cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дятел (Есіл тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — РФ мен Қазақстан Республикасы шекарасынан сағасына дейін Үлкен Уват көлін қоспағанда Үлкен Уват су торабына дейін. Өзен саласы — Есіл (су алабының Ресейдегі бөлігі), өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Түмен облысы өзендері Санат:Қорған облысы өзендері Санат:Омбы облысы өзендері
Кобальт
Кобальт (лат. Cobaltum; Co) — элементтердің периодтық жүйесінің VIII тобындағы химиялық элемент, атомдық нөмері 27; атомдық массасы 58,933. Кобальт – күміс түсті ауыр металл, балқу t 1494°С; қайнау t 2960°С; тығыздығы 8,9 г/см3. Табиғатта тұрақты 2 изотопы (59Co және 57Co) және бір радиоактивті 60Со изотопы (жартылай ыдырау периоды 5 жыл) бар. Кобальт оксиді ежелгі дәуірде Мысырда, Вавилонда, Қытайда шыны мен кіреукені көк түске бояу үшін қолданылған.
Кобальтты алғаш бос күйінде 1735 жылы швед химигі Ю.Бранд алған. Негізгі минералдары: карролит, линнеит, кобальтин, скуттерудит, тағы басқа. Қалыпты температурада Кобальт су мен ауа әсеріне тұрақты. Галогендермен оңай әрекеттесіп, галогенидтер түзеді. Сұйытылған тұз және күкірт қышқылдарында Кобальт баяу еріп, сутек бөліп шығарады және хлорид CoCl2, сульфат CoSO4 түзеді. Сұйытылған азот қышқылы Кобальтты ерітеді және азот тотықтарын бөліп, нитрат Co(NO3)2 түзеді. Көміртекпен жоғары температурада әрекеттесіп, 4СoO3, Co2C типтес карбид береді.
Кремниймен жоғары температурада қосылысып, құрамы әр түрлі силицидтер, бормен түрлі боридтер, күкіртпен сульфидтер түзеді. Екі валентті Кобальт тұздары суда жақсы (25°С-та 100 г суда 52,4 г CoCl2) ериді, Кобальт шала тотық CoO және тотық Co2O3 түзеді. Со(ОН)2 және Со(ОН)3 гидрототығының негіздік қасиеті бар. Кобальттың аралас тотығы Co3O4. Өнеркәсіпте Кобальт құрамында Кобальт қоспасы бар никель кентасынан алынады. Кобальт негізінен қорытпа түрінде қолданылады. Оның қорытпалары ыстыққа төзімді материалдар ретінде пайдаланылады. Медицинада қатерлі ісіктерді емдеуде, т.б. қолданылады.
Ауа мен судың әрекетіне берік. Сұйық қышқылдарға ериді. Кобальттың радиоасктивті изотопы Со – 60 бар жартылай ыдырау мерзімі 5 жыл. Бұл кобальттанте күшті түрде ү - сәулелері шығады, сондықтан металдың дефектоскопиясында (металдардың қалың қабатындағы ақауларын табу), медицинада қауіпті ісіктерді емдеуге қолданады.
Кобальттін физикалық жане химиялық қасиеттері
Таза түріндегі кобальт - қызылдау түрі бар қатты ақ металл, ол мұнымен қатар соққыланғыш, созылғыш және магнитті. Табиғи кобальт тұрақты бір изотопты Со тұрады, ал жасанды жолмен алынған радиобелсенді изотоптардың маңыздысы СО. Осының негізінде біраз аспаптар құрастырылған, өйткені ол күшті ү- сәуле шығарғыш.
Бұл изотопты медицинада әсіресе зиянды ісіктерде анықтау және емдеу үшін пайдаланады. Кобальт химиялық белсенділігі бойынша темірден гөрі әлсіздеу. Өзінің қосылыстарыңда +2 және +3 валенттілік көрсетеді. Алдын ала ұнтақтадалған кобальт қыздырғанда өздігінен тұтануы мүмкін.
Ол көміртекпен, кремниймен, бормен бірге балқытылғанда карбитті,силицитті және боридті түзеді. Гологендермен жеңіл әрекеттеседі, бірақ оттекпен тек 300 C тотығады. Кобальт сілтілермен іс жүзінде әрекеттеспейді, ал сұйытылған қышқылдарда (тұз, және күкірт, азот және қымыздық) бау ериді.
Бұл оксид қышқылдарда жеңіл ериді де тұзар түзеді. Кобальт (ІІ) гидроксиді со(OH)2 -қызғылт – қызыл тусті тұнба, ақырын қарлыға қара ол Со(OH)3 тотыға ауысады. СО(OH)2 суда ерімейді сілтілермен кобаьт(ІІ) тұздарының ерітіндісіне әрекет еткенде түзіледі: COSO4+2NAOH=NASO4+CO(OH)2 Егер бұл реакция салқында жүрсе, онда көк, ал қыздырғанда – қызғылт түр өзгерісі алынады. Кобальт(ІІ) гидроксиді сілті артық болған тұста кешенді қосылыстар береді: 2NaOH+CO(OH)2=Na2[Co(OH)4]
Еківалентті кобальттың кейбір тұздары
оңға|сүрмесіз Хлорлы кобальт CoCl2.6H2O қызғылт – қызыл түсті, оның қызғылты ерекшелігі бар кристаллизациялық суды жоғалтқан кезде түсі өзгереді. Мысалы, осы тұзбен өңделіп, ауада кептірілген қағаз, болжамдау гигрометр ретінде пайдаланыла алады, өйткені бұл қағаз ылғалды ауда қызара бастаиды, ал құрғақ ауада – көгереді. Егер сұйытылған кобальт хлоридінің ертіндісімен жазса, онда ондаи жазуды байқау мұмкін емес, бірақ қағазды қыздырған тұста әріптер көк болады – ол тұздың дегидратсиалну нәтижесі.
Кобальт нитраты Co(No3)2.6H2O ауда қызыл түске айналып, балқитын кристалл түрінде болып келеді.
Көк түсті тиоц янаттың түзілуі Со(ІІ)Иондарына сапалық реакция болады: 2KNCS+CO(NCS)2=K2[Co(NCS)4]
Кобальт (ІІІ) оксиді Со2О3 – қара қоңыр түсті зат, суда ерімейді. Оны кобалбт нитратын қыздырған кезде алады. 4Co(OH)3+4H2SO4=2CoSo4+10H2O+O2 Co2 O3 катализатор ретінде және әйнекті көк түске бояу (кобальттық айнек) үшін пайдаланылады.
Кобальт (ІІІ) гидроксилді Со(ОH)3 – қоңыр–сұр зат, негіздік сипаты бар. Ауада Со(ОH)3 баяу тотыққан тұста ақырын, ал тотықтырғыштар (мысалы, NaOCl) қатынасында – тездеу түзіледі: 2Co(OH)2+NaOCl+H2O=NaCl+2C(OH)3 Co(OH)2 тотықтырғышты қышқылдармен тұз түзеді де оттекті бөледі: 4Co(OH)3+4H2SO4=4CoSo+10H2O+O2 Ал тотықсыздандырғышты қосылыстармен әрекеттескенде реакция басқаша өтеді: 2Co(OH)3+6РСl=2CoCl2+6H2O+Cl2 Кобальт, осы топшаның басқа элеметтері сияқты, кешенді қосылыстарды түзуге бейім. айталық, Кобальттың сусыз галогенидтері, тиоцянатты, сульфатты және басқа қосылыстары амиак молекуласын қосып амияктарды түзе алады. олар сумен жеңіл бұзылады: [CO(NH3)6]Cl2+2H2O = Co(OH)2+4NH3+2NH4Cl Кобальттың қолданылыуы Кобальт – ол тез кесетін болаттың басты бес (темір, Кобальт, вольфрам, хром және ванадий) құрамдастың бірі.
Оны жоғарғы отқа төзімділігімен және химиалық енжарлығымен сипатталынатын қортпаларды (виталиум, стели және т .б.) дәиіндеу кезінде қолданылады.
Кобалттың қосылыстары көктүсті әйнекті, минералды бояуларды және кіреукелерді (эмаль) дәйындеуға жұмсалады. Кобальттың биологиялық рөлі. Кобальт тірі ағза үшін тіршіліктік маңызды элемент. Ол қан жасау, гемоглобиннің түзілу процесіне қатынасады және В12 дәруменнің негізгі құрамдас бөлігі болып келеді.
Оның жетіспеушілігі жануарларда әр түрлі ауруларды туындатады. өсімдік массасындағы кобальттың керекті мөлшеріне жету үшін микротыңайтқыш ретінде жер қыртысына кобальт сульфаты мен хлоридты қосымша қорек ретінде береді.
Дереккөздер
Санат:Химиялық элементтер Санат:Пайдалы қазбалар
Сондерсдорф
Сондерсдорф (Sondersdorf) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Альткирш округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,44 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 68312, пошта индексі — 68480.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 349 адамды құрады. Халық тығыздығы — 41,35 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Ольга Семеновна Водянова
Ольга Семеновна Водянова (1938 жылы туған, Алматы облысы Талғар қаласы) – ауыл шаруашылығы ғылым докторы (1996).
Дереккөздер
Санат:Ауыл шаруашылығы мамандары Санат:1938 жылы туғандар
Монгаяр (Ло және Гаронна)
Монгаяр (Mongaillard) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Лот және Гаронна департаментінде орналасқан. Нерак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,53 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 47176, пошта индексі — 47230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 188 адамды құрады. Халық тығыздығы — 22,04 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ло және Гаронна департаментінің коммуналары
Жылдарған (қыстау)
Жылдарған — Атырау облысы Қызылқоға ауданындағы қыстау.
Мәдениет ауылынан оңтүстікке қарай 16 шақырым қашықтықта орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары
Брижит Макрон
Брижит Мари-Клод Макрон (Brigitte Marie-Claude Macron; қазіргі Троньё (Brigitte Trogneux тумасы), бұрынғы Озьер (Auzière), 13 сәуір 1953 жыл) — француз мектеп мұғалімі, қазіргі Франция президенті Эммануэль Макронның әйелі және бұрынғы ұстазы.
Өмірінің алғашқы кезеңі
Брижит Макрон Франция мемлекетінің Амьен қаласында дүниеге келген. Ол 1872 жылы Амьенде негізі салынған Chocolaterie Trogneux-тің бесінші ұрпағы болып табылатын Симонс (1910-1998 Пуйоль тумасы) пен Жан Трогньенің (1909-1994) алты баласының ішіндегі ең кішісі болатын Қазіргі кезде Jean Trogneux деп аталатын компанияны оның інісі Жан-Александр Трогне басқарады.
Мансабы
Брижит Оузиер 1980 жылдары Страсбургтегі Люци-Бержердегі «Колледжде» әдебиеттен сабақ берді. Ал 1990-шы жылдары, ол Амьенде орналасқан  Lycée la Providence атты иезуиттардың орта мектебінде француз және латын тілдерінен  тәлім берді.
Ол Эммануэль Макронмен алғаш рет дәл осы орта мектепте кездесті. Ол Брижиттің әдебиет сабақтарына қатысып, ал Брижит болса Макрон қатысқан театр тобын басқарды. Олардың романы әдетте болатындағыға тән емес еді, өйткені Брижит Макроннан ширек ғасырға үлкен болатын, Макрон бұл романын «махаббатымыз жиі құпия және жасырын болды, көбісі өздеріне осындай махаббат келмей оны түсінбейді» деп сипаттады.
Саясат
1989 жылы, Бриджит Макрон (содан кейін Auzière) Truchtersheim қалалық кеңесінде сайлауда сәтсіздікке ұшырап, кеңестен орын ала алмады. Бұл оның өз өмірінде жалғыз сайлауға түскен кезі болатын.
2017 жылы Брижит Макрон күйеуінің президенттік науқанында белсенді рөл атқарды. Бас кеңесшілерінің біреуінің «Брижиттің болуы ол үшін өте маңызды» деген сөзі келтірілді. Сайлау науқаны барысында Эммануэль Макрон Франция президенттігін жеңіп алған кезде әйелі «онымен үнемі бірге болған рөлге ие болады, ол жасырылмайды» деп мәлімдеді.
Ол, өзінің қызметкерлерімен, кеңсесімен және олардың қызметі үшін жеке бөлінген бюджеті бар ресми « бірінші ханым » атағын (Франция президентінің жұбайы қазіргі уақытта ресми атаққа ие емес) құруды ұсынды. . Макрон президент болып сайланғаннан кейін және оның  осындай ұсынысына қарсы 275000-нан астам қол жиналған петициядан кейін Франция үкіметі Брижит Макронның «бірінші ханым» ресми атағына ие болмайтынын және оған ресми бюджет бөлінбейтіндігін мәлімдеді. Француздық Elle журналына берген сұхбатында ол жақында жарияланатын ашықтық хартиясы оның «рөлі мен ілеспе ресурстарды», оның құрамы мен қызметкерлерінің санын нақтылайтынын мәлімдеді.
Жеке өмірі
1974 жылы 22 маусымда ол банкир Андре-Луи Аузьерге үйленді және үш бала дүниеге келді. Олар: инженер Себастьен Оузиер, доктор кардиолог Лоренс Оузиер-Журдан, заңгер Тифайн Аузьер. Олар Амьенге көшкенге дейін Трюхтершеймде 1991 жылға дейін бірге тұрды. Брижит 40 жасында, 15 жасар Эммануэль Макронмен 1993 жылы Ла-Провиденс орта мектебінде кездесті. Сол уақытта ол мұғалім болып жұмыс атқаратын, сондай-ақ оның қызы Лоренс, Макронның сыныптасы болатын. Ол 2006 жылдың қаңтарында Аузьермен ажырасып, 2007 жылдың қазан айында Макронға үйленді.
Макрон 2020 жылғы Рождествода короновирус жұқтырады. Ол туралы оның кеңсесі баспасөз хабарламарды растап, 2021 жылы 9 қаңтарда жариялады. Кейін 2020 жылы 24 желтоқсанда Брижиттен де короновирус табылды, бірақ ол алты күннің ішінде жазылып шығып, ПЦР тесті теріс көрсеткіш көрсеткен болатын. Осы кезеңде ол президенттің ресми резиденциясы - Элисей сарайында тұрды, ал президент Париждің сыртындағы басқа резиденцияда жұмыс істеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:1953 жылы туғандар Санат:Тірі тұлғалар Санат:Президенттің әйелдері Санат:Франция халықтары
Глюкозоамин
thumb|right|200px| Глюкозоамин (2-Амино-2-дезокси-бета-D-глюкопираноза) — құрамында амин тобы бар қант (глюкозаның туындысы), брутто-формуласы C6 H 13NO5. N-ацетил - D-глюкоза түрінде табиғатта кең таралған: ол сүт олигосахаридінің, қан сарысуы гликопротеидтерінің, əр түрлі мукополисахаридтерінің, гиалурон қышқылының, кератосульфаттың, ганглиозидтердің құрамына кіреді. Шыбын-шіркейлердің және шаян тәрізділердің хитин қабындағы және кейбір бактериялар мен пневмокок қабықшаларының полисахаридтерінің құрамында кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Моносахаридтер Санат:Дәрілік заттар
Сапиев Әлеухан Оралханұлы
САПИЕВ АЛЕУХАН ОРАЛХАНҰЛЫ
Өмірбаян
Сапиев Алеухан Оралханұлы 03.04.1964 жылы Бөген ауданының Қараспан совхозы, Комсомол ауылында (қазіргі Ордабасы ауданы Қараспан совхозы, Төреарық ауылы) дүниеге келді. 1971-1981 жылдар аралығында М.Горкий атындағы орта мектепте оқып, бітірді. 1981 жылы Шымкент автомеханикалық технкумына тапсырып, білім алды. 1984 жылы техникумды бітіріп, диплом алды және жоғары білімді заңгер. 1984-1986 ж.ж. отан алдындағы' әскери қызметтік борышын Ленинград қаласында өтеді. 1986 жылдан бастап Арыс қалалық жолаушы тасымалдау автопаркте диспечер мамандығы бойынша қызмет жасады. 1990-1993 ж.ж. Оңтүстік Қазақстан облыстық МАИ басқармасына жол полиция инспекторы қызметін атқарды. 1993-1997 ж.ж. лейтенант шенін алып, Мақтарал ауданында жол полиция аға инспекторы лауазымын алып, қызмет етті. 1997 жылы Ордабасы аудандық ІІБ-ң жол полиция бөлімшесінің тәжірибе қадағалау инспекторы лауазымын алып, қызмет атқарды. 2003-2009 ж.ж. Ордабасы аудандық ІІБжол полиция бөлімшесінің бастыгы лауазымына етіп, қызмет етті. 2009жылдың маусым айынан бастап, зейнеткерлікке шыққан. Қазіргі таңда, коммерциялық жеке кәсіпкерлікпен айналысуда.
санат:тұлғалар
Қазынды су
Қазынды су – ерте дәуірлерде жерге сіңіп, су өткізбейтін қабаттар үстінде сақталып қалған жер асты суы. Құрамы сыйыстырушы тау жыныстарының литогендік өзгеруіне сәйкес келеді. Пайда болу ерекшеліктеріне қарай седиментациялық, көміліп қалған инфильтрациялық және инфлюациялық сулар болып бөлінеді. Табиғи қоры аз, сапасы әр өңірде әр түрлі болғандықтан, көбінесе, пайдалануға жарамсыз.
Дереккөздер
Санат:Гидрология
19 шілде
Шілденің 19 — Григориан күнтізбесінде жылдың 200-ші күні (кібісе жылдарда 201-ші). Жылдың аяғына 165 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:19 шілде
Зайсан шөгінді алабы
Зайсан шөгінді алабы геологиялық тұрғыдан алғанда өзімен аттас ойыспен байланысты, ол Алтай таулы жүйесінің оңтүстік сілемдерімен және Тарбағатай, Маңырақ, Сауыр, Сайқан жоталарының солтүстік сілемдерімен шектелген. Ойыстың Қазақстан ауқымындағы жалпы ауданы 30 мың км²-ды құрайды.
Алаптың кристалдық іргетасы - девон-алғашқы таскөмірлік жаралымдар, олар алаппен шектесетін таулы құрылымдар аумағында ашылады және негізінен блокты құрылыспен сипатталады. Аралық құрылымдық қабат ортаңғы-жоғарғы таскөмірлік молассоилық кешеннен құралған, бұл кешен ойыстың еңістенген бөлігінде пермь мен ортаңғы юра түзілімдерімен үстемеленген.
Платформалық тыс бор, палеоген және неоген түзілімдерінен тұрады. Шөгінді тыстың жалпы қалыңдығы 6 км. Зайсан ойысы ауқымында Маңырақ маңы ойысымы, Солтүстік Зайсан көтерілімі, Маңырақ көтерілімі, Батыс Маңырақ ойысымы, Арқалы көтерілімі және Ақсуат ойысымы анық дараланады. Бұлардың ішіндегі ең ірі құрылымдық элемент - Маңырақ маңы ойысымы, оңтүстігі мен солтүстігінен Солтүстік Зайсан және Солтүстік Сайқан терең жарылым жүйелерімен шектелген, ендікке бойлас бағытта созылған бұл ойысымның мөлшері 160х50 км. Платформалық тыс аралық кешеннің бүкіл құрылымдық ерекшеліктерін тегістеп жіберген. Мұнай туындатуға ең қабілетті кешен ретінде қимасында жанғыш тақтатастары бар, қыздырғанда көмірсутектерді молынан бөліп шығаруға қабілетті жоғарғы таскөмір-пермь түзілімдерін ғана қарауға болады. Мұнай туындатудың негізгі ошағы ретінде Маңырақ маңы ойысымының орталық бөлігін қарау орынды, себебі осы өңірде жоғарыда көрсетілген түзілімдердің қалыңдығы ең жоғарғы көрсеткішпен сипатталады және олар мұнай туындатуға ең қолайлы термобаралық жағдайлар өңірінде орналасқан.
Мұнай мен газ іздестірудің бірінші кезектегі аудандары ретінде Маңырақ маңы ойысымының ернеулік белдемдері (Дайыр террасасы, Маңырақ маңы флексурасы т.с.с.) қаралуы тиіс.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ Санат:Геология
Адым
Адым - дәстүрлі өлшем, жүру кезіндегі екі аяқтың ара қашықтығының мөлшері. Басқаша атауы - қадам. Сондай- ақ, іс-әрекет, ілгері ұмтылыс, қарқын деген мағынада да қолданылады.
Ақпараттық саласындағы жетекші елдер
Ақпараттық саласындағы жетекші елдер (ақпараттық техникалық құралдар саны 1000 адамға шаққанда) Әлемдегі орны		Телефондар		Мобильді телефондар	Компьютерлер	Телевизорлар	Интернет 1. АКШ			1. Швеция-683		1. Швеция-265		1. АКШ-350	1. АҚШ-790	1. Финляндия-43 2. Финляндия		2. Дания-604		2. Финляндия-261		2. Швейцария-290	2. Канада-650	2. Исландия-33 3. Норвегия		3. АКШ-602		3. Норвегия-261		3. Австралия-270	3. Жапония-641	3. АКШ-22 4. Дания			4. Швейцария-597		4. Дания-241		4. Канада-250	4. Франция-580	4. Норвегия-22 5. Швеция		5. Канада-575		5. Австралия-218		5. Норвегия-250	5. Дания-550	5. Швеция-19 6. Канада			10. Франция-547		8. АКШ-150		9. Ұлыбритания-200	6. 13.Германия-550	7. Канада-17 13. Германия		15. Германия-483		12. Канада-114		13. Германия-170	16. Италия-450	12. Ұлыбритания8 14.¥лыбритания 		16. Жапония-480		13. ¥лыбритания106	15. Франция-160	1 б.Үлыбритания450    15. Германия-6 16. Жапония		21.¥лыбритания489		14. Жапония-106		18. Жапония-140	20. Ресей-379	21. Франция-2 20. Франция		22. Италия-429		16. Италия-91		35. Ресей-10	19. Италия-120	22. Жапония-2 23. Италия		32. Ресей-162		20. Гер.мания-61		25. Италия-1 35. Ресей			Ресейден мәлімет жок	29. Франция-34		35. Ресей-0,1
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Корея Республикасы білім, ғылым және техника министрлігі
Білім, ғылым және техника министрлігі — Корея Республикасының үкіметінің құрамына кіретін министрлік. Оның негізгі функциялары — бүкіл ел көлемінде ғылым мен білім саласындағы қызметті үйлестіру. 1967 –1998 жылдар аралығында министрлік бөлімше болды, бұл үкімет шеңберінде кез келген басқа министрлікке қарағанда төмен мәртебені білдіреді, алайда Ким Дэ Чжун әкімшілігінің жанында оған толыққанды министрлік мәртебесі берілді.
Қазіргі заманғы түрде министрлік 2008 жылдың 29 ақпанында білім министрлігі мен ғылым және техника министрлігінің бірігуі кезінде пайда болды.
1992 жылы Корея үкіметі Корея Республикасына әлемнің жеті технологиялық дамыған елдерінің қатарына кіретінін ескере отырып, Кореяда G-7 деп аталатын «Ғылыми-зерттеу саласындағы ұлттық жоғары технологиялық жоба» (HAN project) бағдарламасын әзірлеуді бастады. Жобаның бірінші кезеңі 1994 жылы аяқталды.
2008 жылдың 29 ақпанында Ғылым және техника министрлігінің базасында Білім министрлігі мен ғылым, Ақпараттық технологиялар және болашақ жоспарлау министрлігі құрылды.
Министрліктің қарамағында ұлттық білім беру ақпараттық жүйесі бар.
Министрліктің эмблемасы
Хангылдан шыққан ‘교육,’ (білім беру) ‘과학’ (ғылым) және ‘기술’ (техника) бірдей үш үнсіздік сөзде ‘ㄱ’ (орыс транскрипциясында «к») жоғары көтерілу, халықтың санаткерлік және экономикалық тұрғыдан да елдің өсуі мен көтерілуіне деген көрегендігі мен ерік-жігерін білдіреді. Эмблеманың үш жарқын түстерін бейнелейді: қызыл — құсу, көк — шеберлік және сары — креативтілік.
Тағы қараңыз
Санат:Оңтүстік Корея министрліктері Корея Санат:Оңтүстік Корея ғылымы Санат:Оңтүстік Кореядағы білім беру
Мэдден Ричард
Ричард Мэдден - 1986 жылы 19 маусымда тудған шотландық əртіс. Ричард Мэдлен Элдерсли ауылында туып өскен. 2007 жылы 《Королевская шотландская академия музыки и драсы》 оқу орнын бітірген. 2011 жылдан 《Доктор Кто》 сериалының жұлдызы Дженна Коулманмен кездесіп жүр. Өзінің актерлік карьерасын Ричард 《Соучастники》 фильмінен бастаған. Академияда оқып жүргенде ол The Arches ол театрлық көріністерді жасайтын организациямен жұмыс істеген. Өзінің ақырғы оқу жылында 《Ромео и Джульетта》 пьесасында Ромео рөлін ойнады. Ричард 《Игра Престолов 》 телесериалында Робб Старк рөліне ие болды.
Адамс (Миннесота)
Адамс (Adams) — Миннесота штатының Mower округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 787 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.6 км² шамасында. FIPS коды — 27-00190.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Беннеттиттер
thumb|right|200px| Беннеттиттер  (Bennettіtales) — мезозой дәуірінде тіршілік еткен ағаш тәрізді ашықтұқымды өсімдіктер. Қазбаларда қалдықтары табылған.
Беннеттиттер қазіргі саговниктерге ұқсас, олардың биіктігі 2 м-дей, сабақтары бұтақсыз болған, ал қауырсын тәрізді тілімденген жапырақтары ағаштың басында орналасқан. Беннеттиттердің саговниктерден айырмашылығы – гүлдері жапырақ қолтығында орналасқан, көпшілігінде қос жынысты. Тұқымы қос жарнақты, эндоспермсіз (ұрықтың қоректенуіне қажетті ерекше тін). Осы белгілерді алғаш рет ашқан ағылшын ғалымы Дж.Беннеттің (1801 – 76) құрметіне бұл өсімдік тобын Беннеттиттер деп атаған. Бұлардың 20-дай туысы белгілі, негізінен, Беннеттиттер юра және бор кезеңінің бірінші жартысында көп болған. Олардың қазба қалдықтары Қазақстанда Елек өзенінде триас кезеңі, Қаратау мен Маңғыстауда юра кезеңі, Ақтөбе облысындағы Шошқакөлден бор кезеңінің флорасы құрамынан табылған. Беннеттиттердің өсімдік эволюциясын анықтауда, триас, юра, бор кезеңдері шөгінділерінің түзілу мерзімін ажыратуда маңызы зор.
Дереккөздер
Санат:Ашықтұқымдылар Санат:Қазақстан флорасы
Боссак
Коммунаның INSEE коды — 24033, пошта индексі — 24340.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 185 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10,25 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Маңғыт әулеті
Маңғыт әулеті - Бұхар хандарының әулеті(1753-1920); Аштархандар әулетін ауыстырып, Мұхаммед Рақым (1753-1758) әмір атанды. Маңғыт әулетінің атақты өкілдері: Даниял-би(1758-1785), Шаһ-Мұрад (1785-1800), Хайдар(1800-1826), Насрулла(1826-1860), Мұзаффар әд-Дин(1860-1885). Маңғыт әулеті феодалды бытыраңқылықпен дәйекті түрде күрес жүргізді. Маңғыт әулетінің тұсында феодалды қанаудың күшеюі ірі халық көтерілістеіне -қытай-қыпшақ(1821-1825), Самарқан қолөнершілерінің(1826), шаруалардың (1885,1888,1889) көтерілісіне әкеп соқты, Мұзаффар әд-Дин әмір тұсында 1868 жылғы келісім мен 1873 жылғы толықтырылған келісім бойынша Бұхара хандығы Россияның протекторатын мойындады. Маңғыт әулеті 1920 жылға дейін билік құрды. Халық революциясының нәтижесінде Маңғыт әулеті құлатылып, Бұхар Халықтық Совет Республикасы орнады. ==Қазақ Совет энциклопедиясының бас редакциясы, 7-ші том.1975==
Көш
thumb|right|300px|Салтанатты көш. (Н.Г. Хлудов). Көш – көшпелі ортада адамдар тобының немесе этникалық ұжымның белгілі бір мақсатқа байланысты жолға шығу үрдісі. Көшпелі тіршілікті ұйымдастырудың ең басты элементерінің, әрі тәсілдерінің бірі болып табылады. Мысалы, дәстүрлі қазақы ортадағы шаруашылықтың ең басты табиғи объектісі болып табылатын мал жайылымдарын жыл он екі айдың мезгілдік ерекшелігіне сәйкес тиімді ұйымдастыруды көш үдерісінсіз елестетудің өзі мүмкін емес. Мініс аттары, өгіздері, түйелері, сондай-ақ, әртүрлі жүк тиелген арба, сүйреткі сияқты көліктің сан алуан түрлері көштің негізгі құралдары болды.
Көштің түрлері
Тарихи-этнографиялық деректерге қарағанда, жыл он екі ай көшіп-қонып жүрген қазақ арасында көштің бірнеше түрлері болған. Қазақта әсем безендірілген, қызықты-думанды өтетін көшті сыртқы көрінісіне қарап сәнді көш немесе салтанатты көш деп айтады. Қыз көші немесе келіншек көші, жайлау көші ел арасында сәнді көш ретінде қарастырылады. Қазан төңкерісіне дейін қазақ тұрмысын зерттеген орыс ғалымдары көштің мәніне, мақсатына, бітіміне және болмысына айырықша ден қойды. Соның ішінде, олардын назарын ерекше аударған көш салтанаты болды. Атбасар уезі қоныстану басқармасының статисті Л.К. Чермактың қазақ көшіне берген сипаттамасы қазан төңкерісіне дейінгі қазақ тұрмысы мен мәдениетіне арнап көптеген сурет салған атақты Н.Г. Хлудовтың «Салтанатты көшімен» үндеседі. Таңдаулы түйелерді әсемдеп әшекейлеп жүк, тең артылып, оған кілем-кілемшелермен жабылған. Көліктің бұйдасын ұстаған сәнді киінген әйелдердің, жорға-жүйрікке мінген жігіттердің жүрістері мен әуелете салған жыр-күйлері бай ауылының әлеуеті мен салтанатын паш етеді. Сауықшыл қыз-жігіттер домбыра алып, жол бойы ән салып, көштің салтанатын асырады. Жол бойы әңгіме қызып, әзіл-қалжың жарасып, думан асқақтай түседі. Салтанатты көштің бағыт-бағдары, қай ауылдың, қай рудың екендігі «ұзынқұлақ» арқылы әп сәтте жан-жаққа тез тарайды. Байлар ауылының жалшы, малшы, сауын сауатын адамдары көштің соңын ала жүреді. Жолай кездескен жұрт, кімнің ауылының көші екендігін біліп, сый-құрметін көрсетеді. Көштің барысын далада кездескен жолаушы немесе тұсынан өткен ауылдар тамашалап, алыстан «мынау бәлен ауылдың көші екен» деп тамашалайтын әдет бар. Мұндайда көшкендер сынға ұшырап, сөгіске қалмауға тырысады.
Көш көліктерін сайлау
Көш жақындағанда мінетін аттарын ұстап дайындайды. Көште жаяу жүру немесе ер-тұрмансыз жайдақ атқа міну адамға үлкен мін, тіпті қорлық және ауылға сын деп есептелген. Көшер уақыт жақындағанда балаларға жылқыдан тай, түйеден тайлақ ұстап, алдын ала үйретіп дайындайды. Ауқатты шаңырақ мүшелері, әсіресе ерлер жағы жылқы ішінен өздері таңдап ат ұстап, жаратады. Ал көш басталардан 3-4 күн қалғанда жылқыдан қауымның басқа мүшелері мінетін жуас аттарды ұстайды. Оларды көшке дейін қаңтарып, арынын басады. Егер көш ұзаққа жалғасқан салқар көш болса жүк артатын атан, түйе, өгіздерді оншақты күн бұрын ұстап дайындайды. Оларды жын-тоғын бастыру, қаңтарып, матау, суға салу, жарату сияқты тәсілдермен ұзақ жүріске дайындайды. Өйткені, тоқ малды жұмысқа салса, түрлі аурулардың тууына себеп болатындығы белгілі. Байлап отырған биелерді көштен бір күн бұрын ағытып қоя береді.
Көшті аластау
thumb|right|250px|Көшті аластау. Суретті салған Ө.Нәбиұлы. Қыстаудан көшерде ерекше ғұрып – тазару шарасы атқарылды. Шараның түптамыры тереңде. Байырғы түсінік бойынша, бір жылды шартты түрде қыс пен жаз немесе жылы және суық маусым деп екіге бөлген. Қазақтар қара түсті, суық, қолайсыз, түнек сияқты сипаттарды қысқа телиді. Қыс жыл бойында қаратүнек (түн) тәрізді адамға қас, кереғар жамандықтардың белең алатын кезі. Яғни, күн қысқа, түн ұзақ, күннің нұры аз, аяз қатты, сондай-ақ қар, мұз, жел, боран төрт түлікке де, адамға да аса үлкен қолайсыздық тудырады. Көп ретте үлкенді-кішілі жұт малдың бір бөлігін шығынға ұшыратып, түрлі ауру, індет өршітіп отырады. Яғни, қыс көшпелі қауым үшін түнек, пәле-жалаға толы қолайсыз кезең болып саналады. Қыстаудан көшерде қыс бойғы барлық қолайсыз әсер, жағымсыз күштердің ықпалынан құтылудың бірден-бір тиімді жолы – отпен аластау. Қыстаудан қозғалардың алдында таңертең ерте (кейбір деректерде көшердің алдыңғы күні қас қарайған соң) қыстаудың маңынан лаулап жағылған екі оттың арасынан төрт түлікті айдап өткізеді. Ертесінде жүк артылған ат, атан, өгізді, оларға жегілген арбаны және салт аттарын жетектеген қауым мүшелері де от арасынан жүріп өтеді. Кейбір деректерде бұл ғұрыпты көктеуден жайлауға қарай бет түзеген кезде де атқарған деген мәлімет кездеседі. Көш керуені мен мал көктемгі қоныстан 5-6 шақырым ұзаған соң аялдап, аластау шарасын жасаған. Отпен аластаудың мәні – мал мен жанға жабысқан түрлі пәле-жалалар мен жын-шайтандарды оттың көмегімен аластап, тазалану. Аластаудың екінші түрі – магиялық ерекше күші бар деп саналатын керілген ала арқанның астынан төрт түлікті айдап өту.
Көштің жүруі (қозғалысы)
thumb|right|250px|Көш. (Қордан). Жүк артылған атандары мен оларға жегілген күйме, арбалары жұбын жазбай баяу қозғалып отырады. Дәстүрлі ортада қалыптасқан құндылықтар мен нормалар көш барысында қатаң сақталады. Ерлер жағы да әлеуметтік дәрежесіне сай өз ішінен түрлі топ тәрізді оқшауланған топ құрады. Көштің алдында оқшау жерде жылқы, бір бүйірде – көшбасшы топ жүреді. Көшбасшыға жақындау жерде елдің игі-жақсылары мен әнші-күйші, сал мен сері сияқты өнерпаздар жүреді. Оларға іргелес сәнді киініп, саят құстарын қолына қондырып, тазы иттерін ерткен, қару-жарағын асынған сайлауыт жігіттер сейіл-серуенге шыққандай сән құрады. Көш барысында малшы-қосшы ерлер қоныс шалу, мал айдау жұмыстарын атқарады (жүгі ауған түйені шөгеріп түзеу, тоғанақтарды реттеу, арық-тұрық немесе ауырған малды емдеу және арбаға тиеу, ас-тағам әзірлеу, майлы құрым киізді сүйретіп, алдағы көш жолын тазарту шарасын жүргізу және т.б.).
Көшті басқару және ұйымдастыру
Ауылдың беделді, шешен, мәмілегер көпті көрген адамы көшбасы болады. Көшкен елдің мал мен жанын көштің қозғалуынан бастап, қонатын жеріне дейін аман-есен, әрі тиімді ұйымдастыру көшбасыға тапсырылады. Жол-жөнекей көштің қауіпсіздігін қамтамасыз ету, көш жолындағы өріс пен суат, құдықтарды пайдалану және басқа қанаттаса көшіп бара жатқан ауылдармен көш үрдісін үйлестіру көшбасы басшылығымен ер азаматтар атқарған. Көш барысында теңдерді артудағы кем-кетіктері болса, ретке келтіріп түзеп, ары қарай жүре берген. Халық ауызында «көш жүре түзеледі» деген сөз орамы осыған байланысты қалыптасса керек. Көш жолындағы жер оты сиреген сайын көш жылдамдата жүреді. Жеделтетіп айдау малды албарынды, қызылмай ететіндіктен көш екпінін аса тәжірибелі көшбасы белгілеп отырған. Көш барысында өрісті алмастырған сайын алуан түрлі отқа (ақ, боз, балғын, ащы, қара) жайылып, сор-тұзға қанған мал күйі арта түседі. Көш бұталы, шилі өңірді басып өтуге тура келсе, қолдарына майлы құрым киізді ұстап бірнеше жігітті аттандырады. Ондай жерлерге киізді ерсілі-қарсы сүйретіп кене, бүрген, қашық тәрізді қауіпті жәндіктерден тазартады. Көш жол бойында кездескен өзендердің арнайы өткелдерінен кешіп өтіп отырған. Ал өткелі жоқ өзендерден арнайы көпірлерден өткен. Көпірлері жоқ үлкен сулардан жүктерімен, кейде, барлық малдарымен бірге қайықпен немесе салмен өтіп отырған.
Көштің жолда аялдауы және түнеуі
Көш межелі орынға жетіу үшін жолда аялдап, түнеп, тіптен бірнеше күн ерулеп отырады. Көштің басшысы қонатын жерге алдын-ала шөптің басын буып немесе құрық шаншып белгі салуды тапсырып отырған. Мұндай белгі салынған жерге өзге рудың көшінің ерулеп қонуына тыйым салынған. Сол сияқты қонған кезде өзге рудың белгісі бар құдығының басына аялдамауға тырысқан. Түнеу. Таңертеңгі салқынмен қозғалған ауыл көші малдың ыңғайына қарай жеткен жерге аялдап түнейді. Ондайда мал қоралауға ыңғайлы жер таңдалады. Алдымен үй жиһаздары артылған түйе шөгеріліп, түйеден жүк түсіріледі. Онан соң үйдің ағаш қаңқалары мен киіз жабындары түсіріледі. Яғни, киіз үйді тігуге қолайлы жағы қарастырылған. Көш жолай бір қонып жететін жер болса, қазақтар ара қонып жететін көш, яғни, жақын жердегі көшке балайды. Мұндай жағдайда теңдер мен ораулы шешілмейді. Түнеген кезде уақытша жеңіл баспана түрлері тігіледі. Жылы уақытта малшы-қосшылар малды күзете далада түней кетеді.
Көштің ерулеуі
Жазба деректерге қарағанда 3-5 күн қатарынан аялдамай жөңкілген көш оты мен суы келіскен кең алқапқа жеткен кезде бірнеше күн тұрақтаған. Көштің бұндай аялдауын – көштің ерулеуі деп атайды. Теңдерді шешіп, тігуге және жығуға жеңіл баспаналар тігіледі. Көбінесе, 6-8 уықтың басын буып көтерген соң 3-4 қанаттан керілген керегеге бекітіп, киіз жапқан жолым үй тігілген. Адамдар бой жазып және малдарын түгендеп, тынығады. Ауыл малдарын сауып, тіптен жұмыс күші жеткілікті болса, биебау желісін қағып, құлындарын да байлайды.
Көштің сәні мен салтанаты
Қазақ арасында көш ертеден сән мен салтанаттың көрінісі саналған. Көшті кез келген қауымның, рудың немесе атаның «мал мен жан» санының көптігі, ауқаттылығы, күш-қарымы сынға түсетін тұсы, яғни, бүгінгі ұғыммен бейнелеп айтсақ «салтанат шеруі» десе болады. Көшпелі ортадағы байлық, бақыт, құт, елдің берекесі мен ынтымағы сияқты сан алуан дәстүрлі қағидалардың көрінісі ретінде қабылдауға болады. Көш барысында адамдар бар жақсысын киініп, әшекей бұйымдарын тағынады. Әйелдер мен бойжеткен қыздар таңдаулы аттарын мейлінше безендірілген ер-тұрмандарын салып мінеді. Бұл көріністер адамдардың жасы, әлеуметтік дәрежесін айғақтап тұрады. Түйелер ауылдағы шаңырақ иесінің әлеуметтік дәрежесіне қарай бір-біріне тіркеліп, тізіліп сап түзейді. Кезінде қазақ көшінің салтанатын көрген еуропалықтар мен орыс зерттеушілерін таң қалдырған керуеннің ерекшелігі бұйдасымен бір-біріне тіркеліп қаз-қатар тізілген түйелердің өздігінен жүріп отыратындығы болған. Ауыз әдебиет үлгілеріндегі «көштің сәні келмейді, түйесі жоқ» (К. Әзірбаев) деп келетін жолдар дәстүрлі ортада үлкен «сахнаға» саналған көштің сәнін келтіруде жүктерін артқан түйенің маңызы ерекше болғандығының мысалы болып табылады. Жүк артылған түйелерге көш салтанатына арнап арнайы оюлап, кестелеген асмалдық, жабазы, кежім, қуырша сияқты сәнді жабу түрлерін немесе кілем-кілшелер мен арнайы көш сырмақтар жабады. Сонымен қатар, түйелердің мойынына күлтеленген бау, жібек шашақтар да ілген. Абажа, әбдіре, кебеже және сандықтар өзіне лайық сәнделген қаптарға салынып артылады. Көш салтанатында бас түйені ерекше сәндейді. Оған таңдалған сымбатты, ақ түсті түйеге шаңырақ ас-тағам салынған төртқұлақты кебеже, асадал артылады да, оның төрт бұрышына арнайы сәнделіп жасалған айырықша белгі – қарқара орнатылады. Мұндай қарқара кейде нардың өркешіне салынған кәтептің үстіне де қондырылады. Ол дәстүрлі түсінікте зор, биік, ерен, дарабоздықты, көштің сәнін андағайлап тұратын белгі орнында жүрген. Қарқара көш керуенін тіл мен көздің сұғынан сақтайды деген сенім болды. Мұндай көшті ел ішінде "қарқаралы көш" деп те атаған. Көш керуенінің бас бұйдасын ауылбасының немесе рудың ең ықпалды немесе дәулетті адамының жолы үлкен анасы, ол болмаса бәйбішесі ұстаған (тоқалға немесе келінге керуен бұйдасын ұстау құқы тимеген). Ал, ерекше сәнделген бас түйеге ауылбасының кербез бойжеткеніне мінуге рұқсат етілген деген мәлімет нақтылай түсуді қажет етеді. Малшы-қосшы үйлердің дені көштің соңына қарай қой-ешкі айдаған ауылмен ере жүреді және негізгі көштен қалып бір-екі күн кейін жетуі мүмкін. Ал, көш пен жылқы, сиыр тәрізді аяқты мал озып кетіп, қолайлы жерде 2-3 күн ерулеп арттағыларды күтетін жағдайлар да ұшырасады. Ал орташа ауқатты ауылының көші жұпыны, көлік малдары арық, әшекей безендіру аз, киімдері қарапайым, бала-шағаларын көш кебежелерге салып қойғандығынан байқауға болады. Мал айдаушылар жайдақ атқа мінген немесе жаяу-жалпылы болады. Байлардың көшіне қарағанда, кедейлердің көш керуені қарапайым және мал саны аз болады.
Мал айдау
Көш жолдары бойында жатқан аумақтағы елдің қыстауы мен қыстық жайылым үшін сақтап қорып отырған қорықтарына жақындау заң бұзушылық ретінде ғұрыптық құқық бойынша жауапқа тартылады. Күнделікті шаруашылық әрекеттерінде бай малы бөлініп бағылса (немесе өз меншігіндегі азын аулақ малын жеке бағатын орташалар да) көш үрдісі кезінде бар малын бірге айдайды. Маусымдық қоныстарға қой мен ешкі отары көштен бірер күн бұрын жая, өргізіліп айдалады. Оған қанаттас сиыр жүреді. Жылқы жусауы бөлек болатындықтан оқшау жүреді. Ұры-қарыдан сақтайды деп кәрі жілікті малдың мойнына іліп қояды. Сауылатын малдарды көш жолында сауу мүмкіндігі ойластырылған. Мысалы, сауын сиырларына желініне желінқап байланады да, бұзаулардың танауына сірге өткізіледі немесе тұмылдырық кигізеледі. Сүтті ешкілердің лақтарының танауына істік, шөрік өткізіледі. Қой мен қозыны реті болса, бөліп жая отырып жеке айдайды. Олар кешкі сауыннан соң жамыратылып, қас қарая қайтадан бөлініп, қозы ауылға айдап апарылған. Яғни, ұзақ уақытқа жалғасатын көш барысында күнделікті қажетті сүт өнімдерінің үзілмеу жағы ойластырылады. Осыған байланысты ел ішіндегі мәлімет берушілер көштің қысқа қашықтықта жүретін қозыкөш деген түрін қой ауыл, қозы ауыл деген бөліс бойынша отыратын ерекшелікпен байланыстырады. Көш барысында көшбасшы керуен жүріп өтетін жолдың бойында басқа бір көштің малының бар-жоғын алдын-ала бақылап отыратын болған. Себебі, бұл өргізіліп бара жатқан мал отары мен келесі бір көштің немесе еру елдің отарымен араласып, мал дауының өршуіне әкеп соғады. Малшылар қоржындарына бірнеше күндік жол азығы – асылған ет, құрт, ірімшік, нан, тоқаш және т.б. салып, жан торсықтарына қымыз, айран, шұбат құйып алады. Көш кезінде біреуге мінгесу де әбестік, қорлыққа саналған. Дегенмен өздіген жүре алмайтын адамдарды түйе үстіне орын сайлап отырғызу, мінгестіріп алып жүру, жатып қалған ауру адамдарды зузамен алып жүру сияқты жағдайлар орын алады.
Көшке қатысты салт, ғұрып, наным-сенім мен ырым-тыйымдар
Көштің басталу, жүрілу, аялдау, тоқтау, ара қону, ерулеу сияқты сан алуан кезеңдері барысында орындалатын жосын-жоралғылар мен ырым-тыйымдар бар. Жаз бойы қызық думанды өткізген қауым жайлаудан көшерде бір-бірін арнайы дәмге шақырысып қоштасады. Кейбір өңірлерде «айырылыс көже» деп аталатын дәм беріледі. Көшпелі өмірінің ең мәнді кезеңіне саналатын жайлаудан бас-аяғы бірнеше күнде ел-жұрт ошарылып көшеді.
Жаңа қонысқа қону
Жаңа қонысқа қонып, үй тігіп жатқан кезде келген адам «қоныс жайлы болсын, кереге басы майлы болсын!» деген тілек түріндегі сәлем айтады. Ондайда келген адам үй тігу жұмыстарына қолғабыс етуі тиіс. Әйтпесе, болашақ баласының белі бүкір болып қалады деп ырымдайды. Бұрын келген ауылдар өздерінен кейін келгендерге ерулік әкеледі. Ес жиып, дамылдаған соң көшіп келген ауыл сый-сияпат көрсеткен ауылдың адамдарын қарымтаға, кәделі асқа шақырады. Ұзақ уақыт отыратын қонысқа кең, сулы-нулы алқап таңдалады. Қоныста бай ауылы белгіленген ретпен тігіледі:
Әдебиеттер
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері Санат:Қазақ мәдениеті Санат:Тұрмыс
Александр Герасимович Батурин
Александр Герасимович Батурин (1915, Ақтөбе облысы Марток ауданы Полтавка е., о.ж. б.) — екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға лейтенант, кейіннен майор, ұшқыш, полк командирінің орынбасары.
Өмірбаяны
Орыс. 1935 ж. Орынбордың аэроклубына оқуға түскен, бұдан кейін Жоғары ұшқыш-планерлер мектебінде оқыды.
1938 ж. Кеңес әскері қатарына шақырылып, Алматы аэроклубында нұсқаушы-ұшқыш болып істеді. Соғыс басталғаннан бастап 61-авиация бригадасының 71- авиация полкі командирінің орынбасары болды.
1941 жылдың 21 тамызында Эстонияның астанасы - Таллинде жаудың 20 бомба тастаушы ұшақтарымен алғаш рет шайқасты. Әсіресе Ленинград үшін болған шайқаста (1942 жылдың 3 сәуірінде) дұшпанның 4 ұшағымен ұрыс жүргізіп, ерекше ерлік көрсетті. Батурин 8 ұшақтан тұратын топты басқарып, 3 неміс ұшағын жойды. 24 сәуірдегі Ленинград үшін шайқаста жаудың 3 ұшағын атып түсіріп, 3 соғыс кемесін суға батырды, 40 зенитті пулемет ұясын, 3 батареясын, әскерлер мен соғыс жүктері тиелген 42 автоколігін, ауада бақылайтын 3 аэростатын, 4 оқ-дәрі қоймасын жойып жіберді. Үздік шабуылшы-истребитель аталған Батуринге КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен 1942 жылғы 23 қазанда Кеңес Одағының Батыры атағы берілді.
Соғыстан кейін Батурин көп жылдар бойы Ақтөбе қаласында тұрып жұмыс істеді. 1996 ж. Ресейдегі Татарстан Республикасы Альметеевск қаласына қоныс аударған.
Қақтығыс
Қақтығыс (Конфликт; collision) - екі жұмыс бекеті (станциясы) бір уақытта жеткізу ортасын (кабельді) пайдаланбақшы болған жағдай. Бұл кезде электр сигналдар бір-біріне жапсарласқандықтан екі хабар да бөлінеді. Сондықтан қақтығысқа қатысушының екеуі де хабар жеткізуді қайталауға мәжбүр болады.
Александр Герасимович Батурин
Дереккөздер
Санат:Ұлы Отан соғысы ұшқыштары
Қақтығыс
Қақтығысты анықтау
Қақтығысты анықтау (Определение конфликта; collision detection) — екі оқиғаның дәл келу фактісін анықтау. Спрайт-графикте жадтың бір элементіне екі мән телінуі мүмкін және мұны бағдарламалаушы есінен шығармауы тиіс. Мысалы, торпеданың бейнесі корабльдің бейнесіне сай келсе, онда экранда жарылыс суреті пайда болуы мүмкін, осыдан кейін объектілер экраннан жоғалып кетеді. Егер әртүрлі мақсат үшін сол бір ғана байланыс жүйесі пайдаланылатын болса, желіде қақтығысты анықтау қажет болады, араластыруға қатысты, егер жадтың бос емес ұяшығына басқа ақпараттың жазылу мүмкіндігін тану керек болса, онда қақтығысты анықтау жаңа ақпаратты басқа ұяшыққа бағыттау үшін қажет болады.
Қақтығыстық жағдай
Қақтығыстық жағдай (Конфликтная ситуация; disputed situation) — 1) ойындар теориясында қарама-қарсы мақсатты көздейтін екі немесе одан да көп тараптың мүдделері қақтығысатын жағдай; 2) екі немесе одан да көп мәселенің бір мезгілде бір ресурсқа ұмтылған кезіндегі есептеуіш жүйенің қалып-күйі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты 2017
Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты  2017 немесе FINA 17-ші әлем чемпионаты — Мажарстанның Будапештте 2017 жылдың жазында өткізілді.
Жарыстар 5 спорт түрінен өткізілді: жүзу, синхронды жүзу, суға секіру, ашық суда жүзу және су добы.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Су спорты түрлерінен әлем чемпионаттары Санат:Мажарстандағы спорт Санат:2017 жылғы спорт
Эткинсон (Нью-Гэмпшир)
Қала тұрғындарының саны 6751 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29.2 км² шамасында. FIPS коды — 33-02340.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Гэмпшир қалалары
Санборн (Айова)
Санборн (Sanborn) — Айова штатының О’Брайен округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 4.7 км². FIPS коды — 19-70410.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 1353 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:О’Брайен округы (Айова)
Талғат Ертасұлы Досанов
ДОСАНОВ ТАЛҒАТ ЕРТАСҰЛЫ
Өмірбаян
Ордабасы ауданы, Төреарық аыуылының тұрғыны Талғат орта мектепті бітірген соң, Шымкенттегі М.Әуезов атындағы университеттің спорт факультетіне оқуға түсіп, жаттықтырушы мамандығын алды. Қатарынан бірнеше жыл бойы бокстан Қазақстан чемпионы болды. 1955 жылы Ленинградта өткен Азия елдерінің спортакиадасында І-орынды жеңіп алды. 1998 жылы Кубалық командамен сайысқа түсіп жеңіске жетті. 1999 жылы Азия мемлекеттерінңі чемпионатына өтіп, өзбекстандық атақты руслан Шагаевпен боксқа түсіп оны жеңіп, күміс медальға ие болды. 1997 жылы мамыр айында Оңтүстік Кореяда Азия чемпионатына қатысып талғат жеңіске жетті. 2009 жылдың 17 сәуірінде Алматыда бірінші рет ауыр салмақты кәсіпқой бокстан 130 кг салмақты Қанат Алтаевпен бокстасып, оны жеңіп, жеңіске ие болды. 24 жыл бокспен айналысып ел мерейін көтеріп үлкен абыройға ие болды. Талғат кәсіпоқой бокстан Қазақстан Республикасының алгашқы чемпионы.
санат:тұлғалар
Козлоял
Козлоял — Башқұртстанның Калтасин ауданындағы ауыл, Амзибашев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 216  адамды құрады. Пошта индексі — 452871, ОКАТО коды — 80233803003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Қахраман Раматуллаұлы Сариев
Қаһарман Раматуллаұлы Сариев (Qaxraman Ramatullaevich Sariev) — қарақалпақ мемлекеттік қайраткері, 2016–2022 жылдары Министрлер Кеңесінің 21-ші төрағасы.
Өмірбаяны
Қахраман Сариев 1980 жылы дүниеге келіп, 2002 жылы Ташкент Шығыстану мемлекеттік институтында білім алды.
Қахраман Сариев бұрын Қарақалпақстан Экономика министрінің лауазымын иеленген. 2016 жылдың 14-ші қазанында Қарақалпақстан Министрлер Кеңесінің төрағасы болып тағайындалды.
2022 жылдың 17 желтоқсаны Сариев министрлер кеңесінің төрағасы қызметінен босатылып, оның орнына президенттің мемлекеттік қызмет, халықпен диалог және жергілікті билік органдарының қызметін үйлестіру мәселелері жөніндегі кеңесшісінің бірінші орынбасары болып тағайындалды.
Дереккөздер
Санат:Қарақалпақстан саясаткерлері Санат:Өзбекстан саясаткерлері
Кеңейткіш
Кеңейткіш - ұңғыманың қабырғасын кеңейтетін бұрғыпау аспабы. Тау жыныстарды бұзушы элементтері бар болатын корпустан тұрады. ¥ңғыманы калибрлеу (диаметрлік дәлдеу) үшін диаметрі таужынысты бұзушы негізгі аспаптың диаметрінен мм-дің бірнеше үлесіндей кеңдеу келетін алмасты, шарқашаулы кеңейткіштерді қолданады. Кеңейте бұрғылау барысында ұңғыма оқпаны диаметрін таужынысты бұзушы аспаптың диаметрінен 3-4 мм-ге кеңейтетін, конустың бетіне алмас отырғызылған кеңейткішті қолданады. Кеңейткіш бұрғылау аспабының қысылып қалуын болғызбау, гидравликалық кедергіні төмендету мақсатында жүргізіледі.
Дереккөздер
Санат:Ұңғыма Санат:Бұрғылау аспабы
Ай-Пыть-Ягун
Ай-Пыть-Ягун — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Люк-Ягун өзенінің сол жағалауынан 1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Адыра қалғыр
Адыра қалғыр (Әдіре қалғыр) - қатты қорыққанда, ызаланып, ренжігенде, күйінгенде, айтылатын кейіс сөз тіркесі. Қарғыс ретінде айтылады: тұқымы құрысын, жойылып кетсін деген мәнге саяды. Онтологиялық тұрғыдан алғанда, ру-қауымдағы ең ауыр жаза - күнәһар адамның елден, жерден аластату үрдісінің паремологиялық когнитивтік образы.
Компост
Компост — Қоспа шірінді. Өсімдік пен жануарлар тегінің қоспасы, оларды тыңайтқыш ретінде пайдалануға шіріту үшін қалдырады. Шөп, түскен жапырақ, көкөніс қалдықтары, құс саңғырығы, кең, осылардың бәрі жақсы шірінді тыңайтқыш.
Санат:Ауыл шаруашылығы
Үлкен Алтурсова
Үлкен Алтурсова — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Алтурсов өзенінің оң жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мешкиньята
Мешкиньята (Mesquinhata) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Байан (Порту) муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 408 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,16 км² шамасында. Халық тығыздығы — 129,1 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Юлганка
Юлганка — Ресейдегі өзен. Омбы облысы, Новосибирск облысы, Тюмень облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тара өзенінің сол жағалауынан 138 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Омь өзенінің құйылысынан Оша өзенін қоспағанда Есіл өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Есілге қосылу құйылысына дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері