cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Униаттық
Униаттық- Униаттық – (латынша unio – одақ)  католик шіркеуімен одақтасқан (уния) бірқатар христиандық дін  ұстаушылары Рим папасының билігіне бағынды, өзінің  қалыптасқан құлшылық ету және әдет- ғұрып дәстүрін сақтай отырып,  католицизм  догматтарын қабылдады. Грек, маронит, армян, копт және басқа да әдет-ғұрыптардың  униаттық шіркеулері бар. Униаттық католик діні ықпалын таратудың құралы болды. Брест униясын (одағын) бекіту- украйнада православие шіркеуінің католик шіркеуімен бірігуі- діндер украиндар, сонан соң беларустар арасында униаттықты күштеп енгізумен қатар журді. 1901-1945 жылдары метрополит Шептицкийдің басшылығымен уния шіркеуі халыққа қарсы әрекетпен айналысты, поляк помещиктері мен капиталистеріне, украинаның ұлтшыл буржуазиясына, ал Ұлы Отан соғысы кезеңінде – гитлерлік фашистерге қызмет етті. 1946 жылы өткен уния дін басыларының львов соборы дінге сенушілердің талабы бойынша Брест шіркеу униясы (одағын) жою туралы шешім қабылдады. Украиндық эмигранттар тұратын бірқатар елдерде Kанада, АҚШ, Аргентина, тағы да басқа унияттық шіркеу сақталып отыр. Олардың басшылары, әдетте антисоветтік бағыт ұстауда.
Трункельсберг
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1760 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 1,90 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 78 202. Муниципалитеттің басшысы — Клаус Райхерт.
Джон Маклин
Джон Маклин мынадай мағыналарға ие болуы мүмкін:
NGC 18
NGC 18 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Трункельсберг
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
NGC 18
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1866 жылы 15 қазанда Schultz Per Magnus Herman астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 18 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Дүние салды
ДҮНИЕ САЛДЫ / ДҮНИЕДЕН ОЗДЫ - дәстүрлі ортада адамның бақи дүниелік болғандығын білдіретін үғым. Әдетте бүл үғым адам тәнінің қара жер қойнына мэңгілік берілуін ғана емес, оның жанының мына жалған дүниеден мэңгілік дүниеге кошкендігін білдіреді. Үғымның әлеуметтік-мәдени контексі мен философиялық болмысына Караганда, ол ислам дінінің әсерімен қалыптасып, қолданыс тапқан болуы керек. Алайда қазақтың байырғы дүниетанымында да дүниенің, те¬зис-антитезис принципімен, бұл дүние мен ол дүние деп жіктелетіндігін ескерсек, аталмыш үғымның дәстүрлі қазақы ортада қолданысы субстанциясының ежелден ба- стау алатындығы күмэнсіз.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Изворче (Ловеч облысы)
Изворче (Изворче) — Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 57 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5536. Телефон коды — 068. ЕКАТТЕ коды — 32500.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ловеч облысының елді мекендері
Алқасор
Алқасор — Ақмола облысы Қорғалжын ауданындағы көл. Қорғалжын ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 11 км жерде орналасқан.
Гидрографикасы
Теңіз деңгейінен 328 м биіктікте жатыр. Аумағы 6,6 км2. Ұзындығы 9,4 км, ені 2,6 км. Жағалау бойының ұзындығы 25,3 км. Су жиналатын алабы 74,6 км2. Жағалауы жазық, түбі лайлы. Қар суымен толысады. Суы ащы. Қуаң жылдары кеуіп қалады.
Дереккөздер
Санат:Қорғалжын ауданы көлдері Санат:Нұра су алабы
Түрікменстан Мәжілісі төрағаларының тізімі
Бұл мақала — тәуелсіз Түрікменстан тарихындағы парламент басшыларының тізімдері.
Федор Кириллович Кердань
Федор Кириллович Кердань(1925–2002) — соғыс және еңбек ардагері. Кеңес Одағының Батыры (29.6.1945). Соғысқа дейін Жуалы ауданында (бұрынғы Түркістан облысы) тұрған. Қызыл Армия қатарына 1942 жылы шақырылған. Чехословакия жерін жаудан азат ету барысында Моравска-Острава операциясы кезінде көрсеткен асқан ерлігі үшін батыр атағына ие болған. Соғыстан кейін Челябі әскери авиациялық училищесін (1947), Ульяновск жоғары ұшқыштар дайындайтын мектепті (1951) бітіріп, Минск қаласының аэропортында, кейіннен Ялтада санаторийде қызметтер атқарды. Ленин орденімен, медальдармен марапатталған.
Сілтемелер
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Бостандық пен қажеттілік
Бостандық пен қажеттілік - адамдар іс-әрекеті және табиғат пен қоғамның объективті заңдары арасындағы өзара қарым-қатынасты бейнелейтін философиялық категория.
Архивтен алу
Архивтен алу  (Разархивация; extract) - архивтелген файлдарды бастапқы күйіне, яғни архивтелмеген қалпына қайта келтіру процесі. Файлдарды ашқанда, олар архивтен алынып, дискіге немесе жедел жадқа орналастырылады. Файлдарды жинастыру мен ашуды жүзеге асыратын программа архиватор-программа деп аталады.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Еркен Ынтықбаев
нобай|оңға|Ынтықбаев Еркен.jpg
Ынтықбаев Еркен-композитор, продюсер.
Өмірбаяны
1960 жылғы 2 тамызда Өскемен қаласында дүниеге келген. 1974 жылы музыка мектебінін фортепьяно сыныбын бітірген. 1974-1979 жылдары музыкалық училищеде, 1979-1985 жылдары Құрманғазы атындағы мемлекеттік консерваторияда білім алды. 1985 жылдан Қазақ мемлекеттік облыстық филармониясының жанындағы «Арқас» тобында, 1987 жылдан «Дос-Мұқасан» тобының, 1989 жылдан «Арай» тобының құрамында музыкант болды. 1999 жылдан Т.Жүргенов атындағы академияда, К.Байсейітова атындағы мектепте ұстаздық етті. 1997 жылы «Мэри Лонг», 1998 жылы «Аян» топтарын құрды (бұл топтар республикалық, халықаралық фестивальдерге қатысып, байқаулардың жүлдегері атанды). Бірнеше деректі фильмдерге музыка жазды.
Шығармашылық жұмыстары
«Анажан», «Алматым-Астанам», «Жерім - жаннатым», «Қазақ елі», «Жұлдызды жылдар», «Ертегіге - ертеңіме сенемін», «Арманға арнау», «Күлімдеген көздер», «Анық-қанығым», «Алтын сағым», «Қара маған, қара», «Бұлбұл сайрасын», «Арман-ай», «Ән қанатым», «Алматым менің», «Ақ ордам - Астанам», «Мәңгі іздеймін»,  «Өмірде   мына   сен   барсың», «Закон разлук», «Белый стих», «Королева», «Цветы», «Я тебя люблю», тағы басқа да көптеген әндердің; «Жанель», «Анель» фортепьяноға арналған пьесаларының; «Откровение», «Прикосновение», «Моим  друзьям» аспаптық шығармаларының авторы.
Жетістіктері
1974 жылы Алматы қаласында өткен республикалық пианиношылар байқауының иегері, 2001 жылы «Алтын диск» жүлдесінің «Ең үздік ән» аталымы бойынша «Қазақ елі» әні үшін жеңімпаз атанды. 2005 жылы «Алматы туралы ең үздік ән» байқауында «Алматым менің» әні үшін дипломға, 2007 жылы Астана қаласының 10 жылдығына арналған байқауында «Ақ ордам - Астанам» әні үшін арнайы сыйлыққа ие болды.
Дереккөздер
1. Қазақ халқының атақты тұлғалары кітабы, АЛМАТЫКІТАП 2010ж.
2. ↑http://kitaphana.kz/
Санат: Қазақ композитерлері
Бартын (ил)
Бартын — Түркияның солтүстік-батысындағы ил.
География
Амася облысының шығысында — Кастамону, батысында — Зонгулдак, оңтүстігінде — Карабүк. Бартын облысын солтүстігінен Қара теңіз шаяды. Коджа-Ырмак, Ова өзендерінің жағасында орналасқан.
Халқы
Халқы — 182 мың адам (2007).
Ең ірі қаласы — Бартын (36 мың адам (2000)).
Әкімшілік бөлінуі
Бартын 4 ауданға бөлінеді. 500px|center
Экономика
Бартын облысында алма, шабдалы, шие өседі.
Салқын
Салқын. Әдетте, бұл сөзді құлақ шалса, суықтау, ызғарлы мағынасын түсінеміз.
«Бір уыс салқын топырақ алып, бетіме бастым» (Ж. Жұмақанов, Қаракөз.).
Туыс тілдердің өз ішінде де дыбыстық құрамы жағынан бірдей, сәйкес бір сөздің бірнсше мағына беретінін жоғарыда талай кездестірдіңіздер. Дәл осы сияқты «салқын» сөзі әр тілде біздегіден өзгеше мағына меншіктенеді. Тува тілінде салгын — әлсіздеу жел; хакасша салгах — толқын; алтай, якут тілдерінде салкын немесе салгын — жел. моңғол тобындағы тілдерде — моңғолша «салхи», қалмақтарда «сальки» тұлғалы сөздер де біздегі «жел» мағынасында қолданылады. моңғол, якут тілдерінен ауысқан осылар тұлғалас —«салгин» сөзі тунгус-маньчжур тобындағы кейбір тілдерде «ауа» мағынасын ұғындырады. Келтірілген тілдік деректерге сүйене отырып, сөздің алғашқы тұлғасы мен тұңғыш мағынасы жөнінде жорамалға жол берсек, «салқын» сезінің түбірі—«сал» әуелгі мағынасы — қазіргі түсінігіміздегі «ауа» дегеннің орнына қолданылған деуге болады. Мысалы, якут тілінде «салгын» тұлғасының бірінші мағынасы — ауа, ал екіншісі — ауаның қозғалысы. «Жел» құбылысының ауа қозғалысынан пайда болатынын ескерсек, кейбір тілдердегі «жел» мағынасын беретін «салхи», «сальки» сөздері — туынды мағынаны меншіктеніп тұр. Қазіргі біздің, татар, башқұрт тілдерінде «салқын» тұлғалы сөз ауа қозғалысынан пайда болған ызғарлы леп, суық мағынасында қалыптасқан. Сөз жоқ. Қазақ тілінде де ертеде «салқын» сөзі өзінің алғашқы мағынасында қолданылған. Кейін оны арабтардап ауысқан «ауа» сөзі ығыстырып, енді «''салқып түлі агы езге бір ұғымды меншіктенуге мәжбүр болған.
Сангервилл (Мэн)
Сангервилл (Sangerville) — Мэн штатының Пискатакис округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1270 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 102.8 км² шамасында. FIPS коды — 23-65865.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Инженерлік қамтамасыз ету
Инженерлік қамтамасыз ету
Инженерлік қамтамасыз ету (Инженерное обеспечение) — зақымдану ошағында жеке құрамды, халықты қорғау және эвакуациялау шараларын жүргізу. Бұл міндеттерді АҚ бастығының шешімі бойынша арнайы құрылған инженерлік-техникалық жасақтар орындайды. Инженерлік қамтамасыз етуге мыналар қамтылады:
Инженерлік қарулану құралдары
Инженерлік қарулану құралдары (Средства инженерного вооружения) — әр түрлі инженерлік техниканың, арнаулы құралдардың, мүліктер мен материалдардың, сондай-ақ әскерлер мен инженерлік бөлімшелердің (бөлімдердің) инженерлік жұмыстарды жеделдету мен әскерлердің ұрыс қимылдарын орындауын қамтамасыз етуге арналған инженерлік оқдәрілерінің жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Мағауия Абайұлы Құнанбаев
Мағауия Абайұлы Құнанбаев (1870-1904) – ақын.
Өмірбаяны
Мағауия Абайұлы Абайдың бәйбішесі Ділдәдан туған кенже баласы. Жасында молдадан оқытқаннан кейін, Семейдегі Городское училищесінде орысша мектепке оқуға түсіреді, бірақ Мағауия екі-үш жыл оқығаннан кейін науқасқа шалдығып, ауылға қайтады. Осыдан кейін де әкесінің қасында жүріп, өздігінен ізденіп білімін толықтыра береді. Әкесінің ақындық қасиетін қадірлеп, өзі де ақындыққа беріледі. Мағауия әдебиет тарихында Абайлық дәстүрді бойына мол сіңірген ақын болып қалыптасты, нәзік лирикалық өлеңдер шығару, сюжетті поэмалар жазуды әкесі Абай ақынның өнегесінен алды.
Өмірінің соңы
Небәрі 34 жыл жасаған Мағауия шағын ғұмырында қазақ әдебиетіне мұра боларлық тамаша туындылар тастап кетті. 1904 жылы 14 мамырда қайтыс болған Мағауия Ақшоқы мекеніндегі Құнанбай бейітіне жерленді.
Шығармашылығы
Абайдың ақылының арқасында бірнеше поэма жазады. Ол жазғандары: Өз махаббаты үшін күресіп, құрбан болған Еңлік пен Кебекті келер заман жастарына үлгі етіп жырлайды. Осылайша поэзияның үлкен үлгісін шебер танытқан Мағауия осындай романтикалық поэманы қазақ әдебиетіне кіргізді. Сол кездегі өнерлі жастар осы поэманы жаттап алып, әнге қосты. Осыдан кейін де қазақ өмірінен алып, тағы бір поэма жазды. Ол «Еңлік-Кебек» жайындағы коспа поэма болды. Бұл поэмада Кеңгірбай бидің бейнесін шебер керсете білген. Еңлік-Кебектің өліміне себепкер биді кіналайды. Осылайша, образдарды бейнелеуде, өткеннің қараңғылығын сынауда адамгершілікті ең үлкен максат етіп қойған Мағауияның поэмасы өз уақытындағы бағалы еңбек болды.
Дереккөздер
Санат:1870 жылы туғандар Санат:1904 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақ ақындары Санат:Абай ауданында (Абай облысы) туғандар Санат:Абай Құнанбайұлы жобасының мақалалары
Ортогонал функциялар жүйесі
Ортогонал функциялар жүйесі – [а, b] кесіндісінде анықталған p(x)>0 ортогоналдық cалмағы бар {n(x)} (n=1, 2, …,) функциялар жүйесі. Ортогонал функциялар жүйесі үшін, mn. Мыс., [-, ] кесіндісінде 1, cosx, sіnx, cos2x, sіn2x, … cosnx, sіnnx, … тригонометриялық тізбегі ортогонал функциялар жүйесі болады. Ортогонал функциялар жүйесінің әрбір функциясы теңдігін қанағаттандыратын болса, ол жүйе ххортонормал функциялар жүйесіъъ деп аталады. Ортогонал функциялар жүйесіне жоғарыдағы тригонометр. тізбек, Лежандрдың, Якобидің, Чебышевтің көпмүшеліктері, т.б. функциялар жатады. Ортогонал функциялар жүйесінің теориясы матем. физиканың шекаралық есептерін шешуде, матем. статистикада, қолданбалы математиканың бірталай тарауларында кең түрде қолданылады.
Пайдаланған әдебиет
Санат: Математика
Мортық (өсімдік)
Мортық (Eremopyrum) – астық тұқымдасына жататын бір жылдық өсімдік. Қазақстанда далалы, шөлді, сортаңдау, қиыршық тасты, құм топырақты жерлерде өсетін 4 түрі бар.
Ботаникалық сипаты
Биіктігі 5–30 см. Жапырағы таспа тәрізді, жалпақ. Гүлшоғыры – масақ. Сәуір – мамыр айларында гүлдейді. Жемісі – тұқымша. Мортықтың түрлерінің бәрі – эфемерлер (өніп-өсу кезеңі өте қысқа, құрғақшылыққа төзімді өсімдіктер). Жемісі піскенше жайылымда өсетін құнарлы мал азығы.
Дереккөздер
Санат:Астық тұқымдасы
Куб (Кемчуга тармағы)
Куб — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кемчуг (Үлкен Кемчуг) өзенінің оң жағалауынан 402 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
IC 5098
IC 5098 — Кіші Ат шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 5098 Санат:Кіші Ат (шоқжұлдыз)
Оқшауланған жүйе
Оқшауланған жүйе (Изолированная система; франц isolation — оқшаулау, жекелеу, грек, systema — бүтін, қосылу) — ортамен заттектік энергетикалық алмасуы жоқ жүйе.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Қазақ Ұлттық Университетінің қалашығы
Қазақ Ұлттық Университетінің қалашығы - Алматыда Есентай өзені мен Бас ботаника бағы арасында орналасқан. Ауданы 90 га. Қазақ Ұлттық Университетінің қалашығының кұрылысы 1971 жылы басталды. Жобасын жоғары оку орындарын жобалау жөніндегі мемлекеттік институтының авторлық тобы (археологтар В.П. Бондаренко, В.М. Егоров, Ю.С. Зимин, инж. Л.П. Самарцев) жасады. Қалашықтың орналасқан жері колайлы. Оның қызметтік кескіні оқу, ғылым, тұрғын, спорттық, шаруашылық, емхана жайлары үйлестірілген. Кең алаң (эспланада) ғылыми-зертханалық орталығымен байланыстырады. Зәулім ректорлық ғимараты (биіктігі 75 м) барлық комплекстің архитектуралық-құрлымдық шешімін айғақтай түскен. Ғимараттың қасбеті мен ішкі кіре берісі мәрмәр, гранит, ұлутаспен безендірілген. Іле Алатау бөктерінің көк желек алаптары, Есентай өзенінің сарқырамалары Қазақ Ұлттық Университетінің қалашығына өзіндік көрікті сипат береді.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет Санат:Мәдениет
Барра-ду-Ору
Барра-ду-Ору (Barra do Ouro) — Бразилиядағы муниципалитет, Токантинс штатында орналасқан. Батыс Токантинс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жалапан экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 776 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1106,339 км² шамасында. Халық тығыздығы — 3,4 адам/км².
Санат:Токантинс елді мекендері
Шығыс Қазақстан облыстық Абай атындағы әмбебап кітапханасы
Семейдің Абай атындағы ғылыми-әмбебап кітапханасы 1883 жылы құрылып Қазақстандағы ең алғашқы кітапханалардың бірі болып табылады. Кітапхананың ең бірінші оқырмандарының бірі Абай Құнанбаев. Ғылыми ақпарат пен кітап сақтаудағы ірі орталық. Кітап қоры 362 мың сақтау бірлігін құрайды, бұған қоса 5900-ден астам ХVII-XIX ғ. басылымдары бар. Әр түрлі кезеңдегі қазақ және орыс тілдеріндегі сирек кездесетін басылымдар бар. Кітапхана интернет жүйесіне қосылған. Ол үлкен халықаралық байланыстар жасайды, алыс жақын шет елдердердің ірі кітапханаларымен ынтымақтастықта.
Кітапхана тарихы
thumb|300px Қазақстандағы ең көне кітапханалардың бірі – Семей қаласындағы Шығыс Қазақстан облыстық Абай атындағы әмбебап кітапханасы. Мыңдаған оқырмандардың ыстық ықыласына бөленген мәдениет ошағының шаңырақ көтергеніне ғасырдан артық уақыт өтті. 1992 жылы Қазақстан Республикасы Министрлер кабинетінің шешімі бойынша кітапханаға қазақтың кемеңгер ақыны Абай есімі берілді. Себебі, Семей тарихы мен мәдениетінің жарқын беттерінен маңызды орын алатын кітапхана тарихы ұлы ақынның есімімен тығыз байланысты еді. ХIХ ғасырдың екінші жартысында Семей жері патшалық Ресей үшін саяси айыптыларды жазалау орындарының біріне айналғаны тарихтан мәлім. Қалада саяси жер аударылғандардың болуы қаланың мәдени - рухани өміріне тың өзгерістер әкелді. Саяси жер аударылғандар Е.П. Михаэлис, П.Д.Лобановский, Н.И.Долгополов, С.С.Гросс, А.Л.Леонтьев, А.Блектердің Семей қаласының рухани өміріне сіңірген еңбектері бір төбе. 1869 жылы Е.П.Михаэлис Семей қаласына жер аударылып келеді. Ол жазасын өтей жүріп үлкен әлеуметтік жұмыстармен айналысып, түрлі зерттеу жұмыстарын жүргізеді. Зерттеулерінің нәтижесін мақала етіп, Орыс география қоғамының «Известиясына» бастырып отырған. Е.П.Михаэлистің ұсынысымен 1878 жылы Семей қаласында Облыстық санақ комитеті ұйымдастырылады. Бұл комитет қазақ өлкесіндегі экономика, тарих, шаруашылық және табиғат мәселесін зерттейтін ғылыми мекеме болды. Евгений Петрович сол комитеттің тұңғыш секретары болып қызмет атқарады. 1883 жылы ресми түрде қазан айында Облыстық санақ комитетінің жанынан Е.П.Михаэлис бастаған саяси жер аударылғандардардың ұйымдастыруымен кітапхананың негізі қаланды. Кітапхананың ең алғашқы кітапханашысы саяси жер аударылған тарихшы, этнограф [Н.Я.Коншин] болды. Кітапхана туралы деректерге көз жүгіртсек, алғаш ашылған уақытында небәрі 274 дана кітап болып, оны 130 оқырман пайдаланған көрінеді. Әр жылдары кітапханаға қала тұрғындары мен П.Плещеев, Г.В.Юдин, А.И.Деров сияқты ауқатты көпестер қайырымдылық көмек көрсетіп, оның іргелі мәдениет ошағына айналуына ықпал етті. Өлке тарихына байланысты жарық көргенИмператорлық Орыс Географиялық қоғамы Батыс-Сібір бөлімінің Семей Бөлімшесінің Запискилерінде қала тарихы мен мәдениеті туралы өте қызықты да маңызды мәліметтерді табуға болады. Мысалы, кітапхана қорында сақталған «Семипалатинский областной статический комитетъ за 1894 год» деп аталатын кітапқа назар аударсақ: «Бастауыш білім беру қоғамының 1893/94 жылдарғы жұмыс есебінде» кітапханадағы 130 оқырманның 30-ы жоғары білімді, оның ішінде 3-еуі әйел адам; 38-і орта білімді, оның ішінде 13-і әйел, әйел адам болған көрінеді. 130 оқырманның 111-і орыс, 9-ы поляк, 1-еуі неміс, 5-еуі еврей, 4-еуі қазақ ұлтынан екен.
Абай және кітапхана
Кітапхананы пайдаланушылардың бірі – қазақтың ұлы ақыны Абай Құнанбаев болды. 1959 жылы «Қазақ мемлекет баспасынан» жарық көрген Ә.Жиреншиннің «Абай және орыстың революцияшыл демократтары» атты кітапта мынадай мағлұматтар берілген: «Михаэлис пен Абай тұңғыш рет осы кітапханада кездесіп танысады. Алғашқы рет Михаэлис пен Абай өте бір қызық есте қаларлық жағдайда кездеседі. Абай Семейдегі кітапханаға келіп, Л.Н.Толстойдың бір шығармасын сұрайды. Ол кітап Михаэлистің қолында еді, Абайдың сұрағанын көріп, Михаэлис Абайға келіп кітапты оған беріп, тұңғыш рет екеуі танысып, тіл қатады. Олардың алғашқы танысулары кітапхана ішінен басталады. Ол кезде кітапхана Семей жұртшылығының үлкен мәдениет ошағына айналып еді. Абай орыстың, батыстың классикалық әдебиетімен осы кітапханада танысады. Михаэлиспен кездесу Абайдың өмірге, дүниеге деген көзқарасын шыңдай түседі, ал Евгений Петрович оның танып оқуға, білім алуға деген  зор талабын көріп,  кітапты көп оқуға кеңес береді. Абайдың өмірбаянын жазған Кәкітай Ысқақұлы былай дейді: «Абайды орыстың белгілі жазушылары Пушкин, Лермонтов, Некрасов, Салтыков-Щедрин, Тургенов, Белинский, Добролюбов және Писаревтың шығармаларымен таныстырған адам Михаэлис еді. Ол туған әкемнен де артық еңбек етіп, менің дүниеге көзімді ашты деп отырушы еді». Абай мен Е.П. Михаэлистің бұл танысуы зор достыққа айналып,  ақын өмірінде өшпес із қалдырды. Ғұлама ақынның қоғамдық кітапхананың оқырманы болғанын тарихта қалдырып, әлемге әйгілеген Ресей түрмелерін зерттеу мақсатында Сібір мен Алтайға саяхат жасаған американ публицисі Дж.Кеннан болды. XIX ғасырдың аяғында Патшалық Россияда әр түрлі тәсілдермен жер аударылған саяси қайраткерлерді көзбен көріп, материал жинап, кітап жазбақ болған тәуелсіз журналист - жазушы Джордж Кеннан 1864-1890 жылдар аралығында Сібір, Алтай өлкесіне 4-5 мәрте саяхат жасайды. 1885 жылдың жазында Дж.Кеннан суретші Фрост екеуі Семейге келіп, Сібірдің алыс бір түпкіріндегі құм басқан қала  ортасында, шағын ағаш үйде орналасқан қорында Спенсер, Бокль, Льюис, Милль, Тэйлор, Уоллэс шығармаларымен әлемдік көркем әдебиеттің  тамаша үлгілері бар кітапхана көргенін, сот мекемесінде қызмет ететін А.А.Леонтьевпен әңгімелесіп, кітапхананы жергілікті қазақтар да пайдаланатынын естіген. Осы сапардан кейін жазылған, 1906 жылы[ «Сибирь және ссылка»] деген атпен орыс тіліне аударылған кітабында Дж. Кенан Семейге жер аударылғандармен бетпе-бет жүздескенін, қазақ даласына айдалған орыс революционерлерінің тұрмысы, қызметі туралы жазады. Сондай-ақ, бұл кітапта Абай Құнанбаев туралы қызықты деректер де бар. Аталған кітапта Семейде Леонтьевтің үйінде қонақ болған кезіндегі әңгімесінде ол былай дейді: «...Менің кейбір сұрақтарыма жауап бере отырып, Леонтьев маған  Семей қаласы кітапханасының қалай жұмыс істей бастағанын баян етті. Кітапхананың жер аударылып келген мұңдықтарға ғана уаныш емес екенін, қала халқының ой-өрісін кеңейтерлік рухани азығына айналғанын айтып өтті».
Сирек басылымдар қоры
Халыққа ғасырдан артық қызмет көрсетіп, әр оқырманның жанына рухани азық беріп келе жатқан бұл рухани білім ордасында сақталған әр кітаптың өз тарихы бар. Кітапхананың сирек басылымдар қорында сақталған 4 500 ге жуық әдебиеттер қоры кітапхананың алтын қорын құрайды. Кітапхананың сирек басылымдар қоры XVIII ғасырдың 2-ші жартысынан бастап XX ғасырдың бас кезіндегі Ресейлік кітап баспа туындыларынан, XX ғасырдың бас кезіндегі өлкетану әдебиеттерінен, XIX ғасыр мен XX ғасырдың басында жарық көрген ресейлік және өлкемізге қатысты Императорлық Орыс Географиялық қоғамы Батыс-Сібір бөлімінің Семей Бөлімшесінің Запискилері мен кеңестік дәуірдегі мерзімді басылымдардан тұрады. Кітапхананың сирек қоры ұлы жазушылар шығармаларымен және қазақ зиялылары туындыларымен ерекше құнды. Сирек қордан Абай үшін таным баспалдақтары болаған Г.Спенсер, Милль, Дж. Г.Льюисъ, А.Уоллэсъ В.Уэвелль сынды батыс Еуропа ойшылдарының еңбектерін, Семей өңірін зерттеген зерттеушілер Б.Герасимовтың, Е.П.Михаэлистің, Н.Я.Коншиннің, Г.Н.Потаниннің, Ф.Зобниннің, А.Седельниковтың, Е.Шмурлоның, В.Сапожниковтың, қазақ зиялылары Ә.Бөкейхановтың, Ж.Ақпаевтың т.б. ғылыми-зерттеу мақалаларын табуға болады. Батыс классикалық әдебиетімен, орыс әдебиеті алтын ғасырындағы жазушылардың бай туындалары, кезінде солақай саясаттың құрбаны болған Е.Бекмаханов, С.Асфендияровтай ұлт зиялыларының ірі ғылыми монографиялық еңбектері мен қазақ әдебиетінің алтын ғасырын құраған қоғам қайраткерлері С.Сейфуллин, Б.Майлин, І.Жансүгіров, Ә.Ермеков, Х.Досмұхамедов, Ж.Күдериннің көзі тірісінде жарық көрген еңбектері кітапхана сөрелерінде сақталған. Сонымен қатар, ресейлік «Современник», «Вестник Европы», «Русский Вестник», «Педагогический сборник», өлкетануға байланысты «Социалды Шығыс», «Екпінді», т.б. мерзімді басылымдардың бай қоры сақталынып отыр.
Кітапхананың бүгінгі қызметі
Сонау XIX ғасырдан бері ғұламалар мұрасын ғасырдан ғасырға дейін сақтап, талай оқырман үшін білім ордасы болған киелі шаңырақ бүгінде жаңа заман талаптарына сай қызмет көрсетуде. Бүгінгі кітапхананың мақсаты қала жұртшылығының сұранысын қамтамасыз ету үшін өз ақпараттық әлеуетін нығайту, оқырман қауымның ақпараттарды білуге деген талап-тілектеріне қолдау көрсету, электрондық ресурстарды тиімді қолдануға үйрету. Жалпы оқырман сұранымына жауап беретін ақпараттық орталық ретінде кітапхананың алар орны ерекше. Қазір кітапхананың кітап қоры 340 мыңнан асып, оны 17 000-ға жуық оқырман пайдаланады. Жыл сайын 400 мыңға жуық кітап өз оқырманын тауып, кітапханаға келушілер саны 176 000 оқырманды құрап отыр. Жылына кітапхана 200 тарта мерзімді басылымдарды жаздырып алады.
Дереккөз
| Шығыс Қазақстан облысының мәдениет, мұрағаттар және құжаттама басқармасының сайты
Әдебиеттер
1. «Семипалатинский областной статический комитетъ за 1894 год» 2. Жиреншин Ә. Абай және орыстың ұлы революцияшыл демократтары. Алматы, Қазақ мемлекет баспасы, 1959 ж. 3. Әуезов М. Уақыт және суреткер. Алматы, Қазақтың мемлекеттік көркем әдебиет баспасы, 1962 жыл
Санат:1883 жыл Санат:Семей Санат:Қазақстан кітапханалары
Қалқанша без
thumb|250px|thumb|Адам мойнындағы қалқанша бездің орналасқан жерін көрсететін схема 250px|thumb|right|Микроскоппен қарағандағы қалқанша без ткані Қалқанша без   (glandula thyroidea, glandula - без, thyreos—қалқан) - шеткі ішкі секреция безі. Қалқанша без сырты дәнекер ұлпалық қапшықпен қапталған. Қапшықтан қалқанша без ішіне таралатын дәнекер ұлпалы перделіктер без паренхимасын бөлікшелерге бөледі. Бөлікшелер көптеген көпіршіктерден (фолликулдардан) тұрады. Фолликул қуысын құрамында күрделі протеин — тироглобулин болатын қоймалжың зат — коллоид толтырып тұрады. Фолликул қабырғасын екі түрлі клеткалар құрайды. Тироциттер және парафолликулалы немесе К-жасушалар. Тироциттер ұлпалардың дамуына, өсуіне, протеиндердің, көмірсулардың, майлардың, йодтың алмасуына әсер ететін, құрамында йод болатын тироксин және трийодтиронин гормондарын бөліп шығарады. Азық құрамында йод жетіспесе, онда жануарлар организмінде эндомиялық зоб ауруы өршиді. Парафолликулалы клеткалар қандағы кальцийдің мөлшерін азайтатын, құрамында йод болмайтын кальцитонин гормонын бөледі.
Қалқанша бездің құрылысы мен қызметі
Қалқанша без барлық омыртқалы жануарларда болатын ішкі секреция бездерінің ішіндегі ең ірісі. Қалқанша без көмекейдің алдыңғы жағына орналаскан. Ересек адамдарда оның салмағы шамамен 30-60 г, пішіні таға тәрізді, бірімен-бірі өзара байланысқан екі бөліктен тұрады. Қалқанша безде іші шырышты затқа толы қуыстар бар. Шырышты заттан тироксин гормоны бөлінеді, ал оның құрамында йод болады. 50 жастан әрі қарай калқанша бездің салмағы мен мөлшері кішірейеді. Жаңа туған баланың қалқанша безінің салмағы 1-2 г.
Қызметі:
1) тироксин гормоны барлық зат алмасуға (нәруыз бен май) қатысады;
2) ағзаның өсуі мен дамуына әсер етеді;
Аурудың белгілері:
1) ағзада зат алмасу 30-40%-ға дейін бәсеңдейді, әсіресе нәруыз алмасуы бұзылады;
2) терінің астына су жиналады, тері құрғап, дене ісінеді;
3) дене температурасы төмендейді;
4) жүрек соғысы баяулайды;
5) қозғалысы бәсеңдеп, ойлау қабілеті нашарлайды; шашы түсіп, сирейді.
Ауруды тироксин гормонымен емдейді. Тироксин гормонының синтезделуі ағзада йодтың болуына байланысты. Адам йодты, йодты калий, йодты натрий түрінде тағаммен қабылдайды. Адам денесінде 30-50 мг йод болса, соның, шамамен 15 мг қалқанша безде кездеседі.
Егер ішетін су мен тағамда йод жетіспесе, адам іспебұғақ (эндемиялык зоб) ауруымен ауырады (18, ә-сурет). Мұндай ауру әсіресе топырақ пен судың құрамыңда йодтың аз болуынан пайда болады. Тәулігіне адамның қабылдайтын йод мөлшері 0,15-0,20 мг болуы керек.
Аурудың белгісі. Қалканша бездің ұлпалары өсіп, ұлғайып, салмағы 1 кг-ға дейін жетеді, сон-дыктан оны алкым ісуі дейді. Бұл ауруды емдеу және болдырмау үшін ас тұзына йод (100 кг ас тұзына 2,5 г йодты калий тұзы) қосады. Балабакша мен мектептерде балаларға дәрі береді. Дәрінің бір түйірінің құрамында 1 мг йодты калий бар.
Жас балаларда қалканша бездің гормоны жетіспесе, бойы әспей, жыныстық жетілуі тоқталады. Ми сыңарлары қыртысьшың жұмысы бұзылып, ақылесі кем болады. Мұндай ауруды кретинизм («сrtinismе» - жарымес) дейді. Ауру асқынбаса, емдеп жазуға болады.
Қалқанша безден гормон көп бөлінсе, денеде зат алмасу күшейеді; жүрек соғуы жиілейді; қан қысымы көтеріліп, жүйке жүйесінің қозуы артады; тамақты көп ішкенмен салмақ қоспай, керісінше арықтайды. Тез ашуланады және терлегіш болады. Көздері бадырайьш, шарасынаналға қарай шығып тұрады. Мұндай ауруды бадырақ көз немесе базедов ауруы дейді. Бұл ауруды неміс дөрігері К. А. Базедов сипаттап жазған.
Ауруды емдеп жазу үшін қалқанша бездің кішкене бөлігін кесіп алып тастайды. Жеке жасушаларын жою үшін рентген сәулесімен де емдейді
Тироксин — гормонның түзілуі мен бөлінуін гипофиздің алдыңғы бөлігінен бөлшетін гормондар реттейді. Қанда тироксиннің концентрациясы қалыпты деңгейде болтан кезде, гипофизден бөлінетін гормонный мөлшері азаяды. Бұл тироксиннің қалыпты деңгейде болуына көмектеседі.
Қалқанша безінің түйінді және диффузды зобымен емдеу осы органның функционалды жүктемесін азайтуға бағытталған болуы керек. Бұл оған қалыпты режимде жұмыс істеуге, қосымша мүмкіндіктерді тартпауға (жасушаларды шамадан тыс толтырмауға) және қалпына келтіруге байланысты тінін қалпына келтіруге мүмкіндік береді.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Құрбанов-100
Құрбанов-100 — Қырғызстандағы Баткент облысы, Қадамжай ауданындағы футбол клубы. 1995 жылы құрылып, 2007 жылы жабылып қалды.
1996 жылғы Қырғызстан чемпионы.
Сілтемелер
Санат:Қырғызстан футбол клубтары Санат:2007 жылы жабылған футбол клубтары
Ланке
Ланке (Lanquais) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Бержерак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,48 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24228, пошта индексі — 24150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 531 адамды құрады. Халық тығыздығы — 36,67 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Шалыстау
Шалыстау; шалыстық (Коробление) — бұйым түрінің қажетсіз өзгеруі. Шалыстық (Коробление) - металл бұйымдардың пішіні мен өлшемдерінің өзгеруі немесе ақау түсуі. Шалыстау тетіктерді жасау процестерінде (қыздыру, салқындату және т.б.) металдың ішкі құрылымының өзгеруінен болады. Қарапайым бұйымдардың болмашы ақаулары баспалауға салып түзетіледі.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Ирекгул
Ирекгүл, каллиантемум (Callianthemum) – сарғалдақтар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда Алтайдың, Жетісу (Жоңғар) және Іле Алатауларының, Тарбағатайдың, Батыс Тянь-Шаньның альпілік шалғындарында, тау беткейлері мен мореналық шөгінділерінде, жылғалардың жағасында кездесетін 3 түрі (Алатау Ирекгүлі, саян Ирекгүлі және тасжапырақ Ирекгүлі) бар. Бұлардың биіктігі 4 – 35 см, жуан тамырлары бар. Сабақтары жіңішке, 1 – 2 гүлді, жапырақтарынан ұзын келеді. Тамыр түбі жапырақтары жұмыртқа тәрізді, қауырсынды, жалпақ сағақты. Тостағанша жапырақтары 5, күлтелерінің саны 5 – 15. Гүлдері ірі, ақ немесе қызғылт, күлгін түсті, аталығының саны көп. Мамыр – маусым айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі шар тәрізді, сырты қыртысты, кейде қысқа мұртшасы болады. Ирекгүлдің гүлдері әдемі болғандықтан сәндік үшін өсіріледі.
Сыртқы сілтеме
Санат:Сарғалдақтар тұқымдасы Санат:Қазақстан табиғаты
Афониттік таужыныс
Афониттік тау жынысы - жеке бөлшекгері мен дербес минералдары жай көзге көрінбейтін тау жынысы. Синонимі: криптометрлік тау жынысы.
Дереккөздер
Санат:Геология
Әулие Ата көшесі (Астана)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Халықтың бос уақыты
Халықтың бос уақыты - мәдени, интелектуалды, дене шынықтыру және демалуға арналған, үй шаруасы және өз-өзіне қызмет ету, тамақтандыруға, жұмыс орнына кері қайтуга, оқуға, баланы тәрбиелеуге бөлінген жұмыстан тыс уақыттың бір бөлігі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Сен-Пьерр-Киберон
Сен-Пьерр-Киберон (Saint-Pierre-Quiberon) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Морбиан департаментінде орналасқан. Лорьян округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,54 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 56234, пошта индексі — 56510.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Морбиан департаментінің коммуналары
Сілеті ауданы
Сілеті ауданы — Целиноград облысының солтүстік-шығысында болған әкімшілік бірлік. Құрамында 7 ауылдық, 3 кенттік кеңес болған. Орталығы — Сілеті ауылы.
Пернаёль
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Сілеті ауданы
Тарихы
Аудан Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығымен 1973 жылы 25 желтоқсанда құрылды.
Пернаёль
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сілеті ауданы
Тарихы
Қазақ КСР-інде өткен 1989 жылғы Бүкілодақтық халық санағы бойынша ауданда 2 кенттік кеңес (Ақсу, Бестөбе) пен 9 ауылдық кеңес (Бөгенбай, Изобильный, Қарабұлақ, Минск, Сілеті, Степногор, Ильин, Черняховский, Шилі) болған.
Пернаёль
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сілеті ауданы
Тарихы
Қазақстан Республикасы Президентiнiң 1997 жылғы 28 ақпандағы N 3370 «Ақмола облысының Сiлетi ауданын тарату туралы» Жарлығымен Сілеті ауданы таратылады. Аудан аумағы Ақкөл және Ерейментау аудандары арасында бөлінеді.
Орналасу ерекшелігі
Аудан Сарыарқа мен Батыс-Сібір жазығының жалғасқан жеріндегі далалық өңірде орналасқан. Сарыарқаға жататын батыс бөлігі үстіртті шоқылы, Сілеті өзен жүйесінің аңғарлармен тілімделген. Батыс-Сібір жазығына қараған жағы жазық, тегіс келеді. Теңіз деңгейінен биіктігі оңтүстік-батысында 400 м, солтүстік шығысында 100 м. Ең биік жері — Қоянды тауы (431 м ).
Пайдалы қазбалары мен климаты
Пайдалы қазыналардан алтын, темір, тас көмір кендерінің шағын кендері, әктас, құрылысқа жарамды тастар, кірпіштік шикізат кездеседі. Климаты тым континиенттік, қысы суық, жазы ыстық, қуаң. Ірі көлдері: Мамай, Шолақсор.
Дүниені тәрк көру
ДҮНИЕНІ ТӘРК ЕТУ - дүниенің, мал-мүліктің қүлы болмау деген ойды аңғартатын байырғы түсінік. Дүниені тәрк етуді қазақтар жалған дүниедегі зат, мал-мүліктерінен безіну, аш-жалаңаш, жоқ-жітік бо¬лып, омір кешу деп түсінбеген. Дүниенің қыр соңына түсіп, тек соны мақсат түтудың ақыры дүниеге қүлдық үруға апарып соқтырады деп қауіптенген. «Малым жанымныц садагасы, жаным арымның садагасы» деп, мал, дүниеден жанын, ал жанынан ар-үятын жоғары қойған. Дүние қолдың кірі деп, оны мәңгілікке санамаған. Сойтіп, дүниені жүректе емес, қолда үстауды омірдің негізгі үстанымына, қағидатына айналдырған. Әсіресе, байырғы кезде жасы үлғайған сайын, қазақы ортадағы егде адамдар дүниені тэрк етуді ақыретке (о дүниеге) дайындық деп үғынған. Олар омірден корген, түйгенін қорытып, ғибратты созін, есиет-аманатын айтып отыра¬ды. Осындай кезеңді дүниеден баз кешу деп атаған.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Николь-Рейн Лепот
Николь-Рейн Лепот (туған кездегі есімі Этабль де Лабриер, фр. Nicole-Reine Lepaute; 5 қаңтар 1723 - 6 желтоқсан 1788) — француз астрономы мен математик. Күн тұтылу уақыты мен бір топ жұлдыздардың каталогтарын құрастыру арқылы Лепот Галлей кометасының қайта келуін алдын ала болжады.
Оның құрметіне ай кратері мен астероид аталған. Ол Безье Ғылым акамедиясының мүшесі болды.
Өмірбаяны
Николь-Рейн Лепот 5 қаңтар 1723 жылы Париж қаласындағы Люксембург сарайында дүниеге келді. Оның әкесі Жан Этабль Испания королевасы Луиза Элизабет Орлеанға қызмет еткен. Отбасында жалпы 9 бала болған, Рейн алтыншы болып туған. Бала кезінен ол білімге құмар, ұғымтал болып өсті.
1749 жылдың тамыз айында Николь-Рейн Люксембург сарайында корольдік сағатшы болған Жан Андре Лепотпен некеге тұрды.
Алғашқы еңбегі
Николь Лепот күйеуімен бірге астрономиялық функциясы бар сағат құрастырған. Ол 1753 жылы Француз Ғылым академиясына сыйға тартылды. Сол жерде сағатты Жером Лаланд сынап, оны мақұлдады. Осыдан, сағатты аяқтаған соң, ол Жан Андре Лепот мен Ладанд үшеуі бірігіп, “Сағат жасау туралы трактат” (фр.”Traite d’horlogerie”) кітабын жазуға кірісті. Бұл еңбек 1775 жылы күйеуінің атымен жарыққа шықты. Авторладың қатарында болмағанымен, кейін Лаланд Николь Лепотты өз еңбегінде мадақтады.
Кейінгі математикалық жетістіктері
1759 жылы Жером Лаландпен бірге Шолпан транзитінің эфемеридасын (бірдей уақыт аралығында есептелетін аспан денелері координаларының кестесі) анықтады. Құжаттарда оған жеке жатқызылған еңбектері тіркелмеген, бірақ 1761 жылы Лепот атақты Безье Ғылым академиясының құрметті мүшесі болып танылды. Осыдан, ғалымдар қатарынан 15 жыл бойы эфемеридаларды есептеп, Ғылым акамиясының жыл сайынғы астрономдар мен теңіз саяхатшыларына арналған нұсқаулықтарды жасады. Лепот қайтыс болғаннан кейін, Лаланд оның асторономия ғылымына қосқан үлесін сипаттайтын қысқаша өмірбаян жазды.
Күй айтысы
Күй айтысы, айтыс күйлер - күй тартып, өнер сайысына түсу, қолма-қол тұтқиылдан күй шығарыл өнер жарыстыру. Бұл дәстүр Қазақстанның батыс аймағында, әсіресе Маңғыстау өңірінде кең дамыған. Мысалы, Өсқенбай мен түркімен дутаршысы Құлбай екі дүркін күй тартысып айтысады. Күй айтысы күймен өнер жарыстыру - халық композиторларының ерте кездей келе жатқан импровизаторлық дәс-түрлерінің бір үрдісі саналады.
Дереккөздер
Санат:Музыка
IC 670
IC 670 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика.
NGC 4328
NGC 4328 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4328 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40209, MCG 3-32-19, ZWG 99.34, VCC 634.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Графикалық қаріптердің өзіндік белгілері
Қаріп суретшісі дайын белгілер жиынтығымен, яғни графем жүйесімен жұмыс жасайды. Егер суреттің ерекшелігі суретшінің қолтаңбасымен ерекшеленетін болса, онда графема өз алдына «скелет» белгісін көрсетеді, яғни, бір белгіні екіншісінен ажырату мүмкіндігін береді. Белгілі бір графем жүйесін безендіруде қаріптердің ең бірінші, функциональды рөлі, басылым типі және міндеті айқындалады. Бұдан бөлек, қаріп суреті жеңіл оқылу шартына, сол кезеңнің көркемдік талабына және полиграфиялық техникалардың жағдайына да жауап беруі тиіс. Қаріп суретіне оның қайта жаңғыруы – терімдік, формалық және баспа құрылғыларының ерекшелігі әсер етеді. Әр қаріпті оның барлық параметрлері бойынша сипаттайтын қалыптасқан терминология бар. Қаріптің маңызды белгілерінің бірі – жеңіл оқылуы. Ұзақ оқу кезінде мәтінді оңай қабылдау қаріп графикасына байланысты, сондай-ақ мәтіннің безендірілуіне, жолдардың ұзындығы мен басылымның версткасымен де анықталады.
Мидойнш
Мидойнш (Midões) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Табуа муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1757 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,98 км² шамасында. Халық тығыздығы — 87,9 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария (Nossa Senhora das Neves).
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коимбра округінің елді мекендері
Сілеті ойпаңы
Ойпаң жайлы жалпы мәліметтер
Сілеті ойпаңы – Ерейментау (шығыста) және Ешкіөлмес (оңтүстік - бастыста) антиклинорийлерінің арасындағы каледондық құрылым. Солтүстік- шығыс бағытта созылған. Ойпаң қанаттары спилит- кератофирлік және терригендік-кремнийлік кремний формацияларынан құралған, орталық жағы ордовиктің (5000 м) терригендік және флиш қабаттарымен толған. Ордовик жыныстары жайпақ қанатты (15-25º) брахиформалық қатпарлар түзеп, ұзындығы 180 км, ені 15-20 км тектоникалық ойыс құрайды. Ордовиктің ақырғы кезінде түзілген горст көтерілім ойпаңды екіге бөледі. Шығыс бөлігі кембрий жыныстарынан, батыс жағы ордовик қабаттарынан құралады. Ойпаң жапсарларын силурдың, девон-тас көмірдің шалыс жатқан шөгінділері жапқан. Рифті әк тастары құрылыста қолданылады. Фосфорит белгілері кездеседі.
Санчон-де-ла-Саграда
Санчон-де-ла-Саграда (Sanchón de la Sagrada) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 40 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,08 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 46 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Пьетранико
Пьетранико (Pietranico) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Пескара провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 582 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 43 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Пошта индексі — 65020.
Есір Айшуақұлы
Шығармашылығы
Қатерлі сапарға түйеші болып еріксіз аттанған Есір елімен қоштасып, “Қос айырған” күйін шығарады. Сол жолы көрген азап-бейнетін ол “Тоғыз түйеші” күйінде бейнелеген. Ресей әскері түйешілерді “Геок-Тепе” (Көктөбе) деген жерден қайтарып, елге аман оралған Есір қуаныш, сағыныш сезімін “Ақжарма” күйімен өрнектейді. “Көктөбе”, “Манатау” күйлерін де сол сапарда шығарған. Есірдің бұлардан басқа “Жалдығара”, “Әлди, бөпем”, Күнтай”, “Шоқай төре”, “Ақжелең”, “Сайға бұқтым”, “Әләу, мейрам”, т.б. күйлері бар.
Оның туындылары ел тарихының елеулі кезеңдерін күй тілінде сөйлеткен.
Шәкірттері
Есір күйлері С. Шәкіратов, Р. Айдарбаева, М. Өскенбаев, Қ. Ахмедьяров сияқты белгілі өнер шеберлері орындауында күйтабаққа жазылған.
Есте қалдыру
Күйші жерленген Жыңғылды ауылыындағы орта мектеп Есір атымен аталады. 1990 ж. Есірдің Құтан әулие қорымындағы бейітінің басына ескерткіш-белгі және күйшінің мүсіні орнатылды.
Дереккөздер
Санат:1840 жылы туғандар Санат:Маңғыстау ауданында туғандар Санат:1904 жылы қайтыс болғандар Санат:Маңғыстау ауданында қайтыс болғандар Санат:Маңғыстау ауданында жерленгендер Санат:Күйшілер Санат:Домбырашылар
Черано
Черано (Cerano) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Новара провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6815 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 213 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 32 км² шамасында. Пошта индексі — 28065.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Beato Pacifico Ramati.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Хасен (Хасан) Қошанбаев
Хасен (Хасан) Қошанбаев (1896, қазіргі Ақмола облысыАтбасар ауданы – 1938) – қайраткер, саяси қуғын-сүргін құрбаны. 1912 жылы орыс-қазақ училещесін, 1914 жылы педагогика курсын бітірген. 1914 – 21 жылдары Атбасар уезіндегі 1-телімнің бітімгершілік сотында, “Бірлік” тұтынушылар қоғамында қызмет істеді. 1922 – 23 жылдары Ақмола губерниясының трубинал тергеушісі, азық-түлік комиссарының орынбасары, 1923 – 25 жылдары Ақтөбе губерниясы азық-түлік комиссары, 1925 – 29 жылдары Семей губерниясы сауда бөлімінің төрағасы, 1929 – 31 жылдары Қазақ өлкелік тұтынушылар одағы басқармасының төрағасы, 1931 – 32 жылдары Бүкілодақтық “Астық” бірлестігінің Қазақстан бойынша уәкілі, 1932 – 33 жылдары Батыс Қазақстан облысы атқару комитетінің төрағасы болды. 1933 – 35 жылдары Қазақ КСР-і жеңіл өнеркәсіп халық комиссары, КСРО жеңіл өнеркәсіп халық комиссарының Қазақстан бойынша инспекциясының бастығы, 1935 – 37 жылдары Алматы облысы Кеген ауданы комитетінің хатшысы, Қызылорда ауданы атқару комитетінің төрағасы қызметтерін атқарды. 1937 жылы наурызда тұтқындалып, атылды. 1958 жылы мамыр айында ақталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері Санат:КСРО-да атылғандар Санат:1896 жылы туғандар Санат:1938 жылы қайтыс болғандар
Қалқанша без фолликулы
Қалқанша без фолликулы  — пішіні мен мөлшері әртүрлі, қалқанша безі паренхимасын құрайтын көпіршік. Қалыпты жағдайда фолликул қабырғасын бірқабатты текше (куб) тәрізді эпителий құрайды. Эпителиоциттер тироксин және трийодтиронин гормондарын бөледі. Қалқанша без қызметі күшейген кезде (гиперфункция) фолликул қабырғасындағы эпителиоциттер биіктеп, бірқабатты призма тәрізді эпителийге, ал азық құрамындағы йодтың жетіспеуіне сәйкес без қызметінің төмендеуіне байланысты эпителиоциттер аласаланып, бірқабатты жалпақ эпителийге айналады. Қалқанша без фолликулы қабырғасында кейде жекеленген парафолликулалы жасушалар кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Folikul Follikel Follicle Folículo Follicule זקיק Folikulo Follicolo Folículo Фолликул Folikel
Талшықтас
150px|right|thumb Талшықтас немесе асбест - Таскендір жеке тіндерге оңай дараланатын өте берік талшықтар жинағынан тұратын минерал түрі. Талшықтастар басты-басты екі түрге бөлінеді: амфибол — талшықтас және хризотил — талшықтас.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Asbest
Рәбиға Аманжолова
Рәбиға Аманжолова (21. 7.1955 жылы, Түркістан облысы, Киров ауданы, Киров ауылы) — тіл маманы, теледиктор. .
Иван Франко атындағы Житомир педагогикалық институтын, Целиноград ауылшаруашылық институтын, ҚР Сыртқы істер миннің Дипломатиялық академиясын бітірген. Еңбек жолын 1979 жылы Целиноград облысы телерадио комитетінде Дикторлықтан бастаған. 1988-92 жылдары Қазақ теледидарының дикторы, 1993 жылы Мәскеудегі Останкино студиясы "Уақыт" бағдарламасының жүргізушісі, 2000 жылы Парламент Мәжілісі Баспасөз қызметінің жетекшісі, 2002 жылы Парламенттің Ақпараттық-талдама орталығы директорының орынбасары. Қазір Астанадағы Л.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің тележурналистика кафедрасының оқытушысы.
Дикторлық өнерде Рәбиға ешкімге ұқсамайтын өз мәнерін, өз жолын, өз соқпағын калады. Ол экранда эстетикалық, әрі этикалық тұрғыдан жастар еліктейтін дәрежеге дейін көтерілді. Отандык телевизияның дамуына қосқан елеулі үлесі үшін ҚР еңбек сіңірген артисі атағына ие болды. 1987 жылы Мәскеуде Орталық теледидарда, 1992 жылы АҚШ-та "Америка дауысы" радиосында білімін жетілдірді. Жоғары санатты диктор.
Дерекөздер
Санат:Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары