cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жүрек гликозидтері
Ірігүлді жəне түкті оймақгүлдердің гликозидтері
Ланатозид А               Ланатазид В                Ланатозид С (Дигиланид А)               (Дигиланид В)             (Дигиланид С) (- сірке қышқылы)                                     (- сірке қышқылы) ↓                         ↓                            ↓ Дезацетилдигиланид А   Дезацетилдигланид В     Дезацетилдигланид С (Пурпуреагликозид А)  (Пурпуреагликозид В) (- глюкоза)                                           (- глюкоза) ↓                          ↓                            ↓ Дигитоксин               Гитоксин                 Дигоксин (- 3 дигитоксозы)                              (- 3 дигитоксозы) ↓                          ↓                            ↓ Дигитоксигенин           Гитоксигенин               Дигоксигенин
Сарыгүл гликозидтері және Жалынгүл гликозидтері
Сарыгүл гликозидтері           Жалынгүл гликозидтері Эризимозид                 Аденитоксин (- глюкоза)                (- рамноза) ↓                         ↓ Эризимин               Адинотоксигенин (- дигитоксоза) ↓ Страфантидин
Інжугүл гликозидтері және Комбе строфанты гликозидтері
Інжугүл гликозидтері      Комбе строфанты гликозидтері Конвалязид    К-строфантозид (- глюкоза)    (- β - глюкоза) ↓            ↓ Конвалятоксин    К-строфантозид – β (- рамноза)   (- α – глюкоза) ↓            ↓ Строфантидин    К-строфантин – α (цимарин) (- рамноза) ↓          Строфантидин
Жүрекке əсері
Жүрек гликозидтері оң мəнді – инотропты, тонотропты, теріс мəнді – хронотропты жəне дромотропты əсерлер көрсетеді.
Оң мəнді инотропты (кардиотониялық, систолалық əсерлері)
Жүрек гликозидтері жүрек жетімсіздігінде оң инотропты (грекше is-ілік септігі, inos-тапшық, бұлшықет, tropos-бағыт) əсер көрсетеді, сонымен бірге сау жүректің жиырылуын күшейтеді. Денсаулығы қалыпты адамдарда жүрек гликозидтері миокардтың жиырылу қызметін күшейтумен қатар брадикардияға жəне шеттік артериялардың спазмына алып келеді, сондықтан қанның минуттық мөлшері төмендейді, ал жүрек қызметінің күшеюі жоғарғы тамыр қарсылығын жеңуге бағытталады жəне мүшелердегі қан ағысының жақсаруымен қатар жүрмейді. Жүрек жетімсіздігіне жүрек гликозидтері күшейген симпатикалық тонусты төмендете отырып, катехоламиндердің жіне ангиотензин ІІ-нің шамадан тыс түзілуін азайтады, жүректің жиырылу жиілігін қалпына келтіреді, артериялардың кеңеюіне жəне олардың қарсылығының азаюына мүмкіндік береді. Нəтижесінде декомпенсацияланған миокардтың жиырылуының күшеюі мүшелердің қанмен қамтамасыз етілуін жақсартады. Жүрек гликозидтерінің əсерімен систола қуатты жəне қысқа болады, Франк-Старлинг қисығы (жүректің жиырылу күшінің қарыншалардың қуысындағы қан қысымына тəуелділігі) жоғары жəне солға ығысады. Сонымен жүрек жетімсіздігін емдегенде систолалық шығару көрсеткішінің өсуі бұлшықет талшықтарының жоғары дəрежеде созылуымен (тоногенды дилатация) емес, миокардтың жиырылуының күшеюіне негізделген. Мұның үлкен терапевтік маңызы бар, себебі сол қарыншаның айқын дилатациясында (соңғы диастолалық көлем 260мл ден көп) немесе оның қуысындағы соңғы диастолалық қысымның 18-20 мм.сын.бағ. да көбейсе Франк-Старлинг механизмы əсер етуін тоқтатады. Қарыншалардың ары қарай қанмен толуы жүрек шығару көрсеткішінің күрт төмендеуіне, митралды регургитацияға жəне жүректің оттегіге деген сұранысының өсуіне алып келеді. Жүрек гликозидтері электролиттер алмасуын жəне жиырылушы миокардтың биоэнергетикасын өзгерте отырып кардиотоникалық əсер береді. Жүрек гликозидтері оқшауланған папиллярлы бұлшықеттердің, ұрықтың жүрегінің жиырылуын күшейтеді, яғни ұрықта жүректің өткізгіш жүйесі мен нерв аппараты құрылмағанда.
Оньша
Оньша (Оныч) — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Каква өзенінің оң жағалауынан 118 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Гяна
Гяна, Ибн Шаболо Шеху (т.ж.б. – 641) – Батыс Түрік қағандығының қағаны (640 – 641).
Оньша
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сосьва өзені бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Гяна
Икюлиши қаған қайтыс болған соң таққа отырды. Ордасын Іле өз. маңына көшіріп, қағандықтың шығыс бөлігіне иелік еткен Юйгу шадқа қарсы күрес жүргізді.Оның билігі кезінде нушибилер мен дулулардың тайпааралық соғысы одан әрі өрши түсті. Юйгу Шад нушибилерді жаулап алу үшін қолбасшы Түтінді (Тутун) көп әскермен аттандырды. Гяна Түтін әскерімен шайқас кезінде қаза тапты.
Дереккөздер
Санат:Тарих
Жүрек гликозидтері
Миокардтың энергетикалық алмасуына əсері
Жүрек гликозидтері атқарылған жұмыс бірлігінде миокардтың оттегілік сұранысын жоғарылатпайды. Жүректің пайдалы əсер коэффициенті терапия кезінде жоғарылайды. Бұл жағымды əсер тахикардияның азаюымен жəне сол қарыншаның қанның қалған көлемімен қабырғасының созылуына негізделген. Жүрек гликозидтері сүт қышқылының, глюкозаның, май қышқылдарының жұмсалуын жақсартады, тотығу жəне фосфорлау процесстерін, макроэргтер жəне гликоген синтездерін күшейтеді.
Оң мəнді тонотропты əсерлері.
Жүрек гликозидтері жүрек жетімсіздігінде қарыншалардың миогенды дилатациясына кедергі келтіреді. Оларды қолданғанда тоногенды дилатация жойылады, биоэнергетика жəне миокардтағы гликоген түзілістері жақсарады. Теріс мəнді хронотропты (диастолалық) əсер. Жүрек гликозидтері терапевтік дозаларда жүректің жиырылу қалпына келтіреді, тахикардияны жояды. Жүрек гликозидтерінің кардиотоникалық əсерлері сол қарыншаның систола кезеңінде қанда мықты пульстық толқын түзіп, артерия барорефлексін күшейтеді. Жүрек гликозидтері каротидті синуста барорецепторлы механизмнің сезімталдылығын арттырады (беррорецепторлардан сопақша миға баратын афферентті талшықтара импульсация жиілейді). Артерия барорецепторлардың импульстары кезең нервінің тонусын жоғарылатады, бұл аса айқын симпатикалық белсенділікті тежейді. Жүрек гликозидтері жүректегі холинергиялық нерв ұштарынан ацетилхолинның бөлінуін көбейтеді: Бейнбридж рефлексін жояды, жүрекке веналық қанның қайтуын күшейтеді. Жүрек гликозидтері эквивалент дозаларында бірдей кардиотоникалық əсер көрсетеді, бірақ теріс мəнді хронотропты əсер көрсетуі бойынша ерекшеленеді. Оймақгүл гликозидтері – дигитоксинды, дигоксин, целанидты қабылдағанда жүректің жиырылу жиілігінің төмендеуі байқалады. Перикардитте жəне жүрек тампонадасы кезіндегі тахикардияда, яғни миокардтың декомпенсациясы болмаған жағдайда, жүрек гликозидтері жүректің жиырылу жиілігін қалпына келтіреді.
Теріс мəнді дромотропты əсер.
Жүрек гликозидтері атровентрикулярлы түйінде өткізгішті баяулатады, себебі кезу нервінің əсерін күшейтеді жəне рефракторлы кезеңді ұзартады. Керісінше жүрек гликозидтері жүрекшелердің жəне қарыншалардағы Пуркинье талшықтарының рефракторлы кезеңін қысқартады. Жүрекшелер фибрилляциясында жүрек гликозидтері жыбыр толқындарының бөлінуіне алып келеді, бұл атриовентрикулярлы түйін арқылы өтетін əсер потенциалының ағымын күшейтіп, келесіде өткізгіштікті төмендетеді. Жүрек гликозидтерін аз дозаларда β – адреноблокаторлармен, веропамилмен немесе амидаронмен топтастырып тағайындауға болады.
Гемодинамикаға əсері.
Жүрек гликозидтері жүрек жетімсіздігімен ауыратын науқастардың гемодинамикасына қолайлы əсер етеді: • Жүректің жиырылуын күшейту нəтижесінде қанның минуттық көлемін арттырады; • Артериялық қысымды қалпына келтіреді; • Үлкен қан айналымын шеңберінде веналық бөліктің жұмысын жеңілдетеді; • Қанның қалдық көлемін жəне қарыншалардағы диастола қысымын төмендетеді, субэндокардты қан ағысын жақсартады; • Кіші қан айналым шеңберіндегі тамырлардағы қысымды төмендетді. бұл өкпе ісігінің болу қаупін азайтады, газ алмасу жəне қанның оттегімен қанығуын жақсартады (көгеру, апқыну, ұлпалар гипоксиясы, метаболизмдік ацидоз жоқ болады). Қан ағысының жылдамдығын күшейтеді, қанның реологиялық қасиеттерін жақсартады.
Зəр айдаушы əсері.
Жүрек гликозидтері айналушы қан көлемін азайтады жəне жүрек жетімсіздігімен ауыратын науқастардағы ісікті жоғалтады, бүйректегі қан ағысты жəне біріншілік зəрдің фильтрациясын күшейтеді. Жүрек гликозидтері альдостерон жəне вазопрессин секрециясын тежейді, оның нəтижесінде натрий иондарының жəне судың реобсорбциясын төмендетеді, ағзада калий иондарының сақталуын қамтамасыз етеді. Жүрек гликозидтерінің зəр айдаушы əсері жүрек жетімсіздігімен байланыссыз ісіктерде болмайды.
Фармакокинетика.
Жүрек гликозидтерінің фармакокинетикасы олардың физико-химиялық қасиеттеріне тəуелді. Померлы емес жүрек гликозидтері майларда жақсы ериді жəне жасуша жарғақтарынан жеңіл өтеді, померлы заттар суда ериді жəне мембрана арқылы нашар өтеді, жүрек гликозидтері қаңқа бұлшықеттерінде жиналады, миокарда енгізген дозаның 1%-і енеді. Азған бұлшық еттері нашар дамыған ауруларда жəне балаларда жүрек гликозидтерінің қандағы мөлшері жоғарылайды. Қанда жүрек гликозидтері ақуыздармен байланысып қорланған. Тиреотоксикозда жүрек гликозидтерінің байланысы жоғарылайды, керісінше гипотиреозда төмендейді. Сəйкесінше қалқанша безі патологиясынан зардап шегетін науқастарда қандағы бос фракция жоғары немесе төмен болады. Дигоксин қағанақ арқылы енеді. Жүрек гликозидтерінің элиминациясы биотрансформация жəне өзгермеген заттар немесе олардың метаболиттері зəр арқылы немесе өт арқылы бөлінеді. Фармакокинетикалық параметры бойынша жүрек гликозидтері 3-топқа бөлінеді.
Полярлы емес липофилды жүрек гликозидтері.
- Дигитоксин тек қана стероидты ядросында 1 гидроксилды тобы болады. Ішке қабылдағанда дигитоксинның 95-97%-і сіңіріледі. Ақуыздармен 95-97% молекулалар берік байланысқан, сондықтан дəрінің миокардқа енуі баяу жүреді. Дигитоксин түгелдей бүйрек өзекшелерінде реобсорбцияға ұшырайды жəне энтерогепатикалық циркуляцияға ұшырайды, кумуляциялану қабілетіне ие. Элиминация коэффициенті бар болғаны 7%-ті құрайды. Ағзадан бөліну үшін дигитоксин бауырда полярлы дигоксинге тотығады. Дигитоксинды (кардигин, кристодигин) ішке тағайындайды. Оның кардиотоникалық əсері 1,5-2 сағаттан кейін болады, бір рет енгізілген дəрінің дозасы ағзадан 14-21 күннен соң бөлінеді.
Аралық полярлы жəне липофилды қасиеттері бар жүрек гликозидтері.
Дигоксин стероидты ядросында 2 гидроксилы болады. Дигоксинның биожеткіліктілігі 70-80%-ті құрады, сары су ақуыздарымен оның молекуласының 20-40% байланысқан, дигитоксинге қарағанда миокарда жылдамдау енеді. 10% адамдардың ішегінде Eubacterium lentum бактериясы болады, бұл бактерия дигоксинды белсенділігін жоғалтқан қосындыға айналдырады. Бұл толерантолықтық себебі болуы мүмкін. Дигоксин зəрмен өзгермеген күйде шығарады, орташа дəрежеде ағзада жиналады, оның элиминация коэффициенті 20%-ке тең. Дигоксин (ланикор, новодигал) дəрілік препараты жəне целанид (изоланид) ішке қабылдайды (əсер ету басы 40-60мин) венаға енгізеді (əсер ету басы 10-20 мин кейін). Бүтін терапевтік доза 5-7 күн аралығында шығарылады. Дигоксин кең түрде қолданылатын препарат болып табылады (яғни қолайлы фармакокинетикасы мен оның қандағы мөлшерін анықтаудың қолайлылығы). Целонидтың биожеткіліктігі аз (40-60%) жəне оның кардиотоникалық əсері əлсіз ол медицина тəжірибесінде сирек қолданылады. Полярлы суда ерігіш жүрек гликозидтері. Строфантин жəне конваллятоксин агликон бөлігінде 4-5 гидроксилы болады. Ішке қабылдағанда олар сіңірілмейді (биожеткіліктілігі 3-8%). Қанда аз мөлшерде ақуыздармен байланысады. Миокардқа тез енеді, өзгермеген түрде зəр жəне өт арқылы шығарылады, төмен кумуляцияға ұшырайды. Строфантин жəне конваллятоксинның элиминация коэффициенті - 40%. Строфантин жəне коргликон венаға енгізіледі.
Жүрек гликозидтерінің фармакокинетикалық параметрлері (көрсеткіштері).
Препараттар Биожетімділігі % энтеро гепатикалық циркуляция % Ақуыздармен байланыс, % элиминация коэффициенті % жартылай элим\я кезеңі, сағ кумуля ция Дигитоксин 95-97 7-16 95-97 7 168-192 +++ Дигоксин 70-80 6-8 20-40 20 30-40 ++ Целанид 40-60 5-7 20-25 20 28-36 ++ Строфантин 5-8 - 10 40 20-24 + Коргликон 3-5 - 25 40 23-25 + Кесте 52. Жүрек гликозидтері препараттарының əсерінің басы, максимумы жəне ұзақтығы. препараттар енгізу жолдары əсер ету басы мин əсер ету шегі сағат бір рет енгізілген дозаның ағзада болу ұзақтығы, күндер Дигитоксин ішке 90-120 8-12 14-21 Дигоксин ішке венаға 45-60 10-20 1,5-2 0,75-2 5-6 5-6 Целанид ішке венаға 40-60 15-20 1,5-4,5 1-2 5-7 5-7 Строфантин венаға 3-10 0,5-1,5 2-3 Коргликон венаға 5-10 0,5-2 2-3 Олардың кардиотоникалық əсері 3-10 минуттан кейін пайда болады. Бүтін терапевтік доза 2-3 күн ішінде шығарылады. Полярлы жүрек гликозидтеріне теңіз пиязының гликозиды жатады. Медицина тəжірибесінде Мепросцилларын (клифт) ішке қабылданады.
Санат:Жүрек-тамыр жүйесі
Абдрашит Хакімұлы Абдрахманов
Абдрашит Хакімұлы Абдрахманов — кеңестік, қазақстандық боксшы және танымал кино актері, бокстан КСРО екі дүркін чемпионы (1970—1971 жылдар), халықаралық дәрежедегі спорт шебері атағын қазақстандық боксшылардан бірінші алған. 1969 жылғы КСРО Кубогының жеңімпазы. Америка, Еуропа, Африкада өткен бокстан халықаралық турнирдің жеңімпазы. Қырғызстанның еңбек сіңірген әртісі.
Өмірбаяны
Алматы облысы Алматы қаласында 1946 жылдың 19 қыркүйегінде дүниеге келген. 1975 жылы Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтын бітірген. Ұлты ұйғыр.
Бапкерлік мансабы
Рингтен кеткеннен кейін Ортаазиялық әскери округтен құрама команданы жаттықтырды және 16-орынға ие болды. Жаттығудың жаңа әдісі сыналды. Нәтижесінде, КСРО құрамасына бірден Қазақстан Республикасының қорғаныс күштерінен 6 боксшы кірді. Әбдірахмановтың құрамындағы оқушылар- екі әлем чемпиондары: Орзубек Назарұлы және Андрей Курнявка және Кеңес Одағының алты чемпиондары. Боксшы мен киноактёр болып екі рөлде жүру Кеңес Одағында рұқсат берілмегендіктен, Әбдірахманов жаттығу алаңынан кетті.
Кинокарьера
1969 жылы атақты қазақстандық режиссер Шәкен Айманов оны байқап, Ақ квадрат фильміне боксшы рөлінде ойнауға шақырады. Содан кейін мынадай жанрлардағы: боевик, әскери, драма, тарихи, комедия сияқты фильмдерге түседі. 1996 жылы Люксембург қаласында «Боранды бекет» фильміне түскендіктен, Шыңғыс Айтматовтың халықаралық марапатына ие болды.
Фильмография
Санат:Алфавит бойынша боксшылар Санат:КСРО боксшылары Санат:Алфавит бойынша актерлер Санат:КСРО актерлері Санат:Қазақстан актерлері
Эддисон (Мэн)
Эддисон (Addison) — Мэн штатының Вашингтон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1209 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 251.8 км² шамасында. FIPS коды — 23-00380.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Жамбыл (Жамбыл ауылдық округі)
Жамбыл — Түркістан облысы Мақтаарал ауданындағы ауыл, Жамбыл ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Мырзакент кентінен солтүстікке қарай 20 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 2619 адам (1277 ер адам және 1342 әйел адам) болса, 2009 жылы 2845 адамды (1456 ер адам және 1389 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мақтаарал ауданы елді мекендері
Түмен Балтабасов
Түмен Балтабасов (1884, Маңғыстау түбегі, Қызан – 1957, Таушық ауылы) – ақын. Жасында ауыл молдасынан оқып, сауат ашқан. Абыл мен Нұрым, Ақтан мен Қашаған, Махамбет пен Мұрат жырларын насихаттаушы. Қоян жұтында (1927 – 1928) үй-ішімен Түбіжік пен Қаңғаны мекендеген. Түмен кәсіп іздеп Махачкалаға (1939 – 1940) барады, одан кейін Таушықты мекендейді. Түменнің жыр-толғаулары жергілікті баспасөз беттерінде жарияланған. 1965 жылы «Пернелердегі термелер» жинағында Түменнің «Біздің сұлу Алматы» деген толғауы жарық көрді. «Қазақстан», «Маңғыстау», «Жеңіс жыры», «Біздің сайлау», «Сәттіғұл ақынға», т.б. толғауларында халық тарихын дәуір шындығымен байланыстыра асқақ сезіммен жырлайды. Оның бірқатар жырлары сын-сықақ сипатында шығарылған. Ақын туралы деректер мерзімді баспасөз еттерінде, сондай-ақ Сыдиықұлының «Ақын-жыраулар» (1974) атты кітабында кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Магнезитті кірпіш
Магнезитті кірпіш (Кирпич магнезитовый) — 1—10% қоспалары бар магний тотығынан тұратын, отқа төзімді материалдан жасалған қыш. Отқа төзімділігі 2000°С-тан жоғары; мартен пештерінің (негізгі процесс |бойынша) алдыңғы және артқы қабырғаларын, бүркеншіктері мен түптерін, электр пешінің ішкі қабырғаларын қалау үшін қолданылады.
IC 347
IC 347 — Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 347 Санат:Эридан (шоқжұлдыз)
Бауыздау
Бауыздау - малдың басын құбылаға қаратып, аяғын байлап, тамақтан пышақпен орып жіберу тәсілі. Пышағын қайрап, дәретін алып дайындалған қасапшы, ислам қағидасы бойынша Бисмилла, Сенде жазық жоқ, Менде азық жоқ, Аллаһу акбар! деп бауыздайды да, аққан қанның түгел ағып бітуін күтеді. Мал бауыздап жатқанда, әсіресе құрбандық малы болса «Аллаһу акбар» деп қайталап айтып тұрады. Қонаққа сойылатын малды есік алдына әкеліп көрсетіп, бата сұрайды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Б. з. д. 728 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 728 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 728 жылы қайтыс болғандар
Білге қаған
Ол 683 ж. Орхон өзенi бойындағы Өтүкенде туған. Құтлық қағанның (Елтерістің) үлкен ұлы, Күл-тегіннің ағасы. Шешесі Елбілге қатұн. «Ашина» текті.
Түрiк Елінің бiрегей тұлғасы атанған ол iнiсi Күлтегiнмен бiрге елдің қамы, жердің тұтастығы үшін күресіп, көшпелiлер тарихында ұлы империяның іргесін бекітті. Ол күллi көшпелiлер империясының тұғырын сомдап, түрiк тектес этностардың бiрлiгiн сақтай отырып, елдiң мұңы, жердiң қамы үшiн «түнде ұйықтамай, күндiз отыра алмай» күресті.
Бiлге қаған 9 жас кезiнде әкесi Құтлық (680—692 жж.) қайтыс болады. Түрік Елінің тағын оның iнiсi Қапаған (Қабаған) (692—716 жж.) иеленеді.
Қапағанның iнiсi Бөгүден (716 ж.) кейiн таққа отырған Бiлге қаған 19 жыл билік етеді. Бiлге қаған 13 жасында шад атағын алады.
17 жасында Таңғұтқа, 18 жасында алты чұб, табғач, он тұтыққа жорық жасап жеңiске жеткен. Одан қырғыз, түргеш, қарлық, тоғыз оғыз және т.б. елдерге жорық шабуыл жасаған. Білге қаған (шамамен 685-734) - Екінші Шығыс Түрік қағанатының қағаны. Күлтегіннің ағасы. Күлтегін Қапаған қаған ушықтырған тайпа ішілік соғысты тоқтату үшін 716 ж. әскери төңкеріс жасап, қағандыққа ағасы Білгені қойды. Ал Білге Күлтегінді әскербасы, ал қайын атасы Тоңыкөкті мемлекеттік кеңесші етіп тағайындайды. Осылайша билік басында Тан империясының саяси үстемдігіне қарсы үштік отырды. "Олар Ақылдың, Адалдықтың, Қайраттың өзара тіл табысып, елін-жерін көгерткен ұлы үштік ретінде тарихта қалды. Ал, Білге қағанның тұсында тек қана бейбіт дәурен орнады" (Т.Жұртбай. "Дулыға", 131 б.). Бірақ бұл құт-береке өздігінен келмеп еді. «Жалаңаш халықты тонды, аз халықты көп қылу» құны неге түскені Күлтегін үлкен жазуында былай баяндалған: «Әкеміз, ағамыз құраған халықтың атақ-даңқы жоқ болмасын деп, түркі халқы үшін түн ұйықтамадым, күндіз отырмадым. Інім Күлтегінмен, екі уәзіріммен өліп-тіріліп құрадым... Мен өзім қаған болғанда жер-жерге тарап кеткен халық өліп жітіп, жаяу жалаңаш қайта келді. Ең бірінші болып телес тайпасы оралды. Түргештер, қырғыздар бөрілі байрақ астына жинала бастады. Бұлардың бірқатарын ақыл-айламен, бірқатарын әскери күшпен қаратуға тура келді. Терістікте оғыз халқына қарсы, ілгері қатаң, татабы халықтарына қарсы, бергері табғашқа қарсы үлкен әскермен он екі рет соғыстым», - дейді Білге қаған (Күлтегін үлкен жазуы).
Тақырыптық картотека
Тақырыптық картотека - құжаттардың кітапхана қорында бар-жоғына қарамастан белгілі бір тақырып бойынша құжаттарды көрсететін библиографиялық картотека.
Білге қаған
Түркі қағанаты күшейгенін мүлде қаламайтын «Ұлы Аспан» империясы Білгенің бейбіт келіссөзге келу жөніндегі ұсынысын ұнатпады. Қытай соғысқа дайындалып жатты. Бірақ, бұл жоспар іске асырылмады. Өйткені оларға 714 ж. Тибеттіктер шабуыл жасады. Түркілер біраз тыныстады. Әйтсе де, империялықтар ұсақ тайпаларды бір-біріне айдап салып, арандатып отырды. Білге қаған өздерін үнемі сатып кетіп, қауіп төндіре берген ұйғырларға қарсы жорыққа аттанып, оларды бағындырды. Одан соң Білге қаған татабтардың аттарын тартып алып, ойсырата жеңіліске ұшыратты. Осыдан кейін түркі әскері жұмылған күшке айналды. Осы кезде Тар түмен қарлықтарды талқандады. Солтүстік Жоңғария түркілердің қоластына кірді. 717 жылдың аяғында қала қағанатқа бағынды.
Тақырыптық картотека
Дереккөздер
Санат:Ғылымтану Санат:Терминология
Білге қаған
Енді қағанаттың алдында не істеу керек деген сауал туды. Сол кезде Білге қаған, Тоныкөк, Күлтегін сансыз көп ұрыстардан кейін түркі халқы өз-өзіне келуі үшін бейбіт өмірді қалпына келтіру керек деп шешті. «Уақыт ұтқылары келіп тұр» деп, Қытай Білге қағанның бейбітшілік жайындағы ұсынысын қабылдамай тастады. Түркілердің сол уақыттағы стратегиялық мұраты қорғаныс болды да, ол саясат пен идеология астарында өзін Қытайға қарсы қоюшылық жатқан еді. «ұлы үштіктің» арқасында түркілер 722 ж. Қытайларды талқандады.
722 ж. Кездесуде Қытайдың бұрынғы елшісі, түркіден шыққан сатқын 734 ж. Қытай жағының өтінішімен Білге қағанға у беріп өлтіреді. Ал Қытай императоры өзіне сезік түсірмес үшін қағанды жерлеу рәсіміне елші жібереді. Түркі тағына Білге қағанның ұлы Иоллығтегін отырды.
Сыртқы сілтемелер
Тасқа қашалған таспалы ой орамдарынан елдік пен ерлік жайлы даналық сарындары сезіледі.
Ел болып бірігуден асқан бақыт жоқ. Ынтымақ-бірлік, татулық туралы Түркіні бұзар - тәтті сөз. Асыл сөз туралы Дарақылық үмітіңді үзіп, қанатыңды қияды. Мінез-құлық туралы Әсіре даңқ пен асыра байлық ұятсыздық пен бұзақылық құшағында тұншықтырады. Мінез-құлық туралы Дүниеқоңыздық пен тойымсыздық есіңді алып, еркіңнен айырады. Мінез-құлық туралы Егер ел басшысы тоңмойын һәм сатқын болмаса - елдің бағы. Отан, туған жер туралы Жауыңнан бұрын қимылда - жеріңе жамандық келмейді. Тәлім-тәрбие, өсиет, тағлым туралы Тастағы жазудан тағлым алғайсың. Тәлім-тәрбие, өсиет, тағлым туралы Нағыз ер «дүние-мал» деп дірілдемес болар. Батырлық, ерлік туралы Бақ болмайды басқа бақ - есің барда елің тап. Тәлім-тәрбие, өсиет, тағлым туралы
Тағы қараңыз
Санат:683 жылы туғандар Санат:734 жылы қайтыс болғандар Санат:Қағандар
Шығыс Чед-Ю
Шығыс Чед-Ю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чед-Ю өзенінің оң жағалауынан 3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Вальстрона
Вальстрона (Valstrona) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Вербано-Кузьо-Оссола провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1269 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 26 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 48 км² шамасында. Пошта индексі — 28897.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Иосиф.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Каспий (Атырау облысы)
Каспий — Атырау облысы, Құрманғазы ауданындағы ауыл. Орлы ауылдық округінің құрамына кіреді.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 311 адам (161 ер адам және 150 әйел адам) болса, 2009 жылы 275 адамды (152 ер адам және 123 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Құрманғазы ауданы елді мекендері
Ұшқан ұя (повесть)
«Ұшқан ұя» — қазақтың даңқты жауынгері әрі жазушысы Бауыржан Момышұлының қаламы ұшынан шыққан ауқымды автобиографиялық шығармасы. Повесть 1974 жылы жарияланды және 1976 жылы Мемлекеттік сыйлыққа ие болды.
Мазмұны
«Ұшқан ұяда» әлем тарихы жаратылыс шежіресі, жан-жануарлар болмысы, қауымының қалыптасуы, әлемнің пайда болуы, тірлік, өмір туралы алғашқы мағлұматтарды, азаматтық тұрғыдағы аңыз-әңгімелерді әжесінен естігенін үлкен сүйіспеншілік сезімен есіне алған, сондай-ақ ненің жақсы, ненің жаман екенін, нені сүйіп, неден аулақ жүруді әжесінен үйренгенін мақтан етеді. Әкесі Момыш өз бетімен сауат ашқан, сол кездегі көзі қарақты адамдардың бірі болған. Ел арасында ағаш ұстасы және етікші, зергерлігімен танымал болатын. Бауыржан 3 жасқа келген соң анасы Рәзия қайтыс болады да, әжесі Қызтумастың қолында өседі.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Алдейя-Гавинья
Алдейя-Гавинья (Aldeia Gavinha) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Аленкер муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Үлкен Лиссабон экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 173 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,22 км² шамасында. Халық тығыздығы — 142,7 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Мария Магдалина (Santa Maria Madalena).
Биркенхёрдт
Биркенхёрдт (Birkenhördt) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Оңтүстік Вайнштрассе ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 705 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 8,58 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 37 008. Муниципалитеттің басшысы — Маттиас Аккерман.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Біріккен ұлттар ұйымының жанындағы Қазақcтан республикасының тұрақты өкілдігі
Біріккен ұлттар ұйымының жанындағы Қазақcтан республикасының тұрақты өкілдігі - әлемдік қауымдастықта Қазақстанның мүддесін білдіретін мекеме, Нью-Йорк қаласында ашылған (1992). Оның қызметі 1975 жылы 14 мамырдағы мемлекеттер өкілдігі мен олардың халықаралық әмбебап ұйымдармен арақатынасы жөніндегі Вена конвенциясы құжаттарымен реттеледі. Біріккен Ұлттар Ұйымы жанындағы Қазақстан Республикасының алғашқы тұрақты өкілі - А.Арыстанбекова болды (1992-1999). Қазақстанның Германиядағы елшісі - Біріккен Ұлттар Ұйымының Еуропа бөлімшесіндегі Қазақстанның тұрақты өкілі болып сайланған. Өкілдік Қазақстан атынан Біріккен Ұлттар Ұйымының сессияларына қатысады. Өкілдер Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен тағайындалады.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Ақтасты ауылдық округі (Ұлытау облысы)
Ақтасты ауылдық округі – Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданында болған әкімшілік бірлік, 2017 жылы таратылған.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақтасты ауылы кіреді. Орталығы – Ақтасты ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 218 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Жаңаарқа ауданының таратылған ауылдық округтері
Ұлтабар
Ұлтабар— күйіс қайыратын малдардың қарнының бір бөлігі. Ол құрылысы мен қызметі жағынан күйіс қайырмайтын малдың қарнына ұқсас. Ұлтабардың кілегей қабығы құрамында ферменттер мен тұз қышқылы сөл түзетін арнаулы клетчаткалар болады. Сондықтан қарынның бұл бөлігінде жын (малдың қарнындағы көп ұнтақталынбаған, шала қорытылған қойыртпақ зат) негізінен химикалық өңдеуден өтеді. Ұлтабар сөлі күрделі мукопротеид түрінде түзіледі. Ол сиаломуциндер мен гиалуронды қышқылдан, амин, карбоксил, сульфогидрилді және дисульфидті белок топтарынан құралған. Сөлдің әсерінен мұнда инфузориялар мен бактериялар тіршілігі тоқтап, олар ери бастайды. Сөлдің құрамында белоктарды ыдырататын пепсин ферменті болады. Оның құрамы рацион түріне қарай өзгере бермейді. Себебі, Ұлтабарға түсетін жын алдын ала өңдеуден өтіп, оның құрамы айтарлықтай тұрақты болады. Малды азықтандырудың қалыпты жағдайында Ұлтабар сөлі тоқтаусыз бөлінеді. Аш малда сөл бөлу процесі күрт төмендеп, сөлдің қышқылдылығы жоғарылайды. Тәулігіне ірі қара 50 — 60 л, қой 5 л Ұлтабар сөлін бөледі. Азықтандыру үстінде сөл бөлу күшейеді. Сөл бөлу қарқынына және оның қышқылдылығына малдың физиологиялық күйі де әсер етеді. Мыс., саулық қойларда төлдеуден бір ай бұрын Ұлтабар сөлінің қышқылдығы төмендеп, төлдегеннен кейін едәуір жоғарылайды. Буаз кезінде және емізу кезеңдерінде сөл бөлу күшейеді. Ұлтабар сөлінің бөліну қарқыны мес қарындағы бактер. ферменттелудің жылдамдығына да байланысты.
Ұлтабар (сычуг); (лат. abomasum) — күйісті жануарлардың көп бөлімді қарнының соңғы безді бөлімі. Ұлтабардың кілегейлі қабығында безді қарын қабырғасына тән: кардиальды, фундальды және пилорустық бездер аймақтары болады. Оның қабырғасы кілегейлі, етті және сірлі қабықтардан құралған. Кілегейлі қабығын бірқабатты призма тәрізді көбелі эпителий астарлайды. Ұлтабарда ас (жын) ұлтабар сөлінің құрамындағы ферменттердің көмегімен химиялық жолмен қорытылады.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, 9 том.
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Kazakhstan Hahsahkwswhdanj
Әнуар Абыханұлы Молдабеков
Әнуарбек Молдабеков (20 мамыр 1938 жыл, Алматы облысы Іле ауданы – 9 тамыз 1985 жыл, Алматы) — қазақ өнерінің аса ірі тұлғасы, көрнекті театр және киноактері, Қазақстанның халық артисі (1976), Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты (1967).
Өмірбаяны
Алматы облысының, Іле ауданына қарасты Комсомол совхозында 1938 жылы туған. Әке-шешесі Андрей деп ат қойған. Бірақ кейіннен жұрт Әнуарбек, одан кейін Әнуар деп атап кетті. Жастайынан өнерге бейім болған ол әнші болуды армандады. Дегенмен кейіннен өмір ағысы оны актерлікке алып келді.
1956 ж. консерваторияның драма бөліміне түскен. Алайда ол жерде бір оқытушының көңілге қонбайтын бір әрекетін бетіне басқаны үшін оқудан шығып қалған. Оған жасымаған Әнуар Әзірбайжан Мәмбетов «Жаңа студия ашып жатыр екен» дегенді естіп, сонда барған. 1958 ж. түсіп, екі жылда бітіріп шығады.
1964 ж. Алматыға оралып, М. Әуезов театрына жары Баян екеуі орналасты. Ірі талант иесінің қалған өмірі осы Алматыда жалғасты.
Шығармашылығы мен марапаттары
Сахнада Әзірбайжан Мәмбетов, кинода Шәкен Айманов секілді ірі тұлғалар Әнуарды өз­деріне жақын тұтты. Табиғи талант екенін тани білді. Оның есімі халық арасында 1965 ж. «Ән қанатында» фильмінен кейін таныла бастады. Жалпы, кинодағы ақын Мұсаның (Иса Байзақов) рөлінде ойнауға көптеген актерлер шақырылды. Алайда ол орынға С. Сейфуллин атындағы Қарағанды театрының әлі кеңінен таныла қоймаған актері Әнуар Молдабеков таңдап алынды. Алғашқы роль - алғашқы жеңіс. Мұсаның бейнесі ерекше сәтті шықты. Осы үшін Әнуар аға Молдабеков Қазақ ҚСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты атанды. Ол осы Мұсаны алғаш ойнағанынан-ақ өзінің алысқа баратынын, талай шыңға шығатынын танытты. 1970 ж. Республиканың еңбек сіңірген артисі, артынан халық артисі деген атаққа да қол жеткізді. Бірақ бұл жерде Әнуардың сахна мен кинода жүріп алған атақтарына тіреліп тұрған ештеңе жоқ, халық оны «Ән қана­тындағы» Мұса арқылы, «Қан мен Тердегі» - Еламан, «Қыз Жібектегі» - Шеге арқылы кеңінен білді. Тіпті «Қыз Жібек» фильмінен кейін оны біраз уақыт халық Әнуар деудің орнына Шеге деп атап жүргені де белгілі.
Одан басқа А. Чеховтың «Ваня ағайындағы» бас кейіпкер Иван Войницкий ролін ойнаған. Бұл спектакль Мәскеуде де үлкен жетістікке жетті, жылы лебіздер айтылды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақстан халық әртістері Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары Санат:Қазақстан театр және кино қайраткерлері Санат:Қазақстан театр актерлері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген əртістері
Мергенсай
Мергенсай – Арал теңізінің Көктырнақ түбегіндегі жер аты. Мергенсай ауылдық округінің Жалаңаш ауылында орналасқан. Жалпы жер аумағы 34553 га, оның 29027 га-сы қырдың жайылымы. Арал ауданының орталығынан 64 км. Тұрғындары мал шаруашылығымен айналысады.
Сілтемелер
"Сыр елі энциклопедиясы"
Санат:Жер аттары Санат:Арал теңізі
Бейнеконтроллер тақшасы
Бейнеконтроллер тақшасы (Плата видеоконтроллера; videoVGA) — бейнекескіндерді стандарты параметрлерімен экранда бейнеленуі және олардың (NTSC стандартының талабына сәйкес) жазу жұмысын жасақтайтын бейнеконтроллер тақшасы. Ең алғашқы электронды-сәулулі таспада жұмыс істейтін мониторлар теледидиарлық қағидамен, яғни бейнені сәулемен тексеріп, сол ақпаратты бейнеконтроллер арқылы экранға шығарған.
Қазіргі кезде бейнеконтроллерлер басқа мақсат үшін қолданылады. Ең алдымен, бүгінгі күнде олар графикалық процессорлардан тұратын құрылғы болып келеді. Осы заманның бейнеконтроллерлері негізінен бейнеақпаратты өндеумен айналысады және солайша процессорға түсетін күшті азайтады.
Сілтемелер:
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Шаруашылық шарт
Шаруашылық шарт - заңды тұлғалар болып табылатын екі немесе одан да көп тараптардың өзара шаруашылық байланыстарын құқықтық тұрғыдан тұжырымдау және өзара міндеттемелерін айқындау мақсатымен келісуі.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Псиншоко
Псиншоко (Крукол-Залука) — Ресейдегі өзен. Ставропольск өлкесі, Кабардин-Балқар Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Золка өзенінің сол жағалауынан 84 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кума өзені Подкумок өзені құйылысынан Отказнен су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек, Дон және Еділ өзендері аралықтарындағы ағынсыз аудандар.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Джейн Эйр
«Джейн Эйр» (Jane Eyre ) (роман) – Шарлотта Бронтенің классикалық романы, Британиядағы ең әйгілі романдардың бірі.
Басылым
Роман алғаш рет 1847 жылы Лондонда Джордж Смит баспасында (Smith, Elder & Company) жарық көрді. Алғашында шығарма «Jane Eyre: An Autobiography» деген атпен және Каррер Белл ''(Currer Bell) бүркеншік атымен жарық көрді. Кітап жарық көре салысымен оқырмандардың көңілінен шығып, үлкен танымалдылыққа және сыншылар тарапынан, соның ішінде Уильям Теккерейден жағымды пікірлерге ие болды. Шығарманың екінші басылымын автор Уильям Теккерейдің құрметіне арнап шығарды.
Шығарма желісі
Шығармада өзінің тәуелсіз мінезімен өмір қиындықтарына төтеп берген кішкентай қайратты қыздың өмірі, балалық шағы, өмір жолын табу кезінде басынан өткендері жайлы әңгімеленеді.
Оқиғалар бірінші жақтан баяндалады. Джейн Эйрдің ата-анасы кішкентай кезінде қайтыс болады. Кішкентай Джейн жетім қалғанда оны өз қамқорлығына алған Рид мырза (Джейннің анасының ағасы) да көп ұзамай қайтыс болады. Баяндау Джейн он жасқа толғаннан басталады. Кішкентай, әлсіз, бірақ жігерлі мінезді бала өте тұйық болып өседі. Ол Рид мырзаның әйелі мінезі өте қатты, билеп-төстеуге бейім Сара Ридтің қолында өседі. Сараның Джон, Элиза және Джорджиана атты үш басласы болады. Олар Джейнге жиен болып келеді. Джейн Сара жеңгесінің махаббатын, жылулығын көру үшін көп талпынады, бірақ еш нәтиже шықпайды. Өйткені Рид ханым бұл қызды жек көретін. Джейннің жалғыз қорғаушысы болды, ол осы үйдің қызметін істейтін Бесси Ли болатын. Бір күні Джейн мен Рид отбасының қызған темірдей күйіп тұрған қарым-қатынасы соңғы нүктеге дейін ушықты. Джон Рид кішкентай Джейннің басын жарады. Сол кезде кішкентай Джейн оған есесін қайтарады. Үйдегі айқай-шуды естіген Рид ханым тағы да Джейнді жазалайды. Қызыл бөлме – кішкентай және басы жарылған Джейн үшін жазаның ең қатаң түрі болды. Кезінде Рид мырза қайтыс болған қызыл бөлмеге бармаудың амалын іздеген Джейн жазалаудың басқа түрін сұрайды. Бірақ мұнысынан да түк шықпайды. Мұндай сұмдықты көтере алмаған Джейн талып қалады.
Дереккөздер
Санат: Романдар
Географиялық параллель
Географиялық параллель - Жер шары бетінің экваторға параллель жазықпен қиылған сызығы. Оның барлық нүктелері бір географиялық ендікте болады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Гибсон Боб
Роберт «Боб» Гибсон (ағыл. Robert «Bob» Gibson, 9 қараша 1935 жылы дүниеге келген) — америкалық кәсіби бейсболшы, «Сент-Луис Кардиналс» командасы үшін Бас лигада 17 маусымда өнер көрсетті. Өз мансап жолында ол 251 рет жеңіске жетті, 3117 страйкаут жасады, ал оның өткізіп жіберу көрсеткіші 2,91 көрсетті. Гибсон 9 рет барлық жұлдызды бейсболшылардың матчына қатысты, екі рет Әлемдік сериялардың бағалы ойыншысы атанды, екі рет Ұлттық Лиганың Сая Янга марапатына йе болды, ал 1968 жылы Ұлттық Лиганың бағалы ойыншыс атанды. Өз жетістіктерінің арқасында 1981 жылы Гибсон Даңқты Бейсболшылар залына қосылды, ал 1999 жылы ХБЛ жүзжылдығы комнадасына қосылды.
Гибсон Омахада, Небраска штатында дүниеге келген. Балалық шағында бейсболмен және баскетболмен айналысқан, Басында Гибсон баскетбол клубы «Гарл Глобтроттерспен» және «Сент-Луис Кардиналс» ұйымымен бірдей келісімшарт жасасты, бірақ кейіннен негізінен бейсболға көңілін көп бөлді. 1961 жылдың шілдесінде клубтың бастапқы питчері болды және 1962 жылы барлық жұлдызды бейсболшылардың бірінші матчында ойнады.
Жаркөл (көл, Ақтөбе облысы)
Жаркөл – Торғай алабында орналасқан тұзды көл.
Географиялық орны
Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы Нұра ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 30 км жерде.
Гидрографикасы
Аумағы 14,1 км2, ұзындығы 9,5 км, енді жері 2,8 км. Жағалау бойының ұзындығы 30 км. Байтақкөл көлінің батысында, теңіз деңгейінен 76 м биіктікте жатыр. Солтүстік-шығысында Бөкенкөл көлі орналасқан, батысынан Сарыөзек өзені ағып өтеді. Суы қарашаның аяғында қатып, наурызда ериді. Суының тұздылығы жоғары, сілтілігі орташа.
Сайын атындағы көше (Алматы)
thumb|right|200px Сайын атындағы көше (Алматы). Көшеге қазақтың көрнекті ақыны, қоғам қайраткері, Ұлы Отан соғысының ардагері, ұстаз Жұмағали Сайынның есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 04.03.1964 №113 шешімі) берілген.
Сипаттамасы
Көше бойында Трамвай-троллейбус жөндеу зауыты, «Орбита» санаторийі, т.б. орналасқан. Көше Әуезов, Бостандық аудандарын қиып өтеді. Алматы қаласының басты магистральдарының бірінен саналады. Ол солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатыр: Рысқұлов даңғылынан басталып, әл-Фараби даңғылына барып жалғасады. Көшенің ұзындығы - 5200 метр.
Бұл көше сонау 60-жылдары қаланың оңтүстік-батыс жағына тұрғын үй құрылысы салынып кеңейуіне байланысты пайда болған. Қазір бұл көше Алматы қаласындағы маңызды автомобиль магистралі болып табылады.
2021 жылы қала әкімдігі Сайын көшесін ұзарту жұмыстарының картасын жариялады. Бұл шаһардың ірі жолдардарындағы көлік ағыны мен кептелістерді азайтуға ықпал етеді. Сонымен қатар мұнда Рысқұлов көшесінен Мөңке би көшесіне дейін веложолақтар мен тротуарлар салынбақ.
Алматыдағы Сайын көшесінің жалғасын салу 10 жыл бұрын жоспарланған. Алайда қаржы жетіспеушілігіне байланысты жоба кейінге шегерілген. 2020 жылы жоба қайта жандандырылды. Көшенің ұзартылатын бөлігі 3,2 шақырымды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Сенце (Кырджали облысы)
Сенце (Сенце) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 44 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6800. Телефон коды — 03631. ЕКАТТЕ коды — 70785.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
NGC 4045A
NGC 4045A — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 20 желтоқсанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4045A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38033, MCG 0-31-21, ZWG 13.45, ARAK 343.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Б. з. д. 729 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 729 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 729 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Қынап (мүше)
Қынап (vagina – қынап) — жыныстық қатынасты және төлдің туу процесін қамтамасыз ететін, жатыр мен несеп-жыныс кіреберісі аралығында орналасқан тақ түтікше мүше.
Ол жамбас қуысында жатырдан кейін орналасып, ешқандай шекарасыз несеп-жыныстық кіреберіске өтеді. Олардың шекарасын уретраның сыртқы тесігі белгілеп тұрады. Түтікше мүше ретінде қынаптың қабырғасы: ішкі — кілегейлі, ортаңғы — етті және сыртқы — адвентиция қабықтарынан тұрады. Оның қатпарлы безсіз кілегейлі қабығы көпқабатты жалпақ эпителиймен астарланған. Ортаңғы етті қабығы — ішкі сақинаша және сыртқы ұзынша бірыңғай салалы ет ұлпасы миоциттері қабаттарынан құралған. Қынаптың сыртқы алдыңғы бөлігін ғана сірiлі қабық, ал қалған негізгі бөлігін — адвентиция (борпылдақ дәнекер ұлпасы) қабығы қаптап жатады.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Нузрин
Нузрин (Nouzerines) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Гере округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 19,09 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 23146, пошта индексі — 23600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 251 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,15 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Крез департаментінің коммуналары
Петимон
Коммунаның INSEE коды — 54421, пошта индексі — 54480.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 368 адамды құрады. Халық тығыздығы — 20,91 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Зимбру (футбол клубы)
«Зимбру» (FC Zimbru Chișinău) — Молдованың Кишинев қаласындағы футбол клубы. Молдова чемпионатының тұңғыш чемпионы. Жалпы тарихында сегіз рет чемпион атанған.
1947 жылы "Динамо" деген атаумен құрылған.
Өз алаңындағы ойындарын "Зимбру Аренада" өткізеді.
Сілтемелер
Санат:Молдова футбол клубтары
Алмасатын буферлеу
Алмасатын буферлеу  (Обменная буферизация; exchange buffering) — мәліметтерді негізгі жадқа физикалық орын ауыстырусыз буферлеу. Бұл жағдайда буферлік пұл енгізу аймағы, жұмыстық аймақ және шығару аймағы ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Компьютерлік техника
Жерге жеке меншік құқығы
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Бөрібек Тамбаев
Бөрібек Тамбаев (1895, қазіргі Қызылорда облысы, Қармақшы ауданы аумағы — 20.12.1978, Орынбай ауданы) — шопан. Қаракөл қой шаруашылығын өркендетуде жоғары көрсеткіштерге жеткені үшін Ленин (1947) орденімен марапатталған.
Аморэт (Миссури)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 211 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Бэйтс округы (Миссури)
Симедъёль
Симедъёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Луза өзенінің оң жағалауынан 43 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Луру-Бурбонне
Луру-Бурбонне (Louroux-Bourbonnais) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Монлюсон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 33,02 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03150, пошта индексі — 03350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 230 адамды құрады. Халық тығыздығы — 6,97 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
IC 4778
IC 4778 — Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62472, ESO 141-6, IRAS18454-6146.
Сыртқы сілтемелер
IC 4778 Санат:Тауыс (шоқжұлдыз)
Соркенвиль
Соркенвиль (Sorquainville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Авр округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,47 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76680, пошта индексі — 76540.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 165 адамды құрады. Халық тығыздығы — 36,91 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Еловка (Бекет тармағы)
Еловка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бекет өзенінің оң жағалауынан 5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Зырянское ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Сант'Амброджо-ди-Торино
Сант'Амброджо-ди-Торино (Sant'Ambrogio di Torino) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4274 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 534 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 9 км² шамасында. Пошта индексі — 10057.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Giovanni Vincenzo.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Ғаббас Әл-Жауһари
Ғаббас әл-Жауһари, Аббас әл-Жауһари, Ғаббас ибн Сайд әл- Жауһари (9 ғ-дың 1-жартысы) — астроном, математик. Отырар оазисіндегі Жауһарана (қазіргі Гауһартөбе) қалашығында туған. Бағдатқа шақырылып, Ортаазиялык ғалымдармен бірге Бағдат обсерваториясы мен "Даналық үйінің" негізін қалаған. Ол 829—830 жылы Бағдатта жөне 832—833 жылы Дамаскіде жүргізілген астрон. бақылауларға қатысады. Бұл бақылаулар негізінде "Мамунның астрономиялық кестелері" деп аталатын еңбек жазылды. Ғаббас әл-Жауһари — Евклидтің "Негіздерін" түсіндіруге, толықтыруға арналған бірнеше трактаттардың авторы. Ол шығыс математиктерінің ішінде ең бірінші болып Евклидтің параллель түзулер аксиомасын сынға алды. Евклидтің 5-қағидасын дәлелдеуге әрекеттеңді. Ол бұл ретте үшбұрыштың орта сызығы туралы теореманы және бұрыш ішіндегі кез келген нүктеден бұрыштың 2 қабырғасын қиып өтетін тузу жүргізуге болатынын дөлелдеді. Ғаббас әл-Жауһаридің параллель түзулер туралы идеяларын кейіннен Әбу Жафар ат-Туси дамытты.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Энсинасола-де-лос-Комендадорес
Энсинасола-де-лос-Комендадорес (Encinasola de los Comendadores) — Испаниядағы Муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Витигудино ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 222 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,74 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 96 км.