cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Күшқуат Таласбаев
ҚазПТИ-ді (қазіргі ҚазҰТУ) бітірген (1972). 1972 –1986 ж. Өзен мұнай кен орнында бұрғылаушының көмекшісі, бұрғылаушы, инженерлік-диспетчерлік қызметтің аға инженері, техникалық бөлімнің аға инженері, өндірістік-техникалық бөлімнің бастығы, өндірістік қызмет көрсету базасының бастығы, 1986 жылы «Басмұнайгазқұрылыс» басқармасына қарасты мамандандырылған сантехникалық жұмыстар басқармасының бастығы, 1987 – 2004 ж. «Өзенмұнайгаз» өндірістік бірлестігінің бас инженері, «Өзенмұнайгаз» Акционерлік Қоғамының вице-президенті болды. 2004 жылдан «Қазмұнайгаз» Акционерлік Қоғамының «Өзенмұнайгаз» өндірістік бөлімшесі директорының кеңесшісі.
Талсабаев – өндіріске 9 өнертабыс, мұнай өндіру саласына 159 жаңалық енгізді. Бүкілодақтық ауыл шаруашылығы көрмесінің күміс, қола медалімен, «Ерен еңбегі үшін» медалімен, Республика Президентінің алғыс хатымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1948 жылы туғандар Санат:Түпқараған ауданында туғандар Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Қазақстан өнертапқыштары Санат:Халық Шаруашылығы Жетістіктері Көрмесі күміс медалінің иегерлері Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (КСРО) иегерлері Санат:Халық Шаруашылығы Жетістіктері Көрмесі қола медалінің иегерлері
Гола
Гола (гула) — Либериядағы (Сент-Пол мен Мано өзендерінің арасында) және Сьерра-Леоненің айналасындағы аудандардағы халық. Жалпы саны 160 мың адам, оның ішінде Либерияда 150 мың, Сьерра-Леонеде 10 мың адам. Олар: гобла, денг, конгбаа, сене, теге, т.б. топтарға бөлінеді. Менделерге жақын.
Тілі
Олар нигер-кордофан отбасының Батыс Атлант тобындағы гола тілінде сөйлейді.
Кәсібі
Негізгі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (күріш, жержаңғақ, маниок, жүгері, тәтті картоп, ямс), банан және май пальмасы өсіріледі, ірі қара және ұсақ мал өсіріледі. Қолөнерден ағаш ою (ыдыс, тарақ, ою-өрнек, мүсінше) жақсы дамыған.
Өмір салты
Маңызды рөлді жасырын бірлестіктер атқарады (поро ерлер одағы және т.б.). Музыкалық фольклор, оның ішінде би фольклоры дамыған.
Олар үлкен ауылдарда тұрады, шағын маусымдық қоныстары мен лагерлері бар. Пальма жапырақтары мен саманнан жасалған биік конустық төбесі бар дөңгелек тұрғын үй басым, қабырғалары балшықпен сыланған тік бұрышты үйлер бар.
Дәстүрлі киімі - жамбасқа оралған мата.
Дереккөздер
Санат:Либерия халықтары Санат:Сьерра-Леоне халықтары
Фукан (метеорит)
Фукан — 2000 жылы Қытайдың Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы аймағында, Фукан қаласының маңында табылған палласитті метеориттік темір тас.
Тарихы
Фукан метеоритін 2000 жылы Қытайдың солтүстік-батысындағы Шыңжаң аймағындағы Фукан қаласының маңында американдық саяхатшы тапты. Бұл саяхатшы түскі ас кезінде алып тастың жанында тоқтап, металл және кристалдары бар тасқа көзі түседі. Ол тастың бір бөлігін бөліп алып, оларды талдау үшін Америка Құрама Штаттарына жіберді. Кенеттен зерттеушілер оған сирек кездесетін метеоритке тап болғанын хабарлады. Американдық ғалымдар бұл метеориттің бөліктері екенін растады. Ғажайып метеориттің жасы 4,5 миллиард жыл, бұл біздің планетамызбен бірдей. Сыбыстар бірден тез арада тарала бастады, көп ұзамай елге келген туристер кәдесый ретінде одан бір бөлікті бөліп алу үшін сол аймаққа асықты. Осылайша, үкімет аумақты қоршау керек екенін түсіп қолға алған кезде, Фукан метеориті қырық килограмға бөлшектенген болатын. Сайып келгенде, қытайлықтар тасты алып тастап, оны аукционда сатылатын бірнеше бөлікке кесуді ұйғарды. Салмағы 30 келіден асатын олардың бір бөлігі американдық табиғи тарих мұражайына сыйға тартылды.
Ақселеу Сланұлы Сейдімбек
Ақселеу Сланұлы Сейдімбек (12 желтоқсан 1942, Атасу ауылы, Жаңаарқа ауданы, Қарағанды облысы - 16 қыркүйек 2009 жыл, Астана) – жазушы, әдебиет зерттеуші, ғалым, филология ғылымының докторы (1998), профессор (2003).
Фукан (метеорит)
Тарихы
2005 жылдың ақпанында бұл нұсқа Tucson Gem and Mineral Show көрмесінде көрсетіліп, оны НАСА-ның OSIRIS-REx миссиясының бас тергеушісі, Аризона университетінің планетарлық ғылым және космохимия профессоры Д.С.Лоретта байқады. Кейіннен Фуканның қалған бөлігі (массасы 983 кг, турист бөліп алған 20 кг қоспағанда) Аризона университетінде зерттелді.
Сипаттама
Фукан метеоритінің, сондай-ақ басқа палласиттердің пайда болуы мүлдем анық емес. Алайда, олар балқытылған және сараланған астероид пен оның айналасындағы оливин мантиясының шекарасында пайда болған деп саналады. Фукан метеориті палласит деп аталатын тасты-темір метеоритке жататыны анықталды. Тасты темір метеориттері метеорит темірінен және силикаттардан тең пропорцияда тұрады. Мұндай метеориттер палласиттер класына жатады. Олар 1772 жылы алғашқы метеоритті — Паллас темірін егжей-тегжейлі зерттеген неміс ғалымы Питер Палластың есімімен аталады (қазір бұл метеориттің үлгісі В.И. Вернадский атындағы Геологиялық мұражайда сақтаулы).
Фукан (Fukang) – тасты-темір метеориттерінің түрі, көбінесе мұндай метеориттердің негізі 50% темір-никельден және 50% оливиннен тұрады, оны кейде ғарыштық асыл тастар деп те атайды. Оливин - жарық түскен кезде алтынмен жарқыраған мөлдір кристалдардың бөліктері тасқа сирек сұлулық береді. Оливиннің екінші атауы - хризолит, ол жерде кең таралғанына қарамастан, Фукандағыдай үлкен кристалдары табиғатта кездеспейді.
Ақселеу Сланұлы Сейдімбек
Аудармалары
Шығармалары ағылшын, венгр, неміс, орыс, өзбек, чех, эстон тілдеріне аударылған.
Фукан (метеорит)
Фукан метеоритінің сатылымға шығарылуы
Фукан метеориті Багам аралдарынан келген аукционшының әрекеттері арқылы кең танымал болды. 2008 жылы Марвин Киллгор ғарыштық зергерлік бұйымдарды Нью-Йорк аукциондарының бірінде сатуға шешім қабылдады. Бұл 2008 жылдың 30 сәуірінде болды. Бастапқы құны 2 миллион долларды құрады, бірақ сатып алушылар табылмады. Фукан метеоритінің керемет сұлулығына байланысты коллекционерлер арасында сұраныс артып келеді. Салмағы 419,5 кг болатын бұл метеориттің ең үлкен бөлігі қазіргі уақытта беймәлім коллекционерлерде сақтаулы. Фуканның кішкене бөліктері әлемнің әртүрлі елдерінде аукциондарда сатылды. 1 грамм бағалы метеорит 40-50 АҚШ долларына сатылады.
Ақселеу Сланұлы Сейдімбек
Қанатты, нақыл сөзі
Ақселеу Сейдімбек өзінің «Қазақтың күй өнері» (2002) атты кітабында былай деген болатын:. Бұл сөз оның өмірі мен шығармашылығының бағдарламасы іспеттес.
Фукан (метеорит)
Фукан метеоритінің сатылымға шығарылуы
Жақында Фукан метеоритінің бір бөлігі аукционда сатылды. 2021 жылдың ақпан айында Christie’s айтуынша, ол "жер бетіндегі ең әдемі тіршілік иелерінің соңғы бөлігін"сатқан. Метеориттің тек осы бөлігі сатушыға 30 000 АҚШ долларын әкелді, себебі бұл"қарапайым метеорит" емес. палласиттер-метеориттердің өте сирек кездесетін түрі. Фукан метеориті 21 ғасырдағы ең үлкен метеорит ашылуларының бірі ретінде саналады.
Ақселеу Сланұлы Сейдімбек
Дереккөздер
Санат:12 желтоқсанда туғандар Санат:Атасуда туғандар Санат:16 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:Астанада қайтыс болғандар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:КСРО журналистері Санат:Қазақстан журналистері Санат:КСРО этнографтары Санат:Қазақстан этнографтары Санат:Қазақстан филологтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Филология ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Фукан (метеорит)
Дереккөздер
Санат:Метеориттер
Сен-Виктор-де-Малька
Коммунаның INSEE коды — 30303, пошта индексі — 30500.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Андуе-Невиль
Андуе-Невиль (Andouillé-Neuville) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Ренн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,61 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35003, пошта индексі — 35250.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 772 адамды құрады. Халық тығыздығы — 61,22 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Ақкөл қалалық әкімдігі
Ақкөл қалалық әкімдігі — Ақмола облысы Ақкөл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақкөл орман шаруашылығы, Ерназар, Радовка ауылдары кіреді. Орталығы - Ақкөл қаласы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 14815 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Ақмола облысы қалалық әкімдіктері
Манас Ахметжарұлы Сейсембаев
Сейсембаев Манас Ахметжарұлы(1950 ж.т.) – мед. ғыл. докт. (1995), проф. (1998). С. бауыр, өт, ұйқы безі, ішек-қарын ауруларын анықтау, оларды хирург. жолмен емдеу әдістерін жетілдірді. Қазақстан Мемл. сыйл-н алған (1999).
Импульстік нейтрондық каротаж
Импульстік нейтрондық каротаж - жылу нейтрондарының әр түрлі таужыныстарда түрліше уақытта сақталатындығына негізделе отырып, сол жылу нейтрондарының бірте-бірте саябырлау қарқынын өлшеуге негізделген Радиоактивтік каротаж әдісі.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Еран (Жиронда)
Еран (Eyrans) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Бле округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,28 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33161, пошта индексі — 33390.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 686 адамды құрады. Халық тығыздығы — 160,28 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
276 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:276 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:276 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Сара Тоқтамысова
Облыс орталығы - Өскеменде өткен Тарбағатайдың мәдени күндерінде, сол өңірдің тумасы, белгілі айтыскер ақын Сара Тоқтамысовамен қазақтың төл өнері – айтыс төңірегінде біраз ой бөліскен едік. Оқырман назарына сол сұхбатты ұсынып отырмыз.
Орта жүз Найман руынан шыққан.
Семейлік жас ақындар ақындардың жолын ашқан – Ринат Зайытов. Қолына 7 сыныптан бастап домбыра ұстап, айтысқа әуестене бастады. 9 сыныпта оқып жүргенде алғаш рет облыстық оқушылар айтысына қатысып, бас жүлдені еншілеген еді. Бұдан кейін сәтіне орай өрлей бастады. Семейде «Наркескен» атты ақындар мектебі бар, өкінішке қарай, қазір ол жұмыс істемейді. Жетекшісі Сиязбек Сүлейменов деген ағамыз-тын. Сол кісі қосып, ақындарды бір-бірімен қағыстырып отыратын. Ал жолдарын ашқан Ринат Зайытов болды. Жүрсін ағаға алдымен сол көрінді, республикалық аламандарда жақсы өнер көрсетті. «Семейден жақсы ақындар шығып келеді екен» деген пікір қалыптастырды. Артынан Қарлығаш Әубәкірова, Фархат Маратұлы, Әсем Ережеқызы сынды ақындар шықты. Жүрсіннің көңілінен шығуға ықпал еткен сол кездегі ұстазы Сиязбек болатын.Ал ән-күй сабағын Нағима Қауысқызы 1 айдың ішінде домабыра шертуді үйреткен еді.
Дереккөзі
"Мөлдір Бұлақ журналы"
Әкімшілік ұстау
Жеке адамды жеке бас бостандығынан, атап айтканда, оның құқыққа қарсы әрекетін тыю мақсатымен белгілі бір уақыт ішінде арнаулы орында мәжбүрлеп ұстай отырып, іс-әрекет және жүріп-тұру бостандығынан уақытша айыру. Оны ішкі істер органдарының (полицияның) қызметкері; төтенше жағдай жарияланған жердің комендатурасы мен әскери сақшысы; шекара қызметінің органдары; күзетілетін объект орналасқан жердегі аға әскери қызметші, ішкі істер органдарының қызметкері, әскерилендірілген күзеттің лауазымды адамы; барлық қорғау органдары; көлік бақылау органдары; әскери автомобиль полициясының лауазымды адамдары; қоршаған ортаны қорғау саласындағы мемлекеттік бақылау органдары; салық қызметі мен салық полициясы органдарының лауазымды адамдары; кен кадағалаудың, шекаралық қызмет органдарының, т.б. лауазымды адамдары; кеден органдарының лауазымды адамдары; Қазақстан Республикасы Президенті Күзет қызметінің лауазымды адамдары; сот приставтары жүзеге асыра алады.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Қабатталу
Қабатталу.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Жас ерекшелік психологиясы
Жас ерекшелігі психологиясы - психология ғылымының саласы. Оның зерттейтін пәні - адам психикасының жас ерекшелігі динамикасы, даму үстіндегі адамның психикалық процестері мен психологиялық қасиеттерінің онтогенезі.
Возрастная и педагогическая психология. Под редакцией А.В. Петровского
Авиасигналдық пост
Авиасигналдық пост — ұшатын аппарат экипаждарына шартты белгілер беруге және пиротехникалық, жарық, радиотехникалық құралдар, маталар (төсемдер) көмегімен нысананы көрсету үшін арнайы жабдықталған пункт. Ол жылжымалы және жылжымайтын болып екіге бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
ASP ASP ASP ASP ASP ASP ASP ASP ASP ASP ASP Asp ASP ASP (desambiguação) АСП ASP ASP Asp ASP ASP
Провиденс (Кентукки)
Провиденс (Providence) — Кентукки штатының Вэбстер округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 3611 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16.1 км² шамасында. FIPS коды — 21-63372.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
(701) Ориола
(701) Ориола — Негізгі белдеу тобының астероиды.
Оны 1910 жылы 12 шілдеде Джозеф Хелффрич Гейдельберг обсерваториясында ашты.
Астероидтың аты мысықторғайдың латынша аталуынан шықты.
thumb|450px|center|Ориоланың Күн жүйесіндегі орны
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
Урюпин ауылдық округі
Урюпин ауылдық округі — Ақмола облысы Ақкөл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Амангелді, Малоалександровка, Мереке, Талқара, Урюпинка ауылдары кіреді. Орталығы - Урюпинка ауылы. Округ құрамында болған Бегачевка ауылы 2001 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2622 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Ақкөл ауданы ауылдық округтері
Үзікбай Бөрібайұлы
Үзікбай Бөрібайұлы (т.-ө. ж. б.) - Қызылмола болысының адамы. Абайдың үстінен бірнеше рет арыз жазған. Ү-дың 1876 ж. 21 қыркүйектегі және 23 қарашадағы арызыңда, 1878 ж. қаңтар айыңда Семей уездік сотына берген жауаптарыңда Абай Құнанбайұлы мен ауыл старшинасы Мұса Абайұлының өзін ылғи да жәбірлеп келе жатқанын айтып, Ибраһим (Абай) Құнанбаев билер мен старшиналардың мөрлерін алады, өз бетімен үкім шығарады, жұрттан пара апшып, ауылдарды шыттырып, мап тонайды деп жапа жауып, осындай қақтығыстарда талай әйел қорқып бала тастады деп жазады. Бұл арға қоса, Таймақ көлдеген жер менің жерім деп дау салады. Осы істер бойынша Ү. билер сотына шақырылғанда, ол сотқа келмей, Семейге қашып кеткен. Арызды тексерген заң орындары онда жазылғандардың бәрінің жалған екенін, тағылған кінәлардың бәрінің жала екенін анықтап, Ү- ды жазаға тартуға үкім шығарады. Ү-дың арыз жазудағы мақсаты Абайұлы орнынан түсіріп, оның орнына өзінің туысы Мықышұлын қойғызу, келесі сайлауда Қоңыр-көкше болысына тағы да Ибраһим (Абай) Құнанбайұлының болыс болып сайланып кетпеуі үшін жасаған әрекет екені белгілі болады. Ү. 1883ж. 27 сәуірдегі арызында тергеуші Новоселовтан өзінің алғашқы арыздарында жазылған жайттардың бәрінің жалған екенін мойындап, істі қысқартуды өтінеді. Абайға қарсы арыздарды Қаратай Сапақовтың жазғызғанын айтады.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Монтрей (Па-де-Кале)
Монтрей (Montreuil) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Монтрей-сюр-Мер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,85 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2319 адамды құрады. Халық тығыздығы — 813,68 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Тырбық қайың
Тырбық қайың- ол ағаштың бір түрі. Неліктен тырбық болып өскен? Өйткені тундраның қысы аса қатал. Ондай суықта әдеттегі биік ағаштар үсіп кеткен болар еді. Ал тырбық қайыңдар қалың қардың астына жасырынып, көктемге дейін алаңсыз ұйықтайды. Ал тым тез өтетін поляр жазы басталған щақта тундра жері гүлге оранып, кілемдей құлпырып кететді. Жабайы солтүстік көкнәрінің сары гүлі, тасжарғанның қызық гүлі- бәрі-бәрі шешек атады... Шөптесін өсімдік атаулы мұнда жоқ десе де болады, көбінесе, мүк пен қына өседі. Ал жазда мұнда көкжелек, итбүлдірген, мүк қарқаты және басқа жидектер қаптап шығады. Тіпті саңырауқұлақтар да бар.
Дереккөзі
"Айгөлек журналы"
Құс тұмсықты таспа
Құс тұмсықты астрагал (Astragalus ornithorrhinchus) - бұршақ тұқымдасы, таспа туысына жататын көп жылдық өсімдік.
Өсетін жері мен таралу аймағы
Сирек кездесетін эндемик, саны азайып бара жатқандықтан Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Бұршақтар тұқымдасы Санат:Қазақстан флорасы Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер
Иманмәлік Нұғыманов
Дереккөздер
Санат:1928 жылы туғандар Санат:2000 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақ ғалымдары
IC 3856
IC 3856 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1616133.
Легионеллез
Легионеллез – қызбамен, айқын көрінетін жалпы интоксикациямен, ауыр ағыммен, өкпе, ОНЖ және асқорыту жүйесінің зақымдалуымен жүретін жедел инфекциялық ауру.
Этиологиясы
Этиологиясы: қоздырғышы – Legionella, грамтеріс аэробты, қозғалғыш бактерия. Қазіргі кезде легионеллалардың 40 түрі белгілі, адамдарға 22 түрі патогенді болып саналады. Ең жиі кездесетін түрі – L.pneumophila. 18 серовары бар. L.pneumophila тірі клеткалық орталарда өсіріледі (тауық эмбрионы, теңіз шошқасы). Легионеллалар эндотоксин және жоғары әсер көрсететін экзотоксин бөледі. Қоздырғыш сыртқы ортаға төзімді: сұйық ортада 250-та 112 күн, 40С – 150 күн сақталады. 1% формалин ерітіндісі, 700 этил спирті, 0,002% фенол ерітіндісі әсерінен 1 минутта жойылады.
Эпидемиологиясы
Эпидемиологиясы: Легионеллалар негізінен топырақта және су қоймаларында болады. Адам инфекция көзі болып саналмайды.
Берілу механизмі
Берілу механизмі – ауа арқылы, адамға сулы аэрозольді жұтқанда жұғады. Ауа-шаң арқылы да жұғуы да мүмкін. Табиғи қабылдаушылық жоғары болады. Алкоголь қабылдау, шылым шегу, эндокринді бұзылыстар, өкпенің созылмалы аурулары инфекцияның тез дамуына әкеледі. Легионеллез экономикасы жоғары дамыған елдерде, психиатриялық стационарда жұмыс істейтін медицина қызметкерлері арасында жиі кездеседі.
Патогенезі.
Патогенезі. Инфекцияның негізгі кіру қақпасы – тыныс алу жүйесінің әртүрлі бөлімдері. Біріншілік зақымдалуда өкпе мен респираторлы жүйе бөлімдерінің эпителиалды клеткалары зақымдалады. Қоздырғыш эпителийде көбейіп қанға түседі де, қан ағысымен әртүрлі ағзаларға және жүйелерге тарайды. Көбінесе өкпе, бүйрек, бауыр зақымдалады.
Клиникалық көрінісі.
Инкубациялық кезең – 2-10 күн, орташа 4-7 күн. Әлсіздік, бас ауруы, диарея байқалады. Ауру жедел басталғанда дене температурасы 39-400С, интоксикация белгілері көрінеді. Науқастар қалтырау, буындарында және бұлшықетте ауырсыну, қатты терлеу, адинамия, галлюцинация, сандырақтау, естен тану, т.б. шағымданады. Бұл ауру ауыр пневмония сияқты өтеді, ағымы өте ауыр. Клиникалық 3 формасын ажыратады:
Этиотропты ем
Этиотропты ем – макролидтер тағайындалады. Эритромицин пероралды 2-4 г/тәулігіне, ауыр жағдайда көктамырға енгізеді. Римфампицин 0,6-1,2 г/тәулігіне тағайындалады. Ем курсы 2-3 апта.
Патогенетикалық ем
Патогенетикалық ем – интоксикациямен, қан ағу, тыныс алу және бүйрек жетіспеушілігімен күресу, оксигенотерапия.
Профилактикасы
Жалпы қолданылатын су сапасын бақылау, су жүйесіндегі қоздырғыштың элиминациясы мен концентрациясын төмендету, дезинфекция (термиялық, химиялық) жүргізу.
Песочня (Рессета тармағы)
Песочня — Ресейдегі өзен. Калужа облысы, Орлов облысы, Тула облысы, Брянск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Рессета өзенінің сол жағалауынан 101 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Белёв қаласынан Упа өзені және Угра өзені өзендерін қоспағанда Калуга қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қалихан Қалиасқарұлы Алтынбаев
Алтынбаев Қалихан Қалиасқарұлы (1927-2002) – айтыс ақыны. Республикалық айтыстардың жеңімпазы. 1927 жылы 27 қарашада бұрынғы Семей облысының Жарма ауданындағы Малай ауылында дүниеге келген. Бала жасынан ақындық өнерге ден қойған. Ол көпке алдымен айтыс ақыны ретінде танылды. Алғаш рет 1947 жылы Көсембек Байқұтановпен сөз сайысына түседі. 1957 жылы Заманбек Оразаевпен айтысады. Бұл айтыс сол жылы ақын В.Копытиннің аударуымен республикалық «Ленинская смена» газетінде жарияланды. 1959 жылы республикалық айтыста Тәңірберген Әміреновпен жыр сайысына түсіп, екінші орынды иеленді. Қ.Алтынбаев өз өмірінде отызға тарта айтысқа түседі. Оның айтыс өлеңдері «Ақындар жыры» (1961), «Айтыс» (3 том, 1966), «Ақындар шықты айтысқа» (1969), «Қазақтың қазіргі поэзиясы» (1975) жинақтарында жарияланған. «Дала бесік», «Қиял қанатында» жыр жинақтарының, «Қалбатау», «Ақсуат», «Көкпекті» танымдық зерттеу кітаптарының авторы.
Қойбағар, Тепек, Мамай батыр, Барақ шыққан бауырында, Ақырғы айқас, т.б. тарихи дастандары бар.
Оның ұлттық мәдениет тарихы, Абай мен Мұхтар, белгілі ақындар мен жыраулар туралы, қазақтың атбегілік, балуандық өнері туралы ғылыми-көпшілік, этногра-фиялық мақалалары, ру-тайпалар туралы шежірелері облыстық, республикалық баспасөз бетінде жарияланған. Қ.Алтынбаевтың суырып-салма ақындық өнеріне С.Мұқанов, Ғ.Мүсірепов, Е.Ысмайылов, М.Қаратаевтар жоғары баға берген.
Дереккөздер
Санат:1927 жылы туғандар Санат:Жарма ауданында туғандар Санат:2002 жылы қайтыс болғандар Санат:Айтыс ақындары
Қабеш Бекенов
Қабеш Бекенов (1925 жылы туған), әскери қызметкер, полковник. 1943 жылы әскер қатарына алынып, Ташкент жаяу әскер училищесін бітірген соң Ұлы Отан соғысына кірді. Белоруссияны, Венгрия, Австрия мен Чехославакияны азат ету ұрыстарына қатысқан. Әскери училищені (1949), Қарағанды педагогика институтын (1955) бітіреді. 40 жыл әскер қатарында болып, 1969-1987 жылдарында Қарағанды облысы ДОСААФ комитетін басқарады. 2-дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жұлдыз» ордендерімен, 25 медальмен марапатталған. Жастар арасында әскери-патриоттық жұмыс «Патриоттар мектебі» (1980), «Добрые дела патриотов» (1983), «Тағдырымның жазғаны» (2002) кітаптарының авторы.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы Санат:Тұлғалар
Ысқақ Ахмед
Ысқақ Ахмед (1905 ж. т.) - татар ақыны.
Абай шығармаларын татар тіліне тәржімелеуге белсене қатысқан. Абайдың 1981 ж. Қазанда жарық көрген бір томдығына Ысқақтың жиырмаға жуық аудармасы енгізілген. Ол Абай өлеңдерін түсініп, түп нұсқаның әрі мен нәрін жоғалтпай тәржімелеуге күш салады. Мысал үшін мына бір шумақты оқып көрейік: «Ы шанмен беркемге, торсе да ұл мақтап, Мактар сине, эгенде әл хәйлә саклап, Тик узенә ышан, - сине алга илтер, Хезмәтең Һәм акыл, тотып ике яклап». Бұл - Абайдың: «Сенбе жұртқа тұрса да қанша мақтап, Әуре етеді ішіне қулық сақтап, Өзіңе сен, езінді алып шығар, Еңбегің мен ақылың екі жақтап...»- деп келетін әйгілі шұмағы. Аудармашы түпнұсқаның ұйқасына дейін сақтаған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Татар ақындары
Абстрактылы еңбек
Абстрактылы еңбек - Маркстің экономикалық теориясындағы құн өлшемінің негізі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Бокхорн
Бокхорн (Bockhorn) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Эрдинг ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Қарлығаштар
Қарлығаш (Hirrundinidae) — торғайтәрізділер отряды, әнші торғайлар тобының тұқымдасы.
Арктика мен Антарктидадан басқа аймақтарда кеңінен таралған, 20 туысқа бірігетін 79 түрі бар. Қазақстанда 5 түрі (жар қарлығашы, құз Қарлығашы, қосреңді Қарлығаш, секпілтөс Қарлығаш, кент Қарлығашы) кездеседі.
Қарлығаштың тұмсығы қысқа, тұмсығының түбі кең, езулерінің арасы алшақ. Қанаттары жіңішке әрі ұзын. Дене бітімі ерекше сымбатты. Саусақтары қысқа, әрі әлсіз, жерде жүруі ебедейсіз. Қарлығаштың қауырсыны тығыз, жотасы қара түсті жылтыр. Сыртқы түрінен еркегі мен ұрғашысының айырмашылығы байқалмайды. Дене тұрқы 9—23 см, салм. 10—60 г.
Қарлығаш өте жақсы ұшады, тіршілігінің көп уақытын ауада ұшып жүріп өткізеді. Су үстінен ұшып бара жатып-ақ су іше береді. Ұшып жүріп қорегін ұстап жейді. Дауысы онша қатты емес. Қарлығаш ұясын саз балшықтан сілекейімен араластырып бекем етіп жартас қуыстарына, жағалаудағы жарға, үй ішіне, кейде ағаш басына да салады. Ұясы жарты ай немесе түбі кең, аузы тар құмыра пішінді. Ұясының түбіне қауырсыннан, т.б. заттардан жұмсақ төсеніш жасайды. Ашық ұядағы жұмыртқа қара теңбілді шұбар, жабық ұядағы жұмыртқа ақ түсті болады. Жылына 1, кейде 2 рет 3—7 жұмыртқа салып, балапан басып шығарады. Балапандары қызылшақа болып туады. Қарлығаш балапанын 24 күн бойыұядан шығармай жетілдіреді.
Қорегі көбіне ұсақ жәндіктер. Ашық күндері биіктеп ұшады да, ауа райы жауын-шашынды болар алдында жер бауырлап ұшады. Сондықтан да қарлығаштың ұшу ерекшелігіне қарап ауа райының өзгерісін алдын-ала болжауға болады.
Сұр қарлығаш сағатына 170 км жылдамдықта ұшады екен.
Дереккөздер
Санат:Қарлығаштар
Ильд
Ильд (Ильдь) — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Тверь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Рыбин суқоймасының сол жағалауынан 2764 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 46 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Уголь су торабынан Рыбинск суқоймасының басына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Трес-ди-Маю
Трес-ди-Маю (Três de Maio) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Санта-Роза экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 333 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 422,199 км² шамасында. Халық тығыздығы — 55,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1954 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Горни-Дамяновци (Габрово облысы)
Горни-Дамяновци (Горни Дамяновци) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5367. ЕКАТТЕ коды — 16506.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Жартылай фабрикат
Жартылай фабрикат — шикізатты өңдеу арқылы жасалынған, бірақ әлі де әрі қарай өңдеуді қажет ететін бұйым.
Машина жасаудағы жартылай фабрикат — негізінен, құйма, пластикалық деформация немесе электролиз арқылы алынатын, кейінірек кесу, штамптау арқылы өңдеу немесе өңдеусіз қолданыла беретін өнім.
Дереккөздер
Санат:География
277 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:277 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:277 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Хатем Акел
Хатем Мұхаммед Юсуф Акел (20 маусым 1978 жыл, Амман, Иордания) — иорданиялық футболшы, қорғаушы. Иордания Ұлттық футбол құрамасы сапында 100-ден аса ойын өткізген.
Карьерасы
2004, 2011 жылдары Азия кубогына қатысқан. 2002 жылы Араб ұлттары кубогына қатысқан.
Карьерасында Иордания және Сауд Арабиясы клубтарында ойнаған. Футболшылық ғұмырының басым бөлігін жергілікті "Әл-Файсали" клубында өткізді. 14 маусым табан аудармай өнер көрсетіп, 2009 жылы ғана басқа клубқа ауысты.
Көктерек (Абай облысы)
Көктерек — Абай облысы Үржар ауданындағы ауыл, Көктерек ауылдық округі орталығы.
Хатем Акел
Сілтемелер
Санат:Иордания футболшылары Санат:Иордания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Әл-Файсали ФК ойыншылары
Көктерек (Абай облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Үржар ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 68 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1654 адам (831 ер адам және 823 әйел адам) болса, 2009 жылы 1503 адамды (749 ер адам және 754 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Үржар ауданы елді мекендері
Гидо Родригес
Гидо Родригес (Guido Rodríguez; 12 сәуір 1994 жыл, Саенс-Пенья, Трес-де-Фебреро, Буэнос-Айрес, Аргентина) — аргентиналық футболшы, Аргентина Ұлттық футбол құрамасы мен "Реал Бетис" клубының жартылай қорғаушысы. 2019, 2021 жылдары Америка кубогына қатысты.
Командалық
«Ривер Плейт»
Аргентина
Дереккөздер
Санат:Аргентина футболшылары Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Ривер Плейт ФК ойыншылары Санат:Америка Мехико ФК ойыншылары Санат:Реал Бетис ФК ойыншылары Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Мұздықтарды картографиялау
Мұздықтарды картографиялау — мұздықтарды және олардың морфологиясы мен режімін көрсететін 1:25 000 — 1:250 000 масштабтағы топографиялық және тақырыптық карталар жасау. Мұздықтардың топографиялық карталарында шекаралары, киыршық мұздың сызығы, мұздық беті бедерінің өзіне тән ерекшеліктері, абляциялық пішіндер мен жарықтар, ілесле және шөккен мореналар, гидрологиялық тор көрсетіледі. Тақырыптық картографиялаудың ішінен аккумуляцияның, абляцияның, мұздық массасының балансы мен қозғалысының, оның. қалындығы мен пландағы мөлшерінің өзгерісін және т.б. көрсететін картографиялауды атауға болады. Ең көп зерттелген мұздықтар карталарының жиынтығы дүние жүзінің қар-мұз ресурстарының атласында көрсетіледі.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Веллен (Магдебург)
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1293 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 10,37 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 83 550. Муниципалитеттің басшысы — Хольгер Шталькнехт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Мафиттер
Мафиттер — 1) минералогияда: магний және темір минералдары мағынасында қолданылады; алайда бұл мағынада "мафитті минералдар" деген сөз тіркесі орынды; 2) петрологияда не жалпы геологияда: негізді таужыныстар терминінің синонимі.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Минералогия Санат:Петрология
Бавар мемлекеттік сурет қоры
thumb|Ескі пинакотека. [[Мюнхен]] thumb|Жаңа пинакотека. [[Мюнхен]] Бавар мемлекеттік сурет қоры - неміс және дүние жүзі өнері коллекцияларының жиынтығы (негізінен Мюнхенде). Оған енетіндер:
Дереккөздер
Санат:Германия Санат:Мұражайлар
Алтын қабақ
Алтын қабақ — қазақтың ұлттық ойыны. Мергендер сайысы болып табылады. Жамбы ату сайысы негізінде пайда болған. Бұл сайыс үлкен тойларда арнайы жүлде тағайындалып өткізіледі. Алтын қабақ сайысының түрлері: жаяу немесе ат үстінен сырық басындағы теңгені атып түсіру, жоғары лақтырылған қалпақты, басқа да заттарды атып түсіру, ат үстінде шауып келе жатып нысанаға дәл тигізу. Түзу қайың құрықтарды ұластыра байлап, бір ұшын жерге қадайды. Биіктігі 30 - 40 м болуға тиіс. Жоғарғы ұшына екі жарым метрлік колденең ағаш бекітіледі. Оны қабақ деп атайды. Қабаққа бірнеше сөлкебай немесе жалтырап көзге түсетін заттар, кейде алтын, күміс теңгелердің шетін тесіп, аттың қылына іліп, тізіп байлайды. Сайысқа түсушілер оларды садақпен атып тұсіруге тиіс. Атып түсірушілерге сый-сыяпат беріледі. Алтын қабақ - түркі халықтарының арасына кең тараған ойын.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мәдениеті Санат:Қазақ ұлттық спорты
Сәкен Нұғыманов
Сәкен Нұғыманов(17.9.1918, Шығыс Қазақстан облысы Аягөз ауданы Бақанас а. – 24.5.1980, Алматы қ.) – медицина ғылымының докторы (1968), профессор (1968), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген дәрігері (1961). Республикада онкологиялық зерттеулердің негізін салған ғалымдардың бірі. Алматы мемлекеттік медицина инстиутын (1941, қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) бітірген. Осы инстиутта доцент, кафедра меңгерушісі (1947–1959) болған. 1960 ж. ашылған Қазақ онкология және радиология ғылыми-зерттеу институтының алғашқы директоры қызметін атқарған.
Дереккөздер
Санат:1918 жылы туғандар Санат:1980 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан дәрігерлері
Еңбек даулары
Еңбек дауларын туғызатын жағдайлар әр түрлі. Бұл объективтік сипаттағы факторлар болуы мүмкін: нарықтық экономикаға көшуге, мемлекеттік меншікті жекешелендіруге, жекелеген кәсіпорындардағы өндірістің жағдайына және соған байланысты қызметкерлердің жұмыстан босатылуына орай, республикада қалыптаскан әлеуметтік-экономикалық жағдайлардан; меншік иесінің (жұмыс беруші) кәсіпорындарда (ұйымда) ауысуы және басқалар.
Бұл субъективтік сипаттағы себептер: өндірістің ұйымдастырылуын, қызметкерлердің бірлесе еңбек ету мүддесін камтамасыз ететін әкімшілік-басқару аппаратындағы адамдардың қателіктері, біліксіздігі; кәсіпорындардың басшы құрамының еңбек заңы саласындағы құқықтық даярлығының жеткіліксіздігі; жалдамалы қызметкерлердің де құқықтық санасы онша жоғары бола бермей, өздерінің еңбек құқықтары мен міндеттерін жетік білмейтін қызметкерлердің жұмыс берушіге негізсіз талаптар қоятындығы.
Еңбек дауларының жеке және ұжымдық, талап қоятын және талап қоймайтын түрлері болады. Жеке еңбек даулары өздерінің бұзылған еңбек құқықтарын тану немесе қалпына келтіру туралы жұмыс берушіге талап қоятын жекелеген қызметкерлердің бастамасы бойынша туындайды.
Талап қоятын еңбек даулары еңбек туралы заңды, ұжымдық шарттар мен өзге де еңбек туралы келісімдерді қолдану жөніндегі алауыздықтарды шешуге байланысты болады. Бұл жағдайда дауласушы қызметкер өзінің бұзылған құқығын тану немесе оны қалпына келтіру туралы талап қояды. Талаптық сипаты бар еңбек даулары көбінесе жеке адамдардың даулары болып келеді. Талап қоймайтын сипаттағы еңбек даулары жеке және ұжымдық болуы мүмкін. Ұжымдық еңбек даулары (жанжалдар) талап қоймаушылық сипатта болып келеді және айрықша тәртіппен қаралады (әлеуметтік-еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі үш жақты комиссия). Ұжымдық еңбек дауларын (жанжалдар) шешудің негізгі қағидаттары мыналар:
Еңбек дауларын шешуге жауапты ұйымдар
Еңбек даулары тараптардың келісімі бойынша немесе сот тәртібімен қаралады. Тараптардың келісімі бойынша еңбек даулары жоғары органдарда қаралуы мүмкін. Талап коюшылық сипаты бар жеке еңбек дауларын шешудің мынадай түрлерін бөліп көрсетуге болады:
Екі жақтың келісімі бойынша еңбек даулары келістіру комиссиясында қаралуы мүмкін. Келістіру комиссиясы екі жақтың бірлескен шешіміне орай, жұмыс беруші мен қызметкерлердің саны тең өкілдерінен теңдік жағдайында құрылады. Жұмыс берушінің өкілдерін ұйымның басшысы тағайындайды және ол тиісті бұйрықпен бекітіледі. Қызметкерлердің өкілдері келістіру комиссиясына ұйымның жалпы жиналысында (конференцияда) сайланады. Келістіру комиссиясы өз құрамынан комиссияның төрағасы мен хатшысын сайлайды.
Келістіру комиссиясы еңбек дауын қызметкердің арызы келіп түскен күннен бастап үш күн мерзім ішінде қарайды. Белгіленген мерзім арыз түскен күннің ертеңінен бастап есептеледі. Қызметкердің арызын қарау нәтижесі бойынша келістіру комиссиясы шешім қабылдайды және ол шағымданушыға беріледі. Шағымданушының талаптарын қанағаттандырған келістіру комиссиясыньң шешімін қарсы жақ үш күн мерзім ішінде орындайды. Егер комиссияның шешімі қызметкердің талаптарын қанағаттандырмаса, онда еңбек дауы coт тәртібімен қаралады. Аудандық (калалық) соттар қызметкерлер мен жұмыс берушілер арасындағы келіспеушіліктерді шешу үшін шағымдана алатын еңбек дауларын қарау жөніндегі дербес органдар болып табылады.
Еңбек дауы жөніндегі келістіру комиссиясының шешімін қайта қарау өкілеттігі сотқа берілмеген.
Сотта тікелей кәсіпорындар (ұйымдар) қызметкерлерінің арызы бойынша келістіру комиссиясында алауыздықтар қаралмаған еңбек даулары, сондай-ақ шаруа қожалықтарында жеке еңбек шарттары бойынша жұмыс істейтін адамдардың арыздары бойынша еңбек даулары қаралады. Соттар қызметкерлердің кәсіпорынға (ұйымға) немесе кәсіпорынның қызметкерге келтірген зияндарының орнын толтыру жөніндегі арызы бойынша дауларды қарауды тікелей өз іс жүргізуіне қабылдайды. Соттар сондай-ақ шетел азаматтарының, азаматтығы жоқ адамдардың, шетелдік ұйымдардың (заңды тұлғалар), шетелдер қатысатын ұйымдардың еңбектік құқықтық қатынастарынан туындайтын даулар бойынша талаптарды да қарайды.
Ұжымдық еңбек дауларын шешудің, сондай-ақ ереуілге шығу құқығын іске асырудың тәртібі мен әдістерін реттеудің құқықтық негіздері Қазақстан Республикасының 1996 жылғы 8 шілдедегі "Ұжымдық еңбек даулары және ереуілдер туралы" Заңында белгіленген. Еңбек ұжымының ұйымдардағы еңбек жағдайларымен еңбекке ақы төлеуді белгілеу және өзгерту, ұжымдық шарттар мен өзге де келісімдерді жасасу, оларға өзгерістер енгізу және орындау мәселелері жөніндегі талаптары осы ұжым мүшелерінің жалпы жиналысында (конференцияда) қалыптасады және ұжым мүшелерінің не конференция делегаттарының көпшілік дауысымен қабылданып, бекітіледі. Ұжымның талаптары жазбаша түрде баяндалып, жұмыс берушіге жіберіледі. Еңбек ұжымының мүдделерін олар өкілеттік берген өкілдер немесе орган қорғайды. Егер бұл керсетілген талаптарды бірнеше еңбек ұжымдары қоятын болса, онда олардың мүдделерін де өздері өкілеттік берген органдар қорғайды. Салалық немесе аумақтық кәсіподақ органдары өкілетті органдар міндетін атқара алады.
Жұмыс беруші, еңбек ұжымы қойған талаптарды оны алған күннен бастап үш күнтізбелік күннен кешіктірмей қарауға және даулы мәселелер бойынша келісімге келуге тырысуы керек, ал келісімге келе алмаған жағдайда — белгіленген мерзімде өзінің шешімі мен ұсыныстарын жазбаша түрде еңбек ұжымына жеткізуге және дауды одан әрі қарау үшін қатысатын өз өкілдерінің құрамын көрсетуге міндетті. Екі және одан да көп еңбек ұжымдарының біріккен не бірлескен талаптары жұмыс берушінің (кәсіпкерлер) тиісті органдарына жіберіледі, олар оны алған күннен бастап жеті күнтізбелік күн ішінде қарап, өз шешімдері жөнінде еңбек ұжымдарьшың біріккен өкілді органына хабарлауы тиіс.
Еңбек ұжымының талаптары келістіру рәсімі тәртібімен қаралады, яғни ұжымдық еңбек дауы кезектілік тәртібімен алдымен келістіру комиссиясында қаралады, келісімге келе алмаған жағдайда — еңбек сараптау комиссиясында қаралады. Еңбек туралы заңдық және өзге де нормативтік-құқықтық актілерді қолдану жөніндегі еңбек даулары (оларды орындамау не бұзу жөніндегі) тараптардың біреуі өкілінің арызы бойынша сотта қаралады. Ұжымдық еңбек дауын шешудің ең ақырғы шарасы ереуіл болып табылады. Ереуіл деп еңбек ұжымының жұмыс беруші мен ұжым арасындағы өздерінің әлеуметтік-экономикалық және кәсіби талаптарын қанағаттандыру жолындағы күрес шаралары түсініледі. Ереуіл еңбек ұжымы мүшелерінің белгілі бір мерзімге немесе жұмыс берушінің еңбек ұжымының талаптарын қанағаттандырған мерзіміне дейін жұмысты толықтай не ішінара тоқтатуы (жұмысқа шықпау, еңбек міндеттерін орындамау). Ереуілге шығу жөніндегі шешім — еңбек дауын келістіру рәсімдерінің көмегімен шешуге мүмкін болмаған жағдайда қабылданады. Сонымен, еңбек даулары дегеніміз — қызметкер мен жұмыс беруші арасындағы бұрын реттелмеген еңбек дауларын шешу туралы заңды қолдану жеке еңбек және ұжымдық шарттар талаптарының орындалуы жөніндегі келіспеушіліктер.
Жеке еңбек даулары жұмыс берушіге өздерінің бұзылған еңбек құқықтарын тану немесе қалпына келтіру жөнінде талап коюшы жекелеген қызметкерлердің бастамасы бойынша туындайды. Ұжымдық еңбек даулары өкілді орган қызметкерлері өкілеттік берген еңбек ұжымдары мен жұмыс беруші немесе басқарудың салалық (сала аралық) органдары арасында еңбек туралы пайдаланылып жүрген заңды қолдану, қызметкерлердің қазіргі әлеуметтік-экономикалық еңбек және тұрмыс жағдайларын өзгерту немесе жаңа жағдайлар жасау жөнінде ұжымдық шарттар мен келісімдер жасасу және олардың шарттарын орындау жөніндегі мәселелер бойынша туындайды.
Қазақстандағы тәртіп
ҚР-ның “Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы” заңының 97-бабына сәйкес Е. д. тараптардың келісімі бойынша не сот үкімімен шешілуі мүмкін. Тараптардың келісімімен Е. д-ларын қарайтын орган — келісім комиссиясы құрылады. Ол арыз берушінің өтінішін үш күн ішінде қарап, арнайы шешім қабылдайды. Келісім комиссиясының арызданушы талабын қанағаттандыру жөніндегі шешімін қарсы тарап үш күн ішінде орындауға тиіс. Еңбек қарым-қатынастарынан туындайтын талаптармен сотқа шағымданған қызметкер мемлекет кірісіне сот шығындарын (мемл. баж бен іс қарауға байланысты төлемдер) төлеуден босатылады.
Дереккөздер
Санат:Құқықтану
Мюстаир
250px|thumb|Картада орналасуы Мюстаир (Müstair) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Инн округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 789 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 77.74 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3843, пошта индексі — 7537.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Граубюнден елді мекендері
Дунаева
Дунаева — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Елтырев өзенінің оң жағалауынан 181 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 87 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Гавиейра
Гавиейра (Gavieira) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Аркуш-де-Валдевеш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 446 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 57,56 км² шамасында. Халық тығыздығы — 7,7 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Наталья Владимировна Геллерт
thumb|Наталья Владимировна Геллерт Наталья Владимировна Геллерт 1953 жылы 20 наурызда Қызылорда облысы  Қазалы  қаласында туған. Неміс.
Әкесі - Геллерт Владимир Иванович, марқұм. Анасы -Геллерт Марта Людвиговна (1924 жылы туған), зейнеткер.
Целиноград кеңшар-техникумын (1977) агроном мамандығы бойынша; Целиноград ауылшаруашылығы институтын (1990) инженер-механик мамандығы бойынша; РФ СІМ дипломатиялық академиясын (1994) бітірген, халықаралық қатынастар саласындағы гуманитарлық проблемалар бойынша маман.
Қазақ, орыс, еміс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.
КОКП (1973-1991), КОКП ОК (1998-1990), «Нұр Отан» ХДП (2007 жылдан) мүшесі.
1968 жылдың тамыз айынан қазан айына дейін - Целиноград облысы егіншілер бригадасының аспазы. 1969 жылдан - Целиноград облысы Аманкелді атындағы кеңшарда тракторшы, 1990 жылдан - еңбек қауіпсіздігі және  қауіпсіздік техникасы бойынша инженері. 1991 жылдан - РФ СІМ Дипломатиялық академиясының тыңцаушысы. 1994 жылдың қыркүйек айынан - Алматы қаласы СІМ кадрлар басқармасының бірінші хатшысы. 1994 жылдың желтоқсан айынан - ҚР ГФР-дағы елшілігінің екінші хатшысы. 1998 жылдан - Астана қаласы СІМ Консулдық қызмет департаментінің бірінші хатшысы, кеңесшісі. 2001 жылдан - ҚР Беларусь Республикасындағы елшілігінің бірінші хатшысы. 2005 жылдан - ҚР СІМ аппаратының бақылау бөлімінің бастығы. 2007 жылдың ақпан айынан - ҚР СІМ әкімшілігі бақылау бөлімі департаментінің бастығы. 2007 жылдың тамыз айынан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының «Нұр Отан» ХДП тізімі бойынша депутаты, Халықаралық істер, қорғаныс және  қауіпсіздік комитетінің мүшесі. КСРО Жоғарғы Кеңесінің 10-ші, 11-ші шақырылымдарының депутаты (1979-1989). Қазақстан Ленин Комсомолы сыйлығының лауреаты (1976).
Еңбек Қызыл Туы (1975), Ленин (1977), Халықтар достастығы (1981) ордендерімен; «Ерен еңбегі үшін» (1971), «Социалистік ауылшаруашылығының үздігі», «Тыңға 50 жыл» (2005), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тұрақты, бай әрі бейбіт ел».
Тұрмыс құрған. Жұбайы - Бекешев Ғазидулла Құрманбекұлы (1952 жылы туған). Қызы - Хамитова (Бекешева) Жанаргүл (1977 жылы туған); ұлы - Бекешев Арман (1981 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Наумов ауылдық округі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Наумовка, Кемеркөл, Өрнек ауылдары кіреді. Орталығы - Наумовка ауылы. Округ құрамында болған Филипповка ауылы 2013 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1437 адамды құрайды.
Ашық құндызшөп
Ботаникалық сипаты
thumb|left|150px| thumb|left|120px| Ашық құндызшөпті орыс тілінде "сон трава" ("ұйқы шөбі") деп те атайды, ол халық арасында: ашық құндызшөптің тамырын жалаған жануарлар ұйқыға кетді-мыс деген ұғымға байланысты болса керек. Кейде мұны сыртқы ұқсастығына қарап "жабайы қызғалдақ" деп те атайды. Өсімдіктің құрамында протоанемин, анемонин, сапониндер бар.
Емдік қасиеті
Дәрілік мақсатқа өсімдіктің жерге түскен бөлігін пайдаланады.
Дәріні дайындау және қолдану тәсілі
Өсімдіктің 1 шай қасығын 1 стақан салқын суға салып, 1 тәулік қояды да сүзіп алады. Осы тұнбаны тері ауруларын емдеу үшін дене сыртына жағады. Тұнбасын өте аз мөлшерде ішеді, себебі ашық құндызшөп улы, сондықтан оны дәрігердің бақылауынсыз пайдаланауға болмайды.
Тағы қараңыз
Санат:Сарғалдақтар тұқымдасы Санат:Дәрілік өсімдіктер Санат:Қазақстан флорасы Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер
Кіші Порста
Кіші Порста — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Икса өзенінің сол жағалауынан 35 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Лепрология
thumb|250px|Алапес дертіне шалдыққан 24 жастағы ер адам Лепрология  - алапес дертін зерделейтін және оны анықтау, емдеу және мұндай аурудың алдын алу әдістерімен шұғылданатын, ілім бөлімі.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Мақталы (Мақталы ауылдық округі)
Мақталы — Түркістан облысы Жетісай ауданындағы ауыл, Мақталы ауылдық округі орталығы.
Лепрология
Дереккөздер
麻瘋病
Мақталы (Мақталы ауылдық округі)
Географиялық орны
Аудан орталығы – Жетісай қаласынан солтүстік-батысқа қарай 21 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1372 адам (704 ер адам және 668 әйел адам) болса, 2009 жылы 1472 адамды (754 ер адам және 718 әйел адам) құрады.