cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақ хандығының жылнамасы
• 1754 күз — Абылай сұлтан Дұрбін-Жоңғарды біржола талқандап, Екі жүз жылдық соғыста түпкілікті жеңіске жетті.
• 1755 көктем — Абылай сұлтанның Жоңғарды жуасыту жорығы. Жоңғар мемлекеті қиралды.
• 1756—1757 — Шүршіт-қазақ соғысы —
• 1756 — Абылай сұлтан Қалмақ-Толағай, Аягөз ұрыстарында шүршіт-цин әскерлеріне ауыр соққылар беріп, жазғы майданда, тактикалық және стратегиялық үлкен жеңіске жетті.
• 1757 — Цин патшалығының Қазақ Ордасына қарсы жаңа жорығы; ауыр шығынға ұшыраған Абылай сұлтан әскердің негізгі күштерін сақтай отырып, кері шегінді.
• 1757 мамыр 15 — Абылай сұлтанның сенімді өкілі Әбілпейіз сұлтан мен мәнжү-цин қолбасшысы Фу Дэ арасындағы ауқытша бітім туралы Айдын-Су мәмлесі.
• 1757 маусым 7 — Цин патшалығы өкілдері мен Абылай сұлтан арасындағы Аягөз бітімі.
• 1757 қыркүйек—қазан — Абылай сұлтан Бейжінге елшілік аттандырды. Тәуелсіз сыйластық туралы келісім.
• 1750 — 1770 — Хиуа хандығы Төре әулетінің қол астында болды.
• 1760 — Бірінші Қазақ-Қырғыз соғысы. Қазақтар Қырғыздарды талқандайды.
• 1760 соң — Қазақтар бейбіт жолмен ата жүрт Шығыс Түркістанға қайтадан қоныстана бастады.
• 1765 қазан—қараша. Абылай сұлтанның екіншірет қырғызға қарсы жеңісті жорығы.
• 1766—1768 — Абылай сұлтан Қоқан хандығына қарсы соғыс ашты, Ташкентті бағындырды.
• 1770 — Абылай сұлтан Қырғыз ұлысын талқандап, үшінші қазақ—қырғыз соғыста, қазақ-қырғыз шекарасын айқындады.
• 1771 — Абылай сұлтан «Шаңды жорық» соғысында торғауыт қалмақтарды біржола тоздырды.
• 1771 — Абылай хан Түркістанда бүкіл Қазақ Ордасының ханы ретінде ақ киізге көтерілді.
• 1771 — 1774 — Әбілпейіз Әбілмәмбетұлы. Ұлы жұздің ханы болды. Ол қайтыс болғаннан кейін Ұлы жүз түгелдей жойылады.
• 1774 — Төртінші Қазақ—Қырғыз соғысы. Абылай хан Қара—Балта жерін басып жеңеді.
• 1778 — Абылай хан Ресей патшайымы екінші Екатеринадан ағаш ұсталарын жіберуді сұрады. Нәтижесінде Көкше маңында ағаштан үй салдырып өмірінің соңына дейін сол жерде тұрады.
• 1779 — Абылай хан бесінші Қазақ—Қырғыз соғыс жүргізуге мәжбүр болды. Бұл соғыс Көкшетау қаласында бейбтішілкпен өтті. Қырғыздар ешқашан соғысуға уәде береді және бодан болады.
• 1781 мамырдың басы — Абылай хан дүниеден көшті.
• 1781 — 1819 — Уәли хан таққа отырды. Орта жүздің ханы атанды.
• 1781 соң — Батыс және Орталық Қазақстанда Ресей ықпалы күшейе түсті, біртұтас Қазақ Ордасы жеке ұлыстарға бөлшектенді. Ресей патшалығы Орталық және Батыс Қазақстанды біржола отарлау ісін жүзеге асыра бастады.
• 1783 — 1826 — Қоқан хандығы Ұлы жүз Ордасын бодандыққа түсірді
• 1791 — 1794 — Ералы хан билік құрды. Екі жақтың ханы болды.
• 1796 — 1797 — Есім 3 билік құрды. Ресей патшалығы оны хан қылып тағайындаған соң тақтан құлатты.
• 1797 — 1806 — Айшуақ хан билік құрды. Ресей Патшалығы таңдаған ханы. Және Орта жүздегі біраз руларын бодандыққа түсірді.
Кіші Ойва
Кіші Ойва — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Ойва өзенінің оң жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Қазақ хандығының жылнамасы
• 1801—1822 — Оңтүстік Қазақстан Қоқан хандығының теліміне түсті.
Кіші Ойва
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Қазақ хандығының жылнамасы
• 1812 — 1824 — Шерғазы хан билік құрды. Кіші жүзді Ресей Патшалығы қыспаққа алады.
• 1812 — Ресей Патшалығы Франция Патшалығы мен соғысы басталды. Ресей патшалығы Қазақ жүздерінен көмек сұрайды. Ұлы жүз:24 мың әскер, Орта жүз:29 мың әскер, Кіші жүз:39 мың әскер шығарды. Ал Бөкей Ордасы 10 мың әскер шығарады.
• 1815 — 1823 — Шығай 2 хан билік құрды. Бөкей Ордасында бейбітшілік болды.
• 1819 — 1822 — Ғұбайдолла хан билік құрды. Ғұбайдолла Орта жүздің ханы атанды.
• 1822 —1824 — Ғұбайдолла хан көтеріліс бастап жеңіледі.
• 1824 — Ресей патшалығы Шерғазы ханды Орынборда қастандық жасап, Кіші жүзде хандық билік жойылды деп жарияланды.
• 1826 — Ресей патшалығы Қоқан хандығың боданы Ұлы жүзде хандық билік жойылды деп жарияланды.
• 1837—1847 — Абылай ханның немересі Кенесары ханның Қазақ Ордасын сақтап қалу жолындағы күресі.
• 1841 — Кенесары үш алаштың ханы ретінде ақ киізге көтерілді. Сонымен қатар хан Кененің Көкшетаудан Созаққа бар-жоғы 5 күнде жетуі. Осы жорықта Кенесары көшпенді жасақтың жылдамдығын шебер пайдала біліп Қазақша Блицкриг дәлірек айтсақ Найзағайлы соғыс жүргізіп Қоқан хандығының ондаған бекінісін жаулап алды.
• 1845 — Қазақ халқының ұлы ақыны Абай туды. (1904 ж. дүниеден озды)
• 1845 — 1847 — Сахыб хан билік құрды. Бөкей Ордасы Ресей патшалығына қарсы шыға бастады.
• 1847 — Кенесары хан 15 мың әскермен Қырғыз хандығына басып кіреді. Рүстем мен Сыпатай сұлтандар 10 мың әскер алып опасыздық жасайды.
• 1847 — Кенесары хан шәйіт болды. Қазақ Ордасы құлады. Қазақ тарихындағы жүз қырық төрт жылға созылған отарлық заман басталды.
№98-темір жол айрығы (Қызылорда облысы)
№98-темір жол айрығы — Қызылорда облысы Қазалы ауданы, Басықара ауылдық округі құрамында болған темір жол айрығы, 2018 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Әйтеке би кентінен шығысқа қарай 27 км-дей жерде.
Халқы
Тұрғыны 18 адам (2009).
Санат:Қазалы ауданының таратылған елді мекендері
NGC 3734
NGC 3734 — Crater шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1794 жылы 19 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3734 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35773, MCG -2-30-6, NPM1G -13.0333.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз)
Шайқы Төлесұлы Еркеғұлов
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Кастельет-и-ла-Горналь
Кастельет-и-ла-Горналь (Castellet i la Gornal) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Альт-Пенедес ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 47,19 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 47,19 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 60 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Алия Изетбегович
200px|right Алия Изетбегович (1925 ж., 8 тамыз - 2003 ж., 19 қазан) - тәуелсіз Босния және Герцеговинаның алғашқы президенті.
Сумысь-Я-Хулюм
Сумысь-Я-Хулюм — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сумысь-Я өзенінің сол жағалауынан 29 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Алия Изетбегович
1990 жылы Боснияның жетекшісі болып кетті. 1991 жылы қараша айында Боснияның егемен болғысы келетін жөнінде мәселе көтерген. 1992 жылының басында референдум өткізіп, Боснияның тәуелсіздігін жариялануы үшін еңбек еткен. Боснияда 1992 - 1995 жылдарында соғыс болған кезінде мемлекет басшысының міндетін атқарды.Боснияның бөлінбеуін (унитар мемлекеті ретінде болғанын) қолдады, бірақ 1995 жылының Дейтон келісімі бойынша Босния және Герцеговина мұсылман мен хорваттар құрастыратын федерация және серб республикасынан құрастыратын мемлекет болып кетті. Изетбегович үш ұлтты, үш діні бар елінің президенті болып кетті. 2003 жылы жүрек ауруынан қайтыс болды. Халықаралық Гаага трибуналы Изетбеговичті әскери қылмыскер ретінде сотқысы келгені туралы мәселе көтерген болатын, бірақ Изетбегович қайтыс болғандықтан оған қарсы ешқандай айып тағылмады. Изетбегович Сараево қаласындағы Ковачи зиратында жерленген.
Санат:8 тамызда туғандар Санат:1925 жылы туғандар Санат:Шамацта туғандар Санат:19 қазанда қайтыс болғандар Санат:2003 жылы қайтыс болғандар Санат:Сараевода қайтыс болғандар Санат:Босния және Герцеговина президенттері Санат:Королева Елена орденінің иегерлері Санат:1 сыныпты Түрік Республикасы орденінің иегерлері Санат:Босния және Герцеговина төралқасы мүшелері Санат:Босния және Герцеговина Социалистік Республикасы төралқасының төрағалары Санат:Босния соғысының қатысушылары Санат:Югославия диссиденттері Санат:Босния ынтымақтастығы Санат:Югославияда қуғындалғандар Санат:Сараево университеті түлектері
Сумысь-Я-Хулюм
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Куадра
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 205 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 205,033 км² шамасында. Халық тығыздығы — 15,6 адам/км².
Кіші Теш
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кондома. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Куадра
Тарихы
Қала 1912 жылы құрылған.
Кіші Теш
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сейітов Өтеген атындағы көше (Алматы)
Сейітов Өтеген атындағы көше - Алматы қаласы Әуезов ауданының «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан көше.
Көшеге көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген заңгері, КСРО Прокуратурасының құрметті қызметкері, генерал-лейтенант, Ұлы Отан соғысының ардагері Өтеген Сейітовтің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 Ма83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 Ма2/139 қаулысы) берілген. Сейітов Өтеген (1923-1997) Түркістан облысында дүниеге келген. Ол Оңтүстік Қазақстан, Алматы облыстарының прокуроры, Қазақ КСР Бас Прокуроры қызметтерін атқарған.
Көшенін ұзындығы - 1200 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Иоаннис Метаксас
right|200px|thumb|Иоаннис Метаксас
Саяси үлгіде оның режимін сырттың авторитарлық еуро үкіметтерінде(ең ылғи фашистік Италия) Метаксас саяси партияларды тыйды, Тыятын дүрелер және медия жаядай таратып жіберу цензурасын ұсынды. Ұлттық бірліктің алғашқы мемлекеттік парламенттік құрылымның орындатпау себебі барым елдің алай-түлейін (ұлттық schism қара) керек жолдарын қалдырды. Meтаксас саяси ландшафттың кәрі партиялары ұнатпады, дәстүрлі кертартпалар соның ішінде болды.Наряду мен анти-парламентаризммен, антикоммунизм екі басты саяси күн тәртібімді 4-ші тамыздың режимінен белгілі нысанға келтірді. Қауіпсіздіктің Константинс министрі тез орнына түсіп және Грекияның компартиясын оның мұрағатының алымы және коммунистік көсемнің Никос тұтқынымен іс жүзінде таратып жіберді. Коммунизмнің тұншықтырлық науқанмен қарсы 'анти-грек' әдебиеттің ұлттық пайызда қауіпті сияқты болды. Кітаптың жануларында  авторлар сияқты айталық Гете, шоу, және Фрейд, және Севера болды
Сілтемелер
Санат:1871 жылы туғандар Санат:Грекия тұлғалары Санат:1941 жылы қайтыс болғандар Санат:Грекия мемлекет қайраткерлері Санат:Грекия премьер-министрлері
Бағзама
Бағзама - жуылған кір суының атауы. Кір суы кез келген жерге төгілмейді. Ол үшін үйден аулағырақ жерден су төгуге арналған шұңқыр қазылады. Бұл кір суы төгілген жер лас және ондай жерге жын-шайтан үйір болады деген түсінікпен байланысты. Сондықтан кір суы төгілген шұңқырдың маңайында бала-шағаның ойнауына және кешқұрым әйел адамға қайталай кір суын төгуге тыйым салынған. Дәстүрлі орта ұғымында әйел адам кешқұрым кір суын төксе және түн мезгілінде кір жайса, оған күл-қоқыс, лас жерлерде жүретін жын-перінің салқыны тиеді-мыс.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Ноляшор
Ноляшор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шапкин өзенінің сол жағалауынан 151 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Брианшон теоремасы
Брианшон теоремасы — конустық қималарға (эллипске, гиперболаға, параболаға, сондай-ақ, шеңберге) сырттай сызылған кез келген алтыбұрыштың қарама-қарсы төбелерін қосатын үш түзу бір нүктеде қиылысатынын (суретті қ.) тұжырымдайтын проективтік геометрия теоремасы. Оны 1806 жылы француз математигі Ш.Ж. Брианшон (1785 — 1864) дәлелдеген. Брианшон теоремасы — Паскаль теоремасымен байланысты теорема. Бұл екі теорема екінші реттік сызықтардың проективтік қасиеттерін сипаттайтын теоремаларға жатады.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, ||-том
Құрмантай Еркеғұлов
Құрмантай Еркеғұлов (1928, Түпқараған ауданы Қызылөзен ауылы – 1993) – мал дәрігері. 1948 – 56 жылы Шевченко ауданы мал дайындау кеңсесінде мал дәрігері, Сеңгірқұм зооветпунктінде мал дәрігері, 1969 – 89 жылы Ералиев атындағы кеңшарда ферма меңгерушісі болды. Еңбек Қызыл Ту (1966) орденімен, «Ерен еңбегі үшін» (1970) медалімен марапатталған.
Вежаю (Вымь тармағы)
Вежаю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вымь өзенінің оң жағалауынан 401 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 48 км-ді құрайды.
Құрмантай Еркеғұлов
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Вежаю (Вымь тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
CapitaLand
Сыртқы сілттемелер
Санат:Сингапур мекемелері Санат:Temasek Holdings
Иловатка (Аркадака тармағы)
Иловатка — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Пенза облысы, Воронеж облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Аркадак өзенінің сол жағалауынан 94 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Хопер бастауынан Ворона өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Хопер, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саратов облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Воронеж облысы өзендері
2057 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:2057 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:2057 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Кестелеу тәсілімен реттеуді есептеу
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Кальтбрун (Санкт-Галлен)
250px|thumb|Картада орналасуы Кальтбрун (Санкт-Галлен) (Kaltbrunn SG) — Швейцарияның Санкт-Галлен кантонында орналасқан коммуна. Зее-Гастер округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3797 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18.68 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3313, пошта индексі — 8722.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Санкт-Галлен елді мекендері
Равельсбах
Равельсбах (Ravelsbach) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Холлабрун округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1739 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 26.37 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — HL, ресми идентификациялық коды — 3 10 36.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Вальтер Шмид саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Шағырай үстірті
Шағырай үстірті – Мұғалжар тауының қиыр оңтүстігіндегі үстірт.
Олластра
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1274 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 59 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 22 км² шамасында. Пошта индексі — 9084.
Шағырай үстірті
Географиялық орны
Ақтөбе облысының Байғанин және Шалқар аудандары жерінде орналасқан. Үстірт оңтүстік-батыстан солтүстік-шығыс, солтүстікке қарай 135 км-ге созылып жатыр. Ені 55 км-ге жетеді. Абсолюттік биіктігі солтүстік бөлігінде 310 м.
Олластра
Елді мекеннің қамқоршысы — Киелі Себастьян.
Шағырай үстірті
Геологиялық құрылымы
Шағырай үстірті палеогеннің құм, саз, құмтас, конгломерат тау жыныстарынан түзілген.
Олластра
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Шағырай үстірті
Жер бедері
Оңтүстік-батыс, батыс беткейлері Шаған өзені аңғарына қарай тік жарлы (190 м) болып тірелген. Шығысының үстіртті бедері түйетайлы. Оңтүстік бөлігінде Шарқұдық тауаралық өткелі орналасқан. Үстірттің тік келген батыс бөлігінде Қожаберген, Шарқұдық, тағы басқа аласа таулар кездеседі. Қиыр оңтүстігінде Доңызтау кемері, батысында (Шаған өзенінің батыс беткейі) Шошқакөл бұйраты жатыр. Сай-жыралармен тілімденген шығысы жазық. Онда Үлкен Борсыққұм құмды алабымен шектелген. Үстірттің шатқалды келген тұстарында бұлақтар (Аяққұдық, Ақбұлақ, тағы басқа) мен қыстаулар (Ақши, Қожаберген, тағы басқа) жайласқан. Шағырай үстірті мал жайылымына пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Байғанин ауданы таулары Санат:Шалқар ауданы таулары
Кения
Кения (Kenya), Кения Республикасы (Republіc of Kenya) — Шығыс Африкада орналасқан мемлекет. Жер көлемі – 582,6 мың км². Халқы 55 143 353 адам. Халқының этникалық құрамы банту, нилот, кушит топтарына жататын кикуйю (21% шамасында), луйя (14%), луо (13%), календжин (11%), камба (11%), т.б. тайпалардан және 165 мыңнан аса Азия, Еуропа, араб елдерінен келгендерден тұрады. Ресми тілдері ағылшын тілі мен суахили тілі. Тұрғындарының кейбіреулері дәстүрлі наным-сенімдерін, кейбіреулері христиан дінінің католик және протестант тармақтарын, енді біреулері ислам дінін ұстанады. Астанасы – Найроби қаласы.Кения – Британ достастығына кіретін республика. 1969 жылы қабылданған конституциясы бойынша елді жалпыхалықтық сайлауда 5 жылға сайланған президент басқарады (1978 жылдан Даниэль арап Мои). Жоғары заң шығарушы орган – бір палаталы Ұлттық жиналыс. Әкімшілік жағынан 7 провинцияға және астаналық округке бөлінеді. Ұлттық мерекесі 12 желтоқсан – Республика күні (1963). Ақша бірлігі – Кения шиллингі. Кения Шығыс Африка таулы үстіртінің солтүстік-шығыс шетін алып жатыр. Жерінің орталық бөлігінен экватор сызығы өтеді. Саванналық өсімдіктер көп. Орталығы мен тау беткейлерінде — тропиктік ормандар, тау басында шалғынды өсімдіктер өседі.
Кен байлықтары
Көмірлі натрий тұзы, кианит, диатолит, гипс, торий, ниорий, алтын және полиметалл кентастары. Климаты субэкваторлық: қаңтардағы орташа температура 14 — 24°С; шілдеде 12 — 25°С, жылдық жауын-шашын мөлшері 250 мм-ден (солтүстік-шығыс) 2000 мм-ге (батыс) дейін. Өзендері шағын келеді. Ірілері Тана мен Галана Үнді мұхитына құяды. Көлдері — Рудольф, Баринго, Накуру, Наиваша, Магеди, т.б. Жерінде Амбосели, Мара, Марсабит, Агонг қорықтары және Меунт-Кения, Найроби, Цаво, т.б. ұлттық саябақтар орналасқан. Оларда піл, жираф, зебр, буйвол, арыстан, қабылан, маймыл, түйеқұс, т.б. бар. Өзендерінде қолтырауын, бегемоттар кездеседі.
Табиғаты
Кения Шығыc Африка таулы үстіртінің солтүстік-шығыс шетін алып жатыр. Жерінің орталық бөлігінен экватор сызығы өтеді. Жері қызыл, латериттік, шалғынды қара-сұр топырақты келеді. Саванналық өсімдіктер көп. Орталығы мен тау беткейлерінде – тропиктік ормандар, тау басында шалғынды өсімдіктер өседі. Кен байлықтары: көмірлі натрий тұзы, кианит, диатолит, гипс, торий, ниорий, алтын және полиметалл кентастары. Климаты субэкваторлық: қаңтардағы орташа температура 14 – 24С; шілдеде 12 – 25С, жылдық жауын-шашын мөлш. 250 мм-ден (солтүстік-шығыс) 2000 мм-ге (батыс) дейін. Өзендері шағын келеді. Ірілері Тана мен Галана Үнді мұхитына құяды. Көлдері – Рудольф, Баринго, Накуру, Наиваша, Магеди, т.б. Жерінде Амбосели, Мара, Марсабит, Агонг қорықтары және Меунт-Кения, Найроби, Цаво, т.б. ұлттық саябақтар орналасқан. Оларда піл, керік, зебр, буйвол, арыстан, қабылан, маймыл, түйеқұс, т.б. бар. Өзендерінде қолтырауын, бегемоттар кездеседі.
Тарихы
Кениядағы жергілікті халықтар, негізінен, 14 – 19 ғасырларда басқа жақтардан көшіп келгендер. Б.з.б. 5 ғ. мен б.з. 6 ғ. арасында жағалауына грек, мысыр, қытай, үнді, араб теңіз жиһанкездері жиі-жиі келіп-кетіп жүреді. 7 – 8 ғасырларда мұнда арабтар мен суахильдер қоныстары пайда болды. 11 ғасырда жағалаулар мен ішкі аймақтарда қала-мемлекеттер құрылды. 15 ғасырдың аяғынан бастап елге португалдар келіп, арабтарды ығыстыра ұстады. 18 ғасырда бірнеше араб сұлтандықтары құрылып, кейіннен көпшілігі көршілес Занзибар сұлтанына бағынды. 19 ғасырда Кенияны Ұлыбритания мен Германия мемлекеттері отарлай бастады. 1890 жылы ел толығымен ағылшындардың бақылауына өтіп, 1895 жылы Шығыс Африка протектораты болып құрылды және елдің көп бөлігі ағылшын тағының меншігі болып жарияланды. Отаршылдар 1904, 1915, 1939 жылы арнайы заңдар шығарып, жергілікті халықтарды жақсы жерлерден ығыстырды, нәсілшілдік кемсітушілікке ұшыратты. Жергілікті әкімшіліктерге негрлер жұмысқа алынбады. Дегенмен 1-дүниежүзілік соғыс жылдарында (1914 – 18) жергілікті еуропалықтармен бірге негрлер де әскерге алынып, Германияға қарсы соғысқа араласты. Соғыстан кейін Кенияға еуропалықтар ағылып келе бастады. Алғашқы саяси ұйымдар пайда болды. 2-дүниежүзілік соғыста (1939 – 45) Ұлыбритания Кения әскерлерін Таяу Шығыс пен Бирмадағы соғысқа пайдаланды. Соғыстан кейін жергілікті халық арасынан нәсілшілдікті жоюды талап еткен саяси ұйымдар құрыла бастады. 1952 жылы отаршылар үкіметі саяси ұйым басшыларын жазаға тартты. Жауап ретінде отаршыларға қарсы қарулы көтеріліс басталды. 1956 жылы көтеріліс басып жаншылды. Бірақ әр жерде ұсақ көтерілістер болып тұрды. 1960 жылы үкімет төтенше жағдайды жоюға келісіп, кейбір реформалар жүргізді. Сол жылы жаңадан құрылған Африкалықтардың ұлттық одағы (КАНУ) үкіметпен Кенияға тәуелсіздік беру жөнінде келіссөз жүргізе бастады. КАНУ 1961 және 1963 жылы парламент сайлауында жеңіске жетіп, 1963 жылы тұңғыш рет африкалық үкімет құрды. 1963 жылы 12 желтоқсанда Кения тәуелсіз республика болып жарияланды. 1963 – 66 жылы КАНУ басшылары арасында елді дамыту жолдары жайында алауыздық туды. 1969 жылы өте күшті ішкі саяси дағдарыс болды. Елдегі әр түрлі этникалық топтар арасында қақтығыстар басталды. Оны басу үшін саяси партияларға тыйым салынып, елде тек КАНУ партиясының билігі орнады. 1984 жылы үкімет этникалық толқуларды күшпен басты. 1989 жылы саяси тұтқындарға бостандық берілді. 1991 жылы үкімет көппартиялыққа көшіп, оппозициядағы партиялар құруға рұқсат етті. 1997 жылы елде демократиялық реформалар жүргізу жөнінде халықтың жаппай бас көтерулері болып өтті. 1998 жылыНайробидегі АҚШ елшілігінде жарылыс болып, 230-дан астам адам қазаға ұшырады, 5000-дай адам жараланды.
Экономикасы
Кения экономикасы нашар дамыған ел. Халқының 80%-ы ауыл шаруашылығында, 7%-ы – өнеркәсіпте, 13%-ы қызмет көрсету салаларында жұмыс істейді. Елдегі жұмыссыздар саны – 16%. Елдің жылдық ұлттық өнімі – 9,3 млрд. АҚШ долл-ы шамасында. Шетке: шай, кофе, мұнай өнімдері, жеміс-жидектер шығарады. Елге сырттан: шикі мұнай, машиналар, өнеркәсіп тауарлары, химия өнімдері, тұрмысқа қажетті заттар әкелінеді. Негізгі сауда серіктестері: Уганда, Ұлыбритания, Танзания, Германия, Жапония,Біріккен араб әмірлігі, т.б. Кениядағы жергілікті халықтар, негізінен, 14 — 19 ғасырларда басқа жақтардан көшіп келгендер. Біздің заманымыздан бұрынғы 5-ғасыр мен біздің заманымыздың 6-ғасыры арасында жағалауына грек, мысыр, қытай, үнді, араб теңіз жиһанкездері жиі-жиі келіп-кетіп жүреді. 7 — 8-ғасырларда мұнда арабтар мен суахилилер қоныстары пайда болды. 11-ғасырда жағалаулар мен ішкі аймақтарда қала-мемлекеттер құрылды. 15-ғасырдың аяғынан бастап елге португалдар келіп, арабтарды ығыстыра бастады. Олар жағалауларды толықтай басып алып, 18-ғасырға дейін өз бақылауларында ұстады. 18-ғасырда бірнеше араб сұлтандықтары құрылып, кейіннен көпшілігі көршілес Занзибар сұлтанына бағынды. 19-ғасырда Кенияны Ұлыбритания мен Германия мемлекеттері отарлай бастады. 1890 ж. ел толығымен ағылшындардың бақылауына өтіп, 1895 ж. Шығыс Африка протектораты  болып құрылды және елдің көп бөлігі ағылшын тағының меншігі болып жарияланды. Отаршылдар 1904, 1915, 1939 ж. арнайы заңдар шығарып, жергілікті халықтарды жақсы жерлерден ығыстырды, нәсілшілдік кемсітушілікке ұшыратты. Жергілікті әкімшіліктерге негрлер жұмысқа алынбады. Дегенмен 1-дүниежүзілік соғыс жылдарында (1914 — 18) жергілікті еуропалықтармен бірге негрлер де әскерге алынып, Германияға қарсы соғысқа араласты. Соғыстан кейін Кенияға еуропалықтар ағылып келе бастады. 2-дүниежүзілік соғыста (1939 — 45) Ұлыбритания Кения әскерлерін Таяу Шығыс пен Бирмадағы соғысқа пайдаланды. Соғыстан кейін жергілікті халық арасынан нәсілшілдікті жоюды талап еткен саяси ұйымдар құрыла бастады. 1963 ж. 12-желтоқсанда Кения тәуелсіз республика болып жарияланды.
Кения экономикасы нашар дамыған ел. Халқының 80%-ы ауыл шаруашылығында, 7%-ы — өнеркәсіпте, 13%-ы қызмет көрсету салаларында жұмыс істейді. Шетке: шай, кофе, мұнай өнімдері, жеміс-жидектер шығарады. Елге сырттан: шикі мұнай, машиналар, өнеркәсіп тауарлары, химия өнімдері, тұрмысқа қажетті заттар әкелінеді. Негізгі сауда серіктестері: Уганда, Ұлыбритания, Танзания, Германия, Жапония, Біріккен Араб Әмірлігі, т.б.
Сыртқы сілтемелер
*
Вале-де-Эштрела
Вале-де-Эштрела (Vale de Estrela) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 418 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,95 км² шамасында. Халық тығыздығы — 32,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Коннекторлар
Коннекторлар (лат. connecto – байланыстыру) — вегетативті көбею арқылы биоценоз қабатын түзетін басым түрлер. Коннекторларға мезофилдер (55%), сусүйгіштер немесе гигрофилдер жатады.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Карел Матей Чапек-Ход
Карел Матей Чапек-Ход (шын аты Матей Чапек; чех. Karel Matěj Čapek-Chod; 21 ақпан 1860, Таус – 3 қараша 1927 жыл, Прага) – чех жазушы-натуралисі. Ол шығармашылығын «Národní listy» атты газеттен бастайды. Оның барлық шығармаларынан әлеуметтік сарын байқалады. Романдары: «Кашпар Лен – кек алушы», «Турбина», «Антонин Вондрейц» және «Батыстық славян».
Бакалите (Кырджали облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 85 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6698. Телефон коды — 03695. ЕКАТТЕ коды — 2261.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Алпамыс Оразауханұлы Айтқұлов
Айтқұлов Алпамыс Оразауханұлы (1946 жылы туған, Форт-Шевченко қаласы) – мұнайшы-ғалым, экономика ғылымы докторы (1996), Қазақстан Республикасының жоғары білім үздігі (1996).
Өмірбаяны
ҚазПТИ-ді (қазіргі ҚазҰТУ) бітірген (1969).
1969 – 1886 жылы аспирант, аға инженер, сектор меңгерушісі, қ-ндағы Қазақтың мұнай-газ ғылыми-зерттеу институтында инженер, кіші, аға ғылыми қызметкер, лаборатория меңгерушісі болды.
1986 жылдан АқтМУ-да аға оқытушы, доцент, проф.
Еңбектері мен марапаттары
«Мұнай кен орындарынан өнім алу, реттеу жұмыстарын жетілдіру» (2000), «Қазақстан мұнай кен орындарының өнім бергіштік қабілеттілігін арттыру» (2001), «Жер асты сұйықтар механикасы және мұнай өнімдерін игеру негіздері» (2003) атты кітаптары жарық көрді.
«Қазақстан Республикасы ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» медалімен (2006) марапатталған.
Санат:Экономика ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан экономистері
Мингазитинов Юрий Потапович
Мингазитинов Юрий Потапович (1924-84)- киносуретші, режиссер. Кескіндеме саласында жұмыс істеген. Ол М.О.Әуөзовтың «Абай» романы бойынша иллюстрациялар сериясын (1959; қағаз, сия, қалам) жасады. Қаламушпен сызылған нәзік қара сызықтар жарасымды үйлесім тауып, композицияға ойлы да салмақты мағына берген. Ол «Абайдың портретін» (1953, ағаштағы гравюра және офорт, екеуі де Қазақстан Республикасының мемлекттік өнер музейі қорында) салды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Ескендір Ерімбетұлы
Ескендір Ерімбетұлы (1904, Созақ ауданы – 26.12.1952, Ордабасы ауданы Темірлан ауылы) – заңгер. Ташкент қазақ – қырғыз институтын (1922), Ташкенттегі Орта Азия мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1925). 1925 – 1930 ж. Шымкент, Қызылорда губернаторы сотында, 1930 – 1932 ж. Алматы губернаторы, Қарағанды, Алматы қаласында прокурор болды. 1932 – 1933 ж. Мәскеудегі сот және прокуратура ісі бойынша басшы қызметкерлер дайындайтын жоғары курста оқып, РКФСР Жоғарғы сотының мүшесі болды. 1933 – 1937 ж. Алматы облысының, қаланың прокуроры болды. 1937 – 1941 ж. Кеңестік қуғын-сүргінге ұшырап, жалған айыппен 3 жылға сотталды. 1941 – 1943 ж. Қызыл Армия қатарында, Прокопьевск қаласында құрылыс батальонының бастығы болып істеді. 1943 – 1944 ж. Ащысай, Мырғалымсай кеніштерінде директордың орынбасары, 1944 – 1952 ж. Шымкент облысында ауыл шаруашылығы саласында әр түрлі қызметтер атқарды. ҚР Заңына сәйкес 1993 ж. ақталды. Созақ ауданы Таукент кентіндегі бір көшеге есімі берілген.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, 5-том
Сарыадыр орамы (Астана)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Бағымшы
Бағымшы - той күтушісі, той қызметшісі. Үлкен той өткізу үшін бірер күн бұрын ауыл адамдары шақырылып, мәслихат өткізілген. Сол мәслихатта тойдың басталар, аяқталар уақыты, қонақтарды күтудің тәртібі, тойға сойылар мал саны, қонаққа қанша үй дайындалатындығы, шақырушылар, хабаршылар, соның ішінде бағымшы тағайындау сияқты мәселелер егжей-тегжейіне дейін ойластырылып белгіленеді. Бағымшылар күтіп алушылар, қонақ көліктерін күтушілер, ошақ қазушылар, отыншылар, табақ тасушылар, қолға су құюшылар деген категорияларға бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Сен-М'Ерве
Сен-М'Ерве (Saint-M'Hervé) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Фужер-Витре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 29,68 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35300, пошта индексі — 35500.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1372 адамды құрады. Халық тығыздығы — 46,23 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Мали
Мали (Mali), ресми атауы — Мали Республикасы (République du Mali бамана.Mali ka Fasojamana) — Батыс Африкадағы мемлекет. Жер аумағы 1,2 млн. км2. Халқы 11,7 млн (2000 жылғы мәлімет). Жергілікті тұрғындары: бамбара, сенуфо, сонинке, малинке, догон, диула, фульбе, т.б. этнографиялық топтардан тұрады. Мемлекеттік тілі — француз тілі. Халқы, негізінен, ислам дінін ұстанады (80%). Астанасы — Бамако қаласы. Мемлекет басшысы — президент. Жоғарғы заң шығарушы органы — бір палаталы ұлттық жиналыс. Ұлттық мейрамы — 22 қыркүйек — Тәуелсіздік күні (1960). Ақша бірлігі — мали франкі.
Радован Караджич
thumb|right|200px|Радован Караджич Радован Караджич (Радован Караџић; 19 маусым 1945) — Босниядағы сербтердің жетекшісі, серб саясаткері, 1990-шы жылдарында соғыс болған кезде Босниядағы сербтердің республикасының президенті еді, ақын, дәрігер - психиатр, Гаагадағы Халықаралық трибунал оған әскери қылмыскер деп айып тағайындалады.
Мали
Географиясы
Республиканың көп бөлігін теңізден 500 м. биіктіктегі жазық алып жатыр. Солтүстік-батысын Cахара шөлі, оңтүстігін және шығысын биіктігі 1155 м-ге дейін жететін тау жоталары қоршаған. Климаты — субэкваторлық, тропиктік шөл. Орташа температура қаңтарда 20°С, маусымда 35°С. Жылдық жауын-шашын мөлшері солтүстігінде 50 — 150 мм, оңтүстігінде 1000 — 1500 мм. Нигер және Сенегал өзендері елді кесіп өтеді. Шөл, шөлейт жерлерге бейімделген өсімдіктер басым, оңтүстігінде саванналар орналасқан.
Радован Караджич
Дереккөздер
Санат:19 маусымда туғандар Санат:1945 жылы туғандар Санат:Югославия саясаткерлері Санат:Сербия президенттері Санат:Босния соғысының қатысушылары Санат:Сербия ұлтшылдары Санат:Әскери қылмыскерлер
Мали
Тарихы
thumb|Мали Президенті [[Амаду Тумани Туре|left]] Мали аумағында орта ғасырларда Мали, Гана, Сонгай мемлекеттері құрылған. 13 ғасырда Мали патшалығы Гананы өзіне бағындырды. 15 ғасырда Мали патшалығы Сонгаи империясына қарады. 1591 жылы империя бірнеше ұсақ мемлекеттерге бөлініп кетті. 19 ғасырдың аяғында қазіргі Мали аумағы Францияның отарына айналды. 1894 жылы Нигер, Сенегал өзендерінің жоғарғы және орта ағысындағы жерлер Франция отары — Суданға қосылды. 2-дүниежүзілік соғыстан кейін Француз Суданында ұлт-азаттық қозғалыс өрістеді. 1958 жылы Францияның жаңа конституциясына сәйкес Судан Республикасы атанып, Франция Достастығына мүше болды. 1959 жылы Судан мен Сенегал Мали федерациясына бірікті. Алайда федерация басшылары арасындағы алауыздықтың салдарынан 1960 жылы 20 тамызда Сенегал федерация құрамынан шықты. Сол жылдың 22 қыркүйегінде Судан республикасының заң шығарушы ассамблеясы Судан Республикасын ерікті және тәуелсіз Мали Республикасы деп жариялады. Мали 1960 жылы 28 қыркүйекте БҰҰ-ға мүше болды. 1968 жылы қарашада Мали де әскери төңкеріс болып, билік ұлт азаттық әскери комитеттің қолына көшті. 1991 жылы наурызда елде қайта төңкеріс болып, әскерилер биліктен кетті. Жалпыхалықтық референдум нәтижесінде көп партиялық жүйені енгізуді мақұлдаған жаңа конституция қабылданды. 1992 жылы елде жалпыға бірдей сайлау өтіп, азаматтық билік орнады.
Экономикасы
thumb|Малидағы мектеп Мали — аграрлы ел. Ауыл шаруашылығы дақылдарынан тары, күріш, жүгері, батат, қант, арахис, мақта, т.б. өсіріледі. Экспортқа мақта (65%), мал және мал өнімдерін, аз мөлшерде алтын, фосфаттар шығарады. Ұлттық жалпы өнімнің жан басына шаққандағы мөлшері 740 АҚШ долларына тең. Сауда серіктестері: Франция, Германия, Жапония, Кот-д’Ивуар, Сенегал.
Дереккөздер
*
Трево Чалоба
Карьерасы
2017 жылы карьерасын "Челси" сапында бастады. Кейін "Ипсвич Таун" (2018/19), "Хаддерсфильд Таун" (2019/20), "Лорьян" (2020/21) клубтарында арендада доп тепті.
Англиядың 16-21 жастағы құрамаларында ойнаған.
Дереккөздер
Санат:Англия футболшылары Санат:Челси ФК ойыншылары Санат:Ипсвич Таун ФК ойыншылары Санат:Лорьян ФК ойыншылары
2058 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:2058 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:2058 жылы қайтыс болғандар
Металдандыру
thumb|right|Күмістелген [[alto саксафоны]]
Металдандыру (plating) сыртқы түрін және ұзақ сақталуын арттыру мақсатында металды немесе басқа да материалдарды, мысалы, пластика я фосфорды берік, түзу мателды қабатпен қаптау. Бұрынғы кезде затты қаптау («Шеффилді тарелка») әдісі ретінде Т.Булсовер ойлап тапқан процес қолданылатын. Бұл қаптау әдісі күмістің екі қабаты арасындағы жездің бір қабатынан тұратын. Қазіргі кезде заттың сыртын алтын, күміс, тат баспайтын болат, палладий, мыс және никель сияқты материалдармен қаптау барысында оны қажет деп тапқан металдың ерітіндісіне батырып сосын электрохимиялық немесе химиялық әдіспен (гальвандау) сыртына сіңдіреді. Қаптауларды сәнділік үшін жасайды, бірақ көбінесе оларды тат баспау үшін және беріктігін арттыру үшін қолданады. Көптеген көліктердің тетіктерін, электр бұйымдарынды, қыш пен асхана құралдарынды, темірден жасалған тауарларды, су жүргізетін құбырларды, электронды құрал-жабдықтарынды, сымдарды, ұшақтар мен ғарыштық аппараттарына арналған бұйымдарды және құрал-саймандарды қызмет ету мерзімін арттыру үшін металдармен қаптайды.
Cілтемелер
1. Қазақ энциклопедиясы
Ашық көздеуіш
thumb|300px|Пистолеттің ашық көздеуіші Ашық көздеуіш (Открытый прицел) — жер үстіндегі әр түрлі мақсаттарға байланысты ату құралдарындағы, гранататқыштардағы көздеуге арналған құрал. Ашық көздеуіш жактауға бекітілген қарауылдан және ұңғының оқталатын бөлігінде орналасатын көздеуіштен тұрады. Көздеуіш тілігі бар көздеуіштің қадамасынан немесе бүтіндей алғанда көздеу жақтауынан тұрады. Көздеуіш жақтауына қашықтық шкаласы, ал кездеуіште жанынан түзету шкаласы орнатылған. Тілік пен көздеуіштің орны биіктігі мен жанындағы бағыт бойынша өзгеріп отырады, әдетте, қарауыл қозғалмайды және қаруды қалыпты ұрысқа келтіру кезінде ғана өзгертуге болады.
Металдандыру
Cілтемелер
Санат:Ғылым Санат:Металтану Санат:Металдандыру
Ашық көздеуіш
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Visor
Анна Петровна Керн
=Өмірбаяны=
Анна Полторацкая Аннаның әке-шешесі бай шенеуніктік ақсүйектерден талалаған. Әкесі — полтава помещигі және Пётр Маркович Полторацкийдің кеңесшісі, елизавета кезеңнен бері танымал болған, бай және беделді Агафоклея Александровна Шишкованың күйеуі Марк Полторацкийдің баласы. Анасы — Екатерина Ивановна, Вульфтен тараған, өте жұмсақ мінезді, тіл алғыш жақсы адам болған.
Әке шешелерімен бірге Анна нағашы атасы орловск губернаторы Иван Петрович Вульфтың қонысында тұрды. Кейін Аннаның әке-шешесі Полтав губерниясының Лубна қаласына қоныс аударды. Аннаның барлық балалық шағы Лубна мен И. П. Вульфке тиеселі Бернова иелігінде өтті. Анна өте көп оқитын.
Қыз сыртқа шығып, өзіне көңіл аудартқыза бастады. Әкесі үйіне күйеу баласын өзі алып келді – Керн дворяндық отбасынан шыққан генерал Ермолай Фёдорович Керн. Анна ол кезде 17 жаста, ал Ермолай Фёдорович — 52 жаста болды. Қызға келісім беруге тура келеді. =Керн генеральшасы=
Пушкинмен Анна алғаш рет 1819 жылы петербургтегі өзінің тәтесі Елизавета Оленинаның үйінде кездесті. Бірақ ол кезде Пушкин оның бойында еш сезім тудырмады, тіпті қаталдау көрінді. Бірақ Родзянко Аннаны Пушкиннің шығармашылығымен таныстырғаннан кейін оның Пушкинге қарым-қатынасы өзгерді. Оның ақындығы Аннаны таң қалдырды.
Келесі рет Анна Керн Пушкинмен 1825 жылдың маусымында Тригорскке келген кезінде кездесті. Дәл сол жерде Пушкин Кернге өзінің танымал өлең-мадригалын арнады: «Я помню чу́дное мгновенье…». Ол кездері Анна ақынның досы Алексей Вульфпен жақсы араласып кетеді. Оның көршісі — помещик Рокотовпен де жақын араласады. Ригаға кетер кезінде Анна Петровна Пушкинге өзіне хат жаза беруіне рұқсат берді. Пушкиннің Кернге жазған француз тіліндегі хаттары сақталып қалған; =Дереккөздер=
•	Вульф А. Дневник, 1828—1831 жж. // Пушкин и его современники: Материалы и исследования / Комис. для изд. соч. Пушкина при Отд-нии рус. яз. и словесности Имп. акад. наук. — Пг.: Тип. Имп. акад. наук, 1915. — Вып. 21/22. — С. 1—200.
•	Лотман Ю. Александр Сергеевич Пушкин: Биография писателя // Пушкин: Биография писателя; Статьи и заметки, 1960—1990; «Евгений Онегин»: Комментарий. — СПб.: Искусство-СПБ, 1995. — С. 21—184.
Санат:XIX ғасырдағы орыс жазушылары
Ақ Бим Қара құлақ (кітап)
Ақ Бим Қара құлақ (Белый Бим Чёрное ухо) — 1971 жылы орыс жазушысы Гавриил Николаевич Троепольский (1905-1995) жазған повесть.
Бұл шығарма Александр Трифонович Твардовскийге (1910-1971) арналған. Шыққаннан кейін бірден КСРО-ның танымал кітаптарының бірі болып атанды. Кітап көптеген жаңартулардан өтіп, 20-дан астам тілге аударылды. Троепольдің кітабы АҚШ-тағы колледждерінің оқуға міндетті кітаптардың жобасына енгізілді. Кітап Қазақстандағы Назарбаев Зияткерлік мектептеріндегі оқушыларға оқуға ұсынылған «100 кітап» жобасына енгізілді.
Шығарылымы
1972 жылы шығарма шығарылымын «Кеңестік жазушы» баспасы өз мойнына алды. Біраз уақыт өткен соң повесть «Біздің Замандас» журналында, қазіргі заман тілімен айтылғанда, бестселлер атанды. Желісіне қызуғышылығын білдірген Станислав Ростоцкий, сол кездерде керемет фильмдер түсірген режиссер кинолентасын түсіруін бастайды. 1977 жылы «Ақ Бим Қара құлақ» атты екі сериялы кино жарық көрді.
Желісі
Хикая барысында өзінің иесіне адал ит, аяқ астынан қайғыға ұшырайды. Шотландық сеттер тұқымына сай келмейтін ақ түсті шеттер өзінің иесі, зейнеткер Иван Иванычпен пәтерде тұрады. Ит иесі, бұрынғы журналист, Ұлы Отан соғысының қатысушысы, ал қазіргі кезде аңшы әрі өз итін жақсы көретін және оны жиі аң аулау үшін орманға алып баратын.
Біраз уақыт өткен соң ит иесінің жүрегіндегі соғыстан қалған оқтың түйірі қозғалып кеткеннен соң, емделу үшін Мәскеуге кетеді, ал итті көршісіне қалдырады. Бірақ көршісінің салақтығынан ит пәтерден қашып кетіп, өз иесін іздеу барысында көшеде қалып қояды. Қасында ешкім болмаған ит өз жолында көп адамдарды кездестіреді — бірі жақсы болғанымен, басқа бірі итті жақтырмай оған зұлымдық көрсеткен. Олардың барлығын ит бірден айыра алмай екінші рет олардан қашуға тырысады. Бимге аяушылық пен көмектен басқа әртүрлі қатыгездік те көрсетілді. Көптеген себептерге байланысты ит ешкімде тұрақтамай иесіз өмірінің жартысын далада өткізеді. Біраз қиыншылықтан өткен және өз иесінің қайта оралуына аз ғана уақыт қалғанада, Иван Иванычтың көршісі Бимді пәтер ауласында көруді қалмаған соң, ит аулаушылар ұстап алады. Итті қайтып алуға келген иесі оның өлі денесін табады. Оны қала сыртына апарып жер қойнауына тапсырады. Кейін дәл осындай тұқымды ит алып оны өсіріп баптауға бар күшін салады.
Бег
Бег (Bègues) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Виши округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,3 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03021, пошта индексі — 03800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 230 адамды құрады. Халық тығыздығы — 27,71 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Төлем балансы
Төлем балансы, төлем теңгерімі – елдің халықаралық алыс-берісінің валюталық түсімдері мен төлемдерінің арақатынасы нысанындағы теңгерімдік шоты. Төлем балансы екі бөлімнен тұрады, олар: ағымдағы алыс-беріс сауда теңгерімі – тауарлардың экспорты мен импортының арақатынасы; “көзге көрінбейтін” алыс-беріс теңгерімі С көрсетілетін қызметтер мен бейкоммерц. төлемдерді қамтиды); капиталдар мен несиелер қозғалысының теңгерімі (мемлекеттік және жеке меншіктегі капиталдардың әкетілімі мен әкелінімін – халықаралық несие алу мен беруді көрсетеді). Төлем балансында халықаралық ақшалай алыс-беріс көрсеткіштері жетекші орын алады, бұл көрсеткіштер “көзге көрінбейтін” алыс-берістер бойынша, әсіресе, сыртқы сауда бойынша төлемдер мен түсімдерден асып түседі. Халықаралық валюта қорына (ХВҚ) мүше елдер, соның ішінде Қазақстан өкіметі Төлем балансын жасау барысында жалпы тұжырымдалған ұсыныстарды негізге алады, бірақ әр ел өздерінің сыртқы шаруашылық байланыстарын есептеудің ұлттық ерекшеліктерін ескере отырып, қосымша нышандар енгізеді. Жарияланатын Төлем балансында іс жүзінде төленген немесе дереу өтелуге тиіс төлемдер мен түсімдер ғана емес, сонымен бірге халықар. талаптар мен міндеттемелер де, яғни есептесу теңгерімінің нышандары да қамтылады. Төлем балансы белгілі бір күнге немесе белгілі бір кезеңге жасалады. ХВҚ-ның әдістемесі бойынша Төлем балансы баптарының сыныптамасы: Жиыны: Жиыны: А+В Жиыны: А+В+D Жиыны: A+B+C+D+E+F+G Бухгалтерлік тұрғыдан алғанда Төлем балансы. тепе-теңдікте болады, бірақ оның негізгі бөлімдері бойынша егер түсім басқа елдерге төлемдерден асып түссе, актив сальдо болуы немесе түсім төлемнен аз болса, пассив сальдо болуы мүмкін. Сальдо теңгестіруші баптардың есебінен өтеледі. Төлем балансының жағдайы ұдайы өндірісте болатын үдерістерге (экономикалық өрлеу қарқынына, инфляцияға, валюталық бағамның серпініне, төтенше оқиғаларға, елдің әлемдік экономикадағы орнына, т.б.) байланысты. Өз кезегінде Төлем балансының жағдайы ұдайы өндіріске, валюталық бағамға, алтын-валюталық сақтық қорға, сыртқы берешекке, елдің валюталық-экон. жағдайына, капиталдың көші-қонына, әлемдік валюталық жүйеге, дүниежүзілік шаруашылыққа ықпалын тигізеді. Төлем балансы мемлекеттік реттеу нысаны болып табылады, негізгі баптардың қалыптасуына ( тауарлар экспортын көтермелеуге, шетел капиталының ағынын тоқтатуға, капитал әкетілімін реттеуге, т.б.) және пайда болған пассив сальдоны шетелдік несие мен инвестицияларды тарту, ресми валюталық сақтық қорларды, кейде алтынның босалқы қорларын да тарту есебінен өтеуге бағытталады. Төлем балансының актив сальдосын мемлекет елдің сыртқы берешегін өтеу, басқа елдерге несие беру, алтын-валюталық сақтық қорларын молайту, шетелде “екінші” экономика жасау мақсатымен капитал әкету үшін пайдаланады.
Халықтың табысын индекстеу
Халықтың табысын индекстеу-бағаның көтерілуі тудырған халықтын ақшалай жоғалтуларын өтеудің бір түрі. Зейнетақы, стипендия, жәрдемақы және тұрғындардың басқа тіркелген табыстарын, соның ішінде кесімді жалақы мен тарифтік ставка, бөлшек баға (олардың өзгеруінің қатысты көрсеткіші) индекстерін қайта есептеу.
Төлем балансы
Сілтемелер
Санат: Экономика Санат: Қаржы
Халықтың табысын индекстеу
Баға индексі, ең төменгі тұтыну бюджеті немесе ең төмен күнкөріс деңгейі анықталатын тауарлар мен қызметтер жинағы бойынша бекітіледі.
Сен-Пон-де-Мошьян
Сен-Пон-де-Мошьян (Saint-Pons-de-Mauchiens) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Безье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,58 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34285, пошта индексі — 34230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 638 адамды құрады. Халық тығыздығы — 46,98 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Шағырлы (қамалдар)
Шағырлы 1, 2 – қамалдар. Қызылорда облысы Қазалы ауданы Жосалы станциясының оңтүстік- батыс жағында 155 км жерде Шағырлы 1 орналасқан. Зерттеу жұмыстарын 1946, 1957 жылдары Хорезм археологиялық-этногр. экспедиция (жетекшісі С.П. Толстов) жүргізді. Қамал тік төрт бұрышты, аумағы 50-55 м, дуалының биіктігі 4 — 5 м. Оның үстінде жасақтар тұратын екі қатар қорғаныс шебі бар. Дуалдың астыңғы жағы пахса мен шикі кірпіштен қаланған. Шағырлы 2 қамалы 1-қамалдың оңтүстік-батыс жағында 5 км жерде. Құрылыс жүйесі дөңгелек күмбезге ұқсас. Пахсадан тұрғызылған. Аумағы 15 м. Қамалдардан теріп алынған қыш құмыралардың және темір пышақтың сынығына қарағанда Шағырлы 1, 2 б.з.б. 1 ғасырдың аяғында салынған.