cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Биоиндикатор
thumb| right Биоиндикатор (био... және грек. іndіco — көрсеткіш, анықтағыш) — организмдердің бір жерде тұрақты мекендеуі, олардың сандары, құрылымы және дамуы, табиғи процестер мен тіршілік ортасы жағдайларының көрсеткіші. Қоршаған ортаның жағдайлары мен кейбір процестердің маңызын бағалау мақсатында биоиндикатор қолдану организмдердің белгілі бір факторларға біржақты бейімделушілік қасиетіне негізделген. Мысалы, балықпен қоректенетін құстардың бір жерге көптеп жиналуы — судың сол бөлігінде балықтардың шоғырлануының, ал су микрофлорасының құрамы — оның тазалығы мен ішуге жарамдылығының, топырақ құрамы — оның құнарлылық дәрежесінің көрсеткіші бола алады. Ғарыштық зерттеулерде ғарыш факторларының организмге тигізетін әсерін анықтау үшін жануарлар, өсімдіктер және микроорганизмдер биоиндикатор есебінде пайдаланылады.
Қосымша
Биоиндикатор - қандай да бір табиғат процестерінің, құраушыларының, ерекшеліктерінің немесе қоршаған ортаның өзгерістерінің бар-жоғын немесе қарқындылығын көрсететін көрсеткіш болып табылатын өсімдіктердің немесе жануарлардың (немесе тұтастай биоталық бірлестіктің) жеке түрі. Биоиндикатор бірқатар пайдалы қазбаларды іздегенде, топырақ пен табиғи суларды және тағы да басқалары бағалауда қолданылады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Қорғантұз
Қорғантұз – Үлкен Борсық құмының батыс бөлігіндегі сор алқабы. Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Аққайтым ауылының оңтүстік-батысында 8 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 170 метр биіктікте жатыр.
Батыстан шығысқа қарай ендік бағыт 11 км-ге созылған, енді жері – 4,5 км. Солтүстігінде Лақалы, батысында Шамсор көлдері, оңтүстігінде Шолақжидесор соры, шығысында Төлебай, Аққора, Әбубаз қыстаулары бар. Сор етегінде артезиан құдықтары орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Шалқар ауданы географиясы Санат:Сорлар
Арынсыз сулар
Арынсыз сулар (Безнапорные воды) — жер бетіндегі суқоймалар (көл, бөген), ағын сулар, сонымен бірге еркін бетті (су айнасы) гравитациялық жер асты сулары. Бұл суларға түсетін қысым атмосфералық қысымға тең. Арынсыз жер асты суларын ұңғымен (скважина) ашқанда су деңгейі өзгеріссіз қалады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Биологиялық айналым
Биологиялық айналым — тіршілікте үздіксіз жүріп жататын биологиялық құбылыстардың кеңістікте белгілі бір тәртіппен қайталануы. Табиғатта болатын биологиялық айналымның сұлбасын былай көрсетуге болады:
Биологиялық айналым нәтижесінде табиғаттағы тіршіліктің дамуына қажетті элементтер топырақтан, ауадан және судан тірі организмдерге таралады және қайтадан топыраққа, ауаға, суға оралады.
Б. з. д. 78 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 78 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 78 жылы қайтыс болғандар
Арынсыз-тегеурінсіз су
Арынсыз-тегеурінсіз су (Вода безнапорная (свободная) — тау жыныстардың кеуектері мен жарықшақтарында атмосфералық қысымға тең қысымда болатын су.
Кена (Виледь тармағы)
Кена — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Виледь өзенінің оң жағалауынан 219 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 29 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Теляшор
Теляшор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Адарма өзенінің оң жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мәжит Сапарғалиұлы Бегалин
Өмірбаяны
1948 жылы Мәскеудегі Бүкілодақтық кинематография институтын бітірген.
1950 - 1978 жылдары "Қазақфильм" киностудиясында режисер болып, өз замандастары туралы "Бұл Шұғылада болған еді" (1955), "Жерге қайта М.Бегалинның оралуы" (1959), "Тұлпардың ізі" (1964) көркем фильмдерді қойды.
Ш. Уәлиханов туралы "Оның күні туады" (1957), Б. Момышұлы жайында "Артымызда Мәскеу" сценарий авторы (1967).
1968 жылы Фрунзе (қазіргі Бішкек) қаласында өткен Орта Азия мен Қазақстан кино өнері байқауының бас жүлдесі мен 1- дәрежелі дипломы иегері.
М. Мәметова туралы "Мәншүк туралы баллада" (1969) секілді тарихи-ғұмырнамалық фильмі Бегалиннің режиссерлік шеберлігін танытты.
1970 ж. Минск қаласында өткен Бүкілодақтық кинобәйгедегі КСРО Қорғаныс минстрлігінің бас жүлдесі иегері.
Ресми шығармашылығы туралы "Мажит Бегалин" атты деректі фильм (1981) түсірілген.
Марапаттары
Еңбек Қызыл Ту, "Құрмет белгісі" ордендерімен марапатталған.
Әдебиеттері
Мэтр. Мажит Бегалин туралы естеліктер, Астана, 2002 (қазақ, орыс тілдерінде).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан актерлері
Қанат
Қанат - доңғалақты жабатын автомобильдің тірек бөлігі.
Қанат, қаптал, фланг - әскер шебінің екі жақ (оң мен сол) шеттері. Қанат әскер шебінің ең осал буыны болып есептеледі де, шайқас кезінде жауынгерлер қарсыластарының қапталын бұзып өтуге, оған соққы беруге тырысады. Әсіресе ашық қапталды (құраманың, бөлімнің, т.б. қасында көршісі болмаса) айналып өту өте қауіпті. Сондықтан қанатпен олардың шектесетін тұсын қорғауды ұйымдастыру - ұрыс қолбасшысының басты міндеті.
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Транспорт
Wings (desambiguació) Křídlo (rozcestník) Wing Flügel Πτέρυγα Flügel ALO Wing Aile כנף (פירושונים) Krilo (razdvojba) 羽 윙 Sparnas Vleugel Skrzydło Крыло Krídlo Krilo (razločitev) Крило (вишезначна одредница) Flügel Крило 羽
Эллен Черчилль Семпл
Эллен Черчилль Семпл(Ellen Churchill Semple, 8 қаңтар 1863 — 8 мамыр 1932) — америкалық географ.
Әк суы
Әк суы — сөнген әктің судағы әлсіз ерітіндісін әк суы деп атайды. Әк суы кейбір тамақ өнімдерін (мысалы, жемістер, көкөністер жәнежаңғақтар) тосап немесе басқа тәтті өнімдер (цукаттар, дадлилер, кақталған өнімдер, конфеттер) дайындауда оларды өндеуте арналған. Әк суын дайындау бірнеше тәсілмен жасалады. Ең көп тарағаны 0,5 л сөндірілмеген әкті 5 л су құйып араластырады да сүзіп алады. Тамақ өнімдерін әк суында әр түрлі мерзімде ұстайды. Мысалы, жаңғақтарды — 1 тәул, қарбыз бен қауынды — 20 мин, ал баклажанды — 40 мин ұстайды. Әк суымен өнделген өнім әдемі түрге, түске енеді. Денсаулыққа ешқандай зияндығы жоқ.
Эллен Черчилль Семпл
Луисвиллде туған (Кентукки штаты, АҚШ). Э.Ч. Семпл Вассара колледжінде және Лейпциг университетінде оқыды. Кларк және Чикаго университеттерінде дәріс берді.
Өзінің кейбір кітаптары мен жарияланымдарында ол неміс географы Фридрих Ратцельдің қағидаларымен таныстырды.
Дереккөздер
Санат:Географтар Санат:АҚШ географтары
Горни-Юруци (Кырджали облысы)
Горни-Юруци (Горни Юруци) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 96 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6954. ЕКАТТЕ коды — 16660.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Лауэлл (Массачусетс)
Лауэлл (Lowell) — Массачусетс штатының Миддлсекс округіне жататын АҚШ қаласы.
Валюталық фьючерстер
Валюталық фьючерстер -нақты валютаның стандарттық санын шарт жасасылған кезде белгіленген бағам бойынша белгілі бір күні (келешекте) сату немесе сатып алу туралы келісім (міндеттеме). Валюталық фьюче көптеген елдердің өзгермелі валюталық бағамға көшуіне байланысты дамыды. Валюталық фьючеге қатысушылар - банкілер, корпорациялар, жеке инвесторлар — әдетте бірін-бірі білмей, мамандандырылған фьючерстік биржаларда брокерлер арқылы әрекет етеді. Жетекші фьючерстік биржалар: Чикаго (СМЕ), Нью-Йорк (СОМЕХ), Лондон (LIҒҒЕ,"лайф" дегі айтылады) биржалары, Сингапурдың (SIMEX) биржасы, Еуропаның деривативтер биржасы (EUREX, 1998 ж. немістің DTB және Швейцарияның SOFFEX биржаларының қосылуы нәтижесінде құрылған), Париждің (MATIF) биржалары.
Дереккөздер
Санат:Экономика
Фос (Эро)
Фос (Fos) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Безье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,58 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34104, пошта индексі — 34320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 110 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,72 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
IC 71
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 71 Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Морес
Морес (Mores) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Сассари провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2025 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 21 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 95 км² шамасында. Пошта индексі — 7013.
Елді мекеннің қамқоршысы — Екатерина Александрийская.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Валькирия
Валькирия (Көнеисланд тілінен valkyrja — «өлгендерді таңдап алушы») — Герман-скандинав мифологиясында — соғыс алаңының үстімен ұшып жүріп, қаза болған батырларды таңдап алып жүрген жаужүрек батырдың қызы. Қаза болған батырлар аспандағы салтанат сарайы — Валгаллаға барады. Оның атының жалынан шық тамып, қылышынан жарық сәулесі жарқырайды.
Герман-скандинав мифологиясындағы валькириялар
Валькириялардың міндеті — қаза тапқан батырларды Валгалаға жеткізу. Одан бөлек, валькириялар аспан әлемінде батырларға бал беріп, қызмет ететін. Кейде валькирияларға соғыстың қорытындысын шығаруға ал кей кездері Одинаның тапсырмаларын орындаған. Аңыздарда валькириялар Одинның қыздары ретінде танылады.
«Жоғарғы Эдданың» батырлық жырларында валькириялар әйел-батырлардың  бейнесінде көрінеді. Жырда олар Хельг және Велунд сынды батырлардың ғашықтары ретінде танылады. Валькирия Сигрдриваны (кейін Брюнхильдпен ұқсастырылды) Один тыңдамағаны үшін жазалап, оны ұзақ мерзімге ұйқыға жібереді (Валькирия енді соғыстарға қатыспай, күйеуге шығатын болды). Одиннің Валькирияны жазалағанының себебі: батыр қыз соғыстағы жеңісті Хьяльм-Гуннарға емес (Один оған жеңіс тағайындаймын деп уәде берген еді),  Агнарға берген еді. Өте ұзақ ұйқысынан Валькирияны Сигурд деген атақты батыр оятады («Жоғарғы Эдда», «Сигрдриваның сөздері»).
Түрлі деректерге қарағанда, Валькириялардың саны тоғыз немесе он үш.
Атақты Валькириялардың есімдері төмендегідей:
Амангелді (Ойыл ауданы)
Географиялық орны
Аудан орталығы – Ойыл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 18 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 630 адам (330 ер адам және 300 әйел адам) болса, 2009 жылы 596 адамды (301 ер адам және 295 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ойыл ауданы елді мекендері
Валькирия
Әдебиет
Дмитрий Емецтің «Мефодий 	Буслаев» циклында  валькириялар жарық гвардиясы ретінде танылады. Валькириялар алғашында Пұт құдайларының қызметшісі болды, кейіннен жарықтың атарына шығады. Олардың жалпы саны 13 (12 валькирия және жалғызбасты валькирия):
1) Фулона — алтын найзалы валькирия (валькириялардың басшысы);
3) Бармия ( 7 кітапта оны Малара алмастырды) — қола найзалы;
5) Таамаг — тас найзалы (14-ші кітапта қайтыс болады);
6) Ламина — ай найзалы;
7) Хаара — заһарлы;
8) Филомена —күл қылып жіберуші (9-кітапта қайтыс болды);
9) Сэнра — мұзды (автор тарапынан ұмытылып, 5-ші кітапта алынып тасталды);
10) Радулга — қорқынышты;
11) Бэтла —ұйқылы;
Соломон Исаакович Колтон
thumb|right|С.Колтон "Мазепа" операсындагы Мазепа ролінде Соломон Исаакович Колтон (15.3.1908, Украина, Днепропетровск қаласы – 20.9. 1979, Одесса) – әнші, Қазақстанның халық артісі (1944).
Валькирия
Әдебиет
13) Ирка (валькириялардың арасындағы басты кейіпкер. Кейіннен 14-ші кітапта өлуге шақ қалады. Жалғызбасты валькирия Даша болады) — жалғыз найзалы валькирия.
Соломон Исаакович Колтон
Өмірбаяны
1927 – 30 ж. Днепропетровскінің музыкалық техникумында оқыды. Днепропетровскінің (1931 – 34), Луганскінің (1934 – 36), Горькийдің (1936 – 38) және Одессаның (1949 – 66) опера театрларында әнші болып қызмет атқарды. 1938 – 49 ж. Алматыда тұрып, Қазақ опера және балет театрының сахнасында Игорьдің (А.П. Бородин, “Князь Игорь”), Онегин мен Мазепаның (П.И. Чайковский, “Евгений Онегин”, “Мазепа”), Грязнойдың (Н.А. Римский-Корсаков, “Патша қалыңдығы”), Риголетто (Дж.Верди “Риголетто”) партияларын орындады, әрі Дж.Пуччинидің “Тоска” (1946; өзі Скарпияның партиясын орындады), Вердидің “Аида” (1948) опералық спектакльдерін қойды. Бұдан басқа орындаған партиялары қатарында Микола (Н.В. Лысенконың “Наталка – Полтавкасында”), Качура (О.С. Чишконың “Потемкин бронды кемесінде”), Демон (А.Г. Рубинштейннің осы аттас операсында), Макбет (КСРО-да осы партияның бірінші орындаушысы, 1959), Яго (Вердидің “Макбет” пен “Отеллосында”), т.б. бар. 1950 жылдан Одессаның музыкалық мектебінде педогогикалық қызметпен шұғылданды. 1975 жылдан өмірінің соңына дейін Одессадағы офицерлер үйінің опера студиясына жетекшілік еткен.
Валькирия
Архитектура және шығармашылық өнер
Қанатты валькирияның суретін Санкт-Петербург қаласындағы жетінші Красноармейская, 5-ші  үйдің құрылысынан көруге болады. Үйдің архитекторы – Евгений Грушецкий, салынған жылы — 1904.
Соломон Исаакович Колтон
Дереккөздер
Санат:1908 жылы туғандар Санат:1979 жылы қайтыс болғандар
Раксендорф
Раксендорф (Raxendorf) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Мельк округінің құрамына енеді.
Өмірбек Байділдаев
Өмірбек Байділдаев (10 мамыр 1932, Қордай ауданы, Күнбатыс ауылы – 6 желтоқсан 1997, Алматы) – сазгер. Қазақстан журналистер одағының (1965), Қазақстан композиторлар одағының (1971) мүшесі.
Раксендорф
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1069 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 36,24 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — ME, ресми идентификациялық коды — 3 15 35.
Өмірбек Байділдаев
Шығармашылығы
Ол 70-ке жуық лирикалық әндер мен 80-ге жуық жас өспірімдерге арналған әндер, хорлар, көптеген симфоникалық шығармалар жазды. Сондай-ақ, қазақ халқының музыкалық мұрасын зерттеумен айналысты. Қазақ радиосы мен телеарнасына 100-ден астам «Алтын қорға» жазылған музыкалық хабар ұйымдастырды. Олардың ішінде «Әсемдік әлеміне саяхат», «Камертон», «Музыка әлемінде» деген хабарларды ерекше атап көрсетуге болады. Байділдаев жас ұрпаққа эстетикалық тәрбие беру бағытында да көп еңбек сіңірді. Мектеп оқушыларына арнап тұңғыш рет музыкалық пәнінен оқулықтар жазды. Оның әндері
«Қазақстан музыкасы», «Қазақтың аспаптық музыкасы» деп аталатын күйтабақтар шығарды.
Дереккөздер
Санат:10 мамырда туғандар Санат:1932 жылы туғандар Санат:Қордай ауданында туғандар Санат:6 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:1997 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан сазгерлері
Раксендорф
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Әке (мини-сериал)
Әке - Асқар Ұзабаев режиссерлік еткен драмалық қазақстандық мини-сериал.
Суреттеме
Жарынан айырылған әке қызы мен ұлын ертіп, ауылдан Алматыға көшіп келеді. Балаларының болашағына алаңдаған ол қалада жақсы жұмысқа орналасып, үлкен мүмкіндіктер мен бақытты өмірге қол жеткізуге болады деп сенеді. Балаларын қатарынан кем қылмай оқытып, олардың үлкен өмірге дұрыс қадам басуына көмектескісі келеді. Бірақ, балалары қала өміріне бейімделе қоймайды. Әкелері өзіне оңтайлы жұмыс іздеп, көп қиналады. Өмірдің қадам басқан сайын алдыңнан шыға келетін сан түрлі қиындықтарына шыдас беруге әкенің күші жете ме? Әкелеріне деген балалық махаббаты сөнуге айналған сәтте бауыр еті балаларының өзіне деген кіршіксіз сезімі мен сенімін кері қайтару жолында әке қандай тәуекелге барады?
Дереккөздер
Санат:2016 жылы шыққан Қазақстан телесериалдары Санат:Қазақстан телесериалдары
Эгнах
250px|thumb|Картада орналасуы Эгнах (Egnach) — Швейцарияның Тургау кантонында орналасқан коммуна. Арбон округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4272 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18.5 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4411, пошта индексі — 9314, 9315, 9322.
Омар Шипин
right|250
Омар Шипин (1879 – 1963) – ақын, Қазақстанның халық ақыны (1961). 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліске қатысқан. Шығармаларының негізгі тақырыбы азаттық пен тәуелсіздік жолындағы күрес. Ұлытаудың түлегі. 1916 жылда халық-азаттық көтерілісіне белсене қатысушы, Амангелді Имановтың сенімді серіктерінің бірі. 1916 жылында патшаның қазақ және басқа да бұратана халықтар жастарын майданның қара жұмысына алу туралы жарлығына карсы көтерілген сарбаздар қатарына қосылған. Сол жылдары шығарған «Арман», «1916 жыл», «Амангелдінің айбаты», «Торғай соғысы» толғаулары халыққа кең тараған. «Сарбаз ақын» атанып, азаттық жаршысы болған Шипин Қазан төңкерісінен кейін «Патша тақтан түскенде», «Октябрь нұры», «Ақын үні» тағы басқа жырларын шығарды. Ақын 1942 жылы «Амангелді батыр» деген дастанын жеке кітапша етіп бастырды. 1943 жылдың жазында Қостанай облысының еңбекшілерінің сәлемдемелерін апарған делегация құрамында Ленинград майданына барып, жауынгерлер алдында жыр толғады. Осы сапары жөнінде ол «Майдан жолында» атты ұзақ жыр шығарды. Ә. Жангелдиннің өмір жолына арналған «Әлидастанын», ұлы ағартушы, педагог-жазушы Ыбырай Алтынсарин туралы «Ыбырай» дастанын, әйел теңдігі, махаббат бостандығы тақырыбына арнап «Масаты Қыз» дастанын шығарды. 2-4-сайланған ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты, Ленин орденімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Перехожая
Перехожая — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пеша өзенінің оң жағалауынан 132 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Санту-Антониу-ду-Пиньял
Санту-Антониу-ду-Пиньял (Santo Antônio do Pinhal) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Вали-ду-Параиба-Паулиста мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Кампус-ду-Жордан экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7 047 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 132,886 км² шамасында. Халық тығыздығы — 53 адам/км².
Тарихы
Қала 1860 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
NGC 3784
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1881 жылы 28 сәуірде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3784 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36147, MCG 5-28-6, ZWG 157,6.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Әскердің қозғалысы
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Он екі имам
Он екі имам — шииттердің сенімінше Мұхаммед пайғамбардың діни және саяси орынбасарлары. Шиит-онекіліктерің діни сенімі бойынша Мұхаммед пайғамбардың орынбасары күнадан сақталған тұлға, қауымды әділдікпен басқарады және Аллаһтың заңдарын сақтауға, оны және оның «жасырын», эзотерикалық мағынасын түсіндіруге билігі бар.
Пайғамбар мен имамдардың сөздері мен істері дұрыс есептелінеді және адамдар еруі тиіс үлгі болып табылады, соның нәтижесінде олар күнәдан пәк болуы және Құдайдың әмірімен, дәни мәтінмен (насс) немесе пайғамбармен таңдалуы тиіс.
Он екі имам
Әли ибн Әбу Талибтың ұрпағынан тараған шииттердің он екі имамының тізімі :
Дереккөздер
Санат:Шииттер Санат:Әли әулеті
Қоқан қорықшасы
Қоқан қорықшасы – республикалық маңызы бар табиғи-ботаникалық қорықша. Аумағы 49,1 мың га.
Географиялық орны мен жер бедері
Қорықша Ақсу және Лепсі өзендері атырауының батпақты атыраулық ландшафтысын қамтиды. Балқаш көлінің сортаңды жағалауы мен аласа құм төбешіктер қорықшада маңызды орын алады.
Өсімдігі мен жануарлар дүниесі
thumb|left|120px|Жүзгін Сексеуіл мен жүзгін бұталары өскен құмды массивтер, өзен жағасын бойлай өскен терек пен тал тоғайлары – жануарлардың мекені. Қорықшада тұяқтылар мен терісі бағалы аңдар қорғалады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан қаумалдары Санат:Жетісу облысы географиясы
Қалқан (геральдика)
Қалқан нүктелері
thumb|110px|Пропорция щита треугольной формы Фигураның геральдикалық қалқанның қай бөлімінде орналасқанын анықтау үшін қалқанды шартты түрде келесі бөлімдерге бөледі:.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Елтаңба элементтері Санат:Геральдика
Бөгенбай батыр даңғылы (Астана)
thumb|300px|Бөгенбай батырдың ескерткіші. Бөгенбай батыр даңғылы. Бөгенбай батыр даңғылы Н. Тілендиев даңғылынан басталып, Сарыарқа, Жеңіс, Республика даңғылдарын және Желтоқсан, Бейбітшілік, М.Әуезов, С.Торайғыров, Ш.Айманов, Ж.Аймауытов, Р.Қошқарбаев, Ш.Уәлиханов көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 3611,7м.
Бөгенбай батыр (1680-1775) - қазақ халқының тәуелсіздігі жолындағы күрескер, XVIII гасырда жоңгар басқыншыларына қарсы соғыста қол бастаган даңқты батыр, көрнекті мемлекет қайраткері. «Қазақтың қамал-қорганы» баһадұр Бөгенбай Абылай хан бастаган қазақ халқының үлт бірлігі жолындағы азаттық күресінің үйытқысы болды.
1710 жылы Қарақұмда өткен құрылтайда Бөгенбай батыр үш жүздің бас сардары болып сайланды. 1726 жылы Бөгенбай бастаған қазақ қолы Бұланты өзенінің бойында қалмақтарга қарсы күйрете соққы берді. Бөгенбай батырдың ерлігін Қожаберген жырау «Елім-ай» атты тарихи дастанында жырлап, батырдың ерлігіне «Ер Бөгенбай» атты қиссасын арнаған. Бұқар, Үмбетей, Жанкісі, Сегіз сері Бөгенбай туралы дастандар шығарған.
Бұл даңғылда Бөгенбай батырдың ескерткіші, «НұрБанк» ғимараты, М. Әуезов атындағы балалар кітапханасы, №7 мамандандырылған мектеп, «Шапағат» коммуналдық базары орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Фейжо (Алмада)
Фейжо (Алмада) (Feijó) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алмада муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16072 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,20 км² шамасында. Халық тығыздығы — 3 826,70 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Иосиф Обручник.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сетубал округінің елді мекендері
Флото
Флото (Vlotho) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Детмольд әкімшілік округіне бағынады. Херфорд ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 19282 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 76,92 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 7 58 036. Қаланың басшысы — Бернд Штуте.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Ақтөбе (Жамбыл облысындағы ежелгі қала орны)
Ақтөбе — ежелгі қала орны. Жамбыл облысы Шу ауданы Баласағұн атындағы ауылшаруашылық ұжымының жерінде, Ақсу, Қарабалта өзенінің Шуға құяр сағасында орналасқан. Ақтөбе 6-13 ғ. болған. Алғаш 1894 ж. археолог В.В. Бартольд ашқан. Қазба жұмысын 1941 ж. Г.И. Пацевич жүргізді. 1974 жылдан бері ҚазМҰУ-дің археологиялық экспедициясы зерттеп келеді. Ақтөбе — патша сарайы орналасқан бекіністен, шахристаннан, рабадтан тұрады. Қала сырты 2-3 қатар қорғаныс қамалмен, ормен қоршалған. Қамал іргесі 6 ғасырда қаланған. Сарай шахристан орталығында биікт. 7-8 м табиғи төбеде орналасқан. Ол 20 шақты бөлмеден тұрады. Қабырғаларының биікт. 1-1,5 м, көлемі 42х20х11 см, 45х21х17-18 см күйдірілген қыштармен, 40х60 см пахса кесектермен көтерілген. Едендеріне 22х22х4-5 см күйдірілген қыш төселген. Ақтөбенің екінші бөлігіне жүргізілген қазба жұмыстары барысында Қарахан дәуірінің (10-12 ғ.) 3 мыңнан астам мыс ақшалары, зергерлік бұйымдар т.б. табылды. Рабадтағы қазба жұмыстары нәтижесінде Ақсу өзенінен арна арқылы су тартылып, қоймадағы су тұндырылып қыш құбырлар арқылы қалаға жеткізіліп тұрғаны айқындалды. Құбырлар ұзындығы 50-60 см, диаметрі 10-20 см, бір-біріне жалғауға ыңғайлы етіліп күйдірілген саздан жасалған. Көше бойларында тазалық сақтау үшін арықтар қазылған. Орталық сарайдың шығысында әскерлер тұратын “Төрткүл” бекінісі орналасқан. Ақтөбедегі қазба жұмыстары 10-12 ғасырларда Шу-Талас өңірлерінде қала мәдениеті мен өркениеттің дамығанын көрсетеді. Ғалымдардың пікірінше, Ақтөбе орта ғасырда болған Баласағұн қаласының орны болуы мүмкін.
Дереккөздер:
Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Санат:Қазақстан көне қалалары
Еңістік (астрономия)
right|250px|thumb|Экваторлық координаттар жүйесі Еңісу (δ) астрономияда — экваторлық координаттар жүйесінің бірі. Бұрыштық қашықтықта Аспан меридианының жазықтықтығынан аспан экваторының аспан шырақтарына тең,әдетте доғаның минуты мен секундымен, яғни бұрышта өлшенеді. Еңісу солтүстік аспан экваторына оң және оңтүстікке қарай теріс. Еңісудің барлығындағы белгісі беріледі (оң болған жағдайда да).
Дереккөздер
Санат:Астрометрия
Токшаушка
Токшаушка — Ресейдегі өзен. Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Унга өзенінің оң жағалауынан 46 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Цивиль бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Чувашия өзендері
Травянка (Сула тармағы)
Травянка — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сула өзенінің сол жағалауынан 162 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Б. з. д. 79 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 79 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 79 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
IC 4466
IC 4466 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52228, ZWG 104.48.
Сыртқы сілтемелер
IC 4466 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Евгений Дмитриевич Шлыгин
Евгений Дмитриевич Шлыгин (1899 – 1980) — геология-минералогия ғылымдарының докторы (1947), профессор (1949). Қазақстан ғылым академиясының академигі (1972). Қазақстанның еңбек сіңірген ғылыми қайраткері (1947). Негізгі ғылыми еңбектері Солтүстік Қазақстанның кембрийге дейінгі қабаттарын жіктеуге, Сарыарқаның тектоник. құрылымын
Дереккөздер
Санат:Қазақстан геологтары
Кристалдану сызаттары
Кристалдану сызаттары (Трещина кристаллизационная) — жік аумағында қыздыру, суыту жылдамдығының өзара алшақты болуынан жікте кристаллиттер аралығында сызаттану, тұтастығының бұзылуы орын алады.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Триакастела
Триакастела (Triacastela) — Испаниядағы муниципалитет. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Луго провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Саррия ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 771 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Луго елді мекендері
Шиелі ауданы
Шиелі ауданы – Қызылорда облысының оңтүстік-шығысындағы әкімшілік-аумақтық бөлік. 1938 жылы құрылған. Жер аумағы 34,3 мың км². Орталығы – Шиелі ауылы.
Географиялық орны
Аудан батысында Сырдария ауданы және Қызылорда қаласымен, оңтүстігінде Өзбекстан Республикасымен, оңтүстік-шығысында Жаңақорған ауданымен, шығысында Түркістан облысының Созақ ауданымен шектеседі.
Тарихы
Шиелі ауданы Қазақ КСР Жоғарғы Советі Президиуымының Жарлығымен 1928 жылы қыркүйек айында құрылған. Ауданның жалпы жер көлемі 3239755 га.
Шиелі ауданы - ежелгі  Сырдария өзенінің орта ағысына орын тепкен киелі мекен. Шығысында алты алашқа белгілі Сығанақ, Бестам шаҺары, теріскейінде Оңтүстік өңірге етене сұғына жатқан қарт Қаратау жатыр. Одан әрі Арқадан бастау алып Шиелі жеріне келіп тірелетін Сарысу өзені  "Таңбалы тас" тұр. Талай тарихи оқиғаның куәсі болған атақты « Телікөл» де осы өңірде. Батысы облыс орталығының шекарасына иек артқан, түстігінде байырғы сары жел өлке – Қызылқұм.
XX ғасыр әлемдік дамуда небір ғылыми ашылулардың куәсі болса, Шиелі жерінің азаматтары да өздерінің жаңа дәуірдегі 80 жылдығы кезінде ғасырларға тең өсу, өркендеу жылдарының  куәсі болды.
ХІХ ғасырдың соңында орыс армиясының Сыр бойын басып алғаннан кейін орыс көшпенділерінің келуі, 1903-1905 жылдары Орынбор-Ташкент теміржолының салынуы өңірдің бет бейнесін өзгертумен бірге халық санасының  оянуына да ықпал етті. Орыс генералы Скоблев атындағы поселке 1919 жылдың 19 майында Шиелі атауына ие болды. Ғасыр басындағы алғашқы онжылдықта Шиелі халқы Қызылқұмнан түйемен сексеуіл дайындап,  Орта Азия мен  Ресейге жіберсе, кейін тар табан теміржолдың салынуы  нәтижесінде жұртшылық теміржол вагондарымен даңқты  Сыр жігерлерін (сексеуіл)  жан-жаққа жөнелте бастады. Алғаш «Таштоп», кейін ЛЗУ атанған мекемелер осы қажырлы істердің айғағы. Шындығында, мұның өзі бір кездері егін мен мал шаруашылығы, жеміс пен жидек өсірумен шұғылданған халықтың өркениетке деген ұмтылысының  бір көрінісі болды. Жергілікті халық жоңышқа өсіруді кең көлемде қолға алып, Түркістан әскери округіне жоңышқа дайындаудың базасына айналды. Алғаш коммуналар мен ұжымдық шаруашылықтардың құрылуы барша жұрттың отырықшы елге айналып, аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуына негіз қалады. Шиелі ауданының өткен ғасыр басындағы алғашқы адымы осылайша басталған-ды.
1929-1930 жылдары аудан мақта,  күріш,  арпа,  сұлы егумен айналысып, төрт түлік малды көбейтті. Шиелі өңірінде сауатсыздықты жою, білім мен ғылымға деген ұмтылыс көрініс тапты. Жаңадан мектептер салынып, малшылар мен диқандардың балаларының білім алуына жағдай жасалынды. Халықтың денсаулығын сақтау жөнінде де жаңа бағдарламалар жүзеге асырыла бастады.
Шиелі өңірінде өзінің жанкешті еңбегімен елінің де, өзінің де даңқын шығарған даңғайыр дихан  Ыбырай Жақаев болды. Осындай тұлғалардың жойқын тегеуріні Шиелі алқабында сонау соғыс қарсаңында, 1940 жылы 14 мың кетпен қатысқан Шиелі каналының қазылуы еді. Толағай еңбектің нәтижесінде Сырдың жарты арнасындай болған осы бас канал қазіргі бүкіл Шиелі аймағы су жүйелерінің бастауындай болды. Халықтың нанға қол жеткен сәті шын мәнінде осы кезеңнен басталды. 1947 жылы Ыбырай Жақаевтың, мұнан соң Ким Ман Самның, кейіннен Шиелілік 38 Еңбек Ерінің жоғары еңбек марапатына ие болуы аудан көлемінде ғана емес, жалпы Сыр бойына егіншілікке бет бұрудың нәтижесі еді. Сол бастама 1960 жылдардан бері өрісі кеңіп өркен жайған жас Жақаевшылар қозғалысына  ұласты.
Аудан өзінің даму тарихында еңбек пен ерліктің, ынтымақ пен бірліктің ұлы куәсіндей талай жеңістерге қол жеткізді. 2000 жылғы Сыр бойындағы он ғасыр адамдарының бесеуі  Шиеліліктер: М.Шоқай, Ы.Жақаев, Ш.Есенов, Н.Бекежанов, Ә.Тәжібаевтардың болуы тарлан саясаткер, даңғайыр диқан, зерделі ғалым, жезтаңдай әнші мен арқалы ақын тәрбиелеуде бұл өлкенің белгілі орын алатындығын дәлелдесе керек.
Аумақтық әкімшілік бөлінісі: 1 кент және 22 ауылдық округтерінен тұрады.
Аудандағы 40 елді – мекенде барлығы 77121 адам тұрады. Оның ішінде кент орталығында 30459 адам, ауылдық елді – мекендерде 46662 адам тұрады. Олар, 21 ұлт өкілінен құралған. Аудан тұрғындарының негізін 95,7 пайызын қазақ, 1,9 пайызын орыс, 1,4 пайызын корей ұлтының өкілдері құраса, қалған 1,0 пайызын басқа ұлт өкілдері құрайды.
Аудан бойынша 47 тарихи – сәулет ескерткіштері тізімге алынған. Олар археологиялық, архитектуралық, монументтік және тарихи ескерткіштер болып бөлінген. Ескерткіштердің көпшілігі Сарысу өзенінің бойында және Телікөл аумағына орналасқан.
Аудан халқына 1 аудандық мәдениет үйі, «Жеңіс» мәдениет үйі, 6 ауылдық мәдениет үйлері мен 19 ауылдық клубтар, 5 халықтық ұжымдар, 2 мәдени қызмет көрсету кешені, 32 мемлекеттік жүйедегі кітапханалар, 2 музей мәдени қызмет етуде.
Ауданда 40 мектеп (оның 32 орта, 5 негізгі, 3 бастауыш) жұмыс істейді. Олардың 19 – ы типтік жобада, қалғандары ыңғайластырылған ғимараттарда орналастырылған. 20 мектепке дейінгі мекеме, 2 мектептен тыс мекеме (Әуез мектебі және оқушылар үйі) бар.
Ауданда 23 СТК – дан бөлек 4 саяси партия өкілдіктері, 15 ҮЕҰ, 3 кәсіптік одақтар ұйымдары, 6 діни, 2 жастар қоғамдық бірлестіктері бар.
Әлеуметтік-экономикалық паспорты
2011 жыл 1 шілдеге АУДАННЫҢ АУМАҒЫ 3239755 га Елді мекендердің аумағы Шиелі кенті	3687 Ауылдық округтер Ақмая 12965 Ақтоған	 105328 Алмалы 2965 Бәйгеқұм 3382 Бестам 	 4875 Гигант 	 21592 Жанатурмыс 19479 Еңбекші	 498609 Жиделіарық 2753 Жөлек	70805 Жуантөбе 6614 Иіркөл 19652 Керделі 7095 Қарғалы  418902 Майлытоғай	 92658 Сұлутөбе 608075 Қоғалы 415176 Талаптан 416641 Тартоғай 338832 Телікөл 84726 Төңкеріс 15972 Ортақшыл 68972
Аудан жерлерінің санаты: •       ауылшаруашылық жерлер - 192540 га •       елді мекендер жері - 61646 га •       өнеркәсіп, көлік, байланыс, қорғаныс және басқа жерлер-  4376 га •       орман қорының жері - 1663265 га •       су қорының жері - 18545 га •       бос жерлер - 1486543 га
Халқы
Тұрғындар саны – 82 399 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар – 96,70%, орыстар – 2,05%, корейлер – 0,84%, басқа ұлт өкілдері – 0,42%.
Әкімшілік бөлінісі
38 елді мекен 23 ауылдық округтерге біріктірілген:
Бюджет
2011 жылға арналған аудандық бюджет кірісі 5 млрд. 891 млн. 80 мың теңгеге нақтыланып, 2010 жылмен салыстырғанда 3,2 пайызға өсті. Аудандық бюджетке 9 рет өзгерістер мен толықтырулар енгізілді.
Аудандық бюджет өз кірісі болжамдалған 1 млрд. 307 млн. 31 мың теңгенің орнына 1 млрд. 347 млн. 520 мың теңге болып 103,1 пайызға жеткен.
Бюджет шығысы 5 млрд. 872 млн. 278 мың теңгеге немесе 99,6 пайызға (болжам 5 млрд. 896 млн 285 мың теңге) орындалды.
Инвестиция
Облыс бойынша 2011 жылы 221 млрд. 640 млн теңге инвестициялық қаржы тартылып 85,3 пайызды ғана құраса, жалпы көлемнен аудан үлесі 4.8 пайызды құрап, 124,9 пайызға өскен. Қаржы көлемін тарту көрсеткіші жағынан Қызылорда қаласынан кейінгі деңгейде орын алған.
Негізгі қорға салынған инвестиция көлемінде жергілікті бюджет қаржысы 5,4 пайыз, республикалық бюджет қаржысы 11,6 пайыз, кәсіпорындардың салған меншікті қаражаттары 82,9 пайызды құрады.
Өнеркәсіп саласы
2011 жылы облыс көлемінде өнеркәсіп өндірісінің нақты көлемінің индексі – 100.0 пайызды құраса, есепті кезеңде ауданның өнеркәсіп кәсіпорындары 16 млрд. 167 млн теңгенің өнімін өндіріп, 100.0 пайызға орындалған яғни, облыстың орташа көрсеткішімен бір деңгейде болып отыр.
Оның ішінде: тау-кен өндірісінде облыс бойынша 99,9 пайызды құраса, ауданда 10 млрд. 436 млн теңгенің өнімі өндіріліп, 106,4 пайызға өскен.
Ауыл шаруашылығы саласы
2011 жылы ауданда 7 млрд. 731 млн. 678 мың теңгенің жалпы ауылшаруашылығы өнімдері өндірілген. 2010 жылмен салыстырғанда өсім 120,6 пайызды құрап, 1 млрд. 318 млн. 891 мың теңгенің өнімі артық өндірілген.
Ауданда өндірілген күріш көлемі есепті кезеңмен салыстырғанда 106,7 пайыз, өңдеу көрсеткіші 100,5 пайыз болып отыр.
Аудан дихандары 2011 жылы 8400 гектар күріш дақылының әр гектарынан 45,0 центнерден орта өнім жинап 37800 тонна, картоп дақылының әр гектарынан 205,0 центнерден 33292 тонна, көкөністің әр гектарынан 175,0 центнерден 20060 тонна, бақшаның әр гектарынан 200,0 центнерден 37140 тонна өнім алды.
Мал шаруашылығы Аудандық статистика бөлімінің ұсынып отырған №24 үлгідегі мал шаруашылығының есебі бойынша 2011 жыл аяғындағы есеп бойынша ірі қара 38559, қой-ешкі 110984, түйе-931, жылқы 7026, құс 42628 басты құрады.
Ауданда орта есепппен әр 100 аналықтан 72 бұзау, 110 қозы-лақ, 75 бас құлын, 47 бас бота алынса, (тірілей салмақта) 4613,4 тонна ет, 17260,0 тонна сүт, 2 млн 605 мың дана жұмыртқа өндірілген.
“Сыбаға” бағдарламасы бойынша ет бағытындағы ірі қара малын 2 шаруашылық (Нәлібаев ш.қ., Асан ш.қ.) 41 бас мал алса, Байсын ш,қ, 180 басқа құжаттарын өткізген.
2012 жылдың қаңтарына асыл тұқымды мал басы МІҚ 483 бас оның ішінде аналығы 177 бас, қой 8153 бас аналығы 5768 бас, түйе 264 бас аналығы 130 бас құрайды. Ауданда 8 шаруашылық асыл тұқымды мал өсірумен айналысса, оның ішінде 5 қой, 2 ірі қара, 2 түйе шаруашылығы. 5 шаруашылық үкіметтен арнайы статус алған.
Жыл басынан ауданда ветеринариялық-санитарлық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында аудандық бюджеттен сарып (бруцеллез) малдарды санитарлық союға 1308,4 мың теңге, ауру уақ малдарды санитарлық жоюға 584,0 мың теңге, эхинококкоз, құтыру, лишмониоз ауруының алдын алу үшін бұралқы ит, мысықтарды жоюға 777,8 мың теңге, Конго–қырым қанды безгегі ауруын болдырмауға (дезинфекция) 1 млн 995 мың теңге қаржы бөлініп, тиісті жұмыстар атқарылды.
Шағын кәсіпкерлік саласы
2011 жылы ауданда шағын кәсіпкерліктің 2746 субъектісі тіркеліп, өткен жылмен салыстырғанда 10,2 пайызға өссе, (оның ішінде заңды тұлға - 181, жеке тұлға 2121, шаруақожалықтар 444) шағын кәсіпкерлік субъектілерінде жұмыспен қамтылғандар саны 5375 адамды құрап, 7,7 пайызға артты.
Индустриялық-инновациялық даму бағдарламасына Шиелі ауданынан жалпы құны 1 млрд. 704 млн теңгені құрайтын 6 жоба ұсынылып, өңірлік индустрияландыру картасына енгізілді. Оның ішінде, «Алтын бала - 08» ЖШС-нің қамыс жаңқасынан тақта шығару зауыты, «MKS-Company» ЖШС-нің химиялық заттарды сақтау қоймасы, жеке кәсіпкер С.Ермахановтың шұбатты қайта өңдеу цехы, жеке кәсіпкер П.Маханбеттің мал сою пункті, «Шиелі-Авангард» ЖШС-нің сүтті қайта өңдеу зауыты және жеке кәсіпкер Е. Қожахметовтің макарон өнімдерін өндіру цехы.
Әлеуметтік сала
Аудандағы 2011 жылғы күнкөрістің ең төменгі деңгейінің 1 айдағы орташа шамасы жан басына шаққанда 15090 теңгені құрап, облыстық орташа деңгейден теңгеден төмен болуы аудандағы негізгі азық-түлік, тұтыну тауарларының бағаларының тұрақтылығының дәлелі.
2.Орташа атаулы айлық жалақы:
Ауданда 2011 жылы бір жұмыскерге шаққандағы орташа атаулы айлық жалақы 84594 теңгеге жетіп, жалақы деңгейі Қызылорда қаласындағы орташа деңгейден ғана төмен болып отыр.
3. Жұмыспен қамту:
Ауданда жалпы жұмыссыздық деңгейі 2010 жылы 5,9 пайызды құраса, 2011 жылы 5,8 пайызға түскен, Жұмыссыз мәртебесін алған азаматтардың экономикалық белсенді халыққа қатысы, яғни, ресми жұмыссыздық деңгейі 2010 жылғы 0,5 пайыздан 2011 жылғы 0,3 пайызға кеміп біршама төмендеген.
2011 жылы жұмыс іздеуші ретінде тіркелген 2774 азаматтан тұрақты жұмысқа 2105 азамат орналастырылды. Кент және ауыл әкімдерімен 369 келісім-шарт жасалып, 906 азамат ақылы қоғамдық жұмыстарға тартылып, 25 млн. 697 мың теңге, әлеуметтік жұмыс орындарына 13 адам тартылып, 562 мың теңге қаржы жұмсалды.
4. Әлеуметтік жұмыс орындары мен жастар практикасы:
Әлеуметтік жұмыс орындарын ұйымдастыру мен қаржыландыру және жастар тәжірибесін өткізуге республикалық бюджеттен 16 млн. 120 мың теңге бөлінді. 92 мекемемен келісім-шарт жасалынып, 74 азамат жастар тәжірибесіне жіберілсе, әлеуметтік жұмыс орындарына 241 азамат тартылды.
5. Әлеуметтік төлемдер:
Аудан бойынша тұрмысы төмен отбасыларына қолдау көрсету мақсатында 1022 отбасына 16 млн. 236 мың теңге тұрғын үй көмегі, 18 жасқа дейінгі балаларға төленетін жәрдемақыға 9372 балаға 124 млн. 968 мың теңге төленсе, атаулы әлеуметтік көмекке 269 отбасына 12 млн. 755 мың теңге, үйден оқытылып, тәрбиеленетін мүгедек балаларға әлеуметтік көмек 117 балаға 5 млн. 134 мың теңге төленді.
6. Ардагерлер мен мүгедектерді әлеуметтік қолдау:
Аудан көлемінде 2215 мүгедек азаматтар есепте тұрса, оның ішінде бірінші және екінші топтағы мүгедектер 1117, үшінші топтағы мүгедектер 763, ал 16 жасқа дейінгі мүгедек балалардың саны 335.
Жыл басынан 77 бірінші топтағы мүгедекке 68 жеке көмекші қызметіне 7 млн. 904 мың теңге, 20 мүгедекке 3 ымдау тілі маманы қызмет жасап, оларға 1 млн. 66 мың теңге қаржы жұмсалды.
Мүгедектерді міндетті гигиеналық құралдармен қамтамасыз ету үшін 8 млн. 205 мың теңгеге гигиеналық құралдар алынып, 259 мүгедекке таратылды.
2011 жылдың басынан Ұлы Отан соғысына қатысушылары мен мүгедектеріне коммуналдық қызмет үшін 23 ардагерге, бөгде біреудің көмегін қажет ететін 80 жастан асқан жалғызбасты 12 зейнеткерге, «Отан», «Даңқ» ордендерімен марапатталған және Қазақстан Республикасының құрметті атағына ие болған 6 азаматқа, Ауған соғысы мен Чернобыль апатының зардабын жоюға қатысқандар мен мүгедектеріне және Семей полигонына тікелей қатысушыларына коммуналдық төлемге барлығы 137 азаматқа, Ұлы Отан соғысы жылдары тылда еңбек етіп «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған 47 ардагерге коммуналдық төлемге, барлығы 10 млн. 409 мың теңге аудандық бюджеттен, қаржы төленді.
ҰОС-ның ардагерлеріне, тылда 6 айдан кем емес еңбек еткен ардагерлерге және тылда еңбек етіп «Ерен еңбегі үшін» марапатталған ардагерлерге Жеңістің 66 жылдық мерекесіне орай бір жолғы материалдық көмекке облыстық бюджеттен 982 адамға 28 млн. 776 мың теңге қаржы төленді.
Білім саласы
Ауданда 40 мектеп, 29 мектепке дейінгі, 2 мектептен тыс мекеме және кешкі жалпы білім беретін мектеп, 1 «Сыр Ұланы» жазғы демалыс лагері жұмыс жасайды. Білім мекемелерінде барлығы 2625 мұғалім, жаңа оқу жылында 15621 оқушы, мектепке дейінгі мекемелерде 3 980 бала білім алып, тәрбиеленуде.
2011 жылы 37 млн. 108 мың теңгеге 7 мектеп биология, лингофонды және мультимедиялық кабинеттермен жабдықталды.
Бүгінгі күні 34 мектепте мультимедиялық кабинет, 37 мектепте интерактивті тақталар, 1210 компьютер бар. 40 мектеп интернет желісіне қосылып, барлығында Web-сайдтар ашылған оған бөлінген қаржылар толық игерілді.
Аудандық бюджеттен жалпыға міндетті оқу қорына 75 млн. 254 мың теңге, оқулықтар алуға 14 млн. 980 мың теңге бөлініп, толығымен игерілді. Ауданда «Балапан» бағдарламасын іске асыру бағытында, 4 жеке (Шиелі кентінен «Абылай», «Жадыра» Жаңатұрмыс ауылынан «Шұғыла», Ақмая ауылынан «Жадыра»), балалар бақшасы мектептер жанынан 4 шағын орталықтар (№48, №244 Шиелі кентінен, №153 Тартоғай, №206 мектеп Жиделіарықі ауылдарындағы мектептерде) ашылды.
Қазіргі таңда ауданда 29 (16-і мемлекеттік, 1-уі ведомоствалық, 12-і жеке) бала бақша, 8 шағын орталықта 3 980 бала қабылданып, мектепке дейінгі мекемемен қамту 66,0 пайызды құрады.
Аудан бойынша 32 орта, 3 негізгі мектеп медициналық кабинеттермен қамтамасыз етілген. 2011 жылы 15 621 оқушы 100 пайыз толық медициналық бақылаудан өтті.
Білім беру мекемелерін жай жөндеу жұмыстарына 16 млн. 896 мың теңге қаржы бөлініп, толық игерілді.
Бұрынғы «Жеңіс» кинотеатры «Оқушылар үйі» теңгеріміне беріліп жергілікті бюджеттен ғимаратты қайта жаңғырту, күрделі жөндеу және бу қазандығы ғимаратын салу жұмыстарына - 93 млн. 378 мың теңге қаржыға күрделі жөндеу жұмыстары жүргізіліп, пайдалануға берілді.
Денсаулық сақтау саласы
Шиелі ауданының   халық    саны - 77145   (77056). 18 дейінгі балалар саны - 24813 (24498),1 жасқа дейінгі балалар саны - 1847, әйелдер - 37821(36135), туу жасындағы әйелдер - 17579(17251). Күндізгі стационарлық жұмыс туралы Барлық      төсек     саны -  80,  «Шапағат» ауылдық емханасы-16, «Болашақта» ауылдық емханасы - 24, Көкшоқы емхана-3, АА Бәйгеқұмда-12, АА Тартоғай-7, ДА қарғалы-4, ДА Ақмая-3, ДА Сұлутөбе-10, ДА Балаби -3. Барлық  шыққан    аурулар    саны -1440, Орташа   төсек күні  -7,8.
Амбулаторлық көмек Амбулаторлық    көмек     көрсетіп      жүрген  дәрігер саны - 84, оның      ішінде    дәрежелісі - 29-34,5%. 10 мың халық санына шаққанда дәрігерлермен қамтамасыз ету көрсеткіші-10,3. Емханаларға   барлық   көрінген   науқас   саны-200407. Алдын алу тексерістен өткені - 115607 Ауруына байланысты көру- 84800 Үйіне барып   көрілгендер –   барлығы -   28875, Активпен барып көру –  14373 Емханаларда қабылдау кезінде бір  сағаттық   көрсеткіш -5,3 (5,2), үйге барып көрудің 1 сағаттық салмағы -2,2 (2,0). Барлық тіркелген науқас –35584. Алғашқы тіркелген науқастар- 21235,
Аудандық емхана, Салауатты өмір салтын қалыптастыру  мамандары және аудандық емдеу алдын алу мекемелерінің СӨСҚ мамандары Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Әбішұлының 2010 жылғы 29 қарашадағы №1113 жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласын дамытудың 2011 – 2015 жылдарға арналған «Саламатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасын  жүзеге асыру мақсатында санитарлық-ағарту мен үгіт насихат жұмыстарын барлық емдеу алдын алу мекемелерінде жүргізуде.
Мәдениет
Аудан халқына 27 мәдениет үйлері мен клубтары, 32 мемлекеттік жүйедегі кітапханалар, 2 музей, 2 мәдени қызмет көрсету кешені, 5 халықтық ұжым барлығы 68 мәдениет мекемелері халыққа қызмет көрсетеді.