cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Үндіс аймағы
Үндіс аймағы (Indian Territory немесе The Indian Country) — үндістермен қоныстануға арналған АҚШ-тың ұйымдастырылмаған аумағының дәстүрлі атауы. Еуропалық қоныстанушылар бұл аймақтың шекарасын бұзбайды деп болжалды. Үндіс аймағының шекаралары 1834 жылғы «Үндістермен қарым-қатынас туралы заң» орнатты. Азаматтық соғыстан кейін Конфедерация одақтас үндістер аумақтың орталық бөлігінде өз жерлерін жоғалтып алды, нәтижесінде «Бөлінбеген жерлер» деп аталатын жерлер пайда болды, бұл кейіннен Үндіс аймағын ақ қоныстанушылар бастапқы отарлау нысандарына айналды. 1890 жылы үндіс территориясының орталық және батыс бөліктерінде тек бес өркениетті тайпалардың жерлерін ғана Үндіс аймағында қалдырып, ұйымдасқан жаңа Оклахома территориясын құру туралы заң қабылданды. 1907 жылы Үндіс аймағы мен Оклахома территориясының орнында Оклахома штаты құрылды.
XVIII ғасыр
«Тек үндістерге арналған аймақты» белгілеу әрекеттері ертерек, Американың британдық отарлауы кезінде, Аппалач тауларының шығысына ақ қоныстанушылардың қозғалысын шектейтін 1763 жылғы Патша үгіт қағазына сәйкес жасалды. Үгіт қағазында белгіленген шекара үндістерге қарай бірнеше рет жылжытылды - алдымен британ әкімшілігінің қарамағында, содан кейін АҚШ-тың тәуелсіздік соғысынан кейін, ал соңында Миссисипи өзенінің батыс жағына қарай қысқартылды.
АҚШ тәуелсіздік алған кезде көптеген жергілікті американдық тайпалар британ әкімшілігімен жақсы қарым-қатынас орнатқан болатын, ал американдық көтерілісшілермен қарым-қатынас әлдеқайда нашар болды. Соғыс кезінде ирокездер ағылшындарды, ал ленапе - американдықтарды қолдады, муског тайпалары шамамен бірдей бөлінді. Британдықтардың жеңілісінен кейін американдықтар Огайоға екі рет басып кірді және екі рет жеңілді. Ақырында, олар үндіс конфедерациясын 1794 жылы құлаған ағаштар шайқасында жеңіп, оларға Гринвилл келісім-шартын жүктеді, оған сәйкес үндістер қазіргі Огайо жерінің көп бөлігін, қазіргі Индиананың жартысын, сонымен қатар қазіргі Чикаго мен Детройт қалаларын құрайтын ақ қоныстанушыларға жерлерді беруге мәжбүр болды.
Үндістерді қоныстандыру
thumb|right|200px|Үндістерге арналған жерлердің картасы (1836 ж.)
thumb|right|200px|1885 жылғы Үндіс аймағы Куәгерлердің айтуынша, қоныс аудару кезінде ақ американдықтар, әсіресе протестанттықтар үндістерді аяусыз тонап, қорлаған және өлтірген. Көптеген тайпалар «ерікті-мәжбүрлі» тәртіппен көшті, бұл эпидемиялар мен мың шақырымнан астам жолдың басқа да қиындықтары салдарынан көпшілігінің құрбан болуына әкелді. Черокидің көпшілігі қоныс аударудан бас тартты, АҚШ әскері оларды концлагерлерге айдап, мәжбүрлеп жер аударды, соның салдарынан қаза болғандар олардың санынан кем дегенде 20% құрады. Семинолдардың бір бөлігі қарулы қарсылық көрсетіп, Флоридада ұзақ партизандық соғыс жүргізді.
thumb|right|200px|1891 жылғы Үндіс аймағы Өркениетті бес тайпа болашақ Оклахома штатының аумағында кейіннен ірі қалаларға айналған Талса, Ардмор, Талекуа, Тишоминго, Маскоги және тағы басқалар сияқты қалалардың негізін қалады. Сонымен қатар, олар Оклахомаға көптеген қара құлдарын алып келді.
Азаматтық соғыс
- Америка Құрама Штаттарындағы азаматтық соғыс кезінде Үндіс территориясының тұрғындары, негізінен, Конфедерация жағында соғысқан. Алайда, кейбір тайпалар, атап айтқанда, чероки бөлініп, өздерінің шағын азаматтық соғысын жүргізді. Доуксвилл түбіндегі шайқастан кейін 1865 жылы 23 маусымда үндіс бригадалық генерал Стэнд Уэйти, содан кейін чероки тайпасының көсемі, конфедеративті үндіс атты әскер қолбасшысы Азаматтық соғыста солтүстік американдықтарға тізе бүккен соңғы Конфедерация генералы болды.
Оклахома
Қазіргі уақытта көптеген үндістер әлі де Оклахомада, әсіресе шығыс бөлігінде тұрады.
Сілтеме
Үндіс аймағындағы байырғы американдықтардың 1890 жылғы суреттері
Санат:Үндіс тарихы Санат:Тарихи мемлекеттер Санат:Үндіс аймағы
Ольвен
Ольвен (Holving) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мозель департаментінде орналасқан. Сарргемин округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,75 км² шамасында.
Қазақстан тарихы порталы
Қазақстан тарихы порталы
«Қазақстан тарихы» Интернет-жобасы (ары қарай - Портал) - Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігі және Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінің қолдауымен «Қазконтент» Акционерлік қоғам тарапынан әзірленді. Интернет желісіндегі өз бағыты айқын бұл бірегей жаңа жоба – Қазақстанның өткен тарихы туралы нақты және толық ақпаратты беру, тарих саласындағы ғылыми зерттеулердің алдыңғы қатарлы жетістіктерін жедел ақпараттандыру үшін құрыла отырып, қазақ елінің мәдени, тарихи табыстарын әлемнің түпкір-түкпіріне сапалы контенттер арқылы таныту.
Ольвен
Коммунаның INSEE коды — 57330, пошта индексі — 57510.
Қазақстан тарихы порталы
Тарихы
«Қазақстан тарихы» порталы сол уақыттағы ҚР Мемлекеттік хатшысы М.М. Тәжиннің төрағалығымен 2013 жылдың 5 шілдесінде өткен мекемеаралық жұмыс тобының (МАЖЕТ) кеңейтілген отырысында қабылданған шешім негізінде құрылып, 2013 жылдың 25 қыркүйегінде Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Орталық коммуникациялар қызметі базасында «Қазақстан тарихы» Интернет-жобасының тұсаукесер рәсімі өтті.
Ольвен
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мозель департаментінің коммуналары
Қазақстан тарихы порталы
Жобалары
Қазіргі уақытта Порталда мыңнан аса кітап архивтік құжаты мен зерттеуші ғалымдардың мақалалары топтастырылған. «Е-ресурс» бөліміндегі кітапхан мен архив айдарларында республикаға танымал тарихшылар, этнографтар, археологтар, архивистер еңбектері орналасқан. Порталдағы кітаптар онлайн түрде Pdf жүйесі форматында жариялануда. Порталда «Қазақстан тәуелсіздігіне 25 жыл», «Әлихан Бөкейхан 150 жыл», «Болашақ Қазақстан», «Ұлы Дала», «Фольклор», «Тарихшының бір күні», «Театр тарих әлемінде», «Ядролық қарусыз әлем – басты мақсатымыз», «Қиырдағы қазақтар», «#Абай175», «Қазақстан тарихы кезеңдері»  сынды арнайы жобалары шеңберінде белсенді түрде қызмет атқару үстінде.
Сыртқы сілтемелер
Қазақша ақпарат құралдарда: Орысша ақпарат құралдарда:
Саян (Пюи-де-Дом)
Саян (Saillant) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Пюи-де-Дом департаментінде орналасқан. Амбер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,42 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 63309, пошта индексі — 63840.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 285 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,36 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Лозен (Ло және Гаронна)
Лозен (Lauzun) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ло және Гаронна департаментінде орналасқан. Марманд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 24,09 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 47142, пошта индексі — 47410.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 752 адамды құрады. Халық тығыздығы — 31,22 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ло және Гаронна департаментінің коммуналары
Лаи
Лаи (Lailly) — Франциядағы коммуна. Бургундия аймағына қарасты Йонна департаментінде орналасқан. Сан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 22,48 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 89214, пошта индексі — 89190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 208 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,25 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Йонна департаментінің коммуналары
Карвиль-ла-Фольтьер
Карвиль-ла-Фольтьер (Carville-la-Folletière) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Руан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,36 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76160, пошта индексі — 76190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 364 адамды құрады. Халық тығыздығы — 83,49 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Шом-ан-Бри
Шом-ан-Бри (Chaumes-en-Brie) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Мелен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,07 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77107, пошта индексі — 77390.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Каппелькенжер
Каппелькенжер (Kappelkinger) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мозель департаментінде орналасқан. Сарргемин округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,58 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 57357, пошта индексі — 57430.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мозель департаментінің коммуналары
Жувиньи-ан-Пертуа
Жувиньи-ан-Пертуа (Juvigny-en-Perthois) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Бар-ле-Дюк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,36 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 адамды құрады. Халық тығыздығы — 21,38 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Берль-Моншель
Берль-Моншель (Berles-Monchel) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Аррас округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,33 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62113, пошта индексі — 62690.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 467 адамды құрады. Халық тығыздығы — 56,06 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Сен-Жуст (Пюи-де-Дом)
Сен-Жуст (Saint-Just) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Пюи-де-Дом департаментінде орналасқан. Амбер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 19,42 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 63371, пошта индексі — 63600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 162 адамды құрады. Халық тығыздығы — 8,34 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Азғындау (повесть)
Азғындау (La Chute) — француз жазушысы Альберт Камюдың 1956 жылы жарық көрген повесті. Бұл оның соңғы аяқталған повесті.
«Азғындау» кінәсіздік пен кінәнің, еркіндік және адам өмірінің мағынасыздығы тақырыптарын қозғайды. Камюдың басты мақсаты - оқырманды өмір мүлде түсініксіз деген тұжырымға жетелеу. Романды көрсету стилі сананың ағымы сияқты әдеби құрылғыны қолданатын Достоевскийдің «Жер астындағы жазбалар» шығармасына ұқсас.
Сюжет
Кламанс қоғамның да, өзінің де жарамсыз қылықтарын әшкерелейді, мысалы, байлықта өмір сүретін адамдарды, бірақ ешқашан кедейлерге ақша бермейтіндерді «саддукейлер» деп атайды, өзі де кезінде саддукей болғанын анықтап айтады. Алайда оның бұл тұрғыдағы көзқарастары басқа болды, өйткені «біздің қоғамда менмендіктің орынын басқан ашкөздік» оған әрдайым күлкілі болды. Өзін-өзі әшкерелеу, өзін-өзі қопару және Кламанстың рефлексиясы - әжуадан, мақтаншақтық пен түйір күйеніштен айырылмаған. Өзін және қоғамдағы рөлін анықтай отырып, ол, атап айтқанда: «Мен адамдарға деген сенімділікті шабыттандырамын: менде осындай жағымды, шынайы күлкі, жігерлі қол алысу бар, ал бұлар үлкен көзір».
Кітаптан алынған дәйексөздер
«Мысалы, мені туған күніммен құттықтамады, бұл маңызды күнді ұмытып кетті деп ешқашан шағымданбадым; достарым менің қарапайымдылығыма таңғалатын және қайран қалатын. Бірақ оның шынайы себебі олардан жасырын болатын: мен, мен туралы ұмытқандарын қаладым. Мен ренжіп, өзімді аяғым келді. Әрине, есімде жақсы қалған дүрліккен күнге дейін бірнеше күн бұрын, сақ болдым, ұмытшақтыққа сеніп, еске түсіретін ештеңеге жол бермеуге тырыстым (тіпті дәлізде ілулі тұрған күнтізбені өтірік қолдан жасатқым келді). Өзімнің жалғыз екендігімді дәлелдеп, тәтті, батыл қайғыға душар бола алдым».
Сілтеме
Санат:1956 жылғы повестер Санат:Повесттер
Лавернь (Ло және Гаронна)
Лавернь (Lavergne) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ло және Гаронна департаментінде орналасқан. Марманд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 19,96 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 47144, пошта индексі — 47800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 609 адамды құрады. Халық тығыздығы — 30,51 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ло және Гаронна департаментінің коммуналары
Круа-Мар
Круа-Мар (Croix-Mare) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Руан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,64 км² шамасында.
Ле-Клеримуа
Ле-Клеримуа (Les Clérimois) — Франциядағы коммуна. Бургундия аймағына қарасты Йонна департаментінде орналасқан. Сан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,61 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 89111, пошта индексі — 89190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 259 адамды құрады. Халық тығыздығы — 20,54 адам/км².
Круа-Мар
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 687 адамды құрады. Халық тығыздығы — 79,51 адам/км².
Ле-Клеримуа
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Круа-Мар
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Ле-Клеримуа
Сыртқы сілтемелер
Санат:Йонна департаментінің коммуналары
Көз жасы жолы
Көз жасы жолы (Trail of Tears) — этникалық тазарту және Американдық үндістерді күштеп қоныстандыру, осы бұқараның құрамын негізінен Бес өркениетті тайпалар құрады, оларды АҚШ-тың оңтүстік-шығыстағы өз жерлерінен батысқа қарай Үндіс аймағына (қазір Оклахома) көшірді. 1831 жылы бірінші чокто тайпасы қоныстандырылды. Жолда үндістер баспананың болмауынан, аурулар мен аштықтан зардап шекті, көптеген адамдар қайтыс болды: тек чероки тайпасы үшін жолдағы өлім саны 4-тен 15 мыңға дейін жетті. Үндістермен бірге көптеген негрлер Үндіс аймағына қоныс аударды - олар құлдықта болған, үнді тайпаларының өкілдеріне үйленген немесе жай қашқындар.
Бүгінгі таңда дәл осындай атаумен америка тарихында мәңгі қалдыратын АҚШ-тың Ұлттық соқпақтар жүйесі енгізілген.
Бастауы
thumb|left|200px|Бес өркениетті тайпалардың қоныстандыру жолы 1830 жылға қарай бес өркениетті тайпалар - чероки (Cherokee), чикасо (Chickasaw), чокта (Choctaw), маскогтар (Creek) және семинолдар (Seminole) - Америка Құрама Штаттарының оңтүстік-шығысындағы автономды ұйымдарды құрады. Джордж Вашингтон мен Генри Нокс мәдени өзгеру процесі бастаған; бұл тайпалар, әсіресе чероки мен чокта еуропалық технологиялық жетістіктерін және мәдениетін тез қабылдады. Ол кезде черокидің өз мектептері, жазуы болды, олар христиан дінін қабылдап, «Чероки Феникс» газетін шығарды, тіпті конституцияларын қабылдауға тырысты - бірақ бұл уақытта олар Джорджияның қарамағында болды.
Джорджия, Теннесси, Алабама және басқа да бірнеше оңтүстік штаттардың заңдық жиналыстары өркениетті үндістердің жерлеріне қатысты өз көзқарастары болды. Демократиялық президент Эндрю Джексон (этникалық ирланд) жерлерді еуропалық отарлаушыларға беру үшін үндістерді көшірудің жақтаушысы болды. Оның көмегімен 1830 жылы 26 мамырда АҚШ Конгресі тайпаларды жақсы жабдықталған және ауқатты оңтүстік-шығыстан Ұлы жазықтың жабайы жерлеріне қоныс аудартуын қарастыратын Үндістерді көшіру заңын қабылдады. Осы сәттен бастап өркениетті үндістерді күштеп қоныс аудару шарасы басталды.
Қоныстандыру
«Бес өркениетті тайпаның» қоныс аударуыy кейіннен «Көз жасы жолы» деп аталды. Миссисипи өзенінің бойымен батысқа қарай бірнеше штат арқылы өткен бұл жолдың атауы ең алдымен чокто тайпасының қоныс аударуынан алынған. Бес тайпаның әрқайсысы әртүрлі жолмен қоныстанды, бірақ олардың барлығы Оклахома орналасқан аумаққа қоныстанды. бірінші болып чокта тайпасы қоныстандырылды.
Чокталарды көшіру
thumb|right|200px|Джордж Харкинс, чокта тайпасының көсемі Чокта тайпасының орталықтары қазіргі Алабама, Миссисипи және Луизиана штатында орналасқан. 1830 жылы 27 қыркүйекте чокта АҚШ үкіметімен «Дэнсинг-Рэббит-Крик туралы келісім» деп аталатын келісім жасады. Келісімге сәйкес, олар Миссисипидегі 45,000 км өздерінің аумағын батыстағы 61,000 км² аумаққа ауыстырды. Келісім АҚШ азаматы болғысы келетін чокталарға қалуға рұқсат берді.
17000 чоктаның қоныс аударуы үш кезеңде өтті және 1833 жылы аяқталды. Бірінші топ батысқа 1831 жылы 1 қарашада аттанды. Антисанитарлық жағдайлар, аштық, аурулар (қыста - өкпенің қабынуы, жазда - тырысқақ эпидемиясы) көптеген адамдардың өмірін қиды: нақты деректер жоқ, бірақ шамамен 2500-дан 6000-ға дейін адам деп есептеледі. Кейінірек Арканзас газеті қоныс аудару туралы «көз жасы мен өлімнің жолдары» деп айтқан тайпа көсемінің сөзін келтірді.
Миссисипиде шамамен 5000-6000 чокто қалды, бірақ олар мұнда да қысым көрді. Көшірілген чокталықтар кейіннен «Оклахомдық чокта ұлты», ал Миссисипиде қалған адамдар «Үндістердің чокта тобын» құрады. Қалған чокта американдық азаматтығын алған еуропалық еместердің алғашқы үлкен тобына айналды.
Семиолдарды көшіру
Чокта мысалына сүйене отырып, 1832 жылы семинолдарды да қыса бастады; 1834 жылы мускогтерді (криктер) көшірді. Сол 1834 жылы Чероки жерінде алтын табылды. Чероки конституциясының авторы және тайпа көсеміне кандидат Джон Росс үндістерді көшіру туралы заңның күшін жойдыруға тырысып бақты, бірақ бұл әрекеттері нәтижесіз болды. 1835 жылдың басында президент Эндрю Джексон үндістерге егер олар өз еріктерімен батысқа кетпесе, оларды әскери күшпен мәжбүрлеп көшіртеміз деп қорқытты. Сол жылы жас көсем Осеола (шотландық-крик метисі) семинолдар қарсылық қозғалысын басқарды.
1837 жылы чикасолар көшірілді, ал 1838 жылы кезек черокиге келді. 1835 жылы президент Джексон чероки өкілдеріне үндеу жолдады: «Менің достарым! Өркениеттің сендерге не әкелгенін өздеріңде көріп отырсыңдар! Миссуридің арғы жағындағы Үндіс аймағына барыңдар - сонда өз қалағандарыңша өмір сүріңдер!».
Негірлерді көшіру
Қоныс аударған үндістермен қатар, көптеген еркін негірлер де, құлдар да Үндіс аймағына барды (не олардың үндіс иелерімен еріп кетті, не қашып барды, қалай болсада үндіс тайпаларына қосылған)
Көз жасы жолынан кейінгі алғашқы жылдары тірі қалған негірлердің - құлдардың да, еркіндердің де өмір сүру жағдайы өзгерді. Үндіс аймағына келген соң, чикасо ірі фермаларды құрып, оларда қара құлдардың еңбегін пайдаланды. Чикасо халқы құлдықтың жойылуын тек 1866 жылы мойындады (АҚШ заңдары бұларда әсер етпеді, өйткені Үндіс аймағы ресми түрде Америка Құрама Штаттарынан тыс жерде болған), содан кейін босатылған қара нәсілділер 1890 жылдарға дейін чикасо ұлтының азаматтары болды. Чокта ұлтының бұрынғы құлдары «чоктаның босатылған адамдары» (Choctaw Freedmen) деген мәртебесін алды. Чокта ұлтында босатылған құлдар 1885 жылы Чокта ұлтының азаматтығын алды.
Сілтеме
Санат:Үндіс тарихы Санат:АҚШ тарихы Санат:Үндіс аймағы Санат:Халықтың көшуі Санат:АҚШ әскери тарихы Санат:Чероки
Куркетен
Коммунаның INSEE коды — 77136, пошта индексі — 77390.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Лавенкур
Лавенкур (Lavincourt) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Бар-ле-Дюк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,7 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55284, пошта индексі — 55170.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 75 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,96 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Совссанж
Совссанж (Sauvessanges) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Пюи-де-Дом департаментінде орналасқан. Амбер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 33,19 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 63412, пошта индексі — 63840.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 549 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,54 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Бетонсар
Бетонсар (Béthonsart) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Аррас округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,21 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62118, пошта индексі — 62690.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 167 адамды құрады. Халық тығыздығы — 39,67 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Кирвиллер
Кирвиллер (Kirviller) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мозель департаментінде орналасқан. Сарргемин округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,54 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 57366, пошта индексі — 57430.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 147 адамды құрады. Халық тығыздығы — 57,87 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мозель департаментінің коммуналары
Фомичев
Фомичев сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін:
Ле-Сьеж
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 444 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,82 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Йонна департаментінің коммуналары
Мирамон-де-Гюиенн
Мирамон-де-Гюиенн (Miramont-de-Guyenne) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ло және Гаронна департаментінде орналасқан. Марманд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,66 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ло және Гаронна департаментінің коммуналары
Екаль-Али
Екаль-Али (Écalles-Alix) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Руан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,1 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76223, пошта индексі — 76190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 479 адамды құрады. Халық тығыздығы — 67,46 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Кемеркөл
Елді мекен:
Көлдер:
Ғапур Ибатуллин
Ғапур Ибатуллин (15 мамыр 1926, Жанбай ауылы, Новобогат ауданы Гурьев облысы — 20 наурыз 2020, Атырау) — Ұлы Отан соғысы және еңбек ардагері, Берлинді алуға қатысушы.
Өмірбаяны
Ибатуллин Ғапур 15 мамыр 1926 жылы Жанбай ауылында дүниеге келген, Новобогат ауданы Гурьев облысы. Руйы Беріш Құлкеш бөлімі Кіші жүз.
Әскер қатарынан 1951 жылы босап елге оралған соң, бейбіт еңбекке белсене араласты. Ленинград қаласынан жоғарғы оқу орнын бітіріп, экономист мамандығын алды. Жергілікті өнеркәсіп және сауда саласында жемісті еңбек етті. Зейнетке шыққан соң да біраз жыл қоғамдық жұмысқа белсене араласты.
Жеке өмірі мен отбасы
Әкесі - Ибатолла Әбікерұлы. Анасы – Рахимаш. Дүниеге төрт қыз, екі ұл әкеледі: Шаида, Ассурa, Бақ, Ғафур, Қабиден, Шәкәрман
Ғафурдың жұбайы – Мақпал (1929-2003)
Эндр және Луара департаментінің коммуналары
Төменде Эндр және Луара департаментінің 277 коммунасы көрсетілген.
Ғапур Ибатуллин
Жеке өмірі мен отбасы
Балалары: Самат (1953-2009), Наташа (1956), Бәтима (1957) және Бибігүл (1969)
Эндр және Луара департаментінің коммуналары
Эндр және Луара *
Камблен-л'Аббе
Камблен-л'Аббе (Camblain-l'Abbé) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Аррас округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,61 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62199, пошта индексі — 62690.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 643 адамды құрады. Халық тығыздығы — 114,62 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Кемеркөл (көл, Ақмола облысы)
Кемеркөл – Есіл алабындағы көл.
Географиялық орны
Ақмола облысы Ақкөл ауданы, Кемеркөл ауылының оңтүстік-шығыс жағалауында орналасқан.
Гидрографикасы
Ұзындығы 2,3 км, енді жері 1,1 км, жағалау бойының ұзындығы 6 км.
Монтиньяк-де-Лозен
Монтиньяк-де-Лозен (Montignac-de-Lauzun) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ло және Гаронна департаментінде орналасқан. Марманд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,46 км² шамасында.
Кемеркөл (көл, Ақмола облысы)
Гидрографикасы
Санат:Ақкөл ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы көлдері
Ле-Валь-де-Гебланж
Ле-Валь-де-Гебланж (Le Val-de-Guéblange) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мозель департаментінде орналасқан. Сарргемин округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 19,08 км² шамасында.
Монтиньяк-де-Лозен
Коммунаның INSEE коды — 47188, пошта индексі — 47800.
Ле-Валь-де-Гебланж
Коммунаның INSEE коды — 57267, пошта индексі — 57430.
Монтиньяк-де-Лозен
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 292 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,27 адам/км².
Ле-Валь-де-Гебланж
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 858 адамды құрады. Халық тығыздығы — 44,97 адам/км².
Монтиньяк-де-Лозен
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Ле-Валь-де-Гебланж
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Монтиньяк-де-Лозен
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ло және Гаронна департаментінің коммуналары
Чокта (халық)
Чокта, кейде чоктау, чоктаулар (Choctaw, өзінше атауы Chahta — бастапқыда оңтүстік-шығыста (қазір Миссисипи, Алабама мен Луизиана штаттары) өмір сүрген АҚШ-тың байырғы халқы. Чокта тілі маског тілдер тобына жатады.
Атауы
«Чокта» атауының шығу тегі (транслитерация нұсқалары: Chahta, Chactas, Chato, Tchakta, Chocktaw) испанша «chato» (жалпақ) сөзінен шыққан болуы мүмкін, бірақ Джон Суонтон бұл көсемдерінің біреуінің аты болған деп болжайды.
Тарихы және қазіргі заман жағдайы
thumb|right|200px|Чокта көсемі және АҚШ генералы [[Пушматаха]] Чокта Миссисипи өзенінің алқабында болған Миссисипи мәдениетінің бөлігі болды. Тарихшы Уолтер Уильямстың айтуынша, Солтүстік Американың алғашқы испандық отарлаушылары чокта ата-бабаларымен кездескен.
XIX ғасырда чокта еуропалық отарлаушылардың көптеген мәдени және технологиялық жетістіктерін қабылдағаны үшін «Бес өркениетті тайпалардың» бірі ретінде саналды.
thumb|right|200px|Чокта тайпасынан шыққан бике. 1850, суретші П. Роумер. Кішігірім чокта топтары Алабама, Луизиана және Техас штаттарында өмір сүрсе да, Оклахома штатындағы чокта ұлты және Миссисипи чокта үндіс тайпасы ресми түрде танылған.
thumb|left|200px|Луизиандық үндістер Байудың бойымен кетіп барады. [[Альфред Буассо]]
Америка революциясы кезінде көптеген чокталықтар АҚШ тәуелсіздігін қолдады. АҚШ пен чокта арасында 9 келісім жасалды, олардың соңғы үшеуі чоктаны Миссисипидің шығысындағы жерлерден көшіруге бағытталған. Президент Эндрю Джексон үндістерді мәжбүрлеп жер аудару (Көз жасы жолы) саясатын жүргізді (көз жасы деген атпен белгілі), бұған қоса болашақ Оклахома штатына көшірілген чокта тайпасы оның саясатының алғашқы құрбаны болды («өркениетті тайпалардың» қалған төртеуі де чоктаның тағдырын қайталады).
1831 жылы Билеп тұрған Қоян Бұлағы келісімі бекітілген кезде, сол чокталықтар жаңадан құрылған Миссисипи штаты жерлерінде қалуға шешім қабылдаған адамдар АҚШ азаматтығын алған алғашқы ірі еуропалық емес топ болды. Чокта сонымен бірге АҚШ Конгресінде өз өкілдігінің болғандығын қалады. Алайда, XX ғасырдың басына дейін миссисипилік чокталарды жергілікті еуропалықтар кемсітіп, штаттан қудалауға ұшырады. Миссисипи үндістеріне қарсы расизм негірлерге қарсы расизмнен асып түсті. Үндістердің мәжбүрлеп қоныс аударуға және ассимиляцияға деген көзқарасы чокта көсемі Джордж Харкинстің Америка халқына жолдаған қоштасу хатында көрсетілген.
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде американдық радио операторлары чокта тілін кәдімгі код ретінде қолданды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін чокта арасында өнеркәсіптік өндіріс, мысалы, кабелдік, дамыды. Қазіргі уақытта чокта Оклахома мен Миссисипи штаттарында ойындық пен қонақ үй бизнесі, электроника саласындағы кәсіпорындарға иелік етеді және өздерінің тілдері мен дәстүрлерін сақтап келеді.
Әдебиет
Lincecum, Gideon. Pushmataha: A Choctaw Leader and His People. Tuscaloosa: University of Alabama Press, 2004.
Cілтеме
Санат:Үндістер Санат:Солтүстік Америка үндістері Санат:Оклахома үндістері Санат:АҚШ этникалық топтары
Молинон
Молинон (Molinons) — Франциядағы коммуна. Бургундия аймағына қарасты Йонна департаментінде орналасқан. Сан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,97 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 89261, пошта индексі — 89190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 274 адамды құрады. Халық тығыздығы — 22,89 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Йонна департаментінің коммуналары
Еманвиль (Сен-Маритим)
Еманвиль (Émanville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Руан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,43 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76234, пошта индексі — 76570.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 560 адамды құрады. Халық тығыздығы — 87,09 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Вивроль
Вивроль (Viverols) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Пюи-де-Дом департаментінде орналасқан. Амбер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,50 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 63465, пошта индексі — 63840.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 396 адамды құрады. Халық тығыздығы — 31,68 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Фавьер (Сена және Марна)
Фавьер (Favières) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Мелен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 28,27 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77177, пошта индексі — 77220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1111 адамды құрады. Халық тығыздығы — 39,3 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Шортанкөл
Шортанкөл – Қалқұтан өзені алабындағы көл.
Географиялық орны
Ақмола облысы Ақкөл ауданы, Новорыбинка ауылының батыс іргесінде орналасқан.
Гидрографикасы
Ұзындығы 2,8 км, енді жері 2 км, жағалау бойының ұзындығы 7,9 км.
Санат:Ақкөл ауданы көлдері Санат:Есіл су алабы көлдері
Лиль-ан-Риго
Коммунаның INSEE коды — 55296, пошта индексі — 55000.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 533 адамды құрады. Халық тығыздығы — 50,57 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Кемеркөл (көл, Шығыс Қазақстан облысы)
Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы, Қойтас ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 10 км-дей жерде орналасқан. Кемер – "өзен, көл, су арнасының жағалауы, жиегі", "арнасы толған көл" мәніндегі атау.
Гидрографикасы
Ұзындығы 2,5 км, енді жері 1,2 км, жағалау бойының ұзындығы 8,8 км.
Дереккөздер
Санат:Күршім ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы көлдері
Неллен
Коммунаның INSEE коды — 57497, пошта индексі — 57670.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 286 адамды құрады. Халық тығыздығы — 38,65 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мозель департаментінің коммуналары
Пейрьер
Пейрьер (Peyrière) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ло және Гаронна департаментінде орналасқан. Марманд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,14 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 47204, пошта индексі — 47350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 278 адамды құрады. Халық тығыздығы — 34,15 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ло және Гаронна департаментінің коммуналары
Фрескьенн
Фрескьенн (Fresquiennes) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Руан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,45 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76287, пошта индексі — 76570.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1063 адамды құрады. Халық тығыздығы — 79,03 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Пон-сюр-Ванн
Пон-сюр-Ванн (Pont-sur-Vanne) — Франциядағы коммуна. Бургундия аймағына қарасты Йонна департаментінде орналасқан. Сан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,47 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 89308, пошта индексі — 89190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 197 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,82 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Йонна департаментінің коммуналары
Озель
Озель (Auzelles) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Пюи-де-Дом департаментінде орналасқан. Амбер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 33,42 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 337 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10,08 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Хороним
Хороним — нақты шегарасы бар кез келген аумақтың жалқы атауы: онша үлкен емес кеңістік (шалғын, орман, қалалық аудан немесе ықшамаудан), елдің немесе әкімшілік ауданның тарихы облыстары.
Қалаішілік хороним - бұл қала аумағы бөлігінің жалқы атауы: аудан, квартал, саябақ және т.б. Мысалы, Таугүл, Ақсай ықшамаудандары (Алматы аумағында).
Елтану және саяси география негіздері біліміне арналған хоронимдер
Санат:Топонимдер Санат:Географиялық терминдер
Камблиньель
Камблиньель (Cambligneul) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Аррас округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,69 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62198, пошта индексі — 62690.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 330 адамды құрады. Халық тығыздығы — 70,36 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Гретз-Арменвилье
Гретз-Арменвилье (Gretz-Armainvilliers) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Мелен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,51 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77215, пошта индексі — 77220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7925 адамды құрады. Халық тығыздығы — 586,6 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Монплонн
Коммунаның INSEE коды — 55352, пошта индексі — 55000.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 165 адамды құрады. Халық тығыздығы — 7,98 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Пюттланж-о-Лак
Пюттланж-о-Лак (Puttelange-aux-Lacs) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мозель департаментінде орналасқан. Сарргемин округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,66 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 57556, пошта индексі — 57510.
Пюиссерампйон
Пюиссерампйон (Puysserampion) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ло және Гаронна департаментінде орналасқан. Марманд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,72 км² шамасында.
Пюттланж-о-Лак
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3150 адамды құрады. Халық тығыздығы — 189,08 адам/км².
Пюиссерампйон
Коммунаның INSEE коды — 47218, пошта индексі — 47800.
Пюттланж-о-Лак
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Пюиссерампйон
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 235 адамды құрады. Халық тығыздығы — 21,92 адам/км².
Пюттланж-о-Лак
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мозель департаментінің коммуналары
Пюиссерампйон
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ло және Гаронна департаментінің коммуналары
Рижа Дүсіпова
Рижа Дүсіпова (1932, Гурьев облысы, Новобогат ауданы, Жанбай ауылы — 6 қаңтар 2011, Атырау) — Физика және математика пәнінің мұғалімі, Қазақ ССР Халық ағарту ісінің Үздігі
Өмірбаяны
Дүсіпова Рижа 1932 (болжам бойынша) жылы Гурьев облысы Новобогат ауданы, Жанбай ауылында дүниеге келген. Беріш руының тумасы, тармағы Құлкеш, Кіші жүз.
Ол еңбек жылдарында өзінің бар күш-жігерін, білімі мен білігін жас ұрпақтың саналы да сапалы білім алуы мен тәрбиесіне арнады. Ұлы Отан соғысы кезінде тылда еңбек еткен. Бүкіл өмірін педагогика саласына арнап, орта мектепте математика пәнінің оқытушысы ретінде математика және физика пәнінен сабақ берді, жәнеде оқушылар үшін математика үйірмелерін ашып әрбір сабаққа арнайы дидактикалық материалдармен көрнекі құралдар дайындап дәріс берді. Балалардың математикамен шахматқа деген сүйіспеншілігін оятқан. Шамамен 40 жыл үздіксіз еңбек еткен, ұстаздық қызметінде талай мәрте білім бөлімдерінің, мектеп әкімшіліктерінің, қоғамдық ұйымдардың Құрмет грамоталары және алғыстарымен марапатталып, еңбегі «Қазақ КСР халық ағарту ісінің озық қызметкері» төс белгісі және «Еңбек ардагері», «Ұлы Жеңістің 65 жылдығы» мерекелік медальдерімен, 70 жасқа толуына орай облыс әкімінің алғыс хатымен ерекшеленді. Қоғамдық қызметпен айналысып, мектептің бастауыш партия ұйымы болды. Фотосуреті қалалық құрмет тақтасында орын алған.
Мансап жолы
1949 жылы Қазақ Қыздар педагогикалық институтына түсіп (ЖенПИ), сол институтты 1953 жылы математика пәнінің мұғалімі мамандығы бойынша бітірді.
1953. Институтты аяқтағаннан кейін Гурьев облысы, Қызылқоға ауданы, Қарабау селосында қызмет жолын бастады.
1955-1961. Гурьев қаласында №11 Орджоникидзе атындағы орта мектепте математика және физика мұғалімі.
1961-1965. Жолдасының қызметін басқа ауданға ауысуына байланысты, Гурьев облысы, Шевченковский ауданының Киров атындағы орта мектепте мұғалімі.
1961 жылдан бастап КПСС мүшесі
1965-1988. Гурьев қаласында №8 орта мектебінде математика және физика мұғалімі.
Жеке өмірі мен отбасы
Әкесі - Дүсіп Әбикеров (1893-1979), өте білімді, өз уақытында беделді адам болған. Ол Орпа медресесінде діни білім алған. Балаларын жоғары білім алу үшін бар күшін салған. Дүсіптің бірінші әйелі Зира Оразақ кызы. Ол 1946 жылы дүниеден өткен, 1950 жылы екінші әйелі Нұржамал Нығмет кызымен (1908-1999) отау құрған. Отбасында қыздары Наху (-1945), Жария (1927-2011), Мубарак (1929-2011), Рижа (1932-2011), Нәсіп (1934-2003) және ұлдары Әліп (1936-2004), Әрші (1938-1952) тәрбиелеп өсірген.
Күйеуі – Охас Қасанов (1932-1978), әділет кеңесшісі, тергеу бөлімінің бастығы, Гурьев облысының прокуроры. 17 ақпан 1953 жылы бір- бірін Алматыда институтта оқып жүргеннен білетін Қасанов Оқас есімді жас прокурормен жанұя құрады. Оқас та Алматының Мемлекеттік заң институтын 1953 жылы бітіргесін жас маман ретінде Қызылқоға ауданының Карабау поселкесіне жолдама алып келген болатын.
Балалар: Амандос (1957), Аманбай (1959), София (1964) және Ілияс (1968)
Жолдасының ерте өмірден өтуіне қарамастан балаларын бағып әрқайсысына Алма-Атадан және Мәскеуден жоғары білім алуына тырысты, жас отбасылардың қалыптасуына көмектесіп немере тәрбиелеген. Еңбекке баулып үлкендермен кішілерге қамқор болуға жәнеде ұқыпты болуға үйреткен. Орта ұлы Аманбайдың ұсынысы бойынша жаңа 2000 жылды БАӘ Дубайда қарсы алып, келесі жылды үлкен ұлы Амандостың шақыруы бойынша Ұлыбританияда Лондонда қарсы алды. Ал 2002 жылы 70-жылдық мерейтойын кең көлемде Атырауда атап өтті. Сол кезеңде обылыстық газет журналдарда және теледидарда сол кісінің өмір жолы туралы арнайы басылымдар шығарылды. Облыс әкімінің атынан естелік медалі грамотасымен марапатталды. Өзінің өмір жолындағы қиын-қыстау заманда, соғыстан кейіңгі қалпына келтіру кезеңіндегі қиыншылықа қарамастан қызықты және бақытты өмір кешкен. Төрт баласынан 12 немере,екі шөбере көрген.
Марапаттары
Қазақ КСР Халық ағарту ісінің Үздігі (1981)
Еңбек ардагері медалі (1982)
Ескерткіш грамотасы Атырау облысы әкімінің атынаң алғыс хат (2002)
"1941-1945 Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 65 жыл" мерейтойлық медалі (2010)
Дереккөздер
Санат:Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика университеті түлектері Санат:Қазақстан педагогтары Санат:Қазақ КСР-інің халық ағарту ісінің үздіктері
Сен-Морис-о-Риш-Омм
Сен-Морис-о-Риш-Омм (Saint-Maurice-aux-Riches-Hommes) — Франциядағы коммуна. Бургундия аймағына қарасты Йонна департаментінде орналасқан. Сан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 33,17 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 89359, пошта индексі — 89190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 450 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,57 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Йонна департаментінің коммуналары
Рю-о-Нонен
Коммунаның INSEE коды — 55447, пошта индексі — 55170.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 366 адамды құрады. Халық тығыздығы — 17,94 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Шәріпов
Шәріпов сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін:
Брусс (Пюи-де-Дом)
Брусс (Brousse) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Пюи-де-Дом департаментінде орналасқан. Амбер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 22,45 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 63056, пошта индексі — 63490.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Ливерди-ан-Бри
Ливерди-ан-Бри (Liverdy-en-Brie) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Мелен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,12 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77254, пошта индексі — 77220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1271 адамды құрады. Халық тығыздығы — 139,36 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Капель-Фермон
Капель-Фермон (Capelle-Fermont) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Аррас округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,96 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62211, пошта индексі — 62690.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 190 адамды құрады. Халық тығыздығы — 64,19 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Фревиль (Сен-Маритим)
Фревиль (Fréville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Руан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,8 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76289, пошта индексі — 76190.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Гупийер (Сен-Маритим)
Гупийер (Goupillières) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Руан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,13 км² шамасында.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Озуе-ле-Вульжи
Озуе-ле-Вульжи (Ozouer-le-Voulgis) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Мелен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,30 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77352, пошта индексі — 77390.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1816 адамды құрады. Халық тығыздығы — 160,71 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Румань
Румань (Roumagne) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ло және Гаронна департаментінде орналасқан. Марманд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,54 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 47226, пошта индексі — 47800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 544 адамды құрады. Халық тығыздығы — 51,61 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ло және Гаронна департаментінің коммуналары
Шеле (Па-де-Кале)
Шеле (Chelers) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Аррас округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,04 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62221, пошта индексі — 62127.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 283 адамды құрады. Халық тығыздығы — 35,2 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары