cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Армяндар
Алепподағы армяндар
thumb|left|Б.з.б. 5 ғ. Армения алым салғыш. Бұл артефакт [[Персеполистегі Ападанағы апаратын шығыс баспалдақтан табылған.]] Алеппо қаласының христиандары армян босқындары келгенде көбейген. 1915 жылғы армян геноциді). Бірінші армян босқындары келгенде (1915—1922) Алеппо халқы 1922 жылы 156 748 адам болды, оның ішінде: мұсылмандар 97 600 адам (62,26 %), христиан-католиктер — 22 117 (14,11 %), иудейлер — 6 580 (4,20 %), европалықтар сол кезде 2 652 (1,70 %), армян босқындары — 20 007 (12,76 %) және басқалары — 7 792 (4,97 %) . Екінші армян босқындары 1923 жылы келді. . 1923—[1925 жылдары қалаға 40 000 армян келді, Алеппо халқы 1925 жылдың соңына қарай 210 000 адамға көбейді. Олардың ішінде: армяндар 25 % . 1944 жылы Алеппо тұрғыны 325 000 адам болды, олардың 112 110 (34,5 %) христиандар (армяндар — 60 200).Алеппо христиандарының жартысы 1947 жылға дейін армяндар болды. Дегенмен одан кейін армян репатриациясы уақытында армяндардың көпшілгі Советтік Арменияға көшті.(1946—1967).
Армян музыкасы
Бізге қазір ежелгі және ортағасырлық армян музыкасының мазмұнын елестету қиын. Алайда сақталып қалған жанама құжаттар ол кезеңнің музыкасы еркін ырғақты және әуенді болғандығы жөнінде дерек береді. Жоғарыда аталған дәрігерлер Гераци мен Амидовлет өз науқастарына әр түрлі жан күйзелістерінің негізіндегі безгек ауруларында емдік тәсіл ретінде гусандардың әндерін тыңдауды белгілеген.
Халқының дәстүрлі тағамдары
Халықтың ұлттық мәдениеті климаттық ерекшеліктері мен халықтың көпғасырлық аспаздық тәжірибесін есепке ала отырып, өзіндік ерекшеліктері бар тамақтану сипатынан да көрініс табады. thumb|left|250px|[[Урарту патшалығы Сардурис II кезінде 743 Б.з.б.]] Арменияның аймағындағы археологиялық қазба жұмыстары бидайдың (жабайы да, мәдени де) отаны Алдыңғы Азия болып табылатындығын дәлелдейді. Осыған байланысты, ерте кездерден бері нан армяндардың тамақтануының басты азық-түліктерінің бірі болып саналады. Және осы уақытқа дейін армяндардың қолданысында нан үлкен үлес салмаққа ие. Сондықтан армяндарда өте жиі «таңғы ас ішу», «түскі ас ішу» немес «кешкі ас ішу» сөздері «нан жеу» сөзімен алмастырылады, және бұл тек қана нан жеуді ғана емес, оснымен қатар басқа да әр түрлі тағамдарды жеуді білдіреді. "Гнанк Нац уденк" — "Жүр нан жейік", — деп жолдасы жолдасын шақырады.
Мыңдаған жылдар бойы армяндық шаруалар (тек шаруалар ғана емес) нанының негізгі түрі лаваш болып келеді. Әрбір шаруаның үйінде тони (немесе тондир) болған, бұл жерге қазып орнатылған отқа төзімді саз балшықтан жасалған төменгі жағы кеңейтіліп келген цилиндр. Оның түбінде жел тартқыш болады. Тондирде нан және басқа да ұннан жасалған тағамдар пісіреді, еттен, сүттен жасалған және басқа да тағамдарды пісіреді, қуырады. Бірақ бастысы – тондирде лаваш пісіреді. Оны дайындау үшін үлкен қамыр дөңгелектерін қалыңдығы 2-3 см-ге дейін жайып, тонирдің қабырғасына жапсырады. Бұл өте дәмді нан. Оны әдеттегі жапырақ көлеміндей етіп кесіп немесе қолмен үзіп, оған көк шөп пен ірімшік немесе етті орап жейді. Ет әдеттегідей жайпақ мыс ыдыста (тапак) – қазіргі табада қуырылды. «Тапак» сөзінен «тапакел» етістігі, яғни қуыру сөзі шыққан.
Кәуап сияқты қазіргі уақытта да өте танымал тағам ежелден келе жатыр. Армяндық таулы өлкенің тұрғындары тас-қола ғасыры дәуірінің өзінде ошақ жағып, онда үй және жабайы аңдардың етін қуыратын болған. Бірінші етті ағаш таяқшаға тізіп, кейіннен оны металл шыбықтар – шомпол, шампурға алмастырды. Көбіне малдың тұтастай ұшасын қыздырылған тастардың ортасына салып, осындай тастармен үстінен жауып қоятын болған. Бұл дәмді ет тағамы – «хорову», ол қазіргі уақытта да малшылар арасында үлкен құрметке ие. Сонымен қатар, кәуапты да жоғары аталған «хоровудан» шыққан «хоровац» сөзімен атайды. Армяндық таулы өлкенің континентальдық климаты жағдайында, оның қатаң қысымен, тау шатқалдарын бірнеше айға қар жамылып, сыртқы әлеммен байланыс үзілгенде армяндар үшін қыстық қор жинау қамы маңызды өмірлік мәнге ие болды. Астықты жинау маусымында шаруа қысқа азық түлік, малға жем-шөп, үйіне отын жинауы керек. Ет өнімдерінің қысқы қорының арасында консервіленген ет – «тыал» (түрікше «Кавурма») ерекше орынға ие. Жақсылап пісірілген сиыр немесе қой етін құмыраға салып, ет толығымен жабылатындай етіп үстінен шыжғырылған май құйылады. Осының бәрі, саңлаусыз жабылып, жерге көмілген ыдыстарда сақталады. Қысқыға сондай-ақ, сүт өнімдерін де дайындаған, олардың негізгісі ашытылған сүт – мацун («мацунел» деген етістіктен, яғни қойытылу) болып табылады. Ашытылған сүттен және оның қалдықтарынан әр түрлі сүт көжелер – «танапур», «спас» және т.б. пісіріледі.
Кәсібі
Армяндардың негізгі кәсібі - егіншілік, жеміс-жидек, мал өсіру. Кілем, кесте, шілтер тоқу, тас қашау, зергерлік бұйымдар жасау дамыған.
Мәдениеті
Халық фольклорында армян халқының сенім-нанымдары, танымдары туралы деректер сақталған. Армения музыкасының негізін випасандар (эпос айтушылар) мен гусандар (ақын-әнші актерлер) салған. Музыкалық аспаптары: кимани, саз, тар, уд (шекті), дудук, зурна (үрмелі), доол, нагара (ұрмалы) т.б.
Ұлттық киімдері: ерлер мен әйелдер негізінен аласа жағалы жейде, кең шалбар, сыртынан черкеска (ерлерде) және көйлек (әйелдерде) үлгісіндегі сырт киімнің әр түрін киген.
Қазақстандағы армяндар
Қазақстанға армяндар негізінен екінші дүниежүзілік соғыс жылдары келіп қоныстана бастады. 1937 ж. Қазақстанға 1 120 армян депортацияланды. 1970-1989 ж. аралығында олар республика халқының 0,1-0,2%-н құрады. 1989 жылғы санақ бойынша Қазақстанда 19,9 мың, ал 2009 жылғы санақ кезінде 13 мыңнан астам армян этносының өкілі болды. Оның ішінде Қостанай облысында 1,7 мың, Солтүстік Қазақстан облысында 1,3 мың, Алматы қаласында 2 мың, Астана қаласында 1,1 мың адам тұрады.
Дереккөздер
Санат:Армяндар Санат:Үнді-Еуропа халықтары Санат:Армения халықтары Санат:Армян диаспорасы Санат:Ежелгі халықтар Санат:Абхазия халықтары Санат:Әзірбайжан халықтары Санат:Грузия халықтары Санат:Мысыр халықтары Санат:Италия халықтары Санат:Алдыңғы Азия этникалық топтары Санат:Армения тарихы
Бақшасарай
Бақшасарай (Bağçasaray; Bahçesaray; Бахчисарáй; Бахчисарáй) — Украинадағы Қырым облысындағы қала, Бақшасарай ауданының әкімшілік орталығы, темір жол стансасы. Симферополь-Севастополь тас жолы бойына орналасқан. Қырым түбегінде орналасқан.
Қырым хандығы мен Қырым Халық Республикасының елордасы болған.
Тарихы
Қырым хандығының елордасы болған қала.
14 ғасырында әсем қаласына айналған. Сол кезде Бақшасарайда ханның сарайы, әйгілі фонтан (шашырытқыш, хауыз), көптеген мешіт, медреселер, Чуфут-қала деген қамалы салынған еді. Қалада 2000 үйіндей болған.
1736 жылының маусымында орыс әскерлерінің шабуылынан қаланың бір бөлігі өрттеніп қалды.
Саламат Гирей ІІ кезінде қалаға даңқы қайтарылды, Бақшасарайда кітапхана ашылды. Қырымның Ресейге кіргеннен соң Бақшасарай әскери гарнизонның мекені болып кетті.
Қаланың көркі Пушкинның «Бахчисарайский фонтан» поэмасында бейнеленген. Қазіргі уақытта Бақшасарай ауданының орталығы,
Жомарт жүректі жан
Жомарт жүректі жан — 2011 жылы Алматы қаласы «Б. о. ж.» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — К. Ә. Нұрпейісов. Беттер саны — 248.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Б. о. ж. баспасының кітаптары
Қарасу ауылдық округі (Алматы облысы)
Қарасу ауылдық округі — Алматы облысы Жамбыл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Сарыбай би, Еңбекшіарал, Қайназар, Қарасай, Қызылсоқ ауылдары кіреді. Орталығы - Сарыбай би ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 3967 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) ауылдық округтері
Фарра-д'Альпаго
Фарра-д'Альпаго (Farra d'Alpago) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Беллуно провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2703 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 66 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 41 км² шамасында. Пошта индексі — 32010.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santi San Filippo.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Жұма мешіті
Жұма мешіті (مسجد الجمعة) — қаланың ең басты мешіті. Қаланың күллі жамағаты осы мешітте жұма намазын оқиды.
Жем-сағыз ескерткіштері
Жем-Сағыз ескерткіштері — Қазақстанның батысындағы Жем және Сағыз өзендері бойында сақталған қорымдар мен зираттар тобының ғылымдағы ортақ атауы. Бұл ескерткіштер Маңғыстау мен Үстірт ескерткіштеріне ұқсас. Кейбір қорымдар орта ғасырда, яғни 14 — 15 ғасырларда салынған, соның бірі — Ұшқан ата кесенесі. Ал қалған ескерткіштердің негізгі бөлігі 18 ғасыр мен 20 ғасырдың бас кезінде тұрғызылған. Бұларға Қарашұңғыл, Бақашы әулие, Асанқожа қорымы, Қарасақал қорымы, Дауымшар қорымы, Алып ана қорымы, Әбілдә қазірет, Қос Сағыр, Бір Сағыр, т.б. жатады. 19 ғасырда көптеген қорымдар жанына мешіттер салынған. Ақмешіт — Құлжан, Дүйсеке ескерткіштері осының айғағы. Солтүстікке таман орналасқан Жем — Сағыз тобындағы мазарлар, сағана тамдар, шағын сәулет үлгілері тасты қашаудың батыс қазақстандық әдісімен тұрғызылған. Ал солтүстікте мұндай ескерткіштер кездеспейді, тек ішінара қашап жасалған құлпытастар мен ерекше түрдегі тас молалар ғана бар.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Ескерткіштер
Оң Фома-Ю
Оң Фома-Ю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Фома-Ю өзенінің оң жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Эньимба
«Эньимба» (Enyimba International Football Club) — Нигерияның Аба қаласындағы футбол клубы.
Сен-Жермен-де-Клерфей
Сен-Жермен-де-Клерфей (Saint-Germain-de-Clairefeuille) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,31 км² шамасында.
Эньимба
Сілтемелер
Санат:Нигерия футбол клубтары
Вегшайд (Пёлла қауымы)
Вегшайд (Пёлла қауымы) (Wegscheid (Gemeinde Pölla)) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Цветль округінің құрамына енеді.
Сен-Жермен-де-Клерфей
Коммунаның INSEE коды — 61393, пошта индексі — 61240.
Вегшайд (Пёлла қауымы)
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 999 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 104.51 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — ZT, ресми идентификациялық коды — 3 25 20.
Сен-Жермен-де-Клерфей
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 161 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,08 адам/км².
Вегшайд (Пёлла қауымы)
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Мюльнер саналады.
Сен-Жермен-де-Клерфей
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Вегшайд (Пёлла қауымы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Вегшайд (Община Пёлла)
Сен-Жермен-де-Клерфей
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
NGC 2752
NGC 2752 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 28 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2752 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25523, UGC 4772, MCG 3-23-38, ZWG 90.72, IRAS09028+1832.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Қоңыртөбе шыны өндірісі
Қоңыртөбе шыны өндірісі — ортағасырлық шеберхана.
1991 жылы Шәуілдір — Түркістан трассасының Қоңыртөбе, Алтынтөбе, Қүйрықтөбе, Арыстан баб кесенесі қасынан өтетін жолдың жаңа бөлігі салынды. Соның нәтижесінде Қоңыртөбе шыны өндірісінің орны анықталып, Отырар мемлекеттік археологиялық қорық- музейінің қызметкерлері (М.Қожа, С.Ахмет) зерттеген болатын. Жол табанын көтеру барысында ескі Шәуілдір—Түркістан трассасына жаңа жол бөлігі қиылысар жерде құрылысшылар техникамен сырып өтеді де, мұнда археологиялық нысан орналасқандығын анықтап, музей қызметкерлеріне хабар береді. Кейін аумағы 30 м жерде адам сүйектері мен ыдыс-аяқ қалдықтары шашылып жатқан жолдың екі шетінде қазба жұмыстары жүргізілді. Жолдың батыс бөлігінде, мүрделерден жарты метрлік тереңдікте пеш қалдықтары табылды. Ол жерді қазып, ванна сияқты етіп жасаған, бұрыштары мен табанына қарай иілген. Ауданы 100x75 см, биіктігі 40 см. Қабырғалары 2—3 см күйген, түсі қызыл-қоңыр.Ішінен ақ түсті күл алынды. Арнайы ауа кіретін, түтін шығатын тесіктері жоқ. Жоспарда дөңгелене келген алты пеш қалдықтары қазбаның шығыс бөлігінен табылды. Олардың диаметрі 80—100 см аралығында. Пештер айналасындағы еден бетінде күл іздері жақсы байқалады, қыш және шыны ыдыстар бөліктері көп табылды. Осыған қарап зерттеушілер мұнда өндіріс орны деп жорамалдауға негіз бар. Жеті пештің алтауы орналасқан қазбаның шығыс бөлігінен, пештер айналасынан шыны бұйымдар сынықтары көптеп ұшырасқан. Шыны бөліктері ыдыс-аяқтың түрлі көлемдегі үлгілеріне сай келеді. Әр қилы көлемді он бір ыдыстың түбі бар. Шынылар қалыпқа салып құю және үрлеу тәсілдерімен жасалған. Кейбір шыны сынықтары төл қасиетін жоғалтқан. Бір ыдыстың түбі сөуле өтпейтін болып, түсі қоңыр пластик сияқты болып өзгерген. Осындай сапасыз, яғни жарамсыз үлгілер жиі кездеседі. Қоңыртөбеден 2 км кашықтықта пештермен қатар қабатта шыны қалдықтарының табылуы — бұл орында шыны өндірілген деген жорамал айтуға негіз береді.
Дереккөздер
Санат:Түркістан облысы сәулеті
Нарқобыз
Нарқобыз — ыспалы аспаптардың ішіндегі ішегі тарамыстан жуан етіп жасалған музыкалық аспабы. Ұлттық музыкалық аспаптардың ішіндегі ыспалы аспаптардың сипаты, құрылымы, жасалу және ойнау әдіс-тәсілдері жалпы түрік тектес халықтардың барлығына бірдей ортақ. Дегенмен нарқобыз аспабының жөні бөлек. Шығу тегі қобыз, сазген, егек аспаптарынан тарайды. Нарқобыз жер жүзіндегі қыл ішекті музыкалық аспаптардың ішіндегі ең ежелгі түрі болып есептеледі. Уақыт өте келе нарқобызды еуропалық үлгі-нұсқада ішектері сымнан жасалынған аспаптар (бас қобыз, виолончель т.с.с.) бірте-бірте ығыстырып шығара бастады. Көнеден келе жатқан нарқобыз белгісіз себептермен ұмытыла бастаған заманда қайта жаңғырып, бұл күндері кеңінен насихатталуда.
Тарихи деректерге сүйенер болсақ, нарқобызды бақсылар тәңірмен тілдескенде, жын-перілерді қашырғанда және өзге де діни рәсімдерде шалған екен. Сондай-ақ, аспап жаугершілік замандар мен әскери салттарда ұрандату, атой салу, рух беру мақсатында қолданылған.
Шанағының үлкен болуына байланысты нарқобыз дауысы зор әрі жуан болып келеді. Боздаған нар түйенің дауысына ұқсайды. Нарқобызды тартқанда оның зор үні талай жерге дейін естіледі екен.
Нарқобыз аспабында ойнаудың ертедегі бақсы-жыраулар салған дәстүрі уақыт өте келе жоғала бастаған заманда Болат Сарыбаев, Өзбекәлі Жәнібеков сияқты ел ағалары ұмыт бола бастаған аспаптарға жаңадан дем беріп, тірілткен еді. Олардың зерттеу жұмыстарың арқасында нарқобыз қайта жанданып, этно-фольклорлық ансамбльдер мен ұлттық аспаптар оркестрлерінде кеңінен қолданыла бастады.
Тағы қараңыз
Санат:Қазақтың саз аспаптары
Арнфельс
Арнфельс (Arnfels) — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Лайбниц округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1149 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 4.21 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — LB, ресми идентификациялық коды — 6 10 02.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Хельд (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
NGC 7236
NGC 7236 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 25 тамызда астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 7236 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68384, UGC 11958, MCG 2-56-23, ZWG 428.58, KCPG 564A, ARP 169, 3C 442, 2ZW 172.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
E121 Еуропалық маршруты
E121 Еуропалық маршруты — А категориясындағы еуропалық автомобиль жолы, Ресей, Қазақстан және Түркменстанды байланыстыратын және Самара және Туркменбашы қалаларын байланыстырып тұрады.
Маршрут
Санат:Қазақстан жолдары
Драгийци (Велико Тырново облысы)
Драгийци (Драгийци) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5094. ЕКАТТЕ коды — 23220.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Эврика (газет)
Эврика (газет) - Ақтөбе қаласында 1994 жылдың 20 мамырдан апта сайын шығатын, мемлекеттік емес орган. Құрылтайшысы-«Рика-ТВ» телекомпаниясы. Көлемі-32 бет, орташа таралымы-18.000 дана. Қала жаңалықтары, шешуін талап еткен өзекті материалдар, іскер адамдармен сұхбат, көкейтесті тақырыпқа арналған басқа да мақалалар жарияланады. Республиканың «Интерфакс-Қазақстан»ақпарат агенттігімен бірге қызмет істейді.Тақырыптық беттерде/ «Политика және Экономика», «Автограф», «Enter», «Истфак», «Талисман» т.б./оқырманға бүгінгі күннің жан-жақты мәселелері ұсынылады.
Дереккөздер
А7-Ақтөбе:Энциклопедия-Ақтөбе. «Отандастар-Полиграфия»ЖШС, 2001.-748 бет.
Мүсіндеме
thumb|250px Мүсіндеме, мүсін, скульптура (sculptura, seuplo – шекимін, қашаймын) – бейнелеу өнерінің бір түрі. Мүсіндеме туындылары үш өлшемнен (биіктік, ендік, аумақтық) құралады. Мүсіндеме қатты заттардан немесе пластикалық материалдардан жасалады. Осыған байланысты, мүсіндеме жасайтын адамды - мүсінші деп атайды.
Қоздырғыш
Қоздырғыш (doping, dope — есірткі беру) - тәнге сіңірген жағдайда тез және азғана уақытқа есірік күйге түсіріп, дене мен жүйкенің белсенділігін күшейтетін формокологиялық немесе басқа да химиялык заттар.
Мүсіндеме
Мүсіндеме түрлері
Мүсіндеме негізінен адамды, кейде жан-жануарды немесе басқа пішіні бар заттарды бейнелейді.
Қоздырғыш
Санат: Химия Санат: Физика
Мүсіндеме
Мүсіндеменің негізгі жанрлары
Мүсіндеменің негізгі жанрларға бөлінеді:
Пэвамо (Мичиган)
Пэвамо (Pewamo) — Мичиган штатының Ionia округіне жататын АҚШ қаласы.
Мүсіндеме
Техникасына байланысты түрлері
Мүсіндеме негізінен 2 түрге бөлінеді:
Пэвамо (Мичиган)
Қала тұрғындарының саны 560 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.6 км² шамасында. FIPS коды — 26-63900.
Мүсіндеме
Техникасына байланысты түрлері
Рельефті бедермен ойылып жасалған күрделі композициядағы мүсіндерді тек монументтік туындыларда ғана қолданады (мысалы, Қазақстан Жазушылар одағы үйіндегі “Кітап бейнесі” атты монументтік мүсін).
Пэвамо (Мичиган)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Мүсіндеме
Мазмұнына қарай
Мүсіндеме мазмұнына қарай:
Шағын пішінді Мүсіндеменің әрқайсысы бір-бірімен мазмұндық жағынан тығыз байланыста болғанымен олардың өздеріне тән ерекшеліктері болады.
Өңдеу тәсіліне қарай
Өңдеу тәсілдері:
Мүсіндеменің ерекшелігі көп жағдайда жасау техникасы мен пайдаланатын материалдарына (тас, металл, саз, балауыз, ағаш, гипс, тағы басқа) байланысты.
Архитектуралық және табиғи ортамен байланысты:
Мүсіндемеде пайдаланатын материалдар
Мүсіндеме жасауда әр түрлі материалдар қолданылады және оларды ұқсату тәсілі де түрліше болып келеді:
Тарихы
Мүсіндеме тарихы ертеден бастау алады. Алғашқы қауымдық құрылыс кезінде жауынгерлерді, балалы ананы бейнелейтін тас мүсіндер кеңінен тараса, біздің заманымыздан бұрын 8 – 2 ғасырларда дамыған “Аң стилі” ежелгі Мүсіндеменің көрнекті мысалы бола алады. Көктегі күш пен жердегі билеушілердің құдіретін бейнелеу үшін жасалынған Мүсіндеме ежелгі дәуірдегі өркениеттердің (Грекия, Рим, Ассирия, Вавилон) ажырамас бөлігіне айналды. Көлемдері өте үлкен, тылсым күшті сипаттаған және ғұрыптық бағыттағы Мүсіндеме тек құдай мен билеушілердің, жеке тұлғалардың, аңыздық кейіпкерлердің (Мирон, Скопас, Геркулес, Циклоп, тағы басқа) бейнесін жасауға бағытталды. Орта ғасырлардағы Мүсіндеменің негізгі бағыттары шіркеулерді, ғибадатханаларды көркемдеуге (Құдай ана ғибадатханасы, Париж; Буддистік шіркеулер, Үндістан) арналды. Қайта өркендеу дәуірінде, Мүсіндеме адамзаттың ерлікке, еркіндікке деген ұмтылысын, тұлғалық қасиеттерін, табиғат сұлулығын бейнеледі. Донателло, Микеланджело, Гужон, Пилон, тағы басқа туындылары соңғы орта ғасырларда және жаңа дәуірде Еуропаның көптеген қала-қамалдарының іші-сыртын көркемдеу үшін кеңінен қолданылды. 18 – 19 ғасырларда Мүсіндеме адам бейнелері мен ескерткіш тұрғызу бағытында дамыды. Оның құрамында, классик., примитивизм, кубизм (П.Пикассо), конструктивизм (Н.Певзнер), сюрреализм, абстракционизм, тағы басқа бағыттағы Мүсіндеме бар. Қазақстан жеріндегі Мүсіндеменің пайда болу тарихы 3000 жылға созылады. Ол палеолит дәуірінде пайда болып, сақтар мен Түрік қағанаты тұсында кеңінен дамыды. Ата-баба рухына сену, жер, су, от иелеріне табыну (Көк Тәңірі, Жер-Су иесі, өмай ана, балбал тас, тағы басқа) және исламдық сенім (құлпытас, қойтас; кесенедегі бейнелер) Мүсіндеменің көптүрлілігіне әкеліп соқты. Кеңес дәуіріндегі Мүсіндеме өкілдерінің (Б.Төлеков, Е.Сергебаев, Х. Наурызбаев, Б. Төленов, Т. Досмағамбетов, тағы басқа) еңбектері халық батырлары, еңбек ерлері және соғыс ардагерлерін бейнелеуге арналса, соңғы кезеңдегі Мүсіндеме бағыты әлемдік құндылықтар мен жергілікті салт-дәстүр ерекшеліктерімен ұштаса отырып дамып келеді (Е.Рахмадиев, Н.Далбай, Ш.Төлешев). Сонымен қатар Мүсіндеме әлемдік техника жетістіктерін, өткен мен бүгінгінің өзара үндестігін және дүниежүзіндегі Мүсіндеме саласындағы жетістіктерді бейнелеуге және халық мақтанышы: ақындар, батырлар, қоғам қайраткерлері мүсіндерін сомдауға бағытталған (Кенесары мүсіні, Астана, 2001; Мұқағали Мақатаев, Алматы, 2003; Әл-Фараби мүсіні; ҚазҰУ қалашығы, 2004, тағы басқа).
Дереккөздер
Санат:Мүсіндеме Санат:Өнер
Әлия мұражайы
thumb|right|200px| Әлия мұражайы – Кеңес Одағының Батыры, қазақ халқының қаһарман қызы Әлия Молдағұлованың Ақтөбе қаласындағы мемориалдық орталық мұражайы. Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің 1980 ж. 5 маусымында №248-т өкіміне сәйкес Республика Мәдениет министрлігінің 1980 ж. 11 маусымындағы бұйырғы кезінде ашылды.
Ғимараттың1-ші қатары 340 ш.м. көреремен залының көлемі 240 ш.м. Жыл сайын 30 мыңға жуық адам қабаылдайды. Мұрағаттар саны 7000 мыңнан асады. КСРО Төралқасының төрағасы М.Шверниктің Әлияның әкесі Сарқұл Нұрмағанбетовке жолдаған жауап хатының, Әлия оқыған Псков облысының Вятск орта мектебі 7 сыныбының сабақ үлгерімі журналдарының түп нұсқалары, Кеңес Одағы Батырының Грамотасы, Әлия ерлікпен қаза тапақан ұрыс даласының ақтөбелік суретшісі В.В.Шукин жасаған көрінісі /диорама /, «Әлия» кемесінің макеті, майданнан әкелінген қару-жарақтар, Әлия ерлігі арқау болған оннан астам кітаптар, елге жазылған хаттарының көшірмесі, т.б. ерекше көз тартады. Мұрағаттар жылма-жыл толығуда. Өлкетанушы, мектеп мұғалімі С.А.Сысоенко бастаған «Әлия» іздестіру жаз айларында Новгород, Псков, Калуга облысына сапар шегіп, ұрыс даласынан табылған құнды дүниелерді әкеліп тапсырады. Батырдың туған жері Қобда ауданы Әліпбасай ауылы мұражай филиалы жұмыс істейді. Оны ұйымдастырып, мұрағаттрды толықтыруға Ғ.Байдербес салмақты үлес қосты. Әр жылдарда болған мемлекет қайраткерлері, жазушылар, мәдениет өкілдері қолтаңба қалдырған. Олардың арасында Елбасы Н.Ә.Назарбаев, мемелекет хатшысы, көрнекті жазушы Ә.Кекілбаев аса ірі мемлекет, қоғам кайреткері Д.А.Қонаев, халық әртістері Роза Бағланова, Роза Рымбаева, Кеңе Одаңының Батыры И.Прохоров, ақын-жазушылар Фариза Оңғарсынова, А.Жағанова, Мұрат Аджи, Т.Молдағалиев, Б.Тәжібаев, театр саңлақтары С.Майқанова, Ә.Молдабеков, сазгерлер С.Байтереков,Е.Хасанғалиев,т.б. бар.
Дереккөздер
Санат:Ақтөбе мұражайлары
1142 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1142 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1142 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Беленькая (Ветлуга тармағы)
Беленькая — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы, Кострома облысы, Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ветлуга өзенінің оң жағалауынан 227км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга өзені Ветлуга қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жемсау
Жемсау (іngluvіes) — көптеген омыртқасыз жануарлар (моллюскілер, құрттар, жәндіктер) мен құстардың (тауықтар, көгершіндер, тотықұстар, т.б.) өңешінің кеңейген жері. Жемсау жануарлардың жемін уақытша сақтау, аздап қорыту, кейде өңдеу қызметін атқарады. Құстардың жемсауы бұғана сүйегінің үстінде орналасады. Жемсаудың ішкі беті көп қабатты жалпақ эпителий клеткаларымен астарланған. Кілегей қабықтың дәнекер қабатындағы ішкі секреция бездері ферментсіз шырыш бөледі. Жемсауда қоректік заттар азық пен сілекей құрамындағы және микроорганизмдер бөлген ферменттердің әсерінен қорытылады. Мыс., бал арасының жемсауында сілекей безі ферментінің әсерінен гүл шырынынан бал түзіледі. Жыртқыш құстардың жемсауында жемнің қорытылмаған қалдықтары (сүйек, жүн, қауырсын, т.б.) жиналады, бұларды олар құсып тастайды. Кептер балапан шығарған кезінде жемсауының эпителий клеткасы қалыңдап, майланып, ішкі секреция бездерінен бөлінген арнайы заттармен жем араласып, ақшыл сұйық зат (жемсау сүті) түзіледі, олармен балапандарын қоректендіреді. Шөлді жерлерді мекендейтін бұлдырықтар жемсауымен балапандарына су тасиды.
Дереккөздер
Санат:Биология
Кеме қатынас каналдары
250 px|thumb
Кеме қатынас каналдары — кеме қатынасына бейімделген және кеме қатынасы өзендері немесе теңіздерін бір кеме қатынастық жүйеге біріктіретін кеме жолының ұзындығын қысқартуға арналған канал. Жергілікті жер жағдайына және қосылатын екі ағын судың су горизонтының белгісіне байланысты Кеме қатынас каналдары шлюзді немесе шлюзсіз болуы мүмкін. Кеме қатынас каналдарының мөлшері осы каналдармен жүретін кемелердің габариттері бойынша анықталады. Әдетте, каналда жүзіп жүрген кемелер қалыптастыратын үлкенді-кішілі кемелік толқындар каналдардың грунт беткейлерін қиратады. Осыған байланысты кемелік толқындардың шамасына, кеме мөлшерімен, олардың жүрісінің жылдамдығымен және каналдың көлденең қимасының мөлшерімен анықталатын беткейлерді нығайту жұмыстары қарастырылады. Кемелерді қауіпсіз су жолымен, қамтамасыз ету үшін К.қ.к. кеме қатына¬сына қажетгі имараттармен жабдықталады. Кеме қатынас каналдарын тиімді және ұтымды пайдалану үшін оларда айлақ, разъезд, кеме жөндеу зауыттары, шеберханалар және т.б. орналастырылады. Кеме қатынас каналдары тас және темір жолдармен қиылысқанда көпір каналдың үстінен жасалса, ағын сулармен қиылысқанда көпір каналдың астынан құбыр немесе дюкер арқылы өтеді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Гладбек
Гладбек (Gladbeck) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Мюнстер әкімшілік округіне бағынады. Реклингхаузен ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 75253 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 35,91 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 5 62 014. Қаланың басшысы — Ульрих Роланд.
Таһа сүресі
135 аяттан тұрады. Меккелік сүре. "Таһа" аталуының себебі сүре Араб тілінің طه әріптерімен басталады.
Аяттар:1-10
Арабша жазылуы: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ طه ﴿١﴾ مَا أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَىٰ ﴿٢﴾ إِلَّا تَذْكِرَةً لِمَنْ يَخْشَىٰ ﴿٣﴾ تَنْزِيلًا مِمَّنْ خَلَقَ الْأَرْضَ وَالسَّمَاوَاتِ الْعُلَى ﴿٤﴾ الرَّحْمَٰنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَىٰ ﴿٥﴾ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَمَا تَحْتَ الثَّرَىٰ ﴿٦﴾ وَإِنْ تَجْهَرْ بِالْقَوْلِ فَإِنَّهُ يَعْلَمُ السِّرَّ وَأَخْفَى ﴿٧﴾ اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَىٰ ﴿٨﴾ وَهَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ مُوسَىٰ ﴿٩﴾ إِذْ رَأَىٰ نَارًا فَقَالَ لِأَهْلِهِ امْكُثُوا إِنِّي آنَسْتُ نَارًا لَعَلِّي آتِيكُمْ مِنْهَا بِقَبَسٍ أَوْ أَجِدُ عَلَى النَّارِ هُدًى ﴿١٠﴾
Халифа Алтай бойынша:: Аса қамқор, ерекше мейірімді Алланың атымен бастаймын.
"Та Һә.(1)
Саған Құранды машақат үшін түсірмедік. (2)
Жер мен биік көктерді жаратқаннан түсірілді. (4)
Ол Рахман, ғаршыны меңгерді. (5)
Сөзіңді мейлі әшкере сөйле. Расында Ол сырды да, құпияны да біледі. (7)
Ол Алла. Одан басқа ешбір тәңір жоқ. Ең көркем аттар Оған тән. (8)
(Мұхаммед Ғ.С.) саған Мұса (Ғ.С.) ның әңгімесі келді ме? (9)
Сол уақытта ол бір от көріп, үй-ішіне: “Тұрып тұрыңдар. Бір от көрдім. Бәлкім сендерге бір шоқ келтіремін немесе от жақта, бір жол көрсетуші табармын” деді. (10) "
Дереккөздер
Санат:Құран сүрелері
Хомберг (Берн)
250px|thumb|Картада орналасуы Хомберг (Берн) (Homberg BE) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Тун округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 502 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.52 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 931, пошта индексі — 3622.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Жан Пиаженің мораль дамуы туралы теориясы
Адам баласында мораль қалай пайда болады деген сұрақ философтар мен психологтарды ғасырлар бойы мазалады. Кейбір адамдар моральсіз болып өссе, кейбір балалар кішкентай жастан бұзық және моральге қарсы әрекеттер жасайтын кездер болады. thumb|220px|right|Пиаже Жан|нобай|Пиаже Жан
Психолог Пиаже Жан балалардың заң ұғымын зерттеу арқылы осындай сұрақтарға жауап беруге тырысады. Ол балаларға “заңдар қайдан пайда болады?”, “барлығы заңға бағыну керек пе?”, “заңды өзгертуге бола ма?” деген сұрақтар қояды. Баларға екі хикая айтып, қайсы бала жаман деп сұрайды. Бірінші хикаяда бала ата-анасы жоқта тарелкелермен ойнағысы келіп бірін сындырып алса, екінші хикаяда бала ата-анасына дастархан жинауға көмектескісі келіп, алты ыдысты жууға апара жатып сындырып алады.
Пиаженің мораль дамуының кезеңдері:
1. Мораль реализмі (5-9 жас аралығы) Заңдар сырттан келеді (Құдай, әке-шеше, мұғалімдер) және абсолют, оларды өзгерте алмайсың. Балалар әрекеттерді ниет тұрғысында емес салдары тұрғысында бағалайды. Заңдарға бағыну жақсы, ал қарсы келу жаман.
2. Автономды мораль( салыстырмалы) 7 жастан бастап дамиды.
Балалар заңдар абсолют болмағанын түсінеді және әрекеттердің ниеті де маңызды екенін қабылдайды. Ненің дұрыс немесе қате болғаны қоғамдық конструкция және бұл ұғымдарды өзгертуге болады. Заңдарды уақыт талабына сай бірлесіп өзгертуге болады және салыстырмалы түрде көбірек жақсылық әкелсе жаман әрекеттер жақсы болатын кездер болады. Бұнымен қоса, жазаны да бүкіл жағдайға қарай бейімдеуге болады деп, балалар автономды мораль иесі болып дамиды.
Ата-анаға психологтан кеңес: балаларға бір нарсені жақсы немесе жаман деп қоймай, неге олай болғанын түсіндірсе ғана бала өскен кезде бүл ұғымдарға сай әрекет жасайтын болады. Ал түсіндірмей авторитарлы тәрбие берсеңіз, бала тұлға болып қалыптасып, сізден алыстағанда бойына сіңбеген құндылықтарды түсінбегендіктен, сіз жаман санайтын әрекеттерді емін-еркін жасай беруі ықтимал.
Дереккөздер
Gergely, G. and Csibra, G. (2003): Teleological reasoning in infancy: The naive theory of rational action. Trends in Cognitive Sciences, 7 287-292.
Люмья
Люмья — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лупь өзенінің оң жағалауынан 53 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 3221
IC 3221 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3221 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Қызыл-Яр (Стерлибашев ауданы)
Қызыл-Яр — Башқұртстанның Стерлибашев ауданындағы ауыл, Яшерган ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 94 адамды құрады. Пошта индексі — 453192, ОКАТО коды — 80248870003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Сан-Себастьян-да-Варжен-Алегри
Сан-Себастьян-да-Варжен-Алегри (São Sebastião da Vargem Alegre) — Бразилиядағы қала, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Зона-да-Мата мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Муриаэ экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 894 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 73,711 км² шамасында. Халық тығыздығы — 39,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1996 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Испандар
Испандар (өздерінің атауы – эспаньолес) – Испанияның байырғы халқы. Жалпы саны – 32 млн. адам (1999 жыл). Испанияда 29 млн., Аргентинада 400 мың, Бразилияда 200 мың, АҚШ-та 200 мың, Мексикада 100 мың, Францияда 500 мың, Германияда 174 мың, Африкада 350 мың испандар тұрады.
Тілі
Антропологиялық жағынан еуропалық нәсілдің үнді-жерортатеңіздік түріне жатады. Үндіеуропа тілдер шоғырының роман тобының испан тілінде сөйлейді. Испан тілі арагон, астури, кастил, леон, т.б. диалектілерге бөлінеді. Жазуы латын әліпбиіне негізделген. испан тілі - Испания, Оңтүстік, Орталық Америка мен Мексиканың, Кубаның ресми тілі. Сондай-ақ, испан тілі Перуде (кечуа тілімен қатар), Боливияда (кечуа жэне аймара тілдерімен қатар), Пуэрто-Рикода (ағылшын тілімен қатар) ресми тіл болып саналады.
Діні
Испандар христиан дінінің католик тармағын ұстанады.
Тарихы
Б.з.б. 1-ші мыңжылдықта Пиреней түбегіне қоныс аударған ибер, ішінара кельт тайпалары Испаниядағы ең ежелгі халықтың қалыптасуына әсер етті. Рим империясының үстемдігі Пиреней түбегіндегі халықтың романдануын тездетті. Одан кейінгі 5-6 ғасырларда келіп қоныстанған герман тайпалары жергілікті халықпен араласып кетті.
Кәсібі
Негізгі кәсіптері – суармалы егін шаруашылығы Бидай, арпа, күріш, жүгері, картоп, қант қызылшасын егеді. Цитрус, жүзім плантациясы көп. Мал шаурашығымен қосымша кәсіп ретінде айналысады. Қой, ешкі, мүйізді ірі қара, шошқа өсіреді. Балық аулау кәсібі дамыған. Дәстүрлі коррида сайысына арнап бұқа өсіреді.
Мәдениеті
Ұлттық киімдері – ерлер тізеге дейін шолақ шалбар, ақ жейде, әр түрлі үлгіде тігілген кеудеше мен куртка киеді. Беліне матадан тігілген белбеу буынады. Басына кең жиекті қалпақ, берет, аяқтарына теріден тігілген немесе эспартодан тоқылған аяқ киім киеді. Әйелдер әр алуан кестемен әшекейленеді. Ұзын көйлек, кең белдемше алжапқышымен, сарафан, тоқылған аяқ киім киеді.
Ұлттық тағамында қуырылған, бұқтырып пісірілген шошқа еті мен майы (сало) көп қолданылады. Ас тұздығына пияз, сарымсақ, қызыл бұрыш пайдаланады. Дастарқан мәзірінде балық, көкөніс мол. Сусындары – кофе, сүт, жеміс-жидек, жүзім, цитрус шырындары. Туыстық жүйесі ағылшын тектес. Испандар өздерінің тұрмыс-тіршілігінде католик дініне қатысты жоралғыларға баса көңіл аударады. Діни мейрамда, көктемгі карнавалда, т.б. мереке кезінде жәрмеңке ұйымдастырып, корридалар аренаға шығады. Театрланған қойылымдар көрсетіледі. Халық ауыз әдебиетінде лиро-эпикалық мазмұнды романстар мен аңыз әңгімелер елеулі орын алады. Әсем қимылмен, қызу орындалатын Испандардың дәстүрлі би өнері (фламенго) кеңінен танымал.
Қазақстандағы испандар
Испандар Қазақстанға негізінен өткен ғасырдың 90-жылдарынан бастап, нарықтық қарым-қатынастарға байланысты көші-қон үрдістеріне орай қоныстанған. Қазақстандағы испандардың саны:
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том
Дереккөздер
Санат:Испания Санат:Роман халықтары
Галина Ивановна Власова
Галина Ивановна Власова (1955, Ақмола облысы) – филология ғылымдарының докторы (2006ж.).
Дереккөздер
Санат:1955 жылы туғандар Санат:Ақмола облысында туғандар Санат:Қазақстан филологтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Филология ғылымдарының докторлары
Нкана
Нкана ФК (Nkana Football Club) — Замбияның Китве қаласындағы футбол клубы. 1935 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Нкана" стадионында өткізеді. Сыйымдылығы 22 мың адам. Қазіргі күнде Замбия премьер лигасында ойнайды. Замбияның 12 дүркін чемпионы (1982, 1983, 1985, 1986, 1988, 1989, 1990, 1992, 1993, 1999, 2001, 2013). 1986, 1989, 1991, 1992, 1993, 2000 жылдары Замбия кубогын иеленген.
1990 жылы КАФ чемпиондар лигасының финалына дейін жетті.
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша футбол клубтары Санат:Замбия футбол клубтары Санат:1935 жылы құрылған футбол клубтары Санат:Нкана ФК
Ақжар (Темір ауданы)
Ақжар — Ақтөбе облысының Темір ауданы, Кеңесту ауылдық округінің құрамында болған ауыл, 2013 жылы таратылған.
Халқы
Санат:Темір ауданының таратылған елді мекендері
Трафенбрюк
Трафенбрюк (Travenbrück) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Штормарн ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Луви-Субирон
Луви-Субирон (Louvie-Soubiron) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 26,66 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64354, пошта индексі — 64440.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 110 адамды құрады. Халық тығыздығы — 4,13 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Вила-Верде (Мирандела)
Вила-Верде (Мирандела) (Vila Verde (Mirandela)) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Ауданның қамқоршысы — Санту-Аполинариу.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Қапам ата
Қапам ата – Бозащы түбегіндегі Сарытас шығанағының оңтүстік-батысындағы аңғар. Оның батысындағы жол Қапам атаның құламасы деп аталады. Аңғар ішінде оңтүстікке қарай сұғына біткен ұшында жер асты мешіті бар. Аңызда Қапам ата мешітте намаз оқып тұрғанда, жау қолынан өлді делінеді және бүкіл әруағы, құдіреті өкшесінде делінген. Өкшесі жерге тиіп тұрғанда, оған қылыш өтпейді, оқ тимейді, шоқпар маңайламайды. Өкшесі жерден көтерілсе, қалыпты пенде болады. Бұл құпияны әйелі қаскөйлерге ашып қояды да, олар әулиенің маңдайы сәждеге тиетін сәтін аңдып тұрып, басын шабады. Қапам басын етегіне орап алып жүгіріп, шың ернегіне таяп барып жығылады. Сол жерге жерленеді. Басы тұйық аңғар Қапам ата аталады. Оны 1907 жылы геолог М.В. Баярунас суретке түсіріп, «Маңғыстаудың су, аңғар сайлары» атты еңбегінде жариялады.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Аңыздар
Анатолий Галактионович Петрицкий
Анатолий Петрицкий Галактионович (1895 — 1964) — совет кескіндемешісі, КСРО халық суретшісі (1944).
1922—24 ж. Вхутемаста (А. Д. Древин мен Н. А. Удальцовадан) оқыды. 1946—50 ж. Киев көркемсурет институтында сабақ берді (1947 жылдан профессор). Театр суретшісі (1914 жылдан) ретінде конструктивиам ықпалында болды. 1930 жылдардың 1-жартысынан бастап костюмдер, театр декорация эскиздерін және қондырғылы картиналар, портреттер, плакаттар жасады.
Еңбектері: «Мүгедектер» (1924, Киев, Украин өнері музейі); И. К. Микитенконың «Біздің отанымыздың қыздары» (1933, Харьковтың Революция театры), А. Е. Корнейчуктың «Макар Дубравасы» (1948) мен «Бүргенді тоғайы» (1950, екеуі де Киевтің И. Я. Франко атындағы драма театрында) сияқты спектакльдердің декораңия эскиздері. КСРО Мемлекет сыйлығының лауреаты (1949, 1951). Ленин ордені және басқа 4 орденмен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:КСРО халық суретшілері Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Пуглы-Игль
Пуглы-Игль — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кевру-Ягун өзенінің оң жағалауынан 15 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 71 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
1143 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1143 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Дистрибутивтік талдау
Дистрибутивтік талдау (distribuere - бөлу, жекелеу дистрибутивный анализ) — мәтіндегі жеке тіл бірліктерінің орналасқан айналасын, сол ортада жекеленуін, алатын орның зерттеуге негізделген, бірақ олардың лексикалық я грамматикалық мағыналарына мән бермейтін әдіс. Дистрибутивтік талдау алғашында фонология мен морфологияда қолданылған. Оның негізгі принциптерін 20 гасырдың 20 жылдары Л. Блумфилд анықтаған, 20 ғасырдың 30—50 жылдарында әрі қарай дескриптивтік лингвистиканың өкілдері 3. Харрис т. б. дамыткан. Дистрибутивтік талдауда алдымен мәтін мәтіндік шағын тіл бірліктеріне (жеке дыбыстар мен морфтарға) жіктеледі. Одан әрі олар фонемалық не морфемалық тіл бірліктеріне немесе олардың эр түрлі түрлеріне қатыстылығына, тіркесімділігіне байланысты үйлесімділік (идентификация) немесе қарама-қарсылық (контрастық) дәрежеде дараланып зерттеледі. Кейінгі уақытта Дистрибутивтік талдаудың қайшылықтары, өз міндетін толык аткара алмайтыны белгілі болды. Сол себепті Кенестіл білімінде ол тілдік материалды талдауға қажет біркатар эксперименттіктәсілдермен, сандық әдістермен толыктырылды. Дистрибутивтік талдау толыктырылған қалпында тілдің барлық денгейінде (синтаксис пен семантикада да) қолданылады. Сөйтіп, ол тілдік материалға эксперимент жүргізудің, оның техникасын жетілдірудін маныздылығына көз жеткізді.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі Санат:Грамматика
Сара Әлімбекова
Әлімбекова Сара - Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), "Жаңаталап" колхозының звеношысы (1943). 1900 жылы Талдықорған облысы, Шұбар ауылында туған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Борджиа
Борджиа (кат. Borja [ˈbɔɾdʒa] — Боржа, исп. Borja [ˈborxa] — Борха, итал. Borgia [ˈbɔrdʒa] — Борджа) — Арагон тәжіндегі Валенсияның испан-итальян дворяндық тұқымы, Гандия қаласының әміршілері. Ата-тек елтаңбасы - қызыл бұқа. Бұл тұқымдан екі Рим папасы мен жиырма кардинал шыққан. Оның аты азғындаушылық пен опасыздық синонимына айналған.
Шығу тегі
Тұқымының аты Сарагосаның жанындағы Борха ауылынан шыққан. Наварр патшасы Санчо Рамирестың заңсыз баласынан шығу туралы отбасылық риуаяты дәлелденбеді. Валенсиядан маврларды ығыстырудан кейін Хайме Басқыншы патша өз серілерінің арасында жаулап алған жерлерін бөлді. Эстебана де Борха серіге Хатива берілді, өз отбасымен осы жерлерде орналасты.Кейін Борха тұқымының феодалдары Гандиа қаласын сатып алды. Борха, немесе (каталанша) Боржа ақсақ тұқымы Валенсия әмірлігінде жетекші тұқымдарының ішінде болған.
Италиядағы Борджиа
Альфонсо де Борха Каликста III атымен Рим папасы болып сайланғаннан кейін, оның туысқандары Римге көшіп, болашақ «қара ақсүйектер » қатарына қосыла бастады. Олардың ішінен ерекше табысқа інісі Родриго жеткен - 1492 жылы Александр VI атымен понтифик болып аталған. Оның Ватиканда болуын жетектеген жанжалдар папа кенесінің беделін аса түсірді және Реформацияны дайындады. Папа Борджианың бірнеше әйелдермен, оның ішінен ең алдымен Ванноца деи Каттанеимен тұрмыстық қатынасынан 10 бала туылған, айрықша белгілі Пьетро Луиджи, Джованни, Чезаре, Джоффре және Лукреция. Ұл балаларының үлкені католиктік ұлы мәртебесінен Гандиа герцогы атағын алды. Бұл атақ Джованнидың испан ұрпағында XVIII ғасырға дейін сақталған. Франсиско Борджа, Гандианын 4-ші герцогы иезуит орденын басқарған, католиктік шіркеумен әулиелер қатарына көтерілді. Италияда қалған Джоффре тұқымында Сквиллаче князі лауазымы мұра болып қалдырылды.
Испан герцогтары
XVI ғасырдың соңында Джованни мен оның баласы Хуаннан шыққан Борджианың испан тармағы үш жаққа бөлінген. Үлкенінің басы Гандиа герцогының атағына ие болды. Кішісінің басы Альканьисес маркиза лауазымының мұрагерімен неке қию арқылы арқылы маркиз атағын алды. Ортаншысы Вильяэрмос лауазымын мен жерлерін олардың мұрагерімен неке қию арқылы ала алды. Испан Борджиалары Филипп III басқарған кезінде көтерілді, себебі оның бірінші министрі герцог Лерманың өзі бұл тұқымнан шыққан. Герцог бөлелерінің біреуі Перу вице-патшасының атағына тағайындалды. Хуан де Борха (1564-1628) бастарды Оңтүстік Америкада орныға алған - оның ұрпағы бүкіл отар кезеңі кезінде көрнекті орында болды. Осыдан басқа, борха тұқымынан Анна Франсиска - вице-патшалықты билеген жалғыз әйел де шыққан. Тұқымның негізгі жағы 1740 жылы бала қалдырмаған Гандианың 11-ші герцогының өлімімен аяқталды. Испан Борджианың лауазымы мен жерлері оның қарындасы мен герцог Бенавенте балаларына мұраланды.
Дереккөздер
Санат:Борджиа
Михаил Эдишерович Чиаурели
Михаил Эдишерович Чиаурели(06.02.1894,Тбилиси,-15.05.1974,сонда) - грузин кеңес кинорежиссері, кинодраматург, КСРО халық артисі (1948). 1940 жылдан КПСС мүшесі. Тбилисидің кескіндеме мен мүсін мектебін бітірді. Кинодағы өнернамалық қызметін актер ретінде бастады.
Қойған фильмдері
1928 жылы тұңғыш рет Е.Л.Дзиганмен бірлесіп "Бірінші корнет Стрешнев" фильмін қойды.Бұдан кейін "Саба" (1929) және "Соңғы Маскарад" (1934,сценарийін өзі жазды) фильмін жасады."Арсен" (1937) мен "Георгий Саакадзе" (1942-43,2 сериялы) фильмі грузин халқының тарихына арналды. "Ұлы шапақ" (1938),"Ант"(1946),"Берлиннің құлауы (1950),"Ұмытылмас 1919-жыл"(1952),"Отардың жесірі"(1957),"Бір қыз туралы повесть"(1961) т.б.
Сыйлықтары
КСРО Мемлекет сыйлығының лауреаты (1941,1943,1946,1947,1950). 2 рет Ленин орденімен, басқа 2 орден және медальдармен марапатталған.
Қолданылған әдебиет
Санат: 1894 жылы туғандар Санат: 1974 жылы қайтыс болғандар Санат:Актерлер