cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Льинарс-дель-Вальес
Льинарс-дель-Вальес (Llinars del Vallès) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Вальес-Орьенталь ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Пирея университеті
Пирея университеті (греч. Πανεπιστήμιο Πειραιώς ) — Грекиядағы Пирей қаласының университеті.
Университет 1938 жылы құрылды. Университеттің құрамында 9 факультет бар.
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша университеттер
Бақылау программалары әдісі
Бақылау программалары әдісі (Метод контрольных программ; control program method) — мәліметтерді өңдеу жүйесінде шығыстық ақпаратты бақылауды жүзеге асыратын бақылау программаларын пайдалануға негізделген әдіс.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Едикур (Эр)
Едикур (Heudicourt) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Лез-Андели округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,73 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27333, пошта индексі — 27860.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 629 адамды құрады. Халық тығыздығы — 58,62 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Кизелка
Кизелка — Ресейдегі өзен. Удмуртия Республикасы Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чепца өзенінің сол жағалауынан 472 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чепца өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Удмуртия өзендері Санат:Киров облысы өзендері
Гостенка
Гостенка — Ресейдегі өзен. Белгород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Болховец өзенінің оң жағалауынан 3,1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Дон бастауынан Оскол өзені және Айдар өзендерінің алаптарын қоспағанда РФ мен Украина шекарасына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі), өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Белгород облысы өзендері
Кәмелеттік жас
Кәмелеттік жасы — кемелденгендік, толысқандық, адамның бойы өсіп, бұғанасы қатқан, ақыл-ойы, рухани-моральдік жағынан жетілетін шағы. Бұл кезде адам қайратты, алға қойған мақсатын орындап шығарлықтай жігерлі, төзімді келеді. Балалық шақтағыдай албырттық пен қызуқандылыққа бой ұра бермей, байсалды, салмақты бола бастайды. Кәмелеттік шақта адамның бойындағы барлық қабілет-мүмкіншіліктері мейлінше ашыла бастайды.
Тағы қараңыз
Санат:Азаматтық құқық Санат:Отбасылық құқық
Қосалқы шоттар
Қосалқы шоттар - бухгалтерлік есеттгің неғүрлым ірі және ортақ талдамалы шоттары, кәсіпорын, фирма бөлімшесі өзінің негізгі шоттарының бөлігі, тармағы ретінде ашатын, жинақтамалы шоттардың деректеріне толықтыру ретінде қорытындыланған көрсеткіштерді алу үшін қолданылатын көмекші шоттар. Талдамалы шоттардың, II және одан кейінгі реттегі шоттардың санатына жатады. Оларды субъект шаруашылық операциялардың алуан түрлілігін және олардың есебінің егжей- тегжейлілік дәрежесін басшылыққа ала отырып дербес ашады.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Вашингтон
Вашингтон (Washington, D.C., ) — Америка Құрама Штаттарының елордасы. Вашингтон 16 шілде 1790 жыл орнатылған. АҚШ-та бұдан басқа Вашингтон атаулы штат та бар болғасын, екі мекенді шатастырмау үшін, елорданы кейде Вашингтон, Колумбия Аймағы деп толық атымен атайды. Вашингтонда көп компаниялардың бас кеңселері жайғасқан.
Жұрты - 604,492 (22-қыркүйек, 2011).
Федералды билік
Вашингтонда АҚШ-тың барлық федералды органдары орналасқан: АҚШ президентінің резиденциясы Ақ үйде, Конгресс Капитолийде, ал Жоғарғы Сот Жоғарғы Сот ғимаратында отырады. Сондай — ақ, АҚШ федералды үкіметінің барлық атқарушы органдары-көршілес округтегі Пентагонда орналасқан АҚШ Қорғаныс Министрлігінен басқа атқарушы департаменттер және тікелей департаменттерге (атқарушы) немесе Конгреске (заң шығарушы орган) Есеп беретін АҚШ федералды агенттіктері бар. Вашингтондықтар, басқа американдықтармен салыстырғанда, бірқатар саяси құқықтардан айырылған: олардың конгрессте сайланбалы өкілдігі жоқ. 1991 жылдан бастап Вашингтонның Өкілдер палатасында делегат Элеонор Холмс Нортон; оның дауыс беру құқығы жоқ, бірақ ол комитеттерге қатысып, пікірталасқа қатыса алады. Сенатта қаланың өкілдері жоқ. Алайда, Пуэрто-Рико немесе Гуам сияқты басқа американдық территориялардың тұрғындарынан айырмашылығы, олардың дауысы жоқ делегаттары бар, Колумбия округінің азаматтары барлық американдық федералды салықтарды төлейді. 2005 жылғы сауалнама американдықтардың 78% - ы 50 штаттың кез келгеніне қарағанда Конгрессте өкілдерінің аз екенін білмейтінін көрсетті. АҚШ-та жүргізілген әртүрлі сауалнамалар американдықтардың 61-82% - ы Вашингтонда конгрессте дауыс беру құқығы бар сенаторлар болуы керек деп санайды. Алайда, мұндай қоғамдық пікірге қарамастан, Вашингтонға сенаторларды сайлау құқығын беру әрекеттері сәтсіз аяқталды. Сонымен, 1978 жылы ұсынылған АҚШ Конституциясына Колумбия округінің тұрғындарына екі сенаторды және АҚШ Конгресінің Өкілдер палатасының кем дегенде бір толық мүшесін сайлау құқығын беретін түзету Штаттардың тиісті санымен ратификацияланбаған.
Сөз төркіні
Қала атауы АҚШ-тың алғашқы президенті Джордж Уошингтонның құрметіне қойылған. Онымен қоса адамдар бұл қаланы Колумбия округі деп атайды. Себебі Колумбия округі мен Вашингтон қаласы шекаралас.
Тарихы
Вашингтон қаласы 1790 жылы жоба бойынша салынған болатын. Қаланың соғылуы архитектор Пьер-Шарлем Ланфанның басқаруымен іске асты. Қаланың шекарасын АҚШ Конгрессінің шешімі бойынша қала шекарасын Мэриленд және Вирджиния штаттарының шекарасынан бөліп алу көзделді. Бұл шешімді ел президенті де қолдады. Джордж Уошингтон егер қаланы Потомак өзенінің бойында тұрғызсақ бұл қала біріккен Огайоны және АҚШ-тың ішкі штаттарын байланыстыратын маңызды жол болады деп ойлады. 1792 жылы қала жоспары инженер Эндрю Элликоттың бұйрығы бойынша түзетіліп, жөнделді. Қаланы соғу қайтадан басталды. Капитолийда қиылысатын бірнеше квадранттар пайда болды. Он тоғызыншы ғасырдың соңына қарай Вашингтон қаласы Потомак өзенінің сол жағалауында орналасты. нобай|солға|Вашингтон қаласы алаңының өзгеруі 1814 жылы АҚШ-Ағылшын соғысы басталды. Соғыстың әсерінен Вашингтон қаласы Ұлыбританияның қол астына өтті. Ондағы зәулім ғимараттар өртке оранды. Мұндай ғимараттардың ішінде Ақ үй мен АҚШ банкі де болды. Осыдан кейін қалада қатты дауыл басталды. Дауылдың кесірінен басып алушылар шегінуге мәжбүр болды. Үкімет жетекшілігіндегі президент Джеймс Мэдисонның бұйрығымен басқару мүшелері және президент қалаға қайта оралды. нобай|солға|Британдықтардың шабуылынан кейінгі Капитолии 1861-1865 жылдары, азаматтық соғыстың уақытында қалада Линкольн президенттің бұйрығымен Потомак әскері қорғайтын бірнеше қорғаныстар құрылды. 1864 жылы қалаға шабуылдар жасалды. Шабуылдардың әсерінен президент Авраам Линкольн ауыр жарақатталды. Бұдан кейін оларға қосымша әскер келіп генерал Райт оңтүстік адамдарын жеңіп, қаланы сақтап қалды.
нобай|солға|1865 жылы өлтірілген Авраам Линкольн өлтірілген Форд театры 1871 жылы Конгресс Территориалды актты қабылдады. Акт бойынша қаланы 16 адамнан құралған заң кеңесі басқаратын болды. Онымен қоса Ортақ кеңес те пайда болды. Бұл Кеңес қаланың көркеюіне жауап берді. Себебі сол кезде Вашингтон жолдары жүруге келмейтін жолдар болатын. Адамдар еркін қозғала алмайтын. Осы мәселенің кесірінен астананы ауыстыру да көзделді. Бірақ Вашингтон өз статусын сақтап қалды. Александр Шефердтың арқасында қалада ортақ транспорт пайда болды, ағаштар егілді, газ құбыры мен су құбыры жүргізілді, т.б маңызды мәселелер шешілді. Александр Шефердтың атағы өсіп, қаланың губернаторы қызметін 1873 жылы алды. Бірақ осы мәселелердің шешу жолында құртылған ақшалар бюджетке де әсер етті. АҚШ экономикасы бұзыла бастады. Осыдан кейін қаланы АҚШ конгрессі басқаратын болды.
1878 жылы қала шекарасы округ шекарасымен теңесе бастады. Бөлек қала болып саналатын Джорджтаун қаласы Вашингтон аумағына өтті. 1862 жылы Афро-америкалықтарды құлдық биліктен босатылды, яғни құлдық билік жойылды. Осыдан кейін қаладағы адамдар саны көбейе бастады. Бірақ АҚШ-та нәсілдік кемсітушілік әлі бір ғасыр сақталды. Осыдан кейін 1963 жылы атақты сөзді Мартин Лютер Кинг оқыды. Ол Афро-америкалықтардың құқығы үшін күрескен адам болды. 1968 жылы оның өлімінен кейін аймақта жаппай наразылық орын алды.
Географиясы
320 × 212px|нобай|солға|Вашингтон қаласы. Ғарыштан көрініс Вашингтон қаласы АҚШ-тың солтүстік-шығысында орналасқан. Қала алаңы 177 км² құрайды. Оның ішінде 159 км² жер, ал қалған 18 км² су болып табылады. Қаланың құрғақ жері Мэриленд штатында орналасқан. Мэриленд штатының оңтүстік-батыс жерінен қалған барлық Вашингтон қаласының құрғақ жері болып табылады. Қала 3 өзен бойында орналасқан. Ол өзендер: Потомак және оның ағындары Анакостия және Рок-Крик. Вашингтон қаласының ең жоғарғы нүктесі — Рено нүктесі. Бұл нүкте Рено фортының саябағында және теңіз деңгейінен 125 метр биіктікте орналасқан. Ең төмен нүктесі — Потомак өзенінің деңгейі.
Сыртқы саясат
Сыртқы саясат - халықаралық аренадағы мемлекеттер мен халықтар арасындағы өзара қарым-қатынасты реттеуші саясат. Сыртқы саяси мақсаттар ұлттық мүддеге негізделеді. Оларды жүзеге асыру арқылы мемлекет сыртқы саяси қызметті атқарады. Мемлекеттің сыртқы саясаты сыртқы және ішкі факторлар ықпалымен қалыптасады. Сыртқы саясатты жүзеге асыру түрлері: мемлекеттер арасындағы дипломатиялық қатынастарды орнату; мемлекеттің халықаралық ұйымдарда өз өкілеттілігін ашу немесе оларға мүше болу; мемлекеттің басқа мемлекет өкілдерімен әртүрлі деңгейлерде тұрақты немесе аракідік байланыстар орнатуы. Сыртқы саясатты жүзеге асырудағы ең басты құрал - екі жақты немесе көпжақты келісімдер мен келіссөздер.
Вашингтон
Климаты
Атлант мұхиты маңында орналасқан Потомак өзені маңындағы Вашингтон қаласы өзінің ыстық әрі ылғалды және қыста 17 дюмға дейін жететін суық әрі қарлы ауа-райымен белгілі болды. Жалпы қаланың ауданы 68,3 миль² дейін жетеді. Теңіз деңгейіндегі биіктігіне келетін болсақ, онда ол 40-410 футқадейін көтеріле алады. Вашингтон қаласының ауа-райын орта есеппен алсақ, онда  54.0В °F шығады. Жауын-шашындарды орта есеппен алсақ, Вашингтонға жылына 39.73 дюйм жауын-шашын жауады. Оның ішінде 17.3 дюйм қар болып табылады.
Демографиясы
1860 жылғы есеп бойынша қала тұрғындарының саны 75 000-ды құраған. Бұл басқа қалаларға қарағанда өте аз. Азаматтық соғыстан кейін халық саны 75 %-ға өсті. Бұл көрсеткіш Ұлы тоқырауға дейін тұрақты болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде федералды органның мемлекеттік қызметкерлер есебінен де көбейді. 1950 жылы халық саны максималды санына жетті. Вашингтон қаласының тұрғын саны 802 178 адамды құрады.
Бірақ біраз уақыт өткеннен кейін халық саны қайта азая бастады. Тұрғында өзге қалаға көшті. Мұның басты себебі 1960-ыншы жылдары болған кекілжің болатын. Осы оқиғалардың әсерінен 1980 жылы Вашингтон қаласы өз тұрғындарының төрттен бір бөлігін жоғалтты. Халық саны 1990 жылға дейін жалғасты. Ұзақ уақыттан кейін 2000-ыншы жылдары халық өсімі байқалды. 2010 жылдың санағының өсімі бойынша он жыл ішінде халық 5,2%- ға көбейген. 2010 жылы халық санағы бойынша халық саны 601 657 адам болған. Ал 2000-ыншы жылғы санақ бойынша халық саны 572 059 адамды құраған. Жұмыс күндері Вашингтон қаласының халық саны 1 миллионға жуықтайды. Бұл Вашингтон маңындағы адамдар есебінен көбейеді.
2007 жылғы санаққа сүйенсек қаладағы әрбір үшінші адам сауатсыз болған. Бұл имигранттармен байланысты.
АҚШ халық санағының бюросы бойынша Вашингтон қаласының халық санағы 2015 жылдың 1 шілдесіне қарай қала тұрғындарының саны  672,228 адам болған. Бұл 2010 жылғы санақ бойынша АҚШ-тың тұрғын саны 11,7 %-ға өскен. 2010 жылы  Вашингтон қаласы АҚШ елі бойынша ең тығыз қалалардың ішінен 24-інші орында болды. 2010 жылғы мәліметтер бойынша шекара маңындағы жолаушылар көмегімен ауданның күндізгі халқы 1 миллионға жуықтаған.
2010 жылғы санаққа сүйенсек Вашингтон қаласының тұрғындарының  50,7 %-ы Афро-америкалық, 38,5 %-ы Ақ адамдар,  3,5 %-ы Азиаттар және 0,3 % АҚШ-тың иүбірлі халықтары.
Діні
Қаланың басым көпшілігі христиандар болып табылады: 28 % тұрғын — католик, 9,1 % — американдық баптист, 6,8 % — оңтүстік баптист, 1,3 % — православты христиан және 13 % басқа да христиан діндері болып табылады. Қалада Исламдық таралу 10,6 %-ды құрайды, иудаизм қолданушылары 4,5 %. Қаланың 26,8 % белгілі бір дінді ұстанбайды немесе өзге дінге сенеді.
Дереккөздер
Санат:Миллионер қалалар Санат:Вашингтон Санат:Солтүстік Америка елордалары
Эдификатор
Эдификатор (aedificator — құрылысшы) — қоршаған ортаны өзгертуге немесе құруға қабілетті биологиялық түр.
Мысалдары: орман құрушы ағаштар; даланың қау шөбі; мұхиттың маржан полиптері; су ағындарындағы құндыздар; пілдер.
Санат:Экожүйелер
Ерден күмбезі
Дереккөздер
Санат:География
Игерудің соңғы кезеңі
Игерудің соңғы кезеңі. Мұнай (газ) өндірісі көрсеткіштерінің күрт төмендеуімен сипатталатын мұнайлы (газды) нысанды игеруің үшіңші және төртінші сатылары.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Костурино (Кырджали облысы)
Костурино (Костурино) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6884. ЕКАТТЕ коды — 39013.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Ақжол (Мақтаарал ауданы)
Ақжол — Түркістан облысы Мақтаарал ауданы, Жаңажол ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Мырзакент кентінің батыс іргесінде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1762 адам (893 ер адам және 869 әйел адам) болса, 2009 жылы 2004 адамды (991 ер адам және 1013 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мақтаарал ауданы елді мекендері
Карл Юльевич Давыдов
Карл Ю́льевич Давы́дов (1838 жылдың 15 наурызында Курляндск губерниясының Голдинген қаласында дүниеге келген—1889 жылдың 14 ақпанында Мәскеу қаласында қайтыс болған) — орыс сазгері және виолончелисті, Санкт-Петербург консерваториясының 1876—1887 жылдардағы директоры.
Өмірбаяны
1840 жылы Мәскеу қаласының Николаевсктық тәрбиеленушілер үйінде орынға ие болған дәрігер Юлиус Петрович Давидов (1804—1870) және Мәскеудегі жеке әйелдер пансионының бастығы Доротея Давыдова (туғанда Михайлович; 1802—1864) балалары.
Давыдовқа оның үлкен ағасы ықпал етті — математик Август Юльевич Давидов. Давыдовтың үйінде музыканттар мен Мәскеу университетінің оқытушылары жиналып отыратын.
Давыдов музыкаға балалық шағынан қызығады, 14 жасында ол Мәскеудің көрермендік концертіне қатысады.
Бұл жерде оның алғашқы музыкалық шығармалары жазылады: «Рудокопы» операсы, сонымен қатар 1858 жылы қойылған увертюра мен фантазия 4 виолончельге және контрабасқа арналған, «Калигула» операсынан.
Бірақ отбасының қалауымен 1858 жылы Давыдов Мәскеу ниверситетін математикалық ғылымдарының кандидаты дәрежесімен аяқтайды, тек содан кейін ғана ол кәсіби музыкалық білімге беріле бастады. Лейпциг консерваториясына композитор болу мақсатында оқуға түседі; оның басты оқытушысы Мориц Гауптман болды.
Оның Лейпцигтік оқушыларының ішінен Йун Григ (1840—1891), Эмиль Хегар (1843—1921) және т.б. атап өтуге болады.
1862—1887 жылдары Давыдов Петербургте тұрды, онда «Ұлы императордың солисті» дәрежесіне ие болды.
П. И. Чайковский Давыдовты «біздің ғасырдың барлық виолончелисттерінің королі» деп атады, Юлиус Кленгель естелігі бойынша, тек Давыдовпен танысқаннан соң ол аспаптың ерекшеліктерін түсіне бастады.
С. И. Танеев 1874 жылдың 29 наурызында П.И.Чайковскийге жазған хатында айтқан: «8-і күні… Давыдовтың концерті (D-dur),… Давыдовтың аспапта ойнағанын мен бірінші рет көрдім, керемет ойнайды…».
А. Г. Рубинштейннің шақыртуы бойынша Давыдов Петербург консерваториясында сабақ береді (профессор; 1876—1887 директор). Давыдовтың әйгілі оқушыларының ішінде — А. Э. фон Глен, А. В. Вержбилович, Гануш Виган және т.б. бар.
1888 жылы Давыдов Мәскеуге оралады. Денсаулығы сыр бере бастаса да ол концерттер ұйымдастырумен айналысты. Давыдовтың жақын Мәскеулік достарының ішінде, олмен бірге концерттер ұйымдастыруға қатысқан В. И. Сафоновты атап өтуге болады.
Давыдовтың композиторлық мұрасында — 4 виолончельдік концерт, «Дары Терека» симфониялық поэмасы, виолончель мен оркестрге арналған «Орыс өлеңдеріне арналған фантазия» шығармалары бар. Давыдов —«Виолончель мектептері» (1888) еңбегінің авторы.
Мәскеудің Введенск зиратында жерленген. Оның басында —Р. Р. Бахтың жұмысының ескерткіші орнатылды.
Отбасы
Әйелі — Александра Аркадьевна Горожанская (1848-1902) — «Құдай әлемі» журналының баспагері. Балалары:
Шығармалары
Давидов жазған оркестрлік шығармалардың ішінде — «Дары Терека» атты симфониялық поэмасы, сюитасы, бейнесі бар.
Көңіл аударуға лайықты тағы бір жұмысы, — «Виолончель мектебі» шығармасы. Оның басып шығарған «Мазепа» операсы аяқталмай қалды.
Қызғышбаб
Қызғышбаб - 14 – 15 ғғ. (археол.) мекен. Темір стансасынан сотүстік-батысқа қарай 7 км, Отырартөбенің шығысында 4 км жерде орналасқан. Географиялық координаттары 42T 447510 UTM 4744466. Оңтүстік Қазақстан кешенді археологиялық экспедициясының отряды (К.М. Байпақов. Д.А. Воякин) зерттеген. Қирандылар (кесененікі болуы мүмкін) шыршы тәрізді, көлемі 10x10 м, биіктігі бір метр төбе болып қалған. Бетінде төртбұрышты, ортасы сай, көлемі 7x6 м жал байқалады. Ең биік тұсында, солтүстік бұрышына ай орнатылған, көлемі 3x3 м темір тордан қоршау орнатылған. Жалдың айналасы мен ішінде көптеген бүтін және сынық қыштар шашылып жатыр. Қыштар шаршы формалы, көлемдері 28x28x6 см. Солтүстік шығысында кішігірім төбешіктер бар. Бұлар да бұзылған құрылыс іздеріне ұқсайды. Қирандыларды Арыстанбабтың ізбасарларының бірі Қазғышбабтың атымен байланыстырады.
IC 185
IC 185 — Кит шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7576, MCG 0-6-19.
Сыртқы сілтемелер
IC 185 Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Птань
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Красивая Меча өзені. Өзен саласы — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тула облысы өзендері Санат:Липецк облысы өзендері Санат:Орёл облысы өзендері Санат:Дон су алабы өңірі өзендері
Әйтен Қайрошұлы Қалиев
Қалиев Әйтен Қайрошұлы - (15.11.1939 жылы туған, Атырау облысы Махамбет ауданы Сарайшық ауылы) – ауыл шаруашылық ғылымдарының докторы (1992), профессор (1995). Алматы мемлекеттік ауыл шаруашылық институтын (1968, қазіргі Қазақ ұлттық аграрлық университеті) және аспирантурасын (1970) бітірген. Осы институтта аға лаборант, ассистент, доцент (1968–94), кафедра меңгерушісі (1994–2006), профессор қызметтерін атқарды. 1991 жылы «Фотомутогенез и фотостимуляция в селекции пшеницы» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Негізгі ғылыми еңбектері шоғырланған күн сәулесін бидай селекциясында пайдаланудың фотомутагенез және фотостимуляциясына арналған. 90-нан астам ғыл. жарияланымның, оның ішінде 2 монографияның авторы.
Пайдаланған әдебиетттер
Санат:Тұлғалар
Бланширлеу
thumb|right Бланширлеу, шарпыту (blanchir — ағару) - өнім түрін сәндеу немесе ащы дәмін кетіру үшін өнімді шамалы уақыт қайнату немесе шарпыту; жемістер, көкөністер, балықтар, еттер, кез келген тамақ өнімдерін жылдам ыстық сумен шарпытып алу.
Соның әсерінен олардың түсінің өзгеруі (ағаруы). Термин асхана және кондитер мекемелерінде тараған. Шарпыту өнімді жабық ыдыс ішіне салып үстіне ыстық су құю немесе өнімді қайнап жатқан ыстық суға (1 мин-тай) малып алу. Шарпыту нәзік тамақ өнімдерін қайнату немесе зарарсыздандыру және өнімнің сөлі сыртқа шықпайтындай етіп қабықша түзі үшін қолданылады. Француз асханасында етті салқын сумен жуған кезде оның құрамындағы етке дәм және жұғымдылығын арттыратын белоктық және желімдік заттар суға тарап кетпеу үшін оны қайнату алдында шарпытып алады.
Б. з. д. 349 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 349 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 349 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Арагарсас
Арагарсас (Aragarças) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Арагарсас экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18698 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 711,649 км² шамасында. Халық тығыздығы — 26,3 адам/км².
Санат:Гояс елді мекендері
Қазақ хандығының дәстүрлі аймақтық-әкімшілік құрылымы
Қазақ хандығының аймақтық-әкімшілік құрылымының негізі жүздер болып табылады. Жүздер тайпалық - рулық бірлестіктерден тұрады. Қазақ халқы, негізінен, XV - XVI ғасырларда қалыптасқан Ұлы жүз, Орта жүз және Кіші жүзден құралады. Ұлы, Орта және Кіші жүздерге Қазақстанды ертеден мекендеген туыстас бірнеше тайпалар кірді. Бұл тайпалардың әрқайсысының тарихы әріден басталады. Әрбір тайпаның, әр рудың өз ұран, таңбасы болды.
XV ғасырда Керей хан билік құрған кезде, 1470 жылдары Сырдария бойындағы қалаларды басып алады:
Қасым ханның тұсында 1516 жылы 4 уәлаят болды:
Есім ханның тұсында жүздер пайда бола бастады. Сырдария өзенің үстіңгі жақтарында қоныстанған Ұлы жүз. Ортасында — Орта жүз. Төменгі жақта — Кіші жүз. Ең бірінші хандары: Болат ханның тұсында жүздер тәуелсіз болады. Болат хан тек Орта жүзде билік орната алды. Орда болған кездегі тұңғыш хандары:
Жүзге тек төре (Шыңғыс хан ұрпақтары), қожа (тегі араб), төлеңгіт (хан-сұлтандардың қызметшілері, нөкерлері) және кейбір топтар (мысалы, сунақ) кірген жоқ. Жүздік құрылым Қазақ хандығы кезінде сыртқы жаулардан қорғануға оңтайлы болды.
Хан жарлығы, түрлі шешімдер жүзге, одан тайпаларға, одан руларға тез арада жеткізілді. Әсіресе, жоңғарлардың шапқыншылығы кезінде жүздік бөлініс халықтың топтасуына, бірігуіне көп мүмкіндік берді. Әрбір жүз өздеріне тиесілі әскер шығарып, бүкіл ел басқыншыларға қарсы жұмыла көтерілді. XVIII ғасырдың басында әрбір жүзді жекелеген хандар басқарды. Қазіргі таңда тайпалық одақтардың алғашқы кездегі мәні жойылған. Елдің бірлігі бұзылады деп қазақ халқы жүзге, руға еш уақытта бөлінбеді.
Отырар ауданы
Отырар ауданы — Түркістан облысының батысында орналасқан әкімшілік-аумақтық бөлініс. Батысында Қызылорда облысымен, шығысында Ордабасы, оңтүстік-шығысында Арыс қалалық әкімдігіне қарасты аумақпен және Сарыағаш ауданымен, оңтүстік, оңтүстік-батысында Шардара ауданымен шектеседі. Жер аумағы 18100 км² (облыстың 15,4%-ы). Тұрғын халқы 51,6 мың адам (2023). Әкімшілік орталығы — Шәуілдір ауылы.
Әкімшілік-аумақтық бөлінісінің тарихи қалыптасуы
Ауданның қазіргі әкімшілік-аумақтық шекаралары XX ғасырдың алғашқы ширегінде қалыптаса бастады. Оған дейін осы аумақ Түркістан генерал-губернаторлығының құрамындағы Сырдария облысына (орталығы — Ташкент) қарады. Құрылымы 1867 жылы шілдеде бекітілген "Жетісу және Сырдария облыстарын Уақытша басқарудың Ережесіне" сәйкес анықталды да, оған бұрынғы Сырдария желісінің аудандары, сонымен қатар Ресейге қосылған Қоқан хандығының 7 уезі (Әулие ата, Қазалы, Құралы, Перовск, Түркістан, Шымкент, Ходжент) және 2 аудан (Жызақ, Ұратөбе) енгізілді. Қазан революциясынан кейін аудан аумағында қайтадан құрылымдық өзгерістер басталды.
1920 жылы 26 тамызда Қырғыз (Қазақ) АКСР-ін құру туралы декрет қабылданды. Қазақ халқының көп бөлігі қоныстанған Жетісу және Сырдария облыстарының аумағы Түркістан АСКР-інің құрамында калды. 1924 жылы 11 қазанда Республикалық Коммунистік Партияның Орталық Комитетінің қаулысымен Орта Азия Кеңестік республикаларының межеленуі мақұлданып, нөтижесінде Әулие ата, Ақмешіт, Қазалы, Түркістан, Шымкент уездері және Ташкент уезінің 10 болысы, Мырзашөл уезінің 2 болысы, Самарқанд облысының 6 болысы бар Сырдария облысы Қазақстан құрамына енді. Кейінгі жылдары губернаторлық, округтік бөлініс кезінде аудан аумағындағы қазіргі ауылдык округтер мен елді мекендер — ұжымшылар ретінде біріге бастады. Сөйтіп, бүл өңірде алғашқы бес ұжымшар ұйымдастырылды. Олар: "Абад", "Кеңес", "Жаңаарық", "Отырар", "Қызыл Түркістан".
1932 жылы "Талапты", "Қарғалы", "Қоғам", "Байылдыр", "Ынталы" ұжымшарлары құрылды. 1934 жылы 27 желтоқсан күні № 106 бюро қаулысымен Шәуілдір ауданын құру туралы шешім қабылданып, Оңтүстік Қазақстан облысы партия комитетінің 1935 жылы 16 ақпандағы бюро қаулысында Түркістан және Шәуілдір аудандарының шекаралары белгіленді. Крупская атындағы, "Интернационал", Құлымбетов атындағы, "Ақтөбе", "Беларық", "Сталинабад", "Кеңес", "Отырар", "Қызыл Түркістан", "Талапты", "Ынталы", "Қоғам", "Байылдыр", "Қарғалы", "Ногин" (қазіргі Д.Алтынбеков), "КСРО-ның 60 жылдығы" кеңшарлары құрылды. Жер серіктестіктері, ұжымдық шаруашылықтар: Маяқұм, Құмкөл, Шеңгелді (Ұзынқұдық), Ақкөл, Балтакөл, Жаңашардара, Aқынтоғай, "Овцевод", "Ызакөл", "Сарыкөл", т.б. елді мекендер жаңа аудан құрамына енді. Алғашқы жылдары 5 ауылдық кеңес, 33 ұжымшар, жер серіктестіктері (барлығы 3710 үй) болды.
Аудан орталығы ретінде жаңадан ұйымдастырылған ұжымшарлардың ортасындағы Қаракөншек төбесі таңдап алынды. Шәуілдір ауданы партия комитетінің 1-ұйымдық мәжілісі 1935 жылы 12 ақпанында өтті. Бүл мәжіліске Н.Жөлелов, Д.Алтынбеков, Ұсабаев, Емельянов, Бұхаров, Антоненко, т.б. катысты. Аудандық партбюро құрылып, оның кұрамына аудандық партия комитеті хатшысы Н.Жәлелов, аудандық атқару комитеті төрағасы Д.Алтынбеков, Машина-трактор станциясы директоры Гайнуллин енгізілді. Осы қаулымен кеңестердің ұйымдастыру бюросы құрылып, оның төрағасы болып Д.Алтынбеков сайланды. 1962 жылы өлкелік әкімшілік-аумақтық бөліну кезінде Оңтүстік Қазақстан — Шымкент облысы болып өзгерді. Ӏрілендірілген өнеркәсіптік басқармалар ұйымдастырылып, Шәуілдір ауданы Арыс ауданының құрамына өтті.
1963 жылы бұрынғы Шәуілдір ауданы негізінде Қызылқұм ауданы ұйымдастырылды. Аудан құрамына Ақынтоғай, Жаңашардара, Задария, Қызылқұм, Маяқұм, Отырар, Тақыркөл, Темір, Шардара, Шеңгелді, Шымқорған, Шәуілдір, Сырдария, Ақтөбе ауылдық кеңестері енді. Сол жылы Шымқорған, Қызылқұм ауылдық кеңестері Өзбек КСР-нің Сырдария облысына, 1964 жылы Задария ауылдық кеңесі Бөген ауданына, Шеңгелді ауылдық кеңестері Шардара ауданына берілді. 1967 жылы құрылған Қандөз ауылдық кеңесі 1970 жылы Қызылорда облысының құрамына енді. 1964 жылы Қожатоғай, 1965 жылы Балтакөл, Талапты, 1971 жылы Шілік ауылдық кеңестері кұрылды.
1986 жылы ауданда 11 ауылдық кеңес болған. 1991 жылы 18 қаңтарда Қызылқұм — Отырар ауданы болып өзгертілді. Қазақстан Республикасы 1993 жылы 9 желтоқсандағы "Жергілікті кеңестердің өкілеттігін шұғыл тоқтату туралы" Заңына сәйкес, ауданның ауылдық кеңестері кызметін тоқтатып, 1995 жылы 5 қаңтарда Оңтүстік Қазақстан облысы әкімінің қаулысымен, өзіне бірнеше елді мекендерді қамтитын ауылдық кеңестер шекараларында ауылдық округтер құрылды.
Табиғаты
Тұран ойпатының орта тұсында орналасқан аудан жері негізінен жазық келеді. Оның басым бөлігін Сырдария өзенінің орта ағысымен Қызылқұм құмды алқабы алыл жатыр. Қызылқұмда көптеген құдықтар (Қасымбет, Дүйсенбай, Дәуренбек, т.б.), қыстаулар (Есенгелді, Босаға, Орынбай, т.б.) бар. Қаратау жотасының батысын және Қызылқұмның шығысын ала сексеуілді тоғайлар көмкерген. Сырдария аңғары мен Қызылқұмда Балақарақ, Мұрынқарақ, Қарақ, Қыл, Тастөбе, т.б. ежелгі тау жұрнақтары сақталған. Олардың кейбіреуінің пішіні төрткүлді келген. Қызылқұмның орта тұсында сусымалы шығыр құмнан тұратын Үрме өңірі орналаскан.
Геологиясы
Отырар ауданының жер қыртысын Тұран плитасының эпигерциндік құрылымынан (Сырдария депрессиясы) түзілген. Ӏргетасы мезокайнозой дәуіріне жатады. Оның терендігі ауданның оңтүстігінде 2000 метр, ал Сырдарияның оң жағалық аңғарында 1500 метрдей. Эпигерциндік платформаның антиклиналь осі ауданның шығыс бөлігінде (Қаратау жотасы маңында). Сырдария аңғарына дейінгі (шығыс бөлігі) орта және төмені төрттік жүйенің тау жыныстарынан тұрады. Тектоникалық құрылымы жағынан Қызылқұм бөлігі бірнеше құрылымдык қабаттан тұрады. Бүл өңірдің жер қыртысы бірнеше жарылыстармен қиылған палеозойдың магмалық шөгінді жыныстарынан құралған.
Қабаттар өз кезегінде Қызылқұм өңірінің палеозойлық табанын жаңартып, өте жалпақ белдерге (Кемпір, Балтакөл, Босаға, Шөл-Шардара, т.б.), науаларға (Жауғаш, Арыс, Келес) бөлген. Жер асты суы жоғары бор шөгінділерінің құмды қат-қабатында. Палеоген-неоген сулы кешендегі су қабаттары 800—100 метр тереңдікте кездеседі және оның температурасы 50—75°С. Литологиялық тұрғыдан қабат құмды-саздақты. Бор қабатындағы (1800-2900 метрде) су температурасы 100°С, Юра қабатында (2900- 3200 метрде) 150°С-қа жетеді. Суы кремнийлі-термальді, минералды суларға жатады. Жер асты сулары Арыс, Қызылқұм және Оңтүстік Қаратау артезиан алаптарына тиесілі.
Климаты
Отырар ауданының климаты қоңыржай континенттік. Қары аз, қысы жұмсақ. Қаңтар айының жылдық орташа температурасы ауданның солтүстігінде (Түркістан өңірінде) -5—7°С, оңтүстігінде (Қызылқұм өңірінде) -3—5°С, жаз айлары барлық өңірінде 26— 28°С. Қыс айларындағы төменгі температура -38°С, жаз айларында 52°С. Күн радиациясының жылдық жиынтық мөлшері 3200— 3400 сағ/жыл. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 170 милиметрден (Қызылқұм өңірінде) 300 милиметрге дейін. Қыстағы желдің басым бөлігі (45%) солтүстік-шығысқа, жазда солтүстікке (45%) келеді.
Арыс маңындағы ауа кысымы Мойынқұм үстіндегі қысымнан артық болған жағдайда жалпы атмосфералық циркуляция заңдылығы бойынша жел оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай соға бастайды. Бұл бағытта жел түнге қарағанда күндіз күштірек соғады" деп түсіндіреді.
Гидрологиясы
Аудан арқылы Сырдария және оның Қазақстандағы жалғыз ірі саласы — Арыс өзені ағып өтеді. Арыс өзені Көкмардан ауылы тұсында Сырдария өзеніне құяды. Өзеннің осы тұсын Құйган деп атайды және ол бүкіл Отырар оазисінің (шұратының) кіндігі саналады. Арыстың (оған 91 сала құяды) суымен ауданның 7,0 мың гектар жері суарылады және 50 мың гектар жерді суландыруға болады. Орталығы Тянь-Шаньнан бастау алатын Сырдария (ежелгі аты — Сейхун) Қазақстанда Машат, Келтемашат, Балабөген, Бөген, Шаян, Ақсу салаларына бөлінеді. Ортағасырлық автор Рузбехан өзінің еңбегінде Сырдария өзеніне: "Бұл өзен 300 ташка (2000 километр) дейін ағып Қарақұмның құмдарында жоғалып кетеді.
Өзен ағып өткен жерлерде жемдік шөптер мен көптеген каналдар тартылған. Ешбір жер жүзінің бір елінде Сырдария сияқты пайда келтіретін өзен жоқ; шөбінің қалыңдығы, өзен жағалауындағы өсімдіктің және жабайы құстардың көптігі жағынан оған тең келер өзен жоқ. Неше түрлі гүлге толған жағалауында әр түрлі құстар, жабайы есектер (құландар болуы керек — редакция), қарақұйрықтар және басқа да жануарлар мекендейді, сондай-ақ жел мен құйын өтпейтін арша өсетін тоғайлар бар" деген сипаттама берген. Көктемгі тасқында Сырдария және Арыс өзендері жағалауларынан асып, үлкен аумақты алып кетеді. Әли ибн әл-Хусейн әл-Мақсуди 947—950 жылдары құрастырған тарихи-географрафиялық шығармасында Отырар оазисіндегі (шұратындағы) су тасқыны туралы жазған. Мұндай су тасқыны қазіргі уақытта да болып тұрады.
1944 жылы Арыс өзені тасып, сағасындағы бірнеше ауылды, ал 1947 жылғы су тасқыны бүкіл аудандар және Сырдарияның ескі мойнын да басып қалды. 1969 жылы қыстың қатты болуы мен қардың көп жаууы, одан ауа райының күрт жылып кетуі су тасқынына себеп болды, нәтижесінде су Жалпақтөбе, Оқсыз жанындағы шұқырларды толтырды. Шәуілдір ауылы су астында калу қаупі төнді. Сырдария тасығанда өзінің екі қапталындағы тоғайды түгел су алып, мал жайылымын қысқартып, тасыған су дарияның екі жағындағы шағын көлдерді суға толтырады. 2004 жылы Сырдарияның арнасынан асуы Маякум ауылы тұрғындары шаруашылығына зиянын тигізді. Аудан жерінде үш өзен бойын¬да жаз айларында тартылып қалатын 17-ден аса үлкенді-кішілі көлдер бар. Бөген өзенінің аяғындағы Шошқакөл мен Сырдарияның оң жағындағы Сарыкөлде су жылдың төрт мезгілінде де онша өзгеріске түсе бермейді. Дарияның аңғарында Көккөл, Ақшығанақ, Көксарай, Тақыркөл, Соркөл, Шыбық, Қарасу, Сумағар, Байраш, Көлқұдық, Жаманкөл, Сырқамыс (Сарықамыс), Бөгенбай, Мәслихат, т.б. көлдері бар.
Көлдердің айналасы қысы-жазы мал жайылымына пайдаланылады. Қазіргі кезде кейбір көлдерден қосымша арық-тоғандар қазып, егістік жерлерге су алынуда. Бұларға қосымша Сырдарияның Өгізсай, Жарылқапсай, Ақсу деп аталатын тармақтары бар. Өгізсай Сырдың сол жағалауындағы дарияның ескі арнасы (ұзындығы 200 километрге, ені 80—300 метрге жуық). Ол Шардара бөгенінен бастау алып, Қызылқұм шөлінің Сырға жақын тұсындағы Балақарақ, Мұрынқарақ тау тізбегінің етегін алып, Табабүлақ тұсынан Сырға жақындай түседі де, Шәуілдір, Әл-Фараби, Балтакөл ауылдарылың үстінен өтіп, Қызылорда облысында Жаңақорған ауданының жеріне енеді. Жаңақорған ауданындағы Қалғандария орны негізінен Өгізсайдың арнасы болғанға ұқсайды. Кейіннен халық бұл суы жоқ арнаның осы бөлігін Қалғандария деп атап кеткен болса керек.
Топырағы
Отырар ауданының топырақ жамылғысы негізінен сұр, сортанды сұр топырақты. Сырдария өзенінің аңғары шалғынды-аллювийлі сұр топырақты. Сол жағалық аңғарында (Қызылқұм өңіріне қарасты) құмдауытты сұр топырак қалыптасқан. Сыр бойындағы топырақ, негізінен, саздақты келген.
Өсімдігі
Аудан аумағында баялыш, күйреуік, теріскен, көкпек, құмды өңірлерде сексеуілді тоғай, өзен аңғарында шілікті-жиделі тоғайлар бар. Құмтөбелер аралығында фунт және кермек суы жақын жатқан жерлерде шұраттар (оазистер) кездеседі. Ауданның Сырдария өңірінде Қосарал аймағы бар. Бұдан басқа (жалпы аумағы 36 мың га) Майлытоғай, Қанттоғай, Топшақтытоғай, Қожатоғай, Байтоғай, Көтенарал, Қарабұлақ, Кертен, Қарасу, Алағұс, т.б. аумағы шағын оншақты орманды-тоғайлы жерлер кездеседі. Бұларда негізінен тораңғы, жиде, қаратал, ешкітал (шілік), жыңғыл, шеңгелдер өскен. Қызылқұм өңірінде аумағы 820 мың гектар болатын сексеуілді тоғай бар. Сонымен катар, аудан жерінде көпшілігі малдың азықтық қоры саналатын қара жусан, изен, балықкөз, атқұлақ, мия, қара сора, майсора, алабұта, қурай, қумай, кекіре, тарақбоз, сүттіген, рам, түйе, қарын, қоянсүйек, киікоты, т.б. өседі. Арыс өзені бойында дүние жүзіне әйгілі дәрмене дәрілік-шипалық шөбі өседі. Одан басқа адыраспан, мендуана, үшойық, жалбыз, жыңғыл, қырықбуын, қоңырау, тұмаршөп, т.б. дәрілік өсімдіктер бар.
Жануарлар дүниесі
Ауданда негізінен шөлді белдемге бейімделген тағы аң-құстар тіршілік етеді. Олар: қасқыр, шиебөрі, қарсақ, түлкі, доңыз (қабан), мәлін, қоян, борсық, қырғауыл, үйрек, қаз, ақ бөкен, т.б. Бұлардан басқа бауырымен жорғалаушылар мен кемірушілер көптеп кездеседі.
Әкімшілік бөлінісі
37 елді мекен 13 ауылдық округтерге біріктірілген:
Экономикасы
Аудан өңірі шөлді-шөлейтті белдеулерде орналаскандыктан мұндағы су, суару (суғару) жүйесі ежелден маңызды шаруашылық саласы болып саналады. Ежелгі отырарлыктар ірі-ірі су жүйелерін салып, егіншілік кәсібін айтарлықтай дамытқан. Кейбір жеке адамдар мен шағын ауылдардың егіншілікпен айналысуға деген бастаманың көпшілік халык тарапынан колдау таппаған кездер де болған. Сондыктан XIX-XX ғасырларда бұл өңірде суы мол екі өзен болғанымен, егіншілік дамуы ішінара кенжелеп келген. Қызылқұм аймағы Тұран өлкесіндегі ірі мал жайылымы ретінде танылған. Құм ішінен сексеуілмен шегенделген терең құдықтар қазып, құмды өлкені халық мал жайылымына айналдырған. Ежелден егіншілікпен аты шыққан Отырар алқабы 1914 жылы ирригаторлардың назарын қайтадан өзіне аударды. Сол уақыттарда өңірде іздестіру-зерттеу жұмыстары жүргізіледі. Кеңес өкіметі орнағаннан кейін 1918 жылы Лениннің кол қойған декретіне байланысты Түркістан өлкесінде жаңадан су жүйелерін жасау және су жүйелерін жөндеу мақсатында 50 миллион сом қаржы бөлінді.
1928 жылы Шілік болысының тұрғындары алқапты суландыру мәселесін қайта қолға алды. Осы өңірдің азаматы Д.Алтынбеков алкапты суландыру жөнінде үлкен жұмыс атқарды. 1934 жылы оның басқаруымен Көкмардан каналы казылды (ұзындығы 12 километр, терендігі 5— 6 метр). Сөйтіп, қазіргі Отырар ауданы аумағында алғашқы ұжымшарлар, артельдер мен техникалық өңдеу зауыттар құрыла бастады. 1936 жылы ауыспалы егістік картасы жасалып, ол алғаш рет Ногин атындағы ұжымшарда (қазіргі Көкмардан ауылы) жүзеге асырыла бастады. Суару жүйелері пайда болған соң жаңа жерлер игеріліп, 1937 жылы "Ұлы кесек", 1943 жылы "Отырар" ұжымшарларының жер аумақтары кеңейе түсті. Шаруашылықтар саны көбейіп, 1957 жылы олардың негізінде кеңшарлар ұйымдастырылды.
Шағын және орта кәсіпкерлік саласы
Ауданда 2017 жылы 4023 кәсіпкерлік құрылым тіркелсе, оның ішінде заңды тұлғалар саны - 406 құрылым, жеке тұлғалар саны - 1277 құрылым, шаруа қожалықтары - 2340 болып отыр. Жалпы кәсіпкерлік салада бүгінгі таңда 6546 адам жұмысқа тартылып, 1700,1 млн. теңгенің өнімі өндірілді. Өткен жылдың осы мерзімімен салыстырғанда тіркелген кәсіпкерлік құрылымдар саны - 37 құрылымға, осы салада жаңа жұмыс орындарының ашылуы - 161 орынға көбейсе, кәсіпкерлік құрылымдардың өндірген өнімі мен көрсеткен қызмет көлемі - 0,53 миллион теңгеге артып отыр.
Ауыл шаруашылығы
Ауылшаруашылығындағы жалпы өндірілген өнімкөлемі 16506,7 млн. теңгені құрады. Жалпы жылыжайлардың көлемі 15,6 га құрап, өткен жылдың деңнейінен 3 га артқан, тамшылатып суғару 3769,6 гақұрап, 21,2% ұлғайды. 2018 жылдың 1 қаңтарына КжОБ субъектілерінің саны 4023 бірлік, оның ішінде белсендісі 3620 бірлік (өсім 3,6%). КжОБ субъектілерінде 6546 адам жұмыспен қамтылған. 2018 жылдың 1 қаңдарына субъектілерінің өндірілген өнімінің көлемі (тауар және қызмет ) 17,011 млрд теңгені құрап, 2016 жылдың есепті кезеңімен салыстырғанда 103,2 пайыз болды. Инвестиция көлемі 13898,9 млн. тенге құрады. Құрылыс жұмыстарының көлемі 5146,2 млн. тенге құрап, 10240 шаршы метр тұрғын алаңы пайдалануға берілді.
Әлеуметтік-мәдениет саласы
1937 жылы ауданда бір дәрігер және екі медбике ғана болған. Бүгінгі танда ауданда халыққа медициналық қызмет көрсететін 43 емдеу-профилактикалық мекемесі жұмыс істейді. Олардың қатарындағы 1 орталық аурухана, 1 өкпе аурулары диспансері, 7 ауылдық отбасылық амбулатория, 6 ауылдық дәрігерлік емхана, 13 СВА, 16 медпункт. Аудан аумағы арқылы Орынбор—Ташкент темір жолы өтеді. Автомобиль жолдарының жалпы ұзындығы 361 километр. Аудан орталығы — Шәуілдір ауылынан Шымкент қаласына дейінгі қашықтық 145 километр.
Әлеуметтік сала көрсеткіштері
Жұмыссыздық деңгейі - 5,%, оның ішінде жастар арасында – 3 % (15-28 жас). Өзін-өзі жұмыспен қатығандар – 48,0%, немесе 8260 адам.
2017 жылдың қантар-желтоқсан айларында орташа айлық жалақы 98 635 теңгені құрады.
Дереккөздер
Санат:Отырар ауданы
Декольте
Декольте (Décolleté — «мойынсыз, шабылған мойынды») — иықтар мен төстің бір бөлігін ашық көрсететін киімдегі терең ойық.
Тағы қараңыз
Санат:Киім
Манжета
thumb|Манжета Манжета - жылжымалы түйісуді тығыздау үшін, жылжымайтын және қуыс бөлшектеріге орнатылатын аралық серіппелі тетік. серіппемен қамтылған резеңкелі манжета.
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Транспорт
Мойсбург
Мойсбург (Moisburg) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Харбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1763 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 11,25 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 53 025. Муниципалитеттің басшысы — Ханс-Юрген Штеффенс.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Индустриалдық қоғамнан кейінгі педагогика
Индустриалдық қоғамнан кейінгі педагогика - ақпараттық коғамды жаңа өмір сүру және даму шарттарында қалыптасатын педагогика, мұнда барлық әлеуметтік құбылыстардың өлшемі, қоғамдық біртұтастылықтың өндірісі және кайта өндірілуінің негізгі шарты адам интеллектінің, шығармашылық энергияның, рухани-өнегелі күштердің дамуы және толығуы. Тәртіп, басқару, ұйымдастыру, маман діні идеялары екінші ретте болады, екпін қатар өмір сүру ,басқалардың көзқарасын түсіну, диалог, әріптестік, бірге қызмет жасау, жеке тұлғаны, оның құқықтарын сыйлау идеясына түседі. Адам бойында нақты өнегелі бағдардың, өз ретімен дамып жатқан қоғамдағы мәселелерді өздігінен шеше алу қабілетінің дамуына әсер ететін шарттарды кұру міндеті қойылады.
Яхэ-Ыджыдъёль
Яхэ-Ыджыдъёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы БАР/ПЕЧОРА/1110 орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Depeche Mode
Depeche Mode (Депеш Мод француз тілінен - «Мода жаршысы») — 1980 жылы Англияда пайда болған аты аңызға айналған музыкалық топ. Базилдон қаласында құрылған ұжым электрондық музыка саласында өзіндік сарынмен танылған әрі жалпы музыка дамуына үлес қосқан.
Шығармашылығын 30 жыл бойына жалғастырып келе жатқан Depeche Mode құрамы екі рет өзгеріске ұшырады. 1981 жылы тұңғыш күйтабақ шыққанда мүшеліктен шыққан Винс Кларктың (Vince Clarke) топтағы орнын басқан Алан Уайлдер (Alan Wilder) ұжымда 1982-1995 жылдары жұмыс атқарды. 2022 жылы топ негізін қалаушылардың бірі Эндрю Флетчер дүниеден озды. Топ құрылған кезден бастап мүше болған Дэйв Гэан мен Мартин Гор белсенді жұмыс жасап келеді.
Құрылу тарихы (1977–1979)
Англияның бас қаласы Лондонның маңында Базилдон деген кент бар. Осы қалада тұрмыс кешіп жатқан ескі достар Эндрю Флетчер (Andrew Fletcher) мен Винс Кларк есімді екі жасөспірімге 1976 жылы музыкалық ұжым құрайық деген ой келеді. Эндрюдің бас-гитарада, ал Винстің синтезаторда ойнайтындығы No Romance In China атты топ құруына себеп болады. 1979 жылы Гор мен Кларк қатысқан French Look атты дуэт оған Флетчердің қосылуынан соң атауын Composition of Sound деп ауыстырды. Мұнда жас музыканттар синтезатор, гитара мен бас-гитарада ойнады. Вокалист болған Кларктің өзіне бұл рөл ұнамаған болса керек: ұжым мүшелері негізгі вокалист болатын адамды іздестірулерін жалғастырды. Лондон маңындағы өткен концерттердің бірінде Дэвид Боуидің (David Bowie) «Heroes» әнін орындаған Дэйв Гэан Кларкты әуезді дауысымен тән-тамаша қалдырып, көп кешікпей өнер ұжымына қабылданған болатын. Көпшілікке таралған ақпар бойынша, топ мүшесі атанған Гэан топты Depeche Mode, яғни «Мода жаршысы», «Моданың соңғы жаңалықтары» деп атау керектігі жөніндегі идеяның бастамашысы болды. Бұл атау француз журналының атынан алынған.
Алғашқы қадамдар (1980-1981)
Жас музыканттар шығармашылығының тұңғыш туындысы «Photographic» әні болды. Топ бұл туындыны тәуелсіз дыбыс жазу студиялардың бірінде жазу үшін әрең қаражат табады. Сәлден соң «Бридж Хауз» (Bridge House) клубында өнер көрсетіп жүрген оларды Mute Records дыбыс жазу компаниясының негізін салушы Даниэл Миллер (Daniel Miller) байқап қояды. Музыканттардың болашағынан үміт күттіретінін уақытында сезген ол топқа әріптестік ұсынады. Мұның нәтижесінде 1981 жылы ақпанда «Dreaming of Me» әні жарық көрді. Британдық чарттарда 57-орынға тұрақтаған бұл синглдан кейін «New Life» 11-орынды иемденді. Үш айдан соң, ұжым өзінің алғашқы елеулі туындысын тыңдарманға ұсынып, ол Ұлыбританияда 8-орын алды. Ол қазіргі кезде көпшілікке мәлім «Мен қанбаймын» - «Just Can’t Get Enough» синглы еді. Тұңғыш күйтабақ та көп кешікпей тыңдарманға жол тартты. 1981 жылдың қарашасында шыққан Speak & Spell альбомындағы әндердің басым бөлігі (екеуі Мартин Гордың үлесінде) топтың бас сазгері Винс Кларкпен жазылған болатын. Ұжымның әрідегі болашағына сенбестікпен қараған Кларк әр түрлі сылтаулармен топтан шықты. Мұндай қиындықтарға еш күйінбеген Гор, Флетчер мен Гэан сол жылы «Мелоди Мейкер» газетіне «Музыкалық топқа пернетақташы қажет» деген мәтіні бар жарнама орналастырады. 22 жасар Батыс Лондон тумасы Алан Уайлдер бірнеше сынақтардан кейін ұжым құрамына қабылданады. Дегенмен, Аланның шығармашылығы тек біраздан соң, үшінші күйтабақтан ғана көрініс бере бастайды.
Гор тізгінді қолға алды (1982)
Кларк кеткен соң бұрын да ән жазудың тәжірибесі бар Гор топтағы шығармашылық тізгінді қолға алады. 1982 жылы қыркүйекте жарыққа шыққан, ұжымның өтпелі кезеңінің туындысы A Broken Frame топ шығармашылығының қай бағытта өрбитіндігінен хабар берді. Күйтабақтың тұңғыш «See You» синглы Британияда таңдаулы әндердің қатарынан табылып, жұртшылыққа Мартин Гордың дарындылығын көрсетті.
Өндірістік тақырыпта (1983-1985)
Construction Time Again атты үшінші күйтабақты жазу кезінде топ музыкасында елеулі өзгерістер орын алды: сандық синтезаторларды пайдалану көрініс бермей қоймады. Онымен бірге, ұжым күнделікті тіршіліктегі дыбыстарды, өндіріс орындарының шуларын шығармашылығына серік етті. Әндер қозғайтын тақырыптар да өткірлене бастайды. Мәселен, «Construction Time Again» альбомының «Everything Counts» әні араны ашық трансұлттық компаниялар туралы болса, келесі күйтабақтағы «People Are People» синглы нәсілшілдік мәселелерін қозғады. Осының барлығы топтың британ аралдарынан өзге де жерлерге мәлім етті. «Everything Counts» Батыс Алмания, Оңтүстік Африка, Швейцарияда үздік отыздыққа енсе, «People Are People» тұңғыш рет хит-парадта жеңіске жетті. Бұл Батыс Алманияда тіркелді. Алан Уайлдер де ұжым шығармашылығына үлес қоса бастауы «Construction Time Again» күйтабағынан бастау алды. 1984 жылы шыққан Some Great Reward альбомы Depeche Mode-тың халықаралық аренада танылуына зор септігін тигізеді. Дәл осы кезден бастап, топ Алмания, АҚШ, Австралия және тағы да басқа елдерде кеңінен танылады. 1985 жылы топ «It’s Called a Heart» және «Shake The Disease» атты екі жеке ән шығарды. Біріншісі әлі күнге дейін ұжымның ең түсініксіз туындысы болса, екіншісі бірден жанкүйер қауым құлағына жағымды тиді. Гэан бұл жөнінде: «біздің шын фанатымыз деп, «It’s Called a Heart»-ты сүйетін адамды айтуға болады», - дегені бар.