cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Моңғол шапқыншылығы
Шыңғыстан соң
1239 ж. басында моңғолдар Еділ өзенінің ту сыртынан орыс жеріне екінші жорыққа аттанды. 1240 ж. күзде Киев алынды. моңғолдар Польша, Венгрия, Чехияны талады. Енді моңғол жері батыста -Днестрге, шығыста Ертіске, оңтүстікте Солтүстік Кавказға дейін жетті. Бату хан иеліктері құрамына оңтүстік-шығыста Солтүстік хорезм мен Сырдың төмен жағындағы жерлер енді. Орыс кінәздықтары да Бату ханға тәуелді бодан болды.
Осындай аса зор мемлекет шығыс деректемелерінде Көк Орда, орыс жылнамаларында Алтын Орда деп атанды. Алғашында Алтын Орда Моңғолия империясына оның бір ұлысы ретінде енген еді, ал 15 ғ. 1460 жж. кейін ол дербес ел болып бөлінді. Алтын Орда халқы этникалық жағынан біркелкі болған жоқ. Отырықшы аймақтарда Еділ бұлғарлары, қала қыпшақтары, орыстар, армяндар, ежелгі хазарлар, хорезмдіктер тұрды. Ал далалық аймағында қыпшақ, найман, қоңырат т.б. мекендеді. Дешті-Қыпшақ пен Еділ бойына қоныс аударған моңғолдар жергілікті халықпен сіңісіп кетті. Алтын Орданың орталық аймағы — Еділ бойы (Сарытаудан (қазіргі Саратов) Аштараханға дейін) астанасы Берке сарайы немесе Сарай-әл-Жадид немесе Сарай-Жүк), негізгі әскери күші — қыпшақтар.
Алтын Орда өзін билеген хандары:
Егер Жошы мен Бату хан Моңғолиядағы ұлы ханға бағынышты болса, Беркеден бастап Алтын Орда хандары өздерін тәуелсізбіз деп есептеді. Батыс Еуропамен, Мысырмен, Анадолымен, Үндістанмен, Қытаймен сауда жүргізді. Ислам діні Өзбек хан тұсында үстем дінге айналды. Мемлекет құрылысы әскери негізде болды, шет аймақтарда әскери әкімшілік биледі. Қарулы күштер оң қол, сол қолға бөлініп, оларды ханзада — оғландар, түмен басы, мың басы, жүз басы, он басы басқарды. Қала мен бағынышты аймақты ұстау үшін даруғабектер, басқақтар тағайындалды.
Алтын Орда ішінде азаттық күрестер де, феодалдардың өзара күресі де күшейді. 1238 ж. Бұқарда қолөнерші Махмұд Тараби бастаған көтеріліс болды. 10 мың моңғол жауынгері өлтірілді. Бірақ осы ұрыста Махмұд Тараби де қаза тапты. моңғолдар көтерілісті басып тастады. 1240—1241 жж, 1270 ж. Кама булғарлары көтерілді. Бұл Алтын Орданы әлсіретті. 1250 ж. Ұлы Новгородта, 1262 ж. Ростовта, Суздальда]], Ярославльде болған көтерілістен Алтын Орда іргесі шайқалды.
1377 ж. Мәскеудің ұлы кнәзы Дмитрий мен Суздаль-Нижегород кнәзының әскерлері Қазанға жорық жасады. Рязань кнәздығына шабуыл жасаған татарларды 1378 ж. орыстар Вожа өзені бойында (Оканың оң саласы) талқандады.
1380 ж. Алтын Орда нояны Мамай үлкен әскер күшімен орыстарға қарсы шабуылға шықты. Орыс кнәздықтарының біріккен күштері Непрядва (Донның оң сапасы) өзені жағасында, Куликово даласы деп аталатын жерде 1380 ж. 8 қыркүйекте Мамай әскерінің тас-талқанын шығарды. Бұл Алтын Орданың құлауын тездетті.
Оның үстіне 14 ғ. соңында, яғни 1391 және 1395 жылдары Ақсақ Темір Алтын Ордаға бас көтертпей екі рет соққы берді. Осыдан кейін ел ыдырай бастады. 15 ғ. басында Тоқтамыс ханмен Едіге бидің өзара таласы Алтын Орданы өзара қажытты. 15 ғ. 1 жартысында онан бұлғарлар, Қазан мен Қырым бөлініп шықты. 1480 жылы орыс кнәздықтары моңғолдардан толық тәуелсіздік алды. Сол шамада Қазан, Қырым, Аштархан (Ноғай), Қазақ, Сібір хандықтары құрылды.
моңғол шапқыншылығы кезінде моңғолдардың жаңа жерлерге қоныс аударғандары да болды. Батыс, солтүстік Қазақстанға олар келді. Біраз уақыттан кейін моңғолдар түркі тілдес халықпен сіңісіп кетті. моңғолдар жаулап алған елдерін уәкілдер-даруғашылар, мен тамғашылар арқылы басқарды. моңғол шонжарлары жергілікті тілде сөйлей бастады. Ежелгі дәстүр бойынша тек Шыңғыс ұрпағы «алтын ру» (төре) өкілі ғана хан бола алатын еді. Шыңғыс әулетінен тараған сұлтандар Алтын Орда құлап, жаңа мемлекеттер құрылғаннан кейін де халыққа билік жүргізу құқын сақтап қалды.
Қазақстан жеріне моңғолдар Шыңғыс ханның құқық нормаларын «Ұлы жасақ» енгізді. Ол бойынша жергілікті халық соғысқа қатысу үшін әрбір 10 үйден бір жауынгер беруге тиіс еді. Көшпелі малшылар копчур деп аталатын салық төледі. Оның мөлшері жүз бас малдан бір бас мал беру. Егіншілерден де астықтай салық алынды. Әрбір 10 тугар (түтін) егістен қазына пайдасына бір тугардың өнімі, кейбір жерлерде харадж (жер салығы) алынды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы
Нимфей
300pxright|thumb|Иераполдағы Нимфей
(nymphaeum), су нимфаларына арналған Ежелгі Грекия мен Ежелгі Римдегі храм. Үйлену тойларын өткізуге және суқоймасы ретінде қызмет еткен. Алғашқыда шынайы түрде сыңғырлайтын үңгір бұлақтары атанған, кейін жасанды үңгірлер мен құрылыстар, өсімдіктер толып, мүсіндер мен субұрқақтары және әдемі суреттермен сәнделген. Коринфте, Константинополдегі Антиохиде, құлаған қалдықтары Римнен, Кіші Азия мен Солтүстік Африкадан табылған.
Сілтеме
Санат:Тарих Санат:Храм Санат:Нимфей
NGC 2925
NGC 2925 — Vela шоқжұлдызында орналасқан III1p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1837 жылы 5 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2925 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 783, ESO 166-SC22.
Тирахерн
250px|thumb|Картада орналасуы Тирахерн (Thierachern) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Тун округінің құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2190 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.5 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 941, пошта индексі — 3634.
Пісіру трансформаторы
Пісіру трансформаторы - желідегі кернеуін шамасын электрмен пісіруге мүмкіндік беретін шамаға дейін төмендететін бір не үш фазалы электр трансформаторы. Пісіру трансформаторының доғалы және контактілі пісіруге арналған түрлері бар. Доғалы пісіруге арналған трансформатордың екінші реттік кернеуінің шамасы 60-70 ватқа, ал екінші реттік тогының шамасы 100 амперден мыңдаған амперге дейін жетеді.
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Механика Санат:Техника
Эрбеццо
Эрбеццо (Erbezzo) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Верона провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 785 адамды құрайды. Халық тығыздығы 24 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 32 км² шамасында. Пошта индексі — 37020.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Filippo e San Giacomo.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Павловица (Ветлуга тармағы)
Павловица — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Киров облысы, Нижегород облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ветлуга өзенінің сол жағалауынан 467 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Орофино (Айдахо)
Орофино (Orofino) — Айдахо штатының Клируотер округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 6.5 км². FIPS коды — 16-59320.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 3247 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Клируотер округы (Айдахо)
Таулы жер
Таулы жер жолдан тыс қозғалыстың қиындығымен, әлсіз жол тораптарымен, бағдарлау, бақылау және нысананы дәлдеудің қиындығымен, өлі кеңістіктері және жасырын кіре берістердің көптігімен, өзеннің жылдам ағысымен, ауа райының тез әзгеруімен, жазық пен шатқалдар бойында ядролық жарылыстын соққы толқындары әсерінің алыстығымен және т.б. сипатталады.
Таулы жердің бұл ерекшеліктері әскердің ұрыстық, әсіресе шабуыл қимылдарын жүргізуін қиындатады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Крус-Алта (Риу-Гранди-ду-Сул)
Крус-Алта (Риу-Гранди-ду-Сул) (Cruz Alta (Rio Grande do Sul)) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Крус-Алта экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 63 450 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 360,37 км² шамасында. Халық тығыздығы — 46,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1821 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Песколанчиано
Песколанчиано (Pescolanciano) — Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Изерния провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — Sant‘Anna.
Эрик Дайер
Эрик Джереми Эдгар Дайер (Eric Jeremy Edgar Dier, қысқаша Эрик Дайер; 15 қаңтар 1994, Челтнем) — англиялық және португалиялық футболшы, Англия Ұлттық футбол құрамасы мен "Тоттенхэм Хотспур" клубының жартылай қорғаушысы. 2016 жылы Еуропа чемпионатына, 2018 жылы Әлем чемпионатына қатысқан.
Биографиясы
2001 жылы отбасы Португалияға жұмыс бабымен қоныс аударды да, "Спортинг Лиссабон" клубының мектебінде футбол ойнап үйренді. Анасы 2004 жылғы Еуропа чемпионатының дайындау ұйымына жұмысқа тұрды да, 2010 жылы ғана Англияға қайтты. Ал Эриктің өзі "Спортинг" клубы мектебінде қала берді.
Эрик 2014 жылы түпкілікті Англияға келіп, "Тоттенхэм" клубына ауысты.
Атасы Тед Крокер (1924—1992) кезінде (1973—1989 жылдары) Англия футбол қауымдастығын басқарған.
Сілтемелер
Санат:Англия футболшылары Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Спортинг Лиссабон ФК ойыншылары Санат:Эвертон ФК ойыншылары
Федор Евгеньевич Корш
Корш Федор Евгеньевич (4.5.1843, Ресей, Мәскеу – 1.3.1915, сонда) – орыс шығыстанушысы, Санкт-Петербург Ғылым Академиясының академигі (1900).
Мәскеу (1877–1900; арасында үзілісі бар), Новороссийск (1890-92) университеттерінің және Лазарев институтының (1892) профессоры. Мәскеу университетін бітірген (1864). Корш Мәскеу диалектология комиссиясының (1901), Славян мәдениеті қоғамының (1908) және Мәскеу археологиялық қоғамы жанындағы славян комиссиясының (1909) төрағасы болды. Негізгі еңбектері славян, араб, иран, түркі тілдерін, әсіресе, олардың дәстүрлі әдебиетіндегі өлең құрылысын зерттеуге арналған. Ол тіл білімінде салыстырмалы-тарихи әдісті жақтап, әр түрлі тілдерді типологиялық жағынан салыстыра зерттеуге көп көңіл бөлді.
Дереккөздер
Санат:1843 жылы туғандар Санат:1915 жылы қайтыс болғандар Санат:Шығыстанушылар Санат:Академиктер
Бела (Видин облысы)
Бела (Бела) — Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 109 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3965. Телефон коды — 03030. ЕКАТТЕ коды — 3263.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Видин облысының елді мекендері
NGC 7438
NGC 7438 — Кесіртке шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Рошани
Рошани — ауғандықтардың Ұлы Моғолдар империясына және ауған тайпаларының феодал ақсүйектеріне қарсы халық қозғалысының (1560 ж. ш.— 1638) әдебиетте қолданылатын атауы. Қозғалысқа мұсылмандардың рошани (сектаның негізін қалаушы Баязид Ансаридың — Пир Рошан деген екінші атынан шыққан) сектасы басшылық етті. Қозғалыс Ұлы Моғолдар қолдаған феодалдардың қауымдық жерлерді тартып алуына, хандар мен улемалардың айырықша праволарын жоюға бағытталды. Рошани Ұлы Моғолдар мен ауған феодалдарының әскерлерін талай рет талқандады. Ұлы Моғолдар Рошани қозғалысын басты.
NGC 7438
Ашылуы
Бұл нысанды 1831 жылы 8 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7438 деген нөмірге ие болды.
Нимфенбург форфоры
(Nimphenburg porcelain), 18ғ. ортасынан қазір де Баварияда өндірілетін немістің қатты және нағыз [форфоры. Рококо стиліндегі мүсініне қарай ол әйгілі, бұл 1654 және 1763 Франц Артон Бустелли (Bustelli; 1723-1763)ұсынған моделі. Мюнхеннің маңайында орналасқан Нимфенбург фабрикасының асхана ыдысы жиегіндегі өрнегімен ерекшеленеді.
Санат:Форфорлар Санат:Нимфенбург форфоры
Фогтлендишес-Оберланд
Фогтлендишес-Оберланд (Vogtländisches Oberland) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Грайц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2890 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 71,62 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 76 091. Муниципалитеттің басшысы — Забине Леман.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 6 қалалық ауданға бөлінеді.
Органикалық химия
Органикалық химия – химияның көміртек және оның басқа элементтермен түзілген органикалық қосылыстарын, олардың өзара түрлену заңдылықтарын зерттейтін саласы. Органикалық химияның органикалық заттардың синтезі мен құрылымын анықтауда, ондағы электрон тығыздығының таралуын, атомдардың кеңістіктік орналасуын және химиялық реакция механизмін белгілеудегі мүмкіндіктері шексіз. Сонымен қатар ол ғылым мен техниканың жаңа салаларының пайда болуына және дамуына ықпал етеді. Органикалық химия терминін алғаш 1808 жылы швед химигі И.Берцелиус (1779 – 1848) ұсынған. Бұл термин ол кезде тек тірі организмдермен ғана байланыстырылып түсіндірілді. 19 ғасырдың аяғында көптеген зерттеулер нәтижесінде органикалық қосылыстар синтезделіп, ол түсінік жоққа шығарылды. Органикалық химияның ғылым ретінде дамуы осы кезден басталады. Органикалық химияның дамуында 1861 жылы А.Бутлеров ашқан органикалық заттардың құрылыс теориясы маңызды орын алады. Осыған байланысты органикалық химияға химиялық байланыс, молекулада атомдардың байланысу реті, олардың өзара әсері, т.б. жаңа ұғымдар енді. Бутлеровтың құрылыс теориясы осыған дейін белгісіз болып келген изомерия құбылысын толық түсіндіре алды. Одан басқа: типтер теориясы, фрагменттердің молекуладан өзгеріссіз жаңа молекулаға өтуі, валенттілік ережесі, бензолдық теория, құрылыс, изомерия құбылысы, молекуладағы атомдардың кеңістіктік орналасуы, атомдардың өзара әсер теориялары, т.б. көптеген жаңалықтар органикалық химияны одан әрі дамытты. 20 ғасырдың басында талдаудың жаңа физикалық әдістері жасалып, жетілдірілді: хроматографиялық, ЭПР, рентген, құрылымдық талдау, масс-спектроскопия, ядролық-магниттік резонанс, инфрақызыл және ультракүлгін-спектрометриясы, т.б. Бұл әдістер химиялық әдістерді қолданбай-ақ, күрделі органикалық заттардың құрылымын тез және дәл анықтау мүмкіндігін берді. 1915 – 1916 жылдары химияға кванттық механика әдістерін қолдануға байланысты органикалық қосылыстарда электрон және оның тығыздығының таралу табиғатын түсінуге мүмкіндік туды (мезомерия және резонанс теориясы). 20 ғасырдың 2-жартысында тізбекті реакциялар теориясы, қышқыл-негіз және гетерогендік катализ теорияларын түсінуге жол салған зерттеудің кенетикалық әдістері қолданыла бастады. Әсіресе сұйық отын тапшылығы туғанда Бергиус реакциясы арқылы көмірді сұйық көмір сутектерге гидрлеу орын алды (1912 – 1913). Полимерлер химиясы кең өріс ала бастады. 1897 – 1999 жылдары полимерлеу нәтижесінде каучук, медицина мен техникада қолданылып жүрген бластомерлер алынды. Ал 1936 жылы синтетикалық полимерлер найлон, тефлон синтезделді. Полимерлер химиясы жоғары молекулалы қосылыстар деп аталатын химияның үлкен бір саласына айналды. Органикалық химияда бояулар химиясы ерекше орын алады. Бұл саланың дамуында неміс химик-органигі А.Гофман (1818 – 1892) лабораториясының еңбектері зор болды. 1856 жылы ең алғашқы синтетикалық бояғыш – мовеин, ал 1858 жылы фуксин алынды. Бояғыш заттар фотография ісінде кеңінен қолданыла бастады. Қазақстанда органикалық химия өткен ғасырдың 30-жылдарынан дами бастады.
Оның негізін салушы ғалымдар: А.Ш. Шәріпханов, И.Н. Назаров, И.Н. Азербаев, Т.І. Шомбалов, Н.Н. Воронцов болды. Олар өз зерттеулерін екі бағытта жүргізді: жаңа органикалық заттар синтездеу және Қазақстан өсімдіктерінің химиялық құрамын зерттеу. Зерттеулердің мақсаты синтез жолымен және өсімдіктер дүниесі негізінде дәрілік, биологиялық белсенді заттар алу. Қазақстанның органик ғалымдары гетероциклді және ацетилен қосылыстары негізінде нәзік органикалық синтезді жүзеге асырып, дәрілік препараттар “Рихлокаин”, “Алмакаин”, “Цефедрин”, “Пирикаин”, “Просидол”, өсімдік тектес препараттар “Алхидин”, “Рамон”, “Сүттіген”, т.б. синтездеп, өндіріске енгізді. Органикалық химия басқа пәндермен (биохимия, агрохимия, медицина, т.б.) тығыз байланысты. Ол тірі организмдердегі биохимиялық процестерді анықтап, көптеген ауруларды емдеудің тиімді жолдарын табуға мүмкіндік береді. Органикалық химияның жетістіктері қазіргі кездегі өндірісте (өсімдік өсуін реттеуіштер, бояу, жасанды каучук, жанармай өндіру) кеңінен қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Органикалық химия
Калиновка (Павлодар облысы)
Калиновка — Павлодар облысы Тереңкөл ауданындағы ауыл, Калинов ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Тереңкөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 53 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 866 адам (413 ер адам және 453 әйел адам) болса, 2009 жылы 620 адамды (309 ер адам және 311 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Тереңкөл ауданы елді мекендері
1492 жыл
Оқиғалар
1492 жыл - Колумбтың Американы ашуы.
Туғандар
Тағы қара: Санат:1492 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1492 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Витрак (Дордонь)
Витрак (Vitrac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Сарла-ла-Канеда округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,38 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24587, пошта индексі — 24200.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 870 адамды құрады. Халық тығыздығы — 60,5 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Берово
Берово- Македония Республикасындағы қала, Берово қауымдастығының әкімшілік орталығы.
Қала Малешево тарихи-географиялық аймағында Болгария шекарасына жақын маңда орналасқан. Берево ел астанасы Скопье қаласының оңтүстік-шығысынан 161 км қашықтықта, Струмица қаласының солтүстік-шығысынан 47 км қашықтықта және Кочани қаласының оңтүстік-шығысынан 52 км қашықтықта жатыр. 2002 жылғы халық санағы бойынша қала тұрғындарының саны 7002 адамға жеткен. Олардың ішінде:
македондықтар — 6404 адам; сығандар — 459 адам; түріктер — 91 адам; сербтер — 14 адам; влахтар — 6 адам; босниялықтар — 3 адам; басқа ұлт өкілдері — 25 адам.
Дереккөздер
Санат:Македония қалалары
Изометрия
Изометрия (isos — бірдей (тең) + metreo— өлшем) — бұрмалану көрсеткіштері өзара тең (бірдей) аксонометрия. Тікбұрышты Изометрияда аксонометриялық осьтер өзара 120°С-қа тең бұрыш жасап, координаталар жүйесінің бас нүктесі арқылы өтеді. Бұрмалану көрсеткішін бірге тең деп алады. Сондықтан кескінде бүйым 1,22 есе үлкейіп бейнеленеді.
Лажеоза-ду-Дан
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 209 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,31 км² шамасында. Халық тығыздығы — 90,9 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Қоссейіт ауылдық округі
Қоссейіт ауылдық округі – Түркістан облысы Шардара ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Қоссейіт ауылы кіреді. Орталығы – Қоссейіт ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 4657 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Шардара ауданы ауылдық округтері
Пұшық Мардан
Пұшық Мардан — орта ғасырдың алғашқы кезеңіндегі шағын қала.
1949 жылы А. Н. Бернштам басқарған Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясы зерттеу жүргізді. Шәуілдір ауылының оңтүстігінде 5,5 километр, Арыс өзенінің сол жағасында. Солтүстік жағынан бекініс орны түйісетін шағын тепе. Аумағы төрт бұрыштау, биіктігі 15 метр, ұзындығы солтүстіктен оңтүстікке 137 метр, батыстан шығысқа қарай 110 метр.
Дереккөздер
Санат:Түркістан облысы қоныстары
Қаратау кен-химия комбинаты
«Қаратау» кен-химия комбинаты — өндірістік кәсіпорын, «Қазфосфат» ЖШС-нің филиалы. Қаратау қаласында орналасқан. 1946 жылы Шолақтау кен-байыту фабрисы болып құрылған кәсіпорын 2001 жылы «Қаратау» кен өңдеу кешені құрылымына енді.
Өндірістік негізі – Фосфорит кентасын өндіретін және өңдейтін тау-кен комбинаты. Комбинат құрамына фосфорит кентасының жиынтық қоры 165 млн. т болатын «Ақсай» және «Молодежный» кеніштері, 4 майдалау-сұрыптау және 2 байыту фабрикалары кіреді. Негізгі өнімдері: майда ұнтақталған фосфорит шикізаты, кесек және ұсақ фосфорит. Комбинатта 600 адам жұмыс істейді.
Шальксмюле
Шальксмюле (Schalksmühle) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан муниципалитет. Арнсберг әкімшілік округіне бағынады. Меркиш ауданының құрамына енеді.
Қаратау кен-химия комбинаты
Дереккөздер
Санат:Талас ауданы кәсіпорындары Санат:Қазфосфат Санат:1946 жылы құрылған компаниялар
Шальксмюле
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 11135 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 38,2 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 9 62 056. Муниципалитеттің басшысы — Йёрг Шёненберг.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 20 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
IC 3445
IC 3445 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 3445 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Дальтон-жоспар
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Энтомология
Энтомология (грек. entomа – жәндіктер және logos – ілім) – жәндіктерді зерттейтін ғылым, зоологияның бір саласы.
Энтомология жер бетінде, топырақ арасында, суда, ауада таралған жәндіктердің тіршілігін зерттейді. Жәндіктерді ғыл. түрде зерттеу 17 ғ-да басталды. Энтомологияның негізін салушылар италян биологы М.Мальпиги (1628 – 94), голланд натуралисі Я.Сваммердам (1637 – 80) және француз табиғат зерттеушісі Р.Реомюр (1683 – 1757) болды. 18 ғ-дың бас кезінде француз энтомологы Ж.Дюфурдың зерттеу жұмыстары арқасында жәндіктерді салыстырмалы анатомия тұрғысынан зерттеу жақсы дамыды. 18 ғ-дың 2-жартысында орыс ғалымы П.С. Паллас Энтомологияға көп еңбек сіңірді. 19 ғ-дың ортасында Энтомология зоологияның жеке саласы болып шықты. Қазіргі кезде Энтомологиялық зерттеулер негізінен екі бағытта жүргізіледі. Жалпы Энтомология жәндіктердің құ-рылысы мен тіршілігін, олардың жекелей дамуы мен эволюциясын; ал қолданбалы Энтомология (а. ш., орман, мед., мал дәрігерлік болып бөлінеді) а. ш. дақылдары мен өнімдерінің, орман ағаштарының зиянкестерін, паразиттерді, қансорғыштарды, ауру тарататын жәндіктерді зерттейді. Бұдан басқа Энтомологияның ішінде колеоптерология (қаттықанаттыларды зерттейді), лепидоптерология (қа-быршаққанаттыларды), мирмекология (құмырсқаларды), т.б. салалары бар. Қазақстан жәндіктерін алғаш 19 ғ-да П.П. Семенов-Тянь-Шаньский, Н.А. Северцов, А.П. Федченко, А.П. Семенов-Тянь-Шаньский, В.Ф. Ошанин экспедициялары зерттеді. Жеке Энтомологиялық мәселелермен 1921 ж. құрылған Жетісу энтомологиялық бюросы (1924 ж. Өсімдік қорғау ст. болып қайта құрылды) айналысты. Энтомология саласындағы жүйелі зерттеулер КСРОҒА-ның Қазақстандық базасының Зоология секторында 1932 ж. басталып, осы күні Зоология ин-тында жалғастырылуда. Республиканың әр өңіріне тән жәндіктер фаунасы жөніндегі мағлұматтар “Қазақстан соналары”, “Қазақстанның қан сорғыш масалары”, “Қазақстан цикадалары”, “Қазақстан ағашжегі қо-ңыздары”, “Орта Азия және Қазақстан бізтұмсық қоңыздары”, “Қазақстан мен Орта Азия қазғыш аралары”, “Жетісу шөліндегі құмырсқалар”, “Қазақстанның қансорғыш шыбындары”, “Қазақстанның жапырақжегі қоңыздары”, “Қазақстан мен Орта Азия жайпақ мұртты қоңыздары”, т.б. ғыл. еңбектерде басылды. Қазақстан жәндіктерінің жүйеленімі, фаунасы, экологиясы, географиясы үнемі жаңартылып, толықтырылып отырылады. Қазақстанда Энтомология ғылымының дамуына үлкен үлес қосқан ғалымдар: акад. И.Г. Галузо, Т.Н. Досжанов, ғыл. докторлары Б.Шайкенов, И.Д. Митяев, В.Л. Казенас, Д.Жатқанбаева, т.б.
Май (Туймазин ауданы)
Май — Башқұртстанның Туймазин ауданындағы ауыл, Жоғарғы троит ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 46 адамды құрады. Пошта индексі — 452783, ОКАТО коды — 80251815003.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Ықтималдықтар теориясының шектік теоремалары
Ықтималдықтар теориясының шектік теоремалары — 2010 жылы Алматы қаласы «Қазақ университеті» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Н. Ақанбай, З. І. Сүлейменова, С. Қ. Тапеева. Беттер саны — 296.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-29-512-3.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2010 жылы шыққан кітаптар Санат:Қазақ университеті баспасының кітаптары
Мемлекеттік борышты басқару
Мемлекеттік борышты басқару - мемлекеттің өзі және оның кепілдігімен алынған борышқа қызмет көрсету, оны жоспарлы өтеу, жаңа қарыздарды тарту мен жүзеге асырудың шарттарын жасау жөніндегі мемлекет шараларының бүкіл спектрі; мемлекеттің оған уәкілетті органдары арқылы ұтымды және тиімді қарыз алуды қамтамасыз ету және мемлекеттік кредитке қызмет көрсетудің құнын оңтайландыру жөніндегі қызметі. Мемлекеттік борышты басқару келешекте макроэкономикалық қиыншылықтардан және төлем балансының проблемаларынан аман болу мақсатында жүзеге асырылады. Бұл ретте - борышты есепке алу, талдау және қалыптастыру, өзгерту және оған қызмет көрсету үдерістерін қадағалап, бақылап отыру жөніндегі уәкілетті органдардың қызметі ретіндегі мемлекеттік борыш мониторингі жүргізіледі.
Мемлекеттік борышты басқарудың нақтылы үдерісі:
Мемлекеттік борыштың, мемлекет кепілдік берген борыштың, мемлекет кепілгерліктері бойынша борыштың және мемлекет алдындағы борыштың тәуекелдерін басқару Үкімет айқындаған тәртіппен жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасының Бюджеттік кодексімен тиісті мемлекеттік құрылымдар үшін қарыз алудың шектелімдері белгіленген. Бұл шектелімдер тиісінше республикалық бюджетте, жергілікті бюджетте жоспарланатын, алынған және өтелмеген қарыздардың тіркелген сомалары болып табылады, бұл сомалар берілген күнге (қаржылық жылдың аяғына) тиісті құрылымның нақты борышынан аспауы тиіс.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің мемлекеттік қарыз алуы республикалық бюджет туралы заңмен белгіленген үкіметтік борыш лимитімен және үкіметтік қарызға қызмет көрсетуге бағытталатын бюджеттік қаражаттар көлемімен шектеледі.
Облыстың жергілікті атқарушы органының, республикалық маңызы бар қаланың, астананың мемлекеттік қарыз алуы тиісті жергілікті атқарушы органның белгіленген борыш лимитімен және тиісті жергілікті атқарушы органның борышын өтеуге және оған қызмет көрсетуге бағытталатын жергілікті бюджет қаражаттарының көлемімен шектеледі.
Тиісті қаржы жылына жергілікті атқарушы орган борышының лимитін Үкімет белгілейді. Жергілікті атқарушы органның борышын өтеуге және қызмет көрсетуге арналған шығыстардың көлемі тиісті қаржы жылына арналған жергілікті бюджет кірістерінің он пайызына тең мөлшерден аспауға тиіс.
Заңмен мемлекеттік кепілдіктерді берудің лимиті - тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджеттіің құрамында бекітілетін тіркелген сомасы белгіленеді, бұл соманың шегінде Қазақстан Республикасының мемлекеттік кепілдігі - үкіметтің кредитор алдында Қазақстан Республикасының қарыз алушы- резиденттерінің одан тиісті соманы белгіленген мерзімде төлемеген жағдайда берешекті толық немесе ішінара өтеу міндеттемесі.
Жергілікті атқарушы органдардың борышын өтеу және оған қызмет көрсетуді олар жергілікті бюджеттерде қарастырылған қаражаттар есебінен Үкімет анықтаған тәртіппен жүзеге асырады.
Мемлекеттік борышты басқарудың әдістері
Қайта қаржыландыру мемлекеттік берешекті жаңа қарыз шығару есебінен өтеуді білдіреді. Бұл ретте, бұрын шығарылған қарыздардың орнына бірдей құндық арасалмақпен бағамдық айырмашылықты есепке алмай жаңа қарыздың облигациялары беріледі.
Жаңғырту деп бұрын шығарылған қарыздардың шарттарын табыстылығы бойынша аз жағынан да, көп жағынан да өзгертуді айтады. Бірінші жағдайда үкімет борыш бойынша елеулі шығыстар кезінде, екіншісінде инфляцияның болуы кезінде немесе қарыздық облигацияларды сатып алудағы халықтың мүдделігін күшейту мақсатымен істейді.
Мерзімді ұзарту мерзімі бойынша қарыздың бастапқы шарттарын оларды ұзарту немесе қысқартумен байланысты өзгерту болып табылады.
Сәйкестендіру бірнеше қарыздарды бір қарызға біріктіруді білдіреді, бұл мемлекеттік борышты басқаруды оңайлатады.
Облигацияларды кемімелі арасалмақ бойынша айырбастау Ұлттық ақша бірлігінің дефляциясы жағдайында және мемлекетке қарыздар бойынша тым қымбат ақшамен есептесу тиімсіз кезде жүргізіледі.
Қарыздарды өтеудің мерзімін ұзарту мемлекеттің едәуір берешегі кезінде, сондай-ақ олармен байланысты болатын қаржылық қиыншылықтар кезінде қолданылады, үкімет қарыздарды өтеудің және олар бойынша төлемақының мерзімдерін кейінге қалдыра тұру туралы мәлімдейді.
Мемлекеттік борышты төлеуден бастарту (күшін жою) елде саяси режім ауысымы және жаңа үкіметтің бұрынғы міндеттемелерді олардың заңсыздығы себепті орындауды мойындамауы кезінде болады. Бас тарту мемлекет банкроттығының салдарынан болуы мүмкін.
Мемлекеттік борышты басқарудың аталған әдістері әр түрлі үйлесімде бір мезгілде, мысалы айырбастау, мерзімді ұзарту және сәйкестендіру немесе айырбастау және сәйкестендіру және т.с.с. қолданылуы мүмкін.
Қаржыны сауықтыру, соның ішінде мемлекеттік борыштың өсу қарқынын төмендету жөніндегі шаралардың ішінде мемлекеттік меншіктің бір бөлігін өткізуге болады, яғни жекеше секторға сату жолымен активтердің бір бөлігінен бас тарту; бұл тиімділігі аз меншікті қолдау жөніндегі мемлекет көтеретін ауыртпалықты азайтады.
Ұлттық экономиканы дамыту шикізат салаларына шетел кредиттерін, инвестицияларын салмайынша, экспорт және импорт алмастырушы салаларға, аграрлық сектор мен тұтыну тауарларының өндірісіне озат технологияларды тартпайынша мүмкін емес. Бірақ шетел капиталы мен валюталық ресурстарды тарту оларды жоғары тиімділікпен пайдалануға, лайықты қарыздық қаражаттардың қайтарымына дәлелді тәсілдемені қажет етеді: негізгі борыштың сомасы мен пайыздарын төлеу бұл жағдайда нақты өнімнің бір бөлігін басқа елдердің қарамағына беруді қажет етеді. Елеулі сыртқы борыштың көбеюі ұлттық валюта бағамының, экспорт пен импорттың арасалмағының өзгеруімен, отандық экономиканың дамуындағы қиыншылықтармен байланысты ұзақ мерзімді теріс экономикалық зардаптарды тудыруы мүмкін.
Дзелим
Дзелим — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ожин өзенінің сол жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Сарпылдақ
Сарпылдақ — Жетісу облысы Панфилов ауданы, Айдарлы ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаркент қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 26 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Панфилов ауданы елді мекендері
Пичугуй-Яха
Пичугуй-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пензе-Яха өзенінің оң жағалауынан 10 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Салехард қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмендегі Обь өзені тармақтарының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Серік Ибрагимов
Серік Ибрагимов - Қазақстанның жас әншісі. Ол «Вокзалда қауышқан қыз» әнімен әйгілі болды.
Биография
Серік Ибрагимов 1988 жылдың 22 қантарында дүниеге келген. Оның туған жері Қызылорда облысы, Түгіскен ауылы. Ол көпбалалы отбасында өсті: ата-анасы тағы 6 ұл мен қызды тәрбиеледі. Серік Ибрагимов 5 жасында алғаш рет сахнаға шықты, сол кезден бастап музыка артистің кейінгі өмірінің ажырамас бөлігіне айналды. Жетекшісі Ибрагимова вокал бойынша да жігіттің талантын көрді, сондықтан бала кезінен оқушыларды конкурстар мен сөз сөйлеуге жіберді. Алдымен бұл тек облыс бойынша сапарлар болды, кейін Серік республикалық фестивальдарда да өнер көрсетті. Алдымен ол Қызылорда музыкалық колледжіне түсіп, үрлемелі аспаптарда ойнаған. Диплом алған соң жас жігіт білімін Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясында жалғастырды.
Жеке өмірі
Әнші 2016 жылы Айнамкөз есімді қызға үйленді. Болашақ әйелімен жігіт Алматы қаласында танысты. Көп ұзамай ұсыныс жасап олар үйленді. 2017 жылдың жазында жұбайлар ұлды болды.
Мысыр тауығы
Биологиялық сипаттама
Мысыр тауғының басы қауырсынсыз, басында әртүрлі бездер, шорлар болады. Тұмсығы үлкен емес, қармақ тәрізді. Қанаттары қысқа, дөгелек, құйрығы да қысқа, қаурсынмен жабылып тұрады. Еңбегінде томпақ сүйек шора бар, жағының астында қызыл етті бездер болады. Кеудесінің жоғарғы жағы және желкесі - қызғылт, ал қалған жерінің түсі - қара-сұрғылт майда ақ дақтарымен.
Құстар топтасып өмір сүреді. Осы әдетінің арқасыда бір-бірін келе жатқан қауыпты жағдайлар туралы ащы шыңғырық дауысымен ескертеді. Жылдам жүгіреді. Тал үстінде түнейді. Құрт-құмырсқамен, дәндермен көректенеді. Жылына 5—10 жұмыртқа салады, жұмыртқаның қауызы мықты әрі қалың болады.
Таралуы
Африкада (Сахараның оңтүстігінде) және Мадагаскар аралында таралған құс.
Дереккөздер
Санат:Африка құстары Санат:Тауықтәрізділер
Кондуктометрлік анализ
Бұл әдіс құрамында зарядталған бөлшектер (иондар) болатын ерітінділердің электр өткізгіштігін өлшеуге негізделген. Ерітіндідегі ион саны электролиттің табиғатына (күшті және әлсіз) және оның концентрациясына тәуелді. Аналитикалық сигналы - меншікті электр өткізгіштік болып табылады, ол белгілі бір жагдайларда (ион қозғалысы жылдамдығын бәсендететін релаксационды және электрофоретикалық эффектлердің болмауы) концентрацияға тура пропорцнонал: Берілген қатынасқа эквиваленттік электр өткізгіштік кіреді, ол катиондар мен анион иондарының қозғалу жылдамдығына (қозғалғыштығына) тәуелді: λ = λ(+)- λ(-) Қозғалғыштықтың мәндері анықтамалық әдебиеттерде келтіріледі. Кондуктометрлік титрлеу аналитикалық мақсатта кенінен қолданылады. Меншікті электр өткізгішті қосылған титрант мөлшерімен өлшейді. Нәтижелері бойынша χ=f(V) координатында қисығын түрғызады, сынықтың бойынан эквивалент нүктесін тауып, титрлеуге кеткен көлемін анықтайды да, анализденетін ерітіндінің концентрациясын есептейді. Берілген реакция үшін эквивалентті электр өткізгіштігінің есептеулеріне сүйене отырып, титрлеу қисығын болжауға болады. Сол кезде есептеуді онайлату үшін кейбір жеңілдіктер жасалады, яғни араластыру барысында концентрацияның өзгеруі және әлсіз электролит үшін Kg және ЕК мәндерін ескермейді.
Дереккөздер
Санат:Аналитикалық химия Санат:Химия Санат:Ғылым
Тун
250px|thumb|Картада орналасуы Тун (Thun) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан қала. Тун округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 42 319 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21.7 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 942, пошта индексі — 3600-3609.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Алты аяқ
Алты аяқ - қазақ поэзиясына Абай енгізген шумақ түрі. Ақын осынау шумақ өрнегімен «Бойы бұлғаң...», «Буынсыз тілің...», «Бай сейілді...», Сурет:«Қор болды жаным...», «Қуаты оттай бұрқырап...», «Ем таба алмай...», «Кешегі Оспан...» деген өлеңдерін жазған. Әр шумағы алты жолдан түзіледі. Алты аяқтың бірінші мен екінші, төртінші мен бесінші, үшінші мен алтыншы тармақтары өзара ұйқасады. 3 мен 6 тармақтары жеті буынан құралса, басқа жолдары төрт буыннан тұрады (мыс., «Бойы бұлғаң...», «Бай сейілді...», «Кешегі Оспан...»). Ал басқаларының буындық және ұйқастық құрылысында, дауыс ырғағының кестесінде біраз өзгешеліктер байқалады. Сөйтіп, Абай Алты аяқтың, оның шумақтық үлгісінің, ырғақтық жүйесінің, ұлттық поэзия тілінің өрнектілік, икемділік, әуезділік сырларын жарқыратып көрсете білген. Аталмыш өлең өлшемін Абайдан кейін көрнекті ақындар А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Н. Орманбетов, С. Торайғыров, С. Дөнентаев, С. Сейфуллин, С. Мұқанов және т. б. пайдаланды.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
NGC 2930
NGC 2930 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Гланц-ан-дер-Вайнштрассе
Гланц-ан-дер-Вайнштрассе (Glanz an der Weinstraße) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Лайбниц округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1404 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 23.98 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — LB, ресми идентификациялық коды — 6 10 10.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Райнхольд Эльсниг (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Тордесилос
Тордесилос (Tordesilos) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 122 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 46,49 км² шамасында.
Голландия мен Фландрия өнері
200px|left Екінші шебер суретші — Ян Вермер Дельфтский (1632—1675). Суретшінің шығармашылығындағы оқиғалар, көбінесе бөлмеде өтеді. Яғни, бөлме көрінісін керемет шеберлікпен бейнелей білді.
Бақылаушылық қасиеті басым, атлас мата мен неше түрлі киімнің өңін өмір дегідей бере білетін шебер суретші Герард Терборх (1617— 1681) болды. Суретші, көбінесе ауқатты отбасының кайғы-мұңсыз өмірін дәріптеді.
Сонымен қатар Голландия кескіндемесінде натюрморт жанры да жеткілікті дәрежеде дамыды. Оған тән нәрселер — аса қымбат, асыл, күміс, алтын, хрусталь ыдыстар мен бокалдар және жеміс-жидекке толы көзелер болды. Теңізшіліктің жақсы дамуына байланысты өнер жолында, кескіндемеде жаңа бағыт - "марина" өмірге келді. Бұл теңіз көрінісін дәріптеп көрсету еді. Ал малшылар туралы жазылған шығармалардың дамуында жануарлар дүниесін бейнелейтін — анималистика жанры пайда болды.
Голландияда осылармен қоса портреттік кескіндеме жоғары деңгейде дамыды. Атақты портрет жазудың шебері Франс Халс (1581—1666) болды. Суретші көбінесе көңілді, күліп тұрған адамдарды бейнелеуді ұнатты және олар өте сәтті шығып отырды. Сондай суреттерінің бірі"Цыган бейнесі" еді.
Фландрия өнерін көрнекті суретші Рубенспен байланыстырды. Ал қалған суретшілер Рубенс мектебінің түлектері деп аталған. Фландрия — Нидерландияның оңтүстік бөлігі, қазіргі Бельгия. Мұнда XVI ғасырдан бастап католиктердің үкімі жүрді. Питер Пауль Рубенс (1577—1640) немістің шағын көлемді қалашығы Зигенде дүниеге келді. Кейіннен Фландрияға 1587 жылы көшіп келеді. Рубенс жасынан кескіндемеге ден қояды. Ол барлық құштарлығымен оқу арқылы кескіндеме өнерін жетік меңгерген шебер бола алды. Бұл суретші фламандық барокко мектебін Италиямен қатар ұстанады. Оның белгілі шығармаларының негізгі тақырыптары көбіне мифологиялық немесе діни көріністе болды. Алғашқы шығармаларының бірі — "Изaбеллa " портреті (қосымшадағы 8-сурет).
Рубенстің белгілі шығармалары: Рубенстің 3000-ға жуық туындылары сақтаулы. Соңғы жылдары жазған шығармаларының бірі — "Мария Медичи өмірі" ("Жизнь Марии Медичи").
Дереккөздер
Санат:Өнер
Бельтертуюк
Бельтертуюк — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Катунь өзенінің оң жағалауынан 264 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сан-Гавино-ди-Фьюморбо
Сан-Гавино-ди-Фьюморбо (San-Gavino-di-Fiumorbo) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Корте округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 22,17 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B365, пошта индексі — 20243.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Органикалық шыны
Органикалық шыны – органикалық полимерлер негізінде алынатын мөлдір қатты материалдардың техникалық аты. Полимерлерге полистирол, поливинилхлорид, полиакрилаттар, аллил қосылыстарының полимерлері, поликарбонаттар, сополимерлері, т.б. жатады. Өндірісте органикалық шыны деп метилметакрилатты массада бензоилпероксид, азобисизобутиронитрилдің және т.б. қатысуымен жүрген радикалды полимерлеудің нәтижесінде алынған өнімді айтады.
Көбіне табақтық (листовой) полиметилметакрилат кеңірек тараған. Қолдану аясына байланысты органикалық шыны құрамына пластификаторлар, бояғыш заттар, тұрақтандырғыштар, т.б. қосады. Органикалық шыны тығыздығы салыстырмалы түрде төмен, кейбірі ылғал және атмосфералық ортаға тұрақты. Органикалық шыны оптикалық мөлдір болады; оны механикалық өңдеуге, пісіруге, желімдеуге болады. Органикалық шыны ұшақ, автомобиль, кеме жасауда құралымдық материал ретінде, жылыжай, үй, т.б. терезелерін шынылауда, медицинада аспаптар мен құрал-жабдықтар жасауда қолданылады. Ультракүлгін сәулелерін жұтатын органикалық шыны мұражайларда экспонаттарды бүлінуден қорғау үшін пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Полиакрилаттар Санат:Аморфты заттар Санат:Биоматериалдар Санат:Стоматологиялық заттар Санат:Диэлектриктер Санат:Оптикалық заттар Санат:Пластмассалар Санат:Термопластар Санат:Мөлдір заттар
Сен-Блез-ла-Рош
Сен-Блез-ла-Рош (Saint-Blaise-la-Roche) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Мольсайм округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,39 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67424, пошта индексі — 67420.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 219 адамды құрады. Халық тығыздығы — 91,63 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Мернель
Мернель (Mernel) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Редон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,37 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35175, пошта индексі — 35330.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 964 адамды құрады. Халық тығыздығы — 55,5 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Пайпино
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга бастауынан Ветлуга қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Клапье
Клапье (Clapiers) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Монпелье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,69 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34077, пошта индексі — 34830.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5135 адамды құрады. Халық тығыздығы — 667,75 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Сен-Грегуар-дю-Вьевр
Сен-Грегуар-дю-Вьевр (Saint-Grégoire-du-Vièvre) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,97 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27550, пошта индексі — 27450.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 338 адамды құрады. Халық тығыздығы — 37,68 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Фолий қышқылы
Шөжелердің жақсы өсуі үшін ашытқыда, жоңышқада жəне басқа да жасыл өскмдіктерде ккздесетін бір заттың қажет екені 1938ж. анықталды. Осындай ауыстырылмайтын заттарға саумалдық жапырақтары бай болады, өзі де сол жапырақтардан бөліп алынып, "фолий қышқылы" (латынның folium - жапырақ деген сөзінен шыққан) деп аталады.
Химиялық құрылымы жəне қасиеті
Фолий қышқылының молекуласы "птерин мен пара-аминобензой қышқылының" (Н1 витамині) сақиналарынан жəне "глутамин қышқылынан тұрады." Птерин мен п-аминобензой қышқылынан құралған қосылыс птерое қышқылы деп аталады, ол қосылыс глутамин қышқылымен əрекеттеседі де, фолий қышқылы витаминін (птероиглутамин қышқылын) береді. Фолий қышқылы - ақшыл-сары түсті ұнтақ, жапырақшаланып, үшкірлене крисатлданады. Сілтілік ерітінділерде жəне қышқыл су ерітінділерінде жақсы ериді, бейтарап суда еруі шамалы ғана. Табиғи өнімдерде фолий қышқылы жарықтың əсеріне төзімді келеді.
Биологиялық қызметі
"Тетрагидрофоли қышқылы (тетрагидрофолат)" Вchicken витаминінің активті түрі, "комферменттік қызмет атқарады", фолаттық конфермент түзеді. ТГФК сүтқоректі жануарлардың көпшілігіне, солардың ішінде адамға да қажет.
В дәрумені пурин синтезіне қатысатындықтан, ол жеткіліксіз болса, нуклеин қышқылдары — ДНҚ мен РНҚ-ның түзілуі нашарлайды.
Бұл дәруменнің тағы да бір биологиялық активті түріне 5, 6, 7 – тетранидрофолий қышқылы жатады, оның бір көміртекті сияқты қалдықтарды тасымалдауда үлкен ролі атқарады. Тетрагидрофолий қышқылының сақинада 5-жағдайда тұрған азоттың формильден қалдықпен қосылысын фолин қышқылы деп атайды.Сонымен бірге N5 — N10 – метилен және М5 — N10 – метенил тетрагидрофолий қышқылдары белгілі, олар кофермент есебінде холин, тимин, серин, формиат және т.б. фераметативтік синтезіне қатысады.
Дереккөздер
Санат:Қышқылдар Санат:Дәрумендер
Пішен тайлауыш
Пішен тайлауыш - шабылған пішенді дестеден, шөмеледен не маядан тайлайтын машина. ППВ-1,6 және ПСБ-1,6 тайлауыш пішенді жалдан тікелей арнайы камерада сыммен буып тайлайды. Бұл «Беларусь» тракторына тіркеледі не бір жерде тұрып тайлайды. ПСМ-5А маялаған пішенді бір орында тұрып тайлау үшін қолданылады. «Беларусь» тракторы не арнайы электр двигательі арқылы жұмыс істейді.