cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дербесжұп
Биологиялық сипаттама
Дербесжұптың аналық дарақымен аталық дарақысы түсімен де, пішінімен де қатты өзгешеленеді. Осы себепті атауына еге болған ("dispar" - жұп емес). Аналық көбелегінің үлкендігі 9см-ге дейін болады. Алдынғы қанаттары сары немесе ақшыл-сұр, қоңыр сызығы бар, ортасында үшбұрыш үлкен дақ, ал қанатының шетінде - кішкене дақ бар. Денесі жуан, қоңыр-сұр түбіт басқан, мұрты мен аяқтары қара. Аталық дарағы аналығына қарағанда майда болып келеді - 4 см. мұрттары түкті, қоңыр.Алдынғы қанатындағы сызықтар мен дақтар ірілеу болады. Жұлдызқұрттары ерте көктемде пайда болады. Жұлдызқұрттарының ұзындығы 7,5 см-ге дейін болады. 16 аяғы бар, түкті, денесінде 3 ұзынынан орналасқан жеңішке сызығы бар. Арқасында жұп сүйелдер бар - алдынғы 5 жұп көк, артқы 6 жұп - қызыл, әр сүйелде бір түп үлпе жүн бар. басы қара-сұр, екі қара дағымен.
Дереккөздер
Санат:Қабыршақ қанаттылар Санат:Зиянкестер Санат:Еуропа фаунасы
Жер сілкіну (геология)
thumb|250px| Жер сілкіну ошақтары (1963 - 1998) thumb|250px|Тектоникалық плиталардың қозғалуы
Жер сілкіну
Жер сілкінулер - жер астыдүмпулері мен жер бетінің тербелістері; жер қыртысындағы не мантияның жоғарғы бөлігіндегі кенеттен жыртылып айырылулар мен ығысулардың нәтижесінде пайда болып, серпімді тербелістер түрінде шалғай қашықтықтарға дейін жайылады. Жердің басты дүмпуінен бұрынырақ болатын, магнитудасы одан кем дүмпулер форшоктар, ал кейінірек болатындары афтершоктар деп аталады.
Жер сілкіну гипоцентрі (ошағы)
Жер сілкіну гипоцентрі — Жердің ішіндегі жер сілкіну ошағы деп аталатын орын. Жер сілкіну гипоцентрі энергия көп мөлшерде (103— 10Ӏ8Дж) кенет босап шығып, жер қыртысының қысқа мерзімді тербелуін туындатады. Жер сілкіну гипоцентрі тереңдігі бойынша ( H км) кәдімгі (Н<70), аралық (70<H<300) және терең (300<H<700) тоғысты (фокусты) жерсілкінулерге бөлінеді.
Үлкен Хоботница
Үлкен Хоботница — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Оңтүстік өзенінің сол жағалауынан 536 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Жер сілкіну (геология)
Жер сілкіну магнитудасы
Жер сілкіну магнитудасы — жер сілкіну ошағында бөлініп шығатын энергия шамасын сипаттайтын шартты шама. Сейсмикалық станциялар жазбаларындағы топырақ бөлшектері ауысуының максимум амплитудасы логарифмі бойынша және жер сілкіну ошағына дейінгі қашықтық бойынша анықталады. Еңжойқын жер сілкінулердің магнитудасы — 9; бұл 1018Дж энергияға шамалас.
Үлкен Хоботница
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Жер сілкіну (геология)
Жер сілкіну механизмі
Жер сілкіну механизмі - жер сілкіну ошағында өтетін механикалық процесс. Бұл процесс болмысын сейсмикалық толқындар, ал күшті жер сілкіну барысында — Жердің беткі қабаттарында пайда болатын жыртылыстар мен өзге де деформациялар сипаттайды. Сейсмикалық деректерге сүйене отырып, жер сілкіну ошағындағы кернеулердің басты-басты бағыттарын және жыртылас жазықтығының кескін-кейпін анықтауға болады.
Үлкен Хоботница
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Жер сілкіну (геология)
Жер сілкіну ошағы
Жер сілкіну ошағы - жер қыртысы қат-қабатындағы не жоғарғы мантиядағы жер сілкінуіне себеп болатын жер асты дүмпуі пайда болатын өңір.
Үлкен Хоботница
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Жер сілкіну (геология)
Жер сілкіну ішкіндігі
Жер сілкіну ішкіндігі - жер қыртысындағы тектоникалық кернеулер әсерінен кенет туыңдайтын тербелістер нәтижесінде бірсыпыра энергия (103—1018 Дж) бөліп шығаратын жер қойнауындағы табиғи ноқат. Ӏшкіндік тереңдігіне орай жерсілкінулер үш түрге бөлінеді: Синонимі: жер сілкіну ошағы.
Дереккөздер
Санат:Геология
ᓴᔪᑉᐱᓛᕗᖅ/sajuppilaavuq
Сайятон
Сайятон (Sayatón) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла-Алькаррия ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 111 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 45,38 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 63 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
Ономастика
Ономастика (грек onomastіke – ат беру өнері) – тіл білімінің жалқы есімдерді зерттейтін саласы. Жалқы есімдерге кісі, жануарлар аттары, халық, ұлт, ру-тайпа атаулары, жер-су, аспан денелері жатады.
Салалары
Ономастика атаулардың шығу, қалыптасу жайын тексереді. Ол зерттеу нысанына қарай топонимика, антропонимика, этнонимика, астронимика, зоонимика, теонимика, фитонимика секілді түрлерге бөлінеді. Топонимика географиялық атауларды зерттесе, антропонимика кісінің аты-жөнін, тегін, лақап, бүркеншік есімдерін қарастырады.
Мысалдар
Қазақ тіліндегі әйел есімдері гүл, күн, ай, сұлулық, асыл тастармен байланысты болса, ерлер есімі батыр, бек, би, құл, мырза, хан сөздерімен, сан есімдермен бірлікте келуімен ерекшеленеді. Араб, парсы тілдерінен енген есімдер де (Жамал – сұлу, Абдолла – құдайдың құлы, Нәзипа – таза, пәк) кездеседі. Этнонимика ел, ру аттарын, астронимика (космонимика) аспан әлемі, жұлдыз, планета атауларын, зоонимика жануар, фитонимика өсімдік, теонимика құдай аттарын, рухтар мен мифтік түсініктерге байланысты атауларды тексереді.
Ономастика халықтың этнографиясымен тығыз байланыста қаралып, басқа халықтармен жүргізген тарихи, мәдени қарым-қатынастың сыр-сипатын танытады. Ономастика қазақ тілінде ғылым ретінде соңғы 20 жыл ішінде дами бастады.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі Санат:Лингвистика
Кашиас-ду-Сул
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 399 038 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1643,913 км² шамасында. Халық тығыздығы — 242,7 адам/км².
Тарихы
Қала 1890 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Гьөр
Гьөр (Győr) — Мажарстанның солтүстік-батысындағы маңызды қала. Халық саны 127 594 адам (2005 жылғы халық санағы бойынша).
V ғасырда бұл жерлерді кельт қонысы болған. Ал Рим империясының кезінде қала болып, «Арабонна» деген атпен танымал болған. IV ғасырға дейін қала варварлардың шабуылына төтеп береді, дегенмен империя құлаған соң қалада қорғаны да әлсірейді.
XVIII ғасырда қалада көптеген сарайлар мен шіркеулер салынып, 1743 жылы патшалықтың ерікті қаласы деген дәреже беріледі.
XIX ғасырдың басында қала наполеондық шайқастардың басты алаңы болады. 1809 жылы 14 маусымда Франция әскері қала түбінде Аустрия әскерін талқандайды. Бұл шайқас тарихта «Рааб түбіндегі шайқас» деген атпен белгілі.
XIX ғасырда қала маңызды Мажарстанның маңызды өнеркәсіптік орталық болған.
Дереккөздер
Санат:Мажарстан қалалары Санат:Дунай бойындағы қалалар
Полтавка (Ақмола облысы)
Полтавка — Ақмола облысы, Атбасар ауданындағы ауыл, Полтава ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Атбасар қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 41 км жерде.
Оншақырымдық Алқап
Оншақырымдық Алқап– Ресей үкіметі тартып алған қазақ жерлері. 18 ғ-дың 1-жартысында Сібір шебі бойында (1500 км) орнатылған. Ол қазақтардың көшіп-қонуына үлкен зиян келтірді. Кейіннен Орынбор шебінен де О. а. орнатылып, қазақ жерін отарлау іс жүзінде жүзеге аса бастады.
Полтавка (Ақмола облысы)
Тарихы
Іргесі 1896 жылы қаланған. 1930 жылы ұжымшар болып құрылды. Ұжымшар негізінде 1996 жылдан ЖШС және бірнеше шаруа қожалықтары жұмыс істейді. Ең жақын темір жол станциясы — Атбасар (41 км).
Тумбевци (Велико Тырново облысы)
Тумбевци (Тумбевци) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5083. ЕКАТТЕ коды — 73448.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Прайор Крик (Оклахома)
Прайор Крик (Pryor Creek) — Оклахома штатының Mayes округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Сен-Приест-Лигур
Сен-Приест-Лигур (Saint-Priest-Ligoure) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Лимож округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 41,13 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 87176, пошта индексі — 87800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 648 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,75 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
Фюрстенфельд
Фюрстенфельд (Fürstenfeld) — Аустриядағы қала. Штирия федералды жеріне қарасты Фюрстенфельд округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5986 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 15.16 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — FF, ресми идентификациялық коды — 6 05 04.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Вернер Гуцвар (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Малад Сити (Айдахо)
Малад Сити (Malad City) — Айдахо штатының Онейда округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 4.3 км². FIPS коды — 16-50140.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 2158 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Онейда округы (Айдахо)
Ұлық Имам-Имам Ағзам Әбу Ханифа
Ұлық Имам-Имам Ағзам Әбу Ханифа — 2011 жылы Алматы қаласы «Ислам мәдениеті мен білімін қолдау қоры» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Ә. Дербісәлі. Беттер саны — 52.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-809-43-11.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Ислам мәдениеті мен білімін қолдау қоры баспасының кітаптары
Лишос
Лишос (Lichos) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,38 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64341, пошта индексі — 64130.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 139 адамды құрады. Халық тығыздығы — 41,12 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Новале
Новале (Novale) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Корте округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,88 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B179, пошта индексі — 20234.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 52 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10,66 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Мажарстандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандары
ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Мажарстанның 8 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге 7 нысан мәдени, 1 табиғи критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Венгрия аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 11 нысан үміткер ретінде тіркелген.
Тізім
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан
Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан
Сыртқы сілтемелер
Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі Санат:Венгрия
1430 жыл
Оқиғалар
1430 жылы - Алтын Орданың ыдырауы нәтижесінде Қырым хандығы құрылған.
Туғандар
Тағы қара: Санат:1430 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1430 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Константин Владимирович Котов
Константин Владимирович Котов (7 қазан 1973, Шевченко, Қазақ КСР, КСРО) — Қазақстан және кеңес футболшысы, жартылай қорғаушы.
Клубтық
Алғаш рет Котовты бапкерлер Шевченкода өткен «Былғары доп» турнирінде байқаған. 1990 жылы Котов жергілікті "Ақтау" командасында алғашқы кәсіби ойынын өткізді. 1994 жылы Котов Махачкалаға көшіп, жергілікті "Динамо" мен "Анжи" командаларында ойнады. Келесі жылы Кавказда соғыс басталып, Котов бұл қаладан көшуге мәжбүр болды. 1995 жылы Котов Қазақстанға қайта оралып, өскемендік "Востокқа" ойнай бастады. Одан кейін Котов ақтаулық "Мұнайшыға" бір маусым ойнап, 1997 жылы ол "Астана" клубына шақырылды. 2001 жылы Котов бұл клубтан кетіп, қарағандылық "Шахтер" мен қостанайлық "Тобыл" клубтарында ойнады. 2007 жылы Котов қайтадан "Астана" клубы қарауында болды. Бірақ бұл кезде клуб келісім-шарт жасасудан бас тартты. Клубтық карьерасының соңғы маусымдарын Котов "Тараз" бен "Ордабасы" клубтарында өткізді.
Ұлттық құрамада
Ұлттық құрамада Котов 1996 - 2003 жылдар аралығында 17 ойын өткізіп, құрамада доп соқпаған. Алғашқы ойынын Константин Сирияға қарсы өткізді (12.07.1996, Азия Кубогына іріктеу кезеңі, есеп 0:1), соңғы ойынын Польшаға қарсы ойнады (06.06.2003, Жолдастық кездесу, есеп 0:3).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары Санат:Ордабасы ФК ойыншылары Санат:Ақтауда туғандар Санат:Анжи ФК ойыншылары Санат:Восток ФК ойыншылары Санат:Каспий ФК ойыншылары Санат:Астана ФК ойыншылары Санат:Тобыл ФК ойыншылары Санат:Тараз ФК ойыншылары
Эмаль
thumb Эмаль (фр: emaіl, франкіше smeltan – балқыту, еріту) — бұйымның бетіне электрхимикалық тәсілмен жалатылатын берік шыны қабат. Ол оңай балқитын түрлі түсті арнаулы шыныға әр түрлі пигменттер мен қосымша заттарды (марганецтің қос тотығы, кобальттің не никельдің шала тотығы, криолит, сүрменің үш тотығы, т.б.) қосу арқылы дайындалады.
Дереккөздер
Санат:Көркем материалдар
Салями
right|thumb| alt=A.|270 px|Салями колбасасы
Салями — есек етін майдалап турап үстіне май қосып дайындалатын шұжық. Итальян тағамы. Басқа елдерде осыған ұқсас шұжықтарды сиыр немесе шошқа етінен дайындайды.
Румын тілі
Румын тілі (өз атауы— limba română, ['limba ro'mɨnə]; сондай-ақ бұрындары валаш, влаш, волош, валахо-молдаван тілі) — Роман тілдерінің балқан-роман топшасына кіретін Үнді-Еуропа тіл. Таралуы бойынша роман тобындағы испан, португал, француз және итальян тілдерінен кейінгі бесінші тіл. Типологиялық айырмашылықтарының себебінен салыстырмалы лингвистикада дак-румын тілі деп те аталады. Румынияда (халықтың басым бөлігі үшін ана тіл және негізгі ауызекі тіл) және Молдова Республикасында (Конституциялық соттың шешіміне сәйкес) ресми мәртебеге ие. Кейбір қазіргі заманғы лингвистер "румын тілі" мен "молдаван тілі" деген терминдерді бір тілдің әртүрлі атауы (лингвоним) деп есептейді, ал өзге дереккөздер  болса, молдаван тілін өз алдына бөлек шығыс роман тілі деп есептейді.
Румын тілі Римнің Балқан түбегінің шығысын жаулап алғаннан кейін көшіп барған отаршылардың ауызекі-диалект латын тілінің негізінде қалыптасты. Бұл тіл жергілікті тілдердің (дак, фракия) субстрат әсеріне, ал кейінірек славян және жаңа грек тілдерінің адстрат және суперстрат әсеріне ұшырады.
Әлемдегі румынша сөйлейтіндердің жалпы саны — шамамен 24 миллион адам, ал румын тілі ресми болып келетін елдердегі жалпы халық саны шамамен 28 миллион адам (әлемдегі романтілді топтардың шамамен 5 %-ы). Румын тілінде бай көркем және ғылыми әдебиет жазылған.
Лингвогеографиясы
Румын тілінде негізінен Румыния, Молдавия, Венгрия, Сербия және Украинада сөйлейді. Сондай-ақ, румынтілді тұрғындар Францияда, Канадада (әсіресе Монреаль қаласында), АҚШ-тың солтүстік-батысында (әсіресе Чикаго), Германия, Израиль, Австралия, Жаңа Зеландияда тұрады. Соңғысында румын қауымдастығы Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және кейін румын қалаларынан (бірінші кезекте Бухаресттен) болған саяси иммиграция себебінен құрылған болатын. Чаушеску режимі құлағаннан кейін жаңа толқын пайда болды, негізінен ауылдық аудандардан экономикалық және еңбек мигранттарынан, әсіресе 2007 жылы Румыния Еуроодаққа кіргеннен кейін. Бұл толқын, көбінесе Италияға, Испанияға, Португалияға, Квебек және Аргентинаға бағыт алған болатын.
Дереккөздер
Санат:Роман тілдері
Ақпараттық технологиялар
Ақпараттық технологиялар - ақпараттық нарықта алға қойған мақсаттарға қол жеткізу үшін саяси субъектілер қолданатын әртүрлі әдіс-тәсілдер мен техникалар. Ақпарат ағындарын анықтайтын, коммуникаторлар мен рецепиенттер әрекеттерінің мақсаттары мен тәсілдерін, қарым-қатынас стилін, басқа да ақпараттық іс- әрекеттер параметрлерін айқындайтын жүйелер ретінде мыналарды атауға болады: шешім қабылдау, сайлау кампанияларын жүргізу, халықаралық және ішкі саяси дағдарыстарды реттеу және т.б. Ақпараттық технологиялардың мазмұны, көп жағдайда, оның ақпарат нарығындағы әрекетінің стратегиясы мен тактикасына байланысты. Ең негізгілері ретінде мемлекеттің ақпараттық әрекеттеріне және оның органдарының, басқару бөлімдерінің жұмысына сапалық шектеу қоятын төмендегідей ұстанымдарды атауға болады: Ӏс жүзінде мемлекет қызметіне ақпараттық стратегиялар және олармен байланысты техникалық міндеттер кедергі туғызуы да мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттық технологиялар
Tecnolochías d'a Información y a Comunicación Tecnologies de la Informació i la Comunicació Τεχνολογία πληροφοριών και επικοινωνίας Tecnologías de la información y la comunicación Informazio eta komunikazio teknologiak Technologies de l'information et de la communication טכנולוגיית המידע Տեղեկատվության և հաղորդակցման տեխնոլոգիաներ Information Technology Informačné technológie
Электр тербелістерінің (дабылдар) күшейткіштері
Электр тербелістерінің (дабылдар) күшейткіштері (Усилители электрических колебаний (сигналов)) — күшейтілуге тиісті электр дабылын езінің қоректік энергия көзі есебінен күшейтетін құрылғы. Күшейтілетін сигнал тұрпатына қарай гармоникалық тербелістер күшейткіші (микрофондық, магнитофондық және трансляциялық күшейткіштер, үнтабақ және кинодыбыстарын жаңғыртатын, өлшеу құралдарында қолданылатын күшейткіштер) және импульстік сигналдар күшейткіштері (байланыстың импульстік жүйелерінің, теледидарлық бейнесигналдардың, радиолокациялық дабылдардың есеп-санақ машиналарының күшейткіштері) болып екі топқа белінеді. Күшейтілетін сигналдардың жиілік жолағының кеңдігі және абсолют мәні бойынша мынадай топтарға бөлінеді: тұрақты ток (0 г-тен бастап төменгі жұмысшы жиілікке дейін) күшейткіші, айнымалы ток (төменгі жұмысшы жиіліктен жоғарғы жұмысшы жиілікке дейін) күшейткіші, жоғары жиіліктер (радиоқабылдағыштар қабылдайтын модуляцияланған жогары жиіліктер) күшейткіші, аралық жиіліктер (супергетеродиндік қабылдағыштардағы қайта өзгертілген және модуляцияланған тұрақты жиілік) күшейткіші, теменгі жиілік немесе дыбыс жиілігі (адамның есту мүшесі қабылдай алатын жиіліктер жолағындағы электр тербелістері) күшейткіші, кең жолақты (теменгі жұмысшы жиілігі кГц-тен темен жоғарғы жұмысшы жиілігі мГц-тен жогары) күшейткіш, таңдаушы немесе селективтік (сигналды ете тар жиілік жолағында ғана күшейтетін, ол жолақтан тыс аймақта күшейту қасиеті күрт темендейтін) күшейткіштер — мұндай күшейткіштер резонанстык немесе жолақтық күшейткіштер деп те аталады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Эман
Эман (лат. еmano – өтемін, тараламын) – радиоактивті заттар концентрациясының жүйеден тыс бірлігі. 1Эман=10–10 кюри/л=3700 сек–1Һм–3. Эман тәжірибеде сирек қолданылатын өлшеу бірлігіне жатады.
Ла-Потри-Матье
Коммунаның INSEE коды — 27475, пошта индексі — 27560.
Эман
Дереккөздер
Санат:Өлшем бірліктері
Ла-Потри-Матье
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 144 адамды құрады. Халық тығыздығы — 22,46 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
IC 3409
IC 3409 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S? R типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41147, MCG 3-32-50.
Сыртқы сілтемелер
IC 3409 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Шаттенхальб
Шаттенхальб (Schattenhalb) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Оберхасли округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 624 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31.5 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 786, пошта индексі — 3860.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Жевиль
Жевиль (Geville) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Коммерси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 33 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55258, пошта индексі — 55200.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Кампань-лез-Еден
Кампань-лез-Еден (Campagne-lès-Hesdin) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Монтрей округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,64 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62204, пошта индексі — 62870.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1781 адамды құрады. Халық тығыздығы — 113,87 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Назаренко Екатерина Александровна
Назаренко Екатерина Александровна - Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, Жамбыл облысы (қазіргі Түркістан облысы), Мерке ауданы, "Новый путь" колхозының звеношысы (1946). 1916 жылы Жамбыл облысы, Мерке ауданы, Мерке ауылында туған.
Дереккөздер
Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:Жамбыл облысында туғандар Санат:Қазақстан ауыл шаруашылық қызметкерлері
Жаңа Татышлы
Жаңа Татышлы — Башқұртстанның Татышлин ауданындағы ауыл, Жаңа татышлин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 534 адамды құрады. Пошта индексі — 452838, ОКАТО коды — 80250855001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Алтайский Актел
Алтайский Актел — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сема өзенінің оң жағалауынан 26 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Әлеуметтану заңдары
Әлеуметтану заңдары - қоғамды зерттей отырып, әлеуметтану ғылымы әлеуметтік байланыстар мен қарым-қатынастарды заң және заңдылық деңгейінде зерттейді. Әлеуметтану заңдарында біреудің екінші біреумен, қандай да бір кауымдастықтың қоғаммен, жеке тұлғаның қоғаммен, әлеуметтік жүйелердің, процестердің, институттардың бір-бірімен және қоғаммен байланыстары туралы сөз болады. Әлеуметтану заңдарын қоғам тудырады және ол заңдар сол қоғамда қолданылады. Әлеуметтану заңдарының неғұрлым елеулі белгілері:
Әлеуметтану заңдары жалпы және жеке болып бөлінеді. Бөлу өлшемдері ретінде заңдармен бейнеленетін объектінің көлемі алынады: қоғам тұтас жүйе немесе қоғамның ішкі жүйесі, оның құрамдас бөлігі ретінде бейнеленеді, пәрмені шағын топтарға, белгілі бір әлеуметтік стратаға, әлеуметтік топқа немесе тапқа және тұтас қоғамға қолданылатын заңдар бар. Жалпы әлеуметтану заңдары — өздігінен дамитын әлеуметтік жүйе ретінде бүкіл коғамның маңызды байланыстарын көрсететін заңдар. Жеке әлеуметтану заңдары қоғамның құрамдас бөліктерінің маңызды байланыстарын, олардың ішкі дамуы мен қызмет атқаруын, сондай-ақ тұтас әлеуметгік организм ретінде қоғаммен байланысын көрсететін заңдар болып табылады. Бұдан басқа, әлеуметтануда әлеуметтану заңдары бес топқа бөлінеді, олар:
Әлеуметтану заңдарының қоғамдық құбылыстарды зерттеуде, әлеуметтік процестерді басқаруда маңызы зор. Әлеуметтану заңдарыдың болуы әлеуметтануда ғылыми тәсілді пайдалану мүмкіндігін қамтамасыз етеді. Қоғамдағы адамдардың мінез-құлқын алдын ала болжауға болмайтындығын, оның ретсіз және ала-құла екенін ғылыми әдістердің көмегімен зерттеу мүмкін емес; керісінше адамның мінез-құлқын алдын ала болжауға болатындығы, оның қайталанып отыратындығы, көптеген қырларының кездесетіндігі адамзат қоғамын зерттеумен шұғылданатын ғалымдарға әлеуметтік заңдар айтуға, олардың қолданылу шарттарын анықтауға және әлеуметтік топтар мен қоғамдағы адамдардың мінез-құлқын алдын-ала көре білуге мүмкіндік береді.
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология
Сальмерон
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 200 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
1431 жыл
Оқиғалар
1431 жыл - Жанна д'Арктің отқа өртелуі.
Туғандар
Тағы қара: Санат:1431 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1431 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Сағымбек Әділбекұлы Ақшалов
Сағымбек Әділбекұлы Ақшалов (25 сәуір 1944 ж., Тараз) — инженер-құрылысшы, құрметті теміржолшы, Жамбыл облысының құрметті азаматы.
Еңбек жолы
Жамбыл гидромелиорация-құрылыс институтын (қазіргі М.Х. Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті) бітірген (1962). 1967-87 ж. инженер, аға инженер, бөлім бастығы, 1987-89 ж. темір жолдың Жамбыл бөлімшесінде бас инженер болып қызмет етті. 1989-91 ж. Орталық аудандық халық депуттатары кеңесінің төрағасы, 1991-93 ж. Тараз қаласының әкімшілік бастығының орынбасары, 1993 жылдан "Қазақстан темір жолының" Жамбыл бөлімшесінің бастығы.
Марапаттары
"Құрмет Белгісі" орденімен, "КСРО құрметті теміржолшысы" төс белгісімен марапатталған. Облыстағы көпшілік мәдени іс-шараларға белсене араласып, 1999-2000 ж. "Тараз" футбол командасының президенті болды.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл облысы тұлғалары Санат:1944 жылы туғандар
Кіші Ходата
Кіші Ходата — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Щучья өзенінің оң жағалауынан 399 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Оңтүстік Балқаш артезиан алабы
Оңтүстік Балқаш артезиан алабы – жер асты суы бар өңір; оңтүстік және оңтүстік-шығыста Жетісу (Жоңғар) Алатауы, оңтүстік-батыста Шу-Іле тау жоталарымен шектеліп, солтүстігінде Балқаш көліне дейін созылып жатыр. Судың минералдығы оңтүстік, оңтүстік-батыс бағыттардан Балқаш көліне қарай 0,5 – 1 г/л-ден 30 – 50 г/л-ге дейін артады. Алаптың әр бөлігіндегі арынды сулы қабаттарының үстінде аллювийлі шөгінділерде және көбінесе өзен аралықтарындағы үрмелі үгінді құмдардан құралған құмшағылдарда арынсыз грунт сулары кең таралған. Олар 1 – 30 м тереңдікте қалыптасқан. Бұл шөгінділердегі су өнімділігі 0,1 – 2 л/с, минералд. 0,5 – 2 г/л-ден аспайды.
Аумағы
Жалпы аумағы 80 мың км²-ден астам. Артезиан алабы екі бөліктен (батысында Іле-Қаратал, солтүстік-шығысында Ақсу-Лепсі ойыстарынан) тұрады. Олардың аралығында аласа Үшкөл тау жотасы орналасқан.
Даму тарихы
Ойыстарда палеозойлық метаморфты тау жыныстарының үстінде негізгі арынды сулы қабаттар бар. Олар жоғарғы палеоген мен неоген дәуірлерінің құм, құмтасты шөгінділерінде 40 – 600 м тереңдікте орын алған. Су өткізбейтін қабатшалармен бөлінген әр сулы қабаттың қалыңдығы 20 – 100 м-ден аспайды. Бұл қабаттарға жеткізіле қазылған ұңғымалардан шыққан су солтүстік, солтүстік-шығыс бағыттарда жер бетінен 5 – 30 м-ге дейін көтеріліп төгіледі. Олардың су өнімділігі 5 – 50 л/с аралығында.
Дереккөздер
Санат:Артезиан алабы
Шерил Коул
Шерил Энн Фернандес-Версини Коул (ағылшын. Cheryl Ann Fernandez-Versini); 30 маусым 1983, Ньюкасл-апон-Тайн, Ұлыбритания) — британдық әнші, биші, әртіс және модель.
«Girls Aloud » тобының бұрынғы мүшесі. Шерил топпен бірге 21 хит өлең шығарды. Топта 2002 жылдан бастап 2013 жылға дейін жұмыс істеді. "UK Singles Chart" және "Brit Awards" бағдарламаларында «Үздік топ» атағын иеленген.
Шерил сән белгісі ретінде танымал «Vogue », «Elle » және «Harper’s Bazaar » журналдарында шығып тұрады..
Жас кезі
Шерил жастайынан бастап бимен айналыса бастады. Нақтырақ айтқанда, 4 жасынан бастап. 9 жасында «The Royal Ballet» мектебіне түсті. Сонымен қатар, Шерил көптеген модельдік сайыстарды жеңген. 13 жасынан бастап танымал британ топтарында бэк-вокалда болған.
"The X Factor" шоуындағы төрелік
2005 жылы 5-ші маусымында, Шерил "The X Factor" (Ұлыбритания) шоуына әділқазы ретінде шақырылды. Шерил 5, 6, 7 және 11 маусымдарында да әділқазы болды.
2011 жылы әнші америкалық «The X Factor» шоумен келісім шартқа отырды. Бірнеше тыңдалымнан кейін Шерилді Николь Шерзингермен ауыстырды. Сосын Шерилға қайтадан британдық «The X Factor» шоуына қайтып келуін сұрады. Бірақ Шерил бас тартып, американдық қожайындарына сотқа айып жіберді. Олардан әнші 2 миллион АҚШ долларын сұрады, соңында жеңіп алды.
Кітаптары
2008 жылдың қазанында, Шерил «Dreams that Glitter — Our Story» кітабын жазды. Бұл кітап «Girls Aloud» тобының мүшелерінің өмірі жайлы. 2009 жылдың сәуірінде, Шерил «HarperCollins» атты кітап шығаратын компаниямен 5 миллиондық контрактқа қол қойды. Бұл контракт компанияға 5 роман жазса орындалады. 2010 жылдың 30-шы қыркүйегінде «Through My Eyes» деген бірінші ресми кітабы шығарылды.
Жарнама
2009 жылдан бастап Шерил Ұлыбританияда «L’Oréal» компаниясының басты моделі.
2012 жылы Коул өзінің жеке аяқ киімдер линиясын «Stylistpick» сайтына шығарды.
2014 жылдың тамыз айында әнші Лондон қаласында өзінің жеке «StormFlower» атты гүлді-жемісті иіс суын жарыққа шығарды. 2014 жылдың соңына таман, иіс су үлкен таралыммен сатылды.
Дереккөздер
Санат:1983 жылы туғандар
Пурсэлл (Оклахома)
Пурсэлл (Purcell) — Оклахома штатының Cleveland округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 5884 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26.9 км² шамасында. FIPS коды — 40-61150.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Кастель-Сан-Винченцо
Кастель-Сан-Винченцо (Castel San Vincenzo) — Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Изерния провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 571 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 26 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 22 км² шамасында. Пошта индексі — 86071.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Молизе елді мекендері
Қаратау ақшешегі
Қаратау ақшешегі (Botschantzevia karatavica, Arabis karatavica) – орамжапырақ тұқымдасы, ақшешек туысына жататын шала бұта.
Өсу аймағы
Қаратаудың тау беткейлері мен биік жартастарында өседі.
Ботаникалық сипаты
Биіктігі 2 – 8 см. Тамырдан өсетін жапырақтары жалпақ, ал сабақ бойындағы жапырақтары майда, қандауыр тәрізді. Тостағанша жапырақтарының ұзындығы 5 мм-дей, сопақша келген, сыртын жұлдызды түк басқан. Күлтесі ақ түсті. Тұқымымен және атпа тамырлары арқылы вегетативтік жолмен көбейеді. Мамыр – маусым айларында гүлдеп, шілдеде жемісі – бұршаққын піседі. Қ. а. – өте сирек кездесетін сәндік өсімдік. Таралу аймағының жылдан жылға азаюына байланысты қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Орамжапырақтар Санат:Қазақстан флорасы Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер
Қарағайлыбұлақ
Қарағайлыбұлақ — Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы, Төсқайың ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2014 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Күршім ауылынан солтүстік-шығысқа қарай, Марқакөл көлінің солтүстік жағасында орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 76 адам (39 ер адам және 37 әйел адам) болса, 2009 жылы 35 адамды (18 ер адам және 17 әйел адам) құрады.
NGC 2895
NGC 2895 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1831 жылы 9 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2895 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27092, MCG 10-14-18, ZWG 289,9.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
NGC 7407
NGC 7407 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Ровередо-ди-Гуа
Ровередо-ди-Гуа (Roveredo di Guà) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Верона провинциясында орналасқан.
NGC 7407
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ровередо-ди-Гуа
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1542 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 152 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 10 км² шамасында. Пошта индексі — 37040.
NGC 7407
Ашылуы
Бұл нысанды 1873 жылы 13 қыркүйекте Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7407 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69922, UGC 12230, MCG 5-54-2, ZWG 496.5, ZWG 495.42, IRAS22510+3151.
Ровередо-ди-Гуа
Елді мекеннің қамқоршысы — San Pietro.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Чанъэ
Чанъэ (қытайша 嫦娥, пиньинь Чанъэ) немесе Хенъэ (қытайша 姮娥, пиньинь Хенъэ; бұл атаудың архаикалық нұсқасы; император Вэнь-дидің жеке есіміне (Лиу Хэнг) ұқсағандықтан тыйым салынған болатын) - қытай мифологиясының кейіпкері, даосизмде ай құдайы ретінде құрметтеледі. Ай күнтізбесі бойынша 8-айдың 15-ші күні тойланатын Күз ортасы мерекесі оған арналады.
Мифтің сюжеті
солға|нобай|286x286 нүкте|Күнге дәлдеп тұрған садақшы Хоу И Чанъэ туралы миф оның күйеуі садақшы И жайлы мифтің ажырамас бөлігі болып табылады. Чанъэ туралы мифтің бірнеше нұсқасы бар, бірақ сюжеттің жалпы сұлбасы бірдей - Чанъэ күйеуіне арналған өлместік эликсирін ішіп, Айға ұшып кетеді, ол сол уақыттан бастап Айда мәңгі жалғыз тұруына мәжбүр болады.
Нәтижесінде он күн қорқынышты құрғақшылық әкеледі. Ыстық егінді күйдіріп, жерді қатты қыздырғандықтан тастар мен металдар еріп кетеді. Адамдардың тамырында қан қайнап кете жаздайды, тыныс алу мүмкін болмай, азық-түлік қоры таусылады. Адамдар қатты аштықтан зардап шегеді. Олар атақты сиқыршы Ню-чоудың көмегіне жүгінуге тырысады, алайда, ол он күннің күшіне төтеп бере алмай, қайтыс болады. Содан адамдар бұл пәлемен күресуден үмітін үзеді. нобай|277x277 нүкте|Чанъэнің Айға ұшуы Халқының қиналғанына қатты алаңдаған император Яо лорд Ди-цзюньге жалбарынғанымен, ол балаларын тоқтата алмады. Жерден келетін дұғалар құдайларды жалықтыра бастайды. Ди-цзюнь ақыры адамдардың үмітсіз жағдайда екенін түсінеді. Наразылық тіпті көктегі патшалықта да басталған екен. Содан кейін жоғарғы патша халыққа шебер садақшы Хоу Иді жібереді. Ди-цзюнь И ұлдарын тыныштандырып, Яоға елді апаттан құтқаруға көмектеседі деп үміттенеді. Иді халыққа жібермес бұрын, Ди-цзюнь оған қызыл садақ пен қатты және өткір бір қорамсақ әдемі ақ жебелер береді.
Ди-цзюньнің бұйрығымен И әйелі Чанъэмен бірге жерге түседі. Чанъэ аспан құдайы болды және Сихэ сияқты Ди-цзюнның әйелі болған ежелгі ай құдайы Чансимен қарым-қатынасы болды. Басқа ойлар бойынша, ол жерден шыққан қарапайым қыз болды. Әйелімен бірге жерге түскен И Яоға барды, содан кейін Яо И мен оның әйелін қарапайым адамдардың қалай өмір сүретінін көрсетеді. Олардың халықтың көпшілігі қайтыс болып, ал қалғандары өлім аузында тұрғанын көрсетеді. Бірақ олар аспаннан садақшы И түскенін естіген бойда күштерін қайта жинайды. Адамдар жан-жақтан билеушінің үйіне барып, алаңға жиналып, садақшыдан дауыстап оларды азаптан құтқаруды сұрайды.
Хоу И адамдардың үмітін ақтай алды. Балаларын тыныштандыруды ғана сұраған аспан әміршісінің бұйрығына қарамастан, ол садақпен күндерге ата бастады. Олар үш аяқты алтын қарғалар түрінде жерге құлады. Бүкіл аспан жалынға толып, сансыз алтын қауырсындар ұшып, үш аяқты қарғалар жерге құлады. Адамдардың шаттанған айқайы бүкіл жерді басып, оқ атушыны қуантты. Бұған қарап Яо барлық күнді өлтірмеу керек екенін есіне алады. Сондықтан ол арнайы бір адамды жіберіп, мергеннің қорамсағынан он жебенің бірін ақырын шығарып алуды табыстайды. Осылайша аспанда бір күн тірі қалады. Бұл бұзық бала үрейінен ағарып кетеді, жұрт оған күле бастайды. солға|нобай|Суретші Ву Шаоюннің "Чанъэнің Айға ұшуы" Бұл ерлік адамдар үшін үлкен игілік болғанымен, көктегі билеуші оның ұлдарының өлімін садақшыға кешіре алмады. Ди-цзюн алғашында қатты мұңайып, кейін балаларына атқанды жек көріп, оны құдайлар тобынан қуып жібереді. Онымен бірге адам әлеміне түскен әйелі Чанъе де құдай кейпінен айырылады. Бұрын құдай болған Чанъэ де енді көкке қайта алмай қалды. Чанъэ өзінің аспан тұрғынынан кәдімгі адамға айналғанына шыдай алмай, күйеуіне ренжіп, оны айыптай бастады. Әйелінің сөгісінен садақшы жігіт шыдай алмай, үйден шығып, қаңғыбас өмірге көшеді.
Оның басынан бірнеше шытырман оқиғалар өтеді, ол жыл сайын сұлу қызды әйел етіп алатын Хебо есімді Лошуй өзенінің құдайының көзін садақпен ойып алғаннан кейін Хоу И үйіне қайта оралады. Ол мен Чанъэ арасында уақытша бейбітшілік орнайды, бірақ қарым-қатынастар шиеленісіп қалды. Екеуі де өлгеннен кейін жер асты Юду патшалығына түсіп, рухтар мен шайтандармен бірге қайғылы және мұңды өмір сүретінінен қорқа бастады. Содан кейін И оларды өлім қаупінен құтқаратын жол табуды шешеді. Сонда әйелі екеуінің арасындағы махаббат қайта жанып, қарым-қатынастарында мәңгілік көктем келер еді деп сенді. Батыста Куньлунь тауларында (оның бейнесі қытай мифологиясында грек тіліндегі Олимп тауының бейнесіне ұқсайды) өлместіктің дәрісін ұстайтын Си-ван-му атты құдайдың өмір сүретінін білген садақшы И жолдың қашықтығы мен қиындығына қарамастан оған жетуді және одан дәрі сұрауды шешті.
Садақшы И тауды қоршап тұрған кедергілерден өтіп, оның басына шығады. Құдайға бақытсыздықтарын айтып, келу мақсатын түсіндіргенде, Си-ван-му оған жанашырлық танытып, Хоу Иге эликсирді беріп, ыдыстың ішіндегі дәріні бір адам ішсе, құдай болады, ал екі адам ішсе, олар өлместікке, мәңгі өмірге ие болады деп түсіндіреді. И эликсирі бар ыдысты кейінірек, мереке кезінде әйелімен бірге пайдалануды шешіп, сақтау үшін әйеліне береді.
Қайтадан құдай болғысы келмеген садақшыға қарағанда, Чанъэ күйеуінен жасырын түрде дәрі-дәрмекті ішуге батылы жетпесе де, оны қатты қалайды. Чанъэ болжамшы Юхуанға барып, одан Чанъэні жарқын болашақ күтіп тұрғаны туралы болжам алды. Осыны естіген қыз шешімге келіп, бір күні кешке, И үйде болмаған кезде Чанъэ ыдысты алып, барлық дәріні жұтып қояды. Оның денесі жеңілдеп, терезеден ұшып кетеді. Садақшы И үйіне қайтып келгенде, ол әйелінің жоғалып кеткенін және ішімдіктің бос бөтелкесін табады. Қорқып, терезеге қарай жүгірген ол әйелінің аспанға көтеріліп бара жатқанын көреді. Садағын шығарғанымен, өз әйелне ата алмады.
Күйеуін тастап кеткені үшін құдайлар күлетін шығар деп қорыққан Чанъэ Аспан сарайына баруға батылы жетпей, Ай сарайына барады. Бірақ ол оған жеткенде, оның денесінде өзгерістер бола бастайды, оның арқасы кішірейіп, асқазаны мен белі ісінеп, аузы кеңейіп, көздері үлкейіп, мойын мен иығы жақындап, терісінде үлкен сүйелдер пайда болып, ақырында, ол бақаға айналады.
Мифтің басқа нұсқалары
Мифтің басқа нұсқалары (Юань Кэнің айтуы бойынша, жоғарыда келтірілгендерге қарағанда кейінірек жазғандары ) Чаньэ адам кейпінде қалады, бірақ әлі күнге дейін өзімшілдігі үшін жалғыздықпен жазаланды деп айтады. Айда одан басқа жыл бойы өлместіктің дәрісін үккіште даярлайтын ақ қоян ғана болды, көп жылдар өткен соң, сол жерге Ву Ган келеді, ол теріс қылықтары үшін үнемі қалпына келетін даршын ағашын (немесе османтты) шексіз кесуге сотталады.
Мифтің бір нұсқасында тек Чанъэ аспан тұрғыны, ал Хоу И қарапайым адам болған. Чанъэ құнды құмыраны сындырғандықтан, көктегі Нефрит императоры оны жерге қуып жібереді, ол қайта көкке келуі үшін қандай да бір жақсылық жасауы керек болады. Ол жер бетінде ауқатты отбасынан шыққан қыздың кейпінде өмір сүре бастайды. 8 жасында ол Хоу Имен танысып, онымен достасады. Он күнмен байланысты оқиғадан кейін, садақшы патша атанып, Чанъэге үйленеді. Алайда, уақыт өте келе Хоу И менмен және өзімшіл бола бастайды. Әйелі кездейсоқ немесе әдейі тұтынған өлместік эликсирін өзі үшін жасауды ол бұйырады. Хоу И әйелінің ұшып бара жатқанын көргенде, атуға кіріседі, бірақ оның мінсіз шеберлігі бәсеңдеп, Чанъэні жіберіп алды. Бұл нұсқада ай қояны өз үккішінде өлместіктің дәрісін әзірлемейді. Садақшы Иге келетін болсақ, ол Күнге көтеріліп, сол жерде өзіне сарай салып алады. Осылайша, мифтің бұл нұсқасындағы Хоу И мен Чанъэ сәйкесінше Күн мен Айдың, сондай-ақ Ян және Инь кейіптері ретінде бейнеленеді.
Мифтің басқа нұсқасында Чанъэ – сарайда қызмет ететін қарапайым қыз. Қосымша күндерді жойғаны үшін сыйлық ретінде патша оны Хоу Иге әйелдікке берді. Олар бірге бақытты өмір сүрді, бірақ бір күні жұмбақ қарт Хоу Иге өлместік эликсирін сыйлайды. Хоу И оны қолдануға батылы бармай, төсегінде тастап кетеді. Чанъэ оны кездейсоқ тауып алып, оның ғажайып қасиеттерін білмей жұтып қояды. Чанъэ Айға ұшып кетеді, ал садақшы қайғыдан қаза табады.
Басқа әңгімелерде Чанъэ эликсирді әдейі тұтынады, бірақ өзімшілдік сезімінен емес, оны ұрламақ болған Хоу Идің алғыссыз Фэнмен есімді оқушысының оны пайдалануына жол бермеуі үшін ішеді.
Басқа халықтардағы ұқсас мифтер
Айда өмір сүретін әйел туралы нанымдар басқа халықтар арасында да жазылған: нивхтер онда өсекші, ал Сібір татарлары жаман мінезді әйел өмір сүреді деп санайды.
Вьетнамда қасиетті баньян ағашымен айға ұшқан айлакер Куой туралы миф бар. Кейбір тибет-бирма халықтары (мысалы, пуми) айда ағаш өседі деп есептейді. Миф бойынша, Ай осы ағашқа (мақсарыға) тығылған қызды зұлым өгей шешесінің жеуінен құтқару үшін алып кетеді.
Орта күз мерекесі
Бұл мереке негізінен Чанъэге арналған. Оған хош иісті заттар жағылып, сыйлықтар әкелінеді. Кейбір нанымдарға сәйкес, дәл осы күні, бүткіл жылда жалғыз рет Чанъэ күйеуін кездестіреді, содан кейін ай ең жарық болады.
Мифтің мұрасы
Қытайдың Айды зерттеу бағдарламасы мен Венерадағы Хен-э тәжі Чанъэ есімімен аталды.
Қолданылған әдебиеттер
Санат:Мифология
Бесінші лек
"Бесінші лек" — испаниядағы ұлттық революция кезінде туған (1936-1939) термин. 1936 жылы күзде испан фашистері төрт колоннамен мадридке шабуыл жасап, ал қаладағы құпия агенттер өздерін "бесінші лек" деп атады. Құпия агентура — опасыздар мен сатқындар — үрей туғызып, кедергі жасады, диверсиялар ұйымдастырды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде "Бесінші лек" ұлттық агентура деп аталып, әр түрлі елдерде тіміскі әрекет етті.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Тютлебен
Тютлебен (Tüttleben) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Гота ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 747 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 7,26 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 67 071. Муниципалитеттің басшысы — Альфред Майс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Сармыс Омаров
Сармыс Омаров (1929 ж. т., Маңғыстау ауданы Тұщықұдық ауылы) – ауыл шаруашылығы саласының маманы. 1952 – 54 ж. Маңғыстау ауданындағы ұжымшарда жұмысшы, 1954 – 56 ж. ірі қара фермасының меңгерушісі, 1956 – 74 ж. кеңшар мен ұжымшарларда механизатор, 1974 – 95 ж. «Маңғыстау» кеңшарында трактор машина паркінің меңгерушісі, материалдар қоймасының меңгерушісі болды. «Ерен еңбегі үшін» (1948), «В.И. Лениннің туғанына 100 жыл» (1970), «Еңбектегі ерлігі үшін» (1979) медальдарымен, алғыс хаттармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Үлкен Шельмас
Үлкен Шельмас — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лала өзенінің сол жағалауынан 117 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Феррейрош-ду-Дан
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 410 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,35 км² шамасында. Халық тығыздығы — 49,1 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Кежшкемет
Кежшкемет (Kecskemét) — Мажарстанның орталығындағы Оңтүстік Альфельд ауданындағы қала. Халық саны 108 844 адам (2005 жылғы халық санағы бойынша).
Қала орнындағы көне қонысты XIII ғасырда монғолдар қиратады. Дегенмен сауда жолдарында орналасқандықтан қала тез дамиды.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бірнеше кәсіпорындар салынады. 1975 жылы қала маңындағы жазық далалар Кишкуншаг ұлттық саябағына қосылды.
Дереккөздер
Санат:Мажарстан қалалары
Кука (Үлкен Какши тармағы)
Кука — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Киров облысы, Нижегород облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Какша өзенінің оң жағалауынан 97 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга бастауынан Ветлуга қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Эмансипация
Эмансипация (émancipation, ēmancipātiō) – 1) тәуелділіктен, бағыныштылықтан, езілуден, соқыр сенімнен босату, арылту; 2) азаматтық құқықта – кәмелеттік жасқа толмаған жасөспірімді толық әрекет қабілеттілігі бар деп тану.
Егер 16 жасқа толған азамат еңбек шарты негізінде немесе ата-анасының, бала қылып алушысының келісімімен жұмыс істейтін болса, онда оны қорғаушы және қамқоршы органдардың шешімімен толық әрекет қабілеттілігі бар деп тануға болады. Эмансипация ата-аналарының, бала қылып алушылардың келісімімен жүргізіледі, ал олар болмаған жағдайда соттың келісімі керек болады.
Дереккөздер
Санат:Құқық