cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кіші Решемка
Кіші Решемка — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Иванов облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Горьков суқоймасының оң жағалауынан 2413,4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Кострома қаласынан Унжа өзенін қоспағанда Горьков су торабына (Горьков суқоймасына) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Салдарлық жалғаулықтар
Салдарлық жалғаулықтар. Салалас құрмалас сөйлемнің бір сыңарында айтылған ойдың нәтижесі, салдары екінші бір сыңарында екенін білдіру үшін дәнекер болады. Мысалы, : Қыс аяғы ұзаққа созылатын түрі бар, сондықтан жайылысты күтіп пайдалану керек (М. Әуезов).
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Борщ
300px|thumb Борщ — Ежелгі Рим тағамы, әдетте ет, кейде саңырауқұлақ сорпасынан әзірленеді. Мұнда ол ұлттық тағам болып саналатын және сол үшін көп мөлшерде қырыққабат пен қызылша өсірілетін. Римнен бұл көже барлық елдерге тарап, өзіндік ұлттық ерекшеліктерін жинақтай бастады. Борщтың ең үздік дәмді түрі украин аспаздығында дайындалады. Сондықтан борщ украин аспаздығының басты тағамы болып есептеледі. Борщқа тек шошқа етін ғана емес, сиыр, қой, құс еттері, шұжықтар немесе тек сүйек сорпасын қолдануға болады. Көкөніс бөлігі де алуан түрлі: картоп, қырыққабат, көді, үрме бүршақ, қызанақ, алма, шалқан, сәбіз, болгар бұрышы, жүгері кіреді. Бұл көкөністердің қайсыбірі қосылса да, ең негізгі көкөніс қызылша, яғни құрамы бойынша борщ күрделі тағам, 20-ға дейін және одан жоғары құрамдас бөліктер кіреді.
Дереккөздер
Санат:Орыс асханасы Санат:Украиндық асхана Санат:Румын асханасы Санат:Молдава асханасы Санат:Польшалық асхана Санат:Литва асханасы Санат:Белорус асханасы
Borș
NGC 3453
NGC 3453 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 21 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3453 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32707, ESO 569-17, MCG -4-26-13, IRAS10512-2131.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
IC 4068
IC 4068 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44889, MCG 7-27-17.
Сыртқы сілтемелер
IC 4068 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Янн Зоммер
Янн Зоммер (Yann Sommer; 17 желтоқсан 1988, Морж, Швейцария) — швейцариялық футболшы, «Бавария» клубы мен Швейцария құрамасының қақпашысы.
2014, 2018 жылдары әлем чемпионатына, 2016 жылы Еуропа чемпионатына қатысты.
Жетістіктері
«Базель»
Сілтемелер
Санат:Швейцария футболшылары Санат:Базель ФК ойыншылары Санат:Боруссия Менхенгладбах ФК ойыншылары Санат:Швейцария Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Грассхопперс ФК ойыншылары
Шарлыкбаш
Шарлыкбаш — Башқұртстанның Шаран ауданындағы ауыл, Зириклин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 76 адамды құрады. Пошта индексі — 452634, ОКАТО коды — 80258825005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Әдістеме
Әдістеме — педагогика ғылымының жеке пәндерден берілетін білім көлемі мен мазмұнын негіздеп, оны оқытудың тиімді әдістерін зерттейтін бір саласы. Тұтасынан алғандағы жас ұрпақты тәрбиелеу мен оқыту процесінің заңдылықтарын дидактика зерттейді. Ол заңдылықтардың жеке пәндерді оқытудағы көрінісін және әр пәнді оқытудың өзіне ғана тән заңдылықтарын пәндік дидактика қарастырады. Бұлардың әрқайсысына тән өзіндік ерекшеліктеріне байланысты оқыту Әдістемелері бар. Қазақ халқында балалардың тілін сындыру, сауат ашу, шешен сөйлеуге баулу әдістемелерінің ұлттық дәстүрлері ежелден болған. Алайда ғалымдар ғылымы әдістеме тарихын Ыбырай Алтынсарин еңбектерінен бастап жүр. Оның “Орыс тілін қазақтарға үйретудің бастауыш құралы” деп аталатын еңбегі қазақ топырағында туған тұңғыш әдістемелік еңбек болып табылады. 20 ғасырдың басында Ахмет Байтұрсынұлы осы дәстүрді тереңдетіп, “Баяншы”, “Тіл жұмсартар” деп аталатын әдістемелік кітаптар жазды. Осы кезеңнен бастап, қазақ әдістеме ғылымы жан-жақты дамып, сан салалы зерттеулерге ұласты. Жеке пәндерді оқытудың әрбір кезеңдегі (бастауыш кластар, орта мектеп, жоғары оқу орындары т.б.) әдістемелері жасалып, олардың жеке бөлімдері бойынша берілетін білім мен дағдыларды меңгертудің тиімді жолдары зерттеле бастады.
Әдістеме ғылымы тек тәрбие туралы ілім — дилактикаға ғана негізделіп қоймайды. Ол психология, педагогика, физиология т.б. ғылымдардың жетістіктеріне сүйеніп, білім беру жүйесіндегі озат тәжірибелер мен мәселелерді жедел ғылым талдаудан өткізіп отырады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым
Мисози Зулу
Мисози Чиша Рейчел Зулу (Misozi Chisha Rachael Zulu; 11 қазан 1994 жыл ) — замбиялық әйел футболшы, Замбия әйелдер құрамасы мен "БИІК-Қазығұрт" клубының шабуылшысы.
Дереккөздер
Санат:Замбия футболшы қыздары Санат:Замбия қыздар футбол құрамасының ойыншылары Санат:БИІК-Қазығұрт ҚФК ойыншылары
Хайльбершайд
Хайльбершайд (Heilberscheid) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Вестервальд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 664 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 6,37 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 43 026. Муниципалитеттің басшысы — Аксель Браун.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Уәлитхан Танашұлы
Танашұлы Уәлитхан – көрнекті Алаш қозғалысының қайраткері, заңгер. 1887 жылы Ішкі Бөкей ордасы 2-Теңіз жағалауы округі №3 болысында туған. 1908 жылы Астрахань гимназиясын, 1912 жылы Қазан университетінің заң факультетін бітірген. Оқуын тәмамдаған соң Қазан қаласында адвокаттық жұмысқа тұрған. Осында татар және орыс зиялыларының пікірлес әрі әділеттік жолында күрескер тұлғасы болып қалыптасады. 1917 жылы сәуірде Орынборда өткен Торғай облысы қазақтарының съезіне шақырылып, мәжіліс төралқасына кіреді. Сол айда Ордада Бөкейлік қазақтардың съезін ұйымдастыру және өткізу шараларына тікелей атсалысады. Осы жолы съездің төралқа төрағасы болып сайланады. 1917 жылы 21-26 шілдеде Орынборда өткен бірінші жалпықазақ съезінде Бүкілресейлік құрылтайға депутат ретінде сайланады. 5-13 желтоқсанда өткен екінші жалпықазақ съезінде Алашорда үкіметі – Ұлт Кеңесінің құрамына енеді. Заңгер Алашорда үкіметін құруға байланысты құжаттардың дайындалуына тікелей ат салысты. Сол жылы Мәскеуде өткен бүкілресейлік мұсылмандар съезіне қатысып, атқару комитетінің мүшесі болып сайланады. 1918 жылдары Алашорда атынан ішкі Ресей мен Сібірде құрылған Комуч, Сібір үкіметі, Уфа директориясы секілді түрлі бағыттағы билік құрылымдарымен келіссөз жүргізуге қатысады. Қайраткер Ж.Досмұхамедұлымен бірге Комучтың даярлық жұмыстарына қатысса, сол шамада өзі Уфа директориясының мәжілісінде болып, сөз сөйлейді. Заңгердің тағы бір батыл саяси қадамы «Ойыл уалаяты» аталып кеткен құрылымды таратып, Алашорданың Батыс бөлімшесін құруға бастамашы болуы еді. Қараша айында Уфа директориясы амалсыз жұмысын тоқтатқанда, заңгер Ә.Бөкейхан, А.Тұрлыбайұлымен бірге Колчак үкіметімен келіссөздер жүргізді. Саяси тактика болып табылатын осы басқосуда ол Алашорданың бейтараптығына кепілдік беретін және түрлі саяси оспадарлықтан сақтайтын билік құрылымын жасақтауды ұсынды. Большевиктер толық жеңгенде қайраткер жаңа биліктің жұмысына тартылды. 1919 жылдан бастап Қазақ әскери ревкомының кеңсесінде, Мемлекеттік баспа ісін ұйымдастыру комиссиясында қызмет атқарды. 1920 жылы Қазақ автономиясын жариялайтын құрылтайға Бөкей Ордасынан өкіл болып қатынасты. Осында Қазақ АКСР Орталық атқару комитетінің мүшесі болып сайланды. Кешікпей Қазақ АКСР Заң халық комиссарының орынбасары болып тағайындалды. 1921-1924 жылдары республиканың Мәскеудегі өкілеттігінің алқа төрағасының орынбасары, Ұлттар комиссариаты жанындағы Қазақстан өкілеттігі төрағасының орынбасары қызметін атқарды. 1924-1937 жылдары Татар АКСР Жоғары сотында жұмыс істеді. 30-40 жылдары екі мәрте репрессияланды. Айдаудан 1955 жылы босатылды. 1968 жылы Алматыда қайтыс болды.
Топырақты сумен шаю
Топырақты сумен шаю — топырақты құрылыс; топырақты сумен ағызып әкелу (гидромеханика) арқылы шайып, құрылыс (топырақты бөгет, топырақ үйінділер) тұрғызу.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Таусағыз
Таусағыз (Scorzonera) – астралылар тұқымдасына жататын көп, кейде екі жылдық шөптесін өсімдіктер не жартылай бұта.
Негізінен Орталығы Еуропадан Шығыс Азияға (оның ішінде Орталық Азия мен Кавказ) дейінгі құрғақ аудандарда өсетін 170-тей түрі бар. Қазақстанда Шығыс Қазақстан, Ақтөбе, Жамбыл, Ақмола облыстарында, Іле, Күнгей, Теріскей, Қырғыз Алатауларында, Кетпен тауында тараған 28 түрі бар. Қиыршық тасты тау баурайында, далалы, сортаң топырақты, шалғынды, құмды жерлерде өседі. Биіктігі 3 – 50, кейде 70 – 90 см. Тамыры жуандап, түйнекке айналған. Сабағы түзу, тықыр не түкті. Жапырақтары таспа тәрізді, ұзын, жиектері бүтін, кезектесіп орналасады. Тілшік тәрізді ірі гүлдерінің түсі сары, кейде қызыл және күлгін болады, жоғары жағы қиықты, 5 тісті, тозаңқаптары түбінде жебе, гүл шоғы цилиндр тәрізді. Мамыр – маусым айларында гүлдеп, маусым – шілдеде жеміс салады. Жемісі – дәнек. Құрамында каучук бар реликті түр – кәдімгі Таусағыз (S. tau-caghys) жойылып бара жатқан эндемик. Хантау Таусағызының (S. chantavіca) 2 түрі де қорғауға алынып, Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Күрделігүлділер Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер
Кукшунак
Кукшунак (Кукчунак) — Ресейдегі өзен. Орынбор облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уртабуртя өзенінің сол жағалауынан 36 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орынбор облысы өзендері
Андре Фредерик Курнан
Андре Фредерик Курнан (André Frédéric Cournand) (24 қыркүйек 1895, Париж — 19 ақпан 1988) — америкалық дәрігер және физиолог, шығу тегі француз.
Өмірбаян
1930 жылы Париж университеті медицина факультетін бітіріп, сол жылы Нью-Йоркке ол көшіп келді. 1951 жылы Колумбия университеті Медицина факультетінің профессоры.
Нобель жүлдесі
Жүрек ауруын клиникалық диагнозды әдістерін дамытқаны және жетілдіргені үшін (жүрек катетеризациясы) (В.Форсманмен және Д.Ричардспен) бірге Нобель сыйлығын алған (1956).
Лымбина-Ю
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Нидернхаузен
Нидернхаузен (Niedernhausen) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан муниципалитет. Райнгау-Таунус ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 14 468 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 35,25 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 4 39 011. Муниципалитеттің басшысы — Гюнтер Фернандо Дёринг.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Таутары Шарбағы
Таутары Шарбағы– қола дәуірінің зираты. Оңтүстік Қазақстан облысы Созақ ауданы Бабаата а-ның оңт.-шығыс жағында 7 км жерде, Таутары сайында орналасқан. Бұл жерде тастан қаланған қола дәуірінің 28 бейіті мен темір дәуіріне жататын үш оба бар. Т.ш-ның тұрғындары Андронов мәдениет
Раиса Ивановна Полищук
thumb|Раиса Ивановна Полищук
Раиса Ивановна Полищук
1946 жылы 8 шілдеде Петропавл қаласында туған. Орыс.
Петропавл педагогикалық училищесін (1964) бастауыш сынып мұғалімі мамандығы бойынша; Петропавл педагогикалық институтын (1971) тарих пәнінің мұғалімі мамандығы бойынша бітірген.
1963 жылдан - Петропавл қаласы №4 орта мектебінің уақыты узартылған топтың тәрбиешісі, 1964 жылдан - бастауыш сынып мұғалімі. 1977 жылдан - Петропавл қаласы №35 орта мектебінің тарих пәнінің мұғалімі, 1980 жылдан - директоры. 1990 жылдан, №35 орта мектептің директоры қызметін атқара жүріп, жаңа типтегі мектеп - гимназия  Құру бойынша авторлық жобасын жасай бастады. 2002 жылдан - жоба бойынша жасаған жұмысын аяқтаған соң - Петропавл қаласындағы Бірінші гимназияның директоры. 2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының  Қазақстан Халқы ассамблеясының атынан депутаты, Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің мүшесі.
Солтүстік Қазақстан облысы бойынша «Лад» славям мәдениеті қоғамы төрағасының орынбасары. ҚР Құрмет грамотасымен марапатталған. Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2005). СҚО Құрметті азаматы.
Діни көзқарасы - православиелік.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев,М. Тэтчер.
Үйленген. Жұбайы - Полищук Владимир Архипович. Қыздары - Мартемьянова Оксана Владимировна (1968 жылы туған), Полищук Снежана Владимировна (1978 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Шартты жалғаулықтар
Шартты жалғаулықтар. Сабақтас құрмалас сөйлемде бағыныңқы сөйлем басыңқы сөйлемдегі іс-әрекеттің болу не болмауының шартын білдірген жағдайда дәнекер болады. Бұған егер, егер де жалғаулықтары жатады. Мысалы: Егер мен саған сенбесем, бұл әңгімені айтпас едім.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Сент-Андеоль-де-Клергемор
Коммунаның INSEE коды — 48134, пошта индексі — 48160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 98 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,29 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лозер департаментінің коммуналары
Шапель-Спинасс
Шапель-Спинасс (Chapelle-Spinasse) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Тюль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,89 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 114 адамды құрады. Халық тығыздығы — 19,35 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Крутица
Крутица — Ресейдегі өзен. Рязань облысы,Тамбов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/Еділ/2231/569 орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Рязань қаласынан Проня өзенін қоспағанда, Копоново ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Үлкен Хоса-Я
Үлкен Хоса-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хулга өзенінің оң жағалауынан 104 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Мысық тектес акула
Мысық тәріздес акула немесе  мысық тектес акуланың 110 түрі бар. Мұндай акулалардың кейбіреуі таяз шығанақтар мен бұғаздарда тіршілік етсе, кейбіреуі 2000 метрден асатын тереңдікте кездеседі. Көздері мысықтың көзіне ұқсайды. Акула тұқымдастарының ішіндегі ең көп кездесетін түрі. Денесінде қоңыр түсті жолақтары бар. Кейде бұл қоңыр жолақтардың орнына қоңыр нүктелер болуы да мүмкін. Мысық тектес акуланың денесі- шағын, ұзындығы- 76 см. Денесі жұмыр болғанымен, құйрық жағы жіңішке. Судың терең жерінде іршілік ететін бұл акуланың тұмсығы жалпақ болады. Жұмыртқасын су астындағы үңгірлерге салады. Олар су бетіне шыққан кезде басы мен құйрығын жиырады. Шаян тәрізді бунақденелілермен және ұсақ балықармен қоректенеді.
Таралуы
Бұл акулаларды солтүстіктегі мұхиттардан, Тасманияның оңтүстігіндегі төмен температуралы аймақтардан және Австралиясуларынан кездестіруге болады.
Дереккөздер
Санат: Акулалар
Тың игеру (Павлодар облысы)
Тың игеру (Павлодар облысы)
1954 ж. тың игеру басталды. Қазақстанға күллі КСРО-дан құрылыс материалдарымен, жиналатын үйлерімен, ауылшаруашылық техникаларымен, жылжымалы электростанцияларымен, жүк автокөлігімен эшелондар ағыла бастады. Тың игеруге механизатор, диканшылармен қоса мұғалімдер, дәрігерлер, инженерлер келді, сол арқылы ауылдың мәдени деңгейі біршама көтерілді. 1954-1956 ж. павлодарлықтар екі миллоннан астам гектар жаңа жерді игерді, жалпы егу ауданын 1953 ж. салыстырғанда төрт есеге кеңейтті, ал егін жнау көлемі сегіз есеге дейін өсті. Осы жылдары жаңа техника арқылы 32 жаңа бидай совхоздары мен 8 МТС құрылып, жаңа техникамен жабдықталды. Бауырлас елдер мен облыстардан мемлекет есебінен Павлодар облысына тұрақты тұруға 50 мың тұрғындар жіберілді. Облыс ауылшаруашылығын қамту үшін сан мыңдаған трактор, комбаин, жүкті автомобиль, алуан түрлі ауылшаруашылық машиналары мен жабдықтары берілді. Егін аудандырының кеңеюі мен егіннің мол шығуы колхоздар мен совхоздардың экономикасын біршама көтерді, еңбек етушілердің өмір сүру деңгейі де көтерілді. 1954 жылы 143 колхоздар миллионер болды десек те жеткілікті, тың геруді жаңа бастаған кезде олардың саны небары 17 болды. Осылайша, тың және тыңайған жерлерді игеру Павлодар облысын Қазақстандағы ғана емес, Кеңес Одағындағы ірі бдай шаруашлығы орталығына айналдырды. .
Фуэнкальенте
Фуэнкальенте (Fuencaliente (Ciudad Real)) — Испаниядағы қала. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Сьюдад-Реаль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Валье-де-Алькудия ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1126 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сьюдад-Реаль елді мекендері
ЮНИСЕФ
ЮНИСЕФ немесе Біріккен Ұлттар Ұйымының Балалар Қоры (ағылш: United Nations International Children's Emergency Fund; UNICEF ) — БҰҰ-ның негізгі мекемелерінің бірі,екінші жаһан соғысы тауқыметін тартқан Еуропа балаларына гуманитарлық көмек қоры. 1946 ж. 11 желтоқсанда II-дүниежүзілік соғыстан тікелей зардап шеккен елдердің балаларына көмектесу үшін уақытша ұйым ретінде құрылған. Алғаш “Балаларға көмек көрсететін халықаралық төтенше қор” деп аталды. 1953 ж.
БасАссамблеяның шешімімен ол БҰҰ құрылымының бір жүйесі ретінде бекітілді.
БҰҰ Балалар қоры тек соғыс зардабына ұшырағандар ғана емес, сонымен бірге ашаршылық пен індет жайлаған, босқыншылық көрген елдердің балаларына да қол ұшын береді. Қордың басқарушы органы — Басқармасы 3 жылға сайланады. Қор Хатшылығын БҰҰ-ның Бас хатшысы тағайындайтын атқарушы-директор басқарады. Қазіргі кезде БҰҰ Балалар қорына 50-ден аса мемл. мүше.
Штаб-пәтері — Нью-Йоркте.
1994 ж. Қазақстанда БҰҰ Балалар қорының өкілдігі құрылды. 1995 ж. мамырда Қазақстан үкіметімен бірлесіп, әлеум. және экон. қайта құру жағдайында балалар мен аналарды қорғаудың 5 жылдық бағдарламасын жасады. Бұл кешенді бағдарламаның негізгі бағыттары — ана мен бала денсаулығын сақтау, бастауыш білім беру ісін жетілдіру, экологиялық-санитарлық көмекті дамыту, ана мен бала құқығын қорғау шараларын жүзеге асыру.
Қор Қазақстанда “Арал теңізі: региондық және техникалық көмек жобасы” атты кешенді шараларды ұйымдастырып, аймақ тұрғындарына көмектесу мақсатында жұмыстар атқаруда. Сондай-ақ БҰҰ Балалар қоры дәрі-дәрмекпен, мед. құрал-жабдықтармен және мектепті негізгі керек-жарақтармен, компьютерлік техникамен қамтамасыз ету ісінде көптеген қоғамдық ұйымдармен тығыз байланыс жасап отырады. 1965 ж. қорға балалар үшін жүргізген қызметіне орай Нобель бейбітшілік сыйлығы берілді. Негізгі мақсаты: ана мен баланың денсаулығын қорғау, тамақтандыру, сумен жабдықтау, санитария, білім беру, балалардың мүдделерін қорғау. Қор тек қана ерікті қайырымдылық есебінен жұмыс жасайды. Мұндай қайырымдылықтың басым бөлігі үкіметтерден, қалған қаражат жеке тұлғалар мен компаниялардан түседі. ЮНИСЕФ әлемнің 100-ден астам елінің балаларына көмек көрсетеді.
БҰҰ-ның балалар қоры мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің арасындағы негізгі келісімге 1994 ж. 25 қарашада қол қойылды. ЮНИСЕФ-тің Қазақстан Үкіметімен бірлесіп жасасқан ең үлкен ұлттық жобасы – АСПЕРА – “Арал теңізі: аймақтық және экологиялық көмек”. Мұнда Қызылорда облысының Арал өңіріндегі аудандарының аталмыш мәселелерін шешуге көмек көрсету көзделді. 2018 жылы ЮНИСЕФ 27 миллион нәрестенің туылуына көмектесті, шамамен 65,5 миллион балаға пентавалентті вакциналар енгізді, 12 миллион балаға білім берді, төрт миллион баланы ауыр тамақтанудан емдеді және 90 елдегі 285 гуманитарлық төтенше жағдайға әрекет етті.
2020 жылғы COVID-19 пандемиясында ЮНИСЕФ Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымымен және басқа да агенттіктермен бірге салауатты бала тәрбиесі туралы нұсқаулықтар жариялады.
ЮНИСЕФ бағдарламалары балалардың денсаулығы мен әл-ауқатын жақсарту үшін қоғамдастық деңгейіндегі қызметтерді дамытуға баса назар аударады. Оның жұмысының көп бөлігі далада, онда 150 елдік кеңселер, штаб -пәтерлер мен басқа да қондырғылар және 34 «ұлттық комитеттер» бар, олар қабылдаушы үкіметтермен әзірленген бағдарламалар арқылы өз миссиясын жүзеге асырады.
Жеті аймақтық кеңсе қажет болған жағдайда елдік кеңселерге техникалық көмек көрсетеді, ал оның Копенгаген мен Нью-Йоркте орналасқан Жеткізу бөлімі 3 миллиард доллардан астам көмек пен қызметтер көрсетуге көмектеседі.
ЮНИСЕФ аймақтық кеңселері
Келесі елдерде ЮНИСЕФ -тің аймақтық кеңселері орналасқан.
Дереккөздер:
Санат:Қоғамдық қорлар Санат:Біріккен Ұлттар Ұйымы
Унтвар
Унтвар — Ресейдегі өзен. Владимир облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ущер өзенінің сол жағалауынан 5,3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Клязьма Владимир қаласынан Нерль өзенін қоспағанда Ковров қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Әжік
Әжік (Draba) — орамжапырақ тұқымдасына жататын бір немесе көп жылдық шөптесін өсімдіктер.
Қазақстанда 23 түрі бар. Олар Балқаш — Алакөл ойысы, Алтай, Жоңғар, Күнгей, Теріскей, Іле Алатаулары, Кетпен, Шу — Іле тауларының биік белдеулеріндегі тасты, тастақты жерлерде өседі. Ең көп тараған түрі — сопақжемісті Әжік (D. Қanceоlata). Оның биіктігі 6 — 40 см, сабағы бұтақты келеді. Тамыр жапырақтары шоғырлана өседі. Ақтүсті гүлдері шашақты гүлшоғырына топталған. Маусым — тамыз айларында гүлдейді. Қазақстанда өсетін әжіктің 2 түрі — эндемик болып саналады. Оларға Жоңғар Алатауында өсетін қисық Әжік (D. іncurvata) және Іле Алатауының мұздықтарына жақын жерлерде өсетін ұсақ жемісті Әжік (D. mіcrocarpella) жатады. Әжіктің көптеген түрі — сәндік өсімдіктер.
Дереккөздер
Санат:Орамжапырақтар
Владимир Трофимович Сухонос
Владимир Трофимович Сухонос (1926 жылы туған, Украина, Днепропетровск облысы) – кран машинисі, Социалистік Еңбек Ері (1971). 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан.
Маңғыстауға 1965 жылы келіп, Каспий аймақтық кен-металлургия комбинатының жүйесінде кран машинисі, бульдозерші болған. 1981 жылға дейін «руда басқармасында» экскаватор машинисінің көмекшісі, роторлы экскаватордың машинисі және басқа да жұмыстарды атқарған. Ордендермен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Днепропетровск облысында туғандар Санат:1926 жылы туғандар Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Машинистер Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Церлах
Церлах (Zerlach) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Фельдбах округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1780 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 23.78 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — FB, ресми идентификациялық коды — 6 04 56.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Лёффлер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Дойс-Коррегус
Дойс-Коррегус (Dois Córregos) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Бауру мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жау экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Диагностика
Диагностика (техникалық) — техникалық ақауларды іздестіруге жөне анықтауға арналған теория, әдістер және жабдықтар туралы ілім.
Дойс-Коррегус
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 245 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 632,559 км² шамасында. Халық тығыздығы — 39,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1856 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Реттеуші желі
Реттеуші желі — канал, тоған немесе жер құрғатқыш және суландыру жүйелерінің жер беті немесе жер асты суларын қабылдауы және оны басқа жаққа бұрып әкету шараларының жиынтығы. Реттеуші желі аркылы арынды жер асты суларының (артезиан) қысымын кемітіп, ауыл шаруашылығында пайдалану шаралары жүзеге асырылады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Текнау
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 813 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.35 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2862, пошта индексі — 4492.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базель-Ланд елді мекендері
Жалқы есім
Жалқы есім — жеке заттың, құбылыстың атауы болатын сөз, сөз тіркесі. Жалқы есімге адам аттары (антропонимдер), географиялық атаулар (топонимдер), діни атаулар (теонимдер), жануарлар атаулары (зоонимдер), аспан денелерінің атаулары (астронимдер), тарихи уақиғалармен байланысты мезгіл атаулары (хрононимдер), рухани нысандар атаулары (идеонимдер) т. б. жатады.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Құмсай (Темір ауданы)
Құмсай — Ақтөбе облысының Темір ауданы, Сарыкөл ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шұбарқұдық кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 77 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 421 адам (210 ер адам және 211 әйел адам) болса, 2009 жылы 391 адамды (195 ер адам және 196 әйел адам) құрады.
Инфақұрылымы
Ауылда амбулатория, мәдиенет үйі, мектеп басқа салалары бар. Елді мекен арқылы Сарыкөл (Ақтөбе облысы)-Қопа құм-тас жолы өтеді.
Дереккөздер
Санат:Темір ауданы елді мекендері
Тим Рим
Тимоти Майкл Рим (Timothy Michael Ream; 5 қазан 1987, Сент-Луис, Миссури, АҚШ), Тим Рим (Tim Ream ретінде танымалдау) — америкалық футболшы, АҚШ Ұлттық футбол құрамасы мен "Фулхэм" клубының қорғаушысы.
Сілтемелер
Санат:АҚШ футболшылары Санат:АҚШ Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Нью-Йорк Ред Буллз ФК ойыншылары Санат:Болтон Уондерерс ФК ойыншылары Санат:Фулхэм ФК ойыншылары
Ерте Темір дәуіріңдегі Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан
Ертедегі Темір дәіріңдегі Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан
Бесшатыр қорымы
Бесшатыр қорымы Іле өзенінің оң жағасында, Шылбыр койнауында орналасқан. Ол 31 обадан тұрады, олардың 21-і таспен, ал 10-ы қиыршықтас және топырақ үйінділерімен жабылған. Үйінділердің көлеміне қарай қорым обалары үлкен, орташа және кіші обалар болып бөлінеді. Үлкен обалардың диаметрі 45 метрден 105 метрге, олардың биіктігі 6 метрден 18 метрге дейін жетіп ауытқып отырады; орташаларында тиісінше — 25-38 м және 5—6 м; кішілерінде — 6—18 м және 0,8—2 м. Сирек кездесетіндері болмаса, қазылған обалар бұрындары тоналып кеткен болып шықты. Дегенмен де Бесшатыр обалары мерзімін белгілеуге болатын тамаша материал (қанжарлар, жебелердің үштары) ғана емес, сонымен қатар қабір үстіне орнатылған іргелі құрылымдардың ерекше бағалы, жаңа үлгілерін де берді. Диаметрі 104 м, биіктігі 17 м Үлкен Бесшатыр обасы ерекше. Үйінді төбесі қиық конус тәрізді, жалпақтобесініңдиаметрі 32 м. Обаның тас жамылғысы табаны жағалай тығыз етіп бірнеше қабат төселген, бұл — орасан зор үйінді орнатқан цоколь секілді болып көрінеді. Үйіндінің солтүстік және оңтүстік жатарында төменге карай түсетін ордың (ені 2 м) ізі байқалады. Үйіндінің айналасынан 5—7 метр қашықтықтан тас дуал өтеді (ені 2 м және сақталып қалған биіктігі 50—60 см). Үйіндімен қатар бір басы көмілген ірі тас бағандардан (менгирлерден) және үлкен қойтас- тардан қоршау түрінде тұрғызылган дөңгелек құрылыстар салынған. Үлкен обаның айналасында барлығы 94 қоршау бар. Кейбір тік тұрған тас бағандарға қазақ ру-тайпаларының таңбалары қашап салынган. Обаның солтүстік- шығыс жағында тағы да осындай жеті қоршау бар, олар оңтүстік-шығыстан солтүстік-батыска карай созылып жатыр. Олардың жанынан қыш ыдыстардың көптеген сынықтары табылды, қыш қазандардың тұтқалары кездеседі. Қазылған қоршаулардың көпшілігінде тайыз жерден күл-ыс дақтары табылды, екеуінен сүйек қалдықтары, керамиканың сыныктары мен моншақтар шықты. Қоршаулар табыну мақсатына арналып, отқа табынуга және кұрбан шалу ғүрпына байланысты болуы ықтимал. Бесшатырда үш үлкен оба: Бірінші, Үшінші және Алтыншы Бесшатыр обалары, орташа үш оба мен барлык ұсақ обалар қазылды. Бірінші Бесшатыр обасының диаметрі 52 м, биіктігі 7,6 м, оңтүстік жағынан — 8,93 м. Оба жабылған. Үйіндінің түп жағына тас неғұрлым тығыз қаланған, обаның төбесі жалпақ. Үйінді үш қабат. Ең үлкені — екінші қабаты, ол қалыңдығы 8,5 метрден 13 метрге дейін жететін топырақ пен қиыршақтастан тұрады. Төменгі қабатының астында Тянь-Шань шыршасының өнделген тұтас бөренелерінен салынған үлкен ағаш құрылыс табылды. Сағана үйілген топырақ астына жерленген адамның үстіне тұрғызылған, бұл түгелдей жер бетіндегі кұрылыс.
Дереккөздер
Санат:Тарих
Друйд Хилсс (Кентукки)
Друйд Хилсс (Druid Hills) — Кентукки штатының Джэфферсон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 318 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.3 км² шамасында. FIPS коды — 21-22474.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Биомасса өсімі
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Biomassa كتلة حيوية Біямаса Біямаса Биомаса Agromassa Biomasa Biomasse Biomasse Βιομάζα Biomass Biomaso Biomasa Biomasa fa:زیست‌توده Biomassa Biomasse (énergie) Biomasa ביומסה Biomasa Byomas Biomassza Biomassa Lífmassi Biomassa バイオマス 바이오매스 Biokuras Биомаса Biojisim Biomassa Biomasse Biomassa Biomasa Biomassa Kawsa imayay Biomasă (ecologie) Биомасса Biomass Biomasa Biomasa Biomassa உயிர்த்திரள் Биомасса มวลชีวภาพ Biyokütle Біомаса 生物质能
Кастелло-д'Арджиле
Кастелло-д'Арджиле (Castello d'Argile) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Болонья провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6145 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 211 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 29 км² шамасында. Пошта индексі — 40050.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Қиынасу
Қиынасу, Күйікасу – Қаратаудың шығыс сілеміндегі асу.
Географиялық орны
Жамбыл облысы Жуалы және Түркістан облысы Түлкібас аудандарының түйіскен жерінде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 1200 м. Жонды-қырқалы келген асу өңірінде бұта шоғырлары аралас нарғия, бетеге, қылқан боз, т.б. таудың шөптері өскен. Шақпақ желі соғып тұрады. Асу арқылы Алматы – Тараз – Шымкент автомобиль жолы өтеді.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл облысы асулары Санат:Түркістан облысы асулары
Жер бетінде тіршіліктің қалыптасу кезеңдері
Жер бетінде тіршіліктің қалыптасу кезеңдері
''Ағзалардың қайсысы - прокариоттарға, қайсысы эукариоттарға жатады? Бұлай бөліну қай белгілеріне негізделген? Тынысалу және фотосинтез үдерісінде қай заттар сіңіріледі; қай заттар бөлініп шығады? Өздерің өсімдік, жануар және адамның қандай органоидты жасушаларын білесіңдер? Олар қандай қызмет атқарады? Гликолиз деген не?''
Тасты ауылдық округі (Ақмола облысы)
Тасты ауылдық округі — Ақмола облысы Целиноград ауданындағы әкімшілік бірлік. 2009 жылға дейін Луговой ауылдық округі деп аталды.
Жер бетінде тіршіліктің қалыптасу кезеңдері
Ғаламшардың геологиялық өткендері. Тіршілік қалыптасуының бастапқы кезеңдеріндегі жағдайлар
'''Ғаламшардың геологиялық өткендері. Тіршілік қалыптасуының бастапқы кезеңдеріндегі жағдайлар'''. Соңғы ғылыми деректер бойынша Жердің жасы - 4,6 млрд жыл. Ғаламшардың терең қабаттарында заттардың өте баяу, бірақ тетенше күшті балқымалы қозғалыстары үнемі өтіп жатады. Жанартаудың атқылау белсенділігі, тау түзілу және континенттердің ығуы осыған байланысты жүзеге асады. Бұдан басқа ғаламшарлар қойнауында физикалық қана емес, орасан зор химиялық үдерістер жүріп жатады. Ғалымдар бүгінгі күні ғаламшарымыздьщ геологиялық белсенділігі біртіндеп жоғала бастауы жанартау өрекетінің көмескіленуімен толық дәлелдеді. Қоршаған ғарышка жылу беру төмендеп кетті.
Тасты ауылдық округі (Ақмола облысы)
Әкімшілік құрамы
Құрамына Тасты, Ақмешіт, Тастақ ауылдары кіреді. Орталығы – Тасты ауылы. Округ құрамында болған №93 темір жол айрығы 2017 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1895 адамды құрайды.
Жер бетінде тіршіліктің қалыптасу кезеңдері
Ғаламшардың геологиялық өткендері. Тіршілік қалыптасуының бастапқы кезеңдеріндегі жағдайлар
''Қазіргі замандағы жанартау газының 15%-ы - көміркышкыл газына, 75%-ы - су буы, калған 10°/о-ында метан СН4, аммиак NH3, күкірт косылыстары H2S және SO,, сондай-ақ «қышқыл тұман» және инертті газдардың үлесіне тиеді. Миллер өз тәжірибелерінде дәл осы қоспаларды пайдаланды. Мұндай атмосфераның қазіргі заманғыдан өте маңызды айырмашылығы бар, онда оттегі мен озон болмайды. Сондықтан тотығу (бүлдіру) үдерістері ағзалык және өзге заттардың оттегімен қосылуы болмайды. Ал озон кабатынсыз (қағарғысыз) ультракүлгін сәуле шашу түріндегі орасан мол Күн радиациясынан Жер беті быт-шыт болар еді.''
Тіршіліктін қалыптасу кезеңдері. 1-кезең. Ағзалық заттардың абиогенді синтезі
'''Тіршіліктін қалыптасу кезеңдері. 1-кезең. Ағзалық заттардың абиогенді синтезі'''. Бұл үдеріс Миллердің өз құтысында қолдан жасағанындай алғашкы мұхитта және алғашқы атмосферада өтті. Химиялық реакциялардың энергия көзіне найзағай, ультракүлгін (атмосферада озон болмайды ғой) және ғарыштық сәуле шашу, радиоактивті белшектер, метеориттердегі соқпа толқын және жанартау белсенділігі нәтижесіндегі ғаламшар бетіндегі жоғары температура пайдаланылды. Кейін нәруыз түзе отырып, май, көмірсу және аминқышқылдар синтезделді. Тұңғыш мұхитта осы ағзашалардың (органика) бәрі болды. Мұхитта май, пептид, көмірсу және өзге ағзалықтар тамшысы болды емес пе, сондықтан А. Опарин дамудың бұл сатысын алғашқы сорпа (бульон) деп атады. Ағзашалар оттегінсіз тотыға алмайды. Бүгінгі кезде ашу және шіру үдерістерін қамтамасыз ететін бактериялар мен саңыраукұлактардың болмауынан заттардың ыдырауы болған жоқ. Мұндай ерітінділерде ағзалық молекулалар шексіз ұзақ жинакталып өмір сүре алатын болды.
Тасты ауылдық округі (Ақмола облысы)
Дереккөздер
Санат:Целиноград ауданы ауылдық округтері
Жер бетінде тіршіліктің қалыптасу кезеңдері
2-кезең. Коацервация үдерісі
'''2-кезең. Коацервация үдерісі.''' Жинақталған ағзашалар ұйымаға - коацерваттарга жинала бастады. Ерімейтін майлар қасиеттері және молекулалардың әр түрлі заряды есебінен тосқауылдар калыптаса түсті. Майлардан тұратын тірі зат жарғакшасының калыптасуы арқасында қоршаған ортадан құрылысы және энергетикалық деңгейі бойынша ерекшеленетін болды.
3-кезең. Коацерваттар эволюциясы, тірілік қасиеттердің көрініс беруі.
'''3-кезең. Коацерваттар эволюциясы, тірілік қасиеттердің көрініс беруі.''' Ферменттік белсенділігі бар коацерваттар қалыптасу соңынан сірә олардың «өсу» және «көбею» үдерістері басталатын болса керек. Коацерваттар мұхиттағы май, нәруыз, көмірсу молекулаларын «сіңіріп», соның әсерінен өсті. Белгілі көлемге жеткен соң бөлініп, еншілес 2 «тамшыға» айналды. Біраз уақыттан соң даяр ағзашалар жеткіліксіз бола бастады. Кептеген ғалымдар тіршілік бұл қалпында бірнеше рет пайда болды деп те үйғарады. Даяр ағзашалардың барлығын «жеп», соңынан аштықтан қырылуы және жаңадан пайда болуы мүмкін. Коацерватты тамшылар шындығында тірі болған жоқ бірақ олар бәсекелесу және табиғи сұрыпталу жағдайларында өмір сүру үшін күрес жағдайында болып шықты. Сұрыптау аса тиімді, тез және қалдықсыз жүйеде жүргізілді.
Коацерваттардың барлық 3 кезеңде қалыптасуы және қызмет атқаруы үлгілік тәжірибелерде сынақтәжірибелік қолдау тапты.
4-кезең. Алғашқы прокариотты жасушалардың пайда болуы.
'''4-кезең. Алғашқы прокариотты жасушалардың пайда болуы.''' А. Опарин жазғандай, «протобионттардан өте қарапайым бактерияларға дейін табиғатта жүріп өткен жолы... амебадан адамға дейін жүріп өткен жолдан тіпті де кем емес». Бұл тіршілік қалыптасуындағы ең сыры белгісіз және күрделі кезең. Жай ғана тірілік қасиеті емес, алғашкы нағыз тірі ағзалар - прокариотты (ядросыз) жасушалар пайда болды.
''Тұқым қуалау ақпаратын сақтап, тасымалдау үдерістері табиғи жолмен қалыптасқандығы туралы жанама дәлелдеулер өте кеп. Солардың бірі- ғаламшарымыздағы ағзалардың генетикалық кодының біртұтастығы. Бұдан басқа биохимиялық үдерістердің табиғи эволюциясына гликолиздің (глюкозаның оттегінсіз ыдырау үдерісі) химиялык тұрғыдан ағзалардың барлық тобында бірдей болу дерегі дәлел бола алады. Осы кезеңде энергия алу жолы ретінде фотосинтез пайда болды. Фотосинтездейтін пигменті бар цианобактериялар күн жарығы энергиясын пайдалана алды. Бұл биоcфераның ағзалык заттардың абиогендік синтезі үдерісіне бір рет қана емес, мүлде тәуелсіз болуына мүмкіндік берді.''
Фотосинтездеушілер тәрізді гетеротрофты прокариоттар шоғырлы формалар түзді. Көптеген шоғырлы бактериялар мен көк-жасыл балдырлар осы күнге дейін ойдағыдай емір сүруде. Алайда прокариоттарға кепжасушалылардын, жолымен дамудың сәті түспеді.
5-кезең. Эукариотты4, көпжасушалылардың пайда болуы, тірі ағзалардың дүниеге бөлінуі.
'''5-кезең. Эукариотты4, көпжасушалылардың пайда болуы, тірі ағзалардың дүниеге бөлінуі.''' Эукариоттың (ядролы жасушалардың) пайда болуын нағыз дәлелдейтін көңілге қонымды теория - эндосимбиоз теориясы. Бұл теория бойынша ірі прокариотты, бәлкім жыртқыш жасуша тым ұсақ бактерияны, мүмкін дианобактерияны жұтып жіберді.
Әлдеқандай себеппен ол қорытылмай ұзақ жатты да едәуір уақыт жасуша ішінде тіршілік етті. Цианобактерия фотосинтездеді және артық мөлшердегі ағзашаны (энергияны) ірі жасушаны қоршаған цитоплазмаға бөліп шығарды. Мұндай бірлесіп өмір сүру өзара пайдалы болып шықты - хлоропластары бар алғашқы жасушалар түзілді. Басқа желінген бактерияның фотосинтезге бейімділігі болмады, бірақ ол ірі жасушаның коректік заттарын тиімді қорытты. Шамамен митохондрия осылай пайда болды.
Бұдан кейін эукариоттардың әр түрлі энергия көзін пайдаланатын өсімдіктер мен жануарларға бөліну үдерісі басталады. Бұған қатарлас эукариоттың шоғырлы формалары мөлшерін ұлғайтуға ұмтылып, цитоплазмаларын біріктірді. Осының нәтижесінде көпжасушалылар пайда болды.
Серік Жайлауұлы Пірәлиев
Серік Жайлауұлы Пірәлиев (12 қаңтар 1952 жылы Түркістан облысы, Түлкібас ауданы, Ақбиікде — 5 қараша 2022) — қазақстандық  ғалым, Педагогика  ғылымының докторы, профессор. Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының құрметті мүшесі. Қазақстан Білім Беру ісінің Үздігі. Ы.Алтынсарин атындағы мемлекеттік сыйлықтың иегері.
Ғылыми еңбектер
«Научно-педагогические основы профессиональной адаптации молодых специалистов в системе вуз – общеобразовательная школа» тақырыбында докторлық диссертация қорғады.
Албарду
Албарду (Albardo) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,82 км² шамасында. Халық тығыздығы — 47,4 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Әулие Дух.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Фломон-Водреши
Фломон-Водреши (Flaumont-Waudrechies) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Авен-сюр-Ельп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,7 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59233, пошта индексі — 59440.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 369 адамды құрады. Халық тығыздығы — 64,74 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
IC 4069
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2075162.
Сыртқы сілтемелер
IC 4069 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Трие (Мёрт және Мозель)
Трие (Trieux) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,62 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54533, пошта индексі — 54750.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2004 адамды құрады. Халық тығыздығы — 232,48 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Карась әуежайы
Карась - әскери аэродром (қазір қараусыз қалған) КСРО Қорғаныс министрлігінің 11-шы мемлекеттік ғылыми-зерттеу және сынақ алаңы. Қазақстан Ақтөбе облысының Мұғалжар ауданында Жем қаласынан 2 км жерде орналасқан. Карась әуежайы 1 сыныпты әскери,жолаушы әуе кемелерін қабылдауға қауқарлы. 2010 жылы су тасқынынан әуежайдың ғимараттары бұзылып, іске аспай қалды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әуежайлары
Вовер (Гар)
Вовер (Vauvert) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 109,86 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30341, пошта индексі — 30600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11030 адамды құрады. Халық тығыздығы — 100,4 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Медоза
Медоза — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Иванов облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мера өзенінің сол жағалауынан 35 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 72 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Кострома қаласынан Унжа өзенін қоспағанда Горьков су торабына (Горьков суқоймасына) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Небуа
Небуа (Neubois) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Селеста-Ерстен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,42 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67317, пошта индексі — 67220.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Жалпы белгілер
Жалпы белгілер — бірнеше диалектіге немесе туыс говорларға ортақ сөздер мен сөз тұлғалары. Бұл термин туыс тілдерге де катысты.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Кәдімгі адыраспан
Қолданылуы
Халық медицинасында кеңінен қолданылады. Жұқпалы аурумен ауыратын адамның бөлмесін кәдімгі адыраспанды жағу арқылы дизинфекциялау үшін қолданады. Жел ауруына, қышымаға, тері ауруларына, суық тигенде, безгекке қолданады. Бұлшықет ауруларында, іш қатқанда, ішек ауруларында пеганин гидрохлоридін қолданады.
Дереккөздер
Санат:Ақтікендер Санат:Қазақстан флорасы
Ряховците (Габрово облысы)
Ряховците (Ряховците) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 434 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5440. Телефон коды — 067397. ЕКАТТЕ коды — 63673.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
NGC 3451
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3451 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32754, UGC 6023, MCG 5-26-28, ZWG 155.35, IRAS10516+2730.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз)
Курашасай
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Орск қаласынан Сакмара өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орынбор облысы өзендері
Бозтөбе свитасы
Бозтөбе свитасы Қазақстандағы геологиялық формация. Қызылорда облысы, Қармақшы ауданында Жосалы кентінің солтүстік шығысында орналасқан. Бор кезеңіне жататын бұл жердің қабаттарынан динозаврлар мен ілкіқұстардың фоссилиялары табылған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан геологиясы Санат:Геологиялық кезеңдер Санат:Мезозой Санат:Қазақстандағы палеонтология Санат:Қазақстан географиясы бойынша аяқталмаған мақалалар
Жалпы есім
Жалпы есім — бірыңғай заттар мен құбылыстардың жинақты атауларын білдіретін зат есімдер: адам, қала, өзен, көл, сағат, отын, су, сана.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика