cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кәрім Бензема
Ұлттық құрама
2015 жылы "Матье Вальбуэнаны бопсалады" деп айыпталып, құрамадан шеттетілді.
Сілтемелер
Санат:Франция футболшылары Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Олимпик Лион ФК ойыншылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Әл-Иттихад Жидда ФК ойыншылары
Хиллари Клинтон
Хиллари Диан Клинтон (туған тегі — Родэм, Hillary Diane Rodham Clinton; 26 қараша, 1947, Чикаго) — америкалық саясаткер, дипломат және заңгер. Америка Құрама Штаттарының Мемлекеттік хатшысы (2009–2013), Нью-Йорктен өкілдік еткен сенатор (2001–2009) және күйеуі Билл Клинтон президенттілігінің жылдарында (1993–2001) АҚШ Бірінші ханымы болған және 2020 жылдың қаңтарынан бастап Солтүстік Ирландияның Белфаст қаласындағы Куинс университетінің ректоры.
Демократиялық партияның мүшесі Хиллари Клинтон 2016 жылғы президенттік сайлауда партияның президенттікке кандидаты болды, Клинтон көпшілік дауысында жеңіске жетсе де, сайлаушылар алқасының дауысынан жеңіліп, сайлауда Дональд Трампқа жеңілді.
Өмірбаяны
Хиллари Родэм 1947 жылдың 26 қазанында Иллинойс штатының Чикаго қаласында дүниеге келген. Хиллари Методистердің отбасында бой жетті. Бастапқыда Хилларидің отбасы Чикагода тұрса, Хиллари үш жасқа толған кезде олар Парк-Ридж қаласына көшіп келді. Хилларидің әкесі Эллсворт Хью Родэм (1911—1993) шығу теги британдық, шағын бизнестегі (тоқыма өнеркәсібінде) табысты кәсіпкер болды.
Дереккөздер
Санат:АҚШ мемлекеттік хатшылары Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері Санат:Саясаттағы АҚШ әйелдері Санат:АҚШ сенаторлары Санат:Йель университеті түлектері Санат:АҚШ саясаткерлері
Құдабай Қостанаев
Қостанаев Құдабай (туған—өлген жылдары белгісіз) — этнограф. Перовск қалалық училищесін, 1894 жылы Ташкенттегі оқышулар семинариясын бітірген. Сол жылы Ташкентте «Перовск және Қазалы уездері қырғыздарының этнографиялық очерктері» деген еңбегі жарыққа шықты. Бұл еңбекте қазақ халқының ою–өрнектері, тұрғын үй құрылысы, көшу тәртібі, үйлену салты, зергерлік өнері, бала тәрбиесі, діні сөз болады. Қостанаевтың еңбегіне оқымыстылар: И. П. Остроумов, М. Ф. Катанов, А. Алекторов назар аударды. М. Ф. Катанов кітапшаны қайта бастыруды ұсынды.
IC 4750
IC 4750 — Тауыс шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 4750 Санат:Тауыс (шоқжұлдыз)
Б. з. д. 675 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 675 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 675 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
София Өтегенқызы Мақашева
София Өтегенқызы Мақашева (1923, Қызылорда қаласы– 13.6.2006, сонда) – дәрігер. КСРО денсаулық сақтау ісінің үздігі. Душанбе медицина институтын (1948) бітірген. 1942 – 45 жылдары Қызылорда қаласы ішкі істер бөлімінде жұмыс істеген. 1948 – 52 жылдары Шиелі, кейіннен Сырдария ауданы денсаулық сақтау бөлімдерінің меңгерушісі, Қызылорда қаласындағы медициналық училищенің директоры, 1952 – 82 жылдары облыстық денсаулық сақтау басқармасының бастығы. Мақашева Ленин орденімен, екі мәрте Еңбек Қызыл Ту, «Октябрь революциясы» ордендерімен, медальдармен марапатталған.
Сілтемелер
"Сыр елі энциклопедиясы"
Санат:Тұлғалар
Мүсінді қоңыз
Мүсінді қоңыз (Calosoma) — баркылдауық қоңыздар тұқымына жатады. Дене ұзындығы 15—35 мм, түсі ашық, жарқыраған. 40—қа тақау түрлері белгілі. Олар солтүстік жарты шарының коңыржай белдігінде таралған. ТМД кеңістігінде 14 түрі бар. Топырақ бетімен ағаштарды мекендейді; жыртқыштар. Қауіпті жағдайларда зәрлі сасық сұйық зат бөліп шығарады. Кейбір түрлері энтомофагтар ретінде пайдалы, мысалға сасық мүсінді қоңыз, ұзындығы 22—31 мм, ағаштарда көптеген көбелек түрлерінің жұлдызқұрттарымен қуыршақтарын құрғады. Бұл түр КСРО Қызыл кітабына енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Қатты қанаттылар
Ауыл шаруашылық техникасы
Дереккөздер
Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Санат:Техника Санат:Ауыл шаруашылығы
Степан Леонидович Гуржий
Степан Леонидович Гуржий 1973 жылы 15 шілдеде Татар АКСР Бавлы кентінде туған. Орыс.
Санат: Тұлғалар Санат:1973 жылы туғандар
Риновирус
Дереккөздер
Санат:Вирустар
Константин Михайлович Сергеев
Константин Михайлович Сергеев (1910 жылы 20 ақпанда (5 наурыз) Санкт-Петербургте дүниеге келіп, 1992 жылы 1 сәуірде дүниеден өткен) – орыс және совет балет солисті, балетмейстер және ұстаз.
1957 жылы КСРО-ның халық әртісі атағына, 1946, 1947, 1949, 1951 жылдары Сталин сыйлығы атағына ие болған. 1991 жылы Социалистік Еңбек Ері атағын алған.
Ленинград хореография училищесінің кешкі курсында оқыған. Студент кезінде И.Ф. Кшесин тобыда билеп бастаған. Училищесін бітіргеннен кейін 1930 жылы С.М. Киров атындағы ЛАТОБ-қа қабылданады.
1946 жылдан бастап балетмейстер болып жұмыс істейді. 1951-1955 және 1960-1970 жылдары Киров атындағы ЛАТОБ-та бас балетмейстер болады. Ұстаздық шығармашылығын 1930 жылдан бастайды, ал 1973 жылдан бастап Ленинград хореография училищесінде классикалық би мен актер өнерінен сабақ береді. Сонымен қатар Константин Сергеев шетелде де жұмыс істеген.
Аманат мал
Аманат мал - кедей туысқандарға көрсетілетін жәрдем түрі, өсімге (молайтып, көбейтіп өсіріп алуға) деп несиеге төл беру жорасы. Бұл үрдіс XIX ғасырдың бірінші жартысында практикаға енгендігі туралы Е.Бекмаханов жазады. Несиеге беруші мен оны алушы басқа куәгерлердің қатысуымен аманат малдың шарты туралы келіседі. Несиеге алған төл орнына келесі жылы екі жасар, үшінші жылы үш жасар мал қайтаруды мойнына алады. Несиені қайтармаған жағдайда зардап шегуші биге жүгінеді немесе жұмыс істеп, еңбекпенен қарызды қайтарады. Еңбекпен қарызды өтеуді сауын деп атаған.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Хиуаз
Хиуаз (2018 ж. дейін Дәшін) — Атырау облысы, Құрманғазы ауданындағы ауыл, Жаңаталап ауылдық округінің орталығы. Аудан орталығы Құрманғазы ауылынан батысқа қарай 16 км жерде.
Орналасуы
Еділ өзенінің Каспий теңізіне құятын тармақтары аралығындағы шөл белдемде орналасқан.
Тарихы
Хиуаз ауылының тарихы ХVIII-ғасырдан басталады. Бұрын бұл жер «Дархан» деп аталған. Мұнда қоныстанған тұрғындар негізінен мал өсіру, сауда-саттықпен, егін шаруашылығымен айналысқан. Дәшін (Хиуаз) ауылының қақ ортасымен Шарон өзені өтеді және оның кішкене салалары бар. Сондай - ақ солтүстігінде үлкен және кіші «Дархан» көлдері бар. Бұл ауылда қазақтың әншісі Мұхиттың әкесі Мерәлі правительдің ордасы (ставкасы) болған.
Атырау облысы әкімдігінің 2018 жылғы 27 ақпандағы № 40 қаулысы және Атырау облыстық мәслихатының 2018 жылғы 16 наурыздағы № 197-VI бірлескен шешімімен Дәшін ауылы - Хиуаз ауылына өзгертілді.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2811 адам (1382 ер адам және 1429 әйел адам) болса, 2009 жылы 3009 адамды (1495 ер адам және 1514 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері
Родопско (Кырджали облысы)
Родопско (Родопско) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6762. Телефон коды — 03651. ЕКАТТЕ коды — 62894.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Крив-Вагранский
Крив-Вагранский — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вагран өзенінің сол жағалауынан 112 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері
Вентоза-ду-Байру
Вентоза-ду-Байру (Ventosa do Bairro) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Меальяда муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1186 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,34 км² шамасында. Халық тығыздығы — 161,6 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авейру округінің елді мекендері
Жанғыш тақтатас
нобай| Жанғыш тақтатас — органикалық және минералдық заттардан тұратын жұқа қабатты шөгінді тау жынысы.
Суқоймаларының (көл, теңіз, т.б.) түбінде мақтаға ұқсас серне (коллоид) түрінде шөккен органикалық заттар нығыздалып минералдық заттармен араласады. Нәтижесінде, аумағы мыңдаған км²-ге жететін Жанғыш тақтатас түзіледі. Құрамындағы органикалық заттарда көміртек (56 – 82%), сутек (6,8 – 11,5%), азот (5%-ға дейін), күкірт (1,5 – 9%) және оттек болады. Түсі қоңыр, сарғыш қоңыр, сұрғылт. Нақышы жапырақты немесе шомбал. Термиялық өңдеу тәсіліне және органикалық заттардың (керогеннің) құрамына қарай Жанғыш тақтатастан әр түрлі заттар алынады. 200 – 350°С-қа дейін қызған кероген балқыма күйде болады. Оның құрамындағы заттарды еріткіштердің көмегімен ажыратады. Термобитумды 450°С-қа дейін қыздырса, ол ыдырап су, газ және шайыр бөлініп шығады: температурасы көтерілген сайын шайырдан метан мен сутек бөлінеді. Жанғыш тақтатас отын, энергетикалық, химиялық шикізат ретінде пайдаланылады, олардан түрлі битумдар, фармацевтик. шикізат, резина жұмсартқыштарын, зиянды жәндіктерге қарсы қолданылатын улы заттар, т.б. өндіріледі. Жанғыш тақтатасдың күлі аса бағалы тұтқыр зат ретінде құрылыс кірпішін және жылу өткізбейтін материал жасауда пайдаланылады. Қазақстанда Алтайда (Кендірлік), Сарыарқада, Каспий маңында Жанғыш тақтатастың кендері бар.
Дереккөздер
Санат:Шөгінді тау жыныстары Санат:Отын
Палестина-ди-Гояс
Палестина-ди-Гояс (Palestina de Goiás) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Оңтүстік Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Судуэсти-ди-Гояс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3317 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 320,683 км² шамасында. Халық тығыздығы — 2,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1968 жылы құрылған.
Санат:Гояс елді мекендері
Ахмет Елшібеков
Ахмет Елшібеков - 1901 жылы Қарағанды облысындағы Егіндібүлақ ауданында туған. Орыс-қазақ мектебінде екі жыл оқып, хат таниды. Семейдің баспаханасында әріп теруші болады. Губерниялық «Қазақ тілі» газетінде, «Қызыл Қазақстан» журналында, одан соң «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас Алаш») газетінде, «Пионер» журналында, «Жас қанат», «Еңбекші қазақ» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газеттерінде істейді. Орынбор рабфагінде оқиды, Бүкілодақтық журналистика институтын бітіреді. Одан кейінгі жылдары партиялық басылымдарда, майдан газетінде, Марксизмленинизм институтында, Көркем әдебиет баспасында жауапты-басшы қызметтерде болған.
Видз-Ю
Видз-Ю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лопь-Ю өзенінің оң жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 110 км-ді құрайды.
Ахмет Елшібеков
Отызыншы жылдары бірқатар фельетондар, әңгімелері және «Өмір сатысы» очерктер жинағы, 1956 жылы «Қаңбақ шал» ертегісі кітап боп шықты.
Видз-Ю
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ахмет Елшібеков
Шығармашылығы
Ол А.Барбюстің «Майлы күйе», Н.Гогольдің «Ив. Иванович пен Ив. Никифоровичтің араздасуы жайындағы повесть», М.Залканың «Тегеурінді тез», А.Немцовтың «Жер астындағы көлеңке» туындыларын, А.Чеховтың таңдамалы шығармаларының үш томын (аудармашылар үжымы), М.Шолоховтың «Тынық Дон» романының 2-кітабын (аудармашылар үжымы) қазақ тіліне тәржімалаған.
Видз-Ю
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ахмет Елшібеков
Жетістіктері
Қызыл Жұлдыз орденімен марапатталған.
Сейфуллин (Жылысу ауылдық округі)
Сейфуллин — Түркістан облысы Жетісай ауданы, Жылысу ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жетісай қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 24 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1010 адам (510 ер адам және 500 әйел адам) болса, 2009 жылы 1160 адамды (579 ер адам және 581 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жетісай ауданы елді мекендері
Динамо (футбол клубы, Самарқан)
«Динамо» Самарқан («Dinamo» Samarqand futbol klubi / «Динамо» Самарқанд футбол клуби) — Өзбекстанның Самарқан қаласындағы футбол клубы. 1960 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Самарқандағы "Динамо" стадионында өткізеді.
1992 жылдан бергі тарихында тек 1994, 1998, 2016, 2018 жылдары ғана бірінші лигада ойнады.
Жетістіктері
Санат:Өзбекстан футбол клубтары
Амандасу
Амандасу (Сәлемдесу) - инабаттылық пен әдепке қатысты қатынас нормасы. Байырғы қазақ дәстүрі амандасулардың әлеуметтік тегінен, байлығынан және жалпы өмірдегі алатын орнынан белгі беретін болған. Ертеде хан немесе ірі сұлтандарға төменгі таптағы адам екі қолын кеудесіне қойып және төмен қарай иілмесе, оларға жақындай алмаған. Ал егер ол қайырым ретінде оған қолын созса, онда ол бір тізерлеп жерге отырып, оның қолын екі қолымен қысады. Әлеуметтік дәрежесі орташа адам өзінің әміршісіне қолын кеудесіне қыспай, бірақ, басын иіп келген. Хан немесе күшті әмірші, өзінің қарауындағылардың сәлеміне жауап ретінде оның иығына қолын қойып, сыйластығы болса қолын қысып амандасатын болған. Егер ханды жолай кезіктірсе, онда жолда тоқтап тұрып, оның өтіп кетуін күтуі керек, әрі басын иіп, қолын кеудесіне қойып дауыстап сәлем беруі шарт. Қараша халық өкілі сұлтандарға сәлемдескенде тізесін бүгіп көбіне «Алдияр тақсыр!» деп сәлем берген. Билігі жоқ төрелер мен сұлтандардың сыртынан болса да ізеттілік көрсету өз дәрежесінде болмағанымен, әмірі күштілер алдында ізеттілік шаралары қатаң сақталды.
Дәрежесі тең, бірақ, жақын таныс емес адамдар бір-бірінің бір қолын алып қана амандасқан; ал таныстар (ер адамдар) бір-біріне екі қолдарын береді және сонан соң, екі жаққа алма кезек иық тірестіріп құшақтасады немесе керісінше бір-бірін кеуделеріне қысып құшақтайды. Мұндай қимылдар кездесу кезінде жасалады. Әйелдер де кездескенде жалпы қабылданған әдетті сақтаулары тиіс. Әлеуметтік жағдайлары тең әйелдер кезіккенде қол алыспайды (еш уақытта сүйіспейді), тек бірі екіншісіне жәй ғана иіледі. Егер аға сұлтанның әйелдерімен қарапайым әйелдер кезігіп қалса, қарапайым әйелдер жанарларын төмен түсіріп, ізет көрсетіп иіледі. Бірақ, ханша немесе белгілі сұлтан әйелін кездестіргенде қараша өкілі жанарын төмен түсіріп, иіліп, бетін сипап сәлемдесуі керек. Жас әйел жасы үлкен туыстарының алдында бір тізесін бүгіп, иіліп сәлем салады.
Қазақтар бір-бірімен жолыққанда бір-бірімен мал-жан аман ба? - деп сұрасқан. Мал аман ба? - деп сұрауы олардың тұрмыс-тіршілігі күнкөріс өзегі, шаруашылық қатынастарының негізгі құралы саналған төрт түлікпен тікелей қатысты болуына байланысты малды және отбасы туралы жөн сұрасу қалыптасқан нормаға айналған. Осылай сәлемдескенінен кейін ризашылықпен кішіден: «Мал-жаның аман ба?», - деп сәлем береді. Оған қалыптасқан дағдылы жауап: «Құдайға шүкір, өзіңіздің мал-жаныңыз аман ба?» — деп жауап береді. Қазақ «Жақсы сөз, жарым ырыс», деп ырымдап, әрқашанда «жақсы» деген. Ерлер арасында мұндай амандасу сөздер әйелдерге қатысты қолданылмайды, оларға тек «Сәлеметсіз бе?», — деп амандасады. Далада бір топ қазақтар екіншісімен ат үстінде кездесіп қалса, «Ассалаумағалейкүм» деп, оң қолын созып амандасып, сол қолын амандасушының оң иығына қояды. «Уағалейкүмсалам» деп аманын қабыл алып, қол алысады. Қазақтар қонаққа барғанда, киіз үйдің жанына жақындағанда аттан түседі, ал үй иесі қолғанат ересек балалары қарсы алып, аман-саулық сұрайды. Осы кезде әйел адамдар үй-ішін реттеп, кілем-сырмақтарын төр көрпешелерін төсейді. Келген мейманның өзі киіз үйге енгенде «Ассалаумағалейкүм» деп жалпыға сәлем беріп кіреді. Тіпті, баспанада адамдар жоқ болса да немесе әйелдер отырған жағдайда да «Ассалаумағалейкүм» деп шаңырққа сәлем беру әдет қалыптасқан. Сырдарияның төменгі бойы қазақтарында амандасудың да өзіндік дәстүрге бағынған рәсімі бар. Арал, Қазалы өңірінде ер бала, қыз бала да өзінен үлкендерге дауыстап сәлем бердік дейді. Келіннің беті ашылып, босаға аттаған күннен бастап, келін күйеуінің ағайындарына көрген кезде екі қолын алдына бір-біріне айқастырып қойып «Сәлем бердік», - деп дауыстап, өзі иіледі. Күйеуінің ағайындары жол-жөнекей кездескен күнде де осылай сәлем салады. Үлкендер келіннің сәлеміне «Көп жаса! Бақытты бол!» -деп жауап қайтарады. Бұл дәстүр келіндердің күйеуінің ағайындарына деген ізеттілігін білдіреді.
Жаман ырым болып саналғандықтан, ауылға алыстан атпен шауып келуге болмайды. Ауылға қонақ келгенде міндетті түрде аяңдап келіп, үй сыртына жақындағанда «сөйлес» деп дауыстайды. Үш қайталаудан кейін жауап болмауы қонақты қабыл алмағандығын білдіреді. Үй иесі немесе үй иесінің әйеліне қонақ «құдайы қонақ» деп жауап береді. Бұдан кейін үй иесінің шақыруымен үйге кіреді және келген қонақ әйел болса үйдің сол жағына, еркек болса оң жағына отырады. Егер, үй иесі өз қонағынан жасы үлкен болса, онда бірінші болып: «Амансыз ба?» деп сәлемдеседі, қонақ сұрағына жауап беріп, үй иесінен «Мал-жаныңыз аман ба?» деп сұрайды. Содан соң қонақ үйде отырғандардың барлығын аралап шығады. Ал әйел адамдарға жұмсағырақ: «Есенсіз бе?» - дейді, бұл «Деніңіз сау ма?» - дегенді білдіреді. Ал қыздарға айтқанда; «Қарағым», «шырағым» - деген сөздерді қосады.
Ұзақ уақыт көріспеген жандар немесе ұзақ сапардан келген адамның амандығымен қоса, жөншілігін сұрап, егжей-тегжейлі сұрасады. Алыстан келген адамға «алыстан алты жасар бала келсе, алпыстағы адам барып сәлем береді» деген ереже бар. Дегенмен, жасы мен жолы үлкен адамдарға сапардан келген адам өзі әдейілеп барып, сәлем беруі тиіс. Мұндай ізеттіліктің бірі сол әулеттің ертеден келе жатқан қара шаңырағына соғу міндет.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Порог-Ёль
Порог-Ёль (Порог-Йоль) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лемью өзенінің сол жағалауынан 34 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Гавриил Иванович Головкин
нобай|Головкин Гавриил Иванович Гавриил Иванович Головкин (1660 — 25.07.1734, Мәскеу) — орыстың мемлекет қайраткері, граф, Петр I-ге ең жақын адамдардың бірі.
1706 жылдан Посоль Приканцлер. 1718 жылдан сыртқы істер коллегиясының президенті. 1726-1730 жылдары Жоғарғы құпия советінің мүшесі. В.Л.Долгорукиймен бірге Австриямен одақ жасауды қолдады, Петр II өлгеннен кейін Анна Ивоновнаны қолдап, министрлер кабинетінің мүшесі болды.
Дереккөздер
Санат:1660 жылы туғандар Санат:25 шілдеде қайтыс болғандар Санат:1734 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:Ресей империясы дипломаттары Санат:Әулие апостол Андрей Первозванный орденінің иегерлері Санат:Қылышты Әулие Александр Невскийдің орденінің иегерлері Санат:Ақ қыран орденінің (Речь Посполита) иегерлері Санат:Ресей империясы сенаторлары Санат:Ресей империясы канцлерлері Санат:Головкиндер Санат:I Петр қарауындағылар Санат:Жоғарғы құпия кеңес мүшелері
Мёнихкирхен
Мёнихкирхен (Mönichkirchen) — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Нойнкирхен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 611 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 16,29 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — NK, ресми идентификациялық коды — 3 18 15.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Сен-Фришу
Сен-Фришу (Saint-Frichoux) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,33 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11342, пошта индексі — 11800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 224 адамды құрады. Халық тығыздығы — 35,39 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Бекет (Яя тармағы)
Бекет — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Яя өзенінің оң жағалауынан 157 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Мақпалкөл
Елді мекен:
Көл:
Тинарка (Майна тармағы)
Тинарка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Самара облысы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Майна өзенінің сол жағалауынан 47 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Куйбышев суқоймалары Камское Устье қала типті ауылдан Үлкен Черемшан өзендерін қоспағанда Куйбышев су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Голофитті қоректену
Голофитті қоректену ( ολο — «барлық» және — «өсімдік») - суда еріген органикалық заттар молекулаларын организмнің бүкіл денесімен сіңіріп алуы. Қоректенудің бұл түрі автотрофты организмдерге тән қасиет.
Дереккөздер
Санат:Биология
Молодёжное (Алёшин ауылдық округі)
Молодёжное — Қостанай облысы Меңдіқара ауданындағы ауыл, Алёшин ауылдық округінің орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Боровской ауылынан батысқа қарай 22 км-дей жерде, Тобыл өзенінің оң жағалауында орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1694 адам (937 ер адам және 757 әйел адам) болса, 2009 жылы 991 адамды (468 ер адам және 523 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1954 жылы тың және тыңайған жерлерді игеруге байланысты қаланды. 1954-1996 жылы астық өсіретін, Жангелдин атындағы кеңшардың орталығы болып келді. Оның негізінде Молодежноеда 1997 жылдан бірнеше шаруа қожалықтары құрылды.
Дереккөздер
Санат:Меңдіқара ауданы елді мекендері
Kcell
«Кселл» АҚ (KASE:KCEL) — «Activ» және «Kcell» бренді арқылы қызметтер ұсынатын GSM стандартындағы (900/1800), UMTS/WCDMA (2100 МГц), LTE(4G), LTE Advanced (700/800 МГц және 1700/1800 МГц) ұялы байланыс операторы. Компания 1998 жылы құрылды және Kcell бренді арқылы ұялы байланыс қызметін ұсынады, негізінен, корпоративтік сегментті көздейді, ал Activ көпшілік нарыққа бағытталған.
Тарихы
«Кселл» компаниясы 1998 жылдың 30 қыркүйегінде құрылды.
1999 жылдың 7 ақпанында — Kcell бренді, 1999 жылдың 9 қыркүйегінен бастап Activ бренді іске қосылды.
2004 жылы компанияның абоненттік базасы 1,5 миллион адамнан асты.
2007 жылдың желтоқсанында 6 миллионшы абонентпен толықты. Дәл осы жылы тұрғындарының саны 5000 адамнан асатын барлық елді-мекен осы байланыс желісімен қамтылды.
2009 жылы Kcell корпоративтік брендінің рестайлингі жасалды.
Kсell 2010 жылы өткізілген ОБСЕ Саммитінде және 2011 жылы VII Қысқы Азия ойындарында мобильдік байланыстың ресми операторы  ретінде таңдап алынды.
2011 жылы «Кселл» компаниясының 3G  желісі Қазақстанның 31 қаласында ашылды. Аймақ тұрғындарының 94% Kcell желісінің сигналымен қамтылды.
2012 жылдың желтоқсанында — компания акциясының (KCEL сауда жылы) KASE (Қазақстандық биржа қоры) және LSE (Лондон биржа қоры)  l  табысты листингі жасалды.
2013 жылы - Kcell «EMEA Finance» журналының нұсқасы бойынша «Орталық және Шығыс Еуропадағы ең үздік IPO» номинациясының жеңімпазы атанды.
2014 жылы – «Кселл» АҚ энергетикалық емес секторда елдегі ең ірі салық төлеуші ретінде алға шықты.
2014 жылдың мамыр айының соңында Kcell Қазақстандағы iPhone ресми дистрибьюторы болды.
2015 жылы - «Кселл» Алматыда бірінші Kcell Store фирмалық дүкеннің ашылғаны жөнінде жариялады. Дүкеннің жаңа форматы Kcell кеңесшілерінен клиенттердің  түрлі мобильдік құрылғылар мен қосымшалар туралы ақпарат алуына, сондай-ақ,  дүкен ішінде смартфондарды сатып алғанға дейін тест жүргізуіне мүмкіндік береді.
2016 жылы - «Кселл» Beeline Қазақстан компаниясымен (VimpelCom тобы) Қазақстанда  4G/LTE  қызметін бірлесіп іске қосу үшін желілерді өзара пайдалану жөнінде келісім жасасты. Бұл стратегиялық серіктестік екі оператор желісінің бірігіуі есебінен елдің ірі облыстарында Kcell компаниясының 4G/LTE  қызметін оперативті іске қосуына мүмкіндік береді.
2016 жылы «Кселл» АҚ ақпаратты ашып көрсету және айқындығы үшін Қазақстандық биржа қорының номинациясы берілді.
Меншік иесі және басшылық
«Кселл» АҚ TeliaCompany скандинавиялық телекоммуникация холдингінің [http://www.teliacompany.com. www.teliacompany.com.] құрамына енеді 2014 жылдан бастап Бас атқарушы директоры Арти Отс.
Қызметі
Қызметтің негізгі бағыты — ұялы байланыс және мобильді интернет қызметтерін ұсыну. Нарықтағы 19 жылдық жұмысы барысында компания желіні сигналмен қамту саласын үнемі кеңейтіп отырады.
2016 жылы «Кселл» АҚ 4G/LTE коммерциялық желісін өрістете бастады, Beeline Қазақстанмен 4G/LTE желісін бірлесіп құру туралы келісім нәтижесінде ол біршама тездетілді. Бұл келісім жоғары сапалы қызмет көрсету бойынша талап етілген күрделі шығынның бір мезгілде төмендеуіне және желіні өрістету процесінің қарқынды түрде үдеуіне мүмкіндік берді. 2016 жылдың желтоқсанының соңында «Кселл» 4G/LTE желісімен қамтылған Қазақстан тұрғындарының саны 35% жетті.
2017 жылдың бірінші жарты жылдығында 4G/LTE жылдамдығы жоғары мобильді интернетіне Риддер, Тараз, Түркістан, Қызылорда, Петропавловск, Шемонайха және Екібастұз қалаларының тұрғындары қосылды. 2017 жылдың 12 мамырынан бастап компания 4G+ (LTE Advanced) байланысын дамыта бастады.
2016 жылдың басында mobi (mobi TV, mobimusic, mobipress, mobikino, Bookmate) сызығы бойынша көңіл көтеретін OTT-сервисі дамытыла бастады.
NPS
Біз үшін 2016 жылы Briefза агенттігі жүргізген жүйелі зерттеулер (NPS – Қазастан ұялы операторлары абоненттерінің Бейілділік және Қанағаттану Индексін өлшеу жобасы) Activ  брендінің NPS тұрақты нәтижесін көрсетті және ол тұтынушылардың бейілдігі мен олардың қанағаттануы бойынша көшбасшы болып қалды. 2016 жылы Kcell брендінің орташа жылдық серпіні оңтайлы болды.
Корпоративтік-әлеуметтік жауапкершілік
"Кселл" АҚ 17 жылдан бері әлеуметтік жобаларды іске асырып келеді. Компания БҰҰ Ғаламдық келісімшартының мүшесі және төмендегі бағыттар бойынша әлеуметтік жобаларды іске асырып жатыр, олар:
•сандық кәсіпкерлік пен инновацияны қолдау
•салауатты және қауіпсіз қоғам құруға көмектесу
10 жыл бойы компания SMS қайырымдылық жобасын іске асыру үстінде, бұл жобаға компанияның кез-келген абоненті қатыса алады.
«Аяла» жекеменшік қайырымдылық қорының «Вдохнем жизнь»  жобасы Қазақстан ауруханаларының балалар  реанимация бөлімі мен перзентхана үйлеріне медицина жабдықтарын сатып алуға қаражат жинауға бағытталған. Қысқа нөмірі – 9962.
«Шұғыла» қоғамдық қорының «Рука помощи» жобасы бүкіл Қазақстан бойынша табысы аз отбасыларына, ата-ана қамқорлығынсыз қалған балаларға, жалғызбасты қарттарға және мүміндігі шектеулі мүгедектерге әлеуметтік көмек көрсету үшін ұйымдастырылды. Қысқа нөмірі – 9191.
«Добровольное общество «Милосердие» қоғамдық қорының «Подари детям жизнь» жобасы - қазақстан дәрігерлерінің күшімен көмектесу мүмкін болмаған балаларға Қазақстан шегінен тыс операция жасау үшін қаражат жинайды. Қысқа нөмірі – 9099.
«Добровольное общество «Милосердие» қоғамдық қорының «Аутизм победим!» жобасы - аутизм диагнозы қойылған балалардың әлеуметтік бейімделуіне көмектеседі. Қысқа нөмірі – 6486.
Сондай-ақ, «Қазақстан Республикасындағы Қызыл Жарты ай қоғамы» қоғамдық бірлестігінің 9777 қысқа нөмірі, оның мақсаты - Қазақстан Республикасы аймағында болған сұрапыл апат, техногенді апат және өзге төтенше жағдайлар салдарынан зардап шеккен табысы аз отбасыларына және азаматтарға қайырымдылық көмек көрсету, сонымен қатар, қоғам жарғысына сәйкес өзге іс-шараларға қатысу.
10 жылдан астам уақыттан бері «Кселл» компаниясы  «SpecialOlympicsKazakhstan» қоғамдық бірлестігінің бас серіктесі және  жыл сайын интеллектуалдығы шектеулі балаларға арналған «CampShriver» спорттық-сауықтыру лагерін ұйымдастыруға демеушілік жасайды. 2017 жылдың жазында лагерьде 70 бала демалды.
Сондай-ақ, компания 7 жылдан бері TED x Almaty конференциясының идеялық серіктесі болып келеді.
«Образование для всех» - бұл корпоративті әлеуметтік жауапкершілік стратегиясын іске асыруда ең басты артықшылық. Осы мақсатты іске асыру үшін компания Қазақстанда ОКЖА бойынша бірінші болып IT, бизнес және  телекоммуникация openu.kz саласында Қазақстанның жетекші ЖОО - ҚБТУ, AlmaU, SDU, Сәтпаев ат. ҚазҒЗТУ және Математика және математикалық үлгілеу институтының үздік профессорлары жүргізетін тегін онлайн-курсын іске қосты.
«DigitalLife» сандық мобильдік сауаттылық жобасын «Кселл» үшінші жылы жүргізіп келеді. Осы жобаның шегінде мобильді медиа, мобильді қауіпсіздік, мобильді білім, мобильді мемлекет, мобильді кәсіп саласында 230 тегін шеберлік кластарын, сондай-ақ,  егде адамдарды қосу үшін «Аташки, апашки и смартфон» сандық байланысу курсын  өткізді.
Компанияның қолдауымен қазақ тілін үйренуге тілек білдірушілер үшін тегін «Ситуативный казахский» мобильдік қосымша іске қосылды.
Ал «Ұлы Жібек жолы» тегін мобильдік қосымшасы ұлы жібек жолы заманына тарихи саяхат жасауға көмектеседі және б.э. дейінгі II ғасырдан бастап б.э. дейінгі XV ғасырдағы кезеңде Қазақстан аумағындағы Шығыс пен Батыс арасында керуен саудасының дамуын зерттеуге мүмкіндік береді. Бұл қосымша Қазақстан мен Орта Азия бойынша отандық және шетелдік саяхатшыларға, сондай-ақ, отан тарихын зерттеп жүрген барлық қазақстандық оқушылардың саяхат жасауын таптырмайтын көмекшіге айналып отыр.
«Кселл» 2017 жылы өткен 28-ші Бүкіләлемдік Қысқы Универсиадада ресми мобильді оператор ретінде таңдалып алынды. Компания спорт  объектілерінде желінің үзіліссіз жұмыс істеуін қамтамасыз етті және 4 мың еріктілер мен ұйымдастыру комитетін байланыспен қамтыды, сонымен қатар, қазақстандықтар мен қонақтардың  Универсиада жарыстары және белсенділік бойынша ақпарат алуы үшін бірыңғай анықтамалық байланыс орталығын ұсынды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстандағы байланыс
Алгоритмдік (есептеу) сенімділік
Алгоритмдік (есептеу) сенімділік (Алгоритмическая (вычислительная) надежность; algoritmic (calculation) reliability) — жұмыс істеу жағдайлары өзгерген кезде алгоритмнің (программаның) өз міндеттерін орындау қабілеті.
Дереккөздер
Санат:Компьютерлік техника
Рур (провинция Турин)
Рур (провинция Турин) (Roure) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 966 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 16 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 59 км² шамасында. Пошта индексі — 10060.
Артур Геворгович Алексанян
Артур Геворгович Алексанян (Արթուր Գևորգի Ալեքսանյան; 21 қазан 1991 жыл, Гюмри, Армения) — армениялық грек-рим балуаны, 2016 жылғы Олимпиада чемпионы.
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша балуандар Санат:Армения балуандары Санат:Күрестен Олимпиада чемпиондары Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері Санат:Армения Олимпиада чемпиондары Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Құрылтайшы акциялары
Құрылтайшы акциялары — акционерлік компаниялардың құрылтайшылары арасында белінетін және оларға кейбір артықшылықтар беретін акциялар. Құрылтайшы акциялары иелерінің үлесіне, әдетте, пайданың неғұрлым көп мөлшері тиеді.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Қуаныш Жұмабекұлы Дабысов
Дереккөздер
<References/>
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:1961 жылы туғандар
Ащы ермен
Ащы ермен (ащы жусан Artemisia absinthium)- күрделі гүлділер тұқымдасына жататын, жусан туысына жататын көп жылдық тамырсабақты шөптектес өсімдік. Қазақстанда жусан туысының 84 түрі өседі.
Жинау мерзімі
Жерүсті мүшесін(шөбін) жазда гүлдеп тұрған кезде 25см етіп кесіп алады, тек жапырақтарын гүлдемей тұрғанда жинайды, көлеңкелі жерде кептіріледі. Жуан сабағы бар жеріндегі шөбін жинамайды. Шөбін сақтау мерзімі 2 жыл.
Халық медицинасында қолданылуы
Ащы ерменді ата-бабамыз ертден-ақ әр түрлі ауруларға қолданған. Бастың сақинасына, аяқ-қол сырқырағанда буланған. Асқазан ауруына тұнбасын ішкен. Халық медицинасында:
1. Тамаққа тәбет ашуға; 2. Асқазан бүріп ауырғанда; 3. Аяқ астынан дене құрысып, қалтырап діріл пайда болғанда (лихорадка); 4. Әсіресе аяқтағы көктамыр бадырайып шығып білініп тұрғанда; 5. Қан жасушалары азайғанда; 6. Бауыр, көкбауыр ауырғанда; 7. Суық тигенде; 8. Ұйқы қашқанда; 9. Іштегі паразит құрттарды түсіруге және т.б. Ветеринария саласында қоюлау тұнбасын паразит жәндіктерді құрту үшін жағады. Күйіс қайыратын малдардың күйіс қайыруы бәсеңдесе ұнтағын ұнға, тұзға, суға араластырып береді.
Тұнбасын дайындау тәсілі
1 қасық шөбін 5 асқасық спиртке (1/5) салып 7күнге қояды. Дайын болған тұнбаны астан 30мин бұрын 15 тамшыдан күніне 3 рет ішеді. Судағы ерітіндісін дайындау үшін шөбінің 1 шай қасығына 2 стакан қайнап тұрған ыстық су құйып 20мин тұндырады. Дайын болғанда асқа дейін 30мин бұрын стаканның 1/4 бөлігіндей мөлшерде күніне 3 рет ішеді. Ерменнің дәрісін қабылдауды бір айдан асырмай арасында 1-2 апта үзіліс жасау керек.
Дереккөздер
Санат:Жусандар Санат:Күрделігүлділер Санат:Дәрілік өсімдіктер
Адельберт фон Шамиссо
Адельберт фон Шамиссо (Chamisso, Adelbert von) (1781–1838), толық аты-жөні Луи Шарль Аделаид де Шамиссо (Louis Charles Adélaïde de Chamisso) – неміс жазушысы, ақын, жаратылыстанушы. ХІХ ғасырдағы неміс әдебиетінің көрнекті тұлғаларының бірі
Ұлты француз бола тұра, неміс поэзиясы мен прозасының ұлы суреткерлерінің бірі болды. Германия тарихи әдебиетін қалыптастыру кезеңінде оның алатын орны бөлек. Поэзиясында саяси тақырыпты көтеріп, сөз өнері арқылы қоғамдағы реакциялық жат қылықтарға қарсы күрес жүргізді. Романтикалық әдеби жанрдың өрлеу кезінде Шамиссо да неміс әдебиетіне үлкен үлес қосты.
Шамиссоның өмірі
Француз ақсүйегі Адельберт фон Шамиссо 1781 жылы 30 қаңтарда Франциядағы Шампань провинциясындағы Шато-де-Бонкур жерінде граф де Шамиссо әулетінде дүниеге келеді. Граф де Шамиссоның шыққан тегі француздық лотарингтік дворяндар әулетінен болды. Балалық шағы осында өтеді. Шоқындыру кезінде оған Луи Шарль Аделаид де Шамиссо деген есім берілді.
1790 жылы Француз революциясы кезінде ордасы қиратылып, бар байлығынан айрылып, қысым көрген Шамиссо әулеті ұзақ уақыт көшіп-қонып жүрді. Бүкіл байлығынан айрылып, жанұясымен Германияға Берлинге жер аударылып, сонда тұрады. Пруссия жеріне тұрақтап қалғанша көптеген қиыншылықты басынан кешеді.
1789-1794 жылдардағы қоғамдағы өзгерістер жазушының шығармашылығына түбегейлі өзгерістер әкеледі. Мұқтаждық тауқыметін көп көрген ол ақсүйекке тән паңдықты тастап, өзін-өзі қамтамасыз етуге мәжбүр болды. Ол ағаш ұстасы, суретші болуға әрекеттенді. Зерттеуші А.С.Дмитриев оны «кедейленген француздық аристократ-эмигрант» деп атады. 1796 жылы Шамиссо «Пруссиялық патшайымның қол баласы» деген атаққа ие болды.
1798 жылы алғашқы әскери шені лейтенант атағымен ол пруссиялық әскер қызметіне түседі. Жеткіліксіз білімін толықтыру үшін ол қажырлықпен еңбектене бастайды. Неміс тілін жетік меңгеріп, неміс классиктері Гейне мен Шиллер, француз ағартушылары Вольтер, Дидро, Руссо, Гельвеций еңбектерін оқып үйренді. Берлин қаласында әдебиет, философиямен әуестенуші жастар қатарында «Поляр жұлдызы одағы» қоғамдастығын құрды. Бұл қоғамдастықта Карл Август, Варнаген фон Энзе, Гофман, Шамиссо, Юлиус, Эдуард Гидцит секілді әдебиетші, философтар болған. 1801 жылы Шамиссоның жанұясы Францияға қайта оралады, ал жазушы әскери қызметін жалғастырып, Германияда қалады. Әскери қызмет оған ұнамайтын және мұнда ол өзін жалғыз сезінетін.
1815 жылы ғылымдағы ең маңызды мақсатының бірін жүзеге асырудың сәті түседі. Граф Румянцевтің жабдықтауымен, орыс капитаны Коцебудың жетекшілігімен экспедицияға шыққан «Рюрик» атты орыс кемесінен жер шарын жүзіп өту үшін шақырту алады. Шамиссо бұл ұсынысты қабыл алып, 3 жыл бойына (1815-1818) африкалық аралдарды, Оңтүстік Американы, Сібірдің жартысын, одан соң Солтүстік Американы, Полинезиялық аралдар мен Капландияны көреді. Бұл сапар тек қана ғылыми мақсатта болды. Осы сәттен бастап Шамиссоның Ресейге қызығушылығы оянады. Экспедиция кезінде Шамиссо оқымысты ғалым ретінде көптеген аралдардағы адамдардың өмірін, әдет-ғұрпын, тұрмыс-салтын зерттейді. Беймәлім өсімдіктерді табады, құстардың, теңіз жәндіктерінің құрылысын зерттейді. Бірақ капитан Коцебу Шамиссоның ғылыми ізденістеріне барынша кедергі жасап бағады. Коцебу кейіннен өзінің саяхатын жазу барысында Шамиссо еңбектерінің тек үзінділерін ғана, соның ішінде ботаникалық, зоологиялық, гавай тілі туралы лингвистикалық зерттеулерінің үзінділерін ғана жариялайды. Бұл сапардағы ғылыми ізденістерін Шамиссо толық күйінде тек 1836 жылы ғана жариялады.
1818 жылы Шамиссо Берлинге оралып, сонда түбегейлі тұрақтауды ұйғарады. Отанына арнап толғанысқа толы өлеңдер жаза бастайды. Шамиссоның жасаған саяхаты оның ғылыми ортада даңқын асыра түсті. Көп ұзамай Шамиссо Берлин қаласындағы Шенеберг ботаникалық бағының адъютанты қызметіне тағайындалып, 1818 жылы Берлин университеті атынан «философия ғылымдарының құрметті докторы» атағы беріледі. Осы жылы үйленеді. Шамиссо өсімдіктанумен де, әдебиетпен де айналысады. Өзінің тамаша өлеңдерінің біразын жариялайды. 1837 жылы Шамиссоның әйелі қайтыс болады. Бұл трагедиядан кейін Шамиссо ботаникалық бақтан мүлде кетеді. Шамиссо 1838 жылы 21 тамызда дүниеден өтеді.
Шамиссо шығармашылығы
1801 жылы өз қаражатымен «Музалар альманахы» атты алғашқы жинағын жарыққа шығарады. Бұл еңбекке Фихте, Август Вильгельм, Шлегель жоғары баға беріп, оң сапар тілейді. Альманахтың бірінші санында «Фауст» шығармасы жарық көреді. Шамиссо Гетенің ықпалымен сәл ғана өзгеріс енгізудің арқасында «Фауст» шығармасын жазып көпшілік арасында сүйіспеншілікке бөленеді.
«Фауст» шығармасынан бөлек оның лирикалық өлеңдері, эпиграммалары мен Новалиске еліктеумен жазған философияға толы «Адельберг мысалы» бар. Пруссиядағы әскери өмірі оған айтарлықтай жеңілдік әкелмеді. Соның әсері болу керек Шамиссо өз еңбектерінде еркіндікті көп сөз етеді. Шамиссо қызмет еткен Гемельн қаласының Наполеон әскерінен жеңіліс табуы, оны әскери қызметтен босатты. Сөйтіп, 1806 жылы отставкаға шығып, екі жыл бойы Франция мен Германия жерлерін аралап, екі жылдан кейін Вандейдегі Наполеонвиллдегі гимназияда мұғалімдік қызметке ие болады. Бірақ екі жылдан соң бұл қызметінен айрылып қалады.
1810 жылы Парижге келіп, А.В.Шлегельмен, де Сталь ханыммен танысады. 1811 жылдың жазын Женева көлінің жағасында, Коппэде де Сталь ханымның имениесінде өткізеді. Мұнда Шамиссо жаратылыстану ғылымдарын, бірнеше тілдерді оқып, игереді. Берлинге қайта оралған соң, Шамиссо медицина университетінің студенті болып жазылып, ботаника мен зоологияны оқып, үйренеді. Сонымен бірге, оқырман қауымның қызығушылығын туғызған лирикалық өлеңдерін баспа бетінде жариялап отырады.
1813 жылы «Петер Шлемильдің ғажайып оқиғасы» атты романтикалық ертегісін (прозалық туынды) жазады. Ертегінің негізгі кейіпкері байлық үшін өз көлеңкесін сатып, кейін оны қайтарып алу үшін бүкіл әлемді шарлап, тек ғылыми жұмыспен айналысу арқылы жаны тыныштық тапқан жан болды. Аталған ертегі немістер мен француздар арасындағы азаттық үшін болған соғыс жылдарында жазылды.
Шамиссоның өзінің жеке шығармашылығын ғана емес, бүкіл неміс әдебиетін жаңа бағытқа жетелеген «Көктем», «Кеш», «Диірменші әйел» атты туындылары бар. 20-жылдары елдегі феодалдық реакцияның шиеленісуі Шамиссоның Берлинде толық тұрақтауымен тұспа-тұс келді. Осы кезде Шамиссо, Гейне, Берн, Платеннің туындыларынан демократиялық бетбұрысты байқауға болады. Уақыт әдеби бағыттың жаңа формасын талап етті. Демократиялық қозғалыстың шиеленісуі Шамиссо шығармашылығына әсер етпей қоймады. 20-жылдан бастап өмірінің соңына дейінгі шығармаларында қара халықтың мұңын мұңдаушы, жан айқайын жеткізуші, бір сөзбен айтқанда халық жанашыры болды. Әсіресе, оның «Бонкур қорғаны» атты лирикалық өлеңі оқырмандарын бей-жай қалдырмады. Бұл өлеңде Шамиссо өзінің балалық шағы өткен, ата-бабасы мекен еткен Бонкур қамалы тұрған жерді соқасымен жыртып жүрген шаруаны ақын қуанышпен құшақ жая қарсы алады. Негізі ақын әрбір ұсақ-түйек дүниелерге дейін суреттеп жазады. Мысалы, биік мұржалар, тас көпірлер, қақпалар, мүрделер т.б. Алайда бұл сюжеттерден оның өткен өміріне деген өкінішін байқай алмаймыз.
Шамиссоның «Кәрі патша», «Жайсыз ауа-райы», «Наполеонның өлімі», «Түс» атты сонеттері бар.
Ақын 1832 жылы «Неміс музасының альманахы» баспасын басқарады. «Музалар альманахында» 40-жылдары революциялық-демократиялық поэзияның көрнекті өкілі Ф.Фрейлиграт та өз өлеңдерін шығарып отырған. Бұл кезеңде Шамиссо ақын-романтиктерден оқшаулана бастайды.
1837 жылы Шамиссо ақын ретінде жоғары бағалаған және онымен таныс болған Гейненің портретін «Альманахта» шығарғысы келеді. Бірақ бұл ойы іске аспайды. Себебі, Гейне «Романтикалық мектеп» атты шығармасында шваб мектебінің консервативті-эпигондық позицияны ұстанған ақындары жайлы теріс көзқарасын білдірген еді.
Шамиссо «Немістің ұлттық ертегілері» атты балладасында халықтық аңыздарды өңдеп, оған әлеуметтік сипат береді. Оның саяси-әлеуметтік көзқарастары «Бонкур қамалында» (1827) көрініс табады. Шамиссо реставрация кезіндегі саяси жүйеге теріс көзқараста болады. Ол буржуазиялық-демократиялық позицияны ұстанады.
Шамиссо лирикасы
Шамиссо – лирик ақын. Оның алғашқы өлеңдер жинағы 1831 жылы жарыққа шықты. Шамиссо лирик ақын ретінде неміс әдебиетіндегі мықты ақындардың бірінен саналады. Оның барлық өлеңдері бостандыққа деген сүйіспеншілікке, кедейлер мен жарлыларға аяушылық сезімге толы болды.
Шамиссо бұрын неміс лирикасында болмаған күнделікті өмір, отбасы тақырыбына «Әйел махаббаты мен өмірі» атты циклі (1830), «Өмірдің көрінісі мен өлеңдері», «Тырна» (1832); әлеуметтік жағынан төменгі сатыдағы адамдар тақырыбына «Кедей және оның иті» (1829), «Жесір әйелдің дұғасы» (1831), «Кір жуушы кәрі әйел» (1833), «Кір жуушы кәрі әйел жайлы екінші өлең» (1838), бостандық үшін күрес және сол жолда күрескен ерлер тақырыбына («Войнаровский», «Бестужев» секілді бостандық үшін күрескен ерлерге арналған өлеңдер) өз өлеңдерін арнады.
Шамиссоның саяси лирикасына Реставрация тәртібіне қарсы жазылған «Түнгі қарауылдың жыры», «Бонкур қорғаны»; қорқақ неміс бюргеріне арналған «Француз әні» атты сатиралық өлеңдері жатады. Ақын байрондық тақырып – грек елінің ұлт-азаттық қозғалысына да үн қосты. Бұл тұрғыда жазылған «Хиос», «Лорд Байронның соңғы махаббаты» атты туындылары бар.
Ақын 20-жылдың басы мен 30-жылдың аяғында реалистік тенденцияға бет бұрды. Бірақ сол кездегі Германиядағы дамымаған қоғамдық қатынастардың әсерінен ол өз шығармаларында айтылған шыншылдықтың пісіп-жетілуіне қол жеткізе алмады. Бұл замандағы неміс әдебиеті сол кездегі француз, ағылшын әдебиетіне қарағанда, сыншыл реализмді көтере алмады, оның кең тарауына жол бермеді.
Шамиссо неміс демократиялық поэзиясында «Жесірдің табынуы», «Кедей мен оның иті», «Кір жуушы кәрі әйел» атты өлеңдері арқылы бірінші рет кедей-кепшіктердің тұрмыс-тіршілігін басты назарға алды. Бұл тұрғыдан оны жаңашыл ақын деуге болады. «Кедей мен оның иті» өлеңін Карл Маркс жатқа оқыған. Кедей өмірінде басқа ештеңесі жоқ бейшара еді. Иті үшін төленетін салықты төлей алмағандықтан, оны өлтірмекші болады. Кедей шарасыздықтан өзіне-өзі қол жұмсайды. Өлеңнің негізгі идеясы – оқырманның аяушылық сезімін ояту, қарапайым халық пен оның мұқтаждығына оқырман назарын аудару. «Кір жуушы кәрі әйел» өлеңі –әлеуметтік тақырыптағы ең көрнекті өлеңдердің бірі.
«Войнаровский» және «Бестужев» («Жер аударылғандар» деген атпен біріктірілген) туындылары – Шамиссо шығармашылығындағы лиро-эпостық  жанрда жазылған өлеңдері. «Жер аударылғандар» атты поэмасын орыс оқырмандары жақсы біледі. Өйткені Германиядан өз шығармалары үшін лайықты, қаһарман кейіпкер таба алмаған Шамиссо орыс декабристеріне назар аударады. Бұнда Сібір жерін аралаған неміс оқымыстысы Адольф Эльман Бестужевпен танысқандығын әңгімелеп береді. Сібір жеріндегі Войнаровскийдің Миллермен кездесуі – бірінші бөлімнің негізі. Шамиссо Войнаровскийді жазғанда лиро-эпостық тұрғыда жазады. Екінші бөлім Эрманның Бестужевпен кездесуін арқау еткен Войнаровский әңгімесінде туған жерінің бостандығы үшін Сібірге жер аударылуы, сүйікті жарының қайтыс болуы, міне, осылардың бәрінен кек алатын кез келді деп есептейді. Орыс декабристерінің тағдыры Шамиссоға Батыс Еуропадағы демократия тағдырына ұқсас болып көрінді. Орыс мәдениетіне зер салуы оның аудармамен айналысуына зор әсер етті. Шамиссо өз шығармашылығында аудармашылықпен де айналысты. Ол А.С.Пушкиннің «Қарға, қарғаның досы» және орыстың әзіл өлеңі «Шемякин соты» атты шығармаларын сәтті аударады. Ал француз тілінен өзінің сүйікті жазушысы Беранже шығармаларын аударды. Шамиссо кездейсоқ оқиғаларды, халықтың арасында көп айтылып жүрген сюжеті қызық әңгімелерді, анекдоттарды, тіпті қылмыстық жағдайлардан материалдар жинап, оны әдеби тілмен өңдеп, көпшілікке ұсына білді.
Шамиссоның өмірі мен шығармашылығын сөз еткенде оның қалам тербеген тақырыптарының әлі күнге маңызды, мағыналы екендігін байқалады. Әдебиетте қай жанрды қолданса да, өте әдемі әдіспен шебер суреттейді. Немістің әдебиет тарихын қалыптастыруда оның алар орны бөлек. Шамиссо неміс әдебиетіне үлкен үлес қосты. Өмір бойғы ізденімпаздық пен еңбекқорлықтың арқасында ол өлмес мұра қалдырды.