Дуайт_Дэвид_Эйзенхауэр
Биографиясы
Дуайт Эйзенхауэр Техас штатындағы Грейсон аймағында, Денисон қаласында Дэвид Эйзенхауэр мен Айда Стровер Эйзенхауэр жанұясында дүниеге келді. 1891 жылы оны ата-аналары онымен бірге Канзас штатындағы Абилин қаласына жұмыс іздеп көшіп келді. Эйзенхауер 1909 жылы орта мектепті бітірді, бұдан соң Вест-Пойнт әскери академиясында 1911 -1915 жылдар арасында оқыды. Әскери академияны бітіргенен кейін танк қаруын жасау жөніндегі тактикалық зерттеулермен айналысып, АҚШ-тың әскери доктринасын сынағаны үшін әскери трибуналға түсе жаздады. 1922 – 1924 жылдары Панамада және 1936 – 1939 жылдары Филиппиндегі АҚШ-тың әскери базаларында қызмет атқарып, 1928 – 1929 жылдары Парижде әскери ескерткіштер жөніндегі комиссия мүшесі ретінде жұмыс істеді. Әлемдік экономика дағдарыс кезінде пікірлес офицер достарымен бірге “өнеркәсіптік мобилизациялау” жоспарын жасады. 1939 жылы әскери департаментке қызметке алынды. АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа араласқаннан кейін Эйзенхауэр генерал Джордж Маршалл штабына офицерлік қызметке қабылданып, Бас штабтың шұғыл істер бөлімінің бастығы ретінде стратегиялық жоспарлау, соғысты психология және экономика жағынан жүргізу, техникамен жабдықтау жұмыстарына жауап берді. 1942 жылы қарашадан Солтүстік Африка мен Жерорта теңізіндегі одақтастар әскерінің қолбасшысы, 1943 жылы желтоқсаннан одақтастардың Батыс Еуропадағы экспедиялық әскери күштерінің жоғары бас қолбасшылығына тағайындалды. Соғыс аяқталғаннан кейін 1945 жылы Эйзенхауэр Германиядағы америка аумағының әскери губернаторы болды. 1945 жылы қараша – 1948 жылы ақпан аралығында АҚШ армиясы Бас штабының бастығы қызметін атқарып, жалпыға бірдей әскери қызметті енгізді, әскери бөлімдердің азаматтық бақылау арқылы бірігуіне қол жеткізді. 1948 жылы маусымда зейнеткерлікке кетіп, 1950 жылдың қазанына дейін Колумбия унисерситетінің президенті болды және осы аралықта 2-дүниежүзілік соғыс туралы “Crusade іn Eurоpe” атты өмірбаяндық кітабын жазды. 1949 жылдың соңынан 1952 жылға дейін НАТО қарулы күштерінің бас қолбасшысы қызметін атқарды. 1952 жылы Респуьликалық партия атынан сайлауға түсіп, АҚШ Президенті болып сайланды. Эйзенхауэр мемлекет басында болған кезде Кореядағы соғысты тоқтатуға қол қойылды, ішкі саясатта экономиканы тұрақтандыру бағытын ұстанды. Дегенмен Эйзенхауэр басшылығы сыртқы саясатта Таяу және Орта Шығыстағы тәуелсіздік алуға ұмтылған ұлт-азаттық қозғалыстарды басуға бағытталған доктрина ұсынды. АҚШ саясатының бұл бағыты әлем тарихында Эйзенхауэр доктринасы деп аталды. Ол сонымен бірге Кеңес Одағымен арадағы кикілжіңнің бәсеңдеуіне мүдделі болып, ядро энергияны бейбіт мақсатта қолдануға шақырды. Соның нәтижесінде 1954 – 1955 жылдары екі супер держава арасындағы жанжалды азайтуға бағытталған жоғары деңгейдегі Женева конференциясы өткізілді. Эйзенхауэр 1956 жылы қазанда Ұлыбритания, Франция және Израиль мемлекеттерін өз әскерлерін Суэц каналынан алып кетуге мәжбүр етті. Президент қызметінен кеткеннен кейін өмірінің соңына дейін саясатпен айналыспай, екі томдық естелік кітап жазды. 1961 жылы қаңтардағы американ халқына жолдаған қоштасу сөзінде ол аса қуатты “әскери-өнеркәсіптік кешеннің” әлемге қауіп төндіретіндігін айтып, онымен күресу қажеттігін ескертті. Эйзенхауэр президент болған жылдары АҚШ қуатты да бай елге айналды, ішкі және сыртқы саясатта пәрменді саясат ұстанды. Эйзенхауэр шет елдердің көптеген ордендерімен, соның ішінде Кеңес Одағының “Жеңіс” орденімен (1945) марапатталған.