cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Владимир Николаевич Кириенко
1947 ж. Қарашығанақ МТС-нда комбайншының жәрдемшісі, 1962 жылдан Бөрлі ауданының «Победа» ұжымшарында механизатор, кейін бригадир. Оның бригадасы өңдеген танаптан ұдайы жоғарғы өнім алған. Агротехниканың озық әдістерін шебер қолданған. 1973 ж. Кириенконың еңбегі жоғарғы бағаланды.
Дереккөздер
Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:1929 жылы туғандар Санат:Бөрлі ауданында туғандар Санат:Бригадирлер
Тампинс Роверс
«Тампинс Роверс» — Сингапур футбол клубы, 1945 жылы құрылған.
Ұлттық
Сингапур чемпионаты
Кубок
Сілтемелер
Санат:Сингапур футбол клубтары
NGC 7012
NGC 7012 — Микроскоп шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 1 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7012 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66116, ESO 286-51, AM 2103-450.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Микроскоп (шоқжұлдыз)
Дунай
Дунай (Donau, Duna, Dunav, Dunaj, Dunarea) — Батыс Еуропадағы ең ірі өзен.
Сипаттама
Ұзындығы 2850 км, су жиналатын алабы 817 мың км². Шварцвальд тауы (Германия) маңындағы Донауэшинген қаласының жанынан Брег және Бригах өзендері қосылған жерден бастау алып, Қара теңізге құяды. Дунай Германия, Аустрия, Болгария, Мажарстан, Румыния, Словакия жерімен, аздаған бөлігі Чехия, Словения, Хорватия, Швейцария, Италия, Польша, Украина, Молдова жерімен ағып өтеді. Жоғары ағысында (Венаға дейін) Бавар таулы үстіртінің шетімен, Чех массиві мен Шығыс Альпі аралығында тар әрі терең аңғармен ағады. Арнасының ені Ульм қаласына (Германия) дейін 20 — 100 м, одан төменде 100 — 350 м. Бұл бөлігінде Дунайға Альпідегі мұздықтардан бастау алатын көптеген мол сулы салалар қосылады. Орта ағысында (Венадан “Темір қақпа” шатқалына дейін) Орта Дунай ойпатын басып өтеді. Жазыққа шыққаннан кейін өзеннің аңғары кеңейеді (5 — 20 км), ағыны баяулайды.
Карпат тауларының тұсында өзен “Темір қақпа” деп аталатын тар шатқалдан өтеді. Төмен Дунай ойпатында өзен арнасы жайылып (кей жерлерде ені 1 — 2 км-ге жетеді) тарамданады. Қара теңізге құяр атырауында Дунай арнасы үш тармаққа бөлінеді. Көп жерінде Дунайдың жағасы дамбымен бекітілген. Көктемде ұзақ тасиды, жаздың 2-жартысында деңгейі төмендейді, күзгі жаңбырдан кейін тасқындар өтеді, қайта сабасына түседі. Орташа жылдық су ағыны сағасында 6430 м³/с. Қыс қатты болған жылдары ғана 1 — 1,5 айға қатады.
Салалары
Дунайдың 300-ден астам саласы бар. Ең ірі салалары: оң жағында — Инн, Драва, Сава, Морава (Сербия), сол жағында — Морава (Чехия), Тиса, Олт, Сирет және Прут.
Маңыздылығы
Дунай орталық және оңтүстік-шығыс Еуропа елдерінің көлік байланысында маңызды орын алады. Ульм қаласынан атырауына дейін кеме қатынайды. Рейн өзеңі жүйесімен кеме жүретін каналмен байланысқан. Дунай және оның салалары электр энергиясын өндіруге, қалалар мен өнеркәсіп орталықтарын сумен жабдықтауға, жер суғаруға кеңінен пайдаланылады. Төмен ағысында балық ауланады. Дунай бойындағы ірі қалалар: Регенсбург (Германия), Линц, Вена (Австрия), Братислава (Словакия), Будапешт (Венгрия), Нови-Сад, Белград (Югославия), Русе (Болгария), Брэнла, Галац (Румыния), Измаил (Украина).
Сілтемелер
Санат:Еуропа өзендері
Ковыль-Пыгай-Еган
Ковыль-Пыгай-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сороминская өзенінің сол жағалауынан 117 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Педра-Бонита
Педра-Бонита (Pedra Bonita) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Зона-да-Мата мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Маньюасу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Чияле
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Педра-Бонита
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 733 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 163,504 км² шамасында. Халық тығыздығы — 41,2 адам/км².
Тарихы
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Майнборн
Майнборн (Meinborn) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Нойвид ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 515 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 4,39 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 38 042. Муниципалитеттің басшысы — Герхард Линднер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Күлбадан Абайқызы
Күлбадан Абайқызы (1862-1932) - Абайдың бәйбішесі Ділдәдан туған қызы.
Қарасай (Талас облысы)
Қарасай (Кара-Сай) — Қырғызстанның Талас облысы Айтматов ауданы, Бақайыр айыл аймағы құрамындағы айыл.
Атапасклер
Атапасклер  (өз атауы — дене, на-дене — адамдар) — үндіс тайпаларының бірлестігі. АҚШ-тың Нью-Мексика, Аризона штаттарын, Аляска мен Канаданы мекендейді. Жалпы саны — 220 мың адам (1992). 210 мыңы АҚШ-та тұрады. Тілі үлкен үш топқа бөлінеді. Кейбір зерттеушілер барлығын “на-дене” семьясына жатқызады. Жартысы христиан (протестант, католик) дінін, жартысы дәстүрлі наным-сенімін ұстанады. А-дің ата-бабалары Азиядан Америка құрлығына ең соңғы өткен тайпа болып (б.з.б. 5-4 мың жылд.) есептеледі. Олар үшке бөлініп қоныстанған. Субаркт. аймақтарда — чипеваяктар, тацаноптиндер, эптачареоптиктер, догрибтер, каучадиндер, тцаптиндер; Кордильярде — назанилер, секанилер, талтандар, цецауттар, такулдар, чилкотиндер; Аляскада — кепайлар, кучиндер, ингаликтер, птуптчондар мекендейді. Солт. А. қамашаудан (резервациядан) тыс, тарихи мекендерінде тұрады.
Санат: Солтүстік Америка үндістері Санат:АҚШ этникалық топтары Санат:Канада этникалық топтары Athapasca
Қарасай (Талас облысы)
Халқы
2009 жылы айылда 3176 адам тұрған.
Дереккөздер
Санат:Айтматов ауданы елді мекендері
Күлбадан Абайқызы
Дереккөздер
Санат:1862 жылы туғандар Санат:1932 жылы қайтыс болғандар Санат:Абай Құнанбайұлы
Зыбкыланъель
Зыбкыланъёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Косью өзенінің оң жағалауынан 206 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Жүсіп Мүтәліпов
Cілтемелер
Санат:Қазақстан ғалымдары
Капиляр
Капиляр —
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Анатомия Санат:Физика
Альбавилла
Альбавилла (Albavilla) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6070 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 575 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 10,55 км² шамасында. Пошта индексі — 22031.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Vittore. Жыл сайынғы мерекесі — 9 мамыр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Фесталем
Фесталем (Festalemps) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,27 км² шамасында.
IC 2974
IC 2974 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Фесталем
Коммунаның INSEE коды — 24178, пошта индексі — 24410.
IC 2974
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37304, MCG -1-30-45, IRAS11512-0453.
Сыртқы сілтемелер
IC 2974 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Фесталем
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 245 адамды құрады. Халық тығыздығы — 19,97 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Ритайм
250px|thumb|Картада орналасуы Ритайм (Rietheim AG) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Цурцах округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 709 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.92 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4316, пошта индексі — 5323.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргау елді мекендері
Неи-сюр-Марн
Неи-сюр-Марн (Neuilly-sur-Marne) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена-Сен-Дени департаментінде орналасқан. Аррондиссеман-дю-Ренси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,86 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 93050, пошта индексі — 93330.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33157 адамды құрады. Халық тығыздығы — 4833,38 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сан-Паулу
Сан-Паулу (São Paulo, ) — Бразилиядағы қала. Әлемдегі үшінші ірі мегаполис, Латын Америкасындағы ең ірі қала, шүбәсіз биік мұнаралы ғимараттары бойынша бірінші қала. Халық саны — 7 216,3 млн. 1554 жылы негізі қаланған елді мекен бүгінгі күні кофе астанасы атанған. Сан Паулу көп ұлтты қала, мұнда араб, жапон, италиандық кварталдар бар.
Қала Апостол Павелдің есімімен аталады, оны еске алу күні иезуиттер 1554 жылы 25 қаңтарда (Әулие Павел күні) үнді қонысы орнында құрған.
Қаланың ауданы 523 км² және халқы 11,3 миллион адамды құрайды (IBGE-дің 2011 жылғы мәліметтері бойынша), бұл Батыс жарты шардағы халқы бойынша үшінші қала.
Қаланың сәулеттік бейнесі әртүрлі дәуірлер мен стильдерді араластыру арқылы жасалған. Сан-Паулуда көптеген ескі ғимараттар, мұражайлар мен шіркеулер бар. Сонымен қатар, Сан-Паулу ең заманауи қалалардың бірі болып табылады, оның негізгі бөлігі әйнектен және металдан жасалған зәулім ғимараттармен (мысалы, Авенида Паулиста), соның ішінде Бразилиядағы ең биік екінші зәулім ғимарат - Миранти-ду-Вали. Мұндай стильдер көршілестігі алыс және жат болып көрінбейді - керісінше, ежелгі шіркеу ең заманауи ғимараттың аясында үйлесімді көрінуі мүмкін.
Елтаңбадағы ұран: NON DVCOR DVCO - «Олар мені басқармайды, бірақ мен басқарамын».
Қаланың негізі
Сан-Паулу елді мекенін (ол кезде Сан-Паулу Кампос-ди Пиратинганы) 1554 жылы 25 қаңтарда Мануэль да Нобрега мен Хосе де Анчиета бастаған иезуиттік миссионерлер тобы құрды. Олар осы сайтта Тупи Гуарани үндістерін католик дініне айналдыру мақсатында Коледжо-де-Сан-Паулу-де-Пиратининга (Colégio de São Paulo de Piratininga) деп аталатын миссия құрды. Елді мекен Серта-ду-Мар тауының етегінде, Тите өзенінің бойында, Сантос порт қаласы салынған шығанағына қарап, оңтүстік-шығыс жағалауынан батыстағы кең әрі құнарлы үстіртке дейінгі табиғи өткелде орналасқан. Сан-Паулу штатына айналды.
17-18 ғасырларда өзін бандрейран деп атаған зерттеушілер тобы алтын, алмас, басқа да табиғи ресурстар мен құлдарды іздеп Оңтүстік Американың ормандары мен жаңа территорияларын аралап өтті. Олар Бразилияның Тордесилья сызығынан батысқа қарай территориялық кеңеюіне және бағалы металдар мен тастардың көптеген кен орындарының ашылуына бірінші кезекте жауапты болды деп саналады. Қазір қалада олардың дамуына үлес қосқан бірнеше ескерткіштер бар, атап айтқанда Сан-Паулудың танымал жерлерінің бірі Бандейрас ескерткіші.
Сан-Паулу 1711 жылы ресми түрде қала мәртебесін алды. 19 ғасырда қала экономикалық өркендеу кезеңіне кірді, негізінен көрші Сантос қаласынан шетелге жіберілген кофенің экспорты арқасында. 1881 жылдан кейін Италиядан, Португалиядан, Испаниядан, Германиядан және басқа елдерден иммиграция штат пен қалаларға келе бастады, иммигранттарды жаңа жерлер қызықтырып, штаттың үлкен кофе плантацияларында жұмыс істеді. 20 ғасырдың басында кофе экспортынан түсетін түсімдер, ең алдымен, әлемдік экономикалық дағдарыс пен бағаның төмендеуіне байланысты күрт төмендеді. Нәтижесінде, жергілікті кәсіпкерлердің инвестициялар ағыны Сан-Паулу индустриясын дамытуға бағытталды, қалаға негізінен Италиядан келетін иммигранттардың жаңа толқындарын тарта бастады. 20 ғасырдың бірінші жартысында еуропалықтардан басқа жапондар мен арабтар қалаға көптеп көшіп келді. 20 ғасырда қаланың өркендеген экономикасы Бразилияның кедей аймақтарынан, әсіресе Солтүстік-Шығыстан қоныс аударушыларды көптеп тартты.
Құрылық-әуе ортасы
thumb|300px|цитрустық бау-бақша
Сан-Паулу
Қаланың негізі
Алайда, 20 ғасырдың аяғында Бразилияның басқа қалаларымен бәсекелестікке байланысты, кейде өнеркәсіптік компанияларға салық жағдайларын жақсартуды ұсынған Сан-Паулудың негізгі экономикалық қызметі біртіндеп өзінің өндірістік бағытынан бас тартып, қызмет көрсету саласының пайдасына шешілді. Қазір бұл қалада көптеген қызметтерді ұсынатын көптеген жергілікті және халықаралық банктердің, заңгерлік фирмалардың, әртараптандырылған трансұлттық компаниялар мен корпорациялардың кеңселері орналасқан.
Құрылық-әуе ортасы
Құрылық-әуе ортасы
Эволюция кезінде әуе-құрылық ортасы сулы ортадан кейін тірі организмдермен игерілді. Бұл орта үшін температура, жарық, ылғал, ауа құрамы маңызды факторлар болып табылады. Тірі организмдер үшін әсіресе көруге болатын (орта толқынды) жарықтың маңызы зор. Жарықтың әсерінен хлорофиллдердің түзілуі және биосферадағы аса маңызды процесс - фотосинтез жүреді. Күн энергиясының Жер бетіне түсуі жылдық маусымға және тәулік ұзақтығына байланысты. реализмдердің жарықтың тәуліктік ырғағыиа реакциясы, яғни, тәуліктің жарық (күн ұзақтығы) және қараңғы (түн ұзақтығы) ара қатынасы фотопериодизм (грекше photos - жарық, os - шеңберлі, айналым) деп аталады. Өсімдіктерде белсенділігі мен сапасымен қатар, жарықтың ұзақтығы әсер етеді. Өсімдіктер белсенділігінің тәуліктік және
Сан-Паулу
Қаланың негізі
Ларго Сан-Франциско заң мектебінің (қазіргі Сан-Паулу университетінің профессорлық-оқытушылық құрамы) құрылуы тағы бір маңызды кезең болды, ол Бразилиядағы Ресифи заң мектебі мен Федералды Университетімен бірге алғашқы үш академиялық оқу орнының бірі болды. Амазоналар. 1828 жылы 1 наурызда императордың жарлығымен құрылған бұл оқу орны Бразилия империясы құрылғаннан кейін көп ұзамай заңгерлер мен саясаткерлерге деген қажеттіліктің артуына байланысты монастырь ғимаратында ашылды. Бразилиялық байлар Еуропаға білім, әсіресе заң іздеу мақсатында жиі баратын болғандықтан, император Педро I ұлттық заң мектебін құру керек деп шешті. Ол бүкіл елден студенттерді тарта бастады, бұл қаланың богемиялық элитасын құрудың маңызды факторы болды.
Кейбір экономикалық проблемаларға қарамастан Сан-Паулу Латын Америкасындағы ең ірі іскери орталық болып қала береді. Үлкен агломерация нарығы (20 миллионнан астам тұрғын) шетелдік компанияларды қызықтырады. Bienal International de Arte сияқты мәдени іс-шаралар арқылы қала, ең алдымен, музыка мен өнер үшін мәдени орталық ретінде беделге ие болды. Экономикалық өсу мен экспорт қаладағы жұмыссыздықты біртіндеп азайтып келеді, сонымен қатар атышулы жергілікті қылмыс деңгейі тез төмендейді. Қаланың дамуы көптеген салаларда жүруде, тарихи орталық мемлекеттік мекемелер мен жекеменшік университеттерді қызықтырады, ал бизнес кәсіпорындары Итайн Биби, Вила Олимпия және Беррини сияқты жаңа аудандарға көшуде. Іскери сапарлардың арқасында қазір қала Сан-Паулудың өткен ғасырдағы басты бәсекелесі Рио-де-Жанейроға қарағанда көбірек келушілерді қызықтырады.
Құрылық-әуе ортасы
Фотопериодизм
Фотопериодизм жануарларда да байқалады: жұп құру, түлеу, қысқы үйқыға кету, миграция, күн ұзақтығына байланысты. Егер жер бетіне келіп жететін күн энергиясын 100% деп есептесек, оның шамамен 19% атмосферадан өту кезінде жүтылалы, 34% кері қарай атмосфераға шағылысады, тек 47% ғана жер бетіне тіке және шашыранды радиация ретінде жетеді. Тікелей түсетін күн радиациясы Бұл - толқын ұзындықтары 0,1-ден 30000 нм-ге дейінгі электромагниттік сәулелер. Жер бетіне түсетін радиациялардың ультракүлгін спектр бөлігіне шамамен 1-5%, орта толқынды жарықтың еншісіне 16-45% және инфрақызыл бөлігіне 49-84% тиесілі. Энергияның спектр бойынша бөлінуі атмосфераның салмағына, Күннің әртүрлі биіктікте орналасуына байланысты. Шашыранды радиацияның (кері шағылған сәуле) мөлшері Күн көкжиекке жақын орналасқанда және атмосфераның бұлдырлығы артқанда көбейеді. Бұлтсыз аспандағы радиацияның спектрлік құрамы энергияның көптігімен (400-800 нм) сипатталады.
Сан-Паулу
Орналасқан жері
Сан-Паулу Серра-ду-Мардың (Serra do Mar) бөлігі болып табылатын үстіртте орналасқан, ол өз кезегінде Бразилия таулы тауы деп аталатын үлкен аймақтың бөлігі болып табылады. Үстірт Атлант мұхитынан небәрі 70 км қашықтықта болса да, теңіз деңгейінен 800 м биіктікте орналасқан. Көрнекі факт - бұл қаланы Козерог тропикі кесіп өтеді. Қаланың ең биік нүктесі - Джарагуа тауы, ол бүкіл мемлекеттің ең биік шыңы болып табылады және Серра-да-Кантарейра жотасы. Аудан тектоникалық тұрғыдан өте тұрақты, мұнда сейсмикалық белсенділік байқалмайды.
Құрылық-әуе ортасы
Ультракүлгін сәулелер
Ультракүлгін сәулелердің ішінде Жер бетіне тек ұзын толқынды сәулелері ғана (290-380 нм) жетеді, ал тіршілік үшін аса қауіпті қысқа толқынды ультракүлгін сәулелерді - солтүстік және онтүстік полюстерде 20-25 км, ал эквотор бойында 7-8 км биіктіктегі 0 3 молекуласынан тұратын атмосфераның озон қабаты өткізбейді. Ұзын толқынды ультракүлгін сәулелердің химиялық белсенділігі жоғары. Олардың мөлшері көп болса организмге қауіп тудырады, ал аздаған дозасы тіпті организмдер үшін пайдалы. 250-300 нм диапазонда ультракүлгін сәулелер бактерецидті әсер етіп, жануарларда стеролдан рахит ауруын болдырмайтын D витаминінің түзілуіне әсер етеді. 200-400 нм толқын ұзындықтары терінің қорғаныштық қызметін арттырып, адамның терісінің қараюына алып келеді.
Сан-Паулу
Орналасқан жері
Тиета өзені бір кездері қаладағы тұщы судың негізгі көзі және оның тұрғындары үшін демалыс орны болған. Алайда, 20 ғасырдың екінші жартысында өзен оның саласы Пинхейрус өзені сияқты өндірістік ағынды сулармен ластанған. Қазір екі өзенді де тазартудың белсенді бағдарламасы бар, оны Жапонияның Халықаралық ынтымақтастық банкі сияқты халықаралық даму банктері қаржыландырады. Қала ішінде жүзуге болатын өзендер жоқ, бірақ Тите өзенінде, әсіресе оңтүстікке қарай төмен қарай және Парана өзенінің маңында су көлігі маңызды болып келеді, өйткені Тиетта Ла-Плата бассейнінің бөлігі болып табылады.
Құрылық-әуе ортасы
Толқын ұзындығы
Ал толқын ұзындығы 750 нм-ден ұзын инфрақызыл сәулелер жылу береді. Жер бетінде жарық режимі әртүрлі. Кей жерлерге күн сәулесі көп түсетін болса, ал басқа бір жерлерде жарық мүлдем аз түседі. Сондықтан өсімдіктерде табиғи сұрыпталу процесі кезінде жарықтың әртүрлі жағдайларында өсуге бейімделушіліктері пайда болды. Жарыққа байланысты өсімдіктерді үш экологиялық топқа бөледі: гелиофиттер - жарық сүйгіш өсімдіктер, социофиттер - көлеңке сүйгіш өсімдіктер және факультативті гелиофиттер - көлеңкеге төзімді өсімдіктер.
Серрамеццана
Серрамеццана (Serre) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Салерно провинциясында орналасқан.
Құрылық-әуе ортасы
Гелиофиттер
Гелиофиттер немесе жарың сүйгіш өсімдіктер - күн сәулесі жақсы түсетін ашық кеңістікте өсетін өсімдіктер. Мысалы үшін оларға көптеген шабындық, дала, шөл және шөлейт өсімдіктері, орманның биік ағаштары жатады. Әдетте олардың жапырақтары Қалыңдау, мезофилл және эпидермис клеткалары майда болып келеді. Бұған құрғақ аймақтарда (шөл, дала, саванна) өсетін асыл тұқымдастары, амаранттар, алабұта  тұқымдасына жататын Және т.б. өсімдіктер жатады.
Серрамеццана
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3972 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 60 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 66 км² шамасында. Пошта индексі — 84028.
Сан-Паулу
Орналасқан жері
Қалада табиғи көлдер жоқ, бірақ электр қуатын өндіруге, тұщы суды үнемдеуге және қала тұрғындарын демалуға пайдаланылатын екі су қоймасы бар - Гуарапиранга және Биллингс. Түпнұсқалық флора әр түрлі жалпақ жапырақты жасыл өсімдіктерден тұрды. Қалада импорттық өсімдіктер көп, өйткені жұмсақ климат пен жауын-шашынның көп мөлшері тропикалық, субтропиктік және қоңыржай белдеулерде өсімдіктердің көп түрлерін өсіруге мүмкіндік береді, мысалы, эвкалипт плантациясы өте кең таралған.
Атарман
Дереккөздер
Санат:Түркілер әскери өнері Санат:Көшпелі халық әскери өнері Санат:Атақтар
Сан-Паулу
Климат
Сан-Паулуда ауыспалы таулы климат субэкваторлықтан тропиктікке ауысады, құрғақшылық маусымы желтоқсаннан ақпанға дейін, ал қалған жылдары жаңбырлы маусымға ие. Алайда жаңбырлы маусым сирек 30 ° C-қа жетеді, ал құрғақ мезгіл жылы күндер мен салқын түндермен сипатталады. Сан-Паулу төмен ендіктерде орналасқандығына қарамастан (дәл Козерог тропикінің ендіктерінде), оңтүстіктен салқын ауа массаларының шабуылдары кезінде қатты суық түсуі мүмкін, тіпті қарлы боран болды (ол ресми түрде тек бір рет, 1918 жылы 25 маусымда жазылған). Жаңбыр өте қатты жауады, әсіресе жылы айларда, ал шілде мен тамызда олар іс жүзінде болмайды. Сан-Паулу да, оған жақын орналасқан жағалау сызығы да ешқашан тропикалық циклонның соққысына ұшыраған емес, бұл жерде торнадо ешқашан болмайды. Жақында, тамыз, мұнда қыс айы болғанына қарамастан, құрғақ және ыстық - температура кейде 28 ° C-қа жетеді. Бұл құбылыс «веранико» деп аталады (порттан - «кішкентай жаз»).
Құрылық-әуе ортасы
Сциофиттер
Сциофиттер немесе көлеңке сүйгіш өсімдіктер - жарық аз жерде өсетін өсімдіктер. Бұларға фитоценоздың төменгі саумалдық (Oxalis acetosella), құсықшөп (Asarum europaeum), жасыл мүктер, плаундар жатады. Жарықтың 0,1-0,2%-да тек мүктер мен селягинеллалар өседі. Плаундардың өсуі үшін күндізгі жарықтың 0,25-0,5%-да жеткілікті. Ал гүлді өсімдіктер әдетте аспан Бұлт кезде жарықтың мөлшері 0,5-1% кемболмайтын жерлерде өседі.
Сан-Паулу
Агломерация
Сан-Паулу ресми түрде «Grande São Paulo» (Үлкен Сан-Паулу) деп аталатын үлкен мегаполистің бөлігі болып табылады. Агломерация құрамына 19 миллионнан астам тұрғыны бар 39 муниципалитет кіреді (2005 ж., IBGE деректері).
Құрылық-әуе ортасы
Факультативті гелиофиттер
Факультативті гелиофиттер немесе көлеңкеге төзімді өсімдіктер - жарықтың көп мөлшерінде де және аз мөлшерінде де өсе беретін өсімдіктердің үлкен тобы. Оларға жөке (TUia cordatci), мойыл (Podus racemosa), бүлдірген (Fragaria vesca) және шалғьндықта, орман алаңқайларында өсетін көптеген өсімдіктер жатады. Жарық сүйгіш және көлеңке сүйгіш өсімдіктердің ерекшеліктерін салыстыра отырып олардың анатомиялық , морфологиялық және физиологиялық айырмашылықтары әртүрлі екенін көруге болады (4 кесте, 7 сурет). Жануарлар үшін күннің жарығы жасыл өсімдіктердегідей аса қажетті емес. Алайда жануарлар өмірінде жарықтың маңызы орасан зор. Осыған байланысты жануарларды фотофиллдер (жарық сүйгіш) және фотофобтар (көлеңке сүйгіш) деп ажыратады. Жарық жануарлар үшін кеңістікте бағдар алу, көру үшін қажет. Жарық арқылы жануарлар сыртқы әлем туралы ақпараттар алып отырады. Жануарларда көздің дамуы жүйке жүйесінің дамуымен қатар жүріп отырды.
Сан-Паулу
Агломерация
Сан-Паулу тым кең болғандықтан, оның агломерациясын анықтаудың екі әдісі бар. «Жалпы статистикалық аймақ» (Complexo Metropolitano Expandido) бойынша бұл әлемдегі 29 миллион тұрғыны бар екінші қала. Неғұрлым тар анықтама Үлкен Сан-Паулуды (Região Metropolitana de San-Paulo) Кампинас, Байксада Сантиста және басқа көршілес аудандарды қамтымайтын аймақ ретінде қарастырады; бұл аумақта шамамен 19,7 миллион адам тұрады (2006 ж.), бұл оны әлемдегі бесінші мегаполис аймағына айналдырады.
Құрылық-әуе ортасы
Дереккөздер
Санат:Экология
Болат Рахымжанұлы Баймұхамбет
Болат Рахымжанұлы Баймұхамбет (23 тамыз, 1948 жыл, Алматы облысы Сарқан ауданы, Қарауылтөбе ауылы) - Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы.
Дереккөздер
Санат:23 тамызда туғандар Санат:1948 жылы туғандар Санат:Сарқан ауданында туғандар Санат:Қазақтың спорт және туризм академиясы түлектері Санат:Қазақстан жаттықтырушылары Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушылары Санат:КСРО Дене шынықтыру және спорт саласының үздіктері
Сан-Паулу
Қалалық аудандар
Сан-Паулу қаласы субпрефектуралар (субпрефейтуралар) деп аталатын 31 қалалық аудандарға бөлінеді. Әр субфефектура бірнеше аудандарға бөлінеді (көп жағдайда екі-үш). Аудандар саны көп суб-префектура - сегіз ауданнан тұратын тарихи және іскери орталықта орналасқан Se (Subprefeitura da Sé). Әкімшілік бөлінумен қатар 2007 жылы қала мэрі Джилберто Кассаб құрған географиялық радиалды бөлім де бар. Осылайша қала әрқайсысы автобустар мен көше белгілерінің ерекше түсімен он аймаққа бөлінді (тарихи орталық, кеңейтілген орталық, солтүстік, оңтүстік, шығыс, батыс, солтүстік-шығыс, солтүстік-батыс, оңтүстік-батыс және оңтүстік-батыс). Бұл бөліністің суб-префектуралар мен аудандарға еш қатысы жоқ, ал кейбір жағдайларда бір аудан екі немесе одан да көп географиялық аймақтарда орналасуы мүмкін. Субфефектураның басшылығы орналасқан аудан М'Бой-Миримді қоспағанда, субфефектурамен бірдей атау алады.
Шығыс қисықгүлі
Шығыс қисықгүлі (Anchusa ovata, Lycopsis orientalis) – айлауыктар тұқымдасы, қисықгүл туысына жататын өсімдік.
Өсетін жері мен таралу аймағы
Қазақстанда Маңғыстау түбегінде, Мойынқұм құмды алқабында (Оңтүстік Қазақстан аймағы), Балқаш өңірінде, Іле, Қырғыз, Күнгей, Талас және Теріскей Алатауларында, Кетпен (Ұзынқара) жотасында кездеседі. Егістікте, бау-бақшада, жол жиегінде, далалы жерлерде, жайылымдарда, тау етегінде, арықтар мен тау өзендерінің жағасында өседі.
Құрғақшылыққа төзімді, арамшөп ретінде егістікке зиян келтіреді.
Дереккөздер
Санат:Айлауықтар Санат:Қазақстан флорасы
Сити оф Монроус (Мичиган)
Сити оф Монроус (City of Montrose) — Мичиган штатының Genesee округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1619 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.4 км² шамасында. FIPS коды — 26-55280.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Бинжервиль
Бинжервиль (Bingerville)— Кот-д’Ивуардың оңтүстік-шығысында орналасқан қала.
Дереккөздер
Санат:Кот-д’Ивуар Санат:Кот-д’Ивуар қалалары
Хэндерсон (Мэриленд)
Хэндерсон (Henderson) — Мэриленд штатының Caroline округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Изворско (Варна облысы)
Изворско (Изворско) — Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 910 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9154. Телефон коды — 051108. ЕКАТТЕ коды — 32490.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
Қара қырқылдақ
Қара қырқылдақ (Chlidonias nigеr) — Қырқылдақтар тұқымдасына жататын шағын денелі (60-80 грамм, қанатының алымы - 62 см шамасында), құйрықүсті ашық ақ түсті қошқыл реңді құс.
Тұмсығы және аяғы қара. Оңтүстік және Орталық Еуропада, Азияның орталық бөлігіндегі және Солтүстік Америка бөлігінде мекендейді. Қазақстанда таулар мен сусыз шөлден басқа жерлердің барплығында өмір сүреді. Жағалауындағы өсімдіктер жақсы дамыған тоқтау және баяу ағатын суқоймаларда орын тебеді.
Қара қырқылдақ су бунақденелілерімен, солардың дернәсілдерімен, ұсақ шаянтәріздестермен және басқа жәндіктермен қоректенеді. Көбінесе басқа су маңындағы құстармен бірге шоғыр түзіп ұялайды. Ұяларын жүзіп жүргенаралшықтырға, сондай-ақ су жағасына салады. Салындыда көбінесе 3 жұмыртқа болады. Жұмыртқаларға ата-енелері екі аптадан астам қамқорлық жасайды, ал балапандары 20-25 күнде ұша алатын болады. Қара қырқылдақтар, ұялау орындарына кешірек - сәуірдің аяғына таман ұшып келіп, қыркүйектің басында қыстайтын орынға ұшып кетіп үлгереді.
Дереккөздер
Санат:Татреңтәрізділер
Миссанелло
Миссанелло (Missanello) — Италиядағы коммуна, Базиликата әкімшілік аймағына қарасты Потенца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 570 адамды құрайды. Халық тығыздығы 26 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 22 км² шамасында. Пошта индексі — 85010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базиликата елді мекендері
NGC 2538
NGC 2538 — Кіші Арлан шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1877 жылы 2 ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2538 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22962, UGC 4266, MCG 1-21-19, ZWG 31.67, IRAS08087+0347.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арлан (шоқжұлдыз)
Еннмон
Еннмон (Hennemont) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,82 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55242, пошта индексі — 55160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 128 адамды құрады. Халық тығыздығы — 11,83 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Каштелу-Бранку (Могадору)
Каштелу-Бранку (Могадору) (Castelo Branco (Mogadouro)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 540 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 54,57 км² шамасында. Халық тығыздығы — 9,9 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Сен-Поль-де-Фурк
Сен-Поль-де-Фурк (Saint-Paul-de-Fourques) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,03 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 279 адамды құрады. Халық тығыздығы — 69,23 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Кевин Митник
Кевин Дэвид Митник (6-тамыз, 1963 ж.) туған американдық компьютер қауіпсіздігі маманы
Хакер
thumb|[[2600 Magazine "Кевинді босатыңдар" стикерлерін таратуда.]]
Жарық сүйгіш және көлеңке сүйгіш өсімдіктер
'''Жарық сүйгіш және көлеңке сүйгіш өсімдіктердің өзіне тән кейбір белгілері''' Жануарларда қоршаған ортаны көру арқылы сезіну эволюциялық дамудың дәрежесіне байланысты. Көптеген омыртқасыздардағы қарапайым көздер - бұл жай ғана пигментпен қоршалған жарық сезгіш клеткалар, ал бір клеткалыларда - жарық сезгіш цитоплазманың бөлігі. Толық көру тек жетілген, күрделі құрылымды көздерде ғана болады. Өрмекшілер қозғалып тұрған заттың сұлбасын 1-2 см ықтықтан ғана көреді. Көру мүшелері омыртқалыларда, басаяқты моллюскаларда біршама жақсы дамыған. заттың формасын, мөлшерін, түсін және ара қашықтығын ажырата алады. Көлемді көру адамға, приматтарға, кейбір құстарға, үкіге, бүркітке, ителгіге, қыранға және т-б- тән. Адам үшін сәулелер аймағы күлгін түс пен қоңырқай-қызыл түстердің аралығында жатыр. Мысалы, кейбір жыландар спектрдің тек инфрақызыл бөлігін ғана көреді, сондықтан қараңғыда қорегін жақсы аулайды. Бал аралары үшін жарықтың көрінетін бөлігі қысқа толқынды бөлігіне жақын келеді. Олар ультракүлгін сәулелердің көп бөлігін түс ретінде қабылдайды, бірақ қызыл түстерді ажырата алмайды. Ымыртта және түнде белсенді тіршілік ететін сүт қоректілердің көпшілігі түстерді нашар ажыратып, барлығын қара- ақ бейнеде көреді (ит тәрізділер, мысық тәрізділер, атжалмандар және т.б.). Мұндай көру ерекшелігі сондай-ақ түн құстары - үкі, жапалақтарға да тән. Күндіз тіршілік ететін құстарға түстерді ажырата алатын, жақсы жетілген көру мүшелері тән. Жануарлар мен құстар көру арқылы ұзақты миграциялар мен жылы жаққа ұшқан кезде бағыт-бағдар алып отырады. Осындай ұзақты ұшу кезінде құстар Күнге, жүлдыздарға қарап бағдар алып отыратыны тәжірибе жүзінде дәлелденген. Аздаған тұман кезінде олар ұшуын жалғастыра береді, ал қалың тұман кезде ұша бермейді. Егер осындай жағдайда ұшып келе жатқан құстар бағыттарынан ауытқитын болса, тұман сейілген сон қайта өз бағыттарын дәл тауып алады.
Дереккөздер
Санат:Экология
Кіші Туй
Кіші Туй — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кама суқоймасының оң жағалауынан 754 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мёзер
Мёзер (Möser) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Йерихов ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 8188 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,13 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 86 145. Муниципалитеттің басшысы — Михель Бремер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Өлі теңіз
thumb|[[Өлі теңіз]] thumb|[[Өлі теңіз]] Өлі теңіз (арабша Бахр-Лут) – Таяу Шығыстағы, Иордания мен Израиль жеріндегі ағынсыз тұзды көл. Гхор тектоникалық ойысына, теңіз деңгейінен 403 м төмен (жағалауы – құрлықтағы ең төменгі жер) орналасқан. Ауданы 1050 км², ұзындығы 76 км, ең терең жері 356 м. Өлі теңіз жағалауы шөлді, кей жерлері жартасты. Негізінен Иордан өзінің суымен толығады. Дүние жүзіндегі ең тұзды көлдердің бірі. Суының орташа тұздығы 260 – 270‰, кей жылдары 310‰-ге жетеді. Минералды тұздар өндіріледі. “Өлі теңіз” аталуы суында органик. тіршіліктің жоқтығымен түсіндіріледі.
Дереккөздер
Санат:Тұзды көлдер Санат:Израиль көлдері Санат:Иордания көлдері Санат:Шекаралық көлдер
Ай-Сава-Ильпа
Ай-Сава-Ильпа — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сава-Ильпа өзенінің оң жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Трессан
Трессан (Tressan) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Лодев округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,92 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34313, пошта индексі — 34230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 522 адамды құрады. Халық тығыздығы — 133,16 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Құмар Екібаев
Құмар Екібаев (1937 жылы туған, қазіргі Атырау облысы) – ауыл шаруашылығы саласының қызметкері. Атырау ауыл шаруашылық техникумын (1965), Алматы зоотехникалық-малдәрігерлік институтын (қазіргі ҚазҰАУ) бітірген (1969). 1965 жылы Жылыой ауданы «Ембі» кеңшарында техник-механик, 1970 – 92 жылы Бейнеу ауданы «Қарақұм» кеңшарында ферма меңгерушісі болды. 1994 жылдан жеке шаруашылықпен айналысады. Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған (1978).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Марк (Па-де-Кале)
Марк (Marck) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Кале округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 31,55 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62548, пошта индексі — 62730.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9340 адамды құрады. Халық тығыздығы — 296,04 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Сырдария
Сырдария — Орталық Азиядағы өзен. Ол кейде көне грек тіліндегі деген аты бойынша Яксарт деп аталады. Өзеннің грекше аты көне парсы тіліндегі Yakhsha Arta («Үлкен маржан») деген сөз тіркесінен бастау алады, бұл өзеннің суының түсінен пайда болған. Ортағасырлық мұсылман жазбаларында өзен жұмақтағы төрт өзеннің бірінің атымен «Сейхун» (سيحون) деп аталған. Әмудария өзені болса «Жейхун» деп аталған, бұл жұмақтағы төрт өзеннің тағы бірінің аты. Қазақстанда жергілікті тұрғындар оны күнделікті тілде «Дария» деп атайды.
Парсы тілінен келген Сырдария атауы ежелден бері қолданылып келеді. Батыс елдеріндегілер болса 20-шы ғасырға дейін бұл өзенді Яксарт атауымен атап келді. Ескендір Зұлқарнайынның жаулап алған жерлерінің солтүстік шекарасы Сырдария өзені арқылы өтті. Грек тарихшыларының айтуы бойынша, Ескендір б.з.д 329 жылы Александрия Эсхата («Ең алыстағы Александрия») деген қаланың негізін қалаған. Ол қала қазір Худжанд деп аталады.
Сипаттамасы
Өзен Қырғызстан мен шығыс Өзбекстандағы Тянь-Шань тауларындағы екі өзеннің: Нарын және Қарадария өзендерінің қосылуынан бастау алады да, 2,212 км қашықтықта орналасқан Арал теңізіне барып құяды. Сырдария өзенінің алабы 800 000 шаршы километрді құрайды, бірақ су іс жүзенде соның тек 200 000-ынан ғана жиналады. Оның біржылдық теңізге құюы — 28 км³ ғана, бұл Әмударияның теңізге құятын суының жартысына тең.
Атастыру
Дереккөздер
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Сырдария
Сипаттамасы
left|thumb|200px|Қазақстандағы Байқоңыр ғарыш айлағының орнын көрсететін карта.
Сырдария өзенінің атаулары
Сырдария мен Әмудария Сейхун, Жейхун болмас бұрын Жаксартекс және Оксис деп аталған. Арабтар Сейхун, Жейхун атауларын яһудилерден алуы мүмкін деген болжам айтылады. Яһудилердің жазбаларында Писон және Гихон деген өзендер жайлы айтылады. Сейхун мен Жейхун осы сөздерге жақын болуы мүмкін, бірақ мағыналары белгісіз. Моңғол шапқыншылығы заманында Сейхун атауы қолданыста шығып, Сырдария деп атала бастаған.
Сырдарияның төменгі ағысы
Сырдарияның төменгі ағысындағы өңірдің геологиясын, геоморфологиясы мен бедерін, климатын, өсімдігін, топырағын, жер бетіндегі және жерасты су қорларын, Арал теңізінің экология-географиялық жағдайын, теңіздің тартылу себептерін, шаруашылық салаларының (егіншілік, мал өсіру, балық өндірісі) дамуын, суармалы жердің мелиоративтік күйін, қоршаған орта нысандарының химиялық заттармен ластануын талдаған әдебиеттерге шолу жасалды.
Сырдария өзенінің Арал теңізіне дейін төменгі ағысында орналасқан Қызылорда облысының әкімшілік аумағы Тұран ойпатының ауқымды құмды-саздақ жазығында жатыр. Облыс жерінің оңтүстігінде Қызылқұм шөлінің солтүстік бөлігі, солтүстігінде – орталық Қазақстанның оңтүстік шетіндегі үштік-бор қыраты мен Қара-Құм құмдары. Аймақтың ауқымды бөлігі Сырдария өзенінің ескі атырауы. Батысында Арал теңізі.
Сілтеме
Санат:Сырдария Санат:Солтүстік Арал теңізі алабы Санат:Шекаралық өзендер Санат:Түркістан облысы өзендері Санат:Қызылорда облысы өзендері Санат:Өзбекстан өзендері Санат:Тәжікстан өзендері
Карамель массасын суыту
Карамель массасын суыту. Карамель массасы суыту машинасының қабылдау шанағына түсіп, белгілі қалыңдықпен суыту плитасының үстімен жылжиды. Карамель массасының дәмін келтіру үшін осы массаның үстіне тамақтық қышқыл мен хош иіс беретін эссенция мөлшермен қосылады. Суытылған массаның температурасы - 88-92° С.
Юнайтед Сити
Юнайтед Сити — Филиппин аралдарының Нью Кларк Сити қаласындағы футбол клубы, 2012 жылы құрылған.
Сілтемелер
Санат:Филиппин футбол клубтары
Jibek Joly TV
Jibek Joly TV (бұрынғы атаулары CaspioNet, Qazaq TV) — Қазақстан Республикасы Президенті Телерадиокешенінің ақпараттық-танымдық телеарнасы. Тәулік бойы екі нұсқада ұлттық (Jibek Joly брендімен) қазақ және орыс тілінде және халықаралық (Jibek Joly World брендімен) қазақ, орыс, ағылшын, қырғыз және өзбек тілдерінде хабар таратады. Хабар тарату Астана қаласынан HDTV стандартында, 16:9 форматында "Қазмедиа орталығы"-нан жүргізіледі.
«Jibek Joly TV» телеарнасын Еуропа, Орталық Азия, Таяу Шығыс және Африканың солтүстік бөлігінің тұрғындары көре алады. Көрермендер саны 99 миллионға жуық.
Хабар таратуы
Jibek Joly TV телеарнасы CaspioNet деген атаумен өзінің ақпараттық қызметін 25 қазан 2005 жылы бастады. «Jibek Joly TV» арнасының көрермендері Қазақстандағы саясат, экономика, спорт, мәдениет туралы мәлімет біле алады.
Тарихы
2002 жылдың 25 қазанынан бері бұл канал «CaspioNet» деген атпен аталып келді.
2012 жылдың 1 қыркүйегінен бастап арнаның атауы «Kazakh TV» болып өзгертілді. 2020 жылдың желтоқсаннан бастап арнаның атауы «Qazaq TV» болып өзгертілді.
2022 жылдың қыркүйегінде атауы Jibek Joly TV деп өзгерді.
Логотиптері
thumb|left|Телеарнаның 2012 жылға дейінгі логотипі
солға|нобай|Арнаның 2022 жылдың 1 қыркүйегіне дейінгі логотипі
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақстан телеарналары Санат:Қазақ тілді телеарналар Санат:Орыс тілді телеарналар Санат:Ағылшын тілді телеарналар Санат:Хабар
Хироки Сакай
Хироки Сакаи (жап. 酒井 宏樹|Сакаи Хироки; 12 сәуір 1990 жыл, Касива, Жапония) — жапон футболшысы, Жапония Ұлттық футбол құрамасы мен "Олимпик Марсель" клубының қорғаушысы.
Дереккөздер
Санат:Жапония футболшылары Санат:Жапония Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Касива Рейсол ФК ойыншылары Санат:Ганновер 96 ФК ойыншылары Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары
Хайлэнд Бич (Мэриленд)
Хайлэнд Бич (Highland Beach) — Мэриленд штатының Anne Arundel округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 109 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.2 км² шамасында. FIPS коды — 24-38500.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Қызыл етті қисыққанат
Қызыл етті қисыққанат (Campyloptera carnea) - орамжапырақ тұқымдасы, қисыққанат туысына жататын бір жылдық өсімдік.
Өсетін жері мен таралу аймағы
Қазақстанда сирек кездесетін түр. Жамбыл облысының Мойынқұм құмды алқабында, Қаратау жотасында, Талас Алатауында тасты және қиыршықтасты баурайларында өседі.
Дереккөздер
Санат:Орамжапырақтар Санат:Қазақстан флорасы
Күлзипа Исрайылқызы
Күлзипа Исрайылқызы  (1925 - 2014) – Абайдың шөбересі. Педагог, ақын, Ақылбайдың ұлы Исрайылдан туған. Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан қаласында тұрады. Оның «Ұрпақ сөзі», «Ескерткіші атамның» сияқты өлеңдері Абайдың Семейдегі мемлекеттік қорық-музейінің қорында сақтаулы. Әке-шешесі тұтынған дүние-мүліктерді музей қорына өткізген. 2014 жылы 6 шілдеде қайтыс болды. Күлзипа апамыздың сүйегі Зайсанда жерленді.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1925 жылы туғандар
Шақпақ тас
Шақпақ тас, кремень — әр түрлі кремнийлі тау жыныстарының қазақша жалпы атауы. Шақпақ тас соққанда ұшқын шығаратындықтан ерте кезде от тұтатуға пайдаланған. Бітімі тығыз, қатты, сынуы мүйіз тәрізді. Түсі қара, қара сұр, сұр, құрамы жағынан кварц-халцедонды, опал-халцедонды, аса ұсақ түйірлі және нәзік талшықты келеді. Негізінен карбонатты, кейде шөгінділер арасында кездеседі. Шақпақ тастан дәл өлшейтін таразылардың, өлшеу аспаптарының бөлшектері жасалады. Құрамында 98 — 99 SіO2 бар. Одан кристалдық кремний карбиді өндіріледі. Шақпақ тас Шыңғыстауда, Мұғалжарда, Балқаштың батысында, Атасуда, тағы басқа көптеген жерлерде кездеседі.
Максим Максимович Ковалевский
Ковалевский Максим Максимович(27.08.1851, Харьков - 23.03.1916, Петроград) - орыс тарихшысы, юрист, социолог және этнограф, саяси қайраткер,Петербург Ғалымдар Академиясының академигі (1914). Харьков университетінің заң факультетін бітірді (1872). К .Берлин, Вена, Париж, Лондон қалаларында білімін жетілдірді. 1878 - 87 жылдары Мәскеу университетінің профессоры. Ковалевский құрамында К.А.Тимирязев, А.Г.Стлетов, В.О.Ключевский, Н.И.Стороженко, А.И.Чупров т.б. болған жас профессорлар арасында үлкен роль атқарды. Ковалевский патша өкіметі саясатына қарсы болғаны үшін Мәскеу университетінен шығарылды да, шетелге кетті. Шетелде өзінің ғылми - әдеби қызметін одан әрі жүргізіп, Париж Брюссель, Стокгольм, Оксфорд, Чикаго т.б. ірі қалаларда лекция оқыды. 1901 жылы Парижде қоғамдық ғылымдарының Орыс жоғары мектебін ұйымдастырушылардың бірі болды. 1905 жылы елге қайтып оралғаннан кейін Ковалевский Петербург университетінде, Политехнологиялық, Психоневрологиялық институттарда сабақ беріп, Ресейде алғаш ұйыдастырылған социология кафедрасының меңгерушісі болды. 1906 жылы 1 Мемлекеттік думаға, 1907 жылы Мемлекеттік кеңеске сайланды. Ковалевский Столыпиннің аграрлық реформасына қарсы күресіп, бұл реформа қара шаруаларды жаппай пролетарлық жолға түсіріп, әлеуметтік революция қаупін тудырады деп есептеді. Ол - "Ең ежелгі заманнан Эдуард III өлгенге дейінгі дәуірдегі ағылшын графтықтарындағы плициялық әкімшілік пен полициялық соттың тарихы" (1877), "Орта ғасырлардың аяғындағы Англиядағы қоғамдық құрылыс" (1880), "Қазіргі демократияның шығу тегі"(1-4 том,1895-97),"Кавказдағы заң және әдет ғұрып"(1-2 том 1890) т.б. көптеген еңбектердің авторы.
Шақпақ тас
Пайдаланылған әдебиеттер
Санат:Тау жыныстары
Атау
Атау логикада — белгілі бір затты, материалдық объектіні кең ауқымды мағынасында таныта алатын сөз. Логик. семантикада “семантикалық үшбұрыш” дейтін ұғым бар:
Қандай да болсын болмыс түрін төрт нәрсе белгілейді: атауы, әлпеті, сапа-қасиеті, мән-мағынасы. Атау бұлардың өзінен кейінгі үшеуін де қамтитын болғандықтан, ол ең маңыздысы болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Логика Санат:Семантика
Морэнси (Мичиган)
Қала тұрғындарының саны 2398 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.5 км² шамасында. FIPS коды — 26-55500.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Қазіргі әскери рәсімдер
Қарулы Күштер қатарында қалыптасқан ілтипат білдіру, қастерлеу рәсімдері қалыптасқан. Қазақстан Респуликасының Қарулы Күштерінде шетел мемлекеттерінің жоғары лауазымды басшыларын қарсы алу, шығарып салу салтанатында ҚР Презинденті әскери бөлімшелеріге келген кезде, елін қорғау жолында қаза тапқан жауынгерлердің ескерткіштері мен зираттарына гүлдесте қою сәтінде, жауынгерлік туды алып шыққанда, әскери қызметкерлерді, сондай-ақ мемлекетке ерекше сіңген азаматтарды жерлеу кезінде әскери рәсімдер жасалады. Әскери қызметшілер бір-бірімен жолыққан кезінде құрмет көрсетіп, сәлемдеуге тиіс. Әскери құрмет көрсету тәртібі жарғыда, нұқаухатта және айрықша нұсқауларда белгіленген. Қазақ халқында "Ер қаруы-бес қару" деген мақал сөз бар. Ол жай қару емес,соғыс құралы, тек әскери адамның соғыста қолданатын жеке жауынгерлік қару. Дәстүр бойынша, батырлардың ер қаруының бесеу болып қалыптасуы әр түрінің айқаста бірін-бірі ауыстыра алмайтын тек өзіндік маңызын, жұмсалуы орнына байланысты .Бұл-ату, кесу, түйреу, шабу және соғу тәсілдері. Осыған сәйкес жауынгерлік құралдарға атуға, түйреуге, кесуге, шабуға, соғуға арналған қарулар жатқызылған. Көшпелі халықтарда ер қаруы қолданылатын түрлі әскери салт-дәстүрлер қалыптасқан. Ер құралын аса қадірлеп, кие тұтқан батырлар өз қаруларына жеке ғасырларда семсер немесе қылыш әміршілердің таққа отыру рәсімінде патшалық дәреже белгісі болған заттардың құрамына кірген. Қазақ хандарын ақ киізге көтергенде олардың белдеріне алтын қылыш байлаған.
Гүлсін Онай
Гүлсін Онай (қыркүйектің 12, 1954, Ыстамбұл)— Түркия Республикасының халық артисі, пианист.