cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Радио пішіні (журналистика)
Радио пішіні ( журналистика) – радиостанцияның «бет-әлпеті», оның мазмұны. Әр радиостанцияның өз тыңдарманы бар, оның пішіні де сол, тыңдарманды қызықтыруға, өзіне тартуға бағытталған. Егер «орташа» деңгейдегі тыңдарманның (тыңдармандардың көпшілігі осыған жатады) дәрежесі өзгерсе, радионың пішіні де өзгеріске ұшырайды. Пішіннің құрамды бөліктері: аудитория, музыка, жаңалықтар, дауыс, бағдарламалар, беру, қамту аймағы.
Санат:Журналистика Санат:Терминология
Озырновци (Перник облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2373. Телефон коды — 07751. ЕКАТТЕ коды — 53463.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Перник облысының елді мекендері
Оливейра-дус-Брежиньюс
Оливейра-дус-Брежиньюс (Oliveira dos Brejinhos) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік-Орталық Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Бокира экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 082 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3 563,91 км² шамасында. Халық тығыздығы — 6,2 адам/км².
Эдеса
Қаладан алыс емес - тау-шаңғы орталығы Қаймақцалан. Қала жанында Эгнатия автожолы өтеді. Қалада Салоники-Битола теміржол вокзалы және Простякос Салоникидің 2-ші желісі бар.
Тарихы
Македонияның алғашқы патшасы Каран біздің заманымызға дейінгі 814 ж. е. Едес ежелгі Македонияның астанасы етті. 304 жылы е. Месопотамияда, Эде деп те аталатын қала құрылды. Біздің дәуірімізге дейінгі II ғасырда Грецияның Римді жаулап алуы кезінде. е. Римдер жаулап алған Эде. Эгнатий жолы төселді.
Қала Афины, Рим, Салоники және Константинопольға дейінгі сауда жолдарының қиылысында болды, нәтижесінде ол дамыды. Ұзақ уақыт бойы белсенді дамыды. Жоғарғы және төменгі қалалар бөлінді.
1204 жылғы Төртінші крест жорығы кезінде Эдес Монферратаның Бонифас I басқаратын Салоники Патшалығына кірді. 1218–1219 жылдары Эпирус Теодорының билеушісі Комненус Дука крест жорықшыларынан Эдесті жаулап алды және ол Эпир патшалығына кірді. 1252-1244 жылдары Эдес Михаил VIII Палеологтың билігі астында Никене империясына кірді.
1341 жылы, Византиядағы азамат соғысы кезінде қаланы серб патшасы Стефан Урос И.В. қоршауға алды, 1342 жылы қала сербтердің қолына өтті. 1389 жылы Косово даласындағы шайқастан кейін, Эдес Османлы әскерімен қоршауға алынды. Бірнеше ай бойы қала монах Серафимнің басшылығымен қаһармандықты қорғады. Ол қала тұрғындарының бірінің опасыздығы салдарынан құлады. Монах Серафим қаланы басып алғаннан кейін оның атына ие болған сарқырамаға түсіп, атауы «ішіндегі монах» деп аударылады.
1395 жылы күшті жер сілкінісінен кейін Эдес толығымен жойылды. 1668 жылы қалаға Османлы саяхатшысы Евлия Челеби келді.
1845 жылы қалаға келген орыс славян Виктор Григорович Воденнің аралас халық болғанын, бірақ негізгі бөлігі болгарлар болғанын атап өтті.
Пошта маркасы
thumb|[[Қазақстан бенди құрамасы]] Пошта маркасы — пошталық жөнелтілімдердің жіберілу, тасымалдау, табыс ету ақыларының төленгенін білдіретін белгі. Пошта мекемелері шығарады. Коллекция ретінде жинау объектісі болып табылады.
Эдеса
Тарихы
1892 жылы Битолаға теміржол салынды. 1895 жылы су доңғалағымен («ақ бұрышта») бірінші тоқыма фабрикасы салынды. 1900 жылы қалалық сағат пен Жаңа мешіт салынды (Йени-Джами)
Пошта маркасы
Дереккөздер
Санат:Электроника
Эдеса
Тарихы
Балқан соғысы кезінде 1912 жылы 18 қазанда грек әскерлері басып алынып, Грецияға қосылды.
Шурф
Шурф – жер бетінен тік немесе көлбеу қазылатын қазба. Оның көлденең қимасы шаршы, тік төртбұрыш немесе ромбы пішіндес болып келеді әрі онша терең болмайды. Олардың барлау, тәжірибе және пайдалану үшін дайындалатын түрлері болады. Борпылдақ және жұмсақ тау жыныстарындағы Шурфтарды қазғанда соңынан шегендеп отырады.
Эдеса
Тарихы
1923 жылғы Кіші Азия апатынан кейін халық Кіші Азиядағы босқындармен толықты. Edesa тоқыма өнеркәсібінің басты орталығы, Манчестердің шығысы.
Шурф
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Қазбалар
Эдеса
Тарихы
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қала неміс жаулап алу аймағында болды және айтарлықтай шығынға ұшырады.
2004 жылы Эдестегі Македония университетінің филиалы құрылды.
Дереккөздер
Санат:қалалар
Бұлдырық
Қанатының ұзындығы 19 – 27 мм, салмағы 200 – 500 г. Бұлдырықтың басы кептерге ұқсас, тауық тұмсықты, сұңқар төсті, қанаты ұзын әрі сүйір, құйрығы үшкір, аяғы қысқа. Қауырсыны қалың, арқасы сарғыш, сұр, бауыры қара не ақшыл. Қоразы мекиеніне қарағанда реңді келеді.
Бұлдырық – жыл құсы. Кей жылдары аудандарда қыстап қалады. Жусан, сораң өскен құмды, тасты, шөлді жерлерді мекендейді. Наурызда ұшып келіп, 2 – 3 жер түстес жұмыртқасын өздері тебіндеп жасаған шұңқырларға салады. Оны қоразы мен мекиені кезектесіп басады. Бұлдырық өте шапшаң ұшады. Ұшқанда дамылсыз дыбыс шығарады. Ағашқа, бұтаққа қонбай тіршілігін жерде өткізеді. Бұлдырықтар түрлі өсімдіктердің тұқымдарымен, ұсақ жәндіктермен қоректенеді. Суат іздеп 20 – 30, кейде 60 – 70 км-ге ұшып барады. Бұлдырық балапандарына суды төсі мен бауырындағы қауырсындарының арасындағы қуысына құйып алып келеді.
Қазан – қараша айларында жылы жаққа ұшып кетеді. Қазақстанда мекендейтін ақбауыр бұлдырық, қарабауыр бұлдырық және қылқұйрық бұлдырық қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» еңгізілген.
Дереккөздер
Санат:Бұлдырықтәрізділер Санат:Құс түрлері Санат:1831 жылы зерттелген жануарлар
Джеймс Тони
Джеймс Натаниэль Тони (James Nathaniel Toney), 24 тамыз 1968, Гранд-Рапидс, Мичиган, АҚШ) — американдық кәсіпқой боксшы, онымен қоса аралас жекпе-жекте өнер көрсеткен. Үш салмақ дәрежесінде IBF тұжырымы бойынша әлемнің 12 дүркін чемпионы. «Ринг» журналының тұжырымы бойынша 1991 және 2003 жылдардағы «Жыл боксшысы», онымен қоса осы тұжырымдағы «Жыл оралымы» марапатының иегері.
Өмірбаяны
Джеймс Тони 1968 жылы 24 тамызда Мичиган штатының Гранд-Рапидс қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Джеймс пен анасы Шерри ол дүниеге келген кезде некеде болмаған. Әкесі Джеймс өте ашуланшақ адам болған, сонымен қоса жүйкесіне байланысты қиындықтары бар еді. Соның кесірінен түрмеде бірнеше рет отырған. Джеймс-кіші дүниеге келгенде анасы мен әкесі үйленеді, алайда неке сәтсіз болады. Әкесі Джеймс әйелін үнемі ұрып-соғатын. Сол үшін де олардың үйлеріне полиция қызметкерлері келіп тұратын. Некелескеннен кейін төрт ай өткен соң Шерри ажырасуға шағым берді. Әкесі Тони Джеймс үш жаста болған кезде отбасынан кеткен. Содан кейін анасы ұлымен бірге Детройтқа көшуге шешім қабылдайды. Жаңа қалада Джеймс жаман ортаға тап болды. Ол өзімен бірге қару алып жүретін, онымен қоса есірткі саудалаумен айналысқан. Өзінің сөзіне қарағанда ол есірткіні мүлдем қолданбаған. Сол уақытта Тони болашағынан үміт күттірер спортшы болатын. Ол мектепте американдық футболмен және бокспен шұғылданған.
Санат:АҚШ боксшылары
Йэттер (Айова)
Йэттер (Yetter) — Айова штатының Келхун округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.3 км². FIPS коды — 19-87375.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 36 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Келхун округы (Айова)
Тимур Бимашұлы Сүлейменов
Тимур Бимашұлы Сүлейменов (1943 жылы 14 ақпанда Түркістан облысының Қарабулақ ауылында туған - 2018 жылы 10 мамырында Алматыда қайтыс болған) - Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясының құрметті профессоры, Халықаралық өнер академиясының академигі, ҚР Көркемөнер академиясының қурметті академигі, Қазақстандық дизайн мектебінің негізін салушы..
Жеке өмірі
Тимурұлы (1990 ж. т.).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан сәулетшілері
Телжан Шонанов
Телжан Шонанов (1894, қазіргі Ақтөбе облысы, Ырғыз ауданы, №4 ауыл— 1938) — Алаш Орданың оқу комиссиясының мүшесі, тілтанушы-түркітанушы, доцент, қоғам қайраткері, ағартушы, педагог, аудармашы.
Өмірбаяны
Шөмекей руынан шыққан.
Ғылыми еңбектері
Ол жалпы 1923–1937 жылдар аралығында 32 оқулық, кітап, 72 мақала жазған.
Дереккөздер
Санат:1894 жылы туғандар Санат:Ырғыз ауданында туғандар Санат:1938 жылы қайтыс болғандар Санат:Алаш Орда қайраткерлері Санат:Қазақстан түркітанушылары Санат:Қазақстан педагогтары Санат:Қазақ тілін зерттеушілер Санат:КСРО-да атылғандар
Басыр Хабижанов
Өмірбаяны
Алматы мемлекеттік медицина институтын (1953, қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) бітірген.
1972 жылы «Изучение гетеротрансплантации костной ткани плодов консервированной различными методами в эксперименте и клинике» тақырыбында докторлық диссертация қорғаған. 50-ге жуық ғылыми жарияланымның авторы. «Еңбек Қызыл Ту» орденімен марапатталған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:8 қыркүйекте туғандар Санат:Индер ауданында туғандар Санат:24 қаңтарда қайтыс болғандар Санат:Семейде қайтыс болғандар Санат:КСРО дәрігерлері Санат:Қазақстан дәрігерлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Медицина ғылымдарының докторлары Санат:Профессорлар Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Фенокристер
Фенокристер — магмалық тау жыныстары құрамында өздеріне қарағанда тығыздау ұсақ түйірлі немесе шыны тектес масса арасынан ұшырасатын, мөлшері мен идиоморфизмі тұрғысынан анық ерекшеленетін жеке сеппелер.
Дереккөздер
Санат:Тау жыныстары
Қазақтың биязы жүнді қойы
Қазақтың биязы жүнді қойы — ет, жүн өндіру бағытында өсірілетін қой тұқымы. 1931 – 46 жылы жергілікті қазақтың құйрықты саулықтарын прекос және “америка рамбульесі” қошқарларымен зауыттық жолмен будандастырылып алынған. Кейіннен жүн сапасын жақсарту мақсатында аскания, алтай, грозный, австралия мериностары және полварс тұқымдарының қошқарларымен кіріспе будандастырылып, етті-жүнді бағыттағы алынған бұл қой тұқымы Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы таулы және шөлейтті аймақтардың жайылым жағдайларына жақсы бейімделген.
Қошқарларының тірідей салмағы 110 – 120 кг, саулықтарынікі – 60 – 65 кг. Олардан тиісінше 5,0 – 6,2 кг және 2,5 – 3,0 кг жүн қырқылады. Жүні қошқарларында 58 – 60, саулықтарында 60 – 64 сапаға жатады, оның ұзындығы 10 – 11 см (қошқарларында), 8 – 9 см (саулықтарында). 100 саулықтан 130 – 150 қозы алынады. Қой тұқымы бойынша жоғары өнімді 6 зауыттық желі (линия) сынақтан өткен.
Дереккөздер
Санат:Қой тұқымдары
Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы
thumb|220x220px|Жалаңтөстің Дағбитдегі моласындағы құлпытасы Жалаңтөс би Сейітқұлұлы (1576 жыл – 1656 жыл, Дахбед; ортағасырлардағы шығыс елдері баһадүр деп атаған) — Самарқандтағы Бұхара хандарының қолбасшысы, саясаткері, губернаторы (әмірі). Сырдарияның саға-жағалауын мекен еткен Алшын елінің Әлімұлы рулық бірлестігінен тарайтын Төртқара руынан шыққан.
Жалаңтөс бидің ата-тегі қазақ шежіресінде былай таратылады: Алау әмірден Қыдуар тентек, одан Қадырқожа (Қайырбай), оның ұлы Қаракесек одан Әлім. Әлімнен Төртқара одан Ораз, Оразгелді, Жаншұқыр, Қараш. Қараштан Ақпан, Тоқпан. Тоқпаннан Сейітқұл туған. Сейітқұл бабаның сегіз ұлы болған. Оның бәйбішесі - Сары кемпірден Сейітмәмбет, Төлеш, Ақша. Ақшадан Бәйбек одан атақты Әйтеке би туған. Екінші әйелі - Қара кемпірден — Жалаңтөс, Дүйсенбай, Матай, Түрікмен, Қоян туған. Бұларды "Сегіз Сейітқұл" дейді екен ел. Сонда Әйтеке би мен Жалаңтөс бір әке Сейітқұлдан болып шығады.
Өзбек және қазақ батыры, әскербасы, Самарқан әмірі. Жалаңтөс Сейітқұлы ХVII-ХVIII ғасырларда өмір сүрген Әйтеке бидің атасы болып келеді. 1581 жылғы аштықтан аман қалу қамымен Шығай хан мен Жалаңтөс батырдың әкесі Сейітқұл туыстарымен бірге Бұхараға жақын Нұрата тауларына қоныс аударды. Жалаңтөс батыр 12 жасынан Тамды және Қызылқұм қазақтарының ханы Дінмұхамедке қызмет ете бастады. Жас кезінен-ақ зерделілігі және төзімділігімен көзге түсті. Оның аты халық арасына кеңінен танылды. Оған сол дәуірдің жоғары дәрежесі — "Аталық" атағы берілді. 1640 жылы Жалаңтөс батыр қазақ және өзбек жерлеріне шабуыл жасаған қалмақ ханы Батурға қарсы қол бастап, оны жеңіліске ұшыратты. 1643 жылы Жетісу жеріне баса-көктеп кірген жоңғар қалмақтарымен соғысып жатқан Жөңгір ханға 20 мың өскерді көмек ретінде жіберді, мұның өзі басқыншыларды талқандауға зор үлес қосты.
1649 жылы Жалаңтөс батыр қазақ қолын басқарып, Бұхар ханы Абдул Азиз бен Иран патшалығының Хорасан, Балх үшін жүргізген соғысында жеңіске жетті. Бұл соғыста Бұхар және қазақ хандықтары ортақ жауға қарсы күрес жүргізу үшін одақтық келісімге келді. Хотажқұли бек Балхидың "Тарихи қыпшақтар" анықтамалығы мәліметтерінде қазақ ханы Жәңгір бұл соғысқа 100 мың адамдық әскермен қатысқаны айтылады. Жалаңтөс батыр Ташкент пен Түркістанға үш жорық жасап, Қабыл мен Мешхедті бағындырды. Әскери өнерді жетік білетін, керемет батырлығымен даңқы жайылған дарабоз қолбасшыға қырғыз, қалмақ, қазақ хандары, Үндістаннан, Хорезмнен және Тибеттен қымбат сыйлықтар ағыл-тегіл келіп жатты. Академик М.Е.Массонның айтуы бойынша, бұл сыйлықтар өзінің саны мен құны жағынан мемлекет қазынасына түсіп жатқан барлық байлықтан асып түседі екен. Бұл байлықтарды Жалаңтөс батыр әскерді қамтамасыз етуге ғана емес, оларға арнап Самарканда үлкен құрылыстар, зәулім сарайлар мен медреселер салуға жұмсады. Жалаңтөс батыр Самарқанның орталығы Регистанда 1619-1633/36 жылдары "Ширдор" (Арыстан медресесі) медресесі мен 1647-1660 жылдары "Тіллә-Қари" (Алтынмен апталған) медресесін салдырды, кейінірек олар бүкіл елге әйгілі болды. Бұл архитектуралық ғимараттар өзінің өсемдігімен, әдемілігімен дүйім жұртты таңдандырып, Шығыстың сәулетшілік өнерінде ерекше орын алады. Жалаңтөс батырдың сүйегі Самарқаннан 12 шақырым жерде орналасқан Дагбит қыстауындагы зиратқа қойылған. Жалаңтөс батырдың ұрпақтары бұл күнде Қызылорда облысының Қазалы ауданында ғұмыр кешуде.
Өмірбаяны
Жалаңтөс бес жасқа келгенде Төртқара елі қуаңшылыққа, жоқшылыққа, ашаршылыққа тап болады. Әкесі Сейітқұл сол елдің басшысы Шығай ханмен бірге Бұхар шаһарына жақын Нұрата таулы алқабына көшіп барып мекен етеді. Бұл кезде Қызылқұм, Нұрата, Тамды төңірегін жайлаған елді Дінмұхаммед хан билеп тұрған. Сол ханға Жалаңтөс бала 12 жасынан шәкірт болып қызмет етеді. Осы кезден бастап-ақ оның ақылдылығы, батырлығы калыптаса бастайды. Ол хан сарайындағы шәкірт балаларға, жастарға бас болып, оларға түрлі әскер ойындарын үйретеді. Хандар, билер, қасында жүріп, ел басқару ісіне қатысады. Имам, қажылардан имандылық, қайырымдылық және білім, ғылымға зейін қояды. Олардын кейбірімен шарият қағидалары жөнінде ілім сайысына түсіп, өзінің білгірлігін үғымпаздығын танытады. Әсіресе, Ферғананың Қосан деген қыстағында туып, өскен Мақтым-Ағзам деген өте беделді, әулие білімдар софының немересі Хашим қожамен замандас, пікірлес болады. Содан ислам қағидаларын мол игереді. Әкелі балалы Сейітқұл мен Жалаңтөс Нұрата атырабын билеп тұрған жылдары оған жан-жақтан Қызылқұмда бытырап көшіп жүрген Әлім, Алшын, Шөмекей, тағы басқа руларынын ауыл-аймақтары өздері барып қосылып жатқан. Бұл кезде Сейіткұл мен Жалаңтөс хандығының саны 40- 50 мың түтінге жеткен. Сол қазақтардың бір хандық төңірегіне шоғырлануы біріншіден, сыртқы шапқыншылардан сақтану болса, екіншіден, ағайын-туысқанды сағалау еді. Үшіншіден, Сейіткқұ би мен Жалаңтөс батырдың ел қорғаудағы, халыққа қамқор болудағы жан-жаққа таралып жатқан атақ-даңқы себеп болады.
Бір жолы мынадай оқиға болыпты:
Көктемнің аласапыран кауырт тіршілік кезінде Жалаңтөс баһадүрді іздеп бір топ аттылы оның ордасына барып түсіпті. Сұрастыра келсе, Шөмекей биі Айтқұл бастаған адамдар екен. Ағайын туыстар өзара шұрқырасып табысып жатады. Қазірде "Бұхара облысының Тамды ауданында түбі Шөмекейге жататын Кедей деген ру бар. Кедей - тарихи адам. XVIII ғасырдын бірінші жартысында өмір сүрген Әбілқайыр ханның басты билерінің бірі. Әбілқайыр өлген соң орнына Нұралыны хан сайлауға қатысып, оны бекіту туралы орыс өкіметіне өтініш жасайтын білікті адамдар арасында оның да аты аталады. Кедей және оның баласы Қосқұлақтың аттары "ХУН-ХУШ ғасырлардағы орыс-қазақ қатынастары" жинағында жиі кездеседі. Осы Кедейдің әкесі - Жәнібек, оның әкесі - Айткқұ би. Ұрпақтарының айтуы бойынша, Айткқұ би Бұхар, Нұрата тауларында көшіп жүріпті. Соңғы уақытқа дейін Нұратаға жақын Қызылқұмда оның атымен аталған кыстау орны бар. Қазақ шежіресі бойынша Әлім мен Шөмен (Шөмекей деп те айтылады)
-	бір туысқан. Жалаңтөс батыр Әлімге алты атадан (Әлім - Төртқара - Ораз
-	Тоқпан - Сейіткүл - Жалаңтөс), сол сияқты Айтқұл би де Шөменге алты атадан) - Шөмен - Шөмекей - Аспан - Есімбет - Төбет - Айтқұл) қосылады. Демек, Жалаңтөс батыр - Шөмекей руының атақты Айтқұл, биімен тұстас және қоныстас. Ендеше, Жалаңтөс батырға қараған қазақ қауымының бір тобы Шөмекей руынан болғаны. Мұны толықтыра түсетін тары бір дәлел: Бұхара облысының Ғиждуған ауданында бірнеше қышлақ болып отырған, өзінің түбі қазақтың Шөмекей руының Балқы тайпасы, Темір аталығынанбыз дейтін өзбектер бар. Олар Қазан төңкерісіне дейін казіргі Тамды ауданында түратын Балқы тайпасына жататын қазақтармен ағайыншылық қарым-қатынас жасап келген. Негізгі ұрпағы өзбек арасында қалған осы Темір Балқы да Шөменге бес ата (Шөмен
-	Шөмекей - Бозғыл - Салқы - Темір). Яғни Жалаңтөс дәуірінің ізі жөне осы дәуірде өзбек пен қазақтың бірсыпыра уақыт қоныстас болуының нәтижесі".
Хорасан Балх шаһарларындагы сол соғыста Жалаңтөс ерлікпен коса әртүрлі айла-тәсілдер де қолданады. "Кімде-кім оқ атпай, қылыш, найза кезенбей өз еркімен қолға түссе, оған жаза қолданбаймын. Жер беремін, үйлі-жайлы болуына жағдай жасаймын. Сарбаз бола ма, сарайда жұмыс істей ме, егіс еге ме өздерінің калағанын беремін" деп барлаушыларды үстін-үстін жібереді. Осындай қантөгіссіз әрекеттердің арқасында Иран, Хорасан жағының жоқ-жұқана, кедей-кембағал сарбаздары лек-легімен Жалаңтөс колына қосылып жатады. ..."Тарихи Қыпшақи" атты еңбектің авторы Хожамкүли-бек Балхидің жазуына қарағанда, қазақ ханы Жәңгір хан осы шайқасқа жүз мың әскерімен қатысқан. Жалаңтөс батыр Ташкент пен Түркістанға үш рет жорық жасаған. Кабул мен Мешхедті бағындырған. Ерлігімен соғыс өнерін жақсы білетіндігімен данқы жайылған талантты қолбасшыға Үндістаннан» Хорезмнен, қырғыз, қалмақ, казак, қашқар хандарынан, тіпті Тибеттең де кымбат тартулар келіп түрған" Жалаңтөс батыр мен Бұхар ханы Абдуләзиз қасында өзбек, қазақ жігіттері бар Алшынбек бимен Жайкүн өзенінен өтіп Гератқа жетеді. Ертеңіне олар Шығанақ көлі жанындағы шағын қалаға тоқтап тыныс алады. Көп кешікпей-ақ ол елдің патшалығының әскерімен Фатхабадта кездеседі. Бұл қыстақ шаһарға жеті шақырымдай жерде болатын.
Келесі күні түнделетіп барлаушылар шығады. Ертеңіне таң атқаннан күн батқанша соғысады. Соғыс екі айға созылады. Талай қақтығыс, шайқастар болады. Талай жігіттер батырларша шайқасады. Шейіт болғандар да аз болған. Осы соғыста Жалаңтөс батыр ерекше ерлік жасап, әскерін шебер басқарады. Академик М. Е. Массонның айтуынша, жеңімпаз Жалаңтөс батырға сырттан келген сый-сияпаттардың мөлшері мемлекетке түскен қазына байлығынан асып түскен. Ол осы қаражат байлыққа әскер ұстаумен катар, сөулетті сарайлар, медреселер тұрғызған. Регистан орталығына атақты "Шіфдор", ("Арыстанды"), "Тіллә-кари" ("Алтынмен апталған") медреселерін салдырған. Сөйтіп, Жалаңтөс қолбасшы Самарқан шаһарын оның атырабын кырық жыл билеген. Өзбек, қазақтар "өзіміздің қамқор баһадүрымыз" деп құрмет көрсеткен. Ресей тарихшысы П.Иванов өзінің "Орта Азия тарихының очерктері" деген кітабында: "Абдулазиз ханның аталығы Ялантуш би XVII ғасырда Ұлы Моғолдарға (Үндістан) қарасты болған Кабул каласының төңірегіне және Иранның Хорасан аймағына жойқын шабуылдар жасады. Көптеген тұтқындар алып қайтты. Оның өзінің иелігінде 3000-дай құл болды. Сол құлдардың күшімен Самарқандта медреселер тұрғызды", - деп жазды. Оған Жалаңтөстің сол жорықтары негізінен әлгіде аталған Хожамқүлибек Балхидың 1722-1725 жылдар арасында жазған "Тарихи Кыпшақи" деп аталатын еңбегінде де баяндалған. Надримүхаммед ханға наразы болған өзбек феодалдары оны хандықтан түсіріп, оның орнына 1645 жылы оның үлкен ұлы Абдулазизді хан кояды.
Ұлы моғолдарға қарсы күресуге өз күші жетпейтінін түсінген Абдуләзиз хан және басқа да өзбек шонжалары Ташкент, Самарқанд айналасындагы қазақ сұлтандарынан көмек сұрайды. Ақырында бір лек (100 мың) қазақ жасағымен толықтырылған үлкен қолмен Абдуләзиз хан мен Жалаңтөс батыр жорыққа шығып, ұлы Моғолдар әскерін қырғынға ұшыратып қуады. Көп тұтқын және олжа қолға түседі. Міне, осы жорықта Жалаңтөс батырдың қолбасшылык қабілеті, ерлігі айрықша көзге түседі.
"Жалаңтөс Коқанға барып ханын тақтан түсіріп, Ақша деген ағасын хан қойыпты" деген де сөз бар. Өзбек тарихшысы Абдураимов өзінің 1966 жылы баспадан шыққан "Бұқара хандығындағы аграрлық қатынастар тарихы" деген кітабының 117 бетінде Надримүхаммед ханға наразы болған өзбек феодалдары бір қазақ сұлтанын Ходжентте хан деп жариялады деген мәлімет келтірген. Бұл адам сол кезде Бұхара хандығына белгілі, беделді әскербасы Самарқанд аймағының билеушісі Жалаңтөс батырдың туған атасы Ақша болуы да ғажап емес. Жалаңтөс баһадур 1656 жылы 80 жасында дүниеден қайтқан. Денесі Самарқанға жақын Дағбид қыстағына өзі пір тұтқан Мактым Ағзам әулие бейітінің қасына жерленген. Жалаңтөс баһадурдің әскери қолбасшылық қызметі, ұзақ жылдар Самарқанды билеген кездегі ақыл, нақыл, билік сөздері қазақ арасында көп тарала қоймаған. Ал, Өзбекстан тарихы мен әдебиетінде жиі кездесіп отырады. Өзбек Кеңес энциклопедиясы мен Өзбекстан тарихында оның әскери қолбасшылық қызметі мен билік жүргізген кездегі ғұмырнамасы жан-жақты жазылған. Бұл жағынан өзбек ағайындарға мың да бір рахмет. Енді біз Жалаңтөс би жөнінде зерттеулер жүргізіп, өзбек, орыс тілінде жарық көрген сол еңбектерді ана тілімізге тәржімалап халық көдесіне асыруымыз керек.
Дереккөздер
Санат:1578 жылы туғандар Санат:Бұхарада туғандар Санат:1656 жылы қайтыс болғандар Санат:Дахбедте қайтыс болғандар Санат:Самарқан облысында жерленгендер Санат:Қазақ батырлары Санат:Қолбасшылар
Фитотерапия (шөппен емдеу)
Ертеден-ақ әртүрлі ауруларды емдеу үшін өсімдіктерді пайдалану әдістері белгілі. “Фито” – латын сөзі, өсімдік, “терапия” - емдеу дегенді білдіреді.
Қытайдың ертедегі медициналық кітаптарында, тибет медицинасында емдеу үшін қолданылған дәрілік өсімдіктерді қолдану әдістері мен жолдары туралы мәліметтері бар. Фитотерапияда дәрілік өсіміктерден тұнба, қайнатпа, майлар дайындаумен шұғылданады. Дәрілік мақсатта өсімдіктердің тамырлары, жапырақтары мен гулдері, кейбір ағаштардың қабығы пайданылады.
Шөпдәрілердің алынуы
Дәрілік тұнба, қайнатпа, майларды  дайярлайу үшін суды, спиртті, балды және әртүрлі майларды пайдаланады. Өсімдіктерден алынған дәрілердің емдік әсері өте күшті. Сондықтан емдеуге олардың аздаған ғана мөлшері алынады. Фитотерапия үшін зауытта даярланған арнайы орамадағы дәрілік өсімдіктерді прайдаланған жөн. Оларда дәрілердің түрлерін даярдау бойынша және дұрыс қолдану жолдары туралы нұскау беріледі. Дәріханаларда өсімдік дәрілердің көп түрлері болады.
Пайдаланған әдебет
Санат:Биология
Октябрь (Кармаскалин ауданы)
Октябрь — Башқұртстанның Кармаскалин ауданындағы ауыл, Карламан ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 9 адамды құрады. Пошта индексі — 453010, ОКАТО коды — 80235830006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Саша Питерс
Саша Питерс (ағыл. Sasha Pieterse;17 ақпан 1996, Йоханнесбург) Оңтүстік Африканың киноәртісі.
Өмірбаяны
Саша Питерс 1996 жылдың 17 ақпанында Йоханнесбургте ( ОАР) дүниеге келген. Кейін Лас-Вегасқа киноға түсу үшін көшіп келеді. 2003 жылы «Молодой актер» деген  жүлдеге «семейное дело « деген  телесериалда түскені үшін марапатталады.
Шығармашылығы
Саша жас кезіннен –ақ   телешоу мен фильмдердің ауыр жұмысына төзімді бола білді. 6 жасында Саша ең бірінші рет экран бетіне шықты. Ол «Семейное дело» атты телесериалында  Баффи  Дэвис рөлін сомдады.2004 жылы  « Звездные врата SG-1» сериалында, кейінірек 2005 жылы  екі эпизодқа « Обьявлен в розыск»  сериалында ие болды.Үлкен танымалдылықты оған «Доктор Хаус» сериалындағы  опа ауруымен ауырған Энди рөлі алып келді. Тағы бір үлкен табысты оған «Милые обманщицы» сериалындағы Элисон Дилаурентис  рөлі  арқылы иемденді
Дереккөздер
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%81,_%D0%A1%D0%B0%D1%88%D0%B0 Питерс Саша
http://fanparty.ru/fanclubs/sasha-pieterse
Этуаль Филант
Этуаль Филант дю Того — Тогоның Ломе қаласындағы футбол клубы, 1932 жылы құрылған.
Сілтемелер
Санат:Того футбол клубтары
Валадареш (Вила-Нова-де-Гайа)
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 095 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,94 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1 841,10 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Зоомофтық оюлар
Зоомофтық өрнектер жан-жануарлар әлемін бейнелейді. Көшпелі қазақтар - ақынжанды адамдар. Өйткені олар өз малының керемет бүгілісін ежелден танып байқаған. Қазақ халқы өз ісінің хас шебері ретінде өздерінің таланттары мен қабілеттерін қолөнерге қолдана білген. Өрнектердің ішіндегі ең кең тарағаны – мүйіздерді бейнелеу еді. Бұл тек мүйіз тәрізді доғалы қошқар мүйіз емес, сонымен қатар осы өрнектің барлық түрлері мен композициясына көретін мүйіз, қос мүйіз, сынық мүйіз. Халық шеберлері арасында сонымен қатар жануарлардың өзге дене мүшелерін де бейнелеу кеңінен таралған. Бұл жерде түйе мойын, құсқанат, қаз мойын ою-өрнектерін атауға болады. Осы ою-өрнектермен үй заттары, жиhаздар, қару-жарақ буйымдары әсем де көркем безендіріледі. Қазіргі уақытта бұл өрнек нақыштары тұрмысқа шығатын қыздың сәукелесін, ерлердің айыр қалпағын, камзолдардың алдынғы өңірін,аяқ киімдердің конышын әшекейлеуге қолданылады. Санат:Мәдениет
Тонема
Тонема
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Валенцано
Валенцано (Valenzano) — Италиядағы коммуна, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Бари провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 18458 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 1144 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 15 км² шамасында. Пошта индексі — 70010.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Рох және Антоний Падуанский.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апулия елді мекендері
Пьеве-Фиссирага
Пьеве-Фиссирага (Pieve Fissiraga) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Лоди провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1302 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 109 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 12 км² шамасында. Пошта индексі — 26854.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Салтанат Уәлиханқызы Каменова
Салтанат Уәлиханқызы Каменова (20 шілде 1953 жылы туған, қазіргі Павлодар облысы, Аққу қаласы) – медицина ғылымдарының докторы (2002), профессор (2005).
Дереккөздер
Санат:20 шілдеде туғандар Санат:1953 жылы туғандар Санат:Ақсу қаласында туғандар Санат:Қазақстан дәрігерлері Санат:Медицина ғылымдарының докторлары Санат:Алматы мемлекеттік дәрігерлер білімін жетілдіру институтының профессорлары Санат:Қазақстан өнертапқыштары
Шу-Сарысу артезиан алабы
Шу-Сарысу Артезиан алабы – Қазақстанның оңтүстігін алып жатқан арынды суы мол гидрогеологиялық құрылым. Ол Бетпақдала шөлді өңірінің батысын, Мойынқұм құмды алқабын, Шу, Талас, Сарысу өзендерінің аңғарларын және Қаратау жотасының тау алды еңістеу жазығын қамтыған. Бұл алаптағы жер асты суының қалыптасуына көптеген факторлар әсер етеді. Оларға геологиялық-құрылымдық, литол.-фациялық, палео және тектоник., сондай-ақ аумақтың ежелгі және қазіргі гидрогеологиялық жағдайлары жатады. Шу-Сарысу Артезиан алабы ауыл а-ның платформалық тысындағы борпылдақ-сынықты шөгінділерінің қалың қабатында жер асты суының әр түрлі типтері анықталған және оның төм. қабаттарындағы галогендік формацияның және онымен байланысқан тұздықтың жоғары дәрежеде шоғырлануы алаптың гидрогеохим. жағдайын одан әрі күрделілендіреді. У.М. Ахмедсафин атынд. Гидрогеология және гидрофизика ин-ты жүргізген зерттеулер Шу-Сарысу Артезиан алабы ауыл а-ның жоғары арынды суларының қоры мен хим. құрамына Солтүстік-Батыс Тянь-Шань орогендік құрылымында қалыптасқан терең жер асты ағысы әсер ететіндігін анықтады. Алаптың жалпы су қоры 1970 миллиард м3. Пайдалануға болатын су қоры өте мол – 249 м³/сек, ондағы минералд. 1 г/л-ге дейін жететін тұщы су үлесі 150 м³/сек. Алап суын ауыз суы ретінде, өндірістік және тех. мақсатта, жер суаруға пайдалануға болады.
Дереккөздер
Санат:Артезиан алабы
Наутилустер кемешіктер
Наутилустер кемешіктер - наутилойдей туысының жалғыз түрі. Бақалшағының диаметрі 15-23 см, салмағы 1,8 кг. сыртқы бақалшығы спираль тәрізді оралып, 35-38 камераларға бөлінген. Олардың қалқалары бірбірімен түтікшемен байланысқан. Түтікшенің ішінде, екі валентті ион мөлшерін нәтижелі реттейтін,соның нәтижесінде Наутилустер кемешіктер қалқып жүзуін қамтамасыз ететін сифон, (ағзадан тұратын жіпше) орналаскан; Наутилустер кемешіктер денесі ең соңғы камераны жайлаған. Көптеген қармалауыштары бар, (ұрғашыларында, 94, еркектерінде, 66). Олардың сорғыштары жоқ, құндақталған. Миы қарапайым. Көзінің қарашығы нүкте тәрізді, жанары жоқ. Негізгі сезім мүшесі, хемотактикалық рецепторларға бай қармалауыштары. Тұмсығы ірі. Басы қармалауыштарымен бірге бақалшыққа тартылып алынады.
Дереккөздер
Санат:Басаяқтылар‎
Еркін Жұмағұлұлы
Еркін Жұмағұлұлы (1950-1995) - Сонау кеңестік кезеңдегі қайта құру дәуірі басталған тұста атамекен тарихының терең сыр бүккен қатпарларын қайта жаңғыртып, елі үшін еңіреп туған ерлер мен туған халқына от ауызды, орақ тілді өнерімен қызмет еткен би, шешендер тағлымын кейінгі ұрпаққа жеткізіп таныстыру ісінде аянбай еңбек етіп, көп тер төккен алаш ұранды азаматтардың бірі.
Ферриттену
Ферриттену — темірлену деген ұғымды білдіретін термин; темір тотығымен қаныққан тау жыныстардың жаппай қалыптасуына жағдай туғызатын тотығу белдемдерінің беткі бөлігінде болатын процесс.
Еркін Жұмағұлұлы
Өмірбаяны
Туған, өскен өлкесі — ақындар мен абыздар елі, ұлылар мекені — Семей өңірі. Ол 1950 жылы маусымның 25 жұлдызында осы қасиетті құт мекеннің Жарма ауданындағы Қапанбұлақ ауылында дүние есігін ашыпты. Ата-анасы қарапайым шаруа адамдары болғанмен өнер десе ішкен асын жерге қоятын жандар екен. Әкесі Жұмағұл атақты Бөке кенішінде өмір бақи ұста болып өтіпті. Ұсталық өнер де жай адамға дарымайды. Екінің бірінің қолынан келе беретін кәсіп емес. Ертеден белгілі ырым бойынша ұсталық бақсылық өнердің бір қырына жатса, Жұмағұл ақсақал темірден түйін түйген шеберлігіне қоса өз жанынан өлең шығарып, еліміздің арғы-бергі тарихын жете білген шежіреші де болған екен. Әкесінің талант қырлары өсе келе Еркін бойынан да табылып, ақындық жолға түсуіне қанат бітірді, туған өлке тарихын біліп зерттеуге құштар етті. 1968 жылы Көкпекті ауданының Биғаш ауылындағы В. В. Маяковский атындағы орта мектепті үздік бітірген жасөспірім туған ауылында жұмыс істеуді мақсат етіп, арман жолында Алматыдағы іргелі оқу орнының бірі — Қазақ ауыл шаруашылығы институтының агрономия факультетіне оқуға түседі. Институт қабырғасында жүріп ғылыми жұмысқа ден қояды, тәжірибелік істерге араласып, мол тағылым алады. Институт бітіргеннен кейін 1975-1977 жылдары Қазақтың егіншілік ғылыми-зерттеу институтында жұмыс істеп, тәжірибе жинақтайды. Қашан да болсын аңсары ауылға ауған азамат 1977 жылы шілдеде Семей облысы Жарма ауданындағы Үшбиік ауылына жол тартады. Содан бастап соңғы жиырма жылға жуық уақыты осындағы «Бірінші май» кеңшарында өтеді. Қатардағы агрономдық қызметтен кеңшардың партия комитетінің хатшысы қызметіне дейін өседі.
Ферриттену
Дереккөздер
Санат:Геологиялық процестер
Еркін Жұмағұлұлы
Өмірбаяны
Еркін еңбек үшін жаралған жан болатын. Агроном болып күн демей. түн демей еңбек етіп, жартылай шөлейтті аймаққа орналасқан Үшбиік жерін құнарландыруға көп күш жұмсайды. Жердің шұрайлылығын жақсартып, астық өнімділігін арттыру мақсатында агроном-ғалым Еркін топырақ өңдеудің жаңа технологиясын енгізеді, бастау-бұлақтарға жақын су арналарының жиналу аумағын зерттеп, Семейдегі су шаруашылығы институтымен бірге Үшбиік даласына егістікті суару үшін арнайы бөгет салдырады. Бұл оның агрономдық талант қырлары болса, ұйымдастырушылық, басшылық қабілеті 1985- 1991 жылдары «Бірінші май» кеңшары (совхозы) партия комитетінің хатшысы болған кезде танылады. Осы жылдар аралығында білімін жетілдіру мақсатында өзі оқыған институттың экономика факультетін, тез жазу мақсатын көздеп стенографистер курсын бітіреді, кандидаттық диссертация жазуды да ойластырып, Семей, Шығыс Қазақстан және Павлодар облыстары бойынша ауыл шаруашылығындағы экономика мен мал азығы өндірісі туралы қыруар материал жинайды. Бірақ парткомдық қызмет бұл жоспарын жүзеге асыруға мұрша бермейді. Қай істе болсын адалдықты бірінші орынға қоятын Еркін сол кездегі өте жауапты да қиын қызметтің бірі партия комитетінің хатшысы міндетіне құлай беріледі. Халық арасындағы бұқаралық насихат. идеологиялық жумыс, мәдени-ағарту іс-шаралары, толып жатқан басқа да ауқымды науқандық жұмыс көлемі жас парткомға үлкен сенім жүгін арқалатты. Жігерлі жас басшы ол сенім биігінен көріне білді. Алғырлығымен, терең білімділігімен жұртшылықты өзіне тарта біліп қана қоймай, еңбекші халықты соның ішінде, әсіресе, жастарды жаңа жарқын істерге талпындырды.
Еркін ел тарихы мен мәдениетінің білгірі, әрі үлкен жанашыры болатын. Өзі ширек ғасырға жуық уақыт бойы мекен етіп жумыс істеген Үшбиік ауылы — ұлы Мұхтар Әуезов тамсанып жазған, бір атадан он жеті ақын шыққан, одан кейінірек атақты Әріп ақын туып өскен өнерлі өлке екендігіне әркез сүйсініп, халық арасына тарата айтып жүрген іскер азамат нартәуекелге бел буып, еліміз тәуелсіздік алған 1991 жылы ауылда «Насихат» бұқаралық-мәдени орталығын ұйымдастырады. Осы орталықтың жетекшісі ретінде Аякөз, Жарма аудандарында өмір сүрген XVIII ғасырдағы ақындық поэзияның ірі өкілі Ақтамберді жырау, жеті атасынан бері билік үзілмей келген атақты би, қоғам қайраткері, ақын, шешен Ақтайлақ би Байқараұлы, XIX ғасырдағы қазақ әдебиетінің бастауында тұрған көрнекті ақын, ұлы Абайдың ұстазы Дулат Бабатайұлы, суырып салма айтыс өнерінің жүйріктері Сабырбай Ақтайлақұлы мен Түбек Байқошқарұлы, Абайдың талантты ақын шәкірті Әріп Тәңірбергенұлы және осы өңірден шыққан басқа жыр жампоздары мен өнер майталмандарының өмір деректері мен шығармаларын ел аузынан жинап, бұқаралық ақпарат құралдарында насихаттау ісінде ұйтқы болып, үлкен қажыр-қайрат көрсетеді.
«Насихат» бұқаралық-мәдени орталығы бұл жұмыстармен ғана шектелмей, осы ауылдан шыққан атақты ақындарды насихаттау ісінде көп еңбек сіңірген белгілі ғалымдармен, шежіре қарттармен кездесулер өткізеді. Әріп өмірі мен шығармашылығын зерттеген көрнекті абайтанушы-ғалым, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, профессор Қайым Мұхамедханұлы, атақты айтыс ақыны, әдебиет зерттеуші, шежіреші Қалихан Алтынбаев, жергілікті құймақұлақ қариялар, ауыз әдебиетін жинаушылар әрі шежірешілер Ғабділахмет Шәкерұлы мен Сіләмшайық Имаммұсаұлы сияқты абзал жандармен жылы жүзді кездесулер Үшбиік жұртының есінде әлі күнге дейін аңыз болып сақталған. Осындай игі істің басы- қасында қашанда Еркін жүрді. «Насихат» орталығы оның рухани перзенті сияқты еді. Осы киелі орынның қаз тұрып, ел ырзығы үшін қызмет етуіне ол бар жан-тәнін берді. Бала кезден жабысқан дертін де ұмытты. Өзі құрған орталыққа банктен есеп ашып, ауыл жастарының бос уақытын мәнді етіп ұйымдастыру үшін музыкалық аспаптар сатып алды, ауыл балаларына арнап музыкалық мектеп аштырды, жергілікті тұрғындар әдемі де сәнді киінсін деп іс машиналарын сатып алғызып, жас қыздарға жұмыс орындарын ұйымдастырғаны да белгілі. Атақты Ақтайлақ 6и мұрасы мен көрнекті ақын Әріп Тәңірбергенұлы шығармаларын насихаттап жарыққа шығарудағы Еркін еңбегі орасан зор. Екі ақын туындыларын іздестіріп Абайдың Семейдегі республикалық музей-қорығынан бастап Қытайдың Үрімжі қаласьінда Шьіңжан Қоғамдық ғылымдар академиясы ғалымдарымен байланыс орнатты. Ақтайлақ би мен Әріп ақын шығармаларын ел ішінен, Алматыдағы Қазақстан Республикасы Үлттық ғылым академиясының Орталық ғылыми кітапханасы қорынан тірнектеп жинап, Үшбиік орта мектебінде өзі ашқан Ақтайлақ би музейіне тапсырды. Тіпті Қайым Мұхамедханұлының жеке қорында сақталған Әріп шығармаларының қолжазбасын ғалыммен арадағы ұзақ келіссөзден кейін арнайы алдырып, ұрпақ игілігіне жаратты.
Еркіннің бұл еңбеғі еш болған жоқ. 1991 жылы Алматыда «Журналист» баспасынан алғаш рет «Ақтайлақ 6и» кітабы жарық көрді. Атақты би туралы аңыз-әңгімелер мен оның биліктері, айтыстары, өлең-жырлары топтастырылған және соңында Ақтайлақ би жазып кеткен шежіре нұсқасы берілген бұл жинақты дайындап, жеке кітап етіп бастыруды ұйымдастырған Еркін екенін ерекше айту қажет. 1992 жылы мамыр айында Үшбиік ауылында осы кітаптың тұсау кесер рәсімі өткізіліп, 6и аруағына арналып ас берілді. Бұл игі істің де басы-қасында Еркін жүрді. 1993 жылы Қазақ теледидарының бірінші бағдарламасы бойынша Еркіннің тікелей ұйымдастьіруымен «Ақтайлақ би» хабары көрсетілді. Бір сағатқа жуық уақытты қамтыған хабар артынша «Алатау» халықаралық телеканалы бойынша көрсетіліп, 1994 жылы екі бағдарлама бойынша қайталанды. Хабарға Ақтайлақ 6и мұрасын көздің қарашығындай сақтап, кейінгі ұрпаққа жеткізуде еңбек сіңірген сұңғыла қарттар Ғабділахмет Шәкерұлы мен Сіләмшайық Имаммұсаұлы, аса көрнекті ғалым, әдебиет теоретигі, абайтанушы әрі әуезовтанушы академик Зәки Ахметов, фольклортанушы-ғалым Зуфар Сейітжанов және Еркіннің өзі қатысып, Ақтайлақ бидің ақындық, шешендік өнері, тағылымы мен өнегесі туралы кеңінен әңгіме қозғады. Еркін бастап алғаш рет жүзеге асқан бұл басылым кейін, 1999 жылы «Атасы асыл сөздің Ақтайлақ би» атты көлемді жинақ пен 2003 жылы Астана қаласында қалың көпшілікке арналған «Ақтайлақ би» кітабының жарыққа шығуына негіз болды. 1995 жылы 19 тамызда асыл азамат ұзаққа созылған ауыр науқасынан қайтыс болды. Денесі Үшбиік ауылындағы биік дөңге қойылған.
Өзі өлсе де артында өнегелі іс қалдырған аяулы жанның ғибраты мен тағылымы ұрпақ жадында мәңгі сақталмақ. Ақтайлақ би аруағына бағыштап алғашқы асты Еркін сияқты есіл ер ұйымдастырса арада он жылдай уақыт өткеннен кейін, 2001 жылы Ақтайлақ би мен оның әкесі Байқара би жерленген Сарыарқа ауылында әкелі-балалы билердің кесенесі тұрғызылып екеуіне арналып Халықаралық ғылыми- теориялық конференция өткізілді, артынан үлкен ас беріліп, бәйге ұйымдастырылды. Бұл да, Еркін бастап кеткен өнегелі істің өнегелі жалғасы еді. Өмірін өлеңмен өрнектеп өткен, оның әлемін насихаттап кеткен Еркін өзі де ақындыққа бой ұрып, талант қырын танытыпты. Біз білетін басшы Еркін, агроном-ғалым Еркінді кеш те болса ақын Еркін деп мойындадық. Ақындық әлеміне бойладық та артында қалған өлеңдерін барладық. Төгіліп тұрған жыр жолдары. Буырқанған шабытпен шыққан өлең шумақтары көп, көңіл-күйдің кірбің шалған тұстарында ойға түскен ұйқасы шалалау шумақтар да аздап кездесіп қалады. Бала кезден қанымда болса дағы. Келгенде отыз сегізге ілікті өлең. Қыдыр қонған он жеті ақын ауылынан, Су мен дәмі бата болып дарыды ма, Ақындар әлеміне кіріп келем... деп езі жырлағандай, ақындықты қырық жасқа тақаған шағында кеш бастаса да, айналдырған бес-алты жыл ішінде жүрек түкпірінен суырылып шыққан жарасымды жырларын жазып кетіпті.
Ақын туьіндылары арасында ел құрметтеген адамдар мен жақын араласқан дос-жарандарға шығарған арнау өлеңдер мен туған жер, ауыл туралы жыр-толғаулар, әзіл өлеңдер, тілек жырлары, бата өлеңдер мен ән өлеңдері де бар. Солардың ішімде өзі тұрып қызмет еткен Үшбиік ауыльі мен оның адамдары туралы жүрекжарды жыр жолдарының орны бір бөлек. Тіпті Үшбиік туралы екі ән өлеңін шығарыпты. Өнерлінің елі-ай, Даласы мен белі-ай. Маған ыстық қашан да Үшбиіктің жері-ай деп қайырылатын ән жолдары Еркіннің өзі өскен ауылға деген перзенттік суйіспеншілігін білдіріп, Үшбиік жұртшылығының әнұраны іспетті халықтық әнге айналғаны қашан. Әнін жазған да жай кісі емес. Елін сүйген Еркіннің сонау Алматыдан арнайы шақыртып, ауылына қонақ қылдырған атақты композитор Марат Ілиясов есімін кім білмейді?
Поэзия әлеміне жігіт ағасы шағында үңіліп, жыр сапарына жаңа түскен Еркін аз уақыт аралығында өлең өлкесінде өзіндік өрнек қалдыра біліпті. Ұлтжандылық пен отансүйгіштік сезімге толы өлең-жырларымен катар өзі айтқандай қисса тәсілімен жазған «Аяз 6и» дастанының орны бір бөлек. Атақты халық ертегісінің ізімен шығарылған қисса-дастанды автор «Даналық сүйгіш бүлдіршінге армаймын!» деп бастап, эпиграфта «Аяз би» ертегісінің даналық үлгісін ел тарихының кешегі, бүгінгі, ертеңгі ісіне өнеге етеді. Дастанның төрт бөлімі де оқиға желісінің қызықтылығымен, нақышты өлең жолдарымен оқырманды баурап алып. басты кейіпкер Жаманның, яғни Аяз бидің көрегендік, данышпандық қасиеттеріне тәнті етеді, эпилог бөлігінде Аяз би өмірін кейінгі ұрпаққа тағылым етеді. Еркіннің қай өлең-жыры, термесі мен толғауы болсын, тәрбиелік, тағылымдық мән-мазмұнымен, өзіндік көркемдік өрнектерімен, тақырып ауқымдылығымен мағыналы да терең ой пернесіне құрылған Термелерінде Ақтайлақ би сияқты толғанып жыр төксе, өлеңдерінде Абайша ой саралап, Әріпше қиялға ерік береді. Бұл да жас ақынньің ұлылардың өлең өріндегі ізіне еліктеуден туған ойшықты жыр жолдары болар. Қалай десек те Еркін артына өзіндік ақындық із қалдырып. өлеңнен ескерткіш салып кетті. Сүйікті қызы Әселдің әке мұрасын жинап, жеке кітап етіп құрастыруы да абзал азамат, асыл жар, аяулы әке болған ел перзенті Еркін Жүмағұловтың ақындық талант қырын айшықтаған ескерткіш-белгі іспетті. Өзі өлсе де өлмейтұғын артына сөз қалдырған асыл адам бейнесі осы жыр жинағымен ел есіңде сақтала береді.
І Алғашқы «Дамба»
Еркін Жұмағұлұлы екеуміз ұмытпасам, Бірінші май совхозына қарайлас келдік. Білем, бір күні совхоз директоры Биахмет Рахымбайұлы Жампозов, маған «ауыл мен қызылжал, қыстағының арасына дамба жасап, жазғы тұрымғы қар суын боғесек ауыл малына бұзау, торпақ, қозы лақ дегендей жақсы жайылым болар еді. Осыны жаңа келген агроном жігітпен ақылдасып көрші. Дұрыс деп тапсаңдар, Аякөздің барлық мекемесін білесің, осына салуға қабілетті, дұрыс техникасы бар мекемемен келіс»- дегені.
Еркін екеуміз ертесіне Аякөздің ДЭУ-545 деген мекемесімен келісіп күнін белгілеп қайттық. Келіскен уақытта техникалар келгенімен «Нивалир»- қондырғысымен бағдарлап-белгілеу және оның есеп-қисабын жүргізетін мамандары еңбек демалысында болып, кісі таппай  дағдарғанымызда  ол қондырғымен  Еркін жұмыс істей алатын болып шықты. Сонымен, айтпағым күні бүгінге дейін ел игілігін көріп келе жатқан осы дамба-бөгетінің атасы да иесі де Еркін еді. Өйткені соның жобалауымен салынды. Жұмыс біткенше басы қасында болып өзі басшылық етті. Ал мен ол кезде № 1 ферманың меңгерушісі едім. Менің міндетім Қызылжал қыстағындағы үйлерден механизаторларға жатын орнымен уақтылы тамақтандыруды   ұйымдастыру болатын. Іс сәтті басталып, межелі уақытта аяқталды.
ІІ Лесфак
Әдеттегідей жұма күні барлық мамандардың қатысуымен, совхозда істелген апталық жұмыс қорытындыланып, келесі аптада істелер жұмыстар пысықталатын жиын  басталды. Бір 5 минуттай уақыттан соң зоотехник Леспек жоқ екені анықталды. Совхоз директоры Жампозов Биахмет марқұм: «Ішіміздегі ең жасы сен екенсің Еркін, Леспекті тауып, жиын басталғаның айтып шықырып кел. Осында бір кабинетте отырған болар»,- деді. Орнынан лезде тұрып, лып ете түскен Еркін сәлден кейін келіп: Биахмет Рахимбаевич «Лесфак» еш жерде  жоқ екен таба алмадым», - дегенде, бәріміз ду күлген едік. Ешнәрсеге түсінбей қалған Еркін абдырап, жалтақтап бізге бір, директорға бір қарап тұрып қалды. Елдің күлкісі басылған соң Биахмет марқұм:
«Еркін, сен айтқандай, оның аты «Лесфак»- емес кәдімгі қазақша  ат Ілеспек ағаларының артынан ілесіп деген тілеумен қойған болар ата-анасы. Ұқтың ба бірақ сенің аузың дуалы болып, мына жұрт оны енді сен айтқандай «Лесфак» атандырып жүрмесе болды деп, қарқылдап күлген  еді. Жарықтық.
ІІІ «Адыраспан»
Институтті бітірген інісі Алматыдан отбасымен келген болатын. Бірде, Еркін: «Төке-аға, сіз осы «Адыраспан» -шөбі жайлы білеріңіз, бар ма? Сол шөп біздің өңірде өсе ме. Сол шөпті танып айыра аласыз ба? - дегені. Мен: Еркін-ау, Адыраспанның төңірегіндегі сұрағың тым көп қой, оны қайтпексің? –дегенімде: «Білесіз бе менің інімнің аяғы ауырады, сүйектері шытынаған» -дейді. Бір емші «Адраспан шөбін әкелсең дәрі-дәрмек жасап берем айығасың деген екен». Содан ғой сұрағаным. Мен-білем деген кісі болмады бұл өңірде, сұрастырып- ақ жүрмін – деп мұңайған еді.
Мен ол шөпті білетінімді, және оны танитынымды айттым және оны емге пайдалану үшін осы қыркүйек айында жинап алатынын, күн көзінен көлеңке салқын жерде кептірілетінін айтқанымда, қуанған сәті әлі көз алдымда, күні кешегідей санамда жаңғырады.
Екі күннен кейін Еркіннің Уаз -469 машинасымен Үшқұмалақ Имаммуса, Ащысудың бойына жүріп кеттік. Бір болса сонда болар, өйткені ол шөп дымқылды сортаң жерде ғана өседі. Таулы, қыратты, құмды, шөлейт жерлерде өспейді. Сонымен барар жерге жеткенше, әңгіменің тиегі ағытылды. Осыдан 4-5 жыл бұрын, Ақшатауда тұратын, Сергиопальде 10 жылдық мектепте бірге оқыған Бейсеканов Сабыртай деген кластасымның бір аяғы кеміп аяқтың бақайларынан бастап қарайып тізеге жеткенін, дәрігерлердің оның аяғын кеспек болғанда отаға келісімін бермей «Алланың жазған тағдыры осы болса, шара жоқ, балаларымның қасында болып, Алланың аманатын- үйде бергенім жөн болар деп-қайтып келген ғой, Сабазың. Ол кезде оның жүруден қалған кезі еді. Сол азамат қазақ емшісінің шөптен жасаған дәрі- дәрмегімен жасаған ем-домының арқасында құлан таза айыққанын, 2 жылдың ішінде аяға қайта толғанын, ал өткенде оны Аягөзде базардан көріп, қалайсың әбден сауықтыңба десем, жарысың бар ма? – деп күлген еді. Сабазың осы Ащысуды бойлай Ақшатаудың «Ақтай» бөлімшесіне дейін баралық шөп кездеспесе, аржағында здың орталығы жақын, қарсы болмасаң сонда барайық. Дұрыстап таныстырайын. Оның қалай жазылған хикаясын өз аузынан естиік дегенімде қуанғанын көрсең ғой... Іздеп барған Сабыртайымыз есігінің алдында өрістен келген қойларын қуалап жүгіріп жүріп, бөліп алғанын көргенде, бұл кісі шынында да сіз айтқандай аурумен ауырған ба? –деп қайран қалды.