cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Трансформатор
Трансформатор — айнымалы токтың кернеуін жоғарылатуға немесе төмендетуге арналған электр приборы. Үй жағдайында, трансформаторды пайдаланып, электр приборын кернеуі 127 В желілен кернеуі 220 В желіге және керісінше қосуға болады. Егер трансформатор жоғары кернеулі желіге ауыстырылып қосылса, онда оны кернеуі 220 В желіге қосуға болмайды. Өйткені одан алынатын жоғары кернеу (380 В-тан астам) трансформаторлық және ол арқылы қосылған электр приборларының бұзылуына әкеліп соқтыруы мүмкін. Трансформатор таңдаған кезде оның Қуат ы электр приборларын бір мезгілде қоректендіруге арналған құрал-жабдықтардың жалпы қуатынан кем болмауын есте сақтаған жөн.
шығады. Активті кедергі аз болғандықтан, бірінші реттік катушка үшін
аламыз. thumb|right|350px
Жүктемесіз трансформатор
Екінші реттік катушкаға жүктеме қосылмасын (2.25, а-сурет), яғни трансформатор зая жүрісте болсын. Онда екінші реттік орамада ток жүрмейді, сондықтан жуықтап алғанда оның қысқыштарындағы кернеу. Жүктеме жоқ кезде екінші реттік тізбекте энергия шығыны жоқ. Ал бірінші реттік тізбекте жалғаушы сымдар мен өзекшенің джоульдік жылу бөліну есебінен қызуына және өзекшенің қайта магниттелуіне кететін өте аз энергия шығыны бар, мұны ескермесе де болады. Сонымен, трансформатордың зая жүрісі үшін (2.21)-ді ескере отырып,
аламыз, мұндағы k  — трансформация коэффициенті, яғни екінші және бірінші реттік катушкалардың орам сандарының қатынасына тең шама. Трансформатордың зая жүрісінде. Егер k > 1  болса,  U_1 > U_2  трансформатор төмендеткіш, ал  k < 1  болса,  U_1 < U_2 , бұл трансформатор жоғарылатқыш деп аталады. Жоғарылатқыш трансформатордың бірінші реттік катушкасының орам саны екінші реттік катушканың орам санынан аз, ал төмендеткіш трансформаторда керісінше.
Жүктемелі трансформатор
Екінші реттік тізбекке қандай да бір жүктеме қосайық (2.25, ә-сурет). Онда бұл тізбекте жиілігі бірінші реттік тізбектегі ток жиілігіне тең i_2  айнымалы ток туады. Сондықтан екінші катушкада өздік индукция ЭҚК-і пайда болады, оның үштарындағы кернеу аздап төмендейді. Ленц ережесі бойынша өздік индукция ЭҚК-і магнит ағынын азайтады. Бұл магнит ағыны екі катушканы бірдей тесіп өтетін болғандықтан, оның азаюы бірінші реттік катушкадағы өздік индукция ЭҚК-і |Epsilon_1  -дің кемуіне әкеп соғады. Ал, онда бірінші тізбекте U_1 кернеудің мәні тұрақты болса да ток күші артады. Өз ретінде бірінші реттік тізбектегі ток күшінің өсуі магнит ағынының артуын тудырады, онда екінші реттік тізбектегі индукцияның ЭҚК-і мен ток күші артады. Бұдан әрі осы сипатталған процестер берілген жүктеме үшін белгілі бір магнит ағыны, екінші реттік тізбектегі индукциялық ЭҚК-і жәнө бірінші реттік тізбектегі I_1  ток күші тұрақталғанша жүре береді. Енді трансформатор генератордан өзінің зая жүрісіне қарағанда, екінші реттік тізбек тұтынатын қуатқа тең қуатты көбірек алады. Егер аздаған энергия шығынын ескермесек, энергияның сакталу заңы бойынша, генератордың энергиясы бірінші реттік тізбектен екінші реттік тізбекке магнит өрісі арқылы беріледі. Сондықтан шығынды ескермей, былай жазуға болады:  , бұдан Кернеуді неше ece арттырса, ток күші сонша есе кемиді. Қазіргі трансформаторлардың пайдалы әрекет коэффициенті өте жоғары, ол 99%-ға дейін жетеді, яғни шығын бар болғаны 1—2%.
Дереккөздер
Санат:Физика
Мұратсай ауылдық округі
thumb| alt=A.|150px| [[Бөкей ордасы ауданы.]] Мұратсай ауылдық округі – Батыс Қазақстан облысы Бөкей ордасы ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Мұратсай, Әжен, Тайғара ауылдары кіреді. Орталығы – Мұратсай ауылы. Округ құрамында болған Көкқамыс ауылы 2013 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 991 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Бөкей ордасы ауданы ауылдық округтері
Скорпион (телехикая)
"Скорпион" (ағылш. Scorpion) — америка лық драма лық телехикая, данышпан және компьтер сарапшысы Уолтер О ' Брайанның өмірі мен қызметіне жартылай негізделген. Сериалда Уолтер өзі сияқты данышпан адамдарды жинап, ғалам дық мәселелерді шешуде. CBS-дегі фильмнің алғашқы көрсетілімі 22 қыркүйек 2014 жылы болды.
25 наурыз 2016 жылы сериал  үшінші маусымға дейін ұзартылды.
Сюжет
Оғаш компьютерлік гений Уолтер О ' Брайан және оның тобы, қоғамда қалыпты өмір сүре алмайды. Бірақ, бір күні АҚШ Департаментінің ішкі қауіпсіздігінің федералдық агенті Кейб Gallo  маңызды мәселе пайда болған жағдайда оларды жинайды. О ' Брайан мен Gallo арасында болған сәтсіз бірлескен жұмысқа қарамастан, ол және оның достары көмектесуге келіседі. Нәтижесінде олар бүкіләлемдік, қиын, жоғарытехнологиялы қауіпке қарсы тұра алатын адамзаттың соңғы үміті болады.
Дарынды адамдар тобы, кодтық "Scorpion" атауымен. Топ мүшелері: IQ 197 Уолтера О 'Брайена, бір бес  және оның достары  Сильвестр Додд- адам-калькулятор, "кемеңгер механика" - Хэппи Куинн және әлемдік деңгейдегі бихевиорист Тоби Кертиса. Сондай-ақ, командаға Пейдж Динин кіреді, бұрынғы даяшы, ол дарындыларғы әлеммен қарым-қатынасуға көмектеседі, ал олар өз кезегінде оның дарынды ұлы Ральфты түсінуге көмектеседі.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша телесериалдар
Неру-Яха (өзен)
Неру-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік Тыдыотта өзенінің сол жағалауынан 60 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Неру-Яха (река)
Қалааралық, халықаралық АТС
Қалааралық, халықаралық АТС (Междугородный, международный АТС). Қалааралык телефон байланысы әр түрлі елді-мекендердегі абоненттер арасында хабар таратуға арналған. Бұл байланыс түрі қалааралық байланыс желісін (торабын) құратын арналар жиынынан тұратын қалааралық телефон станцияларының көмегімен іске асырылады. Қалааралық телефон байланысын автоматтандыруға арналған негізгі шарттар: жергілікті тораптарда автоматты телефон станцияларының болуы; автоматтандырылған желіге қосылған пункттер арасында телефон арналарының өлдеқайда үлкен шоғырларын қіру; қашық байланыс арналарымен басқару сигналдарын беруді қамтамасыз ететін арнайы аппаратуралардың болуы.
Дереккөздер
Санат:Электроника
IC 1251
IC 1251 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59735, UGC 10757, MCG 12-16-21, ZWG 339.29.
Сыртқы сілтемелер
IC 1251 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
Умаризал
Умаризал (Umarizal) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатында орналасқан. Батыс Риу-Гранди-ду-Норти мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Умаризал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 098 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 213,582 км² шамасында. Халық тығыздығы — 52,0 адам/км².
Шумба
Шумба — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Удмуртия Республикасы, Марий-Эл Республикасы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уржумка өзенінің сол жағалауынан 87 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Умаризал
Тарихы
Қала 1958 жылы құрылған.
Каэтес
Каэтес  (Caetés) — Бразилиядағы муниципалитет, Пернамбуку штатында орналасқан. Агресте-Пернамбуку мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Гараньюнс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Шумба
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка қала типті ауылдағы Аркуль су өлшейтін посттан Вятка Алаңқайы қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Каэтес
2004 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25938 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 323 км² шамасында.
Шумба
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Каэтес
Тарихы
Қала 1964 жылы құрылған.
Шумба
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Каэтес
Тарихы
Санат:Пернамбуку елді мекендері
Умаризал
Тарихы
Санат:Риу-Гранди-ду-Норти елді мекендері
Inope maerens
Inope maerens (лат.) —  пестрянок тұқымдасының көбелектер түрі. Хабаровск, Приморск өлкесінде, Сахалинск облысы, Жапония, Корей түбегінде және солтүстік Қытайда таралған. Шілде, тамыз айларында көбелектерді байқауға болады. Қанаттарының ұзындығы 16-18 мм.
Айнақ
Айнақ  – Ертіс алабындағы көл.
Географиялық орны
Павлодар облысы Успен ауданы Екатеринославка ауылынан 4 км оңтүстік-шығыста орналасқан көл. Теңіз деңгейінен 98,8 м биіктікте.
NGC 478
NGC 478 — Кит шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика.
Айнақ
Гидрографикасы
Аумағы 8,3 км2, ұзындығы 6,6 км, ені 2,9 км. Жағалық сызығы 21,0 км. Түбі лайлы. Суы ащы.
Санат:Успен ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы
NGC 478
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 478 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4803, ESO 476-3, MCG -4-4-5, VV 398, AM 0117-223, IRAS01177-2238.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Жыныстық қатынас
Жыныстық қатынас (немесе секс, sexus) — ұрпақ жалғастыру инстинктінде құрылған, бірақ құр қажеттілік өтеу мақсатынан ғана тұрмайтын жыныстар арасындағы қатынас. Адамның жыныстық қажеттіліктерін өтеуге арналған психикалық және физиологиялық реакциялары, уайымдары мен іс-әрекеттерінің жиынтығы. Биологияда «секс» терминімен жынысты атайды.
Ағылшын тілінде «секс» сөзін жыныстық акт (коитус) мағынасында қолдану алғашқы рет 1929 жылы орын алған.
Этимология
Латын тіліндегі «sexus» сөзінің негізгі мағынасы — бөлім, бөліну. Туыстас сөздер: секция, секатор.
Тағы қараңыз
Санат:Жыныстық қатынастар
УЕФА Суперкубогы 2015
УЕФА Суперкубогы 2015 (ағыл. 2015 UEFA Super Cup) — УЕФА Суперкубогының 40-шы жарысы, УЕФА Чемпиондар Лигасының жеңімпазы "Барселона" мен УЕФА Еуропа Лигасының жеңімпазы "Севилья" өзара кездесіп, "Барселона" 5:4 есебімен жеңіске жетті. Матч 2015 жылы 11 тамыз күні Тбилисиде "Борис Пайчадзе" стадионында өтті.
Сілтемелер
Санат:УЕФА Суперкубогы Санат:Барселона ФК ойындары Санат:Севилья ФК ойындары Санат:2015 жылғы футбол
Сауд Арабиясы Электроника Университеті
Сауд Арабиясы Электроника Университеті (الجامعة السعودية الإلكترونية) Сауд Арабиялық бірінші онлайн университет.
Тарихы
Қазанның 8, 2011, патша Абдулғазиз Сауди Электроника Университетін (SEU) ашу жайлы шешім қабылдайды. Бұл университетте дистанциялық білім алу методы қолданылады.
Сыртқы сілттемелер
Санат:Алфавит бойынша университеттер Санат:Сауд Арабиясы жоғарғы оқу орындары
Гиньевиль-сюр-Эссонна
Гиньевиль-сюр-Эссонна (Guigneville-sur-Essonne) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Эссонна департаментінде орналасқан. Етамп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,19 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 91293, пошта индексі — 91590.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эссонна департаментінің коммуналары
Шермен
Шермен (Schermen) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Йерихов ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1563 адамды құрайды (31 желтоқсан). Алып жатқан жер аумағы 11,35 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 86 200. Муниципалитеттің басшысы — Хайнрих Бартельс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Алегрети (Порталегри)
Алегрети (Порталегри) (Alegrete (Portalegre)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Порталегри муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Ауданның қамқоршысы — Иоанн Креститель.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порталегре округінің елді мекендері
Ориньяк мәдениеті
Ориньяк мәдениеті – жоғарғы палеолиттың ерте кезеңіне жататын археология мәдениеті. Оңтүстік-батысФранциядағы (жоғарғы Горонна департаменті) Ориньяк үңгіріне байланысты аталған. 1906 жылы А.Брейль жоғарғы палеолитті кезеңдестіріп, оны ориньяк, солютре, мадлен сатыларына бөлген. Ориньяк мәдениетін А.Брейль ерте (шательперрон), ортаңғы және кейінгі (ла-граветт) деп бөледі. Радиокөміртекті мәліметтер Ориньяк мәдениетін қалдырған байырғы адамдар б.з.б. 32 – 20-мыңжылдықтар шамасында өмір сүргендігін айғақтайды. Ориньяк мәдениетіне жататын ескерткіштер Бельгия, Ұлыбритания, Франция, Аустрия, Чехия, Словакия, т.б. елдер аумақтарынан көптеп табылып зерттелген. Бұл дәуірге шеті түзелгіш шақпақтас тілікшелері, қырғыштар, кескіштер, түрлі саймандар, жоғары дәрежеде өңделген сүйек пен мүйізден жасалған құралдар (көбіне найза ұштары), тұрғын үйлердің қалдықтары, т.б. тән. Ориньяк мәдениетін қалдырған Қазақстандық адамдардың ескерткіштері Қаратаудан (Ш.Уәлиханов тұрағы, Тұрлан, т.б.), Балқаштың солтүстігінен (Саяқ кешендері), Ертіс алабынан (Шүлбі тұрағының 2-қабаты), Мұғалжар тауларынан, Сарыарқадан, Маңғыстаудан табылған.
Дереккөздер
Санат:Тарих
Оскар (мысық)
Оскар (Oscar, 2005 жылы дүниеге келген) — дауасыз дертке ұшыраған адамдардың өлімін алдын ала болжайтын, Род-Айленд штатының Провиденс қаласындаға қарттар үйінде өмір сүретін мысық. 2007 жылдың шілдесінен бастап әлемге әйгілі болды. Бұл құбылыстың нақты түсініктемесін әлі ешкім таба алмады.
Өмірбаян
Кейбір науқастардың туысқандары Оскарға алғыстарын білдіретін. Оскар бір науқастың жанына немесе құшағына жатқанында қарттар үйінің қызметшілері дереу ол қарттың жақындарына хабар береді, осылай жанұясы және туыстары науқастың соңғы сәттерінде жанында болады.
Браун университетінің профессоры Давид Доса бұл құбылыс туралы “New England Journal of Medicine” журналында жарияланған мақаласында мысықтың еш жаңылмағандығын 25 рет дұрыс жорығанын мәлімдеді.
Дәрігерлер де, ғалымдар да Оскардың бұл қабілетіне түсінік бере алмады. Алайда зерттеушілер бұл болжаудың табиғаты тек медициналық тұрғыдан екендігін және ешбір бөгде күштің жоқ екендігін айтады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Әйгілі жануарлар
Кинтанас-де-Гормас
Кинтанас-де-Гормас (Quintanas de Gormaz) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Сория провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Сория ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,96 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сория елді мекендері
Ашық архитектура
Ашық архитектура (Открытая архитектура; open architecture) — 1) пайдаланушының жүйені кеңейту мүмкіндігіне қатысты жалпы ұғым; 2) жарияланған стандарттарға сәйкес жасалынған және оның одан әрі кеңейтілуін жасақтайтын компьютер; 3) қосымша құрылғылардың көмегімен компьютердің қызметтік мүмкіндігін кеңейтуге мүмкіндік беретін компьютер архитектурасы. Ашық архитектура әрбір нүктесіне жалғыз ғана көшірмесі қойылуға тиісті бағыныңқы программа.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Қызылша (медицина)
thumb|200px Қызылша (Morbilli, Measles) — бұл жылдам таралатын жұқпалы ауру, әсіресе, тамаққа жарымайтын немесе туберкулез ауруына шалдыққан балаларға қауіпті. Ауру адаммен байланыста немесе қасында болғаннан кейін он күннен соң суық тию белгілері бойынша басталады: бұлар — дене қызу, тұмау, көздің қабынуы және жөтел. Ауру уақыт өткен сайын асқына түседі. Ауыз іші қабынып, ісініп, іш өтуі мүмкін. 2 немесе 3 күннен кейін ауыздың шырышты қабығында тұздың жартысындай кішкентай ақ дақтар көріне бастайды. Одан кейін 2 немесе 3 күн өткен соң құлақта және мойында, сосын бетте және денеде, ең соңында қол мен аяқта бөртпелер пайда болады. Денеге бөртпелер шыққаннан кейін баланың жағдайы әдетте жақсарады. Бөртпелер 5 күннің ішінде шығып болады. Кейде тері астына қанның құйылуы (қара қызылша) салдарынан шашыраңқы қара дақтар (көгерген жерлер) байқалады. Бұл дерттің әсерінің өте күшті екендігін білдіреді. Мұндайда дәрігерлік көмекке жүгіну керек.
Емдеу жолдары
thumb|200px
Алдын алу
Қызылшамен ауырған баланы басқа балалардан бөлек ұстаған жөн. Әсіресе, тамаққа жарымаудан болатын аурумен ауыратын, туберкулезбен немесе бойға сіңіп кеткен басқадай аурумен ауыратын балаларды сақтандыру керек. Қызылшамен ауырып жатқан баласы бар ұйге басқа үйдің балаларының келуіне болмайды. Қызылша ауруы бар үйдің балалары, егер олар бұл аурумен ауырмаған жағдайда мектепке, дүкенге немесе басқа да қоғамдық орындарға 10 күнге дейін баруына болмайды. Жас балалар организмінің қызылша ауруына қарсы тұрып, шетінемеуі үшін олардың жетіліп, ет алуы қажет. 8 айдан 14 айға дейінгі бала қызылшаға қарсы егілу керек.
Дереккөздер
Санат:Алғашқы көмек Санат:Медицина Санат:Тұрмыс
Херес
thumb|right Херес — арнаулы технология бойынша дайындалатын күшті жүзім шарабы. Испанияның оңтүстігіндегі Андалузия провинциясының Херес-де-ла-Фронтера қаласының атымен аталады.
Қимыл есім
Қимыл есім - етістікке тән шақтық қасиеттен де, жіктелу, райлық қасиеттерден де тысқары тұратын, есімдерше түрленетін етістіктің ерекше бір түрі. Етістіктің райлары шаққа қарай түрленіп, жіктеліп сол арқылы қимылдың иесімен жақ жағынан байланысқа түсетін болса, Қимыл есімде ондай қасиет жоқ. Ол есімдерше септеледі, тәуелденеді, бірақ етістіктерше жіктелмейді, шақ пен жаққа қатысы болмайды, мағыналық жағынан қимылдың, іс-әрекеттің атын білдіреді. Сондықтан да бұл қимыл есім деп аталады. Қимыл есім етістіктің негізгі, туынды түбірлеріне, болымсыз түрлеріне және етістерге - у жұрнағының жалғануы арқылы жасалады.
Мысалы, бару, келу, жүру, санау, бұрғылау, алмау, қалмау, жуыну, тарану, алғызу, сөйлесу т.б. Қимыл есім қимыл, іс-әрекеттің атын білдіріп, солардың атауы болатындықтан, заттық мағынада, зат есім мәнінде жиі қолданылады, тіпті кейбір Қимыл есімдер белгілі бір заттың атын білдіріп, зат есімге айналып кеткен. Мысалы: егеу, қашау, көсеу. Мұндай сөздердің бір қатары әрі етістік, әрі есім ұғымын білдіретін омонимдік сипат алған. Бұлар мағынасына қарай былайша топталады: 1. Үй бұйымдары атаулары: жабу, жасау, бояу, сабау, тіреу. 2. Құрал атаулары: егеу, қашау, көсеу. 3. Мекен-жай атаулары: қыстау, жайлау, асу. 4. Деріксіз ұғымдық қасиеті бар зат атаулары: оқу, тергеу, жоқтау, нұсқау т. б. Қимыл-есім тұлғалы омонимдердің зат есімге айналған түрі контексте айқындалады: ағашты қашау, қашау — таптырмайтын құрал, қаңылтырды бояу, дүкенде бояу сатылып жатыр, кітап оқу, оқу инемен құдық қазғандай т. с. с. Қимыл есімдер түрленуі жағынан болсын, мағынасы жағынан болсын зат есімге жақын жатқанымен, ол өзінің бастапқы етістікке тән мағынасынан қол үзбейді, яғни Қимыл есім етістік мағынасын сақтай отырып, әр түрлі қимылдық қатынастарды білдіреді. Мұндай қимылдық қатынастарды білдіруі Қимыл есімнің тұлғалық жағынан түрленуіне байланысты. Қимыл есімдер септелуге байланысты толықтауыш, бастауыш, пысықтауыш қызметін, кейде өзінің бастапқы қалпында тұрып, баяндауыш қызметін де атқара алады. Мысалы: сөйлеуді ұнатады, бояу өң береді, айтуға келді, мақсат-өнімді арттыру, тұрмысты жақсарту. Қимыл-есімдер керек, қажет тәрізді модальдық сөздермен тіркескенде, предикаттанып, баяндауыш қызметін өтей алады. Предикаттану, көбінесе қимыл-есімнің тәуелденіп, оның белгілі бір жаққа тән екендігінен байқалады. Мұндай синтаксистік құрылымда қимыл иесі ілік септігінде тұрады. Мысалы: Менің баруым керек. Сенің баруың керек. Оның баруы керек. Қымыл есімнің модальдық сөздермен тіркесуінен туындаған предикаттану оның сөйлемдегі синтаксистік қызметіне тікелей байланысты. Қимыл-есімнің керек, қажет, тиіс сөздерімен тіркескен түрі міндеттілік мәнді білдіріп, жақсыз сөйлемдер құрауға түрткі болады. Мысалы, Біздің жиналысқа баруымыз керек. Сіздің осында келуіңіз қажет. Қимыл есімдер тиіс модальдық сөзімен тіркескенде предикаттанып, баяндауыш қызметін атқара алады. Мұндай жағдайда қимыл иесі атау септігінде тұрады да, қимыл-есім көбіне барыс септік жалғауын қабылдайды. Мысалы: Біз келуге тиіспіз (тиістіміз). Сіз келуге тиіссіз (тиістісіз). Ол келуге тиіс (тиісті). Қимыл есімдерге - лық, - лік әсіресе - шы, - ші жұрнақтары жалғану арқылы туынды зат есімдер жасалады. Мұндай жағдайда қимыл-есім туынды түбірге негіз болады. Мысалы: жазушы, сатушы, оқушы, оқулық, жалғаулық т.б. Сонымен, Қимыл есімдер тиісті тұлғада түрленуіне қарай, белгілі сөздермен тіркесуіне орай сөйлемде дербес мүше де бола алады, күрделі мүшенің құрамына да ене алады.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі Санат:Есім
Мұхаметжан Баймағамбетов
Баймағамбетов Мұхаметжан (1816 - 18.4.1896, Ақтөбе уезі, Түзтөбе болысы) — генерал- майор, Кіші жүздің Орта бөлігінің билеуші сұлтаны. Айшуақ ханның немересі, Әбілқайыр ханның шөбересі. Әкесі Баймағамбет сұлтанның саясаты мен қозғалысына жастайынан араласты. Исатай Тайманұлы көтерілісін басуға қатысқаны үшін оған 1839 ж. хорунжий, Хиуа жорығына аттанған әкесінің орнына Батыс бөліктің (қазіргі Батыс Қазақстан, Атырау облыстары) өкімі міндетін атқарғаны үшін 1841 ж. сотник дәрежесі берілді. 1847 ж. Әулие Анна, 1857 ж. Әулие Станислав ордендерімен марапатталып, өмірінің ақырында 1- дәр. «Анна» орденіне дейінгі Ресейдің жоғары наградаларына ие болды. 8-қазақ дистанциясының бастығы қызметін атқарды. 1846 ж. Маңғыстауда Ново-Петровск бекінісін (қазіргі Форт-Шевченко қаласы) салу кезінде жүк жеткізуге көмегі үшін әскери старшина, 1853 ж. орыс әскерінің Ақмешіт жорығына қатысып, қоқан- дықтардың қазақ жеріне салған бекінісіне шабуыл кезіндегі ерлігі үшін подполковник шенін иеленді. 1855 ж. 15 желтоқсанда Орынбор әкімшілігінің ұйғарымымен Кіші жүздің Орта бөлігінің екімі қызметіне кірісіп, Ветлянск форпостына ордасын тікті. Әлденеше рет Петербург пен Мәскеуде болып, орыс патшаларына тікелей танылды. 1847 ж. әкесі Баймағамбет сұлтанның нөкерінде болғанда I Николай- дың, 1859 ж. құрамында күйші Дәулеткерей, батыр Есет Көтібарұлы секілді белгілі адамдар депутациясымен барғанда II Александрдың қабылдауында болды. 1869 ж. өкім қызметінен отставкаға шықты. Оған 1200 рубльдік зейнетақы тағайындалды. Түрлі әскери жөрықтарға қатысқаны, ел басқарудағы еңбегіне орай ген.-майор атағын алды. 1891 ж. болашақ император, ханзада II Николайдың Орынборға, Оралға келген сапарында ел ақсақалы ретінде қазақ тілінде құттыктау сөз сөйледі.
NGC 5634
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Айнымас
Айнымас  – Атырау облысы Жылыой ауданындағы құдық. Майкөмген ауылының солтүстік-шығысында 10 км жерде. Тереңдігі 2 м, су шығымы 120 л/сағ. Құдықтың солтүстік-шығысында үлкен аймақты Мибұлақ соры алып жатыр.
Дэлран Тауншип (Нью-Джерси)
Дэлран Тауншип (Delran Township) — Нью-Джерси штатының Бёрлингтон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 16896 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18.8 км² шамасында. FIPS коды — 34-17440.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Қаңтару
Қаңтару. Етістік мағынасы түсіндірме сөздікте былайша берілген: шөп жегізбес үшін, аттың басын көтере, кекжитіп байлау. «Сәлима ақ боз атты етекке қаңтарып тастап, өзі тастың басына шықты» (3. Ақышев, Достар). Якут тілінде «хантарға» біздің тіліміздегі «тізгін» мағынасында айтылады (Як.-рус. сл., 1972, 479). Сөздің туынды түбірі, якут тілінде, «хантай». Мұның мағынасы — көтеру, басын көтеру. Осы соңғы етістік мағына — алғашқы мағына болу керек те, ал аттың басын көтеріп ұстауға арналған «хантарға» (тізгін) туынды деп қарауға болады. Дәл бсы тұлғалас, мағыналас сәз тек якут тілінде ғана емес моңғол, тунгуоманьчжур тобындағы тілдерде де бар. Мысалы, моңғолдарда «хантра» қатты тартып байлау дегенді білдірсе, маньчжурларда «қаңтара» тізгінді тарту сияқты мағынада қолданылады. (ССТМЯ, I, 375). Сөздің негізгі түбірі осы тілдердің қайсысында болмасын бір буынды «қаң», ал мағынасы — басты кейін қақшиту, көтере үстау екенін де көрсетілген сөздіктерден табамыз.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі
Курья (Сосьва тармағы)
Курья — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сосьва өзенінің оң жағалауынан 237 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тавда өзенінің бастауынан сағасына дейін, Сосьва өзенін қоспағанда бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Пельо (Пезаро-э-Урбино)
Пельо (Пезаро-э-Урбино) (Peglio) — Италиядағы коммуна, Марке әкімшілік аймағына қарасты Пезаро-э-Урбино провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Fortunato.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Марке елді мекендері
Няхар-Тарката-Яха
Няхар-Тарката-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Таймыр (Долган-Ненецк) АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тота-Яха өзенінің сол жағалауынан 34 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Таз өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасынан Енисей шығанағы су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері
Мөрлік тақша
Мөрлік тақша (Печатная плата) - электрондық сыңарлардың нақты байланыстарының суреті бетіне мөрлеу арқылы басылатын және фольга диэлектриктен жасалатын тақша.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Түсті металлургия өнеркәсібі
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
Санат:Өнеркәсіп Санат:Металлургия
Холодный Ключ (Бакалин ауданы)
Холодный Ключ — Башқұртстанның Бакалин ауданындағы ауыл, Бузюр ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 7 адамды құрады. Пошта индексі — 452666, ОКАТО коды — 80207813004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Кампофьорито
Кампофьорито (Campofiorito) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Палермо провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — Стефан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Табыс
Табыс өткізілген, сатылған, жеткізілген өнім үшін, көрсетілген қызмет үшін, сондай-ақ бағалы қағаздар шығарылымын тарату нәтижесінде шотқа келіп түскен ақшалай түсім мағынасында кеңінен қолданылады. Тындырылған қайсыбір істің нәтижесінде түскен нәрсені, келген пайданы да табыс деп атайды. Түрлері: материалдық табыс – сатып алу, өтеусіз табыстау, өз күшімен дайындау нәтижесінде еңбек заттарының толықтырылуы; негізгі құрал-жабдық (қор) табысы – кәсіпорында күрделі қаржы жұмсау, негізгі мал табынын қалыптастыру, басқа кәсіпорындардан объектілерді өтеусіз алу нәтижесінде негізгі құрал-жабдықтың толықтырылуы; саудадағы тауарлар табысы – тауарлардың түсуіне және ресімделуіне байланысты жүргізілетін шаруашылық операциялары; жалпы табыс – бизнестің қайсыбір саласында жұмсалған шығынды, төленген салықты, т.б. шегергенге дейінгі уақыт кезеңінде алынған бүкіл ақшалай сома; сыртқы төлем табысы – шикізатқа, салыққа, т.б. жұмсалған шығынды шегергеннен кейінгі уақыт кезеңінде алынған ақшаның жалпы сомасы; тарату табысы – мерзімі өтіп кеткен ипотека, несиені не сату есебінен, не несиеге құқықты басқаға беру жолымен жоюдан, мүлікті иелену құқығын сатудан, кепілге салынған мүлікті сатудан, сондай-ақ кәсіпорынды, фирманы, т.б. тарату (қызметін тоқтату) кезінде мүлікті сатудан алынған қолма-қол қаражат; қорланған табысы – қызмет көрсету немесе тауар жеткізу бойынша дебиторлық берешекті (алашақты) өтеу мерзімі әлі басталмаған кездегі табысқа жатады, яғни тіркелмеген табыс; күтулі табыс – ұйымның жеткізілген тауарлар, көрсетілген қызметтер үшін тапсырыскерлерден алуға тиіс сомасы.
Аманхан Әлімов
Аманхан Әлімов — ақын. Қазақстан жазушылар одағының мүшесі (1976). 1980 жылы ҚазМУ-ді, 1993 жылы М.Горький атындағы Бүкілодақтық әдебиет институтын (Мәскеу) бітірген. "Алматықұрылыс" мекемесінде құрылысшы (1972-74) болған. Жазушылар одағының аударма бөлімінде (1989—90), Қазақ радиосында (1986-88; 1993-94), "Қазақстан пионері" (1981—82), "Лениншіл жас" (1982-85), "Түркістан" (1994), "Заң" (1994—98) газеттерінде, Алматы облысы ақпарат және қоғамдык келісім басқармасында (1998—99) жауапты қызметтер атқарған. 1999 жылдан "Заң газетінде". "Кездесу" (1983), "Жанымның жапырағы" (1989), "Ай нұры алақанымда" (1996; 2003), т.б. өлең кітаптары жарық көрген. М.Мақатаев атындағы сыйлықтың лауреаты (1994).
Бражная
Бражная — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Ашка өзенінің оң жағалауынан 22 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Аманхан Әлімов
Дереккөздер
Санат:Қазақ ақындары Санат:Қазақстан журналистері
Табыс
Дереккөздер
Санат:Экономикалық терминдер Санат:Табыс
Бражная
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чусовая Ревда қаласынан, қала типті Кын ауылындағы су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Мисс Қазақстан 2018
Мисс Қазақстан 2018 — 21-Мисс Қазақстан сұлулық байқауы. 2018 жылы 31 наурызда Астана қаласында Бейбітшілік және келісім сарайында өтті. Жеңімпаз Атырау қаласының өкілі – Әлфия Ерсайын атанды.
Байқаудың өткізілуі
«Біз байқауды жаңартып, көктем мерекесін ұйымдастыруды шештік. «Қазақстан аруы» байқауы алғаш рет көктемде, 2018 жылдың наурыз айында өтеді. Бұл финалистер мен барша көрермен Ұлы даланың басты мерекесі – Наурыз мейрамы өтетін көктемде көркем елордамыз Астананы тамашалай алатын жаңа бағдарлама болмақ. Көптеген тосынсыйлар мен әдемі шоу болады!» – деп бөлісті байқау директоры Алена Ривлина-Қырбасова.
28 наурызда қатысушылар Астана қаласындағы мамандандырылған түзету мектеп-интернатында болып, оқушыларды құттықтады.
Бастапқыда «Қазақстан аруы» жеңімпазы бес миллион теңге алады деп белгіленгенімен, іс жүзінде үш миллион теңге ғана алады. Дәстүрлі қанжығасы, люкс брендтерімен жарнамалық келісім-шарттар, танымал фотограф Марета Келигованың фотосессияға сыйлығы және «Әлем аруы-2018» байқауында республиканы ұсыну құқығы.
2018 жылдың наурыз айының басында Instagram әлеуметтік желісінен 10 қатысушы таңдалды.
Сабина Әзімбаева «Әлем аруы-2018» халықаралық сұлулық байқауына, ал Екатерина Дворецкая 2019 жылы қатысады.
Байқаудан кейін жеңімпазға мәліметтерді бұрмалады деп айып тағылды.
Қазылар алқасы
Қазылар алқасы құрамы:
Қатысушылар
Қатысушылар тізімі :
* Қатысу кезінде
Қызылшалы қызамық
Қызылшалы қызамық — әдеттегі қызылшаға қарағанда жеңіл өтеді. Ол 3 күннен 4 күнге дейін созылады. Бөртпелер жеңіл шығады. Бастың желке түсындағы және мойындағы лимфа түйіндері ісінеді, ауырады. Бала тесекте жатуы керек, қажет болған жағдайда парацетомол немесе аспирин қабылдағаны дұрыс Жүктіліктің алғашқы 3 айлығы кезінде қызылшалы қызамықпен ауырған екіқабат әйелдер жарымжан бала тууы мүмкін. Сондықтан, қызылшалы қызамықпен ауырмаған немесе ол женінде ештеңе білмейтін екіқабат әйелдер осы аурумен ауырып жүрген балалардан өзін аулақ устауы керек. Әсілі, қызылшалы қызамықпен қыздар мен әйелдердің жүкті болмастан бұрын ауырғаны жөн. Қызылшалы қызамыққа қарсы вакцина бар, бірақ оны қолға түсіру оңай емес.
Дереккөздер
ISBN 5-615-01453-9
Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. Сол үшін оларға көп-көп рақмет!
Санат:Алғашқы көмек Санат:Медицина
Шурминка
Шурминка — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Удмуртия Республикасы, Марий-Эл Республикасы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вятка өзенінің оң жағалауынан 229 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка қала типті ауылдағы Аркуль су өлшейтін посттан Вятка Алаңқайы қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Роб Бурдон
Роберт Грегори Бурдон (Robert Gregory Bourdon;20 қаңтар, 1979, Калабасас, Калифорния, АҚШ) — америкалық музыкант, Linkin Park тобынын барабаншысы.
Когорта
Когорта — Рим армиясының бес жүз адамнан құралған тобы. Осындай он когорта бір легион делінеді.Когорта манипулға бөлінген, ол армиядағы рота аты.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Лорилер (құстар)
Лорилер (Loriinae) - тотықұс тұқымдасы. Эвкалит ағаштары гүлдерінен гүл тозаңы мен шырындарын жинауға бейімделген, етті тілінде өте жіңішке қылшықтардан құралған щеткасы бар, (осыған байланысты олардың екінші аты - шетке тілділер).
61 түрі Филиппин аралдарынан оңтүстік Австралия, Тасмания және Полинезияға дейін кездеседі. Ағаш қуыстарын мекендейді.
Дереккөздер
Санат:Аустралия және Океания құстары Санат:Лори (тоты)
Дисперстік
Дисперстік (dispersus - шашылымды) — географияда, аумақтағы географиялық нысандардың орналасуындағы қашықтықтың дәрежесі. Тығыздық көрсеткіштерімен, сондай-ақ бір нысанға келетін аумақтың көлемімен S/N және нысандардың арасындағы орташа қашықтықпен 2*(S)1/2/N ( S аумақтың ауданы, N — талданатын нысандардың немесе географиялық байқау бірліктерінің саны) өлшенеді.
Кеңгір ауылдық округі
Кеңгір ауылдық округі – Ұлытау облысы Жезқазған қалалық әкімдігі аумағындағы бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Кеңгір, Қорғанбай ауылдары, №60, №366 темір жол айрықтары, Теректі, Түйемойнақ темір жол бекеттері кіреді. Орталығы – Кеңгір ауылы. Округ құрамында болған №310, №323, №335, №359, №370 темір жол айрықтары мен Рыбопитомник бөлімшесі 2010 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 3219 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Жезқазған қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Блумфилд (Айова)
Блумфилд (Bloomfield) — Айова штатының Дэвис округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 6.0 км². FIPS коды — 19-07030.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 2601 адамды құрады.
Станислав Викентьевич Калесник
Станислав Викентьевич Калесник (23 қаңтар 1901, Ресей, Санкт-Петербург – 13 қыркүйек 1977, Санкт-Петербург) – ғалым, география ғылымдарының докторы (1938), КСРО Ғалымдар Академиясының академигі (1968), Ресей ғылымына еңбегі сіңген қайраткер (1961)
Марапаттары
Бүкілодақтық география қоғамының
Есте сақтау
Калесник есімі ТМД елдерінің бірнеше географиялық нысандарына берілді:
Дереккөздер
Санат:23 қаңтарда туғандар Санат:1901 жылы туғандар Санат:Санкт-Петербургте туғандар Санат:13 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:1977 жылы қайтыс болғандар Санат:Санкт-Петербургте қайтыс болғандар Санат:География ғылымдарының докторлары Санат:КСРО Ғылым Академиясының академиктері Санат:КСРО географтары Санат:Орыс географиялық қоғамының басшылары Санат:РКФСР-дің еңбек сіңірген ғылым қайраткерлері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Литке атындағы алтын медалдің иегерлері
Неру-Яха-Тарка
Неру-Яха-Тарка — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Неру-Яха өзенінің сол жағалауынан 13 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Болгарин (Хасково облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 476 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6460. Телефон коды — 03763. ЕКАТТЕ коды — 7315.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Хасково облысының елді мекендері
Жүйе сипаттамасы
Жүйе сипаттамасы (Харак-теристика системы; system specification) — жүйенің өнімділігін, шапшаң өрекеттігін бір мезгілде қызмет ететін пайдаланушылар санын, бағасын және т.б. мүмкіндіктерін анықтайтын параметрлердің жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Коррентис
Коррентис (Correntes) — Бразилиядағы муниципалитет, Пернамбуку штатында орналасқан. Агресте-Пернамбуку мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Гараньюнс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18000 адамды құрайды.
Санат:Пернамбуку елді мекендері
Толковка
Толковка — Ресейдегі өзен. Пензен облысы, Мордовия Республикасы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ломовка өзенінің сол жағалауынан 47 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мокша өзені бастауынан Темников қаласындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Мокша, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Екпе сұлы
Екпе сұлы (Avena sativa) – астық тұқымдасының сұлы туысына жататын бір жылдық және көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Екпе сұлының өзінің үш түрі бар: жайылма түрі (grex. var. diffusae) - гүлшоғырының сыпыртқысы кең жайылған және дәнінің қауызы бар, біржалды түрі (grex. var. orientalis) - гүлшоғырының сыпыртқысы қысыңқы, дәнінің сыртында қауыз бар, ашық дәнді түрі (grex. var. nudae) - дәнінің қауызы жоқ.
Қызыл топырақтар
Қызыл топырақ— топырақ түрі; ылғалды субтропиктік климат жағдайында жалпақ жапырақты орман жамылғысы астында, кейде тропиктік саванналарда түзіледі. Қызыл топырақтарға тән ерекшеліктер — құрамында темір және алюминий оксидтері жоғары, ал кремний диоксиді (кремнезем) мен негіздер төмен дәрежеде кездеседі, қарашірінді мөлшері аз (6 — 9%-дай). Темір оксидінің көп болуы Қызыл топырақтарға ашық қызыл және қызғылт сары түс береді. Кәдімгі Қызыл топырақтар 8 — 10Ә-тан 20 — 25Ә-қа дейінгі еңіс беткейлерде қалыптасады, тік беткейлерде Қызыл топырақтар аз. Қызыл топырақтардың реакциясы қышқылды және әлсіз қышқылды (сутектік көрсеткіші рН-тың мәні 5,0 — 5,7) болады. Механикалық құрамы ауыр балшықты немесе саз балшықты келеді. ТМД елдерінің ішінде тек Қара теңіздің шығыс жағалауында, Каспий теңізінің оңтүстік-батыс жағалауында, Африка, Қытай, Жапония, Вьетнам, АҚШ, Бразилия, Австралия, т.б. елдерде кездеседі. Қызыл топырақтарда екпе шай, темекі, цитрус дақылдары, жүзімдіктер мол өнім береді.
Екпе сұлы
Сипаты
Жем өндіру мақсатымен өсірілетін жаздық дақыл, ылғалды жерде жақсы өседі, суыққа төзімді, топырақ талғамайды.
Қызыл топырақтар
Дереккөздер
Қазақстан энциклопедиясы
Санат:Геология
Екпе сұлы
Вегетация кезеңі
Ауыспалы егісте бидайдан, отамалы, бұршақ дақылдарынан кейін егіледі. Жылу сүйгіштігіне қарай ерте көктемде, топырақтың тұқым сіңірілетін тереңдігі 5-7°С-қа жылыған кезден бастап себеді. Вегетация кезеңі - көктеуі, түптенуі, түтік шығаруы, масақтануы, гүлденуі, дәнінің толып, пісуі 70-95 күнге созылады. Өнімнің түсім мөлшері сұлының ауыспалы егіс жүйесіндегі орны, топырақ өңдеудің сапасы, минералды тыңайтқыштардың түрлері мен мөлшері, оларды топыраққа ендіру тәсілдері мен себу мерзімі, өскіндерді зиянкестер мен аурулардан қорғау сияқты маңызды технологиялық жағдайларға байланысты.
Сұлының негізгі зиянкестері мен аурулары
Зиянкестері: Аурулары:
Шаруашылықтағы маңызы
Сұлының шаруашылықта алар орны ерекше. Біріншіден, ол - құнарлы мал азығы. Сұлы дәні мал азығының құндылығының халықаралық өлшем бірлігі болып саналады. Басқа дақылдардың дәндерімен араластырылған сұлы жас төлдердің ағзасының тез және мықты болып қалыптасуына жағдай жасайды. Сұлы қосылған концентрлі азық құс шаруашылығында кеңінен қолданылады. Сұлының сабаны басқа дақылдардың сабанына қарағанда қоректік заттарға бай және малға жағымды болады. Сонымен қатар, оның ылғал сіңіргіштік қасиетіде жоғары болғандықтан ірі қара  және шошқа шаруашылығында төсеніш ретінде пайдаланылады.
Екіншіден - азық-түліктік дақыл. Оның дәнінен жарма, тағы сол сияқты тағамға керек заттар алады, яғни тамақ өнеркәсібінде пайдаланылады. Үшіншіден, сұлының құрамында валин, лизин және триптофан сияқты алмастырылмайтын амин қышқылдары көп мөлшерде болғандықтан әр түрлі ауруларға қарсы ем үшін медицина саласында және құнды диеталық тағам ретінде пайдаланады.
Сұлы жұқпалы аурулардан қорғайды
АҚШ ғалымдары сұлы өнімдерінің венероло­гия­лық ауруларға қарсы емі бар екенін анықтады. Бұл дәнді дақылдың емдік қасиеті – оның құрамындағы арги­нин аминқышқылында.
Ғалымдардың мәлі­ме­тін­ше, ағзаны мерез, соз, ұшық сияқты тері-ве­­не­рологиялық аурулар­дан қорғау үшін денедегі мак­ро­фаг жасушалардың қызметін күшейту керек. Бұл жасушалар ауру қоз­дырғыштары мен басқа да бөгде жасушаларды жоя алады. Ал макрофаг­тардың белсенді әрекет етуі үшін ағзада аргинин аминқышқылы көп бо­луы қажет. Мұндай хим­ия­лық зат сұлы мен жүгерінің құра­мын­да бар. Зерттеушілердің айтуынша, күнжіт, мейіз, жаң­ғақ пен шоколад құрамында да жыныстық жолмен жұғатын ауру­лардан қорғайтын аргинин аминқышқылы көп болады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астық тұқымдасы Санат:Мәдени өсімдіктер
Филиация
Филиация - (Конституциялық құқықта) — тууына орай азаматтыққа ие болу. Филиация кезінде сәби қай жерде туғанына тәуелсіз түрде («қандық құқығы» бойынша) не ата-анасының азаматтығына сәйкес келетін азаматтыққа, не ата-анасының азаматтығына тәуелсіз түрде («топырақ құқығы» бойынша) өзі туған аумаққа қарасты мемлекеттің азаматтығына ие болады. «Топырақ құқығы» принципі негізінен Латын Америкасы елдерінде қолданылады. Көбінесе қос принцип те, сол немесе басқа деңгейде бір-бірімен астасады.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Тепуи таулар жүйесі
700|нобай|оңға|Тепуи таулар жүйесі Тепуи – Оңтүстік Американың Гвиан атты таулы қыраттарында жатқан тегіс таулар жүйесі. Олар алып шоқылардың құлау нәтижесінде пайда болған. Бұл шоқылар сонау Оңтүстік Америка мен Африканың бөлінбеген дәуірінде, яғни, 200 миллион жыл бұрын пайда болған. Олар Атлант мұхиты жағалауынан Ориноко, Амазонка, Риу-Негру өзендеріне дейін жалғасып жатқан көрінеді. Эрозия мен жауын-шашын әсерінен бүгінде осындай таңғажайып таулар пайда болып отыр. "Тепуи" сөзі Гран Сабана жерін мекендейтін пемон тайпаларының тілінде "Құдай үйі" деген мағынаны білдіреді. Ғалымдар атауды олардың өте биік болуымен байланыстырады. Әрбір тепуи жеке тау саналады және біріншісінде кездесетін өсімдік басқаларында мүлде ұшыраспайды. Бұл жердің ең терең жері – «Abismo Guy Collet» үңгірі. Оның тереңдігі 671 метрге жетеді. Ал ең әдемі тепуи ретінде Аутананы атауға болады, орман арасынын бой көтеріп тұрған Аутана жартастарының ең биігі 1300 метр. Сарисариньяма тауы да басқалардан ерекшеленеді, мұнда 100 метрге дейін жететін дөңгелек тесіктер өте көп кездеседі екен. Тағы да бір танымал тепуи Ауянтепуи аталады, біле білсеңіз, мұнда әлемдегі ең биік Анхель сарқырамасы орналасқан. Жалпы, мұндағы ең үлкен тепуи 3000 метрге жетеді. Үш қана тауға жаяу шығуға болады, оның бірі – биіктігі 2180 метр болатын Рорайма тауы. Бұл тау 1884 жылға дейін мүлде таныс емес болып келген еді. Шотландиялық қаламгер Артур Конан Рорайма тауынан ерекше әсер алып, "Жоғалған әлем" атты роман жазған екен. Тепуилар бір қарағанда құлазып жатқандай болып көрінгенімен, онда тіршілік қайнап жатыр. Үстіңгі жағында жиі жаңбыр жауып, салқын болып тұрғанымен, төменгі аймағында тропикалық климат патшалық құрған, көбіне жылы болып тұрады. Жалпы Венесуелаға тиесілі 9400 өсімдіктің 2322-сі осы мекенде.
Дереккөздер
Санат:География
Анкур (Сен-Маритим)
Анкур (Ancourt) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Дьеп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,44 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76008, пошта индексі — 76370.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 722 адамды құрады. Халық тығыздығы — 58,04 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Валлерсхайм (Айфель)
Валлерсхайм (Айфель) (Wallersheim (Eifel)) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прюм ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 732 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 14,51 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 2 32 318. Муниципалитеттің басшысы — Петер Шмидт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Айован
Айован (Trachyspermum), ажгон — шатырша гүлділер тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер. Африка мен Азияда 20-дан астам түрі белгілі.
Қазақстанда асханалық айован (T.ammі) аталатын түрі өседі. Ол суармалы егіншілікпен айналысатын оңтүстік аудандарда кездеседі, арық жағаларында жақсы өседі. Биіктігі 35-60 см, тамыры жұмыр, жіңішке, 1 м тереңдікке дейін кетеді. Сабағы қуыс, сыртынан қырлы, түксіз келеді. Жапырағы жұмыртқа пішінді, сұрғылт түсті, жиегі үш рет қауырсынша тілімделген, тілшелерінің ені 5 мм-ге жуық. Төменгі жапырақтары сағақты болады. Гүлдері ұсақ, ақ түсті, шатырша гүлшоғырына топтасқан. Мамыр айында гүлдеп, маусымда жеміс береді. Жемісі жұмыртқа тәрізді қабысқан. Айованды Үндістан мен Африка халықтары ежелден дәм-татымдық зат ретінде әртүрлі тағамдарға пайдаланады. Елімізде айованды қолдан өсіру қолға алынған.
Дереккөздер
Санат:Шатыршагүлділер