cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мырхалықов Жұмахан Үшкемпірұлы
1976 жылдан 1977 жылға дейін – Жамбыл технологиялық институты ХТООП кафедрасының ассистенті, 1977 жылдан 1979 жылға дейін аталған жоғары оқу орнының тағылымдама – ізденушісі, 1979 жылдан 1982 жыл аралығында Мәскеу тоқыма институтының күндізгі аспирантурасында білім алған. 1983 жылдың ақпан айынан 1983 жылдың қараша айына дейін жеңіл өнеркәсібі машиналары мен аппараттары кафедрасының оқытушысы, 1984 жылдың қараша айынан мамыр айына дейін Жамбыл институты металдар және материалтану кафедрасының аға оқытушысы қызметін атқарды. 1995 жылдың мамыр айынан 1998 жылдың мамыр айы аралығында Мырхалықов Ж.Ү. аға оқытушы, доцент, коммерциялық бөлім бастығы, жеңіл және тамақ өнеркәсібі факультетінің деканы, кафедра меңгерушісі болып қызмет істеді. 1998 жылдың мамыр айынан 2008 жылдың қыркүйек айына дейін жеңіл және тамақ өнеркәсібі факультетінің деканы, М.Х. Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университеті тоқыма өндірісінің технологиясы кафедрасының профессоры. 2008 жылдың қыркүйек айында Ж.Ү. Мырхалықов М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетіне жұмысқа шақырылып, жеңіл және тамақ өнеркәсібі факультетінің деканы  лауазымына тағайындалды.
2010 жылы инновациялық қызметі жөніндегі проректор лауазымына, 2012 жылдың наурыз айында М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің ректоры болып тағайындалды. Оның қоғамдық қызметі Тараз қалалық мәслихатының бірінші және екінші шақырылымдарының депутаты болып сайлануымен байланысты, ол мәслихатта білім және ғылым бойынша тұрақты комиссияны басқарған.
Ж.Ү. Мырхалықов қазақстандық жетекші жоғары оқу орнының ректоры бола отырып, университеттің еліміздің жетекші ғылыми-зерттеу және білім беру орталығы  болуына мүмкіншілік беретін маңызды ұйымдастыру жұмыстарын атқаруда. Соңғы жылдары университет Қазақстан жоғары оқу орындары рейтингісі бойынша көпсалалы университеттер арасында 2-4 орындарды иеленіп, көшбасшылар қатарында келеді. Университетте мемлекеттік білім гранттарын ұтып алу саны өсіп келеді, олардың саны бойынша ОҚМУ 2012 жылы Қазақстан жоғары оқу орындарының арасында 4 орынға ие болды.
Ж.Ү.Мырхалықов университеттің материалдық-техникалық және зертханалық базалардың нығаюына және жаңартылуына аса үлкен көңіл бөледі. Оқу және ғылыми зертханалардың техникалық құралдары жаңартылды. Бұл университетке көптеген халықаралық және республикалық конкурстардың жүлдегері болуына себеп болды. ОҚМУ студенттеріне спорт шеберлігінің деңгейін көтеруге мүмкіншілік беретін университетте, спорт базасын жетілдіру бойынша жұмыстар қарқынды жүргізіліп жатыр. Жоғары білікті мамандарды даярлау ісіндегі көпжылдық маңызды еңбегі, ғылыми-зерттеу жұмыстарындағы жоғары жетістіктері, отандық ғылымды дамытудағы  табыстары, өндірістегі жетістіктері, белсенді қоғамдық қызметі үшін оған Қазақстан Республикасы білімінің Құрметті қызметкері атағы берілді.
Дереккөздер
1. Қазақстан ғалымдары кітабы, 2011ж.
2. ↑http://ardaktylar.kz/
Санат:Қазақстан ғалымдары
Алебастр
thumb|150px|left Алебастр (ἀλάβαστρος - күйдірілген бор) —
Дереккөздер
Санат:Мүсін жасау материалдары Санат:Карбонат минералдар Санат:Сульфат минералдар Санат:Кальций минералдары Санат:Бейорганикалық заттар
Белтіртау
Белтіртау жотасы — Оңтүстік Алтайдағы тау жотасы, Шу алпісі тау жүйесінің бөлігі, Оңтүстік Шу жотасының солтүстігінде Қараойық пен Ақкөл өзендерінің тоғысында орналасқан.
Этимологиясы
Алтай тілінің (Белтыр) - өзендердің түйісетін орны, жолдардың қиылысы, қиылысу; және (Туу) - тау сөздерінен шыққан. Белір-Ту - сағасы бар, өзендердің тоғысы бар тау.
Сипаттамасы
Оңтүстік Шу жотасының ендік бағытына қарағанда, Белтіртау жотасы меридионалды бағытта бағытталған. Жотасы кішкентай және толығымен дерлік Аққола мен Караойық торгалық аңғарларымен шектелген.
.
Тағы қараңыз
Санат:Алтай Республикасының тау жоталары Санат:Алтай Республикасы
Новоникольское (Светлопольский ауылдық округі)
Новоникольское — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Светлопольский ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 34 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 331 адам (168 ер адам және 163 әйел адам) болса, 2009 жылы 213 адамды (105 ер адам және 108 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Брежетуба
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 018 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 342,507 км² шамасында. Халық тығыздығы — 38 адам/км².
Тарихы
Қала 1995 жылы құрылған.
Санат:Эспириту-Санту елді мекендері
Ист Лайм (Коннектикут)
Ист Лайм (East Lyme) — Коннектикут штатының New London округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 18459 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 108.8 км² шамасында. FIPS коды — 09-23400.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Қырат
Қырат — жер бетінің төңірегімен салыстырғандағы көтеріңкі бөлігі. Қыраттың абсолюттік биіктігі 200 м, немесе одан да жоғары болады. Қазақстанда Көкшетау, Мұзбел, т.б. көптеген ірі қыраттар бар. Қазақ даласындағы қыратты кейде қырқа деп те атайды.
Ганглиондық глиоциттер
Ганглиондық глиоциттер (ганглионарные глиоциты); (gliocyti ganglii; грек, gliocytus — глия клеткасы; ganglion — жүйке түйіні) — жұлын жүйке түйіндерінің жалғану ниполярлы нейроциттер денелерін сыртынан бір қабат қабықша жасап қоршап жатқан жүйкелік глия (нейроглия) жасушалары.
Ганглиондық глиоциттер — жүйке түйіні нейроциттерінің серіктері (сателлиттері) деп аталады. Сателлиттер ядроларының пішіндері дөңгелек болып келеді және нейроцит перикарионының сыртында бір қатарда орналасады. Жүйкелік глиоциттері қабықшасын сыртқы жагынан нәзік жіңішке талшықты дәнекер ұлпалық қабық қаптап жатады. Сыртқы дәнекер ұлпалық қабық жасушаларының ядролары сопақ болып келеді.
Рачамайка
Рачамайка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Барыш өзенінің сол жағалауынан 194 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ульянов облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Мордовия өзендері Санат:Чувашия өзендері
Қарасу (өзен, Шығыс Қазақстан облысы)
Қарасу, Ковалевка – Ертістің сол салаларының бірі.
IC 5243
IC 5243 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Қарасу (өзен, Шығыс Қазақстан облысы)
Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданындағы өзен.
IC 5243
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69495, UGC 12153, MCG 4-53-11, ZWG 474.21, double system, KCPG 571B, KUG 2239+231, ARAK 562, 2ZW 185.
Сыртқы сілтемелер
IC 5243 Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Қарасу (өзен, Шығыс Қазақстан облысы)
Бастауы
Бастауын Қойсары тауының баурайынан алып Ертіс өзеніне сол жағынан құяды.
Гидрологиясы
Ұзындығы 48 км, су жиналатын алабы 377 км². Привольное ауылына дейін арнасы тік жарқабақты келеді, төменгі ағысы сайлы-жыралы жазық өңірмен ағады. Ковалевканың жалпы ұзындығы 24 км болатын 4 саласы бар. Суы қарашаның 2-онкүндігінде қатып, сәуірдің ортасында ериді. Төменгі алабы шабындық және мал жайылымына пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Ертіс су алабы Санат:Ұлан ауданы өзендері
Сөз қолданыс
Сөз қолданыс словоупотребление — сөйлеу үстінде сөзді талғап-таңдап дұрыс қолдана білу дағдысы. Сөзді дұрыс қолдану сөз мағынасының дәлдігін, айқындығын сақтаудан, сөзді, оның тәсілдерін орнымен ұқыпты жұмсаудан көрінеді. Сөз қолданыста жалпы халықтық тіл үлгілеріне негізделген әдеби тіл нормаларын және тіл мәдениеті шарттарын сақтау талап етіледі.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі Санат:Орфография Санат:Лексика Санат:Грамматика Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
NGC 4435
NGC 4435 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 8 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4435 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40898, UGC 7575, MCG 2-32-64, ZWG 70.98, Галактики Очі, Markarian chain, VV 188, ARP 120, VCC 1030, IRAS12251+1321.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Жүн мата
Қысқаша мәлімет
Жүн Мата – бірыңғай жүннен немесе басқа талшықтар қосылып аралас тоқылған маталар. Жүн Маталар таза Жүн Мата (6 – 10% ғана өзге талшық қосылған) және жартылай Жүн Мата болып бөлінеді. Жартылай Жүн Матаға жасанды және синтетикалық талшықтар көбірек қосылған. Бұл оның сапасын арттырады (тез тозбайды, мыжылмайды, т.б.). Мата жібінің иірілу әдісіне және түріне қарай Жүн Мата мәуіті, шұға және аралас мата болып жіктеледі. Жүн Матаны өндіру процесі күрделі де алуан түрлі. Жүн Матаны өндірудің өзіне ғана тән амалы – шұға басқыш машинада жүргізілетін процесс. Мұнда сабынды және тұзды т.б. жылы ерітіндіге малынған мата механикалық өңдеуден өтеді, арнаулы дәрі-дәрмек сіңіріліп су өтпейтін, умаждал майтын, күйе жемейтіндей сапаға келтіріледі. Қазақстанда жүн иіріп, одан мата, киім (шекпен, т.б.) тоқу кәсібі ежелгі дәуірден дамыған. Ал өндірістік жолмен тоқылған алғашқы Жүн Мата 1910 жылы құрылған Қарғалы шұға фабрикасында шығарылды. Онда 1913 жылы 110 мың метр шұға мата өндірілген. Одан кейінгі жылдары Семей шұға комбинаты, Қостанай костюмдік мата комбинаты, Семей мәуіті-иіру фабрикасы, т.б. ірі өндіріс орындары салынды. Қазақстанда 1975 жылы 40 миллион метр Жүн Мата тоқылды. 1991 жылы Жүн Мата өндіру 31098 мың шаршы метрге жетсе, 2000 жылы Жүн Мата өндіру 259 мың шаршы метр болды.
Дереккөздер
Санат:Қоғам
Базальтты қабат
нобай|220px| Базальтты қабат - қума сейсмикалық толқындардың өту жылдамдығы 6,4-7,4 км/с-ке, көлденең сейсмикалық толқындардың өту жылдамдығы 3,7- 4 км/с-ке, орташа тығыздығы 2,75-3,0 г/см2 шамасына сойкес келетін жер қыртысының төменгі қабаты; Конрад шекарасы мен Мохоровичич шекарасының аралығында орналасқан. Габбродан тұрады деп есептеледі.
Ол кристалды ауырлау таужыныстардан тұрады. Олар қасиеттері бойынша базальттарға - магмалық таужыныстарға жақын. Қойнауқат әртүрлі дәрежеде метаморфталған магмалық таужыныстардан тұрады. Кей жерлерде базальтті қойнауқат пен мантия аралығында базальттан тығыздығы жоғары таужыныстар орналасады, олар эклогит қабаты деп аталады.
Базальтті қойнауқат таужыныстарының орташа тығыздығы 2,9 г/см3 ал тығыздық мәнінің өзгеруі 2,8-3,2 г/см3 аралығында. Сейсмикалық толқындардың (Vp) таралу жылдамдығы 6 км/с-ден 7,5 км/с-ке дейін. Толқындар таралуының ерекшеліктері базальтті қойнауқаттың тік бағыттағы қимасында петрографиялық құрамы әркелкі комплекстер болуымен сипатталады.
ТМД аумағының континенттік бөлігі аукымында базальтті қойнауқаттың орташа қалыңдығы 20 км шамасында болады. Ал жекелеген аудандарда (тау жоталарының астында) оның қалындығы 30-40 км-ге жетуі мүмкін. Сонымен қатар базальтты қойнауқаттың калыңдығы 12-13 км, тіпті кейде 5—7 км-ге дейін азаятын бөлікшелер де бар (Каспий маңы синеклизасы, Днепровск-Донецк ойпаңы, т.б.).
Дереккөздер
Санат:Геология
Талғаусыздар
Талғаусыздар — қорек боларлықтай заттардың барлығын талғамастан ішіп-жей беретін жан-жануарлар (қарға, тауық, шошқа сияқтылар).
Дереккөздер
Санат:Зоология
Куки (халық)
Тілі
Олар қытай-тибет отбасының тибет-бирма тобының тілдерінде сөйлейді.
Діні
Олар дәстүрлі нанымдарды ұстанады, сонымен бірге индуистар, христиандар, сүнниттік мұсылмандар бар.
Кәсібі
Дәстүрлі кәсібі – қолмен жұмыс атқарылатын егіншілік (күріш, жүгері, көкөністер), Куканың бір бөлігі тау етегіндегі су тасқыны алқаптарын өңдейді. Қолөнердің ішінде иіру және тоқымашылық дамыған.
Өмір салты
Қоғамдық жерге иелік ету, қауымдастықты басқару демократиялық негізде сақталған. Туыстық есеп патрилинейлік, олардың ішінде үлкен және кіші тармақтар ерекшеленеді. Куки отбасына ата-анасы, кәмелетке толмаған балалары және мұрагер ұлдың отбасы кіреді. Қалыңдық үшін жұмыс жасау дәстүрі болған.
Ертеректе егістік жер ауыстырғанда ауылдары жиі көшірілетін. Үілері жерде немесе қадаларда орналасқан сабан төбелері бар бамбуктан жасалған үйлер.
Дәстүрлі киімдері - әйелдерде, матаның кең бөлігімен байланған тігілмеген белдемше және ақ блузка. Ерлерде -көйлек, дхоти, сәлде.
Дереккөздер
Санат:Үндістан этникалық топтары Санат:Мьянма халықтары Санат:Бангладеш халықтары
Протекторат
Протекторат - [лат. protector - қорғаушы, қамқоршы] - күшті мемлекеттің әлсіз елге ресми қамқорлық жасауы.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Еренгем (Нор)
Еренгем (Eringhem) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дюнкерк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,53 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59200, пошта индексі — 59470.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 461 адамды құрады. Халық тығыздығы — 39,98 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
IC 810
IC 810 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42643, UGC 7864, MCG 2-32-185, ZWG 70.226, VCC 1912.
Сыртқы сілтемелер
IC 810 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Вож (Солтүстік Цебьюга тармағы)
Вож — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік Цебьюга өзенінің сол жағалауынан 41 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Трунтайыш
Трунтайыш — Башқұртстанның Әлшеев ауданындағы ауыл, Трунтайышев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 1234 адамды құрады. Пошта индексі — 452113, ОКАТО коды — 80202861001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Қақырағыш жемістер
Дереккөздер
Санат:Ботаника
Доминик Монаган
Доминик Бернард Патрик Люк Монаган (Dominic Bernard Patrick Luke Monaghan 8 желтоқсан 1976 жыл, Берлин, Германия) – ағылшын актері.
«Сақиналар билеушісі» (2001-2003) кинотрилогиясы және «Lost» (2004-2010) хикаятындағы рөлдерімен танымал болған. Кішкентайнан актерлік мамандықты игеруді армандаған ол мектеп қабырғасында жүріп, көптеген қойылымдарға қатысады. Ең бірінші рөлін 1997 жылы шыққан «Враждебные воды қаз?» фильмінде сомдаған. Осыдан кейін 2001 жылы шыққан «Сақиналар билеушісі: 1-ш" бөлім» фильмінде Мериадок Брендибак деген хоббиттің рөлін сомдап көпшілікке танылған. Қазір жаңа жобалармен жұмыс істеуде.
Дереккөздер
Санат:Ұлыбритания актерлері
DC Ғаламы (медиафраншиза)
«DC Ғаламы» (DC Universe) — Warner Bros. Entertainment кинокомпаниясының DC Comics баспасының комикстеріне негіздеп шығарған медиафраншизасы. Қазіргі уақытта он бір фильм шығып үлгерді — «Құрыш адам», «Бэтмен Суперменге қарсы: Әділет таңы», «Жанкештілер жасағы», «Ғажайып-әйел», «Әділдік лигасы», «Аквамен » және «Шазам!», «Ғажайып әйел: 1984», «Жыртқыш құстар», «Жанкештілер жасағы: Сынақ миссиясы», «Қара Адам». Warner Bros. Pictures әлі тағыда жиырма бір фильм түсіруді көздейді. Жоспар бойынша бұл фильмдердің сюжеті бір-біріне қатысты болады, ал басты кейіпкерлер үнемі өзгеріп бір-бірімен кездесіп отырады. Келесі кезекте шығатын фильмдер: «Шазам: Құдайлар қаһары», «Флэш», «Көк қоңыз», «Аквамен және Жоғалған патшалық».
Құрылуы
2012 жылдың желтоқсанында Зак Снайдердың «Құрыш адам » фильмі DC Comics киноғаламының ең бірінші фильмі болатыны, әрі «Әділет лигасы» фильмімен байланысатыны белгілі болды. 2013 жылы 10 маусымда Дэвид С. Гойердің «Әділдік лигасының» сценарий авторы болатыны мәлім болды. Бірнеше күннен кейін Дэвид С. Гойер киноғаламда «Құрыш адамның » кейіпкерлерінен Суперменмен қатар DC Comics-тің өзге кейіпкері — Бэтменде болатынын айтты. Оның айтуы бойынша бұл ғалам Кристофер Ноланның Бэтмен жайлы киноғаламынан бөлек болады. Кристиан Бейл (Нолан трилогиясында Бэтменді сомдаушы) бұл рөлге қайта оралудан бас тартты. Кейіннен оның үлкен гонорар үшін қайтып келетіні айтылғанымен, оның жай қауесет екені белгілі болды. Сондықтан Warner Bros. студиясымен DC Comics Бэтмен рөліне Бен Аффлекты шақырды.
Сілтемелер
Санат:DC Comics Санат:DC комикстерін экранизациялау Санат:DC кинематографиялық ғаламы
UTC+9:30
оңға|нобай|450x450 нүкте| UTC+9:30 дүние жүзі сағаттық белдеулер картасында: қызғылт сары — UTC+9:30 [[Оңтүстік жарты шар|Оңтүстік жарты шарда қыс мезгіліндегі (сәуір-қазан) зонасы; ашық-сары — UTC+9:30 жыл бойындағы зонасы]] UTC+9:30 — келесі мемлекет үшін уақыт белдеуі:
Сілтемелер
Санат:Уақыт белдеулері
Тіс шығуы
Тіс шығуы  (тістің орнынан таюы). Тіс адамның бетімен жығылып жарақаттанғанда немесе тиген соққыдан зақымданып орнынан жылжиды. Астыңғы тістерге қарағанда үстіңгі, алдыңғы тістері (күрек, сүйір) жиі орнынан тайып кетеді. Толық шығу: тіс ұясынан шығып жұмсақ тканьдерге ілініп немесе мүлдем түсіп қалады. Жартылай шығу: тіс ұясынан шығып қалмағанымен босап, қисаяды. Тістің шаншыла буыннан шығуы да жиі кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Парадела (Пенакова)
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коимбра округінің елді мекендері
NGC 147
NGC 147 — Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан E5/P типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1829 жылы 8 қыркүйекте астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 147 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2004, UGC 326, MCG 8-2-5, DDO 3, ZWG 550,6.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Қарақұрт (шоқжұлдыз)
Нюдя-Марета-Яха
Нюдя-Марета-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ясавэй-Яха өзенінің оң жағалауынан 160 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Мұхаммед Дулати көшесі (Астана)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Манья-л'Етранж
Манья-л'Етранж (Magnat-l'Étrange) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Обюссон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 25,87 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 23115, пошта индексі — 23260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 230 адамды құрады. Халық тығыздығы — 8,89 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Крез департаментінің коммуналары
Үлкен Дубровка
Үлкен Дубровка — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Унья өзенінің оң жағалауынан 106 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені бастауынан Шердино ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жалған мәміле
Жалған мәміле - cәйкес құқықтық салдарларды жүзеге асыруды көздемей, дұшпан көз қылу үшін жасалатын мәміле. Жалған мәміле түкке тұрғысыз, яғни ол жасалған сәттен бастап, оны солай деп сотта тануға тәуелсіз түрде жарамсыз болып танылады.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Нецка
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 264 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 13,37 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 55 047. Муниципалитеттің басшысы — Фолькер Дрешель.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Вилье-ле-Бель
Вилье-ле-Бель (Villiers-le-Bel) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Валь-д'Уаз департаментінде орналасқан. Сарсель округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,3 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 95680, пошта индексі — 95400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 27013 адамды құрады. Халық тығыздығы — 3700,41 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валь-д'Уаз департаментінің коммуналары
Сопышылдар
Алғашқы сопышылдар қауымы VIII ғ. басында Иракта пайда болған, одан әрі Испаниядан Үндістанға дейін кең тараған. Олар өздерінің киім-киісімен, мінез-құлқымен түрғындар арасында үрей тудырып, билікпен қудаланған. Сопышылдар өздерінің өмірін Аллаһқа арнап, күнделікті өмір істерінен, тіптен мал-мүліктен бас тартқан, сезім мен сүйіспеншілікті өздеріне жат санаған, олар өздерін дәстүрлі құдайға сенушілерге қарсы қойған. Сондықтан дәстүрлі өмір сүру ережелерін, салт-жораларды өздеріне міндетті емес деп есептеген. Мысалы, бес мезгіл намаздың орнына сопышылдар зікір салған.
Шамамен XI ғ. халифаттың әртүрлі аудандарында сопышылдар ордендері пайда болған. Енді бытыраңқы сопышылдар орнына басқарушы "қасиетті әкелері" бар қатаң және бірыңғайланған, сатылы құрылым қалыптасады. Бұл "қасиетті әкелер" тек діни беделге ғана емес, сонымен бірге өзіне бағынушыларға қатысты әкімгершілік билікке де ие болған. Олар өз көсемдерінің айтқанын бұлжытпай орындап отыруға дайын болады. Сатылы ұйымдасқан ордендерде ішкі регламент және әр баспалдақ, кезең қатаң анықталып отырылған. Бірінші деңгей - шариғат, бұл ислам ережелерін түп-тұқиянына дейін оқып-игеруді білдіреді. Екінші деңгей - тарикат, дайындалған оқушының ишан немесе шейх басшылығымен өз қызметін бастауы. Үшінші деңгей - марифат, нақты білімді игерген сопышылдар ол зікір салған уақытта Аллаһпен біріге алатындай деңгейге жетеді және жастарды оқыту құқысы бар. Төртінші деңгей - хакикат, толығымен ақиқатқа қол жеткізуді және құдаймен бірігуді білдіреді. Бірақ бұл төртінші, ең жоғарғы деңгейге ең таңдаулылар ғана жете алады.
Дереккөздер
Санат:Сопылық
Туйла (Кия тармағы)
Туйла — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы 87 өзенінің оң жағалауынан км қашықтықта Кия орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Қынабай Аралбаев
Өмірбаяны
ҚазМУ-ді бітірген (1979). Еңбек жолын 1972-73 жылдары Жетісай қаласындағы "Жетісай" газетінде тілшіліктен бастаған. 1979-82 жылдары республикалық "Білім және еңбек" журналында тілші, бөлім меңгерушісі, 1982-91 жылдары Қазақ теледидарының қоғамдық-саяси хабарлар Бас редакциясында телекомментатор, бөлім меңгерушісі, бас редактордың орынбасары қызметтерін атқарады.
Қазақ КСР Телевидение және радиохабарлары жөніндегі Мемлекеттік комитеттің төрағасының көмекшісі (1983). "Көкжиек", "Талантынмен таныл", "Көкпар", "Батыр мықты ма, бастық мықты ма?" "Бетпе-бет" т. б. хабарлары көрермендерге кеңінен танымал болды. 1991 жылы Балуан Шолақ сарайында атақты палуан Д.Тұрлыхановтың шоу-хабарын өткізді.
Республика деңгейіндегі футбол, бокс репортаждарын Қазақ тілінде жүргізді. Жыл сайын Алматы қаласында, Қырғауылтөбеде қысқы спорт ойындарынан Аралбаевты еске түсіру, туған топырағында волейболдан дәстүрлі жарыстар өткізіліп тұрады. Жетісай қаласында бір көше Аралбаев есімімен аталады.
Дереккөздер
Санат:Жетісай ауданында туғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Спорт журналистері Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары Санат:Қазақстан тележүргізушілері Санат:Алфавит бойынша журналистер Санат:Қазақстан журналистері
Ежелгі Рим өнері
Дүниежүзілік мәдениеттің асыл қазынасына Вергилийдің, Горацийдің Овидийдің поэзиялық туындылары, Ливий мен Тациттің тарихи еңбектері, Лукрецийдің материалистік философиясы, Цицеронның шешендік өнері, Марциал мен Ювеналдың уытты сатиралары енді. Римдік право жүйесі заң туралы ойдың дамуында көрнекті роль атқарды.
Ежелгі Рим шеберлері өзінен бұрынғы ерте дүние цивилизациялары көріп-білмеген алып сәулет ансамбльдері мен инженерлік ғимараттардың жаңа типін, реалистік мүсіндік портрет пен ғажайып фрескаларды, мозаикалар мен көркемдік кәсіп шығармаларын тудырды.
Антик дүниесі өнерінің дамуы Рим өнерімен аяқталды. Ол ертедегі грек және ертедегі итальян өнерлерінің үздік жетістіктерін мұра етіп қабылдап, творчестволықпен қайта өңдеді.
Рим шеберлері өздерінен бұрынғылардың дәстүрлерінен шабыт алғанымен, өздерінің өзгеше стилі мен творчестволық даралығын әрдайым сақтай білді.
Рим мәдениеті, оның өнері сияқты, ең алдымен Ежелгі Италия халықтары жасаған цивилизация топырағында өсіп-өнді, олардың арасында саяси да мәдени тұрғыдан анағұрлым дамығаны этрустар болды.
Рим империясы өнері (б. з. д. I—IV ғасырлар)
thumb|left|Октавиан Август бейнесі салынған теңге. Бір бөлшегі. Мыс. Б. э. I ғ. Берлин. Мемлекеттік музейлер Республикалық құрылыс құлап, Империя орнатылған тұста Рим әдебиеті мен өнерінің алдында императорды мадақтап, оның үстемдігін дәріптеу міндеті тұрды. Б. э. бұрынғы 27 жылы Рим сенаты бірінші император Октавианға Август, яғни «даңқын асырған», «жарықтық» немесе «құдіретті» деген титул табыс етті. Бұдан соң бұл титулды Римнің барлық билеушілері алды. Императордың принцепс, яғни бірінші азамат және бірінші сенатор деп аталатын билігі заң жолымен бекітілген жоқ. Жаңа саяси құрылыс, сырттай қарағанда, республика түрін бүркенген монархия болатын.
thumb|left|Вергилий «Энеиданы» жазып отыр (қасында — тарих музасы Клио мен трагедия музасы Мельпомена). Мозаика. Б. э. II ғ. аяғы — III ғ. басы. Тунис. Ұлттық Бардо музейі
Октавиан Августың мәрмәрден қашалған мүсіні оны қолбасшы әрі мемлекет басшысы ретінде даңққа бөледі. Тәкаппар, айбынды кескін-келбет пен қолдың көсіле созылған әсерлі ишараты мүсінге монументтік сипат дарытады. Сулығы білегіне сәнмен оралған, күрзісі сардарлық өктемдігін нышандайды. Август бедерлі бейнелермен әшекейленген сауыт киген. Жетілген, атлет денелі алып тұлға, бұлшық еті ойнаған жалаңаш балтыр грек құдайлары мен қаһармандарының мүсіндерін еске түсіреді. Августың аяқ жағына мүсінші тәңірия Венераның баласы Амур бейнесін орналастырған. Август әулеті содан тарапты-мыс деген сөз бар. Августың бет әлпеті шынайы бейнеленіп, ал келбетіне турашылдық, ерлік, адалдық сияқты қастерлі қасиеттер берілген. Август, тарихшылардың айтуынша, әккі, қатал саясатшы бола тұрса да, оның бойында өнегелі азамат сипаттары баса көрсетілген. Жарамсақтанған сенаторлар «отан әкесі» деп атаған императордың қаһарманға айналдырылған бейнесіне ақын Горацийдің: «От шашатын Юпитердің аспанды билеп-төстейтініне сенеміз біз: Римге айбарлы британдықтар мен парсыларды бағындырған Август жер бетіндегі тәңірі іспетті» ,— деген жолдары таңғажайып үндеседі.
thumb|right|Гард көпірі. Б. э. I ғ. Ним (Оңтүстік Франция)
Римнің ұлылығын мадақтау идеясы I—IV ғасырлардағы Империя дәуірінде жасалған сәулет өнерінің алып ескерткіштерінде аса айқын бейнесін тапты. Рим сәулет өнерінде «әлем әміршісі» атанған халықтың талғамына тән ғимараттардың ерекше монументтілігі алдыңғы жүлгеге шықты. Құрылыс белгілі бір саяси мақсатты — билеушінің жомарттығын баса көрсету мен оның атын ұрпақтар есінде сақтау мақсатын көздеді. Алаңдар ансамблін, әкімшілік ғимараттары мен ойын-сауық құрылыстарын тұрғызған императорлар бірімен-бірі бәсекеге түсті. Жазушылар император Август кірпіштен қаланған Римді қабылдап алып, оны мәрмәрден салып кетті деп жазған болатын. Витрувийдің сөзіне қарағанда, Август «империя айбынын ғаламат қоғамдық ғимараттар салумен арттыра түсуді» ойлаған. Ақын Овидий біздің эрамыздың жол айырығында күллі әлемнің асыл қазынасына ие болған алтын Рим туралы айтқан. Екінші бір жазушы: «Рим барлық құдайлар мен адамдардың назарын аударды»,— деп есептеген. IV ғасырда Клавдиан ұлан ғайыр аспаннан кең ештеңе жоқ, Римнің аумағын ешкім көзбен шола алмайды, оның сұлулығын ешқандай ақыл ұға алмайды, оны мақтауға жан баласының тілі жетпейді деуге хақылы еді. Замандастардың бұл пікірі, ең алдымен, қаланың сәулеттік келбетіне қатысты.
«Нан мен ойын-сауықты» талап еткен римдік тобырға кеңінен танылуға тырысып, императорлар гладиаторлар шайқасы үшін орасан зор амфитеатрлар салғызды. Мұның 75—80 жылдары және орта ғасырларда Римде салынған ең ірісі «колоссеум» (алып) деген латын сөзінен Колизей деп аталды. Жоспары бойынша ол аумақты сопақ құрылыс (188X156 м). Колизейдің биіктігі 50 м, қабырғасы ірі серек тас (травертин) блоктарынан қаланған. Күмбезді аркаларының үш қабаты қабырғаның ішкі жағындағы алып бағаналарға тіреледі. Қай нүктеден қарасаң да жақсы көрінетін олар театр қасбетін сан құбылған сәулелі көлеңкеге бөлейді. Шексіз қайталанылатын аркадалардың салтанатты ырғағы ғимаратқа айбындылық пен монументтік сипат береді. Аркаларға тірек болған бағаналар конструкциялық мәнін жоғалтып, сәулеттік сәнін ғана сақтаған жартылай колонналармен әдіптелген. Бірінші яруста бағаналарға — дорлық, екінші яруста — иониялық, үшінші яруста — коринфтік ордердің жартылай колонналары сүйелген, төртінші ярустың біркелкі тегіс қабырғасын коринфтік пилястрлер бөліп тұрады. Пилястрлер арасына үш-үштен қойылған діңгек тіреуіштердің үстінен көрермендерді күннің ыстығынан қорғайтын орасан зор құрама шатыр тартылған. Антаблементті көтерген жартылай колонналар ярустар жігін бөліп, қабырғаның биіктігін баса көрсетіп тұр. Колизейде пайдаланылған ордерлік аркада Рим сәулетінің композициялық аса маңызды түрі болды.
thumb|right|Колизей аренасы
Колизейдің өзгеше бір сәні — екінші және үшінші ярустар аркаларындағы мүсіндері еді. Амфитеатр өрт пен жер сілкінуден ауыр зардап шекті. Орта ғасырлар дәуірінде көп замандар бойы ол сарайлар мен шіркеулер құрылысына блоктар қопарып алынатын, тас қашайтын орынға айналды.
Колизей жоспары жете ойластырылған дәл есебімен көзге түседі. Қасбеттерінің композициялық құрылысы ғимараттың ішкі конструкциясын айқьін жеткізеді. Қабырға ярустарына амфитеатр ішіндегі орындықтар белдігі сәйкес келеді. Орасан зор амфитеатр негізін шаршы төлке мен бетоннан қаланған сексен тарап қабырға құрастырып тұр. Олар жоғарғы ярустарға шығатын тепкішекпен тұтасып, көрермендер орындарын көтеріп тұрған бетон итарқаны мықтап тірейді. Көрермендердің сан мыңдаған тобы Колизейге төменгі ярустың сексен аркасы арқылы еңіп, Колизей қабырғасымен қаз-қатар тартылған итарқа галереяға шығатын. Олардың төртеуі — көрермендерге, ал мәрмәр, мозаикалармен әрленіп әшекейленген бесіншісі — гладиаторларға арналған. Шеңбер галереялар жоғарғы екі яруста қайталанып, көрермендердің демалыс орын немесе нөсер жауғанда баспана міндетін атқарды. Қақпалардың, басқыштар мен галереялардың жете ойластырылған жүйесі амфитеатрға көрермендерді тез толтыруға да, кідіртпей тез боса- туға да кең еркіндік береді.
thumb|left|Мозаика. Б. э. IV ғ.
Колизей ортасында гладиаторлар шайқасы үшін аңдар қуып шығарылатын алаң бар. Оның ағаш еденіне құм төселетіндіктен, алаң осылай — латынша «арена» сөзімен аталып кеткен. Арена астында аңдарға арналған тор, жараланған не өлген гладиаторлар үшін бөлмелер мен су құбыры болатын. Құбыр арқылы аренаға су толтырылып, теңіз шайқастары көрсетілетін. Арена аумағы бірден үш мың жұп гладиатор кіргізуге мүмкіндік беретін. Аренаның үстінде сенаторларға арналған мәрмәр күрсілі кең алаң — подиум тұратын, арнайы ложада император отыратын. Одан әрі беті мәрмәрмен көм- керілген тас орындықтардьщ үш ярусы тұр. Бұдан жоғарырақта қаз-қатар ағаш орындықтар мен көрермендер түрегеп тұратын галерея орналасқан. Колизейге елу мыңдай адам сиятын. Рим ақыны Марциал оны әлемнің ғаламаты деп атады.
thumb|right|Император Тит аркасы. Мәрмәр. Б. э. 81 ж. Рим
Колизей конструкциясының негізін құрайтын — арка мен итарқа күмбез: Грекия сәулетіне колонналар қандай тән болса, Рим сәулет өнеріне де бұлар сондай жарасатын. Бұл сәулеттік пішіндер Римнің дүниежүзілік өнерге қосқан өзгеше бір үлесі болатын. Аркалар Римге және Империяның басқа да қалаларына тау бұлақтарынан таза су жеткізіп беретін акведуктарды, су құбырларын салуда да пайдаланылды. Су құбырының жолында өзендер мен сайлар кездескенде, құрылысшылар су құбыры каналы көтеріп тұратын аркадалар жасады. Римдегі бірінші су құбыры б. э. бұрынғы сонау IV ғасырда пайда болды, ал б. э. III ғасырының басында, астана тұрғындары миллион адамнан асқан тұста қаланың он бір акведугы болды.
Басқа акведуктарға қарағанда римдік Галлия провинциясында I ғасырда салынып, Рим қаласын ауыз сумен қамтамасыз еткен Гард көпірі жақсы сақталған. Су құбырының жалпы ұзындығы 50 шақырым болған. Бірақ одан қалған тек Гера өзенінің үстінен өтетін үш ярусты аркада, ұзындығы 273 м, биіктігі 49 м. Акведукты жасаушылардың батыл ойы тегеурінді құрылыс тәсілін талап етті. Гард көпірі — қашалған тасты қалаудың ғажайып үлгісі. Құм қайрақ блоктарының жігі желім лайсыз мұқият жымдастырылған Аркалардың қалануы ерекше күрделі. Олардың арқалықтары 20 метрге жетеді, ал өзеннің екі жағасын қосатын орталық арқаның арқалығы 24,4 м. Айбынды акведук айналадағы пейзажбен астасып кеткен. Оның өн бойында Рим сәулет өнеріне тән инженерлік конструкцияның үйлесімді сұлулығы, қайталанылатын аркалардың қуатты ырғағынан көрінетін сәулетшілік ойдың айқын да сымбатты логикасы бүр атып тұр.
thumb|left|Помпейдегі көше. Б. э. 1 ғ.
Римдіктер сәулет ғимараттарын аса қадірлеп, акведуктарын ерекше мақтан тұтты. II ғасырдың басында Римді сумен қамтамасыз етуге жетекшілік жасаған инженер Фронтин: «акведуктар — Рим империясы айбынының басты куәсы»,— деген пікір айтқан.
thumb|right|Флора. Стабийден табылған фреска. Б. э. I ғасырдың ортасы. Неаполъ. Ұлттық музей
Арка маңдайшасына қашалған арнаулы жазу сенат пен Рим тұрғындары арканы құдіретті император Титке арнап салғанын баяндайды. Кең маңдайша император Титтің салтанатты шеруін бейнелейтін бедерлермен безендірілген. Оның біреуінде, күймеде — император, екіншісінде — римдік легионерлер Иерусалим храмынан асыл олжа алып келеді. Тит аркасында ғажайып сәулеттік бейне мен оқиғаның тарихи мәнділігін ашатын мүсіндік әшекейлер тұтастығы сақталған. Империя дәуіріндегі жиһазды үйлердің құрылысы жайлы Помпеи мен Геркуланумның жұртын қаз- ғанда ашылған ғимараттар айқын түсінік бере алады. Бұл шағын қа- лалар 79 жылы Везувийдің кенеттен атқылауы кезінде опат болды. XVIII ғасырдан бері жүргізіп келе жат- қан қазба жұмыстары Помпеидің үштен екі бөлігін ашты. Көлденең қиылысатын оқтай түзу көшелер қаланы шаршы кварталдарға бөліп жатқан. Тіпті, сауда дүкендері сығылысқан ең бай көшенің ені 10 метрден аспайтын, ал қаптал көшелердегі үйлердің арасы 3 метрден 6 метрге жететін.
thumb|left|«Александр Македонскийдің парсы патшасы Дариймен шайқасы». Мозаика. Бір бөлшегі. Б. э. бұрынғы 100 ж. шамасы. Неаполь: Ұлттық археологиялық музей
Өткел жолдарға тас тақталар, ал олардың тоғысатын тораптарына жаңбыр кезінде жүргіншілердің аяқтары суға тимеу үшін биіктігі тротуармен бірдей жалпақ тастар төселген. Тротуар астынан су құбырының трубалары тартылған. Археологтар қаланың сауда алаңын, әкімшілік ғимараттарын, храмдарды, қолөнершілер шеберханаларын, гладиаторлық мектеп пен байлардың қыруар үйлерін ашты. Үйлер жоспары тап-тұйнақтай симметриясымен көзге түседі, бөлмелер үйдің орталық кіндігінің жан-жағына орналасқан. Үй [қонақтар]] бөлмесі ресми және семья тіршілік ететін жеке бөлмелер болып екі бөлікке бөлінетін. Бірінші жартысының орталығы атриум — салтанатты қабылдау бөлмесі. Онда төрт бұрышты бассейн басты орын алатын, дәл үстінен төбеден жарық түсуі үшін формасы осындай тесік қалдырылған. Сол ашықтан мәрмәрмен көмкерілген бассейнге жаңбыр суы құйылатын. Бассейннің шетінде шатырды көтеретін колонналар, ал бассейннің ішінде фонтан қызметін атқаратын мүсін тұрды. Бір үйде бұл — қолына қабыршақ ұстап, күліп тұрған мәрмәр бала, екінші үйде — билеп жүрген қола сатир. Атриумға үйдің екінші жеке семьялық бөлігі жанай салынған: үй иесінің жұмыс кабинеті мен архив сақталатын орын — таблин, сондай-ақ ұзынша, жалпақ, ашық ішкі аула — перистиль болатын.
thumb|right|Зікір вилласының фрескасы. Б. э. бұрынғы 60-ыншы жж. Помпеидің қасында
Мұндай аулашалар грек үйлерінде кең тараған еді, б. э. бұрынғы II ғасырдан бастап римдіктер соларды бай үйлердің міндетті түрдегі бір құрамдас бөлігі ретінде пайдаланды. Перистиль сүйікті демалыс орнына айналды. Оның айналасынан үш жерден, кейде екі жақтан жабылған колоннада өтетін, ал орталығында шағын бақ болатын. Сырланған немесе мәрмәр түсті сылақпен сыланған колонналар, сылдырап аққан фонтандар, мозаика не қабыршақтармен көмкерілген қуыс текшелер, жасанды сарқырамалар, тамаша мүсіндер — осының бәрі перистильді сәнге бөлеп, оған таңғажайып сипат беретін. Атриум мен перистиль айналасында асханалар, ұйықтайтын бөлмелер, ас үйлер, моншалар мен басқа да орындар болған.
thumb|left|Зікір вилласының фрескасы. Құпия жиынға қатысушылар мен биші қыз Үйлердің сәндік жиһаздар өнері Рим республикасының тек соңғы ғасырында кемелденді. Помпеи үйлерінде еден мозаикамен әшекейленді. Сол жерден кезбе актерлерді, теңіздің түсін, таласып жатқан әтештерді, аузына бұлдырық тістеген мысықтарды бейнелейтін мозаикалар табылды. Б. э. бұрынғы 100 жыл шамасында жасалған ең қызық мозаика Фавн үйінен табылды. Ол билеп жүрген сатирдың немесе фавнның атриумнан табылған қола мүсініне орай осылай аталған. Мозаика 15 шаршы метр аумақты алып жатыр, 1,5 миллион табиғи қиыршық тастардан құрастырылған. Мозаикашыға суретші Филоксеннің ( б. э. бұрынғы IV ғасырдың аяғы) Александр Македонскийдің парсы патшасы Дариймен шайқасын бейнелейтін картинасы түпнұсқа болған. Шебер қырғын соғыстың шешуші сәтін таңғажайып өнерпаздықпен сипаттаған. Оң жақта парсы атты әскерлері дүрліге қашып барады. Ортадағы күймеде шошақ бас киімді, сол қолына садақ ұстаған Дарий бейнеленген. Оның көшірі жаралылар мен өліктерді баса-көктеген аттарды қамшылап барады. Парсы патшасына қарсы ұмтылған Александрдың дулығасы айқас қызуымен жерге ұшып түсіп, шаштары ұйпаланып қалған. Сақалы өскен, жүдеу, ажарсыз жүзі қайсар-қайратқа толы. Патшаны қорғамақ болып, екі парсы шонжары жеңімпазға тап берген.
Суретші соғыстың алмағайып қауырт кезін, қару-жарақтың жарқылын, сарбаздардың әсерлі бет әлпетін келісті жеткізген. Композиция шеберлігі, реалистік дәлдік, қара, ақ, сары және қызыл реңдер қоспасынан жасалған түр-түстер әсемдігі, бейнелер даралығы — осының бәрі шебердің зор дарынын танытып, оның шығармасын антик мозаикасының аса көрнекті туындыларының қатарына қосады.
thumb|right|Зікір вилласынан табылған фреска. Өзін тәңірге бағыштаған әйел. Фрагмент. Бай үйлердің қабырғалары фрескалық өрнектермен сәнделген. Үстіне сыр жағылатын сылақ бірнеше қабаттан тұратын, әр қабат барған сайын бірте-бірте жұқарып, қабажақтала беретін. Б. э. бұрынғы II ғасырда римдіктер гректерден түрлі түсті мәрмәрден қаланғандай әрленген қабырғаға өрнек салуды үйренді. Қызыл, сары, қара және ақ фрескалар бояу-реңінің құнарымен, тазалық-мөлдірлігімен көзге түсетін. Б. э. бұрынғы I ғасырда қабырғалық өрнек едәуір күрделіленді. Суретшілер қабырғаларда сәулет бөлшектерін — колонналарды, кенерелерді, пилястрлер мен капительдерді бейнеледі. Көп пішінді аумақты композициялар да пайда болды. Б. э. бұрынғы I ғасырдағы таңдаулы кескіндеме үлгілерінің бірі фреска сюжетіне қарай Зікір салу вилласы деп аталған Помпеиге таяу қала сыртындағы вилланың бай өрнектері .Қабырғаға жайыла орналастырылған композицияда шарап құдайы Диониске табынуға байланысты тылсым оқиғалар бейнеленген. Суретші тұрқы тірі тұрпатымен шамалас дерлік жиырма тоғыз пішінді кескіндеген, олар қабырғаның нарт қызыл фонында айқын сүлде түрінде көрінетін жекелеген топтарға біріктірілген. Мифологиялық кейіпкерлер — Дионис, оның зайыбы Ариадна, сатирлар мен силендерден басқа да зікірге қатысушылар бейнелері қөрерменнің көз алдынан тізілім етеді. Әсіресе, айбарлы қанатты тәңірияның тізе бүккен қызға ұзын қамшысын үйіріп, дүре соққалы ұмсынған қалпын кейіптейтін көрініс аса әсерлі. Қыз бетін қолымен көлегейлеп, отырған әйелдің тізесіне құлай кеткен. Оңьің қара қоңыр сулығы нәзік тәнінің алтын сары реңін айқындап көрсетеді. Осы топтың іргесінде қолына соқпалы аспаптар ұстаған жалаңаш биші, оның ар жағында күлгін кү- рең сулық киген қыз тұр. Сол сулықтың фонында бишінің қайратты да әсем пішіні тұлғалана көрінеді. Суретші бишінің күрделі қимыл-қозғалысын, үлбіреген, майысқан ару сымбатын таңғажайып шеберлікпен бере білген. Алтын реңдeс сары шарқаты қыздың ал қызыл алау тәніне жарасып-ақ тұр. Фреска бояуынан кескіндемешінің терең талғамы сезіледі: сары, жасыл рең күлгін, қан қызыл және қара күрең реңдермен етене қабысады. Қабырға фоны бояулардың шайдай шаңқай үндестігін аша түседі. Б. э. I ғасырында, Рим империясының дәуірінде, бай үйлердің қабырғаларында суретші қиялынан туған фантастикалық ғимараттар мен таңғажайып аркалар пайда болды. Бұлдырап тым әріден көрінген колоннадалар, галереялар мен портиктер бөлме кеңістігін одан әрі кеңейте түсіп, көрерменнің көз алдынан шексіз жазықтық ашады. Фрескалар көбінесе атақты грек суретшілерінің мифологиялық тақырып? арналған картиналарын қайталайтын, шеберлер тапсырма берушілер өтініші бойынша бүкіл сурет галереяларын қайта көшіріп шығатьн.
thumb|left|Зікір вилласының фрескасы. Сулығы желбіреген әйел. Бір бөлшегі
Рим тарихшыларының мәліметтеріне қарағанда, колоннаның тұғыр тасында Траян мүрдесінің күлі салынған алтын сауыт болған көрінеді.
Айбарлы монумент императордың Дунай өзені бойын мекендеген дак тайпаларына жорықтарындағы жеңісін де дәріптейді. Колонна беті тұғыр тасынан капителіне дейін айналдыра оралған жемелек-басқұр тәрізді бедерлі парос мәрмәрінің тақталарымен көмкерілген. Екі жүз метрлік айшықта Траян жорықтарының басты оқиғалары тарихи дәйектілікпен бейнеленген: Дунайдың үстіне көпір салынуы, әскерлердің өтуі, дактармен соғыс және олардың көсемінің өзін-өзі өлтіруі, өрт алған дак мекендері, жеңілгендер шұбырындысы және Траянның Римге салтанатпен қайтуы. Бұл көріністер дәуір туралы, соғыс ісі, киім-кешек туралы сыр шертетін аса құнды мәліметтер береді.
thumb|right|Сәулетші Аполлодор. Император. Траян колоннасы. Мәрмәр. Б. э. 113 ж. Рим
Кейбір ғалымдардың ойынша, римдік сәулет өнерінің екінші бір аса көрнекті үлгісі —120—125 жылдары салынған император Адрианның Пантеоны Траян форумын жасаған сәулетші Аполлодор есімімен байланысты. Бұл ғимараттың аты грек тілінен аударғанда «барлық құдайлар храмы» деген мағынаны аңғартады. Пантеон — төбесі күмбез тәрізді дөңгелек ғимарат. Мұнда Рим сәулет өнерінің жетілген шеберлігі мен көркемдік сымбаты айқын көрінді. Күмбез құрылысы қадым заманғы инженерлік өнердің аса ірі жетістігі еді.
thumb|left|Траян колоннасының бедері. Бір бөлшегі Ғимараттың қалыңдығы 6,2 м дөңгелек қабырғасы кірпіш пен бетоннан жасалған қомақты іргетасқа орнатылған. Қабырғаның салмағын жеңілдету үшін ішінен қуыс қалдырған. Күмбезді жете ойластырылып, бір-бірімен кірпіш аркалар арқылы жалғастырылған қомақты сегіз тірек — пилондар көтеріп тұр. Ол, қабырға сияқты, көлбеу бетон қабаттардан құралған. Күмбез конструкциясы берік болуы үшін ол тірелетін сыртқы қабырға ішкісінен бір қабат биіктеу етілген. Қалың қабырға ғимараттың ішкі сыртынан тақта таспен көмкерілген. Ғимарат сырты ақ сылақпен әктеліп күмбез алтынмен апталған, қола сырмен жалтыратылған.
Пантеон композициясының қарапайымдылығы таңғажайып. Алып қызыл гранит тастардан қашалған келісті колонналы портик оның қасбетіне сән беріп тұр. Портиктер колоннадасы монументтік айбынымен көзге түседі.
Ғимараттың биіктігі 42,7 метрге жетеді, ал орасан зор күмбезінің диаметрі 43,2 м. Пантеон еденіне мәрмәр тақта тас төселген, қабырғасы екі ярусқа бөлінген: төменгісін коринфтік колонналы лоджиялар мен ертеде мүсіндер қойылған құжыра-қуыстар әшекейлесе, жоғарғысы XVIII ғасырда жаңа заман айшықтарымен орын алмасқан түрлі түсті асыл мәрмәр пилястрлармен бөлінген.