cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сен-Вран
Сен-Вран (Saint-Vran) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Динан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 28,12 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22333, пошта индексі — 22230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 736 адамды құрады. Халық тығыздығы — 26,17 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сент-Андре-де-Дубль
Сент-Андре-де-Дубль (Saint-André-de-Double) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 27,61 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24367, пошта индексі — 24190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 159 адамды құрады. Халық тығыздығы — 5,76 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Кларенс Зеедорф
Кларенс Зеедорф (, толық аты Clarence Clyde Seedorf; 1 сәуір 1976 жыл, Парамарибо, Суринам) — нидерланд футболшысы және жаттықтырушысы. Депортиво Ла-Корунья клубының бас бапкері. Карьерасында "Аякс", "Реал", "Милан" секілді клубтарда ойнап УЕФА Чемпиондар Лигасын үш түрлі клуб сапында ұтып алған жалғыз футболшы.
Өмірбаяны
Карьерасының көп бөлігін "Милан" клубында өткізген. "Милан" сапында он жылдай алаңға шығып, 2012 жылы Бразилияға кетті. "Ботафого" сапында екі жылдай ойнап, 38 жасында футболшылық ғұмырын аяқтады. Бірден бапкерлік ғұмырын бастады да, ең әуелі "Миланды" жаттықтырды. 2018 жылдың басынан бері Испанияның "Депортиво" клубын баптайды.
Клубтық
Аякс
Реал Мадрид
Милан
Сілтемелер
Санат:Нидерланд футболшыларыСанат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Милан ФК ойыншылары Санат:Аякс Амстердам ФК ойыншылары Санат:Интернационале ФК ойыншылары Санат:Сампдория ФК ойыншылары Санат:Парамарибода туғандар Санат:Шэньчжэнь ФК жаттықтырушылары Санат:Нидерланд футбол жаттықтырушылары Санат:Милан ФК жаттықтырушылары Санат:Депортиво Ла-Корунья ФК жаттықтырушылары Санат:Ботафого ФК ойыншылары
Богданово (Бургас облысы)
Богданово (Богданово) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 8337. Телефон коды — 055504. ЕКАТТЕ коды — 4621.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Рикевир
Рикевир (Riquewihr) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Рибовилле округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,04 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1232 адамды құрады. Халық тығыздығы — 72,3 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Елемес Өтеулиев
Елемес Өтеулиев (1933-1982, Атырау облысы) - мұнайшы.
№19 Доссор кәсіптік училищесін бітірген (1951).
Октябрь Революциясы, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен, медалдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1933 жылы туғандар Санат:1982 жылы қайтыс болғандар Санат:Атырау облысында қайтыс болғандар Санат:Доссор кәсіптік училищесі түлектері Санат:Мақат мұнай кәсіпшілігі Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Бақырғани кітабы
thumb| alt=A.|left
“Бақырғани кітабы” — түркі тілдес халықтардың 12 ғасырдан сақталған сопылық ағымдағы әдеби ескерткіштердің бірі. Авторы, сопылық ағымның ірі өкілі — Сүлеймен Бақырғани. Бақырғанидың сопылық мазмұндағы хикмет-өлеңдері кезінде ұлан-ғайыр Қыпшақ даласы мен Орталық Азияның түркі тілдес халықтарының арасында кеңінен тарағаны тарихтан жақсы мәлім болғанымен, ақын мұрасы тек 19 ғасырда ғана толық жинақталып, Қазан және Ыстамбұл баспаларынан “Бақырғани кітабы” деген атпен бірнеше рет (1846, 1877, 1882, 1898 жылдары) басылып шықты. “Бақырғани кітабы” — бес бөлімнен тұрады.
“Бақырғани кітабының” басты идеясы — оқырманын ізгілікке, имандылыққа, рухани тазалыққа үндеу. Ақынның айтуынша, әрбір адам рухани тұрғыдан кемелденген дәрежеге жетуі үшін Алланы (Хақты, абсолюттік рухты) толық танып-білуі тиіс. Ал, бұл биік мақсатқа жетуі үшін адам алдымен төрт асудан сүрінбей өтуі керек. Олар: шариғат (ислам заңдары мен әдет-ғұрыптарының жинағы), тариқат (сопылық ағымның идеясы, мұрат-мақсаты), мағрифат (мұсылмандықтың қағида-шарттарын танып-білу) және хақиқат (Хаққа жақындау). Бұл рухани асулардың бірі екіншісіне өту үшін қажетті басқыш болып табылады. Сондай-ақ осы төрт басқыштың әрқайсысы он мақамнан (тоқтамнан) тұрады. Аталған төрт сатының (басқыштың) қырық мақамын толық танып-біліп, жақсы игерген адам ғана Алланың (ақиқаттың) дидарын көруге мүмкіндік алады. “Бақырғани кітабы” жырларында сопылық идеяның негізгі қағида-шарттарына, сонымен бірге, адамның қоғамда атқаратын қызметіне гуманистік тұрғыдан түсінік беріледі. “Бақырғани кітабы” Алла сыйлаған өмірдің ләззатынан безбеуге, махаббат қызығын көруге, ғылым мен өнерді меңгеруге үндейді. Адамды сүю арқылы құдайды сүюге болатыны жырланған. “Бақырғани кітабының” “Бибі Мариям” атты бөлімінде пайғамбарлар, әулие-әнбиелер, әлемнің жаратылысы, т.б. туралы жазылған сопылық-дидактикалық сарындағы жырлар қамтылған. Мұнда Ғайса пайғамбар өз анасы Мариям бибімен өмір мен өлім, мейірімділік пен зұлымдық, жақсылық пен жамандық жайында әңгімелеседі. “Бақырғани кітабы” оқырман қауымды имандылыққа, ізгілікке, құдайға құлшылық етуге шақырады. .
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Әдебиет
Берковица (Монтана облысы)
Берковица (Берковица) — Болгариядағы қала. Монтана облысына қарасты Берковица қауымының құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 768 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3500. Телефон коды — 0953. ЕКАТТЕ коды — 3928.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Монтана облысының елді мекендері
Элой-Мендис
Элой-Мендис (Elói Mendes) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Варжинья экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 161 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 499,5 км² шамасында. Халық тығыздығы — 38,37 адам/км².
Тарихы
Қала 1911 жылы құрылған.
Харингзее
Харингзее (Haringsee) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Гензерндорф округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1171 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 27,11 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GF, ресми идентификациялық коды — 3 08 25.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Бройер саналады.
Альтенфельд
Альтенфельд (Altenfeld) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Ильм ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1162 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17.02 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 70 002. Муниципалитеттің басшысы — Петер Грим.
Белокаменка (Глубокое ауданы)
Белокаменка — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Белоусов кенттік әкімдігі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Глубокое кентінің солтүстік-шығысында 6 км-дей жерде.
NGC 2259
NGC 2259 — Monoceros шоқжұлдызында орналасқан II2p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Белокаменка (Глубокое ауданы)
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 583 адам (266 ер адам және 317 әйел адам) болса, 2009 жылы 502 адамды (243 ер адам және 259 әйел адам) құрады.
NGC 2259
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Белокаменка (Глубокое ауданы)
Дереккөздер
Санат:Глубокое ауданы елді мекендері
NGC 2259
Ашылуы
Бұл нысанды 1787 жылы 1 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2259 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 492.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз)
Есбол Жамалбек
Есбол Жамалбек (17.5.1934 ж.т., Түркістан облысы Түлкібас ауданы Кершетас ауылы) – ауыл шаруашылық ғылымдарының докторы (1992).
Ғылыми еңбектері
Негізгі жұмысының ғылыми бағыты – Түркістан облысы Мақтаарал ауданының топырақ-мелиоративтік жағдайын зерттеп, оны екінші сорланудан құтқару жолдарын қарастыруға арналды.
Қос суперфосфат
Қос Суперфосфат – фосфорлы тыңайтқыштардың байытылған түрі. Оны табиғи фосфаттарға фосфор қышқылын қосу арқылы алады, химиялық формуласы Са(Н2РО4)2. Жай суперфосфатта өсімдікке сіңімді 14 – 19% Р2О5 болса, ал байытылған қос суперфосфатта 42 – 45%. Әдетте қос суперфосфат түйіршік және майда ұнтақталған түрде дайындалады. Қазақстанда фосфор тыңайтқыштарының, соның ішінде қос суперфосфаттың басым бөлігі Тараз, Қаратау қалаларындағы зауыттарда дайындалады.
Пайдаланған әдебиетттер
Санат: Химия
IC 2644
IC 2644 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 2644 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Позера (Солтүстік Гбача тармағы)
Позёра — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік Гбач өзенінің сол жағалауынан 1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Химиялық-спектрлік әдістер
Химиялық-спектрлік әдістер. Элементтердін іздерін сандық талдауда жүргізілетін әдістердін сезімталдығына қойылатын талап артқанмен, бұл мәселе әлі түбегейлі шешілген жоқ. Бұл бағыттағы аналитикалық химия жұмысын үлкен екі топқа бөлуге болады: біріншісі - құрамдас бөліктердің бөлінуі мен оның концентрациялануы, екіншісіне талданатын сынаманың құрамдас бөліктерін анықтау жатады. Осы екі топтың өзара түйіскен шегінде химиялық-спектрлік әдіс сияқты буданды әдіс пайда болады. Анықтаудың байыту және жабдық әдістерінің үйлесуі анықталатын элемент ізін айқындап, сезімталдығын бірден үшке дейінгі аралықта жоғарылатады. Бөлу және байыту кезінде бәрінен жиі қолданылатындар: экстракция, дистилляция, тұнбалау, сорбциялық және электрохимиялық, балқыту мен буландыру әдістері. Аналитикалық химияда осылардын арасындағы концентрациялаудың орны ерекше. Әдетте, аналитикалық цикл сынаманы таңдап алудан бастап, оны анықтауға эзірлеу және өздігінен анықгау және нэтижені өңдеу сияқты жүмыстарды камтиды. Концентрациялау - сынаманы дайындап, талдауға әзірлеу кезеңінің бір бөлігі ғана. Концентрациялау көптеген анықтау әдістерінің мүмкіндігін кеңейтіп, матрицалық эффектіні болдырмау жолдарын қамтамасыз етеді. Матрицаны (негіз) аулақтату және концентрациялау бірыңғайға келтірілген салыстыру үлгілерін қолдануға мүмкіндік береді.
Аспаптар және талдауды орындау техникасы
thumb Спектрлік приборларды инфрақызыл, көрінетін, әсіре күлгін сияқты спектрлік аймактар бойынша бөледі, сондай-ақ диспергирлеу элементтердің типіне қарай: плазмалы приборлар, дифракциялы тор приборлары болып бөлінеді. Спектрді тіркеу тәсіліне қарай олар спектрографтар (спектрді суретке түсіру), спектроскоптар (окулярді пайдаланып спектрді көзбен көру), монохроматорлар (екінші саңылау арқылы спектрден қажетті учаскені бөліп алу), фотометрлік приборлар (спектрді фотометрлік тіркеу). Қазіргі кезде квантометр деп аталатын әр түрлі фотоэлектрлік приборлардың түрліше жүйелері бар. Соңғы кезде өндірістік және ғылыми зерттеу ауқымының өсуіне байланысты атомдық-эмиссиялық спектрлік талдауға арналған отандық құрал-жабдықтар көптеп шығарыла бастады. Әсіресе, спектрді фотоэлектрлік тіркейтін автоматтандырылған аппаратуралар қауырт шығарыла бастады. Спектрлік прибор жасау кұрылысының жетістігі ең әуелі есептеу техникасын, сондай-ақ дифракциялық тор өндірісін жетілдірумен, спектрлік қоздыру көздері және сезгіштігі жоғары, әрі тұрақты фотоқабылдағыштарды жасаумен түсіндіріледі. Спектрді фотоэлектрлік тіркейтін аппаратуралардың даму артықшылығына қарамастан, геология сияқты спектрдін фотопленка және фотопластинка түріндегі кұжаттық үлгілерін фотосуретке түсіру жолмен тіркейтін прибор өндірісінің аясы сақталып қалды. Сандық және жарты сандық талдауды тез, әрі сапалы жүргізуде тұрақты призмалы CЛ-11 "Спектр" стилоскоп шығарылды, бұл спектрдің көрінетін аймағындагы (390 - 700 нм) қара түсті металл құймаларын талдауға арналған. Болат пен түсті металл қорытпаларына талдау үшін әмбебап стилоскоп СЛУ да кең қолданылып жүр. Суретте СЛ-11 аспабының оптикалық схемасы келтірілген. Спектрографтардың көп арналы фотоэлектрлік спектрометрден маңызды айырмашылығының қарапайымдылығы, 3-кестеде спектрографтардың кейбір сипаттамалары келтірілген. Кез келген спектрлік құрылғының негізгі құрам бөлігі - спектрдің қоздыру көзі. thumb ИВС-28 генераторында спектрді қоздыру үшін режимде жүргізіледі: айнымалы ток доғасы, униполюсті доға, төменгі вольтты ұшқын. Кең таралған генератордың бірі - жоғары вольтты ұшқындық генератор ИВС-23. Эмиссиялық спектрлік талдау практикасында әмбебап генератор УГЭ қолданылады. Ол бес қоздыру режимімен жұмыс істейді: айнымалы және тұрақты ток, униполюсті доға, төменгі вольтты және жоғары вольтты ұшқын. Мұнымен қатар вакуумдық ДВС-51 квантометрді толықтыратын ИВС-23 генераторы бар, әрі бұл CRL разряд көзі болып табылады. Өкінішке орай плазматрон, әлсіз разряд индукциялық байланысқан плазма негізіндегі спектр көзі, коздыру спектрлерінің лазерлік көзі сияқты жаңа спектр көздерін зерттеудегі құрылғылар мен приборлардан қалың қалып отырғанымызды да жасыра алмаймыз. Көп каналды спектрометрлердің техникалық сипаттамалары кестеде келтірілген.
Дереккөздер
Санат:Аналитикалық химия Санат:Химия Санат:Ғылым
Пилкино
Пилкино — Қостанай облысы Ұзынкөл ауданы, Сатай ауылдық әкімдігі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылды.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұзынкөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 56 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 206 адам (115 ер адам және 91 әйел адам) болса, 2009 жылы 99 адамды (50 ер адам және 49 әйел адам) құрады.
Вачев 2
Вачев 2 — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/2169/174/59/5 орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Васюган. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Аманбай Мұхамедиярұлы Нұркенов
Аманбай Мұхамедиярұлы Нұркенов 1963 жылы 21 қазанда Шымкент облысы Алғабас ауданының Бөген ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Нұркенов Мұхамедияр (1928-2004), жұмысшы болған. Анасы - Нұркенова Тұрсын (1934-1966). Өскемен жол-құрылыс институтын (1985) сәулетші мамандығы бойынша; Қазақстан менеджмент, экономика және болжау институтын (1995) іскерлік әкімгерлік магистрі дәрежесімен бітірген. Қазақ, орысжәне ағылшын (ауызекі) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (1999 жылдан). 1985 жылдан - «Семейоблауылжоба» МЖИ сәулетшісі. 1986 жылдан - «Қазгипроауылшар» МЖИ сәулетшісі. 1989 жылдан - ШҚО Ұлан ауданының бас сәулетшісі. 1991 жылдан - Ұлан салааралық коммуналдық шаруашылық кәсіпорнының директоры. 1995 жылдың шілдесінен - Шығыс Қазақстан облыстық әкімшілігі Сауда және сыртқы экономикалық байланыстар департаментінің жетекші маманы. 1995 жылдың қазанынан - ШҚО әкімі аппаратының Сауда және сыртқы экономикалық байланыстар департаментінің бас маманы. 1996 жылдың қаңтарынан- Шығыс Қазақстан облыстық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы бастығының орынбасары. 1996 жылдың сәуірінен - ШҚО құрылыс, сәулет және ТКШ басқармасының сектор меңгерушісі. 1998 жылдан - ШҚО Курчатов қаласы әкімінің орынбасары. 1999 жылдан - ШҚО құрылыс және сәулет бөлімінің бастығы, ШҚО бас сәулетшісі. 2001 жылдан - Шығыс Қазақстан ТКШ және жолдарды дамыту басқармасы бастығының орынбасары. 2002 жылдан - ШҚО бойынша аумақтық Сәулет-құрылыс бақылауы, инспекциялау және лицензиялау басқармасының бастығы. 2006 жылдың қаңтарынан - Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрлігі құрылыс істері жөніндегі комитетінің Тұрғын үй саясаты және тұрғын-коммуналдық шаруашылық басқармасы бастығының орынбасары. 2006 жылдың қазанынан - ШҚО Курчатов қаласы әкімінің орынбасары. 2007 жылдан - ШҚО Сәулет және қала құрылысы басқармасы бастығының орынбасары. 2008 жылдың мамырынан бері - Шығыс Қазақстан облысы Сәулет және қала құрылысы басқармасының бастығы. Қазақстан Республикасы Сәулетшілер одағының мүшесі (2007 жылдан). Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің (1999), Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрлігі құрылыс істері жөніндегі комитетінің (2005) Құрмет грамоталарымен марапатталған. Әскери атағы - запастағы аға лейтенант. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Халқының тіршілік ету деңгейі жоғары және демократиясы дамыған әлемдік экономикадағы 50 көшбасшы елдің (жоғары дамыған елдердің) қатарына қосылу және берік орнығу». Хоббиі - саяхат жасау, кітап оқу, балық аулау. Сүйіп оқитын әдебиеті - Ш. Айтматов, М. Әуезов. Үйленген. Жұбайы - Нұркенова (Мұсақанова) Баршагүл Долдашқызы (1962 жылы туған), Д. Серікбаев атындағы ШҚМТУ аға оқытушысы. Ұлдары - Серік (1985 жылы туған), Берік (1988 жылы туған).
Роусвилл (Миннесота)
Роусвилл (Roseville) — Миннесота штатының Ramsey округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 33660 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35.8 км² шамасында. FIPS коды — 27-55852.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Олег Меркулов
Олег Меркулов (1925-1999) - 1З қарашада Ресейдің Брянск қаласында туған. 1943— 1948 жылға дейін әскер қатарында қызмет етті. Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1954 жылы Ленинградтағы Шет тілдер институтының аудармашылар факультетін бітірген. Сосын Алматыға келіп, «Казахстанская правда» газетінде жұмыс істей жүріп, ағылшын тілінен орыс тіліне Р.Райттың «Протяжная песня темнокожого» повесін, Дж Б.Пристлидің «Герой-чудотворец» романын, басқа да бірқатар ағылшын жазушыларының әңгімелері аударды.
Еңбек жолы
Қазақ КСР Баспа, полиграфия және кітап саудасы істері жөніндегі мемлекеттік комитетінде аға редактор, Қазақстан Жазушылар одағында орыс прозасы секциясында әдеби кеңесші болған.
Қаныш Сәтбаев (ғаламшар)
Кеңес Одағының еңбек сіңірген астроном ғалымы Николай Черных қазақтың атақты геологы Қаныш Сәтбаевтың құрметіне 1979 жылдың 31 шілде күні ашқан ғаламшарына (астероид, кіші планета) Сәтбаев есімін берген.
Олег Меркулов
Еңбектері
«Ради тебя» (1969), «На двух берегах» (1978) романдары, «Комбат Ардатов» повестері шыққан. Кейбіреуі поляк тіліне аударылып жариялайды. I дәрежелі Ұлы Отан соғысы орденімен, «Ерлігі үшін» медалімен, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасымен марапатталған.
Полигонометрияны теңдестіру
Полигонометрияны теңдестіру. Жеке жүрістерді және полигонометрия тораптарын теңдестіруде ең кіші квадраттар әдісі аппаратына сүйенетін ықшамдалған теңдестіру әдісі кең қолданылады. Коррелаттық әдіске сәйкес қатаң әдістен шетке шығу жеке тәуелсіз теңдестіруге әкеледі. Осында бірінші кезекте өлшенген бұрыштар, екінші кезекте баска шамалар, өлшенген ұзындықтар тәуелсіз функциялары деп қабылданған координаталар өсімшелерімен өзгертіліп теңдестіріледі. Сонда теңдестірілген координаталар бойынша есептелген дирекциондық бұрыштар мәндерінің теңдестірудің бірінші кезеңінде алынған мәндерінен айырмашылығы болады. Өлшенген бұрыштар мен ұзындықтарды қатаң бірге теңдестіру үшін бұрыштарды mß және ұзындықтарды өлшеудің жеткілікті негізделген (дәл) қателіктері бар болуы қажет. Сенімділігі аз mß және mS кезінде қатаң теңдестіру шын мәнісінде жуықтап тендестіру әдісіне апарып соғады да, теңдестірілген мәндерге ß және S қосымша бұрмалаулар енгізіледі. Бірінші кезең тек қана өлшенген бұрыштарды теңдестіру ең кіші квадрат әдісіне толық сәйкес катаң тәсілмен орындалуы мүмкін. Дәл осылайша бірінші кезенде теңдестірілген бұрыштар да теңдестірудің жуықтау әдісінен болатын қосымша бұрмалаулар болмайды. Полигонометрия нәтижелерін маркшейдерлік практикада пайдалану дирекциондық бұрыштардың дәлдігіне жоғары, ал пункттер координаталарына біршама аз талаптар қояды. Қатаң бірге ß және S теңдестіру жеткілікті негізделген mß және mS болған кезде де теңдестірілген бұрыштардың дәлдігін өте шамалы жоғарылатады. Осылайша, мысалы, тұйықталған жүрісте бұрыштар саны n = 20 болғанда орташа квадраттық қателік mß есе азаяды, яғни дәлдігі 2,5%-ға жоғарылайды; n = 10 болғанда — 0,95 есе; n = 40 болғанда - 0,99 есе жоғарылайды.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Олег Меркулов
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасының иегерлері Санат:1925 жылы туғандар
Қаныш Сәтбаев (ғаламшар)
Кеңес Одағының еңбек сіңірген астроном ғалымы Николай Черных қазақтың атақты геологы Қаныш Сәтпаевтың құрметіне осыдан тура 35 жыл бұрын, яғни 1979 жылдың 31 шілде күні ашқан ғаламшарына (астероид, кіші планета) Сәтпаев есімін берген.
Николай Черных Қырым астрофизикалық ғылыми зертханасында 1963 жылдан бастап жұмысын бастаған. Галактиканың кіші көлемді ғаламшарларын (астероид) зерттеу, барлау, анықтау жұмыстарымен айналысып, 537 кіші ғаламшар ашқан. 2014 жылдың қорытындысы бойынша, Черных 1459 астроном ғалымның арасынан кіші ғаламшарларды ашу бойынша 31-ші орынды иеленді. Ал жары Людмила Ивановна әйел астрономдардың ішінен 268 кіші планета ашып 2-ші орыннан көрінген.
Николай Черных 1979 жылы Марс пен Юпитер арасында қозғалып жүрген кіші ғаламшардың атын ұлы ақын Абай Құнанбайұлының есімімен атаған. "Абай ғаламшары" Халықаралық ғаламшарларды зерттеу орталығының каталогына 4466-шы болып тіркелген. "Абай ғаламшары" әр бес жыл, төрт күн сайын Күн жұлдызын бір мәрте айналып шығады. Сонымын қатар, Черных тап осы жылы тағы бір кіші ғаламшарға "Қазақстания" деген атау қойған болатын. "Қазақстания" ғаламшары Күнді 3 жыл 3 ай 10 күнде айналып шығады.
Дереккөздер
Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Ғаламшарлар
Николай Федорович Деревякин
Деревякин Николай Федорович (1912-1999, Атырау облысы). 1927-1972 жылдары — Ескене мұнай кәсіпшілігі басқармасында мұнай өндіру цехының операторы, аға операторы, автогаражда слесарь-жөндеуші, механик, гараж меңгерушісі, Байшонас, Доссор мұнай кәсіпшілігі басқармаларында автогараж меңгерушісі. «Ерен еңбегі үшін» (1970), «Еңбекте үздік шыққаны үшін» (1951) медалдарымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Элмо каунтри (Нью-Мексико)
Элмо каунтри (Elmo country) — Нью-Мексико штатының Taos округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 86 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.2 км² шамасында. FIPS коды — 35-56810.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Мексико қалалары
Гомогенизатор
Гомогенизатор — тамақ өнеркәсібінде дисперстік эмульсиялар алуға арналған аппарат. Гомогенизатор жоғары қысымды сорғы пайдаланылуы мүмкін. Мұндайда сұйықтың үлкен жылдамдықпен қылтамыр тесіктер арқылы немесе өлшемі 2—7 мкм тар саңылаулар арқылы өткізіліп, май бөлшектері ыдырайды (0,1-1мкм шамаға дейін). Гомогенизатор стерилденген сүт, сүт консервілерін, балмұздақ, кілегей жасау үшін, сондай-ақ химиялық және биологиялық зерттеулерде қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Маневрлілік
Маневрлілік (Маневренность) —
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Коббель
Коббель (Cobbel) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Штендаль ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 268 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 11,15 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 90 110. Муниципалитеттің басшысы — Карл-Хайнц Папенброк.
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Бабенхаузен (Гессен)
Бабенхаузен (Гессен) (Babenhausen (Hessen)) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан қала. Дармштадт әкімшілік округіне бағынады. Дармштадт-Дибург ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 15958 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 66,87 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 4 32 002. Қаланың басшысы — Райнхард Руппрехт.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 6 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Сәмек
Сәмек – Кеңсаз жəне Тереңбұтақ өзендерінің аралығындағы тау.
Географиялық орны
Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы Аралтөбе ауылының солтүстік-батысында 7 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 517 м, салыстырмалы биіктігі 15-20 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 2,5 кмге созылған, енді жері 1 км. Беткейі жайпақ, бірте-бірте еңістеніп жонды белеске ұласады. Солтүстігінде Ақжал тауы, оңтүстігінде Жұмырткөл көлі жатыр.
Өсімдігі
Ашық қоңыр топырақ жамылғысында қылқан селеу, бетеге, жусан, тобылғы, қараған, т.б. өсімдіктер өседі. Атырабы - мал жайылымы.
Дереккөздер
Санат:Жаңаарқа ауданы таулары
Хайфа
нобай нобай|alt=Хайфа, 1925 - 1937|Хайфа, 1925 - 1937 Ха́йфа (חֵיפָה, حَيْفَا; соымен қатар Хейфа́ деп те аталады) — Израилдің көлемі жағынан үшінші, ал теңіз порты ретінде екінші ірі қаласы. Қала Кармель тауларының етегінде орналасқан. Қала тарихы ежелгі заманнан бастау алады. Бүгінгі қала халқының саны 264 500 адам. (2010). Халқы араб және еврей ұлттарынан құралады. Ең танымал мұражай болып табылатын Израиль Ұлттық ғылым, технология және ғарыш мұражайлары осы қалада орналасқан. Сонымен қатар Хайфа қаласы бояу өндіретін орталық ретінде де танымал. Сонымен қатар Израильдің Жерорта теңізі жағалау бөлігіндегі порт Хайфа қаласындағы Хайфа шығанағында орналасқан. Ол 63,7 шаршы шақырым жерді алып жатыр. Хайфа Тель-Авивтен солтүстікке қарай 90 шақырым қашықтықта орналасқан. Ол - солтүстік Израильдегі ең ірі айлақ. Әлемге әйгілі Хайфа және Технион университеттері осы қалада орналасқан. 1950 жылы қала Мэрі Абба Хуши тұрақты труппасы мен репертуары бар театрдың іргетасын қалады. Хайфа қаласының климаты - теңіздік, жазда ыстық, ылғалды және қысы салқын, жаңбырлы болып келеді. 2006 жылы ливандықтармен болған қақтығыстарда Хезболла ұйымының 93 ракетасы Хайфа қаласына атқылады. Бұл қақтығыс біршама бейбіт адамдардың өмірін қиды. Ғасырлар бойы қала көптеген билейшәлердің қол астында болды.
Дереккөздер
Ә 52 ӘЛЕМНІҢ ҚАСИЕТТІ ЖЕРЛЕРІ. - Алматы: "Аруна" баспасы. - 208 бет. - Сер.: "1100 қызықты дерек". ISBN 978-9965-26-677-5
Жерұйық
Елді мекендер:
Гарсиотум
Гарсиотум (Garciotum) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Толедо провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Сьерра-де-Сан-Висенте ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 547 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 73 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Толедо елді мекендері
NGC 6721
NGC 6721 — Тауыс шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Аққұдық (Павлодар облысы)
Аққұдық (2007 жылға дейін – Духовницкое) — Павлодар облысы Павлодар ауданы, Луганск ауылдық округі құрамындағы ауыл.
NGC 6721
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 12 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6721 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62680, ESO 141-19.
Аққұдық (Павлодар облысы)
Географиялық орны
Павлодар қаласынан солтүстікке қарай 35 км-дей жерде.
NGC 6721
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз)
Аққұдық (Павлодар облысы)
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 373 адам (184 ер адам және 189 әйел адам) болса, 2009 жылы 153 адамды (71 ер адам және 82 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Павлодар ауданы елді мекендері
Фальцес
Фальцес (Falzes) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Больцано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2258 адамды құрайды. Халық тығыздығы 68 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 33 км² шамасында. Пошта индексі — 39030.
Жыл сайынғы мерекесі — 5 маусым.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Маньи-ле-Дезер
Маньи-ле-Дезер (Magny-le-Désert) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Алансон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 33,34 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61243, пошта индексі — 61600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1478 адамды құрады. Халық тығыздығы — 44,33 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Сатан Өтеулиев
Сатан Өтеулиев (1934, Атырау облысы). №19 кәсіптік училищесін бітірген (1951). 1951— 1992 жылдары - Доссор МКБ-да мұнай өндіру операторы, «Ембімұнай» бірлестігі Технология басқармасында ҚМБ-да автокөлік жургізуші.
1992 жылдан зейнеткер. 3-дәрежелі «Еңбек Даңқы» орденімен (1975) және медалдармен марапатталған.
NGC 2245
NGC 2245 — Monoceros шоқжұлдызында орналасқан RN (шағылдырғыш тұмандық) типті галактикалық тұмандық.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз)
Болгари (Бургас облысы)
Болгари (Българи) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Царево қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 87 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8274. Телефон коды — 05569. ЕКАТТЕ коды — 7291.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
IC 2645
IC 2645 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34250, ZWG 67.39.
Сыртқы сілтемелер
IC 2645 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Гипоген кендер
Гипоген кендер, магматогендік кендер, эндогендік кендер – Жер қыртысының төменгі қабатында геохим. процестердің нәтижесінде түзілген кендер. Гипоген кендер Жер қыртысының тереңдегі бөліктерін қамтитын геол. құрылымдарда орналасады. Гипоген кендер балқыған күйдегі магмадан немесе жоғ. қысым мен температура жағдайында минерал заттарға қаныққан ыстық су ерітінділерінен түзіледі. Осыған байланысты Гипоген кендер 5 генетик. топқа бөлінеді: магмалық, пегматиттік, карбонатиттік, скарндық, гидротермальдық. Магмалық кендер магманың кристалдануы кезінде құрамына қарай ультранегізді, негізді, кейде сілтілі жыныстарға жіктелгенде түзіледі. Бұл жыныстарда ванадий, темір, платина, мыс, сирек металдар, никель, апатит, алмас кездеседі. Пегматиттік кендер магма қалдықтарының интрузивтерге енуінен түзіледі. Оларда керамик]. шикізат, асыл тастар мен металдар шоғырланады. Карбонатиттік кендер кальций, магний, темір карбонаттарының шоғырлануынан түзіледі. Оларда карбонатты минералдармен қатар мыс, ниобий, апатит және флогопит кездеседі. Скарндық кендер магмалық дененің жапсарында минералданған ыстық бу әсерінен түзіліп темір, мыс, вольфрам, молибден, қорғасын, кобальт, алтын, бор және т.б. кентастар көзін құрайды. Гидротермальдық кендерге түсті, асыл және радиоактивті металл кендері кіреді. Олар ыстық әрі минералданған жер асты су ерітінділерінің айналымы кезінде шөгіп түзіледі.
Дереккөздер
Санат:Табиғат
Флагман
Флагман (голл. vlag — ту және man — адам) — 1) әскери-теңіз флоты кемелері ірі құрамасының командирі. 2) жасақ не эскадра қолбасшысы тұратын кеме. Сондай-ақ Флагман кеменің қысқартылған аты.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Сатай (Ұзынкөл ауданы)
Сатай (2019 жылға дейін — Суворов) — Қостанай облысы Ұзынкөл ауданындағы ауыл, Сатай ауылдық әкімдігі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұзынкөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 46 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 665 адам (329 ер адам және 336 әйел адам) болса, 2009 жылы 628 адамды (314 ер адам және 314 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ұзынкөл ауданы елді мекендері
Планидовка
Планидовка — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Белоусов кенттік әкімдігі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Глубокое кентінің солтүстік-шығысында 6 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 108 адам (48 ер адам және 60 әйел адам) болса, 2009 жылы 117 адамды (53 ер адам және 64 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Глубокое ауданы елді мекендері
Мозжинка
Мозжинка — Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы, Башқұртстан Республикасы, Удмуртия Республикасы, Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Сарапулка өзенінің оң жағалауынан 25 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Воткин су торабынан Төменгі Кама су торабына дейін, Буй (бастаудан Карманов су торабына дейін), Иж, Ик және Белая өзендерін қоспағанда. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Вольпара
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 132 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 44 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 4 км² шамасында. Пошта индексі — 27047.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Энженьейру-Калдас
Энженьейру-Калдас (Engenheiro Caldas) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Вали-ду-Риу-Доси мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Говернадор-Валадарис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 740 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 188,009 км² шамасында. Халық тығыздығы — 51,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1962 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Розсэй (Миннесота)
Розсэй (Rothsay) — Миннесота штатының Wilkin округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 493 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10.4 км² шамасында. FIPS коды — 27-56014.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Жоғарғы Табога
Жоғарғы Табога — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чижапка өзенінің оң жағалауынан 449 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Васюган. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бойчиновци (Монтана облысы)
Бойчиновци (Бойчиновци) — Болгариядағы қала. Монтана облысына қарасты Бойчиновци қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1616 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3430. Телефон коды — 09513. ЕКАТТЕ коды — 5236.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Монтана облысының елді мекендері
Альтенготтерн
Альтенготтерн (Altengottern) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Унструт-Хайних ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1075 адам. (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 18.17 км². Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 64 001. Муниципалитеттің басшысы — Вольф Фрайэр Маршал фон-Альтенготтерн.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Бантевиль
Бантевиль (Bantheville) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,28 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 132 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,24 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Қажымұқан Жамалов
Қажымұқан Жамалов(4.5.1935 ж.т., Түркістан облысы Қазығұрт ауданы Майбұлақ ауылы) – технология ғылымдарының докторы (1999), професор (2001). Шымкент мемлекеттік педагогикалық иннститутын (1961), Өзбекстан ғылым академиясының аспирантурасын (1964) бітірген. 1972 жылдан Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика университетінде кафедра меңгерушісі. Ғылыми жұмыстарының бағыты жазық рельефті гелиоқондырғылардың жылу және энергетика сипаттамаларын зерттеуге арналған. Жаңа ғылыми практикалық нәтижелері ауыл шаруашылығына енгізілген. 60-тан аса ғыл. еңбегі бар.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1932 жылы туғандар
Қостам
Қостам– сәулет өнері ескерткіші. 19 ғ. соңы 20 ғ. басында ағайынды Байқожа мен Айқожаға тұрғызылған екі кесене. Қостанай облысы, Арқалық ауданы Жаңақала ауданынан солтүстікке қарай 12 км жерде.
Қостамды Байқожаның әйелінің тапсыруымен Сатыбалды шебер салған делінеді. Екеуі де күмбезді шаршы тектес құрылыс. Құрылымдары шикі кірпіштен қаланып, іші мен сырты күйдірілген кірпішпен қапталған. Байқожа кесенесінің қасбеті “П” пішіндес оюлы жолақпен безендірілген. Сырты шырша тәріздес етіп қаланып, жоғарғы тұсы оюлы тақта кірпішпен әрленген. Тақта кірпіштің оюлары ақ, сары, көк түсті жылтыр қорытпамен қапталған. Бүрмелі күмбездің ұшар басында оюлы тақта кірпіш бекітілген. Аумағы 7x7 м, жалпы биіктігі 7,5 м. Айқожа кесенесінің қасбетінде кіреберіс қуыс, оның екі жағында доғал таяз қуыстар бар. Қабырғаларының сырты екі-екіден сүйірлі таяз қуыстармен әрленген. Қуыстардың ішіне өрнектер салынған. Кірпіштері ақ түсті жылтыр қорытпамен қапталған. Екі кесененің де бұғаты оюлы тақта кірпіштермен бекітілген. Екеуінің де ішкі көрінісінде қабырғалары желкен тәрізді қуыстар арқылы күмбезге ұласқан. Оңтүстік-батысқа қараған есігінің сол жағында төбежабынға апаратын баспалдақ бар. Қостамды 1980 ж. Қазақ КСР Мәдениет министірлігі экспедициясы (жетекшісі Ж.А. Шәйкен) зерттеді. 1981 ж. қалпына келтіру жұмыстары жүргізіліп, мемлекет қарауына алынған.
Пайнхилл (Нью-Мексико)
Пайнхилл (Pinehill) — Нью-Мексико штатының Cibola округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 116 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.7 км² шамасында. FIPS коды — 35-57190.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Мексико қалалары
Николай Степанович Черных
Николай Степанович Черных (06.10.1931 ж. Ресей, Воронеж облысы, Усмань селосы - 26.05.2004 ж.) - кеңес (кейіннен ресейлік) астрономы, астрометрия және Күн жүйесіндегі ұсақ денелер дамуы туралы зерттеуші маман, физика-математика ғылымының докторы.
Гүлжихан Жұмабайқызы Нұрышева
Гүлжиһан Жұмабайқызы Нұрышева (14.1.1959 жылы туған, Атырау облысы Махамбет ауданы Есбол ауылы) – философия ғылымдарының докторы (2002), профессор (2006).
Оқу жолы
ҚазМУ-дың Философия және экономика факультетінің "Философия" бөлімін (1980, қазіргі ҚазҰУ), "Философия" мамандығы бойынша ҚазМУ-дың аспирантурасын (1992), Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетінің, қазіргі ҚазҰПУ докторантурасын (2001) бітірген.
Николай Степанович Черных
Николай Черных 1979 жылы Марс пен Юпитер арасында қозғалып жүрген кіші ғаламшардың атын ұлы ақын Абай Құнанбайұлының есімімен атаған. "Абай ғаламшары" Халықаралық ғаламшарларды зерттеу орталығының каталогына 4466-шы болып тіркелген. "Абай ғаламшары" әр бес жыл, төрт күн сайын Күн жұлдызын бір мәрте айналып шығады. Сонымын қатар, Черных тап осы жылы тағы бір кіші ғаламшарға "Қазақстания" деген атау қойған болатын. "Қазақстания" ғаламшары Күнді 3 жыл 3 ай 10 күнде айналып шығады.
Гүлжихан Жұмабайқызы Нұрышева
Жұмыс жолы
Гурьев педагогикалық институтында (1980–1996, қазіргі Атырау мемлекеттік университеті) оқытушы, аға оқытушы болып қызмет етті. 1996 жылдан Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетінде (ҚазҰПУ) аға оқытушы, доцент, профессор қызметтерін атқарды. 2004 жылдан 2013 жылға дейін - Қазақстан-Британ техникалық университеті "Философия және құқық" кафедрасының, 2013 жылдан бастап әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті "Философия" кафедрасының меңгерушісі.
Николай Степанович Черных
Кеңес Одағының еңбек сіңірген астроном ғалымы Николай Черных қазақтың атақты геологы Қаныш Сәтбаевтың құрметіне 1979 жылдың 31 шілде күні ашқан ғаламшарына (астероид, кіші планета) Сәтбаев есімін берген.
Гүлжихан Жұмабайқызы Нұрышева
Ғылыми еңбектер
''Общественное сознание казахского общества конца 19-начала 20 века" тақырыбына кандидаттық (1992), "Адам өмірі мәселесінің қазақ философиясындағы көрінісі»' тақырыбына докторлық диссертация қорғады.
Николай Степанович Черных
Дереккөздер
Санат:1931 жылы туғандар Санат:Ресей астрономдары Санат:КСРО ғалымдары Санат:КСРО математиктері
NGC 2253
NGC 2253 — Керік шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1788 жылы 1 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 2253 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз)
Интеллигенция
Интеллигенция - адамға тән рухани, зерделі қабілет, тар мағынада - тез арада шешім табу; өзгеше жағдайларда шешім табу; дұрыс және тез ұғу, бастысы бұл ақыл нысаны ; бейнелеу, ақылды үйрену тез ойлау және қорытындылау қабілеті. «Интеллегенция» сөзімен халықтың рухани бастаушыларын атайды. Еуропалық интеллигенция гуманистік дәуірден басталады, оларға дейін рухани басқару дін қызметкерлерінің қолында болды. Интеллигенция - білгір түсіне алатын, ой еңбегімен айналысатын кәсіби мамандар, қоғамның әлеуметтік қабаты. Интеллигенция өнер адамдарына жақын, бірақ олар сияқты сезімге, эмоцияға беріліп кетпейтін зиялылар қауымы.
Баден-Баден
Баден-Баден (Baden-Baden) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан қала.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 54445 адамды құрайды (2010). Алып жатқан жер аумағы 140,21 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 2 11 000. Қаланың басшысы — Вольфганг Герстнер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Қосмекенділер
Қосмекенділер немесе Амфибиялар (Amphіbіa) – хордалылар типі, омыртқалылар тип тармағының бір класы.
Қосмекенділердің 2 класс тармағы: доғаомыртқалылар (Apsіdospondylі) жұқаомыртқалылар (Lepospondylі), 3 отряды (құйрықсыз қосмекенділер, құйрықты қосмекенділер және аяқсыз қосмекенділер), 25 – 30 тұқымдасына бірігетін 4 мыңнан астам түрі белгілі. Тропиктік, субтропиктік және қоңыржай аймақтарда таралған. Көпшілік түрлері сырттай ұрықтанады, ал дернәсілдері суда тіршілік етеді, тек түрленіп дамығаннан кейін оларда ересектеріне тән морфология-физиологиялық ерекшеліктер қалыптасады. Дернәсілдерінің анатомиялық құрылыстары (жүрегінің екі камералы болуы, желбезектерімен тыныс алуы, т.б.) балықтарға ұқсас. Ересектері өкпе және терісі арқылы тыныс алады. Қосмекенділер жоғары девонда саусаққанатты балықтардан пайда болған, балықтар мен “нағыз” құрлықтағы омыртқалылардың (амниоттар) арасынан орын алады. Бұларға жерде жүруге бейімделген буыны шар тәрізді, бірнеше бөлімдерден тұратын, бес саусақты жұп аяқтар тән. Бас қаңқасы аутостилиялық (үстіңгі жақсүйегі бассүйекке бітісіп кеткен). Қосмекенділерде үлкен қан айналу шеңберінен басқа кіші (өкпелік) қан айналу шеңбері пайда болған. Жүрегі екі жүрекше мен бір қарыншадан тұрады. Сол жақ жүрекшеде таза артерия қаны, ал оң жақ жүрекшеде вена қаны мен теріден келетін артерия қаны болады. Қарыншада артерия және вена қандары араласады.
Алдыңғы мидың 2 жарты шар күмбезінде жүйке клеткаларының жиынтығы болады. Зәр бөлу жүйесі мезонефростық (дене бүйрегі) типке жатады. Денесінің ұзындығы 2 – 3 см-ден 180 см дейін жетеді. Терісі жұмсақ, жалаңаш денесі шырыш бездері бөлетін шырыштан дымқылданып тұрады. Тіршілігіне қажетті оттектің едәуір бөлігін терісі арқылы сіңіреді. Көпшілік қосмекенділердің сероз бездері бар, ол кейбір тропиктік түрлерінде өте улы келеді. Балықтардан айырмашылығы тері бездері ірі, көп клеткалы болады. Ересек қосмекенділер негізінен жәндіктермен, ал дернәсілдері су өсімдіктерімен де қоректенеді. Қазақстанда қосмекенділердің 12 түрі кездеседі, оның 3 түрі жетісу аяқтыбалығы, даната құрбақасы, қызылаяқ бақа, Қазақстанның “Қызыл кітабына” тіркелген.
Кейбір түрлерінін тіршілігі сумен байланысты. Олар ерте девонда балықтардан бөлініп шығып, құрлық жануарларымен балықтардың ортасындағы жануарлар тобына айналған. Казіргі қосмекенділердің дене ұзындығы 2-3 см-ден 1,8 м дейін. Терісі жұмсақ, тықыр, көптеген кілегей бездерінің сөлімен әрдайым ылғалданады және тері арқылы әртүрлі ауа газдарымен су алмасу процестерін жүргізеді. Олардың арасында кейбір түрлері артқы аяқтарын жоғалтқан,ал кейбіреулері аяқсыз калған. Кеуделері жоқ, өкпеге ауа ауыз қуысының түбіндегі бұлшық еттердің жиырылуымен жеткізіледі. Кейбір түрлері өкпесіз, (саламандрлар). Мишық жетілмеген. Құйрықсыз К. ортаңғы кұлағы мен дауылпаз жарғағы бар. Жүрегі үш камералы, ал өкпесі жоқтарда, екі камералы. Бүйректері балықтар бүйрегіне ұқсас, клоакаға ашылады. Қ., пойкилотермді жануарлар.
Қазіргі уақытта Қ. 25-30 тұқымдастарының 4000 дейін түрі белгілі. ТМД-да 13 тұқымдастың 34 түрі таралған. Олардың көпшілігі суда көбейеді. Көпшлігі жұмыртқа салады, бірақ кейбір түрлері тірі туады немесе жұмыртқада тірі туады. Дамуы өзгеріспен өтеді. Бақашабақтары ересектеріне ұқсамайды. Ересектері омыртқасыздармен, бақашабақтары несекомдармен және өсімдіктермен қоректенеді. Қосмекенділер табиғатта өте маңызды экожүйе мүшесі, өйткені олар көптеген жәндіктердің санын реттеумен қатар өздеріде басқа жануарлардың азықтық қоры болып есептеледі. Көптеген түрлер саны күрт төмендеуде. Оның басты себебі су қоймаларының ластануында. ХТҚО-ның Қызыл кітабына 41 түр, КСРО Қызыл кітабына 9 түрі енгізілген.
Мекені
Қосмекенділер Антарктида мен Гренландиядан өзге жерлердің бәрін мекен етеді. Олар құрлықта да, суда да кездеседі. Құрлықта тіршілік ететін қосмекенділердің үш тобының ең көп тарағаны – бақалар. Олар барлық жерде – шөл далаларынан  бастап, тропикалық ормандарда, шалшықтар мен биік тау шалғындарында тіршілік етеді. Құрлықта олар ылғалды жапырақ жабындысы мен тау жыныстарының астын паналайды. Аяқсыз қосмекенділер өзен жағалауларында, тау жыныстарының жарықшақтарының астында, су деңгейінен 3000 метр төмен жерлерде кездеседі.