cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Миғраж
Миғраж - Хазіреті Пайғамбарлық (с.а.у.) Ережеп айының 27-ші жұлдызында Аллаһпен жүздесуі. Осы оқиға болған түнді Миғраж түні дейді. М. араб. саты, баспалдақ дегенді білдіретін сөз. Баязид Бистамиден бастап сопылар М. көргендерін айтады. Жалпы, Миғраж рухтың кемелденуін білдіру үшін қолданылады. Рухтың Аллаһқа қарай көтерілуін Миғраж дейді. Миғражда «түсу-көтерілу» ұғымы да бар. Хазіреті Адам жер жүзіне түсірілсе, Хазіреті Мұхаммед көкке көтерілген. Муминдер ғибадат кезінде рухани және мағынауи мираждан үлес алады. Өйткені, намаз құлдың Аллаһқа ең жақын дәрежесі.
Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) Исра және Миғраж оқиғасын миләди 621 жылы Режеп айының 26-сынан 27-сіне өтер түнде, дүйсенбіде басынан өткерді. Бұл Меккеден Мединеге һижрат етуден 18 ай бұрын болған еді. Кейінірек жыл сайын бұл түнді шын иман-ықылас және қосымша нәпіл ғибадаттармен атап өткізу мұсылмандар үшін дәстүрге айналды.
Миғраж түнінде пайғамбарымыз хазіреті Мұха­ммед (с.ғ.с.) Меккедегі әл-Харам меші­ті­нен Құддыстағы (Иерусалим) әл-Ақса мешітіне бір сәтте исра жасады. (Түнгі сапар арабтарда “исра” деп аталады). Одан Миғражға, яғни жеті қат көкке көтеріліп, дүниеден өткен барлық пай­ғам­барлармен кездесті, үнемі құлшылықта жүре­тін періштелермен жолықты. Құдіретті Жа­ратушымыздың түрлі белгі-аяттарын көріп, Онымен тілдесті. Бес уақыт намаз осы түнде парыз етілді.
Миғраж пайғамбарымыз Мұхаммедтің (с.ғ.с.) ең үлкен мұғжизаларының бірі. Мұғжиза – Алланың құдіретімен жүзеге асатын, адам­дар­дан тек пайғамбарларға ғана тән, таң­ға­жайып құбылыс. Жүрегінде иман нұры орныққан әрбір адам Алланың мұғжизаларына шүбәсіз сенеді. Алла тағала жеті пайғамбарға миғражды сыйлаған. Олар: Адам, Ыдырыс, Ибраһим, Мұса, Жүніс, Иса (ғ.с.) және Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбарлар. Әрқайсысының миғражы әр түрлі болған. Соның ішінде соңғы пайғам­бар хазірет Мұхаммедтің (с.ғ.с.) миғражы ерек­ше өткен.
Исра және миғраж оқиғасы пайғам­бар­лықтың оныншы жылы, яғни ислам тарихында “қайғыға толы жыл” деп аталған кезде жүзеге асты. Сол жылы пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) үл­кен ұлы Қасым шетінеді. Соңынан екінші ұлы Абдулла да қайтыс болды. Бауыр еті балаларының арғы дүниеге көшуі Алла елшісіне (с.ғ.с.) оңайға соқпады.
Қорғаушысы әрі аяулы ағасы Әбу Тәліп пен қадірлі жары Хадиша анамыз (р.а.) да осы кездерде дүние салды. Бұл Мұсылмандардың кәпірлерден түрткі көріп, олардың зорлық-зобалаңы мен ауыр азабынан қиналған шақ болатын. Мұндай оқыс оқиғалар мен қайғылы қазалардан Расулулланың қабырғасы қайысты.
Дегенмен, миғраж хазіреті Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбарымыз үшін Алла тағала тарапынан үлкен жұбаныш әкелді. Үміт шамын қайта жақты.
Осы түнде періште Жәбірейіл (ғ.с.) пайғам­барымызға (с.ғ.с.): “Ей, Мұхаммед, Алла тағала ешкімге нәсіп етпеген шарапатты саған нәсіп етпек. Сені құзырына шақырды”, – дейді. Осыдан кейін Жәбірейіл (ғ.с.) Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбарымызды әл-Харам мешітінен әл-Ақса мешітіне бір сәтте алып келеді. Бұл туралы Алла тағала қасиетті Құранда: “Алла – пәк. Мұғжизаларымызды көрсету үшін (Алла тағала) бір түні Өз пендесін (Мұхаммедті) әл-Харам мешітінен төңірегі тұнған береке-байлық – әл-Ақса мешітіне алып келді. Шынында, Ол (Алла тағала) естуші әрі көруші”[1], – деді.
Араб тілінде “исра” сөзі түннің бір бөлігін серуендеумен өт­кізу деген ұғымды береді. Ал шариғат тілінде пай­ғамбарымыздың (с.ғ.с.) түннің бір сәтінде әл-Харам мешітінен әл-Ақса мешітіне барғанын білдіреді.
Үш мешіт қасиетті саналады. Олар әл-Харам ме­шіті (Меккеде), Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) ме­шіті (Мединеде) және әл-Ақса мешіті (Иеру­са­лимде). Бұл мешіттердің маңайында қылмыс пен күнәлар жасау харам (тыйым салынған). Әл-харам деп аталуының да себебі осында.
Аяттағы әл-Харам мешіті деп Мекке қаласы түсініледі. Әл-Ақса мешіті кезінде Мұса (ғ.с.) мен Иса (ғ.с.) және ол екеуінің арасында өткен пайғам­бар­лардың (ғ.с.) құбыласы болған. Пайғамбары­мыз (с.ғ.с.) да Меккедегі әл-Харам мешіті құ­была болғанға дейін Ысқақ пен Яқуб (ғ.с.) екеуі салған әл-Ақса мешітіне қарап намаз оқыған. Бұған қажылық сапарына барған бауырларымыз Мединедегі әл-Қибләтәйн (қос құбылалы) мешітінде болғандарында көздері жетеді. “Ақса” «ұзақ, алыс, бір шеттегі» деген мағынаны біл­діре­ді. Ол мешіт Меккеге қарағанда алыс, шеттегі ғибадатхана болғандықтан, “әл-Ақса” деп аттанып кеткен.
Әл-Ақса мешітін Алла тағала бере­ке­лі мекен еткен. Ол туралы аятта: “төңі­ре­гі тұнған береке-байлық”, – делінді. Расында да, ол мекен мүбәрак етілгендігінен Алла тағала топырағын өте құнарлы, егіндерінің өнімін мол, ауа райын ғажап, суларын мөлдір әрі шипалы еткен. Сондай-ақ осы өлкеден көп пайғам­барлар шыққан.
Исра оқиғасы түс те, рухани серуен де емес. Ол пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) өңінде денесімен әрі рухымен жасалған сапар.
Ал миғраж – биікке көтерілу, жоғарылау дегенді білдіреді. Шариғатта – пайғамбары­мыз­дың (с.ғ.с.) Бәйтул-Мақдис мешітінен аспан­дағы «Сидратул-мүнтәһәға», яғни Алла тағала құ­зырына көтерілгенін айтамыз. “Сидрат” араб­ша­да ағаш, ал “мүнтәһә” – соңғы деген мағына береді. Мұнын әлемнің соңғы шегі деп түсінеміз.
Адамзаттың өзінен тыс әлеммен қарым-қатынас жасауы әркімнің ақылына қона бермейді. Оған тек иман келтіргендер ғана сене алады. Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) кезінде де ой өрісі тар, дүниенің қалай пайда болғанын және де Жаратушы Иесінің құдіретіне күмәнмен қарап, сауатсыздықтан аса алмаған мүшріктер: “Керуен бір айда әрең барып келетін ұзақтықты Мұхаммед қалай бір түнде жүріп өтеді?” – деген күдіктен аса алмады. Бірақ Әбу Бәкір сияқты ислам дінін шын жүрекпен қабылдаған мұсылмандар: “Егер Мұхаммед осылай деген болса, онда ол рас. Мен оны бұдан да ұзағыраққа бардым десе де растаймын”, – деп жауап берген.
Миғраж оқиғасы туралы мағлұматтарды көп­теген діни кітаптардан табуға болады. Олар: “Қысасул-әнбийа”, “Тәжул-қысас”, “Нәдирул-миғраж”, “Мәғәрижун-нубууәт”, “Усулул-миғраж” және т.б. Айтылған кітаптарға сүйене оты­рып, оқиғаның қандай болғандығын хазірет Мұ­хаммед (с.ғ.с.) пайғамбарымыздың өз сөзімен баяндалық.
“Жәбірейіл (ғ.с.) маған бурақ (пырақ) деген жануарды жәннаттан алып келді. Пырақ есектен биік, қашырдан аласа, қадамын көз ұшы жете­тін жерге тастайтын жүйрік жануар екен. Оған мі­ніп, Жәбірейіл (ғ.с.) екеуміз Бәйтул-Мақ­дис­ке келдік. Мұнда бізді дүниеден өткен 124 мың пайғамбар күтіп алды. Барлығымен көрісіп, мешітке кіріп, бірге намаз оқыдық. Намаз оқып болған соң баршасы мені миғражға шығарып салды.
Бірінші қабат
Мен пыраққа мініп, жер бетінен көкке көтерілдім. Жәбірейіл (ғ.с.) қасымда болды. Аспанның бірінші қабатына жеттік. Жәбірейіл (ғ.с.) оның күзетші періштесіне: “Қақпаны аш!” – деп бұйырды.
– Қасыңдағы жолдасың кім? – деп сұрады періште.
– Мұхаммедтің пайғамбарлық дәуірі басталды ма? – деп таңғалып сұрады періште.
– Иә! – деп жауап қайырды Жәбірейіл (ғ.с.).
– Қош келдің, Мұхаммед!, – деп сүйіне қақпаны ашып, пайғамбарды (с.ғ.с) қарсы алды ол.
Бірінші болып алдымыздан Адам (ғ.с.) шықты. Мен оған сәлем бердім. Ол маған: “Ей қадірлі перзентім, қош келдің”, – деп ақ батасын берді. Адамның (ғ.с.) оң мен сол жағында есік бар екен. Оң жағына қарап күледі де, сол жағына қарап көзіне жас алады екен. Оң жағындағы жәннат есігі. Ол жәннатқа кіретін ұрпақтарының хал-жағдайын көріп, сүйісінетін еді. Сол жағындағы тозақ есігі. Ол тозақтағы ұрпақтарының тартатын азабына қайғыратын.
Осыдан кейін Нұх (ғ.с.) пайғамбармен жолығып, оның да батасын алдым. Нұх пен Адамның (ғ.с.) бірге болуы жайдан-жай емес. Адам ата жер жүзінде жаратылған бірінші адам болса, Нұх (ғ.с.) дүние жүзін су басып, барша жан иелері қайтыс болғаннан кейінгі тірі қалған халықтың атасы саналып келеді.
Алла күн мен айды және шексіз жұлдыздарды жақыннан көруді маған нәсіп етті. Сансыз періш­телер Алланы дәріптеп, мадақ айтып жүргенін көрдім.
Періштелердің бір тобы сапқа тізіліп, тік тұрып, Алланы ұлықтап жатыр екен. Мен Жәбірейілден: “Бұлар не істеп тұр?” – деп сұрадым. Ол маған: “Бұлар Жаратушы Иесіне ғибадат етіп тұр. Аспан жаратылғаннан қиямет күніне дейін осылай тұрып, құлшылық етеді. Бұлардың ғибадаты осылайша өтеді”, – деп жауап берді. Мен де үмбетіме осы ғибадатты сұрадым. Алла тағала сөзімді жерде қалдырмай, үмбетіме намаз ішінде қиямда тұруды парыз етті.
Содан соң, дүниеден өтіп, түрлі азаптарға салынған күнәһарлар тобын көрдім. Жәбірейілден: “Бұлар кімдер?” – деп сұрадым. Ол: “Бұлар кісі өлтірген, әке-шешесін қорлаған, араққа салынған, өсек, өтірік, жала сөздер айтқан, Алланың әміріне құлақ қоймаған адамдар және басқалар”, – деп егжей-тегжейін баяндап берді.
Бірінші аспанды еркін араладым. Аспан көркем әрі су сияқты көкпеңбек екен. Бірінші аспан мен екінші аспан арасындағы қашықтық бес жүз жылдық жол. Қалыңдығы да сонша екен.
Екінші қабат
Ол жерден аттанып аспанның екінші қабатына жеттік. Оның есігінің қасында да жоғарыдағыдай сұрақ-жауап болды. Рұқсат алып, ішке кірдік.
Хазіреті Яхья мен Иса (ғ.с.) пайғамбарлар осында екен. Олармен кездесіп, баталарын алдым.
Бұл екі пайғамбардың тағдыры бір-біріне ұқсас секілді. Сондықтан болар, Алла тағала бұларды бір мекенге орналастырған.
Яхья үлкейіп, ер жетті. Пайғамбар болды. Зәкәрия (ғ.с.) Құдайға әдемі құлшылық жасайтын еді. Өкінішке орай, жас Яхья (ғ.с.) кәпірлер қолынан қаза тапты.
Иса (ғ.с.) Алланың құдіретімен әрі қалауымен әкесіз дүниеге келді. Негізінде, бала табу үшін үйлену, ерлі-зайыпты болу қажет. Содан соң Алланың қалауымен перзентті болады. Исаның анасы Мәриямның қасына періште келіп: “Қорықпа! Алла мені саған сүйінші хабар жеткізуім үшін жіберді. Жақында сен перзент сүйесің. Оның есімі Мәриям ұлы Иса болмақ”, – деді. Иса қауымын хақ жолға шақыра бастады. Кәпірлер оған қарсы шығып, жан түршігерлік қиындықтар көрсетті. Алла тағала өз елшісі Исаны (ғ.с.) кәпірлерден құтқарып, аспанға көтеріп әкетті.
Қиямет күніне дейін төрт пайғамбар тірі жүреді деп айтады. Екеуі аспанда, екеуі жерде. Аспан­да­ғылар: Ыдырыс пен Иса (ғ.с.) пайғамбарлар. Жердегілер: Қыдыр мен Ілияс (ғ.с.) пайғамбарлар.
Осы аспанды аралап жүргенде, Мүнкир-Нәкир атты екі періштені көрдім. Бұл періштелер жерленген мәйіттің қабіріне кіріп, олардан сұрақ-жауап алады екен. Қастарына барып, сәлем бердім. Олар мені жақсы қарсы алды. Мен оларға: “Қабірде жатқан мәйіттен қалай сұрақ-жауап аласыңдар?” – деп сұрадым. Олар: “Адамдар мәйітті қабірге қойып кеткеннен соң, алдына кіріп: “Раббың кім, пайғамбарың кім, дінің не?” – деп сұрақ береміз. Шын мұсылман сұрағымызға: “Раббым – Алла, пайғамбарым – Мұхаммед (с.ғ.с.), дінім – Ислам”, – деп қиналмай жауап береді. Оның жауабына қанығып, қайтып кетеміз. Пасық, екі жүзді мұнафық және кәпірлер сұрағымызға дұрыс жауап бере алмайды. Сондықтан оларды азапқа саламыз”, – деп түсіндірді.
Үшінші қабат
Аспанның үшінші қабатына келдік. Ондағы сақшы періште де: “Қош келдің, Мұхаммед! – деп бізді қуана қарсы алды.
Мұнда жетпіс мың періштенің “Сүбхаанә зиль-мүлки уәль-мәләкуут, сүбхаанәль-мәликиль-хаййиль-ләзии ләә ямуут” (яғни, Алла барлық айып және мін-кемшіліктерден пәк. Ол – барлық мүліктің әрі құдіреттің иесі. Және Алла барлық айып және мін-кемшіліктерден пәк. Ол – шынайы патша. Ол тірі, ешуақытта өлмейді), деп тәсбих айтып жатқанын көрдім.
Бұл жерден өтіп, сапарымды жалғастырдым. Сол кезде бастарын сәждеге қойып, Аллаға тәсбих айтып жатқан періштелерді көрдім. Оларға сәлем бердім. Олар бастарын сәждеден көтеріп, сә­ле­міме «әлейк» айтты да, қайтып сәждеге жығылды. Мен Жәбірейілден: “Үшінші аспандағылардың ғиба­даты осы екен ғой?”, – деп сұрадым. Ол маған: “Иә, Алладан бұл ғибадатты сіз де сұрасаңыз болады”, – деді. Солай істедім. Алла тағала дұғамды қабыл етіп, намаздың әр рәкатында екі рет сәжде жасауды маған парыз етті. Намаздың әр ракатында екі сәжде жасаудың тарихи қайнары осыған саяды.
Үшінші қабатта Жүсіп, Дәуіт және Сүлеймен пайғамбарлармен (ғ.с.) кездесіп, сөйлестік. Олар (ғ.с.) да тілегін айтып, құттықтады. Мен Жүсіптің (ғ.с.) көркіне және оның ерекше көркем мінез-құлықты екеніне куә болдым.
Жүсіп (ғ.с.) – Жақып (ғ.с.) пайғамбардың баласы. Алла тағала Жүсіптің пайғамбар болатынын бала кезінде-ақ оған білдірген. Ол ұйқысынан оянып, көрген түсін әкесіне айту үшін келіп:
“Әке, мен он бір жұлдыздың, күннің және айдың маған сәжде жасап тұрғанын көрдім”[3], – деді.
NGC 4742
NGC 4742 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E4 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Миғраж
Дәуіт (ғ.с.) әрі пайғамбар, әрі патша еді. Ол Исрайыл қауымының басын қосып, оны қуатты мемлекетке айналдырды. Алла тағаланың бұйрығымен ол Исрайыл жерінде “Бәйтул-Мақдис” ғибадатханасын салды. Ислам діні келгеннен кейін ол Ақса мешітіне айналды. Мұхаммед (с.ғ.с.) миғражға сол жерден көтерілді.
NGC 4742
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 25 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4742 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43594, MCG -2-33-32, UGCA 303, IRAS12490-1009.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Миғраж
Дәуіт (ғ.с.) тірі жанға қиянаты жоқ, әділ патша болатын. Өзінің қателігін байқаған сәтте, дереу Аллаға жалбарынып, кешірім тілей отырып, әрбір ісін Алланың атымен бастайтын. Ол мансап қуып, билік көксемесе де, Алла оған пайғамбарлықпен қоса патшалықты сыйлады.
Дәуіттің (ғ.с.) жалғыз ұлы Сүлейменнің (ғ.с.) бойына Алла ерекше қасиеттер дарытты. Ол өте зерек, парасатты, табиғаттың сыры мен жануарлардың тілін жақсы білетін. Бұл туралы Алла тағала: “Сүлеймен (пайғамбарлықта да, ілімде де, патшалықта да) әкесі Дәуітке мұрагер болды”[4], – деп хабар береді.
Төртінші қабат
Төртінші қабатқа беттедік. Қақпаның сақ­шы­сы­нан кіруге рұқсат алып, мұндағы сапарымызды бастадық. Бұл жерде тізе бүгіп, тәсбих айтып, Алла­ға құлшылық жасап отырған бір топ періш­те­лерді көрдім. Мен Жәбірейілден: “Бұлар Аллаға ғибадат етіп отыр ма?”, – деп сұрадым. Ол маған: “Иә, осы аспан жаратылғаннан бері мұн­дағы періштелер осылайша құлшылық етеді, бұл ғибадатты сіз де Алладан сұраңыз”, – деді. Шын ниет етіп, Жаратушы Иемнен осы ғибадатты сұ­радым. Ниетім Аллаға жетіп, намаздың соңын­дағы “қағдайи ахир” (соңғы отырыс) амалы парыз етілді.
“Ыдырыс” деген арабша сөздің түбірінде дәріс, сабақ, оқу деген мағыналар бар. Бұл пайғамбар білімге жақын болғандықтан, көп сабақ оқып, сабақ бергендіктен, Алла оны “Ыдырыс” деп атады. Ол астрология білімін игерген, жазу-сызуды, күмісті пайдалануды, соғыс құралдарын жасауды, киім тігуді жақсы білген.
Қауымын иманға шақырып, Алланың разылы­ғын тапты. Көп құлшылық жасады. Алла тағалаға дұға етіп: “Ей, Алла! Сенің айтқаныңдай ғибадат етіп келемін. Сенен екі нәрсені сұраймын. Бірін­шіден, Әзірейіл періште жанымды бір сәтке алса, өлімнің азабын татсам. Екіншіден, көкке көтеріліп, Сен жаратқан тозақты және жәннатты көрсем. Сон­да Өзіңе ғана құлшылық етуге деген құш­тар­лығым көбейсе”, – деді. Әзірейіл оның жанын алды. Ыдырыс (ғ.с.) өлімнің ащы дәмін татты.
Пайғамбардың екінші тілегі де орындалды. Ыдырыс (ғ.с.) көкке көтеріліп, тозақты көрді. Кейін жәннатқа кірді. Біраздан соң Әзірейіл одан жәннаттан шығуды сұрады. Ыдырыс (ғ.с.) шығуға көнбей: “Шықсам, Алланың үкіміне қарсы шыққан боламын. Өйткені, Алла тағала: “Әркім өлімді татады”[5], – деген. Мен оны көрдім. Және Алла тағала: “Сендер­ден (тозақ басына) бармай қалатын ешкім болмайды. Мұның өзі Раббыңның өзгермес үкімі”[6], – деді. Мен тозақтың қасына келдім, оны көрдім. Және Алла тағала: “Олар онда (жәннатта) мәңгі қалып, одан ауысуды қаламайды”[7], – дейді. Мен жәннатқа кірдім. Бұл жерден басқа жерге ауысуды қаламаймын”, – деп жұмақта қалып қойған екен.
Миғраж түнінде Мұхаммед (с.ғ.с.) Ыдырысқа (ғ.с.): “Сен Алланың сыйлы әрі сүйікті пайғамбарысың. Өйткені, менен бұрын жәннатқа кіріп, оның нығметтерін көруді саған нәсіп етті. Сен жайлы Алла тағала: “Біз оны жоғары мәртебеге көтердік”[8], – деп хабар берді”, – деді. Сонда Ыдырыс (ғ.с.): “Олай емес. Мен жәннаттың сыртындағы бақшаға ғана кірдім. Жәннаттың есігін ғана көрдім. Ол есікте: “Мұхаммед және оның үмбетінен бұрын ешкім жәннатқа кіре алмайды”, – деген жазуды оқыдым”, – деді.
Аспанның төртінші қабатында тақта отырған суық жүзді үлкен бір періштені көрдім. Жәбірейіл (ғ.с.) оны маған: “Ол дүние ләззатын бұзып, жа­ма­ғаттан айыратын, үйлерді тоздырып, зираттарға өмір бағыштайтын, сәбилерді жетім, қыз-келін­шек­терді жесір қалдыратын барлық мақұлық­тар­дың жанын алушы Әзірейіл”, – деп таныстырды.
Мен оған: “Ей, бауырым Әзірейіл! Сен адам­дар­дың жанын қалай аласың?”, – деп сұрадым. Ол: “Несібесі таусылып, ажалы жеткен адамдарға жан алушы көмекші періштелерді жіберіп отырамын. Әрбір иманды ізгі адамның алдына алты жүз рахмет періштесі, әрбір имансыз жаман адамның алдына сонша азап періштесін жіберемін. Олар өлім төсегінде жатқан пенденің жанын терден, жүйкеден, еттен, қаннан ажыратып алады. Жанның шығуы тырнақ ұшынан басталып, тізеге жетеді. Аздап дем беріледі. Кейін жанталасу қайта басталып, жан кіндікке келеді, сосын жан алқымға жетіп, ғарғара сәті басталады.
Періштелер жаман адамның жанын ағашты тамырымен суырып немесе қойдың үстіне жабысқан тікенекті жұлып алғандай, денесінен қинап алады да, «сижжин» деген жерге алып кетеді. “Сижжин” – тозақтың бетіне жабылған бір тас. Ол тастың көптеген тесіктері бар. Кәпір, мұнапық, залым және бұзық жандар сол тесіктен тозаққа лақтырылады.
Төртінші аспанда орналасқан “Бәйтул-мәъмур” атты аспан періштелерінің қасиетті үйіне жеттік. Жер жүзінде мұсылмандардың ең қасиетті үйі Мек­ке қаласындағы Кағба саналса, ал аспан әлемінде – осы үй екен. Күнде бұл үйде жетпіс мың періш­те тәуеп етеді, бір рет тәуап еткен періштенің қия­мет күніне дейін екінші тәуапқа кезегі жетпейді екен. Жәбірейіл (ғ.с.) мені қолымнан ұстап, Бәй­тул-мәъмурға алып кірді де, маған: “Уа, Алланың хабибі! Жер бетінде сіз барлық пайғамбарларға имам болып намаз оқып бердіңіз. Енді мұнда жеті ас­пан періштелерінің баршасына имам болып, екі ракат намаз оқып берсеңіз”, – деп өтініш білдірді. Мен Жәбірейіл бауырымның өтінішін қабыл алып, имам болып намаз оқып бердім. Мұндай көп жамағатты көрмеген едім. Сонда менен “менің үмбетімнің де осыған ұқсас жамағаты болса еді” деген ой кетпей қойды. Осы сәт Алла көңілімдегіні біліп: “Ей, хабибім Мұхаммед, бұл сияқты жамағатты сенің үмбетіңде де бар қыламын. Ол – жұма намазына қатысқан жамағат. Бәйтул-мәъмурда оқылған намаздардың сауабын оларға да жазамын”, – деді.
Бесінші қабат
Одан да жоғары көтеріліп, аспанның бесінші қабатына жеттік. Мұнда да рұқсат сұрап, ішке кірдік. Бұл жерде де Аллаға тәсбих айтып, құлшылық жасап жүрген періштелер көп екен.
Мұнда Һарун (ғ.с.) пайғамбарға жолықтым. Һарун (ғ.с.) көп жақсы баталар беріп, аса құрмет көрсетті. Һарун (ғ.с.) Мұсаның (ғ.с.) бауыры болып келеді. Мұсаның (ғ.с.) пайғамбарлық қызметі өте ұлы да маңызды еді. Ол Раббысынан жәрдем сұрады. Алла тағала оның дұғасын қабыл етіп, оған көмек беру үшін Һарунның баратынын айтып: “Сен де, сенің бауырың (Һарун) да мұғжизаларымды алып барыңдар. Мені еске алуда селқостық жасамаңдар. Екеуің Перғауынға барып, онымен сыпайы сөйлесіп көріңдер. Ол тым асқақтап кетті. Мүмкін ол насихат тыңдар, әйтпесе, қорқар”[9], – деді. Сол тапсырманы орындаған Һарун осы еді.
Сабырлылық жағынан ғибратты өмірі дастанға айналған Аййуб (ғ.с.) пайғамбар да хазірет Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбарымызға тағзым етті. Онымен пайғамбарымыз (с.ғ.с.) осында ұшырасты. Аййуб (ғ.с.): “Уа, Расулулла, Алла сіздің сабырлылық сипатыңыздан маған аз ғана берген”, – деп өзіне қарағанда, Мұхаммедтің (с.ғ.с.) аса төзімділігін мойындады.
Алла Аййубты ауыр сынақпен сынап еді. Ол байлығынан, жора-жолдастарынан, әйел, бала-шағаларынан айырылып, соңында ауыр кеселге шалдықты. Еті арылып, сүйегі қалды, құрт бүкіл денесін жеп бітірді. Әйтсе де, Аййуб (ғ.с.) Аллаға тәкбір айтып, шүкір етті. Иманнан ауытқымады.
Бесінші аспанда бір қауымды көрдім. Беттері қап-қара, нұрсыз, қайғылы, қорқынышқа толы. Азап періштелері оларды шыбықпен ұрып қуып жүр, заққұм атты от пен ірің аралас тағамды ауыз­дары­на құйып тұр. Мен Жәбірейіл бауырымнан: “Бұлар кімдер?” – деп сұрадым. Ол маған: “Дү­ние­де Алланың берген ризық-несібесін басқалармен бөліспеген, малынан зекет шығармаған пенделер. Ондай адамдарды аспандағы періштелер Алланың күнәһар сараң дұшпаны деп әлемге жар салады. Ал малынан зекет бергендерге Алла разы болып, аспандағы періштелер оларды Алланың иманды, жомарт досы деп атайды.
Бұл туралы Алла тағала:  “Қазыналарыңды Құдай жолынан аямаңдар, өз қолдарыңды өздерің байлап (сараңдық жасап), бастарыңды қатерге тікпеңдер. Жақсылық жасаңдар. Ізгі жандарды Тәңірі шын дос тұтады”[10], – дейді.
Алтыншы қабат
Одан шығып, аспанның алтыншы қабатына жеттік. Қақпа алдындағы сақшы періште де мені кө­ріп, қуана күтіп алды. Мұнда да Аллаға тәсбих ай­тып, құлшылық жасап, жалбарынып жатқан көп­те­ген періштелерді және түрлі ғажайыптарды көрдік.
Алтыншы қабатта Мұса (ғ.с.) пайғамбарға жолықтым. Ол да игі тілек тілеп, бата берді. Құранның көптеген аяттары мен сүрелерінде Мұса және оның қауымы туралы түрлі мысалдар келген. Олар біз үшін үлгі-өнеге болу қажет.
Перғауын Мұсаға (ғ.с.) қарсы қолынан келген зұлымдықтарды жасады. Мұғжиза көрсе де жүрегі жұм­сармады. Керісінше, залым патша Перғауын иманға келген кісілерді өліммен қорқытып, көз­де­рін жоюға асықты. Мұса пайғамбар мен Исрайыл ұрпақ­тарының арасында біраз келіспеушіліктер болып өткен. Олар берілген нығметтерге шүкір етудің орнына қанағатсыздық танытып, шыдамсыздыққа бой алдырды. Алайда Мұса (ғ.с.) өз қауымын жақсы білетін. Миғраж кешінде Мұса (ғ.с.) діни үгіт-насихат пен рухани тәрбие жолындағы өзінің жинаған мол тәжрибесімен бөлісті.
Мұсаға (ғ.с.) берілген миғраж оқиғасы ерекше өткен. Ілгеріде Алла тағала Мұсаға (ғ.с.) “Кітап иесі” боласың” деген еді. Перғауын теңізге батып кетті. Оның азабынан құтылған мүминдер тыныс-тіршіліктерін амандықта жалғастыра бастады. Сонда Мұса (ғ.с.) Алладан сол кітапты түсірші деп сұрады. Ол қырық күн Тур тауына барып, Аллаға құлшылық етіп, қасиетті Тәурат кітабын қабылдап алатын болды. Осы уақытты Мұсаның (ғ.с.) миғражымен байланыстырады.
Алла тағала тарапынан Мұхаммедтің (с.ғ.с.) үмбетіне бұйырылған елу уақыт намаздың бес уақытқа қысқартылып, оларға жеңілдік жасалуына Мұса (ғ.с.) себепші болды.
Үтір намазы да мұсылман үмбетіне осы жерде үәжіп болған екен. Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) Жәбірейілдің (ғ.с.) мақамына жеткен кезде, періште оған: “Иә, Расулулла, қазір менің мақамымда тұрсыз. Сондықтан бір ракат намаз оқыңыз, сөйтіп Алла бұл жерді бұдан да мүбәрак еткей”, – деді. Мұхаммед (с.ғ.с.) бір ракат намаз оқыды, көңіліне “бір ракат та намаз болушы ма еді” деген ой келді де, артынан тағы бір ракат қосып, екі ракатқа толықтырды. Алла тағаладан: “Иә, Мұхаммед! Сенің ғибадатың бізге ұнады, соның үшін тағы бір ракат қос. Оны біздің әміріміз деп білгейсің”, – деп бұйырды. Үшінші ракатты оқып, рукұғқа еңкейгенде Құнут деген періште: “Иә, Алланың хабибі! Құнут дұғасы арқылы маған ұлық дәреже берілді, сіз де осы дұғаны оқып, сыйлық ретінде қабыл етіңіз”, – деп ұсыныс тастады. Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) оны да қабыл алды. Намазды оқып болған соң, Жәбірейіл (ғ.с.) маған: “Осы намазды берік ұстаңыз, мұнда талай жасырын сыр жатыр”, – деді.
Әдебиет:
Кенжетай Д., Қожа Ахмет Иасауи дүниетанымы, Түркістан: «Тұран Баспасы», 2008.
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Ислам
Бірлік туы серіктестігі
«Бірлік туы» серіктестігі - Ташкентте 1917-1918 жылдары «Бірлік Туы» газеті не құрылтайшы, демеуші болған серіктестік.
Серіктестікті алғаш Садық Өтегенұлы басқарған. Серіктестік жарнасы 10 сом болып белгіленген. Дерек ретінде айтайық, осы апталық газеттің құны: үш айлығы - 1 сом 70 тиын, алты айлығы - 3 сом, жарты жылдығы - 5 сом болған.
Дереккөздер
Санат:Алаш қозғалысы Санат:Қазақстан қоғамдық ұйымдары
Үлкен Мануций Альд
Үлкен Мануций Альд (Manutius, Aldus, the Elder; итал. Aldo Manuzio il Vecchio) (1449 жыл, Бассиано, Пап облысы — 6 ақпан 1515 жыл, Венеция), Итальян баспашысы, типография және баспа ісінің өз дәуіріндегі алдыңғы қатарлы тұлғасы. .
1490 жылы Венецияға орнығып, айналасына әріп терушілер мен грек ғалымдарының тобын жинап алады. Көптеген грек және латын классиктерінің басылымдарын алғашқы болып жарыққа шығарған және басылымы арзан, керемет терілген, безендірілген, форматы шағын басылымдарды еске түсіреді.
Ағашқа ерекше ою салып басылған Франческо Колоннаның «Гипнеротомахия Полифила» (1499) кітабы оның ең танымал кітабы болған. Оның өлімінен кейін өзі негізін қалаған Альдин типографиясы отбасына мұра болып қалды, олар 1495 пен 1595 жылдар аралығында 1000 басылым басып шығарды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Бақыбек
Бақыбек (2007 жылға дейін — Кезең) — Түркістан облысы Түлкібас ауданы, Майлыкент ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Тұрар Рысқұлов ауылынан оңтүстікке қарай 1 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 546 адам (274 ер адам және 272 әйел адам) болса, 2009 жылы 644 адамды (324 ер адам және 320 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Түлкібас ауданы елді мекендері
Әзіз Шейх хан
Әзіз Шейх хан (ﻋﻪﺯﻳﺯ ﺷﻪﯿﺌﺡ) — 1365 жылдан 1367 жылға дейін билік еткен Алтын Орда ханы. Әзіз Шейхтың есімі арабша «Әзіз» - «бағалы, қымбатты» және «шейх» - құрметті деген мағынаны береді. Әзіз Шейхтың шығу тегі жайлы көзқарастар әртүрлі. Әрине оның Шыңғыс тұқымынан екенінде күмән жоқ. Р. Ю. Почекаев оны шибандық санап, шығу тегін былай таратады: Шибан — Сайлықан — Құтлұқ-Темір— Буралтай — Барық — Түн Қожа — Әзіз Шейх. Ол Әзіз Шейхты өзге шибандық — Мұрадтың мұрагері дейді. А. П. Григорьев дәлме-дәл тұжырымдама жасауға қашқалақтайды. Алайда оның Өзбек ханның әулетіне қатысы жайлы жорамал жасайды. Якубовский «Ескендір анонимінің» сөздерін мысалға келтіреді. Бұл еңбекте Әзіз Шейх Темір Қожаның ұлы, әрі Орда Шейхтың немересі деп жазылған. Әзіз Шейх Ордадағы аласапыран кезінде билік жүргізді. Сарайдағы аласапыранға Абдулла ханды қолдайтын Мамайдың қатысы бар (Мамай Шыңғыстық болмағандықтан хан тағына отыра алмады). Мамай орданың батыс аймағында мықты тірекке ие болды.
Тағы қараңыз
Санат:Алтын Орда хандары
Рейгозу (Монталегре)
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 200 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,95 км² шамасында. Халық тығыздығы — 11,8 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Моторлы атқыштар әскері
Моторлы атқыштар әскері – жүрдек сауытты машиналармен, автоматты атқыш қарулармен, танкіге қарсы қолданылатын құралдармен және басқа да қару-жарақпен жабдықталған құрлық әскерлерінің бір түрі. Моторлы атқыштар әскері броньды машиналармен қозғалып, жорықта ұзақ жол жүруге бағытталған, ұрыс аймағында икемді әрі шапшаң қимылдар (маневр) жасайды. Қару-жарақпен, техниканың барлық түрімен, ракеталық, ядролық қарумен жабдықталған моторлы атқыштар әскері авиациямен бірлесе әрекет жасай отырып, ұрыстың бір түрінен екінші түріне тез ауыса алады. Олардың кез келген жау қорғанысын бұзып өтуге, аз уақыт ішінде жау тылына басып кіруге мүмкіндігі зор. Қазіргі кездегі ұрыс жағдайында шапшаң ілгерілей алатын моторлы атқыштар әскері танк әскерлерімен тығыз байланыста қимылдайды. Моторлы атқыштар әскері машиналармен, жаяу жүріп те, қажет болған жағдайда танкілерге ілесіп те ұрыс қимылдарын жүргізеді. Моторландырылған бөлім мен бөлімшелер тік ұшақ және ұшақпен десант ретінде түсірілуі де мүмкін. Олар негізгі күштен бөлініп, ұзаққа созылатын ұрыстар жүргізе алады. Бұрынғы кездегі жаяу әскерлердей тәулігіне 30 – 50 км емес, бірнеше жүз шақырым жүре алады. Моторландырылған атқыштар құрамында ракеталық бөлімшелер бар. Осыған байланысты моторландырылған дивизияның қуаты анағұрлым артты. Моторлы атқыштар әскерінің атыс қуаты да күшейді. Ұйымдастырылуы жағынан моторлы атқыштар әскері моторлы атқыштар құрамаларынан, бөлімдер мен бөлімшелерден тұрады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Белфорд-Рошу
Белфорд-Рошу (Belford Roxo) — Бразилиядағы муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатында орналасқан. Рио-де-Жанейро агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Рио-де-Жанейро экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 480 555 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 79,791 км² шамасында. Халық тығыздығы — 6.022,7 адам/км².
Тарихы
Қала 1990 жылы құрылған.
Санат:Рио-де-Жанейро елді мекендері
Юрмыс (Вогулка тармағы)
Юрмыс — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вогулка өзенінің оң жағалауынан 36 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сылва бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Ойос-де-Мигель-Муньос
Ойос-де-Мигель-Муньос (Hoyos de Miguel Muñoz) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Эль-Барко-де-Авила-Пьедрахита ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,87 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авила елді мекендері
Нұркенова Әсел
Қобызшы. 1979 жылы Ақмола облысында туған. К. Байсейітова атындағы республикалық музыкалық колледжді қобыз-прима класы бойынша бітірген. Қазір Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының студенті. Әселдің сахналық ойыны сұлу сезімге өрілген. Ол - К. Байсейітова атындағы жас музыканттар конкурсының I сыйлығының лауреаты; жас орындаушылардың 17- ші Республикалық конкурсының Гран-при жүлдегері; Д. Нұрпейісова атындағы Республикалық орындаушылар сайысының I сыйлығының лауреаты; А. Жұбанов атындағы Республикалық фестивальдің лауреаты, 1998 жылы Астана Құрманғазы атындағы Халықаралық конкурсының Гран-при сыйлығының жүлдегері.
Марапаттамалары
К. Байсейітова атындағы жас музыканттар конкурсының I сыйлығының лауреаты; жас орындаушылардың 17- ші Республикалық конкурсының Гран-при жүлдегері; Д. Нұрпейісова атындағы Республикалық орындаушылар сайысының I сыйлығының лауреаты; А. Жұбанов атындағы Республикалық фестивальдің лауреаты, 1998 жылы Астана Құрманғазы атындағы Халықаралық конкурсының Гран-при сыйлығының жүлдегері
Дереккөздер
1. Әнші бұлбұл кітабы, 2007 ж, 98 бет
Санат: Өнер
Торрегротта
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6826 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 1637 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 4 км² шамасында. Пошта индексі — 98040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Купра-Мариттима
Купра-Мариттима (Cupra Marittima) — Италиядағы коммуна, Марке әкімшілік аймағына қарасты Асколи-Пичено провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5252 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 303 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Пошта индексі — 63012.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Basso.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Марке елді мекендері
Звегор (Шумен облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 243 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9791. ЕКАТТЕ коды — 30421.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шумен облысының елді мекендері
Қайыңды (Шалқар алабы)
Қайыңды – Шалқар алабындағы өзен.
Географиялық орны
Ақтөбе облысының Мұғалжар, Шалқар аудандары жерімен ағады.
Бастауы
Бастауын Мұғалжар тауының шығысындағы Шортай тауынан алады. Қаратоғай ауылы тұсында Шетырғыз өзеніне құяды.
Гидрологиясы
Ұзындығы 98 км, су жиналатын алабы 1060 км2. Аңғары кең, арнасы жалпақ. Қар, жер асты суларымен толығады. Көктемде тасиды. Ағынды суы көктемдегі қар еру кезінде 10 – 15 күнге ғана созылып, жазда қарасуларға бөлініп қалады.‎
Дереккөздер
Санат:Мұғалжар ауданы өзендері Санат:Шалқар ауданы өзендері Санат:Шалқар су алабы
IC 1135
IC 1135 — Жылан шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 55964, MCG 3-40-36, ZWG 107.34.
Сыртқы сілтемелер
IC 1135 Санат:Жылан (шоқжұлдыз)
Трэйси (Миссури)
Трэйси (Tracy) — Миссури штатының Миссури округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.6 км². FIPS коды — 29-73690.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 213 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Миссури округы (Миссури)
Маусым жарлығы
Маусым жарлығы – “Июнь жарлығы” – Ресей патшасы Николай ІІ-нің 1916 жылы 25 маусымдағы “Бұратана” халықтардың өкілдерін тылдағы жұмысқа алу жөніндегі жарлығы.
Толығырақ
Жарлық Қазақстанның , Орта Азияның, ішінара Сібірдің 19 бен 43 жастың аралығындағы ер азаматтарын тыл жұмыстарына (қорғаныс құрылыстарын және әскери қатынас жолдарын салу, майдан өңірі маңайында жолдар салу, т.б.) “реквизициялауды” (“жұмылдыру”, “әскерге шақыру” емес) жоспарлады. Бейнебір малды реквизициялау (өткізу, жеке адамның мүлкін күшпен алу) туралы болып отырған сияқты “реквизиция” сөзі қолданылды. Бас штабтың салғырт салығы бойынша тыл жұмыстарына Қазақстаннан , Орта Азиядан 400 мың адам, оның ішінде қазақтар мекендеген барлық облыстардан 240 мыңға жуық адам алу жоспарланды. Бірінші кезеңде 19 – 31 жас, екінші кезеңде 32 – 43 жас аралығындағы азаматтар алынбақшы болды. Олардың тізімін жасау жергілікті болыс басшыларына жүктелді. Патша өкіметінің жергілікті әкімшілік орындары істі жеделдету үшін болыс, старшын және “құрметті ақсақалдармен” жиналыстар өткізіп, “Маусым жарлығын” бұлжытпай тез орындау керек деген шешім қабылдады. Бұл жергілікті жерде патша өкіметіне қарсы халық наразылығының күрт күшеюіне алып келді. Халық наразылығы күннен-күнге өріс алып, Қазақстандағы он алтыншы жылғы көтеріліске ұласты.
Педра-Прета
Педра-Прета (Pedra Preta) — Бразилиядағы муниципалитет, Мату-Гросу штатында орналасқан. Оңтүстік-шығыс Мату-гросу мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Рондонополис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 375 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4 193,207 км² шамасында. Халық тығыздығы — 3,7 адам/км².
Тарихы
Қала 1976 жылы құрылған.
Ен-Яха (Сякута-Яха тармағы)
Ен-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Таймыр (Долган-Ненецк) АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сякута-Яха өзенінің оң жағалауынан 94 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 36 км-ді құрайды.
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Таз өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасынан Енисей шығанағы су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері Санат:Төменгі Обь су алабы өңірі өзендері
Рамазан Әкімов
Рамазан Әкімов (1881-1971) — жылқышы, Социалистік Еңбек Ері (1948). 1881 жылы, Орал болысы (қазіргі Батыс Қазақстан облысы), Фурманов ауданында (қазіргі Жалпақтал ауданы) туған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Шлагсдорф
Шлагсдорф (Schlagsdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Солтүстик-батыс Мекленбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1119 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 20,12 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 58 093. Муниципалитеттің басшысы — Инго Мельхин.
Вахма
Вахма — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Удмуртия Республикасы, Марий-Эл Республикасы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лобань өзенінің сол жағалауынан 77 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жою
Жою (Удаление; delete) — жазбаларды немесе мәліметтердің элементін жою немесе өшіру. Магниттік таспадан немесе магниттік дискіден мәліметтерді өшіру сол жерге жаңа мөліметтерді немесе нөлдік символдарды жазу арқылы жүзеге асады. Перфотаспада жазылған жиымдағы жеке символ немесе символдар блогы тиісті жолдың немесе жолдар жиынтығының барлық орындарына ойықтар жасау арқылы өшіріледі. Барлық орындағы, осылайша ұсынылған символ нөлдік | символ болып саналады.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Dead Dead デッドコード削除
Айдын Нұрәлин
Айдын Нұрәлин (14 шілде 1995, Қарағанды, Қазақстан), қара зиренің майы (масло черного тмина) лақап атымен танымал — қазақстандық андерграунд орындаушысы. Ол туралы алғаш рет рэпер Хаски өзінің «ВКонтакте» қоғамдастығында жариялады, бұл оның жұмысына қоғамның назарын аударды. Оның «президенттің кеңсесі 2» трекіне түсірілген бейнебаян YouTube желісінде 8 миллионнан астам қаралым жинады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан рэперлері
Гелиомобиль
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Тілдік бірліктер
Тілдік бірліктер — тілдік жүйеде әртүрлі мағынаға және қызметке ие болатын бірліктер. Тілдік бірліктер тілдік жүйенің белгілі деңгейін қалыптастырады: фонема-фонемалық, морфема-морфемалық, сөз-лексикалық деңгейдің бірліктері болады. Тілдік бірліктер терминін кең мағынасында тілдің зерттеу объектісіне қатысты әртүрлі мәселелерді қамтитын белгілеуші ретінде де түсінуге болады. Тілдік бірліктер жай және күрделі болып бөлінеді. Жай Тілдік бірліктер мүлде бөлінбейді (фонема, морфема), күрделі Тілдік бірліктер. тек ездері енетін тілдік деңгейде ғана белінбейді (күрделі және туынды сөз, сөйлем т. б.). Күрделі Тілдік бірліктер басқа тілдік деңгейлерде құрамындағы сыңарларға белініп кетеді (Мысалы, сөз — морфемаларға, сөйлем — сөзге). Әлемдік тіл білімі теориясында қалыптасқан әртүрлі мектептер мен бағыттар Тілдік бірліктер ге әртүрлі анықтама береді (Д. Джоунз, Л. В. Щерба, Н. С. Трубецкой, Л. Блумфильд, Бодуэн де Крутенэ т. б.). Қазақ тілі білімінде Т. б. тілдік ярустарда зерттелгенімен, оның жалпы заңдылықтары мен ерекшеліктері айқындала қойған жоқ. Тілдік бірліктер жалпы сипатта парадигматикалық, синтагматикалық және иерархиялық қатынастарда айқындалады.
NGC 385
NGC 385 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1850 жылы 4 қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 385 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3984, UGC 687, MCG 5-3-56, ZWG 501.85, Z 0104.7+3203, ARP 331, VV 193, 4ZW 38.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Футболдан Италия кубогының финалы 2022
Футболдан Италия кубогының финалы 2022 (2022 Coppa Italia Finale) — 2021/2022 жылғы Италия кубогының финалдық ойыны.
Сілтемелер
Санат:2022 жылғы футбол Санат:Ювентус ФК ойындары Санат:Интернационале ФК ойындары Санат:Футболдан Италия кубогы
Абрахам Карл
Абрахам Карл (Abraham Karl) (3 мамыр, 1877, Бремен, Германия – 25 желтоқсан, 1925) неміс психоаналитигі. 1910 жылы Халықаралық психоаналитикалық институттың бөлімшесінің негізін қалаушылардың бірі. Маниакальды-күйзелісті психозды (биополярлық бұзылыс) емдеу әдісін ойлап тапқан. Жыныстық құмарлықтың даму барысында 6 кезеңнен тұратындығын және оның дамуы  өткен кезеңдердің бірінде тұрып қалса, фиксацияның нәтижесінде осы кезеңдегі даму үдерісі жүйке жүйесінің бұзылуына әкеп соқтыратындығын дәйектеген. Іргелі жұмыстарының бірі – Либидо дамуының қысқаша зерттемесі (1924).
Дереккөздер
Санат:1877 жылы туғандар Санат:1925 жылы қайтыс болғандар Санат:Германия психоаналитиктері Санат:Германия жебірейлері
Жиенбет Бортағашұлы
Жиенбет Бортағашұлы – ХVII ғасырдан бізге жеткен мұралардың біразы Жиенбет есімімен байланысып жатады. Оның шығармаларынан дербес билік құруды көксеген сол заманның өктем тұлғасының үні естіледі. Мәселен, оның інісі Жолымбетке айтқан толғауында өз басының көңіл күйін, толғаныс- тебіреністердін, арман- мұңын жырлайды. Өмірінің соңғы жылдарына Жиенбет жырау ханның қуғынына ұшырап, шет жерде жүрсе керек. Осы жайт мына жолдарын жақсы аңғарылады: Азап шектім аралда, Қашырды бүйтіп өлімнен, Қайырымсыз болған хандарға, Тиер ме екен бір күні, Жолбарыстай шеңгелім! Жиенбет жырларынан әртүрлі моральдық психологиялық топшылау – пайымдаулар, педагокикалық түйіндер, яғни келер ұрпаққа тәлім берер тамаша пікірлер де ұшырасады. Осы айтылғанға орай жырау толғауларындағы мына жолдарға бір сәт назар аударып, көрелікші: Менің ерлігімді сұрасаң, Жолбарыс пенен аюдай, өрлігімді сұрасаң, жұқыдағы асау тайындай, зорлығымды сұрасаң, бекіре менен жайындай, беріктігімді сұрасаң қарағай менен қайыңдай...
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Гленторан
«Гленторан» (Glentoran FC) — Солтүстік Ирландияның Бельфаст қаласындағы футбол клубы, 1882 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Овал" стадионында өткізеді.
Сілтемелер
Санат:Солтүстік Ирландия футбол клубтары Санат:Гленторан ФК
Абрахама рав
Абрахама рав (Abraham, Plains of) Квебектің (Канада) оңтүстік-батысындағы үстірт. Мұнда 1759 жылы 13 қыркүйекте болған ФРАНЦУЗДАР МЕН ҮНДІСТЕР АРАСЫНДАҒЫ СОҒЫС кезінде ДЖ. ВУЛФА басқарған британдық әскерлер маркиз ДЕ МОНКАЛЬМА басқарған француз қарулы күшін жеңіліске ұшыратады. Америка қарулы күштері Солтүстік Америкадағы ТӘУЕЛСІЗДІК ШАЙҚАСЫ кезінде Квебек қаласын қоршауға алу кезінде үстіртті басып алады (1775-76). Қазіргі кезде бұл жерде саябақ орналасқан.
Дереккөздер
Санат:География
Прожектор
thumb|220px|Прожектор Прожектор (projectus алға лақтырылған) — оптикалық, жүйелер көмегімен жарықты шоғырландыратын, алыс әрекетті жарық бергіш аспап.
Іздеуіш прожектор - көлік құралында орнатылған күштеп айналдыратын тіреушетегі үшкір бағытталған, шоғырланған сәулесі бар фара. Прожектордың негізгі элементтері: жарықтық оптикалық жүйе, сәуле (жарық) көзі және айналмалы механизмдері бар корпустар. Прожектордың жарықтық оптикалық жүйесі фокусында жарық көзі — арнайы қыздыру шамы, газ шамдары немесе бұрыштық электродтар арасындағы электрондық доғасы бар айна (шағылдырғыш) мен линзалардан тұрады. Қаптамалардың ішкі бөліктерін суыту табиғи немесе күштеп желдету жолымен жүзеге асады. Арналуы бойынша алыс әрекетті, жарық төгуші және дабылдық прожектор болып бөлінеді. Жылжымалылығы бойынша тасымалды, сүйремелі, әскери техника үлгілеріне тікелей қондырылатын, өздігінен жүретін және тұрақты болады.
Дәнді өсімдіктер даласы
Дәнді өсімдіктер даласы - өсімдік жамылғысында астық тұқымдас өсімдік түрлері (селеу, бетеге, қоңырбас және тағы басқа) басым, қуаңшылыққа төзімді шөптесін өсімдік өскен дала.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Ермишь (өзен)
Ермишь — Ресейдегі өзен. Мордовия Республикасы, Рязань облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2231/350/121 орналасқан. Өзен ұзындығы 85 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мокша өзені Цна өзенін қоспағанда, Темников қаласындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокша, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Детцем
Детцем (Detzem) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Трир-Саарбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 552 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,56 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 2 35 015. Муниципалитеттің басшысы — Альбин Мертен.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Ньерни
Коммунаның INSEE коды — 59432, пошта индексі — 59400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 500 адамды құрады. Халық тығыздығы — 114,42 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Илья Муромец
нобай|«Батырлар» («Богатыри»). Виктор Васнецов. 1881—1898. Илья Муромец ортада Илья Муромец — орыс халық ауыз әдебиетіндегі батырлар эпосындағы басты кейіпкерлердің бірі, батыр, халық арасындағы жауынгер-батыр идеалының көрнекі өкілі.
Санат:Орыс әдебиеті
Илья Муромец (айрық)
Илья Муромец:
Жалпы улы улағыш заттар
Жалпы улы улағыш заттар — қанды, нерв жүйесін закымдандыратын, зақымданған адамды бірнеше минут ішінде өлтіріп жіберетін, тез әсер ететін улағыш заттар. Жалпы улағыш заттарға табун, зарин, зоман, көгерткіш кышкылдар, хлорциан және т.б. жатады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Аққайың
Аққайың:
Жою биті
Жою биті (Бит удаления; deletion bit) — жазбаға үстемеленетін, оның жойылған-жойылмағанын көрсетуге арналған бит.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Гаплостела
thumb|right|200px|Сифоностела thumb|right|200px|Протостела Гаплостела (грекше: haploos - жай және stele - рет, қатар) - протостела, тығыз цилиндрлі сүректен тұрып, жан-жағында тін жатады. Бұнымен риниофиттер және сабақты өсімдіктер ие болған. Гаплостела жоғарғы сатылы споралы өсімдіктердің сабақтарында кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Ханс Шефер
Йоханн Ханс Шефер (Johann Schäfer; 19 қазан 1927, Кёльн — 7 қараша 2017, сонда  — неміс футболшысы, шабуылшы. ГФР Ұлттық футбол құрамасында ойнаған.
1954 жылғы әлем чемпионы. 1958 жылғы әлем чемпионатына да қатысқан. Екі чемпионатта 7 гол соқты.
Бүкіл карьерасында тек қана "Кельн" клубында доп тепті.
Сілтемелер
Санат:19 қазанда туғандар Санат:7 қарашада қайтыс болғандар Санат:Германия футболшылары Санат:Кельн ФК ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Бейбарыс ауылдық округі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Бейбарыс, Талдыкөл, Аққайың ауылдары кіреді. Орталығы – Бейбарыс ауылы. Барлық елді мекен Жайық өзенінің оң жағалауында орналасқан. Округ құрамында болған Қызылжар ауылы 2013 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 3435 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Махамбет ауданы ауылдық округтері
Химиялық формулалар. Заттың салыстырмалы молекулалық массасы
Элементтердің таңбалары əліппенің әріптері тәрізді. Әріптерден сөз құрауға болатыны секілді элементтердің таңбаларын қолданып кез келген молекуланың құрамын өрнектеуге болады. Химиялық формулалар заттың сапалық және сандық құрамын көрсетеді, сандық құрамы индекстер аркылы белгіленеді (бір саны жазылмайды). Жай заттар үшін элементтің таңбасы - формуласы да болады: Ғе, Cu, Ag, Ar. Мысалы, Н20 (аш екі о) судың формуласы, су молекуласы сутек пен оттек элементтерінен (сапалык құрамы) және сутектің екі атомы мен оттектің бір атомынан (сандық құрамы) тұратынын көрсетеді. Формуланың алдындағы коэффициенттер молекулалар санын көрсетеді. Мысалы, 5S02 (бес эс о екі), Р20. (рэ екі о бес), т.б.
1.	Формулалар бойынша зат күрделі немесе жай зат екенін анықтай аламыз: 02 - жай зат; Н20 - күрделі зат.