cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лох-Несс
Көл – Ұлыбританияның ұлттық электр торабының бөлігі болып табылатын «Фойерс» гидроэлектрстанцияларының каскаданың бір бөлігі.
Оңтүстік-батыс шетінде, Форт-Август қаласының маңында, көлдің жалғыз аралы орналасқан. Көлде жасанды аралдар да бар, олар кранног деп аталады.
Көлдің жағасында Лохнесс құбыжығының мұражайы орналасқан.
Сілтеме
Санат:Шотландия көлдері Санат:Хайленд географиясы
Лекваж (Ай тармағывожи)
Лекваж — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Айвож өзенінің оң жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Цитомагалия вирусы
Вирус адамның цитомегаловирусты (грек сөзінен cytys-жасуша, megas-үлкен) инфекциясын тудырады, ол барлық мүшелерді зақымдап (көбінесе сілекей бездерін), ядроішілік қосындылары бар алып жасушаларды түзеді, бұл инфекция белгісіз тасымалдаушылықтан өлім-жітімдікпен аяқталатын ауыр жайылымды түрлеріне дейін әртүрлі деңгейде өтеді. Вирусты алғаш рет 1956 ж. К. Смит бөліп алды.
Таксономиясы, морфологиясы, антигендік құрылымы.
Цитомегалия қоздырғышы ДНҚ құрамды вирус, Herpesvridae тұқымдасына, Cytomegalovirus туысына жатады. Морфологиясы, химиялық құрамы герпесвирустар тұқымдасына ұқсас. Вирустың екі антигендік серологиялық типі анықталған.
Дқылды өсіру.
Циомегаловирус алғашқы және бөліне беретін тін дақылдарында шектеулі мөлшерде өседі, онда ядроішілік қосындылары бар алып (цитомегалиялық) жасушаларды түзіп ерекше цитопатикалық әсер тұрады. Вирус маймылдар үшін патогенді.
Резистілігі.
Вирус термолабилді, дезинфекциялық заттар мен майеріткіштерге сезімтал.
Эпидемиологиясы.
Цитомегаловирус инфекция жер бетінде кең таралған. Инфекция көзі ауру адам немесе тасымалдаушы. Вирус сілекей, зәр, ағза сөлдері арқылы бөлінеді, сирек нәжіс арқылы. Инфекцияның басты таралу механизмі - қатынасты-тұрмыстық деп саналады, аэрогенді және фекалді- оралды таралу механизмдері мумкін. Цитомегаловирус плацента арқылы өтуге жоғары қабілетті (вертикалды берілу ), сондықтан ұрықтың ұрықішілік патологиясын туғызады.
Патогенезі және клиникалық белгілері.
Патогенезі толық анықталмаған. Инфекция жасырын жағдайда сілекей бездерінде, бүйректе және басқа мүшелерде сақтала отырып ұзақ уақыт тасымалдаушылыққа әкеледі. Жасырын инфекцияның белсенуі иммундытапшылық жағдайларда, иммундыдепрессивті терапияда көрінеді. Вирус ОЖЖ, сүйек кемігін, бүйректі,бауырды,қан жасушаларын зақымдайды. Жүкті әйелдерде цитомегалия мерзімі жетілмей тууға, өлі туу, ұрықтың ақауларының дамуына әкелуі мүмкін.
Иммунинтеті.
Науқастарда инфекцияның клиникалық түріне байланыссыз және тасымалдаушыарда вирусқа қарсы анти денелер түзіледі, бірақ олар қоздырғыштың ағзада сақталуына және сыртқы ортаға бөлінуіне кедергі жасай алмайды. Ауру дамуының қарқындылығы ағзаның жасушалық иммундық жүйенің бақылауында болады
Микробиологиялық диагностикасы.
Цитомегалияға зерттеу үшін біріншіден ОЖЖ зақымданған балалар мен туа біткен кемістігі бар сәбилер және жүктілігі қалыпты жағдайда жүрмеген әйелдер қаралады. Зерттелетін материал сілекей, зәр,қақырық,,жұлын сұйықтығы, қан, бауыр пунктаты.
Диагностика зерттеу материалыан микроскоп астында "цитомегалиялық" жасушаларды, сонымен қатар РИТ, ИФТ ,ИФР арқылы lgMкласының антиденелерін анықтауға негізделген. Вирусты жасуша дақылында бөліп алады, зақымдалған жасушалардың морфологиялық өзгерістерімен және БР көмегімен идентификациялайды.,
Жедел- диагностика- моноклонды антиденелерді ИФР көмегімен қояды. Сонымен қатар генодиагностика әдістерін қолданады: ПТР мен ДНҚ гибридизациясы.
Тірі аттенуацияланған вакцина өңделген.
Емдеу үшін химиотерапиялық препараттар (ганцикловир, натрий фоскорнеті), иммундымодуляторлар, интерферон қолданылады.
Дереккөздер
Ү.Т.Арықпаева, А.Н. Саржанова Э.Х. Нуриев Медициналық және фармацевтикалық мамандық бойынша білім алатын студенттерге және орта арнаулы оқу орындарының білім алушыларына арналған оқу құралы 2-том.
Жеңіс күні
thumb|right thumb|left|140px|Жеңіс ордені Жеңіс күні — Қазақстанда мамырдың 9 (Батыс Еуропада мамырдың 8. Себебі Капитуляция актіне Орталық Еуропа уақыты бойынша 22:43, мамырдың 8 қолтаңба қойылды, ал Мәскеу уақыты бойынша бұл 0:43, мамырдың 9) мемлекеттік мереке болып табылады. «Қазақстан Республикасының мерекелері туралы» Заң нормаларында ұлттық мереке күндері демалыс болып саналады, ал демалыс күндері мен мереке күндері сәйкес келген жағдайда мейрам күнінен кейінгі жұмыс күндері демалыс күндері болып саналады.
Юсуф Чим
Юсуф Чим - түрік актері, әнші және модель.
Өмірбаяны
Юсуф Чим Түркиядағы Ыстамбұл қаласында 1991 жылы 26 қыркүйекте дүниеге келген. Ол үш баладан кейінгі туған үйдің кенжесі. Юсуф Анатолы кәсіби – техникалық мектепте жоғары оқуда оқыған. Содан кейін ол Ыстамбұл қаласындағы Арель университетінде радио және теледидар факультетіне қосылды.
Жеңіс күні
Ондаған мың қазақстандық ерен еңбегі мен ерліктері үшін марапатталса, бес жүзден астам адам Кеңес Одағының Батыры атанды, төрт адам бұл атаққа екі мәрте ие болды, 142 адам Даңқ орденінің толық жинағының иегері атанды.
Юсуф Чим
Өмірбаяны
2009 жылдан бастап, жарнамаларда түсе бастады (AVEA, Г.С. Mobile, Castrol, Blast, İpragaz). 2011 жылы Юсуф «Түркия үздік моделі » атағын жеңіп алды. Осыдан кейін Günsel Ülkü, Forever Young, Damat, Kiğili, Tween, Ralp Lauren, Hatemoğlu, Polo, Mango, Marks&Spencer секілді атақты дизайнерлердің шоуына қатыса бастады.
Жеңіс күні
Дереккөздер
Санат:Жеңіс шеруі Санат:Жеңіс күні Санат:КСРО мейрамдары Санат:Қазақстан мейрамдары Санат:Ресей мейрамдары Санат:Беларусь мейрамдары Санат:Кырғызстан мейрамдары Санат:Молдова мейрамдары Санат:Украина мейрамдары Санат:Армения мейрамдары Санат:Әзірбайжан мейрамдары Санат:Өзбекстан мейрамдары Санат:Тәжікстан мейрамдары Санат:Түрікменстан мейрамдары Санат:Донецк Халық Республикасы мейрамдары Санат:9 мамыр мейрамдары Санат:1945 жылғы мамыр Санат:1945 жыл КСРО-да
Юсуф Чим
Өмірбаяны
Юсуф Чим бала кезінен бері музыкамен айналысады, 2013 жылдың тамызында, ол өзінің алғашқы жеке альбомын «Olsun Bi Kere » шығарды.
2014 жылы режиссер Тайфун Гюнейер Чимды өзінің жаңа "Езра" сериалында басты рөлді сомдауға шақырады. Осы сериалда Юсуф түрік полиция комиссары Мұстафа болып ойнайды. Киноға түсумен қатар ол жаңа альбом шығару бойынша жұмыс істеді.
Дереккөздер
Санат:Түркия актерлері Санат:Түркия əншілері
Пинью (Сан-Педру-ду-Сул)
Пинью (Сан-Педру-ду-Сул) (Pinho (São Pedro do Sul)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сан-Педру-ду-Сул муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Пополта
Пополта — Ресейдегі өзен. Калужа облысы, Смоленск облысы, Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ресса өзенінің сол жағалауынан 36 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 74 км-ді құрайды.
Пинью (Сан-Педру-ду-Сул)
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 983 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,52 км² шамасында. Халық тығыздығы — 63,3 адам/км².
Пополта
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Угра өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Пинью (Сан-Педру-ду-Сул)
Ауданның қамқоршысы — Иоанн Креститель.
Пополта
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Пинью (Сан-Педру-ду-Сул)
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Өтірік өлең
Өтірік Өлең– қазақ халқының тұрмыс салтына байланысты туындаған ауыз әдебиетінің көне үлгісі. Шендестіру арқылы бір заттың екінші заттан өзгешелігін, артықтығын көрсету өтірік өлең жанрының басты ерекшелігі саналады. Өтірік өлең әзіл-оспаққа құрылып, көбіне той-думанда, ойын-сауықтарда айтылған. Халық поэзиясында айрықша тапқырлық пен өмір шындығын өзгертіп, қисынсыз түрге келтіріп айтудың шеберлік белгісі ретінде бағаланған. Өтірік өлеңде суреттелетін оқиға желісі нақтылы шындықтан алынғанымен, ондағы іс-әрекет шынайы өмірге жанаспайды: “Аспанға алты жерден тіреу қойдым, Той қылып, мың масаны сонда сойдым” деген сияқты фантастикалық қиялға, күлкіге құрылады. Өтірік өлеңде әсірелеумен қатар бейнелеу, теңеу тәсілдері арқылы көркем бейнелер жасалады, қиыннан қиыстырылған тапқырлық, ойдың өткірлігі мен логик. жүйенің қисыны сарапқа түседі. Ақыл-өрісін кеңейтетін фантазиялық қиялдың шарықтауы көрініс тауып, әсіресе ғылыми-техникалық жаңалықтар шынға бергісіз ойға құрылған сан қилы өтірік өлеңдер туындатады. “Бір күні, күн шыққан соң, таңда тұрып, ойыншық – резинка шарға мініп, Жөнелдім қуып екі жер серігін, Дем алдым Ай қасында жолда отырып” деген сияқты жаңа сипаттағы қиялға құрылады. Өтірік өлеңнің “Қырық өтірік” ертегісі үлгісінде айтылатын нұсқалары бар. Өтірік өлеңдер кейінгі кезде айтыстың жеке жанры ретінде жаңа сипатта көрінді. Бұған І.Алтынбаев пен Ә.Ақылбаев секілді ақындардың өтірік өлең айтысы (1984) айқын дәлел бола алады.
Өтiрiк өлең – қазақ халық поэзиясындағы ерекше қызғылықты, балалар құмарта тыңдап, қызыға жаттап алатын фольклорлық жанр. Өтiрiк өлеңдi бүлдiршiндер ғана емес, үлкендер де сүйсiне тыңдайды, тiптi бүгiнгi айтыста да бұл жанр тiрiле, жаңа қырынан танылып жүр. Тiптi, теледидар бағдарламаларына да арқау болып жүр. Сол сияқты халық «Тазша баланың қырық өтiрiгi» жөнiндегi ертегiнi де ұрпақтан-ұрпаққа қастерлей жеткiзiп келедi. Бұл өтiрiк өлеңнiң қазақ фольклорындағы көне де, дәстүрлi жанр екендiгiн көрсетедi. Қазақ өтiрiк өлең нұсқаларының хатқа түсе бастауы ХIХ ғасырдың екiншi жартысынан басталады. Оның алғашқы нұсқасын В.В.Радловтың қазақ фольклорына арналған жинағынан кезiктiремiз. Өтiрiк өлең үлгiлерiн жинап бастыруға Ә.Диваев, С. Сейфуллин, I.Жансүгiров сияқты белгiлi адамдар да ат салысқан. Бұл орайда, әсiресе, I.Жансүгiров құрастырып, алғысөз жазған «Ел өтiрiгi» атты жинақты ерекше атаған жөн. Кейiнгi кезеңде өтiрiк өлеңдер жинағы әлденеше рет жарық көрiп келедi. Ел арасында өтiрiктiң қарасөзбен айтылатын түрлерi де мол ұшырасады. Тiптi, әр ауылдың өзiнiң қиыннан қиыстырып: «Өтiрiктi шындай, ақсақты тыңдай» қылып әңгiмелеу арқылы халық «құрметiне» бөленген адамдары болған. Бүгiнгi күндерi баспасөз бетiн көрiп жүрген Әлiмжанның өтiрiгi, Сұраубайдың өтiрiгi, Судырахметтiң өтiрiгi делiнетiн әңгiмелер, бұған айқын дәлел. Е.Ысмайылов өтiрiк өлең қиыстырудың салдар салтында да болғандығын айта келiп: «Салдардың... өлеңдерi де өз мiнездерiне сай өтiрiк, қыңыр мағыналы, қисынсыз құралған күлдiргi болып келедi. Жантұрған сал өзiнiң бiр құрбысына кездескенде:
деп бастайды өлеңдi. Тағы бiр тентек салдың өлеңiнде: Буынғаным белiме сексен арқан, – деп жазады. Әрине, салдардың өлеңi дәстүрлi өтiрiк өлеңнен өзгешерек, дегенмен арғы тектерiнен түбiрлес жақындық та табылатындай. Үлкендерге арналған өтiрiк өлеңде әрқашан әлеуметтiк салмақ жатады, қарама-қарсы жағдайларды қиюын келтiре ұйқастырып, сол арқылы өмiр шындығын көрсетiп, байдың сараңдығын, ханның қаталдығын күлдiре отырып сынау ерекше тапқырлықты қажет етедi. Халықтық өтiрiк өлеңдерде осы тапқырлық өте мол-ақ. «Қазақтың ертедегi салты бойынша, ойын-сауық кездерiнде айтылатын өлеңнiң бiр түрi – өтiрiк өлең» – дей келiп – нақтылы деректердi мол шеберлiкпен үдеген фантастикалық дәрежеге жеткiзу, адамның ойына келмейтiн «өтiрiк» әңгiмеге айналдыру қазақ ауыз әдебиетiндегi өтiрiк өлеңдер түрiнiң негiзгi бiр ерекшелiгi болып табылады, – деп көрсетедi М.Ғабдуллин. Әрине, балалар репертуарындағы өтiрiк өлеңдердiң ересектер жырынан айырмашылығы бар. Ең алдымен үлкендер өтiрiк өлеңдерiндегi салмақты әлеуметтiк жүк балалар өлеңдерiнде байқала бермейдi. Олардың құрылысы қарапайым, ұзақ-сонар сюжет жоқ. Көбiнесе төрт жолдан тұратын қара өлең үлгiсiндегi қысқа шумақтардан келедi. Өлеңдерде шендестiрiлетiн заттар, жан-жануарлар да балаларға күнделiктi өмiрден таныс болып келедi. Оның мысал үлгiлерi мынадай: Немесе: деп келедi.
Бала үшiн айналадағының бәрi жұмбақ. Ол сол жұмбақ сырдың құпиясын ашуға құмар. Иә, өтiрiк өлеңде жұмбақ сырдың қандай шешуi бар дерсiз. Мәселе сонда, бала өтiрiк екендiгiн түсiну үшiн алдымен «шындықты» бiлуi керек. Бала сол бiлгенiн өлеңдегi өтiрiкпен салыстыра отырып ойына бекiтедi. Өтiрiк өлеңнiң бар құдiретi де осында. Ол бала қиялына қанат бiтiредi. Өмiрдегi күнделiктi құбылыстар өтiрiк өлеңде өзгеше қызық түрге енiп шыға келедi.
Бала үшiн бұдан артық қызық бар ма? Бала өтiрiкке иланбайды, қайта соның өтiрiк екендiгiн бiлгендiктен де езу тартады, күле отырып қызығады, қызыға отырып қиялдайды, қиялдай отырып ойымен ойнайды. Өтiрiк өлең жөнсiз қиыстырылған сөздердiң ұйқасы ғана емес, онда белгiлi заңдылық, логика бар. Бала ойын жетелейтiн де осы «ақылға сыйымды өтiрiк». Сондықтан да К.Чуковский өтiрiк өлеңдi «смысловая игра» деп атап, оның мәнi жөнiнде: «Мұндай өлеңдер мен ертегiлердiң пайдасы айқын: бала әрбiр «бұлай еместiң» көлеңкесiнен оның «дәл солай» екендiгiн жiтi сезiнедi, әрбiр қалыптан ауытқу баланың қалыпты өмiр жөнiндегi ұғымын орнықтырады және ол өзiнiң әлемдi танудағы бағдарының берiктiгiне сене түседi. Ол өзiнiң ақыл-ой күшiнiң алдында дәл бiр емтихан қабылдап отырғандай сезiнедi. Және «Мен суық ботқаға күймеймiн», «Мен ұлудан қорықпаймын», «Теңiз түбiнен бүлдiрген термеймiн», – дей отырып емтиханнан сүрiнбей өтiп отырады, ол оның өзiне деген құрметiн, ақыл-ой күшiне деген сенiмiн арттырады, бұл мұнау аласапыран күрделi әлемдi тануда абдырап қалмау үшiн балаға өте қажет. Балалардың өтiрiк өлең ойынының бар қуат-күшi дәл осы өзiнен-өзi емтихан алатын тексерiс сынақтар, – деп үлкен келелi ой айтады. Яғни, өтiрiк өлеңнiң астарындағы күлкi туғызатын жеңiл әзiл, юмор, баланы үлкен рахатқа бөлейтiн рухани азық. Және ол күлкi – ойлы күлкi. Бала күлу үшiн алдымен күлкiнiң көлеңкесiндегi шындықты тануы керек. Бала шындық пен өтiрiктi салыстыра отырып өлеңмен өрiлген ұшқыр қиялды, тапқырлықты, шеберлiктi таниды. Сондай-ақ өтiрiк өлең қай халықтың болмасын тұрмыс-тiршiлiгiмен, өмiр салтымен iштей берiк байланысып жатады. «Дүниенiң ауыры үрген қарын», «Тай серкеге мiндiм де жорға салдым», «Арқан естiк зор торғай шудасынан» деген сияқты үзiндiлер қазақы тiрлiк қана туғызатын жыр жолдары. Өтiрiк өлең бала тiлiн сындыруға, оның ана тiлiндегi небiр бейнелi оралымдарды, дыбыс пен сөз ойнатудың тәсiлдерiне үңiлуге баулитын, өлең жаттап, тiптi өзiнше өлең шығаруға да жолбасшы болатын жанр.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
2012 Жазғы Олимпиада ойындарындағы ауыр атлетика
2012 жылдың жазғы Олимпиада ойындарындағы ауыр атлетикадан жарыстар 28 шілдеден 8 тамызға дейін өткізіледі.
Илополис
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 547 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 116,481 км² шамасында. Халық тығыздығы — 39 адам/км².
2012 Жазғы Олимпиада ойындарындағы ауыр атлетика
Жалпы медальдық есеп
(Қалың шрифтпен өз категориядағы ең көп медальдар саны белгіленген; сонымен қатар ұйымдастырушы ел де белгіленген)
Спорттық нысаналар
Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары
Илополис
Тарихы
Қала 1963 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Вюстойтероде
Вюстойтероде (Wüstheuterode) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Айхсфельд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 604 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 4,93 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 61 111. Муниципалитеттің басшысы — Йозеф Пфлуме.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Винчэстер (Айдахо)
Винчэстер (Winchester) — Айдахо штатының Льюис округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.5 км². FIPS коды — 16-87850.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 340 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Льюис округы (Айдахо)
Ацилоне-Ампаца
Ацилоне-Ампаца (Azilone-Ampaza) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Оңтүстік Корсика департаментінде орналасқан. Аяччо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,96 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 135 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,96 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Оңтүстік Корсика департаментінің коммуналары
1639 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1639 жылы қайтыс болғандар
Мали-Дреновец (Видин облысы)
Мали-Дреновец (Мали Дреновец) — Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 63 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3749. Телефон коды — 09317. ЕКАТТЕ коды — 46320.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Видин облысының елді мекендері
1639 жыл
Түсініктемелер
*
Вампир (кітап)
Вампир — 2011 жылы Алматы қаласы «ҚАЗақпарат» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Қабдырахман Отарбай. Беттер саны — 274.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-03-0083-5.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:ҚазАқпарт баспасының кітаптары
NGC 7508
NGC 7508 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1825 жылы 13 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7508 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70663, UGC 12408, MCG 2-59-5, ZWG 431.11.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Берчикон-Аттикон
250px|thumb|Картада орналасуы Берчикон-Аттикон (Bertschikon bei Attikon) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан коммуна. Винтертур округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 999 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9.64 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 212, пошта индексі — 8543.
Ротенбург-на-Таубере
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 11025 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 41,45 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 5 71 193. Қаланың басшысы — Вальтер Хартль.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 38 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Әлеуметтік жүйе
БҰҰ-ның халықаралық жіктегішіне (Халықаралық стандарттық шаруашылық жіктелімі) сәйкес қызметтің барлық салалары қызметтің белгілі бір түрін қамтитын 10 салаға бөлінген, олар: кен қазу өнеркәсібі, өңдеуші өнеркәсіп, ауыл және орман шауашылығы, аңшылық пен балық аулау, электртехника, газ және су шауашылығы, құрылыс, көтерме және бөлшек сауда, қаржы, сақтандыру, жылжымайтын мүлікпен жасалатын операциялар, коммерциялық қызметтер (20 түрі бар), көлік, қойма шауашылығы және байланыс (20 түрі бар), коммуналдық, қоғамдық және жеке басылық қызмет көрсету (49 түрі бар), т.б. Халықаралық және отандық жіктелім арасында елеулі айырмашылық бар.
Қазақстанның нарықтық қатынастарға көшуіне байланысты, бұл қатынастар қоғамдық өндірістің сипаты мен құрылымына ықпалын тигізеді. Сондықтан қазіргі кезде басқару тәжірибесінде “әлеуметтік ая”, “бейөндірістік ая” ұғымдарымен қатар “әлеуметтік инфрақұрылым” (сауда, қоғамдық тамақтандыру, халыққа тұрмыстық қызмет көрсету, денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қамсыздандыру нысандарының жиынтығы) ұғымы да қолданылады.
Қазіргі таңда ең көп қолданылатын әлеуметтік желілердің қатарына Facebook, Youtube, Whatsapp желілері кіреді. Facebook-те 2 млрд белсенді қолданушылары бар, ал қалған 2-де 1,5 млрд-тан астам қолданушылары бар. Зерттеу 2018 жылы "web-canapel.ru" сайтында жарияланды.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Василиск Гнедов
Василиск Гнедов (шын есімі — Василий Иванович Гнедов) – орыс ақыны. 1890 жылы 6 наурызда Дон облысы, Маньково Берёзовская Дон округінде дүниеге келген. Ростове-на-Донуда орта-техникалық училищеде оқыған.
1912 жылы Санкт-Петербургке келеді, эгофутуристерге қосылады. Эгофутуристердің бірнеше жинағының жарық көруіне өз үлесін қосады.
1913 жылы «Санкт-Петербургский глашатай» баспасында екі өлең жинағы жарық көреді: «Гостинец сентиментам» және «Смерть искусству: пятнадцать (15) поэм»; 1914 жылы — «Книга Великих» (П. Широковпен бірлесе отырып).
1915-1916 жылдары Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысады. 1921 жылы инженер болып жұмыс істейді (өлең жазуын тоқтатпайды).
1936 жылы қуғынға ұшырап, өмірінің 20 жылын лагерьде өткізеді.
Дереккөздер
Санат:Орыс жазушылары Санат:Орыс ақындары Санат:6 наурызда туғандар Санат:1890 жылы туғандар Санат:Дон облысында туғандар Санат:Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысушылар Санат:Сталиндік репрессия құрбандары Санат:КСРО-да қуғындалғандар
Мюлозен
Мюлозен (Mulhausen) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Саверн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67307, пошта индексі — 67350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 447 адамды құрады. Халық тығыздығы — 111,75 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Баларюк-ле-Бен
Баларюк-ле-Бен (Balaruc-les-Bains) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Монпелье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,66 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34023, пошта индексі — 34540.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6622 адамды құрады. Халық тығыздығы — 764,67 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Александр Афанасьевич Федянин
Александр Афанасьевич Федянин (25 ақпан 1947 жыл Қарағанды қаласы) - әнші.
Орыс. Әкесі - Федянин Афанасий Ильич, марқұм. Анасы -Бухарина Мария Семеновна, марқұм.
Александр Абрамович Рабинов
1961 – 67 ж. «Маңғышлақмұнай» бірлестігі геологиялық бөлімінің аға геологы,
1967 – 73 ж. Маңғышлақ геология барлау-тақырыптық партиясының бастығы,
1973 – 96 ж. Қазақ мұнай жобалау ғылыми-зерттеу институтында лаборатория меңгерушісі, ғылыми жұмыс жөніндегі директордың орынбасары болды.
2000 жылдан «Оптимум» ЖШС-нің директоры.Оңтүстік Жетібай кен орнын тұңғыш ашушы. Бірнеше ғылыми еңбектер мен жобалардың авторы. «Кен орнын тұңғыш ашушы» (1988), «Қазақстан Республикасы жер қойнауының құрметті барлаушысы» (2003) төс белгілерімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Геология-минералогия ғылымдарының кандидаттары Санат:Геологтар Санат:Инженерлер Санат:Бакуде туғандар Санат:1936 жылы туғандар
Ландизак
Ландизак (Landisacq) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,91 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61222, пошта индексі — 61100.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 757 адамды құрады. Халық тығыздығы — 69,39 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Брель Эмболо
Брель-Дональд Эмболо (Breel-Donald Embolo; 14 ақпан 1997, Яунде, Камерун) — швейцариялық футболшы, Швейцария Ұлттық футбол құрамасы мен "Боруссия Менхенгладбах" клубының шабуылшысы. Тегі камерундық.
Карьерасы
2014 жылы Швейцария азаматтығын алды. Ұлттық құрамадағы тұңғыш ойынын 2015 жылы 31 мамырда АҚШ құрамасына қарсы өткізді. Кейін 2016 жылы Еуропа чемпионатына, 2018 жылы әлем чемпионатына қатысты.
2021 жылғы Еуропа чемпионатында Швейцария құрамасының тұңғыш голын соқты. Бұл ойында Швейцария Уэльспен 1:1 есебімен тең ойнады.
Сілтемелер
Санат:Швейцария футболшылары Санат:Швейцария Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Базель ФК ойыншылары Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары Санат:Боруссия Менхенгладбах ФК ойыншылары
Сан-Джорджо-делле-Пертиче
Сан-Джорджо-делле-Пертиче (San Giorgio delle Pertiche) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Падова провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7829 адамды құрайды. Халық тығыздығы 435 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 18 км² шамасында. Пошта индексі — 35010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Вультендорф (Штац қауымы)
Вультендорф (Штац қауымы) (Wultendorf (Gemeinde Staatz)) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Мистельбах округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2014 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 42.63 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — MI, ресми идентификациялық коды — 3 16 49.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Леопольд Мук саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Вультендорф (Община Штац)
Кайтыгем
Кайтыгем — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Катунь өзенінің оң жағалауынан 277 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Мини (көлік)
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Жиде
Жиде (Elaeagnus) — жиде тұқымдасына жататын жапырақ тастайтын (кейбіреулері мәңгі жасыл) ағаш. Бұта түрлері де бар.
Кайтыгем
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Жиде
Қазақстанда 2 түрі бар: түрікмен жидесі (E.turcomanіca), үшкіржеміс жидесі (E.oxycarpa). Солтүстік облыстардан басқа барлық жерлерде өседі. Бұталары тікенді, күміс түсті ұзынша кезек орналасқан жапырақтары болады. Гүлі қос жынысты. Жазғытұрым гүлдейді. Жиде — шірнелі өсімдік. Тұқымынан, тамыр өскінінен не тамыртүбінен көбейеді. Жемісі — жалған сүйек, сырты ұнтақты жұмсақ қабықпен жабылған, түсі қызғылттау, бірақ қоңыр қабыршақпен жабылғаннан кейін күлгін көрінеді. Оны жеуге болады. Жиденің барлық түрі — әсемдік өсімдіктер. Оларды шөлді жерлерді көгалдандыруға, құм тоқтатуға, өзен мен арналардың жағасын бекітуге, т.б. пайдаланылады. Ағашын, сүрегін құрылысқа және отын ретінде, жемісін медицинада қолданады, құстарға жақсы азық болады. Жапырағы мен қабығында бояулық және илік заттар бар. Сабағынан алынатын сағызды заттан (камедь) лак және бояу өндіріледі.
Өсімдік туралы
Жиде – жидектер тұқымдасына жататын ағаш және бұталы өсімдік. Жиде ағашы еліміздің барлық өңірінде өседі. Биіктігі 10 метрге дейін жететін бұталы ағаш. Жапырақтарының үстіңгі беті сұрғылт көк, астыңғы жағы ақшыл, діңі және бұтақтары жылтыр, қызыл-қоңыр түсті. Жапырақтары сопақша келген, ұзындығы 3-8 см, ені 0,4-1,8 см. Гүлі ұсақ, жұпар, хош иісті, қызғылт сары. Гүлінің жұпар иісі жүз метрге дейін шығып тұрады. Жиденің гүлінен ара бал жинайды. Жиде жеміс-жидек тұқымдастарының ішіндегі ең соңында гүлдейтін ағаш. Еліміздің оңтүстік өңірлерінде мамыр мен маусымда, ал солтүстік өңірлерде маусым мен шілде айларында гүлдейді. Жидегі сүйекті, тәтті, құрғақ болады. Дүние жүзінде жиденің 40-қа жуық түрі бар. Қазақстанда 2 түрі өседі. Біріншісі – ұсақ, ақшыл түсті, сүйір жемісті жидек ағашы. Биіктігі 3-4 метр, бұталары тікенді болып келеді. Республикамыздың батысында, оңтүстігінде, Жоңғар, Іле, Күнгей Алатауларында,Қаратауда, сонымен бірге Сырдария, Шу, Талас, Іле, Арыс, Сарысу өзендерінің маңайында, көл бойындағы тоғайларда, құмды және сортаң жерлерде өседі. Екіншісі – түрікмен жидесі еліміздің оңтүстік аймағында өседі. Биіктігі 3-8 метр. Жидегі ірі, түсі қоңыр.
Кайтыгем
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Иілпштiк
Иiлпштiк (Гибкость)
Жиде
Қолданылуы
Жиде – көптеген дертке шипа. Гүлінің құрамында эфир майы, жапырағында аскорбин қышқылы болады. Сабағы мен бұтағының құрамында илік және бояу заттары бар. Жидегінде қант, органикалық қышқылдар, ақуыз, көмірсулар, фруктоза, аздап илік заттар, дәрумендер бар. Жидеде Е дәрумені көп болады. Жидені іштің ауырғанын басу, иммунитетті көтеру, ас қорыту органдарының жұмысын жақсарту үшін пайдаланады. Жүрек-қан тамырлары ауруларын жидек жемісімен емдейді. Жиде құрғақшылыққа төзімді. Оны құм тоқтатуға, жыра, арық, өзен бойын, қаланы көгалдандыруға пайдалану керек. Гүлінен хош иісті май, иіс сулар алынады. Жиде балы адам денсаулығына өте пайдалы.
Иілпштiк
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Жиде
Дереккөздер
Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жидектер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8
Санат:Жиделер Санат:Ағаштар
Ғылыми кітапханалық -ақпараттық қор
Ғылыми кітапханалық -ақпараттық қор - кітап палаталарына, кітапханаларға, техникалық ақпарат органдарына таратылатын, үнемі сактауға және қоғамдық пайдалануға арналған барлық міндетті даналардын жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:Ғылымтану Санат:Терминология
Балқыбек съезі
Балқыбек съезі - Тобықтының екі ру партиясы арасындағы болыстық сайлау мен жесір дауына арналған жиын. Шыңғыстың Ақшатау тұсындағы күнгей бөктері Балқыбек съезі те өткізілмекші болып белгіленген бүл съез - Абайға қастандық ұйымдастырылуына байланысты өтпей қалған.
Әйтеке би
Әйтеке Байбекұлы (1644 - 1700 жж.) — қазақ халқының бірлігін нығайтуға үлкен үлес қосқан атақты үш бидің бірі, мемлекет қайраткері. Алшын тайпасының Әлімұлы рулар бірлестігінің Төртқара руынан шыққан. Әмір-Темірдің бас кеңесшісі Ораз қажының бесінші ұрпағы. Бүкіл парсы, өзбек, қырғыз, қазақ жұрты "Синесоф буа"(жаны пәк жан) атаған Сейітқұл әулиенің үшінші үрпағы. Әбілқайыр ханға дейін Кіші жүздің сөзін ұстаған қазақтың биі. Есім мен Жәңгір хандардың тұсында Самарқанды билеген Жалаңтөс батырдың жақын туысы. Әйтеке бес жасында молдадан оқып сауатын ашқан.
Балалық шағы
Шешендік қасиетінің ашылуына әкесі мен Қосуақ бидің ықпалдары тиеді. Жеті жасынан бастап Әйтеке Жалаңтөс батыр мен атасы Ақша ханның тәрбиесінде болады. Ол алғаш Ұлықбек медресесінде, кейін Жалаңтөс салдырған әйгілі "Тіллә-кари"(Алтынмен апталған), "Шердор" (Арыстанды) медресесінде білім алады. Нәтитжесінде дін, құқық, аспан әлемі, тарих, математика пәндерін, араб, парсы, шағатай, өзбек тілдерін меңгеріп шыққан.Әйтеке бидің шын есімі Айтық.
Ел басқарушы би
Ақша бабасынан елшілік, ел басқару жолдарын үйренеді. Ал Жалаңтөс әскери қолбасшылық дағдыларына үйреткен.
Медресені тамамдаған Әйтеке туған ауылына оралып, әкесімен ел басқару істеріне араласа бастайды. 21 жасында Бұқара мен Самарқан төңірегіндегі қазақ, өзбек, қарақалпақтардың бас биі болады. Ал жиырма бес жасында Кіші жүз халқы оны бас би етіп сайлайды. 1680 жылы Салқам Жәңгірдің ұлы Тәукені хан етіп сайлауға айрықша ат салысады. Кейін Тәуке хан құқықты "Хан кеңесін" сайлап, Әйтеке Кіші жүз атынан осы кеңестің мүшесі болып сайланған. Осы тұста елге жаңа заң үлгілерін жасау керек болды. Тәуке хан, Әнет баба, Соқыр Абыз, Майлы, Төле, Қазыбек т.б. билердің қатысуымен 1684 жылы "Жеті жарғы" қабылданды. Бұл заңдар жинағы қазақ қоғамындағы феодализмді нығайту бағытында маңызды рөл атқарды.
Әйтеке ресми түрде хан кеңесшісі болды. Ол орталықтандырылған біртұтас қазақ хандығын құру жолында белсене ат салысты. Төле және Қазыбек билермен бірге Тәуке ханнан Абылайға дейін қазақ мемлекеттігінің эстафетасын алып өткен секілді. Қазақ елінің үш жүзінің бірлікте, тату өмір сүруінің қамын ойлаған қамқоршы болды. Өзін дана, әділ би, аузы дуалы шешен, ішкі жөне халықаралық күрделі мәселелерді шешуде төреші, жоңғар басқыншыларына табанды қарсылық көрсетуді ұйымдастыру жолында үлкен үлес қосқан озық ойлы қайраткер ретінде таныта білді.
Жеті жарғы
"Жеті жарғыда" Әйтеке ұсынған баптардың ішінде — "сүйек құны", "өнер құны" белгілі. 1685 жылы Әлі сұлтан мен қарапайым халық арасындағы үлкен жанжал дауға айналып кете жаздайды. Әлі сұлтанның тентек ұлы бір кедейдің сұлу, ақын, әнші-домбырашы қызына дегеніме көнбедің деп өшігіп, бір күні қыз қызыл орамал тартып, үйден ұзай бергенде, бүркітін шүйітіп, қастандық жасайды. Бүркіт қыздың басын мылжалап өлтіреді. Ашынған ағайындары төреден құн сұрайды. Әлі сұлтан оларды маңына жолатпай, барған билерді ит қосып қуып жібереді. Ақыры ел арасы екіге жарыла бастайды.Ең соңында құн сұраушылар жағы Әйтеке биге келіп өтініш жасайды. Ол қасына сіргелі батыры Қазыбекұлы Жабайды, байбақты батыры Шоланды ілестіріп Әлі сүлтанға барады. Әйтекенің айбарынан ығысатын Әлі сұлтан амалсыз құн төлеуге келіседі. Әйтеке қыз құнына қосымша оның өнерлі екенін айтып, "өнер құнын" және қыздың жоқтаушыларын келеке қылып, сүйек сындырғаны үшін "сүйек құнын" төлеуді талап етеді. Бұл екі құнның әрқайсысы негізгі құнның жартысына тең екен. Сөйтіп, Әйтекенің қаһарынан қаймыққан Әлі сұлтан толық екі құн төлеуге мәжбүр болады. Бүл оның ата дәстүр-салтына жетіктігімен бірге, өнерлі адамға айрықша құрметін көрсетеді.
Ұрпақтары
Ел аузында Әйтеке айтқан билік, шешендік сөздер, толғаулар, баталар көп сақталған. Биді халық "айыр тілді Әйтеке" деп атаған. Әйтеке қайтыс болғаннан кейін Нұрата тауларын мекендеген Алшын-Төртқара ауылдарының көпшілігі Сыр бойына көшіп кеткен. Одан тараған алтыншы-жетінші ұрпақтары мен аталастары Қызылорда, Ақтөбе облыстарында, бірқатарлары Өзбекстандағы Нұрата ауданында тұрады. Ақтөбе облысының бұрынғы Қарабұтақ және Комсомол аудандары біріктіріліп, қазір Әйтеке би ауданы аталады. Қазақстанның ірі қалаларында Әйтеке би аты көшелерге берілген.
Әйтеке би Байбекұлы Навои облысы, Нұрата ауданында жерленген.
Ел аузынан
Әйтеке би Байбекұлы - Алшыннан шыққан қазақтың атақты шешен биі. Шежіреде Алшын Алау әмірден Қыдуар/Құдияр тентек, одан Қадырқожа тарайды. Қадырқожаның Қайырбай атты баласы кедей болып, Қаракесек атанады. Қаракесектен Әлім тарайды. Әлімнен Шекті, Төртқара, Шөмекей, Кете, Қаракесек пен Қарасақал рулары тарайды. Төртқараның бабасы Қарамашақтан Ораз, Оразгелді, Жаншұқыр, Қараш. Ораз Меккеге үш рет барып Қажы атанған, Әмір-Темірдің бас кеңесшісі болған кісі. Сол Ораздың бауыры Қараштан - Ақпан, Тоқпан. Тоқпаннан Сейітқұл туған. Сейітқұлдан сегіз ұл болған. Соның бірі кезінде Самарқан шаһарын 40 жылдай билеген атақғы Жалаңтөс баһадүр еді. Жалаңтөс батыр және оның ерлігі, ел билеудегі беделі жөнінде жазба деректер аз емес.
Әйтеке жеті жасынан атасы Ақша ханның тәрбиесінде болған. Ел басқару ісіне, басқа елдерден келген қонақтарды қабылдау, халық арасындағы дау-дамай, келісім, бітім істеріне қатыстырып отырған.
Екінші жағынан ауыл молдаларына оқытқан. Он жасынан бастап атасы оны Жалантөс батырдың балаларымен бірге Бұқардағы медресеге оқуға береді. Ол оқуды үздік тамамдайды. Араб, парсы тілдерін үйреніп шығады. "Әйтеке жиырма бес жасында Төртқара еліне би болады. Ал отыз жасында 24 рудан құралған бүкіл Кіші жүздің, яғни, 18 рулы Алшын (Әлімұлы және Байұлы) мен 7 рудан құралған - Жетірудың Төбе биі болып сайланады". содан бұл дүниеден өткенше ел билігімде жүреді.
Ел арасында Әйтекенің ең алғаш рет билік, тапқырлығымен көзге түсуін жұрт былай аңыздайды:
Әйтеке би жайлы ел аңызы(Балалық шақ)
Әйтеке бала кезінде үш жолаушыға кездеседі. Сонда ол: Үш жолаушы қырдан асып, Қосуақ бидің үйіне барады. Үйлерінің дауларын баян етеді. Қосуақ би, далада ойнап жүрген Әйтеке баланың кесімін айтып, балаңызды ат түзде тепсе - төрттің бірін шыдар - деп, әлгі күн даулап барғандарды риза етіпті. Сонда әлген баланың әкесі: -	Япырмай, осы билікті бізге ең әуелі далада ойнап жүрген бала айтып еді, түбі сол бала әділ би болар - деген екен.
Әйтеке би жайлы ел аңызы
Ертеде ұлы жүздің бір жігітіне атастырып құда түсіп қоиған орта: бір қызы арғынның жігітімен қашып кетеді. Екі ел арасында басталады. Бірінің бірі жылқысын барымталап кетеді. Төбелес шығады. Екі жақтың кісілері Төле би мен Қазыбекке жүгініседі.
Қосымша ақпарат
Әйтеке ержете келе билікті мақал-нақылмен мәнерлеп, айтатын, дауды еділ шешіп кесе-кесе сөйлейтін өте әділетті, білгір шешен би болған. Сон-дыктан да ол аға би атанып Кіші жүз елін ұзақ жылдар басқарған. Тәуке ханның Төле би, Қазыбек би сияқты кеңесші бас билерінің бірі, "Жеті жарғы" заңын жасасқан азамат.
Халық жырауы Қазанғап Байболұлының Төле биге арнаған дастанында Төле биге, Қаз дауысты Қазыбекке мінездеме береді де, Әйтеке биге келгенде былай термелейді Онан да өткен Әйтеке, Қудан үшқыр, құланнан. Мүндай шешен болмайды, Бір сөзін жүз мақалдап, Сипаттап қандай тіркейді. Түршіктіріп денеңді, Барған сайын өрлейді. Таудай сөзге тарыдай, Қию тауып сөйлейді. Ерегіссе біреумен Қара жерге жерлейді Қанша ділмәр дегендер, Ширегіне келмейді...
Әйтеке бидің шешендік сөздерін қастерлей жинап, ол жөнінде зерттеу мақала жазған білгір ғалым Балтабай Адамбаев былай жазады:
Әйтеке би жайлы ел аңызы
Әйтеке бидің артында қалған қайсыбір шешендік мұраларды алып қарасақ, одан ел қамын, өзінің тузған халқының зар-мұңын жеп айтқан ой-пікірін аңғарамыз. Бұған оның Ормамбет биге айтыпты дейтін мына сөзі дәл ел:
Бай болып елге пайдаң тимесе, Әйтеке Байбекұлы бірде Қазыбек биге жолығысады. Сонда ел билігіне араласып, атағы жайылып қалған Қаз дауысты Қазыбек би:
Атадан жақсы ұл туса, Елінің оңы болады. Атадан жаман ұл туса, Көшінің соңы болады,- деген, сен сол үлдың қайсысы боласың? - депті. Сонда Әйтеке би:
Ораздының көрісі, Қартайғанда қазына болады. Араздының көрісі, Қартайғанда қазымыр болады,- демекші, сіз өзіңіз соның қайсысы боласыз? - деп, қалжыңдап қарсы сұрақ қойыпты.
Қаз дауысты Қазыбек Әйтекенің батылдығына риза бопты:
- Е, е, бауырым, халқым сөзімді тыңдаса, қазынасы болармын, - дейді. Әйтеке: - Мен де халқым құп алса, елімнің оң сөйлер, ұлы болармын, - депті оған.
Дереккөздер
Санат:Қазақ би-шешендері
1641 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1641 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1641 жылы қайтыс болғандар
КОНКАКАФ Ұлттары чемпионаты 1963
Футболдан Солтүстік Америка чемпионатының ресми түрдегі бірінші жарысы. 1963 жылы Сальвадорда өтізілді. Бұған дейін КККФ Чемпионшип деп аталып келген Солтүстік, Орталық Америка және Кариб елдері құрамалары қатысқан турнир жалғасы.
Сілтемелер
Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогы Санат:1963 жылғы футбол Санат:Сальвадордағы футбол
Қалжан ахун ауылдық округі
Қалжан ахун ауылдық округі – Қызылорда облысы Сырдария ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Қалжан ахун ауылы кіреді. Орталығы – Қалжан ахун ауылы.
Дереккөздер
Санат:Сырдария ауданы (Қызылорда облысы) ауылдық округтері
Жиде тұқымдасы
right|thumb|300 px|Жиде Жиде тұқымдасы (Elaeagnaceae) — қос жарнақты өсімдіктер. Бұта немесе биік ағаш. Дүние жүзінде қоңыржай және субтропиктік белдеулерде өсетін 3 туысы, 50-дей түрі бар. Қазақстанда 2 туысы (шырғанақ және жиде), 3 түрі кездеседі. Сабағы мен жапырағының сыртын майда, күміс түсті жылтыр қабыршақтар мен жұлдыз тәрізді тарамдалған түктер жауып жатады. Жапырағы бүтін жиекті, кезектесіп не қарама-қарсы орналасады. Гүлі екі үйлі, қос кейде дара жынысты; желмен немесе жәндіктер арқылы тозаңданады. Жемісі — тостағанша жапырақшаның шырынды түтігімен қапталған жаңғақша. Жиде тұқымдасын сусымалы құмды бекітуге, сүрегін құрылысқа, жемісін тағамға, дәрі жасауға пайдаланады, гүлінен ара бал жинайды.
Дереккөздер:
Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Санат:Жиделер
Иван Фомич Павлов
Павлов Иван Фомич- (25.6. 1922, Қостанай облысы, Меңдіқара ауданы – 12.10.1950) – қазақстандық ұшқыш, майор (1948), 2 мәрте Кеңес Одағының Батыры (4.2.1944 және 23.2.1945 жылдары).
Ангра ду Эроижму
Қаланың негізі 1478 жылы Алвару Мартинш (Álvaro Martins) қаланған. Ол Дидрик Пиннингтің (Didrik Pining) экспедициясымен бірге келген болатын. 1830-1833 жылдар аралығында қалада Португалияның ΙΙ Мария королева паналаған. Қала Терсейра аралының оңтүстік жағалауында орналасқан. Бұнда Рим-католик епископының резиденциясы мен әскери базасының штаб-пәтері бар. Қаланың орталық бөлігі ЮНЕСКОНЫҢ әлемдік мұралар қорына негізілген.
Иван Фомич Павлов
Дереккөздер
Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1922 жылы туғандар Санат:1950 жылы қайтыс болғандар
Ангра ду Эроижму
Дереккөздер
Санат:Португалия қалалары
Парксозавр
thumb|left|Парксозавр thumb|Парксозавр thumb|left|Парксозавр Парксозавр — Бор дәуірінде өмір сүрген динозавр. Оның зерттелуі турасында ақпарат аз. Ғалымға белгісі — 1913 жылы табылып, 1937 жылы жаңа атау берілген бір ғана қанқа. Бассүйегі парксозаврдың шағын денелі, екі артқы аяғымен жүретін динозавр болғанын көрсетеді. Парксозавр термині «Виллиан саябағының кесірткесі» деген мағына береді. Ол орнитопод динозаврлардың гипсилофодонт тобына кіреді. Бұл динозавр жартылай бөлшектелген қаңқасы мен жартылай сақталған бассүйегінің көмегімен зерттелді. Ғалымдардың пікірінше, парксозавр шағын, екі аяқпен жүретін шөппен қоректенетін жануар болған.
Дереккөздер
Санат:Динозаврлар Санат:Зоология
Автомобиль көпсайысы
Автомобиль көпсайысы - бірнеше түрден автомобильдердегі кешенді сайыс; фигуралы жүргізу, слалом, үнемді жүргізу және т.б.
Дереккөздер
Санат:Транспорт Санат:Сайыстар
Грэнит (Орегон)
Грэнит (Granite) — Орегон штатының Grant округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 24 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.0 км² шамасында. FIPS коды — 41-30500.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Ұрыс шиеленісуі
Ұрыс шиеленісуі (Боевое напряжение) — авиациялық ұрыс шиеленісуі — белгілі бір уақыт ішінде (күн, түн, тәулік және т.б.) ұшаққа (тікұшаққа, бөлімшеге, бөлімге) шаққанда келетін ұшақтың (тікұшақтың) ұшу мөлшері. Оны ұрыстық міндеттің ерекшелігін, ұрыс құрамын, экипаждың мүмкіндік қарымын және ұшу аппараттарының ұшуға дайындалу уақытын, орналасуын, ауа-райы, жыл мен тәулік мезгілінің жағдайларын, материалдық, аэродромдық-техникалық, инженерлік-авиациялық қамтамасыз етілу жағдайын есепке ала отырып аға бастық тағайындайды. Ұрыс шиеленісуін есептеу кезінде ұрыс жарғыларымен белгіленген нормалар қолданылады.
Юрий Күні
Юрий Күні – Орыс мемлекетінде шаруалардың бір жер иеленушіден екінші жер иеленушіге ауысуы белгіленген мерзім. 15 – 16 ғасырларда қолданылды. Бұл мерзім барлық егіс жұмыстарының толық аяқталған күніне орайластырылды (ескі стиль бойынша 26 қараша). Ол шаруалардың бұрынғы ауысу, “шығу” еркіндігін шектеді. 1580 – 90 ж. күші жойылды.
Ұрыс шиеленісуі
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Юрий Күні
Дереккөздер:
Гергьовден Gouel Jord Diada de Sant Jordi Georgstag Εντερλέζι Yuri's Day Tago de Sankta Georgo Día de San Jorge San Jurgi Eguna Jurjevo Đurđevdan Đurđevdan ゲオルギオスの日 Jurginės Hari St George Diada de Sant Jordi Jørgensdagen Dia de São Jorge Ziua lui Iuri Dita e Shën Gjergjit Ђурђевдан Đurđevdan Đurđevdan Юр'їв день 圣乔治日
Отан қорғаушы күні (Қазақстан)
Отан қорғаушы күні — Қазақстан Республикасында 7 мамырда атап өтілетін мемлекеттік мереке. Мемлекеттік демалыс күні болып аталады.
1992 жылғы 7 мамырда Қазақстан Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері құрылды. Дәл осы күні республика аумағындағы КСРО Қарулы Күштерінің құрамындағы мекемелер, бөлімдер, құрамалар Қазақстан Республикасының құзыретіне берілді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мейрамдары
Ұлтан Салтыбалдиев
Ұлтан Салтыбалдиев(1925, Маңғыстау ауданы Тұщыбек ауылы– 2003, Жыңғылды ауылы) – соғыс және еңбек ардагері. 1942 – 43 жылы бастауыш сынып мұғалімі, соғыстан кейін ауыл шаруашылық саласында еңбек еткен. Отан соғысы орденімен, «Ерлігі үшін», т.б. бірнеше медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1925 жылы туғандар
Ұлттық патент
Ұлттық патент - енертабысты ойлап тапқан елде берілген патент.
Дереккөздер
Санат:Ғылымтану Санат:Терминология
Александр Николаевич Марочкин
Александр Николаевич Марочкин (14 шілде 1990 жыл) — қазақстандық футболшы, Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы мен "Астана" клубының қорғаушысы.
Клубтық
Іле ауданының орталығы Өтеген батыр ауылындағы "Іле-Сәулет" клубының түлегі. 2011, 2012 жылғы маусымдарды осы клуб сапында бірінші лигада өткізді де, 2014 жылы "Каспий" клубына барып қосылды.
2015 жылы "Оқжетпеске" ауысқан соң тұңғыш рет Премьер-Лигада ойнады. Бір маусымнан соң "Қайсар" футболшысы атанды. 2017 жылды тағы да "Оқжетпес" сапында өткізді де, 2018 жылы "Қайсарға" оралды.
2020 жылы 1 қаңтарда "Тобылға" ауысты.
Ұлттық құрама
Екінші ойынын 2019 жылы 6 қыркүйек күні сырт алаңда Кипрге қарсы өткізді.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Іле-Сәулет ФК ойыншылары Санат:Каспий ФК ойыншылары Санат:Оқжетпес ФК ойыншылары Санат:Қайсар ФК ойыншылары Санат:Тобыл ФК ойыншылары Санат:Астана ФК ойыншылары
Ұңғыма сүзгісі
Ұңғыма сүзгісі — борпылдақ таужыныстардағы ұңғыманың су қабылдайтын бөлігінің қабырғасын бекітуге, сулы таужыныстың ұсақ түйіршіктерін ұңгымаға және суды өткізуге арналған ерекше құрылғы. Ұ.с. негізінен жұмыстық бөліктен, тұндырғыштан және сүзгі үстіндегі құбырдан тұрады. Сүзгі-торлар коррозияға берік металдардан (мыс., жез, тотықпайтын темір) жасалады.
IC 3531
IC 3531 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3531 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Теңіз капустасы
thumb|right|Теңіз капустасы Теңіз капустасы — Тынық, Охот, Ақ және Баренц теңіздерінде болатын қоңыр түсті теңіз балдырлары. Теңіз капустасының құрамында углевод, органикалық қышқылдар, минералдық заттар және әр түрлі витаминдер (А, С және В тобындағылар) болады. Кулинарияда (әсіресе жапон және қытай кулинариясында) ол күрішке, ет және балық тағам дарына, салаттар және овощтан жасалған сорпаларға тұздық ретінде пайдаланылады. Саудаға консерві, қатырылған немесе кептірілген күйде түседі. Кептірілген теңіз капустасын механикалық қоспалардан "тазарту және суық суға 10—12 сағат салып қойып (1 кг капустаға 7—8 л су), одан кейін тазалап жуу керек. Мұздатылған капустаны суық суда жібітіп алып жуған дұрыс. Капустаны былайша қайнатады: суық су құяды да, отты қатты жағып, қайнағанша ұстап 15—20 минут пісіреді. Қайнаған суды сүзіп тастап, капустаға қайтадан жылы су құйып қайнатып (40— 50оС), тағы да 15—20 минут пісіру керек. Суды тағы да ауыстырып, үшінші рет пісіру керек, содан кейін қайнаған суды төгіп тастады. Үш рет қайнату капустаның дәмін айтарлықтай жақсартады.
Дереккөздер
Ламинария
Санат:Тұрмыс