cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қарағанды облысының мәдениеті
Мұражайлар (облыс бойынша)
Семинар барысында облыстық мәдениет басқармасы атынан Абай ауданының Құлайғыр, Шет ауданының Ақжал, Ақтоғай ауданының Шашубай ауылдарының әкімдеріне дыбыстағыш құрал-жабдықтары тапсырылды.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы Санат:Мәдениет
Шеңгелді
Елді мекендер:
Басқа мағыналар:
Сосъя
Сосъя — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы №8092 атауы жоқ тармағы оң жағалауынан 1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Альвин Эрнестович Бимбоэс
Альвин Эрнестович Бимбоэс (1878 жыл, Германия, Кобург — 1942 жыл, Ленинград) — экономист-ғалым, социолог, журналист, қазақ халқының музыкалық шығармаларын жинастырушы.
Музыкалық зерттеулері
Қызмет бабымен Ақмола губерниясында жүргенде 100-ге тарта қазақтың халық әндерін жазып алған. Олардың арасында Абайдың «Сегіз аяқ», «Татьянаның хаты», лирикалық «Жиырма бес», «Қыз Бикен», т.б. әндері бар. Ақмолада тұңғыш балалар музыка мектебін ашқан. Фортепьяноның, хордың, симфониялық оркестрдің сүйемелдеуімен айтуға бірнеше дауыс ырғақтарын өңдеген. Оның 25-і «Музыкалық этнография» жинағына енген. Бимбоэс композиторлар А.К. Глазунов, А.В. Затаевичтермен кездесіп, хат жазысып тұрған. Оларға өзі жазып алған әндердің аудармасы мен өңделген нұсқасы жазылған қолжазбаларын, өзі салған суреттерін берген. Өмірінің соңына дейін Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) қаласындағы КСРО Қаржы халық комиссариатының жанындағы Экономикалық зерттеулер институтында, әр түрлі басылымдар редакциясында қызмет істеген.
Дереккөздер
Санат:1878 жылы туғандар Санат:Баварияда туғандар Санат:1942 жылы қайтыс болғандар Санат:Санкт-Петербургте қайтыс болғандар Санат:КСРО пианистері Санат:КСРО этнографтары Санат:Ленинград блокадасы құрбандары Санат:Қазақстан музыкатанушылары
Шеңбер
thumb|250px|right|Шеңбер Шеңбер — барлық нүктесі берілген нүктеден (шеңбер орталығынан) бірдей қашықтықта жататын тұйық қисық сызық. Шеңбер центрін оның кез келген нүктесімен қосатын R кесіндісі (немесе осы кесіндінің ұзындығы) шеңбер радиусы деп аталады. Шеңбер ұзындығының оның диаметріне қатынасы тұрақты сан (барлық шеңбер үшін бірдей) болады. Бұл қатынас гректің (пи) әрпімен белгіленеді. \pi саны трансцендент санға жатады. Шеңбер ұзындығы L=2\pi R формуласымен анықталады. Жазықтықтың шеңбермен шектелген және орталығы бар бөлігі дөңгелек аталады; дөңгелектің ауданы S=\pi R^{2}-ға тең.
Дереккөздер
Санат:Коникалық қималар Санат:Алгебралық қисықтар Санат:Материалдар механикасы терминдері Санат:Геометриялық фигуралар Санат:Шеңберлер
NGC 3776
NGC 3776 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3776 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36048, ZWG 12.45, NPM1G -03.0382.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Куганар
Куганар — Ресейдегі өзен. Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Унга өзенінің сол жағалауынан 8,2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Чувашия өзендері
Вильяно-д'Асти
Вильяно-д'Асти (Vigliano d'Asti) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Асти провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 853 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 128 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында. Пошта индексі — 14040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Аңыз күйлер
Аңыз күйлер, қазақтың ежелден келе жатқан аспаптық музыка жанры. Ол негізінен домбыра күйлері, қобыз күйлері, сыбызғы күйлері болып бөлінеді. Күйлердің мазмуны аңыз-ертегілерге, нақтылы тарихи оқиғаларға құрады. Оларда халықтың басынан кешірген тауқыметі мен әділетсіздікке қарсы күресі, азат өмірді аңсаған асыл арманы мен қуаныш сезімі терең толғаныспен өрнек бояуын тапты. Әуезов «Қазақ халқының эпосы мен фольклоры» деген мақаласында: ''«Күй аңызы әлі тексеріліп, ерекше жиналып зерттелмеген түрдің бірі. Бірақ қазақ халқының музыкалық фольклорын біліп, аңғарған адамның барлығына сыбызғы, қобыз, домбыра баян ететін көп күйлермен қатар, сол күйлердің ауызша айтылатын көркем, шебер әңгімесі болатыны мәлім»'' деп, күйді нотаға түсіргенде, тарихын да қоса жазып алуды жүктейді. Күйлер шартты түрде - аңыз күйлер, тарихи күйлер, арқау куйлері болып бөлінгенмен, олардың барлығының да белгісі - аңызға құрылған оқиғасы, шежіресі бар дегенді айта келіп, олардың қатарына «Ақсақ құлан», «Нар идірген», «Балжынкер», «Желмая», «Жорға аю», «Боз інген» т. б. көптеген күйлерді жатқызады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Тарих
Нягринская Виска
Нягринская Виска — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Баренц теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Ефимов (Яренга тармағы)
Ефимов — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Яренга өзенінің сол жағалауынан 188 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Виттенбах (Санкт-Галлен)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8661 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12.22 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3204, пошта индексі — 9300.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Санкт-Галлен елді мекендері
Футболдан Қырғызстан чемпионаты 2017
Футболдан Қырғызстан чемпионаты 2018 (қыр. «Шоро» Кыргызстан Топ-Лигасы 2018) — Қырғызстан чемпионатының 26-шы маусымы. Оштың "Алай" клубы 4-ші рет чемпион атанды.
Рекордтар
Ең ірі жеңіс және ең нәтижелі матч: 30.07.2017 Алай — Кара-Балта 10:0
Сырт алаңдағы ірі жеңіс: 07.05.2017 Кара-Балта — Алай 1:6
Сілтемелер
Санат:Футболдан Қырғызстан чемпионаты Санат:2017 жылғы футбол
Виддальба
Виддальба (Viddalba) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Сассари провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1719 адамды құрайды. Халық тығыздығы 35,2 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 48,83 км² шамасында. Пошта индексі — 07030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Вырли-Дол (Кырджали облысы)
Вырли-Дол (Върли дол) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6873. Телефон коды — 0308. ЕКАТТЕ коды — 12886.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Баймұрат батыр ауылы
Баймұрат батыр (2017 жылға дейін — Ақжарма) — Қызылорда облысы Қызылорда қалалық әкімдігіне қарасты ауыл, Ақжарма ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Қызылорда қаласынан батысқа қарай 12 км-дей жерде, Сырдарияның сол жағалауында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1121 адам (549 ер адам және 572 әйел адам) болса, 2009 жылы 1345 адамды (677 ер адам және 668 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қызылорда қалалық әкімдігі елді мекендері
Координаталы-өлшегіш машина
Координаталы-өлшегіш машина (Машина координатно- измерительная) — өлшейтін тетіктің орнатылуын, сүңгіштеу (ощупывание) жүйенің және тетіктің өзара қозғалысын, координата арқылы осы қозғалыстардың өлшенуін, өлшеу нәтижелерінің өңделуін және геометриялық параметрлерінің есеппен анықталынған нәтижелерін қамтамасыз ететін құрылғы.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Футболдан Ресей чемпионаты 2020/21
Футболдан Ресей чемпионаты 2020/21 — Ресей Премьер лигасының 30-шы маусымы. 2020 жылы 8 тамызда басталып, 2021 жылы 19 мамырда мәреге жетті. 16 команда Ресей чемпиондығы үшін сынға түстіі. Екінші жыл қатарынан "Зенит" клубы чемпиондық атағын қорғау үшін сынға түстіі.
Сілтемелер
Санат:Футболдан Ресей чемпионаты Санат:2020 жылғы футбол Санат:2021 жылғы футбол
Өркен спорттық кешен
"Өркен", әмбебап спорттық кешен (Талдықорған). Сәулетшісі В.Карагин. 1993 ж. желтоқсанда пайдалануға берілген. Бүгінгі күні "Өркен" спорт кешені Алматы облысындағы таңдаулы спорт базаларының бірі, облыстық, қалалық БЖСМ-рі, Талдықорған қаласының спорт секциялары осында жаттығады. Бір күнде 1400 адам шұғылдана алады. Түрліше мәдени-бұқаралық, тартымды және спорттық шаралар тұрақты өткізіледі. Жылына 307 мың адам шұғылдануға мүмкіндігі бар, олардың 60 % -ы мектеп жасындағы балалар мен жеткіншектер 40% -ы Ж.о.о-ры, колледждердің оқушылары және қаланың түрліше мекемелердегі денсаулық топтары. Спорт кешенінде: жан-жақты пайдаланылатын көлемі 36 х 18 метрлік зал, 18 х 18 м. арнайы бокс залы, 36 х 18 м. күрес залы; 25 х 14 м., 12 х 6 м. ванналармен жүзу бассейндері; дайындық жаттығуларын өткізу үшін 18 х 18 метрлік зал; 21 хб метрлік тренажерлік зал бар.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан спорт кешендері Санат:Талдықорған
Бад-Эндорф
Бад-Эндорф (Bad Endorf) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Розенхайм ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 7936 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 40,11 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 87 128. Муниципалитеттің басшысы — Гудрун Унфердорбен.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Сартай Жұмағалиев
Жұмағалиев Сартай (1937 жылы туған, бұрынғы Көкшетау облысы Көкшетау ауданы Жаңауыл ауылы) – еңбек ардагері.
Ленин, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен марапатталған.
Пайдаланылған cілтемелер
Санат:Тұлғалар Санат:Социалистік еңбек ерлері
Пуэртомарин
Пуэртомарин (Portomarín (Lugo)) — Испаниядағы муниципалитет. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Луго провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Луго ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Луго елді мекендері
Байша-да-Баньейра
Байша-да-Баньейра (Baixa da Banheira) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Мойта муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23711 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,40 км² шамасында. Халық тығыздығы — 9 879,60 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Аққорған ауылдық округі
Аққорған ауылдық округі – Қызылорда облысы Жаңақорған ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Түгіскен ауылы кіреді. Орталығы – Түгіскен ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 3766 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Жаңақорған ауданы ауылдық округтері
Текленбург
Текленбург (Tecklenburg) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Мюнстер әкімшілік округіне бағынады. Штайнфурт ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9159 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 70,37 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 5 66 088. Қаланың басшысы — Вильфрид Брёнструп.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Адалин ғасыры
«Адалин ғасыры» (The Age of Adaline) – басты рөлінде Блейк Лайвлитүскен, режиссер Ли Толанд Кригердің фантастикалық мелодрамасы. Ресейдегі тұңғыш көрсетілімі 2015 жылдың 23 сәуір күніне жоспарланған. Фильмнік слоганы : «Әлем өткен ғасырдан бері өзгерді, Адалин – өзгерген жоқ».
Желісі
Қаджыңсыз болған көлік апатынан кейін, өз калпына келген фильмнің бас кейіпкері 29–жасар Адалинның қартаюы тоқтады. Жалғыздықта бірнеше жыл өмір сүргеннен кейін, Адалин бір адаммен танысады. Осы адам үшін Адалин өзінің ажалсыздығын, өшпестігін құрбандыққа шала алады.
Дереккөздер
Санат:АҚШ фильмдері
Железница (Куза тармағы)
Железница — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы жер аумағынан ағып өтеді. Өзен сағасы Куза өзенінің сол жағалауынан 22 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кострома өзені бастауынан Исады ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ярославль облысы өзендері Санат:Жоғарғы Еділ су алабы өңірі өзендері
Багоболар
Багоболар (өз атауы багобо, гианга) — Филиппиндегі халық, олар Минданао аралының орталық және оңтүстік-батыс бөлігінде тұрады. Жалпы саны 50 мың адамды құрайды. Олар екі этникалық топқа бөлінеді, обо және это.
Тілі
Олар багобо тілінде сөйлейді. Диалектілер: багобо, гианга, обо. Билаан тілі мен тагал тілдері де кең таралған.
Діні
Дәстүрлі нанымдарды ұстанады, кейбіреулері христиандар.
Кәсібі
Негізгі кәсібі – қолмен атқарылатын егін шаруашылығы (күріш, тәтті картоп – камот), мал шаруашылығы (жылқы, ит, жағалау маңындағы багоба – буйвол-карабао), аңшылық, терімшілік, жағалауда балық аулау. Қолөнерден – керамика, абака талшықтарынан өру, тоқу, металл өңдеу, маталарды бояу дамыған.
Дереккөздер
Санат:Филиппин этникалық топтары
Тоқтар Серіков
Тоқтар Кәдірұлы Серіков (1975 жыл Шығыс Қазақстан облысы Шұбартау ауданы) – белгілі әнші, эстрада саңлағы, термеші, домбырашы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, мемлекеттік "Дарын" сыйлығының лауреаты, сазгер.
Найман тайпасының Қаракерей руының Семіз найман бөлімінен шыққан.
1999 жылы Қазақ ұлттық консерваториясын бітірген. Мемлекеттік «Дарын» жастар сыйлығының иегері.
IC 59
IC 59 — Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 620, Gamma Cas nebula.
Сыртқы сілтемелер
IC 59 Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз)
Толғанбай Сембаев
Толғанбай Сембаев 1964 жылы Шығыс Қазақстан облысы Аягөз ауданы Тарбағатай ауылында туған. 1989 жылы Ж.Елебеков атындағы Республикалық эстрада-цирк колледжін бітірген. Осы жылдан бастап Әміре Қашаубаев атындағы мемлекеттік филармонияның әншісі.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Б. з. д. 50 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 50 жылы туғандар
Түсініктемелер
*
Гүлнар Мұстақымқызы Ықсанова
thumb|Гүлнар Мұстақымқызы Ықсанова Гүлнар Мұстақымқызы Ықсанова (24.04.1958 жыл, Түркістан облысы, Жетісай) - мемлекеттік қайраткер. Қазақ.
Күміс
thumb|100px|Күміс Ag|солға
Гүлнар Мұстақымқызы Ықсанова
Әкесі - Мұстақым Біләлұлы Ықсанов (1926-1991), Қазақстан Компартиясы Қызылорда, Жамбыл, Орал облыстық комитеттерінің бірінші хатшысы, ҚазКСР Министрлер кеңесі төрағасының орынбасары, Қазақстан Компартиясы ОК хатшысы болып жұмыс істеген.
С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін бітірген (1980), саяси экономия оқытушысы. Экономика ғылымдарының кандидаты.
Күміс
Күміс (Argentum; Ag) — элементтердің периодтық жүйесінің І тобындағы химиялық элемент, атомдық нөмірі 47, атомдық массасы 107,88. Табиғатта тұрақты екі изотопы бар: 107Ag және 109Ag. Элементтердің периодтық жүйесінің І тобындағы хим. элемент, ат. н. 47, ат. м. 107,88. Табиғатта тұрақты екі изотопы бар: 107Ag және 109Ag. Негізгі минералдары: аргентит Ag2S, пираргирит Ag3SbS3, прустит Ag3AsS3, саф К., т.б. К. жұмсақ, созылғыш (1 г К-тен ұзындығы 1800 м сым тартуға болады), ақ түсті металл, тығызд. 10,5 г/см3, балқу t 961,9°С, қайнау t 2170°С, тотығу дәрежелері +1, +2, +3, сиректеу +4.
Гүлнар Мұстақымқызы Ықсанова
1980 жылдан - Орал педагогикалық институтының оқытушысы, С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің аспиранты, машықтанушысы, ассистенті. 1989 жылдан - Қазақ ауылшаруашылық институтының аға оқытушысы. 1994 жылдан - «Таң» телерадиокомпаниясының вице-президенті. 1994 жылдан - «Қазақстанның теледидары мен радиосы» республикалық корпорациясының вице-президенті. 1995 жылдан - «Таң» телерадиокомпаниясының телевидениесінің директоры. 1996 жылдан - Мемлекетаралық «Мир» телерадиокомпаниясының Қазақстан мен Орталық Азиядағы аймақтық штаб-пәтерінің референті. 1996 жылдан - «Хабар» агенттігі» ЖАҚ референті, вице-президенті. 2001 жылдан - «Хабар» агенттігі» ЖАҚ бас директоры. 2003 жылдан - «Хабар» агенттігі» АҚ Директорлар кеңесі төрағасының кеңесшісі, «Хабар» агенттігі» АҚ Директорлар кеңесінің төрағасы.
Күміс
Электр тогын, жылуды жақсы өткізеді. К-тің активтігі нашар, коррозияға төзімді, бірақ күкірт, галогендермен тез әрекеттеседі. Қыздырылған концентрлі азот және күкірт қышқылдарында ериді. Ауадағы оттекпен жоғары температурада қыздырғанда да әрекеттеспейді, бірақ құрамында күкіртсутек бар дымқыл ауада оттек арқылы тез тотығып беті қараяды. К. қорғасын-мырышты, мыс, алтын-күмісті кентастардан алынады. Оның басқа металдармен қорытпасы зергерлік бұйымдар жасауда, медицинада К. препараттары (күйдіретін, микробтарды жоятын, т.б.), кино және фотоөнеркәсібінде, химия, электртех. және электрондық өнеркәсіптерінде, т.б. қолданылады. Аg+ иондары суды жақсы тазартады. Қазақстанда К. Бозшакөл, Қоңырат, Ақтоғай, Айдарлы, Бақыршық, т.б. кен орындарында кездеседі.
Гүлнар Мұстақымқызы Ықсанова
2006 жылдан бері - «Хабар» агенттігі» АҚ бас директоры.
Күміс
Күмістің жаратылысы
Магмалық, көбінесе гидротермалық және ол жер бетінде күмісті минералдардың үгіліп бұзылуынан пайда болады. Мысалы, күміс сульфид кендерде, әсіресе қорғасынды минералдар арасында көп болады. Жаратылыс жағынан күміс алтынға көп ұқсайды. Бірақ онан айырмасы —күміс жер бетінде алтындай тезімді емес, беті қарайып азырақ тотығады және құрғақ климатта хлорға қосылады. Алтынға қарағанда күміс көп тарамаған минерал. Күмістің еритін қышқылдары — HN03, HC1, тотығатыны — H2S.
Гүлнар Мұстақымқызы Ықсанова
Тұрмыс құрған. Жұбайы - Мақсұтбек Шахмарданұлы Есенов, «Қазфосфат» ЖШС басқармасының төрағасы. Ұлы -Тайыржан (1987 жылы туған).
Күміс
Тарихы
Күміс өте ерте заманнан бастап адам тұрмысында пайдаланылып келеді. Мысалы, Мысыр фараоны – Менес заманында (біздің заманымыздан бұрынғы 3600 жылы) күміс алтыннан 2,5 есе қымбат болған. Одан күміс теңгелер, зергерлік бұйымдар жасалған. Күміс 16-ғасырдан 19-ғасырдың аяғына дейін Еуропа елдерінің ақша айналымында (күміс монометалл не биметалл) болған. left|thumb| alt=A.| [[Таза күміс.]] 19-ғасырдың аяғында елдердің көпшілігі алтынға (алтын монометалы) ауысты. Күміс валютасы Қытайда, Иранда, Ауғанстанда 20-ғасырдың 30-жылдарына дейін сақталды. Негізгі минералдары: аргентит Ag2S, пираргирит Ag3SbS3, прустит Ag3AsS3, саф күміс, т.б. Күміс жұмсақ, созылғыш (1 г күмістен ұзындығы 1800 м сым тартуға болады), ақ түсті металл, тығыздығы 10,5 г/см3, балқу t 961,9°С, қайнау t 2170°С, тотығу дәрежелері +1, +2, +3, сиректеу +4. Электр тогын, жылуды жақсы өткізеді. Күмістің белсенділігі нашар, коррозияға төзімді, бірақ күкірт, галогендермен тез әрекеттеседі. Қыздырылған концентрлі азот және күкірт қышқылдарында ериді. Ауадағы оттекпен жоғары температурада қыздырғанда да әрекеттеспейді, бірақ құрамында күкіртсутек бар дымқыл ауада оттек арқылы тез тотығып беті қараяды. Күміс қорғасын-мырышты, мыс, алтын-күмісті кентастардан алынады. Оның басқа металдармен қорытпасы зергерлік бұйымдар жасауда, медицинада күміс препараттары (күйдіретін, микробтарды жоятын, т.б.), кино және фотоөнеркәсібінде, химия, электртехникалық және электрондық өнеркәсіптерінде, т.б. қолданылады. Аg+ иондары суды жақсы тазартады. Қазақстанда күміс Бозшакөл, Қоңырат, Ақтоғай, Айдарлы, Бақыршық, т.б. кен орындарында кездеседі.
Гүлнар Мұстақымқызы Ықсанова
Дереккөздер
Санат:24 сәуірде туғандар Санат:1954 жылы туғандар Санат:Жетісайда туғандар Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Қазақстан экономистері Санат:Экономика ғылымдарының кандидаттары Санат:Орал педагогикалық институты оқытушылары Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті оқытушылары Санат:Хабар агенттігі бас директорлары Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің V шақырылымының депутаттары
Күміс
Күміс кендері
КСРО жерінде Солтүстік Оралда, Қазақстанда, Алтайда, Шығыс Сібірде т. б. кездеседі. Бірақ оларда күміс онша көп емес.
Қолданылуы
Ақша (валюта), химиялық ыдыстар жасау, ас ыдыстарын жасау, әр түрлі қорытпалар жасау үшін қолданылады.
Күмістің биологиялық маңызы
КҮМІС. Бактерицидтік және антисептикалық қасиетке ие. Әрі қабынуға да қарсы әрекет ете алады. Бір сөзбен айтсақ, табиғи бактерицидтік металл. Бактерияның 650 түріне қарсылық білдіре алады екен.
Қазақ халқы ежелден күмістің адам ағзасына пайдасы бар деп сеніп, күміс ыдыстан тамақ ішіп, күміс әшекейлер тағып, сәби дүниеге келгенде нәрестені күміс теңге салынған суда шомылдырып, «Баланың күні күмістей жарық болсын» деген жоралғы жасаған. Металдың өзінің әдемілігімен қатар, таңғажа-йып емдік қасиеті де жоқ емес. Күмістің емдік қасиеті медицинада дәлелденген.
Емшілер өте ерте заманда-ақ күмістің қасиетін ерекше бағалаған. Мысалы, Үндістанда, Египетте, Ресейде күміс қосылған суды түрлі ауруларға ем ретінде пайдаланған. Адамдар мұндай судың өмірлік қуат беретін ерекше сиқыры барлығына сенген.
Ғалымдар болса, күмістің бұл қасиетте-ріне ХІХ ғасырдың аяғында ғана мән беріп, зерттей бастапты. Күміс сумен әрекеттескенде иондалып, оның құрамында ұзақ сақталады. Сондықтан күміс қосылған су ағзадағы көптеген зиянды микроағзаларды жояды. Адам ағзасының тұмау және жұқпалы ауруларға төтеп бере алмауының себебі иммундық жүйедегі күмістің азаюынан болады. Күміс тек қана ауру тудыратын элементтерді жойып қоймай, ағзадан зиянды токсиндер мен микробтарды шығарады. Тіпті ағзада аз ғана күміс жетіспеушілігі байқалған жағдайда адамның жұмыс істеу қабілеті төмендеп, қорғаныш қасиеті азайып, тез шаршау пайда болады. Шетелдік дәрігер Роберт Бекер күміс иондарының адам ағзасындағы жасушалардың көбеюіне әсер ете алатындығын дәлелдеген. Ол өзінің ғылыми кітабында күміс иондарының қатерлі ісік ауруына шалдыққан адамдардың жасушаларын қайта тірілтіп, көбеюіне көмегі барлығын жазған.
Норфолк аралы
Норфолк аралы (Norfolk Island, норф. Norf'k Ailen) — Тынық мұхитында орналасқан майда арал, Аустралияның сыртқы территориясы. Көршілес Филлип және Непин аралдарымен бірге Норфолк аралы территориясын құрайды. 2021 санақ бойынша халық саны 2188 адамға тең және жалпы жер аумағы 35 км2. Елордасы Кингстон.
Вена медициналық университеті
Вена медициналық университет  (Medizinische Universität Wien, MUW) — Венадағы медициналық университет,. Қазіргі уақытта Австрияның ең үлкен ғылыми-зерттеу институттарының бірі.Неміс тілінде сөйлейтін елдердің арасында да ең ұлкен университет (шамамен 8000 ға жуық студен пен 1200 ге жуық оқытушы бар).
1365 жылы Венаның медициналық факультеті ретінде қаланған.2004 жылдан бері жеке медициналық университет.
Тағы қараңыз
Санат:Медициналық университеттер Санат:Аустрия жоғарғы оқу орындары
IC 4448
IC 4448 — Apus шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52426, ESO 22-2, AM 1434-783, IRAS14343-7835.
Сыртқы сілтемелер
IC 4448 Санат:Apus (шоқжұлдыз)
Санта-Мерседис
Санта-Мерседис (Santa Mercedes) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Президенти-Пруденти мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Драсена экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 671 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 166,868 км² шамасында. Халық тығыздығы — 16 адам/км².
Тарихы
Қала 1948 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Спартак атындағы көше (Алматы)
thumb Спартак атындағы көше. Көшеге Италияда б.з.д. өткен Құлдар көтерілісші көсемі, жауынгер Спартактың есімі (1956 жылы) берілген. Спартак Францияда дүниеге келген. Ол бастаған құлдар көтерілісі алдымен оңтүстікті, кейін күллі Италияны шарпыған, ереуілге шамамен 70 мың адам қатысқан. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Ақан сері көшесінен басталып, Чехов көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Сейфуллин даңғылын қиып өтеді. Көшенін ұзындығы - 900 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Геосинхронды орбита
Геосинхронды орбита (Геосинхронная орбита) — Жер айналасындағы орбита. Бұл орбитада Жер серігі планетаны күніне бір рет айналып ұшып шығады, сөйтіп үнемі сол бір нүктенің үстінде тұрады. Жер серігінің жерге катысты орны түракты болғандыктан, олар байланыс және алдын ала ескерту үшін колданылады.
Марал Ишан Құрманұлы
Марал' Ишан Құрманұлы (1769, Нұрымбет ауылы, қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы Ақбалық ауылының маңы – 1841, Қызылорда облысы Қармақшы ауданы) – имам, жерді отарлауға қарсы халық қозғалысын ұйымдастырушы. Батыс Сібірдің бас имамы болған. Бірақ патша тәртібінің күшеюіне байланысты 1807 жылы отарлаушыларға қарсы қарулы күрес ұйымдастырды. Марал Ишан Кенесары Қасымұлының туған нағашы ағасы. Ханның ұлт-азаттық көтерілісін қолдаған. Көтерілісте жеңіліске ұшырағаннан кейін Қызылорда облысы Қармақшы ауданында өмір сүрген. Марал Ишанның көріпкелдігі болған, кейбір оқиғаларды алдын-ала болжап, айтып отырған.
Ұлы: Қалқай Ишан
Дереккөздер
«Ақмола облысы» энциклопедиясы
Санат:Қазақстан ишандары
Дмитрий Валерьевич Димов
Дмитрий Валерьевич Димов (1969, Алматы) - Шпагадан ЕССШ-і.
КСРО халықтары X спартакиадасының күміс жүлдегері (1991, Санкт-Петербург), Әлем кубогының финалисі (1997, Таллин), республиканың әлденеше дүркін, Азияның (Сеул, Оңтүстік Корея), Азия ойындарының (1994, Хиросима, Жапония; 2002, Бусан, Оңтүстік Корея).
Жаттықтырушысы: В. Димов.
Брюгеа
Брюгеа (Brugheas) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Виши округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 26,81 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03044, пошта индексі — 03700.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Туа-Вьям
Туа-Вьям (Toy-Viam) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Юссель округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,93 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19268, пошта индексі — 19170.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 адамды құрады. Халық тығыздығы — 3,22 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Байқоңыр (ауыл)
Байқоңыр — Ұлытау облысы Ұлытау ауданындағы ауыл, Жангелдин ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Байқоңыр өзенінің сол жағалауында, Қарсақпай кентінің батысында, аудан орталығы – Ұлытау ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 120 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 625 адам (299 ер адам және 326 әйел адам) болса, 2009 жылы 427 адамды (199 ер адам және 228 әйел адам) құрады.
Тарихы
1928-1951 жылдары Байқоңырда тас көмір өндірілген. 1957 жылдан бастап қой өсіретін “Байқоңыр” кеңшарының орталығы болды. 1994 жылдан бері “Байқоңыр” акционерлік ұжымдық шаруашылығы жұмыс істейді. Ауылда ауыл шаруашылық машиналарын жөндейтін шеберхана, орта мектеп, аурухана бар.
Бламон (Мёрт және Мозель)
Бламон (Blâmont) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Люневиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,41 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54077, пошта индексі — 54450.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары
Бименбет Есенәліұлы
Бименбет Есенәліұлы, Бала би (шамамен 1817, Қызылорда облысы Шиелі ауданы — 1887) — би, шешен. Бала би әкесі Есенәліден он үш жасында жетім қалып, әкесінің інісі Арғынбайдың атын ерттеп, қасына ереді. Сөйтіп жүріп Арғынбай бидің тәлімін алады.
Шыққан тегі Орта жүз құрамындағы Найман тайпасының Матай руынан.
Бала би өмірінен мысалдар
-Досеке жасымыздан бірге өскен егіз едік. Атам өлді - келмедің, шешем өлді - келмедің, -деп күрішті бетіне өзіне қарай екі жол тартып қояды. Жолдасының қулығын сезе қойған Досбол: -Рас-ау, мен сені ұмытайын деп жүр деймісің. Жүргіншілік көп. Ел іші былай ұйқы-тұйқы болған кез ғой, - деп сары май күрішті араластырып жіберіпті.
Өлөне
Өлөне (Өлүөнэ; Ле́на) — Солтүстік-Шығыс Сібірдің ең ірі өзені. Көбінесе Саха Республикасы өңірінде ағады, Лаптевтердің теңізіне құйылады.
Бименбет Есенәліұлы
Бала би өмірінен мысалдар
Екі жақсы дос болса,                                   Іздегені дес болмас,
Дереккөздер
Даланың дара ділмарлары.-Алматы: ЖШС "Қазақстан" баспа үйі", 2001
Санат:1817 жылы туғандар Санат:Шиелі ауданында туғандар Санат:1887 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақ би-шешендері
Өлөне
Өзен ұзындығы 4400 км (әлемде 10-шы орын). Су жиналатын алабы 2,49 млн. км². Байкал жотасынан басталып, Лаптевтер теңізіне үлкен атырау жасап құяды. Алабы негізінен Орта Сібір таулы үстіртінде, 500-ден астам ұсақ өзендерден тұрады. Орта ағысында аңғары 30 км-ге дейін жайылып, жағалауы батпақты келеді. Жайылмасында көптеген шағын көлдер бар. Еріген қар суы мен жаңбыр суынан толығады. Су тасығанда өзен деңгейі орта ағысында 10 — 15 м, төм. жағында 18 м-ге көтеріледі. Орташа жылдық су ағымы сағасында 17 000 м3/с. Лена және оның салалары Киренга, Вилюй, Оләкма, Алдан кеме қатынасына пайдаланылады. Усть-Куттен сағасына дейін кеме тұрақты жүреді. Басты айлақтары: Булун, Якутск, Оләкминск, Ленск, т.б. Вилюй, Мамакан СЭС-тері жұмыс істейді.
Дереккөздер
Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Санат:Ресей өзендері Санат:Саха Республикасы өзендері
Төлеутай Серіков
Төлеутай Серіков 1975 жылы Шығыс Қазақстан облысы Бидайық ауылында дүниеге келген. Павлодар қаласындағы П.И.Чайковский атындағы музыка колледжін және Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясын бітірген. Қазір Сүйінбай атындағы Алматы облыстық филармониясында әнші.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Дулыға (геральдика)
Дулыға (le casque) — қалқанның үстінде орналасатын геральдикалық элемент. Бастапқыда Батыс Еуропа геральдикасында елтаңба иесінің атағына және титулына тәуелді дулығалар болатын. Ежелгі елтаңбаларда сарбаздық кару-саймандар, дулығалар профиль түрінде бейнеленетін, бірақ XV ғасырдан кейін оларды тура суреттейтін болды. Сондай-ақ елтаңбадағы дулығаның орналасуы (тура, профиль, оңға немсе солға бұралған және т.б.) және әшекейлену ерекшеліктері айырым белгілер ретінде маңызды рөл атқаратын, мысалы:
Әдебиет
Санат:Елтаңба элементтері
Лувруаль
Лувруаль (Louvroil) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Авен-сюр-Ельп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,9 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59365, пошта индексі — 59720.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6867 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1163,9 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Вера Александровна Жукова
Вера Александровна Жукова (1948, Алматы қаласы), Рапирадан СШ-і, ҚР-сының ЕСЖ-сы, жастар арасындағы КСРО біріншілігінің (1966, Мәскеу) финалисі, республиканың әлденеше дүркін чемпионы.
1977-91 ж. республиканың мемлекеттік жаттықтырушысы. Жаттықтырушысы: Г. Исаков.
Дереккөздер
Санат:1948 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақстан семсерлесушілері Санат:Қазақстан спорт шеберлері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушылары Санат:Семсерлесуден Қазақстан чемпиондары
Ортаңғы Бревенница
Ортаңғы Бревенница — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Печора өзенінің оң жағалауынан 340 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Б. з. д. 51 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 51 жылы туғандар
Түсініктемелер
*
Совет Рақымбайұлы Әлімқұлов
Әлімқұлов Совет Рақымбайұлы (22.02.1938, Жамбыл облысы, Луговой ауданы - 18.02.1992, сонда) - ақын. Жамбыл қаладағы мәдени-ағарту училищесін (1958), қазіргі әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің журналистика факультетін (1974) бітірген. Луговой, Мерке, Красногор ауданы газеттерінде әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі, редактордың орынбасары; 1977 – 91 жылдары Жамбыл ауданында «Шұғыла» газеті редакторының орынбасары, 1991 – 92 жылдары «Әулиеата» газетінің редакторы болып қызмет істеді.
Шығармалары
Лирик ақынның алғашқы өлеңдер жинағы «Тұңғыш кітап» деген атпен 1969 жылы жарық көрді. Содан бері оның «Жазушы» және «Жалын» баспаларынан «Жайсаң жер» (1968), «Күн көсем» (1970), «Қыран» (1971), «Еліктің лағы» (1972), «Өрімтал» (1974), «Қол айна» (1980), «Сыбызғы» (1982), «Ықылас» (1984), «Ораласың ба, көктемім» (1986) жыр жинақтары мен театрларға арналған бір актілі «Нұрлы дүние» пьесасы жарияланды.
Шернияз Жарылғасұлы
Шернияз Жарылғасұлы (1817, қазіргі Ақтөбе облысы Ойыл ауданы — 1881, қазіргі Атырау облысы Қызылқоға ауданы) — халық ақыны. Әлімұлы тайпасының Кете руынан шыққан.
Кіші жүз қазақтарының Исатай, Махамбет бастаған ұлт-азаттық көтерілісіне (1836 — 37) қатысып, оның жалынды жыршыларының бірі болған. Шернияз жырларында көтеріліс тақырыбы басты орын алады. Ақын көтеріліс жеңіліске ұшырап, оның басшысы Исатай мерт болса да, азаттық, бостандық тақырыбын асқақ үнмен жырлады. Сол арқылы Исатайдың батырлық бейнесін жасаған: “Па, шіркін, Исатайдай сабаз тумас”, “Ақ алмас алтын сапты, қылышым-ай”, “Исатай ел еркесі, ел серкесі”, т.б. жырларын шығарды. Шернияздың “Ай, Қазы би, Қазы би”, “Тостағанды қолға алып”, “Ай жігіттер”, “Сөз сөйлеймін бөлмелеп”, “Көл қылып құдайым талай судай ағын”, т.б. өлеңдерінде өзі өмір сүрген қоғамның әділетсіздігі, өмірдің өзгермелілігі мен оның мән-мағынасы үлкен ой елегінен өткізіле жырланады. Жалпы Шернияз поэзиясы мазмұндық сипатымен, стильдік айқындығымен, көркемдік бейнелеу нақыштарының шеберлігімен ерекшеленеді. Шернияз өлеңдері үш нұсқасы (Алыш ақын, Мәшїүр Жүсіп, Омарбек нұсқалары) бар. Шығармалары 1925 жылы Мәскеуде, Ташкентте (Қ.Жансүгіров жариялауында) жарық көруінен бастап, әр кездерде шыққан орта мектептерге арналған хрестоматияларда, “18 — 19 ғасырлардағы қазақ ақындарының шығармалары”, “Айтыс” (1-т., 1965) жинақтарында басылған.
Дереккөздер
Санат:Ақындар
Узюм-Юган
Узюм-Юган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/351/287/148/181 орналасқан. Өзен ұзындығы 57 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Үмбетбаев көшесі (Алматы)
right|thumb|Үмбетбаев Әнуарбек Бисембайұлы Көшеге қазақ опера әншісі, Қазақ КСР халық әртісі Әнуарбек Бейсембайұлы Үмбетбаевтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 02.07.1956 № 256 шешімі) берілген.
Үмбетбаев Әнуарбек Бисембайұлы (1914-1973) Алматы облысында дүниеге келген. Ол «Абай», «Біржан мен Сара», «Т.Тоқтаров» операларында басты бейнелерді сомдаған.
Көше Бостандық, Алмалы аудандарында орналасқан. Бөгенбай батыр, Жамбыл, Шевченко көшелерімен қиылысады.
Көшенің ұзындығы - 1100 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Идзас-Ю
Идзас-Ю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пурысь өзенінің сол жағалауынан 25 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кукшум
Кукшум — Ресейдегі өзен. Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/1939/14 орналасқан. Өзен ұзындығы 38 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Цивиль бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Чувашия өзендері
NGC 3782
NGC 3782 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1788 жылы 5 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3782 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36136, UGC 6618, MCG 8-21-87, ZWG 242.71, IRAS11366+4647.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Қалғандария
Қалғандария — Қызылорда облысы Қызылорда қалалық әкімдігіне қарасты Ақжарма ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.
Географиялық орны
Қызылорда қаласынан солтүстік-батысқа қарай 17 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 66 адам (39 ер адам және 27 әйел адам) болса, 2009 жылы 154 адамды (87 ер адам және 67 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қызылорда қалалық әкімдігінің таратылған елді мекендері
Олимпиада ойындарындағы жеңіл атлетика
right|150px|border|Жеңіл атлетика Жеңіл атлетика сайыстары барлық Олимпиада ойындарында өткізілді.
Алғашқы заманауи Олимпиадаларда сайыстар тек ерлер арасында болды. 1928 жылдан бастап әйелдер арасындағы сайыстар да өткізіле бастады. Ал 2021 жылы алғашқы рет аралас эстафета өткізілді.
Соңғы рет жеңіл атлектикадан 48 медаль комплектісі сарапқа салынды.
Ерлер
Ерлер арасындағы жеңіл атлетика сайыстары 1956 жылдан бастап өзгеріссіз болып өткізіліп жатыр және 24 дисциплинаны қамтиды (тек 1976 жылы 50 шақырым жүру өткізілмей қалды). Бұрын өткізілген сайыстар 30 шақты дисциплинадан өтті.
Әйелдер
Әйелдер арасындағы жеңіл атлетика сайыстары алғаш рет 1928 жылы енгізілді.
Аралас
Аралас, ерлер мен әйелдер қосылып қатысатын жеңіл атлетика сайыстары алғаш рет 2021 жылы енгізілді.
Қазақстан жеңіл атлеттерінің қатысуы
Қазақстан атынан Олимпиада ойындарына 1996 жылы — 18 атлет, 2000 жылы — 25 атлет, 2004 жылы — 21 атлет, 2008 жылы — 19 атлет, 2012 жылы — 24 атлет, 2016 жылы — 23 атлет, 2021 жылы — 10 атлет қатысқан.
Жеті Олимпиадада олар 2 алтын, 1 күміс, 2 қола медаль жеңіп алған:
Тағы қараңыз
Санат:Олимпиада ойындарындағы жеңіл атлетика
Нядловая
Нядловая (Нядлова-Яга) — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Баренц теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Неолиберализм
200px|thumb Неолиберализм (neoliberalism) - XX ғасырдың 70-ші жылдары пайда болып, 80-90-шы жылдары шырқау шегіне жеткен саяси экономика мен философияның бағыты.
Неолиберализм экономиканы мемлекеттік реттеуді мойындамайды, еркін нарық пен шексіз бәсекелестікті экономикалық даму негізіндегі әлеуметтік әділеттікке жету мен дамуды қамтамасыз етудің негізгі құралдары ретінде қарастырады. Неолиберализм XX ғасыр ортасында бірлесу үрдісін, әлеуметтік әріптестік және қорғау, бәсекелестіктің мемлекеттік реттеумен сәйкес келуін күшейтуді ойластыратын либералдық идеялардың әзгеріске ұшырауына оппозиция ретінде пайда болды. Неолиберализмнің теориялық негіздері монетаризммен, Р.Манделл, А. Флеминг идеяларымен тығыз байланысты. Неолиберализмнің экономикалық саясаты экономиканың дамуын тежейтін протекционизмді жоққа шығарады. Неолиберализм кейде жаһанданудың экономикалық идеологиясы ретінде қарастырылады, оның идеяларына Халықаралық валюта қоры, Бүкіләлемдік банк, Бүкіләлемдік сауда ұйымы және басқа да халықаралық құрылымдар арқа сүйейді. Неолиберализмнің әлеуметтік тұжырымдамасы қоғамдық байланыстардың барлық түрлерін нарық тұрғысынан түсіндіреді: әрбір адамның өмірі кәсіпорындағы ұйымдастырушы еркін кәсіпкер ретінде қаралады, ал кез келген әлеуметтік өзара іс-әрекет - келісімшарт (сату-сатып алу актісі). Неолиберализм философиясында нарықтың болуы, қызмет етуі - шексіз өзіндік құндылық, ал тұтыну идеологиясы (консюмеризм) этиканың басты негізі ретінде қарастырылады.
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Liberalismus
Қызыл жебе (роман)
«Қызыл жебе» — Шерхан Мұртазаның шығармашылық шеберлігі шыңдалып, үлкен суреткерлікке көтерілгенін танытатын айтулы еңбегі. Тарихи-революциялық тақырып аясында жазылған «Қызыл жебе» романының бірінші томы 1980 жылы жарық көрген соң, араға жылдар салып келесі кітаптары да жарық көрді. «Тамұқ» аталған соңғы томы 1994 жылы оқырмандар қолына тиді.
"Қызыл жебе" романының өзектілігі
Аталмыш шығарманың негізгі кейіпкері - өз дәуірінің "қызыл жебесі", қоғам қайраткері Тұрар Рысқұлов. Қазақ әдебиетінде Тұрар бейнесін жасау жолында алғаш қалам тартқан негізінде Мұхтар Әуезов еді. Тұрар Рысқұловтың көзі тірісінде-ақ жазылған «Қараш-қараш оқиғасы» повесі жұртшылықтан жоғары баға алған болатын. Оны оқыған Т.Рысқұловтың ағыл-тегіл егіліп жылағанын жазушы Шерхан Мұртаза өз кітабында шебер суреттейді. Шындығында, оқырман қауым Т.Рысқұлов жайлы біраз жағдайларға қанық болғанымен, оның өмір жолын түгел қамтитын, ұлт мақтанышы бейнесін жоғарыдан көретін туынды әлі дүниеге келе қоймаған еді. Сол кезеңде зиялысынан адасып қалған ұрпақты ардақтысымен қауыштыра Шерхан Мұртазаның «Қызыл жебе» романы әдебиет әлемінің есігін ашты. Ол туралы Т.Мәмесейіт былай дейді: «Біздің жоғалтқанымыз – қазақ деген соры қайнаған халықты қайтсем бақытқа жеткіземін деп жанпидалықпен күрескен арыстарымыз еді, алдымен. Олар – біздің өткеніміз, тегіміз, руымыз еді ғой. Зорақы заман бізді содан айырғысы келді. Мәңгі жасағысы келді. Міне, сол оталған арыстарымыздың бірі және бірігейі Тұрар Рысқұлов еді. «Қызыл жебе» хамсасы арқылы біз алдымен сол Рысқұловты таптық және таныдық. Ал, Рысқұлов тағдыры – халық тағдыры. Өйткені, оның өмір жолындағы басынан өткен шындықтар халық тағдырындағы, тарихындағы шындықтарды елестетер еді. Сондықтан да, Рысқұловты тану – халықты тану деген сөз. Халықты тану - өзіңді тану». Осы реттен келгенде, «Қызыл жебе» - ұлттың рухын түлеткен, рухани ұстазына, көш бастар көсеміне айналған шығарма болды.
Жалпы мазмұны
Романда қазақ қоғамының көлеңкелі келбеті, асау өмірдің ойлы-қырлы қалтарысы, қу дүние, атақмансапты адамдықтан жоғары қойған жанның түрлі сұрқиялыққа баратыны, зұлымдыққа ұшыраған мазлұмның зар-мұңы, күйініші, әлсіздің күштіден көрген қорлығы, дәрменсіздігі асқан шеберлікпен әрі әсерлі бейнеленген. Білім, өнер, иман сынды шуақты құндылықтар адамдардан жырақта болғанда, қоғам басына келетін кесапаттың жойқын болатыны кітап астында жасырылған ой мәйегіндей.
I) Автор Т.Рысқұловтың жас шағынан бастап өскен ортасын, өмірден көрген-түйгенін, алған әсерін жан-жақты кең, байсалды суреттейді. Жастайынан көрген қиыншылық, жеген таяқ, аянышты тіршілік пенде атаулының пешенесіне жазыла бермейтін қатал тағдырды танытады. Тұрар қаршадайынан әкесі Рысқұлды өзіне үлгі етіп өсті. Рысқұл болмаса, Тұрардай қайраткер, күрескер ұл тумайды, сондықтан әкенің рөлі айрықша дәріптелген. Ол әкесінің турашылдығын, күштіден күбіжіктемейтін, мықтыдан ықпайтын тәкаппарлығын, жарлымын деп жасымайтын мінезін ұғып өсті.