cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Батыс Еуропа мен АҚШ-тың театр өнері
Батыс Еуропа мен АҚШ-тың театр өнері
Фашистік диктатура кезінде (1922—1943) итальян театры мен драматургиясы ауыр күйзеліске ұшырады. Репертуарға көңіл көтеруден аспайтын бульварлық, жеңіл пьесалар енді, модернистік ағымдар кең етек алды. Тек Римдегі "Көркем театр"(жетекшісі Луиджи Пиранделло),"Тәуелсіздер театры" мен "Делле арти" (жетекшісі актер әрі драматург А. Дж. Брагальи) театрының өнері назар аудартты. К.С.Станиславскийдің театр эстетикасымен танысудың нөтижесінде, 1935 жылы Римде драма өнерінің академиясы құрылды. Неореалистік кино өнерінің ықпалымен сахна қайраткерлері спектакльдің әлеуметтік сыншылдығы мен шынайы болуына, керкемдік тәсіл мен репертуардың жаңарып отыруына назар аударды.
Эдуардо де Филиппо ұйымдастырған Неопольдің диалектілі театры ерекше орынға ие болды. 1947 жылы Миланда "Пикколо-театро" М.Горькийдің "Шыңырау түбінде" пьесасымен шымылдык ашты, Бұдан кейін Римде, Туринде, Генуяда, Падуяда, Венецияда, Флоренцияда театрлар ашылды. 40—50-жылдары театр репертуарынан Н.В.Гогольдің, А.П.Чеховтың, М.Горькийдің, Ф.М.Достоевскийдің шығармалары орын алды. thumb|right|Бертольд Брехт Германияның театр мәдениетін дамытуда драматург әрі режиссер Бертольд Брехт (1898—1956) көп еңбек сіңірді. Оның 1949 жылы Е.Вейгельмен бірлесе отырып ұйымдастырған "Берлинер ансамбль" театры Брехтің барлық пьесаларын түгелдей дерлік сахнаға қойды ("Әйдік апай және оның балалары", "Пунтила мырза мен оның қызметшісі Матти", "Галилейдің өмірі", т.б.). Бертольд Брехтің "Берлинер ансамбль" театры саяси және әлеуметтік-тәрбиелік функцияны атқаруда аса елеулі нәтижелерге жетті. Брехт осы театр сахнасында өз пьесаларын қоюмен қатар, басқа елдер театрына елеулі әсер еткен жаңа актер лік және режиссерлік шығармашылық тәсілін әрі "эпикалық театр" теориясын жүзеге асырды. Осы театрда Е.Вейгель мен Э.Буштың актерлік шеберліктері ұшталды. Тарихи тақырыпқа қалам тартқан Ф.Вольфтің драмалары Германия драматургиясына елеулі үлес қосты.
Италияның неореалистік театры соғыстан кейінгі қаусаған халық тіршілігін, бұкара көпшіліктің арман-мүддесін көрсетуді мақсат тұтты. Бұл жөнінен өз шығармашылығында нәзік психологизм мен гротескіні, трагедиялық пен фарстық-комедиялық элементтерді шебер ұштастыра білген драматург, режиссер әрі актер Эдуардо де Филиппо (1900—1984) айтарлықтай табыстарға жетті. Ол "Менің отбасым "Неаполъ — миллионерлер қаласы", "Филумена Мортурано" т.б. пьесаларында жаркын, есте қалатын бейнелер жасады. Халық өнерінен тамыр тартқан дүниежүзілік және ұлттық мәдениетке терең бойлаушылық Миланның "Пикколо-театро" спектакльдерінен айқын аңғарылды.
Аналитикалық парасатты драманың ұлттық дәстүрін жаңа бір қырынан қайта жаңғыртқан Жан Поль С a р т р д ы ң, Жан А н у й д ы ң, Альберт Камюдің театрлық жүйелерінің өркен жаюына француз қарсыласу козғалысының идеясы тікелей әсер етті. 1951 — 1963 жылдары ұлттық халық театрын басқарған режиссер Жан Вилардың қызметі жандана түсті. Режиссерлер: ''А.Б a р с а к, Ж. Л.Б a р р о, С.П и т о е в , Р.П л а н ш о н'' ; актерлер М.Рено, П.Брассер, Ж.Филипп, С.Флон, С.Синьоре, т.б. сахналық өнердің күрделі көркемдік міндеттерін шешуге мол үлес қосты. Осы 50-жылдары қанат жайған "Абсурд театры" (драматургтері Эжен Ионеско, Самюиль Беккет, т.б.) трагедиялық тұйыққа тірелген омірдің мақсатсыздығын дәлелдеп, айнала қоршаған дүниеден безінген жандардың сары уайымға түсіп, түңілуі мен торығуын паш етуге талпынды. Мұның өзі көптеген елдердің белгілі бір кезеңдегі театр онеріне салқынын тигізбей қалған жоқ. Англиядағы ең керемет театрлық ізденістер Бирмингем, Манчестердің репертуарлық театрларының, Стратфорд-он-Эйвон каласындағы Шекспирдің мемориалдық театрының және ең басшысы 1930 жылдары көтерілген лондондық "Олд Вик" театрының сахналарында жүрді. Осы жылдары "Олд Вик" сахнасында Джон Гилгуд, Лоренс Оливье, Пегги Эшкрофт, т.б. иктерлердің жұлдыздары жанды. 50-жылдардың ортасында демократиялық қозғалыстың өрлеуіне орай Ұлыбританияда режиссер Дж.Литлвуд жетекшілік еткен "Ройял Корт" театры және "Уоркшоп" т.б. театрлар, "ашу-ыза кернеген жастардың" драматургиясы (Дж.Осборн, А Уэскер, Б.Биэн, Ш.Дилэни, т.б.) өмірге келді. 60-жылдардың аяғында жарқын саяси бояуға толы эксперименттік театрлар қозғалысы кең етек алды.
"Гилд-тиэтр", "Групп-тиэтр" және тағы басқа театр ұжымдары Еуропадағы секілді АҚШ-та да тұрақты труппалары бар театр жүйесін енгізуге тырысты. Бірақ АҚШ-та әлі күнге дейін әр спектакль үшін труппа құрылып, пьеса сахнадан түскеннен кейін қайта тарқап тұрады.
Американдық театрдың дамуына американдық өмірінен алынған реалистік мәнердегі және кейбір шартты тәсілдерді колдаған "Анна Кристи", "Шегіршін түбіндегі махаббат", т.б. пьесаларымен ерекшеленген драматург Юджин О'Нилдің (1888—1953) рөлі орасан зор болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Артур Миллер және Теннеси Уильямс атты драматургтер алға шықты. АҚШ-та көркем қолтума туындылары (Юджин О'Нил, Теннеси Уильямс, Артур Миллер, т.б.) кейбір сәті түскен жағдайларда болмаса, көбіне мюзиклдер мен эстрадалық жеңіл ойын-сауықтар қоюдан аспайтын Бродвей театрларына қарама-қарсы бағытта прогресшіл идеялық ағымды, көркем репертуары бар Бродвейден тыс аталатын театрлар ("Линкольн-центр"Арена Стедж" т.б.) кең өріс алды. 60-жылдары хеппингтер, саяси шолулар мен мюзикл жанрының жаңа түрлерін қоятын Бродвейден тыс шағын экспериментті театрлар ("Ливинг-тиэтр" Лa мама" кафе театры) өрістеді. АҚШ театр мәдениетінің даму жолында Университеттік театрлар үлкен рөл атқарды. Режиссерлер: Э.Казан, Х.Клермен, E.Лe Гальенн, Л.Страсберг, Ч.Крофорд; актерлер К.Корнелл, А.Лант, Дж. Баримор, Л.Фонтан, Р.Тейлор, т.б. американ театрының өркендеп өсуіне елеулі еңбек сіңірді.
1960—1970-жылдары Батыс Еуропада әр түрлі саяси-идеялық бағыт-бағдар ұстанған жастардың театр козғалысы зор қарқынмен өркендей бастады. Әуесқойлар мен кәсіби мамандардың, жұмысшылар мен студенттердің, т.б. көптеген театр ұжымдары пайда болды. Театр шығармашылығына ден кою жалпы бұқаралық сипат алды. Жастар спектакльдері цирк, жөрмеңкелік серуен мен қуыршақ театрының элементтерін бойына сіңіріп, пантомима, поэтикалық және құжатты театр, буффонада, фарс, балаган, дель-арте комедиясының ұрдіс тәсілдерін молынан пайдалану негізінде қойылды. Спектакльдер қала алаңдарында, цехтар мен фермаларда, курорттық жағажайларда қойылып, театр өнері қалың көрермендер тобын кеңінен қамтып, жоғары даму дәрежесіне жетті. Спектакльді қоюшы ғана емес, бүкіл ұжымға жетекшілік ететін режиссерсіз театрдың болуы мүмкін емес. Осымен байланысты қазіргі уақыттағы театрда режиссура қызметінің және сценографиясының (сахнаны безендіру өнері) ежелгі дәуірден қазіргі уақытқа дейінгі қыруар көркемдік тәжірибесі жинақталып, ұлттық театр шығармашылығының мол дәстүрі қалыптасты. Романтизм мен реализм жаңа тарихи даму сатысынан өтіп, тың тұр тапты. Бейнелі шешімге ұмтылу, көркемдік тәсілдерді ұтымды қолданып, оның мазмұнды болу жағын қарастыру — қазіргі прогресшіл театр ағымын айқындайтын белгілер.
Дереккөздер
Санат:Өнер
Мұстафа Шоқайдың әлеуметтік философиясы
Мұстафа Шоқайдың әлеуметтік философиясы — 2010 жылы Алматы қаласы «ҚР БҒМ» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Қ. Ә. Әбішев, М. С. Жетпісбаева, М. Қ. Қойгелдиев. Беттер саны — 170.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-7082-41-3.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2010 жылы шыққан кітаптар Санат:ҚР БҒМ баспасының кітаптары
Пианино
Пианино (pіаnіnо — жайлап ойнау немесе кішкене фортепиано) — дека, механика және шектері тігінен орналасқан фортепианоның бір түрі. Қазақ музыкатануында бейресми түрде — “күйсандық” деп те аталады. Пианиноны алғаш жасаған америкалық Дж.Хокинс (1800). Кейін аспап шеберлерінің бірнеше өңдеуінен өткен Пианиноның осы заманғы түрі (шойын қақпа, тоғыспалы шектер, механика, дыбыс аралығы 7 октава) қалыптасты. Пианино рояльға қарағанда жинақы, сандық сияқты. Жіңішке, жуан шектері қақпағы жабық сандықтың ішінде керіліп, дауысы біркелкі ұяң естіледі. Пианино үй жағдайында ойнауға ыңғайлы. Концерттерде “соло” ойнауға дыбысы қаттырақ, клавиатуралық диапазоны Пианиноға қарағанда кеңірек рояль пайдаланылады. Дегенмен ойнау техникасы екеуінде бірдей.
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том
Андраш Шафер
2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.
Сілтемелер
Санат:Мажарстан футболшылары Санат:Мажарстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Дженоа ФК ойыншылары Санат:Кьево ФК ойыншылары Санат:ДАК 1904 ФК ойыншылары Санат:МТК ФК ойыншылары
Абруй
Абруй (6 ғасыр) — Бұхар әмірі. Абруй есімі парсы тарихшысы Наршахидің деректерінде Орта Азияның отырықшы алқаптарына Түрік қағанаты билеушілерінің орнығуымен байланысты айтылады. Шамамен 580 жылы түркі шаруалары мен соғдылықтар Абруйды Бұхар әмірі етіп сайлайды. Абруйдың аса қатал билігінен қашқан ақсүйектер мен саудагерлер Түркістан мен Таразға барып, түркілер билеушісі Қарашорыннан көмек сұрайды. Қарашорын өзінің ұлын қолбасшы етіп Абруйды тақтан құлатуға әскер жібереді. Абруй жеңіліп, азапталып өлтірілгеннен кейін түркілер қағаны Бұхарды билейтін болды.
Убиквитет
Убиквитет (ubique - барлық жерде) — барлық жерде таралған ресурс. Мысалы, ауа (байланысқан азотты, оттекті және т.б. өндіруге керек шикізат), барлық жерде кездесетін құм, гравий, шақпатас сияқты және т.б. ресурстар. "У." терминін өндірістің орналасуын талдау кезінде алғаш рет неміс экономисі А.Вебер қолданды (1909 жылы).
Абруй
Дереккөздер
Санат: Әскери іс
Убиквитет
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Серік Қалиев
Серік Қалиев (16 тамыз 1961 жыл, Жамбыл облысы, Жамбыл ауданы Амангелді ауылы - 27 сәуір 2023 жыл) — айтыс ақыны.
1978—1983 жылдары жоғары оқу орнында (ЖГМҚИ) оқыған. 1983-1995 жылдары облыстық, республикалық ақындар айтыстарына қатысып, жүлделі орындарды иеленген. Өлеңдері 1987 жылы жас ақындардың «Қарлығаш» ұжымдық жинағына («Жалын» ) енген.
Дереккөздер
Санат:16 тамызда туғандар Санат:Жамбыл ауданында (Жамбыл облысы) туғандар Санат:Қазақстан ақындары Санат:Айтыс ақындары
Автоматты бақылау
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі
Ақындық тіл
Поэзия сырын «қуатты ойдан бас қурап, еркеленіп шығар сөз» деп түйген Абай шымырлық пен сұлулықты тамаша ұластырады. Әдебиет, ең алдымен, сөздің тарихи төркінінен, өсу, өзгеру қалпынан, қилы ұғымынан құралады. Үнділік, шырайлылық, дәмділік бүл тілдің көркемдік қуатын арттырып, әсерлілігін күшейтеді. Тіл де, сөз де - халықтікі. Сөйте тұра, «пәленшенің тілі бай» дейміз. «Мынау түгеншенің сөзі ғой» деп тани кетеміз. Осының сыры неде? Әдебиетте жанды сөз бар да, жансыз сөз жоқ. Жанды сөз, ең алдымен, автордың табиғатына, болмысына тәуелді.
Шығарманың текстінен өр түрлі эсер алатынымыз сондықтан. С. Торайғыров «Сезімнің сыртқа шықпас түсі бар ма, оны жасырар адамның күші бар ма!» дегенде жеке тәжірибені ғылыми шындыққа ұластыра айтқан-ды.
Құнарлы ойдың, асыл сезімнің, биік сананың серпіні бір күнмен, бір жылмен шектелмей ұзаққа бойлағанда, ұрпақтан ұрпаққа ауысқанда, көзге ілікпес құдірет «сөз» деген ұғымда жатпақ. Олай болса, тіл өнеріне жүрдім-бардым қарау - қағылмас қырсық. Күнәсіз қағазға күнәсіз ой құйылсын. Шалажансар емес, ұзақ жасайтын сөздер екшелсін. Табиғаттай құлпырса да, табиғаттай қайталанбайтын, қызығы мен қайғысы, қуанышы мен өкініші көңілге қона кететін сөз құдіретін туындату - Абай салған дәстүр. Тамырлы ырыс, негізді несібе.
«Ескілік киімі» туралы тамаша өлең толғаған, кісінің біз білмейтін «дәндәкуін» тірілткен Абай халықтық әдеби тілге келгенде, архаизмге жол бермей, ұзақ жасайтын өміршең сөз туындатады. Нәшірияты жоқ сахарада профессионалдық әдебиеттің нұсқасын таратады.
Ғиссар қойы
thumb|right|Ғиссар қойы Ғиссар қойы — қойдың бір тұқымы. Жүні — қара. Майлы — етті тұқымы құйрықты қойдың түрі. Салмағы 180 килограммға дейін жетеді. Гиссар қойы — жүні қылшық, еті майлы келетін құйрықты қойдың бір тұқымы. Еркек қойының тірілей салмағы— 130—140 кг, саулығынікі—80—100 кг. Сойғаннан соң 58—60 кг ет, ал бордақылаған еркек қойы 35—40 кг май береді. Гиссар қойы көбінесе Тәжікстанда, Өзбекстанда, аздап Қырғызстан мен Қазақстанның кейбір аудандарында өсіріледі. Тәжікстанда, Ғиссар деген жерінде шығарылған.
Ақындық тіл
Бұл - Абай өзінің қазақтың жазба әдебиетінің негізін салушы классик ақын екенін білді, тым құрымаса, кәміл сезінді деген сөз. Халықтың өзіндей ұзақ жасайтын тілдің дәуірден дәуірге байланысты байып, екшеліп, көзге ілікпес өзгеріске ұшырап тұратыны белгілі. Сансыз ғасырдың шындығын шежіредей сақтап, ұрпақты ұрпаққа жалғастыратын тіл жалқының емес, жалпының үлесіне жатады.
Ғиссар қойы
Дереккөздер
Санат:Қой тұқымдары
Ақындық тіл
Оның құнарлы қуаты әркімге әр дәрежеде дариды. Бұған болмыстың, ортаның, тәрбиенің ерекшелігі әсер етеді... Қоғам мүшелерінің сөз байлығы, ұғым мөлшері, талғампаздығы әр түрлі болғанымен, тілдің заңы тұтас. Бүл заң, Абайша айтқанда, «сөз арасын бөтен сөзбен» былғауды көтермейді. Тілден нәрлілікті, бейнелілікті, жатықтықты талап етеді. Тілдің заңын халық тудырған. Сөйте тұра, ұлт ішінде әр қауымның өзіне тән нақыштары бар. Шаруаның, жүмысшының, зиялының тілін ажырату қиын емес.
Осының себебі неде? Біздіңше, өскен ортаның, санаға сіңген тәлім-тәрбиенің әсерінен туған ұғым аумағында. Буған сөз атауының ағымдағы тіршілікке қажеттілігі қосылады. Мысалға дипломатиялық тілді алсақ, өз маңайында, өз дәстүрінде, өз нәшінде мәдениетті саналатын бүл тіл қоңырқай жұрттың кәдесіне аспайды. Осыған қарап дипломатиялық орамдылықты, ойнақылықты, тапқырлықты, тосын терминдерді өмірден аластау және мүмкін емес.
«Қалауын тапса жанатын қардың» тамызығы көп. Осының әммәсі халықтық тілге сыймаса да ұлттық тілдің үлесіне жатады.
Одан бұрынғы Махамбет, мыс., түгелдей халықтық ақынға жатады. Майлықожаның кейбір шығармалары да халықтық сипатқа ие. Тел тағдыры, талайы осылай болғандықтан, Абай халықтық шығармасында халық сөзін көп қолданады да, өзінің ой-өрісіне келгенде тосын сөздерді жатырқамайды, бөгде жұрттың сөзін жымдастырып жіберуге шейін барады. «Махаббат пен ғадауаттар», «тілі ащы мен здравомыслящийлер» осындайдан туған. Ой-өрісі кең, ұғымы терең, талғамы биік Абай төл туындысында тосын да тың, берекелі айшықтар жасайды. Бірде «соқтықпалы соқпақсыз жерде өстім, етек басты көп көрдім елден бірақ» деп жұмбақтаса, енді бірде: «Өзіңде бармен көзге ұрып, озамын деме өзгеден, күндестігін қоздырып, пәлеге қалма езбеден» деп, нақылдың тосқындығымен, «көзге ұрыптың» қиын шешуімен таңдандырады. Осыған сәйкес, мазмұн мен түрдің ішкі қайшылығы тілге де түгелдей ортақ екенін айта кету ләзім. Әдетте, әсершіл келетін қарапайым жанның өз әсерін жеткізіп айта алмайтыны, сыңғырлы сөзге шебер зиялысы мақтардың төл ойдан қағажу қалатындығы осыны сипаттайды. Бұны Абай: «Ғашықтың тілі - тілсіз тіл, көзбен көр де, ішпен біл» деп те тұжырымдайды...
Қажетсіз сөздің өзінен өзі шығып қалатыны, ділгер сөздің жаңадан туындайтыны даусыз. Абайдың «өжеттісіңін» қазір ешкім қолданбайды. «Батуы» да («батым» дегені) сол жалқы күйінде өмір сүреді. Осы сыңардың егізі Абайдың басқа бір өлеңінде «Кей құрбы бүгін тату, ертең бату» түрінде бой көрсетеді. Осы секілді оның «қулық пен құбылдан жалықсаң, жақсы жансыңдар» деуінде де өте-мөте сирек орайға тән сөз қолданысы жатыр. Қазақ «құбылдан» деп айтпайды. Бірақ «құбылу» бар, «құбыл» бар. Ендеше, «құбылдан» Абайдың осыдан шығарып алған жалқы еншісі.
Осы тәріздес, «Түзелмесе шұғылдан» деген жолдағы соңғы сөз «шұғылдану» емес, «кенеттен» деген мағына береді. Ығыты келіп тұрғанда айта кету керек, үш ұйықтасаң түсіңе кірмейтін өте-мөте тосын сөздер, атаулар, тіркестер прозаиктен гөрі ақында көп болады. Бұны бедерлі бейне мен ұйтқыған ұйқас тудырады. Ақын Абайдың түбірін тұтас сақтамай, жаңа сөз жасап жіберуінде осындай сыр бар. Бұндай тосындық прозаик Абайда мүлдем кездеспейді. Асылы, ақын, жазушыда (ақында көбірек, жазушыда азырақ) дербес тексте ғана өмір сүрерлік тосын сөздер кездесе береді. Бұған, мыс., А. М. Горькийдің «банкерезмі», И. С. Тургеневтің «Шуршиті», В. В. Маяковскийдің «Усастый няны» мен «евины» куәлікке жүре алады. Пушкиннің «пиша» («писать») деген етістігі де жалқы күйінде күн көреді. Сөзден сөз туындап жатыр.
Қазақ тілі қарындасшыл тіл. Қабылдампаз тіл. «Формадан» «порымның» пайда болуы осыған айғақ. Әдебиетте Абай, Сұлтанмахмұттар айырықша тіл байытқан. Қазақ әдебиетіне «кірпішті» алғаш рет Абай енгізеді. Бүкіл дүние үйге теңелгендіктен, көрші жұрттың «қышын» әлсіз көріп, берік бейнеге бой ұрады. Осы сөзді орысшасындай «кирпич» деп жазса, сіңіспеліктен жұрдай болар еді. Демек, ондай сөздер ана тіліміздің ішкі заңына сәйкес жазылуға керек. Орыстар түрікше «тұрмадан» «тюрьманы», парсыша «пой-жамадан» «пижаманы», «Әмир ұл баһирдан» «адмиралды», қазақша «әртелден» «артельді» шығарған. Мейлінше жатық сіңірген. Енді осының керісінше, орысша ойлаудан туған келісті атаулар мен орамдарды («аялдама», «өкінішке қарай» секілділерді) еске түсірсек, тілдің қарым-қатынасының ілгерімпаз ықпалын анық байқаймыз. Қазақ тілінде «родқа» барабар нәзіктіктер баршылық.
Орыс интонациясын қиналмай аударатынымыз сондықтан. «Мұғалима», «азаматшалардың» кіруінде де табиғилық жатыр. Қазақ тілінде диалект бар дегенге өз басым иланбайды. Абайдың творчествосы осыған айғақ. Семейде туып-өскен Абайдың сөзін Астрахан қазақтары түгел түсінеді. Бір болса, шағатай тілі диалект болар еді. Бірақ, оны халық қабылдамады... Диалект бар тіл бар, диалект жоқ тіл бар. Текстология ғылымына қарап текст атаулыдан ақау табу шарт емес. Қазақ тілінің тұтастығын ӀӀӀоқан Уәлиханов дәлелдеген.
Ол үш жүздің баласын жіктемек болған, Ұлы жүзді қырғызбен шатыстырған И. Георги, К. Риттер сияқты тарихшыларды шенеп, сазға отырғызған. А. И. Левшиннің қазақтарды: «... Оралдан Зайсанға шейін ұшы-қиырсыз сахарада біртектес өмір сүреді, олардың тілі тұтас...» (ЦГИА КСРО, ф. 733, оп. 228, д. 7, л. 3.) деп куәлік жасағанын қайда қоямыз? Бұндай мысалдар ондап, жүздеп табылады.
Қазақ халқының ұлылығы сол, Алтайдан Оралға дейін, Арқадан Алатауға дейін сапырылысқан сансыз тайпалар ұлттық тілдің тұтастығын сақтай білді. Бөбегін бесікте әнмен әлдилейтін ана перзентіне от басы, ошақ бұтында тіл тәрбиесін сіңірді. «Баланы жастан» деген мәтел туды. Сөзде тұру, уәжге жығылу, шежіреше сайрау сетінің әдетіне айналды.
Тайпалар арасы алыстағанда сағыныштың сәлемі жүйелі сөзбен жетті. Сөз татуластырды, сөз араздастырды. Дау дала бада тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйінін табушы дуалы ауыз ділмарлар шықты. Сауықта, айтыста «аузын буған өгіздер» ұдайы келекеге ұшырағандықтан, естілер тіл өнеріне қанықты. Жігіт-желең, қыз-қырқынның тәжікесі, тұспалы, жұмбағы еті тірілердің мәжілісте баспалап баға сөйлеуі тапқырлыққа баулыды. Бұған шетсіз-шексіз аңыз-ертегіні, салт-сана жырын, дастан, қиссаны қоссақ, тіліміздің тұтастығы түсінікті-ақ.
Осындай жағдайда өмір кешкен Абайдың тіл ұстартуда бұралқылыққа, селкеулікке, дүмбілездікке жол бермеуі табиғи. Сөз шеберлігіне келгенде ол кітаби ақындардан іргесін аулақ салып, халықтың тапқырлығынан үйренеді. Қазақ сахарасында кең тараған ұшы-қиырсыз бейнелі поэзиядан бір мысал келтіре кетейік.
«Ер Қосай» эпосында он төрт жасар Қосай ұрыста қаза тапқан әкесін туған шешеге қалай естіртеді?! «Алпысқа келген атамның Қыз кіріпті қойнына: Кәрілікті алма мойныңа, Қара киіп, қызыл сал. Сол лайқат бойыңа!..»
Осыған шешесі:«Қаратауда бұлағым, Байың келді дегенге, Еліріп еді құлағым: Қызылың - қызыл, қараң не? Шошиын дедім, шырағым!,.» -деп, жауап қайтарады.
Осы шумақтардың әндей жатталуындағы сиқырлы қуат - ұғымның, иланымның, бейнеліліктің, шырайлылықтың халық ұғымына түгелдей тәндігінде. Абай осы рухта тәрбиеленген. Осындай жағдайда қазақтың әдеби тілінде шұбарлылыққа жол берілмеуге керек. Рас, қарапайым қазақ арасында жеке сөздерді атауда шәркездік кездеседі. «Егер» тұрғанда «мәгер» деу, «нәрсе» тұрғанда «нәсте» деу, «кәдуілгі» тұрғанда «кәудкіскі» деу келісті емес. Бірақ бұның бәрі диалектіге емес, говорға жатады. Бұндай мүкістікке Абай бармаған. Есте тұтатын бір жайт, кей-кейде жеке сөздің шыққан тегін әдейі жаңғыртуға тура келеді. Бұл көбінесе көркем әдебиетте немесе сұхбаттың әзілінде кездеспек.
«Әгәрки» десең - кітаби ұғымды келемеждегенің, «Әгәрдам» десең - шикі қазақты меңзегенің, «Мәселеңкилер» де сол топта. Тіл - халықтың болмысы, ұғымы, иланымы, бастан кешкен дәуірлерінің шежіресі. Тілдің халық қазынасына, ұлт игілігіне айналуында терең сыр бар. Қазақ тілінің төркіні тым әріде екенін «Кодекс - Куманикус», «Оғуз-нама» секілді ежелгі ескерткіштер дәлелдейді. 11 ғ-да жасаған Махмуд Қашғаридің сөздігінде де бүгінгі қазаққа түсінікті атаулар баршылық. Қазақтың ұлттық есімі орын тепкеннен кейінгі тіл - тіптен тұтас. Мыс., 15 ғ-да туған эпостың тілі осы күнге тозбай жетіп отыр. Төл қайыруға арналған «арай жаным, арайлар» да, түрлі «саналар» да бізге әбден түсінікті. Қазақ тілінің кейінгі ғасырларда көршілес елдермен қарым-қатынасының байи түсуінде объективтік заңдылық жатыр.
Ұлттық ұғымы ұлғайып, дүниеге көзқарасы кеңеюмен бірге тілдің ішкі заңы күшейді, оралымдылығы артты. Толып жатқан тосын атаулар төл сөзге айналып кетті. «Кроватты» «керует» күйінде, «самоварды» «самаурын» күйінде қолдануымыз сондықтан. Тұрмыстық заттарды былай қойсақ, Майраның бозбаланы тартқан «магниті» де, Біржанның «он екі взвод» әні де, Ақан серінің «гармониясы» да құлаққа сондайлық жат естілмейді. Инабатты орыс ғалымдары қазақ тілінің айрықша байлығына, бейнелілігіне, үнділігіне сүйсініс білдіргенде, оның қабылдағыш қабілетін де меңзейді. Қиырсыз сахарада ауытқымалы, шашыраңқы өмір кешкен жүздердің, сансыз тайпалардың тілінің бірлігінде ғажайып қуат барын тарих растайды.
Қазақ халқы, Ш. Уәлиханов айтқандай, әсершіл халық. Бұны шалқыған ән-күйінен бір аңғарсақ, сөз қастерлеген қабілетінен екі аңғарамыз. Ес біліп, етек жапқаннан кейінгі қазақ сөз сырына құштарланады... Қыз бен жігіттің әзілі ойдың алғырлығын, тілдің оралымдылығын керек етеді. Кейде жұмбақтап, кейде тұспалдап сөйлеуге ділгерлік туады. Өлеңмен айтысудың тапқырлығы өз алдына. Қысқасы, уәждан ұтылмау үшін тіл қазынасына құнығу шарт болған.
Содан барып қиялдың тынымсыз талпынысы сөз қорын жасаған. Кедей тілдің оралымы да келте. Өнегелі үй өз перзентін сәбиінде дурыс сөйлете білген. «Таяқтың еттен, сөздің сүйектен өтетінін» ерте ұғындырған. Осыдан барып, сыршыл шешендік, берекелі бейнелілік туған. Осының бәрін Абайға тели, Абаймен салыстыра айтып жатуда өзіндік мән жатыр. Абай халық тілінің қордасынан да, болмысынан да, нақышынан да терең үйренген.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Сона (өзен)
Кеме жүзеді, каналдар арқылы Мозель өзенімен байланысады.
Ірі салалары: Ду (453 км), Оньон (214 км), Сей (100 км), Грона (96 км), Уша (95 км), Тиль (83 км).
Санат:Франция өзендері
Фрида Андреевна Шмакова
Фрида Андреевна Шмакова (1927 ж. т., Ресей, Мәскеу облысы, Павлово-Посад қаласы) – Социал Еңбек Ері (8.6.1947). 1941 – 1961 ж. Мақтаарал кеңшарында тракторшы, мақта жинау машинасының механик-жүргізушісі, трактор-егіс бригадасының бригадирі, 1961 жылдан Павлово-Посад қаласындағы жібек тоқу фабрикасында тоқымашы болып істеді.
Cілтемелер
Санат: Тұлғалар Санат: Ауыл шаруашылығы
Демонте
Демонте (Demonte) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2042 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 16 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 127 км² шамасында. Пошта индексі — 12014.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Donato.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Құрмалас сөйлемдердің сыйысуы
Құрмалас сөйлемдердің сыйысуы (орыс. усечение сложных предложений) — құрамындағы жай сөйлемдердің бір сөзден болатын баяндауыштары не бастауыштары қайталап келген жағдайда құрмалас сөйлемдердің өзара ықшамдалып (сыйысып) жай сөйлемге айналуы. Құрмалас сөйлемдердін сыйысуы көбінесе шартты бағыныңқылы сабақтас құрмаластар мен бір жақты, бір шақты бірыңғай баяндауышты салалас құрмалас кездеседі. Мысалы: Маған доктор көмек етпесе, өлетін едім (Ж. Өмірбеков) — Доктордың көмегінсіз өлетін едім. Ит жүйрік болса, оны түлкі сүймес (мақал) — Ит жүйрігін түлкі суймес. Құрмалас сөйлемдердін сыйысуының шұбалаңқы сөлемдерді қысқартып, ықшамдап қолдануда стильдік мәні бар. Құрмалас сөйлемдердін сыйысуын А. Байтұрсынұлы "Сыйысулы құрмалас" деп атаған. (А. Байтұрсынов. Тіл тағылымы. А., 1992,301,6.). С. Аманжолов "Сыйыстыру проблемасы" ретінде қарастырған (Қазақ әдеби тілі синтаксисінің қысқаша курсы. А. 1994, 211—212 б.).
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Вико-нель-Лацио
Вико-нель-Лацио (Vico nel Lazio) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Фрозиноне провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2158 адамды құрайды. Халық тығыздығы 48 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 45 км² шамасында. Пошта индексі — 3010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Оливезе
Оливезе (Olivese) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Оңтүстік Корсика департаментінде орналасқан. Сартен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 29,64 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 269 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,08 адам/км².
Нова-Араса
Нова-Араса (Nova Araçá) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-шығыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Гуапоре экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Оливезе
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Нова-Араса
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 508 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 74,36 км² шамасында. Халық тығыздығы — 47,2 адам/км².
Оливезе
Сыртқы сілтемелер
Санат:Оңтүстік Корсика департаментінің коммуналары
Нова-Араса
Тарихы
Қала 1964 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Әсіре суыту
Әсіре суыту - жоғары температурадан ең төменғі температураға дейін төмендетіп салқындату процесі. Әсіре суыту температурасы қайнау температурасынан жоғары болса, онда зат газ түрінде, егер балқу температурасынан төмен болса, сұйық күйінде болады. Әсіре суытудың суыту дәрежесі өте үлкен болса, онда өте жоғары температурадағы сияқты өзіне тән құрылымды, салыстырмалы тұрақты күйде болады. Әсіре суыту болаттарды шындау, ал өсіре суытылған бу иондалған сөулелерді тіркеу жөне т.б. үшін қолданылады.
Оптика-акустикалық спектроскопия
Оптика-акустикалық спектроскопия - затты талдаудың жарыктың оптика-акустикалық эффектінің салдарынан пайда болған жұтылу спектрлерін зерттеуге негізделген тәсілі.
Дереккөздер
Санат:Физика
Сент-Уан-де-Поншей
Сент-Уан-де-Поншей (Saint-Ouen-de-Pontcheuil) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 1,17 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27579, пошта индексі — 27370.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 98 адамды құрады. Халық тығыздығы — 83,76 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Эрнест Вилимовски
Эрнест Оттон Вилимовский (Ernest Otton Wilimowski, Ernst Otto Willimowski; 23 маусым 1916 жыл, Катовице — 30 тамыз 1997 жыл, Карлсруэ) — Польша және Германия ұлттық құрамаларының футболшысы. Шаубыл шебінде ойнаған.
Карьерасы
1938 жылғы әлем чемпионатында Бразилияның қақпасына төрт гол соқты. Бірақ бұл ерлігі құраманың жеңіске жетуіне аздық қылды: Бразилия 6:5 есебімен жеңіске жетті. Польша құрамасы сапында 22 ойында 21 гол соққан.
Польша құрамасы сапында соңғы рет 1939 жылы 27 тамызда Мажарстан құрамасына қарсы ойнады. Бірнеше күннен соң Гитлер әскерлері Польшаны жаулап алды да, Эрнест Германия азаматтығын қабылдады. Кейін Германия құрамасы (дәлірек айтқанда, Үшінші Рейх құрамасы) сапында да ойнап, сегіз ойында 13 гол соқты.
1940 жылдан бастап Германия клубтары сапында ойнады да, өмірінің соңына дейін Германияда тұрақтап қалды. 1997 жылы 30 тамыз күні 81 жасында қайтыс болды.
Сілтемелер
Санат:Польша футболшылары Санат:Германия футболшылары Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Польша Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Кайзерслаутерн ФК ойыншылары Санат:Аугсбург ФК ойыншылары Санат:Мюнхен 1860 ФК ойыншылары
Даниэль Зиберт
right|200px| Даниэль Зиберт (нем. Daniel Sieber; 4 мамыр 1984 жыл ) — германиялық футбол төрешісі, 2015 жылдан бері ФИФА дәрежесіндегі рефери, 2012 жылдан бері Германия чемпионаты ойындарына қазылық жасайды.
2020 жылы Еуропа чемпионаты ойындарына төрелік етті.
Дереккөздер
Санат:4 мамырда туғандар Санат:1984 жылы туғандар Санат:Футбол төрешілері Санат:Германия футбол төрешілері
Меркаптандар
Меркаптандар тиолдар, тиоспирттер – жалпы формуласы RSH болатын спирттердің күкіртті туындылары. Мұндағы R – көмірсутек радикалы. Метилмеркаптаннан басқа тиоспирттер сұйық немесе қатты заттар болып келеді. Мұндай заттардың өзіне тән жағымсыз, өткір иісі болады. Суда нашар, ал спирт және эфирде жақсы ериді. Олар табиғатта негізінен белоктардың шіріген өнімдерінде кездеседі. Мұндай заттардың әлсіз қышқылдық қасиеті бар. Сілтімен әсер еткенде олардың тұздары - меркаптидтер түзіледі. Дисульфидтермен (RSSR) және сульфон қышқылдарымен (RSO3H) оңай тотығады. Мұндай заттарды сілтілік металдардың қышқыл сульфидтерінен алкилдеу, галоген алкилдері тиомочевинамен конденсациялап, түзілген S- алкилизотиуран тұзын сілтімен гидролиздеу және құрамында C-S ббаланысы бар күкірттің органикалық туындыларын тотықсыздандыру арқылы алады. Мұндайларды дәрілік заттарды синтездеуде (метионина, сульфонала), инсектицидтер алуда, т.б. қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Спирттер
IC 3621
IC 3621 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3090634, NPM1G +15.0377.
Сыртқы сілтемелер
IC 3621 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Кастеньеро
Кастеньеро (Castegnero) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Виченца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2491 адамды құрайды. Халық тығыздығы 226 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 36020.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Giorgio.
Графика өнері
Графика.
Бұл ұғым суретшілер іс-әрекетінің өте кең және сан алуан шеңберін қамтиды. Живописьтен ерекшелігі сол, графикамен біз барлық жерде кездесеміз. Кітаптағы иллюстрациялар, газеттегі суреттемелер мен карикатуралар, түрлі товарлардың орауыштарын безендіру, көшедегі плакаттар – осының бәрі графика неғұрлым шартты, ол түстер мен формалардың бүкіл байлығын бере алмайды, графика оларды жеңілдете отырып, ең негізгісін таңдап алады. Графика өнерінің живописьпен кейбір белгілері ортақ: онда да жазықтық үстінде бейнелеу орын алады.
График,живописьші сияқты, перспективаны меңгеруге, анатомияны білуге, сурет сала білуге тиіс. Бірақ егер живописьте түс және ол жасаған колорит бірінші орында тұрса, ал сурет қажетті, бірақ әйтсе де көмекші роль атқарса, графикада суреттің рөлі шешуші, мұнда ол өнердің дербес түріне айналады. Графикада сызықтар, штрихтар, ашық және қара қоңыр дақтардың ара қатынасы жетекші маңызға ие болады. Рас, графика өнерінің кейбір түрлерінде түстер де пайдаланылады, бірақ оның рөлі, әдетте, шектеулі, қызметтік дәрежеде ғана болып қалады.
Ең сараң графика – заттардың тек нобайы ғана беретін сызықтық сурет бірақ мұндай сараң сурет те көп нәрсені – адамның типін, характерін, қимылын бере алады. Суретшінің көзбен дәл өлшеуі, мінсіз талғамы және сенімді қолдары сызықтарға болмашы ауытқулар бере отырып, оны аздап жіңішкерте немесе жуандата отырып, оған түрлі характер береді. Форманы «пішіндеуге», жарық пен көлеңкені және бір жағынан заттың фактурасын беруге қабілетті штрихтық суреттің мүмкіндіктері үлкен.
Графикалық өнердің ең көп тараған түрі – плакат. Оның түрлері аз емес, бірақ олардың ішіндегі ең бастысы – қоғамдық өмірде елеулі роль атқаратын саяси, үгіт плакаты. Плакаттың аса маңызды ерекшелігі суреттің қысқаша жазумен мағыналық және композициялық жағынан бірігуі болып табылады.
Сатиралық графика – карикатура да бүгінгі өмірде айтарлықтай роль атқарады. Олармен біз, газеттің немесе журналдың кезекті санын аша отырып, күн сайын ұшырасамыз. Графика үшін тұтас алғанда қолданылған түстің шарттылығы, образдың жалпылығы, әсірелеу мен символика тән. Графика өнерінде живописьпен және скульптурамен салыстырғанда сыртқы ұқсастықтан едәуір ауытқуға жол беріледі
Санат:Графика
Гиоргиевица
Гиоргиевица (Үлкен Георгиевица) — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Межа өзенінің сол жағалауынан 107 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сәтбаев (Абай облысы)
Сәтбаев — Абай облысы Ақсуат ауданындағы ауыл, Сәтбаев ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсуат ауылынан солтүстік-батысқа қарай 23 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 952 адам (462 ер адам және 490 әйел адам) болса, 2009 жылы 632 адамды (318 ер адам және 314 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақсуат ауданы елді мекендері
Сан-Жоанинью (Санта-Комба-Дан)
Сан-Жоанинью (Санта-Комба-Дан) (São Joaninho (Santa Comba Dão)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Санта-Комба-Дан муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 184 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,66 км² шамасында. Халық тығыздығы — 136,7 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Ла-Мезьер
Коммунаның INSEE коды — 35177, пошта индексі — 35520.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4268 адамды құрады. Халық тығыздығы — 262,97 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Лос-Гвахарес
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1191 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 89,29 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гранада елді мекендері
Kesko
Kesko Oyj — Финляндиялық холдинг компания. .
Қызметі
Компанияға ауылшаруашылық жабдықтарын, өнімдерін шығаратын кәсіпорындары, сондай-ақ автокөліктер мен үй жабдықтарын сататаны сауда желісі жатады. 2010 жылы холдингке жататын сауда нүктелерінің жалпы саны 2200-ге жетеді.
Kesko Ресейде
2005 жылдың шілде айында компания шашамен 20 млн долларға Санкт-Петербургте бес "Строймастер" дүкенін өз иелігіне алады. 2006 жылдан бастап бұл дүкендер "К-раут" маркасы атымен жұмыс істейді.
2009 жылы наурызда алғашқы "К-раут" аймақтық дүкені Ярославль қаласында ашылады.
Дереккөздер
Санат:Финляндия Санат:Компаниялар
Сити оф Портлэнд (Орегон)
Қала тұрғындарының саны 583 776 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 376.5 км² шамасында. FIPS коды — 41-59000.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Октябр (Уфим ауданы)
Октябр — Башқұртстанның Уфим ауданындағы кент, Шемяк ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 1640 адамды құрады. Пошта индексі — 450514, ОКАТО коды — 80252875001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Карлес Пуйоль
Карлес Пуйоль Сафоркада (Carles Puyol Saforcada, Carles Puyol i Saforcada; 13 сәуір 11978, Побла-де-Сегур, Испания) — испаниялық футболшы, қорғаушы, әлем және Еуропа чемпионы.
Карьерасы
17 жасынан бастап Барселона академиясында тәрбиеленген. Осы клубта ғана ойнап, 593 матчта 18 гол соқты. Луис Энрикеден капитандық жолақты алды. Каталондықтар құрамында ойнай отырып, 6 рет Испания Чемпионы атанды, 2 рет Ел Кубогын, 3 рет Чемпиондар Лигасын, 6 рет Испания Суперкубогын, 2 рет Еуропа Суперкубогын және де 2 рет Дүниежүзілік чемпионатын жеңіп алған.
Құрамада Пуйоль 100 матч өткізіп, 3 рет қарсылас команданың қақпасына гол салған. Ол 2000 жылғы Әлем Чемпионатында үздік ойын корсетті. Сонан соң 3 Әлем Чемпионатына қатысқан. 2010 жылы Испания құрамасы Әлем Чемпионы атанады, ал 2008 бен 2012 жылы Еуропа Чемпионы атанады.
Характеристика
Пуйоль-қатты, ашулы, ызалы қорғаушы. Ол ортада және қапталдағы ойында өзін жаксы көрсете білген адам. Оның техникасы мен шыдамдылығы арқасында Сары Кағаздан құтылады. Баспен жаксы ойыны арқасында айыпсоққы көп жағдайда сәтті өтеді.
Құрамадағы ойыны
Пуйоль Испания құрамасында 2010 жылдан бері ойнаған. 2010 жылғы Әлем Чемпионатының жартылай финалдық матчта жалғыз голдың авторы атанды. Германияға қарсы матчта, бұрыштама добын қақпаға дәл бағыттай, Испанияны финалға шығарған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:13 сәуірде туғандар Санат:Побла-де-Сегурде туғандар Санат:Испания футболшылары Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының футболшылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары Санат:Барселона С ФК ойыншылары Санат:Барселона Б ФК ойыншылары Санат:Барселона ФК ойыншылары Санат:Бір клуб ойыншылары
Кезеулеткіш
Кезеулеткіш (Позиционер) - пісірумен қосылатын бөліктерде бір-біріне белгілі қатынасты орнықтырып құрастыру құрал-сайманы.
Кіші Кыркыла
Кіші Кыркыла (Құрғақ лог) — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сараса өзенінің оң жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Поруб
Поруб — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Луза өзенінің оң жағалауынан 259 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 127 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Мурмышка
Мурмышка — Ресейдегі өзен. Тверь облысы, Мәскеу облысы, Ярославль облысы, Владимир облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Медведица өзенінің сол жағалауынан 44 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Поруб
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Мурмышка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Иваньков су торабынан Уголь су торабына (Уголь суқоймасы) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жоғары сатыдағы өсімдіктер
Жоғары сатыдағы өсімдіктер – өсімдіктер әлемінің негізгі екі тобының бірі. Екінші тобы – төменгі сатыдағы өсімдіктер. Жоғары сатыдағы өсімдіктерді ұрықты өсімдіктер (Embryobіonta, Emlryophyta), өркенді, жапырақ сабақты өсімдіктер (Cormophyta, Cormobіonta), түтікті (теломды) өсімдіктер (Telomophyta, Telomobіonta) деп те атайды.
Жер шарында Жоғары сатыдағы өсімдіктердің 300 мыңдай түрі белгілі. Жоғары сатыдағы өсімдіктерге: риниофиттер, мүктәрізділер, плаунтәрізділер, қырықбуынтәрізділер, қырықжапырақтәріздестер, ашық және жабық тұқымды (гүлді) өсімдіктер жатады.
Жоғары сатыдағы өсімдіктердің төменгі сатыдағы өсімдіктерден айырмашылығы – құрылысы күрделі, көп клеткалы, қоршаған орта жағдайына бейімделген организмдер. Жынысты (гаметофит) да, жыныссыз (спорофит) да көбейе алады. Спорофиттерінде қозғалмайтын спора түзілетін көп клеткалы спорангийлер дамиды, гаметофиттерінде көп клеткалы жыныс мүшелері дамиды, бірақ кейбір ашық тұқымдыларда (гнетум, вельвичия туыстары) және барлық гүлді өсімдіктерде эволюциялық даму жолында гаметангийлері жойылып кеткен. Аналық гамета (жұмыртқа) біреу және ол қозғалмайды, зиготадан көп клеткалы ұрық дамиды. Оның алғашқы даму кезеңі гаметофит ішінде өтеді. Жоғары сатыдағы өсімдіктер дің спорофиті негізінен жапырақ, сабақ, тамырға бөлінеді. Кейбір түрлерінде арнайы ксилема (әр түрлі клеткалардан құралған өткізгіш ұлпа) және флоэма (органик. заттарды өткізетін түтікше-талшықты күрделі ұлпа) дамиды, бірақ бұлар өсімдіктердің кейбір тобында жойылып кеткен. Кутикулалы (сірқабық) эпидермисі (жабын ұлпасы), лептесіктері болады, көбінің стелалары (өткізгіш жүйесіндегі арқау цилиндр) бар.
Жоғары сатыдағы өсімдіктердің арғы тегі теңіз балдырлары деп есептелінеді. Олардың құрлыққа бейімделуінің нәтижесінде, өздерін сумен қамтамасыз ететін, гаметангийларын кебуден сақтайтын, жынысты жолмен көбейе алатын бейімді мүшелері пайда болған. Сондықтан құрлықта өсіп-өнетін тұқымды өсімдіктердің жынысты көбеюінің сумен байланысы болмайды. Ал Жоғары сатыдағы өсімдіктердің қарапайым тобы қырықбуын, мүк және қырықжапырақтәрізділердің даму кезеңдері тек суда өтетін болғандықтан, олардың сперматозоидтері, гаметофиттері сусыз қозғала алмайды. Жоғары сатыдағы өсімдіктердің ең ертедегі қазба қалдықтары силур кезеңінен сақталған. Бұлардың көптеген түрлерінің медицинада, өндірісте маңызы зор.
Дереккөздер:
Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Санат:Жоғары сатыдағы өсімдіктер
Құрсақаяқты моллюскілер
Ұлулар
Құрсақаяқтылар немесе ұлулар - моллюскілердің ең мол класы. Олардың көпшілігінде көбінесе спираль тәрізді шиыршықталған қабыршақ болады. Олар бұлшықетті аяқтармен жылжиды, бұл аяқтар су ішінде жүзуге көшкен теңіз періштесі (клионе) сияқты моллюкілерде жүзбеқанатқа айналып кеткен. Құрсақаяқты моллюскілердің ауызында өздеріне тән радуда (үккіш) атты мүшесі бар, ол бейнелеп айтқанда тіл мен тістердің комбинациясы тәрізді. Өсімдікқоректі моллюскілер ұсақ тістері бар радуласымен өсімдіктерді қырып алады, ал жыртқыш түрлерінің тістері үлкенірек әрі көбінесе ілгекті таяқ немесе қанжар пішіндес. Теңіз ұлуларының арасында құйтақандайлары да, үлкен әрі ауыр қабыршақтарының әсемдігімен таңқалдыратындары да бар.
Рапана
Қара теңізде демалушылардың көбі рапана өабыршақтарын кәдесый ретінде ала кетеді, бірақ бұл моллюскілердің отаны-Қиыр Шығыс теңіздері екенін, Қара теңізде олар 1940-шы жылдарда ғана пайда болғанын екінің бірі біле бермейді. Оның дернәсілдері бұл жаққа кеме түбіне жабысып келген сияқты. Рапана қос жаппалы тұқымдастарын қорек етеді және устрицалар мен мидялардың шоғырланған жерін жалмап, елеулі зиянкелтіреді. Қара теңізде жыртқыш моллюск орнығып алды да, табиғи жауларының жоқтығын шектен тыс көбейіп кетті, ал Қара теңіздің мидиялары оның дәмді тағамына айналды. Бір қызығы, рапана қызылкүрең ұлулар тұқымдасына жатады. Оның бойындағы бездерден ертедегі адамдар қызылкүрең бояғыш зат алуды үйренген. Безден алынған зат ақ түсті болады, бірақ күн сәулесінің әсерінен жасылданып, содан кейін бірте-бірте күлгін-қызыл түске ене береді.Ежелгі римдік ақсүйектер тогасын дәл осы бояумен бояған.
Харония
Харония (алып тритон)-қабыршағының ұзындығы см жететін өте ірі теңіз моллюскісі. Бұл жыртқыш моллюскілердің сүйікті тағамы-теңіз жұлдыздары, олардың ішінде улы тікендермен қаруланған "тікенекті тәж" деп аталатын теңіз жұлдыздары. Харония бұлшықетті аяқтарымен теңіз жұлдызын астыңғы жағынан іліп алады да, ұстарадай  өткір радуласымен оның тікендермен қорғалмаған құрсақ тұсын жарып жібереді. Жұқа, қампиған қабыршақтарының пішініне бола кеспек немесе тоннид деп аталатын жыртқыш моллюскілер де инетерілілерді (теңіз жұлдыздары, голотуриялар, теңіз кірпілері) аулайды, бірақ басқаша әрекет етеді. Олардың сілекей бездері күкірт және тұз қышқылынан тұратын сөл бөліп шығарады, сонымен құрбандығын қимылсыз қалдырып, әктасты жамылғысын бұзып жібереді.
Қызықты деректер
Мұхит елдерінде, Африкада және Америкада кейбір моллюскілердің қабыршақтарын ғасырлар бойы ақша ретінде пайдаланып келген.Мысалы, " каури " ақшасы белгілі, оның қызметін ципрея моллюскілерінің тегіс сопақша қабықшалары атқарған.
Милен Фармер
Милен Фармер (фр. Mylène Farmer; шын аты — Милен Готье (фр. Mylène Gautier ); 12 қыркүйек 1961, Пьерфон, Канадада туған) — француз әншiсi, актриса және поэтесса.
Сілтемелер
Санат:1961 жылы туғандар Санат:Француз сазгерлері Санат:Француз әншілері
NGC 7607
NGC 7607 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1880 жылы 5 тамызда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7607 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Әуе компаниялары кодтары-Z
Санат:Әуе компаниялары кодтары тізімі
NGC 3083
NGC 3083 — Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 22 қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3083 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28900, MCG 0-26-2, ZWG 8,11.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз)
Лукова
Лукова — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Речка өзенінің сол жағалауынан 182 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Бия және Катунь өзендерінің тоғысқан жерінен Алей өзенін қоспағанда, Барнаул қаласына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.