cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Динара Қайырбекқызы Қазымбетова
Динара Қайрбекқызы Қазымбетова (1974 жылы) - социология ғылымдарының кандидаты, доцент.
1996 жылы әл- Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің философия және саясаттану факультетін бітірді. 1996 жылы Абай атындағы Алматы мемлекеттік университеті жанындағы аспирантураға түсіп, 1999 жылы әлеуметтану мамандығы бойынша "Жастардың девианттық мінез-құлқы әлеуметтанулық зерттеу объектісі" атты тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады. 2005 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің философия және саясаттану факультетінің социология кафедрасының доценті болып қызмет атқарды.
Қазақстан әлеуметтанушылары Ассоциациясының мүшесі.
Дереккөздер
Санат:1974 жылы туғандар Санат:Қазақстан әлеуметтанушылары Санат:Әлеуметтану ғылымдарының кандидаттары Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті түлектері Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті оқытушылары Санат:Қазақстан әлеуметтанушылары ассоциацияясының мүшелері
Нәдірізбек
Нәдірізбек (1992 жылға дейін — 30 лет Казахской ССР) — Жетісу облысы Көксу ауданы, Мұқаншы ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Балпық би ауылынан солтүстік-батысқа қарай 26 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 164 адам (80 ер адам және 84 әйел адам) болса, 2009 жылы 139 адамды (64 ер адам және 75 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Көксу ауданы елді мекендері
Сәуле жүрісінің қайтымдылық принціпі
Сәуле жүрісінің қайтымдылық принціпі-геометриялық оптиканың ортадағы жарық сәулесінің таралу бағытын кері бағытқа өзгерткен кезде, бастапқы жолмен жүретіндігі жайлы жағдайы.
Дереккөздер
Санат:Физика
Няда-Яха (Обь тармағы)
Няда-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Обь өзенінің оң жағалауынан 226 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 35 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Футболдан Қырғызстан чемпионаты 2020
2020 жылғы Футболдан Қырғызстан чемпионатына (қыр. 2020 Кыргызстан футбол чемпиондугу) тоғыз клуб қатысады.
Наурыз айында COVID-19 пандемиясынан сақтану үшін чемпионат уақытша тоқтатылды.
Сілтемелер
Санат:Футболдан Қырғызстан чемпионаты Санат:2020 жылғы футбол
Еркеғали Рахмадиұлы Рахмадиев
Еркеғали Рахмадиұлы Рахмадиев (1.08.1932 жыл, Семей облысы Шұбартау ауданы, Мәдениет ауылы – 9.04.2013 жыл, Алматы) — композитор, КСРО халық әртісі, Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, профессор. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын профессор Е. Г. Брусиловскийдің композиция класы бойынша бітірген.
Ол қазақ музыкасының ұлттық ерекшелігі болып табылатын симфониялық күй жанрына негіз салушылардың бірі. Оның көркемдік тәсілі халықтық - әндік материалды қазіргі замандық музыка тілімен үндестірумен ұтады. Рахмадиевтің шығармалары: “Қамар сұлу”, “Дала таңы”, “Алпамыс” опералары, “Дайрабай”, “Құдаша-думан” симфониялық күйлері, “Аманкелді”, “Толғау” симфониялық поэмалары, “Аястан” кантатасы, “Балқаштағы кеш” хорлық поэмасы Қазақстанда және шетелдерде жақсы танымал.
Өнер жолы
П.И. Чайковский атындағы Алматы музыкалық училищесінің тарихи-теориялық бөлімі мен домбыра классын (1952); Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының Е. Брусиловский композициясы классын (1957) композитор мамандығы бойынша; КСРО Композитерлер кеңесіне қарасты Г.И. Литинский мен Ю.А. Фортунатовада біліктілікті жоғарылату курстарын (1957-1958) бітірген.
Қазақ ұлттық музыка академиясының профессоры (2003). Композитор. Симфониялық күй жанрының негізін қалаушы.
1949-1952 жылдары - Қыздар педагогикалық училищесінің музыка пәнінің оқытушысы (Алматы қ.). 1958 жылдан - Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерватория жанындағы фольклор кабинетінің меңгерушісі. 1959 жылдан - Қазақ филармониясы «Қазақконцерт» Қазақ мемлекеттік концерттік бірлестігінің көркемдік жетекшісі. 1962 жылдан - ҚазКСР Мәдениет министрлігі Бас басқармасының бастығы. 1965 жылдан - Мемлекеттік өнер институтының аға оқытушысы. 1966 жылдан - Қазақ мемлекеттік академиялық опера және балет театрының директоры. 1967-1975 жылдары - Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының ректоры. 1968 жылдан - Қазақстан Композиторлар одағының төрағасы, бірінші хатшысы. 1991 жылдан - ҚР Мемлекеттік мәдениет жөніндегі комитетінің төрағасы. 1992-1993 жылдары - ҚР мәдениет министрі. 2003 жылдан - Қазақ ұлттық музыка академиясының профессоры (2009 жылдан - Қазақ ұлттық өнер университет).
ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің 7-11-ші шақырылымдарының депутаты (1967-1991). КСРО Халық депутаты (1989-1991). КСРО Композиторлар одағының хатшысы (1968-1991). «Отан» (2000), Еңбек Қызыл Ту, Халықтар достығы ордендерімен; медальдармен марапатталған. ЮНЕСКО Халықаралық музыкалық трибунасының лауреаты (1973), «Біз партияны жырлаймыз» және «Конституция туралы поэма» кантаталары үшін ҚазКСР Мемлекеттік сыйлығын (1980) алған.
ҚазКСР Еңбек сіңірген өнер қайраткері (1967). ҚазКСР Халық әртісі (1974). КСРО Халық әртісі (1981). Қазақстанның Еңбек Ері (2010).ъ
Үйленген. 3 баласы бар.
Дереккөздер
Санат:1 тамызда туғандар Санат:9 сәуірде қайтыс болғандар Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер Санат:КСРО сазгерлері Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:XX ғасыр сазгерлері Санат:КСРО киносазгерлері Санат:КСРО музыка педагогтары Санат:Қазақстан музыка педагогтары Санат:XX ғасыр музыка педагогтары Санат:Қазақстанның Еңбек Ерлері Санат:Отан орденінің иегерлері Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін медалінің иегерлері Санат:КСРО халық әртістері Санат:Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан мәдениет министрлері Санат:Қазақ КСР-інің халық әртістері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері Санат:Алматы музыка колледжі түлектері Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы оқытушылары Санат:Қазақ ұлттық консерваториясының ректорлары Санат:Қазақстан академиялық музыканттары Санат:КСРО академиялық музыканттары Санат:Опера сазгерлері Санат:Қазақстан киносазгерлері Санат:Абай атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық опера және балет театры тұлғалары Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері Санат:КСРО қоғам қайраткерлері Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО халық депутаттары Санат:КСРО сазгерлер одағы мүшелері Санат:Қазақ ұлттық өнер университетінің профессорлары Санат:Қыздар педагогикалық училищесі оқытушылары Санат:Қазақконцерт тұлғалары Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы оқытушылары Санат:ЮНЕСКО Халықаралық музыкалық трибунасы иегерлері
Шилковци (Велико Тырново облысы)
Шилковци (Шилковци) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5087. Телефон коды — 06158. ЕКАТТЕ коды — 83171.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Жоғарғы Бишинды
Жоғарғы Бишинды — Башқұртстанның Туймазин ауданындағы ауыл, Жоғарғы бишиндин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 708 адамды құрады. Пошта индексі — 452797, ОКАТО коды — 80251810001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Урнсхаузен
Урнсхаузен (Urnshausen) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Вартбург ауданының құрамына енеді.
IC 3431
IC 3431 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 139911.
Сыртқы сілтемелер
IC 3431 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Гипсографиялық қисық
thumb|Биіктіктер мен тереңдіктер гистограмма мен Жер бедері гипсографиялық қисығы thumb|150px|Ай гипсографиялық қисығы Гипсографиялық қисық (hypsos — биіктік, grapho — жазамын) — Жер бетіндегі түрлі биіктік деңгейлерінің (құрлықтағы) және мұхит табаны тереңдіктерінің үлестірілуін сипаттайтын тік бұрышты координаттағы қисық. Гипсографиялық қисықты алғаш рет 1883 жылы А. Лаппаран жасаған, ал 1933 жылы Э. Коссин оны жақсартқан. Батиграфиялық қисықты 1959 жылы В. Н. Степанов жасаған.
Дереккөздер
Санат:География
Монтеротондо
Монтеротондо (Monterotondo) — Италиядағы қала, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Рим провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 36 751 адамды құрайды (2005). Халық тығыздығы 919 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 40 км² шамасында. Пошта индексі — 15.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santi Filippo e Giacomo. Жыл сайынғы мерекесі — 3 мамыр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Зэ Вилладж (Оклахома)
Зэ Вилладж (The Village) — Оклахома штатының Oklahoma округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 10157 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.6 км² шамасында. FIPS коды — 40-73250.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Муд Лэйк (Айдахо)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 270 адамды құрады.
Жермил (Пеналва-ду-Каштелу)
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 445 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,41 км² шамасында. Халық тығыздығы — 82,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Соммакампанья
Соммакампанья (Sommacampagna) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Верона провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 13 799 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 325 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 40,9 км² шамасында. Пошта индексі — 37066.
Елді мекеннің қамқоршысы — апостол Андрей. Жыл сайынғы мерекесі — 30 қараша.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Барбадос — Гренада футбол матчы (1994)
Барбадос — Гренада футбол матчы — 1994 жылғы Кариб елдерінің кубогындағы ерекше, күлкілі матч. Матч 1994 жылы 27 қаңтарда Барбадостағы Ұлттық стадионда өтті.
Матчқа дейін
1994 жылы Кариб елдерінің кубогы турниріне федерация басшылары "Алтын гол" атты қызықты ережені енгізеді. Кейіндеу ФИФА енгізген "Алтын голдан" айырмашылығы — топтық турнирде де ойын тең аяқталса тағы екі тайм ойнайды, және бір гол соғыла қалса, сол сәтте ойын аяқталады. Одан бөлек, ол гол екі гол деп саналатын болды (мәселен, 2:2 боп тұрған кезде алтын гол соғылса, 4:2 болады).
Матчқа дейінгі турнир кестесі.
Матч
Барбадос пен Гренада арасындағы кездесу өзгелерден ерекше аяқталады, Гренада құрамасы екі доппен жеңілмесе болды, келесі сатыға өтеді, Ал Барбадос тиісінше жоқ дегенде екі доп айырмасымен ұтуы керек. Барбадостықтар 83 минутқа дейін 2:0 есебімен ұтады да, бір гол жіберіп алады. Енді қалайда үшінші голды соғуы тиіс. Бірақ үшінші голды соғудың реті келмейді де, ақыр соңында қулыққа көшіп, өз қақпаларына гол соғады. Ондағы мақсаттары — негізгі уақытты 2:2 есебімен аяқтап, қосымша таймдарда қалайда бір гол енгізу керек те, 4:2 есебімен жеңіске жету керек.
Олардың бұл мақсатын гренадалықтар сәл кейінірек аңғарады да, енді олар да матчты 2:3 есбімен аяқтау үшін өз қақпаларына гол соқпақ болады. Енді Барбадос футболшыларына тіпті ауыр соқты, өз қақпаларын қорғаумен қатар, қарсыластың қақпасын да қорғап әлекке түседі. Абырой болғанда, негізгі уақыт 2:2 есебімен аяқталады.
Қосымша таймдарда Барбадос бір гол соғады да, ол гол екі гол есебінде саналып, 4:2 есебімен ұтып, мақсаттарына жеткен екен.
Матчтан соң
Матчтан кейінгі қорытынды турнир кестесі Барбадос құрамасы өздеріне керекті ұпайды жинайды да, келесі сатыға өтеді.
Турнир біткен соң басшылар қайтадан "Алтын гол" ережесін алып тастайды.
Дереккөздер
Санат:Барбадос Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:Гренада Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:Футболдан Кариб кубогы Санат:1994 жылғы футбол
Балхашту
Балхашту — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Табатай өзенінің оң жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
1467 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1467 жылы туғандар
Түсініктемелер
*
Вонил
Вонил (Вонюл, Вонель) — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Луза өзенінің сол жағалауынан 192 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 58 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Кіші Утрас
Кіші Утрас — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Киров облысы, Нижегород облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Утрас өзенінің оң жағалауынан 0,4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга бастауынан Ветлуга қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кострома облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Жоғарғы Еділ су алабы өңірі өзендері
Сорнетан
250px|thumb|Картада орналасуы Сорнетан (Sornetan) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Мутье округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 125 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.62 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 710, пошта индексі — 2716.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Хадсунн
Ольборг (Hadsund) — Данияда орналасқан Солтүстік Ютландия аймағының астанасы, ең ірі қаласы және теңіз порты. Халық саны 4.994 мың адам (2012).
Виммерсдорф
Виммерсдорф (Wimmersdorf) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Санкт-Пёльтен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1879 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 28.85 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — PL, ресми идентификациялық коды — 3 19 02.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Эккер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Виммерсдорф
Соланильос-дель-Экстремо
Соланильос-дель-Экстремо (Solanillos del Extremo) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,83 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
Гүлзакира Әбілдаева
Гүлзакира Әбілдаева (1956 - 2004) - 29 наурызда Ордабасы ауданы Қ. Мұңайтпасов атындағы ұжымшардың "Коммунизм" бөлімшесінде дүниеге келген. . 1982 жылы Қазақ мемлекеттік унивесритетінің филология факультетін бітірген. "Пионер" журналында, Жамбыл облыстық "Еңбек туы" газетінде, "Мәдениет және тұрмыс" ("Парасат"), "Білім және Еңбек" ("Зерде") журналында 1984-1990 жылдары Қазақстан Жазушылар одағының Әдебиетшілер үйі мен Әдебиет қорында, 1990-1991 жылдары "Ақ желкен" журналында, 1991 жылдан Қазақ телерадио корпорациясының Қазақ радиосы "Шет ел жаңалықтары" бөлімінде жұміс істеген.
"Таңғы дауыс жыр жинағының" авторы.
Дереккөздер
Санат:1956 жылы туғандар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:2004 жылы қайтыс болғандар
Тақыркөл (Түркістан облысы)
Тақыркөл — Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігіне қарасты Ақдала ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Арыс қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 48 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 438 адам болса, 2009 жылы 104 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Арыс қалалық әкімдігі елді мекендері
Кокейру-Байшу
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 547 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 112,322 км² шамасында. Халық тығыздығы — 13,8 адам/км².
Хадис - ғұрпымыз, сүннет - салтымыз
Хадис - ғұрпымыз, сүннет - салтымыз — 2011 жылы Алматы қаласы «Көкжиек-Б» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Ш. Әділбаева, алғы сөзі Ә. Дербісәлінікі, пікір жазған Ә. Дәуренбеков. Беттер саны — 280.
Кокейру-Байшу
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Пьер Ферма
Пьер де Ферма (фр. Pierre de Fermat; 17 тамыз 1601 жыл, Бомен-де Ломань – 12 қантар 1665 жыл, Кастр) — француз математик, физик. Мамандығы бойынша заңгер. Сандар теориясының негізін қалаушылардың бірі. Осы теорияның бір теоремасы Ферманың есімінен аталады (қ. Ферма теоремасы). Ферма геометриядағы координаттар тәсілін Рене Декарттан бұрынырақ жүйелі түрде дамытқан. Ғалым шексіз аз шамаларды есептеуде дифференциялаудың жалпы заңын ашты.
Ол максимум мен минимумды (экстремумдарды) табатын есептермен, қисықтарға жанама жүргізу тәсілімен, дененің ауырлық центрін анықтаумен, қисық (шеңбер) доғасының ұзындыған есептеумен, ықтималдық теориясының есептерін шешумен, т.б. шұғылданды. Ферма физикада Ферма принципі деп аталатын геом. оптиканың негізгі принципін тұжырымдады. Бұл принцип Мопертюи- Эйлердің ең аз әсер принципіне негіз болды.
Хадис - ғұрпымыз, сүннет - салтымыз
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Көкжиек-Б баспасының кітаптары
Роммерскирхен
Роммерскирхен (Rommerskirchen) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан муниципалитет. Дюссельдорф әкімшілік округіне бағынады. Рейн-Нойс ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 13011 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 60,99 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 1 62 028. Муниципалитеттің басшысы — Альберт Глёкнер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
1468 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1468 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
NGC 7430
NGC 7430 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 27 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7430 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70106, MCG 1-58-17, ZWG 405.19, ARAK 571.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Таррано
Таррано (Tarrano) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Корте округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,83 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 адамды құрады. Халық тығыздығы — 3,66 адам/км².
Луазон-сюр-Крекуаз
Коммунаның INSEE коды — 62522, пошта индексі — 62990.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 241 адамды құрады. Халық тығыздығы — 26,57 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Комблессак
Комблессак (Comblessac) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Редон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,23 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35084, пошта индексі — 35330.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 640 адамды құрады. Халық тығыздығы — 37,14 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Төребай би ауылы
Төребай би — Қызылорда облысы Қармақшы ауданындағы ауыл, Жосалы ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жосалы кентінен батысқа қарай 20 км жерде, Сырдарияның сол жағалық жайылмасында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 869 адам (445 ер адам және 424 әйел адам) болса, 2009 жылы 526 адамды (259 ер адам және 267 әйел адам) құрады.
Тарихы
Ауыл 1997 жылға дейін «Қызылжұлдыз» деп аталып келген. Ауыл 1964-1996 жылдары күріш өсіретін «Жосалы» кеңшарының орталығы болған. Кеңшар негізінде Төребай би ауылында шаруа қожалықтары жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Қармақшы ауданы елді мекендері
Давиде Дзаппакоста
Давиде Дзаппакоста (Davide Zappacosta; 11 маусым 1992, Сора, Фрозиноне) — италиялық футболшы, Италия Ұлттыұ футбол құрамасы мен "Челси" клубының қорғаушысы.
Ұлттық құрама
Италия жастар құрамасында ойнап, 2015 жылы Еуропа чемпионатына қатысты. Ал Ұлттық құрамада 2016 жылдан бері ойнап келеді.
Клубтық
2017 жылдан бері "Челси" футболшысы. Оған дейін Италияның "Аталанта", "Авеллино", "Торино" клубтарында ойнады. 2017/18 жылғы маусымда Англия кубогын иеленіп, карьерасындағы тұңғыш жүлдеге қол жеткізді.
2019 жылы УЕФА Еуропа Лигасының финалында "Арсеналға" қарсы ойында екінші таймда алаңға шықты.
Прешак-Жосбег
Прешак-Жосбег (Préchacq-Josbaig) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,31 км² шамасында.
Давиде Дзаппакоста
Сілтемелер
Санат:Италия футболшылары Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Исола Лири ФК ойыншылары Санат:Аталанта ФК ойыншылары Санат:Авеллино ФК ойыншылары Санат:Торино ФК ойыншылары Санат:Челси ФК ойыншылары
Прешак-Жосбег
Коммунаның INSEE коды — 64458, пошта индексі — 64190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 281 адамды құрады. Халық тығыздығы — 33,81 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Сарла-ла-Канеда
Сарла-ла-Канеда (Sarlat-la-Canéda) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Сарла-ла-Канеда округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 47,13 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24520, пошта индексі — 24200.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9541 адамды құрады. Халық тығыздығы — 202,44 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Жаңа Каледония
thumb|right|200px| Жаңа Каледония (Nouvelle-Calédonie) — Тынық мұхиттың оңтүстік-батысында, Меланезия топаралдарының құрамындағы арал. 1946 жылдан Францияның иелігінде. Ауданы 19,0 мың км². Тұрғыны 180 мың адам.
Құрамында Жаңа Каледония (16,7 мың км²), Луайоте, т.б. аралдар бар.
Биік шалғынды өсімдіктер, сирек ормандар, жоғары белдемде шырша тұқымдас ағаштардан тұратын ормандар өскен. Қойнауынан темір, никель кентастары өндіріледі.
Тұрғындары жер өңдеу (тропик. жемістер), балық аулаумен айналысады.
Әкімшілік орталығы — Нумеа қаласы.
Тарихы
Ағылшын теңіз саяхатшысы Джеймс Кук ашқан (1774). Атауы Шотландияның көне атауымен қойылған.
Халқы
Санат:Жаңа Каледония Санат:Аустралия және Океания топаралдары Санат:Қарсылық (француздық) медалімен марапатталған аумақтар
Тәуке хан
Тәуке хан, кейде Әз-Тәуке (толық есімі Тәуекел-Мұхаммед Баһадүр хан Қазы, жазба деректерде Тевеккуль-Магаметь-Багатур хан, Баатыр Теука-хан, Тевкей, Тявка, Тевки, 1635 жылға дейін - 1715 жылдың жазы/күзі) – 1652 жылдан бастап Кіші жүздің ханы, ал, шамамен, 1672 жылдан кейін Қазақ Ордасының билеушісі. Салқам Жәңгір ханның ортаншы ұлы. Шешесі Бану ханым қалмақтың хошоуыт тайпасының билеушісі Күнделен-тайшының қызы. Аппақ сұлтанның інісі, Уәли (Уәлибек) сұлтанның ағасы.
Ішкі саясаты
Болашақ ханның саясатқа араласуы 1650 немесе 1651 жылға сәйкес келеді. Жәңгір ханның Қашғар билеушісі Абдаллах ханға жіберілген елшіліктің құрамында болған. Әкесінің өлімінен кейін Кіші жүз рубасыларының басым бөлігінің қолдауына ие болды. Хан тағына отырған соң Қазақ Ордасының ішкі және сыртқы саяси жағдайын күшейтуге көңіл бөлді. Ішкі саясаттағы реформаларының бір көрінісі - сан жағынан кішігірім жеті руды біріктіріп, жаңа жетіру рулық одағын және Орта жүздің құрамындағы уақтар мен керейлерден біріккен уақ-керей тайпасын құруы. Сонымен қатар қазақ халқы арасында бұрыннан қолданылып келген ру-тайпалардың ұрандары мен таңбаларын қайта анықтап белгілеген.
Ұйымдастырушылық қабілетке ие болған Тәуке хан XVII ғасырдың 70-ші жылдарына қарай қазақ даласындағы алауыздықтар пен тартыстарды тоқтатып, көршілес жоңғар тайпаларына қарсы сәтті жорықтар жүргізген. Сыртқы жауымен болған ұрыстарда жеңіске жеткен Тәукенің айналасында көптеген қазақ рубасылары топтаса бастайды. Шамамен, 1672 жылға дейін қазақ даласындағы ең беделді хандардың, сұлтандардың, рубасыларының шешімімен хан тағына отырды. Ханның мөріне сәйкес ол қол астындағы көшпенді халықтан «баһадүр» және «қазы» титулдарына ие болған. Кейбір жазба деректер бойынша XVII ғасырдың 50-ші немесе 60-шы жылдары шайқас кезінде екі аяғы ауыр жараланып, мүгедек болып қалған. Сондықтан қала ішінде не ат үстінде, не арнайы жылжымалы төсеніш көмегімен қозғалып отырды.
1672 жылы қазақ ханына ойраттардың жаңа билеушісі Қалдан-Бошоқты ханның қудалауынан қашуға мәжбүр болған дербет тайшысы Даян-Омбоның ұлы Малай тайшы мен хошоуыт тайшысы Абылайдың ұлы Цаган пана іздеуге келген. Цаган тайшы 1673 жылы қазақ жерінде қайтыс болып, оның қол астындағы адамдары Тәуке ханға қызмет ете бастады.
Сыртқы саясаты
Тибеттік буддизмнің Орталық Азияға таралуын көздеген жоңғар билеушісі Қалдан Бошоқты хан 1681-1685 жылдары қазақтарға, қырғыздарға және Әндіжан, Сайрам қалаларының отырықшы халықтарына қарсы жеті жорық ұйымдастырған. 1683 жылы орын алған шайқас кезінде Тәукенің бір ұлы тұтқынға түсіп, жоңғар билеушісінің шешімімен «буддисттік Ватиканның» астанасына жіберілді (туған жеріне 14 жылдан кейін қайта оралды). 1687 жылдың ортасына қарай адам және материалдық шығындардан ес жиған қазақтар өз күшін қайта жұмылдырып, 1688 жылы Қалдан әскеріне соққы берді. Жеңістің нәтижесі бойынша, алдымен, Ташкент қайтарылды. Ферғананың саяси орталығынан кейін Тәуке ханның қол астына қырғыздар мен Түркістанның солтүстігінде мекендеген қарақалпақтар өтті.
XVII ғасырдың ортасына қарай Тәуке ханның саяси ықпалы Қазақ Ордасымен көршілес Сырдарияның орта және төменгі ағыстарында орналасқан сауда және қолөнер дамыған қалаларына да тараған (32 қала мен айналасындағы ауылшаруашылық кенттер). Ташкент, Сығанақ, Сайрам, Түркістан, Созақ, Аққорған, Қарнақ, Сауран және т.б. қалалардың тұрғындары қазақ билеушілеріне жыл сайын тауармен және ақшалай салық, ал ауылдық аймақтарда тұратын отырықшы халық жиналған егіннің 1/5 немесе 1/10 бөлігін төлейтін.
Ішкі саясаттағы белсендігімен қатар Тәуке хан 1687-1697 жылдары солтүстік көршілерімен орын алған қақтығыстар мен қарама-қайшылықтарды реттеуге, сауда-саттықты дамытуға, керуен жолдарының қауіпсіздігін қамтамасыз етуге күш салды. 1687-1693 жылдары Тобыл қаласына бірнеше елшілік аттанған. 1698 жылы қазақтардың оңтүстік жайылымдары жоңғарлардың жаңа билеушісі Цеван-Рабданның шабуылына ұшырады. Бұл екі халықтың арасындағы ұзаққа созылған соғыстың жаңа кезеңіне алып келді. Тәуке ханның билік басындағы соңғы 17 жылында бірнеше қазақ-жоңғар соғысы (1698-1703, 1708, 1709-1710, 1712 және т.б.) орын алды. Жасына байланысты 1710 жылдан бастап ойраттарға қарсы ұйымдастырылған жорықтарға қатысқан жоқ. Кейбір деректерге сәйкес 1715 жылдың бірінші жартысында Түркістан қаласында қайтыс болған.
Жеті жарғы
Тәуке ханның аты тарихта «Жеті жарғы» заңдарымен де тығыз байланысты. Тарихшылар «Жеті жарғыны» ойраттардың «Их цааз» заңдар жинағына жауабы ретінде қарастырады. Тәуке хан қазақтың және көршілес халықтардың (қарақалпақ және қырғыз) атақты билерімен ақылдаса отырып, әдет-ғұрып заңдарын, билер сотының тәжірибелерін жинақтап, заман талабына сай өзгертіп, толықтырған. «Жеті жарғы» орыс деректерінде «Тәуке хан заңдары» деген атпен белгілі. «Жеті жарғыға» әкімшілік, қылмысты істер, азаматтық құқық нормалары, сондай-ақ салықтар, діни көзқарастар туралы ережелер енгізілген. «Жеті жарғы» - жеті әдеттік құқықтық жүйеден тұратын қоғамдық қатынастарды реттейтін салалардың жиынтығы. Олар: жер дауы, жесір дауы, құн дауы, бала тәрбиесі және неке, қылмыстық жауапкершілік, рулар арасындағы дау, ұлт қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
1-жарғы. Көтеріліс жасап,бүлік шығарған кісілерге өлім жазасы бұйырылсын.
2-жарғы. Түркі халқының мүддесін сатып,елге опасыздық еткендер өлім жазасына бұйырылсын.
4-жарғы. Өзге біреудің әйелімен зинақорлық жасап,ақ некені бұзушыларға өлім жазасына бұйырылсын.
5-жарғы. Өреде тұрған,тұсаулы жүрген сәйгүлік атты ұрлаған кісіге өлім жазасы бұйырылсын.
6-жарғы. Төбелесте мертігуің түріне қарай төмендегіше мүліктей құн төленсін: а)біреудің көзін шығарған кісі айыпқа қызын береді,ал қызы жоқ болса қыздың қалыңмалын береді. ә)төрт мүшенің бірін мертіктірген кісі айыпқа ат береді.
7-жарғы. Ұрланған жылқы өзге де құнды мүлік үшін он есе артық айып төлеттірілсін.
Тағы қараңыз
Санат:Шыңғыс ханның ұрпақтары Санат:Жәдік әулеті Санат:Төрелер
Мал шикізаты
Мал шикізаты - өнеркәсіпте өңделетін мал өнімдері. Мал шикізатына жүн, шикі тері мен қозы елтірісі, қаракөл елтірі, мүйізі, тұяғы, т.б. жатады.
Санат:Мал шаруашылығы
Ирландиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі
ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Ирландияның 2 нысаны бар (2012 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысанның екуі де тізімге мәдени критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Ирландия аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 7 нысан үміткер ретінде тіркелген.
Тізім
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан
Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан
Сыртқы сілтемелер
Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі Санат:Ирландия
Лоро-конто
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Банк терминдері
Суды оқшаулау
Суды оқшаулау- атмосфералық, грунттық және т.б. сулардың енуінен қорғайтын имараттар мен ғимараттардың элементтеріндегі жұқа кабат.Суды оқшаулау бірнеше су өтпейтін жағымға (пластик) немесе цемент ерітіндісі, сонымен бірге церезин және т.б. қосылған майлы цемент ерітіндісі қаланған немесе төселген материалдардан (су оқшаулағыш қарақағаз және қарақағаз) жасалынады.
Ғаламатжұлдыз
thumb|right|300px|[[Иоганн Кеплер|Кеплер ғаламатжұлдызы]] Ғаламатжұлдыз (Supernova) — жойқын жарылыстан жарқырауы кенеттен мыңдаған, тіпті миллиондаған есе артатын, көлемі де шұғыл кеңейетін (орта есеппен 104 есе артатын), содан кейін баяулап азаятын жұлдыздар. Бұл жарылыстан аталмыш жұлдыз ғаламат жарқырап, тіпті оның әсерінде бүкіл галактика түгел жарқырап көрінеді де, біртіндеп солғындайды. Ең үлкен жарқырауы 1 — 2 сағаттан (шапшаң ғаламатжұлдыздар) бірнеше тәулікке (баяу ғаламатжұлдыздар) дейін созылады, сосын бірнеше апта, не бірнеше айдан кейін көрінбей кетеді. Бұл аралықта ғаламатжұлдыз күн секілді тұрақты жұлдыздардың бүкіл өмірінде шығарған энергиясын түгел шығарып үлгіреді. ТҰрақты жұлдыз жарылыс әсерінен барлық материясын 10 нан 1 жарық жылдамдығымен сыртқа шашады да, төңірегіндегі радиацияны жоғары қарқында толқытады. Бұл толқын кеңейген шар және тозаң пішінді құрылым қалыптастырады, оны әдетте ғаламатжұлдыздың қалдығы деп атайды.
Ғаламатжұлдыздардың жарқырауы бірнеше жылдан кейін бұрынғы шамасына келеді. Кәдімгі ғаламатжұлдыздардан өзгеше бірнеше рет қайталап от алатын әрі от алу аралығы ондаған жылға созылатын қайталама Ғаламатжұлдыздар да бар. Өзінің қалыпты жағдайында Ғаламатұлдыздар көмескі жұлдыздарға жатады.
thumb|left|400px|Ғаламатжұлдыздың тартылыс күштен жемірілу моделі Ғаламатжұлдыздардың қопарылыс себептері толық ашылып болған жоқ. Дегенмен Ғаламатжұлдыздарда өтетін қопарылыс процесі массасы онша үлкен емес ергежейлі жұлдыздардағы орнықсыздықтың жинақталуынан екендігі айқын болды. Ғаламатжұлдыздардың қопарылысы — олардың дамуының маңызды кезеңдерінің бірі. Ғаламатжұлдыздардың қопарылысы кезінде бөлінетін толық энергия мөлшері шамамен 1045 — 1047 эрг.
Белгілі болған ғаламатжұлдыздардың қалыптасуының негізінен екі нұсқасы бар. Бірі, өзегіндегі термоядролық әлеует сарқылыпуынан алып жұлдыздар нейтрон жұлдызына, не қара құрдымға айналады. Тартылыс күші әсеріндегі өзегіне құлаудан туған ғаламат энергия оның сыртқы материясын шұғыл қыздырады және кеңейтеді. Бұдан ғаламатжұлдызды пайда қылуы мүмкін.
Екінші нұсқасы, кейбір ақ ергежейлі жұлдыздар өз серікжұлдыздарынан материя сорады, немесе оны кенет өзіне қосып алады, сонымен оның энергиясы шұғыл артып, әуелгі тепе-теңдік бұзылып, тұрақты жұлдыз "күйіп" кетеді. Әдетте тұрақты жұлдыздың массасы Чандрасекар шегінен (шамамен күннің 1.38 есесіндей) асып кеткенде, тұрақты жұлдыздың ішкі термоядролық қозғалыс жеткілікті энергиямен қамтылмағанда тұрақты жұлдызда ішіне қарай жемірілу пайда болады. Егер, өзегінің ішіне тарту күші аталған шектен шығып өте жоғары болған жағдайда ол шұғыл жарылыс туғызады. thumb|left|300px|өзіне сору, немесе өзіне қосып алудан ғаламатжұлдыздың қалыптасуы Назар аударуға тиістісі, ақ ергежейлі жұлдыз CNO циклі арқылы жоғарыдан басқаша, көлемі кішірек ядролық жарылыстар туғызғанда, оны жай жаңа жұлдыз деп атаймыз. Әдетте, массасы күннің 9 есесінен төмен жұлдыздар ішке жеміріліп құлағанда одан ғаламатжұлдыз қалыптаспайды. thumb|right|200px|Жарылыс алдындағы ғаламатжұлдыздың құрамы (элементтері) Есептеулер бойынша, Құс жолы галактикасындағы ғаламатжұлдыздардың жарылу мөлшері 50 жылда 1 рет екен. Ол жұлдызаралық материяға мол энергия және элементтер бүркеді. Ғаламатжұлдыздың жарылуынан төңірегінде электромагнитті дауыл тарап, ол төңірегінде өзгерістер туғызып, жаңа жұлдыздардың туылуын тездетеді екен.
Папаскири Иван Георгиевич
Папаскири Иван Георгиевич(25.12.1902ж. қазіргі Абх. АССР, Очамчир ауданы)- абхаз совет жазушысы. 1938 жылдан КОКП мүшесі. 1928-29ж. Ленинград шығыс тілдер институтында оқыды. Әдеби шығармалары 1926 жылдан бастап жарияланды. Папаскири алғашқы әңгімелерінде (" Кунач", "Ас беру" т.б.) көне өмірді бейнеледі. "Темыр" (1937, орыс тілінде "Ұзақ өмір үшін" деген атпен, 1948) атты романында ескі әдет-ғұрыпқа қарсы күрес үстінде жаңарған ауыл бейнесін суреттеді. Ұлы Отан соғысы жылдары майдан мен тылдағы ерліктер жөнінде әңгімелерін жазды. Соғыстан кейінгі жылдары "Әйел бақыты", "Ерцаху етегінде" т.б. романдарын жариялады. Абхаз АССР Жоғ. Советы президиумының мүшесі (1971 жылдан). Қазан Революциясы орденімен, басқа 2 орденмен, медальдармен марапатталды.
Ғаламатжұлдыз
Ең алғаш ағылшын тіліндегі ғаламатжұлдыз - supernova сөзі 1926 жылдары баспасөзге еніпті.
Папаскири Иван Георгиевич
Дереккөздер
Қазақ Совет Энциклопедиясы
Ғаламатжұлдыз
Ғаламатжұлдызды бақылау-тіркеу тарихы
thumb|right|400px|Краб галактикасындағы - SN 1054 ғаламатжұлдыз қалдықтары Қытай астрономдары 185 жылы ғаламатжұлдызды тіркеу тарихындағы ең алғашқы естелік қалтырды. SN 1006 жұлдызы тіркелген ғаламатжұлдыздар ішіндегі ең жарығы болып, ол туралы қытай және араб астрономдары жазып қалтырған. SN 1054 ең алып ғаламатжұлдыз болып, оның жарылысынан Краб тұмандығы пайда болды. SN 1572 және SN 1604 ғаламатжұлдыздары Құс жолы жүйесіндегі кейінгі байқалған ғаламатжұлдыздар есептеледі. Олар Аристотельдің ай мен ғаламшарлардан басқа жұлдыздар өзгермейді деген идеясын терістеп, еуропалық астрономия дамуына айтарлықтай ықпал етті.
Телескоптың дамуына орай 1885 жылы Андромеда галактикасындағы SN 1885A ғаламатжұлдызын күзетуден бастап, ғаламатжұлдызды күзету басқа жұлдыздық жүйелерге ауысты. Ол ғаламның кеңдігін өлшеуге, жұлдыздар өзгерісін бақылдауда айырықша маңызға ие болды. XX ғасырда түрлі ғаламатжұлдыз моделдері сынақ ретінде ұсынылып, ғалымдардың ғаламатжұлдыз пайда болуы туралы ізденісі артты, пікірталас та көбейді.
Ең таяудағы өлшеулерге негізделгенде, ең алыстағы ғаламатжұлдыздардың күткеннен әлдеқайда қараңғырақ болуы (жарылыс жылдамдығына қарағанда оның жарқырауы әлсізірек болуы) әлем расында да кеңейіп бара жатыр дегенге маңызды бір дәлел болды.
Әйгілі ғаламатжұлдыздар
thumb|right|250px|Краб тұмандығы, жер шарынан 6000 [[жарық жылы қашықтықтағы Торпақ шоқжұлдызындағы ғаламатжұлдыз қалдығы және импульс жұлдызы]] thumb|right|400px|1987А ғаламатжұлдызы
Ғаламатжұлдыздарды бақылау
thumb|right|200px|Үлкен Магеллан тұмандығының тұманды және тозаңды өңіріндегі ғаламатжұлдыз қалдығы (N 63A) Әрбір галактикаларда ғаламатжұлдыздар өте сирек кездесетін жағдай есептеледі. Құс жолы жүйесінде әр 50 жылда бір рет қана ғаламатжұлдыз жарылысы болуы мүмкін. Ғаламатжұлдыздарды дер кезінде толық зерттеу үшін көптеген галактикаларды уақытында тексеріп тұруға тура келеді.
Басқа галактикалардағы ғаламатжұлдыздарды күзетудің өзіндің қиындығы бар. Көбінесе оларды байқаған кезде әлдеқашан оқиға басталып кеткен болады. Ғаламатжұлдыздарға ғылыми мағынадағы зерттеу олардың жарығын зерттеуге негізделеді. Әсіресе, олардың жарқырауы өзінің ең жоғары шегіне жетуден бұрын байқап болудың маңызы жоғары. thumb|left|200px|NGC 4526 галактикасындағы SN 1994D ғаламатжұлдызы（сол жақ астындағы кішкентай жарқыраған жұлдыз） Әдетте әуесқой астрономдар кәсіпқой астрономдардан көбірек, олар түрлі деңгейдегі телескоп арқылы біршама жақын галактикаларға көз жүгіртеді, бұрынғы суреттермен салыстырады, сөйтіп олардың да ғаламатжұлдыздарды байқауға үлесі зор болады.
XXғ. соңынан бері Астрономдар компьютермен басқарылатын телескоп және CCD арқылы ғаламатжұлдыздарды іздей бастады. Әсіресе әуесқойлар тіпті де солай болды, олардың қолында KAIT секілді аспаптар, SNEWS секілді бақылау жүйесі болды.
Ғаламатжұлдыздарды іздеу екі түрлі болды: бірі біршама жақын қашықтықтағы оқиғаларға мән беру, келесісі алыстағы жарылыстарды ертерек байқау болды. Әлем үздіксіз кеңейіп бара жатқандықтан, әлдебір біз жағынан танылған жарық көзі бізден алыстау себебінен жарығы Доплер ауысымы бойынша қызыл ұшқа қарай жылжып қызара түседі. Алыстағылары жақындағыларына қарағанда тез әлсірейді, тез қызарады. Қызаруды іздеу көбінесе ғаламатжұлдыздағы жарылыстарды байқауды туғызады.
Ғаламатжұлдызға ат қою
thumb|right|400px|[[Тихо Браге және Иоганн Кеплер (Прага, Чехия)]] Халықаралық астрономия одағы жаңа ғаламатжұлдыздың байқаланы туралы мәліметті алған соң, оның аты қойылады. Ғаламатжұлдыздың аты байқалған жылмен және бір, немесе екі латын әрібімен белгіленеді. Әдетте ол сол жылы алғаш байқалған ғаламат жұлдыздан бастап латын әрібіндегі А дан Z ға дейін таңбаланады. Мысалы 1987А дегені 1987 жылы тұңғыш байқалған ғаламатжұлдыз есептеелді. Ал егер бір жылда байқалғаны 26 көп болып кетсе латын әрібі қосарланады: аa, аb, аc, ad дегендей тәртіппен кете береді. Кәсіптік және әуесқой астрономдар әр жылы бәлен жүздеген ғаламатжұлдыз байқауы мүмкін, (2005 жылы 367 дана, 2006 жылы 551 дана, 2007 жылы 572 дана). Мысалы 2005 жылы байқалған ең соңғы ғаламатжұлдыз 2005nc деп аталды, ол 367 ғаламатжұлдыз есептеледі.
Тарихта байқалған ғаламатжұлдыздар да олардың байқалған жылы бойынша таңбаланады. Мысалы SN 185、SN1006、SN1054、SN1572（Тихо ғаламатжұлдызы）және SN1604（Кеплер ғаламатжұлдызы）. 1885 жылдан бастап байқалған жылға латын әрібін тіркеп жазу қолға алынды, дегенмен сол 1885 жылы тек бір ғана ғаламатжұлдыз (SN1885A) байқалған екен. Ал 1907 жылы да тек бір ғана ғаламатжұлдыз байқалған болатын: 1907A. Дегенмен, SN таңбасын кейде қысқартып жазуға да жол қойылады.
Ғаламатжұлдыздың түрлері
Астрономдар ғаламатжұлдыздың жарық қисық сызығы мен ұқсамаған химиялық элементтердің спектрдегі ұқсамаған қабылдау сызығы арқылы түрлерге бөледі. Бұл ғаламатжұлдызды танудың бір бөлігі. Түрге бөлудің бірінші шарты сутегі элементі туғызған қабылдау спектрі бар-жоқтығына негізделеді. Еген бір ғаламатжұлдыздың спектрінен сутегі спектр сызығын байқаса ол ІІ түрдегі ғаламатжұлдызға жатады. Болмаса ол І түрдегі ғаламатжұлдыз есептеледі. Бұл екі түрлі модел ішінде әрқайсысы негіз еткен спектрлерде басқа элементтермен болған спектрлі қисық сызықтарына жеке талдау жасап ары қарай ұсақ түрлерге бөлуге болады.
Ғаламатжұлдыз түрлері:
Ферма принципі
Ферма принципі - геометриялық оптиканың жарық сәулесінің кеңістіктің белгілі бір нүктесінен екінші нүктесіне ең аз уақыт кететіндей жолмен (олардың арасын қосатын басқа жолдармен салыстырғанда) таралатындығын тұжырымдайтын негізгі принципі. Ферма бұл принципті 1660 жылы тұжырымдаған. Ферма принципінен геом. оптиканың негізгі заңдары - жарықтың түзу сызық бойымен таралу, шағылу және сыну заңдары қорытылады. Толқындық оптикада Ферма принципі Гюйгенс- Френель приниципінің дифракцияны ескермеуге болатын шекті жағдайының салдары болып табылады. Дифракцияны ескермеуге болмайтын жағдайларда Ферма принципі қолданылмайды.
Қайырымдылық ұйымдары
Қайырымдылық ұйымдары - Қазақстанда жалпы қоғамның немесе жеке адамның мүдделері үшін қайырымдылық қызметін жүзеге асыру мақсатымен құрылған бейүкіметтік, бейкоммерциялық бірлестіктер. Қоғамдық ұйым, қор, мекеме түрінде және басқа нысанда құрылады. Жеке және занды тұлғалар қайырымдылық ұйымдарының нысанына қарай оның құрылтайшылары бола алады. Ұйым белгіленген тәртіппен мемлекеттік тіркеуден өтуге тиіс. Қайырымдылық ұйымдарының кірістері шығыстарынан асып түскен жағдайда артығы осы ұйым мақсаттарына ғана жұмсалады. Ұйымның саяси партияларды, қозғалыстарды, топтар мен компанияларды қолдау үшін өз қаражатын жұмсауға және өз мүлкін пайдалануға құқығы жоқ. Қайырымдылық ұйымдары қаражатының құралу көздері:
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология
Банк теңгерімі
Банк теңгерімі - банк қаражаты көздерінің қорытындыланған ақшалай көрінісі (пассив) және осы қаражатты оның күн (ай, жыл) сайынғы операцияларын орналастыру (актив) болып табылатын талдамалы есеп тізілімі. Банк теңгерімі күн сайын және есепті күндерге арнап жасалады.
Ракеталық әскер
Ракеталық әскер - СССР Қарулы Күштеріндегі ракеталармен жарақтанған арнаулы әскери бөлімдер. Алдына қойылатын міндетіне, ракеталарының түріне, алыс, жақынға ұшатындығына қарай ракеталық әскер стратегиялық ракета әскері және құрғақтағы ракета әскері болып екіге бөлінеді. Стратегиялық ракета әскері - СССР. Қарулы Күштерінің стратегиялық міндеттерін орындайтын басты саласы.
Дереккөздер
Санат:Мамандықтар
Серена Уильямс
Серена Джамека Уильямс (Serena Jameka Williams, род. 26 қыркүйек 1981, Сагино, Мичиган штаты) — американдық кәсіби теннисші, Винус Уильямстың сіңлісі.
Санат:1981 жылы туғандар Санат:АҚШ спортшылары
1469 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1469 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1469 жылы қайтыс болғандар
Панова Вера Федоровна
Панова Вера Федоровна (20.3.1905, Дондағы Ростов,-3.3.1973, Ленинград)- орыс совет жазушысы. Ол өздігінен оқып білім алған. 17 жасынан бастап Ростовта газет, журналдарда жұмыс істеді. 1933 жылдан бастап пьеса жаза бастады. 1940 жылы Ленинградқа көшті. Ұлы Отан соғысы жылдары Пермь қаласында газет, радиода істеді. Оның алғашқы повесі- "Пирожковтар семьясыә (1945 жылы жаңа нұсқасы " Евдокия", 1959). Оның "Серіктер" (1946; КСРО мемлекет сыйлығы, 1947), Жарқын жаға повестері мен " Кружилиха" романын  оқымандар жоғарғы бағалады. Осы кітаптар қазақ тіліне аударылды. 2 орденмен марапатталған.
1469 жыл
Түсініктемелер
*
Делфт
Делфт (Delft) — Оңтүстік Голландия провинциясында орналасқан қала және қауымдастық. Ол Роттердам мен Гаага қалалары арасында жатыр. Схи өзенінің бойында орын тепкен. 2008 жылғы көрсеткіш бойынша қала түрғындарының саны 96 168 адам. Қала бүгінгі күні Нидерланддағы жоғары технологиялар жасап шығаратын негізгі орталықтардың бірі есебінде.
Сондай-ақ қалада Делфт техникалық университеті мен үкіметтік қолданбалы зерттеулер ұйымы орналасқан. Делфт Нидерландның алғашқы астанасы және Вильгельм Оранскийдің резиденциясы болған. 1584 жылы Вильгельм осы қалада өлтіріледі. Осы оқиғадан соң король отбасының мүшелерін  дәстүрлі түрді Делфтегі Жаңа шіркеуде жерлейтін болды.
Дереккөздер
Санат:Нидерланд Санат:Қалалар
Тоқпақ
Тоқпақ — қазық қағу үшін қолданылатын құрал. Тоқпақ көбіне сабымен бірге алынған қайыңның безінен жасалады. Тоқпақ неғұрлым салмақты болса, қазық жерге солғұрлым оңай кіреді. Тоқпақ жасалатын ағаттық қабығы аршылып, көлеңкеле кептіріледі. Сабы қолға ұстауға лайықтап жіңішкертіледі. Тоқпақ басының бұтақтары тазартылып тегістеледі. Тоқпақпен қаққан ағаш қазық жарылмайды.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс Санат:Материалдар Санат:Материалдар механикасы терминдері
Джулия Тайлер
Джулия Гардинер Тайлер (Julia Gardiner Tyler; 4 мамыр немесе 29 шілде 1820 – 10 шілде 1889) – Америка Құрама Штаттарының президенті Джон Тайлердің екінші әйелі және 1844 жыл 26 маусымнан бастап 1845 жыл 4 наурызға дейін АҚШ-тың Бірінші ханымы.
Өмірбаян
Гардинер, Лонг-Айлендтің шығыс жағында, Нью-Йорк штатында 1820 жылы дүниеге келді. Ол Дэвид Гардинер, жер иесі және Нью-Йорк штатының сенаторы (1824-1828) және Джулиана Маклаклан-Гардинердің қызы болды. Кішкентай кезден бастап Джулияны зиялы қауымдағы өмірге дайындады. Ол он бес жасында кештерге қатыса бастады. Сүйкімді, әдемі қара шашты он тоғыз жасар бойжеткен универмагтың жарңамасында түсіп, бүкіл қауымды таңдандырады. Отбасымен бірге Еуропаға саяхаты оған зиялы қауым туралы жаңа түсінік әкелді.
Неке
1842 жылы Ақ үйдегі кеште Джулияны президент Джон Тайлермен таныстырады. 1843 жылы Бірінші ханым Летиция Тайлердің қазасынан кейін бірнеше ай өткен кезде олар жиі кездесіп тұратын.