cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақстан Республикасының ұлттық мұрағаттары
Мұрағат құжаттарын пайдалану
Шетелдік мұрағаттар, кітапханалар, ғылыми-зерттеу мекемелерінің сирек қолжазбалар бөлімдерінен іздеп табылған тарихи құнды құжаттардың біраз бөлігінің көшірмелері алынды. 2002-2005 жылдар аралығында барлығы 35 мыңнан аса тарихи құжаттар анықталды. Отандық мұрағаттарда сақтаулы құжаттардың басым бөлігімен көпшілік және ғылыми орта таныс. Тарихи, мәдени, саяси маңызға ие құжаттарды түрлі салаларда пайдалану да кеңінен жүргізілуде. Мұрағат мекемесі құжаттарды мүлтіксіз қорғап, сенімді жерде сақтауды қамтамасыз етеді және ұлттық тарихи-мәдени мұраны іске пайдаланады.
Орталық мемлекеттік мұрағат ғимараты
Жаңа астанада Ұлттық мұрағат құру идеясы бүгінгі уақыт талабына жауап Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың қолдауымен 2002 жылы 12 желтоқсандағы № 01- 8.15 тарихи хаттамалық шешімімен Ұлттық мұрағат ғимаратты 2003 жылы Астана қаласында салынатын мемлекеттік нысандар тізбесіне енгізілді.
Бұл әзірше ТМД-ға елдеріне халықаралық стандарттар мен талаптарға сай жоғары технологиялық мұрағаттық құралдармен жабдықталған бірден – бір мекеме болып табылады.
Ғимаратты сипаттау
Бұл қазіргі заман талабына сай көркем де әсем ғимарат, оның тоғыз қабатты, көк тіреген күмбезді қоймасы шығыстық стилдегі шексіздік пен тұрақтылықты бейнелейді, ал әкімшілік бөлігінің еуропалық стилі Есіл өзенінің сол жағалауындағы жаңа әкімшілік елорда орталығын толықтырып тұрғандай.
Егерде Министрліктер ғимаратын аспанда қалықтап жүрген құстың бейнесіне ұқсатсақ, Ұлттық мұрағат ғимараты өткеннен болашаққа көз салған көз жанарына ұқсайды. Жалпы аумағы 12725 шаршы метрді алып жатқан ғимарат дәстүрлі түрдегі және электронды тасымалдаушылардағы мұрағаттың құжаттарды сақтауға арналған екі блоктан тұрады.
Бірнеше оқу залдары, синхронды аудармамен қамтылған конференц–зал, кино, көрме және интернет залдары, Ұлттық мұрағат қорларға арналған экспозициялық холлдар бар. Құжаттарды консервациялау, өңдеу, микрофильмдеу және көшірме жасау лабораториялары орналасқан. Ғимарат ішкі ылғалдылығын бақылау үшін, өрт дабылы, газдық өрт сөндіру құралдары, бейнебақылау камералары, электронды рұқсат жүйесі және т.б. құралдармен жабдықталған.
Жалпы алғанда, мұнда халықтың құжаттық естеліктерін сақтаушы және жинақтаушы – мұрағатшылар қызмет атқаруға және құнды құжаттарды алдағы жүзжылдыққа сақтап жеткізуге жағдайлар жасалған. мұрағат ісін дамытудың 2001-2005 жылдарға арналған бағдарламасын жүзеге асыруда мұрағат ісі, басқару қызметін құжаттамалық қамтамасыз ету және құжаттама жүйесін дамыту мәселелері бойынша 70-тен аса нормативтік-құқықтық кесімдер мен әдістемелік құжаттар дайындалды.
Халықаралық қатынастары
Қазақстан үшін тарихи-мәдени құндылығы бар құжаттарды шетел мұрағаттарынан, кітапханаларынан және ғылыми мекемелерінен іздестіру және сатып алу жөнінде қабылданған шаралар нәтижесінде Ұлттық мұрағат қорының құрамы мен мазмұны едәуір байи түсті. Арменияда, Египетте, Ұлыбританияда, Германияда, Ресейде, АҚШ-та, Түркияда, Қытайда, Венгрия мен Польшада 35 мыңнан аса құнды тарихи құжаттық деректер анықталды. Олардан отандық мұрағаттарда баламасы жоқ
Мұрағат ісі саласындағы ынтымақтастықты дамыту мақсатында Араб Египет Республикасы Мәдениет министрлігімен, Арменияның аумақтық басқару минис­трлігімен, Польша мемлекеттік мұрағаттары, Бас дирекциясымен, Түркия Премьер-Министрі жанындағы мемлекеттік мұрағат Бас дирекциясымен, Моңғолия және Өзбекстанның мұрағат ісі жөніндегі басқармаларымен, АҚШ Холокост мемориалдық мұражайымен келісімдер жасалды.
Тарихы
Орталық Мемлекеттік кинофотофонодокументтер архивіне республика аумағында түзілген, саяси, тарихи, мәдени мәні бар барлық кинофотофоно құжаттар енгізілді. 1957 жылдың соңында республикалық орталық мұрағаттар жүйесін қайта құруға байланысты ҚазССР ОМ КФФД архиві ҚазССР Орталық Мемлекеттік архиві құрамына бөлім ретінде енді. Қазақстан Республикасының құрылуына байланысты 1992 жылы мұрағат Қазақстан Республикасы Орталық мемлекеттік кинофотоқұжаттар және дыбысжазбалар мұрағаты болып аталды.
Кино құжаттар
Мұрағат киноқорында «Восток кино» студиясы мен «Межрабпром» кинотресінің операторлары түсірген алғашқы деректі очерктер сақталған. Сол жылдар фильмдер арасында «Қазақтардың өмірі мен тұрмысы» («Жизнь и быть казахов») (1927 ж.), «Алматы Қазақстан астанасы» («Алма-Ата – столица Казахстана») (1929 ж.), «Түрксіб» (1930 ж.) атты ленталар – айрықша құнды дүниелер болып табылады. 1943 жылдан бастап мұрағат қорларына Екінші дүниежүзілік соғыстың «жанды» тарихы – алғашқы киноүлдір орамдары келіп түсе бастады. Сол кезге тән деректі мол мұраларды қалыптастыруда Мәскеу, Ленинград және Алматы кинематографистерінің күшімен құрылған Еліміздің біріккен орталық киностудиясы көп көмек көрсетті. Осы киностудияның базасында Алматыда мерзімімен «Союзкиножурнал» туындылары шығарылып тұрды. Бұлардың бір бөлігі соғыс аяқталған соң Қазақстанда қалды. Қазір олар мұрағаттың «Алтын қорын» құрайды. Азамат соғысына, Ұлы Отан соғысына қатысушылардың, еңбек ардагерлерінің, ғылым мен мәдениет қайраткерлерінің деректі фильм-портреттері: «Тұрар Рысқұлов», «Әлия», «Дина», «Амангелді Иманов», «Мәншүк», «Талғаттың қыран биігі» (Высокое небо Талгата), «Мәжит Бегалин», «Сәкен Сейфуллин», тағы да басқа туындылар республика тарихының өзендік дербес парақтары болып табылады. Мұрағатта сақтаулы фильмдер, журналдар, арнаулы шығарылымдар (50000 сақтау бірлігіне жуық) Қазақстанның бірегей киношежіресін құрайды.
Фото құжаттар
Фотоқұжаттар қоры ауқымды да, әрқилы. Олардың ең көнелері ХІХ ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың бас кездеріне тән, негізінен тұрмыстық, көріністік суреттер. Өз дәуірінің деректі куәсі ретінде бұлардың құндылығы күн санап арта түсуде. Сый ретінде сақтауға берілген жеке қорлар мен коллекциялар мұрағаттың айрықша мақтанышы.
Д.П. Багаевтың фотоқұжаттар коллекциясы мұрағаттың өзіндік визит карточкасы болып табылады. Коллекцияның шыны пластинкалардағы негативтері айрықша құнды деректер. Мұрағат фотоқорында негативтердің 250000 сақтау бірлігі жинақталған. Магниттік дыбысжазбалардағы, грампластинкалардағы, компакт-кассеталардағы 15000 сақтау бірлігін құрайтын фоноқор – теңдесі жоқ дүниелер. Бұлар қазақ халық музыкасының, авторлық орындаудағы шығармалардың, айтыстардың, алғашқы қазақ операларының дыбысжазбаға түсірілген нұсқалары, аса көрнекті қайраткер замандастарымыздың өз дауыстары. Бүгінгі күндері мұрағат қорлары жаңа Қазақстан – тәуелсіз, егеменді мемлекетіміз туралы әңгімелейтін материалдарымен толыға бастады. Өткенді танып-білмей жаңа қоғам құру мүмкін емес. тарихты практикалық және фактілік тұрғыдан зерттеуге ортақ жадымыздың қоймасы - мұрағаттар үлкен көмек көрсетеді.
Орталық мемлекеттік кинофотоқұжаттар және дыбыс жазбалар мұрағаты бұл күндері «Асыл мұра» жобасы бойынша (Қазақстанның музыкалық жәдігерліктері) фоноқұжаттар негізінде Ғарифолла Құрманғалиевтің, Күләш Бәйсейітованың, Болат Сарыбаевтың, Жамал Омарованың, Қали Жантілеуовтың, Ришат пен Мүсілім Абдуллиндер, Кеңестік Социалистік Республикалар Одағының халық әртістерінің – Бибігүл Төлегенованың, Ермек Серкебаевтың, Роза Жаманованың, Әлібек Дінішевтің және Ахмет Жұбановтың орындауларындағы шығармалардан он үш компакт-дискілер дайындалды.
Орталық мемлекеттік кинофотоқұжаттар және дыбыс жазбалар мұрағаты Қазақстан Республикасында 2001-2005 жылдары мұрағат ісін дамыту бағдарламасына сәйкес көрсетілген жылдары дәстүрлі (үлдірдегі) киноқұжаттарды қазіргі заманғы (цифрлы) негізге көшіру мәселесін белгілі бір дәрежеде шешуге мүмкіндік беретін бейнежазбалық және бейнекөрсеткіш құралдар алды.
Орталық мемлекеттік ғылыми-техникалық құжаттама мұрағаты
Орталық мемлекеттік ғылыми-техникалық құжаттама мұрағаты - өз қызметін 1974 жылдың 1 наурызынан бастады. Қазақстан мұрағаттары өзінің қоймалары қойнауында көлемі мен мазмұны бойынша бірегей, аса бай ақпараттық әлеуетке ие қорларды сақтайды. Бұл құжаттар Қазақстан тарихын зерттеу үшін өте құнды дереккөз материалдары болып табылады.
Қазіргі таңда Қазақстан Республикасы Байланыс және ақпарат министрлігі Ақпарат және мұрағаттар комитетінің Орталық мемлекеттік ғылыми-техникалық құжаттама мұрағаты ХІХ ғасырдың соңынан бүгінгі күнге дейінгі Қазақстанның ғылымы мен техникасының қалыптасуы және дамуы тарихы бойынша құжаттарды сақтайтын аса ірі мекеме.
Іс шаралары
Орталық мемлекеттік ғылыми-техникалық құжаттама мұрағатында Алматы қаласының аумағына орналасқан республикалық және бұрынғы одақтық бағыныштылықтағы ғылыми-зерттеу, жобалау, конструкторлық технологиялық ұйымдар мен мекемелердің қызметі нәтижесінде құрылған ғылыми-технгикалық және басшылық құжаттамалар мемлекеттік сақтауға алынған.
Мұрағатта бүгінгі күні мемлекеттік сақтауда 184621 сақтау бірлігі бар.
Мұрағат қоры
Мекемелер мен кәсіпорындардың қызметі нәтижесінде құрылған құжаттармен қатар, мұрағатқа Қазақстанның ғылым мен техника саласындағы көрнекті қызметкерлерінің өмірі мен қызметі тарихынан хабар беретін жеке құрам құжаттары да мемлекеттік сақтауға алынған. Олардың қатарында Ә.Ш. Тәтіғұлов, П.И. Мариковский, Ғ.Ә. Қалиев, М.И. Усанович, М.Ш. Мәжитов, Т.С. Жасыбаева, С.Г. Космериди, П.Т. Гуляевский т.б. белгілі қайраткерлер бар. Бүгінгі таңда 3302 сақтау бірлігінен тұратын 28 жеке құрам қоры мемлекеттік сақтауда. мұрағат қызметкерлері аса құнды құжаттар мен қорларды ақықтау және есепке алу жұмыстарын жүргізеді, оларға жеке тізімдемелер мен есеп карточкалары құрылады, сақтандыру қоры мен аса құнды құжаттардың көшірмелерін пайдалану қорын құру үшін құжаттарды микрофильмдерге көшіреді. бүгінге күнге дейін 1532089 микрофотокөшірме дайындалды.
Алматы қаласының орталық мемлекеттік мұрағаты
Алматы қаласының Орталық Мемлекеттік Мұрағаты - 1981 жылы Алма-Ата қаласының дербес әкімшілік орталық ретінде дамуы және мемлекеттік есепке алу мен сақтауға алынатын, қала мекемелері, ұйымдары және кәсіпорындарындағы құжат айналымының қарқынды өсуі - Алма-Ата қаласының мемлекеттік мұрағатын салу қажеттілігін туындатты.
Тарихы
1981 жылдың 9 желтоқсанында ҚазКСР-ның Министрлер Кеңесінің 1981 жылдың 2 желтоқсанындағы №442-р қаулысына сәйкес және ҚазКСР-ның Бас мұрағат басқармасының 1981 жылдың 3 желтоқсанындағы №95 бұйрығына сәйкес: Алма-Ата қаласы Халық депутаттары Кеңесінің атқару комитетіне және ҚазКСР Министрлер Кеңесі жанындағы Бас мұрағат басқармасына тікелей бағынышты, штат саны 18 адамнан тұратын қалалық Орталық мемлекеттік мұрағатын құруға ұсыныс жасалды.
Іс шаралары
Мұрағатта Алматы қаласы мұрағат қорының сапалы құрамы мен ақпараттылығын түбегейлі жақсартудағы шараларды жүзеге асыру барысында Алматы қаласы мен Жетісу өлкесінің тарихына байланысты құжаттар мен материалдарды шетел мұрағаттары мен ғылыми мекемелерінен көшіріп алуға аса зор назар аударылады. ҚР Ғылым және Білім Министрлігінің Тарих және Этнология Институтының ғалымдарының кеңесі мен ҚР Ғылым және Білім Министрлігінің Шығыстану Институтымен іскерлік ынтымақтастық өз нәтижелерін берді. Ресей, Қытай, Франция, Түркия, Ұлыбритания сияқты мемлекетердің мұрағаттық мекемелері мен кітапханаларына экспедициялар ұйымдастырылды. Нәтижесінде Қазақстан мұрағаттарында кездеспейтін, бірегей құжаттардың көшірмесінен құралған 600 сақтау бірлігі мұрағатқа келіп түсті.
Мұрағаттың құрылу кезінен бастап қызметкерлер саны 18 адамнан 73 адамға дейін өсті, аудандық мұрағаттарды қосқанда – 151. Мұрағат қазіргі таңда зерттеу жүргізуге көмектесу, ақпарат беру, кеңес беру сынды қызмет түрлерін көрсетеді.
Алмалы аудан мұрағаты
Алмалы аудан мұрағаты 2002 жылдың 11 наурызында құрастырылған және мұрағаттардың басқаруды мұрағаттық қызметi және Алматы қаласының құжаттамасының бiрыңғай жүйесiне кiретiн мемлекеттiк мекеме болып табылады. Мұрағатың 49 қорында 20351 сақтау бiрлiктері мемлекеттік сақтауға алыңған. Сонымен қатар 1928 жылдан нотариалдық кеңселерi, соның iшiнде басқару - сақтауды 11962 сақтау бiрлiгін құрайды.
Әуезов аудан мұрағаты
Әуезов аудан мұрағаты 1992 жылдың 16 қыркүйекте құрастырылған. Мұрағатта осы кезде 190 қор бар. Мұрағат Сақталу бөлiмi және құжаттардың ғылыми пайдалану бөлімі, ведомстволық мұрағаттарды жинақтау және қадағалау бөлімінен тұрады.
Бостандық аудан мұрағаты
Ауданы мұрағат құжаттары төменгідей: аудан мекемелерінің Жеке құрам құжаттары,  азаматтардың еңбек қызмет,  тұрғын-үй құрылыстарының архивында (Абизов ) Ленин ауданының құртылған мемлекеттiк нотариалдық кеңселерiн құжаттары, сонымен қатар  әуе көлiк, қоғамдық  қоректену, денсаулық сақтау салаларының қамтуда.
Жетісу аудан мұрағаты
Алма-Ата қаласының әкімшіліг басшысының №87 1992 жылдың 20 сәуірінде шыққан шешiмi бойынша және 1992 жылдың №384 21 шiлдесiнiң Алматы қаласының Ленинский аудан әкiмшiлiгiнiң шешiмiне Ленинский аудан мұрағаты құрылды. Мұрағатта 128 қор, 93229  сақтау бiрлiктерi сақталуда. Жетісу аудан мұрағатының негiзгi қызметi аудан көлеміндегі мекемелердің құжаттарын   жинақтауды қамтамасыз ету, сақтау,  есепке алу және пайдалану болып табылады.
Түрксіб аудан мұрағаты
Түркiсiб аудан мұрағаты 2002 жылдың 11 наурызы құрастырылған. Аудан мұрағатының негiзгi бағыттары: жинақтау, сақтау, есепке алу және құжаттарды пайдалану болып табылады.
Мемлекеттiк сақтауда Түркiсiб аудан архивында бүгiнгi күнге сақтауды 36077 сақтау бiрлiк, 56 қор бар.
Шығыс Қазақстан облысының мұрағаты
Шығыс Қазақстан облысының мемлекеттік мұрағаты - Орталығы Өскемен қаласы болып табылатын Шығыс Қазақстан облысы 1939 жылдың қазан айынан бастап жеке әкімшілік бірлік ретінде әрекет ете бастағаннан кейін мұрағат құрылысы 1940 жылы басталды. 1940 жылғы 17 сәуірде Қазақ ССР Ішкі істер халық комиссариатының мұрағат бөлімінің бастығы орынбасарының бұйрығымен Шығыс Қазақстан облысы бойынша Қазақ ССР Ішкі істер халық комиссариатының Шығыс Қазақстан облыстық мұрағат бөлімінің бастығы болып Н.И. Чичиевский тағайындалды, сонымен қатар, оған облыстың мемлекеттік мұрағатына басшылық жасау жүктелді.
Тарихы
Шығыс Қазақстан облыстық халық депутаттар кеңесі атқару комитетінің 1940 жылғы 30 қыркүйектегі №773 шешімімен мекемелердің, ұйымдардың басшылары «әрі қарай сақтау үшін НКВД-ның Шығыс Қазақстан облыстық мұрағатына, аудандарда аудандық НКВД-нің аудандық мұрағаттарына мекеме мұрағатында сақтау мерзімі өткен барлық мұрағат материалдарын өткізуге» міндеттенді.
90-шы жылдары Егеменді Қазақстанның қалыптасуымен мұрағат ісі де қалыптасып, ол қайта ұйымдастырылды. Мұрағатшылар сол уақыта дейін белгсіз болған бірқатар проблемалармен бетпе-бет келді: мұрағат құжаттарын меншіктеу; жекешелендірілген, банкротқа ұшыраған кәсіпорындардың мұрағаттарының құқықтық мәртебесі; жеке мұрағаттармен өзара қарым-қатынас; құжаттардың бір жүйесінің құрып, екінші жаңа жүйесінің пайда болуы; мұрағат ісіне ақпараттық технологияны енгізу сияқты мәселелер, бұл шешуін табу қажет болған проблемалардың толық тізімі емес, аталған проблемалардан да өзге проблемалар мұрағат қабарғасында шешімін тауып келеді.
Іс шаралары
Қазақстан Республикасы Парламентінің 1998 жылғы желтоқсандағы «Ұлттық мұрағат қоры және мұрағаттар туралы» Заңын қабылдауы мұрағат ісін ұйымдастыру мен басқаруда оң роль атқарды және біртұтас үш міндеттің: қорларды қалыптастырудың, құжаттардың сақтауды қамтамасыз етудің, халықтың жазбаша тарихи-мәдени мұрасын мемлекет пен қоғамның мүддесіне ғылыми пайдаланудың тиімділігін арттыруға жол ашты.
2008 жылдың қарашасында облыс мемлекеттік мұрағаты Мемлекеттік органдардың біртұтас көлік торабына қосылды, 2009 жылдың ақпанынан бастап Электрондық қызмет орталығының виртуальді қабылханасы өз бетінше жұмыс істейді. «Шығыс Қазақстан облысы мемлекеттік мұрағаты» ресми сайты ақырына дейн жеткізілу және толықтыру сатысында.
Үлкен Қалқан
Үлкен Қалқан – Жетісу Алатауындағы, Алтынемел жотасының қиыр оңтүстік-батысындағы тау.
Қазақстан Республикасының ұлттық мұрағаттары
Мұрағат қорына шолу
Шығыс Қазақстан облысы мемлекеттік мұрағаты Қазақстан Республикасының Ұлттық мұрағат қорының бөлінбес бөлшегі болып табылатын құжаттарды сақтауды жүзеге асыратын мекеме болып табылады. Қағаз негіздегі, сонымен бірге пленка тасымалдаушыдағы (кино-, фото-, фоно-, бейнеқұжаттар) құжаттарда біздің өлкеміздің тарихы, бүкіл елде, сондай-ақ, нақты біздің облысымызда болып өткен барлық тарихи оқиғалар бейнеленген. мұрағатта Өскемендегі Кеңес өкіметінің қалыптасу кезеңіндегі бірегей құжаттар: Өскемен уездік революция комитетінің, атқару комитетінің, әскери комиссарияттың, айырықша арналымдағы бөлімдердің, уездік мекемелердің құжаттары, сол кезеңнің газеттері сақталуда.
Гаусс (Өлшем бірлік)
Гаусс (Гс) — магнит индукциясының бірліктердің халықаралық жүйесі мен бірліктердің СГСМ жүйесіндегі бірлігі. Неміс ғалымы К.Ф. Гаусстың құрметіне қойылған. 1Гс = 10-4 тесла. СГС негізгі өлшем бірліктері арқылы да өрнектеле алады:
Қазақстан Республикасының ұлттық мұрағаттары
Мұрағат қорына шолу
Мұрағат құжаттарының негізінде мұрағатшылар «Кенді Алтай. Шығыс Қазақстанның индустриальді дамуы. 1920-1945 жылдар», «Құпия айдарымен. Коллективизация кезеңінде қазақтардың Қытайға көшуі. Реэмиграция. 1928-1957 жылдар», «Б.Г. Герасимовтың таңдаулы еңбектері», «Рудный Алтай». 1918-1998 жылдар. Өмірбаяндар құжаттарда», «Киров ауданындағы (Өскемен қаласы) ауыл шаруашылығын коллективтендіру. 1928-1936 жылдар», «Шығыс Қазақстан Ұлы Отан соғысы жылдарында. 1941-1945 жылдар» (Жеңістің 65 жылдығына арналды) жинақтарын; Шығыс Қазақстанда әкімшілік-аумақтық бөлу тарихы бойынша (1920-2002 жылдар), Шығыс Қазақстанның колхоз-совхоз құрылысының тарихы (1920-1997 жылдар) бойынша анықтамалықтар, «1941-1945 жылдар. Ұлы Отан соғысы жылдарындағы Шығыс Қазақстан облысына эвакуация» тақырыптық құжаттар шолуын; «Олар Шығыс Қазақстан облысын басқарды. 1941-1945 жылдар» (облыстың бірінші басшылары туралы) өмірбаяндық анықтамалығын; «Шығыс Қазақстан өлкетанушылары» сериясынан кітапшалар: Михаэлис Евгений Петрович. 1941-1913 жылдар», Коншин Николай Яковлевич. 1864-1937 жылдар», «Черных Станислав Евгеньевич. 1934-1991 жылдар»; «Қала көрінісіне штрихтар» кітапшасын, «Кеңес Одағының Батырлары – шығысқазақстандықтар» листовкалар жинағын, «Қамалдан бастау алды» очерктер мен мақалалар жинағын, «Олардың аттарымен көшелер аталады» жолкөрсеткін әзірледі және басып шығарды. Бұдан өзге, облыс мемлекеттік мұрағаты облыс мемлекеттік мұрағаты және оның филиалдарының қорлары бойынша жолкөрсеткі, «КОКП-тың бұрынғы мұрағат қорының құжаттары» жолкөрсеткісін, Облыс мемлекеттік мұрағаты және оның филиалдарының жеке бас текті қорлары бойынша жолкөрсеткі әзірледі.
Үлкен Қалқан
Географиялық орны
Жетісу облысы Кербұлақ ауданы жерінде, Іле өзенінің оң жағасында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1281 м, ұзындығы 15 км, енді жері 10 км. Батысында, 10 км жерде Кіші Қалқан тауы (956 м) орналасқан. Үлкен Қалқанның баурайында Сексеуілді қонысы, Ақтөбе, Шақаман қыстаулары жайғасқан.
Гаусс (Өлшем бірлік)
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, 2-том
Қазақстан Республикасының ұлттық мұрағаттары
Мұрағат қорына шолу
Қазіргі уақытта мұрағатта мемлекеттік сақтауда қағаз негіздегі 676 869 іс бар, олардың ішінен жеке бас текті 9405 іс, ғылыми-техникалық құжаттама 11883 ісі, жеке құрам бойынша 124686 іс сақталуда. Сонымен қатар, 369 киноқұжаттары, 9115 фотоқұжаттары, 246152 сақтық қорының құжаттары, 210 фоноқұжаттар сақталуда.
Гаусс (Өлшем бірлік)
Дереккөздер
Санат:Өлшем бірліктері
Үлкен Қалқан
Геологиялық құрылымы
Жер қыртысы палеозойдың қатпарлы шөгінділерінен (гранит, базальт, андезит, т.б.) түзілген.
Қазақстан Республикасының ұлттық мұрағаттары
Қарағанды облысының мемлекеттік мұрағаты
Қарағанды облысының мемлекеттік мұрағаты - бүгінгі күні облыс мұрағаттарында 2,5 млн. істі қамтитын 5 мың қор сақтаулы. Қарағанды облысындағы мұрағат қызметінің тарихына үңілсек, ол өз бастауын 1937 жылдың 19 желтоқсанынан, яғни, Қарағанды Атқару комитеті Президиумының «Қарағанды мемлекеттік мұрағат басқармасын ұйымдастыру және облыстық, аудандық мекемелердің, кәсіпорындардың, МТС колхоздар мен совхоздардың және селолық-ауылдық кеңестердің мұрағат материалдарын ретке келтіру туралы» Қаулысы қабылданған кезеңнен алады.
Үлкен Қалқан
Өсімдігі
Тау баурайында сұр, бозғылт сұр топырақ қалыптасқан. Іле өзеніне қараған тіктеу беткейлерінде жусан, көкпек, сұлыбас, т.б. шөптесін өсімдіктер өседі.
Қазақстан Республикасының ұлттық мұрағаттары
Қарағанды облысының мемлекеттік мұрағаты
Айтарлықтай қиындықтардың орын алғанына қарамастан, мұрағат қызметінің басшылығы сол жылдардың өзінде аудандық және қалалық мұрағаттардың құрылуына ерекше көңіл бөлді. 1939 жылы Қарағанды облысында 10 аудандық мұрағат қызмет атқарды. Олар: Жаңаарқа, Нұра, Тельман, Қарсақпай, Қорғалжын, Ворошиловский, Вишневский, Ақмола, Қарқаралы, Еркіншілік аудандық мұрағаттары.
Үлкен Қалқан
Дереккөздер
Санат:Кербұлақ ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы
Қазақстан Республикасының ұлттық мұрағаттары
Тарихы
1976 жылдан 1991 жылға дейін облыстың мұрағат қызметін Вдовин Александр Дмитриевич басқарды. Осы кезеңде Қарағанды облысы мемлекеттік мұрағатының базасында мұрағат қызметі мен тәжірибе алмасу мәселелері бойынша көптеген аймақтық жиналыстар, республикалық конференциялар, семинар-кеңестер өткізілді.
1994 жылы республикада ҒТҚ ОММ-нан кейінгі екінші болып саналатын облмеммұрағаттың ғылыми-техникалық құжаттамалар жөніндегі филиалы ашылды.
Іс шаралары
Егемен Қазақстан тарихында алғаш рет қарағандылық мұрағатшылар мұрағатта сақталған және Қазақстан тарихына қатысы бар құжаттарды қосымша қарастыру, іздеп табу және іріктеу міндетін қоя отырып, Финляндия Ұлттық мұрағатының құжаттарын танып-білді. мұрағаттар және құжаттама басқармасының бастығы Ө.Амантаев пен облыстық мемлекеттік мұрағат директоры Л.В.Михееваның Финляндия Ұлттық мұрағатына іссапары кезінде Қазақстанда туып, соғыс жылдарында қаза тауып, Финляндия аумағында жерленген кеңестік соғыс тұтқындарына қатысты құжаттар табылып, қол жеткізілді.
Қостанай облысының мемлекеттік мұрағаты
Қостанай облысының мемлекеттік мұрағаты - 1923 жылғы 21 желтоқсанда Қостанай губерниялық атқару комитетінің Президиумының отырысында Қостанай губерниялық мұрағат бюросын құру жөнінде шешім қабылданды. Мұрағат сақтау орнына губерниялық атқарушы комитетінің қажетті талаптарға сәйкес келмейтін әрі-бері өтетін бөлмесі берілді. Барлық жұмыстарды бір меңгеруші атқарды, өйткені штаттық кестеде бір қызметкер ғана есептелді.
Іс шаралары
Қазіргі таңда Қостанай облысының мемлекеттік мұрағатында 615387 бірлік сақтаулары бар 1393 мұрағат қорын құрды. Басқармалық құжаттамалармен және жеке құрам бойынша құжаттармен қатар облыстық мемлекеттік мұрағат облыстағы мекемелердің, ұйымдардың ғылыми-техникалық құжатамаларын сақтайды (5820 сақтау бірлігі), оның тең бөлігін ҚазКСР-ның орман шаруашылығы Министрлігінің Қостанай орман шаруашылығы кәсіптік бірлестігінің, «Целингипрозем» жобалы институтының Костанай филиалының, ауыл шаруашылығы және азық-түлік Департаментінің, «Заречный» тәжирибе-өндірістік шаруашылығы сияқты ірі ұйымдардың құжаттары құрастырады.
Тарихы
Алматы облысының мемлекеттік мұрағаты өз бастауын 1919 жылдан бері келе жатқан облыстық мұрағат қорынан алады. Түркістан АКСР Ағарту Халық Комиссариатының Орталық мұрағаттар басқармасының жүйесіне енгізілген облыстық мұрағат қорын құру туралы бұйрық 1921 жылдың 25 қаңтарында шығарылды.
1996 жылдың қаңтар айынан бастап Мұрағаттар және құжаттама басқармасы Алматы облысының әкімі аппаратының Мұрағат бөлімі болып қайта құрылды, ол 1997 жылы таратылып, 2000 жылы қайтадан Алматы облысы мұрағат басқармасы ретінде қалпына келтіріліп, облмеммұрағат штатынан бөлініп шықты. 2004 ж. Алматы облысы әкімінің 2004 жылғы 10 ақпандағы №2-19 шешімі бойынша Алматы облыстық мұрағат басқармасы «Алматы облысының мұрағаттар және құжаттаманы басқару жөніндегі басқармасы» мемлекеттік мекемесі болып қайта құрылды.
Талдықорған мемлекеттік мұрағаты
1944 жылға дейін Талдықорған облысы Алматы мен Семей облыстарының құрамында болды. Қазақ КСР Жоғары Кеңесі Президиумының 1944 ж. 15 наурыздағы Жарлығымен Талдықорған облысы құрылды. Талдықорған облысының мемлекеттік мұрағаты 1944 жылдың наурызында облысқа Алматы мен Семей облыстарынан аумақтық жағынан берілген аудан мұрағаттарының құжаттары негізінде құрылды.
Алматы облысы әкімінің 1999 жылғы 1қарашадағы № 11-420 шешімімен Талдықорған қаласындағы филиал Талдықорған мемлекеттік мұрағаты болып аталды.
Алматы облысы әкімінің 2003 жылғы 15 шілдедегі №65 қаулысымен «Талдықорған мемлекеттік мұрағаты» мемлекеттік мекемесі құрылды.
Талдықорған мемлекеттік мұрағаты облыс мекемелері мен кәсіпорындараның 1918-1997 жылдардағы құжаттарын, сонымен қатар партия және комсомол ұйымдарының құжаттарын сақтауда.
Павлодар облысының Орталық мемлекеттік мұрағаты
Павлодар облысының Орталық мемлекеттік мұрағаты - Павлодар атқару комитетінің штатына кіші мұрағатшы (архивариус) лауазымының енгізілуімен 1925 жылдың 30 маусымынан бастап Павлодар облысының мұрағат мекемелерінің тарихы басталды.
Тарихы
1938 жылы Павлодар облысының құрылуымен Ертістің Павлодар өңірі тарихының жаңа кезеңі басталады. Павлодар облысы экономикалық және әлеуметтік-мәдени дамуының маңызды мәселелері қалай қарастырылып, шешілгені туралы депутаттардың облыстық, аудандық, қалалық кеңестері сессияларының, олардың атқару комитеттері мәжілістерінің хаттамалары куәлік етеді.
Мұрағат қорына шолу
Құжаттардың ірі кешені біздің жерлестеріміздің Ұлы Отан соғысы жылдарындағы ерліктері туралы куәлік етеді. облыстық мекемелер, ұйымдар мен кәсіпорындардың қорлары облыс еңбекшілерінің Ұлы Жеңіске тигізген үлкен үлесі туралы баяндайды. Жеке тектік құжаттардан Азаматтық және Ұлы Отан соғыстарында қатысқандардың естеліктері және құжаттары, істер топтамалары, Кеңес Одағы Батырларының, еңбек әскерлерінің құжаттары мен істер топтамалары құрастырылды. Ұлы Отан соғысына қатысқан Р.Ж.Аликовтың, С.Ф.Гончаровтың, З.П.Ереминаның, Г.В.Путинцевтің және басқалардың, сондай-ақ тыл еңбекшілері, соғыс жылдарында жоғары астық топтарын құру жөніндегі қозғалыстың бастамашысы А.И.Дацкованың; депортацияға ұшыраған поляктарды орналастыруымен айналысқан А.М.Захарованың жеке тектік қорларында соғыс жылдары туралы қызық мәлімет баршылық.
Ақмола облысының Орталық мемлекеттік мұрағаты
1939 жылы 14 қазанда Ақмола облысы құрылуына байланысты Қазақ КСР ІІХҚ-ң 1939 жылы 22 желтоқсандағы №1875 бұйрығымен Ақмола облысының мемлекеттік мұрағаты құрылды. Қазақ КСР-ның құрамында 1960 жылы Тың өлкесінің құрылған кезінен бастап сонымен қатар облыстың әкімшілік-аумақтық құрылымдарының кезек-кезек өзгеруімен мемлекеттік мұрағаттың атауыда ауысып отырды:
Ең соңғы толық ресми атауы –Ақмола облысының мемлекеттік мұрағаты болды. облыстың мемлекеттік мұрағатында тек одақтық кезеңнен (1919-1990 жылдардағы негізгі жиымдар) және Егемен Қазақстан Республикасының алғашқы жылдарының (1991-2011 жылдарғы) құжаттар сақталады. Революцияға дейінгі құжаттар жеке іс құрайды. Тың өлкесінің (1961-1965 жылдар) аймақтарының мекемелері және ұйымдарының қорлары жеке топтастырылады. Тың өлкесінің құжаттары облыс орталығы Көкшетауға көшуіне байланысты Астана қаласының мемлекеттік мұрағатына тапсырылды.
Оңтүстік Қазақстан облысының мемлекеттік мұрағаты
1926 жылы 1 қазанда Сырдария мұрағат бюросы құрылды. Бұл қазіргі Түркістан облысының аумағы енген Сырдария губерниясы 1924 жылы құрылғаны оның орталығы Шымкент қаласы болып тарихта белгіленді. Алған Оңтүстік мемлекеттік мұрағатында небәрі 4 сөре бөлініп, онда 1 меңгеруші мен 1 ғана архивариус жұмыс істеді. Соныман Түркістан облысының мемлекеттік мұрағатының іргесі қаланды. Содан бері мұрағат қызметі қалыптасу, өсу, даму кезеңдерін бастан кешірді. мұрағат құрылған сәтте 4 сөреге жиналған 13 қор қазір 3850 –дей қор, 1млн 500 мың іске жетті. 1917 жылдан бастау алатын осы баға жетпес құнды құжаттар облыстың әр кезеңіндегі тарихынан сыр шертеді. 1917 жылы уақытша өкіметінің орнауы, әйгілі қазан революциясы Кеңестер одағының дүниеге келуі, 1924-1925 жылдарғы Орта Азия мен Қазақстан Республикаларының ұлттық мемлекеттік межеленуі, артельдер, мен серіктестіктердің ұйымдастырылуы, Одақтық маңызы бар алып өнеркәсіп орындардың салынуы, Мырзашөлді игеру, репрессия, Ұлы Отан Соғысы, халық шаруашылығының қалпына келтіруі, Бөген, Шардара, су қоймаларының салынуы, тәуелсіздікке ие болу саяси, әлеуметтік реформаларды жүзеге асыру тағы басқа құжаттар бар. Облыс орталығында жалпы алаңы 4264 шаршы метр ғимаратта мұрағат орналасқан. Бұл мұрағат ғимараты ТМД елдерінде санаулы.
Ақтөбе облысының Орталық мемлекеттік мұрағаты
Алғашында Ақтөбе губерниялық мұрағат бюросы болып аталған Ақтөбе облысының мемлекеттік мұрағаты 1923 жылы 15 қыркүйекте құрылды. Мұнда негізінен сол кездегі алғашқы қор ретінде губерниялық—кеңестік халық шаруашылығының Ақтөбе уездік атқару комитетінің құжаттары сақталады. 1928-1935 жылдар аралығында әкімшілік-территориялық бөліністің өзгеруіне байланысты мұрағат мекемелерінің жұмысына түзетулер мен ұйымдық құрылымдар енгізілді. 1935-1938 жылдар аудан аралық мемлекеттік мұрағаттар құрылды. 1964 жылы облыстық мемлекеттік мұрағат жалпы көлемі 545,0 шаршы метрді құрайтын тұрпатты ғимаратты (Лачугин көшесі, 2) Қазақстан Компартиясы қызметін тоқтатуға байланысты 1991 жылдың қазан айында Ақтөбе облыстық мұрағат мекемесіне беріліп, көлемі 2167,4 шаршы метрлік басты ғимаратты (Ағайынды Жұбановтар көшесі 255) иемденуде.
Ақтөбе облысының мемлекеттік мұрағатында әр кезеңдегі облыс тарихына қатысты құжаттар сақталуда. Атап айтқанда 1917-1918 жылдардағы кеңес өкіметін орнатудағы Ақтөбе уезі атқару комитетінің хаттамалары, губерниялық округтық облыстық ауыл шаруашылығын түпкілікті қайта құру, артельдер мен серіктестіктердің құрылуы, дүниежүзілік екінші қанды соғыс кезіндегі ақтөбеліктердің тылдағы ерлігі, халыққа білім беру ісі, денсаулық сақтау туралы құжаттардан көптеп мәлімет алуға болады. Ірі ірі өндіріс орындары Ақтөбе қаласында 30-50 жылдары пайдалануға берілген ферро-қорытпа, хром қоспа, ауылшаруашылық машина жасау, рентген сәуле аппараты зауыттары, С.М. Киров атындағы химия комбинаты, мұнай барлау, геологиялық, геофизикалық экспедицияларының құжаттары орын алған. Сонымен облысқа танымалы, еңбегі сіңген жеке адамдардың қорыда қалыптасуда. Олар атақты тарихшы Ш. Берсиев, Кеңес Одағының Батырлары С.В. Вавилов, М.Бөкенбаев, өлкетанушы Еламанов тағы басқалар.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұрағаттары
IC 4230
IC 4230 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46678, UGC 8402, MCG 5-32-8, ZWG 161.32.
Сыртқы сілтемелер
IC 4230 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Қантай Темірғалиев
Қантай Темірғалиев (1911, БҚО - 2000 Алматы қаласы), Қазақстанда дене тәрбиесі мен спорт жұмыстарын ұйымдастырушылардың бірі, ҰОС-ның ардагері, ҚазКСР-іне ерікті спорт қоғамдары одағы төрағасының орынсасары (1946 - 1957), республикалық "Қ" ерікті спорт қоғамы төрағасының орынбасары, Алматы облыстық "Қ" ерікті спорт қоғамының төрағасы. Темірғалиев республикада ауыл-село спортын, бұқаралық дене тәрбиесін дамытуға үлкен үлес қосқан адам.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Санат:Тұлғалар
Козлодуйци (Добрич облысы)
Козлодуйци (Козлодуйци) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 447 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9387. Телефон коды — 05718. ЕКАТТЕ коды — 37808.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Левдымская
Левдымская — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юконда өзенінің оң жағалауынан 205км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Конда. Өзен саласы — Конда, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Безрыбная (Рыбная тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
NGC 3599
NGC 3599 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 14 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3599 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34326, UGC 6281, MCG 3-29-15, ZWG 96,15.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Тасты (бекініс)
Тасты – ескі бекініс орны. Бекіністі 1947 жылы Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясы (жетек. Ә.Х.Марғұлан), 1948 жылы Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясы (жетек. А.Н.Бернштам) зерттеген.
Географиялық орны
Түркістан облысы Созақ ауданы Тасты ауылының маңында, Шу өзенінің төменгі ағысының сол жақ жағалауында орналасқан.
Сипаты
Аумағы 60х60 м, биіктігі 1,5 м төртбұрышты алаң. Мекен қабырғасының биктігі 1,5 м, екі қатар жер дуалмен қоршалған, олардың аралығына ені 3,5 м, тереңдігі 2,5 м ор қазылған. Бұрыштарында мұнараның орны сақталған. Бекіністі мекеннен алынған көзелердің сынықтарына, олардың жасалу тәсілдері мен үлгілеріне қарағанда, бұл жер ерте орта ғасырда, орта ғасырдағы және 14–16 ғасырлардағы жергілікті халықтардың мекені болған.
Дереккөздер
Санат:Тарихи орындар Санат:Археология
Кичикир
Кичикир — Башқұртстанның Яңауыл ауданындағы ауыл, Ескі кудашев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 99 адамды құрады. Пошта индексі — 452816, ОКАТО коды — 80259885002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Камбс
Камбс (Kambs) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Мюриц ауданының құрамына енеді.
Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі (финал)
2022 жылғы футболдан әлем біріншілігінің финалдық кездесуі. 2022 жылы 18 желтоқсанда Лусаил қаласындағы Мунисипальды стадионда өтіп, Франция және Аргентина құрамалары кездесті.
Камбс
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 265 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 13,95 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 56 026. Муниципалитеттің басшысы — Вилли Вендт.
Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі (финал)
Бұл матч — Аргентинаның алтыншы рет (1930, 1978, 1986, 1990, 2014), ал Францияның төртінші мәрте (1998, 2006, 2018) финалға шығуы.
Камбс
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Кичикир
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі (финал)
Негізгі уақыт 2:2, қосымша уақыт 3:3 есебімен тең аяқталды. Аргентина пенальтилер сериясында 4:2 есебімен ұтты да, 36 жылдан соң үшінші рет чемпион атанды.
Стадион
Бұл стадионда финалдық кездесуден бөлек беташар ойын мен топтық кезеңнің бірнеше ойыны өттіі. Стадионның сыйымдылығы чемпионат қарсаңында 86 мың адамға дейін жеткізілді.
Сілтемелер
Санат:Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі Санат:2022 жылғы футбол Санат:Футболдан әлем біріншілігінің финалдары Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Бухрайн (Люцерн)
250px|thumb|Картада орналасуы Бухрайн (Люцерн) (Buchrain LU) — Швейцарияның Люцерн кантонында орналасқан коммуна. Люцерн округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5316 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.8 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1052, пошта индексі — 6033.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Люцерн елді мекендері
Страсбург университеті
Страсбург университеті (немесе Страсбурлік университет) – 1621 жылы негізі қаланған Францияның байырғы университеттерінің бірі. 1971 жылдан Страсбург университеті өз ішінен 3 үлкен университетке бөлінді. Олар:
Луи Пастер атындағы Страсбург I университеті
Луи Пастер атындағы Страсбург университетінде (Université Louis Pasteur) медицина факультеті, жаратылыстану ғылымдары, Жер туралы ғылым факультеті, математика бөлімі, физика институты, Жер физикасы, химия, физиология және биохимия, ботаника, зоология және жалпы биология, геология, геофизика, астрономиялық обсерватория және 2 ғылыми колледж бар. Бұл университет Еуропа зерттеу университеттері лигасының мүшесі болып табылады.
Марк Блок атындағы Страсбург II университеті
Марк Блок атындағы Страсбург университетінде (Université Marc Bloch) 10 факультет жұмыс жасайды. Олар: Өнер, тарих ғылымдары, филология, лингвистика және қолданбалы ғылым, әлеуметтік ғылым, спорт ғылымдары, католиктік және протесттанттық дін.
Бұл университет халықаралық аренада гуманитарлық саладағы зерттеу орталықтарымен тығыз байланыста.
Робер Шуман атындағы Страсбург III университеті
Робер Шуман атындағы Страсбург университеті (Université Robert Schuman) 160 салада арнайы мамандықтарды дайындайды. Олар: құқық факультеті және экономика ғылымы, құқық институты және салыстырмалы экономика, заңмен зерттеу, қылмыстық-түзету ғылымы, еңбек, халықаралық меншікті өнеркәсіптік зерттеу орталығы.
Дереккөздер
Санат:Франция жоғарғы оқу орындары
Сарысүмбе
Сарысүмбе, Алтай — қала (1984), Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданына (Қытай) қарасты Іле — Қазақ автономиялы облысы Алтай аймағының орталығы. Моңғол Алтайының оңт. баурайында, Қыран өз-нің жағалауындағы тауаралық аңғарға орналасқан. Тұрғыны 190 мың адам (1990). С. қ-на қарасты 9 елді мекенді қосқандағы Аумағы 12,0 мың км². Іргесі 1869 ж. қаланған. 1919 жылға дейін Қобда амбаны арқылы тікелей Пекиннің бақылауында, 1949 жылға дейін Шыңжаң өлкесінің қарамағында болды. 1954 жылдан Алтай деп аталды. 1984 ж. ресми түрде қала мәртебесі берілді. Тұрғын халықтың басым бөлігін қазақтар мен қытайлар құрайды. Бұлардан басқа жеті-сегіз ұлттың өкілдері тұрады. Ауа райы құрғақтау, қаңтардағы температурасы ¬–30 — 35°С. Жазы қоңыр салқын, шілденің орташа температурасы 20 — 22°С. Қалада жүн тоқу, тері өңдеу, былғары киім тігу, алтын және басқа түсті металл мен асыл тастар өңдеу, т.б. өндіріс салалары жақсы өркендеген. Қазақ тілінде орта білім және кәсіптік-техн. білім беретін мектептер, кітапхана, өлкетану мұражайы, қазақ ән-би ансамблі, қазақ ұлттық емханасы жұмыс істейді. Қазақ тілінде “Алтай” газеті, “Алтай аясы” атты әдеби журнал, ғыл.-көпшілік сипаттағы “Дәрігерлік білім”, “Ғылым және өнер”, т.б. журналдар жарық көреді. “Алтай” теледидары қазақ және қытай тілдерінде күнделікті хабар таратады.
Тышқантау
Тышқантау – Жетісу (Жоңғар) Алатауының оңтүстік сілеміндегі тау.
Географиялық орны мен жер бедері
Қазақстан (Жетісу облысы Панфилов ауданы) мен Қытай шекарасында. Абсолюттік биіктігі 4005 метр. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 400 км-ге созылып жатыр, ені 25 – 30 км. Тау мұздықтарынан Өсек және Қорғас өзендерінің салалары бастау алады.
Өсімдігі
Беткейлерінде Тянь-Шань шыршасы, сібір самырсыны өседі.
Дереккөздер
Санат:Панфилов ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы Санат:Қытай таулары
Бирори
Бирори (Birori) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Нуоро провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 591 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 34 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Пошта индексі — 8010.
Елді мекеннің қамқоршысы — апостол Андрей.
Ұрықтың қан айналымы
Құрсақтағы нәрестенің қанайналыс шеңбері
Құрсақтағы нәрестенің оттегі мен қоректік заттар ана қанынан плаценталық (бала жолдасы) қанайналыс көмегімен жеткізіледі. Ол былай іске асырылады. Оттегі және қоректік заттармен байыған артерия қаны ана қағанағынан кіндік венасына енеді, бұл вена кіндік аймағының нәресте денесіне кіріп жоғары жүреді де бауырға келіп, оның сол жақ бойлық жүлгесінде орналасады. thumb|300px.|Ұрықтың қан айналымы
Бауыр қақпасының деңгейінде  v. Umbilicadis екі тармаққа бөлінеді, олардың біреуі бірден қақпа венасына құйылады, ал ductus venosus деп аталатын екіншісі,  бауырдың бетімен оның  артқы жиегіне дейін барып, сол жерде төменгі қуыс вена сабауына құйылады. Салыстыра алғанда бауырдың көлемінің үлкендеу болуы кіндік венасы тармағының біреуінің қақпа венасы арқылы бауырға таза артерия қанын жеткізуіне байланысты.
Бұл соңғы жағдайда өсіп келе жатқан ағза үшін бауырдың қан жасау қызметіне байланысты, бұл қызмет құрсақтағы нәрестеде басым болады да, туғаннан кейін әлсірейді. Қан бауыр арқылы өтіп, бауыр венералар арқылы төменгі қуыс венаға құйылады. Сөйтіп, барлық umbilicalis қаны не тікелей ductus venosus арқылы немесе жанама жолмен (бауыр арқылы) төменгі қуыс венаға келеді.
Сол жерде құрсақтағы нәрестеге дененің төменгі жартысынан ағып шығатын вена қанына араласады. Аралас (артериялық және веналық) қан төменгі қуыс вена арқылы оң жақ жүрекше ағады. Одан төменгі қуыс вена қақпашасының – valvula venae cavae interioris – көмегімен жүрекшелер пердесінде орналасқан foramen ovale арқылы сол жақ жүрекшеге келеді.
Алайда тыныс алу мүшесі ретінде өкпе әлі жұмыс істемейтіндіктен, қанның аз ғана бөлігі ғана өкпе паренхимасына, одан өкпе веналары арқылы сол жақ жүрекшеге келеді. Қанның көп бөлігі өкпе сабауынан ductus arteriosus арқылы төмендегі қолқаға, одан ішкі мүшелер мен аяқтарға ауысады. Сөйтіп, жалпы алғанда құрсақтағы нәрестенің тамырлары арқылы аралас қан ағады.
Құрсақтағы нәрестенің тамырлары арқылы аралас қан аққанымен, v.umbilicalis және төменгі қуыс венаға құйылғанға дейінгі ductus venosus-ті қоспағанда, ductus arteriosus құятын жерден төмен оның сапасы едәуір  төмендейді. Демек, дененің жоғарғы бөлігі (бас) оттегі мен қоректік заттары молдау қан алады. Дененің төменгі бөлігі жоғарғы бөлігіне қарағанда нашарлау қоректенеді.
Жаңа туған нәрестенің жамбасы мен аяқтарының кішірек болуы осыған байланысты. Құрсақтағы нәрестенің дүниеге келуі ағза дамуындағы секіріс болып табылады. Бұл кезде өмірлік маңызды процестер түбегейлі сапалық тұрғыдан өзгеріске ұшырайды.
Іште дамып келе жатқан нәресте бір ортадан (температура, ылғалдық және тағы басқа жағдайлары біршама тұрақты жатыр қуысы) басқа ортаға (жағдайлары өзгермелі сыртқы орта) ауысады да, соның нәтижесінде  зат алмасуы, сондай  -  ақ қоректену және тыныс алу тәсілдері  түбегейлі  өзгереді.
Бұрын қан арқылы алынатын қоректік заттардың орнына, енді тамақ ас қорыту жолына түсіп, сол жерде қорытылып, сіңіріледі. Ал оттегі енді анасының қанынан емес тыныс алу мүшелерінің іске қосылуы нәтижесінде  сыртқы аудан келе бастайды. Мұны барлығы қан айналысына да әсерін тигізеді.
Нәресте туған кезде күрт планценталық қанайналыстан өкпелік қанайналысқа көшу іске асады. Ең бірінші ауа жұтып, өкпе созылған кезде оның тамырлары қатты кеңейіп, қанға толады. Сол кезде ductus arteriosus қабысып, алғашқы 8-10 күнде бітеліп lig. Arteriosum-ға айналады. Кіндік артериялары алғашқы 2-3 күнде, кіндік венасы сәл кештеу (6-7 күнде) бітіп кетеді. Қанның оң жақ жүрекшеден сол жақ жүрекшеге сопақ тесік арқылы келуі туысымен дереу тоқталады, өйткені сол жақ жүрекше өкпеден келетін қанмен толады да, оң және сол жақ құлақшалардың қан қысымындағы айырмашылық теңеледі. Сопақ тесік ductus arteriosus – тың бітелуіне қарағанда едәуір  кейіндеу жабылады және көбінесе тесік бір жасы бойы,  ал үштен бір жағдайда өмір бойы сақталады. Бұл сипатталған өзгерістер тірі адамда рентген сәулелерінің көмегімен зерттеу арқылы анықталған.
Дереккөздер
1. А. Рақышев “Адам анатомиясы”ІІ том
2. Ж.К.Ермахан “Тәнтану” Алматы “Білім” 2004
3. М.Г. Привес, Н.К. Лысенков, В.И. Бушкович “Анатомия человек” Москва “Медицина” 1985
Санат:Анатомия
Гутенберг жобасы
Мәтіндердің көбісі ағылшын тілінде. Басқа тілдерден көбінесе француз тілі, неміс тілі, финн тілі, нидерланд тілі кезігеді. Сонымен қатар каталан тіліндегі, санскрит пен т.б. тілдердегі мәтіндер бар.
Бұл жобаның көптеген мәтіндері LibriVox жобасымен аудиокітаптар жасауға қолданылады.
Тағы қараңыз
Санат:Сайттар Санат:Электронды кітапханалар
Куратов атындағы көше (Алматы)
thumb|right|200px Куратов атындағы көше Көшеге ақын-демократ, ағартушы, әдебиеттегі сатираның атасы - Иван Алексеевич Куратовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.04.1980 №86 шешімі) берілген. Куратов Иван Алексеевич (1839-1875) Кибра елді мекенінде дүниеге келген. Көше Жетісу, Медеу аудандарында орналасқан. Мақатаев көшесінен басталып, Черкасск көшесіне дейін созылып жатыр. Бұрынғы атаулары: Сибирская; Алтайская көшелері. Көшенің ұзындығы - 1350 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Шығатын ақпарат
Шығатын ақпарат (Выходная информация) — кіретін ақпараттардың мәліметтерін өндеу нәтижесінде есептеу машинасының беретін мағлұматтарының жиынтығы. Шығатын ақпараттар бейнелеу құрылғысында (экран, табло) мәтін, сызба, график, кесте түрінде берілуі мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс