cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ривер Феникс
Балалық шағы
1976 жылы 5 шілдеде Либертад Марипоза Боттом дүниеге келді. Кейінірек Джон Боттом «Венесуэла мен Кариб архиэпископы» деген лауазымға ие болғанымен, жұбайлар сектадан қаржылық көмек ала алмады және кедейлікте өмір сүрді. Феникс жиі гитара ойнады, ал Рейн көшеде ән айтып, отбасын асырау үшін ақша тапты.
Арлин мен Джон көп ұзамай Құдай балаларынан көңілі қалды; Арлин Кейін журналистке берген сұхбатында күйеуі екеуінің сектадағы «флирт фишингке» қарсы шыққанын айтты: «Сектаның көшбасшысы Дэвид Берг бәрін жаңылдырып, өзі байыған үстіне байи түсті. Ол бай студенттерді жыныстық қатынас арқылы тартуға тырысты. Олай бола қоймас. . Сектаның теріс бағытта қозғалуынан қорқып, ерлі-зайыптылар оны тастап, біраз уақыт Венесуэладағы шіркеуде өмір сүрді. Оңтүстік Америкада өмір сүрген соңғы жылдарда бүкіл отбасы вегандарға айналды (жергілікті балықшының балықты өлтіргені Ривер мен Хоакинге әсер етті).
Кинокарьерасы
Ривер Лос-Анжелестегі NBC кастинг агенттігінде жұмыс істеді. Ол балалар агенті Ирис Бертонмен кездесіп, бес баланы қабылдауға келісті.
1980 жылы Феникс алғаш рет теледидарда Fantasia телесериалында көрінді, онда ол өзінің қарындасы Rainмен ән орындады. 1982 жылы Ривер NBC-лік Жеті бауырға жеті қалыңдық сериалында, бауырлардың ең кішісі Гутри Макфадденнің рөлін ойнады. Ривера гитара үйреніп, Елвис Преслидің образына мықтап еніп шоу өндірушілерін қайран қалдырды. .
Келесі рөлді бір жыл өткен соң, «Celebrity» (1984) телевизиялық фильмінде алды, онда ол Джеффи Кроуфордты ойнады. Оның қатысқан эпизоды небәрі 10 минутқа созылғанымен, кейіпкері басты кейіпкер болды. Бір айдан кейін ABC Afterschool Special шоуы шығарылды, онда Ривер «Артқа қарай: Дислексияның жұмбағы» эпизодында ойнады. Сюжет бойынша бала өзінің дислексиясы бар екенін біледі. Хоакин де серияда шағын рөл ойнады. Қыркүйек айында «Сенің жүрісің» сериялының пилоттық эпизоды шығарылды. Ривер бір ғана сөз айтатын Брайанның рөлін ойнады. Сондай-ақ, ол «Роберт Кеннеди және оның уақыты» телевизиялық фильмінде Кеннедидің кіші ұлын ойнады.
Сыншылардың Ривераға дислексиясы бар баланың рөлі үшін берген жоғары бағаларының арқасында ол Тірі қалу фильміне түсуге мүмкіндік алды. Ривер Молли Рингуолд және Хезер Оруркпен бірге Филип Броганды ойнады. Бұл үлкен мансап алдындағы оның телевизиядағы соңғы рөлі болды. Ирис Бертон оны «Зерттеушілер» фильмінде ұсынды.
1984 жылдың қазан айында Риверді Джо Дантенің «Зерттеушілер» фильміндегі оқымысты бала Вольфганг Мюллердің рөліне бекітеді. Бұл Ривераның алғашқы үлкен фильм рөлі болды.
«Менімен қал» (1986), «Mosquito Coast бар» (1986), «Джимми Рердон өмірі бір түн» (1988) және «Кішкентай Никита» (1988) фильмдерінің шығуымен оның танымалдығы артты.
Сілтемелер
Санат:Жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болғандар Санат:АҚШ әншілері Санат:XX ғасыр әншілері Санат:Алфавит бойынша әншілер Санат:АҚШ телевидение актерлері Санат:XX ғасыр актерлері Санат:23 тамызда туғандар
Бақыт Өмірбаев
Бақыт Өмірбаев (1922, Адай уезі – 1989) – дәрігер, КСРО «Денсаулық сақтау ісінің үздігі» атағының иегері. Ашғабад қаласындағы (Түрікменстан) медрабфакті бітірген. Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1955 ж. бастап зейнеткерлікке шыққанша Қарақұм, Сам, Ақжігіт елді мекендерінде медициналық пункттерде фельдшер, аурухана меңгерушісі қызметтерін атқарған. «Еңбекте үздік шыққаны үшін» (1966), «В.И. Лениннің туғанына 100 жыл» (1970), «Еңбектегі ерлігі үшін» (1978) медальдарымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Маңғыстау облысы тұлғалары
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Оерминген
Оерминген (Oermingen) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Саверн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,63 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67355, пошта индексі — 67970.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1231 адамды құрады. Халық тығыздығы — 84,14 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
386 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:386 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:386 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Бастауыш білім
thumb|[[Мектеп]] Бастауыш білім — білім беру жүйесінің алғашқы сатысында меңгертілетін дағдылар мен ұғымдардың жиынтық атауы. Бастауыш білім беру сатысында оқушы әріп танып, жаза білуге, дұрыс, жатық оқуға, өз ойын ауызша, жазбаша жеткізе білуге, мазмұндауға үйренеді. Қазан төңкерісіне дейін Бастауыш білім беру ісі Бастауыш халық училищелері арқылы жүргізілді. Кеңес үкіметі тұсында Бастауыш білім беру кезеңі әр түрлі болды (қара Сауатсыздықты жою, Білім беру). Орта мектепте Бастауыш білім көлемі 1—4 сынып оқушыларының жас ерекшеліктеріне сай (7 — 11 жас) жасалған бағдарлама мазмұнына сай қалыптасады. Бастауыш білім беру балаларды орта мектептің негізгі сатысына (5 — 9 сынып) көшірудің дайындық жұмысы ретінде жүргізіледі (қара Бастауыш мектеп). Бастауыш білім беру кезеңінде оқушы алғашқы ғылыми мәліметтерді ұғуға ынталанып, қажетті дағдыларды игереді, ойлау қабілеті мен танымы қалыптасады. Ана тілінің, математиканың, табиғаттану пәндерінің ғылыми негізін білуге, оны өмірге пайдаланудың алғашқы элементтерін алуға дағдыланады. Сондай-ақ, Бастауыш білім беру арқылы патриоттық, адамгершілік, дене, еңбек тәрбиесін бала бойына сіңіру көзделген.
Сілтеме
Қазақ Энциклопедиясы
Санат: Білім
Жанысбай ауылдық округі
Жанысбай ауылдық округі – Ақмола облысы Есіл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Жаныспай, Ковыльное ауылдары кіреді. Орталығы – Жаныспай ауылы.
Тарихы
2009 жылы округ құрамына таратылған Ковыльный ауылдық округінің Ковыльное ауылы енді.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 988 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Есіл ауданы (Ақмола облысы) ауылдық округтері
Лопатка (Кеть тармағы)
Лопатка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кеть өзенінің оң жағалауынан 798 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сот
thumb|Сот
Сот – сот төрелігін жүзеге асыру, құқық бұзушыларға мәжбүрлеу шараларын қолдану жолдарымен қоғамның және азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін заңсыз қол сұғушылықтан қорғайтын мемлекеттік орган. Сот мемлекетпен бірге пайда болады, бірақ мемл. механизмнің дамуы мен арнаулы мемлекеттік аппараттың құрылуына байланысты өз алдына жеке орган болып бөлініп шықты. Мемлекетке дейінгі қоғамда дау-жанжалды тайпа ақсақалдары не көсемі, ерекше ру жиналысы, арнайы алқа шешті. Соттан тыс жанжал шешу ғұрыптары да болды (мысалы, қанға қан, талион қағидасы). 18 – 19 ғасырларда сотты және сот өндірісін ұйымдастырудың бірқатар демократия қағидалары алға шықты: сот пен заң алдында бәрінің тең болуы, сот өндірісінің ашықтығы мен жариялылығы, формальды дәлелдемелер жүйесінен бас тарту, судьяларды сайлау, кінәсіздік презумциясы. Соттар қызметі мемлекет механизмінің маңызды бөлігі ретінде толықтай арнайы заңдармен реттеледі. Сот мемлекеттік орган ретінде сот билігін мемлекет атынан жүргізеді, ал сот актілерінің орындалуы мемлекет күшімен қамтамасыз етіледі. Дәстүрлі қазақ қоғамында сот қызметін билер атқарды. Алайда мүліктік, азаматтық дау-жанжалдың тараптары өзара келісім арқылы төрелік етушіні өздері таңдаған. Әдетте мұндай даулардың төрелігін сөзге шешендігімен және әділдігімен аты шыққан адамға тапсырған. Әдеб.: ҚР Конституциясы. Юридическая энциклопедия, М., 2001; Давыдов Н.М., Суд и права личности, сборник статей, М., 2005. нобай|солға|Халықаралық ООН соты
Дереккөздер
Санат:Сот Санат:Мемлекеттік аппарат
Порма
Порма — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кен көлі-көл-Кена өзені орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Лоццоло
Лоццоло (Lozzolo) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Верчелли провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 815 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 136 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 13060.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Георгий.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Мафальда
Мафальда (Mafalda) — Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1334 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 42 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 32 км² шамасында. Пошта индексі — 86030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Молизе елді мекендері
Листериоз (инфекция)
Листериоз-Listeria monocytobenes-s шақырылатын, әр түрлі жолымен жұғатын мононуклеарлы фагациттердің зақымдануымен жүретін, жедел тұрде қызбамен, жалпы интоксикациямен өтетін ангиозды, септикалық, жүйелік түрлерінде өтетін зоонозды инфекция. thumb|Лисетриялар көбею үстінде|394x394px
Этиологиясы.
Қоздырғышы листерия- Vertae monocytodens, 1911ж ашылған. Грамм оң, таяқша тәрізді 0,5-2х0,3-5 мкм ширақталған қозғалмалы бактериялар. Әлсіз қышқылды ортада жақсы өседі. Листериозда Н-антиген және О антигені бар. Олар жойылғанда эндотоксин бөледі. Қазіргі күнде листерийлардың 7-і түрі белгілі. Төменгі температураға төзімді, қайнатқан кезде 3-5 минут ішінде өледі. Топырақта, қамыста, лайланған суда бірнеше жылға дейін сақталады. Сүт, ет тағамдарында 4-6С-да өлмейді, керісінше көбейеді. Оларға дезинфекциялық заттар қарсы әсер етеді.
Эпидемиологиясы.
Листериоз табиғи ошақты зоонозды инфекция. Қоздырғыштың резервуары болып кемірушілер болып табылады ( тышқандар, егеуқұйрықтар, су крысалары, қояндар) т.б. Қазіргі күнде листериоз үй малдарының 12-түрінде, жабайы мал хайуандардың 91 түрінде тіркелген. Үй жануарларының: қой, ешкі, шошқа, ат, ит, мысық, тауық, қаз үйректерде байқалады.
алиментарлы
Aлиментарлы - жануарлардың өнімдерін қолданғанда.
Патогенезі:
Листериялар асқорыту жолдары, тыныс-алу жолдары, аранның шырышты қабаттары және зақымдалған тері арқылы енеді. Патогенезінде роль ойнайтын факторлар: Листериозбен ауырған науқастардың қанында антиденелер сақталады және жасушалық иммунитет сақталады.
Клиникалық көрінісі:
инкубациялық кезеңі 3-4-5 күнге дейін. Төрт клиникалық белгілерін ажыратады: 1.ангинозды-септикалық; 2.жүйкелік 3.септикограниулематозды (ұрықта және нәрестелерде) 4.көз безділік формасы; Листериозда жедел, жеделдеу, созылмалы және абортивті кезеңдері байқалады. Ең жиі кездесетін түрі ангинозды септикалық түрі – оң.
катаральды
Катаральды симптомдар айқын көрінеді. Сепсистің пайда болуына әкеп соғады. Бұл кезеңде дене қызуы лихорадкамен жүреді 36-39С 15-20 күнге дейін сақталады. Науқастың бетінде гиперемия байқалады, коньюктивит байқалады. Аранда көп мөлшерде сұйықтық, гиперемия және бөбешіктің ісінуі, ақ жағындылар пайда болады. Мойын лимфа түйіндері үлкейеді, бауыр және көкбауыр аздап үлкейеді. Теріде полиморфты бөртпелер байқалады. Шеттері мононуклеарлардың мөлшері көбейеді. Аурудың өршу кезеңінде менингеальды синдромдар байқалады, арқа бұлшық еттерінің регидтілігі, Керниг-Брудзинский симптомдары әлсіз. Уақытында диагностиканы ажыратып ауру толығымен жазылады, кей жағдайларда өлімге әкеледі. Асқынуы эндокардитке әкеледі.
Жүйкелік формасы
Жүйкелік формасы: листериозда менингит, менингоэнцефалит, энцефалит, ми абцессі, перифералық жүйке жүйесі зақымдалады. Ауру жедел басталады, бас ауруы, қайталамалы құсу. Желке бұлшық ет регидтілігі, Керниг-Брудзинский симптомдары оң, гиперстезия, клоникалық тартылыстар, естің бұзылуы, сандырақ, бұлшық еттердің тартылысы байқалады. Менингоэнцефалит кезінде-жоғарыда айтылған симптомдарға қоса ошақты симптомдар қосылады, қабақтың птозы, анизонория, стробизм патогенетикалық рефлекстер, терінің сезімталдығы төмендейді. Психикалық бұзылыстар және параличтер болуы мүмкін. Қанда моноцитоз және лейкоцитоз, гранулоцитоз. Жұлын пункциасында сұйықтың жоғары давменилмен шығады. Құрамында-нейтрофильді гранулоциттер, лимфоциттер байқалады. Аурудың кеш кезінде ликворды ірің байқалады түсі лайлы болады. Листериоз перефериалық нерв жүйесін зақымдағанда парездар және параличтер байқалады. Кей кездерде полирадикулоневрит көтеріледі. Листериоздың жүйелік түрі көбінесе бір айға дейінгі балаларды немесе 40 жастан жоғары адамдарда кездеседі.
Септико-граниулемотозды
Септико-граниулемотозды түрі-нәрестелерде және ұрықтарда кездеседі. Аурудың жалпы белгілері тыныс алудың бұзылуымен сипатталады. Құсу, жалқақты дәретпен, разеолизді-папулезді бөртпелермен сипатталады. Гидроцефалия, бас миының атрофиялық анамалиялар жиі ұшырайды. Көзді-бездік түрі сирек кездеді. Инфецирленген жануарлармен контактыда болған кезде кездеседі. Көздің листериозға тән белгілер олар коньюктив пайда болуы. Қабықтың ісінуі қабыршақтарының тарылуы. Көз көруі төмендейді. Құлақ асты, жоқ асты лимфа түйіндері үлкейеді және ауырсынады. Шеткері қанда моноциттер 10%-лимфоциттер 34-48% жоғарлайды. Дене қызуы әр уақытта жоғары болады. Аурудың ұзақтығы 1-3 айға созылады.
Созылмалы түрі
Созылмалы түрі клиникалық көріністерге байқалмайды. Аурудың өршуі қысқа уақытты лихорадкамен, катаральды көріністермен кей-кезде ауру созылмалы пиелонефрит түрінде кездеседі, диспепсиялық бұзылыстар байқалады. Листериоздың осы түрі көбінесе жүкті әйелдерде жиі кездеседі.
Абортивті түрі
Абортивті түрі –листериоздың бұл түрі жедел басталады, листериоздың түрлерімен өтеді, бірақта ауру тез аяқталады.
Диагностикасы.
Бактериологиялық зерттеу мұрын-жұтқыншақтың және аранның, коньюктивтерды айқын іріңді, қан церобральды сұйықтың, лимфа түйіндерінен ашылған пунктат, мелоний, ұрық маңайындағы сұйықтың, бала жолдасынан алынады. Серологиялық зерттеу РА, РНГА және РСК жұп сарысуларды тексереміз. Антиденелердің абсорбциясын кистелиани бойынша тексеру, қосымша биологиялық сынақтар өткізіледі. Қояндарға кератоконьюктивалық сынақ жүргізу арқылы анықтауға болады.
Емі.
Күтім. Витаминге бай тамақтарды қабылдау керек. Емді клиникалық түріне қарай жүргіземіз. Этиотропты емі, антибактериалық препараттар тетрациклиндер, оларды 0,3г-4 рет тәулігіне. Эритрамицин 500 000Eg әр 4 сағат ем 5-7 күнге созылады. Ауру басталған кезде терапиялық дозада левомицетин қолданылады. ОЖЖ зақымданады, тетрациклинді стрептомицинмен қатар береді. Патогенетикалық терапия, глюкокортикоидтар тағайындалады. Дезинтоксикациялық терапия көктамырға 5% глюкоза ерітіндісін 400 мл тамшылатып құяды. Рингер, изотониялық натрий хлорид ерітіндісі қолданылады. 20% альбуцит және 1%-к гидрокортизон эмульсиясы қолданылады. Созылмалы листериозды антибиотиктерді жедел түріндегі қолданылады. 7-10 күн. Содан кейін сульфаниламид препараттарын 7 күндей қолданылады.
Алдын алу
Apнайы алдын-алу шаралары жоқ. Қазіргі кезде санитарлы-ветеринарлы ұйымдарды жүргізу дератизация.
Борсутектер
Борсутектер — молекуласында 2-ден 20-ға дейін бор атомдары бар бордың сутекпен қосылыстарының тобы; зымыран отынының құрам бөлігі ретінде, тотықсыздандырғыш ретінде, қатерлі ісіктерге карсы препараттар синтездеуде, ыстыққа төзімді полимерлер алуда қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
(909) Улла
(909) Улла — Негізгі белдеу тобының астероиды.
Оны 1919 жылы 7 ақпанда Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты.
Ашқан адамның досының қызы Улла Аренс құрметіне орай аталды.
thumb|450px|center|Улланың Күн жүйесіндегі орны
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
Палагано
Палагано  (Palagano) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Модена провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2461 адамды құрайды (2001). Халық тығыздығы 41 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 60,47 км² шамасында. Пошта индексі — 41046.
Жыл сайынғы мерекесі — 27 желтоқсан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
IC 3922
IC 3922 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 140039, IRAS12546+3844.
Сыртқы сілтемелер
IC 3922 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Татьяна Николаевна Бурмистрова
Татьяна Николаевна Бурмистрова (Түркістан облысы Бәйдібек ауданында туған) — қазақ дәстүрлі ән өнерінін насихаттаушы әншісі, домбырашы. Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген мәдениет қайраткері. Түркістан облысының Құрметті азаматы (2017).
Толығырақ
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қайраткерлері Санат:Түркістан облысының құрметті азаматтары Санат:Домбырашылар
Сот алқасы
Сот алқасы – сот органы құрамындағы бірыңғай істерді қараумен айналысатын тұрақты бөлім.
Дереккөздер
Санат:Құқық қорғау органдары
Амортизатор
left|thumb|Бір құбырлы амортизатор right|thumb|Екі құбырлы амортизатор Амортизатор (Amortir-бесеңдету, жұмсарту). - көлік қозғалып жатқанда, механикалық тербелістерді (көбінесе вертикалды) тұқыртатын ілмелі қондырғы. Оны жиі техникада, құрылыста қолданылады. Соққыны, тербелістің зиянды әсерін әлсірету мақсатында қорғаныш ретінде пайданылады.
Амортизатор түрлері
Гидравликалық амортизатор - калибрлеген тесіктерден сығымдалынатын майдың түтуырлың үйкелісі эсерімен тербелістерді басатын амортизатор.
Екі жақты амортизатор - екі жаққа да қозғалғандағы (мысалы піспек) пайда болатын тербелістерді тұқыртатын амортизатор.
Бір жақты амортизатор - бір жаққа ғана қозғалғандағы пайда болатын тербелістердегі тұқыртатын амортизатор.
Бір құбырлы амортизатор - инертті газбен (мысалы азот) толтырылған компенсациялы қуысы бар телескоптық амортизатор.
Иінді амортизатор - піспек орын ауыстырылуы иін арқылы іске асырылатын гидравликалық амортизатор.
Аранду
Аранду (Arandu) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Бауру мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Аваре экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Амортизатор
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Материалдар Санат:Материалдар механикасы терминдері
Триас дәуірі
Триас (trіas) (үштік, орталығы Еуропаның геологиялық қимасындағы үш түрлі қабаттың біріктірілуіне байланысты аталған) – мезозой эратемасының ең төменгі тау жыныстары қабаттары және олардың жиылған уақыты (251-199,6 млн жыл). Триас (грек. Ӏгіаз — үштік) — "триас жүйесі" және "триас кезеңі" терминдерінің қысқаша атауы. Жоғарғы палеозойдағы тіршілік иелерінің жаппай қырылуы нәтижесінде триаста көптеген жаңа фауна мен флора элементтері дүниеге келді. Олардың ішінде аммониттер (Ammonoidea), осы күнгі коралдар, әр-түрлі моллюскілер (Mollusca), динозаурлар және кейбір жалаңұрықтылар (Gymnospermae) болған.
Игнатовци (Габрово облысы)
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 адамды құрайды.
Триас дәуірі
Тарихы
Стратиграфиялық шкалада перм кезеңінің соңы мен юра кезеңінің басы болып саналады. Триас жүйесін 1831 жылы “кейпер түзілімдері” деген атаумен бельгиялық ғалым Ж.Омалиус д`Аллуа бөлген. 1834 жылы неміс геологы Ф.Альберти оны “триас” деп атауды ұсынған. Триас жүйесі осыдан 251 млн. жыл бұрын басталып, 199,6 млн. жыл бұрын аяқталып, ұзақтығы 51,4 млн. жылға созылған. Қазақстанда Триас жүйесінің тау жыныстарын алғашқы рет Каспий ойпатындағы Бөгде төбесінде 1774 жылы П.С. Паллас тапқан. Триас жүйесі кезінде Пангея өзінің біртұтастығын сақтап тұрды. Бірақ оңтүстік және Шығыс Африкада, орталығы Үндістанда, Австралияның батысында құрлықішілік жүйесі дамуын жалғастырды. Ортаңғы триас тұсында басталған даму үрдісі кейінгі замандарда үлкен өзгерістерге ұшыраған, мысалы Пангея ҚҚ-ге сыналап кіре бастаған Тетис мұхитының шығанағы кеңейіп, Жерорта теңізінің қиыр батысына жетіп, екі алып құрлық Лавразия мен Гондвананы бөліп жатты. Бұл белдеуде құрамы құбылмалы вулканизм мен плутонизм дамыған. Құрлықтық жағдайлар мен денудация Гондвананың барлық аудандарында басымдық жасап, гондваналық тегістелу бетін қалыптастырған. Құрлықтың басым болуы жөнінен Триас жүйесі – Жер тарихында теңдесі жоқ кезең. Төменгі триас дәуірінде Аппалачта, Мексика шығанағында, Тянь-Шаньда, Кап тауында, Шығыс Австралия және кейбір геосинклиналдық өлкелерде герцин қатпарлануының соңғы дүмпулерінен құрлықта таулы-қыратты, көтеріңкі рельеф басым болды. Климаты өте шөлейт, ыссы болды, сондықтан соңғы және ортаңғы триас дәуірлеріндегі ойыстарда үнемі қызыл түсті шөгінділер, малтатастар, лай-балшықтар шөкті. Ылғалдану сипаты бойынша бастапқы және ортаңғы триаста төрт: экстра аридті немесе шөл, қоңыржай аридті немесе құрғақ шөлейт саванналар, өзгермелі ылғалды және бірқалыпты ылғалды табиғи алқап болды. Төменгі триастың климаты жоғары орташа жылдық температурасымен (Австралияда 21 – 25С, Германияда 25 – 26С, солтүстік Кавказда 24 – 25С, т.б. болған) қатар булану дәрежесінің күрт өсуімен сипатталады. Осыған орай шөл және шөлейт ландшафт аймақтары кеңейген. Мезозой эрасының тіршілік әлемі сан алуан. Теңізде жаңа тұрпатты аммонидейлер, белемноидейлер пайда болды. Брахиоподтардың саны азайды, алты сәулелі маржандар мен теңіз кірпілерінің, теңіз лалагүлдерінің, мшанкілердің, фораминиферлердің жаңа жүйелі топтары пайда болды. Құрлықта бауырымен жорғалаушылар мен динозаврлар айрықша дамыды. Өсімдіктерден жалаңаш тұқымдылар жақсы дамып, мезофитті деп аталатын флора құрады. Пермьнен жеткен жыртқыштар мен котилозаврлар жойылды. Триас жүйесінде кентасты кен орындары аз жаралған. Каспий маңы, Волга-Орал, Хатанга-Таймыр, Вилюй өлкелерінде триастық мұнай мен газ бар. Қоры аз көмір кендері Кавказ сыртында, Шығыс Оралда, оңтүстік, Шығыс Азияда, Қиыр Шығыста кездеседі. Бокситтер Орал сырты, Қостанай облысы мен Орта Азиядан табылды. Сібір траптарымен байланысты исландия шпаты, флогопит, темір, никель-мыс, платина кендері жаралған. Аздаған мысты құмтастар (АҚШ, Маңғыстау) белгілі. Солтүстік Қазақстанда мору қыртысында коалин саздары қалыптасқан. Австралияда алтын, күміс, қорғасын, мырыш, мыс, қалайы кен орындары бар.
Аранду
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 394 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 286,328 км² шамасында. Халық тығыздығы — 22,3 адам/км².
Игнатовци (Габрово облысы)
Пошта индексі — 5370. ЕКАТТЕ коды — 32319.
Триас дәуірі
Триас жүйесінің бөлімдері
Триас жүйесі 3 бөлімге бөлінеді:
Аранду
Тарихы
Қала 1964 жылы құрылған.
Игнатовци (Габрово облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Триас дәуірі
Дереккөздер
Санат:Геологиялық кезеңдер Санат:Мезозой
Аранду
Тарихы
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Сан-Кристобаль-де-Тосас
Сан-Кристобаль-де-Тосас (San Cristóbal de Tosas) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Херона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Рипольес ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жирона елді мекендері
Мол шайырлы мұнай
Мол шайырлы мұнай. Құрамындағы шайыр мөлшері 28 %-дан кем болмайтын мұнай.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Өтепберген Әлімгереев
Өтепберген Әлімгереев (26.5.1949 жылы туған, Атырау облысы Құрманғазы ауданы Жиделі ауылы) - публицист-жазушы. 1972 ҚазҰПУ-ды бітірген. Еңбек жолын Маңғыстау облысында Бейнеу ауданында мектеп мұғалімі боп бастайды. 1973 - 90 жылдары Атырау облысында "Атырау" газетінде жұмыс істеген. 1990 жылдан Атырау облысы телерадио компаниясының бас редакторы. Әдеби туындылары 1966 жылдан бері түрлі газет-журналдарда жарияланған. Алты әдеби-публицистикалық кітаптардың авторы. Махамбет, Асан Қайғы, Жиренше шешен, Мұрат, Бала Ораз, Мақаш әкім туралы зерттеулер жазған. Қазақстан Журналистер одағының (1994), Атырау облысының әкімі белгілеген Махамбет атындағы республикалық сыйлығы (1996) лауреаты. "Егемен Қазақстан" газеті (1987) мен "Ара" журналы (1980, 1981) байқауларының жүлдегері. «Сарайшық», «Ақ Жайық ұлы», «Түлік төресі», «Ұзақ жол», «Тағдырмен тайталас», «Бәйтерек» атты кітаптары мен көлемді очерктері жарық көрді.
Дереккөздер
Санат:1949 жылы туғандар Санат:Атырау облысында туғандар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан журналистері
Кукпыкта
Кукпыкта — Ресейдегі өзен. Орынбор облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Кумак өзенінің оң жағалауынан 192 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 41 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Ириклинск су торабынан Орск қаласына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орынбор облысы өзендері
387 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:387 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:387 жылы қайтыс болғандар
Владимир Павлович Лебедев
Владимир Павлович Лебедев (1872—1932) — кеме инженері, кеме жасаушы немесе маманы, Кеме инженерлер Корпусының полквнигі, кеме құрылысы өндірісінің ұйымдастырушысы, бас кеме жасаушы және «Красное Сормово» зауытындағы верфь кеме құрастырушылар меңгерушісі, «Северной верфи» зауытының бас инженері.
Өмірбаяны
1972 жылы 8 шілдеде дүниеге келген. 1892 жылы Кронштадтағы Теңіз әмірлігінің Техникалық училищесінің кеме құрасытыру бөліміне оқуға түсті. 1896 жылы училищедегі оқуын аяқтағаннан кейін кіші кеме құрастырушылар қатарына қосылған және Санкт-Петербургтағы верфке қызметтен өту үшін жіберілген болатын. 1900 жылы Николай теңіз академясын бітірді. «Петропавловск» эскадреннді броненоцтын құрушылар қатарында болды, және «Орёл» Галерлік аралдағы броненосец құрылышысының көмекшісі болып жұмыс атқарды. 1904 жылдың маусымынан бастап ол «Орёл» Галерлік аралдағы броненосец құрылышысы болып Михаил Карлович Яковлевтің орнына тағайындалды. Дәл осы жылы Лебедев Киелі Станислав орденінің үшінші дәрежесімен мараппатталды.
1931 жылы Лебедев Ленинградта «Северной верфи» бас инженері болып тағайындалды. Мұнда оның басшылығымен ең алғашқы кеңес траулері құрылған болатын.
Владимир Павлович Лебедевтің әйелі және төрт баласы болған.
1930 жылы және 1931 жылы үш рет ОГПУ органдарымен қамауға алынған. Кезекті босатудан кейін 1932 жылы өзіне-өзі қол салумен дүниеден өтті.
Дереккөздер
<references group="https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%B2,_%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80_%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87" />
Санат:8 шілдеде туғандар Санат:1872 жылы туғандар Санат:1932 жылы қайтыс болғандар
Шёвде
Шёвде – Вестра-Гёталанд лендегі Швецияның оңтүстік бөлігіне қоныс тепкен қала.Қала Венерн және Веттерн көлдерінің аралығында орналасқан. 1413 жылы қала мәртебесіне ие болған. 1759 жылы болған өрттің әсерінен қатты зардап шеккен. 1859 жылы қала арқылы Стокгольм-Гётеборг теміржолы өткен. Ол қаланың көркейіп, дамуына оң әсерін тигізген.
Шаһарда теміржол вокзалы жұмыс істейді. 13 шақырым қашықтық жерде әуежай да орналасқан. Шёвдетен солтүстікке қарай 37 шақырым қашықтықта өзінің кафедралды соборымен танымал болған Мариестад бар. Шёвдете 8000-ге жуық білімгер білім алатын университет те айта кетуге болады. Сонымен қатар қалада Volvo AB-тың басқа бөлімшелеріне қозғалтқыш өндіретін Volvo Penta компаниясының мотор зауыты орналасқан. Шёвдетен оңтүстік-батысқа қарай бірнеше шақырым қашықтықта Ранстад уран кең орны бар.
Мұнайжұрыңды газконденсатты (конденсатты) жатын.
Мұнайжұрыңды газконденсатты (конденсатты) жатын "Мұнайгазконденсатты жатын" терминінің синонимі.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Социал-Демократиялық Партия
Социал-Демократиялық Партия, Қазақстан социал-демократиялық партиясы (ҚСДП) – саяси ұйым. 1990 ж. 26 – 27 мамырда құрылған. 1989 ж. қыркүйектен 1990 ж. мамырға дейін әрекет еткен Қазақстанның тәуелсіз қоғамдық ұйымдары қауымдастығының құқықтық мирасқоры болып табылады. Партия қызме
Зильс-им-Энгадин (Сель)
250px|thumb|Картада орналасуы Зильс-им-Энгадин (Сель) (Sils im Engadin/Segl) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Малоя округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 745 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 63.57 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3789, пошта индексі — 7514.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Граубюнден елді мекендері
Әл-Адият сүресі
11 аяттан тұрады.
Аяттың жуық аудармасы
Халифа Алтай бойынша: Аса қамқор, ерекше мейірімді Аллаһның атымен бастаймын.
Сілттемелер
Санат: Құран сүрелері
Бектемісов атындағы көше (Алматы)
Көшеге белгілі мемлекет және қоғам қайраткері, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының 2 дүркін иегері Әнет Бектемісовтіңесімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 27 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 №  5/765 қаулысы) берілген. Әнет Бектемісов Алматы облысы Жамбыл ауданында дүниеге келген. Ол Алматы қалалық атқару комитетінің торағасы, ҚазКСР ауыр индустрия және құрылыс министрінің орынбасары, ҚР Жоғарғы Кеңесінің құрылыс және сәулет жөніндегі комитеттің төрағасы қызметтерін атқарған.
Көше Алатау ауданындағы «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. Кешенін ұзындығы - 500 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Аслан Жұмағалиұлы Қаржаубаев
Аслан Жұмағалиұлы Қаржаубаев - 1953 жылы 3 қаңтарда Семей облысы Жарма ауданы Көшек ауылында туған. Қазақ. Анасы - Қаржаубаева Қазина, зейнеткер, бухгалтер болып жумыс істеген. Семей зооветеринарлық институтын (1975) бітірген, мал дәрігері. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1975 жылдан - Жаңасемей аудандық ветеринарлық стансасының веттехнигі. 1976 жылдан - Қазақстанның ЛКЖО Жаңасемей аудандық комитетінің хатшысы, екінші хатшысы, бірінші хатшысы. 1981 жылдан - Семей облысы Жаңасемей ауданы аудандықХалықдепутаттары кеңесінің атқару комитетінің жауапты хатшысы, аудандық партия комитеті уйымдастыру белімінің меңгерушісі. 1988 жылдан - «Қазақкабель» зауыты бірінші бөлімінің бастығы, «Торғын» және «Тайер» ШЖК директорының орынбасары. 1998 жылдың ақпанынан - ҚР Көші-қон және демография агенттігі этникалық көші-қон бөлімінің бас маманы, бастығы, төрағаның кеңесшісі, Көші-қон басқармасыныңбастығы. 2004 жылдан - ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Көші-қон комитеті Көші-қон басқармасының бастығы, 2009 жылдың қазанынан - төрағасының орынбасары. 2010 жылдың қазанынан бері - ҚР Еңбек және халықн, әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбек және халықіыи еңбекпен қамту департаменті директорының орынбасары Жаңасемей аудандық Халық депутаттары кеңесінің допу таты (1978-1988). Жаңасемей аудандық партия комитетінің мүшесі (1988), Жаңасемей аудандық партия комитеті бюросынии мүшесі (1978-1981). «Елеулі еңбегі ушін», «Қазақстан Республикасының сіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясының жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен марапатталған. Діни кезқарасы - мұсылман. Суйіп оқитын әдебиеті - детективтер. Үйленген. Жұбайы - Қаржаубаева Мая Нұрсейітқызы (1954 ж. т.). Қыздары - Аяпбергенова Маржан (1976 ж Қаржаубаева Айжан (1980 ж. т.); ұлы - Бауыржан (1989 ж. т.).
Аса (ауыл)
Аса — Жамбыл облысы Жамбыл ауданының (1973 жылдан) және Аса ауылдық округі орталығы, темір жол бекеті.
Географиялық орны
Облыс орталығы – Тараз қаласынан солтүстік-батысқа қарай 28 км-дей жерде, Аса өзенінің аңғарына жақын орналасқан.
Халқы
Тұрғыны:
Тарихы
Іргесі 1941-1942 жылдары Жамбыл-Қаратау темір жолын салуға байланысты қаланған. Аса арқылы Тараз – Ақкөл – Саудакент автомобиль жолы өтеді. Аса ауылы Қырғыз Алатауынан бастау алып, тау асып келіп, кезінде асу бермей ағып жатқан кемері кең Аса өзенінің атымен аталады, ал Аса өзені - Аса ауылының оңтүстік жағынан ағып өтеді.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы) елді мекендері
Социалистік Партия
Социалистік Партия, Қазақстан социалистік партиясы – саяси ұйым. Қазақстан Компартиясының кезектен тыс съезінің шешімімен 1991 ж. 7 қыркүйекте құрылған. 1997 ж. социалистердің компартияға қосылуы жолымен екі партияны біріктіру туралы жергілікті партия ұйымдарына хат жазыл
Жапония
Жапония (, аударғанда «Күншығыс елі», ресми атауы ) — Шығыс Азия жағалауларына жақын маңдағы Тынық мұхит аралдарында орналасқан мемлекет.
Ел 6852 аралдардан тұрады. Ең үлкендері: Хоккайдо, Хонсю, Сикоку, Кюсю. Жер аумағы 372,2 мың км2. Халық саны 126 млн. Ұлттық мерекесі 23 желтоқсан (император Акихитоның туған күні күні).
Әкімшілігі
Жапония — конституциялы монархияны сақтаған ел. 1947 жылы 3 мамырда қабылданған конституция бойынша император — “мемлекет пен халық бірлігінің көрінісі”. Ол парламенттің ұсынысы бойынша премьер-министрді тағайындайды және премьер-министрдің ұсынысымен үкімет мүшелерін, Жоғарғы соттың төрағасы мен мүшелерін тағайындайды немесе орнынан алады. Конституция бойынша, мемлекет істерге толығымен премьер-министр басқаратын үкімет жауап береді. Жоғарғы заң шығарушы орган парламент — екі палатадан (өкілдер палатасы және кеңесшілер палатасынан) тұрады.
Мемлекеттің қалыптасу тарихы
Жапон жеріндегі алғашқы тайпалық бірлестіктер III ғасырда қалыптаса бастады. Тарихи деректерге қарағанда, IV ғасырдың ортасына қарай Ямато тайпалық одағынан таптық негіздегі алғашқы мемлекет пайда болды. Елдің неғұрлым күшті дамыған оңтүстік-батысы VII ғасырда орталықтандырылған жапон мемлекетінің қалыптасуына негіз болды. Алғашқы астаналардың іргетасы Осака шығанағының жағалауында қаланған. Ұзақ уақыт бойы (VI—IXғғ.) елдің әлеуметтік-экономикалық және мәдени дамуына көршілес Қытайдың ықпалы зор болды. Олардан жапондар иероглифтік жазу үлгісін, буддизм мен конфуций діндерін, ғылым негіздері мен шаруашылық жүргізу тәжірибесін қабылдады. IX ғасырдың соңына қарай Жапония Қытаймен ресми қатынастарын үзді, бұл жапон өркениеті сипаты қалыптасуына қолайлы жағдай туғызды. XII ғасырдан бастап ел астанасының (алғашында Камакура, кейіннен Эдо, қазіргі Токио) солтүстіккі ығысуы, феодалдық қатынастардың дамуы солтүстіктегі аудандардың біртіндеп шаруашылық тұрғыдан игеріле бастауына ықпал етті. Осыған қарамастан, ұзақ уақыт бойы елдің шаруашылық қуаты, негізінен, оңтүстікте шоғырланып келді, экономикалық орталық қызметін Осака қаласы атқарды.
Томпкинсвилл (Кентукки)
Томпкинсвилл (Tompkinsville) — Кентукки штатының Монро округіне жататын АҚШ қаласы.
УЕФА Суперкубогы 1973
УЕФА Суперкубогының екінші маусымы, 1973 жылғы Еуропа Чемпиондар кубогының жеңімпазы "Аякс" пен УЕФА Кубок иелері кубогының жеңімпазы "Милан" өзара кездесті.
Томпкинсвилл (Кентукки)
Қала тұрғындарының саны 2660 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9.8 км² шамасында. FIPS коды — 21-77160.
Жапония
Қалалары
thumb|left|250px| [[Токио]]
Томпкинсвилл (Кентукки)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
УЕФА Суперкубогы 1973
Бірінші матч
-
Жапония
Қалалары
Жапония халқының бестен төрт бөлігі қалаларда тұрады. Кеме тоқтайтын айлағы мен зауыттары самсаған қалалар жағаны бойлай бір-бірімен иін тіресе созылып жатыр. Қала шетінде суға бөккен көк күріш алқабы жайқалады. Жапонияның ішкерірек аумақтарында, таулы аймақтары мен автомобиль магистральдары бойынан будда ғибадатханаларын, сондай-ақ хауызы мен нақышты тас қондырғылары бар шағын саябақтарды, сұлтан қамалдарын, шаруалардың сабанмен жабылған шошақ төбе ескі үйлерін көруге болады.
УЕФА Суперкубогы 1973
Сілтемелер
Санат:УЕФА Суперкубогы Санат:1973 жылғы футбол Санат:Милан ФК ойындары Санат:Аякс Амстердам ФК ойындары
Жапония
Табиғаты
thumb|Дайканбо Станциясы Жапония аралдарының жан-жағын Тынық мұхит пен оған кіретін Жапон, Охот, Шығысында Қытай т-дері қоршаған. Жерінің көп бөлігі таулы-қыратты болып келеді. Неғұрлым ірі таулары: Хидака мен Китами (Хоккайдо аралында), Оу, Эчиго, Хида, Кисо, Аканши (Хонсю аралында). Бұл тауларда сөнбеген жанартаулар әлі де көп. Ең белгілісі — Хонсю аралындағы 3776 м биіктікте орналасқан Фудзияма жанартауы. Елде жиі-жиі жер сілкіністері болады және мұхит жағалауларында цунами желі үнемі соғады. Жазық жерлер аз, ірі жазықтары Канто немесе Токио жазығы (Хонсю аралында), Ишикари (Хоккайдо аралында). Климаты муссонды. Территориясының басым бөлігі — субтропикалық белдеуде, солтүстік — қоңыржай, оңтүстік — тропикалық белдеуде орналасқан. Қаңтар айындағы орташа температура Хоккайдо аралында — 5ӘС, оңтүстікте 6ӘС, Рюкю топаралында 16ӘС, ал шілде айында 22, 27, 28ӘС. Жылдық жауын-шашын мөлшері ел аумағының көпшілік бөлігінде 1700 — 2000 мм, оңтүстікте 4000 мм-ге дейін. Көбінесе, жаздың аяғы мен күз айларында болатын тайфундар нөсер жауын алып келеді. Өзендері шағын, бірақ суы мол, сондықтан электр қуатын өндіру мен жер суғаруға пайдаланылады. Территориясының 68%-ін қолдан өсірілген ормандар мен бұта тоғайлары алып жатыр. Ұлттық саябақтар (Бандай — Асахи, Никко, Сето-Найкай, т.б.) мен қорықтар көп.
Климат
Жапония төрт мезгілі бар температуралық аймаққа жатады, бірақ оның климаты солтүстіктегі төмен температурадан оңтүстікте субтропиктікке дейін созылады. Климат сонымен қатар қыста континенттен және керісінше жазда соғатын маусымдық желге байланысты.
Жапонияны шамамен алты климаттық аймаққа бөлуге болады:
Табиғи қауіпті жағдайлар
Жапон аралдары - Тынық мұхитындағы от сақинасының бөлігі. 1990 жылдардың басында әлемдегі вулкандық белсенділіктің 10% -ы Жапонияда тіркелген. Жыл сайын күші 4-тен 6-ға дейін 1500-ге дейін жер сілкінісі сирек емес. Еліміздің әр түкпірінде күн сайын ұсақ жер сілкіністері болып, ғимараттар шайқалуда.
Жапония бірнеше ірі жер сілкіністерін бастан кешірді:
2011 жылдың 11 мен 25 наурызы аралығында Жапонияда 1-ден 9-ға дейінгі жер сілкіністерінің толқыны болды. Куәгерлердің айтуынша, көптеген қалаларда ол үнемі дерлік дірілдеп тұрған. Осы жер сілкіністерінің барлығы Жапонияға соққан бірнеше қуатты толқындарды тудырды, 3-тен рекордтық 10 метрге дейін. «Фукусима-1» атом электр станциясына толқындар соғылды, нәтижесінде апат болды, бұл Чернобыль атом электр станциясындағы апаттан кейінгі ең ауыр радиациялық апат болды.
Бұл оқиғалар Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Жапониядағы ең үлкен дағдарыс деп аталады.
Жапония жер сілкінісінің жиі болуына байланысты жер сілкінісін зерттеу мен болжау бойынша әлемде көшбасшы болды. Заманауи технологиядағы жаңалықтар сейсмикалық белсенді аймақтарда да зәулім ғимараттар салуға мүмкіндік береді.
Мордовия (футбол клубы)
Мордовия футбол клубы — Саранск қаласындағы Ресей футбол клубы.
Жапония
Табиғи қауіпті жағдайлар
Тағы бір табиғи қауіп - Жапонияға Тынық мұхиттан келетін тайфундар ( тайфу:),
Географиясы
thumb|Хоккайдо аралы
Мордовия (футбол клубы)
Сiлтемелер
Санат:Ресей футбол клубтары
Жапония
Географиясы
Жапон аралдары солтүстіктен оңтүстікке қарай ұзыннан-ұзақ созылып жатыр. Жапонияның солтүстігінде, әсіресе Хоккайдо аралында, қар қалың түсіп, қысы едәуір суық болады, ал оңтүстігінің, Рюкю аралдарының ауа райы тропикалық климатқа жақын. Жапония – негізінен жылы әрі күн шуақты ел, алайда оның климаты әжептәуір ылғалды болып келеді.
Жапон аралдарының бүкіл ауданының алтындан бес бөлігіне жуығын қалың орманды, жартасты таулар алып жатыр. Ең биік тауы – Фудзи тауы. Ол – сөнген жанартау. Фудзиді жапондар киелі тау деп есептейді. Жапонияда толып жатқан сөнбеген жанартаулар, көптеген шипалы арасандар (ыстық бұлақтар) бар. Мұнда жер сілкіну жиі болып тұрады.
Жапония халқы негізінен теңіз жағалауын бойлай созылып жатқан құнарлы жазық алаптарда тұрады. Күріш алқаптарын, жеміс бақтары мен шай плантацияларын жыл сайын ұлғайып өсіп бара жатқан ірі қалалар ығыстырып, егістік жер тарыла түсуде.
Жапондардың салттары
thumb Жапондардың тұрмыс-тіршілігінде басқа бір мәдениетке ұқсамайтын өзіндік салты мол сақталған. Жапон үйлерінде жиһаз аз болады, еденіне күріш сабанынан тоқылған төсеніш - татами - төселеді. Жапондықтар аяқ киімдерін босағаға тастап, үйде шұлықпен немесе жалаңаяқ жүреді. Тамақтанатын әрі ұйықтайтын жері – еден. Сондықтан еденді әрқашан айнадай таза ұстайды.
Жапон өнері де, әсіресе кескіндеме өнері мен қуыршақ театры өзіндік ерекшеліктерге бай. Жапондар – сәнді гүл шоғын өте шебер жасайтын халық. Олардың дзю-до, каратэ, сумо күресі секілді ұлттық спорт түрлері бүгінде бүкіл дүние жүзіне белгілі.
Жапонияда Императордың билігі конституция арқылы шектелген: император - тек мемлекеттік символ боп табылады. Жапония Ұлыбритания сияқты – Конституциялық монархия болады.
Тарихы
thumb|[[Матсумото сарайы]] Қазіргі Жапония аумағына адамдар неолит дәуірінде қоныстана бастаған. Алғашқы тұрғындар Азия құрлығынан топ-топ болып қоныс аударған деген жорамал бар. Олар жер өңдеумен, мал шаруасымен айналысқан (Джомон және Яйои мәдениеттері). Б.з.б. 2 ғ-дан бастап тайпалар одағы қалыптасып, ямато тайпалық одағы негізінде ежелгі Жапон мемлекеті пайда болды. Орталық мемлекеттік билік күшейіп, ямато билеушілері Қытай императорына бірнеше елшілік аттандырды (6 ғ.) және осы кезден бастап ел ішінде будда діні тарай бастады. Ямато патшалары өздерін ”тенно” деп атады және бұл атау күні бүгінге дейін император деген ұғымды білдіреді. 645 жылы болған төңкерісінен кейін "Тайка" реформаларының нәтижесінде құл иелену жойылып, жалдамалы шаруалар мен ірі жер иелері пайда болды. 710 жылы алғашқы тұрақты астана Нара салынып, 784 жылы орталық Нагаоку, 794 жылы Хейан қалаларына көшірілді. 11 ғасырда да ірі-ірі әскери топтар арасында билік үшін күрес басталып, 1192 жылдан бастап үкімет билігі тек сөз жүзінде ғана сақталды. Шогундер елді әскербасыларының (буши) көмегімен басқарды. Бусилардың төменгі бөлігі ұсақ жер иелерінен тұрып, самурай деп аталды. Қытай мен Кореяны басып алған Шыңғыс хан империясы 1274 жылы және 1288 жылы екі рет Жапонияға сәтсіз жорық жасады. Елде 13 ғасырдан бастап сауда және қолөнер бірлестіктері (дза) көптеп құрыла бастады. Қалалардың саны өсті. 15 — 16 ғасырларда Қытай және Кореямен арадағы сауда дамыды. Кен орындары (алтын, күміс, мыс) пайда болды. Жапония жеріне алғаш рет еуропалықтар (1542 жылы португалдар, 1584 жылы испандар), христиан миссионерлері келе бастады. Иеясу Токугава (1542 — 1616) елдің бірігуін аяқтап, 1603 жылы сегун болып жарияланды. Токугава әулетінің билігі 1867 жылға дейін созылды. Аймақ билеушілері (даймё) үлкен жасақ ұстады. Оларға самурайлар қызмет етіп, еңбектері үшін күріш түрінде жалақы алды. Даймелердің үстінен қатаң бақылау орнатылды. Халық 4 әлеуметтік жікке (самурайлар, шаруалар, қолөнершілер, саудагерлер) бөлінді. Үкімет еуропалықтарға қарсы арнайы заңдар шығарып, олардың елге келуіне және христиан дінін насихаттауына тыйым салды. 1641 жылдан Қытай мен Голландия көпестері үшін Нагасаки (Дешима) порты ашылды. 18 ғасырдың аяқ кезінен бастап мануфактуралар (жібек өңдеу, қағаз, т.б.) пайда болып, нарықтық қатынастар дами бастады. 1850 — 1860 жылы Жапония АҚШ және еуропа мемлекеттердің қысымымен шетелдіктер үшін жаңа порттар ашуға мәжбүр болды.
Мемлекеттік және саяси құрылым
Жапония - конституциялық монархия. 1947 жылы 3 мамырда күшіне енген Конституцияға сәйкес Жапония императоры «мемлекет пен халық бірлігінің символы» болып табылады; ол барлық мемлекеттік тағайындаулар мен шешімдерді олар үшін жауап беретін министрлер кабинетінің ұсынысы бойынша қабылдайды. Дипломатиялық кездесулерде ол мемлекет басшысының рөлін атқарады. 2019 жылдан бастап Нарухито Жапонияның императоры болды, ал оның орнына ханзада Фумихито келеді.
Әдебиеті
thumb Жапон ауыз әдебиеті мен мифологиясы жақсы дамыған. Жапон жазба әдебиетінің алғашқы үлгілері — “Коджики” шежіресі (712) мен “Манъесю” өлеңдер жинағы (759). “Коджики” ертедегі мифтік әңгімелер, аңыздардан тұрады. “Манъесю” антологиясы халық поэзиясының 4516 үлгісін және алғашқы жазба әдебиет өкілдерінің (500-дей автордың) шығармаларын қамтыған. Шығармалардың көпшілігі танка жанры үлгісінде жазылған. 9 — 10 ғасырларда жапон прозасының алғашқы үлгілері пайда болды. Мурасаки Шикибудың “Генджи — моногатори” романы (11 ғасыр) — әлем әдебиетіндегі алғашқы романдардың бірі. “Хейке — моногатори” (“Тайр әулеті туралы әңгіме”, 13 ғасыр), “Тайхейки” (“Алып әлем туралы әңгіме”, 14 ғасыр) гунки (әскери эпопея) жанрында жазылған. 15 — 16 ғасырларда поэзия жетекші рөл атқарды. Театрлар ашылып, драматургиялық шығармалар жазыла бастады. Онда, көбінесе, әскери тақырыптар қамтылды. 15 ғасырда әскери эпопеяларды серілік романдар ығыстырып шығарды. Мысалы, “Согамоногатари” (“Ағайынды Согалар туралы әңгіме”), “Ешицуне-ки” (“Ешицуне туралы әңгіме”), т.б. 17 ғасырда Ихара Сайкакудың (1642 — 1693) “Бір еркектің махаббат машақаты” (1682) романы, Чикамацу Монзаемоның (1655 — 1724) пьесалары танымал болды. Бұл жылдары ақындар Басе (1643 — 1694), Бусано (1716 — 1783), Исса (1763 — 1827) шығармалары әдебиет тарихынан елеулі орын алды. 18 ғасырда Цурия Нанбоку (1755 — 1829), Каватаке Мокуами (1816 — 1893) сияқты драматургтердің есімі танымал болды. 20 ғасырдың басында Киносита Наоенің “Отты бағана” романы, ақын Ишикава Такубокудың (1885 — 1912) “Бір уыс құм” (1910), “Көңілсіз ойыншық” (1912) шығармалары әдебиеттің даму бағытын айқындады. 2-дүниежүзілік соғыстан кейін Жапония әдебиетінде жаңа кезең пайда болды. Қоғамның ішкі қайшылықтары әдебиетте де түрліше бағыттар мен ағымдар тудырды. Дәстүрлік бағыттың өкілдері — Нагай Кафу, Сига Наоя, Масамуне Хакуте, т.б. болды. Ясунари Кавабатаға “Қарлы ел” (1947), “Мың қанатты тырна” (1951) повестері мен “Таулар дауысы” (1953), “Көне астана” (1961) романдары үшін 1968 жылы Нобель сыйлығы берілді. 20 ғасырдың 2-жартысында Шимода Сейджидің “Таңсәрі” (1970), Накадзато Кисенің “Айырық” (1963), Суми Суэннің “Өткелсіз өзен” (1970), Кубода Сейдің “Сякунаго деревнясының күнделігі” (1972) романдарында Жапонияның өткір әлеуметтік мәселелері көтерілді. Жапон әдебиетінен қазақ тіліне “Жапон ертегілері” (1959), “Жапон әңгімелері” (1965), “Хиросима қасіреті” (жинақ, 1969),Шимазаки Тоссонның “Орындалмаған өсиет”, Эндо Сюсанудың “Әйел жүрегі” (1970) кітаптары аударылды. М.Әуезов (1960), Ғ.Мүсірепов (1967) Жапонияда болып, екі ел қаламгерлері арасындағы шығармалар байланыстардың негізін қалаған.
Қазақстан мен Жапония арасындағы экономика­лық ынтымақтастық
Соңғы төрт-бес жыл бедерінде екі елдің өзара сауда-эко­номикалық қатынастары еселеп арта түскен. 2005 жылы Қазақстан мен Жапония ара­сындағы тауар айналымы 736,1 миллион долларды құраса, 2006 жылдың жарты жылында ол 439,2 миллион долларға жетіп отыр. Мұны өткен жылдың аталған мерзімімен салыстырғанда 21 пайызға артқандығын көруге болады. Ал Қазақстан Жапония рыногына негізінен ферроқорытпа, болат, титан, жерасты сирек металдарын экспорттаса, бұл ел бізге автокөліктер мен олардың бөлшектерін, сондай-ақ электр жабдықтары мен тұрмыстық техникаларды импорттап келеді.