cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Станислав Теофилович Шацкий
Шацкий Станислав Теофилович (1878-1934) - кеңес педагогы. Педагогика іс-әрекетін 1905 жылы Мәскеудің жұмысшылар шеттерінің балалар мен жасөспірімдері арасында бастады, онда басқа педагогтармен бірге Ресейдегі алғашқы балалар клубтарын ашты. 1911 жылы Калуга губерниясында «Сергек өмір» атты жазғы еңбек колониясын ұйымдастырды, онда жыл сайын жазға балалар клубтарынын 60- 80 ең белсенді балалары баратын. Колонияның негізгі міндеті бала ұжымын ұйымдастыру, балалардың шығармашылық қабілеттерін дамыту, оларға қоғамдық өмір дағдыларын еңбек негізінде үйрету үшін жағдай жасау болды. 1919 жылы «Халық ағарту бойынша бірінші тәжірибелік станция» ұйымдастырды. Шацкий тәрбиені дене өсуінен, еңбектен, ойыннан, өнерден, ақыл-ой іс-әрекетінен, әлеуметтік өмірден тұратын балалар өмірін ұйымдастыру деп түсінді. Ұжым үшін қажеттілігі түсініле отырып орындалатын еңбекке ең жоғары тәрбиелік мән берді. Оқытуды еңбекпен біріктіру оқу процесінің саналылығын аттырады деп есептеді.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Педагогика
Мэлс Азыйұлы Қосымбаев
Мэлс Қосымбаев (1970 жылы туған, Оңтүстік Қазақстан облысының Жетісай ауданы, Жылысу ауылы) – ақын, филология ғылымдарының кандидаты (1999).
Мектепте оқып жүрген кезінде аудандық, облыстық ақындар айтыстарына қатысты. 1990 жылы 3-республика ақындар айтысының, 1996 жылы өткен Жамбылдың 150 жылдық мерейтойына арналған ақындар айтысының және 2001 жылы Республика тәуелсіздігінің он жылдығына орай өткізілген айтыстың бас жүлдегері.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (Қазақстан) иегерлері Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері Санат:Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті түлектері Санат:Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті оқытушылары Санат:Дарын мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Қазақ ақындары Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары
Бәтеш төртқұлағы
Бәтеш төртқұлағы - шамамен XX ғасырдың бас кезінде салынған ескерткіш. Сарысу өзенінің төменгі сағасында, Қызылорда қаласының солтүстік-шығысында, Бәтеш қыстауының маңайында орналасқан. Құрылыс шығыңқы бедерлермен бөлінген төртбұрышты дуал. Табаны цокольмен айнала қоршалған, ал дуалдың сырт ернеуі әшекейленген. Есігі оңтүстік-шығыс жаққа қарайды, бұрыштарында кірпіштен қаланған бағаналар, ішінде батыс жақ қабырғасына жанастырыла тұрғызылған қабір бар. Бәтеш төртқұлағы күйдірілген кірпіштен тұрғызылған.
Сыртқы сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Материалдық өндіріс аясы
Материалдық өндіріс аясы — материалдық өндірісті және өндіріс үдерісіне қызмет көрсету аясын (жүктерді тасымалдау, сақтау, сұрыптау, т.б.) біріктіретін халық шаруашылығы салалары мен қызмет түрлерінің жиынтығы. Бұл аядағы қызметкерлердің еңбегі материалдық игіліктерді жасауға бағыттал-ған, өндірушілік еңбек болып табылады, ол ұлттық табысты жасайды,қоғамның басты материалдық қажеттерін қамтамасыз етеді.
Негізгі масса
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Ардақ Жамансарыұлы Әмірқұлов
Ардақ Жамансарыұлы Әмірқұлов (10 желтоқсан 1955 жыл, Жамбыл облысы, Талас ауданы, Ақкөл ауылы) - кинорежиссер.
Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институтын (С.Соловьевтің шеберханасы бойынша) бітірген (1988). .
Оның "Отырардың күйреуі" екі сериялы фильмі, Қазақстан Мемлекеттік сыйлығына (1992), Монреаль қаласында (Канада) өткен халықаралық кинофестивальда (1991) киносыншылар халықаралық ассоциациясының "Фипресси" жүлдесіне, Фигуэйра Де Фош қаласындағы (Португалия) халықаралық кинофестивальдың (1992) "Күміс табақша" жүлдесіне және Ашхабадта (Түрікменстан) 1 халықаралық кинофестивальдың (1992) "Күміс жарты ай" Бас жүлдесіне ие болған. Ал "Абай" екі сериялы фильмі (1995, "Ард-фильм" және "Қазақфильм" студиялары), Ташкент (Өзбекстан) кинофестивалінің "Күміс Семург" жүлдесін (1997); Гатчина қаласында (Ресей) өткен "Әдебиет және кино" 5-кинофестивалінде "Жастар қоғамдық қазылар алқасының жүлдесін" және Бүкілодақтық Мемлекеттік Кинематография институтының медалін алған (1998).
1997 жылы "Ард-фильм" және Қазақстан Ұлттық продюсерлік орталығы көркем фильмдерінің режиссері болған. Ол "Мутанттар" (1987) көркем фильмінің сценарийін жазған. Қазақ ұлттық Өнер академиясында курс жүргізеген (1996).
Дереккөздер
Санат:10 желтоқсанда туғандар Санат:1955 жылы туғандар Санат:Талас ауданында туғандар Санат:Қазақстан кинорежиссёрлері Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
IC 4105
IC 4105 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 4105 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Маркиафав-Микел ауруы
Маркиафав-Микел ауруы не пароксизмалды түнгі гемоглобинурия - эритроциттер мембранасы құрылымының өзгеруі салдарынан тамыр ішілік гемолизбен сипатталатын жүре пайда болған гемолиздік анемия.
Патогенезі
Пароксизмалды түнгі гемоглобинурияның патогенездік негізінде эритроциттер мембранасы құрылымының ақауы нәтижесінде олардың қан сарысуындағы комплементке сезімталдығының артуы жатыр. Бірақ, осы эритроциттер беткейінде иммуноглобулиндер табылмауы, бұл дерттің аутоагрессивті ауруларға жатпайтынын көрсетеді. Жиналған мәліметтер эритроциттердің патологиялық (жетілуге дейін дамитын) және сау екі популяциялары дербес өмір сүретінін дәлелдеп отыр.
Клиникалық көрінісі
Дерт басым көпшілік жағдайда біртіндеп басталады, кейде жедел, гемолиздік кризбен жүреді. Оған инфекция, интоксикация, улы заттармен жанасу себеп болуы мүмкін. Науқастар әлсіздікке, ентігуге, жүрек соғуына, бас айналуына, тері жамылғылары мен склераның сырғаюына, несептің қара түске боялуына, бас ауруына, кейде іштің ауырсынуына шағымданады. Оларды мұқият қарағанда әржерде орналасқан тромбофлебиттер табылуы мүмкін. Пароксизмалды түнгі гемоглобинурия кезінде бауыр мен көкбауырда тромбоздар мен инфракттар дамуына байланысты олардың ұлғаюы байқалады. Кейде инфекция мен тромбозды асқынулардың нәтижесінде науқас қайтыс болады.
Калан
Калан, Камчатка құндызы (кәмшаты), теңіз құндызы (кәмшаты) (Enhydra lutris) – – сусарлар тұқымдасына жататын жыртқыш сүтқоректі аң.
Калан, көбінесе, Тынық мұхитта (Аляскадан Калифорнияға дейін), Алеут, Командор аралдарында және Камчаткада таралған. Тіршілігінің көп уақытын суда өткізеді. Тұрқы 1,5 м-дей, салмағы 40 кг-ға дейін. Алдыңғы аяқтары қысқа, артқы аяқтары ескек тәрізді, жүзуге бейімделген. Басы жұмыр, ұзын мұрттары танауы мен құлағын жауып тұрады, құйрығы жалпақ және оның ұызндығы 35 см-ге жуық. Каланның терісін жібектей қарақоңыр немесе қара түсті қалың түк басқан. Калан теңіздің жартасты жағалауына жақын жерлерде кездеседі. Құрлықта баяу қозғалады, суда жақсы жүзеді (кейде су астында 45 мин-қа дейін болады). Суда шалқасынан жатып дем алады және ұстаған жемін (теңіз кірпісі, моллюскі, балық, шаяндарды) осылай жатып жейді, қорегін күндіз аулайды. Калан 9 ай көтеріп 1, кейде 2 күшік туады. Калан терісі бағалы аң болғандықтан, өте көп ауланған, соның нәтижесінде 19 ғасырдың ортасына қарай саны күрт азайып кетті. Қазір өте сирек кездесетін аң болғандықтан қорғауға алынып, Ресейдің “Қызыл кітабына” енгізілген (1999).
Калан, камчатка құндызы, ұзындығы 100-150 см, құйрығы, 30-36 см. Алдыңғы аяқтары қысқа, тұяқтары бунақталмаған, аяқтарының табаны мен саусақ сүйектері тұтас, жарғақты ескекке айналған. Суға сүңгігенде құлақ және танау тесіктері жабылады. Жүні қалың, жібектей биазы, қарақоңыр, кейде қара. Тынық мұхит жағалауы мен Калифорниядан Жапонияға дейін таралған. Күндіз белсенді тіршілік етеді. Ұрғашы құндыздар 8-9 ай тұқымын көтереді. 2 жылда бір ұрпақ береді. Теңіз кірпісі, былқылдақ денелілер және балықтармен қоректенеді. Бакылаудағы жануар.
Дереккөздер
Санат:Сусарлар тұқымдасы Санат:Теңіз сүтқоректілері
Қуандық Фазылұлы Жүсіпов
Дереккөздер
Санат:2 қыркүйекте туғандар Санат:1941 жылы туғандар Санат:Баянауыл ауданында туғандар Санат:Қазақстан филологтары Санат:Филология ғылымдарының докторлары Санат:Қазақ педагогикалық институты түлектері Санат:Павлодар мемлекеттік университеті оқытушылары
Бұрыш (тамақ)
Бұрыш(тамақ) — Тропиктік Америка мен муссондық Шығыс-Азияда өсетін бұта және шөптесін өсімдік туысы. 700-дей түрі бар. Ас пісіруге қара, ақ, хош иісті қалампыр бұрышы және ұнтақталған қызыл бұрыш қолданылады. Қара және ақ бұрыш — бұрыш тұқымдас тропиктік өсімдіктердің кептірілген жемісі. Қара бұрыш алу үшін жемісті піспеген кезіңде ағаш басынан алып кептіреді, ал ақ бұрыш алу үшін жемісті толық піскен кезде алады. Бұлар бір-бірінен ащылығы, иісінің өткірлігі және дәмдері жағынан ерекшеленеді. Қара бұрыштың дәмі ащы, өте өткір хош иісі бар. Тағамға жемісін бүтіндей немесе ұнталған күйінде пайдаланады. Қалампыр бұрышы — мирта тұқымдас тропикалық өсімдіктердің шала піскен жемісі. Сыртқы түрі қара бүрышқа ұқсас, ал түйірі ірірек болады. Сыртқы беті жылтыр, қарақоңыр түсті. Тағамға жемісін бүтіндей немесе ұнтақталған күйінде пайдаланады.
Дереккөздер
Санат:Өсімдіктер
Френчбург (Кентукки)
Френчбург (Frenchburg) — Кентукки штатының Мэнифе (Menifee) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 551 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.6 км² шамасында. FIPS коды — 21-29260.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Муассак-Валле-Франсез
Муассак-Валле-Франсез (Moissac-Vallée-Française) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Лозер департаментінде орналасқан. Флорак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 27,05 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 48097, пошта индексі — 48110.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 222 адамды құрады. Халық тығыздығы — 8,21 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лозер департаментінің коммуналары
Ренат Құрметжанұлы Айтаев
Айтаев Ренат Құрметжанұлы.1976 жылы 10 қыркүйекте Өскемен қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Айтаев Қурметжан Айтайұлы, «ДЭУ - Восток» ЖІІІС директоры (Өскемен қ.). Анасы - Айтаева Қанижамал Ахметқызы, «Құлыншақ» балаларға арналған дамыту орталығының педагогы. Д.М. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік техникалық университетінің инженерлік-экономика факультетін (1998) инженер-экономист мамандығы бойынша; Қазақ мемлекеттік заң академиясының заң факультетін (2001) заңгер мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2008 жылдан). 1999 жылдан - ШҚО Статистика басқармасы өнеркәсіп кәсіпорындарының мониторингі бөлімінің бас маманы. 2000 жылдан - ҚР Мемлекеттік кіріс министрлігі Талдау және болжау департаментінің жетекшісі, бас маманы. 2002 жыл- дан - ҚР Қаржы министрлігі Кіріс және шарттар департаментінің кедендік кіріс бөлімінің бастығы; 2003 жылдан - Кедендік бақылау комитетінің басқарма бастығы. 2008 жылдың маусым айынан - ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Ақпараттық қамтамасыз ету департаменті директорының м.а., 2008 жылдың тамыз айынан - департамент директоры. 2009 жылдан - ҚР Индустрия және сауда министрлігі Индустриялық-инновациялық дамуды салааралық үйлестіру департаментінің директоры. 2010 жылдың сәуір айынан ҚР Индустрия және сауда министрлігі Индустриялық саясат департаментінің директоры. 2010 жылдың маусым айынан - ҚР Премьер-министрі Кеңсесінің Индустриялық инновациялық даму белімі меңгерушісінің орынбасары 2010 жылдың қазан айынан бері - Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі Кеңсесінің Индустриялық-инновациялық даму болімінің меңгерушісі. Әскери атағы - кеден қызметінің майоры. Діни көзқарасы - «Мұсылман дінін ұстанамын». Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Хоббиі - кітап оқу, бильярд. Үйленген. Жұбайы - Айтаева Гүлназ Әскерқызы, Астана қаласының №7 мектебінің мұғалімі.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Панайотис Фиссас
Панайотис (Такис) Фиссас (Παναγιώτης (Τάκης) Φύσσας; 12 маусым 1973 жыл, Афина) — грекиялық футболшы, қорғаушы. 2004 жылғы Еуропа чемпионы.
Мансабы
Карьерасында "Панионис", "Панатинаикос", "Бенфика", "Харт оф Мидлотиан" клубтарында және Грекия Ұлттық футбол құрамасында доп тепті.
Ұлттық құрамадағы тұңғыш ойынын 1999 жылы Финляндияға қарсы өткізді. 2004 жылғы Еуропа чемпионатымен қатар 2005 жылғы Конфедерациялар кубогында ойнады.
2004 жылғы Еуропа чемпионатының символикалық құрамына енді.
Португалия және Грекия чемпионы.
Сілтемелер
Санат:Грекия футболшылары Санат:Грекия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Панионис ФК ойыншылары Санат:Панатинаикос ФК ойыншылары Санат:Бенфика ФК ойыншылары Санат:Харт оф Мидлотиан ФК ойыншылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Сен-Марсель-де-Карере
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 752 адамды құрады. Халық тығыздығы — 70,89 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
NGC 3479
NGC 3479 — Crater шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы Ормонд Стоун астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3479 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33053, NGC 3502, MCG -2-28-27, IRAS10563-1441.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз)
Шектегіш (көлік)
Дереккөздер
Санат:Транспорт
698 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:698 жылы туғандар
Түсініктемелер
*
Бурж әл-Араб
Бурж әл-Араб (برج العرب, Араб мұнарасы) — Біріккен Араб Әмірлігінің ең үлкен қаласы Дубайдағы керемет қонақ үй. 321 метрлік мұнара Джумейра жағалауынан 280 м арақашықтықта көпірмен байланысқан жасанды аралда орналасқан. Ғимараттың пішіні қайық желкеніне ұқсайды. Бурж әл-Арабты кейде «әлемдегі жалғыз Жеті жұлдызды қонақ үй» деп те атайды.
Жобасы мен құрылысы
Бурж әл-Арабты сәулетші Том Райт жобалады. Жобалау мен құрылыс жұмыстарын канадалық инженер Григория Рик басқарды. Арал құрылысы 1994 ж басталды. Ғимарат араб қайығы доудың желкеніне ұқсас түрде соғылды. Екі "қанат" V пішіндес матчта арқылы жабылды, ал оның ішінен үлкен атриум пайда болды.
Жобаның сәулетшісі мен инженер кеңесшісі Аткинс компаниясынан болды. Құрылыс алдындағы жұмыс пен құрылыс кезіндегі жұмысты бірге атқарған бас серіктес Жаңа Зеландиялық Fletcher Construction кәсіпорны болды. Қонақ үй құрылысын Оңтүстік Африкалық мердігер компания Murray & Roberts және Al Habtoor Engineering жүргізді.
Ғимарат 1999 жылы желтоқсанда ашылды.
Қонақ үйдің ерекшеліктері
Қонақ үйдің кейбір ерекшеліктері күрделі батыл инженерлік шешімдердің табуы. Қонақ үй жағалаудан 280 метр қашықтықта жасанды аралда орналасты. Іргесі мықты болу үшін тереңдігі қырық метр құрайтын 230 қада құмға қағылды.
Инженерлер арнайы эрозиядан қорғайтын төртбұрышты араның ұясына ұқсас тастар ойлап тапты. Олар болашақ аралдың іргесі болды. Жасанды аралды жасау үшін үш жыл кетті. Қонақ үй құрылысына да осындай уақыт кетті. Ғимараттағы бетонның көлемі 70,000 м³, болаттың салмағы 9 000 тонна құрады.
Ғимарат ішіндегі атриум биікітігі 180 метрге дейін жетті.
Жыландар
Жыландар (Serpentes) - бауырымен жорғалаушылар класы қабыршақтылар отрядының бір тармағы.
Бурж әл-Араб
Қонақ үйдің ерекшеліктері
Бурж әл-Араб биіктігі жағынан әлемде төртінші орын алады. Тағы бір Дубайда орналасқан Раушан қонақ үйі Бурж әл-Арабтан 11 м биік.
Апартаменттері мен номерлері
Қонақ үйді Jumeirah Group басқарады. Өзінің көлеміне қарамастан Бурж әл-Арабта тек 202 қонақ үй номерлері бар. Ең кіші бөлме ауданы 169 м², ал үлкені 780 м² ауданды алып жатыр. Бөлмелер қарама қарсы шығыс пен батыста орналасқан. Барлық бөлмелерде теңізге көрініс ашатын үлкен терезелері болды.
Жыландар
Толығырақ
Сыртқы құлақ (есту) тесігі және дабыл жарғағы болмайды. Сондықтан жыландар ауадағы дыбысты естімейді. Тілі ұзын, ұшы – айыр. Сезу қызметін тілі мен бір жұп Якобсон мүшесі атқарады. Якобсон мүшесі – кеңсіріктің ішкі жағындағы ауыз қуысына ашылатын, екінші ұшы тұйықталып біткен екі қуыс; бауырымен жорғалаушылар мен сүтқоректілерде болатын иіс сезу мүшесі (тек қолтырауын мен құстарда болмайды). Бұны дат анатомы Людвиг Якобсон ашқан. Тістері жіңішке, өткір, артқа қарай иілген, усыз жыландарда тістері жемтігін ұстау қызметін атқарады. Улы жыландардың үстіңгі жақтарында у ағатын өзекшесі бар улы тістері орналасқан, олар қозғалмалы (алға – артқа қарай) болып келеді. Жақ сүйектері бір-бірімен серпімді сіңір арқылы байланысқан. Мұндай байланыс аузын кең ашуға мүмкіндік беріп, ірі жемтіктерді тұтастай жұтуға жәрдемдеседі.
Бурж әл-Араб
Апартаменттері мен номерлері
Патша бөлмесіндегі бір күндік түнеудің бағасы 18,716 долларды құрап отыр. 2012 жылғы CNN Go-дің жасаған сарабы бойынша Әлемдегі қонақ үй номерлері ең қымбат 15 мейманхананың 12 орнын алды.
Мейрамханалар
thumb|left|Әл-Мунтаха thumb|right|Әл-Махара
Жыландар
Толығырақ
Аяқтары жоқ, тек айдаhарда, ұршық тәрізді жыландарда, соқыр жыландарда, бүрме ауызды жыландардың кейбір түрлерінде ғана жамбас белдеуінің қалдығы мен артқы аяқтарының тырнақ тәрізді жұрнағы сақталған. Иық және жамбас белдеулерінің болмауына байланысты омыртқа жотасы бөлімдерге анық жіктелмеген: қысқа әрі жуан жыландарда омыртқасының саны – 141, ал ұзын әрі жіңішкелерінде – 435-ке жетеді. Жыландар жылына 2 – 4 мәрте түлейді. Сыдырық (жыланның түлеген эпидермис қабығы) тұтастай түседі. Тіршілік ететін ортасына сәйкес реңі алуан түрлі келеді.
Бурж әл-Араб
Мейрамханалар
Әл-Мунтаха (арабша "ең биік") Парсы шығанағынан Дубайға тамаша көрініс ашылатын 200 метр биіктікте орналасқан мейрамхана. Ол консольды арқалық арқылы ғимараттан 27 метрге дейін шығып тұрады. Оған панорамды лифт арқылы көтерілуге болады.
Сүңгуір қайық секілді кемемен тағы Әл-Махара (устрица) мейрамханасына жетуге болады. Мұнда 990,000 л теңіз суын сыйдыра алатын аквариум бар. Судың қысымын ұстап тұру үшін бакты акрилді әйнектен жасаған. Оның қалыңдығы 18 см.
Жыландар
Толығырақ
Жыландар Жер шарына кең тараған (тек Антарктидада ғана кездеспейді), 3 мыңға жуық түрі белгілі. Олар 12 тұқымдасқа бірігеді. Ең көбі – сарыбас жыландар, олардың 1500-дей түрі бар.
Жыртқыш түрлері тышқантәрізділермен, бақалармен, омыртқасыздармен қоректенеді. Жылына бір рет көбейеді. Көпшілік жыландар жұмыртқа (қарашұбар жыландар, гюрзалар, т.б) салады, ал кейбіреулері (сұржыландар, бозша жыландар, т.б.) тірі туып көбейеді. Жеке дара немесе топтанып (мысалы, сұржыландар) қыстайды. Топтанып қыстайтын түрлерін халық «ордалы жыландар» деп атайды. Жылан зиянды кеміргіштер, моллюскілер және жәндіктермен қоректеніп пайда да келтіреді. Кейбір түрлерінің терісі әсемдік бұйымдар, еті тамақ жасау үшін, ал уы медицинада қолданылады.
Бурж әл-Араб
Рейтингі
Мейманхана Бес Жұлдызды Делюкс ретінде ресми түрде мойындалады. Бірақ та кейде оны "әлемдегі жалғыз Жеті Жұлдызды қонақ үй" ретінде сипаттайды. Қонақ үй басшылығы мұндай титулды өзіміз ешқашан шығарған жоқпыз дейді. Jumeirah тобының ойы бойынша алдын-ала ашылу рәсіміне қатысқан британдық журналист осы атақты қойды деп ойлайды. Ол өзінің Бурж әл-Араб мақаласында "Жоғарыда айтып өткендей мен мұндай қонақ үйді көрген емеспін және бұл Жеті Жұлдызды қонақ үй деп аталады" деп сипаттаған.
Жыландар
Толығырақ
Денесі ұзыншақ, 8 см ден 10 м, (айдахар), мүйізді қалқанша және қабыршақтарымен қапталған. Омыртқа саны әртүрлі, 141 ден 435 дейін., (opmauta 200). Кеуде сүйегі жоқ, дене омыртқалары жылжымалы қабырғаларымен қосылған. Көздері бірігіп кеткен мөлдір қабықпен қапталған Сыртқы құрақ тесігімен дауылпаз жарғағы жоқ. Ұзын тілінің ұшы айр Бас сүйектері бір-бірімен жұмсақ жалғамаларымен қосылған. Соның нәтижесінде жылан ірі жануарларды аузын кең керіп жұта алады. Тістері өткір, жіңішке, артқа қарай майысқан. Улы жыландардың жоғарғы улы тістері бар. Олардың қуыс у келетін өзегі болады. Өкпесі біреу. Қуығы жоқ. Аталықтарының копулятивтік мүшесі құйрығының түбінде тері астына орналасқан. Жылына бірнеше рет түлейді.
Жыландардың 13 тұқымдасы бар: сарбас жыландар, улы жыландар, теңіз жыландары, сұр жыландар, шұңқырбастылар, соқырлар тұқымдасы, тарауыздар, айдахарлар, аномалипидилер, біліктәрізділер, қалқан құйрықтылар, сәулелілер; 3000 түр. ТМД-да, 60 түрі белгілі. Көпшілік түрі құрлықта тіршілік етеді. Орманды жерде, шөл далада, өзендермен теңіздерде көптеген түрлері бар. Жыртқыштар. Қорегін тұтасымен жұтады. Жұмыртқа салып немесе жұмыртқада тірі туатын жануарлар. Кемірушілер, ұлулар және жәндіктердің санын реттеу зор маңызы бар. Кейбір түрлерінің терісі бағалы. Уы медицинада дәрі ретінде пайдаланылады. 16 түрі КСРО Қызыл кітабына енгізілген.
Уының емдік қасиеттері
Мысырлықтар жылан уынан түрлі дәрі-дәрмектерді жасауды ерте кезден білген. Қазіргі уақытта Мысырдағы Суэцк университетінде ұзақ, қажырлы еңбекпен жылан уының химиялық құрамы зерттеліп, таңғаларлық жаңалықтар ашылды. Жылан уынан жасалған дәрімен ракты, белсіздікті, қант диабетін емдеуге, қан тоқтатуға, қан қысымын қалыпқа келтіруге болады екен. Улы жыланның сілекей безінен бөлініп шығатын ақшыл сары не көкшіл түсті сұйықтың құрамы альбулин, глобулин, ферменттер, су, тұздардан тұрады. Жалпы, удың қасиеті жыланның түріне байланысты бөлінеді. Сұр жылан уында қанға әсер ететін геморрагин, көзілдірікті жылан уында жүйке жүйесіне әсер ететін нейротоксин болады. Жылан уынан кезінде кеңес медицинасы да май, сұйықтар түрінде дәрілер дайындаған. Ол дәрілер дәрігердің рұқсатымен қолқа демікпесін, ревматизм, артрит сияқты көптеген ауруларды емдеуге қолданады. Бір ескертетін жағдай, жылан уынан дайындалған дәрілерді туберкулез, бүйрек, бауыр аурулары бар адамдардың қолдануына болмайды.
Жылан уының емдік қасиеті ХVII ғасырда белгілі болды. Франческо Реди деген адам мұны алғаш ашқан деген мәлімет бар. Ал жүз жылдан соң тағы бір итальяндық ғалым Фелисе Фонтане удың ұңғыл-шұңғылын зерттеп, адам ағзасына әсер ету механизмін түсіндірген. Бүгінгі медицинаның басты белгісі болған символ – тілін сумаңдатқан жіңішке жылан XVI ғасырдан бастап қолданысқа енген. Бұл символды кеңес елі де 1924 жылы түпкілікті мақұлдаған.
Жылан уына қатысты тағы бір жағымды жаңалық бар. Осыдан бірер жыл бұрын Новосибирскінің дәрігер-ғалымдары ішімдік десе елең ететіндер үшін баламалы сусын жасауды қолға алыпты. Кәдімгі араққа жыланның уын қосады екен. Оның кереметі сонда, алкоголь адам ағзасына қауіп төндіретін қасиетінен айырылып қалады. Және “жылан арағын” ішкеннен адреналинді қоздыратын қуатқа еш залал келмейтін көрінеді.
Жексенбілік мектептер
Жексенбілік мектептер - оқу жексенбі күні жүргізілетін жалпы білім беретін, кәсіптік немесе діни мектептер. Ресейде XIX ғ.ортасынан бастап сауатсыз және сауаттылығы төмен жұмысшылар, шаруалар, кәсіпкерлер үшін ашылды. Қазіргі кезде діни Жексенбілік мектептер жандандырылуда, оларда балалар өз еркімен немесе ата-аналарының еркімен әлдеқандай діни ілімнің негіздерін игереді.
Бендада
Бендада (Bendada) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Жексенбілік мектептер
Дереккөздер
Escuela Dominical
Бендада
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 677 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,04 км² шамасында. Халық тығыздығы — 18,8 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Әулие Лусия.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Қызылкөл (көл, Ақмола облысы)
Географиялық орны
Ақмола облысы Аршалы ауданы Ынтымақ ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 2 км жерде, теңіз деңгейінен 310 м биіктікте жатыр.
Жер бедері мен гидрографикасы
Күрделі пішінді көлдің жағалауы негізінен жазық және ашық. Батысы мен оңтүстік жағалауында қамыс шоғырлары кездеседі. Суы қараша айының 2-онкүндігінде қатып, сәуір айының 1-онкүндігінде ериді. Алабы мал жайылымына және шабындыққа пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Аршалы ауданы көлдері
Прованс — Альпі — Лазур жағалауы
Прованс — Альпі — Лазур жағалауы (Provence-Alpes-Côte d’Azur, Provença-Aups-Còsta d'Azur — Францияның оңтүстік-шығысындағы аймақ. Басты қаласы — Марсель. Халқы — 4 916 069 адам (өңірлер арасында 3 орын).
География
Аумағы 31 400 км². Ол арқылы Дюранс, Вар және Рона өзендері ағып өтеді.
Әкімшілік бөлініс
Аймақ құрамына алты департамент кіреді:
Сілтемелер
Санат:Прованс-Альпі-Зеңгір жаға
Айдын Ақанұлы Айымбетов
Айдын Ақанұлы Айымбетов (27 шілде 1972, Заря Коммунизма ауылы, Талдықорған облысы) — қазақ ғарышкері, Халық қаһарманы. Шыққан руы жалайыр.
Білімі
Мектепті алтын медальмен бітірген. 1993 жылы Армавирдегі жоғарғы әскери авиациялық училищені "ұшқыш-истребитель" мамандығы бойынша бітірген.
Әскери қызметі
1993 жылдың мамырынан Қазақстанның Қарулы Күштерінің қатарында қызмет атқарады. Ұшқыш-истребитель. Ғарышкерлер отрядына таңдау алдында Талдықорған қаласы маңындағы авиабазада авиациялық бөлімшенің командирі болып қызмет атқарды. 2009 жылдың желтоқсанынан Қазақстан Республикасының Ұлттық ғарыш агенттiгi төрағасының кеңесшісі, агенттік департментінің директоры. 2011 жылдың наурызынан Сұлтанғазиев атындағы ғарыштық зерттеулер институтында ғарыштық технологияларды ақпараттық-білімдік қамтамасыз ету бөлімінің бастығы. 2012 жылдың көктемінен Астана қаласындағы Оқушылар сарайындағы жас ғарышкерлер мектебінде ұстаздық етеді.
Әскери атағы
Қазақстан Республикасы Әскери-әуе қызметінің полковнигі (2014 жылдан).
Марапаттары
Ғарыш кеңістігін игеруге сіңірген аса зор еңбегі, ғарышқа ұшу кезінде көрсеткен батырлығы мен ерлігі үшін Қазақстан Республикасының ғарышкері Айдын Ақанұлы Айымбетовке
Отбасылық жағдайы
Отбасылы. Жұбайының есімі - Лилия. Екі баласы бар: қызы - Диана (2000), ұлы - Әмір (1998).
Дереккөздер
Санат:Талдықорғанда туғандар Санат:Қазақстан ұшқыш-ғарышкерлері Санат:Қазақстан генерал-майорлары
Гавиан-Пейшоту
Гавиан-Пейшоту (Gavião Peixoto) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Араракара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Араракуара экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Тарихы
Қала 1924 жылы құрылған.
Бершвиль
250px|thumb|Картада орналасуы Бершвиль (Bärschwil) — Швейцарияның Золотурн кантонында орналасқан коммуна. Тирштайн округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 849 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11.20 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2611, пошта индексі — 4252.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Золотурн елді мекендері
Тас Моншақтағы Жазу
Тас Моншақтағы Жазу – Түркістан облысындағы Бөріжардан табылған моншақтағы таңба. Қазақстан ғылым академиясының Тарих, археология және этнография институтының экспедициясы1968 ж. Бөріжардағы зиратқа зерттеу жүргізгенде бір тізбек моншақ табылған.
Тізбеде 32 моншақ бар: 7-уі кішірек қара моншақ, 7-уі ірілеу ақшыл моншақ, 17-сі қызыл күрең, сарғыш моншақ, біреуі төртбұрышты, аспан түсті көк моншақ. Басқа моншақтардан ірілеу, дөңгелек моншақтың бір шеті тегістеліп, көне түркі әліпбиі үлгісімен “ес сек үс” деген үш сөз жазылған.
Жазу 6 – 7 ғ-лардағы түркі халықтарының тілінен дерек береді. Жазудың қазақша мәні: ес (дос), сек (секір), үс (үз) – “дос секір үз”. Бұл түркі халықтарының ежелгі дәстүрінде, жігіт үйленерде қалаған қыздың есімін, құлағын тістеу немесе мойнындағы моншағын үзу әдетіне байланысты болса керек.
Каланьяс
Каланьяс (Calañas) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Уэльва провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Андевало ауданында (комарка) орналасқан.
Тас Моншақтағы Жазу
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
Каланьяс
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4284 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 283 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 64 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Уэльва елді мекендері
Авиацияның қоршаған ортаға әсері
thumbАвиацияның қоршаған ортаға әсері (Влияние авиации на окружающую среду). Авиация көліктің басқа түрлері сияқты қоршаған ортаға едәуір мөлшерде әсер етеді. Авиация қоршаған ортаны шуылмен ластап, атмосфераыың газдық құрамын өзгертеді. Оттекті жағып, көміртек диоксидін бөліп, атмосфераны көміртек оксидтерімен ластайды. Авиацияның атмосфераны ластауы автомобильмен ластануға қарағанда шамамен 8 есе көп. Ұшақ қозғалтқыштары шығаратын азот оксидтері фотохрімиялық реакция нәтижесінде озон қабатын бұзады. Алайда авиация автомобиль және темір жол көліктеріне қарағанда аз қолданылатындықтан, авиациядан ластану көліктің барлық түрінің атмосфераға тигізетін зиянының 1—3 %-ын құрайды.
Дереккөздер
Санат:Экология
Нойри-Шор
Нойри-Шор — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тар-Ю өзенінің оң жағалауынан 25 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Атриз
Атриз (Hatrize) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,4 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54253, пошта индексі — 54800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 825 адамды құрады. Халық тығыздығы — 111,49 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары
Халық күн қайыруы
Халық күн қайыруы, халық календары - жыл ішіндегі айлардың, күндердің реті мен санын көрсетудің, уақыт есептеудің табиғи құбылыстарға негізделген жүйесі, мейрамдар мен тарихи, қоғамдық мәні бар уақиғалардың мерзімдерін көрсететін кітапшалар мен кестелер. Абай шығармаларында X. к. қ-на тән қараша, желтоқсан, шілде, наурыз, Ұлыстың ұлы күні, наурыздама, жылан жылы, жыяқы жылы, қой жылыт. б. қолданыстар кездеседі. Бірақ, ондағы кейбір атаулар мен сөздердің мағыналары қазіргі күн қайыруда қолданылып жүргеннен бөлектеу, «Қараша, желтоқсанмен сол бір-екі ай, Қыстың басы бірі ерте, біреуі жәй, Ерте барсам, жерімді жеп қоям деп, Ықтырмамен күзеуде отырар бай». Мұндағы қараша, желтоқсан - күздің соңғы 10-, 11- айлары. Ап, қазіргі күн қайыруда 11-, 12- айларға сай келеді. Осы күнгі ресми қолданылып жүрген күн қайыруда шілде сөзі «жаздың екінші айы» дегенді білдіреді. Шілде атауын Абай да қолданған: «Жаздыгүні шілде болғанда, Көкорай шалғын, бәйшешек Ұзарып өсіп толғанда, Күркіреп жатқан өзенге Көшіп ауыл қонғанда» - дегенде ақын жаздың бір ғана айы - шілдені емес, қырық күн шілдені - «жаз айларыңда өтетін амалды» айтып отыр. Ақын наурыз сөзін де айдың аты емес, мейрам атауы ретіңде қолданған: «Ол күңде Наурыз деген бір жазғытұрым мейрамы болып, наурыздама қыламыз деп, той, тамаша қылады екен» (1-т., 222- б.). Абайдың «Қарасөздерінде» күн қайыруға, оның ішінде жыл қайыруға қатысты аса мәнді этногр. дерек беретін «жылан жылы жылыс болады, жылқы жылы ұрыс болады, қой жылы заңгер тоғыс болады» деген сөз орамдары кездесіп отырады. X. к. қ-нда күздің ортасында өтетін 5-10 күндік амал шыбынсыз жаз деп аталады. Күн ашық, желсіз болып, жаздыгүнгідей маужырап тұрады, табиғаттың аз күндік бұл амалы күз ортасындағы кіші-гірім «жаз»тәрізді болып көрінеді. Бұл кезде шыбын-шіркей, маса-сона мүлде болмайды, олар күздің жүріп өткен алғашқы салқыны - «кіші қазанның» суығынан аман қалмайды. Ақын өзінің «Келдік тапай жерге еңді» өлеңінде сөзді шыбынсыз жаздың жанға жайлы мамыражай осындай сипатына балаған: «Қызыл тілім буынсыз, Сөзімде жаз бар шыбынсыз...» Ақын ай аттарын да жоғарыда келтірілген өлеңдеріндегі дей, бірде тура мағынасында қолданса, бірде ауыспалы мәнде, бейнелі түрде жұмсайды: «''Қарашада өмір тұр, Тоқтатсаң тоқсан көнер ме? Арттағы майда көңіл жүр, Жалынсаң, қайтып келер ме''?». Ақынның қараша деп отырғаны - «ұлғайған жас, кәрілікке бет алған шақ». Ал, арттағы май - «өтіп кеткен жастық». Тоқсан - «қыс», «тіршілік атаулының үйқыға кетер кезі»дегенге мегзейді. Әдетте, қазақ поэзиясында жастық шақты көктем мен жазға, кәрілікті күз бен қысқа балап айту дәстүрлі теңеу болып табылады. Абай осындай бұрыннан бар көркем тәсілді жай қолданып қана қоймай, оған өз жанынан бояу қосады. Мыс. , кәрілікті әдеттегідей жалпы «күз» емес, күздің нақты бір айы - қарашаға, жастықты «көктем» деген жалпылама ұғымда емес, көктемнің нақты бір айы - майға балап, сөзге жаңаша мағыналық реңк үстейді. Көркемдіктің бұдан өзге де тың тәсілдерін қолдана отырып, ұлы ақын жылдың төрт мезгілін - көктемді, күзді қазақ аулының сол кездегі тіршілігімен үйлестіре суреттеген.
Путимец
Путимец — Ресейдегі өзен. Орлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/Еділ/2231/1400/27 орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока бастауынан Орёл қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ева-Юган
Ева-Юган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Сосьва өзенінің сол жағалауынан 404 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 39 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Анатолий Иванович Томилов
Дереккөздер
Санат:1949 жылы туғандар
Нижние Ташлы
Нижние Ташлы — Башқұртстанның Шаран ауданындағы ауыл, Төменгі ташлин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 571 адамды құрады. Пошта индексі — 452645, ОКАТО коды — 80258840001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Тодорчета (Габрово облысы)
Тодорчета (Тодорчета) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5343. Телефон коды — 06717. ЕКАТТЕ коды — 81637.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Бюро
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Әндіжан көтерілісі
Әндіжан Көтерілісі(1898) – 19 ғ-дың аяғындағы Орта Азия халықтарының отаршылдық езгіге қарсы қарулы күресі. Көтеріліс 1898 ж. Әндіжан бекінісіндегі орыс гарнизонына тікелей шабуылмен басталды. Көтеріліске Жизақ, Бұхара, т.б. өзбек қалаларының тұрғындары да қолдау көрсетті.
699 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:699 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:699 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Воровская
Воровская (Кара-Бутак, Аще-Бутак) — Ресейдегі өзен. Челябі облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Урал өзенінің сол жағалауынан 2217 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені бастауынан Жоғарғы Урал су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері
Синьга (Кубань тармағы)
Синьга (Песошка) — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Иванов облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кубань өзенінің сол жағалауынан 11 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Кострома қаласынан Унжа өзенін қоспағанда Горьков су торабына (Горьков суқоймасына) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Вьетнам
Вьетнам, толық атауы Вьетнам Социалистік Республикасы (Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam) — Азияның оңтүстік-шығысында орналасқан социалистік мемлекет.
Сонау оңтүстік-шығыстағы Вьетнам жері – Оңтүстік Қытай теңізі атты шалқар айдын жағалауын қуалай 1750 километрге созылған, тауқұзды және қалың ну ормандар өңірі болып келеді. Вьетнамдықтар өз елін Бакбо (солтүстігі), Чунгбо (орта бөлігі) және Намбо (оңтүстігі) деп атайды.
Вьетнамның солтүстік аймағын Хонга (Қызыл), оңтүстігін Меконг өзендері суландырады. Социалистік Вьетнам – көп ұлтты ел: мұнда алпысқа жуық халық қоныстанған. Астанасы – Ханой. Мұнан өзге ірі қалалары – Хошимин және Хайфон. Елдің ежелгі астанасы Хюэде көне ғимараттар сақталған.
Географиясы
Вьетнам, Вьетнам Демократиялық Республикасы – Оңтүстік-Шығыс Азияда орналасқан мемлекет. Жерінің аумағы 330 мың км². Халқы 85 миллион адам (2007). Астанасы – Ханой қаласы. Халқының 88%-ы – вьеттер (жергілікті тұрғындар). Қалғандары мыонг, кхмер, таи, тхай, тағыда басқа ұсақ халықтар. Ресми тілі — вьетнам тілі.
Тұрғындары негізінен буддизмді, сонымен қатар христиан, ислам діндерін ұстанады. Мемлекет басшысы – президент. Заң шығарушы органы – Ұлттық жиналыс. Жерінің бестен төрт бөлігі таулы қыраттар. Климаты тропиктік, муссондық. Қаңтар айының орташа температурасы 15°С, шілдедегі орташа температура 26°С. Жауын-шашынның орташа мөлшері 1500 – 3000 мм. Тропикалық ормандарда піл, жолбарыс, бөкен, енеке, тағыда басқа жануарлар кездеседі. Вьетнам жерін адам баласы көне тас дәуірінен бастап қоныстана бастаған. Ең ежелгі мемлекеттік құрылым Ванланг деп аталады. Кейіннен оның орнында пайда болған Аулак пен Намвьет мемлекеттерін біздің заманымыздан бұрынғы 2 ғасырда Қытай жаулап алды да, 10 ғасырға дейін бодандықта ұстады. 11 ғасырдың ортасында бір орталыққа бағынған мемлекет құрылып, ол Дайковьет (Ежелгі Ұлы Вьет) деп аталды, 1069 жылдан Дайвьет (Ұлы Вьет) деген атауымен белгілі болды. 12 – 13 ғасырларда ел билеушілері көрші мемлекеттермен, соның ішінде Камбоджамен үздіксіз соғыс жүргізді. Вьетнам халқы 1257 – 1288 жылы үш дүркін Шыңғыс хан империясы әскерлеріне тойтарыс берді. 1407 – 1427 жылдар аралығында Қытай армиясына да қарсы күрес жүргізіп, өз тәуелсіздігін сақтап қалды. 17 ғасырдың бас кезінен бастап ел өзара қырқысқан екі мемлекетке бөлініп кетті. 1884 жылдан бастап Вьетнам толықтай Францияның отарына айналды. Франция Вьетнамға Лаос пен Камбоджаны қосып, ол жерлерді Француз Үндіқытайы деп атады. 20 ғасырдың бас кезінде елде ұлт-азаттық қозғалыс өрістеді. 1930 жылдың бас кезінде Қытайда Үндіқытай коммунистік партиясы (ҮҚКП) құрылды. 2-дүниежүзілік соғыстан кейін орын алған ұлт-азаттық қозғалысына осы партия басшылық жүргізді. Ол 1954 жылы француз армиясының жеңілуімен аяқталды. Женева келісіміне сәйкес, Вьетнам 17-ендіктің бойымен екі мемлекетке бөлініп, солтүстігінде 1959 жылы отыз бірінші желтоқсанда Вьетнам Демократиялық Республикасы құрылды, ал оңтүстігінде 1955 жылы жиырма алтыншы қазанда Вьетнам Республикасы жарияланған болатын. Елдің екіге бөлінуі, бірінің КСРО мен Қытай, екіншісінің АҚШ және оның серіктестерінің ықпалында болуы кейіннен соғысқа алып келді. 1975 жылдың басында Вьетнам Республикасындағы Сайгон режимі құлап, 1976 жылы екі Вьетнамның бірігуі аяқталды. 20 ғасырдың 90-жылдарынан бастап Вьетнамда саяси және экономикалық реформалар жүзеге аса бастады. Экономикасының негізгі салалары: мұнай, көмір, электр энергиясын өндіру және ауыл шаруашылығы (күріш, тропиктік жеміс-жидектер өсіру). Ұлттық табыс жан басына шаққанда 200 АҚШ доллары көлемінде. Алайда соңғы жылдары шетелдік инвесторлар көптеп тартылып, ел экономикасы жедел дамып келеді. Елге ең көп инвестиция бөлушілер әрі негізгі сауда серіктестері: Сингапур, Тайвань, Жапония, Оңтүстік Корея. Вьетнам — БҰҰ-ның мүшесі, оның жүз алпыс елмен дипломатиялық қарым-қатынасы бар.
Табиғаты
Жердің көп бөлігі таулы болып келеді. Теңіз жағалауына таяу ойпатты жазық Хонгха, Меконг өзендерінің атырауы. Солтүстік Вьетнамның солтүстік шығыс бөлігі - Оңтүстік Қытай платформасының жалғасы, ал оңтүстік батысы мезозойлық қатпарлы жүйеден тұрады. Платформаның докембрийлік төменгі қабаты кварцит, мәрмәр және гранитоидтан түзілген, оларды палеозойлық құм тас пен тақта тас және мезозойлық жыныс қабаттары жауып жатыр. Мезозойлық қатпарлық - кейінгі докембрий, палеозой және триас жыныстары қабаттарының жиынтығы. Оңтүстік Вьетнамның солтүстік бөлігі Үндісинай массивіне жатады. Оның үстіңгі кайнозойлық базальттардан құралған. Пайдалы қазбалары:
Климаты муссондық, субэкваторлық, ең салқын айының орташа температурасы 15 °C. Оңтүстігінде, 25,8 °C. Жылы айларының орташа температурасы 18, 29 °C болып келеді. Жауын шашынның мөлшері, 1500-3000мм.
Вьетнам тарихы
Бұрын талай ежелгі мемлекеттер Валанг, Аулак, Дайвиет, болған Вьетнам жерін 1884 жылы француз отаршылдары жаулап алды. Вьетнамдықтар күші басым жауға қарсы бостандақ күресін бастады. Олардың ондаған жыл бойы толассыз күресі 1954 жылы елге алғашқы жеңіс әкелді. Вьетнам халқы өз жерінен отаршылдарды қуып шықты. Бірақ осы кезде АҚШ оңтүстік Вьетнамды оккупацияға алып, Оңтүстік Вьетнам Республикасын құрылды. Вьетнам соғысы басталды. Вьетнам халқы өз күресін одан әрі жалғастыруға тура келді.
1975 жылдың көктемінде халықтын тоқсан жылға созылған күресі елге толық жеңіс әперді, Оңтүстік Вьетнам азат етілді. 1976 жылы Вьетнам біртұтас социалистік мемлекет болып жарияланды. Сөйтіп, Вьетнамдықтар өз елінің ұлттық бостандығы, арнамысы үшін күресудің асқақ үлгісін көрсетті.
Дереккөздер
*
Тиаго Силва
Тиаго Эмилиано да Силва (порт. Thiago Emiliano da Silva; 22 қыркүйек 1984, Рио-де-Жанейро, Бразилия) - Бразилия футболшысы, орталық қорғаушы қызметін атқарады.
«Динамо»
Ең алдымен Силва «Жувентуде» командасында ойнады, көп кешікпей Силва Еуропалық клубтарға қызығып, ең алдымен «Порту» клубында ойнап, содан кейін 2005 жылы Мәскеулік «Динамо» клубында өнер көрсетті. Силва сол кезде жалға алынған болатын. Ол сол жылы ауырып қалып, 2007 жылға дейін жалға алу мерзімі бітпей тұрып кетуге мәжбүр болды. Тиаго Мәскеу клубынан кетуге арызданды. Бірақ Мәскеу клубы Силвадан 15 млн еуро талап етті. Тиаго 2005 жылы Ресейде қатты ауырып, ол Мәскеу клубында бірде-бір ойын өткізбеді. Сол кезде Силва:
«Флуминенсе»
2006 жылы Силва өз туан жеріне қайтты. Сол жерде Силва «Флуминенсе» командасында өнерін көрсетті. Ол команданың көшбасшысының бірі атанды. Силваның арқасында «Флуминенсе» командасы 2008 жылы Либертадорес кубогына болған чемпионатта осы клуб финалға дейін жетті. Өзінің ойынының арқасында Силва Бразилия құрама-командасына қабылданып, сол командада қола медальға ие болды ( ОИ-2008).
«Милан»
2011 жылы 18 мамырда «Миланмен» келісім-шартқа отырып, 2016 жылдың 30 маусымға дейін жалданды. 27 қарашада өз елдің ішінде «Кьево» клубымен болған кездесуде, Силва капитандық байлауышпен ең алғаш рет алаңға шығып, ең алғашқы голын соқты. Бұл кездесу 4:0 мен "Милан" командасының пайдасына шешілді. Сол жылы Силва "Алтын Самба" жүлдесін ұтып алды. Бұл Бразилияның жақсы футболшыларына берілетін сыйлық болды.
«Пари Сен-Жермен»
2012 жылы 14 шілдеде «Пари Сен-Жермен» атты француз клубымен келісім-шартқа отырды. Ол 5 жыл осы командада өнерін көрсететін болды.
Дереккөздер
Санат:Бразилия футболшылары Санат:22 қыркүйекте туғандар Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Милан ФК ойыншылары Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары Санат:Порту ФК ойыншылары Санат:Динамо Мәскеу ФК ойыншылары Санат:Флуминенсе ФК ойыншылары Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары Санат:Челси ФК ойыншылары
Эльскоп
Эльскоп (Elskop) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Штайнбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 162 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 7,34 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 61 026. Муниципалитеттің басшысы — Йохен Тёльнер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Сан-Джованни-ин-Персичето
Сан-Джованни-ин-Персичето (San Giovanni in Persiceto) — Италиядағы қала, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Болонья провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 23 934 адамды құрайды (2001). Халық тығыздығы 209,2 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 114,41 км² шамасында. Пошта индексі — 40017.
Елді мекеннің қамқоршысы — Иоанн Креститель. Жыл сайынғы мерекесі — 24 маусым.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Джо Коул
Джозеф Джон (Джо) Коул (Joseph John (Joe) Cole; 8 қараша 1981, Ромфорд, Лондон) — англиялық футболшы, жартылай қорғаушы.
Клубтық
"Челси", "Ливерпуль" секілді атақты клубтарда доп тепті, Үш рет Англия чемпионы атанды. 2003 жылы "Вест Хэм" сапындағы үздік ойыншы атанды, 2006 жылы Англия Премьер-Лигасының "жыл командасы" тізіміне енді.
Ұлттық құрама
Үш бірдей әлем чемпионатына (2002, 2006, 2010), бір рет Еуропа чемпионатына (2004) қатысты. 2006 жылғы әлем чемпионатының үшінші турында Швеция қақпасына турнир тарихындағы ең әдемі голдардың бірін соқты, Өзіне әуелеп келе жатқан допты тоқтатпай теуіп, тоғыздыққа қадады.
Командалық
«Вест Хэм Юнайтед»
«Челси»
Сілтемелер
Санат:Англия футболшылары Санат:Англия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Вест Хэм Юнайтед ФК ойыншылары Санат:Челси ФК ойыншылары Санат:Ливерпуль ФК ойыншылары Санат:Лилль ФК ойыншылары Санат:Астон Вилла ФК ойыншылары Санат:Ковентри Сити ФК ойыншылары
Стратиграфиялық тұрғыдан қалқаланған қойнауқаттық жатын
Стратиграфиялық тұрғыдан қалқаланған қойнауқаттық жатын Стратиграфиялық үйлесімсіздік жазықтығы бойындағы сұйықтар мен газдарды өткізбейтін таужыныстармен шектелген жатын.
Пурежка
Пурежка — Ресейдегі өзен. Иваново облысы, Владимир облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лух өзенінің сол жағалауынан 63 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Стратиграфиялық тұрғыдан қалқаланған қойнауқаттық жатын
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Альберндорф (Ридмарк)
Альберндорф (Ридмарк) (Alberndorf in der Riedmark) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Урфар округінің құрамына енеді.
Пурежка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Клязьма Ковров қаласынан Уводь өзенін қоспағанда сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Альберндорф (Ридмарк)
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3743 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 41 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — UU, ресми идентификациялық коды — 4 16 01.