cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Саяси авантюризм
Саяси авантюризм - саясатта, билік жүргізуде және т.с.с. белгілі бір мақсат-мүддеге жету үшін күдікті, шүбәлі жолмен оңай олжа іздеушілік. Әдетте, мүндай саясат елдің қоғамдық-саяси жағдайын шиеленістіріп, адамдардың, халықтардың тағдырына ауыр зардабын тигізуі мүмкін. Саяси авантюризм өтпелі кезеңді басынан кеші- руші қоғам үшін өте қауіпті. Себебі оның субъектілерінің қызметі қоғам мен мемлекетті біріктірудің орнына ыдыратады.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Масондық
thumb|right|200px|Санта-Крус-де-Тенерифе масондық храмы Масондық, масонерия — діни-этикалық ілім әрі құпия ұйым (қозғалыс). Масондықтың негізгі идеясы — жер-жаһанда Құдай патшалығын орнату. Зерттеушілер Масондық тарихын бергі нақты тарих және арғы аңыз тарих деп екіге бөледі.
Нақты тарих бойынша Масондық орден ретінде алғаш 1212 ж. Англиядағы франкмасондар — “еркін тас қалаушылар” тобының қайта жаңғырған ложасы (lodge — уақытша тұрақ, лашық) түрінде өмірге келген.
Масондық “шеберлер” (төбе топ) — “қолғанаттар” (орта топ) — “үйренушілер” (төменгі топ) деп аталатын, бірін-бірі білмейтін үш бөлікке бөлінеді. Топтардың жай-жапсары олардың үcтінен қарайтын, бірақ құрамы төМасондық ложаларға белгісіз жоғ. басқару органы — Капитулға (Бүкіләлемдік масондық жоғары кеңеске) ғана мәліМасондық Капитул шешімдері төМасондық топтарға әр ложа сайлап қоятын делегаттардың қатысуымен өтетін конвент сессиясы арқылы жетеді. Масондық өзінің ғұрыптық жораларына масон бауырларды тегіне, нәсіліне, діни нанымына шек қоймай, бірдей қатыстырады. Кейде таза ұлттық ложа жасақтауға жол берілгенімен, ұлттық-діни құрамы жағынан күрделі аймақтарға ықпал ету міндетін, негізінен, іштей бірнеше Жарғыға (ғұрыпқа) бөліну арқылы шешеді. Масондық бейұлттық, бейнәсілдік, бейдіни сипатымен, жалпыадамзаттық рухымен ғұрыптарды қажет кезде бір жерге жұмылдырып отырады. Оның ортақ мақсаты — жер бетінде ортақ тәртіп енгізу, елдің, халықтың арасын бөліп тұрған айырмашылықтарды жою, адамзатты “әлемдік үкімет” арқылы жалғыз орталықтан басқарып отыру. Осыдан туатын “Бостандық. Теңдік. Бауырластық” формуласы қашанда қолдаушыларын тауып, Масондық идеологиясын өміршең, пәрменді етіп келеді. Масондық философия бойынша әлемді бір орталықтың билігіне көшірер алдында жер бетін түрлі жойқын апаттан тазартып алу керек. Бұл үшін масондар қай елде болсын уақиғалардың қайнаған қалың ортасынан табылып, оларды Масондық мақсатына бағыттап, қалайда елде тұрақсыздық ахуалын қалыптастырып отыруы тиіс. Сонда аздың көпті басқаруы жеңілдейді. Осы міндетке орай Масондық үшін дүние жүзіндегі реформалар мен революцияларға, соғыстар мен төңкерістерге қалмай қатысу, дем беріп отыру мұрат.
Аңыздық тарих 18 ғ-дың басында түзілген Масондық хартияларында баяндалған. Ол орденнің тарихын ескі заманға тіреп, Адам атадан, Нұх пайғамбардан, Иса пайғамбардан, тіпті Жаратушының өзінен шығарады. Масондар өз шежіресін ерте заманда топан су басып, мұхит түбіне кеткен Атлантида құрлығымен байланыстырады. Шежіре бойынша, қазіргі масонология алғашқы масондар деп білетін атланттардың басшылығымен Мысырда әйгілі пирамидалар тұрғызылған, алғашқы зікіршілдік (мистерия) ұйымдастырылған. Грекияның Иония аймағын мекендеген атланттар тобы Вакх-Дионисий культінің негізін салады.
Еуропаға бұрыннан тамыр жайған көне зікіршілдік дионисийлік құрылысшылармен бірігіп, масондық орден түрінде рәсімделеді. Ұйымның орта ғасырдағы қарекеті тауһидтік әлемдік діндерге қарсы жасырын күрес жүргізу міндетіне бағынды. 18 ғ-дан бастап ложаларға ғылым иелерін тарту басталады. Масондық дүниені реформа арқылы біртіндеп түрлеуді көздейтін ұстамды бағыт және қарулы күрес жолымен жедел өзгертуді көздейтін революцияшыл бағыт болып екіге жіктеледі.
Алғашқы бағыттан ағартушы-либералдық Масондық, ал екінші бағыттан ұлтшыл-нәсілшіл мистик.-оккульттік Масондық тарайды. Масондық тарихының көп сатылы күрделі сипаты, ұйымның қатаң құрылымы масондардың шын ниетін жасыруына мүмкіндік жасаумен қатар оның қатарына әр түрлі саяси мақсаттағы, әр түрлі пиғылдағы және Масондықтың ағартушылық, гуманистік мақсатына сеніп қалған адамдардың көптеп кіруіне себебін тигізді. Масондық идеологтар өздері қолдан жасаған аңыз тарихын барша әлемдік және дәстүрлі діндердің негізі, солардың бастауында тұрған ілкі құпия ілім етіп көрсету арқылы сол діндегі үнемі ізденіс үстінде жүретін жандарды өз жағына шебер тарта білді.
Жекелеген тұлғалардың Масондық идеологиясымен әуестену себебін анықтаған кезде көпқұдайшыл үрдістің жойылып кетпегендігін, түрін өзгертіп, әлемдік діндер құрамына кіргенін ескерген жөн.
Соңғысы Масондықтың мұсылмандық тармағының құрылуына негіз болған. Мұндай масонерия 19 ғ-дың ортасында Каирде көрнекті саяси қайраткер, ағартушы-философ шейх Жамал ад-Дин әл-Ауғани құрған “Махфала уатания“ (“ұлттық ложа“).
Осы кезеңде Францияда либералдық “Ұлы Шығыс” ложасының ұйтқы болуымен Осман империясына реформа арқылы өзгерістер енгізуді көздеген “жаңа османлы” қозғалысы жасақталды. 19 ғ-дың аяқ шенінде Түркияда революцияшыл “Мемфис Мицраим” масонериясының ұйтқы болуымен “жас түріктер” қозғалысы дүниеге келді. Бұл қозғалыс өз кезегінде Ресей түркілері арасында жасырын отау бөлімшелерін ашып, идеол. жұмыс жүргізу нәтижесінде Әзірбайжанда “Муссават” (“Теңдік”), Орта Азияда “жас бұхарлықтар” ұйымының құрылуына мұрындық болды. 19 ғ-дың басында “Ұлы Шығыс” ложасы Ресейде ықпалды саяси күштердің бірі ретінде түркі қайраткерлеріне де құрық салып, дербенттік князь Давид Бебутовты, татар оқымыстысы Садри Мақсудиді (Арсал), қазақ зиялысы Әлихан Бөкейханды, ноғай текті Петр Көгішевті, башқұрт Әмина Сырланованы, т.б. тұлғаларды өз ложаларына кіргізді. Бірінші және екінші орыс революциялары аралығында Ресей мұсылмандарының саяси және мәдени өмірін тұтымында ұстаған батысшыл зиялылар мен жәдидтік жаңару қозғалысы өкілдері — жәдидтердің әлеуМасондық өмірді реформалау, қоғамды әлеуметтендіру секілді идеялары, әсіресе жәдидтер ұсынған “усул- и жәдид” оқу бағдарламасы Масондық идеологиясындағы зайырлы өмір салтына көшудің алғышарты болды. Сөйтіп объективті түрде дәстүрлі діннің қоғамда атқаратын рөлін әлсіретуді, біртұтас мұсылман жамағатын ынтымақтан айыруды көздейтін Масондық түпкі мақсатқа қызмет етті.
Масондық — қазіргі кезде әлемдік даму барысына үлкен ықпал жасап отырған күш. Масондық тарихындағы бұл дәуір әлемге қаржы капиталы арқылы және күш көрсету жолымен толық үстемдік орнатуды көздейтін “Жаңа жиһан низамы”, мегатренд, жаһандану тәрізді метаидеол. ауқымды жоспарлармен сипатталады. Екінші жағынан ол Масондықтың өз ішіндегі екі бағыт — либералдық Масондық (қаржы капиталы) пен революцияшыл Масондық (күш көрсету) арасындағы ымырасыз күрестің шегіне жеткенін көрсетеді. Бүгінде мәдени-қайырымдылық мақсаттағы Масондық “Лайонз”, “Ротари”, Пэн-клуб тәрізді жартылай жария клубтық ұйымдардың, “Боэмиен”, “Сэркль” секілді жабық клубтардың, офицерлер ложаларының және оқу, білім, ғылым салаларының таңдаулы өкілдерінің басын қосатын “27-нің ұйымы” іспетті зияткерлік қоғамдардың, “Хизб-ут-Тахрир” сияқты масондық негізде әрекет етуші лаңкестік ұйымдармен қай елде болсын қатар орын тебуі — Масондықтың өз ішіндегі елеулі дағдарыстың айғағы.
Әдебиеттер
Санат:Жасырын қоғамдар мен ұйымдар
Курша
Курша — Ресейдегі өзен. Рязань облысы, Владимир облысы, Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нарма өзенінің оң жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Копоново ауылындағысу өлшеу постынан Мокша өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Африка Ұлттары Кубогы 1972 (финал)
1972 жылғы Футболдан Африка чемпионатының шешуші ойыны. Камерун астанасы Яунде қаласында Конго және Мали құрамалары кездесіп, Конго 2:0 есебімен жеңіске жетті.
Сілтемелер
Санат:Африка Ұлттары Кубогының финалдары Санат:Камерундағы футбол Санат:1972 жылғы футбол Санат:Конго Республикасы Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:Мали Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Бек
thumb| [[Қарабақ бегі, Г.Гагарин суреті. ]] Бек - ежелгі түркі қауымдастығында қолбасшылық дәрежесін білдірген әскери шен, атақ, жоғары басымдыққа ие тұлға.
Түрік қағанаты заманынан бері қолданылған. Бектердің бір бөлігі түркі қоғамында сот билігін атқарушы, салық жинаушы, т.б. саяси-әкімшілік істерді басқарды. Сөйтіп Бек лауазымы кейде "аймақ басшысы" лауазымын білдірсе, енді бірде ру мен тайпа көсемдері ретінде қолданылған. Ж.Баласағұнның "Құтты білік" еңбегінде Бектер билігіне баса көңіл бөлінген. Бектер билігінің міндеті мен мақсаты кедейлерді орташаларға, оларды байларға бағындырудан және жалпы халықты басқарудан тұрады.
Бектің міндеті үш категория
Бектің міндеті - адамдардың үш категориясын басқарып, билік жүргізу: алғашқылары - мықты әрі батыл; екіншілері - данышпан әрі қадірлі; үшіншілері - атқарушылар. Бек адамдардың өз мінез-құлықтарын білдіруде ұстанатын қажеттіліктер, мүдделер себептерін анық білуі керек. Сондай-ақ ол әр топтың өзіне тән ерекшеліктерін, өнегелілігін анықтап, әлеуметтік және мүліктік жағдайына көңіл бөлуі тиіс.
Дереккөздер
Санат:Түркі тарихы Санат:Әскери шендер
Калининград (стадион)
"Калининград" стадионы — Ресейдің Калининград қаласында орналасқан стадион.
2018 жылғы әлем біріншілігінің стадиондарының бірі. "Балтика" футбол клубы өз алаңындағы ойындарын өткізеді. Сыйымдылығы 29 016 адам. Құрылысы 2015 жылы басталып, әлем чемпионаты басталуға бірнеше ай қалғандай пайдалануға толық жарамды деп табылды.
Алғашқы ойын 2018 жылы 11 сәуірде жергілікті "Балтика" клубы мен Самараның "Крылья Советов" командалары арасында өтті. Калининградтықтар 1:0 есебімен жеңіске жетті.
Сілтемелер
Санат:Стадиондар Санат:Ресей футбол стадиондары
Грицаевка (Федор ауданы)
Грицаевка — Башқұртстанның Федор ауданындағы қыстақ, Дед ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 29 адамды құрады. Пошта индексі — 453283, ОКАТО коды — 80254820003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
104 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:104 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:104 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Торриче
Торриче (Torrice) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Фрозиноне провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4309 адамды құрайды. Халық тығыздығы 239 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 18 км² шамасында. Пошта индексі — 3020.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Жанна Болатханқызы Жақыпова
Жанна Болатханқызы Жақыпова - 1966 жылы 28 тамызда Шығыс-Қазақстан облысында туған. 1996 жылы ҚР Президенті жанындағы ҚМЭБИ-ді бітірген, іскерлік әкімшілік жүргізу магистрі.
қаржы тобының (ырғызстан) Директорлар кеңесінің мүшесі, Шығыс Еуропа және ТМД елдеріндегі Шағын қаржы орталығының жаттытырушысы, Рокфеллер қорының «Көшбасшылар тұрақты даму үшін» халықаралық бағдарламасының түлегі.
Іскер адамның бойындағы нды асиеттер: «Масаткерлік, жауапкершілік,ұқыптылық, әділдік».
Қазақстан қаржы аясына талдау: «Шағын қаржы қызметі шағын бизнесті дамытуға, тұрмысы төмен халықтың кіріс және тұрмыс деңгейін көтеруге жәрдемдеседі. Бірақ, ШҚҰ санының өсуіне қарамастан, көрсетілетін қызметтерге деген сұраныс ұсыныстан едәуір асып түседі. БҰҰДБ жүргізген сараптық талдау мәліметтеріне сәйкес мұндай сұраныс 140-220 мың клиентті қамтиды, шағын қаржы нарығының жалпы көлемі мұндай сұраныс кезінде 800 млн. АҚШ долларын құрауы мүмкін. Бұл мәліметтер Қазақстандағы шағын қаржы аясының дамуының жоғары әлеуетін көрсетіп, бізді ұзақ жылдарға жұмыспен қамтамасыз етеді».
Дереккөздер
<References/>
Санат:Тұлғалар
Куржон
Коммунаның INSEE коды — 61129, пошта индексі — 61400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 364 адамды құрады. Халық тығыздығы — 34,97 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
IC 3752
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3752 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Рубин (футбол клубы)
Рубин — Татарстанның футбол клубы. Базасы Қазан қаласында орналасқан. 1958 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Қазан Аренада" өткізеді.
Бердыев дәуірі
2008, 2009 жылдары Ресей чемпионы атанды. 2009 жылғы Достастық кубогының жеңімпазы. 2010. 2012 жылдары Ресей суперкубогын жеңіп алды.
Клубты 2001-13 жылдары түрікменстандық маман Құрбан Бердыев жаттықтырды. Бердыевтың дәуірі әзірше клуб тарихында ерекше орын алады, 2003 жылы Ресей жоғары лигасына жолдама алды (содан бері элитадан түскен жоқ). 2008 жылы Ресей чемпионы атанған соң, 2009/10 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасына қатысуға мүмкіндік алды. Топтық кезеңнің екінші турында "Капм Ноуда" "Барселонаны 2:1 есебімен ұтып кетті! Бірақ бассқа ойындарда сәтсіз ойнап, үшінші орында қалды.
2009 жылы екінші рет Ресей чемпионы атанды.
2013 жылы клуб Ресей чемпионатында алтыншы орында қалды да, Бердыев жұмыстан босады.
Бапкер ауыстырғанымен, клубтың ойыны оңалмады, 2015/16 жылы 10-шы орынға түсіп кетті. 2018/19 жылы 11-орынға табан тіреді.
Сiлтемелер
Санат:Ресей футбол клубтары
Алетт
Алетт (Alette) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Монтрей округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,87 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62021, пошта индексі — 62650.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 344 адамды құрады. Халық тығыздығы — 24,8 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Хольм (Дитмаршен)
Хольм(Дитмаршен) (Holm) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Пиннеберг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3101 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 16,05 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 56 028. Муниципалитеттің басшысы — Вальтер Рислер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Кардиналдық денелер
Кардиналдық денелер (corpora cardiaca) - жәндіктердың эндокриндық және нейрогуморалдық органдары. Бұл органдарда нейросекреттер жиналып, гемолимфаға құйылады. Ол секреттер әртүрлі гормоналдық қызмет атқарады: диуретикалық, гипергликемикалық т.б.
Дереккөздер
Санат:Биология
Чирен (Враца облысы)
Чирен (Чирен) — Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Враца қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 895 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3050. Телефон коды — 09115. ЕКАТТЕ коды — 81400.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Враца облысының елді мекендері
Сен-Морис-де-Казевьей
Сен-Морис-де-Казевьей (Saint-Maurice-de-Cazevieille) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Алес округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,15 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30285, пошта индексі — 30360.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 653 адамды құрады. Халық тығыздығы — 49,66 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Қазақ көркем сөзінің шеберлері
Қазақ көркем сөзінің шеберлері — 2010 жылы Қарағанды қаласы «ЭкоЦЕНТР» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Ж. Сәрсенбаева, Б. Мұқатай. Беттер саны — 512.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-230-011-6.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2010 жылы шыққан кітаптар Санат:ЭкоЦЕНТР баспасының кітаптары
Марвежоль
Марвежоль (Marvejols) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Лозер департаментінде орналасқан. Манд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,45 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 48092, пошта индексі — 48100.
Ерболат Рахметұлы Мұқаев
Ерболат Рахметұлы Мұқаев (8.12.1961 жыл, Батыс Қазақстан облысы, Казталов ауданы, Жалпақтал ауылы) - мемлекет қайраткері.
Білімі
Гурьев педагогикалық институтын (1984) физика пәнінің мұғалімі мамандығы бойынша; БЛКЖО ОК жанындағы жоғары комсомол мектебін (1987) саясаттанушы мамандығы бойынша; Батыс Қазақстан инженерлік-техникалық университетін (2002) экономист мамандығы бойынша бітірген.
Дереккөздер
Санат:8 желтоқсанда туғандар Санат:Атырау мемлекеттік университеті түлектері Санат:БЛКЖО ОК жанындағы жоғары комсомол мектебі түлектері Санат:Батыс Қазақстан инженерлік-техникалық университеті түлектері Санат:Қазақстан КП Казталов аудандық комитетінің бірінші хатшылары Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары
Константинов ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)
Константинов ауылдық округі — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданындағы әкімшілік бірлік. 2018 жылы құрамына Төменгі бұрлық ауылдық округінен 1 елді мекен қосылды.
Марвежоль
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Константинов ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)
Әкімшілік құрамы
Құрамына Константиновка, Ақанбұрлық, Ақшоқы, Красново, Құсбек, Матвеевка ауылдары кіреді.Орталығы – Константиновка ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2677 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Айыртау ауданы ауылдық округтері
Самонак
Коммунаның INSEE коды — 33500, пошта индексі — 33710.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 415 адамды құрады. Халық тығыздығы — 106,41 адам/км².
Канал
Каналдардың түрлері
Ірі порттардың кеме жүретін жерін тереңдету үшін су астында қазылатын гидротехтикалық құрылысты да канал деп атайды. Пайдалану мақсатына қарай каналдар әр түрлі болады:
Пайдаланылған әдебиет:
Санат:Каналдар
Сілтілік металдар
Сілтілік металдар І топшада орналасқан: литий Li, натрий Na, калий К, рубидий Rb, цезий Cs, франций Fr. Франций - радиобелсенді элемент. Олардың валенттілік электрондарының жалпы формуласы ns1 (n = 2-7). Олардың топтық атауы - сілтілік металдар — сумен әрекеттескенде күшті негіз - сілті түзуіне байланысты қойылған.
Толығырақ
Сілтілік металдардың кейбір қасиеттері
Сілтілік металдарда валенттілік электрондары s-деңгейшесінді орналасқан, сондықтан оларды s-элементтері деп те атайды. S элементтері қалыпты жағдайда кристалдық күйде болады, басқа металдарға қарағанда тығыздықтары төмен (27-кесте). Литий, калий және натрий судан жеңіл (0,53 - 0,86 г/см3), сондықтан су бетінде қалқып жүреді. Олардың балқу және қайнау температуралары төмен, бұл олардың кристалдық торларындағы металдық байланыстың әлсіз болуынан. Бұл металдар және олардың қосылыстары жалын түсін төмендегідей өзгертеді: литий — кармин қызыл, натрий - сары, калий - күлгін түске бояйды.
Бұл элементтердің сыртқы электрондық қабаттарында тек бір ғана электрондары бар, оларды оңай беріп жіберіп, өзінің алдында тұрған бекзат газдардың аяқталған электрондық құрылысын қабылдайды. Қосылыстарында үнемі бір валентті, тотығу дәрежелері -0, + 1, күшті тотықсыздандырғыштар. Тотықсыздандырғыштық қасиеттері топ бойынша жоғарыдан төмен қарай артады, себебі атом радиустары осы бағытта өседі. Литий сумен енжарлау, ал натрий белсендірек, калий шабытты әрекеттессе, рубидий қопарылыс бере реакцияласады. Бұл элементтердің оксидтері – негіздік оксидтер, ал гидроксидтері суда жақсы еритін сілтілер, олардың қасиеттері жоғарыдан төмен қарай артады.
500px
Литийді 1817 жылы А. Арфведсон, рубидий мен цезийді 1861 жылы Р. Бунзен, натрий мен калийді 1807 жылы Г. Дэви ашқан.
Литий ұшақ құрылысында қолданылатын қорғасынды, алюминийлі құймалар алу үшін пайдаланылады, құймаларға қаттылық қасиет береді.
Рубидий мен цезий фотоэлементтерді жасауда қолданыс табады, өйткені жарық әсерінен ядросымен нашар байланысқан электрондары оңай үзіліп кетеді.
Натрий
Сілтілік металдардың ең көп қолданылатын өкілі - натрий. Сондықтан сілтілік металдардың қасиеттерімен осы металдың мысалында танысамыз.
Табиғатта таралуы
Табиғатта таралуы бойынша натрий 6-шы орын алады, ол тек қосылыстар күйінде кездеседі: NaNО3 - чили селитрасы; NaCl - галит, ас тұзы; Na2CО3 • 10Н2О - сода; Na2SО4 • 10Н20 – глаубер тұзы; NaCl*KC1 - сильвинит, т.б. Ең маңызды қосылысы NaCl – ас тұзы, тұзды көлдердің негізгі құраушысы (Арал, Балқаш).
Атом құрылысы
Na - үшінші периодта, бірінші топтың негізгі топшасында орналасқан. 2311Na ядросында 11 протон бар, яғни ядро заряды +11, электрондарының жалпы саны да 11, нейтрондарының саны 12-ге тең. Натрий атомының электрондық формуласы; ls22s22p63s1, валенттілік электроны - 3s1. Натрий үнемі I валентті, тотығу дәрежесі 0, +1.
Физикалық қасиеттері
Натрий пышақпен оңай кесілетін жұмсақ металл (р =0,97, г/см3), жаңа кескен кезде жылтырап тұрады, бірақ ауада оңай тотығып күңгірт тартады, сондықтан ол барлық сілтілік металдар сияқты сусыз керосиннің астында сақталады. Электр тоғы мен жылуды өте жаксы өткізеді.
Натриймен жұмыс істегенде аса сақ болу керек, оның түйірін қолмен ұстауға болмайды, себебі ол терідегі сумен әрекеттесіп, оны күйдіреді. Металдың қалдығын кез келген жерге тастауға болмайды.
Химиялың қасиеттері
Натрий химиялық белсенді элемент, себебі валенттілік электроны ядросымен әлсіз байланысқан, олай болса, валенттілік электронын оңай беріп, тотықсыздандырғыштық қасиет көрсетеді. Сонда мына үдеріс жүреді:
Натрий гидроксидінің алынуы
Өндірісте натрий гидроксиді оның тұздарының ерітінділерінің электролизі нәтижесінде түзіледі.
Физикалық қасиеттері
NaOH - ақ түсті қатты зат, күйдіргіш натр деп аталады, себебі қағазды, теріні күйдіреді. Натрий гидроксиді суда жақсы еритін су тартқыш (гидроскопиялық) зат болғандықтан жақсы жабылған ыдыста сақтау керек. Қолға тигенде сабындай болып сезіледі, натрий гидроксидін суға еріткенде көп мөлшерде жылу бөлінеді, сондықтан оны кәрлен ыдыста еріту керек.
Натрийдің қосылыстарының қолданылуы
Натрий ғылым мен техниканың әр алуан саласында қолданылады: ядролық реакторларда жылу тасымалдаушы ретінде, органикалық реакцияларда өршіткі, медицинада радиоактивті изотоп күйінде қолданылады.
Натрий гидроксиді - қағаз, сабын, дәрі-дөрмек, жасанды талшық өндірістерінде, мұнай өнімдерін тазартуда қолданылады.
Дереккөздер
Сілтілік металдар
Кендолл Парк (Нью-Джерси)
Кендолл Парк (Kendall Park) — Нью-Джерси штатының Мидлсекс округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 9006 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9.6 км² шамасында. FIPS коды — 34-36660.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Елена Мәжитқызы Әбдіхалықова
Елена Мәжитқызы Әбдіхалықова (1970 жылы 22 сәуірде Қызылорда облысы Жалағаш ауданы Шәменов ауылында туған) — айтыскер ақын, композитор, эстрада әншісі. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2017). Филолгия ғылымдарының кандидаты (2004). Қазақстанның еңбек сіңірген қызметкері (1996).
Дұң ұлты
Дұң ұлты (өз аты - гам, бугам) – Қытайдағы аз ұлттардың бірі. Олар негізінен Гуйжоу, Хунан, Гуаңши, Хубей провинцияларында қоныстанған. 1990 жылғы Қытай санағы бойынша шамамен 2 514 000 адам тұрады.
Елена Мәжитқызы Әбдіхалықова
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ақындары Санат:Айтыс ақындары Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары
Дұң ұлты
Тілі
Олар дұң тілінде сөйлейді. Дұң тілі қытай-тибет тіл жүйесінің жуаң-дұң тіл семиясына, дұң-шүй тіл тобына жатады. Олардың төл жазуы болмаған. 20 ғасырдың 50 жылдары латын әліпбиі негізінде дұң жазуы жасалған болатын. Қытай тілі де кеңінен таралған.
Діні
Көпшілігі (шамамен 80%) дәстүрлі нанымдарды ұстанады, қалғандары буддистер (махаяна).
Тарихы
Дұңдар өздерінің шығу тегі жағынан Қытайдың тарихи әдебиетінде бойюэ деп аталатын жуан-тун тобының халықтарының ең көне ата-бабаларымен тығыз байланысты, ал наньюэден тәуелсіз ежелгі юйюэ тобын құрады. Қытай шежірелеріне сәйкес, дұңдардың ата-бабалары қазіргі кездегі аумақтардың ең ежелгі халқы болған деп пайымдауға болады. Дұң тайпалық одақтарда өмір сүрді, олар алғашқы қауымдық жүйенің ыдырау сатысында, қалыптасып келе жатқан феодалдық қатынастармен болды. Дұң өлкелерін қытайлар отарлауына байланысты феодализация процесі күшейе түсті. Қауымдастықтың бұрыннан сақталған түрі феодалдық өндіріс тәсілінің қажеттіліктеріне бейімделді. Шаруалардың ең кедей бөлігі әр түрлі езгілерге қарсы, көптеген салықтар мен алымдарға қарсы күреске көтерілді. XIV ғасырда шаруа Мианның басшылығымен болған көтеріліс халық арасында әлі күнге дейін ұмытылған жоқ. Көтеріліс астанадан арнайы жіберілген қытай әскерлерінің күшімен басылды. Тайпин көтерілісі кезінде Тяньчжу, Цзиньпин, Юпинг, Сансуй және басқа уездердегі 100 мыңнан астам дұң көтеріліске шықты. Жергілікті езгілер мен қанаушыларға қарсы, кейіннен де империализм мен гоминьдан үстемдігіне қарсы күрес 1949 жылы ғана аяқталды.
Кәсібі
Дұңдардың негізгі кәсібі – егіншілік, олар күріш, жүгері, тәтті картоп, көкөністер өсіреді. Сонымен қатар, су басқан күріш алқаптарында балық өсіріледі. Дұңдар сонымен қатар мал шаруашылығымен (буйвол, шошқа, т.б.), орман шаруашылығымен, шырша өсірумен айналысады. Дұңдардың қонақты түйеқұспен қарсы алатын әдеті бар. Қолөнері дамыған: ағаш, тас және металл өңдеу, мата тоқу, бояу және кестелеу, мұны негізінен әйелдер атқарады.
Өмір салты
нобай|оңға|200px|Дұң тұрғындары жаңа жылды тойлауда Отбасы шағын, неке патрилокальды, бірақ жас әйелді үйлену тойынан кейін ата-анасының үйіне қайтару салты сақталды, ол бірінші баласы туғанға дейін сонда болды. Қауымдық-патронимиялық байланыстар күшті.
Тұрғын үйлері қаңқалы-бағаналы, әдетте екі қабатты, тақтай қабырғалары, төбесі жабынқышпен қапталған. Бірінші қабаттың орталық бөлмесі қонақ бөлмесі болып табылады, кіреберіске қарама-қарсы қабырғада ата-баба құрбандық орны бар, бүйірлік бөлмелер мен екінші қабат тұрғын үй болып табылады.
Ерлер киімі - қысқа, жағасыз, тік астарлы немесе оң жағалы күртеше, қысқа шалбар; әйелдер – екі жағына бірдей қаусырмалы киімдер, жағасы жоқ кеудеше, белдемше.
Тағамның негізі - пісірілген күріш, көкөністер, ет, балық.
Дереккөздер
Санат:Қытай этникалық топтары
Ыза су деңгейін реттеу
thumb|right Ыза су деңгейінің реттеу — жер асты суларының деңгейін мелиорациялық шараларды жүзеге асыру арқылы жасанды түрде өзгерту өдісі. Негізгі мақсаты — топырақтағы су режімін реттеп, өсімдіктің өніп-өсуінің әр түрлі кезеңінде қолайлы жағдай жасау (сумен қамтамасыз ету немесе артық суды құрғатылатын жерден алып кету). Ьі.с.д.р. жұмыстары көлденең немесе тік құдық кәріздері көмегімен, бөген құрылыстарын салу арқылы жүргізіледі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Л'Ермитаж
Коммунаның INSEE коды — 35131, пошта индексі — 35590.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3725 адамды құрады. Халық тығыздығы — 552,67 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Жерасты гидродинамикасы
Жерасты гидродинамикасы - судың және өзге де сұйықтардың кезекті және жарықшақты тау жынысытардағы қозғалыстары жайлы гидродинамика ғылымының салалық бағыты.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Росс Эдвард Денисон
Росс Эдвард Денисон(1871 – 1940) – ағылшын шығыстанушысы. Лондонда шығыстану мектебін ашып, директор болды. 1895 ж. Мұхаммед Хайдар Дулаттың Тарих-и Рашидиін парсы тілінен ағылшын тіліне аударды.
Вижа
Вижа — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шид көлі -көл - Подломка өзені орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
105 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:105 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:105 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Бику (Паредеш-де-Кора)
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 475 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,56 км² шамасында. Халық тығыздығы — 49,7 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Иоанн Креститель.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Кардинал (балық)
Кардинал, жалған неон (Tanichthys albonubes) – тұқы балық тұқымдасы. Ұзындығы 4 см дейін. Денесі жіңішке, қоңыр сары. Ересектерінің денесін бойлай алтын түсті, жас балықтардың, көкшіл-жасыл, жарқыраған жолақтары орналасқан; қалақты жүзбеқанатының ортасы алқызыл. Топталып тіршілік жасайды. Жыныстық жетілуі бірінші жылда аяқталады.
Дереккөздер
Санат:Тұқылар
Дәрілік жалбыз тікен
Ботаникалық сипаттамасы.
Дәрілік жалбыз тікен - көп жылдық шөп тектес өсімдік. Оның сабағының биіктігі 1,5 метрге дейін жетеді. Тамыры жуан,оның ұзындығы 50 сантиметр шамасында болады. Сабағы түкті, сұрғылт көк түсті. Ұш жағындағы сабақша – бұтақшалары қысқа. Жапырақтары – ара тісті, кезектесіп орналасқан. Жапырақтарының екі жақ бетін түк басып тұрады. Өсімдік маусым айынан бастап, қыркүйек айына дейін гүлдейді. Гүлдері – ақшыл – қызыл түсті.
Химиялық құрамы.
Өсімдік тамырының құрамында 35 пайыз қоймалжың заттар, 37 пайыздай крахмал, 10 пайызға жуық сахароза, майлар, бетален деген заттар бар.
Қолданылуы.
Мал дәрігерлігі практикасында негізінен қақырық түсіруге, өкпенің, өңештің қабынуын басу, сондай – ақ орталық нерв жүйесін тыныштандыру үшін пайдаланылады. Тұнба 1:10 қатынаста жасалады, яғни 100 грамм ұнтақталған тамыр қайнап тұрған 1,5 литр суға салынып, 15 – 20 минут тұндырылады. Суытылып, сүзілген тұнба жылқы мен сиырға – 250 – 300 мл, қойға – 100 – 150, бұзау мен құлынға – 150 – 200 мл мөлшерінде күніне 2 – 3 рет ішкізіледі. Жалпы таза дәрілік шикізаттың берілу мөлшері :
Сапукая-ду-Сул
Сапукая-ду-Сул (Sapucaia do Sul) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Порту-Алегри агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Порту-Алегри экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 122 099 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 58,644 км² шамасында. Халық тығыздығы — 2.318,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1961 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Чаган (Чаган-Узун тармағы)
Чаган (Шаган, Кара-Оюк) — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шағанұзын өзенінің оң жағалауынан 25 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 40 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Малтатастар
Малтатастар  — ірі кесекті шөгінді тау жынысы. Мұндай таужыныстар бір-бірімен жымдаспаған кесектер (тасмалталар) бірлестігінен тұруы, немесе кесекаралық кеңістіктері құмдармен және құмайттармен жымдасқан түрде кездесуі мүмкін. Тасмалталарының мөлшеріне орай, малтатастар ірі кесекті (50-100 мм), орташа кесекті (25-50 мм) және ұсақ кесекті (10-25 мм) малтатастар болып үш түрге бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Геология
NGC 7785
NGC 7785 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E5 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 25 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7785 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 72867, UGC 12841, MCG 1-60-49, ZWG 407.75, KARA 1045.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Елтоқ ауылдық округі
Елтоқ ауылдық округі — Ақмола облысы Аршалы ауданындағы әкімшілік бірлік. 2023 жылға дейін Волгодонов ауылдық округі деп аталған.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Елтоқ, Қойкелдi ауылдары, №42-темір жол айрығы кіреді. Орталығы - Елтоқ ауылы. Округ құрамында болған Береке ауылы 2013 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1557 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Аршалы ауданы ауылдық округтері
Реминисценция
Реминисценция — реминицентиа деген сөзі, еске түсіру деген мағынада. Материалды оқыған бойда (көлемді, күрделі түрлерін) оны бірден қайта жаңғырту кейде қиынға түсіп, мазмұны толық берілмей қалатын кездер болады. Бірақ, бұлар екі-үш күннен кейін тым тәуір қайта жаңғыртылуы мүмкін. Осындай кешігіп еске түсіруді психологияда реминисценция құбылысы деп атайды. Кешігіп еске түсіру көбінесе мектепке дейінгі жастағы балалармен бастауыш сынып оқушыларында жиі кездеседі. Өйткені олар көлемі үлкен, күрделі материалдарды бірден толық айтып беруге шамалары келмейді де, ойларына келген жерін айта береді. Ой әрекетінің біртіндеп күрделенуіне және есте қалдырудың жолдарын меңгере білуге байланысты ересек адамдарда реминисценция құбылысы көп кездеспейді.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Логикалық трактаттар
Санат: Әдебиет Санат:Логика
Поджо-Берни
Поджо-Берни (Poggio Berni) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Римини провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2907 адамды құрайды. Халық тығыздығы 264 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 47030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Масса (Өлшем бірлігі)
Масса — экономикада: тауарлардың мөлшері (тауар‚ақша массасы‚ конкурстық масса). Топтамалардың құнын‚ шамасын‚ салық салу базасын‚ т.б. анықтау үшін пайдаланылатын тауарлардың аса маңызды сипаттамаларының бірі. Мынадай салмақ (масса) өлшемдері қолданылады:
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9]], 6 том
Еңбек (Жамбыл ауданы)
Еңбек — Жамбыл облысы Жамбыл ауданы, Көлқайнар ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
Санат:Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы) елді мекендері
Виламанискле
Виламанискле (Vilamaniscle) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Херона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Альт-Эмпорда ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жирона елді мекендері
Пунтрохоть
Пунтрохоть — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Кострома облысы, Иваново облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Горьков өзенінің сол жағалауынан 2673 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Рыбинск су торабынан Кострома қаласына дейін, Кострома өзенін қоспағанда бастауынан Исады ауылындағы Су өлшеу постықа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кіші аққу
Кіші аққу (Cygnus bewickii) - негізінен солтүстік жарты шарда (Үндістанды, Оңтүстік-шығыс Азияны алмағанда) мекендейтін кішкене аққу.
Қазтәрізділерге жатады. Ұялайтын жерлері - тундра мен орманды тундрада саны бұрынғы қалпына келе бастаған түр. Қазақстанның батыс бөлігінен көктем мен күзде 1 мыңдайы ұшып өтеді. Бізде ұяламайды. Санының азаюының негізгі себебі - заңсыз аулау. 1830 жылы Жаррел (Jarrel) ашқан.
Генофондысын сақтау үшін таксонның маңызы
Палеарктика фаунасындағы туыстың төрт түрінің бірі.
Таралуы
Евразияның тундрасында ұялайды. Қазақстанда ұшып келу-кету кезінде кездеседі, оңтүстік облыстарда қыстауы мүмкін. Негізгі келу-кету жолы – Қостанай облысының шығыс және оңтүстік аудандарындағы Торғай ойысының суқоймалары. Есіл және Нұра су алаптарының көлдерінде сирек кездеседі. Жеке, ертеректе біршама қозғалыста болған, миграциялық жол Ертіс аңғарымен өтеді. Соңғы жылдары екі рет Алакөл көлдерінде, бір рет – 2007/2008 жылы қыстың басында Алматы маңындағы Сорбұлақ көлінен кездескен.
Мекендейтін жерлері
Солтүстік мұзды мұхиттың теңіздеріне құйылатын өзендерінің аңғарлары мен атыраптары, оларға жақын жатқан өзендері мен көлдері бар батпақты тундра. Миграция кезінде Қазақстан территориясында үлкен сәл тұздылау саяз сулы көлдерде тоқтайды, бірақ өтетін құстарды республиканың кез – келген жерінен, әсіресе сулы территориялардан, кездестіруге болады.
Саны
Сібірдің тундрасында барлығы 20 мыңнан аса кіші аққу мекендейді, олардың ішінде Қазақстан арқылы 1 мыңдай құс ұшып өтеді. 1986 ж. көктемде Торғай өзенінің төменгі сағасында 120, күзде 105 ересек және 77 жас аққулар есепке алынған. Қазірде бұл жерде ұшып келу-кетуде ондаған құстарды кездестіруге болады.
Негізгі әсер ететін факторлар
Тундраны шаруашылық мақсатта қарқынды игеру, ұялау кезінде мазалау, миграция кезінде және қыстайтын жерлерінде қаскерлік жолмен аулау.
Биологиялық ерекшеліктері
2-4 жаста жұп құрайды, көбеюге 4-6 жылда кіріседі. 2-5 жұмыртқа болатын ұяны суқоймаларының жағалауларындағы биіктеу жерлері мен қопаларға салады; ұя салуға материал ретінде мүк, қоңырбастың және басқа өсімдіктердің құрғақ сабақтары. 29-30 күн шайқайды. Балапандарының орташа саны 2,1-3,6. Су және құрлық өсімдіктерімен қоректенеді. Қазақстанда жекеленген құстар мен аздаған топтары көктемде (сәуір) және күзде (қазан) сирек кездеседі.
Қолда өсіру
Хайуанаттар паркінде көбееді.
Қабылданған қорғау шаралары
Қазақстанда ұшып келу-кету кезінде Наурызым мен Қорғалжын қорықтарында, Сарықопа мен Торғай қорықшаларында қорғалады.
Зерттеу жөніндегі ұсыныстар
Қорғалатын аймақтарды білу үшін Қазақстанда миграция және қыстау кезеңінде шоғырланатын жерлері мен санын анықтау.
Дереккөздер
Санат:Аққулар Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген құстар Санат:Қазақстан құстары
Жатындарды геометриялау
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Байльроде
Байльроде (Beilrode) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Солтүстік Саксония ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4488 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 36,18 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 3 89 030. Муниципалитеттің басшысы — Фридхельм Кушель.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
IC 3753
IC 3753 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3753 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Африка Ұлттары Кубогы 1970 (финал)
Африка Ұлттары Кубогы 1970 (финал) (1970 African Cup of Nations Final) — 1970 жылғы Футболдан Африка чемпионатының шешуші ойыны. Судан астанасы Хартум қаласында Судан құрамасы 1:0 есебімен Гана құрамасын ұтты.
Сілтемелер
Санат:Африка Ұлттары Кубогының финалдары Санат:Судандағы футбол Санат:1970 жылғы футбол Санат:Судан Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:Гана Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Әбілмәжін әулеті
Әбілмәжін әулеті — 2011 жылы Астана қаласы «Фолиант» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Раушан Құрманғалиева. Беттер саны — 128.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-271-040-3.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Фолиант баспасының кітаптары
Покапалья
Покапалья (Pocapaglia) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3020 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 177 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Пошта индексі — 12060.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Giusto.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
106 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:106 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:106 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Кеңсай ауылдық округі
Кеңсай ауылдық округі – Зайсан ауданындағы әкімшілік бірлік. 1998 жылға дейін Жарсу ауылдық округі деп аталды.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Кеңсай, Бақасу, Жарсу, Сарыжыра ауылдары кіреді. Орталығы – Кеңсай ауылы. Округ құрамында болған Сарыши ауылы 2020 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2207 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Зайсан ауданы ауылдық округтері
Герелер
Герелер (кран) — Кот-д’Ивуар мен Либериядағы кру тобындағы африкалық халықтардың бірі. Олардың саны: Кот-д’Ивуарда – 520 мың адам, Либерияда – 180 мың адам.
Тілі
Гере тілінде сөйлейді.
Діні
Көпшілігі дәстүрлі нанымдарды ұстанады, христиандар (протестанттар мен католиктер) және сүнниттік мұсылмандар бар.
Тарихы
Этногенетикалық аңыздарға сүйенсек, олар XIV-XV ғасырларда Либерия аймағына солтүстік-шығыстан және қазіргі Кот-д'Ивуардан қоныс аударған Бұл көші-қон ортағасырлық империялар ыдырағаннан кейін Батыс Суданнан этникалық топтардың эмиграциялануы нәтижесінде жергілікті халыққа қысым жасаумен, сондай-ақ аймақтық соғыстардың күшеюімен байланысты болды. 1970 жылдардың аяғында Либерия қызу азаматтық толқуларға тап болды, шиеленіс 1980 жылы 12 сәуірде төңкеріспен аяқталды, онда гере этникалық тобының мүшесі және төңкеріс тобының жетекшісі Самуэль Каньон Доу билікті басып алып, Либерияның бірінші жергілікті басшысы және мемлекет басшысы болды. Доу 1990 жылы биліктен шеттетілгенімен, азаматтық соғыс 1996 жылы Чарльз Тейлор президенттікке үміткер болып, 1997 жылғы жалпы сайлауда жеңіске жеткенге дейін ресми түрде аяқталмады. 2003 жылы гере тайпасының мүшелері Тейлорға қарсы Либериядағы Демократия үшін қозғалыс (MDL) көтерілісшілер тобын құрды. Бұл топ екінші азаматтық соғыстың соңында бітімгершілік келісімі аясында тарады.
Кәсібі
Дәстүрлі кәсібі - қолмен атқарылатын егіншілік (маниок, күріш, жүгері, ямс, банан, таро, жержаңғақ). Кейбір бөлігі кофе плантацияларында жалдамалы жұмыс істейді. Қолөнерден (тас және ағаш ою, ағаш мүсін жасау, маскалар, тұрмыстық ыдыстар, т.б.), ұсталық, қыш бұйымдарын жасау дамыған.
Өмір салты
Дәстүрлі қоғамдық ұйымның негізін ауылдық және үлкен отбасылық қауымдар, патрилинейлік рулар, жас ерекшелік институттар және жасырын одақтар құрайды. Неке вирилокальды, полигиния (көп әйел алушылық), левират, сорорат кездеседі, инициация ырымы сақталған. Табиғат пен ата-баба күштерінің культі, сиқыр мен бақсылыққа сену тән.
Елді мекендері жинақы орналасқан. Тұрғын үйлері тік бұрышты, қабырғалары тоқылған, балшықпен сыланған, төбесі пальма жапырақтарынан немесе сабаннан жабылған.
Дәстүрлі киімдері – белге оралған таңғыш, белдік.
Негізгі тағамдары - күріш ботқасы, бәліш, банандар, қайнатылған, қуырылған және пісірілген түйнектер мен көкөністер.
Ижбуляк
Ижбуляк — Башқұртстанның Федор ауданындағы ауыл, Дед ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 469 адамды құрады. Пошта индексі — 453283, ОКАТО коды — 80254820004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Қызыл кардинал
Кардинал (Cardinalis cardinalis) - кардинал тұқымдасының құсы. Дене ұзындығы 20 см таяу. Еркегі, ашық-қызыл, тұмсығының айналасы қара шеңбермен көмкерілген; ұрғашысы сұрғылт-қоңырқұйрығымен қанаттары қызыл. Солтүстік және Орталық Америкада таралған.
Дереккөздер
Санат:Торғайтәрізділер
Самара Арена
Самара Арена немесе "Космос Арена" — Ресейдің Самара қаласында орналасқан стадион. 2018 жылы пайдалануға берілді. 2018 жылғы әлем чемпионатының стадиондарының бірі. "Крылья Советов" футбол клубы өз алаңындағы матчтарын өткізеді.
Cілтемелер
Санат:Стадиондар Санат:Ресей футбол стадиондары
Кауко
250px|thumb|Картада орналасуы Кауко (Cauco) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Моэза округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 39 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10.89 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3806, пошта индексі — 6546.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Граубюнден елді мекендері
Кингстон (Нью-Джерси)
Кингстон (Kingston) — Нью-Джерси штатының Мидлсекс округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1292 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.4 км² шамасында. FIPS коды — 34-36930.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
УЕФА кубогының финалы 1999
УЕФА кубогының финалы 1999 (ағыл. 1999 UEFA Cup Final) — УЕФА кубогының 38-ші маусымының шешуші ойыны, 12 мамырда Мәскеудегі "Лужники" стадионында өтті. Италияның "Парма" клубы 3:0 есебімен Францияның "Марсель" клубын ұтты.
Сілтемелер
Санат:1999 жылғы футбол Санат:УЕФА кубогы 1998/99 Санат:Парма ФК ойындары Санат:Олимпик Марсель ФК ойындары Санат:УЕФА Еуропа лигасының финалдары
Хабарлaмалық есептеу
Хабарлaмалық есептеу (Қатынастар есептеуі) (Реляционное исчисление (исчисление отношений); relation calculus) — жаңа қатынастарды басқа қатынастар арқылы ұсыну үшін мәліметтердің хабарламалық модельдерінде қолданылатын баяндаулар есептеуі. Формулаларда айнымалылар ретінде не пайдаланылатынына қарай айнымалы-кортеждерді және домендердегі айнымалылардың хабарламалық есептеулерін сипаттайды.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Бялково (Габрово облысы)
Бялково (Бялково) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5344. Телефон коды — 06711. ЕКАТТЕ коды — 7795.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Пырмаз
Пырмаз — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Инзовка өзенінің оң жағалауынан 2,5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.