cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Браганса қаласы
Браганса қаласы (Португалия) — (Bragança) Португалия қаласы. Халық саны 34 628 адам (2006 жылғы халық санағы бойынша). Жалпы ауданы 1173,93 км². Қаланың негізі 1187 жылы қаланған. Қалада роман сәулет өнеріне жататын – Домус муниципалис (ратуша) ескерткіші бар. Қала елордасы Лиссабонның солтүстк-шығысынан 400 км қашықтықта орналасқан.
Муниципалитет
Грампиандық таулар
Грампиандық таулар (ағыл. Grampian Mountains, шотл. Am Monadh) — Шотландия биік тауларының оңтүстік-шығыс бөлігін алып жатқан Шотландияның үш негізгі тау жоталарының бірі. Грампиандық таулар - Ұлыбританиядағы ең биік таулар.
Географиялық сипаттамасы
Тауда Ұлыбританияның ең биік шыңдары - Бен-Невис (1,344 метр) пен Бен-МакДуи (1,309 метр) орналасқан.
Гранит, гнейс, тақтатас, мәрмәр және кварциттен тұрады.
Солтүстік-батыста Глен-Мор алқабы, терең көлдер: Лох-Несс, Лох-Лохимен Солтүстік-батыс таулы аймағынан (ағыл. Northwest Highlands) бөлінген.
Көптеген өзендер таудан ағады: Несс, Тей, Спей, Ойх, Дон, Ди.
Көрікті жерлер
Таудың шығыс жағынан, жағалауда Данноттар сарайы бар.
Тұрғындар
Аумағы нашар қоныстанған. Қалалар — Обан, Форт-Уильям, Авимор.
Әдебиет
thumb|center|1000px|Грампиандық таулардың 1831 жылғы бейнесі
Санат:Шотландия таулары Санат:Хайленд географиясы Санат:Абердиншир географиясы
Фрассето
Фрассето (Frasseto) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Оңтүстік Корсика департаментінде орналасқан. Аяччо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,61 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрады. Халық тығыздығы — 7,59 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Оңтүстік Корсика департаментінің коммуналары
Қарғалы ауылдық округі (Қызылорда облысы)
Қарғалы ауылдық округі – Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы әкімшілік бірлік.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1342 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Шиелі ауданы ауылдық округтері
IC 3542
IC 3542 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41970, ZWG 70.181, VCC 1633.
Сыртқы сілтемелер
IC 3542 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Кинтела
Кинтела (Quintela) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сернанселье муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 332 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,77 км² шамасында. Халық тығыздығы — 26 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Иоанн Креститель.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Түрпітек
Түрпітек - (Zaglossus bruijni) - ілкіаңдарға (алғашқы аңдар) немесе жұмыртқа салатын  сүтқоректілердің ішідегі біртесіктілер тұқымдасына жатады. Құстарға ұқсас клоакасы болады. Түрпітектің алғашқы сипаттамасын 1786 жылы Берлин зообағының мұражайының жетекшісі В. Петерс және оның әріптесі Дориа (Peters Doria et) Генуи берген.
Биологиялық сипаттама
Түрпітек әдетте түрпіден ірі болады: денесінің ұзындығы 77 см-ге жетіп салмағы 5-10 кг болады, кейде 16 кг дейін болады. Түсі қара-қоңырдаң қараға дейін. Денесі тікенекті, тікенектері 3-5 см. Құйрығы қысқа 5-7 см.
Аяқ-қолы түрпіге қарағанда ұзынырақ және етті болады. Тырнақтары қалың және мықты. Еркек дарақта үйрек-тұмсықтікіндей  артқы аяғының ішкі бетінде артқа қарай бүгілген мүйіз тырағы бар, бірақ ол улы емес. Түрпінің артқы аяғы бесбармақты, ал алдығысы - үшбармақты. Басында цилиндр тәрізді төменге қарап қалған тұмсығы (рострум) бар. Тұмсығы ұзын - басының ұзандығының 2/3 болады. Ұшында танауларымен ауыз тесігі бар. Тілі ұзын (30см дейін), тікенекті. Тістері жоқ.
Басында кішкетай құлақтарың қалқандары көрінеді.
Көбейу маусымдығы шілде айыда басталады. Жалғыз тұкым туып оны дорбашасына салып жүреді. 10 күнде төл жұмыртқаны жарып шығарады. Оны 6 айға дейін анасы сүтпен емізеді.
Тіркелген ең ұзақ өмір сүрген түрпітек - Лондон зообағында 30 жыл 8 ай.
Таралуы
Жұмыртқа салатын сүтқоректілердің ішіде түрпітектерді жағдайы ең ауыр болып есептеледі. Бүкіл жершарында 1982 жылғы санауда 300 000 дарақ қалған. МСОП Қызыл Кітабына кіргізілген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Біртесіктілер Санат:Қызыл кітаптар
Харрисбург (Орегон)
Харрисбург (Harrisburg) — Орегон штатының Linn округіне жататын АҚШ қаласы.
Сант'Урбано
Сант'Урбано (Sant'Urbano) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Падова провинциясында орналасқан.
Харрисбург (Орегон)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Сант'Урбано
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2159 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 68 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 32 км² шамасында. Пошта индексі — 35040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Росхауптен
Росхауптен (Roßhaupten) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Шығыс Альгой ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2120 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 39,1 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 77 166. Муниципалитеттің басшысы — Томас Пихуш.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Ноталық басылым
Ноталық басылым- көлемінің үлкен бөлігінсіз шығармаларының мәтін немесе мәтінсіз нота жазбалары алатын басылым.
Дереккөздер
Санат:Ғылымтану Санат:Терминология
Үлгілі ауылдық округі
Үлгілі ауылдық округі:
Тағы қараңыз
Санат:Айрық беттер
Шекілдек
ШЕКІЛДЕК (Acanthis flammea) - шағын денелі (12-15 г) құс.
Биологиялық сипаттама
Шекілдектің денесі шоңайнақтан сәл ғана кішірек және құйрығы әжептәуір қысқа: маңдайында қызыл теңбілі болады, тамағы - қара. Жемсауы мен төсінде қызыл түс болмайды, дегенмен егде аталықтардың жемсауында және екі бүйірінен таңқурай түстес қызғылт реңк байқалады. Қылығы шыбжықтарды еске түсіретін қауқарлы және ширақ құстар. Шекілдектер қыста тұқымдарын қорек ететін қайыңдар немесе арамшөптер қалың өскен жерлерде көбінесе үйірлерімен жүреді. Біз шекілдектердің қаптай шабуыл жасауына тура келген шырша тұқымдары жақсы түсім берген жылдары Іле Алатауының солтүстік беткейлерінде шекілдектер және шыбжықтардың үйірлері шырша тұқымдарымен қалай қоректенгенін бақыладық. Шекілдектер үйірінен едәуір қатты дауыспен «шек-шек» деген үнмен жиі-жиі дауыстасты, сірә, құс атауы осыған негізделген болуы керек.
Таралуы
Еуразия және Солтүстік Америка тундрасы мен тайганың солтүстігінде қоныстанады. Қазақстанда, қыстың қатқылдығына байланысты бірде оңтүстік, бірде солтүстік өңірлерде ғана қыстайды. Олар Қазақстанның оңтүстігінде қарашадан наурызға дейін кездеседі.
Павлодарское
Географиялық орны
Павлодар қаласынан солтүстік-батысқа қарай 6 км-дей жерде.
Шекілдек
Дереккөз
1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.
Санат:Торғайтәрізділер Санат:Еуразия құстары
Павлодарское
Халқы
Тұрғыны 5319 адам (2009).
Тарихы
1981–96 жылдары Павлодар қаласының автомобильмен жүк тасу басқармасына қарасты қосалқы шаруашылықтың орталығы болған. Оның негізінде Павлодарскоеде және округке қарасты Шәукен ауылында ЖШС және шаруа қожалықтары жұмыс істейді.
Санат:Павлодар қалалық әкімдігі елді мекендері
КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2009 (финал)
2009 жылғы КОНКАКАФ Алтын Кубогының финалдық матчы. АҚШ-тың Ист-Ратерфорд қаласындағы «Джайантс Стэдиум», аренасында АҚШ және Мексика құрамалары алтын жүлдені сарапқа салып, Мексика футболшылары 5:0 есебімен жеңісе жетті.
Сілтемелер
Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогының финалдары Санат:2009 жылғы футбол Санат:Мексика Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:АҚШ Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Өлікті тексеру
Өлікті тексеру - өліктің органдары мен жүйелері өзгерісін және өлім себебін анықтау. Өлікті тексерудің паталогия-анатомиялық түрі емханаларда аурудан қайтыс болған адам өлігін тексеруге қолданылады. Мұны клиника немесе емханалар қарамағында арнайлы паталогия-анатомия патологанатом дәрігер клиниялық өлім анықталғаннан кейін 2 сағат өткеннен соң жасайды.
Дереккөздер
Санат:Биология
Велес-де-Бенаудалья
Велес-де-Бенаудалья (Vélez de Benaudalla) — Испаниядағы қала. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Гранада провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Коста-Тропикаль ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2928 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 79 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 45 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гранада елді мекендері
Бензотриазол
150px|right|thumb Бензотриазол- бензолдың гетероциклді оттекті туындысы; фотографияда күңгірттенуге қарсы әсер етуші зат ретінде колданылады.
Дереккөздер
Санат:Азолдар
Жеюс-д'Олорон
Жеюс-д'Олорон (Geüs-d'Oloron) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,57 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64244, пошта индексі — 64400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 203 адамды құрады. Халық тығыздығы — 30,9 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Бешерель
Бешерель (Bécherel) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Ренн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 0,5 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35022, пошта индексі — 35190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 748 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1496,0 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Обермодерн-Зюцендорф
Обермодерн-Зюцендорф (Obermodern-Zutzendorf) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Саверн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,46 км² шамасында.
1659 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1659 жылы туғандар
Обермодерн-Зюцендорф
Коммунаның INSEE коды — 67347, пошта индексі — 67330.
1659 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1659 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Обермодерн-Зюцендорф
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1631 адамды құрады. Халық тығыздығы — 112,79 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Павлодар су құбыры
Павлодар су құбыры, Павлодар, Солтүстік Қазақстан облыстары жерінде. Ертістен (Ертіс а. тұсынан) басталады. Жалпы ұзындығы 903 км. Құбыр аптасына өзеннен 26,32 мың м3 су алады. Павлодар облысының Ертіс, Ақтоғай аудандарын және Ақсу қалалық мәслихатына қарасты аумақты және Солтүстік Қазақстан облысының Уәлиханов ауданына қарасты 70-ке жуық елді мекенді ауыз сумен қамтамасыз етеді.
Дереккөздер
Санат:Солтүстік Қазақстан облысы экономикасы Санат:Павлодар облысы экономикасы Санат:Қазақстан су құбырлары
Лепсі ауылдық округі (Алакөл ауданы)
Лепсі ауылдық округі — Жетісу облысы Алакөл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Лепсі, Байзерек, Жынжүрек, Шымбұлақ ауылдары кіреді. Орталығы - Лепсі ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1442 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Алакөл ауданы ауылдық округтері
Зауропосейдон
thumb|Зауропосейдон thumb|left|Зауропосейдон Зауропосейдон — жерді мекендеген ең биік динозавр. Ол шамамен 110 миллион жыл бұрын Бор кезеңінің ылғалды және жылы аймақтарында өмір сүрген. Ғалымдар оның көлеміне нақты анықтама бере алған жоқ. 1994 жылы АҚШ-тың Оклахома штатынан Бобби Кросс атты ғалым динозаврдың бірнеше сүйегін тапқан. Зауропосейдон атауы теңіз билеушісі деген мағына береді. Ол шөппен қоректенген. Салмағы — 60 тонна, бойы — шамамен 20 метр. Динозаврлардың қазба тарихында зауропосейдон бойынан бұрын мойыны ұзын динозавр ретінде тануға болады.
Дереккөздер
Санат: Динозаврлар Санат: Зоология
IC 3544
IC 3544 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3544 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Тау шекілдегі
Тау ШЕКІЛДЕК (Acanthis flavirostris) - шоңайнаққа ұқсас шағын денелі (13-18 г) құс.
Биологиялық сипаттама
Тау шекілдек шоңайнақтан сәл кішірек, оның жабын қауырсындарында қызыл түс болмайды, қүйрығы едәуір ұзын. Аталығы, аналығы және жас құстардың реңі бірдей барлығының жонында және бауырында бойлай созылған қошқыл жіңішке сызықтары болады. Басқа қалған жерлерде наурыз және қазанда ұшып өткенде кездеседі. Ұялауға тар шатқалдар мен жартастарға жоламай, аласа таулардың тасшақпалы беткейлерін және тастақ даланың бұталы үлескілерін қалайды. Қазақстанның батыс өңірлерінде төмпешікті құмдарына, сондай- ақ әрқашан суға таяу, бұталары сирек өскен құмдауыт жағалық шағылдарға қоныстанады. Бұлар - қауымдас құстар, үйірлесіп жүреді, ал қыста кейде мың-мыңдап жинақталады. Сыртқы көрінісі мен қылығы шоңайнақ пен шекілдекті еске түсіреді. Дауыстары да ұқсас, үздіксіз қүлпырта сылдырлаған шиқыл сияқты, шоңайнақтың әуенінен айтарлықтай төмен болады. Ұяларды аласа бұталарға, шөпке, таспен қалқаланған жерге салады. Салындыдағы 4-5 секпілді бозғылт көгілдір жұмыртқаларды аналығы 13 күн басады, соңынан балапандарды аталықпен бірлесіп 2 аптадай қоректендіреді.
Таралуы
Тау шекілдек Еуразияның едәуір бөлігінде, әсіресе таулы өңірде таралған. Қазақстанда қазақ ұсақшоқыларында Еділ-Жайық өзен аралықтарынан, Мұғалжарға дейін ұялайды. Қазақстанның оңтүстігінде, Тәңіртау және Жоңғар Алатауының тау бөктерлерінде қыстайды. Қыркүйек және қазанда күзгі ұшып қайту басталады. Олар қарашада қыстау орындарына жетіп те үлгереді.
Дереккөз
1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.
Санат:Торғайтәрізділер Санат:Еуразия құстары
Рюрик Ивнев
Рюрик Ивнев (шын есімі Михаил Александрович Ковалёв) – орыс ақыны, аудармашы.
Өмірі
1891 жылы 11 (23) ақпанда дворяндар отбасында дүниеге келген. Тифиллис кадет корпусында (1901-1908 жылдары) оқыған. 1912 жылы Мәскеу университетінің заң факультетінде оқыған.
Қызметі
Революциядан кейін Луначарскийдің хатшысы болып жұмыс істеген. Одан кейінгі уақытта Кавказ халқының тілдерінен аударма жасап өмір сүрген.
Хеликс (Орегон)
Хеликс (Helix) — Орегон штатының Umatilla округіне жататын АҚШ қаласы.
Психосемантика
Психосемантика (психо... және semantikos — белгілеуші) — қабылдау, ойлау, жад, шешімдер қабылдау процестеріне негіз болатын мағыналардың индивидуумдық жүйесінің генезисін, түзілімін және функция атқаруын зерттейтін психология саласы. Психосемантика индивидуумдық санада мағыналардың (бейнелер, символдар, символдық. әрекеттер, сондай-ақ белгілік және вербальдық нысандар) болуының әр түрлі нысандарын зерттейді, субъектіде қалыптасатын мағыналар жүйесіне мотивациялық факторлардың және субъектінің эмоциялық күйінің ықпалын талдайды. Эксперименттік психосемантиканың негізгі әдісі индивидуумдық сананың категориялық құрылымдарының модельдік түсінігі болып табылатын субъективтік семантикалық кеңістіктерін құруға саяды. Психосемантика категориялану процесінің жалпы психологиялық, сондай-ақ дифференциалдық-психологиялық аспектілерін зерттейді. Соңғы жағдайда психосемантиканың міндеті — белгілі бір индивидтің әлем туралы түсініктерінің жүйесін оның индивидумдық мағыналары мен тұлғалық мәндер жүйесін қайта құру жолымен қайта құрылымдау болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Хеликс (Орегон)
Қала тұрғындарының саны 183 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.3 км² шамасында. FIPS коды — 41-33250.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Жартылай қатты қанаттылар
Жартылай қатты қанаттылар, қандалалар (Hemiptera) – жәндіктер класының бір отряды. Жер шарында кең тараған.
50 тұқымдасқа бірігетін 25 – 30 мыңдай (кейбір деректерде 40 мыңдай) түрі белгілі. Қазақстанда 32 тұқымдасы, 370 туысы, 1500-дей түрі бар. Құрлықтағылары өсімдікке жабысып, топырақ бетінде, ағаш қуысының астында, құм арасында, су қандалалары суда тіршілік етеді. Бұлардың қазба қалдығы юра кезеңінен белгілі. Дене тұрқы 0,7 – 120 мм. Аузы шаншуға, соруға бейім. Мұртшалары жіп тәрізді (4 – 5, кейде 1 – 3 буынды). Қысқа қанаттары екі жұп, алдыңғылары қаттылау. Аяқтары секіруге, қазуға бейімделген. Жартылай түрленіп көбейеді (4 – 5 жұмыртқа салады, дернәсілі бірден ересек қандалаға айналады). Хош иіс шығаратын безі (ересегінде – кеуде қуысында, дернәсілінде құрсағында орналасады) бар. Сілекейі у|улы болады. Жартылай қатты қанаттылардың көптеген түрлері өсімдік шырынын сорып, ауыл шаруашылығына және орман шаруашылығына, су қандалалары балық уылдырығын, майда шабағын жеп, балық шаруашылығына зиян келтіреді. Жыртқыш түрлері адам және жануарлар арасында әр түрлі аурулардың қоздырғыштарын таратады. Бұлардың ішінде (Anthocorіdae, Nabіdae, Mіrіdae, Petaromіdae тұқымдасының өкілдері) зиянды жәндіктер мен кенелерді құртатын, өсімдіктерді тозаңдандыратын, балыққа жем болатын пайдалы түрлері де кездеседі. Жартылай қатты қанаттыларды жою үшін дезинсекция жасалады.
Траисов Балуаш Бәкішұлы
Траисов Балуаш Бәкішұлы (1950 жылы туған, Ресей, Орынбор облысы Первомай ауданы Каменное селосы) – ауыл шаруашылығы ғылымының докторы (1995), профессор (1996). Қазақстан Республикасы Жаратылыстану ғылым академиясының академигі.
Үлкен Чураков ауылдық округі
Үлкен Чураков ауылдық округі – Қостанай облысы Алтынсарин ауданындағы әкімшілік бірлік. 2019-жылы құрамына қысқартылған "Приозерный ауылдық округінің" 2 ауылы қосылды.
Траисов Балуаш Бәкішұлы
Қысқаша өмірбаяны:
70-тен астам ғылыми жарияланым мен 1 монографияның авторы.
Үлкен Чураков ауылдық округі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Үлкен Чураковка, Көбек, Новониколаевка, Осиповка, Приозёрное ауылдары кіреді. Орталығы – Үлкен Чураковка ауылы.
Траисов Балуаш Бәкішұлы
Дереккөздер
Санат:1950 жылы туғандар
Үлкен Чураков ауылдық округі
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2678 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Алтынсарин ауданы ауылдық округтері
Ағылшын философиясы
Әдебиет
Санат:Еуропалық философия Санат:Ұлыбритания философиясы
Ән сабағынан төрт
Сюжеті
Жазғы каникул кезінде ағасына қонаққа барған мектеп оқушысы Ермектің туған өлкесі арқылы өткен қызықты саяхаты туралы телефильм.
Дереккөздер
Санат:Қазақфильм фильмдері Санат:КСРО балалар фильмдері
Ой қорытынды
Силлогизм (syllogism, - syllogismos, 'қорытындылау, тұжырым') — логикалық ойлау формасы, абстрактілі ойлаудың маңызды түрі — силлогизм жолымен қол жеткізілген білім. Болмыс туралы білімді логикалық пайыммен ұғым, пікір, ой қорытынды формасында тұжырымдаймыз. Ойлаудың бұл формалары дүниетаным қалыптастырудың негізгі әдісі есептеледі.
Берілген пікірден қорытынды шығару үшін ол пікірді мазмүны бойынша белгілі тәртіпте бір-бірімен байланыстыруымыз керек. Кездейсоқ қатар келетін пікірден қорытынды шығаруға болмайды. Өйткені, оларда ортақ мазмұн жоқ. Мысалы, мына екі пікірден қорытынды шығаруға болмайды: "Барлық құстар — жануар", "Капиталистердің бәрі — қанаушы", өйткені бұл пікірлердің арасында логикалық байланыс жоқ.
Дедуктивті пайымдау қорытындынын көп тараған айрықша формасын логика атасы Аристотель силлогизм (грек. "силлогизм"— жинақтау, корыту) деп атаған болатын. Бұл термин осы күнге дейін сақталып келеді. Силлогизм дегеніміз — екі немесе одан да көп алғышарттардан қорытынды, шығаратын дедукциялық ой қорытынды. Дедукциялық ой қорытынды немесе силлогизм — біреуі міндетті түрде жалпы пікір болатын екі пікірден үшінші пікір шығаратын ой қорытынды.
Мысалы: Барлық оқушылардың күнделігі бар. Дәурен — оқушы. Яғни, Дәуреннің де күнделігі бар.
Қарапайым силлогизм және полисиллогизм
Қарапайым силлогизмнің жалпы тәртіптері. Қарапайым силлогизм ақиқат сілтемелерді қатаң сақтамай, ақиқат қорытынды жасауға болмайтын жеке ережелерге бағынады. Осы ережелердің көмегімен силлогизмдік ой корытындылардағы қателіктерді табуға болады.
Силлогизмнің 7 ережесі
Силлогизмнің жалпы 7 ережесі бар: үш термин және төрт сілтеме ережелері.
Терминдер ережесі:
Сілтеме ережелері:
Силлогизмнің аксиомасы
Силлогизмнің үш терминінің (P-M-S) арасындағы қатынастар адамның ойлау практикасында сан мың рет қайталана келе, аксиомальщ сипатқа ие болады. Ал аксиома дегеніміз — ақиқаттығы өзінен-өзі көрініп тұрған, арнайы дәлелдеуді қажет етпейтін қағида екенін математикадан білеміз. Сондықтан да силлогизм адамның ой корытындысының табиғи формасы. Силлогизмнің аксиомасы терминдердің (ұғымдардың) көлемі жәнө белгілері жағынан екі түрлі тұжырымдалады.
Индуктивті пайымдау
Индукциялық ой қорытындының негізгі идеясы — жеке айғактарды жинактап, жалпы ой корытып шығару. Бұл жалпылау өзінің мазмұны мен маңызы жағынан алуан түрлі — күнделікті карапайым іс — практикалық әрекеттен бастап, ғылымдағы тәжірибелік жалпылау немесе ғылымдардың ең жалпы заңдарын қорытып шығару.
Индукциялык ой қорытындының негізіне бір топқа жататын құбылыстарда қайталанатын белгілер жайлы тәжірибе жолымен шығарылған жеке-дара жағдайлар алынады. Дедукциялык ой корытындымен салыстырғанда, индукциялық ой корытындының ақиқат сілтемелері әрдайым кажетті түрде ақиқат корытынды бере бермейді, өйткені индукциялық ой қорытынды жеке деректерге, тәжірибелік мәліметтерге негізделетіндіктен, ол деректердің барлық көріністерін түгел қамти алмайды. Тәжірибенің толық аяқталу-аяқталмауы индукциялык қорытындының логикалық сипатына айтарлыктай әсерін тигізеді. Сондықтан индукциялық қорытынды, негізінен, ықтималдық сипатта болады.
Тәжірибелік зерттеудің толықтығына, аяқталған- аяқталмағандығына қарай индукция толымды және толымсыз болып екі түрге бөлінеді.
Толымды индукция
Толымды индукция дегеніміз — белгілі бір құбылыстың барлық жағдайларын толық қамтитын алғышарттардан жалпы қорытынды шығаруымызға болатын индукциялык ой корытындының бір түрі.
—Өткен аптаның бірінші күні ауаның температурасы — 20°, екінші күні де — 20°, ал қалған күндері — 20° болғанын байқадық. Осы күндер жиылып, бір апта болады. Осыдан келіп біз өткен апта бойына ауаның температурасы — 20° болды деген қорытынды жасаймыз. Бұл ой қорытынды мына формада болады:
—Өткен аптада дүйсенбі, сейсенбі жәнө баска да күндері ауаның температурасы — 20° болды.
—Ал дүйсенбі, сейсенбі және басқа күндер жиылып, тұтас бір апта болады.
— Олай болса, өткен апта бойынша ауаның температурасы — 20' болды.
Толымды индукция тексеріп отырған құбылыстың барлық жағдайлары бізге белгілі болған уақытта ғана қолданылады (мысалы, геометрияда денелердің қасиеттерін, ал географияда дүниенің бөліктерін, дүние жүзіндегі елдерді жөне т.б. оқып үйренгенде толымды индукцияны қолдануға болады). Толымды индукциядан шығатын қорытынды тек белгілі жағдайларға ғана катысты болады. Мұнда басқа оқиғалар болуы мүмкін емес. Өйткені олай болғанда индукция толымды болмас еді.
Толымды индукцияны қолдану мүмкіндіктері шектеулі, өйткені көптеген нөрселер мен қүбылыстардың тобына жататын жеке түрлерін тольщ тізіп шығу іс жүзінде мүмкін емес. Зерттеушінің зерттеуі тиіс нәрселер мен құбылыстардың тобы шексіз болса, онда ой қорытынды толымсыз индукция формасында құрылады.
Толымсыз индукция.
Толымсыз индукцияның ерекшелігі және сонымен бірге күндылығы мынада: біз толымсыз индукция арқылы зерттеп отырған құбылыстың барлық жағдайлары жөнінде жалпы қорытынды жасай алмаймыз. Бірақ толымсыз индукцияның сілтемелерінде ол жағдайлардың бәрі емес, біразы ғана көрсетіледі.
Алайда толымсыз индукцияны қолданатын жағдайлар есепке алынбаса, оның бұл ерекшелігі қате корытындыларға әкеп соқтыруы мүмкін. Мысалы, адамдар ақкудың барлығы ақ болады деп ойлап келген. Бұл қорытынды толымсыз индукция аркылы жасалған. Толымсыз индукцияның мұндай түрін қайшы жағдайлар кездеспейтін жай атап көрсету индукциясы деп атайды. Ғылыми индукция. Ғылыми индукция дегеніміз — белгілі топқа жататын нәрселердің кейбір бөлігінің себепті байланыстарын және мәнді қасиеттерін зерттеу негізінде, сол топқа жататын барлық нәрселер жөнінде жалпы қорытынды шығаратын индукциялық ой қорытындының бір түрі. Мұндай қорытынды жасау мүмкіншіліғі бір текті нәрселердің, қүбылыстардың өздеріне төн заңдылықтары мен себептерін білуге негізделген. Ғылыми индукция мен толымсыз индукцияның айырмасы осы жай атап көрсетуден корытындыланады. Мысалы, біз өзіміз көріп жүрген кұстардың барлығының ауамен тыныс алатынын бай- каймыз. Осыдан "барлық құстар ауамен тыныс алады" деген қорытынды жасаймыз. Бұл жай атап көрсету индукциясы деп аталады. Бірақ, біз бірнеше немесе тіпті бір құстың тіршілік ету үдерісін есептегенде ауаның өмір сүруге кажетті нөрсе екенін анықтағанбыз, енді біз ауаның барлык күстарға кажетті екені туралы жалпы қорытынды шығара аламыз. Бұл ғылыми индукция болады.
Ол өзінің қорытындыларында тек байқалған фактілердің санына сүйенуден гөрі (жай атап көрсету индукциясы секілді), фактілерді мұқият және жан-жақты зерттеуге ба- сымырақ сүйенеді. Егер фактілер зерттеу ісіне жаңа материалдар беретін болса және мұндағы заңдылықты тереңірек түсіну үшін мүмкіндік беретін болса, ғылыми индукция үшін фактілердің саны маңызды болады.
Аналогия
Ой қорытындының үшінші формасы жекеден жекеге қарай жасалады. Бұл форманы аналогия деп атайды. right|thumb| alt=A.|270 px|[["Күн жүйесі мен атом арасындағы аналогия"]]
Аналогия дегеніміз — екі нәрсенің кейбір белгілерінің үксастығынан бүл нәрселердің басқа белгілерінің ұқсастығы туралы корытынды жасауға мүмкіндік беретін ой корытындының формасы. Аналогия бойынша ой корытынды жасаудың мәнісі мынадай: А құбылысына бакылау жүргізіп, оның а, ә, б белгілері бар екенін анықтап, одан кейін Б құбылысына бақылау жүргізіл, оның да сол сиякты а, ә, б белгілері бар екенін аньщтадык деп есептейік. Оның үстіне Б құбылысында А құбылысында байқалмаған х бар екенін көрдік. Содан соң А мен Б-ның, а, ә, б белгілерінің үксастығына сүйеніп, А құбылысында да х белгісі бар болуы ықтимал деп күтеміз.
Аналогия бойынша жасалған ой қорытындыда әр уақыт тек ьщтимал қорытынды ғана шығады. Ықтималдықтың да дәрежесі бар, яғни ықтималдық жоғары болуы да, шамалы болуы да мүмкін. Аналогия бойынша жасалған қорытындылардың ішінде салыстырылып отырған құбылыстардың неғүрлым көбірек ұқсас белгілеріне негізделген қорытындының ықтималдығы молырак. Бірақта егер ой корытынды жасап отырған нөрсенің немесе қүбылыстың корытындыда айтылған белгіге сөйкес келмейтін белгісі болса, онда ұқсас белгілер қаншама көп болса да, біздің корытындымыз жалған болып шығады.
Екі нәрсенің қасиеттерінің аналогиясы кейде ықтимал емес, ақиқат та қорытынды шығаруға мүмкіндік береді. Мысалы, Оңтүстік Африка қыраттарының геологиялық құры- лысы мен Шығыс Сібір қыраттарының құрылысында көп үксастыгы бар екен. Оңтүстік Африканың алмаз кенінің желісінен көгілдір минерал табылды. Дәл сондай көкшіл минерал Саха елінің бір кішкене өзені сағасынан да кездейсоқ табылды. Осыдан кейін, аналогия бойынша, бәлкім Саха елінде де алмаз кені бар шығар деген қорытынды жасалады.
Дереккөздер
Санат:Логика Санат:Философиялық логика Санат:Аргументтер
Караайры (Кураган тармағы)
Караайры — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кураган өзенінің сол жағалауынан 32 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 7529
NGC 7529 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1880 жылы 2 шілдеде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7529 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70755, UGC 12431, MCG 1-59-14, ZWG 406.24, KUG 2311+087.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Жартылай хордалылар
Жартылай хордалылар (Hemichordata) – омыртқасыз жануарлардың бір типі. Бұлар қос жақтаулы-симметриялы, целомды жануарлар. Жартылай хордалылардың өзіне тән негізгі белгісі: тұмсығының түбін ұстап тұратын – ішегінің кішкене тұйық өсіндісі – нотохордасының болуы. Бұлардың денесі үш бөліктен тұрады: тұмсық (немесе бас қалқаншасы), жаға және тұлға. Жұтқыншағында қос желбезек саңылаулары болады. Қан айналу жүйесі денесінің ұзына бойына созылған арқа және құрсақ қан тамырларынан тұрады. Жүректің қызметін тұйық бұлшықетті қапшық – жүрек қапшығы және орталық лакун (мүшелер аралығындағы қанға толы саңылау) атқарады. Жүйке жүйесі құрсақ және арқа жүйке бағанасынан тұрады және оның негізгі бөлігі жағаның арқа жағында орналасады. Сезім мүшелері болмайды. Жартылай хордалылар – дара жынысты, жұмыртқалары сыртта ұрықтанады. Кейбір ішектыныстыларда торнария (біраз уақыт суда жүзіп жүретін) дернәсілі болады. Зәр шығару мүшесі тұмсығы мен жағасында орналасқан – қос кірпікшелі жыныс каналы (целомодукты). Жартылай хордалылардың 2 класы (кейбір зерттеушілер 3 класқа бөледі) бар: 1) ішектыныстылар (Еnteropeusta) – тек теңізде тіршілік етеді, оның 80-дей түрі белгілі. Дене мөлш. 10 – 15 см (ең ірілері – Вalanoglossus gіgas – 2,5 м-дей); 2) қанат желбезектілер (Рterobranchіa) – теңіз түбінде бекініп тіршілік ететін жануарлар. 3 туысы, 22 түрі белгілі. Дене тұрқы 0,2 мм-ден бірнеше мм-ге жетеді. Ең ірі түрі – Сephalodіscus densus ұзындығы 1,4 см.
Дереккөздер
"Қазақ Энциклопедиясы"
Стуколкино
Стуколкино — Башқұртстанның Уфим ауданындағы ауыл, Булгак ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 459 адамды құрады. Пошта индексі — 450501, ОКАТО коды — 80252810012.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
NGC 3019
NGC 3019 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1854 жылы 21 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3019 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28295, MCG 2-25-44, ZWG 63,81.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Әуезхан Әбдіраманұлы Қодар
Әуезхан Қодар (12 маусым 1958, Қармақшы ауданы, Абыла ауылы - 9 шілде 2016, Алматы қаласы) – мәдениеттанушы, философия ғылымдарының кандидаты. Байұлы тайпасының Алтын руынан шыққан.
ҚазМУ-дың (ҚазҰУ) заң факультетін бітірген (1982). 1982 – 85 жылы Қызылорда облысы Қармақшы ауаткомының жасөспірімдер жөніндегі комиссияның хатшысы, 1989 – 94 жылы Қазақстан Жазушылар одағы жанындағы көркем аударма және әдеби байланыстар жөніндегі редакторы бас алқасында орыс бөлімінің меңгерушісі, 1994 жылдан Қазақстан халықтарының мәдениетін қорғау жөніндегі «Алтын ғасыр» қоғамдық бірлестігінің президенті. 1997 – 98 жылы Неміс театр академиясында философия тарихынан дәріс берді. 1999 жылдан «Тамыр» журналының бас редакторы. Қодар «Туған күн», «Ақеділдің анты» пьесаларының (1986), «Қанатты өрнек» (1990), «Абай (Ибраһим) Құнанбаев» жинағының (1996), «Еске алмау шеңбері» (1998), «Қазақ әдебиетінің тарихына шолу» (1999) кітабының, «Қанағат қағанаты» жинағының (1994) авторы. Қазақ тіліне Е.Замятиннің «Аттила» драмасын, М.Хайдеттер, Х.Гасеттің философиялық еңбектерін, Швиттерстің өлеңдерін, орыс тіліне Абай, Мағжан, Ж.Жақыпбаевтың шығармаларын аударған. Қодар республикалық шығармашылық жастар «Жігер» фестивалінің лауреаты.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:1958 жылы туғандар Санат:2016 жылы қайтыс болғандар
Практикалық онкология
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-246-293-7.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:ҚазҰМУ баспасының кітаптары
Маймонга
Маймонга (Мойманга, Монманга) — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кичменьга өзенінің сол жағалауынан 30 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 37 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Бонвичино
Бонвичино (Bonvicino) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 119 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 17 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында. Пошта индексі — 12060.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Giacomo e San Cristoforo.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Шахан Қамзаұлы Нұрғали
Шахан Қамзаұлы Нұрғали - 1948 жылы 1 қазанда Қостанай облысы Демьяновск ауданы Ленин ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Нұрғалиев Қамза. Анасы - Нұрғалиева Ұлтуған. В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының геофизика факультетін (1976), тау инженері-геофизик; Қостанай педагогикалық институтының спорт факультетін бітірген (2005), шығыстық жекпе-жек турінен жаттықтырушы-оқытушы. «Жудырықтасу» әдістемелік оқу құралының (2006, 2009); «Спорттық күлкілі жайттар», «Қаншық қасқырдың кегі» кітаптарының (2007); «Қостанай облысындағы жолдардың қауіпті тустары» кітапшасының авторы. Қазақша күрестің әскери түрі «Жұдырықтасудың» қайта жандануының негізін салушы (2002-2009). Орыс, қазақ, ағылшын (сөздікпен) және неміс (сөздікпен) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2005 жылдан).
Әскери атағы - запастағы аға лейтенант.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Әлемнің ең мықты елдерінің ондығында».
Сүйіп оқитын әдебиеті - спорттық әдебиеттер, Орталық Азия мен Қазақстан тарихы.
Үйленген. Жұбайы - Шалтина Светлана Николаевна, банкте қызмет етеді. Қыздары - Наталья (1974 ж. т.), Жанна (1977 ж. т.), Яна (1989 ж. т.), Анастасия (1991 ж. т.).
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша тұлғалар Санат:1948 жылы туғандар Санат:1 қазанда туғандар
Экспортты әртараптандыру
Экспортты әртараптандыру — елдердің сыртқы экономикалық байланыстарыңда тауарлардың түр-түрлерін көбейту. Экспортты әртараптандыру - белгілі бір ел экспортының құрылымын жетілдірумен тікелей байланысты процесс.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Банк терминдері
Гавриловка (Белая тармағы)
Гавриловка — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Белая өзенінің оң жағалауынан 48 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Әуе компаниялары кодтары-J
Санат:Әуе компаниялары кодтары тізімі
Сватолиха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Жоғарғы Еділ бейшлотынан Зубцов қаласына дейін, Вазуза өзенін қоспағанда бастауынан Зубцов су торабына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Явленка
Явленка — Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданындағы ауыл, аудан және Явлен ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Облыс орталығы – Петропавл қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 78 км, Есіл өзенінің оң жағалауында орналасқан.
Тарихы
Іргесі 1875 жылы қаланған. Нарықтық экономикаға көшуге байланысты бұрынғы кәсіпорындар жекешелендіріліп, “Автотранс” АҚ-на және бірнеше ЖШС-ке біріктірілді. Явленка арқылы Петропавл–Сергеевка автомобиль жолы өтеді. Ауыл жанынан қола дәуірі, ертедегі темір ғасырының қорғандары табылған.
Дереккөздер
Санат:Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) елді мекендері
Гленфиннан
thumb|right|300px|Әулие Мария мен Әулие Финнан шіркеуі, 1873 ж. Гленфиннан (ағыл. Glenfinnan, шотл. Gleann Fhionnainn) — Лох-Шил көлінің солтүстік шетінде орналасқан Шотландия ауылы. «Жас талапкер» Карл Эдуард Стюарт бастаған Екінші Якобит көтерілісі осында басталуымен белгілі.
Мәдениеттегі бейнесі
thumb|right|300px|[[Гленфиннан (виадук)|Гленфиннандық виадук]]
Сілтеме
Санат:Хайленд елді мекендері
Харт-Грац
Харт-Грац (Hart bei Graz) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Грац округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4376 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 10.99 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GU, ресми идентификациялық коды — 6 06 17.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Вентас-де-Уэльма
Вентас-де-Уэльма (Ventas de Huelma)) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Гранада провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Альхама ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 704 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 43 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 26 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гранада елді мекендері
Итапука
Итапука (Itapuca) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-шығыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Гуапоре экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Тарихы
Қала 1992 жылы құрылған.
Өндіріс уақыты
Өндіріс уақыты - капиталдың (капитализм тұсында) немесе кәсіпорын құрал-жабдығының (социализм тұсында) өндіріс саласында болатын уақыты. Ол құрал-жабдықтың кәсіпорынға келіп түсуінен дайын өнім болып шығуына дейінгі кезеңді қамтиды.
Дереккөздер
Санат:Әлеумет
Кинтела-де-Азурара
Кинтела-де-Азурара (Quintela de Azurara) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Мангуалде муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 580 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,85 км² шамасында. Халық тығыздығы — 58,9 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Буын үндестігі
Буын үндестігі - сөз ішіндегі, сөз бен қосымша арасындағы дауыстылардың не бірыңғай жуан, не жіңішке болып айтылу заңдылығы. Буын үндестігін ғылымда сингармонизм заңы деп те атайды. Қазақ тілінде сөздер бірыңғай жуан, не бірыңғай жіңішке болып келеді. Кейбір жағдайларда жуан және жіңішке дыбыстар аралас келеді. Бұл мұндай жағдайларда:
Буын үндестігіне бағынбайтын қосымшалар
Қазақ тілінде осы қосымшылардың бір тобы соңғы буынның жуан-жіңішкелігіне қарамастан, не жуан, не жіңішке қалпында қосылады.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі Санат:Грамматика Санат:Фонетика
Капитал мен Кредит Қозғалысының Балансы
Капитал мен Кредит Қозғалысының Балансы - белгілі бір елдердің капиталды шетелге экспортауға байланысты шығыны; капиталды шетелден импорт таудан түскен табыс; басқа елдерге берілген қарыздар; бұрын алынған қарыздар мен берілген қарыздар бойынша төлемдер және түсімдер.
Букс (Цюрих)
250px|thumb|Картада орналасуы Букс (Цюрих) (Buchs ZH) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан коммуна. Дильсдорф округінің құрамына кіреді.
Капитал мен Кредит Қозғалысының Балансы
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Банк терминдері
Букс (Цюрих)
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5097 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.87 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 83, пошта индексі — 8107.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Росталь
Росталь (Roßtal) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Орталық Франкония әкімшілік округіне бағынады. Фюрт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 9764 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 44,4 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 5 73 125. Муниципалитеттің басшысы — Йохан Фёлькль.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 17 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2007 (финал)
2007 жылғы Футболдан Солтүстік Америка чемпионатының финалдық ойыны. АҚШ-тың Чикаго қаласындағы Сольжер Фильд стадионында АҚШ және Мексика құрамалары өзара кездесіп, АҚШ футболшылары 2:1 есебімен жеңіске жетті.
Сілтемелер
Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогының финалдары Санат:2007 жылғы футбол Санат:АҚШ Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:Мексика Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Тибервиль
Тибервиль (Thiberville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,98 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27629, пошта индексі — 27230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1761 адамды құрады. Халық тығыздығы — 220,68 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Собжа
Собжа — Ресейдегі өзен. Калужа облысы, Смоленск облысы, Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Угра өзенінің оң жағалауынан 149 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Угра өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калуга облысы өзендері Санат:Смоленск облысы өзендері Санат:Мәскеу облысы өзендері
Факт
Факт — танылған, түсіндірілген, қабылданған (адам санасына бағынышсыз) тұрақты объективті шындық болып, оны дәлел-уәждер арқылы растауға болады. Мысалы, "сөйлем сөзден құралады" деген тілдік факт; "күн де жұлдыз" дегеніміз космологиялық факт. Ары қарай, "Қорқыт ата түркі халықтарының рухани ұстазы" дегеніміз тарихи, мәдени факт. Осынау сөйлемдердің растығын түрлі нақты әрі шын оқиғалармен, істермен дәлелдеуге болады. Олар әрі сөзсіздікке ие, әрі түсіндіру қажеттілігіне ие.
Әлдебір кітап, не біреудің көзқарасы факт болмайды, факт растығы тәжірибе жүзінде дәлелденген болуы, адам оны рас екенін анықтай алуы керек. Болмаса ол жай наным, түсінік, қиял ғана.
Керісі, тіпті рас болса да, мысалы "Көптеген бұзаулар сүйкімді болады" деген факт емес, өйткені адамдардың эстетикалық бейімін факт ету қиын. Факт мұнда солай есептеушілердің эстетикалық талғамын емес, мәлім құбылысты растау болуы керек, егер "көптеген адам бұзауды сүйкімді көреді" десек, міне бұл факт болады, өйткені сауалнама арқылы көп адамдардың бұзауды сүйкімді деп есептеуін анықтауға болады.
Өнердегі ұлттық пен интернационалдық
Өнердегі ұлттық пен интернационалдық - ұлттық мәдениеттердің бір-бірімен байланыста, біріне-бірі ықпал етуі арқылы дамуынан туатын сапалық ерекшелікті бейнелейтін ұғым. Өнердегі ұлттық пен интернационалдық диалектикалық өзара байланысты ұғымдар.
Факт
Факттік пайымдауды тексеруді тексерімділік (verifiability) деп атаймыз. Тексерімділік дегеніміз тәжірибеге сай екенін дәлелдей алу-алмау. Кей нәрселердің растығын тексеру оңай, ал кей істерді қиын. Қиындарын абстаркция жасауымыз мүмкін, бірақ ол сенімді факт болмайды, жай жорамал ғана болады. Ғылыми факт қайталанбалы түрде, анық-айқын түрде эксперимент арқылы, есептеу арқылы, өлшеу арқылы растай алу мүмкіндігі.
Өнердегі ұлттық пен интернационалдық
Дереккөздер
Санат:Әлеумет
Факт
Этимологиясы мен сөз қолданылымы
Факт сөзі Латынның factum сөзінен шыққан, оның жалпы мағынасы "болған іске қатысты әлдене" дегенді білдіреді. Бұл сөз ХVIғ ортасынан бастап ағылшын тіліне ене бастаған. Қазақ тіліне бұл сөз орыс тілінен енді, кейде шын, рас дегендермен алмасып істетілуі мүмкін, бірақ академиялық қазақ тілінде осы нұсқасы ғана қолданылады.
Факт кейде ақиқат дегенмен синоним ретінде қолданылып, көзқарас, қателік, әсері дегенге қарсы қолданылады. Мысалы, "Осы шынының ақ екені факт" дегендей. Немесе, "тарихи емес, факт емес, жай елес қана". Кинорежиссер Werner Herzog ол екеуін ажыратты: "Факт нормаларды жасап шығарады, ал ақиқат нұрландырады."
Факт сондай-ақ көзқарастың дәлелді болуына басымдық береді: "Бұл істің фактісі ..." дегендей.
Философияда
Философияда факт әрі эпистемологиялық, әрі онтологиялық. Объективтілік сұрағы мен ақиқаты факт сұрағымен байланысады. Факт мұнда мәлім пікірді растайтын болып жатқан шын оқиғалар, нақты істің өзі.
Фактті пайымдауды рас еткен информация деуге де болады. "Юпитер күн жүйесіндегі ең үлкен ғаламшар" деген сөйлемді Юпитердің үлкендігіне қатысты мәліметтер арқылы, басқа ғаламшарлармен салыстыру арқылы растауға болады.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Балалар мүйісі
Балалар мүйісі
Балаларға жеке бөлме болмаған жағдайда (бір бөлмелі пәтерде) оларға бөлменің ыңғайлы бір бұрышынан жеке мүйіс арнау керек, мұнда олар ойын-шықтарын, кітаптарын қоятын, ойнайтын және сабаққа дайындалатын болады. Балалар мүйісі балалардың жасына қарай жабдықталады.