cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жиек
Жиек геологияда – минералдарды немесе тау жыныстарының нақты түрболшектерін (компонент) олардың өзге өңірлерінен даралай көмкеретін жұқа жолақша.
Өзі даралайтын түйіршіктерді (кесектерді) жиектей сағаланатын мұндай жолақшалардың қалыптасу табиғаты түрлі-түрлі болып келеді.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Геофизика Санат:География
Кіші александровка
Кіші александровка — Башқұртстанның Белебеев ауданындағы ауыл, Ермолкин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 248 адамды құрады. Пошта индексі — 452023, ОКАТО коды — 80209807006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Сан-Вито-сулло-Йонио
Сан-Вито-сулло-Йонио (San Vito sullo Ionio) — Италиядағы коммуна, Калабрия әкімшілік аймағына қарасты Катандзаро провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2029 адамды құрайды. Халық тығыздығы 119 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Пошта индексі — 88067.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Vito martire. Жыл сайынғы мерекесі — 15 маусым.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калабрия елді мекендері
Стратегиялық шикізат
Стратегиялық шикізат (Стратегическое сырье) — өнеркәсіп өнімдері — кен, мұнай, көмір, газ т.б. әскери техника мен қару-жарақ шығаруға арналған шикізаттар.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Чишья
Чишья — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тавда өзенінің сол жағалауынан 516 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 46 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тавда өзенінің бастауынан сағасына дейін, Сосьва өзенін қоспағанда бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Тәуелді индустрализация
Тәуелді индустрализация - «Үшінші әлемдегі» индустриализацияның арнайы үлгісі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Кирнберг (Санкт-Петер-ин-дер-Ау)
Кирнберг (Санкт-Петер-ин-дер-Ау) (Kirnberg (Sankt Peter in der Au)) — Аустриядағы жәрмеңке. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Амштеттен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5000 адамды құрайды (1 мамыр 2008). Алып жатқан жер аумағы 59.88 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — AM, ресми идентификациялық коды — 3 05 30.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Ландезабгеорднете (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Кирнберг (Санкт-Петер-ин-дер-Ау)
Алабота (көл, Есіл алабы)
Алабота – Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау, Тайынша аудандарының аралығында, Мәдениет ауылының оңтүстік-батысында 3 км жерде орналасқан көл.
Гидрографикасы
Аумағы 7,2 км2, теңіз деңгейінен биіктігі 232 м. Жағалауы жайпақ келген. Қар және жер асты суларымен толысады. Суы қарашада қатып, сәуірдің аяғында мұзы ериді. Суы ащы, кермек, мал суаруға жарамды.
Дереккөздер
Санат:Айыртау ауданы көлдері Санат:Тайынша ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы
Кускуррита-де-Рио-Тирон
Кускуррита-де-Рио-Тирон (Cuzcurrita de Río Tirón) — Испаниядағы муниципалитет. Риоха автономды бірлестігіне қарасты Риоха провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Аро ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 554 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,17 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 11 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Риоха елді мекендері
Рамазан Салықұлы Бапов
thumb|right|200px|Рамазан Салықұлы Бапов Рамазан Салықұлы Бапов (16.08.1947, Алматы — 11.03.2014, Алматы) — биші, КСРО халық артисі (1979).
Өмірбаяны
Мәскеу хореографиялық училищесін бітіріп (1966), Қазақ опера және балет театрына қабылданған.
Саханалаған рольдері
thumb|right|200px|Рамазан Бапов «Спартак» балетіндегі Спартак рөлінде Бапов сахнаға шығарған
Осындай мол тәжірибені ол балетмейстерлік жұмысына және қазақтың классикалық балетін дамытуға пайдаланды. Бапов билеген
Бапов шығармаларындағы Қозы мен Спартак бейнелері театр тарихында қалған жарқын жұмыстар.
thumb|right|200px|Рамазан Бапов «Қозы Көрпеш – Баян сұлу» балетіндегі Козы рөлінде
Гастрольдік сапарлары
Гастрольдік сапармен Үндістан, Иордания, Малайзия, Сингапур, т.б. шет елдерде болды.
Дереккөздер
Санат:16 тамызда туғандар Санат:1947 жылы туғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:11 наурызда қайтыс болғандар Санат:2014 жылы қайтыс болғандар Санат:КСРО балет әртістері Санат:Қазақстан балет әртістері Санат:XX ғасыр балет әртістері Санат:Қазақстан балетмейстерлері Санат:КСРО балетмейстерлері Санат:АҚШ балетмейстерлері Санат:XX ғасыр балетмейстерлері Санат:КСРО хореографтары Санат:Қазақстан хореографтары Санат:АҚШ хореографтары Санат:XX ғасыр хореографтары Санат:КСРО балет педагогтары Санат:Қазақстан балет педагогтары Санат:АҚШ балет педагогтары Санат:Түркия балет педагогтары Санат:XX ғасыр балет педагогтары Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:КСРО халық әртістері Санат:Лениндік комсомол сыйлығының иегерлері Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Мәскеу хореография училищесі түлектері Санат:Санкт-Петербург консерваториясы түлектері Санат:Қазақстан халық әртістері Санат:Қазақ өнер академиясы оқытушылары Санат:Кеңсай зиратында жерленгендер
Пенамакор (аудан)
Пенамакор (аудан) (Penamacor) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Пенамакор муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1735 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 373,33 км² шамасында. Халық тығыздығы — 4,6 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Каштелу-Бранку округінің елді мекендері
Тыде-Яха
Тыде-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Похи-Яха өзенінің оң жағалауынан 43 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жи
Жи (Gye) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Туль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,51 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54242, пошта индексі — 54113.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 198 адамды құрады. Халық тығыздығы — 30,41 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Жиенбек Жұманбайұлы Рсалдин
Жиенбек Жұманбайұлы Рсалдин (1925-1997) — муз. зерттеуші. КСРО Композиторлар одағының мүшесі (1968). Қазақстанның еңбек сіңiрген өнер қайраткері (1989).
Ұлы Отан соғысына қатысқан. Қарағанды мұғалімдер институтын (1951), Алматы консерваториясын (проф. Б.Жылысбаевтың класы бойынша ) бітірген (1959). 1959-1984 ж. Қазақ телевизиясының муз. редакторы, бас редакторы әрі көркемдік жетекшісі. Қаз КСРҒА-ның М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының ғылыми қызметкері, Қазақ энциклопедиясында өнер және архитектура редакциясының меңгерушісі ,Қазақстан КП ОК мәдениет бөлімінің нұсқаушысы , Алматы муз. училишесінің директоры.1984 жылдан ҚазКСР Орт мемл. мұражайы муз.мәдениеті бөлімінің меңгерушісі болды. Қазақ комозиторларының, орыс және шетел классикалық музыкасына арналған көптеген мақалалардың , радиотелехабарлардың , муз. пьесалар, ғылыми зерттеулер мен рецензиялардың авторы. КСРО Композиторлары 5-7-съездерінін делегаты. 2-дәрежелі Отан соғысы орденімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1925 жылы туғандар Санат:1997 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан музыкатанушылары
Каузен
Каузен (Kausen) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Альтенкирхен-Вестервальд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 784 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3,61 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 32 059. Муниципалитеттің басшысы — Вильфрид Шюллер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Нысаналарға дербес бағытталушылармен жабдықталған тасушы ракета
Нысаналарға дербес бағытталушылармен жабдықталған тасушы ракета (ракетоноситель с множественными независимыми наведениями на цель) — бір баллистикалық ракетамен тасымалдана алатын, бірақ әр түрлі нысанаға жеткізілетін екі немесе бірнеше оқтұмсық жиынтығы.
Мохнатый Сайы
Мохнатый Сайы — Ресейдегі өзен. Новосибирск облысы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бурла өзенінен 392 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Тополь көлі су алаптары және Бурла өзендері. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Обь және Ертіс өзендері аралықтарындағы ағынсыз аймақ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері
Әл-Уахда (футбол клубы, Абу-Даби)
«Әл-Уахда» (نادي الوحدة الرياضي الثقافي) — Біріккен Араб Әмірліктерінің Абу-Даби қаласындағы футбол клубы, қазіргі күнде БАӘ про-лигасында ойнайды.
Клуб 1974 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Әл-Нахаян" стадионында өткізеді.
Қазан ярусы
Қазан ярусы – Пермь жүйесінің жоғарғы бөліміне қарасты ортаңғы ярусы.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Геофизика Санат:География
Михельснойкирхен
Михельснойкирхен (Michelsneukirchen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Пфальц әкімшілік округіне бағынады. Кам ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1771 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 32,86 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 3 72 142. Муниципалитеттің басшысы — Герхард Блаб.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Кодо (Бразилия)
Кодо (Бразилия) (Codó) — Бразилиядағы муниципалитет, Мараньян штатында орналасқан. Шығыс Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Кодо экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 115098 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4364,499 км² шамасында. Халық тығыздығы — 26,4 адам/км².
Тарихы
Қала 1896 жылы құрылған.
Санат:Мараньян елді мекендері
Дисарт (Айова)
Дисарт (Dysart) — Айова штатының Тама округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 3.3 км². FIPS коды — 19-23160.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 1303 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Тама округы (Айова)
Кле (Сен-Маритим)
Кле (Clais) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Дьеп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,45 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76175, пошта индексі — 76660.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 220 адамды құрады. Халық тығыздығы — 17,67 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Қақ, өңез, таңдақ
thumbthumbҚақ, өңез, таңдақ. Тіс тазаланбай қалғанда қызыл иек қабынғанда, тіл ауырғанда пайда болатын түзіліс.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Тәуелді айнымалылар
Тәуелді айнымалылар - тәуелсіз айнымалылардың әсер ету мөлшері. Осылайша, экспериментте немесе мәліметтерді талдауда тәуелсіз айнымалы (мысалы, мектептегі жылдар саны) басқарылады, немесе, басқаша айтқанда, бақыланады, ал мұның тиімділігі тәуелді айнымалының өзгеруінен (мысалы, оқудағы айла) көрінеді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Мұқан Иманжанов
right|thumb Мұқан Иманжанов (20.12.1916, Қарағанды облысы, Жезді ауданы – 18.3.1958, Алматы) – жазушы.
Ұлы Отан соғысының қаһарлы жылары болатын. Бір күні «Социалистік Қазақстан» газетінде «Қош бол, шығысұлы» деген публицистикалық эссе жарық көрді. Ол майданда Отан үшін оққа ұшқан өжет командир, жалынды жас жазушы Баубек Бұлқышев туралы болатын. Соңында автордың «М. Тауұлы» деген бүркеншік аты тұрды. Оны оқығандар ойлы да әсерлі әңгімеге айрықша тебіренді. «Мұны жазған кім болды екен?» - десті. Біреулері: «Ғабит Мүсірепов шығар» - деді. Ал ол шығарманың авторы адал да еңбек сүйгіш өте кішіпейіл, қарапайым азамат, қазақ совет балалар әдебиетінің қалыптасып көркеюіне көп еңбек сіңірген жазушы Мұқан Иманжанов еді.
Мұқанның «Жастық» атты тұңғыш әңгімелер жинағы 1948 ж. жарық көрді. Одан кейін «Таныс қыз», «Алғашқы айлар», «Тыңдағылар», «Азамат мақтанышы» және басқа кітаптары басылып шықты. «Алғашқы айлар» повесі жұрт назарын ерекше аударған шығарма болды. Онда мектеп өмірі, оқу мен еңбекті ұштастыру мәселесі, мұғалімдердің ауыр да абыройлы еңбегі шебер бейнеленеді. Көптеген әңгімелерінде балалардың арман-мақсаты, отан сүйгіштігі, еңбекқорлығы, көпшілдігі, турашыл адалдығы әрі нанымды, әрі тапқырлықпен тартымды суреттеледі.
«Социалистік Қазақстан» газетінде, «Пионер» журналында бөлім меңгерушісі болып қызмет атқарған жылдарында ізденгіш, білімдар, бауырмал жазушы шебер шығармалары арқылы жас қаламгерге көркемдік ықпал жасады, ондаған талапкерлерге ағалық ақыл, пайдалы кеңесін айтып, тәлім берді. М. Иманжанов «Жас өмір», «Менің махаббатым», «Сөнген шала», пьесаларын жазып, драматургия саласында да еңбек етті.
Сілтемелер
Санат:Тұлғалар Санат:1916 жылы туғандар Санат:1958 жылы қайтыс болғандар
Антон Рефрежье
Антон Рефрежье - американ кескіндемешісі әрі график-суретші. 1920-1925 ж. Профиденстегі Род-Айленд Сурет мектебінде оқыды. Азаматтық пафосқа толы Антон шығармашылығы капитализмді қоғамолқылықтарын батыл мінеп, бейбітшілікті үндейді. Сан-Францисконың Ринконхилл ауданындағы почтамт жазбаларының, "Достар" картиналарының авторы. Дүние жүзілік БЕйбітшілік Советінің мүшесі болды.
Дереккөздер
Санат:АҚШ тұлғалары
1500 жылдан кейін жойылып кеткен жануарлар
Жойылып кеткен түрлер аймақтық, мемлекеттік және халықаралық мәртебедегі Қызыл кітаптардың бірінші беттерінде жарияланады.
Жойылып кеткен эндемиктік түрлер
Көбінесе табиғатта белгілі бір аймақта оқшауланған эндемиктік жануарлар үлкен зардап шекті. Негізінде олардың нақты жаулары болмады, сондықтан қорғаныс қабілеттерінен айырылып қалап отырды. Мысалы, құстар ұшу қабілетінен айырылды. Олардың жойылып кетуіне адамның тікелей немесе жанама әсері болуы мүмкін. Мысалы, адамдар әкелген жануарлар осы аймақтың экожүйесін өзгертіп, тіпті жойып жіберіп отырды.
Каролин тоты құсы
Солтүстік Америка құрлығын мекен еткен жалғыз тоты құс. Солтүстік Америкада Солтүстік Дакотадан Мисисипи мен Флорида ға дейін, 42° с. е. дейін таралған. Қақаған қыстарға жақсы төзе алған.
Аңшылардың аяусыз аулауынан жойылып кетті. Олардың бұлай аулануына тоты құстардың алқаптар мен ағаштарға зиянкелтіруінен деп түсіндіріледі. Соңғы тоты құс 1918 жылы зообақта өлді.
Үнді мұхиты аралдарының эндемиктері
Маскарен аралдарында (Маврикий, Родригес және Реюньон) эндемиктік фаунаның жойылып кету бойынша ең әйгілі жойылулар:
Стеллер сиыры
Жойылып кету қасіреті орыс ғалымы Стеллердің Витус Беринг саяхатында ашқан екі түрге тиді. Олар стеллер сиыры мен стеллер бірқазаны.
Теңіз немесе стеллер сиыры сүтқоректілердің сирендер отрядына жатты. Олардың кейіпі ламантиндер мен дюгоньдарды еске салатан болғанымен, олардан әлдеқайда үлкен болған. Олар үлкен үйірмен су бетінде жүзіп, теңіз орамжапырағымен қоректенгендіктерінен теңіз сиыры деп аталған. Оладың өте дәмді әрі балық иісі шықпайтын болғандықтан тамақ ретінде кеңінен қолданылып, отыз-ақ жылдың ішінде санының көптігіне қарамай жойылып кеткен. Шыны керек, бұл түрді байқап қалған теңізшілердің куәлігі 1970 жылдарға дейін кездескен.
Стеллер суқұзғыны
Стеллер суқұзғыны (Phalacrocorax perspicillatus) — ескекаяқтылар отряды, суқұзғындар тұқымдасы, суқұзғын туысына жататын құс. Бұл суқұзғынның бойы 70 см болған және ұшудың орнына пингвиндерге ұқсап қозғалған. Етінің дәмі стеллер сиырының дәмінен қалыспаған. Олар ұша алмағандықтан, жауларынан су арқылы ғана жауларынан қорғанған. Жақын маңда өтіп бара жатқан теңізшілер оларды оңай ұстап алып, тірідей сатуға алып кететін болған. Көбінесе бұл суқұзғындарды өздері де тамақ ретінде қолданған. Сондықтан ұсталып алынған мың суқұзғынның 200 ғана сатылатын болған. Жойылып кеткен уақыттары XIX ғасырдың ортасы болып табылады. Дегенмен, соңғы екі жұп стеллер суқұзғыны 1913 жылы байқалған деген деректер бар.
Басқа мысалдар
Жаңа Зеландияда — моатәрізділер (маорилер жойды), Мадагаскарда —  эпиорнис тұқымдастығы, Фолкленд аралдарында — фолкленд түлкісі,  Аустралияда және Тасман аралыда — қалталы қасқыр, Шуазель аралында (Соломон аралдары) — Шуазель кептері. Бұл құсты ағылшын натуралисті А. С. Мик 1804 жылы ашып, сипаттады. Бұл кептер көп уақытын жерде өткізген, ал түнде ағаштардың төменгі бұтақтарында қонақтаған. Бұл құстың жойылуының негізгі себебіне аралға мысықтың әкелінуі мен кокос пальмасы плантациясы үшін ағаштарды жаппай кесу болды.
Кезеген кептер
Адам әрекетінен жойылып кеткен жануарлардың тағы бір түрі кезеген кептер болып табылады. Бұрындары миллиондаған құсты тобырлары Солтүстік Америка аспанында ұшып жүрген. Тамақты көре сала бұл құстар шегірткелер секілді жемітерге, жаңғақтарға, жәндіктерге тарпа бас салып, тойған соң ұшып кететін болған. Бұл құстардың мұндай әрекеттері колонистердің ызаларын тудыратын. Сондықтан оларды колонистер өлтіре алғанынша өлтіретін. Кейін ор-шұңқырларға тастаған немесе иттерге тастап, тіпті жай лақтырып тастайтын болған. Оларды атудан жарыстар ұйымдастырылып, XIX ғасыр соңында пулеметтерді қолдана бастаған.
Соңғы Марта атты кезеген кептер 1914 жылы өлді.
Tympanuchus cupido cupido
Құрлардың жақын туысы болып табылатын бұл құсты негізінен дәмді еті үшін аулаған. Сонымен бірге олардың үй тайықтарының ауруларына қарсы иммунитеттері болмады. Cоңғы құр 1932 жылы осы түрді сақтап қалуға құрылған қорықта өлді.
Квагга
Африканың оңтүстігін мекендеген Квагга тақ тұяқтылар отрядына жатқан. Алдында зебра секілді жолақтары болса, арты аттар секілді торы түсті болған. Бурлар квагганы оның берік терісі үшін аулаған. Квагга — қолға үйретіліп, жойылып кеткен жануарлардың бірі. Олар табындарды қорғауға арналған. Кваггалар басқа үй жануарларына қарағанда жақындап келе жатқан жыртқышты ерте сезіп, «куаха» деген секілді дыбыспен қожайынын ескертетіні үшін өз атауын алған. Соңғы квагга 1878 жылы өлтірілді.
Қанатсыз маймақ қом
Қанатсыз маймақ қом, «солтүстік жартышар пингвині» — ржанкатәрізділер тұқымдасы, чистик туысына жататын, ұша алмайтын, Атлант мұхитының солтүстік аралдарында ұялаған жойылып кеткен құс. Алдымен оларды еті мен мамығы үшін ауласа, кейін жойылу алдында тұрғанда коллекционерлерге сату үшін аулаған. Соңғы қанатсыз маймақ қом 1844 жылы Исландия маңындағы кішкентай арал маңында өлтірілді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жойылып кеткен жануарлар
Мәліметтер адресі
Мәліметтер адресі (Адрес данных) — мәліметтер орналасқан жад өрісінің адресі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Пуронга
Пуронга (Пуранга, Пуронка) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ухта өзенінің оң жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Үшбұлақ (Түркістан облысы)
Үшбұлақ — Түркістан облысы Қазығұрт ауданы, Қарабау ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1371 адам (685 ер адам және 686 әйел адам) болса, 2009 жылы 1425 адамды (716 ер адам және 709 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қазығұрт ауданы елді мекендері
Қараөзек (Ақкөл ауданы)
Қараөзек — Ақмола облысы Ақкөл ауданы, Новорыбин ауылдық округіне қарасты ауыл.
Сакле
Сакле (Saclay) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Эссонна департаментінде орналасқан. Палезо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,65 км² шамасында.
Қараөзек (Ақкөл ауданы)
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 329 адам (169 ер адам және 160 әйел адам) болса, 2009 жылы 217 адамды (119 ер адам және 98 әйел адам) құрады.
Арбаж (Шувань тармағы)
Арбаж (Үлкен Арбаж) — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шуван өзенінің сол жағалауынан 11 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Сакле
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3052 адамды құрады. Халық тығыздығы — 223,59 адам/км².
Арбаж (Шувань тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка өзені Котельнич қаласынан, қала типті ауылдағы Аркуль Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Сакле
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Арбаж (Шувань тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Қараөзек (Ақкөл ауданы)
Дереккөздер
Санат:Ақкөл ауданы елді мекендері
Арбаж (Шувань тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сакле
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эссонна департаментінің коммуналары
Авкопэдан-Шор
Авкопэдан-Шор — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Косты-Вож өзенінің оң жағалауынан 21 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Надым өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Надым.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ақши (Еңбекшіқазақ ауданы)
Ақши — Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындағы ауыл, Ақши ауылдық округі орталығы.
Географиялқы орны
Аудан орталығы - Есік қаласының солтүстік-шығысында 35 км жерде, Алматы - Нарынқол автомобиль жолы бойында орналасқан. Ауыл Іле Алатауының солтүстігіндегі қоңыржай-ылғалды агроклиматтық белдемде жатыр.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2635 адам (1321 ер адам және 1314 әйел адам) болса, 2009 жылы 4623 адамды (2417 ер адам және 2506 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Орта мектеп, клуб, кітапхана т.б. мәдени орындар бар. Тұрғындары Есік қаласымен, елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.
Дереккөздер
Санат:Еңбекшіқазақ ауданы елді мекендері
Рецессивтік
Рецессивтік (лат. recessus - шегіну, жою) - буданда ата-анасының біреуінің белгілі-қасиеті білінбей қалуы. Бірінші ұрпақта уақытша жойылған белгі рецессив белгі деп аталады жіне бұл кейде екінші ұрпақтан бастап пайда болуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Биология
Қопарылыс кальдерасы
Қопарылыс кальдерасы – қопарылыс воронкасы терминінің, синонимі.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Геофизика Санат:География
Қылышбек Есқожаұлы
Қылышбек Есқожаұлы (1920, Адай у., Жармыш ауылы – 1994) – Ұлы Отан соғысының ардагері. 1939 – 45 жылы 2-дүниежүзілік соғысқа қатысып, Украина, Польша, Қырымды азат етуге қатысқан. Отан соғысы, 3-дәрежелі Даңқ ордендерімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Халықаралық қарыз
Халықаралық қарыз - ақша мен несие алу нәтижесінде шетел банктеріне және басқа қаржы корларына мемлекеттін қарызы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Журема
Журема  (Jurema) — Бразилиядағы муниципалитет, Пиауи штатында орналасқан. Оңтүстік-батыс Пиауи мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Раймунду-Нонату экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 153 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 297,315 км² шамасында. Халық тығыздығы — 3,2 адам/км².
Санат:Пиауи елді мекендері
Трахеоцеле
Трахеоцеле (син.: кеңірдек қосымшасы, аэроцеле, кеңірдек дивертикулы)—дамудағы ауытқу: ауасы бар көп диверткулмен аяқтанатын кеңірдектегі қосымша кеңірдек тарамы.
NGC 5910-1
NGC 5910-1 — Жылан шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5910-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54689, MCG 4-36-35, ZWG 135.45, VV 139, HCG 74A.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз)
Визуалды
Визуалды - қарапайым және қаруланған көзбен көру, бақылау.
Кекілік
Кекілік (Alectoris chukar) – тауықтәрізділер отрядына жататын құстар.
Визуалды
Дереккөздер
Санат:Философия
Кекілік
Салм. 400 – 500 г. Ересек Кекіліктің арқасы көкшіл сұр, қанатының жамылғы қауырсындары көкшіл теңбілді қызғылт сары. Қоңыр сары мойны мен шықшыты қара жолақпен көмкерілген, омырауы көкшіл сұр, бауырының қалған жері қоңыр сары, екі бүйірі ақ, бірақ қара, сары жалпақ жолақты. Кекілік Қазақстанда Жетісу (‘’Жоңғар’’) Алатауында, Қаратауда, Іле және Теріскей Алатауында, Сауыр, Тарбағатайда, Үстірт, Маңғыстауда тараған. Кекілік – ұяламаған уақытта топтанып жүреді, тұрғылықты құс. Жердегі не тас арасындағы шұқыршықтарға құрғақ шөп төсеп, 7 – 22 жұмыртқа салады. Өсімдік дәнін, жәндіктерді жейді. Кекіліктің еті дәмді, арнайы рұқсатпен ауланады.
Мекені
Еуропаның оңтүстік шығыссында, Алдыңғы,  Орта және Кіші Азида өмір сүреді. Қазақстанда Маңғыстау және оңтүстік пен оңтүстік- шығыстың барлық тауларында ұялайды. Теңіз деңгейінен 2500 метрге дейін жоғары тау етегінен құрғақ, тік беткейді ұнатады, оның үстіне әрі құрғақ, әрі ыстық жазда одан жоғарырақтан да кездесуі мүмкін.
Өмір сүру дағдысы
Өсімдіктекті азықпен ( түбіршікпен, өркенмен, тұқымдармен, жидектермен ) қоректенеді, жазда бунақденелілерді сүйсініп жейді. Төсеніш төселген шұңқырда, жерде ұя салады. Салындыда 6-дан 24-ке дейін жұмыртқалар болады. Кекіліктің екі ұяда қатар ұялайтыны мәлім. Аналық екі ұяға жұмыртқа туып, бір салындыда – өзі, екіншісінде аталығы  жұмыртқа басады. Соның салдарынан өрген балапандар қосылады да, жаздың соңында елу балапан ертіп жүрген топтарды жиі кездестіруге болады. Сірә, бұл қалың қарлы қыстан соң санын тез толықтыруға мүмкіндік беретін болар. Өйткені кекіліктер қарды тебіндеп қорек табуға мүмкіндігі болғандықтан, ашығып, көпшілігі өліп қалады. Кекіліктер аңшылардың ең сүйікті олжасы болып саналады.
Қуырылған кекілік
Жүнін жулып, ішін тазартқан кекілік етін тұздайды және дәмін жақсарту үшін әр жеріне тұздалмаған мал майын тығыл, жіппен байлап қояды. Шұңғыл шойын табаға тоң майды (1—2 ас қасық) ерітіп алғаннан кейін, етті сонда қызыл күрең тартқанша қуырады. Осыдан кейін ұшаны ыстық духовкаға қояды да, оқтын-оқтын өзінен шыққан сөлін құймалап пісіреді. Ет әдетте 35—45 минутта әзір болады. Әзір болған ұшаны бірнеше бөлікке бөліп, ыдыстарға салады да, қуырғаңда шыққан майы мен сөлін үстіне құймалап, ақжелкен қосып дәмдендіреді. Санат, жібітілген бүлдірген, маринадталған жеміс-жидектерді дастарқанға бөлек ыдысқа салып қояды.
Дереккөздер
Мектеп энциклопедиясы "Құстар", Алматыкітап 2010, Автор: А.Ф. Ковшарь, В.А. Ковшарь
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тауықтәрізділер
Али Аббас
Али Аббас Әл-Хилфи (علي عباس مشيهد الحلفي, Ali Abbas Al-Hilfi; 30 тамыз 1986 жыл, Бағдат) — ирактық футболшы, "Ньюкасл Юнайтед Джетс" клубының жартылай қорғаушысы.
Дереккөздер
Санат:Бағдатта туғандар Санат:Әл-Талаба ФК ойыншылары Санат:Ньюкасл Юнайтед Джетс ФК ойыншылары Санат:Сидней ФК ойыншылары Санат:Пхохан Стилерс ФК ойыншылары Санат:Велингтон Феникс ФК ойыншылары Санат:Ирак футболшылары Санат:Ирак Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Футболдан Азия чемпиондары
Рецензент
Рецензент (лат. recensentius - талдаушы, бағалаушы) - көркем шығармаға, ғылыми еңбекке, өнер туындыларына сын ескертпе-пікір айтып, баға беруші адам. Ол өз қызметінде советтік сынның партиялық, хылықтық идеялық прициптерін басышылққа алады.
Ұлан (өзен)
Ұлан – Ертіс алабындағы өзен.
Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы жерімен ағады.
Бастауы
Қалба жотасының солтүстік етегінен басталып, Ертіс өзеніне сол жағынан құяды.
Гидрологиясы
Ұзындығы 87 км, су жиналатын алабы 1220 км2. Жағалауы тіктеу келген, Ертіске құяр сағасында жазық. Негізінен жауын-шашын суымен толығады. Кішігірім 5 саласы бар. Жылдық орташа су ағымы сағасында 1,87 м3/с. Жайылмасы – шабындық.
Дереккөздер
Санат:Ұлан ауданы өзендері Санат:Ертіс су алабы
Кальциттену
Кальциттену – тау жыныстары құрамына тән кейбір минералдардьң әртүрлі косалқы процестер әсерінен кальцитпен алмасуы немесе тау жынысындағы ұралар мен жарықтардың жаңадан қалыптасқан кальцит минералымен дәнекерленуі.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Геофизика Санат:География
Страсбург (Колорадо)
Страсбург (Strasburg) — Колорадо штатының Адамс округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1 402 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. FIPS коды — 08-74375.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Колорадо қалалары
Алабұға (Қостанай облысы)
Алабұға – Обаған өзенінің саласы.
Бастауы
Қостанай облысы Ұзынкөл ауданы, Иваноровное ауылының оңтүстік-батысындағы бұлақтардан алып, Ресей жерінде Обаған өзеніне құяды.
Гидрологиясы
Ұзындығы 50 км, су жиналатын алабы 304 км2. Жылдық су ағымының мөлшері 7,0 млн. м3. Су тасыған кездегі минералдануы 0,2 г/дм3, сабасына түскен кезде 20 г/дм3.
Дереккөздер
Санат:Ұзынкөл ауданы өзендері Санат:Ресей өзендері Санат:Обаған су алабы
Таллер
Таллер (Taller) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ланди департаментінде орналасқан. Дакс округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 41,07 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 40311, пошта индексі — 40260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 402 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,79 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ланди департаментінің коммуналары
Ариана Гранде
нобай|2013 жылдағы Ариана Гранде. Ариана Гранде Бутера (Ariana Grande-Butera; 26 маусым 1993, Бока Ратон, Флорида, АҚШ ) — америкалық актриса мен әнші.
Өмірбаян
Ариана Гранде Бока Ратон (Флорида) қаласында Джоан Гранде мен Эдвард Бутер отбасысында туған. Ариананың әрі актер, әрі продюсер Фрэнки Гранде деген үлкен ағасы бар. Ариана вокалды Эрик Ветродан үйренді. Бала кезінде Ариана балаға арналған «Little Palm Theatre» театрында өнер көрсетіп жүрді.
2008 жылда Ариана Бродвейде Мюзикл «13»те Шарлоттаның рөлін ойнады. Кейін бірнеше жылдан кейін ол «Fort Lauderdale» балалар театрында ойнады; сол жерде Ариана Ұлттық жастар театрлық ассоцияцияның премиясын алды. Мюзиклде қатысқаннан Гранде мектепті қалдырыды. Ол мектептің құралдарын алып, жеке мұғаліммен оқыды. Ариана Десмонд Чайлдпен жазылған «Cuba Libre» мюзиклінде Мириам рөлін ойнады. Жыл сайын «Broadway in South Africa» мүшесі болғандықтан, Гранде Оңтүстік Африканың балаларына ән мен биді үйретті.
2010 жылда «Виктория-жеңуші» сериалында ол Кэт Валентайн рөлін ойнады. Осы рөл үшін Ариана өз шашын қызылға бояды. 2009 мен 2010 жылда Гранде Нью Йоркта орналасқан Birdland клубында Миранда Сингспен бірге ән айтып жүрді.
2011 жылда Гранде «Unfriend You» синглға арналған Грейсон Ченс клипінде болды. 2013 жылы ол Кэт Валентайн рөлін қайтадан ойнады, бірақ содан соң ол «Сэм және Кэт» сериалында басты рөлді ойнады. Осы сериал «АйКарли» мен «Виктория - жеңуші» сериалдардың жалғасы деп табылады.
Кулисалы механизм
Кулисалы механизм құрамына кулиса кіретін иін тіректі механизм.
Дереккөздер
Санат:Полиграфия
Парето заңы
Парето заңдылығы (ағыл. Pareto Principle) анықтамасы: «салынған күштің 20%-ы одан шыққан нәтиженің 80%-на әкеледі, ал салынатын күштің қалған 80%-ы нәтиженің тек 20%-ын береді». Бұл ереже экономист, әрі әлеуметтанушы Вильфредо Парето құрметіне берілген.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Экономика
IC 1427
IC 1427 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67948, UGC 11889, MCG 2-56-10, ZWG 428.25, NPM1G +14.0536.
Сыртқы сілтемелер
IC 1427 Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Вариометр
Вариометр - ( - өзгертемін, - өлшеймін). 1) авиацияда — ұшақтың көтерілу және түсу жылдамдығын өлшеуге арналған, ұшудың горизонтальдігін білдіретін ұшу — бағыттау аспабы. Вариометр атмосферадағы ауа қысымы мен аспаптың тұрқысының іші атмосферамен капилляр арқылы қатынасатын, олардың айырмашылығын өлшейтін аспап. Қысымдардың сол өзгерісі ұшақтың ұшу биіктігі өзгергенде пайда болады да ұшақ түрақты биіктікте ұшқанда жойылады. 2) Сейсмологияда, графиметрияда вариометр горизонталь бағытта еркін түсу үдеуінің өзгерісін өлшейтін және салмақ кұшінің тең потенциал беттерінің қисықтығын өлшейтін аспап. 3) Магниттік вариометр — уақытқа қарай магниттік өрісті - магниттік вариацияларды өлшеуге арналған аспап. Геомагниттік өріс кернеулігінің толық векторының вариациясы немесе осы вектордың горизонталь және вертикаль құрамалары, біруақытта магниттік еңістік (астрономиялық және магниттік меридиандар арасындағы бұрыш) өлшенеді.
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы
Мадзара-дель-Валло
Мадзара-дель-Валло (Mazara del Vallo) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Трапани провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 50 377 адамды құрайды (2001). Халық тығыздығы 175 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 275 км² шамасында. Пошта индексі — 91026.
Жыл сайынғы мерекесі — 15 маусым.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Кейкі Көкембайұлы
thumb|right|400px|Кейкі батырға орнатылған Арқалық маңындағы кесене Кейкі батыр — Кейкі (Нұрмағамбет) Көкембайұлы (1871-1923 ж.), 1916 жылғы Торғай көтерілісінің батыры. Орта жүз құрамындағы Қыпшақ тайпасының Құланқыпшақ руынан шыққан. Тұрмыс тапшылығын ерте көрген Кейкі Жыланшық болысының алпауыты Р. Шашамбайұлының малын қорып, дұшпандарына аттандыратын жігіті болған. Жастайынан аңшы, мергендігімен, өжеттігімен аймаққа танылған. Оның құралайды көзге атқан мергендігіне сай ел аузында «Амангелдінің көзі мерген, Кейкінің қолы мерген» деген сипаттама сақталған.
Ресей патшасының 1916 жылғы маусым жарлығы себеп болған Торғай қазақтарының ұлт-азаттық көтерілісіне алғашкы күндерден-ақ белсене араласып, оның негізгі қарулы күші — мергендер жасағын басқарды, көтеріліс штабынын, ең кауіпті тапсырмаларын орындап, жиі-жиі барлауға шығып тұрды.
Кейкі батыр Күйік қопасындағы соғыста, Торғай қаласын қоршау кезінде және жазалаушы отрядқа қарсы соңғы ұрыс — Доғал шайқасында ерекше ерлік көрсетті. 1919 ж. 13 мамырда Торғай ояздық соғыс комиссары, халық батыры Амангелді Иманов өлтірілгеннен кейін Кейкі қудалауға ұшырап, Ұлытау, Қызылқұмға бой тасалауға мәжбүр болды. Бұл сүргін Торғайда Кеңес өкіметі орнағаннан кейін де толастамады.
Ақыры, 1922 жылдың көктеміңде комиссар Александр Токаревті атып кеткен Кейкіні 29 наурызда қызыл әскерлер айуандықпен өлтірді. Олар мергеннің екі қолы мен басын кесіп алып, басын бір ай бойы Торғай қаласының орталық аланына сырыққа шаншып қойды. Кейін мергеннің бас сүйегін Орынборға, ал 1926 ж. республика астанасы Қызылордаға көшуіне байланысты, Санкт-Петербургке алып кеткен. Батырдың бас сүйегі Санкт-Петербургтегі антропологиялық қордың кунсткамерасында сақтаулы болды. 2016 жылы Кейкі батырдың бас сүйегі елге қайтарылып, Аралық – Торғай тас жолының бойында орнатылған кесенеге батырдың бас сүйегі жерленді, сонымен қатар ол қаза тапқан Жалаулыдан топырақ әкеліп салынды.
Кейкі мергеннің ұрпақтары Қостанай облысының Амангелді аудандағы Ақтас, Тасты елді мекендерінде тұрады.
1996 ж. батырдың 125 жасқа толуына байланысты ас беріліп, ескерткіш орнатылды.
Әдебиет пен ғылыми зерттеулердегі Кейкі батыр бейнесі
Кейкі батырдың бейнесі халқымен бірге жасап, өміршеңдік танытса да кеңес дәуірінде партиялық саясаттың ызғарымен ғылыми зерттеулерден оның аты алынып тасталды. Соған қарамастан, батырдың бейнесі кеңестік әдеби шығармаларда кең көрініс тауып, майталман жазушыларымыздың шығармаларында шындық астарланып берілді. Атап айтсақ, Ғ.Мүсіреповтың «Аманкелді» пьессасы, М.Қаратаевтың «Даладағы дауыл», Қ.Сәрсекеевтің «Қызыл жалау», А.Нұрмановтың «Құланның ажалы» романдары және т.б.. Тағы бір еске аларлығы М.Қаратаев, Қ.Сәрсекеев, А.Нұрманов сынды жазушыларымыз сол Торғай өлкесінің тумалары ретінде және батыр жайлы естеліктерді жастайынан бойларына сіңіріп өскендіктен тарихи ақиқаттан алыс кетпеген десек, ал, заңғар жазушы Ғ.Мүсірепов ХХ ғ. 30 жылдары Аманкелді Имановқа қатысты материалдар жинау үшін Торғай өңірін аралаған, 1916 жылғы көтеріліс кезіндегі шайқас болған жерлерді көзі көреген, батырдың жарымен кездескен, көнекөз қариялардың естеліктерін тыңдап қағазға түсірген адам және осы сапарында Кейкіге қатысты да әңгімелерге қаныққан.
Ал, Тәуелсіздік алған уақыттан бастап батырдың тарихи тағдырына арнап К.Әмірқызы, С.Тұрғынбекұлы, А.Байжан, Ә.Қылышбайұлы, Қ.Әлім және тағы басқалары мерізімді баспасөз беттерінде қалам тартты. Бірақ жарық көрген мақала, кітаптарда Кейкі батырдың күрес жолы тек ел аузындағы аңыз-әңгімелер негізінде жазылды және мұндай талпыныс батырдың тағдырына қатысты көптеген жаңсақтықтарға жол ашты, оның ішінде оның туып-өлген жылдары, кеңестік билікке қарсы күрескен тұстары. Мұның басты себебі мұрағат қорларындағы құжаттардың сол уақытта әлі ғылыми айналымға түспеуі еді. Өйткені, Кейкі батыр тарихшы мамандардың арнайы зертеу нысанына алынбаған болатын, яғни халық жадындағы батырдың асқақ бейнесі дәуірінде құжатқа түскен құжаттармен нақтыланбады.
Жас кезі
Кейкі Көкембайұлы 1877 жылы Торғай уезі, Қайдауыл болысында өмірге келген (қазіргі Қостанай обл., Аманкелді ауд., Тасты ауылы). Азан шақырып қойған аты Нұрмағанбет, руы Құлан Қыпшақ. Көп кісіге қосылмай кейкиіп жүретін болғандықтан жеңгелері «Кейкі» атап кеткен. Сөйтіп, ел арасына «Кейкі» атымен танылған. Шежіреге зер салсақ Кейкі бес ағайынды болған: Көкембайдан Оспан, Қосжан, Омар, Кейкі және Шұбар. Осылардың ішінде бүгінде тек Қосшанның ғана ұрпағы бар. Кеңес дәуірінде Көкмбайдың кіндігінен тараған ұрпақтары «банды», «басымашының» туыстары деп айыпталып, билік басындағылардан тепірешті көп көрді.
Ұлт-азаттық қозғалысқа аттануы
Кейкі батырдың елін күреске бастап шығуы және отарлық саясатқа қарсы қарулы қарсылық танытуы, атының ел аузына ілігіп "құралайды көзге атқан мерген", "батыр" атануы Торғай даласындағы 1916 жылғы қазақ халқының ұлт-азаттық көтерілісі тұсында орын алды.
Қазақ даласын тұтастай шарпыған Ресей патшасының 1916 жылғы 25 маусым жарлығы түрткі болған азаттық жолындағы күресте Кейкінің батырлығымен қатар құралайды көзге атқан мергендігі кең танылды. Сол көтеріліс кезінде ол Торғай даласында құрылған Қыпшақ хандығының мергендер мыңдығын басқарды.
Әу баста "патшаға қара жұмысқа адам бермейміз" деп өз қарсылығын танытып, ұйысқан халық бара-бара жеке хандық құрып, ауыз бірлігін танытты. Көтерілісшілердің 50 мыңдық әскеріне қарулас серігі А.Иманов Бас сардар, Кейкі мергендердің мыңбасы болып тағайындалса, хан қылып халқы Ә.Жанбосыновты көтерді.
Ерлігімен көзге түсуі
Кейкі батырдың атышулы ерліктері 1916 жылдың күзі мен 1917 жылдың қысындағы Торғай, Құмкешу, Доғал, Үрпектегі және басқа да патшаның жазалаушы әскерлерімен болған шайқастарда анық көрінді, асқан мергендігімен, ержүректігімен көзге түсті, яғни көтерілістің даңқты қаһарманына айналды, ерлігі аңыз болып тарады.
Оның көтерілісшілерге келіп қосылуынан хабар беретін алғашқы құжат 1916 жылғы 30 желтоқсандағы Торғай уезі, Қайдауыл болысы С.Бектасовтың уезд басшылығына жазған жеделхатындағы «...№11 ауылдан 10 адаммен Кейкі Көкембаев қосылды» деген мәліметі. Біздіңше бұл мәлімет Кейкі батырдың Торғай өңірінде көтерілген елге соңын ала қосылды деген ойды туғызбаса керек. Өйткені, 1916 жылғы 9 шілде көтерілістің орталығына айналған Батпақарада Ә.Жанбосынов басқарған сарбаздардың арасында Аманкелдімен бірге Кейкіде жүрді. 24 - шілдеде Торғай уезді бастығының хабарлауынша Торғай және Ырғыз қазақтарының қырға көшуі, онда қарулы сарбаз құру туралы хабарланған болатын.
Алашқы шайқастар
Сол жылдың қазан айында 7 мыңдай қарулы сарбаздар Ақтүбек деген жерге жиналып, Торғай қаласына шабуыл жасау, әскери гарнизонды басып алу мәселесін талқыға салды. Әсіресе, Кейкі батырдың алғаш сынға түсуі 1916 ж. 21қазанда Татыр көлі маңында патшаның жазалушы әскерімен болған ашық шайқаста өтті. Ол басқарған мергендер мыңдығы жазлаушылардың шабулына тойтарыс беруде асқан ерлік танытты. 6 қарашада Ә.Жанбосынов пен О.Шолақовтың біріккен қолы Торғай қаласына шабуыл жасады. Осы қаланы басып алу жолындағы күресте Кейкі бастаған мергендер нысанаға алғанын баудай түсіріп отырды.
Қыстың түсуіне қарамастан көтерілісшілер күресін жалғастыра берді. 1917 жылдың 13 қаңтарында көтерілген халықты сабасына түсіруді мақсат етіп ел ішіне шыққан Кислов басқарған Қостанай жазалаушы әскеріне Аманкелді мен Кейкі басқарған 1500 сарбаз Шошқалы қопасында тұтқиылдан шабуыл жасады. Күштің тең болмау салдарынан шегіне жүріп ұрыс салған қазақ сарбаздары жазалаушы әскерге Күйік қопасында қайта ұрыс салды. Нәтижесінде жазалаушы әскердің мақсаты орындалмай кері шегінді.
Үлестік баға
Үлестік баға, меншікті баға — тауар өлшемінің немесе тұтыну құны өлшемінің орташа бағасы.
Кейкі Көкембайұлы
Доғал-Үрпек шайқасы
1917 ж. 16 ақпанында Торғай көтерілісшілерінің тобын жою үшін полковник Тургеневтің Орынборлық 13 атты казак полкі Батпаққараға бет түзеді. Жазалаушылардың қалың қолына көтерісшілер 20 ақпанда Құмкешуде, 23 ақпанда Доғал-Үрпек бойында шабуыл жасап, патша әскерін едәуір шығынға ұшыратты. Осы шайқаста Кейкі батырдың тапқырлығы, соғысу тәсілдерін меңгерген шеберлігі, нысанаға алғанын мүлт жібермей, жауына жасындай тиген ерлігі ел аузына ілгіп, даңқы асты. Сол шайқастардың куәгері ақын Ф.Сатыбалдыұлының: "100 жігіт жетіп келді Қапар ханға, Мен мұндалап аттары аталғанда. Кейкі менен Өменді басшы қылып, елуден аттандырды Тышқантамға. Қолынан бір Кейкінің 40-ы өлген, Тұрған соң шама барма аруағы асып" - деп батыр ерлігін жырға қосты. Тапсырманы орындай алмаған полковник Тургеневтің Торғайға қарай шегіне қашқан жазалаушы әскерінің соңынан екі күндей қуып Кейкі бастаған мергендер тобы 50 әскердің көзін жойды.
Үлестік баға
Дайындалған, сатылған, әкетілген немесе әкелінген белгілі бір тауарлардың құны, мөлшері сыртқы сауданың жалпы статист. көздерінде баяндалған бастапқы деректері негізінде есептеледі. Үлестік баға экспорт және импорт бойынша: елден әкетілетін қайсыбір тауардың бүкіл экспорты бойынша немесе жекелеген елге әкетілетін экспорттың орташа бағасы (белгілі бір кезеңде әкетілген тауардың құнын оның санына бөлу жолымен есептеледі) бойынша; жекелеген елден әкелінетін қайсыбір тауардың бүкіл импорты бойынша немесе осы елдің бүкіл импортының орташа бағасы бойынша бөлек-бөлек есептеледі. Үлестік баға статист. есеп пен талдау құралы болғандықтан, оның бағаның басқа түрлеріне, мысалы, анықтамалық бағаға қарағанда кейбір артықшылықтары бар. Үлестік бағаны пайдалану кезінде оның белгілі бір кезеңде нақты жасалған экспорттық-импорттық мәмілелердің бағасын ғана емес, сонымен бірге белгілі бір кезеңдегі экспорт пен импорттың нақты көлемін де көрсететіні ескеріледі. Неғұрлым дәл ақпаратты жылдық Үлестік баға береді, ол сыртқы сауда операциялары көлемінің көптігін көрсетеді. Үлестік бағаның серпіні өнеркәсіптік бұйымдардың меншікті экспорттық бағасы индекстерінің, сондай-ақ БҰҰ статистикасы жариялап тұратын тиісті жиынтық индекстердің көмегімен зерделенеді.
Кейкі Көкембайұлы
Қазан төңкерісі тұсында
Орталық Ресейде 1917 ж. ақпанда патша тақтан құлап, уақытша үкімет орнаған тұста Торғай жеріндегі көтерілісшілер әскрлерін таратпай, істің ақырын күтті. Өйткені, қазақ даласындағы билік үшін жүріп жатқан ақ пен қызылдың тартысы, шыны керек қарапайым қазаққа түсініксіз қалыпта өрбіді. Ресейдегі 1917 жылғы Қазан төңкерісі нәтижесінде өкімет басына келген большевиктер билігі уақыт өткен сайын нығая түсті. Торғай жеріне жаңа биліктің өкілі ретінде облыстық комиссар болып келген Ә.Жәнкелдиннің үгіт-насихатымен А.Иманов пен Кейкі Көкембаев бастаған 1916 жылғы көтерілістің сарбаздары большевиктер жағына шықты. Сол күндерде «Сен ақ жағындасың ба, әлде қызылдарға қарайсың ба ?» - деп сұраса, «Мен Аманкелді қай жақта болса сол жақтамын» - деп жауап қататын Кейкі батыр 1918 ж. 18 наурызда А.Имановпен бірге Орынборда өткен бірінші жалпы қазақ сиезіне қатысады. «Бұл сиезде Ә.Жәнкелдинде болды. Сиезден кейін ол жақтан Аманкелді мен Кейкі жаңа әскери киімде оралды. Бұл киімде олар нағыз үлкен командирлерге ұқсайтын» деп жазады, өз естелігінде сол күндердің куәсі А.Ерходжаев.
Үлестік баға
Дереккөздер
Санат: Экономика Санат: Қаржы