cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақстан Республикасында Стандарттаудың мемлекеттік жүйесі
Стандарттардың түрлері
Негізге алынатын стандарттар - қолданылу саласы кең немесе техникалық реттеудің белгілі бір саласына арналған жалпы ережелері бар стандарттар. Олар басқа стандарттарды шығаруға негіз болатын стандарттар немесе әдістемелік құжаттар түрінде қолданылады. Өнімге (көрсетілетін қызметке) стандарт біркелкі өнімдер (көрсетілетін қызметке) топтарына немесе нақты өнімге (көрсетілетін қызметке) талаптар белгілейді. Өнімге, көрсетілетін қызметке әзірленетін стандарттар әр түрлі болады: жалпы техникалық шарттар түрінде, техникалық шарттар түрінде. Бірінші жағдайда стандарттар біркелкі өнімдер (көрсетілетін қызмет) топтарына қойылатын жалпы талаптарды, ал екінші жағдайда - жекелеген өнім түрлеріне қойылатын талаптарды қамтиды. Бұл стандарттар жалпы жағдайда - жекелеген өнім түрлеріне қойылатын талаптарды қамтиды. Бұл стандарттар жалпы жағдайда мынандай бөлімдерден тұрады: жіктеу, негізгі параметрлер мен мөлшерлер, жалпы техникалық талаптар, қабылдап алу, таңбалау, буып, тасымалдау және сақтау ережелері. Біркелкі өнімдер топтарына шағын сұраныстағы стандарттар әзірленуі мүмкін: техникалық талаптар стандарттары: қабылдап алу ережелерінің стандарттары, таңбалау, буып, тасымалдау және сақтау ережелерінің стандарттары. Процестерге стандарттар әзірлеу, дайындау, сақтау, жүк тасу, пайдалану, өнімді кәдеге жарату мен жөндеудің технологиялық үдерістерінде әр түрлі жұмыстарды орындау әдістеріне (орындау жолдары, тәсілдер, режимдер, нормалар) негізгі талаптарды белгілейді. Жаңа өнімді игеруді жеделдету жұмыс тарында авто- матты жобалау жүйелеріне байланысты әзірленген стан- дарттардың атңаратын рөлі үлкен. Мысалы, осындай стандарттарды қолдану негізінде Жапонияда жеңіл ма- шиналар шығаратын фирмалар жаңа модельдерді жоба- лауға жүмсалатын уақытты 2-8 есе қысқартқан. Саудада тамақ өнімдерін сақтау және сату алдындағы дайындау әдістеріне қатысты стандарттар маңызды рөл атңарады. Қазіргі кезде өнім (қызмет) сапасын қамтамасыз ету жүйелерінің шеңберінде қолданылатын басқару процестеріне қатысты стандарттар - құжаттарды сатып алуды, мамандарды дайындауды, т.б. басқару стандарттарының маңызы артып отыр. Бақылау әдісіне стандарттар өнімді жасап шығару, сертификаттау және пайдалану кезінде оған сынақ, өлшеу, талдау жүргізу әдістерін белгілейді. Әрбір әдіске олардың ерекшеліктеріне байланысты белгіленеді:
Стандарттарды әзірлеу және бекіту тәртібі
Ұлттық стандарттар Үлттық стандарттың бекітілуі туралы хабар органның баспасөз беттерінде және электронды сандық жалпы қолданыстағы ақпарат жүйесінде жарияланады. Жариялану мерзімі стандарт бекітілгеннен кейін бір айдан аспауы керек. Ұйым стандарттары Ұйым стандартын, соның ішінде коммерциялық, қоғамдық, ғылыми мекемелердің, заңды тұлғалар бірлестіктерінің стандарттарын қажет болғанда олар өз бетімен әзірлеп, бекіте алады. Қажеттілік мына жағдайларға байланысты болуы мүмкін:
Ұйым стандартын дайындаушы жобаны сараптамадан өткізу мақсатында, техникалық комитетке жіберуі мүмкін. Сараптама нәтижесі бойынша техникалық комитет қорытынды шығарып, оны стандарт жобасын дайындаушыға жібереді.
Дереккөздер
Санат:Стандарттау Санат:Метрология
Көкқұс
Көкқұс (Myophonus caeruleus) – торғайтәрізділер отрядының бір түрі.
Тұрқы 32 – 34 см, қанатының ұзындығы 18 – 20 см, құйрығы 14 – 16 см, салмағы 180 – 190 г. Қауырсыны қара көк, тұмсығы сары. Көкқұс Қазақстанда Талас Алатауынан Іле Алатауына дейінгі аймақта кездеседі. Көкқұс тау бөктерінің жапырақты орман, арша өскен жерінде, өзен бойларын мекендеп, тік жартастар арасына ұя салады. 4 – 5, кейде 6 жұмыртқа салады, 17 күнде жұмыртқадан балапан шығады. Көкқұс әр түрлі жәндіктерді, олардың дернәсілдерін, өрмекшітәрізділерді, моллюскілерді, ал күзге қарай түрлі жидекті де жейді. Қысқа қарай оңтстікке қайтады, бірен-сараны қыстап қалады. Көкқұс – түсі әсем, сайрайтын құс, сондықтан оларды үйде торда ұстау соңғы жылдары көбейіп бара жатыр. Көкқұстың саны өте аз. Мысалы, 1960 ж. Талас Алатауында 7 ұясы болса, 1970 – 80 ж. Ақсу-Жабағылы қорығында бұл құстың 20 жұбы, ал 1990 ж. 24 ұясы бар екені анықталған. Көкқұс Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген (1996), Ақсу-Жабағылы және Алматы қорықтарында қорғалады.
Сипаттама
Көкқұс- қылғыта сайраөтан ірілеу денелі (150-200 г) құс. Алыстан реңі қара сайраққа ұқсайды, тек қана көкқұстың жабын қанаты барқыт түстес қара емес, ақшыл көк реңкті жалтыраған қошқыл көк түсті, бұл рең әсіресе маңдайы мен қанатында өте қоюлау. Екі түсті, мықты тұмсығының үстіңгі қыры- қошқыл қоңыр, тұмссықасты бөлігі- ашық сары және ұшы төмен қарай иіліп, ілмектеніп бітеді. Қанатының үстінде көлденең ұсақ, ақ теңбілдері болады Қазақстанда көкқұстың таралу шекарасы солтүстікке қарай өтеді. Мұнда ол тек қана Батыс және Солтүстік Тәңіртау жоталарының жартасты шатқалдарында қоныстанады. Оның үстіне Қазақстанда қыста мекендейтін көкқұстар жылма-жыл көктемде наурыз- сәуірде пайда болып, оңтүстікке қарай бір жаққа жылыстайды. Көкқұстың бауыры сайрақтарға қарағанда, соның ішінде өзіне алыстан ұқсайтын қара сайраққа қарағанда әлдеқайда жерден көтеріңкі. Әдетте судан шығып тұрған жартастардан немесе жағалаудағы тастардан жемін іздеген кезде көрінеді, кейде бауырын суа малып жүгіріп жүреді. Шомылуды ұнатады, күніне бірнеше рет шомылады.
Ұялары
Көкқұстар қуыстарға ұя салады. Көкқұстардың көп түрлері көлдер, өзендер және басқа да тұщы су нысандарының жандарындағы жерлерде ін немесе жер асты жолдарын қазады. Кейбір көкқұстар термит төбешіктерінде де ұя салады. Олар ұяға орналасқан соң ұрғашы көкқұстар 3-6 жұмыртқаға дейін салады, оларды ұрғашысы да, еркегі де басады.
Дереккөздер
Санат:Торғайтәрізділер Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген құстар Санат:Қазақстан құстары Санат:Азия құстары Санат:1786 жылы зерттелген жануарлар
Тәжтісті
Тәжтісті (ор. венец зубчатый) — тістері бар тісті дөңгелектің бөлігі.
Дереккөздер
Санат:Машиналар мен механизмдер бөлшектері
Цилиндр
right|thumb|100px|Цилиндр Цилиндр (κύλινδρος — білік, цилиндр) h1, h2 — Цилиндрдің ең үлкен және ең кіші жасаушыларының кесіндісі.
Цилиндроид
150px|thumb|rightЦилиндроид (kylindros - цилиндр және eides — тәрізді) — бағыттаушылар деп аталатын екі қисық сызықпен қиылысатын және параллелизм жазықтығы деп аталатын жазықтыққа параллель орналасатын түзулердің жиыны анықтайтын бет.
Цилиндрлер блогі
Цилиндрлер блогі- бірнеше цилиндрлардың бір тұтас байланысуы.
Қиық цилиндр
нобай
Бүйір бетінің ауданы, (bb-бүйір беті) толық бетінің ауданы
, (mb-толық беті)
Мұндағы ~R - табанындағы шеңбердің радиусы,  ~h_1 және ~ h_2 -  сәйкес түрде цилиндрдің ең ұзын және ең қысқа жасаушыларының кесіндісі.
31 наурыз
31 наурыз — Григориан күнтізбесінде жылдың 90-шы күні (кібісе жылдарда 91-ші). Жылдың аяғына 275 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:31 наурыз
Батпайсағыр
Батпайсағыр, Бетпақшағыр – Нарын құмының оңтүстігіндегі құмды алап.
Географиялық орны
Атырау облысы Құрманғазы ауданында орналасқан.
Өсімдігі
Құмдауыт топырағында шағыр, қияқ, еркек шөп, құмаршық, жыңғыл, жүзгін, тастақты жерлерінде бұйырғын, жантақ өседі. Алап қысы-жазы мал жайылымы.
Дереккөздер
Санат:Атырау облысы құмдары
Савна
Савна — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Код өзенінің оң жағалауынан 26 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вага өзенінің құйылысынан Пинега өзенін қоспағанда, сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша : 03020300412103000033843
Батпақ (сор)
Батпақ – Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданындағы сор. Аралсор көлінің шығысында, ендік бағытта 40 км-ге созылған. Теңіз деңгейінен 16 м биіктікте орналасқан. Қар, жауын-шашынның әсерінен шалшық көлдерге айналып, мамырдың ортасынан бастап тартылып, батпақты сорға айналады. Жер бедерінде сораң шөптер, жағалауында қамыс, құрақ өскен. Батпақ соры шабындыққа және жыл бойғы жайылымға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Сорлар Санат:Батыс Қазақстан облысы географиясы
Зигота
thumb| alt=A.| Зигота.Зигота - (грекше "zygotos" – бірге қосылған) – ұрықтанған жұмыртқа клетка; әртүрлі жынысты ағзалардың гаметаларының қосылуынан түзілетін диплоидты клетка (жұмыртқа жасуша ядросы мен сперматозоид ядросының қосылуы). Екі гаплоидты гаметалардың қосылуынан зигота процесінде (зиготалануда) сол түрге тән диплоидты хромосома жиынтығы бар ағза пайда болады. Әдетте, зигота бірден дами бастайды, кейде ол қатты қабықпен қоршалады және өсуге қолайлы жағдай туғанда зигоспораға (мысалы, кейбір саңырауқұлақтар мен балдырлар) айналады. Жыныссыз көбею кезінде пайда болатын споралардан зигоспораның айырмашылығы – ол таралуға емес, “сақталуға” бейімделген. Өйткені, онда қоректік заттардың қоры және қалың қорғаныш қабаты болады. Зиготаның таралуы зигоспораның өсуінен кейін жүреді де, спорангии түзіліп, жыныссыз көбею басталады (қара Жыныссыз көбею). Бір жасушалы зиготадан көп жасушалы ағзаның эмбрионалдық даму кезеңі өтеді, одан кейін дернәсілдік кезең және метаморфоз кезеңі өтеді, соңынан жетілген дарабас пайда болады. Эмбрионалдық даму кезеңінде зигота:
Сілтемелер
Зигота
Санат:Биология
Рашвилл (Небраска)
Қала тұрғындарының саны 890 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы шамамен 3.0 км². FIPS коды — 31-42775.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Небраска қалалары
Ыстықтан зорығу мен ыстық соқпасының бір-бірінен айырмашылығы
Ыстықтан зорығу мен ыстық соқпасының бір-бірінен айырмашылығы
Ыстық соққандағы белгілер:
Ыстықтан зорығудағы белгілер:
Дереккөздер
ISBN 5-615-01453-9
Ақ Жайық (газет)
«Ақ жайық» – Атырау облысындағы кең тараған әрі тұңғыш тәуелсіз апталық басылым.
Ыстықтан зорығу мен ыстық соқпасының бір-бірінен айырмашылығы
Дереккөздер
Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. Сол үшін оларға көп-көп рақмет!
Ақ Жайық (газет)
Орыс тілінде шығады, 1999 жылы таралымның бір бөлігі қазақшаға аударылып таратыла бастады. Алғашқыда «Компаньон» (1991), кейін «Местное обозрение» (1992) аталып, шағын көлемде жарық көрген газет 1993 жылы мамыр айынан «Ақ жайық» аталды. Бұл - нарық жағдайына бейімделген, облыс, республика көлемінде өзін-өзі қаржыландыруға толық көшкен алғашқы газеттердің бірі.
Ыстықтан зорығу мен ыстық соқпасының бір-бірінен айырмашылығы
Дереккөздер
Санат:Алғашқы көмек
Жұқпалы аурулар
Жұқпалы аурулар — зардапты вирустардың, микоплазмалардың, хламидийлердің, риккетсиялардың, спирохеталардың организмге еніп, онда өсіп-өну және өмір сүру салдарынан туатын аурулар. Жұқпалы аурулар бактериялардан және басқа организмдерден (жанды денелерден) пайда болады, олар организмге аса зиянды. Олар әр түрлі жолдармен тарайды. Бактериялар, инфекция туғызатын басқа да көптеген организмдердің ұсақтығы соншалықты, оларды микроскопсыз кере алмайсыз — ал арнаулы құралмен қарағанда сол зәредей зат үп-үлкен болып көрінеді. Ал вирус тіпті бактериядан да ұсақ.
Ақ Жайық (газет)
Басылымды шығарушылар ЖШС құрып, аталған газетке құрылтайшы болды. Алғашқы редакторы Ә. Мұқашев (кейін «Ақ жайық» серіктестігінің директоры), ал дербес тәуелсіз газетке көшкеннен бастап (1994) редакторы С. Қайырханов. «Ақ жайық» апталығының негізгі бет-бейнесі бүгінгі күннің өзекті жаңалықтарын жедел көрсетуімен, мәселелерді ашық та өткір қоя білуімен ерекшеленеді. Жарнамаға кең орын беріледі. «Ақ жайық» «СОРОС - Қазақстан» қорының грантына ие болды (1998).
Жұқпалы аурулар
Жұқпалы ауруларды кейде тек «инфекция» деп те атайды. Олар:
Ақ Жайық (газет)
Басылым интернет жүйесіне қосылған. Газет 2000 жылы 40 бет болып, 16 мың таралыммен шығып жүрді. Қазіргі кезде бет саны 160-қа дейін барады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атырау облысы газеттеріСанат:Қазақ тілді газеттерСанат:Орыс тілді газеттер
Жұқпалы аурулар
Ішек аурулары (мысалы А-гепатиті) вирус ас қорыту жолдарына ауыздан кіріп, ішектен нәжіспен бірге шығады.
Тыныс жолдары ауруында шырышты қабықтар зақымданады және организмге вирус: ауамен кіреді.
Қан немесе трансмиссивті аурулар (әртүрлі энцефаломиелиттер, гемаррагиялық безгектер) аурудан сау адамға және жануарларға қан; сорғыш насекомдар арқылы беріледі, кейде қосалқы көмекшілері болады, көбінесе табиғи-ошақты болып келеді.
Сыртқы қабықтардың аурулары (құтыру, аусыл, делбе) жанасудан, қарым-қатынаста болудан тарайды. Вирустардьң организмде өсіп-өну және шоғырлану ерекшеліктеріне сай оларды ошақты және жалпы деп бөледі.
Біріншісінде қоздырғыштардың әсері тек енген жерде көрінеді, ол сол жерде есіп-өнеді (мысалы ішекте, не тыныс жолдарында). Екіншісінде вирустар енген жерінде көбейіп, денеге тарайды да, басқа ағзаларда екінші үлкен ошақ құрайды (шешек, қызылша, полиомиелит). Аурудың мерзімінің ұзақтығына, белгілерінің көрінуіне және қоздырғыштың сыртқы ортаға шығып тұруына байланысты олар жіті және созылмалы болып бөлінеді. Жітілері тез жазылады, вирустан да тез құтылады. Ал созылмалысы біресе айығып, біресе қайталап көпке созылады. Өз алдына бір бөлек түрі — баяу ауру. Бұл түрінде вирус организмде көпке дейін сақталып, ауру ұзаққа созылады және клиникалық белгілері көмескілеу болады. Ал ауру белгілерінің мүлдем болмайтын түрін инаппаранттык деп атайды. Мұнда организмнен ауру қоздырғышы, шығып кетеді де, иммунитет пайда болады. Аурудың латентті (жасырын) деген де түрі бар. Онда вирус организмде өте ұзақ уақыт өмір сүреді.
Жұқпалы аурулардың түрлері
Жұқпалы аурулар инфекциялық аурулар (лат. іnfectіo–жұқтыру):
Жұқпалы аурулар туралы деректер ертеден белгілі болған. Ежелгі грек ғалымы Гиппократ, ортағасырлық ғалым Әбу Әли ибн Сина өз еңбектерінде кейбір аурулардың науқас адамнан, жануарлардан жұғып, тез таралатыны, оған көзге көрінбейтін “миазмалар” себепкер болатыны туралы айтқан. 15 ғасырда жазылған Ө. Тілеуқабылұлының “Шипагерлік баян” атты еңбегінің қолжазбасында дерттің пайда болуын адам денесіне құрттардың (көзге көрінетін және көрінбейтін) енуімен түсіндірген. 19 ғасырда бактериология, микробиология және иммунология ғылымдарының дамуы Жұқпалы ауруларды толық зерттеуге мүмкіндік берді. Әсіресе, француз ғалымы Л.Пастер, неміс микробиологы Р.Кох (1843 – 1910), орыс ғалымдары И.И. Мечников (1845 – 1916), Н.Ф. Гамалея (1859 – 1949), т.б. еңбектерінің маңызы зор болды.
Жұқпалы аурулар пайда болуының факторлары
Жұқпалы аурулар пайда болуының үш факторы бар:
Ауру қоздырғышына әр түрлі патогенді микроорганизмдер (мыс., бактерия, вирус, саңырауқұлақ, қарапайымдылар, риккетсия, микоплазма, хламидия, т.б.) жатады. Бұлар адам организміне әр түрлі жағдайда енеді. Мысалы, іш сүзегі, паратиф, дизентерия, т.б. – су, тағам, шыбындар арқылы; тұмау, қызылша, дифтерия, т.б. – ауру адамнан; әр түрлі тері дерттері – ауру адам мен жануарлардан; бөртпе сүзек, кене энцефалиті, безгек – сау адамға ауру адамнан (жануарлардан) қан сорғыш буынаяқтылар (мысалы, бит, безгек масасы, кене, т.б.) арқылы; сондай-ақ құрсақтағы анасының қанымен жұғады.
Жұқпалы аурулар
Әрбір кезеңнің өту мерзімі аурудың түріне, организмнің жағдайына байланысты болады. Жалпы Жұқпалы ауруларға шалдыққан адамдарға ортақ белгі: селсоқтанып мазасы кетеді, дене қызуы көтеріледі, басы ауырады, ұйқысы қашады. Бауыр мен талақтың ісінуі мүмкін. Осындай ерекше белгілеріне қарай іш сүзегін тырысқақтан, безгекті бөрте сүзектен, т.с.с. ажыратуға болады.
20 ғасырда диагноз қою, емдеу және одан сақтану әдістерінің жетілдіруіне байланысты Жұқпалы аурулардың кейбір түрлері жойылды. Бірақ микроорганизмдердің эвол. даму өзгергіштігінің, әлеуметтік, экология, ғұрып-дәстүрлік, т.б. себептердің нәтижесінде Жұқпалы аурулардың жаңа түрлері пайда болды. Мысалы, жүре пайда болатын иммундық тапшылық синдромы, гепатиттің ерекше түрлері, т.б.
Жұқпалы аурулардың белгісі білінісімен-ақ санитарлық-эпидемиология стансаларға хабарлануы тиіс. Науқас адам ауруханаға алынып, аурудың түріне қарай емделеді. Жұқпалы аурулар клиникалық медицинаның арнайы бір зерттейтін саласы болғандықтан – бактериология, вирусология, иммунология, эпидемиология, паразитологиямен тығыз байланысты.
Дереккөздер
Санат:Вирусология Санат:Иммунология
Көкмардан (көне қала)
thumb|right Кокмардан - ежелгі қалашық. Шәуілдір ауылынан 5 км оңтүстікке қарай жерде, көкмардан шатқалында орналасқан 1948—49 ж. Оңтүстік Қазақстан археология экспедициясы (жетекшісі А.Н.Бернштам), 1977— 83 ж. Оңтүстік Қазақстан кешенді археология экспедициясы (жетекшісі К.Ақышев) зерттеу жұмыстарын жүргізген. Қалашықтың орталық Бөлігі солтүстіктен оңтүстікке созыла жатқан ауданы 3,2 гектар, биіктігі 15 м төбе. Солтүстік бөлігінен анықталған цитадельдің (биіктігі 16 м) үстіңгі бөлігінің ауданы 25x25 м. Орталық Төбе айналасынан жалпы ауданы 4 гектарға жуық Рабад орны анықталған. Қалашықты оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа қарай үлкен көше кесіп өткен. Сондай-ақ, "айналма" көше орны да анық байқалады. Археология ізденістер барысында ескерткіштің 6 ғасырдың 1 жартысы мен 7 ғасырдағы құрылысы жақсы зерттелген. Қалашық бірнеше үйлерден тұратын кварталдарға (махалла) бөлінген. Қазба жұмыстары 10 шақты кварталда жүргізілген. "а" кварталының ауданы 370 м2. Одан 5 баспана және ғұрыптық мақсатта салынған құрылыс орындары аршылған. Үйлер төртбұрышты келген бір немесе екі бөлме етіп тұрғызылған. Екі бөлмелі үйлерге жапсарластырыла шаруашылық пен тұрмысқа қажетті заттарды, тағамдарды сақтайтын ыдыстар, т.б. Қойылған шағын бөлмелер салынған. Бөлме қабырғаларына жағалай г, п тәрізді сыпа (суфа) жасалынған. Кейбір үйлердің бұрыштарынан еденнен 0,5—0,7 м биіктіктен сопақша етіп жасалынған диаметрі 0,3— 0,4 м медальон табылған. Оның астына биігірек етіп тұғыр жасалынған. Бетінен күл қалдықтары ұшырасқан. Бұл діни жоралғыларды атқаратын орын болса керек. Осы кварталдағы ғибадатханаға (аумағы 4x4) адамдар үш баспалдақ арқылы түскен. Қазба жұмыстары кезінде темірден жасалған заттар (пышақ, шот, садақ ұшы, т.б.) Алтын тоға аршып алынған. Сондай-ақ, сүйектен жасалған заттар (түйреуіш, күрделі садақ бөліктері, т.б.), алуан түрлі керамикалық ыдыстар (құмыра, тостаған, сап таяқ, т.б.) көптеп табылған. Көпшілік ыдыстар сұр, қара ангобпен көмкерілген. Кейбір ыдыстардың ұстағышы мен иық тұсына таңба секілді түрлі белгілер салынған. Алынған материалдарға қарағанда к-ды тұрғындары б.з. Бас кезінен б.з. 7 ғ. аралығында мекен еткен. Олар егін егіп, мал өсірумен айналысқан.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан көне қалалары
Ақ және қара түсті симфония
«Ақ және қара түсті симфония» – "Қазақтелефильм" студиясының 2 бөлімді, қазақ-орыс тілінде, ақ-қара түсті фильмі (1973).
Режиссер-операторы – Э. Боярский.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Үшарал ауылдық округі (Жамбыл облысы)
Үшарал ауылдық округі – Жамбыл облысы Талас ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Үшарал, Арал, Қайыр ауылдары кіреді. Орталығы – Үшарал ауылы.
Халқы
Тұрғыны 2109 адам (2009).
Бор қышқылы
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
Санат:Бор қосылыстары Санат:Тыңайтқыштар Санат:Бейорганикалық қышқылдар Санат:Оттегі қосылыстары
Ыстық өту
Ыстық өту. Ыстық кезде қатты жұмыс істеп, ағыл-тегіл терлейтін адамдардың кейде аяқ-қолдары мен іші түйіліп ауырады, бұл адам денесінде тұз жетпеуі себебінен болады
Емдеу жолы
Бір литр қайнаған суға бір шәй қасық түз салып, ауырып түйілгені тоқтағанша сағат сайын ішіп тұрыңыз. Зардап шегіп, сырқаттанған адамды көлеңкелі салқын жерге отырғызып, әйтпесе жатқызып, ауырып түйілген жерін жәйменен уқалау керек
Дереккөздер
ISBN 5-615-01453-9
Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. Сол үшін оларға көп-көп рақмет!
Санат:Алғашқы көмек Санат:Медицина
Ақпарат билігі
Ақпарат билігі  — ақпарат құралдарының қоғамда атқаратын рөлі. Ақпарат құралдары хабарларды халық арасында таратады, қоғамдық пікір қалыптастырып, саяси жұмыстар жүргізуге және тағы сондай сияқты мүмкіндік береді. Солардың арқасында қоғамда тұрақтылық, ынтымақтастық ахуал орнығады немесе тұрақсыз жағдай қалыптасады. Ақпарат құралдарының адамдарға тигізетін ықпалын ескере келе, әдетте, оны заң шығарушы, атқарушы, сот билігімен қатар қойып, “төртінші өкімет” деп те атайды. КСРО кезінде ақпарат құралдары тікелей мемлекеттің бақылауында болды. Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алғаннан кейін шын мәнінде сөз бостандығы беріліп, демократиялық жүйе қалыптасып, ақпарат құралдарын бұрынғыдай қатаң бақылау үрдістен шығып қалды.
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Ақпарат
Геотехнология
thumb| right Геотехнология – бұрғыланған ұңғыма арқылы кен байлықтарын жер астынан жылу, масса алмасу, химиялық, микробиологиялық немесе гидродинамикалық процестер көмегімен алу (адам қатысуынсыз) тәсілдері. Жер астында еріту тәсілі қатты тұздарды алу кезінде ертеден бері қолданылып келеді. Көмірді жер астында газдандыру идеясын Дмитрий Менделеев, ал жер жылуын пайдалануды Владимир Обручев ұсынды. Қазақстанда кен байлықтарын алудың геотехнологиялық тәсілдерінің теориялық және практикалық мәселелерін ғалымдар (Шауқат Алтаев, т.б.) мен өндіріс қызметкерлері (Сауық Тәкежанов, т.б.) 1970 жылдардан бастап қарастырды.Балқаш кен-металлургия және Шығыс Қазақстан мыс-химия комбинаттарында металдарды шоғырлы ажырату жөнінде өнеркәсіптік тәжірибе сынақтары жүргізілді. Текелі қорғасын-мырыш комбинатында металдарды жер астында ерітіп ажырату, ал Жезқазған кен-металлургия комбинатында металдарды шоғырлы ажырату тәсілдерінің өнеркәсіптік технологиясы жасалды. Геотехнология, негізінен, минералды-шикізат базасын кеңейту, қазіргі бар технология мен техниканы жетілдіре отырып, аса тиімді жаңа технология мен техниканы қарастыру, қалдықсыз технология жасау, іс жүзіне қолданудың техникалық-экономикалық тиімділігін арттыру бағытында дамуда.
Кіші Барап
Кіші Барап — Ақмола облысы Ақкөл ауданы, Кеңес ауылдық округі аумағындағы ауыл. Іргесі 1962 жылы қаланған.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Ақкөл қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 10 км жерде, Барап көлінің шығысында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 434 адам (223 ер адам және 211 әйел адам) болса, 2009 жылы 424 адамды (201 ер адам және 223 әйел адам) құрады. Ауыл арқылы мемлекеттік маңызы бар Астана — Көкшетау автомобиль жолы өтеді. Ең жақын теміржол стансасы – Ақкөл (10 км).
Дереккөздер
Санат:Ақкөл ауданы елді мекендері
Сажа (өзен)
Сажа — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шай көлі- Проезжий өзені орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Бастау
Дереккөздер
Санат:Гидрография
Батпақ (тау)
Батпақ – Тарбағатай жотасының солтүстік-батысындағы тау.
Географиялық орны
Абай облысы Аягөз ауданында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1307 м. Оңтүстік-батысынан Аягөз өзені ағып өтеді. Солтүстігінде Биесыймас, оңтүстігінде Қарашатпақ таулары орналасқан.
Өсімдігі
Тауалды жонды-қырқалы беткейіндегі қара топырағында боз, селеу, бетеге, бұталы өсімдіктер өседі.
Дереккөздер
Санат:Аягөз ауданы таулары
Савга
Савга — Ресейдегі өзен. Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шиш өзенінің оң жағалауынан 124 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері
Ақ тары неге азайып кетті?
Бұл хабарға абыз жазушы Ғабиден Мұстафин қатысып, көкейде жүрген көрікті ойларын ортаға салды. Тары өнімін өркендетудің болашақ жолдары ғалым М. Мырзамәдиеваның сөздерінде әңгіме өзегіне айналды. Редакторы – Қ. Қортанов.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Сайнт Эдвард (Небраска)
Сайнт Эдвард (St. Edward) — Небраска штатының Бун округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 796 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.7 км² шамасында. FIPS коды — 31-43055.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Небраска қалалары
Деньгина
Деньгина — Ресейдегі өзен. Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы №1316 Карачин көлі орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тобыл өзені Есет өзенінің құйылысынан Тура өзені, Тавда өзендерін қоспағанда сағасына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Түмен облысы өзендері
Ақ жол
«Ақ жол» - облыстық газет.
1922 жылдың 1 мамырынан Әулиеата уездік, қалалық партия комитетінің, уездік Кеңес атқару комитетінің органы «Вольная беднота» газетінің қосымшасы ретінде «Кедей еркі» деген атпен шыға бастаған. Ол араб әрпімен басылып, 300 дана болып тарады. Қосымша 1924 жылы тамызға дейін шығып тұрды.
Оның алғашқы редакторы А. Алматинская болды. Газет 1924 жылы тамызда «Еңбек» деген атауға ие болып, дербес басылым ретінде шығып тұрды. Оның 3 мыңдай оқырманы болды. Газеттің 224 нөмірі жарық көрді. Оны әр кезде Құлжабаев, Камалов, Бексейітов сияқты зиялы азаматтар басқарды.
Газет 1929 жылы 1 қаңтардан «Дихан дауысы» атанды. Оның 60 нөмірі жарық көрді. Редакторлары Сапарбеков, Жанболатов болды. Газет 1931 жылы «Колхозшы", 1938 жылы «Колхоз жолы» деген атпен жарық көріп, 1939 жылы Жамбыл облысының құрылуына байланысты облыстық газет болып қайта құрылып, «Коммунист» атауын иеленді. 1944 жылы «Сталиндік жол", 1958 жылы «Еңбек туы", 1990 жылы «Ақ жайық» атанды. Әр кезеңде газеттің редакторы болып Ж. Бектұров, Ғ. Аманғалиев, Ә. Бекмұратов, Ғ. Сармурзин, Т. Оңғарбаев, Б. Байсақалов, Б. Жаңабаев, А. Бекбосынов, Ә. Қалдыбаевтар қызмет атқарды.
Газеттің құрылтайшысы - Жамбыл облысы әкімдігі. Газеттің - саясат, экономика, руханият, хат және бұқарамен байланыс бөлімдері бар. Қазіргі Бас редакторы - М.Рысдәупет. «Ақ жайық» газетінің таралымы 12783 дана. Мекенжайы: 080012, Тараз. Достық даңғылы, Баспасөз үйі. Байланыс тел: 8- (7262) - 433-308. Электрондық пошта: ak-jol-taraz@rambler. ru
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Тілік
Тілік – Ұлы жүздің ысты тайпасынан тарайтын ру.
Н.Аристовтың Диқанбай батырдан жазып алған шежіресінде ысты – ойық, тілік болып екі тармаққа бөлінеді. А.Нұрбеков шежіресінде ыстыдан – Жауатар. Одан ойық, тілік, көкшекөз, ауызүсіген, сәтек. Жазба деректерде тілік орта ғасырдан белгілі ру. Фахреддин Мубарәкшаһтың “Тарихында” Қазақстан жерін мекендеген көптеген тайпалар ішінде тілік те аталады. Бұл 13 ғасырдағы дерек. Тілікпен қаңлының таңбасына (көсеу) қарай М.Тынышбаев, Аристов, С.Аманжолов тілікті 13 ғасырдағы Қаңлы одағындағы ру деген пікір айтады. Бірақ бұлардан өзге көптеген зерттеушілер әрі шежіре деректері ойықтың таңбасына қарап (ОО – көз таңба) дулатпен туыстығын анықтайды. Қазан төңкерісіне дейін тілік ұрпақтары Іле бойын, Верный, Әулие-ата уездерін мекендеген. Ұраны – Жауатар, таңбасы – (көсеу).
Сілтемелер
Санат:Қазақ рулары Санат:Ұлы жүз
NGC 6118
NGC 6118 — Жылан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6118 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57924, UGC 10350, MCG 0-42-2, ZWG 24.8, KARA 736, IRAS16192-0210.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жылан (шоқжұлдыз)
Іштің түйілуі
Іштің түйілуі — бұл төтеннен болатын қауіпті жағдайдағы ішек ауруларының атауы. Мұндай жағдайда адам өліп кетпес үшін көбінесе шұғыл түрде хирургиялық көмек жасалады. Іш түйілу ауруларының түріне соқырішек, іш құрылысының талаурауы, ішектің тарылуы жатады. Әйелдерде бұл жамбас сүйегінің суық тиіп қабынуы немесе құрсақ сыртындағы екіқабаттылықтан да болуы мүмкін. Ал көп жағдайда іш түйілу ауруының себебі хирургиялық жолмен анықтағанша белгісіз болып қала береді.
Егер де адам құсып, бірақ іші өтпей, қатты түйіліп ұзақ уақыт ауырса, онда мұны іш түйілу ауруы деп болжамдауға болады.
Ауру адамды ауруханаға жеткізіңіз,— операция жасау қажеттілігі туындауы мүмкін.
Белгілері
Егер адамда іш түйіліп ауырғандық белгілері байқалса, оны дереу ауруханаға жеткізіңіз.
Дереккөздер
ISBN 5-615-01453-9
Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. Сол үшін оларға көп-көп рақмет!
Санат:Алғашқы көмек Санат:Медицина
IC 1958
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13144, ESO 200-38.
Сыртқы сілтемелер
IC 1958 Санат:Horologium (шоқжұлдыз)
Сақыпжамал Асқарқызы Ұзақбаева
Ұзақбаева Сақыпжамал Асқарқызы (16.10.1949 ж.т., Шығыс Қазақстан облысы Аягөз қ.) – педагогика ғылымының докторы (1993), профессор (1994) ҚР Педагогика ғылым академиясының академигі (1996). Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институтын (1972, қазіргі Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика университеті ) бітірген соң осы институтта оқытушы (1972–76), аға оқытушы, доцент (1981–86), ҚазПИ-де стажер (1976–78, қазіргі ҚазҰПУ), аспирант (1978–81), доцент, профессор (1986–2001), Қазақ ұлттық өнер академиясының оқу және оқу-әдістемелік істер жөніндегі проректоры (2001–07); 2007 жылдан Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетінде профессор қызметтерін атқарады. «Қазақтың халықтық педагогикасындағы эстетикалық тәрбие» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. 80-нен астам ғылыми жарияланымның, оның ішінде 3 монографияның авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Айзенберг (Тюрингия)
Айзенберг (Тюрингия) (Eisenberg) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан қала. Заале-Хольцланд ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 11 154 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 11154 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 74 018. Қаланың басшысы — Инго Липперт.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Айбау
Айбау (Eibau) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Дрезден әкімшілік округіне бағынады. Гёрлиц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4583 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,37 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 6 26 090. Муниципалитеттің басшысы — Михель Гёрке.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Самоедка
Самоедка — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Югна өзенінің оң жағалауынан 51 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вага өзенінің құйылысынан Пинега өзенін қоспағанда, сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Көкнәр
right|thumbКөкнәр(Papáver) – көкнәрлер тұқымдасына жататын бір не көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда далалы, шөлейт және таулы аудандарда тараған 11 түрі бар. Ең маңызды сортына дәрілік Апиын көкнәрі (P. somnіferum) жатады: ол Қазақстанның оңтүстік мен таулы аудандарда өседі. Оның піспеген қауашағының шырынынан дәрі алынады. Піскен Көкнәр тұқымында алкалоид болмайды, бірақ майы көп (55%). Көкнәрдің биіктігі 20 – 90 см. Сабағы жіңішке, түкті жапырағы жалпақ, гүлдері ақ, сары, қызыл қызғылт, гүл сағағы ұзын, олар шар тәрізді гүлшоғырына топталған. Шілде – тамыз айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі – көп тұқымды қауашақ. Көкнәрда сүт тәрізді ақ шырын болады. Сондай-ақ республикада тоты Көкнәрін (P. pavonіnum) бояу өндірісінде пайдаланады. Егістікте арамшөп ретінде сеппе Көкнәр (P. rhoeas) кездеседі. Қазақстанда өте сирек кездесетін жіңішке көкнәр Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.
Апиын (Опий) — көкнәрдің піспеген кездегі сүтті сөлінің ауада қатайғанда беретін қоспасы. Күшті наркотик.
Таралуы
Көкнәр Еуропада, Солтүстік және Оңтүстік Америкада және Азияда өседі.
Химиялық құрамы.
Көкнәрдің өз құрамында папаверин, морфин, кадеин, апиын деп аталатын алколоидтар болады. Тұқым шашар алдында осы алколоидтар оның қалпақшасына жиналады, ал тұқымының құрамында алколоидтар болмайды. Сондықтан да, көкнәрдің тұқымы тамақ, өнер кәсібінде жиі қолданылады.
Малдың улануы.
Мал дәрігерлігі практикасында бұл өсімдіктің шикізаты тікелей қолданылмайды. Бірақ одан арнайы орындарда дайындалған дәрілер емдік жұмысқа жиі пайдаланады. Көкнәрдың павлиндік түрін жаңадан өсіп келе жатқанда барлық мал түлігі жей береді. Бірақ оны көп жеп қойған мал уланады. Уланған малдың тыныс алуы қиындайды, тітіркену қасиетін жоғалтады, көзінің көруі, құлағының естуі нашарлайды. Байлауда тұрған ірі қара тартынып, мойнындағы жібін үзіп, қашып кетуге тырысады. Егер көкнәрмен мал уланса онда дереу мал дәрігеріне хабар беру қажет. Ол келгенше, табылса, сүт ішкізуге болады. Жалпы көктем айларында осы көкнәрдің қалың өсетін жерлеріне малды байқап жаю қажет.
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер Санат:Көкнәрлер
خشخاش (جنس) Papaver Valmuer Haşhaş
Герб
Герб–мемлекеттің, әулеттің, әкімшілік бөліністің, т.б. дәстүрлі ерекшеліктерін бейнелейтін, оларды әлеуметтік-тарихи тұрғыдан даралау мақсатында жасалатын айырымдық белгі, рәміз, таңба. . Қолданылу аясы мен ерекшелеу денгейіне орай гербтер әулеттік, топтық, жергілікті (қалалық, облыстық, аймақтық) гербтер және мемлекеттік гербтер болып бөлінеді.
Қазақстанның алғашқы Мемлекеттік Гербтері Қазан төңкерісінен кейін жасалды. 1923 жылы 6 маусымда БОАК біртұтас КСРО-ның бірінші мемлекеттік гербін бекітті, оның сипаттамасы 1924 жылы Конституцияда мазмұндалған. Соған сәйкес әрбір одақтас республиканың өз Мемлекеттік гербі болу қажеттігі туралы мәселе көтерілген.
1936 жылы қабылданған Қазақстанның Мемлекеттік гербінде республиканың этно-мәдени болмысы мен дәстүрлі ерекшеліктерін бейнелейтін нышандардан гөрі Кеңес Одағындағы идеолог, біркелкілікті, таптық айырымды ғана әспеттейтін нышандарға басымдық берілді.
ҚР дербес ел ретіндегі айбының бейнелейтін Мемлекеттік гербі 1992 жылы 4 маусымда ресми түрде бекітілген. Оның жобасын - белгілі сәулетші Шота Уәлиханов пен Жандарбек Мәлібеков жасаған. Мемлекеттік гербімізде көгілдір түс аясында шаңырақ бейнеленген, оны айнала, күн шапағындай тарап, уықтар шаншылған. Осы нышандарды халық ертегілеріндегі пырақтардың алып қанаты көмкеріп түр. Гербтің жоғарғы жағында көне түркі заманынан қастер тұтылған белгі - бес бұрышты жұлдыз жарқырайды, ал төменгі бөлігінде "Қазақстан" деген жазу бар.
ҚР Президентінің "Қазақстан Республикасының мемлекеттік рэміздері туралы" конституциялық заң күші бар жарлығына (24.1.1996) сәйкес Мемлекеттік гербтің көшірме бейнесін орналастырудың жалпы тәртібі мен реттері жөнінде ереже белгіленген. Осы құжаттың 7-бабында "Қазақстан Республикасының Мемлекеттік гербінің көшірме бейнесі, көлеміне қарамастан, Қазақстан Республикасы Президентінің резиденциясында сақтаулы тұрған Мемлекеттік герб эталонының түрлі түсті немесе ақ-қара бейнесіне дәлме-дәл сәйкес келуге тиіс" делінген.
Елімізде аймақтық (қалалық, облыстық) гербтерді де жасау үрдісі де берік орныққан. Әсіресе, Астана, Алматы қалаларының гербтері бірегей нышандық сипаттарымен ерекшеленеді.
Дереккөздер
Санат: журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Шұңқыркөл (Солтүстік Қазақстан облысы)
Шұңқыркөл – Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданы, Тихоокеан ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Тайынша қаласынан шығысқа қарай 72 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 787 адам (366 ер адам және 421 әйел адам) болса, 2009 жылы 403 адамды (188 ер адам және 215 әйел адам) құрады.
Тарихы
1929-1976 жылдары “Севастопольский” кеңшарының, 1976-1996 жылдары бұрыңғы Көкшетау облысы ет өндіру бағытындағы Чкалов ауданының мамандандырылған шаруашылық бірлестігінің орталығы болды. Бірлестік негізінде “Шұңқыркөл” АҚ мен шаруа қожалықтары құрылды.
Дереккөздер
Санат:Тайынша ауданы елді мекендері
Қызыл-Куч
Қызыл-Куч — Башқұртстанның Илишев ауданындағы ауыл, Кадыр ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 5 адамды құрады. Пошта индексі — 452267, ОКАТО коды — 80230844002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Стрингтоун (Оклахома)
Стрингтоун (Stringtown) — Оклахома штатының Atoka округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Стеллер сиыры
Стеллер сиыры, теңіз сиыры (Hydrodamalis gigas) - дюгонь тұқымдасының сүтқоректілері. 1741 жылы бірінші рет Г. Стеллер ашқан. 1768 жылы жойылған. Дене ұзындығы 7,5- 10 м, салмағы 4 тонна.
Алып денелі, терісі қалың, қыртысталған. Құйрық жүзбеқанаты қақ айрылған. Алдыңғы аяқтары тұяқ тәрізді тері өсінділерімен аяқталады. Қос ерінді, тістері жоқ, таңдайы мен астыңғы жақтарында мүйізделген қыртысты жалпақ тіліктері бар. Комондор аралдарының маңын мекендеген. Судың тайыз жерінде табын құрып тіршілік еткен. 2 жылда ұрғашылары 1 ұрпақ әкелген.
Батпақбалдырған
thumb| alt=A.| Батпақбалдырған. Батпақбалдырған (Heloscіadum) – шатыршагүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда батпақты, ылғалы мол жерлерде, су жағалауларында өсетін 1 түрі – буынгүлді Батпақбалдырған (Н. nodіflorum) бар. Биіктігі 15 – 40 см. Тамырсабақты, сабағы қуыс өсімдік. Жапырақтары ұзынша не жұмыртқа тәрізді, шеттері тілімденген. Тостағанша жапырақтары тіссіз, күлтесі ақ түсті, жалпақ. Себеті 10 – 15 гүлден тұрады. Шілде айында гүлдеп, тамызда жемістенеді. Жемісі ұсақ, екі жағынан қысыңқы.
Дереккөздер
Санат:Шатыршагүлділер
Тимофеевка (Ванжил тармағы)
Тимофеевка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ванжиль өзенінің сол жағалауынан 83 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВасюган өзенінің құйылысынан Вах өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Васюган, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Хёршинг
Хёршинг (Hörsching) — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Линц округінің құрамына енеді.
Тимофеевка (Ванжил тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Хёршинг
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5404 адамды құрайды (1 қаңтар 2005). Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — LL, ресми идентификациялық коды — 4 10 07.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Антон Кореп (АСДП) саналады.
Заимка (Тобыл тармағы)
Заимка — Ресейдегі өзен. Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тобыл өзенінің оң жағалауынан 6,7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тобыл өзені Есет өзенінің құйылысынан Тура өзені, Тавда өзендерін қоспағанда сағасына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Түмен облысы өзендері
Рэд Оак (Айова)
Рэд Оак (Red Oak) — Айова штатының Монтгомери округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 9.7 км². FIPS коды — 19-66135.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 5742 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Монтгомери округы (Айова)
Талғат Досымғалиұлы Теменов
Талғат Досымғалиұлы Теменов (23 қараша 1954 жылы Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы Малыбай) – театр және кинорежиссері, кинодраматург. Өнертану профессоры. Қазақстанның халық әртісі (1999). Парасат, Құрмет ордендерінің иегері. Қалибек Қуанышбаев атындағы қазақ мемлекеттік академиялық музыкалық драма театрының көркемдік жетекшісі.
Жалпы мәліметтер
Алматы мемлекеттік консерваториясының театр бөлімін (1976) және Мәскеудегі бұрынғы КСРО Мемлекеттік кино жанындағы жоғары режессерлер мен сценарийшілер курсын (1986, С.А. Соловьевтің шеберханасы бойынша) бітірген. Алғашында Талдықорған облысы драма театры труппасында (1976 – 1780) актер болып қызмет етті. Бұдан кейін “Қазақфильм” студиясында режиссердің көмекшісі әрі сценарийші (1980 – 1982), кинорежиссер (1986 – 1987), қоюшы кинорежиссер (1988 – 1994), “Мосфильм” студиясында кинорежиссер (1987 – 1988), 1994 – 2000 жылы Алматы мемлекеттік театр және кино институтының (қазіргі Қазақ ұлттық өнер академиясы) ректоры, 2000 жылдан “Қазақфильм” кинокомпаниясының көркемдік жетекшісі, ал 2004 жылдан Қазақтың мемлекеттік академиялық жастар мен балалар театрының директоры болып қызмет атқарады. Алғаш қойған “Адамдар арасындағы бөлтірік” атты толық метражды көркем фильмі (1988) Майндағы Франкфурт қаласында өткен 15-Халықаралық кинофестивальдың Гран-при (Германия, 1989), Италияда “Күміс аю” жүлдесіне (1989, Джиффони) және Португалияда (1990) өткен Халықаралық кинофестивалінің арнайы жүлдесіне ие болды. Оның өзі жазған сценарийі бойынша қойған көркем фильмдері қатарында “Шаңырақ” (1983), “Қайдасың сен, Чапай?” (1984), “Торо” (1986), “Адамдар арасындағы бөлтірік” (1988), “Қызғыш құс” (1991), “Махаббат бекеті” (1993), т.б. бар; пьесалар да (“Алма бағы”, “Көгілдір такси”, соңғысын С.Сматаевпен бірге) жазған. Тарихи тақырыпқа қойылған “Көшпенділер” фильміне (2005) режылы ретінде қатысқан. 1994 жылдан педогог қызметпен (1996 жылдан профессор) айналысты. Теменов – “Қайырлы таң” (1979) және “Гүлнәз” (1986), “Ой жасын” (2004) атты повестер мен әңгімелер жинағының авторы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан халық әртістері Санат:Өнертану докторлары Санат:Қазақстан жоғарғы оқу орындарының профессорлары Санат:Қазақстан театр режиссёрлері Санат:Қазақстан режиссёрлері Санат:Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының иегерлері Санат:Сахнагер ұлттық театр сыйлығының иегерлері Санат:Қалибек Қуанышбаев атындағы қазақ мемлекеттік академиялық музыкалық драма театры тұлғалары Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері Санат:Қазақстан кинорежиссёрлері
Каспий теңізінде мұнай саласының қалыптасу кезеңі
thumb|Каспий теңізіндегі танкер Каспий теңізінде мұнай саласының қалыптасу кезеңі. XX ғасырдың 20-шы жылдарының аяғында Ембінің мұнайшылары айналмалы роторлық бұрғылауды қолдана бастады, мұның өзі бұрғылау жұмыстарының дамуына, ұңғыма тереңдіктерінің артуына, мұнай жатындарын аршу және оларды барлау қарқынының жеделдетілуіне септігін тигізді. Айналмалы бұрғылау КСРО-да алғаш рет Ембіде қолданылды, мұның нәтижесінде бұрғылау тереңдігі айтарлықтай өсті. Мәселен, 1929 жылы бұрғылаудың орташа тереңдігі 196,7 м болса, 1932 жылы бұл көрсеткіш 637,7 м-ге жетті. Ембі мұнайшылары КСРО-да және бүкіл Еуропа алғашқы болып сол кез үшін аса терең бұрғылау шараларын жүзеге асыруға қол жеткізді - Доссор мен Мақат тереңдігі 2500-2800 м-ге жететін ұңғымалар бұрғылана бастады.
1927 жылы Халық шаруашылығы Бүкілодақтық Кеңесінің мұнай өнеркәсібі кеңесі отырысында жасаған «Орал- Ембі ауданының даму перспективалары» атаулы баяндамасында И.М.Губкин былай деп атап көрсетті: «Барлау жұмыстарының алғашқы кезеңдері өткен ғасырдың аяқ шеніне, яғни 1889 жылға сәйкес келеді. Алғашқы жұмыстар Каспий теңізінің жағалауында орналасқан Қаратоннан шамамен 35-40 км қашықтықта орналасқан Қарашүңгіл шатқалында Леманның тарапынан жүзеге асырылды. Осы Қарашүңгілде Леман 17 саяз ұңғыма бурғылады, 1899 жылдың қараша айында сол ұңғымалардың бірі 40 метр тереңдіктен мұнай бұрқағын берді, мұндағы мұнай ағымы тәулігіне 90000 путқа жетті. Мұндай нәтиже аталған ауданға өзге де мұнай кәсіпкерлерінің қызығушылығын тудырды, сөйтіп 1916-1917-ші жылдары «Ембі-Каспий» бұл өңірде орташа тереңдігі 150 м-ге жететін 14 бұрғылау ұңғымасын тіктеді». Бұдан әрі И.М.Губкин Ембі аймағының дамуы мәселесіне өте ыждағаттылықпен қарау қажеттілігін айта келіп, былайша түйіндейді: «Менің ойымша, мемлекеттің Ембімұнайға көмектесуі дұрыс болған болар еді. Көмек әр түрлі бағытта берілуі мүмкін: мәселен, Ембімұнайды Доссор мен Мақатты игеруден түскен табысқа салынатын бүкіл салықтардан және өзге де қарыздарданан біржолата босату, сөйтіп бүкіл табысты барлау жұмыстарын одан әрі дамытуға бағыттауға мүмкіндік беру».
Батыс Қазақстан аумағында геологиялық барлау жұмыстарын дамытудың қарқынды кезеңі 1925-1926 жылдарға сәйкес келеді. 1925 жылы, «Ембімұнай» тресінің жұмысын саралау нәтижесінде, мұнайшылардың алдына жаңа да нақтылы міндеттер қойылды: 5-7 жыл ішінде Ақтөбе облысының солтүстік аудандарының (Темір ауданының) ауқымындағы ауданы 3500 шаршы шақырым аумақтағы мұнайгаздылықтың белгілері анықталған құрылымдарды барлау шараларын жүзеге асыру. Осы міндеттерге сәйкес, 30-шы жылдардың бас шенінде мұнай іздеу жұмыстары Оңтүстік Ембіден тысқары өңірлерге, атап айтқанда Ақтөбе облысның аумағына қарай ауысты. Осыған байланысты «Ақтөбемұнайбарлау» аймақтық тресі құрылды, бұл трест кейінірек «Қазмұнайбарлау» тресі деп аталды, ол Гурьев қаласында орналасты. Мұндай құрылымдық өзгерістер мұнай саласындағы жумыстарды функциялық тұрғыдан даралау қажеттілігінен, яғни мұнайды өндіретін және мұнай кенорындарын іздеу мен барлау шараларын жүзеге асыратын құрылымдарды бір-бірінен оқшаулау қажеттілігінен туындады, себебі аталған екі функцияны бір орталықтан басқару мұнай саласын ете ірі және икемсіз құрылымға айналдырды, сөйтіп мұнай-газ кенорындарын іздеумен және барлаумен байланысты жүргізілетін жедел шараларды жүзеге асыруда айтарлықтай қиындықтар туғызды.