cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сәбит ибн Курра
Ғылыми қызметі
Оның Евклидтің бесінші постулатын дәлелдеуге тырысатын екі трактаты бар. Сәбит достас сандардың бірнеше жұбын есептеу формуласын тапты. «Параболалық денелерді өлшеу кітабы» трактаты параболаның сегментінің айналуымен алынған денелерді зерттеуге арналған. «Қырқылғандары мүсіні туралы» трактатта Менелай теоремасы жазықтық және сфералық кездердің үшін қарастырылған. Оның тағы бір шыарма — «Карастун туралы кітабы» тұтқалардың салмақтары туралы теорияны ұсынады.
Ес
1935 жылы Халықаралық астрономиялық одақ Сәбиттің Айдың көрінетін жағында кратер деп атады.
Әдебиет
Санат:Араб математиктері Санат:Араб астрономдары
NGC 5105
NGC 5105 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы 3 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5105 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46664, MCG -2-34-39, IRAS13191-1256.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Вилле-о-Фло
Вилле-о-Фло (Villers-au-Flos) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Аррас округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,8 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62855, пошта индексі — 62450.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 207 адамды құрады. Халық тығыздығы — 35,69 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Абфальтерсбах (Тироль)
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 644 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 10,27 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — LZ, ресми идентификациялық коды — 7 07 01.
2004 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Раухеггер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тироль елді мекендері
Патерга
Патерга — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Теша өзенінің сол жағалауынан 290 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Теша өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нижегород облысы өзендері
Қайрақты (Ақмола облысы)
Қайрақты — Ақмола облысы Жақсы ауданы, Беловодский ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Жақсы ауылынан шығысқа қарай 50 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 665 адам (310 ер адам және 355 әйел адам) болса, 2009 жылы 347 адамды (163 ер адам және 184 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жақсы ауданы елді мекендері
Белое Озеро (Гафурий ауданы)
Белое Озеро — Башқұртстанның Гафурий ауданындағы          ауыл,       Белоозер ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 1541 адамды құрады. Пошта индексі — 453070, ОКАТО коды — 80221807001.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Футболдан Азия Кубогы 1968
Футболдан Азия Кубогы-1968 — Футболдан төртінші Азия чемпионаты. 10-19 мамыр күндері Иранда өтіп, алаң иелері чемпион атанды.
Финалдық турнир
Санат:Футболдан Азия Кубогы Санат:1968 жылғы футбол
Тарказы (Ика тармағы)
Тарказы — Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы, Оренбург облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ик өзенінің оң жағалауынан 498 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Сьерра-де-Альбаррасин
thumb|right|200px| Сьерра-де-Альбаррасин (Sierra de Albarracín) —  Испания ауданы, Арагон автономдік бірлестігіндегі, Теруэль  провинциясының құрамына кіреді.
Тарказы (Ика тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ик бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Үлкен көздер
«Үлкен көздер» (Big Eyes) — 2014 жылы режиссер Тим Бёртон түсірген американдық өмірбаяндық драмалық фильм.
Тарказы (Ика тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сьерра-де-Альбаррасин
Муниципалитеттер
Санат:Теруэль аудандары
Үлкен көздер
Сюжеті
Маргарет есімді суретші әйел 1950 жылдары көздері ерекше үлкен балалардың портреттерін салумен айналысады. Өз атынан жариялауға ұялған әйел, авторы ретінде күйеуі Уолтер Кинді көрсетіп жүреді. Екеуі танымал бола бастағанда ажырасуға мәжбүр болады. Осы кезде үлкен мәселе туындайды: картиналардың авторын дәлелдеу қиынға соғады.
Сілтемелер
Санат:АҚШ фильмдері
Гинген-на-Бренце
Гинген-на-Бренце (Giengen an der Brenz) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан қала. Хайденхайм ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 19 434 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 44,05 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 1 35 016. Қаланың басшысы — Клеменс Шталь.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Тарказы (Ика тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Колледж Парк (Мэриленд)
Колледж Парк (College Park) — Мэриленд штатының Принц Джордж округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 30413 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14.09 км² шамасында. FIPS коды — 24-18750.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Шептынг-Соим
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Ертіс құйылысынан Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Ертістен Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысына дейінгі Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ерыкла (Кіші Була тармағы)
Ерыкла — Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы, Чуваш Республикасы, Ульянов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Була өзенінің сол жағалауынан 16 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Свияга Альшеево ауылынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ерыкла (приток Малой Булы)
Транкевиль-Гро
Транкевиль-Гро (Tranqueville-Graux) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Вогез департаментінде орналасқан. Нефшато округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,94 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 88478, пошта индексі — 88300.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 80 адамды құрады. Халық тығыздығы — 5,35 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вогез департаментінің коммуналары
Lancaster Group
Lancaster Group — Қазақстандық көпсалалы холдингтік компания. Өнеркәсіптік инфрақұрылым, мұнай-газ сервисі, фармацевтика, логистика, қаржы қызметтері, қонақ үй бизнесі саласында ірі халықаралық операторлармен бірлескен кәсіпорындар бар.
NGC 1317
NGC 1317 — Fornax шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика.
Lancaster Group
Компания холдингтің ресми құрылымы арқылы өз бөлімшелерін бақылауды жүзеге асырады.
Тарихы
Lancaster Group 2003 жылы құрылған. Компанияны 20 жылдан астам уақыт бойы бір-бірін білетін достар және іскери серіктестер құрды. Бұл құрылтайшылар 2015 жылы кенеттен қайтыс болған Нұрлан Қаппаровтан басқа топтың акционерлері болып табылады. Нұрлан Қаппаровтың акциялары оның отбасы мүшелеріне өтті.
NGC 1317
Ашылуы
Бұл нысанды 1826 жылы 24 қарашада астроном Джеймс Данлоп ашқан болатын және NGC каталогында 1317 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12653, NGC 1318, ESO 357-23, MCG -6-8-6, FCC 22, IRAS03208-3716.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Fornax (шоқжұлдыз)
Lancaster Group
Тарихы
1990 жылы Нұрлан Қаппаров Accept корпорациясын құрды, ол 1997 жылға қарай Accept Corporation-ға өсті. Корпорация телекоммуникация, ауыл шаруашылығы, тұтыну тауарлары, көтерме және бөлшек сауда және қызмет көрсету саласындағы 40-тан астам компанияны иеленді және басқарды.
Осы кезеңде Берік Қаниев пен Юрий Пак "Казнефтеком" компаниясын құрды, оны олар Қазақстандағы мұнай өнімдерінің ірі дистрибьюторларының біріне, сондай-ақ танымал инвестициялық топ-КБК корпорациясына айналдыра алды.
2003 жылы Нұрлан Қаппаров, Берік Қаниев және Юрий Пак өздерінің бизнес-позицияларын бірыңғай холдингке біріктіріп, активтерді біріктіріп, жалпы басқарумен және ортақ пайыммен жаңа перспективалы компанияларды дамыта отырып, біріктірді. Бұл Lancaster Group-тың пайда болуына әкелді.
Құрылғаннан бері он бес жылдан астам уақыт ішінде Lancaster Group ірі көп салалы холдингке айналды және Италия, Англия, Франция, Түркия, Жапония, Америка және басқа елдердің жетекші компанияларымен берік халықаралық әріптестік қатынастар орнатты.
Компания қаржылық қызметтер, тау-кен өнеркәсібі, инфрақұрылым, мұнай-газ қызметтері, жеке капитал және жылжымайтын мүлікті қоса алғанда, жоғары өсу әлеуеті бар бизнестің негізгі сегменттерінде берік қатысуды белгіледі.
Ағымдағы жобалар
ЕРСАЙ, Tin One Mining, Abdi Ibrahim Global Pharm, Standard Fiber, Caspian Jibek Joly, QZ Silk Road Logistics, Coti Limited, JanDig-S, Azia Teniz Group, Teniz Caspian, Zhaltyrbulak, GMK Vasilevskoye, Ocugen
Аяқталған жобалар
Lancaster Petroleum, SITEK Caspian, Orica Kazakhstan, Four Seasons Bora Bora, RTS Decaux, KazInvestBank
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алматы компаниялары
Санти (Небраска)
Санти (Santee) — Небраска штатының Нокс округіне жататын АҚШ қаласы.
Редина (София облысы)
Редина (Редина) — Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Своге қауымының құрамына кіреді.
Санти (Небраска)
Қала тұрғындарының саны 346 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.5 км² шамасында. FIPS коды — 31-43475.
Редина (София облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 91 адамды құрайды.
Санти (Небраска)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Небраска қалалары
Редина (София облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:София облысының елді мекендері
Савьоре-делл'Адамелло
Савьоре-делл'Адамелло (Saviore dell'Adamello) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Брешия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1073 адамды құрайды. Халық тығыздығы 13 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 82 км² шамасында. Пошта индексі — 25050.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Maria Assunta.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Колонкалы бұрғылау
Колонкалы бұрғылау - кен байлықтарды (мұнай, су, көмір, түсті метал және т.б.) іздеу және барлау жұмыстарында пайдаланылатын ұңғымаларды қазу тәсілі.
Колонкалы бұрғылау әдісі
Бұл тәсілде ұңғыма забойындағы тау жынысы арнайы қашау немесе тіс қаптама (коронка) арқылы кесіліп, тау жынысының үлгісі - керн алынады. Колонкалы бұрғылауда тау жыныстарын талқандап бұрғылау үшін көбінесе бұрғы снаряды пайдаланылады. Оның үш жағында алмастан немесе қатты қорытпалы кескіштермен нақышталған болат сақинасы болады. Осы болат сақина - коронка деп аталады. Ұңғыма қазу ұшін коронкаға айналмалы немесе айналсоқ қозғалыс берілуімен бірге тау жынысына бойлап сұғынуы үшін белгілі күшпен төмен соғылады. Колонкалы бұрғылау тәсілі қаттылығы әр түрлі тау жыныстарына қолданыла береді.
Дереккөздер
Санат:Құралдар Санат:Тау-кен ісі Санат:Бұрғылау
Нуассвиль
Нуассвиль (Noisseville) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мозель департаментінде орналасқан. Мец-Кампань округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,6 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1014 адамды құрады. Халық тығыздығы — 390,0 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Бюрг-Фёстенхоф
Бюрг-Фёстенхоф (Bürg-Vöstenhof) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Нойнкирхен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 165 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 25.12 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — NK, ресми идентификациялық коды — 3 18 42.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Хайнфельнер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Sprite
Sprite («Спрайт») — The Coca-Cola Company компаниясына тиесілі, лайм және лимон дәмімен жасалған, алкогольсіз, газдалған сусын.
Шығу тарихы
The Coca-Cola Company алғаш рет Sprite-ті 1961 жылы қазан айында шығарды. Бұл сусынның дәмін бірінші болып Джорджия штатының тұрғындары татып көрді. Ол PepsiCo компаниясының 7Up брендіне бәсекелес ретінде шығарылған. Бұл сусынның атауы 40-жылдардағы Coca-Cola-ның жарнама кампаниясынан халыққа ұнап қалған сұр шашты эльфпен байланысты. Оның есімі балақай Спрайт болатын, ол әрдайым күлімсіреп жүретін және де басына бас киімнің орнына шөлмектің тығынын киіп алатын. 1994 жылы Sprite-тың логотибі мен танымал ұраны шықты. Қазірде бұл сусын барлық елдерде кеңінен таралған және ең танымал газдалған суындардың ішінде 4-орында. Сусынның бірнеше түрі бар. Оның лимоннан басқа цитрус, грейпфрут, жанжабіл (Sprite on Fire) дәмді түрлері бар. Сонымен қатар, шығыс елдері нарығына арнап көк шай қосылған Sprite шығарылған болатын.
Санат: Алкоголсіз сусындар Санат:Coca-Cola Company өнімдері
NGC 5011C
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 3 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5011C деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45917, ESO 269-68, DCL 531, FAIR 464.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Пекса
Пекса — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сережа өзенінің оң жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Теша өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нижегород облысы өзендері
Сен-Пьерр (Канталь)
Сен-Пьерр (Saint-Pierre) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Канталь департаментінде орналасқан. Мориак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,27 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 15206, пошта индексі — 15350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 168 адамды құрады. Халық тығыздығы — 11,77 адам/км².
Хельфезик
Хельфезик (Helvesiek) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Ротенбург-на-Вюмме ауданының құрамына енеді.
Сен-Пьерр (Канталь)
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Хельфезик
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 789 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 21,78 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 57 023. Муниципалитеттің басшысы — Герхард Мюллер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Сен-Пьерр (Канталь)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Канталь департаментінің коммуналары
Bounty
Bounty® (жомарттық) – сүтті шоколадпен жабылған кокос мәйегі. Бұл шоколад батончигі Таяу Шығыс, Еуропа елдерінің Mars, Inc компанияларында шығарылады.
Шоколад батончигінің екі түрі бар – сүтті және қара шоколадты. Сүтті шоколады көк, қара шоколады қызыл-қоңыр бумада беріледі. Рекламасы тропикалық Самуи аралында түсірілген. Жарнама ұраны – «жұмақтың балғын дәмін тат», ағылшын тілінен аударғанда «Жұмақтың дәмі» («The Taste of Paradise»). 1990 жылдардан бастап АҚШ-та «Баунти» шоколад батончигі шығарылмай келеді, олар Еуропадан импортталады. Сонымен қатар, батончиктің дәміне қарай манго, ананас түрлері бар және «Баунти трио» - үлкейтілген бумасы.
Құрамы
Салындысы: кептірілген кокос мәйегі, қант, глюкоза шәрбаты, глицерин моностеараты, глицерин, тұз, ароматизатор (ванилин)
Шоколад: қант, какао майы, кептірілген сүт, сүтті май, эмульгатор (лецитин), ароматизатор (ванилин).
Ассортимент
Шоколад баточигінің екі түрлі бумасы бар:
Bounty — 55 г (2 батончик - 27,5 г)
Bounty Trio — 82,5 г (3 батончик - 27,5 г)
Санат:Әйгілі шоколадтар
Имелли
Имелли (Малое Русаково) — Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы, Чуваш Республикасы, Ульянов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Свияга өзенінің сол жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Свияга Альшеево ауылынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тынық мұхиты елдері ойындары
200px|thumb|right|Тынық мұхиты ойындары кеңесі (логотипі) Тынық мұхит ойындары (Pacific Games) — Океания спортшылары арасындағы біріктірілген аймақтық жарыстар ,Тынық мұхиты ойындарында Кеңесінің бақылауында төрт жыл сайын өткізіледі (Pacific Games Council, сокр. PGC). Халықаралық Олимпиада комитетімен басқа, Азиялық, Панамерикалық және Жалпыафрикалық құрлықтық ойындарымен бірге ресми танылған. 2007 жылға дейін ойындар Оңтүстік тынық мұхиты ойындары деп аталған.
Тарихы
2011 жылғы жағдай бойынша 14 Тынық мұхит ойындары өтті. Жарыс барысында қатысушы елдердің саны 13-тен 22-ге өсті және спортшылардың саны 6 есеге өсті.
Медальдар кестесі
Келтірілген кестеде Тынық мұхит (Оңтүстік Тынық мұхиты) ойындары тарихында марапатталған медальдар саны көрсетілген.
Спорт түрлері
Тізімде, Тынық мұхиты ойындарының бағдарламасына енгізілген спорт түрлері (ойындардың түрлері саны жақшада 2011) көрсетілген.
Тынық мұхиты ойындарының бағдарламасы 2011 жылы 27 спорт түрлері бойынша жарыстарды енгізген. Бәйгеге 278 медаль ойнатылды.
Гинген-на-Фильсе
Гинген-на-Фильсе (Gingen an der Fils) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Геппинген ауданының құрамына енеді.
Тынық мұхиты елдері ойындары
Тынық мұхит мини-ойындары
1981 жылдан бері сондай ақ Оңтүстік Тынық мұхит (2009 жылдан — Тынық мұхит) төрт жыл сайын бір рет, басты ойында екі жылдық интервалмен мини-ойындар өткізіледі. Бағдарламаға аз спорт түрі енген (2009 ж —15).
Гинген-на-Фильсе
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4289 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 10,01 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 1 17 025. Муниципалитеттің басшысы — Лотар Шобер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Тынық мұхиты елдері ойындары
Сілтемелер
* Санат:Океания спорты
Татарские Сулли
Татарские Сулли — Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы, Оренбург облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сулли өзенінің оң жағалауынан 5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ик бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Свен Бендер
Свен Бендер (Sven Bender; 27 cәуір 1989, Розенхайм, Бавария) — германиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2016 жылғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері. Сыңары Ларс Бендер де футболшы.
Карьерасы
Сыңары Ларспен бірге Бранденбург футбол мектебінде тәрбиеленді. 1999 жылы "Унтерхахинг" футбол академиясына ауысты. 2003 жылы "Мюнхен 1860" клубынан жастар командасына ауысып, 2006 жылы кәсіпқой карьерасын осы клубта бастады. 2009 жылы "Боруссия Дортмунд" футболшысы атанды. 19 қыркүйек күні Бундеслигадағы тұңғыш ойынын "Ганноверге" қарсы өткізді. Ұзақ жылдар бойы осы клубта ойнап, Германия чемпионы атанды, Германия кубогын ұтып алды, тіпті УЕФА Чемпиондар лигасының финалына шықты (2013 жылы).
2017 жылы "Байер" клубымен келісім шарт жасасты.
Жеке өмірі
Үйленген, бір ұлы бар. Ұлының аты Макс (2016 ж.т)
Сілтемелер
Санат:Германия футболшылары Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Мюнхен 1860 ФК ойыншылары Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары Санат:Байер 04 ФК ойыншылары Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Шеркальская
Шеркальская — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Обь өзенінің оң жағалауынан 859 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 99 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Вилленвиль
Вилленвиль (Villainville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Ле-Авр округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,65 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76741, пошта индексі — 76280.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 286 адамды құрады. Халық тығыздығы — 78,36 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Крисфилд (Мэриленд)
Қала тұрғындарының саны 2723 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.8 км² шамасында. FIPS коды — 24-20775.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Мальме (футбол клубы)
«Мальмё» (Malmö Fotbollförening) — Швециядағы футбол клубы, Мальме қаласынан. 1910 жылы құрылған. Швециядағы үш үздік клубтың бірі. Бір рет еуротурнирдің финалына шыққан, 1979 жылы УЕФА Чемпиондар кубогының финалында Англияның "Ноттингем Форест" клубынан 0:1 есебімен ұтылып қалды.
Релёво (София облысы)
Релёво (Рельово) — Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Самоков қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 2018. Телефон коды — 07124. ЕКАТТЕ коды — 62486.
Сыртқы сілтемелер
Санат:София облысының елді мекендері
Микросомалдық тотығу
Бөгде заттар молекуласының модификациясының бірінші фазасы микросомалдық моноонсигеназалармен іске асады. Моноонсигеназалар деп субстратқа бір оттек атомын қосуын катализдейтін ферменттерді айтады. Бұл үшін екі субстрат керек, олар молекулалық оттегінің екі атомын тотықсыздандыру үшін қажет. Диоксигеназалар бір субстратқа оттегінің екі атомын қосады.
Бөгде заттардың глюкуронатпен конъюнациясы
Бұл бөгде заттарды зиянсыздандыруда көп таралған реакция. Глюкунон қышқылының активті түрі УДФ-глюкуронат бөгде затпен əрекеттеседі. Бөгде заттардың өздерінде болсс немесе модификацияның бірінші фазасында гидроксил, карбоксил, амин, сулфгидрил тобын қосса, олар глюкуронатпен реакцияға қатысады. Конъюгация реакциясын глюкуронилтрансфераза катализдейді.
Бөгде заттардың күкір қышқылымен конъюгациясы
Көптеген бөгде заттар үшін сульфаттық конъюгация жəне глюкурондық конъюгация альтернативтік процесс болып табылады. Өте көп улы заттар күкірт қышқылымен сульфатконъюгирленген эфирлер түзеді. Сульфаттық конъюгацияға -ОН немесе -NH2 тобы бар циклды қосылыстар айналады. Сульфатконъюгаттар аз реактивті жəне алғы заттарымен салыстырғанда улылығы нашар болады, зəрмен оңай сыртқа шығады.
Бөгде заттардың глицинмен конъюгациясы
Алдын ала екінші фазада модификацияланған ксенобиотиктер глициндік конъюгацияланады. Əдетте негізгі субстраттар болып циклды карбон қышқылдары есептеледі, олар ацетил-КоА жəне АТФ катысуымен қайтадан активтенеді. Глициндік конъюгацияның кезеңдерін бензол қышқылының гиппур қышқылы түрінде зиянсыздануында қарастырайық. Бензол қышқылы арилацил-КоА синтетаза əсерінен активтенеді.
Дереккөздер
Санат:Биохимия
NGC 5520
NGC 5520 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1787 жылы 15 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5520 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 50728, UGC 9097, MCG 8-26-13, ZWG 272.43, IRAS14105+5034.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Антоновка (Гафурий ауданы)
Антоновка — Башқұртстанның Гафурий ауданындағы          ауыл,       Белоозер ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 711 адамды құрады. Пошта индексі — 453070, ОКАТО коды — 80221807002.
Демографиясы
нобай|солға Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Пойка
Пойка — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Теша өзенінің сол жағалауынан 283 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Теша өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Абзам
Абзам (Absam) — Аустриядағы коммуна. Тироль федералды жеріне қарасты Инсбрук округінің құрамына енеді.
2004 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Арно Гуггенбихлер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тироль елді мекендері
Саронвилл (Небраска)
Саронвилл (Saronville) — Небраска штатының Clay округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 61 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.4 км² шамасында. FIPS коды — 31-43755.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Небраска қалалары
Америка мұнай институты
Америка мұнай институты (American Petroleum Institute, API) – АҚШ-тағы мұнай-газ индустриясындағы ең үлкен ассоциация. Ұйым мұнай өндіру, оны өңдеу, тасымалдау және өзге де мұнай өндіру салаларына қатысы бар 400-ге жуық корпорацияның қызметін ұсынады.
Футболдан Азия Кубогы 1964
Футболдан Азия Кубогы 1964 — Футболдан үшінші Азия чемпионаты. 26 мамыр-9 маусым күндері Израильде өтіп, алаң иелері жеңімпаз атанды.
Америка мұнай институты
Стандарттау және сертификаттау
API жыл сайын өз басылымдарының 200 000-нан астам данасын басып шығарады. Басылымдар, техникалық стандарттар, электронды және онлайн өнімдер, API-дің өзінің мәліметі бойынша, қолданушыларына олардың іс-әрекеттерінің өнімділігі мен баға тиімділігін арттыру үшін және де құқықтық-нормативтік талаптарға, денсаулық, еңбек және қоршаған ортаны қорғау талаптарына сәйкес келетіндей етіп даярланған. Әр басылым өнеркәсіп мамандарынан (көбіне өз құрамындағы компания инженерлері) құралған арнайы комитеттің бақылауынан өтеді.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ
Футболдан Азия Кубогы 1964
Финалдық турнир
Санат:Футболдан Азия Кубогы Санат:1964 жылғы футбол
Шиш-Ега
Шиш-Ега — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ендырь өзенінің оң жағалауынан 55 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Ертіс құйылысынан Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Ертістен Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысына дейінгі Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Банк
Банк (италянша bankо — үстел) — ақша қаржылары мен қорларын жинақтау, беру, мемлекеттер, кәсіпорындар (фирмалар), мекемелер және жеке адамдар арасындағы өзара төлемдер мен ақшалай есеп айырысуда делдалдықты жүзеге асыру, ақшаның белгілі бір түрін айналымға қосу, ақша мен құнды қағаздар шығару, алтынмен, шетелдік валютамен түрлі операциялар жасау және басқа да қызметтер атқаратын қаржы мекемесі.
Банктің пайда болуы мен дамуы тауар-ақша қатынастарының дамуымен тығыз байланысты. Банктер кәсіпорындардың, фирмалардың, компаниялардың, сонымен қатар тұрғындардың уақытша пайдаланылмай бос тұрған қаражаттарын жинақтап, қажет етушілерге өсіммен уақытша кредит беру арқылы қаржы мұқтаждығын өтейді. Сөйтіп, Банктер аралық қызмет атқарып ақша пиасасында (рыногында) тауарға айналатын жаңа талап пен міндеттемені қалыптастырады. Міндеттеме мен талаптың пайда болу процесі қаржылық-делдалдық қызметтің негізін
Банк сөзінің мағынасы
Өкінішке орай, «банк» сөзінің өзі бізге оның мәнін ғана белгісіз етіп коймай, алғашқы несиелік мекеме туралы біздің жорамалымызлын ақиқаттығына күмән туғызады.
Парантис-ан-Борн
Парантис-ан-Борн (Parentis-en-Born) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ланди департаментінде орналасқан. Мон-де-Марсан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 111,55 км² шамасында.
Банк
Банк сөзінің мағынасы
«Банк» сөзі «banco» деген ағылшын тілінен аударғанда «айырбас столы» дегенді білдіреді. Бұл «айырбас столы» тауарлармен сауда жасалатын аландарда құрылады. Сауда мемлекеттер мен қалалардың, жекелеген тұлғалардың әр түрлі монеталарымен жасалған. Ол уақытта монеталардың біртұтас жүйесі болмағандықтан, олармен сауда-саттық барысында әр түрлі нысандағы монеталар кездескен. Банктер пайда болардын, алдында ақша-сауда капиталының өкілдері саудагерлердіңақшалай салымдарын қабылдап, оларды әртүрлі елдің ақшаларына айырбастауға маманданып отырған. Уақыт ете келе, айырбастаушылар бұл салымдарды, сондай-ақ өздерінің ақша қаражаттарын ссудаға беріп, пайыз алу үшін пайдалана бастайды. Сөйтіп, айырбастаушылар біртіндеп банкирлерге айналады.
Парантис-ан-Борн
Коммунаның INSEE коды — 40217, пошта индексі — 40160.
Банк
Банк сөзінің мағынасы
Біздің түсінігімізде, банк ұғымы айырбастаушылардың және олардың айырбас орындарының болуымен сипатталады. Алғашқы банктердің Италияда пайда болу себебі, оның сол уақыттарда дүниежүзілік сауда орталығы болғандығын ескеріп, әр елдің ақшалары мен тауарларының сол елге қарай ағылып, банкирлердің сауда операцияларына тікелей қатысуына байланысты түсіндіріледі.
Банк— ерекше кәсіпорын. Егер кәдуілгі кәсіпорын қызметінде ақша төлем рөлін атқарса, ал Банк қызметінде ол тауар орнына жүреді. Банктер уақытша пайдаланылмай тұрған бос ақша қаражаттарын өзіне жинақтау, клиенттерге есепшот ашып, кассалық қызмет көрсету, қысқа және ұзақ мерзімге несие беру, кредит бөлу, инвестициялық қызмет атқару (ұзақ мерзімді күрделі шығындарды қаржыландыру, құнды қағаздар шығару) т.с.с. өзіндік арнаулы қызметтерге қоса, нарықтық экономика жағдайында лизингтік, факторингтік, трастық, кеңесшілік, ақпараттық, т.б. қызметтерді де атқарады. Банк жүргізетін операциялар пассивті (ресурстарды банктегі есепшотқа енгізу) және активті (Банк ресурстарын орналастыру) болып бөлінеді. Негізгі пассивті операциялардың қатарына Банктің өзіндік капиталы (жарғылық қор, резервтік қор), депозиттер қабылдау және банкаралық ақша пиасасынан (рыногынан) қосымша ресурстар алу жатса, ал, негізгі активті операцияларға банкаралық кредит беру, инвестициялық (тікелей және портфельді) қаржы бөлу, т.б. жатады. Коммерциялық Банктер бұлармен қатар делдалдық және сенімдік (коммандиттік) операцияларды да жасайды. Атқаратын қызметі мен сипатына қарай — орталық эмиссиялық (Ұлттық банк, оның жергілікті филиалдары), коммерциялық, инвестициялық, салалық, ал меншік түріне қарай мемл., акцион., корпоративтік, аралас, мемлекетаралық Банктер болып бөлінеді.
Парантис-ан-Борн
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ланди департаментінің коммуналары
Банк
Тарихы
Тарихшылардың пікірінше, б.э.д. 2300 жыл бұрын холдейлердің сауда компаниялары пайда болып, олар өздерінің тікелей қызметтерімен қатар, ссудалар берген. Олар б.э.д. VI ғасырда Ежелгі Вавилонда салым операциялары: салымдарды қабылдау және оларға пайыз төлеу операцияларының жасалғағадығын еске сала кетеді. Мұндай операциялар б.э.д. IV ғасырда Ежелгі Грекияда да жасалған. Бір айта кететіні, ежелгі гректер салым қабылдай отырып, белгілі бір ақы төлеу арқылы ақшалар айырбасын жүргізіп отырған көрінеді.
Ежелгі банктер несиелік операциялар жүргізумен қатар салым иелеріне біртіндеп есеп айырысу қызметін де көрсетті. Есеп айырысулар банктердегі салым иелерінін. бір шотынан басқа бір шотқа аудару арқылы жүргізілді.
Банк қызметтерінің қолайлылығы іскер адамдардың назарынан тыс калмады. Банктің клиенттер қатары ақырындап ұлғаятүсті. Банктер ез кезегінде клиенттер арасында жасалатын келісімшарттарды құруда сенім қызметтерін көрсетіп, сауда-саттықта делдал қызметін атқарды. Есеп айырысуларды жеңілдету мақсатында ежелгі банктер өздерінің, банктік билеттерін шығарды. Олар толық құнды ақшалармен қатар айналыста жүрді. Ағылшын елінде алғашқы акционерлік банк — Ағылшын банкі 1694 жылы қүрылып, үкіметтен банкнота шығаруға құқық алады.
Әрине, мұның бөрі алғашқы банктердің капитализмнің мануфактура жағдайында, банкирлер үйлері ретінде пайда болғанын куәландырмайды. Мұндағы несие беруші мен қарыз алушылардың болуы банктердің пайда болуының тек алғышартын ғана сипаттайды.
Ендеше, осы жерде несие берушінің қандай жағдайларда банкке айналғаны таңғалдырады. Сонымен бізге белгісіз болатын келесі бір нәрсе — бұл несиенің жеке нысаны мен банктік несие арасындағы айырмашылықтың болуы. Банктік несие бойынша несиелік қатынастың бір тарабы жеке тұлға емес, несиелік мекеменің қалай болғаны түсініксіз болуы мүмкін.
Ежелгі ғасырлар тарихы кейінгі ұрпаққа банктердің қашан пайда болғандығы туралы ғана емес, сондай-ақолардың қандай операцияларды орындағандығы туралы да толық мәліметтер қалдырмаған секілді.
Бұл сұраққа жауап беру үшін қазіргі кездегі сөздіктердегі банк ұғымына мән берелік. Анықтамалық басылымдарда банк «ірі несиелік мекеме» ретінде сипатталады. Несиелік істің даму деңгейіне байланысты және несие берушілердің несиелік операциялары бір жүйеге айналу нәтижесінде жеке несие беруші өзінің несие беруін тоқтатады. Несие тек қана тұтыну мақсатына ғана берілмей, шаруашылық операциялардың қажеттілігін де қанағаттандыра бастайды. Несиелік мәмілелер жасаумен бірге несие беруші өзінің клиенттерінің тапсырмалары бойынша есеп айырысу және басқа да операцияларды жүзеге асырады. Сөйтіп, банктер ақша шаруашылығының осы даму сатысына өте отырып, барлық операцияларды бірдей көрсететін біртұтас орталыққа айналады. Демек, алғашқы банктер капитализмнің мануфактура сатысынан да бұрын, яғни мемлекеттің құрылуы кезеңінде пайда болған дегенге негіз бар. Мұндай қатынастардың қүл иеленушілік қоғамында болғандығына тарих куә.
Кейбір ғалымдардың пікірінше, алғашқы банктер капитализмнің мануфактура тұсында және ен, бастысы, Италияның жекелеген қалаларында (Венеция, Генуя) XIV—XV ғасырларда пайда болған. Олардың еңбектерінде банк тауар шаруашылығынын, ерекше институты ретінде тауар шаруашылығының ерте кезеңінде, яғни тауар-ақша қатынастарьшың дамуына байланыссыз, ақша айналысын реттеу үшін пайда болған делінеді.
XVI—XVII ғасырларда Венецияда, Генуяда, Миланда, Амстердамда, Гамбургте, Нюрнбергте саудагер-клиенттер арасында қолма-қол ақшасыз есеп айырысуларды жүзеге асыру үшін жиробанктер құрылады. Жиробанктер өздерінін, клиенттері арасында белгілі салмағы бар бағалы металдардан жасалған ақша бірліктері арқылы есеп айырысулар жүргізді. Өздерінің бос ақша қаражаттарын жиробанктер мемлекетке, қалаларға және артықшылығы бар компанияларға ссудаға берді.
Ал кейбір мамандар, банкті одан да ерте мерзімде — феодализм тұсында пайда болған деп айтады. Олар феодалдық шаруашылық тұсында банктердің төлемдегі делдалдық қызметінің қажеттігінен пайда болғандығын тілге тиек етеді.
Дегенмен де, деректерге сүйене отырып, банктердің пайда болуының ей мың жылдық тарихы бар екендігін айтуға болады.
Алғашқы Банктер орта ғасырда Солтүстік Италияда, кейінірек Германия мен Нидерландтың сауда орталықтарында пайда болды. Банк ісінің ілгері дамуына, әсіресе, 1716—1720 жылы Франциядағы Джона Ло банкінің ықпалы зор болды. Ол алғаш рет ақша эмиссиясын жүзеге асырды. Оның шығарған банкноттары айналым барысында мемл. қағаз ақшаға айналды. Басты мақсаты пайда табуды көздеген Б. өнеркәсіп пен сауда капиталистерінің мол ақша қаржыларын өзіне тарта бастады. Олар қарызға металл ақша беруден енді ірі өндірісшілерге борышқорлық міндеттемелер арқылы кредит беруге және клиентінің ағымдағы есепшотына ақша аударуға көшті, сөйтіп қарыз капиталының қозғалысын ұйымдастыратын ерекше қаржы кәсіпорны ретінде өріс алды. 20 ғасырдың басында банк ісі мен өнеркәсіптің шоғырлануы және монополиялануы Банктердің рөлін едәуір өзгертіп, Банк белгілі бір салаға не кәсіпорынға жүйелі түрде кредит беруге көше бастады. Олар, көбіне, ұзақ мерзімді қарыз беруге (8 — 10 жылға дейін) ұмтылды. Өнеркәсіп, транспорт, сауда және басқа да акцион. қоғамдардың құнды қағаздарын (акциялар, облигациялар) рынокқа шығару және орналастыру нәтижесінде Банк өнеркәсіппен етене жақындасып, кәсіпорындардың құнды қағаздарының бақылау пакетін өз қолына шоғырландырды. Осының нәтижесінде 20 ғасырдың алғашқы ширегінде Ұлыбритания мен Германияда ірі-ірі Банктер екшеліп шықты. Банк жұмысы барған сайын өркендеп, енді олар жәй делдалдық рөлінен асып, барлық ірі саудагерлер мен ұсақ қожайындардың бүкіл ақша капиталын жинап, белгілі бір елдегі өндіріс құрал-жабдықтары мен шикізат көздерінің көбін билеп отыратын монополиялық құрылымға айналды. Мысалы, 1979 жылы Жапониядағы 13 “қалалық банк” (Мицубиси бэнк, Сумитомо бэнк, т.б.) бүкіл кредит жүйесіндегі активтердің 46%-ін өз қолында ұстады. Ал Ұлыбританияның кредиттік жүйесін 4 банк монополиясы: Нэшнл Вестминстер бэнк, Барклейз бэнк, Мидлэнд бэнк және Ллоидз бэнк билейді. Нью-Йорктегі аса ірі банктер — Чейз Манхеттен бэнк пен Кемикл бэнк қаржылық-монополистік Рокфеллер тобы арқылы жұмыс істеді. Ол ірі өнеркәсіп салаларын (“Боинг”, “Геркулес”, “Монсанто” компанияларды, т.б.) өз уысында ұстап отыр.
Қазақстанға банк жүйесінің енуі
Қазақстанға банк капиталының енуі және оның территориясында кредит желісінің жасалуы 19 ғасырдың соңында басталды. Ресей империясының кредит жүйесінің бір бөлігі болған Қазақстанның кредит желісі мемлекеттік банкінің бөлімшелерінен, акционерлік коммерциялық банктердің филиалдарынан, сондай-ақ кредит кооперациясынан және ұсақ кредиттің басқа да мекемелерінен құралды. 1-дүниежүзілік соғыстың басталуы қарсаңында Қазақстанда ең қарапайым банк операцияларын жүзеге асырған казначейліктерді, сондай-ақ, 345 кредит және қарыз-сақтық серіктіктерін қоспағанда, 44 Банк мекемесі жұмыс істеді. 20 ғ-дың басында Қазақстандағы негізгі Банктер — Ресей банктері болды. Олардың филиалдары өлкенің орталық қалаларында (Оралда, Омбыда, Петропавлда, Семейде, Верныйда) орналасты. Сауда айналымдарының ұлғаюына байланысты Қоянды жәрмеңкесінде Ресей Мемлекеттік банкінің уақытша бөлімшесі 1894 жылдан жұмыс істеді, ал 1912 жылы Ресей сыртқы сауда банкісінің бөлімшесі ашылды. Сауда-өнеркәсіп ісін тікелей қаржыландыру жөніндегі операциялар — вексельдерді есепке алу және тауарларды кепілдікке алып қарыз беру ісі неғұрлым дамыды. Кеңес өкіметі орнағаннан кейін де Қазақстандағы банк жүйесі КСРО банк жүйесінің бір тармағы ретінде қызмет етті. Қазақстанда КСРО Мемлекеттік банкінің 260, жинақ кассаның 4147 мекемесі жұмыс істеді. Тек Қазақстан дербес мемлекетке айналғаннан кейін ғана елдің жеке банк жүйесі құрылды, шетелдік ірі банктердің өкілдіктері ашыла бастады. (Дүниежүзілік банк, Дойче банк, т.б.)
Қазақстанда 1991 жылы басталған Банк реформасының нәтижесінде қос деңгейдегі банк жүйесі құрылды. Жоғары (бірінші) деңгейдегі Банк — ҚР Ұлттық банкі. Оның міндеттері, қызметінің бағыттары, құқықтық мәртебесі және уәкілеттігі ҚР Президентінің “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы” Заң күші бар Жарлығында (30.3.1995) белгіленген. Өзге Банктердің бәрі банк жүйесінің төменгі (екінші) деңгейіне жатады. Көбінесе олар “коммерциялық Банктер” деп аталады. Себебі, олардың жарғылық қорлары мемл. меншіктен шығарылып, жарналық акцион. капиталдан құралады. Ұлттық Б. эмиссиялық айналымға ақша шығаруға, реттеп отыруға құқылы. Сондай-ақ, коммерциялық Банктер мен олардың бөлімшелері үшін міндетті экономикалық нормативтерді белгілейді, қызметтерін бақылайды және ақша мен алтын қорын сақтайды. Екінші деңгейдегі Банктер халық шарасы мен халыққа сан-салалы қызмет көрсететін коммерциялық-несиелік мекемелерге айналдырылған. Қазақстанда алғашқы коммерциялық Банктер (Интеринвестбанк, Крамдсбанк) 1989 жылдан пайда бола бастады. 1992 жылы олардың саны 232-ге жетіп, 1994 жылы күрт қысқарды. 1999 жылдың басында Ұлттық Банк пен Үкіметтің арнайы ақша-несие саясатының нәтижесінде (жарғылық капиталды өсіру арқылы) Банктер саны бұрынғыдан да азайып, олардың өзіндік капиталы 53,7%-ке (41,2 млрд. теңге), активтерінің жалпы көлемі 10,4%-ке (186 млрд. теңге) жетті. Депозит көлемі ұлттық валюта есебінде 22 млрд-тан асты (1999, қаңтар). Ұлттық Банктің перспективалық жоспарында Банктерді одан әрі шоғырландыра түсу көзделген. Осыған орай олардың жарғылық капиталының ең төм. мөлшерін 300 млн. теңгеге жеткізіп, оны бірте-бірте 1 млрд. теңгеге дейін өсіре беру межеленген. Қазақстандағы екінші деңгейдегі Банктердің ең ірілері қатарына Қазкоммерцбанк, Қазақстанның халықтық банкі, Тұранәлембанк, т.б. жатады (1999).
Банктердің мәні және қызметтері
Банк жүйесінің, маңызды элементі — банктер болып табылады.
Банктік қызмет — бұл банктік операцияларды жүзеге асырумен байланысты қызметті білдіреді. Аталған заңның 30-бабына сәйкес банктік операцияларға мыналар жатады:
Ежелгі Римде банк және несие құқының нормалары болған. Осы нормаларға сәйкес, б.э.д. III ғасырда айырбас ісіне мамандандырылған Римдік банкирлерді кумулияр деп атады. Оларға несиелік операцияларды жүргізуге рұқсат етілмеген. Тарихшылардың айтуынша, Ежелгі Вавилон банктері тек қана несие беріп қоймай, сондай-ақ жер Төлімшелерін сатып алу-сату, және басқа да операцияларды орындаған.
Банктің мәнін ашуға екі жақты тұрғыдан келуге болады: заңи және экономикалық. Бірінші жағдайда, ең бастысы «банктік операциялар» ұғымының маңызы артады. Олардың қатарына банк қызметі туралы заңда көрсетілген операциялар тізімі жатады.
Қай Жағынан алсақ та банктің мәнін заң тұрғысынан карау жеткіліксіз болып табылады. Банктің мәнін айқындау оның қызметінің заңмен қатынасын білумен ғана шектелмейді. Банктің мәнін, оған рұқсат етілген операцияларын анықтайтын заң, емес, оны істің экономикалық жағы және банктің жаратылысы анықтайды.
Банктің мәнін талдағанда оның бастапқы атқарған қызметтерін (валюта айырбасы, несие беру, есеп айырысу) жоққа шығаруға болмайды. Жалпы, кез келген құбылыстың мәнін танып білуде, оның қандай операцияларды орындайтыны немесе орындағандығы туралы сұраққа жауап іздеудің қажеті шамалы, бұл жерде ең бастысы, оның сапасына және басқа институттардан өзара айырмашылығына мән берген дұрыс.
Банктің мәнін басқа институттардан өзара айырмашылығына байланысты қарастырсақ, банк ерекше өнім шығарумен айналысатын кәсіпорын болып саналады. КСРО тұсында кәсіпорын ретінде тек фабрика, зауыт, немесе материалдық өнім жасайтын өндіріс саласы түсінілген. Бірақ экономиканын, басқада буындарына«кәсіпорын» деген атақты иеленуге ешқандай да тыйым салынбаған.
Ежелгі Русьте «кәсіпорын» деп қандай да бір іспен немесе қызметпен айналысатын субъектіні айтқан. Сондықтан да белгілі бір қызметпен айналысатын банк сияқты субъектіге «банк — бұл кәсіпорын» деп айту, өзінше дұрыс нәрсе. Мұнымен біз нүкте қоюға тиіс емеспіз, себебі «кәсіпорын» — бұл біздің ойымыздағының бәрін толығымен ашпайды.
Сонымен бірге ол дұрыс нақтылауды қажет етеді, себебі, банк шын мәнінде фабрика да, зауытта емес. Ол бұлардан өзіндік ерекше қызмет көрсетуіне қарай ажыратылады. Ең бастысы — банктің өнеркәсіптік кәсіпорындардан езара ажыратылатыны, оның қызметінін, өндіріс саласы емес, айналыс және айырбас саласында жүзеге асуына байланысты болуы.
Банктің ерекше кәсіпорын ретінде шығаратын өнімі материалдық өндіріс сапасының өнімдерінен өзара ажыратылады, ол жай ғана тауар шығармайды, оның тауары ерекше,ягни ақша, төлем құралдары түрінде шығады.
Сондай-ақ, банк өнеркәсіптік кәсіпорындардан өзінің эмиссиялау сипатына да байланысты ажыратылады. Ол тек қана акциялар мен басқа да бағалы қағаздар шығарып қоймайды, сол сияқты басқа эмитенттердің бағалы қағаздарын есепке алу және сақтауға байланысты операцияларды жасайды.
Банкті сауда, делдал кәсіпорыны десе болады. Жалпы, банктің саудамен ұқсас болуы кездейсоқтықемес. Шынында да, банктер де ресурстарды сатып алып, оларды сатумен айналысады.
Сауда кәсіпорыны да өз кезегінде банкке ұқсайды, яғни ол да банктің кейбір қызметтерін көрсетеді. Мысалы ірі сауда кәсіпорындары да банк сияқты белгілі мөлшерде ақшалай немесе заттай несие беруі мүмкін. Сауда кәсіпорынынан банктің іргелі айырмашылығын оның негізінен байқауға болады. Банктің негізі деп оның басты өнімі — несие ісі түсіндіріледі.
Сонымен, қазіргі түсінікте «коммерциялық банк» — бұл ерекше өнім шығарумен айналысатын кәсіпорын немесе қолма-қол және қолма-қолсыз ақшада төлем айналысын реттеуді жүзеге асыратын ақша-несие институты болып табылады.
«Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызмет туралы» Заңнын, 1-бабына сәйкес, «банк - осы заңға сай банктік қызметті жүзеге асыруға құқылы коммерциялық ұйым болып табылатын заңды тұлға».
Дереккөздер
Санат:Банктер Санат:Несиелік мекеме түрлері
Хемминген (Төменгі Саксония)
Хемминген (Төменгі Саксония) (Hemmingen (Niedersachsen)) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан қала. Ганновер ауданының құрамына енеді.