cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лома Линда (Миссури)
Қала тұрғындарының саны 725 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9.3 км² шамасында. FIPS коды — 29-43672.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Кішкене Аралтөбе
Кішкене Аралтөбе – Алакөл көлінің орташа бөлігіндегі арал.
Импрунета
Импрунета (Impruneta) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Флоренция провинциясында орналасқан.
Кішкене Аралтөбе
Географиялық орны
Абай (Үржар ауданы) және Жетісу (Алакөл ауданы) облыстарының шекарасында орналасқан.
Импрунета
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 14 778 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 308 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 48 км² шамасында. Пошта индексі — 50023.
Кішкене Аралтөбе
Жер бедері
Теңіз деңгейінен 501 м биіктікте. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 2,1 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км. Оңтүстік беткейі тіктеу, пішіні үшбұрыш тәрізді келген. Арал көлге 4 – 6 м-лік террасалар арқылы ұласады. Палеозойдың орта девон және жоғары тас көмірдің түпкі жыныстарының бетін борпылдақ делювийлі шөгінділер жапқан. Топырағында жусан, т.б. сортаңды өсімдіктер өседі.
Дереккөздер
Санат:Абай облысы географиясы Санат:Жетісу облысы географиясы Санат:Алакөл аралдары
Импрунета
Елді мекеннің қамқоршысы — Евангелист Лука.
Алту-Арагуая
Алту-Арагуая (Alto Araguaia) — Бразилиядағы муниципалитет, Мату-Гросу штатында орналасқан. Оңтүстік-шығыс Мату-гросу мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алту-Арагуая экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 790 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5 538,022 км² шамасында. Халық тығыздығы — 2.49 адам/км².
Тарихы
Қала 1938 жылы құрылған.
Санат:Мату-Гроссу елді мекендері
Маломирово (Ямбол облысы)
Маломирово (Маломирово) — Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 408 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8737. Телефон коды — 04726. ЕКАТТЕ коды — 46797.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямбол облысының елді мекендері
Солтүстік Рейн-Вестфалия
Солтүстік Рейн-Вестфалия (Nordrhein-Westfalenn) — Германия жері. Астанасы — Дюссельдорф.
География
Солтүстік Рейн-Вестфалия Германии батысында Бельгия (99 км), Нидерландия (387 км), Төменгі Саксония (583 км), Гессен (269 км) және Рейнланд-Пфальц (307 км) сияқты жерлермен шекаралас орналасқан.
Солтүстік Рейн-Вестфалияның орталығы болып Рейнск-Рур аймағы саналады, Рейнск-Рур Дюссельдорфтің ірі қалаларынан, Кёльн және индустриальды Рурск аймағы (нем. Ruhrgebiet) мен Боттроп, Гельзенкирхен, Херне және солтүстіктегі Реклингхаузен, Дортмунд, Хаген және шығыстағы Хамм, Бохум, Эссен, Оберхаузен және орталықтағы Мюльхайм, Дуйсбург және батыстағы Мёрстан тұрады.
Солтүстік федералды жерді Вестфальсдық алқап (нем. Westfälisches Tiefland) құрайды. Солтүстік шығысты Тевтобургсктың орманның оңтүстік аймағы құрайды. Солтүстіктің ірі қалалары — Мюнстер, Минден және Райне, Шығыстың қалалары — Падерборн, Липпштадт и Билефельд болып саналады.
Солтүстік Рейн-Вестфалияның оңтүстігіне Зауэрланд, Зигерланд және Бергск жерлері кіреді. Бұл жерлерде халық аз қоңыстанған, ірі қалалары болып Кёльн, Бонн, Леверкузен, Бергиш-Гладбах, Вупперталь, Ремшайд, Золинген саналады. Батысында, Нидерландия мен Бельгия шекаралас жерде Нижнерейнс аймағы (нем. Niederrhein) мен Айфель жері бар.
Бұл аймақта Ахен, Мёнхенгладбах, Крефельд бар. Солтүстік Рейн-Вестфалиятың планиметриялық орталығының координатасы 51.46861°N, 7.55083°W.
Бұл орталық дортмунддық ауданның оңтүстігі Аплербек, шверт орманының солтүстік жиегінде орналасқан.
Солтүстік Рейн-Вестфалияның ірі өзендері — Рейн, Рур, Эмс, Липпе және Везер. Падерборн қаласы бойымен ағатын Падер өзені Германияның ең қысқа өзені болып саналады.
Тарихы
Екінші Дүниежүзілік соғыстан кейін қазырғы Солтүстік Рейн-Вестфалияның территориясы британияның оккупациондық зонасында орналасқан.
Жаңа территория 23 тамыз 1946 жылы бұрынғы Пруссия Вестфалия провинциясы және Рейнс провинциясының (Rheinland) солтүстік бөлігіндегі британия оккупациондық әкімшілігінде құрылды. Құрылу мақсаты - Рурс бассейніндегі (Франция талабы, Совет одағы қолдауымен) интернационализацияға қарсы тұру мақсатымен № 46 жарлық «Бұрынғы Пруссия мемлекетің Британдық аймаққа ликвидациялау және бұл жерлерді еркін жерге айналдыру» бойынша құрылды. .
Экономика
21,67 % ВВП Германия.
Политика мен әкімшілік
Солтүстік Рейн-Вестфалияның политикалық жүйесі Германияның конституциясы және федералды жерге бағынады. Неміс федералды жүйесінде Солтүстік Рейн-Вестфалиясы федерация (Gliedstaat) құрамына кіретін ел ретінде қарастырылады. Басқарушы билікті премьер-министр (Ministerpräsident) басқарады.Заң шығару билігін жер парламентті (Landtag) басқарады. Жоғарғы Конституциялық соттың инстанция болып Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінің Конституциялық соты табылады. Бундесрат ФРГ жер палатасындағы Солтүстік Рейн-Вестфалияның ең жоғарғы дауыс: алтау, Бавария, Баден-Вюртемберг пен Төменгі Саксония жерлері сияқты.Соңғы он жылда Солтүстік Рейн-Вестфалияның политикасында СДПГ үстемдік етті, бірақ 2005 жылдың мамырында билік басына Юрген Рюттгерс басқаратын коалиция ХДС/СвДП келді.
Солтүстік Рейн-Вестфалияның басқару жүйесі Әкімшілік округі мен шағын әкімшілік бірліктер құрады.
Премьер-министрлер:
Аудандар
Солтүстік Рейн-Вестфалия мынандай аудандардан тұрады (жақшаның ішінде ауданның индекстері және автомобиль номерлері көрсетілген):
Сыртқы сілтемелер
*
NGC 4653
NGC 4653 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1787 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4653 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42847, UGC 7900, MCG 0-33-6, ZWG 15.9, IRAS12412-0017.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Сыл-Ель
Сыл-Ёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Прупт өзенінің оң жағалауынан 48 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Үлкен Речка (Уксуная тармағы)
Үлкен Речка — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Новосибирск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уксунай өзенінің сол жағалауынан 120 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чумыш. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Полякша Уикипедия
Полякша Уикипедия (Wikipedia polskojęzyczna) — Уикипедияның поляк тіліндегі бөлімі. Ол 2001 жылдың 26 қыркүйегінен бастап жұмыс жасап келеді.
Санақ
2023 жылдың 1 күніне сәйкес Полякша Уикипедияда  мақала бар. қатысушы тіркелген, олардың соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны -.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Славян тілді Уикипедиялар Санат:Уикипедия бөлімдері *
Мойо-Алькантара
Мойо-Алькантара (Mojo Alcantara) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Мессина провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 830 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 101 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 98030.
Елді мекеннің қамқоршысы — Иосиф.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
IC 1047
IC 1047 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52522, MCG 3-37-38, ZWG 105.4, ZWG 104.71.
Миксиналар
Миксиналар (Myxinidae) — омыртқалылардың дөңгелекауыздылар класының монотипті отрядының тұқымдасы.
Миксиналар негізінен паразитті тіршілік етуге бейімделген. Солтүстік және Оңтүстік жарты шардың қоңыржай және субтропиктік аймақтарында аса терең емес су айдындарында (тереңдігі 1000 метрдей) кездеседі. 4 туысқа жатататын 15-тей түрі бар. өз. 1 метрге дейін (көбіне майда). Жұп көкірек, құрсақ және арқа қанаттары болмайды. Танау тесігі – біреу. Бүйірінде жұтқыншаққа ашылатын 1 – 15 жұп желбезек саңылаулары бар. Ерні жоқ, бірақ аузы бірнеше етті мұртшалармен көмкерілген, мүйізді тісшелері болады. Мөлдір тері астында орналасқан көздері нашар дамыған. Ішкі қаңқаның қызметін хорда атқарады, бас қаңқасы өте қарапайым. Басқа омыртқалылардан ерекшелігі – бұларда негізгі жүректен басқа қосымша 3 жүрегі бар (басында, бауырында, құйрығында). Терісінің астында денесінің ұзына бойына орналасқан шырыш бөлетін бездері болады. Сырттай ұрықтанады өз. 20 – 25 мм, мүйізді қатты қабығы бар жұмыртқалар салады. Олардың әрқайсысының екі ұшында шоқтанып келген ілгекті жіпшелері болады, сол арқылы бір-бірімен жалғасып, су түбіне бекиді. Түрленбей дамиды. Бірнеше рет ұрпақ береді. Миксиналар – түнгі жануарлар. Күндіз су тұнбаларында, тек басының шамалы бөлігін шығарып, көміліп жатады да, түнде белсенді тіршілік етеді, көбінесе балық, ұсақ омыртқасыздарды аулайды. Кейде акулаға да шабуыл жасайды. Сондай-ақ, олар бірнеше ай қорексіз өмір сүре алады. Миксиналардың кәсіптік маңызы жоқ, кәсіптік балық аулауға едәуір зиян келтіреді.
Дереккөздер
Санат:Жақсүйексіздер
Жаңа Кальчир
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Гальегос-де-Альтамирос
Гальегос-де-Альтамирос (Gallegos de Altamiros) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Авила ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 61 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 23 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авила елді мекендері
Фазалық жазықтық
Фазалық жазықтық - нүктесінің координатасы бір еркіндік дәрежелі динамикалық жүйенің күйімен сипатталатын жазықтық.
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Электрлік
Үлкен Крюк
Үлкен Крюк — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сылва өзенінің оң жағалауынан 314 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сылва бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Хуты-Яха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Азотты тыңайтқыштар
Азотты тыңайтқыштар — құрамында өсімдікке қорек болатын азоты бар органикалық (көң, шымтезек тағы басқалар) және минералдық заттар. Азоттың табиғи қосылысы — натрий селитрасы (NaNO3) тек Чилиде ғана кездеседі. Азотты тыңайтқыштардың көп тараған түрі: аммиак селитрасы, аммоний сульфаты, мочевина (карбамид), азотты сұйық тыңайтқыштар. Аммоний сульфаты — (NH4)2SO4 дүние жүзінде ең көп мөлшерде шығарылатын тыңайтқыш. Аммоний нитратының [(NH4)NO3] құрамында өсімдікке сіңімді азоттың мөлшері басқа азотты тыңайтқыштарға қарағанда көбірек келеді. Сұйық аммиак және онымен қанықтырылған аммоний тұздарының ерітінділері де құрамында азоты көп тыңайтқыштар болып табылады. Ал жоғары концентрлі азотты тыңайтқыштарға карбамид (мочевина) жатады. Карбамидті жануарлар жеміне де қосып пайдаланады. Ол көмір қышқыл газы мен аммиактың үлкен қысымда әрекеттесуі нәтижесінде алынады: CO2+2NH3= CO(NH2)2 + H2O. Азот топыраққа күрделі минералдық тыңайтқыштар түрінде де көптеп беріледі. Фосфор қышқылын аммиакпен әрекеттестіру арқылы аммофос алынады. Оның қышқылын бейтараптандыру дәрежесіне байланысты моноаммонийфосфат (NH4H2PO4) немесе диаммонийфосфат [(NH4)2HPO4]өндіріледі. Нитрофоска — құрамында қоректік азот, фосфор және калий бар күрделі тыңайтқыш. Оны өндірісте аммоний гидрофосфатының [(NH4)2HPO4] аммоний нитратының (NH4NO3) және калий хлоридінің (немесе сульфатының) қоспасын балқыту арқылы алады. Қазақстанда азотты тыңайтқыштар Ақтаудағы “Каскор” Акционерлік Қоғамында (аммиак селитрасы, натрофоска), Степногорск кен-химия комбинатында (нитрофоска), Тараз минералды тыңайтқыштар зауытында (аммофос) өндіріледі.
Дереккөздер:
Қазақ энциклопедиясы I том
Санат:Тыңайтқыштар Санат:Азот
Liste d'engrais
Сэйнт Мэри (Миссури)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 377 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Сент-Дженевив округы (Миссури)
Бад-Вальдзе
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 19938 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 108,54 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 4 36 009. Қаланың басшысы — Роланд Вайншенк.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 6 қалалық ауданға бөлінеді.
Куралья
Куралья (Curalha) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 518 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,36 км² шамасында. Халық тығыздығы — 70,4 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Анжыр
Анжыр (Шуга) — диаметрі бірнеше елі болатын ақ түсті іркілдек жөкеге ұқсас мұз кесекшелерінің жиынтығы. Судың ішінде немесе суқойманың бетінде пайда болатын қабыршақ мұз кристалдары. Анжыр көксоқта мен шарбымұздардан, кейде су бетіне қалқып шыққан түптік мұздардан тұрады.
Куралья
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Анжыр
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Никифор Ирченко көшесі (Астана)
Никифор Ирченко көшесі (Астана)-Никифор Ирченко көшесі Западный көшесінен басталып, Желтоқсан көшесінде аяқталады. Сарыарқа даңғылын және И.Репин, М.Горький көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 1053,3 метр.
Никифор Михайлович Ирченко (1886-1919) - Атбасар уезіндегі Маринск көтерілісі басшыларының бірі.
Тохтахун Бахтыбаев
Тохтахун Бахтыбаев - (2.3. 1923, Алматы - 16.9.1987, сонда) - актер, Қазақстанның еңбек сіңірген артисі (1977). 2-дүниежүзілік соғысына қатысқан. Сахналық -орындаушылық қызметін 1945 ж. "Қазақконцерт"шығармашылық бірлестігінде бастады. 1946 - 87 ж. Ұйғыр музыкалық драма театрында (қазіргі Ұйғыр муз. комедия театры) актер болып қызмет істеді. Сан алуан рольдерде ойнаған Бахтыбаевтың актерлік өнері өткір мінезділігімен, пластикалық және музыкалық бояуының молдығымен ерекшеленеді. Отан соғысы орденімен жөне медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1923 жылы туғандар Санат:1987 жылы қайтыс болғандар Санат:Өнер Санат:Тұлғалар
Баршынтау
Баршынтау, Әуездің күздеуі. Атамекені Бөрілідегі қыстаудан 7 шақырымдай шығыста, Қанайдың қалың қарағанының шеті.
Сол Баршынтауының (негізінде төбе) алқымындағы Аққараған деген ықтасында Әуезов туған. Зерттеушілердің Әуезовті бірде - Баршынтауда, бірде Аяққарағанда, кейде Бөріліде туды деп жазуы сондықтан.
Дереккөздер
Санат:Мұхтар Әуезов Санат:Абай ауданы (Абай облысы) географиясы
Вольфзегг (Жоғарғы Пфальц)
Вольфзегг (Жоғарғы Пфальц) (Wolfsegg (Oberpfalz)) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Пфальц әкімшілік округіне бағынады. Регенсбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1486 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 7,46 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 3 75 211. Муниципалитеттің басшысы — Вольфганг Пирцер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Пантомимика
Пантомимика - ым-ишара және сөйлеу интонациясымен қатар эмоционалдық қалыпты білдіретін форманың бір түрі болып табылатын адам денесінің қозғалысы, яғни адамдардың қарым-қатынас құралы.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Вайсенбург-Гунценхаузен (аудан)
Вайсенбург-Гунценхаузен (Landkreis Weißenburg-Gunzenhausen) — Германия ауданы. Аудан орталығы — Вайсенбург қаласы. Аудан Бавария жерінде орналасқан. Ортаңғы Франкония әкімшілік округіне бағынады. Жер аумағы 970,83 км² шамасында. Тұрғыны 94 502 адамды құрайды. Халық тығыздығы 98 адам/км². Ауданның ресми коды — 09 5 77.
Аудан 27 елді мекенге бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария аудандары
NGC 313
NGC 313 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1850 жылы 19 қарашада Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 313 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2004
Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2004 — Қазақстан Республикасының Премьер-лигасы тарихында он үшінші маусымы өтті. Премьер-лиганың он үшінші маусымының ұтыс ойынында алдыңғы маусыммен салыстырғанда қатысушылар санын 19-ға дейін өсіруге шешім қабылдады. 17, 18, 19 орындарды иеленген құрамалар Бірінші лигаға шығып қалады. 16 орынды иеленген құрама Бірінші лиганың жеңімпазымен бәсекелес ойынды өткізеді. Турнир барысында Степногорск қаласынан өнер көрсеткен Химик клубы жарыс барысында қатысуынан бас тартты.
Жарыстардың географиясы
2004 маусымындағы турнир ұтыс ойынында Қазақстанның 18 қаласынан 19 клубтар ат салысты.
Бағашұр шад Ілік қаған
Бағашұр шад Ілік қаған Кат Иль – хан Баһадүр – шад, Хйели Дучи, Ілік хан, Ел қаған, Эль қаған, Киелі хан, Ашина Доби – Шығыс Түрік қағанатының қағаны (620 – 630/34)(қытайша: 頡利可汗 - Хйели-хан Дуби; жеке есімі қытайша: 阿史那咄苾 - Ашина Доби) — 620 жылдан 630 жылға дейін билік еткен Шығыс Түрік қағанатының қағаны.
Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2004
Дереккөздер
Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:2004 жылғы футбол
Бағашұр шад Ілік қаған
Басқаруы
Таққа отырған бойда ордасын солтүстікке, Хингай тауларының баурайына көшірді. Пинянда Се Цзюй Таң империясына қарсы көтеріліс бастады және қағаннан көмек сұрады. Вуюань қаласының билеушісі Чжан Чансунь бес қаламен бірге қағанға берілді. Ли Юань қағанға Қытайдың ішкі шаруаларына араласпауын сұрап Юйвэнь Ханді жіберді. Чуло – ханның баласы Юэшэ Шэ 10 000 түрік әскерімен Ордосқа баса көктеп кіріп, Линчжоу қаласын қоршады. Қаған Ичжэн атты әйелге үйленді (ол бұның төртінші күйеуі болды), ал Шибир – хан Түрік – шадтың ұлы Шибобиді Төліс – хан, яғни, шығыс қанаттың билеушісі етті. Қаған әйелі мен оның туыстарының азғыруымен, Суй империясын қалпына келтіремін деген сылтаумен Таң империясымен соғысты. Атты әскерінің қалаларды ала алмайтынына қарамай, түркі әскері мықты болды. Ли Юань беріп отырған салық пен сый – сияпатқа қарамай қаған бейбітшілікті бұзып, Таң империясына шабуыл жасады. 621 жылдың жазында қаған бастаған 10 000 түрік әскері Яньмэнге шабуыл жасады. Губернатор Даэн шабуылдың бетін қайтарды. Ли Юань қағанмен келісімге келгісі кеп, оған елші жіберді. Бірақ қаған елшілерді тұтқынға алды. Бұған жауап ретінде император Жехай және Ашиде – тегін атты түрік елшілерін абақтыға жапты. Қаған Дайчжоуға (Шаньсиге) шабуыл жасады. Сяо Цзи бастаған Таң әскері жеңіліс тапты. Түркілер Хэдунды тонап, Яньчжоуға бағыт алды. Таң әскерлері түркілерге ауыр соққы бергісі келді. Бірақ олар жеңіліп жатты немесе шегінді. 622 жылдың басында қаған елге қайтуды ойлады.
Император Ли Юань түркі елшілерін қайтарды және бітімге келуді ұйғарды. Бірақ, Даэн атты уәзір «Түркілердің арасында жұт басталды. Соны пайдаланып олар басып алған жерлерді қайтып алуға болады» деп императорды шабуыл жасауға көндірді. Даэн генерал Дуцзи Шэнмен бірге солтүстікке аттанды. Шэн түркілер өте күшті болған соң әскеріне Синьченьде қалуға бұйрық берді. Даэн түркі әскерлерінің шабуылына ұшырады. Даэньнің өзі өлді, ал оның әскері жойылды. Түркілер шабуылдарын үдете түсті. Кат – Иль – хан Синчжоуды, Лю Хэйде Динчжоуға шабуыл жасады. Ли Гаоцзин қағанның әскерінің бетін қайтарды. Кат Иль – хан шегініп, 150 000 атты әскер жинап алды. Содан кейін Яньмэньге Бинчжоуға, Фэньчжоуға және Лучжоуға шабуылдады. Түркілер 5 мың адамды тұтқынға алды. Қаған бірнеше мың әскерін Юаньчжоу мен Линчжоуға жіберді. Қытайлар түркілердің бетін қайтару үшін әскер жинады. Оларды жеңімпаз Ли Цзяньчэн басқарды. Таң әскерлері түркілерді қоршап алды. Шэнь Фу Фэньшуй өзенінің бойында 500 адамды өлтіріп, 2000 атты айдап әкетті. Сяо И 5000 түркіні тұтқындады. Түркілер Дачжэньгунь бекінісін басып алды. Юйвэнь Синь мен Ян Шидао олардың олжасының көп бөлігін қайтарып алды. Таң патшасының көп әскерінің келе жатқанын біліп, қаған елге қарай шегінді. Соғыс 623 жылы солтүстік шекарада жалғасты. Ли Цзяньчэнді тағы да солтүстікке жіберді, бірақ түркілердің шабуылы одан әрі күшейе түсті. 624 жылы түркілер бірнеше нәтижесіз жорықтар жасады. Көп қол жинап, Бичжоуды қоршады. Ли Шиминь мен Юань Цзидің әскерлері қамалды қорғады. Қаған мен Толис – шад әрқайсысы 10 мың адамнан тұратын екі қанат әскерді бастап шықты. Қытай әскері жеңіле бастады. Сол себепті Ли Шиминь келіссөз жүргізгісі келді. Бірақ қаған оған жауап қайтарған жоқ. Сол кезде Ли Шиминь Төліс – ханға бұл дауды 100 адамды шайқастырып шешуге ұсыныс айтты. Осыны естіген қаған Төліс – ханның адалдығына күмән келтірді. Қаған Ли Юаньға бітімге келу үшін елші жіберді. Император бұған келісті. Кат Иль – хан өзінің әскерін алып кетті.
625 жылы қаған Шаньсиге шабуылдады. Синьчен түбіндегі шайқас түркілерлердің жеңісімен аяқталды. Император түркілерге қарсы өзінің ең мықты деген әскерін жіберді. Солардың бірін императордың ұлы Ли Шиминь басқарды. Түркілер Лучжоу мен Циньчжоуға дейін жерлерді өте қысқа уақыт ішінде басып алды. Қытайлықтардың үш әскері жеңіліс тапты. Бірақ, түркілер Гуанвуда күшті қарсылықққа ұшырады. Дао Цзунның әскері жеңді. Бірақ, түркілер әрі қарай жылжыды. Кездескен елді – мекеннің барлығын тонап, Юаньчжоуға бағыт алды. 626 жылы түркілер Юаньчжоу мен Линчжауды қоршады. Личжоудың түбінде оларға Ли Цзин басқарған әскер соққы берді. Түркілер шегінгенмен, олар Қытайдың жерінен кеткен жоқ. Циньчжоудың түбінде түркілер Чой Чжаодан жеңіліс тапты. Қаған Угунға шабуыл жасауға шешім қабылдады. Гаолинді қоршады. Цзиянның маңында Гин Дэюй түркілерге шабуыл жасады. 1000 адамын өлтіріп, Сыгиня Умучоны тұтқынға алды. Қаған келіссөз жүргізді. Чжишими Сыли атты түркі елшісі Чананьға барды. Сол жерде ол енді император Ли Юань емес Ли Шиминь екенін білді. Ли Шиминь келіссөзден бас тартып, елшіні Гао Шилян, Фан Сюаньлин, Чжоу Фанмен және алты атқосшысымен бірге тұтқынға алды. Ол Вэйхэ өзеніне келді. Өзеннің сол жағасында түркілердің 100 мың әскері тұрды. Астанадан императордың әскері шықты. Қытайлар өзеннен өтіп, шеп құрды. Ли Шиминь өзі қағанға келіп, оның атының жүгенінен ұстап, «бейбітшілік пен соғыстың біреуін таңда» деді. Қаған бейбітшілікті таңдап, келісімге келді.
627 жылы сеяньто, хуйхо – ұйғыр және байегу тайпалары көтеріліске шықты. Төліс – хан Шибоби олардан жеңіліс тауып, кейін шегінді. Сол үшін қаған оны қамауға алды.
Ли Шиминь қағанға кешірім жасап, оған отбасымен бірге тұруға Тайпудан үй берді. Бірақ, қаған бұрынғы әдеті бойынша киіз үйде тұрды. Көңілсіз әуендер айтып, жылап, күннен – күнге жүдей берді. 634 жылы жазда Кат Ильхан Баһадүр – шад іш құсадан қаза тапты. Кат Иль-ханның өлімінен кейін шығыстүркілер қытайлықтарға тәуелді болып қалды.
Тағы қараңыз
Санат:Шығыс Түркі қағанатының билеушілері
Нақысбек би
"Әке көрген оқ жонар" демекші, Нақысбек те әкесіне тартқан ержүрек, шешендігімен ерте атқа мініп, ел ісіне араласып кетеді. Бірақ оның атқа мінген тұсы қазақ даласының Ресей империясының темір шеңгеліне біржолата өтіп, екіжақты езгінің шегіне жеткен тұсына тура келді. Тағдыр басқа салған соң не шара!? Сол қиыншылық жағдай Накысбектің намысын ерте оятты. Сонымен ол 1890 жылдардан бастап-ақ патша үкіметінің жергілікті старшиналарына, бажыгерлеріне, кейде тіпті әскер басшыларына ашық қарсылық жасап отырды. Сол арқылы өз туған өлкесін аз да болса салықтан жеңілдетіп, отаршылардың әңгіртаяғынан халқын қорғап жүрді. Дегенмен патша үкіметінің жергілікті билеушілері Нақысбек бастаған "наразы жұртты" бірде "ақыл айтып", енді бірде жасақтарымен жасқап отырды. Оған тиылып калған ол жоқ. Одан сайын ерегісіп өршелене түседі. Накысбектің алдауға көне қоймасын сезген отаршылдар ендігі жерде оның ізіне түсіп, көзін жоюдың қамына кірісті. Мұндайды жүзеге асыратын отаршылардың көнігі айласы бар емес пе! Яғни отты өз қолымызбен көсету. Нақысбекке келгенде де отаршылардың бұл айласы іске асып жатады. Кейбір күңшіл, қызылкөз ағайындар да ендігі жерде оның ізіне түседі. Өтірікті шындай, шынды құдай ұрғандай етіп Накысбектің үстінен арызды қарша жаудырады. Сөйтіп ағайын арасына жік түседі. Кейбір сатқын пысықайлар жұртты Нақысбекке ілеспеуге, патшаға қарсы шықпауға үндейді. Сонымен баяғыдан Нақысбекке ілесіп елді, жерді қорғау үшін күресіп жүрген ағайынның біразы "тек жүрсең - тоқ жүресіңнің" кебіне көшіп, жан сақтаудың камына кірісіп кетеді. Ал патшалық Ресей үкіметінің жергілікті өкілдері күші әлсіреп, тобы азайған Нақысбектің көзін жою мақсатын жеделдете береді. Сөйтіп жүрген қиын күндердің бірінде оны Жаркенттегі уез орталығы шақыртып алады. Уезге кіргендердің ізі бар, шыққандардың ізі жоқ екенін жақсы білетін би өкімет өкіліне уәдесін беріп, басқа жолға салады да, сол түні өзіне ілескен елді бастап, Қытай асып кетеді. Ертеңіне Нақысбекті колға түсіруге келген патша әскерлері оның жұртын сипап қалады. Бұл 1910 жылдың күзі еді.
Қайда болса да отаршылдықтың аты отаршылдық қой. Қытайдағы қазақтардың да ол кезде жағдайы мәз емес еді. Бұны көрген Нақысбек ондағы халықты тағы да ауыз бірлікке шақырып, сол арқылы үкіметтің алым- салығын, езгісін жеңілдетуді көздейді. "Өзі жақсы кісіге, қайда барса орын бар" демекші ондағы жұрт Нақысбекті төбесіне көтеріп, бірер жылдан соң» ақалақшы (болыс деңгейіндегі шеи) етіп сайлап алады. Ұлтжанды адамның қолына ел тізгіні түскенін отаршылдар қашан жақтаушы еді? Оның үстіне іле генерал мекемесінің жаңа дубаны (мансап аты) ер жердегі шаруалар көтерілісінен есі кетіп, ерекше сақтық жасап отырған-ды. Сонымен ол Нақысбекті ақалақшылықтан алып тастау мақсатымен оны өзіне шақырып алады да: "Нақысбек, сенің ақалақшы болуға шартың толмайды екен. Сондықтан алдағы құрылтайда ақалақшы басқа адам болады" дейді. Дубанның ішкі есебін түсінген Нақысбек "Ол қандай шарт екен тақсыр?" деп сұрайды. "Сенің руың қазақтың ішіндегі саны шағын тайпа екен. Оның үстіне сен Ресейден келген қазақ екенсің. Сен қалай бұл елге билік жүргізбексің?" деп зілденіп отырған дубанға Нақаң: "Дұрыс тақсыр, сіз сонау Пекиннен қанша үймен келіп бізді билеп отырсыз?" деп қадала кетеді. Сөз жүйесіне жығылған дубан, Нақысбекті мол тарту-таралғымен аттандырып салады. Содан өле-өлгенше шешен ел тізгінін қолына ұстап, туған халкының жоғын- жоқтап, мұңын-мұңдап өтеді. Накысбек бидің Текес ауданының Шолақсай деген жерінен мектеп салдырып, халықтың сауат ашып, өнер-білім үйренуіне жағдай жасайды. Бала күнінде сол мектептен білім алған Үмбетай Қожакелді ақсақал: "Ол өте үлкен мектеп еді. Жүзден аса бала оқитын. Мектепте дін, математика, тіл, әдебиет, география пәндерін оқытатын ұстаздарымыздың бәрін кезінде Нақаң төңіректің төрт бұрышынан өзі жинаған еді" деп әңгімелеп отыратын... Сол сияқты Нақысбек бидің шешендік, өнерінің өзі өз алдына бөлек әңгіме.
''Албанда Нақысбек бар шығандаған, Алдынан адам қарсы шыға алмаған. 'Жапса да қанша жала Шың дубаны, Нақаңды аттан ешкім жыға алмаған, Өзіңдей Албекеңнен ұл тумапты, Бұл жайға Қожбанбет жоқ қуанбаған, ''- деп жырласа, Маралбайұлы Көдек ақын бір өлеңінде: Қобыға Суасудың құйғанында, Мен келдім Нақысбекке салам үшін. Тағынан таймай жүрген Нақаң екен, Руы Қожбанбеттің қазағысың, – деп жырласа, тағы бір көлемді толғауында: Албанның ақалақшы, зәңгісіне, Бір өлең желі тартып құрдым енді. Аласа, биік жерін түзетуге, Ұстадым осы өлеңге сүргіні енді. Бастығын Нақысбек қып аралауға, Ауылына сол кісінің жүрдім енді. Үйіне барып, бір күн қонақ болдым, Бірталай әңгіме айтты үлгілі енді. Көз салып көлеміне қарағанда, Жемісті алма ағаштай бүрлі келді. Білермен, бұрынғының шойтабаны, Маңызды, сөзі жаттық, үнді келді,- деп, тек Нақысбек ақалақшыға ғана жылы лебіз арнайды.
Ал, алымды да, шалымды Шарғын ақын Әлғазыұлы: Болаттың сен де бірісің, Нар болып туған Нақысбек Шешеннің бұлбұл тілісің, Текті жерден шығысың, Жорғадай сөзің, жүрісің,- деп толғайды.
Жетісу өңірінде халық ішіне кеңінен тараған "Жақыпберді" деп аталатын дастан бар. Онда да Нақысбек шешеннің аты ерекше ілтипатпен ауызға алынады. Мінеки, халықтың осынша ықыласы ауғаннан-ақ, Нақысбек шешеннің жай атқамінер немесе құр шонжар болмағандығын аңғаруға болады. Тағы бір айта кететін жағдай, Нақаңның осында жүргенде де, Қытайға барғанда да халықты отырықшылыққа ұйымдастыруы, соны жүзеге асыруы. Мәселен, "Тозған елдің басын тоған қосады" дегені елге мәтел болып кеткен. Нақаң осы жақта жүргенде-ақ біраз ағайындарға егіншілікпен айналысуына мұрындық болады. Сәулетті сарай салып, бау-бақша отырғызады. Содан қалған ағаштар бүгінде "Накысбектің бес терегі" деп аталады. Ал, Қытайға барғаннан кейін мектеп салдырды дедік. Онда мектептің соқа басы ғана болмаған. Мектеп салынып, іске косылғаннан кейін оның маңы шағын "калашық" болып кеткен дейді көз көргендер. Ал өзі салған сәулетті үйді бұрын Нақаңның көзі тірісінде әрі одан кейінгі біраз жылға шейін жұрт "Наканның ағаш үйі" деп атап кеткен. Сол ағаш үй салынған аңғар ол жақта күні бүгінге дейін "Нақысбек сайы" деп аталады. Накысбек көз жұмғалы (1936) бері де дүние тоғыз төңкеріліп, он оңалды. Отаршылдар екі елді де халқымыздың тарихын ұрпақ санасынан сызып тастауға қанша әрекеттенгенімен бәрібір онысынан түк шықпады. Мәселен, Қытай елінде "мәдени төңкеріс" тұсында "Нақысбек сайы" - "Жеңіс аңғары" деп өзгертіліп еді. Оны шолақ белсенділер ғана біраз күн айтты. Сонымен халық қайтадан тарихи атауын атап кетті. Алматы облысының Ұйғыр ауданына қарасты "Кетпен" ауылында Нақысбек шешеннің 130 жылдығы аталып өтті. Бұл жиында сөз алған ауыл әкімі "Ауыл орталығының бас көшесі бұдан былай "Нақысбек көшесі" деп аталатындығын хабарлады. Той барысында Нақаңның ел қорғаған ерлігі, шешендігі туралы баяндама жасалды. Әрі шешеннің тапқыр да парасатты нақыл сөздері айтылды. Енді Нақысбек шешеннің ел арасынан жинап алынған кейбір шешендік сөз, ақыл-нақылдарына келейік: Ұлықтарға Нақысбекті жамандап, шен-шекпеннен дәмелі болып жүрген сатқын ағайын дар, Нақаң елді бастап Қытайға көшкелі жатқанда бір жағы дұшпан көзі ғып, екінші жағынан өздерінің "тек жүретін ақылды кісі екенін" көрсеткісі келіп: -	Нақа, өре-түрегеліп, көше жөнелмей-ақ, ұлықтан кешірім сұрап көрсең етті. Біз де қарап жатпас ек, қадіріңді білетін ағайының едік қой, - деген ағайынсымақтарға: -	Арам қанға бит семіреді, жуындыға ит семіреді. Без тамақ болмайды, ез қолқанат болмайды. Бит пен иттің күнін көріп, без жеп, езге еріп жүргенше, алжыған төбеттей өз корама, өзім үргенше дала кезіп өлгенім артық емес пе?! - деп оларды бір түйреп өткен екен шешен.
Қасқарада ел жиылған бір бас қосуда қайта-қайта сөз сұраса да жас Нақысбекке сөз бермей қойыпты. Сонда Нақаң - "Құлға да бір кезек" деуші еді атам қазақ. Қазір ғой құл жоқ. Қотырын қасып таз да сөйледі, тілін шайнап сақау да сөйледі. Менің нем кем еді олардан? - деп сұрағанда, жиында отырған біреулер өзара күбірлесіп қалыпты. Себебі, оның алдында сөйлеген екі адамның біреуінің руы таз деген ел екен, енді біреуінің руы сақау деген ел екен. Ал айда жиын басқарап отырғандардың ішіндегі біреуінің басы таз, біреуінің тілінің мүкісі бар адам екен. Демек, Нақаңның астарлы сөзінен тіксінген ел ағалары:
-	Бұл кім еді? - деп сұраса керек. Сонда Нақаң:
-	Ұсталар кездік соғар жетесіз. Елім деген ер ұлдың тегін сұрап не етесіз? Одан гөрі ел болудың жөнін айт, айта алмасаң үйіңе қайт! - деп одан кейінгі сөзін халыққа қаратып айтқан дейді ел.
Албан ішіндегі Ағымсары мен Қосқұлақ аталас рулар. Ауыл ақсақалдары Нақысбек ақалақшыға келіп:
-	Ағымсары мен Қосқұлақтың арасы баяғыда-ақ жеті атадан асып кетті. Мал атап сойып қыз алыса берсек қайтеді? - деп өтініш жасайды. Сонда Накаң;
-	Қарындасын қатын қылуға асығып жүрген кай жарымаған?! Өзге ауылда қыз құрып қалып па? Жеті атаға толған екен деп қыз алыса беру дұрыс емес. Ең бірінші келіннен ұят кетеді, баладан мият кетеді, күйеуден мейір кетеді, ағайыннан пейіл кетеді. Екіншіден, ұрпағы кем болады. Құлқыны кең болады. Бүл әңгімені қойған жен болады, - деп рұқсат бермеген екен.
Нақысбек шешен ауылының бір жігіті "Қазақ байыса қатын алады" деп бар малын шашып екі қатын алыпты. Ал бірақ інісіне бір де қатын әпермей мал соңына салып қойыпты. Бай жігіттің мұнысын қаламай жүрген Нақаң бірде оған: -	Костап тартпа тартқанмен, құйысқандай болмайды. Қостап қатын алғанмен туысқандай болмайды. Қатыннан шыққан мүйіз сенде жоқ. інің жүре ме солай пенде боп? Ондай салт біздің елде жоқ. Нәпсіңді доғар, ініге обал! - деп ақыл айтқан дейді.
Нақыл сөздері
Нақысбек шешеннен бір бай:
-	Бай нешеу болады? - деп сұрапты.
-	Бай төртеу: жан, хан, мал, ән, - деп жауап беріпті Нақан. Онысы - отбасы - бала-шағаны, мамандық, мансапты, мал-мүлікті, өнерлі адамдар бай болады дегені екен.
Шындық бар жерде жеңіс бар.
Малды байлық деме,
Ырзығы сенде емес, жерде болады
Тексізді досым деме, </br >Олар ер емес, пенде болады.
Оттар Ли
Оттар Ли (1896 жыл - 1943 жыл 28 ақпан) - Норвег жұмысшы қозғалысының қайраткері.
Нақысбек би
Нақыл сөздері
Бермейтін сараң жоқ,
Барғанның сұрауы біледі.
Оттар Ли
Өмірі
1912 жылдан Норвегия жұмысшы партиясының (НЖП), 1921-1923 жылдары НЖП ОК-нің мүшесі. 1923 жылдан Норвегия коммунистік партиясы (НКП) ОК-не мүше. 1927 жылы НКП саяси бюросына кіргізілді. 1929 жылдан НКП-нің хатшысы. Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында Норвегияда Қарсыласу қозғалысын ұйымдастырушылардың бірі. 1942 жылы қазанда неміс-фашист басқыншыларының қолына түсіп, айуандықпен өлтіріледі.
Нақысбек би
Нақыл сөздері
Мал таппайтын еркек жоқ,
Оттар Ли
Сыртқы сілтемелер
Санат:1896 жылы туғандар Санат:Норвегияда туғандар Санат:28 ақпанда қайтыс болғандар Санат:1943 жылы қайтыс болғандар Санат:Норвегия қоғам қайраткерлері
Нақысбек би
Нақыл сөздері
Үйдегінің құрауы біледі.
Сүйенішің күшті болса,
Шабаннан желмес туады,
Сараңнан бермес туады.
Жаманнан өлмес туады.
Жүйелі сөздің өтімі болады,
Жүйесіз сөздің кетімі болады.
Тауып айтқан нақылдың.
Дау тоқтатар бекімі болады.
Есірік патша елін тыңдамайды,
Ессіз әйел ерін тыңдамайды.
Оқығанның көзі ашылады,
Оқымағанның малы шашылады
Жаяр малың болмаса жерге өкпелеме,
Сүйінтерің болмаса, ерге өкпелеме,
Төккен терің болмаса елге өкпелеме.
Валерьян Семенович Абжанов
Валерьян Семенович Абжанов (1.6.1907 – 1984, Алматы қаласы) – биология ғылымның докторы (1962), профессор (1965).
Мәскеу мемлекеттік университетін бітірген (1930). Қазақстан Ғылым Академиясының Зоология институтында палеозоология лабораториясын ұйымдастырып, өзі басқарған (1946–1964).
Ол қазақстандық геологтар Н.Н.Костенко және В.В.Лавровпен бірлесіп, Қазақстан кайнозойы үшін палеобиол. мәліметтерді биостратиграфияда қолданудың негізін қалады. Б-тың жетекшілігімен «Қазақстан флорасы мен фаунасының тарихы туралы материалдар» атты еңбегі жарық көрді. Б. 200-ден астам ғыл. жарияланымның авторы.
Дереккөздер
Санат:1 маусымда туғандар Санат:1907 жылы туғандар Санат:1984 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан биологтары Санат:Биология ғылымдарының докторлары Санат:Мәскеу мемлекеттік университеті түлектері
Сарытөбе (тау, Хромтау ауданы)
Сарытөбе – Жаман Қарғалы жəне Табантал өзендерінің аралығындағы тау.
Нақысбек би
Нақыл сөздері
Анасы ұятсыз болса,
Сарытөбе (тау, Хромтау ауданы)
Георгафиялық орны
Ақтөбе облысы Хромтау ауданы Табантал ауылының батысында 14 км жерде орналасқан.
Нақысбек би
Нақыл сөздері
Баласы миятсыз болады.
Ағайын кетісерде аңдысып калады,
Сарытөбе (тау, Хромтау ауданы)
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 382 м. Батыстан шығысқа қарай 6,5 км-ге созылған енді жері 2,5 км. Беткейі көлбеуленіп жазыққа ұласады.
Нақысбек би
Нақыл сөздері
Жалған дос кетісерде жарысып калады.
Сарытөбе (тау, Хромтау ауданы)
Өсімдігі
Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, боз, селеу, ши, тал, т.б. өсімдіктер өседі.
Дереккөздер
Санат:Хромтау ауданы таулары
Нақысбек би
Нақыл сөздері
Ұлылық пен зұлымдық тегінен,
Барлық пен жоқтың ебінен.
Қатын алып көрдің бе?
Бала бағып көрдің бе?
Түзден нәсіп тердің бе?
Қарап тұрсаң - барлығы қиын,
Дискрет сигнал
ДИСКРЕТ СИГНАЛ (Дискретный сигнал; discrete signal) — уақыт кезеңіне жөне өз деңгейіңе қарай бөліп қадамдастыру арқылы немесе уақытқа да, деңгейге де қарай үздіксіз белгілеп бөлу (кванттау) арқылы жасалған үздік-үздік элементтерден (импульстардан) тұратын сигнал. Бұлар мәліметтерді компьютер кұрылғылары арасында тең уақыт аралығы сайын беріліп түратын импульс (биттер) түрінде жеткізуге арналған.
Нақысбек би
Нақыл сөздері
Қиын болмаса, тіршілігің тиын.
Дискрет сигнал
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Нақысбек би
Нақыл сөздері
Береке келіннен,
Нан егіннен
Қазсаң арықты,
Көресің жарықты.
Елдің елдігі - ерінен,
Байлығы - жерінен
Сыпайы болсаң бегіңнің қасынан кетпе,
Дихан болсаң жеріңнің басынан кетпе.
Әуелі Құдай жерге береді,
Жердегіні елге береді.
Ерге бергенде төккен терге береді.
Туыс бар болсаң іздеседі,
Тіпті "сіз" деседі.
Жоқ болсаң қашады,
Тіпті артыңды ашады.
Нақысбек шешеннің ғүмырнамасын нақыл, шешендік сөздерін ел аузынан, Қытай елінің жазба архиви деректерінен жинастырып бізге тапсырған, оның туған немересі, ақын, аудармашы, филология ғыдымдарының докторы, профессор Дүкен Мәсімханұлы. Ол бүгінде Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Филология факультеті қытай тілі кафедрасының меңгерушісі болып қызмет етеді.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Үрме бұршақ
left| Үрмебұршақ (Phaseolus) — бұршақ тұқымдасына жататын белокты дақыл дар тегі.
Сипаттамасы
Тропиктік және субтропиктік өңірлерде өсетін 200-ден астам түрі белгілі. Үрме бұршақ жылу сүйгіш өсімдік. Оның дәнінің жер бетіне көктеп шығуы үшін топырақ қыртысының 5 — 6 см-індегі температурасы 12 — 13°С-тан артық әрі ылғал мол болуы керек. Гүлденуі мен бұршақ түюіне қолайлы температура 20 — 25°С. Оның дәнінде белок 17 — 23%, крахмал 50 — 60% болады. Сол себепті үрме бұршақ жұғымды әрі дәмді тағам, белогы адам организміне оңай (90%) сіңеді. Өнімділігі орташа алғанда әр га-дан 10 — 12 ц.
Басқа да бұршақ тұқымдас өсімдіктер сияқты үрме бұршақ топырақ құрамындағы азот қорын молайтатын болғандықтан және тез пісетіндіктен көптеген дақылдарға, әсіресе күздік бидайға алғы дақыл болып саналады. Қазақстанда 1991 ж. көкөніс ретінде үрме бұршақтың “Триумф сахарный-764” және “Грибовская-92” сұрыптары аудандастырылып егілді.
Дереккөздер
Санат:Бұршақтар тұқымдасы Санат:Шикідей улы тағамдар
Ланевлотт
Ланевлотт (Laneuvelotte) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Нанси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,13 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54296, пошта индексі — 54280.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 406 адамды құрады. Халық тығыздығы — 44,47 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Чувашинское
Чувашинское — Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданы, Достық ауылдық округі құрамындағы ауыл. 2013 жылға дейін Чувашин ауылдық округінің орталығы болды.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 748 адам (373 ер адам және 375 әйел адам) болса, 2009 жылы 585 адамды (292 ер адам және 293 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Бәйтерек ауданы елді мекендері Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері
Сүйкімді өтірікшілер
right|200px|«Сүйкімді өтірікшілер» драмасының логотипі Сүйкімді өтірікшілер (Pretty Little Liars) — Сара Шепард (Sara Shepard) романдарынаң қалыптасқан америкалық жастар телехикая.
Телехикаяның премьерасы ABC Family каналында 2010 жылдың 8 маусымында өтті. Басында 10 эпизод шығару жоспарланған, бірақ кейін 28 маусымда үлкен рейтингке еге болғанының себебінен бірінші маусымды жалғастырып және тағы да 12 серияға тапсырыс берілді.
2012 жылының 4 қазанында осы шоуды ABC Family төртінші маусымға дейін созды, ал 26 наурызда 2013 ж. бесінші маусымды бастады. Және сондай-ақ осы телехикаяға Рейвенсвуд атындағы спин-офф тапсырылды.Бесінші сезонның бірінші сериясы маусымның 10 2014 жылында шығады.
Телехикаяның сюжеті
Санат:АҚШ телесериалдары Санат:2010 жылы шыққан АҚШ телесериалдары‎
Олег Иванович Авен
Авен Олег Иванович (25 қаңтар, 1927 жыл, Мәскеу, КСРО - 1 наурыз, 1992 жыл, Мәскеу, Ресей) - автоматты бақылау саласындағы кеңестік және ресейлік ғалым, Ресей ғылым академиясының корреспондент-мүшесі, Техника ғылымдарының докторы, профессор.
Сыртқы сілтемелер
Санат:25 қаңтарда туғандар Санат:1 наурызда қайтыс болғандар Санат:КСРО ғалымдары Санат:Ресей ғалымдары
Кішкене Бұғаз
Кішкене Бұғаз – Зайсан көлінің алабындағы өзен.
Географиялық орны
Абай облысы Ақсуат ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 65 км, су жиналатын алабы 1020 км2.
Бастауы
Тарбағатай жотасының солтүстік беткейіндегі Желдіқара, Доланқара тауларынан бастау алып, Бұғаз өзеніне оң жағалауынан құяды.
Гидрологиясы
Жоғарғы ағысының аңғары тар, тік жарқабақтармен тілімденген. Құяр сағасы құмды-сазды, тастақты келеді. Өзен жер асты, жауын-шашын суларымен толығады. Суы егін және мал суаруға пайдаланылады. Жайылмасы – шабындық.
Дереккөздер
Санат:Ақсуат ауданы өзендері Санат:Зайсан су алабы
Квиллинг
thumb|right|200px|Квиллинг Квиллинг - қазақ тілімен айтқанда қағаз орау. Квиллинг - кейбір адамдардың хоббиі. Ол арқылы көңіліңді аулап, өнер табуға болады.
Қағазды жіңішке білікпен орап, формаға келтіру керек. Жіңішке білікті өз қолмен жасауға да болады. Оны жасау үшін жай ғана инені алып, ыңғайландырып қарындаштың артқы жағына қатыру керек. Білікті пластмассадан немесе темірден, металдан жасауға болады. Квиллинг орындалуына пинцет (кішкентай қысқыш), пышақ, желім қажет. Қазір дүкендерде арнайы құрал-саймандар сатылады.
Бұл өнер Еуропада нақтырақ айтқанда Таяу Шығыста немесе Ежелгі Египетте пайда болған. Ежелде монахтар кітап қабын немесе басқа заттарды жасағанда осы әдісті пайдаланған. ХV- XVI ғасырларда квиллинг өнер ретінде есептелген. XIX ғасырда бұл өнер патшайымдар мен ханымдар айналысатын өнер болды. XX ғасырда бұл өнер жоқтың қасы болды. Соңына жақын Англия патшайымы Елизавета ерекше айналыса бастады. Оның жасаған еңбектері Виктория және Альберт музейлерінде сақталған. Бұл өнермен Еуропа ғана емес кәрістерде айналысады. Олардың да өз тәсілдері бар.
Квиллинг алғаш рет Қытайда б.з.д 105 жылы пайда болды деген болжам бар. Басқа мәліметтер бойынша осы өнер түрі ежелгі Египетте пайда болды дейді. Квиллингтің тарихы өте бай. 300 - 400 жылдары күміс және алтын жолақтармен колонналарды, құмыраларды безендірген және осы техниканы пайдалана отырып әшекей-бұйымдар ойлап шығарған. 1200 жылы квиллинг өте әйгілі болған. Квиллинг жазба деректерде 1200 жылы айтылған ал, атауға 1500-1600 жылдары ие болған. 1600-1700 жылдары әйелдер көңіл көтеру үшін қолданған. Европа мен Англияда 1700-1800 жыладары әйгілі болған. Тіпті мектептерде квиллинг үшін сабақтар да арналған болатын. Квиллинг жұмыс табындағы әйелдер үшін көңіл көтеру үшін қолданылмаған. Ол аса құрметті әйелдердің сандық,айна, құты, рамка безендіру үшін қолданған. Тек ақшасы бар адамдар ғана квиллингті жасау үшін құралдарды сатып ала алған. Квиллингтің шығу тарихы осындай. Әрбір дайын ленталардан неше түрлі формада орап әр түрлі заттарды жасауға болады: бижутерия, картина, открытка, альбом, неше түрлі фигура т.б жасауға болады. Қазір квиллинг өнері арнайы оқытылады. Квиллинг мидың жұмысын жақсартып, жүйкені тыныштандырады.
Санат:Қағаз өнері
Фазалық траектория
Фазалық траектория - фазалық кеңістікте, фигуративтік нүктенің қозғалысымен сипатталатын сызық.
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Электрлік
Жүйке жүйесі
thumb|right|200px| Жүйке жүйесі — адам мен жануарлар ағзаларының қоршаған ортаға бейімделуін реттейтін жүйе. Жүйке жүйесін зерттейтін морфологияның бөлімін нейрология (neurologia; neuron — жүйке, жүйке жасушасы; logos — ілім) деп атайды. Жүйке жүйесінің қызметтері рефлекстер арқылы іс жүзіне асады.