cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Калий
Табиғатта тұрақты екі изотопы 39К, 41К және бір радиоактивті изотопы 40К бар. Таза Калийді оның балқыған қосылыстарын (KОН, KCl) электролиздеп не осы балқымаға Na қосып, КОН(KCl)+Na=NaOH(NaCl)+К реакциясы бойынша өндіреді. Калий ауадағы оттекпен жақсы әрекеттесіп, К2О – оксид, К2О2 – пероксид, КО2 – асқын пероксид түзеді.
Барлық металлоидпен, сумен, спирттермен жақсы әрекеттеседі, суда жанады. Таза Калий зертханада, синтетикалық каучук алуда, катализатор ретінде, су асты мен ғарышта асқын пероксидтен (4КО2+СО2=2К2СО2+3О2) оттек алу үшін қолданылады. 42К жасанды изотопы – химияда, медицинада және биологияда қолданылатын радиоактивті индикатор. Калий қосылыстары тыңайтқыш ретінде сіріңке, оқ-дәрі, ем-дәрі жасау, сабын өндіру, т.б. үшін пайдаланылады.
Шығу тарихы
Калий қосылыстары ерте заманнан бері қолданылған. Сонымен, калий өндірісі (жуғыш зат ретінде пайдаланылған) 11 ғасырда болды. Сабанның немесе ағаштың жануы кезінде пайда болған күлді сумен өңдеп, алынған ерітіндіні (сілті) фильтрациядан кейін буландырады. Құрғақ қалдық құрамында K2CO3 калий карбонатынан басқа, калий сульфаты K2SO4, сода және калий хлориді KCl болды.
1807 жылы 19 қарашада Бейкер лекциясында ағылшын химигі Дэви балқыған калий гидроксиді (KOH) электролизі арқылы калийді оқшаулау туралы хабарлады (дәріс қолжазбасында Дэви калийді қазанда ашқанын көрсетті. 6, 1807). Деви оны «калий» деп атаған (лат. Potasium: 32); бұл атау (кейбір тілдерде екі әрпімен s болса да) әлі күнге дейін ағылшын, француз, испан, португал және поляк тілдерінде қолданылады. Сынап катодында ылғалды күйдіргіш калий KOH электролизі кезінде ол калий амальгамасын, ал сынапты айдағаннан кейін таза металды алды. Дэви оның тығыздығын анықтады, оның химиялық қасиеттерін, соның ішінде судың ыдырауы мен сутегінің сіңірілуін зерттеді.
1808 жылы француз химиктері Гей-Люссак пен Л.Тенард калийді химиялық жолмен – КОН көмірмен күйдіру арқылы бөліп алды.
1809 жылы неміс физигі Л.В.Гильберт «калий» (латынша kalium, араб тілінен алынған al-kali — калий) атауын ұсынды. Бұл атау неміс тіліне, сол жерден Солтүстік және Шығыс Еуропаның көптеген тілдеріне (орыс тілін қоса алғанда) енді және осы элемент үшін символды таңдау кезінде «жеңіп алды» - К.
Санат:Химиялық элементтер Санат:Калий
Бальдринген
Бальдринген (Baldringen) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Трир-Саарбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 260 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 1,76 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 2 35 003. Муниципалитеттің басшысы — Вилли Эмзер.
Дереккөздер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Балтакөл
Балтакөл — Түркістан облысы Отырар ауданындағы ауыл, Балтакөл ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Шәуілдір ауылынан солтүстік-батысқа қарай 100 км-дей жерде, Сырдария өзенінің сол жағалауында орналасқан.
Тарихы
1964 жылдан қаракөл қойын өсіретін «Балтакөл» кеңшарының орталығы болып келді. Оның негізінде Балтакөлде және округке қарасты Көлқұдық ауылында шаруа қожалықтары құрылды.
Людмила Ивановна Крючкова
Людмила Ивановна Крючкова - 1961 жылы 22 наурызда Целиноград облысы Макинск қаласында туған. Орыс. М.Ю. Лермонтов атындағы Мемлекеттік академиялық орыс драма театрының жанындағы театр студиясын (1979), ҚР Халық әртісі Ю.Б. Померанцевтің шеберханасында; Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр және кино институтын (1997), театр және кино актисасы, РҚ Халық , әртісі Г.М. Бойченконың шеберханасы бітірген. 1980 жылдан - Талдықорған облыстық драма театрының актрисасы, мұнда ол классикалық және қазіргі заманғы репертуардағы спектакльдерде 30-дан астам рөлдерді сомдаған. 1995-1997 жылдары - Талдықорған облыстық драма театрының орыс труппасы режиссерінің міндетін атқарушы 1998 жылдан бері - М. Горький атындағы Мемлекеттік орыс драма театрының актрисасы. Н. Птушкинаның «Пока она умирала» (Таня), М. Горькийдің «На дне» (Анна), А. Островскийдің «Волки и овцы» (Мурзавецкая), Ф. Достоевскийдің «Преступление и наказа- ние» (Пульхерия Раскольникова), Н. Гогольдің «Женитьба» (Сваха), В. Кравцовтың «Жемчужное ожерелье» (Лукерья), А. Островскийдің «Женитьба Бальзаминова» (Белотелова), К. Маньенің «Блэз» (Мадам Карлье), У. Шекспирдің «Гамлет» (Королева), А. Чеховтың «Иванов» (Авдотья Назарова), Н. Птушкинаның «Браво, Лауренсия!..» (Майя Ивановна), Т. Уильямстың «Трамвай «Желание» (Юнис Хаббел), А. Островскийдің «На всякого мудреца довольно...» (Турусина), А.П. Чеховтың «Медведь» (Попова) және т.б. спектакльдерде ойнады. В. Орловтың «Золотой цыпленок», Е. Шварцтың «Красная шапочка», В. Трегубенконың «Приключения Смешин- ки в земляничном саду», С. Прокофьевтің «Финист-ясный сокол», Г. Соколовтың «Вставай, красавица, проснись...» және т.б. балаларға арналған спектакльдердің қоюшы режиссері. ¥лы Жеңістің 60 жылдығына арналған «С чего начинается Родина...» атты музыкалық-драмалық композициясының авторы және режиссері. Қалалық және республикалық деңгейдегі көптеген мерекелік іс-шаралардың сценарисі. «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» медалімен, Астана қ. Мәдениет басқармасының грамоталарымен марапатталған, ҚР Президентінің, Астана қ. әкімінің алғыс хаттарын алған. Мәдениет қайраткері.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Балтакөл
Инфрақұрылымы
Балтакөлде орта мектеп, кітапхана, балабақша, емхана, т.б. мекемелер бар. .
Дереккөздер
Санат:Отырар ауданы елді мекендері
Энергия-импульс тензоры
Энергия-импульс тензоры - өріс теориясындағы заттағы немесе сэулелену өрісіндегі энергияның тығыздығының, импульс пен механикалық кернеудің тығыздығының таралуын білдіретін тензор.
Дереккөздер
Санат:Физика
NGC 2431
NGC 2431 — Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1790 жылы 17 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2431 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21711, NGC 2436, UGC 3999, MCG 9-13-42, ZWG 262.24, NPM1G +53.0043.
Альпандейре
Альпандейре (Alpandeire) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Малага провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Серрания-де-Ронда ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 270 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,30 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 19 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Малага елді мекендері
Трансантарктида таулары
thumb|right|200px thumb|right|200px Трансантарктида таулары (Transantarctіc mountaіns) – Антарктидадағы тау жоталарының жүйесі.
Уэдделл теңізінің шығыс жағалауынан Росс теңізінің батыс жағалауына дейін 4 мың км-ге созылып жатыр; ені 200 – 600 км. Батыс және Шығыс Антарктида аралығындағы шекараны құрайды. Трансантрактида тауларына: Биіктігі 2000 – 3000 м, ең биік жері – 4528 м (Куин-Мод жотасындағы Керкпатрик тауы). Негізі кристалды тау жыныстарынан, ортаңғы ярус (жікқабат) – шөгінді және магмалық тау жыныстарынан, жоғарғы қабаты – құмтастар мен сазды тақтатастардан тұрады. Жер қойнауында тас көмір қоры бар. Трансантрактида тауларының жағалық бөлігін (Виктория жері) Дж. Росс (1800 – 1862) басқарған ағылшын экспедициясы 1841 жылы ашқан.
Дереккөздер
Санат:Антарктида тау жүйелері
Анда-Колва
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Лепсі мұздығы
Лепсі мұздығы – Жетісу (Жоңғар) Алатауының солтүстік беткейіндегі аңғарлық мұздық. Лепсі өзенінің оң саласы Сарымсақтының бастауында. Мұздықты 1904 жылы В.В. Сапожников алғашқы рет зерттеп, осылай атады.
Олдржих Неедлы
Олдржих Неедлы (чеш. Oldřich Nejedlý; 26 желтоқсан 1909 жыл Жебрак, Чехословакия — 11 маусым 1990 жыл, Жебрак, Чехословакия) — чехословакиялық футболшы. 1934 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері әрі үздік сұрмергені (5 гол).
Лепсі мұздығы
Аумағы
Ұзындығы 5,3 км, ашық жері 4,7 км. Жалпы ауданы 6,2 км2, ашық жатқан тілі 2,5 км2. Фирн (мұзқар) сызығы 3480 м биіктікте.
Олдржих Неедлы
Өмірбаяны
Екі бірдей әлем чемпионатына қатысқан (1934, 1938). 1930 жылдардағы ең таңдаулы футболшылардың бірі. Футболдан 1934 жылғы әлем біріншілігінде қазіргі есеппен бес гол соққан. Олай дейтініміз, әлем біріншілігің статистиктері ұзақ жылдар бойы оны "төрт гол соқты" деп есептеп келді. 2006 жылы қараша айында әлем чемпионаттарына қайта шолу жасап, түзету енгізген ФИФА алқасы 1934 жылы жартылай финала Германияның қақпасына екі емес, үш доп соққанын дәлелдеді. 1938 жылғы әлем чемпионатында Неедлы және екі гол соқты. Сонымен барлығы жеті гол соғып, Чехословакия және Чехия құрамасының әлем чемпионаттарындағы мергендер көшін бастап тұр.
Лепсі мұздығы
Дереккөздер
Санат:Жетісу облысы мұздықтары Санат:Жетісу Алатауы
Олдржих Неедлы
Өмірбаяны
Орталық Еуропа құрамасы сапында бір матч өтікізген. (1937 жылы, Батыс Еуропа құрамасына қарсы).
Сілтемелер
Санат:Чехословакия футболшылары Санат:Чехословакия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Спарта Прага ФК ойыншылары
Перовскит
Перовскит — оксидтер класына жататын минерал. Химиялық формуласы: CaTiO3. Сингониясы — текшелік, кристалдары текше, агрегаттары бүйрек тәрізді. Түсі — сарыдан қараға дейін, сызығы ақ, сұрғылт сары, жылтырлығы — алмастай, қаттылығы — 5,5—6, жіктілігі жетілген, меншікті салмағы — 3,97—4,04. Перовскит ультранегізді, негізді таужыныстарда, метасоматиттерде кездеседі.
Имерина
Имерина, Имерна – Мадагаскар аралының орталық үстіртінде 14 ғасырдан 19 ғасырдың бас кезіне дейін өмір сүрген мемлекет. Халқының этникалық құрамы – малагасийлердің бір тобы – мерна. Бұл өңірде көне заманнан сатылы егін шаруашылығы қолданылған. Негізгі дақылы – күріш. Қол өнері мен сауда дамыған. Король Андриемасинавалунаның тұсында бір орталыққа бағынған феодалдық мемлекет болды. Ол өлгеннен кейін өзара қырқысқан аласапыран кезең басталып, мемлекет дербес аймақтарға бөлшектеніп кетті. Король Андриенампуинимерин (1787 - 1810) тұсында қайтадан бірікті де, Малагасий корольдығы немесе Мадагаскар корольдығы деген ресми ат алды.
Дереккөздер
Санат:Тарихи мемлекеттер Санат:Африка тарихы
Перовскит
Кристалдық бейнесі көбінесе едәуір ірі куб кристалл түрінде кездеседі. Кубтың жақтарында оның қырларына параллель сызаттары болады. Ол сызаттар тегінде ромбылық түрге айналу кезіндегі қоспақтану іздері болса керек.
Жаратылысы көбінесе магмалық, метаморфтық , контактылық. Жалпы алғанда ол магнетит, хромит минералдарымен бірге кездеседі (сілтілі базальт арасында, скарнда тағы басқа.
Перовскит ірі кен құрамайды, сондықтан оның практикалық маңызы да шамалы. Оның жеке кристалдары Уралда (Златоуст ауданы), тағы басқа жерлерде кездеседі. Бұл минералдың тобына жататын кейбір минералдар өте сирек кездесетін элементтерге бай келеді; сондықтан олардың маңызы да зор. Соның бірі — мысалы, лопарит.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Химия
Калий қосылыстары
Калий қосылыстары – калий элементін түзетін тұрақты химиялық қосылыстар. Металл күйіндегі калий мен натрий өз-ара ери араласып, сұйық күйдегі балқыма түзеді, ол атом реакторында жылу тасымалдаушы, титан өндірісінде тотықсыздандырғыш ретінде қолданылады. Калий қосылыстарының арасында тұздары маңызды, бәрі дерлік тыңайтқыш ретінде пайдаланылады. Калий селитрасы KNO3 – өте тиімді тыңайтқыш, жақсы тотықтандырғыш, оқ-дәрі, қопарғыш заттар әзірлеуде пайдаланылады. Бромды калий фотосурет өңдеуде негативті сақтау үшін, йодты калий (KI) медицинада химиялық реактив ретінде, фторлы калий (КҒ) металлургиялық флюс құрамында және органикалық қосылысқа фторды енгізу мақсатында, көмір қышқылды калий (K2CO3) (поташ) шыны мен сабын өндіруде, калий фосфаттары (K4P2O7; K5P3O10) жуғыш зат құрамдасы ретінде, калий хлораты (KCІO3) (бертоле тұзы) сіріңке мен пиротехника өндірісінде, кремний фторлы калий (K2SіF6) минералдардан сирек жер металын алу кезіндегі қоспа ретінде, цианды калий (KCN) алтын өндіруде, калий сілтісі (KOH) таза калийді, оның тұздарын алуда, аккумулятор жасауда қолданылады.
Сілтемелер
Санат:Калий қосылыстары Санат:Калий
Қосалқы символ
Қосалқы символ (Вспомогательный символ; auxiliary symbol) — 1) рекурсивті саналатын жиынды беру кезіндегі негізгі алфавитке жалғастырылған символ; 2) туындаушы грамматиканы анықтау кезіндегі қосалқы алфавиттің элементі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Крутиха (Елбаши тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Chevrolet Impala
Chevrolet Impala – GM корпарациясының бөлімшесімен шығарылған, танымал толық мөлшерді америкалық көлік. Chevrolet модельдер түрінде 1958-1985, 1994-1996 және 2000 жылдан қазіргі кезге дейін шығарылып жатыр.
Бұдан басқа, спорт санатында түрлендірілген Impala SS («Super Sport»). 1964-1967 жылдар аралығында ол бөлек модель түрінде тұрған, ал қалған жылдары, ол құрылымдық модель болып есептелді.
1990-1996 жылдар Impala SS, бұрыңғы Chevrolet Caprice спорттық түрлендіруімен шығарылған. 2000 жылдан бастап, Impala атауы Chevrolet Lumina көлігінің орнын басқан көлікке қайта келтірілді.
Impala атауындағы бірнеше көлік шығарылған, бірақ оларды технологиялық байланысы болған жоқ.
Қозғалқышының қуаттылығы туралы ескертулер
1972 жылға дейін АҚШ-та ілулі жабдықсыз қозғалқыштардың қуаты өндірушілер көрсеткен, ал басқа жерлерде қозғалтқышта орнатылған жабдықтармен, енгізу және шығарудың штатты жүйесімен қамтамасыз етілген. Бұл бұрын мемлекет тарапынан қатаң бақылау жоқ болғандықтан, онда үйлестіру белгілі бір жетіспеушілігі болды, және мүмкін емес SAE а.к. BHP бір заңды күшіне конверсиялық факторды келтіру; бірақ сол жылдары электр рейтингтерін мәлімдеді жалпы сандар әдетте 40-150 а.к. заманауи мағынада нағыз құндылықтар жоғары өндірушінің тұтастығын дәрежесіне байланысты.
Тек 1972 жылы Автокөлік инженерлерінің американдық ассоциациясы (SAE, Автомобиль инженерлер қоғамы) осы саладағы рәсімін бұрған, көптеген сатып алушылардың таңғалуы бойынша қозғалтқыштардың қуаты айтарлықтай азайды; Мысалы, 1971 жылы Chrysler 426 HEMI қозғалтқыш 425 а.к. сыйымдылығы жарияланды, ал 1972 жылы сол қозғалтқыш қуаты 350 а.к. атап SAE сәйкес.
1958-1960
1958 жылы Chevrolet Impala атауын Bel Air моделінің жаңа құрылымы түрінде қолданды. Құрылым өзінің спортқа жақындығымен және сән-салтанатымен ерекшеленді. Ол «сәнді автомобиль, әр-бір американдық азамтқа қол жетімді» ұранымен сатылды. Бұдан басқа, көліктің сол жылға басқа Chevrolet автокөліктерден айырмашылығы артыңғы алты шамы, әр жағынан үш шамнан – төрттің орнына; осы түрлендірудің әр-түрлі нұсқалары модельдің көпшілік түрлерінде қолданды.
1959 жылдан бері Chevrolet Impala бөлек модель және ең сәтті коммерциялық Chevrolet болды. 1959 жылғы модель өзінің айқын пішінімен ерекшеленеді, артқы шамдары горизонтал түрде орнатылған. Төрт есікті жеңіл автокөлікте үш терезелі шет пен арты жағы дөңгеленген шатыры бар. Ал төрт есікті хардтоп өзінің жалпақ шатырымен ерекшеленді, алдыңғы да, артыңғы да терезелі кең көлемді болды.
1960 жылғы модель алдыңғы жылдағы шанағын сақтап қалды, бірақ радиатордың торы оңай безендірілді және қайтадан үш домалақ артқы шам пайда болды. Бұл жылы Impala моделі АҚШ-да сатылуы бойынша бірінші орынды басқан. Ол сол орынды он жыл бойы жібермей ұстап отырды. thumb Техникалық жақтан қарайтын болсақ, бұл құрылым «Chevrolet» және «Cadillac» көліктеріндегідей X әріпіне ұқсайтын рамасымен құрылған.
1965-1970
thumb|1967 Impala 1965-70 жылғы шығарылым сол бұрыңғы GM B-body компаниясінікі болған. Бірақ, техникалық жақтан көлік қалжыңсыз жаңаланды. Ол барлық дөңегелктеріне серіппелі аспа алды, X әріпі тәрізді рамасы сыртқы және ауыр болды. Тағы да шанақ судай жаңа болды. Қатал әрі сопылық 62-64 жылғы «Импалаларға» қарағанда, келесі шығарылымның ашық түсті басқыншылқ дизайнның «coke bottle» сызық. Шеткі терезелер қисайғын болды, хардтопта оларда жиектеме болған жоқ.
Модельді қатар қайтадан кабриолет, купе, екі- төрт есікті хардтоп, төрт есікті седан мен универсал қосты. Қозғалтқыш пен трансмиссяның таңдалуы кеңейтілді.
Коммерциялық жақтан қарасақ бұл шығырылым сәтті шықты – 1965 жылы 1 миллионнан астам көліктің сатылымы fullsize классының автокөлігіне рекорд болып саналады.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша көліктер Санат:Chevrolet автомобильдері
Маньюасу
Маньюасу (Manhuaçu) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Зона-да-Мата мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Маньюасу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 67 723 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 627,281 км² шамасында. Халық тығыздығы — 117,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1877 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Терісаққан (Жетісу облысы)
Терісаққан — Жетісу облысы Кербұлақ ауданы, Талдыбұлақ ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыөзек кентінен шығысқа қарай 73 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 52 адам (25 ер адам және 27 әйел адам) болса, 2009 жылы 51 адамды (24 ер адам және 24 әйел адам) құрады. .
Дереккөздер
Санат:Кербұлақ ауданы елді мекендері
Сегри-Фонтен
Сегри-Фонтен (Ségrie-Fontaine) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,68 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61465, пошта индексі — 61100.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 406 адамды құрады. Халық тығыздығы — 60,78 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Фахд Падиша кубогы 1992
Фахд Падиша кубогы 1992 (араб. كأس الملك فهد 1992) — Конфедерациялар кубогының бірінші турнирі, 1992 жылы 15-20 қазан күндері Сауд Арабиясының Эр-Рияд қаласында өтіп, оған төрт команда қатысты. Финалда Аргентина 3:1 есебімен алаң иелерін ұтты. Матчтардың барлығы Фахд Падиша атындағы Халықаралық стадионда өтті.
Сілтемелер
Санат:1992 жылғы футбол Санат:Конфедерациялар кубогы
Кларкстон (Мичиган)
Кларкстон (Clarkston) — Мичиган штатының Oakland округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Бесс (ақша бірлігі)
Бесс — Ежелгі Римнің қола монетасы. Сирек соғылған, Асстың 2/3, 2 триенс немесе 8 унцияға тең.
Өлшем бірлігі ретінде бесс Ежелгі Римде 2/3 Либраға (рим фунты),  яғни 213,3 г тең болған.
Римде б.з.д. 126 жылға дейін соғылған. Италияда бесс салмақ өлшемі ретінде 1953 жылға дейін қолданылған. Алайда бұл тек аймақтық деңгейде ғана болды. Бұл килограммды Метрикалық өлшемдер жүйесінен ығыстыруға деген талпыныс болды.
Дереккөздер
Санат:Ежелгі Рим
Қазақ газ өңдеу зауыты
«Қазақ газ өңдеу зауыты» - 1973 жылы Жаңаөзен қаласында ашылды. Зауыт газды төменгі температуралық конденсациялық әдіспен өңдеп, сұйық көміртекті шикізаттар шығарады. Ол жылына 3400 млн. м3 газды өңдейді. Кейінгі жылдары Өзен, Жетібай мұнай өндіру басқармаларынан және Маңғыстау газ өндіру басқармаларынан келген газдарды өңдеп, онан 2,0 млрд. м3 сұйық көміртекті шикізаттар өңдейтін технологиялық қуаттар жұмыс істейді. Осымен қатар зауытта жыл сайын 606 мың т фракцияланған сұйық көміртектері дайындалып, онан этан, пропан, суытылған газ, газдан жасалған бензин және тазартылған құрғақ газ өнімдері өндіріледі. Пропан, этан фракцияларын Ақтаудағы пластмасса зауыты шикізат ретінде қолданып, этаннан төзімді полистирол материалдарын дайындайды. Этан Жаңаөзендегі зауыттан Ақтаудағы пластмасса зауытына дейін құбыр арқылы тасымалданады. 1991 жылдан Қазақ газ өңдеу зауыты көмірсутекті пропеллент шығарады, ал кейбір өнім түрлерін шет елдерге сатады.
Тарихы
1971 жылдың наурызында СОКП-ның XXIV съезді өтті. «Өзен» мұнай кенінің пайдалануында алынатын жолай-мұнай газын пайдалану мақсатында съездің нұсқауымен Манғышлақта газ өндейтін зауыттың құрылысы жөнiнде шешім қабылданды.
1972 жыл - құрылыстың алғашқы кезеңі. Қазақстанда және Манғышлақтағы алғашқы газ өндейтін зауытын салуға бүкіл Кеңес Одағы көмек көрсетті. 100-ден аса кәсіпорындарындан жабдықтаулар жіберіліп, он шақты жобалы институттар техникалық құжаттамаларды дайындады, барлық кеңес республикаларынан мамандар келді. Қазақ газ өндеу зауытына Грозный МӨЗ-ынан, Миннибай ГӨЗ-нан, Вознесенский ГӨЗ-дерінен мамандар жіберілді. Невинномысск химкомбинатынан газды қайта өңдеу және газ мотокомпрессорларын пайдалану бойынша мамандары келді.
1973 жылдың маусымында №1 компрессорлық цехі, сұйылтылған газды қоймасы жұмыс жасайтын газды қайта өңдеу цехінің бірінші блогы және қосалқы объектілерімен бірге жылына 0,5 млрд./м³ қуаттылығымен ҚазГӨЗ бірінші рет пайдалануға берілді.
1974 жылдың 21 қаңтары ҚазГӨЗ тұтынушыларға өзінің алғашқы өнімін – техникалық пропан-бутанды 15 теміржолдық цистерналар арқылы Гурьевтің химия зауыты мен Салават мұнай-химия комбинатына (Башқұртстан) жеткізді. Сол күннен халық шаруашылығының мұқтаждығы үшін сұйытылған көмірсутек жүйелі жеткізіле басталды.
1974 жылдың қыркүйегі Газды қайта өңдеу цехінің екінші блогы ашылды. Газды алу қуаты жылына 1,5 млрд./м³ дейін өсіп, қайта өңдеу - жылына 1 млрд./м³ дейін жетті. Зауыттың екінші ретінің құрылысы басталды.
1975 жылдың 2 шілдесі зауыттың іске қосу күнінен бастап 1 миллиард/м³ жолай-мұнай алынды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан зауыттары Санат:Маңғыстау облысы экономикасы Санат:Газ өңдеу зауыттары
Бас шығарушы
Бас шығарушы – лауазымдық міндеттер.
Теледидар хабарларын шығару жөніндегі жұмысқа басшылық жасайды, хабарлар бағдарламасының жоғары идеялық-көркемдік деңгейі мен тақырыптық бағыттылығын қамтамасыз етеді. Апталық, хабар тарату күні бағдарламасын қалыптастыру мен тұғырнамасын әзірлеуге катысады. Редакцияның (дирекцияның) ағымдық және оперативтік жоспарларын әзірлеуге катысады. Сценарийлердің (сценарий жоспарларының) және өзге де әдеби материалдардың мәтіндерін тексереді, эфирге дайындалған хабарларды көреді (тыңдайды) және оларды бағдарламаға қосу туралы қорытынды жасайды. Күндік бағдарламаға, мәтіндер мен хабарландыруларға қол қояды.
Редакцияларға және жекелеген қызметкерлерге күн тақырыбына материалдар дайындау бойынша жедел тапсырмалар береді. Қажет болған жағдайда редакциялар бөлімдерінен, телеграф агенттігінен, тілшілік тораптан, жергілікті телерадио компанияларынан және ақпараттың басқа да көздерінен келіп түскен ақпаратты және өзге де материалдарды редакциялайды. Келтірілген фактілік деректердің дұрыстығына бақылау жасайды. Баспасөздің неғұрлым маңызды құжаттары мен материалдарын баяндауды әзірлейді. Эфирдегі хабарларды көріп шығады, бір күндегі барлық хабарларға қысқаша шолу дайындайды. Хабарларды баспасөзде, теледидарда және радио бойынша жарнамалауды қамтамасыз етеді.
Білуі тиіс: Қазақстан Республикасы саясат, идеология, сондай-ақ экономикалық және әлеуметтік даму мәселелері жөніндегі заңнамасын; жоғары тұрған және өзге де ұйымдардың теледидар хабарларының идеялық-көркемдік деңгейі мен бағдарламалар дирекциясы қызметіне қойылатын талаптарды анықтайтын қаулыларын, жарлықтарын, өкімдерін, бұйрықтарын және басқа да басшылық материалдарын; қоғамдық-саяси оқиғаларды; ҚР мен шетелдердегі шаруашылық, ғылыми және мәдени өмірдің мән-жайы мен даму перспективаларын; теледидар мен радиохабарларын ұйымдастырудың отандық және шетелдік алдыңғы қатарлы тәжірибесін; теледидар хабарларын жасау технологиясы мен техникалық құралдарын; құқық негіздерін, авторлық және еңбек заңнамасын, авторлық шарттарды жасасу реті мен оны орындауды; экономиканы, өндірісті, еңбекті және басқаруды ұйымдастыруды; жоспарлау мен қаржыландырудың негіздерін; шаруашылық есеп әдістерін; еңбекке ақы төлеу және материалдық ынталандыру жүйелері мен формаларын; шығармашылық қызметкерлердің еңбегін ұйымдастыру, нормалау мен ақы төлеу жөніндегі салалық нормативтік актілер мен әдістемелік ұсынымдарды; еңбекті қорғау мен қауіпсіздік техникасы ережелері мен нормаларын. Біліктілігіне қойылатын талаптар. Жоғары білім және шығармашылық немесе соған ұқсас ұйымдардағы басшылық лауазымдарындағы жұмыс өтілінің 5 жылдан кем болмауы.
Вилла-ди-Тирано
Елді мекеннің қамқоршысы — Лаврентий Римский. Жыл сайынғы мерекесі — 10 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Пьеррерю (Эро)
Пьеррерю (Pierrerue) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Безье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,7 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34201, пошта индексі — 34360.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 285 адамды құрады. Халық тығыздығы — 24,36 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Проекция (Жантану)
Проекция (projectio - алға тастау ) — адамның өз бойындағы саналанбаған көбіне жағымсыз қасиеттері мен қылықтарын басқаларға телитін қорғаныс тетігі. Проекция — индивидке бейжай елесті сыртқы дүниеге бржақты телитін психикалық процестің көрінісі. Психикалық проекция — адам мүддесі мен ынтасын біреудікіндей салқын, ықылас білдірмей көңіл қобалжуын басатын қабылдаудың қорғанарлық тетігі. Бейқам көңілдің мән-жайын әр түрлі талқылаушылардың бірі австриялық ғалым 3. Фрейд болды. Фрейдтің ұйғарымы бойынша, балаларға жұрттың дүниені сезінуі өздерінікіндей көрінеді де, сыртқы ұқсастықпен өздерін ойланбай-ақ жұбатады. Оң түсінікті теріс күйге ұқсататын төзімсіз күйді 3. Фрейд паранойлық ауруға жатқызады. Көңілде қабылдауды жалғастыратын симбиоздық түрлі күйлердің бірлесе селбесуін ғалымдар психикалық ерекше көрініс деп тапты. Селбестіру, телу процесінің әр түрлі сау да, ауру да күйі адамдарда кезігетіні анықталды. Бірақ адамның елесті шындықпен салыстырып тексере алатын қабілетінде немесе теліте елестету ақиқаттығына деген наным-сенім бір-біріне үйлесе бермейтін сияқты.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Мензулалық топографиялық түсіру
Мензулалық топографиялық түсіру (Мензульная топографическая съемка) — мензуланың (арнайы сызу үстелі), кипрегельдің (оптикалық аспап) және қашықтық өлшегіш төрткілдің көмегі арқылы орындалатын жергілікті жерді түсіру. Жергілікті жердің барлық элементтері мен объектілері геодезиялық пункттерден, түсіру желілерінің нүктелерінен және қосалқы нүктелерден толығымен планшетке түсіріледі. Мензулалық топографиялық түсіру аэрофототүсіру жүргізуге болмайтын, мысалы, инженерлік іздеу кезінде (түсіру масштабы 1:500 1:50000) қодданылады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Тумоль-Игай
Тумоль-Игай — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нюролька өзенінің оң жағалауынан 82 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Васюган. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Райтенбух (Орта Франкония)
Райтенбух (Орта Франкония) (Raitenbuch (Mittelfranken)) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Орталық Франкония әкімшілік округіне бағынады. Вайссенбург-Гунценхаузен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Артаксеркс III
Артаксеркс III (б.з.д.425-б.з.д. 338) — Ахемен әулетінен шыққан парсы патшасы; б.з.д. 358 — 338 ж. аралығында ел билеген, Артаксеркс II патшаның ұлы. Өзінің ағаларын аяусыз жаныштау арқылы таққа отырған. Ахемен әулеті мемлекетінің тұтастығын сақтап қалу үшін бар күш-жігерін жұмсады. Сатраптардың жалдамалы әскер ұстауына тыйым салды. Кіші Азиядағы, Финикиядағы, Кипрдегі бірқатар көтерілістерді қаталдықпен басып-жаншыды. Б.з.д. 341 ж. жүз елу жылдай бұрын Ахемен әулеті мемлекетінен бөлініп кеткен Мысырды қайтадан қосып алды. А. ІІІ өзінің қолбала әтекқұлының қолынан қаза тапты.
Дереккөздер
Санат:Б. з. д. 425 жылы туғандар Санат:Б. з. д. 338 жылы қайтыс болғандар Санат:Парсы патшалары Санат:Перғауындар Санат:Өлтірілген монархтар
Франсуа Мориак
Франсуа Мориак (François Mauriac) (11 қазан 1885, Бордо — 1 қыркүйек 1970, Париж) — француз жазушы; француз академиясының мүшесі (1933); әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (1952); Құрмет легионы Үлкен крест орденімен марапатталған (1958). 20 ғасырдағы ең ірі католик жазушыларының бірі.
Өмірбаяны
Франсуа Шарль Мориак 1885 жылы 11 қазанда Бордо қаласында бизнесмен Жан Поль Мориак пен Маргарита Мориактың ұлы болып дүниеге келген. Оның әкесі Гасконияда ағаш сатушы және жер иесі болған, ал анасы көпестер отбасынан шыққан. Франсуа Мориак отбасының кенжесі болды. Оған қоса, отбасында төрт бала болды: үлкен әпкесі және үш ағасы. Франсуа екі жасында әкесі қайтыс болды. Ол үйдің кенжесі болғандықтан, оған көп көңіл бөлетін.
Мориак өзінің бастауыш және орта білімін Кодеранда алып, 1892 жылы сонда оқуға түсті. Онда ол Андре Лаказды кездестірді, онымен өмір бойы дос болды.
Мориактың әжесі Ирма 1902 жылы қайтыс болды. Болашақ жазушы үшін оны жерлеп үлгермей, отбасы мұраны бөлісе бастағаны нағыз күйзеліс болды.
Бордо лицейінің мұғалімі Марсель Дроуен (жазушы Андре Гиденің қайын інісі) оны өзінің шығармаларымен, сонымен қатар Пол Клодель, Артур Рембо, Чарльз Бодлер, Колетт шығармаларымен таныстырды. Бакалавр дәрежесін алғаннан кейін Бордо университетіне оқуға түсіп, әдебиетті оқыды. 1905 жылы университетті бітірді.
1905 жылдан 1907 жылға дейін ол католиктік шіркеуді реформалау, антиклерикалдық және материалистік солшыл қозғалыстарға балама құру, жұмысшылар мен христиандықты татуластыру мақсатын көздейтін Марк Саньенің «Сильон» католиктік ұйымының жиналыстарына қатысты.
1907 жылға дейін отбасымен Бордода тұрды. Келесі жылы ол Парижге көшіп, барлық уақытын 1908 жылы оқуға түскен Эколь де Шарттағы емтихандарға дайындалуға арнады. Алғашқы басылымы сәтті шыққаннан кейін ол әдебиетпен айналысу үшін оқуын тастады.
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Қызыл Крест госпитальдарының бірінде санитар болып қызмет етті. 1913 жылы ол Жанна Лафонға үйленді. 1914 жылы олардың ұлы Клод дүниеге келді. Олардың басқа балалары Клер, Люк және Жан 1917, 1919 және 1924 жылдары дүниеге келген.
1933 жылы ол Эжен Бриюктің орнына Франция академиясының мүшесі болып сайланды.
Испаниядағы Азамат соғысы кезінде ол солшыл болды, католик шіркеуін Франконы қолдағаны үшін сынады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Франция құлағаннан кейін ол қысқа уақыт маршал Петеннің коллаборатористік режимін қолдады, бірақ 1941 жылдың желтоқсанында ол Қарсыласу қозғалысына қосылды. Ол Қарсыласудың астыртын баспасында Les Éditions de Minuit ( «Түн ортасы басылымдары») басып шығарған Франция академиясының жалғыз мүшесі болды. Алайда бостандыққа шыққаннан кейін ол француздарды басқыншылармен ынтымақтастықта болғандармен мейірімді болуға шақырды. Ол отаршылдық саясатқа қарсы шықты, француз әскерилерінің Алжирдегі азаптауын қатаң айыптады. оңға|нобай| [[Вемар|Вемарадағы жазушының моласы.]] Мориактың кеңесі бойынша Эли Визель Холокост туралы өзінің ащы тәжірибесін қағазға түсірді: оған атақ әкелген оның француз тілінде бірінші романы «Түн» Мориактың алғы сөзімен шықты. Христиан қоғам қайраткері ретінде ол Роже Пейрефитпен бітіспес пікірталас жүргізді.
Мориактың ұлы Клод, де Голльді жақтаушы, кейін белгілі жазушы және әдебиеттанушы, 1940 жылдардың аяғында генералдың жеке хатшысы болып жұмыс істеді. Брессонмен бірге ойнаған оның немересі Анна Виаземский Жан-Люк Годардың әйелі болды.
Ол 1970 жылы 1 қыркүйекте 84 жасында Парижде қайтыс болды. Ол Вемарс зиратында жерленді ( Валл-д'Уаз). Оның шығармаларының толық жинағы 1950-1956 жылдар аралығында он екі томдық болып шықты.
Шығармашылығы
Мориак өзінің алғашқы салмақты шығармасын он үш жасында жазды. Бұл «Va-t-en! », оны әпкесі Жерменге арнады.
Жазушы 1909 жылы «Дұғада қайырылған қолдар» атты алғашқы өлеңдер жинағын басып шығарды. Бұл жинақ көптеген жазушылардың назарын аударды, бірақ атақ жазушыға кейінірек келді, өйткені бұл өлеңдер әлі аңғал, әрі пісіп—жетілмеген болғандықтан, олар жазушының діни көзқарастарының әсерін сезіледі.
Оның алғашқы романы «Шынжыр ауыртпалығы астындағы бала» (1913) оның кемелденген шығармашылығына тән қасиеттерді көрсетті. Бұл романда автор реализм ықпалымен губерниялардан «астананы бағындыруға» келген жас жігіт туралы жазады. Бірақ жас жігіт астанада өзін жалғыз сезінеді, бұл оның айналасындағыларға да әсер етеді. Бірақ оның қажығаны ойдан шығарылған және ол Құдайға бет бұрып, немере әпкесінің махаббатына жауап беру арқылы тыныштық табады.
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол әдеби қызметін тоқтатты, бірақ ол аяқталғаннан кейін жұмысын қайта бастады. Сөйтіп, 1922 жылы «Алпеске берілген сүйіс» повесі пайда болды.
Бұл роман жазушының адам жанының білгірі ретіндегі беделін нығайта түсті. Кітаптың кейіпкері - сыртқы келбетіне өте күрделі және басқа адамдардың жиіркеніштілігін көруден қорқатын, сондықтан олардан қашып, діннен пана табатын жас ергежейлі жігіт. Бір күні жергілікті ару оның отбасы бай болғандықтан, қаһарманға үйленуге мәжбүр болады. Бола тұра неке екеуі үшін де азапқа айналады. Романда автор осыған баса назар аударады.
Жазушы «Ана» (1923) романында ананың ұлына деген озбыр махаббатын, оның некесінің бұзылуына себеп болғанын баяндайды. Әйелсіз, жетім балаға адал кәрі қызметшінің қамқорлығы ғана қалды.
Мориак өзінің романдарында өзін рухани құмарлықтың теңдесі жоқ талдаушысы және провинциялық буржуазияның өткір сыншысы ретінде көрсетті («Ана»; «Махаббат шөлі»; «Жыландар шоғыры»; «Фронтенактардың құпиясы»). Оның романдарының көпшілігі сенім мен тілек тақырыбына, сондай-ақ кейіпкерлер еңсеруі керек рухани күйреуге бағытталған.
«Тереза Дескейру» (1927) романының тақырыптары да күнә мен қылмысқа айналады. Автор қиянаттың бастауын табуға тырысады, ал ізденіс оны буржуазиялық қоғамдағы неке мәселелеріне, отбасы мен адамгершілік мәселелеріне жетелейді. Қаһарман қызды өз қылмысында ақтамай-ақ, автор да оған түсіністікпен қарайды, өйткені ол филисттік қоғамның құрбаны болды. Тереза өзі жек көретін, тоқмейілсіген буржуаның әйелі болады. Оның үмітсіздігі өшпенділікке айналады, ал өшпенділік қылмысқа әкеледі.
Реалистік тұрғыдан алғанда ең күшті роман «Жыландардың шоғыры» (1932) романы болуы керек. Жыландар шоғыры, автордың ойынша, католиктік діннің нұрын білмеген адам жанын бейнелеудің бір түрі. Кітапта буржуазиялық отбасының әрбір мүшесі «өз өшпенділігінің уымен басқалардың тіршілігін улайды». Бұл роман арқылы автор буржуазиялық таптың құрметті және гүлденген өмірі туралы мифті жояды. Отбасындағы өшпенділік сәтсіз некенің салдары емес, бүкіл қоғамның диагнозы. Роман – қоғамның төменгі таптарынан шыққан, буржуазиялық көпестер қоғамына әртүрлі көзбен қарай алатын отағасының мойындауы.
1933 жылы 1 қарашада Мориак Француз академиясының мүшесі болып сайланды. Бар мойындалғанына қарамастан, католик шіркеуі жазушыға сақтықпен және тіпті дұшпандықпен қарады. Оның барлық дерлік романдарына католиктік цензура тыйым салған.
Жазушы Тереза Дескэйру сюжетін бірнеше жылдан кейін «Түннің соңы» (1935) романында жалғастырды. Қарт Тереза өзінің жан дүниесінде күнә бар аянышты өмір сүреді. Кітаптың идеясы - өмір азап (түн), ал азаттық (күн) тек өлімнен кейін келеді.
«Қара періштелер» (1936) романы мен «Асмодей» (1937) пьесасы табыс әкелген жоқ, бірақ кейінгі «Ешқайда бармайтын жол» романы (1939) автор бұрынғы даңқын қайтарады. Мұндағы жол бейнесі – пайдаға құштарлығымен қоғамның құрбаны болған адамдардың тағдыры туралы сюжет ашылатын фон ғана. Автор мұндай қоғам мәселесінен шығудың екі жолы бар деп есептейді: төңкеріс немесе Құдайға бет бұру. Дегенмен, ол Құдайды неғұрлым қолайлы нұсқа деп санайды.
«Фарисейлік әйел» (1941) романында автор христиандықтың рухын емес, ең алдымен «хатты» ұстануға тырысатын адамдарды сынауға жүгінеді. Осылайша өсиетті ұстанғандардың таратқан әділетсіздігі әшкереленеді.
Оның соңғы романы «Өткеннің баласы» 1969 жылы оң пікірлерге ие болды. Келесі роман «Мальтаверн» қайтыс болғаннан кейін 1972 жылы жарық көрді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Әдебиеттен Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Француз академиясы мүшелері Санат:Франция жазушылары Санат:Парижде қайтыс болғандар
Нуази-Рюдиньон
Нуази-Рюдиньон (Noisy-Rudignon) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Фонтенбло округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,16 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77338, пошта индексі — 77940.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 586 адамды құрады. Халық тығыздығы — 140,87 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Сайлаубек Шалқаров
Сайлаубек Шалқаров (1946 ж. т.) – ғалым, медициналық ғылым докторы (1993). Еңбек жолын 1964 ж. Созақ ауданында фельдшерлік жұмыстан бастаған. 1965 – 1968 ж. әскер қатарында болды. Алматы мемлекеттік медициналық институтын бітірген (1975). 1975 – 1988 ж. осы институтта ассистент, доцент. 1989 – 1991 ж. Қазақ кардиология ғылыми-зерттеу институтында бөлім меңгерушісі. 1991 – 1994 ж. Қ.А. Иасауи атындағы Халықараралық қазақ-түрік университетінің деканы. 1995 жылдан ішкі аурулар кафедрасында профессор, Түркістан медициналық колледжінің директоры. 130-дан аса ғылыми еңбегі жарық көрген. Оның ішінде 12 оқу құралы бар. Негізгі еңбектерінде адамның ішкі мүшелерінің ауруы және оны емдеу жолдары мен әдістерін қамтыған. Шалқаров 1997 жылдан Кіндік Азия мемлекетінің медициналық қауымдастығының вице-президенті.
Cілтемелер
"Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы"
Санат: Тұлғалар Санат: Медицина
NGC 6902
NGC 6902 — Мерген шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1836 жылы 2 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6902 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64632, IC 4948, ESO 285-8, MCG -7-42-2, AM 2021-434.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз)
УЕФА кубогы 2002/03
УЕФА кубогы 2002/03 (ағыл. 2003 UEFA Cup) — УЕФА Кубогы турнирінің 32-ші маусымы. Тұңғыш рет Қазақстан командалары да сынға түсті. Бірақ "Атырау" да, "Қайрат" та бірінші іріктеу кезеңінен өте алмады. Атыраулықтар әуелі өз алаңында "Матадор" (Словакия) клубымен 0:0 есебімен тең ойнап, сыртта 0:2 есебімен ұтылды. Ал "Қайрат" "Црвена Звездадан" екі ойында да ұтылды (үйде 0:2, сыртта 0:3).
"Порту" (Португалия) турнир жеңімпазы атанды.
Іріктеу кезеңі
ЭНКАМП (Андорра) - ЗЕНИТ (С.Петербург, Ресей) - 0:5, 0:8
ЛИТЕКС (Ловех, Болгария) - АТЛАНТАС (Литва) - 5:0, 3:1
АТЫРАУ (Қазақстан) - ПУХОВ (Словакия) - 0:0, 0:2
ГЛЕНТОРАН (С.Ирландия) - ВИСЛА (Краков, Польша) - 0:2, 0:4
ПОБЕДА (Македония) - МИДТЬЮЛЛАНД (Дания) - 2:0, 0:3
ПРИМОРЬЕ (Словения) - ЗВАРТНОЦ (Армения) - 6:1, 0:2
ВЕНТСПИЛС (Латвия) - ЛУГАНО (Швейцария) - 3:0, 0:1
ХАПОЭЛЬ (Тель-Авив, Израиль) - ПАРТИЗАН (Албания) - 1:0, 4:1
ФЕРЕНЦВАРОШ (Мажарстан) - ЛИМАССОЛ (Кипр) - 4:0, 1:2
ХАЙДУК (Сплит, Хорватия) - ГОТУ (Фарерлер) - 3:0, 8:0
БРАНН (Норвегия) - СУДАВА (Литва) - 2:3, 2:3
АМИКА (Польша) - ЛЛАНСАНТФРЕЙД (Уэльс) - 5:0, 7:2
КОПЕНГАГЕН (Дания) - ЛОКОМОТИВ (Тбилиси, Грузия) - 3:1, 4:1
МЕТАЛЛУРГ (Лиепая, Латвия) - КАРНТЕН (Аустрия) - 0:2, 2:4
ВАДУЦ (Лихтенштейн) - ЛИВИНГСТОН (Шотландия) - 1:1, 0:0
АНОРТОСИС (Кипр) - ГРЕВЕНМАХЕР (Люксембург) - 3:0, 0:2
ЛЕВАДИЯ (Эстония) - МАККАБИ (Тель-Авив, Израиль) - 0:2, 0:2
ЛЕЙШОЕШ (Португалия) - БЕЛАСИЦА (Македония) - 2:2, 2:1
СТАБЕК (Норвегия) - ЛИНФИЛД (С.Ирландия) - 4:0, 1:1
СИГМА (Оломуц, Чехия) - САРАЕВО (Босния) - 2:1, 1:2 пенальти 2:4
ЗИМБРУ (Молдова) - ГЕТЕБОРГ (Швеция) - 3:1, 2:2
КЛАКСВИК (Фареры) - УЙПЕШТ (Венгрия) - 2:2, 0:1
МИЛЛИКОСКЕН (Финляндия) - ОДЕНСЕ (Дания) - 1:0, 0:2
ДИНАМО (Минск, Беларусь) - ЦСКА (София, Болгария) - 1:4, 0:1
ДИНАМО (Тбилиси, Грузия) - ТВМК (Эстония) - 4:1, 1:0
СПАРТАК (Ереван, Армения) - СЕРВЕТТ (Швейцария) - 0:2, 0:3
ШЭМРОК РОВЕРС (Ирландия) - ДЮГАРДЕН (Швеция) - 1:3, 0:2
ВАРТЕКС (Хорватия) - ДАНДАЛК (Ирландия) - 5:0, 4:0
ГОМЕЛЬ (Белоруссия) - ХИК (Финляндия) - 1:0, 4:0
АБЕРДИН (Шотландия) - НИСТРУ (Молдова) - 1:0, 0:0
АИК (Швеция) - ВЕСТМАННАЭЙЯР (Исландия) - 2:0, 3:1
РАПИД (Бухарест, Румыния) - ГОРИЦА (Словения) - 2:0, 3:1
ДОМАНЬЯНО (Сан-Марино) - ВИКТОРИЯ (Чехия) - 0:2, 0:3
МЕТАЛЛУРГ (Запорожье, Украина) - БИРКИРКАРА (Мальта) - 3:0, 0:0
БАНГОР СИТИ (Уэльс) - САРТИД (Югославия) - 1:0, 0:2
СЕНЕЦ (Словакия) - ШИРОКИ БРИЕГ (Босния) - 1:2, 0:3
ТИРАНА (Албания) - НАЦИОНАЛЬ (Бухарест, Румыния) - 0:1, 2:2
АВЕНИР (Люксембург) - ИПСВИЧ (Англия) - 0:1, 1:8
ФЮЛКИР (Исландия) - МУКРОН (Бельгия) - 1:1, 1:3
Бірінші раунд
19 қыркүйек - 3 қазан
ЦСКА (Мәскеу, Ресей) - ПАРМА (Италия) - 1:1, 2:3
ГРАССХОППЕР (Швейцария) - ЗЕНИТ (С.Петербург, Ресей) - 3:1, 1:2
ЛИДС (Англия) - МЕТАЛЛУРГ (Запорожье, Украина) - 1:0, 1:1
МЕТАЛЛУРГ (Донецк, Украина) - ВЕРДЕР (Германия) - 2:2, 0:8
СЛОВАН (Чехия) - ДИНАМО (Тбилиси, Грузия) - 3:2, 1:0
ГОМЕЛЬ (Беларусь) - ШАЛЬКЕ 04 (Германия) - 1:4, 0:4
ЗИМБРУ (Молдова) - БЕТИС (Испания) - 0:2, 1:2
ШТУТГАРТ (Германия) - ВЕНТСПИЛС (Латвия) - 4:1, 4:1
СЕЛТИК (Шотландия) - СУДУВА (Литва) - 8:1, 2:0
СПОРТИНГ (Португалия) - ПАРТИЗАН (Югославия) - 1:3, 3:3
ПОРТУ (Португалия) - ПОЛОНИЯ (Польша) - 6:0, 0:2
ПСЖ (Франция) - УЙПЕШТ (Мажарстан) - 3:0, 1:0
ЛЕГИЯ (Польша) - УТРЕХТ (Голландия) - 4:1, 3:1
БЕШИКТАШ (Түркия) - САРАЕВО (Босния) - 2:2, 5:0
ЛЕВСКИ (Болгария) - БРОНДБЮ (Дания) - 4:1, 1:1
АНДЕРЛЕХТ (Бельгия) - СТАБЕК (Норвегия) - 0:1, 2:1
НАЦИОНАЛ (Румыния) - ХЕРЕНВЕН (Голландия) - 3:0, 0:2
ЛАЦИО (Италия) - КСАНТИ (Грекия) - 4:0, 0:0
ИПСВИЧ (Англия) - САРТИД (Югославия) - 1:1, 1:0
МАККАБИ (Тель-Авив, Израиль) - БОАВИШТА (Португалия) - 1:0, 1:4
АИК (Швеция) - ФЕНЕРБАХЧЕ (Түркия) - 3:3, 1:3
СПАРТА (Чехия) - ШИРОКИ БРИЕГ (Босния) - 3:0, 1:0
ЧЕЛСИ (Англия) - ВИКИНГ (Норвегия) - 2:1, 2:4
КАРНТЕН (Аустрия) - ХАПОЭЛЬ (Тель-Авив, Израиль) - 0:4, 1:0
ДИНАМО (Загреб, Хорватия) - ЗАЛАЭГЕРСЕГ (Венгрия) - 6:0, 3:1
ЖЕЛЕЗНИЧАР (Босния) - МАЛАГА (Испания) - 0:0, 0:1
ЦРВЕНА ЗВЕЗДА (Югославия) - КЬЕВО (Италия) - 0:0, 2:0
ФЕРЕНЦВАРОШ (Венгрия) - КОДЖАЭЛИСПОР (Түркия) - 4:0, 1:0
ХАЙДУК (Хорватия) - ФУЛХЭМ (Англия) - 0:1, 2:2
АПОЭЛ (Кипр) - ГАК (Грац, Аустрия) - 2:0, 1:1
СЕЛЬТА (Испания) - ОДЕНСЕ (Дания) - 2:0, 0:1
АНКАРАГЮДЖЮ (Түркия) - АЛАВЕС (Испания) - 1:2, 0:3
ИРАКЛИС (Грекия) - АНОРТОСИС (Кипр) - 4:2, 1:3
МИТТЬЮЛАНД (Дания) - ВАРТЕКС (Хорватия) - 1:0, 1:1
БЛЭКБЕРН (Англия) - ЦСКА (София, Болгария) - 1:1, 3:3
МУКРОН (Бельгия) - СЛАВИЯ (Чехия) - 2:2, 1:5
ДЕНЕЗЛИСПОР (Түркия) - ЛОРЬЯН (Франция) - 2:0, 1:3
ЛИТЕКС (Болгария) - ПАНАТИНАИКОС (Грекия) - 0:1, 1:2
ПРИМОРЬЕ (Словения) - ВИСЛА (Польша) - 0:2, 1:6
БОРДО (Франция) - ПУХОВ (Словакия) - 6:0, 4:1
ЛЕЙШОЕШ (Португалия) - ПАОК (Грекия) - 2:1, 1:4
ВИТЕСС (Голландия) - РАПИД (Румыния) - 1:1, 1:0
АУСТРИЯ (Аустрия) - ШАХТЕР (Украина) - 5:1, 0:1
АБЕРДИН (Шотландия) - ГЕРТА (Германия) - 0:0, 0:1
Екінші раунд
31 қазан - 14 қараша.
АУСТРИЯ (Аустрия) - ПОРТУ (Португалия) - 0:1, 0:2
ВИКТОРИЯ (Чехия) - БЕТИС (Испания) - 0:1, 0:3
ПАРМА (Италия) - ВИСЛА (Польша) - 2:1, 1:4
СЕЛТИК (Шотландия) - БЛЭКБЕРН (Англия) - 1:0, 2:0
ДИНАМО (Загреб, Хорватия) - ФУЛХЭМ (Англия) - 0:3, 1:2
ВИТЕСС (Голландия) - ВЕРДЕР (Германия) - 2:1, 3:3