cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Карин
Сипаттама
Биік Арменияның ауданы 23860 км² құрайды. Ірі қалалары Эрзурум (византиялықтарда Феодосиополь), Ерзнка. VII ғасырда өмір сүрген Армян географы Анания Ширакаци провинцияны былайша суреттейді: 'Биік Армения 9 облысқа бөлінген: 1. Даранаги, 2. Аръюц, 3. Мендзур, 4. Екегеац, 5. Мананаги, 6. Дерджан, 7. Спер, 8. Шатгомк, 9. Карин. Бұл Армения өз атына сай, барлық жерлерден биік, қасиетті. Бұл жердегі өзендер төрт тарапқа қарай ағады. Мұнда 3 тау бар, тауды мекендейтін жабайы құстар мен жеуге жарайтын құстар бар, жылы бұлақтар мен тұзды кендерге бай және Феодосиополь қаласы да осында...'
387 жылы Армения бөлінген соң, Биік Армения Рим империясының құрамына кірді (содан соң Шығыс Римге). Осы жағдайдан соң босты қала сол заманда билік құрған І Феодосий патшаның атымен аталды.
Сыртқы сілтемелер
Провинция картасы.
Санат:Армения тарихы Санат:Армения қалалары
Атланта метросы
thumb|right|200px|Атланта метросы / Metropolitan Atlanta Rapid Transit Authority thumb|right|200px|2008 жылы thumb|right|200px|Атланта метро желісінің сызбасы Атланта метрополитені (Metropolitan Atlanta Rapid Transit Authority MARTA) — Атланта қаласында орналасқан қалалық және қала маңы қоғамдық көлік жүйесі. 1971 жылы автобус жүйесі болып құрылды. Атланта метросы 76,6 километр теміржолдан, төрт метрополитен желісінен, бір трамвай желісінен, жүз автобус желісінен және 38 метро бекетінен, 12 трамвай бекетінен, 132 автобус бекетінен тұрады. Атланта метросы АҚШ-тағы жылдам тасымалдау жүйесі және жолаушылар саны бойынша сегізінші орындағы жылдам транзиттік жүйе. 2014 жылғы мәлімет бойынша күніне шамамен 432,900 адам Атланта қоғамдық көлік жүйесін қолданған.
Тарихы
MARTA Джорджияның заң шығарушы жиналысының жарлығымен 1965 жылы құрылды. Басында бұл жүйе Атлантаны көршілес бес округпен байланыстырады деп жорамалданған. 1968 жылы бұл округтарда референдум өтіп, Кобб округі бұл жүйенің құрылысына қарсы шығады. Сондай-ақ бұл жоба округтардың бюджетінен берілетін қаржылық қолдауынсыз қалды. 1971 жылы Фултон және ДеКалб округтары бұл қоғамдық көлік жүйесін қаржыландыру мүмкін болуы үшін, өздерінің салық жүйесін реформалауға келісті. Клейтон және Гуиннетт округтары бұны жасаудан бас тартты, сондықтан MARTA Атлантаны тек қана Фултон және ДеКалб округтарымен байланыстырды. 17 ақпан 1972 жылы MARTA Atlanta Transit Company автобус компаниясын сатып алды және автобустық жүйелер ене бастады. 1975 жылы метрополитеннің құрылысы басталды, алғашқы кезегі 30 маусым 1979 жылы ашылды. Осы кезде метрополитен жеті бекеттен тұратын. Осыдан кейін метрополитеннің жүйесі кеңейе бастады.
Желілер
thumb|right|280px|Жерүсті теміржолындағы пойыз 2018 жылдың басындағы мәлімет бойынша қалада 4 желі, 38 бекет (10 жерасты) және 77 километр теміржол жұмыс істеп тұр.
Метро желілері Атлантаны Халықаралық әуежайымен және қала маңымен байланыстырады. 2009 жылдан бастап метро желілерін ресми түрде түспен атайтын болды, оған дейін желілерді қозғалыс бағытымен атаған. Мысалы Қызыл желіні «Солтүстік-Оңтүстік», Алтын желіні  «Солтүстік-Шығыс-Оңтүстік», Көк желіні  «Шығыс-Батыс», Жасыл желіні  «Проктор-Крик»  деп атаған. Барлық желілер Файв-Пойнтс бекетінде қиылысады. Қалада 2014 жылдың желтоқсан айында ашылған заманауи трамвай желісіне «Peachtree Center» бекетінен отыруға болады.
Ирмиза
Ирмиза — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/1804/240/156 орналасқан. Өзен ұзындығы 47 км-ді құрайды.
Атланта метросы
Жүйесі
Қозғалыс кезінде пойыздар түйіспелі рельс түрін қолданады және екіден алтыға дейін вагондарды қамти алады. Вагондардың үш түрі қолданылады: CQ310 және CQ311 класындағы вагондарды модификациялау үшін Alstom-мен келісімшартқа қол қойылды.
Жұмыс тәртібі
Жұмыс күндері 4:45-тен 1:00-ге дейін, ал демалыс және мереке күндері 6:00-дан 1:00-ге дейін.
Ирмиза
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Атланта метросы
Жұмыс тәртібі
Қозғалыстың аралығы: қарбалас уақытта 10 минут, күндізгі уақытта 12 минут, кешке 20 минут. Демалыс күндері аралық уақыттары бірдей болады: 20 минут. Көп бекеттер бірден екі желінің пойыздарының қолданысында болғандықтан, көп аумақтарда аралық уақыты еке есе аз.
Ирмиза
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қазақстандағы аборттар
Қазақстандағы аборттар 12 аптаға дейін таңдау рәсімі ретінде заңды, содан кейін ерекше жағдайларда ғана жасауға рұқсат етілген. Тиісті заңнама абортты контрацептив ретінде заңды түрде рұқсат еткен кеңестік заңнамадан мұраға қалған заңдарға негізделген.
Заңдар
Қазақстанда аборттарды реттейтін заңдар "Ұрпақты болу құқықтары туралы заң" (2004), Қылмыстық кодекс (1997) және денсаулық сақтау министрлігінің аборттардың медициналық-әлеуметтік көрсеткіштері бойынша (2008).
Аборт келесі жағдайларда заңды болып табылады :
Заңды аборттар жеке орталықтарда, әйелдер кеңес беру орталықтарында, перзентханаларда, әйелдер кеңес беру кабинеттері бар емханаларда, көптеген ауруханаларда және отбасылық топтық тәжірибелерде жүргізіледі. Жүктіліктің екінші триместрінде аборт тек перинаталдық орталықтарда, перзентханаларда және көп бейінді ауруханаларда жүргізілуі мүмкін.
Мемлекет аборттардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін шаралар қабылдайды және аборт мүмкіндігін қарастыратын жүкті әйелді тексеруден өтуге міндеттейді. Заңсыз аборт жеткізушілері санкцияларға ұшырайды. Аборттан кейін контрацептивтер беріледі.
Тарихы
Қазақстанда аборттардың таралуы туралы ақпарат негізінен екі дереккөздерден келіп түседі, олар: Қазақстанның денсаулық сақтау және демографиялық, медициналық зерттеу министрліктері. Бұл процедура біраз уақыттан бері заңды болғандықтан елде жоғары сапалы сауалнамалар мен басқа да деректер бар. Алайда деректер кейде бір-біріне қарама-қайшы келеді.
Кеңестік кезеңде
XX ғасырдың басым бөлігінде, мемлекет қолдаудың арқасында Кеңес Одағында қолданылған контрацепцияның негізгі әдісі аборт болды.
1920 жылы экономикалық дағдарыс жағдайында заңды аборттар санитарлық жағдайларды қамтамасыз ету үшін қажетті шара болғандықтан, Кеңес Одағы уақытша шара ретінде талап ету бойыншағы аборттарды заңдастырды. Қазақстанда бұл заңдастыруға жергілікті қазақтар қарсы шықты. Келесі онжылдықта абортпен күрес қазақтар арасында Кеңестік (негізінен славяндық) шенеуніктер шабуылдаған мәдени бекініс ретінде рәсімделіп, маңызды ағымға айналды. Тіпті заңдастыру кезінде ресейлік билік қазақтардың абортқа қарсы тұруын қостады. Дәрігерлер абортты жиі қолдану денсаулыққа қауіпі бар екенін ескертті. Аборттар заңдастырылғаннан кейін, олар заң шығарушылар ойлағандай көп қолданылған жоқ - клиникалар қаржы тапшылығына ұшырап, пациенттер аборттарды өз қалтасынан төлеуге мәжбүр болды. Аборттарды негізінен Қазақстанда тұратын этникалық орыс әйелдер жасады (барлығы аборттардың 0,002% негізінен қалалық аудандарда тұратын қазақ әйелдерімен жасалынды).
Заңсыз аборттар дәрігерлердің келесі себептердің бірі бойынша аборт жасаудан бас тартқан жағдайда орын алды. Бұл себептер мұндай: бірінші триместрден кейінгі жүктілік, бірінші жүктілік немесе қауіпті аурулармен ұласқан жүктілік. Заңды қол жетімді аборттар заңсыз аборттарды толығымен жоймағандықтан, кеңестік үкімет аборттарды қылмыстандыру туралы шешімін қабылдауды мақұлдады. 1930-шы жылдардың басында кеңестік шенеуніктер аборттар мен оларды заңдастыруды ашық сынға алды. Қазақстанда контрацепцияның басқа әдістеріне қатысты ағартуларға қарсы шыққан, біртіндеп аборттарды тыйым салуды қорғағандар арасында кенеттен тыйым салу қандай нәтиже алып келетіндігіне алаңдаушылық туындады.
Заңды аборттар кезеңі 1936 жылдың 27 маусымында "Ана мен баланы қорғау туралы декретті" қабылдаумен аяқталды. Ол заңға сәйкес аборт жасау құқығына тек өміріне қауіп төнген пациенттер ғана ие болды. Заңсыз аборттар қауіпсіз санитарлық шарттарға кепілдік бермеді. Облыстық үкімет заңның сақталуын бақылау жүйесін белгіледі: дәрігерлер ай сайынғы комиссияның қарауына жүктілікті тоқтату туралы сұрау жібере отырып, өз тәжірибесін декларациялауы керек болды.
Аборттардың заңсыз болуы әйелдердің патриархалдық әлеуметтік ахуалдағы дәстүрлі рөлін нығайтты, себебі ол әйелдердің ана ретінде көрінісін, демек, кеңестік болжауларға сәйкес "Жақсы патриот" туралы түсінігін нығайтты. Баспасөз заңсыз аборттар жасаған әйелдерге қарсы насихат құралы ретінде, оларды Отанының қыңыр жаулары ретінде бейнелеу арқылы пайдаланды. Қазақ әйелдері абортқа сирек бел байланғаннан, олар сот қудалауына ұшыраған жоқ. Аборт белгілері бар ауруханаға жүгінген әйелдер тексерілді. Заңсыз аборт жасаумен айналысқан дәрігерлер үш жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айырылуы мүмкін болды. Бұл жасырын қызмет туралы расталған деректер жоқ, бірақ баспасөзде жазылған жағдайларға қарағанда, мұрағаттағы деректер заңсыз аборт жасау кезінде табылған әйелдер әдетте некеде тұрмағанын көрсетеді.
1940 жылындағы бір жағдайда аборт жасауға тән симптомдары бар он бір әйел ұсталып, өз отбасыларынан ажыратылып, мемлекеттік бақылауға алынып, қоғамдық кемсітуге ұшырады. Кейінірек олардан барлық айыптаулар алынып тасталды.
Жергілікті жерлерде болмауынан абортпен күресуді насихаттаушылар адамға пропаганданы әртүрлі тәсілдермен жеткізуге тырысты. Кампанияның қоғамға деген әсерін өлшеу қиын, себебі олардың әсері бар екенін дәлелдейтін деректер аз.
Соғыстан кейінгі кезеңде насихаттау күші аборт санының азаюына әкелмегенін көрсетті. 1953 жылы Иосиф Сталинның өлімінен кейін мемлекет заңсыз аборт жасаушыларды қудалауын тоқтатты, және дәрігерлер сұрау бойынша жүктіліктің бірінші триместрінде аборт жасауды қолданды. 1968 жылы Кеңес Одағы сұраныс бойынша аборт жасауды кезекті рет заңдастырды.
Тәуелсіздік кезеңінде
1991 жылы КСРО-дан тәуелсіздік алғаннан бастап, Қазақстан аборт жасауды контрацепцияның басқа әдістерімен алмастыра бастады. Қазақстандағы тиісті заңнамаға елдің кеңестік кезеңде өткен уақыты әсер етті. Контрацепцияның басқа әдістерінің пайдасына аборт жасаудың төмендеуіне қарамастан, аборт жасау 1990 жылдарының контрацепцияның ең көп қолданылатын әдісі болып қала берді. Ел тәуелсіздік алғаннан бері аборт жасау жиі жеке секторда жасалды, бұл жағдай аборт жасаудың ресми деректер деңгейінің төмендеуіне әкелді.
1995-1999 жылдар аралығындағы деректерге негізделген зерттеу көрсеткендей, аборт жасау негізінен қалаларда, сол кездегі ел астанасы Алматы мен елдің солтүстік-шығыс аймақтарында жасалды. Аборт жасаған әйелдердің көпшілігі этникалық орыстар болды. Білім деңгейі жоғары аудандарда аборт жасау едәуір төмендегені байқалады. Үйленген әйелдер аборт жасайтын барлық әйелдерді құрайды, оның басты себебі:негізінен мұсылман елдеріндегі некеге дейінгі жыныстық қатынастың сирек кездесеуі. Аборт жасаудың басты себептері болып, ең алдымен, тууды шектеу, сондай-ақ босану арасындағы уақыттың арттыруы саналады. Елдегі алғашқы жүктілік сирек үзіледі.
Жүктілікті тоқтату ықтималдығы 36,8% құрады. Абортқа әкелетін контрацепциядан бас тарту нәтижесіндегі жүктілік пайызы 67%-ды құрады. Қазақстанның демографиялық және медициналық тексерісі барысында кездейсоқ 3771 әйелдер арасындағы сауалнама қорытындысына сәйкес "кездейсоқ жүктілік жағдайында аборт жасата ма?" деген сұраққа әйелдердің 35,6%-ы оң, 20,6%-ы сенімді емес, ал қалғандары теріс жауап берді.
1994 жылғы ақпанда аборт жасау мен ана өлімін азайту мақсатында медициналық мекемелерде отбасын жоспарлау қызметін құруды көздейтін отбасын жоспарлау бағдарламасы бекітілді.
1993-1997 жылдар аралығында Біріккен Ұлттар Ұйымы басты мақсаты аборт жасау санын азайту болған елдегі репродуктивті денсаулық бағытына арналған бағдарламаларды қаржыландырды.
Заңдар 1996-2013 жылдар аралығында өзгеріссіз қалды.
1999 жылы вакуумдық аспирация әдісі Қазақстандағы барлық аборттардың жартысына жуығында қолданылды.
2000 жылы аборт жасау санын азайту жөніндегі жалпыұлттық үкіметтік бағдарлама бекітілді. Бағдарлама мақсаты медицина қызметкерлерін оқытып, халықты контрацепцияның басқа әдістері туралы хабардар ету болды.
2002 жылы жарияланған БҰҰ-ның баяндамасында сұраумен аборт жасау бірінші триместрде қандай-да бір ерекше ынтасыз жасалады деп түсіндірілді; 12-28 апта аралығында бұл қызмет белгілі бір әлеуметтік немесе медициналық жағдайлар болған кезде ғана ұсынылды.
2001 жылы денсаулық сақтау министрлігінің жүктілікті тоқтатудың медициналық негіздері мен ережелері туралы бұйрығы бекітілді. 2009 жылы министрлік № 626 бұйрықты бекітті, ол 2012 жылы келесі аспектілерге қатысты өзгертілді:
Заңды аборт жасау жеке орталықтарда, әйелдерге кеңес беру орталықтарында, перзентханаларда, әйелдерге кеңес беру кабинеттері бар емханаларда, көптеген ауруханаларда және отбасылық топтық тәжірибелерде қолданылады. Аборт жасау санының сәтті төмендеуіне білім беру, ақпарат және байланыс саласындағы күш-жігердің арқасында қол жеткізілді (мысалы, әлеуметтік желілердегі Қызыл алма кампаниясы), бұл халықты контрацепцияның заманауи әдістерін қолдануға шақырды. Алайда орыстар арасында аборт жасау деңгейі 33%-ға төмендеді, ал қазақтар арасында ол айтарлықтай аз болды.
Жүктілікті тоқтату үшін мифепристон және мизопростол дәрі-дәрмектері қолданылды.
Елде жасөспірімдер арасында аборт жасаудың жоғары деңгейі бар.
Жыныстық және репродуктивтік денсаулық жөніндегі Қазақстандық қауымдастығы 2009 және 2012 жылдары Алматыда медициналық аборттарды тек жеке орталықтарда ғана қолданылатынын және мемлекеттік медициналық орталықтарда ол қызметтерді көрсету соңғы жылы ғана қаралып жатқанын мәлімдеді. Қауымдастық сондай-ақ 2007 жылы Алматы қаласында 11666 аборт жасалғанын, оның 74,3%-ы дилатация мен кюретажды пайдалана отырып орындалғанын мәлімдеді. Жеке тәжірибелейтін дәрігерлер арасында бұл қызметтің орташа бағасы 2009 жылы 5000 теңге (41 АҚШ доллары) және 2012 жылы 200 АҚШ долларын құрады.
2007 жылы жүргізілген зерттеу аборт жасаудың жоғары деңгейі медициналық қызметтерге, әсіресе ауылдық жерлерде шектеулі қол жетімділіктен туындауы мүмкін екенін көрсетті. Қолжетімді әдістердің аздығынан жатырішілік дәрілер әдетте Қазақстанда кәсіби көмексіз контрацептив ретінде пайдаланылады. Сондықтан елде қолданылатын контрацепцияның негізгі әдісі ретінде аборт жасау болып табылу мүмкін.
2010 жылғы баяндама мемлекет жыныстық және репродуктивті денсаулық, оның ішінде аборт жасау туралы ешқандай ақпарат бермегені анықталды.
2011 жылғы есепте жасөспірімдердің жүктілігі мен қауіпті аборт жасау көрсеткіштері жоғары өлімге әкелетінін көрсетті. Оның негізгі себебі ретінде елде арнайы алдын-алу бағдарламаларының болмауымен байланыстырады.
Ел тарихындағы аборт жасау көрсеткіштері
Кестелік мәліметтер анықтамасы :
* Соңғы өзгерістер 2020 жылдың 14 қаңтарында енгізілген.
Аймақтар бойынша аборттар саны
*
Әдебиет
Санат:Елдер бойынша аборттар
Лесное (Железин ауданы)
Лесное — Павлодар облысы Железин ауданындағы ауыл, Лесной ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Железинка ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 44 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 772 адам (371 ер адам және 401 әйел адам) болса, 2009 жылы 464 адамды (224 ер адам және 240 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Железин ауданы елді мекендері
Абылайкит
Абылайкит  – Ертіс алабындағы өзен.
Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысының Ұлан ауданы жерімен ағады.
Бастауы
Қалба жотасының Бесшоқы және Талды тауларының солтүстік беткейлерінен басталатын Сібе және Ұранхай (Ұрыңқай) өзендерінің қосылған тұсынан кейінгі бөлігі осылай аталады.
Гидрологиясы
Ұзындығы Сібе өзенінің бастауынан есептегенде 78 км, су жинау алабыныңауданы 1680 км2. Өзен түгелдей тау аңғарымен ағады, ағысы қатты. Негізінен еріген қар суымен толығады. Ертіс өзеніне Абылайкит ауылының тұсында қосылады. Сағасындағы орташа су ағынының мөлшері 4,87 м3/сек. Өзен 1654 жылы қалмақтың Абылай тайшысы салдырған сарай-бұтханасының (Сібе өзенінің бас жағында) атымен аталған.
Дереккөздер
Санат:Ұлан ауданы өзендері Санат:Ертіс су алабы
Сағат Ермағамбетұлы Жылгелдиев
Сағат Ермағамбетұлы Жылгелдиев (12 желтоқсан 1954 жыл, Қызылорда облысы, Жалағаш ауданы, Аққыр ауылында туған – 16 мамыр 2022 жыл қайтыс болды ) – актер Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі (1995). Ерен еңбегі үшін медалінің иегері (2007).
Жалпы мәліметтер
Сағат Ермағамбетұлы Қазақ драма театры жанындағы театр студиясын (1972), Қазақ ұлттық консерваториясының актерлік бөлімін (1977) бітірген. 1977 жылдан Қазақ балалар мен жастар театры сахнасында өнер көрсетеді. Ол ойнаған Ақын (И.Сапарбаевтың “Ауылдан келген аруында”), Байжан (И.Ғайыптың “Алтын ажалында”), Абдолла (С.Балғабаевтың “Ең әдемі келіншегінде”), Қожа Ахмет Иасауи (О.Дастановтың “Әзірет Сұлтанында”), Шеге, Байдалы би, Сердәлі (Ғ.Мүсіреповтің “Қыз Жібек”, “Ұлпан”, “Ақан сері – Ақтоқтысында”) т.б. рөлдері мамандар тарапынан жақсы баға алған.
Жеке өмірі
Сағат Жылгелдиевтің жары: актриса, Қазақстанның еңбек сіңірген артисі Жібек Рақымбердіқызы Лебаева.
Хромитит
Хромитит — магмалық тау жынысы. Құрамының 90%-дайы хромшпинелидтен тұрады, онымен бірге серпентин, оливин, пироксен кездеседі; хромит кені.
Дереккөздер
Санат:Геология
Ішкі істер министірлігінің заң институты
Дереккөздер
Санат:Қарағанды жоғарғы оқу орындары Санат:Қазақстан iшкі істер министірлігі
Алуксне
Алуксне — Латвиядағы қала.
Тарихи ескерткіштері
Санат:Латвия қалалары
Сауда бинт Замға
Сауда бинт Замға (سودة بنت زمعة‎; Мекке — белгісіз., Медине) — Мұхаммед пайғамбардың ﷺ екінші әйелі, мұсылман әлеміндегі құрметті ана
Өмірбаяны
Мұхаммед пайғамбар ﷺ Саудаға 53 жасында үйленді, Хадиджаның өлімінен кейін, Мединеға көшіп бара жатқанда. Ол алғашқы мұсылмандардың бірі ас-Сакрана ибн Амраның өлімінен кейін, жесір болып қалды. Оның әкесі Құрайыштар тайпасынан болатын.
Сауда бинт Замға Эфиопияға көшкен алғашқы әйел болған. Оның күйеуі Сакран ибн Амр, оның бөлесі болған және Мекке қаласындағы көп құдайға табынушылырадың қуғынына ұшырап отырған. Меккеге қайта келгеннен кейін Сакран қайтыс болады. Сауда мен Сакранның бір ұлы болған, ол 637 жылы Джалул шайқасында шаһид болып қаза тапқан.
Мұхаммед пайғамбар ﷺ Саудаға шавваль айында, өзінің пайғамбралық миссиясының оныншы жылында, Хадиджаның өлімінен кейін бірнеше күн өткеннен кейін үйленген. Сауда Мұхаммед ﷺ пайғамбардан үлкен болған.
Сауда діндар және тақуа әйел еді. Мұхаммад пайғамбардың ﷺ өлімінен кейін, Сауда кезінде қайрымдылыққа жұмсаған ақшасын сыйлық ретінде қайта алады.
Ол Мединеда халиф Омардың ел билеу кезінің соңғы кезіңде дүниеден өтеді.
Санат:Алфавит бойынша тұлғалар Санат:Алфавит бойынша сахабалар Санат:Мұхаммед жанұясы Санат:Сахаба әйелдер Санат:Исламдағы әйелдер
Саяси ағарту мен мектеп жүйесінің құрылуы
Мәдени революцияның мақсаты
Мәдени революцияның жүзеге асырылуы — социалистік қоғам құру туралы лениндік жоспардың бip тармағы болатын. Мәдени революция қоғамдық өмірдің барлық саласын қамтып, жаңа мәдениет түрін жасау және жаңа адамды тәрбиелеу міндетін шешуге тиісті болды.
Мәдени революция коммунистік партия белгілеген міндеттерге сәйкес білім беру, ғылым мен мәдениет мекемелерінің қызметін түбірімен өзгерту дегенді білдіреді. Бұл кезеңде Қазақстан мәдениеті кеңес елінің орталық аудандарынан айтарлықтай артта қалған-ды. Халықтың басым көпшілігінің бастауыш білімі де жоқ, яғни сауатсыз еді. Соған байланысты Қазақстандағы мәдени революция басты екі міндетті шешуге тиісті болды: біріншіден, мәдени артта қалушылықты жою, екіншіден, білім беру, ғылыми және мәдени мекемелердің жаңа кеңестік жүйесін қалыптастыру.
Мәдениет саласындағы жұмысқа басшылық жасау және бақылау жүргізуді партияның ОК хатшылығы жүзеге асырып отырды, ал жергілікті жерлерде бұл істі партия комитеттері мен ұялары, олардың насихат және үгіт жүргізу коллегиялары атқарды. 1920 жылы тамызда партияның ОК-де үгіт-насихат бөлімі құрылды. Осы жылы 6 қарашада РКФСР Ағарту халкомы жанынан Бас саяси-ағарту комитеті іске қосылды. Бұл екі партиялық және мемлекеттік орган мәдени революцияға күнделікті практикалық басшылықты жүзеге асыра бастады. Кеңес өкіметінің алғашқы онжылдығында партияның ОК-де мәдениетке байланысты әр түрлі мәселелер туралы мәжілістер өткізілді.
Мәдени революцияның міндеттері
құру;
Осылайша 1920—1930 жылдары партияның мәдени саясатының мазмұны партиялық және мемлекеттік органдар, қоғамдық ұйымдар, сондай-ақ рухани саладағы мекемелер мен ұйымдар қызметі арқылы жаңа кеңестік сана қалыптастыру ісіне бағытталды. Мәдени саясат дегеніміз — түпкі мақсаты. Біртұтас социалистік мәдениет қалыптастыру үшін партия, бір жағынан — шығармашылық саласын халыққа жақындата түсуге, екінші жағынан — халықтың жалпы білімі мен мәдени деңгейін көтеруді ұсынды. Мұндай көзқарас әр түрлі ұлттық мәдениеттер қызметінің өрісін айтарлықтай тарылтты. Көп ұлтты мемлекеттің рухани саласын бірегейлендіру беталысы кейінірек ондағы қарама-қайшылықтардың шиеленісуіне алып келді.
Сауатсыздықты жою
Кеңес өкіметінің алғашқы күндерінен бастап мәдени құрылыс мәселесімен халық ағарту бөлімдері айналыса бастады.
Барлық мәдени революция міндеттерінің ішінде сауатсыздықты жою жөніндегі шаралар ерекше мәнге ие болды. 1919 жылы 26 желтоқсанда РКФСР ХКК қабылдаған «РКФСР халықтары арасында сауатсыздықты жою туралы» Декреті бұл мәселе бойынша негізгі міндеттерді белгілеп берді.
1919—1923 жылдары Қазақстанда сауатсыздықты жою науқанын бастау барысында мынадай кедергілердің бар екендігі байқалды:
1924 жылдың ақпан айында Қазақстанда Бүкілодақтық «Сауатсыздық жойылсын» қоғамының бөлімшесі құрылды. «Сауаташқыш» газетінің бетінде жекелеген топтар үшін сабақ өткізу жоспары жарияланып тұрды, сауатсыздықты жоюшы-мұғалімдер даярлайтын қысқа мерзімдік курстар ашылды. 1930 жылғы 11 ақпанда Қаз ОАК-і «Қазақ АКСР-інде халықтың сауатсыздығын міндетті түрде жою туралы» қаулы қабылдады. Жою мерзімі бірінші бесжылдықтың аяғы болып белгіленді. Шараларды жүзеге асырудың жоспары жасалды және сауатсыздықты жоюға арналған қаржы қоры құрылды. 1931 жылы республикада шалғай аудандарға мәдени жорық ұйымдастырылды. Комсомол және пионер ұйымдары оған белсене атсалысты. Алайда елде сауатсыздықты жою ісі тіпті 1935 жылы, мәдениет майданы қызметкерлерінің I съезі өткенге дейін аяқталмады. Осы сьезден кейін республикадағы сауатсыздықты жою жұмысы өзінің соңғы кезеңіне аяқ басты. Қазақ АКСР Ағарту халкомы жанынан ересек халыққа білім беру басқармасы құрылып, оның ішінде сауатсыздар мен шаласауаттылар мектебі бөлімдері ашылды. 1939 жылы Қазақстан халқының жалпы сауаттылығы 76,3%-ға жетті.
Әліпбиді өзгерту
Сауатсыздықпен күрес барысында сол мезгілге шейін пайдалануда келген араб графикасын латын графикасымен алмастыру мәселесі қойылды. РКФСР-дің ұлттар ісі жөніндегі халық комиссариаты 1923 жылы араб қарпіне реформа жасау жөніндегі комисия құрды.
Бұл комиссия үш мәселе бойынша жұмыс жасады:
1926 жылы наурыз айында I Бүкілодақтың түркологтар съезі өтіп, түркі тілдес халықтар жазуын латын графикасына көшіру мәселесі қаралды. Латын қарпіне көшу ісіне сол кездегі Қазақ АКСР халық ағарту халкомы А.Байтұрсынұлы қарсы шықты. Ә.Бөкейханов пен A.Байтұрсынұлы араб жазуының кейбір белгілерін жеңілдетуді ұсынды.
Араб әліпбиін қалдыруды жақтаушылар латын қарпін қолдануға көшу — ұлттық мәдениетке жасалған қастандық екендігін айтты. Олар Қазақстанда тек еуропалықтарға тән жаңа әліпбиге көшу қажет, бірақ оған әлі жағдай пісіп-жетілген жоқ деп есептеді. Алайда біртұтас мәдениет кеңістігін орнықтыру міндетін ұстанған Кеңес басшылығы республика өкілдерінің пікірімен санаспады. Жаңа әліпби жасау жөніндегі комиссия құрылып, ол 1928 жылдың күзінде латын қарпі негізіндегі қазақ әліпбиінің жобасын ұсынды. Латын қарпіне түгел ауысып болғанша араб графикасы пайдаланыла тұратын болды. Полиграфиялық техника латын алфавитімен жабдықтала бастады Бұл газет, оқулықтар, әдебиеттер шығаруды жеңілдетті. Республика бір мезгілде екі әліпбиді, яғни: қазақ тілі үшін — латын, орыс тілі үшін - кириллицаны қолданатын болды.
XX ғасырдың 30-жылдарының соңына қарай КСРО тоталитарлық мемлекетке айналды. Тоталитарлық жүйенің орнауы мәдениеттен де байқала бастады. 1940 жылы кириллица негізіндегі жаңа қазақ әліпбиінің жобасы жасалды. Жоғарғы кеңестің 1940 жылы 10 қарашадағы V сессиясында «Латынданған қазақ жазуын орыс графикасы негізіндегі жаңа әліпбиге көшіру туралы» Заң қабылданды.
Саяси ағарту жүйесі. Қазақстанда сауатсыздықты жою Коммунистік партияның жергілікті халық арасында саяси ағарту жұмысын жүргізуімен тығыз байланысты болды. Жергілікті халықтың саяси сауатын ашу, олардың қатарынан коммунистерді тәрбиелеп шығару осы кезеңдегі қазақстандық коммунистік партияның басты міндеті еді. Халық арасында үгіт жүргізуді күшейту үшін саяси ағарту ісінің әр түрлі тәсілдері: дәріс оқу, баяндама, әңгімелесу, пікірталастар, әр қилы көрнекілікті шерулер өткізу қолданылды. 1920—1930 жылдарда Қазақстанда саяси-ағарту орындарының ең көп тараған түрі: оқу үйлері, қызыл отау, клубтар, кітапханалар, ағарту қызметкерлерінің үйлері болды.
Қазақстан коммунистері үшін саяси-ағарту ісі маңызды міндетке айналды, өйткені олардың көпшілігінің саяси идеялық дайындығы төмен деп саналды. Республика коммунистерін тәрбиелеу үшін саяси сауат ашу мектептерінің жүйесі құрылды. Бұл мектептерде оқуға партиялық, кеңестік, кәсіподақ жұмыстарын атқаруға лайық деген белсенділер тартылды.
Коммунистер арасында жүргізілетін саяси ағарту жұмыстарының өзге де түрлері: маркстік үйірмелер (өз бетімен жұмыс істеу дағдысын алу және марксизм теориясынан жалпы түсінік алу) және партиялық клубтар (партклубтар әр түрлі секциялардан — партия құрылысы, революция және партия тарихы, көсіподақ қозғалысы, дінге қарсы насихат, т.б. тұрды) жолға қойылды. 1930 жылдары саяси ағарту жұмыстарының мәні орталық басшылыктың саяси курсы бағытына бейімделе түсті. Партияішілік қатынаста басқарудың әкімшілік формасы орныға бастады. Орталық Азия мен Қазақстандағы коммунистік партия және басқа шығыстық коммунистік ұйымдармен жұмыс жүргізу үшін Мәскеуде Шығыс халықтары коммунистік ұйымдарының Орталық бюросы құрылды. Осы бюро ұлт тілдеріндегі саяси әдебиеттерді басып шығара бастады.
Мектептік білім
Жаңа мектептер ашу Кеңес өкіметінің алғашқы айларында-ақ қолға алынды. 1918 жылдың 21 қаңтарында РКФСР ХКК-нің «Шіркеуді мемлекет пен мектептен ажырату» туралы Декреті шықты. Қазақстанда мектептерді басқару жергілікті кеңестердің қолына көшті. 1921 жылы 18 қаңтарда Орынборда халыққа білім беpy жөніндегі Бірінші жалпықазақтық конференция болып, онда республикадағы халыққа білім беру ісін ұйымдастыру міндеттері айқындалды.
XX ғасырдың 20-жылдарының ортасына қарай Қазақстанда төмендегідей білім беру жүйесі қалыптасты:
Қазақстанда кеңестік мектептер жүйесін құрудағы негізгі қиыншылықтар:
Бірыңғай мектеп жүйесі бірыңғай оқыту бағдарламасын, бірыңғай әдістемелік жүйе, бірыңғай оқулықтар болуын талап етті.
1935 жылы қаңтарда БК(б)П Өлкелік комитеті мен республика үкіметі «Қазақстан мектептері құрылымын жетілдіру туралы» қаулы қабылдады. Бұл қаулы ұсақ мектептерді түпкілікті жойып, жетіжылдық және орта мектептерді дамыту, сондай-ақ әр оқушының сыныптан сыныпқа өтуін қамтамасыз етуге арналған бірқатар шаралар қарастырды.
Халыққа білім беруге арналған шығын мөлшері республикада жылдан жылға өсе берді. Өз ісінің үздік шеберлері С.Көбеев, О.Колкенова, Ш.Сарыбаев, Л.Добрянская, Х.Казиев, И.Волков, А.Ақатов, т.б. республикадағы білім саласында тұңғыш еңбек сіңірген мұғалімдер атанды. Шығармашылық ізденіс пен күнделікті тәжірибеге сүйенген кеңестік педагогика қалыптасты.
Дереккөздер
Санат:Білім беру Санат:Қазақстан тарихы
Поссак-е-Сен-Вивьян
Поссак-е-Сен-Вивьян (Paussac-et-Saint-Vivien) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 22,17 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24319, пошта индексі — 24310.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 448 адамды құрады. Халық тығыздығы — 20,21 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Новопокров ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)
Новопокров ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Новопокровка, Ақсу, Белоглинка, Еңбек, Жаңасу ауылдары кіреді. Орталығы – Новопокровка ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1749 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Шал ақын ауданы ауылдық округтері
Валентин Гомес Фариас
Ертеректегі жылдары
Валентин Гомес Фариас 14 ақпанда 1781жылы Гвадалахарда дүниге келді. Әкесі - Испанияда туған Хосе Лухардо Гомес де ла Вара, анасы — Мария Хосефа Мартинес-и-Фариас.
1800 жылы Гадалахарда революциялық идеяларға бағыттауға жол ашқан семинарияны тамамдады.Осыдан кейін Гвадалахар Университетінде медицинаны меңгеріп, 1807 жылы аяқтады. Университетті аяқтаған соң, Агуаскальентесте мұғалім болып қызмет етті.
1812 жылы 1812 жылы Конституцияны қабылдаған Кадис Кортесінің депутаты болып сайланды. 1812 жылы тәуелсіздік үшін Мексикалық соғыс аяқталуына қарай Игуал Жоспарына қосылды және император Агустин І шақырылуындағы  Мексиканың бірінші Конституциялық конгресінің депутаты болды.
1817 жылы 4 қазанда Изабель Лопеске үйленді. Олардың алты баласы болды, алайда олардың екеуі сәби кезінде шетінеп кетті.
Саяси мансабы
1825 жыл мен 1830 жылдар аралығында Гомес Фриас Халиско штатының сенаторы, кейін 1833 жылдың 2 ақпаны мен 31 наурызы аралығында президент Мануэль Гомес Педрас үкіметінде шет ел секретары болды. Кейін ол вице-президент болып сайланды.
Ол төрт рет 1833 жылы сол жылдың 3 мен18 маусымы, 3 шілде мен 27 қазан  және  1833 жылдың 15 желтоқсаны мен 1834 жылдың 24 сәуірінде  Гомес Педрас Конгресспен араласып  кеткенде мамырда генерал Антонио Лопеса де Санта-Аннаның президенттік уақытының үзілісі арасында  осы дәреже міндетін атқарушы болды. Осы кезеңдерде либерал Гомес Фариас өзіне оппозицияда болған, сол сияқты оба эпидемиясындағы консервативті бағыт алғандармен және кликерлі ортамен араласуына мәжбүр болды.
Соңғы жылдары
Валентин Гомес Фариас 1858 жылы 5 шілдеде қайтыс болды. Католиктер шіркеуінде шіркеу рәсімімен жерлеуге қарсылық білдірді, сондықтан ол Микскоакадағы өзінің қызының ауласына жерленген болатын.
Дереккөздер
Санат:Мексика президенттері
Висбах (Пфальц)
Висбах (Пфальц) (Wiesbach (Pfalz)) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Оңтүстік-батыс Пфальц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 518 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы  4,07 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 40 227. Муниципалитеттің басшысы — Эмиль Эдвин Майер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Тәуелсіз тәжірибе дәрігерлерінің ассоциациясы
Тәуелсіз тәжірибе дәрігерлерінін ассоциациясы (кауымдастығы) - сақтандырылғандарға бекітілген жылдық қаражат көлемінде медициналық көмек көрсету үшін өзін-өзі сақтандыратын, тұйықталған фирмалық сақтандыру жүйесін құратын, сақтандыру компаниясымен немесе кәсіпкерлермен ұжымдық келісім шартына отырған дәрігерлер бірлестігі. Ассоциация ішінде дәрігерлер кез-келген науқастарға қызмет ете алады және көрсеткен кызметіне карай тиесілі ақы ала алады Ассоциация, сақтандырушылар мен қызмет беретіндер арасында делдалдык та қызмет атқаратындықтан дәрігерлер жалақысын өзі өтейді. Тәуелсіз тәжірибе жүргізетін дәрігерлер Ассоциациясы АҚШ-тың батысында кең тараған. 1990 жылы олардың саны 632-ге жеткен.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Бақташылық
Дереккөздер
Санат:Адам
NGC 2162
NGC 2162 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2162 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 86-SC47, in LMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Сикстин капелласы
Сикстин капелласы (кейде Сикст капелла, Sacellum Sixtinum; Cappella Sistina, Sistine Chapel) – Италия ренессанс дәуірінің Рим Ватиканындағы тамаша ескерткіші. 1483–1481 жылдары тік бұрышты үлгімен тұрғызылған (арх. Дж. Де Дольчи). 1483 ж. Сикст ІV папаның есімі берілді. 1481–83 ж. Капелла қабырғалары Моисей мен Христос жайындағы діни аңыздарға құрылған фрескалармен безендірілді. Бұл іске Боттичелли, Пинтуриккьо, К. Росселли, Л. Синьорелли, Д. Гирландйо, П. Перуджино сынды суретшілер қатысты. Сикст қаласына 1508–12 ж. Микеланджело дүниежүзілік өнердің классикалық туындыларынан саналатын жазбаларын (шаңырағына) жасап, 1536–41 ж. Алтарь қабырғасын («Аяусыз жаза») нақыштады. Қазір музей болып келеді.
Санат:Италия Санат:Ватикан Санат:Өнер туындылары Санат:Архитектура
Қашар
Санат:Айрық беттер
Чирша-Тартыш
Чирша-Тартыш — Башқұртстанның Кушнаренк ауданындағы ауыл, Карача-Елгин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 485 адамды құрады. Пошта индексі — 452245, ОКАТО коды — 80240830005.
Самуилово (Благоевград облысы)
Самуилово (Самуилово) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді.
Чирша-Тартыш
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Самуилово (Благоевград облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 871 адамды құрайды.
Чирша-Тартыш
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Самуилово (Благоевград облысы)
Пошта индексі — 2879. Телефон коды — 07423. ЕКАТТЕ коды — 65293.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Ниссва (Миннесота)
Ниссва (Nisswa) — Миннесота штатының Crow Wing округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1971 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 47.6 км² шамасында. FIPS коды — 27-46348.
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 1998
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 1998 — Қазақстан кубогының 1997-98 жылғы кубогының иесін анықтайтын матч. 1998 жылы 10 маусым күні әдеттегідей Алматыдағы Орталық стадионда өтіп, "Ертіс" 2:1 есебімен "Қайсар-Харрикейнді" ұтты.
Ниссва (Миннесота)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 1998
Протокол
Санат:Ертіс ФК ойындары Санат:Қайсар ФК ойындары Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы Санат:1998 жылғы футбол
Оффинген
Оффинген (Offingen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Гюнцбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4112 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 14,93 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 74 171. Муниципалитеттің басшысы — Томас Вёрц.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Томарес
Томарес (Tomares) — Испаниядағы қала. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Севилья провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Үлкен Севилья ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23310 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 4 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Севилья елді мекендері
Жақсымай ауылдық округі
Жақсымай ауылдық округі – Ақтөбе облысы Темір ауданындағы әкімшілік бірлік.
Тарихы
Ауылдық округ 2019 жылы Шұбарқұдық ауылдық округінен бөліну нәтижесінде құрылды.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Жақсымай, Шұбарқұдық кәсіпшілігі ауылдары кіреді. Орталығы – Шұбарқұдық кәсіпшілігі ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 11370 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Темір ауданы ауылдық округтері
NGC 6633
NGC 6633 — Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан III2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1745 жылы de Cheseaux Jean Phillippe Loys астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6633 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 90.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз)
Сикорский Владислав
нобай Сикорский (Sikorski) Владислав (20. 5. 1881, Тушув-Народовы, Сандомеж қаласының маңы, – 4. 7. 1943) – поляк әскери және саяси қайраткері, генерал. 1914 жылдан Галиция Ұлттық бас комитетінің мүшесі. 1920 жылғы поляк-совет соғысы кезінде 5-армияның, кейін 3-армияның қолбасшысы. 1921–22 ж. Бас штабтың бастығы. 1922–23 ж. премьер-министр және әскери министр, 1924–1928 жылдары әскери округ қолбасшысы. 1926 ж. Пилсудский әскери төңкеріс жасағаннан кейін, бұл қызметтінен (1928) босатылды. 1939–1943 ж. поляк эмигранттық үкіметінің премьер-министрі. 1941 ж. 30 июльде КСРО-мен дипломатиялық қатынасы қалпына келтіру туралы шартқа қол қойды.
Ата-Жұрт Қырғызстан
Ата-Жұрт Қырғызстан (Ата-Журт Кыргызстан) — ресми түрде 1991 жылы құрылған Қырғызстандағы саяси партия. 2021 жылғы парламент сайлауынан бұрын болған еш сайлауға қатыспаған. Партияның Ата-Жұрт партиясымен еш қатысы жоқ, ол Жапаров пен Мекенчилдің одақтасы болып келеді.
Дереккөздер
Санат:Қырғызстан саяси партиялары
Тұршыбек Жүсіпұлы Елеусінов
Тұршыбек Жүсіпұлы Елеусінов (1935, Жалағаш ауданы Ақсу ауылы – 1983, сонда) – еңбек ардагері. Социалистік Еңбек Ері (1967).
Жастайынан еңбекке араласып, 1965 жылы күріш бригадасының бригадирі болып тағайындалып, гектарынан 75 – 80 центнерден өнім алды.
Жомарт Жәдігерұлы Ертаев
Ертаев Жомарт Жәдігерұлы (28 тамыз 1972 жыл Алматы облысы Жамбыл ауданы Қарғалы ауылы) - «Альянс Банк» АҚ Басқарма төрағасы.
Черногориялықтар
Монтенегролықтар, Черногориялықтар, қаратаулықтар (өзд. атауы — црногорци) — Черногория мемлекетінің негізгі халқы. АҚШ, Албания, т.б. мемлекеттерде тұрады. Жалпы саны 700 мыңдай адам (2006). Антропол. жағынан үлкен еур. нәсілдің оңт. тармағына жатады. Оңт. славян тобындағы хорват-серб тілдерінің штокавск диалектісінде сөйлейді. Христиан дінінің православие тармағын ұстанады, аздап мұсылмандар да кездеседі. Жазуы кирилға негізделген. Ч-дың этн. тарихы 7 — 11 ғ-лардағы славян тайпаларынан бастау алады. 15 ғ-дан бастап олардан Ч. аздап оқшаулана бастаған. 1499 жылдан Осман сұлтандығының билігінде болды. Кейіннен Ч. тәуелсіздікке қол жеткізіп, князьдік, корольдік биліктерді басынан кешірді. Ұзақ уақыт түрік, серб, т.б. халықтардың қол астында болғандықтан, Ч. олардың кейбір мәдени ықпалын сіңірген. Дәстүрлі мәдениеті серб, хорват халықтарына өте ұқсас. Ерте кездерден-ақ Ч. мал ш. мен егіншілікпен айналысады. Екі, кейде үш қабатты баспаналары тастан тұрғызылып, бірінші қабаты шаруашылық мақсаттарға пайдаланылған. “Кула” аталатын үй-қамалын салу ұзақ уақытқа дейін сақталып келді. Солт.-шығыстағы орманды алқаптарда ағаштан шатырлары екі не төрт жағынан жабылатын қима үйлер тұрғызылды. Ұлттық киімдері сан алуан. Ерлері — жейде мен шалбар, көкірекше, күртеше, кафтан, көлемі шағын дөңгелек бас киім, гетры, опанки (аяқ киім); әйелдері — туник тәрізді төсі ашық ұзын көйлек, көкірекше, юбка, алжапқыш, т.б. киімдер киген. Киімдері түрлі ұлттық ою-өрнекпен безендірілген. Дәстүрлі тағамдары сербтерге ұқсас. Басты тағамдары жүгері, картоп, бадана, капустадан дайындалады. Дастарқан мәзірінде ет көп қолданыла қоймағанымен, бұрындары Ч. қыста соғым сойған. Ауыз әдебиеті мен музыкасы дамыған.
Дереккөздер
Санат:Черногория халықтары Санат:Славян халықтары Санат:Сербия этникалық топтары Санат:Оңтүстік славяндар
Искильдинка
Искильдинка — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Буй өзенінің сол жағалауынан 201 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Буй өзені бастауынан Карман су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Вальтенайм
Вальтенайм (Waltenheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Мюлуз округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,32 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 68357, пошта индексі — 68510.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 561 адамды құрады. Халық тығыздығы — 241,81 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Алсунга
Алсунга — Латвиядағы ауыл.
Дереккөздер
Санат:Латвия елді мекендері
Монтоливе
Монтоливе (Montolivet) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Провен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,37 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77314, пошта индексі — 77320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 246 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,03 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Қашаған Күржіманұлы
Қашаған Күржіманұлы  (1841, Түрікменстан, Дашоғыз уәлаяты Мырзабасы ауылында – 1929, Маңғыстау облысының, Құлат ауылы Қырықкезде жерленген) – ақын.
Ақынның құрметіне Каспий теңізінің солтүстік бөлігінде табылған мұнай мен газдың алып кен орнын  Қашаған кен орны деп атады. Қашаған кен орны әлемдегі соңғы 40 жыл ішінде ашылған ең ірі кен орындарының бірі болып табылады.
Өмірбаяны
Әкеден жастайынан жетім қалып, 15 – 16 жасында ағасы Сәрсенбай үйімен Атырауға келеді. Байұлы тайпасының Адай руынан шыққан.
16 – 17 жасынан ақын атанған. Ол Маңғыстау, Хорезм аймағы, Еділ, Жайық, Жем, Сағыз елді- мекендерде болып, ақын-күйшілермен (Ақтан, Мұрат, Бала Ораз, Қоспақ, Құрманғазы, Нұрым, Өмір, Ығылман) кездесті.
1917 жылғы Қазан төңкерісіне дейін шығармалары ел арасына ауызша тараған.
Шығармашылығы
Қашаған өлеңдерінде надан, дінбұзар, дүмше молдалар мен сараң байларды аяусыз әшкерелеп («Есқали сұпыға айтқаны», «Оразалыға»), адамгершілік, ізгілік қасиеттерді («Берекет ақынға», «Сақыпқа айтқаны»,) дәріптейді, елдік пен ерлікті, халық мұратын («Ізім шайырмен айтысы», «Ізбасқа айтқаны») жырлайды. «Атамекен», «Топан», «Адай тегі», «Әзірет Ғали» дастандарында халықтың көне шежіресі мен тарихын, Атырау өңіріне үлкен қасірет әкелген табиғат апатын толғайды. Қашаған заман сырын сезіне алды, халық келешегіне сенді, әйел-ананың қоғамдағы рөлін түсінді, дүниенің мәңгі дамуда екенін, уақыттың өтпелілігін ұғына білді. Ол халық тарихын, дін-шариғат қағидаларын мол білген. Қашаған ақын Абыл, Нұрым, Марабай мен мұрат сияқты «Қырымның қырық батыры» деп аталатын халқымыздың қымбатты қазынасын өмір бойы жырлап, Мұрын, Шәдіман, Жанжігіт, Мұса сияқты жыраулар мен жыршыларға ұластырған. Кейбір толғаулары алғаш «Әдебиет майданы» (1935, №5) журналында жарияланған. Өмірі мен шығармашылығы А.Жұбановтың «Қазақ композитарларының өмірі мен творчествосы» (1942), Қ.Сыдиықұлының «Ақын-жыраулар» (1974), Х.Сүйіншәлиевтің «Қазақ әдебиеті.XIII-XIX ғ.ғ.» (1981) деген еңбектерінде және «XIXғ. қазақ ақындары» (1988) деген зерттеулер жинағында қарастырылған. Қашаған - І.Жасүгіровтың «Көбік шашқан» поэмасының басты кейіпкерлерінің бірі. Қашаған шығармаларын өз айтуынан естіп, хатқа түсірген – ақынның немере інілері Көшен Өсербаев пен Шәдіман Үсембаев сияқты жыршылар мен Темірғали Күнтуғанов секілді жинаушылар. Әсіресе ақынның мол мұраларын жинақтауда, қағаз бетіне түсіртуде әрі ҚР Ұлттық ғылым академиясының қолжазбалар қорына өткізуде ақын Сәттіғұл Жанғабылұлы көп еңбек сіңірді. Ақын жырларын насихаттауға атсалысқан - Құмар, Сұраубай сияқты жыршы-ақындар, Шамғұл сияқты жыршы-күйшілер, Сәду, Дүйсенбай, Айтқұл сияқты жыршы-термешілер. Қашаған есімі Қазақстан ғана емес, Орта Азия, Иран, Ауғанстан, Түркия елдеріне, Ресейдің бірқатар өңірлеріне де кеңінен таныс.
Ақынның туғанына 170 жыл толуына орай өткізілетін шаралар
2011 жылы Қашаған Күржіманұлының туғанына 170 жыл толады. Осыған орай Маңғыстау облысы мен Қазақстан Республикасының ауқымында арнайы іс-шаралар жоспарланған.
Сезынг-Соим
Сезынг-Соим — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ногор-Юган өзенінің сол жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мақат Кәбірұлы Садық
Мақат Кәбірұлы Садық 1965 жылы 19-ақпанда туған. Қазақ радиосының директоры. Іскер әкімшілік докторы, Халықаралық Телевидение және радио Академиясының академигі.