cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қарақұмық
Құрамы
Қарақұмық - жарма дақылдары ішіндегі маңыздылардың бірі. Оның жармасы диеталық, дәмді тамақ, дәнінде 9% белок, 70%-дай крахмал және 1,6% май, сондай-ақ дәрумендер (В/1, В/2), минералды тұздар (темір, фосфорлы кальций) да болады.
Қасиеттері
Қарақұмық - суыққа төзімсіз өсімдік. Оның көгі 1-2°С суықтың өзінде үсікке шалдығады. Ал өсімдік гүлдеген кезде температура 30°С-тан жоғары, ылғал жеткіліксіз болса, онда оның түйіні қурап, дәні түсіп қалады.
Қарақұмық топырақ таңдайды. Ол көбінесе қара және қызғылт қоңыр топырақта жақсы өсіп, мол өнім береді, сондықтан топырақ қышқылдығы рН 5-6,5 болу керек.
Таралу аймақтары
Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия жерлерінің қоңыржай және субторпикалық аймақтарында өсетін 26 түрі бар.
Қазақстанда қарақұмық негізінен солтүстік облыстарда, әсіресе, Павлодар, Орталық және Шығыс Қазақстан облыстарында егіледі.
Өсіп-өнуі
Қазақстан бойынша егіс аумағы 218 мың га, өнімділігі әр га-дан 9,7 ц. Қарақұмықтың ерте пісетін сорттарының өсу мерзімі қысқа (50-60 күн), сондықтан оны аралық дақыл ретінде пайдалануға болады.
Қарақұмықты СЗС-2,1 тұқым сепкіштерімен кәдімгі жай қатарлық (қатар аралығы 23 см) әдіспен себеді. Кейінгі кезде кең қатарлы (қатар аралығы 45 см) әдіс қолданылады. Соңғы әдісте қарақұмықтан жоғар өнім алуға болатыны анықталып отыр. Сондай-ақ міндетті түрде қарақұмық егісінің әр га-сына гүлдеуіне 2-3 тәулік қалғанда бал арасының 2-3 ұясын әкеліп қою керек. Ол өсімдікті тозаңдандырып, қарақұмықтың өнімін әр га-сынан 3-4 ц арттыруға көмектеседі.
Егін жинау қарақұмық дәнінің 70-75%-ы қоңырланған кезінде басталады.
Дереккөздер
Санат:Таран тұқымдасы Санат:Дәнді дақылдар Санат:Қазақстан флорасы
Қотыртас жер асты су кен орны
Қотыртас жер асты су кен орны - Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Қотыртас темір жол стансасынан солтүстікке қарай 2,5 км жерде, Қауылжыр өзенінің аңғарында орналасқан.
Сипаты
Өнімді сулы кешен Қауылжыр өзенінің қалыңдығы 2–2,5 м болатын саздағымен жабылған қиыршықтасты-малтатасты аллювий шөгінділерінен тұрады. Грунт сулары 2,5 м тереңдікте жатыр. Ұңғымалардың дебиті 1,8–2 л/с. Суы гидрокарбонатты кальцийлі, минералдығы 0,8–0,5 г/л. Сутіректегі 9 ұңғымадан тәулігіне 751 м3 су шығады. Ұңғымалардың арақашықтығы 250 м, тереңдігі 13 м. Кен орны пайдаланылуда.
Дереккөздер
Санат:Ақтөбе облысы кен орындары
Ботабас
Ботабас — Павлодар облысы Шарбақты ауданы, Галкин ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Шарбақты ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 47 км жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 110 адам (59 ер адам және 51 әйел адам) болса, 2009 жылы 100 адамды (53 ер адам және 47 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Шарбақты ауданы елді мекендері
Петр Гаврилович Орлов
Петр Гаврилович Орлов(17.10.1934 жылы туған, Ресей, Ростов облысы Новошахтинск қаласы) – техника ғылымының докторы (1981), профессор (1982), ҚР-інің еңбек сіңірген өнертапқышы.
Оқу жолы
Алтай ауылы шаруашылық институты (1956) мен Алтай политехника институтын (1965) бітірген.
Жұмыс жолы
Алтай ауылы шаруашылық институтында ассистент (1956–1958), Барнаул қаласындағы мех. престеу зауытында конструктор, техника есептеу бюросының бастығы (1958–1965), Алматы қаласындағы станок құрылысы зауытында лаборатория бастығы (1965–1969), Қазақ политехника институтында доцент, кафедра меңгерушісі (1969–1987, қазіргі Қазақ ұлттық техника университеті), Қазақ көлік және коммуникация академиясында профессор, кафедра меңгерушісі (1987–1996) болды. 1996 жылдан осы академияда профессор қызметін атқарады. Оның негізгі ғылыми еңбектері табақ металл штамптау автоматымен көп позициялы штамптау және кривошипті престің детальдары мен түйіндерін конструкциялау мәселелеріне, қалдықсыз және қалдығы аз технологияға, детальдардың беріктігін лазерлік және плазмалық жолмен арттыру проблемасына арналған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Наган М1895
250px|нобай|оңға|Наган М1895 "Наган М1895" немесе Наган жүйесінің револьверін бельгиялық қару жасаушы ағайындылар - Эмиль мен Леон Наган жасап шығарған. Ол 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың ортасына дейін бірқатар елдердің әскери қаруы қатарында болды.
Кеңес Одағы мен Ресейде Наган револьверінің танымал соншалық, "наган" деген сөз қару деген мағына білдіріп, жалпылама атауға айналып кетті. Ауызекі тілде кез келген револьвер, тіпті өзі оқталатын тапанша да "наган" деп атала беретін. 19 ғасырдың соңғы ширегінде көптеген мемлекет армиясын жаңаша қаруландыру қолға алды. Бельгияның Льеж қаласы Еуропадағы қару өндірісің орталығына айналды. 1985 жылы онда Эмиль және Леон Нагандардың қару фабрикасы ашылды. Шағын отбасылық шеберханада ағайындылар голланд револьверлерін жөндеп, өз қаруларын дайындап шығарды.
Наган револьверлерінің барлығына тән сипат: екпенді шаппасы 2 әрекетті де қатар атқара алады. Шүріппені алдын ала қайыру арқылы немесе взводы өздігінен атылады.
Наган М1895 патшалық ресей армиясы мен полейцейлерінің дәстүрлі қарулурына айналды, Кейін Кеңес Одағы тұсында оны Мемлекеттік қауіпсіздік қызметі де пайдаланды.
"М1895" револьверін 1933 жыл Токарев пистолетіне ауыстыру туралы шешім қабылданғанмен, ол қолданыстан шықпады, екінші дүние жүзілік соғыс біткенге шейін кеңестік жауынгерлер оны пайдаланды.
Сыртқы Сілтемелер
Санат:Қарулар
Қаратайқыз мұнай кен орны
Қаратайқыз мұнай кен орны — Атырау облысы, Мақат ауданы, Доссор темір жол стансасының шығысынды 85 км жерде, Каспий маңы ойпатының шығысында орналасқан. Кен орны 1948-1960 жылдары барланып ашылған.
Құрамы
Санат:Атырау облысы кен орындары Санат:Қазақстан мұнай кен орындары
Миддлтаун (Мэриленд)
Миддлтаун (Middletown) — Мэриленд штатының Frederick округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2668 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.4 км² шамасында. FIPS коды — 24-52425.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Бинаго
Бинаго (Binago) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4249 адамды құрайды. Халық тығыздығы 708 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 22070.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
IC 2991
IC 2991 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Алек Болдуин
Александр Рэй «Алек» Болдуин III (ағыл. Alexander Rae «Alec» Baldwin III; 3 сәуір 1958 жылы туды) — америкалық актёр және жазушы, Болдуин әулеттерінің ішінен кинотуындылардың көрінісі. «Алтын глобус » және «Эмми» жүлделерінің иегері, сонымен қатар «Оскар » және «Тони » жүлдереніне үміткер.
Галина Хатчинстің өлтірілуі
2021 жылдың 21 қазанында «Раст» фильмінің түсірілімі кезінде бланкілер толтырылуы тиіс атыс қаруынан оқ атылған оқиға орын алды. Кадрды Алек Болдуин түсіріп, оператор Галина Хатчинс пен режиссер Джоэл Соузаны жарақаттады. Хатчинс Альбукеркедегі Нью-Мексико университетінің ауруханасына жеткізілді, соңында ол қайтыс болды. Түсірілім тоқтатылды, ал Алек Болдуин полицияға жауап берді. Келесі күні Соуса ауруханадан шығарылды.
2023 жылдың 1 ақпанында прокурорлар Алек Болдуин мен қару-жарақ жөніндегі кеңесші Ханна Гутиеррес-Ридті екі рет адам өлтірді деп айыптағаны белгілі болды. Тергеу Алек Болдуиннің қаруды қолдану бойынша жоспарланған сағаттық оқудан өтпегенін, ал Ханна Гутьеррес-Рид, прокуратураның мәліметі бойынша, оқуды қажет етпейтінін және патрондарды сақтау кезінде қауіпсіздік шараларын сақтамағанын анықтады.
2023 жылдың 21 сәуірінде Нью-Мексико Арнайы Прокуратурасы актер Алек Болдуинге қарсы адам өлтіру айыптары «Руст» фильмінің түсірілімінде оператор Галина Хатчинстің өлімі үшін алынып тасталды деп хабарлады.
Трамонти
Трамонти (Tramonti) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Салерно провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Sant’Antonio di Padova.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Жұма
Жұма (الجمعة; әл-джума) — бейсенбіден бір күн ілгері, сенбіден бір күн кері аптаның тәулік өлшемі.
Бірқатар мұсылман елдерінде, мысалы Сауд Арабиясы, Ауғанстан және Иранда жұма аптаның соңғы күні болып есептеледі. Бахрейн, Біріккен Араб Әмірліктері 2006 жылдың қыркүйек айынан бастап жұма аптаның соңғы және демалыс күні болып жарияланды. және бір жыл өте Кувейт те сондай шешім қабылдады. .
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апта күндері
Шикі газ (майлы газ)
Шикі газ (майлы газ) - ауыр көмірсутектер (СЗН8+жоғ.) мөлшерінің жоғарылығымен сипатталатын көмірсутектер тобының табиғи жанғыш газы. Гипергендік әсерлерден жақсы оқшауланган мұнай жатындарының ілеспе газдары мен газ-конденсат жатындарының газдары жатады. Газ-мұнай кәсіпшіліктері мен газ өңдеу зауыттарының қондыргыларында С.г.-ды құргатады, тазартады, бензиннен арылтады.
Дереккөздер
Санат:Мұнай
Пісіру (дәнекерлеу)
thumb|right Пісіру (дәнекерлеу) - машиналар, құрылғылар және ғимараттардың бір-бірімен жалғастырылатын бөлшектерінің түйісетін жерлерінде жалпы қыздыру немесе пластикалық деформациялау арқылы олардың атомдарын өзара кіріктіріп, бөлінбейтіндей тұтастыру процесі.
Дереккөздер
Санат:Механика
NGC 7033
NGC 7033 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1863 жылы 17 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7033 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66228, MCG 2-54-2, ZWG 426.6, NPM1G +14.0507, KCPG 554A.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Исак-Ю (атауы жоқ №7128 тармақ)
Исак-Ю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы №7128 атауы жоқ өзеннің сол жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Контрагент
Контрагент (лат. contrahens, contra hens – уағдаласушы) – шарт жасасушы тараптардың бірі; шарт бойынша белгілі бір міндеттемені мойнына алған жеке немесе заңды тұлға.
Кәсіпкерлік субъектілерімен ынтымақтастық және өзара іс-қимыл әрқашан тәуекелдермен байланысты болды. Мердігерлермен жұмысты ұйымдастыру кейбір бөлшектерге және сақтық шараларына мұқият назар аударуды талап етеді.
Дереккөздер
Санат:Азаматтық құқық
Төменгі Лух (өзен)
Төменгі Лух (Лух) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кама суқоймасының (Төменгі-Лухов шығанағы) сол жағалауынан 799 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Вайкерсхайм
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7431 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 80,94 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 1 28 126. Қаланың басшысы — Клаус Корнбергер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Пелагея Степановна Генералова
Пелагея Степановна Генералова (1917, Ресей, Горький облысы – 1994) – педагог. Гурьев (қазіргі Атырау) педагогикалық училищесін бітірген (1937). Ұзақ жылдар Маңғыстау ауданында ұстаздық қызмет еткен. «''В.И. Лениннің туғанына 100 жыл» (1970) медалімен, ҚР «Халық ағарту ісінің үздігі''» белгісімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Баскуньяна-де-Сан-Педро
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 27 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,62 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куэнка елді мекендері
Морис Бюкай
Морис Бюкай́ (19 шілде 1920 Понт-Элевек, Франция- 17 ақпан 1998 ); 1920-жылы 19-шілдеде Понт-Элевек қаласында  Францияда  Мориса және Мария Бюкай отбасында дүниеге келген. Морис - француздық дәрігер, Францияның египтология қауымдастығының мүшесі және жазушы.
Бюкай 1945–82 медицина ғылымын зерттеп жұмыстар атқарған. гастроентерелогия ісінің маманы. 1973 жылы, Бюкай Сауд Арабиясының Файзал үйіне дәрігер ретінде тағайындалады. Мысыр президенті, Ануар Саадатта кіреді бұл кісінің қолынан емделген.
Інжіл, Құран және Ғылым
1976-жылы жарық көрген Інжіл, Құран және Ғылым деген кітабы Құран жазбаларының аудармалары мен олардың ғылыми дәлелдеулерін келтіреді.
Сыртқы сілттемелер
Санат:Ислам Санат:Ғылым
Шлосрюд
Шлосрюд (Schlossrued) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Кульм округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 877 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.25 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4142, пошта индексі — 5044.
Достық (Қордай ауданы)
Достық – ауыл шаруашылық кәсіпорны, өндірістік кооперативі. Қордай ауданы Степное ауылында орналасқан. 1930 ж. ұйымдастырылған ұжымшар негізінде 1997 ж. құрылған. Қызметінің негізгі бағыты – масақты бидайдың, жүгерінің элиттік тұқымдарын селекциялау, өндіріп сату. Кооператив сондай-ақ, асыл тұқымды сиыр өсіріп, шошқа, ірі қара, қой бордақылайды. Облыстағы ең ірі шаруашылықтардың бірі: қызметкерлерінің жалпы саны 800 адам, жылдық айналым 160 млн. теңгеге жетеді. Жетекшісі – С.Қ. Сарғасқаев.
Шлосрюд
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргау елді мекендері
Достық (Қордай ауданы)
Дереккөздер
Санат:Ауыл шаруашылығы Санат:Қордай ауданы кәсіпорындары
Вертикальды маркетинг жүйесі
Вертикальды маркетинг жүйесі – (vertical marketing system) өндірушінің, бір немесе бірнеше көтерме сауда жасаушылар мен бір немесе бірнеше бөлшек сауда жасаушыларды біріктіретін біртұтас жүйе. Онда болу арнасының бір мүшесінде болу арнасының қалған мүшелерінің үстінен қарайтын меншіктенуші құқығы болады немесе оларға сауда артықшылығы беріледі, яки олардың толық ынтымақтастығын қамтамасыз ететін мүмкіндікке ие болады. Оның корпоративті, шартты және әкімшілік-басқарушылық деп аталатын үш түрі бар.
Корпоративті жүйе бір кәсіпорын не біртұтас ұжымдық құрам шеңберінде болады. Ал шартты жүйе алғашында шарттық қарым-қатынастар мен үйлестіруші бағдарламалардың шеңберінде әрекет жасайды да, кейіннен көтерме саудамен айналысатындардың ерікті бірлестіктеріне, кооперативтеріне, франшизалық жүйелерге (өндіріс принциптері мен технологиясын сақтай отырып, белгілі бір жеңілдікті пайдалану құқығы бар мекемелерге), тауар өндірушінің қамқорлығындағы көтерме және бөлшек саудамен айналысатындардың жеңілдікті пайдалану жүйелеріне, сервистік фирманың қамқорлығындағы бөлшек саудамен айналысатындардың жеңілдікті пайдалану жүйесіне бөлінеді. Әкімшілік-басқарушылық жүйесі оған қатысушылардың бірінің ықпал етуімен, яғни оның шеңберінде әрекет етеді.
Дереккөздер
Санат:Экономика
Менеджмент
Менеджмент (мanage – басқару, меңгеру, ұйымдастыру, ) – ұйымда немесе кәсіпорында жұмыс істейтін адамдардың еңбегін басқара отырып, алға қойған мақсатқа жетуді ұйымдастыра білу, әлеуметтік, оның ішінде білім беру үрдістерін басқару принциптері, әдістері, құралдары мен нысандарының жиынтығы.
Менеджмент кейде Менеджмент ғылымы (Management Science) деп те аталады, яғни ол адамзаттың басқару ісінің заңдылықтары мен өнімді әдістерін зерттейтін пән саласы есептеледі. Ол белгілі бір құралдар мен әдістанмалар арқылы басқаруды өнімді етеді, әсіресе Операцияларды зерттеу (Operations Research) және Статистика секілділер арқылы басқаруға сапалық және сандық анализ жасайды. Ал, басқару дегеніміз басқарылушыға өнімді, пайдалы жұмыс істету әрекеті. Қазіргі заман басқару істері кейбір басқару мәселелеріне талдау жасаудай тар шеңберден шығып, жаратылыстану және гуманитарлық пәндердегі пайдалы білімдер мен әмбебап әдістерді пайдаланып, операцияны басқару, адам күші байлығын басқару, қауіп-қатерді басқару, айқын емес жағдайда шешім қабылдау, шұғыл жағдайда таңдау жасауқұрделі құрылымның өзгерісін тізгіндеу, қалыптасу (emergence), өзін көрсете алу, ортаға үйлескіштік, өздігінен ұйымдасу, ұқсастықтардың біріктіруі секілді ауқымды мәселелерді жаппай қамти бастады. Әрқандай ұйымды жүйе ретінде қарастыруға болады, ал басқару сол жүйе үшін маңызды феномен ретінде жоспарлау, жетелеу, тіпті де жақсысын өндіру секілділерге талпына бастады. Сондай-ақ әлденені басқарудан бұрын оның өз-өзін басқаруы, басқаруға әзірлігі, басқаруының жүйелілігі мен табыстылығы, әсіресе жаңа деңгейге үздіксіз көтеріліп, жетіліп отыру секілділер де менеджментке жаңа мазмұндар қосты.
Менеджментті жаратылыстану пәні деп түсіндіретіндер бар, бірақ көпшілік оның гуманитарлық пән екеніне сенімді.
“Менеджмент” ұғымының мәні мен мазмұны “басқару” түсінігіне ұқсас. Сонымен қатар менеджмент жоспарлау, ұйымдастыру, үйлестіру, бақылау, ынталандыру сияқты қызметтерді де атқарады. Ғылыми менеджменттің негізін салушы белгілі ағылшын ғалымы Фредрик Уинстоу Тэйлор (1856 – 1915) есептеледі. Оның еңбекті ұйымдастыру және өндірісті басқару жүйесі алғаш рет АҚШ-та 19 ғасыр мен 20 ғасыр тоғысында кең пайдаланыла бастады. Қазіргі замандағы менеджмент, негізінен, барлық экономикалық мектептердің тәжірибелері мен бағыттарының жетістіктерін қорытындылау арқылы дамуда. Менеджмент мақсат қоюға, жоспарлауға және саясатты қалыптастыруға міндетті. Ол үшін болжам жасайды. Менеджмент бойынша дәлелденген және жоспарланған операциялары бар ұйымдық құрылым жасау, адамдар арасында міндеттерді бөлу және жауапкершілік деңгейді белгілеу, нұсқау шығару мақсатында әр түрлі шешімдер қабылданады. Қазақстанда менеджмент қағидаттары, тәсілдері, амалдары нарықтық экономиканың өркендеуіне сай кеңінен таралған.
Нарықтық экономикада менеджмент фирманы басқарудың негізгі формасы болады. Менеджмент  шешімдер қабылдап, оларды орындауға бағытталған жүйе. Материалдық, еңбек және қаржы ресурстарын пайдалану варианттарының мүмкіндігінше ең жақсы оптималдығын жүзеге асыру кезделеді.
Менеджменттің пайда болуы корпоративтік кәсіпкерліктің дамуымен байланысты. Осы болмыста, фирманың мүліктерін басқару қызметі меншік иесінің өкіліне — менеджерлерге көшеді.
Менеджер деп акционерлердің пайда алуын мақсат ететін, ақы алып фирма қызметкерін ұйымдастыратын жалдама жұмысшылар аталады.
Өндірістің тиімділігін жоғарылатуға мүмкіндік тудырған еңбекті рационалдау мен оньің қарқындылғын арттыру шарттарын ашқан Тейлор болды. Бұның пікірі бойынша, осы мақсатқа жету үшін басқару саласында төрт қызмет орындалуы керек: мақсатты таңдап белгілеу, мақсатқа жету құралдарды тандау, құралдарды дайындау, нәтижелерді бақылау. А.Файоль бойынша, менеджердің міндеті: болжау, ұйымдастыру, жарлық ету (жүргізу), келістіру, бақылау.
Анықтамасы
Менеджменттің анықтамалары:
Осы заманда менеджменттің төрт қызметі аталады: жоспарлау, ұйымдастыру, мотивациялау, бақылау.
Жоспарлау
Жоспарлау фирманың іс-әрекеттерінің мақсаттарын, оларға жетудің басты бағыттары мен құралдарын анықтауды (белгілеуді) тілейді. Бизнес-жоспар — жоспарлаудың негізгі элементі. Есеп беру құжаты және инвестициялардың басты дәлелі болатын осы бизнес-жоспар, фирма дамуының кешендік жоспарын жасаудың мақсаты — басқарушыларға фирманың жағдайы туралы толық мәлімдеме беру болады. Бизнес-жоспарды жан-жақты дәлелдеп жасау инвесторлар жағынан олардың инвестицияларының тұрақты болатындығына және компанияның басқарушыларына сенімділік тудыруды көздейді. Бизнес-жоспар 3—5 жылға жасалады. Ол мына бөлімдерден тұрады: Өздерінің даму дәрежесіне байланысты, әрбір жеке фирмалар жоспардың жекеленген бөлімдеріне бірдей маңыз бермейді. Жұмысқа жаңадан кіріскен фирмалар қаржылық стратегияға назарын кебірек аударады.
Дамыған, қалыптасқан фирмалар көбінесе өнімдік және өндірістік стратегияның қамын ойлайды. Көпшілік үшін бизнес-жоспар қысқаша рефератпен толықтырылады.
Ұйымдастыруга фирманың құрылымын құру және көзделген мақсаттарға жету үшін оның бөлімдерінің озара өсері мен үйлесімдігін қамтамасыз ету жатады.
Ұйымдастыру
Ұйымдастыруға фирманың құрылымын құру және көзделген мақсаттарға жету үшін оның бөлімдерінің өзара өсері мен үйлесімдігін қамтамасыз ету жатады.
Мотивациялау
Мотивацияға жұмыскерлердің еңбекке деген ішкі ынтасын оятып жандандыру жатады. Осы бөлімде экономикалық қана емес, психлогиялық аспект орын алады.
Бақылау
Бақылауға жоспарланған нәтижелер мен нақты қол жеткен нәтижелердің сәйкестігін анықтау және фирма қызметеріне түзету енгізу жатады.
Менеджмент құрылымы
Менеджмент құрылымы үш бөлімнен тұрады: Өндірістік менеджмент белгілі көлемде, белгіленген сапада, келісімді мерзімде және шығындарды барынша төмен жүмсап, тауарлар өндірумен айналасатын басқарушы қосалқы жүйе болып табылады.
Қаржы менеджменті фирманың қаржы құралдарының қалыптасуын табыстардың барынша мол болуын жөне шығындардың барынша аз болуын қамтамасыз ететін қосалқы жүйе.
Нарықтық менеджмент — маркетинг — бұл нарыққа бағытталған фирманың коммерциялық қызметтерін басқару болады. Маркетинг (ағылшынша «market» — нарық) нарықтарды тандау үшін, нарыққа кірудің уақытты мен әдістері үшін, жаңа өнім жасалуы үшін, тауардың нарықтағы жылжуы үшін, баға саясаты үшін жауапты болады.
Менеджменттің жалпы сапасы
Менеджменттің жалпы сапасы - ұйымдардағы стратегияның, үрдістің және мәдениеттің өзгертілуі арқылы толассыз жетілуді басқару техникасы.
Mаман-аудиторлар
Талдаумен маман-аудиторлар айналысады. Кейде фирманың өз құрамында аудиторлар болады, бірақ көбінесе олар сырттан шақырылады.
Дереккөздер
Санат:Менеджмент
NGC 2545
NGC 2545 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1787 жылы 11 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2545 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23086, UGC 4287, MCG 4-20-7, ZWG 119.16, IRAS08113+2130.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Салық жеңілдігі
Салық жеңілдігі — салық төлеушілердің кейбір санаттарына басқаға қарағанда салықты аз мөлшерде төлеу мүмкіндігінің берілуі. Салық жеңілдігі қолданыстағы заңнамаға сәйкес беріледі. Салық жеңілдігін мемлекет: ғылыми-техникалық прогресті ынталандыру, өндірістің келешегі зор салаларының дамуын жеделдету; экологиялық талаптарды сақтау қажеттігіне байланысты кәсіпорынға түсетін туынды қаржы ауыртпалығын жеңілдету; қоғамның ауқаты төмен жіктерін әлеуметтік қорғау; белгілі бір демографиялық саясатты жүргізу мақсаттарына пайдаланады. Қазақстан Республикасының Салық кодексінде жеке сипаттағы салық жеңілдігін беруге тыйым салынған; салық жеңілдігін беру кезінде іскерлік және өндірістік қызметті көтермелеу көзделеді; салық жеңілдігі өтеулі, мерзімді және мәлімделмелі сипатта болады. Cалық жеңілдігін беру нысандары: салық негізін немесе салық сомасын азайту, салық мөлшерін төмендету; салық несиесін қамтитын мақсатты салық жеңілдігі маңызды салық жеңілдігінің бірі — салық салынбайтын минимум (салық объектісінің салықтан босатылатын ең төменгі мөлшері). Салық несиесі — кәсіпорынның инвестициялық жобаны іске асыруына, мемлекеттік билік тарапынан ұсынылатын белгілі бір талаптарды іске асыруға байланысты салық төлемінің мерзімін ұзартатын жеңілдік. Салық қызметімен немесе мемлекеттік әкімшілікпен несие келісімін жасасу нысанында беріледі; онда салық несиесінің мөлшері мен оны беру мерзімі, оның қайтарылу шарттары, несие бойынша пайыз мөлшерлемесінің көлемі келісіледі.
Құлаат
Құлаат — Павлодар облысы Шарбақты ауданы, Галкин ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Шарбақты ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 24 км жерде.
Халқы
Тұрғыны 41 адам (2009).
Санат:Шарбақты ауданының таратылған елді мекендері
Жаклин Биссет
Жакли́н Биссе́т (ағыл. Jacqueline Bisset; 13 қыркүйек 1944 Вейбридже, Суррей патшалығы, Англияда туды) — англо-американдық киноактриса, 1960-80 жылдардағы түскен кинолары арқылы танымал.«Дикая орхидея» және «Наполеон и Жозефина» (1987) фильмдері арқылы Ресейде танымал болды. «Золотой глобус» премиясын «Танцы на грани» (2013) кіші-сериалында ойнау арқылы алды.
Дереккөздер
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B5%D1%82,_%D0%96%D0%B0%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BD
Гвиана
thumb|right|300 px|Гвиана картасы Гвиа́на (Guyana, Guyane, Guayana) — Оңтүстік Америка солтүстік-шығыс жағасында орналасқан аймақ:
Санат:Оңтүстік Америка Санат:Гвиана
Конштантин (Миранда-ду-Дору)
Конштантин (Миранда-ду-Дору) (Constantim (Miranda do Douro)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Миранда-ду-Дору муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 117 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,22 км² шамасында. Халық тығыздығы — 5,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Таукай-Гайна
Таукай-Гайна — Башқұртстанның Миякин ауданындағы ауыл, Качеган ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 220 адамды құрады. Пошта индексі — 452091, ОКАТО коды — 80244830007.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Денотания
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі Санат:Грамматика
Пескадор
Пескадор (Pescador) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Вали-ду-Риу-Доси мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Говернадор-Валадарис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 806 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 317,615 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12 адам/км².
Тарихы
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Филадельфия Юнион
«Филадельфия Юнион» (Philadelphia Union) — АҚШ-тың Филадельфия қаласындағы футбол клубы. 2008 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Субару Парк" стадионында өткізеді. Сыйымдылығы 18 500 адам.
Сілтемелер
Санат:АҚШ футбол клубтары
Төлеутай Сатайұлы Рақымбеков
Төлеутай Сатайұлы Рақымбеков (19 шілде, 1964 жыл, Атасу) — Қазақстан саясаткері, Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру Орталығы 2019 жылдан бастап басшысы. 2019 жылдық Президенттік сайлауында «Ауыл » партиясының атынан қатысты.
Немсдорф-Гёрендорф
Немсдорф-Гёрендорф (Nemsdorf-Göhrendorf) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Мерзебург-Кверфурт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 900 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,11 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 88 250. Муниципалитеттің басшысы — Юрген Ре.
Төлеутай Сатайұлы Рақымбеков
Отбасы
Жұбайы, Қазақстан Азаматтық Альянсінің бұрыңғы басшысы Рахымбекова Салтанат Темірқұлқызы 2020 жылдың жазында қайтыс болды. 2021 жылдың 17 желтоқсанында ол Әйгүлге үйленді.
Немсдорф-Гёрендорф
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Төлеутай Сатайұлы Рақымбеков
Отбасы
Бірінші некеден екі қызы, Әлия (1987 жылы туған) және Айбота (1996 жылы туған) бар.
Еңбек жолы
- Ауыл шаруашылығын электрлендіру ҒЗИ аспиранты; - Жезқазған қаласында бірқатар коммерциялық құрылымдарды басқарды; - Қарағанды облысы Сәтбаев қаласы әкімінің орынбасары; - Жезқазған мемлекеттік университетінің доценті; - Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігі Көлік саясаты және халықаралық ынтымақтастық департаментінің директоры; - Қарағанды облысы әкімінің орынбасары; "ТКШ және құрылыс Ұлттық палатасы" ЗТБ басқарма төрағасы»; "Атамекен" ҚР ҰКП Агрокомпаниялар орталығының директоры»; Премьер-Министрдің орынбасары – Ауыл шаруашылығы министрінің кеңесшісі;
Дереккөздер
Санат:Қазақстан саясаткерлері
Ле-Павийон-су-Буа
Ле-Павийон-су-Буа (Les Pavillons-sous-Bois) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена-Сен-Дени департаментінде орналасқан. Бобиньи округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,92 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 93057, пошта индексі — 93320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21226 адамды құрады. Халық тығыздығы — 7269,18 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена-Сен-Дени департаментінің коммуналары
Биццароне
Биццароне (Bizzarone) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1494 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 747 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 2 74 км² шамасында. Пошта индексі — 22020.
Елді мекеннің қамқоршысы — Sant’Evasio.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Мидлэнд (Мэриленд)
Мидлэнд (Midland) — Мэриленд штатының Allegany округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 727 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.5 км² шамасында. FIPS коды — 24-52475.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Шығым (дебит)
Дереккөздер
Санат:Мұнай
Оак Парк (Мичиган)
Оак Парк (Oak Park) — Мичиган штатының Oakland округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 29 319 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13.0 км² шамасында. FIPS коды — 26-59920.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Отари Андреевич Гиголашвили
Отари Андреевич Гиголашвили (1932, Грузия – 1972) – хирург-дәрігер, Маңғыстау облысы ауруханасының алғаш іргетасын қалаушылардың бірі, Маңғыстау облысында Денсаулық сақтау ісінің үздік ұйымдастырушысы (2000). Ресейдегі Астрахан медициналық институтын бітірген (1957). Форт-Шевченко ауданы ауруханада бас дәрігер, хирург, 1964 – 1970 жылдары Ақтау қалалық атқару комитеті денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі қызметін атқарып, өлкеде хирургия саласының дамуына елеулі үлес қосқан. ҚР «Денсаулық сақтау ісінің үздігі» (1964).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Сель (Эро)
Сель (Celles) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Лодев округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,56 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34072, пошта индексі — 34700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 адамды құрады. Халық тығыздығы — 2,91 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Атлант маңы ойпаты
Атлант маңы ойпаты  — Америка Құрама Штаттарының шығысындағы ойпат. Атлант мұхитын жағалай, Флорида түбегінен оңтүстікке қарай созылып жатыр. Ені 30 км-ден 350 км-ге жетеді. Негізінен теңіз шөгінділерінен (әктас, құмтас, саз т.б.) түзілген. Жер бедері тегіс (ең биік жері 100 м), жағалауға жақын жері сазды-батпақты келеді. Климаты субтропикалық муссонды, ал Флориданың оңтүстігінде – тропикалық. Орташа температурасы қаңтарда 0°С-дан (солтүстігінде), 20°С-ға дейін (оңтүстігінде), шілдеде 22–28°С аралығында. Жауын-шашынның мөлшері 1000-1400 мм. Қарағай мен емен ормандары басым, батпақты жерлер де кездеседі. Атлант маңы ойпатына мақта, темекі, көкөніс пен жеміс-жидек өсіріледі. Тұрғындары тығыз орналасқан. Ірі қалалары: Нью-Йорк, Филадельфия, Балтимор, Вашингтон т.б.
Санат:АҚШ географиясы
Еліктеу сөз
Еліктеу сөздер — табиғат құбылыстары мен жан-жануарларда болатын әр алуан дыбыстарға және олардың сын-сипат, қимыл-әрекеттеріне еліктеуден туған сөздер. Қазақ тілінде еліктеу сөздердің екі түрі бар: Олар көмекші етістікпен (ет-)тіркесіп күрделі мүшенің құрамына кіреді. Жеке тұрып сөйлемде көбінесе пысықтауыш, анықтауыш кызметін атқарады. Мысалы: Мырс етіп күлді. Бүлк-бүлк желіс. Ол күрт бұрылды. Интонацияның елеулі мәні бар. Мысалы: Рақмет үндемей отырып қалды (С. Ерубаев). Жаз. Шаңқай түс мезгілі (М. Әуезов). Еліктеу сөздер семантикалық жағынан алғанда Мысалы: арс, гүрс, дүрс, қорс, тарс, тырс, ырс, барқ, борт, күрт, кірт, морт, сарт, шырт, дүңк, күңк, қыңқ, мыңқ, маңқ, саңқ, шаңқ, шіңк, сыңқ, таңқ, тыңқ, ыңқ, болп, былп, жалп, желп, қолп, ірк, ырқ, сарт-сұрт, тарс-тұрс, арс-ұрс, жалт-жалт, жалт-жұлт, қалт-қалт, қалт-құлт, қаңқ-қаңқ, қаңқ-құңқ, шаңқ-шаңқ, шаңқ-шұңқ, арбаң-арбаң, бүгжең-бүгжең, арсалаң-арсалаң, ербелең-ербелең, батыр-бұтыр, далаң-далаң, тарбаң-тарбаң, қызараң-қызараң, қаңғыр-күңгір, қайқаң-құйқаң, митың-митың, салаң-сұлаң, ыржың-тыржың т. б.
Анықтамасына қарай бұл сөздер іштей екі салаға бөлінеді:
Еліктеуіш сөздер
Еліктеуіш сөздер деп табиғатта ұшырасатын сан алуан құбылыстар мен заттардың бір-біріне қақтығысу-соқтығысуларынан туатын дыбыстарды, сондай-ақ, жан-жануарлардың дыбысталу мүшелерінен шығатын әр түрлі дыбыстарды есіту қабілеті арқылы белгілі-белгілі түсініктер ретінде қабылдаудан болған және сол түсініктердің атаулары есебінде қалыптасқан сөздерді айтамыз. Мысалы: Мылтық тарс етті; қарға қарқ етті  деген сөйлемдерді алсақ, ондағы тарс деген сөз мылтықтың атылуынан туған дыбыстың атын білдірсе, қарқ деген сөз қарғаның дыбыстау мүшесінен (қарқылдауынан) шыққан дыбыстың атын білдіреді.
Бейнелеуіш сөздер
Бейнелеуіш сөздер табиғатта кездесетін белгілі-белгілі елес, құбылыстарды көзбен көру қабілеті арқылы туатын түсініктердің аттарын білдіреді. Мысалы: Ырғалып қарға қарқ етті; ірімшік ауызынан салп етті  деген сөйлемдердің екіншісінде салп деген сөз дыбысты емес, қарғаның ауызынан ірімшіктің жерге қарай түсіп бара жатқан я түскен кезіндегі көрініс елесін, сол көріністің бейнесін білдіреді.
Әдебиет
Санат:Қазақ тілі Санат:Сөз таптары
Геотермальді энергия
Жер қойнауында сақталатын жылу энергиясы геотермальді энергия көзі болып саналады. Жер астының кейбір бөліктерінде жер бетіне жақынырақ орналасқан магмалардың немесе балқыған заттардың ағыны жерасты суын қыздырады және одан бу пайда болады. Геотермальді электрстанцияларын геотермальді энергия көздерінің маңында салады. Мұндай электрстанциялар энергияны өндіру үшін отындарды қолданбайды. Геотермальді электрстанцияларда суық суды жер қыртысынан құбырлар арқылы сорып шығарады, ал жердің жылу энергиясы суық суды жылу мен буға түрлендіреді. Бу электр энергиясын өндіру үшін турбиналарды қозғалысқа келтіру мақсатында қолданылады. Алынған жылу тікелей ғимараттарда орнатылған жылу жүйелеріне жеткізіледі. Италияда оңтүстік Тосканадағы Лардерелло геотермальді электрстанциясы - дүниежүзіндегі ең алғашқы геотермальді электрстанция. Ол 1911 жылы салынды. Бұл электрстанция аты әйгілі Валь дель Диаволо деген жерде орналасқан.
IC 2992
IC 2992 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38277, MCG 5-29-8, ZWG 158.14, MK 757, KUG 1202+311.
Сыртқы сілтемелер
IC 2992 Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Феликс Санчес
Феликс Санчес Бас (исп. Félix Sánchez Bas; 13 желтоқсан 1975 жыл, Барселона, Испания) — испан футбол жаттықтырушысы, Катар Ұлттық футбол құрамасының бапкері. 2019 жылы Азия кубогының жеңімпазы атынды.
Карьерасы
2017 жылы Катар Ұлттық құрамасының тізгінін ұстап, 2019 жылы Азия кубогында топ жарды.
Сілтемелер
Санат:Испания футбол жаттықтырушылары Санат:Катар Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Атлантика хартиясы
Атлантика хартиясы  (Atlantіc charter) — АҚШ пен Ұлыбританияның екінші дүниежүзілік соғыстағы мақсаттарын айқындаған, кейін фашистік Германияға қарсы одақтың бағдарламасына негіз болған құжат. 1941 жылғы 9-12 тамыздағы АҚШ президенті Ф. Рузвельт пен Ұлыбританияның премьер-министрі У. Черчилльдің Атлант мұхитындағы Ньюфаундленд аралындағы кездесу-сұхбаты нәтижесінде қабылданып, 14 тамызда “Атлантика хартиясы” деген атаумен жарияланды.
Бұл құжатта АҚШ пен Ұлыбританияның алдына мынадай міндеттер қойылды: 1) территорияларды кеңейтуді мақсат тұтпайды; 2) мүдделі елдердің ерікті тілегіне сай келмейтін территориялық өзгерістерді жақтамайды; 3) барлық халықтардың саяси құрылыс және мемлекеттік билік түрін таңдау құқын құрметтейді, егемендігінен айрылған халықтардың өзін-өзі билеу құқын қайтарып алуын жақтайды; 4) үлкен және кіші, жеңген және жеңілген мемлекеттердің барлығына бірдей экономикасын дамыту үшін дүниежүзілік саудаға және шикізат көздеріне жол ашылуына көмектесуге бағытталған барлық міндеттемелеріне жауапкершілікпен қарайтын болады; 5) барлық мемлекеттердің экономикалық даму дәрежесін теңестіру, еңбек жағдайларын және әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін жетілдіру мақсатындағы ынтымақтастығын кеңейтуді қалайды; 6) фашистік билікті толық жойған соң барлық елдердің өз территориясында бейбіт өмір сүруін, барлық халықтардың қорқыныш пен жоқшылықтан арылған алаңсыз тіршілігін қамтамасыз ететін жүйенің құрылуын қалайды; 7) басқыншылық мақсат ұстап отырған мемлекеттердің (жалпыға бірдей қауіпсіздіктің тұрақты жүйесі жасалғанға дейін) қарусыздандырылуын көздейтін, бейбітшілікті мақсат тұтқан халықтарды қаруланудың ауыр шығындарынан босататын барлық әрекеттерді қолдайды, т.б.1941 ж. қыркүйекте Атлантика хартиясына талқылау үшін Лондонда АҚШ, Бельгия, КСРО, Люксембург, Ұлыбритания, Чехословакия, Франция (“Азат Франция” қозғалысы) өкілдерінің конференциясы шақырылып, құжат мақұлданды. Оның бірқатар идеялары 1945 ж. Біріккен Ұлттар хартиясына енгізілді. 1954 ж. АҚШ президенті Д. Эйзенхауэр мен Ұлыбританияның премьер-министрі У. Черчилль А.х-ның негізгі принциптерін қайтадан бекітті.Әдеб.: История международных отношений и внешней политики КСРО, т. 1. 1917 — 1945, М., 1986; Encyclopedіa Amerіcana, V. 2, p. 618.
Дереккөздер
Санат:Халықаралық келісімдер Санат:1941 жыл
Котлос-Колик-Еган
Котлос-Колик-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Колик-Еган өзенінің оң жағалауынан 410 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 46 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Владимир Иванович Палладин
Владимир Иванович Палладин (11 (23) шілде 1859 жыл, Мәскеу — 3 ақпан 1922 жыл, Петроград) — орыс ботанигі және биохимигі. Петербург ғылым академиясының академигі (1914; корр. мүшесі 1905). Мәскеу университетін бітірген (1883), К. А. Тимирязеятің шәкірті. Харьков университетінде (1889), Варшава университетінде (1897), Петербург университетінде профессор (1901—14).
Палладин - өсімдіктердің тыныс алуы (оксидаза және дегидрогеназалар жүйесі арқылы іске асатын ферментативтік процестер) теориясын жасаушылардың бірі. Тыныс алудың бірінші фазасында углеводтар мен судың анаэробты ыдырауын, сутек таситын және акцептор қызметін атқаратын хромогендердің тотықсыздануын, ал екінші фазасында хромогендерді ауадағы оттек тотықтырып тыныс алу пигменттеріне айналдыратынын анықтады. Өсімдікте фермент түзілуін зерттеді. Өсімдік физиологтары мен өсімдік биохимиктерінің (С. П. Костычев, А. А. Рихтер, Н. А. Максимов, Н. Н. Иванов, О. А. Вальтер, А. Н. Данилов т. б.) ірі мектебінің негізін салды. Палладин — жоғары оқу орындарына арналған өсімдіктер физиол., анатомиясы және өсімдіктер систематикасы, микробиологиясы, сондай-ақ орта мектеп оқулықтарының авторы.
Дереккөздер
Санат:Ресей ботаниктері Санат:Ресей биохимиктері
Қошқарбасы
Қошқарбасы – Үшқара тауларының шығысындағы құмды алқап.
Географиялық орны
Жетісу облысы Ақсу және Көксу аудандарында орналасқан.
Жер бедері
Ең биік жері 400 м шамасында. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 30 км-ге созылған, енді жері 20 км шамасында. Жер бедері қырқалы келген. Құм бойында Қоштай, Ақшағыл төбелері бар. Жоғарғы және орта төрттік кезеңінің шөгінділерінен түзілген. Батысында Үшкөл, оңтүстігінде Баскөл көлдері, солтүстігінде Жалқұм құмы жатыр.
Өсімдігі
Жусан, шеңгел, жүзгін, теріскен, т.б. сораң өсімдіктер өседі. Жер бетіне жақын жатқан жер асты суы сәл кермек татиды. Құм қойнауы қысқы, көктемгі мал жайылымы ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Жетісу облысы құмдары
Микродәрежедегі нарықтық тепе-теңдіктің осы замандағы үлгілері
Микродәрежедегі нарықтық тепе-теңдіктің осы замандағы үлгілері
Жоғарыда аралған макродәрежедегі жалпы тепе-теңдік экономикалық жүйенің  идеалдық болмасын сипаттайды. Ақиқат өмірде нарықтық тепе-теңдік бұзылып отырады.
Микродәрежедегі нарықтық тепе-теңдіктің осы замандағы үлгілерімен танысайық.
Өрмек түрлес үлгі. Бұл көпке белгілі үлгі. Мәні : баға тепе-теңдік болмыстан ауытқығанда, нарықта сатылатын тауарлардың саны мен бағасы тербеледі. Тербелу нәтижесінде сұраныс пен ұсыныс арасында тепе-теңдік орнайтын жағдай пайда болады. thumb|Қатаң бағалы Вальрастікі_емес_үлгі thumb
Өрмек түрлес үлгіні графикалық талдау мынадай қорытынды жасауға мүмкіндік береді:
• егер ұсыныс қисық сызығының еңкею бұрышы сұраныс қисық сызығынын еңкею бұрышынан шұғыл болса, тепе-теңдік тұрақты болады:
• егер сұраныс қисық сызығының еңкею бұрышы ұсыныс қисық сызығынын еңкею бұрышынан шұғыл болса, тепе-теңдік тұрақсыз болады, бағаның өте қатты тербелуі орын алады;
• егер сұраныс қисық сызығы мен ұсыныстың еңкею бұрыштары тең болса, баға тепе-теңдік болмысы маңайында ұдайы тербелуде болады.
Вальрастікі емес  қатаң бағалар болатын үлгі. Бағаның құрылу үлгісі ол икемді болады деген жорамалдауға негізделеді. Нарықтық тепе-теңдіктің бұзылуы бағаны өзгерту арқылы, немесе, өткізуге ұсынылған тауарлардың санын өзгерту арқылы жойылады деп жорамалдауға болады. Бірінші жорамал Вальрастық бағытқа тән, екінші — кейнстікке тән.
Бұл үлгі тепе-теңдік болмысты орнату тек бағаны өзгерту арқылы ғана емес, өндіріс көлеміне бағаны сұранысқа үйлестіру мақсатпен, бақылау еңгізу арқылы да қамтамасыз етіледі деп тұжырымдайды.
Кезекші үлгісі. Бағалар мемлекет бақылауында болса, олар ұзақ мерзім өзгермеуі мүмкін. Мұндай жағдайда сұраныс пен ұсыныстың қандай болмасын тербелуі, тауарлардың тапшылығына, немесе, олардың өтпей жатып  қалуына әкеліп соғады. Айталық, алғашқы мемлекет белгілеген баға тепе-теңдік баға болсын. Түрлі себептерге байланысты сұраныс өссін дейік. Баға тұрақты болып қалса, бұл жағдайда тапшылық пайда болады. Енді, тепе-теңдік орнату үшін ұсынысты көбейту керек, немесе, тапшы болған тауарларды тұтынушылардың арасында карточка жүйесін енгізу арқылы, немесе, нарықтық тепе-теңдікті кезекпен сәйкестікке келтіру арқылы рационалды жолмен бөлу қажет. Кезек дегеніміз тұтынушылардың тауарды сатып алуға жұмсайтын шығындарының екі бөліктен тұратынын көрсетеді: тауарға ақшалай түрде белгіленген бағадан және кезекте тұрғандықтан туған шығындардан. Кезекте тұрғандықтан келген шығындарды, сол кезекте тұрғанда кеткен уақытта пайдалы еңбек жасалғанда түсетін табыстар шамасымен өлшеуге болады. Осыған байланысты мынадай тұжырымдар туады: «ұзын кезектен гөрі қымбат баға жақсы», «қымбат баға кезекті  қысқартады». Қарсыластар: «қымбат баға хал-ауқатты төмендетеді». Осы тұжырымдардың екеуі де дұрыс болуы мүмкін. Көп адамдар, өзгерістер қандай болмасын, егер олардың нәтижесінде ұтқандардың байлығының өсуі, ұтылғандардың байлығының шығындарынан артық болса, онда осындай өзгерістер тиімді, ұнамды деп саналады.
Егер баға тепе-теңдік дәрежесінен жоғары белгіленсе, артықшылық пайда болып, тауарлар қоймаларда  қалып  қояды. Бұл сатуды және сатудан түсетін ақы мөлшерін азайтады. Сондықтан мемлекет фирмалардың табыстарының азайуымен байланысты, олардың, қосымша жұмсалған шығындарын өтеуге мәжбүр болады. Осы мәселені шешудің ең жабайы жолы: артық тауарларды мемлекет өзі сатып алады. Осылай экономикалық тепе-теңдік орнайды. Керісінше жағдайда баға тепе-теңдік дәрежеден төмен белгіленеді. Нәтижесінде тапшылық туып өтелмеген сұраныс көбейе түседі. Мұндай ұнамсыз жағдайды жою мақсатымен мемлекет өзінің қаражаттарын пайдаланып тапшылықты болдырмау үшін, мысалы, импортты көбейтеді. Мемлекет өзіне қосымша тауарды жеткізуші  қызметін жүктейді. Осылайша тапшылық, жойылады, экономикалық тепе-теңдік орнайды.
Осы замандағы батыс экономикалық әдебиеттері өзін-өзі реттейтін жүйе болып нарықтың қызмет етуін, нарықтық  қатынастар субъектілерінің экономикалық іс-әрекеттерінің рационалдылығымен дәлелдейді. Олардың әрекеттерінің рационалды түрде жүруі, ынталар мен қажеттіктерді  қамтамасыз етудің оптималдық әдістері арқылы жүзеге асырылуынан көрінеді. Фирмалар өздерінің табыстарын көбейтуді көздей отыра сонымен бірге, «көрінбейтін қолдың»  қатысуымен,  қоғамдық ынталарды да  қанағаттандырады. Фирмалар өнімдердің осы көлемін өндіру үшін алдыңғы қатарлы технологііяны, өндірісті ұйымдастырудың  қолайлы әдістерін  қолданады. Олардың осындай әрекеттері жеке бастарының табысқа жетуіне, шығындарын үнемдеуіне жол аша отырып, сонымен қатар, жалпы коғамның байлығының молаюына ат салысады. Осылайша, нарықтық жүйе мүмкіндік тудырған жеке адамдардың өз басының табысты көздейтін әрекеттері түбінде бүкіл қоғамның  қажеттерін толығырак қамтамасыз етуге жол ашады.
Өзін-өзі реттейтін нарықтық жүйе әлеуметтік-экономикалық еркіндігі бар шаруашылық субъектілерінің  құрылуын талап етеді. Осымен қатар, ол әрекеттерін бір-бірімен тікелей, немесе, жанама түрде көрінетін экономикалық ынталардың келісімді, өзара тәуелді болуын тілеп жүргізеді. Нарықтық экономиканың субъектілерінің осындай жағдайы, объективтік түрде қоғамдық еңбек бөлінісінің нәтижесі болып табылады — бұл бір жақтан, шаруашылық жүргізуші субъектілерді еңбек етудің түрлеріне сәйкес бір-бірінен алшақтатып бөледі, экономикалық әрекеттер жағынан оңашаланған өндірушілерді қалыптастырады. Екінші жақтан, еңбек бөлінісі өндірушілер арасында тұрақты функционалдық өзара байланыстар тудырады, сатып алу - сату түріндегі эквиваленттікке негізделген айырбас процестерін келістіреді.