cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лондон мектебі
Лондон мектебі — структуралық тіл білімі бағыттарының бірі. 20 ғ. 40 жылдарында қалыптасқан - негізін салған Дж. Р. Фёрс және оның төңірегіндегілер—У. Аллен, М. А. К. Халлидей, Р. X. Робине, У. Хаас, Ф. Р. Палмер т. б. Лондон мектебі нақты тілдердің өзіне тән ерекшеліктерін түсіндіруге арналған жалпы теория құруға, соған сай оларды зерттеудің құрылымдық-функционалдық әдістерін жасауға тырысты. Лондон мектебінің жалпы тілдік ұстанымының қалыптасуына Э. Дюркгейм мен Ф. де Соссюрдін кейбір идеялары және бихевиоризмнің қағидалары ықпал етті. Лондон мектебі үшін тіл білімінің міндеті — тілдік құбылыстарды зерттеудің техникалық тәсілдерін жасау болып табылады. Оның өкілдерінің пікірінше, тіл білімі басқа ғылымдардың (психология, әлеуметтану т. б.)деректеріне сүйенбей-ақ дамитын жеке сала. "Тіл" ұғымын негізгі үш мағынада қолдануға болады: адам табиғатындағы ішкі ынталылықты оятатын табиғи сый; дәстүрлі жүйе немесе дағды негізінде қалыптасқан құбылыс; сансыз индивидуалдық пікірлер мен тілдік әрекеттер түрінде. Лондон мектебінің нақты зерттеулері мынадай мәселелерге қатысты: тілдің қоғамдағы орны мен қызметі; тіл және мәдениет; тілдің мәні және оның анықтамасы; тіл дамуын қозғаушы күштер; тілдің құрылысы; тіл денгейлері мен тіл бірліктерін ажырату; тілдік категориялардың белгілері және оларды анықтаудың шарттары т. б. Лондон мектебінің зерттеулері әлеуметтік тіл білімінің, функционалды грамматиканың, контекстуалды грамматика мен мәтіндік тіл білімінің қалыптасуында белгілі орын алады.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Мектептер
Арисдорф
250px|thumb|Картада орналасуы Арисдорф (Arisdorf) — Швейцарияның Базель-Ланд кантонында орналасқан коммуна. Листаль округінің құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1509 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9.99 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2821, пошта индексі — 4422.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базель-Ланд елді мекендері
Шыршық каналы
Сипаттамасы
Бастауын Ташкент облысы, Ғазалкент қаласы маңындағы теңіз деңгейінен 685 метр биіктікте орналасқан Шыршық өзеніндегі бөгеннен алады. Шыршық өзенімен қапталдаса ағып, Шыршық қаласының тұсында солтүстікке бұрылады. Сол тұстағы төбешікті тесіп, құбыр арқылы арғы бетке өткізілген. Қазақстан аумағына өтеді де, Солтүстік-Батыс бағытмен аға отырып, Қазығұрт ауылының тұсынан оңтүстікке бұрылады. Сарыағаш ауданына өткен соң, Қапланбек ауылына жақын жерде бірнеше тармақтарға бөлініп кетеді.
Жағасындағы елді мекендер
Қазақстанда: Заңғар, Қызылсеңгір, Қазығұрт, Саванхана ауылдары
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы, 9 т.
Билак
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 552 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 157,278 км² шамасында. Халық тығыздығы — 41,7 адам/км².
Отан соғысы
Отан соғысы сөйлемі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін:
Билак
Тарихы
Қала 1944 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Жинауыштардың таралу картасы
Жинауыштардың таралу картасы - игерім нысаны немесе көпқабатты нысанның жекелеген қойнауқаты литологиялық құрылысының жатын ауқымындағы өзгермелілігін сипаттайтын карта. Бұл картада жинауыштардың игерілу шекаралары, игерілу сипаты бір-бірінен ерекше яки өзгеше болып келетін жинауыштардың шекарасы, бір қойнауқаттың қимадағы көршілес қойнауқатпен тоғысу орындары т.б. көрсетіледі. Мұндай карталар нысан құрылысының әртектілігін және қойнауқаттардың гидродинамикалық байланысын зерттеу, өнім алынатын және тоғыту ұңғымаларын орналастыруды, игеруді реттеу шараларын негіздеу т.с.с. мақсаттарда қолданылады. Синонимі — «литологиялық өзгермелілік картасы».
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Барракуда
250px|нобай|оңға|Барракуда Барракуда (Sphyraena) — теңіз шортаны. Оның 25-ке жуық түрі бар.
Бұл балықтардың денесі ұзынша, жебе тәрізді, ұсақ қабыршақ жапқан. Үлкен барракуданың ұзындығы шамамен 2 м-ге, салмағы 50 келіге дейін жетеді. арқасы қоңыр түсті, бауыры солғын түсті болып келеді. Аузы үлкен, тістері мықты. Алдыңғы тістері азу тіске ұқсас. Төменгі жақ сүйегінде огрналасқан тістері қанжар тәрізді. Тропиакалық және субтропикалық аймқтардағы мұхиттарда мекендейді. Сәуір айында көбею үшін жылы суларға қоныс аударады.
Қоректенуі
Барракудалар жемтігін торуылдап жүріп, тосыннан шабуыл жасайды. Жас барракудалар планктондармен қоректенеді. Негізгі қорегі - кальмарлар, ас шаяны, ұсақ балықтар болғанымен, басқа үлкен балықтардан қалған жемтіктермен де қоректенеді. Кейде өзінен ірі балықтарға шабуыл жасап, оларды бөлшектеп тастайды. Аузында тістері көп болғандықтан, аузына түскен жемтігі қайтып шыға алмайды.
Қаупі
Адамға қауіп төндіре қоймайды, тек тұнық емес суларда адамдардың қозғалыстағы аяқтары мен қолдарын жүзіп жүрген балықтарға ұқсатқан жағдайлар тіркелген. Және барракуданы ас мәзіріне қолданғанда, адамдар уланып жатады. Өйткені барракудалар денесінде сигуатоксин болатын балықтармен қоректенеді.
Бичвуд Виллэйдж (Кентукки)
Бичвуд Виллэйдж (Beechwood Village) — Кентукки штатының Джэфферсон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1 173 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.8 км² шамасында. FIPS коды — 21-05068.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Варвара Ивановна Бондарева
Варвара Ивановна Бондарева (17 желтоқсан 1903 жылы, Ресей, Дондағы Ростов қаласында туған) – ветеринария ғылымының докторы (1964 жылы).
Алматы зоотехника-малдәрігерлік институтын (1932 жылы, қазіргі Қазақ ұлттық аграрлық университеті) бітірген. Семей облысы (қазіргі Шығыс Қазақстан облысы) және Алтай аймағы шаруашылықтарында мал дәрігері (1932–38 жылдары), Қазақ малдәрігерлік ғылыми-зерттеу институтының кіші, аға ғылыми қызметкері (1938–60 жылдары). 1960 жылдан Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым Академиясының Зоология институтында аға ғылыми қызметкер болып жұмыс істейді.
Шығармалары
1. "Ценурозные инвазии домашних и диких животных", Аламаты, 1964;
Сілтемелер
1. «Бондарева Варвара Ивановна»
507 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:507 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:507 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Унтерлам
Унтерлам (Unterlamm) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Фельдбах округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1288 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 16.65 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — FB, ресми идентификациялық коды — 6 04 55.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Роберт Хаммер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Нотальтен
Нотальтен (Nothalten) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Селеста-Ерстен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 466 адамды құрады. Халық тығыздығы — 116,5 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Мақан
Мақан (Маҡан, Макан) — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Таналық өзенінің сол жағалауынан 58 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Магнитогорск су торабынан Ириклинск су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері
Сағаттың шықылдағы емес ермек-
«Сағаттың шықылдағы емес ермек»- Абайдың 1896 ж. жазған елеңі. Әрқайсысы 4 тармақты 4 шумақтан тұрады. Абайдың философ. лирика жанрына жататын өлеңі. Өтер өмір, мәңгілік және адам тағдыры жайлы толғаныстарға толы бұл өлеңінде Абай сағатты, оның шықылдағын өмірдің тоқтаусыз, толассыз етіп жатқанын білдіретін, әрдайым біркелкі жылжып отыратын уақыт елшеуіші. Осы сияқты минут, сағат, күн, ай, жыл деп қандай өлшемдердің қай-қайсысымен өлшенсе де уақыт үнемі ілгері жылжи береді, шегінбейді, барған сайын ұзара түседі. Уақыттың үздіксіз зымырап етіп жатуы заманның бірқалыпта тұрмайтынын, өзгеріп отыратынын, еткен өмірдің айналып келмейтінін, еткен шақтың қайта оралмайтынын танытады. Мәңгілік тұрғысынан алғанда бір адамның өмірі - бір минут, қас қағым уақыт қана дерлік. «Бір минут бір кісінің өміріне ұқсас» дейді Абай. Уақыттың, өмірдің үздіксіз етіп жататыны, заманның ауысуы дүние-болмыстың айнымас, мызғымас заңдылығы деген тұжырым жасай отырып, ақын адам баласы өмірдің тұрлауы жоқ деп шарасыздығына бой алдырмауы керек деп түйеді. «Өткен ерім белгісі - осы сыбдыр, Көңідді күнде сыңдыр, әлде тыңдар, Ақыл анық байқаған қылығыңды, Қу шыққансың қағасың босқа бұлдыр...» - деп, түкке тұрғысыз ұсақ қулық, енбес іске уақыт кетірмей, ақылмен ойлап, баянды, көңіл толарлықтай іспен айналысу ләзім екенін аңғартады. Өзінің жасы ұлғайғанын, өмірдің ерін тауысуға жақындап қалғанын ойына алған ақынның кеңілі діншілдік наным, имандылық сезім арқылы жұбаныш, тыныштық тапқандай болады: «Күн жиылып ай болды, он екі жыл, Жыл жиылып, қартайтып қылғаны - бұл, Сүйенген, сенген дәурен жалған болса, Жалғаны жоқ бір тәңірім, кеңшілік қыл...» Бұдан біз «Сағаттың шықылдағы емес ермек» атты елеңінде ақынның филос. ой-толғамы нақтылы сезім әсерлерімен, ұлғайған шағындағы көңіл күйінің бір керіндісімен ұштасып келетінін кереміз. Өлең 11 буынды қара елең үлгісінде жазылған. Алғаш 1909 ж. Санкт-Петербургте жарық керген «Қазақ ақыны Ибраһим Құнанбай ұғылының елеңі» атты жинақта жарияланды. Басылымдарында бірғана текстол. өзгеріс бар. Тек Мүрсейіт қолжазбаларында 2- шумақтың 3-жолы «Махаббат жоқ, тұрлау жоқ, келді, кетті» делінсе, жинақтарда бұл жол «Тыянақ жоқ, тұрлау жоқ, келді, кетті» деп алынған. Туынды ағылшын, араб, азербайжан, қарақалпақ, қырғыз, орыс, езбек, ұйғыр т. б. тілдерге аударылған.
Өлең
Сағаттың шықылдағы емес ермек,
Һәмишә өмір өтпек ол білдірмек.
Өтті, өлді, тағдыр жоқ қайта келмек.
Сағаттың өзі ұры шықылдаған,
Өмірді білдірмеген, күнде ұрлаған.
Қайта айналмас, бұрылмас бұлдыр заман.
Өткен өмір белгісі осы сыбдыр,
Көңілді күнде сындыр, әлде тындыр.
Ақыл анық байқаған қылығыңды,
Қу шыққансып қағасың босқа бұлдыр.
Күн жиылып ай болды, он екі ай жыл,
Жыл жиылып, қартайып қылғаны бұл.
Сүйенген, сенген дәурен жалған болса,
Жалғаны жоқ бір тәңірім, кеңшілік қыл.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы Санат:Абай шығармалары
Шаглас
Шаглас — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тихманьга өзенінің оң жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Вольфганг Дреммлер
Вольфганг Дреммлер (Wolfgang Dremmler; 12 шілде 1954 ) — германиялық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. 1981-84 жылдары ГФР Ұлттық футбол құрамасы сапында ойнады. 1982 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері.
Лаутербах
Лаутербах (Lauterbach) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан қала. Фогельсберг ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 13 783 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 10 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 5 35 011. Қаланың басшысы — Райнер-Ханс Фольмёллер.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 10 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Райга
Райга — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лисица өзенінің оң жағалауынан 200 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 158 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ұлттық үгіттеу
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Үндістандағы аптап ыстық (2015)
Үндістандағы аптап ыстық — 2015 жылдың мамыр айында орын алған Үндістанның кейбір штаттарында болып, көптеген адамдардың өмірін қиған алапат ыстық. Мұндай аномальды температура мемлекеттің біршама штаттары мен елордасы – Делиді шарпып, шамамен 47 °C жетті, тіпті кейбір күндері 50°C жеткен. Мамыр айының температурасы әдеттегі маусымдық орташа температурадан 7 градусқа артты. .
Хахенбург
Хахенбург (Hachenburg) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан қала. Вестервальд ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5695 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 21,43 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 43 229. Қаланың басшысы — Петер Клёкнер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Метаморфтық белдем
Метаморфтық белдем - жер қыртысы қойнауларының әр түрлі деңгейлеріне тән қысым мен температура жағдайында түрліше өзгерген таужыныстармен сипатталатын аймақтық метаморфизм белдемдері. Жер кыртысының қимасы әдетте эпибелдем, мезобелдем және катабелдем болып жіктеледі. Эпибелдем — жер қыртысының біршама төмен дәрежелі температуралармен және бағдарлы қысым мөлшерлерінің едәуір биік көрсеткіштерімен сипатталатын ең жоғарғы қабатын біріктіреді; мезобелдем — гидростатикалық қысым мен температураның біршама жоғарғы мөлшерімен сипатталатын жер кыртысының ортаңғы деңгейінен көрініс береді; катабелдем — жер қыртысының өте жоғары температуралармен және гидростатикалық қысым жағдайының биік дәрежесімен ерекшеленетін төменгі қабатына сәйкес келеді.
Дереккөздер
Санат:Геология
УЕФА Кубок иелері кубогының финалы 1989
1988/89 жылғы Футболдан УЕФА Кубок иелері кубогының шешуші ойыны.
Сілтемелер
Санат: УЕФА кубок иелері кубогының финалдары Санат:1989 жылғы футбол Санат:Барселона ФК ойындары Санат:Сампдория ФК ойындары
Төлеген Тоқтаров
Тоқтаров Төлеген (19.12. 1920, Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Қарақұдық ауылында туды- 9.2. 1942, Ресей, Мәскеу облысы Бородино ауылы) – Екінші дүниежүзүлік соғыстың қаһарманы, қатардағы гвардия жауынгері.
Ол туралы композитор Р.Елебаев «Жас қазақ» ән-реквиемін (1942), ақын Н.Баймұратов «Ер Толеген» (1945) дастанын жазды. Риддер полиметалл комбинатының аумағында батырға ескерткіш орнатылып, Төлеген оқыған №10 мектепке оның есімі берілген. Өскемен, Риддер, Алматы қалаларының бір көшесі Төлеген есімімен аталады. Ленин орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Анжервиль-ла-Кампань
Анжервиль-ла-Кампань (Angerville-la-Campagne) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,62 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27017, пошта индексі — 27930.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1120 адамды құрады. Халық тығыздығы — 309,39 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Әуесқойлар спорты
Әуесқойлар спорты - Олимпиялық хартияға сәйкес, өзінің тілегі бойынша бос уақытында дене бітімін жетілдіру үшін спортпен айналысатын және бұл үшін тікелей де, жанама да пайда таппайтын әуесқойлардың спорты.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Шора (Илеть тармағы)
Шора — Ресейдегі өзен. Марий Эл Республикасы, Чуваш Республикасы, Киров облысы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Илеть өзенінің сол жағалауынан 154 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 52 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Чебоксар су торабынан Свияга және Цивиль өзендерін қоспағанда Қазан қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кушкуак
Кушкуак — Башқұртстанның Чишмин ауданындағы ауыл, Сафар ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 56 адамды құрады. Пошта индексі — 452170, ОКАТО коды — 80257855003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Густовать
Густовать — Ресейдегі өзен. Орлов облысы, Тула облысы, Калужа облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Неполодь өзенінің сол жағалауынан 27 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Орёл қаласынан Белёв қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Вильямайор-де-Калатрава
Вильямайор-де-Калатрава (Villamayor de Calatrava) — Испаниядағы қала. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Сьюдад-Реаль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампо-де-Калатрава ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 611 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 144,81 км² шамасында.
Маневци (Габрово облысы)
Маневци (Маневци) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5363. Телефон коды — 06774. ЕКАТТЕ коды — 47072.
Көтерме сауда
Көтерме сауда — тауар айналысының алғашқы сатысы; өндіруші кәсіпорындардың тауарларды, өндіріс құралдарын, ірі топтамалармен сатуын қамтитын ішкі сауданың құрамдас бөлігі; тікелей өндірісте тұтынатын немесе бөлшек саудаға түсіретін тауарлардың ірі топтамаларымен сауда жасау; тауардың өндірушілерден бөлшек сауда орындарына немесе өндіріс құрал-жабдықтары бөлігінде өнімнің тұтынушы кәсіпорындарға жетуі. Көтерме саудаға а. ш. өнімдері мен шикізатын сатып алу да жатады. Ол өндіріс құрал-жабдықтарымен және тұтыну заттарымен көтерме сауда жасау түрлеріне бөлінеді. Кеңестік дәуірде тауарлардың көтерме сауда арқылы қозғалысы тауар қорларын өндіру мен бөлуге сәйкес жоспарланды. Өндіріс құрал-жабдықтарымен көтерме сауда жасау тұтыну тауарларымен көтерме сауда жасаудан ұйымдық тұрғыдан өзгеше болып, айналыстың ерекше саласын – материалдық-тех. жабдықтауды құрады. Өнеркәсіп орындары сауда жасаудан босатылып, бүкіл өнімін көтерме сауда ұйымдарына өткізді. Халық тұтынатын тауарлармен сауда жасау Сауда мин-нің қолына шоғырландырылды. Ал, тұтыну кооперациясының өз көтерме сауда жүйесі болды. Нарықтық экономика жағдайында көтерме сауда өнеркәсіп орындары, шаруашылық жүргізуші субъектілер мен көтерме сауда кәсіпорындарының арасындағы және көтерме сауда кәсіпорындарының өз арасындағы делдалдық буынға айналды. Қазақстанда шикізат, материалдар, қарапайым жабдықтар көтерме сауда фирмалары арқылы сатылады. Ал, арнайы қызмет көрсетуді қажет ететін зауыт қондырғылары, технол. желілер өндіруші кәсіпорындар арасындағы тікелей байланыстар негізінде өткізіледі.
Маневци (Габрово облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Көтерме сауда
fa:خرید گروهی
Қобланды Нұрғалиұлы Мусин
Қобланды Нұрғалиұлы Мусин - 1962 жылы 12 қарашада Қарағанды қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Мусин Нұрғали, марқұм. Анасы - Мусина Күлпәш, зейнеткер. Қарағанды мемлекеттік университетінің қаржы және несие факультетін бітірген (1984), экономист. География ғылымдарының кандидаты (1998). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Халықаралық туризм: Қазақстанда дамуының беталысы мен болашағы». ҚР туризм және авиацияның даму тақырыбына жазылған 8 мақала мен жарияланымдардың авторы. Қазақ, орыс және ағылшын (ауызекі) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2007 жылдан). 1984 жылдан - ҚазКСР Қаржы министрлігінің тексерушісі, аға экономисі. 1989 жылдан - Қарағанды қаласы Ленин аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары. 1990 жылдан - Алматы мемлекеттік мекеме қызметкерлері кәсіподағы обкомының бөлім бастығы. 1992 жылдан - «Интурист-Қазақстан» ұлттық компанияның вице-президенті. 1996 жылдан - ҚР жастар, туризм және спорт жұмысы бойынша министрініңорынбасары. 1998 жылдан - ҚР Президентінің Іс басқармасының «База МТО» РМК директоры. 1999жылдан - ҚР Көлікжәне қатынас министрлігінің азаматтық авиация Комитеті төрағасының орынбасары. 2003 жылдан - Астана қаласы Қаржы департаментініц шысы. 2004 жылдан - ҚР Президентінің Іс басқармасың бағынышты ұйымдарды басқару бөлімінің 2005 жылдан - ҚР Президентінің ісін меңгерушінің сары. 2006 жылдан - ҚР туризм және спорт вице-миниі 2007 жылдың қазанынан бері - ҚР Туризм және министрлігінің жауапты хатшысы. «Құрмет» орденімен; «Қазақстан Конституциясына 10 жыл (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдар» «ҚР туризмін дамытуға қосқан үлесі үшін» төс белгісім марапатталған. Әскери атағы - запастағы лейтенант. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев» В.В. Путин. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тұрпын демократиялық мемлекет» Хоббиі - музыка, футбол, саяхат. Сүйіп оқитын әдебиеті - А.С. Пушкин, Н.В. Гоголь, У. ІІІекспир. Үйленген. Жұбайы - Мусина Оксана Дмитрипин (1973 ж. т.), уй шаруасымен айналысады. Балалары Дамир (1989 ж. т.); Дайана (1993 ж. т.), Әлнұр (2000 жыл Амани (2009 ж. т.).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Буссоль
Буссоль — жергілікті жерде магниттік азимуттарды немесе румбтарды өлшеуге арналған геодезиялық аспап. Ол бұрыштық бөліктері бар дөңгелектен және оның ортасыңдағы сүмбі ұшында айналатын магнит нұсқарынан тұрады. Көздеу үшін буссольдің диопторлары бар, өлшеу кезінде оны штативке орнатады, планшетке қояды немесе қолда ұстайды. Буссольдің анықтаулары ерекше сақталатын нормаль буссольдік көрсеткішімен тексеріледі. Нормаль және жұмыс буссольдерінің көрсеткіштері арасындағы айырым буссольдің түзетуі деп аталады. Дөңгелек Буссоль немесе буссоль-бағдарлауыш, әдетте, дәл және техникалық теодолиттердің жиынтығында болады. Теодолит пен магниттік азимутты анықтау үшін алидаданы 0 С есептеуіне қойып, қысқыш бұрандасымен бекітеді де, аспапты айналдырып, Буссоль нұсқарын 0°0' есептеуіне келтіреді. Содан соң көру дүрбісінің көздеу өсінің басқа бір азимутты жағдайында лимбтегі есептеу көздеу сызығының магниттік азимутына тең болады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Львов ауылдық әкімдігі
Львов ауылдық әкімдігі — Ақмола облысы Жарқайың ауданындағы әкімшілік бірлік. 2013 жылға дейін Львов ауылдық округі деп аталған.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Львовское ауылы кіреді. Орталығы – Львовское ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 371 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Жарқайың ауданы ауылдық округтері
Халилу Фадига
Халилу Фадига (Khalilou Fadiga; 30 желтоқсан 1974, Дакар) — сенегалдық футболшы, жартылай қорғаушы.
Клубтық
Халилу Сенегалда дүниеге келді, кейін балалық шағында отбасы Францияға қоныс аударды. Карьерасын 90-жылдардың басында Франция клубтарында бастады. 1994 жылға дейін Францияның "Лез Онфа", "Ред Стар" секілді клубтарында ойнап, Бельгияның "Льеж" клубына ауысты.
Кейін Англия, Италия клубтарында ойнады.
Ұлттық құрама
Қатысқан турнирлері
Сілтемелер
Санат:Сенегал футболшылары Санат:Сенегал Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Брюгге ФК ойыншылары Санат:Осер ФК ойыншылары Санат:Интернационале ФК ойыншылары Санат:Ковентри Сити ФК ойыншылары Санат:Дерби Каунти ФК ойыншылары Санат:Гент ФК ойыншылары Санат:Беерсхот ФК ойыншылары
508 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:508 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:508 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Көтерме сауда бағасы
Көтерме сауда бағасы  – тауар өндіретін кәсіпорынның немесе тауарды тарататын ұйымның өз өніміне қойған бағасы, ірі топтамалармен (көтере) сатылатын тауардың жалпы құны. Әдетте, ірі топтама тауардың бағасы ұсақ топтама тауардың бағасынан төмен, ал бөлшек сауда бағасынан едәуір төмен болады.
Санат:сауда
Абу-Даби Плаза
Абу-Даби Плаза (Abu Dhabi Plaza) — Қазақстанның елордасы Астана қаласында орналасқан көп функционалды кешен. Бүгінгі таңда Қазақстан мен Орталық Азиядағы ең биік ғимарат болып табылады.
Ғимараттың биіктігі — 311 метр, ал қабаттар саны — 75. «Абу-Даби Плаза» кешенінің жалпы аумағы 550 мың шаршы метрді құрайды. Кешенде: қонақ үй, фитнес залдар, кеңселер, пәтерлер, сауда орталығы, қысқы бақ және т.б. орналасады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана ғимараттары мен құрылыстары
Мақсаттылық (психологияда)
Мақсаттылық (психологияда) — адамның өткендегі тәжірибесіне сүйеніп, белгілі бір іс-әрекетті (қабылдау, ойлау, белгілі бір мақстақа бағытталған қимыл-әрекеті және т.б.) орындауға дайын болуы, көңіл күйінің бір нәрсені  қабылдауға  бейімделуі.
Мақсаттылық ұғымы алдымен эксперименттік  психологияда пайда болды. 1888 жылы орыс психологі Н.Н.Ланге (1858-1921) реакция уақыты  адамның бейімділігіне байланысты екенін дәлелдеп берді. Мақсаттылық термин неміс психологтары Г. Мюллер және Ф.Шуман енгізді.
Мақсаттылық ерекшіліктері әр адамда әрқилы болады. Мақсаттылықтың тұрақты болуы - оның маңызды ерекшілігі болып болып саналады. Мақсаттылық адамның жас ерекшіліктеріне де байланысты.
Дереккөздер
Санат:Психология Санат:Мотивация
Маралды ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)
Маралды ауылдық округі – Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Маралды, Қыстау-Күршім, Үшбұлақ ауылдары кіреді. Орталығы – Маралды ауылы. Округ құрамында болған Сарытау, Алтай ауылдары 2007 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1667 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Күршім ауданы ауылдық округтері
Канопус
thumb|right|200px|Канопус
Канопус — Көрнеулік жұлдыздық шамасы 0,75-ке тең аспан әлеміндегі екінші жарық жұлдыз. Мүлделік жарқырауы (Мүлделік жұлдыз шамасы -5,33) күн жарқырауынан 14000 есе артық, өте жарық болғанымен, жер шарынан қашықтығы 310 жарық жылы болғандықтан, ол Сүмбілеге (жерден қашықтығы 8.6 жарық жылы қашықтықта) қарағанда жер бетіндегі екінші жарық жұлдыз болып көрінеді. Канопус Ғ түріндегі аса жойқын алып жұлдыз есептеледі. Ол көбінесе оңтүстік жарты шардан толық көрінеді.
"Canopus" сөзінің келу қайнары туралы Richard Hinckley Allen өзінің «Жұлдыз аттары: олардың мағынасы мен мәні»《Star Names: Their Lore and Meaning》кітабында екі дерек айтады. Бірі, Троя соғысы ертегісімен байланыстырады. Екіншісі Египеттің Kahi Nub тілінде бұл сөз "Алтын шар" дегенді білдіреді делінген. Ніл өзенінің сағасында күйреген Египет порт қаласы Канопус (Canopus) деп аталған. Ол Ніл өзені соғысы болған жер есептеледі.
Қазақстан жерінде бұл жұлдыз негізінен көрінбейді.
Дереккөздер:
Санат:Жұлдыз Санат:Жұлдыздар Санат:Астрономия
Дурби
Дурби (Dourbies) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ле-Виган округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 60,88 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30105, пошта индексі — 30750.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 186 адамды құрады. Халық тығыздығы — 3,06 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Авиациялық жарық беретін бомба
Авиациялық жарық беретін бомба (АЖББ) —түнде көзбен барлау кезінде маңайды жарықтандыру үшін қолданылатын бомба түрі. Бір немесе бірнеше пиротехникалық алаумен және парашютпен жабдықталады. Қашықтықтан жарғыш іске қосылғанда алау тұтанады да, парашютпен тасталған кезде ақырын түсе отырып, 5—7 мин. бойы маңайға жарық береді.
Абсент, Араб пен Бақардың ұлы
«Абсент, Араб пен Бақардың ұлы» — қысқа метражды деректі фильм. 1974 ж. Қазақфильм студиясы шығарған.
Авиациялық жарық беретін бомба
Дереккөздер
Санат:Авиациялық бомбалар
Абсент, Араб пен Бақардың ұлы
Сюжеті
Фильм Жамбыл облысының Луговой асыл тұқымды зауытында өсірілген әйгілі таза қанды ақалтеке тұқымдас Абсент туралы әңгімеленеді. Фильмдегі әңгімелеуші - әйгілі кеңес атшысы Сергей Иванович Филатов.
Дереккөздер
Санат:КСРО деректі фильмдері Санат:Қазақфильм фильмдері
Брасс
Дереккөздер
Санат:Жүзу тәртіптері Санат:Жүзу стильдері
Жалғамалылық, агглютинация
Жалғамалылық, агглютинация (лат.agglutinatio жапсырылу, жабысу) — түбірге, негіз сөзге сөзжасам не сөз түрлендіретін қосымшалардың қосылу тәсілі, фузияга (қараңыз) қарама-қарсы сөзжасамның, тұлға жасаманың бір түрі. Жалғамалық фонетикалық жағынан тұрақты түбір не негіз сөзге жалғанатын қосымшалардың стандартты, қатаң иерархиялық құрылымы. мұндай жағдайда сөздің құрамдық жігі айқын сақталады. Қосымшалар бір-біріне жалғанғанда дыбыстық өзгерістерге ұшырап кірігіп кетпейді. Қосымшалардың әрқайсысы негізінде бір ғана грамматикалық мағынаны білдіре отырып, бірінің үстіне бірі жалғана береді, олардың ара жігі айқын көрініп тұрады. Мысалы, : бала сөзіне бірнеше Қосымша қосып, бала-лар, бала-лар-ым, бала-лар-ымыз-да түрінде айтуға болады. мұндағы -лар, көптік мағынаны, -ым, -ымыз меншіктілік мағынаны, -да мекендік мағынаны білдіріп тұр.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Базалық физика ұғымдары
Э
Санат:Физикалық шамалар Санат:Тізімдер
Қараалқымды тасшыбжық
Қараалқымды тасшыбжық (лат: Oenanthe finschii) — орташа денелі (21-30 г) тасшыбжық.
Биологиялық сипаттама
Ересек аталықтың жоны мен бауыры - ақ, тек қана тұмсығынан (тамағын қамтып) мойнының екі жағы арқылы және бүкіл қанатын бойлай екі қапталдың бойымен жалпақ қара жолақ созылады. Құйрығы да - ақ, құйрық ұшында қара жолағы болады. Аналығының реңі қызыл қошқыл реңкті сұрғылт қоңыр болып келеді.
Қимылы жеке қылығы тасшыбжықтар типтес.Ұялары інде және жердегі басқа тереңірек ойықтарда болады. Құстар ұя алдына ұяның өзі мен аузы аралығына әдетте шағын ұсақ тастардан ұяның аузын сыртынан жабатын тұтас білеу жасайды. Салындыдағы 4-6 тат түстес қоңыр сирек көгілдір жұмыртқаларды аналық 12 күн бойы басады, ал балапандарды аталықпен бірлесіп қоректендіреді. Бір жылда 2 рет балапан өргізеді. Ұялас балапандар тез-ақ тарқап кетеді.
Таралуы
Қазақстанда наурыздың басынан қарашаға дейін кездеседі. Кіші, Алдыңғы және Орта Азияда қоныстайды. Қазақстанда тек қана Қызылқұмның (Сырдарияның сол жақ жағасы) құмдауыт құмында және Маңғышлақ түбегінен (Шығыс Каспий маңы) кездеседі.
Дереккөз
1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.
Санат:Тасшымшықтар Санат:Еуразия құстары
Кабреува (Сан-Паулу)
Кабреува (Сан-Паулу) (Cabreúva (São Paulo)) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу агломерациясының макроаймағы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сорокаба экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 43 659 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 259,807 км² шамасында. Халық тығыздығы — 168 адам/км².
Шайтанкелмес
Шайтанкелмес немесе көкшіл көкшегүл (Polemonium caeruleum) - көп жылдық, көкшегүлдер тұқымдасы көкшегүл туысына жататын шөп тектес өсімдік.
Сипаты
thumb|left|180px|
Емдік қасиеті
Шайтанкелмес - халық медицинасында көп тараған дәрілік өсімдіктердің бірі. Дәрілік мақсат үшін өсімдіктің тамыр сабағын және тамырын тамыз-қыркүйек айларында қазып, жинап алады.
Дереккөздер
Санат:Көкшегүлдер Санат:Дәрілік өсімдіктер Санат:Қазақстан флорасы
Беллефонт (Кентукки)
Беллефонт (Bellefonte) — Кентукки штатының Гринап округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Фелино
Фелино  (Felino) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Парма провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7963 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 210 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 38 км² шамасында. Пошта индексі — 43035.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
NGC 3376
NGC 3376 — Sextans шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз)
509 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:509 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:509 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
IC 3991
IC 3991 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика.
Сұлтанбет сұлтан
thumb|right|200px| Сұлтанбет сұлтан (Сұлтанмұхамед, Сұлтанмәмет) (1710 жылы, Түркістан төңірегі - 1790, қазіргі Павлодар облысы) - би, мемлекет қайраткері, қазақ сұлтаны, дипломат, Абылай ханның немере ағасы.
18 ғасырдың 1-жартысында Орта жүз ханы Әбілмамбет ханның жарлығымен қыпшақ ұлысының басшысы болды. Абылай ханды Жоңғар шапқыншылығынан құтқаруға, сонымен қатар Жоңғарларға қарсы әскери күрестерге белсенді қатысты. Бос қалған Іле өзені үшін Қытай - Қазақ арасындағы аумақтық келіспеушілік шешуде ол өзін мәмілегер ретінде танытты. Абылай ханның өлімінен кейін Сұлтанбет сұлтанға хан тағы ұсынылды, бірақ ол Уәлиге жол берген.'
Мәмілегерлік қабілеті мол Сұлтанбет кейде хандардың атынан Ресей ұлықтарына дала халқының мұң-мұқтажын айту үшін жиі барған. Абылай ханның жұмсауымен екі рет (1762 және 1767 жылы) Қытайға елші болып барып, шекара мәселесін реттеген. Ертістің оң жағалауын орыс отаршыларынан сақтап қалуда зор еңбек етті. Ертіс бойын билеген Сұлтанбеттің беделі жоғары болғанын Ш.Уәлихановтың «Орыс үкіметі шынайы ханның өзі тұрғанда да Орта жүз билеушілерінің ішінен Абылаймен, оның бауыры Сұлтанбетпен көбірек қарым-қатынас жасады» деп жазғанынан көруге болады. Ресей үкіметі оған арнап Ертіс өңіріндегі Төретұмсық деген жерде еуропалық үлгідегі сәулетті үй-жай салып берген. Оның 1762 жылы Ресей патшайымы Екатерина Патшамен және басқа да ықпалды орыс қайраткерлерімен жазысқан хаттары сақталған. Екатерина II өзінің таққа отыру рәсіміне орай шақырған санаулы қазақ билеушілерінің ішінде Сұлтанбет те болған. Абылай хан қайтыс болғаннан кейін мұрагерлікке ұсыныс жасалғанда, жасының ұлғайғанын ескеріп, орнын Абылайдың үлкен ұлы Уәлиге берген. Сұлтанбеттің он үш ұлы (кейбір деректерде он сегіз) болған. Олардың көбі (Орыс, Иман, Жәңгір, Үкібай, Тортан, Шаншар) кезінде Ертіс бойын мекендеген іргелі руларды билеп, сұлтан атанған. Осылардың ішіндегі танымалы, бәсентиін руының билеушісі - Орыс сұлтан. Ол Абылай хан мен Сұлтанбеттің тапсырмасы бойынша бірнеше рет Ресей және Қытаймен дипломат, келіссөздер жүргізген.
Дереккөздер
Санат:1710 жылы туғандар Санат:Қазақ би-шешендері Санат:Қазақ хандығы қайраткерлері Санат:Қайтыс болған жылы белгісіздер Санат:Қазақ сұлтандары Санат:Төрелер
Сан-Джакомо-Верчеллезе
Сан-Джакомо-Верчеллезе (San Giacomo Vercellese) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Верчелли провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 340 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 38 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 9 км² шамасында. Пошта индексі — 13030.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Giacomo.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Шаленьга
Шаленьга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лепша өзенінің оң жағалауынан 39 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Коллонж-ла-Руж
Коллонж-ла-Руж (Collonges-la-Rouge) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Брив-ла-Гаярд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,31 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19057, пошта индексі — 19500.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 464 адамды құрады. Халық тығыздығы — 32,42 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Санта-Марта-де-Портузелу
Санта-Марта-де-Портузелу (Santa Marta de Portuzelo) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Виана-ду-Каштелу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5500 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,72 км² шамасында. Халық тығыздығы — 566,8 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Әулие Марта.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Сүтқоректілер
Сүтқоректілер (Mammalia) – жануарлардың хордалылар типіне жататын, құрылысы жоғары сатыдағы омыртқалы жануарлар класы. Сүтқоректілерге ұрпағын тірі туып, сүтімен асырайтын жылықанды жануарлар жатады. Қазіргі кезде сүтқоректілердің 5000-ға жуық түрлері жер шарының барлық аймақтарында кеңінен таралған. Олар түрлі табиғи орта жағдайларында (суда, аспанда ұшып жүріп, жер астында, құрлықта, ағаш басында) тіршілік етеді. Сүтқоректілерді зерттейтін зоология ғылымының саласын «маммалогия» («маммалис» - емшек+«логос»  - ғылым), кейде «териология» (грекше «терион» - аң, + «логос» - ғылым) деп те атайды. Алайда олар әр түрлі ортада – құрлықта болсын, суда болсын, ауада болсын – кез келген жағдайда, кез келген климатта өмір сүруге бейім келеді. Олардың миы (дене мүшелерінің өзгелеріне қарғанда) басқа жануарлармен салыстырғанда үлкен болады. Сүтқоректілер қатарынан құрлық пен теңіздің ең үлкен жануарлары – мұхитта киттер және құрлықта пілдер болып табылады.
Сүтқоректілердің пайда болуы
thumb|left|200px|Цинодонт Oligokyphus (реконструкциясы) Сүтқоректілер Жер бетінде бұдан 200 млн. жыл бұрын пайда болған. Сүтқоректілердің арғы тегі пермде тіршілік еткен аңтісті қарапайым ұсақ бауырымен жорғалаушылар (Theriodontia). Алғашқы Сүтқоректілердің қалдықтары жоғарғы триас жыныстарынан табылған. Олар бор кезеңінің аяқ шенінде жойылып кеткен. Көпбұдыртістілер (Multituberculata) мен біртесіктілер осы кезде тіршілік еткен. Юра кезеңінде пантотерийлер пайда болып, бұлардан нағыз аңдар (Theria) шыққан, олар қалталылар мен ұрықжолдасты жануарлардың негізі болды.
Денесінің құрылысы
Олардың тұрқы 4 см, салмағы 1,2 грамдық, сондай-ақ тұрқы 33 м, салмағы 150 тонна тартатындары да бар. Денесі түкпен қапталған, алдыңғы ми сыңарларының сыртында ми қыртысы жақсы дамыған.
Тері жабыны
thumb|left|100px|Сүтқоректілер терісінің құрылысы:1-түк; 2-эпидермис; 3-май шығаратын без; 4-тері астындағы бұлшық ет; 5-дерма; 6-түк қалтасы; 7-тер безі Сүтқоректілердің тері жабыны басқа омыртқалыларға ұқсас екі қабаттан тұрады. Теріде май, тер, сүт, иіс шығаратын бездері болады. Түк, мүйізді тырнақ, мүйіз және тұяқтар - терінің қосалқы бөлімдеріне жатады. Тері бездері мен тер бездері зат алмасуын, дене температурасын реттейді және тері бездерінің иісті затының жауынан қорғануда, үйірге түскенде бірін-бірі табуда, еліктетуде маңызы үлкен.
Қаңқасы
thumb|right|200px| Қаңқасы бассүйек, омыртқа жотасымен [кеуде қуысы], иық белдеуі мен алдыңғы аяқтардан және жамбас белдеуі мен артқы аяқтардан тұрады. Сүтқоректілердің мойын омыртқасы - 7. Бассүйекке астыңғы жақсүйек қозғалмалы (буын арқылы) байланысқан. Бассүйектегі басқа сүйектер бірімен-бірі жіктесіп, тұтасып кеткен.
Омыртқаларының беті жалпақ (платицельді). Мойын омыртқасы 7 (6 болуы сирек, тек кейбір теңіз сиырларда) не 8-9 (жалқау аңның кейбір түрі). Көбінің аяғы бес саусақты, бірақ көбіне қатты өзгерген, мысалы, тақ тұяқты (жылқы), ескек тәрізді (итбалық, кит), қанат тәрізді (жарқанат). Кейбір түрінің артқы аяқтары жойылып кеткен (рудимент түрінде ғана сақталған). Кеуде қуысы мен құрсақ қуысын көк ет (диафрагма) бөліп тұрады.
Бұлшық еттері
Сүтқоректілердің бұлшықеттері жақсы дамыған. Әсіресе алдыңғы, артқы аяқтарындағы бұлшықеттер түрлі бағытта орналасқан. Бассүйектегі шайнау бұлшықеттерінің бәрі астыңғы жақсүйекпен байланысады. Сүтқоректілерде кеуде мен құрсақ қуыстарын бөліп тұратын көкет (диафрагма) пайда болған. Көкет тыныс¬тық қозғалыстарға (тынысалу, тынысшығару) қатысады.
Асқорыту жүйесі
Сүтқоректілердің асқорыту жүйесі күрделілене түсіп, етті еріндер пайда болған. Езуден шықшытқа дейінгі жақсүйекті иекпен жалғастырып, тұтастыратын бұлшықет дат деп аталады. Үстіңгі және астыңғы жақсүйектердің ұяшықтарында тістер орналасқан. Олар құрылысына, атқаратын қызметіне сәйкес күрек, сойдақ, кіші және үлкен азу тістер деп бөлінеді. Алдымен сүт тістері өсіп, кейін түсіп, орнына тұрақты тістер шығады. Ауыз қуысына 3-4 жұп сілекей бездерінің өзектері ашылады. Ауыз қуысы - жұтқыншақпен, ол өңеш арқылы қарынмен жалғасады. Қарындағы көптеген ұсақ бездер қарын сөлін бөледі. Күйіс қайыратын жануарлардың (әсіресе сиырда) қарны көп қуысты. Оны үлкен қарын (таз қарын), жұмыршақ (тақия қарын), қатпаршақ (қырық қатпар) және ұлтабар деп 4 бөлімге бөледі.
Қанайналым жүйесі
Қанайналым жүйесі - құстарға ұқсас, жүрегі толық төрт қуысты. Артерия қаны мен вена қаны араласпайды. Сүтқоректілердің құстардан айырмашылығы - сол жақ қарыншадан басталатын қолқа тамыры сол жақ қолқа доғасын құрайды. Құстарда оң жақ қолқа доғасы болады. Қан денеде газ бен қоректік заттарды тасымалдайды.
Зәршығару жүйесі
Екі бүйрек, 2 несепағар түтігі, сыңар қуық және зәршығару өзегінен зәршығару жүйесі түзіледі.
Жүйке жүйесі
Жүйке жүйесі - күрделі құрылыста. Әсіресе мидың көлемі үлкен. Алдыңғы ми айқын ми сыңарларына бөлінген. Ми сыңарларының сыртындағы көптеген иірім, сайшалар ми қыртысының көлемін ұлғайтады. Сүтқоректілердің күрделі қозғалыс әрекетіне байланысты мишығы да жақсы жетілген. Мишықтың сыртында сайшалар, иірімдер көп.
Миының үлкен жартышарлары жақсы дамыған.
Сезім мүшелері
Сүтқоректілердің иіс сезуі өте жақсы дамыған. Олар иіс сезуі арқылы қорегін іздеп табады, жауынан қорғанады, жұп құрады. Тек суда тіршілік ететін киттерде иіс сезуі өте нашар дамыған. Көпшілік сүтқоректілерде есту мүшесі жақсы жетілген. Сүтқоректілерде сыртқы құлаққа жататын құлақ қалқаны пайда болған. Дыбыс толқындарын сол арқылы қабылдайды. Тек суда, жер астында тіршілік ететін сүтқоректілерде құлақ қалқаны болмайды. Сыртқы және ортаңғы құлақ арасы дабыл жарғағымен бөлінген. Сүтқоректілердің ортаңғы құлақ қуысында балва, төс, үзеңгі сүйектері болады. Қосмекенділерде, жорғалаушыларда және құстарда бір ғана үзеңгі сүйегі болатынын еске түсіріңдер. Жарқанаттар, түлендер, дельфиндер өздерінен шығарған өте әлсіз дыбыс жаңғырықтарын қайта қабылдай алады.
Көбею мүшелері
Сүтқоректілер - дара жынысты. Олар іштей ұрықтанады. Ұрық аналық жыныс мүшесі - жатырда дамып жетіледі. Жатырдың қабырғасында ұрық пен аналық ағзаның арасында арнайы мүше «ұрық молдасы» (плацента) пайда болған. Ол зат алмасуды реттеп отырады. Оны малдың шуы деп те атайды. Сондықтан жоғары сатыдағы сүтқоректілерді «ұрықжолдастылар» деп атайды. Жатырдың қабырғасында ұрықтың дамып жетілуі, сүтқоректілердің жеке түрлеріне байланысты түрлі мерзімді қамтиды. Мысалы, үйқоянның буаз болу мерзімі бір ай. Жабайы қоян - 45-51 күн, бұғылар - 8-9 ай, жылқы - 10 ай, түйе 12-13 айда төлдейді. Халық ұғымында «12 түйе, 10 жылқы, 9 сиыр, 5 ешкі, 1,5 қоян, 3 түлкі, таба алмасаң, бұл күлкі!» деген жұмбақта әрбір жануардың буаз болу мерзімі нақты айтылған.
Мінез-қылығы
Алдыңғы ми сыңарларында иірімдер мидың көлемін арттырып, сүтқоректілердің шартты рефлекстерінің түзілуіне жеңілдік жасайды. Сыртқы ортадан келген сансыз хабарларға орай алуан түрлі шартты рефлекстер қалыптасады, тіршілік ортасының өзгерісіне бейімделу арқылы жануарларда жаңа байланыстар пайда болады. Мысалы, сүтқоректілердің баласы дүниеге келісімен анасының сүтін қорек етеді, ата-енесінің бауырында жүріп, ата-енесі пайдаланатын азыпен қоректенуге бейімделеді. Егер жытрқыштың баласы болса-етпен, ал өсімдікқоректі жануардың баласы- өсімдікпен қоректенудің әдісіне үйренеді.
Экологиялық топтары
Сүтқоректілер басқа жануарлармен салыстырғанда түрлі табиғи орта жағдайларын жақсы бейімделген. Жер шарында кеңінен таралған. Олар құрлықта, ауада, ағаш басында, жер астында, түрлі су айдындарында тіршілік етеді. Әр түрлі орта жағдайларында тіршілік етуіне байланысты сүтқоректілерді бірнеше экологиялық топтарға бөледі: thumb| alt=A.| Гепард. thumb|left|alt=A.| Жарқанат.