cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бёрде
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт аудандары
Distrikto Börde Powiat Börde
Энн Кобб
Энн Филиппа Кобб (Anne Cobbe, 7 тамыз 1920 жыл - 15 желтоқсан 1971 жыл) — Оксфорд университеті, Сомервиль колледжінде студенттерді шабыттандыра алатын әрі қолдау көрсете білетін таза математика пәнінің ағылшын профессоры болған.
Жастық шағы
Энн Бедфордшир графтығындағы Шарнбрук қаласында дүниеге келді, генерал Александр Кобб (Кобб отбасының мүшесі) және Уинифред Ада Боэннің ең кіші баласы болды. Оның анасы - 1-ші баронет, Энн балалық шағын өткізген Колворт Хаус сарайының лорды - Сэр Альберт Боуэннің қызы. Энның Уинифред Алиса (1912 ж. т.) және Александр Уильям Локк (1919 ж. т.) деген әпке-інісі болған. Энн он жас кезінде әкесі қайтыс болады. Ұлыбританияның корольдік әуе күштері (Royal Air Force) ұшқышы ретінде Билл деген атпен әйгілі оның ағасы 1940 жылы Ұлыбритания шайқасында мерт болады.
Өмірбаяны
Энн Беркшир, Ньюбериден алыс емес Даун-Хаус мектебінде оқыды. Математиканы оқуды алтыншы сыныптан бастаған, бірақ 1938 жылы Оксфорд университетіне стипендияға емтихандарды тарих пәнінен тапсырды. Нәтижесінде тарих пәнін оқу Эннға жарамсыз ой екендігі айтылды. Келесі жылы-ақ, 1939-да, математикадан түсу емтиханын тапсырып, Оксфордтағы Сомервиль колледжінде оқуға орын алады.
1942 жылы соңғы емтихандарын тапсырып, Ұлыбританияның Корольдік әскери-теңіз күштерінде (Royal Navy) жедел зерттеу ғылымында қызмет атқарады. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Оксфордқа оралып, 1946 жылы өнер магистрі (Master of Arts) дәрежесімен марапатталады.
Оның гомологті алгебра туралы бірінші мақаласы 1951 жылы жарыққа шығады, және «Қазіргі уақыттағы алгебралық теориялар» (Modern Algebraic Theories) диссертациясы үшін 1952 жылы PhD-доктор дәрежесін иемденеді.
Энн 1955 жылы Леди Маргарет Холлда (Оксфорд университетінің колледжарының бірі) лектор болып қызмет атқарады және сол жылда-ақ «Шекті топтың когомологиялық топтары туралы» (On the cohomology groups of a finite group) мақаласы жарық көреді. Кейінірек көп ұзамай ол өзінің альма-матері - Сомервиль колледжіне оқытушы және тәрбиеші ретінде қайта оралады.
Энн Кобб 1969 жылы ауыр сырқатқа шалдығып, 1971 жылдың 15 желтоқсанында 51 жасында дүниеден өтті.
Дереккөздер
Санат:Математиктер Санат:Әйел математиктер Санат:Ағылшын математиктері
Дей-ла-Барр
Дей-ла-Барр (Deuil-la-Barre) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Валь-д'Уаз департаментінде орналасқан. Сарсель округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,76 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 95197, пошта индексі — 95170.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21676 адамды құрады. Халық тығыздығы — 5764,89 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валь-д'Уаз департаментінің коммуналары
Рокка-Санта-Мария
Рокка-Санта-Мария (Rocca Santa Maria) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Терамо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 693 адамды құрайды. Халық тығыздығы 11 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 61 км² шамасында. Пошта индексі — 64010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
Жанашырлық
Жанашырлық — бір адамның қиын жағдайға тап болған өзге адамға, ет жақын туған-туыстарына, тілектес, ниеттес, сыйлас кісілеріне деген ерекше көңіл күйі, қамқорлығы. Үлкен зиян шегіп, шығынға ұшыраған немесе қайғы-қасіретке душар болған, сондай-ақ, қандай да бір ауыр қиындыққа тап болған адамдарға жанашырлық көрсету, оларға қолдан келгенінше көмектесу — адамгершіліктің белгісі болып табылады. Қиналған жанға нәсіліне, дініне қарамастан жанашырлық таныту, әсіресе, қазақ халқына ерекше тән ұлттық қасиет болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Жафар Турсумбаевич Ирисметов
Жафар (Джафар) Турсумбаевич Ирисметов (Jafar Irismetov; 23 тамыз 1976, Ташкент, Өзбек КСР, КСРО) — өзбек футболшысы, шабуылшы.
Өзбекстанның, Қазақстанның, Ресейдің, Украинаның, Қытайдың, Беларустің, Грекияның клубтарында және Өзбекстан Ұлттық құрамасында ойнаған. Қазақстандағы Нилтон Мендес атындағы мергендер клубының мүшесі.
Клубтық
Дустлик
Қайрат
Алматы
Сілтемелер
Санат:Өзбекстан футболшылары Санат:Панатинаикос ФК ойыншылары Санат:Спартак Мәскеу ФК ойыншылары Санат:Анжи ФК ойыншылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Алматы ФК ойыншылары Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары Санат:Динамо Самарқан ФК ойыншылары Санат:Қызылқұм ФК ойыншылары Санат:Навбахор ФК ойыншылары Санат:Шортан ФК ойыншылары Санат:Өзбекстан футбол жаттықтырушылары Санат:23 тамызда туғандар Санат:Ташкентте туғандар Санат:Өзбекстанда туғандар Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары‎
Миожіпшелер
thumb|200px Миожіпшелер (миофибриллы); (myofibrilla, грек, mys (myos) — ет, fibriHa — жіпше) — ет ұлпасының жасушалары — миоциттер мен ет талшықтары — миосимпласттар цитоплазмасында болатын, олардағы жиырылу процесін іс жүзіне асыратын арнайы органелла. Миожіпшелер протеиндік бөлікшелер — миофиламенттерден (жіңішке жіпшелер) құралған. Миожіпшелердің орташа диаметрі 2-3 мкм. Қаңқа бұлшықет талшықтары мен жүрек кардиомиоциттері миожіпшелерінің құрылымдық бірлігі — миомерлер (саркомер). Олар бір-бірінен телофрагма (Z- сызығы) пердешелері арқьшы бөлінген. Миожіпшелер миозин миофиламентері — жуандау күңгірт түсті анизотропты (А) дискіні, ал актин миофиламенттері ақшыл түсті изотропты (И) дискіні құрайды. Дискілер жолақты ет ұлпаларында кезегімен орналасып, миосимпласттардағы және кардиомиоциттердегі көлденең жолақтарды анықтайды. Миожіпшелер бірыңғай салалы ет үлпасының миоциттері мен көлденең жолақты бұлшықет талшықтарының және жүрекет кардиомиоцитінің жиырылу процесін іс жүзіне асырады.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Футболдан Италия чемпионаты 2021/22
Футболдан Италия А сериясының 120-шы маусымы. 20 команда Италия чемпиондығын сарапқа салып, "Милан" клубы араға 11 жыл салып 19-шы рет чемпион атанды.
Мергендер
27 гол — Чиро Иммобиле (Лацио)
Танго
2009 жылы UNESCO Аргентина мен Уругвайдың біріккен өтінішін қабылдап, тангогы адамзаттың материалдық емес мәдени мұра тізіміне қабылдады.
Дереккөздер
Санат:Би түрлері Санат:Мәдениет
Цема (Пёза тармағы)
Цема — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пёза өзенінің сол жағалауынан 187 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 40 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Футболдан 1960 жылғы Еуропа біріншілігі
Футболдан ерлер арасындағы Еуропаның бірінші чемпионаты. Финалдық кезеңі 1960 жылы Францияда өтті. Финалда Югославияны ұтқан КСРО футболшылары Еуропаның тұңғыш чемпиондары атанды.
Қазақ-ноғай қарым-қатынастары
thumb| alt=A.|250 px|[["Дешті Қыпшақ"]]
Қазақ-ноғай қарым-қатынастары (15 – 17 ғасырлар) – екі халықтың саяси және этникалық байланыстары. Қазақ хандығының сыртқы байланыстарында Ноғай ордасы елеулі орын алады. Қазақтар мен ноғайлар этн. жағынан өте жақын. Олар бұрыннан Дешті Қыпшақты мекендеген туыстас ру-тайпалардан құралды. Екі ел қарым-қатынастары әр кезеңде әр түрлі сипат алды. 15 ғасырдың ортасында қазақтар мен ноғайлар бірге тізе қосып, Шайбани ұрпағы билеген Әбілхайыр хандығын құлату үшін соғысты. Әбілхайыр хандығы құлаған соң, қазақтардың күшеюінен қорыққан ноғай билеушілерінің бірі Мұса би Әбілхайыр ханның немересі Мұхаммед Шайбаниді жақтап шығады да, оны Қыпшақ даласының ханы етіп көтеруге талпыныс жасайды. Бұған жауап ретінде Қазақ хандығының билеушісі Бұрындық хан 50 мың әскерімен ноғайлар мен Мұхаммед Шайбаниға қарсы жорық ұйымдастырды. Олардың арасында шайқас болып, Бұрындық Мұсаның ағасы Хорезмиді өлтіреді, бірақ шайқаста жеңіске ноғай әскері жетеді. Алайда ноғай билеушілері Мұхаммед Шайбанидің күшеюінен қорқып, оның хан болуына қарсы шықты. 15 ғасырдың 80-жылдары қазақтар мен ноғайлар Мұхаммед Шайбаниға қарсы Түркістан аймағында бірігіп күресті. Ноғай билеушілерін Едіге ұрпақтарының бірі Хамза бек басқарды. Қазақ хандығының тегеурініне шыдамаған Мұхаммед Шайбани Орта Азияға кеткен соң, олардың арасында ортақ мақсат болмай, Қазақ-ноғай қарым-қатынастарында енді ел мен жер үшін күрес орын алады. 16 ғасырдың басында, Бұрындық хан тұсындағы күресте қазақтар басым түсіп, Ноғай ордасының астанасы Сарайшық қаласы Қазақ хандығының қол астына өтті. Қасым ханның Ноғай ордасына қарсы 1519 – 21 жылдары жүргізген соғыстарын Қазақ хандығының құрамына бұл елдің көп аумағын қосты, ноғайлар Еділ өзенінің оң жағалауына өтіп, бой сағалауға мәжбүр болды. Ноғай ордасындағы көптеген ру-тайпалар өздеріне туыс қазақ ру-тайпаларымен қосылу мақсатында Қазақ хандығы жағына шықты. Бірақ Қасым хан өлген соң (1521) жағдай күрт өзгерді. 16 ғасырдың 20 – 30-жылдары ноғай билеушілері қайта күш жинап, тақ үшін таласып жатқан Қазақ хандығына қарсы соғыс жүргізіп, кезінде айрылған жерлерінің көбін қайтарып алды. Осы жылдары олар қазақтарға қарсы құрылған өзбек-моғол одағына қосылып, Қазақ хандығының әлсіреуіне үлкен әсер етті.
40-жылдардағы Қазақ-ноғай қарым-қатынастары туралы нақты дерек жоқ. Бірақ жанама мәліметтер екі ел арасы бейбіт өмір сүрді деген тұжырым жасауға негіз береді. 50-жылдары Ноғай ордасындағы ішкі саяси тартыстар мен елдегі ашаршылықтан (1557 – 58) ноғайлар көрші мемлекеттерге – Қырым, Қазақ, Орта Азия хандықтарына ауды. Осы жағдайды Қазақ хандығының жаңа билеушісі ‘’Ақназар хан’’ (1551 – 80/81) ұтымды пайдалана білді. Ол Ноғай ордасының билеушілерімен бейбіт қарым-қатынас ұстап отырса да, ауып келген ноғайларды қол астына алып, Жайық өз-не дейінгі жерлерді Қазақ хандығының құрамына енгізді. 1568 жылы Ақназар Ноғай ордасына үлкен жорық жасады.
Сөйтіп, ол біртіндеп құлдырап бара жатқан Ноғай ордасының едәуір бөлігін өз қарамағына қаратты, бұл 16 ғасырдың аяғында кең өріс алды. Қазақ халқы осы ноғай руларын өз құрамына қоса отырып қалыптасты.
Жүгері қаракүйесі
Жалпы мәлімет
Жүгері қаракүйесі – базидиомицеттер класына жататын саңырауқұлақтар тудыратын жүгері ауруы.
Қазақ-ноғай қарым-қатынастары
1577 жылы Ақназар Сарайшық қаласын қайтадан қазақтар қарамағына қосты. Ақназар ханның өлімінен кейін ноғай билеушілері айрылған жерлерін қайтадан қайтарып алуға талпыныс жасап, Қазақ хандығына бірнеше жорық жасады. Алайда, бұл кезде ноғайларға да, қазақтарға да қауіпті жаңа жау – ойраттар (қалмақтар) пайда болды да олардың арасындағы соғыс біраз уақытқа тоқтады. 17 ғасырда ноғай билеушілері өзара қырқысып, халқы күйзеліп жатқанда қалмақтар Жайық бойына орныға бастады. Оларға ноғайлар жалғыз төтеп бере алмай, қазақ билеушілерімен қосылып соғысуға мәжбүр болды. 1619 жылы ноғайлар ‘’Есім ханның’’ қол астында соғысты. 17 ғасырдың бас кезінде ноғайлар үшке бөлінді. Олардың екеуі Кубань, Азов, Терек және Еділдің төменгі ағысын мекендеп, үшінші бөлігі Жайықтың шығыс жағын қоныстанды. 20 – 30-жылдары қалмақтар ноғайлардан Еділ – Жайық өзендері арасын тартып алады. Ноғайлардың кей бөлігі оларға тәуелді болып қалды. Кейінірек олар түгелдей Солтүстік Кавказға орын тепті.
Жүгері қаракүйесі
Жалпы мәлімет
Жүгері қаракүйесі ауруларына жүгерінің бөртпе қаракүйесі мен тозаңды қаракүйесі жатады. Жүгерінің бөртпе қаракүйесін Ustіlago maydіs саңырауқұлағы тудырады. Саңырауқұлақ ақшыл немесе алқызыл мицелла қабықшасымен қапталған, диаметрі 1 – 20 сантиметр бөртпелер түзіп, өсімдіктің барлық мүшесін зақымдайды. Буын аралықтарында пішіні домалақтау, ірілігі жаңғақтай немесе одан үлкенірек, ал жапырақ тақталарында өн бойына созылған, жіңішке ақшыл сарғылт, бұйраланған немесе ірілігі асбұршақтай бөртпелер пайда болады. Жүгері шашақтана бастағанда бөртпенің сыртқы қабықшасы жарылып, ішінен күйе тәрізді споралар шығады. Олар гүлдену кезінде собық жіпшелері арқылы дәндерді зақымдайды. Собықтың жартысына дейін қамтитын пішіні әр түрлі бөртпелер пайда болады да, дәннің орнына көптеген қаракүйе споралары түзіледі. Ауруға шалдыққан өсімдіктердің өсуі баяулап, дәннің түсімділігі 20 – 30 пайызға дейін төмендейді. Ауру қоздырғышы шірімеген өсімдік қалдықтарында сақталатындықтан, жүгеріні бір жерге қатарынан бірнеше рет еге берсе, аурудың дамуы жыл сайын өрши беруі мүмкін.
Қазақ-ноғай қарым-қатынастары
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Жүгері қаракүйесі
Жалпы мәлімет
Жүгерінің тозаңды қаракүйесі жүгерінің тек собығы мен шашақшаларын зақымдайды. Собықта дән түзілмей, ол өзекшесімен қоса толығымен жұқа жапырақшалармен көмкерілген қаракүйе түйіріне айналады. Шашақшалардың жеке гүл шоқтарында да түйіршіктер пайда болады. Егін жинау кезінде қаракүйе споралары топыраққа көшіп, бірнеше жылға дейін сақталады. Бұл ауру жүгері өсіруге маманданған Алматы облысының Панфилов, Ұйғыр, Еңбекшіқазақ аудандары жерінде кең таралған. Жүгері Қаракүйесімен күресу шаралары: ауыспалы егіс жүйесін қатаң сақтап, себер алдында тұқымды витавакс 200 ФФ (3 – 5 л/т), дивиденд 030 (2 – 3 л/т), фенорам немесе фенорам супер (2 кг/т) препараттарының бірімен дәрілейді.
Дереккөздер
Санат:Өсімдік аурулары
Персияновка
Персияновка — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы жерге сіңіп, арнасын жоғалтады орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Белое (Қызылжар ауданы)
Белое — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Рощин ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 16 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 918 адам (434 ер адам және 484 әйел адам) болса, 2009 жылы 866 адамды (415 ер адам және 451 әйел адам) құрады.
Ла-Вильтель
Ла-Вильтель (La Villetelle) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Обюссон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,14 км² шамасында.
Белое (Қызылжар ауданы)
Дереккөздер
Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Ла-Вильтель
Коммунаның INSEE коды — 23266, пошта индексі — 23260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10,1 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Крез департаментінің коммуналары
Веллингтон (Мэн)
Веллингтон (Wellington) — Мэн штатының Пискатакис округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 258 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 103.4 км² шамасында. FIPS коды — 23-81405.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Фишер Куно
thumb|
Фишер (Fischer) Куно (23.07.1824-05.07.1907)- немістің философия тарихын зерттеушісі, гегельшіл философ. Философия мен филологияны Лейпциг және Гале университеттерінде зерттеп, 1850-53 ж. Гейдельбергте приват-доцент болды. 1855-71 ж. Йена университетінде философиядан лекция оқыды. 1872-1906 ж. Гейдельберг универсиитетінің профессоры. Оның өмір бойы жазған басты еңбегі-«Жаңа философия таризы» (1853-77). Бұл шығармасында ол Батыс Еуропа философиясының аса ірі өкілдерін ілімдері мен олардың өмірі және қызметі жайында қыруар материалды қамтыған. Ол философия тарихын өздігінен дамитын идея өзінің имманентті заңдарына бағынады, әрбір кейінгі пайда болған жүйе бұрынғы жуйенің логикалық дамуы болып табылады деп Гегель рухында қарады. Ф. талданатын философия жүйенің оны жасаушы философтың жеке басымен байланысын ашып беруге үлкен мән береді. Ол әдебиет тарихы жайындағы (Гёте, Лессинг, Шиллер, Шекспир, туралы) бір қатар еңбектің авторы.
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Даңғаза
Ертеректе шыққан екі томдық түсіндірме сөздігімізде «даңғазаға» берілген түсінік-ретсіз сөйлеген сөз, ыңжың, у-шу. «Не дегеніңді мана даңғазамен ұқпай қалдым, сұрады деп айып етпе» (Мұқанов). Ал соңғы 10 томдық түсіндірме сөздікте — даурықпа, даңғой. «Енді байқаса, дархан өмір сүрдім дегені даңғаза, бейпіл өткен күндер сияқты» (Т. Ахтанов, Дала сыры).
Желайдар
Желайдар (Anemone) — сарғалдақтар тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік. Желайдардың бұрынғы КСРО аумағында 46 түрі өседі, олардың көпшілігі улы келеді. Негізгілері: Дүние жүзінде кең тараған, 150-дей түрі белгілі. Қазақстанның барлық жерлерінде өсетін 11 түрі бар. Биіктігі 10 – 50 см-дей, сабағы тік өседі; сыртын түк басқан. Тамырына жақын жерінде жапырағы болмайды. Жапырағы сүйір, сағағы қысқа болады. Ірі гүлдері ақ сары, көгілдір түсті, олар сабақтың ұшында дара немесе шатырша гүлшоғырына топтасады. Ерте көктемде гүлдейді. Жемісі – тұмсығы иілген қысқа ұрық. Желайдардың жапырағының құрамында дәмі ащы анемонол болады. Одан ауруды бәсеңдететін және жүрекке әсер ететін анимонин бөліп алады. Тамырынан алынатын улы шырынды кейде сүйелді кетіру үшін пайдаланады. Желайдарды пайдаланған кезде өте сақ болған жөн, өйткені ол улы өсімдік. Сондай-ақ желайдар өте әдемі өсімдік болғандықтан, сәндік үшін де өсіріледі. Желайдар – көпжылдық, шөптесін өсімдік.Оның табиғи 120-дан аса түрі болса,сұрыпталған 150-ге жуық түрі көгалдандырудакең қолданыста.Грек тілінен аударғанда “ желдің қызы” деген мағына береді.Себебіоның гүлдері желді алдын ала сезеді.Жел болардың алдына гүл күлтелерін жинап,қауызын жаба бастайды. Табиғатта көк түсті гүл жаратын бірден–бір өсімдік осы желайдар.Сонымен қатар ақ, қызыл, күлгін, сия көктүстері де бар. Бойының биіктігі 15-60см.Топырағы жеңіл болса мол гүл жарады.Солүшін аптасына бір рет түбін қопсытып тұрады.“нәзік гүлді желайдар” деп аталатын түрініңкүзде бетін топырақпен жауып қояды. Ал,басқа желайдарлар қысқы суыққа шыдамдыкеледі. Аналық көшеттердің түбін бөлуарқылы көбейтеді.
Дереккөздер
Санат:Сарғалдақтар тұқымдасы Санат:Улы өсімдіктер Санат:Дәрілік өсімдіктер
Даңғаза
Сөздікте мұның қытай тілінен ауысқандығы белгіленген. Осыған қарағанда, сөз төркіні — қытай тілі, алғашқы мағынасы — әсемдік, таң қаларлық оқиға да, ал қалған мағыналары — туынды болса керек деген ойдамыз. Өйткені, түркі, моңғол, тунгус-маньчжур тобындағы тілдерде бұған қай жағынан да (тұлға, мағына) сәйкес келер сөзді кездестірмедік.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Пригонрье
Коммунаның INSEE коды — 24340, пошта индексі — 24130.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4000 адамды құрады. Халық тығыздығы — 153,14 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Антивергентті қатпарлар
Антивергентті қатпарлар - бір-біріне карама-қарсы бағытга еңкейген немесе төңкерілген дербес қатпарлар не қатпар жүйелері.
Дереккөздер
Санат:Геология
Ла-Вельес
Ла-Вельес (La Vellés) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла-Армуния ауданында (комарка) орналасқан.
Дунцвайлер
Дунцвайлер (Dunzweiler) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Кузель ауданының құрамына енеді.
Ла-Вельес
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 576 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,50 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 14 км.
Дунцвайлер
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Кіші Хальмер-Ю
Кіші Хальмер-Ю — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хальмер-Ю өзенінің оң жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Тион бактериялары
Тион бактериялары (грек. theіon – күкірт) – күкірттің тотығуынан және оның тотықсызданған бейорганикалық қосылыстарынан қуат алатын күкірт бактериялары. Тион бактерияларының ерекше белгісі жасушалар ішінде молекулалық күкіртті (S2) түзуге қабілеттілігі болып саналады. Бұлар ұсақ, таяқша тәрізді, көпшілігі қозғалмалы бактериялар, спора түзбейді. Қышқылдық ортаға төзімді (рН 6,0 – 10,0), галофильді штаммы болады. Температура 28 – 30°С болғанда жақсы өседі. Тион бактерияларының арасында облигатты хемолитоавтотрофтар (Т. thіoparus, Т. thіooxіdans, т.б.) және автотрофты, гетеротрофты, миксотрофты өсетін факультативті хемолитоавтотрофтар кездеседі. Тион бактериялары күкірттің әртүрлі тотықсызданған қосылыстарын (сульфаттар), молекулалық күкіртті (S2), тиосульфатты және политионаттарды тотықтырады. Тион бактериялары темірдің шала тотығы тұздары мен бірқатар органикалық қосылыстарды да тотықтырады. Бұл бактериялар су қоймаларында, топырақта, кен орындарында жиі кездеседі. Тион бактерияларының тіршілігімен кентастардан, тау жыныстарынан және концентраттардан алынатын металдарды бактериялық жолмен сілтісіздендіру, металдардың аэробты таттануы, бетонды құрылымдардың бүлінуі байланысты болады.
Дереккөздер
Санат:Бактериялар
Улыс-Том
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Хьюстон (Миссури)
Хьюстон (Houston) — Миссури штатының Техас округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 9.2 км². FIPS коды — 29-33238.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Техас округы (Миссури)
Бистрилица (Монтана облысы)
Бистрилица (Бистрилица) — Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 185 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3527. Телефон коды — 09528. ЕКАТТЕ коды — 4203.
Манеглиз
Манеглиз (Manéglise) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Аррондиссеман-дю-Авр округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,35 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76404, пошта индексі — 76133.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1152 адамды құрады. Халық тығыздығы — 137,96 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Ландеван
Ландеван (Landévant) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Морбиан департаментінде орналасқан. Лорьян округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 22,34 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 56097, пошта индексі — 56690.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3130 адамды құрады. Халық тығыздығы — 140,11 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Морбиан департаментінің коммуналары
Алматы заң колледжі
АЛМАТЫ ЗАҢ КОЛЛЕДЖІ РЕСПУБЛИКА КӨЛЕМІНДЕГІ АРНАУЛЫ ОРТА БІЛІМ БЕРЕТІН ЖЕТЕКШІ ОҚУ ОРЫНДАРЫНЫҢ БІРЕГЕЙІ 1995 ЖЫЛЫ ЗАҢГЕР, САЯСАТТАНУШЫ-ҒАЛЫМ Д.М.ЖАЗЫБАЕВТЫҢ ҚҰРЫЛТАЙШЫЛЫҒЫМЕН АШЫЛҒАН. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ БЕРГЕН МЕМЛЕКЕТТІК ЛИЦЕНЗИЯСЫНЫҢ СЕРИЯСЫ АА №  0000316. ЛИЦЕНЗИЯНЫҢ БЕРІЛГЕН КҮНІ 11.01.2002 Ж. ЛИЦЕНЗИЯ МЕРЗІМІ ШЕКТЕЛМЕГЕН. МЕКЕМЕ БЮДЖЕТТЕН ҚАРЖЫЛАНБАЙТЫН, КОММЕРЦИЯМЕН ШҰҒЫЛДАНБАЙТЫН, КӘСІПТІК ОРТА БІЛІМ БЕРЕТІН ОҚУ ОРНЫ БОЛЫП САНАЛАДЫ. МАМАНДЫҚ: ҚҰҚЫҚТАНУ, ҚҰҚЫҚ ЖӘНЕ ӘЛЕУМЕТТІК ҚАМСЫЗДАНДЫРУДЫ ҰЙЫМДАСТЫРУ, МЕМЛЕКЕТТІК ЖӘНЕ ШЕТ ТІЛДЕРІНДЕ ІС ЖҮРГІЗУ.
БІЛІКТІЛІК: ЗАҢГЕР, ӘЛЕУМЕТТІК ҚАМСЫЗДАНДЫРУ МАМАНЫ, МЕМЛЕКЕТТІК ЖӘНЕ ШЕТ ТІЛДЕРІНДЕ ІС ЖҮРГІЗУДІ ҰЙЫМДАСТЫРУ МАМАНЫ.
КОЛЛЕДЖ ТҮЛЕКТЕРІНЕ МЕМЛЕКЕТТІК ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ АЙМАҒЫНЫҢ БАРЛЫҚ ЖЕРІНДЕ ЖАРАМДЫ ДИПЛОМ БЕРІЛЕДІ.
КОЛЛЕДЖ ТҮЛЕКТЕРІ: ҚҰҚЫҚ ҚОРҒАУ ОРГАНДАРЫНЫҢ АНЫҚТАУ БӨЛІМІНДЕ, СОТ ОРЫНДАУШЫСЫ, САЛЫҚ МЕКЕМЕЛЕРІНДЕ, НОТАРИАЛДЫҚ КЕҢСЕ ИНСПЕКТОРЫ, КАДР БӨЛІМІНДЕ, НЕКЕГЕ ТҰРҒЫЗУ ОРНЫНДА, ӘЛЕУМЕТТІК ҚАМТУ МЕКЕМЕЛЕРІНДЕ, КӘСІПОРЫНДАРДА ҚЫЗМЕТ ЕТЕ АЛАДЫ.
КОЛЛЕДЖГЕ 9-ШЫ СЫНЫП БІТІРУШІЛЕР, ОРТА БІЛІМІ, ОРТА АРНАУЛЫ БІЛІМІ ЖӘНЕ ЖОҒАРЫ БІЛІМІ БАР АЗАМАТТАР ҚАБЫЛДАНАДЫ. КОЛЛЕДЖДЕ ТӨМЕНДЕГІ ОҚУ-ТӘЖІРИБЕЛІК КАБИНЕТТЕР ЖӘНЕ ЗЕРТХАНАЛАР БАР:
- МЕМЛЕКЕТ ЖӘНЕ ҚҰҚЫҚ ТЕОРИЯСЫ; - АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚ ЖӘНЕ АЗАМАТТЫҚ ІС ЖҮРГІЗУ; - ТІЛТАНУ КАБИНЕТІ; - КОМПЬЮТЕРЛІК СЫНЫП; - ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҚ ЖӘНЕ ҚЫЛМЫСТЫҚ ІС ЖҮРГІЗУ; - КРИМИНАЛИСТИКА; - ЕҢБЕК ҚҰҚЫҒЫ; - МЕМЛЕКЕТ ЖӘНЕ ҚҰҚЫҚ ТАРИХЫ; - ІС ҚАҒАЗДАРЫН ЖҮРГІЗУ; - ОҚУ - ӘДІСТЕМЕЛІК ЖӘНЕ ҚОҒАМДЫҚ ҒЫЛЫМИ КАБИНЕТ; - КРИМИНАЛИСТИКАЛЫҚ ІС-ТӘЖІРИБЕ КАБИНЕТІ; - СОТ ПРОЦЕСІН ЖҮРГІЗУДІ ҮЙРЕТУ КАБИНЕТІ; КОЛЛЕДЖДЕ ҒЫЛЫМ КАНДИДАТТАРЫ, ҒЫЛЫМ МАГИСТРЛЕРІ, ЖОҒАРЫ ЖӘНЕ І-ШІ ДӘРЕЖЕЛІ ОҚЫТУШЫЛАР, АҒА ОҚЫТУШЫЛАР, ҚҰҚЫҚ ҚОРҒАУ ОРГАНДАРЫНЫҢ ЖОҒАРҒЫ САНАТТЫ ҚЫЗМЕТКЕРЛЕРІ ДӘРІС БЕРЕДІ. КОЛЛЕДЖДІҢ МЕКЕН ЖАЙЫ: 480062, АЛМАТЫ Қ, А.ЖҰБАНОВ КӨШЕСІ, 1А. БАЙЛАНЫС ТЕЛЕФОНЫ: 276-34-00
Дереккөздер
Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Санат:Алматы колледждері
Осоргино (Воздвижен ауылдық кеңесі)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Бүктеу
БҮКТЕУ, фальцтеу — полиграфиялық өндірісте кітап, журнал, дәптер, т.б. жасау үшін қағаз парағын белгілі бір тәртіппен бүктеу процесі. Бүктеудің саны басылымның түрі мен пішіміне, сондай-ақ, қағаз парағының пішіміне байланысты болады. Бүктеу сызығының өзара орналасуына қарай перпендикуляр бүктеу, параллель бүктеу және аралас бүктеу болып ажыратылады. Бүктеу арнайы бүктеу машинасымен немесе баспа машинасының бүктеуіш аппаратымен орындалады.
Дереккөздер
Санат:Өндіріс
Әлеуметтік компромисс
Әлеуметтік компромисс - түрлі мүдделері, бағдарламалары, әлеуметтік бағдарлары, өмірлік жоспарлары бар іс-әрекет субъектілерінің	арасындағы бірлесе ұйымдасу, тактикалық және стратегиялық міндеттерді шешу мақсатымен жасалған келісімі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Жазық тікбұрышты координат
Жазық тікбұрышты координат — координат білік осьтері деп аталатын екі озара перпендикуляр сызыктардын қиылысу нүктесі (тік білік — икс, көлденең білік — игрек). Топографияда жазық тікбұрышты координат қолданудың кейбір ерекшеліктері бар. Бүкіл жер беті меридианмен шектелген 2 тең бөлікке бөлінген. Оның бойлығынын айырмасы 6°,ол аймактың координаты деп аталады. Оның есебі Гринвич меридианынан шығысқа карай 1-ші нөмірден 60-қа дейін жүргізіледі. Әрбір мұндай аймақта координаттың тік білігі (ось X) ретінде меридиан білігі алынады, ал көлденең білік (ось У) ретінде барлық аймақта экватор сызығы алынады. Меридиан білігінің экватормен киылысуы әрбір аймақ координатының басы болып есептеледі.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Оливейра-ди-Фатима
Оливейра-ди-Фатима (Oliveira de Fátima) — Бразилиядағы муниципалитет, Токантинс штатында орналасқан. Батыс Токантинс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Риу-Формозу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Санат:Токантинс елді мекендері
Мальхов (Мекленбург)
Мальхов (Мекленбург) (Malchow) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан қала. Мюриц ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6793 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 44,60 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 45 041. Қаланың басшысы — Йоахим Штайн.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Жыныс бұзғыш
Жыныс бұзғыш — тікелей тау жынысына әсер етіп, оны бұзатын қатты дене. Тау жынысына әсер ету тәсіліне қарай:
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
EFE
«ЭФЭ» – Испания ақпарат агенттігі. ЭФЭ 1939 жылы Фабра, Фебус, Фаро ақпарат агенттігінің қосылуы нәтижесінде құрылды. Испан тілдес елдер арасында ең ірі агенттік болып саналады. Штаб-пәтері Мадридте орналасқан. Формалді түрде акционерлік қоғам болып табылады. Агенттік ел жаңалықтарын БАҚ-на, мемлекеттік және тәуелсіз мекемелерге, партияларға, кәсіподақтарға, елшілерге, шетелдерге таратады. Әлемнің ірі 30 ақпарат агенттігімен ақпарат алмасады. Ақпарат көлемі жылына 200 мың сөз. Агенттік штатында 2500-дей адамдар қызмет етеді. Шетелде 80 бөлімшесі жұмыс жасайды.
Мартбек Мамраев
Мартбек Мамраев (1908-1989 ж.), гвардия аға сержант, Кеңес Одағының Батыры (1944 ж.).
EFE
Дереккөздер
Санат: Журналистика
Мартбек Мамраев
Өмірбаяны
Арғын тайпасы Қаракесек руы Бөрібай бұтағынан шыққан.
Еңбек жолын 1924 ж. Қарқаралы ауданында бастап, кейін Қарағандыда жұмыс істеді. 1931-34 ж. забойшы, 1934-38 ж. электрослесарь-механик, 1938-1940 ж. К. О. Горбачев атындағы №8/9 шахта кәсіподақ комитетінің председателі. 1940-42 ж. «Кировкөмір» тресі №3-бис шахтасында партия жұмысын ұйымдастырушы. 1942-44 ж. Кеңес Армиясы қатарында. 1944-45, 1952-54 ж. 1 маусымға дейін М. Мамраев шахтада партия жұмысын ұйымдастырушы, 1945-1952 ж. Ленин ауданың партия комитетінің 1-хатшысы, 1955-58 ж. Қарағанды қалалық Кеңесі аткомы төрағасының 1-орынбасары, 1958-1972 ж. химия-металлургия институты директорының орынбасары. 1972-1985 ж. осы институтта патент-информация бөлімінің инженері.
1943 ж. қыркүйекте Днепр өзеннен өтерде 12-атқыштар дивизиясы 32-ат0ыштар полкінің пулемет расчетының командирі М.Мамраев асқан ерлік көрсетгі, фашистердің шабуылына тойтарыс беріп, бөлімшенің өзеннен өтуін қамтамасыз етгі. Ұлы Отан соғысынан кейін Қарағандыда кеңес және шаруашылық қызметінде болды.
Марапат
Ленин ордені, Құрмет Белгісі орденімен марапатталған. Қарағанды қаласының құрметті азаматы (1971 ж.). Химия металлургия институтының әкімшілік үйінде М. Мамраевтің бюсnі орнатылған.
Дереккөздер
Санат:1908 жылы туғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1989 жылы қайтыс болғандар
NGC 63
NGC 63 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 27 тамызда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 63 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1160, UGC 167, MCG 2-1-30, ZWG 433.42, IRAS00151+1110.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Келіншек қонысы
Келіншек– Қызылқұм құмының солтүстік бөлігіндегі қоныс. Қызылорда облысы Қармақшы ауданында орналасқан. Қуаңдарияның аңғарында. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 8 км-ге созылып жатыр, енді жері 3 км. Солтүстігінде Заңғар төбесі, Тектұрмас, т.б. көптеген артезиан құдықтары, оңтүстігінде Бәбішмола, батысында Үштам қоныстары орналасқан. Қоныс алқабын сексеуіл шоғырлары қоршаған.
Жүгіну
Жалпы сипаттама
ЖҮГІНУ – дәстүрлі қазақ қоғамындағы әдет құқығы бойынша жәбірленушінің өз талап-тілегін қанағаттандыру үшін биге өтініш жасауы. Жәбірленуші кейде жалғыз өзі, кейде жауапкермен бірге би алдына келіп, өз талап-тілегін білдіреді. Талап етілген даулы істі қарау-қарамауды бидің өзі шешеді. Кейде дауласушы тараптардың екі жағы да алдын ала билік шығарып беру үшін жүгініп отырған би қандай кесім шығарса да разы болатынын білдіреді. Мұндайда биге жүгінгендердің би шешіміне қарсылық білдіруге құқығы жоқ. Ал ру мен ру арасындағы ушыққан үлкен даудың байлауын тауып, бітісу үшін әр рудың сөз ұстаған билері төбе биге жүгінетін болған. Бұл сот ісі ретінде қаралады.
Келіншек қонысы
Дереккөздер
Санат:Қазақстан қоныстары
Жүгіну
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:Қоғам
Жанкісі Басыбайұлы
Жанкісі Басыбайұлы(1772, Қарағанды облысы Ұлытау ауданы Қарағандысай бойы — 1849, Сыр бойы) — ақын, би. Найман тайпасының бағаналы тармағынан шыққан. Басыбай аңшының шаңырағында дүниеге келген. Кейбір аңыз әңгімелерде Жанкісінің шын аты — Жанқиса және ол Қоқан хандығы әскерлерімен қақтығыста қайтыс болған делінеді. Жанқисаның жанама аты Жанкісі екенін Е.Бекмаханов та атап көрсеткен. Жанкісі шығармаларының көпшілігі сақталмаған. “Мақпал — Сегіз” дастанының үзіндісі, “Қоқан ханына айтқаны”, “Қожыққа айтқаны” толғаулары ғана жеткен. Жанкісінің “Қоқан ханына айтқаны” толғауы “Ай, заман-ай, заман-ай” жинағына кірген. Осы толғауында Жанкісі Қоқан ханын, оның салықшы бектерінің әділетсіздігін өткір сынаған. Кейін оларға қарсы ашық күреске шыққан. Жанкісінің “Қоқан ханына айтқаны” толғауы 1830 жылы орыс тіліне аударылып, “Песня о временах владычества коканцев” деген атпен “Образцы киргизской поэзии в песнях эпического и лирического содержания, переложенных в русские стихи” жинағында жарық көрген (1885, Орынбор). Кейбір шығармалары Әдебиет және өнер институтының қолжазбалар қорында сақтаулы тұр.
Жанкісі би шамамен 1770-72 жылдары Ұлытау өңірінде туып, 1848-49 жылдары Сыр бойында қайтыс болған деседі. Би, әрі ақын Жанкісінің әкесінің аты түрлі жинақтарда әртүрлі айтылып жүр. Бірде Өтеміс, енді бірде Басыбайдың баласы делінеді. Бидің артында «Қоқан ханына айтқаны», «Қожыққа айтқаны» тағы басқада айтқандары ел есінде. Бірсыпырасы жинақтарда жарияланған.
«Қоқан ханына айтқаны» деген тегеурінді өлеңі алғаш рет 1875 жыл «Записки Оренбургского отделения РГО» журналында жариялаған. Екінші рет 1885 жылы Орынбор қаласында ғалым, профессор Н.Веселовскийдің құрастыруымен «Образцы Киргизской поэзии» деген кітапқа енген. Осы кітабында ғалым Веселовский жырдың авторы Жанкісін «Сыр бойылық Найман» дегенді ғана жазған екен.
Әрі би, ақын Жанкісі Қоқан хандығының қазақ жұртшылдығына жасап жүрген озбырлығы туралы, өткір тілмен ашына баяндап, айыптау, қарсылық сөзімен айтқан.
Жанкісіні осы өлеңінің соңында:
Дереккөздер
Санат:Қазақ би-шешендері
Аяздық мору
Аяздық мору — таужыныстардың жарықтарына кірген судың мезгіл-мезгіл қатуы нотижесінде (су қатқанда көлемі 11%-дай үлғаяды) қирауы. Бүл процесс суық жоне қоңыржай алқаптарда жақсы білінеді. Аяздық мору — физикалық морудың бір түрі.
Дереккөздер
Санат:Геология
Әлеуметтік үрдіс
Әлеуметтік үрдіс - құрылымдық немесе себепті (басқаша айтқанда қызметтік) тәуелділікпен өзара байланысатын кездейсоқ құбылыстардың сериясы.
Алаш оқулықтары
Алаш оқулықтары - ХХ ғасырдың алғашқы ширегіндегі оқулықтар. Осы кезеңде А.Байтұрсынұлы бастаған Алаш зиялылары қазақша оқытуға арналған әліппелер, оқу құралдары, оқулықтар жаза бастады. А.Байтұрсынұлы 1895 жылдан бастап 1909 жыл аралығындағы Ақтөбе, Торғай, Қарқаралы уездеріндегі оқытушылық тәжірибелері негізінде оқу құралдарын жазды. Олардың ең алғашқысы «Оқу құралы. Қазақша алифба» деген атпен 1912 жылы Орынборда шықты. Бұл кітап ғалымның араб графикасына негізделген «төте жазу» деп аталған әліпбиімен жарық көрді. А.Байтұрсынұлының кітаптары арқылы қазақ тіл білімінің ғылыми және әдістемелік негізі салынды. Осы кезеңде М.Малдыбаевтың 1911 жылы Семейде «Оқулық» кітабы, 1912 жылы Қазанда Ж.Аңдамасовпен бірігіп жазған «Қазақша ең жаңа әліппе» еңбегі жарық көрді. 1912 жылы Қ.Қожықовтың «Әліппе» оқулығы, 1914 жылы К.Ғабдуллиннің «Қазақ балаларына жәрдем» атты қазақша әліппесі жарыққа шықты. Осы кітаптарда латын графикасы негізіндегі қазақ әліпбиін үйрету, қазақ тілінің емле, ережелерін игерту мәселелері қамтылды. А.о. арқылы тіл білімі салаларының ғылыми негізі қалыптасты.
Александр Александрович Кокорин
Александр Кокорин
Алекса́ндр Алекса́ндрович Коко́рин (19 наурыз 1988, Валуйки) — шабуыл шебіндегі орыс ойыншысы. Қазіргі таңда мәскеулік "Динамо" футбол клубының сапында және Рессейдің ұлттық құрмасында өнер көрсетеді. thumb|left|200px
Динамо
2008 жылы Александр мәскеулік "Динамо" клубымен үш жылдық келісім шартқа тұрады. Ол кезде "Динамо" сапында мықты шабуылшы болмайды, сол себепті Кокорин қиындықсыз негізгі сапқа кіреді. Кокорин "Динамо" сапында ең алғашқы ойынын 17 жасында өткізеді. Ол ойында Александр гол соғып сол маусымнын ең жас гол соққан ойыншысы атанады. Үш тур өткеннен соң тағы бір голды өзінің алдын ойнаған мәскеулік "Локомотив" клубына соғады. Ол ойынын соныңда есеп (1-0) болады.
2009 жылдағы маусымда Александр жиаырма үш ойынға қатысып бар жоғы екі гол соғады. Біріншісі голын "Химки" футбол клубына, ал екіншісін мәскеулік "Спартак" клубына соғады.
Жаңа маусымда Александр Еуропа Лигасында үш гол соғады. оның екеуі «Данди Юнайтед» клубына, ал үшінші голын «Штутгарт» клубына соғады. Рессей Чемпионатында бірінші голын алтыншы турда "Локомотив" клубына соғады да сол маусымда өз командасына алғашқы жеңісті алып келеді. 2012 жылдың 22 қыркүйегінде "Амкар" футбол клубына қарсы ойнап Рессей Лигасында өзінің 100-ші ойынын өткізеді.
Ұлттық мансабы
2012 жылы 11 қыркүйек күні 2014 Әлем Чемпионатының іріктеу кезеніңде Израиль ұлттық құрамасына қарсы ойында гол соғады. Ол гол Кокорин үшін ұлттық құрама сапындағы ең алғашқы голы болып саналады. 6 қыркүйек 2013 жылы Александр Кокорин "Люксембур" ұлттық құрамасына ең тез гол соғады. Ол голдың соғылуына бар жоғы 21 секунд қажет болады.
2014 жылы Бразилияда өткен Әлем Чемпионатында Александр Кокорин үш ойын өткізіп бір гол соғады. Ол голды "Алжир" ұлттық құрамасының қақпасына соғады.
Дереккөздер
Санат:Ресей футболшылары
Үнді-Ганг жазықтығы
300px|right|thumb|Үнді-Ганг жазықтығы Үнді-Ганг жазықтығы (Һинди тілінде: Sindh Ganga ka Maidan) солтүстік және шығыс Үндістанның, Пәкістанның халық ең тығыз қоныстанған аймақтарын және Бангадешті түгел дерлік қамтып жатқан ауқымды және топырағы құнарлы аллювийлі жазықтық. Бұл аймақ өзін сумен қамтамасыз ететін Инд және Ганг өзендерінің аттарымен аталған.
Үнді-Ганг жазықтығы солтүстік жағынан Гималай тауларымен шектелген. Оның көптеген өзендері Гималайдан бастау алады. Екі үлкен өзен жүйесінің бүкіл аймаққа алып келетін құнарлы аллювиінің көзі де сол. Жазықтықтың оңтүстік жағы Виндхъя және Сатпура тау жотасымен және Чота Нагпур платосымен көмкерілген. Батысында Иран платосы орналасқан.
Бұл аймақ Жер ғаламшарындағы ең тығыз қоныстанған аймақтардың бірі. Онда шамамен 900 миллион адам тұрады, бұл бүкіл Жер тұрғындарының 1/8-ін құрайды.
Топографиясы
Жазықтықтың топографиясы жалпы алғанда біркелкі, оны түрлендіріп тұратын жайылмалардың тік жарлары, өзен арнасының өзгеріп тұрулары және өзендердің эрозия тудырып, жер бедерін өзгертетін басқа да әрекеттері.
«Терай» деп аталатын жер бедерінің бір түрі Үнді-Ганг жазықтығының солтүстік шекарасын құрайды. Гималай тауларының етектері жазықтықпен тоғысатын жерлерде тау өзендері алып келген ірі түйіршікті құмнан және малта тастардан кішкене төбелер құралған, оларды жергілікті тұрғындар «ғар» деп атайды (Һинди тілінде ол үй дегенді білдіреді).
Бұл аймақта жер асты суы жазықтық басталатын жерден бастап ағады да, өзен бойындағы көптеген жерлерді батпақтарға айналдырады. Жазықтықтың оңтүстік шекарасы Раджастхан штатындағы Тар шөлінің шетімен өтеді, содан соң шығысқа қарай бұрылып, Деккан үстіртімен жапсарлас созылып, Бенгал шығанағына жетіп тіреледі. Төбелердің биіктігі 300-ден 1200 метрге дейін өзгеріп отырады, әрі төбелердің жалпы алғанда батыс-шығыс бағытында созылып жатыр.
Деккан үстірті солтүстік және оңтүстік екі бөліктен тұрады. Солтүстік бөлігі шығыс Раджастхандағы Аравалли қыраты арқылы өтеді. Мадхъя Прадеш штатындағы оңтүстік бөлігі, Малва үстірті одан ары оңтүстікте жатқан Виндхъя қыратымен түйіседі.
Бөлімдері
Кейбір географтар Үнді-Ганг жазықтығын мынадай бірнеше бөлікке бөледі: Инд өзенінің аңғары, Пенджаб жазықтығы, Һариана жазықтығы және Ганг өзенінің орта және төмен ағысы. Бұл бөлімдеу судың молшылығына негізделген.
Тағы бір анықтама бойынша, Дели қыраты Үнді-Ганг жазықтығын екі су жинау алабына бөліп отыр. Оның батыс бөлігі Пенджаб жазықтығынан және Һариана жазықтығынан, шығыс бөлігі Ганг-Брахмапутра су жинау алабынан тұрады. Дели қыратының орташа биіктігі бар болғаны 300 метр шамасында ғана, сондықтан сырт көзге Үнді-Ганг жазықтығының осы екі алапқа бөлініп отырғандығы біліне бермейді. Рави, Беас, Сатледж өзендері Пенджаб жазықтығын да, Һариана жазықтығын да сумен қамтамасыз етеді. Суды ауыл шаруашылығында көп қолдана бергеннің нәтижесінде Үндістанның Пенджаб штатында және Пәкістанның Инд өзенінің аңғарында ағып өтетін судың деңгейі айтарлықтай төмендеді.
Гангтың төменгі ағысының басым бөлігі Батыс Бенгалия арқылы өтіп, одан әрі Баңладештің жері арқылы жалғасады. Ямуна өзенімен қосылғаннан кейін екі өзен Ганг атырауын құрайды.
Брахмапутра өзені Тибетте Ярлунг Цангбо деген атпен бастау алып, Үндістанның Аруначал Прадеш және Ассам штаттары арқылы өтіп, Баңладешке өтеді.
Ауқымы
Үлкен жазықтық болғандықтан оның ауқымы түрлі дерек көздерінде түрліше көрсетіледі. Шамамен алғанда, Үнді-Ганг жазықтығы мына аймақтардың арасында орналасқан:
Құнарлы Терай аймағы осы жазықтықтың Непалдық бөлігіне жатады. Жазықтықты айналай ағып жатқан өзендер: Беас, Чамбал, Ченаб, Ганг, Гомти, Инд, Рави, Сатледж және Ямуна. Топырағы өзендер ағызып әкелетін тұнбаға бай, сол себепті жазықтық дүние жүзіндегі ең көп өңделетін аймақтардың бірі болып табылады. Тіпті ауылдық жерлерде халықтың орналасу тығыздығы өте жоғары.
Ауыл шаруашылығы
Үнді-Ганг жазықтығында ауыл шаруашылығының негізі — ауыспалы егіс тәсілімен күріш және бидай дақылдарын өсіру. Сонымен бірге жүгері, қант қамысы және мақта да өсіріледі.
Егістіктерге жаңбыр суының негізгі көзі — оңтүстік-батыс муссондар, ол жалпы ауыл шаруашылығын сумен жеткілікті мөлшерде қамтамасыз етеді. Гималай тауларынан ағатын көптеген өзендер суармалы егіншіліктің негізі болып табылады.
20 ғасырдың 70-ші жылдарына дейін Үнді-Ганг жазықтығының ауыл шаруашылығы тұрғындарын азық-түлікпен әзер дегенде қамтамасыз етіп келді. 60-шы жылдары басталған Жасыл революцияның нәтижесінде бұл жағдай түзелді.
Су қорларының тапшылығы
Халық санының қарқынды өсуінің себебінен және жаңбыр әкелетін муссондар мен Гималайдан ағып келетін қар суының мөлшеріне әсер ететін ғаламдық жылынудың себебінен бұл аймақта болашақта су тапшылығы шиеленісе бастауы мүмкін.
Тарихы
Бұл аймақ көне Үндістанның бесігіне айналған Үнді өзені аңғары өркениетімен әйгілі. Жерінің жалпақ та құнарлы болғаны түрлі империялардың пайда болып, дамуына қолайлы жағдай жасады. Солардың ішінде Гупта империясы, Канаудж, Магадха, Маурья империясы, Моғол империясы және Деһли сұлтандығы, олардың әрқайсысының демографиялық және саяси орталықтары дәл осы Үнді-Ганг жазықтығында орналасқан болатын. Үнді тарихының Ведалық және эпикалық кезеңдерінде бұл аймақ Арьяварта (Арялардың елі) деп аталды. Ол ел батысында Үнді өзенімен, оңтүстігінде Виндхъя таулы қыратымен шектесіп жатты. Ислам дәуірінде осы жерді жаулап алған түркі билеушілері парсы тіліндегі «Һинд» жер-су атауына негізделіп оны Һиндустан деп атай бастады (яғни «Үнді өзенінің елі»). Бұл атау кейінірек бүкіл Үндістанға қатысты қолданылатын болды, бірақ тіпті қазірге дейін осында сөйленетін хинди және урду тілдері мен сол тілде сөйлейтін мәдениет «һиндустани» деп аталады.
Кейінірек Британия отары болған кезде де, тәуелсіздік алғаннан кейін де Үндістанның демографиялық және саяси орталығы осы жазықтық болып қала берді.
Тілдері
Үнді-Ганг жазықтығында сөйленетін тілдердің басым көпшілігі Үнді-Арий тілдеріне жатады. Шығу тегі бір туыстас тілдер болғандықтан олар бір-бірімен диалектілер тізбегін құрайды.
Қалалары
Үнді-Ганг жазықтығының ең үлкен қалаларының ішінде Ахмадабад, Деһли, Дакка, Файсалабад, Хайдарабад, Канпур, Карачи, Колката, Лахор, Лакхнау, Лудхияна, Мултан, Патна, Равалпинди-Исламабад және Сурат. Бұл аймақта қалалардың тығыз орналасқаны сонша, бір қаланың бітіп, көршілес қала басталатын шекараны дәл басып айту кейде қиын.
Әкімшілік бөліктері
Үнді-Ганг жазықтығының шекараларын нақты белгілеу мүмкін болмағандықтан қай әкімшілік аймақтардың оған кіретінін нақты айту да мүмкін емес.
Мына аймақтар толығымен немесе жерінің жартысынан көбі осы жазықтықта орналасқан:
Төмендегі әкімшілік аймақтардың шағын бөлігі жазықтықтың жерінде орналасқан:
Санат:Жазықтар
Кили Гонсалес
Кристиан Альберто «Кили» Гонсалес Перет (Cristian Alberto "Kily" González Peret; 4 тамыз 1974 жыл, Росарио) — аргентиналық футболшы, жартылай қоғраушы. 2004 жылғы Олимпиада чемпионы.
Карьерасы
1999, 2004 жылдары Америка кубогына, 2002 жылы әлем чемпионатына қатысты.
Карьерасында Аргентина, Испания, Италия клубтарында ойнады. 1999-2003 жылдары "Валенсияда" ойнап, екі рет УЕФА Чемпиондар Лигасының финалисі атанды, бір рет Испания чемпионы атанды.
2003 жылы бұрынғы бапкері Эктор Купердің (2001 жылға дейін "Валенсияны" жаттықтырған) шақыруымен "Интернационалеге" ауысты. Бірақ "Интер" сапында гол соға алмады, есесіне 2006 жылғы Кальчополи жанжалынан соң "Ювентустың" екі чемпиондығы "Интерге" берілді.
Кен орындарында апаттан құтқару ісі
Кен орындарында апаттан құтқару ісі — ғылыми негіздерді, техниканы, апат болған жағдайда (жағдайларда) адамдарды құтқаруды, апатты болдырмау үшін алдын ала шаралар қолдануды және жер асты апаттарын жоюды қамтитын тау-кен істерінің арнаулы саласы. .
Кили Гонсалес
Карьерасы
2006 жылы Италиядан кетті де, карьерасын аяқтағанша Аргентина клубтарында ойнады.
Кен орындарында апаттан құтқару ісі
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Кили Гонсалес
Сілтемелер
Санат:Аргентина футболшылары Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Росарио Сентраль ФК ойыншылары Санат:Бока Хуниорс ФК ойыншылары Санат:Реал Сарагоса ФК ойыншылары Санат:Валенсия ФК ойыншылары Санат:Интернационале ФК ойыншылары Санат:Сан-Лоренсо де Альмарго ФК ойыншылары Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары Санат:2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Аргентина Олимпиада чемпиондары