cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Т-44
Т-44 (Объект 136) — советтік орта танкі. 1943-1944 жылдары Уралвагонзаводта Морозовтың қолжетекшісінде Т-34-ті ауыстыру үшін керек болған. Т-34-85-пен көп ұқсастықтары болса да, соғыстан кейін шыққан Т-54-пен бірдей жаңа танктердің ұрпағы болып есептелді.
Тарихы
Т-34-85-ке келбеті қатты ұқсаса да, Т-44 дене пішімі, қару жарағымен өзгерістері болған. Кристи тоқтатуын алмастыруы, көптеген ішкі орынды босатты, сөйтіп іш бітімін өзгертуге мүмкіншілік берді.
Т-44 базасындағы танктер
СУ-100М-2 — Артиллерия проектінің бірі. 100-мм қарумен жабдықталған Д-10С (1944/45) СУ-100-44 «Гром-1» — Артиллерия проектінің бірі. 100-мм қарумен жабдықталған Д-10С (1944/45) СУ-122-44 «Гром-2» — Артиллерия проектінің бірі. 122-мм қарумен жабдықталған Д-25С (1944/45) СУ-101 «Уралмаш-1» — Танк проектінің бірі. 100-мм қарумен жабдықталған Д-10С (1944/45) СУ-102 «Уралмаш-1» (СУ-101М) — Танк проектінің бірі. 122-мм қарумен жабдықталған Д-25-44С (1945). БТС-4 — танк тантаның трақтор.
Сілтеме
http://bronetehnika.narod.ru/t44/t44_3.html
Еуропа чемпиондары кубогының финалы 1992
Матч 1992 жылы 20 мамыр күні Лондондағы "Уэмбли" стадионында өтіп, "Барселона" 1:0 есебімен "Сампдорияны" ұтты.
Сілтемелер
Санат:УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары Санат:1992 жылғы футбол Санат:Барселона ФК ойындары Санат:Сампдория ФК ойындары
Джакун
Джакундер (өз атауы мокен, маукен, салон, селун, селунг, чаонам) — Малайзиядағы байырғы тайпалар тобы. Жалпы саны 16 мың адам. Негізгі орналасқан елі: Малайзия – 10 мың адам, сонымкен қатар Мьянмада – 4 мың адам, Таиландта – 2 мың адам. Джакундар бірнеше тайпаларға бөлінеді: мантера, бидуанда (Негр-Сембилан және Малакка провинциясы), оранг-улу, оранг-канак, оранг-лаут (Джохор пров.).
Тілі
Малай диалектілерінде сөйлейді. Олардың өз жазуы жоқ, бірте-бірте малай тілімен алмастырылып, жойылып кету қаупі төніп тұр.
Діні
Джакундер ежелгі анимистік нанымдарды ұстанады. Сунниттік мұсылмандар да бар. JHEOA-ның 1996 жылғы статистикасына сәйкес, мұсылмандықты джакундердің 8%-ы құрады. Джохор штатында исламдандырудың нәтижелері айтарлықтай байқалды: Джакун тұрғындарының 20% -ы мұсылмандар болса, Пахангта олар тек 5% құрайды. Малайлықтармен тығыз байланыста өмір сүретін джакун халқы әрқашан өздерін дерлік мұсылманбыз деп айтады. Бірақ олар, әдетте, бір мұсылман намазын білмейді, мешітке бармайды және ислам заңдарын ұстанбайды.
Тарихы
нобай|оңға|200px|Джакун тобы,1906 ж. Джакун халқының ата-бабалары басқа прото-малайлықтар сияқты Малай түбегіне Қытайдың оңтүстігіндегі Юньнань провинциясынан шамамен 5000 жыл бұрын келген деген дерек бар. Мұнда семанг пен сеной деген тағы екі оранг-асли тобының ата-бабалары өмір сүрген. Алғашқы малайлықтар түбекке әлдеқайда кейінірек, шамамен 1500-2000 жыл бұрын Тайваньдан келген. Алғашында малайлықтар жергілікті халықпен сауда-саттық қатынасын орнатқан, бірақ кейінірек бұл жерде үстемдік ете бастады. Малайлықтар көбінесе джакун халқымен араласып, аборигендер малай халқының бір бөлігі болды.
Сырттан келгендерге қарсы шыққан байырғы халықтар ақырында ішкі аймаққа қоныстанды және өздерінің дәстүрлі мәдениетінің көп бөлігін сақтап қалды. Ұзақ уақыт бойы джакун халқы негізінен сыртқы әлемнен оқшауланған өмір сүруді жалғастырды. Джохордағы Эндау өзенінің бойында тұратын джакундар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондық сарбаздардың колонналары джунгли арқылы қалай өткенін қорқынышпен еске алады. 1987 жылы Джохор Кота Тинггиге жақын Пасир Асамда жергілікті джакун қоныстанушылары мен басқа қоныстанушылар арасында жер қақтығысы болды. Штат үкіметі қоныстанушыларға түсіністікпен қарап, джакун қоныстанушыларын жергілікті тұрғындар үшін арнайы салынған жаңа қонысқа көшуге шақырды. Штат үкіметі Оранг Аслиді даму орталығынан алыс орналасқан кедей және маргиналды этникалық азшылықтар деп санайды. Жақсы өмір сүру үшін оларға малай шаруаларының үлгісіндегі ауылдарға тұрақты тұруға көшу ұсынылады. Қоныс аудару схемасы бойынша мемлекеттік бағдарламаларды іске асыру нәтижесінде джакун халқының көпшілігі дәстүрлі ауылдарын тастап кетуге мәжбүр болды және олар үшін арнайы салынған жаңа мемлекеттік РПС (Rangangan Pengumpulan Semula, «Қайта топтастыру жоспары») деп аталатын жерде қалды.
Кәсібі
Ертеректе джакун халқы аңшылықпен және терушілікпен айналысты. Қорегі балық пен жабайы жануарларға негізделген. Олар жабайы шошқа, жергілікті бұғы түрлері (пеландок, канчил және киджанг), кесіртке, маймыл және басқа да ұсақ жануарларды аулайды. Аң аулау үшін үрлеу мылтықтарды (сумпиттер) қолданылады, ол әдетте умен алдын ала суланған бамбук жебелерінің ұштары бар бамбук түтіктерінен жасалады. Джакун аңшылары үрлейтін мылтықпен 30 метрге өлім дәлдігімен атуы мүмкін. Бамбуктан жасалған торлы қақпандар (бубу) өзендерде немесе бұлақтарда балық аулау үшін қолданылады. Тұзақ торының түрі мен пішіні олар аулайтын балықтың мөлшері мен түріне байланысты. Жабайы жемістер, ротан, ағаш, резеңке, балауыз, камфора және шөптер сияқты джунгли өнімдері жиналады. Бұл өндірістің едәуір бөлігі кейін басқа тауарларға айырбасталады. Джакун халқы да қарабайыр егіншілікпен айналысады. Джунглиде олардың шағын фермалары болды.
Олар күріш және тәтті картоп сияқты түйнек дақылдарын өсіреді, ауыспалы өңдеумен айналысады, онда екі маусымдық өңдеуден кейін басқа жерге көшіп, бәрін қайтадан бастайды. Олар ұзақ жылдардан кейін ғана ескі жер учаскесіне қайтарылады. Дегенмен, джакундардың көпшілігі егіншілікпен айналыспай, малайлар мен қытайлардың өнімдерін джунглиден келген кеменян, гахара, даммар сағызы және ротан сияқты тауарларға айырбастауды жөн көреді. Осылайша олар киім-кешек, темекі, тұз, гамби және арека жаңғақ пальмасын алды. Олар жануарларды аулады, балық аулады, егін шаруашылығымен айналысты немесе тек өз аумағында шөп жинады. Сонымен қатар, олар табиғи ресурстарды пайдалану тұрғысынан артық ештеңе алмайды, өйткені олар джунглиге зиян тигізбеу керектігін түсінді.
Өмір салты
Джакун ауылы әдетте бірнеше отбасынан тұрады. Бұл отбасылар Батин атты ауыл ақсақалы басқаратын ауыл қауымдастығына ұйымдасқан. Малайлықтардан айырмашылығы, джакун қауымы толығымен автономды отбасылардың бейресми бірлестігі болып табылады. Бұрынғы кезде ауыл басшысы топты көбіне джунглиге шыққанда, аң аулаған кезде ғана басқаратын. Сонымен бірге, малай қоныстарына жақын аудандарда мұндай басшы бірте-бірте батин көсеміне айналады. Отбасы әдетте бес-алты адамнан тұрады.нобай|оңға|200px|Джакун жасөспірімдері нобай|солға|200px|Джакун ауылы Джакун халқы туыстарымен, аға-әпкелерімен тығыз байланыста тұрады, әдетте ата-анасы мен балалары бір-бірінің қасында тұрады. Мұнда үлкенді сыйлау, әр адамның мінез-құлқы сияқты отбасы институтына ерекше мән беріледі. Отбасы өте тұрақты және тұтас. Үйленгенге дейін балалар жаңа отбасын құрғанға дейін ата-аналарымен бірге тұрады. Олар бөлек тұрса да, ата-анасына жиі барады. Отбасылық өмір шамамен 17 жастан басталады. Жігіт қызды таңдағанда, үйлену тойын ұйымдастыруға және жастардың қалыңмалын бекітуге оның отбасы сәуегей жібереді. Джакунның әдет-ғұрпы бойынша қалыңдықтың отбасы кейіннен қалыңмалдың жартысына жуығын күйеу жігіттің отбасына сыйлық ретінде қайтарады. Үйлену күні би билейді, оның ортасында қалыңдық джунглиге қарай қашады, ал күйеу жігіт оны қуып жетіп алып келу керек. Қалыңдықсыз қайтпаса, той тоқтатылып, тойға келгендер оны келеке етер едi. Үйлену тойында жастар бір-бірін күрішпен тамақтандыруы керек. Әдетте үйлену тойынан кейін, жастардың жеке баспанасы болмаған кезде, күйеуі әйелінің ата-анасының үйіне кетеді. Дәстүр бойынша әрбір әйел күйеуінің ата-анасына жылына кемінде үш күн баруы керек.
Джакун халқының дәстүрлі үйі - едені бамбуктан жасалған, қабырғалары ағаш қабығынан немесе ағаш тақтайшалардан жасалған лашық. Джакунадағы көптеген ауылдарда су мен жарық жоқ. Олардың көптеген қауымдастықтарындағы кедейлік деңгейі елдегі ең жоғары көрсеткіштердің қатарында. Жастардың да бизнеске мүмкіндіктері жоқ.
Дереккөздер
Санат:Малайзия халықтары Санат:Тайланд халықтары Санат:Мьянма халықтары
Ле-Бийо
Коммунаның INSEE коды — 33052, пошта индексі — 33500.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Дю Бартас
Дю Бартас де Сал(л)юст, Гийом (Гильом) Du Bartas, Guillaume Sal(l)uste) (1544 жыл, Монфор – 28 тамыз 1590 жыл, Мовезен) – француздың діншіл ақыны, гугенот.
Өмірбаяны
Тулуза қаласында құқық мамандығы бойынша білім алып, 1567 жылы доктор дәрежесін алады. 1565 жылы поэтикалық конкурстың жеңімпазы атанады. 1574-1590 жылдар аралығында 70-ке жуық шығармасы басылып шығады. Жанна Д'Альбренің тапсырысы бойынша «Юдифь» (La Judit) атты эпикалық поэма шығарады. Поэма королеваның өлімінен кейін шыққан «Христиан Музасы» (La Muse Chrestienne) атты шығармалар жинағында жарияланады. Шығармаларын маньеризм бағытымен, барокка стилінде жазған.
Дереккөздер
Санат:Франция жазушылары
Тастемір
Тастемір, Баш-Темір оғлан, Таш-Темір (т.-ө. ж. б.) – Қырым ханы (1395).
Ататегі: Тұқа-Темір – Урунг-Темір. (Өз-Темір) – Сарыша (Саричи) – Күншек (Кішік) – Түлен-Темір – Дәруіш хан – Жанса (Хабине, Женте). Тастемірдің Гияс әд-Дин, Жамал әд-Дин, Әлібек, Дәулетберді есімді ұлдары болған. Тастемір Тоқтамыс әскерінің оң қанатын басқарды. 1395 ж. 15 сәуірде Әмір Темірден Терек өзені бойында жеңілген Тоқтамыс Литваға қашқанда Тастемір Бек-Ярык-оғлан, Ақтау секілді өзге қолбасшылармен бірге Днепр өзенінің төменгі ағысы бойына қарай шегінді. Тоқтамыстың қашып кетуіне орай өзге қолбасшылардың қолдауымен Тастемір хан болып жарияланды. Көп ұзамай Әмір Темір Днепр өзені бойындағы Манкерман деген жерде Тастемірдің әскеріне соққы беріп, оны талқандады. Осы соққыдан кейін қолбасшы Ақтау Византияға қашты. Бек-Ярык-оғланның Донға қарай шегінген әскерін Әмір Темір талқандады. Тастемір Қырымға өтіп, Әмір Темірдің билігін мойындаудан бас тартты. Оның сонда өзінің атынан теңге соқтырғаны жайлы мәліметтер бар.
Целль-на-Майне
Целль-на-Майне (Zell am Main) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Франкония әкімшілік округіне бағынады. Вюрцбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4335 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 9,96 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 6 79 209. Муниципалитеттің басшысы — Анита Фойербах.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Черемиска (Ныдыба тармағы)
Черемиска — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ныдыб өзенінің сол жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Фазометр
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат:Физика Санат:Терминология
Ортаңғы бөлік синдромы
Ортаңғы бөлік синдромы Оң жак, өкпенің ортаңғы бөлігінің рентген соулесі арқылы түсірілген бейнеде кемуі және тығыздалуы; термин кейінгі анықтауды керек ететін жағдайда алдын ала рентген сәулесі арқылы аурудың айыруда қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Десукция
Десукция — I) ылғалдың топырақтан өсімдіктер тамырымен сорылуы; 2) белгілі уақыт мерзімінде өсімдіктердің топырақтан сорған су мөлшері.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Желінқап
Желінқап — мал желінін қорғау мақсатында байланатын жапқыш. Желін, шап, үйек айналасын жауып тұратындай, ал түбі емшектерін қаусыра ұстайтындай пішінде жұмсақ матадан тігіледі. Жоғары ұштарында белден асырып байлайтындай ұзын бауы болады. Оны қыстың аязынан, қан сорғыш ұсақ жәндіктерден қорғауға және төлімен бірге жібергенде емізбеу үшін пайдаланады. Сондай-ақ, топжелін, желінсау, іріңді жараға айналған желін ауруларын емдегенде шаң-тозаңнан қорғау үшін де тағылады.
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:Зоология
Лопере
Лопере (Loperhet) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Финистер департаментінде орналасқан. Брест округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,31 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 29140, пошта индексі — 29470.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финистер департаментінің коммуналары
Бёрсборн
Бёрсборн (Börsborn) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Кузель ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 399 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3,90 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 36 008. Муниципалитеттің басшысы — Франц Зоммер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Жо (Португалия)
Жо (Португалия) (Jou) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мурса муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Страсбург (Миссури)
Страсбург (Strasburg) — Миссури штатының Касс округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.6 км². FIPS коды — 29-71098.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 136 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Касс округы (Миссури)
Кара-Чумыш (Чумыша тармағы)
Кара-Чумыш — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Новосибирск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чумыш өзенінің сол жағалауынан 644 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 173 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чумыш. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Курашимовка
Курашимовка (Курашим) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бабка өзенінің сол жағалауынан 47 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сылва бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Говардхан
Говардхан қыраты - Үндістандағы Уттар-Прадеш штатында, Матхура ауданы Вриндавана қаласына жақын маңда орналасқан. «Говардхан» атауының екі түрлі мағынасы бар. Тура мағынасы бойынша «го» - «сиыр», ал «вардхана» - «тағам» дегенді білдіреді. Бұл сөздің тағы бір мағынасы бойынша «го» буыны «сезім» дегенді, ал «вардхана» - «үлкею», «көбею» деген мағынаны білдіреді.
«Пураны» атты ежелгі үнді әдебиетіндегі жазбада осыдан 5000 жыл бұрын осы елді мекенде Кришна балалық шағын өткізгендігі туралы айтылады. Сондықтан көптеген діндар адамдар жыл сайын Говардхан жеріне барып, мінәжат етеді. Қалыптасқан үрдіс бойынша олар парикрама жасайды, яғни музыкалық аспапта ойнай жүріп, медитация жасау арқылы Говардханды айналып шығады. Говардхан - үнділер тәу етіп, мінәжат ететін әйгілі орын. Кришна мен Говардхан тарихы «Бхагавата-пуран» туындысында суреттелген. Говардхан мен оның айналасы қасиетті деп саналады.
Говардхан немесе Грирадж деген атпен белгілі киелі қырат - Брадж ауданының қасиетті орталығы. Бұл қырат Матхура ауданынан батысқа қарай 26 шақырым қашықтықтағы (Нью-Делиден 154 шақырым жердегі) Деег автожолының бойында орналасқан.
Діни наным-сенім бойынша, Кришна адамдар мен жануарларды Индра құдайының қаһарынан және тоқтаусыз жауған жаңбырдан аман сақтап қалу үшін өзінің кішкене саусағымен осы үлкен қыратты жеті күн бойы басынан асыра жоғары ұстап тұрған. Бұл қырат Кришна қудайының табиғи бейнесі деген сенім бар.
Дереккөздер
Санат:Үндістан географиясы
Бадминтоннан Азия чемпионаты
Бадминтоннан алғашқы Азия чемпионаты 1962 жылы ұйымдастырылды.
1991 жылдан бастап чемпионат жылда бір рет өткізіледі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Азия чемпионаттары Санат:Бадминтон
Глория-д’Уэсти
Глория-д’Уэсти (Glória d'Oeste) — Бразилиядағы муниципалитет, Мату-Гросу штатында орналасқан. Оңтүстік-батыс Мату-гросу мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жауру экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 541 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 846,053 км² шамасында. Халық тығыздығы — 3 адам/км².
Санат:Мату-Гроссу елді мекендері
Ла-Оркахада
Ла-Оркахада (La Horcajada) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Эль-Барко-де-Авила-Пьедрахита ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 581 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авила елді мекендері
Валюталық аударым қорлары
Валюталық аударым қорлары — кәсіпорындардың, бірлестіктердің және ұйымдардың өздері жүзеге асыратын экспорт-импорт операцияларын қаржыландыруга арналған шетелдік валюта түріндегі ақшалай қаражат қорлары.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Airbus A330
Airbus A330 - Airbus фирмасының кең фюзеляжды орта- және алысмагистральды, екі турбовентиляторлы қозғалтқышы бар жолаушы ұшағы. Алғашқы ұшуы 1992 жылдың 2 қарашасында болды. 2014 жылдың 31 шілдесіне қарай 1342 ұшаққа тапсырыс беріліп, оның 1106-сы тапсырыс берушілерге берілген.
Тарихы
1972 жылы консорциум A300 B2-нің 322 орынға арналып ұзартылған нұсқасы—кеңфюзеляжды A300 B9 ұшағының жобасын бастады. 1973 жылы әлемдік нарықтағы жағдай сыйымдылығы көбірек ұшақтың қажеттілігін көрсетті, сондықтан консорциум төрт турбо-реактивті қозғалтқышы бар А300 В11 жобасын дамытты. 1980 жылы жобаға ТА9 (ТА — twin aisle — «кеңфюзеляжді») атауы берілді. 1982 жылы қыркүйекте консорциум жаңа ұшақтардың ортақ планері болатынын хабарлады.1986 жылы қаңтарда ТА9 жобасына A330 атауы бекітілді, алайда ұшақ бағдарламасы ресми түрде тек 1987 жылы маусымда басталды.
Ұзақ қашықтықтарға арналға A330/A340 ұшақтарының бағдарламасы жолаушы ұшақтары нарығындағы Boeing компаниясының көшбасшылығын шектеу үшін басталды. Алдын-ала жоспарланған 200 және 300 нұсқалары біб-біріне ұқсас келді: екі моделде де бірдей қанаттар, фюзеляж, басқару болды; модельдер тек орын санымен ғана ерекшеленді. Бұл шешім біріншіден ұшақтың жобалануын арзандатса, екіншіден әуе компанияларының ұшақты қолдану мен техникалық қызмет көрсетуін жеңілдетті және арзандатты. Жобаның негізіне Airbus A300-дің ұзартылған корпусы алынды. Экипаж кабинасы (кокпит) A320-ның кабинасына ұқсас етіліп жасалды. Осының нәтижесінде жаңа ұшақ A320 сериясының техникалық жаңалықтары мен A300/A310 фюзеляжының қоспасы болды.
Ұшақтың алғаш таныстырылуы 1992 жылы 14 қазанда өтті. 1992 жылы 2 қарашада A330 «300» нұсқасында алғаш рет әуеге көтерілді. Ішкі сәндеу жұмыстары жасалған және алғашқы тапсырыс беруші — Air Inter — түсіне боялған үшінші прототип ұшу сынақтарында үлгі ретінде қолданылды. 1993 жылы тамызда ETOPS сынақтары өтті: A330 6 сағат бойы Атлант мұхитының солтүстік бөлігімен бір жұмыс атқарып тұрған қозғалтқышпен ұшты.
Қысқартылған 200 нұсқасының құрылысы 1995 жылы қарашада басталды. Ал 1997 жылы 13 тамызда бұл нұсқа алғаш рет ұшты. 1998 жылы 29 сәуірде ұшақ ILFC компаниясы мен оның лизинг бойынша серіктесі - Canada 3000 компаниясына берілді.
300px|нобай|оңға|SWISS әуе компаниясының A330 ұшағы
Airbus A330 ұшағының қанаттарын, қозғалтқыштарын алмастырып және фюзеляждың ұшын модернизациялау арқылы A350 ұшағын жасап шығармақшы болды. Алайда жоба негізгі тапсырыс берушілер тарапынан қатал сынға тартылды және 2006 жыл 17 шілдеде өткен Франборо авиасалонында Airbus толығымен жаңа A350XWB жобасын ұсынды.
Апаттар
Барлығы 8 A330 ұшағы апатқа ұшыраған.
Дереккөздер
Санат:Airbus ұшақтары Санат:Жолаушы ұшақтары
Жалаңаш ата
Әрбір құбылыста құдірет бар деп сенетін халық желдің киесін желбір-желексіз, жеңіл жүретін бейнеге теңейді. Табиғат құбылысындағы мазасыз әрекеттің жебеушісі Жалаңаш ата деп білген. Ол үнемі жортып жүретіндіктен, үстіне киім кимейді, аптапқа күймейді, суыққа тоңбайды. Қыста ақ қарды оранып жатса, жазда ағаш пен шөптің саясында тыныстайды. Сонда жел де тына қалады. Қырман сыпырып, тары ұшырып жатқан қырманшылар Жалаңаш атаға ысқырып хабар беріп, жел шақырады. Мұны естіген Жалаңаш ата қарғып тұрып желді жұмысқа жегеді деп ойлаған.
Дереккөздер
Санат:Мифология Санат:Ертегі кейіпкерлері
Тарту-таралғы
Елдің құрметті адамдарына, халық ішінде ерекше беделге ие болған белгілі азаматтарға сый-сияпат жасаудың бір жолы - тарту-таралғы ұсыну ежелден қалыптасқан дәстүр. Бұл сол адамның мәртебесін көтеру, еңбегін бағалау. Батырды, ақынды, қасиетті өнегелі шебер, шешендерді халық осылай бағалап сыйлаған. Мұндай тартуға жүйрік пен жорға, қара нар, қалы кілем, күмістелген ер-тоқым, құндыз бөрік, зер шапан, кісе белбеу тағы басқа қымбат бұйымдар жатады. Егер атағы шыққан адамдар келгенде, оларға мұндай құрмет көрсете алмағандарды "жолдан жығылу" дейді. Бұл азаматқа үлкен мін кемшілік әрі ұят іс, қатардан қалу деген сөз. Тарту - елдің елдігін көрсететін тәрбиелік жол.
Дереккөздер
Қазақтың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары (Қазақ мәдениетінің суретпен безендірілген энциклопедиялары) "Атамұра",-Алматы.
Санат:Салт-дәстүрлер
Осгуд (Миссури)
Осгуд (Osgood) — Миссури штатының Sullivan округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 48 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.5 км² шамасында. FIPS коды — 29-55424.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Колерлеу
Колерлеу - "тағамға әдемі түр беру" дегенді білдіретін аспаздық термин. Ұн, ет немесе үй құсы тағамдарына қатысты қолданылады. Осы мақсатта дайын өнімді ашық ыдыста қатты қыздырылған тұмшапешке 5—7 мин-қа жоғарғы бөлігіне салып қояды. Колерленетін тағамды қадағалап тұру керек, әйтпесе өнім құрғап, алтын-сары рең орнына күйген қоңыр түс пайда болуы немесе мүлдем күйіп кетуі мүмкін.
Хаос (Мифология)
Ха́ос (грек. χάος грек. тен χαίνω, «ашылу») ежелгі грек мифологиясында - Гесиодтың «Теогония»-сында бірінші Хаос пайда болған. Хаоспен Қараңғылықтан Түн, Күн, Эреб пен Эфир пайда болды.
Басқа дереккөздерде Гея, Тартар, Уран Хаостың немерелері.
Терминология
χάος - "үмітсіздік, шыңырау, шексіз" деген мағына береді. азір chaos "астаң-кестең" дегн мығынада қолданады.
Ыа
Ыа — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кула өзенінің оң жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Странджа (Ямбол облысы)
Странджа (Странджа) — Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 53 адамды құрайды.
Белло Реми
Белло Реми Remy Belleau, шамамен 1533 жыл, Ножан-ле-Ротру, Шартра – 6 наурыз 1577 жыл, Париж), француз ақыны.
Странджа (Ямбол облысы)
Пошта индексі — 8758. Телефон коды — 04748. ЕКАТТЕ коды — 69674.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямбол облысының елді мекендері
Белло Реми
Дереккөздер
Санат:Франция жазушылары
Мжут
Мжут — Ресейдегі өзен. Калужа облысы, Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2231/990/204 орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Протва бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Наталья Никитична Ильенко
Наталья Никитична Ильенко (26.3.1967 жылы туған, Хабаровск өлкесі, Аянамай ауданы, Нельма кенті) – спорттық гимнастикадан спортқа еңбегі сіңген шебер (1981).
Алғашқы жаттықтырушысы – Ф.Рукина. Кейіннен Н.Цапенко, Ю.Цапенко, Н.Маракова, А.Гребенниковтың жетекшілігімен жаттықты.
Ильенко Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы (1979 – 85),
Спорттағы табыстары үшін “Құрмет Белгісі” орденімен (1985) марапатталды.
1981 – 1985 жылдары Қазақстанның ең таңдаулы он спортшысы тізіміне енді. Қазір Англияның астанасы Лондон қаласында тұрады. Аэробикадан жаттықтырушылық қызмет атқарады.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан гимнастары
Санат:26 наурызда туғандар Санат:1967 жылы туғандар Санат:Алфавит бойынша гимнасттар Санат:КСРО гимнастары Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Годеверсвельд
Годеверсвельд (Godewaersvelde) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дюнкерк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,89 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59262, пошта индексі — 59270.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2025 адамды құрады. Халық тығыздығы — 170,31 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
IC 1080
IC 1080 — Үшарқар-Таразы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53480, MCG -1-38-10, NPM1G -06.0478.
Сыртқы сілтемелер
IC 1080 Санат:Үшарқар-Таразы (шоқжұлдыз)
Кіші сүйелжазар
Кіші сүйелжазар (Heliotropium parvulum) – айлауыктар тұқымдасы, сүйелжазар туысына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда тек Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындағы Бұғыты тауларында кездеседі. Таудың тастақты және қиыршықтасты беткейлері мен төменгі бөлігіндегі жазықтарда өседі. Биіктігі 10 см-дей, бұтақты, сыртын ақ киіз сияқты мамық басқан аласа өсімдік. Жапырақтары ұсақ (ұзындығы 1 см-дей), дөңгелек жұмыртқа тәрізді. Тостағанша жапырақшалары жіңішке қандауыр тәрізді, жемісі түскеннен кейін де сақталып қалады. Күлтелері ұсақ, жіңішке цилиндр тәрізді түтікшелі, ақ түсті. 5 – 10 гүлі бірігіп, шоғырбас гүлшоғырын құрайды. Тұқымынан көбейеді. Маусым – шілде айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі – ұзынша жұмыртқа тәрізді, жылтыр жаңғақша. К. с. – өте сирек кездесетін эндемик түр, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.
Сілтемелер
Санат:Айлауықтар
Тряпино
Тряпино — Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Тряпин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 451 адамды құрады. Пошта индексі — 453484, ОКАТО коды — 80205849001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
NGC 4686
NGC 4686 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4686 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43101, UGC 7946, MCG 9-21-44, ZWG 270,21.
Шкалалы микроскоп
thumb|150px|right|Микроскоп Шкалалы микроскоп - тең өлшемді шкалалар бойынша есептеуге арналған оптикалық құрылғы, мысалы; теодолиттердің металл немесе шыныдан жасалған лимбтегі теңбұрышты шкаласы.
NGC 4686
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Шкалалы микроскоп
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Мікроскопічний
Әл-Исра Уә-л-Мирадж
Әл-Исра Уә-л-Мирадж («Түнгі серуен және көкке ұшу») - Мұхаммедтің (с.а.у.) Иерусалимге түнгі сапары және оның көкке ұшуы мұсылман діни аңыздарының кең тараған түріне жатады. Құранда бірде Аллаһтың өзі Пайғамбарды (с.а.у.) оқшау мешітке, Аллаһтың нұры жауған жерге апарғаны айтылады.
Аңызға қарағанда, бірде Мұхаммед (с.а.у.) Қағба маңында ұйықтап жатқан кезінде, қасына қанатты ат мінген Жәбірейіл келіпті. Пайғамбар сол атпен Солтүстікке Хеброн мен Вифлеемге барып, одан соң Морпа тауындағы Иерусалимге келеді. Сол жерде Мұхаммед ертедегі Пайғамбарлар Ибраһим, Иса және Мұсамен кездеседі. Періштелер Мұхаммедтің кеудесін ашып, жүрегін жуады.
Содан соң, әл-Пырақты Иерусалимде қалдырып, Мұхаммед (с.а.у.) Жәбірейілмен бірге көкке ұшады, жеті қат көктің әрқайсысынан ол өзін құрметтеген Пайғамбарларды көреді, содан Аллаһтың алдына келеді, ол мұсылманның парызы - 5 уақыт намазды белгілеп береді. Мұхаммед (с.а.у) әлем шегін көмкерген ағашты, яғни «дүниенің ең шегін», көкке бой созған Қағбаны тамашалайды; пейіштегілердің жаңатта екенін, тозақтағылардың азап шеккенін көреді, бұдан соң ол Меккеге қайтарылады. Меккеліктер (с.а.у.) Мұхаммедтің айтқанын сенбейді, сол кезде Аллаһ Қағба қорғаныш шығып тұрған Пайғамбарға (с.а.у.) Иерусалимді қайта көз алдына алып келеді. Сөйтіп, Мұхаммед (с.а.у.) өз тайпаластарына Иерусалимді сипаттал, одан Хиджазға келе жатқан керуеннің санын айтып беруге дейін мүмкіндік алады. Мұхаммедтің (с.а.у.) кезімен көргендері жайындағы оқиға желісі Құраннан орын алған. Сопылар бұл аңызды жанның Құдаймен бірігіп, тазарып барып, қайтадан денеге оралғаны деп ұғынады. Шииттер бұл аңызға ерекше маңыз береді, сөйтіп, адам мен Құдайлық тікелей байланысы болғандығының нақты белгісі деп ұғынады. Мұхаммедтің (с.а.у.) көкке ұшу сапары Ислам дініндегілер арасында кең тараған. Орта ғасырларда Мұхаммедтің (с.а.у.) көкте көргендерін, әсіресе пейіш пен тозақта байқағандарын бейнелейтін ауызша да, жазбаша да көрсетілетін көркем әңгімелер мен жазбалар кең тараған. Орта ғасырдың соңында бұл халықтың бейнелеу және кескіндеме өнерінің бас тақырыбына айналды.
Осы аңыз жөніндегі әртүрлі ой-пікірлердің қалыптасуы діндарларды саяхат пен көкке ұшу сәттерін екі бөлуге немесе «көкке ұшу» үш рет, екеуі Иерусалим арқылы, біреуі Меккеден болған деп санауға мәжбүр етті. Ең көп тараған пікір бойынша, түнгі саяхат пен көкке ұшу 621 жылдың 27 Рамазанында болған. Сондықтан да көптеген мұсылман елдерінде бұл күн діни және мемлеекеттік мейрам болып саналады.
Шығыс ғылымында бұл аңызға негіз болған аят жөнінде әртүрлі пікір бар. Оның бірі, көктегі мешітке сапар деп есептеледі. Олар Иерусалимнің қосылуы кейінірек, VIII ғасырда жасақталған анықтама жемісі деп біледі. Екіншісі, бұл жерде Меккенің маңындағы бір жерге Мұхаммедтің (с.а.у.) құпия сапары жөнінде айтылады деп есептейді. Дегенмен, бірқатар діни ғалымдар Құранда әңгіме болатын «қасиетті жер» Иерусалим туралы айтылған деген тұжырым жасайды. Мұхаммедтің (с.а.у.) көкке ұшуы туралы аңыз, Пайғамбарлық өмірі жайындағы басқа діни аңыздарға да ұқсайды.
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Ислам
Черрето-Гуйди
Черрето-Гуйди (Cerreto Guidi) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Флоренция провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 10 261 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 209 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 49 км² шамасында. Пошта индексі — 50050.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Liberata e San Pietro.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Хохнойкирхен
Хохнойкирхен (Hochneukirchen) — Аустриядағы жәрмеңке. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Винер-Нойштадт округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1728 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 35.13 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — WB, ресми идентификациялық коды — 3 23 09.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Фридрих Байгльбёк (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Хохнойкирхен
Хорезмшах мемлекеті
Хорезмшах мемлекеті немесе Хорезмшах империясы (Horezmşalar Döwleti) — 1097 мен 1231 жылдардың арасында Орталық Азияда орналасқан мемлекет, Аныштегіндер династиясымен биленген.
Хорезмшах мемлекетінің өрлеуі
Хорезм мемлекетін сұлтан Махмұд Ғазнауи (998-1030) жаулап алуға әрекет жасады. 1014 жылы Ғазнауи Мамун Хорезмшахқа хат жолдап, оны қол астына бағындырғысы келетінін, егер осы хаттағы талап орындалмаса, Мамунды өлтіріп, басын шауып алатынын айтады. Мамун ибн-Мамун қойылған талаптарға көну Хорезмнің тәуеліздігінен айырылуымен бірдей екенін түсініп, хатқа жауап бермейді.1017 жылы шілде айында Хорезм мемлекетіне бірнеше мың әскерімен Махмұд Ғазнауи шабуыл жасап, Хорезмді бағындырды. XII ғасырдың бас кезінде Ануш-тегин Атсыз (1127-1156) салжұқ сұлтаны Санжарды жеңіп, Хорезм мемлекетін біріктіру үшін құрес жүргізеді. Солтүстік-шығыста қыпшақтарға қарсы соғыс ашып, Жент, батыста Маңғыстау жерін өзіне қосып алады. Атсыз шах уақытында Орта Азия мен Қазақстанның оңтүстік аймақтарына Қарақытай (қидан) тайпалары шабуыл жасап, 1138 жылы Шаш, Ферғана, Зеравшан және Қашқария өлкесін, 1141 жылы Мауараннахрды жаулап алды. 1153 жылы Салжұқ мемлекеті құлайды. 1156 жылы Хорезмшах Атсыз өлгеннен кейін, Хорезм тәуелсіздігінен қайтадан айырылады.
Арслан кезіндегі Хорезм
Атсыз шахтың ісін алға қарай жалғастырып, Хорезм мемлекетін күшейтуге күш салған оның баласы Арслан (1156-1172) қарақытайлармен соғыс жүргізіп, Қорасан, Дехиетан жерін азат етеді. 1172 жылы Мауараннахр жеріндегі қарақытайларға қарсы соғыста Арслан өлгеннен кейін оның баласы Текеш(1172-1200) Хорезм тағына отырып, 1187 жылы - Нишапур, 1193 жылы - Мерв, 1194 жылы Шығыс Иран жерін бағындырады. моңғол шапкыншылығы алдында Хорезмді II Мухаммед(1200 - 1220) биледі. Мұхаммед хорезмшах сол кезде Орта Азиядағы көп әскерімен Қарақытайлар мен Мауараннахрды өзіне бағындырады. Қыпшақ даласына шабуыл жасап, 1218 жылы Торғай даласында Мұхаммед хорезмшах оскері алғаш рет Жошы бастаған моңғол әскерімен кездеседі. Бұл соғыста екі жақ тең түсіп, Мұхаммед Хорезмге, Жошы өз әскерімен моңғолияға қайтады. 1219-1220 жылдарда Шыңғысхан бастаған моңғол әскері Отырар каласын алғаннан кейін, Мұхаммед хорезмшах әскерін Самаркан қаласында талқандайды. Хорезм мемлекеті жойылып, Орта Азия жерінде моңғол үстемдігі орнайды.
Хорезм мемлекетінің халқы ертеден отырықшы салтта өмір сүріп, егін шаруашылығымен айналысқан. Өсіресе суармалы егіншілік жақсы дамыды. Каналдар қазып, суландыру жүйесін ежелден білген. Егістікте арпа, бидай, тары, мақта егілді. Бау-бақшада шабдалы, өрік, бадам, жүзім, алма, алмұрт өсірілді. Мал шаруашылығы да өркендеді. Жібек құртын өсіріп, жібек те өндірген. моңғол үстемдігі орнағаннан кейін Орта Азияда шаруашылық күйзеліске үшырады. Орта Азия және Қазақстан қалалары арқылы өтетін Ұлы Жібек жолы өзінің маңызын жойды. Тек қана XV ғасырдан бастап суландыру жүйесі кеңейіп, қалалар қайтадан сауда орталығына айналады, қолөнер дами бастайды.
Орта Азияда феодалдық жер иеленудің негізгі түрі сойырғал болды. Феодалдар жерін шаруаларға үлестіріп беретін де, олардан ақы алып отыратын. Сойырғалға берілген жер әкеден балаға көшіп отырды. XV-XVI ғасырлар аралығында Орта Азия жерінде түрік тектес бірнеше хандықтар - Бұхара, Хорезм т. б. хандықтар құрылды. Бұл хандықтар бір-бірімен шаруашылық және мәдени байланыста болды.
Бұхара мен Самарқандағы көтерілістер. Мұхаммед хорезмшах кезінде Хорезм мемлекетінің қарапайым халқы өте ауыр феодалдық езгіде болды. Салықтардың түрі өте көп болып, салықтан түскен пайдадан ірі феодалдар мен мұсылман дін басшылары шексіз байи түсті. Әсіресе XIII ғасырдың басында қала түрғындары мен қолөнершілердің тұрмыс жағдайы адам төзгісіз болды. Феодалдық қанау қала адамдарын көтеріліске шығуға итермеледі. 1206 жылы Бұхара қаласында Садр Мухаммед ибн Абдуләзиз тұсында көтеріліс басталды. Көтерілістің негізгі себебі – Садр Абдуләзиздің халықтан шектен тыс мөлшерде салық жинауы болды. Ол қарапайым халықпен санаспады әрі өте қатал билік жүргізді. Меккеге кажылыққа баратын болса да халықтан көп салық жинап, олардың ашу-ызасын тудырды. Қолөнершілердің көтерілісін Мәлік Санжар деген адам басқарып, олар Бұхара қаласын өз колдарына алды. Садр Мұхаммед отбасымен қаладан кетуге мәжбүр болды. Көтерілісті естіген Мұхаммед хорезмшах әскерімен Бұхара қаласына келіп, 1207 жылы көтерілісшілерді аяусыз басып, қаланы өзіне бағындырады. Сөйтіп, Бұхара қаласы Хорезм мемлекетінің құрамына кірді. Хорезм мемлекетінің ірі каласы Самарқанда 1212 жылы Мұхаммед хорезмшахқа қарсы халык көтерілісі болды. Мұхаммед хорезмшах калаға көп әскер жіберді. Көтерілісшілер хорезмшах әскеріне карсылық көрсете алмады. Өскер қала көтерілісшілерін қатал жазалап, үш күн бойына қаланы тонайды. Жазалау барысында Самарқан каласында 10 мыңдай адам қаза табады.
Дереккөздер
Санат:Орталық Азия тарихы Санат:Дүние жүзі тарихы Санат:Ортағасырлар Санат:Тарихи мемлекеттер
Hvárezmi sahok listája
Кадр (Frame)
Кадр (Frame)— 1) мәліметтерді жеткізу желілерінде — байланыс арнасы бойынша бір десте түрінде берілетін, құрамында адресі мен бақылау байты көрсетілген басқару ақпараты бар тұрақты пішімдегі мәліметтер блогы. Әдетте, желі арқылы стандартты пішімдегі бірнеше кадр түрі жеткізіледі. Кадр және десте (packet-пакет) терминдері синоним сөздер ретінде қолданылады; 2) экран бетіндегі бейнелерде немесе мультимедиа жүйелерінде - экрандағы көрініп түрған жылжымалы кескіннің бөлек бір кадры; 3) асинхронды тізбекті жеткізу жүйелерінде — мәліметтердің алғашқы битінен оның соңғы битіне (стоп-бит) дейінгі уақыт аралығы; 4) дисплей экранының ішіндегі мәлімет; 5) компьютер желіле- рінде — байланыс арналары бойынша берілетін мәліметтердің тиісті үлесі; 6) кейбір мәтіндік процессорларда жөне редакторлық баспа жүйелерінде — тіктөртбұрышты аумақ, мыс., ол бір суретпен сипатталған иллюстрация болсын, оны парақ бетіне қойғанда баска мәтінге байланыссыз өз бетінше жылжытуға болады; 7) желілік әрекеттестіктің арналық деңгейінде берілетін мәліметтердің үлесі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Ябта-Яха
Ябта-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Байдарата-Яха өзенінің оң жағалауынан 43 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Төменгі Обь су алабы өңірі өзендері
NGC 341B
NGC 341B — Кит шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1881 жылы 21 қазанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 341B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3627, MCG -2-3-64, MK 968, ARP 59, VV 361, NPM1G -09.0042.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Органикалық анализ
Органикалық анализ, органикалық талдау – органикалық заттардың сандық, сапалық құрамын және химиялық құрылысын анықтау әдістері жөніндегі ғылым. Органикалық анализ элементтік, функционалдық анализдер болып екіге бөлінеді. Элементтік анализ – органикалық қосылыстардың құрамына кіретін элементтерді сандық және сапалық тұрғыдан анықтау болып табылады. Ол екі кезеңнен: анықталушы элементтің органикалық заттың құрамынан бейорганикалық қосылыс түрінде бөлінуі және бейорганикалық анализ әдістерімен сандық немесе сапалық анықтау. Функционалдық анализ – органикалық зат құрамына кіретін реакцияға қабілетті атомдар немесе олардың жиынтығынан құралған топтарды (карбоксил –COOH, нитриль –CN, азотоп –N=N–, т.б.) анықтау. Бұл әдіс затты физикалық-химиялық қасиеттеріне сүйеніп анықтауда көп қолданылады. Көп жағдайларда қорытынды нақты болу үшін физикалық және физикалық-химиялық аспаптар және физикалық-химиялық әдістер (мысалы, ИІ, УК, ЯМР, раман, рентген-, масс-спектроскопия, т.б.) қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Химия
Тұз сүймейтіндер
Тұз сүймейтіндер ( грекше: hals —тұз және phobos — қорқу)- жоғары мағыналы тұздатқыштарды жаратпайды және тек тұщы суларда мекендейді, (тұздылығы 0,5% дейін) сулы ағзалар. Тұз сүймейтіндерге көптеген балдырлар, көптеген жай балдырлар, аса көп емес теңіздегі омыртқасыз жануарлар және ішекқуыстылар, (мысалы гидра), көбінесе сүліктер, көптеген ауыраяқтылар және кейбір қосжақтаулы былқылдақденелілер, көптеген шаянтектес, көп сулы жәндіктер мен тұщы сулы балықтар, бірақ олардың кейбіреулерінің судың тұздысы ғана, ереже бойынша жоғары. Барлық қосмекенділер, тұз сүймейтіндер. Осмостық реттелу көмегімен тұз сүймейтіндер өз денелерінде сұйықтық ұстап, үнемі осмотикалық белсенді заттардың концентрациясында, айналадағы тұшы суларға караганда өте жоғары. Тұз сүймейтіндерге жер қыртысының жануарлары, кейбіреулері тұзды жер қыртысынан қашқақтайды, мысалы жауын құрттары.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Су сыбаға
Қазақта жөні бөлек, маңызы зор, елдің айнымас салтының көрінісінің бірі сыбаға екенін екінің бірі біледі. Оның бірнеше түрі мен жолы бар. Соның бірі қазір мүлде ұмытылып бара жатқан су сыбаға. Әдетте қыста бүкіл ауыл болып, балықты көл, өзен, сулардан балық аулайды. Ауға, сүзекке немесе қағазға балық мол іліксе балық аулауға келгендер көңілденіп қарқ болып қалады. "Балық үлестіріп жатырсыңдар ма?" дегендей үлес кезінде қызықтаушылар тіпті шуласып кетеді. Осы кезді күтіп жүрген көл маңында отырған, ертедегі ата-бабалары осы жер мен суды иеленген ауылдың ұрпақтарының бірі келіп, халық дәстүрімен "су сыбаға" сұрайды. Өзінің ежелгі жер иесі екенін ескертеді. Бұған қарсы ешкім сөз айтпайды, балықтан үлеін береді. Ауыл иесі салт-дәстүрді сыйлағаны үшін оларға алғыс айтып, аттанады.
Дереккөздер
Қазақтың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары (Қазақ мәдениетінің суретпен безендірілген энциклопедиялары) "Атамұра",-Алматы.
Санат:Салт-дәстүрлер
Фазотрон
thumb|Ірі медициналық фазотрон Фазотрон, синхроциклотрон — ауыр зарядталған бөлшектердің (протондар, иондар) циклдік резонанстық үдеткіші. Ондағы басқарушы магнит өрісі уақыт бойынша тұрақты болады, ал үдететін жоғары жиілікті электр өрісі өзгермелі. Фазотрондағы бөлшектер тарқатылған шиыршық бойынша қозғалады. Жоғарғы энергиялар физикасында үдеткіш ескірген болып табылады, дегенмен ол әлі медицинада қолданылады.
Жұмыс істеу реті
Синхроциклотронның жұмыс істеу реті мен құрылысы циклотрондағыдай. Айырмашылығы үдеткіш өріс жиілігінің төмендеуі кезіндегі релятивистік тежелу әсерінің қармауында.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат:Физика Санат:Терминология
Серік Ескендірұлы Әжіғалиев
Серік Ескендірұлы Әжіғалиев (1952 жыл 17 желтоқсан, Алматы) - ғалым, тарих ғылымдарының докторы (1997).
Еңбек жолы
1975 жылы ҚазМу-ді бітірген соң республикалық «Казреставрация» ғылыми-өндірістік бірлестігінде, «Казпроектреставрация» институтында (1975-82), республикалық кітап музейінде, «Казхудожпром» мекемесінде (1982-85) қызмет істеген. 1985 жылдан Ш.Уәлиханов атындағы Тарих, археология және этнография институтында бөлім меңгерушісі. Әжіғалиевтің ғылыми-зерттеу жұмыстары Арал-Каспий аймағының тарихы мен дәстүрлі мәдениетін, қазақ халқының этнографиясы мен архитектуралық ескерткіштерін зерттеуге арналған. Соңғы кезде БҚО аумағындағы халықтық архитектура және мемориалды эпиграфика ескерткіштерін зерттеу ісінде маңызды нәтижелерге қол жеткізді. Ол 120-дай ғылыми еңбектің авторы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Тарихшылар Санат:1952 жылы туғандар
Маргарита Наваррская
Маргарита Наваррская Marguerite de Navarre, 11 сәуір 1492 жыл, Ангулем – 21 желтоқсан 1549 жыл, Одос) – француз ханшайымы, король I Францисканың апасы, Франциядағы алғашқы жазушы-әйелдердің бірі.
Латын тілін жетік меңгерген. Гийом Бюде, Клеман Маро, Деперье секілді әдебиет өкілдерін жақтаған. 1547 жылы «Кеме» (Le Navire) атты поэма жазады. Оның 72 новелладан тұратын «Гептамерон» («Heptaméron») атты кітабы атақты шығармаларының бірі. Кітаптың жарыққа шығуы жазушыға мол табыс алып келеді.
Дереккөздер
Санат:Франция жазушылары
Станбэрри (Миссури)
Станбэрри (Stanberry) — Миссури штатының Джентри округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 3.4 км². FIPS коды — 29-70270.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 1,243 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Джентри округы (Миссури)
Целлинген
Целлинген (Zellingen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Франкония әкімшілік округіне бағынады. Майн-Шпессарт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 6373 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 41,45 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 6 77 203. Муниципалитеттің басшысы — др. Виланд Гзелль.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Жуштеш
Жуштеш (Justes) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 432 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,64 км² шамасында. Халық тығыздығы — 50 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Мария Магдалина.
Тарихы
Аудан 1956 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Кіші сырғанақ
Кіші Сырғанақ – Тарбағатай жотасының орта бөлігіндегі асу.
Географиялық орны
Абай облысы Үржар ауданында орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Абай облысы асулары
Аллегр
Аллегр (Allègre) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Жоғарғы Луара департаментінде орналасқан. Аррондиссеман-дю-Пюи-ан-Веле округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,57 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 43003.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 996 адамды құрады. Халық тығыздығы — 42,26 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Луара департаментінің коммуналары