cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қаскелең жер асты су кен орны
Сипаты
Су сыйыстырғыш тау жыныстары құмды және құмды-сазды толықтырушылардан тұрады. Суландырылған тау жыныстарының қалыңдығы 150–300 м, су жатқан деңгей 85–140 м-ден (жоғарғы ысырынды конуста) 6–10 м-ге дейін (жазықта) өзгереді. Суының молдылығы су сыйыстырғыш тау жыныстарының литологиялық құрамына байланысты. Суы тұщы, минералдығы 0,2–0,4 г/л, гидрокарбонатты кальцийлі. Сулы кешеннің қалыңдығы 80 м. Жобалы бас тоған (су жинағыш) тереңдігі 150 м-ге жететін 24 ұңғымадан тұрады. Бір ұңғымаға түсетін жүктеме 100 л/с. Кен орны 1958 жылдан игерілуде.
Дереккөздер
Санат:Алматы облысы кен орындары
Скален бүртікшесі
Скален бүртікшесі (Scalene tubercle) — кішкентай бұлтиған зат болып, ол бірінші қабырғаның ішкі жақтауындағы екі ойыс арасын бойлайды, оның алды жағы субклавиялық көктамыр, оның артқы жағы субклавиялық күретамыр. Ол іштен сыртқа қарай бұлтиған, әрі алдыңғы скаленнің тұтасатын тұсы.
Питтсвилл (Мэриленд)
Питтсвилл (Pittsville) — Мэриленд штатының Wicomico округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1182 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.5 км² шамасында. FIPS коды — 24-62025.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Атом энергиясы жөніндегі агенттік
Атом энергиясы жөніндегі агенттік, Қазақстан Республикасы Білім министрлігі Ғылым академиясының Атом энергиясы жөніндегі агенттігі — атом энергиясын пайдалану және ядролық қаруларды таратпау жөніндегі мемлекеттік саясатты жүзеге асыратын басқару органы. ҚР Президентінің 1992 ж. 15 мамырдағы Жарлығымен құрылған. Агенттік өзінің уәкілеттеріне сәйкес ядролық қызметті жүргізу жөніндегі өтініштерді қарап, лицензия береді; лицензия шарттарының сақталуына мемлекет қадағалау орнатып, ядролық қызмет саласында қолдануға міндетті құжаттар тізімін бекітіп, қағидалар мен принциптерді анықтайды, меншік түріне және әкімшілік бағыныштылығына қарамастан заңды тұлғалар мен жекелеген азаматтардың іс-әрекетін бақылайды; ядролық қаруларды таратпаудың және ядролық энергияны қауіпсіз пайдаланудың халықаралық режимін қамтамасыз етуге байланысты қызметтерді атқарып, Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттікпен (МАГАТЭ) өзара ықпалдасу шараларын іске асырып, үйлестіріп отырады; арнаулы бейядролық материалдар мен ядролық технологияларды экспорттау және импортқа алу ісіне мемл. бақылау орнатып, арнаулы халықар. ұйымдармен, өзге мемл-тердің қадағалау органдарымен кәсіби байланысты өрістетіп, қажетті ғылыми-зертттеу жұмыстар жүргізеді, осы саладағы халықаралық ынтымақтастыққа қатысады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан энергетикасы
Қаратөбе (тау, Темір ауданы)
Географиялық орны
Ақтөбе облысы Темір ауданы Шұбарқұдық кентінің оңтүстік-шығысында 3 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 286 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 12 км-ге созылып жатыр, енді жері 6 км. Оңтүстігінде Қотыртас, шығысында Қарабас қыстаулары орналасқан.
Өсімдігі
Сортаңды сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, жусан, сұлыбас, изен, т.б. өсімдіктер өседі.
Дереккөздер
Санат:Темір ауданы таулары
Жадсон
Жадсон Родригес да Силва (Jadson Rodrigues da Silva; 5 тамыз 1983, Лондрина, Бразилия) — бразилиялық футболшы, "Коринтианс" клубының жартылай қорғаушысы.
Карьерасы
Кейін бразилиялық клубтар "Сан-Паулу", "Коринтианста" доп тепті. 2016 жылы бір маусым Қытайдың "Тянзың" клубында ойнады.
Ұлттық құрамада көп ойнамады, 2011 жылы Америка кубогына, 2013 жылы Конфедерациялар кубогына қатысып, бар-жоғы 8 ойында ғана алаңға шықты.
Жетістіктері
Атлетико Паранаэнсе
Шахтёр
Сан-Паулу
Коринтианс
Сілтемелер
Санат:Бразилия футболшылары Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Атлетико Паранаэнсе ФК ойыншылары Санат:Шахтер Донецк ФК ойыншылары Санат:Сан-Паулу ФК ойыншылары Санат:Коринтианс ФК ойыншылары Санат:Тянзың Цзюанзяң ФК ойыншылары
Арлена-ди-Кастро
Арлена-ди-Кастро (Arlena di Castro) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Витербо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 892 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 40 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 22 км² шамасында. Пошта индексі — 1010.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San rocco.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Танто
Дайындалуы мен құрылысы
Танто бір жүзді, кейде екі жүзі бар, ұзындығы 1 сяку (30,3см) болып келеді. Егер бұдан ұзын болса вакадзи болып кетеді. Танто имеет односторонний, иногда обоюдоострый клинок длиной до одного сяку (30,3 см). Танто кеуекті темірден (тамахаганэ) жасалуы керек және бамбуктың артқы ілмегіне мекуги түйреуішімен бекітілген алмалы сабы мен алынбалы домалақ цуба гардасы болуы керек. Танто әдетте хира-дзукури стилінді соғылады, яғни тегіс және қатты қырсыз болып шығады. Кейбір тантолар үш қырлы болады, ёроидоси деп аталып, сайыттарға тығуға арналған.
Қолданылуы
Танто тек қана көмекші қару ретінде қолданған (бастарды кесуге, харакири жасауға). Бірақ ешқашан пышақ ретінде қолданбаған(Оған арнайы кішкентай когатана пышағы болған болған).
Танто самурайларда көп қолданылған, бірақ оны дәрігерлер мен сайдагерлер қорғаныс қаруы ретінде де пайдаланған. Тіпті жоғарғы тап әйелдері оның кайкэн деген кішкентай түрін обиға (кимоно белдігі) жасырып ұстаған (қорғанысқа немесе өзін-өзі өлтіруге). Ең маңызды бекінісі тізе бүгіп, Фусими қамалы қоршауға алынған кезде оның қожайынының барлық отбасысы тұтқын болудан қашу үшін өз-өздерін өлтірген. Кейінірек бұл әрекет барлық самурайлардың ары мен адалдығының символына айналған екен.
Сонымен қатар танто қазірге дейін императорлық отбасының үйлену той рәсімдерінде қолданылады. Кейде бұны дайседа сето (екінші қылыш) ретінде де таққан.
Тарихы
Негізі танто, вакидзаси және катана «әртүрлі өлшемдегі, бірдей қылыштар» деп есептелінеді.Алғашқы танто Хэйан кезеңінде пайда болған. Гэмпэй соғыстары кезінде самурайлар мәдениеті шарықтап, әскери жүйе де дамыды. Хэйон кезеңі аяқталып жатқанда жинаққа садақ, нагитана, ұзын қылыш пен танто кірген. Камакура кезеңінде жоғарғы сападағы, жақсы жасалған, Ёсимицу (ең танымал танто жасаушы) секілді шеберлердің жасаған тантолары шыға бастады. Танто жасау Муромати кезеңінде дамығанымен, Синто (жаңа қылыштар кезеңі) кезеңінде күрт төмендеді. Бұл кезеңде жасалған тантолар өте аз. Син-Синто («жаңадан жаңа» кезең) кезеңінде оларға сұраныс тағы да артып, өндіріс көбейді. Момаяма кезеңінде оның маңыздылығы төмендеді де, Эдо кезеңінде оны ешкім тақпайтын да болды. Мэйдзи Революциясы Токугава сёгундарын құлатып, өзінің жаңа императорлық билігін құрды. Император сарай қызметкерлері ескі дәстүрлерге қайта келіп, танто тағатын болды.
Мәдени маңызы
Қазіргі Жапонияның ережелері бойынша танто ниппонның (жапон қылышы) бір түрі ретінде елдің құндылығы болып табылады. Тантоны тек қана лицензиясы бар ұсталар ғана жасай алады. Қазіргі таңда осы салада Жапонияда 300-дей адам белсенді жұмыс істеуде.
Әрбір танто лицензиялануға тиіс, тарихи тантолар да лицензияланады. Екінші Дүние Жүзі соғысында сериялық болаттан жасалған тантолар лицензиялана алмайды және жойылады. Бұл ұлттық дәстүрлермен байланысты.
Басқа түрлері
Кусунгобу — жапон салттық жіңішке, жүзі 29,7 см болатын қанжар. Практикада ёроидоси, танто, мэтэдзаси және кусунгобудің бәрі бірдей. Бұл қанжардың көмегімен самурай өзін-өзі өлтіру рәсімінде харакири немесе сэппуку жасаған.
Дайсё
Дайсёны тек қана самурайлар табы ғана қолданған. Бұл қағида киелі заң секілді сақталып, әскери көшбасшылар мен сёгундар оны әрдайым мақұлдаған.Жауынгерлер оны өте күтіп ұстап, тіпті ұйықтаған кезде жанында ұстаған. Ал басқа таптар вакидзаси немесе танто секілді қылыштарды ұстай алған. Самурай қылышы жеке қару ретінде қаралып, үнемі егесінің жанында болғанына қарамастан, самурайлар әдебіне (этикеті) сай әдетте олар үйге кірерде ұзын қылыштарын шешіп кірген (үй қызметшісінде қалдырған немесе арнайы қояын орындарда қалдырған.
Тарихы
XIV ғасырға дейін катана деп белге айланған қысқа және ұзын қылыштарды атаған.Бұл уақыттарда катана сёто ретінде қолданылса, тати қылышы дайто ретінде қолданылған.
В XIV—XV ғасырларда катана деп дайтоның қызметін атқаратын ұзын қылышты атаса, сёто ретінде қысқа вакидзаси қылышы қолданыста болды. Осыладан көріп отырғандай дайто және сёто белгілі бір қылыштардың атауы емес, олардың класстары екнін аңғарамыз. Осындай қиындықтар кейбір терминдердің қателігіне әкеп соқтырды. Мысалыға, еуропалық және басқа да әдебиеттерде қателікпен катана деп тек ұзын қылышты (дайто).
Әдетте шайқастарда тек дайсе қылыштарының біреуі ғана қолданылған. Ал екі қылышты да қолдану Рёто (両刀術) әдісіне қатысты болып, Тэнсин Сёдэн Катори Синто-рю мектебінде үйретілді.
Дереккөздер
Санат:Қарулар Санат:Самурайлар
Термиялық талдау
right|170px Термиялық талдау - затта температураны бағдарламалы өзгерту шартымен өтетін физика химиялық және химиялық процестерді зертгеудің тәсілі. Талданылатын заттан бөлініп алынған үлгіні қыздырған кезде әр түрлі физикалық, физика-химиялық процестер жүруімен қатар жылудың сіңірілуі немесе бөлінуі, үлгі салмағынын өзгеруі мүмкін. Үлгіні бір қалыпты қыздырғандагы температураны өлшеп, оның эталонның температурасымен салыстырып, туындаған экзо- не эндотермиялық эффектілерді анықтайтын тэуелділікті алады. Бұл әдісті дифференциалдық термиялық талдау деп атайды. Үлгінің массасын температураға тәуелді функция ретінде белгілей отырып, белгілі физикалық, және химиялық процестерді қалыптастыруга мүмкіндік беретін термогравиметрлік қисықты алады. Мұны термогравіметрлік талдау әдісі дейді. Мұндай қисықтың дифференциалды жазылуын дифференциалды термогравиметрлік талдауға жатқызады.
Таза қосылыстарды осы әдіс бойынша талдаған кезде, ол зерттелінетін үлгіні жеткілікті сипаттайтын нәтижелерді береді. Жекеленген қоспаларды арнаулы тәсілдер бойынша талдағанда, оларды құрамындагы жай заттарға боліп, тазартуға болады.
Шоқтықтын пішіні мен орналасуына жылудың берілуі, жылыту жылдамдығы, пештің түрі, үлгіге арналган ұяшықтың табиғаты мен кұрылымы, үлгінің табиғаты, өлшемі ықпал етеді. Мұнымен қатар маңызды параметрлердің қатарына тіркейтін қондыргының инерциялылығы, пештегі атмосфера, термопардың орналасу орны сияқтылар да жатады. Ал талданатын үлгінің табиғатынан басқа тығыздығы, жылу еткізгіштігі, бөлінетін газдың ерігіштігі, түрлеріндегі жылу, үлгіні қыздырғандағы көлем көбею дәрежесі, бірден булану мен ыдырау қабілеті және тағы басқа сияқты маңызды сипаттамалары болады.
ДТТ және ТГТ кисықтарына тәжірибе кезінде көптеген факторлар әсер етеді, сондықтан да олар түрлі оптикалық спектрлердегі нәтижені нактылы қайталай бермейді. Демек, әр түрлі аспаптарда жазылған кисықтар өзара ұқсас бола бермейді.
Термогравиметрия сандық талдау әдісі ретінде жиі пайдаланылады. ТГА немесе ДТГТ қиcықтарындағы әр түрлі түзу сызықты бөліктер әуелде алынған үлгінің аралық және соңғы өнімінің термиялық тұрактылығын анықтауға, кұрамдас бөліктердің сандық катынасын білуге мүмкіндік береді.
Таза үлгінің массасы мен оған сәйкес әрбір бөліктің массасын біле отырып, берілген сатысындағы қоспаның немесе қосылыстың кұрамын есептеуге болады. Үлгінің белгілі құрамы бойынша берілген температуралық бөлік үшін, белгілі температуралық аралықта қыздырғанда байқалатын салмақтың кемуі мен әуелгі материалдағы заттың саны арасындағы тәуелділікті анықтайды. Бұл әдіс талдаулық шөгіндіні күйдіру, температура аралығын анықтау және гравиметрлік түрді алу үшін үлкен де маңызды мәлімет береді. ТГТ автоматты түрде гравиметрлік талдау, талдамдық реагенттердің термиялық тұрақтылығы мен тазалығын айқындау, күрделі қоспа құрамын білу, затты ауада, ауасыз жағдайда. инертті ортада қыздырып зерттеу үшін қолданылады. Термоталдауда соңғы кезде дериватограф деп аталатын жана аспап жиі қолданылуда және оның атына орай осылайша, яғни дериватографиялық талдау әдісі деп аталатын әдіс пайда болды (латынның derivatus - ауытқыған, бұрылған. гректің grapho - жазамын деген сөздерінен шыққан).
left|170px Физикалық-химиялық түрлену нәтижесінде жүретін жылу эффектілерінің өзгеруімен бір мезгілде не үлгі массасының өзгеруі, не заттағы кұбылысты нақтылы сипаттайтын басқа өлшемдер тіркеледі.
Дериватографтын сезімталдығы темиератураның өзгеру жылдамдығына, үлгінің массасы мен агрегаттық күніне. Бөлшектердің өлшеміне (дисперстілігіне), температура мен оны ұстайтын қурылғы түрі мен өлшеміне, атмосфераға тәуелді.
Дериватографиялық жылу эффектілері 0,05-0,1 кДж/моль, ал салмақ өзгеруі 0,2-0,3% арасындағы дәлдікпен елшенеді. Дериватография заттардың түрлену ретін айқындауға, аралық өнімдердің саны мен құрамын анықтауға мүмкіндік береді. Онымен құймаларды, минералдарды, өсімдіктерді, биологиялық және химиялық заттарды. полимерлерді, лактарды, бояуларды, көмірді, тыңайтқыштарды және т.б. зерттеуге болады. Дериватографияны фазалық, құрылымдық, аллотроптық, изомерлік түрлендірулерді. термиялық. ыдырауды, реакция түрлерін зерттеу үшін кеңінен пайдаланады.
Дереккөздер
Санат:Аналитикалық химия Санат:Химия Санат:Ғылым Санат:Физика
Тыныс бұлшықеттері
Тыныс бұлшықеттері (Muscles of respiration) — бұл кеуде қуысының кеңеюі мен жиырылуына ықпал етіп, дем жұту мен дем шығаруға көмектесетін бұлшықеттер.
Таныс мүшелері
Тыныс мүшелері жануарлар организімінде газ алмасу қызметін атқарады. Мұнымен қатар тыныс алу жүйесінде иіс сезу, дыбыс мүшелері де орналасады.
Қызметіне қарай тыныс аппараттары тыныс жолдары және газ алмасу мүшесі болып екіге бөлінеді. Тыныс жолдарына мұрын, аңқа (жұтқыншақтың ауа жүретін бөлігі), көмекей, кеңірдек, бронхтар жатады. Газ алмасу қызметін өкпе атқарады.
Мұрын
thumb|right|200px|Мұрын анимациясы Мұрын - тыныс жолдарының басталар алдыңғы бөлімі. Мұрын қуысында ауа жылынады, су буымен дымдалады, құрамындағы шаң тозаңнан тазаланады және иіс сезу мүшесінің қатысуымен ауа құрамындағы заттардың иістері анықталады. Кейбір жануарларда мұрын дыбыс шығаруға да қатысады.
Мұрын ішкі жағынан мұрын пердесі арқылы екі мұрын қуысына бөлінеді. Мұрын қуыстарының кіреберіс тесіктері және жұтқыншаққа шығаберіс тесіктері- хоандар болады.
Мұрын қуысы ішкі бетінің тек алдыңғы жағы ғана тері тектес кілегейлі қабықпен қапталған. Бұл аумақ мұрындық кіреберіс деп аталады. Ал мұрын қуысы ішкі бетінің қалған бөлігін өзіндік мұрындық қуыс дейді. Мұрын қуысының әрбір бөлігі бүйір қабырғасындағы дорсальдік және вентральдік мұрындық кеуілжірлермен төрт өтіске бөлінеді. Олар: дорзальдік, ортаңғы және вентральді мұрындық өтістер.
Көмекей
thumb|right|200px|Көмекей құрылымы Көмекей - ол тыныс алуға керекті ауаны өткізетін тыныс жолдарына жатады. Бұнымен қатар көмекей азықты жұту кезінде тыныс жолын азық жолынан бөледі. Оның жануарлардағы негізігі қызметтерінің бірі дыбыс шығару болып табылады.
Көмекейдің ортаңғы қабығының негізін бір-бірімен қозғалмалы байланысқан 5 шеміршек түзеді, олар сақиналық, қалқанша, жұп ожауша және бөбешектік.
Шеміршектер
Шеміршектер бір-бірімен буындар арқылы қозғалмалы байланысады. Олар тіластылық сүйектің үлкен мүйіздерімен және бөбешікпен қосымша байламдар арқылы жалғасады.
Кеңірдек
Кеңірдек- түтік тәрізді мүше, көмекейді өкпе бронхтарымен жалғастырады. Қабырғасы үш қабаттан тұрады. Ортаңғы қабығын негізін тұйықталмаған шеміршек сақиналары түзеді. Кеңірдек жүректің жоғарғы жағында екі негізгі бронхтарға тарайды, бұл жерді кеңірдектің бифуркациясы дейді. Кеңірдек шеміршектері тұйықталмайтын дорсальдік ұштары өзара сақинаша байламдармен және кеңірдек еттерімен байланысады.
Кілегейлі қабығы ішкі жағынан көп қатарлы кірпікшелі эпителий мен астарланған. Кілегейлі қабықта кеңірдек бездері болады. Кеңірдектің мойындық бөлігінде сыртқы қабық- адвентиция (борпылдақ дәнекер ұлпа ), ал көкіректік бөлімінде плевра (сірлі қабық). Күйісті жануарларда және шошқада оң өкпенің алдыңғы бөлігіне қосымша кеңірдектік бронхы ажырайды.
Өкпе
Өкпе - пішіні кесілген конус тәріздес тыныс алу жүйесінің негізгі мүшесі. Құрылысы жағынан түтікшелі-көпіршікті, қомақты паренхиматозды мүше. Өкпе тыныс алу жолдарынан және газ алмасу бөлімінен тұрады. Тыныс алу жолдарын бронхиальдік тарам деп атайды.
Бөлімаралық сай арқылы өкпе краниальдік және каудальдік бөліктерге бөлінеді. Краниальдік бөлік жылқы мен түйеден басқа жануарларда өз кезегінде екі бөлікке бөлінеді. Сол өкпеде краниальдік, ортаңғы және каудальдік үш бөлік, ал оң өкпеде төртінші қосымша бөлік болады. Негізгі бронхтан бастап, бронхиолаларға дейін тарамдалуын – бронхиальдық тарам деп атайды. Бронхиолалар өкпенің газалмасу бөлімін түзетін өкпе бөлікшелеріне енеді. Өкпе бөлікшелері көпіршіктер жүйесі- альвеолярлық тарамдардан түзілген. Өкпе бөлікшесі ішінде альвеолярлық бронхиола 20-30 қысқа альвеолярлық өтістерге, олар өз кезектерінде бірнеше альвеолярлық қапшықтарға бөлінеді. Қапшықтардың қабырғалары ұсақ көпіршіктерден альвеолалардан тұрады.Аталған брохтар мен альвеолярлық тарамдар өкпенің паренхимасын түзеді.
Негізгі бронх құрылысы жағынан кеңірдекке ұқсас болып келеді. Бірақ айырмашылықтары байқалады. Үлкен брохтың кілегейлі қабығында өттік қабат жақсы дамып, шеміршек сақиналар ұқсас шеміршек пластинкаларға айналады. Ортыңғы бронхтардың кілегейлі қабығы қатпарланып тұрады. Кілегейастылық қабатта сөл бөлетін бездерді көруге болады.
Кіші бронхтардың кілегейлі қабығында бездер болмайды. Бірақ еттік қабат жақсы жетілген.
Дереккөздер
Санат:Тыныс алу
Байрон, Джордж Энсон
Джордж Энсон Байрон (Ағылш.  George Anson Byron , 8 наурыз 1789 — 1 наурыз 1868) — британдық теңіз офицері, адмирал, 7-ші лорд Байрон.
Джордж Энсон Байрон мен Шарлотта Генриетта Далластың жалғыз ұлы,вице-адмирал Джон Байронның немересі. оңға|нобай|Экспедиция маршруты Өз еркімен 1800 жылы корольдік флот құрамына кірді. Наполеон соғысы на қатысты. 1814 жылдан бастап—капитан. 1824жылы Байронға патша Камеамеа II мен патшайым Камамалудың денелерін Гаваий ге жеткізуді тапсырды. 1824жылының қыркүйегінде Англиядан жолға шықты.
1825жылдың 30шілде күнінде, Англияға қайтар жолында аралды тауып Молден деп атады.
Ссылки
Санат:8 наурызда туғандар Санат:1789 жылы туғандар Санат:1 наурызда қайтыс болғандар Санат:1868 жылы қайтыс болғандар
Пиканер
Пиканер (Кыртнесса) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Иньва өзенінің сол жағалауынан 181 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қасқарашоқы
Қасқарашоқы, Қ о с қ а р а ш о қ ы – Шағырай үстіртінің оңт.-батысындағы төбе. Ақтөбе обл. Байғанин ауд. Оймауыт а-ның оңт.-шығысында 72 км жерде орналасқан. Абс. биікт. 127 м. солт.-шығыстан оңт.-батысқа қарай 4 км-ге созылған, енді жері 1 км. Батысында Бикембай, солт-нде Бекежан артезиан құдықтары,  шығысында  Борлытау төбесі бар. сортаң топырақ жамылғысында жусан, жантақ, өлеңшөп, т.б. өсімдіктер өседі.
Нойлинген (Альтмарк)
Нойлинген (Альтмарк) (Neulingen (Altmark)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Зальцведель ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 86 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 9,93 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 81 390. Муниципалитеттің басшысы — Хельга Лехлер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
IC 3006
IC 3006 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3006 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Тоқтар Әбенұлы Есіркепов
Тоқтар Әбенұлы Есіркепов (1953 жылы туған, Түркістан облысы Мақтаарал ауданы Амангелді ауылы) – экономика ғылымдарының докторы (1997).
Алматы халық шаруашылығы институтын (1973) және Мәскеу мемлекеттік университетінің аспирантурасын (1978) бітірген. Алматы халық шаруашылық институтында стажер-зерттеуші, оқытушы (1978–81), аға оқытушы, доцент (1981–89),
Қазақ экономика және агроөнеркәсіптік кешен ұйымдастыру ғылыми-зертхана институтында бөлім меңгерушісі,
1997 жылдан «Тұран» университетінде кафедра меңгерушісі қызметін атқарады.
«Проблемы приватизации государственной собственности в условиях перехода к рыночной экономике (на примере АПК Республики Казахстан)» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады
Тоқтар Әбенұлы 183 ғылыми-зертттеу еңбектің авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1953 жылы туғандар Санат:Мақтаарал ауданында туғандар Санат:Экономика ғылымдарының докторлары
Керьямаель
Керьямаёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сыня өзенінің сол жағалауынан 151 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Айя София
Айя София (Ayasofya; Ἁγία Σοφία) немесе ресми түрде Айя-София Үлкен мешіті (Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi) — Ыстанбұлдағы мұражай ғимараты. Көне сәулет өнерінің үлгісі. Іргетасы император Ұлы Константиннің бұйрығы бойынша 325 жылы қаланған. Оны 10 мың жұмыскер 5 жылда салып бітірген. Содан бері түрлі жағдайларда талай рет қирап, талай рет қалпына келтірілген. Ғимарат 2020 жылы мешіт мәртебесіне қайтарылды.
нобай|солға|180px|Серафим мозаикасы Шығыс Рим императоры I Юстиниан 532-537 жылдар аралығында Рим империясының мемлекеттік шіркеуі үшін Константинопольдің христиан соборы ретінде салған шіркеу сол кездегі әлемдегі ең үлкен ішкі кеңістік болды және толығымен ілулі күмбезді алғашқылардың бірі болды. Бұл Византия сәулет өнерінің көрінісі болып саналады және «сәулет тарихын өзгертті» делінген. Қазіргі Юстиниан ғимараты дәл осы жерде орналасқан үшінші шіркеу болды, алайда кезінде Ника көтерілісі (Византияда 532 жылы болған көтеріліс) тәртіпсіздіктер кезінде жойылды. Кейінгі Византия сәулетінен бастап, Айя София православие шіркеуінің парадигматикалық формасына айналды және оның сәулеттік стилі мың жылдан кейін Осман мешіттеріне еліктеді. Ол «христиан әлемінде ерекше орынға ие» деп сипатталды.
Құрылысы
нобай|солға|190px|Айя София нобай|солға|180px|Iшінде
Қазіргі түрі негізінен 532-37 жылдары (император Юстинианның заманында) Анфимий және Исидор атты екі сәулетшінің қолынан шыққан үлгі-нұсқадағы қалпын сақтаған. Олардың ерекше зәулім етіп салған күмбезі 20 жыл өткен соң құлап қалып 563 жылы Родос аралы топырағынан жасалған жеңіл кірпіштен жаңа күмбез орнатылыпты.
Оның биіктігі – 55,6 м, диаметрі – 31,5 м. Күмбездіктің 40 терезесі бар. Негізгі күмбезге жанамалай жалғасқан жартылай күмбездер жүйесі ғимарат бейнесіне көкпен таласқан зәулімдік сипат береді. 1317 жылы император Андроник Палеолог ғимарат ұстындарын нығайту үшін күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізген. Айя Софья кезінде әлемнің ең үлкен ғибадатханасы болды.
Түріктерге дейін Византия империясының, кейін 500 жыл бойы (1935 жылға дейін) түріктердің діни орталығы қызметін атқарды. Ол 1453 жылы мешітке айналдырылған соң, ғимараттың ішкі көрінісі қайта көркемделді. 16-18 ғасырларда мешіт мұнаралары, қосымша құрылыстар салынды. 1935 жылы Ататүрік Айя Софияны мұражайға айналдырды.
Дереккөздер
Санат:Ыстанбұл Санат:Түркия ғимараттары мен құрылыстары
Сан-Мартино-Д'Агри
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 968 адамды құрайды. Халық тығыздығы 19 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 50 км² шамасында. Пошта индексі — 85030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базиликата елді мекендері
Пиранга
Пиранга (Piranga) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Зона-да-Мата мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Висоза экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 511 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 657,484 км² шамасында. Халық тығыздығы — 26,6 адам/км².
Тарихы
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Өткелді өзені
Өткелді (Проходная) – Үлкен Алматы өзенінің сол саласы.
Бастауы
Бастауын Іле Алатауындағы Проходной асуының мұздықтарынан, 3418 м биiктiктен алады.
Гидрологиясы
Ұзындығы 21 км, су жiберудi аудан 83,3 км2. Енi 5,0 - 6,5 м, тереңдігі 0,20 - 0,80 м. Өзен қыс айларында да ағынды, жазда тасқын қауiптi. Өзенде Алма-Арасан шипажайы орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Алматы өзендері Санат:Іле су алабы
Шығыс клубы
Шығыс клубы – мұсылман зиялыларының қоғамдық бірлестігі. 1907 ж. 1 желтоқсанда Қазан қаласында мұсылман зиялыларының ресми бірлестігі ретінде құрылды. Шығыс клубы өз мүшелері мен қонақтар үшін түрлі музыкалық және әдеби кештер, сахналық қойылымдар, халық шерулері мен ойындарын ұйымдастырып, бұл шараларға дәрістер оқу үшін түрлі ғылым салалары бойынша мамандарды шақырды. Шығыс клубы мұсылман зиялы қауымының нағыз рухани бірлесу орталығына айналды. Шығыс клубы жанында орыс-мұсылман кітапханасы, музыкалық аспаптар оркестрі жұмыс істеді. 20 ғасырдың бас кезінде императорлық Қазан университетінде, Қазан малдәрігерлік институты мен Қазан мұғалімдер семинариясында оқыған қазақ жастары Шығыс клубы жұмысына белсене қатысты, халық университеті деңгейінде өткізілетін кештерде қазақ әндері де орындалды. Қазан университетінде оқыған қазақ зиялысы, кейін Алашорда қозғалысының көрнекті қайраткерлерінің бірі болған заңгер У.Танашев клубтың белсенді мүшесі болып, Шығыс клубының басты органы – “Ақылдастар кеңесі” құрамына сайланды, Қазан мұсылмандары саяси қозғалысы басшыларының бірі болды. Шығыс клубы жұмысына қатысқан мұсылман жастары Ресей мұсылман студенттері Құрылтайын шақыру идеясын қызу қолдап, осы мақсатта 1913 ж. 14 сәуірде Хадиша Ямашеваның үйінде кеш өткізілді. Кешке Қазан университетінде оқитын қазақ жастары Б.Мәметов, И.Қашқынбаев, Ш.Бекмұхамедов, А.Имамбаев, т.б. мұсылман жастары қатысып, көпшілік дауыспен Имамбаев Бүкілресейлік мұсылман студенттері Құрылтайына делегат болып сайланды. Шығыс клубы жұмысында шыңдалған қазақ студенттері кейін көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері болды. Олардың арасында Мәметов, Танашев Алашорда үкіметі құрамына кірсе, Қашқынбаев халықтық кеңеске үміткер болды.
Пайдаланатын әдебиет
Кенжетаев Б.А., Казанские учебные заведения и процесс формирования казахской интеллигенции в середине 19 – начала 20 вв., Казань, 1998.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат: Ислам Санат: Ислам ғылымы
Үлкен Термоть-Ега
Үлкен Термоть-Ега — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пыв-Ях өзенінің оң жағалауынан 23 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Әбу Атшыбаев
Әбу Атшыбаев (1925, Атырау облысы Қияқ ауылы  – 2004) – мұнайшы, инженер.
Сити оф Плаймаус (Мичиган)
Сити оф Плаймаус (City of Plymouth) — Мичиган штатының Wayne округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 9132 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.8 км² шамасында. FIPS коды — 26-65060.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
NGC 2562
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1787 жылы 13 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2562 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23395, UGC 4345, MCG 4-20-31, ZWG 119.63, ARAK 159.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Левски (Варна облысы)
Левски (Левски) — Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Суворово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 207 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9171. Телефон коды — 051539. ЕКАТТЕ коды — 43222.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
Левски
Джеймс Гарфилд
Дже́ймс Абрам Га́рфилд (James Abram Garfield, 19 қараша 1831— 19 қыркүйек 1881) — 20- АҚШ президенті (наурыз — қыркүйек 1881) Республикалық партияның қолбасшысы. АҚШ тарихындаға депутат болып президенттік сайлауды жеңіп алған жалғыз президент. 3 айдан соң ауыр жарақат алды; 2 жылдан соң қайтыс болды.
Мансабы
1831 жылы Огайо штатында дүниеге келді. Басында көмекші болып өмір сүрді, сөйтіп мұғалім болды, өзінің мамандығын бітірген соң арнайы республикалық хатшы болды. Ол сол қолымен французша, оң қолымен латынша жаза алатын. Және де Пифагор теоремасының жаңа дәлелдемесін ойлап тапты, сосын атақты оқу орнының мұғалімі және директоры болды. Сондай ақ Огайо штатында адвокат болып жұмыс істеді. Азаматтық соғыс бастала сала арнайы жасақ шығарып, оның командирі мен қолбасшысы болды. Сосын генерал көмекшісі ретінде 1862 жылы 11 қаңтарда оған алғыс хат берілді.
Дереккөздер
Санат:АҚШ президенттері Санат:19 қарашада туғандар
Ернияз Омаров
Ернияз Омаров (1932 жылы туған, Сырдария ауданы А.Тоқмағамбетов ауылы) – дәрігер, медицина ғылым кандидат (1974). Қазақстанның еңбек сіңірген дәрігері. Қызылорда медицина училищесін (1950), Алматы мемлекеттік медицина институтын (ҚазҰМУ), 1958 бітірген. 1950 – 52 жылдары Тереңөзек (қазіргі Сырдария) ауданының Арысқұм, Қарақұм мал жайлауында фельдшер болып жұмыс істеген. 1958 – 61 жылдары Қызылорда қаласында жедел жәрдем бөлімінде әрі кезекші дәрігер хирургия бөлімінде дәрігер-хирург болған. 1961 – 67 жылдары қалалық денсаулық сақтау бөлімінің, 1982 – 94 жылдары облыс денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі қызметтерін атқарған. Қазір облыс медицина қызметкерлері ардагерлер кеңесін және «Шапағат» қоғамдық қайырымдылық қорын басқарады. 64-тан астам ғылым еңбектің, 3 кітаптың авторы. Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісі», «Халықтар достығы» ордендері және медальдармен марапатталған.
Сілтемелер
Санат:Әдебиет
Қамаш
Қамаш (Камаш) — Қырғызстанның Талас облысы Айтматов ауданы, Бақиян айыл аймағы құрамындағы айыл.
Халқы
2009 жылы айылда 558 адам тұрған.
Дереккөздер
Санат:Айтматов ауданы елді мекендері
Шымкентнефтеоргсинтез (шнос)
Шымкентнефтеоргсинтез (ШНОС) Шымкент мұнай айырузауыты-өнімділігі жағынан Қазақстандағы екінші (Павлодар мұнай айыру зауытынан кейінгі) зауыты. Пайдалануга 1984 жылы берілген. Энергия кездерін ендіру женіндегі келешегі зор кәсіпорын болып табылады. Зауыттың қуаты жылына 6 млн. т мұнай өңдеу, өңдеудің алымдылығы (тереңдігі) әзірге 59% (1994 ж. дейін -54%). Зауыт соңғы жылдары (1998 жылы қараша айындагы келіспеушілікке дейін) негізінен Қумкелдің күкірті аз мұнайын еңдеуде. Технологиялық жаұынан Транссібірлік мұнай құбырларыныңжүйесіменэлідетыгызбайла- нысты. Қумкел кенорнынан тартылган құбыр желісінің шагын тармағы Шымкент тубіндегі Қарақойында Трансулттық мұнай құбырына туйіседі. Зауыт гидроендеудің классикалық жуйесімен (дистилляция, катализдік реформинг, гидротазарту) жумыс істейді, мазутты вакуумдық айдау, баяулатылган кокстеу қондыргылары және газды фракциялаушы қондыргы бар, катализдік крекинг қондырғысының қурылысы аяқталып келеді. Зауыт А-76 автобензинін, авиакеросинді, дизель отынын (экологиялық жағынан таза, күкірт мелшері 0,1%-дан темен), қазандық отынын (мазутты), суйылтылган газдар "нафта" бензинін т.б. шыгарады, шикізат ысырабының коэффициент (мелшері) 0,8%. Зауыт 1994-97 жылдар аралығында езінің жобалы қуатының 60-70%-дық мелшеріндей енім шығарады.
Дереккөздер
Санат:Мұнай
Санкт-Эгид-ам-Нойвальде
Санкт-Эгид-ам-Нойвальде (St. Aegyd am Neuwalde) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Лилинфельд округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2211 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 184.99 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — LF, ресми идентификациялық коды — 3 14 11.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Херберт Миттербёк саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Лимон акуласы
Биологиялық сипаттамасы
Лимон акуласы таяз тропиктік суларда тіршілік етеді. Балықтармен, лақамен ,тікенді балықпен,құстармен,сонымен қатар шаяндармен қоректенеді. Лимон акуласы көбінесе өзен сағасында,шығанақтар мен айлақтарда жүзіп жүреді.
Дереккөздер
Санат:Акулалар
Акт (театр)
Акт (латынша actus — әрекет) — драмалық шығарма немесе театр қойылымының аяқталған бір бөлімі. Акт театрда үзілістерге, сондай-ақ бірнеше кішігірім көрініс, сурет, эпизодқа бөлінуі де ықтимал. Спектакльдің 5 актге тұңғыш бөлінуі Көне Рим театрында болған. Бірқатар Шығыс елдерінің (Жапония, Иран, Қытай, Үндістан) клиссик. театрларында пьеса оншақты актге жеткен. Қазақ театрында М.О.Әуезовтің “Еңлік-Кебек” пен “Қарагөз” трагедиялары 4, ал “Тас түлек” пьесасы 5 актке бөлінген.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Әдебиет
Куй-Еган (Сороминск тармағы)
Куй-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сороминск өзенінің сол жағалауынан 80 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жаңа михайловка (Миякин ауданы)
Жаңа михайловка — Башқұртстанның Миякин ауданындағы ауыл, Менеузтамак ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 53 адамды құрады. Пошта индексі — 452082, ОКАТО коды — 80244840003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары
XXXII Олимпиада ойындары (Games of the XXXII Olympiad, Jeux de la XXXIIe Olympiade, жиі қолданылатын атауы жазғы Олимпиада ойындары 2020 (2020 Summer Olympics, Jeux Olympiques d'été de 2020) — Жапонияның Токио қаласында 2021 жылдың 23 шілде мен 8 тамыз күндері аралығанда өткізіледі.
2020 жылғы Олимпиаданың Токиода өткізілетіні 2013 жылы 7 қыркүйекте Буэнос-Айрестегі конгресте мәлім болды. Токио дауыстар саны бойынша Мадрид пен Ыстанбұлды артта қалдырды.
Олимпиада әу баста 2020 жылы жазда өткізілетін болған. Алайда әлемді жайлаған COVID-19 пандемиясының кесірінен 2020 жылы өткізілген жоқ. 2021 жылғы 20 наурызда ХОК шешімі бойынша ойындар 2021 жылы шілде-тамыз айларында өткізілетін болды, және көрерменсіз өтетіні белгілі болды. Сатылған барша билеттер қайтарылды. Ашылу салтанатына тек 950 VIP-көрермендер ғана кіргізілді.
Ойындарға 206 елден 12500 спортшы қатысып, 339 түрлі медалдарды сарапқа салды.
Олимпиада нысандары
нобай|Жапонияның ұлттық стадионы нобай|Ниппон Будокан нобай|Ариакэ гимнастика орталығы
Қазақстанның қатысуы
Толық мақаласы: 2020 Жазғы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан
Қазақстаннан Олимпиадағы спорттың 20 түрінен 94 спортшы аттанды.
Сілтемелер
Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары Санат:Жапониядағы спорт
Медет Айтуғанұлы Қағаров
Медет Айтуғанұлы Қағаров  (1940 жылы туған) - суретші-график, плакат, экслибрис, қондырғылы және кітап графикасы саласында жұмыс істейді. Өзбекстан Республикасының мәдениетке еңбек сіңірген қайраткері. Ол «Татьянаның қырдағы әні» кітабына («Жалын», 1980, қағаз, ксилография, автордың жеке қоры) 8 бет иллюстрация жасады. Көлемі шағын, композициясы ұтымды иллюстрацияның 3- беті қазақ халқының арасына «Татьянаның әні» қалай тарап, қалай танымал болғандығын баяндайды да, 5-беті ақынның бейнесін көрсетуге, сүйген қызымен кездескен сәтін беруге арналған. Сүйгенімен кездесу кезінде Абай жалынды сезім құшағында, ақындық шабыт қанаттандырған кейіпте бейнеленген.
NGC 7035A
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7035A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66257, ESO 530-15A.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Ешкімүйіз (шоқжұлдыз)
Гексаметилентетрамин
Гексаметилентетрамин ((CH2)6N4, немесе C6H12N4), (уротропин, гексамин, Methenamine (INN), 1,3,5,7-tetraazaadamantane, hexamethylenetetramine немесе hexametylenetetramine). Медицинада қабылданған халықаралық патенттелмеген атауы (МНН) метенамин.— тәттілеу дәмі бар түссіз кристалдар. 280 °C-та көмірленіп, вакуумда 230 °C-тан жоғары температурада газға айналады. Суда, күкіртті көміртекте жақсы, спирт пен хлороформда шамалы, эфир мен бензолда нашар ериді. Уротропинді аммиакты формальдегиттен конденсаттау арқылы алынады:
Дереккөздер
Санат:Аминдер Санат:Консерванттар Санат:Антибиотиктер
Сангатт
Сангатт (Sangatte) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Кале округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,28 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62774, пошта индексі — 62231.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4654 адамды құрады. Халық тығыздығы — 325,91 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Тоқбай Егізтайұлы Дауылбаев
Тоқбай Егізтайұлы Дауылбаев (1948 жылы туған, Маңғыстау ауданы Таушық ауылы) – сауда саласының маманы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Санат:1948 жылы туғандар
Арчибальд Дуглас, 5-ші Дуглас графы
Арчибальд Дуглас (1390 — 26 маусым 1439) — шотландық ақсүйек, қолбасшы және Жүзжылдық соғыс кезіндегі дипломат, 5-ші Дуглас графы (1424—1439), сонымен қатар Уигтаун, Ботвелл, Селкирк пен Этрик-Форест, Эскдейл, Лодердейл мен Аннандейл графы, Галлоуэй лорды (Шотландияда), тағы сайланған (de jure) Турень герцогы, де Лонгвиль графы мен Дён-сюр-Орон сеньоры (Францияда).
Өмірбаяны
4-ші Дуглас графы (1400—1424) мен Турень герцогы (1424), Арчибальд Дуглас пен Анабелла Драммонд (шам. 1350 — 1401) пен Шотландия королі Роберт III Стюарттың (1337—1406) үлкен қызы Маргарет Стюарттың (? — 1451) үлкен ұлдары.
1421 жылы наурыз айында ол Боже түбіндегі шайқаста ағылшындарға қарсы шайқаста француздармен бірге шайқасты және Нормандияда де Лонгвиль графы титулын алды.
1424 жылы 17 тамызда Вернёе түбіндегі шайқаста Франция дофині Карл Валуадан Турень герцогы титулын алған Арчибальд Дуглас қайтыс болды. Әкесі қайтыс болғаннан кейін оның Шотландиядағы титулдары мен мүлкін Арчибальд Дуглас иеленді, бірақ әкесінің француз иеліктерінен бас тартты. 1424 жылы Арчибальд Дуглас келіссөздер жүргізіп, король Яков I Стюартты тұтқыннан босатып алу үшін Англияға жіберілген Шотландия елшісі болды.
1425 жылы Арчибальд Дуглас Стерлинг сарайында болған Олбани герцогы, Мердок Стюарт пен оның жазаланған екі ұлын опасыздық жасады деп айыптаған отырыста сот комиссиясының мүшесі болды.
1439 жылы 26 маусымда Арчибальд Дуглас Рестальригте безгектен қайтыс болды. Атақоныс Дуглас сарайында жерленген. Оның үлкен ұлы Уильям Дуглас, 6-шы Дуглас графы мұрагер болды.
Отбасы мен балалары
1423 пен 1425 жылдар аралығында де-юре Стратерн графы Патрик Грэм мен Стратерн графинясы, Эфимии Стюарттың қызы Эфимии Грэмге үйленді (1413—1468). Олардың балалары:
Сілтеме
Санат:Шотландияда туғандар Санат:26 маусымда қайтыс болғандар Санат:Шотландияда қайтыс болғандар Санат:Шотландия қолбасшылары Санат:Дугластар Санат:Граф Дугластар Санат:XV ғасыр қолбасшылары Санат:Шотландия дипломаттары Санат:XV ғасыр дипломаттары Санат:Графтар де Лонгвиль Санат:Жүзжылдық соғыс қайраткерлері Санат:Безгектен қайтыс болғандар
Штауфен
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2454 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.58 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4210, пошта индексі — 5603.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргау елді мекендері
Таун оф Пулесвилл (Мэриленд)
Таун оф Пулесвилл (Town of Poolesville) — Мэриленд штатының Montgomery округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 4883 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10.4 км² шамасында. FIPS коды — 24-62850.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Қызылағаш (Жетісу облысы)
Қызылағаш — Жетісу облысы Ақсу ауданындағы ауыл, Қызылағаш ауылдық округі орталығы.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2256 адам (1099 ер адам және 1157 әйел адам) болса, 2009 жылы 2146 адамды (1097 ер адам және 1049 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақсу ауданы елді мекендері
Вальдемека
Вальдемека (Valdemeca (Cuenca)) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді.
Эусизия
Эусизия (Eucísia) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Вальдемека
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 101 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 70 км² шамасында.
Эусизия
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 171 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,46 км² шамасында. Халық тығыздығы — 8,4 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Қаратөбе (тау, Кіші Борсық құмы)
Қаратөбе – Кіші Борсық құмының батысындағы оқшау төбе.
Географиялық орны
Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Қарашоқат ауылының оңтүстік-батысында 55 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 222 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 2,5 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км. Солтүстігінде Жалпақтөбе, оңтүстігінде Жартау төбелері бар.
Өсімдігі
Құмайтты сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында астық тұқымдас шөптесіндер аралас жусан, бұйырғын, күйреуік, жантақ, сексеуіл, т.б. өсімдіктер өседі.
Дереккөздер
Санат:Шалқар ауданы таулары Санат:Төбелер
Баньореджо
Баньореджо (Bagnoregio) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Витербо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3639 адамды құрайды (2001). Халық тығыздығы 50,1 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 72,63 км² шамасында. Пошта индексі — 1022.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Bonaventura. Жыл сайынғы мерекесі — 14 шілде.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Вайнсберг
Вайнсберг (Weinsberg) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан қала. Штутгарт әкімшілік округіне бағынады. Хайльбронн ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 11 581 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 22,22 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 1 25 102. Қаланың басшысы — Штефан Тома.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Қасқырлы (асу)
Қасқырлы, Волчий – Жетісу (Жоңғар) Алатауының солтүстік жотасы Көкжота (2987 м) тауларындағы асу.
Географиялық орны
Жетісу облысы Сарқан ауданы жерінде орналасқан.
Жер бедері
Теңіз деңгейінен абсолюттік биіктігі 3227 м. Көкжота тауларының орта тұсында орналасқан асудан маусым–қыркүйек айларында салт атты адам өте алады. Беткейі тік құз, шатқалды келген. Кертпештелген солтүстік беткейінің етегінен Лепсі өзенінің сол саласы – Теректі өзені бастау алады.
Өсімдігі
Тау шатқалында қарағай, қайың, көктерек, арша, итмұрын, долана т.б. ағаштар мен бұта шоғырлары өскен.
Дереккөздер
Санат:Жетісу облысы асулары Санат:Жетісу Алатауы
Сынық
right|thumb|320px|Сынықтың рентгенге түсірілген суреті Сынық (fractura) – сүйек бүтіндігінің бұзылуы. Пайда болуына байланысты туа біткен және жүре пайда болған Сынық болып бөлінеді. Туа біткен Сынықтар нәресте сүйегінің құрсақ ішінде патологиялық процестер немесе анасының жарақат алуы себептерінен болады. Жүре пайда болатын Сынықтар себебіне қарай патологиялық және жарақаттық Сынық болып ажыратылады. Жарақаттық Сынық – сау сүйектің оқыстан күшті механизмі зақым алуы (соққыдан, құлап қалудан, тағы басқа), ал патологиялық Сынық көбінесе жеңіл жарақаттың асқынуы не сүйек тінінің өзінен-өзі ауырып, өзгеріске түсуі салдарынан (остеомиелит, ісік, тағы басқа) болады.
Ет пен терінің зақымдануына қарай ашық және жабық Сынық болып ажыратылады. Ашық Сынық кезінде сүйектің майдаланып сынуы, тері мен бұлшық еттің үлкен көлемде мыжылып, жаншылуы; сонымен қатар жұмсақ тіндердің қанталап, ашық жараға шаң-тозаң, инфекция түсіп жара іріңдейді. Мұндай Сынықты емдеу ұзаққа созылады. Терісі бүлінбеген жабық Сынық тез жазылады.
Сынықтың белгілері
Егер адамның қабырғасы сынса, терең тыныс алғанда не жөтелгенде ауырады.
Сынықтың бітуі – өте күрделі биологиялық процесс. Сүйектің тез бітуіне жарықшақтардың бір-бірімен дұрыс бірігуі мен сүйекті бір қалыпты ұстап тұрудың маңызы зор. Сонымен қатар Сынықтың бітуі қандай сүйектің сынғандығына да байланысты. Мысалы, саусақ сүйектері 2,5 аптада, ал ортан жіліктің басы 6 айдан астам уақытта бітеді. Сүйек жарықшақтарының арасы алшақ болып, бір-біріне дұрыс орналаспағанда немесе олардың арасында жұмсақ тіндер жаншылып қалса, бір қалыпта ұсталып тұрмаса сынықтың бітуі баяулайды немесе мүлдем бітпей қалуы, жалған буынның пайда болуы мүмкін. Сынық дұрыс бітпесе, қол-аяқтың қисаюына не қысқаруына әкеліп соқтырады. Ашық сынық кезінде жараға инфекция түсіп, іріңді инфекцияның дамуы мүмкін.
Шытынап сыну
Шытынап сыну - бұл сынудың жай түрі. Мұндай сүйектің сынған жерінде шытынаған сызат пайда болады. Морт сынудағыдай сүйек бөлініп, үгіліп теріні тесіп жарақаттамайды. Шытынап сыну да ауыртады, сынған жері домбығып іседі. Себебі сүйекте жүйкелер мен қантамырлар болғандықтан, ауырған жері тез білінеді. Мұндай жағдайда қатты таңып, ауырғаны әбден басылғанша тыныштық қалыпты сақтау керек.