cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hyperloop
Модельдеу нәтижелері
2013 жылғы қыркүйекте қызметкерлерімен өткізілген компьютерлік модельдеу көрсеткендей, идея іске асыруға тұрарлық, алайда, пысықтауды қажет етеді. Келесідей түзетулер енгізу қажет : Сол жылдың қараша айында The MathWorks компаниясының сайтындағы өзінің блогында Гай Руло (Guy Rouleau) меншікті модельдеу нәтижелерімен бөлісті, көрсеткендей трасса шарттары бойынша Лос-Анджелес және Сан-Франциско арасындағы жылдамдықты 1220 км/сағ -қа жеткізу мүмкін емес.
Үлкен сүйелшөп
Биологиялық сипаттама
thumb| Өсімдіктің сабағының ұзындығы 50-100см. Сабағын сындырған кезде - сүтті шырынға толы секреторлық каналдары табылады. Шырыны ауада қызғылт түске айалады. Жапырағы кезектесіп орналасқан, 3-5 дөңгелекше бөлшектен тұрады. Гүлдерінің төрт желекті күлтесі болады. Түсі алтын-сары, кәдімгі шатыр гүлшоғырына жиналған. Мамырдан тамыз айына дейін гүлдейді. Жемісі – қауашақ, дәні ұсақ, қара түсті.
Борис Иванович Русанов
Борис Иванович Русанов (1937 ж.т., Алматы қ.) – геол.-минерал. ғыл. докт. (1994).
Үлкен сүйелшөп
Химиялық құрамы
thumb|right|200px| Өсімдік улы. Құрамыда изохинолин алколоидтарды, бензофенантридин туындыларды: гомохелидонин, хелеритрин, хелидонин, сангвинарин, протопин т.б. 20-дан астам алкалоид бар. Хелидонин - папаверин мен морфинға құрамы ұқсас алколоид. Гомохелидонин - күші көп у. Аз мөлшерде эфир майлары да табылған. Аскорбин қышқылы (1000 мг-ға дейін), каротин, флавоноидтар, сапониндар, органикалық қышқылдар болады.
Борис Иванович Русанов
ҚазМУ-ды (1960, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. Қазақстан ғылым академиясының Геол. ғылымдар ин-тында инж. (1960–63), Қазақ политех. ин-тында аспирант (1963–66, қазіргі Қазақ ұлттық тех. ун-ті), доцент (1966–97) болып жұмыс істеді; 1997 жылдан «Антал» ЖШС-де сектор меңгерушісі қызметін атқарады.
Үлкен сүйелшөп
Таралуы
Бұл өсімдік көбінесе көлеңкелі тау беткейлерінің бұталары арасында, орман алаңдарында, көл, өзен жағалауларында кездеседі. Республикамыздың оңтүстік облыстарында ескі мал қораларының, тұрғын үй маңында, бау – бақшалар арасында арам шөп ретінде өсе береді. Жалпы халық арасында сүйел шөп дәрілік өсімдік ретінде ерте заманнан қолданылып келген. Оның жапырақтары мен сабағының бойындағы сары түсті сүттіген шырыны улы болады. Бірақ мал сүйел шөптен өте сирек уланады. Өйткені мал ащы дәмі, жағымсыз иісі болғандықтан сүйел шөпті жемейді.
Борис Иванович Русанов
«Магматизмы и минерагения подвижных зон салического типа (Центральный Казахстан)» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. 60-тан астам ғыл. жарияланымның, оның ішінде 2 ұжымдық монографияның авторы.
Үлкен сүйелшөп
Таралуы
Еуропа елдеріде және Жерорта теңізінің елдерінде арамшөп ретінде кең таралған. Америкаға 1672 жылы колонизаторлармен сүйел емдеу үшін алып барылған.
Борис Иванович Русанов
Дереккөздер
Санат:1937 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Геология-минералогия ғылымдарының докторлары Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Геология институты тұлғалары Санат:Қазақстан минералологтары
Үлкен сүйелшөп
Қолданылуы
Дәрілік шикізат ретінде өсімдік гүлдей бастағанда оның жер бетіндегі бөлігі жиналып алынады. Аса құрғатпай, көлеңкеде кептіріледі. Дәрілік шикізатты жинау барысында оның жапырақтарын қуратып алмау қажет. Себебі шипалық заттың көбісі осы жапырақтарында болады. Сүйел шөптің тұқымында 40 – 60 пайызға дейін май бар.
Мал дәрігерлігі практикасында сүйел шөптің судағы тұнбасы қойдың қотырын, ірі қара мен жылқының қышымасын емдеу үшін қолданылады. Ол үшін тұнба 1:10 қатынаста жасалды, яғни жарты килограмм шөп ұнтағы қайнаған 5 литр суға салынып, 20 – 25 минут тұндырылады. Ертінді 30 – 35 градустық жылылыққа дейін салқындатылып, малдың қотыры, қышымасы жуылады. Сүйел шөптің тұнбасыме ірі қараның туберкулезін, сонда – ақ қойдың, ірі қараның гельминтоз ауруларын емдеуге болады. Ол үшін тұнба 1:20 қатынаста, яғни 100 грамм майдаланған құрғақ дәрілік шикізат қайнап тұрған 2 литр суға салынып, 10 – 20 минут тұндырылады. Тұнба ірі қараға 200 – 250 мл, бұзауға – 50, қойға – 30- 50 мл, қозыға - 10-15 мл мөлшерінде күніне 2 – 3 рет ішкізіледі.
Халық емшілері сүйелшөп және сүттіген шырынымен бауыр, өт ауруларын және сары ауруды емдеп келген.
Дербес шаруашылығында малы бар кісілерге, малшыларға, мал дәрігерлері мен фельдшерлерге ескертетін бір жайт – сүйел шөптің қайнатпасы, тұнбасы улық қасиетін жоймайды. Сондықтан онымен емдеу барысында сақтық шараларын естен шығармау керек. Дәлірек айтқанда емдейтін адамның үстінде – халаты, қолында – резеңке қолбағы, аяғында – етігі, көзінде – көзілдірігі болуы қажет. Екіншіден, малға дәрілік шөптің берілу мөлшері оның тірілей салмағына, қоңдылығына, жынысына қарай есептелінуі қажет. Егер дәрі аз берілсе, шипалық қасиеті нашар болады, ал көп берілсе – мал уланады. Сондықтан, дәрілік тұнбаның әр малға берілу мөлшерін дұрыс анықтау – басты міндет.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Көкнәрлер Санат:Дәрілік өсімдіктер Санат:Улы өсімдіктер
Hyperloop
Модельдеу нәтижелері
2015 жылдың қаңтар айында <span class="ref-info" title="ағылшын тілінде" style="font-size:85%; cursor:help; color:#888;">(ағыл.) қаз. (AIAA SciTech 2015) жыл сайынғы конференциясында  мамандар  ашық бағдарламалық ортасында өткізілген өздерінің моделдеу нәтижелері көрсетті. Негізгі олардың қорытындысы бойынша бұл құбырдың диаметрін шамамен 2 есе ұлғайту қажет, ал капсуланың ауамен үйкелісінен қызуы ауа қауіп. Осы моделдеумен байланысты материалдар GitHub жүйесіне салынған.
Британдық Колумбия
Үкімет және саясат
Лейтенант-Губернатор Джанет Остин — провинциядағы Канада патшайымының өкілі. Лейтенант-Губернатор жоқ кезде Генерал Губернатор кеңесте өзінің міндеттерін орындау үшін әкімшіні тағайындай алады. Іс жүзінде бұл әдетте Британдық Колумбияның Бас Судьясы.
Hyperloop
Келесі пысықтау
Өз кезегінде, Hyperloop One "каргоілмек" (cargoloop) бағытына көңіл аударуға шешті, атап айтқанда, контейнерлік тасымалдауды ұйымдастыру. Бұл ретте Бемброган энергетикалық автономия жүйесінің келешегіне күмәнмен қарайды. Бүгінде Hyperloop One да магниттік левитация идеясына басын бұрды. Маглевтағы сиақты ек белсенді ғана емес, ал пассивті. Бұл технология әзірленді Ливерморской ұлттық зертханасының, ол көздейді қозғалысы тұрақты магнит үстінен жүргізетін беті.
Сілтемелер
Санат:Элон Маск
Британдық Колумбия
Үкімет және саясат
Канаданың өзге тоғыз провинциясы секілді де, Британдық Колумбияның да өзінің монархиясы бар, алайда монархтың қатысуынсыз Канада Билігі өзі таңдайтын комиссарлардың басқаруындағы Нунавут, Солтүстік-Батыс территориялары және Юконның республикалық басқару формасы бар. Қазіргі провинция басшысының міндетін атқарушы — Британдық Колумбияның Патшайымы (Queen in right of British Columbia) II Елизавета.
Ресми рәміздер
Британдық Колумбия үкіметі бірнеше ресми рәміздерді белгіледі:
Жоғарғы білім
Мемлекеттік университеттер мен колледждерге мыналар кіреді:
Сілтемелер
Санат:Британдық Колумбия
IC 3476
IC 3476 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан IBm (аралас бұрыс галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41608, UGC 7695, MCG 2-32-125, ZWG 70.157, VV 563, VCC 1450.
Сыртқы сілтемелер
IC 3476 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Жәмші
Жәмші, Жаман, Қарасай – Солтүстік Балқаш алабындағы өзен.
Географиялық орны
Қарағанды облысының Ақтоғай, Шет аудандары жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 117 км, су жиналатын алабы 1150 км2.
Гидрологиясы
Көктемде қар ерігенде ағады, жазда жеке қарасуларға бөлініп қалады. Жылдық орташа су ағыны 0,86 м3/с. Жәмші аңғарының жер асты суы Ақшатау, Ақжал кенттерін, тау-кен кәсіпорындарын сумен жабдықтау үшін пайдаланылады. Өзенінің бойында Жәмші, Қарабұлақ ауылдары бар.
Еуропалық шіріме
Еуропалық шіріме. Қазақстандағы  көптеген  омарталарда  кездеседі. әсіресе оңтүстік  аймақтарда,  жаздың  бірінші  жартысында  жиі  байқалады. Шіріменің бұл  түрінде  негізінен  жас,  ашық  ұяшалардағы  личинкалар  ауырып,  қырыла  бастайды.
Қоздырғышы
Вас альвей,  стр.апис.көп  жағдайда  стр.плутон  микробтары  қосылып,  ауруды  едәуір  асқындырады. Ауру жоғарыда  айтылғандай  жаздың  бірінші  жартысында  кездеседі. Егер ара  семьясы  күшті,  өсіп-өнуі  жақсы  болса,  ауру  өзінен  өзі  басылады. Кей жағдайларда  шіріменің  екінші  рет  күз  айларында  қайталануы  мүмкін. Бұл жағдайда  асқынаасқына  аяғы  америкалық  шірімеге  ұштасып,  ұяда  ұрықтардың,  балапан  аралардың  санын  азайтып,  ара  семьясына  орасан  зор  зиян  келтіруі  мүмкін. Аурудың көзі - ауырған  ара  семьясы. Бөлек ұяларға  ауру  үйір  бөлінгенде,  «барымташы»  аралар,  құрт-құмырсқа,  айырқұйрық  және  басқа  жәндіктермен  де  таралады. Кейбір жағдайда  ұяның  суықтығы,  ұзақ  уақыт  ара  семьясының  ашығуы,  қоректік  заттардың  тапшылығы,  еркек,  ұрғашы  аралардың  туыстық  жақындығы  аурудың  жіті  түрінің  өршуіне  әкеп  соқтырады.
Аурудың белгілері
Ауру алғаш  басталғанда  кәрездердің  ашық  ұяшаларында  бірлі-жарым  (1-4) жас  личинкалардың  орындарынан  қозғалғаны,  түсінің  солғындап,  сарғайғаны  байқалады  да  2-3 күннен  кейін  осы  ұрықтар  күреңденіп  қоймалжың  шірікке  айналады. Ұядан шығарғанда  созылмай  жыртылып,  қоңырсыған  иіс  пайда  болады. Кейіннен шіріген  личинкалар  кеуіп  ұяшалар  түбінде  бос  жатады,  олар  оңай  алынады. Оңтүстікте орналасқан  омарталарда  (Оңтүстік Қазақстан, Қызылорда, Жамбыл)  шіріменің  екі  түрі  бірдей  кездессе,  ашқылтым  иіс  омартаға  жақындағанда-ақ  сезіледі.
Дереккөздер
Санат:Бал араларының аурулары
Қазақ ұлтынан қазақ еліне
Қазақ ұлтынан қазақ еліне — 2010 жылы Алматы қаласы «Қазақ университеті» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Ғ. Есім, А. Құлсариева, Г. Сұлтанбаева. Беттер саны — 350.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-29-581-6.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2010 жылы шыққан кітаптар Санат:Қазақ университеті баспасының кітаптары
Сен-Жуст (Иль және Вилен)
Сен-Жуст (Saint-Just) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Редон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 28,05 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35285, пошта индексі — 35550.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1039 адамды құрады. Халық тығыздығы — 37,04 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Абайдың Жидебайдағы қорығы
Абайдың Жидебайдағы қорығы – Қарауыл өзенінің жайылмасында жатқан қалың қорық, шұрайлы жер. Жидебайды 18 ғасырдың 80-жылдары мен 19 ғасырдың 50-жылдары шамасында тобықты руының Мамай, Жігітек аталары қоныс еткен. Ал 19 ғасырдың ортасына таман Жидебай (Мамайдан тараған Еламанның бір ұрпағы), Борсықбай, Барақ деп аталатын шұрайлы қоныстарды ел ағасы, аға сұлтан Құнанбай Өскенбайұлы иемденіп, қыстау салдырған.
Қорық құрамына Абайдың мемориалдық мұражай-үйі, Абай – Оспан және Шәкерім – Ахат ескерткіштер кешені, Зере, Ұлжан, Құдайберді, Ғабитхан молда, Шәукенбай, Еркежан бейіті басындағы белгілер, Кеңгірбай бидің бейіті, Құнанбай құдығы, Оспан көлі, Мұсақұл төбесі, Махмұд қорасы, Орыс қорасы, Зұлғарыш қорасы, Ырыздыбай қорасы, Тұрағұл қорасы енеді.
Абай атауы қазақ халқының ұлы ақыны Абай Құнанбаевтың құрметіне берілген.
Жоғарыда аталған тарихи-мәдени ескерткіштердің барлығы да ұлы ақынның 150 жылдық мерейтойы қарсаңында (1996) күрделі жөндеуден өткізіліп, жаңғыртылды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан табиғаты
Өмірбек Оспанов
Өмірбек Оспанов (10.8.1906, қазіргі Қостанай облысы Федоров ауданы Тоғызақ ауылы – 8.4.1993, Алматы қ.) – топырақтанушы, геология-минералдық ғылым кандидаты (1937), Қазақстан Ғылым Академиясының корресподенттік мүшесі (1962), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1961).
Ғылыми еңбектер
«Тақырлы топырақтардың пайда болуы және оларды жақсарту» деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғаған. Оспанов – Қазақстанда топырақтану ғылымының негізін салушы. Негізгі ғылыми еңбектері Қазақстан топырағының генезисі мен географиясына, топырақ түрлерін жіктеуге арналған. Оспанов республика облыстарының топырақ карталарын жасады, жазық жерлер топырағының география-генетикалық, аймақтық, т.б. ерекшеліктерін сипаттап, топырақ түрлерін аграрлық-өндірістік топтарға, табиғи аймақтар мен облыстарды топырағына қарай категорияларға бөлді.
Қалған мұрасы
Жыртуға жарамды тың жерлерді іріктеу жөніндегі зерттеулерге басшылық етті. Оспанов есімі Қазақстанның Алтын кітабына енгізілген.
Марапаттар
Ленин, 2 рет Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған. .
Қосымша мәлімет
Санат:Ғылым
Судың гүлденуі
Судың гүлденуі— судың түсін жасыл (жасыл және көк жасыл балдырлар) және сары-қоңырдан (диатомдық) қызылға (динофлагеляттар) дейін өзгертетін фитопланктонның жаппай дамуы. Бұл процестің қарқындылығы балдырлардың биомассасымен анықталады: босаң гулдену (0,5— 0,9 мг/л), орташа (1,0-9,9), қарқынды (10-99,9 мг/л) және тым көп гүлдену — 100 мг/л-ден артық. Судың гүлденуі су қойманың оттектік режимінің нашарлауына апарып соқтырады. Судың гүлденуінің негізгі себептерінің біріне суқоймаға минералдық, әсіресе фосфорлы тыңайтқыштардың, синтетикалық жуғыш заттектер мен органикалық ластағыштардың түсуі жатады.Судың гүлденуі суқойманың биогенді заттектермен ластануына себеп болады, кейбір балдырлар суды улы заттектермен улайды. Бұл құбылыстар ежелден белгілі. Бірақ соңғы жылдары теңіз экожүйесіне антропогендік әсердің өсуі салдарынан олар жиі және өте қарқынды бола бастады. Суқоймаларға органикалық заттектердің (азоттың, фосфордың, калийдің, т.б.) көп мөлшерде түсуі, оттектік режімнің нашарлауы (тұншығуға дейін), сулы ортада улы органикалық қосылыстардың жиналуы жағдайды асқындыра түсті. Теңіздерде қызыл түсті су толысуы құбылысы байқалатын болады. Әсіресе, алапатты қызыл түсті су толысуы 1988 жылы Скандинавия жағалауында, ал 1989 жылы Жерорта теңізінің алабында тіркелді. Мұның салдарынан балықтар мен басқа гидробионттар жаппай тұншығып, балық аулау кәсіпшілігі мен туризмге едәуір мөлшерде зиян келтірді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Бидього
Бидього (бижого, бижаго) — Гвинея-Бисауда, Бижагош аралдарында тұратын халық. Саны шамамен 10 мың адам. Биафада, балантелерге жақын.
Тілі
Тілі - бидього тілі. Диалектілері: бидьего, анхаки, оранго. Португал тілінде де сөйлейді.
Діні
Дінге сенушілер: дәстүрлі нанымдар, кейбіреулері христиандар.
Кәсібі
Ағаш өңдеу дамыған: үлкен қайықтардың құрылысы, ағаштан ыдыстар мен мүсіндер жасау.
Өмір салты
Ертеде жоғарғы басшы басқаратын ауылдар одақтары болды. Қарым-қатынас есебі матрилинейлі, неке матрилокальды.
Тұрғын үйлері - қабырғалары саздан жасалған, конустық төбесі бар дөңгелек немесе төртбұрышты үйшік, көбінесе сырты боялған және дөңгелек верандасы бар.
Азық-түліктері - негізінен балық, сонымен қатар көкөністер.
Дереккөздер
Санат:Гвинея-Бисау халықтары
NGC 7468A
NGC 7468A — Пегас шоқжұлдызында орналасқан SB/P типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 15 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7468A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70414, UGC 12342, MCG 3-58-30, ZWG 453.61, VV 738, IRAS23024+1624.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
NGC 2949-2
NGC 2949-2 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Әбілмәж Сатыбалдиев
Сатыбалдиев Әбілмәж - Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, Жамбыл облысы (қазіргі Түркістан облысы), Шу ауданы, Белбасар колхозының бригадирі (1946). 1908 жылы Жамбыл облысы, Шу ауданында туған.
Дереккөздер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Супротивка
Супротивка — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Киров облысы, Нижегород облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шортюг өзенінің оң жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга бастауынан Ветлуга қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ильина (Лехта тармағы)
Ильина — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лехта өзенінің оң жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 29 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Вена классика мектебі
Вен классика мектебі (вендік классика, вендік классицизм, венглік классикалар) — еуропалық музыканың XVIII ғасырдың екінші жартысындағы —  XIX ғасырдың бірінші жартысындағы бағыты. Бұған Йозеф Гайдн, Вольфганг Амадей Моцарт и Людвиг ван Бетхове н сияқты композиторлар жатады.
Музыканың ерекшеліктері
Бұл бағыттың негізгі ерекшелігі үш түрлі қабылдауды бірден қолдану болып табылады. Бұлар: міндетті түрдегі сүйемелдеу, формамен немесе бір-біріммен тығыз байланысқан тақырыптар арқылы қолдау көрсету.
Венгрлік классика мектебінің өнер өкілдеріне көркем ойлау, логика, форманың көркем әрі түсінікті болуы жатады. Бұлардың шығармашылығында сезім мен парасаттың шекті үйлесімі, трагедиялық және әзіл-ысқақты, нақыт есепті және шынайы мазмұндау баяндалады.
Венгр классиктерінің шығармашылықтарында өмірлік процестерді динамикалық түсіну, сонаталық формада толық әрі барынша нақты іске асыру және қамтамасыз етілген симфонизм жақсы көрсетіледі. Симфонизммен бірге, алдыңғы қатарлы аспапты жанрлардың симфония, соната, концерт және камералы ансамбль,соңғы сұрыпталымды қалыптастыру сияқты кезеңдерін терең мағынадағы өркендету де көрсетіледі.
Венгрлік классика мектебінің дамуы мен өркендеуі симфониялық оркестрдің оның тұрақты құрамының, оркестрлік топтардың функционалды анықтылығының тоқтатылуы процесімен бетпе бет келді. Камералық ансамбльдердің ең негізгі топтары қосылды-фортепианолық трио, ішекті аспаптар мен қамтамасыз етілген квартет және басқалары. Жеке аспаптарға арналған музкалардың ішінде фортепианолық музыка бөлініп шықты және ерекшеленді. Моцарттың опералық шығармашылығы операның басқа да опера түрлерінің дамуына мүмкіндік ашты. Мысалы: лирикалық және әлеуметтік-жеңіл комедиялар, музыкалық драмалар, философиялық опералық ертегілер және басқаларының дамуына Моцарт шығармашылығы ерекше үлесін қосты.
Венгрлік классика мектебінің шеберлерінің әрқайсысы ешқашан қайталанбайтын жеке тұлғалар болды. Бетховен мен Гайднға аспапты музыка сферасы жақынырақ болса, Моцарт өзін-өзі опера үшін және аспапты жанрлар үшін жаралған адам деп жариялады. Гайдн көбінесе объктивті халықтық-жанр образына, әзіл-ысқақққа тартылса, Бетховен-ерлікке, Моцарт, болашақ әмбебап суретші лирикалық әдебиеттің түрлерін жақсы көрді.
Осы музыка жанрының дамуына әсер еткен орталық Вен болды және бұл сол кездегі музыкалық мәдениеттің де орталығы болған. Егер Париж өзінің операсымен және Лондон өзінің бұқаралық концерттік тондарымен XVIII ғасырдың екінші жартысында танымал Еуропадағы музыкалық қалалары болса болса, Вен Моцарттың өлімінен және Бетховеннің сол қалаға қоныс аударуынан кейін әлемдегі музыканың дамыған қалаларының арасындағы ең үстеміне айналды. Моцарт тірі кезінде сол қаладағы ең танымал композиторлардың бірі болса, Бетховен Венді өз мансабының басталған қаласы деп санады.
"Вендік классиктер" атты термин ең бірінші рет австриялық музыктанушы Рафаэл Георг Кизеветтер 1834 жылы Гайдн мен Моцарты атағанда қолданылға болатын. Кейіннен басқа авторлар бұл тізімге Бетховенді де қосты. Вендік классиктерді кейбір кездерде Бірінші вен мектебінің өкілдері ретінде де атайды.
Жанрлар жүйесі, формалары мен гармония ережелері
Дереккөздер
Санат:Музыка тарихы Санат:Вена классика мектебі Санат:Сазгерлік мектептер Санат:Саз мектептері Санат:Музыка ағыстары
Хальмер-Яха (Хадыта-Яха тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Салехард қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмендегі Обь өзені тармақтарының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ауытқыған мінез-құлық
Ауытқыған мінез-құлық (девиаштық мінез-құлық) - балалар мен жасөспірімдердің әкімшілік жазалау шараларын қолдануға апарып соғатын құқық бұзушылықтарды үнемі жасауы; оқудан, жұмыстан қасақана жалтаруы, отбасынан немесе балаларды оқыту-тәрбиелеу ұйымдарынан үнемі кетіп қалуы, і ондай-ақ олардың қылмыстық жауаптылыққа жатпайтын қылмыс белгілері бар, қоғамға қауіпті әрекетгер жасауы. Ауытқыған мінез-құлық физиологиялық және патологиялық түрлерге ажыратылады. Физиологиялық негіздегі ауытқымалы күйдің (aшу, ыза, үрей) психикаға әсері күшті болғанымен, адамды оның салдары үшін жауапкершіліктен босатпайды. Яғни Мұндай сезімдік ахуал жағдайында жасаған қылмысы үшін кінәлілік жоққа шығарылмайды, тек ол белгілі бір жағдайларда жеңшдетілуі мүмкін. Патологиялық негіздегі Ауытқыған мінез-құлық адаады бір сөтке сана-сезімнен айырып, мақсатсыз немесе қауіпті іс-әрекеттер жасауға итермелейді. Егер қылмысты әрекетті патологиялық Ауытқыған мінез-құлық ұшыраған адам жасаса, ондай адам есі кіресілі-шығасылы деп танылады. Девианттық қьшық — қоғамдық нормаларға қарсы қылықтар жүйесі немесе жеке қылықтар. Мұндай қылықтар әлеуметте қоддау табатын (дарындылық, альтруизм, ерлік т.с.с) және әлеуметте қолдау таппайтын болып бөлінеді. Әлеуметті қолдау таппайтын қылықтар — қылмыстық іс-әрекет және жөнсіз іс-әрекет (маскүнемдікке, нашақорлыққа бейім қылықтар). Девианттық қылықтар ауытқушы қылықтар. Адамның орныққан құқықты немесе өнегелілік тәртіптерден ауытқитын немесе сол тәртіп ережелерін бұзатын қылықтары.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Жоламан Кәйменұлы
Жоламан Кәйменұлы 1947 жылы 26 ақпанда Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы Мереке ауылында туған. Қазақ.
Әкесі - Тұрсынбаев Кәймен (1909-1982). Анасы - Тұрсынбаева Байза (1912-1961). Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының тарих-теоретика факультетінің композиторлық бөлімшесін (1974), композитор, музыкалық-теоретикалық пәндердің оқытушысы; Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының ассистентурасын бітірген (1978). 50-ден астам мақаланың авторы. Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. 1972 жылдан - қазақ радиосы музыкалық редакция белімінің меңгерушісі. 1976-1978 жылдары - Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының ассистенті. 1979 жылдан - «Өнер» республикалық баспасының музыка жөніндегі бас редакторының орынбасары. 1984 жылдан - қазақ теледидарының музыкалық бағдарламалар бас редакторы. 1986 жылдан - шығармашылық жұмыста. 1989 жылдан - ҚазКСР Мәдениет министрлігі музыка жөніндегі бас сарапшысы. 1995 жылдан - Қазақстанның композиторлар одағы басқармасының төрағасы. 1997 жылдан - Қазақстан Республикасы Мәдениет министрлігі Мәдениет комитетінің басмаманы, 1998 жылдан - музыкалық өнер және шетел мен байланыстар бөлімінің меңгерушісі, музыка өнері басқармасының бастығы. 2010 жылдан бері - К. Байсейітова атындағы ¥лттық oпepa және балет театрының әдебиет белімінің меңгерушісі.
Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (1998). «Құрмет» орденімен марапатталған (2006). Жамбыл атындағы Халықаралық сыйлықтың лауреаты (1999).
Үйленген. Жұбайы - Шеменова Ғалия (1953 жылы туған), үй шаруасымен айналысады. қыздары - Мадина (1977 жылы туған), Ғазизагүл (1985 жылы туған); ұлы - Мамытбек (1988 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Үлкен Яламан
Үлкен Яламан — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Катунь өзенінің сол жағалауынан 343 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
1548 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1548 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1548 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Рирай (Айдахо)
Рирай (Ririe) — Айдахо штатының Джефферсон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.8 км². FIPS коды — 16-67960.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 656 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Джефферсон округы (Айдахо)
Дисконттау
Дисконттау - түрлі жылдардың экономикалық көрсеткіштерін уақыт кезеңі бойынша салғастырылатын түрге келтіру; дисконттау коэффициентін (дисконтты, дисконттаушы көбейткішті) — болашақтағы құнның мәні қазіргі уакытқа келтірілетін пайыздық мөлшерлемені пайдалану жолымен шығын сомасының немесе ақырғы нәтижелердің бастапқы сомасын анықтау әдісі. Банк операциялары мен сгратегиялық операциялар саласында — уақыт жөнінен шашыратылған төлемдерді мәміленің басталуына келтіру кезінде, көп жақты есеп айырысуларда, несиелендіруде, төлемге жатпайтын сақтандыру тәуекелі кезінде, басқа да жағдайларда, сондай-ақ стратегиялық есеп айырысулар мен талдаулар кезінде, инвестициялардың экономикалық тиімділігін анықтау кезінде, экономикалық-математикалық әдістерді пайдалана отырып көрсеткіштерді есептеуде кеңінен пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Қаржы Санат:Экономика
Фуэнтелаигера-де-Альбатахес
Фуэнтелаигера-де-Альбатахес (Fuentelahiguera de Albatages) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампиния-де-Гвадалахара ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 131 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 52,30 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 25 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
Молелуш
Молелуш (Molelos) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тондела муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 640 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,83 км² шамасында. Халық тығыздығы — 178 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Ваксельдорн
250px|thumb|Картада орналасуы Ваксельдорн (Wachseldorn) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Тун округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 241 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.51 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 946, пошта индексі — 3618.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Санта-Мария-дель-Молизе
Санта-Мария-дель-Молизе (Santa Maria del Molise) — Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Изерния провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 653 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 38 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Пошта индексі — 86090.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Молизе елді мекендері
Големаново (Видин облысы)
Големаново (Големаново) — Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Кула қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 129 адамды құрайды.
Аралқұм ауылдық округі
Аралқұм ауылдық округі – Қызылорда облысы Арал ауданындағы әкімшілік бірлік.
Големаново (Видин облысы)
Пошта индексі — 3839. Телефон коды — 0938. ЕКАТТЕ коды — 15415.
Аралқұм ауылдық округі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Аралқұм, Мойнақ ауылдары және Шөміш темір жол станциясы кіреді. Орталығы – Аралқұм ауылы.
Големаново (Видин облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Видин облысының елді мекендері
Аралқұм ауылдық округі
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1629 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Арал ауданы ауылдық округтері
Қарабай (ауыл)
Қарабай — Павлодар облысы Ақсу қалалық әкімдігіне қарасты ауыл, Алғабас ауылдық округі құрамында.
Географиялық орны
Ақсу қаласынан солтүстікке қарай 13 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 168 адам (84 ер адам және 84 әйел адам) болса, 2009 жылы 137 адамды (68 ер адам және 69 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақсу қалалық әкімдігі елді мекендері
Витаутас Андрюшкявичюс
Витаутас Андрюшкявичюс (Vytautas Andriuškevičius; 8 қазан 1990, Алитус, Литва КСР, КСРО) — литвалық футболшы, қорғаушы.
Мансабы
2019 жылы жазда "Судува" клубынан "Тобылға" ауысты. Маусым соңына дейін қостанайлық клуб сапында 12 рет чемпионат ойындарында алаңға шықты.
2020 жылы "Қызылжар" футболшысы атанды.
2011 жылдан бері Литва Ұлттық футбол құрамасында ойнайды. Тұңғыш ойынын тамыз айында Арменияға қарсы жолдастық кездесуде өткізді.
Клубтық
«Каунас»
Сілтемелер
Санат:Литва футболшылары Санат:Литва Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Каунас ФК ойыншылары Санат:Ди Си Юнайтед ФК ойыншылары Санат:Судува ФК ойыншылары Санат:Тобыл ФК ойыншылары Санат:Қызылжар ФК ойыншылары
Садждх
Садждх мұсылман аңыздарында жалған Пайғамбар әйел, Мұхаммедке (Садждха.у.) еліктеп өзін Аллаһтың Елшісімін деп жариялан, Исламды қабылдаған арабтардың бір бөлігін жаңа діннен бөлініп шығуына итермелегендердің бірі. Тарихи шындықта - алғашқы Исламның бір бөлігі болған, VII ғ-дағы Арабиядағы Пайғамбарлық қозғалысқа тән тұлғалардың бірі. Садждх таглиб тайпасы арасында өскен және олардың арасында тараған христиандықпен жақсы таныс болған. Ол Мұхаммедтің (Садждха.у.) көзі тірісінде-ак «бұлтар әміршісі» деп аталған Тәңірі атынан насихат жүргізді. Арнаулы мінбелерден өзінің «қасиетті сөзін» сөйледі, оның намазға шақыратын азаншысы болды. Садждх ниеттестерімен бірге Ирактан өзі шыққан тамим тайпасының ортасына қоныс аударып, тайпаның өзара жауласып жүрген өліктерінің басын қосып, оларды сырт жерлерге шапқыншылықтарға бастады, тайпаның саяси көсеміне айналды. Бірде сәтсіз жорықтардан соң тамимдықтар 633 ж. ханифа тайпасының басшысы Маслам (Мүсайлима) «Пайғамбар» ішкі алауыздықтармен және мұсылмандар шапқыншылығына қарсы күрес жүргізіп жатқан Йемамға басып кірді.Ол тамимдықтарға Иемамның екі жылғы астық өнімінің жартысын төлеп  құтылды. Садждх Масламмен уақытша келісім шарт жасады, бұл мұсылман аңыздарында олардың үйлену тойын өткізгені туралы және садждхтың Масламмен бірге қоян-қолтық жүріп мұсылмандарға  қарсы шайқаста  қайтыс болғаны туралы оқиғаға айналған. Ал шын мәнісінде Садждх Йемамға жорықтан соң Иракқа қайтып келіп, кейінірек Ислам дінін  қабылдаған.
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Ислам
Вайнгартен
Вайнгартен (Weingarten) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Гота ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 177 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 4,02 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 67 077. Муниципалитеттің басшысы — Клаус Клар.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Вайнгартен
Мәншүк Мәметова мұздығы
Мәншүк Мәметова мұздығы — Іле Алатауының солтүстік беткейіндегі мұздық. Одан Кіші Алматы өзені бастау алады.
Сипаты
Ауданы 0,6 км2, ұзындығы 1,5 км, ашық жері 0,3 км2. Фирн (мұзқар) сызығы 3790 м. Ашық жатқан тілі 3610 м, ал борпылдақ жыныспен жабылған бөлігі 3580 м биіктікте. Мұздықтың орташа қалыңдығы 20 м, көлемі 12 млн.м3. Жазда көлемі 100 – 200 мың м3 мұз ериді. Мұздыққа 1944 жылы Кеңес Одағының Батыры Мәншүк Мәметованың есімі берілген.
Дереккөздер
Санат:Алматы облысы мұздықтары Санат:Іле Алатауы
Неси
Неси (Nécy) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,80 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61303, пошта индексі — 61160.
Санкт-Галлен
250px|thumb|Картада орналасуы Санкт-Галлен (St. Gallen) — Швейцарияның шығысында орналасқан қала. Санкт-Галлен кантонынының астанасы, әрі шығыс Швейцарияның экономикалық және мәдени орталығы болып табылады. Қалада еуропа бойынша бизнес мектептер арасында (business school) үздіктердің бірі Санкт-Галлен Университеті жұмыс істейді.
Неси
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 506 адамды құрады. Халық тығыздығы — 64,87 адам/км².
Санкт-Галлен
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 74 879 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 39.41 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3203, пошта индексі — 9000-9029.
Неси
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Санкт-Галлен
Сыртқы сілтемелер
Санат:Швейцария қалалары
Мезак
Мезак (Meuzac) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Лимож округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 43,4 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 87095, пошта индексі — 87380.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 734 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,91 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
Мюрвьель-ле-Монпелье
Мюрвьель-ле-Монпелье (Murviel-lès-Montpellier) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Монпелье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,11 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34179, пошта индексі — 34570.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1928 адамды құрады. Халық тығыздығы — 190,7 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Гросрадль
Гросрадль (Großradl) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Дойчландсберг округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1464 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 32.00 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — DL, ресми идентификациялық коды — 6 03 13.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Альфред Раух (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Кальшали
Кальшали — Башқұртстанның Туймазин ауданындағы ауыл, Карамалы-Губеев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 498 адамды құрады. Пошта индексі — 452796, ОКАТО коды — 80251830003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Галльера-Венета
Галльера-Венета (Galliera Veneta) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Падова провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Maria Maddalena. Жыл сайынғы мерекесі — 22 шілде.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Тевкелев елшілігі
Тевкелев елшілігі – Ресейдің 1731 жылы Кіші жүзге жіберген елшілігі. Бұл елшілік 1730 жылы Әбілқайыр ханның атынан Санкт-Петербургке барған Құтлымбет Қоштаев бастаған елшілікке жауап ретінде жіберілді. Күзетпен қамтамасыз етілген елшілікті А.И. Тевкелев басқарды, оның құрамында қазақ жерін картаға түсіру жүктелген геодезиттер А.Писарев пен М.Зиновьев болды. Тевкелев елшілігіне патша өкіметі 12 тармақтан тұратын “Нұсқау” тапсырды. Онда Кіші жүздің билеуші тобынан Ресейдің қол астына өту жөнінде ант қабылдау, бодандықты мойындағандарға Анна Иоановнаның атынан сыйлық тарату (қылыш, қанжар, бұлғын тон, бөрік, т.б.), қазақтар туралы мәлімет жинау, Кіші жүзге көршілес жерлердің Ресей бодандығын қабылдауына негіз қалау, т.б. мәселелер қамтылды. Тевкелев елшілігі 1731 жылы 5 қазанда Ырғыз өзені жағасындағы Майтөбе сайында орналасқан Әбілқайыр хан ордасына келді. Тевкелев елшілігінің Ресей бодандығын қабылдату жөніндегі миссиясы Кіші жүздегі көрнекті ақсақалдардың, сұлтандардың үлкен тобының ашық қарсылығына ұшырады. Олар Тевкелев елшілігін мұндай пиғылы үшін жазалауға талпынды. Қалыптасқан осындай ахуал жағдайында Әбілқайыр Тевкелев елшілігін алып жүруді және оның қауіпсіздігін қамтамасыз етуді өзінің баласы Нұралыға тапсырды. 1731 жылы қазанда Тевкелев елшілігіне Ресей бодандығын мойындайтыны жөнінде бірінші болып Әбілқайыр хан ант берді, оған Бөкенбай, Есет батырлар мен Құдайназар Қарпықұлы мырза қосылды. Сол арада бодандыққа 27 ақсақал ант берді. Бұдан соң Тевкелев елшілігі “Нұсқауға” сәйкес көршілес елдердің бодандыққа ант беруіне негіз қалауға кірісті. 19 желтоқсанда Тевкелев елшілігі Әбілқайырды Нұралы сұлтанды Хиуаға жіберуге көндіріп, ол елдің бодандыққа деген көзқарасын білуге тырысты. 1732 жылы 2 наурызда Хиуадан оралған Нұралы сұлтан Тевкелев елшілігіне Хиуаның бодандық мәселесіне наразылығы мен ашу-ызасын білдірді. Тевкелев елшілігі 1733 жылы қаңтарда Санкт-Петербургке қайтты. Тевкелев елшілігімен бірге Әбілқайыр Санкт-Петербургке Ералы сұлтан бастаған жауап елшілігін аттандырды.
Сілтемелер
Санат:Тарих
Бонанза (Орегон)
Бонанза (Bonanza) — Орегон штатының Klamath округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 415 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.1 км² шамасында. FIPS коды — 41-07300.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Райхеншванд
Райхеншванд (Reichenschwand) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Орталық Франкония әкімшілік округіне бағынады. Нюрнберг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2233 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 6,84 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 5 74 150. Муниципалитеттің басшысы — Бруно Шмидт.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Эри (көл)
Эри (Erіe) – Солтүстік Америкадағы Ұлы көлдер жүйесіндегі көл. Гурон және Онтарио көлдерінің аралығында, теңіз деңгейінен 174 м биіктікте орналасқан. Солтүстік жағалауы Канадаға, оңтүстік жағалауы АҚШ-қа қарайды. Аумағы 25,7 мың км². Тереңдігі 64 м. Су деңгейі жазда көтеріліп, қаңтар – ақпан айларында төмендейді. Эриге Детройт өз. құйып, Ниагара өз. ағып шығады. Кеме жүзеді. Сент-Клэр өз. арқылы Гурон көлімен, Ниагара және Уэлленд каналы арқылы Онтарио көлімен жалғасқан; Эри көлі АҚШтың Мичиган, Огайо, Пенсильвания және Нью-Йорк штаттарының және Канаданың Онтарио провинциясының жағалауларын шайып жатыр; Эри канал жүйесі Гудзон өз-мен жалғастырады. Басты порттары: Толидо, Кливленд, Буффало, Эри (АҚШ), Порт-Колборн (Канада). Солт. жағалауында Пойнт-Пили ұлттық саябағы құрылған.
Дереккөздер
Санат:Эри көлі Санат:Ниагара су алабы Санат:Шекаралық көлдер
УЕФА Суперкубогы 1978
УЕФА Суперкубогы 1978 (ағыл. European Super Cup 1978) — Еуропа Суперкубогының алтыншы жарысы, 1977/78 жылғы Еуропа Чемпиондар кубогының иегері "Ливерпуль" мен 1977/78 жылғы Кубок иелері кубогының иегері "Андерлехт" клубтарының арасында өтті.
4 желтоқсан күні Брюссельде өткен ойында "Андерлехт" 3:1 есебімен жеңіске жетті. 19 желтоқсан күні Ливерпульде өткен қарымта ойында "Ливерпуль" 2:1 есебімен жеңіске жеткенімен, жалпы жеңіс "Андерлехт" жақта болды.
Дереккөздер
Санат:УЕФА СуперкубогыСанат:1978 жылғы футбол Санат:Андерлехт ФК ойындары Санат:Ливерпуль ФК ойындары
Қаныш Имантайұлы Сәтбаев
Қаныш Имантайұлы Сәтбаев, шын есімі – Ғабдулғани (12 сәуір 1899 жылы, Баянауыл ауданы, Павлодар облысы – 31 қаңтар, 1964 жылы, Мәскеу) — геолог-ғалым, минерология ғылымдарының докторы, профессор, академик.
Қазақ КСР Ғылым академиясын ұйымдастырушы және оның тұңғыш президенті, Қазақ КСР академиясының академигі, Кеңес Одағының және Қазақстанның металлогения мектебінің негізін қалаушы, қазақтан шыққан тұңғыш академик.
Балалық шағы және білім алуы
Қаныш Имантайұлы 1899 жылдың 12 сәуірінде қазіргі Павлодар облысының Баянауыл ауданында (бұрынғы Семей губерниясының Павлодар уезіндегі Ақкелін болысы) Имантай бидің отбасында дүниеге келді. Нәрестеге - Ғабдул-Ғани деген есім берілді. Үлкен ұлы Ғабдул-Ғазизді еркелетіп Бөкеш деген сияқты, Ғабдул-Ғаниын да анасы Әлима "Ғаниым, Ғанышым" деп атаған. Бала облыстық мектепке барғанда журналға есімі Қаныш болып жазылып кеткен. Арғын тайпасы Сүйіндік руы Қаржас бөлімінен шыққан.
Сауатын ауыл молдасынан ашқан болашақ ғалым, кейін Шорман ауылында орналасқан мектепке қатынай бастайды. Төрт жылдық бағдарламаны үш жылда аяқтайды. 1911 жылдан бастап Павлодардағы 2-сыныпты орыс-қазақ училищесіне аттанады. Аталған білім ордасын мерзімінен бір жыл бұрын бітіріп шығады.
Томск технология институтының математика факультетіне оқуға дайындала бастайды. Оқуға түсу үшін математика мен ағылшын тілінен емтихан тапсыруы керек болатын. Осы мақсатта Томск университетінің математика факультетін бітірген Семейде еңбек ететін Ғарифолла Нығметулиннен қыс бойы математика пәні бойынша қосымша сабақ алады.
Ғылым жолында
Сәтбаевтың геологиядан басқа ғылымдарда, мәдениет саласында, тарихта қалдырған еңбектері мол. Ш.Уәлиханов жазып алған «Едіге» жырының мәтініндегі қазақ оқырмандарына түсініксіз араб, татар сөздерінен тазартып, қазақ тілінің жаңа орфографиясының негізінде қайтадан дайындаған. Ғұлама ғалым Ұлытау өңіріндегі басты-басты тарихи, мәдени, археологиялық ескерткіштерді зерттеді. Жезқазған – Ұлытау өңірінен көптеген этнографиялық мұраларды жинап, «Жезқазған ауданындағы көне заман ескерткіштері» атты еңбегін жазған.Онда Ұлытау өңірі ежелгі металлургия орталығы болуымен қатар қазақ этносының саяси орталығы екендігі де толық дәлелденген. Қазақ орта мектебінің төменгі және жоғары сынып оқушыларына арналған «Алгебра» оқулығын дайындаған. 1931 жылы басылған А.Затаевичтің «500 қазақ әндері мен күйлері» жинағына Сәтбаев қазақ халқының музыкалық мұрасының інжу-маржаны болып есептелетін 25 әнді өзі орындап, орыс тілінде ғылыми түсініктеме беріп енгізген.
Геологиялық барлау мамандығы бойынша Томск технологиялық институтының тау-кен факультетін бітіріп келгеннен кейінгі Қаныш Сәтбаевтың бүкіл өмірі Қазақстанның минералдық ресурстарын және рудалық кендер генеалогиясын зерттеуге арналған. Оның геологиядан басқа ғылымдардан да; мәдениет саласында да; тарихтан да қалдырған ізі сайрап жатыр. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталуға тақанғанда, жағдайдың аса қиын ауырлығына қарамастан, Қазақ КСР Ғылым академиясының ұйымдастыру жұмысына басшы болып, оның ісіне бел шеше араласуы ұлыларға тән көрегендіктің белгісі еді. Оның қалдырған ғылыми бай мұраларының ішінде, әсіресе, Жезқазған кені туралы зерттеулерінің, Сарыарқаның металлогендік және болжам карталары жөніндегі еңбектерінің мәні ерекше. Жезқазғанның ірі мыс рудалы аудандар қатарына жатуы кезінде осы кеннің жоспарлы түрде кең масштабтағы барлау жұмыстарын ұйымдастыруға болатын ірі объекті екенін дәлелдеп берген Қаныш Сәтбаев еңбегінің нәтижесі. Сондай-ақ ол минералдық шикізатқа бай Сарыарқа, кенді Алтай, Қарағанды, Қаратау секілді аймақтарға да ерекше назар аудара зерттеп, олардың кендерінің стратиграфиясы, тектоникасы, құрылысы, металлогениясы, неохимиясы және шығу тегі туралы маңызды ғылыми қорытындылар жасады, ғылымға формациялық металлогендік анализдің кешендік әдісін енгізді.
Көптеген тәжірибелі мамандар қатыстырыла отырып, Қаныш Сәтбаевтың басшылығымен бірнеше жылдар бойы жүргізілген тынымсыз еңбектің нәтижесінде Сарыарқаның металлогендік және болжам карталары жасалды. Оны өндіріске ендіру арқылы Сарыарқа аймағында қара, түсті және сирек металдардың біраз жаңа кендері ашылды. Біраз кендерге бүтіндей жаңа өндірістік баға берілді. Ол Қарағандыда металлургиялық завод салуда, Қостанай, Алтай темір және марганец, Қаратаудың фосфорит кендерін және осылар секілді көптеген ірі нысандарды игеруге, Ертіс-Қарағанды каналының қазылуына, біраз ғылыми зерттеу институттарының ашылуына тікелей араласып, зор еңбек сіңірді, Қазақстан ғалымдарының зор армиясының ақылшысы, тәрбиешісі болды. Ол геология ғылымына қатысты әлемдік, одақтық, қазақстандық түрлі дәрежедегі толып жатқан комиссиялардың, комитеттердің мүшесі, басшыларының бірі; бірнеше мәрте КСРО және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңестерінің депутаты; СОКП съездерінің делегаты, КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Лениндік және Мемлекеттік сыйлықтар жөніндегі комитеттің президиумының мүшесі. Ол төрт рет Ленин орденімен, Екінші дәрежелі Ұлы Отан соғысы орденімен марапатталып, КСРО Мемлекеттік және Лениндік сыйлықтардың иегері болған. Оның есімі институттар мен кен-металлургия комбинаттарына, Қазақстан қалаларының көшелеріне, мектептер мен шаруашылық аттарына берілген. Сондай-ақ, Алатаудың бір шыңы мен мұздағы, Қаратаудағы ванадий кенінің рудасынан табылған бір минерал (сәтбаевит) оның атымен аталады. Оған арналған бірнеше мұражайлар бар.