cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Л'Аби
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Тинктура (геральдика)
Тинктуралар — геральдикадағы бояулардың және елтаңба элементтерінің жабындарының атауы.
Ерекеліртер мен ережелер
Алтын мен күміс классикалық геральдикадағы негізгі металлдар, ал түстердің (финифттің, эмальдің) арасында қызыл, зеңіг көк, жасыл, қызылкүрең және қаралтым негізгі түстер болып саналады. Сондай-ақ екі негзігі тері: ақкіс және тиін терілері.
Дереккөздер
Санат:Елтаңба элементтері Санат:Геральдика
Бэллинхэм (Массачусетс)
Бэллинхэм (Bellingham) — Массачусетс штатының Норфолк (Norfolk) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 16 332 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 49.2 км² шамасында. FIPS коды — 25-04930.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
BAFTA
BAFTA — Британдық кино академиясы және телевизиялық мәдениеті жүлдесі (The British Academy of Film and Television Arts), мына салаларда жүлде беріледі: кинематография, телевидения, компьютерлік ойындар, балаларға арналған мәдениет.
Дереккөздер
Санат:Жүлделер
Виллалье
Коммунаның INSEE коды — 11410, пошта индексі — 11600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 921 адамды құрады. Халық тығыздығы — 119,61 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Мәнуар Әсетқызы Абдуллина
Өмірбаяны
Алматы қаласындағы дене шынықтыру техникумының акробатика бөлімінде оқыды (1940 - 43). Алматы театр училищесінің актерлік бөлімін бітірген (1952). 1943 - 96 ж. Қазақ академикалық драма театрының актрисасы болды.
Рөлдері
М. Абдуллина ұлттық және аударма драмалық шығармалар бойынша қойылған спектакльдерге қатысып, әр алуан драматургия және комедиялық рольдер ойнап, өткір мінезді актриса екенін танытты. Орындаған рольдердің арасынан Әнапия (Ә. Тәжібаев пен Г. Рошальдің "Жомарттың кілемінде"), Перизат (Ә. Әбішевтің "Достық пен махаббатында"), Айғаным (Қ. Аманжоловтың "Досымның үйленуінде"), Бөпежан (Т. Ахтановтың "Сәулесінде"), Мэри (Б.А. Лавреневтің "Америка дауысында"), Варвара (А.Н. Островскийдің "Найзағайында"), Бьянка (У. Шекспирдің "Асауға түсауында"), т.б. атап айтуға болады. Өзі қызмет еткен театр ұжымымен Мәскеу, Бішкек, Қазан және Нүкіс қалаларына гастрольдік сапармен барып, өнер көрсетті. 1952 жылдан бастап киноға да ("Жамбыл", "Дала қызы", т.б.) түскен. Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған (1966).
Б. з. д. 113 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 113 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 113 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Қалдаяқов көшесі (Алматы)
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Гондрексон
Гондрексон (Gondrexon) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Люневиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,49 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,25 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Тұрғын үйге қол сұқпаушылық
Тұрғын үйге қол сұқпаушылық (ағыл. security of residence; нем. Unverletzlichkeit der Wolinung, Hausreclit) - Тұрғын үйге қол сұғылмайды.
Тұрғын үйге онда тұратын адамдардын еркіне қарсы кіруге,оны қарауға және оған тінту жүргізуге заңда белгіленген жағдайлар мен тәртіп бойынша ғана жол беріледі.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Көру және тану шебі
Көру және тану шебі — ұшу аппараттарының (жер үсті не су үсті объектілерінің) байқалған және кімдікі екені анықталған кездегі олардың тұрған орнына белгілі бір ықтималдықпен сәйкес келетін әуе кеңістігіндегі жазықтық (жергілікті жердегі, акваториядағы шартты сызық).
Ол әуе, ғарыштық, су үсті және жер үсті нысаналарымен күрес құралдарының ұрыстық дайындық дәрежесін аныктау мен реттеу үшін кызмет етеді.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Шань Са
Шань Са (фр. Shan Sa, қыт. 山飒, 1972 жылы 26 қазан Бейжің)– қытай текті француз жазушысы. 1972 жылы 26 қазанда Бейжің(Пекин) қаласында дүниеге келген. Өз есімі – Янь Ни(қыт. 阎妮, фр. Yan Ni). Ең алғашқы жүлдесін 12 жасында балаларға арналған қытай поэтикалық конкурсында алған. 1986-1990 жылдары Бейжің университеті маңындағы лицейде оқыған. Үш өлең кітабы мен новелла жинағын шығарып, 1987 жылы Қытай Жазушылар одағының ең жас жазушысы атанады. Тяньаньмэнь алаңындағы қанды оқиғадан кейін 1990 жылы француз билігінің гранты бойынша Парижге кетеді. Ол жерде әкесі Сорбонна профессоры еді. 1992-1994 жылдары Католик университетінде философия саласын оқиды. 1994-1996 жылдары Бальтюстың хатшысы болады. Суретшінің әйелі Сэцуко мұны жапон мәдениетіне баулиды. Шань Сан бейнелеу өнері және кескіндемемен де айналысады, оның көрмелері Парижде және Нью-Йоркте өткен. Оның кітаптары әлемнің көптеген тілдеріне аударылған.
Жидда
Жидда — Сауди Сауд Арабиясы Патшалығының Батыс өлкесіндегі қала мен кемежай.
Бауырлас қалалар
Жидда қаласында 23 бауырлас қалалары бар:
Галерея
Санат:Сауд Арабиясы қалалары
Посейран
Посейран (Poceirão) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Палмела муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4304 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 147,07 км² шамасында. Халық тығыздығы — 29,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сетубал округінің елді мекендері
Бомм
Бомм (Bommes) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Лангон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,8 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33060, пошта индексі — 33210.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 475 адамды құрады. Халық тығыздығы — 81,9 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Дәстүрлі қазақ мәдениетінің әлеуметтік-тектік типтері
Мәдениеттану үшін әрекетті дерексіздендірілген жасаушы, ал халық деп сансыз топты алу көп нәрсе бермейді. Мұны айтып тұрғанымыздың себебі бар. Өйткені әлі күнге дейін мәдениет, сана, рух, әлеуметтік тұтастық қоршаған ортаға, қауымдық болмыстың тіршілік тынысына байланысты дамып отырды деген пікірлер кездеседі. Бұлай болған жағдайда мәдени тұлға енжар, сылбыр, көнбіс, тарихи қуыршаққа айналып кетеді. Біз бұл жерде мәдени тұлға деп тарихи-мәдени процестің субъектісін және оның ұжымдасу бітімдерін алып отырмыз. Генетикалық-туыстық бірлік арқылы да, қарым-қатынастық байланыстардың негізінде де, жалпы типологиялық ұқсастықтардың нәтижесінде де пайда болған ұйымдасушылық типтері әрбір этномәдениеттің өзіндік болмысының төлтума белгілеріне жатады. Оларды айқындау үшін формациялық тәсілдің беретіні аз. Бұрынғыдағы «көшпелі феодализм» (академик Б.Я. Владимирцев) немесе «патриархалдық феодализм» (П. Румянцев) ұғымдарының қазақ мәдениетінің әлеуметтік типтеріне онша жанаспайтындығы туралы соңғы кезде жеткілікті айтылды.
«''Ұлы дала, қуаң табиғат, көшпелі өмір салт, маңдайға жазылған соң, сол жазмышқа көндігудің бірден-бір кепілі — адамдар бірін-бірі жатсынбай, біріне-бірі арқа сүйеп қана өмір сүруі қажет. Бұл қажеттілікті терең сезінген көшпелілер «адамның күні — адаммен» деген принципті тіршіліктеріне тірек еткен. Сондықтан да әрбір көшпелі қазақ туыстық-қандастық жүйені тарата білуді өмір сүрудің нормасы, моральдық-этикалық критерий деп білген. Мұндай дәстүрдің бұлжымай сақталуына жеті аталық үрдіс ұйытқы болып отырған. Бұл орайда, жеті аталық үрдіске ұлттың этнобиологиялық және этномәдени тұтастығын қамта- масыз ететін ғажайып тетік (механизм) ретінде ден қоюға тура келеді''». .
Жеті аталық үрдіс
Сонымен, көшпелілік ШМТ-тің қазақстандық мәдени ареалында қауымдық тұтастанудың ерекше бір типі — жеті аталық үрдіс қалыптасқан. Мұндай қоғамды қалай атауға болады және әлемде оның қандай тектес баламалары бар?
Туыстық негізде қалыптасқан рулық-тайпалық адамдардың әлеуметтік бірлестіктері бүкіл адамзаттың басынан өткізген ұжымдасу типіне жатады. Бұл туралы этнографиялық әдебиетте жеткілікті жазылған. Сондықтан бұл мәселенің кейбір жақтарына ғана тоқталып өтейік.
Қауымдық тұтастық жеке тұлғалардың келісімге келіп, өз құқықтарын ұжымдық бірлікке беруінен (қоғамдық келісім ілімі) тумайды. Қоғам неғұрлым қарапайым болған сайын, оның жеке тұлғалары да бір-біріне ұқсастанады. Керісінше, әлеуметтік жіктелу төмен деңгейде болғанда, адамдық қауымдасу бітімдерінің арасында, тіпті, бір құрылықта үлкен алшақтық байқалады. Яғни, мәдени өрлеудің нәтижесінде бір-бірімен тығыз қатынастарда болатын этностар жақындасуда болғанымен, оларды құрастыратын тұлғаларда автономдық, жекелік белгілер айқындала түседі. Мысалы, қазіргі Еуропаның халықтары түрі жағынан бір-біріне ұқсас болса, Азияда үлкен алшақтық бар. Ұжымдасудың типологиялық негізін еңбектің қоғамдық жолмен бөлінуі құрастырады. Жеке тұлғаның дербестілік қалыптаспаған, қауымдық тұтастық басым әлеуметтік бірлестігін — сегментарлық қоғам деп атайды («у ішсең — руыңмен»), Сегментарлық қоғамның негізін рулық-тайпалық қауымдастық құрастырған. Адамзат дамуының осы кезеңі әскери демократияға ұқсас болды.
Генетикалық-тектік негізде құрылған көшпелілердің рулық қоғамның, оның таксономикалық басты белгісін ауыл ұғымынсыз түсіндіруге болмайды. Ауыл деп көшпелі түрік этностарының ғасырлар бойы өмір сүріп келе жатқан тектік әлеуметтік типке негізделген қоғамдық ұйымды айтады. Этникалық, экономикалық және рухани бірліктің ең басты көрінісі ауыл болды. Қазақ халқында «Ауыл түбі — бірлік, қауым түбі — тірлік» деген мәтел бар. Әдетте, ауылда 5—6 үйден 10—15 шаңыраққа дейін түтін көтерді, ауылдастар бірге көшіп, бірге қонды. Дәстүрлі қазақ ауылы бір атадан тараған ұрпақтардан тұрады (аздаған кірме-қоңсыларды қоспағанда). Ауыл ішінде некелік қатынастарға тыйым салынған. Жеті аталық үрдіс дегеніміз экзогамиялық некенің ең қатты сақталатын типіне жатады. Фольклордағы ғашықтар Еңлік пен Кебек, Қалқаман мен Мамыр (аралары үш-бес аталық) осы дәстүрді бұзғаны үшін өлім жазасына кесілген. Әрине, қазіргі заман тұрғысынан, не «кузендік» некелер жиі кездесетін отырықшы мәдениет менталитеті бойынша мұны қатыгездік деп бағалауға болады. Алайда көшпелілік өмір салтында қатал экзогамияның жанды жақтары да жеткілікті. Осындай неке аралары мыңдаған шақырым руларды бір-біріне туысқан етті. «Құда — мың жылдық» деген ұғым осыдан пайда болған. Осының нәтижесінде этностық тұтастану нығайып, бүкіл ұлттың адамдары бір-біріне бір әулет сияқты өзара қандас туысқан болып шығады «Қарға тамырлы қазақ». Экзогамиялық некенің адамның генетикалық сұрыпталуында оңды фактор екендігі ғылымға белгілі.
Жеті аталық әлеуметтік тип
Жеті аталық әлеуметтік тип генеалогиялық дүниетанымды қалыптастыруға себебін тигізді. Арғы негізі ілкі атадан (первопредок) басталатын туысқандық қатынастар тармақтары бүкіл халықтың тұтастануының көрінісі болды. Бұл генеалогиялық «ағаш» тек қазақ халқының туыстығын емес, сонымен бірге бауырлас түрік халықтарын да қамтыды («алты алаш»), Туысқандық қатынастарды білдіретін кестелер де көп жарияланған.
Көшпелілердің мәдениетіндегі әлеуметтік-генетикалық ұжымдар, рушылдықтың қазіргі кездегі маңызы, трайболизм, патриархалдық үлкен отбасы және тағы басқалары жөнінде әртүрлі көзқарастар бар.
Қазақстан егемен ел болғаннан кейін бұрын тыйым салынған мәселе — рулық қатынастардың құндылық әлемі тарихшылар "Мен әлеуметтанушылар тұрғысынан жан-жақты зерттеулердің басты объектісіне айналды. Бұл занды процесс. Жоғарыда айтылып кеткендей, жеті ата үрдісі қазақ мәдениетіндегі шежірешілдік дәстүрмен тікелей байланысты. Қазіргі кезде ертедегі түрік-моңғол халықтарынан бастап, жеке тайпалар мен рулардың, субэтностық топтардың (төрелердің, қожалардың, төленгіттің тағы басқа) шежірелері жарияланған. Бұл бастаманың әрине тәрбиелік және рухани маңызы зор. «Жеті атасын білмейтін ұл жетесіз» дейді халық мәтелі.
Жеті ата үрдісін қалпына келтіру, әрине, рулық-тайпалық жікшілдік пен трайболизмге әкелмейді. Бірақ Л. Гумилевтің сөзін қайталасақ, рулық тартыс көшпелі түрік халықтарының тарихи қарғысы болған. Олардың тарихи дамудағы жемісті кезеңдері рулық-тайпалық ыдыраушылықты жеңіп, елдің бірлестікке жете алғап уақыттарымен байланысты (VI—VII ғасырларды түрік қағанаттары, Алтын Орда мемлекеті, Ақсақ Темір империясы, осман түріктерінің мемлекеті, Қазақ хандығы және тағы басқалары).
Кейін елдік тұтастық принципінің әлсіреуі жікшілдікке әкеліп, XIX ғасырдың аяғында бір ғана тәуелсіз түріктік мемлекеттің (оның өзінің де жағдайы төмен еді) тарихи аренада қалуына әсер етті.
Көшпелі ауылдық қауымға негізделген қазақтардың төлтума әлеуметтік типінің құрылымдық элементтеріне (субъектілері) де отандық әдебиетте тек соңғы жылдары дұрыс баға беріліп жүр. Бұрынғы маркстік қоғамтанудағы «феодал», «ауыл пролетариі», «қанау», «теңсіздік» және тағы басқалары ұғымдары қазіргі кезде аз қолданылады. Ал «бай», «кедей», «хан», «би», «төре» сияқты ұғымдардың мазмұны мүлдем өзгерген. Туыстық қатынастарға негізделген шағын ауылда тап күресі болды деген, әрине, жаңсақтық. Тектік негізде ұйымдасқан ауылдық әлеуметтік қатынастарды идеализациялаудан да аулақпыз. Бұл қоғам қоршаған ортаның бірқалыптылығына тым тәуелді еді. Табиғи апаттар (даладағы қуаңшылық циклдері, жүт, әртүрлі індеттердің өрістеуі ж.т.), әлеуметтік және саяси катаклизмдер (сыртқы жаугершілік, елдік бірліктің әлсіреуі, ел басқарушыларының халық мүддесінен жеке бастарының қамын жоғары қоюы, билік үшін тартыс, рухтың төмендеуі тағы басқа) адамдық топтасудың Бұл типін күрт өзгерген ортада дәрменсіз қылды. Қатты қиысқан жүйенің мерт сынатыны белгілі. Бірнеше мысалдар келтіре кетейік. Исламдық Ренессанс кезеңінде қалыптасқан түріктік мемлекеттер ыдырай бастаған уақытта олар бір-бірімен ата жауларындай аяусыз арпалысты. Осының нәтижесінде Қазақстанның оазистік және қалалық мәдени-шаруашылық типінің құлдырап кеткені белгілі (бәрін моңғолдарға жаба беру тым үстірт және Ресей отаршыларының қолдаған пікірі).
XIX ғасырдың екінші жартысынан бастап қалыптасқан күрделі жаңа жағдай қазақтың ауылдық әлеуметтік типін күйзеліске ұшыратқаны белгілі. Ол батыстық (Ресейлік) экспанцияға шыдай алмады. Осының нәтижесінде ұлы Абай суреттеп берген тозу, қақтығыс, азғындық, әдепсіздік көріністері ауылдық-тектік қоғамды жайлап кетті.
1856—1868 жылдары жүргізілген әкімшілік реформаның нәтижесінде Қазақстан жеріндегі ауылдық-тектік ұжымдар болыстық жүйемен алмастырылды. Бұл ғасырлар бойы қалыптасқан қоғамның өзіндік реттеу механизмдерін жойып, сырттан танылған жүйеге көшуіне әкеп соқты.
Көшпелілердің әлеуметтік типінің ауылдық-тектік бітімі Ресейдің әкімшілік шараларының және нарықтың ене бастауынан отаршылық шаруашылық типінің мал өнімдерінің шикізаттық ұжымдарына айнала бастады. Бұл бұрыннан қалыптасқан басқару жүйесін мүлдем өзгертіп жібереді.
Биліктің бөлінісі
Қазіргі әдебиетте төрт билік туралы (атқарушы, заң шығарушы, соттық және қоғамдық пікір) жиі айтылып жүр. Биліктің осындай бөлінісі дәстүрлі қазақ қоғамында да орын алған. Құрылтай мен би кеңесін заң шығарушы билік; хан, сұлтандар, ру басшыларының елді басқаруын — атқарушы билік, билер мен қазылардың сотын — соттық билік, ал ерікті тұлғалар — ақындар, жыраулар, ғұламалардың беделін қоғамдық пікірдің билігі деп қарастыруға болады.
Қазіргі кезде әлемдік өркениетте мұрат ретінде ұсынылып отырған «азаматтық қоғам», «демократия», «теңқұқықтылық» идеяларын тек Батыста ғана жүзеге асты деген пікірлерді кесімді ақиқат деп тым әсірелеудің жөні жоқ сияқты. Қазақтың дәстүрлі мәдениетінде тағы бір әлеуметтік құндылық — сөз бостандығына үлкен мән берілген. «Бас кесу бар, тіл кесу жоқ» деген принцип Қасым ханның қасқа жолының басты қағидаларының бірі болып есептелген. Халықтың ар-ұяты мен намысының аманаттары, ақын-жыраулардың пікірі айбынды хан-сұлтандардан, діндар қожа-молдалардан, шалқыған байлардан жоғары құндылық болып танылған.
Қазақ қоғамының саяси-әлеуметтік типін түсіну үшін ондағы заң жүйесіне тоқталып өтейік. Қоғамдық өмірде, әрине, бұрыннан қалыптасқан салт-дәстүрлер, ислам дінінің шариғат жүйесі мен кәдімгі құқықтық ережелері үлкен рөл атқарған. Алайда, Қазақ хандығы «жарғы» деп аталған арнаулы шығарылған заңдар арқылы басқарылып отырылған. «Жарғы» сөзі әділдік деген ұғымды білдіреді. «''Түпкі мәні жарудан, нәрсені салмағын бір жағына аудармай, дәл, әділ айырудан шыққан. Дауды әділ, тура шешкен билерді халық бұқарасы ардақтап «қара қылды қақ жарған''» деп мадақтаған.. Өзінің мазмұны бойынша бұл заңның түбегейлі идеясы ежелгі әскери демократия арнасына барып тіреледі. Қазақ мемлекетінде «Қасым ханның қасқа жолы», «Есім ханның ескі жолы», Тәуке ханның «Жеті жарғысы» деп аталатын зандар жүйесі болған. «Жеті жарғы» тек құқықтық нормалар жинағы емес. Онда әр түрлі діни, тәлімдік, әдептілік, қарым- қатынастық мәселелер, яғни қоғамның барлық мәдени-әлеуметтік өмірі қарастырылған. «Жеті жарғыны» жан-жақты зерттеген ғалым — А. Левшин. Оның «Описание киргиз-кайсацких орд и степей» кітабынан кейбір үзінділер келтірейік:
Дәстүрлі отбасылық типінің төлтума ерекшеліктері
Жалпы алғанда, қазақтың дәстүрлі отбасылық типін батыстан келген үлгі-модельдермен бейнелеудің көмескі жақтары жеткілікті. Оның басқа этномәдениеттерде сирек кездесетін төмендегідей төлтума ерекшеліктерін атап өтейік:
Қоғамның мәдени деңгейі әйелдердің қоғамдағы орны мен оларға деген көзқарастар бойынша анықталады деген жалпы қағида бар. Бұл мәселені тек жыныстық қатынастар мәдениетімен шектеу сыңаржақтылық. Көптеген зерттеушілер ата-тектік мәдени типтегі әйелдердің құқының шектелуімен қатар, Орта Азияның басқа отырықшы халықтарымен салыстырғанда, қоғамдық өмірде қазақ әйелдерінің салыстырмалы дербестілігін және еркіндігін атап өтеді.
Ежелгі түрік мәдениеті
Түрік мәдениетінің көне заманнан үзілмеген бір мұрасы — ананы, әйелді, қыз баланы қадірлеу, Ұмайды құдай деп құрметтеу осының белгісі. Қазақ мәдениетін зерттеуші Бейбіт Сапаралы осы мәселеге өзінің бір эссесін арнаған:
''«Осы ой желісіне тағы бір айтпасқа болмайтын жай, әйгілі суретші ғалым М.В. Бает Волга саласындағы Калиновск қорымындағы қорғанның археологиялық дерегіне сүйене отырып, б.з.б. II—I ғасырларда өмір сүрген сарматтың билеуші-абыз әйелі суретінің реконструкциясын жасап шығарған еді. Суретке қарап отырып бұдан екі мың жыл бұрын өмір сүрген Әйел-Ананың бет әлпетін шамамен болса да көз алдыңызға келтіргендей боласыз. Жан тебірентеді. Бей-жай қалдырмайды. Талдырмаш тұла бойынан тұнған еркіндігін, нәзіктігін, қадір-қасиетін көріп таң-тамаша қаласыз. Сонымен қатар бойында бас көтермей бұғып жатқан әр мінез де, теңдессіз қаһар-қатулығы да байқалып тұр. Томиристей тепсініп, Геродот келтірген аңызда дәріптелгендей, парсы әскерлерін аяусыз талқандаған массагет патшасы: «Сен қанға құмартып едің, енді шөлің қансын!» — деп әйгілі Кир патшасының басын торсық толтырылған қанға салдырғандай, бетпе-бет келген жауына табанда тойтарыс берердей кейіп танытады»''. .
Ислам әсерінің күшеюі нәтижесінде шариғат баптары қазақ әйелінің еріктілігін кемітті. Сонда да көшпелілер арасында пәренже кию, бөлек тамақ ішу, гарем сипаттас құбылыстар болған жоқ.
Әрине, біз қазақ мәдениетіндегі ата-тектік қауымдасу типін ең озық үлгі ретінде ұсынғалы отырғанымыз жоқ. Оның заманы өлшеулі болды. Қазіргі кезде уақыт талаптарына сәйкес Қазақстанда принципиалды өзгеше әлеуметтік типтер қалыптасып келе жатыр.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Мәдениет
Спорттық маусым
Спорттық маусым, спорттың әрбір кез келген түрі бойынша оқу-жаттығу сабақтары мен спорттық жарыстарды климаттық жағдайлары бойынша өткізуге ең көп қолайлы жыл кезеңі. Әдетте жыл биігінде жазғы және қысқы деп екі маусымды айырып қарастырады. Арнайы спорттық ғимараттар мен құрылыстардың (жабық су бассейндерінің, жазғы мұз айдындарының, ерекше сырғанау жамылғылары бар жазғы, шаңғы тұғырларының жене т.б.) саны үнемі өсуіне байланысты, спорттық кейбір түрлерінде Спорттық маусым түсінігі жойылуда, өйткені жаттығулар мен жарыстар бүкіл жыл бойы өткізеді.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Александр Михайлович Фамильцев
Александр Михайлович Фамильцев (3 тамыз 1975 жыл, Павлодар, Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық және ресейлік футболшы, бапкер. Қазақстан Ұлттық футбол құрамасында ойнаған.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Ертіс ФК ойыншылары Санат:Тобыл ФК ойыншылары Санат:Торпедо Мәскеу ФК ойыншылары Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары Санат:Томь ФК ойыншылары Санат:Ресей футболшылары Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары
IC 4483
IC 4483 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52417, UGC 9455, MCG 3-37-35, ZWG 104.66.
Сыртқы сілтемелер
IC 4483 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Қайнарбұлақ (Бәйдібек ауданы)
Қайнарбұлақ — Түркістан облысы Бәйдібек ауданы, Мыңбұлақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шаян ауылынан солтүстік-батысқа қарай 55 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 857 адам (442 ер адам және 415 әйел адам) болса, 2009 жылы 956 адамды (491 ер адам және 465 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Бәйдібек ауданы елді мекендері
Пол Макгиган
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
КОНКАКАФ Чемпиондар Лигасының финалы 2019
КОНКАКАФ Чемпиондар Лигасының финалы 2019 (ағыл. 2019 CONCACAF Champions League Finals) — 23 сәуір және 1 мамыр күндері Мексиканың қос клубы "Монтеррей" мен УАНЛ Тигрес клубтарының арасында өтті.
23 сәуір күні "УАНЛ Тигрес" алаңында өткен кездесуде "Монтеррей" 1:0 есебімен жеңісске жетті. 1 мамыр күнгі қарымта ойын 1:1 есебімен тең аяқталды. Осылайша екі ойын қорытындысында "Монтеррей" 2019 жылғы КОНКАКАФ Чемпиондар Лигасының жеңімпазы атанды. Бұл олардың 4-ші табысы.
Екі ойында да "Монтеррейдің" голын Николас Санчес енгізді.
Енді "Монтеррей" клубы 2019 жылғы Клубтар әлем біріншілігіне қатысады.
Сілтемелер
Санат:КОНКАКАФ Чемпиондар Лигасы Санат:2019 жылғы футбол Санат:УАНЛ Тигрес ФК ойындары Санат:Монтеррей ФК ойындары Санат:Мексикадағы футбол
Екатерина Васильевна Большакова
Екатерина Васильевна Большакова (26 желтоқсан 1916 жылы, қазіргі Ресей, Кемерова облысы, Мариинск қаласында туған – 26 шілде 1963 жылы, Алматы қаласында қайтыс болған) – биология ғылыми кандидаты (1949 жылы). Томск университетін бітірген (1940 жылы). Большакова 1940–42 жылы Алматы мемлекеттік қорығында кіші ғылыми қызметкер болды. 1942 жылдан өмірінің соңына дейін КСРО Ғылым Академиясының Қазақстан бөлімшесінде, Қазақстан Ғылым Академиясының Эксперименттік биология институтында(қазіргі «Биоген» акционерлік жабық қоғамы) қызмет істеді. Қазақ арқар-меринос қойы|арқар-меринос қойын шығаруға қатысқаны үшін Большаковаға КСРО Мемлекеттік сыйлығы берілді (1950 жылы).
Дереккөздер
Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Биология ғылымдарының кандидаттары Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері
Шура-И Ислам
«Шура-и ислам», , Ислам кеңесі - 1917 жылғы мамырда Мәскеуде өткен бүкілресейлік мұсылман съезінің шешіміне сәйкес құрылған қоғамдық-саяси ұйым.
Бұл ұйым Уақытша үкімет жағдайында, мұсылмандардың және олардың қоғамдық ұйымдарының Құрылтай жиналысына дейінгі іс-әрекеттерін қадағалап, үйлестіріп отырды. Құрамына Түркістаннан 7, Кавказдан 2, қазақ облыстарынан 5, Литва татарларынан 1, ішкі Ресей мұсылмандарынан 10 адам кірді. Шура-и исламның Петроград каласында орналасқан 12 адамнан тұратын атқару комитетінің төрағалығына Ж.Салихов, орынбасары болып Ж.Досмұхамедұлы сайланды. Атқару комитеті мүшелері қатарында алғашында У.Танашев, Жақып Ақбаев, Зәки Уалиди Тоған, Ғ.Ходжаев, Көлбай Төгісов, Ш.Мұхамедияров, И.Лиманов секілді қайраткерлер болды. Шура-и ислам Бүкілресейлік мұсылмандар съезінің шешімдерін басшылыққа алды. 1917 жылы шілдеде өткен Бірінші жалпықазақ съезі Шура-и исламға мүшелікке қазақ өкілдерін: Ақмоладан А.Тұрлыбаевты, Семейден Ә.Сәтбаевты, Торғайдан Ә.Байғуринді, Оралдан У.Танашевты, Жетісудан Б.Мәмбетовті, Сырдариядан М.Шоқайды, Ферғанадан Ғ.Оразаевты сайлады. Шура-и ислам 1917 жылы шілдеде Қазан қаласында Бүкілресейлік мұсылмандар сиезін өткізуді ұйымдастырды. Шура-и ислам Қазан төңкерісіне дейін жұмыс істеді.
Дереккөздер
Санат:КСРО қоғамдық ұйымдары Санат:Діни ұйымдар
Шиша тауы
нобай|350px|Шиша тауы Шиша немесе Шишабангма әлемдегі ең биік таулардың арасында 14-ші орынды иеленеді. Ал сегізмыңдықтардың арасында Шиша ең соңғы орында. Ол Непал шекарасынан бірнеше шақырым қашықтықта, оңтүстік-орталық Тибетте орналасқан. Аталған тау Лангтанг биік шыңдарының маңында, Тибетте орналасқан. Аталған тау толығымен Тибетте орналасқан. Ол сол аймақтағы биіктігі 8000 м болатын жалғыз шың болып табылады. Бұл - оңтүстік беткейі ұзын тік әрі жартасты болып келген массивті шың. Шишаны көптеген альпинистер биіктігі 8000 м шыңдар арасындағы көтерілуге ең оңайы дөп бағалаған. Шиша шыңының биіктігі - 8027 м Шишаны Тибетте «жайылымдар құдайы» деп атайды. Шыңның Госайтан деген үнді-непалдық атауы «киелі орын» дегенді білдіреді. Оған 1964 жылы 2 мамырда Сюй Цзин басқарған қытай экспедициясы алғаш рет шыққан болатын. 1999 жылы 5 қазанда Американың ең әйгілі альпинистерінің бірі - Алекс Лоу Шишада қар көшкіні кезінде қаза тапты. Сонымен қатар тауға шығу барысын деректі фильм үшін камераға түсіріп жүрген оператор Дэвид Бриджес те осы қар көшкіні кезінде жан тапсырды. Шишаның дөңестігі 2897 м-ді құрайды.
Дереккөз
1. Алматы: “Аруна” баспасы. 208 бет. Сер.:“1100 қызықты дерек”.
Санат:Таулар
Рушанийа
Рушанийа (ауған-парсыша рошани) - рошаншылар, шәкірттері мен ізбасарлары арасында Пир-и Рошан (қауымы атауы осыдан шыққан) деп атаған, Баязит Ансари (1525 - 72) негізін  қадаған мұсылмандық қауымының атауы. Рушанийа қауымы XVI ғ-дан бастап, көптеген ауған тайпалары арасына тарады. Ауған феодалдары мен моғолдарға қарсы 100 ғ-ға жуық уақытқа, XVII ғ-дың 40-жылдарының басына дейін созылған халық қозғалысы Рушанийаның діни астарын жамылды. Рушанийа қауымы ілімінің бірқатар негізгі ережелері «Дін мұсылмандар»  қағидаларынан едәуір өзгеше болды. Сондықтан бұл ілімді тудырушы мен оны жасаушылар «діннен безгендер» деп жариялайды. Өзінің бірқатар трактаттарында Баязит Ансаридің тұжырымдауынша бүкіл әлем, барша адамды Тәңірі жаратқан, Тәңірі алдында олардың бәрі бірдей, сондықтан да әркім оны танып-білуге, өз бойын дарытуға ұмтылуы керек деп баяндады. Құдайды тек «құдіретті күш ретінде» тануға болады, сондықтан да Тәңіріні бойға дарыту жолында діни жетілудің сегіз сатысы қойылды. Ең жоғарғы төрт сатыға көтеріліп, тәңірді өз бойына дарытуға жақын деп саналған Рушанийа бірқатар шариғат шарттарынан босатылды. Ілімнің осындай ерекшеліктері, оны белсене насихаттау, сонымен бірге Баязит ауғандардың тайпа мүшелері арасында оны белсене насихаттау, сонымен бірге Баязит ауғандардың тайпа мүшелері арасында жерді неғұрлым әділ бөлуге негізделген ежелгі дәстүрін қолдауы нәтижесінде ол көптеген Ауған тайпаларын өз жағына тарта білді. Рушанийа қозғалысы айқын әлеуметтік сипат алды, феодализмге  қарсы бағыт  ұстады, моғолдарға  қарсы азаттық күресі түрінде өтті. Баязит, оның балалары, немересі, шөбересі, ізбасарлары бастаған Рушанийа көптеген ірі жеңістерге жетті, тайпалар арасындағы үздіксіз келіспеушіліктер әлсіреткен қозғалыс тек XVII ғ-дың ортасына  қарай басылды, бірақ оның идеялары ауғандықтар арасында бұдан кейін де  ұзақ уақыт сақталды. Бұл идея азаттық күресінің одан әрі өрістеуіне, ұлттық сананың көтерілуіне ықпал етті. Көрнекті ауған ақындары Арзани, Даулат, Мухлис, Баязиттің немересі Мырзахан Ансари Рошаншылар қозғалысына белсене  қатысты. Баязит шығармалары мен Рошани ақындардың өлеңдері ауған әдебиетінің ілгері дамуы үшін берік негіз қалады. Баязиттің ұйкастырыла жазылған прозасы тіпті Рушанийаның идеялық дұшпандарына да тікелей әсер етті.
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Ислам
Қаратал (Ойыл ауданы)
Қаратал — Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы ауыл, Шығанақ Берсиев атындағы ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Ойыл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 16 км-дей жерде, Барқын құмының оңтүстік-батысында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1513 адам (757 ер адам және 756 әйел адам) болса, 2009 жылы 1343 адамды (679 ер адам және 664 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ойыл ауданы елді мекендері
Кастеллетто-Молина
Кастеллетто-Молина (Castelletto Molina) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Асти провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 184 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 61 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 3 км² шамасында. Пошта индексі — 14040.
Елді мекеннің қамқоршысы — апостол Варфоломей.
Двойня (өзен)
Двойня — Ресейдегі өзен. Тамбов облысы, Мордовия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2231/350/51/246/115 орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Цна Тамбов қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокша, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тамбов облысы өзендері Санат:Мордовия өзендері
Бастайм
Бастайм (Bastheim) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Франкония әкімшілік округіне бағынады. Рён-Грабфельд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2518 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 41,75 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 6 73 116. Муниципалитеттің басшысы — Аня Зойферт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Тілерсек
Тілерсек, құсбегілер [бүркіт] аяғының кептеген мүшелерінің атауларына назар аударған. Солардың бірі - бүркіттің тілерсегі (тобығы). Бүркіт тілерсегі сұқ саусақты бас бармақтың бірінші буынына жеткізіп ұстаған орамына толса немесе орамы одан да артылса, әлділікке, орамы бұдан кемдеу болса, әлсіздікке жатқызылады. Егер бүркіт тілерсегі түлкі тілерсегінің орамынан олқылау соқса, ондай бүркіттің түлкіге шамасы жетпейді деп бағаланады. Тілерсек - сынға жататын мүшенің бірі болып саналады.
Дереккөздер
Санат:Спорт
IC 87
IC 87 — Кит шоқжұлдызында орналасқан SB? (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4454, MCG 0-4-48, ZWG 385.38.
Сыртқы сілтемелер
IC 87 Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Кунес-Ю
Кунес-Ю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вычегда өзенінің сол жағалауынан 227 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Седини
Седини (Sedini) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Сассари провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1403 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 34 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 41 км² шамасында. Пошта индексі — 7035.
Елді мекеннің қамқоршысы — киелі Sant’Andrea.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Хефенхофен
Хефенхофен (Hefenhofen) — Швейцарияның Тургау кантонында орналасқан коммуна. Арбон округінің құрамына кіреді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тургау елді мекендері
Абай (Арал ауданы)
Абай — Қызылорда облысы Арал ауданындағы ауыл, Қарақұм ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Ауданның қиыр солтүстік-шығысында, аудан орталығы – Арал қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 110 км жерде, Баршақұм құмының орталығы бөлігінде, шөл белдемінде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2047 адам (1081 ер адам және 966 әйел адам) болса, 2009 жылы 2206 адамды (1108 ер адам және 1098 әйел адам) құрады.
Сузану
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 268 777 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 205,865 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1.305,6 адам/км².
Абай (Арал ауданы)
Тарихы
Іргесі 1930 жылы қаланған. 1957 жылға дейін «Алға» ұжымшарының, 1997 жылға дейін қаракөл қойын өсіретін «Қарақұм» кеңшары мен ауылдық кеңестің орталығы болып келді. Ауылда және округке қарасты Ерімбетжаға, Көкаша, Қаратерең ауылдарында шаруа қожалықтары жұмыс істейді.
Сузану
Тарихы
Қала 1919 жылы құрылған.
Абай (Арал ауданы)
Дереккөздер
Санат:Арал ауданы елді мекендері
Сузану
Тарихы
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Ұябасар
Дереккөздер
Санат:Спорт
Пятовская Виска
Пятовская Виска — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нижнее көлі - Индингская Виска өзені орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Делвино (Кырджали облысы)
Делвино (Делвино) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6896. Телефон коды — 03672. ЕКАТТЕ коды — 20554.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Сасықкөл (көл, Ақмола облысы)
Сасықкөл – Есіл алабындағы көл.
Географиялық орны
Ақмола облысы Шортанды ауданы Бозайғыр ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 11 км жерде орналасқан.
Гидрографикасы
Көл теңіз деңгейінен 352 м биіктікте жатыр. Аумағы 3,8 км2, ұзындығы 3,2 км, енді жері 1,8 км, жағалау бойының ұзындығы 8,4 км. Шарасында жыл бойы су болады. Көктем айларында шарасының аумағы ұлғайып 4,7 км2-ге жетеді жəне жағалауы 1,2 км-ге ұзарады. Көлдің ең терең жері 7,5 м, суының көлемі 3,6 млн. м3, су жиналатын алабы 60 км2. Қазаншұңқырда орналасқан көл жағалауы жарлауытты. Қар жəне жер асты суларымен толысады. Қараша айының ортасында суы қатып, сəуір айының соңында ериді. Суында шортан, сазан, таутан, мөңке, т.б. балықтар бар. Алабының 30–40%-ы егістікке игерілген.
Дереккөздер
Санат:Есіл су алабы көлдері Санат:Шортанды ауданы көлдері
Хвойничная (Берёзовая тармағы)
Хвойничная — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Берёзовая өзенінің оң жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Б. з. д. 114 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 114 жылы туғандар
Хвойничная (Берёзовая тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Б. з. д. 114 жыл
Түсініктемелер
*
Хвойничная (Берёзовая тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Митинка
Митинка — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Обнора өзенінің сол жағалауынан 79 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кострома өзені бастауынан Исады ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Митинка
Эми Сяо
Эми Сяо – қытай ақыны, төңкерісшіл жазушы және публицист, әдебиет сыншысы, бірнеше журналдардың бас редакторы. Шын аты – Сяо Аймэи, КСРО-да Сяо Сань деген атпен белгілі. 1921 жылы ҚКП мүшесі. 1896 жылы 10 қазанда Хунаньда дүниеге келген. Сол жердегі Туншань мектебінде Мао Цзедунмен танысады. Мұнда ол ағаларымен бірге «Жаңа адамның академиялық қоғамын» құрады. Эмиля Руссоның құрметіне батыс есімін алған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қытай жазушылары
Эйрос Лин
Эйрос Лин (Euros Lyn) — британдық телережиссёр. 1971 жылы туған және «Ysgol Gyfun Ystalyfera» мектебінде оқиды, ал содан соң Манчестердегі Викториандық университетте оқыды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тұлғалар
Хар-Соим (Хар-Юган тармағы)
Хар-Соим — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хар-Юган өзенінің сол жағалауынан 65 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Ваян (Эро)
Ваян (Vailhan) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Безье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,23 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34319, пошта индексі — 34320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 166 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,78 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Александр Стюарт, Бьюкен графы
Александр Стюарт (ағыл. Alexander Stewart, шотл. Alasdair Mór mac an Rígh, 1343 — мүмк. 20 маусым 1405), Бьюкен графы (1382 жылдан бастап) — «Баденох қасқыры» деген атаумен әйгілі, Роберт II мен Элизабет Мурдың ең кенже ұлы. Ол 1382 жылдан бастап қайтыс болғанға дейін Джон Комин уақыттан бері Бьюкеннің алғашқы графы болды. Александр жесір әйелге Ефимия, Росс графинясына үйленді, бұл некеден балалар болмады, бірақ оның көңілдесі Эханның қызы, Мариотадан көп бала сүйді. Александр біраз уақыт Солтүстік Шотландияда юстициардың рөлін ойнады, бірақ өз міндеттерін орындай алмады. Ол елдің солтүстігінде үлкен аумақтардың көбісін жоғалтқанша иеленді. Александр, ең алдымен, патшалық Элгин қаласын және оның соборын өртеп жібергенімен танымал. Ол лақап атын зұлымдық пен ашкөздігінің арқасында алды, бірақ оны тірі кезінде оған берілгендігі туралы ешқандай дәлел жоқ.
Билігі мен ықпалы
thumb|right|200px|«Қасқырдың апаны»: Баденохтағы [[Лохиндорб сарайы, Александрдың қамалы]] thumb|right|200px|Бьюкен графы, Александр Стюарттың иелігі
Александр Стюарт дереккөздерде Александр Сенешаль есімімен кездеседі (яғни Стюарт). Ол Морей епископына және оның барлық жерлеріне, Баденохтағы адамдары мен мүліктеріне қорғауды қамтамасыз ету туралы Рутвен қамалынан жазбаша патентін шығарғаннан бастап алғашқы мәліметтер 1370 жылы 14 тамызда кездеседі. Бәлкім, оның әкесі, Роберт Стюарт Баденохтағы жерлерді жесір Морей графинясы, Ефимияға үйленіп алды. Роберт ағасы, Дәуіт II-ге елдегі орталық билікті нығайтуға бағытталған саясатына қанағаттанбады. 1368 жылы ол және оның ұлдары Дәуіт II-нің парламентінің алдында өз адамдарын бақылауында ұстайды деп ант беруге мәжбүр болды. Кейінірек, сол жылы, мүмкін, осы уәделердің бұзылғанына байланысты Роберт пен оның ұлы Александр Лохлевен сарайында тұтқында ұсталды. Роберт II Шотландия тағына отырғаннан кейін, Александр 1371 жылы 30 наурызда ресми түрде Баденох лорды атағына ие болды.
Роберт II-нің билігінің алғашқы уақытында Баденохтағы Александрдың иелігі бөлініске салынбады - 1372 жылы наурызда Морей графтығы Джон Данбарға, Лохабера - Аралдар лорды, Джон Макдональдке, сонымен қатар Аркарт (Инвернесстен оңтүстікке қарай) аймағындағы жерлерді Стратерн графы, король Роберт пен оның екінші әйелі Ефемиядан туған, Дәуітке берілді. Александр 1371 жылы өз аумағын кеңейтуді жалғастырып, қандас кіші інісінен Аркартты жалға алып, содан соң Баденохқа шекаралас Стратэйвон сеньориясын иелігіне қосты. 1372 жылдың қазан айында Морей графтығында, Инвернесстен солтүстігінде және батысында, сондай-ақ Абердиншир және солтүстік Пертширде патшалық лейтенант болып тағайындалды. Сол жылы ол Пертширде, Аппин Дуллскте патшалық юстициар болып тағайындалды, бұл Александрға Пертширдің солтүстігінен Пентленд-Ферт бұғазына дейін ең жоғарғы сот және әкімшілік билік берілгенін білдірді. Сол уақытта, Кейтнесс графтығының басты үміткері Александр де Ард өзінің аумағын Александр мен оның қандас бауыры Дәуіттің пайдасына орай мемлекетке тапсырды. Бұдан басқа, Александр 1382 жылдың маусым айында Росс графинясы, Ефимияға үйленіп иелігін үлкейтті. Ол өзінің әйелі құқығына байланысты (jure uxoris) Росс графы болды. Әйеліне тиесілі басқа жерлер - оның ішінде Льюис, Скай, Дингвалл және Абердинширдегі Киндвард - ол онымен бірге биледі. Бұрынғы Бьюкен графтығының көп бөлігін алып жатқан Кингдвард сеньориясына деген құқығы Роберт II-ге Алесандрға Бьюкен атын үйленген соң бірнеше күн өткеннен кейін беруіне мүмкіндігі болды. Замандастарының айтуы бойынша, Александр осы аумақтарды кельттік жақтастарының, көбінесе - Хайленд қарақшыларының көмегімен басқарды, бұл аймақтағы басқа жер иеленушілер тарапынан наразылық туғызды, олардың ішінде Морей епископы, Александр Бур болды.
Морей епископымен қақтығыс
thumb|left|250px|Александр Бурдың мөрі
XII және XIII ғасырларда Мориде ешқандай нақты билеуші жоқ еді, ал епископтар өздерінің аумақтарын тәуелсіз биледі. Бұл 1312 жылы король Роберт I Брюс өзінің жақын досы Томас Рэндольфты Морей графы етіп тағайындағанда аяқталды. Рэндольфтар үйінен шыққан графтар графтықты ұзақ уақыт билеген жоқ: Томастың ұлы, Джон қайтыс болғаннан кейін, 1346 жылы графтық мемлекетке қайтарылды. Келесі 26 жылда графтың лауазымы бос қалды. 1365 жылы епископ Бур Баденох пен Стратспед жерлерін патшаның өкілі басқаруы тиіс екеніне Дәуіт II-ні көндірді. Бұған назар аудару үшін, Бур, 1370 жылы Александрмен қорғау туралы келісім жасасқан кезде, оның шын мәнінде Баденох лорды оған, оның жерлері мен адамдарына билігі жоқ екенін алдын-ала ойластырды. Бірнеше ай өткен соң, 1371 жылдың наурызында, әкесі таққа отырғаннан кейін, Александр ресми түрде Баденох лорды атағын алды. Роберт II граматасымен оған жерді Баденохтағы жерлер, тіпті, шіркеу жерлеріне билік жүргізе алу құқығымен берілді. Епископ Бур, бұған қарсы наразылық білдірген болса керек, себебі, Үлкен Мөр Регистріне сәйкес, Баденохты бергендегі алдындағы марапаттарында шіркеудің меншіктеріне биліктері жүрмеді. Александр, осылайша, бір ғасыр бұрынға қарағанда, Джон Коминге қарағанда, Баденохтың жерлеріне қатысты өкілеттілігі біршама жоғары болды. Дегенмен, епископ Александр өзінен және өздерін біршама еркін сезінген оның шалғайдағы қарақшыларынан қысым көрді. Стивен Бордменның айтуынша, «The Early Stewart Kings: Robert II and Robert III» Морей мен Абердин епископтары Александрмен жаман қарым-қатынаста болды, себебі оның қарақшылары шіркеудің жерлері мен жалға берушілерге шабуыл жасады. Бордмен сондай-ақ шіркеуге арнайы кіріс әкелмеген шіркеу жерлерін зорлық-зомбылыққа ұшыратқанын және Бурге 1382 жылы 20 сәуірінде Розиемурхус сияқты меншіктен «өз еркімен» құқығынан бас тартуы мүмкін екенін айтады. Епископтардың ешқайсысы «заңды жоғары билікке», яғни Александрдың өзі - Баденох лорды және патшалық лейтенантқа қорғауға өтініш бере алмауы мәселені ұшықтырды, бұл олардың тікелей патшаға жүгінуіне себеп болды.
Қысымның күшеюі
thumb|right|250px|[[Роберт II (Шотландия королі)|Роберт II-нің мөрі]]
Роберт II-нің беделі Бьюкеннің әдістерін қолдауға байланысты төмендей бастады, сондықтан 1384 жылдың қарашасында Каррик графы, Джон, кеңестің мақұлдауымен, әкесінің атқарушы билігін солтүстікте өскелең заңсыздықпен күресу үшін қабылдады. Стратнайрн лордықты патшаның келісімімен Бьюкен басқарған, бірақ Карриктың басшылығымен сэр Дәуіт Линдси өзінің құқығын сол жерге растай алды. 1385 жылы сәуірде кеңесте Бьюкеннің қандас бауыры, Дәуіттің мәлімдеуінше, Бьюкен Аркартты заңсыз иемденді, ал Кроуфордтық сэр Джеймс Линдси, Бьюкенге қатысты талаптарын қайта жандандырды, соңында Морей графы Александрдың кейбір адамдары бірнеше адамын өлтірді деп айыптады. Өз ұстанымдарына алғашқы шабуылдардан басқа Бьюкен өзінің аумақтық ұстанымдарын едәуір нығайтты, әсіресе Ұлы аңғарда, онда ол бауыры қайтыс болғаннан кейін Аркартты сақтап қалды, содан кейін 1386 жылдың күзінде ол Морей графынан Лох Несс өзенінің сағасындағы Бон жерін алды, сондай-ақ, сэр Роберт Чишолмдан Абриахин жерлерін қосып алды. Шотланд істеріне Бьюкеннің ықпалының күшеюі 1387 жылдың ақпан айына дейін Форт бұғазынан солтүстікке елдің юстициар орнына тағайындалған кезде көрінді.