cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Парсы шығанағы
Географиясы
Иранның ұлттық атласы бойынша Парсы шығанағының ауданы шамамен 255 000 км² құрайды. Оның ұзындығы 900 км, ені кейбір нүктелерде 180-нен 300 км-ге дейін, басқаларында 185-тен 333 км-ге дейін. Парсы шығанағының орташа тереңдігі 25—35 м, ең үлкен тереңдігі — 100 м — Ормуз бұғазының сағасында белгіленген. Парсы шығанағының ені ең тар жері — Ормуз бұғазында 40 км, ал шығанақтың ең кең бөлігінде 270 км. Шығанақтың орташа ені шамамен 215 км.
Иран жағалау сызығының ұзындығы (Бендер-Аббастан Фао сағасына дейін) 1375 км құрайды, бұл шығанақтың жағалау сызығының жалпы ұзындығының 45,3 % құрайды. Бұл көрсеткіш Парсы шығанағының басқа елдерімен салыстырғанда ең жоғары көрсеткіш.
Ирактың жағалау сызығы, өз кезегінде, ең қысқа жолдардың бірі. Ол 18,5 км-ге тең, бұл жалпы жағалау сызығының 0,6 %-на тең.
Парсы шығанағының оңтүстік жағалауында үлкен ағынды өзендер жоқ, сирек жағдайларды қоспағанда, кішкентай ағындар бар, олар тек жаңбырлы уақытта аздап су әкеледі. Кері жағдай солтүстік жағалауда байқалады, онда көптеген ірі және Толып жатқан өзендер орналасқан. Мұндай өзендерге Сеймерре, Керхе, Дез, Карун, Джарахи, Зохра, Монд кіреді, олар тікелей немесе ірі өзендерге біріктіріліп, Иранның Хузестан, Бушеһр, Хормозеган провинцияларының аумағында Парсы шығанағына құяды.
Климаты
Парсы шығанағының жағалауында тропикалық континенттік климат басым. Жаз ыстық, ауаның орташа температурасы плюс 29—32 °C. Ыстықта ауа 40—50 °C дейін қызады. Абсолюттік максимум Ахваз қаласында (Хузестан жазығы) тіркелді. Қысы солтүстікте салқын, онда температура нөлден төмен немесе +2 °C болуы мүмкін, оңтүстікте жылы — 22-ден 25 °С-қа дейін.
Дереккөздер
Санат:Үнді мұхиты шығанақтары Санат:Парсы шығанағы
Тәңірберген Әміренов
Тәңірберген Әміренов (15.06.1907, Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданы, Сарыжал ауылы - 11.07.1985, Семей қаласы)- ақын. Ауыл мұғалімінен оқып, хат таныған. Халық ауыз әдебиеті үлгілерін жинаушы. Отан соғысы жылдары Семейдің эстрадалық концерт бюросында қазақ труппасын басқарды. Маясар Жапаковпен, Жолдыкей Нұрмағамбетовпен, Шәкір Әбеновпен, Қалихан Алтынбаевпен айтысқан.
Шығармалары
"Айтыстың" 3-томында (1996), "Пернедегі термелер" (1965), "Ленин деп халық жырлайды" (1969) жинақтарында басылды. "Жұмбақ тас" (1967), "Қанды қанжар" (1973), "Жол мұраты" (1977), "Өмір өткелдері" (1985) атты өлеңдер жинағы жарық көрген.
Локша
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Кострома қаласынан Унжа өзенін қоспағанда Горьков су торабына (Горьков суқоймасына) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Теңіз үңгірлері
thumb|250px|left|Теңіз үңгірі thumb|250px|Теңіз үңгірі [[Словения.]] thumb|250px| Катерлох үңгірі[[Австрия.]] Теңіз үңгірлері мұхитардың, кей жағдайларда көлдердің көмегімен түзіледі. Теңіз үңгірінің түзілуі өте тар жарықшақтан басталады. Келе-келе оған толқындар үлкен күшпен соғылып, жартасты ішінен үгіте бастайды. Толқындар алып келетін құм мен тастар үңгір қабырғаларында қосымша эрозиялық өзгерістер жасайды. Теңіз үңгірлерін дүниежүзінің түпкір-түпкірінен табуға болады. Әйгілі теңіз үңгірлеріне Капридегі Көк үңгір және Стаффа Британ аралындағы бағанды базальттан түзілген Фингал үңгірі жатады. Іші кең болғанымен, қазіргі үңгірлердің ұзындығы аса үлкен емес. Олардың ешқайсысы кіреберісінен түкпіріне дейін 76 метрден аспаған.
Дереккөздер
Санат: Табиғат Санат: Үңгірлер
Ольтинген
250px|thumb|Картада орналасуы Ольтинген (Oltingen) — Швейцарияның Базель-Ланд кантонында орналасқан коммуна. Зиссах округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 417 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.18 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2855, пошта индексі — 4494.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базель-Ланд елді мекендері
Қалдыбай Жайлауұлы Пірәлиев
Қалдыбай Жайлауұлы Пірәлиев (29.6.1941 жылы туған) – химия ғылымының докторы (1991), профессор (1992), ҚР Ұлттық ғылым академиясының академигі (1994). КСРО өнертапқышы (1990).
Ғылыми еңбектер
Соңғы жылдары Америка азаматтық зерттеулер және даму қорының (CRDF) 3 гранты, АҚШ-тың Оклахома және Нью-Йорк университеті, ІNTAS гранты бойынша Бельгияның Гент университетінің ғалымдарымен тығыз байланыста жұмыстар жүргізуде. Жаңа дәуірлік заттарды іздестіру және өндіріске енгізу жолындағы жетістіктері үшін Америка фармацевтика ғалымдарының Ассоциациясына мүшелікке қабылданған.
Марапаттар
ҚР Мемлекеттік (2003), Қ.И.Сәтбаев атындағы сыйлықтардың (2000) лауреаты. Халықаралық ғылыми-техникалық орталық грантының жеңімпазы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:1941 жылы туғандар
Шелдеу
Шелдеу - үлбір өндірісінде теріден тері асты шел қабатын айыру. Әдетте, ол арнайы шелдеу машинасы арқылы іске асырылады.
Дереккөздер
Санат:Мал шаруашылығы
Даиф хадис
Тағы қараңыз
Санат:Хадис Санат:Хадис ғылымы
Укияз
Укияз — Башқұртстанның Шаран ауданындағы ауыл, Дюртюлин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 14 адамды құрады. Пошта индексі — 452642, ОКАТО коды — 80258820008.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Нидда
Нидда (Nidda) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан қала. Веттерау ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 17 599 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 118,34 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 4 40 016. Қаланың басшысы — Луциа Путтрих.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 18 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Үлкен Ния-Ю
Үлкен Ния-Ю — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ния-Ю өзенінің сол жағалауынан 73 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Тоғын (көлік)
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Сауд Арабиясы
Сауд Арабияны «Харам жері» деп атайды. Харам деп аталуына себеп Мекке және Медине қалаларының орналасуында. Араб тілінде қысқаша — ас-Саудия (السعودية) деп айтылады.
Сауд Арабиясы қазіргі таңда Иордания Хашимит Патшалығы (Хашимиттер әулеті билікте) мен Лихтенштейн Княздігін (князьдер фон унд цу Лихтенштейннің иелігі) қоса есептегенде билеуші ​​әулеттің (Саудиттердің) құрметіне аталған әлемдегі үш мемлекеттің бірі.
Араб түбегі
thumb|left|298px|Сауд Арабия Сауд Арабиясы Араб түбегінде орналасқан территория жағынан ең үлкен мемлекет. Арабия — Оңтүстік-Батыс Азияда орналасқан, дүние жүзіндегі ең ірі түбек (ауданы 3 млн. км²). Ол Жерорта, Қызыл, Араб теңіздерімен қоршалған. Құрлықтағы шартты шекарасы солтүстігінде Месопотамия ойпаты, Парсы шығанағы, Ормуз мойнағы, Оман шығанағы арқылы өтеді. Оңтүстік шекарасы Акаба шығанағы, Қызыл теңіз, Баб әл-Мандеб бұғазы. Аден шығанағы арқылы Араб теңізінің батыс жағалауымен жалғасады. Араб түбегіне түгелімен Сауд Арабиясы, Иордания, Йемен республикасы, Оман, Бахрейн, Кувейт, Ливия, Палестина, Израиль мемлекеттері және Сирия мен Ирақтың бір бөлігі енеді.
Араб түбегіндегі ескі діндер
Ислам дініне дейін Араб түбегіндегі тайпалар яһудилік, христиандық дініне және пұтқа табынушылық жасайтын. Арабтардың пұтқа табынушыларының ерекшелігі — олар Аллахқа жалғыз жаратушысы деп сенсе де, одан басқа да пұттарға табынған.
Тарихы
Астанасы Эр-Рияд қаласы. Халық саны 4 878 473 адам (2010 жылғы халық санағы бойынша). Бұл жерлерді алғашында көшпенді араб тайпалары мекендеген болатын. 1902 жылдан бастап Неджд аймағының орталығы болып, 1932 жылы мемлекеттің астанасы болды. Бұрын қала шағын қалашық болған. Мұнай өндірісінің дамуы қаладағы халық санының өсуіне ықпалын тигізді. Қазіргі таңда Эр-Риядта заманауи жобалармен салынған ғимараттар бой көтерген.
Араб халифаты
Араб халифаты  — халифалар басқарған араб-мұсылман мемлекеттерінің Еуропа елдеріндегі атауы. Мұхаммед пайғамбар Батыс Арабияда құрған мұсылман қауымы (Умма) Араб халифатының ең алғашқы түп негізі болған еді. thumb|right|The Caliphate, 622–750 {{legend|#a1584e|Мұхаммед пайғамбар дәуіріндегі халифаттың кеңеюі, 622–632}} {{legend|#ef9070|Рашидун дәуіріндегі халифаттың кеңеюі, 632–661}} {{legend|#fad07d|Умайяд халифаты, 661–750}} 632 — 56 жылдардағы халифаттың астанасы — Медине қаласы Араб жорықтарының бірінші кезеңінде халифаттың құрамына Ирак, Иран түгел дерлік, Кавказ сыртының басым бөлігі, Сирия, Палестина, Мысыр кірді, ал екінші кезеңінде оған Солт. Африка, Пиреней түбегінің көп бөлігі, Орта Азия, Табарстан, Джурджан (Горган), Синд қосылды. Халифат тұсында ислам дінінде сунниттер мен шииттердің, хариджиттердің алғашқы діни-саяси ағымдары және түрлі халифаттар (Омейя әулеті халифаты (929 — 1031), Аббас әулеті халифаты (750), Фатима әулеті халифаты (909 — 1171), Кордова халифаты), Сасани, Тулуни, Әли әулеті, Таһир әулеті, Самани әулеті т.б. билеген мемлекеттер мен жергілікті әмірліктер пайда болды. 1258 ж. Хулагу хан бастаған моңғол әскерлері Бағдатты алып, Аббас әулетінен шыққан соңғы халиф Мұстасимді өлтіргеннен кейін А. х. мемл. ретінде жойылды.
Умая халифалығы
Умая Әулеті'– Араб халифатын билеген әулет (661 – 750). Негізін Меккедегі құрайыш тайпасының омейя руынан шыққан І Муавия (т.ж.б. – 680) қалаған. Омейя әулетінен шыққан халифтар мемлекет құрамына Солтүстік Африка, Пиреней түбегінің көп бөлігін, Орталық Азияны, Иран, Ауғанстан, Ирақ, Кавказдың біраз жерлерін қосып алды. 8 ғасырдың ортасына таман мемлекеттегі бірлік әлсірей бастады. Әбу Мүсілім бастаған шииттік қозғалыс (747 – 750) Омейя әулетін тақтан тайдырған соң, билікке Аббас әулеті келді.
Аббаси халифалығы
Аббас әулеті, әл - Аббассийун -Араб халифатын билеген әулет (749 -1258). Мұхаммед Пайғамбардың (с.а.у.) немере ағасы әл-Аббас бин Абд әл-Мутталиб бин Хашимнен (653 жылы өмір сүрген) тараған. Мұхаммед бин Әлидің ұлы Ибрагим жіберген өкіл Әбу Муслим бастаған Шииттік қозғалыс Омейя әулетін тақтай тайдырған соң, Аббас әулетінің үкімет басына келген. Аббас әулетінің алғашқы халифасы Әбу әл-Аббас әс-Саффах (750 - 54) болды. 762 жылы Аббас Әулетінің астанасын Шамнан (Дамаск) Бағдатқа ауыстырды. Аббас әулетінің мемлекеті әдебиеттерде, кейде «Бағдатяхалифаты» деп те аталады. Ол «Мұсылман ренессансы» дәуірінде мәдениеті, ғылымы,әдебиеті,философиясы, математикасы,географиясы, саудасы, т.б. әлемдік дамудың алдыңғы қатарындағы мемлекет болды. Бұл халифат төңірегіндегі көптеген халық өкілдері оған өзіндік үлестерін қосып отырды. Ежелгі Шығыс, Грек, Рим өркениетінің жетістіктеріне сүйенген араб мәдениеті Еуропа елдерінің дамуына көмектесті. Аббас әулеті арасынан һарун әр-Рашид (786 - 809), Мамун (813 - 33), әл-Мутасим (833 - 42) қызметтері айрықша аталды. Кейін VIII ғ-дың ортасында мемлекет бірлігі әлсіреді. Әр аймақта Аббас тұқымдары немесе жергілікті билеуші топтар билік жүргізе бастады. X ғасырда бұйдтер, одан салжұқтар Аббас әулетін ығыстырыл шығарды да, олар тек діни тістерге ғана араласатын болды.
Халифаттың әлсіреуі
1258 жылы Хулагу хан бастаған моңғолдар Бағдатты басып алып, Аббас әулетін жойды. Тірі қалған әл-Мустансирге Мысыр сұлтаны Бейбарыс 1261 ж. әл-Қаһрада халифа атағын берген.1517 жылы түрік сұлтаны Сәлім әл-Мутауәккіл халифаны Ыстамбұлға көшіріп, кейін халифа атағы түрік сұлтандарына өтті. 1258 жылы Бағдатты моңғолдар басып алғаннан кейін Халифат мемлекет ретінде өмір сүруін тоқтатты. Алайда Мысырды 1517 жылы түріктер жаулап алғанға дейін Аббас әулеті халифтері Каирде тұрып, өздерінің діни беделімен жергілікті сұлтандарды және басқа да мұсылман елдерінің билеушілеріне ықпал етті, оларға қаржы жағынан көмектесті. Кейін түрік сұлтандары өздерін халифтер деп атай бастады. Олар мұны Мысырды жаулап алғаннан кейін Аббас әулетінің соңғы өкілінен мұраға алғандықтарымен түсіндірді. Түрік Халифаты 1924 жылы наурызда Түркия республикасының пайда болуымен жойылды.
Патшалықтың құрылуы
Сауд Арабиясы корольдігі салыстырмалы түрде алып қарағанда жас мемлекет. Ол XX ғасырдың бас кезінде дербес әмірлердің бірі — Әбділ Әзиз ас-Сауд (1880—1953) араб князьдіктерін біріктіру үшін күрес бастағанда пайда болды. 1901 жылы оның әскері Эр-Риядқа кірді, ал 1920 жылы Асирді жаулап алған соң бірігу процесі іс жүзінде аяқталды, 1932 жылы Әбділ Әзиз ас-Сауд басқарған Сауд Арабиясы корольдігі жарияланды. Негізін салушы король қайтыс болған соң оның шексіз билігін ұлдары мұралыққа алды. 1993 жылы қазіргі король Фахд құрамында 60 адам бар Кеңесшілік кеңесін тағайындады. Сауд Арабиясының құрамындағы 13 провинцияның губернаторларына көп құқықтар берілді.
Солай болса да корольдікте саяси шешімдер қабылдайтын бір ғана король отбасы басым жағдайға ие. Елде саяси партиялар жок, баспасөзге қатал цензура орнатылған. Мысалы, 1994 жылы ғарыштық телехабарларға тыйым салынды. Интернетті пайдаланудың қатаң ережелері енгізілді.
Саудиялықтардың шежіресі
center|550px
Екі харам қорғаушысы
Екі Харам қорғаушысы (خادم الحرمين الشريفين) — Сауд Араб патшасының титулы.
«Екі Харам» — бұлар Сауд Арабиясыда орналасқан мұсылмандардың қасиетті екі мекені. әл-Харам мешіті Меккеде және Медине қаласындағы Мұхаммед пайғамбардың мешіті.
Білім жүйесі
Сауд Арабияда ұлдар мен қыздар бөлек оқиды. Меккеде "Умул Қура" университеті, Эр Риад университеті Медине Ислам универсиеті, 2011 жылы 16 мамырда Сауд Арабиясында әлемдегі ең ірі әйелдер университеті ашылды. Корольдіктің астанасы Эр-Риядтың маңында орналасқан оқу орнының құрылысына 5 млрд доллар жұмсалған. 50 мың студентті қабылдай алатын кампустың аумағы 800 гектарды құрайды. Университет ректоры Хода аль-Амиль.
Халқы
right|thumb|350px|Сауд Арабиясы халқының демографиясы
2018 жылғы санақ бойынша Сауд Арабия халқы 33,000,000 миллион адам, оның ішінде 5,58 миллион шетелдіктер. Туу көрсіткіші 29,56 (1000 адамға), өлім — 2,62. Сауд Арабия халқы тез өсіп келеді (жылына 1-1,5 млн). 14 жасқа толмаған, азаматтығы барлар жергілікті халықтың 40% құрайды. 1960 жылдарға дейін Сауд Арабияны бәдәуилер мекен етті.
Этникалық құрамы
90% азаматтығы бар — этникалық арабтар, Азияттықтар және Шығыс Африкалықтарда кездеседі. 7 миллион мигранттар әр түрлі елдерден келген. Олар: Үндістан — 1,4 миллион, Бангладеш — 1 миллион, Филиппин — 950 000, Пәкістан — 900 000, Мысыр — 750 000. 100 000 басқа елдерден келген мигранттар.
Мемлекеттік тілі-Араб тілі.
Діні
Мемлекеттік дін - Ислам діні
Негізгі қалалары
thumb|310px|Мұхаммед пайғамбар мешіті Медине, Мәдине (— мәдинәт ән-нәби-пайғамбар қаласы) — мұсылмандардың қасиетті қаласы. Сауд Арабиясындағы Иасриб қаласы 622 ж. Мұхаммед пайғамбар (ғ.с.) көшіп барғаннан кейін Медине деп аталды. Қаланы ансарлар аталған (қолдаушылар) аус және хазраж тайпалары мекендеген. Олар Меккеден қоныс аударған мұсылмандарға көмек көрсетіп, Мұхаммедтің (ғ.с) пайғамбарлығын мойындап, алғашқылардың бірі болып ислам дінін қабылдады. Мұнда алғашқы мешіт салынды, Құран Кәрім аяттарының біршамасы осында түсірілді. Мединеде алғашқы жұма намазы оқылып, жалпы мұсылмандарға парыз етілді, исламдағы дәрет алу, намаз, ораза, азан, тағыда басқа парыз болған әдет-ғұрыптардың орындалу дәстүрі бекіді. Медине қаласында мұсылмандар қауымы (үмбет) нығайып, қалыптасты. Оның бір көрінісі мединелік кезеңде мұсылмандар Бадр соғысында жеңіске жетті. Сондай-ақ 625 ж. меккеліктер Медине қаласына жақын келіп, Ухуд тауының түбінде шайқасты. Мұсылмандар үлкен шығынға ұшырағанымен, меккеліктер жеңіліп, кері шегінді. Келесі жылы болған Мединеге шабуыл да қоныс орнының шебінде тойтарылды. Мединеде Мұхаммед пайғамбар (ғ.с.) жерленген. Мұнда қажылық парызын орындаған мұсылмандар зиярат етеді. Медине алғашқыда тас қорғанмен қоршалған, төрт қақпасы бар бекіністі қала болды. 632 — 656 ж. Араб халифатының астанасы, 10 ғасырдан Мысырда билік құрған әулеттерге тәуелді, ал түріктер Мысырды жаулап алғаннан кейін (1517) және 1919 жылға дейін Осман империясының құрамында болды. 1919 — 1924 ж. Хиджаз корольдігінің, 1924 жылдан Сауд Арабиясының құрамына кірді. Қала орталығындағы Мұхаммед пайғамбар (ғ.с.) үйінің орнына 656 ж. үлкен мешіт салынған (бірнеше рет қайта салынды, қазіргі нұсқасы 1853 — 1854 жылдары тұрғызылған).
Даммам қаласы (Сауд Арабия) – Парсы шығанағының батыс жағалауында орналасқан Сауд Арабиясының портты қаласы. Эш-Шаркия провинциясының астанасы. Халық саны 905 084 адам (2010 жылғы халық санағы бойынша). Халық саны бойынша Даммам елде бесінші орында. Қала теңіз арқылы жүк тасымалдайтын маңызды порттардың бірі болып табылады.
Таиф қаласы – (Сауд Арабия), Сауд Арабиясының батысындағы қала. Халық саны 521 мың адам (2004 жылғы халық санағы бойынша). Исламға дейін бұл қалада Аллаттың ғибадатханасы орналасқан болатын. Кейін қала тұрғындары исламды қабылдаған соң Мұхаммед Пайғамбар (с.ғ.с.) бұл ғибадатханаларды қиратып тастады. Қалада Меккені билеген Хашимит әулетінің үйлері бар. 1934 жылы Таифте Йеменмен бейбітшілік туралы келісім жүргізілді. Сонымен қатар, 1989 жылы осында Ливандағы Азамат соғысының тоқтатылуы жөнінде келісімдер өтті.
Бурайда қаласы (Сауд Арабия) – Сауд Арабиясының орталық бөлігіндегі қала. Ол Эль-Касим провинциясының әкімшілік орталығы. Қалада 378 422 адам тұрып жатыр (2004 жылғы халық санағы бойынша). Бұрын қала сауда керуендерінің және араб жүйрік аттарын сататын негізгі сауда орталықтарының бірі болған. Қазіргі таңда қала тұрғындары егін шаруашылығымен айналысады. .
Әл–Джубайль қаласы (Сауд Арабия) – Сауд Арабиясының Шығыс провинциясындағы қала. Халық саны – 200 000 адам (2003 жылғы халық санағы бойынша). Қала Парсы шығанағының жағалауында орналасқандықтан, елдегі мұнайға ең бай аудан. Эль-Джубайльде мұнай өнімдерін шығарып сататын көптеген өнеркәсіп орындары бар. Ол – Сауд Арабиясындағы жақсы дамыған қалаларының бірі. Мұнда лагуна мен жағажайлар бар. .
Унайза қаласы (Сауд арабия) – Сауд Арабиясындағы Эль-Касим провинциясындағы қала. Халық саны 135 мың адам (2009 жылғы халық санағы бойынша). 7 ғасырда Иран мен Ирактан Меккеге қажылық жасағандардың жолындағы шағын тұрақты мекен ретінде қалыптасқан. 1818 жылдан бастап қаланы Әл-Сулаим әулеті басқарды. Қала елдің орталық бөлігіндегі Неджд ауданында орналасқан. Жауын өте аз жауғандықтан, ауасы құрғақ келеді, жері шөлді.
Сакака қаласы (Сауд Арабия) – Сауд арабиясындағы Эль-Джауф провинциясындағы қала. Халық саны 135 мың адам (2009 жылғы халық санағы бойынша). Бұл жерде адамдардың алғашқы тұрақтары 4000 жыл бұрын пайда болған. Сонымен қатар қалада 19 ғасырда салынған Каср За'абель қамалы сақталған. Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығына негізделген. Сакака елдің солтүстігіндегі оазисте орналасқан. Қаланы Эн-Нуфад шөлі қоршап тұр.
Әл-Катиф қаласы (Сауд Арабия) – Парсы шығанағының жағалауында орналасқан қала. Халық саны 97 765 адам (2010 жылғы халық санағы бойынша). Бұл жерлерде адамдар алғаш рет біздің заманымызға дейінгі 3500 жыл бұрын мекендеген. Көптеген ғасырлар бойы қала Эль-Хатт деп аталды. Ал көне гректер қаланы – Катеус деп атаған. Қала жағалауда орналасқандықтан, көптеген әулеттер мен мемлекеттер қалаға билігін жүргізу үшін таласты. Қаланы карматтар, Джабрид әулеті мен Осман империясы билеген. 1913 жылы Әл-Катиф Сауд Арабиясының құрамына кірді.
Сауд Арабиясының қалалар тізімі.
Әкімшілік құрылымы
Сауд Арабия 13 провинциядан құралған (манатық идария, – әкімшілік басқару жүйесі). Арабша мухафаза деп айтылады (Arabic: muhafazat, محافظات‎,). left|thumb|200px 1. Әл-Баха 2. Әл-Худуд эш-Шамалийя 3. Әл-Джауф 4. Әл-Мадина 5. Әл-Қасим 6. Әр-Рияд 7. Әш-Шаркийя 8. Асир 9. Ха’иль 10. Джизан 11. Мекке 12. Наджран 13. Табук
Географиясы
Сауд Арабиясы Арабия түбегінің 80 % аумағын алып жатыр. Мемлекеттің ұлттық шекаралары нақты анықталмағандықтан, Сауд Арабиясының нақты аймағы белгісіз. Ресми мәліметтер бойынша, бұл 2 217 949 км², басқалары бойынша - 1,960,582 км²-ден 2,240,000 км²-ге дейін. Қалай болғанда да, Сауд Арабиясы — әлемдегі 13-ші мемлекет.
Сауд Арабиясы аумағының көп бөлігін көшпелі бәдеуин тайпалары мекендеген шөлдер мен жартылай шөлдер алып жатыр. Халық әдетте батыста немесе шығыста жағалауда бірнеше ірі қалалардың айналасында шоғырланған.
Тарихи деректерде Адам ата мен Хауа ананың кездескен жері Араб түбегіндегі Арафат тауы деп келеді. Арафат (араб. арафатун) — Арабиядағы Мекке қаласынан 20 км қашықтықта жатқан ұзындығы 11-12 км, ені 6,5 км келетін ойпат және оны солтүстік жағынан қоршап тұрған тау сілемі. Арафатта қажылықтың негізгі рәсімі өткізіледі. Арафат тауы басына мұнара орнатылып, оған дейін баспалдақ салынған. Осы баспалдақтың 60-басқышында алаң бар. Бұл арада арафа күні аталынады. Арафат қасиетті мекен саналатындықтан мұнда тек қажылық кезіндегі рәсімі ғана өткізіледі. Ешкімнің онда тұруына, тіршілік жасауына болмайды, оған тыйым салынған.
thumb|250px|Руб-Эль-Хали Сауд Арабиясындағы мұнай мен егіншілік. Ел жеті мемлекетпен шектеседі және тағы бір мемлекет — Бахрейнмен көпір арқылы жалғасады. Ел аумағы АҚШ аумағының 1/4-дей бөлігін құрайды, ал оның ұзындығы 2640 км болатын жағалауларының 1760 км-і Қызыл теңіздің бойында, қалған бөлігі Парсы шығанағын бойлай созылып жатыр. Қызыл теңіз жағалауындағы жазықтың ені 15-тен 65 км-ге дейінгі аралықта, ал одан әрірек тау тізбегі катар орналасқан. Таулардың биіктігі солтүстіктен оңтүстікке қарай артады, елдің ең биік жері Сауда тауы (3133 м), солтүстік-шығысын ең биік жері — 1800 м болатын кең үстірт алып жатыр. Үстірт Парсы шығанағына қарай аласарады. Оңтүстігі мен оңтүстік-шығысында жылдар бойы жаңбыр жаумайтын дүние жүзіндегі ең үлкен құмды шөл — Руб-Әл-Хали орналасқан.
Су мен ауыл шаруашылығы
Сауд Арабиясында тұрақты өзендер немесе ірі көлдер жоқ. Ауыл шаруашылығында дәстүрлі мал шаруашылығы - түйе, қой, ешкі, есек пен жылқы өсіру басым. Көшпелі бәдеуилер өз үйлерімен бірге бір жайылымнан басқасына көшіп-қонып жүреді. Өңдеуге жарамды жерлер елдің оңтүстік-батысындағы Асир таулы ауданы мен корольдіктің солтүстігінде шашыраған шұраттарда ғана бар. Алайда суландырудың қазіргі заманғы әдістерінің арқасында егіншілік жедел қарқынмен дамып келе жатқан салаға айналады. Теңіз суын тұщыландыру кең көлемге ие болды. Шөл даланың ортасында дөңгелек формасындағы егін алаптары созылып жатыр. Суару айналатын қондырғылар арқылы жүзеге асырылады. Негізгі дақылдар — бидай, арпа, құрма, көкөністер, бақша өсімдіктері мен жемістер.
Мұнай өндірісі
Сауд Арабиясында мұнай алғаш рет 1936 жылы табылды. 2002 жылы елде күніне 10,5 млн баррель мұнай өндірілді. Корольдікте бұл қазба отынның бүкілдүниежүзілік қорының 1/4-не жуығы шоғырланған. Экспорт құрылымында мұнайдың үлесі 97%-ға жетеді. Мұнай кен орындарының көпшілігі елдің шығысында, Парсы шығанағының жағалауында орналасқан. Мұнайды экспортқа шығарудан түсетін орасан пайда қазіргі заманғы қалалар, жолдар мен порттар салуға, инфрақұрылымды дамытуға, мектептер мен ауруханаларды қазіргі заманғы құрал-жабдықтармен жарақтандыруға мүмкіндік берді. Қаржы сондай-ақ өнеркәсіптің мұнай-химия, металл өңдеу мен дәрі-дәрмек жасау сияқты салаларын құруға да бағытталады.
Сауд Арабиясы мұнайды экспортқа шығаратын елдер ұйымында (ОПЕК) жетекші орынды иеленді, бұл оған көптеген халықаралық өткір проблемаларды шешуге ықпал етуге мүмкіндік бере алады.
Транспорты
thumb|right|350px|Магистраль [[Эр-Рияд—Әл-Хубар]]
Темір жолдары
2005 жылы «Солтүстік — Оңтүстік» теміржол торабы, ұзындығы 2400 км, құны $2 млрд. жоба жасалды. Аталмыш жобаның тэндерін 2008 жылы ОАО «Российские железные дороги» ұтып алды. Ұзындығы 520 км құны $800 млн. Уже в мамыр 2008 ж. результаты тендера были отменены, причём президент РЖД Владимир Якунин назвал это решение политическим. 2006 жылы Мекке мен Медине арасын байланыстыратын 440-километрлік теміржол жобасы басталды. 2011 жылғы қажылық маусымында Мекке қаласында жаңа метрополитен іске қосылды. Ол 500 мың қажылығын өтеушілерге қызмет көрсетіп, олардың Меккеден Арафат тауына жеткізіп отырады. Қытайлық темір жол компаниясы салған бұл метро сағатына 72 мың жолаушыны тасымалдауға есептелген. 2011 жылы алғаш рет іске қосылғанына қарамастан, толық мүмкіндікте жұмыс істеді. Темір жол Мина, Мұздалифа және Арафат тауын жалғайды.
Автокөлік жолдары
Автомобиль жолдарының жалпы ұзындығы 221,372 км. Олардың ішінде:
Сауд Арабиядан барлық әйелдерге көлік жүргізуге тыйым салынған. Аталмыш заң 1932 ж. қабылданған болатын.
Әуе транспорттары
Аэропорттар саны — 208, олардың 73-інің ұшу-қону алаңдар бетонмен қапталған. 3 халықаралық статусты иеленген.
Құбыр транспорттары
Құбыр магистраль жалпы ұзындығы 7 067 км. Олардың ішінде мұнай құбыры — 5 062 км, газ құбыры — 837 км.
Сыртқы сілтемелер
*
635 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:635 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:635 жылы қайтыс болғандар
Қарабұлақ асуы
Жер бедері
Биіктігі 3481 м. Асу арқылы Тоқсанбай жотасының солтүстігіндегі Қазан өзенінің саласы Қарабұлақ бастауынан оңтүстік беткейіндегі Орта Өсек өзенінің бастауына соқпақ жол өтеді.
NGC 3445
NGC 3445 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1793 жылы 8 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3445 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32772, UGC 6021, MCG 10-16-23, ZWG 291.11, KCPG 256A, IRAS10515+5715, VV 14, ARP 24.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Досай Бәйгелұлы
Досай Бәйгелұлы (1692 жылы, Бәйдібек ауданы Алғабас ауылы – 1790, сонда) – батыр әрі би, шешен.
Орта жүз құрамындағы Найман тайпасының Матай руынан шыққан шыққан. Шежіре:Матай→Кенже→Үмбет→Қартқұл→ Бұланбай→Ындыш→Мошқа→Ноғас→Бәйгелді→Досай батыр
Бала кезінен ауыл-аймақ арасындағы кішігірім дау-дамайларды шешіп, тапқырлығымен, шешендігімен көзге түскен. Кейін көптің қалауымен би сайланған. Ел басына күн туған алмағайып кезеңдерде елді жаудан қорғаудың түйіні қиын мәселелерін Төле, Әйтеке, Қазыбек билермен бірге ақылдасып шешкен. Інісі Қосай – жоңғарларға қарсы бірқатар шайқастарды басынан кешкен батыр. Халық арасында Досай би айтқан деген уәжді нақыл сөздер көп сақталған.
Қосымша
Досай Бәйгелұлы (1692-1790) қазақтың белгілі Қаратаудың күнгей бетіндегі осы күнгі Түркістан облысы Алғабас ауылы орналасқан ауылда туған. Досай ата дәстүрі шешендік өнерді бойына дарытқан, өзі ал жанды, алып тұлғалы батыр, палуан боп ер жеткен. Досай би Орта жүздің Найман тайпасынан шығады. Одан (Бәйдібек, Жауатар (Ысты), Қосмағамбет (Ойық), Құралай бәрі өз заманында ел қамқоры батыр шешен, би болып Досай би жоңғар, қалмақ басқыншылығының аз-ақ балалы-баранды болған, орта жасында ел билігіне араласқан дауылдай қаптап келе жатқан жаудың дүмпуін есте бастаған және оның батыр інісі Қосайдан ел билігін қолға алып, жау қалуды сұранады. Бір тайпа елдің бұл өтінішін ол кездегі орталық етіп билеп тұрған хандар, бек, билер қолдайды. кейбір би, болыстарға ұқсап, "мені би сайлаңдар" деп бар шығындап, артынып-шабылмай-ақ көп тілеуі бойынша біленеді.
Бала кезінен Қаратау өңіріндегі хандар, билердің алдын тыңдап, ауыл арасының кішігірім дау-дамайын атақты бірақ өзі шешіп, кесімді тапқыр, шешен сөйлеп жүрген Досай соң, аты әйгілі хандар мен билердің көпшілігімен таныс, кетеді. Ол, әсіресе, Абылай хан, Қабанбай, Бөгенбай батыр, Қазыбек, Есей билермен жиі кездесіп тұрады. Елді жаудан қорғап және кейбір шиеленіскен дауларды сол билермен бірге шешеді.
Қарабас өзенінің басындағы қырғын шайқасты ел былай дейді.
Алаңсыз малын бағып, тойын тойлап тыныш жатқан Қарабас Жетімтау мен Керегетас ығындағы Досай аулына жоңғарлар жіберіп жүріп, ол ауылдың басшылары Досай би мен Қосайдың даты жиынға кеткен хабарын есітіп, бір түнде тұтқиылдан шабуылдайды. Жігіттерін құл, қыздарын тұл етіп, мал-мүлкін ту-талақай шайқаста беріспей соғысқан Досайдың төрт, Қосайдың тоғыз баласын қолға түсіріп, Қарабас өзенінің қайнар көзіне тастайды. Тас тастамайды, көзге тастаған жігітті бұлқынып атқылап сыртқа теуіп шығара берген соң, оның үстін кебежедей таспен атыпты. Сөйтіп жауыздар қайнар бұлақ көзіне бір жігіт, бір тастан тастай береді. Бұлақ көзі бітелуге айналады. Су қан болып ағады. Сол бір жағынан көріп шошынсын деп, жаулар жәбірленген кемпір-шал, қатын-қалаш, бала-шаға демей бұлақ басына түгел жинайды. "Міне, көрдіңдер ме, қарсылық етсеңдер, сендерді де осылай етеміз!" деп ақырып қамшы үйіреді.
Бұл сойқан Түркістанга кеткен Досай, Қосайға жетеді. Олар сол жиынға қатысқан Төле би, Есей бимен ақылдасады. Қол жинап топ құрады. Бұл әрекет елге жетеді. "Не дейсің, Досай, Қосай Түркістандағы Қабанбай, Бөгенбай, Есей батырларды сан мыңдаған қолымен ертіп шығыпты. "Бұл хабарды есіткен жоңғарлардың берекесі қалмайды. Есей, Досай, Қосай бастаған (анау айтқан сан мындаған қол емес) шағын жасақ Түркістанның шығыс жағындағы Ноғай қорғаннан өтіп, Нұра жотасына, одан Мыңбұлақ сазына жете бергенде, жонғарлардың қарсылығына кездеседі. Сол қақтығыста Есей, Досай қолы жаудың біразын қолға түсіріп, қалғанын түре қуады. Сөйтіп олар жоңғарларды Мыңбұлақ, Бестоғай, Қарабас өзендерінің бойынан, Табақбұлақ, Тасбұлақ, Ноғайбұлақ басынан қуып шығып, Жетімтау, Керегетастан асыра, Баба-ата, Құмкентке жеткенше қуа соғысады. Ақыры жау жағы әлсіреп жеңілген.
-	Міне, Есей, Досай, Қосай батырлар біздің жерімізді осылай қорғап қалған, - деп Құлбек ақсақал әңгімесін аяқтады. Құлбек Жұмбайұлы Досайдың жұрағаты. 20-50 жылдар арасында Шымкент облысының бұрынғы Шәуілдір ауданында Совет атқару қомитетінің төрағасы. Кейінірек орынбасары болып істеген партия-совет ардагері, көпті көрген, ертедегі тарихты мол білетін шежіре кісі болатын.
Досай би 98 жыл жасаған, артына мол ұрпақ қалдырған өсіп-өнген аталардың бірі. Оның үш әйелінен (бір шежіреде бес әйел дейді) тараған үрім-бұтақтар бүгінде бір тайпа ел. Досай - осы күнгі Шымкент облысының Бәйдібек, Түркістан, Қызылқұм (Шардара), Сайрам аудандарын мекен еткен Жаманбай - Таздар, Асанқараған, Байқараған, Сексен, Есен, Анарбай - орыс, (бәйбішесінен) Бекболат, Сақболат (тоқалынан) тараған елдердің түп атасы.
Халық арасында Досай би айтыпты дейтін тапқыр уәжді шешен сөздер, нақыл, аңыздар аз емес. Соның ел арасынан жазып алынған нұсқалары мыналар:
Досай би жайлы халық аңызы
Досайдың жас кезі екен. Әкесі оны сынамақ болып:
-	Балам, патша үлкен бе, дихан үлкен бе? - депті.
Бала кідірместен:
-	Әрине, дихан үлкен.
-	Қалайша?
Сонда Досай бала:
-	Дихан астық бермесе, патша аштан өлмей ме? - деген екен.
Әкесі баласының тапқырлығына риза болып, содан былай қарай соңына ертіп жүретін бопты.
Досай жігіт кезінде бір байдың үйіне келіп түседі.
-	Мына қонаққа нең бар, тамағыңды ас! - деген болады бай бәйбішесіне.
Байдың сөз саптауын бұрыннан білетін әйелі:
-	Үйде ет жоқ еді, - дей салады.
Осы кезде Досай әңгімесінің бетін басқа жаққа бұрып:
-	Апыр-ай, мынау үйдің ағашын қандай ұста шапты екен, - деп үйдің уық, керегесіне таңырқап қарай береді.
-	Е, жігітім, бұл - Түркістандағы Әлкен үйшінің қолынан шыққан үй, - дейді аңқау бай.
-	Өзі неше қанат?
-	Сегіз қанат?
-	Жоқ, байеке, сегіз қанат емес, - дейді Досай өдейі.
-	Бұл үйді өз қолымнан шаптырған мына мен ғой, сегіз қанат! - дейді бай да ерегісе түсіп. Сонда Досай:
-	Сіз сегіз қанат дейсіз, мен алты қанат деймін. Сенбесеңіз, керегенің басын санай қояйық. Сіз маңдайшадан былай қарай оң жағын санап шы- ғыңыз. Мен сол жағын санайын. Көне, бір, екі, үш, төрт... - дегенде бай керегенің басындағы етті жігіттің көріп қойғанын біліп:
- Түсіндім, түсіндім, сенің аңдып отырғаның анау ет қой. Әй, бәйбіше, аса ғой етіңді, - деген екен.
Досай Теріскейдегі бір байдың үйіне барады. Ол көп сөз термелей айтып, әңгіменің майын тамыза сөйлеп отырады. Арқа жақтан келген бір қария:
Досай соның есесін сөзбен қайтармақ болады:
-	Тегімді сұрап қайтесіз?
Жылқыңа қосар
Өзімді сұрап қайтесің?
Кедей де болсам депті. Асқақтап отырған бай не дерін білмей отырып қалыпты. ..
-	Бұл да менің "досым", осындай досың болса, дұшпанның керегі жоқ. Бір өзі он дұшпанға татиды, - депті. Анау қып-кызыл болып, жер шұқи беріпті.
Адал еңбек етпейтін, адамдар арасында сыпсыңдап өсек таситын мылжың, суайттарды Досай би бетің бар, жүзің бар демей үнемі сынап, бетін қайтарып тастап отырған. Бір күні оның үйіне Баба-ата жақтан құда-жекжаттары келіп қонақ боп отырады. Соның ішінде біреуі одан-бұдан сөз айтып, біреулерді сыртынан даттай береді. Оны жақтырмаған Досай: - Сынаушының сылдыр сөзі,
Су түбіне кетірер.
Қыздырманың қызыл тілі,
Сүйгеніңнен кетірер.
Біреу сөзін сатады,
Біреу бөзін сатады.
Сөз бергеннің сөзіне ерсең,
Басыңа бейнет болады.
Бөз бергеннін бөзін алсаң,
Киетін көйлек болады, - десе, әлгі сылдыр сөзді жігіт үйден шығып жүре беріпті.
Досай би баласыз үйді жақтырмайды екен. "Балалы үй базар, баласыз үй мазар" деп, кейбір баласы жоқ ағайындары шақырса бармайды екен. Досайдың қартайған шағында ертеде Ташкент жағына өтіп, сол жақта тұрақтап қалған бір ағайыны оны өдейі арнап қонаққа шақырыпты. Досай би көп жылдан бері көрмеген туысын көрейін деп барады. Төрге шығып отыра бергеннен-ақ, өңкей екі шекесі торсықтай қара домалақ балалар бірінен соң бірі "Ассалаумағалейкум" деп, оның қолын алып жатады. Досай:
-	Бұл кімнің балалары? - деп сұраса, әлгі туысы:
- Бір баласы бардың шығар-шықпас жаны бар,
Екі баласы бардың болар-болмас халі бар,
Үш баласы бардың үш рулы елде малы бар.
Төрт баласы бардың төрт күбыласы тең болар,
Бес баласы бардын дес бермейтін жөні бар.
Сегіз баласы бардың сергелдеңге салар көрі бар,
Тоғыз баласы бардын толғандырар жолы бар.
Он баласы бардың орда бұзар қолы бар.
-	Япырым-ай, ұмытпаған екенсің, - дейді, Досай.
Осы кезде бәйбіше сөзге араласыпты:
Досай би қартайып отырып қалған кезінде, оның жеті баласы жиі-жиі келіп, көңілін сұрап, жағдайын біліп тұрады. Бір күні Жаманбай деген үлкен баласы оны сөйлетпек болып, "Көке, не жақсы, не жаман?" деп сұрайды. Сонда ол былай деп термелеген екен: - Жақсы аттан жақсы туса,
Мінетін пырағың емес пе?
Жаманнан жақсы туса,
Елдің шырағы емес пе?
Жақсыдан жаман туса
Шамшырағың өшкені емес пе?
Құт-берекең көшкені емес пе...
Қорытынды
Досай би және ол айтқан тапқыр, ұтқыр шешен сөз бен терме, нақылдарды сол Досайдың ұрпақтары Әбдіқұл Тәжіұлы, Махат Ақтайлақұлы, Тұрлыбек Егізбайұлы, Нарбек Жұмабайұлы, Құлбек Жұмабайұлы, Ыдырыс Битабарұлы т.б. қариялардан жазып алынды.
Дереккөздер
Санат:1692 жылы туғандар Санат:1790 жылы қайтыс болғандар Санат:Түркістан облысында туғандар Санат:Қазақ би-шешендері
Арман Төлешұлы
Арман Төлешұлы - Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің мүшесі
1967 жылы Қарағанды облысының Сәтпаев қаласында туған. Қарағанды мемлекеттік университетін, Қазақ мемлекеттік басқару академиясы жанындағы Нарық институтын, Ресей Федерациясы Үкіметінің жанындағы Халық шаруашылық академиясының Жоғары бизнес мектебін бітірген.
Университетті бітіргеннен кейін «Жезқазған түстіметалл» АҚ-нда заңгер, заң бөлімінің бастығы болып жұмыс істеген.
1999-2001 жылдары - «Қазақмыс» «Шығысказмедь» корпорациясының филиал басшысының құқықтық мәселелер жөніндегі орынбасары.
2001-2007 жылдары - «Қазақмыс» корпорациясы Заң қызметі департаменті директорының орынбасары.
2012 жылғы қаңтардан бастап - бесінші сайланған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты. «Нұр Отан» Халықтық Демократиялық партиясының мүшесі, партиялық тізім бойынша сайланған.
«КСРО ҚК 70 жыл» (1988 жыл), «Жауынгерлік ерлігі үшін» (1988 жыл), «Кеңес әскерлерінің Ауғанстаннан шығарылғанына 15 жыл» (2004 жыл), «Кеңес әскерлерінің Ауғанстаннан шығарылғанына 20 жыл» (2009 жыл), «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл» (2011 жыл) медальдерімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1967 жылы туғандар Санат:Сәтбаевта туғандар Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары
Кинзиана (Кентукки)
Кинзиана (Cynthiana) — Кентукки штатының Харрисон (Harrison) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 6258 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.5 км² шамасында. FIPS коды — 21-19432.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Нетрош
Нетрош — Ресейдегі өзен. Рязань облысы,Тамбов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тырница өзенінің сол жағалауынан 41 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Рязань қаласынан Проня өзенін қоспағанда, Копоново ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Шұбарқұдық кәсіпшілігі
Шұбарқұдық кәсіпшілігі — Ақтөбе облысы Темір ауданындағы ауыл, Жақсымай ауылдық округі орталығы.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1703 адам (845 ер адам және 858 әйел адам) болса, 2009 жылы 1813 адамды (913 ер адам және 898 әйел адам) құрады.
Транспорты
Елді мекен арқылы Ақтөбе-Қандыағаш-Шұбарқұдық-Кенжәлі-Қарауылкелді-Сағыз-Атырау тас жолы өтеді.
Инфақұрылымы
Орта мектеп, амбулатория, дүкендер, клуб және басқа да салалар бар.
Дереккөздер
Санат:Темір ауданы елді мекендері
Болье-сюр-Дордонь
Болье-сюр-Дордонь (Beaulieu-sur-Dordogne) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Тюль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,65 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19019, пошта индексі — 19120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1283 адамды құрады. Халық тығыздығы — 148,32 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Мұздық үңгірлер
center|thumb|800px|мұздық үңгірі thumb|200px|left|Мұз үңгірі Мұздық үңгірлер. Мұздық және мұз үңгірлер мұздықтардың еруі нәтижесінде түзіледі. Олардан тау үңгірлер мен үңгірлер қалыптасады. Мұз үңгірлер кіретін бір немесе бірнеше аузы бар, жақсы желдетілетін үңгірдегі судың қатуынан пайда болады. Мұндай үңгірлер жыл мезгілдері ауысып тұратын климатты аймақтарда түзіледі. Исландиядағы мұздықтардың астында мұзды ерітетін жанартаулар немесе ыстық ағыстар жиі кездеседі. Олар үңгірдің пайда болуына септігін тигізеді. Мұндай үңгірлердің көпшілігі Антарктида мен Арктикалық аймақтарда түзілген.
Дереккөздер
Санат: Табиғат Санат: Үңгірлер
Виторину-душ-Пиайнш
Виторину-душ-Пиайнш (Vitorino dos Piães) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 618 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,51 км² шамасында. Халық тығыздығы — 119,8 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Лабогей-Ю
Лабогей-Ю — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Коротаиха өзенінің сол жағалауынан 120 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 60 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Виктор Степанович Сухомлин
Виктор Степанович Сухомлин  (1955 жылы туған, Ресей, Свердлов облысы Нижняя Тура қаласы) – инженер-технолог. 1979 жылы Орал политехникалық институтын (Ресей) бітірген. Каспий аймақтық кен-металлургия комбинатна жас маман ретінде жолдамамен келген. Сухомлин химия-металлургия зауыттының технолог-мастерінен «Каскор» АҚ құрамындағы «Интермин» кәсіпорнының бас директорына дейінгі қызметтерді атқарды. КСРО мемлекеттік сыйл. лауреаты.
Дереккөздер
Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:1955 жылы туғандар
Дзола-Предоза
Дзола-Предоза (Zola Predosa) — Италиядағы қала, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Болонья провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 15 105 адамды құрайды. Халық тығыздығы 408 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 37 км² шамасында. Пошта индексі — 40069.
Елді мекеннің қамқоршысы — Николай Чудотворец. Жыл сайынғы мерекесі — 6 желтоқсан.
Васнецов атындағы көше (Алматы)
Көшеге орыс суретшісі Виктор Михайлович Васнецовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.11. 1956 №28 шешімі) берілген. Васнецов Виктор Михайлович (1848-1926) Киров облысының Лопьял селосында дүниеге келген. Ол - «Аленушка», «Иван Царевич на сером волке», «Богатыри», «Царь Иван Васильевич Грозный» т.б. картиналарының авторы.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Глизоль
Глизоль (Glisolles) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,92 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27287, пошта индексі — 27190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 845 адамды құрады. Халық тығыздығы — 77,38 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
СИК
«Сейняоен Ялкапаллокерхо» (Seinäjoen Jalkapallokerho, «Сейняйоки футбол клубы») — Финляндияның Сейняйоки қаласындағы футбол клубы.
Ұлттық
Вейккауслига
Юккёнен
Какконен
Кубок
Лига кубогы
Сілтемелер
Санат:Финляндия футбол клубтары
Каралга
Каралга — Ресейдегі өзен. Орынбор облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Урал өзенінің оң жағалауынан 1558 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Орск қаласынан Сакмара өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орынбор облысы өзендері
Максимов ауылдық округі
Максимов ауылдық округі – Ақмола облысы Сандықтау ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Максимовка, Владимировка, Спасское, Новый Городок ауылдары кіреді. Орталығы – Максимовка ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1890 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Сандықтау ауданы ауылдық округтері
Редешковци (Габрово облысы)
Редешковци (Редешковци) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5340. ЕКАТТЕ коды — 62400.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты
''' М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және Өнер Институты''' - Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Ғылым комитетіне қарасты ғылыми зерттеу институты. Институт қазақ фольклортануы, әдебиеттану және өнертану ғылымдарының өзекті мәселелері бойынша іргелі және кешенді ғылыми зерттеу жүргізетін республикадағы бірден-бір ғылыми орталық. Институтта ежелгі дәуірден бүгінгі күнге дейінгі қазақ әдебиеті мен өнері саласына жан-жақты талдау жасалып, әдебиет, фольклор, музыка, театр және кино, бейнелеу өнері, қолжазба және мәтінтану (текстология) мен библиография теориясы бойынша зерттеулер жүргізіледі, қазақ әдебиеті классиктері шығармаларының академиялық жинақтары, ұжымдық ғылыми монографиялар, сериялық басылымдар жарыққа шығады. Әр жылдары институт ғалымдары мемлекеттік «Мәдени мұра» бағдарламасы аясында «Бабалар сөзі» 100 томдығын, М.О.Әуезовтің 50 томдық академиялық шығармалар жинағын, «Қазақ әдебиетінің тарихы» (10 том), «Қазақ музыкасының антологиясы» (5 том), «Қазақ өнерінің тарихы» (3 том), «Классикалық зерттеулер» (34 том), «Ұлы дала тұлғалары» сериясымен «Жамбыл», «Абай», «Күләш», «Құрманғазы», «Әбілхан Қастеев» зерттеу еңбектері және т.б. ғылыми кітаптарды жарыққа шығарды.
Институттың құрылымындағы ғылыми салалық бөлімдер: