cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Көксерек
Көксерек – ұлттық спорт ойындары ның бірі. Ойынға қатысушылар екі топқа бөлінеді. Көксеректі ұл-қыз аралас ашық алаңда ойнайды. 50–60 м қашықтықта екі топ қарама-қарсы тұрады. Екі жақта да “тұтқындар” үшін арнаулы шеңбер сызылады. Жеребе бойынша басталып, бастау еркі тиген топтың басшысы: “Ақ серек, көк серек, мұнан сізге кім керек?”, – деп сұрайды. Оған қарсы жақтан: ''“Айгөлек, айгөлек, айдың жүзі дөңгелек. Ақ серек пен көк серек, сонау тұрған... өзі керек”'', – деп, қарсы жақтың бір адамын атайды. Есімі аталған ойыншы келгенде қарсы жақтың ойыншылары алақандарын жайып тұрады. Шақырылған ойыншы саптың алдын кесіп өтіп, өзін қуып жете алмайды-ау деген біреудің алақанын соғады да қашады; қуған ойыншы жетсе, қашқан баланы өз тобына қосып алады, ал жете алмаса, өзі “тұтқындалады”. Көксерек жасөспірімдердің шынығуына жақсы әсер етеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақ ұлттық спорты
Сесто-Фьорентино
Сесто-Фьорентино (Sesto Fiorentino) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Флоренция провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — Мартин Турский.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
УЕФА кубогы 2007/08
УЕФА кубогы 2008/09 — Еуропадағы екінші деңгейдегі клубтық турнирдің 37-ші маусымы. Санкт Петербургтің "Зенит" клубы тұңғыш рет жеңімпаз атанды.
Финал
Санат:УЕФА кубогы 2007/08 Санат:2007 жылғы футбол Санат:2008 жылғы футбол
Залесиха
Залесиха — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Новосібір облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Аламбай өзенінің оң жағалауынан 29 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чумыш. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын су шаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Новосібір облысы өзендері Санат:Жоғарғы Обь су алабы өңірі өзендері
Варистор
Варистор (Varistor, vari (alle) - айнымалы және (rcsi) stor — резистор) — берілген кернеу өзгерісіне сәйкес кедергісі өзгеретін шалаөткізгіш резистор. Осы өзгеріс нәтижесінде оның вольт-амперлік сипаттамасы сызықты болмайды. Конструктивтік жағынан варистор дискілер, моншақтар, үлдірлер түрінде жасалады. Варистор байланыстырғыш заттары (балшық, сұйық шыны, шайырлар және т.б.) мен ұнтақ тәріздес резистивтік материалдар жогары температуралық қыздыру жолымен жасалады. Варистор негізгі көрсеткіштеріне жұмыстық кернеу мен ток; ɑ сызықтық емес коэффициенті (берілген кернеудегі дифференциалдық кедергінің тұрақты ток кедергісіне қатынасы); температуралық коэффициенттері (кедергі, кернеу, ток бойынша) жатады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Цангберг
Цангберг (Zangberg) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Мюльдорф (Инн) ауданының құрамына енеді.
Тұқымсыз жемістер
Тұқымсыз жемістер, немесе сүйексіз жемістер — кейбір өсімдіктердің жыныс жасушалары ұрықтанбайды, бірақ оның дұрыс жетіліп пайда болған тұқымсыз жемістері болады. Тұқымсыз жемістің осылай пайда болуын партенокарпия дейді. Тұқымсыз жемістер көптеген өсімдіктерде кездеседі. Мысалы: жүзімде, қиярдың кейбір сортында, анарда, алмұртта, хұрмада т. б. Мұндай өсімдіктерге тозаңдандырғыштардың керегі жок. Тұқымсыз жеміс беретін өсімдіктер тек вегетативтік жолмен ғана көбейеді. Бұлардан тұқымды жеміс алу үшін оларды қолдан қосымша тозаңдандыру керек.
Цангберг
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1082 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 9,84 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 83 151. Муниципалитеттің басшысы — Франц Меркль.
Тұқымсыз жемістер
Дереккөздер
Санат:Биология
Цангберг
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Поливное (Батыс Қазақстан облысы)
Поливное — Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданы, Перемётный ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Перемётное ауылынан батысқа қарай 1 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 150 адам (67 ер адам және 83 әйел адам) болса, 2009 жылы 87 адамды (48 ер адам және 39 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Бәйтерек ауданы елді мекендері
Султанмурат
Султанмурат — Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Султанмурат ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 732 адамды құрады. Пошта индексі — 453498, ОКАТО коды — 80205840001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
NGC 323
NGC 323 — Феникс шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 3 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 323 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3374, ESO 151-9, AM 0054-531.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз)
Шефтсбери Антони Эшли Купер
Шефтсбери Антони Эшли Купер|right|thumb Шефтсбери Антони Эшли Купер (1671-1713)- граф; ағылшын философы, эстет, моралист, деизм өкілі. Шефтсберидің негізгі идеясы - моралдың, дербестігі әлеуметтік жағдайдан тәуелсіздігі жөніндегі ілім. Оның пікірінше, моральдық бастама діни сеніммен байланысты емес, ол адамға тумысынан- ак тән нәрсе және оны өз алдына жоғары моральдық мақсат қоюға мэжбур етеді. Ізгілік деп адамды барынша рахаттандырып, оған саналы түрде ләззат беретіннің бәрін айтамыз. Адамды бір нәрсеге талпындыратын қозғаушы күш - «энтузиазм», сол арқылы адамға тән сан алуан қарама-қайшылықтар жарастырылады. Адамгершілік мінез-құлықтың критерийі оның нәтижесінде емес, мотивінде. Шефтсберидің пікірінше, адам альтуристік және эгоистік мақсаттарын жан-жақты үйлесімді дамытуға ұмтылуы керек. Бұл ізгілікке жетудің негізі дейді. Шефтсберидің адамгершілік идеалы - жеке адамның жан-жақты дамуы.
Дереккөздер
Санат:Философия
Арагуаинья
Арагуаинья (Araguainha) — Бразилиядағы муниципалитет, Мату-Гросу штатында орналасқан. Оңтүстік-шығыс Мату-гросу мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Тезору экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 305 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 688,676 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1,9 адам/км².
Санат:Мату-Гроссу елді мекендері
Свинковская Елена
Свинковская Елена Иосифовна (1928 жылы туған, Свердлов ауданы «Жамбыл» кеңшары) – әйгілі қызылшашы, кейіннен сауыншы болып істеген. Жамбыл облысының құрметті азаматы. 1973 жылы еңбекте көрсеткен жоғары көрсеткіштері үшін Социалистік Еңбек Ері атағы берілді, екі рет Ленин орденімен марапатталған. Қазақстан Мемлекеттік сыйлығының лауреаты.
=Сілтеме= Тараз энциклопедиясы
Қызылауыз (тау)
Қызылауыз – Лабасы тауының оңтүстік-батысындағы таулар.
Географиялық орны
Жетісу облысы Көксу ауданы Қызылтоған ауылының солтүстігінде 2 км жерде, Быжы мен Көксу өзендерінің аралығында орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 978 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 14 км-ге созылған, енді жері 6 км. Беткейлері сай-жыра, аңғарларымен тілімденген. Жонды-қырқалы келген. Солтүстік-батысында Сарыбастау, оңтүстігінде Арқалық, батысында Жосалы таулары орналасқан.
Өсімдігі
Тауалдының қоңыр топырақ жамылғысында жусан, боз, селеу, итмұрын, тобылғы, тал, т.б. бұталар өседі. Баурайы егістікке және мал жайылымына пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Көксу ауданы таулары
Қазақ ССР Ғылым Академиясына екі жыл (мақала)
Қазақ КСР Ғылым Академиясына екі жыл – Қаныш Сәтбаевтың 1948 жылы 1-маусымда «Социалистік Қазақстан» газетінде жарияланған мақаласы. Ғалым мақаласында екі жыл бұрын, 1946 жылдың 1-маусымында КСРО Ғылым Академиясы Қазақ бөлімшесінің негізінде Қазақстан Ғылым Академиясы құрылғаны және ол содан бері екі жылда қарамды ғылыми-зерттеу орталығы болып өскені, оның құрамында 17 институт, 13 дербес секторлар бар екені, бұлар техникалық медицина, биология, физика, математика, химия, тарих, тіл, әдебиет, өнер, тағы басқалары білімдер саласының сан алуан мәселелері жөнінде жұмыс істейтіні жайлы жазады. Соның ішінде геология ғылымдары институтының зерттеп жатқан басты тақырыптарына тоқталып өтеді, олар: Қазақстандағы қара металл кендерін зерттеп, оған карта жасау, Қазақстандағы және КСРО-дағы мысты құм кендерінің геологиясын, Қазақстанның және КСРО-ның мыспорфир рудалары кендерін, Үлкен Алтайдың полиметалл рудалары кендерін зерттеу тағы басқалары Сонымен қатар Химия ғылымдары институты, Тау-кен институты, Металлургия және байыту институты, Энергетика институттарының негізгі тақырыптары бойынша біршама іс атқарылғаны жайында айтылады. Мақала ғалымның 1999 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан жарық көрген «Қазақстан - менің Отаным» (210-15-бет) мен 8-томдық еңбектері жинағының 5-тарауына (297-301-бет) енген.
Дереккөздер
Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары
Ур-Ель
Ур-Ёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вычегда өзенінің сол жағалауынан 552 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Беренбах (Идар-Оберштайн)
Беренбах (Идар-Оберштайн) (Bärenbach (bei Idar-Oberstein)) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Бад-Кройцнах ауданының құрамына енеді.
Ур-Ель
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Беренбах (Идар-Оберштайн)
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 510 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,59 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 33 008. Муниципалитеттің басшысы — Юрген Шмидт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Ур-Ель
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ясменка (Прона тармағы)
Ясменка — Ресейдегі өзен. Рязань облысы, Тула облысы, Липецк облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Проня өзенінің оң жағалауынан 308 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2018
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2018 Дания, Копенгаген/ Хернинг қалаларында өтетін 82-ші шайбалы хоккейден әлем чемпионаты. Бұл шешім 2014 жылдың 23 мамырда Минск ӘЧ-2014 кезінде қабылданған. Бұл Данияда алғаш рет өткізілетін чемпионат.
Топтар
ӘЧ-2018 алдын-ала кезеңінің топтар құрамы: * Жақшада ИИХФ рейтингіндегі елдің орны көрсетілген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шайбалы хоккейден әлем чемпионаттары
Ясменка (Прона тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бүйір дауыссыз
Бүйір дауыссыз ( боковые латеральные согласные ) -  тілдің ұшы немесе орта тұсы қызыл иек пен алдыңғы таңдайға жымдасын (Имплозия), фонациялық ауа тілдің екі бүйірі арқылы етуінен жасалатын дауыссыздар: л.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Диалектологиялық сөздік
«Диалектологиялық сөздік» (кітап) – қазақ тілі диалектілерінің, оның ішінде жеке сөйленістерінің лексикалық ерекшеліктері мен құрамында сирек кездесетін фонетикалық, грамматикалық құбылыстарынан мәлімет беретін сөздер қамтылған сөздік.
Сөздікте Қазақстан аумағында жиналған материалдармен қатар Қытай, Моңғолия, Ауған, Иран, Ресей, т.б. шетелдердегі қазақ диаспорасының тілінен алынған деректер пайдаланылған. Сөздік тіл мамандарына, ғылыми қызметкерлерге, жоғары оқу орындарының оқытушылары мен студенттеріне, оқу-ағарту ісі мен мәдениет қызметкерлеріне және қалың көпшілікке арналған. Редакциялар алқасы: Ө. Айтбайұлы, С. Әбдрахманов, Ә. Кекілбаев, Е. Қажыбек, Ә. Қайдар, Б. Қалиұлы, М. Құлкенов, Ш. Сарыбаев, М. Серғалиев, Р. Сыздық, Х. Көбей.
Дереккөздер
Санат:Кітаптар Санат:Сөздіктер
Каре (сап түзу)
thumb|right|350px|[[Полк|Жаяу әскер полкінің каресі. «Жаяу әскердің әскери сап түзуді үйрету және айлакерлік ісімен таныстыру», 1647 жыл.]] Каре (фр. Carré — квадрат), Карей, Карея — квадрат немесе тіктөртбұрыш түрінде салынған, жаяу әскер құралған әскери тәртіп.
Сап түзудің құрылуы жеке құрам квадрат болып құрылады, яғни төрт жаққа қарап тұрады (мысалы, әр взвод, роталардың өз жақтары болады), ал ортасы бос болады. Тіктөртбұрышты каре құру кезінде, сап түзу үш шеренг болады.
Тарихы
Сап түзудің бұл түрі XVII — XIX ғасырларда түрлі еуропалық әскерлерде қолданылған, әдетте атты әскердің жан-жақтан шабуылына тойтарыс беру үшін қолданылды.
Ресей армиясында 1881 жылы жарғымен «каре» алынып тасталды, бірақ басқа мемлекеттер мен елдерде қолданыла берді.
Сенат алаңындағы көтеріліс кезінде желтоқсаншылар «каре» сап түзуін қолданды.
Әдебиет
Санат:Әскери сап түзудің түрлері Санат:Әскери іс
Иргина
Иргина — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сылва өзенінің сол жағалауынан 155 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 91 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сылва бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Ұшқатты тас мүсіндері
Ұшқатты тас мүсіндері — археологиялық ғұрыптық ескерткіштер, орта ғасырлар дәуірінен сақталған тас мүсіндердің бір тобы. Қарағанды облысы Ақтоғай ауданындағы Қызыларай тауының шығыс бөктерінде, Ұшқатты қыстағының төңірегінде шоғырланған. Орталық Қазақстан археологиялық экспедиция жұмыстары барысында 1950 жылдардан бастап Ә.Марғұлан, Ж.Құрманқұлов, Л.Ермоленко зерттеді. Табиғи жағдайы бойынша ағаш, тал өскен, бұлақ көздері көп, шөбі от, ықтасынды-сайлы мекен болғандықтан, бұл өлкені ерте замандардан бастап адамдар кеңінен қоныстанған. Ғылыми ізденістер барысында Ұшқатты өлкесінен көптеген зират-қорымдар, ғұрыптық ескерткіштер анықталды. Ортағасырлық түркі-қыпшақ дәуірінен сақталған тас мүсіндердің сақталу деңгейі біркелкі емес, бірқатары қирап бүлінген, кейбіреуін алып кеткен. Ұшқатты тас мүсіндерінің неғұрлым жақсырақ сақталғандарынан 10-ға жуығының деректері ғылыми айналымға енді. Мүсінтастар түркі-қыпшақ тайпалары мәдениетінің қалыптасқан тәртібіне сай, тақтатастардан құрастырылған, төртбұрыш, шаршы пішіндес аласа қоршаулардың үнемі күншығыс жағына орнатылған. Тек бір жағдайда ғана тас мүсін қоршау емес, тастан үйілген шағын обаның жанында тұр. Беті күншығысқа қаратылған тас мүсіндерден басталған балбал тізбектері де тек күншығысқа қарай тартылған. Ұшқатты мүсіндері ұзынша, төрт қырлы, түсі сұр, сарғыш немесе қызғылт гранит тақталарынан жасалған. Ұзындығы 0,6 м-ден 2,16 м-ге дейін. Адам басының жоғарғы тұсы көбінесе дөңгелене, кейде үшбұрышқа, сирек жағдайда төртбұрышқа жақын пішінде шығарылған. Қастары мен қыр мұрыны біріктіріліп бедермен берілген, ал көбіне үлкендеу көздеріне қиықтау келген пішін тән. Мұнан тыс, көбіне ойып көрсетілетін аузы, сондай-ақ мұрты мен үшкілдеу иегі анық байқалады. Кейде шағын, үшкір сақалы болады, жақтың жалпы сұлбасы кейде көрсетіледі, кей жағдайда көрсетілмейді. Бұған қоса, бір мүсіннің құлақтарына сырға тағылған. Дене тұсында киімнің кейбір нышандары, адамның қолдары, қолға ұстап тұрған шағын көзе ыдыс, қылыш тәрізді қару көрсетілген. Мұртты, кейде сақалды ер адамдармен қатар, әйелдерді бейнелейтін мүсіндер де бар. Түркі-қыпшақ заманының ғұрыптық ескерткіштерін зерттеуші көптеген ғалымдардың пайымдауынша, мұндай тас мүсіндер қазақ сахарасына өте кең тараған, өлген адамдарды еске алу, аруақпен қоштасу үшін өткізілетін жиындар кезінде орнатылатын жәдігерлер болып табылады. Олар әдетте қайтыс болған адамның портреттік бейнесін сомдайды (қараңыз Түркі дәуірінің ғұрыптық қоршаулары).
Сілтемелер:
Қарқаралы кітапханасы
Дереккөздер:
Санат:Тарих
NGC 4678-1
NGC 4678-1 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4678-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 824-2, MCG -1-33-18.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
IC 1071
IC 1071 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53260, UGC 9582, MCG 1-38-15, ZWG 48.62, NPM1G +04.0448.
Сыртқы сілтемелер
IC 1071 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Опиталь-Камфру
Опиталь-Камфру (Hôpital-Camfrout) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Финистер департаментінде орналасқан. Брест округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,16 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 29080, пошта индексі — 29460.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2057 адамды құрады. Халық тығыздығы — 156,31 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финистер департаментінің коммуналары
Көсе насекомдар
Көсе насекомдар (Protura) — көзсіз, мұртсыз, қанатсыз ұсақ насекомдардың кейіннен ашылған (1917 жылы) бір отряды. Өне бойы ағаштардың томашасы қабығының астында тіршілік етеді.
Дереккөздер
Санат:Жәндіктер
Норс Уардэлл (Миссури)
Норс Уардэлл (North Wardell) — Миссури штатының Pemiscot округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 170 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.2 км² шамасында. FIPS коды — 29-53354.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Мисбах (аудан)
Аудан 17 елді мекенге бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария аудандары
Соус Горин (Миссури)
Соус Горин (South Gorin) — Миссури штатының Скотленд округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.5 км². FIPS коды — 29-68870.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 91 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Скотленд округы (Миссури)
Жыныссыз көбею
Жыныссыз көбею — өсімдіктер мен жан-жануарлар ағзаларының бір бөлімінен өзі тәрізді жаңа ағзаның өсіп шығуы; ағзалардың жыныстық қарым-қатынассыз және жыныстық жасушалардың қатысуынсыз көбеюі. Ұрпақ таратудың өте ертеде қалыптасқан жолы болғандықтан жыныссыз көбею көбінесе біржасушалы ағзаларда кеңінен таралған бірақ кейбір көп жасушалы ағзаларға да тән: саңырауқұлақтарда, өсімдіктерде, жануарларда жатады.
Жыныссыз көбеюдің екі жолы бар: 1) вегетативтік өніп-өсу, 2) споралану.
Жыныссыз көбеюдің нәтижесінде түрлердің биологиялық қасиеттері ұрпақтан ұрпаққа беріліп, сақталып отырады. Жыныссыз көбеюде бір ата-аналық дарабас тұқым қуалау белгілері бойынша өзіне ұқсас екі немесе одан да көп жаңа дарабасқа бастама береді. Жыныссыз көбею гаметалардың түзілуінсіз, бір клеткалы және төменгі сатыдағы ағзалардың бөлінуі немесе бүршіктенуі нәтижесінде, сондай-ақ әрі қарай жеке өмір сүруге қабілетті спора түзу арқылы жүзеге асады. Жаңа ағзаның дамуына бастама беретін арнайы жасушалар (споралар) түзілуін – жыныссыз көбею және вегетативтік көбею деп бөліп қарайды. Олар негізінен өсімдіктерде кеңінен таралған. Олардың айырмашылығы: біріншісінде көбею тек бір жасушадан (цитогония), ал екіншісінде көп жасушадан немесе жасушалар топтарынан түзіледі. Бөліну арқылы бір жасушалы азғалар көбейеді. Әр дарабас өзіне ұқсас екі немесе одан да көп жасушаларға бөлінеді. Клетканың бөлінуінің алдында ДНҚ-ның репликациясы болып өтеді. Көп жағдайда бір-біріне өте ұқсас жасушалар түзетін бинарлы бөліну байқалады. Бұл жолмен бактериялар, көптеген қарапайымдар, оның ішінде амебалар, парамеция және кейбір бір жасушалы балдырлар (мысалы, евглена) бөлінеді. Көптік бөліну (шизогония), организмнің ядросы алдымен бірнеше қайтара бөлініп, соңынан ядро санына қарай өте көп дарабастар пайда болуы арқылы жүзеге асады. Мысалы, оған адамдағы безгек ауруын қоздырушы безгек плазмодийі жатады. Бүршіктену арқылы көбейгенде жаңа дарабас алғашында аналық ағзасынан өскін ретінде түзіліп, соның нәтижесінде оған өте ұқсайтын жеке ағза болып бөлініп түседі. Бүршіктену ішекқуыстыларда, мысалы, гидра және бір жасушалы саңырауқұлақтарда кездеседі. Дарабастардың екі немесе бірнеше бөліктерге бөлінуі арқылы көбеюі талшықты балдырларға, теңіз құрттарына тән. Олардың әр бөлігінен жаңа дарабас түзіледі. Спора арқылы көбейетін түрлерде, жаңа ағза ата-анасының біреуінің тұқым қуалайтын негізі бар арнайы жасуша – спорадан дамиды. Спораның түзілуі бактерияларда, қарапайымдарда, саңырауқұлақтарда және өсімдіктердің барлық түрлерінде кездеседі. Споралар өзінің құрылымы және қызметі бойынша әр түрлі болуы мүмкін. Дәнді өсімдіктердің микроспоралары (тозаң түйіршіктері) және мегаспоралары (ұрық қапшығы), тозаң қапшығы және ұрық бастама деп аталатын спорангияда түзіледі. Споралар өте көп мөлшерде түзіледі және олар жеңіл болғандықтан жел, жануарлар және жәндіктер арқылы оңай таралады. Жыныссыз көбею. структуралық-физиологиялық құрылымы төмен сатыдағы жануарларда, мысалы, адамның паразиттерінде кездеседі. Паразитті тіршілік ететін түрлерде Жыныссыз көбею олардың санының өсуіне ғана емес, сондай-ақ қолайсыз жағдайда тіршілігін сақтап қалуға да көмектеседі. Мұндай жағдай сүтқоректілердің кейбір түрлеріне де тән. Мысалы, сауыттылардың (Dasypodіdae) эмбриондық дамуының ерте кезінде бөлінуге қабілетті ұрық дискісі бірнеше дарабастарға бастама беретіні анықталған. Мұндай сирек құбылыс адамда да кездеседі (мысалы, бір жұмыртқалы егіздер). Тіршіліктің даму процесінде Жыныссыз көбею жынысты көбеюден ерте пайда болған. Жыныссыз көбеюдегі генетикалық өзгергіштіктің бірден-бір көзі кездейсоқ мутациялар болып есептеледі.
Дереккөздер
Санат:Жыныссыз көбею
Қазақ ССР Ғылым Академиясының КОКП XXI съезі шешімдерінен туындайтын аса маңызды ғылыми зерттеулерді өрістету міндеті туралы (баяндама)
Дереккөздер
Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары
Василий Васильевич Смыслов
нобай|350px|Смыслов сол жақта Василий Васильевич Смыслов (24.3.1921, Ресей, Мәскеу — 27.3.2010, сонда) — шахматтган дүние жүзінің жетінші чемпионы (1957 — 58), халықаралық дәрежедегі гроссмейстер (1950). КСРО-ның еңбек сіңірген спорт шебері (1948), шахмат композициясынан халықар. дәрежедегі төреші (1957). Шахмат ойнауды алты жасында әкесі В.О. Смысловтан үйренген. Мәскеу қаласының чемпионы (1942, 1943), 1944 ж. М.Михаил Моисеевич Ботвинникпен 1-2-орынды бөлісті. КСРО чемпионы (1949), күміс (1944, 1955), қола жүлдегері (1947, 1969, 1971). 1948 ж. әлем чемпионы атағы үшін өткен турнирде 2-орын алды. 1953, 1956 ж. әлем чемпиондығынан үміткерлер турнирлерін ұтты. 1954 ж. әлем чемпионы Михаил Моисеевич Ботвинникпен тең түсті. 1957 ж. Михаил Моисеевич Ботвинникті 12,5:9,5 (+6, –3, =13) есебімен ұтып, әлем чемпионы атанды. Бірақ 1958 ж. қарымта қайтару кездесуінде 10,5:12,5 (–5, +7, =11) есебімен ұтылып қалды. 1984 ж. финалдық бәсекеде Г.Каспаровқа —4,5:8,5 есебімен ұтылды. КСРО құрамасы сапында Бүкіләлемдік шахмат олимпиясында 10 рет (1952 — 54, 1968 — 74), Еуропаның командалық чемпионатында бес рет (1957 — 73), әлемнің командалық чемпионатында (1985) жеңіске жетті. 73 халықар. турнирге қатысып, 20 мәрте жеңімпаз және 42 рет жүлдегер атанған. Ол көптеген кітаптардың авторы. Шахмат теориясы бойынша испан партиясы, славян қорғанысы, ферзь гамбиті дебюттерінің дамуына үлес қосты, Грюнфельд қорғанысында жаңа жүйені талдап шығарды.
Пайдаланылған cілтемелер
Санат:1921 жылы туғандар Санат:Шахмат Санат:КСРО спортшылары Санат:Шахматшылар
Ницца-ди-Сицилия
Ницца-ди-Сицилия (Nizza di Sicilia) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Мессина провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3521 адамды құрайды. Халық тығыздығы 271 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 13 км² шамасында. Пошта индексі — 98026.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Вики Баум
Хедвиг «Вики» Баум (1888 ж. 24 қаңтар – 1960 ж. 29 тамыз)- аустрия жазушысы. Әдеби қызметі 1916 жылдан басталды. 20-жылдар Берлинде шығатын журналдарда әдеби қызметкер болды. 1931 ж. АҚШ-қа қоныс аударды. Голливудта тұрып, киносценарийлер жазды. Шығармаларында буржуазиялық қоғамдағы әйел тағдырын, революцияны, тарихи оқиғаларды т. б. суреттеді.
«Таң алдында» деген мақаласында М. Әуезовтің «Абай жолы» роман-эпопеясының кең ауқымды, қарымы мол туыңды екенін, бұл шығарманың қазақ халқының зор мақтанышына айналғанын айтқан.
Дереккөздер
Санат:Аустрия жазушылары
Кіші Қаратау қатпарлы белдемі
Кіші Қаратау қатпарлы белдемі - Жамбыл және Оңтүстік Қазақстан облыстарының аумағында. Солтүстік-батыс бағытта Үлкен Қаратау қатпарлы белдеміне қатарласа орналасқан. Ұзындығы 150 – 200 км, ені 35 – 40 км.
Геологиялық құрылымы
Кіші Қаратау аймағы ірі асимметриялық Қаратау антиклинорийінің солтүстік-шығыс қанаты болып қалыптасқан. Қаратау антиклинорийінің ядросы Көкжота (Көкжон) сериясының метаморфталуға шалдыққан тақтатастарынан, солтүстік-шығыс қанаты Қараой мен Тамды серияларының тау жыныстарынан түзілген. Палеозой дәуірінде геосинклинальдық белдеулер жедел дамып қатпарлы тау сілемдері бой түзеген. Кіші Қаратау қатпарлары белдемінің пайда болуы, негізінен, каледон тектогенезімен байланысты герцин циклінде қалыптасуы жалғасқан. Каледон тектоникалық түзілімдерінде солтүстік-батысқа қарай созылған ерте палеозой қатпарлары түзілген. Көкжота сериясының тау жыныстары енді белдеу құрып, солтүстік-батыс бағытта созылған, қатпарлардың қанаттары оңтүстік-шығысқа бағытталған. Қараой мен Тамды серияларының тау жыныстары Көкжота сериясының жыныстарына қатарласа созылған. Олардың изоклиндік қанаттары оңтүстік-шығысқа қарай бағытталған. Тек Кіші Қаратау қатпарлары белдемінің оңтүстік-шығыс шетінде қанаттары тік оңтүстік-батысқа қарай төңкерілген.
Негізгі жарылымдары
Каледон және герцин тектогенездерінде кіші Қаратау қатпарлары белдемінде бірнеше бойлық бағыттағы ірі жарылымдар орын алған. Бұл жарылымдардың негізгілері: Бас Қаратау жарылымы, Үлкен Қараой, Кіші Қараой және Ақтау жарылымдары. Бас Қаратау жарылымы бойының екі жағындағы блоктар бір-бірінен 500-700 м-ге ысырылған. Каледон тектогенезі кезінде жарылымдар бойымен қышқыл магма еніп граниттер қалыптасқан. Герцин тектоникалық циклінде орта палеозой шөгінділері қатпарланған. Осы кезде ірі дизъюнктивтік жарылымдар орын алды. Герциндік тектогенез нәтижесінде Кіші Қаратау сілемі бірнеше ірі блоктарға бөлінді. Мезозой (триас, юра, бор кезеңдері) және альпі қатпарлықтары циклдерінде герциндік жарылымдар қайта жаңғырып, кіші Қаратау қатпарлары беледемі жалпылама жоғары көтерілуге ұшыраған.
Дереккөздер
Санат:Геологиялық процестер Санат:Қатпарлар
Бодх-Гая
Бодх-Гая - Үндістанның солтүстік-шығысындағы Бихар штатының орталық бөлігінде орналасқан шағын қала. Буддизмнің дүниеге келген жері. Бұл шағын қаланың тарихы б.з.д. VI ғасырдан бастап Будда есімімен тығыз байланысты.
Ол кезде Будда Гаутама есімімен танымал ханзада болатын. Ежелгі жазбалар мен аңыздарға сәйкес, дәл осы жерде, Бодха ағашының түбінде Сиддхарта Гаутама ханзада пендешіліктен бас тартып, рухани кемелдікке және нирванаға жетіп, буддизм дінінің негізін қалаған. Осыдан кейін Гаутама Буддаға айналады және өзінің махаббат пен бейбітшілікке бағытталатын ағымын насихаттаумен айналысады. Будданың кемелдікке жеткен жерін есте қалдыру мақсатында ұлы император Ашока осы жерде б.з.д. III ғасырда ғибадатхана тұрғызды. Ашокадан кейінгі билеушілер - махараджалар де осы ғибадатханада өз қолтаңбаларын қалдырған. Осылайша Махабодхи деп аталатын қазіргі орасан үлкен ғибадатхана пайда болды.
Махабодхи ғибадатханасының айналасында Бодх ағаштары өсіп тұр. Махабодхи ғибадатханасында Будданың алтыннан соғылган мүсіні орнатылған.
Дереккөздер
Санат:Үндістан қалалары Санат:Буддизм
Савино (Ямбол облысы)
Савино (Савино) — Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 229 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямбол облысының елді мекендері
Полк артиллериясы
Полк артиллериясы — мотоатқыштар полкінің құрамына (танкілік әуе десанты) енетін, полк командиріне тікелей бағынатын артиллериялық және зеңбіректі бөлімшелер. Полк артиллериясы қарсыластардың адам күшін, ядролық, артиллериялық, минаатарлық, танкілік, бақылау пункттерін, радиотехникалық және басқа да құралдарын жоюға арналған.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Ингара
Ингара — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Новосибирск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Аламбай өзенінің оң жағалауынан 81 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 36 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чумыш. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Кольядо-де-Контрерас
Кольядо-де-Контрерас (Collado de Contreras) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Комарка-де-Аревало ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 215 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,44 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 45 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авила елді мекендері
Паре-ле-Фрезий
Паре-ле-Фрезий (Paray-le-Frésil) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Мулен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 37,3 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03203, пошта индексі — 03230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 432 адамды құрады. Халық тығыздығы — 11,58 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Юн-Яха (Хальмер-Яха тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Женерал-Карнейру
Женерал-Карнейру (General Carneiro) — Бразилиядағы муниципалитет, Мату-Гросу штатында орналасқан. Оңтүстік-шығыс Мату-гросу мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Тезору экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 380 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3 721,078 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1,2 адам/км².
Санат:Мату-Гроссу елді мекендері
Листериоз
thumb|right|200px Листериоз (Listeriosis) —  Listeria monocytogenes тудыратын, бактериялық зооноздар тобына жататын жұқпалы ауру. Инфекция негізінен алиментарлық жолмен жұғады, септицемия жиі кездеседі; оның тамырлары - септикалық нервтік, сүзек тәрізді, көзбездік түрлерін ажыратады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Чожуга
Чожуга (Чежуга) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мезенская Пижма өзенінің сол жағалауынан 25 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жазбаша жәдігерлер
ЖАЗБАША ДЕРЕКТЕР
Адамдар ерте кезден-ақ өмірде көрген-білгендері мен іс-тәжірибелерін кейінгі ұрпаққа қалдырудың түрлі жолдарын ойластырған. Сондықтан, олар мұның бірден-бір жолын жазып қалдыру деп танығандықтан, ендігі жерде жазуға деген қажеттілік күшейеді. Нәтижесінде, бұдан бес мың жыл бұрын сурет, шартты белгілер түрінде алғашқы жазу пайда болған екен. Ежелгі адамдар өз ойларын еркін жеткізу үшін әр сөзге немесе әрбір буынға бір сурет немесе бір шартты белгі қойған. Мысалы, жаңа тас дәуіріндегі адамдар тас тақтайшалардың бетін қашап бұғы, адам, жұлдыз, балта және ай мен күннің суретін салған. Мұндай тасқа қашап жазған жазуларды –пиктография деп атаймыз. Дегенмен тасқа қашап жазудың қаншалықты қиын екені белгілі. Сондықтан адамдардың жеңіл жазу түрлерін ойластыру барысында сына жазу үлгілері пайда болады. Тарихта осындай шартты белгілер негізінде ең көне жазу үлгісі – Шумер сына жазуы болып табылады. Осы жерде балалар, біздің ойымызда «сына жазу деген қандай жазу және ол қалай жазылған?» деген сұрақтың туындары сөзсіз. Ендеше сына жазудың жасалу және жазылу тәсіліне көз жүгіртсек, олардың бұл жазуға қыш тақталар мен қамыс таяқшаларды пайдаланғанын көреміз. Яғни, олар алдымен кеппеген саз балшықтан төрт бұрышты тақтайшалар жасаған. Содан соң оған құстың қауырсыны немесе қамыс таяқшалармен суретті таңбалар салады. Жазып болғаннан кейін қыш тақтаны отқа күйдіріп, кепкеннен соң қаттап жинап қойған. Мәселен, археологтар Ассирияның астанасы Ниневия қаласына қазба жұмыстарын жүргізу барысында өртенген сарайдың ішінен «қыш кітаптары» бар кітапхананы табады. Дегенмен, сарайдың өзі өртеніп кетсе де, ондағы кітаптар сол қалпында сақталып қалған.
Мазмұны
Жазудың пайда болуы оны жазатын ыңғайлы материалды қажет еткені анық. Осыған орай, ертедегі адамдар жазу кезінде қыш тақталардан басқа, қайың қабығын, пергамент және папирустарды пайдаланған. Соның ішінде қайың қабығына жазу тәсілі ежелгі Русьте кең тараса, египеттіктер Ніл өзенінің таяз жерінде өсетін биіктігі 4-5 метр болатын папирус қамысын жазу мақсатында пайдаланды. Олар осы қамыс сабағынан жазу парақтарын дайындап, оны – «папирус» деп атаған екен. Ал, «пергамент» болса б.з.б ІІ ғасырда Пергам патшалығында аса мұқият өңдеу барысында бұзау терісінен алынатын жазу құралы болып табылады. Бір бұзаудың терісінен жазуға арналған 2-3 парақ пергамент дайындалған. Осылайша балалар, жазудың пайда болуы мен жазу құралдары жөнінен хабардар бола отырып, ендігі кезекте әлемде алғаш рет алфавиттің пайда болу тарихына тоқталайық. Жер бетінде ең алғашқы алфавит бұдан үш жарым мың жыл бұрын Финикия жерінде ойлап табылды. Бұл алфавиттің қазіргі алфавиттен ерекшелігі – онда дауысты дыбыстар болмаған екен. Дауысты дыбыстарды олар өздері қойып оқитындықтан үлкен қиындық туғызды. Сондықтан, оны әркім әртүрлі оқуы да мүмкін еді. Алайда, гректер финикиялықтардың осы алфавитіне дауысты дыбыстар қосып, бүгінгі таңда қолданылып жүрген әріптердің негізін қалаған. Балалар, жазба деректерге қатысты келесі бір бөліп айтатын әңгіме – қазақ жазуының қалай қалыптасқаны жөніндегі мәселе. Жалпы қазақ жазуы өзінің бастауын көне түркілердің руна жазуынан алады. «Руна» дегеніміз «құпия» деген мағынаны білдірген. Кезінде осы жазумен көптеген ескерткіштерге құнды мәліметтер жазылған. Солардың ішіндегі ең айқын үлгілері Солтүстік Монғолиядағы Орхон және Енисей өзендерінің аңғарынан табылған тас бағандардағы орхон-енисей жазбаларында көрініс тапқан. Кейіннен Орталық Азияға арабтардың келуімен қазақ жерінде ислам діні орнығып, қазақтар «араб жазуымен» жаза бастаған. Бұған мысал ретінде орта ғасырлардағы Жүсіп Баласағұн, Махмут Қашғари, Қожа АхметЯсауи тәрізді әйгілі қазақ ғұламаларының еңбектері осы араб графикасына негізделгенін айта аламыз. Осылайша он ғасырға жуық қазақтардың жазуына айналған араб алфавиті негізінде қазақ халқы өзіне баға жетпес мол мәдени мұра қалыптастырды. Алайда, XX ғасырдың басында, яғни 1929 жылы кеңес үкіметінің солақай саясатының нәтижесінде қазақ жазуы араб графикасынан латын алфавитіне көшірілді. Жаңа алфавитпен бірге қазақ халқының қаншама жылдар бойы араб графикасы негізінде қалыптасқан мәдениеті қоса жоғалып, қазақ халқы жазу-сызуды мүлдем білмеген қараңғы сауатсыз халық ретінде нақақпен көрсетілді. Осы ретте, қазақ ұлтының ұстазы Ахмет Байтұрсынұлы араб графикасына негізделген қазақ халқына ең тиімді «төте жазуды» ойлап тапқан болатын. Өкінішке орай, бұл жазу қолданысқа енгізілген жоқ.
Маңызы
Осылайша, кеңес үкіметі қазақ халқының сан жылдар бойы қалыптасқан мәдени құндылықтарын ешбір мойындамастан, сауатсыздықпен күрес науқанын жүргізді. Сөйтіп, қазақ халқы кеңестік саясат негізінде енгізілген латын алфавитінде жазуды үйренген болатын, алайда, қайтадан 1940 жылы орыс графикасына негізделген «кириллицаға» көшірді. Мінеки балалар, осылайша тарихқа көз жүгірте отырып, жер бетінде алғаш жазудың қалай пайда болғаны және бүгінгі таңда біз қандай алфавитті қолданып жүргеніміз жөнінде жазба деректер бойынша көптеген мағлұмат алдық.
Дереккөздер
Санат:Тарих
УЕФА кубогының финалы 1988
Толық мақаласы: УЕФА кубогы 1987/88
УЕФА кубогының финалы 1988 (1988 UEFA Cup Final) — 1987/88 жылғы УЕФА кубогының шешуші ойыны, Испанияның "Эспаньол" клубы мен ГФР-дің "Байер 04" клубы кубокты сарапқа салды. 4 мамырда Барселонада өткен ойында "Эспаньол" 3:0 есебімен жеңіске жетті. Ал 18 мамырда "Байер 04" өз алаңында дәл осындай есеппен жеңіп, қарымта қайтарды. Жеңімпаз пенальтилер сериясы арқылы анықталып, "Байер 04" 3:2 есебімен жеңіске жетті.
Сілтемелер
Санат:1988 жылғы футбол Санат:УЕФА Еуропа лигасының финалдары Санат:Эспаньол ФК ойындары Санат:Байер ФК ойындары
Синее Морцо
Синее Морцо – Каспий теңізінің қиыр солтүстігіндегі шығанақ.
Орналасқан жері
Атырау облысы, Құрманғазы ауданы, Теңіз ауылдық округі аумағында орналасқан.
Сипаттамасы
Шығанақтың ұзындығы 15 км, енді жері жағалау тұсында 12 км. Шығысында Коневский осередок, Батысында Бабий, Средний аралдары жатыр. Шығанаққа Көкарна өзені құяды. Жағалау бойына бірнеше қыстаулар ораналасқан.
Дереккөздер
Санат:Каспий теңізі шығанақтары Санат:Атырау облысы географиясы
Фриойнш
Фриойнш (Friões) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Қаражар (Батыс Қазақстан облысы)
Қаражар (2010 жылға дейін — Черноярово ) — Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданы, Перемётный ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 379 адам (181 ер адам және 198 әйел адам) болса, 2009 жылы 268 адамды (125 ер адам және 143 әйел адам) құрады.
Синья
Синья (Signa) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Флоренция провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 17913 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 995 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 50058.
Елді мекеннің қамқоршысы — Beata Giovanna.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Қалыпты кұрғақ отын
Ылғалдылығы атмосфера жағдай ылғалдылығына сәйкес келетін жанғыш қазба сипаты хақында қолданылатын термин. Бұл жерде әңгіме отынның ішкі ылғалдылығы жайында ғана болып отыр.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Неприпасов пен Кобяков елшілігі
Дереккөздер
Санат:Саясат
Тұрақты теңеулер сөздігі
«Тұрақты теңеулер сөздігі» (кітап) – қазақ тілінде ежелден қалыптасқан, халықтың санасына әбден сіңген, адамдардың сөйлеу тәжірибесінде кеңінен қолданылып жүрген тұрақты теңеулер кірген сөздік.
Сөздікте төрт мыңнан астам тұрақты теңеулер жинақталып, тақырыптық ретпен жүйеленген. Авторы филология ғылымдарының докторы, профессор Т. Қоңыров. Редакция алқасы: Ө. Айтбайұлы, С. Әбдрахманов, Ә. Кекілбаев, Е. Қажыбек, Ә. Қайдар, Б. Қалиұлы, М. Құлкенов, Ш. Сарыбаев, М. Серғалиев, Р. Сыздық, Х. Көбей. Кітап көпшілік қауымға арналған. 2007 жылы Алматы қаласы, «Арыс» баспасынан шыққан. Көлемі 480 бет. Таралымы 50000 дана.
Дереккөздер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:Сөздіктер Санат:2007 жылы шыққан кітаптар
Бластула
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Уытты қару
Уытты қару - биологиялық туындылы әcepi улы заттарды пайдалануға негізделген адамдарды жаппай зақымдандыратын құрал.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Сатыбалды Сейдалин
Сатыбалды Сейдалин (1930, Меркі ауданы, Кеңес ауылы – 29.1.1981, Меркі ауданы) – қайраткер, сауда, денсаулық сақтау ісінің ұйымдастырушысы. Жамбыл қаласындағы зоотехникалық - малдарігерлік курсты (1948), Фрунзе қаласындағы (қазіргі Бішкек қаласы) сауда - кооперативтік институтты (1953) бітірген. 1953 – 70 жылдары Мерке ауданында тауар танушы, ауылдық кооператив төрағасы, аудандық сауда мекемесінің, Меркі сыра зауытының директоры қызметтерін атқарды. 1970 жылдан өмірінің соңына дейін әйгілі «Меркі» шипажайындағы демалыс үйі директоры, директордың орынбасары болды. Сейдалин басшылыққа тағайындалған алғашқы жылдары демалушылар ешқандай жағдайы жоқ жаздық уақытша үйлерде тұрып, шипалы судың емін (ваннасын) демалыс үйінен 4 км жердегі қайнардың басынан алатын. Осындағы құрамында радоны бар жер асты суының емдік қасиетін, оның жел, құяң, жүйке, әйелдер ауруларына бірден-бір әсерлі ем болатынын білген Сейдалин шипалы суды халық игілігіне жаратуды алдына мақсат етіп, аянбай еңбек етті. Қайнар көзінен су құбырлары тартылып, арнайы ванналарда ем алу жүйесін іске асырды. Алдымен екі, кейіннен төрт қабатты ем қабылдау, демалыс ғимараттары салынып, демалыс үйі «Меркі» санаторийі болып қайта құрылды. Құрмет грамоталарымен марапатталған.
Пайдалнылған әдебиет
Санат: Тұлғалар Санат:1930 жылы туғандар Санат:1981 жылы қайтыс болғандар
Чишма (Султанмурат ауылдық кеңесі)
Чишма — Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Султанмурат ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 99 адамды құрады. Пошта индексі — 453480, ОКАТО коды — 80205802005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Жарақат
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Жарақаттар
Арвер (Жиронда)
Арвер (Arveyres) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Либурн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,27 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1889 адамды құрады. Халық тығыздығы — 109,38 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Ауылдық байланыс жолы
Ауылдық байланыс жолы (Сельская сеть связи). Ауылдық байланыс желісіне бір ауданның ішіндегі елді мекендерді, шаруашылық әкімшілік бөлімдер мен абоненттерді жалғастыратын байланыс жолдары кіреді.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Истекаева
Истекаева — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сылва өзенінің оң жағалауынан 128 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Аложа
Аложа — Ресейдегі өзен. Калуга облысы, Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2231/990/46 орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Истекаева
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сылва бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Аложа
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Протва бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Истекаева
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Аложа
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калуга облысы өзендері Санат:Мәскеу облысы өзендері Санат:Ока су алабы өңірі өзендері
Кіші Қатпаған
Кіші Қатпаған – Ұлы Жыланшық алабындағы, Жыланшықтүрме қыратының батыс бөлігіндегі тұзды көл.
Географиялық орны
Қостанай облысы Амангелді ауданы Рахмет ауылының солтүстік-шығысында 36 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 193 м биіктікте.
Гидрографикасы
Аумағы 3,2 км2, ұзындығы 2,2 км, енді жері 2 км, жағалау бойының ұзындығы 8 км. Жағалауы жарлауытты, аз тілімденген. Оңтүстік жағалауынан көктем айларында бұлақтан бастау алатын ұсақ арна құяды. Қараша айының аяғында суы қатып, сәуірде ериді. Жағалауында қамыс, құрақ өседі.
Санат:Торғай су алабы Санат:Амангелді ауданы көлдері
Уюб
Уюб — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Прупт өзенінің оң жағалауынан 53 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 61 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері