cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рояль
thumb|Рояль Рояль (royal — корольдық) — ішекті соқпалы-пернелі музыкалық аспап, фортепианоның бір түрі. Рояль алғашқы нұсқасы пианофортені (фортепиано) италиялық Б.Кристофори жасаған (1709-11). Ресейде ол рояль деп аталған. Рояль үшбұрышты, көлемі ұзынша, ені жалпақ, үш аяқты болып келеді. Тұрқының ішінде резонанс беретін декасы және керілген жуанды-жіңішкелі сым ішектері болады. Дыбыс диапазоны 7 не 7 1/4 октава. Рояль концерттерде көп қолданылады. Дыбысы қатты және анық естілу үшін рояльдің үстіндегі қақпағы ашық қойылады. Рояльдің ұзындығы әртүрлі (мысалы, миньон 1,1-1,5 м; бөлмелік 1,6-1,8 м; концерттік 3 м.). Қазақ даласына ХІХ ғасырдың ІІ жартысынан бастап тарады.
Дереккөздер
Санат:Саз аспаптары
Piano Piano
Бәйбіше келі
Бәйбіше келі - кішкене келі түрі. Бәйбіше келіні науат, шекер, құрт, ірімшік түйіп, тағам түрлерін ұсату, өндеу үшін пайдаланған. Ағаштан ойылып жасалатын келі аса шұңғыл емес, бүйірі шығыңқы, астыңғы жағы жалпақ, орнықты.
Басқа келілерге қарағанда көлемі шағын, бір қолмен келіні сүйемелдеп, екінші қолмен өзіне сай кішкентай келсабын ұстап жұмыс істеуге өте қолайлы.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Жомарт Байзақұлы Момынбаев
Жомарт Байзақұлы Момынбаев (21.7.1972, Жалағаш кенті) – кәсіпкер.
Байұлы тайпасының Алтын руының Мәметек бөлімінен шыққан.
Республикалық медициналық училищені (1990), Алматы мемлекеттік медицина институтын (ҚазҰМУ, 1996), Мәскеудегі Еңбек және Әлеуметтік қорғау академиясын (2000) бітірген. Саясаттану ғылымдарының кандидаты. (2002). 1996 – 2001 жылдары «VERTEX» АҚ-ның менеджері, 2001 – 02 жылдары «Қазақмыс» корпорациясы Корпоративтік сақтандыру компаниясы» ЖАҚ басқармасының төрағасы, 2002 жылдан бері «VERTEX» АҚ-ның Вице-президенті. Мұнай-газ жабдығы өндірісіне, азаматтық құрылысқа, тауар-материалдық құндылықтармен жабдықтауға, жаңа жобаларға жалпы басшылық жасаған.
Сілтемелер
"Сыр елі энциклопедиясы"
Санат:Тұлғалар
Саяси өзара іс-әрекет түрлері
Саяси өзара іс-әрекет түрлері - саяси қызмет барысындағы әртүрлі саяси субъектілердің өзара бір-біріне ықпалы, саяси үрдіс қарқыны мен саяси даму сипатын анықтайтын саяси жүйенің қызметтерін жүзеге асыруға қажетті жағдай. Саяси өзара іс-әрекет түрлері: консенсус, үстемдік, бақылау, келісім, одақ, блок, бейтараптық, дау-жанжал, ықпалдастық, ынтымақтастық, күрес, басқару және т.б. Демократиялық қоғамдағы саяси өзара іс-әрекет мақсаты - әртүрлі саяси күштердің мүдделерін келістіруге қол жеткізу.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Виллетте
Виллетте (Villette) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Вербано-Кузьо-Оссола провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 259 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 37 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында. Пошта индексі — 28030.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Рох.
Табиғат
нобай|300px Бізді қоршаған орта: жан-жануарлар мен өсімдіктер, Жер мен Ай, Күн мен алыстағы жұлдыздар — осылардың барлығы да табиғат деген ауқымды ұғымды білдіреді.
Виллетте
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Табиғат
Адам - табиғаттың ажырамас бөлігі. Сондықтан халқымызда «Жер-Ана» деген егіз ұғым қалыптасқан. Жерді өз Анасындай, Анасын Күндей қастерлеу Ата қостаған салтымыз. «Жер шоқтығы - Көкшетау», «Жер жаннаты - Жетісу» деп, бабаларымыз туған жерге, табиғатқа деген ыстық махаббатын білдірген.
деп, жас ұрпақтың бойына табиғатты қорғаудың тәрбиесін сіңірген.
Табиғатта үздіксіз өзгерістер болып жатады. Мысалға, жанартаудың атқылауы, найзағайдың жарқылы, судың мұзға айналуы сияқты құбылыстар табиғаттағы өзгерістерді келеді.
Майкөрсеткіш
Майкөрсеткіш (Маслауказатель) — сұйыққоймадағы, бөлмешіктегі немесе машина корпусындағы май деңгейін көрсететін құрылғы.
Табиғат
Аспан денелерінің қозғалысы, гүлдердің шешек атуы, ағаштың жайқалып өсуі, өзеннің тасуы немесе көлдердің тартылып суалуы - осылардың барлығы да қоршаған ортадағы өзгерістер.
Майкөрсеткіш
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Табиғат
Әлемде орын алатын сан алуан өзгерістер табиғат құбылыстары деп аталады.
Табиғат құбылыстары бір-бірімен тығыз байланысты. Оларды физика, астрономия, география, геология, биология, химия сияқты ғылымдар зерттейді. Әр ғылымның табиғатты зерттеуде өз мақсаты мен міндеті бар. Мысалы, физика негізінен механикалық қозғалысты, жылу, электр, жарық құбылыстарын зерттейді. Физика ғылымы зерттейтін табиғат құбылыстары физикалық құбылыстар деп аталады.
Астрономия ғылымы физика заңдарына сүйеніп, бақылайтын аспан денелері мен құбылыстарының табиғатын түсіндіреді. Олардың қасиеттері мен көрінісін ұғындыруға, құбылыстардың себеп-салдарын ашуға тырысады.
Мысалы, физика мен астрономияға ортақ құбылыстар - күн мен түннің ауысуын және Күннің тұтылуын қарастыратын болсақ. Жарық күн мен қараңғы түннің алма-кезек ауысуының себебі Жердің өз осінің төңірегінде үздіксіз айналуы болып табылады.
Жер өз осін бір тәулікте (24 сағатта) толық бір айналып шығады. Жердің айналуы барысында оның Күн сәулесі түскен беті жарық болады да, ал қарсы көлеңке бетін түн басады. Сөйтіп күн мен түн үнемі алмасып отырады.
Ертеде адамдар күн мен түннің алмасуын Жерді төңіректеп Күннің айналуынан деп қате түсіндірген. Шындығында, Жер бір жылда (365 тәулікте) Күнді бір рет айналады. Жыл мезгілдерінің ауысуы Жердің Күн төңірегіндегі қозғалысына байланысты туындайды.
Күннің тұтылуы да табиғат құбылыстарының бірі болып табылады. Ал табиғатпен адам қатар ұғым. Табиғатсыз адам, адамсыз табиғат өмір сүруі мүмкін емес. Себебі адам өз керектісін, қажеттісін табиғаттан табиғи күйінде немесе өндіріп алады. Адам табиғаттың бір бөлшегі болып табылады. Табиғатты қорғау, табиғатты сақтау болашақ жастар біздің қолда.
Сарат ауылдық округі
Сарат ауылдық округі – Ақтөбе облысы Әйтеке би ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Сарат ауылы кіреді. Орталығы – Сарат ауылы.
Тарихы
1997 жылы Сарат ауылдық округі (орталығы Сарат а.) таратылып, Басқұдық ауылдық округіне (орталығы Тымабұлақ а.) қосылды. Кейін Басқұдық ауылдық округінен Сарат ауылдық округі қайта бөлініп шықты. 2008 жылы округ құрамында болған Бестас ауылы, 2015 жылы Қырыққұдық ауылы таратылды.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 711 адамды құрады.
Кот-д’Ивуар
Кот-д’Ивуар Республикасы, 1986 жылға дейін Піл Сүйегі Жағалауы (République de Côte d'Ivoire ) — Батыс Африкадағы мемлекет. Батысында Либерия және Гвинея Республикасымен, солтүстігінде Мали, жоғарыда Буркина-Фасо, шығысында Ганамен шектеседі. Францияның отарында болған. Оңтүстігін Гвинея шығанағы шаяды. Астанасы — Ямусукро. 24 департамент, яғни әкімшілік бірліктен құралады. Ресми атауы — француз тілінде жазылып, айтылады.
Президенттер тізімі
thumb|right|150px|Феликс Уфуэ-Буаньи
Халқы
Оңтүстігінде және орталығында гвиней тілі тобына жататын халықтар: анья, бауле, кру (1 млн-ға жуық), лагун тайпалары, солтүстік және солтүстік-шығыс аймағында гур тобы (сенуфо, лоби, куланго), солтүстік-батысында және орталығында манде тілді отбасына жататын халықтар (малинке, бамбара, дан, квени) қоныстанған. Олардан басқа хауса, фульбе және 40 мыңдай еуропалықтар (негізінен француздар) тұрады.
Мемлекеттік тілі — француз тілі. Халқының жылдық орташа өсімі 2,3%.
Еңбек ететін тұрғындары (1964 жылғы мәліметі бойынша) 1850 мың, оның ішінде (%-пен):
Елдің орталық бөлігінде және Абиджан өңірінде халық жиі (1 км²-ге 20—30 адамнан), оңтүстік-батыс, солтүстік-батыс, солтүстік-шығыс бөліктерінде сирек (1 км²-ге 5 адамнан) қоныстанған. Қала халқы 18%.
Діні
Халықтың көпшілігі (65%-ке жуығы) жергілікті дәстүрлі дінді, 23%-і (малинке, бамбара т. б.) ислам дінін, 12%-ке жуығы христиан дінін ұстанады.
Ежелгі Кот-д’Ивуар
Кот-д’Ивуардың ежелгі тарихы жете зерттелмеген. Орта ғасырларда мұнда қолөнер мен сауда-саттық едәуір дамыды. 11 ғасырда пайда болған Конг қала 19 ғасырдың аяғына дейін Батыс Африкадағы керуен саудасының аса ірі орталықтарының бірі болды. 15 ғасырдың өзінде-ақ Кот-д’Ивуар жерінде ерте феодалдық тұрпаттағы мемлекет бірлестіктер өмір сүрді. XVIII —XIX ғасырларда солтүстік және шығыс аймақтарындағы неғұрлым дамыған ірі халықтары өз алдына жеке-жеке мемлекет болды. Ал батыс аудандарды мекендеген халықтар әлі де ру-тайпалық құрылыста өмір сүрді.
Франция отарындағы Кот-д’Ивуар
thumb|right|150px|1892 жылы қазіргі Кот-д’Ивуар,[[Нзи-Комоэда Луи-Гюстав Бингер мен Famienkro тайпасының көшбасшысы арасындағы келісімшарт құрылуы.]] thumb|right|150px|[[Луи-Гюстав Бингердің 1892 жылы Гонконгқа келуі.]] 15 ғасырдың аяқ шенінде Кот-д’Ивуар жеріне португалдар мен басқа да еуропалықтар келіп, құл сатып алып кете бастады. Сонымен бірге, еуропалықтар піл сүйегін және басқа да бағалы заттар алумен шұғылданды. 18 ғасырдың басында француздар Асиниде порт және Гран-Басамда фактория салды.
1842 — 43 жылдары Франция Гран-Басам мен Асиниді, онан соң жағалаудағы басқа да елді мекендерді басып алды. 1893 жылы Кот-д’Ивуар отары құрылды (француздардың бұған дейінгі басып алған жерлері Сенегал отарына кірген болатын). 1895 жылы Кот-д’Ивуар француздардың Батыс Африкадағы генерал-губернаторына бағынды, 1904 — 1958 жылдары Француз Батыс Африкасы құрамына енді. Кот-д’Ивуар халқы өз тәуелсіздігін ерлікпен қорғады. 19 ғасырдың аяғында солтүстік және шығыс аудандарда аса күшті шайқастар болды. 20 ғасырдың басында да қарулы көтеріліс тоқтаған жоқ. Күш жағынан басым француздар 1915 жылы бүкіл елді басып алды. thumb|2002 жылғы таңдау нәтижесі Орталық тәртіп кезінде Кот-д’Ивуар экономикасы француз капиталының бақылауында болды, жергілікті халық қатты қаналды. Бұрынғы иелерінен тартып алынған 330 мың гектар жер еуропода плантаторлардың қарамағына көшті. Алмаз, алтын, марганец шығару мен ағаш өңдеуді француз кәсіпкерлері биледі. Абиджанда экспорттық дақылдар (кофе, какао, банан т. б.) көп өсірілді.
Кот-д’Ивуар Республикасы
thumb|right|600px|Абиджан қаласы Африка елдерінде ұлт-азаттық қозғалысы онан әрі өрши бергендіктен, 1960 жылы 11 шілдеде француз үкіметі Уфуэ-Буаньи үкіметімен келісімге келіп, сол жылғы 7 сәуірде Кот-д’Ивуар тәуелсіз мемлекет деп жарияланды. Қыркүйекте ол БҰҰ-ға қабылданды. Сол жылы қараша айында жаңа конституция қабылданды. Ұлттық жиналыс сайлауында (27 қараша, 1960) Демократиялық партия жеңіске жетіп, оның басшысы Уфуэ-Буаньи республика президенті болды. 1961 жылы сәуірде Кот-д’Ивуар Франциямен ынтымақ туралы шарт жасады, Келісім кеңесімен басқа мүшелерімен бірге (Жоғарғы Вольтадан басқалары) Франциямен қорғаныс келісіміне қол қойды. Уфуэ-Буаньи үкіметі жеке меншікті кәсіпкерлікті қолдайды, батыс елдерінен шетел капиталының көп енуіне жол ашады. 1963 — 64 жылы билеуші партия ішінде кескілескен саяси күрес өріс алды. Үкіметке қарсы қастандықтардың беті ашылуына байланысты, бірқатар министрлер мен басқа да көрнекті қайраткерлер сотқа тартылды. Президенттің өкімет билігі күшейе түсті. КСРО мен Кот-д’Ивуар арасында 1967 жылы дипломатиялық қатынас орнап, 1969 жылы оны Кот-д’Ивуар үкіметі бұзды.
Қалалары
World Gazeteer интернет сайтының мәліметі бойынша, Кот-д’Ивуарда 12 мыңнан астам тұрғындары бар 66 қала бар.
Ең ірі қалалары:
Аумақтық-әкімшілік бөлінісі
thumb|right|270px|Кот-д’Ивуара облыстары
Кот-д’Ивуар 19 облысқа бөлінген, оның ішінде 81 департамент және 2 өңір бар. thumb|left|270px|Кот-д’Ивуара картасы
Кот-д’Ивуар экваторлық және субэкваторлық белдеуде, құрлыққа қарай сұғына, Нигер өзені алабына дейінгі өңірде орналасқан. Гвинея шығанағының жағалауы шамалы тілімделген, батыс жағалауы жар және жартасты, шығысы жайпақ және құмды келеді. Оңтүстігі төбелі жазық, солтүстігі үстірт (биіктігі 500 — 800 м), батыс бөлігін Нимба тауы (1752 м) алып жатыр. Территориясы Африка платформасындағы кембрийлік жыныстардан түзілген (батысында және солтүстігінде гранит, шығысында кристалл кәне тақта тас). Алмаз, марганец, алтын, боксит, темір кені, қалайы, колумбит кен орындары бар.
Өзендері
Елдегі ең ірі өзендері:
Фаунасы мен флорасы
Кот-д’Ивуардың табиғи ландшафты соңғы кезде қатты өзгерген. Бұрын негізгі ландшафтты қалың ормандар құрайтын. 1920 жылдың көрсеткіштерімен салыстырғанда 2007 жылы орман массивтарының көлемі екі есе, яғни 6 000 000 гектарға азайған. Қазіргі таңда ормандар мемлекет аймағының үштен бірін алып тұр.
Есесіне жергілікті фаунасы алауан түрлі. Көптеген омыртқалы, омыртқасыз, су жануарлары мен паразиттер саванна мен ормандарда кең таралған. Сүткөректілердің ішінде ең ірілері - пілдер мен сусиырдың екі биологиялық түрі. Алып орман қабаны, бөкендер мен енекелер, маймылдардың көптеген биологиялық түршелері, кеміргіштер және жыртқыштар (арыстан, леопард, мангусттар), құстардың, бауырмен жорғалаушылар мен жәндіктердің жүздеген түрлері - бұл да Кот-д’Ивуардың фаунасының толық тізімі емес. Өкінішке орай, күннен күнге Кот-д’Ивуардың фаунасының өкілдері азайып және жойылып бара жатқан түрлер тізімдеріне ілініп жатыр.
Қорғалатын аймақтар
Кот-д’Ивуар Батыс Африкада ұлттық парктердің ең дамыған жүйелердің бірі бар. 2008 жылы сегіз ұлттық парктер тұрақты жүйеге кірді, он бес ботаникалық қорлары, соның ішінде 300-ге жуық табиғи қорықтары ашылды.
IC 359
IC 359 — Торпақ шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика.
Кот-д’Ивуар
Климаты
Абиджанның климаты (оңтүстік аймақ):
Буакедегі климат (орталық аймақ):
IC 359
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14653, UGC 2980, MCG 5-10-9, ZWG 508.8.
Сыртқы сілтемелер
IC 359 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз)
Кот-д’Ивуар
Климаты
Одиеннедегі климат (солтүстік-батыс аймақ):
Климаты оңтүстігінде экваторлық, ылғалды, басқа жерінде субэкваторлық. Оңтүстігінде ең ыстық айларының (желтоқсан — сәуір) орташа температурасы 27 — 28°С, салқын айларында (шілде—қыркүйек) 23 — 24°С; солтүстігінде 30° С (сәуір) және 25° С (маусым — қыркүйек). Жылдық жауын-шашын мөлшері 1300 — 2300 мм (теңіз маңы ойпатында), 1100 — 1800 мм (солтүстігінде). Жер беті ағын суларының торы жиі, бірақ өзендері шағын келеді. Оңтүстігіндегі қызыл-сары латеритті топырағында мәңгі жасыл экваторлық орман, солтүстігінде орманды саванна өседі.
Экономикасы
Кот-д’Ивуар — аграрлы ел. Өнеркәсібі мешеу дамыған. Экономикасында шетел (негізінен француз) капиталы үстем.
Басты артықшылықтары:
Кемшіліктері:
Орта есеппен, соңғы жылдары мемлекеттік экономикасы тұрақты экономикалық өсімін көрсетуде жылына 2.5 - 3% (инфляцияны есептегенде, ал 2009 жылы Кот-д'Ивуар жан басына шаққандағы ЖІӨ 1,7 мың АҚШ долларын құрады, бұл нәтиже Қара Африкадан неқұрлым жоғары (аймақтағы 15-ші орын) стандарттар бойынша өте жоғары болып табылады. Халықтың 42% (2006 жылы) - кедейлікте өмір сүруде.
Ауыл шаруашылығы
Ауыл шаруашылығында жерді қауымдық пайдалану сақталған. Көпшілік шаруашылықтарда маусымдық жалдамалы шаруа күшін пайдалану сақталған. Ауыл шаруашылығында экспорттық дақылдар (кофе, какао, банан, ананас) өсірудің маңызы күшті. Кофе өнімін жинау және оны экспортқа шығару жөнінен дүние жүзінде 3-орын, какаодан 1-орын алады. Басты азық-түлік дақылдары — маниок, ямс, банан, таро (оңтүстігінде), күріш (батысында), жүгері, тары, жер жаңғақ (солтүстігінде).
Өнеркәсібі
2009 жылы фермерлар $2.53 миллиард ақшаны какао мен кофе экспортынан өндірді. 1968 жылдың басында елде 284 өнеркәсіп орны болды. Онда 26 мың адам еңбек етті (1967). Жалпы өнеркәсіп өнімі 1967 ж. 60 млрд., 1968 ж. 70 млрд африка франкісіне тең болды. Өнеркәсіп өнімінің жалпы құнының ішінде (%): тамақ және темекінің үлесі 26, энергетика 15, ағаш өңдеу 14, мата тоқу 11, металл өңдеу 8, химия, май 13, құрылыс материалдары 4, тау-кен өндірісі 3, басқа салалар 6. Алмас (1974 ж. 279 мың кар), марганец рудасы (51,5 мың т) өндіріледі. 1973 ж. 796 млн квт-сағ электр энергиясы алынды. 2 СЭС (Аяме I, Аяме II, жалпы қуаты 50 мың квт) және ЖЭС (Абиджанда, қуаты 32 мың квт, 1969) бар. 65 тақтай тілу зауыды бар; 1972 ж. 392 мың м³ тақтай дайындалды, бұның 50%-ке жуығы Еуропа және өзімен көрші елдерге экспортқа шығарылады. 2012 жылы 10000 фермерлар $105 милион пайданы какао экспорттаудан пайда көрді. Автомобиль құрастыру, мұнай айыру, цемент зауыдтары, тоқыма комбинаты (Бвакеде) т. б. жеңіл және тамақ көсіп орындары бар.
Сыртқы сауда
thumb|right|200px|Кот-д'Ивуар экспортының пропорционалды түрде бйнеленгені. Экспорт — 8,7 млрд долл. 2009 жылы — какао, кофе, орман, мұнай, мақта, банан, ананас, балық.
Негізгі тұтынушылар — Нидерланд 13,9 %, Франция 10,8 %, АҚШ 7,8 %, Германия 7,2 %, Нигерия 7 %, Гана 5,6 %.
Импорт — 6,5 млрд долл. (2009 жыл) — мұнай өндірістігі, алым-сату.
Негізгі тауар берушілер — Нигерия 20,8 %, Франция 14,2 %, Қытай 7,2 %, Таиланд 5,1 %.
Туризм
Қолайлы климат, флора мен фаунаның алуан түрлілігі, Гвинея шығанағы әдемі құмды жағажайлар мен байырғы халықтары бірегей мәдениет: ел туризм саласын дамыту үшін қажетті жағдайлар тұтас жиынтығы бар. Туризм индустриясының белсенді дамыту 1970 жылы іске асыру басталды және арнайы бағдарлама бойынша (инвестицияның 22% шетелдік инвестициялар болып табылады) 1980 жылға дейін жұмыс істейді. 1980 жылдың соңына қарай, 170-тен астам қонақ салынды, оның аумағында сегіз туризм аймақтарын анықтады.
Туристердің көбісі Франциядан келеді. Кот-д'Ивуарға баруға паспорттар қажет. 91 күннен аз тұруға келетін болса виза талап етілмейді, алайда қарсы вакцинация туралы куәлік барлық шетелдік туристтерден талап етіледі. 2002 жылы АҚШ-тың Мемлекеттік департаментінің есептеуі бойынша күніне Абиджанда тұру үшін $160, ал Ямусукрода тұруға шамамен $ 98 керек екен. Қазіргі таңда Кот-д'Ивуарға ерекше сәулет өнері мен тіл үйірер тағамына және көрікті демалыс орындарын көруге баратындар саны күннен күнге артуда.
Кәсіподақтас бірлестіктері
Кот-д'Ивуардың жалпы еңбекшілер бірлестігі (Union générale des travailleurs de Côte d'Ivoire, UGTCI). 1962 жылы құрылған, 100 мың мүшесі бар. Бас хатшысы – Ниамкей Адико (Adiko Niamkey)
Саяси ұйымдар
Көппартиялық жүйе құрылған мезгіл: 2000 жылы 90 саяси партиялар мен бірлестіктер болған. Олардыӊ арасында еӊ беделді Ивуарлық халықтық фронт болды, ИХФ(Front populaire ivoirien, FPI). Басқаратын партия. 1983 жылы Францияда құрылды,1990 жылы ресмиленді. Төрағасы – Н'Гессан Аффи (Affi N'Gessan), бас хатшысы – Урето Сильвэн Миака (Sylvain Miaka Oureto); Кот-д'Ивуардыӊ демократиялық партиясы, КИДП (Parti démocratigue de la Côte d'Ivoire, PDCI). Партия 1946 жылы жергілікті Африканыӊ демократиялық бірігуі (АДБ) деген атпен құрылған. Жетекшілері – Бедье Анри Конан (Henri Konan Bedié); Ивуариялық еңбекші партиясы, ИЕП (Parti ivoirien des travailleurs, PIT). Социал-демократтардыӊ партиясы 1990 жылы заңдастырылды. Бас хатшысы - Водье Франсис (Srancis Wodié); Республикашылдардың бірігуі, ОР (Rassemblement des républicais). Партия 1994 жылы КИДП-ның ыдырауының қорытындысында құрылды. Солтүстік мұсылман аудандарында ықпалды. Жетекшісі – Уаттара Алассан Драман (Alassane Dramme Ouattara), бас хатшысы - Диабате Генриетта Дагба (Henriette Dagba Diabaté).
Тельпос
Тельпос — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Щугор өзенінің сол жағалауынан 147 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 75 км-ді құрайды.
Выю
Выю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нившера өзенінің оң жағалауынан 70 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Треффлеан
Треффлеан (Treffléan) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Морбиан департаментінде орналасқан. Ванн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,26 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 56255, пошта индексі — 56250.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2009 адамды құрады. Халық тығыздығы — 110,02 адам/км².
Тельпос
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Выю
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Треффлеан
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Морбиан департаментінің коммуналары
Выю
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тельпос
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кот-д’Ивуар
Бұқаралық ақпарат құралдары
Француз тілінде шығарылатын БАҚ: күнделік газеттер «Ивуар-суар» (Ivoir-soir – «Ивуар-кеш») және «Вуа» (La Voie – «Жол»), апталық газеттер «Белье» (Le Bélier – «Овен»),«Демократ» (Le Démocrate – «Демократ»), «Нувель оризон» (Le Nouvel horizon – «Жаңа горизонт») и «Жен демократ» (Le Jeune démocrate – «Жас демократ»), апталық «Абиджан сет жур» (Abidjan 7 jours – «Абиджан бір аптада»), айлық газет «Алиф» (Alif – «Алиф») және т.б. Үкіметтік ақпараттық агенттілік- «Кот-д'Ивуардың баспа агенттілігі». 1961 жылы құрылған. Үкіметтік қызмет орыны «Ивуарийлік радиохабарлама және теледидар» 1963 жылы құрылған. «Кот-д'Ивуардың баспа агенттілігі» және «Ивуарийлік радиохабарлама және теледидар» Абиджанда орналасқан. 9000 Ғаламтор-қолданышулар бар.
Транспорты
Темір жолдар
Әуежайлар
Оқу-ағарту ісі
thumb|right|200px|Абиджандағы статистика және қолданбалы экономика ұлттық мектебінің кіреберіс көрінісі Білімі бар яғни суаты бар тұрғындар үлесі — 60 % ер, 38 % әйел (2000 жылғы мәліметтер бойынша). Халқы француз тілінде сөйлейді 10 баланың 6-ы мектепке түспеген. Орташабілім алуға түскен оқушылардың көбісі ерлер. Еуропа түріндегі алғашқы мектептерді XIX ғасырда француздар ашқан. Отаршылдық үстемдік кезінде халқының 90%-ы сауатсыз болды. 1960 жылдан Кот-д’Ивуар тәуелсіздік алғаннан бері оқу-ағарту жұмысына үкімет тарапынан зор мән берілуде. 1960 жылы мемлекет бюджеттің 12,6 %-ы, ал 1969 жылы 24%-ы халыққа білім беру ісіне бөлінді. Мектептердің көпшілігі мемлекет қарамағында. Жеке адамдар қарауындағы мектептер негізінен католиктік миссияларда ғана. Бастауыш мектептері 6 жылдық, оған 6 жастан қабылданады. Орта мектептері (лицей, классикалық және қазіргі колледждер) 7 жылдық, 2 циклді (4 және 3 жылдық). 1968/69 оқу жылында бастауыш мектептерде 431 мың, орта мектептерде 46 мыңнан астам оқушы болды. Кәсіптік дайындық бастауыш мектеп негізінде 4 және 7 жылдық техникалық лицейде жүзеге асырылады. Бастауыш мектеп мұғалімдерін орталау мектеп негізіндегі педогогикалық мектептер, орта мектеп оқытушыларын 1961 жылы ашылған жоғары педогогикалық мектеп даярлайды. 1964 жылы Абиджанда университет ашылды. 1968/69 оқу жылында университетте 2169 студент оқыды. Абиджанда этнографиялық музей бар.
Денсаулық сақтау ісі
thumb|right|200px|Кокоди университеттік ауруханасы thumb|left|200px|Буаке төңірегіндегі қалалық денсаулық орталығы Кот-д’Ивуарда Батыс Африканың басқа елдеріне салыстырғанда ірі денсаулық сақтау инфрақұрылымы бар. Алайда, он тоғыз әкімшілік орталығынан тек қана екеуінде ірі республикалық маңызы бар университеттік ауруханалар бар. Олар: Абиджан (Кокоди, Treichville және Йопугоне ауруханалар) және Валлю-де - Бандамадағы Буакедағы аурухана. Қалған аймақтар шағын ауруханалар мен медициналық орталықтармен қамтамасыз етілген.
Бұлардан басқа Буакеде және Абиджанда мамандарды дайындайтын әскери госпитальдар бар. Бұл жерде Manikro (Буаке) және Далоа аймақтарда жиі кездесетін алапес ауруын емдеп жұмыс жасайтын арнайы қызметкерлерді дайындайды және Бинжервиль психиатриялық ауруханасы бар.
Аталған ірі медициналық орталықтардан басқа да көптеген шағын және жеке медициналық нысандары бар. Батыс Африканың басқа елдерімен салыстырғанда жағдайы жақсы болғанымен, жалпы денсаулық сақтау саласы елде айтарлықтай дамымаған. Мәселен, осы күнге дейін 9908 адамға бір арнайы мамандырылған дәрігер, 2 416 адам үшін бір медбике, 2 118 тууға қабілетті әйелге 1 акушер келеді. 2010 жылғы есептеулер бойынша Кот-д’Ивуар әлем бойынша ана өлімі жағынан 27-ші орында тұр.
Халық саны — 21,1 млн (2010 жылғы мәлімет).
Жылдық өсім — 2,1 %;
Туу көрсеткіші — 1000 адамға 32-ден;
Өлім — 1000 адамға 11-ден;
Сәбилердің қайтыс болуы — 1000-нан 118-і қаза болады екен. Кот-д'Ивуарда 100,000 адамға 12 дәрігерден келеді. Халықтың төрттен бір бөлігіне жуығы халықаралық кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, тәулігіне $ 1,25. Әйелдердің 36%-ға жуығы жыныс мүшелері ауруымен аурады.
Орташа өмір сүру — 41 жыл ерлерде, 47 жыл әйелдерде (2004 жыл);
ЖИТС ауруымен ауыратындар  — 3,9 %-ды құрайды (2007 жыл). 19-45 жас аралығындағы адамдардың 3.20% бұл аурумен ауырады. Мұндай көрсеткіш әлемде 19-шы орынды алады.
Мәдениеті
thumb|right|200px|Жергілікті қолөнер
Архитектура
Дәстүрлі тұрғын үйлердің әр-түрлі сәулеттік кескінге ие: Үйлердің сыртқы жағы жиі сары, қызыл және қара түстермен және геометриялық фигуралармен, құстардың, нақты және мистикалық жануарлар суреттермен қамтылған. Қазіргі заманғы қалалар темірбетон құрылымдар мен шыныдан жасалған сәнді қонақ үйлер мен супермаркеттерге айналды.
Музыка
Музыкалық аспаптарға: балафондар, барабанды тамтамдар, гитаралар, ксилофондар, шықырлағыштар, рожкалар, өзіндік арфалар және лютналар мен флейтадан тұрады.
Тағам
Кот-д'Ивуар халқының мақтанышы ұлттық тағамдары болып табылады. Франция билігінің астында ұзақ уақыт бойы болғандықтан олар дәстүрлі тағамдарында өз ізін қалдырып кетті. Бұл тамаққа таңқалдырарлықтай дәм сыйлады. Бірақ жергілікті халықтың тамағы, азық-түлігі нағыз тамақ талғағышты да бей-жай қалдыруы мүмкін емес. Атеке, Кеджи, Фуфу секілді тағамдардан дәмі тіл үйіреді.
Спорт
Спорттың көптеген түрі тәжірибеге алынған. Абиджанда, Ямусукрода және Сан-Педрода гольфтан түрлі практикалық алаңдар бар. Теңіз сулары және шағын мүйістерде жеткілікті дәрежеде спортпен шұғылдануға мүмкіндік береді. Мысалы спорттық балық аулау сондай-ақ, дайвинг және су асты балық аулау, серфинг, желкенді спорт, виндсерфинг, каноэ есу немесе жағажай-волейболы. Атқа міну және автомобиль спорты, мото-кросс деген сияқты экстремалды спорт та бар. Кот-д'Ивуарда гандбол, баскетбол, волейбол, регби, жеңіл атлетика және теннис тәжірибеге алынған.
Футбол
Алайда футбол Кот-д'Ивуардағы спорт патшасы болып есептеледі. Ол үлкен жұртты құмарлататын ойын түрі. Бұл танымал спорт елдің терең бөліктерінде кеңінен таралған. Тіпті әрбір қалалық және әр аудан өзінің Мараканасын ұйымдастырады (Кот-д'Ивуар Маракана 2012 және 2013 жылы  Ұлттар Африка кубогының чемпионы болды) Дамыған елдердің қатарында болмасада футболдан ешқандай елден кем түспейтін елдердің бірі. Футболдан әлем чемпионатына 2 рет қатысқан.
Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрама командасы
Кот-д’Ивуар Ұлттық футбол құрама командасы елді халықаралық матчтар мен футболдан турнирлерде ұсынады. Елдегі футбол ұйымының негізгі басқарушысы Африка Футбол Конфедерациясының қол астында бақылауда болады.
Африкалық ұлттар кубогі
Кот-д'Ивуар ұлттық құрама командасы Африкалық ұлттар кубогінің 2 рет жеңіп алған. Алғашында 1992 жылы, одан соң 2015 жылы Африкалық ұлттар кубогының жеңімпазы атанды. Манчестер Сити құрамасындағы ең танымал ойншылардың бірі Яя Туре қатысып өзінің құрамасына айтарлықтай демеу көрсетті.
Дереккөздер
*
Санта-Элена-ди-Гояс
Санта-Элена-ди-Гояс (Santa Helena de Goiás) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Оңтүстік Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын он Судуэсти-ди-Гояс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35027 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1127,855 км² шамасында. Халық тығыздығы — 31,5 адам/км².
Санат:Гояс елді мекендері
Аларас
Аларас (Alaraz) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампо-де-Пеньяранда ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 547 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 48,17 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 40 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Қаржы құралдары
Қаржы құралдары - нарықта сатуға және сатып алуға болатын қаржы активтері мен пассивтері, жасалган капитал осы активтер мен пассивтер арқылы бөлінеді және қайта бөлінеді. Қаржы құралдары белгілі бір келісімшарттық өзара қатынастарды көрсететін немесе белгілі бір құқықтарды білдіретін заңи құжат болып табылады. Айналысқа түсетін, ұсынылатын құрал басқа тұлғаға сатуға немесе беруге арналған (чек, вексель, т. б.). Валюталық (бір ақша өлшемін екінші ақша өлшеміне айырбастау), пайыздық (тұрақты, өзгермелі немесе қайта қаралатын мөлшерлеме бойьшша табыс әкелетін активтер), бағалық (акциялар, асыл металдар, шикізат, тауарлар) құралдар түрлеріне бөлінеді. Қаржы құралдары спотгық (кассалық), мерзімді және опциондық (ұйымдастырылған, ұйымдастырылмаган) нарықтарда айналысқа түседі. Қаржы нарығының дамуьша байланысты қаржы құралдары жиыны жаңа құралдармен толығуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Сама (Сосьва тармағы)
Сама — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сосьва өзенінің оң жағалауынан 466 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сосьва өзені бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері
Сергей Анатольевич Тимофеев
Сергей Анатольевич Тимофеев (5 наурыз 1965, Павлодар, Қазақ КСР, КСРО) — КСРО және қазақстандық футболшы. Қорғаныста да, жартылай қорғаныста да ойнаған. КСРО-ның спорт шебері (1990).
Карьерасы
Павлодар футболының түлегі. 1985 жылы 19 жасында алматылық "Қайрат" сапына өтті. Командада ойнап жүріп 1988 жылы КСРО Футбол Федерациясы кубогының жеңімпазы атанды. 1986 жылы "Қайрат" КСРО чемпионатында 7-орын алып, КСРО чемпионаты тарихындағы ең жоғары жетістігіне қол жеткізгенде, Тимофеев өте белсенді футболшылардың бірі болды.
Сол жылы-ақ бапкерлік карьерасын осы "Екібастұзды" жаттықтырудан бастады.
Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының экс-ойыншысы және экс-жаттықтырушысы. Құрама сапында 1997-2000 жылдары өнер көрсетті. 2004-05 жылдары құрама жаттықтырушысы болды. ӘЧ-2006 іріктеуінде ол баптаған құрама 12 кездесуде 1 ғана ұпай алды да, қызметтен босады. Онан соң он жыл бойы Ресейдің төменгі лигаларындағы командаларға жаттықтырушы болды.
2016 жылы Қазақстанға оралып, Семейдің "Алтай" клубына бапкер болды.
Сілтемелер
Санат:КСРО футболшылары Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Ертіс ФК ойыншылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Нива Тернополь ФК ойыншылары Санат:Алания ФК ойыншылары Санат:Екібастұз-1979 ФК ойыншылары Санат:Қызылжар ФК ойыншылары Санат:Динамо Мәскеу ФК ойыншылары Санат:Сокол ФК ойыншылары Санат:Екібастұз-1979 ФК жаттықтырушылары Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары Санат:Атырау ФК жаттықтырушылары Санат:Алтай Өскемен ФК жаттықтырушылары Санат:Ростов ФК жаттықтырушылары
Эпимезозойлық платформа
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Баяк (Франция)
Баяк (Bayac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Бержерак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,23 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24027, пошта индексі — 24150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 359 адамды құрады. Халық тығыздығы — 35,09 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Битбург
Битбург (Bitburg) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан қала. Айфель-Битбург-Прюм ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 12 734 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 47,54 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 2 32 018. Қаланың басшысы — др. Йоахим Штрайт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Қособа (тау, Абай облысы)
Қособа – Ақшатау жотасының шығыс бөлігіндегі тау.
Географиялық орны
Абай облысы Аягөз ауданы жерінде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1304 м (Ақшатау жотасының ең биік жері). Ендік бағытта созылып жатқан таудың ұзындығы 8 км, енді жері 6 км.
Жер бедері
Солтүстік беткейі тік жартасты, оңтүстік беткейі көлбеуленіп, Көксала өзенінің аңғарына тіреледі. Солтүстік баурайынан Шеттембай және Терісайрық өзендері, оңтүстік баурайынан Көксала өзенінің шағын салалары басталады.
Өсімдігі
Тау шатқалында арша, тобылғы қараған өскен. Жазық етегінде бетеге, қылқан боз, селеу, боз жусан, т.б. шөптесіндер өскен. Мал жайылымына қолайлы.
Дереккөздер
Санат:Аягөз ауданы таулары
Тамчи-Су
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кума өзені бастауынан Подкумок өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек, Дон және Еділ өзендері аралықтарындағы ағынсыз аудандар.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жарлыкөл (көл, Бұланды ауданы)
Жарлыкөл – Қалқұтан өзенінің алабындағы тұйық көл.
Географиялық орны
Ақмола облысы Бұланды ауданының оңтүстік-шығысында, Никольское ауылының жанында, теңіз деңгейінен 374 м биіктікте орналасқан.
Гидрографикасы
Аумағы 5,2 км2, ұзындығы 2,9 км, енді жері 2,4 км, жағалау бойының ұзындығы 8,9 км. Су жиналатын алабы 48 км2. Шығыс және оңтүстік жағалаулары биік, жарқабақты, солтүстігі мен батысы көлбеу, батпақты. Түбіне тұнба шөккен. Жағалауында қамыс, құрақ өскен. Қар, жер асты суларымен толығады. Суы тұщы, жұмсақ, мал суаруға пайдаланылады.
Санат:Бұланды ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы
Кинжуга
Кинжуга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Двинская кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендері Золотица өзеннің солтүстік шығыс шекарасынан Солтүстік Двина өзенін қоспағанда Воронов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Суман (Крез)
Суман (Soumans) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Гере округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 36,68 км² шамасында.
Б. з. д. 754 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 754 жылы қайтыс болғандар
Суман (Крез)
Коммунаның INSEE коды — 23174, пошта индексі — 23600.
Б. з. д. 754 жыл
Түсініктемелер
*
Суман (Крез)
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 580 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,81 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Крез департаментінің коммуналары
Көгіс-Тегіс дастаны
“Көгіс - Тегіс” – батырлық дастан. Белгілі жырау Мұрын Сеңгірбайұлынан жазылып алынған “Қырымның қырық батыры” деп аталатын жырлардың бір тобына “Қарадөң батыр және оның ұрпақтары” жатады. Бұл жыр топтамасында Қарадөңнен бастап, оның үрім-бұтақтары саналатын батырлар жайында сөз болады. “Көгіс - тегіс” осы шоғырға жатады. Көгіс – Бегістің, Тегіс – оның досының ұлы. Әкелерінен келе жатқан салтты сақтап, бұл екеуі де дос болады. Бір күні Тегіс әкесінің жоқтығына мұңданып, себебін анасынан сұрайды. Әкесінің батыр болғанын, бірақ қалмақпен бір соғыста қаза болғанын біледі. Тегістің бұл жайын Көгіс әкесінен естиді. Он бір жасқа келген екі дос өздеріне лайық ат таңдап мініп, ноғайлы еліне тізесі көп батқан Андыз хан бастаған қалмаққа аттанады. Жекпе-жек шайқаста қалмақ ханы өліп, әскерлері жеңіліс табады. Екі батыр соғыста үлкен ерлік көрсетеді. Жауларын жеңіп, елге оралады. “Көгіс - Тегіс” елдің еркіндігі жолындағы күресті жырлаған, жас ұрпақты отаншылдыққа баулитын мәні зор жырлардың бірі.
Дереккөздер
Санат:Қазақ жырлары
Сергей Владимирович Котенко
Сергей Владимирович Котенко (2 желтоқсан 1956 жыл, Алматы, Қазақ КСР, КСРО) — КСРО-лық ватерполшы. "Динамо" (Алматы), "Флоренция" (Италия) клубтарында, КСРО құрамасында ойнаған.
КСРО тараған соң Қазақстан су добы құрамасының намысын қорғады.
Сілтемелер
Санат:2 желтоқсанда туғандар Санат:1956 жылы туғандар Санат:Алфавит бойынша ватерполшылар Санат:КСРО ватерполшылары Санат:Қазақстан ватерполшылары Санат:КСРО ватерпол құрамасының ойыншылары Санат:Қазақстан ватерпол құрамасының ойыншылары Санат:1980 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері Санат:Динамо Алматы СДК ойыншылары Санат:Флоренция СДК ойыншылары Санат:Су добынан Олимпиада чемпиондары Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары Санат:Су добынан әлем чемпиондары Санат:Су добынан Еуропа чемпиондары Санат:Су добынан Азия чемпиондары Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Бен Стиллер
Бенджамин (Бен) Эдвард Стиллер (Benjamin Edward Stiller; 30 қараша 1965, Нью-Йорк) – америка актері және кинорежиссер.
Алғаш рет 10 жасында өзінің анасы ойнаған телехикаяға түскен. Кинодағы дебюті 1987 жылы Стивен Спилбергтің «Империя солнца» фильмі болған. 1992 жылы MTV арнасында «Бен Стиаллердің Шоуы» атты юмористік бағдарламаны жүргізе бастады. Алайда бір жылдан кейін бағдарлама жабылады. Стиллер режиссерлік жұмыспен айналыса бастайды («Реальность кусается», «Кабельщик»). Бұнымен өзін шектеп қоймай, киноларға да түсіп жүреді. Әр жыл сай Беннің қатысуымен комедиялар шығып отырған.
Орал реалдық әскери училищесі
thumb|Alt=A|300px|Орал реалдық әскери училищесі Батыс Қазақстан обысында орналасқан Орал реалдық әскери училищесі – арнаулы әскери оқу орны. 1832 жылы Орал казактарының балаларын оқыту үшін ашылған.
Училищеде пәндер 1 жыл дайындық, 5 жыл жалпы және 3 жылдық арнайы курстарға бөліп оқытылды. Онда әскери пәндермен қоса дін, орыс тілі мен әдебиеті, неміс және француз тілдері, математика, жаратылыстану ғылымдары, география, тарих, статистика, заңтану, сурет және сызу сабақтары берілді. 1840 жылдан жоғарғы сынып құрамында 1 жылдық артиллериялық және инженерлік бөлімдер болды. 1854 жылдан арнаулы артиллериялық, инженерлік училищелерге және әскери академияға оқуға түсуге дайындайтын қосымша сынып ашылды. Бұл оқу орнын 20 ғасырдың басында 18 қазақ баласы бітіріп шықты. Олардың арасында кейіннен жолдамамен Санкт-Петербургтегі Императорлық әскери-медициналық академияны бітірген Н.Ипмағамбетов, Д.Күсепқалиев, Х.Досмұхамедов және Ж.Досмұхамедов болды. Училище Кеңес өкіметінің орнауына орай 1918 жылы жабылды.
Дереккөздер
Санат:1832 жылы құрылғандар Санат:1918 жылы жойылғандар Санат:Орал
Мықын сүйек
Мықын сүйек (os ilium, лат. os—сүйек, ilium — мықын) — пішіні үш бұрышты келген, жамбас сүйегінің құрамына кіретін жалпақ сүйек. Ол мықын сүйегі денесінен және мықын сүйегі қанатынан тұрады. Мықын сүйегі қанатының сыртқы төмпегі—сербек, ал ішкі төмпегі құйымшақ төмпегі деп аталады. Мықын сүйегі қанатының бөксе бұлшықеттері бекитін сыртқы бетін — бөксе беті, ал мықын сүйегі қанатының ішкі беті ұзынынан өтетін догалық сызық арқылы екі бетке: құйымшақ қанатымен байланысатын сыртқы жағындағы беті құлақша бет, ішкі жағындағы беті жамбас беті деп аталады.
Құрылысы
Мықын сүйегі дене мен қанаттан тұрады. Мықын сүйегі мен жамбас сүйегімен бірге олар жамбас сүйегін құрайды және тек әлсіз сызық түйісетін жерді көрсетеді.
Дене (лат. корпус) ацетабулумның бестен екісінен азын құрайды; сонымен қатар ацетабулум шұңқырының бөлігі болып табылады. Дененің ішкі беті жамбас қабырғасының бөлігі болып табылады және ішкі обтуратор нервінің кейбір талшықтарын тудырады.
Қанат (лат. ala) - бұл үлкен жамбасты бүйірден шектейтін үлкен кеңейтілген бөлік. Оның сыртқы және ішкі беті, жотасы және екі шекарасы бар — алдыңғы және артқы.
Дереккөздер
Санат:Сүйек жүйесі Санат:Биоморфология
Казыл
Казыл — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Латат өзенінің сол жағалауынан 31 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Зырянское ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Богатыровка (Солтүстік Қазақстан облысы)
Богатыровка — Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданы, Келлер ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 220 адам (103 ер адам және 117 әйел адам) болса, 2009 жылы 129 адамды (66 ер адам және 63 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Тайынша ауданы елді мекендері
Алваладе (Лиссабон)
Алваладе (Лиссабон) (Alvalade) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 620 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,58 км² шамасында. Халық тығыздығы — 16 463 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Санта-Жоана-Принсеза (Santa Joana Princesa).
Тарихы
Аудан 1959 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Ғаббас Айтбаев
Ғаббас Айтбаев 1882 жылы Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы (бұрынғы Егіндібұлақ ауданы К.Маркс атындағы колхозында дүниеге келген) – қазақ халық ақыны, композитор. Руы – Найман тайпасының Терістаңбалы руының Қонақ бөлімінен. 1920 жылдан КОКП мүшесі. 1922 жылы Қарқаралыда өткен халық ақындарының айтысында бірінші орынды жеңіп алған. Әкесі Айтбай–Арқаның белгілі әнші-композиторларының бәрі. Айтбаевтың әншілігіне испанның гитаршысы Андрея Сеговия тәнті болып, оның орындаушылық өнерін жоғары бағалаған. Ол 1927 жылы Москвада Советтердің төртінші съезі делегаттарына ұйымдастырылған концерттерде жұртшылық назарына ілігеді. Сол жылы өлкен театрда этнографиялық концертке қатысып, зор абыройға ие болады. Александр Затаевич Айтбаевтан он екі ән жазып алған. - деп жазған А.В.Затаевич. Айтбаев қазақ ауылын советтендіруге белсене ат салысып, өзінің туған жерінде өмірінің соңына дейін ауыл совет председателі болып қызмет етті. Ғ.Айтбаев Қазыбек би селосында жерленген.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:1882 жылы туғандар Санат:Қазақ ақындары Санат:Қарағанды облысы
Скендербеу
«Скендербеу» (алб. Klubi Futbollistik Skënderbeu Korçë) — Албанияның Корча қаласындағы футбол клубы. 1909 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Скендербеу" стадионында өткізеді. ХХІ ғасырдағы Албанияның ең титулды клубтарының бірі.
Сілтемелер
Санат:Албания футбол клубтары
Хаус Сұлтанұлы Нұрқабаев
Хаус Сұлтанұлы Нұрқабаев (1927, Форт-Шевченко – 2006, Ақтау қаласы) – теңізші. Баку теңіз училищесін бітірген (1948). 1949 – 58 жылы алысқа жүзетін кемелердің капитаны, 1958 – 63 жылы Гурьев (Атырау) теңіз училищесінің директоры, 1963 – 86 жылы Гурьев балық өнеркәсібі басқармасында директордың орынбасары, В.И. Ленин атындағы балық комбинатының директоры, Маңғыстау балық комб-нда директор, «Мангышлакрыбхолодфлот» бастығының орынбасары қызметтерін атқарған. Н. «Құрмет белгісі» орденімен, «В.И. Лениннің туғанына 100 жыл» медалімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
IC 4791
IC 4791 — Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1588608.
Сыртқы сілтемелер
IC 4791 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Санта-Барбара
«Санта-Барбара» (телехикая) – АҚШ-та 1984 жылдың 30 шілдесінен бастап 1993 жылдың 15 қаңтарына дейін көрсетілген 2137 сериялы телехикая.
Санта-Барбара қаласында түсірілген. Германияда қысқартылып 2123 сериясы ғана көрсетілген. Миллиондаған көрермендердің жүрегін жаулап алған хикаятта керемет бай Кэпвелл әулетінің бастан кешірген оқиғалары жайлы баяндалады. Түсіру барысында басты кейіпкерлерді сомдайтын актерлер бірнеше рет ауысып отырған.
Дереккөздер
Санат:Телесериалдар
Сарыбұлақ (Әйтеке би ауданы)
Сарыбұлақ — Ақтөбе облысы Әйтеке би ауданы, Тұмабұлақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Темірбек Жүргенов ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 106 км-дей жерде.
Асэнс (Мэн)
Асэнс (Athens) — Мэн штатының Сомерсет округіне жататын АҚШ қаласы.
NGC 4063
NGC 4063 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика.
Асэнс (Мэн)
Қала тұрғындарының саны 847 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 112.7 км² шамасында. FIPS коды — 23-01885.
Сарыбұлақ (Әйтеке би ауданы)
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 336 адам (167 ер адам және 169 әйел адам) болса, 2009 жылы 232 адамды (124 ер адам және 108 әйел адам) құрады.
Асэнс (Мэн)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
NGC 4063
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сарыбұлақ (Әйтеке би ауданы)
Дереккөздер
Санат:Әйтеке би ауданы елді мекендері
Тельпосъю
Тельпосъю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пятидырка өзенінің сол жағалауынан 10 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.