Ішкі_ауруларды_зерттеудің_даму_тарихы
Ішкі ауруларды зерттеудің даму тарихы Медицина ғылымының жетістіктері мыңдаған жылдар бойы, әр ғасырдың философиялық көзқарасы мен табиғат құбылыстарын зерттеудегі түсініктеріне байланысты қалыптасып келді.Алғашқы қауымдық құрылыс кезінде ем-доммен айналысқан адамдар небір жұмбақтың сырын шешуші дарын иесі ретінде танылған.Кейін олар белгілі дағдыларға ие болып,ем түрлерінің қыры мен сырларын игереді.Қарапайым зерттеу тәсілдері-сұрастыру,көзбен көру,бармақ басымен сипап тексеру-кеңінен пайдаланыла бастағанымен,бұлар жүйесіз қолданылған. Ғылыми-клиникалық медицинаның негізі алғаш рет Грецияда пайда болды деп есептелінеді.Біздің дәуірімізге дейінгі 460-377жж. Гиппократ книд және косс мектептерін ашқан.Оның айтуынша,сырқаттың жағдайы туралы тұжырым науқасты ұстап сезудің,естудің,иіс және дәм сезудің нәтижесінде жасалады. Медицина ғылымының негізін қалауда Гиппократтан кейін Әбу-әли Ибн-Синаның(Авиценна-б.д.д. 980-1037жж.)үлесі өте зор.Оның "Дәрігерлік ғылымның каноны"аталған еңбегі осы күнге дейін мағынасын жойған жоқ.XVIII және XIX ғасырларда Еуропа елдерінде жаңа зерттеу әдістері пайда болады:термометрия(1758жыл-де Гаен),перкуссия (1761 жыл -     Л.Ауэнбруггер),аускультация(1891 жыл-Лаэннек),анамнез жинау (1875жыл-М.Я.Мудров, Г.А.Захарьин),құрсақ қуысы органдарының әдістемелік пальпациясы(1887жыл-В.П.Захарьин). Мудров Матвей Яковлевич(1776-1831)-орыс емшілер мектебінің негізін қалаушылардың бірі,ауруларды клиникалық зерттеудің негізін салған ғалым.Ол сырқат адамның патологиялық өзгерістерге ұшыраған жүйелерін зерттеумен шектелмей,бүкіл организмдегі басқа жүйелердің сол кезеңдегі жұмысын бақылау қажеттігін де атап көрсетті. М.Я.Мудров клиникаға алғаш анамнездік әдісті енгізді,сырқатнаманы дұрыс толтырудың маңызын жазды.Ол Ресейде студенттердің практикалық сабақтарының клиникада өтуін бірінші болып ұйымдастырды,лабораториялар мен медициналық мұражайлар ашты. XIX ғасырдың екінші жартысы Ресейдегі клиникалық медицинаның өрлеу кезеңі болды.Осы уақытта Москва университетінде Г.А.Захарьин мен А.А.Остроумов мектептері, Петербургтің медико-хирургиялық академиясында С.П.Боткин мектебі құрылған болатын. Захарьин Григорий Антонович(1829-1897)-анамнездік әдісті дамыта отырып,ауруды зерттеу тәртібін енгізді.Француз терапевті А.Юшар:"Захарьин мектебі бақылау, дәл жиналған анамнез бен этиология,сұрастыру әдістеріне сүйене отырып,оларды өнер биіктігіне жеткізді",-деген болатын. Г.А.Захарьин ішкі аурулардың тері бетіндегі сезімтал зоналарын зерттеп жазған.Ол қымызбен,минералды сумен емдеуді алғаш енгізген орыс ғалымы. Боткин Сергей Петрович(1832-1889)-медицинада физиологиялық бағыттың негізін қалаушы.Клиникалық зерттеу барысында функционалды әдістерді кеңінен қолданған,алғаш рет практикалық тәсілмен жиналған материалды ғылыми талдаудан өткізу қажеттігін атап көрсеткен ғалым-терапевт. С.П.Боткин қолқа қақпақшасының жетіспеушілігі кезінде диастолалық шуылдың жақсы естілетін нүктесін тапқан.Вирусты гепатиттың инфекцияның әсерінен пайда болатынын алғаш ашып,медицинада елеулі жаңалық енгізіп,кейін бұл ауру ғалымның атымен аталды(Боткин ауруы) Остроумов Алексей Александрович(1844-1908)-медицинада биологиялық бағыттың негізін қалаушы.Ол физиологиялық зерттеулер жүргізе отырып,адам тіршілігіндегі орталық нерв жүйесінің атқаратын орнының ерекшелігін дәлелдеген.Адам организмі мен қоршаған ортаның бір-біріне әсері,тұқым қуалау сияқты мәселелерге көп көңіл бөлген. Образцов Василий Парменович(1849-1920)-С.П.Боткиннің шәкірті,Киев терапия мектебінің негізін қалаушы.Образцов енгізген құрсақ қуысы ағзаларын терең жылжымалы пальпациялау әдістемесінің маңызы орасан зор.Сонымен қатар ол бірнеше жүрек ауруларының белгілерін зерттеген.Өзінің шәкірті Н.Д.Стражескомен миокард инфарктінің клиникалық көріністерін алғаш жазып,клиникалық медицинаға өшпестей із қалдырған ғалым-терапевт. Кончаловский Максим Петрович (1875-1942)-терапияны негізгі мамандық деп есептеген, себебі ішкі аурулар клиникасында студент медик ауру организмді тұтас көреді.Ол былай жазған"Дәрігер науқастың үлкен және кіші белгілерін біліп,оларды синдромдарға біріктіре білу керек,өйткені клиникада ауру тек анатомиялық көзқараспен шектелмеуі тиіс". М.П.Кончаловский ревматизм,өкпе туберкулезі, ішкі секреция бездері және өспе аурулары,сол сияқты кәсіби ауруларды зерттеумен айналысқан ғалым. Ланг Георгий Федерович(1875-1948)-Санкт Петербург мектебінің негізін қалаушы.Ол алғаш рет гипертония ауруын бөлек ауру түрі деп есептеген,"миокард дистрофиясы"терминін енгізген,қан айналу жүйесі ауруларын жіктеуді ұсынған. Стражеско Николай Дмитриевич(1876-1952)-В.П.Образцовтың шәкірті және жолын жалғастырушы.Ол медицинада клиникалық физиологиялық бағытты ұсынған. Н.Д.Стражеско миокард инфарктінің клиникалық белгілерін жазуға қатынасқан,оның шәкірті В.Х.Василенкомен бірге құрастырған жүрек қызметінің жетіспеушілігін жіктеп жүйелеуі осы күнге дейін қолданылып келеді. Мясников Александр Леонидович(1899-1965)-XX ғасыр клиницистерінің ішіндегі орны ерекше ғалым,оның әсіресе кардиологияның дамуына қосқан үлесі шексіз.Атеросклероз,жүрек ишемия ауруы, миокард инфарктісі, гипертония ауруы бойынша жазған еңбектері осы күнге дейін өз маңызын жойған жоқ.Безгек пен бруцеллезде ішкі ағзалардың зақымдануы,бауыр ауруларын анықтау және емдеу мәселелеріне де көп көңіл бөлген. Тареев Евгений Михайлович(1895-1986)-үлкен ғылым қайраткері.Ол ішкі ағза ауруларын,оның ішінде бүйрек,ревматизм,дәнекер тінінің диффузды аурулары,бауыр,қан,кәсіби,паразитарлық аурулар,және т.б. салаларына көптеген терең мағыналы еңбектерін қалдырғаг ғалымөтерапевт. Е.М.Тареев ішкі аурулар клиникасының бүтіндігін сақтауды маңызды деп білген.Ғалым өзінің терең теориялық білімдерін үлкен клиникалық тәжірибесімен ұштастырған,педагогикалық бағытқа көп көңіл бөліп, ішкі аурулар пәнінен бірқатар оқулықтар мен оқу құралдарын жазған. Василенко Владимир Харитонович(1897-19870)-белгілі терапевт,ғалым,педагог.Ұстазы Н.Д.Стражескомен созылмалы жүрек қызметінің жетіспеушілігін жіктеуді ұсынған.Ол жүрек ауруларынан басқа,асқазан және ішек ауруларын да зерттеген, оның жалпы ішкі ауруларды емдеу,клиникалық диагнозын қою салаларындағы еңбектері өте көп.Ол көп жылдардан бері қайта басылып жүрген "Ішкі аурулар пропедевтикасы"кітабының авторы. Дереккөз Б.Н.Айтбембет "Ішкі ағза ауруларының пропедевтикасы" кітабынан