cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Му-Хот-Соим (Ун-Хора-Юган тармағы)
Му-Хот-Соим — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ун-Хора-Юган өзенінің сол жағалауынан 3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Самоков
Самоков — Болгариядағы қала.
Тарихи ескерткіштері
Санат:Болгария қалалары
IC 2485
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 315-?11.
Сыртқы сілтемелер
IC 2485 Санат:Antlia (шоқжұлдыз)
Нұржамал Ахметова-Рақышева
Нұржамал Ахметова-Рақышева (10.11.1946. Алматы.) -телережиссер, инженер. . 1964- 65 жылдары республикалық радиода режиссердің көмекшісі, 1968-72 жылдары режиссер ассистенті, 1972- 76 жылдары радиотелеорталықта техникалық бақылау операторы, 1976-98 жылдары дыбыс құралдарының қызмет механигі, телевизиялық қызмет көрсету саласының электромеханигі, радио-телеорталықтың орталық аппаратханасының инженері қызметтерін атқарды.
1958 жылы "Жұмбақ қыздың жұмбақтары" атты балалар бағдарламасына жүргізуші болады. Бағдарлама режиссері Әсман Дүйімбаев, ал редакторы Жақан Смақов. Осы кезде балалар дикторы қызметінде жүріп көптеген балалар спектакльдерінде, ал "Қазақфильмде" деректі және балаларға арналған фильмдерді дыбыстаған. 1960 жылы режиссер С.Шәріпов, режиссер ассистенті Р.Асырбекова және режиссер көмекшісі Ш.Сармурзина, диктор З.Жұматова, суретші В.Немирский, жүргізуші Н.Рақышевалардың "Жұмбақ қыздың жұмбақтары" бағдарламасы Мәскеуде өткен "Қазақстан күндерінің Декадасына" қатысып, диплом мен жүлдеге ие болады.
1963-67 жылдары "Ерден атаның ертегілері" атты бағдарламаны Қазақстанның Еңбек сіңірген артистері Т.Жайлыбеков, М.Құланбаевпен бірге жүргізді. Спектакльдердегі рөлдерде Аққағаз Мәмбетова, Жамал Бектасова, Сауық Жақанова, Мәрияш Сариевалармен бірге ойнаған. Спектакль режиссерлері Ы.Қасымов, А.Бекбосынов, С.Естемесоваларда көмекші режиссер, кейін режиссердің ассисенті қызметтерін атқарды.
Дереккөздер
Санат: журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Сахалин
thumb|350x350px|Сахалин аралы Сахалин — Азияның шығыс жағалауында орналасқан арал. Ресейдің Сахалин облысы құрамына кіреді. Осы елдегі ең үлкен арал. Охота және Жапон теңіздерімен шектеседі. Құрлықтық Азиядан Татар бұғазы арқылы бөлінген (ең қуыс жері — Невельский бұғазында — ені 7,3 км-ге тең және қыста қатады); жапониялық Хоккайдо аралынан — Лаперуз бұғазы арқылы бөлінген.
Климаты
Сахалиннің климаты — қоңыржай-муссонды (қаңтардағы орташа температура оңтүстігінде −6ºС-дан солтүстігінде −24ºС-ке дейін, тамызда — сәйкесінше +19ºС-дан +10ºС-ға дейін), ұзақ салқын қарлы қысы және орташа жылы жазы бар теңіз климаты. Аралдағы орташа жылдық температура (көп жылғы мәліметтер бойынша) солтүстігінде шамамен −1,5ºС, ал оңтүстігінде — +2,2ºС.
Халқы
Сахалин — Ресей Федерациясы құрамындағы халқы жөнінен ең ірі арал. 2010 жылдың 1 қаңтарына сәйкес Сахалин мен Курил аралдарындағы халық саны 510,9 мың адамды құрады, Сахалин аралының өз халқы 493 мың адам болды. thumb|240x240px|[[Южно-Сахалинск қаласы]] 2002 жылғы жалпыресейлік санақтың нәтижесі бойынша аралды 527 268 адам мекендейді, оның ішінде 253 304 ер және 273 964 әйел адам. Халықтың 84 %-і — этникалық орыстар, қалғандары — корейлер (5,6 %), украиндар (4,0 %), татарлар (1,2 %), белорустар (1,0 %), мордвалар (0,5 %), 1 %-тен аз бөлігін Солтүстіктің байырғы тұрғындары — нивхтар (0,5 %) мен ороктар (0,06 %) құрайды.
Сахалиннің ең ірі қаласы — облыс орталығы Южно-Сахалинск (190 227 адам), қалған салыстырмалы түрде үлкен қалалары — Корсаков (33 148 адам), Холмск (29 563 адам), Оха (21 830 адам), Поронайск (15 476 адам), Долинск (11 885 адам), Невельск (10 965 адам).
Сілтемелер
Санат:Сахалин Санат:Жапон теңізі аралдары Санат:Охота теңізі аралдары Санат:Сахалин облысы аралдары
Хондриттер
Хондриттер – ұсақ түйіршікті силикатты масса аралығына кіріккен хондрлар деп аталатын жекелеген шарт ұрқылас силикатты тамшылардан тұратын тасты таужасынтастар. Жекелеген хондрлар мөлшері 1 мм-ден бұршақ дәніне шамалас мөлшер аралығына сәйкес келеді. Хондриттер үш топқа — энстатитті, бронзитті және гиперстенді хондрит топтарына — бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Геология
Биіктаулық аурулар
Биіктаулық аурулар - таулы аймақтарда 2000 м-ден астам биіктікте ландшафтылык-климаттық факторлар кешенінің әсерінен, дәлірек айтқанда ультракүлгін радиацияның жоғарылау, ауа температурасы мен қысымның төмендеу, шпоксияның биіктеу әсеріне байланысты пайда болатын аурулар. Олардың ішінде ең көп тарағаны: альпинистердің тау аурулары, аборигендердің созылмалы тау аурулары, өкпенің ісуі, көздің қарығуы, т.б, Биік ендіктерде биіктаулық аурулар орта таулар жағдайында да болуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Куйбышев ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)
Куйбышев ауылдық округі — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Боголюбово, Вознесенка, Надёжка ауылдары кіреді. Орталығы – Боголюбово ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2602 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Қызылжар ауданы ауылдық округтері
Суй әулеті
thumb Суй әулеті – Қытайда 581 – 618 ж. билік құрған мемлекет.
Төрт ғасырға созылған саяси бытыраңқылықтан соң елді біртұтас мемлекетке біріктіру жолындағы саяси күрес нәтижесінде құрылды.
581 – 89 ж. Ян Цзянь атты қолбасшы ұсақ патшалықтарды бағындырып, Суй әулетінің билігін орнатты. Қытай халқының біртұтас мемлекет шеңберінде әкімшілігі және мәдени өрлеуі басталды. Император Ян Цзянь (Вэн-ди, 589 – 604) елдегі ішкі жағдайды реттеуге бағытталған іс-шараларды жүзеге асырды. Салықтарды төмендетіп, жаңа ақша бірлігін шығарды. Мемлекеттік қызметке орналасуға жол ашатын емтихан тапсыру жүйесін енгізді. Елдің әкімшілігі бөлінісі қайта реттелді. Ян Цзянь орталық өкіметті барынша күшейтуге тырысып, жергілікті ақсүйектердің қарсылығын аяусыз басып отырды. Бірақ 604 ж. өзінің ұлы Ян Гуанның қолынан қаза тауып, баласы таққа ие болды. Ян Гуан (Ян-ди, 604 – 617) саясаты негізінен елді экономика және саяси орталықтандыруға бағытталды. Ел астанасын Чаньаннан Лоянға көшірді. Бұл кезде Суй әулетінің ішкі, сыртқы сауда байланыстары жақсы дамыды. Қытай жібегі, қағазы мен темірі батыс пен шығысқа көптеп шығарылды. Қытай қорғанын салу ісі жалғастырылды. Оңтұстігіндегі Сиам, Вьетнам сияқты елдермен қарым-қатынасы жақсарды. Дегенмен, Суй әулетінің солтүстік-батысында қуатты Түрік қағандығы әрқашан қауіп төндіріп отырды. Қытай қорғаны да көшпелілердің шабуылына қарсы қорған бола алмады. Кейде Суй әулеті түркілерге тәуелді екендіктерін мойындауға мәжбүр болды. Түрік қағандығын әлсірету үшін Суй әулеті тайпаларды бір-біріне айдап салу, олардың өз іштерінде алауыздық туғызып, тайпа көсемдерін сый-сияпат, атақ-шен беру арқылы алдап ұстау, қыз беруді дәстүрге айналдыру, атақты билеушілердің отбасы мүшелерін император сарайына құрметті кепілдікке шақырып отыру сияқты икемді дипломат. принциптерді қалыптастырды. Бұл тәсілдерді шебер пайдаланған Суй әулеті ақыры көршілерінің екіге бөлінуіне сырттай себепкер болды. Солтүстік түрік қағаны өзін Қытай императорының вассалымын деп мойындады. 6 ғ-дың аяғынан бастап Суй әулеті билеушілері солтүстік-шығыста басқыншылық саясат жүргізді. Бірақ Кореяға жасалған бірнеше жорықтар сәтсіз аяқталып, елді көп шығынға ұшыратты. Бұл кезде елдің солтүстігінде көшпелілердің шабуылы басталып, бірқатар жерлерді қаңыратып кетті. Әскери жорықтардың зардабы және корей соғыстарының сәтсіздіктері, әлеуметтік қайшылықтар билеуші өкіметке қарсы халық көтерілістерін тудырды. Сонымен қатар билеуші әулеттің өз ішінде де тартыс басталды. Шаньсидің билеушісі Ли Юань 617 ж. бүлік шығарып, өзімен одақтас түркілердің атты әскерінің күшімен Чаньанды басып алды. Бүлікшілерден қорыққан Ян Гуан оңтүстікке қашып, сонда қаза тапты. Ли Юань 618 ж. Чаньанда өзін император деп жариялап, Тан әулетінің негізін салды.
Дереккөздер
Санат:Қытай әулеттері Санат:Суй әулеті Санат:Қытай тарихы Санат:581 жылы құрылғандар Санат:618 жылы тарағандар
Қаржы Капиталы
Қаржы Капиталы– өнеркәсіп капиталымен немесе экономиканың басқа салаларымен шоғырланатын банк капиталы және бейбанктік қаржы-несие ин-ттарының капиталы.
Жәнібек Балмұқанов
Балмұқанов Жәнібек (1930, Атырау облысы). 1946-1948 жылдары — Комсомол мұнай өндіру кәсіпшілігінде деэмульсатор цехының слесары. 1948-1956 жылдары — Бекбике, Қаратон мұнай өндіру кәсіпшіліктерінде және Тереңөзек мұнай барлау кеңсесінде жұмысшы, бұрғышының көмекшісі. 1956-1962 жылдары — Құлсары бұрғылау кеңсесінің Жантай бұрғылау  бөлімшесінде, Мақат бұрғылау  кеңсесінің Алтыкөл бұрғылау  бөлімшесінде қондырғы моторисі. 1962-1985 жылдары — Прорва бұрғылау кеңсесінде бұрғы қондырғысының дизелист-моторисі. 1985 жылдан зейнеткер. 3-дәрежелі «Еңбек Даңқы» орденімен және медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Әлімжан Байшағыров
Байшағыров Әлімжан (1870-1914), кенші-жұмысшы, Жаңаарканың түлегі. Жастайынан әлеуметтік әділетсіздікті көріп, қайыршылыкпен күн кешті. 1898 ж. табыс іздеп Нілді (Успенск) мыс руднигіне баруға мәжбүр болды, осыңда оралдық кенші П. Н. Топорниннің революциялық пиғылдағы басқа да жұмысшылардын көмегімен идеялық жағынан шындалды. Байшағыров қазақ жұмысшыларының алдында үлкен беделге ие болды, олардың арасында түсіндіру жұмысын жүргізді, әздерінін құқықтары үшін және капитал езгісінен құтыду жолындағы күреске шақырды. 1905 жылы Байшағыров жалпы орыс-қазақ ереуілін ұйымдастырушы болды. Рудник қожайындарынан жұмысшылардың экономикалық мұқтаждарын (еңбек ақыны өсіру, азық-түліктін бағасын кеміту және басқалар) қанағатғандыруды, орыс-қырғыз (қазақ) училищесін ашуды, кеншілердің тұрғын үй жағдайын жақсартуды талап еткен петицияны әзірлеуге қатысты. Бұл талаптарды орындауға келісім бермегені үшін «Одақ» бастаған рудник жұмысшылары ереуіл жариялады. Қожайындар жұмысшылардың тілегін ішінара қанағаттандыруға мәжбүр болды. Байшағыров белсенді түрде қатысқан ереуіл және қазақ енбекшілерінін интернацианалдық бірлігін іс жүзінде дәлелдеп берген, ұйымдасқан алғашқы бұқаралық қимыл болды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Пикерингтон (Огайо)
Пикерингтон (Pickerington) — Огайо штатының Fairfield округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 9792 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19.3 км² шамасында. FIPS коды — 39-62498.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Огайо қалалары
Кармона (Севилья)
Кармона (Севилья) (Carmona) — Испаниядағы қала. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Севилья провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Лос-Алькорес ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28576 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 924 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 33 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Севилья елді мекендері
Футболдан Қазақстан Кубогы 2018
Футболдан Қазақстан Кубогы 2018 — Қазақстан кубогының 27-ші маусымы. "Қайрат" клубы төртінші рет қатарынан жеңімпаз атанды.
Финал
Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы Санат:2018 жылғы футбол
Муравей (Вишера тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты; су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ле-Киу
Ле-Киу (Le Quiou) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Динан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,06 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22263, пошта индексі — 22630.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 333 адамды құрады. Халық тығыздығы — 65,81 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
Шаматай Байжігітов
Шаматай Байжігітов (Кентау қаласы) – еңбек және соғыс ардагері. 1945 жылы 24 маусымда Мәскеу қаласындағы Қызыл алаңда өткен Жеңіс парадына қатысушы.
Сілтеме
Санат: Тұлғалар Санат: Тарих
Қаржы
Қаржы (finance, finantia— аяқтау, төлем туралы бұйрық; қолма-қол ақша, табыс) — мемлекеттің, аймақтардың, шаруашылық жүргізуші субъектілердің, заңды және жеке тұлғалардың ақшалай қаражатының құралуы, бөлінуі, қайта бөлінуі, пайдаланылуы үдерісін сипаттайтын іргелі, қорытындылаушы экономикалық санат (категория), осы үдеріс барысында туындайтын ақша қатынасы; ақшалай қаражаттың қозғалысына байланысты мемлекет, кәсіпорындар мен ұйымдар, салалар, аймақтар, жекелеген азаматтар арасында пайда болатын экономикалық қатынастардың жиынтығы. Қаржы санаты қоғамдық-саяси және әлеуметтік-экономикалық жүйені көрсетеді, осы жүйе жағдайында және құрамында қаржы жүйесі әрекет етеді. Ақша қатынастары қаржы қатынастарын қалыптастырады, бірақ ақша қатынастарының бәрі бірдей қаржы қатынастары болып табылмайды, тек олардың ақшалай қаражат қорларының жоспарлы түрде құралуымен, бөлінуімен, пайдаланылуымен байланысты бөлігі ғана қаржы қатынастары болып табылады, мысалы, жеке тұтынуға, айырбастауға жұмсалатын ақшалай қаражат (бөлшек сауда тауар айналымы, көлік, коммуналдық, тұрмыстық, ойын-сауық қызметтеріне, сондай-ақ қоғамның жекелеген мүшелері арасындағы сатып алу-сату үдерістеріне жұмсалатын ақша енгізілмейді). Қаржы қоғамдық өндірісті басқарудың экономикалық әдістерімен тығыз байланысты, олардың құрамына кіреді, экономиканы басқарудың барлық жақтарына ықпал етеді.Мемлекет пен кәсіпорындар арасындағы, кәсіпорындардың (фирмалардың) арасындағы қаржы қатынастары маңызды рөл атқарады. Алғашқы жағдайда олар мемлекеттік бюджетке төлемдер, салалық не аумақтық деңгейлердегі ұйымдардың түрлі қорларына аударымдар жүйесін қамтиды, екінші жағдайда өндірістік кәсіпорындардың арасындағы, сондай-ақ материалдық-техникалық жабдықтау, бөлшек сауда, қызмет көрсету саласы ұйымдарының арасындағы өзара байланыстарды қамтиды. Қаржының құрылымы мен мазмұны түрлі елдерде түрліше. Экономикасы бір орталықтан басқарылатын елдерде мемлекеттік қаржы, мемлекетгік бюджет пен бюджетг тыс қорлардың құралуы айқындаушы орын алады. Мұнда қаржыны өзі ЖІӨ мен ұлттық байлықтың бір бөлігін бөлу және қайта бөлу үдерісінде туындайтын ақша қатынастары ретінде сипатталады. Нарықтық экономикасы дамыған елдерде жалпы мемлекетгік, қоғамдық мұқтаждарға, әлеуметтік мақсаттарға пайдаланылатын мемлекеттік қаржының, мемлекеттің кірісі мен шығысын бюджеттендірудің елеулі рөлі сақталады. Алайда қаржы қызметінің негізгі салмағы қаржы ресурстарын бір орталықтан бөлуден тауарлардың, орындалатын жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің еркін нарығының тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз етуге, салық, баж, есеп мөлшерлемелері, жәрдем қаражат, көмек қаржы, үлестеме, басқа да қаржы тұтқалары арқылы нарықтық қатынастарды реттеуге ауысады. Шаруашылық жүргізуші субъектілердің: кәсіпорындардың, коммерциялық фирмалардың, компаниялардың, банкілердің, жекеше кәсіпкерлердің қаржы ресурстарын дербес пайдалануы мүмкіндігі айтарлықтай артады.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Монументтік өнер
Монументтік өнер, пластикалық өнердің шығармаларын нақты архитектуралық орта үшін кеңістік-идеялық жағынан толықтыру мақсатымен жасалады. Бірнеше түрі бар: ескерткіштер (көшеде, алаңда қойылатын), монументтер (ірі тарихи оқиғаларға байланысты қойылатын), мүсінді – архитектуралық ансамбльдер, т.б. Бұл өнерге өте қатты, төзімді материалдар: гранит, қола, мрамор, т.б. қолданылады. Қазіргі кездегі монументтік өнерге дәстүрлі өнермен қатар, оның жаңа түрлері мен жанрларын (портреттік ескерткіштер, витраждар, сграффито, тұс кілем, қабырға өрнектері, т.б.) дамыту, сонымен қатар бейнелеу пластикасын архитектуралық тектоникаға үйлестіру тән. Бүл өнерге қатты, төзімді материалдар: гранит, қола, мрамор, т.б. қолданылады. Қазақстан жеріндегі М. ө. Қола дә-уірінен (Алматы облысы Тамғалы шатқалындағы, Маңғыстау түбегіндегі, Балқаш жағалауындағы және Оңтүстік Қазақстандағы тас таңбалар-петроглифтер) басталады. Қожа Ахмет Иасауи кесенесіндегі сырлы сурет көріністері мен қабырғаларының мозаикалық қалауы-орта ғасырлардағы Қазақстан М. ө-інің жоғары деңгейін танытады. М. ө. КСРО тұсында біршама дамыды. Осы жылдары 28 панфиловшы-гвардияшылар атындағы паркте монументтік Даңқ мемориалы (1975) тұрғызылды. Тарихи тақырып М. ө. түрлерінде көрініс тапты. Олар: Алматы қаласындағы А.Иманов (1947) жөне Ә.Жангелдин ескерткіштері (1975). Облыс орталықтарындағы алаңдар мен парктердегі тарих, мәдениет, өнер кайраткерлеріне орнатылған ескерткіштер: Жам-был бюсті (1971), Абай ескерткіші (1960), Т.Рысқұлов (1979), М.Әуезов (1981) ескертіштері болды. М. ө. мен архитектураның әдемі үйлескен түрі барельеф (бедерлі мүсін). Әсіресе Қазақстан Жазушылар одағы ғимаратындағы "Кітаптар кейіпкерлері" (1985) көлемі мен композициясы жағынан ере-кше көзге түседі.
Дереккөздер
Санат:Өнер
Ферма теоремасы
Ферма теоремасы сөз тіркесі мынадай мағыналарға жатуы мүмкін:
Гидрофилділік
Гидрофилділік— заттың (материалдың) суға шыланғыштық қасиеті. Мұндай қасиет маталарды жылдам бояу, жуу және ағарту жұмыстарында пайдаланылады.
NGC 2110
NGC 2110 — Орион шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 5 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2110 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18030, MCG -1-15-4, IRAS05497-0728.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз)
Кеңгірбай Жігітекұлы
Кеңгірбай Жігітекұлы (Кеңгірбай би) 1720-1723 жылдар шамасында туған. Бұл кезде тобықты елі "Ақтабан шұбырынды, Алкакөл сұлама" оқиғасына ұшырап әуелі қазақ даласының оңтүстігіне, кейіннен Қоқан хандығынан зорлық- зомбылық көрген олар батыс жаққа Ырғыз, Қаракеңгір, Торғай өзені бойына ауып коныстанған екен. Жігітек батыр жаңа туған баласынын атын Кеңгірбай койыпты.
Найман Еспенбет би,батырдың қол астында жұмыс жасаған.
Өзіміз білетіндей Еңлік сұлу Найманның атақты Матай руынан.
Кеңгірбай, жазушының кейіпкері. Тобықтының атақты биі, Әуезовтің «Еңлік-Кебек» пьесасындағы негізгі кейіпкерлердің бірі. Әсіресе осы Еңлік пен Кебек оқиғасына байланысты шешімімен әділетсіз би атағы қалған. Жазушы Абай туралы монографиясыңда: «Жиреншелер Абайдың айтқанын орындап, қыз басын босатарман болғанда, Сыбанның біреуі - «Жол осы ма еді, Кеңгірбай әруағы кайдасың!» деп ұрандап, әруақ шақырады. Осыған қайысқан Оразбай Кеңгірбай жолын бұзғысы келмей Абайға келгенде, ол: «Кеңгірбайдан ел әділдік көрген жок. Әйел үшін ол «Қара қабан атанған» деп, өз айтқанын істетеді. Мұрын қызына еркіндік әпереді. Ал Оразбай мен Жиренше: «Абай асқан екен, Кеңгірбай жолын бұзумен тұрмай «қабан» деп тілін тигізді. Енді біз бұдан кеттік, жауластық» деп, өзді-өзі серттесіп алады» деп, Кеңгірбай болмысынан хабардар етеді (№ 193-папка, 8-бет). Дәл осыны «Абай жолы» эпопеясында «Салиқа кыз дауы» оқиғасымен байланыстырып көрсетеді. Әкесінің сәлемін алып барған Абайға айтқан Байдалының: «Ендеше, жаттан айтсам, сырттан айтқан болады. Саған айтсам әкеңнің өз көзіне айтқаным. «Татуластық, табыстық деп кеше тамам Арғынның тобында. Сол татуласқан сиқым осы ма? Тәтті күнде тағы артыма қалжуыр байлайтын болса, анадағы араздықтан мұның несі озды? Не жаздым, сенің әкеңе осы мен! Жігітек! Атаң Ырғызбайға атам Кеңгірбай оң батасын беріп би сайлап еді. Өз бапасы, өз туысы жоқ емес еді ғой сонда» («Абай жолы», «Шытырманда» тарауы) деген сөздерінен Кеңгірбай бітімі де, араздық себептері де ашыла түседі.
Кеңгірбай би - Орта жүздегі, Арғын тайпасының, Тобықты руынан шыққан би. Жігітектің баласы. XVIII ғасырда өмір сүрген.
Өмірі
Қазіргі Семей облысы Абай ауданындағы Шыңғыстауды мекендеген. Найман Еспенбет бидің үкімін қолдап, 1780 жылдар шамасы Еңлік пен Кебекті ұстап беріп, өлтірткендітен әділетсіз би деген атпен қалады. Кеңгірбай би қарамағындағы халықты қатал ұстаған қатыгез, үлкен жер көлемі бар бай болды. Бейіті Жидебай қорығының бойында.
Шәкәрім Құдайбердіұлының шежіресінде Кеңгірбай бидің ататегі былай таратылған: Арғын - Қотан - Тобықты - Рыспетек - Мұсабай - Сүйірбас - Сары - Кішік. Сол Кішіктен Олжай, одан Айдос, Қайдос, Жігітек аталары, Жігітектің бәйбішесінен Кеңгірбай туған. Кеңгірбайдың бұл ата-бабалары өз тұсында елін, жерін ішкі-тысқы басқыншы жаудан қорғап келген батыр, бай, сұлтан болған. Кеңгірбай да сол аталарының жолымен Тобықты руына би, сұлтан болған. Кеңірбайга ел билігі тиген кезде Тобықты Шыңғыстауға орнығып, тұрақтаған кезі екен. Қатал да адуынды Кеңгірбай би Найман, Матай, Керей, Уақ руларын бірте-бірте ығыстырып, Тобықты елінің жерін кеңейткен. Сөйтіп, бұрын әртарапта басы бір жерге бірікпей бытырап келген Тобықты жұрты терезесі тең іргелі елге айналған.
Кеңгірбай би шекаралас орыс патшалыгына тәуелді болмауды көздеген. Өзінің бұрынғы ата-баба дөстүрін, салт-санасын мықтап сақтауға бел байлаған. Сол үшін де ол Ресей шолғыншы, басқыншыларына карсы үздіксіз күрес жүргізіп отырған. Бір қақтығыс кезінде орыс әскерлерін Шыңғыс тауынан асыра куған Кеңгірбай қолы Көкен тауының шатқалына жетіп тыныс алады. Сол бір сәтті пайдалана қойған орыстың жалдамалы жансыздары көпес, шонжар ұлықтары қапылыста Кеңгірбай биді қолға түсіріп, тұтқындайды. Екі қолын артына байлап, сақалын кесіп алады. Өзін көк арбаға таңып, губерниялық түрмеге апарып қамайды.
Бір деректе бұл оқиға былай әңгіме етілген: ...Сібір губернаторы Семей аязы арқылы ауыр халдегі көшіп-ауып келген аз елдерге бұйрықтарын бере бастайды: "Патшаөкіметіне бодан болдындар. Енді мұнан былай 100 жылқыдан 3 бас, 100 сиырдан 5 бас, 100 қойдан 10 қой салық төлейсіндер" - деп. Бұл бұйрықты Кеңгірбай би айтқан мерзімінде орындамай, кешіктірген екен. Сонан Семей оязы жасақ-жендеттермен Потапов деген офицерді бастык етіп "Кеңгірбайды айдап әкел" деп жібереді. Потапов Кабекеңе келіп: "Губернатордың жарлығын орындамайсың", - деп, Кеңгірбай биді арбаға тіркеп, екі шақырымдай жерге айдап келе жатқанда, Көбей би, Кенбай, Бектас үшеуі "Қоштасып қалайық" деп, алдарынан шығыпты. Қабекең келе жаткан Көбейлерді көріп оң қолын көтеріп, Потаповқа өтінген: "Ана адамдармен қош айтысып сөйлесейін, рүқсат етіңіз" - деп. Потапов арба жанында келе жаткан тілмаш татар жігітке: "Мына Қарақабан ана адамдармен не сөйлесер екен, жөндеп маған аударып бер", - депті Кеңгірекең рұқсат алып, тоқтап тұрғандарға айтқаны "Айдап келеді ақ найзалы, Акылымнан таппадым еш пайданы. Тілеуімнің әйелі екібақат, ұл туса, атын қойыңдар Ер Байдалы. Калған жағдайды оязга барғанда көре жатармын. Елге ие болыңдар, Аллаға барлығыңды тапсырдым", - депті.
Сонда Потапов жанындағы тілмашына: "Мына Қаракабан не айтты, соны толық аудар", - депті. Татар жігіті Кеңірбай биге жаны ашып, өзгертіп аударыпты: "Бұл кісі Семейге барғанда оязға мені жазықсыз сақалымды күзеді, қолымды байлап, жаяу айдады, жанымды қинады деп айтамын. Қатты зорлық жасады деймін", - депті. Потапов Қабекеңнің айтары дұрыс-ау дегендей ойға түсіп, корыққанынан: "Пусть тогда со мной рядом на тележку садится", - деп, жанына Кеңгірбай биді отырғызып алыпты.
Семейге келген соң, Потапов Кеңгірбай биді оязға кіргізіп: "Сіздің тапсырмаңызды орындап, алып келдім" дейді. Ояз: "Сен, казак, не себепті патша жарлығын орындамайсың?", - деп каһарланыпты. Кеңгірбай би: "Губернатор тақсыр, бұйрыкты орындау қазіргі жағдайда өте қиын. Еліміз көшіп әлі орныққан жоқпыз. Қоныс іздеп вуреленудеміз. Бұрынғы көне дәуірдегі ата-бабаларымыз қоныстаған жерімізге басқа елдер келіп, орнығып алыпты. Біздер көп заман бойы Ислам дінін қабылдаймыз. Ол дінді ауыстыра алмаймыз. Әскер де бере алмаймыз, өйткені жоңғар-қалмақтармен көп жыл соғыса- соғыса халкымыздың саны азайды. Сіздер бұл жағдайды толық түсініңіздер. Мал салығы да көп. Міне, халқымыз осындай халде болып тұр", - депті.
Кеңгірбай би қартайған шағында өзінің сенімді шәкірт інісі Өскенбайға (1778-1850) билікті береді. Бұл кезде ұлы Абайдың арғы атасы Өскенбай 27-28 жастардағы старшын екен. Кеңгірбай би 1808 жылдың күзінде 87-ге қараған жасында дүниеден өтеді.
Арғынның Бура деген елінде бірнеше жылдан бері бір барымта дауы шешімін таппай жүреді. Бура елінің басты адамдары сол дауға билік айтуға Қаракесек биі Тіленшіге жүгінеді. Буралар Тобықты адамдарынан көрген зорлығын айтып Тіленшіні қайрап салады. Мұны Тобықты биі Кеңгірбай сезеді. Осыдан екі би қырғикабақ боп жүреді екен. Тіленші Тобықтыларға тыйым сала береді. Оны Кеңгірбай тыңдамайды. Бір жолы екі арада қақтығыс болып, Бура жағынан бір адам өледі. Енді бұрынғы барымта дауына құн дауы кеп жалғасады. Сол екі дауды шешу үшін Тіленші би екі жүздей адаммен атқа қонады. Тобықтының кариялары асып-сасып Кеңгірбайға барады. Кеңгірбай оларға:
-	Саспаңдар, бір мәнісі болар, - дейді.
-	Тіленшінің алдынан шықпайсыз ба? - дейді ауыл адамдары. Сонда Кеңгірбай:
-	Мен үлкен басымды иіп, олардың алдынан шықпаймын. Әлгі бір өлеңші неме бар емес пе еді. Соны шақырыңдаршы? - дейді. Біреуі барып он алты жасар Алтыбай ақынды ертіп келеді. Кеңгірбай оған:
-	Бір атқа міндағы Тіленшінің алдынан шық! - дейді. Алтыбай бала Тіленшінің алдынан шығып, сөлем берсе, олар сөлемін алмайды. Тіленші:
-	Мына бір тайға мінген кімнің баласы? - деп, оны адам екен демейді. Сонда Алтыбай бала: - Мен Алтыбай бала өлеңші, Сіз Бекболатұлы Тіленші. Ата тегің жақсы еді-ау, Ата тегің болмаса, Ел бүлдірген өренші. Алдыңа келгенде,
Әділдіктен бұзылдың. Ата-анасы біз бе едік. Терісінен соққан кызылдың? Сен бұл барғаннан барарсың, Бес-алты тай аларсың. Елге бүлік саларсың. Адалыңды арам кып, Бір пәлеге қаларсың. Ұры кетер түн асып, Ак бұлды ад ал кұн кетер. Барымтаға үласып. Талассаң талас жаркыным, Өзіңді-өзің таларсың. - депті.
Тіленші ойланып қалады. Бұл баланы Кеңгірбай әдейі жіберіп отырғанын сезеді ол. Үлкен-кіші бәрі ақыл қосады: "Бұл барғаннан барарсың, бес-алты тай аларсың, елге бүлік саларсың. Құн дауы барымтаға ұласып, екі ел өшігіп кетер. Өзінді-өзің таларсың" деп Кеңгірбай би түп атамыз Арғынды айтқызып отырғой. Кой, райымыздан кайтайық. Барып, іс мәнісін айтайық, Кеңгірбайдың өзі не дер екен? - деп Тіленшілер аттан түседі Тобықтылар оларды сыйлап күтеді. Дау шешіміне жақындағанда өзінің ақ ордасында отырған Кеңгірбай би тағы да әлігі Алтыбай баланы шақырып алып:
-	Бар, Тіленшіге сөлем айт, мына алтын жүзігімді алсын да, сөзді көп созбай тынсын, - деп жұмсайды. Алтыбай акын алтын жүзікті өкеп Тіленшіге береді. Сонда Тіленші:
-	Би ағамыздың мұнысы: "Адамы өлген Бура елі Тобыктыдан бір қыз алсын да, құда-жекжат боп төс кағыстырсын. Ал, барымта дауы өзінен-өзі шешіле жатар", - дегені ғой.
Біз көндік, бітім осылай болсын деп, бұл дауды қорытыпты. Екі ел сонымен құйрық-бауыр жесіп, алыс-беріс салтын жасап құда-жекжат боп татуласып тарасыпты. Кеңгірбай би 1815 жылы қайтыс болған. Ел-жұрты жоқтау айтып аза тұтқан. Ол жоқтау "Боздақ" жинағында жарияланған: Кеңгірбай Жігітекүлына арналған жоқтаудың авторы белгісіз. Кейбір тіл оралымдарына Карағанда, бәйбішесі шығарған деп жоруға болады. Жоқтау В. В. Радловтан алынды. Кеңгірбай туралы мынадай қысқа мөліметтер айтылған. "Ақын Абайдың бесінші атасы Айдос пен Кеңгірбай бір туысады. Кеңгірбайдың бейіті Шыңғыстың бауырында, Қарауыл өзенінің жайламасында Ши деген жерде, жол аузында. Ел қонысынан ауып жүргенде Ұлытаудың Алаша хан, Жошы хан бейіттері (күмбездер) тұрған Кеңгір өзенінің бойындатуыпты, атын сонымен Кеңгірбай қойған. 1730 жыл шамасында туған. Абылай ханнан 34 жыл кейін өлген. Демек, Кеңгірбайдың өлген жылы 1815 жыл деп білеміз. Абылай хан 1711 жылы туылып, 1781 жылы дүние салған: Алты атасы бай өткен, Алты атанға жүк артқан. Жеті атасы бай өткен, Үйде сұңқар түлеткен, Киядан сұңқар тілеткен, Алтайы кызыл түлкі алған. Қиядан барып теке атқан, Паршаны бөздей жырттырған, Жібекті жүндей түттірген, Қонақ келсе қон деген, Қой семізін сой деген, Тойға қазан астырған, Жақсылыққа көзін жеткізген. Шылаушын салып ат мінген, Шыңыраудан алып су ішкен, Шынжырлы қауға тақтырған. Кайыңнан астау шаптырған, Каптаган жылқы шаптырған, Айдалаға айдаткан, Тұлымдыға байлатқан, Қалмақтан жылқы қудырған, Құлынын жолда тудырган, Жамбасынан отырған, Санама жұлдыз батырған. Бес тақа паршадан киген, Жеті рудан қол жиған, Әуелі Кұдай қалағай, Асылы нұрдан жаралған, Аксұңкардай түлеген. Тояты әбден қанған соң, Алыстан дұшпан аттанса, Кар, жаңбырдай бораған. Жақыннан дұшпан аттанса, Қарт бурадай жараған. Барғанда төре таныған, Қайтнанша қара қамаған! Қарасы мен төресі Қамап ақыл сұраган, Айдының Алатаудай бар еді, Қайратың Қаратаудай бар еді. Қарып пенен касірге, Сауып тұрған бие еді. Жетім мен жесірдің Айттырмай мұңын біледі Толарсактан кан келсе, Қажымай оран күледі.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Сульфатты таужыныс
Сульфатты тау жынысы - негізінен сульфаттардан тұрады. Сульфатты тау жынысытардың басым көпшілігі шөгінді түзілімдер болып, галогендік тау жынысытар тобына жатады. Олардың ішінде кеңінен тарағандары —ангидритит, гипсит, тастүз.
Дереккөздер
Санат:Геология
Любовиште (Благоевград облысы)
Любовиште (Любовище) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 23 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2820. Телефон коды — 07437. ЕКАТТЕ коды — 44625.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Мюон g−2
thumb|250px|Фермилабтағы g-2 сақтамалы-сақиналы магниті (storage-ring magnet), ол бастапқыда Брукхавенде g-2 экспериментіне арналған. Геометриясы сақинада өте біркелкі [[магнит өрісін қалыптастыруға мүмкіндік береді.]] Мюон g−2 (Muon g-2) — бұл Фермилабтағы мюонның аномальды магниттік дипольдік моментін 0,14 ppm дәлдікке дейін өлшеуге арналған бөлшек физикасы экспериментінің атауы, кезекте (12.04.2021) жасалу үстіндегі бұл эксперимент дәстүрлі стандартты модель үшін өте сезімтал сынақ болады. Сондай-ақ, ол мүлдем жаңа бөлшектердің бар екендігіне дәлел табуы да мүмкін.
Мюон - жеңіл электронға ұқсайтын, айналмалы магниттік қозғалысқа ұқсайтын әрекет. «G-фактор» деп аталатын параметр магниттің қаншалықты күшті екендігін және оның айналу жылдамдығын көрсетеді. G мәні 2 -ден сәл үлкен, сондықтан эксперименттің атауы осыдан шыққан. Бұл 2 -ден айырмашылық («қалыпсыздық») кванттық өріс теориясының жоғары ретті жүйесінен туындайды. G−2 -ні жоғары дәлдікпен өлшегенде және оның мәнін теориялық болжаммен салыстырған кезде физиктер эксперименттің теориямен сәйкесетінін анықтайды. Кез-келген ауытқу табиғатта кездесетін әлі ашылмаған субатомдық бөлшектерді көрсетеді.
Деректерді қабылдаудың үш кезеңі аяқталды (Run-1, Run-2 және Run-3), Run-4 қазіргі уақытта жалғасуда. Run-1 деректерін талдау нәтижелері 2021 жылы 7 сәуірде пайымдалды және жарияланды. Физиктердің айтуынша, бөлшектерге жүргізілген соңғы зерттеулер нәтижесі Стандартты модельге соғыс ашқандай болды, сондықтан кезектегі түсініктегі физиканы жаңарту қажет деп есептелді.
Мюон эксперименттері
thumb|CERN-дегі Мюон g−2 сақтамалы-сақиналы эксперименті. thumb|right|250px|G-2 сақинасы өзінің соңғы межелі орнына - Фермилабтағы эксперименттік залға (MC1) жеткізілді - 30 шілде, 2014 ж Алғашқы Мюон g−2 тәжірибелері Леон Ледерманның бастамасымен 1959 жылы CERN-де басталды. Алты физиктен құралған топ CERN-де синхроциклотронды қолданып, алғашқы тәжірибені жасады. Бірінші нәтижелер теориялық мәнге қатысты 2% дәлдікпен, содан кейін екінші нәтижелер 0,4% дәлдікпен 1961 жылы жарық көрді, демек, кванттық электродинамика теориясын растады.
Екінші эксперимент 1966 жылы жаңа топпен басталды, бұл жолы Протон-Синхротронмен, әлі де CERN-де жұмыс істеді. Нәтижелер бұрынғыдан 25 есе дәлірек болды және эксперименттік мәндер мен теориялық мәндер арасындағы сандық сәйкессіздікті көрсетті, осылайша физиктерден өздерінің теориялық моделін қайта есептеуді талап етті. 1969 жылы басталған үшінші эксперимент теорияны 0,0007% дәлдікпен растай отырып, 1979 жылы соңғы нәтижелерін жариялады. Құрама Штаттар 1984 жылы g−2 экспериментін қабылдады.
Мюон g−2 зерттеуінің келесі кезеңі Брукхафен ұлттық зертханасында ауыспалы градиент синхротронында өткізілді. Эксперимент CERN эксперименттеріне ұқсас түрде 20 есе дәлдікпен жасалды.
Фермилабтағы Мюон g−2
Фермилаб мюоның аномальды магниттік диполь моментін өлшеу үшін Брукхавен ұлттық зертханасында жүргізілген тәжірибені жалғастыруда. Брукхавендегі эксперимент 2001 жылы аяқталды, бірақ он жылдан кейін Фермилаб жабдықты сатып алды және сәйкессіздікті жоятын немесе оны стандартты модельден тыс физиканың эксперименттік бақыланатын мысалы ретінде растап дәлірек өлшеу (кіші σ) үшін жұмыс істейді.
Бөлшектер физикасы бұзыла ма?
thumb|left|200px|Кванттық өріс теориясы: Фейнман диаграммасы Глюон радиациясы 2021-жылы 7- сәуірде жарияланған Fermilab-тың Мюон g-2 експериментінің алғашқы нәтижесі жаңа физиканың дәлелін күшейте түсті. thumb|right|250px|Ферми ұлттық үдеткіш зертханасы - [[Иллинойс штатындағы Чикаго маңындағы америкалық Fermilab]] АҚШ Энергетика министрлігінің Ферми ұлттық үдеткіш зертханасындағы Muon g-2 экспериментінің бөлшектер физикасының стандартты моделі болжай алмайтын фундаметалды бөлшек Мюондардың көптен күткен алғашқы нәтижесін  көрсетті. Бұрын-соңды болмаған дәлдікпен жасалған бұл маңызды нәтиже стандарт моделге сәйкессіздікті растайды.
Жер бетінің әр шаршы метріне минутына шамамен 10 000 мюон жетеді; бұл зарядталған бөлшектер атмосфераның жоғарғы қабаттарындағы молекулалармен соқтығысатын космостық сәулелердің қосымша өнімі ретінде пайда болады. Релятивистік жылдамдықпен жүретін мюондар басқа атомдардың сіңуі немесе ауытқуы нәтижесінде әлсіремей тұрып, ондаған метрге тау жыныстарына және басқа заттарға ене алады. thumb|right|250px|805 МГц қосалқы-жұп ойыстар Электрондар сияқты миюндарда да теріс электр зарядқа ие және спин деп аталатын кванттық қасиет бар, магнит өрісіне орналастырылған кезде бөлшектерге ұсақ, тербелмелі шыңдар сияқты әсер етеді. Магнит өрісі неғұрлым күшті болса, миюон соғұрлым тез тербеледі.
Мюон электроннан шамамен 200 есе ауыр, Мюондар ғарыш сәулелері Жердің атмосферасына енген кезде табиғи түрде пайда болады, ал Фермилабтағы бөлшектер үдеткіштері оларды көп мөлшерде шығара алады. Электрондар сияқты, миюдар да ішкі магниті арқылы әрекет етеді. Күшті магнит өрісінде миюн магнитінің бағыты айналады, Ішкі магниттің күші мюоның сыртқы магнит өрісіндегі жылдамдығын анықтайды және оны физиктер g-фактор деп атайтын санмен сипаттайды. Бұл санды өте жоғары дәлдікпен есептеуге болады. thumb|right|250px|RFQ MEBT Фермилабтағы Мюон g-2 экспериментінің алғашқы нәтижесі осыдан жиырма жыл бұрын Брукхавен ұлттық зертханасында жүргізілген эксперименттің нәтижесін растап отыр. Екі нәтиже бірігіп, мюондардың Стандартты модель болжамынан алшақтайтындығының айқын дәлелдерін көрсетті.
1970 жылдары жасалған Стандартты модель - ғаламдағы барлық бөлшектердің қалай жүретіндігі туралы ең жақсы математикалық түсіндірме және мюоның тербеліс жиілігін өте дәлдікпен болжай алады. thumb|right|250px|Фермилабтағы 12 МВт клистрон Бірақ 2001 жылы Нью-Йорктегі Аптон қаласындағы Брукхавен ұлттық зертханасы мюондардың Стандартты модель болжағандарынан сәл тезірек тербелетін көрінеді.
20 жылдан кейін Фермилабтың Мюон g-2 эксперименті Брукхафен экспериментінің өзіндік нұсқасын жасады - және сол ауытқуды көрді. Зерттеушілер екі эксперименттің деректерін біріктіргенде, бұл сәйкессіздіктің ауытқуы шамамен 40000-ден 1-ге тең екенін анықтады, бұл қосымша бөлшектер мен күштердің миюнға әсер етуі мүмкін екендігінің белгісі.
Бөлшектер физикасының қатаң стандарттарына сәйкес, нәтижелер әзірге «жаңалық» емес. 1-ден 3,5 миллионға дейінгі мүмкіндікке жетпейінше, бұл шекті деңгейге жете алмаймыз.
Қазірдің өзінде, Фермилабтың нәтижелері физикалық бөлшектердің немесе қасиеттердің Стандартты модельден тыс бар екендігі туралы соңғы онжылдықтағы ең үлкен анықтаманы құрайды. Егер Стандартты модельмен осы келіспеушілік сақтала берсе, онда бұл жұмыс "Нобель сыйлығына лайықты", - дейді Брюссель Еркін Университетінің зерттеушісіне қатыспаған физигі Фрейа Блекман.
Стандартты модель - бұл ең табысты ғылыми теория, бұл ғаламның іргелі бөлшектерінің қалай жүретіндігі туралы керемет дәл болжам жасауға қабілетті. Бірақ ғалымдар модель толық емес екенін бұрыннан білген, оның үстіне тартылыс күшті қамтымайды және  күңгірт зат туралы ештеңе түсіндіре алмайды.
Дереккөздер
Санат:Фермилаб эксперименттері Санат:Бөлшек эксперименттері Санат:Зерттеу проектілері
Әрекетке қабілеттілік
Әрекетке қабілеттілік — заңды тұлғаның немесе азамат өз әрекеттерімен азаматтық құқыларды иеленуге және оны жүзеге асыруға, өзіне азаматтық міндеттер белгілеп, оларды орындауға қабілеттілігі. Азаматтық құқықта оны заңды тұлғаның, азаматтардың немесе жас өспірімдердің (14 жастан 18 жасқа дейін) Әрекетке қабілеттілігіне бөледі. Азаматтар толық әрекеттік қабілеттілікке 18 жастан бастап ие болады. Егер 18-ге толмаған азамат некеге тұратын болса, неке мемлекет халық-актілерін тіркейтін органда тіркелсе, онда ол азамат некеге тұрған кезден бастап әрекетке қабілеттілікке толықтай ие болады. Азаматтық заң қағидалары бойынша, егер заң құжаттарында өзгеше көзделмесе, азаматтардың әрекетке қабілеттілігіне шек қоюға болмайды.
Дереккөздер:
Қазақстан энциклопедия 1-том
Санат:Қабілет
Биіктаулық бедер
Дереккөздер
Санат:Жер бедері
Письмирь
Письмирь — Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы, Ульянов облысы, Самара облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Черемшан өзенінің оң жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қаржы қоры
Қаржы Қоры– экономикалық және қаржы қызметі нәтижесінде, жалпы ұлттық өнімнің жасалуы мен бөлінуі барысында құралатын ақшалай қаражат. Мемл. және шаруашылық жүргізуші субъектілер шоғырландырады және өндірісті қолдап, дамытады, халықтың әлеум. қажеттерін қанағаттандырады.
Петропавловка (Кугарчин ауданы)
Петропавловка — Башқұртстанның Кугарчин ауданындағы ауыл, Төменгі биккузин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 4 адамды құрады. Пошта индексі — 453338, ОКАТО коды — 80238855004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Тагбануа
Тагбануа (өз атауы - тагбаноа) — Филиппин аумағында тұратын жалпы саны 15 мың адамнан тұратын ұлт. Палаван аралының орталық және солтүстік бөлігінде қоныстанған.
Тілі
Тілі - тагбануа тілі. Диалектілері: апурауано (орталық), силангане (булалакаунос), тангдулане. Үнді әліпбиіне негізделген көне силлабикалық жазу сақталған (тагбануадан басқа).
Діні
Дінге сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі сенімдер.
Кәсібі
Негізгі кәсіптері теңізден балық аулау және теңіз қолөнері. Олар сондай-ақ қолмен атқарылатын егіншілікпен (күріш, тәтті картоп және басқа да түйнектер), аңшылық және терушілікпен айналысады.
Өмір салты
Елді мекеннің басшысы көсем (дато). Неке әдетте моногамдық, билокальды немесе неолокалдық болып табылады. Мұрагерлік екі жақты. Ерте жастан баланы атастыру, қалыңмал беру (банди) жиі кездеседі.
XX ғасырдың ортасына дейін бір немесе екі қабырғасы бар қадаларда орналасқан шатырлар кең таралған.
Дәстүрлі ерлер киімі – жамбасты жауып тұратын мата кесіндісі, талшықтардан тігілген алжапқыш, ал әйелдер киімі – саронг, қабықтан немесе шөптен тігілген қысқа белдемше. Солтүстікте қазіргі тагбануа висая костюмін, оңтүстігінде моро көйлегін пайдалануда. Зергерлік бұйымдар мен амулет кең тараған.
Дереккөздер
Санат:Филиппин этникалық топтары
Вырьела
Вырьела — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юла өзенінің оң жағалауынан 10 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Урахус
thumb|right|200px Урахус (Urасһus - зәр төгіс) - Туар сәтте бітеліп, орталық кіндік жалғамасына айналатын ұрықтың алғашқы зәр аққышы. Оның сақталуы зәр жылан көзін немесе киста дамуын тудырады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Ганьоа
Ганьоа (Gagnoa) — Кот-д’Ивуардың оңтүстігінде орналасқан қала. Әкімшілік орталығы Фромаже.
Тұрғыны
1998 жылғы санақ бойынша 107 124 адам бар. Адам санының жылдық динамикасы:
Дереккөздер
Санат:Кот-д’Ивуар қалалары
Кастельфранко-ин-Мискано
Кастельфранко-ин-Мискано (Castelfranco in Miscano) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Беневенто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1020 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 24 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 43 км² шамасында. Пошта индексі — 82022.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Giovanni Battista.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Әскер Балтабаев
Балтабаев Әскер (1938, Батыс Қазақстан облысы). 1957-1986 жылдары - Тущықұдық геологиялық барлау экспедициясының №3 партиясында бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, бұрғылау шебері. 1986-1990 жылдары - Шетпе гидрогеология экспедициясында бұрғылау шебері. 1990-1993 жылдары - «Ембімұнайгеофизика» тресінде бұрғышы. 1993 жылдан зейнеткер. 3-дәрежелі «Еңбек Даңқы» орденімен және медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Благодатное (Павлодар облысы)
Благодатное — Павлодар облысы Железин ауданы, Михайлов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Железинка ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 96 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 193 адам (94 ер адам және 99 әйел адам) болса, 2009 жылы 55 адамды (29 ер адам және 26 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Железин ауданының таратылған елді мекендері
Биіктаулық климат
Биіктаулық климат (Высокогорный климат) — атмосфера қысымы, ауа температурасы мен ылғалдылығы төмен мәнді, ауасы таза, Күн радиациясы (әсіресе ультракүлгін) қарқындалуы және сәуле шығаруы тиімді болып келетін биік таулар климаты. Тау басында температураның тәуліктік жүргісі төмен де, үстірттерінде жоғары болады; жауын-шашынның мөлшері биіктік пен жоталардың экспозициясына байланысты болып келеді.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Кампестри (Минас-Жерайс)
Кампестри (Минас-Жерайс) (Campestre (Minas Gerais)) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Посус-ди-Калдас экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 854 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 577,152 км² шамасында. Халық тығыздығы — 39,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1830 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Шолпан Ахметова
Шолпан Ахметова (15.11. 1951. Көкшетау облысы Қызылту ауданы Киров ауылы) - диктор. . Қыздар пединститутын бітірген (1973). Еңбек жолын Солтүстік Қазақстан облыстық "Николаевка" орта мектебінде мұғалім болып бастаған.
1975-82 жылдары Солтүстік Қазақстан облыстық телерадио комитетінде диктор, 1982-99 жылдары Қазақ радиосында диктор болып еңбек етті. Қазақтың халық композиторлары және Кеңес заманының атақты өнер адамдары жөнінде өз дауысымен жазылған көптеген хабарлар Қазақ радиосының "Алтын қорында" сақтаулы. Жоғары санатты диктор.
Дереккөздер
Санат: журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Санта-Чезареа-Терме
Санта-Чезареа-Терме (Santa Cesarea Terme) — Италиядағы коммуна, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Лечче провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3110 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 119 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 26 км² шамасында. Пошта индексі — 73020.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апулия елді мекендері
NGC 6565
Ашылуы
Бұл нысанды 1880 жылы 14 шілдеде Pickering Edward Charles астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6565 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 3-4.5, ESO 456-PN70, CS=19.5.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз)
С. Ахметова орындауында концерттік бағдарлама топтамсы
'''С. Ахметова орындауында концерттік бағдарлама топтамсы''' - "Қазақтелефильм" студиясының 2 бөлімді, қазақ тілінде, ақ-қара түсті фильм- концерті (1974). . Концерттік топтамада С.Ахметованың орындауында қазақтың халық әндері беріледі.
Дереккөздер
Санат: журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Крушовене (Плевен облысы)
Крушовене (Крушовене) — Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Долна-Митрополия қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 068 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5860. Телефон коды — 06554. ЕКАТТЕ коды — 40195.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Плевен облысының елді мекендері
Сессуа-ан-Монтуа
Сессуа-ан-Монтуа (Cessoy-en-Montois) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Провен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,26 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77068, пошта индексі — 77520.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 217 адамды құрады. Халық тығыздығы — 41,25 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Әрекетсіздік
Әрекетсіздік— адам бойындағы кемшіліктердің бірі, этникалық ұғым. Әрекетсіздік адамның еріксіздігін, жігерсіздігін, құндылық пен қажеттілікті жете түсіне алмайтындығын, жалқаулық пен енжарлық сияқты ұнамсыз сипаттарын білдіреді. Әрекетсіздіктің бір белгісі — мойны жұмысқа жар бермейтін еріншектік. Абай “еріншектік — күллі дүниедегі өнердің дұшпаны” деген. Әрекетсіздік ұнамсыз сипат ретінде адамның жұмыс істеу қабілетін тоқырауға душар етуімен бірге, оның ақыл-ойы мен санасының дамуына теріс ықпал етеді, әр нәрсенің, құбылыстың мән-жайын пайымдап түсінуіне кедергі жасайды.
Дереккөздер:
Қазақстан энциклопедия 1-том