cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Милан (футбол клубы)
Стадион
"Сан Сиро" - Италияның Милан қаласында орналасқан футбол алаңы. Бұл алаң Милан және Интер клубттарының үй алаңы болып табылады. 1979 жылы алаң аты "Сан Сиродан" "Джузеппе Меаццаға" өзгертілді. Жасанды газон төсеулі.
Құрамы
2019/20 жылғы маусымда
Инсталляция
Инсталляция (орнату) (Инсталляция (установка); installation) — компьютерге жаңа құрылғыларды немесе программаларды орнату процесі. Аппаратураларды орнату деп оған кабель жалғап компьютерге қосу мен компьютер жүйелік блогына сол аппаратураға сәйкес кеңейту тақшаларын орналастыру ісін айтады. Ал программаларды орнату оның файлдарының көшірмесін қатты дискіге жазудан тұрады. Бүған қоса, сол аппаратураны немесе программаны нақты бір компьютерлік жүйеге бейімдеу үшін оны бұрынғы жұмыс ортасымен үйлестіру (конфигурациялау) қызметін атқару қажет.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Буындық (силлабикалық) жазу
Буындық (силлабикалық) жазу - буынға белгілері сай келетін фонографияның алуан түрлі көрінісі.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
NGC 4603B
NGC 4603B — Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 8 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4603B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42460, ESO 322-48, DCL 114.
Рамбулье
Рамбулье — етті, биязы жүнді қой тұқымының бір тобы. Рамбулье тұқымы Испаниядан әкелінген мериностың әр типін будандастыру арқылы 19 ғ-дың ортасында Францияда шығарылған. Р-нің сүйек бітімі мықты, ірі, тез жетілгіш, етті, жүн талшығы ұзын, қалың әрі салалы. Қошқарының салм. 80 — 90 кг, саулығы 50 — 60 кг. Жүн талшығының ұзындығы 6 — 7 см, жіңішкелігі 64 — 70 сапа. Іошқарынан 8 — 10, саулығынан 5 — 7 кг жүн қырқылады. Рамбулье Германияға, Австралияға, АҚШ-қа, Оңтүстік Америкаға апарылған. Рамбулье алтай, кавказ, кавказ, ставрополь, сальск тұқымдарын, Қазақстанда қазақтың арқар мериносын шығаруға пайдаланылды.
Дереккөздер
Санат:Қой тұқымдары
Крутая
Крутая – Жайық алабындағы өзен.
Географиялық орны
Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданы жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 54 км, су жиналатын алабы 90 км2.
Гидрологиясы
Аңғары тар, арнасы тік жарлы, көктемде ғана тасиды. Жауын-шашын, жер асты суларымен толығады. Жылдық орташа су ағымы 0,98 м3/с. Егін, мал суарылады. Аңғары – жайылым.
Дереккөздер
Санат:Жайық су алабы өңірі өзендері Санат:Бәйтерек ауданы өзендері
Іскерлік
Іскерлік – ұйымдастыру мәдениетінің елеулі нышаны, қызметтің белгілі бір жеке іс бабындағы аса маңызды белгісі, ұтымды ұйымдасқан, істің мүддесіне айқын бағдарланған белсенділік; қызметкердің мінез-құлқының белгісі, жеке басының қасиеті, қабілет-қарымы, еңбексүйгіштігі, өзінің кәсіптік міндеттеріне іскерлікпен қарауы, еңбек қызметін тиімді пайдалана білуі, қол астындағы қызметкерлердің қызметін ұйымдастыра білуі, іске жұмылдыра білуі.
Дереккөздер
Санат:Қарым-қатынастар Санат:Әлеуметтік психология
Князевка (Аургазин ауданы)
Князевка — Башқұртстанның Аургазин ауданындағы  ауыл, Батыр ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 27 адамды құрады. Пошта индексі — 453483, ОКАТО коды — 80205804003.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Мее (Алье)
Мее (Meillers) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Мулен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,48 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03170, пошта индексі — 03210.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрады. Халық тығыздығы — 6,47 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Ыджыд-Сотчемъель
Ыджыд-Сотчемъель — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Илыч өзенінің сол жағалауынан 214 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені бастауынан Шердино ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жалғас Қонысбайұлы Толғанбай
Жалғас Қонысбайұлы Толғанбай (1970 жылы 23 мамырда Алматы облысы Тұрар Рысқұлов ауданы Жарлысуда туған) — кино және театр актері. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2017).
Марапаттары
Санат:Қазақстан театр актерлері Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары
Мәскеу көшесі (Астана)
Мәскеу көшесі (Астана) - бұрынғы атауы Московский көшесі. Мәскеу көшесі Бөгенбай батыр даңғылынан басталып, Мұхтар Әуезов көшесінде аяқталады. Сарыбұлақ, Берел, Бекетай, Б.Хмельницкий, Ә.Ділманов, Г.Потанин, Жеңіс даңғылын, Желтоқсан, Бейбітшілік көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 2281,2 метр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Фтонит
Фтонит — шөгінді тау жынысы. Ол терең сулы теңіздер мен мұхиттар түбінде түзіледі. Құрамында 95 — 98% кварц пен халцедон минералдары және аздаған органикалық заттар (көмір, графит тозаңдары) болады. Ол өте берік, қара түсті, қат-қабатталып орналасқан. Физика-химиялық қасиеттері жөнінен яшмаға ұқсас. Фтониттердің құрамында кейбір микроорганизмдердің (радиоляриттер, конодонттар, т.б.) қазба қалдықтары кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Шөгінді тау жыныстары
Сағадат Нұрмағанбетұлы Нұрмағанбетов
Сағадат Нұрмағанбетов
Висманос
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 26 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,31 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сория елді мекендері
Айғақ минералдар
Айғақ минералдар - түзілім аймағының геологиялық немесе физикалық-химиялық сипатын анықтауға көмектесетін минералдар.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Минералдар
Бақташы ел
Жалпы мәліметтер
Бақташы ел – мал өсіруді кәсіп еткен тайпалар. Шаруашылықтың бұл түрі алғашқыда географиялық жағдайлардың қолайлылығына қарай әр аймақта түрліше дамыды. Далалық жерлерде көбірек өріс алды, көптеген малшы халықтар мыңдаған сиыр ұстады. Лама мен альпак өсірген ежелгі Перу елін қоспағанда, Колумбаға дейінгі бүкіл Америкада Орталық Африканың батыс бөлігінде, барлық Мұхит аралдарында, Австралия мен арктикалық аймақтарда бақташылық өріс алмады. Б.з.б. 4-3 мың жылдық тағы мал өсірген тайпалардың неғұрлым кейінгі замандағы көшпелі тайпалардан елеулі өзгешілігі болды. Олар сүт, жүн, тері алынатын малды көп өсіреді де, жылқы мен түйені қолға үйретеді. Осыған байланысты олар жиі-жиі көшіп-қонбай, өрістің оты әбден таусылғанша отыра берді. Малы көп, сан жағынан өскен үлкен тайпалардың бір бөлігі басқа жерге қоныс ауыстырып, шаруашылықтың өздеріне тиімді түрімен айналысты. Солтүстікте мұз еріп кетуіне байланысты құрғақшылық күшейген дәуірде осылай болды. Осы себептерден алғашқы жайылымдық жерлер бірте-бірте тозып, жеткіліксіз болып қалды да, бақташы халықтар лег-легімен бытырап, ілгері жылжып көше берді. Б.з.б. 3 мың жылдықтағы және одан кейінгі жазбаларға қарағанда, бақташы тайпалар Солтүстік Африка, Арабия, кеінірек Орта және Орталық Азия даласынан үздіксіз жылжып, келе-келе өзен-су алабындағы аймақтарға қоныстана берді, жергілікті көрші тайпалардан егіншілікті үйренді, кейде егіншіліктің дамуына бөгет жасады. Егінші және бақташы тайпалардың көрші отыруы – ең ежелгі тұрақтардың барлық аймақтарына тән аймақ.
Пэвели (Миссури)
Пэвели (Pevely) — Миссури штатының Джефферсон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 8.8 км². FIPS коды — 29-57278.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 5883 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Джефферсон округы (Миссури)
Сереуль (Сережа тармағы)
Сереуль — Ресейдегі өзен. Краснояр өлкесі, Хакасия Республикасы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сереж өзенінің оң жағалауынан 104 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Фонжонкуз
Коммунаның INSEE коды — 11152, пошта индексі — 11360.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 адамды құрады. Халық тығыздығы — 4,97 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Унциальды жазу
right|200px Унциальды жазу (uncialis - ұзындығы бойынша бір унцияға (1/12 рим фунты) тең) - ірі бірдей әріптерімен, үшкір бұрыштарымен және үзікті желілері болмайтын сызықтарымен ерекшеленетін орта ғасырлық грек және латын қолжазбалары жазуының ерекше түрі.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Қоспа дайындайтын құрылғы
Қоспа дайындайтын құрылғы (Смесеприготовительная установка) — қорамалау материалдарын араластыруға және дайын қоспаларды шанақтарға бөліп салуға арналған машиналар мен құрылғылардың көлік құралдарымен байланыстырылып тұйықталған тізбегі. Қоспа дайындайтын құрылғы жұмысы белгіленген цикл бойынша автоматты түрде атқарылады. Операциялар электромеханикалық уақыт реле белгілейтін не басқарғыш-бақылағыш аппараттың немесе электрондық басқару кешенінің белгілейтін мерзіммен кезекте жүргізіледі.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Иглвилл (Миссури)
Қала тұрғындарының саны 321 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.6 км² шамасында. FIPS коды — 29-20674.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Манцинелла
thumb|right|200px| Манцинелла ағашы немесе манцинелла - батыс жарты шарында өседі (Флорида штаты, Кариб теңізінің және Багаманың елдері).
Сауда дипломатиясы
Cауда дипломатиясы - қазіргі дипломатияның өткір мәселелерінің бірі, ондағы экономикалық мәселелердің, бизнестің, сауданың, қаржының, жаңа технологиялар жөніндегі ақпараттардың рөлін анықтау. Дипломатияның пайда болған алғашқы кезеңінде сауда аса маңызды рөл атқарды.
АТФ
АТФ (Аденозинүшфосфорқышқылы) — энергитикалық нуклеотид. Бұл – тірі жасушадағы негізгі энергия заты. Оның рөлі мен қасиетін ақырына дейін түсіну үшін АТФ молекуласының құрылысын білу керек. Бұл – жалғыз нуклеотид. Ол РНҚ тізбегіндегі нуклеотидтерге ұқсас, өйткені оның құрамында қант – рибоза болады. Азотты негізі – аденин. Негізгі айырмашылығы мынада: АТФ-да фосфор қышқылының бір қалдығының орнына рибозаға бірінен соң бірі үш қалдық қосылады, сондықтан «үшфосфат» аталған.
АТФ негізгі биологиялық энергия жинақтау қызметін атқаруға фосфор қалдықтарының арасындағы химиялық байланысқа мүмкіндік жасайды. Ол молекуладан «үзілген» кезде энергия бөлінеді.Сонымен бірге бөлінген энергия тірілік үдерістеріне - бұлшықет жиырылуына, зат синтездеу немесе жүйке серпінділігіне пайдаланылады. Егер жасушада энергия (құнарлы заттардың ыдырау үдерісінде) пайда болса, онда АТФ-ты оңай қалпына келтірудің қайтымды үдерісі жүреді.
АТФ – ағзалардың бүкіл пайдалы энергиясы іс жүзінде сол арқылы «өтетін» зат. Бүкіл тіршілік үдерістері негізіне жататын химиялық реакциялардың жасушада жүзеге асуына жылу, механикалық, өзге де ешқандай энергия түрі пайдаланылмайды. АТФ-ны «жасушалардың энергетикалық нарқы» деп жиі айтатыны сондықтан болса керек. Заттар ыдырау арқылы энергиясын АТФ синтезіне береді. Осыған қатарласа ағзамен және жарғақша арқылы биосинтездің, өсудің, бұлшықет жиырылуының, жүйке серпілісінің заттар тасымалдауды және өзге де көптеген тіршілік үдерістері жүреді. Осы үдерістердің барлығына тек АТФ-ның ыдырау энергиясы ғана шығындалады. АТФ-ның бір молекуласы тәулігіне 2-ден 3 мың рет ыдырап, қосыла алады.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Adenosin trifosfato Adenozynotrifosforan Adenosine triphosphate
Манцинелла
Ол ағаштың маңынан екі метрдей қашықтықта жүрген жөн. Оның жемісі "ранетка" алмаларына ұқсас, оның дәмін татқан адамға бірден жедел жәрдем көмегі қажет болады. Манцинелла ағашынан бөлінетін сүтті сөл адам терісін күйдіріп жібереді.
Қабығы да улы, манцинелла ағашын өртесе, оның түтінінен көздің соқыр болып қалуы мүмкін. Осы айтылған мәліметтердің арқасында, манцинелла ағашы қазіргі кезде "Гиннестің рекордтар кітабына" әлемдегі ең қауіпті ағаш ретінде енген.
Аңыз бойынша, испандық конкистадор Хуан Понсе де Леон қайтыс болған. Ол 1521 жылы Флоридаға алтын іздеу үшін және де сол жердің аймақтарын өзім ашқанмын деп иемдену үшін оралған болатын. Әрине, жергілікті тұрқындар жайдан-жай жерлерін бере салмақшы емес еді. Жер үшін күресте де Леонның аяғын манцинелла ағашының уы сіңген садақпен жаралайды. Ол ұзақ қиналып жан тапсырады.
Радиология консультанты Николь Стрильменд "Британдық медицина" журналында өзінің манцинелла ағашының жемісін қалай жеп қойғанын жариялайды.
Кариб аралындағы Табагода мереке кезінде, ол жағалаудағы құмда жатқан манго, кокостардың арасында кішкентай жасыл жемістерді байқайды. Бұл жемістер күміс түстес ағаштан түскен болар деп, дәмін татып, дәмді екенін байқайды. Оның жолдасы да жемістің дәмін татып көреді. Бірер мезеттен соң, олар ауыздары біртүрлі ашып, одан соң күйдіріп бара жатқанын сезіп, көздерінен жас шығып, тамақтары түйілгендей болады. Ауырсынғаны соншалықты, тамақтарынан бір түйір ас өтпей қалады. Тек бір сүт қана ауыр,анды сәлде болса басқандай болды. Тек сегіз сағаттан соң ғана ауырсынғаны басыла бастайды.
Дереккөздер
Санат:Сүттігендер Санат:Солтүстік Америка флорасы Санат:Оңтүстік Америка флорасы Санат:Улы өсімдіктер
Ботево (Ямбол облысы)
Ботево (Ботево) — Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 926 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8638. Телефон коды — 04792. ЕКАТТЕ коды — 5863.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямбол облысының елді мекендері
Игорь Александрович Новиков
Игорь Александрович Новиков (19 қазан 1929 жыл, Дрезна, Орехово-Зуеве ауданы, Мәскеу облысы, РСФСР, КСРО — 30 тамыз 2007 жыл, Санкт-Петербург, Ресей) — КСРО-лық бессайысшы, 1956, 1964 жылғы Олимпиада чемпионы.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша бессайысшылар Санат:КСРО бессайысшылары Санат:Бессайыстан Олимпиада чемпиондары Санат:Бессайыстан әлем чемпиондары Санат:КСРО-ның Олимпиада чемпиондары Санат:1956 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:1964 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:1960 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері Санат:1964 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Гардган-е-Туртирак
Гардган-е-Туртирак (Gardegan-et-Tourtirac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Либурн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,58 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33181, пошта индексі — 33350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 305 адамды құрады. Халық тығыздығы — 31,84 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Алмагүл Қалышқызы Бадина
Алмагүл Қалышқызы Бадина(1943 жылы туған) – медицина ғылымның докторы (1991). Қарағанды мемлекеттік медицина институтын (1966, қазіргі Қарағанды мемлекеттік медицина академиясы), аспирантурасын (1971) бітірген. Осы институтта стажер (1966–1968), ассистент (1972–1983), доцент (1984–1985, 1989–1991), аға ғылыми қызметкер (1985–1987) қызметтерін атқарды. 1992 жылдан педагог, эндокринология клиникасының меңгерушісі, профессор Бадина 108 ғылыми еңбектің, оның ішінде 3 монографияның авторы.
Ақшоқы (тау, Ақмола облысы)
Ақшоқы – Ақмола облысы Ерейментау ауданындағы тау. Ерейментау қаласынан солтүстік-батысқа қарай 85 км, Торғай ауылынан 60 км, Алакөл көлінен оңтүстік-батысқа қарай 7-7,5 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттiк биіктігі 391 м. Оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа қарай ұзындығы 3,5-4,5 км, ені 3 км. Беткейі көлбеу, солт. және шығыс бөлігінде көктем мезгілінде суға толатын сай-жыралар көп.
Геологиялық құрылымы
Элювиальді-делювиальді шөгінділерінен түзілген протерозой жыныстары жапқан.
Өсімдігі
Қара қоңыр топырағында астық тұқымдас шөптесін өсімдіктер өседі.
Тешнярь
Тешнярь — Ресейдегі өзен. Пенза облысы, Саратов облысы, Ульянов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сура өзенінің оң жағалауынан 761 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 48 км-ді құрайды.
Өзі жайластырғыш
Өзі жайластырғыш; өзі үйлестіргіш - авариядан алдын ала сақтандыру үшін объектінің жұмыс тәртібін автоматты өзгертуші.
Тешнярь
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура өзені бастауынан Сура су торабына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Өзі жайластырғыш
Дереккөздер
Санат:Механика
Хеннерсдорф (Төменгі Аустрия)
Хеннерсдорф (Төменгі Аустрия) (Hennersdorf (Niederösterreich)) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Мёдлинг округінің құрамына енеді.
Тешнярь
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
IC 986
IC 986 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Хеннерсдорф (Төменгі Аустрия)
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1444 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 5.48 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — MD, ресми идентификациялық коды — 3 17 11.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Курт Кремцар (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
IC 986
Сыртқы сілтемелер
IC 986 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Қоңыр итмұрын
=Қоңыр итмұрын(шиповник)= Қоңыр итмұрын- көп жылдық, бұталы өсімдік. =Сипаты= Мамыр айынан шілде айына дейін гүлдейді. =Емдік қасиеті= =Дәріні дайындау және қолдану тәсілі= Итмұрынның ұнтақталған жемістерінің 20 грамын қайнап тұрған 2 стакан суға салып 10 минут қайнатады. Суығаннан кейін сүзіп алып, әр ішкенде 1 стаканнан күніне   2 рет ішеді. Санат:Биология
Жакаре-дус-Оменс
Жакаре-дус-Оменс (Jacaré dos Homens) — Бразилиядағы муниципалитет, Алагоас штатында орналасқан. Алагоас штатының Сертаны мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Баталья экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2005 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 330 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 142,34 км² шамасында. Халық тығыздығы — 44,57 адам/км².
Тарихы
Қала 1900 жылы құрылған.
Инсталляцияланған мәселе
Инсталляцияланған мәселе (Инсталлированная задача; installed task) — жүктемелік модульдің параметрлері мен олардың орналасуы туралы ақпарат операциялық жүйе кестесіне енгізілген мәселе; инсталляцияланған мәселені шақыру каталогтардан іздестіруді қажет етпейді.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Тярсоре-Яха
Тярсоре-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пяседай-Яха өзенінің сол жағалауынан 88 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Қара көйлектілер
Қара көйлектілер - 20 ғасырдан бастап Италияда орын алған фашистік ойрандау отрядтарының бастапқы қатысушылары.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Құрғақ сасыр
Құрғақ сасыр, ксероморфты сасыр (Ferula xeromorpha) – шатыршагүлділер тұқымдасының сасыр туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда тек Алатауда (Ақтөбе облысы Байғанин ауданы) кездеседі. Таудың қиыршықты және ұсақ тасты беткейлерінде өседі. Биіктігі 70 см-дей, жуан тамырлы, оның сыртын бұрынғы болған жапырақтары жауып жатады. Сабағы орта шенінен бұтақтанады, бұтағы жоғарылаған сайын қысқара береді. Жапырақтары қалың, етжең, ұзақ уақыт солмайды. Тамыр түбінен шығатын жапырақтары ромб сияқты, оның үш рет тілімденген жапырақ тақталары болады. Гүлдері сары түсті, олар шатырша гүлшоғырына топтасады. Шатыршасы 10 гүлден тұрады. Тұқымынан көбейеді. Мамыр айында гүлдеп, маусымда жемістенеді. Жемісі эллипс тәрізді (ұзындығы 10 мм, ені 5 мм), бізге ұқсас қырлары болады. К. с. өте сирек кездесетін эндемик өсімдік болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Шатыршагүлділер
Қара жүздіктер
thumb|right Қара жүздіктер - үкіметтің қолдауымен пайда болған және полициямен бірлесе отырып революциялық жұмысшыларға, демократиялық интеллигенцияға және олардың ұйымдарына бандиттік шабуыл жасау және оларды ойсырату үшін құрылған «қара жүздіктер» деп аталатын 1905- 1907жж. Ресейдегі шектен тыс монархиялық мазмұндағы әскери ұйымдардық қатысушылары.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Пайта (Выкошма тармағы)
Пайта — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Выкошма өзенінің сол жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ерболат Қасымұлы Тоғызақов
Ерболат Қасымұлы Тоғызақов (1948 жылы 25 наурызда Алматыда туған) — қазақстандық танымал кино актері. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2017).
Марапаттары
Санат:Қазақфильм тұлғалары
NGC 256
NGC 256 — Tucana шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 11 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 256 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 29-SC11, in SMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз)
Алижо
Алижо (Alijó (freguesia)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Алижо муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2806 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29,36 км² шамасында. Халық тығыздығы — 95,6 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
NGC 4605
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4605 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42408, UGC 7831, MCG 10-18-74, ZWG 293.31, KARA 543, IRAS12378+6152.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Ғани Әбдуәлиұлы Құлжанов
Ғани Әбдуәлиұлы Құлжанов (1965 жылы 20 қыркүйекте Қызылорда облысы Жалағаш ауданында туған) — танымал кино және театр актері, тележүргізуші. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2015). Қазақстан Жастар Одағы сыйлығының иегері (1998).
Дереккөздер
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері Санат:Қазақстан театр актерлері Санат:Қазақстан тележүргізушілері Санат:Қазақстан Жастар одағы сыйлығының иегерлері Санат:Астана жастар театры тұлғалары
Альбрук
Альбрук (Albbruck) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Фрайбург әкімшілік округіне бағынады. Вальдсхут ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 7276 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 39,69 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 3 37 002. Муниципалитеттің басшысы — Штефан Кайзер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Аида Аршабекқызы Бейсенбаевa
Аида Аршабекқызы Бейсенбаевa (1.6.1940 ж.т., Алматы қ.) – пед. ғыл. докт. (1997), проф. (1998), Қазақ КСР-і Халық ағарту ісінің үздігі (1990). Қазақ мемл. пед. ин-тын (1964) және аспирантурасын (1969, қазіргі ҚазҰПУ) бітірген соң осы ин-тта аға оқытушы (1970), доцент (1974), проф. (1998) қызметтерін атқарды. 1996 ж. «Пәнаралық байланыс негізінде жоғары сынып оқушыларына білім берудің ізгілендіруі» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Оның ғыл. жұмыстарының негізгі бағыты: пәнаралық байланыс, білім беруді ізгілендіру, әлемдік білім беру кеңістігі жағдайындағы ғыл. мен практика интеграциясы мәселелері. Бейсенбаевa 200-ден астам ғыл. мақаланың, монография, оқулықтардың авторы.
Серебряная (тау)
Серебярная – Қалба жотасы ның оңтүстік-шығысындағы тау.
Географиялық орны
Абай облысы Көкпекті ауданы Қаракөл ауылының оңтүстік-шығысында 9 км жерде орналасқан.
Өсімдігі
Тауалдының шалғынды топырақ жамылғысында аласа тауға тəн далалық түрлі шөптесін өсімдіктер, жоғары бөлігінде қайың, қарағай аралас орман, терек, т.б. өседі. Алабы – шабындық, мал жайылымы.
Дереккөздер
Санат:Көкпекті ауданы таулары
Нейрофиламенттер
Нейрофиламенттер (нейрофиламенты); (neurofilamen- tum, грек, neuron - нейроцит, жүйке жасушасы; filamentum - жіпше, жіп) - нейроциттер (жүйке жасушалары) цитоплазмасында болатын арнайы органеллалар. Олар нейроциттер нейроплазмасындағы нейрофибриллаларды құрайтын жіпшелер бөліктері. Нейрофиламенттер будаларының диаметрі 20-30 нм. Нейрофиламенттер — нейроциттердің денелері мен олардың өсінділерінің қаңқасын құрайды. Нейрофиламенттер нейроплазмадағы күрделі тірек-жиырыу торын, нейроциттің цито-қаңқасын құрап, нейроцит денесі мен өсінділеріндегі заттарды тасымалдауға және жүйке толқынын (импульс) өткізуге қатысады.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Манаус
Манаус (Manaus, ) — Бразилияның солтүстік-батысында орналасқан қала. Амазонас штатында орналасқан. Орталық Амазонас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Манаус экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1832423 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11401,058 км² шамасында. Халық тығыздығы — 160,7 адам/км².
Амазонның қақ жүрегінде орналасқан. Қала Риу-Негр өзенінің солтүстік жағалауын алып жатыр. Алғаш мұнда адамдар 1669 жылы салынған шағын форттан кейін қоныстана бастады.
Шаһар 1890-1920 жылдар аралығында қарқынды дамыды. Табиғи каучук өндірісінен әлемде алдыңғы орында. Кейін тоқырауға түсті. Мұхиттан бар болғаны 1600 шақырым жатқандықтан, қала әп сәтте алып порт және сауда орталығына айналды.
Шаһарда көздің жауын алар Ботаникалық бақ, Опера театры, Амазон халықаралық зерттеу институты (INPA),  Амазон Федералдық университеті бар.
Дереккөздер
Санат:Амазонас елді мекендері
Диссеминация
Диссеминация (денеге жайылу) — жұқпалы ауру қоздырғышының аурудың бірінші ошағынан қан және лимфа жүйелері арқылы бүкіл организмге таралуы.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Пистоя
Пистоя (Pistoia) — Италиядағы коммуна,қала, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Пистойя провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 90 224 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 380 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 237 км² шамасында. Пошта индексі — 51100.
Елді мекеннің қамқоршысы — Иаков Зеведеев. Жыл сайынғы мерекесі — 25 шілде.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Виленбах
Виленбах (Wielenbach) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Вайльхайм-Шонгау ауданының құрамына енеді.
Мустафино (Батыр ауылдық кеңесі)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Виленбах
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Аманкүл Жақанқызы Ақбасова
Дереккөздер
Санат:1945 жылы туғандар
Кузнецов жерсағызы
Кузнецов жерсағызы (Chondrilla kusnezovii) – астралылар тұқымдасы, жерсағыз туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда Жамбыл облысы Мойынқұм құмында кездеседі. Малтатасты және үйілген құмдарда өседі. Биікт. 1 м-дей, сабағы бұтақтысыртын қылтандар жапқан. Төм. жапырақтарының ұзындығы 9 см, ені 1 см-дей, жоғарғыларының мөлшері ұсақ, қандауыр немесе таспа тәрізді. Гүлдері сары түсті, 9 – 11-ден бірігіп, себет гүлшоғырын құрайды. Тұқымынан көбейеді. Маусым айынан қыркүйекке дейін гүлдеп, жемістенеді. Тұқымы (ұзындығы 7 мм), алдыңғы жағында екі қатарлы аздап тілімденген қабыршақтары болады. Каучук түзетін өсімдік. К. ж. сирек кездесетін эндемик түр болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.‎
Санат:Күрделігүлділер
Элмира (Миссури)
Элмира (Elmira) — Миссури штатының Ray округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 50 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.6 км² шамасында. FIPS коды — 29-22006.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Сақталмалылық
Сақталмалылық (Сохраняемость; saved) — объектінің сақтағаннан кейін де және (немесе) тасымалдағаннан кейін де тоқтаусыздық, ұзақ уақыттық, жөндеуге жарамдылық көрсеткіштерінің мәнін сақтау қасиеті.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Восмедиано
Восмедиано (Vozmediano) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Сория провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампо-де-Гомара ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 43 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,61 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сория елді мекендері
Ынат
Ынат — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік Мылва өзенінің оң жағалауынан 78 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 63 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені бастауынан Шердино ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Пайдмонт (Миссури)
Пайдмонт (Piedmont) — Миссури штатының Уэйн округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 5.4 км². FIPS коды — 29-57422.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 1,913 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Уэйн округы (Миссури)
Углеводтар
thumb|right|250px Углеводтар — алифатты полиоксикарбонилды қосылыстар және олардың көптеген туындылары (моносахаридтер, олигосахаридтер, полисахаридтер).
Дереккөздер
Көмірсулар
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Glucid
Ардифор
Ардифор (Hardifort) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дюнкерк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,14 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59282, пошта индексі — 59670.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 383 адамды құрады. Халық тығыздығы — 62,38 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Орыс мектептерінде қазақ тілін оқыту
thumb|Мектеп <p style="text-indent: 25px;"> Орыс мектептерінде қазақ тілін оқыту — (орыс мектептерінде) қазақ тілінде оқи, жаза, түсіне, сөйлесе білуге үйрету, дағдыландыру. thumb <p style="text-indent: 25px;"> Қазақстандағы қоғамдық-саяси ахуалдың езгеруі, елдің егемендік алу, тіл туралы заңның қабылданып, қазақ тілінің мемлекеттік статус алуы, сондай-ақ тіл ғылымында тілдің функционалдық-коммуникативтік ерекшеліісгеріне кеңіл бөліне бастауы қазақ тілін оқыту әдістемесі идеяларының да түбегейлі жаңаруын қажет етті. Сонымен қатар бұған шет тілдерді оқыту әдістемелеріндегі ғыл. тұжырымдамалар да әсер тигізді. Сондықтан да соңғы кездердегі қазақ тілін оқыту процесі бір принципке — коммуникативті принципке негізделуде. Осы принципке сәйкес лексикалық, материалды ситуациялық-тақырыптық бағытта топтастыру, грамматикалық материапдарды коммуникативтік маңыздылығына қарай беру турасында жаңа идеялар туды. Әсіресе жеке сөздерді емес, сол сөздік тіркесімдер тізбегінде (қандай сез тіркестерінің құрамында кездесетіндігін) оқытып үйрету, грамматикалық және лексикалық материалдарды диалогтар арқылы үйретуге дағдыландыру әдістемесі қолданылуда. <p style="text-indent: 25px;"> Қазақ тілін белгілі бір деңгейде меңгеру процесін тиімді түрде жеңілдететін ақпараттың диалог, диалог- тапқылау, диалог-нақтылау, сұрақ-жауап тәрізді әдістемелер пайдаланылуда. Мәтін мен диалогтың арасалмағы да өзгереді. Егер дәстүрлі әдістемеде мәтінге көбірек орын беріліп, диалог мәтін материалдарын қайталау, нақтылау үшін пайдаланып келген болса, ''О. м. қ. т. о'' - дың қазіргі әдістемесінде диалог ақпаратты оқытудың сөйлеуге, сөйлесуге дағдыландырудың негізі ретінде игеріледі, диалогте мәтінге қарағанда көбірек мән беріледі, ал мәтін алдыңғы диалоггарда берілетін мазмүнды қорыту, түйіндеу үшін қолданылады. ''О. м. қ. т. о.'' әдістемесінің ғылыми түрде дамуына Ш. Сарыбаев, Ж. Адамбаева, Р. Әміров, Ы. Маманов, Н. Орапбаева т. б. ғапымдардың еңбектері елеулі үлес қосты. Оқытудың "баламалық", "авторлық" әдістемесі пайда болуда (мысалы, Жүнісбековтың, Әл-Фараби атындағы ҚазМҰУ-дың шетелдіктер үшін орыс тілі кафедрасының ұжымы дайындаған компьютерлік оқыту әдістемесі. Е. В. Ершембееваның басқаруымен) т. б. ''О. м. қ. т. о'' - да принципті түрдегі жаңа оқулықтарды жасау женінде практикалық тәжірибені қорыту, түйіндеу мақсатындағы теориялық зерттеулер де жүргізілуде.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі
Батыс Алтай қорығы
Қорықтың жануарлар дүниесін тайгалық жануарлар: бұлан, марал, елік, құдыр, қоңыр аю, құну, сілеусін, бұлғын, сасық күзен, аққалақ, қара күзен, кәмшат, тиін, шұбар тышқан, суыр, түлкі және әртүрлі кеміргіштер құрайды.
Құстар әлемі алдын ала алынған деректер бойынша 100 аса түрден тұрады. Олардың ішінде Қызыл кітапқа енгізілген: қара дегелек, тундра шілі, бүркіт, аққұйрық субүркіт бар.
Әкімшілік жағдайы
Батыс Алтай мемлекеттік табиғи қорығының кеңсесі Қазақстан Республикасы, Шығыс Қазақстан облысы, Риддер қаласы, Семей көшесі, 10-үйде орналасқан.
Табиғат жағдайы
физикалық-географиялық сипаттамасы Батыс Алтай мемлекеттік табиғи қорығы Кенді Алтайдың солтүстік-батыс бөлігінде Шығыс Қазақстан облысының Риддер (Лениногор), Зырян, Глубокое (Орталық кеңсе-үй-жайы Глубокое ауданының Риддер қаласында орналасқан) аудандарының аумағында Поперечное ауылының оңтүстік шығысында табиғатты пайдаланудан алынып қойылған жерлерде орналасқан. Батыс Алтай мемлекеттік табиғи қорығының аудандастырылуы Оңтүстік-сібір тау елдерінің Алтай провинциясына жатады. Қорықтың ландшафтық кешеніне Иванов (2800 м), Холзун (2500 м), Көксін (2300 м), Тигирецк (2300 м), Линейск (1600 м), Уба (2067 м), Үлбі (2000 м) жоталарының таулы жер бедерлерінің бөлігі қосылады.
Қорық аумағына өзендердің тарамдалған гидрологиялық жүйесі, мұзды көлдер, бұлақтар, бастаулар, биік таулы батпақтар (Алтайдағы ең ірі батпақ – Гульбище батпағының ұзындығы 6 км, ені 2 км). Қорық аумағында ағатын өзендер: Қара және Ақ Уба, Палевая Разливанка, Линейчиха, Үлкен және кіші Тұрғысын және тағы басқалары Ертістің Карск теңізіне құятын жоғарғы бассейніне жатады. Ақ және Қара Уба өзендері қорық аумағынан тыс жерде Батыс Алтайдағы Ертістің саласы болып табылатын Уба өзеніне барып құйылады. Өзендер көбінесе таудың еріген суымен қоректенеді (40-70%).
Қорық аумағының гидрологиялық жүйесін табиғи қалпында сақтау - жалпы ауданның қалыпты гидрологиялық режимін қамтамасыз ететін негізгі жағдай.
Таулы тайганың құрамына өсімдіктердің жоғарғы белдеуіне жататын: күңгіот қылқанды аралас ормандар, альпі және субальпі шалғындары, тундра белдеуі. Батыс Алтайдағы ормандардың орман өсіруші мамандар анықтаған 25 түрінің 16-сы қорық аумағында кездеседі. Қорықтың климаты географиялық жағдай мен жер бедеріне байланысты. Қорық Азия материгінің ең түкпірінде орманды, далалы, шөлді табиғи-климаттық аймақтардың түйіскен жерінде; Оңтүстік Сібір және Орта Азияның әр түрлі таулы аймақтарында, Батыс Сібірдің байтақ жазықтық кеңістігінде, Қазақстан мен Орта Азияның далалары мен шөлдерінде орналасқан. Қорықтың мұхиттан және ашық теңіздерден алыс жатуы оның климатының континентальды болуына, ауа температурасының жылдық ғана емес тіпті күндік деңгейінің құбылмалығына негіз болады. Жазғы маусымда цельсия бойынша +18+24 градус жанға жайлы ауа-райы жиірек болады. Аязсыз күндер 90 күнге дейін созылады. Қыс 220-240 күнге дейін болады. Қаңтардағы орташа температура цельсия бойынша -17-28 градус. Қар жамылғысының биіктігі 1,5-2.0 метрге дейін, кейде 3-4 метрге дейін жетеді.
Көктемде қар жылдам ериді, көшкін жүруі, қардың опырылуы жиірек байқалады. Ақ Уба көлінің ауданында жылына 1600-2000 мм-ге дейін қар түседі, кейде одан да көп, 3000 мм-ге дейін жетеді. Жалпы қорық аумағында жауын-шашынның деңгейі бірқалыпты десе де болады.
Аумақтың климаты континентальды жағдайда қалыптасады, бірақ тауда ауа температурасының төмендеуі мен жауын-шашынның, әсіресе, Атлантика мұхитынан келетін ауа массасы үшін ашық батыс және солтүстік-батыс беткейлерде көп болуына байланысты - бұл аудандар анағұрлым ылғалды болып келеді. Сондай-ақ таулы жер бедері атмосфералық ауа айналымы процесінің дамуына әсер етеді және теңіз деңгейінің биіктілігіне, жер қыртысының формасына, беткейлердің экспозициясына және жер беті жамылғысының сипатына қарай өзгеріп отыратын климат жағдайларының әртүрлілігін тудырады. Тауда қалыптасатын ауа массасы өзінің сипаты жағынан жанаса орналасқан жазықтың ауа массасынан қатты ерекшеленеді.
Бұл аумақта жауын-шашынның күшеюін туғызатын фронтальды бөліктердің шиеленісуі болады. Тауаралық қазаншұңқырлармен және кең тауаралық ойпаттармен ауа массасы өздерімен бірге қалың жауын-шашын ала келіп, таудың алыс түкпірлеріне енеді. Әсіресе бұл тұрақсыз атлантикалық ауа массасының енуі кезінде байқалады. Ауа массалары өз жолдарында тау беткейлерімен кезігіп, салқындайды, және бұл да жауын-шашын тудырады. Жер бетінің әртүрлі жамылғысы (шалғын, орман, шабындық және т.б.) жергілікті ылғал айналымын қалыптастыратын конвективті процестерді тудырады, бұл да өз кезегінде жауын-шашынды көбейтеді. Жыл маусымдарына қарай ауа айналымы процестері де әртүрлі. Суық кезеңдерде бұл жердің климатында азия антициклонының батыс сілемдерінің суық, бұлты аз, жауын-шашыны жоқ деуге болатын бірнеше күн бойы сақталатын ауа-райының әсері білінеді. Ылғалдылығы аз солтүстік-батыс және солтүстік арктикалық ауа массасының енуі байқалады. Жылы маусымдарда батыс және солтүстік-батыс бағыттағы циклондардың енуі басым болады, онымен атмосфералық шептердің өтуі байланысты. Ауа-райының фронтальды түрінде әдетте бұлттылық қалыңдай түседі, ал фронтальды бөлік тау жоталарына жақындаған кезде жауын- шашан болады және желдің жылдамдығы арта түседі. Жазда континенталды процестер күшейе түседі, бұл нөсер жауындар мен ақ жауындардың көбеюіне әкеп соғады. Ауаның тиімді температурадағы жоғарғы ылғалдылығы қорықта тайганың қалыптасуын қамтамасыз етіп, орман және шалғын өсімдіктерінің пәрменді дамуына қолайлы жағдай туғызады.
Қорықтың өсімдіктер әлемі, сирек кездесетін және аса бағалы түрлер
Қорықтың ландшафты - таулы-тайгалы сипатта болады және қара топырақты, күңгіртқылқанды тайга, субальпілік, альпілік, егістік белдемдер кіреді. Ормандар түзілімдердің 3 сыныбына жатады: жапырақты, күлгртқылқанды, ақшыл қылқанды ормандар. Жапырақты ормандар ағашы кесілген жерлер мен өртеңдерде қалыптасады. Ақшыл қылқанды ормандар үзік-үзік болып негізінен құрғақ беткейлерде кездеседі. Қорық аумағына күңгіртқылқанды тайга тән.
Алдын-ала жүргізілген бағалау бойынша қазіргі күні Батыс Алтай мемлекеттік табиғи қорығында Алтай ботаникалық бағының жетекші ғылыми қызметкері биология ғылымдарының кандидаты Юрий Андреевич Котуховтың сипаттауы бойынша 800 түрден аса өсімдік өседі. Оның ішінен 45 түр - бұл сирек кездесетін, құрып бара жатқан және жергілікті түр, ал мына 16 түр Қазақстан Республикасының Қызыл кітабына енгізілген: 1. Сібір қандығы 2. Сафлор тәрізді рапонтикум 3. Ұсақ торлы жуа 4. Ірі гүлді шолпанкебіс 5. Нағыз шолпанкебіс 6. Телпек сүйсін 7. Алтай рауғашы 8. Алтай гимноспермиумы 9. Қызғылт семізот 10. Алтай суықшөбі 11. Алтай қасқыржидегі 12. Қылтанды дәлен 13. Еуропа орманоты 14. Су қазанақ 15. Ұсақ жемісті мүкжидек 16. Таңдамалы плаун (сушырмауық)
Сондай-ақ көптеген бағалы дәрілік шөптер өседі: қызғылт семізот – золотой корень, сафлор тәрізді левзей – маральи корень, шай тиынтағы - белошный корень, кәдімгі сәлдегүл (таушымылдық) - пион Марьин корень, ұсақ торлы жуа - черемша, колба және көптеген басқа өсімдіктер.. Қорық аумағында реликті (көне) қарағайлы ормандар - сібір самырсын қарағайы немесе сібір қарағайы - орналасқан, бұл қорық қорғайтын және күзететін өсімдіктер әлемінің ішіндегі қорықтың негізгі байлығы.
Қорықтың жануарлар дүниесі, сирек кездесетін және аса бағалы түрлер
Қорықтың жануарлар дүниесін тайгалық жануарлар: бұлан, марал, елік, құдыр, қоңыр аю, құну, сілеусін, бұлғын, сасық күзен, аққалақ, қара күзен, кәмшат, тиін, шұбар тышқан, суыр, түлкі және әртүрлі кеміргіштер құрайды. Құстар әлемі алдын ала алынған деректер бойынша 100 аса түрден тұрады. Олардың ішінде Қызыл кітапқа енгізілген: қара дегелек, тундра шілі, бүркіт, аққұйрық субүркіт бар.
Батыс Алтай мемлекеттік табиғи қорығы – бірегей табиғат туындысы және оны қорғау ұлттық және жалпымемлекеттік міндет. Батыс Алтай мемлекеттік табиғи қорығының аумағы табиғатты пайдаланудан алып қойылған жерлерде орналасқан. Бұрын бұл жерлер қорғауға алынып қойылғанға дейін қатты тозып кеткен еді: осы жерлерде басты мақсатқа пайдалану үшін ағаш кесулер және аң терісін дайындау кәсіпшілігі жүргізілген болатын. Қорық аумағы арқылы Ресей мен Қазақстанды байланыстыратын орман тасуға арналған жол өтеді. Осы жолмен кесілген ағаш тиелген машшиналар тізбегі жүреді. ҚР Үкіметі 2002 жылдан 2004 жылға дейін «Риддер - Алтай Республикасының шекарасы» жолын салу туралы шешім шығарды. Қорық жерінің 87 га алынып қойылды. Және де қорық аумағы екіге бөлініп қалды. Қорық аумағын кесіп өтетін 22 км жолды жүріп өткенше бірталай көз қызықтырып еліктіретін нәрселерді байқайсыз.
Бір кездері қорық беткейлері мүлдем жалаңаштанып қалған болатын, ал оларды қалпына келтіру - табиғи қалпына келуіне жағдай жасау жаңа-жаңа қолға алынуда. Қорық аумағындағы тау беткейлерінің тым тік болуы, сондай-ақ өте алмайтын бақпақты болуы, қорық ормандарын мүлдем құрып кетуден сақтап қалды.
Адамдардан жапа шеккен жаралы табиғат жарасын емдеп, бұрынғы сұлулығы мен байлығын қалпына келтіруге тырысуда. Қазіргі кезде орман жапқан жердің жалпы құрамы 12,5 мың га жерді құрайды (бұл қорық ауданының 20 %). Негізгі орман құрайтын ағаш түрлері: Көлемі бойынша самырсын қарағайлы ормандар бірінші орын алады - 3184 га, майқарағайлы орман - 2353 га, шыршалы ормандар - 1169 га.
Tабиғат қорғау бойынша оқу-ағарту жұмыстары, тынығу мен туризм
Мұражай қаржы жағынан қиыншылық көріп отыр. Ол 2000 жылы ғана құрылған. Мұражайды құрастыруға қаржы жоқ. Туризм де әлі даму сатысында.
Басқарылуы
Батыс Алтай мемлекеттік табиғи қорығының құрылымы:
Батыс Алтай мемлекеттік табиғи қорығында 2003 жылғы наурыздағы жағдай бойынша 32 адам тіркелген. Қорықтың барлық аумағы инспекторлық қарау аймақтарына бөлінген. Әр аймақ мемлекеттік инспекторларға бекітіліп берілген. Қорық аумағын қорғау жұмыстарына күзет қызметі бөлімінің бастығы басшылық етеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан қорықтары Санат:Шығыс Қазақстан облысы
Сеттик
Сеттик — Ресейдегі өзен. Краснояр өлкесі, Хакасия Республикасы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кашпар өзенінің сол жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым бастауынан Ачинск қаласына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Пысочемъель
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Алпамыс батыр атындағы көшесі (Астана)
Бұрынғы атауы Центральный көшесі. Алпамыс батыр көшесі Атасу, Р.Қошқарбаев, Ә.Ермеков көшелерімен қиылысып, Қарашаш көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 936,9 м.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Джардини-Наксос
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9152 адамды құрайды. Халық тығыздығы 3743 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 98035.
Елді мекеннің қамқоршысы — Maria SS Raccomandata.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері