cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Салдонья
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 102 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,42 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12,1 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Виталий Алексеевич Диксон
Виталий Алексеевич Диксон ─ орыс жазушысы, прозаик.
1944 жылы Красноярск қаласында дүниеге келген. Иркутск мемлекеттік университетінің тарих факультетінде оқыған.
«День и ночь», «Сибирские огни», «Дети Ра» журналдарында шығармалары жарияланып отырады.
Дереккөздер
Санат:Орыс жазушылары Санат:1944 жылы туғандар Санат:Красноярскде туғандар Санат:Иркутск мемлекеттік университеті түлектері Санат:Ресей жазушылары Санат:Ресей прозаиктері
Бөлек ауылдық округі
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 7861 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Еңбекшіқазақ ауданы ауылдық округтері
Ацидоз
Ацидоз (латынша acіdus —қышқыл) – организмдегі қышқыл мен сілті арақатынасының бұзылып, қышқыл аниондарының артық түзілуі салдарынан пайда болатын ауру.
Себептері
Әдетте органикалық қышқылдардың тотығу өнімдері денеден тез шығарылады. Фебрильді аурулар, ішек аурулары, жүктіліктің асқынуы, ораза және т.б. олар денеде ұсталады, бұл жеңіл жағдайларда зәрде ацетоацет қышқылы мен ацетонның пайда болуымен көрінеді (ацетонурия деп аталады), ал ауыр жағдайларда (мысалы, қант диабеті кезінде) комаға әкелуі мүмкін. Ацидоз қарқынды спорт кезінде де пайда болады, бұл жағдайда бұлшықеттердегі АТФ гидролизі Н+көзі болып табылады. Спорттық ацидоз бұлшықеттерде жану сезімімен, ауыр тыныс алумен, бұлыңғыр санамен бірге жүруі мүмкін.
Емделу жолдары
Ацидоздың себебін жою (мысалы, қант диабетінде инсулиннің болмауы).Қанға натрий гидрокарбонатын (NaHCO3) құяды.
Дереккөздер
Санат:Қан Санат:Гематология
Үзілісті функция
Үзілісті функция — кейбір нүктелерде (үзіліссіздік шарттары орындалмайтын) үзілісі болатын функция. Әдетте математикада үзіліс нүктелері оңашаланған нүкте болып келген функциялар жиі кездеседі. Бірақ барлық нүктесі үзіліс нүктесіне жататын функциялар да болады. Мысалы, Дирихле функциясы егер х рационал сан болса, онда f(x)=0, ал х иррационал сан болса, онда f(x)=1. Барлық жерде жинақты үзіліссіз функциялар тізбегінің шегі үзілісті функция болуы мүмкін. Мұндай үзілісті функциялар Бэр бойынша 1-класс функциясы болады. А.Лебег үзілісті функциялардың кең класын интегралдау теориясының негізін салды. Үзілісті функциялардың маңызды кластарының бірі өлшемді функциялар класы. Н.Н. Лузин мейлінше аз өлшемді жиында функцияны өзгерту жолымен үздіксіз функцияға келтіруді көрсетті. Көп айнымалылардан тәуелді функцияларда жеке үзіліс нүктелерінен басқа үзіліс сызықтары мен үзіліс беттері де қарастырылады.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
L6/40
Карро Армато l6/40 – екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қолданылған итальяндық жеңіл танк. Танктің атауына оның тобы, салмағы және қару қатарына қосылу жылы қоса қамтылған. Карро Армато итальян тілінде танк деген мағыга береді. Л әрпі Leggero яғни жеңіл деген сын есімнің қысқарға түрі. 6 саны оның тоннасын көрсетсе, 40 саны 1940 жылы қолданысқа енгенін білдіреді. Бұл машинаны 1936-1938 жылдары FIAT және Ансальдо фирмалары жасап шығарды. Сол кезде танкті барлау қызметіне пайдаланған. 1941 жылы L6/40 топтап шығарыла бастады, 1940 жылға дейін 300 машина шығарылды. Италия Гитлерге қарсы одақтастар алдында тізе бүккеннен кейін 1943 жылдың қыркүйек айынан бастап l6/40 неміс басқыншылары әкімшілігінің тапсырмасымен жасала бастады.
Дереккөздер
Санат:Қарулар
Кәрібтас
Кәрібтас — негізінен палеоген кезеңіндегі қылқанжапыракты ағаштардың қазба шайырлары. Жағалау-теңіз балшықтары мен құмдарда сары, қоңыр, қызыл, кейде жасыл, көк, ақ және басқа да түсті жартылай мөлдір, арагідік мөлдір түсті жүмыр кесектер мен сауыстар, жалбырлар, түйірлер түрінде кездеседі; әшекей тас, бағалы химиялық шикізат.
Дереккөздер
Санат:Геология
Фри Сойл (Мичиган)
Фри Сойл (Free Soil) — Мичиган штатының Mason округіне жататын АҚШ қаласы.
Мәтіндік редактор
Мәтіндік редактор- бұл мәтіндік құжаттар құруға ,оларды түзетуге, құжаттың мазмұнын экранда қарауға ,оны басып шығаруға мүмкіндік беретін қолданбалы бағдарлама. Мәтінді форматтау, графика енгізу,дұрыс жазылуын тексеру үшін кең мүмкіндіктері бар мәтіндік редакторларға қатысты жиі мәтіндік процессор атауы қолданылады.
Мәтіндік құрылымдық бірліктері
Мәтіндік редакторлар жұмыс істейтін деректер-бұл символдық ақпарат. Мәтіннің ең кіші элементі бір символ болып табылады.Сөздер -бұл бір-бірінен ара қашықтықпен немесе тыныс белгілермен ажыратылған символдық тізбектер.Мәтіннің құрылымдық бірліктері:символ,сөз,жол,азат жолы,парақ,тізбектер.Осы бірліктердің әрбірімен жұмыс істеудің белгілі әдісі бар.
Мәтіндік редактор ортасы
Пайдаланушы пернетақтада терген мәтін экранда редактордың жұмыс аймағында көрсетіледі.Жұмыс аймағына әсер ету орны меңзермен белгіленеді.Меңзер таяқша немесе тіктөртбұрыш түрінде болады. Әдетте мәтіннің көлемі экранда көрсетілгеннен гөрі үлкен болады.Бұл жағдайда жұмыс аймағы шегінде мәтіннің бөлігі ғана орналасады.Экран-мәтінді қарауға мүмкін болатын өзіндік терезе болып табылады.Бұл терезені мәтін бойынша жылжыту үшін жылжыту пернелері немесе тінтуірдің көмегімен жүзеге асырылатын айналдыру жолақтары қолданылады. Көптеген мәтіндік редакторлардың экранында олардың ағымдағы жағдайы туралы ақпарат болады-қалып күй жолы.Мұнда меңзердің координаттары ,парақ нөмірі,мәтін форматы,ағымдағы қаріп және басқа ақпарат көрсетіледі. Әрбір МР редактормен басқару командалар мәзірінің болуы тән.Бұл жұмыс тәртібін,файлдық операцияларды,басып шығару,мәтінді пішімдеу,анықтамаға жүгіну және өзге командаларды өзгерту командалары.Мәзір мәтіндік түрмен қатар,пиктографиялық түрде болуы мүмкін.
Дереккөздер
''Информатика Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық Көкшетау Келешек-2030'' ''
NGC 7153
NGC 7153 — Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 28 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7153 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67624, ESO 466-16, MCG -5-51-22.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз)
Әуез Жақыпарбекұлы Елубаев
Әуез Жақыпарбекұлы Елубаев - 1986 жылы 16 ақпанда Семей қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Елубаев Жақыпарбек Елубайұлы, құрылыс компаниясының президенті, Семей қ. қалалық мәслихатының депутаты. Анасы - Елубаева Сәуле Кенерғалиқызы, дәрігер-физиотерапевт. Қазақ мемлекеттік заң университетін бітірген (2008), заңгер. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. Әлем кубогының иегері (2009); бильярдтан ҚР абсолюттік чемпионы (2008). Бильярдтан халықаралық кластағы спорт шебері.
Діни көзқарасы - мұсылман.
Саяси қайраткер ретіндегі иделы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан халықтарының бірлігі негізінде және саяси сауатты ел басшылығының арқасында тұрақты дамитын саяси және экономикалық жағдай».
Хоббиі - оқу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - әлемдік классикалық әдебиет, шығыс философиясы.
Үйленген. Жұбайы - Елубаева Жанар Нұрлыбекқызы (1986 ж. т.). Ұлы - Елубаев Шарнияз Әуезұлы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Төбелес клубы
Төбелес клубы (Fight Club) —  Чак Паланиктың  аттас романы бойынша режиссер Дэвид Финчер 1999 жылы  түсірген фильмі.
Сюжеті
Ұйқысыздық пен бір қалыпты өмірден шаршаған кейіпкер Тайлер Дарден деген мінез-құлқы біртүрлі сабын сатушымен танысады. Тайлердің ойынша - өз-өзін жетілдіру - әлсіздердің тірлігі, өз-өзін бұзу - өмірдің мәні. Көп кешікпей екі таныс бір-бірін еш себепсіз төмпештеп ұра бастайды. Бұндай төбелес екеуіне де ұнайды. Тәннің ауырғанынан ләззат алған екеуіне басқа да еркектер қосылады. Осыдан бастап жасырын Төбелес клубы құрылады.
Ханна Шигулла
thumb|right|200px|Ханна Шигулла Ханна Шигулла (Hanna Schygulla, 25 желтоқсан 1943, Кёнигсхютте, Жоғары Силезия, Германия) — неміс актриса және әнші.
Биография
Ханна Шигулла тоғайсаудагер отбасында туған. 1945 жылы анна анасымен бірге Мюнхенге келді.1948 жылы оның әкесі тұтқыннан шықты. Гимназияны бітірген соң Ханна Шигулла Парижге айырбас арқылы барды. 1964 жылы Мюнхенде германистика мен романистиканы үйренді және мұғалім болуға шешті.
1966—1967 жылдары Фридель Леонгард студиясында актер шеберлерің үйренген. 1967 жылдың қыркүйегінде Райнер Вернер Фасбиндермен танысты және «Театр действия» жеріне келді. 1968 жылдың маусымында «Театр действия» жабылынды.Труппаның кейбір бөлігі "Антитеатр" құрды.
Санат:1943 жылы туғандар Санат:Германия актерлері
Локкум-Ягун
Локкум-Ягун (Керпеть-Муль) — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Юган өзенінің оң жағалауынан 835 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 154 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Газ тасымалдауыш
Дереккөздер
Санат:Аналитикалық химия Санат:Химия Санат:Ғылым
Қалдар (тау)
Қалдар, Қолдар – Қарақұм құмының солтүстігiндегі шоқылы таулар.
Географиялық орны
Абай облысы Аягөз ауданы Ақтоғай ауылының шығысында 15 км жерде орналасқан. Аягөз өзенiнің аңғарында. Абсолюттік биіктігі 475 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 14 км-ге созылып жатыр, енді жері 2,5-3 км-ге жуық.
Жер бедері
Солтүстік беткейі тіктеу, оңтүстікке қарай еңістеніп жазыққа ұласады. Қалдар тауларының солтүстік-шығыс, шығыс бөліктерінде Қызылқайнар, Қошқар және өзімен аттас көлдер орналасқан.
Өсімдігі
Сұрғылт топырақ жамылғысында жусан, еркек шөп, теріскен, т.б. өседі.
Дереккөздер
Санат:Аягөз ауданы таулары
Григорий Яковлевич Бакланов
thumb|right|200px| Григорий Яковлевич Бакланов, шын тегі Фридман (11.09.1923, Воронеж-23.12.2009, Мәскеу) – орыс, кеңес жазушысы.
1951 жылы А.М. Горький атындағы Әдебиет институтын бітіреді.
1951 жылы алғашқы әңгімесі «Крестьянка» журналында жарияланады. Григорий Баклановтың сценарийі бойынша «Познавая белый свет», «Был месяц май» фильмдері түсірілген.
1986-1993 жылдары Бакланов «Знамя» журналының бас редакторы болады.
1998 жылы Ресей Мемлекеттік сыйлығының лауреаты болады.
Дереккөздер
Санат:11 қыркүйекте туғандар Санат:1923 жылы туғандар Санат:Воронежде туғандар Санат:23 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:2009 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:КСРО жазушылары Санат:XX ғасырдағы Ресей жазушылары Санат:КСРО сценарийшілері Санат:Ресей сценарийшілері Санат:XX ғасыр сценарийшілері Санат:Ресей Федерациясы мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:3 дәрежелі Отан алдындағы қызметі үшін орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Мәскеудің 850 жылдығы медалінің иегерлері Санат:1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалінің иегерлері Санат:Будапештті алғаны үшін медалінің иегерлері Санат:Венаны алғаны үшін медалінің иегерлері Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері Санат:Жауынгерлік достастықты нығайтқаны үшін медалінің (КСРО) иегерлері Санат:Григорий Бакланов Санат:XX ғасырдағы орыс жазушылары Санат:Воронеж ақындары мен жазушылары Санат:Соцреалист-жазушылар Санат:Әдебиет және өнер саласындағы РФ мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Лақап есімімен танымал әдебиетшілер Санат:Горький атындағы Әдебиет институты түлектері Санат:Ресей бас редакторлары Санат:КОКП мүшелері Санат:КСРО жазушылар одағы мүшелері Санат:Троекуров зиратында жерленгендер Санат:Горький атындағы Әдебиет институты оқытушылары Санат:ПЕН-клуб мүшелері Санат:Мәскеу жазушылар одағы мүшелері
Бряговица (Велико Тырново облысы)
Бряговица (Бряговица) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Стражица қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 507 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5152. Телефон коды — 06164. ЕКАТТЕ коды — 6731.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Асыл тастар
Сыртқы сілтемелер
Санат:Асыл тастар Санат:Әшекейлер
Аида Ғалымқызы Балаева
Аида Ғалымқызы Балаева (4 шілде, 1974, Жамбыл кенті, Алматы облысы) – мемлекеттік қайраткер.
Өмірбаяны
2000 ж. – Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетін бітірген. 2007 ж. – Қазақ ұлттық аграрлық университетін тәмамдаған.
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтану ғылымдарының кандидаттары Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті түлектері Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері Санат:Қазақстан ақпарат министрлері
Сардоа
Сардоа (Sardoá) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Вали-ду-Риу-Доси мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Гуаньяйнс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 149 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 141,508 км² шамасында. Халық тығыздығы — 36,4 адам/км².
Тарихы
Қала 1963 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Молюд-Вож
Молюд-Вож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Молюд-МУсаюр-Ю өзенінің оң жағалауынан 10 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Вижайка (Лолог тармағы)
Вижайка — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лолог өзенінің оң жағалауынан 55 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Бад-Эйнхаузен
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 48 300 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 64,8 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 7 70 004. Қаланың басшысы — Клаус Мюллер-Цальман.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 8 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Кварцтану
Кварцтану — таужыныстардың қосалқы процестер нәтижесінде кварцпен молығу процесі; метасоматоз процесі арқылы өзге құрамды таужыныстардың жаппай кварцты (кремнийлі) таужынысқа айналуымен қатар, таужыныстарда ұшырасатын жарықтар мен қуыстардың кварцпен (халцедонмен) дәнекерленуі де біршама жиі болатын құбылыс.
Кварцты шыны
Түгелге жуық кремнеземнен тұратын жасанды шыны; әр түрлі қоспаларды өте аз мөлшерде (бір пайыздың жүзден бірі мөлшерінде) кіріктіретін кварц кесектерін немесе өте таза кварцты кұмдарды балқыту нәтижесінде алынады; Кварцты шынылар механикалық тұрғыдан мейлінше берік, температура мен химиялық әсерлерге барынша төзімді; өте мөлдір түрлері жоғары бағаланады.
Аваль
Аваль (aval — тапсырма, чек, вексель т. б. тапсырмасы) — төлеу үшін ерекше кепілдікті жазба түрінде ресімделген жазбаша қаржы кепілгерлігі; банк несиесін беру нысаны. Аваль чектің (вексельдің) бүкіл сомасына немесе оның тек бір бөлігіне ғана төлемшіден кез келген жауапты адамның атынан (мысалы, чек немесе вексельиесінің, акцептанттың, индоссанттың атынан) жасалуы мүмкін. Аваль чектің (вексельдің) беткі жағына немесе қосымша параққа (аллонжға) "аваль деп есептелсін" деген сөздер жазу және оның кім үшін берілгені көрсетіліп белгі соғу жолымен беріледі.
Аваль банктік
Банктің вексельдік тапсырысы, осы арқылы ол вексель иесі алдында вексель бойынша міндетті кез келген тұлға: акцептант, вексель беруші, индоссант алдында төлем міндеттемелерініц орындалуы үшін жауапкершілік алады.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Мораторий
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы Санат:Ғылымтану Санат:Терминология Санат:Саясат
Райх (Хунсрюк)
Райх (Хунсрюк) (Reich) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Рейн-Хунсрюк ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 359 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 4,76 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 40 123. Муниципалитеттің басшысы — Райнер Бон.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Дмитрий Борисович Волчек
Дмитрий Борисович Волчек – Ресей ақыны, прозаик, аудармашы.
1964 жылы 18 маусымда дүниеге келген. «Гластность» журналының редакциясында істейді.
1988 жылдан бастап «Азаттық» радиосының қызметкері.
1980 жылдары Д. Волчек Олдос Хаксли, фланнери О’Коннор және XX ғасырдың ортасындағы басқа да жазушылардың шығармаларын ағылшын тілінен аударады.
1982 жылы басқа да жас авторлармен бірігіп «Молчание» журналын шығарады.
Дереккөздер
Санат:18 маусымда туғандар Санат:1964 жылы туғандар Санат:Санкт-Петербургте туғандар Санат:Андрей Белый сыйлығының иегерлері Санат:XX ғасырдағы орыс жазушылары Санат:Орыс ақындары Санат:XX ғасырдағы Ресей жазушылары Санат:Ресей ақындары Санат:Ресей редакторлары Санат:Ресей баспагерлері Санат:Проза және драматургияны орыс тіліне аударушылар
Фиат 3000
Фиат 3000 –  1920 жылдардағы итальяндық жеңіл танк. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталлған соң француздық FT-17 танкісі негізінде жасалған алғашқы итальяндық такілер топтамасы. 1921 және 1930 жылдар аралығында Фиат 3000 В – ның жетілдірілген нұсқасы шықты. Оның жалпы саны 152 данаға жетті. Фиат 3000 қаруының көп бөлігі екіншілік соғыста да қатардан шықпай, 1943 жылдың соңына дейін қолданылды. 26 данасы экспортқа шығарылды. 1918 жылы Франция Италияға Шнейдер атты ауыр танкі мен бірнеше жеңіл Рено FT-17 танкісін жеткізді.
Фиат 3000 жобасын Ансальдо мен Бреда фирмалары құрастырды, ал 1400 машина шығару Фиат фирмасына тапсырылды. Бірақ 1918 жылы бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғандықтан, тапсырыс 100 данаға азайтылды. Алғашқы нұсқасы 1920 жылы жасалғанымен, итальян әскерінің қаруы қатарына тек 1923 жылы ғана қосылды. 1929 жылы ағылшындық Карден-Лойд Mk VI пайда болғанша Фиат 3000 итальян әскерилері үміт артқан жалғыс соғыс көлігі болды. Итальяндықтар оны Абиссинияда, Ливияда, тіпті Италияның өзінде де қолданды. Соңғы рет Фиат 3000 танкісі Сицилияға одақтас әскерлерді енгізген кезде пайдаланылды.
Дереккөздер
Санат:Қарулар
Тарихи тұлғалар
Тарихи тұлғалар — 2011 жылы Алматы қаласы «Алматыкітап» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Б. Тоғысбаев, А. Сужикова, баспа жобасының жетекшісі — Э. Н. Баталова, редакторлары — Б. Шакиева, М. Солтангазина, Ф. Лекерова. Беттер саны — 376.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-01-0525-6.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Алматыкітап баспасының кітаптары
Нұрхат Саясатұлы Дүйсембаев
Нұрхат Саясатұлы Дүйсембаев 1970 жылы 22 қазанда Гурьев облысы Жыланды ауылында туған. Қазақ.
Өмірбаяны
Гурьев политехникалық техникумын (1992), техник-мұнайшы; X. Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетін бітірген (1997), дене тәрбиесінің мұғалімі. Қазақ, орыс және ағылшын (ауызекі) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2005 жылдан).
Марапаттары
Ұлттық дене тәрбиесі мен спортын дамыту орталығының төсбелгісімен; ҚР Білім беру министрлігінің құрмет қағаздарымен (2001, 2004, 2005, 2006) марапатталған. Таэквондодан ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2007).
Нант
Нант (Nantes, Naoned, ) — Халқының саны 270 251 адам (1999). Францияның солтүстік-батысындағы қала. Луара өзенінің маңына, Тур қаласының батысына орналасқан. Бұл атауды Римдік Галлия тайпасы жаулап алғанға дейін осы жерді мекендеген галль тайпасынан тарайтын намнеттер атап кеткен. Гунн, Норман өкілдері мен Бретан герцогтары бұл аймақты 1499 жылға дейін, яғни Францияға қарамағына өткенге дейін иеленді. 1598 жылы Генрих ІV Нанттық Эдикт келісіміне қол қойғаннан кейін - Нант Франция королінің қол астына ауысады. Ұлы Француз төңкерісі кезінде қала халқы өлім жазасынан қатты жапа шекті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия басып алады, одақтастардың бомбамен атқылауынан қала қатты күйрейді. 1944 жылы американдық армия жаулап алады. Соғыстан кейін қайта қалпына келіп, ірі экономикалық орталыққа айналады. Нант қаласында ірі өндірістік кәсіпорындар мен судоверфтер бар. Қаланың мақтанышы – қамал, кафедральды шіркеу, университеті мен өнер мұражайы.
Дереккөздер
Санат:Франция қалалары
Мезьер-сюр-Иссуар
Мезьер-сюр-Иссуар (Mézières-sur-Issoire) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Беллак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 44,16 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 87097, пошта индексі — 87330.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
Гидростат
Гидростат - жасанды жолмен жұмыс камерасында қажетті салыстырмалы ауа ылғалдылығын жасауға және оны бойында ұзақ сақтап тұруға арналған қондырғы.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Карагүл
Карагүл — Башқұртстанның Салауат ауданындағы ауыл, Мурсалимкин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 283 адамды құрады. Пошта индексі — 452485, ОКАТО коды — 80247847004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
IC 3142-1
IC 3142-1 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E? BR типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39610, UGC 7355, MCG 2-31-89, ZWG 70.6, VCC 319.
Сыртқы сілтемелер
IC 3142,01 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Колоримет(Көлік)
Колоримет - түс өзгеруін тексеретін құрал.
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Гетеронимия
Гетеронимия (heteros - басқа + опута - aт) - зат есімнің бір қасиеті. Бұл қасиеті пайданалатын бірдей емес түбірлерден жасалған сөздер мағыналары бойынша тығыз байланысқан заттарды не тірі жәндіктерді білдіреді (аға және қарындас).
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Гетероним
Правый Материковая
'''Прав. Материковая''' — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ларь-Еган өзенінің оң жағалауынан 41 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 2685
NGC 2685 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Пельо
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 211 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 20 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 22010.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santi Sant’Eusebio.
Кристоф Айхгорн
Кристо́ф А́йхгорн (Айххорн), ( Айкхорн ретінде кездесіледі); нем. Christoph Eichhorn; туғ. 8 қыркүйекте 1957, Кассель) — неміс актер мен режиссер.
Биография
Кристоф Айхгорн театр отбасынан -оның әкесі неміс актер Вернер Айхгорн.Бохум қаласының театрында 1972 жылдан 1977 жылға дейін.Сахнада Кристоф Айхгорн Вернер Шрётер, Петер Цадек, Роза фон Праунхайм, Жером Савари режиссерлерінің қойылымдарында түскен.
Кинода — 1972 жылдан бастап:  «Нежность волков» (Die Zärtlichkeit der Wölfe) фильміндегі кіші рөл, реж. Улли Ломмель.Тағы да осы фильмде актёр, режиссер, сценарийші Райнер Вернер Фасбиндер түскен.
1981 жылы Кристоф Томаса Манның «Волшебная гора» (Der Zauberberg) фильмінде Ганс Кастропты ойнады, реж. Ханс В. Гайссендёрфер (Hans W. Geißendörfer).Осы рөл оған үлкен әйгішілікті әкелді және оның актер бейімділігің көрсетті.
Сілтемелер
http://christopheichhorn-kino.com/
http://www.drefa.de/neue-folgen-krimide.html
Санат:1957 жылы туғандар
Креспино
Креспино (Crespino) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Ровиго провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2098 адамды құрайды. Халық тығыздығы 68 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 31 км² шамасында. Пошта индексі — 45030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Ақбастау (Алматы облысы)
Ақбастау — Алматы облысының Еңбекшіқазақ ауданы, Балтабай ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Есік қаласынан солтүстікке қарай 24 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1574 адам (794 ер адам және 780 әйел адам) болса, 2009 жылы 1657 адамды (818 ер адам және 839 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Еңбекшіқазақ ауданы елді мекендері
Көкөністерді өңдеу
Көкөністерді өңдеу (Обработка овощей) — көкөніс тағамдарын дайындау үшін оларды алдын ала әзірлеу. Ол төмендегі процестерден тұрады.
Дереккөздер
Санат:Көкөністер
Өзтүрік Мұстафа атындағы көше (Алматы)
Көшеге қазақтың арда ұлы, белгілі спортшы, таэквондодан қара белбеу иегері, Қазақстанда Таэквондо Федерациясының негізін қалаушы Мұстафа Өзтүріктің есімі (Алматы қаласы мәслихаты мен Алматы қаласы әкімінің 03.03.2000 № 220 қаулысы) берілген. Өзтүрік Мұстафа (Кәбенұлы Әбдірахман) (1954-1995) Түркияда XX ғасырдың ортасындағы босқыншылық салдарынан шетелге кеткен отбасында дүниеге келген. Ол Германияның Кельн, Мюньхен және Түркияның Стамбұл қалаларында өзінің таэквондо мектебін ашқан. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстанға келіп, Алматыда таэквондо мектебін ашқан.
Көше Бостандық ауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 320 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Корсель (Берн)
250px|thumb|Картада орналасуы Корсель (Берн) (Corcelles BE) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Мутье округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 237 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.78 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 687, пошта индексі — 2747.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Ацтектер
Ацтектер  (көне атауы — әстектер, науа) — Мексикадағы үндіс халқы. Моңғол расасының америкалық нәсіліне жатады. Ацтек, испан тілдерінде сөйлейді, жазуы — латын алфавитіне негізделген, христиан (католик) дінін тұтынады. Жалпы саны — 1,2 млн. адам. thumb|left|Ацтектер Аңыздарда Ацектердің Астлан (Бірқазан) деген елден шыққаны айтылады. 12 ғасырда басқа да көшпелілермен бірге Ападак жазығындағы отырықшы халықтарды жаулап алған. Ацектердің шығу тегі жөнінде 1980 жылы өте қызықты, батыл пікірлер айтылды. Оған қарағанда Ацектертер Орталық Азиядағы остяктармен (“әстек”) туыстас. [Азия] мен Америка құрлығы Беринг көпірі арқылы жалғасып тұрған кезде Моңғол нәсілді Ацектердің арғы аталары Азиядан Америкаға өткен. 1325 жылы Теночтитлан мемлекетін — қазіргі Мексиканы құрады, 1427 жылы Андан жазығын, соңынан Мексиканың орталық, батыс, Оңтүстік жағын тұтас бағындырып, 15 ғасырдыңортасында күшті мемлекеттік болған. Суармалы егіншілік түрі кеңінен қолданылған. Жүгері (майс), бұршақ дақылдары, асқабақ, мақта, агава, темекі т.б. еккен. Мақта-матаға өрнек салу, сырлы қыш құю, құс қанатынан бас киім, шекпен тоқу, мыс, алтын аптау, зергерлік, архитектура, мүсін, зертас өнері жоғары дәрежеде өркендеген. Қабырғалары одободан, қамыстан, тастан тұрғызылған, төбесі сабаннан, агава мен пальма жапырағымен жабылған бір бөлмелі үйлерде тұрады. Үй жанында булы моншалары (темоскль) болады. Ұлттық тағамы — тортильиден, чиле бұрышы қосылған бұршақтан, жүгері ұнынан жасалған сұйық ботқа. Агава шырынынан пульке ішімдігін, қант құрағынан — арақ жасайды. Ерлер шекпен (серане) киеді, шүберек белбеулер тағынады, әйелдер оюлы дипилер, шашкечкемитали, жамылатын салы (ребосалар), ұзын юбка (чинкуетелер) киеді, оюлы белбеулер (фокалар) тағынады. Саз аспаптары — флейта, барабан т.б.
Дереккөздер
Санат:Мексика этникалық топтары Санат:Орталық Америка үндістері Санат:Ацтектер
Жәнібек Нығметұлы Сауранбаев
Жанбек Нығметұлы Сауранбаев (5 мамыр, 1940 жыл- 24 ақпан 2016) - волейболдан әлем кубогының иегері, Еуропа және КСРО чемпионы, Еуропа чемпиондары кубогының екі мәрте иегері.
Дереккөздер
Санат:5 мамырда туғандар Санат:1940 жылы туғандар Санат:2016 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан волейболшылары Санат:КСРО волейболшылары Санат:КСРО-ның еңбек сіңірген спорт шеберлері Санат:Волейболдан Еуропа чемпиондары Санат:Волейболдан КСРО чемпиондары Санат:Алфавит бойынша волейболшылар
Сен-Модан
Коммунаның INSEE коды — 22314, пошта индексі — 22600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 377 адамды құрады. Халық тығыздығы — 56,52 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Борис Виктрович Гайдук
Борис Виктрович Гайдук ─ Ресей жазушысы.
Салсаш
Салсаш (Salsas) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Борис Виктрович Гайдук
1967 жылы 1 сәуірде Брянская облысында дүниеге келген. Тимирязев атындағы Ауылшаруашылық академиясын бітірген. «Новый мир», «Юность», «Полдень ХХІ век», «Московский вестник» журналдарында шығармалары жарияланып тұрады.
Салсаш
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 424 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,76 км² шамасында. Халық тығыздығы — 16,5 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Николай Чудотворец.
Борис Виктрович Гайдук
2005 жылы «Эксмо» баспасында «Миллениум Сидоров» және «Третья мировая игра» кітаптары жарық көрді.
Салсаш
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Борис Виктрович Гайдук
Дереккөздер
Санат:1 сәуірде туғандар Санат:1967 жылы туғандар Санат:Брянск облысында туғандар Санат:XX ғасырдағы Ресей жазушылары Санат:Ресей жазушылары
Руди Гарсия
Руди Гарсия (Rudi Garcia; 20 ақпан 1964 жыл, Немур, Франция) — франциялық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы.
Бапкерлік статистикасы
2018 жылғы 13 қарашаға дейінгі
Ө (кирил)
thumb|left|110px
thumb|right|400px Ө, ө — кириллицаға негізделген әліпби әрпі.
Жіңішке, еріндік, ашық дауысты дыбысты таңбалайтын әріп. Көбінесе сөздің бірінші буынында кездеседі. Ал, "көген", "әнер" тәрізді сөздердің айтылуында "көгөн", "өнөр" болып дыбысталғанымен, екінші буында "е" әрпі жазылады.
Мануфактура
Мануфактура — еңбек бөлінісіне негізделген бірлестік.
Дереккөздер
Санат:Өндіріс
Наньнин
right|thumb|250px|Наньниндегі көше Наньнин, ( 1913—45 бастап Юннин) (Nanning; Nan-ning; (1913—45) Yungning) — Қытайдың оңтүстігіндегі қала. Гуанси-Чжуан автономдық ауданның орталығы, халқының саны шамамен 984 061 адам (1999). Юцзян өзенінің солтүстік жағалауында орналасқан. 318 жылы қаланған округ үкіметінің резиденциясы болған. СУН әулеті заманындағы шекаралық префектура болды, оны кейіннен Мин мен Цин әулеттері сәтті басқарды. Бұл қала 1907 жылы шетелдік саудаға жол ашты. Жапон-қытай соғысы (1937-45) кезінде жапондықтардың қол астына өтті. Дегенмен, азғантай уақыт бойы АҚШ-тың әскери-әуе базасы болды. Үндіқытайдағы француздарға қарсы соғыс кезеңінде және Вьетнам соғысы жылдары коммунистік күштің базасы болды. Бұрын тек сауда және әкімшілік орталығы болған бұл қала енді өнеркәсіп орталығы атанды.
Санат:Қытай қалалары
Фрипорт (Мичиган)
Фрипорт (Freeport) — Мичиган штатының Barry округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 444 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.0 км² шамасында. FIPS коды — 26-30580.
Сент-Флоран (Жоғарғы Корсика)
Сент-Флоран (Saint-Florent) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Бастия округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,98 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B298, пошта индексі — 20217.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Кебірсу (қаңсу) жарықтары
Кебірсу (қаңсу) жарықтары - қаңсып тығыздалған сазды немесе әкті ұйық бетінде қалыптасатын, тақыр беттерін жырмалайтьш жарықтар жүйесі; тереңдігі әдетте бірнеше сантиметрден аспайды, алайда кейбір сазды тақырларда терендігі 3 м, ені 10-15 см болатындары кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Геология
Монтиньи-ан-Гоель
Монтиньи-ан-Гоель (Montigny-en-Gohelle) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Лан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,5 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10040 адамды құрады. Халық тығыздығы — 2868,57 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Әлеуметтік желі (фильм)
Әлеуметтік желі (The Social Network) —  Facebook әлеуметтік желі құру тарихы туралы Дэвид Финчер 2010 жылы түсірген американдық көркем фильмі.
Сюжеті
Фильмде Интернеттегі ең танымал әлеуметтік желілердің бірі - Facebook-тің құрылуы туралы баяндалады. 2004 жылы оның негізін қалаған Гарвард университетінің студенттерінің өмірі әлеуметтік желі әлем бойынша үлкен танымалдылыққа ие болғанда түпкілікті өзгеріп сала берді. Бірнеше жылдың ішінде олар АҚШ-тың ең жас мультимиллионерлеріне айналды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:АҚШ фильмдері Санат:Facebook
Өмірзақов атындағы көше (Алматы)
Көшеге ұлттық театр өнерінің негізін салушылардың бірі, қазақтың аса талантты актері Елубай Өмірзақовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 02.07.1975 № 256 шешімі) берілген. Өмірзақов Елубай (1899-1974) Қостанай облысында дүниеге келген. Ол қазақтың кино және театр өнерінде өзінің өшпес ізін қалдырған.
Көше Бостандық, Алмалы аудандарын қиып өтеді. Бабаев көшесі мен Жандосов көшелерінің аралығында созылып жатыр. Бұрынғы атауы - 14-ші линия көшесі. Көше ұзындығы - 2100 метр.
Сидней Миддлтон
Сидней Альберт «Сид» Миддлтон (Sydney Albert "Syd" Middleton) — аустралиялық регбиші және ескекші, 1908 жылы регбиден Аустралазия сапында олимпиада чемпионы атанды, оған құрама капитаны ретінде қатысты.
Акедемиялық ескек есуден 1912 жылғы Олимпидаға қатысты.
Спорттық мансабын аяқтаған соң әсери қызметте істеді. Бірінші дүниежүзілі соғысқа қатысты.
Санат:Алфавит бойынша регбишілер Санат:Алфавит бойынша академиялық ескекшілер Санат:Аустралия регбишілері Санат:Регбиден Аустралия құрамасының ойыншылары Санат:Аустралия академиялық ескекшілері Санат:Аустралазия Олимпиада чемпиондары Санат:Регбиден Олимпиада чемпиондары Санат:1908 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Лооль-Ях
Лооль-Ях — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Юган өзенінің сол жағалауынан 607 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 124 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ферғана облысы
Ферғана облысы (уәлаяты, Farg‘ona viloyati) — Өзбекстан облыстарының бірі. 15 ауданнан құрылған Ферғана уәлаятының ең ірі елді-мекендері тізімінде орталығы Ферғана, Қоқан және Марғылан қалалары бар.
Тарихы
Ферғана облысы оның орталығы, қаласының атымен аталған. «Ферғана» атауының этимологиясы тарихи деректерде әртүрлі айтылған.
Географиясы
Ферғана аңғарының оңтүстік бөлігінде орналасқан. Ауданы шамамен 6800 км²-ге тең. Ферғана облысынан Сырдария және басқа майда өзендер өтеді. Облыста кварц, алтын, күміс, алюминий, мыс, темір, вольфрам, уран және басқа да кен орындары бар, мұнай мен газдың барланған ірі қорлары бар.
Дереккөздер
Санат:Өзбекстан облыстары Санат:Ферғана облысы
Мораль
Мораль (латын moralіs – әдет-ғұрып) – адамдар мен әлеуметтік бірлестіктер арасындағы қарым-қатынастарды реттейтін қағида; адамның мінез-құлқын реттеу қызметтерін атқаратын әлеуметтік институт, яғни әлеуметтік сапалар жиынтығы. Мораль әлеуметтік шындықтың этикалық сапаларын (ізеттілік, мейірбандық, әділеттілік, мінез-құлық, әдет-ғұрып, т.б.) бейнелейтін қоғамдық сананың ерекше нысанына жатады. Моральдың бірқатар ерекшеліктері бар: Мораль — тарихи кұбылыс, этиканың зерттеу объектісі. Мораль деп — белгілі бір қоғамдағы өмір сүріп жатқан адамдар арасында қалыптасқан адамгершілік құлық нормалары мен ұстанымдарының жиынтығын айтамыз. Мораль жеке адамның қоғамда өмір сүре алу, басқалармен үйлесімді қарым-қатынаста болу кабілетін танытады. Басқаша тұжырымдайтын болсақ, мораль — ізгілік, адамгершілік ережелерінің жиынтығы екен. Моральдык нормаларды ұстану арқылы әрбір жеке тұлға өзінің адамгершілік, ізгілік қасиеттерін қалыптастырады. Мораль адамдардың бірлесе өмір сүруге дағдылану нәтижесінде, қарым-қатынас жолында туындап отырған қарама-қайшылықтардан шығу барысында тарихи түрде қалыптасқан. Мораль өзінің түп-тамырымен сонау қадым замандарға жалғасып жатыр.
Бізді өзіміздің ең көне тегімізден алшақтататын уақыт аракашықтығына орасан зор екендігін көзге елестету үшін мынадай шаманы алуға болады. Адамның қалыптасуының тарихи кезеңін тұтас жүз пайыз деп алсақ, соның тек бір пайызы ғана біздің "өз есімізді білген" тарихи уақыт болып табылады. Яғни адамзаттың мақтан тұтар бес-алты мың- жылдық мерзімдегі мәдени-өркениеттік кезеңі оның алдындағы адамзаттың қапастағы "тарихымен" салыстырғанда түкке тұрмастай шамада. Ол — бізге таңсық, түсінгенімізден түсінбегеніміз көп уақыт мерзімі.
Адамдардың бірлесе өмір сүру тәжірибесінен, мәдениеттің дамуынан Моральдық нормалар шыққан және оның орындалуын қоғамдық пікір қадағалап отырады. Ынтымақтастық пен адамгершілікті нығайтатын қалыптар Мораль ережелері болып қабылданады. Жеке тұлға қоғамның әдеп мәдениетін игеру барысында өз мінез-құлқын реттей алатын қабілетке ие болып, айналасында болып жатқан оқиғаларға Моральдық баға бере алады. Нәтижесінде адам кісілік қасиеттерін дамыта алатын субъектіге айналып, оның бойында ар-ұят, жауапкершілік, парыз, намыс, ізгілік секілді жоғары Моральдық, кісілік қасиеттер қалыптасады. Моральдық сана тек таңдау мүмкіндігі бар жерде ғана әрекет етеді. Мәжбүрлеп істелген іске Моральдық баға беру қиын. Сондықтан Моральдық санада мотив, пиғыл, мақсат мәселелері алдыңғы қатарға шығады. Моральдық сананың үш сатысы болады. Біріншісі, адамның ішкі тылсым дүниесін, яғни Моральдық қажеттіктер мен қабілеттерді, эмоциялар мен сезімдерді, т.б. қамтиды. Әдептік сананың екінші сатысына рационалды ақыл-ой елегінен өткен Моральдық түсініктер жатады. Рационалды Мораль, әдетте әр түрлі әдептілік ережелерінен, адамгершілік туралы этик. теориялардан тұрады. Моральдық сананың үшінші сатысы Моральдық интуиция (түйсік) болып табылады. Моральдың негізгі бөлігіне іс-әрекет, мінез-құлық жатады. Моральдық мінез-құлықта мотив-мақсатты, құрал мен нәтижені айыра білу қажет. Әлеуметтік қатынастардың түрлі салаларына сәйкес кәсіптік, отбасылық, тұрмыстық, т.б. Мораль түрлері айқындалады.
Қазақ ойшылдары мораль хақында
Қазақ мәдениеті түркілер өркениеті мен араб-мұсылман өркениетінің тоғысуында дүниеге келген. Қазақ халқының адамгершілік туралы ой-толғаныстарын осы екі мәдени кеңістіктің ықпалын өз бойында тоғыстырған қазіргі исі түріктердің ұстазы әл-Фарабиден бастаған жөн.
Әл-Фараби
thumb|right Мәдениет тарихына қысқаша шолу жасап өтер болсақ, ортағасырлық Шығыстың, Батыс Еуропаның мәдени дамуынан әлдеқайда алда тұрғандығын білеміз. Орта ғасырлардың өзінде-ақ араб-мұсылман өркениетінің аймағында ренессанстық сипаттар пайда болған: біріншіден, қалалық мәдениет өркендеген; ғылым-білімге басты назар аударылған; антикалық мұра қолға алынып, аудармалар жасалынып, грек философтарының жолын қуушылар (перипатетиктер, неоплатониктер) пайда болған. Шырыс перипатетизмінің немесе Аристотельдің жолын қуушылардың бірі, дүние жүзі ғалымдарының "екінші ұстазы" атағына ие болған әл-Фараби этиканы —жақсылық пен жамандықты, ажыратуға мүмкіндік беретін ғылым деп қарады. Әл-Фараби грек этикасының орталық ұғымы — эвдемонаны өзінің этикалық шығармаларына арқау етіп алады. "Бақытқа жол сілтеу" трактатында ұлы ұстаз о дүниенің баянсыз бақыты туралы емес, тірі адамның шынайы өміріндегі бақыты туралы сөз қозғайды. Оған жету үшін адам өзін-өзі үнемі жетілдіріп отыруы тиіс. Бір сөзбен айтқанда, әл-Фараби адамдардың өзі көздеген мақсатына жетуі оның өзіне ғана байланысты екенін айтады. Адам рухани жағынан үнемі өзін-өзі жетілдіріп отыруы тиіс. Адам ақиқатқа, айналадағы дүниені танып-білу арқылы ғана жетеді деп түйін жасайды. Әл-Фарабидің этикалық көз-қарасты танытатын тағы бір шығармасы — "Қайырымды қала тұрғындарының көз-қарасы". Онда философ полистің тұрғындары бақытты болуы үшін оны жақсы әкім басқаруы керек деп ұғады. Жақсы әкім сипаттамасы мынадай: әділ, инабатты, мейірімді, жан-жақты білімді, жақсылыққа жаны құмар, батыл, жомарт жан. Жеке адамның бақыты жалпы қоғам бақытына ұласады деп есептеген Фараби эвдемоналық күйі де мүмкін.
Жүсіп Баласұғұни
Жүсіп Баласағұни — данышпан, ойшыл, философ. Оның адамгершілік ұстанымдарын, түркілер дәуірінің талап-тілектері тұрғысына жататын "Құтты білік" поэмасының басты идеясы деген. Біріншісі — мемлекетті дұрыс, әділеттік ұстанымы; екіншісі — баққонсын деген тілек; үшіншісі — ақыл; ал төртіншісі — қанағат-ынсап мәселесі. Жүсіп аталған ұстанымдардың прототиптері патшаны әділдіктің бейнесі деп; оның уәзірі бақ-дәулет тұрғысынан; ақыл-парасат көрінген — Ұғдүлміш бейнесі; ал қанағат-ынсап мәселесін Дәруіш Одғұрміш арқылы көрсетеді. Дидактикалық, яғни тәлім-тәрбиелік сарында жазылған бұл "Құтты білік" шығармасында әдеіттілік, мораль мәселесі көп қозғалады.
Абай
thumb|right Абай этика тақырыбын қозғағанда, иман мәселесіне көп көңіл аударады. "Иман" термині қазақ санасына мұсылманшылық арқылы енген. Ол арлылық синонимі болып табылады. "Ұят кімде болса, иман сонда" деген мақалды Абай өзінің отыз алтыншы сөзіне негіз етіп алып, ұят түсінігін талдайды. Ақын ұятты екі түрге бөледі: надандықтан туындайтын ұят; иманға қатысты шын ұят. Олардың айырмашылығы ұяттың пайда болуының себептерінде. Біріншісі — не шариғатқа, не ақылға терістігі жоқ болса да өзінен-өзі қысылатын жалқаулық, жалтақтық, қорқақтық, жігерсіздік, жауапсыздықтан туындайды. Екіншісі — не шариғатқа, не ақылға, не адамгершілікке кесел тигізетін, не нәпсінің жолында абыройға нұқсан келтіруден басталатын, өзіңе ішкі жаза тарттыратын жоғары сезім. "Ұят деген адамның өз бойындағы адамшылығы, иттігілді ішіңнен өз мойныңа салып, сөгіп, қылған қысымның аты", — деп анықтайды Абай. Бастапқы мағынасы тұрғысынан болсын, санаға ену жолынан болсын иман ұғымында діни мазмұн басым екендігіне қарамастан, Абай иманды адамшылық өлшемі ретінде қабылдайды. Абайдың түсінуінше, білуге құмарлықты шектеу, талаптанбау, өз әрекетіңе салғырт қарау — имансыздық. Абай өз халқының бойындағы оң қасиеттермен қатар оғаш қылықтарды, теріс мінездерді қатты сынға алған. Оның бәрімізге жастайымыздан белгілі: өлең жолдарында қазақ бойындағы, тұрмысын тоқ санап, жайбарақаттыққа салынған надандық кейпі іш ашитындай туралықпен берілген. Абай отыз төртінші қара сөзінде "Адам баласына адам баласының бәрі — дос" дейді. Мына дүниенің шолақтығын біле тұра, бір-бірімен өшігіп, не болса соған көрсе қызарлық жасап, жауласудың адам жанына берері шамалы деп тұжырымдайды. Абай өз ұрпақтарына "Адам бол!" деп уағыз айтып кеткен жан.
Шәкәрім
Шәкәрім — Абайдың жолын қуған інісі, ол өз өмірін жамағатының болашағына арнаған. Шәкәрімнің "Үш анығында":
Моральды "ар ілімі" деп танитын Шәкәрім адамгершілік құлық хақында көп ой қозғайды. Ол адам жолы дегеніміз — адам баласына пайдасын тигізу, жақсылық ету деп түсіндіреді. Ол үшін адам өз бойындағы кемшіліктерден арыла білуі керек, сөйтіп өз ар-ұжданына кір келтірмейтіндей өмір сүруі керек. Ар-ұжданның мазмұнын ынсап, әділет, мейірім құрайды деп түсінетін автор оларды адамптылық ұғымымен байланыстырады. Анық бақ деп айтарлық үш нәрсе бар: дей келе Шәкөрім жоғары құндылықтарды атап өтеді. Ар-ұждан тіпті о дүниеде де бар нәрсе деп есептейді. Оның бар екеніне дәлелсіз сену қажет. "Егер бір адам жанның өлген соңғы өмірі мен ар-ұждан соның азығы екеніне әбден нанса, оның жүрегін еш нәрсе қарайта алмайды. Адам атаулыны бір бауырдай қылып, екі өмірді де жақсылықпен өмір сүргізетін жалғыз жол — осы мұсылман жолы сияқты!" — дейді Шәкәрім "Үш анығында":
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Мораль
NGC 7161
NGC 7161 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Көктемір
Көктемір, Невидимка - ел аузындағы аңыздың кейіпкері. Е.Пугачев бастаған шаруалар көтерілісі жеңілгеннен кейін Кіші жүзде көтерілісті әрі қарай жалғастырған адам. Халық арасында 1775 ж. Үлкен Қобда өзені жағасында «көзге көрінбейтін адам» пайда болды, ол тіпті Сапира атты әйелдің үйінде тұрыпты-мыс деген әңгімелер шыққан. Көктемір қазақ даласына «патшаның» (Е.Пугачевтің) келетінін аян етіп, халықты оның айналасына жиналуға шақырды. 1775-76 ж. жалпы саны 10 мыңға дейін жететін Казак отрядтары Ресейдің бірсыпыра бекіністеріне шабуыл жасады. Көктемір қозғалысы 1775 ж. көктем мен жаз айындағы қаралы оқиғадан кейінгі күрестің жаңа түрі болды.
Есіл (айрық)
Елді мекендер:
Көктемір
Дереккөздер
Санат:Кейіпкерлер Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстардың көсемдері
Есіл (айрық)
Басқа мағыналар: