cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тұғырыл – оң хан
Бұл кездегі керей қонысы да ұлан-байтақ. Батыста Қаңғай алқабынан – шығыста Кентейдің етегіне дейінгі аралық; терістікте Селеңгі өзенінің жоғарғы ағысынан – Келүреннің бастауына дейін, аралықта Орхұн, Толы өзендерінің ұзына бойы, орталық аймақтағы Оңғы өзенін өрлей келе, түстікте, ежелгі түрік Жасыл-өзен атаған Сары-өзен Хуаңхэнің үлкен иіні Ордосқа дейінгі қаншама жер. Керей ұлысының құтты ұйығы – біздің неше мың жылдық тарихымыздың куәсі, арыда Ұлы Түрік қағанатының берекелі байтағы болған Орда-Балық қаласы, кейінде Ұлұғ ұлыс ту тіккен Қарақорым қаласы орнаған Қатын-балық, ол екеуі де қирап, тозған бүгінгі күні Күл-тегін мен Білге-қаған ескерткіштері сақталып тұрған қасиетті Орхұн өзенінің бойындағы, айналасы ат шаптырым, қара топырақ, көк шалғынды киелі алқап екен. Керей хандарының бас ордасы үнемі осы өңірден аумаған. Құржақұз-Бұйрық хан Орда- Балықта отырды деп жазған Рәшид-әд-Дин. Керейлер шығыста қиятпен, батыста найманмен, терістік тарапта меркітпен, алыс түстікте атасы басқа таңғұтпен, түстік-шығыста оңғытпен шектескен. Рәшид-әд-Дин бұл кездегі керей тайпасы үлкен-үлкен алты руға бөлінетін еді деп жазады. Бұлар: керейт, жырқын, қоңқайыт, сақайыт, тұмауыт және албат аталады. («Түгел тарихтың» тағы бір тұсында осыған үстеме ретінде қырқұн руы тұр, бірақ бұл үлкен ата ішіндегі кіші бұтақ болуы да ықтимал.) Бүкіл тайпаға өз есімін берген, немесе басты атауды иеленген жетекші ру – керейт екен.
Керей (көпше, жинақты тұлғасы – керейт) атауының шығу тегі туралы әрқилы жорамал бар. Рәшид-әд-Дин келтірген аңыз бойынша, баяғы заманда бір патшаның жеті ұлы болыпты, бұлардың бәрінің де түсі кер, яғни құбақан екен.
Марқұз-Бұйрық ханның Құржақұз-Бұйрық және Гөрхан деген екі ұлы болыпты. Құржақұз-Бұйрықтың үлкен ұлы – Тұғырыл кейінде Оң хан атанған, Шыңғыс ханның әкесі Есугей-бахадұрмен анда болған, Шыңғыс ханның өзіне өкіл әке болған керей әмірі. тұғырыл – түркі тілінде және кереи лұғатында аңыздық қыран құс есімі, деп жазады рәшид-ад-дин. сұңқар кеиіптес, тұмсығы мен шеңгелі болаттай, бір ұшқанда топырлатып, екі жүз-ұш жүз құсты қабатынан жәйқәйді, бірәқ өзін ешкім көрмеген, әлде шын, әлде лақап деп дәйектеиді.
Махмұд Қашғаридың "Диуани Лұғат ат-Түрік" (Түркі тілінің жинағы) еңбегі Тұғырыл - жыртқыш құс, мың үйректі өлтіріп, біреуін ғана жейді.
Бастапқы бір мұраты орнына келіп, бөртемен қосылғаннан кейін темужін Тұғырыл ханның ғұзырына баруға бекінеді. «тұғырыл хан бағзыда әкемізге анда болған еді, есебі, мені де баласындай қабыл алуға тиыс, – депті. – мен де оның қажетіне жарайтын шығармын», – деиді содан соң өзін бекітіп. кейінде Оң хан атанған Тұғырыл бұл кезде кеңбәйтәқ ұлы даланың жарым жерін ұстанып отырған керей жұртының әмірі болатын. «Әкең өлсе өлсін, әкеңді көре қалған өлмесін» демекші, Темүжіннің сапары сәтті болып шығады. Пана тұта барған әкесінің көне «Андасы» Тұғырыл хан ағынан жарылып: Мынау бұлғын ішіктің, Қолқасына жарамын. Бытыраған еліңнің, Басын қоса алармын. Қара бұлғын ішіктің, Қарымжысын қайтарам. Тозып жүрген еліңді, Тұтастырам қайтадан. – деп уәде береді.
Монғол империясының тарихын зерттеушілер: Шыңғыс қағанның алғаш адам болып, ат жалын тартып мініп, күйзелген елін бүтіндеп, күйреген жұртын  жинағанда дем беріп, демеу болған осы Тұғырыл хан дейді. Атақты керей Көкеш бақсының хан Шыңғысқа қаратып айтатын: Тәңірден суат алдың, Тұғырылдан қуат алдың, Найманнан хатшы алдың, Керейден бақсы алдың, Қоңыраттан ақыл алдың, Жалайырдан батыр алдың, Меркіттен қатын алдың, – дейтін толғауында дүйім тарихтың сыры жатыр. Тұғырыл хан 1130 жылы туған. Шыңғыстан 32 жас үлкен. Есукейдің серт байласқан досы. Себебі, Есукейдің атасы Амбығайды, Тұғырылдың атасы Марғұзды татарлар мен жүржіндер ұстап алып, Алтын елінің патшасының қолына тапсырған. Алтын ханы оларды ағаш есекке шегелеп өлтірген. Оның сыртында Тұғырылдың әкесі Құршақұз Бұйрық пен Есукейдің әкесі Қабыл дос болған. «Саспа, балам, – дейді, Тұғырыл хан: – Әкең жақсы адам еді, аруағы риза болсын, мына менің ұлым Сенгүн ішімнен шықса, сен сыртымнан шыққан ұлым емессің бе. Қайда ол қаңғыған меркіттер!. Сақалынан сүйреп сабасына түсірейін!» – деп атқа қонып, Темужиннің шайқалған шаңырағын тіктеп берген екен. Осы оқиға жайлы монғолдың «Құпия шежіресінде», «Алтын шежіресінде», Рашид-ад-диннің тарихи шығармаларында айтылады. Бұл оқиға 1180 жылы болған. 1190 жылы Тұғырыл хан, Темүжин, Жамуқа үштігі атқа қонып татар-меркітті тыныштандырады. Осы жорықта Жамуқа мен Темүжин барлық бұқарасын сарқып жүріп 20 мың әскер әрең шығарғанда, Тұғырыл хан қиналмай-ақ  бір өзі 20 мың қолды бастап келген. Осы жолы Алтын елінің императоры Тұғырылға «Уаң хан» деген атақ береді. Бұл атақ артынан ханның есіміне айналып кеткен жайы бар. Тегі италян жиһангер Марко Поло: «Әлемге атты әйгілі, әсіресе еуропалықтар қатты әсерленетін шығыстағы «Иоан поп» дегеніміз осы «Уаң хан»» деп жазады. Орыс жылнамаларында «Ван хан» деген атпен белгілі. Заман өте келе Тұғырыл ханда Шыңғыспен шайқасып жеңіледі. Жан сауғалап батыстағы Найман хандығына бара жатқанда шекара күзетінде тұрған қарауылдар қолынан қаза табады. Өлі бастың атақты керей Тұғырыл ханның мүрдесі екенін таныған найманның Дайын ханы оны күміспен күптетіп, өзінің алтын тағының үстіне қойып аза тұтады. Бұл 1204 жылы болған оқиға. Сол сәттен бүгінге жеткен жоқтау бар. Онда: Уа, Тұғырыл, Тұғырыл, Айбатты алып хан едің, Даңқың кеткен әлемге, Атағы зор жан едің, Құтлық әже өсірген, Бұйрықтан туған дана едің…, – деген жыр жолдары бар. Құдайдың құдіреті-ай, күллі найман аза тұтып жатса әлгі өлген ханның басы ыржың-ыржың етіп күліпті. Бұны жаман ырымға жорыған екен. Ақыры ол да рас болды. Тұғырылдың інісі Жақа батырдың асқан сұлу төрт қызы болған. Осының үшінші қызы Сұртоқтыға Шыңғыс кіші ұлы Төле үйленеді. Сұртоқтыдан атақты хандар Мөнке, Құбылай, Құлағу, Арық-бұқа төртеуі туған.
Инфрақызыл сәуле
thumb|250px|Ит Инфрақызыл сәуле – көрінетін жарықтың қызыл бөлігі (0,74 мкм) мен қысқа толқынды радиосәуленің (1 – 2 мм) арасындағы спектр аймағына орналасқан электрмагниттік сәуле. Инфрақызыл сәуле қыздыру шамын, газразряд]]ты шам шығаратын сәулелердің едәуір бөлігін құрайды.
Инфрақызыл сәулелер - Толқын ұзындығы 760 нм-ден 2 мм-ге ( λ = 0,74 мкм ) және   (λ ~ 1—2 мм) дейінгі аралықта жататын электромагниттік сәуле. Инфрақызыл сәуле қыздыру шамын, газразрядты шам шығаратын сәулелердің едәуір бөлігін құрайды. Инфрақызыл сәулелер электромагниттік толқындар шкаласында радиотолқындар мен көрінетін жарық арасындағы бөлікті алып жатады. Инфрақызыл сәулені 1800 жылы ағылшын ғалымы В.Гершель ашты.
Жалпы сипаттамасы
thumb|250px|Иттің инфрақызыл сәуле шығаруы Инфрақызыл сәулелерінің табиғаты көрінетін жарық табиғатымен бірдей. Инфрақызыл сәулелерінің спектры жеке сызықтардан, жолақтан немесе тұтас болып келеді. Қозған атом немесе ион сызықты спектр шығарса, қозған молекула жолақ спектр шығарады. Қызған қатты немесе сұйық денелер тұтас спектрлі инфрақызыл сәулелер шығарады. Күн сәулесінің 50 пайызы инфрақызыл аймақта жатады. Электр шамынан бөлінетін сәуле энергиясының 80 пайызға жуығы инфрақызыл сәуле болып келеді. Инфрақызыл сәуленің екі маңызды сипаттамасы бар: Инфрақызыл сәулелер толқын ұзындығына байланысты үшке бөлінеді:
Инфрақызыл сәулелерінің әсері және қолданылуы
Кейбір заттар инфрақызыл сәулелер түскенде өзінің мөлдірлігінің сыну және шағылу коэффициенттерін өзгертеді. Көрінетін жарық түскенде мөлдір болатын кейбір заттар инфрақызыл сәуле түскенде мөлдір болмайды. Инфрақызыл сәулелер ғылыми-зерттеу жұмыстарында, криминалистикада, жердегі және ғарыштағы байланыс жұмысында, медицина саласында, фотографияда, жеміс-жидектерді құрғатуда, машиналарды тез кептіру ісінде, биология және мал дәрігерлігінде пайдаланылады.
Медицина саласында
Инфрақызыл сәулелер тері, артрит, ревматизм тәрізді ауруларды емдеуде кеңінен қолданылады. Инфрақызыл сәулелер денеге енгеннен кейін температураны көтеріп, ол жерде ылғал бар болса, оны кептіріп жібере алады. Әсересе күйген жерде ылығалданып тұратын тері ауруларын емдеуде таптырмас құрал. Жалпы ифрақызыл сәулелерімен емдегенде олардың әсер еткен жеріндегі температураны көтеретін қасиеті пайдаланылады.
Адам немес жануарлар денесі шығаратын инфрақызыл сәулелерді суретке түсіру немесе тіркеу арқылы диагностикалық термография жүзеге асып отыр. Инфрақызыл фотография көмегімен қан тамырларындағы, дененің тағы басқа да тұсындағы өзгерістерді суретке түсіруге болады.
Ауыл шаруашылығында
Инфрақызыл сәулелермен ауыл шаруашылығы өнімдерін кептіріп(бидайды, жеміс - жидекті), сонымен қатар дезинфекциялауға болады. Бір қап бидайды 70 секунд ішінде 100°С-қа дейін қыздырғанда бидай әрі кебеді, әрі дезинфекцияланады.
Сүтті инфрақызыл сәулесімен өңдегенде оның құрамының өзгермейтіндігі және сүттегі микрофлораның түгел жойылып кететіндігі анықталған.
Инфрақызыл сәуле шығаратын құралды "соллюкс" деп атайды. Соллюкс шамы әр түрлі қуатты инфрақызыл сәулелерін шығара алады.
Мал дәрігерлігінде
Жаңа туған бұзаулар мен балапандардың тіршілігінің алғашқы кезінде қолайлы температура тудыру үшін инфрақызыл сәулелерін пайдаланады. Жылыту барысында, сәуле импульстары орталық жүйке жүйесіне беріліп, дененің температурасын реттеп отыруға "басшылық" етеді. Осының нәтижесінде дененің қан айналымы арта түседі де, ағзаның сырқауға деген төзімділігін күшейтеді. Тері температурасының жоғарлауы ферменттердің қызметін арттыра түседі. Ферменттер белоктарды уақтай бастайды. Соның нәтижесінде қанда ұнтақталаған белок өнімдері пайда бола бастайды. Соған орай бұлшық ет пен орталық жүйке жүйесінің жұмысы жақсарады.
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:Медицина Санат:Физика
Супич
Супич (Үлкен Пальничная) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Усьва өзенінің оң жағалауынан 42 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 50 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чусовая қала типті Кын ауылындағысу өлшеу постынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Қаракөл (шоқы)
Қаракөл – Бұғылы тауларының солтүстік-батысындағы шоқы.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Шет ауданы Мұхтар аулының солтүстік-батысында 52 км жерде орналасқан. Сатық-Қараөзек және Қосбақ өзендерінің аралығында. Абсолюттік биіктігі 572 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 7 км шамасында созылған, енді жері 4 км.
Жер бедері
Ұсақ шоқылардың беткейлері еңістеніп жазыққа ұласады. Шоқының түпкі жыныстары жалаңаштанған.
Фреснедилья
Фреснедилья (Fresnedilla) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Аренас-де-Сан-Педро ауданында (комарка) орналасқан.
Қаракөл (шоқы)
Өсімдігі
Делювийлі-пролювийлі жазықтарындағы бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, боз, селеу, сұлыбас, бұталар өседі.
Дереккөздер
Санат:Шет ауданы таулары
Фреснедилья
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,52 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 82 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авила елді мекендері
Сейітжан Бекшентайұлы
Сейітжан Бекшентайұлы, Сейітжан сал (1874 жыл, қазіргі Қызылорда облысы Қармақшы ауданы Қармақшы ауылы — 16.2.1938 жыл, сонда) — ақын.
Байұлы тайпасының Алтын руының Мәметек бөлімінен шыққан.
Жастайынан Балқы Базар, Дүр Оңғарларды тыңдап өсіп, өлеңді ауызша шығарған. Ескіше сауатты болып, ауыл балаларын оқытқан. Сыр бойы ақындары Қуанышпен, Жарықбай жыраумен айтысқан. Жас кезінен өлеңді серік еткен ол “Он үшімде топқа түсіп сайрадым” дейді.
Оның діни тақырыптағы өлеңдерінен философиялық ой-толғам, өмірге деген құштарлық байқалады, жас ерекшеліктеріне қатысты мінез-құлықты дәлме-дәл берген жырлары да кезігеді.
Қарақұмдағы көтерілісшілерге дем беруші деген жаламен 1937 жылдың 18 желтоқсанында қамалып, екі айдан соң атылған.
1990 жылы ақталып, өлеңдері баспасөз беттерінде жариялана бастады.
Ақын шығармашылығын зерттеу ісі 1944 жылдан бастау алып, оған Н.Керейітбаев, Ә.Қоңыратбаев, Қ.Байғұлыұлы, Ә.Наурызбаев, К.Есжанов, М.Сәлменбаев, А.Нұркенов, тағы басқа зерттеушілер атсалысты. Ақынның 120 жылдық мерейтойына орай А.Шаяхметовтың құрастыруымен жеке жинағы жарық көрген.
Дереккөздер
Санат:1874 жылы туғандар Санат:Қармақшы ауданында туғандар Санат:16 ақпанда қайтыс болғандар Санат:1938 жылы қайтыс болғандар Санат:Қармақшы ауданында қайтыс болғандар Санат:Қазақстан ақындары Санат:Айтыс ақындары Санат:Сталиндік репрессия құрбандары Санат:КСРО-да атылғандар
Иов (Лобва тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тавда өзенінің бастауынан сағасына дейін, Сосьва өзенін қоспағанда бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Амин (Темяс ауылдық кеңесі)
Амин — Башқұртстанның Баймак ауданындағы ауыл, Темяс ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 274 адамды құрады. Пошта индексі — 453663, ОКАТО коды — 80206852002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Гелицидтер
Гелицидтер (Helicidae) – жергілікті сабақкөзді молюскілер тұқымдастары.
Қатып қалғандықтар
Мезозой эрасының соңынан белгілі. Бақалшағы шар тәрізді немесе әр түрлі дәрежеде тығыздалған диаметрі 9-48 мм.
Таралуы
40 астам қазіргі заманда туыс және 20 қазып алынған Еуропада, Солтүстік Африкада, Азияда, Аравия аралықтарында 200-ден астам түрлері бар. ТМД-да, (сонымен қатар жүзім ұлуы), батыс шекара жағалауында, Қырымда және Кавказда 24 түрі бар.
Экология
Орман ішінде мекендейді, кейбір жағдайларда ағаштарға өрмелеп көтеріледі. Өсімдік коректі, көбінесе түнгі жануарлар. Құрғақшылық уақытында және қыста жерге көміліп қалады. Кейбір ірі түрлерін адам тағам ретінде қолданады.
Аман Рақышев
Аман Рақышев (1937, Шет ауданы) - агроном, партия, кеңес қызметкері.
Қазақ ауыл шаруашылық институтын бітірген (1961). Шет ауданы шаруашылықтарында агроном, бас агроном, аудандық комсомол комитетінің 1-хатшысы, «Нұраталды» кеңшарының партком хатшысы болады. 1968-1970 ж. Қазақстан КП Қарағанды обкомы нұсқаушысы, 1970-73 ж. Тельман аупарткомының 2-хатшысы, 1973-1983 ж. Ульянов, Талды аупарткомының 1-хатшысы, 1985 жылдан шаруашьшық қызметте.
Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі», Халықтар достығы ордендерімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1937 жылы туғандар Санат:Шет ауданында туғандар Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері Санат:Бұқар жырау аудандық атқару комитетінің төрағалары Санат:Талды аудандық атқару комитетінің төрағалары Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері
Гравитациялық қoзғалыстар (орын ауыстырулар)
Гравитациялық қoзғалыстар (орын ауыстырулар) - борпылдақ тау жынысы шоғырларының өздерінің ауырлық күші әсерінен қoзғалу процесі. Гравитациялық қoзғалыстар планетамыздың барлық аймақтарында, кез келген өңірде (жер бетінде, су түбінде және тағы басқа) көрініс беруі ықтимал, сондықтан да олар экзогендік процестер ішіндегі ең маңызды мұжу агенттерінің бірінен саналады. Біршама құрғақ борпылдақ тау жынысытардың өз орнынан қoзғала бастауы үшін сол тау жынысытардың жылжу еңістігі 3-5°-тан кем болмауы керек, ал ылгал тау жынысытар шоғыры еңістіктің бұдан да аз мөлшерінде жылжып кетуі мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Геология
Иприт
Дереккөздер
Санат:Химиялық қарулар Санат:Күкірторганикалық қосылыстар
Батавиа (Айова)
Батавиа (Batavia) — Айова штатының Джефферсон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.5 км². FIPS коды — 19-04825.
Қоскөл (көл, Атбасар ауданы)
Гидрографикасы
Аумағы 1,7 км2, ұзындығы 2,5 км, енді жері 1 км, жағалау бойының ұзындығы 6,5 км. Екінші көлдің аумағы 1,6 км2 шамасында. Көктемгі еріген қар және жер асты суларымен толысады. Қараша айында суы қатып, сәуірде ериді. Шығысында Құбакөл, оңтүстігінде Айдарлы көлдері бар. Жағалауы - шабындық.
Қайнар (Төле би ауданы)
Қайнар — Түркістан облысы Төле би ауданы, Алатау ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Батавиа (Айова)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Джефферсон округы (Айова)
Қайнар (Төле би ауданы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ленгер қаласынан шығысқа қарай 14 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1399 адам (723 ер адам және 676 әйел адам) болса, 2009 жылы 1407 адамды (715 ер адам және 692 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Төле би ауданы елді мекендері
Білім беру туралы заң
Білім беру туралы заң, Қазақстан Республикасының Білім беру туралы Заңы — республика азаматтарының білім алуға конституциялық құқығын қамтамасыз етуге арналған заң.
1999 жылғы 7 маусымда қабылданды. Бұл Заңда мемлекеттік саясаттың негізгі принциптері, орталық және түрлі деңгейдегі жергілікті атқарушы органдар арасының білім беру саласындағы құзыретін шектеу белгіленген. Заңда білім беру саласындағы қоғамдық қарым-қатынастарды реттейтін, білім процесі субъектілерінің құқылары мен міндеттері, өкілеттілігі мен жауапкершілігі белгіленген. Білім беру жүйесінің міндеттері көрсетіліп, осы сала ұйымдарының ережелері, бағдарламалары мен білім деңгейлері айқындалған. Сондай-ақ, білім беру жүйесін басқару мен оның экономикасы, білім беру саласындағы халықаралық қызмет көрсетілген. ҚР-ның білім беру саласында мұнан басқа да жекелеген нормативті актілері бар.
Дереккөздер
Санат:Заң Санат:Білім
Хёрманнс (Цветль қауымы)
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 11 511 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 256.07 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — ZT, ресми идентификациялық коды — 3 25 30.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Херберт Принц (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Хёрманнс (Община Цветль)
Ла-Мартир
Ла-Мартир (La Martyre) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Финистер департаментінде орналасқан. Брест округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,01 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 29144, пошта индексі — 29800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 771 адамды құрады. Халық тығыздығы — 42,81 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финистер департаментінің коммуналары
Зиверта-Картагенер ауруның белгісі
Зиверта-Картагенер ауруның белгісі (син.: Зиверт-Картаганердің үш тағаны)—кеңірдек тамыр ауруының пансинуситпен және ішкі мүшелeрінің ірі орналасуымен сипаттайтын ауру. Пульмонология терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Матку-Яха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Нензоте-Яха
Нензоте-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Таймыр (Долган-Ненецк) АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Халяте-Яха өзенінің оң жағалауынан 1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері
Ваккернхайм
Ваккернхайм (Wackernheim) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Майнц-Бинген ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2606 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,90 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 39 061. Муниципалитеттің басшысы — Буркхард Хофман.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Рёккен
Рёккен (Röcken) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Вайсенфельс ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Борго-Паче
Борго-Паче (Borgo Pace) — Италиядағы коммуна, Марке әкімшілік аймағына қарасты Пезаро-э-Урбино провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 686 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 12 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 56 км² шамасында. Пошта индексі — 61040.
Елді мекеннің қамқоршысы — Sant’Eurosia di Jaca.
NGC 5614
NGC 5614 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 1 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5614 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51439, UGC 9226, MCG 6-32-22, ZWG 192.14, ARP 178, VV 77, IRAS14220+3505.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Оразақ (ауыл)
Оразақ — Ақмола облысы Целиноград ауданындағы ауыл, Оразақ ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Ақмол ауылының оңтүстік-батысында 23 км-дей жерде, Нұра өзенінің оң жағасында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1820 адам (893 ер адам және 927 әйел адам) болса, 2009 жылы 1524 адамды (756 ер адам және 768 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Целиноград ауданы елді мекендері
Анжикус
Анжикус (Angicos) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатында орналасқан. Орталық Риу-Гранди-ду-Норти мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Анжикус экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 583 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 741,654 км² шамасында. Халық тығыздығы — 15,6 адам/км².
Санат:Риу-Гранди-ду-Норти елді мекендері
Итакитинга
Итакитинга (Itaquitinga) — Бразилиядағы муниципалитет, Пернамбуку штатында орналасқан. Мата-Пернамбукана мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Мата-Сетентриунал-Пернамбукана экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15632 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 103 км² шамасында.
Тарихы
Қала 1963 жылы құрылған.
Санат:Пернамбуку елді мекендері
Тимарево (Шумен облысы)
Тимарево (Тимарево) — Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Хитрино қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 874 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9785. Телефон коды — 05341. ЕКАТТЕ коды — 72401.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шумен облысының елді мекендері
Еннзель
Еннзель (Hennezel) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Вогез департаментінде орналасқан. Епиналь округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 32,13 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 88238, пошта индексі — 88260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 424 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,2 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вогез департаментінің коммуналары
Алқакөл
Алқакол — қола дәуіріне жатқызылатын ескі жұрт. Теректі ауданыдағы Алқакөл алабына орналасқан. Ол пішіні деңгелек терізді (диаметрі 10-12 м, терендігі 0.4-0.6 м) 12 шұңқырдан тұрады. Кейбір шүңқырлар қосақталған күйде. 1970 ж. Орал педагогикалық институтының археологиялық экспедициясы ашқан.
Басқұдық (құм)
Басқұдық – Шығыс Қаратау тауының оңтүстік-шығысында орналасқан құмды алқап.
Географиялық орны
Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданы жерінде орналасқан.
Жер бедері
Жер көлемі 150 км2. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 17 км-ге созылған, енді жері 5 км шамасында. Басқұдық құмды аумағы Бекі-Басқұдық солтүстік қанатын алып жатыр. Мұның барлық жері сулы болып келмейді, тек терістік ойпаттары ғана сулы болады. Жер асты суының тұздылығы литріне 0,24 г-ға дейін, тұщы су құмның орталық бөлігін алып жатыр. Жер асты суы жауын-шашын суының сүзіліп өтуінен және ішінара құмды аумақ астындағы аль-сеноман шөгіндісінде ашық жер деп аталатын саңылаудан ағу арқылы көбейеді. Судың қоры - 50 л/с.
Дереккөздер
Санат:Маңғыстау облысы құмдары
IC 1221
IC 1221 — Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58528, UGC 10458, MCG 8-30-30, ZWG 251.30, KCPG 500A.
Сыртқы сілтемелер
IC 1221 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Өлі сыбаға
Дереккөздер
Қазақтың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары (Қазақ мәдениетінің суретпен безендірілген энциклопедиялары) "Атамұра",-Алматы.
Санат:Салт-дәстүрлер
Сейітқұл Тоқпанұлы
40 мың шаңырақ Алшын отбасын Қазалы өңірінен Нұрата тауларына көшірді. Қажылық сапардан оралысымен бірыңғай дін жолына көшіп, билікті баласы Жалаңтөске берген. Көшпелі мешіт ашып, халықты мұсылмандық жолға түсірді. Ұрпақтары кейіннен “сегіз Сейітқұл” атанған. Самарқандта оның жартылай құлаған бейіті бар.
Дереккөздер
Санат:Қазақ би-шешендері Санат:Қазақстан қажылары
Ұзақ батыр ауылдық округі
Ұзақ батыр ауылдық округі — Алматы облысы Райымбек ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Сарыбастау ауылы кіреді. Орталығы – Сарыбастау ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 3129 адамды құрады.
NGC 458
NGC 458 — Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1826 жылы 6 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 458 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 51-SC26, in SMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз)
Кіші Варма
Кіші Варма — Ресейдегі өзен. Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Варма өзенінің оң жағалауынан 7,5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Мордовия өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері Санат:Ока су алабы өңірі өзендері
Жан-Мари Пфафф
Жан-Мари Пфафф (Jean-Marie Pfaff; 4 желтоқсан 1953 жыл) — бельгиялық футболшы, қақпашы, футбол жаттықтырушысы.
Жеке
Санат:Бельгия футболшылары Санат:Бельгия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Бавария ФК ойыншылары Санат:Льерс ФК ойыншылары Санат:Беверен ФК ойыншылары Санат:Трабзонспор ФК ойыншылары Санат:Бельгия футбол жаттықтырушылары Санат:Остенде ФК жаттықтырушылары
УЕФА Кубок иелері кубогы 1985/86
УЕФА Кубок иелері кубогы 1985/86 — аталмыш турнирдің 26-ші маусымы. Финалда "Атлетиконы" 3:0 есебімен ұтқан Киевтің "Динамо" клубы араға 11 жыл салып екінші рет турнирде топ жарды.
Сілтемелер
Санат:УЕФА Кубок иелері кубогының маусымдары Санат:1985 жылғы футбол Санат:1986 жылғы футбол
Бетанкур (Нор)
Бетанкур (Béthencourt) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Камбре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,15 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59075, пошта индексі — 59540.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 738 адамды құрады. Халық тығыздығы — 143,3 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Мұхтар Әуезовтің әдеби мұрасы
Мұхтар Әуезовтің әдеби мұрасы. Жазушы, драматург, ғалым, педагог, аудармашы, қоғам қайраткері ретінде Әуезовтің әдеби мұрасы аса мол әрі жан-жақты. Бұрын жазылып, кейін қайта айналып соғуға мүмкіндігі болмаған кейбір көркем шығармалары, ғылыми еңбектері мен мақалаларының жобалары, хаттары, жолжазбалары, ғылыми диссертациялық еңбектерге жазған пікірлері де әдеби мұраға жатады. Алғашқы туындысы - «Қазақтың өзгеше мінездерінен» бастап, бітпей қалған соңғы «Өскен өркен» романы, «Америка әсерлері» атты сапарнамасы мен «Есте болар сөздер» деген атпен жазып жүрген әр алуан ойлар, толғаныстар, бейнелі сөздер жиынтығынан тұратын жазбалары сияқты мұралары көпке мәлім. Мұралық құнын арттыра тұсетін «Еңлік - Кебек», «Қарагөз», «Хан Кене» пьесаларының 2-3 нұсқалары болса, одан кейінгі туындыларының көпшілігінде бұл жағдай жиі кездеседі. 30-жылдарға дейінгі жазғандарының қолжазбалары бізге жетпегендіктен, олардың ерекшеліктері туралы айту қиын. Одан бергі «Түнгі сарын», «Тартыс», «Абай» (трагедия), «Абай жолы», «Алуа», «Әйелжолы», «Түркістан солай туған», «Дос - Бедел дос», «Өскен өркеннің» нұсқалары да мұра ретінде саналады.
Тақырыбы, көтерген мәселесі бір болғанмен, әр түрлі бағыт пен мақсатта көркемдік шешімін тапқандары мүралық қасиетін биіктете, түрлендіре түседі. Абай туралы жазған пьесаларының өзі салаланып жатыр: «Абай» - трагедия, «Абай» - киносценарий, «Абай» - либретто, «Абай» - әдеби сценарий. Бұлардың аты бірдей де, мазмұн-мәні, түр-құрылысы бөлек-бөлек. «Абай жолының» алғаш жарық көрген кезінен бастап, соңғы басылымына дейін бірнеше нұсқалары қалыптанды. Қазіргі оқырманға белгілі 4 кітабынан басқа «Ақындар ағасы», «Ақын аға» және жеке бастыруға болатын алғашқы қолжазбалық нұсқалары бар. Бұларға ақын туралы ел аузынан жинаған естелік, деректер де енеді.
Ұлы суреткер жинаған деректерге қатысты жазбаларының ішінде өзінің бітім-болмысын танытарлық толғаныстары бар. 1943 ж. ел-жерді көз алдынан тағы бір өткізіп, көңіл-көкейіне тоқып, жаңа, тың әңгімелер есту ушін Абай ауданына барады. Сонда көрген, естіп-білгендері туралы былай деп жазыпты: деген қимас көңілмен қоштасып, үлкен көңілмен кетіп барам. Ағам (әкем), жеңешем (шешем), кәрі апам (үлкен шешем), қадірлі ағам Қаске (Қасымбек), жаны жылы, жақсы жеңгем Қалия, апам Күлсім, інім Сабидал - бәріңнің де қабірінді көріп өттім. Бірде-біріңнен титтей де реніш шеккен шағым жоқ екен. Ойласам: мен өзімді соншама жақсы көрген, соншалық сүйген мендей жаман баладан көп-көп үміт еткен жақсы жандар ортасында туып өскен екем. Соңғы күндер Қаске түсіме енді: әппақ киімі бар, бірақ ренішті халде көрінді. Жан ағам жаңылмаспын: Осы секілді көптеген жазбалары әдеби нұсқа болуға жарайды. «Абай» трагедиясына қатысты ізденістері эпопеяның жазу барысындағы ізденістерінен мүлде бөлек. Трагедиясында романдағыдай нақты өмірлік деректерден гөрі, ойға шақыратын арғы-бергі дүниелерге көбірек назар аударатындығы байқалады. Олардан Абай ойына, айналасындағыларға үйлесетін, түйін түйіндеуге жарайтын ойлар кезіксе, қағазға түртіп алып отырған. Ондайларды: ''«1. Инемен құдық қазу кей көкіректен қаскөйлікті қуудан оңайырақ-ау. 4. Ат мініп жау іздеп қайтесің, жау өзіңнің ішінде (надандығыңда, ісіңде). 6. Жүз оқ атып желге кетіргенше, бір оқ атып жебе бұз. 7. Отты тіл жағады (Оразбай, Әзімбай туралы. - Абай). 12. Қапқан иттен өш алам деп, мен де қапсам, аузымда не қасиет қалады. 17. Жолға қарсы болса, су да ішпе, пәтуа соны тілесе, қан да тек. 19. Қанды ауыз қорқау үзіп жейтін жолбарыс барын ойлай ма?»'' (№-28-папка) тәрізді бейнелі сөз бен ойларды батыс пен шығыстың ойшылдарынан, қазақтың өз шешендік сөздері мен мақал-мәтелдерінен іздеді. Бұлар да муралық қалпымен, өзіндік ерекшелігімен көңіл аударады.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Вержезак
Вержезак (Vergezac) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Жоғарғы Луара департаментінде орналасқан. Аррондиссеман-дю-Пюи-ан-Веле округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,31 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 43257, пошта индексі — 43320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 431 адамды құрады. Халық тығыздығы — 21,22 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Луара департаментінің коммуналары
Әлеуметтік-этикалық трактаттар
"Әлеуметтік-этикалық трактаттар" - ұлы ғалым Әбу Насыр әл-Фарабидің (870— 950) әлеуметтік-этикалық мәселелерге арналған шығармаларының жинағы. Оларда әл-Фараби қайырымдылық, ізгілік, ар-ождан, даналық, кішіпейілділік секілді қасиеттерге философиялық тұрғыдан өз көзқарасын білдіреді. Бақыт және оған жету жолдары туралы айтады. "Адам өмірінің мақсаты бақытқа жету болғандықтан, ең алдымен оның не екенін ұғынуы және сол бақытқа жету үшін не істеуге тиіе екенін білуі қажет" дейді автор. Адамзат қоғамының дұрыс бағытта дамуы әлеуметтік тәртіпке, әлеуметтік құндылықтар жүйесіне тікелей байланысты екенін көрсетеді. Трактаттар орыс және қазақ тілдерінде алғаш рет 1975 жылы жарық көрді. Бұл жинакка әл-Фарабидің этика тақырыбына жазған "Ӏзгі қала тұрғындарының көзқарастары жайлы трактат", "Бақытқа жету туралы", "Бақытқа жол сілтеу", "Азаматтық саясат", т.б. еңбектері енген.
Жанжабілдер тұқымдасы
Жанжабілдер тұқымдасы (Zingiberaceae) — дара жарнақты өсімдіктердің бір тұқымдасы. Тұқымдасқа 45 текке жіктелген 1300-дей биологиялық түрлері кіреді.
Таралуы
Жанжабілдер тұқымдасының өкілдері көбіне Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияның тропикалық және субтропикалық аймақтарында кең таралған. Африкада және Американың кейбір аймақтарында да кездеседі.
Пайдалануы
Жанжабіл тұқымдасының өсімдіктердін құрамындағы эфир майларының хош иісті қасиетіне байланысты көбіне аспаздықта дәм-татымдылық ретінде қолданады:
Тұқымдастың көп түрлері халық медицинасында және дәстүрлі медицинада (Аптекалық жанжабіл тамыр сабақтары) кең қолданады.
Дереккөздер
Санат:Жанжабілдер
Сүйекке кіру
«Сүйекке кіру» деп қайтыс болған кісіні ақ жуып арулауды айтады. Бұған сүйекті жуудың жөнін білетін, орта жастан асқан адамдар кіреді. Сүйегіне кіретін адамдарды марқұмның өзі айтып кететін де жағдай кездеседі. Бұған шариғат заңы бойынша әр рудан бес не жеті кісі түседі. Олардың міндеті – мәйітті жуып, тазарту. Бұдан кейін марқұм әйел болса бес қабат, еркек болса үш қабат ақ матаға – ақиретке оралады.
Дереккөздер
Санат:Салт-дәстүрлер
Йоханнес Аавик
Йоханнес Аавик (Johannes Aavik; 8 желтоқсан, 1880 жыл, Лаймьяла, Сааремаа аралы, Эстония - 18 наурыз, 1973 жыл, Стокгольм) - Эстония лингвисті, эстон тілінің реформаторы.
Сыртқы сілтемелер
Санат:8 желтоқсанда туғандар Санат:18 наурызда қайтыс болғандар Санат:Эстония ғалымдары Санат:Тілтанушылар
Довэр (Нью-Джерси)
Довэр (Dover) — Нью-Джерси штатының Моррис округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 17997 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.0 км² шамасында. FIPS коды — 34-18070.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Қадир Хабитұлы Ғайсин
Ғайсин Қадир Хабитұлы (11.12.1924 жылы туған, Сырым ауданы, Жымпиты ауылы) — еңбек және соғыс ардагері. Орал педогогика институтын, ауыл шаруашылық техникумын бітірген. 1942-47 ж. аралығында 116-атқыштар полкінің құрамында 1,2-Украина майдандарында соғысады; Праганы (Чехословакия) азат етуге, Батыс Украинадағы бендеровшілер отрядтарын жоюға қатысады. Майданнан оралған соң Жәнібек, Жымпиты ауданында партия-кеңес органдарында басшылық қызмет атқарды. 1972-85 ж. аралығында Орда ауданындағы М. Мәметова атындағы кеңшар директоры, 1987 жылдан облысы ардагерлер ұйымының төрағасы болды. Бірнеше орден, медальмен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Жаңадария (ескі арна)
Жаңадария — Сырдария өзенінің құрғап қалған ескі арнасы.
Географиялық орны
Жаңадария арнасы Сырдарияның Қызылорда қаласының тұсындағы сол жағалауынан басталып оңтүстік-батысқа қарай, Сырдария, Жалағаш және Қармақшы аудандары жерімен өтіп, Өзбекстан Республикасындағы Қарақалпақстан жеріне кетеді.
Тарихы
Жаңадария өзені б.з.д. І ғасырдан б.з.д. ІІІ-ІІ ғасырлары аралығында үлкен өзен болып 1819 жылға дейін Арал теңізіне құйып келген. Жаңадария арналары жайлы алғаш рет кеңінен түсінік берген орыс офицері Е.К.Мейендорф көне арналардың бойында 1820-1821 жылдары болады. Құм қойнауындағы арналардың сипаты мен регионның табиғи ерекшеліктері жайлы пікірлерін ол өзінің «Орынбордан Бұхараға саяхат» деп аталатын еңбегінде баяндаған. «Қырғыз (қазақ) даласында көне елді мекендердің орындары сақталған Жаңадария жағалауы секілді бірде-бір жер жоқ», - деп жазды ол. Жаңадария — көне Қызылдария болуы мүмкін. Бәлкім, соңғысы оңтүстікке таман ағады, өйткені біздер Жаңадарияның оңтүстігінен үлкен өзеннің құрғап қалған арнасын кездестірдік. Осыдан он жылдан астам уақыт бұрын аса үлкен өзен болған, 1816 жылы ені Қуаңдариядан да асып түскен Жаңа­дария, бүгінде ені 100 сажындық, жағалауынын биіктігі 3-тен 5 сажынға дейін, тереңдігі 2-3 сажындық, кейбіреулерінде су жататын шұңқырларға толы құрғақ арна ғана. Бойындағы тіршілік біржола тоқтаған Жаңадарияның бірден-бір белгісі осы». Бұл арналардың құрғап қалу себебі туралы Е.К. Мейендорф: «Кейбіреулер оның құрғап қалуын Қуаңдария жағалауын игеруді жеңілдету мақсатында, екі өзеннің айрығынан Жаңадарияға ағаш тоспа салынуынан болды деп есептейді. Ал енді біреулер Жаңадарияны Қызылқұмның құмы басып қалды деп санайды, бұл шындыққа бір табан жақындайды. Бәлкім, судың жоғалуын булану немесе құмға сіңіп кетуімен түсіндіру керек шығар. Қандай бір себеп боламасын Жаңадарияның жоғалуы таңданарлық факт» - деп жазды.
Қоқан хандығының билеушілері Жаңадария өзені бойындағы қазақтарды жерінен бездіріп, біржола көшіріп жіберу мақсатында өзенді сағасынан байлап тастайтын. Оны халық Қарабөгет дейтін. Ол кезде Жаңадария бойында, әсіресе, егіншіліктің өркендеп тұрған шағы болатын. Бұл әрекет жайлы сол кездегі орыстың саяхатшы оқымыстысы Гран: «1850 жылы Жаңадария бойындағы егіншілік жер мыңдаған қолдың шапқыншылығынан соң құлазыған шөлге айналып, ел тіршілігі тоқтау керек еді, бірақ қазақтан шыққан Бұқарбай батыр 1852 жылы қоқандықтарға екі мыңдай қол жиып қарсы жорыққа шығып, Қарабөгет тоспасын бұзды. Сол уақыттан бастап, Сыр суы қайтадан Жаңадариямен аққан, онан Қуаңдария да нәр алған», – депті. Яғни Сырдария мен Қуаңдария арасының қайтадан ел қонысына айналуына себепші болған да осы оқиға.
Сипаты
Ұзындығы 625 км, жоғарғы және төмен арналарының ені 50 м, орта тұсы тармақталып 200-400 м жетеді. Тереңдігі - 2-2,5 м. Бойында құм қайырлар мен аралдар кездеседі және өте иректеліп келген. Жер бедерін аллювий шөгінділері жапқан. Қазіргі кезде Жаңадария арнасының табиғи ағыны көктемнің су тасқыны кезінде болады. Жаз айларында арнаға су аз түсіп, әр-әр жерде қарасуларға айналып қалады. Грунт суы жақын жатқан ойысты жерлерінің сор, сортаң және сазды топырағында қамыс, құрақ шоғырлары кездеседі. Қазақстандағы ең ірі сексеуіл орманы да осы Жаңадария бойында.
Дереккөздер
Санат:Қызылорда облысы өзендері
Младенович Кристина
Кристина Младенович (14 мамыр 1993 жылы Франция,  Сен-Поль-сюр-Мереде дұниеге келген ) — франциялық  теннисшы, тегі - сербиялық. Әлемдегі экс-13-ші ракетка.
Жалпы Ақпарат
Кристинаның әкесінің аты Драган, анасының аты Дзенита, екеуі де Югославияның бұрынғы кәсіби спортшылары. Уақытында Францияға қоныс аударған. Кристинаның Лука деген кіші інісі бар, ол студент, өзі футболмен айналысады екен.
Футболдан 1984 жылғы Еуропа біріншілігі
Футболдан Еуропа чемпионаты 1984 — футболдан ерлер арасындағы 7-ші Еуропа чемпионаты. 12-27 маусым аралығында Францияда өтіп, алаң иелері — Франция құрамасы тұңғыш рет Еуропа чемпионы атанды. Француз футболшысы Мишел Платини 9 доп соғып, рекорд жасады. Сондай-ақ, ол Еуропа чемпионаттары тарихында екі рет хет-трик жасаған жалғыз футболшы.
Жартылай финал
---
-
Младенович Кристина
Жалпы Ақпарат
Шөпте өнер көрсеткенді ұнатады.
Футболдан 1984 жылғы Еуропа біріншілігі
Финал
Санат:Футболдан 1984 жылғы Еуропа біріншілігі Санат:1984 жылғы футбол
Младенович Кристина
Жалпы Ақпарат
Кристина өзінің ана тілдері сербиялық пен француз тіілдерінен басқа ағылшын, итальяндық және испандық тілдерін толық игерген.
Спорттық карьерасы
Жыл соңындағы рейтингі
Турнирларда Өнер Көрсету
Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету
Жеке сында WTA  турнирлердің финалы (1)
Жеңістер (1)
Жұптық сындар
Жұптық сында WTA турнирінің финалы (13)
Жеңістер (9)
Жеңілісі (4)
Аралас жұптық сындар (микстер)
Аралас жұптық сында (микста) Ұлкен шлем  турнирінің финалы (3)
Жеңілісі (1)
Гвен Стефани
Гвен Рене Стефани (Gwen Renée Stefani; 3 қазан 1969 жыл, Анахайм, Калифорния, АҚШ) – америка әншісі, әндердің авторы, актриса, продюссер және дизайнер. .No Doubt тобының солисті (1986 жылдан бері). 2000 жылдан бастап топтан бөлек, жеке жұмыс істейді. Өзінің жеке дебютті альбомын 2004 жылы шығарып, көптеген жетістіктерге жетеді. Сонымен қатар Гвен бірқатар киноларға да түсіп үлгерген. Ең сәтті фильмдерінің бірі Мартин Скорсездің «Авиатор» кинофильміндегі Джин Харлоудың рөлі.
Ол «L.A.M.B» киімдер маркасын және жастарға арналған Harajuku Lovers киімдер желісін шығарған.
Дискография
Жеке альбомдары
No Doubt тобының құрамында
Бейнеальбом
2006 Harajuku Lovers Live
Дереккөздер
Санат:Америкалық поп әншілер Санат:Interscope Records орындаушылары Санат:АҚШ дыбыс жазу актрисалары Санат:АҚШ дизайнерлері Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері Санат:MTV Video Music Awards жеңімпаздары Санат:BRIT Awards сыйлығының иегерлері Санат:Billboard Hot 100-де топ бастаған орындаушылар
Қаракөл елтірісі
thumb|right|200px
Қаракөл, қаракөл елтірісі – туғаннан кейін 2 – 3 күн ішінде сойылған қозы терісі.
Елтірі қойдың қаракөл, соколов, решетилов сияқты арнайы тұқымдарының қозыларынан ғана алынады. Ең сапалы және көп өндірілетіні – қаракөл елтірісі.
Мат-Тарка
Мат-Тарка — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Непермеца-Яга өзенінің сол жағалауынан 90 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Қаракөл елтірісі
Енесінен буаздығының 135 – 140-күндері, мерзімінен бұрын, шала туған қозының елтірісі қаракүлше, жылбысқы деп аталады және жоғары бағаланады. Елтірінің шелі жұқа әрі берік. Осыған байланысты елтіріден тігілген киім жеңіл болады, ұзақ киіледі. Сапасы мен құндылығы түсіне, түгінің бұйралығына, мөлшеріне байланысты. Түсі, көбінесе қара (мөлдір қарадан солғын қараға дейін), көк (ашық көктен қара көкке дейін), кейде сұр, қоңыр, қызғылт, ақ болады. Елтірінің толқын бұйралысы жоғары бағаланады. Елтірі бұйра гүлінің жалпақтығына қарай ұсақ бұйра гүлді (ені 4,5 мм-ге дейін), орташа бұйра гүлді (ені 4,5 – 7 мм), ірі бұйра гүлді (7 мм-ден артық) болып бөлінеді. Орташа бұйра гүлді елтірі жоғары бағаланады.
Мат-Тарка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Қаракөл елтірісі
Қаракөл елтірісін өндірумен республикада Оңтүстік Қазақстан, Қызылорда, Жамбыл, Батыс Қазақстан, Маңғыстау облыстарының қой шаруашылықтары айналысады. Елтіріден бөрік, ішік, т.б. тігіледі, жаға жасалады.
Дереккөздер
Санат:Қой шаруашылығы Санат:Былғары Санат:Жеңіл өнеркәсіп өнімдері
Мат-Тарка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ишей
нобай|жол Ишей Ишей — Башқұртстанның Баймак ауданындағы ауыл, Темяс ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 140 адамды құрады. Пошта индексі — 453664, ОКАТО коды — 80206852003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Фуэнте-эль-Саус
Фуэнте-эль-Саус (Fuente el Sauz) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 252 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,81 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авила елді мекендері
Ишты
Ишты — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Калинка өзенінің оң жағалауынан 41 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Агрессиндер
Агрессиндер –– патогенді бактериялардың тіршілік әрекеттерінің немесе ыдырауының нәтижесінде пайда болып олардың әрі қарай иесінің денесінде көбеюіне ықпал ететін заттар. Олардың химиялық негізі бойынша белоктар, полисахаридтер. Инфекцияға қарсы иммунитеттің механизмін белсендетіп клетканың иммундық функциясын жояды.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Вила-Верде-да-Райа
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Сурья (Усьва тармағы)
Сурья (Үлкен Сурья) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Усьва өзенінің оң жағалауынан 225 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чусовая қала типті Кын ауылындағысу өлшеу постынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Ортаңғы Сардык
Ортаңғы Сардык — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Удмуртия Республикасы, Марий-Эл Республикасы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кильмезь өзенінің оң жағалауынан 162 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка қала типті ауылдағы Аркуль су өлшейтін посттан Вятка Алаңқайы қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :