cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гусевка (Сотрина тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Бадди Гай
thumb|right|200px|Бадди Гай, 1983 ж. Джордж «Бадди» Гай (George «Buddy» Guy, 30 шілде 1936) – блюз музыканты.
13 жасынан бастап гитарада ойнаған. 1950 жылы Батон-Ружға көшіп келіп, жергілікті музыканттармен бірге жұмыс істеген. Оның қырсықтығы сондай, тіпті көрермендерге арқасымен қарап өнер көрсеткен екен. 1967 жылы «Chess Records» компаниясымен бірге жасаған еңбектерінің арқасында «I Left My Blues in San Francisco» атты альбомы жарық көреді. «Rolling Stone» журналы Гайды әлемнің ең үздік гитарашыларының құрамына кіргізеді. Оның Чикаго қаласында жеке блюз клубы болған. 5 рет «Грэмми» сыйлығымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:30 шілдеде туғандар Санат:1936 жылы туғандар Санат:АҚШ музыканттары Санат:Блюз музыканттары Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері Санат:Рок-н-ролл даңқ Залына енген орындаушылар Санат:Chess Records орындаушылары Санат:RCA Records орындаушылары Санат:MCA Records орындаушылары Санат:Atlantic Records орындаушылары Санат:Соло-гитарашылар Санат:Grammy Lifetime Achievement Award иегерлері Санат:Charly Records орындаушылары Санат:Jive Records орындаушылары
Алға (айрық)
Алға! — қазақ және өзге де туыстас тілдердегі ұран түрі.
Шарият Қалмаханқызы Жусақинова
Шарият Қалмаханқызы Жусақинова (27. 1. 1966 жылы туған, Жамбыл облысы, Жамбыл ауданы, Өрнек ауылы) - тіл білімі маманы, филология ғылыми кандидаты (1994).
Ланцетник
Ланцетник.
Шарият Қалмаханқызы Жусақинова
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі Санат:Тұлғалар
Ланцетник
Ланцетник бассүйексіздердің (Acrania) өкілі. Қазақша атауы - қандауырша. Латынша атауы - Branchiostoma lanceolatum. Құйрығының артқы бөлімі найзаның ұшына немесе ланцетникке ұқсас болғандықтан осылай аталған. Арқа қанаты құйрық қанатына келіп түйісіп, одан әрі тұтасқан түрінде желбезек қуысына шейін созылады.
Денесінің құрсақ жақ бүйірінде орналасқан екі метаплевральдық қатпар болады. Олар артқа қарай атериалдық тесікке дейін созылады. Денесінің алдыңғы, бауыр жағында 10-12 жұп қармалағышпен қоршалған, ас жолы басталатын ауыз алды тесігі болады. Жоғары дәрежеде дамыған жануарлардың эпидермисінен айырмашылығы ланцетниктің эпидермисі бір қабаттан тұрады да, оның сыртын жұқа кутис қаптап тұрады. Эпидермистің көпшілік клеткалары цилиндр пішінді, бокал тәрізді безді клеткалары, бірқатар клеткалары сезімтал түкті болып келеді. Кутис қабаты нашар дамыған және ол қоймалжың тканьдерден құралады. Бұлшықет жүйесі ұзына бойы бөлінген екі - миомерлер деп аталатын бунақтарға бөлінген. Миомерлер бірінен-бірі миосепта дейтін дәнекер тканьдермен бөлініп тұрады. Оң жағындағы миомерлері мен сол жағындағы миомерлері тұспа-тұс орналаспайды. Мұның өзі суда жүзгенде көлденең бағытта денесінің оңай иілуіне жағдай туғызады. Хордасы негізінен қаңқа қызметін атқарады. Оның сыртын қабық қаптап тұрады. Хорданың негізгі денесі талшықты дискалардан тұрады. Олардың арасында іші сұйық затпен толған вакуольдері бар. Қалың дәнекер ткані хорданы және оның үстіңгі жағына орналасқан жүйке түтігін қаптап тұрады. Ауыз алды бөлімінде орналасқан қармалағыш түктерінің түбінде тіректік қоймалжың заттары болады. Нерв түтігінің бас жақ бөлімінің ішкі қуысы кең, ал арқа бөліміндегі қуыс тар болады. Бұл қуысты - невроцель дейді. Ланцетник ұрығының даму кезінде невроцель сыртқы ортамен - невропор тесігі арқылы қатысады. Ересектерінде невропор болмайды. Оның орнына иіс оязы қалады. Бүкіл жүйке түтігі бойымен, невроцельдің жиегіне, жарық сезгіш - Гессе көзшілері орналасады. Ол екі клеткадан: жарық сезгіш және пигментті тұрады. Миының барлығы дерлік жарық сезеді. Әрбір ет сегментіне екі жұп жүйке келеді. Біреуі құрсақ (таза қозғалыс қызметі), екіншісі арқа нерві (аралас қозғалтқыш-сезгіш қызметі).
Олар Гессе көзшелері арқылы жарықтарды, иіс оязы арқылы судың химиялық қасиеттерін ажырата алады. Эпидермисінде бытырап жатқан сезгіш клеткалары болады. Ауыз қуысы көлемі ұлғайған ұзын жұтқыншаққа айналып, оған ішек жалғасады, ал ішек дененің құрсақ жағынан, құйрық бөлімінің алдынан сыртқа ашылады. Ланцетниктің ауыз қуысы ішкі жағынан кірпікшелі клеткалармен астарланады. Кірпікшелер суды толассыз ағызып, ланцетниктің қорегі қызметін атқаратын біржасушалы балдырлар мен қарапайымдарды ауыз арқылы жұтқыншаққа, одан әрі ішекке сумен бірге айдайды. Жұтқыншақтың қабырғасында 100 жұпқа жуық желбезек саңылаулары орналасқан, олардың, айналасында жұтқыншақ ұлпаларында қан тамырлар жүйесінің капиллярлары болады. Кірпікшелі жасушалар айдап енгізген су желбезек саңылаулары арқылы өтіп, организмнен сыртқа шығарылады. Желбезек саңылаулары сыртынан қарағанда көрінбейді, өйткені оны құм түйіршіктерінің түсуінен сақтап қалатын тері қатпаршақтары жауып жатады.
Дереккөздер
С.П.Наумов, "Омыртқалылар зоологиясы" Алматы - 1970, "Мектеп" баспасы.
Санат:Бассүйексіздер
Лана Паррия
Лана Мария Парри́я (сондай-ақ Парри́йя, Парри́йа, ағыл. Lana Maria Parrilla, 15 шілде 1977 жыл) – американдық актриса. ABC арнасының «Ертегінің бір мезетінде» сериалындағы Зұлым патшайым/Реджина Миллстың рөлімен танымыл болған.
Жас кезі
left|thumb|Лана Паррия Лана Паррия Бруклин, Нью-Йоркта туып, сол жерде өсті. Ол жетпісінші жылдардың басынла «Филадельфия Филлис» тобында ойнаған бейсболист Сэм Паррияның қызы. Кіші кезінен бастап Лана актриса болуды армандады. Мектепті бітірісімен ол актерлік шеберлікті үйрену үшін Лос-Анджелеске көшеді. Содан соң ол жергілікті қойылымдарда ойнауды бастады.
Мансабының басталуы
Лана Паррия мансабының басында бірнеше фильмде түсіп, 2000 жылы ABC арнасының комедиялық сериалы «Спин-Ситида» ойнайды. Бұл жоба аяқталғаннан кейін 2001 жылы актриса Стивен Спилбергтің «Semper Fi» сериалының сынамалы эпизодында басты рөлді сомдайды. Алайда сериал көрермендердің көңілінен шықпағандықтан, ол жабылды.
2002 жылы Паррия NBC арнасының «Бумтаун» драмалық сериалында басты рөлді ойнайды, бірақ ол екі маусымнан кейін 2003 жылы жабылады.
2005 жылы Паррия «24» сериалының төртінші маусымында терроризммен күресетін агент Сара Гэвиннің рөлін ойнайды. Келесі жылы ол «Кенеттен пайда болған сәттілік» басты рөлді сомдайды, алайда ол да алдынғы жобалар сияқты бірінші маусымнан кейін жабылды. Сол жылы ол «Тірі қалу» сериалының екі эпизодында түседі. 2008 жылы ол CBS арнасының «Свингерлердің қаласы» жобасына қатысты, бірақ бұл көп кешікпей жабылды. Сол жылы Лана «Иесізденген» фильмінде басты рөлді сомдайды. 2010 жылы «Майами ауруханасы» сериалында түсті, бұл жоба көп ұзамай жабылды.
Серопедика
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 72 466 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 283,794 км² шамасында. Халық тығыздығы — 270,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1995 жылы құрылған.
Лана Паррия
Жеке өмірі
2013 жылы Лана жігіті, Фред Ди Бласиомен сөз байласады. 2014 жылы ол оған тұрмысқа шығады.
Дереккөздер
Орыс уикипедиясынан аударылған.
Фельденц
Фельденц (Veldenz) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Бернкастель-Витлих ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 889 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 14,41 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 2 31 126. Муниципалитеттің басшысы — Норберт Шпрос.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Калдусс
Калдусс — Ресейдегі өзен. Пензен облысы, Мордовия Республикасы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2231/350/540/70/16 орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мокша өзені бастауынан Темников қаласындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Мокша, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Креветка
Креветка - он аяқты шаян тәріздестер отрядына жататын жеуге жарамды шағын теңіз шаяны. Құрамында белок және миреналдық заттар мол. Сонымен бірге адам организміне қажетті амин қышқылдары бар.Беті бұдырлы, кеуекті омырылғыш құрылымды болады.
Дереккөздер
Санат:Асшаяндар
Қазақстан халқы Ассамблеясының қоры
Қазақстан халқы Ассамблеясының қоры 2008 жылы  Қазақстан халқы Ассамблеясының XIV сессиясында  Қазақстан Республикасының президенті  Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың нұсқауымен құрылған болатын. Қазақстан халқы Ассамблеясының қоры құрылған күннен қазіргі күнге дейін 200 жоба жүзеге асырылды. Осы жобалар мынадай бағытттарды қамтыды:
Қазақстан халқы Ассамблеясының қорының мақсаты
Ұлтаралық қарым-катынастар мен қоғамдық келісім төңіріндегі Қазақстан халқы Ассамблеясының қоғамдық маңызы бар жобалары мен мәдени-ағартушылық, рухани-адамгершілік, білім беретін Қазақстан халқы Ассамблеясының мақсаттары мен міндеттеріне сәйкес басқа да қоғамдық пайдалы қызметтерді жүзеге асыру
Патрик Баттистон
Патрик Баттистон (Patrick Battiston; 12 наурыз 1957 жыл, Амневилль) — франциялық футболшы, қорғаушы.
Карьерасы
1976 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына, 1978, 1982, 1986 жылғы әлем чемпионаттарына, 1984 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.1982 жылғы әлем чемпионатының жартылай финалында ГФР-мен ойында ойында доп үшін таласта неміс қақпашысы Тони Шумахердің шынтағы оңбай тиіп, Баттистон алаңды ес-түссіз тәрк етіп, ауруханаға жөнелтілді. Осы тәртіпсіздігі үшін Шумахердің атына түрлі ауыр әңгімелер айтылды, Кейін Шумахер көпшілік алдында Баттистоннан кешірім сұрады.
Сілтемелер
Санат:Франция футболшылары Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Мец ФК ойыншылары Санат:Сент-Этьен ФК ойыншылары Санат:Бордо ФК ойыншылары Санат:Монако ФК ойыншылары Санат:Франция футбол жаттықтырушылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Тыныс алу аналептиктері
Тыныс алу аналептиктері — тыныс алуға көмек беретін дәрілік заттар (мысалы, лобелин, цититон).
Дереккөздер
Санат:Дәрілік заттар Санат:Пульмонология
Жоғарғы Жайықбай
Жоғарғы Жайықбай — Башқұртстанның Баймак ауданындағы ауыл, Нигамат ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 415 адамды құрады. Пошта индексі — 453657, ОКАТО коды — 80206840002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
NGC 443
NGC 443 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1861 жылы 8 қазанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 443 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4512, IC 1653, UGC 796, MCG 5-4-5, NPM1G +33.0038, ZWG 502.10, 4ZW 42.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Радко-Димитриево (Шумен облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 331 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9808. Телефон коды — 05310. ЕКАТТЕ коды — 61443.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шумен облысының елді мекендері
Мәйіттің сіресуі
Мәйіттің сіресуі (ағыл. cadaveric (putrid) rigidity) - сот медицинасында — бұлшық еттердің жиырылуы.
Сіресіп қалу өлгеннен кейін жуық түрде 30 минут— 2-3 сағат өткен соң басталып, 6—10 сағат өткен соң толық білінеді.
Мәйіттін сіресіп қалуының тарқалуы температураға (мәйіттің сіресіп қалуын жылу тездетеді, суық баяулатады) қатысты 24—72 сағат өткен соң мәйіттің сіресіп қалуы жоғалады.
Криминалистикалық көзқарас тұрғысынан, мәйіттің сіресігі қалуы өлімнің айқын белгісін білдіруші және өлім уақытын анықтаудың көмекші құралы болып саналады.
Көлемді көшіргішті білдектер
Көлемді көшіргішті білдектер (ор. объемно-копировальные станки) — ағаш өңдеу өндірісінде тетіктерді белгіленген пішінмен қалыптастыру үшін дайындаманы жан-жақты (көлемді жоңғылау) өңдеуге арналған білдектер. Бұл білдектерде бойлай және көлденең жоңғылап пішіндері симметриялы және симметриялы емес бұйымдарды жасайды. Бұл білдектер көлденең берісті (дайындаманың ең үлкен диаметрі мен ұзындығы 1500x1000 мм), бойлай-көлденең берісті (дайындаманың ең үлкен диаметрі мен ұзындығы 150 х 500 мм) және көлденең-бойлау берісті (дайындаманың ең үлкен диаметрі мен ұзынығы 100...500 х 400...750 мм) болып үшке бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Полиграфия
Әңгірата
Әңгірата — Түркістан облысы Төле би ауданы, Кемеқалған ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ленгер қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 19 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1297 адам (667 ер адам және 630 әйел адам) болса, 2009 жылы 951 адамды (471 ер адам және 480 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Төле би ауданы елді мекендері
Форшмак
thumb|right Форшмак — еврей асханаларында дайындалатын салқын тағам.
Форшмак дайындау үшін сүтте немесе шайда ұсталынған майшабақты турамалайды және үккіштен мұқият өткізіледі. Осы массаға ақ нан, пияз, антонов алмасы, әбден пісірілген жұмыртқа сарысы салынады. Оларды да алдымен үгітіп ұнтақтайды. Піскен жұмыртқаның ағын майдалап турамалайды. Жұмыртқа сарысына тұз, қант, бұрыш, сірке су салып алынған массаның жартысын майшабақ массасына қосады, ал қалған жартысы форшмактың сыртына жағылады. Форшмакқа қалбыр қалыппен кесілген тікбұрышты пирамида пішінін, береді.
Шона Смаханұлы
Шона Смаханұлы (5 қазан 1924 жыл, Жамбыл облысы, Талас ауданы, Ойық савхозы – 1988 жыл, Алматы) — қазақ ақыны, сықақшы.
Шығармалары
Шона Смаханұлы әдеби шығармашылықпен 1950 жылдан шұғылдана бастады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қазақстан журналистері Санат:Қазақстан сықақшылары Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Себрерос
Себрерос (Cebreros) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Бургохондо-Себрерос-Эль-Тьембло ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3444 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 137 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 45 км.
Ильинка
Елді мекендер
Қазақстан:
Бұрынғы атау:
Башқұртстан:
Өзен:
Дэвид Эдвардс
thumb|right|200px|Дэвид Эдвардс Дэвид Эдвардс (David «Honeyboy» Edwards; 28 маусым 1915, Шоу, Миссисипи – 29 тамыз 2011, Чикаго) – дельта-блюз гитарашы, әнші.
1951 жылы Кларксдейл қаласында алғашқы альбомы жарық көреді. Мансап жолында 14 музыкалық альбом шығарған.
Екі мәрте «Грэмми» сыйлығының «Үздік блюз-альбом» марапатының лауреаты болған (2008, 2010 жыл).
Чикагодағы үйінде жүрегі тоқтап қалудан қайтыс болады.
Тартпа
Тартпа сөзі бірнеше мағынаға ие:
NGC 4799
NGC 4799 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 30 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4799 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44017, UGC 8043, MCG 1-33-25, ZWG 43.66, IRAS12526+0310.
Белу-Жардин
Белу-Жардин (Belo Jardim) — Бразилиядағы муниципалитет, Пернамбуку штатында орналасқан. Агресте-Пернамбуку мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Вали-ду-Ипожука экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81871 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 653,6 км² шамасында. Халық тығыздығы — 109,96 адам/км².
Тарихы
Қала 1928 жылы құрылған.
Санат:Пернамбуку елді мекендері
Пужма
Пужма (Пижил) — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Удмуртия Республикасы, Марий-Эл Республикасы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вала өзенінің оң жағалауынан 39 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 36 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка қала типті ауылдағы Аркуль су өлшейтін посттан Вятка Алаңқайы қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Вале-де-Анта
Вале-де-Анта (Vale de Anta) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1200 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,37 км² шамасында. Халық тығыздығы — 115,7 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Ұжымдық иммунитет
Ұжымдық иммунитет — ұжымда өтетін иммунологиялық процестер, олардың індеттік дамуына және өршуіне қатынасы. Ұжымдағы иммунологиялық жағдай ондағы иммунитет дәрежесін, яғни ауыруға төзімсіздікті көрсетеді.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Қара бүлдірген
нобай Қара бүлдірген – раушангүлділер тұқымдасы, рубус туысына жататын бұталардың ортақ атауы.
Солтүстік Америка мен Еуропада 400-ден астам түрі белгілі. Жиі кездесетіні – Rubus caesius. Көп жылдық тамыр сабақтары және жер бетінде екі жылдық тікенекті өркендері болады. Саусақ салалы жапырақтарының шеті иректелген. Гүлі қос жынысты, негізінен, ақ кейде қызғылт түсті, шашақ гүлшоғырына топталған. Жемісі – ұсақ, шырынды, сүйекті, қара немесе қызыл қара түсті. Жемісінің құрамында 4 – 8% қант, 0,8 – 1,4% органикалық қышқыл, С витамині және каротин бар. Жемісі – жеуге жарамды және одан тосап, джем қайнатады. Қара бүлдірген – суыққа төзімді, топырақ талғамайтын өсімдік. Қара бүлдіргеннің өзара оңай будандасып жаңа сорттар беретін 300-ге жуық түрі Америка және Еуропада мәдени түрде өсіріледі. Қара Бүлдіргенді көбеюіне қарай тік сабақты Қара бүлдірген (негізінен атпа тамырларымен көбейеді) және жатаған сабақты Қара бүлдірген (сабақ бүршігімен көбейетін) деп бөледі. Қара бүлдірген Қазақстанның солтүстік облыстарында, Алматы, Шығыс Қазақстан облыстарының таулы аудандарында, орман алаңқайлары мен бұталы қопаларда және өзен жағалауларында өседі. Сондай-ақ саяжайларда қолдан өсіріледі.
Жабайы түрінде барлық жерде кездеседі, әсіресе Кавказда кең тараған. Қазақстанның солтүстік облыстарында, Талдықорған, Алматы, Шығыс Қазақстан облыстарының таулы аудандарында өседі. Жемісі шырынды, түсі қара немесе қара қошқыл, қара қоңыр болып келеді. Формасы жағынан таңқурайға ұқсас. Дәмі тіл үйіретін қышқылтым-тәтті, кейде қышқылтым болады. Қара бүлдірген құрамында қант, органикалық қышқылдар, азотты заттар, пектинді минералды тұтқыр заттар, 22 мг % С витамині каротин (А провитамині) бар. Шілдеде піседі, ауа райының құрғақ кезінде жинайды. Ең жақсы сорттары: Кавказская, Длинноплодная, Сизая. Қара бүлдірген өте нәзік жидек, қалыпты жағдайда 1—2 күн, ал температура 0ᵒС болғанда бір апта сақталады. Қара бүлдіргеннен қайнатпа (дайындау әдісі таңқурай мен қой бүлдірген қайнатқандағыдай), джем, шырын, кисель дайындайды.
Қара бүлдірген киселі
Таңдап алып, тазартылып жуылған жидекті езіп електен өткізеді. Су құйылған кастрюльге қант салып ысытады да, картоп ұнын қосып (аз мөлшерде суық сумен арал асырылған) қайнатады. Үстіне езілген пюре салып әбден араластырады.
1 стакан қара бүлдіргенге: 3/4 стакан қант, 2 стакан су, әркім өз қалауынша картоп крахмалын қосады.
Дереккөздер
Санат:Раушангүлділер
Ричей (Монтана)
Ричей (Richey) — Монтана штатының Dawson округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 177 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.7 км² шамасында. FIPS коды — 30-62275.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Монтана қалалары
Велен-ан-Е
Велен-ан-Е (Velaine-en-Haye) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Туль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,87 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54557, пошта индексі — 54840.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1434 адамды құрады. Халық тығыздығы — 80,25 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары
Әмірдің Арабы
Әмірдің Арабы (1897 - өлген жылы белгісіз) - ақын, саяси қуғын-сүргін құрбаны. Кеңес Өкіметін орнатуға белсене қатысқан. Оның «халық жауы» атануына колхоздағы кемшіліктерді батыл сынауы себеп болған. Жазықсыз жазаға тартылған. Әмірдің Арабы туған жерінен шалғайда көз жұмды. 1960 ж. ақталған. 1944 ж. түрмеде жазылған бір өлеңі сақталған. Онда «...Аластап бітті арысты, Ашылмай жақ қарысты, Айтқанның қағып азуын, Жазғанға жала жабысты...» деп сол кездің шындығын бейнелейді.
Дереккөздер
Санат:1897 жылы туғандар Санат:Қазақ ақындары Санат:Саяси қуғын-сүргін құрбандары
Пиней
Пиней (Pineuilh) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Либурн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,36 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33324, пошта индексі — 33220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4405 адамды құрады. Халық тығыздығы — 253,74 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Аткинс (Айова)
Аткинс (Atkins) — Айова штатының Бентон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 2.1 км². FIPS коды — 19-03475.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 977 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Бентон округы (Айова)
Майсор (Баянауыл ауданы)
Майсор — Шідерті алабындағы тұзды көл.
Гидрографикасы
Аумағы 4,8 км2, ұзындығы 2,7 км, енді жері 2,1 км, жағалау бойының ұзындығы 8,6 км. Қазаншұңқырда жатқан дөңгелек пішіндес көл жағалауының басым бөлігінде қамыс өскен. Жаз айларында кей жылдары құрғап қалады немесе шалшықты батпаққа айналады. Қар, жауын-шашын суларымен толысады. Алабы шабындық және мал жайылымы. Онда бірнеше жайлау орналасқан.
Радиоактивті залалдануды өлшеу
Радиоактивті залалдануды өлшеу — ядролық жарылыстан жеке құрамның залалдану дәрежесін, әр түрлі объектілердің радиоактивті өнімдермен залалдануын гамма-сәулеленуі бойынша анықтау. Радиоактивті залалдануды өлшеу сағатына миниренттенмен (мР/сағатына), яғни зақымдануды өлшейтін рентгенсағатына (1 Р сағ. = 1000 мР/сағат) шыққан өлшем бірліктерімен жүргізіледі.
Майсор (Баянауыл ауданы)
Дереккөздер
Санат:Баянауыл ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы
Радиоактивті залалдануды өлшеу
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Бизаквино
Бизаквино (Bisacquino) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Палермо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5119 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 82 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 64 км² шамасында. Пошта индексі — 90032.
Елді мекеннің қамқоршысы — Madonna del Balzo. Жыл сайынғы мерекесі — 15 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Парати
2005 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 062 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 928 км² шамасында. Халық тығыздығы — 35,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1667 жылы құрылған.
Санат:Рио-де-Жанейро елді мекендері
Левый Ямсовей
'''Лев. Ямсовей''' — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Ямсовей өзенінің сол жағалауынан 126 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Уссита
Уссита (Ussita) — Италиядағы коммуна, Марке әкімшілік аймағына қарасты Мачерата провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 444 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 8 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 55 км² шамасында. Пошта индексі — 62039.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Марке елді мекендері
Пашийка
Пашийка — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вижай өзенінің оң жағалауынан 49 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чусовая қала типті Кын ауылындағысу өлшеу постынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Модульдік программалау жүйесі
Модульдік программалау жүйесі (Система модульного программирования; system of modular programming) — программалық модульдерді жинақтау мен сақтауға және осы модульдерден программа құрастыру процесін басқаруға арналған программалау жүйесі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Карасук мәдениеті
250px|нобай|оңға|«Казановка» ландшафты мұражай қорығы Қарасұқ мәдениеті - қола дәуірінің соңғы кезеңіндегі (б.з.б. 2 мың жылдықтың аяғы - 1 мың жылдықтың басы) археологиялық мәдениет. Оңтүстік Сібірдегі Саян - Алтай қыраттары, Қазақстан мен Обь өзенінің жоғары ағысы аймақтарына таралған. Қарасұқ мәдениетіне тән ескерткіштер - мекен орындары мен зираттар. Бейіттер дөңгелек немесе төрт бұрышты етіліп тігінен қойылған тас сынықтарынан тұрғызылған. Өліктер тас жәшіктерге салынып жерленген. Қарасұқ мәдениетіне жататын заттар негізінен қоладан істелген. Олар: айбалталар, қанжарлар, орақтар мен әр түрлі әшекейлер. Қыш ыдыстар, басқа да барлық заттардың беттері геометриялық өрнектермен безендірілген. Бұлардың кейбіріне хайуанаттардың мүсіндері салынған. Қарасұқ мәдениеті тұсында тайпалар мал өсіруді кәсіп еткен, егіншілікті білген. Мыс қорыту мен тоқыма өнерін игерген. Қоғамдық өмір бұл кезе аналық рудан аталық руға ауысу сатысында болса керек. Қарасұқ мәдениеті кезіндегі тайпалар Солтүстік Қытай, Монғолия, Тува, Байқал срты және Батыс Сібір, Орта Азия жеріндегі тайпалармен қарым-қатынас жасап тұрған. Қарасұқ мәдениеті Қазақстандағы Беғазы-Дәндібай мәдениетімен шамалас. Олардың өлікті желеу тәсілдері мен көзе, қыш құмыра ыдыстар жасау әдістерінде көп ұқсастық бар. Бұл археологиялқ қазбалардан байқалады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан археологиялық мәдениеті Санат:Қола дәуірі Санат:Ресей археологиялық мәдениеті‎
Родден
Родден (Rodden) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Мерзебург-Кверфурт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 254 адамды құрайды (31 желтоқсан). Алып жатқан жер аумағы 3,61 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 88 310. Муниципалитеттің басшысы — Герхард Рёдигер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Сұлутөр (Жамбыл ауданы)
Сұлутөр (2022 ж. дейін — Пригородное) — Жамбыл облысы Жамбыл ауданындағы ауыл, Қараой ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Аса ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 32 км, Тараз қаласының оңтүстігінде 2 км жерде, бетеге, жусан, баялыш, т.б. шөптесін өскен сұр, қоңыр топырақты тау алды жазығында орналасқан.
Халқы
Тұрғыны 4500 адам (2009).
Тарихы
Іргесі 1929 жылы қаланған. Облыс орталығы – Тараз қаласының көкөніс, жеміс-жидек және сүтпен қамтамасыз ететін өзімен аттас кеңшарының орталығы болып келді. Оның негізінде Пригородноеде 1997 жылдан шаруа қожалықтары құрылды. Ауылда орта мектеп, клуб, кітапхана, отбасылық-дәрігерлік пункт, т.б. мекемелер бар.
Ауыл қала маңында орналасқандықтан - "Пригородный" деп аталған. Кеңес өкіметі орналасқанға дейін бұл жерді жылқы өсіретін зауыты бар Маслов деген помещик иемденген. кеңес өкіметі орнағаннан кейін "Жылқы зауыты", 1955 жылдан 1960 жылға дейін тауық фермасы, ал 1960 жылдан бастап Тараз қаласын көкөніс, сүтпен қамтамасыз ететін "Пригородный жеміс-сүт кеңшары" болып құрылған.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы) елді мекендері
Ағилаш Әділқызы Ниязғалиева
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілін зерттеушілер
Текесу
Текесу — Түркістан облысы Төле би ауданы, Кемеқалған ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2014 жылы Шымкент қаласына қосылған. Қазіргі уақытта Шымкент қаласының Әл-Фараби ауданындағы тұрғын үй массиві.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 496 адам (253 ер адам және 243 әйел адам) болса, 2009 жылы 697 адамды (357 ер адам және 340 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Төле би ауданының таратылған елді мекендері
Нгарка-Табы-Яха
Нгарка-Табы-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Таймыр (Долган-Ненецк) АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Обь кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Таз өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасынан Енисей шығанағы су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Десятка (Тавда тармағы)
Десятка — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тавда өзенінің оң жағалауынан 215 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тавда өзенінің бастауынан сағасына дейін, Сосьва өзенін қоспағанда бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Микросфероцитоз
Микросфероцитоз (Місrоsрһаеrоеуtоsіs - кішірейген дөңгелек клетка) — Эритроциттердің көлемінің кішіреюі тән тұқым қуатын ауру. Эритроцит көлемі талақтың синустары арқылы өткенде кішірейеді.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Доминика
Доминика (Dominica, жергілікті ), Доминика Достастығы (Commonwealth of Dominica) — Кариб теңізіндегі Кіші Антиль аралдар тобындағы Доминика аралында орналасқан мемлекет. Доминиканың солтүстік-батысында Гваделупа, ал оңтүстік-шығысында Мартиника орналасқан. Аумағы 754 км² болатын аралдағы тұрғындар саны - 72500. Астанасы - Розо қаласы.
Географиясы
Доминика - жанартаулық арал. Ол таулы, аумағында бірнеше жанартаулары бар. Ең биігі - Дьяблотен (1447 м) жанартауы аралдың ең биік нүктесі болып табылады. Қазіргі кезде Доминикада сөнбеген жанартаулар жоқ, бірақ жанартаулық іс-әрекетті гейзерлер, ыстық бұлақтар, қайнаулы суы бар шағын көлдерден байқауға болады. Жағалаулары - қара және сары құмды жағажайлар.
Доминиканы кейде "Кариб теңізі табиғатының аралы" деп аталуынан-ақ, оның табиғи сұлулығын байқауға болады. Доминика - Кіші Антиль аралдар тобындағы жанартаулық іс-әрекеттен пайда болған аралдардың ішіндегі ең жасы. Аралда кейбір сирек кездесетін эндемиктердің, құстар мен жануарлардың үйі болып саналатын табиғаты алуан түрлі тропикалық ормандар бар. Аралдық ұлттық құсы - Sisserou попугайы ел байрағында белгіленген. Доминика экономикасы, көбінше, ауыл шаруашылығы мен туризм салаларына тәуелді.
Мемлекеттік құрылым
Республика, президентті парламент таңдайды. Парламент 32 депутаттан құралады, оның ішінде 21-і жалпыхалықтық сайлау арқылы таңдалады, 9-ы тағайындалады, және 2-ерекше қызмет. Негізгі саяси партиялары: Тағы да парламентке енбеген Доминика Еркіндік Партиясы, Доминика Халықтық қозғалысы сияқты партиялар бар. 2008 жылы Доминика ALBA (Alternativa Bolivariana para las Americas) ұйымына кірді. Ол ұйымға бұрынырақ қатаң антиамерикалық саясат ұстанатын Венесуэла, Куба, Боливия, Гондурас және Никарагуа кірген болатын.
Әкімшілік бөлініс
оңға|Доминика иеліктері Доминика он иелікке бөлінген:
Халқы
Халық саны — 72,8 мың (2010 жыл, шілде). Жылдық өсу пайызы — 0,2 %. Орташа өмір сүру ұзақтығы — ер адамдарда 73 жас, әйелдерде 79 жас. Қала тұрғындары — 74 %. Ересек тұрғындардың сауаттылығы — 94 % ( 2003). Ұлттық-нәсілдік құрамы: негрлер — 86,8 %, мулаттар — 8,9 %, үнді-кариб — 2,9 %, ақтар — 0,8 %, басқалары — 0,7 % ( 2001 жылғы жазбалар бойынша).
Діндер: католиктер — 61,4 %, жетінші күн адвентисттері — 6 %, елуліктер — 5,6 %, баптисттер — 4,1 %, методисттер — 3,7 %, Құдай  шіркеуі — 1,2 %,  Иегова— 1,2 %, өзге христиандықтар — 7,7 %, растафариандықтар — 1,3 %, басқалары — 1,6 %, атеисттер — 6,1 % (2001 жылғы жазбалар бойынша).
Мемлекеттік тіл - ағылшын тілі, француз тіліне ұқсас жергілікті патуа тілі де кең таралған.
Табиғат жағдайы
Елдің жер бедері таулы. Аралда бірнеше сөнбеген жанартау бар. Дьяблотен жанартауы (1147 м) — Доминиканың ең биік нүктесі. Аралда ыстық көлдер бар. Тау бөктерлерінен ұсақ өзендер мен бұлақтар ағып жатыр.
Доминика тропиктік, пассаты, өте ылғалыды климаттық белдеуде жатыр. Жылдық орташа температура +25°С — +28°С. Шілдеден қазанға дейін жаңбырлы маусым, жылдық жауын шашын мөлшері 1500-2000 м.
Аралдың табиғи ресурстары: қыш, пемза (кеуек тас), әк.
Экономикасы
Доминика экономикасының негізін ауыл шаруашылығы құрайды. Ауыл шаруашылығының негңзгі дақылдары: какао, сабын, банан, цитрусты жемістер.
Негізгі экономикалық әріптестері: АҚШ, Ұлыбритания, Бельгия, Нидерланд, Жапония,  Оңтүстік Корея, Тринидад, Тобаго және т.б.
Ақша бірлігі — шығыс кариб доллары.
Білім беру жүйесі
Аралдың Клифтон Дупинг Колледжі деп аталатын өз мемлекеттік колледжі бар. Кейбір доминиктіктер жоғарғы білімді Кубада алады. Басқалары жоғарғы білімді Вест-Индия немесе Біріккен Корольдік, Біріккен Штаттарында немесе сапалы жоғарғы білім бере алатын басқа елдерде оқиды. Росса Университеті, әскери-медициналық мектеп, Портсмутте орналасқан. Доминикада білімге байланысты арнайы мейрам да бар: ұлттық сауаттылық күні
Сыртқы сілтемелер
*
Тескентоған
Тескентоған — Жамбыл облысы Меркі ауданы, Сұрат ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Округ орталығы - Сұраттан батысқа қарай 4 км-дей, аудан орталығы - Меркіден оңтүстік-шығысқа қарай 9 км-дей жерде.
Инфрақұрылымы
Орта мектеп, фельдшерлік пункт, т.б. мекемелер бар.
Тарихы
Кеңес өкіметі уақытында бұл ауыл "Қызыл ту" ауылы деп аталған. Колхоздар таратылған уақытқа дейін Киров колхозына қараған.
Ауыл атауы
Тескентоған атауы - тарихи есім. Сыпатай батырдың басшылығымен осы елді мекенді суландыру үшін биік белді қазып, Меркі өзенінен су бұрған. Сондықтан, Тескентоған ауылы аталып кеткен. Ал, одан кейін колхоздастыру кезінде "Ерназар" колхозы атанған. "Ерназар" колхозы тұсында бұл ауыл тау бөктеріндегі, қазіргі "Пионер" лагерінің төменгі тұсында болған. Қазіргі орынға 1941 жылы қоныс аударып, "Қызыл ту" атанды. Негізінен, Сыпатай батырдың ұрпақтары осы ауылда тұрады. Осы жерде Сыпатай батыр қайтыс болғанда, ағайын, ел-жұрты ақ жуып, арулаған, жаназасын оқып, соңғы сапарға шығарып салған. Сондықтан ол жерді жергілікті халық әлі күнге дейін "Сыпатайдың жуғысы" деп атайды.
Дереккөздер
Санат:Меркі ауданы елді мекендері
Ибраһим Қасымов
Қасымов Ибраһим Елкейұлы (1880, қазіргі Қармақшы ауданы – 1937) – Қазақстандағы алғашқы педагогтардың бірі. 1900 жылы Ташкент қаласында оқытушылар семинариясын бітіргеннен кейін, әуелі екі сыныптық Қарабұрын орыс-бұратана халық училищесінде мұғалім, 1909 жылы интернаты бар екі сыныптық Қармақшы орыс-бұратана халық училищесінде меңгеруші, 1920 жылы Шымкент қаласында ашылған тұңғыш өлкелік мұғалімдер мектебінің директоры болды. Қасымов 1922 жылы Қармақшы ауданының атқару комитетінің төрағасы, Түркістан атқару комитетінің аштыққа ұшыраған халыққа көмек көрсету жөніндегі арнаулы өкілі болды. 1923 жылдан өмірінің соңғы күндеріне дейін халыққа білім беру қызметінен қол үзген жоқ.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Серәлі Мұңайтпасұлы Лапин
Лапин Серәлі Мұңайтпасұлы (1868, Қызылорда облысы, Сырдария ауданы, Қоғалыкөл ауылы - 1919, Самарқан) - Қоғам қайраткері, шығыстанушы
Лапин араб, парсы т.б. шығыс тілдерін жетік білген. Гұр-Әмір, Регистан, Шаһи-Зинда кешендеріндегі, Көкілташ медресесі және т.б. көне архитектуралық ескерткіштердегі арабтың көне емлелерімен өрнектелген жазуларды оқыды, оларды орысшаға аударып, ғылыми айналымға косты. Жәдігерлердің тұрғызылған уақытын, оларды салдырған адамдардың, сәулетшілердің есімдерін (мыс., Регистан ансамбліндегі Ширдор, Тіллә-Қари медреселерін Жалаңтөс баһадұрдің салдырғанын) анықтады. «Шаһнама», «Туһрат әл-Хани» дастандарының парсы тіліндегі қолжазбаларын тауып, зерттеді. Лапин ауызша тәржімалаған Ә.Фирдаусидің «Шаһнамасын» акын Молда Ораз қазақша жырлаған. Сырдария қазақтарының 1917 жылы тамызда өткен сиезінде Бұкілресейлік Құрылтай жиналысына депутаттыққа кандидат ретінде ұсынылды. Тұркістан өлкесі мұсылмандарының төртінші төтенше сиезінде құрылған Қоқан (Түркістан) автономиясының халық кеңесі құрамына сайланды.
Дереккөздер
Санат:1868 жылы туғандар Санат:Сырдария ауданында (Қызылорда облысы) туғандар Санат:1919 жылы қайтыс болғандар Санат:Самарқанда қайтыс болғандар Санат:Мәртебелі Бұқар орденінің иегерлері Санат:Самарқанда жерленгендер
IC 1201
IC 1201 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sb R типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57104, UGC 10221, MCG 12-15-51, ZWG 338.44.
Футболдан Испания кубогы 2022/23
Футболдан Испания кубогы 2022/23 (Copa del Rey de fútbol 2022-23) — турнирдің 119-шы жарысы. "Реал Мадрид" клубы 20-шы рет жеңімпаз атанды.
IC 1201
Сыртқы сілтемелер
IC 1201 Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
Футболдан Испания кубогы 2022/23
Сілтемелер
Санат:2022 жылғы футбол Санат:2023 жылғы футбол
Санат:Футболдан Испания кубогы
Фотогальваникалық элемент
Фотогальваникалық элемент - жарықтың әсерінен электрон кемтіктік өтуді электр қозғаушы күш пайда болатын құрал.
Дереккөздер
Санат:Физика
Абазия
Абазия (ἀ – терiске шығару бөлшегi +  – жүрiс) — жүру қабiлеттiлiктiң жоғалтуы, негiзiнде жүйке жүйесi ауруларында,дененiң тепе-теңдiгi немесе аяқтардың қозғағыш бұзылуларға қатысты. Ауру тиiстi әсерлерді қажеттi көлемде және жеткiлiктi күшпен жатып жасай алады. Қояншықтың жанында, аяқтардың қозғағыш бұзылулары және (жеке алғанда қабық атаксиясы) тепе-теңдiктiң бұзылуында жиiрек кездеседi. Астазиямен жиi iлеседi.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Рентгендік сүзгілер
Рентген сүзгілері – бұл монохроматты сәулелену алу үшін және сәулеленудің аса жоғары жұтылу үшін арналған біртекті материалдан жасалған пластина. Тежеуіштік рентгендік сәулеленуінде фотон энергияларының максималынан (рентген түтікшесіне берілген кернеу арқылы анықталатын) нольге дейін бар. Сәуле рентген түтікшесінен өткенде біртекті емес әлсірейді. Көп мөлшерлі энергиялы фотондарға қарағанда (спектрдің қысқа толқынды бөлігі), аз мөлшерлі энергиялы фотондар (спектрдің ұзын толқынды бөлігі) әлдеқайда көп азаяды. Біртекті емес әлсіреу рентген сүзгішінің материалы мен қалыңдығына тәуелді. Сүзгіден өткен сәулелену жоғары энергиялы фотондар мөлшеріне ие болып қатты болады. Рентген сүзгілерінің материялы мен қалыңдығы сүзгіден өту барысында рентген сәулеленуінің қаттылығы аса көп өзгеріссіз болатындай етіп таңдалынып алынады. Бұндай сәулелену энергиясы бойынша біртекті деп алады және рентгенттеропиясында терінің сәулеленуден күйіп кетуін болдырмау үшін қолданылады. Рентген теропиясында көбінесе қалыңдығы 0,5-2 мм мыс, қорғасын,қалайы рентген сүзгілерін пайдалынады. Рентген сүзгілерін рентген түтікшесінен кейін орнатады және қолданысына қарай бұл сүзгілерді ауыстырып тұруға болады. Сүзгілердің жұту қабілеті рентген сүзгілерінің материалының меншікті салмағына тура пропорционал. Рентген диагностикасында алюминийден жасалған рентген сүзгілері қолданылады. Олар сәулеленудің ұзын толқындық бөлігін жұтады, яғни сүзгіден өткен сәуле әлсірей ағзаға кері әсерін тигізбейді. Мыс рентген сүзгілерін қолданғанда осы материалға тән өзінің сәулелену қасиетіне әкеледі. Сондықтан мыс рентген сүзгілерін алюминийлі сүзгілермен қатар пайдаланылады, яғни мыстың сәулеленуін жұту үшін. Жоғары сапалы монохроматтау үшін сәулелер жолына жұқа металл сүзгіштер қояды. Металл сүзгіштердің жұту шекарасы берілген серия сызықтарының спектрлер аймағында орналасу керек. Бұл металл сүзгіштер рентген түтікшесінің нұрлар шығатын саңылауларына параллель орналасады. Егер сүзгі алынған заттың k шекарасы жұту спектрінің  𝜆α  𝜆𝛽 аралығында жатса  𝛽 сызықты спектріне қарағанда  күшті әлсірейді. Сүзгілеу әдісі 𝛽 деп аталады. Әрбір сызықтың жұту коэффициенті арқылы 𝛽 сүзгінің қалыңдығын анықтауға болады.
Сьера белгісі
Сьера белгісі — төстің жанындағы теріде [жатқан тиынды екінші тиынның қырымен тықылдатып жасағанда, өкпе мен жүректі тыңдап, тықылдатып көргенде, кеуденің артқы қабырғасыпың бір жағын тыңдағанда іштің кебуі; өкпеге ауа жіберіп спонтандық емдеу белгісі.
Индепендьенте
«Индепендьенте» (Club Atlético Independiente) — Аргентинаның Авельянеда қаласындағы футбол клубы. 1905 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Либертадорес де Америка" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 53 мың адам. Қазіргі күнде Аргентина Пирмерасында ойнайды.
Сілтемелер
Санат:Аргентина футбол клубтары
Уран кендері
Уран рудалары - құрамынан уран сияқты радиоактивтік элементтерді бөліп алу экономикалық жағынан тиімді саналатын минералдық шикізаттар. Жер қыртысындағы уранның кларкы 2,6·10. Уран рудалары уранның өз минералдарынан және уранды минералдардан тұрады. Төрт валентті уран минералдары негізінен магмалық пневматоликттік процестерден түзіледі де, пегматиттерде, карбонаттирде, интрузиялық жыныстарда, грейзендерде, гидротермальдық желілерде, шөгінді жыныстарда тарайды. Бұл минералдардан торий, титан, гафний, цирконий, тантал, сирек жер элементтері, аздап уран өндіріледі. Алты валентті уран минералдары экзогендік процестер әсерінен уранның гипогендік минералдары есесінен түзіледі.
Уран кедерінің тотығу зонасында, шөгінділер қабаттарында ұнтақ, қақ, жасырын кристалды масса, ұсақ пластинка, қабыршақ псевдоморфоза түсіріндегі агрегаттар құрайды. Өнеркәсіптіп маңызы бар уран рудаларының құрамына U және U енетін минералдық заттардан тұрады. Бұлар гидротермальдық желілерде, түрлшөгінді жыныстарды, карбониттерде, пегматиттерде кездеседі.
Минералдар
Негізгі минералдар— молибденит MoS2, галенит PbS, кварц SiO2, кальцит CaCO3, гидромусковит және т.б.. Минералдар: Кристалдарының пішіндері Өнеркәсіптік мәні бар минералдар: Уран рудаларының кендері - генетикалық, морфологиялық, формациялық тұрғыдан мейлінше көп түрлі. Өндірістік мәні зор гидротермальдық кендер ретінде бесметалды (U-Ni-Co-Arg-Bi), давидит, браннерит-уранинит, алтын-уранинит, настуран-молибденит, настуран-карбонат т.б. формацияларды атауға болады.Экзогендік кеңдері теңіз, көл, батпақ шөгінділерімен, битумды тақта тастармен, сазды жыныстардағы органик, қалдықтармен байланысты. Метаморфогендік кендеріне матаморфизме шалынған құм-тастардағы, конгломераттардағы кендер жатады. Уран рудаларының ірі кендері Африкада (Оңтүстік Африка Республикасы, Нигерия), Америкада (АҚШ, Канада, Бразилия, Перу, Чили, Мексика"), Еуропада (Oрталық Еуропа, Батыс Еуропа), Австралияда, Азияда (Үндістан, Қытай, Жапония ''т.б.) табылды.
Исен
Исен — Башқұртстанның Баймақ ауданындағы ауыл, Нигамат ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 197 адамды құрады. Пошта индексі — 453661, ОКАТО коды — 80206840003.
Фендерсхайм
Фендерсхайм (Vendersheim) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Альцай-Вормс ауданының құрамына енеді.
Исен
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Фендерсхайм
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 557 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 4,17 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 31 065. Муниципалитеттің басшысы — Герхард Ленц.
Исен
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Фендерсхайм
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Камора (өзен)
Камора — Ресейдегі өзен. Пензен облысы, Мордовия Республикасы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2231/350/492 орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Развигорово (Шумен облысы)
Развигорово (Развигорово) — Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 264 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9790. Телефон коды — 05345. ЕКАТТЕ коды — 61697.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шумен облысының елді мекендері
Джимми Рид
Джимми Рид (Jimmy Reed; толық есімі Матис Джеймс Рид, Mathis James Reed; 6 қыркүйек 1925, Данлит, Миссисипи – 29 тамыз 1976, Окленд) – автор, блюз әншісі, гитарашы.
Мақта плантациясында жұмыс істеген, жергілікті баптист шіркеуінде ән айтқан. 1932 жылы Тэйлормен танысады, ол Эддиге гитарада ойнауды үйретеді. «You Don’t Have To Go» және «Boogie In The Dark» ритм-энд-блюз чарттарында алдыңғы орындарға шығады. «I’m Jimmy Reed», «Rockin' with Reed Jimmy», «Reed at Carnegie», «Hall Just Jimmy Reed» т.б еңбектері бар. Иллинойс штатында Линкольн-Уорт зиратында жерленген.
Дереккөздер
Санат:6 қыркүйекте туғандар Санат:1925 жылы туғандар Санат:Миссисипиде туғандар Санат:29 тамызда қайтыс болғандар Санат:1976 жылы қайтыс болғандар Санат:Оклендте (Калифорния) қайтыс болғандар Санат:АҚШ гитарашылары Санат:Рок-н-ролл даңқ Залына енген орындаушылар Санат:Блюз музыканттары Санат:Блюз даңқ Залы мүшелері Санат:Vee-Jay Records орындаушылары
Төлепберген Қасымов
Қасымов Төлепберген Смағамбетұлы (27.4.1932 жылы туған, Қызылорда қаласы) – ұстаз, КСРО халық мұғалімі (1980). ҚазКСР-нің кәсіптік-техникалық біліміне еңбек сіңірген қызметкер (1970). Қызылорда қаласындағы 11 темір жол училищесін (1952), Қарағанды индустриалды-педагогика техникумын (1956) бітірген. 1956 жылдан Қызылорда қаласындағы 6 кәсіптік-техникалық училищесінде 40 жылдан астам мұғалім болды. Облыстық, қалалық кеңестер құрамына бірнеше мәрте сайланған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Микрофаг
Микрофаг (Місrорһаgus - ұсақ жалмаушы) — Көбіне микроорганизмдерді жалмайтын (жұтатын) қасиеті бар көп ядролы лейкоциттер. Осыған орай олар микрофагтер деп аталады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Инжектор
Инжектор (іnjecteur, іnjіcіo – лақтырамын) –
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау