
Софи Жермен сандарының алғашқылары:
Көне Қытай философиясынын негізгі ұғымдары
Дереккөздер:
Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Санат:Тарихи тұлғалар Санат:Тарих
Сокорру (Сан-Паулу)
Сокорру (Сан-Паулу) (Socorro (São Paulo)) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Кампинас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Ампару экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 139 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 448,074 км² шамасында. Халық тығыздығы — 76,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1829 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Багета
нобай| Багета — қытырлақ қабықты ұзындығы әр түрлі болатын француз батоны.
Стандарттық багетаның ұзындығы 65 см, ені 5-6 см, ал салмағы шамамен 250 грамм болады.
Дереккөздер
Санат:Ұн өнімдері
Палмела (аудан)
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16115 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 104,48 км² шамасында. Халық тығыздығы — 154,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Қазан (техника)
Пайдаланылған әдебиеттер
Санат:Энергетика
Палмела (аудан)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сетубал округінің елді мекендері
Б. з. д. 106 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 106 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 106 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Людовик IX
thumb|right|200px| Людовик IX Әулие (Louis IX, Saint Louis; 1214 жыл 25 сәуір, Пуасси - 1270 жыл 25 тамыз, Тунис) - Францияны 1226—1270 жылдары басұарған Капетингтер әулетінен шыққан король. 1226 жылы таққа отырған. Людовик VIII және Бланка Кастильдің баласы.
Өмірбаяны
Людовик IX үкіметті бір орталыққа бағындыруға байланысты бірқатар реформаларды жүзеге асырды. Сеньорлық соттардың шеңбері тарылды. Парижде ерекше сот палатасы құрылды. Алтын және күміс ақшалар соғылды. Ол 1248 жылы 7-ші крест соғысын бастады; 1250 жылы Египет сұлтанына тұтқынға түсті. 8-ші крест соғысы кезінде Тунисте оба ауруынан қайтыс болды. 1297 жылы шіркеу оны әулиелер қатарына қосты.
Дереккөздер
Санат:Тарихи тұлғалар Санат:Франция тарихы Санат:Тарих Санат:1214 жылы туғандар Санат:1270 жылы қайтыс болғандар Санат:Франция саясаткерлері Санат:Франция королдері
Сингапур
Сингапур атағы малай тілінің синга — "арыстан" және санскрит тіліндегі пура — "қала" деген сөздерінен құралған.
Тарихы
Ертедегі қытай жазуларында Сингапурдың — Шривиджая ежелгі Малай хандығының Суматрада орналасқан бір бөлігі екендігі және явандық аты Суматра болғандығы айтылады.
1963 жылдың 31 тамызында Сингапур өзінің Британиядан тәуелсіздігін жариялады. Одан бұрын Малайзия мемлекетімен 1962 жылғы референдумында біріккен болатын, кейін келе Тунку Абдул Рахман мен Сингапурдағы биліктегі партиялардың өзара келіспеушілігі салдарынан Малайзия Сингапурды өзінен бөліп тастайды.
Үкіметі
Сингапур вестминстерлік жүйе бойынша уникамералдық парламенттік республика болып саналады. 1959 жылы Британиядан өзін-өзі ішкі басқару грантін алғаннан кейін Халықтық Қимыл Партиясы (People's Action Party) әр жылғы сайлауды жеңіп келеді. Сингапур заң жүйесі (Law of Singapore - legal system of Singapore) өз бастауын ағылшын заң жүйесінен алады (English common law), бірақ өз ішкі ерекшеліктеріне сәйкес модификациялануы бар, мысалы қазылар алқасы немесе төрешіні алып тастауы сияқты. Халықтық Қимыл Партиясы (PAP) жетістікке және меритократияға деген ұраныменен, білімділігімен (education in Singapore - education system), біліктілігімен әрі мемлекеттік қызметтегі тәжірибелілігі арқылы (Singapore Civil Service - Civil Service) өте беделді, алайда кейбір сыншылардың айтуы бойынша бұл елде адамдардың жеке бастарының бостандықтарына шектеулер қойылатын сияқты.
Модернизациялау 1959-1990
1959-1990 жылдары Ли Куан Ю мырзаның басқару уақытында Сингапур үлкен жетістіктерге қол жеткізеді. Осы уақыт аралығында Сингапур даму көрсеткіші жөнінен үшінші дүние елдері қатарынан дамыған елдер қатарына қосылады.
Экономикасы
Инвистициялық ахуалы өте жақсы, бәсекелесу деңгейі өте жоғары, экономикалық бостандығы жөнінен әлемдегі ең алдыңғы қатардағы елдердің тізімінде. Жергілікті халқы білікті, білімді, тәртіпті, тәрбиелі болады. Халықтың дәулетті соңғы уақытта жоғарылай түскен.
Географиясы
Сингапур 63 аралдан тұрады. Олардың ішіндегі ең бастысы Пулау Уджонг (Малай: тікелей мағынасы 'пенинсула - аралдың соңы') немесе Сингапур аралы бұл Сингапур арал-мемлекетінің басты аралы. Ел аумағы 714,3 км² (2011 жыл). Оған қоса ел аумағына 58 ұсақ арал да кіреді. Елдің ең биік нүктесі Букит Тима төбешігінің биіктігі 163,3 м. Кенттену процесінің нәтижесінде аралдың ормандары кесілуде. Жағрапиялық қолайлы белдеуде орналасуы Сингапурды "Азия жолтарысына" айналуына себеп болды.
Сыртқы саясаты
Оңтүстік-Шығыс Азия Елдері ынтымақтастыңының (ASEAN) беделді мүшесі. Брунеймен өте тығыз қарым-қатынас ұстануда. Сыртқы сауда-саттық қарым қатынаста Еуропа Одағы, Қытай және АҚШ елдері сәйкесінше орын алады.
Қарулы күштері
Сингапур қарулы күштері Оңтүстік-Шығыс Азия мемлекеттерінің арасындағы ең озығы. Оған Армия, Теңіз флоты, Әуе күштері кіреді. Ішкі өнімнің 4.9% пайызы әскерге жұмсалады.
Әу баста Сингапур қарулы күштері Англия және Израил мемлекеттерінің көмегі арқылы құрылады. Израил қорғаныс күштері Сингапур қарулы күштерін жоқ жерден жаттықтырып, қаржыландырып, көмегін аямай аймақтағы ең дамыған әскери күштерінің біріне айналдырып жібереді. Мысал ретінде Сингапур және Израил қарулы күштерінің қарқынды жұмыстары нәтижесінде МАТАДОР анти-танктік қару-жарақ түрі жасап шығарылады.
Халқы
Халық саны 10 миллион (2015 жыл).
Халық құрамы
Жергілікті халықтың 76,8%-ын қытайлықтар, 13,9%-ын малайлықтар, 7,9%-ын Үндістан елінің өкілдері құрайды. Сонымен қатар араб, евреи, тай, армян, жапон және метистер (евроазиат) де ел халықының белгілі бір шағын тобын құрайды.
Дін
thumb|right|200px|[[Фатима Хаджа мешіті|Хаджа Фатима мешіті]] Халықтың 33% буддизм дінін ұстанады. Христиан діні 18%, Ислам 15% құрайды, 17% ешқандай дін ұстанбайды.
Тілдер
Төрт тіл ресми түрде бекітілген, олар: ағылшын, қытай, малай және тамил тілдері.
Білім-беру жүйесі
Мектептік білім-беру жүйесі үш сатыдан тұрады: "Алғашқы білім-беру" (Primary education) - 6 жыл, "Орта білім-беру" (Secondary education) - 4 жыл, "Екінді білім-беру" (Pre-university education) - 2 жыл.
Мектеп оқушылары "алғашқы білім-беру" сатысынан соң біріңғай ұлттық тестілеуден өтеді - (Primary School Leaving Examination) өтеді, бұл тест оқушылардың бұдан кейін қай орта-білім алу мектебіне баратынын шешеді. Орта білім-беру кезеңін тамамдағаннан кейін - арнайы "орта білім-беру тестін" тапсырады (GCE 'O' Level exams); жоғарғы оқу-орнына тапсырмастан бұрын тағы бір тестілеу бұл - "озат тестілеу бағдарламасы" (GCE 'A' Level exams) экзамендерінен өтеді.
Мәдениет
Шындығында өте әр алуан мемлекет. 2006-жылғы Жаһандану индексі бойынша әлемдегі ең жаһанданған мемлекет болып саналады екен. Экономикалық Барлау Бөлімінің сараптамасы бойынша өмір сүру сапасы жөнінен дүние жүзі бойынша он бірінші қатарда келеді екен.
Асхана
Ұлттық көкөнісі - дюриан. Қазақ асханасынан басқа барлық асхананы табуға мүмкіншілік бар.
Денсаулық
Бұл елде тиімді денсаулық-сақтау ісі жүйеге қосылған. Әлемдегі алтыншы орынды иемденеді (6th overall in the world in its World Health Report).
Мемлекеттің денсаулық-сақтау жүйесі "3M" көзқарасымен сипатталады: Медифанд (Medifund, which provides a safety net for those not able to otherwise afford healthcare), Медисейв (Medisave, a compulsory health savings scheme covering about 85% of the population), және Медишилд (Medishield, a government-funded health insurance scheme). 2008 жылы елдің ден-саулық сақтау шығындарының 31.9% өкімет қаражатынан жұмсалған, бұл елдің Ішкі өнімінің шамамен 3.5% құрайды.
Спорт және тынығу
2010 жылғы Жазғы Жасөспірімдер Олимпиадалық Ойындары Сингапурда өткен (2010 Summer Youth Olympics).
Медиа
Медиа-корп (MediaCorp) өкіметтің бақылауынсыз өтпейді. Каналдары Channel 5 (English channel), Channel News Asia (English channel), Okto (English channel), Channel 8 (Chinese channel), Channel U (Chinese channel), Suria (Malay channel) and Vasantham (Indian channel).
Кабельді жүйесі Starhub Cable Vision (SCV) дүние жүзі каналдары және Singtel's MioTV - IPTV сервисін ұсынады. Singapore Press Holdings - өкіметтің бақылауымен газет-журналдарды бақылаушы ретінде жұмыс атқарады.
Транспорт жүйесі
Сингапур Порты әлемдегі ең ірі порттардың қатарына кіреді. аяқ, велосипед, автобус, такси, автопойыз (Mass Rapid Transit). Екі компания SBS Transit және SMRT Corporation қоғамдық көлік жүйесін қамтамасыз етеді. Күніне 25,000 такси тоқтаусыз жұмыс жасайды.
Дереккөздер
* Санат:Азия елордалары Санат:Британ империясы
Рокхилл Вильям Вундвилл
Рокхилл Вильям Вундвилл (Мамыр 1, 1854 – Желтоқсан 8, 1914) – АҚШ-тың дипломаты, американың шығыс зерттеушісі. Францияда оқыған. 1884 – 88 жылдары АҚШ-тың Пекиндегі елшілігінің 2-хатшысы. 1888 жылы отставкаға шықты. Лхасаға бару мақсатымен Тибетке 2 рет (1888-1889 және 1891-1892) сапар шекті. Тибет өкіметі рұқсат бермеуіне байланысты ойын толық жүзеге асыра алмады, дегенмен Қытайдың, әсіресе Тибеттің өзі болған жерлерінен географиялық және этнографиялық мәлімет жинады. Олардың жарық көруі (1831, 1894 және 1895) Рокхиллдің атын шығарды. Орыс тілінде оның алғашқы саяхатының толық жазбасы және екінші сапарнамасының мазмұны басылып шықты.
Дереккөздер
Санат:1854 жылы туғандар Санат:1914 жылы қайтыс болғандар Санат:Тұлғалар
Сиватерий
Сиватерий (Sіvatherіum) — жираф тұқымдасына жататын, қазбадан табылған сүтқоректі. Тұрқы бұландай, басы едәуір ірі және қысқа, екі жұп мүйізі болған. Олардың алдыңғысы онша үлкен емес, конус-пішіндес алға батыттала өскен, ал артқысы бұдан үлкен және жалпақ, тармақты біткен. Жирафқа қарағанда Сиватерийдің мойны, аяғы ұзын болмаған, сірә орманды мекендеп, жұмсақ шөптесін өсімдіктермен қоректенген болса керек. Сиватерийдің екі түрінің қазба қалдығы жоғ. плиоценнен (Үндістандағы Сивалик тауы — аты осы жердің атына байланысты шыққан) және Африкада, Қазақстанда Павлодар қ. маңынан табылған.
Дереккөздер
Санат:Биология
Сарыбие ауылдық округі
Сарыбие ауылдық округі – Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы әкімшілік бірлік. Бұрын Жекенді ауылдық округі деп аталған.
IC 83
IC 83 — Кит шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Вялса
Вялса — Ресейдегі өзен. Тамбов облысы, Мордовия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2231/350/51/31 орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
IC 83
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4182, MCG 0-4-21, ZWG 385.15.
Сарыбие ауылдық округі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Сарыбие, Қаракөл ауылдары кіреді. Орталығы – Сарыбие ауылы.
Вялса
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Цна Тамбов қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокша, өзен алабы — Ока.
IC 83
Сыртқы сілтемелер
IC 83 Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Сарыбие ауылдық округі
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1618 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Ойыл ауданы ауылдық округтері
Вялса
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тамбов облысы өзендері Санат:Мордовия өзендері
Багренец
Багренец — кейбір тағамдарға қосып берілетін майда мұз кесектері.
Кастаньоле-Монферрато
Кастаньоле-Монферрато (Castagnole Monferrato) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Асти провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1313 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 76 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Пошта индексі — 14030.