cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Адайдың жеті қайқысы
Олар: Өскенбай (күйші-домбырашы, әнші әрі жыршы), Тұрсын (әнші әрі күйші-домбырашы), Әділ (әнші әрі жыршы), Досат, Жылгелді, Тәстемір және Шолтаман (бәрі де әнші болған). Осы жеті өнерпаз жұбын жазбай бірге жүріп,Маңқыстау, Хиуа мен Хорезм аймағын, Жем мен Жайық бойын аралап, өнер көрсеткен. Ешкімге бас имей, өздерін тәкаппар (қайқайып) ұстағандықтан ел ішінде “адайдың жеті қайқысы” атанып кеткен. Бұлардың ішінде Өскенбай шығармалары көбірек сақталған. Сонымен қатар Әділдің екі-үш әннен тұратын бір циклді “Жайма қоңыр” атты музыкалық шығармасы, Досаттың “Досат”, Жылгелдінің “Құнан нар”, Тәстемірдің “Маңқыстау”, Тұрсынның “Оймауыт”, Шолтаманның “Дәлейлім” (“Тал кеме”) дейтін әндері халық арасына кең тараған. “Адайдың жеті қайқысы.” әндерін біздің заманымызға Қ. Қонаршиев, И. Жұмабаев, Қ. Қалмағанбетов, Қ. Нұраханов сынды әншілер жеткізген. Кезінде “Адайдың жеті қайқысының” орындауында “Досат”, “Құнан нар” және “Оймауыт” әнін А.В. Затаевич нотаға түсіріп, “Қазақ халқының 1000 әні” (Орынбор, 1925) жинағында жариялаған.
“Адайдың жеті қайқысы” аталған сал-серілерден жеткен әндерді маңқыстаулық әншілер Қ. Домбаев, К. Тасболатов және І. Шыртанов өз нақыш-өрнегімен орындады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Өнер
Брэдфорд (Мэн)
Брэдфорд (Bradford) — Мэн штатының Пенобскот округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1186 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 107.0 км² шамасында. FIPS коды — 23-06575.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Сен-Лоран (Крез)
Сен-Лоран (Saint-Laurent) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Гере округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,93 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 23206, пошта индексі — 23000.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 642 адамды құрады. Халық тығыздығы — 49,65 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Крез департаментінің коммуналары
NGC 4083
NGC 4083 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4083 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38275, MCG 2-31-24, ZWG 69.44, NPM1G +10.0286.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Жатық жер
Жатық жер – Қоңыртөбе тауының солтүстік-батысындағы қоныс. Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданында.
Сарысу өзенінің аңғарында солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатыр. Оңтүстігінде Ақасық тауы, шығысында Ақкөл, Аққұдық құдықтары бар. Қоныстың орны тегіс тақырлы. Мал жайылымына пайдалануға жарамсыз.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы қоныстары Санат:Жаңаарқа ауданы географиясы
Шұғыла (Түркістан облысы)
Шұғыла — Түркістан облысы Мақтаарал ауданы, Еңбекші ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Мырзакент кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 4 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1039 адам (505 ер адам және 534 әйел адам) болса, 2009 жылы 1136 адамды (578 ер адам және 558 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мақтаарал ауданы елді мекендері
Беррокаль-де-Уэбра
Беррокаль-де-Уэбра (Berrocal de Huebra) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 80 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38,70 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 43 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Пилска Окраглак Депосы
thumb|250px|Пилска Окраглак Депосы Parowozownia Pilska Okrąglak - Бұл Депоның құрылған уақыты 1870-1874 жылдар аралығын қамтиды, сонымен қатар ол сол жердің темір жолының дамуына да себепші болды. Депо өзінің ерекше құрылыс стиліне байланысты, Еуропа елдеріндегі біршама осындай құрылыстардың пайда болуына себебін тигізді. Біраз жылдар пайдалана келе XX-ғасырдың 90-шы жылдарында объект пайдаланудан шықты, соның есебінен оны халық ұмыта бастады.
Қазір Депоның қандай қалыпта екенін көріп жүрген Пила қаласының біраз ондық тұрғындары бұл тарихи ескерткішті құтқарып қалу амалын табуға бел буды.
53.1425°N, 16.75222°W
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теміржол деполары
Фрон
Фрон (Front) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1626 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 163 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 10 км² шамасында. Пошта индексі — 10070.
Елді мекеннің қамқоршысы — Мария Магдалина.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Комаровка (Чичка-Юла тармағы)
Комаровка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чичка-Юл өзенінің сол жағалауынан 152 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Зырянское ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Ере-Ель
Ере-Ёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вочь өзенінің оң жағалауынан 64 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Коссоньо
Коссоньо (Cossogno) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Вербано-Кузьо-Оссола провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 571 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 14 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 40 км² шамасында. Пошта индексі — 28801.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Brizio.
Үлкен Чохрак
Үлкен Чохрак — Ресейдегі өзен. Краснодар өлкесі, Адыгея Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чохрак өзенінің оң жағалауынан 84 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 40 км-ді құрайды.
Коссоньо
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Үлкен Чохрак
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кубань су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Лаба бастауынан Чамлык өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Кубань.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Стари-Чал (Кырджали облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 59 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6964. Телефон коды — 03642. ЕКАТТЕ коды — 68936.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Сексеуіл (1, 2)
1955 ж. Хорезм археологиялық-этнографиялық экспедициясы (жетек. С.П. Толстов) ашып, зерттеген. Тұрақтан тісті қалыппен өрнек түсірілген түбі дөңгелек құмыра сынықтары, сүңгі, найза мен жебе ұштары, тас түйреуіштер, тас жаңқадан дайындалған қырғыштар, трапеция пішіндес қыстырмалар, бір шетті қырғыштар, тескіштер, түзетілген пышақ тәрізді тас тіліктері, ұлутастан жасалған әшекейлік бұйымдар, т.б. заттар жинастырылған. Сексеуіл-2 тұрағы Сексеуіл ст. аумағынан табылған.
Зерттеу жұмыстарын 1938 ж. Л.И. Боровлев, 1944 ж. Г.А. Яншин басқарған геологиялық топ, 1955 ж. Хорезм археологиялық-этнографиялық экспедициясы жүргізді.
Ескерткіштен шақпақ тастан дайындалған құралдар, тас жаңқалары, жебе ұштары, көлемі мен бітімі әр түрлі қырғыштар, түбі жайпақ қыш ыдыс сынықтары жинастырылған. Жебе ұштары екі жағынан қысып түзету арқылы мұқият өңделген; олар ойықтау сағалы, қалақша бітімді келеді. Сондай-ақ найза мен сүңгі ұштары табылған. Сексеуіл ескерткіштерінен мал сүйектері көп шыққан. Олардың 80%-ы қолға үйретілген мал сүйіктері екендігі анықталған. Бұл Қазақстан аумағын мекен еткен байырғы тұрғындардың неолит дәуірінде өнім өндіруге көшкендігін аңғартады.
Дереккөздер
Санат:Қызылорда облысы қоныстары Санат:Арал ауданы географиясы Санат:Қазақстандағы археология
Б. з. д. 809 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 809 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 809 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Тромбас
Тромбас (Trombas) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Солтүстік Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Порангату экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5255 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 799,123 км² шамасында. Халық тығыздығы — 3,7 адам/км².
Санат:Гояс елді мекендері
Кіші Урзуга
Кіші Урзуга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Урзуга өзенінің оң жағалауынан 77 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 29 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендері Золотица өзеннің солтүстік шығыс шекарасынан Солтүстік Двина өзенін қоспағанда Воронов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Пречендорф
Пречендорф (Pretzschendorf) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Вайсериц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4132 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 49,85 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 2 90 350. Муниципалитеттің басшысы — Керстин Винклер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Швейцария Америка мектебі
Швейцариядағы Америкалық мектеп (ағыл. The American School in Switzerland, TASIS) - түрлі ұлт студенттері оқитын шет ел жеке мектебі.
Мектеп Монтаньолада орналасқан, Швейцария маңындағы шағын қалашықта орналасқан. Мектепте 300-ге жуық студент оқиды. Мектеп АҚШ Еуропадағы ең ескі мектеп болып табылады.
40-тан астам елден келген студенттер кампус терриротиясында бірге өмір сүреді. Мектеп Италия шекарасына және осындай Венеция, Флоренция және Монако қалаларында шамамен 4 сағатқа дейін 30-минуттық жетегінде орналасқан.
2005 жылдың қыркүйек айында TASIS шамамен 40 студенттерге бастауыш мектеп деңгейдегі оқу ашылды. Мектептегі оқу ақысы айына 300 000 рубльді құрайды.
Түлектері
•	Мэтью Шепард
•	Билли Зейн — актёр.
•	Kerim Aksoy
•	Vas Rajan
•	Costas Despotoupolous
•	Gerardo Dominguez-Angulo
•	Phillipa Machin
•	Johan Soderstrom
Сілтемелер
•	http://www.tasis.com/
Санат:Мектептер
Паренхима
Дереккөздер
Санат:Өсімдік ұлпалары
Адам мәйітін тексеру
thumb|200px|Адам мәйітін тексеру Адам мәйітін тексеру-Адам мәйітін ол табылған жерде сыртынан тексеру, тексерудің жалпы ережелерін сақтай отырып және сот медицинасы саласындағы маман дәрігердің, ал оның қатысуы мүмкін болмаған жағдайда - өзге дәрігердің міндетті түрде қатысуымен жүргізіледі. Мәйітті тексеру үшін басқа да мамандар тартылуы мүмкін.
Мәйітті косымша немесе қайталап тексерген жағдайда сот медицинасы саласындағы маман дәрігердін қатысуы міндетті.
Танылмаған мәйіт міндетті түрде фотосуретке түсірілуге және дактилоскопия жасалуға тиіс.
Мәйітті тексеру барысында азаматтардың қайтыс болған адамды тану туралы мәлімдемелері сол тергеу іс- әрекетінің хаттамасына енгізіліп, кейіннен мәлімдеушіден куә ретінде жауап алынады, бұл мәйітті басқа адамдардың тануы үшін көрсетуді жоққа шығармайды.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Стивен Сигал
Стивен Фредерик Сигал (Steven Frederic Seagal, 10 сәуір 1952 жыл, Лансинг, Мичиган штаты, АҚШ) – американ киноактері, музыкант, шериф, айкидошы (айкидо 7-ші дан айкикайшы). Кішкентайынан каратэмен айналыса бастайды, кейін айкикаймен шұғылданады. Өзінің өнерін ары қарай дамыту үшін 17 жасында Жапонияға барып, үлкен дәрежелерге жетеді.
1987 жылы «Над законом» фильміне түседі, бұл оның алғашқы сәтті қадамдарының бірі болады. Осыдан бастап ол көптеген киноларға түседі. Сонымен қатар Стивен Жапонияда болып жатқан чемпионаттарға да қатысып жүріп, әртүрлі жүлделерге ие болады.
Фильмдері
«Смерти вопреки» (1990)
«Ни жив, ни мёртв» (2002)
«Мачете» (2010)
«Смертельный перекрёсток» (2011)
Дереккөздер
Санат:Айкидошылар
Риддер ауданы
Риддер ауданы — 1928-1931 жылдары болған Қазақ АКСР құрамындағы әкімшілік-аумақтық бірлік.
Тарихы
Орталығы Риддер жұмысшылар ауылында орналасқан Семей округінің Риддер ауданы 1928 жылы 17 қаңтарда Семей губерниясы Өскемен уезінің Риддер, Красно-Октябрь және Тархан болыстарының бөліктерінен құрылды (1928 жылы 3 қыркүйекте БОАК бекітілген). Оның құрамына 10 ауылдық кеңес кірді: Александровский, Бутаковский, Запорожско-Убовский, Зимовский, Орловский, Пихтовский, Попереченский, Риддерский, Стреженский, Черемшанский.
1930 жылы 17 желтоқсанда Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитетінің 1930 жылғы 23 шілдедегі қаулысы негізінде Қазақ АКСР-індегі аймақтық бөлініс таратылды, Риддер облысы тікелей республикалық бағынысқа өтті.
1931 жылғы 11 қыркүйектегі Қазақ АКСР Орталық Атқару Комитеті Төралқасының жарлығымен Глубоковский және Черногор ауылдық кеңестері Өскемен ауданына берілді.
1931 жылы 27 желтоқсанда Риддер ауданы таратылды (1932 жылы 1 қаңтарда Қазақ АКСР ОАК бекітті), Риддер тәуелсіз әкімшілік-аумақтық бірлікке бөлінді, қалған жер Өскемен мен Шемонаиха аудандары арасында бөлінді.
Сілтеме
Санат:Шығыс Қазақстан облысының тарихы Санат:Қазақстанның таратылған аудандары
Бейсенбілік (ақы)
Бейсенбілік -дәстүрлі ортада бапаларын оқытқанда молдаға ата-ананың бейсенбі күні берер ақысы. Бұл жосын бейсенбілік деп аталатын аруақтарға дұға бағыштау ғұрпымен мағыналық жағынан шендес. Яғни бейсенбі күні мұсылмандар үшін ерекше қасиетті жұма күнге ауысар күн болғаннан кейін оны да қасиетті уақыт деп осы мерзімде әртүрлі ақы беріледі, түрлі дұғалар оқылады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Су опоссумы
Су опоссумы (Chironectes minimus) – опоссумдар тұқымдасына жататын Юкотан жартыаралының солтүстік жағындағы кішігірім өзендер мен бұлақтарда тіршілік ететін опоссумның бір түрі. Осы бір бұйығы, сирек кездесетін аңның негізгі - қорегі ұсақ балықтар, су жәндіктер. Оның жүні қысқа, қалың, нәзік, түсі мәрмәрдай қара немесе сұр болып келеді.
Дереккөздер
Санат:Қалталылар Санат:Оңтүстік Америка сүтқоректілері
Дарий I
Дарий І, Дариуш, Дараявауш – Ахемен әулетінен шыққан парсы патшасы. Б. з. д. 522 – 486 ж. аралығында патшалық құрған. Дарий І-нің тұсында патшалыққа парсылар мен мидиялықтардан басқа Кіші Азия мен Кавказ, Орта Азия, Қос өзен аралығы, Сирия мен Палестина, Мысыр қарады.
Дереккөздер
Санат:Б. з. д. 522 жылы туғандар Санат:Б. з. д. 486 жылы қайтыс болғандар Санат:Парсы патшалары
Кадафайш
Кадафайш (Cadafais) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Аленкер муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 687 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,29 км² шамасында. Халық тығыздығы — 181,6 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария (Maria).
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лиссабон округінің елді мекендері
Жауғашты (құдық)
Жауғашты– Қызылқұм құмының солтүстік-шығысындағы құдық. Оңтүстік Қазақстан облысы Отырар ауданында. Сырдария өзенінің аңғарында. Тереңдігі 15 м, су шығымы 1080 л/сағ. Тізбекті-ұяшықты төбешіктердің бойында орналасқан. Маңайында Өмірбек құдығы Қызылшалы құдығы, Қараша құдығы, Ақберді құдығы құдықтары орналасқан. Шығысы мен оңтүстігінде көптеген қыстаулар бар. Құдық мал суаруға пайдаланылады.
Хербольцхайм
Хербольцхайм (Herbolzheim) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан қала. Эммендинген ауданының құрамына енеді.
Жауғашты (құдық)
Дереккөздер
Санат:Қазақстан құдықтары
Хербольцхайм
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9947 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 35,48 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 3 16 017. Қаланың басшысы — Эрнст Шиллинг.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Визьма
Визьма — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Ленинград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Андога өзенінің сол жағалауынан 110 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 64 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Суда бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Ленинград облысы өзендері
Рахманбай Әлімбаев
ӘЛІМБАЕВ Рахманбай (1913, Қордай ауданы Киров кеңшары – 1994, Тараз) – ғалым-агроном. 1939 – 42 ж. Красногор ауданы атқару к-ті төрағасының орынбасары, 1942 – 44 ж. Қызыл Армия қатарында болды. 1944 – 79 ж. Красногор, Меркі, Қордай, Шу аудандарында ауданы атқару к-ті төрағасының орынбасары, ұжымшар төрағасы, кеңшар директоры болып істеді. Осы жылдарда аудандардың шаруашылықтарының табысын арттырып, олардың жан-жақты дамуына үлкен үлес қосты. Ленин, Октябрь Революциясы, Еңбек Қызыл Ту, Құрмет Белгісі, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, көптеген медальдармен, Қазақ КСР Жоғ. Кеңесінің Құрмет Грамоталарымен марапатталған.
Баттлфилд (Миссури)
Баттлфилд (Battlefield) — Миссури штатының Грин округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 5.1 км². FIPS коды — 29-03592.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 5590 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Грин округы (Миссури)
Субъектив қателiктiң мəнi
Субъектив қателiктiң мəн i: нақты кезеңдегi өзiнiң психологиялық кейпiне назар салмастан, адам нақты көрiп тұрғаны мен естiгенiне сенiп қалады, ал көз бен құлақ қабылдауы əрқашан адамның жеке көңiлкүйiнiң жағдайына тəуелдi. Қандай да адамды қабылдауымыз бiздiң өзiмiздiң сол мезеттегi жан толғанысымыз, көңiл шарпуымыз бен қажетсiнуiмiзге байланысты келедi. Осы тұрғыдан адам бағалауда өз сезiмiң мен пiкiр пайымдауыңа да толығымен сене беруге болмайды.
Қолданылған әдебиеттер
Б 12 Жантану негіздері. (Жалпы психология). Жоғарғы оқу орындары студенттеріне арналған дəрісбаяндар жинағы. Алматы, 2006.—306 бет.
Санат
Жантану негіздері
Қазақ қоғамының этноәлеуметтік құрылымы
Қазақтардың қоныстануы мен жалпы саны
XVIII-XX ғасырлардың бас кезінде қазақтардың арасында жүзге және ру-тайпаларға бөліну одан әрі жалғаса берді. Қазақ халқы үш жүзден тұрды. Олар - Кіші жүз, Орта жүз және Ұлы жүз. Әр жүз бірнеше руға бөлінді, ал рулар өз кезегінде қыруар көп рулық аталықтарды біріктірді. Мұның өзі ру халқы санының өсе түсуіне байланысты болды. Қазақтардың көшпелі өмір салтының өзі де осыны қажет етті. Әр жүздің айқын белгіленген өз аумағы болды. Мәселен, Ұлы жүз қазақтары ежелгі дәстүр бойынша Қазақстанның Оңтүстік-шығыс және Оңтүстік аймақтарын мекендеді. Орта жүздің үлесін Орталық, Солтүстік және Солтүстік-шығыс Қазақстанның өңірлерін құрады. Ал Кіші жүз бүкіл Батыс Қазақстан аумағында көшіп-қонып жүрді. Діни конфессия, мәдени-тұрмыстық қатынастар жағынан қазақтарда айта қаларлық аймақтық айырмашылықтар да, тілдік диалектілер де болған жоқ. XVIII ғасырдың аяқ кезінде қазақ халқының жалпы саны шамамен 2,5 миллион адамға жуық болған. 1897 жылы Ресей империясында Жалпыға бірдей алғашқы халық санағы жүргізілді. Оның деректеріне қарағанда, сол кезде Қазақстанда тұратын қазақтардың саны 3,4 миллион адамға жуықтаған. Дала халқының түгелдей дерлік басым көпшілігі ауылдық жерлерде тұрды. Қалаларда тұратын қазақтардың саны небары 1,1 пайыздан асқан жоқ. Жаңа заманда қазақтардың едәуір бөлігі Қытайдың, Ресейдің, Монғолияның, Ауғанстанның және Орта Азия мемлекеттерінің аумақтарында тұрып жатты.
Хандар
Қазақстанның аумағын Шыңғысхан бастаған монғолдар қолы жаулап алғаннан кейін хан тағына Шыңғысханның ұрпақтары болып табылатын төре тұқымынан таралғандар ғана отыра алатын еді. Сөйтіп Шыңғысхан ұрпақтары Қазақстанды 600 жыл бойы билеп-төстеп келді. Қазақ қоғамының ең жоғары билеушісі үлкен ханмен қатар әр жүздің өз ханы болды, кейде бір жүздің өзін екі немесе одан да көп билеуші басқарды. Атап айтқанда, патша үкіметі әр жүздің өзінде бірнеше билеуші болғанын қалады. Соның өзінде ең осал билеушіге әдейі қолдау көрсетумен келді. Ондағы көздеген қитұрқы мақсаты оларды ел басқара алмайды деп көшпелі жұрттың көз алдында масқара ету болатын. Хан тағына отыратын адамды сұлтандар қатарынан сайлаудың өзіндік ерекше тәртібі болды. Ол үшін құрылтай жиналысы шақырылатын. Оған сұлтандар, билер, батырлар және рубасылары жиналатын. Хан сайланатын сұлтанды ақ киізге отырғызып, жоғары көтеру арқылы ұлықтайтын. Ұлықтау рәсімін халықтың ең таңдаулы деген беделді өкілдері жүзеге асыратын. Олар ақ киізге отырғызылған ханды бүкіл жиналған халықты аралатып, жоғары көтерген бойы алып өтетін. Содан соң ұлықтау рәсімі аяқталған бойда әлгі ақ киіз ту-талақай тілгіленіп, құрылтайға қатысқан жұртқа ұсақ кесінділер түрінде, қасиетті естелік тәбәрік ретінде үлестіріліп жіберілетін. Олар сонымен қатар ханның меншігіндеп бүкіл малды ханталапай етіп бөліп әкететін. Бүл әдеттің мәнісі хан бұдан былай халықтың есебінен күн көреді дегенді білдіретін. Хан халық алдында елді дұрыс басқаруға, шиеленісті айтыс-тартысқа толы алтыбақан алауыздыққа жол бермеуге, әділет пен адалдықтың салтанат құратынына ант беретін болған. Хан билігі Кіші жүз бен Орта жүзде 1822—1824 жылдарға дейін жүргізіліп келді. Астрахан губерниясындағы Ішкі Ордада хан билігі 1845 жылы ғана жойылды. Ұлт-азаттық көтерілістері болған жылдарда қазақтар тарапынан хан билігін қайта орнатуды көксеген әрекеттер болып жатты. Қалыптасқан дәстүр бойынша, қазақ хандары Түркістан қаласындағы Қожа Ахмет Йасауи мешітінің кесенесіне жерленетін. XVIII ғасырдағы ең айбынды хандар: Тәукехан, Абылай хан және Әбілқайыр хан, ал XIX ғасырдағы ең күшті хан — Кенесары Қасымулы болды.
Сұлтандар
Шыңғысханның бүкіл ұрпақтары сұлтандар деп аталды. Олар қожалар сияқты «ақсүйектер» қатарына қосылды. Халық арасында оларды төрелер деп атады. Төрелер жеке әлеуметтік артықшылықты топты құрады. Олардың текті тұқымнан шыққанын қазақтармен көршілес жартылай көшпелі және отырықшы диқан халықтар да мойындады. Мәселен, XVIII ғасырдың бүкіл барысында Қазақстандағы осы топтан шыққан өкілдерді Башкұртстанда және Орта Азия мемлекеттеріндеп хан тағына отыруға арнайы шақырулар жиі-жиі болып тұрды. Сұлтандардың айрықша артықшылық жағдайы қазақтардың дәстүрлі әдет заңында нақты кәрініс тапты. Сұлтандардың ісін билер соты қарай алмайтын. Олардың ісі тек хан сотында ғана қарала алатын. Сұлтандарға олардың денесіне зақым келтіретін жаза қолдануға тыйым салынатын. Сұлтанға тіл тигізіп, масқаралағандар айып төлеуге міндетті болған. Ал оны өлтіріп қойған адам әдеттік заңның талабы бойынша құн төлейтін. Ол құнның мөлшері қатардағы жеті қарапайым көшпелілердің құнына тең болатын. Олар өздерінің қыздарын әдетте тек сұлтандар мен қожаларға ғана ұзататын. «Қара сүйектен» қыз алып некеге тұрғандар қарамандар деп аталатын. Сұлтандар жеке-жеке ауыл болып, көшіп-қонып жүретін. Бұл әлеуметтік топтың белгілі өкілдері Сұлтанбет төре, Орыс Сұлтанбетұлы, Шоқан Уәлиханов, Ғұбайдулла Уәлиұлы, Қасым Абылайұлы, Саржан Қасымұлы және басқалары болды. Кіші жүз бен Орта жүзде хан билігі жойылғаннан кейін сұлтандардың айрықша артықшылық құқықтары бірте-бірте жойыла бастады. Олардың сословиелік айрықша артықшылығына берілген алғашқы қатты соққы патша үкіметінің 1867-1868 жылдарда қабылдаған әкімшілік реформалары болды. Сол кезден бастап сұлтандар өздерінің құқықтары жағынан қатардағы қарапайым қазақтармен теңестірілді.
Қожалар
Қарастырылып отырған кезде дін өкілдері — қожалардың жағдайы нығая түсті. Қазақ қоғамында олар таңдаулы топ — ақсүйектер саналды. Олар қазақтардың дәстүрлі рулық-тайпалық құрылымына кірген жоқ, өздерінің арғы аталарын Мұхаммед пайғамбардың туыстарынан тараған деп есептеді. Қожалар көшпелі қо- ғамның рухани өмірінде өте үлкен рөл атқарды. Олар ислам дінін насихаттады, оның негізгі қағидаларын уағыздап түсіндірді. Қожалар ағартушылық қызмет те атқарды. Іс жүзінде барлық салттық жоралар — балаларды сүндетке отырғызу, неке қию, үйлену, қайтыс болған адамдарды жерлеу, аруақтарға арнап ас беру міндетті түрде солардың қатысуымен өткізілді. Қазақтар қожаларды әдетте Қазақстанның оңтүстігінен және Орта Азия қалаларынан шақыртатын. Көшпелі және жартылай көшпелі өмір салты жағдайында қазақтардың әрбір руында қожалардың 2—3 отбасы болатын. Олар хандардың, сұлтандардың және ықпалды билердің ауылдарында өздерінің жеке шаруашылығымен айналысып, емін-еркін жүріп жатты. Өте сирек жағдайда өз алдына жеке ауыл болып отырды. Қожалар бірте-бірте қазақ халқының өмір салтын қабылдай берді. Олар қазақтардың генетикалық шығу тегін, тұрмыс-тіршілігін, материалдық және рухани мәдениетін өте жақсы білді. Қожалар қатардағы қарапайым қазақтарға қыз бермейтін, некесін қидырмайтын десе де болатын. Патша үкіметі олардың Қазақстан аумағында емін-еркін көшіп-қонып жүруіне шек қою саясатын қолданды. Отаршыл әкімшілік оларды мұсылман елдерінің, соның ішінде, әсіресе Түркияның саясатын жүргізушілер деп ойлады. Ресей ислам дінін таратуда XVIII ғасырдың аяқ кезінен бастап қожаларға қарсы қысым жасап, Еділ татарларына едәуір қолдау көрсетуге көшті. Қожалар алым-салық төлеудің барлық түрінен босатылған болатын. Дәстүрлі билер соты оларға тән жазасын қолдануға рүқсат етпейтін. Қожалар қазақ халқының рухани мәдениетін дамытуда елеулі рөл атқарды. Мәселен, Күдері қожа айтыстарға түсіп, халық арасында кеңінен танылды. Белгілі ағартушы-ғалымдардың бірі — қожадан шыққан Мұхамед Салық Бабажанұлы.
Құрамалар
Дәстүрлі қазақ қоғамының құрамында халықтың әр түрлі этностық және субэтностық топтары да болды. Солардың бір тобы Құрамалар деп аталды. Өйткені бұл топ алуан түрлі рулардың, тайпалардың және халықтардың өкілдерінен құралды. Ол топтың құрамында қарақалпақтардың да, қырғыздардың да және ноғайлардың да бірнеше шағын топтары болды. Мәселен, XIX ғасырдың өзінде қырғыздардың аз ғана бөлігі Ақмола губерниясының Көкшетау уезіндеп қазақтардың ортасына біржола сіңісіп кетті. Олар жергілікті қазақ халқының тілін, мәдениетін және әдет-ғұрпын толық қабылдады. Құрамалардың едәуір топтары Ташкент қаласының төңірегінде де болды. Ондағы Құрамалардың жалпы саны 50 мың адамнан асатын еді. Құрамалар, негізінен алғанда, кең-байтақ қазақ даласының шет аймақтарын мекендеді.
Тархандар
XVIII ғасырда Ресей империясы қазақ өлкесін отарлау саясатын жүзеге асыру үшін ондағы жергілікті ақсүйектерге арқа сүйеуге мұқтаж болды. Сондықтан да патша өкіметі жергілікті ақсүйектерді әдеттегі құнды сыйлықтармен марапаттаудан басқа, ежелден бар тархандық атақты да пайдаланды. Тархандардың қоғам өмірінде ерекше артықшылығы болды. Бұл атақ патша өкіметіне айрықша сіңірген адал қызметі үшін берілетін. Қазақтар арасында тархан атағын 1743 жылы Ресей императоры II Елизаветаның арнайы жарлығымен Орта жүздің батыры Жәнібек, содан соң Кіші жүздің батыры Есет алды. Олар ерекше дипломатиялық қызметімен көзге түсті, бұрын тұтқынға түскен орыс азаматтарын және империяның қол астындағы халықтардың құл болып жүрген адамдарын Ресейге қайтарып беруге көмектесті. Тархандар қазақтардың башқүрттармен және қалмақтармен екі арадағы шиеленіскен өшпенділігін басуға белсене қатысты. Сол еңбегі үшін олар өздерінің отбасы мү- шелерімен қоса мемлекетке алым-салық төлеуден босатылды. XIX ғасырдың орта кезіне қарай тархандардың қатары азая бастады. Бұл кезде Қазақстанда тархан атағы бар 20 адам ғана қалды. right|thumb|Қазақтар. XVIII-XIX ғ. М.В. [[Горелик.]]
Билер
Қазақ қоғамында әлеуметтік билікке ие топ билер болды. Олар қазақтардың барынша беделді бөлігі еді. Билер өздерінің тапқырлығымен, қызыл тілге ағып тұрған шешендігімен, дәстүрлі әдет-ғұрып құқықтарын жете білетіндігімен ерекше көзге түсетін. Бұл топтың өкілдері ру ақсақалдары мен қазыларының міндетін атқарды, руаралық және тайпааралық даулы мәселелерді шешіп отырды. XVIII ғасырда қазақ даласында орасан зор беделге ие болған билер: Ұлы жүзден шыққан үйсін Төле би, Орта жүзден шыққан Қаз дауысты Қазыбек би, Кіші жүзден шыққан айыр тілді алшын Әйтеке би еді. Бұлардың сұлтандар мен хандарға ықпалы күшті болды. Соңғы кезде патшалық Ресей билерді өзі тағайындауға көшті. Мұның өзі билердің дала тұғындары арасындағы беделін бірте-бірте төмендете берді.
Батырлар
Қазақ даласына сыртқы жаулар жиі-жиі шабуыл жасап келді. Кіндік кесіп, кір жуған қасиетті туған елдің, Қазақ хандығының шекарасын қорғау үшін халық жасақтары құрылды. Ол жасақтардың жаумен шайқастарда ерекше көзге түскен қолбасылары, сондай-ақ қатардағы қарапайым қазақтар да батыр деген атаққа ие болды. Жекпе-жекте жауын жеңіп шыққан сарбаздарға да батыр атағы берілді. Кейінірек батыр деп руаралык күрес кезінде көзге түскендерді де барымтаға қатысқандарды да, патшалық Ресейдің әкімшілік өктем билігіне және Орта Азия хандықтарының зорлық-зомбылығына қарсы көтеріліске қол бастап шыққандарды да атай беретін дәстүр қалыптасты. Бұл атаққа әркім өзінің жеке басының ерлігімен ғана ие болатын. Батыр атағы мұрагерлікпен берілмейтін. Ондай атаққа қарапайым адамдар да, билер де, сұлтандар да, тіпті хандар да ие бола алатын. Мәселен, XVIII—XIX ғасырларда қазақхандары Тәуке, Қайып, Әбілқайыр,Абылай және Кенесары батыр атанды. XVIII ғасырда қазақ қоғамында халық арасында шексіз сүйіспеншілікке бөленген батырлардың тұтас бір тамаша тобы пайда болды. Мұның өзі, ең алдымен, қазақ халқының жоңғар шапқыншылығына қарсы күресіне тікелей байланысты еді. Ол батырлар Бөгенбай, Қабанбай, Малайсары, Олжабай, Наурызбай және басқалар. XIX ғасырда Ресей империясының отаршылдық экспансиясына, сондай-ақ Орта Азия хандықтарының зорлық-зомбылықтарына қарсы қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы кезінде ерекше көзге түскен Наурызбай, Ағыбай, Бұқарбай, Иман, Жанқожа, Есет сияқты тағы басқа да батырлардың есімдері мәңгі бақи халықтың есінде қалды. thumb|right|[[Бөгенбай Ақшаұлы (1680-1778)]]
Еркін көшпелілер («Қара сүйектер»)
Қатардағы қарапайым көшпелілердің негізгі бөлігін еркін қауымдастықтың «Қара сүйектер» деп аталатын қалың бұқарасы құрады. Олар жеке бастарының өз билігіне өздері ие еркін жандар болатын. Өз руының құрамында мал жайылымының ыңғайына қарай көшіп-қонып жүрді. Қаншама көп мал ұстаймын десе де, егіншілікпен немесе басқа да кәсіп түрлерімен айналысамын десе де ерікті болды. Соғыс кезінде олар қазақтардың атты әскерінің негізгі бөлігін құрады.
Төлеңгіттер
Хандар мен сұлтандар ауылдарының төңірегінде төлеңгіттер қоныстанды, олар өз шаруашылығын өздері жүргізді. Төлеңгіттерді қазақтың әр түрлі шағын рулары мен тайпаларынан шыққан адамдар, сондай-ақ сұлтандардын қамқорлық пен қорғауына өткен өзге халықтардың өкілдері құрайтын. Мәселен, төлеңгіттер арасында өзбек, башқұрт, қалмақтар мен қарақалпақтар көп болды. Төлеңгіттер шаруашылығын өздері жүргізгенімен, өздерін қамқорлыққа алған сұлтандардың елтаңбасын пайдаланды. Мұның есесіне сұлтандарға өмір бойы қызмет етті, әскери жасағын да құрады. Төлеңгіттер барып кел, шауып кел сияқты жұмыстарды, кейде тіпті дипломатиялық жауапты міндеттерді де атқарды. Ішкі Ордада Жәңгір хан олардың арасынан руларды басқаратын старшындарды да тағайындады. XV1II-XIX ғасырлардың бірінші жартысында төлеңгіттер негізінен сұлтандар мен хандардың әскери қызметін атқарды. Мәселен, Абылай ханға 5000 үй төлеңгіт, Кенесары ханға 1000 үй төлеңгіт қызмет етті. Кейінгі кезде рудың ақсүйек өкілдері саналатын билер мен старшындардың да өз төлеңгіттері болды. Мәселен, Бөкей хандығындағы қожа Қарауыл Бабажанұлы өз қарамағында бағынышты 200 үйге жуық төлеңгіт ұстады.
Құлдар
Бас бостандығы жоқ,тәуелді адамдардың тобын қазақтар құл деп атады. Қазақстандағы құлдық патриархалдық (үй ішілік) сипатта болды. Қазақтардың көшпелі және жартылай көшпелі өмір салты құлдықтың кеңінен әріс алуына мүмкіндік бермеді. Құлдарға мал бақтыру сенімсіз еді. Мәселен, Кіші жүзде құл болып жүрген ауғандықтар, парсылар, орыстар, башқұрттар және қалмақтар аз кездескен жоқ. Орта жүздеп құлдардың арасынан жоңғарлар, қалмақтар мен алатау қырғыздары басым еді, орыс құлдар да болды. Орыс құлдар негізінен қазақтар Тобыл губерниясының Есіл және Қорған округтарына, Орал мен Орынбор шекара желісіндеп бекіністерге шабуыл жасаған кезде қолға түскен тұтқындар еді. Олар Орта Азияның құл базарларына сату үшін көптеп жіберіліп тұрды. Қазақстанның көршілес елдермен шекарасында құл сататын бірнеше базар болды. Қазақтар өз тайпаластарын құл етіп ұстамаған. Құлдар төлем орнына да, ұзатылған қыздың жасауына қоса берілетін құл не күң орнына да жүре беретін. Ат жарыстары кезінде жүлде ретінде бәйгеге де тігіле алатын. Құлдың құлағын кесіп ен салатын. Құлдың шағым айтып, бидің алдына баруына да, куә ретінде сотқа тартылуға да қүқығы жоқ болатын. Егер сатып алынған күң ислам дінін қабылдап, қазаққа ерге шығатын болса, оған бас бостандығы толық берілетін. 1822 жылғы «Сібір қырғыздары туралы жарғыға» сәйкес қазақтардың құл ұстауына тыйым салынды. Құлдардың қазақтармен араласып ағайындас болып кеткен кейінгі ұрпақтары толық бас бостандығын алған. Олардың біразы төлеңгіттердің қатарын толықтыра түскен, бірқатары дала қазақтарының «асырап алған балаларына» айналып кеткен.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы
Алаш тасжолы (Астана)
Алаш (ежелгі түрік сөзі - «бауырластыр, қандастар, туыстыр») - көне заманда, түркі халықтары бөліне қоймаған қауым кезінде дүниеге келген ұғым. «Алаш» сөзі «қазақ» атауының баламасы ретінде берілген. «Атамыз - Алаш, керегеміз - ағаш» деген қазақ халқы ұлттық тәуелсіздік жолындағы күресінде ежелгі «Алаш» ұғымына қайта оралып, оны бостандық пен бірліктің үраны етіп алды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Экодизайн
thumb|right|Бразиялиялық экодизайн үлгісі Экодизайн — өнімнің қолдану кезеңінде қоршаған ортаға деген зиянына баса назар аударатын дизайндағы ағым. Экодизайнда өнімнің жасалу, қолдану және утилизациялау кезеңіндегі жайы есепке алынады. Әдемілік, ыңғайлылық пен бағамен бірге, экодизайн мынадай факторларға көңіл бөледі
Тағы қараңыз
Санат:Дизайн
Песталоцци Иоганн Генрих
Песталоцци Иоганн Генрих - атақты швейцариялық педагог-демократ, бірінші болып балаларды оқытуды өндірістік еңбекпен қосуды талпынған. Негізгі еңбектері: «Линград пен Гертруда», «Гертруда өзінің балаларын қалай оқытады», «Өз балаларын бақылау мен сөйлеуге үйрететін аналар кітабы», «Көрнекілік әліппесі» «Аққу әні» т.б. тәрбие мақсаты деп адамдардың кабілеттерін табиғат заңдарына сәйкес дамытуды санаған, элементарлық білім, яғни оқыту қарапайым элементтерден басталатын күрделі элементтерге көтерілетін теорияны әзірлеген Пестолоцци жазу, өлшеу, арифметика, жағрафияны бастапқы оқытудың әдістемесін әзірлеген.
Дереккөздер
Санат:Швейцария тұлғалары Санат:Швейцария саясаткерлері
Гамбетта Леон Мишель
Гамбетта Леон Мишель (2.4.1838, Каор - 31.2.1882) – француз саяси және мемлекет қайраткері.
Дереккөздер
Санат:1838 жылы туғандар Санат:1882 жылы қайтыс болғандар Санат:Франция саясаткерлері Санат:Франция премьер-министрлері
Жауқазын
thumb Жауқазын– лалагүлдер тұқымдасына жататын шөптесін өсімдіктің ерте көктемде пісетін ақ түйнекті баданасы; қ. Лалагүл тұқымдасы.
Дереккөздер
Санат:Лалагүлдер Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер
Бекқұл баба
Бекқұл баба (2010 ж. дейін – Красносельское) — Ақтөбе облысы Ақтөбе қалалық әкімдігіне қарасты Благодар ауылдық округі құрамында болған ауыл. 2018 жылы таратылып, Ақтөбе қаласының Алматы ауданындағы шағын ауданға айналды.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 474 адам (239 ер адам және 235 әйел адам) болса, 2009 жылы 831 адамды (434 ер адам және 397 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақтөбе қалалық әкімшілігінің таратылған елді мекендері
Ганецкий Якуб (Фюрстанберг Яков Станиславович),
Ганецкий Якуб (Фюрстанберг Яков Станиславович), (15.03.1879-26.11.1937)- поляк және орыс революция қозғалысының қайраткері, сов. мемлекет қайраткері. 1905 жылы Варшава жұмысшыларының рев. бас көтерулерін ұйымдастырушылардың бірі. РСДЖП-ның 5-съезінде (1907) ОК мүшелігіне сырттай сайланды. 1914 жылы В.И.Ленинді Австрия түрмесінен босатуға жәрдемдесті. 1917 жылы Ленинніңі эмиграциядан оралуына белсене күш салды.1917 жылы РСДЖП(б) П Шетелдік бюросының мүшесі. Қазан революциясынан кейін комиссар әрі халықтық банкты басқарды т.б. жауапты қызметтер атқарды. 1935 жылдан КСРО Революция музейінің директоры. В.И.Ленин жайындағы естеліктердің авторы.
Қызылғұл Құлшаров
Қызылғұл Құлшаров ( туған- өлген жылы белгісіз) – партия, кеңес қызметкері. Форт-Александровскіде туған. Екі сыныптық орыс-қазақ мектебін бітірген, Мәскеудегі БКП(б) орталық комитеті жанындағы курста оқыған (1925). Адай уездік партия комитетінің хатшысы, 1925 – 30 жылдары Ақтөбе, Сырдария губернаторлары, Қарқаралы уездік комитеттері ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі болды. 1930 жылы 12 қаңтарда демалыс алып елге келген жерінен тұтқынға алынып, сотталды. Оны өтеген соң орта мектептерде орыс тілі пәнінің мұғалімі болған.
Ганецкий Якуб (Фюрстанберг Яков Станиславович),
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Қызылғұл Құлшаров
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Шовинизм
Шовинизм (chauvinisme - Наполеон Бонапарттың басқыншылық саясатына табынушы солдат Николя Шовеннің атына байланысты шыққан сөз) — шектен шыққан, жауыққан ұлтшылдық идеологиясы және саясаты; шовинизм фашизм идеялары мен саясатында ашық көрініс тапты; шовинист өз ұлтын, тобын, табын басқалардан артық көріп, асыра бағалайтын адам.
Дереккөздер
Санат:Саясат
IC 388-1
IC 388-1 — Эридан шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1021211, NPM1G -07.0167.
Сыртқы сілтемелер
IC 388,01 Санат:Эридан (шоқжұлдыз)
Үндістан лотосы
Үндістан лотосы немесе Жаңғақты лотос, шамгүл (Nelumbo nucifera) – лотос тұқымдасына жататын қос жарнақты, көп жылдық су өсімдігі. Негізгі таралу аймағы — Үндістан, Қытай, Жапония, Корея. Қазақстанда Жайық өзенінің, Қаракөл көлінің алабына жерсіндіру кезінде жаңа тіршілік жағдайына толық бейімделді.
Биіктігі 2 м-дей. Қысқа тамырлы, сабағы тік өседі. Ірі, жалпақ жапырағының ені 50 см-дей, ішкі жапырақтары ұсақ болады. Қызғылт гүлдері ірі, ені 20 см-дей. Тұқымынан және вегетативті (өсімді) жолмен көбейеді. Шілде — тамыз айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі — конус тәрізді, көп тұқымды, қою сұр түсті.
Жаңғақты лотос — өте әдемі гүлді, реликт өсімдік, сәндік үшін өсіріледі. Шығыс елдерінде оның тұқымы, тамырсабағы тамаққа пайдаланылады. Республикадағы таралу ареалының азаюына байланысты қорғауға алынып, Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген.
Үндістан лотосын буддистер діни рәсімдер үшін қолданады. Өсімдік толық жеуге жарайды (алдыңғы кезегінде тамақ ретінде ұрықтарымен топырақ жаңғақтары қолданады), ол бүкіл Оңтүстік-Шығыс Азияда түрлі тағамдар жасау үшін. Бұл көз шешек секілді өсіруге болатын саздын өсімдігі. Лотосты өсіру бізде қиын емес, бірақ оны қалай істеу керегін білу қажет.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лотостар
Ыджыд-Ёль (Лемью тармағы)
Ыджыд-Ёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лемью өзенінің оң жағалауынан 102 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
IC 4817
IC 4817 — Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62771, ESO 184-10, AM 1902-561.
Сыртқы сілтемелер
IC 4817 Санат:Телескоп (шоқжұлдыз)
Б. з. д. 810 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 810 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 810 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Дастарқан
thumb|300px|Киіз үй ішінде, ақ жаулықты әжелер алдына жайылған дастарқан көрінісі
Дастарқан — ас қоюға арналған мата төсеніш. Дастарқанды кейде "асжаулық" деп те атайды. Дастарқан сол үшін көбінесе ашық түсті не гүлді маталардан көлемі әртүрлі етіп тігіледі. Дастарқанның жиегін қайырып сыриды, сәнді болуы үшін шашақ тағады. Қазіргі кезде көбіне клеенкадан жасалған дастарқан пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология Санат:Қазақ асханасы
Қажауқағаз
thumb|right|200px Қажауқағаз (Шкурка абразивная) — үстіне жағылған қажақ материалы бар қағаз немесе мата таспасы.
Брадлэй (Мэн)
Брадлэй (Bradley) — Мэн штатының Пенобскот округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1242 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 131.6 км² шамасында. FIPS коды — 23-06680.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Калифорния қояны
Калифорния қояны АҚШ - тағы ормансыз жерлерде, шөпті алқаптарда, құрғақ далада, шөлдерде, тауларда жүреді.
Ол өз тұқымдастырының көбінен ірі. Өте жылдам жүгіргенде 40 км - ге дейін жетеді. Жүнінің түсі қыста да, жазда да өзгермейді.Туған жерінен алысқа ұзап кетпейді.
Дереккөздер
Санат:Қояндар Санат:Солтүстік Америка сүтқоректілері
Зұлпыхар Мұсаханов
Зұлпыхар Мұсаханов (ақпан, 1988) – қызметкер. Еңбек жолын 1933 – 38 жылдары аудандық комсомол комитетінің хатшысы болып бастады. 1940 – 46 жылдары Жаңақорған МТС-нің саяси бөлімінің жетекшісі, МТС директоры, аудандық партия комитетінің 2-хатшысы қызметтерін атқарды. 1957 – 62 жылдары Жаңақорған аудандық кеңесі атқару комитетінің төрағасы, 1962 – 66 жылдары Қармақшы,  Шиелі аудандарының ауыл шаруашылық басқармасының бастығы және аудандық атқару комитетінің төрағасының орынбасары болды. Мұсаханов «Қазақ КСР-не еңбегі сіңген ауыл шаруашылығы шебері» деген құрметті атағын алып, Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған.
Сілтемелер
"Сыр елі энциклопедиясы"
Санат:Тұлғалар Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Қайыржан Нұрғожаұлы Бекқожин
Қайыржан Нұрғожаұлы Бекқожин (25 желтоқсан 1910 жыл – 3 қазан 1979 жыл) — ғалым, мұғалім, қазақ журналистикасын қалыптастырушылардың бірі, тарих ғылымдарының докторы (1965), профессор (1976).
Білімі
ҚазМУ журналистика бөлімін тәмамдады (1942).
Биография
Қазақ мемлекеттік университетін бітірген (1942). Журналистік қызметін 1929 ж. Павлодар округтік “Кеңес туы”, аудандық “Колхоз” газеттеріне хат-хабар жазудан бастап, 30-жылдары саяси-шаруашылық науқандарға, Қазақстан ауыл тілшілерінің қозғалысына белсене қатысты.
Бекхожин журналист кадрларды даярлау және Қазақстан баспасөзі тарихын зерттеу ісіне елеулі үлес қосты. Ол 60-тан астам ғылыми мақала мен "Қазақ баспасөзінің даму жолдары (1860 — 1930 жылдар)”] атты монографиялық кітаптың авторы. Бекхожиннің бұл монографиясы қазақ баспасөзінің 70 жылдық тұтас тарихына арналған тұңғыш көлемді де, құнды еңбек болды. Мұнда ғалым қазақ баспасөзінің пайда болу, қалыптасу және даму тарихын нақты дәлел-дәйектермен ғылыми негізде баяндаумен бірге, қазақтың қазан революциясына дейін жарық көріп тұрған газет-журналдарының (“Түркістан уәләятының газеті”, “Дала уәләятының газеті”, “Қазақстан” газеті, “Айқап” журналы, т.б.) қызметі мен ұстанған бағытына кеңес кезеңінің өзінде объективті баға бере білген. Осыған байланысты Бекхожинге Кеңес өкіметі тарапынан “байшыл-ұлтшыл керітартпа бағыттағы басылымдарды дәріптеді” деген айып тағылып, қысым көрсетілді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан педагогтары Санат:Қазақстан журналистері Санат:Қазақстан тарихшылары Санат:Профессорлар Санат:Павлодар облысында туғандар
Датан
Датан, Гешенчай хан Датан, Мұқан Гешенчай хан (т.ж.б. – 424) – Жужан қағандығының билеушісі. 414 ж. Булучженьді өлтіріп, Мұқан Гешенчай хан (Жеңімпаз хан) деген атпен таққа отырған.
Санат:Жужан қағандары Санат:424 жылы қайтыс болғандар
Қарағанды-Астана тасжолы (Астана)
Қарағанды - Астана тасжолы Абылай хан даңғылынан басталып, Жамбыл Жабаев, Мұқан Төлебаев, Армандастар көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 14359,4 м.
Қарағанды-Астана трассасы - Қарағанды мен Астана қалаларын жалғастырып жатқан жол.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері