cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шылау
Жалғаулықтар
Сөз бен сөзді, сөйлем мен сөйлемді салаластыра (тең дәрежеде) байланыстырады. Жалғаулықтар өз ара тең бірыңғай сөздерінің, біріңғай сөз тіркестерінің және біріңғай сөйлемдердің араларындағы әр қилы қатынастарды білдіреді. Жалғаулықтар ең кемі өз ара тең екі сөзге не екі сөз тіркесіне бірдей қатысты болады. Жалғаулық шылаулар жалғаулықтар деп аталады. Олар мыналар: мен ( бен, пен ), да ( де, та, те), не, не болмаса, яки, немесе, және, әрі, біресе, бірақ, алайда, әйтпесе, әйткенмен, дегенмен, сонда да, әлде, өйткені, себебі, сондықтан, сол себепті,т.б. Мысалы: Қыс пенен жаз, күн менен түн, тақ пенен жұп, жақсылық пен жамандық - болды сегіз (Абай Құнанбаев) дегендегі пенен, менен, пен жалғаулықтары тек я бұрынғы, я соңғы сөзге ғана емес, екі жағындағы сөздердің екеуіне де бірдей қатысты болып, оларды бір-бірімен жалғастыру үшін қолданылып тұр. Жалғаулықтар бірыңғай мүшелердің немесе салалас құрмаластың сыңарларын әр түрлі мағыналық  қатынаста байланыстырады.Ондай мағыналық қатынастар мыналар:
2. Қарсылықты қатынасты біліретін жалғаулықтар: бірақ, алайда, дегенмен, әйтпесе, әйткенмен, сонда да.
3. Талғаулықты қатынасты немесе кезектестік мәнді білдіретін жалғаулықтар: әлде, біресе, бірде, не, немесе, я, яки, болмаса, кейде.
Жалғаулықтар орыс тіліндегі «союзы» деп аталатын көмекші сөздермен сәйкес келеді.
Жеке сөздер мен сөйлемдерді байланыстыру қабілеті жағынан, жалғаулықтар:
Септеуліктер
Септеуліктер деп объекті мен объектінің не предикаттың арасындағы түрлі грамматикалық қатынастарды білдіру үшін қолданылып, белгілі бір септік жалғауын меңгеріп тұратын көмекші сөздерді айтамыз.
Септеуліктер өздері тіркесетін есімдерге, субстантивтенген өзге де атаушы сөздерге себептік, бағыттық, мақсаттық, көмектік, мезгілдік, қайталау, талғау, үдету, ұқсату сияқты әр қилы грамматикалық мағыналарды жамап тыңғылықтандырып отырады.
Демеуліктер
Демеуліктер деп өздері тіркесетін сөздерге әр қилы қосымша реңктер (мағыналар) жамайтын сөздерді айтамыз.
Лексика-грамматикалық мағыналары жағынан демеулік шылаулар демеуліктері болып бөлінеді.
Немпиц
Немпиц (Nempitz) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Мерзебург-Кверфурт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 307 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 6,06 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 88 245. Муниципалитеттің басшысы — Рудольф Тонка.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Тері аурулары
thumb|200px| Маңдайдағы безеулер Терінің ең көп тараған ауруларына безеу, қышыма қотыр және саңырауқұлақтар тудыратын аурулар жатады.Тері ауруларын қарайтын медицина бөлімі дерматология деп аталады. Тері ауруларымен айналысатын дәрігерді дерматолог деп атайды.
Безеу
Безеу көбінесе 14–16 жастағы балаларда болады. Бұл – жыныстық жетілудің уақытша қосымша әсері. Май бездерінің шығаратын өзегі бітеледі де, оған ауру тудыратын микробтар түсіп, қабынады. Айналасындағы тері тығыздалып, қызарады да кішкентай түйін пайда болады, ол жиі іріңдейді. Олар уақытша пайда болады, бірақ терінің көп бөлігіне жайылып ауыруы мүмкін. Безеу бетті, кеудені, арқаның жоғары бөлігін зақымдайды.
Безеудің алдын алу
Безеудің алдын алу үшін теріні таза ұстап, май бездерінің өзегі бітеліп қалмауы үшін бетті үнемі сабынмен жуу керек. Ыстық және суық сумен алма-кезек жуыну жақсы көмектеседі. Өте ащы, тәтті, дәмдеуіштер (бұрыш, қалампыр, т.б.) қосылған тамақты жеуден, кофе, какао, қою шай ішуден бас тарту қажет. Асқынған жағдайда дерматолог дәрігерге көріну керек.
Саңырауқұлақтар тудыратын аурулар
Саңырауқұлақтар тудыратын аурулар тері ауруларының үлкен тобын құрайды. Бұл микроорганизмдер денені, бас, аяқ немесе қолды зақымдайды, бірақ көбінесе аяқтың башпайлары зақымдалуы мүмкін. Уақыт өте келе аяқ басының зақымдалған терісі терең жарылып, процесс тырнаққа өтуі мүмкін. Сонымен қатар саңырауқұлақты инфекция табан сүйелінің дамуына себепші болады. Бұл косметикалық кемшілік қана емес, жұқпалы вирус ауруы болып табылады. Саңырауқұлақтар тудыратын аурулар аллергиялық реакциялардың дамуына себепші болуы немесе аллергиялық ауруларды, мысалы, бронх демікпесін асқындыруы да мүмкін. Саңырауқұлақтар тудыратын аурулар адамнан адамға оңай беріледі. Бұл, әсіресе иммунитеті нашар қала тұрғындары үшін өзекті мәселе. Аяқты қысатын аяқкиім кию, қоғамдық моншаға, бассейнге түсу саңырауқұлақтар тудыратын аурулардың таралуына себепші болуы мүмкін. Жоғары ылғалдылық кезінде саңырауқұлақ теріге бөгетсіз енеді.
Қышыма қотыр
Бұл ауруды қышыма қотыр кенесі (қотыр кенесі) тудырады. Қотыр кенесі нәзік, жұмсақ тері жабынын зақымдап, ішке, арқаға жайылады. Ол адамның терісіне жұққан бойда, өзіне орын "қаза" бастайды. Ұрғашысы сол өзі "мекендеген" тұсқа жұмыртқа салады. Үш-төрт күннен кейін онысы құртқа (личинка) айналады. Мұндай жұқпалы ауру өздігінен жазылып кетпейді. Міндетті түрде дәрігердің көмегі қажет. Ауру белгілері – аталған жерде тоқтаусыз қышу пайда болады. Қышыма қотыр ауру адамнан тұрмыстық заттар, есік тұтқасы, қол алысып амандасқан кезде және т.б жағдайда жұғатын жұқпалы ауру болып табылады. Қышыма қоотырдың алдын алудың бастапқы шарасы – гигиена сақтау.
Ауру қоздырушылары ауада және заттардың бетінде ұзақ уақыт тіршілік етеді. Сондықтан үй-жайды зарарсыздандыратын сұйықтық (мысалы, хлораминді) қолданып, заттардың беткі жағын, есіктің тұтқаларын, еденді ылғал шүберекпен сүрту керек.
Тері зақымданған кезде кесілген жерді және басқа жараларды антисептикалық заттармен өңдеу керек.
Жұқпаның кейбір қоздырушылары ауруды дамытпай, теріде (сілемейлі қабықта, тісте) ұзақ уақыт тіршілік етуі мүмкін. Егер ағза әлсіресе, оның қорғаныш күші төмендейді.Осы кезде қоздырушылар агрессиялық кезге өтіп, ауру дамуы мүмкін. Яғни жекебас гигиенасынан басқа жалпы ағза саулығын сақтау керек. Иммунитеттің әлсіреуіне қандай да бір аурумен ауру, авитаминоз, антибиотиктерді бақылаусыз қабылдау себеп болуы мүмкін.
Иммунитетті жалпы нығайту, дұрыс тамақтану, жекебас гигиенасы ержелерін сақтау – тері жұқпаларынынң алдын алу шарасы болып табылады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Биология Санат:Анатомия Санат:Медицина
fa:رخ‌جوش Тері аурулары
NGC 2553
NGC 2553 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Саман
thumb|right Саман, кесек –– сазды топыраққа органикалық қоспалар қосу арқылы жасалатын құрылыс материалы. Қабырғалар және дуалдардың тұрғызуы үшiн қолданылады. Саман дымқыл күйде жұмсақ және дереге немесе балшық шелпектер, белдiкшелердiң түрiнде оңай жатқызылады. Алдын ала құрғатылған үйреншiктi өлшемдердiң параллелепипед түрiнде жиi қолданылады.
NGC 2553
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 17 ақпанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2553 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23240, MCG 4-20-14, ZWG 119,31.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Саман
Дереккөздер
Санат:Кірпіштер
КОНКАКАФ Чемпиондар Лигасы 2021
КОНКАКАФ Чемпиондар Лигасының 56-шы маусымы.
Сілтемелер
Санат:КОНКАКАФ Чемпиондар Лигасы Санат:2021 жылғы футбол
Капель-ле-Гран
Капель-ле-Гран (Capelle-les-Grands) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,39 км² шамасында.
Автомобиль
Автомобиль (αὐτο — өздігінен және mobilis — қозғалушы) немесе машина, өздігінен қозғалатын, жолаушыларды, сондай-ақ өз қозғалтқышын немесе моторын тасымалдауға арналған, моторлы және дөңгелекті транспорттың бір түрі.
Капель-ле-Гран
Коммунаның INSEE коды — 27130, пошта индексі — 27270.
Автомобиль
XXI ғасырда автомобиль негізгі технологиялық құрал есебінде саналады. Жүздеген миллион тонна жүк, миллиондаған адам, т.б. жүктер автомобильдермен тасымалданады. Барлық алдыңғы қатардағы мемлекеттер өте тиімді саналатын автомобильдер шығарумен айналысады. Олар дарынды адамдардың бірнеше ұрпақтарының ғылыми ізденісі нәтижесінде шығарылуда.
Автомобильдердің республика үшін ерекше маңыздылығы Қазақстанның кең байтақ аумағы және халық тығыздығының сиректігі алдын ала анықтайды. Бұл жекелеген өңірлер үшін жүктерді және жолаушыларды жеткізудің бірден-бір құралы болып табылады.
Капель-ле-Гран
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 396 адамды құрады. Халық тығыздығы — 29,57 адам/км².
Автомобиль
Қазіргі таңда автомобиль пиасасында атқаратын қызметі, техникалық сипаттамасы, бағасы және басқа да өзгешеліктері бар көп мөлшерде автомобиль модельдері кездеседі. Оның негізгі себептерінің бірі автомобиль өндіруші фирмаларының арасындағы бақталастық болып табылады. Автомобиль өндірушілері әлеуетті сатып алушыларды өзіне тарту мақсатымен жеке тұтынушылар топтарының талаптарын барынша қанағаттандыратын өнім ұсынуға, автомобильдің пайдалы әсер ету коэффициентін көбейте тұра қоршаған ортаға зиянын азайтуға, жүргізуші және жолаушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, автомобильді қолдануды жеңілдету және де құрылысына ең озат техникалық шешімдер енгізілген жаңа модельдер жасап шығару уақытын қысқартуға тырысады. Бұл ретте қазіргі автомобильдер экономикалық, экологиялық және әлеуметтік себептермен анықталатын жалпы заңдарға қарай жетілдіріледі.
thumb|right| Бенц патентінде автомобиль, 1886
Капель-ле-Гран
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Автомобиль
Автомобильдің қысқаша тарихы
Адам баласы ежелгі кезеңдерден бері қысқа мерзімде ұзақ қашықтықтарға жету, өз жұмысын жеңілдетумен қатар өнімділігін арттыру үшін ізденістерде болып келеді. Әуелгі кезде жануарлар қолданылып, кейінірек жолаушы және жүк тасымалдау үшін механикалық құрылғылар жасала бастады. Біздің дәуірімізде ең көп тараған көлік түрі автомобиль болып табылады.
Автомобиль сөзінің мағынасы өздігінен қозғалатын, жолаушыларды және жүкті, сондай-ақ өз қозғалтқышын тасымалдауға арналған дөңгелекті көлік түрі болып табылады. Автомобильдің тек бір өнертапқыш тарапынан тек бір күнде ойлап шығарылмағаны бізге белгілі. Автомобиль тарихы бүкіл дүние жүзінде болған эволюцияны қамтиды. Қазіргі автомобильді жүз мыңнан астам патенттер жасап шығарғаны жорамалданады. Дегенмен бірінші болып келгендерді атап өтуге болады. Солардың ішінде алғашқы рет қозғалтқышты көліктің теориялық есептеулерін суреттеген Леонардо да Винчи мен Исаак Ньютоннан бастасақ болады.
Өздігінен қозғалатын көлік түрлерін жасап шығару талаптары XVII ғ. басталғаны белгілі. 1769 ж. Францияда әскери инженер Никола Кюньо тарапынан бумен жұмыс істейтін қозғалтқышы бар үш дөңгелекті арба жасалды. Осы 2 а.к. қуаты бар бу машинасымен 3 т. жүкті 2-4 км/сағ жылдамдығында тасымалдауға болатын еді. Бірақ керекті бу қысымын қамтамасыз ету үшін жүріс кезінде жиі аялдамалар жасау қажеттігі бұл көліктің негізгі кемшілігі болып кең таралмағанына себеп болды.
Дегенмен алғашқы жасап шығарылған автомобиль құрылысы жағынан қазіргі автомобильдерге ұқсас болғандығынан неміс инженерлері Готлиб Даймлер мен Карл Бенц тарапынан жеке-жеке жасалған автомобильдер болып табылады. Осыны 1876 жылы Германияда Николаус-Август Отто-ның жасаған іштен жанатын төрт тактілі айналыммен жұмыс істейтін қозғалтқыш құрылысы мүмкін қылған.
XIX ғ. соңы – XX ғ. басында электр және бу қозғалтқышты автомобильдер бензинді автомобильдермен жетістікті түрде бақтас болғанын айтып өтуге болады. Бірақ іштен жанатын қозғалтқыштардың артықшылықтары электр және бу автомобильдерінің шығарылуын минимумға дейін шектеді.
XIX ғ. соңы – XX ғ. басы дүниенің көптеген мемлекеттерінде автомобильдердің өнеркәсіптік өндірісінің басталуымен сипатталады. Осы кезеңде шығарылған автомобильдердің құрылысында ортақ техникалық шешімдер болған. Пневматикалық шиналармен жабдықталған алдыңғы дөңгелектері басқарушы, артқы дөңгелектері жетекші төрт дөңгелекті (екі білікті) көліктің трансмиссиясы фрикционды іліністен, бір немесе бірнеше тісті редуктордан құрылған және рульдік басқару жүйесінде алдыңғы басқарушы дөңгелектермен редуктор арқылы жалғанған рульді дөңгелегі болған. Сол жылдары автомобильдерде қолданылған көптеген техникалық шешімдер қазіргі уақытта да жетісті қолданылып келеді.
Көрсетілген кезеңде автомобильдің қарқынды дамуын шығарылып жатқан автомобильдердің бағасының жоғары және сенімділігі төмен болғаны тежеп отырды. Олар тек ауқатты кісілер тарапынан және әскерді жабдықтандыру мақсатымен сатып алынатын болған.
Автомобильдерді көптеп өндірудің басталуына Америкалық кәсіпкер Генри Форд тарапынан қолайлы құрылысы бар «Форд-Т» моделінің жасап шығарылуы және 1913 ж. оны жинап шығару үшін қолданылған арнайы конвейердің өндіріс көлемін арттыруға және соның есебінде автомобильдің өзіндік құнын түсіруге себеп болған деуге болады. Тап сол кезде автомобиль бағасы арзандап көпшілікке жетімді көлік түріне айналды.
Автомобиль өнеркәсібінің тарихында елеулі кезең деп жанармай қоспасының қысылуынан тұтанатын іштен жанатын қозғалтқыштардың қолданыла бастауы болып саналады. Осы қозғалтқыштардың үлгісі неміс инженері Рудольф Дизель тарапынан 1892 ж. патенттеліп, бірақ автомобильдерде (көбінесе жүк автомобильдерінде) сериялы түрде XX ғ. 20 ж. қолданыла бастады.
20 ж. басынан екінші дүниежүзілік соғыстың басталуына дейінгі кезең автомобильдің жеке жүйелерінің жетілдірілуі, қозғалтқыштардың қуатының және жүріс жылдамдығының көбейтілуімен сипатталады. Өндіруші фирмалар қозғалтқыштың орналасуы, аспа және трансмиссияның құрылғыларымен эксперименттеген. Әскердің тапсырмасымен көп білікті және жоғары өткіштік автомобильдер жасалды. Арнайы автомобильдердің құрылыстары едәуір ерекшелене бастады.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін (50-60 жж.) автомобильдердің өндіріс көлемі кенеттен артты. Осы кезеңнің революциялық шешімі болып жеңіл автомобильдер мен автобустардың құрылысында тіректі (қаңқасыз) кузовтардың көптеп қолданылуы болып табылады. Бұл шешім автомобильдерді жеңілдетуге, автомобиль кузовының пішінімен эксперименттеуге, қозғалтқышты автомобильге көлденең орналастыруға, алдыңғы дөңгелектерді жетекші қылуға және т.б. мүмкіндіктер тудырды.
Бірақ автомобильдер санының кенеттен артуы жолдарда қаза тапқандар мен жараланғандардың санының артуы, қоршаған ортаның ластануы, көмірсутек жанармайының жетіспеушілігінің басталуы сияқты негативті салдарға алып келді.
Осы оқиғаларды азайту үшін автомобиль өндіруші фирмалар әлеуметтік қауым және өкіметтің қысымымен автомобильдердің құрылысына едәуір өзгерістер енгізді. Автомобиль құрылысының жетілдірілуінің төрт кезеңін байқауға болады.
1. Құрылысының қауіпсіздігінің арттырылуы (60 ж. басынан) Бұл кезеңде автомобильдерде қауіпсіздік белдіктері және жастықтары, қауіпсіз әйнектер. Соққы жұтушы бамперлер және т.б. қолданыла бастады.
2. Жанармай шығынының азайтылуы (70 ж. мұнай дағдарысынан кейін) Бұл кезеңде автомобильдің өзіндік салмағын азайту және аэродинамикалық пішін беру үшін күрес басталады. Қозғалтқыштардың, шиналардың құрылысы жетілдіріліп, альтернативті (мұнайдан жасалмаған) автомобиль жанармай түрлері зерттеледі.
3. Қоршаған ортаға негативті әсерінің азайтылуы (80 ж. ортасынан) Бұл кезеңде қозғалтқыштардың жұмыс процестері жетілдіріледі, пайдаланылған газдар үшін автомобильдің зиянды шығарындыларын азайтатын түрлі сүзгілер мен бейтараптандырғыштар қолданылады.
4. Автомобильді қолдануды қауіпсіздендіру және қолайлату (90 ж. соңынан) Бұл кезеңде тұтынушыларды барынша қанағаттандыратын өнім ұсыну үшін автомобиль өндіруші фирмаларының арасындағы бақталастықтан автомобильдер компьютерлермен басқарылатын күрделі активті қауіпсіздік және автомобильді қолдануды қолайлататын қондырғылармен жабдықтала бастады.
Автомобильдің технологиялық даму хронологиясы
thumb|right|Richard Trevithick автомобилі, 1803
thumb|right|Карл Бенцтің "Velo" моделі (1894) - алғашқы автожарыстарға қатысты thumb|right|Ford Т
Автомобильдердің жалпы құрылысы
Автомобиль – механизмдер мен жүйелер жиынынан тұратын күрделі машина. Олардың құрылысы әркелкі болуы мүмкін. Дегенмен, көпшілік автомобильдерде негізгі механизмдердің жұмыс әрекеті мен құрылыс принциптері бірыңғай болып келеді.
Автомобиль - кем дегенде 4 доңғалағы бар, өз энергия көзімен қозғалысқа келтірілетін рельсті қажет етпейтін доңғалақты көліктік құрал. Сонымен қатар троллейбустар, үш доңғалақты 400 кг массалы көлік құралдары да автомобиль болып саналады. Әдетте автомобиль деп жеке автомобильді және автопоезды айтады.
Механизмдердің қызметі мен өзара орналасуына байланысты автомобильдерді құрастыру жағы көбіне ортақ болып келеді.
Негізгі бөліктер және агрегаттар
Әрбір автомобильде негізгі бөліктер үш жұпқа бөлінеді: кузов, қозғалтқыш және шасси.
Шанақ – тасымал жүкті орналастыру қызметін атқарады және таситын жүктің түріне қарай әртүрлі болады. Жеңіл автомобиль мен автобуста шанақ жолаушыларды және жүргізушіні орналастыру үшін қызмет атқарады. Жүк автомобильдерінің шанағы жүк тиейтін платформадан (жүктік шанақ) және жүргізуші кабинасынан тұрады.
Қозғалтқыш – автомобильдің жүруіне және басқа қызметтерді атқаруға арналған қажетті қуатты тудыратын бөлік. Оның негізгі жұмыс принципі энергияның бір түрін (көбінесе жылу энергиясын) екінші түріне (механикалық энергияға) айналдыру болып табылады. Қозғалтқыштан алынған механикалық энергия механизмдер қатары арқылы автомобильдің жетекші дөңгелектеріне жеткізіледі де автомобильді қозғайтын күш тудырады. Көпшілік автомобильдерде поршеньді бензинді немесе дизельді қозғалтқыштар қолданылады.
Шасси - трансмиссия, аспалы жүйе, белдік, аспа, дөңгелек, рульдік басқару және тежеуіш жүйелері сияқты, әрқайсысы белгілі бір жұмысты атқаратын, бірнеше механизмдер мен жүйелерден тұратын күрделі қондырғы болып табылады.
Негізгі агрегаттардың орналасуларының жалпы сұлбасы
Автомобильдер жетекші дөңгелектерінің орналасуы мен санына байланысты алдынан жетекті, артынан жетекті және толық жетекті болып бөлінеді.
Жетекші дөңгелектердің санын анықтауға автомобильдің дөңгелек формуласы көмектеседі. Дөңгелек формуласындағы бірінші сандық белгі автомобильдің жалпы дөңгелектер санын, екінші сандық белгі автомобильдің жетекші дөңгелектер санын білдіреді. Алдынан немесе артынан жетекті автомобильдің дөңгелек формуласы 4x2, толық жетекті автомобильдің дөңгелек формуласы 4x4 деп жазылады.
Сонымен жетекші дөңгелектер қозғалтқыштан механизмдер қатары арқылы алған механикалық энергияның күшімен автомобильді тартып немесе итеріп қозғалтады. Қозғалтқыштан алынған айналу моменті алдыңғы дөңгелектерге берілсе алдынан жетекті, артқы дөңгелектерге берілсе артынан жетекті, барлық дөңгелектерге берілсе толық жетекті деп аталады.
Автомобильдер қозғалтқыштың алдында, артында және ортасында орналасуына байланысты үшке бөлінеді.
Шанақтардың негізгі түрлері
Капель-ле-Гран
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Вайденштеттен
Вайденштеттен (Weidenstetten) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Тюбинген әкімшілік округіне бағынады. Альб-Дунай ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1268 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,21 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 4 25 130. Муниципалитеттің басшысы — Георг Энглер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Автомобиль
Автомобильдердің жалпы құрылысы
Жабық
Ашық
Жүк және жолаушы
Автомобильдердің классификациясы
Қозғалтқыш
Қозғалтқыш автомобильдің қозғалуы үшін қажетті энергияны қамтамасыз ететін қондырғы болып табылады. Қазіргі автомобильдердің көбісінде іштен жанатын қозғалтқыштар қолданылады. Бірақ әрдайым бұлай болған жоқ, және де уақыт өте осы қозғалтқыштардың орнын құрылыстары аса жетілдірілген күш қондырғылары алуы мүмкін.
Автомобиль қозғалтқышының дамуы
Іштен жанатын қозғалтқыштар өзінің жүз жылдан астам тарихында ізашарларымен салыстырғанда қуаттылығы артып, салмағы жеңілдеп және шығыны мен қоршаған ортаға зияны азайып едәуір дамыды. Осы өткен уақыт ішінде көптеген альтернативті автомобиль қошғалтқыш түрлері ұсынылсы да, бүгінгі күнде қолданылып жатқан қозғалтқыштардың орнын алар экономикалық жағынан жөнді түрі табылмады. Осы қозғалтқыштардың қолданатын жанармай түрінің жинақы түрде сақтау мүмкіншілігі мен оның қорының жеткілікті ұзақ қашықтыққа жетуді қамтамасыз ететіндігі мұның басты себептерінің бірі болып табылады.
Алғашқы автомобильдер XVIII ғ. жасалған және сырттан жанатын қозғалтқыш түрі болып табылатын бу қозғалтқыштарымен қозғалатын болған. Бұл қозғалтқыштарда отын қозғалтқыш цилиндрінен тыс бу қазанының пешінде жағылады. Қазандағы су қайнап, буға айналады. Поршеньді қозғалтатын жоғары қысымдағы бу құбыр арқылы қозғалтқыштың цилиндріне беріліп механикалық жұмыс істейді. Ең алғашқы жұмыс істей алатын бу қозғалтқышын ағылшын Джеймс Уатт жасап шығарып 1784 ж. патенттеген. Сол заманның бу қозғалтқыштары ауыр және үлкен, ал ең бастысы өте төмен пайдалы әсер ету коэффициентіне ие болған.
Жанармай қозғалтқыш цилиндрінің ішінде жанып, ұлғайған газдар поршеньді қозғалтатын тиімділеу қозғалтқыш түрін жасап шығару талаптары тек 1860 ж. француз механигі Жан-Этьен Ленуар тарапынан жұмыс істей алатын іштен жанатын қозғалтқыш жасалып патенттелгенде жетістікке жетті. Бұл қозғалтқышта қозғалатын поршеннің сорып алған газ және ауадан тұратын жанармай қоспасы жүріс жолының ортасында электр ұшқынынан тұтанады. Іштен жанатын қозғалтқыштарды практикалық түрде қолдану мүмкіншілігі тек газдың цилиндр ішінде қысылуы қолданылғанда ғана пайда болды. 1866 ж. неміс өнертапқышы Николаус Август Отто тұтандыру алдында жанармай қоспасын қысу принципі қолданылған төрт тактілі іштен жанатын қозғалтқыштың патентін алды. Осы қозғалтқыш түрінде болатын процесс “Отто айналымы” деп атанды. Осы принциппен жұмыс істейтін іштен жанатын қозғалтқыштардың бу қозғалтқыштарына қарағанда пайдалы әсер ету коэффициентінің аса жоғары болғандығынан бүгінгі күнге дейін ең көп тараған қозғалтқыш түрі болып келеді. Кейінірек ағылшын Дуглас Кларк екі тактілі айналыммен жұмыс істейтін қозғалтқышты шығарды, бірақ бұл қозғалтқыштар автомобильдерде кең қолданыс таппады.
Құрылысы жағынан автомобильдің іштен жанатын қозғалтқыштарын поршеньді және роторды деп екіге бөлуге болады. Поршеньді қозғалтқыштарда жанармай жануынан ұлғайған газдардың әсерінен поршень қозғалып иінді біліктің айналуына алып келеді. Осындай қозғалтқыштарды тұтану әдісіне қарай ұшқыннан (бензинді) және қысылудан (дизель) тұтанатын деп екі топқа бөлуге болады. Роторды қозғалтқыштарда ұлғайған газдар айналатын бөлшек болып табылатын роторға әсер етеді. Роторды қозғалтқыштар газотурбиналы және ротор-поршеньді болып жіктеледі. Автомобильдерде ең кең қолданыс іштен жанатын қозғалтқыштар тапты.
Трансмиссия
Трансми́ссия (күштік беріліс) — машина жасауда көлік құралының (автомобильдің) жетекші дөңгелектерімен немесе станоктардың жұмыс органдарымен қозғалтқышты (моторды) жалғайтын механизмдер мен тораптардың жиынтығы, сонымен қатар трансмиссияның жұмысын қамтамасыз ететін жүйелер. Жалпы жағдайда трансмиссия дөңгелектерге (жұмыстық органға) қозғалтқыштан айналдыру моментін беруге, тарту күштерін, жылдамдықты және бағытты өзгертуге арналған. Трансмиссия күштік агрегаттар құрамына кіреді.
Электр жабдықтар
Иммобилайзер (иммобилайзер) (ағылш. Иммобилайзер - «иммобилайзер») - ұрлыққа қарсы электрондық құрылғының бір түрі. Автокөліктің немесе басқа көліктің кейбір модульдерін қауіпсіз блоктауға арналған.
Автомобильдердің өндіріс көлемі
2009 жылдың үш кварталындағы ең көп автомобиль өндіргендер.
2023 жылы Еуропада автомобиль нарығының өзгеруі
Volkswagen, Stellantis және Renault 2023 жылдың алғашқы жарты жылдығында Еуропадағы автомобиль өндіретін ең ірі топтарға айналды, ал Volkswagen, Toyota және Audi ең көп сатылатын автомобиль брендтері атанды. Volkswagen концерні нарықтағы үлесті еуропалық жаңа жеңіл автомобильдер нарығының төрттен бірінен асыра ұлғайтты, ал 2023 жылы Еуропада тіркелген әрбір он авомобильдің бірі VW маркасына тиесілі болды.
Тағы қараңыз
Автокөлік шығаратын елдер тізімі
Санат:Көліктер Санат:Автомобиль
Мари автономиялы облысы
Мари автономиялы облысы (Марий автоном вел) — 1920-1936 жылдардағы РКФСР әкімшілік-аумақтық бірлігі.
Астанасы — Краснококшайск (1927 жылы Йошкар-Ола деп аталды).
Тарихы
Мари АО 1920 жылы 4 қарашада таулы және шалғынды марилер үшін автономиялық аумақтық құрылым ретінде құрылды. Бастапқыда 3 кантонға бөлінді, кейін олардың саны 9-ға дейін өсті.
1929 жылы 15 шілдеде Мари автономиялы облысы жаңадан құрылған Нижегород (1932 жылдан бастап - Горький) өлкесінің құрамына кірді.
1931 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша облыста 9 аудан болды:
1931-1932 жылдары аудандық бөлім енгізілді.
1936 жылы 5 желтоқсанда Горький өлкесі таратылды. 1936 жылғы Конституцияға сәйкес Мари автономиялы облысы РКФСР тікелей құрамына кіретін Мари АКСР айналды.
Әкімшілік бөлініс
1921 жылы Мари АО 3 кантонға бөлінді: Краснококшайский, Козмодемьянский және Сернурский. 3 жылдан кейін кантондар саны 9-ға көбейтілді: Звениговский, Мари-Турек, Моркинский, Оршанский, Торялский және Юринский құрылды. 1929 жылы Краснококшай кантонының атауы Йошкар-Ола болып өзгертілді.
1932 жылы барлық кантондар аудандар деп өзгертілді, ал Татар ауданы өз атын Парангинск етіп өзгертті. 3 жылдан кейін жаңа аудандар құрылды: Косолаповский, Куженерский және Ронгинский, ал бір жылдан кейін Пектубаевский, Сотнурский, Эласовский және Юринский. Сонымен бірге, Горно-Марий ұлттық ауданы Козмодемьянский болып өзгертілді.
Ұлттық құрамы
1926 жылғы санақ бойынша:
Әдебиет
Санат:Марий Эл тарихы Санат:РКФСР автономиялы облыстары Санат:Мари өлкесінің тарихы
Дзюня Ито
Ито Дзюня ( 9 қыркүйек 1993 жыл, Йокосука) — жапониялық футболшы, шабуылшы. Жапония Ұлттық футбол құрамасы мен "Гент" (Бельгия) клубының футболшысы. 2019 жылғы Азия кубогының күміс жүлдегері.
Карьерасы
Кәсіпқой карьерасын 2015 жылы "Ванфоре Кофу" клубында бастаған. Бір маусымда Джей лигада 30 рет алаңға шығып, төрт гол соқты. 2016-2018 жылдары "Касива Рейсол" клубында ойнап, 2018 жылы жазда Бельгияның "Генк" клубына жалға берілді.
Ұлттық құрамада 2017 жылдан бері ойнап келеді. 2019 жылғы Азия чемпионатына қатысты.
Сілтемелер
Санат:Йокосукада туғандар Санат:Жапония футболшылары Санат:Жапония Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Касива Рейсол ФК ойыншылары Санат:Гент ФК ойыншылары
Нови (Мичиган)
Нови (Novi) — Мичиган штатының Oakland округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Атлант-балтық расасы
Атлант-балтық расасы  — негізгі антропологиялық ерекшеліктеріне қарай үлкен еуропеоид нәсіліне жататын топ. А.-б. р. өкілдерінің терісі мен шашы ақ, ашық сары, көз бояулары ашық көк, мұрындары ұзын, бойлары биік болып келеді. Антропол. құрамы жағынан солт.-батыс және оңт.-шығыс топтарына бөлінеді. Бірінші топқа жататындардың бас пішімі сопақ (долихокефалия) немесе орташа сопақ (мезокефалия), ал беттері қушық болып келеді. Бұл топқа көбінесе Ұлыбритания, Шығыс Норвегия, Швеция тұрғындары жатады. Екінші топқа жататындардың бас пішімі жұмыр, яғни жалпақ басты (брахикефалия) және беттері де жалпақ болып келеді. Негізгі өкілдерінің бірі Германияның солт.-шығыс тұрғындары.
Санат:Нәсілдер
Атланто-балтийский антропологический тип
Коталь-Еган
Коталь-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вах өзенінің сол жағалауынан 363 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Ғайни Хайруллина
Хайруллина Ғайни (27.3. 1914, қазіргі Атырау облысы Құрманғазы ауданы — 22.12.1967, Алматы) — актриса, режиссер, Қазақ КСР-інің халық арт. (1958).
Коталь-Еган
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ғайни Хайруллина
1938 ж. Ленинградтың (Санкт-Петербург) Мемл. сахна өнері техникумының (кейіннен Театр, музыка және кинематография ин-ты) қазақ студиясын, ал 1956 ж. Мәскеу қаласындағы Мемл. театр өнері ин-тының реж-лік ф-тін бітірген.
Коталь-Еган
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ғайни Хайруллина
1938 — 1961 ж. Шымкент облысы қазақ драма театрында актриса, реж. және бас реж., сондай-ақ 1947 — 1949 ж. Жамбыл облысы қазақ драма театрының көркемдік жағын басқарды. Бұл театрларда ұлттық драматургиядан М.Әуезовтің “Қара қыпшақ Қобыланды” мен “Қарагөз”, С.Мұқановтың “Шоқан Уәлиханов”, М.Ақынжановтың “Ыбырай Алтынсарин”, Ғ.Мүсіреповтің “Ақан сері — Ақтоқты”, сонымен қатар классик. туындылардан К.Гольдонидың “Екі мырзаға бір қызметкер”, О. де Бальзактың “Өгей шеше”, Н.В. Гогольдің “Ревизор”, А.Н. Островскийдің “Жазықсыз жапа шеккендер”, т.б. драматургтардың пьесаларын қойып, өзі Қарлыға, Жүзтайлақ, Назым (Әуезов, “Қара қыпшақ Қобыланды”, “Түнгі сарын” және “Сын сағатта”), Шаблова, Кручинина (Островский, “Кешіккен махаббат” пен “Жазықсыз жапа шеккендер”), леди Микфорд (Ф.Шиллер, “Зұлымдық пен махаббат”), т.б. рөлдерді орындады. Шымкент облысы қазақ драма театрында классик. шығармаларды қоюда көп еңбек сіңірді. Көбіне орындайтын кейіпкерлерінің лерінің мінез кереғарлығын, драм. бояуын баса көрсетуге ұмтылу, оның актерлік өнеріне тән сипат болатын. 1961 — 1964 ж. Қазақтың балалар мен жасөспірімдер театрының (қазіргі Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры) бас режиссері болды. 1964 жылдан Алматы мемл. өнер ин-тында (қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы) пед. қызметпен шұғылданды.
Коталь-Еган
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ғайни Хайруллина
“Құрмет белгісі” орденімен және бірнеше медальдармен марапатталған.
Василий Васильевич Кузнецов
Василий Васильевич Кузнецов (31 қаңтар (13 ақпан) 1901 – 5 маусым, 1990, Ресей империясы, Кострома губерниясы, Софиловка, қазіргі Семенов ауданы (Нижегород облысы) ) — 1982-1983, 1984 және 1985 жылы үш рет КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының уақытша төрағасы қызметін атқарған Ресей кеңес саяси тұлғасы.
Ғайни Хайруллина
Дереккөздер
Санат:27 наурызда туғандар Санат:1914 жылы туғандар Санат:Құрманғазы ауданында туғандар Санат:22 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:1967 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан актрисалары Санат:Қазақстан режиссёрлері Санат:Қазақ КСР-інің халық әртістері Санат:Санкт-Петербург театр, музыка және кинематография институты түлектері Санат:Түркістан облыстық қазақ драма театры әртістері Санат:Түркістан облыстық қазақ драма театры режиссерлері Санат:Мәскеу мемлекеттік театр өнері институты түлектері Санат:Жамбыл облыстық қазақ драма театры тұлғалары Санат:Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры режиссерлері Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы оқытушылары Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Василий Васильевич Кузнецов
Дереккөздер
Санат:13 ақпанда туғандар Санат:1901 жылы туғандар Санат:Нижегород облысында туғандар Санат:5 маусымда қайтыс болғандар Санат:1990 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Сталиндік сыйлықтың иегерлері Санат:Новодевичье зиратында жерленгендер Санат:КСРО дипломаттары Санат:КСРО-ның Қытайдағы елшілері Санат:КОКП ОК мүшелері Санат:Екі мәрте Социалистік еңбек ерлері Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесі Ұлттар Кеңесінің төрағалары Санат:Ресей Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 2-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 10-шақырылымының депутаттары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 11-шақырылымының депутаттары
Константин Устинович Черненко
нобай|оңға|Мәскеу Кремлі қабырғасының алдындағы Черненко бюсты
Константин Устинович Черненко (24 қыркүйек 1911,, Енисей губерниясы – 10 наурыз 1985, Мәскеу) — кеңестік мемлекет қайраткері, КОКП ОК бас хатшысы (1984–1985), КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының төрағасы (1984—1985). Үш мәрте Социалистік еңбек ері (1976, 1981, 1984).
Ерте жылдары
Черненко 1911 жылы 24 қыркүйекте Сібірдегі ауылындағы (қазіргі Красноярск өлкесінің Новосёлово ауданы) кедей отбасыда дүниеге келген.
Черненко 1929 жылы Комсомолға қабылданды. 1931 жылы ол КОКП-ның толық мүшесі болды. 1930–1933 жылдары Кеңес-Қытай шекарасында кеңестік шекарашылар қатарында қызмет етті. Әскери борышын өтеп, Красноярск қаласына пропагандист болып оралды. 1933 жылы Новосёлов аудандық партия комитетінің пропаганда бөлімінде жұмыс істеді. Біраз жылдан кейін Уярск райкомында сол бөлімшенің меңгерушісі болып тағайындалды.
Черненко партия қатарында тұрақты көтеріліп, Красноярск партиялық ағарту үйінің директоры болды. Кейінірек ол, 1939 жылы, Красноярск өлкелік комитетінің Агитпроп бөлімі меңгерушісінің орынбасары лауазымының иегері болды. 1940 жылдардың басында ол Фёдор Кулаковпен тығыз қарым-қатынаста болып, өлкелік партия комитетінің пропаганда жөніндегі хатшысы болып тағайындалды. 1945 жылы ол Мәскеудегі Жоғарғы партия мектебінің дипломын алып, кейін 1953 жылы мектеп мұғалімдерінің сырттай курсын бітірді.
Билікке келуі
thumb|left|Константин Черненко (алдыңғы қатардың сол жақтан екінші отырған) КСРО-ның 60-жылдық мерейтойында, 1982 Черненконың еңбек жолындағы бетбұрыс 1948 жылы Коммунистік партияның Молдован Кеңестік Социалистік Республикасындағы пропаганда бөлімінің меңгерушісі болып тағайындалған кезінде болды. Сол жерде ол 1950–1952 жылдар аралығындағы Молдован Коммунистік партиясының бірінші хатшысы, Кеңес Одағының болашақ басшысы Леонид Ильич Брежневпен кездесіп, сеніміне ие болады.
Черненко Брежневпен бірге Мәскеуде жұмысқа тұрады да, 1956 жылы қаланың КОКП Орталық Комитетінде ұқсас пропаганда қызметін жалғастырды. 1960 жылы Брежнев Жоғарғы Кеңес Төралқасының төрағасы (Кеңес Одағының мемлекет басшысы) болып тағайындалғаннан кейін Черненко оның аппарат басшысы болды.
1964 жылы Кеңес Одағының басшысы Никита Сергеевич Хрущёв тақтан тайдырылып, оның орнына Брежнев келді. Брежнев партия жетекшісі болған кезде Черненко 1965 жылы Орталық Комитеттің жалпы бөлімінің меңгерушісі болып ұсынылып, оған Саяси Бюроның күн тәртібін белгілеу және Орталық Комитеттің көптеген қаулылары мен қаулыларының жобаларын дайындауға мандат берілді. Ол сондай-ақ партияның жетекші мүшелерінің әртүрлі кеңселеріндегі телефон тыңдаулары мен жасырын тыңдау құрылғыларын бақылаған. Оның тағы бір жұмысы күн сайын жүздеген партиялық құжаттарға қол қою болды, ол келесі 20 жыл бойы осы жұмыспен айналысты. Партияның Бас хатшысы болғаннан кейін де ол құжаттарға қол қоюын тоқтатпады (ауырумен байланысты қол қоя алмаған кезде, оның орнына факсимиле қолданылды).
1971 жылы Черненко Орталық Комитеттің толық мүшелігіне көтерілді. 1976 жылы хаттар бюросының хатшысы болып сайланды. 1977 жылы ол кандидат болды, ал 1978 жылы Саяси Бюроның толық мүшесі, партия иерархиясында Бас хатшыдан кейінгі екінші лауазым иесі болды.
Брежневтің соңғы жылдарында Черненко идеологиялық партия жұмысына толықтай араласты: шетелдегі кеңес делегацияларын басқарды, Брежневті маңызды жиналыстар мен конференцияларға ертіп жүрді, 1977 жылы КСРО Конституциясын қайта қараған комиссияның мүшесі ретінде жұмыс істеді.
1982 жылы қарашада Брежнев қайтыс болғаннан кейін бас хатшы лауазымы Черненкоға түседі деген болжам болды, бірақ ол партия ішінде өзінің кандидатурасына жеткілікті қолдау жинай алмады. Брежневтің денсаулығының нашарлауына көбірек көңіл бөлген МҚК бастығы Юрий Андропов бұл лауазымға қол жеткізді.
КСРО басшысы
Юрий Андропов 1984 жылы 9 ақпанда қайтыс болды. Андроповтың ізбасары Михаил Горбачёвтың болуын қалағанына қарамастан Константин Черненко КСРО-ның жаңа басшысы болып сайланды. Черненконың өзі айықпас дертке шалдыққан еді.
Черненконың айықпас дерті және үлкен жасынан ол, ең алдымен, келесі қолайлы кандидатты таңдауға уақыт бере алатын өтпелі көшбасшы ретінде қарастырылды.
Андроповты жерлеуде Черненко мадақтауды әрең оқыды. Жиналғандар оның айтқысы келген сөзінің мағынасын толықтай түсіне алмады. Ол тым жылдам, кей сөзді жұтып, жөтеле берді. Ол Ленин мавзолейінде жаңадан орнатылған жеделсаты арқылы көтеріліп, екі оққағардың көмегімен түсті.
Ол Қытаймен сауда пактісі туралы келіссөздер жүргізді. Қарым-қатынасты жақсарту керек деген үндеулерге қарамастан, Черненко Америка Құрама Штаттарымен қырғи қабақ соғысының өршуіне жол бермеу үшін аз әрекет жасады. Мысалы, 1984 жылы Кеңес Одағы Шығыс Германияның көшбасшысы Эрих Хонеккердің Батыс Германияға сапар жасауға рұқсат бермеді. 1984 жылдың қарашасында Черненко Ұлыбританияның Лейбористер партиясының жетекшісі Нил Киннокпен кездесті.
1980 жылы АҚШ Кеңес Одағының Ауғанстанға басып кіруіне наразылық ретінде Мәскеуде өткен жазғы Олимпиада ойындарына бойкот жариялады. Келесі 1984 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары Лос-Анджелес, Калифорнияда өтуі керек еді. 1984 жылы 8 мамырда Черненконың басшылығындағы КСРО қауіпсіздік мәселелеріне және «АҚШ-тағы шовинистік және антикеңестік истерияны қамшылап жатқанын» айтып кетіп, қатыспау ниетін жариялады. Бойкотқа Шығыс блоктың 14 елі мен одақтастары, соның ішінде Куба (бірақ Румыния емес) қосылды. Бұл әрекет АҚШ-қа кек алу ретінде қарастырылды. Бойкот жариялаған елдер 1984 жылдың жазында өздерінің «Достық ойындарын» ұйымдастырды.
Денсаулығының нашарлауы және қайтыс болуы
Черненко темекі шегуді 9 жасында бастаған еді. Бас хатшы болып сайланғанына дейін өкпе эмфиземасы мен жүрек жетіспеушілігімен ауырып қалған. 1983 жылы бронхит, плеврит пен пневмония ауруларына байланысты үш ай бойы қызметте болмаған.
1984 жылдың басында Черненко ауруханада бір айдан астам емделді, бірақ Саяси Бюроға жазбалар мен хаттар жіберу арқылы жұмысын жалғастырды. Жазда дәрігерлер оны Кисловодскіге минералды курорттарға жіберді, бірақ курортқа келген күні Черненконың денсаулығы нашарлап, пневмониямен ауырады. Черненко Кремльге 1984 жылдың соңына дейін оралды. Ол кабинетінде ғарышкерлер мен жазушыларды ордендермен марапаттады, бірақ дәліздерден өте алмай, мүгедектер арбасына отырғызылды.
1984 жылдың аяғында Черненко Мәскеудің батысындағы қатты күзетілетін орталық клиникалық ауруханадан жиі шыға алмады. Черненконың ауруы алғаш рет 1985 жылы 22 ақпанда Мәскеудегі телесайлау бағдарламасында көпшілікке мәлім болды. Ол жерде Черненко Ресей КСФСР Жоғарғы Кеңесінің депутаттығына кандидат ретінде тұрған еді, бірақ Саяси Бюро мүшесі Виктор Гришин Бас хатшының докторлар ұсыныстарымен байланысты жоқ екенін айтып кетті. Екі күннен кейін халықты дүр сілкіндірген телекөріністе Гришин айықпас дертке шалдыққан Черненконы аурухана төсегінен дауыс беру жәшігіне сүйреп апарды.
10 наурызда сағат 15:00-де Черненко комаға түсіп, сол күні кешке 19:20-да 73 жасында қайтыс болды. Сараптама нәтижесінде өлімнің себебі созылмалы эмфизема, жүректің ұлғаюы және зақымдануы, тоқырау жүрек жеткіліксіздігі және бауыр циррозының екені анықталды.
Черненко — үш жылдан аз уақыт ішінде қайтыс болған үшінші кеңестік көшбасшы болды. Оның қайтыс болғаны туралы түн ортасында хабарланған АҚШ президенті Рональд Рейган: «Егер олар менің тұсымда өле берсе, мен қалайша орыстармен бірге сөйлесемін?» деп айтқан. Черненконы мемлекеттік жерлеу рәсімі өтті және Кремль қабырғасының қорымында, Ленин кесенесі мен Кремль қабырғасының аралығында орналасқан он екі жеке қабірдің бірінде жерленді. Ол сонда жерленген әзірше соңғы адам.
Жеке өмірі
Черненко мен оның жұбайы Фаина Васильевнаның некесінен Альберт есімді бір ұлы туған. Ол кейінірек атақты философ болды. Константин Черненко екінші жұбайы Анна Дмитриевна Любимоваға 1944 жылы үйленген. Бұл некеден екі қыз, Елена мен Вера және бір ұл Владимир туды.
2015 жылы архивті құжаттар жарияланды, олар бойынша Черненконың одан да көп әйелдері және олардан көптеген балалары болған; бұл жағдай Черненконың 1940 жылдардағы мансаптық өсуінің баяулауына себеп болғаны мүмкін.
Дереккөздер
Санат:КОКП бас хатшылары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:КСРО саясаткерлері
Исак-Ю (Адзьва тармағы)
Исак-Ю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Адзьва өзенінің сол жағалауынан 109 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша : 03050200112103000070500
Ғылым классификациясы
Ғылым классификациясы - ғылымдар байланысы, ғылыми білім жүйесіндегі орналасу тәртібі, нақты қағидаларға негізделген, бәрінен бұрын объектілердің қасиеті және байланысы, әр түрлі ғылымдармен қарастырылатын, сондай-ақ оларды зерттеу үрдісі. Ғылым классификациясы формальды немесе диалектикалы, мазмұнды деп бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Философия
Hierarchy of knowledge
Алекинская
Алекинская — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Берёзовая тармағының сол жағлауынан 31 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 43 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Светлана Велитченко
Светлана Велитченко – (1964. Алматы) - журналист, ғалым, радиохабарларын тарату саласын зерттеуші.
П. Чайковский атындағы Алматы саз училищесін (1984), ҚазМУ-ді (1990) және ҚазҰУ-дің аспирантурасын (1993) бітірген.
Хор ұжымында концертмейстер болып жұмыс істеді. Филология ғылымдарының кандидаты, (1995), доцент (1998). Қазақ радиосының жастар редакциясында редактор, ҚазҰУ-дің радиожурналистика кафедрасының ассистенті, 1995 жылы аға оқытушы, 1998 жылы радиожурналистика кафедрасының доценті.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары Санат: Тұлғалар
Китка (Варна облысы)
Китка (Китка) — Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 264 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9127. Телефон коды — 05105. ЕКАТТЕ коды — 37068.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
Шегендеу тізбегі
Дереккөздер
Санат:Мұнай
Гасан Абдуселимович Гасанбеков
Гасан Абдуселимович Гасанбеков (1946 жылы туған, Әзірбайжан, Баку) – спортшы. ҚР дене шынықтыру және спортына еңбегі сіңген қайраткері.
Волгоград мемлекеттік физкультура және спорт институтын бітірген. 1968 – 1973 жылдары Жаңаөзен қаласы Мұнара монтаждау кеңсесінде слесарь, 1973 жылдан Жаңаөзендегі дене шынықтыру және спорт комитетінің төрағасы.
ҚР Туризм және спорт министерінің Құрмет грамотасымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1946 жылы туғандар Санат:Бакуда туғандар Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген спорт қайраткерлері Санат:Волгоград мемлекеттік физкультура және спорт институты түлектері
Pseudophilotes
нобай|оңға|Бавия көбелегі Pseudophilotes — Көккөбелек тұқымдасына жататын көбелектер туысы. Сібірден Ауғанстанға дейін кең таралған.
Түрлері
Туысқа жататын 7 түр белгілі :
Дереккөздер
Санат:Қабыршақ қанаттылар
Потенца
Потенца (Potenza) — Италиядағы қала, Базиликата әкімшілік аймағына қарасты Потенца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 69295 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 401 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 174 км² шамасында. Пошта индексі — 85100.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базиликата елді мекендері
Торэмен
Торэмен, Або хан, Абруй (т. ж. б. – 587) – Батыс Түрік қағандығының негізін қалаған билеуші (584 – 603). Бірінші Шығыс Түрік қағандығында 554 – 572 ж. билік құрған Муган ханның (Муюй Кигин) ұлы. Ол әкесінен кейін билікке келген Шаболио Ниегу қағанға мойынсұнудан бас тартып, қағандықтың батыс өңіріне билік етуге ұмтылады. 584 жылдан Алтайдың батыс өңірінде билік құрып, өз иелігін Әмудария өз-не дейін жеткізді. Алайда бұл өңірдегі тайпалар Торэменнің билігін бірден мойындай қоймай, оған қарсы күрес жүргізді. 584 ж. Әмудария өңіріндегі жергілікті тайпа көсемі Чулохэу Торэменді тұтқынға түсіріп, Бұхарда қорлықпен өлтірді.
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том.
Санат:Тұлғалар Санат:Тарих
Қарақұмық
Қарақұмық (Fagopyrum) – тарандар тұқымдасына жататын бір жылдық, кейде көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы.
Ботаникалық сипаты
thumb|left|150px|