cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Әйел
Отбасындағы әйел орны
Ұлттық салт-дәстүр, әдет-ғұрыпқа байланысты қазақ әйелі әдепті, мейірімді, қамқоршы болуы тиіс, күйеуін әр кез сыйлап, оған қарсы сөйлемеуі керек. Сондай-ақ, ол тек қана күйеуін емес, жалпы қайын жұртындағы адамдарға құрмет көрсетіп, қабақ шытпай, иіліп тұруы керек. Белгілі бір қауымның мүшесіне айналған әйел күйеуінің жақындарымен, яғни, қайын жұртына туысқандық жақын адам ретінде қоғамдық-әлеуметтік, экономикалық, күнделікті қатынаста қат-қабат байланыста болады және оның көшпелі ортада қалыптасқан ұстанымдары мен өзіндік этикалық нормаларын сақтауға міндеттеледі. Атап айтқанда: қайын ата - күйеуінің әкесі; қайын ене - күйеуінің шешесі, қайын аға - күйеуінің ағасы (жақын ағалары); қайын бике - күйеуінің әпкесі (жақын әпкелері); қайын інісі - күйеуінің інісі (жақын інілері); қайын сіңлі күйеуінің қарындасы (жақын қарындастары); абысын - қайын ағасы мен қайын інісінің әйелдері; жезде аға — қайынбикесінің күйеуі; күйеу - қайынсіңлісінің күйеуі сияқты күйеуінің етене жақын туысқандарымен бірге сол ауылға, әрісі сол төңіректегі қауымға келін болып саналады. Дәстүрлі ортада қалыптасқан моральдық-этикалық нормаларға сай келін жасы мен жолы үлкен көзі тірі туысқандарын ғана емес, дүниеден озған аталарының (кейде әжелерінің) атын атамауға тиіс, олардың атын тергеп, ат қояды. Қазақ әйелдері ертеде күйеулерінің атын тура айтпай мырза, отағасы, үлкен кісі деп атаған.
Афридилер
Афридилер — Батыс Пәкістан мен Ауғанстандағы пуштун тайпалық бірлестіктерінің бірі. 1958 жылғы мәліметтер бойынша афридии тайпаларының саны 400 мыңға жуық, 1967 жылы 500 мыңға жуық адам.
IC 4427
IC 4427 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51591, MCG 5-34-41, ZWG 163.50, IRAS14247+2705.
Афридилер
Тілі
Олар ауған (пушту) тілінің диалектісінде сөйлейді.
IC 4427
Сыртқы сілтемелер
IC 4427 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Афридилер
Діні
нобай|солға|200px|Афридилер 1866 Діни ұстанымдары - мұсылман-сүнниттер.
Әйел
Әйелге қатысты қазақ ырымдары
Қазақтар ырым-тыйымға қатты мән берген және оған қатысты ғұрыптық наным-сенімдер ел арасында кеңінен орын алған. Мысалы, қазақ әйеліне қатысты төмендегідей ырымдарды кездестіруге болады. Қазақ халқы үш әйел тастаған еркекті жақтырмайды. Оның қолынан балаларына дәм татырмайды. Жамандығы бастарына келеді деп ырымдайды. Сондай-ақ, өлген ер адамның сүйегіне ерлер, әйел адамның сүйегіне әйелдер түседі. Өлген адамды жоқтап жылағанда, әйел адамдар шашын жайып жіберіп жыласа ішіндегі шері тарқайды деп сенеді. Әйел еш уақытта еріне қол жұмсамауы кeрек, күш көрсетіп, таяқ ала жүгірмейді және сес көрсетпеуі тиіс. Ұрысқанда тілдеп, бетке түкірмейді. Бұлай істеген әйелдің ақ некесі бұзылады, өзінен-өзі талақ болады деп есептейді. Жайшылықта ер кісілердің жүресінен отыруын жаман ырымға балайды. Бұл қаралы жағдайды, өлім-жітімді еске түсіреді. Қайғы үстіндегі ерлер, серігінен айырылған кісілер осылай қара тұтып отырады. Сондықтан ер адамдар құйрығын жерге басып отыруға тиіс. Ал әйел адамдардың жүрелеп отыруы - жақсы ырым. Әйелдердің биязы түрімен ибалы бейнеде жүрелеп отыруы ерлерге, үлкен кісілерге көрсеткен құрметі болып саналады. Қазақ танымында ер адам жүрелесе - ауылға қатер төнеді, әйелдер жүрелесе - ауылға ибалық орнайды деп біледі. Әйел еркектің алдында төсін ашып, жарқыратып отырмайды. Бұлай істесе, сұқ көз қадалады, тіл тиеді. Соның салдарынан төсі қарайып, омырауы іседі. Тас емшек болып, омырауынан сүт қашады. Сүт болмаған соң, құт та болмайды, құшағы суық, бауыры тас болады деп жориды. Сондықтан да бала емізгенде де бөгде адамға көрсетпей, етегін жауып отырып емізетін болған. Қазақ әйелдері өзінің басына салып жүрген жаулығын басқаларға бермейді. Олай етсе, басымдағы бақ басқаға көшеді деп ырымдайды. Сонымен қатар, әйел адам кешке, қараңғы түскеннен кейін сыртқа жалаңбас шықпайды, өйткені қараңғы түскен кезде жын-шайтандар әйел адамның шашына жабысып, үйге бірге келеді деп ырымдаған. Жерік болған әйел жерік асын жеуі керек. Жерігі қанбаған әйелдің баласы су ауыз болып туылады, ондай бала суайт болады деген ырым бар. Жаңа босанған әйел үйге кірген итке "шық!" демейді. Бұлай істесе әйелдің тісі түсіп қалады, бойынан қайраты кетеді деп біледі.
Афридилер
Тарихы
16-17 ғасырларда Афридилер рошандардың моғолдарға қарсы антифеодалдық қозғалысына қатысты, бұл олардың этникалық консолидациясына ықпал етті. 1850 жылдан бастап олар Ұлыбританияның отаршылдық жаулап алуларына табанды қарсылық көрсетті, 1930 жылы Пешавар мен оның аудандарындағы ағылшындарға қарсы көтеріліске белсенді қатысты. 1947 жылы Үндістанды ағылшындар екіге бөлген кезде пуштун аймақтары Пәкістанның бір бөлігі болды. Бүгінде олар Пуштунстанды құру үшін күресіп жатыр.
Кәсібі
Негізгі кәсібі егіншілік пен мал шаруашылығы.
Дереккөздер
Санат:Пәкістан халықтары Санат:Ауғанстан халықтары
Аццано-д'Асти
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 402 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 63 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 14030.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Giacomo il Maggiore.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Машанов атындағы көше (Алматы)
right|px180|thumbКөшеге геолог, тау-кен инженері, геомеханика заңын ашып, қағидасын тұжырымдаған теоретик, Ақбастау-Құсмұрын кен өндірісін ашқан зерттеуші, Қазақстанда геомеханика ғылымының негізін салған ғалым Ағжан Жақсыбекұлы Машановтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 №26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 №5/764 қаулысы) берілген. Машанов Ағжан Жақсыбекұлы Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданы, Нұркен ауылында туған. Көше Әуезов ауданындағы «Таугүл-3» шағынауданында орналасқан. Сұлтан Бейбарыс көшесі мен Шәймерденов көшесінің аралығында созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 468 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Айнұр Сайлаубайқызы Көпбасарова
Айнұр Сайлаубайқызы Көпбасарова (7 ақпан 1975, Тараз, Қазақ КСР, КСРО) — продюсер, Түркістан музыкалық драма театрының директоры (2021 жылдың 16 сәуірінен бастап).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан продюсерлері
Мондоньедо
Мондоньедо (Mondoñedo) — Испаниядағы муниципалитет. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Луго провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла-Мариния-Сентраль ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4406 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 144 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Луго елді мекендері
Вилареш (Транкозу)
Вилареш (Транкозу) (Vilares (Trancoso)) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 258 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,69 км² шамасында. Халық тығыздығы — 22,1 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
IC 45
IC 45 — Андромеда шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 45 Санат:Андромеда (шоқжұлдыз)
Зенден (Вестфалия)
Зенден (Вестфалия) (Senden (Westfalen)) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан муниципалитет. Мюнстер әкімшілік округіне бағынады. Косфельд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 20778 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 109,1 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 5 58 044. Муниципалитеттің басшысы — Альфред Хольц.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Салис-Оливейра
Салис-Оливейра (Sales Oliveira) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Рибейран-Прету мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Жоакин-да-Барра экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 576 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 303,752 км² шамасында. Халық тығыздығы — 34,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1945 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Б. з. д. 15 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 15 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 15 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Висбаден
Висбаден (Wiesbaden, Aquae Mattiacae, Aquae Mattiacorum ) — Германиядағы қала, Гессен федералды жерінің әкімшілік орталығы.
Висбаден — Гессендегі Франкфурттен кейінгі екінші үлкен қала. 2021 жылғы 30 қыркүйектегі жағдай бойынша халық саны адамды құрады.
Висбаден атауы сөзбе-сөз «шалғынды ванналар» дегенді білдіреді. Еуропадағы ең көне курорттардың бірі, онда 26 ыстық және бірнеше суық термалды бұлақтар бар. 1905 жылдан бастап, оның халқы 100 мыңға жеткенде, ол үлкен қала болып санала бастады.
География
Висбаден Рейннің оң (шығыс) жағалауында Майнның Рейнге құяр жерінде орналасқан. Рейннің арғы жағында Майнц қаласы орналасқан. Висбаден мен Майнц тарихта бәсекелес қалалар болды. Майнц консервативті тәртібі бар католиктік орталық ретінде белгілі. Висбаден негізінен протестанттық курорттық қала болды.
Тарих
солға|нобай| Ватерлоо шайқасында қаза тапқан Гессе-Нассау тұрғындарына арналған ескерткіш Висбаден аумағындағы ерте қоныстар неолит дәуіріне жатады. Ыстық бұлақтар Рим империясы дәуірінен бері белгілі болды — алғашқы белгілі ескерту Үлкен Плинийдің «Табиғи тарихында» біздің дәуіріміздің 77 жылына жатады. Бұл жер кейін «Aquae Mattiacorum» деп аталды осы жерлерде өмір сүрген, римдіктерге дос болған хатт тайпасының атымен аталған.
260 жылы алемандықтар бекіністі басып алды. 370 жылы римдіктер мен алемандықтар бірігіп, алемандықтарға Висбаденге құқық берілді және олар Рим империясын басқа герман тайпаларынан қорғауға қатысуы керек еді. 496 жылы алемандықтар Хловиске бағынып, Франк мемлекетіне қосылды. VIII ғасырда франктер король сарайын («Königshof», «curtis regia») салды. 828 және 830 жылдар аралығында Эйнхард «Висбада» атауын атап өтеді. Бұл Висбаденнің қазіргі атауымен алғашқы тарихи ескертпесі болды.
1170 жылдары Нассау Висбаденді иемденіп, қаланы 1242 жылға дейін басқарды, сол кезде Майнц архиепископы қаланы басып алып, өртеп жіберді. Висбаден қайтадан 1270 жылы Нассау жерінің бір бөлігі болды. 1329 жылы Нассау және Висбаден үйі Бавария королі Людовик IV атынан монета соғу құқығын алды. Шаруалар соғысына қатысуына байланысты Висбаден 1525 жылы қырық жыл бойы барлық артықшылықтардан айырылды. Осы уақыт ішінде қала протестанттық орталыққа айналды, 1543 жылдың 1 қаңтарынан бастап бірінші лютерандық пастор Вольф Дентенер болды. 1566 жылы артықшылықтар қалаға қайтарылды. Қаладағы ең көне ғимарат - 1609 жылдан 1610 жылға дейін салынған раундиум. 1547 және 1561 жылдардағы қаладағы өрттер ескі ғимараттардың қирауына әкелді..
1815 жылы Нассау астанасы Висбаденге көшіріліп, қалада герцогтың резиденциясы пайда болды. Сол кезден бастап қала белсенді түрде бой көтеріп, көрікті келбетке ие бола бастады. 1866 жылы Нассау Австрия-Пруссия соғысы кезінде Австрия жағына шықты. Австрияның соғыста жеңілуі герцогтықтың жойылуына және Нассаудың Пруссия әскерлерінің аннексиялануына әкелді. Пруссияның Гессен-Нассау провинциясы пайда болды.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Америка Құрама Штаттарының бастамасымен Гессен штаты ұйымдастырылып, Висбаден әкімшілік орталығы болды. Висбаденде американдық әскерлер әлі де бар, олардың саны 2119 адам, олардың барлығы қаладан Франкфуртқа шығатын жерде орналастырылған.
Висбаденде Германияның қылмыстық полициясының федералды басқармасы, Федеральное статистическое ведомство, федералды демография институты, неміс клиникалық диагностика орталығы орналасқан.
Халқы
оңға|нобай|260x260 нүкте| Халық статистикасы
Саясат
1849 жылдан қазіргі уақытқа дейін мэрлер:
Экономика
нобай| Теміржол вокзалы
Мәдениет, ғылым және білім
2001 жылдан бастап «Go East» кинофестивалі өткізілуде, оның мақсаты Батыс пен Шығыс арасындағы шынайы мәдени диалог пен алмасуды бастау болып табылады.
Көрікті орындар
нобай| Бибрих сарайы
Егіз қалалар
нобай| Висбаден жаяу жүргіншілер орталығы нобай| Нероберг фуникулері
Астрономияда
2 астероид Висбаденнің атымен аталған: 1911 жылы ашылған (717) Визибада және (765) Маттиака. Екі астероидты да осы қаланың тумасы неміс астрономы Франц Кайзер ашқан.
Сілтемелер
Санат:Висбаден
Ислам Слимани
Ислам Слимани (Islam Slimani; 18 маусым 1988, Алжир, Алжир) — алжирлік футболшы, «Лестер Сити» футбол клубы мен Алжир құрамасының шабуылшысы. 2019 жылғы Африка чемпионы.
2014 жылы әлем чемпионатына, 2013, 2015, 2017, 2019 жылы Африка Ұлттары кубогіне қатысты.
Жетістіктері
Командалық
«Спортинг»
Сілтемелер
Санат:Алжир футболшылары Санат:Спортинг Лиссабон ФК ойыншылары Санат:Лестер Сити ФК ойыншылары Санат:Ньюкасл Юнайтед ФК ойыншылары Санат:Алжир Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Футболдан Африка чемпиондары
Басшилі
Басшилі — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Еңбек ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 14 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 863 адам (436 ер адам және 427 әйел адам) болса, 2009 жылы 778 адамды (386 ер адам және 392 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Нияз Сыздықов
Нияз Сыздықов (25.10.1925, Солтүстік Қазақстан облысы бұрынғы Ленин ауданы Еңбек а. - 4.7.2000) - жазушы, аудармашы, Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет кызметкері (1983).
ҚазҰУ-ды бітірген. 1946 ж. Солтүстік Қазақстан облыстық "Ленин туы" газетінде әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі, кейіннен редактордың орынбасары болып қызмет атқарған. Талдықорған облысы "Советтік Жетісу" және Алматы облыстық "Коммунизм таңы" газеттерінде жауапты хатшы болды. 1962 - 1968 ж. Қазақстан Компартиясы ОК-нің үгіт және насихат бөлімінде нұсқаушы, сектор меңгерушісі, Қазақ энциклопедиясы бас редакциясында бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарған. 1972 жылдан зейнеткерлікке шыкканға дейін Қазақстан Компартиясы ОК жанындағы Партия тарихы институтында кызмет еткен.
Дереккөздер
Санат:1925 жылы туғандар Санат:Солтүстік Қазақстан облысында туғандар Санат:2000 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан аудармашылары Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері
Цитоплазма
thumb|300px|Малдың типтi торшасының Құрылыс схемасы. (органелла ) белгi соғылған органойдтар 1 ) [[ядрошық 2 ) клеткалы ядро 3) Рибосома 4) Везикула 5) Түйіршікті эндоплазмалық тор 6) Гольджи аппараты 7) Жасуша қабықшасы 8) Тегіс эндоплазмалық тор 9) Митохондрия 10) Вакуоль 11) Цитоплазма 12) Лизосома 13) Центросома ]] Цитоплазма (kytos — жасуша және плазма — қалыптасқан) — жасуша жарғақшасы мен ядро арасын толтырып тұратын қоймалжың сұйықтық. Клетка Цитоплазмасының сырты плазмолеммамен қапталған. Плазмолемма — Цитоплазманың ақуызды-билипидті қабықшасы, оның орт. қалыңд. 6 — 10 нм, құрамында ферменттер болады. Ол жасуша мен оны қоршаған орта арасындағы зат алмасу процесін қамтамасыз етеді. Цитоплазманың негізгі құрамы гиалоплазмадан, органеллалардан және қосындылардан тұрады.
Тірі ағзалардың құрамына кіретін жасушаларды екі топқа бөлуге болады: ядро қабаты болмайтыны прокариоттар оларға көк жасыл балдырлар және бактериялар жатады, ядро қабаты жақсы жетілгені эукариоттар, бұған өсімдіктер мен жануарлар жасушалары жатады.
Эукариотты жасушалар үш бөлімнен тұрады:
Прокариоттар мен өсімдік жасушаларының плазматикалық мембраналарының сыртында жасуша қабаты болады, ал жануарлар жасушаларында мұндай қабат болмайды. Клетканың ядросын қоршап жатқан қоймалжың затты цитоплазма деп атайды Эукариотты жасушалар цитоплазмасының әртектілігі оның құрамында гиалоплазманың болуынан. Гиалоплазма мембраналы және мембранасыз компоненттерден тұрады. Мембраналы компоненттерге митохондриялар, пластидтер, эндоплазмалық тор, Гольджи аппараты, лизосомалар, ал мембранасыз компоненттерге центриольдар, рибосомдар, микротүтікшелер, микрофиламенттер жатады. Цитоплазманың құрамындағы жоғарыда аталған компоненттер бір-бірімен өте тығыз байланыста болады.
Гиалоплазма
Гиалоплазма (hyalinos — мөлдір, шыны тәрізді; plasmos — плазма) — жануарлар және өсімдік жасушалары цитоплазмасының органеллалар (тұрақты кездесетін құрылымдар - жасушаның тым ұсақ мүшелері) мен қосындылар (тұрақсыз құрылымдар) орналасатын біркелкі қоймалжың заты, жасуша цитоплазмасының негізгі заты.
Гиалоплазма жасушаның ішкі ортасын құрайды. Гиалоплазманың құрамына негізінен глобулалы протеиндер кіреді. Олар жалпы жасуша протеиндерінің 20-25% құрайды. Гиалоплазмада қант, азоттық негіздер, амин қышқылдары, липидтер т.б. қосылыстар метаболизмінің ферменттері болады. Гиалоплазмадағы бос рибосомалар мен полисомаларда жасушаның өз керегіне пайдаланылатын протеиндер түзіледі.
Органелла
Органеллалар (organellae, organon — құрал, мүше, ағза; еllа — майда, кішірейту) — жасуша тіршілігі үшін әртүрлі қызмет атқаратын жасуша цитоплазмасындағы тұрақты құрылымдар. Адам мен жануарлар жасушаларында органеллалардың екі түрі болады. Олар: жалпы органеллалар және арнайы органеллалар. Жалпы органеллалар ағза жасушаларының барлығына түгелдей ортақ, яғни барлық жасушаларда кездеседі. Өз кезеңінде жалпы органеллалар: жарғақты (мембраналы) және жарғақсыз органеллалар болып екі топқа бөлінді. Жарғақты органеллаларға: митохондриялар, гранулалы эндоплазмалық тор, агранулалы (тегіс) эндоплазмалық тор, пластинкалық кешен (Гольджи кешені), лизосомалар, ал жарғақсыз органеллаларға: бос рибосомалар, полисомалар, центросома (центриольдер), микротүтікшелер, кірпікшелер, талшықтар және микрофиламенттер жатады. Арнайы органеллалар тек кейбір жасушаларда ғана болады. Оларға миофибриллалар (ет жасушаларында, ет талшықтарында — миосимпласттарда), тонофибриллалар (эпителиоциттерде), нейрофибриллалар (нейроциттерде), кірпікшелер, талшықтар жатады. Өсімдіктер жасушаларында аталған жалпы органеллалардан басқа пластидтер (хлоропласт, хромопласт, лейкопласт) болады.
Органеллалар жалпы және арнайы болып бөлінеді. Жалпы органеллалар — жануарлар мен өсімдіктер жасушаларында болатын және тұрақты қызметтер атқаратын құрылымдар. Арнайы органеллалар — тек кейбір маманданған жасушаларға тән (биожіпше, тоножіпше, нейрожіпше, кірпікшелер, микробүрлер). Бұлардың әрқайсысының атқаратын қызметтері бар. Органелла жасушасының қаңқасын түзетін және оның митоздық бөлінуін қамтамасыз ететін органелла — центросоманы құрайды. Жоғары сатыдағы өсімдік жасушалары Гиалоплазмасында центросома центриольдері болмайды, оларда арнайы органоидтар — пластидтер (лейкопластар, хлоропластар, хромопластар) болады, ал Гольджи кешені Органеллада шашырап жатқан диктиосома түрінде берілген. Қосындылар — Органелланың тұрақсыз құрылымдары. Бұған: трофик. (ақуыздар, майлар, көмірсулар), секреторлық (биол. белсенді заттар), пигменттік (каротин, гемоглобин, билирубин, меланин, т.б.) заттар жатады. Өсімдік жасушасының Органелласында өсімдік шырынына толған, арнайы жарғақпен (тонопластпен) қапталған қосынды — вакуольдер болады; қ. Клетка.
Цитоплазма мембраналары
Клеткада кездесетін барлық мембраналар (плазматикалық органоидтардың мембраналары.
Мембраналардың құрылыстарын анықтайтын көптеген модельдер ұсынылды. Олар негізінде ақуыздар мен фосфолипидтердің байланысын көрсетеді. Кейбір модельде мембрана үзілмейтін қатпарлы құрылым, кейбіреуінде мицелла түрінде көрсетіледі. Мембрананың ішкі глобулярлы түйіршіктері ашылғаннан кейін мембраналарды ақуыздар кіретін сұйық құрылым ретінде қарайды және ішкі жасуша мембраналары құрылысы және химиялық құрамы жағынан бір-біріне ұқсас келеді. Электронды микроскоптан мембрананың үш қабаттан тұратынын анық көруге болады. Ортаңғы ашық қабат бимолекулалы май қабатынан, ал шеткі күңгірт қабаттары ақуыз молекулаларынан түзіледі. Клетканың сыртқы қабаты (плазматикалық) оны сыртқы ортадан бөліп тұрады, ал ішкі мембраналар көпіршік түрінде келіп, өзінің құрамындағы заттарды цитоплазмадан ажыратады.
Клетка цитоплазмасындағы мембраналар қуыстар, түтікшелер немесе көпіршіктер жасап, өздерінің ішіндегі заттарды гиалоплазмадан бөліп, күрделі тор құрайды. Мұндай мембраналарға митохондрия, пластидтер, эндоплазмалық торлардың мембраналары жатады.
Плазмалемма
Клетканың ішкі мембраналарына қарағанда плазмалемма холестеринге бай. Плазмалемманың бір ерекшелігі оның сыртында көмірсулардан тұратын гликокаликс қабаты орналасады. Бұл қабаттың қалыңдығы 3—4 мм-дей болады. Плазмалемма негізгі атқаратын қызметі: қорғаныштық, өткізгіштік және тасымалдаушы. Тасымалдаушы плазмалемма сулардың, иондардың және молекулалардың сыртқы ортадан жасушаға өтуін және кері өтуін реттеп отырады. Зат алмасу процесінде жасушада пайда болған қорытылған заттар да осы плазмалемма арқылы сыртқа шығарылып отырады. Плазмалемманың сыртқы бетіне рецепторлық ферменттер орналасады, олар жасушаның күйін басқа көрші жасушаларға жеткізіп тұрады. Плазмалемма жасушаның бөліну процесінде маңызды рөл атқарады. Оның сыртында микротүтікшелер, талшықтар сияқты әр түрлі өсінділер болады.
Плазмалемманың тасымалдаушы қызметі
Үлкен молекулалар жай өтеді де, кіші молекулалар жылдам өтеді. Ең жылдам өтетін су және оның құрамындағы ерітінділер екен. Егер эритроцитті өзінің цитоплазмасынан гөрі шоғырлануы аз тұзды ерітіндіге салсақ, онда сыртқы ортадан су жасушаға көп енеді де жасушаның көлемі өсіп, оның сыртқы мембранасы жарылып кетеді. Керісінше, егер эритроцитті шоғырлануы көп тұзды суға салсақ, онда жасушадағы су бөлініп шығады да, ол қабысып, жиырылып қалады. Клетканың сыртқы мембранасында линопротеин қабатында «порлар» болады, олар арқылы иондар және сулар өтеді. Осы мембрана арқылы К+, N+ катиондары аса жылдамдықпен жүреді. Мембрананың тасымалдау қызметі: иондар мен судың шоғырлануы көп ортадан шоғырлануы аз ортаға (пассивті тасымалдау), және керісінше, шоғырлануы аз заттың Шоғырлануы көп ортаға енуін (активті тасымалдау) реттеп отырады. Активті тасымалдау энергия жұмсау арқылы өтеді (АТФ), К+, Na+ -иондарының шоғырлануын реттеп тұратын К+, Na+—«насосы» плазмалеммаға орналасады. Осы «насостардың» жұмыстарын зерттеу үшін эритроцитті алуға болады. Бұл жасушада К+, Na+ иондарының шоғырлануы қанның плазмасына қарағанда өзгеше болады (бірақ концентрациясының жиынтығы шамалас, жасушаның сыртында және ішінде изотониялы). Белоктар, нуклеин қышқылдары, майлар, ыдырап барып мономерлер түрінде ғана плазмалеммадан өте алады.
Кейбір жағдайларда макромолекулалар немесе ірі түйіршіктер жасушаға эндоцитоз процесі арқылы өтуі мүмкін. Эндоцитозды фагоцитоз жәме пиноцитоз деп екі түрге бөлуге болады: фагоцитоз процесі дегеніміз жасушалардың ірі түйіршіктерді қабылдап цитоплазмасына өткізуі. Бұл процесті бірінші рет зерттеген орыс ғалымы — И. И. Мечников. Пиноцитоз процесінде жасуша цитоплазмасына ерітінділерді қабылдайды. Плазмалемма арқылы ішінде сұйық заттары бар көпіршіктердің жасушаға өтуін пиноцинтоз деп атаймыз. Эндоцитоздың бірінші кезеңінде (адсобция) энергия жұмсалмайды. Сырттан келген көпіршіктер плазмалемманы итеріп, ойыс жасап барып өтеді немесе плазмалемма өсінділері біртіндеп жасушаға енеді, жасушаға енген көпіршіктер плазмалеммадан жеке бөлініп барып орналасады. Клеткаға түскен түйіршікті заттар лизосомадағы гидролаза ферменттер арқылы қорытылады. Пиноцинтоз процесін көптеген жасушалардан, яғни өзіне қоректік заттарды сіңіретін, мысалы ішек жасушаларынан (энтороциттер) байқауға болады. Энтороциттердің жоғарғы (апикальді) бөлімінде пиноцитоз көпіршіктері орналасады, олар жасушаға ыдырап майларды, көмірсуларды т. б. өткізіп отырады.
Қазақ КСР Министрлер Кеңесі (1967)
1967 жылғы 12 сәуірде Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің қаулысымен құрылған Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің тізімі.
Цитоплазма
Дереккөздер
Санат:Жасушалар
Қазақ КСР Министрлер Кеңесі (1967)
Дереккөздер
Санат:Қазақ КСР Санат:Қазақ КСР Министрлер кеңесі
Балықты (Түркістан облысы)
Тарихы
Іргесі 1872 жылы қаланған. 1974-1993 жылдары “Заветы Ленина” ұжымшарының орталығы болған.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 4073 адам (2072 ер адам және 2001 әйел адам) болса, 2009 жылы 4837 адамды (2415 ер адам және 2422 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Орта мектеп, клуб, мәдениет үйі, кітапхана, туберкулезді емдейтін балалар санаторийі, аурухана, балабақша, т.б. бар. Төңірегінде көне заманнан қалған ғимараттардың жұрнағы, тарихи ескерткіш болып саналатын Төрткүлтөбе бар.
Дереккөздер
Санат:Түлкібас ауданы елді мекендері
Футболдан Хорватия чемпионаты
Хорватияның бірінші футбол лигасы (T-Com Prva hrvatska nogometna liga, және де T-Com Prva HNL немесе T-Com 1.HNL) — Хорватия чемпионын анықтайтын футбол лигасы, 10 клуб күш сынасады.
Сілтемелер
Санат:Футболдан Хорватия чемпионаты
Айинг
Айинг (Aying) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Мюнхен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4499 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 44,98 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 84 137. Муниципалитеттің басшысы — Йохан Айхлер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 19 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Беріктас (қорым)
Беріктас – көне дәуірлерден сақталған ірі қорымдар тобы. Алматы қаласынан батысқа қарай 120 км, Жамбыл ауданының Беріктас ауылы маңында.
Жетісу археологиялық экспедициясы (К. Ақышев, М. Хабдулин) зерттеген. Беріктас бір-бірінен 10 км жерде орналасқан 12 қорымнан тұрады. Қорымдар топырақтан үйілген үлкен обалардан (диаметрі 42 м, биіктігі 5 м) тұрады. Обалар іргесіне айнала ірі тастардан шеңбер жасалған, орта тұсындағы қабір үстінде кіші үйінді тұрғызылған (диаметрі 12 м, биіктігі 2,5 м), үсті бір қабат таспен жабылған. Төртбұрышты келген қабірдің аумағы 3,7-2,2 м, тереңдігі 2,5 м. Қабірге солтүстік-батыстан жер асты жолы жүргізілген. Ол дәліз түрінде қазылған, толық ұзындығы 8 м, ені 1 м, биіктігі бас жағында 1 м, ал қабірге түйісетін тұста 1,8 м. Қабірдің батыс бөлігі бұрын тоналып, бүлінген, ал шығыс бөлігінен екі адам мүрдесі табылды. Бірі басымен оңтүстікке қаратылып қойылған. Батысқа қаратылып, ағаш зембілге жерленген екіншісінің аяқ сүйектері ғана сақталған. Бұлардың жанынан үш қыш құмыра, қола айна, темір пышақ және сүйек жебе ұштары табылды. Обалар б.з.б. 1 — б.з. 2 ғасырларға, ғұн дәуірінің аса маңызды ескерткіштерінің қатарына жатады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстандағы археология Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) географиясы Санат:Қазақстан зираттары
Буссуа
Буссуа (Boussois) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Авен-сюр-Ельп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,29 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59104, пошта индексі — 59168.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3281 адамды құрады. Халық тығыздығы — 521,62 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Ақмарал Кемелханова
Ақмарал Кемелханова (1 қантар 1978 жыл, Маңғышлақ облысы Жаңаөзен қаласы) — қазақ әнші.
Өмірбаяны
1978 жылы Маңғыстау облысы Жаңаөзен қаласында дүниеге келген.
2000 жылы Ақтау қаласындағы Өнер колледжін
2005 жылы Құрманғазы атындағы Қазақ Ұлттық консерваториясын бітірген.
Қазір «Сазген сазы» фольклорлық-этнографиялық ансамблінде әнші.
Ақмарал Ноғайбаева
Ақмарал Ноғайбаева 1973 жылы Қызылорда облысы Шиелі ауданында дүниеге келген. Қазір Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінде ұстаздық етеді. Репертуарында Н. Бекежановтың шығармалары, халық әндері бар.
Беріліс пәкі
Беріліс пәкі - беріліс қуатынан алынған жетектегі түйіннің қуатының жетекші түйінннің қуатына қатынасы.
Дереккөздер
Санат:Физика
Ананың анасы (әңгіме)
Ананың анасы — Ғабит Мүсіреповтің 1933 жылы жазған ана құдіреті тақырыбындағы әңгімелерінің бірі.
Қысқаша мазмұны
Ананың анасы әңгімесінің негізгі мазмұны - ел арасына кең тараған аңыздан алынған. Мұнда елді шауып, жазықсыз жас қызды зорлап алып бара жатқан батырды қыз анасының сөзбен тоқтатып, жеңгені, сөйтіп, оның қызын жау қолынан азат етуі баяндалған. Шығарманың мазмұны, Әйтілес ақсақалдың «етектей сақалын балуан саусақтарымен салалап тарап» қойып өткен өмір оқиғасын баяндауынан басталады. Әңгімеде намысқа шабар білегі, әділетті таныр жүрегі бар, бірақ ел әкімдерінің алдауына түскен аңғал батыр Жалпақ балуанның Бала бидің қолшоқпары болуы, жүрегін жарып шыққан қызының тағдырына шырылдап арашашы бола білген абзал ананың өжеттігі айтылады. Шығармада ананың жарық дүние сыйлаған баласына деген махаббаты, содан туындайтын ана бойындағы күш-қуат, ізгілік, адамгершілік қасиеттер бейнеленеді. Ананың құдіреті баяндалады.
Шығарманың композициялық құрылысы
Басталу - Жалпақ балуанның Ергенекті елін шабуға аттануы.
Даму - Қалың жылқыны барымталап айдап келе жатуы.
Байланысу - Тезек арқалап келе жатқан қызды олжалап, аттарына мінгестіріп алуы.
Шиеленісу - Қыз әкесінің мерт болуы, анасының барымташылардың алдын орап алуы.
Шарықтау шегі - Кейкінің қызды шешесімен бірге күңдікке алып кетуді ұсынуы.
Лупиак (Жиронда)
Лупиак (Loupiac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Лангон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,57 км² шамасында.
Ананың анасы (әңгіме)
Шығарманың композициялық құрылысы
Шешім - Жалпақ балуанның ана мен қызына бостандық беруі.
Лупиак (Жиронда)
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1050 адамды құрады. Халық тығыздығы — 109,72 адам/км².
Ананың анасы (әңгіме)
Дереккөздер
Санат:Қазақ әдебиеті
Лупиак (Жиронда)
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Аменонкур
Аменонкур (Amenoncourt) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Люневиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,23 км² шамасында.
Конвеерде құю
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Аменонкур
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 94 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,0 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары
Шасснар
Коммунаның INSEE коды — 03063, пошта индексі — 03510.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Сен-Венсан-д'Оларг
Сен-Венсан-д'Оларг (Saint-Vincent-d'Olargues) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Безье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,84 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34291, пошта индексі — 34390.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 326 адамды құрады. Халық тығыздығы — 20,58 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Бордер
Бордер (Bordères) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,58 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64137, пошта индексі — 64800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 661 адамды құрады. Халық тығыздығы — 144,32 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Амандық Көмеков
Амандық Көмеков 1956 жылы Түркіменстан Республикасы Шарджау облысы Данев ауданында туған. Жамбыл гидромелиоративтік-құрылыс институтын бітірген. Маңғыстау жыршылық мектебінің өкілі.
Дереккөздер
Санат:1956 жылы туғандар
Б. з. д. 16 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 16 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 16 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Ақжігіт (ауыл)
Ақжігіт — Маңғыстау облысы, Бейнеу ауданындағы ауыл, темір жол бекеті, Ақжігіт ауылдық әкімдігі орталығы.
Географиясы
Аудан орталығы Бейнеу ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 54 км жерде орналасқан. Ауыл оңтүстігінде бұталы тоғай шоғырлары өседі.
Тарихы
Ауыл 1969–1995 жылдары қаракөл қойын өсіретін КСРО-ға 60 жыл атындағы кеңшардың орталығы болып келді.
Инфрақұрылымы
«Сам» орман шаруашылығы және өсімдіктер мен жануарларды қорғайтын мекеме, «Бейнеугаз» ЖШС-нің бөлімшесі, Бейнеу электрмен қамту жүйесінің бөлімшесі, темір жол станциясы мен мекемесі бөлімшелері жұмыс істейді. Ауылда 2 мектеп, отбасылық-дәрігерлік амбулатория, кітапхана, мұражай, мәдениет үйі, пошта, телефон станциясы, телехабар тарату орталығы бар. Ауыл жанында шекарашылар заставасы орналасқан.
[Ауылдық округтегі жеке және шаруа қожалықтарындағы мал басы саны: қой мен ешкі – 26020 бас, жылқы – 2296 бас, түйе – 3581 бас, сиыр - 400 басқа тең. Кеңшар негізінде Ақжігітте 19 шаруа қожалығы жұмыс істеуде.
Дереккөздер
Санат:Бейнеу ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Ан-32
Ан-32  НАТО кодификациясы бойынша Cline — кеңестік көп мақсатты әскери-транспорттық ұшақ.
Әр түрлі климаттық жағдайлпрда қолдануға болады, сонымен бірге ыстық климатта (50 °C-ға дейін) және биік таулы аэродромдарда (4500 метрға дейін) қолданылады. Осы ұшақтың негізгі қолдану мақсаты ол орташа және кіші қашықтардағы жүктерді тасу болып табылады. Сондай-ақ осы ұшақты жолаушыларды тасымалдау үшін, адамдардың және жүктердің парашюттік десанттау үшін және а Санитардық авиация мақсатында қолданыла алады.
Тағы қараңыз
Санат:Ұшақтар Санат:КСРО ұшақтары Санат:Украина ұшақтары Санат:Антонов ұшақтары
Ақжігіт Бітімұлы
Ақжігіт Бітімұлы
Ақжігіт Бітімұлы (1890 – 1993) – сынықшы. Мыңкісі әулиенің немересі. Сынықшылық адайдың жеменей-бөкен руына ерекше дарыған, атадан балаға жалғасып келе жатқан қасиет деп танылады. Мыңкісі дүние салғаннан кейін сынықшылықты оның кенже ұлы Бітім жалғастырған, Бітімнің ерекше қасиеті үлкен ұлы Есниязға, ол қайтыс болғаннан кейін інісі Ақжігітке беріледі. Ақжігіт атаның Мыңкісі әруағына сиынып, сынықты орнына түсіре алатын қасиеті және қисық салынып бітіп кеткен сынықты қайта бұзып, орнына сала алатын болған. Сынықшы 103 жасында өскен мекені Ақшымырауда қайтыс болып, Мыңкісі ата қорымында жерленген.
Никодим Иванович Васькин
Никодим Иванович Васькин (1910-1972), тау-кен инженері. Донецк индустриалдық институтын бітірген (1937). Ұлы Отан соғысы жылдары Қарағанды бассейніне жіберілді, бірнеше шахтаны басқарады. Соғыстан кейін Киров атындағы шахта директоры, «Ленинкөмір» тресінің басқарушысы. 1959-1965 жылдары «Қарағандыкөмір» комбинатының бастығы. 1966—1970 жылы Қаз КСР көмір өнеркәсібі басқармасы бастығының 1-орынбасары, 1970 жылдан «Қарағандыкөмір» комбинаты бастығының орынбасары. Ленин, Октябрь революциясы, «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған. «Шахтер даңкы» белгісінің толық иегері. Қарағанды қаласының құрметті азаматы.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы тұлғалары Санат:Қазақстан инженерлері Санат:1910 жылы туғандар Санат:1972 жылы қайтыс болғандар
Ұлбике Юсупова
Ұлбике Юсупова (20.10. 1924, Арыс қаласы) – екінші шақырылған Қазақ КСР Жоғары Кеңесінің депутаты. 1941 – 1947 ж. Арыс бекетінде оператор, Арыс-ІІ бекетінде кезекші, 1941 т. ж. бекетінің бастығы қызметтерін атқарды. Кейіннен аудандық партия комитетінде бөлім меңгерушісі болып еңбек етті. 1948 – 1950 ж. Алматы қаласындағы Жоғары партия мектебінде оқып, оны бітірген соң Алматы қаласындағы партия ұйымдарында басшылық қызметтер атқарды.
Cілтемелер
"Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы"
Санат: Тұлғалар Санат: Тарих Санат:1924 жылы туғандар
Сәрсенбай Бөртебайұлы
Сәрсенбай Бөртебайұлы (1890, Қызылорда облысы Қармақшы ауданы Ақжар ауылы - 1961, сонда) - ақын, термеші. Сыр өңіріне сал-серілік, әншілік, жыршылық, өнерімен танылған. Нысанбай, Базар, Жиенбай, Орынбай жырауларды ұстаз тұтқан. Батырлық, ғашықтық жырлар мен дастандарды, қиссаларды, ақын-жыраулар туындыларын ел арасында жырлап таратқан. "Жүсіп- Ахмет", "Айша-қыз", "Мұңсыз хан" хикаялық дастандардың авторы. Сәрсенбайдың туған жерінде оның дәстүрін жалғастырған өз ұлы Алшынбек басқаратын "Сәрсенбай жырау мектебі" жұмыс істейді.
Асылхан Шүңіреков
Асылхан Шүңіреков 1960 жылы Жамбыл облысы Мойынқұм ауданында дүниеге келген. Жамбыл гидромелиоративтік-құрылыс институтын бітірген. Студент кезінде «Алатау» халықтық жастар ансамблінің, жамбылдық домбырашы әншілер триосының тұрақты мүшесі болған. Қазір Жамбыл облыстық филармониясының әншісі және « Тараз» триосы ЖШС директоры.
Нидерланды мемлекетінің жоғары оқу орындары
Нидерланды мемлекетінің жоғары оқу орындарының тізімі:
Бектас Әбдіханұлы Бекназаров
Бектас Әбдіханұлы Бекназаров (1956 жылғы 12 қыркүйекте туған) - Қазақстан мемлекеттік қайраткері, Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты.
Өмірбаяны
С. М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген.
Заң ғылымының кандидаты. Кандидаттық диссертациясын 2004 жылы Ресей Федерациясында Санкт-Петербург мемлекеттік университетінде қорғаған.
1984-1990 жылдары - Жамбыл облысы Жуалы аудандық халық сотының судьясы.
1990-1996 жылдары - Жамбыл облыстық сотының мүшесі, қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының төрағасы.
1997 жылы - Жезқазған облыстық сотының төрағасы.
2000 жылы - Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Соттардың қызметін ұйымдастыру департаментінің директоры.
2000 – 2002 жылдары - Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының судьясы.
2002 – 2006 жылдары - Атырау облыстық сотының төрағасы.
2009-2011 жылдары - Ақтөбе облыстық сотының төрағасы.
2011- 2013 жылдары - Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының төрағасы.
2013 – 2014 жылдары - Қазақстан Республикасы Жоғары сот кеңесінің төрағасы.
2014 жылы 11 тамыздан - Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты. Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен тағайындалған.
2016 жылғы 16 қыркүйектен бері – Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты Төрағасының орынбасары.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары Санат:Нұр Отан мүшелері
Тохлорт-Я
Тохлорт-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ялбын-Я өзенінің оң жағалауынан 62 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Аспаздық дайын және жартылай фабрикаттар
Аспаздық дайын фабрикаттар — тамаққа жарамды екенін анықтайтын физико-химиялық, құрылымдық-механикалық, органолептикалық көрсеткіштер.
Аспаздық жартылай фабрикаттар
Аспаздық жартылай фабрикаттар — бір немесе бірнеше аспаздық өңдеуден өткен, бірақ тұтынуға дайын емес жартылай дайын өнімдер, тамақ өнімдері немесе өнімдер қоспасы. Аспаздық қатынаста барлық дерлік тағамдармен үйлесетін әмбебап тамақ өнімі. Десерт және тәтті тағамдардан басқа, алма көмекші өнім, татымдық ретінде қолданылады. Мысалы, басытқыларда (көкөніс, ет) алмалар анықтаушы акцент береді, "қышқыл" көзі ретінде қолданылады, сондықтан басытқыларды дайындағанда алмалардың тек қышқыл сорттарын пайдаланады.
Дереккөздер
Санат:Аспаздық
Қаратас (тау, Шошқакөл көлі)
Қаратас – Шошқакөл көлінің оңтүстік-шығысындағы шоқылы тау.
Географиялық орны
Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы Ынталы ауылының солтүстігінде 13 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 705 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 5 км-ге созылған. Енді жері шамамен 1-2 км. Беткейі жатық көптеген тізбекті шоқылардан тұрады. Солтүстік бөлігінде Белқараған бұлақтарынан Сүртке (Сыртқы) өзенінің салалары бастау алады.
Геологиялық құрылымы
Девон, тас көмір жүйелерінің жыныстарынан түзілген.
Өсімдігі
Қоңыр топырақ жамылғысында қараған аралас сұлыбас, боз, селеу, т.б. өседі.
Дереккөздер
Санат:Жаңаарқа ауданы таулары
IC 4428
IC 4428 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 4428 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Домгиль
Домгиль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Виледь өзенінің оң жағалауынан 98 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тезағар
Тезағар — су ағынын су тартқыштың жоғарғы телімінен төменгі теліміне қарай бағыттап, үлкен жылдамдықпен қозғалатын ашық канал (науа) түріндегі гидротехникалық имарат; каналдың бетонмен немесе темір-бетонмен қапталған суды тез ағызатын құрылысының түрі. Ені тұрақты немесе ауыспалы болады, тезағардың енінің ауыспалы болуы төменгі бъефтегі су энергиясын бәсеңдетуге байланысты. Тезағардың гидравликалық еңістігі ықтимал еңістіктен артық болады. Егер т. Ұзындығы ұзағырақ болса, онда су жылдамдығы тезағар соңында арта түсіп, бұған керісінше, тереңдігі тым азайып кетеді. Осы құбылысты болдырмау үшін тезағардың бас жағын бірте-бірте тарылтады; бұл жағдайда оның осы бөлігіндегі су тереңдігі Тұрақты болғанда, көлденең кимасының ауданы канал еніне байланысты өзгереді, мұнда b — канал ені, \omega тезағардың көлденең қимасының ауданы.
Тезағардың гидравликалық есептеулерін жүргізгенде мына жайттар ескерілуі тиіс:
Каналдағы ықтимал жылдамдықты Войнич-Сяноженецкий формуласымен анықтайды: мұндағы g — еркін құлау үдеуі, м/с2; (мұнда  — тезағар табанының еңістігі); R — ауаланбаған ағынның гидравликалық радиусы; n — кедір-бүдырлық коэффициенті. Су өтімін Айвазян формуласымен анықтайды: мұндағы Q — нақты су өтімі, м3/с; a — ауалану коэффициенті; y — дәрежелік көрсеткіш, y = 0,2. Тезағардың төменгі бъефпен қабысуы (грунт-топырақты жағдайда) суурма құдықпен немесе суұрма қабырғамен жалғасады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Фил Нил
Фил Нил  (Phil Neal); - Ағылшын футболшысы. 1951 жылы 20 ақпанда Ирчестер қаласында өмірге келді. 1980 жылы Еуропа чемпионатына, 1982 жылы әлем чемпионатына қатысты. Ұзақ жылдар бойы "Ливерпуль" сапында жарқырап, көптеген жүлделерге қол жеткізді.
Жетістіктері
«Ливерпуль»
Сілтемелер
Санат:Англия футболшылары Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары Санат:Болтон Уондерерс ФК ойыншылары Санат:Англия футбол жаттықтырушылары Санат:Манчестер Сити ФК жаттықтырушылары
Әлеуметтік саясат
Әлеуметтік саясат (social politicy; socialis - общеатен; адамдар өмірімен байланысты)- халықтың, оның негізгі жіктерінің, топтары мен санаттарының тұрмыс жағдайына ықпал етумен байланысты жалпы мемлекеттік саясат бөлігі. Қамтитын аумағы: табысты реттеу, жұмыспен қамту, әлеуметтік қамсыздандыру саясаты; білім беру және денсаулык сақтау аяларындағы саясат; тұрғын үй саясаты, т. б. Әлеуметтік саясат адамға, оның халықаралық және ұлттық заңнамада көзделген құқықтарын қорғауға бағдарланған. Әлеуметтік саясаттың мақсаты — кез келген коғамның жоғары құндылығы ретіндегі адамды қолдау және дамыту. Әлеуметтік саясат үлгісінің нақты іске асырылуы саяси құрылысқа, экономилық даму деңгейіне, меншік қатынастарына, басқару құрылымына, мәдениетке, тарих пен дәстүрлердің ерекшеліктеріне байланысты. Әлеуметтік саясат өндірістік қоғамдық өнімді бөлуге негізделеді.
Әлеуметтік саясат мәні
Әлеуметтік саясат – бұл түпкі мүдделерді және белгіленген халық топтарының ұзақ мерзімді мүдделері мен қоғам мақсаттарын қанағаттандыруға мүмкіндік беретін қоғамдық өнімді құру мен бөлу бойынша әлеуметтік топтар мен қауымдастықтар арасындағы қатынастармен байланысты мемлекеттің немесе (және) қоғамдық институттардың іс-әрекеті. Әлеуметтік саясаттың негізгі мақсаты – еңбекке жарамды азаматтарға өзінің еңбегімен ауқаттылығын сақтап қалу үшін жағдай жасау және еңбекке жарамсыздарға-кепілденеген әлеуметтік қорғау мен қолдау көрсету жолымен қоғамдық-саяси жүйенің серпінді дамуын қамтамасыз ету.
Әлеуметтік саясаттың бағыттары
Әлеуметтік саясат төрт бөліктен тұрады:
Әлеуметтік саясат модельдері
Шведтік модель. Бұл модельдің маңызды ережесі әртүрлі әлеуметтік-экономикалық топтар мен халық қабаттарының ынтымақтастығы, тілектестілігі, бірдейлілігі. Швед мемлекеті қоғамның бүкіл мүшелерінің мүддесін тең қорғауды өзіне алды. Алайда, жалпылай әл-ауқаттылық ұсынылатын игіліктер мен қызметтердің жоғарғы сапасымен бірге швед мемлекеті жағынан көп шығынды талап етті.