cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Табиғатқа сәйкестік принцип
Дереккөздер
Санат:Табиғатты қорғау
Аудан (геометрия)
Ауданы тең пішіндерді тең шамалы пішіндер деп атайды.
Аудан анықтамасы
right|thumb|Берілген жиын егер Жордан ішкі өлшемі сыртқы өлшеміне тең болса Жордан бойынша өлшемді болып табылады Аудан — келесі қасиеттері орындалатын функция: Осы анықтамадан ауданның өспелілігі шығады, яғни пішін бөлігінің ауданы толық пішін ауданынан аспайды.
Салдары
Жоғарыдағы аксиомалардан келесі салдар шығады:
Дереккөздер
Санат:Физикалық шамалар Санат:Геометрия Санат:Аудандар (өлшем)
Салир-ду-Порту
Салир-ду-Порту (Salir do Porto) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Калдаш-да-Раинья муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты  Оэште экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 770 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,91 км² шамасында. Халық тығыздығы — 77,7 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лейрия округінің елді мекендері
Жесір дауы
Дереккөздер:
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері Санат:Салт-дәстүрлер
Кариограмма
Кариограмма (karyon - ядро, gramma — жазу, әріп) — жасуша ядросы хромосомаларының орналасу қатарының, санының, пішінінің және мөлшерінің, яғни жасуша ядросы кариотипінің графикалық көрінісі. Медициналық және ветеринарлық генетикада кариограмманың көмегімен хромосомалық ауруларды анықтауға болады.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Чичкис
Чичкис — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы 778 өзенінің сол жағалауынан км қашықтықта Чулым орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Каменная (Сула тармағы)
Каменная — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сула өзенінің оң жағалауынан 92 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Чичкис
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Каменная (Сула тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Зәмзәгүл Үдешқызы Мадинова
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Бэйсингсток
Бэйсингсток (Basingstoke)— Хэмпширдегі Ұлыбритания қаласы. Ол Саутгемптоннан 30 миль (48 км) шығыста және Лондоннан 48 миль (77 км) оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Англия Санат:Ұлыбритания қалалары
Наугатак (Коннектикут)
Наугатак (Naugatuck) — Коннектикут штатының New Haven округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 31 862 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42.7 км² шамасында. FIPS коды — 09-49880.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Активтік артықтық
Активтік артықтық (Активная избыточность; active redundancy) — 1) ақпаратты жеткізу дұрыстығын бақылау мақсатында бос кодтық орындарды немесе кодтық үйлестірулерді пайдалану; 2) нәтиже алу мақсатында немесе оның ақиқаттығын бақылау мақсатында барлық техникалық құралдар бір мезгілде пайдаланылатын резервтеу әдісі.
Дереккөздер
Санат:Компьютерлік техника
Сарсадақ шөре
Сипаттамасы
Сарсадақ шөре (salsola dendroides)-сораң туысына жататын шала бұта. Биіктігі 70-150 см сабағы қалың, қысқа, түкті сүректенген тамырынан 2-3 тармақты, бір жылдық тік шыбық  өседі. Жапырақтары ұсақ кезекті орналасқан, ұзындығы 2-5 мм, гүл шоғыры жалпақ сыпыртқы тәрізді. Тамыз-шілдеде гүлдейді. Иран, Ауғанстанда, КСРО-ның Еуропа бөлігінің оңтүстік-шығысында, Кавказ, Орта Азияда,Қазақстанда ,Үстірттің солтүстігінде, Маңғыстауда, Арал теңізі төңірегінде Қызылорда облысында, Қызылқұмда, Түркістан маңында сортаң, сазды жерлерде егістікке арам шөп ретінде өседі.
Дереккөздер
Санат:Қызылқұйрық тұқымдасы
Кургаш
Кургаш — Башқұртстанның Кигин ауданындағы ауыл, Леузин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 325 адамды құрады. Пошта индексі — 452500, ОКАТО коды — 80236840004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Макс Крик (Миссури)
Макс Крик (Macks Creek) — Миссури штатының Кемден округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 2.5 км². FIPS коды — 29-45218.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 267 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Лымпаса-Ель
Лымпаса-Ёль (Лым-Паса-Иоль) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лымва өзенінің оң жағалауынан 34 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Марионетка
Марионетка (marionetta — Мария қызды бейнелейтін кішкентай қуыршақ) — театр қуыршағының бір түрі. Ортағасырлық кейіпкер Мария қыздың атымен аталған. Марионетканы шымылдық қалқасынан актер жіптер немесе таяқшалар арқылы қимылдатып отырады. Оны терракотадан, ағаштан, піл сүйегінен, күмістен, былғарыдан, т.б. жасайды. Ең көп таралған марионетка қуыршағының басы мен денесі ағаштан ойылған. Қуыршақтың басына бекітілген темір сым арқылы актер оны қимылға келтіреді. Марионетканың күрделірек түрі — темір сыммен және қуыршақтың қимылдайтын буындарына байланған жіптердің екінші ұшын “вага” деп аталатын ағашқа байлап, осы вага арқылы актердің қуыршақты басқаруына лайықталған. Қазіргі кәсіби қуыршақ театрларында көбінесе тек жіппен басқарылатын марионетка пайдаланылады. Ауыспалы мағынада бөтен біреудің қолшоқпарына айналған мемлекетті, саяси топты немесе үкімет адамын марионетка деп атайды.
Дереккөздер
Buratino ბურატინო Buratinas
Мемлекет пен құқық теориясы
Мемлекет пен құқық теориясы (ағыл. theory of state and law; нем. Staatsund Reclitstlieorie; Theorie des Staates und des Rechts) — мемлекет пен құқықтың пайда болуы, дамуы мен әрекет ету заңдылығын зерттейтін заң ғылымдарының жалпы теоретикалық саласы; мемлекет пен құқықтың, құқықтық жүйенін мәні, түрі, пішімі, міндеті, құрылымы мен әрекетету механизмі; барлық заң ғылымдары үшін жалпы негізгі мемлекетті құқықтық түсінік.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Law
Мазарлы
Мазарлы – Каспий теңізінің шығыс жағалауындағы мүйіс. Кендірліқиясай үстіртінің қиыр батысында, Қарақия ауданында орналасқан. Жағалауы жарқабақты. Оңтүстігіне қарай теңіз суы астынан жартастар су бетіне шығып жатыр. Мүйістің Сеңгірлі мүйісіне қараған солтүстік бөлігінде Қосащы атты құдық бар.
Неопозитивизм
Неопозитивизм – XX ғасыр позитивизмінің субъективті-идеалистік жаңа ағымы.
Неопозитивизм өкілдері философияны теориялық таным ретінде мойындамай, философиядағы сана мен материя сияқты негізгі мәселелерді жоққа шығарды. Неопозитивизм Беркли және Юмнан басталған эмпиризм мен феноменализм дәстүріндегі позитивизмнің өзіндік эволюциялық даму кезеңі болып табылады.
Неопозитивизмнің ең ықпалды бағыты логикалық позитивизм болды. XX ғасырдың 30-жылдары Неопозитивизм көзқарасындағылардың жекелеген топтары айқындала түсті. Мәселен, Вена үйірмесінің логикалық позитивистердің (Карнап, Шлик, О.Нейрап т.б.), бер-линдік “Эмпирикалық философия қоғамының” логикалық позитивистерінің (Рейхенбах, Гемпель, т.б.), ағылшын аналитиктерінің прагматикалық бағыттағы америкалық өкілдерінің (Нагель, Маргенау, Бриджмен, т.б.) көзқарастары белгілі болды.
Дереккөздер
Санат:Заманауи философия бағыттары Санат:Позитивизм Санат:Логикалық позитивизм Санат:Аустрия философиясы
Михаил Сергеевич Багдасаров
250px|нобай Михаил Сергеевич Богдасаров (1960 жылы 8 қазанда Мәскеуде дүниеге келген) – совет, орыс театр және киноактері.
Ресейдің еңбек сіңірген әртісі. Михаил Богдасаров актер ретінде «Дороги Анны Фирлинг» фильмінде бір көзді адамның бейнесін сомдаған рөлінен бастап танылады. 1978 жылы Қызыл Преснядағы театр студиясының көмекші (вспомогательную) тобына тапсырады. Келесі жылы ГИТИС-те емтихандардан сәтті өтіп, Л.И. Касаткина және С.Н. Колосов курсына қабылданады. 1983 жылы ГИТИС-ті бітіріп шығады. С.В. Образцова атындағы Қуыршақ театрынан кеткеннен кейін Қызыл Преснядағы театр-студиясына қайта оралады. 1988 жылы Олег Табаков театр-студиясы құрамында болады.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:КСРО әртістері
Пензенго-Яха
Пензенго-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Байдарата кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 54 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Алматы киноактерлер мектебі
Алматы киноактерлер мектебі — мемлекеттік арнаулы орта оқу орны.
1943 Ж. Алматы көркем және хроникалық-деректі фильмдер киностудиясы жанынан құрылып, 1948 жылға дейін жұмыс істеді. Мектепте режиссерлер Ю.Л. Рутковский, Л.Ғ. Ғалымжанова, Н.Бейсеков, Д.Тінәлина, Г.Шомбалова т.б. сабақ берді. Жұмыс істеген кезеңде әр ұлт өкілдерінен 30-ға тарта кино мамандары даярланды. Олардың қатарында кейін қазақ өнеріне айтарлықтай үлес қосқан К.М.Қожабеков, З.Н.Шәріпова, Т.Қосыбаева, Т.Аверкова, С.Мұхамеджанов, А.Қарсақбаев, Қ. және М. Әбусейітовтер т.б. бар.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
IC 5289
IC 5289 — Sculptor шоқжұлдызында орналасқан RN2 типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 5289 Санат:Sculptor (шоқжұлдыз)
Көкдомбақ (тау (549 м), Қарағанды облысы)
Көкдомбақ – Жақсыкөң және Жаманкөң өзендерінің аралығындағы оқшауланған тау массиві.
Жер бедері, геологиялық құрылымы
Беткейі көлбеу, пішіні бес жұлдыз тәрізді келген. Девон және тас көмірдің тау жыныстарынан түзілген. Оңтүстік бөлігінде Алтуайт, Әжіке қыстаулары бар.
Өсімдігі
Беткейіндегі бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, селеу, жусан, бұталар өседі. Етегі мал жайылымына қолайлы.
Дереккөздер
Санат:Нұра ауданы таулары
Қарашығанақ (ауыл)
Қарашығанақ — Батыс Қазақстан облысы Бөрлі ауданы, Жарсуат ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсай қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 38 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 292 адам (183 ер адам және 109 әйел адам) болса, 2009 жылы 248 адамды (123 ер адам және 125 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Бөрлі ауданы елді мекендері
IC 856
IC 856 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45733, ZWG 130.15.
Индуктор
thumb|150px|[[Компьютердің материнская платосындағы индуктивті катушкасы (дроссель)]] thumb|150px|left|Электр сызбалардағы нышаны Индуктор немесе индуктивті катушка - аз электрсыйымдылығы мен аз актив электр кедергісі болған жағдайда индуктивтілігі бар айырылған электр өткізгіштен жасалған бұрандамалы, спиральді немесе бұранда-спиральді тәсілмен оралған катушка. Осының саласынан катушкадан айнымалы ток өткен кезде елеулі инерция туындайды.
Дереккөздер
Санат: Физика
Шолпан Бөрібайқызы Құлманова
Құлманова Шолпан Бөрібайқызы (16.1.1951 ж.т., Қызылорда қ.ала) – педагогикалық ғылыми докторы (2001), профессоры ҚазПИ-ді (1972, қазіргі ҚазҰПУ) және Мәскеу педагогикалық ғылыми академиясының аспирантурасын (1978) бітірген. Қызылорда педагогикалық институттында (қазіргі Қызылорда мемлекеттік университеті) оқытушы, декан, кафедра меңгерушісі (1982–99); Алматы қаласындағы мұғалімдер білімін жетілдіру институтында директордың орынбасары (1999–2001) қызметтерін атқарды. 2001 жылдан Қазақ ұлттық өнер академиясында кафедра меңгерушісі. «Научно-педагогические основы воспитания младших школьников средствами казахской народной музыки» тақырыбында докторы диссертация қорғады. 80-нен астам ғыл. жарияланымның авторы.
Серіппе орау станогы
Жұмыс жасау принципі
Серіппе орау станогы- металл білеулер мен сымдардан серіппе,серіппелі шайба және сақиналар жасауға арналған станок(қондырғы). Ол автоматты және жартылай автоматты цикл бойынша жұмыс істейді. Серіппе орау станогында ыстықтай және суықтай түрде винтті, цилиндр пішіндес, конусты, мәнерлі серіппелер оралады. Станок құрамында жетек(әдетте электрлік), түзеткіш, орауыш, қадамдық және кескіш механизмдер, бақылау приборлары мен қосалқы жабдықтар болады. Серіппе орау станогы негізінен жаппай және сериялы өндірісте пайдалынылады. Серіппе орау автоматтары минутына 250-ге серіппе 2200-ге дейін серіппелік шайба өндіре алады.
Сливовик (Монтана облысы)
Сливовик (Сливовик) — Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Медковец қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 442 адамды құрайды.
Эдгар Эрнестович Багдасарян
нобай Эдгар Эрнестович Багдасарян (1964 жылы 8 наурызда Ереванда дүниеге келген) – армян кинорежиссері, актер, продюссер және сценариші, «Арменфильм» киностудиясының директоры.
Сливовик (Монтана облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Монтана облысының елді мекендері
Эдгар Эрнестович Багдасарян
Багдасарян орта мектепті бітіргеннен кейін Ереван ветеринарлық институтына түседі, 1985 жылы оны сәтті тәмамдап шығады. 1986 жылы «Армконцерт» директоры орнына тағайындалады. 1990 жылы қысқаметражды «Игры» фильмін түсіріп, режиссер ретінде өзін сынап көреді. 1997 жылы толықметражды «Черная стена» фильмін, 2001 жылы толықметражды «Земля священных обрядов» деректі фильмін, 2005 жылы толықметражды «Мариам» ойын фильмін жарыққа шығарады.
Дереккөздер
Санат: Тұлғалар Санат: КСРО әртістері
Біртұтас педагогикалық үрдістің ұстанымдары
Біртұтас педагогикалық үрдістің ұстанымдары (педагогика) - біртұтас педагогика үрдістегі өзара ара-қатынастың сипаты мен құралдарын, әдістерін, түрлерін, мазмұнын анықтайтын бастапқы қағидалар; жетекші идеялар, үрдісті ұйымдастыру мен өткізудің нормативті талаптар. Бар үрдісті реттейтін нормалар, ережелер, жалпы қағидалар сипатында көрінеді.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Шаңды дауыл
thumb|300px|[[Ирактағы шаңды дауыл]] Шаңды дауыл - шөл, шөлейт және жыртылған далада топырақтың немесе құмның жел арқылы тасымалдануы және ауа құрғақ кезде, борпылдақ топырақты алапта соғатын қатты жел. Бұл Қазақстанда жылдың жылы мезгілінде байқалатын ерекше атмосфералық құбылыстардың бірі. Әдетте шаңды дауылдар желдің жылдамдығымен және топырақ жамылғысының сипатымен тығыз байланысты. Олар топырақтың ұлпаларын ұшырып, өсімдік тамырларын ашып тастайды да, ауыл шаруашылығына көп зиян келтіреді. Ең күшті шаңды дауыл миллиондаған тонна шаңтозаңды жүздеген (кейде мыңдаған) км-ге тасымалдайды. Мұндай шаңды дауылды қара дауыл деп те атайды. Шаңды дауыл көбінесе жазда, кейде көктемде және қарсыз қыста болады.
Кездесу аймақтары
Шаңды дауыл Қазақстанның оңтүстігіндегі құмды шөлдерде, Балқаш көлінің оңтүстігінде кездеседі. Оңтүстік-шығыс, шығыс тауларында шаңды дауыл негізінен байқалмайды, өйткені олар тастақты және сазды аудандар болып есептеледі. Сонымен қатар шаңды дауылдар Африкада (Сахара шөлінде және соған жақын аймақтарда), Арабия түбегінде және Таяу Шығыстың кейбір елдерінде, Моңғолия мен Қытайдың шектес аймақтарында, АҚШ-тың орталық бөліктеріңде, Оңтүстік Американың пампасында, Аустралияның орталық және батыс штаттарында және Орта Азияда байқалады.
Беттік алмасу
Беттік алмасу (страничный обмен; page communication) — виртуальдық жадтың сол мезетте программаға қажетті бөлігі орналасқан беттерге жедел қатынас құруды жасақтау үінін сыртқы жад пен жедел жад арасында виртуальдық жадтың беттерін автоматтық алмасу.
Сілтемелер:
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Герминативті орталық
Герминативті орталық немесе көбею орталығы (герминативный центр); (centrum germinale; лат. germinale — көбею, centrum — орталық) — боялған гистологиялық препараттарда жақсы көрінетін лимфа түйіншелерінің орта тұсындағы күңгірт түсті (жетілмеген жас көбею орталығы) немесе ақшыл келген (жетілген көбею орталығы) бөлігі.
Герминативті орталықтар - негізінен қан жасау мүшелерінің лимфоидты ұлпасында болады. Олардың құрылымдық жағынан өзгеріп отыруы — организмнің физиологиялық жағдайларына тікелей байланысты.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Тахеометрия
Тахеометрия — нүктелердің жер беті биіктігі бойынша және пландағы орналасуларын олардың горизонтальды және вертикалды бұрыштары мен ара қашықтығын бір уақытта өлшеу арқылы анықтайтын әдіс. Тахеометрияда айналма тахеометр немесе тахеометр-автомат деп аталатын аспап қолданылады. Олардың көмегімен іздеген шаманы есептемей-ақ табуға болады
Дереккөздер
Санат:География Санат:Геодезия
Жетек
Жетек – машиналар мен механизмдерді жүргізу үшін қозғалтқыштан, беріліс механизмдерден және басқару жүйесінен тұратын құрылығы.
Дереккөздер
Санат:Құралдар Санат:Көлік бөлшектері
Алтынбай Молдабеков
Молдабеков Алтынбай - совет кескіндемешісі, сән және қол өнер шебері. Ұлы Отан соғысына қатысқан.
Дереккөздер
↑Қазақ ССР 4 томдық қысқаша энциклопедия./Бас редактор Р.Н. Нұрғалиев;Алматы; Қаз.Сов. Энциклопед. Бас. редак. 1989 ISBN 5-89 800-009-7
Санат:Ардагерлер
Морфин
Морфи́н (ежелгі грек құдайы Морфей — Μορφεύς немесе Μορφέας атына қойылған) - апиынды көкнәрдін сүт сөлінен алынатын ауырғанды басатын есірткілік зат. Тұз қышқылды морфин ерінтіндісі ауру сезімін басу, жөтелді бәсеңдету, ішек жиырылуын баяулату үшін тері астына жіберіледі.
Ұйықтататын(Papaver somniferum) және ауырсынуды басатын кұрал ретінде қолданылады (адам массасына байланысты белгіленген дозадан жоғары қолданылса у ретінде әсер етеді). Опиумның басты алкалоиды, құрамының 10%-ын алады. Демек, басқа алкалоидтарға қарағанда әлдеқайда жоғары. Морфиннің құрамында тек бір ғана стереоизомер - (−)-морфин. (+)-Морфин синтез нәтижесінде алынып, (−)-морфиннің фармокологиялық қасиетіне ие емес. Морфиннің Хлорсутекті тұзын - морфий деп атайды. Жиі морфий-ді морфиннің қысқаша атауы деп береді.
Морфин молекуласында көміртектің 5 ассиметриялық атомы, хиральдық орталығы бар. α, β, γ-мен қатар көптеген оптикалық изомерлерге ие. Морфиннің толығымен зерттелгендігіне қарамастан, оның құрамында 5 ассиметриялық көміртек тобы бар(С5, С6 , С9 , С13 и С14). Ол теория тұрғысынан Морфиннің 32 изомерін туғызады, алайда оның құрылысының сақина тәрізді болып келуі изомерлер санын 16-ға дейін азайтады. Оның барлығы да алынып, толығымен зерттелген.
Тарихы
Ең алғаш морфинді неміс фармацевті Фридрих Вильгельм Адам Сертюрнер, 1804 жылы өте күшті есірткі - опиумнан алды. Бірақ инькциялық иненің ойлап табылуына байланысты, морфин тек 1853 жылы кең қолданысқа ие болды. Кейін ауру-басқыш ретінде қолданылды, алайда азамат соғысы кезінде ол көп қолданылғандықтан 400 мың адам морфинге тәуелділікке ұшырады. XIXғ. соңыда, соғыс аяқталған соң көптеген солдаттар тәуелді болып қала берді. Көптеген дәрігерлер (өздерінің хабардар болғандарына сене отырып) морфинді қабылдағаннан кейін тәуелділікке ұшыраған. Морфинге тәуелділік жиі ең алғаш қолданғаннан-ақ пайда болған. Кейінірек көптеген атақты адамдар (Михаил Булгаков, Владимир Высоцкий, Эдит Пиаф) "ұйқыға тартатын" есірткінің қармағында болған.
Медицинадағы оптикалық изомердің маңызы
Қазіргі кезде дәрілердің тек 15%-ы – бірдей энантиомерден тұратын хиральды таза заттар. Бұндай дәрілерді синтездеу W.S.Knowles, R.Noyori, K.B.Sharpless үш химик-ғалымдар жұмысының арқасында жүзеге асты. Олар органикалық синтездің жаңа әдісін ойлап тауып, оптикалық изомер алуға катализатор ұсынды. 2001 жылы химия саласында бұл ғалымдар ассиметриялық биохимиялық синтез бен айна катализін зерттеп, жаңалық ашқандары үшін Нобель сыйлығына иеленді. Осы жаңалық аз мөлшерде қабылдағанда әсері бар және қауіптілігі аз хиральды таза өнімді алуға мүмкіндік беретіндіктен медицинада оптикалық изомердің маңызы зор.
Классикалық әдіс
Оптикалық изомерлерді бөлудің бірнеше әдістері бар. Солардың бірі – диастереомер тұздарды немесе лабильді комплекстерді кристаллизациялауға негізделген классикалық түрі. Егер тіпті бүкіл үрдіс толық өнімді өндірсе де(сирек кездесетін жағдай) өндіріс саласына қолдануға тиімсіз, себебі таза диастереомер алуға кристализациялаудың көп мөлшері қажет етіледі. Мұндай жолмен алынған өнім қарама-қарсы энантиомердің мөлшерінің көптігімен ластанған және оның оптикалық тазалығын жоғарылату үшін қайта кристализация үрдісі жүзеге асуы қажет. Ал бірінші кристализациялаудан кейін бөлінетін екінші энантиомер бірінші энантиомер секілді оңай алына бермейді. Сондықтан, оптикалық изомерді классикалық әдіспен бөлген кезде құнды, бағалы материалдар жоғалады.
Хромотографиялық әдісі
Екінші әдісі – оптикалық изомерлерді бөлудің хромотографиялық әдісі. Бұл әдіс хромотографияның өзі дами бастаған кезде зерттеліп жатқан еді және бұл саладағы үлкен жетістіктердің бірі – хромотографиялық жүйедегі энантиомерлердің хиральдылығын анықтау процесстерін терең зерттеу қорытындылары. Монография барлық қазіргі кездегі оптикалық изомерлерді бөлудің хромотографикалық әдістерін қамтып, негізгі қолданылу аясын көрсетіп, салыстырмалы анализ жасап көрсетеді.
Морфиннің құрылысын анықтау
Морфиннің, сонымен қатар басқа да молекулалардың құрылысын анықтауда әр түрлі құрылғылар пайдаланылады.Соның ішінде масс-спектрометр. Масс-спектрометр – магнит және электр өрістерінің вакуумда шапшаң қозғалатын иондар шоғына тигізетін әсеріне негізделіп, иондалған молекулалар мен атомдарды олардың массалары бойынша бөлетін құрылғы.
Жұмыс істеу принципі:
1.	Зерттелетін затты дайындаушы құрылғыға өзіміздің затымызды саламыз;
2.	Иондар кезінде заттың белгілі бір бөлігі иондалып иондар шоғы түзіледі;
3.	Иондар қабылдағышында иондық ток электр сигналына түрленеді;
4.	Сигнал күшейтіледі;
5.	Тіркелгіш құрылғыға иондар саны жөніндегі талдағыштан түскен ақпаратпен қатар, иондардың массасы жөнінде ақпарат түседі.
Пайдаланудың ағзаға әсері
Морфинді қолданған соң 5-10 минутта ол миға жетеді. Концентрациясы ең жоғары уақыт - 20 минуттан соң. Ағазаға түскен кезде мидің рецепторларын бұзып, ұйқы және жылу сезгізіп, эйфория пайда болады. Көптеген жағдайларда рецепторлардың бұзылуы тәуелділікке әкеледі. Адамның ойлау қабілеті төмендеп, ол айналадағы болып жатқан оқиғаға мән бермейді. Есірткінің адамды жаулап алуы осындай схемада жүреді: Әрбір есірткі- у. Дозаны алған соң ағза белсенділігін арттырып, уды шығаруға тырысады. Сондықтан адам өзін "көтерілгендей", жігерлі сезіне бастайды. Барлық жақсы сезім: бақыт, энтузиазм, шабыт адам бойына келеді. Алайда бұл жасанды жолмен алынған сезім. Уақыт өте келе олар кетеді және адам бастапқы күйіне қайта оралады, алайда ендігіде жағдайы нашарлап, көңіл-күйі бұрынғыдан төмен болады. Тағыда доза алған соң ағза қайтадан "көтерілісті" сезінеді. Бұл жалғаса келе ағза үйреніседі де қалыпты тамақ іше бастап, ауру - есірткі қолданған кезде ғана әлсірейді. Басқаша айтқанда адам есірткіге тәуелді болады. Кезекті доза қабылдау - азапты ауруды ең кемінде бір күнге басу жолына айналады.
Морфинді пайдаланушының белгілері
Көздің көрінерліктей тартылуы, кішкене қызарып сәл жылтырауы; көз асты көгеруі, үзік, баяу тыныс; мұрын қышынуы; әлсіреу және ұйқылы көзқарас; сөздерді бөле сойлеу; енжарлық және жалпы релаксация; өзінен басқаларға немқұрайлы қарау; эйфория және ұқыпсыздық; шамадан тыс батылдылық; ашуланшақтық; тері және шырышты қабықтың құрғауы(ерні, тілі); ұйқы жетіспеушілігі; сұйықтық бөлудің азаюы; суық тиген жағдайда жүтел болмайды; дене температурасының шамалы төмендеуі; тыныс алу орталығының тежелуі; Уытты дозалары периодты түрде дем алу мен тыныстың тоқтауынан кейінгі өлімге әкеледі.
Морфинмен уланған жағдайдағы шаралар
Морфинмен уланған жағдайда опий рецепторларының антагонисттерін қолданады, көбіне налорфин (агонист-антагонист) және налоксон (антагонист). Рецепторлар үшін талас арқасында, налорфин морфиннің барлық эффекттерін жойып, эйфория, құсу, бас айналу және тыныс алуды қалыптандырады.
Дереккөздер
1.Сайт о химии.
2.Масс-спектрометрия
3.[http://rehabcentr.ru/narkotiki/14-vidy-narkotikov/86-morfin Морфин. Воздействие на организм и психику]
4.Евролаб энцоклопедия
5.Большая Энциклопедия Нефти Газа
6.Последсвия применения Морфина
Санат:Азотты гетероциклдар Санат:Фенолдар Санат:Алкалоидтар Санат:Изохинолиндер Санат:Опиаттар
Алматы көлік және коммуникациялар колледжі
Алматы көлік және коммуникациялар колледжі — темір жол мамандарын даярлайтын мемлекеттік арнаулы орта оқу орны. Түркістан — Сібір темір жол политехникумы (1930) негізінде Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1997 ж. 8 мамырдағы қаулысымен Алматы көлік және коммуникациялар колледжі болып құрылды. Колледжде темір жол салу, жол және жол ш., темір жолдың составтарын техникалық күту, жөндеу және пайдалану, вагондар мен рефрижераторлы жүріс составтарын техникалық күту, жөндеу және пайдалану, темір жолды электрмен жабдықтау, темір жол көлігіндегі басқарудың автоматтандырылған жүйелерін техникалық күту және жөндеу, темір жол көлігіндегі тасымалды ұйымдастыру және жүрісті басқару, шаруашылық қызметін басқару, талдау және оның бух. есебі, экономикасы, темір жол транспортындағы коммерциялық қызмет мамандықтары бойынша кадрлар даярланады. 1625 студент (күндізгі және сыртай оқу бөлімдерінде) оқиды (1998). Әдістемелік құралдарымен жабдықталған 40 кабинет, лабораториялар, 3 жатақхана, спорт зал жұмыс істейді. 1930 — 98 ж-дар аралығында бұл оқу орнын 30 мыңнан астам орта-техникалық білімі бар маман кадрлар бітіріп шықты. Социалистік Еңбек Ерлері: М.К. Мұхамеджанов, А.П. Салықбаев, Мемл. сыйлықтың иегері А.Ж. Қаптағаев, физ.-мат. ғылым докторы Э.Е. Сои т. б. осы колледждің түлектері.
Дереккөздер
Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Санат:Алматы колледждері
Вильель
Вильель (Villel) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Большой Теруэль ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Пиума
Пиума (Piúma) — Бразилиядағы муниципалитет, Эспириту-Санту штатында орналасқан. Орталық Эспириту-Санту мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Гуарапари экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 094 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 73,504 км² шамасында. Халық тығыздығы — 259,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1963 жылы құрылған.
Серрайе
Биографиясы
Серрайе (seraillier) Огюст Даниел (27.7.1840, Драгиньян, Вар департаменті, өлген жылы белгісіз) - француз социалисі. Ұлыбританияда тұрды.1869жылы күзден 1-Интернационал Бас советінің мүшесі. Карл Маркстың ұсынысы бойынша 1870 жылы Бельгиядағы кейіннен Голландия мен Испаниядағы секретарь-корреспондент болып сайланды. Сент революциясынан кейін Бас советінің уәкілі ретінде Парижге жіберілді. Серрайе Париж Коммунасының мүшесі. Карл Маркс пен Ф. Энгельстің бағытын қолдады.1873-1874 жылы 1-Интерноционалыдың Британ  федералдық советінің мүшесі.
Пиума
Тарихы
Санат:Эспириту-Санту елді мекендері
Нойкирхен (Солтүстік Фризия)
Нойкирхен (Солтүстік Фризия) (Neukirchen (Nordfriesland)) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Солтүстік Фризия ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1282 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 31,58 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 54 086. Муниципалитеттің басшысы — Петер Эвальдзен.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
NGC 4480
NGC 4480 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 2 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4480 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41317, UGC 7647, MCG 1-32-87, ZWG 42.139, VCC 1290, IRAS12278+0431.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Граммикеле
Граммикеле (Grammichele) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Катания провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 13 225 адамды құрайды. Халық тығыздығы 422 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 30 км² шамасында. Пошта индексі — 95042.
Елді мекеннің қамқоршысы — Архангел Михаил. Жыл сайынғы мерекесі — 08Мам.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Ақан сері Қорамсаұлы атындағы көшесі (Астана)
Ақан сері Қорамсаұлы (1843-1913) - қазақтың әйгілі ақыны, әнші, композиторы. Ақан сері жас кезінен өнерімен көзге түсіп, кейін ақындық, әншілік өнері кемелденген соң алты алашқа аты мәлім сері атанған. Балуан Шолақ, Жаяу Мұса, Естай, Иманжүсіп, Құлтума сияқты ақын-әншілер Ақан серінің ең жақын достары болған. Олардың бәрі Ақан серінің әншілік өнеріне игі әсер еткен, композиторлық талантын жетілдіріп, шеберлік, суреткерлік талгамын шыңдай түскен. Ақан серінің «Ақтоқты», «Алтыбасар», «Мақпал», «Балқадиша», «Сырымбет», «Майда қоңыр», «Маңмаңгер», «Қараторғай», «Құлагер», т.б. әндері қазақ халқы арасына кеңінен тараған. Серінің өмірі мен тағдыры туралы І.Жансүгіров «Құлагер» поэмасын, Ғ.Мүсірепов «Ақан сері жазды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
NGC 116
NGC 116 — Кит шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы астроном Ferrari Gaspare Stanislao ашқан болатын және NGC каталогында 116 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Этно-мәдени бағыттылық принципі
Этно-мәдени бағыттылық принципі - тәрбие жалпы адамзат құндылықтарына қайшы келмейтін ұлпық мәдениет пен аймақтық дәстүрлеге, құндылықтар мен нормаларға сәйкес құрылыған, жалпы адамзатық құндылықтарға негізделген тәрбие принципі.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Улы Шырмауық (DC Comics)
Улы Шырмауық (Poison Ivy), шын есімі Памела Лилиан Айсли (Pamela Lillian Isley) — комикс кейіпкері, DC Comics ғаламының суперзұлымы, әрі Бэтменнің жауы. Алғаш рет Batman #181 (1966 жылы) комиксінде пайда болды. Кейіпкердің авторлары Robert Kanigher мен Sheldon Moldoff. Памела өсімдіктерді жаны сүйеді, оның ең басты күші сұлулығымен өсімдіктерді басқара алуында. Кейде Шырмауық Харли Квиннмен одақтасып әрекет жасайды. 1997 «Бэтмен және Робин» фильмі жарыққа шықты, осы фильмде Шырмауықты танымал актриса Ума Турман сомдады. Улы Шырмауық оған қоса «Бэтмен» (1992) және «Бэтмен» (2004) мультсериалдарында көрініп, оны Диана Першинг және Пьера Коппола дыбыстады.
Сілтемелер
Санат:DC Comics Санат:DC Comics әйел кейіпкерлері Санат:DC Comics суперзұлымдары Санат:DC Comics кейіпкерлері Санат:Комикс кейіпкерлері Санат:1966 жылы пайда болған комикс кейіпкерлері
Александр Иванович Крыльцов
Александр Иванович Крыльцов (1.9.1916, Ресей, Орынбор облысы Чкалов ауданы Благовещенское селосы – 19.5.1972, Алматы қаласы) – зоолог, биология ғылымының докторы (1971). Негізгі ғылыми еңбектері териология мәселелеріне (сарышұнақ экологиясы мен физиологиясы) арналған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан зоологтары Санат:1916 жылы туғандар Санат:1972 жылы қайтыс болғандар
Абайтану - библиографиялық көрсеткіш
«Абайтану», библиографиялық көрсеткіш. 1988 жылы «Ғылым» баспасынада жарық көрген. Құрастырған М. Мырзахметұлы. Абай Құнанбаевтың туғанына 140 жыл толуына байланысты жасалған. Көрсеткіште 1889-1985 жылы аралығында ақынның мұрасы туралы жазылған материалдар қазақ және орыс тілдерінде екі бөлімге жіктеп берілген. Табуға оңай болу үшін олар 60-тан астам тақырыпқа бөлінген. Көрсеткіште Әуезовтің Абай туралы жазған еңбектерінің толық библиографиясымен бірге, ұлы жазушы жөнінде жазылған мақалалардың да тізімі арнайы тарауда берілген. Көлемі 13,46 баспа табақ, таралымы 1990 дана.
Дереккөздер
Санат:Абай Құнанбайұлы
Коллезальветти
Коллезальветти (Collesalvetti) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Ливорно провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 16 229 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 148 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 110 км² шамасында. Пошта индексі — 57014.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santi Quirico e Giulitta.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Санту-Онофре
Санту-Онофре (Santo Onofre) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Калдаш-да-Раинья муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты  Оэште экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 775 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,11 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1 182,80 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лейрия округінің елді мекендері
Ахмед-бек Башироглы Бадалбейли
Ахмед-бек Башироглы Бадалбейли (1884 жылы 5 қаңтарда Шушада дүниеге келіп, 1954 жылы 1 сәуірде Бакуде дүниеден өткен) – Әзірбайжан опера әншісі (лирикалық тенор), театр және киноактер.
Дереккөздер
Санат:КСРО әртістері
Гердъёль (Когела тармағы)
Гердъёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Когель өзенінің оң жағалауынан 50 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені бастауынан Шердино ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Аверм
Аверм (Avermes) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Мулен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,6 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03013, пошта индексі — 03000.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Нью Британ (Коннектикут)
Нью Британ (New Britain) — Коннектикут штатының Хартфорд (Hartford) округіне жататын АҚШ қаласы.
Альтенцаун
Альтенцаун (Altenzaun) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Штендаль ауданының құрамына енеді.
Нью Британ (Коннектикут)
Қала тұрғындарының саны 71 254 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34.7 км² шамасында. FIPS коды — 09-50370.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Альтенцаун
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Мәселе
Мәселе — белгілі бір түсінікпеушіліктен туындайтын, мәселелік жағдаятқа талдау жасаудан бастау алып танымдық мәселені субъектің түсінуі, танымдық түрткінің тууы, мәселелік жағдаяттың танымдық міндетке айналуы.
Лигети Лайош
Лигети Лайош (28.10.1902, Венгрия, Балашшадьярмат – 1984, Будапешт) – түркітанушы. Венгр ғылым академиясының акад. (1947).
Мәселе
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Лигети Лайош
Қытайда (1928 – 31), Ауғанстанда (1936 – 37), Жапонияда (1940) болып, көне жазулар мен ксилографтарды зерттеген. 1939 жылдан Будапешт университетінде қытайтанушылар орталығын басқарды. 1950 жылдан “Asta Orіentalіa Academіae Scіen Hungarіcae” журналының бас редакторы болды.
Лигети Лайош моңғол тілдері мен түркі тілдерінің арасындағы туыстық байланысты анықтау мәселесімен шұғылданды. Көне қытай жазба жәдігерлеріндегі түркі жұрттарына қатысты деректерді зерттеп, ғылыми айналымға енгізді және соның негізінде ғұн, көне түркі дәуіріндегі Еуразия көшпелілері туралы тың, кешенді зерттеулерді батыс деректерімен салыстырды. Мадиярлар (венгрлер) мен ғұн, түркілердің көне байланысын тілдік-тарихи деректермен дәлелдеді. Мадияр және түркі тілдерінің тарихи байланысын мадиярлардың Азиядағы және Карпат бассейніне қоныс тепкен уақыттарын бірнеше тарихи кезеңге және тақырыптық топтарға бөліп талдаған. Бұл әлемдік түркологияда теор. жаңа әдістемелік көзқарастарды ұсынған соны әрі қорытындылаушы еңбек болып саналады. Ол сондай-ақ “Моңғолдың құпия шежіресін” көне қытай иероглифінен оқып, академиялық текстологиясын алғаш ұсынған.
Дереккөздер
Санат:Түркітанушылар Санат:28 қазанда туғандар Санат:1902 жылы туғандар Санат:Мажарстанда туғандар Санат:1984 жылы қайтыс болғандар Санат:Будапештте қайтыс болғандар Санат:Мажарстан ғылым академиясының академиктері Санат:Будапешт университеті тұлғалары Санат:Қытайтанушылар Санат:Моңғолтанушылар
Чхве Мин Джон
Чхве Мин Джон (최민정, 9 қыркүйек 1998 жыл, Йонгван, Чолла-Намдо провинциясы) — кореялық конькиші, шорт-тректен 2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының екі дүркін чемпионы. Жеті дүркін әлем чемпионы.
Одесский қысқа көшесі (Астана)
Одесский қысқа көшесі. Одесский қысқа көшесі Севастополь қысқа көшесінен басталады. Ұзындығы - 180,5 м.
Одесский (Одесса) құрметіне қойылған. Украинадағы қала. Көше аты осы қаланың құрметіне қойылған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Гупта империясы
thumb|right|Гупта империясы Гупта империясы (गुप्त, gupta, गुप्त राजवंश) — IV—VI ғасырларды болған Гупта әулетінің бастауымен құрылған Үндістандағы мемлекет. Бұл кезең Үндістанның тарихында ұлттық әдебиетінің, өнердің, сәулет және философияның өркендеуінің «алтын ғасыры» ретінде қалған.
Дереккөздер
Санат:Үндістан тарихы
Табиғи ошақ
Табиғи ошақ — ауру қоздырғыштары мен жабайы жануарлардың белгілі бір қарым-катынасы болатын географиялык аймак. Осы аймақтың ішінде ауру қоздарғышы донордан реципиентке беріледі. Т. о. қоздырғышының алмасуына сырткы ортаның қолайлы факторлары әсер етеді.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Шеликшей
Шеликшей — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2064/595/16/9 орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ульянов облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Мордовия өзендері Санат:Чувашия өзендері
Досан Майлыбаев
1948 – 1969 жылдары Таушық, Үстірт, Самда байланысшы. 1969 – 1986 жылдары қазіргі Құркөл байланыс бөлімінде пошта меңгерушісі болды.
2-дәрежелі Отан соғысы орденімен (1985), «Ерлігі үшін» (1946), «Ерен еңбегі үшін» медальдарымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1925 жылы туғандар Санат:Маңғыстау ауданында туғандар Санат:1986 жылы қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Қазақстан байланысшылары Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Ерлігі үшін медалінің иегерлері (КСРО) Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (КСРО) иегерлері
Астрахань сиыры
Астрахань сиыры — Ресейдің оңтүстік-шығыс аудандарында және Қазақстанның батысында XVII ғасырдан бері өсірілетін сиыр тұқымының бірі. Етті көп береді, күш көлігі болып саналады, тірілей салмағы: сиыры — 400—670 кг, бұқасы 700—1050 кг. Сүттілігі — сауу маусымында 1 000—1 600 кг, кейбіреулері 3 600 кг сүт береді. Сүтінің майлылығы 4,2—5,5 процент.
Дереккөздер
Санат:Сиыр тұқымдары
Сеялка
Жалпы сипаттама
Сеялка - ауыл шаруашылығы дақылдарының ағаш бұта және екпе шөп тұқымын  топыраққа қажетті тереңдікке сіңіретін, егістікке минералды тыңайтқыштар шашатын машина. Тұқым себу агротехникасына байланыты жай қатарлы,жаппай қатарлы,тар және кең қатарлы,суыртпақтап,шаршы ұялап тұқым шашатын сеялкалар бар. Елімізде астық, бұршақ, майлы өсімдіктер т.б дақылдардың тұқымын қатарлап себетін универсальді және қызылша ,жүгері,мақтаның тұқымдарын себетін арнайы сеялкалар шығарылады. КСРО-да құрылысы күрделі астық сеялкасы СУТ-47, СЛН-48 және СЗЛ-3,6 дәнді-дақылдар мен зығыр тұқымын себетін СУЛ-48, СЛН-48, СЗЛ-3,6 маркалы сеялкалар пайдалынылады. Сеялканың негізгі жұмыс органы-тұқым себетін аппарат,тұқым өтетін жол,шүмек. Әрбір сеялкада тұқым салатын 1-2  жәшік, минелалды тыңайтқыштар шашатын аппарат және жәшіктегі тұқымды тұқым себетін аппаратқа біркелкі түсіріп тұратын араластырғыш болады. Сеялканың тракторға тіркелетін және аспалы түрлері бар.
Пензер-Яха (Лымбад-Яха тармағы)
Пензер-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лымбад-Яха өзенінің сол жағалауынан 31 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Рельефті кескіндеу
Рельефті кескіндеу — карта бетіне рельеф әр түрлі жолдармен кескінделеді: 1) горизонтальдармен, немесе изогипсалармен кескінделеді (қ. изогипсы). Бұл әдіс өте көп тараған әдістердің бірі және ол картаны оқи білуді, нагыз рельефті көзге елестете білуді керек етеді; 2) штрихтармен кескінделеді. Бұл өдіс бойынша рельеф карта бетінде жуандыгы және ұзындығы әр түрлі штрихтармен кескінделеді де, рельефтің беткейі тікейген сайын штрихтар жуандап қысқара түседі. Бұл үшін рельеф еңістігімен штрих жуандығы арасындағы байланысты көрсететін арнаулы шкала қолданылады. Рельефті бұлайша кескіндеу сызушы мен граверден өте үлкен шеберлікті талап етеді және өзінің көрнектілігімен көзге түседі. Бірақ басқа әдістерге қарағанда рельеф дэл кескінделмейді; 3) құрама (горизонтальдар мен штрихтардың кемегімен) эдіспен кескінделеді; 4) бояуды жуу және жұқалап бояу арқылы. Бұл әдіс бойынша карта бетінде кескінделінетін рельефтің көлбеу беткейлерінің бояуы жуылып, жұқалап боялынады да, рельеф көлбейлеген сайын оның бояуы сұйыла береді. Рельефтің беткейлері тікейген сайын керісінше оның бояуы қоюлана бастайды; 5) бір бүйірден жарық түсіру арқылы. Бұл өдіс бойынша жарық ылғи солтүстік-батыстан 45° бұрышпен түседі деп алынады. Кейде бұл 4ші әдістгеи аралас алынады. Горизонтальдар көбінесе биіктік сатыларының бояуларымен қосылады.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Геодезия
Чул (Чиндата тармағы)
Чул — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы 34 өзенінің сол жағалауынан км қашықтықта Чиндат орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Педагогикалық зерттеу мәселесі
Педагогикалық зерттеу мәселесі - педагогикалық үрдістер мен құбылыстарды оқып-білу кезінде пайда болатын және жауап беруді талап ететін сұрақ.
Дереккөздер
Санат:Педагогика
Активтік программа
Активтік программа (Активная программа; active program) — негізгі жадқа жүктелген программа.
Дереккөздер
Санат:Компьютерлік техника
Караска
Караска — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Лоптюга өзенінің сол жағалауынан 94 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 5291
IC 5291 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70729, ZWG 406.22, KUG 2311+089.
Сыртқы сілтемелер
IC 5291 Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Салыстырмалы сабақтас сөйлем
Салыстырмалы сабактас сөйлем орыс. сложноподчинённое предложение с придаточным сравнительным— компоненттерінін мағыналык карым-катынасы бір-бірімен салыстырыла айтылатын сабактас сөйлем.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Көкдомбақ (тау (427 м), Қарағанды облысы)
Көкдомбақ – Теңіз көлінің оңтүстігіндегі ұсақ шоқылы оқшауланған тау массиві.
Жер бедері, геологиялық құрылымы
Беткейі жайпақ, пішіні доға тәрізді келген. Протерозой және девон жыныстарынан түзілген.
Өсімдігі
Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, боз, жусан, т.б. дала өсімдіктері өседі.
Дереккөздер
Санат:Нұра ауданы таулары