cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Теріскей
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 3720 адам (1886 ер адам және 1834 әйел адам) болса, 2009 жылы 4536 адамды (2287 ер адам және 2249 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Созақ ауданының таратылған елді мекендері
Бире
Бире (Biere) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан ауыл. Шёнебек ауданының құрамына енеді.
Ауылдың тұрақты тұрғындарының саны 2368 адамды құрайды (31 желтоқсан 2007). Алып жатқан жер аумағы шамамен 24,66 км². Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 3 67 003. Ауылдың басшысы — Петер Бухвальд.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Камбоджадағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі
ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Камбоджаның 2 нысаны бар (2010 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысандар тізімге мәдени критерийлер бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2010 жылғы жағдайына сәйкес Камбоджа аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 9 нысан үміткер ретінде тіркелген, барлығы мәдени критерийлер бойынша .
Сыртқы сілтемелер
Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі Санат:Камбоджа
Ареал
Ареал — (area – алаң, кеңістік) – өсімдіктер мен жануарлар түрінің, туысының, тұқымдасының құрлықта не судағы таралған аймағы; берілген таксон таралып және оның дамуынын толық циклі өтетеін жердің немесе теңіздің беті (түр, топ, қатар және т.б.). Ареал онда ағзалар соның бойымен немесе бірқалыпты орналасса ол тұтас болады, егер ағзалардың таралуы екі немесе бірнеше бір-бірінен оқшауланған аймақтармен шектелсе онда бөлінген болады. Ареалдар космополитті олар жер шарының көптеген аумағын алып жатыр. Өсімдіктердің эндемикалық түрлері осыларға қарама кайшы келетін жіңішке ареалдар бөледі; жер бетінде қандай да бір табиғи құбылыстың (жануарлар, өсімдіктер, пайдалы қазбалар түрлері және тағы да басқалары) таралған атырабы ; физикалық және қоғамдық географияда қолданылатын ұғым. Мысалы, биогеографияда Ареал — тірі организм топтарының (түрдің, туыстың және тағы да басқалары), экономикалық географияда — әр ауыл шаруашылығы да немесе өнеркәсіп саласының таралған атырабы және тағы да басқалары.
Ол кез келген тіршілік иелерінің морфологиялық және экологиялық сипаттамаларының бірі болып табылады. Ареалдың мынадай түрлері бар: бастапқы Ареал – бір түрдің ең алғаш ерекше қалыптасқан аймағы. Бұл түрдің дәуірлеп, жаңа аймақтарда таралуы арқасында ол кеңейеді, ал азайып, жойылуы нәтижесінде тарылады; тұтас Ареал – бір түрдің тіршілік етуіне қолайлы мекендерге таралуы; үзілмелі (дезъюнктивті) Ареал – өсімдіктердің тұқым алмасуы, ал жануарлардың қоныс аударуы арқылы бір-біріне қатынаса алмайтындай, шалғай орналасқан аймағы (мыс., көгілдір сауысқан Пиреней түбегінде де, Қиыр Шығыста да тіршілік етеді); реликті Ареал – ертеде кең таралған түрлердің кейін әр түрлі себептермен тіршілік ету аймағы тарылып, шағын аумақтарда сақталып қалуы (Шығыс Қытайда ғана кездесетін жалғыз түр – гинко ағашының сақталуы); космополитті Ареал– кейбір өсімдіктер мен жануарлардың жер шарына жаппай таралуы (мыс., үй шыбыны, су егеуқұйрығы, т.б.); эндемикті Ареал – өсімдіктер мен жануарлардың шектеулі аймақтарды ғана мекендеуі [мыс., Жетісу аяқты балығы Жетісу (Жоңғар) Алатауының 1800 – 2500 м биіктіктегі бұлақтарында ғана кездеседі]. Қазіргі кезде көптеген тіршілік иелерінің Ареалдары адамның әр түрлі әрекеттерінің (тың жерлерді егістікке айналдыру, ормандарды кесу, шөлді жерлерді суландыру, батпақтарды құрғату, т.б.) нәтижесінде өзгеріске ұшырауда. Нақтылы Ареалдың сипаттамасы картаға түсіру арқылы анықталады. Ареал карталары ғылыми, денсаулық сақтау, шаруашылық мақсатта кеңінен қолданылады.
Ареалдық тәсіл
Қандай да болмасын құбылыстьың үздіксіз, тұтас (мысалы, мұзбасудың) немесе шашыранды (мысалы, жануарлардың жеке түрлерінің, мысалы, тиін, солтүстік бұғысы және тағы да басқалары) таралу атырабын шекаралық сызық, бояу немесе түрлі сызықтар арқылы көрсететін картографиялық тәсіл.
Ареалдық-минимум
Өсімдіктер қауымдастықтарындағы жиі кездесетін түрлерді тіркеуге арналған кішкене аумақ.
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:Биогеография
Жезқазғандағы геологиялық барлау жұмыстарына тән кезеңдер (мақала)
Жезқазғандағы геологиялық барлау жұмыстарына тән кезеңдер – Қаныш Сәтбаевтың мақаласы. 1955 жылы жазылғанымен алғаш рет 1998 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан шыққан ғалымның 8-томдық еңбектері жинағының 1-томына (123-29-6.) енгізілген. Жезқазған тарихына қатысты Сәтбаев: «Жезқазған сонау ерте заманның өзінде-ақ тау-кен жұмыстарының алаңына айналған, қарапайым есептеу бойынша, Жезқазған қойнауларынан сол заманда кем дегенде 2 млн. тонна мыс кені өндірілген.
Б. з. б. 5 ғасырда өмір сүрген Геродоттың жазуына қарағанда қазіргі Жезқазған өңірінде массагеттер мен сақтар мекендеген, тіпті массагеттер елі мыс пен алтынға шаш-етектен кенелгенге ұқсайды, массагеттердің қару-жарағы мыстан жасалды деген. Алайда Жезқазған атауы әдебиетте алғаш рет орыс географы Н.П.Рычковтың 1771 жылғы «Күнделік жазбаларында» ғана кездеседі. Сәтбаевтың жазуынша, 1847 жылы 10 қарашада орыс көпесі Н.А.Ушаков Жезқазған төбелерінен мыс кенін тапқаны жөнінде Алтай кен округіне мәлімдеме тапсырады. Ушаковтың мұрагерлері 1906 жылы Жезқазғанды ағылшынның «Атбасар мыс қоғамына» жалға берген. Бұл қоғам 1915 жылға дейін Жезқазғанда қызу қарқынмен геологиялық барлау жұмыстарын жүргізді; соның нәтижесінде құрамында орташа 10 пайыз мысы бар 61 мың тонна мыс қоры анықталады.
1919-25 жылы Жезқазған жабық болды, 1925 жылдың 10 маусымында Қарсақбай мыс қорыту зауытын салуды аяқтау және Жезқазған кендері базасында жұмыс істейтін «Атбасар мыс кәсіпорнын» іске қосу туралы Еңбек және қорғаныс кеңесінің қарары шықты. Осы мақсат үшін сол кезде «Атбасцветмет» тресі құрылып, 1929 жылы ол Қарсақбай комбинаты деген атауға не болды. Жезқазғандағы геологиялық барлау жұмыстары кеңес дәуірінде 1926 жылы басталды. 1926-29 жылы барлау жұмыстары маусымдық түрде бұрынғы Геолкомның (Геологиялық комитетінің ) кадрлары арқылы жүргізілді. Жұмыстың қарқыны ете төмен болды: 1927 жылы бір бұрғылау қондырғысы, ал 1928 жылы екі бұрғылау қондырғысы жұмыс істеді және бұрғылау жұмысы тек жаз айларында ғана жүргізілді.
Төрт жыл ішінде Геолком барлауы Жезқазғанда барлығы 42 мың тонна мыс барын анықтады. 1926 жылы күзде «Атбасцветмет» тресінің бас геологы құзырымен Қарсақбайға келген Сәтбаев Жезқазғанның мол келешегін бірден аңдап, ағылшын мамандары мен Геолком қызметкерлерінің геологиялық болжамының қате екенін жария етті. Осы мәлімдемесінде ол Жезқазған емес, бүкіл Жезқазған—Ұлытау аумағында қазба байлықтардың алуан түрлерін кешенді түрде зерттеу мақсатында геологиялық барлауды кеңінен жүргізу үшін осы жерде тұрақты барлау қызметін ұйымдастыру қажет деп есептеді. Сәтбаев мақаласында осы жайларды кеңінен сөз ете отырып, өзін-өзі ақтамайтын «соқыр» барлау әдісінен де сақтандырады.
Боғуршы
Боғуршы (Бұғыршы Нағубаянұлы) - моңғол әскерінің қолбасшысы.
Өмірбаяны
Темучинмен қатар XII - XIII ғасырларда өмір сүрген. Ол Шыңғыс ханның өзі сайлаған тоқсан бес ноянның ішіндегі ең беделдісі. Боғуршының қол астында мыңнан астам әскер болған. Боғуршының ноян атағын алуы жас күнінде Темучиннің барымталанған сегіз жылқысын қайтаруға көмектесіп, Бөртеге үйленген кезінде анттасып, бір - біріне дос болуынан басталады. Өзгені сыйлайтын, өзін сыйлата да білетін Боғуршы ноян жас күнінде Темучиннің ризалықпен ұсынған жылқысын алмапты. Қайта ол: "Адал достан олжа алсам, көрсеткен жақсылығым қайсы?" - депті. Темучин мен Боғуршы екеуі қарымтадан қайтқанда, әкесі Нағубаянға барып амандасып дос болғандарын айтып, батасын алады. Темучин мен Боғуршының достығы, міне, осылай басталады. Боғуршы мыңбасылық қызметтен бөлек, кейіннен қайта жасақталған он мыңдық әскери құрамаларға басшылық жасаушы да және негізгі әскери құраманың оң жақ қанатын басқарушы да болды. Егер түркі - моңғол әскерінің әскерінің саны 129 мың болса, соның 30 мыңнан 47 мыңға дейінгісі Боғуршының қол астында болған. Түркі - моңғол әскері әр елді жаулап, оны қосып алып отырған сайын Боғуршының әскерінің саны да көбейген. Осылайша ең көп әскер саны 230 мыңға да жеткен. Ал осы Боғуршы бастаған оң қол немесе оң жақ кейіннен борунғар деп аталады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы Санат:Қолбасшылар Санат:Тарихи тұлғалар Санат:Моңғол империясы
Нову-Айран
Нову-Айран (Novo Airão) — Бразилиядағы муниципалитет, Амазонас штатында орналасқан. Орталық Амазонас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Манаус экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25426 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37490,2 км² шамасында. Халық тығыздығы — 0,41 адам/км².
Тарихы
Қала 1955 жылы құрылған.
Санат:Амазонас елді мекендері
УЕФА кубогы 1984/85
УЕФА кубогы 1984/85 (1984-85 UEFA cup) — УЕФА кубогының он төртінші маусымы, Финалда "Видеотон" (Мажарстан) клубын ұтқан "Реал Мадрид" (Испания) жеңімпаз атанды.
Призьяк
Призьяк (Priziac) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Морбиан департаментінде орналасқан. Понтиви округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 44,63 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 56182, пошта индексі — 56320.
Дентикль
Дентикль . Дентиннен немесе дентен тәріздес тканьдерде болатын тіс ұлпасындағы түзіліс. Дентикльдер орналасуына қарай қабырғалас, еркін және клеткааралық болып бөлінеді. Олар құрамына қарай күрделі (каналы бар) және жай (каналы жоқ) болады. Үлкен дентикльдер тіс ұлпасының жүйке талшықтарына қысым түсіріп пульпит кезіндегідей ауырсыну сезімін тудырады.
Призьяк
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1046 адамды құрады. Халық тығыздығы — 23,44 адам/км².
Дентикль
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Призьяк
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Боа-Вишта
Боа-Вишта (Boa Vista) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Призьяк
Сыртқы сілтемелер
Санат:Морбиан департаментінің коммуналары
Боа-Вишта
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария (Nossa Senhora das Dores).
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лейрия округінің елді мекендері
Пашкевож
Пашкевож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Укъю өзенінің сол жағалауынан 27 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Арктика климаты
Арктика климаты — Солтүстік жарты шардағы поляр аймағының климаты. Мұнда қысқы поляр түндерінде температура —40°, ал кей түндері —50°қа жетеді. Арктиканың еуропалық бөлігінде боранды қатты жел соғады. Жаз айларының ең жылы күндерінде әдетте температура 0°, ал —2°, —3°тан, не одан жоғарылауы өте сирек. Материкке жақын жатқан аралдарда жаз айларында кей күндері —10°, —15° болады.
Дереккөздер
Санат:Климат
Мұхамеджан Рүстемов
Рүстемов Мұхамеджан 1932 жылы 15 мамырда Қызылорда облысының Шиелі ауданындағы қазіргі Нартай ауылында туған.
Өмір жолы
«Нартай» атты деректі повесі (1983, «Жалын») жарық көрді. Г.Байдуковтың «Чкалов» атты кітабын қазақшаға аударып, 1995 жылы «Жалын» баспасынан шығарды.
Шығармалары
М. Рүстемов зерттеуші, әдебиетпен, музыкамен, журналистикамен айналысып, домбырада, мандолинде, аккордеонда ойнайды. Елге танымал композитор, әнші, термеші. Елуден астам әндер шығарып, «Өмір гүлі» (1979), «Ақ босаға» (1992) атты әндер жинағын, өзінің әндерін орындап, «Ақ босаға» атты 45 минуттық стереокүйтабақ шығарды (1985). Оның әндері басқа да ұжымдық жинақтарға енген.
М. Рүстемов халық ақыны, жезтаңдай әнші, Қазақстан өнеріне еңбек сіңірген қайраткер Нартай Бекежановтың өмірін, өнерін, мұрасын зерттеп, «Нартай» атты деректі повесін (1990), Нартайдың терме әндерін игеріп, «Өздерің білер Нартаймын» атты 45 минуттық стереокүйтабақ шығарды (1983).
1930 жылы ақпан айында Созақ ауданында болған шаруалар көтерілісін түбегейлі зерттеп, ол көтерілістің шаруаларға жасалған қиянаттан, зорлық-зомбылықтан туындағанын, оған тарихи әділетсіз баға берілгенін дәлелдеп, облыстық, республикалық газеттерде мақалалар жариялап, «Созақ қасіреті» атты (1993) тарихи-деректі кітап шығарды. ''Г. Байдуковтың'' «Чкалов» атты кітабын қазақшаға аударды (1983). Бұлардан басқа «Табиғат ғажайыптары» (1976), «Советы на каждый день» (1988), оның қазақша аудармасы «Кәдеге жарар кеңестер» (1991), «Атақты адамдардың өмірінен» (1992), ұмыт болған халқымыздың салт-дәстүрлерін, әдет-ғұрыптарын жинастырып, 5 кітапты жарыққа шығарды.
М. Рүстемов ''В.И. Лениннің'' 100 жылдығына орай «Еңбектегі ерлігі үшін», «Еңбектегі ерен еңбегі үшін» медальдармен марапатталған. «Қазақстан Республикасына еңбек сіңірген мәдениет қызметкері» деген (1992) жоғары атаққа ие, облыс әкімінің «Зерде» стипендиясының иегері (1998), Қазақстан Республикасының Жазушылар, Журналистер одақтарының мүшесі, Шиелі қыстағының «Құрметті азаматы» (1992), «Республикалық дәрежедегі зейнеткер».
Отбасы
Жұбайы - дәрігер Дәмира Халдарбекқызы Тұрғынбаевамен Қанатжан, Жанат, Болат атты балаларды тәрбиелеп өсірді.
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Ярослав Мудрый
Ярослав Мудрый (980-1054) Киевтің ұлы кінәзі Владимер I Святославичтің және князиня Рогнеданың баласы. Шветконунгі Олованың қызы Ингегердеге үйленген. Өмірінің бірінші жартысын Ярослав Киевтің тағына таласпен өткізді. Кәмелеттік жасқа келген соң әкесі Ростов кнәзі қылды. 1013 жылы үлкен ағасы Вышеслав қайтыс болған соң Ногород кнәзі болды.1014 жылы Ярослав Киевке салық төлеуден бас тартқаны үшін әкесінің қаһарына ілінді. Киев Новгородқа шабуыл жасауға дайындалды .Бірақ,аяқ асты 1015 жылы 15 шілдеде әкесі Владимер Святославич қайтыс болды. Шабуыл жасау жоспары орындалмады. Әкесі қайтыс болған соң Киевтің тағын Турофтың кнәзі Святополк 1 Окоянный Ярославтың өгей ағасы Киевті басып алды. Қарсыластарының көзін құрту үшін Ярославтың ағаларын Ростовской кінәзін Бористі, Муромдық Глеб Святославты өлтірді. Ярославты өлтіру жоспары орындалмады. Ярославтың апайы Предслава дер кезінде айтып құтқарып қалды. Ярослав 1015 жылы желтоқсанда Любечем жерінде Святополкті жеңіп, Киевті басып алды. Бірақ, Святополк жеңілгенімен келіспей атасы Поляк королі Полеславпен бірігіп 1018 жылы орыс жеріне енді Буга өлкесінде болған соғыста Святополк Ярославты жеңіп киевті қайта басып алды.Ярослав Мудрый Новгорадқа қашып одан ары Скандинавияға өтпекші болды. Бірақ Новгородтықар Ярославты соғысты жалғастыруға шақырды. 1018 жылы Альте болған шайқаста Ярослав Святополкті жеңіп Киевті қайта алды. Сятополкті жеңген соң Ярослав басқа ағасы тмутаракандық кнәз Мыстиславпен шайқасты, ол да Киев тағына таласты.1024 жылы Листвен түбіндегі шайқаста Мыстислав жеңіске жетті.1025 жылы бейбітшілік келісім бойынша Ярослав орыс жерінің батысын, ал Мыстислав шығысын бөліп алды.1035 жылы Мыстислав қайтыс болған соң Ярослав бүкіл орыс жерін иеленді. Литвенкс соғысынан кейін Ярославтың өмірі орыс жеріне христиан дінін енгізуімен болды. Орыс жеріне үлкен соғыс бекеттерін салды (Ярослав қаласы) көптеген монастірлер мен шіркеулер салды. Ярославтың кезінде көптеген грек тіліндегі кітаптар орыс тіліне аударылды.Орыс елінің 1 заңы «русская правда» Ярослав кезінде шықты. Ескі жазбалар бойынша Ярослав 1054 жылы 20 ақпанда қайтыс болған. Ярослав Киев тағын өз ұлы князь Изяславқа берді Басқа ұлдарыменен бейбіт өмір сүруге нақыл етті. Орыс елінің көршілес басқа елдермен бейбіт өмір сүруіне көп ықпалын тигізді.
Альмасан
Альмасан (Almazán) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Сория провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Альмасан ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5965 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 166,53 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сория елді мекендері
Джеймс Джордж Фрейзер
thumb|жеймс Джордж Фрейзер жеймс Джордж Фрейзер (ағылш. James George Frazer; 1854 ж. 1 қаңтар – 1941 ж. 7 мамыр) – ағылшын антрополог және фольклорист, дінтанушы, этнолог, дін тарихшысы. Мифология мен салыстырмалы діннің заманауи зерттеулерінің алғашқы кезеңдеріне ықпалы мол болды. Алғашқы және көне халықтардың табынуларын зерттей отырып, сикыршылықты «еліктеуші» («гомеопатикалық») және «еліктеткіш» («контагиоздық») деп психологиялық ассоциация тұрғысынан екіге бөліп, сиқырлық пен сиқыршылықтың көріністері мен тәсілдерін жіктелуін жасады.
Дереккөздер
Санат:Философия Санат:Глазгода туғандар
Лоон-Плаж
Лоон-Плаж (Loon-Plage) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дюнкерк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 35,67 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59359, пошта индексі — 59279.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6300 адамды құрады. Халық тығыздығы — 176,62 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Кубитет
Кубитет — Ресейдегі өзен. Краснояр өлкесі, Хакасия Республикасы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чулым өзенінің сол жағалауынан 1261 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Израиль патшалығы
thumb|right|б.з.б 830 жыл. [[Жерорта теңізінің шығыс бөлігі]] Израиль патшалығы – шамамен б.з.б. 928 – 722 жылдар аралығында қазіргі Солтүстік Палестинада болған мемлекет.
Израиль – Иудей патшалығы тарағаннан кейін құрылды. Патшалықтың негізін қалаушы – Иеровим І (б.з.б. 928 – 907). Аңыз бойынша Израиль патшалығы 12 израиль-иудей тайпаларының онын біріктірген. Алғашқы астанасы Сихем қаласы (Шехем, қазіргі Наблус) болды. Егіншілік, қолөнер, сауда жақсы дамып, құл иеленушілік пен өсімқорлық күшейді. Халық арасындағы әлеуметтік теңсіздікке Илия, Амос, Осия, т.б. пайғамбарлар қарсы шықты. Израиль патшалығы көрші елдермен, соның ішінде Иудей патшалығымен үздіксіз соғыстар жүргізді, сондай-ақ, Финикиямен, Мысырмен, т.б. мемлекеттермен тығыз мәдени-экономикалық байланыстар орнатты. Омри (б.з.б. 882 – 71) және оның мұрагерлері тұсында елде біршама саяси және экономикалық тұрақтылық орнады. Мемлекеттің жаңа астанасы Самария (б.з.б. 876) салынды, Иеху патша билік құрған тұста (б.з.б. 841 – 814) Израиль патшалығы Ассирияға кіріптарлыққа түсті. Б. з.б. 722 ж. ассириялық патша Саргон ІІ ел астанасы Самарияны қиратып, Израиль патшалығы жерін толығымен басып алды. Израиль патшалығы халқының басым көпшілігі Ассирияның шеткері провинцияларына жер аударылды.
Сілтемелер
Санат:Тарих
Элитогенез
Элитогенез -[elite - таңдаулы, ең жақсы, genesis - шығу тегі; элитаның қалыптасуы және дамуы] - мәдениетте және қоғамдық қатынастарда аристократиялық бастаулардың анықталуына және орнығуына бағытталған элита құрылуының ғаламдық процесі. Анағұрлым белсендісін тандап алып, оны белгілі бір иерархиялық жүйеге тізбектеу түрінде жүргізіледі. Элитогенездің екі түрі анықталған: Келесідей үштікті атап көрсетеді: ‘’’элитогенез’’’ – ‘’’элитократия’’’ –‘’’ элитоцид’’’. Элитогенез - элитаның үстемдікті әлеу¬меттік мәдени сапа ретінде төңкерістік эволюциялық дамуының бастапқы кезеңі. Элитогенез генетикалық тұрғыда "иерархия", "доминация", "менеджмент", "аристократия" сияқты категориялармен тығыз байланысты.
Қоғамдық элитогенезде бұл процестің өрбуінің бірнеше кезеңдерін анықтап алған жөн.
Қалыптасудың бастапқы кезеңінде жалпы оның "ерекше сапасы" жайлы көзқарас, оның қоғамға мәнділігі қаншалықты, критерийлері қандай деген түсініктер қалыптасады. Кейіннен бұл сапаның жинақталуы, оны заңдастыруға және биліктік қатынастар түріне енуге қажетті соңғы шегіне жеткізу кезеңі басталады. Сөз жүзінде элитогенез элитократияның орнығуы кезінде аяқталады, ал, элитоцид (элитогенездің кері құбылысы) жайлы элитаның даму процесінің кері көрсеткішті даму процесі ретінде айтуға болады.
Басқаша айтқанда, тарихи процесте элитогенезді эволюциялық тұрғыда қарастыратын элита түрлерінің алмасу динамикасын анықтап алу қажет. Меритократиялық теорияның жақтаушылары (М. Янг, Д. Белл) элиталардың үш тарихи түрін анықтайды: Элитогенездің екінші түрі микродеңгейде жүреді және жеке тұлғаны элиталандыру процесін білдіреді. Жеке тұлғаны элиталандыру элиталықтың негізі болып табылады. Сондықтан да жеке тұлғаның генезисі деңгейінде элиталықты анықтауда бастысы әлеуметтік мәртебе емес, оның жеке дара қасиеттері болады. Осыған орай элитология тарихтағы жеке тұлғаның көрнекі рөліне баса назар аударады (әсіресе, бұл меритократияға және аристократиялық рухқа қатысты).
Элитогенез тарихында адамзат дамуындағы аса маңызды саяси, әлеуметтік-экономикалық, мәдени оқиғаларға қатысты көрнекі тұлғаларға маңызды орын беріледі (батырлар, данышпан, кемеңгерлер). Бұқараның рөлі аса маңызды емес, екінші орында саналады.
Элитогенездің кері қыры элитоцид процесі - элитаның жойылуы.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Саралжын (Жаңақала ауданы)
Саралжын — Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданы, Көпжасар ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңақала ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 33 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 361 адам (190 ер адам және 171 әйел адам) болса, 2009 жылы 129 адамды (66 ер адам және 63 әйел адам) құрады.
Хондор
Хондор — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Чуваш Республикасы, Мордовия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сура өзенінің оң жағалауынан 92 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Алатырь өзенінің сағасынан сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
УДАР (партия)
УДАР - (укр. Український Демократичний Альянс за Реформи) - украиндық саяси партия. Алғашқы жылдары "Еуропалық астана" (2005-2009), "Жаңа ел" (2009-2010).
Аты өзгергеннен кейін партия басшылығына ауыр салмақтағы боксшы, WBC бойынша Әлем чемпионы, спорт және дене шынықтыру саласы бойынша ғылым-кандидаты. Украина каһарманы. Халықаралық деңгейді неміс "Христиан-демократиялық партиясының" әріптесі. 2010 жылға ақпарат бойынша "УДАР" қатарында 10 000-нан астам мүшелері, 24 өңірде 596 ұйымы қызмет істейді.
Дереккөздер
Санат:Украина саясаты Санат:Украина либералдық саяси партиялары
NGC 208
NGC 208 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Үлгілі бала
«Үлгілі бала» – 1912 жылы Қазанда басылып шыққан, Спандияр Көбеевтің мектептегі қазақ оқушыларына арналған хрестоматиясы.
Кітап Л. Толстойдың «Новая азбука», «Русская книга для чтения», К.Д. Ушинскийдің «Детский мир», Ы.Алтынсариннің «Мақтұбат», «қазақ хрестоматиясы» оқулықтарының негізінде жасалған.
Кітапқа Л. Толстойдың «Азбукасынан» «Атасы мен немересі», «Қасқыр мен кемпір», «Шал мен өлім», «Екі жолдас», «Ат пен есек», «Етікші мен бай», т.б бірнеше әңгімелер, Ушинскийден «Екі соқа», «Аю мен бөрене», «Жанурлардың айтысы», «Сауысқан мен қарға» әңгімелері аударлып енгізілген. Сонымен өзінің төл шығармалары да енген.
«Үлгілі бала» хрестоматиясы қазақ тілінде жаңаша жасалған оқу кітаптарының бір ретінде өз уақытында үлкен жаңалық болған.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Арвайлер (аудан)
Арвайлер (Landkreis Ahrweiler) — Германия ауданы. Аудан орталығы — Бад-Нойенар-Арвайлер қаласы. Аудан Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан. Рейнланд-Пфальц әкімшілік округіне бағынады. Жер аумағы 786,95 км² шамасында. Тұрғыны 129 887 адамды құрайды (2010). Халық тығыздығы 166 адам/км². Ауданның ресми коды — 07 1 31.
Аудан 74 елді мекенге бөлінеді.
Қалалар мен қауымдар
(30 маусым 2010)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц аудандары
Медени-Поляни (Пазарджик облысы)
Медени-Поляни (Медени поляни) — Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 728 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4637. Телефон коды — 03547. ЕКАТТЕ коды — 47559.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пазарджик облысының елді мекендері
Арроу Рок (Миссури)
Арроу Рок (Arrow Rock) — Миссури штатының Saline округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 56 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.3 км² шамасында. FIPS коды — 29-02044.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Кучан
Кучан — Башқұртстанның Аскин ауданындағы ауыл, Ключев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 145 адамды құрады. Пошта индексі — 452882, ОКАТО коды — 80204825002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Архипелаг
Архипелаг (Αρχιπέλαγος) — бір-біріне жақын орналасқан аралдар тобы. Бір архипелагқа кіретін аралдардың шығу тегі мен геологиялық құрлысы бірдей болып келеді. Осыған қарай оларды материктік, маржандық, жанартаудық деп үш түрлі атайды.
нобай|[[Мергуй архипелагы]]
NGC 4556
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4556 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41980, UGC 7765, MCG 5-30-27, ZWG 159,22.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Овдым
Овдым — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сысола өзенінің сол жағалауынан 451 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Фразеологиялық синонимдер
Фразеологиялық синонимдер — мән–мағынасы жағынан үйлесе келіп, бірінің орнына бірі балама болып қолданылатын тұрақты тіркестер. Қазақ тілі лексика синонимдерге қандай бай болса, Фразеологиялық синонимдерге де соншалықты бай. Бірақ олар өздерінің стильдік, мағыналық ерекшеліктерін сақтап отырады. Мысалы, аза бойы қаза болды, аза бойы тік турды, азар да безер болды, ат-тонын ала қашты дегенде мән-мағынасы жағынан бір-біріне жақын келгенімен, іштей өзіндік ерекшеліктері бар.
Фразеологиялық синонимдер сындық және үстеулік мағынада да кездеседі. Мысалы, сулулықты бейнелегенде: ай десе аузы бар, күн десе көзі бар, туған айдай, үріп ауызға салғандай, ай қабақ, алтын кірпік, қызыл ерін, еліктің баласындай, қыздың баласындай, ай мен күндей\ байлық, туралы: төрт түлігі сай, төрт құбыласы түгел, бес енесі бестен, не ішем, не жейім демейді, ішкені алдында, ішпегені артында, үріп ішіп, шайқап төгіп отыр; қатты ауырып жатқан адам жайлы: әл үстінде, өлім халінде, өлім аузында, өлі мен тірінің арасында, бір аяғы жерде, бір аяғы көрде деген тіркестер қолданылады. Фразеологиялық синонимдер керкем образ жасауда жиі қолданылады.
Сондықтан бұлар тілдегі кез келген стильде тапғаусыз қолданыла бермейді. Бұлар көбіне көркем әдебиетте жиі қолданылады. Тілдегі лексикалық синонимдер мен Фразеологиялық синонимдер екеуі екі түрлі атапғанымен, түптеп келгенде, бір мақсатқа қызмет етеді. Ол мақсат ойлаған ойды нақты жеткізе отырып, жан-жақты баяндау болып табылады. Фразеологиялық синонимдер тәрізді тілдегі мақал-мәтелдер де бір- біріне синоним болып жумсалады. Бір ойды білдіру үшін мағыналас, мәндес бірнеше мақал-мәтел қолданылады.
Мысалы, біреуге мап қайғы, біреуге жан қайғы; қасапшыға мал қайғы, қара ешкіге жан кайғы; мысыққа ойын керек, тышқанға өлім керект. б. Бұл мақалдар үш түрлі құрылымда келгенімен, айтайын деген негізгі ой біреу ғана. Мақал-мәтелдердің өзді-өзіне синоним болуы Фразеологиялық синонимдерге ұқсас. Айырмасы тек мағынасында. Фразеологиялық синонимдер жеке сөздің орнына жүріп, соның білдіретін ұғымын білдірсе, мақал-мәтелдер тұтас сөйлемдік қызметте жұмсалып, әрқайсысы аяқталған ойды білдіреді. Мақал-мәтелдердің синонимдік қатынасы айтайын деген ой-пікірдің сарындас, үндес келіп, бір жерден шығуында.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі
Профилактика - медицинада
thumb|[[Вакцинация]] Профилактика (prophylaktikos - алдын алу). Жалпы аурулардың алдын алуымен бірге, жалпы денсаулықтың нығайтуға бағытталған сақтандыру шараларының жүйесі.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Prophylaxe Preventive medicine
Райысхан Байкенов
Байкенов Райысхан (1906-1991), актер. Қазақстанның еңбек сіңірген артисі (1944). 1935 жылдан бастап, өмірінің соңына дейін Шымкент облыстық қазақ драма театрында қызмет істеді. Байкеновтің актерлік өнерінде елеулі із қалдырған рөлдері Әуезовтің пьесалары негізінде қойылған спектакльдермен тығыз байланысты. Ол әккі карт Қыдыштың («Түнгі сарында»), орыс азаматы Сергейдің (Әуезов пен Әуезов Тәжібаевтің «Ақ кайыңында»), Кебей бидің («Еңлік - Кебекте»), қызу қанды Қобыланды батырдың («Қарақыпшақ Қобыландыда») сахналық тұлғаларын өзіне тән суреткерлік шеберлігімен нанымды, мағыналы етіп сомдады.
Жезқазғанды салушыларға - бірлескен басшылық (мақала)
Жезқазғанды салушыларға - бірлескен басшылық – Қаныш Сәтбаевтың М.Арсеньевпен және Е.Левинмен бірлесіп жазған мақаласы. Мәскеу қаласында шығып тұрған «Индустрия» газетінің 1939 жылы 27 маусымдағы санында жарияланған. Мақала авторлары КСРО халық шаруашылығын дамытудың 3-бесжылдық жоспарына сәйкес, Жезқазған мыс қорыту комбинатының құрылысын жедел бастау міндеті алға қойылғанын айтады. Жезқазған - Кеңес Одағындағы мыс кен орындары жөнінен бірінші орында және ауқымдылығы бойынша да әлемде төртінші орын алады. Мұндағы байлықтың жалпы құндылығы бірнеше млрд. сом ақшамен бағаланады. Жезқазған мысы - Одақтағы ең арзаны.
Райысхан Байкенов
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Жезқазғанды салушыларға - бірлескен басшылық (мақала)
Жезқазғандағы мыс қорыту комбинатының кұрылысы қуаты жағынан Балқаш комбинатына, яки 50 млн. сом (1933 жылғы есеп бойынша) құрайды. Жоба қуатын игеру барлық технология үрдістерді қарастырғанның арқасында бірнеше есе жылдам орындалады. 1938 жылдың басында съезд шешімі шыққаннан бастап, екі ай ішінде Жезқазған комбинатының құрылысын жобалау мен салуға бұйрық шығарылды. Авторлар осылар жөнінде айта келіп, алайда, бұйрық шыққалы бір жыл өтсе де құрылысқа дайындықтың әлі күнге дейін басталмай отырғанына қынжылыс білдіреді. «Индустрия» газетінде жарияланған мақалаға Мыс қорыту Бас басқармасы бастығының міндетін атқарушы Силуянов іле-шала жауап беріп, авторлар көрсеткен жағдайдың шындыққа жататынын мойындап, мәселенің дұрыс қойылғанын хабарлапты. Бұл мәселе ізінше Түсті металлургия Халық комитетінде қаралып, тиісті шешім қабылданған. Сәтбаевтың 1998 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан жарық көрген еңбектері жинағының 1-томына және 2007 жылы Шымкент қаласындағы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйінен шыққан шығарылымның жинағының 2-томына енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары Санат:Жезқазған
Көктөбе (төбе, Ұлытау таулары)
Көктөбе – Ұлытау тауларының оңтүстік-шығысындағы төбе.
Қарағанды облысы Ұлытау ауданы Қарсақпай кентінің оңтүстігінде 112 км жерде орналасқан. Сарысу өзені аңғарында. Абсолютiк биіктігі 372 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 2 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км. Беткейі жайпақ, пішіні доға тәрізді. Солтүстігінде Жыландытөбе төбесі мен Рахметқора құдығы, шығысында Қызылқақ қонысы, оңтүстігінде Қисықсай, Еспесай құрғақ өзен арналары, батысында Байжаннұра қонысы мен Түлкібай, Қарақұдық құдықтары орналасқан. Сұр және сортаң топырақ жамылғысында қара жусан, боз жусан, теріскен, жүзгін, сораң өседі. Мал жайылымы ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Ұлытау ауданы төбелері
IC 5377
IC 5377 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан Irr B типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 156, UGC 12918, MCG 3-1-13, ZWG 456.17.
Оттенбюттель
Оттенбюттель (Ottenbüttel) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Штайнбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 747 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 10,04 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 61 083. Муниципалитеттің басшысы — Хайнц Мас.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Бууайһийа
Бууайһийа, Буиалықтар - Дайламнан шыққан иран әулеті. Әулет басы Бувейх - Солтүстік Иранның зийарлық билеушісі Мердауиджаның жасақтарының бірінің қолбасшысы болды. Бууайһтің балалары Батыс және Оңтүстік Иранда өмір сүрді, ал 945 ж. желтоқсанда әулеттің кенжесі Ахмет Бағдатты жаулап алып, Ирактың бнлеушісіне айналды. Шииттік-имамшыл болғандықтан Муизз ад-даула Бағдатта «қалыпты» шиизмнің нығаюына ықпал етті. 963 ж-дан бастап ашура мен Гадир әл-Хумма салтанатты түрде мерекелене бастады. Ал билікті одан қабылдап алушылардың тұсында Бағдатта алғашқы шиит медресесі (994) пайда болды. Осының бәрі сунниттер мен шииттердің арасындағы қатынаста шиеленістіріп жіберді. Шиит мерекесіне жауап ретінде сунниттер де өз мейрамын еткізді, мұндай мерекелердің қантөгіс қақтығыспен аяқталуы жиіледі. Бууайһийаның өз арасындағы алауыздық оның билігін элсіретіп, халифалардың саяси және экономикалық тәуелсіздігінің ішінара қалпына келуіне әсер етті. XIX ғ-дың 20 жылдарында Бууайһийа мемлекеті Газнашылар қысымына түсті, ал 1055 ж. салжұқтардың тегеурініне шыдай алмай құлалы. Фарстағы ең соңғы буиалық иелік 1062 ж. жойылды.
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Ислам
Таб-Ю
Таб-Ю — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кара кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 121 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Морт сыну
Морт сыну. Пломбалық заттардың физика-химиялық касиеттерінің төмендеуінен қатты тістеген; кездегі морт сынуы. Силицин мен силикат сияқты цементтердің қасиетті де осындай. Сондықтан, тіс сауытының бұзылган бұрышын немесе тістейтін шетін, қырын толык, қалпына келтіру қиынға соғады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Пейрефитт-дю-Разес
Пейрефитт-дю-Разес (Peyrefitte-du-Razès) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Лиму округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,72 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11282, пошта индексі — 11230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 55 адамды құрады. Халық тығыздығы — 8,18 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Жеткіншек
Жеткіншек — Түркістан облысы Созақ ауданы, Шолаққорған ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шолаққорған ауылынан солтүстік-батысқа қарай 1 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 348 адам (165 ер адам және 183 әйел адам) болса, 2009 жылы 392 адамды (192 ер адам және 200 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Созақ ауданы елді мекендері
Теэму Пукки
Сілтемелер
Санат:Финляндия футболшылары Санат:Финляндия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Севилья ФК ойыншылары Санат:ХИК ФК ойыншылары Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары Санат:Селтик ФК ойыншылары Санат:Брондбю ФК ойыншылары Санат:Норвич Сити ФК ойыншылары
Иван Алексеевич Бунин
Иван Алексеевич Бунин (22.10.1870, Ресей, Воронеж — 8.11.1953, Франция, Париж) — орыс жазушысы. Нобель сыйлығының лауреаты (1933). Буниннің арғы тегі — Ресейге 15 ғасырда қызмет бабымен келген Литва ақсүйектерінен. Бунин әдеби қауымға 1887 жылы жарыққа шыққан алғашқы көркем дүниелерімен-ақ таныла бастаған. “Күзгі жапырақтар” жинағы үшін 1901 жылы Ресей Ғылым академиясының А.С. Пушкин атындағы сыйлығын алды. “Антонов алмасы” (1900), “Қарағайлар” (1901), “Жаңа жол” (1901) атты шығармалар жинағын да оқырман қауым жылы қабылдаған. Қазан төңкерісін қабылдай алмаған. Бунин Ресейден 1920 жылы шет елге қоныс аударды. Бұдан соңғы өмірі Францияда өтеді. Ауыр да азапты ғұмыр кешкен Бунин эммиграцияда жүріп те көп еңбектенеді. Өмірінің соңғы сәттерінде жазылған естеліктер мен мақалалары 1990 жылы Мәскеуде “Советский писатель” баспасынан “Окаянные дни” деген атпен жарық көрді. Кеңес өкіметін, большевиктер билігін өмір бойы мойындамай өткен Бунин кеңес жазушылары, кеңес қоғамы туралы өзінің шынайы ойларын аталмыш кітапта жан-жақты жазып қалдырған. Буниннің “Не пугай меня грозой” деген өлеңін Абай “Қорқытпа мені дауылдан” деген атпен қазақ тіліне аударған (1892 — 95). Жазушының “Антонов алмасы” жинағы Ғ. Қайырбеков аудармасымен қазақ тілінде (1960) жарық көрді.
Дереккөздер
Санат:Орыс ақындары
Көк (сөз)
Көк. Бұл жерде біздің әңгіме етпегіміз заттың түсіне немесе жаңа шыққан жас шәп, аспанның синонимі ретінде айтылатын «көк» туралы емес. Осы «көк» не 10 томдық түсіндірме сөздігімізге, не орфографиялық сөздікке ілінбеген. Бірақ қазіргі қазақ халқының тілінде жиі болмаса да, қолданыста болып тұратын сөз. Кейде қарттардың аузынан шыққан «көгі жақсы», «көгі жаман» сияқты тіркестерде де кездеседі. Аталған сөздің тілімізде өте ертеден келе жатқандығына ежелгі түркі жазба ескерткіштері және қазіргі кейбір түркі тілдері деректері куә. Мысалы, Қашқари сөздігінде «кәкүң кім» сияқты тіркестің аудармасы — «сенің шыққан тегің қандай?» дегенді ұғындырады (МҚ, II, 284). В. Радловтың көрсетуінше, телеуіт тілінде «көгі» сөзі «ру» мағынасында қолданылатындығын байқаймыз (В. Рад. ,Опыт.., II, 2, 1232).
Сөйтіп, «көк» сөзінің біз білетін мағыналарынан басқа, ертеде жиі қолданылып, қазір сирек қолдану нәтижесінде ұмытылуға, естен шығуға айналып бара жатқан да мағынасы барлығын білдік.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі
31 желтоқсан
Желтоқсанның 31 — Григориан күнтізбесінде жылдың 365-ші күні (кібісе жылдарда 366-ші). Жылдың аяғына 0 күн қалады.
Бұл — жылдың соңғы күні. Ендігі күн — келесі жылдың қаңтардың 1.
Мерекелер
Тағы қараңыз: Санат:Желтоқсанның 31 күніндегі мерекелер
Дереккөздер
Санат:31 желтоқсан
IC 941
IC 941 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48998, MCG 4-33-7, ZWG 132.16, NPM1G +24.0326.
Сыртқы сілтемелер
IC 941 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Мокчема
Мокчема — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вашка өзенінің оң жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дели сұлтандығы
Дели сұлтандығы (1206 - 1526) - Солтүстік Үндістанда өмір сүрген мемлекет. Астанасы Дели қаласы болды.
Тарихнамасы
Дели сұлтандығы Солтүстік Үндістанды Орталық Азиядан шыққан мұсылмандар жаулап алуы нәтижесінде құрылған. 1206 жылы Үндістандағы әскер басшысы әрі билеуші мирасқоры Құтб әд - Дин Айбек өзін Солтүстік Үндістанның сұлтанымын деп жариялады. Дели сұлтандығы Ала әд - Дин Хилжаның тұсында күшейіп, оның жері едәуір ұлғайды. Бірақ XIV ғасырдың орта шенінен бастап Дели сұлтандығы әлсірей бастады. Әмір Темірдің 1398 - 1399 жылдары Үндістанға жасаған жорықтары салдарынан сұлтандық ыдырап кетті. 1526 жылы Дели сұлтандығын моғолдар әулеті жаулап алады.
Дереккөздер
Санат:Үндістан тарихы Санат:Түркі мемлекеттері
Оқжетпестің қиясында
«Оқжетпестің қиясында» – 1923 жылы Ташкентте жарық көрген Мағжан Жұмабаевтың поэмасы.
Бұл поэмада Кенесары хан туралы бір аңыз қазақ елі тағдырына байланысты үлкен тақырыпқа ұласқан.
Шығарма эпикалық туынды. Қазақ халқы бодандық бұғауына көндікпеген ел. Соның дәлелі - Кенесары Қасымұлы бастаған көтеріліс. Тарихта із қалдырған айтулы оқиғаны үлкен көркемдік идеяға көтеруде дәл осы туындының орны ерекше.
Бұл поэмадағы басты идея - тәуелсіздік үшін күрес. Ақын өзі таңдаған ойдың айналасында тарихи деректер мен материалдарды еркін түрде пайдаланған.
Дереккөздер
Санат:1923 жыл туындылары Санат:Поэмалар Санат:Мағжан Жұмабай шығармалары
Карангежейра
Карангежейра (Caranguejeira) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты  Пиньял-Литорал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 993 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,21 км² шамасында. Халық тығыздығы — 165,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лейрия округінің елді мекендері
Ньюбург (Миссури)
Ньюбург (Newburg) — Миссури штатының Фелпс округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.6 км². FIPS коды — 29-51716.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 484 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Фелпс округы (Миссури)
Ақпараттық анықтамалық жүйе
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Кастельфранко-ди-Сотто
Кастельфранко-ди-Сотто (Castelfranco di Sotto) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Пиза провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 12 622 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 261 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 48 км² шамасында. Пошта индексі — 56022.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Severo Martire.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Перчукъёль
Перчукъёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пырсъю өзенінің сол жағалауынан 36 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Колликвация
Колликвация (Colliguatio - еріту) - Тканьдердің өліміне (колликвациялық некрозға) әкеліп соқтыратын олардың босап, еруі.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Катализдік крекинг
Бұл процесс 450 - 500°C- та және катализатор (алюмосиликаттар) қатысында жүргізіледі. Бұл әдіспен көбінесе авиация бензині өндіріледі. Катализдік крекингте ароматты көмірсутектерді конденсациялағанда кокстеу процесі жүріп, кокс катализатор бетіне қапталады. Нәтижесінде, катализатордың белсенділігі төмендейді. Катализаторды регенерациялау (қалпына келтіру) 550 - 600°C температурада ауа үрлеп, коксты күйдіру әдісімен орындалады. Регенерация және крекинг процестері кезек-кезек орындалады. Өндірісте көбінесе "қайнау қабатындағы" регенерациялау жүргізіледі. Крекинг және катализаторды регенерациялау бір агрегатта жүргізіледі: жоғары жағы - реактор, төменгі жағы - регенератор. Катализдік крекинг бензиннің құрамында көп мөлшерде ароматты және изопарафинді көмірсутектер болғандықтан, октан саны 78 - 80%, ал қорғасын тетраэтилатын қосып, 90 - 95% - ке жеткізуге болады.
Әдеби үрдіс
«Әдеби үрдіс» – әдебиеттің әлемдік, аймақтық, ұлттық көлемдегі белгілі бір кезеңін, сондай-ақ тұтастай тарихын қамтитын туу, қалыптасу және дамуынан тұратын тарихи қозғалыстағы ағым.
Әдеби үрдіс әр түрлі әдеби кезеңдерден құралады. Әдеби үрдістің ажырамас бір саласы халықаралық әдебиеттер байланысы.
Дереккөздер
Санат: Әдебиет
Оггау-ам-Нойзидлер-Зее
Оггау-ам-Нойзидлер-Зее (Oggau am Neusiedler See) — Аустриядағы жәрмеңке. Бургенланд федералды жеріне қарасты Айзенштадт округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1811 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 52.19 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — EU, ресми идентификациялық коды — 1 03 10.
2007 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Эрнст Шмид (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургенланд елді мекендері
NGC 4554
NGC 4554 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4554 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Кнут Гамсун
500|нобай|оңға|Кнут Гамсун Кнут Гамсун - (норв. Knut Hamsun, шын аты Кнуд Педерсен (норв. Knud Pedersen); 1859 жылы дүниеге келген, 1952 жылы дүниеден өткен) — норвегтік жазушы, 1920 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты.
Өмірі мен шығармашылығы
Гамсун 1859 жылдың 4 тамызында Вега приходы Гудбрандсдален аңғарында дүниеге келген. Ол тігінші Петер Педерсеннің ауылдық жанұяның төртінші ұлы болған. Кедейшілікте өмір сүрген, тоғыз жасынан бастап атасының кеңсесінде жұмыс жасаған. Ол көптеген кәсіп алмастырғаннан кейін 1873 жылдан бастап жиһанкездікпен айналыса бастайды. 17 жасынан бастап жаза бастаған. Алғашқы кітабы "Жұмбақ адам. Норлэндтік махаббат тарихы" (Den Gaadefulde. En kjærlighedshistorie fra Nordland) 1877 жылы жарияланған. Жас кезінде көп саяхат жасаған, әсіресе АҚШ-та. 1888 жылдан кейін Копенгагенде орнығады. 1890 жылы Гамсунның «Аштық» (норв. Sult) жаңашыл психологиялық романы жарық көріп, оны абыройлы етеді.1890 жылдары, әсіресе 1900 жылдарда Гамсун әлемдегі ең танымал жазушылар мен модернизм драматургінің бірі болып, Ресейге өте танымал және бірнеше рет еңбектерін аударған.
1920 жылы Гамсунға «Жердің шырыны» (норв. Markens Grøde) көлемді еңбегіне әдебиет бойынша Нобель сыйлығы берілген. 1943 жылы Гамсун өзінің Нобель лауреаты медалін Насихат министрі Үшінші Рейх Геббельске берген.