cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Злиха Тамшыбаева
Марапаттары мен атақтары
Социалистік Еңбек Ері, Лениннің екі орденінің (11/24/1976, 02/19/1981),Қазан төңкерісінің (12/10/1973), Еңбек Қызыл Ту (04.08.1971) ордендерімен, медальдармен, сондай-ақ Қазақстан Республикасының «Парасат» (2005 ж.) Және « Құрмет »(1996). Алматы облысының құрметті азаматы. 1997 жылдан бастап Алматы облысы, Көксу ауданы, Амангелді ауылында тұрады. 2010 жылы 12 қарашада қайтыс болды. Ол Амангелді ауылында жерленген. (2) «Көшбасшының ұлы таланты, жоғары кәсіпқойлық, берілген тапсырмаға деген сүйіспеншілік және берілгендік - бұл аймақ тұрғындары Злих Жанболатовнаны бағалайтын, жақсы көретін және ұмытпайтын қасиеттер. Ұйымдастырушының жарқын ақылымен және керемет қасиеттерінің арқасында« Еңбекші »кеңшар озық шаруашылыққа айналды. Дамыған инфрақұрылымы бар, оның өндірістік жетістіктері аудан мен облыстың шекарасынан тыс жерлерде белгілі болды. Злиха Жанболатқызы Тамшыбаеваның жарқын естелігі жүрегімізде мәңгі сақталады» деп ескертеді. Алматы облысында жеті адамнан тұратын комиссия құрылды, оған Социалистік Еңбек Ері Злиха Тамшыбаеваны жерлеу тапсырылған. (3)
Тазы итке қатысты тыйымдар
Итті қанша қастерлегенімен ас тағамдарға, әсіресе ақ тағамдарға иттің аузының тигенін қазақтар жаман ырымға жориды. Сондықтан киіз үйге ит оңай кіріп кетпес үшін "ергенек" (ергеншек) деп аталатын жіңішке ағаштардан істелген ағаш салалы, торлы бөгетті киіз есік ішінен істейді. Қазақта "Есіктен ергенек кетсе, иттен ұят кетеді" деген сөз соднан туған.
Сойылған малдың етіне адам ауыз тимей ит иіскеп немесе ауыз тиіп қойса, ет "харамдалды" деп ырымдайды қазақ сенімінде. Иттің қысқа-қысқа, үзіп-үзіп ұлуы жақсылық нышаны дейді қазақ. Ал оның мезгілсіз уақытта қасқырша ұзақ ұлуы, қыңсылауы жаманшылықтың жақындағаны дейді. Ит ұлыса өлім-жітім болады, сойқан, елге бақытсыздық болады, адамдар "ұлып" қалар ме екен, табиғат апаты (жер сілкіну, сел, көшкін, тасқын, боран) деп ырымдап ұлыған итті ұрып, ауылдан қуады. Қазақта: "Ит көкке, яғни аспанға қарап үрсе сол үйдің шаңырақ иесіне "көрінеді", үй иесі өледі деп ырымдап жоритын ғұрып бар. Мұндайда кейде итті өлтіріп, жерге көміп, үстіне жеті кісі қара тас тастап бастырып, түкіріп, пәле-қала өз басыңмен кетсін,— деп дауалап, домдайды. Мұндай ырым-тыйымдар Орта Азия халықтарының көбінде ұшырасады.
Ит таластыру арқылы сапалы иттерді таңдап алып, оларды аңшылыққа, малшылыққа, тағы басқадай мақсаттарға пайдаланып келген. Кейде ауылдың еріккен адамдары "ит таластырып" көңіл көтерген.
Бұрынғы кездегі аласапыран нәубат замандарда жан сауғалау қамымен "үрке, үдере" көшкенде итті серік етіп, оларға да иттің шама-шарқына сәйкес қажетті заттарын теңдеп артқан. Ел басына күн туғанда амалы қалмаған немесе тақыр кедейліктен осындай аянышты халге душар болуды қазақ "итке қос артқандай (болып жету)" деген бейнелі сөзбен суреттеп, лажы қалмай өлімші халге жеткен жандарға қаратып айтады. Итке мініп отыруға болмайды дегенмен, кемпірқосаққа ит мініп барсақ ол түрлі маржан әшекей ұлестіреді-мыс деп балаларды сендіреді.
Қазақ иттің "елес, белгісіз заттық емес бейнелерді" сезуге, көруге, білуге қабілетті қасиеті бар дейді. Ертеде ит басқалардың жынын көргіш келеді, бақсы отырған үйдің "босағасын қабады" деп сенген. Сол тәрізді ит бәле-жала, жын-шайтанды да көріп, оларға үреді дейді. Ал егер ит иесіне қарай жүгірсе тектен-тек емес. Ол шын мәнінде иесіне қарай келе жатқан бәле-жаланы көріп, оны хабарлауға асыға ұмтылады екен деп аңыз етеді.
Иттің адамның түсіне енуді жорудың өзі сан алуан: егер түсіңде ит көрсең, адал досыңа сәттілік болады, жүгірген ит көрінсе, онда өзің жаңа орынға жайғасуға орын іздейсің, қара ит түске енсе, дүшпандарыңнан сақтану керек, ақ ит түске кірсе, жақсылықтың нышаны, ырыс. Түске төрт көз ит кірсе немесе "ақ төс қара ит" көрінсе бұлар "кәпір, дүшпандар" олардан сақтанудың қамын ойлану керек дейді түс жорушылар.
Иесіне шын берілген тазы оған қауіп төнгенде өзін өлімге қиюға дейін баратың адал да, берілген хайуан". Ит адамға жақын табиғат ана перзенті болғандықтан ит жылы туса адамдар ойға алған ісі орындалады, тоқшылық пен молшылық болады, олқылық толып, тыныштық мамыражай шақ болады деп сенген. Сайып келгенде, итке қатысты қазақтардың дәстүрлі танымы, ырым-тыйым, сенім-нанымы этностың мәдени, рухани қарекетінде символдық бейнеге ие өзіндік ролі бар мәдени категориялардың бірі болып табылады. Ол албасты, жындардың көмекшісі, әрі олар ит бейнесіне еніп келіп адамға жамандық жасайды деген. Ит пәни мен жалған дүниенің арасын жалғап түрған байланыстырушы, өтпелі кезеңнің дәрежесін білдіретін рәміз. Ол қазақтардағы ит жейде, көбею, өну, өлімге қатысты сенім-нанымында байқалады. Сонымен қатар ит отбасының береке, құты тұрақтайтын "мекені" іспетті. Қысқасы, ит әлеуметтік және іс-қарекеттік шындықтың заттанған түрі болып саналады.
Дереккөздер
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері Санат:Спорт
NGC 518
NGC 518 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 17 желтоқсанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 518 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5161, UGC 952, MCG 1-4-49, ZWG 411,47.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Тупанатинга
Тупанатинга (Tupanatinga) — Бразилиядағы муниципалитет, Пернамбуку штатында орналасқан. Агресте-Пернамбуку мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Вали-ду-Ипанема экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 913 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 795,64 км² шамасында. Халық тығыздығы — 23 адам/км².
Тарихы
Санат:Пернамбуку елді мекендері
Аяқтайтын өңдеу
Аяқтайтын өңдеу (Завершающая обработка) — тапсырманы немесе сұранысты орындағаннан кейін жүйемен орындалатын операциялар жиынтығы. Бұл операциялардың қатарына нәтижелерді шығару, қорларды босату, компьютердің жедел жадынан тапсырмаларды жою кіреді.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Хан академиясы
Хан академиясы - онлайн білім беру платформасы және коммерциялық емес ұйым.
Хан академиясының негізін қалаушы - Салман Амин Хан, тегі үнді американдық ағартушы, кәсіпкер және осы ұйымның құрылтайшысы.
Тарихы
Хан академиясының негізі 2006 жылы қаланды.
Сыртқы сілтемелер
Хан академиясының сайты
Тағы қараңыз
Салман Хан
Дереккөздер
Санат:Білім
Хуан Роман Рикельме
Хуан Роман Рикельме ( Хуан Роман Рикельме ; 24 маусым 1978 жыл, Буэнос-Айрес, Аргентина) — аргентиналық футболшы, Бока Хуниорспен Либертадорес кубогының жеңімпазы (2000, 2001, 2007). 2001 жылы Оңтүстік Американың үздік футболшысы атанды. Аргентина құрамасында 50-ден астам ойын өткізген. Аргентина құрамасы сапында 2008 жылғы Олимпиада чемпионы атанған.
Карьерасы
Рикельме "Аргентинос Хуниорс" түлегі, бірақ ол бұл клубтың негізгі командасы сапында бірде-бір матч өткізген жоқ. 18 жасында ол "Бока Хуниорсқа" ауысты, бірден осы клубтың негізгі ойыншысына айналды. Клуб сапында үш рет Аргентина чемпионатын және екі рет Либертадорес кубогын жеңіп алды.
1999 жылы Америка кубогына қатысты.
2002 жылы ол "Барселонаға" өтті, бірақ сол кезде клубта жаттықтырушылар мен президенттер жиі ауысып отырды, дегенмен Роман негізгі құрамға ілікті. Бірақ Роналдиньоның клубқа келуімен бапкер Франк Райкаард әлем чемпионына көбірек сенім артты. Рикельме сосын "Вильярреал" клубына барды. 2000 жылдардың ортасында "Вильярреал" Еуропаның үздік клубтарының біріне айналды.
2005 жылы Конфедерациялар кубогына қатысты.
2004/05 жылғы маусымда "Вильярреал" Испания чемпионатында үшінші орын алды, ал келесі маусымда Чемпиондар лигасының жартылай финалына шықты. Лондондық «Арсеналмен» қарымта кездесудің соңында Рикельме пенальти соға алмады да, клуб финалға шыға алмай қалды.
2006 жылдың жазында Германияда өткен әлем чемпионатында Рикельме Аргентина құрамасының көшбасшысы болды. Аргентина құрамасы топтық кезеңнен кейін турнирдің басты фавориттерінің бірі саналды. Әсіресе, «Альбиселесте» 6:0 есебімен жеңіске жеткен Сербия және Черногория құрамаларына қарсы ойында Рикельме үздік ойыншы болды. Алайда ширек финалда аргентиналықтар тартысты күресте (тағы да пенальти сериясында) турнир қожайындары – Германия құрамасынан жеңіліп қалды.
2007 жылы Америка кубогына қатысты.
2007 жылы азырақ уақыт туған клубы "Бока Хуниорсқа" жалға беріліп, 2008 жылы толық ауысты.
2014 жылы "Архентинос Хуниорс" клубына ауысып, бір жылдан соң футболмен қоштасты.
Сілтемелер
Санат:Аргентина футболшылары Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Бока Хуниорс ФК ойыншылары Санат:Барселона ФК ойыншылары Санат:Вильярреал ФК ойыншылары Санат:Архентинос Хуниорс ФК ойыншылары Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Аргентина Олимпиада чемпиондары Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары
Толағай көшесі (Астана)
Толағай көшесі Мирный көшесінен басталып, Н.Оңдасынов көшесінде аяқталады. Арай, Қараөткел, Темірқазық көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы -495,8 м.
«Толағай» - халық аңызы. Бүл аңызда Саржан деген аңшының ұлы Толағайдың ертегі желісіндей сағат санап өсуі, еліне жұт келгенде, ешқашан құрғақшылықты көрмеген, шөбі шүйгін жер жаннаты Тарбағатайды тауып, оны арқасына салып, еліне қайтқаны, жылжып келе жатқан үлкен таулы көрген халықтың оны ұрандап, қуанышпен қарсы алғаны, селдетіп жаңбырдың қүйғаны, шаршаған батырдың тау астынан шыға алмай «Апа!» деген жалғыз ауыз сөзге ғана шамасы келіп, мәңгіге сол таудың астында қалғаны, содан бұл таудың «Толағай» аталғаны айтылады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Носса-Сеньора-да-Эшпетасан (Кампу-Майор)
Носса-Сеньора-да-Эшпетасан (Кампу-Майор) (Nossa Senhora da Expectação (Campo Maior)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Кампу-Майор муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3788 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 105,17 км² шамасында. Халық тығыздығы — 36 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порталегре округінің елді мекендері
Этникалық стереотип
Этникалық стереотип - адамдардың арақатынастарын және қатынастарын біріктіретін әлеуметтік және психологиялық тәжірибе. Соның нәтижесінде жаратылысы бойынша тұрақты, эмоциялық, психикалық құрылымдықтар әлеуметтік бейнелерді сезім деңгейіне жеткізеді. Этникалық өзін идентификациялау (теңестіру) — тұлғаның өзін басқа этникалық топпен теңестіруі.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Көксарай
Көксарай — Түркістан облысы Отырар ауданындағы ауыл, Көксарай ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Шәуілдір ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 23 км жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 4090 адам (2072 ер адам және 2018 әйел адам) болса, 2009 жылы 3896 адамды (1986 ер адам және 1910 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Ауылда орта мектеп, клуб, фельдшер-акушерлік пункт, т.б. мекемелер бар.
Дереккөздер
Санат:Отырар ауданы елді мекендері
Кіші Ваткуль
Кіші Ваткуль — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ваткуль өзенінің сол жағалауынан 22 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Ақ дегелек
thumb|Ciconia ciconia
Ақ дегелек , ләйлек (Ciconia ciconia) – дегелектер тұқымдасына жататын ірі, ақ құс.
Ол Қазақстанда Оңтүстік Қазақстан мен Жамбыл облыстарында ғана кездеседі. Соңғы деректер бойынша Қазақстанда 15 – 30 жұптай ғана ақ дегелек бар. Кейбір Еуропа елдерінің зоологиялық бақтарында өсіріледі. Тұмсығы түзу, ұшына қарай үшкірлеу келеді. Қанатының ұзындығы 58 – 61 см, салмағы 3,5 – 4 кг. Қанаты қара, тұмсығы мен сирағы қызыл, мекиенінің дене тұрқы қоразынан гөрі кішілеу әрі тұмсығы жіңішкелеу болып келеді. Ақ дегелек тұмсықтарын бір-біріне тиістіріп қана дыбыс шығарады. Ұшқан кезде мойынын алға қарай созып ұшады. Ақ дегелек – жұбын жазбай, бір орынға бірнеше жыл қатарынан келіп, елді мекендерге жақын су айдындарының маңындағы шалғынды, батпақты жазық аңғарларға ұя салады. Жыныстық жағынан 2 – 3 жылда жетіледі. Жылына 1 рет 2 – 5 жұмыртқа салып, оны 32 – 34 күндей мекиені мен қоразы кезектесіп басады. Балапандарын ұядан 70 – 72 күнде ұшырады. Ақ дегелек ұсақ жәндіктермен, сондай-ақ жыланмен, көлбақамен, құрбақамен және кемірушілермен қоректенеді. Ақ дегелек – жыл құсы. Тамыз – қыркүйекте жылы жаққа қоныс аударады. Африка, Азияның оңтүстігінде қыстап шығады да, наурызда қайта ұшып келеді. Кейбір зерттеушілер Ақ дегелекті “ләйлек” деп жазады, қазақ халқы оны “дегелек” деп атайды. Себебі: Ақ дегелек құсына байланысты халқымызда мақал-мәтел, аңыз, әңгімелер көптеп кездеседі. (мысалы, “Жылқының жауы — бөгелек, жыланның жауы — дегелек”, “Дегелек келді жаз болды, бала-шаға мәз болды”). Қазақ халқы Ақ дегелекті киелі құс деп есептейді де, оның ұясын бұзуға, жұмыртқасын алуға, атуға мүлде рұқсат етпейді. Ақ дегелек санының азаюына байланысты қорғауға алынған.
Дереккөздер
Санат:Дегелектер
Сале-Паюта-Яха
Сале-Паюта-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Таймыр (Долган-Ненецк) АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тазов кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 86 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері
Стру Крик Тауншип (Нью-Джерси)
Стру Крик Тауншип (Stow Creek Township) — Нью-Джерси штатының Камберленд округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1535 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 48.9 км² шамасында. FIPS коды — 34-71160.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Вайнольсхайм
Вайнольсхайм (Weinolsheim) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Майнц-Бинген ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 698 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,92 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 39 064. Муниципалитеттің басшысы — Ханс-Гюнтер Фрайтаг.
Кампу-Редонду
Кампу-Редонду (Campo Redondo) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатында орналасқан. Агресте-Потигуар мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Борборема-Потигуар экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Санат:Риу-Гранди-ду-Норти елді мекендері
Чатни
thumb|right Чатни — тәтті, қышқыл болатын үнді соусы. Салқын ет, құс етіне дәмдеуіш ретінде қолданылады; құрамында алхоры, сірке суы, мейіз, тәтті бұрыш, шалотпияз, пияз, зімбір, күйдіргі бұрыш бар соус.
Дереккөздер
Санат:Соустар
Жаңа куруч
Жаңа куруч — Башқұртстанның Бакалин ауданындағы ауыл, Ескі Куручев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 92 адамды құрады. Пошта индексі — 452654, ОКАТО коды — 80207849004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Бас кросс
Бас кросс (Главный кросс) - бірнеше ғимараттың магистральдық кабельдерін электр жүйесіне қосуға, ұштарын бекітуге, сондай-ақ кабельдің ғимаратқа кіруін кростауға арналған құрылғы.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Егор Валерьевич Баринов
Егор Валерьевич Баринов (1975 жылы 9 қыркүйекте Мәскеуде дүниеге келген) – орыс театр- және киноактері. . Атақты орыс актері Валерий Бариновтың ұлы.
Егор Баринов киноға бес жасынан бастап түсе бастайды. 1996 жылы М.С. Щепкин атындағы Жоғарғы театр училищесін тәмамдағаннан кейін Мәскеудегі А.С. Пушкин атындағы театрда жұмыс істейді.
1998-1999 жылдары Армен Джигарханян театрында актерлік қызмет атқарады.
2000-2004 жылдар аралығында Кіші театрда жұмыс істейді.
Соңғы кездері тәуелсіз жобаларда жұмыс істеп, киноға түсуде. Егор Баринов өз әкесімен бірге «Кадетство» телехикаясына түскен.
Дереккөздер
Санат:Ресей актерлері Санат:1975 жылы туғандар
Қостөбе (Түркістан облысы)
Қостөбе — Түркістан облысы Төле би ауданы, Қаратөбе ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ленгер қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 41 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 467 адам (241 ер адам және 226 әйел адам) болса, 2009 жылы 541 адамды (277 ер адам және 264 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Төле би ауданы елді мекендері
Жүйені молықтыру
Жүйені молықтыру (Насыщение системы; system saturation) — барлық түскен сұратуларға жеткілікті мөлшерде тез жауап бере алмайтын жүйенің қалып-күйі. Бұл оның қолданылу тиімділігін төмендетеді жөне жекелеген сұратуларды жоғалтута әкеліп соғуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Этносаралық қарым-қатынас мәдениеті
Этносаралық қарым-қатынас мәдениеті - әртүрлі этностық қауымдар өнімдерінің тұлғааралық байланысында және өзара әрекетінде көрінетін тез және ешбір ауыртпашылықсыз өзара түсінушілік пен келісімге әкелетін арнайы білім мен дағдылар, сондай-ақ соларға тән іс-әрекеттердің жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Үлкен Крутоярка
Үлкен Крутоярка (Полуденная Крутоярка) — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Батыс Чусовая өзенінің сол жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чусовая бастауынан Ревда қаласына дейін, Ревда өзенін қоспағанда, (субастауынан Новомариинск су торабына) дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері
Желатинді желім
Желатинді желім (орысша: желатиновый клей) — мал терісі, тұяқтары сүйектерінен жасалатын сапалы желімдейтін желім түрі. Кітап мұқабасын жасауда кеңінен қолданылады.
Философиялық техника
Философиялық техниктер — бірінші себептердің зерттеуі техниктер. Философия мына бөлімі негізін салушысымен Эрнст Капп келеді, жазған « философия негізгі бағыттары техниктер »(1877). философия әртүрлі аспектілері техниктер рассматриваются марксизмде, транс адамгершілікте және басқа бағыттардың қатарында.
Негізгі ойлар:
Негізде техниктерді Органо проекция жатады яғни техника тірі ағза үлгісімен жасалады. Жасау техниктер жаңа жасау бармау, бірақ ағза табиғи мүмкіншіліктерінің жазып жіберуі.
Техника - мынау күн көріс жаңа көкжиектеріне жол.
Философ техниктер :
Санат:Философия Санат:Техника
Карролл (Айова)
Карролл (Carroll) — Айова штатының Кэрролл округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 14.4 км². FIPS коды — 19-11080.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 10103 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Кэрролл округы (Айова)
NGC 5675
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 1 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5675 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51965, UGC 9357, MCG 6-32-62, ZWG 192.38, IRAS14305+3631.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Посальмуро
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 99 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,80 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сория елді мекендері
Вальпургий түні
Вальпургий түні (1 мамырға қараған түн) — герман тайпаларының көктемнің келуіне арналған көне мейрамы.
VIII ғасырдағы аңыз бойынша, Германиядағы Броккен тауында болған жезтырнақтар (“ұлан асыр жезтырнақ”) мейрамы. Кейіннен католик дінінің қасиетті адамы Вальпургиді еске түсіру уақытымен (1 мамыр) дәл келгендіктен Вальпургий түні деп аталған. Бұл тақырыпта көптеген әдеби және музыкалық шығармалар (И.Гетенің “Фауст”, Ш.Гуноның осы аттас операсы, Г.Гейненің “Жол суреттері” шығармасы, т.б.) жазылған.
Дереккөздер
Санат:Тіл мерекелері Санат:30 сәуір мейрамдары Санат:1 мамыр мейрамдары Санат:Жезтырнақтар Санат:Христиандық Санат:Герман тілділік
Заглавова-Стрыцова Барбора
Ба́рбора За́главова-Стры́цова (1986 жылдың 28 наурыз айында Чехословакия, Пльзенда дүниеге келген) – чехиялық кәсіби теннисшы, жеке сында әлемдегі экс-39-шы ракетка.
Жалпы Ақпарат
Әкесінің аты Индрих Стрыц, анасының аты Илона Стрыцова. Барбора екі баланың бірі, апасының аты Ивона.
5 жасынан бастап тенниспен айналысады. Бастапқы кезде Барбора мәнерлеп сырғанаумен қатар айналысқан.
2003 жылдан бастап кәсіби теннисшы. Бапкері – Джером Адамец.
Шөп пен грунтта өнер көрсеткенді ұнатады. Теннисшылар арасында кумиры Штеффи Граф.
Барбора өзінің бапкері Якуб Заглаваға тұрмысқа шыққан.
Өзін іскер, күлдірерлік деп сипаттайды.
2013 жылдың 14 ақпан айында ITF Барбораны жарты жылға дисквалификация берді. Анализында сибутрамин табылған.
Спорттық карьерасы
Жыл соңындағы рейтингі
Турнирларда Өнер Көрсету
Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету
Жеке сында WTA  турнирлердің финалы (2)
Жеңістер (1)
Жеңілісі (2)
Жұптық сындар
Жұптық сында WTA турнирінің финалы (27)
Жеңістер (17)
Жеңілісі (10)
Таскүтір
Таскүтір — Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданы, Талдықұдық ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Казталовка ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 84 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 210 адам (91 ер адам және 119 әйел адам) болса, 2009 жылы 63 адамды (33 ер адам және 30 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Казталов ауданының таратылған елді мекендері
Линьи-ан-Камбрези
Линьи-ан-Камбрези (Ligny-en-Cambrésis) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Камбре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,79 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59349, пошта индексі — 59191.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1749 адамды құрады. Халық тығыздығы — 198,98 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Мәртөк тынысы (газет)
Мәртөк тынысы - қоғамдық-саяси бағыттағы аудандық газет. 1935 жылдан бастап шыға бастаған басылым 2001 жылы сәуір айында "Мәртөк тынысы" деген атпен жарияланды.
Атаулары
Мәртөк аудандық «Мәртөк тынысы» газеті уақыт тынысына қарай, атауы да өзгере бастады:
Басқару тарихы
Аудандық газеттің алғашқы редакторы Дарья Мастерова болды.
Аудандық газетте әр жылдары журналистердің үш ұрпағы еңбек етіп, қалыптасты. Газет ауданның әлеуметтік, экономикалық дамуына үлес қосып, оның жылнамаларын жасауға көмектесті.
Дереккөздер
Санат:Ақтөбе облысы газеттері
Қарағайлы ауылдық округі
Қарағайлы ауылдық округі – Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы әкімшілік бірлік. 2004 жылға дейін Октябрь ауылдық округі деп аталған.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Қарағайлы, Коллективное, Крещеновка, Окольное, Святогоровка ауылдары кіреді. Орталығы – Қарағайлы ауылы.
Йохинг
Йохинг (Joching) — Аустриядағы жәрмеңке. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Кремс-Ланд округінің құрамына енеді.
Қарағайлы ауылдық округі
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1379 адамды құрады.
Йохинг
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1424 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 23.28 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — KR, ресми идентификациялық коды — 3 13 51.
Қарағайлы ауылдық округі
Дереккөздер
Санат:Осакаров ауданы ауылдық округтері
Йохинг
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Антон Боденштайн (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Йохинг
Дүние жүзінің геоорталық жүйесі
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Құбакөл (көл)
Құбакөл, Құбыкөл – Ойыл алабындағы тұйық көл.
Географиялық орны
Тайсойған құмының солтүстігінде, Атырау облысы Қызылқоға ауданы, Қоныстану ауылының солтүстік-батысында 10 км жерде орналасқан.
Гидрографикасы
Теңіз деңгейінен 14 м биіктікте жатыр. Аумағы 2,4 км2, ұзындығы 2,1 км, енді жері 1,4 км, жағалау бойының ұзындығы 11 км. Жағалауы жазық, көл суы жаз айында тартылады. Солтүстігінде Құрқұшақ, батысында Байтақ, Қаттыкөл көлдері, онтүстігінде Сырым қыстауы жатыр. Суы тұзды.
Дереккөздер
Санат:Қызылқоға ауданы көлдері Санат:Ойыл су алабы көлдері
Буасси-ла-Ривьер
Буасси-ла-Ривьер (Boissy-la-Rivière) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Эссонна департаментінде орналасқан. Етамп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,47 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 91079, пошта индексі — 91690.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 542 адамды құрады. Халық тығыздығы — 43,46 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эссонна департаментінің коммуналары
Соксюр-ле-Ванн
Соксюр-ле-Ванн (Saulxures-lès-Vannes) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Туль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,04 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54496, пошта индексі — 54170.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 360 адамды құрады. Халық тығыздығы — 19,96 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Голям-Извор (Хасково облысы)
Голям-Извор (Голям извор) — Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 373 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6395. Телефон коды — 03711. ЕКАТТЕ коды — 15775.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Хасково облысының елді мекендері
Қанның бояғыш заты
thumb|right|200px|Гемоглобин молекуласы thumb|200px|[[Гемоглабиннің ақуызсыз бөлігі]] Қанның бояғыш заты (гемоглобин, αἷμα — қан және globus — шар) - қызыл теміртұқымдас пигментті қан және қанды сөлдер - оттегі молекулаларымен қайтымды байланысты - күрделі ақуыздар - темірпородинді простетикалық топтардан және глобин ақуызынан турады.
Дем алу мүшелерінен ұлпаға немесе ұлпаларға және көмірқышқылдардың ұлпалардан демалу мүшелеріне алмасуын қамтамасыз етеді - қанның рН ұстауда қатысады. Барлық омыртқалыларда бар, ал ерекше кейбір антарктикалық белоктар, көптеген омыртқасыздарда қан жоқ.
Қанда эритроциттер бар, (омыртқалы және кейбір омыртқасыздарда) немесе плазмаларда еріген, (көптеген омыртқасыздарда).
Гемоглобиндер молекуласы көптеген жоғары омыртқалылардың компоненттік тізбектерден құралған, олардың әркайсысына гем косылған, ол валенттер атомын өзгертеді, Ғе(ІІ), қосады және 02, алады. Тетрамерге жинақталған гемоглобин молекулалары орналасқан 4 қалдық гемі жоғары орналасқан және 02 жеңіл қолайлы. Әр секунд сайын 650-1012 гемоглобин молекулалары пайда болады, (әр эритроцитте 265-106 гемоглобин молекуласы).
Гемоглобиннің молекулаларының бәрін «жинақтау» 90 секундка жетеді. Бұлшық еттер бұлшық гемоглобиндерден тұрады, миоглобин. Ұқсас гемоглобиндер, мысалы: мегоглобин, кейбір өсімдіктерде табылған.
Дереккөздер
Гемоглобин
Санат:Ғылым Санат:Биология
Шёнхаузен (Эльба)
Шёнхаузен (Эльба) (Schönhausen (Elbe)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Штендаль ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2340 адамды құрайды (31 желтоқсан). Алып жатқан жер аумағы 45,76 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 90 500. Муниципалитеттің басшысы — Катерине Танне-Ролоф.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Заячья (Волманга тармағы)
Заячья — Ресейдегі өзен. Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Волманга өзенінің сол жағалауынан 23 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка Вятка қаласынан Котельнич қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Торғай көшесі (Астана)
Бұрынғы атауы № 22 көше. «Көктал» тұрғын алабы. Торғай көшесі Ұлытау көшесінен басталып, Жарқайың көшесінде аяқталады. Ордабасы, Маятас көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 410,9 м.
Торғай - Қостанай облысындағы аудан орталығы. Бүл өңірден қазақ әдебиеті мен мәдениетіне үлкен үлес қосқан Ыбырай Алтынсарин, А.Байтұрсынов, М.Дулатов, А.Иманов секілді белгілі тұлғалар шыққан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Монте-Видон-Комбатте
Монте-Видон-Комбатте (Monte Vidon Combatte) — Италиядағы коммуна, Марке әкімшілік аймағына қарасты Фермо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 482 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 46 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 63027.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Biagio vescovo e martire.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Марке елді мекендері
Вальцтеу
ВАЛЬЦТЕУ — темір шыбықтарды немесе тілкем дайындамаларды штампта (дайындамаға қарсы бағытта айналатын шыңдағыш талқыларда) деформалау (суретті қ.). Вальцтеу дайын бөлшектерді (мысалы, компрессор қалақшалары, т.б.) алу, сондай-ақ дәл дайындамаларды одан әрі штамптау үшін қолданылады. Вальцтеу ыстық вальцтеу және суық вальцтеу болып ажыратылады. Дайындамаларды ыстық вальцтеу кең тараған. Онда турбина қалақшалары мен компрессорлар штампталады. Ал суық вальцтеу процесі арқылы алынған дәл қалақшалар механикалық өңдеуден өткізуді қажет етпейді.
IC 1292
IC 1292 — Мерген шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Вальцтеу
Дереккөздер
Санат:Өндіріс
IC 1292
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 1292 Санат:Мерген (шоқжұлдыз)
Гнилуха (Тихвинки тармағы)
Гнилуха — Ресейдегі өзен. Тверь облысы, Вологда облысы, Новгород облысы, Ленинград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тихвинка өзенінің сол жағалауынан 5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Молога өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Аржелос (Ланди)
Аржелос (Argelos) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ланди департаментінде орналасқан. Дакс округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,44 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 40007, пошта индексі — 40700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 180 адамды құрады. Халық тығыздығы — 27,95 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ланди департаментінің коммуналары
Араб легионы
thumb Араб Легионы (الجيش العربي аль-Джайш аль-Араби) — Трансиорданияның (1950 жылдан Иордания) әскери бөлімдерінің аты 1920-1956 жылдары.
Оның іс жүзіндегі бас қолбасшылары ағылшын офицерлері Фредерик Пик (1920-39) пен Дж.Б.Глабб (1939-56) болды. Ағылшындар Араб Легионын араб елдеріндегі ұлт-азаттық қозғалысты тұншықтыруға пайдаланды. Араб Легионының бөлімдері 1941 ж. Ирактағы ағылшын отаршылдарына қарсы көтерілісті басуға, Сирияны жаулап алуға (1941), араб-израиль соғысына (1948-49) қатынасты. 1956 ж. 2 наурызда Глаббты Иорданиядан қуғаннан кейін (азаттық күресі дәурлеген кезден),  Араб Легионы Иорданияның Араб армиясы деп аталды (1956 ж. шілдеде).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иордания
Нюча-Тасу-Яха
Нюча-Тасу-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тасу-Яха өзенінің сол жағалауынан 15 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Өрнек (Астрахан ауданы)
Өрнек — Ақмола облысы Астрахан ауданы, Николаев ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Астраханка ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 37 км қашықтықта.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 184 адам (88 ер адам және 96 әйел адам) болса, 2009 жылы 168 адамды (82 ер адам және 86 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Астрахан ауданы елді мекендері
Вентуроза
Вентуроза (Venturosa) — Бразилиядағы муниципалитет, Пернамбуку штатында орналасқан. Агресте-Пернамбуку мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Вали-ду-Ипанема экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 576 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 338 км² шамасында. Халық тығыздығы — 46,08 адам/км².
Тарихы
Қала 1962 жылы құрылған.
Санат:Пернамбуку елді мекендері
Ральф Дарендорф
Дарендорф Ральф (1929) - неміс әлеуметтанушысы және саясаттанушысы, осы ғылымдардағы қақтығыстық бағыттың ірі өкілдерінің бірі, либералды демократ. Дарендорф Ральф әлеуметтік жіктеу мен әлеуметтік қақтығыстардың қазіргі теорияларын жасауда қосқан үлесі зор.
Дереккөздер
Санат:1 мамырда туғандар Санат:Гамбургте туғандар Санат:17 маусымда қайтыс болғандар Санат:Кёльнде қайтыс болғандар Санат:Гамбург университеті оқытушылары Санат:Pour le Mérite орденінің иегерлері Санат:Баден-Вюртемберг жері алдындағы қызметі үшін орденінің иегерлері Санат:Аустрия Республикасы алдындағы қызметі үшін Құрмет белгісінің I дәрежелі Үлкен Крестінің иегерлері Санат:Леопольда II Үлкен Крест орденінің иегерлері Санат:Итальян Республикасы алдындағы қызметі үшін орденінің Үлкен крестінің иегерлері Санат:Британ империясы орденінің рыцар-командорлары Санат:Аустриялық принц сыйлығының иегерлері Санат:Германия әлеуметтанушылары Санат:Ұлыбритания әлеуметтанушылары Санат:Саясат әлеуметтанушылары Санат:Ресей ғылым академиясының шетелдік мүшелері Санат:Либерализм қайраткерлері Санат:Германия ерікті демократиялық партиясы мүшелері Санат:Германия бундестагы мүшелері Санат:Ольсдорф зиратында жерленгендер Санат:Тюбинген университеті оқытушылары Санат:Еуропа комиссарлары Санат:Гамбург университетінің құрметті докторлары Санат:Варшава университетінің құрметті докторлары Санат:Британ академиясы мүшелері Санат:Ұлыбритания либералдық демократтар партиясы мүшелері Санат:Германия социал-демократиялық партиясы мүшелері Санат:Америка өнер және ғылым академиясы мүшелері Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері мен корреспондент мүшелері Санат:Констанц университеті оқытушылары Санат:Өмірлік пэрлер
Әзірбайжандар
Әзірбайжандар (әзірб. azərbaycanlılar, azərilər, azəri türkləri ) — этнос және ұлт, Әзірбайжанның байырғы және негізгі халқы. Әлемде шамасында 45 млн. адам құрайды.
Таралу аймағы
Халықтың басым бөлігі Әзірбайжанда тұрады, бұл ел халқының 91,6% құрайды. Ұлт өкілдерінің едәуір бөлігі солтүстік-батыс Иран территориясын алып жатыр: кейбір мәліметтер бойынша әзірбайжандардың саны мемлекет халқының үштен бірін құрайды. Ресейде әзірбайжандар негізінен Оңтүстік Дағыстанда тұрады, бірақ көшіп келген немесе жұмысқа келген ұлт өкілдері елдің кез келген өңірінде кездеседі. Сонымен қатар Грузияда (оңтүстік және оңтүстік-шығыста), Түркияда және Түрікменстанда айтарлықтай әзірбайжан диаспоралары бар.
КСРО ыдырағаннан кейін көпшілігі ТМД елдеріне, Америкаға, Еуропаға қоныс аударды. Өткен ғасырдың 70-жылдары Арменияда 180 мыңнан астам әзірбайжандар тұрған. Қарабақ қақтығысына ұласқан ұлтаралық қақтығыстардан кейін олардың басым көпшілігі елден кеткен. Мұнда олардың бірнеше жүзі ғана тұрақты тұрады деп есептеледі.
Тілі
нобай|оңға|200px|Нахичевань қаласындағы Ана тіліне ескерткіш Әзірбайжан тілі түркілердің үлкен тобына жатады, оның оңтүстік-батыс немесе оғыз тобын білдіреді. Оған түркімен, түрік, ғағауыз тілдері де кіреді, құмық тілі фонетикалық жағынан жақын. Тіл ерте орта ғасырларда оғыз тайпалары парсы жерлерін басып алғаннан кейін қалыптасты. Бұл өлкенің байырғы халқына тән араб және парсы тілдерінің әсері зор. Жазуы ежелгі дәуірден бері бар, ал алғашқы сақталған ескерткіштер XIII ғасырға жатады. Ол соңғы формаларды XV - XVIII ғасырларда алды. XX ғасырда әліпби КСРО халықтарына тән схемаға сәйкес үш рет өзгерді: арабтан латынға, содан кейін кириллицаға көшті. Әзірбайжан тілінің қазіргі әліпбиі тұратын аймақтарға байланысты ерекшеленеді. Дағыстанда кириллица қалды, Иранда араб тілі қолданылады, Әзірбайжанда жаңа нұсқасы жасалды: түрікше латын.
Діні
Әзірбайжандар көпшілігі мұсылмандар. Әзірбайжанда ислам дінін ұстанатындардың 90%-ға жуығы мұсылман-шииттер, бірақ өздерін сунниттер деп санайтындар да осында тұрады, бұл парсы ықпалының бір көрінісі. Мұнда христиандарды да, кез келген басқа дінді ұстанушыларды да кездестіреуге болады. Бұл осы елдің аумағында тұратын адам қандай діни бағытты ұстануды таңдауға құқылы және ешкім оның сенімдеріне әсер етуге құқылы жоқ.
Ұлтқа сипаттама
Ғылымдар қазіргі әзірбайжан халқын Үнді-Памир антропологиялық нәсіліне жақын еуропалық Каспий типіне жатқызады. Гендерлік белгілері бойынша оларды ата-бабаларынан ең жақсысын алған тартымды адамдар деп атауға болады:
Олар Кавказдың басқа өкілдеріне ұқсамайды, Әзірбайжандардың бет-әлпетінде дөрекі және көрнекті идентификаторлар жоқ, сондықтан көптеген адамдар оларды әдемі үнділермен, ирандықтармен кейде тіпті сығандармен шатастырады.
Этногенезі
нобай|оңға|150px|Әзірбайжан қызы Әзірбайжан этносы ерте заманда қалыптаса бастаған, сондықтан ұлттың өте терең, ғасырлық тамыры бар. Ұлы Жібек жолы туралы деректерді талдай отырып, тарихшылар әзірбайжандардың аралас көшпелі халықтардың тірегіне айналған ежелгі шығысқа қатысы бар деген қорытындыға келді. Саудагерлер маршрут бойынша Азияны Еуропамен байланыстырды, транзиттік желілер Иранның солтүстік-батыс жерлерінен және Шығыс Закавказьеден өтті. Оған Әзірбайжанда археологиялық қазба жұмыстары кезінде табылған көне жәдігерлер дәлел болады: Бұл ұлттардың өкілдері басқа да көптеген симбиоздарды құрады. Этнос түпкілікті 15 ғасырда қалыптасты.
Тарихы
Ежелгі дәуірде ұлттың қазіргі қоныстанған аумақтарын кавказдық және каспийлік антропологиялық типтегі көшпелі тайпалар алып жатты. Кейін олар дербес өмір сүрген 26 көшпелі және жартылай көшпелі тайпалардың одағы болған Кавказ Албаниясына ресми түрде біріктірілді. Біздің дәуірімізге дейінгі IV ғасырда Александр Македонский аймаққа келіп, Мидиялық Атропатена мемлекетін құрды. Одан ұлттың атауы және оны орналастырудың негізгі аймағының аумақтық шекаралары пайда болды. Мемлекет біздің дәуіріміздің VIII ғасырына дейін созылды, оны исламды әкелген қуатты Араб халифаты жаулап алып, ғасырлар бойы үстемдік еткен зороастризмді алмастырды.
Зерттеушілер әзірбайжандарды ұлт ретінде бөлуді қарастыратын келесі кезең-XI-XIII ғасырлар болды. Түркі тілінде сөйлейтін оғыз тайпалары аймаққа белсенді түрде ене бастады: татар-моңғолдар билігі кезінде ағын күшейді. Этникалық топтың қалыптасуына соңғы әсер Орталық Азиядан келген түрікмендер болды. XV ғасырға қарай қазіргі Иран мен Әзірбайжан территорияларының тұрғындары өздерін бір халық деп санап бір тілде сөйледі.
XVI-XVIII ғасырлар аралығында күшті Сефевид әулеті билік етті, бұл кезеңде империя гүлденіп, көрші аймақтарға алым-салық салып, жат жерлерге басып кірді. Содан кейін мемлекет ыдырап, көптеген хандықтарға бөлінді (орыстар, ирандықтар, ауғандар, Осман халифаты).
1805-13 ж. және 1826-28 ж. орыс-Иран соғыстары барысында Ресей мен Иран арасында жасалған Гүлстан (1813), Түркменчай (1828) шарттарына сай елдің Солтүстік бөлігі Ресейге қосылды. Революциядан кейін Әзірбайжан КСР құрылып, 1991 жылы елдің тәуелсіздігі қалпына келтірілді. Иранда ұлт өкілдері ұзақ уақыт бойы кемсітушілікке ұшырады, бірақ бүгінде көптеген мемлекеттік орындарда әзірбайжандар отыр.
Кәсібі
нобай|оңға|200px|Мақта егісі Дәстүрлі кәсібі - кілем тоқу, зергерлік, мыстан ыдыс-аяқ соғу, құмыра жасау, ағаш, тас өңдеу, жібек, жүн, мақта маталарын тоқу, тері өңдеу. Баспаналары - таулы және жазық жерлерде ағаштан, балшықтан салынып, төбесі шошақ немесе күмбезден жабылған қаратам, сакля. Бақташыларда киіз үй - алачыг деп аталады.
Иммуногендік
Иммуногендік — бактерия және вирус антигендеріне карсы қанда және торшада иммунитет туғыза алатын кабілеттілік. Антигеннің иммуногендік қабілеті бөліктерінің мөлшеріне, пішінінің үйлесіміне, химиялық құрлысына, бөтендік дәрежесіне және иесінің сезімталдығына байланысты.
Әзірбайжандар
Кәсібі
Жазық жерлерде тұратын әзірбайжандардың негізгі кәсібі егіншілікпен байланысты болды. Олар бидай, сұлы, қара бидай, жүгері, арпа, күріш өсірді, мақта, жүзім, бау-бақшамен айналысты. Ірі қара мал және қой шаруашылығы маңызды рөл атқарды.
Иммуногендік
Иммуногендіктің мөлшеріне әсер ететін факторлар
Заттың иммуногенділік дәрежесіне келесі факторлар әсер етеді:
Әзірбайжандар
Кәсібі
Дәстүрлі қолөнері металдарды өңдеумен байланысты болды: мыс, алтын, күміс. Жергілікті қолөнершілер жасаған зергерлік бұйымдар, өрнектері бар соғылған сандықтар кеңінен танымал болды, оларды қалыңдықтың жасауына жинады.
Иммуногендік
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Әзірбайжандар
Кәсібі
Ұлттық нақыштағы жергілікті кілемдер әлі күнге дейін әлемге әйгілі. Қара, көк және қызыл реңктегі барқытқа жібек жіптермен кестелеу ерекше құнды қолөнер болып саналды.
Отбасылық өмір, әдет-ғұрыптары
thumb|солға|150px| Отбасылар мен рулық елді мекендерде ең бастысы – ақсақалдар атанған қарттар болды. Олар барлық қоғамдық шешімдерді қабылдады, олардан ақыл-кеңес сұрады, дауларды, шаруашылық мәселелерді шешуге қатыстырылды, келіссөздер кезінде көмек сұрады. Кішкентай отбасыларда оның басшысы шешуші сөзге ие болды, балалары, әйелі, апалары мен ағалары оған бағынбады.
Қыздардың некеге тұру жасы 15-17 жаста болды, кейде олар одан да ерте күйеуге берілді. Үйлену тойынан кейін қалыңдық күйеуінің үйіне келеді. Дәстүр бойынша, бұл кезде ата-анасы ұлына жеке баспана дайындайтын, бірқатар ауылдарда ата-анасымен бірге тұру әдетке айналған. Келіннің қайын атасымен бірінші сөйлесуіне тыйым салынды, сөйлесу болған жағдайда ауызды орамалдың бір бұрышымен жабу талап етілді.
Баланың, әсіресе ұлдың дүниеге келуі нағыз мереке. Дәстүр бойынша, кіндік кесілгеннен кейін оны таза және батыл ету үшін тұзды суға шомылдырып, осыдан кейін оны анасына береді.(7-10 жасқа дейін анасымен бірге болады). Бала есімін қою әдетте басқа балаларының есімдеріне ұйқас болуын қамтиды, көбінесе аталарының немесе әжелерінің есімдері берілді.
Әзірбайжандардың дәстүрлері біздің заманымызда белгілі болғанға дейін ұзақ тарихи жолдан өтті. Әзірбайжан әдет-ғұрыптары бүгінде осы халықтың мінезінің, жан дүниесінің, көңіл-күйінің және тарихының көрінісі. Көптеген ғасырлар бойы Әзірбайжан өзінің ұлттық дәстүрлерін қасиетті түрде сақтады, ал қазіргі уақытта аз өзгерді. Қасиетті орындарға құрметпен қарау, қоғамдық нормаларды сақтау дәстүрлі болып табылады. Жергілікті тұрғындар ғана емес, Әзірбайжанға келген туристер де сыртқы келбетіне қатысты қатаң ережелерді ұстануы керек, қарапайым жабық киімге артықшылық берген жөн.
Әзірбайжандардың қонақжайлылығы туралы қасиет халықтың салт-дәстүрінде айқын көрініс тапқан. Оның өкілдері үшін қонақ - маңызды адам, оны ұлылықпен және мейірімділікпен қабылдау керек. Егер сізді қонаққа шақырса, сіз бас тарта алмайсыз - мұндай әрекет Әзірбайжанда силамаушылық болып саналады.
Мәдениеті
Әзірбайжан мәдениеті иран және араб мәдениетімен тығыз байланыста дамыды. Әзірбайжан халқының аса бай ауыз әдебиеті нұсқалары, көп жанрлы фольклоры сақталған. Көне заманнан ғасырлар бойы қалыптасқан еңбек пен тұрмыс-салт әндері, аңыздар, дастандар, ертегілер, мақал-мәтелдер халықтың өмірлік тәжрибесіне, таным түсінігіне, тәлім-тәрбиесіне, арман-мүддесіне негізделген.
Әзірбайжандар мәдени мұрасына олардың халықтық дәстүрлері ғана емес, сонымен қатар көптеген дәстүрлі қолөнер түрлерін жатқызуға болады – мұнда кілем тоқу, тас пен сүйекті көркем өңдеу ертеден дамып, халық зергерлерінің қолынан шыққан алтын бұйымдар кеңінен танымал болған. thumb|оңға|220px|Әзірбайжан музыканттары Көп жағдайда дәстүрлі үйлену тойы басқа Кавказ этникалық топтарында қолданылатын үйлену рәсімдеріне ұқсас. Әзербайжандықтардың үйлену тойы көп жағынан исламның классикалық рәсімдеріне ұқсайды. Мұнда қалыңдықтың бетін орамалмен немесе жұқа пердемен жауып, той күйеу жігіттің үйінде де, қалыңдықтың үйінде де ұйымдастырылады.
Әзірбайжанның фольклорлық музыкасы әрқашан этникалық музыкалық аспаптарды пайдалану болып табылады. Ал қазіргі мотивтер көп жағынан әлі күнге дейін халықтық дәстүрлерге ұқсайды, сондықтан әзірбайжандардың әндері ерекше музыкалық үндестігімен ерекшеленеді және ашуғ шығармашылығы ретінде стильдендіріледі.
Аппэ Тауншип (Нью-Джерси)
Аппэ Тауншип (Upper Deerfield Township) — Нью-Джерси штатының Камберленд округіне жататын АҚШ қаласы.