cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ер Қосай Құдайкеұлы
Ер Қосай Құдайкеұлы (1507 — 1594) — Алшын тайпасынан шыққан халық батыры, Маңғыстау қазақтарының орта ғасырлардағы көсемі. thumb|right|200px|Ер Қосай Ер Қосай Қазақ хандығы дами түскен кезеңде өмір сүріп, қазақ ұлты мен мемлекеттігін нығайтуға үлес қосқан ірі тарихи тұлғалардың бірі. Әділдігімен, шешендігімен мәлім, Орта Азия халықтарының ынтымақты, бейбіт өмір сүруіне ықпал етті. Жер, су дауларын қантөгіске жеткізбей шешті. Бүгінгі Жаңаөзен қаласының қасындағы Ер Қосайдың бастауымен қойылған «Ер Сары қайрағы» қада тас белгісі тұрған жерде көрші халықтар өкілдерінің бас қосуы өтіп тұрған. Жорықтардың бірінде отбасы опат болған Ер Қосай екінші рет түрікменнің Ер Сары көсемінің қызы Оғылмеңліге үйленген. Одан тараған алты ұл - Байбол, Тіней, Әйтей, Бөгей, Бәли, Сүйіндік (Жаманадай) кейіннен Қосай руы болып тарқаған. Одан қазақ ертегілеріндегі жезтырнақпен, таутайлақпен айқасып жеңген әйгілі Есекмерген, жорық жыршылары, ақындар, жыраулар, өнер шеберлері Қалнияз, Абыл, Нұрым, Қашаған сынды дүлдүлдер тараған.
Қосайды батырлығы себепті Ер Қосай деп атайды. Бекет туылып, «Мединеде Мұхаммед, Түркістанда Қожа Ахмет, Маңғыстауда пір Бекет, тілегімізді қабыл ет!» деп қашан пір Бекет атанғанға дейін Адай батырларының жауға шапқандағы, жалпы қалың Адайдың ұраны болатын Қосай – осы Ер Қосай. Адайлар жиын-тойда батаны Қосайдың ұрпақтарына жасатады, тіпті қол жинап, жауға аттанарда да қолдың басшылары: «Араларыңда Қосайдан кім бар?» деп сұрайтын болған. Егер Қосай ұрпағынан ешкім болмаса, онда жол оңғарылмайды деп, жорықты кейінге қалдырып отырған. Немесе сол маңдағы жақын ауылдарда бар болса, Қосай атаның ұрпағының үйіне түсіп, оның рухына бағыштап мал сойып, дәм беріп, құран оқытқаннан кейін ғана жолға шығады екен.
Адай елі Сырдың бойын мекен етіп жүрсе керек. Көктем шығып, мұз түсіп кетпей тұрып, арғы бетке өтіп алайық дегенде, көштің алдында кеткен Қосайдың өзі аман қалады-дағы, қалған үш ұлы, алты немересінің ауылы түгелімен дарияның ойылып кеткен мұзының астында қарап болады. Қолынан келер қайран жоқ, «Ей, Алла-Тағала, соңымды бер, соңымды берсең оңымды бер!» деп тілек айтуға ғана шамасы келеді. …Бірақ, қаншама қайратты ер дегенмен, қарт батыр жылай-жылай екі көзінен айрылып, суқараңғы соқыр болып қалады.
Кейіннен Түрікменнің Оғылмеңлі есімді қызына үйленеді. Оғылмеңлі ақылды, парасатты адам болған. Емшілік қасиет те дарыған жан болған көрінеді. Кей аңызда Қосайдың зағип көзін Оғылмеңлінің өзі емдеп жазып алған делінеді.
2007 жылы қазан айында Ер Қосайдың 500 жылдығы аталып өтті, ерлік өмірі зерттеліп, дәріптелген ғылыми-теориялық конференция болды. Жаңаөзен қаласында Ер Қосай атындағы мешіт, теңізде кеме бар. Еліміздің батыс қақпасы саналатын Атырау облысындағы Ресеймен арадағы шекарада орналасқан бөлімшесіне Ер Қосай батырдың атағы берілді.
Ер Қосай мен Оғылмеңлі ана кәзіргі Қарақалпақстан Республикасының астанасы Нүкіс қаласына жақын Бестөбе деген жерде жерленген, бастарына мазар орнатылған.
Дереккөздер
Санат:Қазақ хандығы қайраткерлері Санат:Қазақ батырлары Санат:Қазақ хандығы бас қолбасшылары Санат:Қарақалпақстанда жерленгендер
Ескертпе
Ескертпе (Клаузула) - сауда келісіміне отырушы жақтардың арасындағы келісім жасалған кездегі жағдайдың болашақта өзгеруі немесе жаңа жағдайдың тууы мүмкін бола қалғандағы өзара қарым-қатынасын белгілейтін шарт. Алтынға байланысты ескертпе, бағаны көтеру немесе төмендету туралы ескертпе, жеңуге болмайтын жағдайлар туралы, арбитраждық ескертпе осындай ескертпенің мысалы бола алады.
Әдеби цикл
Әдеби цикл - тақырыбы, не кейіпкерлері ортақ шығармалар топтамасы. Кейде жанрлық үқсастығы да ескеріледі. Циклге енген әрбір шығарма жеке алғанда өзінің дара сипатын сақтай алады, бірақ тізбегімен тұтас алғанда бірін-бірі толықтырып, ұғымдырақ көрінеді. Лирикалық Цикл XIX ғасырда орыс поэзиясында пайда болды. Кейін символистер поэзиясында кең жайылады. Лирикалық циклді сюжет, тақырыбы, сыршылдық сөз толқуы біріктіреді. XX ғасырдың 20-жыл- дарында А.А. Ахматова, В.А. Луговской циклдері, прозада, М.Пруст, У.Фолькнер, М.Горький, драматургияда Шоу циклдері шықты. Циклдің түрлеріне трилогияны да жатқызу кездеседі. Қазақ әдебиетінде Абайдың махаббат, табиғат лирикасын кең мағынасында алғанда бөлек- бөлек циклге жаткызуға болар еді. Сұлтан махмұттың философиялық лирикасы да жеке түрғанда бір Цикл деуге келеді. Ш.Күдайбердіұлынын жастық, кәрілік туралы өлеңдері осындай Циклге келеді. Бірак әрине тақырыптас, жанры, стилі жағынан ұқсас шығармаларды автордың өзі біріктірген топтамасы ғана, тура мағынада Цикл деп айтуға болады. Осы соңғы мағынасында Цикл деген ұғым қазіргі дәуірдегі әдебиетте ғана қалыптаса бастады. Бергідегі қазақ поэзиясында, мысалы, Қ. Бекхожиннің, Х.Ерғалиевтің Тәжікстан туралы Циклді өлеңдері, Е.Қайырбековтің, С.Жиенбаевтың Қырым жөніндегі топтамалары, Т.Айбергеновтің "Маңғыстау мұнаралары" Циклдан тұрады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Кіші Светлая (Индига тармағы)
Кіші Светлая — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Индига өзенінің сол жағалауынан 130 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Ян Заградничек
Ян Заградничек (чех. Jan Zahradníček; 1905 жыл 17 қаңтар - 1960 жыл 7 қазан) – чех халқының католиктік бағыттағы атақты ақындарының бірі. Ол алғаш рет христиан тақырыбында өлең жазады. 1930 жылы «Өлімнің азғыруы» («Pokušení smrti») атты тұңғыш өлеңдер жинағы басылып шығады. Сондай-ақ «Қайта оралу», «Тырналар», «Ыстық жаз» және «Күнге тағзым» атты кітаптары бар. 1940-1948 жылдары Брнодағы «Akord Revue» атты журналдың редакторы болады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жазған патриоттық өлеңдері «Тулар», «Әулие Вацлав» атты жинақтарда басылып шығады. Брно қаласындағы тұрған үйіне ескерткіш тақта орнатылған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Балықшы кәсібі
thumb|[[Балықшы]] Балықшы — балық аулаумен айналысатын кәсіп иесі. Адамдар күнкөріс үшін балық аулаумен сонау мезолит дәуірінің аяқ кезінен бастап-ақ айналысқан. Неолит дәуірінде теңіз, өзен, көл жағасын мекендеушілер үшін балықшылық бірте-бірте нақты кәсіпке айналған. Балық алғашында үшкір таяқ (сүңгі), тас құралдарымен ауланса (б.з.б. Маглемозе мәдениеті ескерткіштерінен табылған), кейінгі дәуірлерде олар жетілдіріліп найза, садақ сияқты аңшылық құралдармен қатар сүзекі, сүйектен жасалған қармақ (қысқаша Бұғылы арал), қаза (қамыстан тоқылған құрал) пайдаланды. Орта ғасырдан бастап балық аулау кәсібі өркендеп, 19—20 ғасырларда балық аулайтын ірі көлемдегі және жетілдірілген құрал-жабдықтардың, арнайы қайықтар мен кемелердің пайда болуы (қысқаша Балық аулау құрал-жабдықтары) балықшы мамандығын өнеркәсіптік жұмыс қатарына қосты. Қазақстанда 19 ғасырдың ортасынан бастап Каспий, Арал теңіздері мен Жайық, Сырдария сияқты ірі өзендер жағалауында балықшылар мекендері, балық өңдейтін цехтар (кейін зауыттар, комбинаттар) пайда болып, оларда мыңдаған балықшылар жұмыс істеді. 20 ғасырдың 80-жылдарында Қазақстандағы балықшылар саны жарты млн-ға жуықтады.
Дереккөздер
Санат:Мамандықтар
Жоғарғы Вочес
Жоғарғы Вочес — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Виледь өзенінің оң жағалауынан 164 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
№103-темір жол айрығы
№103-темір жол айрығы — Қызылорда облысы Қазалы ауданы, Майлыбас ауылдық округі құрамында болған темір жол айрығы, 2018 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Әйтеке би кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 85 км-дей жерде.
Халқы
Тұрғыны 95 адам (2009).
Санат:Қазалы ауданының таратылған елді мекендері
Негізгі кесу жиегі
Негізгі кесу жиегі (Кромка главная режущая) — кескіш құралдың алдыңғы жөне негізгі артқы беттерінің қиылысу сызығы.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
2064 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:2064 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:2064 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Камзолка (өзен)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Хопер бастауынан Ворона өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Хопер, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саратов облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Воронеж облысы өзендері
Паулилатино
Паулилатино (Paulilatino) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Ористано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2517 адамды құрайды. Халық тығыздығы 24,25 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 103,8 км² шамасында. Пошта индексі — 9070.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Посткеңестік кеңістік
Посткеңестік кеңістік, немесе сондай-ақ бұрынғы КСРО құрамындағы республикалар, ТМД және Балтық маңы (Балтық теңізі жағалауындағы елдер) елдері — бұл КСРО-ның ыдыру кезеңінде, яғни, 1991 жылы тәуелсіздіктерін алған мемлекеттер.
Мемлекеттер және географиялық аймақтар
250px|thumb|right|Посткеңестік елдер:
Негізінен посткеңестік мемлекеттерді келесі бес топқа бөледі:
Тарихи байланыстар
Ресей шығыс-славян посткеңестік мемлекеттерімен тарихи тығыз байланыста, себебі Ресейдің мемлекеттілігі олардың шекарасында құрылды. Олардың түпкі тамыры — Киев Русі.
Орталық Азия және Оңтүстік Кавказ Ресей империясына тек XVIII және XIX ғасырларда ғана қосылды.
ТМД және Балтық елдері
2009 жылға дейін «ТМД және Балтық маңы елдері» шекарасы ұғымы «посткеңестік кеңістік» атты ұғыммен тең болған. 2009 жылы Грузия ТМД құрамынан шығып кетті, ал 2018 жылы соның ізінше Украина да шықты.
Бұл тіркес 1991 жылдың желтоқсанынан кейін, Балтық жағалауы республикалары (Латвия, Литва, Эстония) ТМД-ға (Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы) кіруден бас тартқан кезде пайда болды. Бұл елдер тәуелсіз мемлекеттер арасындағы қатынастарды реттеуге арналған аймақтық халықаралық ұйымға кіруден бас тартты.
Дамуы
Адам даму индексі бойынша реттеліп жазылған посткеңестік елдер тізімі:
Жоғарғы индекс:
Орташа адам даму индексі
Дереккөздер
<references group="lower-alpha"/> Санат:КСРО
Лютисбург
250px|thumb|Картада орналасуы Лютисбург (Lütisburg) — Швейцарияның Санкт-Галлен кантонында орналасқан коммуна. Тоггенбург округінің құрамына кіреді.
Башево (Кырджали облысы)
Башево (Башево) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 194 адамды құрайды.
Лютисбург
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1361 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14.09 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3393, пошта индексі — 9604.
Башево (Кырджали облысы)
Пошта индексі — 6777. Телефон коды — 03655. ЕКАТТЕ коды — 2991.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Лютисбург
Сыртқы сілтемелер
Санат:Санкт-Галлен елді мекендері
Какербек (Альтмарк)
Какербек (Альтмарк) (Kakerbeck (Altmark))) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Зальцведель ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 921 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 26,83 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 81 235. Муниципалитеттің басшысы — Ульф Камит.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Шіркейлі ауылдық округі
Шіркейлі ауылдық округі – Қызылорда облысы Сырдария ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Шіркейлі ауылы кіреді. Орталығы – Шіркейлі ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2638 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Сырдария ауданы (Қызылорда облысы) ауылдық округтері
Уиндзор Парк
thumb|right|200px| «Уиндзор Парк» (ағыл. Windsor Park) — Солтүстік Ирландия астанасы Белфаст қаласындағы футбол стадионы. 1905 жылы салынған. 1996, 2016 жылдары жөндеуден өткізілді. Сыйымдылығы 18500 адам. "Линфильд" клубы мен Солтүстік Ирландия құрамасы өз алаңындағы ойындарын өткізеді.
2021 жылғы УЕФА суперкубогы осында өткізілді.
Сілтемелер
Санат:Стадиондар Санат:Солтүстік Ирландия стадиондары Санат:Солтүстік Ирландия Ұлттық футбол құрамасы
Майкөт Сандыбайұлы
Майкөт Сандыбайұлы (1824, қазіргі Сарысу ауданы, Шабақты өзенінің бойы, Бестоғай алабы – 1902, Сарыарқа) – ақын.
Қаратау өңірінде туып-өсіп, оқып, білім алған. Сыр бойына, Жетісуға, Сарыарқаға аты шыққан. Сарысу ауданында тұратын туысы Д.Мұсаевтың дерегіне қарағанда, Арқада қайтыс болған Майкөтті сол Сарыарқа даласына халқы аманат етіп қойған. Кейін сүйегі Әулиеатаға үлкен құрметпен әкелініп, Сеңкібай қорғанына жерленген.
Майкөт Құлыншақ, Молда Мұса, Майлықожа, Сүйінбай, Бақтыбай, Түбек, Мәделіқожа, Бөлтірік, Құлмамбет, Қазанғап, т.б. ақындармен айтысқа түскен. Оның жан-жақты білімділігін, «көмейінен құс ұшырған алып» ақындығын Құлмамбет: «», – деп жырға қосқан. Жамбыл Жабайұлы: «»,-деп Майкөттті үлгі тұтқан. Әулиеатаға әдейі іздеп барып, Майкөттен «Көрұғлы» дастанын үйренген.
Майкөт қазақ қаһармандарын, солардың ішінде Өтеген батырды да жырға қосқан. Майкөттің қасына еріп жүрген жыршы Сұлтанбек Аққожаевтың (1876 – 1965) орындауындағы «Алпамыс батыр» жыры (Майкөт жырлаған ең көлемді нұсқасы) жазып алынған. Майкөттің «Саржан төреге айтқан жыры», «Сарыбай асында айтқан құттықтау толғауы», Құлмамбет, Қазанқап, Бөлтірікпен айтысы, тағы бірер туындысы сақталған. Алайда, өлеңдері мен жырларының, сондай-ақ, айтыстарының көбі ұмытылған яки жинастырылмаған.
Дереккөздер
Санат:1824 жылы туғандар Санат:Сарысу ауданында туғандар Санат:1902 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақ ақындары Санат:Байзақ ауданында жерленгендер Санат:Айтыс ақындары Санат:Қазақстан жыршылары
Конфолан-Пор-Дье
Конфолан-Пор-Дье (Confolent-Port-Dieu) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Юссель округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,47 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19167, пошта индексі — 19200.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 29 адамды құрады. Халық тығыздығы — 3,42 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Асылхан Сайлауұлы Төлепов
Асылхан Сайлауұлы Төлепов (21 мамыр 1992, Ақтөбе облысы Ойыл ауданының Жетікөл ауылында дүниеге келген) — Қазақстан актеры. 2012 жылғы шыққан «Жаужүрек Мың бала» атты фильмдегі Сартай батырдың рөлін сомдағаннан кейін танымал бола бастады.
Өмірбаяны
Темірбек Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы жанында ашылған колледждің професссор Есім Сегізбаев класын тәмамдаған. 2010 жылы Шәкен Айманов атындағы «Қазақфильм» шығарған Елбасы туралы түсірілген «Балалық шағымның аспаны» фильмінде президенттің досы Ғалидің рөлін сомдаған. . "Жаужүрек мың бала" фильмiнде көрсеткен ерлігі мен шеберлігі үшін Бауыржан Момышұлы атындағы медальмен марапатталды. 2013 жылы - "Серпер" Жастар сыйлығының иегері.
2011 жылы «Жаужүрек Мың бала» фильміндегі басты кейіпкер мыңбала Сартайдың рөліне ие болған.
Дереккөздер
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері Санат:Қазақстан Жастар одағы сыйлығының иегерлері Санат:Қазақстан тұңғыш президенті қоры сыйлығының иегерлері Санат:Құлагер ұлттық киносыйлығының иегерлері Санат:Бауыржан Момышұлы атындағы Намыс медалінің иегерлері Санат:Дарын мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры тұлғалары Санат:Қазақфильм тұлғалары
Сафуан Шаймерденов
Сафуан Шаймерденов (15 сәуір 1922 жыл, Солтүстік Қазақстан облысы, Пресновский ауданы (қазіргі Жамбыл ауданы), Аманкелді ауылы — 23 ақпан 2007 жыл, Алматы) — жазушы, драматург, Қазақстан Республикасының халық жазушысы (1992).
Өмірбаяны
Сафуан Шаймерденов 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасына қатысқан қазақ жастарын қорғап, батылдық көрсетіп сөз сөйлегендердің бірі болды. Халық жазушысы шетте тұрып, болып жатқан жағдайды көріп, үнсіз қала алмады. 1987 жылы 23 мамырда Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы Г. Колбин қатысуымен өткен Қазақстан Жазушылар одағының пленумында 38 минутқа созылған жарқын да батыл баяндама жасап, шындықты ашып айтып, азаматтық ерлік көрсетті. Бұл баяндамада қоғамдағы өзекті мәселелер мен өткір сұрақтар көтерілді.
Шығармашылығы
Сафуан Шаймерденов алғаш рет 1950 жылы республикалық мерзімді баспасөз беттерінде әңгіме жанрында шығармалар басып шығарды. «Болашаққа жол» атты алғашқы романы 1953 жылы жарық көрді. Бұл туынды кейін «Инеш» деген атпен орыс тіліне аударылып, сол кездегі жастар арасында үлкен қызығушылыққа ие болды. Осы шығарма жаңа бастап жүрген авторды көркем әдебиеттің шыңына көтерді. Шығармада қазақ әдебиетінде алғаш рет соғыстан кейінгі Алматыдағы профессорлар, оқытушылар мен студенттер өмірлеріне қатысты тақырыптар ашылып, сол кездегі жастардың рухани дамуы мен ұлттық интеллигенцияның қалыптасу процесін көрсетеді. Студенттік қарым-қатынас тарихы барлық уақытта өзекті болып келеді.
Одан кейін көркемдігі жоғары повестер тізбегі: «Мінез» (1960), «Мезгіл» (1964), «Таныс көрші» (1965), «Қарғаш» (1967), «Жыл құсы» (1969), «Ит ашуы», (Марғау) (1970), «Сыбызғы сазы» (1971), «Бір таба нан» (1971), «Қол таңба» (1971), «Қыран қияға самғайды» (1971), «Мені қалай үйлендірмек болды» (1971), «Жел серуені» (1971), «Алтын сағат» (1971), «Қоламтағы арман», «Өмір нұры» (1972), «Желдің екпіні» (1977), «Мәжнүн тал» (1980), «Әдеби толқындар» (1985), «Ағалардың алақаны» (1987), балаларға арналған шығарма «Жанар мен Данар» (1964), «Шалдуар», «Оқығанның көзі ашық», «Алма неге Инет атанды», «Ақын мен бұлбұл сайраған елде» жарық көрді. Олар шетел тілдеріне оның ішінде: татар, өзбек, тәжік, неміс және тағы басқа тілдерге әлденеше рет аударылған. 1970 жылы «Өмір нұры» атты повестер цикліне тақырыбы, идеясы жағынан өзекті бір желі, бір нысанаға бағындырылған «Мезгіл», «Қарғаш», «Өмір нұры», «Ит ашуы», «Мәжнүн тал» повестері кіргізілді.
«Қайдасың, Зарина?», «Әнім сен едің», «Өкіл әке», «Леп белгісі», «Халала», Дөкей келе жатыр», «Қыр гүлі», «Марғау», «Төрт бойдақ, бір қыз», «Түйе көтерген», «Аруана дүние» және «Түлкі бикеш» пьесалары көптеген қазақ театрларының сахнасында қойылып келеді.
Үнді жазушысы Р. Тагордың «Күйреу», «Гәуірмақан» романдары мен «Алтын сағым» атты жарық көрген әңгімелер жинағын, Л. Толстойдың «Альберт» повесін, беларус драматургі А. Макаеноктың «Трибунал», француз композиторы Флоримон Эрвеның, драматург Анри Мельяктың либреттосына жазылған «Мадемуазель Нитуш» (Түлкі Бикеш) комедияларын аударды.
Отбасы
Жұбайы: Багдат Кользакова (1926-2021). Балалары: Жанна (1949-2018), Дана, Саян (1953-2002), Индира
Дереккөздер
Санат:15 сәуірде туғандар Санат:1922 жылы туғандар Санат:Жамбыл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар Санат:23 ақпанда қайтыс болғандар Санат:2007 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:КСРО жазушылары Санат:Қазақстан жазушылары Санат:XX ғасыр жазушылары Санат:XXI ғасыр жазушылары Санат:XXI ғасыр драматургтері Санат:XX ғасыр драматургтері Санат:КСРО драматургтері Санат:Қазақстан драматургтері Санат:КСРО аудармашылары Санат:Қазақстан аудармашылары Санат:XX ғасыр аудармашылары Санат:XXI ғасыр аудармашылары Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Отан орденінің иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Петропавлдың құрметті азаматтары
Витре (Иль және Вилен)
Витре (Vitré) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Фужер-Витре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 37,19 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35360, пошта индексі — 35500.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
ОФК Чемпиондар Лигасы 2009/10
ОФК Чемпиондар Лигасының 9-шы жарысы.
Дереккөздер
Санат: ОФК Чемпиондар Лигасы Санат:2009 жылғы футбол Санат:2010 жылғы футбол
Честер (Массачусетс)
Қала тұрғындарының саны 1 308 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 96.2 км² шамасында. FIPS коды — 25-13485.
Бйоза
Бйоза (Biozat) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Виши округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,46 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03030, пошта индексі — 03800.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Кастельфольит-де-Риубрегос
Кастельфольит-де-Риубрегос (Castellfollit de Riubregós) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Анойя ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 197 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,21 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Кариан (бекініс)
Кариан, Кариан-Строганово, Кариан-Загряжское (бұған дейінгі атауы — Загрядчина) — Тамбовск облысының Знаменск районындағы Знаменка ауылындағы тарихи бекініс. XVIII ғасырдың басында пайда болған. 1812 жылы Карианада Наталья Гончарова дүниеге келген.
Кариан иелігі алдымен Кариан өзені бойынша аталды, себебі ол сол өзеннің басында орналасты. Дәстүр бойынша иеліктің аты оның иесінің атына қосылуы керек. Иеліктің алғашқы иелері Загряжскийлер отбасынан шыққан. XVIII ғасырдың басында Тамбов қаласынан 37 шақырым Кариан және Цын жағалауларындағы жерлер, генерал-поручикАртемий Гри¬горьевич Загряжскийдің қолына өтті. Ертегі бойынша ол бұл жерге 500 крестьяндар мен сарай қызметшілерін көшіріп әкелген. 1754 жылы, А. Г. Заг¬ряжский өлімінен соң, Кариан иелігі, оның екі ұлы — Александр және Николайдың қолына өтті. 1743—1745 Покровск ауылдық ескі, жанып кеткен шіркеуінің орнынаАлександр Артемьевич Загряжскийдің тапсырысы бойынша Тамбовск губерниясындағы ең алғашқы тас шіркеу құрылды. Ол Құдай анасы «Құбылысқа» арналған. Осы шіркеу бойынша ауылға Знаменское (қазіргі кезде — Знаменка) аты берілді. Аның бойынша Знаменск шіркеуін В. Расстрелли және В. Баженов құрды десе де, оны еш нәрсе дәлелдемейді. Мүмкін, Кариандағы шіркеу мен Загряжскийлердің тағы бір иелігіндегі шіркеу — Яропольцені — бір архитектор құрастырған. XVIII ғасырдың соңында храмға екі ескерткіштер орнатылды, олар— құдіретті Николай Чудотворцқа және құдіретті Александраға арналды. XIX ғасырдың ортасында өзгертілген Знаменск шіркеуінің XX ғасырда жасалған суреттері бар.
XVIII ғасырдың екінші жартысында усадьбаслық комплекстің құрамына қандай ғимараттар кіргені туралы ақпараттар сақталмаған. Бұл құдай үйі бірнеше рет қайта құрылған. Бұл үлкен бір қабаттық үй, ішіндегі бөлмелері анфиладамен орналасқан, жоғары подвалы бар, ішінде қызметтік бөлмелері де болған. =Строгановтар=
С. Г. Строганов 1851 жылдың 1 қазанында мұрагерлік құқық иеленді, жыл сайын 6 % Кса¬вье де Меструге жылдық капитал төлеп тұру міндетті болды. 1852 жылдың шілдесінде граф де Местра қайтыс болғаннан соң Загряжскийлердің барлық мұрасы Строгановтар отбасының қолына көшті. Сергей Григорьевич өзінің барлық қарыздарын төледі. 1857 жылы ол Знаменскоены өзінің ұлы Павелге берді, оның кезінде бұл иелік гүлдене түсті.
Жаңа иесі кезінде баск үйі қайта жөнделіп, тас қоршау жасалды. Ол қоршаулардың қалдығы әлі күнге дейін сақталып келген. Сонымен қатар оның маңында бақ орналастырылды. Знаменск шіркеуін жөндеп жамау үшін Строганов мемлекет ордасынан арнайы шеберлерді шақырды. Жергілікті сақталған ақпараттар бойынша, шіркеуді Исаакиевск соборына ұқсатып әдемілеген, ол жерде иеліктің басшысын жоқындырған. Граф шіркеулік мектептерді құруға қаражат бөлді. Мектептен басқа Строганов аптека және жұмысшыларға арналған асханалар ашты. =Қолданылған әдебиетттер=
•	Камягина Е. Знаменская усадьба // Русские провинциальные усадьбы. — Мәскеу, 2001. — С. 391.
•	Кученкова В. Тамбовские православные храмы. — Тамбов, 1996.
Няр-Мылькшор
Няр-Мылькшор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сула өзенінің сол жағалауынан 280 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Суртын-Я
Суртын-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Воль-Я өзенінің сол жағалауынан 72 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Вальельяш
Вальельяш (Valhelhas) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Ауданның қамқоршысы — Мария Магдалина.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
NGC 3733
NGC 3733 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3733 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35797, UGC 6554, MCG 9-19-123, ZWG 268.55, VV 459, near SAO 28064.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Аманкелді Муатқанұлы Сейітханов
Аманкелді Муатқанұлы Сейітханов (11 мамыр 1969, Мақаншы селосы, Шығыс Қазақстан облысы — 16 тамыз 2021) — қазақстандық тележүргізуші, телекомментатор.
Өмірбаяны
1991-1994 жылдары «Спорт » газетінде істеп, 1994 жылы «Қазақстан » телерадиокорпорациясында «Тұғыр» атты бағдарлама ашып, жүргізушісі болған. Ол телеарнадағы спорт бөлімінде бас редактордың орынбасары қызметін де қатар атқарды. Кейін «Құмсағат» бағдарламасының спорттық ақпараттар бойынша продюсері атанды.
Жалғасқанатша
250px|нобай|[[Боинг 737 ұшағының шығарылған саңылаулы жалғасқанатшасы]] 250px|нобай|[[Боинг 747-400 ұшағының шығарылған қанат механизациясы]]
Құлшар Ерназарұлы
Құлшар Ерназарұлы (туған-өлген жылы белгісіз) – күйші, айтыс күйлерін насихаттаушы. Ерназарұлының «Қыз қамаған», «Кербез керік», «Кебіс қалған», «Тілемсек» пен «Ат жортақ», т. б. күйлері бар. Шәкірттері: Атажан, Тәжік, Теңел, Қалдығара, Қарасай. Ерназарұлының ұрпақтары Алматы облысы Жамбыл ауданында тұрады.
Аманкелді Муатқанұлы Сейітханов
Өмірбаяны
1997 жылы «Хабар » арнасына ауысып, осы күнге дейін аталған агенттікте жұмыс істеп келді. Футболдан 1998 жылы Франциядағы Әлем чемпионатында қазақ тілінде комментатор болды. Одан кейін 1999 жылы Бангкоктегі Азия ойындарын, 2000 жылы Сиднейдегі Олимпия ойындарын, 2002 жылғы Солт-Лейк-Ситидегі ақ Олимпиаданы «Хабар» арнасының эфирінде қазақша сөйлетті.
2021 жылы 16 тамызда ауырып көз жұмды.
Марапатттары
2000 жылы еліміздегі спорт журналистеріне берілетін Сейдахмет Бердіқұлов атындағы сыйлықтың лауреаты атанды.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан тележүргізушілері Санат:Спорт журналистері
Жалғасқанатша
Конструкциясы
Жалғасқанатша конструкциясы ұшу аппараты қанатының басқа бөліктері сияқты қаңқа мен қаптамадан тұрады. Қаңқа жалпы жағдайда бір лонжероннан, стрингерлерден және нервюрадан тұрады. Лонжеронға жалғасқанатшаны бекіту мен басқару түйіндері орналастырылады. Жалғасқанатшаның артқы бөлігінің конструкциясы балауызды болу мүмкін, мұндай конструкция қанаттың беріктігін жоғарлатады және оның салмағын азайтады.
Жалғасқанатшалар түрлері
нобай|оңға|Жалғасқанатша түрлерінің сызбалары Құрылымы мен қозғалысқа келтіруі тәсілі бойынша жалғасқанатшалардің келесі түрлері бар:
Дереккөздер
Санат:Ұшу аппараттарының конструкциясы
Құлшар Ерназарұлы
Дереккөздер
Санат:Күйшілер
2065 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:2065 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:2065 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Мащинская Елена Ивановна
Дереккөздер
«Ақмола облысы» энциклопедиясы
Санат:Тұлғалар
Шәменов ауылдық округі
Шәменов ауылдық округі – Қызылорда облысы Жалағаш ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Шәменов ауылы кіреді. Орталығы – Шәменов ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1193 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Жалағаш ауданы ауылдық округтері
Орталық графиктік әдіс
Орталық графиктік әдіс – географияда орналасудың тиісті орталықтарын табу және олардың уақыт ішінде орын ауыстыруының траекториясын талдау жолымен (мысалы, топырақтың әр түрлі типтерінің таралу орталықтары, ылғалдылықтың, жылу бетінің орталықтары, геодемографиялық орталықтар немесе қоныстанушылықтың орталықтары және т.б.) нақты аумақтағы әр түрлі объектілер мен құбылыстардың таралуының сипатын зерттейтін талдаулық және графиктік әдістердің жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Корд
Корд - автомобиль шинасының қаптамасын дайындаған кезде, қолданылатын ширатылған берік жіп.
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Корд (значения)
Бжни бекінісі
Бжни бекінісі — Арменияның Котайк ауданындағы Бжни ауылында орналасқан көне қамал. Ол ауылды екіге бөліп жатқан жартасты қыраттың төбесінде және баурайында орналасқан.
Тарихы
Ұзақ уақыт бойы Бжни бекінісін X-XI ғасырларда Пехлавуни княздары салған деп есептелді. Дегенмен, 1970 жылдардағы қазба жұмыстары кезінде ескі ғимараттар, атап айтқанда, шіркеулердің қабырғалары, сарай, тұрғын үйлер, су қоймасы және жерасты туннелі табылды. Пехлавуни княздары орта ғасырларда көне бекіністі қалпына келтіріп, оны Армениядағы ең мықты бекіністердің біріне айналдырды. Бекініс қабырғасының жанындағы Раздан өзеніне жасырын өткел бүгінгі күнге дейін сақталған, бірақ қауіпсіздік үшін ол арқылы өтуге болмайды.
Сипаттама
Бекіністің көп бөлігі батыс беткейде орналасқан және оңтүстікке қарай қисық, ал аз бөлігі шығысқа қарай орналасқан. Бекіністің қабырғаларын ауылдың батыс жағынан ғана көруге болады және оларға тармақталған тар қара жолмен оңай жетуге болады. Бжнидегі сыртқы бекініс қабырғаларының бөліктері жақсы сақталған. Дегенмен, үстіртте салыстырмалы түрде нашар күйде қалған шайқастардың бөліктері де бар. Ұзақ уақыт бойы қираған бірнеше құрылыстардың іздері әртүрлі аймақтардағы ойыстарда байқалады. Сондай-ақ 5 ғасырдағы шіркеудің тас іргетасы, әлі күнге дейін жартылай тұрған ортағасырлық құрылым (қазір 2009 жылдан бері қайта салынуда) бар. Қазіргі уақытта армян католикосын қолдаған төрт шіркеудің бірі ретінде танымал Богородицы (Сурб Аствацацин) шіркеуін көруге болады. Бекініс аумағында да өзіндік аркаларымен ерекшеленетін су қоймасының бір бөлігі, мұнаралардың сынықтары сақталған.
Бүгінде Бжни бекінісі туристік аймақ болып саналмайды, сондықтан оның аумағы абаттандырылмаған.
Дереккөздер
Санат:Армения қамалдары
K23
k23 (Kazakhstan 2030) — 2004 жылы құрылған, қазақ киберспорттивті командасы.
Ұйым туралы
"k23" командасы ТМД және әлем елдеріне 2004 жылдан бері танымал.Мұрат "Arbalet" Жұмашұлы бұл ұйымға бірнеше рет демеуші болған.
WCG 2005 " атты гранд Финал 16-20 қараша күні Suntec Singapore атты ірі сингапурлық көрме орталығында ойын өтті, ойын өткізу үшін үлкен сахна орнатылды және   турнирлер тарихы бойындағы компьютер ойындарына арналған ең үлкен көрермендер залы ұйымдастырылған болатын. Жарыс 8-ми ресми дисциплиналарда жергілікті теледидарда хабар тарататын  MediaCorp TV станциясы Сингапур тұрғындары мен қонақтары үшін  күн сайын 1 сағаттан кем емес  көлемде Channel U және TV Mobile арналарында трансляциалаған . Бұл оқиғаны халыққа жеткізу үшін  CNN, BBC, ABC, NHK сынды теле арналар өз түсіру топтарын жіберген болатын. Ұйымдастырушылардың айтуы бойынша  5 күн ішінде көрермендер залына көру үшін шамамен 40 000 сингапурлық көрермен  келген болатын.
Қазақстанның құрама командасы Starcraft Broodwar, Warcraft 3 the Frozen Throne, Need for Speed Underground 2 және CounterStrike: Source сынды 4 басты дициплинада өнер көрсетті. 2002-2003 жылдары өтен финалдық жарыста Starcraft Broodwar 2×2 (Nation vs Nation) дисциплинасында команда, стратегиялық ойындарда мықты кореялық командаға жол беріп, екінші орынға тұрақтанды. Компьютерлік ойындардағы өте жоғары бәсекелестікке қарамастан осы жетістіктердің арқасында Қазақстан осы жылдары 7 және сәйкесінше топтық жүйеде 12 орынға тұрақтанған болатын. Алайда биылғы жылдың (2005) Гранд-Финалында керемет оқиға орын алды CounterStrike: Source дициплинасындағы   k23 командасы  финалға жетіп ауыр шайқаста Америкалық TEAM3D командасына ең ауыр шайқаста жол беріп күміс жүлдеге ие болды, қанша жерде фаворит болсада, бірақ бұл сайыста  бұл америкалық және солтүстік европалық командаға тіпті қарсылас ретінде қарастырмады. k23 триумфті финалға дейінгі жолында GoodGame (Франция), Mousesports (Германия) және Virtus.pro (Ресей)сынды ұйымдарды жеңген болатын.
Counter-Strike 1.6
GameGune 2012 Құрамы Counter-Strike 1.6 ойынының бұрынғы ойыншылар
Counter-Strike Source
WCG 2005 Құрамы
Counter Strike: Global Offensive
WESG 2016 ға қатысқан құрам
Дереккөздер
Санат:2004 жылы құрылған компаниялар Санат:Алфавит бойынша ұйымдар
Қадыр (би)
Қадыр. Байболдың бір баласы Жұлдыздан Қадыр туады. Одан – Тоқтабай, Олжабай, Жұлқабай, Қилыбай. Тоқтабайдан – Жылқыайдар, Рыскелді, Мәмбет, Үмбет. Олжабай мен Жұлқабай Кіші жүз Сауран айналып көшкен кезде, Созақ өңірінде қалып қойғанға ұқсайды. Қилыбайдан – Маңғытай, Сасықбай. Қадыр ауылынан атақты би Қалдыбай шықты.
Тағы қараңыз
Санат:Шежіре Санат:Қазақ рулары
Белдеу
Белдеу — киіз үйдің сыртынан айналдыра буатын бел арқан. Киіз үй орнықты болуы үшін белдеу мықты болуы керек. Сондықтан оны жылқы қылымен қой жүнін араластырa есіп дайындайды. Неғұрлым ширата есілсе, соғұрлым арқан берік болады. Киіз үйдің керегелерінің орта тұсынан жүргізілетін белдеу арқанның екі ұшы есіктің екі босағасына қатты тартып байланады. Белдеуге үзік, түндік баулар бекітіліп, екі босағаға жақын жерлеріне бақан, құрық, т.б. құралдармен қатар ертеде сойыл, шоқпар сияқты қарулар қыстырылатын болған. Жаугершілік заманда ер-азаматтардың ерттеулі аттары күндіз-түні белдеуде байлаулы тұрған.
Дереккөздер
Санат:Киіз үй жабдықтары Санат:Киіз үй
Айтыс ақындары мен жыршы-термешілер одағы
Айтыс ақындары мен жыршы-термешілердің халықаралық одағы – Қазақстан, Алматыда орналасқан айтыс ақындары мен жыршы-термешілерін біріктіретін халықаралық шығармашылық қоғамдық бірлестік.
Ақындарды бір-бірімен қағыстырып қойып, тренинг жасап, жолын үйрету арқылы ақындарды тәрбиелеу. Айтыстарды өткізу орталығы. Ол 2011 жылы құрылды.
Тарих
Айтыс ақындары мен жыршы-термешілердің халықаралық одағы – Әділет министрлігінде тіркелген республикалық қоғамдық бірлестік. Осыдан жеті жыл бұрын академик ағамыз Мырзатай Жолдасбековпен бірге Астанада құрдық. Қазіргі таңда 300-ге тарта айтыскерлер мен жыршы, термешілеріміз бар. Қолымыздан келгенше айтыс ақындарын тәрбиелеуге қол ұшын созамыз. Ұлт өнеріне жанашырлықпен қарайтын басшысы бар өңірлерден өкілдіктерімізді аштық. Мысалы Батыс Қазақстан, Атырау, Ақтөбе, Шығыс Қазақстан облыстарында бір-бір айтыскерлеріміз ақындар мектебін жүргізіп, балаларды тәрбиелеп, тренингтер мен шеберлік сабақтарын өткізіп жатыр.
Айтыс ақындары мен жыршы-термешілердің халықаралық одағы басқармасының ұйымдастырушысы: Жүрсін Ерман.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мәдениеті Санат:2011 жылы құрылған ұйымдар
IC 4393
IC 4393 — Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51061, ESO 446-44, MCG -5-34-6, FGCE 1141, IRAS14148-3107.
Сыртқы сілтемелер
IC 4393 Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Спорт газеті
"Спорт", Республикалық спорт газеті 1959 жылдан бастап қазақ және орыс тілдерінде Алматыдан шығады. Мерзімдігі - аптасына 1 рет.
1991 жылға дейін көлемі жарты баспа табақ болып жарыққа шықты да, 1992 жылы көлемі екі есе ұлғайды. Тәуелсіздік жылдары бірнеше жылдай жарық көрді де, жабылып қалды.
Дереккөздер
Санат:КСРО газеттері Санат:Қазақстан газеттері Санат:Спорттық басылымдар
Албан Корольдігінің негізгі жарғысы (1928)
1928 жылғы Негізгі Жарғы 1939 жылы Италияның Албанияға басып кіруінен кейін ауыстырылды. 1939 жылы 3 маусымда Италия королі Виктор Эммануэль III 1939-43 жылдардағы Албан Корольдігінің жаңа конституциясын жариялады.
Сілтемелер
Санат:Жоғарылған конституциялар Санат:Албания конституциялары Санат:Албанияның құқықтық тарихы
Ломоносов атындағы көше (Алматы)
right|180px Ломоносов атындағы көше - Көшеге орыстың әмбебап ғалымы: тарихшы, шешендіктанушы, ағартушы, ақын, Петербор Ғылым академиясының академигі, Мәскеу университетінің (қазіргі М.Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университеті) негізін қалаған қайраткер Михаил Васильевич Ломоносовтың есімі (1955 жылы) берілген.Михаил Васильевич Ломоносовтың (1711-1765) Денисовка деревнясында (қазіргі Ломоносов) дүниеге келген.
Орналасқан жер
Көше Жетісу ауданында орналасқан. Уссурийский көшесінен басталып, Сейфуллин даңғылына дейін созылып жатыр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Тұндырғы
thumb|right Тұндырғы – өзен суын, топырақты, құмды, қатты минералды және т.б. түйірөлшемдік бөлшектерден тазалайтын инженерлік гидротехникалық құрылыс.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Экономика және құқық колледжі
Cілтемелер
"Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы"
Санат:Түркістан облысы колледждері
Бремен
Бремен (Bremen ), ) — Германияның солтүстік-батысындағы қала.
Бремен Бремерхафен теңіз портымен бірге Бремен еркін ганзалық қаласын құрайды. 552 мың тұрғыны (2015) бар — Германиядағы (ГФР) халқы ең көп он қаланың бірі.
География
Бремен Везер өзенінің екі жағалауында орналасқан, шамамен 60 км, онда ол Солтүстік теңізге құяды. Ескі қалада Орта Везер Төменгі Везерге өтіп, одан әрі кеңейіп, Бремен айлағын құрайды. Төменгі Везердің сол жағында жатқан аймақ Везермарш деп аталады. Оң жақта «Шикі үшбұрыш» (Nasses Dreieck) — Эльба мен Везер сағаларының арасындағы батпақты жазық. Қаланың ұзындығы 38 км, ені 16 км. Ал шекарасының ұзындығы 136,5 км.
Бремен барлық жағынан Төменгі Саксониямен қоршалған. Батыста ол Дельменхорст қалалық ауданымен (75 672 тұрғын) және Везермарш ауданымен (93 725 тұрғын), оның ішінде Лемвердер, Берне және Эльсфлет ауылдарымен, солтүстігінде Остергольц ауданымен (112 587 тұрғын) шектеседі, оның ішінде Шванведе, Риттерхуде және Лилиенталь, Диехольц (215 648 тұрғын) ауылдарын, Вейхе және Штухр ауылдарын қосқанда. Сонымен қатар, батысында Ольденбург қаласы (158 600 тұрғын) және солтүстігінде — Бремерхафен қаласы (116 672 адам) орналасқан. Барлық осы елді мекендер қалалық агломерацияны құрайды, олардың саны 1 511 198 адам, олардың 115 мыңға жуығы күн сайын Бременге жұмыс істеуге барады, бұл бүкіл Бременнің еңбек нарығының 48% құрайды.
Әкімшілік бөлініс
Бремен қаласы 5 қалалық ауданнан тұрады: Солтүстік, Оңтүстік, Батыс, Шығыс, Орталық (Nord, Süd, West, Ost, Mitte).
Тарих
Бременді Ұлы Карл 787 жылы саксондарды бағындырғаннан кейін жергілікті тұрғындарды христиан дінін қабылдау үшін епископтың резиденциясы ретінде құрды. Ол Везер өзенінің оң жағалауында, оның үстінен өтетін жерде созылған төбелерде салынған. солға|нобай|192x192 нүкте| XVII ғасырдың басындағы Бремен Бременнің гүлденуі 845 жылы архиепископ Адальберттің басқаруында болған кезде басталды. Миссионерлер «Солтүстік Римнен» Скандинавия елдеріне кетті. 859 жылы қаланы ютландиялық Рерик жаулап алды. IX ғасырда викингтерден қорғану үшін салынған қала қабырғалары XI—XIII ғасырларда қайта салынды. Қалалық заң 1186 жылы қабылданды.
1260 жылы Бремен Ганзалық Лигаға қосылды. Сонау XIV ғасырда қала аумағы қамал қабырғаларынан асып кетті. Экономиканың қарқынды дамуы архиепископ билігінен құтылып, еркін қалаға айналуына мүмкіндік береді. Бас алаңда тұрғызылған Роланд (1404 жылы) пен ратуша (1409) осы еркіндіктің символына айналды.
1522 жылы қала тұрғындары Реформацияға қосылды. 1648 жылы Вестфалия бейбітшілігіне сәйкес Бремен-Ферден шведтердің қол астына өтті, дегенмен патрициат императорға 100 000 флорин төлеп, одан тікелей императорлық иелік ету артықшылықтарын алды. Королева Кристина ресми түрде Бремен герцогы болып саналды, бірақ іс жүзінде патрициан қаладағы билікті сақтап қалды. 1654 және 1666 жылдары шведтер қаланы күшпен басып алуға әрекет жасады (қараңыз: Бірінші Бремен соғысы, Екінші Бремен соғысы). Фельдмаршал Врангельдің қаланы қоршауы өз жемісін бермеді, бірақ қала Везер сағасына иелікті шведтерге беруге мәжбүр болды. Ұқсас келісімдер 1733 және 1741 жылдары Ганновер сайлаушысымен жасалды, соның арқасында елді мекендер қайтадан қысқарды.
1810 жылы Наполеон I «еркін ганзалық Бремен қаласын» Төменгі Везер француз департаментінің әкімшілік орталығы деп жариялады. Шамамен сол уақытта қаланың ортағасырлық қабырғалары бұзылып, олардың орнына бульварлар салынды. 1813 жылы Бременді одақтастар алып, Вена конгресінде неміс конфедерациясының еркін қаласы деп танылды. 1856 жылғы келісім бойынша Бремен үшін арнайы кедендік ережелер белгіленіп, 1888 жылы қала неміс кеден аймағының құрамына енді. 1866 жылы Бремен әскерлері Австрия армиясының жорықтарына қатысып, Германия империясы құрылғаннан кейін Бремен республикалық өзін-өзі басқару жүйесі бар тәуелсіз еркін қала ретінде оның құрамына енді.
XIX ғасырдың аяғында Бремен Германияның отаршылдық экспансиясының арқасында тез өсті, өйткені шетелдегі колониялармен сауда осы қала арқылы өтті. Дәл осы жерде 1887 жылы  ашылды. Осы уақыт ішінде қалада Германияда өте типтік емес блокты тұрғын үй құрылыстары басым болды. 1885 жылы Бургомист Шмидтті (неміс) еске алуға арналған 80 метрлік шіркеудің құрылысы аяқталды (Burgermeister-Smidt-Gedächtniskirche). 1919 жылдың қаңтар-ақпан айларында қаладағы билік Бремен rеңес республикасына тиесілі болды. «Алтын жиырмасыншы жылдары» ұшақтар (Focke-Wulf) және автомобильдер (Borgward) өндірісі жолға қойылды. 1944—1945 жылдардағы одақтастардың рейдтері қала дамуының шамамен 60%-ын жойды.
Елтаңба
солға|нобай|180x180 нүкте| Бременнің үлкен елтаңбасы Бремен қаласының елтаңбасының қызыл кенепте қиғаш жатқан, шапқысымен төңкерілген, готикалық формада жасалған күміс кілт бар («Бремен кілті»). Қалқанда жапырақтар түріндегі бес тістері бар алтын тәжді көруге болады, оның астында асыл тастармен безендірілген диадема (ортаңғы елтаңба). Кіші елтаңбада тәжсіз кілт қана бейнеленген. Үлкен елтаңбада консоль мен қалқан тірелген лента тәрізді тұғыр да бар. Қалқанды алдыңғы табандары бар екі арыстан ұстайды, олардың бастары қарама-қарсы бағытта бұрылады.
Кілт — Апостол Петрдің атрибуты, Бремен соборының патроны. Ол алғаш рет 1366 жылы Бремен таңбасында елтаңба ретінде пайда болды. Сол уақыттан бері кілттің пішіні бірнеше рет өзгерді. Кезеңдердің бірінде қаланың елтаңбасында апостол Петрдің өзі крестпен бейнеленген. Қалқан түрі де уақыт өте өзгерді. Елтаңбада арыстандар бейнесі 1618 жылы пайда болды. Елтаңбаның бүгінгі көрінісі — оның 1891 жылғы нұсқасы.
Халықтық дәстүр Бремен қаласының елтаңбаларының Гамбург қаласының елтаңбасымен байланысын әзілдеп айтады, «Гамбург - әлемнің қақпасы, бірақ олардың кілті Бременде».
Экономика
нобай|300x300 нүкте| [[Везер (өзен)|Везер өзенінен Бремен орталығының көрінісі]] Бременнің орталығы — екі Дүниежүзілік мұра нысандары бар XV ғасырдағы Базар алаңы (Martplatz). 1405—1410 жылдары салынған готикалық қалашық 1610-1612 жылдары Везер Ренессансы стилінде (сыртында да, ішінде де) қайта жасалды. ЮНЕСКО-ның қорғауына алынған қаланың екінші символы және оның тәуелсіздігінің бейнесі — Роланд мүсіні (10,21 метр). Қалқандағы император қыраны Бременнің тек императорға бағынатынын анық көрсетеді. Алаңда және бюргерлердің ортағасырлық сарайлары да керемет түрде аман қалды. Алаңның оң жағында соғыстан кейінгі парламент ғимараты орналасқан, ол өзінің өткір заманауи формаларымен тарихи ғимараттарға қарама-қайшы келеді. 1951 жылы мэрияның алдында әйгілі «Бремен музыканттарының» мүсіні орнатылды, бұл «Неміс ертегілерінің жолы» туристік бағытын тудырады. Ансамбльде кірпіш (құмтаспен қапталған) Әулие Петр соборы (XI—XVI ғасырлар) 98 метрлік жұптасқан шпильдері басым.
Аэродинамикалық құбыр
275px|thumb|Аэродинамикалық труба Аэродинамикалық құбыр — дененің ағымдылығы процесін эксперименттік зерттеу үшін ауа немесе газ ағынын жасайтын қондырғы. Үлгілерді Аэродинамикалық құбырда сынай отырып, жалпы ұшақтың бөліктерінің неғұрлым тиімді тұлғаларын табады, оның беріктігін, маневрлілігін, ұшу барысында оған әсер ететін жүк шамасын анықтайды. Аэродинамикалық труба өлшемдері мен ауа ағынының жылдамдығы әр түрлі болады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Бремен
Экономика
Бременнің ең танымал көшелерінің бірі — ежелгі заманнан бері қоныстанған Бёттхерштрассе (Böttcherstraße ), ұзындығы 100 метр, небәрі жеті үйден тұрады. 1922-1931 жылдары салынған, кірпіш экспрессионизмді бейнелейтін ғимараттар, суретшілер ательелері, қоңырау соғуы, үш мұражай, галерея және театр. Универсум ғылыми орталығы Бремен университетінің аумағында орналасқан. Бұл ғылым мұражайы, мұнда әрбір келуші 250-ге жуық экспонатты ұстап іс-әрекетте көре алады.
Бременнің орталығында (темір жол вокзалының артында) Қалалық саябақ (Bürgerpark) орналасқан, онда қораларда тұратын үй жануарларының шағын хайуанаттар бағы бар: шошқалар, үйректер, альпакалар, теңіз шошқалары.