cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ракитка (Имза тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сильфиак
Сильфиак (Silfiac) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Морбиан департаментінде орналасқан. Понтиви округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 22,46 км² шамасында.
NGC 4543
NGC 4543 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика.
Сильфиак
Коммунаның INSEE коды — 56245, пошта индексі — 56480.
NGC 4543
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1827 жылы 27 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4543 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41923, MCG 1-32-109, ZWG 42.167, VCC 1608, NPM1G +06.0349.
Сильфиак
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Көктау (тау, Шығыс Қазақстан облысы)
Көктау – Қалба жотасының солтүстік бөлігіндегі тау массиві.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 1449 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 24 км-ге созылып жатыр, енді жері 18 км. Солтүстік, солтүстік-батыс беткейі көлбеу келген, оңтүстік беткейі тік жарқабақты. Сибинка (Себе) және Ұраңқай өзендерінің суайрығында. Таудан осы өзендердің бірнеше салалары бастау алады. Солтүстік-шығысында Медведка тауы, оңтүстігінде Шалқар көлі орналасқан.
Геологиялық құрылымы
Палеозойдың тақтатас, құмтас және интрузивті жыныстарынан түзілген.
Өсімдігі
Баурайындағы қызғылт қоңыр, қара топырақ жамылғысында дала өсімдіктері, шатқалдарында қарағай, терек, т.б. өседі.
Дереккөздер
Санат:Ұлан ауданы таулары
Сэрто-Се
Сэрто-Сё — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Байдарата кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Фри (Сен-Маритим)
Фри (Fry) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Дьеп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,03 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76292, пошта индексі — 76780.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 148 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,43 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Алиуд
Алиуд (Aliud) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Сория провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампо-де-Гомара ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 27 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,65 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сория елді мекендері
Нилайвилл (Миссури)
Нилайвилл (Neelyville) — Миссури штатының Батлер округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 3.0 км². FIPS коды — 29-51446.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 500 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Батлер округы (Миссури)
Поликсен
Поликсен (поли... және xenos — бөгде, бөтен) — саф металдар класының платина тобындағы минерал. Құрамында қоспалар (Іr, Rh, Pd, Cu, Nі) өте көп болуына байланысты осылай аталған.
Костас Кацуранис
Константинос (Костас) Кацуранис (Κωνσταντίνος Κατσουράνης; 21 маусым 1979, Патры, Грекия) — грек футболшысы, жартылай қорғаушы. 2004 жылғы Еуропа чемпионы.
Сілтемелер
Санат:21 маусымда туғандар Санат:Грекия футболшылары Санат:Панахайки ФК ойыншылары Санат:АЕК Афина ФК ойыншылары Санат:Бенфика ФК ойыншылары Санат:Панатинаикос ФК ойыншылары Санат:ПАОК ФК ойыншылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары Санат:Грекия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Жезқазған барлаушылары (мақала)
Жезқазған барлаушылары – Қаныш Сәтбаевтың мақаласы. 1941 жылы 23-сәуірде «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінде жарияланған. Мақалада Жезқазған геологиялық барлау жайында жазылған. Өндірістік жоспарлы бағдарламасына қарай геологиялық барлау жұмысының жылдан-жылға артығымен орындалуы, оның ішінде 1940 жылдың бұрғылау жоспары барлық жағынан 112,5% -ке, жоспарланған жұмыстың жылдық орта бағасы белгіленген жоспардан 14,7%-ке арзандатылғаны айтылады. Жұмысшылардың бір орында ұзақ жылдар тұрақтап істеуінің пайдалы екендігі, одан еңбек өнімділігі арта қалуынына көңіл аудара отырып, 1940 жылдың жоспарын Қазақ республикасының 20 жылдығы мерекесіне дейін, сондай-ақ бүкіл барлау жұмысының жылдық жоспарының да артығымен орындалғанын атап өтеді.
Барлаушылар ұжымының жұмыста табысқа жетуінің бір кепілі маман жұмысшылары үйреншікті ескі әдіспен шектелмей, бұрғылау жұмыстарында жаңа геологиялық-барлау технологиясын жақсартып әрі жаңашыл әдістерді қолдануы арқасында жеткеніне назар аударады. Мысалы, кенді ірі бытырамен бұрғылау әдісін қолданғанда аға шебер Е.Бекенесов пен бұрғылау партиясының бастығы, техника жетекшісі А.Д.Никитиннің жүргізген тәжірибе жұмыстары 1937 жылдың алғашқы тоқсанында-ақ табысқа жеткізіп, яғни бұрынғыдан 25%-ке артқан; сондықтан да «Бұл әдіс Жезқазғандағы барлық бұрғылау станоктарында қолданылатын болды» — дейді мақала авторы. Жезқазған геологиялық-барлау кеңсесінің жұмысындағы тағы бір өзгешілік «''жер астындағы кендердің барлығы комплексті әдіспен зерттеледі. Дүниежүзілік маңызы бар мыс рудаларының запастарымен қатар, Жезқазған барлаушыларының күшімен темір, марганец рудаларының, көмірдің, құрылыс материалдарының ірі»'' қорлары табылғаны, соған Қарсақбай темір кені мен Қияқты көмірі секілді келешегі зор кен орындары да кіретіндігі айтылады. ХКК мен Түсті металдар кәсіподағы ОК-нің ауыспалы Қызыл Туы Жезқазған геологиялық барлау кеңсесіне екі жыл ұдайы (1940, 1941) табыс етілгені — Жезқазған геологтарының елеулі еңбегінің нәтижесі екендігі де зор мақтаныш сезіммен баяндалған. Сәтбаевтың қазақ тілінде жазған осы мақаласы кейін «Қазақстан - менің Отаным» (1999, 59-61-бет) және 8 томдық еңбектері жинағының 7-томында (2000, 113-15-бет) жарық көрді.
Дереккөздер
Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары
Кербежик
Кербежик — Ресейдегі өзен. Краснояр өлкесі, Хакасия Республикасы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Таранжуль өзенінің оң жағалауынан 8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым бастауынан Ачинск қаласына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Сан-Джованни-ла-Пунта
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 22 490 адамды құрайды (2010). Халық тығыздығы 2249 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 10 км² шамасында. Пошта индексі — 95037.
Елді мекеннің қамқоршысы — евангелист Иоанн Богослов. Жыл сайынғы мерекесі — 27 желтоқсан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Калугерово (Пазарджик облысы)
Калугерово (Калугерово) — Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Лесичово қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 4462. Телефон коды — 03515. ЕКАТТЕ коды — 35571.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пазарджик облысының елді мекендері
Аққұс
Аққұс — Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданы, Пятимар ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңақала ауылынан солтүстік-батысқа қарай 43 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 295 адам (160 ер адам және 135 әйел адам) болса, 2009 жылы 180 адамды (107 ер адам және 73 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жаңақала ауданы елді мекендері
Кіші Ия
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Тизак-де-Кюртон
Тизак-де-Кюртон (Tizac-de-Curton) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Либурн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,97 км² шамасында.
Кіші Ия
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Тизак-де-Кюртон
Коммунаның INSEE коды — 33531, пошта индексі — 33420.
Кіші Ия
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тизак-де-Кюртон
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 279 адамды құрады. Халық тығыздығы — 70,28 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Марли-ла-Виль
Марли-ла-Виль (Marly-la-Ville) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Валь-д'Уаз департаментінде орналасқан. Сарсель округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,62 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5497 адамды құрады. Халық тығыздығы — 637,7 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валь-д'Уаз департаментінің коммуналары
NGC 200
NGC 200 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1790 жылы 25 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 200 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2387, UGC 420, MCG 0-2-112, ZWG 383.60, IRAS00370+0236.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Ор шығанағы
Ор шығанағы (Or boğazı, Перекопська затока) — Қара теңіздегі Қаркенет шығанағының солтүстік-шығыс бөлігіндегі шығанақ.
Ол 20 км-ге дейін Ор мойнағының жағасына шығады. Шығанақтың оңтүстік-шығыс бөлігі Қырым түбегінің жағалауын, солтүстік-батыс бөлігі Украинаның Херсон облысының жағалауын шайып жатыр. Кіре берістегі ені 18 шақырымдай келеді. Шығанақ таяз, ең терең жері 5 м-ден аспайды. Төбі құмды, сазды.
Жағалары жарлауытты (9 м-ге дейін), кей жерлері батпақтанған.
Шығанақтың флорасы мен фаунасы теңізшөп қопалары, моллюскалар, асшаяндар, медузалар, теңіз инебалықтары, атбалықтармен ұсынылған. Бұрын шығанақта бұзаубас балықтар, камбала, басқын балық және басқа да балық түрлері өмір сүрген.
Ор шығанағын Геродот Днепр көлтабанына ұқсас қойнау деп атаған. Ор шығанағы бұрын Днепрдің бір сағасы болған деген пікір бар.
Шығанақ жағалауына тікелей жақын жерде Александровка, Алексеевка, Қула, Ставки және Үш Жылға ауылдары және Әрмени Базар қаласы орналасқан.
Әдебиет
Санат:Қара теңіз шығанақтары Санат:Қырым шығанақтары Санат:Херсон облысы шығанақтары
Айланшөп
Айланшөп, немесе Самалдық шөп (Persicaria maculosa) – тарандар тұқымдасына жататын біржылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанның көптеген аймақтарында (Каспий маңы ойпаты, Балқаш-Алакөл ойысы, Түркістан, Жоңғар, Іле Алатауы, Қаратау өңірлері), өзен бойында, арық, тоған жағалауларында өседі. Оны сиырдан басқа малдың бәрі жейді.
Биіктігі 20-80 см, сабағы тік болады. Қаңдауыр пішіндес жапырағы сабаққа кезек орналасады. Сабағы тік өседі әрі қысқа, ұштары сүйір, шеттері бүтін,жоғарғы жағында қара қоңыр дақтары бар, бұтақтары көп, жапырақтары кезектесіп орналасқан.
Гүлдері ақ немесе қызғылт түсті, 5 гүл жапырақшадан тұрады, жапырақтарының қуысына масақша тәрізденіп шоғырланған. Жемісі жұмыртқа сықылды қара түсті жылтыр жаңғақша. Самалдық шөп өзендердің,арықтардың жағаларында, ылғалды жерлерде, арамшөп ретінде егістік жерлерде өсе береді. Дәрі жасау үшін оның жер бетіндегі бөлігінің жоғарғы жағын гүлдеген кезінде жинап алады.
Құрамында К витамині, флавоноидтар, гликозидтер, эфир майлары, қоймалжың, илік заттар, С витамині бар. Өсімдіктің қан тоқтататын, несеп айдайтын, іш жүргізетін қасиеттері бар. Дене сыртындағы жаралардың жазылуын тездету үшін майдәрі жасап та пайдаланады. Етеккір көп келгенде, геморрой түіндерінен, жатырдан қан кеткенде оны тоқтату үшін қолданады. Бас ауырғанда кісінің желке тұсына өсімдіктің жас шөбін басуға болады. Әйелдердің ақ етіккірінің келуін, бүйректің ауруларын емдеу үшін де пайдаланады.
Дәріні дайындау және қолдану тәсілі: Самалдық шөптің ұнтақталған шөбінің 1 ас қасығын 1 стакан қайнап тұрған суға салады да, 15 минут тұндырады. Дәріні сүзіп алып екіге бөледі де, бір күнде тамқтан кейін екі рет ішіп тауысады. Емдеу мерзімі 3 апта. 2 литр суға өсімдіктің кептіріліп ұнтақталған 2 уысын салып 15 минут қайнатады да,1 стакан ыстық сүт және 1 ас қасық крахмал қосып,бұлау жасап пайдаланады. Ваннаға жату ұзақтығы 15 минут. Күн сайын немесе күнара қабылдап,1-2 айға дейін емделеді.
Дереккөздер
Санат:Таран тұқымдасы Санат:Дәрілік өсімдіктер
Иқан шайқасы
Иқан шайқасы — 1864 жылы желтоқсанда Ресейдің Орта Азияға өктемдігін жүргізу кезінде Иқан ауылы маңында болған Есаул Серовтің 2-ші Орал казак полкінің 4-жүздігі мен Әлімқұлдың қоқан әскері арасында болған қақтығыс.
Шайқас қарсаңындағы жағдай
Шымкентті алғаннан кейін орыс әскерлері 1864/65 ж. қыста Орта Азияның ең ірі қаласы Ташкентке жол ашты, Түркістан әскери губернаторы М.Г.Черняев қалаға қайтадан шабуыл жасауды жоспарлады. Қоқан билігі өз кезегінде бейтарап бақылаумен шектелмей, орыстарды арандату үшін қасақана әрекеттерге барды.
1864 жылдың қараша айының аяғында Қоқан билеушісі Әлімқұл 10 мыңдық Қоқан әскерін арбалы керуенін, зеңбірегін, жауынгерлік керек-жарақтарын бастап, алдын ала жалған ақпарат таратып, онымен бірге Ташкенттен жолға шығады. Бірақ қоқандықтар Шымкентке жасырын жақындай алмады: Түркістан басшысы полковник Жемчужников қала маңындағы далада кейбір қаңғыбас топтардың пайда болғанын естіп, 1864 жылы 4 желтоқсанда есаул Василий Родионович Серов бастаған жүз Орал казактарын барлауға жібереді.
Алда келе жатқан үлкен қауіптен хабарсыз жүздік бір ғана «керік зеңбірек» пенен аздаған азық-түлік алып жолға шықты. Жасақ қолбасшысы қарсы келе жатқан қырғыздардан Түркістаннан 20 шақырым жердегі Иқан ауылын жау басып алғанын, олардың Әлімқұл жасақтарының саны туралы хабары жоқ екенін біледі.
Шайқас барысы
thumb|right|200px|Серов В.Р. полковник атағында, сонымен бірге оның казактары Жүздік Иқан ауылының маңында Түркістан қаласын алуға жорыққа шыққан Қоқан хандығының аталығы молда Әлімқұл бастаған он мыңдай әскері бар Қоқан әскеріне күтпеген жерден тап болады: қырғыз барлаушысы Ахмет «көлдегі қамыстай көп қоқандық бар» деп хабар жеткізді. Тек жырада орналаса алып, түйелердің жүгін түсіріп, азық-түлік қаптарынан бөгет жасап үлгерген казактар әп-сәтте қоршауға алынды.
Қоқандықтардың атты әскерінің алғашқы шабуылын Сібір казактары әскерінен қашып келіп, мұсылманша Осман аталған урядник күтпеген жерден Орал казактарына у-шулап бас салды, бірақ мылтықтардың дүркіндете атуы менен бытыраның әсерінен тойтарылған болатын. Азиялықтар бұл әрекетті 2-3 рет қайталап, казактардың жақсы бағытталған атыстары орыс қорғанысының айналасына тізілген мәйіттерді үйіп-төккенде ғана казактарға жақын жерде тұрақ құрып, оттарын жақты. Үш күн бойы тамақсыз, сусыз, арасында Ақиарды қорғауға қатысқан Орал казактары өлі жылқылардың денесінің артына тығылып, тақыр далада айналмалы қорғаныс жүргізді. Қоқандықтар түні бойы оқ жаудырды, таң атқаннан кейін атыс күшейіп, өзегі бар гранаталар жылқыларды өлтіріп, казактарды жарақаттай бастады. Орал казактары бұған жауап қайтарды, батылдығын көрсету үшін жақындаған аттың үстіндегі жігіттерді дөп тигізіп түсіріп, сәнді киімі және ат әшекейімен ерекшеленетін қоқандық қолбасшыларды атып, артиллерияшыларды көздеді. Алдында ұзақ мерзімді шайқастарға қажеттінің бәрімен жабдықталған тұтас әскер тұрғанын түсінбеген көпшілік өздері шабуылға шығуға ынталы болды, бірақ Серов бұған жол бермеді.
Түсте Орал казактары қала жағынан зеңбірек даусын естиді — бүкіл қалада небәрі 2½ ротасы бар Түркістан коменданты Иқан маңындағы атыстардан казактардың ұрыс жүргізіп жатқанын түсініп, оларға көмектесу үшін таң сәріде шағын жасақ жіберді. Түркістаннан көмекке жіберілген бұл атқыштар ротасы поручик Сукорконың қолбасшылығымен казактарға үш шақырымдай жете алмай, өздері қалаға әрең оралды – олардың алдын Сыздық Кенесарыұлы сұлтан жасағы кедергі болды. Сыздықтың шағын атты әскер жасағы Түркістаннан Сукорконың ротасын бөгеп, қаланы екі күнге жуық үйіріп жүрді.
thumb|right|200px|[[Василий Васильевич Верещагин|Василий Верещагиннің Түркістан сериясы суреті]] Шайқасты тезірек аяқтау үшін Әлімқұл казактарды сатқындыққа көндірмек болды. Ол Серовке жазбахат жіберді:
Енді менен қайда бармақшысың? Әзіреттен жіберілген жасақ жеңіліп, кері қайтты; мыңыңнан (!) бірде-біреуі қалмайды – беріл, біздің дінімізді қабыл ал: ешкімді ренжітпеймін!
Қоқан қолбасшысының жолдауына орыстар тек атыстарды күшейтумен ғана жауап берді, бұл мәселеде келіспеушіліктер болған жоқ және жасақта берілуге дайын адамдар да болмады.
Көп ұзамай Серов Түркістанға екі казакты — Борисов пен Черняевті және адал қырғыз Ахметті жіберді. Оларға соңғы үміт артылды: олар не өлер еді, не күшпен қалаға кірер еді.
Желтоқсанның 6-сы күні таңғы сағат 7-де тағы да жанкешті шайқас басталды, қоқандықтар енді бірден үш жақтан ілгерілей бастады. Осы уақытқа дейін 57 казак қаза болды, ал 42 (тірі қалғандардың барлығы дерлік) жараланды, орыс жасағындағы барлық аттар да қырылды. Қатарынан 4 шабуылды жеңген жаралы оралдықтар барлығы бірге «Алақай!» деп айғайлай есаул Серовтың пәрменімен көтеріліп, шаршы алаңға тұрып, алға жылжып, мыңдаған жау шебін бұзып өтті. Орыс казактарының жанкешті қарсылығы қоқандықтарды таң қалдырды.
Бір уыс казактар сенімді түрде Түркістанға қарай жылжыды, бірақ қоқандықтар өздерін ешбір қауіп-қатерге ұшыратпай атып тастауға болатынын көп ұзамай түсінді. Оқ тиіп құлаған казакқа ат ізін салған қуғыншылар дереу қаптап, құрбанының басын кесуге асықты. Бірақ мұндай қоқандықты «олжасын» көтеріп, жеңіске жеткен сәтте-ақ орыстың дәл көздеген оғы да өлтіретін. Қалып қалғандармен не болып жатқанын көрген казактар бар күшімен жылжыды. 4 оқтан жараланған жүзбасы Абрамичев тіпті оны өлтіруді өтінген; кейін оның денесін әрең таныды.
Күннің аяғында, ымырт батқанда, қала маңында Орал каазктары оларға қарай жүгіріп келе жатқан сарбаздарды көрді. Бұл Түркістан коменданты Иқан жүзіне көмекке жіберген екінші жасақ еді. Казактарды арбаға салып, тура ауруханаға жеткізді.
Губернатор М.Г.Черняев казактардың ерлігіне таң қалып, сол кезде Түркістан комендантының салғырттығы мен уақтылы көмек жібермегені үшін қатты ашуланды.
Дереккөздер
Санат:Қоқан-Ресей соғысы Санат:Қазақстандағы ұрыстар Санат:Орталық Азиядағы ұрыстар
Михайловка (Аскин ауданы, Казанчин ауылдық кеңесі)
Миха́йловка — Башқұртстанның Аскин ауданындағы ауыл, Казанчин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 32 адамды құрады. Пошта индексі — 452887, ОКАТО коды — 80204816005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Ішкі Қытай
Ішкі Қытай - Қытай елінің ішкі аудандарының жалпы атауы.
Остенфельд
Остенфельд (Ostenfeld) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Солтүстік Фризия ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1530 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 27,67 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 54 099. Муниципалитеттің басшысы — Йенс Христиан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Дэвид Финчер
Дэ́вид Э́ндрю Ле́о Фи́нчер (ағ. David Andrew Leo Fincher, 28 тамызда, 1962 жылы туған) — американдық кинорежиссер және бейне клип түсіруші, атақты «Күрескерлер клубы» (1999) фильмін түсірді. 2011 жылы «Әлеуметтік жүйе» фильмі үшін үздік режиссер ретінде BAFTA сыйлығын алды.
Өмірбаян
Дэвид Финчер 1962 жылдың 28 тамызында Колорадо штатының Денвер қаласында дүниеге келді, бірақ Калифорнияда өсті. "Буч Кэссиди және Сандэнс Кид"((Butch Cassidy and the Sundance Kid, 1969) вестернін көргеннен кейін өзінің тағдырын кинематографпен байланыстыруды шешті. 8 жасында қолына бірінші рет кинокамераны алып, өзінің фильмдарын түсіре бастады.
20 жасында ол Лукастың ILM спецэффекттерін өндіретін компаниясына кіріп, "Джедайдың оралуы", "Индиана Джонс және тағдыр ордасы" және "Шексіз әңгіме" фильмдерінің өндірісіне қатысады
1986 жылы Финчер Propaganda Films студиясына жұмысқа кіреді. Ол жерде Дэвид үлкенбюджетті музыкалық бейне клиптер түсіре бастайды. Мысалы, "Aerosmith"-тің "Janie’s Got A Gun", " The Rolling Stones"-тің "Love Is Strong" және Джордж Майклдың «Freedom» бейне клиптері. Ең көп атақ-даңқты Финчер Мадоннаның "Bad Girl" және "Vogue" өлеңдеріне клип түсіру арқылы алды.
1992 жылы Финчер өзінің алғашқы толықметражды "Бөгде 3" фильмін түсіреді. Бірақ ол тек мазақ ретінде саналады. Кейін Финчер ақталып, ең жас талапты режиссерлер қатарына кіреді. "Бенджамин Батоннын жұмбақ оқиғасы" Оскар премиясының 13 номинациясын алды, ал "Әлеуметтік жүйе" американдық баспасөзде ешбір жағымсыз рецензия алмайды.
Эксплуатация
Эксплуатация - адамның адамды меншігі бар таптардың тікелей өндірушілердің өндіріс құралдарын, қосымша, ал кейде тіпті қажетті еңбектің бір бөлігінің өнімдерін тегін иемденуі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
16 желтоқсан
Желтоқсанның 16 — Григориан күнтізбесінде жылдың 350-шы күні (кібісе жылдарда 351-ші). Жылдың аяғына 15 күн қалады.
Туғандар
1770 жылы Бетховен, Людвиг ван дүниеге келді
Сыртқы сілтемелер
Санат:16 желтоқсан
Қазақстандағы сайлау жүйесі
Дереккөздер
Санат:Қазақстан саясаты
Транскапсидация
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Oecologia
«Oecologia» – экология мәселелеріне арналған ғылыми халықаралық журнал. .
Негізі 1968 жылы қаланып, 2011 жылы 165-ші саны (том) жарық көрді. Басылым беттеріндегі негізі тақырыптар: физиологиялық экология, популяциялық экология, қоғамдық экология, экожүйелік экология, ғаламдық экология өзгерістері және т.б.
Бас редакторы: R. Brandl; K.L. Gross; C. Körner; R.K. Monson; C.W. Osenberg; H. Ylönen. «Springer Berlin / Heidelberg» баспасынан басылып шығады. ISSN: 0029-8549.
Дереккөздер
Санат: Журналдар
Герефорд сиыры
thumb|300px Герефорд сиыры — етті сиырдың бір тұқымы. Жергілікті малды ұзақ сұрыптау арқылы 18 ғ-дың аяғында Англияда Херефордшир графтығында шығарылған. Герефорд сиырының бұрынғы КСРО-да өсірілетін аудандары: Қазақстан, Челябі, Сталинград, Ростов облыстары. Биіктігі 125 см, тұрқы 153 см, кеуде орамы 197 см. Бұқасы 900 – 1000 кг, сиыры 550 – 600 кг тартады. Қазақстанға 1930 жылдан бастап әкелінгенГерефорд сиырын қазақы және қалмақ сиырымен будандастыру нәтижесінде қазақтың ақбас сиыры шығарылды. Герефорд сиыры Шортанды астық шаруашылық ғылыми-зерттеу институтының тәжірибе шаруашылығында, «Шалабай», «Аңқаты» асыл тұқымды мал зауытынтында (Батыс Қазақстан облысы) өсіріледі.
Дереккөздер
Санат:Сиыр тұқымдары
Отырар (өлең)
Отырар - өлең. Авторы Мұхтар Шаханов.
Қысқаша мазмұны
Алты ай бойы Отырар қамалы ұлы Шыңғыс ханға берілмегендіктен Шыңғыс хан өз ұлы Шағатайға ақыл айтады. Алты айдан соң Отырырдағы сатқын Қараша Отырарды сатады. Шыңғыс хан Отырардың ұлы қолбасшысы Қайыр ханды құрметтеп сыйлайтынын білдіреді де, сол себепті ол Қарашаны өлім жазасына кеседі (Қарашаның әкесінің, Қарияның көзінше). Ақыр соңында Қария шеткі елшілер қақпасынан бір баланы құтқарып жібергені туралы айтады.
Дереккөздер
Санат:Шаханов шығармалары
Тасқала ауданы
Тасқала ауданы — Батыс Қазақстан облысының солтүстік-батысында орналасқан әкімшілік бөлініс. Тасқала ауданы 1933 жылы 8 қараша айында құрылып, "Каменка ауданы" деп аталған, 1993 жылдан қазіргі атауын иеленді. Ауданның аумағы - 8 068 км².
Географиялық орны
Аудан Ресей Федерациясының Саратов облысы аумағымен, Батыс Қазақстан облысының Бәйтерек, Ақжайық, Казталов аудандарымен шектесіп жатыр. Ауданның орталығы Тасқала, облыс орталығы Орал қаласынан 80 шақырым жерде орналасқан. Аудан Қазақстан мен Орталық Азияны Ресейдің еуропалық бөлігімен жалғайтын темір жол және Орал – Тасқала – РФ бойында орналасқан.
Жер бедері
Ауданның жалпы жер қыртысы тегіс. Ең биік төбесі Ешкітау (Ичка), теңіз деңгейінен биіктігі 259 метр. Бұл облыстағы ең биік нүкте. Ауданның гидрографиялық жүйесінде Деркөл, 1-Шежін, 2-Шежін шағын өзендері бар. Аудан арқылы Шежін, Мереке, Қазақстан, Қосшы ауылдық округтері аумағынан өтетін, Киров су қоймасынан өз бастауын алатын Жайықбай каналы өтеді.
Шежін ауылдық округінің аумағында Бірқазан мемлекеттік қорығы бар. Онда табиғатта сирек кездесетін су құстары мен жыртқыш аңдар мекендейді.
Білім саласы
Тасқала ауданының жалпы орта білім беру жүйесі өте жоғары деңгейде. Тасқала ауданының оқушылары әртүрлі деңгейдегі білім сайыстарына қатысып жоғары орындарды иеленіп келеді. Аудан ҰБТ нәтижелері бойынша алдыңғы қатарларда тұрақты орналасып келеді. Аудан білімінің деңгейін көтеруде 2005 жылы негізі қаланған "Сәулет" мектеп-лицейінің үлесі зор. Сәулет лицейі облыс орталығының алпауыттарынан қалыспай айтарлықтай бәсеке көрсетеді, лицейдің әсіресе жаратылыстану пәндері бойынша жетістіктері зор.
Пайдалы қазбалары
Зерттеу барысында анықталған өндіріс әйнегіне жарамды кварц құмы, тау тектес өндіріске пайдалы шебін қорлары анықталған. Сонымен қатар аудан аумағында көгілдір газбен  мұнай қоры орналасқан жер анықталды.
Әкімшілік бөлінісі
28 елді мекен 9 ауылдық округтерге біріктірілген:
Дереккөздер
Санат:Тасқала ауданы
Электрдоғасы
Электрдоғасы (Электрическая дуга) — екі электрод аралығында ауа арқылы электр тоғының тұрақты өтуі нөтижесіне қалыптасқан жалындау. 1802 ж. проф. В.В. Петров (Санкт-Петербург) ашқан. Ол қуатты гальваникалық элементпен нәрлендіріп, екі көміртекті электрод аралығында ауа арқылы электр тоғының тиянақты өтуін, нотижесінде жоғары температуралы жалындау қалыптасқанын ашқан. Жалынның сырт пішіні доғаша иіліп келген. Осыған орай В.В.Петров бұл жаңа физикалық құбылысты "электр доғасы" деп атапты және осылай аталу техникалық ұғым ретінде қалыптасқан.
Дереккөздер
Санат:Электротехника Санат:Электрлік Санат:Қауіпсіздік техникасы Санат:Дәнекерлеу
Кардиосклероз
Кардиосклероз (Cardiosclerosis - твердый - жүректе дәнекер тканнің өсуі) - Миокардта дәнекер тканнің өсуіне байланысты дамитын патологиялық күй. Кардиосклероздың түйінді (инфарктан кейінгі) және жайылма түрлерін ажыратады.
УЕФА кубогы 1982/83
УЕФА кубогы 1982/83 — Аталмыш турнирдің он екінші маусымы. Финалда "Андерлехт" және "Бенфика" клубтары кездесіп, "Андерлехт" клубы екі ойын қорытындысында басым болды.
Лерой Уокер
Өмірбаяны
Лерой Поуп Уокер 1817 жылы 7 ақпанда Хантсвиллде, Алабама дүниеге келді. Ата-анасы: Джонт Вильямс Цокер Матильда Поуп. 1933-1835 жылдары Алабама университетінде білім алды, кейінірек Виргиний университетінде оқыды. 1837 жылы ол адвокаттық тәжірибесін бастады, сонымен қатар біраз уақыт бойы аймақ сотының соты болды және басқа да қызметтермен айналысты.1840 жылдары Уокер Демократиялық партияда беделді саясаткері болды.
Дереккөздер
Санат:7 ақпанда туғандар Санат:1817 жылы туғандар Санат:1884 жылы қайтыс болғандар
China Railways
China Railways (中国铁路, Жоңғуо Тиелу) Қытай Халық Республикасының халықтық темір-жол операторы, Қытай темір-жол министрлігінің құзырында.
Сыртқы сілттемелер
Санат:Қытай
17 желтоқсан
Желтоқсанның 17 — Григориан күнтізбесінде жылдың 351-ші күні (кібісе жылдарда 352-ші). Жылдың аяғына 14 күн қалады.
Мерекелер
Тағы қараңыз: Санат:Желтоқсанның 17 күніндегі мерекелер
Сыртқы сілтемелер
Санат:17 желтоқсан
Мыту
Мыту. Тілімізде бұл тұлғаның «мытқу», «мытыңқыpay» іспеттес түрлері де кездеседі. Түсіндірме сөздікте «мытқытып жіберу» деген тіркеске — қатты қысып жіберу, батыра ұстау мағыналарын жағыстырады. «Оны мытыңқырап қысып жібердім де, жерге атып ұрдым» (М. Танекеев, Қажымұқан.).
Қазіргі біз қолданып жүрген мағына, қалай болғанда да, қазақ тіліне ауысқаннан кейін пайда болған. Сөздің алғашқы төркіні — иран (парсы) тілі: мошт — жұдырық. Осы тілден қырғыз тіліне ауысқанда тұлғасы «муш», өзбектерде «мушт» болып езгерген де мағынасы «жұдырық» қалпында қала берген. Қазақ тілі өз заңдылығына сәйкестіріп «мыт» дыбыстық құрамына дейін өзгерткен. Жалпы түркі тілдерінде «ш» мен «т» дыбыстарының бірінің орнына бірі Жұмсалуы жиі құбылыс. Мысалы, біздің тіліміздегі «қашыр» сөзі кейбір түркі тілдерінде «қатыр» (құмықша) болып дыбысталады. Мұны былай қойғанда, парсы тобына жататын сарыкөл тілінде «мыт» болып тұлғаланып, «жұдырық» мағынасын беретіндігін көреміз.
Осы деректерді жинастыра келіп, қорыта айтқанда, алғашқы мағынасы «жұдырық» болған. Осыған сәйкес «мыту» дегеніміз «жұдырықтау», ал «мытып немесе мытқытып жіберу» сөз тіркесі — жұдырықтап жіберу дегенді түсіндіреді.
Жанармай өткізгіш бетон
Жанармай өткізгіш бетон - арнайы қосымшаны және араластыру қоспа материалынан қаттылық нәтижесін алатын жасанды құрылыс материалы.
Дереккөздер
Санат:Бетон Санат:Техника
Шарль де Кетеларе
Шарль де Кетеларе (Charles De Ketelaere; 10 наурыз 2001, Брюгге) — бельгиялық футболшы, Бельгия Ұлттық футбол құрамасы мен "Брюгге" клубының жартылай қорғаушысы.
Клубтық
«Брюгге
Сілтемелер
Санат:Бельгия футболшылары Санат:Бельгия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Брюгге ФК ойыншылары
Бұйра жартастар
Бұйра жартастар — мұздық қозғалғанда, мұз өңдеп кеткеп қатты жыныстардан тұратын жартастар; олардың мұз сырғып келген жағындағы беті көлбеу, тегістеліп қашалған да, қарама-қарсы жағы тік не кедір-бұдыр болады.
Бұйра жартастар - жылжыған мұздықтар тегістеп, майдаланып қалған жартастардың — "қоймаңдай тастардың" жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия Санат:Геология
IC 5367
IC 5367 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1670097, NPM1G +22.0730.
Osteuropa
«Osteuropa» – Шығыс, Орталық-Шығыс, Батыс-Шығыс елдерінің саясатын, тарихын, мәдениетін, экономикасын зерттеуге арналған ай сайын жарық көретін пәнаралық журнал. .
Берлиндегі «Берлин ғылым» баспасынан жарық көрген. Негізін 1925 жылы неміс ғалымы әрі саясаткері Отто Хётш қалаған.
Басылым 1939-1951 жылдар аралығында жарық көрмеген. 1959 жылы Клаус Менерт журналды қайта қалпына келтірген. Ал 2002 жылдан бастап редакция алқасын Манфред Заппер басқарады.
Дереккөздер
Санат: Журналдар
Ли Хун-чжан
Ли Хун-чжан (1823 жыл 15 ақпан, Аньхой - 1901 жыл 7 қараша, Пекин) - Қытайдың мемлекет қайраткері, дипломат.
Өмірі
Ауқатты феодал-помещиктің отбасында туған. Тайпин (1850-1864) және Няньцзюнь көтерілістерін (1853-1868) басуда үлкен рөл атқарды. Халық қозғалысын басуда Англия, Франция, АҚШ әскери күштерінің көмегіне сүйенді. 1896 жылы Ли Хун-чжан жапон агрессиясына қарсы орыс-қытай әскери қорғаныс одағы туралы және Қытай-Шығыс темір жолын салуға Ресейге концессия беру туралы Ресеймен жасырын шарт жасасты. 1901 жылы ол Қытайдағы ихэтуан көтерілісін басуға бағытталған «қорытынды протоколға» қол қойды.
Дереккөздер
Санат:Тарихи тұлғалар Санат:Қытай тұлғалары Санат:Қытай тарихы
Экономикалық адам
Экономикалық адам (А. Смит) - рационалды есеп арқасында пайданы максимизациялауға ерекше талпыныспен сипатталатын идеалды тип.
Вудсток (Коннектикут)
Вудсток (Woodstock) — Коннектикут штатының Уиндхэм округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 8 047 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 160.1 км² шамасында. FIPS коды — 09-88190.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Каапиранга
Каапиранга (Caapiranga) — Бразилиядағы муниципалитет, Амазонас штатында орналасқан. Оңтүстік-батыс Амазонас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Коари экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Орбита элементтері
нобай|360px| Аспан механикасының міндеттерінің бірі аспан денелерінің орбитасын табу болып табылады. Оны шешу үшін планетаның, астероидтың не Жердің спутниктері орбиталық элементтерді қолданады. Олар базалық координаталар жүйесін, орбита формасы мен өлшемін, оның кеңістіктегі және аспан денесі орбитаның белгілі бір нүктесінде тұрған кездің уақыт моментіндегі ориентациясын жасауға көмектеседі.
Каапиранга
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9424 адамды құрайды.
Жоспар
Жоспар, экономикада– мақсаты‚ мазмұны‚ көлемі‚ әдістері мен құралдары‚ орындалу мерзімі көрсетіліп‚ нақты кезеңге межеленген шараларды жүзеге асырудың белгіленген тәртібі мен реті. Жоспар мемлекет ауқымда, жеке өндірістік салалар, аймақтар, кәсіпорындар мен фирмалар деңгейінде жасалады. Оның болашақтық жоспар (ұзақ мерзімге арналғаны 10 – 15 жылға, орташа мерзімге арналғаны 3 – 5 жылға лайықталған), ағымдағы жоспар (1 жылдық), директивалық жоспар (орындалуы қатаң бақылауға алынатын) және индикативті жоспар (болжамға ұқсас ұсыныс, тапсырыс) деп аталатын түрлері бар. Жеке кәсіпорындар, фирмалар деңгейіндегі жоспар болжамдық көрсеткіштер мен оған жетудің нақты шаралары көрсетілетін бизнес-жоспар, қысқа мерзімдік жедел бағдарламалар түрінде әзірленеді. Қазақстанда мемлекет ауқымда индикативті жоспар қолданылады. Онда, негізінен, елдегі өндіріс пен тұтыну қарқыны, олардың көлемі мен құрылымы, баға, экспорт пен импорт, инвестиция көздері, экон. ынталандыру жүйелері, салық мөлшері, т.б. бойынша белгіленген нәтижелерге қол жеткізу көзделеді; қысқаша Жоспарлау.
Түрлері
Жоспарлы көрсеткіштер - жоспарлы кезеңге жеке кітапхананың немесе кітапхана ісінің кызметін дамыту жөніндегі тапсырманың сандық көрінісі Жоспарланған процестің барлык жақтарын білдіреді: кітапхана ко- рының көлемі мен орналасуы, кі- тапханалық кызмет көрсегудін нәтижелері, каржыны пайдаланудың тиімділігі және т.б.
Каапиранга
Санат:Амазонас елді мекендері
Орбита элементтері
Орбитаның кеплерлік элементтері
нобай|солға|170px|a — үлкен жарты ось
a
)
e
i
☊
Борық (ауыл)
Борық — Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданы, Пятимар ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Орбита элементтері
Орбитаның кеплерлік элементтері
Mo
Борық (ауыл)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңақала ауылынан солтүстікке қарай 38 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 364 адам (193 ер адам және 171 әйел адам) болса, 2009 жылы 336 адамды (177 ер адам және 159 әйел адам) құрады.
Орбита элементтері
Орбитаның кеплерлік элементтері
ω
Борық (ауыл)
Дереккөздер
Санат:Жаңақала ауданы елді мекендері
Орбита элементтері
Дереккөздер
Санат:Аспан механикасы
IC 930
IC 930 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 930 Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Викопизано
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 8253 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 307 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 27 км² шамасында. Пошта индексі — 56010.
Елді мекеннің қамқоршысы — Қасиетті Мария.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Альдеалафуэнте
Альдеалафуэнте (Aldealafuente) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Сория провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампо-де-Гомара ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 113 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 45,72 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сория елді мекендері
Жаңа Кара
Жаңа Кара — Башқұртстанның Аскин ауданындағы ауыл, Казанчин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 172 адамды құрады. Пошта индексі — 452887, ОКАТО коды — 80204816006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Бөгеу жасағы
Бөгеу жасағы — карсылас шабуылының бағыттарында бөгет жасайтын және қиратуды жүзеге асыратын инженерлік әскерлердің бөлімшелерінен (бөлімдерінен) тұратын кұрылым. Арнайы бөгеу жасақтарын құру мен колданудың теориялық негізі әскери инженер Д.М.Карбышевтің "Қирату және бөгеу" атты еңбегінде жасалған. Бұл теориялық негіздер Ұлы Отан соғысы кезінде кең парктикалық қолданыс тапты. Бөгеу жасағының құрылымы орындалатын міндеттерге және ұрыстық жағдайға байланысты әр-түрлі кұрамда (бөлімше, взвод, рота, батальон немесе арнайы мақсаттағы бригада) болуы мүмкін. Олар жергілікті жерді миналау, көпірлерді және басқа да объектілерді қиратуға дайындау, тағы басқа максаттарға колданылады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Көктау (тау, Батыс Қазақстан облысы)
Көктау – Жалпы Сырт қыратының солтүстік-батысындағы қырқалы тау массиві.
Географиялық орны
Батыс Қазақстан облысы Тасқала ауданы Амангелді ауылының солтүстік-батысында 33 км жерде, Ресеймен шекаралас орналасқан.
Геологиялық құрылымы
Жер қыртысы мезо-кайнозой кезеңінің бор-мергельді жыныстарынан түзілген. Кейбір жерін палеогеннің құмды-саздақты шөгінділері жапқан.
Өсімдігі
Аласа таудың қоңыр топырақ жамылғысында боз, селеу, бетеге аралас дала өсімдіктері өседі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тасқала ауданы таулары Санат:Ресей таулары
Амниоттар
Амниоттар – жоғары сатыдағы омыртқалы жануарлар тобы. Олардың ұрығының дамуы кезінде ұрықтың сыртында әр түрлі бейімделушілік қасиеттері бар арнайы ұрық қабықшасы – қағанақ түзіледі. Қағанақтыларға бауырымен жорғалаушылар, құстар және сүтқоректілер жатады. Қағанақтылардың бәрі де дара жынысты жануарлар әрі тек іштей ұрықтанады. Бұлар түрленбей дамиды, яғни ұрпақтарының дамуы кезінде дернәсілдік кезең болмайды. Ұрпақтарының сыртқы құрылысы бірден ересектеріне ұқсас болады. Қағанақтылардың ұрығының дамуы атмосфера ауасы бар ортада жүреді. Қағанақтыларды кейде нағыз құрлықта тіршілік етуге бейімделген омыртқалы жануарлар деп те атайды. Қағанақтылардың ұрықтанған жұмыртқасының құрылысы күрделенген. Жұмыртқада сары уыз бен белок мол, оның сыртында бірнеше арнайы ұрық қабықшалары (қағанақ, аллантоис, хорион, т.б.) пайда болған. Бұлардың жұмыртқасы қағанақсыздардың жұмыртқаларынан едәуір ірі болады. Қағанақтылардың жұмыртқасында қоректік заттардың қорының мол болуы ұрықтың түрленбей тікелей дамуына жағдай туғызады. Қағанақтылардың жұмыртқасын құрлыққа салуына байланысты көптеген бейімдеушілік белгілері қалыптасқан. Мыс., жұмыртқаны құрғап кетуден, мех. әсерлерден қорғайтын, газ алмасуына мүмкіндік жасайтын, сумен қамтамасыз ететін, ыдырау өнімдерін сыртқа шығаратын, т.б. бейімдеушілік белгілерін атауға болады. Жұмыртқа сыртындағы қорғаныштық қызмет атқаратын кальций тұздары сіңген ізбесті қабық, ұрықты даму барысында сумен қамтамасыз ететін ақуызды қабық, ұрық сыртындағы қағанақ қабық, ұрықтың тыныс алуын қамтамасыз ететін аллантоис қабығы және т.б. қабықтар ұрықтың қалыпты дамуына қолайлы жағдай жасайды. Қағанақтылардың бауырымен жорғалаушылар класы омыртқалы жануарлардың салқынқандылар, ал құстар мен сүтқоректілер – жылықандылар тобына жатады.
Дереккөздер
Санат:Омыртқалылар
Әбу Йазид әл-Бистами
thumb|right|200px| '''Бистами, Әбу Йазид Тайфур б. Иса''' (туған жылы белгісіз - 875 жылы өлген) - парсының даңқты мистигі, ол қайтыс болғаннан кейін ұйымдасқан тайфурийаның сопылық бағытының эпонимі, мұсылман мистика ілімінің негізгі ағымдарының бірінің негізін қалаушы.
Б-дің екі ағасы - Адам мен Әли де сопылық жолын таңдады. Бистами бүкіл өмірін Бистамда өткізіп, сонда дүниеден өткен. Бистамиді мистика іліміне баулыған тәлімгер Әбу Әли ас-Синди сопы. Тәлімгер араб тілін білмегендіктен, Бистами оған Құран оқуға, Құдайға құлшылық етуге қажетті аяттарды үйретті, өз кезегінде тәлімгер Бистамиге мистика әлемінің есігін ашты. Әбу Әли ас-Синдидің түп негізі Үндістаннан шыққан дегенді сылтау етіп, кейбір Ислам танушылар Бистамидің идеясындағы монизм үндістердің мистик, философиясынан тараған деген тұжырым жасады. Бистами іліміне ең алдымен асқан қуанышты күйге бөлену және Құдайға құлшылық етуден, махаббаттан мас болу тән. Олардың пайымдауынша өзін-өзі ұмытыл, естен тана сүю түптің-түбінде Құдаймен біте қайнасуға алып келмек. Өз басынан өткізген тәжірибе жасау ахуалына сүйене отырып Бистами Құдайдың бірлігі туралы ойға терең берілген жағдайда адам өзін-өзі толық жоғалтады, оны өзі де айқын сезеді деген қорытындыға келді. Жалпы алғанда Бистами сопылыққа қатысты жекелеген түсініктерді қалыптастырғанымен, бас-аяғы жинақы бүтін бір ұғымға не өз доктринасын, мистикалық теориялық жүйе жасай алмады. Кұдайға, адамға тән нәрселер арасын, яғни рухани және материалдық бастауларды біріктіруге әрекеттенген ол бәрібір дуализмнің ауқымынан шыға алмады. Бистамидің артында еңбектер қалған жоқ. Бізге дейін оның 500-ге жуық нақылдары жетті. Бұларды сопының төңірегіндегілер, оның өсиетін тыңдаушылар қағазға түсірген. Нақылдарды оның шәкірті, немере інісі және көмекшісі Әбу Мұса Иса б. араб, парсы тілінде хатқа түсіріп, әйгілі әл-Джунайдқа табыс еткен. Ол нақылдарды араб тіліне аударып, түсінік жазған. әл-Джунайд аударып, түсінік жазған нақылдардың кейбірі ас-Саррадж, әл-Кушайри, ас-Сулами және әл-Худжуири еңбектерінде орын алып, б. з-ға жетті.
Дереккөздер
Санат:804 жылы туғандар Санат:Семнан останында туғандар Санат:16 сәуірде қайтыс болғандар Санат:846 жылы қайтыс болғандар Санат:874 жылы қайтыс болғандар Санат:Иранда қайтыс болғандар Санат:Ислам дінтанушылары Санат:Нақшбандилер Санат:IX ғасыр философтары Санат:Иран философтары
NGC 4545
NGC 4545 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1790 жылы 20 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4545 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41838, UGC 7747, MCG 11-15-64, ZWG 315.47, IRAS12323+6348.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тарихы
1919-20 жылдары Орынборда, Қызылордада, Семейде ағарту институттары ашылды, мысалы 1920 жылы Түркістан мемлекеттік университеті (кейінірек Ортаазиялық университет). Ол Орта Азия мен Қазақстан үшін кадрларды даярлаудың негізгі орталығына айналды. Оның жанынан қазақ жастарын оқыту үшін арнайы бөлімдер жұмыс істеді. 1920 жылы Ордада Бөкей ағарту институты ашылды. 1921 жылы Орынборда (кейін Қызылордаға ауыстырылды) және Верныйда – қазақ халық ағарту институттары ашылды. right|thumb|250px|Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің кампусы Қазақстанның бірінші жоғары оқу орны – Қазақ педагогикалық институты – 1928 жылы Алматыда ашылды. Бұдан кейін 1929 жылы Алматы зооветеренарлық институты, 1930 жылы Қазақ ауыл-шаруашылық институты, 1931 жылы Қазақ медицина институты ашылды. Бір жылдан кейін Орал педагогикалық институты ашылды. 1932 жылы республиканың жоғары оқу орындарында 2 мың студент білім алды, оның ішінде 40,5% қазақтар. 1934 жылы Қазақ мемлекеттік университеті және Тауметаллургия институты ашылды.
1941 жылы республиканың халық шаруашылығында кәсіби мамандар арасында (52,3 мың адам) жоғары білімі барлар 16,8 мың.
1968-87 оқу жылдарында республиканың 55 жоғары оқу орындарында 274 мың студент білім алды.
1994 жылы Елбасымен «Болашақ» халықаралық стипендиясы бекітілді (1993 жылғы 5 қарашадағы № 1394 Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы).
«Болашақ» бағдарламасы шеңберінде мамандарды дайындау 2005 жылдан бастап Басым мамандықтар тізіміне сәйкес жүргізіледі. Жыл сайын шетелде мамандарды дайындау бойынша Республикалық комиссия шешімімен Басым мамандықтар тізімі бекітіледі.
2010 жылы ғылыми тәжірибие үшін 24 елдің 105 ғылыми ұйымдарында академиялық оқу үшін ұсынылған жоғары оқу орындары тізіміне 23 елдің 200 жоғары оқу орындары кірді.
2009-2010 оқу жылдарында «Болашақ» бағдарламасының 3000 стипендианты 27 елде білім алды. thumb|300px|Болашақ стипенидиясының логотипі
2002-03 оқу жылының басында елде 177 жоғары оқу орны жұмыс істеді, онда 597 мың 489 студент білім алды. Жекеменшік жоғары оқу орындарының саны 127 құрады. Онда 257 мың жас білім алды.
Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен жоғары білікті мамандарды даярлауда, оқытуда, ғылыми және мәдени дамуда едәуір жұмыс атқарып жатқан сегіз мемлекеттік жоғары оқу орнына ерекше мәртебе берілді. Олар - Әл Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті, Қазақ ұлттық аграрлық университеті, Қ.И. Сәтпаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті, С.Д. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медициналық университеті, Т.Қ. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы, Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы, Қазақ ұлттық музыка академиясы.
Жаяу әскерлер әскери институты, Әуе қорғанысы әскери институты, Радиоэлектроника және байланыс әскери-инженерлік институты, Ұлттық қорғаныс университеті ҚР Қорғаныс министрлігінің әскери оқу орындары болып табылады және Қазақстанның Қарулы күштері үшін басқарушы, инженер-техник және арнайы мамандарды даярлайды.
2004 жылы ҚР Білім және ғылым министрлігі еліміздің жоғары оқу орындарында білім алуға болатын мамандықтардың санын барынша қысқартты. Жаңа тізбе халықаралық білім беру стандартының тізбесіне сәйкес қалыптастырылды.
Республикада 141 жоғары оқу орыны жұмыс істейді, оның ішінде 63-і мемлекеттік емес жоғары оқу орны. Студенттердің жалпы контингенті 768 мың адамды құрады. Профессорлық - оқытушылық құрамның саны 42 мың адам, оның 36 %-да ғылым докторы мен кандидатының ғылыми дәрежесі бар.
Болон процесінің талаптарына сәйкес Қазақстан мамандарды даярлаудың үш деңгейлі үлгісіне көшті: бакалавриат - магистратура - докторантура Ph.D.
Елдегі ірі жоғары оқу орындары - Әл Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті мен Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетіне шетелдік консултанттарды жұмысқа тарту үшін жыл сайын 2 млн. доллар бөлінеді.
Үздік педагогтердің кәсіби өсуін көтермелеу үшін «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» мемлекеттік гранты тағайындалады. Грант иегерлерінің үздік шетелдік оқу орындарында тағылымдамадан өту мүмкіндігі бар.