cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тарихы
Білім беру ұйымдарын аккредиттеудің халықаралық үлгісіне көшу бойынша жұмыс жүргізілуде. Бұл жұмыс халықаралық аккредиттеу агенттіктерінің жұмыс тәжірибесін ескере отырып, қалыптастырылған. Қазіргі күні 42 жоғары оқу орны еуропалық агенттіктерде сапа менеджменті жүйесінің сертификаттау аудитінен өткен. Кластерлік бастамаларды ескере отырып, докторлық және магистрлік бағдарламалар бойынша мамандарды даярлау үшін басым мамандықтар тізбесі белгіленген.
2008-2009 жылдары 5 ұлттық университет Еуропа мен АҚШ-тың жетекші аккредиттеу агенттіктерінде 10 білім беру бағдарламаларын аккредиттеуден өткізуді жоспарлап отыр. thumb|right|300px|Еуразия ұлттық университеті Ірі білім беру жобасының бірі - Астанада халықаралық деңгейдегі жаңа университеттің құрылуы. Жоба әлемдік жетекші тәжірибені қолдана отырып, өңірде бірегей академиялық ортаны қалыптастыруға бағытталған. Бұл ең жоғары әлемдік талаптарға сай корпоративті инфрақұрылымы, сапалы жаңа институттары мен орталықтары бар жаңа жоғары оқу орны болмақ. Осы жобаны іске асырудағы әріптестер - танымал шетелдік технологиялық институттар.
2010 жылы білім беру қызметін 42 мемлекеттік, 13 азаматтық емес және 90 жекеменшік, оның ішінде 16 жоғары оқу орны жүзеге асыруда. Мемлекеттік емес жоғары оқу орындарының саны 1991 жылғы 71 бірліктен 2010 жылғы 90 бірлікке өсті.
Жоғары оқу орындары студенттерінің саны 2001-2002 оқу жылындағы 514738 адамнан 2009-2010 оқу жылындағы 610264 адамға өсті.
Оқу орындарының профессорлық - оқытушылық құрамында (ПОҚ) сапалы өзгерістер орын алды. Егер 1992 жылы мемлекеттік азаматтық жоғары оқу орындарының ПОҚ 17100 адамды құраса, 2009-2010 оқу жылы 39200 адамды құрады.
Жоғары оқу орындардағы ғылыми дәрежелі қызметкерлер пайызының артуына ең алдымен ғалымдардың ғылыми ұйымдардан жоғары білім беру жүйесіне ауысуы себеп, сондай-ақ берілген ғылым докторы мен кандидаты дәрежелері санының өсуі.
2005 жылдан бастап шетелдік оқытушыларды және кеңес берушілерді жұмысқа тарту үшін екі жоғары оқу орнына (Әл Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетіне және Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетіне) республикалық бюджеттен 2 млн. доллар бөлінеді (әр жоғары оқу орнына 1 млн. теңгеден).
Қазақстан Республикасы Болон декларациясына қосылды. 30 жоғары оқу орны Университеттеріне Ұлы Хартиясына қол қойды.
Халықаралық жаңа ақпараттық технологиялар университеті (Алматы қ.), Назарбаев Университеті (Астана қ.) жұмыс істейді.
Жоғары білім беру сапасын бағалаудағы халықаралық тәжірибені ескере отырып, мемлекеттік аккредиттеу рәсімі енгізілді.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік жастар саясатының тұжырымдамасы мақұлданды.
Дарынды жастарды қолдау үшін «Дарын» Мемлекеттік жастар сыйлығы тағайындалды (1992).
Дереккөз
1. http://www.akorda.kz ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ПРЕЗИДЕНТІНІҢ РЕСМИ САЙТЫ
Лёсс
Лёсс — шаң тозаңдарынан, саздан, құмнан тұратын, құрамында кальций карбонаты едәуір, кеуекті, ұлпа, қабатсыз, борпылдақ жыныс. Минералогиялық құрамында кварц басым болады. Лёсстің қалыңдығы әр түрлі, мәселен, Қытайда оның қалыңдығы 200 м-ге жетеді. Оның пайда болуы жөнінде эолдық, аллювийлік, топырақтық сияқты тағы басқа теориялар бар.
Дереккөздер
Санат:Топырақтану Санат:Геология
Авелар
Авелар (Avelar) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Ансьян муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2.089 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,48 км² шамасында. Халық тығыздығы — 246,3 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Киелі Дух (Espírito Santo).
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лейрия округінің елді мекендері
Аңғарлардың жіктемесі
Аңғарлардың жіктемесі - аңғарлардың морфологиялық, генетикалық, даму сатысы бойынша және т.б бірқатар жіктемесі бар. І Тек қана эрозиялық проңестер жасаған аңғарлар: ІІ Тектоникалық қүрылымдарға бейімделген эрозиялық аңғарлар: ІІІ Басқа экзогендік процестер өзгерткен эрозиялық аңғарлар: А.аңғар Мүздықтар өзгерткен: Б.Жел өзгерткен: В. Теңіз өзгерткен: Г. Тоң өзгерткен: Д. Карст өзгерткен: Ж. Жанартау орекетінен өзгерген: ІV Жұрнақ аңғарлар:
Дереккөздер
Санат:Геология
Шейх-Хайдар бен Әбілхайыр
Шейх-Хайдар бен Әбілхайыр (туған жылы белгісіз – 1471 жыл) — XV ғасырдағы көшпелі Әбілхайыр ордасының билеушісі. Шайбани әулетінен шыққан Әбілхайыр ханның баласы. 16 ғасырдағы жазба деректерге қарағанда, Шейх-Хайдар бен Әбілхайыр хан тағына әкесі қайтыс болғаннан кейін тікелей мұрагерлік жолмен отырған.
Бірақ Шадидің “Фатхнама” атты еңбегінде Әбілхайыр қайтыс болған соң хан тағына Иодгар (Ядғар, Жәдігер) ие болды деп көрсетілген. Дегенмен, әр түрлі деректердің барлығы Шейх-Хайдар бен Әбілхайырдың өзбек ұлысында билік құрғанын баяндайды. Бірақ ол елде берік тәртіп орната алмады. Соңында әскер басылары да Шейх-Хайдар бен Әбілхайырды тастап кетуге мәжбүр болды. Оның осындай әлсіздігін пайдаланған Жошы хан әулетінің өкілдері Айбақ хан мен Ахмед ханның әскерлері Шейх-Хайдар бен Әбілхайырға шабуыл жасап, оны талқандады. Осы шайқаста ханның өзі де қаза тапқан.
Дереккөздер
Санат:Шайбани әулеті Санат:Орталық Азия тарихы
Обердорф (Бургенланд)
Обердорф (Бургенланд) (Oberdorf im Burgenland) — Аустриядағы коммуна. Бургенланд федералды жеріне қарасты Оберварт округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1062 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 9.2 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — OW, ресми идентификациялық коды — 1 09 15.
2007 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Лоренц (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургенланд елді мекендері
Раужа
Раужа — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Чуваш Республикасы, Мордовия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пьяна өзенінің сол жағалауынан 158 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нижегород облысы өзендері Санат:Чувашия өзендері Санат:Мордовия өзендері
Нэлсон (Миссури)
Нэлсон (Nelson) — Миссури штатының Салин округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.9 км². FIPS коды — 29-51500.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 212 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Салин округы (Миссури)
NGC 202
NGC 202 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1876 жылы 17 қарашада Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 202 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2394, UGC 421, MCG 0-2-113, ZWG 383,62.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Кибитень
Кибитень — Ресейдегі өзен. Краснояр өлкесі, Хакасия Республикасы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сереж өзенінің сол жағалауынан 70 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым бастауынан Ачинск қаласына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
PHP Magazin
«PHP Magazin» – басты жариялайтын тақырыбы PHP бағдарламасы хақында болатын неміс компьютерлік журналы. .
Басылым 20000 данамен айына екі рет жарық көреді. «Software & Support Verlag» баспа үйінде басылады. Ол Германия (9,80 €), Австрия (10,80 €), Нидерландия (11,25 €), Швейцария (19,20 Fr) және Люксембургта (11,25 €) нарығында еркін сатылады.
Дереккөздер
Санат: Журналдар
18 желтоқсан
18 желтоқсан — Григориан күнтізбесінде жылдың 352-ші күні (кібісе жылдарда 353-ші). Жылдың аяғына 13 күн қалады.
Мерекелер
Тағы қараңыз: Санат:18 желтоқсан мерекелері
Сыртқы сілтемелер
Санат:18 желтоқсан
Кандови (Пазарджик облысы)
Кандови (Кандови) — Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Велинград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 181 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4631. ЕКАТТЕ коды — 36035.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пазарджик облысының елді мекендері
Төменгі Пидж
Төменгі Пидж (Төменгі Пыдж) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Печора өзенінің оң жағалауынан 1325 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені бастауынан Шердино ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сэр-Яха (Тиутей-Яха тармағы)
Сэр-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тиутей-Яха өзенінің сол жағалауынан 1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 45 км-ді құрайды.
Остер-Орштедт
Остер-Орштедт (Oster-Ohrstedt) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Солтүстік Фризия ауданының құрамына енеді.
Сэр-Яха (Тиутей-Яха тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Остер-Орштедт
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 650 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 11,29 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 54 101. Муниципалитеттің басшысы — Отто Шиммер.
Сэр-Яха (Тиутей-Яха тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Өңір
Өңір - ұлттық сән-әшекейлерінің бірі. Омырауға тағуға ыңғайланып, жоғарғы жағы ойық, етек жағы дөңгелек болып келеді. Ені 20 см, ұзындығы 23 - 25 см шамасында болады. Оны көбіне-се үлкен әжелерге көйлекпен қоса сыйлайды. Ондай үлкен кісілерге арналған өңір түрлі-түсті матадан, жібектен, қамқадан тігіледі де, оған күміспен сабақталған асыл тасты түймелер немесе көзіне асыл тас салынған жүзік тағады. Ерте кезде қыз ұзатқан ата-ана күйеу баласының әкесіне ішік киғізсе, шешесіне арнап жібек көйлек пен осындай өңір беретін болған. Өңірдің қыз-келіншектер тағатын түрі тамақша деп аталады. Оның өңірге жалғаса тігілген, биіктігі 3 - 4 см желкеден түймеленетін бітеу жағасы болады. Өңірдің айнала жиегіне оқашашақ ұстайды. Оған үкіаяқ, т.б. алтын-күміс әшекейлер тағады.
Экономизм
Экономизм - 19 ғасырдың аяғы мен 20 ғасырдың басындағы Ресейде әлеуметтік демократияның халықаралық оппортунизм мен бернштейндіктің бір түрі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Көмекші проекция
Көмекші проекция - есепті шешу үшін таңдап алынған жазықтыққа центрден немесе параллель проекциялау арқылы алынған бұйымның кескіні. Мысалы, суретте іздерімен берілген a(f V\h) жазықтығының / (I, /2) түзумен қиылысу нүктесі K(KVK1) анықталған.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Кіші Комша
Кіші Комша — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Комша өзенінің оң жағалауынан 16 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мырзакөл
Мырзакөл — Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы ауыл, Диев ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Әулиекөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 52 км жерде, өзімен аттас көлдің шығысында орналасқан.
Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 2079 адам болса, 2009 жылы 2018 адамды құрады.
Тарихы
Ауыл 2001 жылға дейін Диевка деп аталып келген. Іргесі 1942 жылы қаланған. 1942-1996 жылаоы өзімен аттас астық өсіретін кеңшардың орталығы болған. Оның негізінде Мырзакөлде және округке қарасты Қоскөл, Үшқарасу ауылдарында бірнеше ЖШС-тер мен шаруа қожалықтары құрылған.
Дереккөздер
Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері
Новик-Ель
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Испания әнұраны
Санат:Ұлттық әнұрандар Санат:Испания мемлекеттік рәміздері
Бернбург
Бернбург (Bernburg) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан қала. Зальцланд ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 35516 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010). Алып жатқан жер аумағы 55,15 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 89 030. Қаланың басшысы — Хенри Шютце.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 7 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Үңгіртану
Үңгіртану, спелеология — үңгірлерді зерттейтін ғылым.
Ол үңгірлердің түзілуін, морфологиясын, микроклиматын, суын, өсімдіктерін, қазіргі және ежелгі үңгір фаунасын, адамдардың тас ғасырлардағы мәдени материалдық қалдықтарын, жартастарындағы суреттер мен бейнелерді, қазіргі уақытта пайдаланылуын зерттейді.
Үңгіртануының тарихы
Бұл ғылым саласы 20 ғасырдың 2-жартысында қалыптаса бастады. ''Оның пайда болуы француз ғалымы Э.А. Мартель, австриялық ғалымдар А.Шмидль, Ф.Краус, А.Грунд, В.Кнебель есімдерімен байланысты.'' Ірі үңгірлер көп жағдайда тау жыныстарының еруі нәтижесінде пайда болатындықтан, карст құбылысына жатады. Сондықтан Үңгіртану карсттану ғылымымен тығыз байланысты.
Үңгіртану карст үңгірлерімен қатар мору, дефляция, абразия, суффозия, тектоникалық күштер әрекеті (үңгір-жарықшақтар), лаваның ағуы мен қатуы, мұздақтардың еруі (мұздық гроттары), травертиннің шөгуі нәтижесінде түзілген, сондай-ақ адамдар үңгіп жасаған жасанды үңгірлерді де зерттейді.
Қазақстандағы спорт үңгіртануы
Үңгірлерді зерттеуде басты рөлді спелеолог-спортшылар (спелеотуристер) атқарады, өйткені олар үңгірдің терең қуыстарына ену үшін күрделі өрмелеуі мен төмен түсуі, су кедергілерінен (сифондардан) өтуі үшін арнайы құрал-жабдықтар мен аспаптарды пайдаланып, зерттеулер жүргізеді. Көптеген елдерде ғылыми және спорттық спелеол. қоғамдар, клубтар жұмыс істеп, ұлттық ұйымдарға бірігеді.
Үңгірлерді зерттеу археологиялық деректер мен ежелгі мәдениет ескерткіштері арқылы жүзеге асырылады.
Мысалы, Қазақстанның Қаратау жотасындағы Қараүңгір тұрағында табылған мәдени жәдігерлер бойынша оны адамдар осыдан 7 мың жыл бұрын мекендегені анықталды. Қараүңгірден неолит адамдарының тас пен сүйектен жасалған қарулары, еңбек құралдары, әшекейлік бұйымдар табылды.
Дереккөздер
Санат:Үңгіртану
Бағыттық эрозия
Бағыттық эрозия — тұрақты арналарда ағып жататын сулардың сол арнаны құрайтын тау жыныстарының бөлшектерін жуып және ілестіріп алып кету процесі. Тұрақты су ағындарында (өзендерде, жылғаларда) бағыттық эрозия ның салдарынан арна тереңдейді және кеңейеді; уақытша су ағындары арнаны жуып-шайып, шұңқырлар мен жыраларды қазып кетеді. Бағыттық эрозия бүйірлік, тереңдік, шегінбе болып бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Эрозия
Көшпелілер рухани мәдениеті
Көне жазулар
Қазақ жерінде жазу-сызу сақ дәуірінен бастап пайда болған сияқты. 1960 жылы Ертіс өзенінің оң қанатынан табылған б.з.д. V—IV ғасырларға жататын сақ дәуірінің марал сүйегінен жасалған тұмарда жазу болған. Оны ғалым Алтай Аманжолов оңнан солға қарай "Ақ сықын" — "Ақ марал" деп оқыған. 1970 жылы Есік қаласының түбінен табылған "Алтын адамның" қабірінен жазуы бар күміс тостаған шықты. Тостағанның сыртында екі жолға жазылған 26 таңба бар. Олар бір жағынан, көне түркілердің руникалық жазбаларына ұқсас, екіншіден, Жерорта теңізі төңірегіндегі көне алфавиттік таңбаларға, әсіресе грек, арамей әріптеріне ұқсас. Оны да А.Аманжолов көне түркі тілі сияқты оңнан солға қарай оқыған. Жазудың мазмұны мынадай екен: "Аға, саған (бұл) ошақ! Бөтен (жат ел адамы) тізеңді бүк! Халықта азық-түлік (мол болғай!)!" Зерттеушінің пікірінше, бұл сақ дәуірінде түркі тілінде жазылған, яғни бұдан 2500 жыл бұрын түркі тілдес сақ тайпалары әліпбиін жазуды білген. Өткен ғасырдың 60-жылдары Іле өзенінің оң жағасындағы Тайғақ шатқалынан көне тибет жазуы, көне грек әліпбиіндегі жазу табылды. Ғалымдардың пікірінше, грек алфавитімен жазылған жазудың сыртынан айналдыра тибет жазуын жазған. Жазуды грек әліпбиін білетін буддалық монах жазған болуы керек. Қарлұқтар заманында (VIII ғасыр) Жетісу жеріне келген тибеттіктер тау-тасқа өздерінің буддалық дұғаларын ойып жазған.
Руна әліпбиі
Әліпби жазу дүниежүзілік мәдениетке қосылған үлкен үлес болып есептеледі. Көне түркілер алғашқы әріп жазуының бір түрі — руналық жазуды ойлап тапқан және пайдаланған. Көне түркі руналық жазуы Қазақстанда Талас, Ертіс, Сыр, Іле өзендерінің қойнауларында табылған. Бұл жазуларды алғаш зерттеп, оларды оқудың "кілтін" тапқан — Дания зерттеушісі Вильгельм Томсен. Осы көне түркі жазуларын сыртқы нобайы жағынан Скандинавияның руналарына ұқсатып, бұл жазуларды да руналық, яғни "құпия" жазу деп атап кеткен. Ең алғаш табылып зерттелген түркі жазуы ескерткіштері Білге қағанға, Күлтегінге қойылған құлпытастардағы жазу. Көне түркі руна жазулары қашау әдісімен тасқа, түрлі бұйымдарға (ағаш қасық, күміс тостаған, ыдыс) ойып, сызып жазылған. Руналық жазбада 35 әріп бар, бұдан басқа төрт таңба лт, нт, нг,рт деген дауыссыз дыбыстар тіркесін береді. Жазу оңнан солға қарай оқылады. Түркі жазбаларына Тоныкөк (Улан-Батордың жанында) ескерткішіндегі жазулар да жатады. Қазақстан жерінен табылғандары — Талас өзені бойынан табылған тас мөрдегі жазу Алматы облысындағы Кетпен тауындағы тастағы жазулар (үш жерде), Есік қаласының түбінен табылған күміс тостағандағы жазу. 1960 жылы Сыр бойындағы Шардара су қоймасын саларда ескі қамал орнынан саз балшықтан күйдіріліп жасалған түркі жазулы мөр табылды. Бұрынғы Семей облысының Үржар ауданынан, Шығыс Қазақстан облысының Шемонайха ауданынан көне түркі жазуы бар екі қола айна табылған. 1985 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Марқакөл ауданынан табылған көне түркі жазуы және Жайық өзені бойынан табылған қола айнадағы руна жазуының тарих үшін маңызы зор. Көне түркі жазуларында, әсіресе құлпытастардағы жазуда Күлтегін, Тоныкөк, Білге қаған, т.б. сияқты түркі елбасыларының істеген ісі, түркі жұртының сол кездегі жағдайы, басқа елдермен қарым-қатынасы, олардың дүниетанымы сипатталады. Күлтегін ескерткішін оның ағасы Білге қаған қойғызған. Жазу мынадай сөздермен басталады: "Тәңірідей тәңірден жаралған Білге (дана) қаған бұл таққа отырдым. Сөзімді түгел естіңдер, жалғасқан іні-жиенім, ұлым, руым, халқым... Көңілдегі қандай сөзім болса, мәңгі тасқа жаздым. Оны көріп, сонша біліңдер!".Білге қаған тұсында түркі елі дәуірледі. Ол өте жігерлі, кайратты, әділ, ақылды елбасы болды. Ол жазуда өзі туралы былай дейді: "Түркі халқы үшін түнде ұйықтамадым, күндіз отырмадым. Қызыл қанымды, қара терімді ағыздым. Жалаңаш халықты киіндірдім, жарлы халықты бай қылдым, аз халықты көп қылдым". Ерте орта ғасырларда түркі халықтары өздерінің төл жазуымен бірге соғды жазуын да пайдаланған. Соғды жазуы дегеніміз — орта ғасылардағы парсы жазуы. Соғды жазуының өз тілдеріне икемделген нұсқасын түркілер алғашында "ұйғыр жазуы", кейінірек "найман жазуы" деп атаған. Түркі халықтары ислам діні енген кезден бастап (VIII—XII ғасырлар) араб әліпбиін де қолдана бастайды.
DotA
Ежелгілердің қорғанысы (Defence of the Ancients) (Defence of the Ancients - ежелгілердің қорғанысы) — Warcraft III: Reign of Chaos-қа арналған пайдаланушының картасы. DotA-ның басты идеясы StarCraft- қа арналған Strife картасы болды. Warcraft III: Reign of Chaos-тің қосымша ойыны Warcraft III: The Frozen Throne болды. DotA ойыны командалық ойын. Бұл ойында 10 ойыншы 10 түрлі персонажбен 5 те 5 ойнайды. Жаудың тағын бірінші жойған команда утады. DotA пайда болған сон бұл ойыннан бүкіл әлемдік жарыстар өтіле басталды. Мысалға Blizzard Entertainment's BlizzCon және the Asian World Cyber Games алсақ болады. DotA-ны басында шығарған адамдар: Guinsoo мен IceFrog болды.
Ойынның негізі
DotA - RPG жанрының элементтері бар топтық ойын. DotA шыққан сон RPG жанр ойындарының ең танымалы болды. Ойын кезеңінде, уақыт өткен сайын ойыншы Experience жинап өзінің кейіпкерінің қабілеттерін(Skill) аша алады. Сонымен қатар ойыншы түрлі заттар сатып ала алатындай ақша алып отырады. Ақша 1 секундтта 1 алтыннан берілетін. Линияда тұрған крипті өлтірген үшін ~40 алтын және ~60 experience беріледі. Жаудың персонажын өлтірген үшін 200 ден 1500-ге дейін алтын беріледі. DotA Allstarts -та 103 персона және 136 зат бар.
Көшпелілер рухани мәдениеті
Руна әліпбиі
Түркі жазуы бір-бірімен қосылмай жазылатын 38 әріптен тұратындығы белгілі. Кейбір ғылыми пікірлерге қарағанда, көне түркі жазуының пайда болуына соғда әріптері пайдаланылған немесе әсері тиген. Бұл екі жазудың әріптерін бір-бірімен салыстырып қараса, екеуінің бір-біріне ұқсас еместігін байқау онша қиын емес. Керісінше, түркі әліпбиінің көріністері олардың ру-тайпаларының таңбаларына ұқсас. Олай болса, "Түркі жазуының пайда болу негізі олардың таңбаларында жатқан жоқ па?" деген орынды сұрақ туады. Түркі дәуірінен қалған атақты "Күлтегін", "Білге қаған" сияқты тасқа жазылған дастандар қазақ тіліне аударылып, біздің қолымызға тиіп отыр. Қазақ халқы ол дастандарды өздерінің төл дүниесіндей қарсы алды. Оған басты себеп, ондағы жазылған әдет-ғұрып, салт-сана, діни-наным, сенім, мақал-мәтел, батырлық жырлардың үлгілері бәрі-бәрі халқымыздың тірлік-тіршілігінен алынғандай ұқсас. Бұл мұралар қазақ халқының ертеден келе жатқан бастауы. Түркі дәуіріндегі ескерткіштердегі жазулардан және бір байқалатыны — өздері мекен еткен географиялық аймақтың бағыттарын барлай білген. Шамасы, көшпелі өмірге байланысты мал шаруашылығының және табиғаттың ерекшеліктері ескеріліп отырған. Түркілер өздері өмір сүрген кеңістіктің төрт бұрышын тек жаз жайлауы, қыс қыстауы, мал жағдайы үшін ғана біліп қоймай, өздерімен көрші жатқан мемлекеттермен байланыс, қарым-қатынас жасауда да, соғыс іс-әрекетінде де географиялық бағдарлау жасай білген.
Қазақ даласының даналары
Қазақ даласының даналары,даралары. нобай
DotA
DotA 2
2010 жылы IceFrog және Valve компаниясы бірлесіп DotA Allstars-тың жалғасын "DotA 2" ойынын жасай бастады. DotA Allstars-ты жасаған Riot Games және Blizzard Entertaiment компаниялары DotA 2 шығуына қарсы болды. Бірақ құқықтық дау 2012 жылы Мамыр айында шешілді. DotA 2 ресми түрде 2013 жылы шілде айында шықты.
Көшпелілер рухани мәдениеті
Әл-Фараби (870-950 жж.)
Отырар (Фараб) ойшылдарының ең атақтысы, топ жарғаны — "Шығыстың Аристотелі" атанған ұлы ғұлама Әбунасыр әл-Фараби. Оның толық аты-жөні — Әбунасыр Мұхаммед ибн Мұхаммед ибн Ұзлағ ибн Тархан әл-Фараби. Түркі оқымыстылары Әбунасыр тегінің соңына кейде "әт-түрки" деген сөзді қосып, оның түркі текті екенін шегелей түседі. Араб, парсы шежірелерінің деректеріне қарағанда, әл-Фараби 870 жылы Арыс өзенінің Сырға құяр тұсындағы Фараб (Отырар) қаласында, отырарлық әскербасының отбасында дүниеге келген. Әл-Фараби алғашқы білімді Отырар медреселерінің бірінде алған. Өйткені көне дәуірден қалған бір деректерге қарағанда, "Мәуереннахрда балаларды түрлі қолөнері мен ғылымға үйрету, баулу, оқыту, олардың бес жасар кезінен басталатын болған". Ол кезде мұсылман дүниесінің рухани орталығы Месопотамия болғандықтан, жас Әбунасырды ата-анасы Таяу және Орта Шығыс елдеріне сапарға дайындайды. Бірақ Әбунасыр Бағдатқа бармастан, жолай Шаш пен Самарқан, Бұхара шаһарларында білімін толықтырады. Әбудің мұнда қанша болғаны жайлы араб шежірешілері ештеңе айтпайды. Кейін ол Иран еліндегі Мешһед, Нишапур, Рей, Исфаһан қалаларына келеді, халқының мәдениетімен танысады. Содан соң әрі қарай Бағдатқа аттанады. Әл-Фараби логика, әуез (музыка), астрономия және басқа ғылымдар бойынша көптеген еңбектер жазған. Ибн Хаукаль өз еңбегінде әл-Фараби жайлы: "Ол — аса ірі мұсылман философтарының бірі. Олардың ешқайсысы да оның деңгейіне жеткен жоқ. Әбу әли ибн Сина да (980—1037 жылдары) өзінің шығармаларын жазу үстінде оның еңбектерін пайдаланғанын, сол арқылы мәшһүрлікке қолы жеткенін еске алады", — деген. Әл-Фараби өздігінен оқып-жетілген ғалым. Ол, ең алдымен, грек ғылымын, оның философиясын, әсіресе ұлы ұстазы Аристотельдің еңбектерін қызығып оқыған. Ибн Халиқанның айтуына қарағанда, Әбунасыр Аристотельдің "Meтoфизикacын" қырық, "Жан туралы" еңбегін жүз, ал "Риторикасын" екі жүз рет оқып шығыпты. Осындай ыждаһаттылығының арқасында ғана ол Аристотельдің ғылыми мұрасын еркін игерген. Әл-Фараби педагогика, психология, эстетика мен акустика, астрономия мәселелерін де терең зерттеп, мәдениет пен ғылымға жемісті үлес қосқан. Сондай-ақ ол парасаттылық пен ағартушылықты жақтаған үлкен гуманист. Әбунасыр — халықтарды бейбіт өмір сүруге, достыққа шақыра отырып, адам баласының білім мен парасатты ойын терең бағалаған кемеңгер. Әбунасыр метофизика, тіл білімі, логика, география, этика, т.б. ғылым салаларын қамтитын жүз елуге тарта трактаттар жазып қалдырыпты.
DotA
Карта және оның кейіпкерлері
DotA-да 5 адамнан тұратын 2 топ бар.
Көшпелілер рухани мәдениеті
Қожа Ахмет Йассауи (1093-1166 жж.)
Халқымыздың руханиятына үлкен әсер еткен ортағасырлық ақын, философ, дін уағыздаушы. Орта ғасырлар Орталық Азия мұсылмандары үшін аса жауапты кезең болатын. Осы заманда ел бірлігін, халықтың татулығын, имандылықты өз шығармаларына арқау еткен бір топ ақындар тарих сахнасына шықты. Олар — Ахмет Иүгінеки, Ахмет Йасауи, Сүлеймен Бақырғани еді.Ахмет Йасауидің туған жылы белгісіз, 1166 жылы өлген, XII ғасырдың өкілі. Жасаған жасын өлген жылынан шегеріп тастап, зерттеушілер оны 1093 жылы дүниеге келген деп жобалайды. Түркістан маңында туып, ер жеткен соң, Түркістан қаласында өзінің шығармашылық, діни қызметін бастаған. Түркістан қаласы VI—XV ғасырларда Йасы деген атпен белгілі болған. Сондықтан да Йасыдан шыққан Қожа Ахмет Йасауи деген қосымша атқа ие болған. Қожа Ахмет ата-анасынан ерте айырылған, бірақ өте талапты, дарынды жас түркі елінің атақты шейхтары Арыстан баб және Жүсіп Хамаданидан тәлім, білім алады. Одан соң білімін Бұхарадағы діни орталықтарда жалғастырады. Көп ұзамай Ахмет оқымысты, діндар адам болып Йасы қаласына оралады. Ахмет Йасауидің қаламынан туған көлемді шығарманың бірі — "Диуани хикмет" — "Даналық кітабы". Ол оғыз-қыпшақ тілінде жазылған. Бұл еңбектің бізге жеткені XV—XVI ғасырлардағы көшірмелері, түпнұсқасы сақталмаған. Бұл көшірмелер Алматыда, Стамбұлда, Қоқанда, Ташкентте, Мәскеуде сақтаулы. Ахмет Йасауидің бұл шығармасы — діни сопылық еңбек. Исламның ішіндегі сопылық бағыт VIII ғасырда пайда болған. Жалпы, сопылық құран мен шариғатты толық мойындайды. Сопылық, өнеге, ұстамдарға халықтық жоғары мораль, адамның ішкі, сыртқы тазалығы, Аллаға сана арқылы ғана емес, өзінің шынайы тіршілігі арқылы құлшылық ету, қызықшылдыққа, байлыққа құмар болмау сияқты қағидалар тән. Сопылық өзінің осындай қарапайым, бұқара халықтың көңіліне жақындығымен ел арасында жақсы қолдау тапты, сөйтіп ислам дінінің бұқара халықтың арасына таралуына оң әсер етті. Ахмет Йасауидің өлеңмен жазылған "Даналық кітабындағы" жеңіл және түсінікті тілмен әсерлі жеткізілген осы қағидалар орта ғасырлардағы түркі халықтарының діни дүниетанымының, моралінің қалыптасуына үлкен әсері болды. Йасауиден кейінгі қазақ жырауларының, ақындарының, ойшылдарының еңбектерінен сопылық ықпал, өнеге анық байқалады. Ахмет Йасауи 63 жасқа келгеннен кейін: "Енді былайғы өмірім күпірлік, пайғамбар жасынан аспақ күнә", — деп, өмірінің ақырғы он жылын жер астында жасалған мінәжатханада (қылует) өткізеді. Сонымен Қожа Ахмет Йасауи — XII ғасырда өмір сүрген үлкен философ, ғұлама ойшыл, ақын, мейірімге, кішіпейілділікке уағыздаушы діндар бүгінде халқымыздың қасиетті әулиесіне айналып отыр.
DotA
Карта және оның кейіпкерлері
Төменгі сол бөлігінде жақсылықтың ойыншылары болады а жоғарғы оң жағында өлілердің ойыншылары болады. және әрбір лагерьлердің арасында 3 жол бар.
Көшпелілер рухани мәдениеті
Глоссарий
Мәдениет – адам ой-санасы мен әрекетінің нәтижесінде туындаған құндылықтарды біз мәдениет дейміз. Мәдениетті кейде шартты түрде материалдық және рухани деп екіге бөледі.
DotA
Карта және оның кейіпкерлері
Санат:Алфавит бойынша компьютерлік ойындар Санат:Стратегиялар
Көшпелілер рухани мәдениеті
Глоссарий
Түркі жазуы – ең алғаш табылып зерттелген түркі жазуы ескерткіштері Білге қағанға, Күлтегінге қойылған құлпытастардағы жазу.
Соғды жазуы дегеніміз — орта ғасылардағы парсы жазуы. Соғды жазуының өз тілдеріне икемделген нұсқасын түркілер алғашында "ұйғыр жазуы", кейінірек "найман жазуы" деп атаған.
Дереккөздер
Қазақстан тарихы: Жалпы білім беретін мектептің қоғамдық-гуманитарлық бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық / Ә. Төлеубаев, Ж. Қасымбаев, М. Қойгелдиев, т.б. — Алматы: «Мектеп» баспасы, 2006.
Мәдениеттану негіздері: Оқулық. – Алматы: Дәнекер, 2000
Санат:Тарих
Экзистенциалдық қажеттіліктер
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Василий Иванович Шегеда
Шегеда Василий Иванович (1929 жылы туған,Егіндікөл ауданы Заречное ауылы) – еңбек ардагері, механизатор. Социалистік Еңбек Ері (1971). Көкшетау ауыл шаруашылығын механикаландыру мектебін бітірген (1952). 1953 жылдан Октябрь кеңшарында трактор-комбайн жүгізушісі болып жұмыс жасаған. Орден, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
19 желтоқсан
19 желтоқсан — Григориан күнтізбесінде жылдың 353-ші күні (кібісе жылдарда 354-ші). Жылдың аяғына 12 күн қалады.
Мерекелер
Тағы қараңыз: Санат:19 желтоқсан мерекелері
Сыртқы сілтемелер
Санат:19 желтоқсан
Бөгесін
Бөгесін (Запруда) — өзен арнасындағы немесе аңғарындағы ағысты бөгейтін жасанды имарат. Көбінесе тау көшкіндерінің, қапталдағы тау шатқалдарынан шыққан ысырынды конустарының өзен арнасын бөгеуі нәтижесінде пайда болады.
Бөгесін — өзен арнасының қосымша тармақтарын бөгеу арқылы негізгі арнадағы су мөлшерін реттеуге арналған гидротехникалық құрылыс. Бөгесін су бөгендерін салу үшін және негізгі өзен арнасын тасқын судан бұздырмау үшін қолданылады. Топырақтан, тас үйінділерден тұрғызылады. Кейде тау көшкіндерінің қапталдағы тау шатқалдарынан шыққан ысырынды конустарының үйілуі нәтижесінде және өзге де табиғи кедергілердің өзен арнасын бөгеуінен пайда болады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Вальтер Скотт
Шығармашылығы
Скоттың жас кезінен Шотландияны аралауы халық өмірімен ерте танысуына себеп болды. Алғаш аударма жұмысымен айналыса жүріп, “Иван кеші” (1800) атты романтикалық балладасын жазды. Оның 3 томдық “Шотландия шекарасының халық әндері” (1802 – 03), “Соңғы Менестрель өлеңі” (1805), “Мармион” (1808), “Көл қызы” (1813), “Рокби” (1913), т.б. романтик. туындылары Скоттың есімін әлемге кеңінен танытып, даңқын асырды. “Соңғы Менестрель өлеңінде” басқа да поэмаларындағыдай шындық пен фантастика, тарихи фактілер біртұтас байланыста өрбіген. Ортағасырлық қорғандар мен шотландиялық әсем табиғат, аңшылық пен ертегідегі секілді оқиғалар тәптіштей баяндалған.
Шотландия тарихына арналған “Уэверли” (1814), “Гай Маннеринг” (1815), “Антикварий” (1816), “Пуритандар” (1816), “Роб-Рой” (1818), “Лорд Байронның өлімі” (1824), “Наполеон Бонопарттың өмірі” (1 — 9 т., 1827), “Шотландияның тарихы” (1-3 т., 1829 — 30), т.б. шығармаларында шотланд халқының өмірі суреттелді. 1820 жылдан бастап ол шотландия тақырыбынан қол үзбестен, ағылшын, француз тарихына көп мән берді. Англия тарихына арналған “Айвенго” (1— 3 т., 1820), “Монастырь” (1820), “Аббат” (1820), “Кенилворт” (1 — 4 т., 1821), “Квентин Дорвард” (1 — 3 т., 1823), “Вудсток” (1826), т.б. романдары бірнеше ғасырлар аралығындағы (12 ғ-дың аяғынан 19 ғ-дың басы) Англия мен Шотландияның тарихын қамтыды.
Скотт шығармалары “күйзеліс дәуірін”, аумалы-төкпелі уақытты суреттеді. Скоттың туындыларындағы басты мәселе — уақыт пен жергілікті әдет-ғұрыптар. Жазушының басты мақсаты — азаттыққа ұмтылған ерлік рухты көрсету. Шығармаларында кейіпкерлер бейнесін ашып көрсетуде адамгершілік мәселелеріне басты назар аударған. Жазушының “Айбынды батыр Айвенго” романы қазақ тіліне аударылды (1981).
Скотт романдары
1814 жылы Вальтер Скотт жасырын түрде «Уэверли» атты тарихи романын жариялайды. Бұл романды көпшілік қауым жылы қабылдап, жоғары баға берген соң, жазушы тың серпіліс, ерекше шабытпен тарихи романдар жазуға бет бұрады. Ол «Пуритандар» (1816); «Роб Рой» (1818); «Ламмермурлық қалыңдық» (1819); «Айвенго» (1820); «Кенилворт» (1821); «Квентин Дорвард» (1823); «Вудсток» (1826) секілді отызға тарта романын 18 жыл ішінде жазып шығады.
Скотт романдарының екінші тобын Англия тарихына қатысты еңбектері құрайды. Олардың кейбірінде ішінара Шотландия тарихы да сөз болып отырады. Себебі, бұл екі елдің тарихи, саяси дамуы тығыз байланысты болғаны белгілі. Бұл топқа: «Айвенго», «Аббат» (1820), «Кенилворт» (1821), «Нигель оқиғалары» (1822), «Певериль Пик» (1823), «Пуритандар», «Вудсток» (1826) романдарын жатқызамыз. «Шіркеу», «Аббат» және «Кенилворт» романдары өз оқырмандарын ХУІ ғасырдың екінші жартысына, королева Елизаветаның хандық құрған кезеңіне алып кетеді. Алғашқы екі романда автор Шотландия тарихына, соның ішінде, Шотландия патшайымы Мария Стюарттың қайғысына, бастан кешкен тарихына көп тоқталады. «Кенилворт» романында Елизаветаның, Англияның өмірі, сарай маңындағылардың қайырымсыздығы, мансап үшін, байлық, билік үшін адамдардың ар-ожданын, абыройы мен сезімін аяқ асты етуі баяндалады. Соның ішінде осы бір ашкөз де әділетсіз әлемнің құрбаны болған әдемі де ақылды қыз Элис Робсарт тарихы өте аянышты. Франция тарихына және басқа да Еуропа елдеріне қатысты романдары.
«Квентин Дорвард» (1823) – жазушының ең үздік шығармасы болып табылады. Мұнда В.Скотт британ аралдарын тастап, Еуропаға көшеді. Шығарманың мақсаты – қатаң да аяусыз тәртіп орнату арқылы келген абсолютті монархияның нығайып, күшеюін, олардың басқару механикасын ашық көрсету. Романда француз Людовик ХІ-нің мінез-құлқы тамаша суреттелген. Ол – өте қатал, зұлым, сонысына орай, айлалы саясаткер, өзін қоршаған адамдардың жақсылығы мен жамандығын жеке басының мақсат-мүддесіне орынды қолдана алатын адам. Бұл топқа кіретін шығармалар қатарына Арыстан жүректі Ричард бейнесін және крест жорығы дәуірін суреттеген «Бойтұмар» (1825) романы және өмірінің соңғы кезінде жазған, тарихи үрдісі мен көркемдік құндылығы жағынан өзге еңбектеріне жол беретін «Граф Роберт Парижский» (1831) атты романы жатады. Қазіргі заман өміріне қатысты романдары. Қазіргі заман өміріне қатысты жазушының тұңғыш та ерекше романы, буржуазиялық-ақсүйектік қоғам өмірінің айнадай қалпын берген романы – «Сент Ронанс суы» деп аталды (1824). Оқиға «Сент – Ронанс суы» деп аталатын курортта өтеді. Сонымен бірге, бұл романы ХІХ ғасырдағы сыншыл реализм әдісінің үлгісі болды. Оның «Шіркеу», «Бойтұмар», «Анна Гейерстенская» атты туындыларында романтикалық элементтен гөрі реалистік сипат басымдау келеді.
Міне, осылайша жазушы Вальтер Скотт таңдай қақтырар тамаша тарихи романдар жазып, дүние жүзіне танымал болып, артына ұмытылмастай із қалдырды. Бүкіл Еуропа және Америка әдебиетіне өз әсерін тигізді. Оның әдебиетте салған сара жолын Францияда В.Гюго, А.Дюма; Англияда Бульвер-Литтон, Стивенсон сияқты жазушылар әрі қарай дамытты. Ал Америка әдебиетіндегі Вальтер Скотт жолын дамытушы Фенимор Купер болды. Вальтер еңбектеріне сыншыл реализмнің шыңы саналатын О.Бальзак, Ресейде А.С.Пушкин, Италияда Мандзони жоғары баға берді.
Өмірбаяны
Вальтер Скотт 1771 жылы 15 тамызда Эдинбургте, заң қызметкерінің отбасында дүниеге келді. Әкесі ескі дворяндық тектен шыққан адвокат болған. Өте танымал, сауатты, еңбекқор, нағыз өз ісінің маманы болғанымен, мінезінің жұмсақтығы мен әділдіксүйгіштігінен басқа заңгерлер секілді көп дәулет жинап, байып кете алған жоқ. Балалық шағын Эдинбургте өткізіп, әкесінің басшылығымен құқықтық тәжірибеден өткен. Ал анасы мінезі ашық, жұртпен тез табысқыш, биязы жан болды. Ол Эдинбург университетінің медицина профессоры атақты Джон Резерфордтың қызы болды. Вальтер бала кезінде ауыр жарақат алып, өмір бойы оң аяғы ақсақ болып өтеді. Вальтер Скоттың балалық шағы «туған Шотландиясымен, оның табиғаты, дәстүрі, халқы, тарихымен тығыз байланыста өтті». Себебі ата-анасы қала сыртындағы таза ауа жәрдемдесер деген үмітпен баланы фермаға, атасының үйіне жібереді. Вальтер өз білімінің басым бөлігін мектепте не университетте емес, өздігінен білім алу арқылы игерді. Бала күнінен ол ежелгі тарихи ескерткіштерге ерекше қызығушылық танытады. Болашақ жазушы жеті жасында Эдинбург мектебіне барады.
Бірақ, бес жасында көне грек әдебиетінің атасы Гомердің, ағылшын ақыны Мильтонның шығармаларын түгел оқып тауысқан, ерекше зейінді әрі зерделі, табиғатынан алғыр, бір оқығанын жаттап алатын Вальтерді бұл мектептің іш пыстыратын, бірқалыпты, мазмұнсыз сабақтары еш қызықтырған жоқ. Ол өз құрдастары арасында «шебер әңгімеші» ретінде үлкен беделге ие болды. Вальтер антикалық авторлардың шығармаларын сүйсініп оқыды, роман мен поэзияға ерте қызығушылық танытты, Шотландияның балладалары мен жырларын ерекше ден қойып оқыды.
Мектепте альпинизммен айналысып, физикалық жағынан біраз жетілді. Мектепті бітірісімен, 12 жасында колледжге түскенімен, денсаулығына байланысты оқуын жалғастыра алмайды. Денсаулығын жөндеу мақсатымен тағы да атасының фермасына жіберіледі. Тек 15 жасында Эдинбургқа оралып, әкесінің адвокаттық канторасына көмекші болып орналасады. Вальтер Скотт жас кезінен көп оқыған, өзі айтқандай, «түрлі аурулармен көп ауырғандықтан, оған тек әдебиет, көркем шығарма оқуды ермек қылудан басқа ештеңе қалмаған». Ол Шекспирді мен Эдмунт Спенсерді ерте таныған. Олардың поэмаларынан рыцарьлар, бикештер мен аждахалар деген сөзді оқып білген. Вальтер Макферсонның еңбектерімен ерте танысты («Осиан» поэмасы). Бұл оның поэзия мәтінімен жан-жақты танысып, тәжірибе жинақтауына мүмкіндік туғызды.
Әсіресе, Вальтер Скоттқа Томас Персидің «Ағылшын поэзиясының ежелгі ескерткіштері» деген тақырыптағы балладалар жинағы ерекше әсер еткен. Қарапайым священник Томас Перси ежелгі тарихи дүниелерді жинаушы ретінде белгілі. Сонан соң, университеттің адвокаттық факультетінде білім алды. Әкесі заңгерлік мамандыққа Вальтерді өзі баулыды, 18 жасында заң жүйесін оқып үйренуге кірісіп, үш жылдан кейін емтихан тапсырып, заңгер болуға мүмкіндік алады. Яғни 21 жасында «Адвокаттар серіктестігінде» адвокат болса, кейін төрешілік (судья) қызмет атқарады. Вальтер Скотт бірнеше тілді үйренуге көңіл бөлді.
Ол латын, итальян, француз тілдерін жақсы меңгерді. Латын тілін білмесе заңгер бола алмайтын еді. 1789-1792 жылдары Эдинбург университетінде құқық бойынша білім алып жүргенде, достарымен бірігіп «Поэтикалық қоғам» атты үйірме ашады. Осы жылдары Вальтер Скотт неміс тілін үйренуге ниет білдіріп, неміс жазушыларының шығармаларымен таныса бастады. Вальтер Скоттың кітап оқуға, әдебиетке деген қызығушылығы арта түсті және ол уақытының басым бөлігін кітап оқуға арнады. Оның арасында итальян, испан, латын тіліндегі шығармалар болды. 1792 жылы Эдинбург университетін бітіру және заңгер мамандығы бойынша диплом қорғау сынағынан сәтті өтті. 1799 жылы Селкирк графтығында шериф қызметіне тағайындалды, 1806 жылдан бастап сот хатшысы қызметін атқарды.
Вальтер 1797 жылы Лион қаласындағы берейтордың қызы, ағылшынша тәрбие алған француз қызы – Маргарите Шарлотте Шарпентьеге үйленеді. Вальтерді Шарлоттаның ақкөңіл, ақжарқын мінезі ынтықтырса, Шарлоттаны жігіттің адамды еріксіз еліктіріп әкететін әңгімешілдігі қызықтырды. Олар отыз жыл бойы бақытты, тату-тәтті өмір сүреді. Бірнеше рет инсульт алғаннан кейін Вальтер Скотт 1832 жылы 21 қыркүйекте қайтыс болады.
Пайдаланылған cілтемелер
Санат:Англия жазушылары Санат: 1771 жылы туғандар Санат: 1832 жылы қайтыс болғандар
Луази (Мёрт және Мозель)
Луази (Loisy) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Нанси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,58 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54320, пошта индексі — 54700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 320 адамды құрады. Халық тығыздығы — 57,35 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Литоральдық шөгінділер
Литоральдық шөгінділер — ауық-ауық қайту кезінде құрғап қалатын, мұхиттар мен теңіздердің жағалық өңірінің шөгіндісі. Әр түрлі дәрежеде жұмырланған жұмыр тастардан, малта тастардан, қиыршық тастардан, құмдардан, теңіз жәндіктерінің мүйіз қабықтары кездесетін саздардан тұрады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Ханс Ванакен
Ханс Ванакен (Hans Vanaken; 24 тамыз 1992, Нерпелт, Фландрия) — бельгиялық футболшы, Бельгия Ұлттық футбол құрамасы мен "Брюгге" клубының жартылай қорғаушысы. 2021 жылы Еуропа чемпионаты мен Ұлттар лигасының финалдық кезеңіне қатысты.
Сілтемелер
Санат:Бельгия футболшылары Санат:Бельгия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Ломмел ФК ойыншылары Санат:Локерен ФК ойыншылары Санат:Брюгге ФК ойыншылары
Шейхышылық
Шейхышылық
Шейхышылық— 1. Батыс Хорасанда (Иран) 14 ғасырдың 30 — 80-жылдары аралығында болған шииттердің сопылық бауырластығы. Оның негізін салушы мазандарандық дәруіш шейх Халифа кезінде Балу-и Амоли шейхтың мүриді болған, бірақ оның көзқарастарымен келіспей, ұстазынан қол үзгесін, Хорасанның Бейхак аймағының ортасындағы Сабзауардың үлкен мешітіне орналасып, “бүлікшіл уағыздар” айта бастады. Бейхак тұрғындарының басым көпшілігі ұстанатын шиитшілдік шейх Халифаның уағыздары үшін қолайлы орта болып, көп ұзамай оның көптеген мүриттері болды. Сүннит факихтері Шейхышылық көсемін дінбұзарлығы үшін айыптап пәтуа жазды. 2. 14 ғасырда Иранда кең тараған шииттік діндарлар мектебі. Оның негізін қалаушы Ахмед бен Зайн әд-Дин әл-Ахсай шейх (1753 — 1826) Арабияда туған, сонда діни білім алған. Иездте қоныстанып дін ілімінен дәріс берді. Кейіннен имамшыл діндарлар тарапынан қарсылыққа ұшырап, айыпталды.
Говард Хьюз
Говард Робард Хьюз — кіші (Howard Robard Hughes, Jr.; 24 желтоқсан 1905 — 5 наурыз 1976) — американдық кәсіпкер, инженер, пионер авиация, режиссер, продюсер. 1960 жылдардың соңына қарай, Хьюз АҚШ-тағы 1,4-2 млрд долларды йелентін адам болып саналған. ІРі компаниялар ішінде әр түрлі жылдарда Говард Хьюздың холдингі болған:  Hughes Tool Company, Hughes Aircraft, AirWest, Hughes Helicopters, TWA, HHMI, RKO Pictures. Ричард Никсонның санауы бойынша "Әлемдегі ең күшті адам" - Говард Хьюз. "Тозақ періштелері", "Тыртығы бар бет", "Заңнан тыс" және басқа да фильмдердің режиссері және тәуелсіз продюсері. 1947-1954 жылдар аралығында RKO Pictures компаниясының басшысы болған. Оның продюсерлік танытқан фильмдері 2 рет "Оскар" сыйлығында ең үздік фильм ретінде номинацияланған.
Шейхышылық
Дереккөздер
Санат:Дін
Говард Хьюз
H-4 Hercules, XF-11, Constellation ұшақтарын құруға және сынауға қатысты. Ұшақ құрылысы мен авионикадағы маңызды технологиялық шешімдерді: тартылатын шассиді, тұтас металл монопланды, радионавигация құралдарын, автопилотты әзірлеуді басқарды және сынады. Авиацияда бірнеше әлемдік рекордтар орнатты. Hughes Helicopters тікұшақ жасау корпорациясы Hughes Aircraft зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық компаниясының негізін қалаушы. 1938 жылдан 1966 жылға дейін TWA компаниясының ең ірі акционері.оңға|нобай|277x277 нүкте|Жарнама Sharp-Hughes Tool Company (1914)
Дереккөздер
Санат:АҚШ кинорежиссёрлері
Санат:АҚШ миллиардерлері
Сақтайтын элемент
Сақтайтын элемент (Запоминающий элемент) — өзінің бұрынғы нысанын немесе қалып-күйін сырттан келген сигнал әсерінен өзгертетін және келесі сигнал келгенше сол жағдайын ұзақ уақыт сақтайтын автоматика және  есептеуіш техника құрылғыларының элементі. Олар сақталатын ақпарат түріне байланысты аналогтық және цифрлық сақтайтын элементтер болып екіге бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Каркадэ
thumb|Каркаде шайі Каркаде немесе каркадэ (كركديه) — қызыл немесе қою қызыл түсті, Құлқайыргүлділер тұқымдасына жататын Гибискус туысының Розелла немесе Судан раушангүлінің (Hibiscus sabdariffa) жапырақтарынан жасалатын шай.
Бүл экстракт түзу қабілеті бар өсімдік тропиктерде, Көгілдір және Ақ Ніл аймақтарында кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Сусындар Санат:Шай
Амир Шафи
Амер Шафи Махмуд Саббах (Amer Shafi Mahmoud Sabbah; 10 ақпан 1982 жыл, Амман) — иорданиялық футболшы, қақпашы. Ұлттық құрама сапында 2015 жылғы Азия кубогына қатысқан.
Ұлттық құрама сапында ең көп ойын өткізген футболшы.
Жетістіктері
Әл-Файсали
Әл-Вихдат
Сілтемелер
Санат:Иордания футболшылары Санат:Иордания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Әл-Файсали ФК ойыншылары Санат:Әл-Вихдат ФК ойыншылары Санат:Исмаили ФК ойыншылары Санат:Әл-Ярмук ФК ойыншылары
Байғұлақ
Байғұлақ (туған-өлген жылдары белгісіз), Тобықтының Жуантаяқ руынан, оның әкесі Базыл Құнанбаймен көп алысқан.
Плантация (Батыс Қазақстан облысы)
Плантация — Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданы, Пятимар ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Куртоли
Куртоли (Courtauly) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Лиму округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,72 км² шамасында.
Плантация (Батыс Қазақстан облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңақала ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 38 км-дей жерде, Көшім өзенінің оң жағалауында орналасқан.
Куртоли
Коммунаның INSEE коды — 11107, пошта индексі — 11230.
Плантация (Батыс Қазақстан облысы)
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 215 адам (106 ер адам және 109 әйел адам) болса, 2009 жылы 181 адамды (89 ер адам және 92 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жаңақала ауданы елді мекендері
Куртоли
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 76 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,84 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Екатерина Волкова
Екатерина Волкова – журналист. .
ҚазҰУ-дың журналистика факультетін 2000 жылы тәмәмдаған. Кәсіби еңбек жолын «Дружные ребята» басылымы редакциясында тілші болып бастаған. Тату, жас және бастамашыл ұжымда қызмет істеу ол үшін қиындық тудырмаған.