cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қашақбай Пірімов
Қашақбай Пірімов (1909, Қазалы ауданы – 12.1.1957, сонда ) – еңбек ардагері. 1929 жылы «Қазақстанның 50 жылдығы» ұжымшарына (қазіргі Сырдария ауданы С.Ильясов атындағы ауыл) қабылданып, 1936 жылы егіс бригадасының бригадирі болып тағайындалады. Ол басқарған бригада 1937 жылы бидайдың әр га-нан 18 ц, күріштен 52 ц, ал 1938 жылы 56 ц өнім алды. 1939 жылдан «Қызыл Ту» ұжымшарының (қазіргі Сырдария ауданы Шіркейлі ауылы) төрағасы қызметін атқарған. Пірімов 2-дүниежүзілік соғыс кезінде КСРО-да Ф. Головатыйдан кейін екінші болып «Қазақстан колхозшысы» танк колоннасын жасақтауға 100 мың, колхозшылардан 120 мың сом ақша жинап берген. Сол үшін 1945 жылы Жоғарғы Кеңестің алғысын алды. 1946 жылы ұжымшар орталығынан жеті жылдық мектеп салдырып, оған 107 оқушы тартты. Пірімов Ленин (1941), «1-ші дәрежелі Отан соғысы» (1945) ордендерімен марапатталған. Қазалы ауданындағы «Қызыл Ту» ұжымшарына Пірімов есімі берілді Ауылда мемориалдық музей үйі ашылған. Онда ұжымшар өмірін суреттейтін 250-ден аса жәдігер қойылған, ішінде Н.Исаев, Т.Сандықбаев соққан шойын соқа, қолара, тырна, кетпен, орақ, тоғанақтың екі түрі, т.б. бар. Пірімовтың заттары да осында сақталған. Ол КСРО Жоғарғы Кеңесіне үш рет (1941, 1946, 1950) депутат болып сайланған.
Сілтемелер
Санат:Әдебиет
IC 3346
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40739, VCC 936.
Зәкірлі араластырғыш
Зәкірлі араластырғыш — аппараттың ішкі контурымен сәйкес келетін, зәкір түрінде жасалған, тұтқыр орталарға арналған араластырғыш.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
Эметт (Айдахо)
Эметт (Emmett) — Айдахо штатының Джем округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 4.7 км². FIPS коды — 16-25570.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Джем округы (Айдахо)
Лицензиялық жүйе
Лицензиялық жүйе тауарлардың әкелімі мен әкетілімін ұйымдастыру нысандарының бірі. Мұнда импортшы немесе экспортшы өзінің тауарларының әкелімі немесе әкетілімі құқығын сатып алу үшін жазбаша рұқсат (лицензия) алуға тиіс, бұл орайда, лицензиялық алым алынатын болса, осы алымды төлейді.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Банк терминдері
Тұрбат ауылдық округі
Тұрбат ауылдық округі – Түркістан облысы Қазығұрт ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Тұрбат, Еңбек, Қызылдихан, Өндіріс ауылдары кіреді. Орталығы – Тұрбат ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 9285 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Қазығұрт ауданы ауылдық округтері
Барра-ду-Куараи
Барра-ду-Куараи (Barra do Quaraí) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Оңтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Кампанья-Осидентал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3771 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1056,146 км² шамасында. Халық тығыздығы — 4,1 адам/км².
Тарихы
Қала 1997 жылы құрылған.
Тастағы тарихи таңбалар
'''Осыдан бірнеше мың жыл бұрын өмір сүрген адамдар өз үңгірлеріне өмірдің ең басы аспектілерін таңбалап кеткен. Бұл – ең бірінші өздерінен кейінгі ұрпақ үшін жасалған әдіс. Біз осы суреттерге қарап, бұрынғы адамдардың қалай өмір сүргендігін, немен айналысқандығын біле аламыз. Мұндай суреттер әлемнің түкпір-түкпірінде бар, тіпті, қазақ даласында да тұнып тұр. Соның бірнешеуі туралы сөз қозғап көрмекпіз.'''
File:
Таңбалы тас
Алматы қаласынан 70 шақырым жерде орналасқан Қопа бекетінің күншығысында «Таңбалы» тас деген жер бар. «Таңбалы тас» бірнеше жылғадан, өзектерден тұрады. Жан-жағында сайлар, күнге әбден күйген жалпақ гранит тас бар. Тастың беті толған сурет. Таутеке, бұғы, киік, шошқа, жылқы, бұқалардың кескіндері сол тасқа қашалып салынған. Қолдарына ұзын найза ұстап, белдеріне қылыш асынған, кейбіреуі желбірете ту ұстаған 22 салт атты сарбаздың суреті өте әдемі бейнеленген. Олар – VI-VII ғасырлардағы түрік жауынгерлерінің бейнесі. Археологтардың «Таңбалы тасқа» жүргізген зерттеу нәтижесінде, бұл жердің тас дәуірінде адамдардың табынатын «қасиетті мекені» болғандығы анықталған. Зерттеу барысында бес мыңдай сурет есепке алынды. Олардың салынғанына төрт мың жылдай өткен. Қазір «Таңбалы тас» ЮНЕСКО-ның қарамағына алынып, туристер келетін мекенге айналған.
Баянжүрек суреттері
Баянжүрек суреттері – Алматы облысындағы Ақсу ауданының Қапал ауылынан шығысқа қарай 25 шақырым жерде, Жетісу, Алатау сілеміндегі Баянжүрек тауында сақталған жартастағы суреттер. Олар құрамы мен мазмұны жағынан алуан түрлі. Суреттердің арасында қола дәуіріне жататын басын жан-жағына шашырай тараған, 7 сәуле көмкерген екі ғажайып бейне бар. Баянжүрек суреттерінің ішінен сақ және ғұн-сармат кезеңіне жататын көріністер де кездеседі. Жартастағы суреттердің көпшілігі, негізінен, салт атты сарбаздар бейнесінде берілген ежелгі түрік дәуірін сипаттайды.
Ақбауыр үңгірі
Ақбауыр үңгірі – қола дәуірінен сақталған ескерткіш. Суретті үңгір Шығыс Қазақстан облысының Ұлан ауданындағы Бестерек ауылынан солтүстікке қарай 3 шақырым жерде, Ақбауыр тауының етегінен табылған. Ақбауыр үңгірі таудың етегінен 5-6 метр биіктікте орналасқан. Оның алдындағы алаңда діни жиындар, құрбандық шалу т.б. рәсімдері өткізілген. Үңгір қабырғасында қызыл күрең түсті охрамен б.з.б. ІІІ мыңжылдықтың басында салынған суреттер бар. Негізінен, қос аяқты арба, өгіз, таутеке т.б. суреттері бедерленген. Олардың айналасында әртүрлі ирек сызықтар, нүктелер, үшбұрыштар, төртбұрыштар және адамдар бейнеленген. Бұл суреттер жердің құнарлы болуын, мал-жанның өсіп-өнуін білдіреді.
Қапшағай таңбалы тасы
Қапшағай таңбалы тасы – Алматы қаласынан солтүстікке қарай 100 шақырым жердегі Іле арнасының жарқабағындағы суреттер мен жазулар. Б.з.б. ІІ ғасыр мен б.з. ХІІІ ғасырлары аралығында ойып салынған. Жарқабақтағы бір-біріне жалғасқан, бірінің үстіне бірі баса орналасқан тастардың он сегізінде жазу бар. Олардың негізгі бөлігі – ежелгі тибет жазуы түріндегі дұғалар мен ежелгі түркі әліпбиімен жазылған моңғол тіліндегі жазулар. Мұндағы ежелгі түркі жазбалары әлі оқылып болған жоқ. Қапшағай таңбалы тасы ескерткішінің ең белгілісі – Үш Бурхан суреті.
Қаратау шимайлы тастары
Қаратау шимайлы тастары – Қаратау аймағындағы қола дәуірі мен орта ғасыр аралығындағы тастарға қашалған суреттер. Мұндай тастар Қаратаудың Қойбағар, Арпаөзен, Майдамтал, Үлкентұра, Қысан, Жыңғылшақ, Ақсу-Жабағылы, Қошқарата, Сүйіндіксай т.б. шатқалдары мен сайларында көптеп ұшырасады. Жалпы суреттер саны – бірнеше мың. Олар тік, қия жартастар мен ірілі-ұсақты қойтастарға қашап салынған. Қаратау шимайлы тастарында аңдар мен хайуанаттардың нобайлары, байлық пен күштің нышанын білдіретін түйе кескіні, аңшылық көріністері, батырлар жекпе-жегі орын алған. Арбаларға жегілген аттар, түйелер сирек ұшырасады.
Қойбағар таңбалы тасы
Қойбағар таңбалы тасы – Оңтүстік Қаратаудағы тасқа қашалған суреттер. Қойбағар суреттері Шымкент облысындағы Созақ ауданы, Сызған кеңшарының оңтүстік-батыс жағында Қаратау сілемдерінде (теңіз деңгейінен 700 метр биіктікте) орналасқан. Суреттердің көп бөлігі қойтастарға салынған. Қойбағарда 1200-ден астам суретті қойтас бар. Ондағы суреттер саны 3045-ке жетеді. Негізінен жабайы аңдар мен жылқылар, арқар, таутеке, адамның жабайы бұқаға, ешкіге аңшылығы, бір топ иттің ешкілерге шабуылы бейнеленген. Суреттердің кейбіреуі көлемі жағынан тіпті үлкен болып келеді. Мысалы, кейбір түйе суреттерінің ұзындығы 1-2 метрге жетеді. Бір қызығы – түйелердің бір-біріне байланып жүгіріп келе жатқан суреттері. Қойбағарда көбірек кездесетін суреттер тобына арба дөңгелектері жатады. Ондағы дөңгелектер саны кейде екеу, кейде төртеу болып келеді. Қойбағар таңбалы тасы- Оңтүстік Қаратаудағы тасқа қашалған суреттер. Қойбағар суреттері Шымкент облысындағы Созақ ауданы Сызған кеңшарының оңтүстік-батыс жығанда Қаратау сілемдерінде (теңіз деңгейінен 700м биіктікте) орналасқан. Суреттердің көп бөлігі қойтастарға салынған. Қойбағарда 1200-ден астам суретті қойтас бар. Ондағы суреттер саны 3045-ке жетеді. Негізінен, жабайы аңдар мен жылқылар, арқар, таутеке, адамның жабайы бұқаға, ешкіге аңшылығы, бір топ иттің ешкілерге шабуылы бейнеленген. Суреттердің кейбіреуі көлемі жағынан тіпті үлкен болып келеді. Мысалы, кейбір түйе суреттерінің ұзындығы 1-2м-ге жетеді. Бір қызығы - түйелердің бір-біріне байланып жүгіріп келе жатқан суреттері. Қойбағардан көбірек кездесетін суреттер тобына арба дөңгелектері жатады. Қойбағардың түйеге жегілген арбаларының дөңгелегі кейде екеу немесе төртеу болып келеді.
Дереккөздер
«Сен білесің бе?» энциклопедиясы./Құраст.: Қ.Ж. Райымбеков, Қ.Т. Байғабылова. – Алматы: «Аруна» баспасы
Айхфельд (Штирия)
Айхфельд (Штирия) (Eichfeld (Steiermark)) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Радкерсбург округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 966 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 17.98 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — RA, ресми идентификациялық коды — 6 15 04.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Пок (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Райхан Бекжанұлы
Райхан Бекжанұлы (1892, Жаңақорған ауданы – 1970, сонда) – ақын. Парсы, түрік, араб тілдерін жетік меңгерген. Табан астында өлең шығарып айта беретін суырып салма ақын болған. Ақындық талантымен халыққа ерте танылып, Шығыс жұлдыздары Физули, Шамси, Сайхали, Новои, Сағди, Фирдоуси, Хожа Хафиздің ғазалдарын жатқа білген. Нартай, Құтбай, Қалмахан, Қанағат жыраулардың өлең-жырларын таңдап, өлең шығарған, ән салып, күй тартқан. Райханның 1948 жылы өз баласына айтқан «Өсиет» атты жыр-толғаулары бар.
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Әмбебап шот
Әмбебап шот - ағаш шабу, жер өңдеу жұмыстарында қолданылатын шаруашылық құралы.
Әмбебап шоттың бір жағы қуыс құлақтанып келген шот тәрізді болса, екінші жағы балғаның рөлін атқарады. Кейде шоттың шүйде жағынан да жүз шығарып, онымен ағаштың қабығын аршып жонуға болатындай етіп қайрап қояды. Оның екінші атауы - керкі. Қазақтың қолөнер шеберлері әмбебап шот, балта шот сияқты өткір құралдарға талдырып басқан жұқа киізден, былғарыдан немесе қалың кенептен арнаулы қап тігіп, жұмыс істемейтін кезде жүзін соған орап, байлап қояды. Бұл өткір құралдарға арандап қалудан, жүзі бөгде заттарға тиіп мұқалудан сақтайды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Жағдай
Жағдай — адам әрекетінің, жан-жануарлар тіршілігінің, табиғат пен қоғамдағы өзгерістің, оқиғаның, т.б. айналадағы ортаның ықпалына тәуелділігін білдіретін философиялық ұғым. Табиғаттағы, қоғамдағы белгілі бір өзгерісті тудырушы алғышарт есебінде де қарастырылады. Жүзеге асқан өзгеріске бір немесе бірнеше жағдай әсер етуі мүмкін. Кейде өзгерісті тудырушы жағдай пісіп-жетіле келе оны тездетеді. Жағдай толық негіз ретінде пісіп-жетілмесе, онда өзгеріс тумайды, не уақыт жағынан кешігеді. Адамдар әрекеті нәтижесінде жағдай да өзгеріске ұшырайды. Құбылысты жете тану үшін оның себебін ашу барысында жағдай да түрлі қырларымен анықталып, таныла түседі.
Ауқымына карай жағдай стратегиялық, оперативтік және тактикалық болып, ұрыс қимылдарының болатын орнына байланысты жер үсті жағдайы, әуе жағдайы, теңіз және әуе-ғарыш жағдайы болып бөлінуі мүмкін. Жалпы жағдай элементтері: Әскерлерді (күштерді) тиімді баскару үшін қолбасшылар (командирлер) мен штабтар жағдайды мұқият зерттеп, бағалайды. Жағдайды бағалаудан шыққан қорытынды операция (ұрыс) жүргізу және ұрыс қимылдары барысында міндеттерді нақтылау туралы шешім қабыдауға негіз болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Философия Санат:Оқиғалар
Кенді өрістің болжам картасы
Кенді өрістің болжам картасы
Кенденудің әр түрлі геологиялық факторлармен байланысы және болжаулық шешімдері көрсетілген кен өрісінін, 1 : 10 ООО (кейде 1 : 25 ООО) және одан ірірек масштабты құрылымдық картасы. Әдетте, кен өрісі көлеміндегі, әсіресе терең қабаттардың кендену мүмкіндігін көрсету үшін жасалады. Жеке кен орындар мен кен көздерінің болашағын бағалап, жүргізілетін іздеу-барлау жұмыстарының бағытын айқындайды.
Кенді ұя
Кендік заттардың изометрлі пішінді кішігірім шоғыры; әдетте көлденең өлшемі 1 м-ден аспайды.
Кенділік
Белгілі бір ауданның немесе нақтылы тау жыныстарының, қабаттың, свитаның және т.б. кенді түзілімдерді кіріктіруі; металкіріктірушілік терминінің синонимі.
Кенділік ошағы
Кенділік ерітінділерінің пайда болатын жері.
Кенділікті ерітінділер
Kенді құрамбөліктерді тасымалдайтын және түзілімдейтін, көбінесе тереңдік текті ерітінділер. Олар сұйықтық сулы ерітінділер және газды ерітінділер түрінде болады.
Кенжаралу жүйесі
Кен затының көзін, ауысу жолын және кенденудің жиналу орнын қамтитын физикалық жүйе.
Мариенхайде
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Экспонометр
Экспонометр (лат. expono – ұсынамын, көрсетемін және ...метр), экспозиметр – фотоппарат жапқысының (затворының) ашылып-жабылуы уақытының ұзақтығын және объектив диафрагмасының саңылауының мөлшерін анықтау үшін қолданылатын тетік. Ол фототүсіру, кинотүсіру не фотокөшіру кезіндегі экспозицияны қажетке сай таңдап алуды қамтамасыз етеді. Оның оптик. Э., фотоэлектрлік Э. және таблицалық Э. (калькулятор) деп аталатын 3 түрі бар. Бұлардың ішінде фотоэлектрлік Э. кең тараған.
Санат:Фототехника Санат:Кино және видео технологиялары Санат:Фотометрия
Жанасу аппараты
Жанасу аппараты - гетерогенді өршулік процестерді өткізуге арналған реактор.
Шатқалдағы шекара
«Шатқалдағы шекара» — толық метражды көркем фильм. 1969 ж. Қазақфильм студиясы шығарған.
Сюжеті
Жаздың бір күні "Қызылтас" заставасында үш бала - жылқышының немересі Қабыш, шекара застава бастығының қызы Оля және демалыс кезінде қаладан қонаққа келген Қабыштың немере інісі Таңат бір-бірімен кездеседі. Таңаттың білгішсымағы мен өзіне-өзі сенімділігі барлығына көптеген әбігершіліктер алып келеді. Бірақ ойындар мен тектектіктің орнына шын қауіп келгенде, Таңат достарымен бірге шекарашыларға тыңшыны ұстауға көмектесе отырып ерлік, тапқырлық пен жанқиярлық танытады.
Дереккөздер
Санат:КСРО балалар фильмдері Санат:Қазақфильм фильмдері
Джон Майкл Бишоп
Джон Майкл Бишоп (John Michael Bishop; 22 ақпан 1936, Йорк, Пенсильвания, АҚШ) — американдық иммунолог және микробиолог, 1989 жылғы «Ретровирустық онкогендердің жасушалық табиғатын ашқаны үшін», Харолд Вармуспен бірге Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты атанды. Сан-Франциско Калифорния университетінің профессоры.
Өмірбаян
Джон Майкл Бишоп өмірге 1936 жылы 22 ақпанда Йоркте (Пенсильвания) лютерандық дін қызметкерінің отбасында келген. Ол кішігірім ауыл мектебін бітіріп, содан кейін провинциялық жоғары мектепті тәмамдады. Отбасылық дәрігер Роберт Кафпен достығы адам биологиясына оның қызығушылығын ынталандырды. Медицина мектебіне түсу туралы шешім қабылдаған Бишоп, бірінші Геттисбург колледжін бітіріп, содан кейін медицинанын Гарвард университетінде оқи бастады. Онда ол бірінші рет жануарлар вирустарымен айналыса бастады. Медициналық мектепті бітірген соң Бишоп 2 жылы Массачусетс жалпы ауруханасында дәрігер болып жұмыс істеп, содан кейін Бетездадағы Денсаулық сақтау ұлттық институтына пост-докторантураға оқуға түсті, онда полиовирустардың репликациясымен айналысады, кейін Гамбургте бір жыл тұрғаннан кейін Сан-Франциско Калифорния университеті жұмысқа тұрып, онда әлі күнге дейін істейді.
Ғылыми еңбегі
Алғашында Джон Бишоп молекулалық биологияға қызыққан, дегенмен бұл саладағы оның тәжірибесінің мардымсыздығы оның тікелей зерттеулер жүргізуіне мүмкіндік бермеді, сондықтан ол фундаменталдық молекулярлық биологиясының саласына жатпайтын ғылыми тауашаны таңдады, дегенмен бұған тартылуға мүмкіндік бермеді. Ол вирустарды зерттеді, атап айтқанда, олардың репликациясымен айналысты. Калифорния университетінде Бишоп саркома вирусын зерттей бастады,ол кейін классикалық ретровирустардың біріне айналды.Осы кезде Хоуард Темин және Давид Балтимор ретровирустың негізгі ферменті кері транскриптазаны ашты. ДНҚ-дағы РНҚ-ның көшірілу механизмінің кері транскиптазасын және жұқтырған жасушадағы вирустық РНҚ-ны сипаттай алды. 1970-шы жылдардың соңында Бишоп Харолдь Вармуспен бірге саркома вирустары қалай зарарланған жасушаларды неоплазмаға тасымалдайтынын зерттеді. Олар ісік қалыптастыратын немесе жұқтырған жасушалардың нео-пластикалық түрлендірілуін тудыратын вирус генін зерттеді, (src) трансдукция процессінде қалыпты жасушалық геннің қармауынан (прото-онкоген) вирустық геномды тапты. Геннің мутациясы оны онкогенге айналдыратынын анықтады.
1989 жылы Бишоп пен Вармус, өздерінің зерттеулері үшін Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын иеленді.
Сілтемелер
Санат:АҚШ иммунологтары Санат:АҚШ микробиологтары Санат:Молекулярлық биологтар Санат:Гарвард университеті түлектері Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар
Шығыс Тимор Ұлттық футбол құрамасы
Тарихы
2000 жылы Шығыс Тимор Индонезиядан өз тәуелсіздігін алды да, 2002 жылы АФК-ға тіркелді. Ал 2005 жылы ФИФА құрамына мүшелікке өтті. Азиядағы ең аутсайдер құрамалардың бірі, 2018 жылғы мамыр айында ФИФА рейтингісінде 190 орынға жайғасты, ең жоғары көтерілген сатысы — 146-орын ғана (2015 жылы шілдеде).
Әзірше әлем чемпионаттары мен Азия кубогының финалдық турниріне қатыспаған. Алғашқы кездесуін 2003 жылы өткізді. Алғашқы ресми жеңісін тоғыз жылдан соң, 2012 жылы тойлады, АСЕАН кубогында 5:1 есебімен Камбоджа құрамасын тізе бүктірді. Ал 2018 жылғы әлем біріншілігінің іріктеуінде Моңғолияны 4:1 есебімен ұтқанын да мамандар шулы сенсация деп бағалады.
Стадионы
Өз алаңындағы ойындарын ел орталығы Дили қаласындағы Ұлттық стадионда өткізеді. Стадионның сыйымдылығы 13 000 адам. 1980 жылы іргесі қаланған, 2010 жылы бір рет реконструкция жасалған. Стадионға 2005 жылы әйгілі футболшы Криштиану Роналду да келген.
Сілтемелер
Санат:Шығыс Тимор Ұлттық футбол құрамасы
Писарево (Велико Тырново облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 075 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5127. Телефон коды — 061706. ЕКАТТЕ коды — 56472.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Трубитан
Трубитан — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Колыч өзенінің сол жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 2005
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпионаттары
Бозащы ауданы
Бозащы ауданы — Қырғыз АКСР-дағы Адай уезінің бұрынғы әкімшілік бөліну бірлігі.
Тарихы
Аудан Адай уезі құрамында 1921 жылдың 3 наурызында құрылған. Аудан халқының барлығы көшпенді болған, бұл жағдай ауданның орталығы жоқтығына әкелді.
1922 жылдың 9 қыркүйегінде аудан таратылды. Құрамына кірген болыстар уезд басшылығына тікелей бағыныңқылы болды.
Әкімшілік бөлінуі
Аудан 4 болыстан тұрды. Олар: 2-ші, 3-ші Бозащы; Жеменей; 1-ші Түрікменадай
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның таратылған аудандары
Штайнах (Тюрингия)
Штайнах (Тюрингия) (Steinach (Thüringen)) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан қала. Зоннеберг ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4266 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 26,35 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 72 019. Қаланың басшысы — Ульрих Курц.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
1328 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1328 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1328 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Гаймон (Оклахома)
Гаймон (Guymon) — Оклахома штатының Texas округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 11442 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19.0 км² шамасында. FIPS коды — 40-31750.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Карвальяйш (Сан-Педру-ду-Сул)
Карвальяйш (Сан-Педру-ду-Сул) (Carvalhais (São Pedro do Sul)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сан-Педру-ду-Сул муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 762 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,89 км² шамасында. Халық тығыздығы — 55,3 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Иаков Зеведеев.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Жанат Рахметоллаұлы Ерманов
Әкесі - Ерманов Рахметолла Мекебайұлы, Баянауыл аудандық халыққа білім беру бөлімінде кадрлар бөлімінің бастығы. Анасы - Сейсенова Нарзангүл Дүйсенқызы, зейнеткер, хатшы-машинист болып жұмыс істеген.
Өскемен музыкалық училищесін кларнет классы бойынша (1984); Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын (1991) концерттік орындаушы, педагог, камералық ансамбль әртісі, оркестр әртісі мамандығы бойынша; Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының аспирантурасын (1993); В.А. Моцарт атындағы Еуропалық музыка академиясын (1997) камералық ансамбль әртісі, жеке орындаушы мамандығы бойынша; Халықаралық музыка академиясын (Ницца, 2000) камералық ансамбль әртісі, жеке орындаушы мамандығы бойынша; Халықаралық музыка академиясын (Прадо, 2001); Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясын (2002) опералық-симфониялық дирижерлік ету мамандығы бойынша бітірген.
Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының доценті (2006 жылдан).
«Жаңа музыкалық газетте» жарияланған «Маусым ашуы» (1997), «Тайваньдағы халықаралық байқауда» (1998) мақалаларының авторы.
Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі.
1993 жылдан бері - Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының кларнет классы бойынша оқытушысы. 2004 жылдан бері - Ағаштан жасалған үрмелі аспаптар Мемлекеттік квинтетінің көркемдік жетекшісі.
«ҚР Қарулы Күштеріне 10 жыл» медалімен марапатталған.
Республикалық жас орындаушылар конкурсының 1-ші сыйлығының (1983), Орта Азия республикалары аймақаралық конкурсының 3-ші сыйлығының (1990), Халықаралық конкурстың 1-ші сыйлығының (1994) лауреаты. Мәдениет қайраткері (2004).
Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2009).
Әскери атағы - аға прапорщик.
Діни көзқарасы - ислам.
Хоббиі - спорт, шахмат ойыны, балық аулау.
Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет.
Үйленген. Жұбайы - Нұржанова Гүлнәр Өмірзаққызы (1964 ж.т.), аудармашы. Қызы - Ерман Әдина Жанатқызы (1989 ж.т.); ұлы - Ерманов Дәулет Жанатұлы (1990 ж.т.).
Дереккөздер
Санат:1965 жылы туғандар Санат:Павлодар облысында туғандар Санат:Қазақстан актерлері
Дәмеш Берсүгірова
Дәмеш Берсүгірова (15 наурыз 1905 жыл, Жетісу губерниясы, Лепсі уезі Мұқаншы Садыр болысы (қазіргі Алматы облысы, Сарқан ауданы, Бақалы ауылы - 1984 жыл) - ақын.
Дереккөздер
Санат:15 наурызда туғандар Санат:1905 жылы туғандар Санат:Сарқан ауданында туғандар Санат:1984 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қазақстан әйелдері
Жадейт
right|thumb|200px Жадейт  (французша jadeіte, jade — нефрит, испанша іjada — бөтеке, бөтеке ем тасы) — силикаттар класындағы пироксендер тобына жататын минерал. Химиялық формуласы NaAl [Sі3O6]. Моноклиндік сингонияда кристалданады. Кристалдары тығыз ұсақ түйіршікті агрегаттар түзеді. Түсі жасыл, ақшыл, қызғылт, күлгін көк, қоңыр, қаттылығы 6,5 — 7,0, меншікті салмағы 3,3 — 3,4 г/см3, шыныша жылтыр. Метаморфтық сілтілі және жапсарлы-метасоматиттік тау жыныстарында түзіледі. Жадейттен ежелгі заманнан бері соғатын, шабатын қару-жарақ жасалды. Қазір зергерлік әшекей бұйымдар жасау үшін қолданылады. Жадейт Қазақстанда солтүстік Балқаш аймағындағы Итмұрынды кенінде кездеседі. Жадейт құрамды тау жынысы жадеитит деп аталады.
Дереккөздер
Санат:Натрий минералдары Санат:Алюминий минералдары Санат:Силикат минералдар Санат:Пироксендер
Матильяс
Матильяс (Matillas) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла-Серрания ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
Ләззат Жаңылысқызы Сүлеймен
Ләззат Жаңылысқызы Сүлеймен. 1961 жылы 10 ақпанда Талдықорған облысы Ақсу ауданы Жансүгіров ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Сүлейменов Жаңылыс Қожаханұлы, бөлімше меңгерушісі болған. Анасы - Жексембекова Тұрарбану, жұмысшы болған. Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтының математика факультетін (1983) математика пәнінің мұғалімі мамандығы бойынша; Ресей мемлекеттік әлеуметтік институтының экономика факультетін (Мәскеу қаласы, 1992) экономист-менеджер мамандығы бойынша бітірген. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1977-1979 жылдары - Талдықорған облысы Ақсу ауданы ҚҒЗИЗ-ы Ақсу Тәжірибе жасау шаруашылығының жұмысшысы. 1983 жылдан -Талдықорған облысы Ақсу ауданы Жансүгіров кентінде Чапаев атындағы орта мектепте математика пәнінің мұғалімі, директордың орынбасары. 1986-1990 жылдары - Талдықорған облысы Қазақстан ЛКЖО Ақсу аудандық комитетінің бірінші хатшысы. 1992 жылдан - Талдықорған облыстық Жастар ісі комитетінің төрағасы, Талдықорған облыстық Жастар ісі, туризм және спорт басқармасының бірінші орынбасары. 1997 жылдан - ҚР Ақпарат және қоғамдық келісім министрлігінің жетекші маманы. 1998 жылдан - ҚР Орталық сайлау комиссиясы Аппаратының кеңесшісі, ақпараттық-талдау бөлімінің меңгерушісі. 2003 жылдан бері - ҚР Орталық сайлау комиссиясының мүшесі. Халық депутаттары Ақсу аудандық Кеңесінің және Халық депутаттары Талдықорған облыстық Кеңесінің (1986-1992) депутаты. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Ерен еңбегі үшін» (2005) медальдарымен марапатталған. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - И. Ганди. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Молшылық, бейбітшілік және келісім мемлекеті». Хоббиі - кітап оқу, ән салу, домбырада ойнау. Сүйіп оқитын әдебиеті - психология және тарих бойынша әдебиет. Тұрмыс құрған. Жұбайы - Сахметов Жеңіс, ҚР Орталық сайлау комиссиясы аппараты бас сарапшысы. Ұлдары - Жаннұр (1995 жылы туған), Жандос (2000 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Орталық сайлау комиссия мүшелері
Нағымбек Жемал-Әд-Динұлы Нұрмұхамедов
Нағымбек Жемал-Әд-Динұлы Нұрмұхамедов (06.11.1924, Павлодар облысы Баянауыл ауданы-17.12.1986, Алматы) – кескіндемеші, өнертану ғылым кандидаты (1961), Қазақ КСР-інің халық суретшісі (1974).
1940 – 1942 жылдары Алматы театр-көркемсурет училищесінде, 1947 – 1953 жылдары Санкт-Петербург кескіндеме, мүсін және архитектура институтында оқыған. 1961 жылы КСРО Көркемсурет академиясы жанындағы аспирантураны А.М. Герасимовтың шеберханасы бойынша бітірді.
Қондырғылы кескіндеменің әр түрлі жанрында жұмыс істеп, сюжетті картина саласында жемісті еңбек етті. “Кеңес Одағы Әскери Теңіз-флотының адмиралы И.С. Исаков” (1964 – 1965), “Бес қаруың сай болсын” (1965), “Кеңес Одағының Батыры М.Ғабдуллин” (1969) портреттерін салды.
Франция, Бразилия, Жапония елдеріне сапар шегіп, нәтижесінде бірнеше суреттер топтамаларын жасады. Нұрмұхамедов еңбектері Канада, Бельгия, Югославия, Финляндия көрмелерінде қойылды.
Қазақстанның бейнелеу өнері жөнінде кітаптар мен альбомдар шығарды.
“Еңбек даңқы ерлері” топтамасы үшін Қазақстан Мемлекеттік сыйлығын алған (1978), “Құрмет белгісі” (1959, 1971), 2-дәрежелі Отан соғысы (1985) ордендерімен және медальдармен марапатталған.
Шығармашылығы
thumb|right|200px|Н.Нұрмұхамедов. Париж. Лувр жағынан қарағандағы көрініс 1961ж
Дереккөздер
Санат:6 қарашада туғандар Санат:1924 жылы туғандар Санат:Баянауыл ауданында туғандар Санат:17 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:1986 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:КСРО суретшілері Санат:Реалист-суретшілер Санат:Қазақстан кескіндемешілері Санат:Өнертану ғылымдарының кандидаттары Санат:Қазақстан өнертанушылары Санат:Қазақ КСР-інің халық суретшілері Санат:Алматы сәндік және қолданбалы өнер колледжі түлектері Санат:Репин атындағы институт түлектері Санат:Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері
Алымжан Илимұлы Айсаев
Алымжан Илимұлы Айсаев. 1946 жылы 25 желтоқсанда ҚХР-да туған. Ұйғыр.
Әкесі - Айсаев Илим Ибрагимұлы (1922-1997), жұмысшы болған. Анасы - Айсаева Рихан, зейнеткер, жұмысшы болған.
Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық комедия театры жанындағы актерлік шеберліктің 2 жылдық студиясын бітірген (1966), театр актері.
Жұмыс, физикада
Жұмыс, физикада – күштің сан шамасы мен бағытына және оның түсу нүктесінің орын ауыстыруына тәуелді күш әсерінің өлшемі. Күштің жұмысы деп те аталады. Егер күштің (F) сан шамасы мен бағыты тұрақты, ал дененің орын ауыстыруы (M0M1) түзу сызықты болса (1-сурет), онда Жұмыс (А) мынаған тең: A=FҺsҺ Һcos, мұндағы  – күштің бағыты мен дененің орын ауыстыруы арасындағы бұрыш, ал s=M0M1. Егер <90 болса, күштің Ж-ы оң, 180>90 болса күштің Жұмысы теріс, ал =90 болғанда (яғни күштің бағыты дененің орын ауыстыруына перпендикуляр) күштің Жұмысы нөлге тең (A=0) делінеді. Жұмыстың Бірліктердің халықаралық жүйесіндегі (СИ) өлшеу бірлігі – джоуль. Жұмыстың бұдан да басқа эрг (1 эрг=10–7Дж) және килограмм-күш-метр (1 кгкҺм=9,81 Дж) сияқты өлшеу бірліктері бар. Күштің Жұмысын жалпы түрде есептеу үшін элементар жұмыс (dA) деген ұғым ендіріледі: dA=FҺdsҺcos, мұндағы ds – дененің элементар орын ауыстыруы,  – күштің бағыты мен сол күштің түсу нүктесінің траекториясына жүргізілген жанамасы (нүктенің орын ауыстыру бағытымен бағыттас) арасындағы бұрыш (2-сурет). Бұл жағдайда декарттық координаттар жүйесіндегі элементар Жұмыс былайша өрнектеледі: dA=Fxdx+Fydy+Fz dz	    (1) мұндағы Fx, Fy, Fz – күштің координат осьтеріндегі проекциялары, x, y, z – күштің түскен нүктелерінің координаттары. Ал жалпыланған координаттардағы элементар Жұмыс былайша өрнектеледі: dA =                      (2) мұндағы qі – жалпыланған координаттар, Qі – жалпыланған күштер. Қозғалмайтын осі бар денеге әсер ететін күштердің Жұмысы: dA=Mzd, мұндағы Mz – z айналу осімен салыстырғандағы моменттердің қосындысы,  – бұрылу бұрышы. Қысым күштерінің Жұмысы: dA=pdV, p – қысым, V – көлем. Дененің M0M1 сызығы бойымен шекті орын ауыстыруы кезіндегі күштің Жұмысы (А), қисық сызықты интеграл арқылы, элементар Ж-тардың интегралдық қосындысы ретінде анықталады: немесе (3) Потенциалдық күштер үшін: dA=–d және A=0–1, мұндағы 0 және 1 – жүйенің бастапқы және соңғы қалпындағы потенциалдық энергияларының () мәндері. Бұл жағдайда Жұмыс күштің түсу нүктесінің траекториясына тәуелді болмайды, белгілі бір орынға ауысқан механикалық жүйенің қозғалысы кезіндегі барлық әсер етуші күштердің Жұмыстарының қосындысы сол жүйенің кинетикалық энергиясының (Т) өзгерісіне тең, яғни: =T1–T0. “Күштің Жұмысы” ұғымы механикада, сондай-ақ физика мен техниканың әр түрлі саласында кеңінен қолданылады.
Алымжан Илимұлы Айсаев
1966 жылдан бері - Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық комедия театрының актері.
Жұмыс, физикада
Сілтеме
Санат: Физика
Алымжан Илимұлы Айсаев
Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық комедия театрының Көркемдік кеңесінің мүшесі.
Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2004). «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен марапатталған (2001).
Үздік ер рөлі үшін «Арт Орда» халықаралық байқауының дипломына ие (Бішкек, 2006).
Үйленген. Жұбайы - Ілиясова Әмина Әбдірайымқызы, экономист. Қыздары - Гүлнар (1970 жылы туған), Венера (1975 жылы туған), Санам (1984 жылы туған). 7 немересі бар.
Кайнозой
Кайнозой эрасы – жер дамуының соңғы 60-70 млн. жылын қамтитын ең жаңа (кембрийге дейінгі дәуірден есептегенде үшінші) эрасы; үш кезеңге — палеоген неоген кезеңдеріне және төрттік кезеңге — жіктеледі.
Тіршілік әлемі.
Мезозой мен кайнозой эраларының аралығында жануарлар әлемінде кембрийден бері қарай алғашқы ірі дағдарыс болған. Алып динозаврлардан бастап, ұсақ фораминиферлерге дейін жойылып кеткен, ал сақталып қалғандары өз мәнін жойған. Олардың орнын тез дами бастаған сүтқоректілер басты. Теңіздерде омыртқалылар: сүйекті балықтар, шеміршекті акулалар мен скаттар; алғашқы сүтқоректілер – киттер, сиреналар, дельфиндер пайда болған. Жер бетін жайлаған жорғалаушылардан – қолтырауындар, кесірткелер, тасбақалар мен жыландар; қосмекенділерден – алып саламандралар, бақалар дамыған. Палеогеннің басында приматтардың ең қарапайымы – лемурлер, яғни жартылай маймылдар – антроподтар шыққан. Плиоценнің соңы мен төрттік кезеңнің басында Шығасыр Еуропаның Оңтүстік мен Қазақстанда жылу сүйгіш мастодонттар, пілдер, гиппарион, семсер тісті жолбарыс, этруск мүйізтұмсығы, т.б. өмір сүрген. Плейстоценнің соңы – голоценнің басында қатал климатқа бейімделген мамонттар, жүндес мүйізтұмсықтар мен үлкен мүйізді бұғылар жойылып кеткен. Жер беті флорасы арасында жабық тұқымдылар дамуын жалғастырған. Олардың ішінде тропиктік және субтропиктік ормандарда пальма, магнолия, мирт, фикус, алып секвоя, араукария мен кипаристер өсті. Қоңыржай климатты алқаптарда үлкен жапырақтылар мен ұсақ жапырақтылар – емен, бук, каштан, терек, қайың, т.б. өскен.
Кен байлықтар.
Палеогенде өте ірі латеритті және латеритті-шөгінді боксит (Австралияда, Африкада, Латын Америкасында, Жерорта т-ндегі бірқатар аудандарда, Оңтүстік Орал, Солтүстік Қазақстан платформаларында, Төм. Ангар мен Батыс Байкал), ең ірі марганец (Никополь, Чиатура, Батыс Африка), бірқатар оолитті темір (Солтүстік Америка, Батыс Сібірдің Оңтүстік мен Солтүстік Қазақстанда), ең ірі мұнай (Иран, Ирак, Орталық Азия, Венесуэла) кен орындары кендері түзілген. Кайнозой эрасының түзілімдерінде барлық көмір қорының 15%-і шоғырланған. Оның ішінде таскөмір қабаттары Сахалинде, Жапонияда, Қытайдың шығысында; қоңыр көмір кен орындары – Германияда (Рейн алабы), АҚШ-та (Солтүстік Дакота) және Украинада; сынап кен орындары Испанияда, Италияда, Югославияда және Ресейде; мыс және молибден кен орындары АҚШ, Чили, Боливия мен Перуде шоғырланған. Неоген түзілімдерінде мұнай мен газдың есептелген қорларының үштен бірі шоғырланған. Алып мұнай-газ кен орындары Иран – Месопотамия мен Кордильер – Анд аймағында: Иран, Ирак, Сауд Арабиясы, Кувейт, Катар, Венесуэла, Мексика шығанағында орналасқан. Ал Еуразияда мұнай мен газ кен орындары Кавказда, Каспий ойпатында, Батыс Түрікменстанда, Карпатта және Сахалинде орналасқан. Неоген магматизмімен ірі қалайы (Анд), алтын, күміс, мыс кен орындары байланысты. Неоген кезеңінде калий және ас тұзы, фосфорит, трепел, құрылыстық таужыныстары түзілген. Төрттік түзілімдермен әр түрлі кенқайраңдар, шөгінді кендер, бейметалл кен байлықтары, жер асты сулары мен мұздықтар байланысты. Дүниежүз. мұхиттың терең сулы алқаптарында темір-марганецті және мыс-ванадийлі тасберіштер (конкреция) шоғырланған.
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том
Санат:Тарих Санат:Кайнозой Санат:Палеонтология Санат:Геологиялық дәуірлер
Қызыл кітапқа енген буынаяқты жәндіктер
thumb|Дәуіт Қызыл кітап - өз алдына ерекше кітап. Қазақстан Республикасы Қызыл кітабында тіркелетін жануарлар 5 санатқа бөлінді. Қазақстанның Қызыл кітабына тіркелген бунақденелілер. Республикамыздың Қызыл кітабына тіркелген омыртқасыз жануарлар (жәндіктер) туралы дерек жоқтық қасы. Табиғаттағы тіршілік иелерінің үлкен-кішісі болуға тиісті емес. Сондай-ақ омыртқасыз жануарлар мен омыртқалы жануарлардың бірінсіз бірінің күні жоқ. Осы жайтты ескеріп, Қазақстан Қызыл кітабына тіркелген бунақденелілердің кейбір өкілдеріне тоқталуды жөн көрдік.
Көркемше-инелік
Көркемше-инелік (Красотка-девушка). Бұл өзге инеліктерден қанатында ерекше белгінің болмауымен ерекшеленеді. Тағы бір ерекшелігі - өзге инеліктер тәрізді қанатың жайған қалпында қонбайды. Көркемше инелік көбелектерше қанатың құрсағынан жоғары жинастырып қонады.
Шолғыншы инелік
Шолғыншы инелік(Дозорщик-император). Бұл - күйенті тұқымдас инеліктердің бір түрі. Шолғыншы инеліктің қанаттары біркелкі қалыпта болмайды, бірі ұзын, бірі қысқа болып келеді. Ол едәуір ірі инелік: құрсағының ұзындығы 49-61 миллиметрге дейін жетелі.
Ақтеңбіл дәуіт
Ақтеңбіл дәуіт(Богомол древесный). Бұл - Қазақстан Қызыл кітабына тіркелген ең жалмауыз дәуіт. Ақтеңбіл дәуіттің (134-сурет) дернәсілі 85 күнде 147 жоңышқа бітесін, 41 жеміс шыбынын және 266 бөлме шыбыным қорек еткен. Жұмыртқадан жаңа ғана шыққан дернәсіл ересек күйге жеткенше 1 кг 300 грамға жуық бунақденелілерді жойған. Ал аналық дәуіттің қомағайлығы ерекше. Ол аталығын жеп, жұмыртқаларының дамуына қажетті нәруызды осылай толықтырады.
Дала кергісі
thumb|Дала кергісі Дала кергісі(Степная дыбка). Ол - өте сирек кездесетін, Қазақстанда мекендейтін ең ірі денелі шекшек. Мұның қанаты жоқ (немесе жетілмеген). Далалық кергі шырылдамайды және жыртқыш. Оны Солтүстік Қазақстаннан, соған жақын аумақтардан кездестіруге болады. Аналығының тұрқы - 53-75 мм. Далалық кергі - дала табиғатына нағыз бейімделген жәндік. Дене бітімі, қорегін аулау тәсілі шекшектен гөрі дәуітке көбірек ұқсас. Жыртқыш болғандықтан, негізгі қорегі - шегірткелер, шекшектер, шілделіктер, қоңыздар және дала қандалалары. Тіпті кейде дәуітті де жеп қояды. Ол дәуіт тәрізді аяқтарын жазып жіберіп, қорегін аңдып, қозғалмай ұзақ отырады. Бір көңіл аударарлық жайт: табиғатта кергілердің аталығы көп кездеспейді. Сондықтан олардың аналықтары партеногенезді жолмен көбейеді. Бұл гректің «партенос» - қыз қалпындағы + «генесис» - пайда болу деген сөздермен алынған. Дәлірек айтқанда: аталықсыз ұрықтану. Далалық кергілердің шырылдамауы да соған байланысты болса керек. Дала кергесі даму барысында 8 рет түлейді. 3-4 аптадан соң толық ересек күйге келеді. Ұрықтанбаса да жұмыртқалап, түнде 7 жұмыртқа туады. Жұмыртқалайтын жерді мұртшаларымен тексереді де, әр түрлі тееңдікке жұмыртқаларын орналыстырады. Күзге дейін мезгіл-мезгіл жұмыртқалай береді. Тіпіті өлген аналық кергінің денесінен тумай қалған 10-28 жұмыртқаларды байқауға болады. Жұмыртқалардан тек аналық кергілер ғана дамиды.
Бұғықоңыз
Бұғықоңыз(жук-олень) - саны күрт кеміп бара жатқан, тұрқы 87 мм шамасындағы ең ірі қоңыз. Бұғықоңыз (134-сурет) еменді ормандарда өмір сүреді. Биік таулы жерлерде кездеспейді. Қазақстанда Жайық өзенінің жайылмасынан кездестіруге болады. Бас бөлігіндегі жақ тұсынан бұғының мүйізіне ұқсас ұзын өскін ерекше байқалатындықтан, қоңыз «бұғықоңыз» аталған. Аналығы аталығынан кіші, тұрқы 28-45 мм шамасында болады. Бұғықоңыздар зақымданған ағаш діңінен аққан шырынмен қоректенеді. Дернәсілдерінің дене пішіні имек «С» әрпіне ұқсайды, түсі - ақ, тұрқы - 14 см, жуандығы 2 ем. Олар көбінесе шіріген емен ағашында дамиды. Дернәсілдердің дамуы 4 айдан 6 айға дейін созылады. Олардың қоректенуі толық зерттелмеген. Дернәсілдер құрғақшылыққа төзімділігі - 20С аязға шыдайды. Ересек бұғымүйіздер ұзақ өмір сүре алмайды, 3 - 4 аптадан соң тіршілігін жояды. бұларды дер кезінде қорғамаса, аумақтан мүлде кездеспей қалуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Жәндіктер
Құбайдолла Махутов
Құбайдолла Махутов (1950 жылы туған, Атырау облысы Жылыой ауданы) – геолог, геология-минералдар ғылым кандидаты (1985), философия ғылым докторы (1993).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Санат:1950 жылы туғандар
Чепырь-Ега (Тукан тармағы)
Чепырь-Ега — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тукан өзенінің оң жағалауынан 57 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 68 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шаръю
Шаръю (Шарь-Ю) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы №7118 атауы жоқ өзеннің сол жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 98 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Палеонтология және тарихи геология
Палеонтология және тарихи геология — 2011 жылы Алматы қаласы «Дәуір» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Әділхан Бекділдаұлы Байбатша. Беттер саны — 496.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-217-190-7.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Дәуір баспасының кітаптары
Чуртан
Чуртан — Башқұртстанның Стерлитамак ауданындағы ауыл, Услин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 510 адамды құрады. Пошта индексі — 453163, ОКАТО коды — 80249892010.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Қара жәшік
Қара жәшік — ұшақ немесе тікұшақ бортында орналасқан, пилоттардың әңгімелерін бастан аяқ өздігінен жазатын (тіркеуші) аспап, сенімді қорғалған жинақтаушы құрал. Бастапқыда өздігінен жазатын мұндай құралдар тек авиацияда қолданылатын, алайда ол біртіндеп басқа да көлік түрлерін пайдалану ісіне ене бастады. Бұл құрал ұшақ немесе тікұшақ жайсыз оқиғаға тап болып қалған жағдайда, кейін оның себебін анықтау кезінде борттағы пилоттардың әңгімелерінен апаттық жағдайға байланысты айғақтарды іздестіру ісінде қолданылады.
Әмеңгер
Әмеңгер - көшпелі қазақ қоғамындағы некелік- отбасылық қатынас институттарының бірі. Әмеңгер деп қайтыс болған туған ағасының немесе інісінің жесіріне үйленген адамды айтады.
Қара жәшік
Қара жәшік жайлы
"Қара жәшік" деген сөздің мағынасына үңіліп көрейік. Шындығына келер болсақ, "қара жәшіктің" түсі қара емес, оны апат орын алған жерден тезірек табу үшін көбінесе қызғылт сары түске бояйды. Екіншіден, "қара жәшік" пішіні жағынан жәшікке мүлде келмейді.өбінесе оны шар түрінде жасайды. Оған себеп дәл осындай пішіндегі дене максималды қысым мен салмаққа төтеп бере алады. Одан бөлек, қазіргі заманғы әуе кемелерінің бортында бір емес, екі бірдей "қара жәшік" орналасады.
Әмеңгер
Көшпелі ортада бұл ғұрыптың өзіндік әлеуметтік және шаруашылық маңызы болды. Расында да, жесір әйел панасыз қалмайды, ал жесірдің баласы шетқақпай көрмей, өз ағайын-туыстарының ортасында өседі, яғни, туысқандарына жат болмайды.
Балалы үйрек көлден кетпес, балалы әйел елден кетпес немесе әйел ерден кетсе де, елден кетпейді деген мақалдар осы жайтқа байланысты айтылса керек. Әмеңгер тек дәстүрлі некелік-отбасылық қатынас қана емес, бүкіл туыстық-рулық байланыстар жүйесінің де ілкімді нормаларының бірі болды.
Қара жәшік
Құрылғы және оның қолданылуы
Әдетте ұшақ бортында бірнеше тіркегіш құралдар үздіксіз жұмыс жасап тұрады: 1) Жердегі қызметкерлер әуе кемесін жөндеу жұмыстары барысында қолданатын ұшақты пайдалану кезіндегі тіркегіш 2) Экипаждың іс-қимылдарын жазып алып отыратын тіркегіш 3) Ұшақ апатқа ұшыраған жағдайда оның себебін анықтау ісінде пайдаланылатын соққы мен өрттен және судан сенімді қорғалған апаттық тіркегіш құралдары.
Әмеңгер
Дереккөздер
Санат:Терминология Санат:Қазақ салт-дәстүрлері Санат:Мәдениет
Қара жәшік
Құрылғы және оның қолданылуы
Борттағы "қара жәшік" келесі мәліметтерді жинайды: көліктің параметрлері: жанармайдың қысымы, гидрожүйелердегі қысым, қозғалтқыш айналымы, температура және т.б экипаждың іс әрекеті: пилоттардың ұшақты қаншалықты дұрыс басқарғандығы, олардың ұшу кезіндегі әңгімелері және т.б навигациялық мәліметтер: ұшу кезіндегі жылдамдық пен биіктік, бағыт және т.б
Тағы қараңыз
Ұшақ
Сыртқы сілтемелер
[http://massaget.kz/bilim/tarih/17893 Тарихқа ықпал еткен өнертабыстар: "Қара жәшік". Болат Қосмағамбет] Санат: Авиация
NGC 7340
NGC 7340 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1849 жылы 10 қыркүйекте Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7340 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69362, MCG 6-49-52, ZWG 514.75, NPM1G +34.0452.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Адамның саяси құқықтары
Адамның саяси құқықтары - адамның мемлекеттің саяси және қоғамдық өміріне араласу мүмкіндіктері. Бұл құқықтарды жүзеге асыру үшін азаматтардың арнайы органдарды ескертуі және занды сақтау мақсатында олардың бұйрықтарын орындауы шарт. Адамның саяси құқықтарына мыналар:
Дереккөздер
Санат:Саясат
Куминьяно-суль-Навильо
Куминьяно-суль-Навильо (Cumignano sul Naviglio) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Кремона провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 402 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 67 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 26020.
Кенжаралу кезеңділігі
Кенжаралу кезеңділігі - кенділік ерітінділерінің кентүзілу ортасына дүркін-дүркін келіп түсуіне байланысты гидротермалдық кен орындарының қалыптасуы процесіндегі кезенділік. Ол кен мен гидротермалдық өзгерген тау жыныстарындағы жасы әр түрлі минералдар парагенезисінің кезектілік қатарының туындауымен сипатталады. Минералдану кезеңділігі кенді ерітінділердің магма ошағынан дүркін-дүркін бөлініп шығуымен байланысты болуы ықтимал.
Кенкіріктіруші флюид
Кен кіріктіруші магма ошағынан кенді құрамбөліктерді бөліп ала отырып, олардың екінші өңірге қарай жылыстауын қамтамасыз ететін газды не сұйық ерітінділер. Бұл термин әдетте нақтылы агрегаттық жағдайы белгісіз ерітінділерге қатысты қолданылады.
Кенмен астасқан таужыныстардаеы өзгерістер
Кен шоғырларымен астасқан тау жыныстарындағы эндогендік (гидрөтермалық) өзгерістер.