cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Солтүстік Македония
Экономикасы
Македония — аграрлы-индустриялы ел. Ұлттық жалпы өнімінің жан басына шаққандағы мөлшері 4110 АҚШ доллорына тең (1997). Қара және түсті металлургия,машина жасау, химия, тамақ өнеркәсібі, құрылыс материалдары, ағаш өңдеу кәсіпорындары дамыған. Ауыл шаруашылығында өсімдік шаруашылығы әсіресе күріш, жүгері, бидай өсіру басым. Мақта, арахис, күнжіт, анис, бау-бақша, көкөніс, жүзім өсіру, қой шаруашылығы дамыған. Негізгі сауда серіктестері — Еуро Одақ құрамындағы елдер.
1999 жылы Косоводағы қақтығыстың өршуіне байланысты босқындардың үлкен саны Македония Республикасына қашты. 2001 жылға қарай елде халық арасындағы этникалық қақтығыстарға байланысты дағдарыс басталды. 1999-2001 жылдардағы оқиғалар экономикаға үлкен зиян келтірді. Ең алдымен экология зардап шекті, Македония Республикасының дамуына шетелдік инвестицияның деңгейі де күрт төмендеді.
2014 жылғы жағдай бойынша Македония Республикасының негізгі сыртқы сауда серіктесі Еуропалық Одақ болды. 2014 жылғы сыртқы сауда көлемі 12211 млн долларды құрайды. Македония Республикасының сыртқы саудасының географиялық таралуы (2014 жылға):
ЕО елдері – 69,0% (8404 млн доллар).
Ресей – 1,5% (182 млн доллар)
Қытай – 4,3% (525 млн доллар)
Түркия – 3,6% ($442 млн)
Америка - 3,3% (405 миллион доллар)
Африка - 0,7% (84 миллион доллар)
2018 жылғы 31 қазанда жарияланған 2019 жылғы есеп бойынша Македония Республикасы 10-шы орынды иеленді, осылайша Еуропа және Орталық Азия аймағындағы елдер арасында Грузиядан кейінгі ең жоғары рейтингті алды (6-орын)
Македонияның аумағы және атауы
Бұрын бұл ел Македония деп аталды, бұл Македонияның географиялық аймағымен, Ежелгі Македония мемлекетімен, көршілес Грециядағы Македония тарихи провинциясымен және көрші Болгариядағы Пирин Македониямен екіұштылыққа әкелді. Солтүстік Македония 1912 жылға дейін Осман империясының Македония вилайеттері аумағының шамамен 35,8% алып жатыр (52,4% қазіргі Грекия аумағында, ал 9,6% Болгария аумағында), ал оның халқы шамамен 40,9% құрайды. соңғысының халқы.
Солтүстік Македония Республикасының аумағы бұрын Югославияның ең оңтүстік бөлігін құраған. Оның қазіргі шекаралары Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көп ұзамай белгіленді. 1947 жылы тамызда Югославия Социалистік Федеративтік Республикасының Президенті Иосип Тито мен Болгария Премьер-Министрі Георгий Димитров Бледе кездесіп, бүкіл Македония (немесе, ең болмағанда, Грекия мен Болгар Македониясының бір бөлігі) сайып келгенде, келісімге келді. Болгария Балқан мемлекеттері федерациясының құрамдас бөлігі болған жағдайда Югослав Македониясымен одақ. Осылайша, ЮСФР құрамында Македония Социалистік Республикасы құрылды - осылайша македондықтар ЮСФР құрамындағы тәуелсіз халық ретінде танылды. КСРО мен ЮСФР арасындағы мемлекетаралық қатынастардың нашарлауынан кейін Болгария Бледте қол жеткізілген келісімдердің күшін жойды.
Македониялық атау дауы
Грекияның талабы бойынша БҰҰ-да 1993-2019 жылдары қолданылған ресми атау бұрынғы Югославия Македония Республикасы болып табылады.
2011 жылдың сәуірінде Македония Республикасы Гаагадағы Халықаралық сотқа шағым түсірді. Ол Грекияны оның ЕО мен НАТО-ға кіруіне кедергілер жасап отыр деп айыптады. 2011 жылы 5 желтоқсанда Халықаралық сот Грекияның Македония Республикасының ЕО, НАТО және басқа да халықаралық ұйымдарға мүшелігіне тосқауыл қоюға құқығы жоқ деп шешті.
2018 жылғы 12 маусымда Грекия мен Македония Республикасының үкіметтері ұзақ даулардан кейін елдің атауы (Преспа шарты) бойынша консенсусқа келді, нәтижесінде македониялық тарап рәсімді бастау туралы шешім қабылдады. өз заңнамасында да, барлық елдермен және ұйымдармен қарым-қатынаста да атауын Солтүстік Македония Республикасына өзгерту). Сонымен бірге тиісті славян этносы (македондықтар), тілі (македон тілі) және мәдениетімен байланысты атаулар келісімге сәйкес өзгертілмейді.
Сол жылдың 30 қыркүйегінде азаматтар Грекия мен Македония Республикасы арасындағы келісімге өз көзқарастарын білдіре алатын референдум өтті. Дауыс беруге келген Македония Республикасы азаматтарының 91,46%-ы Грекиямен жасалған Преспа келісімін қолдады, алайда референдумға қатысу 50%-ға жетпегендіктен бұл нәтижелер жарамды деп танылмады. Сонымен бірге, референдум консультативтік сипатта болғандықтан, Преспа келісімін ратификациялау үдерісін жалғастыруға ешқандай заңдық шектеулер қойған жоқ.
2019 жылдың 11 қаңтарында Македония Республикасы Парламенті депутаттарының елдің атауын өзгерту бойынша шешуші дауыс беруі өтті. Конституцияға енгізілген тиісті түзетулерді 120 депутаттың 81-і (ең аз дегенде 80-і қажет) қолдады. Келісім күшіне енуі үшін оны Грекия парламентінің қарапайым көпшілік дауысымен ратификациялау керек болды. 25 қаңтарда Грекия парламенті Македония Республикасының атауын өзгерту туралы келісімді ратификациялады, мұндай келісімге 153 депутат дауыс берді (151 депутат қажет), 146 депутат келісімге қарсы болды. 2019 жылдың 12 ақпанында Македония Республикасының атауын Солтүстік Македония Республикасы деп өзгерту туралы келісім ресми түрде күшіне енді. 2019 жылдың 14 ақпанында БҰҰ өзінің қабылданған атауын «Бұрынғы Югославия Македония Республикасынан» «Солтүстік Македония Республикасына» ресми түрде өзгертті.
Қарулы күштері
Қарулы күштердің негізгі мақсаттары – мемлекеттің аумақтық тұтастығы мен егемендігін қорғау, сондай-ақ ЕО, НАТО және БҰҰ қамқорлығындағы операцияларға қатысу. 2020 жылдың 27 наурызында Солтүстік Македония ресми түрде НАТО-ның 30-шы мүшесі болды. Сол айда ол НАТО мен ЕО стандарттарына негізделген әлеуетті дамытуға және жоспарлауды жақсартуға бағытталған жаңа қорғаныс стратегиясын қабылдады. 2019-2028 жылдарға арналған қорғаныс мүмкіндіктерін дамыту жоспары ұжымдық қорғанысты, бірлескен қауіпсіздікті және дағдарысты басқару мүмкіндіктерін дамытуға бағытталған ұзақ мерзімді даму мақсаттарын белгіледі. Қазіргі уақытта Қорғаныс министрлігін қайта құрылымдау жұмыстары жүргізілуде. Қарулы күштер толығымен кәсіби және ел барлық бөлімшелерді, әсіресе орналастыруға болатын бөлімдерді НАТО стандарттарына үйретуге тырысады. Бірқатар бөлімшелер НАТО жетекшілік ететін операцияларға қатысуға арналған. Қарулы күштер альянсқа кіргеннен кейін НАТО-ның бірлескен жаттығуларына қатысуын арттырды. Халықаралық бітімгершілік миссияларына қатысу материалдық-техникалық қамтамасыз ету мүмкіндіктерін кеңейтті. Ел қарапайым теңіз және әуе күштеріне ие және кеңестік дәуірдегі қару-жарақ пен әскери техникаға сүйенеді. Сатып алу басымдықтарына жанама атысты қолдау, жеңіл брондалған көліктер, киберқорғаныс және көп мақсатты тікұшақтар кіреді. Македонияның қорғаныс өнеркәсібінде заманауи құрал-жабдықтарды жобалау мен өндіруге мүмкіндігі жоқтың қасы.
Әкімшілік бөлініс
Солтүстік Македония Республикасының аумағы Скопье қаласына және қауымдастықтарға, Скопье қаласының өзі де бірнеше қауымдастықтарға бөлінген.
Дереккөздер
*
Жезтұяқ
Жезтұяқ, бүркіт, қасқыр не түлкіге түскен кездегі арпалыста абайсызда саусағын жыртқыштардың аузына түсіріп алады да, ызалы аң аузына түскен саусақты қыршып тастайды. Бүркіттің осы кемтарлығын толықтыру мақсатымен шеберлер оған жезден немесе темірден тұяқ жасап, кигізеді.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Вадерсло
Вадерсло (Wadersloh) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан муниципалитет. Мюнстер әкімшілік округіне бағынады. Варендорф ауданының құрамына енеді.
Липсет сеймур
Липсет сеймур (1922) американдық элеуметтанушы және саясаттанушы, саяси әлеуметтану мен салыстырмалы саясаттану саласындағы маман.
Вадерсло
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 12596 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 117,03 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 5 70 048. Муниципалитеттің басшысы — Теобальд Вестагеман.
Б. з. д. 90 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 90 жылы туғандар
Вадерсло
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Липсет сеймур
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Б. з. д. 90 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 90 жылы қайтыс болғандар
Вадерсло
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Б. з. д. 90 жыл
Түсініктемелер
*
Гривка (Кырджали облысы)
Гривка (Гривка) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6965. Телефон коды — 03646. ЕКАТТЕ коды — 17868.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Конк-сюр-Орбьель
Конк-сюр-Орбьель (Conques-sur-Orbiel) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 25,07 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11099, пошта индексі — 11600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2300 адамды құрады. Халық тығыздығы — 91,74 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Блок
Блок (block, bloc) —
Дереккөздер
Санат:Электроника Санат:Көлік бөлшектері Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология Санат:Геология Санат:Материалдар Санат:Материалдар механикасы терминдері
Магалас
Коммунаның INSEE коды — 34147, пошта индексі — 34480.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2835 адамды құрады. Халық тығыздығы — 136,56 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Муландже
300px|нобай|оңға
Муландже массиві немесе Муландже тауы қоршап тұрған Чирадзулу жазықтары мен Муландже күріш алқаптарында орналасқан. Ол Балантаер қаласына таяу турған Маливидің оңтүстік бөлігіндегі ірі таулы тізбек болып табылады. Муландже саяхатшылар мен альпинистерге кеңінеч танымал.
Тау жазықтардан оның максималды биіктігіне 300 м қосатын жартастар мен 1800-1900 м биіктіктегі бассейндерге дейін көтерілген. Муландженің жан-жағында бірнеше таулар бар.
Дереккөздер
Санат:Африка таулары
Нацагдорж Дашдоржийн
Нацагдорж Дашдоржийн- монғол жазушысы, қазіргі монғол әдебиетінің негізін салушылардың бірі.1922 жылдан Монғол -халық революциялық партиясының мүшесі. Совет Одағында және Германияда оқып білім алды. Орыстың классикалық әдебиетін жақсы игерген. Нацагдорж Дашдоржийн монғол әдебиетін жаңа сатыға көтерді, социал реализм әдісін өз творчествасында қолданды. Ол <<Менің Отаным>>,<<Жылдың төрт мезгілі>>, <<Көне дүниенің перзенті>> т.б. шығармаларын жариялады. 1966 жылы Монғол халық республикасында Нацагдорж Дашдоржийн атындағы Жоғары әдеби сыйлық белгіленді.
Сәкен Сейфуллин кенттік әкімдігі
Сәкен Сейфуллин кенттік әкімдігі – Қарағанды облысы Шет ауданындағы әкімшілік бірлік.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 3696 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Шет ауданы ауылдық округтері
Ун-Юхль
Ун-Юхль — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вогулка өзенінің сол жағалауынан 129 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Моңғол мемлекеттік білім беру университеті
Моңғол мемлекеттік білім беру университеті (моңғ. Монгол Улсын Боловсролын Их Сургууль) — Моңғолияның жоғары оқу орны.
Тарихы
Бұл университет 1951 жылы ашылған. Ең алғаш тек 4 факультет қана болды. 2004 жылы педагогикалық институт атын «Моңғолияның білім беру университеті» деп атын өзгертті.
Сілтемелер
Ресми сайт
Санат:Моңғолия жоғары оқу орындары
Мирпулат Мирзоев
Мирзоев Мирпулат (1949 жылы туған, Сайрам ауданы) – ақын. ТашМУ-дың журналистика факультетін бітірген (1971). 1971–81 жылдары «Еш гвардия» баспасында қызмет атқарды. 1981–87 жылдары Өзбекстан Жазушылар одағында кеңесші, «Еш гвардия» баспасында бас редактордың орынбасары, «Жазушы» баспасының бас редакторы, 1991 жылдары Өзбекстан Жазушылар одағының хатшысы. Ақын қазіргі кезде «Әлем әдебиеті» журналы бас редакторының орынбасары болды. Алғашқы «Таң шапағы» атты өлеңдер жинағы 1975 жылы жарық көрді. Ақынның «Мейірлі күндер», «Махаббат мезгілдері», «Көгілдір дария», «Сүмбіле», «Әтіргүл мен жұлдыздар», «Қанағат», «Аяулы анам» атты жыр жинақтары бар. Мирзоев аударма саласында да көп еңбек етіп келеді. Ол ''А.С. Пушкин, Г.Гейне, Р.Ғамзатов, М.Кәрім, Б.Пастернак'', т.б. шығармаларын өзбек тіліне аударған. 1999 жылы осы еңбектері үшін халықаралық Б.Пастернак атындағы сыйлық алды. Қазақ ақындары Ж.Молдағалиев, О.Сүлейменовтің шығармаларын өзбек тіліне аударды. Абайдан бастап М.Шахановқа дейінгі көптеген қазақ ақындарының өлеңдерін өзбек тіліне аударып, мерзімді баспасөз бен жинақтарда жариялады. Осы еңбегі үшін 2001 жылы халықаралық «Алаш» сыйлығы берілді.
Сілтемелер
Санат:Тұлғалар Санат:1949 жылы туғандар
Хермаде
Хермаде (Germade) — Испаниядағы муниципалитет. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Луго провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Терра-Ча ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2204 адамды құрайды.
Нуну Гомеш
Нуну Мигел Суареш Перейра Рибейру (Nuno Miguel Soares Pereira Ribeiro; 5 шілде 1976, Амаранте), Нуну Гомеш ретінде кеңірек танымал (Nuno Gomes) — португалиялық футболшы, шабуылшы. Португалия құрамасы сапында ойнаған. "Бенфика" сапында ойнап жүрген шағында Еуропаға танылды. Ең ұзақ ойнаған клубы да осы "Бенфика" (2002-11). Одан бөлек "Боавишта" (Португалия), "Фиорентина" (Италия), "Брага" (Португалия), "Блэкберн Роверс" (Англия) клубтарында доп тепті. Карьерасын 2013 жылы 37 жасында аяқтады.
Португалияның 15, 16, 17, 18, 20, 21 жасқа дейінгі және Олимпиада құрамасында ойнады. Негізгі ұлттық құрама сапында 29 гол соқты.
Сілтемелер
Санат:Португалия футболшылары Санат:Португалия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Боавишта ФК ойыншылары Санат:Бенфика ФК ойыншылары Санат:Фиорентина ФК ойыншылары Санат:Брага ФК ойыншылары Санат:Блэкберн Роверс ФК ойыншылары
Себастьянополис-ду-Сул
Себастьянополис-ду-Сул (Sebastianópolis do Sul) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Жозе-ду-Риу-Прету мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Ньяндеара экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 568 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 168,114 км² шамасында. Халық тығыздығы — 15,3 адам/км².
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Б. з. д. 91 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 91 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Есіл көшесі (Астана)
thumb|300px|Есілдің жағалауы Бұрынғы атауы №13 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (сол жақ). Есіл көшесі Абылай хан даңғылынан басталып, Хантау, Қаратау, Қозыбасы көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1232,5 м.
Есіл - Ертіс өзенінің сол жақ саласы. Қазақстанның Қарағанды, Ақмола, Солтүстік Қазақстан облыстары және Ресейдің Түмен, Омбы облыстары жерінен өтеді. Жалпы ұзындығы - 2450 шақырым. Қазақстан жеріндегі ұзындығы - 1607 шақырым. Сарыарқаның солтүстік бөлігіндегі Нияз тауының батыс беткейінен басталып, Омбы облысындағы Усть-Ишим ауылының тұсында Ертіс өзеніне құяды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Урдюжская Виска
Урдюжская Виска — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сойма өзенінің оң жағалауынан 50 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ньютон (Массачусетс)
Ньютон (Newton) — Массачусетс штатының Миддлсекс округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 85 146 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 47.1 км² шамасында. FIPS коды — 25-45560.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Ламса
Ламса — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сельма өзенінің сол жағалауынан 15 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кострома өзені бастауынан Исады ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Несиені сақтандыру
Несиені сақтандыру - сақтандыру түрлерінің жиынтығы. Мұнда сақтанушының контрагенттері берілген несиені қайтару немесе сақтандыру шартында ескертілген себептер бойынша несиені пайдаланғаны үшін пайыз төлеу жөніндегі міндеттемелерін орындамаған жағдайда сақтандырушының сақтандыру өтемін төлеуі көзделеді. Несиені сақтандырудың мақсаты - сақтанушылар үшін несие тәуекелін азайту немесе жою, борышқор төлем төлеуге қабілетсіз болған немесе өзге себептермен борышты өтемеген жағдайда несиегерлерге несиенің уағдаласылған уақытта қайтарылуына сақтандыру кепілдігін беру. Бірнеше түрге бөлінеді: объектілер бойынша — жеткізушінің сатып алушыға беретін коммерциялық несиені сақтандыруы және банк несиесін сақтандыру; сақтандыру тәуекелінің сипатына қарай — экономикалық (коммерциялық) қатерден және саяси қатерден сақтандыру; сақтандырылған несиенің сипатына қарай несиені сақтандыру сақтанушының резиденттеріне берілген несиеге қатысты жасасылған шарт және бейрезиденттерге берілген несиеге қатысты жасасылған шарт.
Дереккөздер
Санат:Несие Санат:Сақтандыру
Махмұд Измайұлы Шолтыров
Шолтыров Махмұт Измайұлы (5.8.1885, бұрынғы Ішкі Орда, Примор округі, ғ3 старшындығы – 5.6.1965, Алматы) – алғашқы қазақ дәрігерлерінің бірі. Қазан университетінің медициналық факультетін бітіргеннен (1911) кейін Гурьев облысы Бөкей губерниясында учаскелік дәрігер, ауылдық жерлерде 40 жылдан астам дәрігер болды. И.И. Мечников, Н.Клодницкий, С.Никаноров, Д.Заболотный, Н.Жуков-Вережников, Н.Гайский, т.б. ғалымдармен бірге Каспий өңірінде оба індетіне қарсы күрес жұмыстарына қатысты. Қазан төңкерісінен кейін Қызыл армия қатарында армия лазареті дәрігері болды. Волга – Каспий ревкомы денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі (1920), Теңіз ауданында дәрігерлік телімнің дәрігері (1920 – 28), Батыс Қазақстан облысы Теңіз ауданы жылжымалы медикалық пунктінің меңгерушісі (1928 – 30), сол ауданда денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі (1930 – 34), Ганюшкинодағы обаға қарсы стансада бөлім меңгерушісі (1934 – 46), Жамбыл облысы Шу ауданындағы денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі және аудандық аурухананың бас дәрігері (1946 – 57) болып қызмет атқарған. Ленин орденімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Нандадеви
350px|нобай|оңға|Нанда-Деви шыңы Нандадеви шыңын Ұлттық саябақ қоршап тұр. Нандадеви Ұлттық саябағы солтүстік Үндістандағы Ут-Нанда-Деви үнді тілінен аударғанда «Баталы әйел Құдай» деген мағынаны білдіреді. Ол Үндістанда биіктігі бойынша екінші орынды иеленеді. Бұл - қасиетті Гарвал аймағында орналасқан екі жақты алып ақ пирамида. Нандадеви таулары батыста Ришиганга шығыста Гориганга далаларының арасындағы Утаркханд штатында орналасқан.
Нандадеви өзара біріге отырып ұзындығы 2 шақырым, шығыстан батысқа қарай бағытталған үшкір шыңды екі массивтен тұрады. Нандадевидің батыс шыңы биіктеу. Ол «Нандадеви шығыс» деп аталады. Нандадеви — әлемдегі ең биік 23-ші шың.
Таркханд штатында орналасқан. Шыңның биіктігі - 7817 м. Нандадеви шығыс шыңына алғаш рет Адам Карпинский басқарған төрт адамнан құралған поляк командасы шыққан болатын. Нандадеви Шығыс Чамоли, Питорагар мен Вагешвар аймақтарының шекарасында орналасқан. Нандадеви Ұлттық саябағы 1988 жылы ЮНЕСКО-ның бүкіләлемдік мүра тізіміне енгізілді.
Бул тау биіктігі 6400 м болатын шыңдардың қоршауында орналасқан. Сол себепті оған жету қиындай түседі. Нандадеви Ұлттық саябағынан жануарлар мен өсімдіктер әлемін тамашалауға болады. Нандадеви Үндістандағы Уттаркханд штатында орналасқан.
Фельбен-Вельхаузен
250px|thumb|Картада орналасуы Фельбен-Вельхаузен (Felben-Wellhausen) — Швейцарияның Тургау кантонында орналасқан коммуна. Фрауэнфельд округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2286 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.3 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4561, пошта индексі — 8552.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тургау елді мекендері
Планктон
Планктон (plаnktos— кезбе) — теңіздің, су айдындарының әр түрлі тереңдігінде мекендейтін және суда қалқып тіршілік ететін, су ағынына төтеп бере алмайтын организмдер жиынтығы. thumb
Планктонның бөлінуі
Тұщы су планктоны — көл планктоны (лимнопланктон) және өзен планктоны (потамопланктон) деп ажыратылады. Тұщы су зоопланктонында ескекаяқты және бұтақмұртты шаяндар мен коловреткалар көп болады. Теңіз зоопланктонында негізінен шаянтәрізділер, қарапайымдар, ішекқуыстылар, моллюскалар, т.б. омыртқасыздар басым келеді. Таза түрде салмағы бойынша алғанда, теңіздер мен мұхиттардағы планктон ондағы басқа тірі организмдерін бәрін қосқандағыдан 20 есе көп екен.Фитопланктон фотосинтез процесі жақсы жүретін судың жоғары қабатын, негізінде 50 — 100 м тереңдікті мекендейді. Ал бактериялар және зоопланктондар судың барлық қабатында кездеседі. Теңіз фитопланктоны диатомдық балдырлардан, талшықтылардан; ал тұщы суда диатомдық, көк-жасыл, жасыл балдырлардың кейбір түрлерінен тұрады. Фитопланктон — судағы гетероторфты жануарлар мен бактериялар қоректенетін негізгі продуцентті органикалық зат. Бұлардың су айдындарында көп болуы — су қабаттарындағы биогенді заттарға (фосфат, азотты қосылыстар, т.б.) байланысты. Судағы планктон мөлшері олармен қоректенетін жануарлар, су ағысы, жыл мерзімі, т.б. көптеген жағдайларға байланысты бірнеше км-ден бірнеше м-ге дейін өзгеріп отырады. Планктон шектен тыс көбейіп кетсе, су көк түске боялады, кейде улы заттар да түзіледі. Көптеген планктон жануарлар тұрақты түрде қоныс аударады (миграция), соның нәтижесінде судың беткі қабатындағы қоректік заттар су түбіне ауысады. Кейбір планктонды организмдер су айдындарының ластануының индикаторы болып есептеледі. Араларында кәсіптік маңызы бар түрлері де жеткілікті. Мысалы, креветкалар, мизидтер, крильдер (эвфаузиидті шаян), т.б.
Тағы қараңыз
Санат:Майда организмдер Санат:Планктон Санат:Мұнай және газ
Кеңес (Түркістан облысы)
Кеңес — Түркістан облысы Бәйдібек ауданы, Ақбастау ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шаян ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 23 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 731 адам (378 ер адам және 353 әйел адам) болса, 2009 жылы 783 адамды (397 ер адам және 386 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Бәйдібек ауданы елді мекендері
Сарықопа қорықшасы
Географиялық орны, жер бедері
Қостанай облысының Жангелді ауданы жерінде. Жалпы аумағы 52,2 мың га. Қорықша аумағында шалғынды жəне далалық ландшафт қалыптасқан. Мұнда Сарықопа көлдер жүйесі орналасқан. Сондай-ақ жабайы шошқа, қоқиқаз, бірқазан, аққу, қалбағай қорғалады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан қаумалдары Санат:Қостанай облысы географиясы
NGC 3796
NGC 3796 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика.
Кишерка
Кишерка — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кижмола өзенінің сол жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Гонконг ғылым және технология университеті
Гонконг Ғылым және Технология Университеті (қысқаша HKUST) Гонконг қаласында орналасқан жоғарғы оқу орны. 1991 жылы Гонконг Заң 1141 (The Hong Kong University of Science and Technology Ordinance), негізі қаланды, Гонконг қаласындағы тоғыз ірі университеттің бірі.
Кишерка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
NGC 3796
Ашылуы
Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3796 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36215, UGC 6638, MCG 10-17-39, ZWG 292,18.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Кишерка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Осси
Осси (Ossi) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Сассари провинциясында орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Эскедень
Эскедень — Ресейдегі өзен. Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Цивиль өзенінің сол жағалауынан 157 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Цивиль бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Чувашия өзендері
Толқын жабық жүзу бассейні
"Толқын", жабық жүзу бассейні (1984). Пайдалы алаңы - 1867 шаршы метр. Сәулетшісі - Павлодар қаласындағы республиканың солтүстік селоларын жобалау орталығы. Халық арасында бұқаралық сауықтыру дене тәрбие және спорттық шараларды өткізу мақсатында жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Спорттық ғимараттар Санат:Павлодар
Қоңырат (Ақтөбе облысы)
Қоңырат — Ақтөбе облысы Ойыл ауданы, Саралжын ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Ойыл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 45 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 148 адам (74 ер адам және 74 әйел адам) болса, 2009 жылы 87 адамды (38 ер адам және 49 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ойыл ауданы елді мекендері
Ларанжейру
Ларанжейру (Laranjeiro) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Алмада муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21175 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,66 км² шамасында. Халық тығыздығы — 5 785,5 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сетубал округінің елді мекендері
IC 4470
IC 4470 — Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51696, MCG 13-10-19, ZWG 354.3, ZWG 353.40, NPM1G +79.0121.
Сыртқы сілтемелер
IC 4470 Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз)
Қабанбай батыр даңғылы (Астана)
thumb|250px|«ҚазМұнайГаз» thumb|250px|Қабанбай батыр даңғылындағы «Триумф-Астана» тұрғын үй кешені. Қабанбай батыр даңғылы — Достық, Тәуелсіздік, Сарайшық, С.Қожанұлы, Атасу, Қорғалжын тасжолы, Қалқаман көшелерін қиып өтіп, А. Бараев көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 16093м.
Қабанбай батыр (1692-1770) - қазақ қолын бастаған ержүрек қолбасшы, даңқты батыр. Азан шақырып қойылған есімі - Ерасыл. Жылқыға щапқан жабайы қабандарды жайратып, «Қабан батыр» атанған. Қазақ халқының жоңғар шапқыншылығына қарсы күресінде ерекше ерлік көрсетіп, талантты қолбасшы ретінде аты шыққан. 1730 жылы Аңырақай-Алакөл шайқасына, кейін, Шыңғыстау, Ертіс бойындағы шайқастарға қатысып, Абылай ханның бас батырларының біріне айналады. Шыңғыстаудағы Шаған шайқасында ақбоз атпен топ жарып, жауға шапқаны үшін «Дарабоз» атанады. Жазушы Қ.Жүмаділовтің Қабанбай батыр туралы «Дарабоз» атты тарихи романы бар.
Бұл даңғылда Ұлттық ғылыми медициналық орталықтың кардиохирургиялық клиникасы, «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясы, Қазақстан-Ресей университеті, «Астаналық цирк», «Салтанат сарайы» орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Планк тұрақтысы
Планк тұрақтысы — әсерлерінің сипаты үздікті болатын көптеген физикалық құбылыстарды анықтайтын түбегейлі физикалық тұрақты. Планк тұрақтысы і таңбасымен белгіленеді. Бұл әмбебап тұрақтыны (і-ты) 1900 ж абсолюттық қара дененің сәуле шығару спектріндегі энергияның таралу заңдылықтарын зерттеу кезінде неміс физигі М.Планк енгізген. Оның ең дәлірек мәні Джозефсон эффектісі арқылы анықталған: і=(6,6261960,000050)10^34 Джс. Сонымен қатар ћ=і/2==(1,0545920,000008)10^34 Джс тұрақтысы (ол да Планк тұрақтысы деп аталады) да жиі пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Кванттық механика Санат:Физикалық тұрақтылар
Коем
Коем (Coësmes) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Фужер-Витре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,24 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35082, пошта индексі — 35134.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1386 адамды құрады. Халық тығыздығы — 59,64 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Маршалл аралдары
Маршалл аралдары Республикасы (Aolepān Aorōkin M̧ajeļ, Republic of the Marshall Islands) — Тынық мұхитының батыс бөлігінде орналасқан мемлекет. Жер аумағы 181 км². Халқы 68 мың (2000). Халқының көпшілігі микронез. нәсілдік түрге жататын маршалдықтар. Ресми тілі — ағылшын тілі. Діні — христиан-протестант. Астанасы —Маджуро қ. М. А. Р. — президенттік республика. Жоғ. заң шығарушы билікті қос палаталы парламент жүзеге асырады. Ұлттық мейрамы — Конституция күні — 1 мамыр (1979). Ақша бірлігі — АҚШ долл. М. А. Р. 1991 жылдан БҰҰ-ға мүше.
Маршалл аралдары шағын, аласа маржанды атолдар. Негізгі табиғи байлықтары: фосфорит кендері, теңіз өнімдері. Аралдардың климаты — тропиктік, пассатты - муссондық. Айлық орташа температурасы 26 — 33°С аралығында. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлш. — 1800 мм, кейде құрғақшылық та болып тұрады. Өсімдіктер дүниесін кокос пальмалары мен басқа жаңғақтық ағаштар, мәңгі жасыл бұталар құрайды. Жануарлар дүниесі барынша жұтаң.
Экономикасы
Экономикасының негізгі салалары — a.ш. (кокос, бұрыш, асқабақ) мен туризм. Туризм тұрғындардың 10%-ын жұмыспен қамтамасыз етеді. Өнеркәсібі балық пен копра өңдеумен шектелген. Экспортқа фосфаттар, балық, кокос майы мен копра шығарады. Сырттан машина, құрал-жабдықтар, азық-түліктің кейбір түрлерін, электроника, байланыс, тұрмыстық бұйымдар әкеледі. өлттық жалпы өнімнің жан басына шаққандағы мөлш. 1730 АҚШ долл-на тең. Негізгі сауда серіктестері — АҚШ пен Жапония.
Дереккөздер
* Санат:Қауымдастырылған елдер
Оттенталь
Оттенталь (Ottenthal) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Мистельбах округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 617 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 15.46 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — MI, ресми идентификациялық коды — 3 16 58.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Альберт Граф саналады.
Тауарих Хамса
Тауарих Хамса “Тауарих-и Хамса Шарқи” (қазақша “Шығыстың бес тарихы”) – Құрбанғали Халидтің тарихи деректер мен аңыз-әңгімелерге сүйеніп, түркі (шағатай) тілінде жазған тарихи-әдеби еңбегі. “Тауарих Хамса” 1910 ж. Қазандағы “Өрнек” баспасында жарияланған. Көл. 800 бет, 10 тараудан тұрады.
Онда Орталық Азия, Шығыс Түркістан, Қытай, өзбек, ноғай және қазақ елінің жүздері жайлы ғылыми-зерттеулер мен аңыздар; қазақтың шығу тегі, олардың ұрандары; қазақтар мен ноғайлардың әуел бастағы бірлігі және олардың бөлінуі; Орталық және Солтүстік Қазақстандағы археологиялық, архитектуралық ескерткіштер; Шыңғыс хан және оның ұрпақтары; Орта жүз қазақтарының Ресейге қосылуы, т.б. мәселелер жөнінде кең көлемде мағлұматтар берілген. Бір тарауы қазақ халқының хан сұлтандары мен би-болыстары, атақты ақын-жыраулары мен Ш.Уәлихановтың Қашғар экспедициясына арналған. Қарқаралы дуаны деген бөлімде қазақ елінің 19 ғ-дағы әдет-ғұрып туралы аса құнды этнографиялық мәліметтер берілген. “Тауарих Хамса” Шығыстың тарихы мен этнографиясы, мәдениеті мен әдебиеті жөнінде құнды еңбек болып есептеледі, алайда автордың субъективтік пікірлері де жоқ емес (мыс, кейбір діни қорытындылары, қымыз сияқты түркі терминдерін арабтың хамаз сөзінен болар деп болжам жасағаны, т.б.). “Тауарих Хамса” 1992 ж. қазақ тілінде жарық көрді. Ғылыми түсініктемесін академиялық Б.Көмековжазып, шығыстанушы А.Жолдасов пен этнограф Б.Төтенай аудармасын жасады.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Урай-Пат-Я
Урай-Пат-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Висим өзенінің сол жағалауынан 15 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Ла-Кутюр-Буссе
Ла-Кутюр-Буссе (La Couture-Boussey) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,9 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27183, пошта индексі — 27750.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2232 адамды құрады. Халық тығыздығы — 204,77 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Вальдбрёль
Вальдбрёль (Waldbröl) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Кёльн әкімшілік округіне бағынады. Обербергиш ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 19333 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 63,02 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 3 74 044. Қаланың басшысы — Христоф Ваффеншмидт.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 64 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Бад-Виндсхайм
Бад-Виндсхайм (Bad Windsheim) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Орталық Франкония әкімшілік округіне бағынады. Нойштадт (Айш) — Бад-Виндсхайм ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 11 811 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 78,26 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 5 75 112. Қаланың басшысы — Ральф Ледертайль.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 10 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Олимпиада ойындарындағы нысана көздеу
right|150px|border|Нысана көздеу Нысана көздеу сайыстары, 1904 және 1928 жылдарды санамағанда, барлық Олимпиада ойындарында өткізілді.
Алғашқы заманауи Олимпиадаларда нысана көздеу сайыстары тек ерлер арасында болды. 1968-1980 жылдары аралығында әйелдер сайыстарға ерлермен қатар қатысуға мүмкіндік алды, ал тек қана әйелдер арасындағы сайыстар 1984 жылдан бастап өткізіле бастады. 2021 жылы жеке дисциплина ретінде ерлер мен әйелдер топтарға қосылып қатысатын, яғни аралас сайыстар енгізілді.
Соңғы рет нысана көздеуден 15 медаль комплектісі сарапқа салынды.
Қазақстан атлеттерінің қатысуы
Қазақстан атынан Олимпиада ойындарына 1996 жылы — 5 атлет, 2000 жылы — 6 атлет, 2004 жылы — 4 атлет, 2008 жылы — 6 атлет, 2012 жылы — 3 атлет, 2016 жылы — 5 атлет, 2021 жылы — 3 атлет қатысқан.
1996 жылы Қазақстан атлеттері нысана көздеуден 2 күміс, 1 қола медаль жеңіп алған:
Санат:Олимпиада ойындарындағы нысана көздеу спорты
Оң Перепуск
Оң Перепуск — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Перепуск өзенінің оң жағалауынан 29 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 36 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Владимир Владимирович Вирчис
Владимир Владимирович Вирчис (Володимир Володимирович Вірчіс, 18 тамыз 1973, Каховка, Херсон облысы, Украин КСР — 28 қаңтар 2022, Киев, Украина) — украиндық кәсіпқой боксшы. Суперауыр салмақ категориясында шыққан.
Қызықты деректер
Вирчис Украинадағы бір ферманың иесі. Оның ең жақын досы украиндық продюсер — Тимофей Александрович.
Санат:Украина боксшылары Санат:Байков зиратында жерленгендер
Діндердегі моральдық құндылықтар
Мораль — қоғамдық сананың бір формасы. Дін, құқық, өнер сияқты мораль да қоғамдық сананың бір формасы ретінде көрініс береді. Басқа қоғамдық сана формаларымен тығыз байланыста бола тұра мораль олардан өзіндік қасиеттерімен ерекшеленеді. Мысалы, мораль мен құқық нормаларының шығу төркіні бір. Көптеген ерекшеліктерімен қатар, мораль басқа қоғамдық сана формаларымен тығыз байланыста дамиды. Әсіресе діннің адамгершілік құлықты қалыптастырудағы рөлі орасан зор. Діни сезімдер адамдардың басын біріктіруде маңызды орынға ие. Ғибадаттардың көпшілігінің жамиғатпен жасалуы дінде қоғамға қаншалықты мән берілетіндігін көрсетеді. Құлшылық сәті — адамдардың біріне-бірі ең жақындасатын кезі. Сондықтан діни рәсімдер қоғам мүшелерінің бірлігін нығайтады, олардың етене араласуына септігін тигізеді. Сонымен қатар жалпы дүниежүзілік діндердің қай-қайсысы болсын, адам қоғамындағы бейбітшілік, келісім, жарастықты нығайтуға күш салады. Діннің моральды қалыптастырудағы орнының маңыздылығын сол діндердегі адамгершіліктің, түрткі бола білгендігінен көреміз.
Иудаистік моральдық құндылықтар
Ибраһимдік (аврамдық) діндердің ең көнесі болып табылатын иудаизм (жөһит діні), одан кейін христиан діні мен ислам келеді. Бұл дін бойынша жөһиттер (еврейлер) Яхвемен анттасқан, Жаратқанның артықша туындысы, таңдаулысы деп танылады. Яхудийлер Моисейдің декалогымен, яғни он қағидасына бағынышта өмір сүреді. Олардың алғашқы үшеуі Яхве Құдайды құрмет тұтуды талап етеді. Тертінші өсиет бойынша жөһиттер сенбі күні барлық әрекеттерді қалдырып, тек Құдайға жалбарынуға арналғандығын есте ұстауы керек. Келесі өсиет бойынша ата-ананы қадірлеу керек. Ал алтыншысынан оныншы өсиетке дейін адамдар арасындағы қарым-қатынастарды реттеуге қатысты нормалар қарастырылады. Онда кекшіл болма, кісіге кол жұмсама, өтірік айтпа, біреудің мүлкіне көзіңді сүзбе деген сияқты қағидалар келтірілген. Соңғылары кейіннен христиан дінінде де, мұсылман дінінде де маңызды орынға ие болған қағидалар.
Христиандық моральдың ерекшеліктері
Христиандық дін — сүйіспеншілік, төзім діні. Христиандық қасиетті үштік — сенім, үміт және сүйіспеншілік бұл діннің мораль мәселелерін қаншалықты жоғары қойғандығын көрсетеді. "Құдай патшалығы өз ішіңде!" деген сөзде терең мағына жатыр. Күнделікті өмірде ақ пен қара қалай аралас жатса, жақсылық пен жамандық, мейірімділік пен зұлымдық та солай біте қайнасып кеткен. Ал христиан дінінің орталық сенімі бойынша апокалипсистен, ақыр заманнан кейін адамдар мидай араласқан бұл күйден арылады. Өйткені жақсы — жақсылық ретінде, жаман — жаманшылық ретінде басын ажыратып, өз жауабын тартады. Сол күйге адамдарды алдын ала даярлау үшін адамзатқа мессия — Иса келді деп есептеледі. Адам-Құдай өзінің қасіретті өмірінің үлгісімен жақындап келе жатқан қиямет-қайымға адамдарды даярлау үшін, яғни олардың рухани жетілуін қамтамасыз ету үшін арнайы осы күнәкар әлемге жіберілген. Құдай адамдардан көрген қиянаттарына қарамастан оларды сүйеді — олар үшін өз жанын пида етеді. Бұл өнегесімен Иса сүйіспеншілік жолы — ауыр жол, бірақ маңызы жағынан оған жетер ештеңе жоқ деген ойды танытады. Егер сүйіспеншілік болмаса, онда қалатыны — жаугершілік. Ал ол дегеніміз — адамзаттың өз басын өзі өлімге тігуімен парапар. Өзің ұнататын жанды, сенің өзіңді кадірлейтін басқаны немесе өзіңе жақын қандасыңды сүю заңды әрі оңай, ал шынайы сүйіспеншілік сенің қарсылас жауыңды немесе дұрыс жолдан тайған пақырды сүйе білуіңнен көрінеді. "Жауыңды сүй!" деп ұрандатқан Иса адамдарға олардың арасында кездесетін қырғиқабақтықты жеңудің бұдан басқа жолы жоқ екендігін айтады. Христиандық сүйіспеншіліктің сипаттамалары:
Осындай шынайы құрбандық, жанпидалық сүйіспеншіліктің арқасында ғана біз көпке күші жететін зұлымдықтың қолынан келмейтін нәрсені — жауласқан адамдар арасын жақындастыруды мүмкін ете аламыз.
Ислам діні уағыздайтын моральдық құндылықтар
Ислам діні де христиан діні сияқты ұлтшылдықты, нәсілшілдікті жақтамайды. Құдай алдында, адам алдында таза, адал, мейірімді адам ғана басқалардан жоғары тұрады. Өзінің түбірлес діні — христиандық сенім сияқты ислам да бейбітшілік, татулық, тыныштық діні. Ол кешірімділік пен хош көрушілікті уағыздайды. Исламның этикалық тұрғыдан қарастырғандағы өзгешелігі — оның адамгершілік құлықты басқа әлеуметтік қатынастарды реттеуші, қоғамдық сананың түрлерінен (діни рәсімнен, әдет-ғұрыптан, құкықтан) бөліп-жармай, бірлікте қарастыруы. Адамгершілік құлық нормалары Құранда жүйеленбеген. Онда жасауға болмайтын, яғни "харам" болып саналатын нәрселер бар; жасалуға тиісті нәрселер жиынтығы — "халал" бар; адам өмірінің белгілі бір сфераларын (неке, мұрагерлік, т.б.) реттеуші нормалар, нақты ахлактық ұғымдар (әділдік, мейірімділік, ұят, жомарттық және т.б.) келтірілген. Құранда адамды дел-сал етуші, миын улаушы апиындық. өсімдіктерді пайдалануға, арақ-шарапқа тыйым салынған. Ішімдік індетіне діни бұғау салудың бұқаралық, тыныштық үшін де, отбасы тыныштығы үшін де қажеттілігі айдан анық. Тағамдардың ішінде Құран қан, жемтік, шошқа етін және Алла тағаланың аты аталмай бауыздалған малды жеуге тыйым салады. Әрбір адамның жеке бас тазалығына исламда көп көңіл бөлінеді — бес уақыт намазда дәрет алудан бастап, тұрған үй-ішінің тазалығына, тіпті киетін киімнің матасына дейін нақтылап көрсетілген. Киім киюде болсын, үйді безендіруде болсын шектен шығып, асқан байлығына масаттануды ислам хош көрмейді. Әйел баласының тәнін ашып, жалаңаштайтын жеңіл-желпі, жұқа матадан тігілген киімдер киюін де Құран қаламайды. Құдайдың өзін тұрмақ, оның құдіретімен жаратылған пендесін, мақұлығын болсын ешкімнің бейнелеуге құқығы жоқ. Сондықтан да мұсылман өзінің үйін қаншалықты гүлмен, ою-өрнекпен безендіруге ерікті болса, соншалықты адам бейнесіндегі мүсіндермен, жалаңаш денелі суреттермен безендіре алмайды. Ер мен әйел қатынастарында, жалпы адамның тәні мен нәпсі мәселесіне келгенде, Құран біржақты тақуалықты, өмірдің қызықтарынан безінуді жақтамайды. Соның куәсі ретінде исламда христиан дініндегі сияқты дін қызметіндегі адамдардың (монахтардың) тақуалыққа түсуіне, яғни әйел бала қызығын көрмеуіне жол берілмейді. Жалпы, ислам діні өзінің жолын қуушыларға асқан қиын талаптар қоймайды. Ислам дінінің өзі нақты өмірге икемделген дін. Ислам діні — бейбітшілік діні, әділет діні, тазалық діні болғандықтан, тек ізгі әдеттерді марапаттайды.
Дереккөздер
Санат:Қоғам
Колумбия
Колумбия (Colombia), ресми атауы Колумбия Республикасы (República de Colombia ) — Оңтүстік Американың солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан мемлекет. Жер көлемі – 1 141 748 км2. Халқы – 51 млн. адам (2021). Тұрғындарының 58%-і метистер, 20%-і еуропалықтар, 14%-і мулаттар, қара-нәсілділер, үндістер. Қала халқы 73% (1996). Ресми тілі – испан тілі. Тұрғындары христиан дінінің католик тармағын ұстанады. Астанасы – Богота. Конституция бойынша елді Президент басқарады (1998 жылдан Андрес Пастрака Аранго) және ол 4 жыл сайын сайланып отырады. Заң шығарушы жоғары органы – Сенат және Өкілдер палаталарынан құрылатын парламент. Әкімшілік жағынан 32 департамент пен астаналық округке бөлінеді. Ақша бірлігі – Колумбия песосы. Ұлттық мейрамы 20 шілде – Тәуелсіздік күні (1810).
Табиғаты
200 px|thumb| 250 px|thumb| 250 px|thumb| Жер ерекшеліктеріне қарай Колумбия таулы батыс аймақ және жазық шығыс аймақ болып 2-ге бөлінеді. Елдің батысында жатқан Анд таулары Батыс, Орталық, Шығыс Кордильера тауларынан тұрады. Орталық Кордильерада көптеген сөнбеген жанартаулар кездеседі: Уила (5750 м), Руис (5400 м), Толима (5215 м), т.б. Елдің шығысында Ориноко – Риу-Негру ойпаты, солтүстікте Кариб маңы және Тынық мұхит маңы ойпаты, оңтүстікте Кокета және Путумайо ойпаттары орналасқан. Кен байлықтарынан мұнай, табиғи газ, тас көмір, алтын, күміс, платина, изумруд, темір, мыс кентастары кездеседі. Климаты экваторлық және субэкваторлық. Жазық жерлерде орташа температура 29С, ал таулы өңірлерде 7С. Жауын-шашынның жылдық мөлшері 200 мм-ден (Солтүстік-Шығыс Колумбия) 4000 мм-ге дейін (Амазона өзені бойында), Тынық мұхит маңы мен оған іргелес таулы өңірлерде 10000 мм-ге дейін жетеді. Колумбияда өзендер өте көп және жиі орналасқан. Магдалена, Атрато, Сину (Кариб теңізіне құяды), Гуавьяре, Мета (Ориноко салалары) Путумайо, Какета (Амазона салалары), т.б. Тынық мұхит пен Кариб теңізі жағалауларында мәңгі жасыл ормандар, жазық жерлерде саванна, тауаралық ойпаңдарда мәңгі жасыл ағаштар, жоғары жақтарында экваторлық шалғын – парамос өседі. Маймыл, ягуар, құмырсқажегіш, алып кесірткелер – игуаналар, өзендерінде қолтырауындар кездеседі.