cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Наурыз
Наурыз — қазіргі Григориан күнтізбесіндегі 3-ші келетін март айына сай қазақша атауы. Наурыз - түркі тайпаларының мүшел есебі бойынша жыл басы саналатын бірінші ай, ойын-сауық және наурызкөже жасау мерекесі. Бұл күні қазақтарда наурыз жырын айтып, наурыз мерекесін өткізеді. 1917 жылғы қазан төңкерісінен кейін қүрылған Кеңес өкіметі бұл мерекені діни кертартпа рәсім деп тауып, 1926 жылдан ресми тойлауға тыйым салды. Тек елімізде демократиялық ағым бел ала бастаған 1988 жылдан бүкілхалықтық мейрам ретінде атап өтілетін болды. Абай «Біраз сөз қазақтың қайдан шыққаны туралы» деген тарихи мақаласында Наурыз тарихын көшпелі халықтардың сонау «хибаги», «хүзағи» деп аталған заманға дейін апарып: «''Ол күнде Наурыз деген бір жазғытұрым мейрамы болып, наурызнама қыламыз деп, тамаша қылады екен. Сол күнін «Ұлыстың Ұлы күні» дейді екен''», - деп жазады. Ақын Наурыз тойын дінге жанастырмай, кектем мерекесі екенін ашық жазады да, «Ұлыстың Ұлы күні» деген сөздің өз заманында алғашқы мәнін өзгертіп, Құрбан айтқа байланысты айтыла бастағанын ескертеді.
Түйемеш
Түйемеш - келіге түйілген немесе тоқпақпен жанышталған кескен ет. Қатырып немесе қарынға салып сақтайды. Майға қарып, суға қайнатып, кейде ішекке тығып қайнатып пісіреді. Дәмдеуіштер қосылады.
Наурыз
Наурыздың мағынасы
Наурыз, март (парсыша «нау» (жаңа) және «рыз» (күн) – Жаңа жылдың бірінші күні деген мағынаға ие. Ол – күнтізбелік жылдың үшінші айы (31 тәулік), көктемнің басы. Қазақтар бұл мейрамды Әз-Наурыз мейрамы деп те атайды. Халықтың ежелгі наным-сенімінде наурыздың алғашқы үш күнінде жер-көкті жарып ерекше дыбыс (гуіл) естіледі. Мұны тек қана жұмақтан шыққан қой, сол арқылы оны бағып жүрген қойшы ғана естиді. Бұл күні бүкіл табиғатқа, тіршілік иесіне, өсімдік, жан – жануарға ерекше сезім, қуат, қасиет нұры құйылады. Сол себепті, халқымыз «Әз болмай, мәз болмайды» деген.
Ұлыстың ұлы күні деп неге атаған?
Бұл жөнінде мынандай аңыз бар: Бір күні Нұх пайғамбардың кемесі Қазығұрт тауына келген сәтте жердің бетін жайлаған топан су кері қайтады. Сол сәт жер бетіне табаны тиген барлық тіршілік иелері көк аспаннан түскен қасиетті қазаннан бірге дәм татады. Содан, бұл күнді – ұлыстың ұлы күні деп жариялайды. Наурызды тойлау тарихы Ұлы Абай өзінің «Біраз сөзі қазақтың қайдан шыққаны туралы» жазбасында Наурыз тарихын көшпелі халықтардың «хибиғи», «хұзағи» деп атала- тын көне заманына ұштастырады. Парсының «нау» сөзі әртүрлі өзгерістерге ұшырағанымен, сол мағынада көп халықтың тілінде сақталып қалған. Ол орысша – нов (ай), немісше – нойе, латынша – нео. Осылайша «нау» сөзі ин-до – еуропалық халықтар дараланудан да бұрын пайдаланылған. Ал одан бергі мерзім ғана 5 мың жылдан асады. Қазақтың көне шежіресінде де Наурыз, Алаш деген сөздер бар. Наурыз неге жыл басы? «Жеріміз Күнді бір айналып шығатын мерзім – жылдың шартты түрде – үш айынан: наурыз, сәуір, мамыр – көктем, маусым, шілде, тамыз – жаз, қыркүйек, қазан, қараша – күз, желтоқсан, қаңтар, ақпан – қыс мезгілдері болып бөлінетіні баршамызға аян. Астрономия ғылымында бұл нақтылана түседі. Көктем наурыздың 22–сінен, жаз маусымның 22–сінен, күз қыркүйектің 23–інен, қыс желтоқсанның 23–інен басталады. Ендеше, Жаңа жылымыздың дәл 22 наурыздан басталуы жыл мезгілдерінің астрономия заңдылығымен де дәл келеді».
Бұл мейрам басқа халықтарға да тән бе?
Көне мейрам Наурызды әлемнің көп халықтары тойлаған, қазір де тойлай ды. Сондықтан да оны халықаралық мейрам деп те атауға болады. Наурыз мейрамын ежелгі гректер «патрих», бирмалықтар «су мейрамы», тәжіктер «гүл гардон», «бәйшешек», «гүлнаурыз», хорезмдіктер «наусарджи», татарлар «нардугаш», буряттар «сагаян сара», соғдылықтар «наусарсыз», армяндар «навасарди», чуваштар «норис ояхе» деп әрқилы атап, тойлаған. Ал енді, Рим республикасында біздің дәуірімізден бұрынғы VIII ғасырдың орта шенінен бастап қолданылған күнтізбеде Жаңа жыл наурыз айынан басталып, қазіргі күнтізбелерінде әлі күнге дейін сақталып отыр. Римдіктер жылдың бірінші айын соғысқа тиым салушы құдай Мартиустың атымен март деп атаған. Көнедегі Русьте де христиан діні қабылданғанға дейін Жаңа жылды бірінші март күні қарсы алу дәстүрі болған. Бұл күні Русь халқы мынандай әдет-ғұрыптар жасаған: 1. Құт құдайының құрметіне деп шырақтар жа-ғып, оны шие ағаштарына ілген. 2. «Түрлі аурулар мен пәле-жаладан сақтайды» деген ырым, сенім бойынша дастарқан басына жиналған әрбір шаруаның алдына үш бас сарымсақ пен столдың нақ ортасына бетін шөппен жапқан 12 тал пияз қойған. Наурыз күні ертедегі грек патшасы алтын тағынан түсіп, өзіне ұнаған қызметшісіне бір күн өз орнын берген. Байырғы Иран патшасы әділ уәзіріне өз шапанын сыйға тартқан. Осы дәстүрлер жөнінде кейінгі кезде басылым беттерінде жазылып та жүр. Наурызды кім қалай тойлаған? Ұлы ғұламалар Әбу Райхан Бируни, Омар Һайям тәрізді әлем таныған тарихи тұлғалардың еңбектеріндегі Шығыс халықтарының Наурыз мейрамын қалай тойлағаны туралы деректерге назар аударсақ, парсы тілдес халықтардың Наурызды бірнеше күн тойлағанын білеміз. Яғни, олар Наурыз күндерінде мынандай салт-дәстүр, ырымдар жасаған:
1. Әр жерде үлкен от жағып, отқа май құйған.
2. Жаңа өнген жеті дәнге қарап болашақты болжа-ған.
3. Жеті ақ кесемен дәстүрлі ұлттық көже «сумалық» ұсынған.
4. Ескі киімдерін тастаған.
5. Ескірген шыны аяқты сындырған.
6. Бір-біріне гүл сыйлаған.
7. Үйлерінің қабырғасына дөңгелек ою - «күн символын» салған.
8. Үйлеріндегі тіреу ағашқа гүл ілген.
9. Жамбы ату тәрізді түрлі жарыстар өткізген.
10. Бұл күні кәрі-жас мәз болып, бір-біріне жақсы тілектер айтқан, араздаспа-ған.
Бұл дәстүрлерге түсінік Мұндағы бірқатар салт-дәстүрлер ежелгі Тәңірлік танымға сәйкес орын алған. Тәңірлік таным бойынша осындағы кейбір нәрселер төмендегідей таңбаларды танытады:
1. Садақ – Кеңістіктің, Ана тектің, Судың таңбасы. 2. Оқ – Уақыттың баламасы ретінде бүкіл Ғаламның, Ата тектің, Ағаштың таңбасы. Ежелгі қазақтардың тілінде Суды да Жай (оқ), Садақты да Жай деп атағаны мәлім. Осы таңбаларға байланысты Оғыз Қаған эпосында былай деп айтылады: «... Осы Ұлуқ Түрүк күндерде бір күн ұйқыда бір Алтын Жай көрді, тағы да Үш Күміс Оқ көрді. Бұл Алтын Жай күн шығар жерден күн батар жерге дейін тиіп тұр еді. Ал Үш Күміс Оқ солтүстікке қарай өтіп кетіп (атылып) бара жатыр еді». Оғүз Қаған эпосының, көне тілдер түсінігінің тарихын зерттеушілердің пайым- дауынша, бұл ескерткіштегі (эпостағы) күн шығар жерден күн батар жерге дейін созылған Алтын Жай – о баста жер бетін қаптаған Судың, солтүстікке қарай атылып бара жатқан Үш Күміс Оқ – о баста Су- дан жаратылған Жер, Тау және Бәйтеректің яғни, Ға-лам өзегінің таңбасы. Олай болса, мейрамда садақ атып жарысу – Ғаламды бейнелеу.
Түркиядағы Наурыз Түркияның сол кездегі премьер – министрі Тансу Чиллер ханымның тікелей араласуымен, 1995 жылы республиканың ресми мей-рамдарының қатарына бай тарихы бар Наурыз мейра-мы да қосылғанды. Нау- рыз мейрамы туысқан Түркияның түкпір – түкпірінде «Сұлтан – й Наурыз», «Наурыздың тоғысы», «Наурыз-дағы мұз бұзылысы» және тағы да басқа атаулармен өткізіледі. Оңтүстік Анадолыда (Ғазиантеп) 22 Наурыз – «Сұлтан Наурыз» деп аталады. Жергілікті халықтың сенімі бойынша күн теңелетін түні белгісіз уақытта аяғында-ғы білезікті сыңғырлатып, кесте тоқи отырып, ғажап сұлу қыз батыстан шығысқа қарай аспанды кесіп өтеді. Кейбір аңыздарда құс киімін киген жігіт деп те айтылады. Сұлтан Наурыз уақытын көрген адамдардың тілегі қабыл болады деген сенім қалыптасқан.
Шығыс Анадолыда халық күн теңелген түні Он сегіз мың ғаламның барлық жанды, жансыздары Тәңірге сәжде етеді деп ойлайды. Осы күні табынушылардың бір жылдағы болашағы анықталады деп сенеді. Сондық-тан да қаріп - қасірлерге, кембағалдарға жәрдем бе- ріледі. 17 наурыз қарсаңында жасырылған тас арқылы үйдегі қай адамға бақ қонатыны анықталады. Қазақ жеріндегі Наурыз Жас Кеңес өкіметі Наурыз мейрамын халыққа қайта тарту еткенімен, ол 1926 жылы «діни мейрам» саналып, күрт тоқтатылды. Содан, ол халқымызға 1988 жылы әзер оралды. Қазақтардың ежелгі наным – сенімі бойынша, 21 наурыз түні даланы Қыдыр аралайды. Қазақтар ұлыстың ұлы күнін жаны – тәні таза қалпында, жаңа киіммен, жақсы тілекпен қарсы алады. Адамдар бір-бірімен жылы жүзде амандасып, Наурыз бата береді, Наурыз көже ішеді, араздасып жүрген ағайынды татуластырып, мүсәпір, мүгедектерге жәрдем береді, ұлттық ойындар өткізіп, ән – жыр айтады, күй тартады (өнерпаздар), бітелген бұлақтардың көзін ашып, жерге тал отырғызады. Бұ-рындары қазақтар таңата биік төбенің басына шығып, жаңа күнді қарсы алған. Мейрамды ұлықтағандар Көне заманнан бері Наурыз мейрамы, оның салт-дәстүрлері туралы өз еңбектерінде құнды деректерді жазып қалдырғандар, Ұлыс- тың Ұлы күніне ән-жыр арнағандар аз емес. Олардың ішінде Шығыстың данышпандары Махмут Қашқари, Әбу Райхан Бируни, Әбунәсір Фирдоуси, Әлішер Науай, Омар Һайямнан бастап қазақ халқының ғұламалары Абай, Әлихан, Ахмет, Міржақып, Мағжан, Сәкен және тағы да басқалар Наурыз мейрамы туралы аса бағалы еңбектер, ғибратты сөздер, жақұт жырлар жазып кетті. Өйткені, Наурыз – Шығыс елі үшін ежелден-ақ ынтымақ – ырыс мейрамы. Бұл күні – араздасу, харамдыққа жол беру – ауыр күнә. Наурыз мейрамына байланысты атаулар:
Наурыз күні, Наурыз айы, Наурызнама, Наурызкөже, Наурыз тойы, Наурыз жы-ры, Наурыз жұмбақ, Наурыз бата, Наурыз тілек, Наурыз төл, Наурызкөк, Наурыз есім, Наурыз шешек, Наурызша, Әз, Қыдыр, Саумалық, Мұхаррам (тыйым), Самарқанның көк тасы. Наурыз бата Өркенің өссін! Әр күнің Наурыз күніндей берекелі болсын! Ұлыстың ұлы күнінде:
Ұлың – оңға, қызың қырға қонсын! Еліңе елеулі, халқыңа қалаулы бол! Айың тусын оңыңнан, Жұлдызың тусын солың-нан! Бақ берсін, Қыдыр дарысын! Ұлыс оң болсын, Ақ мол болсын! Наурыз қазаққа қалай қайтарылды?
Заимствование из фарси, это понятие постепенно стало символизировать приход весны, пору обновления жизни. «Наурыз» массово праздновался каждый год, начиная с 22 марта. В этот день выравнивается продолжительность дня и ночи. Мы, поколение послевоенной поры, стали едва ли не последними свидетелями этого торжества. Помню, как мы в детстве вместе со взрослыми встречали это красочное зрелище. Пек-лись пироги. Лакомства, различные блюда из проса, пшеницы. Это было выставкой народной кухни. Мужчины с лопатами, кетменями выходили чистить арыки, сажали деревья. Одним словом, был подлинный праздник труда, к которому никто не оставался равнодушным. Думается, что эту доб-рую традицию необходимо возродить как народный праздник, который стал бы таким же, массовым, красочным, жизнерадостным, как праздник «Русская зима», «Сабантуй в Поволжье». Осы хаттан кейін Наурыз мейрамы қазаққа қайта оралды. Ұлылар Наурыз мейрамы туралы Абай:
«Ол күнде Наурыз бір жазғытұрым мейрамы болып, наурызнама қыламыз деп, тамаша қылады екен. Сол күнін «ұлыстың ұлы күні» дейді екен».
Мақтымқұлы: ... Жеткен кезде Наурызымыз жапан біткен жаңғырар, Тұман орап тау басын, аспан үрпі салбырар. Жансыздарға жан бітіп, әуен билеп маңды бір, Жер көгеріп, шөп қаулап, мерейін бір қандырар. Күнге тосып арқасын жан-жануар албырар, Аунап-қунап барлығы жерге түгін қалдырар. Ахмет Байтұрсынов:
Қорытынды:
«Наурыз – қазақша жыл басы. «Наурыз қазақтардың ұлт мейрамы. Наурызды қазақтан басқа күншығыс жұрттарының көбі мейрам етеді. Бірақ бұлардың бәрін салыстырғанда Наурызды біздің қазақтың мейрамы етуі айрықша сыйымды, артық-ша дәлелді. Неге десеңіз, наурыздың ескіше 9-ында, жаңаша 22-сінде күн мен түн теңеледі, қыс өтіп, жаз жетіп, шаруа кенеледі». Мағжан Жұмабаев: «Қазақ Жаңа жылы – жазғытұрғы күн мен түн-нің теңелген күні (22 наурыз) болады. Жаңа жылдың ер- теңіне жарық, жылы күн қараңғы суық түннен ұза-ра бастайды. Бұл реттен қазақ Жаңа жылы ғылым қойнына да басып кіріп қалады. Қазақ Жаңа жылын «Наурыз» дейді. Наурыз әулиенің, әнбиенің аты болмаса керек. Сондық-тан, қазақтың Наурызы – дін мейрамы емес, тұрмыс мейрамы, шаруашылық мей- рамды тұрмыспен, ғылым-мен байланыстырып қоғам- ға пайдалы игі іс жасайтын, ауыл, адамдармен... ұйымдастыратын мейрам ету керек.
Әр халықтың өзінше Жаңа жылы, жыл басы болады. Азияда Жаңа жыл-жазғытұрым, қазақ елінде – наурыздың жиырма екісі. Жаңа жыл күні қазақ күн райына қарай алдағы жазды рақатты, рақатсыз болады деп болжау жасайды. Қар тез кете ме, жаз жылдам бола ма деп болжам жасайды».
Дереккөздер
http://www.info-tses.kz/red/article.php?article=52851
Абдолла Әбдірахманұлы Асылбеков
Абдолла Әбдірахманұлы Асылбеков (1896-1938), журналист, жазушы және қоғам қайраткері.
Арғын тайпасы Қуандық руының Тоқа бөлімінен шыққан. .
«Біздің де күніміз туды», «Октябрь күнінде» атты деректі повестері 1921 ж. Орынбор қаласында жеке кітап болып басылып шықты. С. Сейфуллиннің «Тар жол, тайғақ кешу» атты романында Абдолла туралы толық мағлұмат берілген.
Турашыл, ер мінезді, ұлт мүддесін түсінетін азамат ретінде Асылбеков «Алашорда» үкіметі қайраткерлерінің оқу-ағарту, жерге қоныстандыру, дербес экономикалық бағытты ұстанужөніндегі көзқарастарына іштартты. Ол 1922 ж. қазақ қызметкерлерінің кеңесінде А. Байтұрсынов пен С. Сәдуақасовтың, Әуезовтің «коммунистік-колонизаторлық саясатқа қарсы» пікірлері мен ашаршылықтың зардаптарын жою туралы ұсыныстарын қолдады. 1921 жылы Әуезовпен бірге Қоянды жәрмеңкесінде қазақ автономиясының бір жылдық тойын өткізуге жетекшілік етті. Қажымұқан, Майра, Иса, Жынды Омар, Зәрубай, Әміре, Шашубай, Ғаббас, Қалибек сияқты ел өнерпаздарын жәрмеңкеге қатыстырып, ойын-сауық ұйымдастырды, М. Әуезовтің шығармашылығын жоғары бағалады. Ол 1932 жылғы ашаршылықты айыптап, үкіметтің алдына тиісті мәселе қойған. Асылбеков пен Әуезовтің арасындағы достық қарым-қатынас туралы деректер С. Бегалиннің, Қ. Қуанышбаевтың, Қ. Тоғызақовтың естеліктерінде баяндалған.
Мақалалары мен очерктері «Тіршілік», «Еңбекші Қазақ», «Советская степь» газеттері мен «Қызыл Қазақстан журналында» жарияланып тұрды.
Шығармалары
Біздің де күніміз туды. Повесть. Орынбор, 1921.
Дереккөздер
Санат:1896 жылы туғандар Санат:1938 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан журналистері Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері Санат:Алфавит бойынша журналистер Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері Санат:Қазақ КСР саясаткерлері Санат:КСРО одақтас республикаларының халық комиссарлары мен министрлері Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері
Невиль-сюр-Оту
Невиль-сюр-Оту (Neuville-sur-Authou) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,54 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27433, пошта индексі — 27800.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Аюдаг
Аюдаг Ayuv Dağ, Аюв Дагъ - аю тау) - Қырымның Оңтүстік жағалауындағы тау, әрі мүйіс. Гурзуфтың солтүстік-шығысын жағында 2,5 км-дей қашықтықта орналасқан. Үлкен Алушта мен Үлкен Ялтаның шекарасында орналасқан.
Биіктігі - 572 м. Магмалық жыныстардан (лакколиттен) түзілген. Тау жотасы солтүстік-батыс бағытында 2400 м-ге созылып, теңізге 2-2,5 км шығып тұр. Аюдаг - табиғат қорғау объектісі.
Тау беткейлері орманды. Ормандарында самырсын, емен, қызылқайын, шаған, шетен жидегі, үйеңкі, арша, ақгүлдер өседі. Аюдагтың флорасында барлығы 577 түр өсімдіктер өседі, олардың ішінде 44-ті Қызыл Кітапқа енгізілген.
Аюдагтың фаунасы да өте бай: түлкілер мен борсықтар, кәмшаттар мен қояндар, кірпілер мен тиындар т.б. көптеген басқа сүтқоректі жануарлар мекендейді. Аюдагтың жарларын шағалалар, бакландар, ормандарынды - орман кептерлер, үкілер, тоқылдақтарбарылдақ торғайлар, жорғаторғайлар мекендейді.
1974 жылдан бастап, Аюдаг - мемлекеттік қорық болып есептеледі.
Аюдагтың оңтүстік-батыс етегінде "Артек" балалар демалу орны бар.
1000px|[[Эдо қаласының көрінісі, 1865-1866 ж.]]
Дереккөздер
Санат:Қырым
Бесқонақ
Бесқонақ — байырғы қазақ күнтізбесінде қолданылып келген, жыл айларынан тыс алынатын бес күн. Нақты астрономиялық жылдың ұзақтығы бүтін күн санымен өрнектелмейді. Ол жуық түрде 365,24 тәулік (яғни 365 күн 6 сағат) деп есептеледі. Тәуліктің ширегін жыл сайын күнтізбеге енгізіп отыру қолайсыз. Сондықтан қазіргі қолданылып жүрген Григорий күнтізбесінде бұл ширектерден 4 жылда 1 күн құралатындығы ескеріліп, әрбір 4 жылдың алдыңғы үшеуі 365 күннен, төртіншісі 366 күн болып алынған. Ал әрқайсысы 30 күндік 12 айдан тұратын қазақ күнтізбесінде 360 күн болды. Жыл толық болу үшін оған 5 (кібісе жылдары 6) күн қосу керек. Аптаға толмайтын осы 5 күнді қазақ халқы “Бесқонақ” деп атаған. Айлардан тыс алынатын мұндай күндер басқа халықтарда да болған. Мысалы, б.з.б. 4-мыңжылдықта Мысырда 360 күннен кейін қосылатын 5 күнді құдайлар атымен (Осирис, Гор, Сет, Исида және Нефтида) атаған. Ежелгі парсы күнтізбесінде қосалқы 5 күн “фәнджи” немесе “андаргах” (“ұрланып кіретін” не “кетікті толтыратын”) деп аталған. Фәнджи парсылардың 8- және 9-айының аралығына қойылған. Ежелгі Соғдыда мен Хорезм күнтізбелерінде де қосалқы күндер болған. Байырғы қазақ күнтізбесінде “Бесқонақ” үнемі жыл аяғына қосылып отырған. Қазіргі күнтізбе бойынша “Бесқонақ” жыл сайын 17 наурыздан (кібісе жылдары 16 наурыздан) 21 наурызға дейінгі аралыққа келіп отырады.
Масвайлер
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1076 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 10,89 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 40 217. Муниципалитеттің басшысы — Юрген Херцог.
Уаза (өзен)
Дереккөздер
Орысша Уикипедиядан аударылған.
Сан-Марцано-суль-Сарно
Сан-Марцано-суль-Сарно (San Marzano sul Sarno) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Салерно провинциясында орналасқан.
Уаза (өзен)
Дереккөздер
Санат:Бельгия өзендері Санат:Франция өзендері
Сан-Марцано-суль-Сарно
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9433 адамды құрайды. Халық тығыздығы 1887 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 84010.
Түйіршікті деракантина
Түйіршікті деракантина (Deracanthina granulata) – таралу аймағы салыстырмалы тар, өте сирек кездесетін шегіртке түрі. Қазақстандағы Deracanthina B. -Bienko туысының жалғыз өкілі. Бұл ірі қанатсыз шегірткенің жуан денесі қоңыр түсті. Оңтүстік Алтайда, Зайсан шұңқырында (Үрқашар, Барлық және Жайыр жоталарында) таралған. Тау етегіндегі құрғақ жерлердегі ксерофитті шала бұталарда тіршілік етеді. Жерде жүгіріп жүреді, бірақ баяу. Көбею кезінде қатты шырылдайды, әсіресе аталықтары. Қоректенуі мен дамуы туралы мәліметтер жоқ. Малдың шектен тыс жайылуы әсер ететін болғандықтан, тіршілік ететін ортасын қорғау керек.
Дереккөздер
Санат:Турақанаттылар
Таун оф Элктон (Мэриленд)
Таун оф Элктон (Town of Elkton) — Мэриленд штатының Cecil округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 11 893 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21.3 км² шамасында. FIPS коды — 24-25800.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Қызылқұм жер асты су кен орны
Қызылқұм жер асты су кен орны - Қызылқұм құмының солтүстік бөлігі және Сарысу артезиан алабының шығыс бөлігінде.
Географиялық орны
Қызылорда облысының Жалағаш ауданы жерінде орналасқан.
Геологиялық құрылымы
Жер асты суы жоғарғы бор шөгіндісінде жатыр. Су сыйыстырушы тау жыныстары ұсақ және ірі құм түйіршіктерден тұрады.
Сипаты
Кен орны Үлкен Құмкөл, Жетібай және Ақши телімдерінен ажыратылады. Үлкен Құмкөл және Ақши телімдерінде сулы кешен 50-62 м, Жетібайда 101-32 м тереңдікте. Суы арында, тау жыныстарының суы мол, ұңғымалардың дебиті 20-58 л/с. Суы сәл ашқылтым, сульфатты-хлоридті натрийлі, Үлкен Құмкөлдегі бас тоғанның жобалық шығымдылығы 294 л/с, Жетібайдікі 351 л/с, Ақшидікі 185 л/с. Кен орындары 1978 жылдан пайдаланылуда.
Дереккөздер
Санат:Қызылорда облысы кен орындары
Окенган
Окенган (Hocquinghen) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Кале округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 1,94 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62455, пошта индексі — 62850.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 107 адамды құрады. Халық тығыздығы — 55,15 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Әлеуметтік мәдениет
Әлеуметтік мәдениет - [лат. cultura - өңдеу, тәрбиелеу] - барлық адамдарға ортақ, нақтылы бір өмір салтымен байланысты, бүкіл қоғам немесе әлеуметтік топ аясындағы әлеуметтік реттеуге қызмет ететін қүндылықтар мен ережелер, дүниетаным жүйелері.
Әлеуметтік мәденнет қоғамдық өмірді үйымдастырады, сол қоғамның немесе әлеуметтік топ мүшелерінің бірегейлік, бірлік сезімдерін оятады. Қазіргі американдық әлеуметтанушы Н. Смелзердің пайымдауынша, жануарлардың генетикалық бағдарланған мінез-құлқы қандай қызмет атқарса, мәдениет адам өмірінде дәл сондай маңызды қызмет атқарады. Әлеуметтік мәдениет адамның қол жеткізген барлық табыстарын қамтитын, қоғаммен және әлеуметтік топпен мойындалатын әрі сіңірілетін көп қырлы, кең, күрделі құбылыс. Ол материалдық (ғимараттар, құрылғылар, еңбек құралдары, кітаптар, суреттер, тұрмыс құралдары, діни ордалар, табынатын орындар, әшекейлер) және материалдық емес, рухани (білім, пікірлер, заңдар, ережелер, құндылықтар, тіл, дәстүр, салт жоралары) түрінде көрініс табады. Ата-баба жасап, ұрпағына қалдырған мәдениеттің бөлігі мәдени мұра болып табылады. Егер кейбір жағдайларда бүкіл қоғамның емес жекелеген әлеуметтік топтардың мәдениеті жайлы сөз қозғалса, онда субмәдениет деген ұғым пайдаланылады. Субмәдениет түрлерінің бірі - контрмәдениет - қоғамның кейбір топтарының Әлеуметтік мәдениетті жалпы қоғамның басым көпшілігінің үстем мәдениетіне қарсы тұруы (мысалы, жастардың бір бөлігінің Әлеуметтік мәденнеті).
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтік мәселелер Санат:Мәдениет
Дмитрий Николаевич Бычков
Дмитрий Николаевич Бычков (1927, Ресей, Ставрополь өлкесі, Георгиевск қаласы) – жұмысшы, Қазақ КСР-інің еңбегі сіңген кеншісі.
1963 жылдан Маңғыстаудағы Каспий аймақтық кен-металлургия комбинатында экскаватор машинисі болды.
«Құрмет белгісі» орденімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1927 жылы туғандар Санат:Ставрополь өлкесінде туғандар Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген кеншілері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
NGC 6987
NGC 6987 — Үндіс шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Тревенек
Тревенек (Tréveneuc) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Сен-Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,65 км² шамасында.
NGC 6987
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 30 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6987 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65807, ESO 235-21, IRAS20546-4849.
Тревенек
Коммунаның INSEE коды — 22377, пошта индексі — 22410.
NGC 6987
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз)
Тревенек
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 772 адамды құрады. Халық тығыздығы — 116,09 адам/км².
Қамысбай Мырзағалиев
Қамысбай Мырзағалиев (1925, Атырау қаласы). Теңгекен орнын тұңғыш ашушы (1984). Гурьев мұнай техникумын (1944), Мәскеу мұнай институтын (1952) бітірген. 1945-1947 жылдары - Қосшағыл МКБ-ның техник операторы. 1952-1957 жылдары - Мұнайлы МКБ-ның бұрғылау шебері, бұрғылау цехының бастығы. 1957-1963 жылдары - Маңғыстау геология іздестіру мұнай экспедициясының бастығы. 1963-1966 жылдары - «ММГБ» тресінің бас инженері. 1966-1968 жылдары - Оңтүстік Маңғыстау мұнай барлау экспедициясының бастығы. 1968-1987 жылдары - «Маңғыстаумұнай» бірлестігі бұрғылау жұмыстары басқармасының бас инженері, бұрғылау белімінің бастығы. 1987-1993 жылдары - Қазақ мұнай жобалау ғылыми-зерттеу институтының ғылыми қызметкері. 1993 жылдан - зейнеткер. Маңғыстау тарихы мен мұнайшылар тұралы ғылыми еңбектердің, кітаптардың, мақалалардың авторы. «Құрмет Белгісі» орденімен және медалдармен марапатталған. КСРО-ның мұнай өнеркәсібінің уздігі.
Тревенек
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Қамысбай Мырзағалиев
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Қызылорда жер асты су кен орны
Қызылорда жер асты су кен орны - Сырдария аңғарында, Қызылорда қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Кен орны Қызылорда қаласын шаруашылық ауызсулық сумен қамтамасыз етуге арнап барланған.
Геологиялық құрылымы
Жер асты суы ұсақ түйіршікті құмдардан тұратын жоғарғы төрттік кезеңнің қазіргі шөгінділерінде шоғырланған.
Сипаты
Сулы құм қабаттың қалыңдығы 28,9 м-ден 64,4 м-ге дейін өзгереді. Пайдаланылатын ұңғымалардың саны 20, олардың арақашықтықтары 237 м. тереңдігі 60-65 м, бір ұңғымадан 30 л/с су шығады. Жер асты суының пайдаланылатын қорын аймақтық су комитеті бекіткен. Кен орны 1977 жылдан пайдаланылуда.
Дереккөздер
Санат:Қызылорда облысы кен орындары
Мүйіз ұқсату
Мүйіз ұқсату – сән және қолданбалы өнердің кең тараған түрі. Мүйізден жасалған ежелгі зергерлік бұйымдар сақ, ғұн, үйсін кезеңдерінен көп кезігеді. Мүйіз ұқсату кейінгі түрік дәуірінде де жоғары сатыға көтерілді. Мүйіз сүйекке қарағанда жонуға, июге және қалыпқа салуға, кесуге, шегелеуге қолайлы болғандықтан одан түрлі ожау, құты, шақша, семсер, пышақ, біз саптары, ердің қасы, қамшының сабы, үйдің жасауы, тағы басқа әшекей бұйымдар өрнектеліп жасалды. Мүйіз ұқсатудың негізгі әдісі қыздыру немесе қайнатып балқыту. Мүйіз ұқсатуға сиырдың, серкенің, таутекенің, құлжаның мүйіздері және жылқының тұяғы қолайлы. 6 – 8 ғасырларда сүйек пен мүйізді нақты пішініне немесе ою-өрнек үлгісіне келтіріп, үй-іші жиһаздарын (асадал, жүкаяқ, кебеже), тұтыну заттарын (аяқ, қасық, ожау), аңшылық жабдықтарды (балмақ, томаға, тұғыр) көркемдеу кең етек алды. Кейінгі кездері мүйіз бен сүйектен жасалатын арнайы зергерлік бұйымдарды арнайы шеберханаларда өндіру ісі кең қанат жайды.
Дереккөздер
Санат:Өнер жанрлары
Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті
Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық комитеті — Қазақстан КП Шығыс Қазақстан облыстық партия ұйымының басқарма органы (1932-1991).
Шығыс Қазақстан облысы 1932 жылы 10 наурызда Қазақ АКСР құрамында құрылып, 1936 жылы 5 желтоқсанда КСР болып қайта құрылды. 1939 жылы 14 қазанда Шығыс Қазақстан облысының құрамынан Семей облысы бөлініп шықты. Орталығы: 1932-1939 жылдары — Семей қаласы, 1939 жылдан бастап — Өскемен қаласы болды.
Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары
Бұл тізімнен көрініп тұрғандай, Кеңестік кезеңде Сталиннің тұсында ғана соңғы рет қазақ (Қаржаубаев) 1952 жылы сайланып, облыстық комитетті басқарды.
Әдебиет
Санат:Шығыс Қазақстан облысы Санат:Қазақстан КП аймақтық, облыстық және өлкелік комитеттері
Халифтер тізімі
Бұл мақалада Ислам халифатының ең жоғарғы рухани және зайырлы басшысы болып есептелетін «халифа» атағына ие болған адамдар тізімі келтірілген.
Тағы қараңыз
Санат:Халифтер
Байланыс бағыты
Байланыс бағыты (направление связи) — екі командир арасындағы байланысты ұйымдастыру тәсілі. Байланыс олардың басқару пункттерінің арасында тікелей жүргізіледі.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Мэдисон Хэйтс (Мичиган)
Мэдисон Хэйтс (Madison Heights) — Мичиган штатының Oakland округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 29694 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18.5 км² шамасында. FIPS коды — 26-50560.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
IC 2952
IC 2952 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36508, MCG 6-26-24, ZWG 186.31, KUG 1141+336, ARAK 315.
Сыртқы сілтемелер
IC 2952 Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Орталық Азия
нобай|Орталық Азия Орталық Азия – Азияның ішкі аумағында орналасқан табиғат аймағы. Батысы мен солтүстік-батысында ТМД елдері (Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан, Тәжікстан, Түрікменстан), солтүстігінде Моңғолия, Қытайдың солтүстік-батыс бөлігі орналасқан. Оңтүстік-батысы мен оңтүстігін Ауғанстан, Пәкістан, Үндістанның солтүстік бөліктері, орталығы мен шығысын Қытай алып жатыр.
Сипаттама
Аумағы '''6 млн. км2'''. Жер бедері қиыршық тасты және құмды шөгінділермен жабылған әр түрлі биіктіктегі жазықтар мен оларды қоршай орналасқан биік тау жоталарынан тұрады. Геоморфологиялық ерекшелігіне қарай Орталық Азия батыстан шығысқа қарай созыла орналасқан 3 орографиялық белдеуден тұрады. Солтүстік таулы белдеу құрамына Сарыарқа, Моңғол Алтайы, Хангай, Хэнтэй тау жоталары, тау аралығында орналасқан Жоңғар жазығы, Ұрыңқай, Ебінұр, т.б. ірі көлдердің қазаншұңқырлары кіреді. Орта белдеуге Тянь-Шань тауы және биіктігі 1000 – 2000 м болатын көтеріңкі жазықтарда жатқан Гоби, Алашань, Бейшань және Тарим ойысындағы Такла-Макан шөлдері кіреді. Биік Орталық Азия құрамына орташа биіктігі 4000 – 5000 м-ге жететін Памир, Куньлунь, Гиндукуш, Қарақорым, Тибет, Гандисышан тауларынан тұратын биік тау жүйелері жатады. Кен байлықтарынан: Сарыарқада мыс, молибден, вольфрам, көмір; Куньлунь тауларында нефрит; Тибет, Куньлунь, Наньшань, Хангай тауларында шашыранды алтын, темір кені, мұнай, қалайы, молибден, вольфрам; Хэнтэй тауларында бирюза, топаз; Жоңғар жазығында, Тарим, Цайдам, Турфан ойыстарында мұнайдың, тас көмір, ас тұзы мен глаубер тұзының мол қорлары бар. thumb|left| alt=A.| [[Орта Азия.]] Қыста жоғары, жазда төмен қысымның ықпалында болуына, мұхиттардан өте қашық орналасуына, тау жоталарымен қоршалып оқшаулануына байланысты климаты тым континенттік және құрғақ. Аймақтың басым бөлігінде жылдық ауа температурасының айырмасы 500С-қа дейін жетеді. Қаңтардың орташа температурасы –10 – 250С, шілдеде солтүстік пен орталық бөлікте 20 – 250С, Тибет таулы қыратында 100С. Аймақтың 3/4 бөлігінде жылдық жауын-шашын мөлш. 100 – 200 мм, тау жоталарында 300 – 500 мм, оңтүстік-шығысында муссонның ықпалымен 1000 мм-ден артық жауын-шашын түседі. Жылдық буланушылық көрсеткіші 2000 мм шамасында. Тау жүйелерінің көпшілігінде мұз басу таралған. Мұз басудың аса ірі орталықтары: ''Қарақорым (Сиачен мұздығы, ұзындығы 72 км), Тянь-Шань (Оңтүстік Інілшек мұздығы, ұзындығы 57 км), Моңғол Алтайы (Потанин мұздығы, ұзындығы 20 км) таулары. Ірі өзендері Хуанхэ, Янцзы, Меконг, Салуин, Брахмапутра, Инд, Ертіс, Селенга, Амур мұхит алабына жатса, Тарим, Іле Эдзин-Гол өзендері тұйық көлдерге құяды, құмға сіңіп кетеді. Орталық Азияның солтүстігі (Моңғолия мен Жоңғар жазығында) мен оңтүстігінде (Тибетте) көлдер көп орналасқан. Ірі тұзды көлдері: Кукунор (аумағы 4200 км²), Убсу-Нур (аумағы 3350 км²), Балқаш (17,7 мың км²); тұщы көлдері: Хубсугул (аумағы 2620 км²), Хар-Ус-Нур (аумағы 1486 км²), Зайсан (1,79 мың км²), Бақырашкөл (аумағы1380 км²), Далайнор (аумағы 1100 км²) ''.
Орталық Азияға негізінен шөлейт және шөлді ландшафт тән. Солтүстік-шығысында ылғал мөлшерінің артуына қарай дала және орманды дала белдемі тараған. Шөлдің сұр топырағы, сортаң топырақ, тақыр кездеседі, тұйық тұзды көлдер айналасында құрғақшылық әсерінен қалыптасқан кең алқапты сорлар тараған. Моңғолияның солтүстігіндегі тау беткейлерінде таудың қоңыр орман топырағы, Гоби шұраттары (оазис) мен жер асты су көздері шығатын тау алды бөктерлерінде таудың шалғынды қара топырағы, тұрақты ағыны бар өзен аңғарларында шалғынды топырақ түрлері қалыптасқан.
Өсімдік және жануарлар дүниесі
Аймақтың солтүстігінде далалық өсімдіктер (селеу, жусан, ши), тау жоталарының солтүстік беткейлерінде таулы-тайгалық (Моңғолия тауларында балқарағай, Куньлунь мен Тянь-Шань тауларында шырша, арша) орман кездеседі, биік бөлігінде субальпі және альпі шалғыны өседі. Өзен аңғарларында евфрат көктерегі, жиде, шырғанақ, тобылғы, қамыс, т.б. өсімдіктер қалың тоғай құрайды. Жануарлар дүниесінен тұяқты жануарлар, кемірушілер мен құстар өте көп. Тұяқты ірі жануарлардан Тибетте қодас, Жоңғар жазығында екі өркешті түйе, Гобиде – Пржевальский жылқысы жабайы түрінде сақталып қалған. Жыртқыштардан гималай аюы, барыс, сілеусін, қасқыр, т.б. тіршілік етеді. Орта Азия аумағын көптеген халықтар мекендейді. Аймақтың батысында түркі халықтары (қазақтар, қырғыздар, ұйғырлар, т.б.) солтүстігінде моңғол халықтары (халкалар, ойраттар, буряттар), Тибет, Наньшань, Кукунор маңында тибеттіктер шоғырланған; аймақтың барлық бөлігінде дерлік қытай халқы басым. “Орта Азия” ұғымын география тарихына XIX ғасырдың аяғында неміс ғалымы А.Гумбольд енгізді.
Орталық Азия (Кеңестер одағының ыдырауынан кейін)
thumb|Ресей дәуіріндегі Орталық Азия Орталық Азия – Кеңес Одағының ыдырауы нәтижесінде бұрынғы Орта Азия республикалары мен Қазақстан аумағында пайда болған геосаяси кеңістік. Геоаймақ ресми түрде 1993 жылы 4 қаңтарда Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан, Тәжікстан және Түрікменстан Республикалары президенттерінің Ташкент қаласында өткен саяси, экономикалық ынтымақтастықты нығайту мәселелері жөніндегі басқосуында бекітілді. Орталық Азия болып аталуы – жер аумағының Еуразия құрлығының ортасында орналасуына және бұл елдердің тарихы, діні мен тілі, салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрпы, мәдениеті мен шаруашылығындағы жақындықтар, ұқсастықтардың көп болуына байланысты.
thumb|500px|right|Біріккен Ұлттар Ұйымының бөліп ал-да билей-бер саясатына сәйкес әлемді билеу картасы.
Орталық Азия елдері Одағы
thumb|left| alt=A.| Н.Назарбаев "Орталық Азия елдері Одағын" құруды ұсынды .Орталық Азия аймағының аумағы 4 млн. км2-ден асады, халқының жалпы саны 74 млн. адамды құрайды. Аймақ елдерінің сыртқы сауда және экономикалық қатынастарында ежелгі Ұлы жібек жолының қайта жаңғыруы өз көрінісін беруде, әрі Ресей, Қытай және ТМД-ның басқа да елдерімен дәстүрлі байланыстарын жалғастыруда. Орталық Азия аумағында Қытай, АҚШ, Үндістан, Батыc Еуропа және мұсылман елдерінің осы аймақтағы геостратегия мүдделері түйіскен. Орталық Азияның саяси-әлеуметтік өміріндегі өзіне тән ерекше қасиет – ол ислам әлемінің бір бөлігі саналады және христиан, буддизм, индуизм, т.б. өркениеттердің тоғысуымен де ерекшеленеді. Аймақ шығыс пен батыс елдерін жалғастыратын біріктіруші көпір қызметін атқарады. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаев 2005 жылғы ''Қазақстан халқына жолдауында “Орталық Азия елдері Одағын” құруды ұсынды. Мемлекеттердің бірлескен іс-қимылдарының негізгі стратегия бағыты – саяси, экономикалық, ғылыми, әскери, әлеуметтік, гуманитарлық, т.б. салалардағы үйлесімділіктерді нығайту, дамыту болып табылады.
Засольная (Асес-Еган тармағы)
Засольная — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Асес-Еган өзенінің сол жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 44 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дыбравино (Варна облысы)
Дыбравино (Дъбравино) — Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 453 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9126. Телефон коды — 05101. ЕКАТТЕ коды — 24400.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
Сағалық көл
thumb|250px|Лобнор көлі Сағалық көл — өзеннің құрлықтағы тұйық қазаншұңқырға келіп, көл жайылмасын құрауы негізінде ағынсыз құрғақ атыраптарда пайда болған көл (мысалы, ҚХР Тарым қазаншұңқырындағы Лобнор көлі).
Дереккөздер
Санат:Көлдер
Кагор
thumb|right|250px|Кагор Кагор— десерттік шараптар типі. Франциядағы Кагор қаласының атымен аталған. Жүзімнің бояуы қанық қызыл Саперави, Матраса. Морастель, Каберне-Совиньон сорттары нан дайындалады. Жүзім қант құрамы кемінде 20% болғанда жиналып, өңдеуге алынады. Кәдімгі кагорларда спирт пен қант теңдей шамада 16%-дан болады. Маркалы түрлері 3 жылда бабына келеді. Оларда спирт 16%, қант 18-25% аралығында болады.
Дереккөздер
Санат:Шараптар
Эль-Бурго
Эль-Бурго (El Burgo) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Малага провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Серрания-де-Ронда ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1981 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 117 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 70 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Малага елді мекендері
Қызылорда су тораптары
Қызылорда су тораптары, 1) Қызылорда су торабының оң жақ каналы. Бастауын сырдария өз. арнасында салынған бөгет маңынан алып, өзеннің оң жақ бойымен Қармақшы ауд-на дейін созылады. Ұз. 80 км, ені 20, кейде 40-80 м. Тереңд. 5-12 м. Су ағымы каналдың басында 48 м.куб/с. Канал бойында бірнеше бөгеттер, көпірлер бар. Сырдария өз-нің оң жақ бойындағы өңірдің а. ш-н дамытуда бұл каналдың маңызы зор, оның суымен күріш, жемшөптік дақылдар егілетін 60 мың га жер суғарылады.
Дереккөздер
АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: "Қазақ энциклопедиясы", 2011. - 648 бет. ISBN 9965-893-70-5
Джагал-Яптик-Шор
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Лужковка
Лужковка — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Челва өзенінің оң жағалауынан 7,2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Зидиган
Зидиган — Башқұртстанның Миякин ауданындағы ауыл, Большекаркалин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 60 адамды құрады. Пошта индексі — 452094, ОКАТО коды — 80244815004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Айни тілі
left|200px|Айни тілінің Синьцзян-Ұйғыр автономды ауданында таралуы Айни тілі (айни, эйну; абдал) - өз атауы Äynú (ئەينۇ) [ɛjˈnu], ұйғырша:Абдал тили/ئابدال تىلى, қытайша:艾努語|艾努语 (àinǔ yǔ) - түркі тілдерінің Ұйғыр тобына жататын тіл, ұйғыр тілінің диалекті де болып есептеледі. Қытайдың Синьцзян-Ұйғыр автономды ауданында қолданады.
Айни тілінің лексикасында иран тілінің әсері қатты байқалса, фонетика мен грамматикасында түркі тілдердің белгілері басымды.
Айни тілін ана тілі деп есептейтін - эйну - 30 000 -нан аспайтын кіші этнос тобы. Қытайда ресми түрінде ұйғырларға қосылған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Түркі тілдері
Түс беру
Түс беру - кондитер термині — дайын өнім белгілі бір түске ену үшін арнаулы қауырсынмен пешке салар алдында өнімнің сыртына сұйықтық жағу. Сұйықтықтарға су, сүт, сүт қосылған қорытылған май, бұлғанған жұмыртқа қосылған ерітілген май, жұмыртқа ақуызы немесе сарысы жатады.
Зәуре Әбілдақызы Сәлжанова
Зәуре Әбілдақызы Сәлжанова (1960 ж . т . ) — экономика саласының маманы,экономика ғылым докторы (2003). ҚарМУ - ды бітірген (1982). 1985-1986 ж .Қарағанды есеп-кредиттік техникумының оқытушысы. 1992-2005 ж. Е.А. Бекетов атындағы ҚарМУ бухгалтерлі кәсіп және аудит кафедрасының оқытушысы, доценті, профессоры. 2005 жылдан Қазтұтынуодағы Қарағанды экономика университеті бухгалтерлік есеп және аудит кафедрасының профессоры экономика және менеджмент кафедрасының меңгерушісі. 60-тан астам ғылымии еңбектің оның ішінде 6 монографияның авторы.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды
Гилов
Гилов (Gielow) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Деммин ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Тайно
Тайно (Taino) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Варезе провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santo Stefano.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Қарабала Мырзағалиев
Қарабала Мырзағалиев (1901-1975, Атырау облысы). 1926-1931 жылдары - «Ембімұнай» тар табанды темір жолының жол жөндеуші жұмысшысы. 1931-1934 жылдары - ж о л қызметінің аға жұмысшысы, жол шебері. 1934-1939 жылдары - аға жол шебері, жол қызметінің бастығы. -1939- 1942 жылдары - темір жол кеңсесінің директоры. 1942-1950 жылдары - Ескене-Первомайск темір жолының бастығы. 1950-1952 жылдары - «Мақат» станциясының бастығы. 1952-1955 жылдары - «Қазақстанмұнай» бірлестігі №2 кеңсесінің бастығы. 1955-1962 жылдары - Мақат-Қосшағыл тар табанды темір жол бөлімшесінің бастығы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Аньяма
Аньяма (Anyama) — Кот-д’Ивуардың оңтүстік-шығысында орналасқан қала, әкімшілік орталғы Абиджан.
Дереккөздер
Санат:Кот-д’Ивуар қалалары
Көшпенділер
thumb|right|200px|[[Іле өзені аймағынан шыққан скиф аттысы, Пазырық, б.з.д. 300ж]] thumb|right|250px|[[Ван Гог|Винсент ван Гог сызған көшпенді Сығандар керуеніні]] thumb|right|200px|Құман көшпелілері, Радзювич шежіресі, 13 ғ. Көшпенділер (Номад, Көшпенді халықтар) — көшіп-қонып тіршілік ететін, негізгі кәсібі – мал-шаруашылығы болып табылатын халықтар. Кейбіреулері аңшылықпен, ал әлдебір оңтүстік-шығыс Азия теңіз көшпенділері балық аулаумен ауналыс-қан/-ады. Көшпенді ұғымы кезінде егінші, балықшы секілді отырақшы халықтарға салыстырмалы айтылған. Бірақ өнеркәсіп төңкерісі, әсіресе ақпарат ғасырының басталуы отырақшыны да, көшпендіні де дәстүрлі шарушалық, тұрмыс формасынан ажырата бастады. ХХ ғасырдан бастап Көшпенділер саны қатты құлдырады. Қазір әлемде шамамен 30-40 млн көшпенді бар делінеді.
Тарихи көшпенділер:
Дереккөздер
Санат:Көшпенділер
Асыл тұқымдық мал шаруашылығы
Дереккөздер
Санат:Мал шаруашылығы Санат:Ауыл шаруашылығы
Мезонсель-ан-Гатине
Мезонсель-ан-Гатине (Maisoncelles-en-Gâtinais) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Фонтенбло округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,58 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77271, пошта индексі — 77570.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 138 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,08 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Пара-ди-Минас
Пара-ди-Минас (Pará de Minas) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Белу-Оризонти агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пара-ди-Минас экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 739 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 550,991 км² шамасында. Халық тығыздығы — 148,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1859 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Вера Игнатьевна Гедройц
Вера Игнатьевна Гедройц (7 (19) сәуір 1870 жыл, Слободище ауылы, Орел губерниясы — наурыз 1932, Киев) — Ресейдегі әйел хирургтардың бірі, ол хирургия профессоры атанған және хирургиялық кафедраны басқарған алғашқы әйелдердің бірі, Орыс-жапон соғысының қатысушысы, Күміс ғасырдың прозаигі және поэтессасы.
Цезарь Рудың хирургиялық мектебінің болашақ түлегі бола тұра, Вера Гедройц әскери саладағы, жалпы және балалар хирургиясы жайлы нағыз ғылыми жұмыстардың авторы болды. Ол сонымен қатар Киевтегі хирургиялық мектептің негізін салуға ат салысты.
Революцияны қажетті деп есептеген күннің өзінде Вера Гедройц патша отбасының ең жақын адамдарының бірі болып табылады.
Санат:Алфавит бойынша тұлғалар Санат:XX ғасырдағы Ресей жазушылары Санат:КСРО жазушылары Санат:Украина жазушылары Санат:Алфавит бойынша жазушылар Санат:XX ғасыр ақындары Санат:19 сәуірде туғандар Санат:1870 жылы туғандар Санат:XX ғасырдағы орыс жазушылары Санат:1932 жылы қайтыс болғандар Санат:Киевте қайтыс болғандар Санат:Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысушылар
Чианграй Юнайтед
Сілтемелер
Санат:Тайланд футбол клубтары
Кастельсарачено
Кастельсарачено (Castelsaraceno) — Италиядағы коммуна, Базиликата әкімшілік аймағына қарасты Потенца провинциясында орналасқан.
Ай-Лук-Соим
Ай-Лук-Соим — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лук-Юган өзенінің оң жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сәрсенғали Мырзағалиев
Сәрсенғали Мырзағалиев (1909-1977, Атырау облысы). Атырау мұнай техникумы жанындағы шеберлер курсын бітірген (1952). 1933-1964 жылдары - Мақат МКБ-ның бұрғышысы, мұнай өндіру операторы, мұнай өндіру бригадасының шебері. Ленин, Еңбек Қызыл Ту және медалдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Қазақстан КП Семей облыстық комитеті
Қазақстан КП Семей облыстық комитеті — Қазақстан Компартиясы Семей облыстық партия ұйымының басқарма органы (1940-1991).
Семей облысы 1939 жылы 14 қазанда Қазақ КСР құрамында Шығыс Қазақстан облысының бір бөлігінен құрылды. Орталығы – Семей қаласы.
Әдебиет
Санат:Абай облысы Санат:Қазақстан КП аймақтық, облыстық және өлкелік комитеттері
Альмоез Али
Алмоез Али Зайналабаддин Абдулла (المعز علي زين العابدين عبد الله‎‎; 19 тамыз 1996) — катарлық футболшысы, шабуылшы. 2019 жылғы Азия чемпионы.
Карьерасы
2016 жылы туған клубы "Әл-Духаилға" қайта оралды.
Ұлттық құрамаға 2013 жылы шақыртылды. Кейін Катардың түрлі жастағы құрамаларында доп тепті.