cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Афанасьев мәдениеті
Дереккөздер
Санат:Қазақстан археологиялық мәдениеті Санат:Ресей археологиялық мәдениеті
Бонорман
Бонорман (Bosnormand) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,34 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 332 адамды құрады. Халық тығыздығы — 99,4 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Қаратон
Қаратон — Атырау облысы Жылыой ауданындағы таратылған кент.
Тарихы
1993-1995 жылдар аралығында чехословак құрылысшылары екі қабатты 63 коттедж үй салып, оған Қаратон елді мекенінде тұратын көпбалалы отбасылар Жаңа Қаратонға көшірілді. 1999-2000 жыл аралығында "Қазақойл-Ембі" АҚ қаражат бөліп, Жаңа Қаратоннан 622 тұрғын үй салынып, Қаратон елді мекенінің тұрғындары түгел осы жаңа баспаналарға көшірілді. 2000 жылы Жаңа Қаратон кент болып құрылды.
Дереккөздер
Санат:Жылыой ауданының таратылған елді мекендері
Кладеш
Кладеш (Cladech) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Сарла-ла-Канеда округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,49 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24122, пошта индексі — 24170.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 91 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,58 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Уянкуль
Уянкуль — Башқұртстанның Нуриман ауданындағы ауыл, Жаңа кулев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 20 адамды құрады. Пошта индексі — 452436, ОКАТО коды — 80245835003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Канал трассасын таңдау
Канал трассасын таңдау— пайдалану мақсатына байланысты канал трассасының бағытын тиімді есептеудің бір бөлігін таңдау. Су жүргізгіш каналды трассалау кезінде елді мекенді тікелей кесіп өтпей, айналып өту және санитариялық аймақты басып өтпеу қажеттігі есепке алынады. Жер суландыратын каналды жер беті бедерінің жоғары белгісімен трассалау қажет болса, жер құрғатқыш каналды, бұған керісінше, өте төменгі жер бедерімен, яғни ойпаң, ескі арнамен жүргізеді. Энергетикалық каналдың трассасын жүргізу кезінде, каналдағы энергияның барлық жиынтық шамасы аз болуы шарт және пайдалану шығыны да төмен болуы тиіс. Трассаны таңдау кезінде, жер жағдайына, бедерге байланысты, басынан бастап, соңына дейін мүмкін болатын нұсқасын бірнеше белгілейді. Содан кейін орташа еңістігін есептеп шығарады. Егер каналдағы су жылдамдығы қабылданған еңістікте мүмкін болатын жылдамдықтан жоғары болса, онда каналды бірнеше телімге бөліп, ең қолайлы жер жағдайына байланысты тік құламалар құрылысының тезағарын жасайды. Каналды трассалау қолайсыз инженерлік-геологиялық және топографиялық жағдайдан қашықтау тұста жүргізілуі тиіс, өйткені олардан өту үшін қосымша туннель немесе құбыр, науа арқылы су тасымалдаушы гидротехникалық құрылыс жүргізуге тура келер еді, қолайсыз инженерлік-геологиялық жағдайға: тау жыныстардың тектоникалық бұзылу аймағы, карсты жыныстар, грунт, жер асты суларының жақын орналасуы және канал деңгейінің жоғары болуы, кездесетін грунттың жоғарғы коэффициенті, сүзілуі және т.б. Қолайсыз топографиялық жағдайларға: ойлы-қырлы және сел жүретін жерлер жатады. Канал трассасының тікедей көктеп өтуіне елді мекендер, өндіріс мекемелері, инженерлік құрылыстар, құнарлы суармалы жер, кен орындары, су тұтынушылардың орналасуы және т.б. көп кедергі болады. Канал трассасын таңдау кезінде, оның орналасуын және жартылай қазынды, жартылай үйінді түріндегі құрылыс ретінде жүргізген дұрыс. Каналдың қима өлшемін, ұзына бойғы пішінін және канал трассасын бірнеше нұсқамен салыстыра отырып, түбегейлі шешім қабылдағаннан кейін және гидротехникалық құрылыс жұмыстарын толығымен механикаландыруды қамтамасыз еткен жағдайда барып ең тиімді нұсқасын тандап алады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Рубин (Минас-Жерайс)
Рубин (Минас-Жерайс) (Rubim) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Жекитиньонья мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алменара экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 849 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 968,732 км² шамасында. Халық тығыздығы — 9,1 адам/км².
Тарихы
Қала 1943 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Кіші Курь-Еган (Курь-Еган тармағы)
Кіші Курь-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Курь-Еган өзенінің сол жағалауынан 23 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Ольмет-е-Вилькен
Ольмет-е-Вилькен (Olmet-et-Villecun) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Лодев округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,55 км² шамасында.
Кіші Курь-Еган (Курь-Еган тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ольмет-е-Вилькен
Коммунаның INSEE коды — 34188, пошта индексі — 34700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 148 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,5 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Цукат
thumb|right Цукат- Оны тұтас не кесілген жемісті, сондай-ақ туралған цитрус жемісінің қабығын, қарбыз бен қауынды қант сиропына салып қайнатыл, қақ жасау арқылы әзірлейді. Кептірерде цукаттың бетіне жұқалап қант себеді.
Цукатты. әдетте шаймен бірге береді, оны әртүрлі тағамға қосуға, тортты, пирожныйды, тәтті пирогты т. б. кондитер тағамдарын әсемдеуге пайдаланады.
Апельсин қабығының цукаты
Апельсин қабығын төртбұрыш не ромб тәрізді етіп ұсақтал кесіп, шыны ыдысқа салып, салқын су құйып (күн сайын жаңартылып тұратын), 2—3 күн сақтайды. Содан кейін қабықты судан алып ыдысқа салып, езілгенше қайнатады да, сүлгіге салып суын сорғытады. Суы сорғыған қабықтың салмағын өлшеп, оған қанша қант қосу керектігін анықтайды. Енді қант сиропын әзірлейді де, қайнап тұрған сиропқа апельсин қабығын салып, сироп қоюланғанша қайнатады. Осыдан кейін ыдыстарға бөліп салып, бетіне аздаған қант себеді, біраз суытқаннан кейін банкаға құйып, әр қабатына тағы да қант себеді. Суға қайнатылған 800 г қабыққа 1,2 кг қанттан әзірленген қант сиропы және 8 стақан су; цукатқа себетін 200 г қант керек.
Дереккөздер
Санат:Тағамдар
Мемлекеттік тіркеу
Мемлекеттік тіркеу — тіркеуші органның заңи тұлғалардың немесе шетелдік кәсіпорындардың құрылу фактісін, меншік құқықтары мен басқа да құқықтарды, шарттарды, т. б. есепке алу рәсімі. Қазақстанда меншік құқығы, шаруашылықты жүргізу құқығы, жедел басқару құқығы, жерді жылдан астам мерзімге пайдалану құқығы, кепілзаттар, ипотекалар, ренталар, жылжымайтын мүлікке құқықтар міндетті түрде тіркеуден өткізіледі. Тіркеу тәртібі, рәсімі, ақысы әрбір жағдайда заңдармен белгіленеді.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Камыл-Игл
Камыл-Игл — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сугмутен-Ях өзенінің оң жағалауынан 349 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Швейцария
Швейцария (die Schweiz, Suisse, Svizzera, Svizra), ресми атауы — Швейцария Конфедерациясы (Schweizerische Eidgenossenschaft, Confédération suisse, Confederaziun svizra, Confederaziun svizra) — Орталық Еуропада орналасқан 26 кантоннан тұратын федеративті мемлекет. Де-юре елордасы жоқ. Елдің де-факто елордасы және әкімшілік орталығы — Берн қаласы.
Швейцария неміс және романдық Еуропаның қиылысында орналасқан; төрт негізгі тілдік және мәдени аймаққа ие: неміс, француз, итальян және романш. Халықтың көпшілігі неміс тілінде сөйлейтін болса да, Швейцарияның ұлттық өзін-өзі тануы ортақ тарихи тәжірибеге, ортақ құндылықтарға негізделген: федерализм, тікелей демократия және альпілік символизм. Өзінің көптілдігінен Швейцария бірнеше атаумен танымал: Schweiz (немісше); Suisse (французша); Svizzera (итальянша); және Svizra (романша), алайда швейцариялық тиындар мен маркаларда төрт ұлттық тілдердің орнына латынша Confoederatio Helvetica атауы қолданылады.
Швейцария — әлемдегі ең дамыған елдердің бірі, ересек халықтың ең жоғары номиналды байлығы және жан басына ЖІӨ бойынша сегізінші орында. Ол экономикалық бәсекеге қабілеттілікті және адам даму индексін қоса алғанда, бірқатар халықаралық көрсеткіштер бойынша алдыңғы қатарда орын алады. Цюрих, Женева және Базель өмір сапасы бойынша әлемдегі үздік он қаланың қатарына кірді, соның ішінде Цюрих екінші орынға ие болды.
Табиғаты
Швейцария — таулы ел болып саналады, көпшілік бөлігі Альпі таулары аумағында орналасқан (ел аум-ның 60%-ын құрайды). Оңтүстігінде Пеннин Альпісі, Лепонтин, Ретийя Альпісі мен Бернин массиві орналасқан. Бұл таулар бір-бірінен жоғарғы Рона мен алдыңғы Рейннің терең көлденең аңғарлары арқылы бөлінген. Негізінен кристалдық жыныстардан қалыптасқан биік, тегіс емес, қармен жабылған таулар терең шатқалдармен бөлшектенген.
Таулардың басында көптеген фирндік алаңдар мен мұздықтар бар (ел аум-ның 10%-ы). Негізгі асулары (Үлкен Сен-Бернар, Симплон, Сен-Готард, Бернина) 2000 м-ден биік орналасқан. Солтүстік пен солтүстік-батысқа қарай Альпі аласара түсіп, мұздықтар сирей бастайды. Альпіден солтүстік-батысқа қарай ел аум-ның 1/3-іне жуығын алып жатқан Швейцария қыраты орналасқан. Ол 1000 — 1200 м-ден 400 м-ге дейін аласарады (Рейн мен Ааре өзендерінің аңғарлары). Мұнда ел халқының басым бөлігі шоғырланған, ірі қалалар мен өнеркәсіп орталықтары орналасқан. Сондай-ақ мұнда ең құнарлы а. ш. жерлер мен жайылымдар бар. Елдің солт.-батысында қатпарлы Юра таулары (Швейцария шегіндегі ең биік жері — Мон-Тендр тауы — 1679 м) жатыр.
Швейцарияның жануарлар дүниесі адамның шаруашылық қызметінің ықпалын күшті сезініп отыр. Қар құры мен ақ қояндар кең тарағанымен, таулардың жоғ. бөлігіне тән елік, бұғылар мен альпі суырлары сирек кездеседі. Жабайы жануарлар дүниесін қорғау жөнінде көп жұмыстар атқарылуда. Австриямен шекарада орналасқан Швейцария Ұлттық саябағын еліктер мен бұғылар, тауешкі мен түлкі мекендейді, сондай-ақ ақ құр мен жыртқыш құстардың бірнеше түрі кездеседі.
Швейцария — теңiзге шығусыз ел, аумағы үш табиғи аймаққа жiктеледі:
Солтүстiк шекарасы Швейцария Альпiлерiнiң ортасынан басталып, Боден көлi мен Рейн бойымен  орталығында бастайтын және шығыс шекарасының бөлiгiн құрастырған Рейн бойынша жартылай өтедi. Батыс шекарасы Юра таулары арқылы өтедi, оңтүстiк - Италиялық Альпiлер және Женевалық көлі бойымен.
Үстірт ойпатта жатыр, бiрақ оның көп жағы теңiз деңгейiнен 500 метр жағарыда орналасқан. Орманды жоталардан (1600 м дейін) тұратын жаңа қатпарлы Юра таулары Франция мен Германия аумағына дейін созылған. Швейцарияның ең биік нүктесі Пеннин Альпісінде орналасқан — Дюфур шыңы (4634 м), ең аласа нүктесі — Лаго-Маджоре өзені — 193 м.
Швейцарияда Еуропаның тұщы судың 6% орналасқан. Ең ірі өзеңдері - Рона, Рейн, Лиммат, Аaре.
Швейцарияның ең ірі он көлдері:
Әкімшілік бөлінуі
Швейцария 26 кантоннан (20 кантон және 6 жартылай кантон) тұрады.
1 1979 жылы құрылған.
Климаты
Швейцарияның климаты Батыс Еуропаның мұхиттық климаты, Орталық Еуропадағы ылғалды континенталды климаты, Жерорта теңізі климаты және таулы климаттың әсерінен болатын қалыпты ауысу климаты. Жауын-шашын жыл бойы, кейде қыс мезгілінде қар сияқты таралады. Төрт мезгілде ең жақсы айдың (шілде) және ең суық айдың (қаңтар) орташа температурасы арасындағы 20 °C айырмашылығы бар.
Альпі климаттық тосқауыл ретінде әрекет етеді және географиялық жағдайға (микроклиматтарға) байланысты температура мен жауын-шашын мөлшерінің айтарлықтай айырмашылығын тудырады. Жерорта теңізі климатының әсері оңтүстіктегі Альпсқа қарағанда көбірек жазылады, онда жаз айтарлықтай жылы болады, ал қыстың шалғай және кептіргіштігі әсер етеді. Ыстық континенталды климаттың әсері елдегі шығыс бөлігінде айтарлықтай жоғары температуралық айырмашылықтар және жазда жоғары жауын-шашынмен ерекшеленеді.
Орташа температура жердің биіктігімен және жыл мерзімімен ерекшеленеді, өйткені ол рельефті арқасында таудың қасбеттеріндегі әртүрлі климаттық және табиғи орталармен бірнеше қабатты болуы мүмкін. Швейцария платформасы (500 м) сияқты жаздық жерлерде жаздың ең ыстық күндері - маусымнан қыркүйекке дейін - температура 30 °C-тан асады және қыста 0 °C-тан төмендеуі мүмкін - желтоқсан айынан бастап наурыз. Орташа температура әр 300 м-де 1 градусқа дейін төмендейді. Қысқы маусымның биіктігі 1500 м биіктіктен қарашадан сәуірге дейін жалғасады, ал қыс мезгілінде - қысқы спорт түрлеріне қолайлы жағдай. 3000 метрден астам жыл бойы қар жыл бойы сақталып, температурасы сирек 10 °C-тан жоғары көтеріледі. Жаз мезгілінде бүкіл ел бойынша жоғары күн сәулесі тау бөктерінің феномені себебінен қыста жазықтар мен жазықтарда төмен.
Альпсқа әсер еткен кезде, оңтүстіктегі жел жел солтүстіктен соғып, Альптың оңтүстік қасбында жаңбырлы және жұмсақ ауа райы, солтүстік қасбетіндегі құрғақ, жылы ауа райы тудырады. Керісінше, оңтүстіктегі суық солтүстік жел соғып, солтүстік жағында жаңбырлы және суық ауа райы, ал оңтүстіктегі күн сәулесі, ауа райының қолайсыздығы. Ішкі альпта орналасқан Вале ауданы жыл бойы құрғақ ауа алады.
Жел - бұл солтүстік-шығыстан суық жел, ол қыста жиі. Бұл температураның төмендеуіне, ашық аспанға және желдің жылдамдығы 100 км / сағ дейін жететін суық әсерге әкеліп соқтырады.
Қоршаған орта
Швейцарияның экожүйелері өте нәзік болуы мүмкін, өйткені таулармен бөлінген көптеген нәзік алқаптар жиі бірегей экологияны қалыптастырады. Таулы аймақтар өздері басқа биіктікке табылған жоқ өсімдіктердің бай спектрін, сондай-ақ, осал болып табылады, және келушілер мен жайылымнан кейбір қысым бастан. Альпі ауданының климаттық, геологиялық және топографиялық жағдайлары климаттың өзгеруіне әсіресе сезімтал, өте нәзік экожүйеге айналды. Соған қарамастан, қоршаған ортаны қорғау жөніндегі 2014 жылғы көрсеткіштерге сәйкес, Швейцария қоршаған ортаны қорғау бойынша жоғары көрсеткіштерге, оның жаңартылатын энергия көздеріне (гидроэнергетика және геотермальді энергия) байыпты тәуелділігі және қоршаған ортаны қорғау бойынша 132 ел арасында бірінші орын алады. парниктік газдар шығарындылары.
Тарихы
thumb|upright=1.2|left|Еcкі Швейцариялық Конфедерациясы.[[1291 жылдан (көк сұр) 16 ғ. дейін (ал күрең) және оның бірлестіктері (көк)]]
Швейцарияны ежелгі заманда мекендеген адамдардың көптеген қоныстары сақталған (Драхенлох, Бирзек, т.б. палеолиттік үңгірлер, мезолиттік қоныстар, сырғауылды құрылыстар, т.б.). Швецария тұрғындары жөніндегі алғашқы жазбаша деректер б.з.б. 2 ғ-ға жатады. Бұл кезде Ш-ның көпшілік бөлігін кельттердің гельвет, шығысын рет тайпалары мекендеді. Б.з.б. 58 жылы Бибракт түбінде гельветтерді Г.Ю. Цезарь әскері талқандап, Римге тәуелді федераттарға айналдырды. Кейінірек б.з.б. 15 ж. рет тайпалары да Рим империясына толық бағындырылды. 5 ғасырда ел аумағын алеманн, бургунд, остгот тайпалары басып алды. 7 ғасырда Швейцария жері франктер корольдігінің бір бөлігіне айналып, жергілікті тұрғындар христиан дінін қабылдады. thumb|Федеральдік чартер.1291 жылы
16 ғасырда елдің экон. жағынан дамыған қалаларында Ж.Кальвин, У.Цвингли бастаған Реформация орталықтары пайда болды. 1798 жылы ел аумағына француздардың баса-көктеп кіруі нәтижесінде Швейцарияда Гельветия қуыршақ республикасы құрылды. Н.Бонопарттың жеңілуіне байланысты 1814 жылы Швейцария егеменді кантондардың тәуелсіз конфедерациясына айналды. 1815 жылы Вена конгресі Швейцарияның “Мәңгілік бейтараптығын” жариялады (ел соғыстарға қатысудан, әскери одақтарға еніп келісім жасасудан, өз аумағын кеңейтуден бас тарту жөнінде мәлімдеме жасады). Вена конгресінде Ш-ның қазіргі шекарасы да анықталды. 1848 жылы қабылданған конституция бойынша Швейцария астанасы Берн қаласы болған біртұтас конфедерац. мемлекетке айналды. 1- және 2-дүниежүзілік соғыстарда Швейцария өзінің бейтараптығын сақтады. 20 ғ-дың 2-жартысында Еуропа елдерінің саяси және экон. интеграциясы барысында Швейцарияның рөлі біршама артты. Дегенмен, 1986 жылғы референдумның нәтижесінде халық Швейцарияның БҰҰ-ға кіру ұсынысына өз келісімін бермеді. 2-дүниежүз. соғыстан кейінгі кезеңде ел көптеген халықар. ұйымдардың жұмысына белсене қатыса отырып, бейтараптық саясатты ұстап келеді. 1991 жылы желтоқсанда Швейцария Конфедерациясы Қазақстан Республикасының мемлекеттік егемендігін таныды. 1992 жылы Қазақстан мен Швейцария арасында дипломаттық қарым-қатынас орнатылды (ноталар алмастырылды). 1996 жылы Бернде Швецариядағы Қазақстан Республикасының, 1993 жылы Алматыдаъъ Швейцария Конфедерациясының консулдық агенттігі ашылды ([[1999 жылы Бас консулдық болып қайта құрылды).
Экономикасы
thumb|upright|The [[Omega Speedmaster Professional|Omega Speedmaster, Швецариялық сағат ]]
Швейцария — жоғары дамыған өнеркәсібі мен өнімді ауыл шаруашылығы бар мемлекет. Швейцария дүние жүзінде капиталды шеттен тартудан алғашқы орындардың бірін иемденеді, дүние жүзіндегі ең ірі қаржы орталықтарының бірі саналады. Щвейцария банкілерінің сейфтерінде дүние жүзіндегі ең дамыған елдердің, барлық құнды қағаздарының жартысы жатыр. өнеркәсібі жоғары сапалы, қымбат және ғылым жетістіктерін қажет ететін өнімдер шығаруға маманданған. Ел экономикасында ірі трансұлттық монополиялар үстемдік жағдайға ие. Щвейцария туризм мен өз аумағы арқылы өткізілетін транзиттік жүктерден көп пайда табады. Өнеркәсібі сырттан әкелінетін шикізаттарға тәуелді және дайын өнімдерді экспорттауға бейімделген. Жетекші салалары — машина жасау мен металл өңдеу, химия, тамақ өнеркәсіптері. Машина жасауда ұсталық-престеу жабдықтарын, дәлдігі жоғары металл өңдеу станоктарын (оларды шығару мен экспорттау бойынша Щвейцария дүние жүзіндегі жетекші орындардың бірін иемденеді, өнімнің 80%-ына жуығы сыртқа шығарылады), дәл өлшеу аспаптарын (күрделі медициналық аппараттар, дәл таразылар, оптик. аспаптар, т.б.), сағаттар (дүниежүз. өндірістің жартысынан көбі, өнімнің 95%-ы экспортталады) шығару неғұрлым жоғары дамыған. Щвейцария тоқыма (тоқу, иіру, тігін машиналары, дүниежүз. экспорттың 1/5-і), полиграф. (баспахана машиналары, түптеу станоктары, т.б.; өнімнің 90%-ы экспортталады), тамақ, сағат өнеркәсібі үшін құрал-жабдықтар өндіру мен экспорттау жөнінде дүние жүзіндегі ең алдыңғы орындардың бірін иеленеді. Ш-ның компьютерлер мен оларды бағдарламалық қамтамасыз ету өндірісіндегі, күзеттік (видеобақылау, банкноттар мен бағалы қағаздарды қорғау жүйелері) және орау құрал-жабдықтарын, егін жинау техникасын, құрылыс саймандарын өндіру салалары да жақсы дамыған.
thumb|upright|left|Үлкен [[Цюрих облысы 1.5 млн адамдардың және 150-ден астам компаниялардың үйі. ]]
Химия өнеркәсібінде дәрі-дәрмектер (дүние жүзінде 2-орын, өнімінің 90%-ы — витаминдер, дәрілік құралдар, тазалық бұйымдары экспортталады; “Роше” мен “Сандос” фирмалары фармацевтевтикалық трансұлттық корпорациялардың алғашқы бестігіне кіреді), агрохимикаттар (дүние жүзінде 1-орын), тағамдарға иістік және дәмдік қоспалар, парфюмерлік бұйымдар, тоқыма өнеркәсібі үшін бояғыштар, химиялық талшықтар мен пластмассалар шығару да неғұрлым жоғары дамыған.
Швейцариялық ірімшіктер, шоколад, кофе, балалар тағамдары, қоюлатылған сүт, тағамдық концентраттар (“Нестле” концерні дүние жүзінде нидерландық “Юнилеверден” кейін 2-орын алады) бүкіл дүние жүзіне танымал өнімдер болып есептеледі.
Тоқыма (өнімінің 50%-ына жуығы экспортталады), тігін, аяқ-киім өнеркәсібі дамыған.
Жылына 57,2 млрд. кВт/сағ электр қуаты өндіріледі (негізінен СЭС-терде, 4 АЭС жұмыс істейді). Темір жолдарының барлығы электрлендірілген, ең биіктегі т. ж. бекеті теңіз деңгейінен 4000 м-ден жоғары орналасқан.
Ауыл шаруашылық — жоғары өнімді, ел сұранысының -ін бөлігін қанағаттандырады. Ауыл шаруашылық мақсаттары үшін ел аум-ның 11%-ы пайдаланылады. Жетекші сала — мал өсіру (а. ш. өнімдерінің -ін бөлігін береді), оның ішінде сүтті ірі қара (симменталь және швиц тұқымдары) мал өсіріледі. Негізгі дәнді дақылдар: бидай (бүкіл жыртылатын жердің жартысынан көбіне егіледі), қара бидай, жүгері, сұлы. Сондай-ақ қант қызылшасы, картоп, азықтық шөптер мен тамыржемістілер өсіріледі. Жүзім, жеміс-жидек өсіру де дамыған.
Швейцарияда жылына 12,5 млн-дай турист демалады. Мейманханалық іс, сонымен бірге арнаулы мейрамханалық құрал-жабдықтар шығару жоғары дамыған. Швейцариядағы ұлттық табыстың жан басына шаққандағы жылдық мөлшері 53.400 АҚШ долларына тең (2005).
Сыртқа машина жасау мен металл өңдеу өнімдерін, сағаттар, дәрі-дәрмек және химия өнеркәсібі өнімдерін, азық-түлік, жоғары дәлдіктегі аспаптар, тоқыма тауарларын, киім-кешек шығарады. Импортын ауыр машина жасау өнімдері, автомобильдер, ауыл шаруашылық мен орман өнеркәсібінің өнімдері, құрылыс материалдары, минералдық отын, химия өнеркәсібі өнімдері, тоқыма мен киім-кешек құрайды.
Негізгі сауда серіктестері: Германия, Франция, Италия, Ұлыбритания мен Еуро Одақтың басқа да елдері, АҚШ, Жапония.
Швецария Қазақстанның Батыс Еуропадағы ең ірі сыртқы сауда серіктесі болып табылады. Оның үлесіне Қазақстанның еур. елдермен жүргізілетін сауда айналысының 11%-ына жуығы тиеді. Қазақстан мен Ш. арасындағы сауда айналымы 2005 ж. 5710,6 млн. долл-ды құрады. Қазақстанда бүгінгі күнге дейін швейцариялық капиталдың қатысуымен 108 компания тіркелген.
Халқы
thumb|450px|left|Швейцария халық санының динамикасы ([[1970 жылдан 2005 жылға дейін). Халық саны: мың адам.]]
Швейцарияның халық саны - 8,7 млн адам. Оның ішінде 3,8 млн ер адамдар және 3,9 млн әйелдер.
Тұрғындардың жас шамасына байланысты құрылымы:
0-14 жас: 15, 8%
15-64 жас: 68, 2%
65 жастан үлкенi: 16%
орташасы: 40, 7
еркектер: 39, 6
әйелдер: 41, 7
Дереккөздер
*
Жамыш (ер киімі)
150px|thumb|left|Шешенстан Республикасы мұражайында сақталған бурқа
Эстринген
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 12 831 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 53,23 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 2 15 064. Муниципалитеттің басшысы — Вальтер Мут, КДУ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
NGC 7106
NGC 7106 — Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 8 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7106 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67215, ESO 188-17, AM 2139-525.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз)
Жалманқұлақ (ауыл)
Жалманқұлақ, Жаманқұлақ — Ақмола облысы Егіндікөл ауданындағы ауыл, Жалманқұлақ ауылдық округі орталығы.
Тарихы
Іргесі 1954 жылы Калинин атындағы астық кеңшарының құрылуына байланысты қаланған. Оның негізінде Жалманқұлақта өндірістік кооператив және шаруа қожалықтары құрылды.
Инфрақұрылымы
Орта мектеп, кітапхана, клуб, дәрігерлік амбулатория, т.б. мекемелер бар.
Дереккөздер
Санат:Егіндікөл ауданы елді мекендері
Бат Юнайтед
Бат Юнайтед (Bath United) — Сент-Китс және Невистің Бат қаласындағы футбол клубы. Невис премьер дивизионында ойнайды.
2014 жылы ел чемпионы атанды.
Дереккөздер
Санат:Сент-Китс және Невис футбол клубтары
Аттисвиль
250px|thumb|Картада орналасуы Аттисвиль (Attiswil) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Ванген округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1342 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.7 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 971, пошта индексі — 4536.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
1946 жыл
Туғандар
Тағы қараңыз: Санат:1946 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қараңыз: Санат:1946 жылы қайтыс болғандар
Шандоз
Шандоз — Әбіш Кекілбайұлының шығармасы.
Жазушы соны үлгіде жазылған соңғы шығармасын «Шандоз» деп атапты да, жанрын «деректі-тарихи баян» деп анықтаған. Жанрлық белгілеріне қарағанда, тарихи роман. Бірақ, жаңа ғасырдың туындысы ретінде өзгелігі де жетерліктей. Шығармада тарихи дерек пен қаламгер толғамдары кезек ауысып, оқырман қиялын бірде өткен күндер өрнектеріне — Махамбет заманының шындықтарына, тіпті, кейде одан да бұрынғы тарихтарға алып кетеді.
Сілтемелер
Санат:Романдар
Леццено
Леццено (Lezzeno) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2071 адамды құрайды. Халық тығыздығы 94 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 22 км² шамасында. Пошта индексі — 22025.
Николай Мартынович Малашенко
Николай Мартынович Малашенко - 1939 жылы 2 қаңтарда Көкшетау облысы Ленинград ауданы Чистяковка ауылында туған. С.М. Киров атындағы Орал политехникалық институтын (1973) «Машина жасау технологиясы, металл кесетін станоктар мен құралдар» мамандығы бойынша бітірген. «Пневмогидроаккумулятор» (2004), «Бұрыштық редуктор» (2004), «Қалбағай жетегінің өзгерткіші» (2004), «Тербелетін шайбаның тетігі» (2005), авторлық куәліктері бар.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Ляти-Йоль
Ляти-Йоль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Роговая өзенінің оң жағалауынан 124 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Присниц (Наумбург)
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 315 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 6,49 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 84 395. Муниципалитеттің басшысы — Йёрг Шютце.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Кассополис (Мичиган)
Кассополис (Cassopolis) — Мичиган штатының Cass округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1 740 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.0 км² шамасында. FIPS коды — 26-13900.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Мартеллаго
Мартеллаго (Martellago) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Венеция провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 19 824 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 965 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Пошта индексі — 30030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Кориолис үдеуі
Кориолис үдеуі, бұрылыс үдеуі – күрделі қозғалыс құрамындағы тасымал қозғалыс (яғни жылжымалы санақ жүйесінің қозғалысы) ілгерілемелі қозғалыс болмаған кезде пайда болатын нүктенің толық үдеуінің бір бөлігі. Кориолис үдеуі нүктенің тасымал қозғалысындағы салыстырмалы жылдамдығы (сал) мен салыстырмалы қозғалыстағы тасымал жылдамдығының өзгеруі салдарынан пайда болады. Оның сандық мәні мына формуладан табылады: wкор=2тассалsіn, мұндағы сал – M нүктесінің салыстырмалы жылдамдығы, тас – жылжымалы санақ жүйесі айналысының бұрыштық жылдамдығы,  – сал-ның бағыты мен жылжымалы жүйенің айналу осінің (Ol) арасындағы бұрыш.Кориолис үдеуі вектор ретінде wкор=2[тассал] формуласымен анықталады. Ol осіне перпендикуляр жазықтыққа сал векторының проекциясын тасымал қозғалыс бағытына қарай 90 бұрышқа бұра отырып, 'Кориолис үдеуінің бағытын табуға болады. 'Кориолис үдеуі нүктенің жылжымалы санақ жүйесімен салыстырғандағы үдеуінің бөлігі болмай, нүктенің негізгі санақ жүйесімен салыстырғандағы үдеуінің бөлігі болады. Мысалы, жер бетіндегі нүктенің Кориолис үдеуі нүкте қозғалысының жұлдыздармен (Жермен емес) салыстыру арқылы ғана анықталады. Кориолис үдеуінің шамасы ілгерілемелі қозғалыста (тас=0) не =0 болғанда нөлге тең болады. Кориолис үдеуі ұғымы кинематика және динамика есептерін шешу кезінде пайдаланылады.
Пайдаланған әдебиет
Қазақ Энциклопедиясы, 11 - том
Санат:Ғылым
Түзілім
Түзілім - машинаның (бұйымның) немесе оның бөлшегінің жеке тұлғаға құрастырылып жиналған, басқа бөліктермен бірігіп атқаратын өзіндік міндеті бар құрылым.
Дереккөздер
Санат:Механика
Estructura ckb:پێکھاتە Struktura Struktur Structure Strukturo Estructura Struktuur מבנה Struktura Struktur Strukturo Formgerð სტრუქტურა 구조 Struktūra Структура Structuur Struktur Struktura Estrutura Structure Štruktúra (usporiadanie entít) கட்டமைப்பு Структура ساخت סטרוקטור
Орынбай Аймағамбетұлы Бәлдеков
Бәлдеков Орынбай Аймағамбетұлы (1912, Маңғыстау ауданы Қаратөбе ауылы – 1994, Ақтау қаласы) – қайраткер. 1930 – 32 ж. Гурьев кеңестік-партия мектебінде оқыған. Маңғыстау ауданы комсомол к-тінің хатшысы болып, ұжымдық шаруашылықтарды (ұжымшар) ұйымдастыру жұмыстарына белсенді қатысты. 1935 – 38 ж. Маңғыстау ауданы балықшы ұжымшарлар одағы кадрлар бөлімінің бастығы, 1938 – 39 ж. Форт-Шевченко қалалық коммуналдық шаруашылықтың меңгерушісі болды. 1939 ж. оның жетекшілігімен және тікелей қатысуымен қала тарихындағы маңызды оқиға – тұрғын үйлер мен мемлекеттік мекемелерді электрге қосу жұмысы атқарылды. 1940 ж. Форт-Шевченко қалалық партия комитетінің аппаратына жұмысқа ауыстырылды. 1942 ж. кеңес әскерінің қатарына шақырылып, 59-атқыштар дивизиясы саяси бөліміне нұсқаушы болып тағайындалды. 1943 ж. оған аға лейтенант атағы беріліп, атқыштар полкының рота командирі болып тағайындалды. Выборг, Новгород, Псков, Нарва қалаларын босату ұрыстарына қатысты. Эстония аумағындағы әскери ұрыстарда жарақат алып, госпитальдан шыққаннан кейін Гурьев облысы әскери комиссариатына жіберілді. 1946 – 52 ж. Форт-Шевченко қалалық партия комитетінің аппаратында жұмыс істеді. 1952 – 54 ж. Республикалық жоғары партия мектебінде оқыды. 1954 – 56 ж. Шевченко ауданы халыққа білім беру бөлімінің меңгерушісі, Тельман атындағы балық аулау ұжымшарының төрағасы қызметтерін атқарды. 1958 – 61 ж. «Маңғышлақмұнайгазбарлау» тресі кадрлар бөлімінің инспекторы, 1961 – 69 ж. Гурьев тауар-тасымал басқармасындағы Баутин мұнай базасында директор, 1969 – 72 ж. Каспий аймақтық тау-кен комбинаты өндірістік-техника жиынтықтау басқармасында жауапты қызметтер атқарды. 1957 ж. оның есімі респ. «Құрмет» кітабына енгізілді. 2-дәрежелі Отан соғысы, Қызыл жұлдыз ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
IC 3089
IC 3089 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39302, MCG 4-29-58, ZWG 128.68, NPM1G +24.0274.
Сыртқы сілтемелер
IC 3089 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Кастехон
Кастехон (Castejón (Cuenca)) — Испаниядағы қала. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла-Алькаррия ауданында (комарка) орналасқан.
Қала қамқоршысы киелі Блас (3 де фебреро) және Нуэстра Сеньора де ла Асунсион (15 де агосто) болып саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куэнка елді мекендері
Сәулелік тетрод
Сәулелік тетрод — тетродтың бір түрі. Анодтың қасында көлемдік заряд тығыздығының ұлғаюы салдарынан анодтан шығатын екінші ретті электрондарды шағылдыратын потенциалдық тосқауыл пайда болады. Бұл сәулелік тетрод конструкциясына үшінші (қорғаушы) торды (пентодтағыдай) енгізбей-ақ динатрондық эффектінің зиянды әсерін жоюға мүмкіндік береді.
Сәулелік тетрод радиотаратқыш құрылғылардың шығыс каскадтарында ТЖ тербелістердің қуатын күшейтуге және ЖЖ тербелістерді (1ГГц-ге дейін) генерациялауға кеңінен қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Elektronenröhre
Авиациялық приборлар
Авиациялық приборлар — ұшақтың бақылау, өлшеу және басқару қызметін атқаратын құрал-жабдықтары.
Авиациялық приборлар ұшқыш кабинасындағы прибор тақтасына, ұшқыштың, штурманның, бортмеханиктің, басқа да экипаж мүшелерінің алдына ыңғайлы етіп орналастырылады. Атқаратын жұмысына қарай моторлық, пилотаждық-навигациялық және көмекші авиациялық приборлар болып бөлінеді. Моторлық авиациялық приборлар тобына поршеньді қозғалтқыштың иінді білігі немесе раективті қозғалтқыштың газ турбинасы роторының айналу жылдамдығын көрсететін тахометрлер, қозғалтқыштың температуралық режимін анықтайтын термометрлер және оның пневматикалық жүйесіндегі ауа қысымын көрсететін манометрлер мен вакуумметрлер, қозғалтқышқа баратын ауа мен жанармай қоспасының сапасын білдіретін альфаметрлер, сондай-ақ жағар және жанармай өлшеуіш аспаптар енеді. Пилотаждық-навигациялық авиациялық приборларға авиа-компас, гироскопты жартылай компас, ауа жылдамдығын көрсеткіш, биіктік өлшеуіш, вариометр, авиакөкжиек, ал көмекші авиациялық приборларға автопилот, автоштурман сияқты дербес жұмыс атқаратын тетіктер жатады.
Дереккөздер
Санат: авиация Санат:Құралдар
Шушпанка (Кыжа тармағы)
Шушпанка — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кыж өзенінің сол жағалауынан 2,4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қонақ өсімдігі
Қонақ (Echіnochloa) – астық тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер.
Дүние жүзінде тропиктік және қоңыржай аймақтарда таралған 25-тей түрі белгілі. Қазақстанның барлық аудандарында өсетін 2 түрі бар. Бау-бақша, егістіктерде, әсіресе күріш егістігінде, жол бойларында, елді мекендер маңында арам шөп ретінде жиі кездесетін түрі – қонақ тары (E. crus gallі).
Биікт. 10 – 20 см. Сабағы түбінен бұтақтанған жалаң болып келеді. Ұзын жапырағы кедір-бұдырлы тілшіксіз жүйкеленеді де, ұшына қарай сүйірленеді. Дара гүлі қосжынысты, 2 – 4-тен шоқтанып сыпыртқы гүлшоғырына топталған, биікт. 20 см-дей. Масақ қабыршақтары 3, гүл қабыршағы қатаң, аталығы 3. Маусым – тамызда гүлдеп, жеміс cалады. Қ-тың екінші түрі – құрмақтың дәні Қызылорда және Оңт. Қазақстан облыстарында арпаның орнына пайдаланылады.
''С. Арыстанғалиев''
Санат:Астық тұқымдасы
Нұра (Шет ауданы)
Нұра, Кеңшоқы — ауыл, Қарағанды облысы Шет ауданындағы Кеншоқы ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Нұра өзенiнiң анғарында, Түйетас тауының етегiнде, аудан орталығы - Ақсу-Аюлының шығысында 30 км, Қарағанды қаласының оңтүстік шығысында 150 км жерде орналасқан.
Тарихы
Іргесі колхоздастыру кезеңінде 1953 жылы қаланған. 1960-90 жылдары Кеңшоқы атындағы кеңшардың және ауылдық кеңестiң орталығы. Шаруашылықтың мамандандырылған негiзгi бағыттары қой шаруашылығы, қосымша саласы- жылқы шаруашылығы. Жерiнiң жалпы ауданы 250 мың га. Кеңшар негiзiнде 61 шаруа қожалығы құрылған (2006).
Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 1108 адам (541 ер адам және 567 әйел адам) болса, 2009 жылы 859 адамды (434 ер адам және 425 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Округтің елді мекендерінде (Нұра, Батыстау ауылдары) мектеп, дәрігерлік пункт, мәдениет үйі, кiтапхана бар. Ауыл басқа елдi мекендермен автомобиль жолдары арқылы байланысады. Ең жақын Сәкен Сейфуллин темір жол стансасы 100 км жерде.
Дереккөздер
Санат:Шет ауданы елді мекендері
Қонақ
Қонақ – үйге келген мейман.
Танымайтын кісі “құдайы қонақ”, әр түрлі тілеулестікке, тойға шақырылған мейман “арнайы қонақ” болып саналған. Халықтық ғұрып бойынша, келген адам үйге баса-көктеп кірмей, сырттан дауыстап, үйдегілерге белгі береді. Үйге келген адам әуелі шаңыраққа сәлем беріп кіруі керек. Түсте келген қонаққа түстік, кешке келгендерге қонақасы берілген. Үлкен ас кезінде қонақтар төрден есікке қарай, жасының үлкендігі мен мәртебесіне байланысты орналасады. Қымыздан кейін ет ұсынылады. Құдайы қонақ түскен үйде отағасы жоқ болса, астан дәм татып, ауыз тиген соң, түнемеге басқа орын іздестірген. Қонақты қарсы алған отағасы есік ашып, алдымен оны кіргізеді, шығарып саларда қонақтың өзі ашуы керек. Үй иесі ашса, онда қонақты қуғанмен бірдей саналады.
Қонақтың орыны
Қонақтың орыны – қашан-да үйдің төрі. Қонақтар үйге сәлем беріп (шаңыраққа сәлем беріп) кіргеннен кейін қамшысы мен сырт киімін кереге басына іліп, аяқ киімін оң жақ босағаға шешіп, төрдегі жаюлы тұрған сырмақ үстіндегі көрпеге барып отыруға тиіс. Өзін таныстыруға асықпайды, үй ішіндегілер де оның аты-жөнін, жұмысын тергеп сұрамауға тиісті. Өйткені ол – көргенсіздік болып саналады. Келген қонақ аты-жөнін айтқанымен, жұмысын айтқысы келмесе, оны ешкім де жазғырмауға міндетті. Осы қонақтың үстіне сырттан тағы да қонақтар келіп қалса, жасы кішісі жасы үлкенге ығысып орын береді. Қонақ шөлдеп келсе, оған ең әуелі қымыз ұсынылады, сосын барып шәй, ас береді. Бойжеткендер шыны аяқты салдырлатпай өте әдептілікпен шай құйып береді, қонақтардың әңгімесіне араласпайды, оларға тіктеп қарамайды, орынсыз ыржалақтап күлмейді. Мұн-ың бәрі ежелгі заманнан бері қонақ шақырып күткенде бұлжытпай орындалатын әдептер.
Қонақ күту әдебі
Қазақтар ұл-қыздарына қонақ күту әдебін жас кезінен бастап үйреткен. Оны жырға қосып үнемі айтып отыратындықтан, қонақжай- лылық балаларының жас кезінен-ақ сана-сезіміне сіңіп, жүрегінен орын алған ғой. Қазақтың осы қонақжай- лылығы, қонаққа құрмет көрсетуі хақында мынандай жыр шумақтары бар: Сырттан келген мейманға, Сәлем беріп, қол алсаң, - Бірінші еткен құрметің. «Түсіңіз», - деп түс беріп, Шылбырына оралсаң, - Екінші еткен қызметің. Есік ашып енгізіп, Көрпе төсеп құп алсаң, Үшінші еткен құрметің. Мейман риза болмағы Құрметпен үйге қонғаны. Кешіктірмей шай берсең, Ұмыт болар тоңғаны. Тысқа шықса қария, Қолында болсын құмғаны.
Миниатюралық театр
Миниатюралық театр – көлемі шағын, әр түрлі жанрдағы әдеби шығармаларды (бір актілі пьеса, қоғамдық - саяси сатира, пародия, скетч, т.б.) сахналайтын театр түрі.
Қонақ
Қонақ күту әдебі
Ірікпесең барыңды Қонақжайлық сол-дағы. Шариғат қонақжайлылық туралы Мұсылмандар үшін қонақ күту – үлкен сауап. Олар қонақты «ниғмет» деп сана-уға тиіс. Ал әрбір ниғмет бір машақаттың қарсылығына келеді. Маша-қатсыз ниғмет болмайды. Яғни, қонақ кү-тудің де өзіндік машақаты бар. Соған қарамастан, қо-нақты жақсы қарсы алып, оған мәдениетті түрде кең-пейілділікпен қыз-мет жасау қажет. Әрбір мұсылман қонақ күтуді өзіне сауап жазылатын әдемі мүмкіндік деп сезінгені жөн. Ислам шариғаты осыған үндейді.
Миниатюралық театр
Алғаш 20 ғасырдың басында ресейлік З.В. Холмская мен А.Р. Кугель Санкт-Петербургте “Қисық айна” (“Кривое зеркало”), Мәскеуде Н.Л. Тарасов пен Н.Ф. Балиев “Жарқанат” (“Летучая мышь”) деген атпен Миниатюралық Театр ашты. Ресей театр өнерінде шағын қойылымдар көрсету ісі кейіннен Ленинградта А.И. Райкиннің эстрада және миниатюра театрында, Мәскеуде Вл. Поляковтың эстрада театрында жалғасты. А.М. Арго, В.Е. Ардов, В.А. Дыховичный, т.б. қаламгерлер Миниатюралық Театр репертуарына арнап шығармалар жазды. Театрдың өркендеуіне өзіндік қолтаңба қалдырып, үлес қосқандар – Л.Б. Миров, Райкин, М.В. Миронова, Ю.Тимошенко мен Е.Березин (Тарапунька мен Штепсель), т.б. Тимошенко мен Березин Қазақстанда өнер көрсетті (1966 жылы, 1974 жылы).
Қонақ
Қонақ күту әдебі
Ұлық Пайғамбарымыз Мұхаммедтің (с.ғ.с.) хадис-шәріптерінде мынандай өси- ет айтылған: «Аллаһу Тағала бір қауымға жақсылық тілесе, оларға сыйлық ретінде қонақ жібереді. Қонақ рызығымен келеді. Аллаһу Тағала ол үйдің тұрғын-дарын кешіреді».
Миниатюралық театр
Дереккөздер
Санат:Театр түрлері мен жанрлары Санат:Камералық театрлар Санат:Шағын нұсқадағы театрлар
Қонақ
Қонақ күту әдебі
Қонақ – Аллаһ Тағаланың сыйлығы болғандықтан, оны құрметтеп күту – шарт. Ал қонақ келмесе, ренжу – жақсы қылық. Себебі хадис-шәріпте: «Қонақ кірмеген үйге періште де кірмейді», - деп айтылған. Жасыратыны жоқ, кейбіреулер үйіне қонақ келмеуін тілейді. Бұл дұрыс емес. Осы орайда Ұлық Пайғамбарымыз: «Қонақ күтуді қаламаған адамда береке жоқ», - деген.
Отағасының, отанасының қонақты күту үшін көп әуреге түскенін, қиналғанын шариғат қаламайды. Мұндай жағдайда қонақ та қат-ты ыңғайсызданады. Бұл жөнінде де хадис-шәріпте былай деп бұйырылған: «Қонақ үшін шектен тыс әуреге түспеңдер, қонақ бұдан ыңғайсызданады. Қонақты ренжіткен Ал-лаһты ренжіткен болады. Аллаһты ренжіткеннен Аллаһ жиіркенеді». Ал енді Хазірет Әли бұл орайда былай деген: «Достың ең жаманы сені әуреге салған, өзін басқаруға сені мәжбүрлеген, сені кешірім сұрайтын істер жасауға итермелеген адам».
Пайдаланған әдебиетттер
Санат:Қоғам
Минимум
Дереккөздер
Санат:Материалдар Санат:Материалдар механикасы терминдері
NGC 2636
NGC 2636 — Керік шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1883 жылы 27 шілдеде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2636 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24747, UGC 4583, ZWG 331.67, ZWG 332.14, ARP 82, NPM1G +73.0043.
Қожа
Қожалар — Орталық Азияда ислам дінін таратуда белсенділік танытқан әулеттер. Қожалар арғы тегі бойынша Мұхаммед пайғамбардан кейінгі халифалар Әбу Бәкр ас Сыдық (632 – 634), Омар (634 – 644), Оспан (644 – 656) және Әли Әбу Талиб (656 – 661) ұрпағы болып есептеледі. 13 ғасырдың 1-жартысында Маулана Сафи ад-дин Орын Қойлақи жазып қалдырған “Насабнама” шежіресінде дін таратушы Ысқақ Баб (Баб Ата), Әбдіжәлил Баб (Абд ал Жалил, Хорасан Ата), Әбдірахим Бабтардың (Абд-ар-Рахим) Орталық Азия аумағына 1366 жылы келгендігі айтылады. Қожалардың қазақ жеріне жаппай көп келуі әсіресе Ақсақ Темір заманынан кейін өте қарқынды жүрген. Оған дейін тіпті Шыңғыс хан заманында да Қожалар қазақ жерінде болғаны жөнінде дерек жоқ. Шыңғыс әскерінің құрамындағы тайпалар тәңір дінін, кей тайпалар христиандықтың да тармағын ұстанған. Мысалы Қожалар қазақ даласына көшпелі тайпалардың көсемі Байдібек би өмір сүрген 6-7 ғасырда келді деген деректер кездеседі. Бұл жалған дерек, себебі, ол заманда Дешті-Қыпшақ даласында қожалар да, исламда болмаған. Түркі даласына келген қожалар орта ғасырларда сопылықты ұстанды. Әли Әбу Тәліптің арабтың халифа тайпасынан алған әйелі Хауладан туған имам Мұхаммед ибн ал-Ханафидан тарайтын қожалар әулеті Қожа Ахмет Иасауи тариқатының өкілдері болып табылады. Осы тариқаттағы қожалар Алтын Орда мемлекеті дәуірінен бастап, қазақ халқының рулық, тайпалық, жүздік құрылымдарының пірлеріне айналды. Қожа - парсы тілінен енген бұл сөзбен Орталық Азияда төмендегі топтарды атаған.
Қазақ шежіресі
Дәстүрлі қазақ шежіресінде қожалар келесіге бөлінген: Шежіре бойынша қазақ халқының «асыл текті» болып саналатын бөлігі төрелерден (Шыңғыс ханның ұрпағы) және қожалардан тұрады және үш жүзге енбейді. Қожа руының таңбасы — « ﺁ » (әлиф - әрпі), ұраны — «Алла», «Қожа Ахмет».
Қожа-молдалар совет үкіметі орныққанға дейін, халық арасында дінді уағыздаумен қатар, неке қию, сүндетке отырғызу, жаназа шығару, зікір салып емдеу және т.б. рәсімдерін атқарып отырған. Қазақ халқының рулық, тайпалық, жүздік құрылымдарының пірлеріне айналды. Аққорғандық қожалар Ұлы жүз рулары мен Орта жүздің бір бөлігінің, Хорасан қожалар Орта жүздің бір бөлігі мен тұтас Кіші жүз руларының, сонымен қатар Жошы ханның Шибаннан тараған ұрпақтарының пірі болып саналды. Дуана қожаларды Орта жүз бен Ұлы жүздің кей рулары, сондай-ақ, Орда Ежен ұрпақтары, кейіннен қазақ хандары пір тұтты. Қарахан қожалар – Ұлы жүздің кейбір руларының және өзбек халқы мен қырғыз халқына сіңіп кеткен ру, тайпалардың пірі болды. Иасауи тариқатындағы қожалар әулеті қазақ халқының рухани-мәдени, әдет-ғұрып, салт-дәстүрлік бірлігін қамтамасыз етуде, қазақ мемлекеттігінің қалыптасуында маңызды рөл атқарды. қожалар әулетіндегі Қылышты және Сабылт қожалар нақшбандийа тариқатын ұстанды. қожаларға қазақ хандығында жоғары құрмет көрсетіліп, ерекше құқықтық артықшылықтар берілді (қ. Жеті Жарғы). Қазіргі уақытта қожалар Орталық Азия елдеріндегі этностардың тарихи құрамдас бір бөлігі болып қалыптасқан. Отбасылық әдет-ғұрыптарында кейбір этномәдени ерекшеліктері сақталғанымен, әдет-ғұрып, салт-дәстүрлері жергілікті халықтармен астасып кеткен. Өмір сүрген ортасына қарай шартты түрде “өзбек қожа”, “түрікмен қожа”, “татар қожа”, тағыда басқа болып аталады. Қазақстанда қожалар көп шоғырланған жерлер Қызылорда және Оңтүстік Қазақстан облыстары.
Афақилер («ақ тағлықтар»)
Қожалардың тағы бір тармағы Ахмад Касанидің үлкен ұлы Мұхаммад Әминнен бастау алады. Ол тағы «ишон-и калон» деген атпен белгілі. Олардың Шығыс Түркістанға келгендерінің алғашқысы — Мұхаммад Әминнің ұлы Қожа Жүсіп (? - 1652/53). Махдумзадалардың бұл тармағы Қашқарда қоныс теуіп, олар Қожа Һидаятулланың (? - 1693/94) Қожа Афақ деген атымен «афақилер» деп аталып кетті. Олар «ақ тағлықтар», яғни ақ тауда тұратындар деген атпен де белгілі.
Сыртқы сілтемелер
*[[www.kozhalar.kz] ]]
Дереккөздер
Санат:Қожалар‎ Санат:Әулеттер
1947 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қараңыз: Санат:1947 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Әмбебап құрастырмалы айлабұйым
Әмбебап құрастырмалы айлабұйым - үлгіқалыпты (стандартты) элементтер бойынша жасалған станок айлабұйымдары; машинажасау кәсіпорнындағы өндіріс даярлауын біраз жеделдету мен арзандатуға мүмкіндік береді.
Дереккөздер
Санат:Механика
Царевци (Варна облысы)
Царевци (Царевци) — Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 9129. Телефон коды — 05100. ЕКАТТЕ коды — 70220.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
Царевци