cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қарағанды облысының жер-су аттары
Талдынұра
Талдынұра - өзен аты. Талды және Нұра атауларының қосындысынан қалыптасқан біріккен тұлғалы топоним. Мағынасы «Талдыдағы Нұра».
Талдысай
Талдысай - ауыл. Талдысай - ауыл. Қазақ тілінде тал тұлғасына -ды жұрнағын және сай сөзін қосу арқылы қалыптасқан атау.
Тапалкөл
Тапалкөл - Кенжарық поселкесінің оңтүстік-батысында 12 км жерде орналасқан. Қазақ тілінде тапал тұлғасына көл сөзін қосу арқылы қалыптасқан атау.
Таскөл
Таскөл - Киевка ауылының батысында 11 км жерде орналасқан. «Тасты көл» мәніндегі атау.
Тассуат
Тассуат - Тассуат поселкесінің солтүстік-шығысында 14 км жерде орналасқан. Этимологиясы: қазақ тілінде тас + суат сөздерінен қосу арқылы қалыптасқан атау. «Тасты суат» мәніндегі атау.
Теңіз
Теңіз - көл. Деңіз сөзінен - теңіз шыққан.
Терісаққан
Терісаққан - өзен. «Теріс жаққа ағатын өзен мәніндегі» атау.
Топаркөл
Топаркөл - Нұра ауылының учаскесі. Түрік тілінде этникалық топ атауы. Топаркөл -«Топарлардың көлі» мәніндегі атау.
Төрт сарт
Төрт сарт - көл. Бұл атау өзбектердің ежелгі отырықшы бөлігінің ескі атауы. В.В. Бартольдтың айтуына қарағанда бір кезде түркі халықтары үндінің «саудагер» сөзінің түбіріне «сарт», «сартақ», «сартауыл» деген атаулар қолданған.
Түменбек
Түменбек - шоқы. Энтуазист ауылының солтүстік-батысында 1,5 км жерде орналасқан. Көп уақыт бойы кошпелі қазақтардың кыстағы болған. Шоқы дәулетті адамның есімімен аталған. Бұл жер мал өсіруге қолайлы жағдай болғандықтан Түменбек таңдап алған. Жанында Нұра өзені және оның саласы Көкпекті өзені болған.
Черниговка
Черниговка - село. 1896 жылы Ақмола облысының Көбетей өңірінде Черниговка селосы құрылған. Алғашқы тұрғындар Чернигов губерниясының Люблино және Охримовичи селосын келген. Чернигов қаласынан қоныс аударғандар табан тіреп тоқтаған жерлерін «Черниговка» деп атаған. Ал, қазір ол «Көбетей» делініп өзінің бұрынғы тарихи атауына ие болды.
Шахтёр
Шахтёр - село. Село 1954 жылы құрылған. Селоның алғашқы тұрғындары Ростов облысының Шахта қаласының қоныс аударғандар болған, сондықтан солай аталған.
Шошқакөл
Шошқакөл - көл, Нұра ауданының оңтүстік-батысында, біраз бөлігі бұрынғы Жезқазған облысының жерінде. Ауданның ең үлкен көлі, аумағы 320 км², ұзындығы 8,5 км, ендірек бөлегі 6,7 км. Бұл көлдің жағалауындағы қамыстың қалың қопалары жабайы қабандар мекендеуге мүмкіндігі болған, содан көлдің атын «Шошқакөл» деп атаған.
Шөптікөл
Шөптікөл - көл. Қазақ тілінде шөп тұлғасына —ті жұрнағын және көл сөзін қосу арқылы қалыптасқан атау.
Шұбаркөл
Шұбаркөл - көл. Түрік тілінде - монғолша шұбар және көл, яғни «қалың, саз батпақты ормандағы көл» мәніндегі атау.
Шұбартобе
Шұбартобе - Нұра ауылының учаскесі. Көне түрік тілінде «орманды, бұталы тобе» мәніндегі атау.
Шұңқыркөл
Шұңқыркөл - елді мекен. Қазақ шұнқыр тұлғасына көл сөзін қосу арқылы қалыптасқан атау.
Әбдрашит (Әлшеев ауданы)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Қарағанды облысының жер-су аттары
Ағаштыкөл
Ағаштыкөл - көл. Қазақ тілінде ағаш тұлғасына көл сөзін қосу арқылы қалыптасқан атау.
Ағдым
Ағдым - өзен аты, Түрік тілінде «ағдым» немесе «ағыны мол өзен» мағынасын беретін атау.
Ақбұйрат
Ақбұйрат - мекен аты. «Ақ отты бүйрат» мәніндегі атау.
Ақдің
Ақдің - тау. «Ақ отты таулар» мәніндегі атау.
Батпақ
Батпақ - село. «Батпақты, тарпалы жер» мәніндегі атау.
Богучар
Богучар - село. Богучар өзенінің жағасында 1717 жылы құрылған Воронеж облысында Богучар қаласы бар. Бұл селоның атауын жер аударушылар қойған.
Әбдрашит (Әлшеев ауданы)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Ілияс пайғамбар
Көкке көтерілуі
Яһудия және христиан діндерінде Ілияс пайғамбар Көкке тірідей көтерілді делінеді. Бұл оқиға Киелі Кітапта (Библияда) былайша суреттеледі:
Қарағанды облысының жер-су аттары
Бұйрат
Бұйрат - төбе. Түбірден жасалған жалқы есім деуге болады. «Ойлы-қырлы белестер, созылып жатқан қырқа, адыр» мәніндегі атау.
Ерейментау
Ерейментау - таулар. 4 нұсқау бар.
Есіл
Есіл - Осакаров ауданының ең атақты өзені. (Орыс тілінде өзен Ишим деп аталады,) Ол Қазақстанның орталық, солтүстік облыстарын басып өтіп, Ертіс өзеніне қосылады да әрі қарай Объ өзеніне барып құяды. Белгілі топономист Г.К. Қонқашпаевтың пікірінше «Есил» - «скрученно-волнистое течение» дегенді білдіреді. Яғни өзен суының бұралып, арқан сияқты есіліп ағатынын байқатады.
Жаманкөл
Жаманкөл - көл. Қазақ тілінде жаман + көл сөздерінен құралған атау. «қауіпті, жаман көл» мәніндегі атау.
Жартас
Жартас - поселке. Мекен аты «тасты жар» деген мағынаны білдіреді.
Жуантөбе
Жуантөбе - төбе. Қазақ тілінде жуан және төбе сөздерінен қалыптасқан атау. «Жуан төбе» мәніндегі атау.
Жыланды
Жыланды - өңір. Қазақ тілінде жылан және -ды жұрнағы арқылы қалыптасқан атау.
Кондратовка (Кондратьевка)
Кондратовка (Кондратьевка) - село. Орыс-жапон соғысының батыры, өжет генерал Кондратенко Роман Исидорович құрметіне аталған.
Ілияс пайғамбар
Қайта оралуы
Малахи пайғамбардың кітабында, Құдай Ілияс пайғамбарды жерге қайта жіберетіні жайында айтылған:
Қарағанды облысының жер-су аттары
Крещенское
Крещенское - село. Бұл атау крещение деген христиандардың дін мерекесімен байланысты. 1909 жылы крещениеде мерекелік түскі тамақ кезінде ауылдастар селоны Крещенский деп атын қоюды шешкен. Әлібек ауылының территориясында орналасқан. Алғашқы үйлер 1907 жылы пайда болған. Шаруалар қүрған басқа поселкелерге қарағанда, бұл ауылға әрбір жерден яғни, Белояровка, Константиновка, Тургеневка, Вешневка селоларынан келген. Бірақ Қарабұлақ жер аударушылар учаскесіне біртіндеп орналасқан.
Ілияс пайғамбар
Қайта оралуы
Яһудия және христиан діндерінде, бұл жердегі көріпкелдік Ілияс пайғамбардың екінші рет келуі жайында айтылған деп есептеледі. Алайда, Інжіл бойынша, бұл көріпкелдік (тура мағынада) Ілияс пайғамбардың өзі аспаннан түсіп келуін білдірмейді, Ілиястың орнына (астарлы мағынада) Жақия пайғамбардың келуін білдіреді. Басқаша айтқанда, Ілиястың қайта келуі деген сөз, Ілиястың рухани пәрмені Жақия пайғамбарға дарығанын (яғни, олардың рухани күйлерінің ұқсастығын) білдіреді. . Иса Мәсіхтің алдында, Жақия пайғамбар яһуди халқына, Ілиястың рухани пәрменімен ақиқатты уағыз еткен.
Қарағанды облысының жер-су аттары
Құндызды
Құндызды - өзен. «Құндыздар мекендейтін өзен» мағынадағы атау.
Құрайлы
Құрайлы - бұрынғы жер адарушылар учаскесі (қазір Вольск селосы). «құрай көп жер» мәніндегі атау.
Ілияс пайғамбар
Қайта оралуы
Бұндай түсінік, яғни "Ілиястың екінші рет келуі" Жақия пайғамбардың тұлғасында жүзеге асқаны, мұсылмандық баспа әдебиеттерінде де кездеседі. Осы орайда Әбдул Ахад Дәуд есімді мұсылман ғұламасы былай деп жазады:
Қарағанды облысының жер-су аттары
Қушоқы
Қушоқы - тау. «Айналасы елсіз төбе» мәніндегі атау.
Нияз
Нияз - тау. Осакаров ауданының солтүстік-шығысында аралары бірнеше жерден үзілген тау, Ұзындығы 50 км, ені 15 км болып солтүстіктен оңтүстікке қарай тізбектеле созылып жатыр. Бұрынғы Шідерті тауының кейінгі түста қойылған атауы болыу ықтимал. Қаз. этноним бойынша қойылған атау, бірақ иран тілі негізіндегі сөз. Нияздың баурайынан Есіл өзені, Шідерті өзенінің салалары бастау алады.
Осакаровка
Осакаровка - Осакаров ауданының орталығы, темір жол стансасы. Атаудың екі нұсқасы бар:
Ошағанды
Ошағанды - өзен. Нұра өзенінің саласы. «Ошағаны көп өсетін жер» мәніндегі атау.
Ілияс пайғамбар
Қайта оралуы
Дегенмен, яһудилер, Ілияс пайғамбардың екінші рет келуі (астарлы мағынада) Жақияның келуінде жүзеге асты - делінген Иса пайғамбардың түсіндірмесін де, оның өзін де қабылдамағандықтан, олар (яһудилер) әлі күнге шейін Ілиястың аспаннан түсуін (және исраил халқына уәде етілген Мәсіхтің келуін) күтіп жүргенді.
Ілияс пайғамбар яһудия дінінде
Яһудия дінінде, яһудилердің Мәсіхі келерде Ілияс пайғамбар жерге қайтып оралады делінген. Машиах (Мәсіх) иврит тілінен аударғанда «мәсіх тарту», «жағу (майлау)», басқаша сөзбен айтқанда «патшалыққа  маңдайын майлау» деген мағынаны білдіреді. Яһудилердің бірінші патшасын (Құдайдың бұйрығымен) пайғамбар «мәсіх тарту» арқылы тағайындаған. Кейінгі патшалар патшалық ету үшін пайғамбармен «мәсіх етілуі» (тағайындалуы) міндетті болмады. Бірақта, бүліншілік пен дау-дамай ушыққан заманда, келесі патша кім болу керектігі даулы болған кезде пайғамбардың көмегіне жүгінетұғын. Қазір, яһудилік пайғамбарлар мен патшалардың жоқтығына екі мың жылдан астам уақыт болды. Сондықтан, жаңа патша пайғамбармен «мәсіх тарту» арқылы тағайындалуы керек, өйткені бұл патшаның кім болатынын білудің жалғыз тәсілі. Машиах келерден бұрын, Ілияс пайғамбар аспаннан түсіп, оны патшалыққа «мәсіх етуі» керек (басқаша айтқанда, «патшалыққа маңдайын майлауы керек»).
Қарағанды облысының жер-су аттары
Сарыбел
Сарыбел - бел аттары. Қазіргі Осакаров ауданының бұрынғы атауы. Сарыбел қыста қарлы, жазда салқын, салиқылы сары төс, жон жер. Шөбі шүйгін. Топырағы құнарлы, жердің шұрайлысы. «Аумақты», «асу» мәніндегі атау.
Сарыөзек
Сарыөзек - Қазіргі Вольск ауылының бұрынғы қазақша атауы. Сары топырақты құр жылғаға байланысты атау. Түрік тілінде «кең жер» мағынасындағы атау.
Святогоровка
Святогоровка - село. Әулиетау таулар атынан шыққан атау.
Скобелевка
Скобелевка - село. Генерал, әскер басшысы Михаил Дмитриевич Скобелев (1843-1882 ж.) атымен байланысты аталған. 1908 жылы орыс-түрік соғысының Жеңіске 40 жыл толғанын Ресейде аталып өткен. Осы соғыстың батыры М.Д.Скобелевтың құрметіне селоға жаңадан келген патриот - тұрғындар атаған.
Ілияс пайғамбар
Ілияс пайғамбар Інжілде
Ілияс пайғамбар Інжілдің (Ізгі хабар) бірнеше жерінде сөз етіледі. Бір эпизодта Жақия пайғамбар Иордан өзенінің жағалауында Ілиястың рухымен, күшімен уағыз еткенде, тіпті олардың сыртқы түр-сипаттары да ұқсас еді, сонда яһуди жұртының ақсақалдары мен қарапайым халықы одан, - сен Ілияссың ба? -деп сұрайды. Сол секілді Иса Мәсіхтің шәкірттері де, - Мәсіхтің алдында Ілияс келмейді ме? –деп Исадан сұраған. Сонда Иса оларға былай деп жауап берген:
Қарағанды облысының жер-су аттары
Тұзды
Тұзды - өзен. «Тұзды өзен» мәніндегі атау.
Шідерті
Шідерті - өзен. Түрік тілінде - монғолша Шабер - Шабар сөздерінен шыққан «тұтқыр батпақ, тартпалы жай» мәніндегі атау.
Шыбынды
Шыбынды - көл. «Шыбыны көп көл» мәніндегі атау.
Ақасық
Ақасық - тау, биік. 366 м. Қарағанды облысы, Ұлытау ауданында. Атаудың бірінші сыңарындағы «ақ» сөзі географиялық термин ретінде «ақ түс», «мөлдір», «үлкен, кең, жазық» мәндерінде жиі қолданылады. Ал екінші сыңарындағы «асых» сөзі көптеген түркі тілдерінде өзен алаптарының кең де жазық түсын білдіреді. Алт. диалект «ажык» - «асу»; хакас. «азых» - «жазық, жайдақ асу» (Э.Мурзаев, 1984, 40). Бұл мағұлматтарға және таудың аласа болуына (366 м. ғана) қарағанда, «Ақасық» атауы «жайдақ, аласа асу» деген мағынаға ие екенін көреміз.
Ілияс пайғамбар
Ілияс пайғамбар Інжілде
Інжілдің тағы бір жерінде Мұса пайғамбар мен Ілияс пайғамбар (аян ретінде) Иса Мәсіхке жолыққаны жайында айтылады, олар Исаға «Иерусалимнен кету керектігі жайында айтқан». Інжіл бойынша, Иса Мәсіх айқышта азап шеккенде, кей адамдар Иса Мәсіх Ілиясты көмекке шақырып тұр деп ойлады.
Қарағанды облысының жер-су аттары
Ақша-Қожай
Ақша-Қожай - мекен аты. Қос этноним: Ақша және Қожай этникалық топтарының аты.
Алдабергенсай
Алдабергенсай - Қарағанды облысының Ұлытау ауданындағы өзен аты. Бұл араб және қазақ тіліндегі сөздерден бірігіп жасалған атау. Алда - арабтың Аллах - қүдай деген сөзі де, берген - қазақ тіліндегі сөз. Ал соңғы сай сөзі - географиялық термин. Сөйтіп, Алдабергенсай - гидронимі Құдайберген атауымен синонимдес, мағыналас болып келеді.
Арғанаты
Арғанаты - тау, Ұлытау ауданы, Қарағанды облысында. Атаудың шығу төркінін талдаған ғалымдар халық этимологиясы:
Арғынбай
Арғынбай - Қарағанды облысының Ұлытау ауданында Арғынбай аталатын өзен бар. Атаудың кісі есімінен қойылғанын Арғынбай сөзіндегі бай қосымшасы білдіріп түр. Ал, Арғын - Орта Жүздің белгілі ру аты.
Ащыкөл
Ащыкөл - көл. Ол Қоскөл поселкесінің оңтүстік-шығысында жатыр. Көл ағынсыз, тау аралығындағы ойыста жатыр. Ащыкөл - аудандағы ең ірі көл. Оның көлемі 16 шаршы км, ұзындығы 6,2 км. Атау «суы ішуге жарамсыз ащы көл» деген мағынаны білдіреді.
Бағаналы
Бағаналы - Ұлытаудағы мекен аты. Қазақ тілінде этникалык топ атауы. «Баған таңбалы» мағынасындағы атау.
Байжаннұра, Түлкібайнұра
Байжаннұра, Түлкібайнұра - Қарағанды облысының Ұлытау ауданында деген жыра, шатқалдар бар. Бұл атаулар да нура сөзінің жыра деген мағына беретінін дәлелдей түседі.
Барақ
Барақ - Қарағанды облысының Ұлытау ауданының солтүстігінде Барақкөл аталатын көл бар. Ол көне заманнан қалған шұңқырда орналасқан. Көл атауындағы Барақ сөзі көне дәуірлерден белгілі тайпа атынан қойылған. Немесе Барақ деген кісі атынан қойылған көл деге мағынада.
Ілияс пайғамбар
Ілияс пайғамбар Исламда
Ислам тәлімі бойынша, Ілияс (оған сәлемет болсын) – исраил халқына келген пайғамбар. Құранда ол екі мәрте сөз етіледі. Құранда оған қатысты «мүрсәл» (елші), «салих» (салиқалы), «мумин» (мүмін, иманды) деген сөздер қолданылған:
Қарағанды облысының жер-су аттары
Басбайтал
Басбайтал - тау, биіктігі 631,8 м. Ұлытау ауданында Барақ көлінің оңтүстігіндегі көл аты. Бұл атаудағы «байтал» сөзінің тіліміздегі жалпы есім «байтал» сөзімен байланысы жоқ сияқты. Өйткені оның байса тұлғасы бурят тілінде «тау» деген мәнді білдірсе, монғол тіліндегі «байқ, байқа» сөздері «жартас» сөзімен төркіндес болуы мүмкін. Ал сөз соңындағы дауыссыз л монғол тіліндегі көптік жалғаудың крсеткіші екендігі сөзсіз. Демек, Басбайтал - «жоғарғы жартас, басқы тау» дегенді аңғартса керек.
Боғажелі
Боғажелі - Ұлытау ауданындағы көне елді мекен аты. Түрік тілінде этнонимі. Осы күнге қазақ этнотопонимд ері.
Бозшакөл
Бозшакөл - Ұлытау ауданындағы көл аты, негізінен суы тартылған көл. Қазақ тілінде бозша және көл - түске қатысты атау.
Дансары
Дансары - көл, сай, Ұлытау ауданы, Қарағанды облысын.да Атау құрамындағы дан (ир. танг -«шат», «арна», диалогі данги - «тау асуы, бел, белес», «тау аңғары», «сары» - бұл жерде түстен гөрі «үлкен, кең» деген мағынаны білдіріп түр. Демек, атаудың мағынасы «үлкен, кең шат, шатқал, аңғар» дегенге саяды.
Ілияс пайғамбар
Ілияс пайғамбар Исламда
Ілияс пайғамбар исраилдіктерге жіберілген елші. Ол Мұса пайғамбардың шариғатын ұстанған. Ілиястың жұрты Алланы тастап, Бағыл деген пұтқа табына бастаған. Ілияс, жұртын, Бағылға табынудан бас тартуға шақырды, алайда олар оның уағызына құлақ аспады. Ілиястың жұрты оны өтірікшіге балап, оны қуып шыққан, сол үшін олар ауыр жазаға тарттылды. Кенеттен басталған құрғақшылықтан егін бітік шықпады, соның салдарынан мал қырылып, ашаршылық орыналды. Исраилдіктер Ілиясты қайтарып, оның сөздеріне құлақ асатын болды. Олар пұттарын тастап, Аллаға құлшылық ете бастады. Ілияс пайғамбардың дұға етуінің арқасында жаңбыр жауып, тіршілік қайта оңала бастады.
Қарағанды облысының жер-су аттары
Есен
Есен - өзен. Ұлытау ауданының жерінен ағып, Нұра өзеніне жетіп құяды. Ұзындығы 102 км. Есен, шежіре деректеріне қарағанда Орта Жүз Арғын тайпасының Қанжығалы руынан тарайды. Аты аталған өзенге жоғарыдағы ру атының берілуі әбден мүмкін.
Есілбай
Есілбай - Қарағанды облысының Ұлытау ауданының жерінен Есілбай атты өзен ағады. Есілбай - кісі есімінен қойылған атау.
Жауқашарсай
Жауқашарсай - Қарағанды облысының Ұлытау ауданында, Шағырлы - Жыланшық өзенінің солтүстігінде Жауқашарсай деген тартылып қалатын өзен бар. Бұл өзеннің аты жөнінде әр түрлі жорамал айтуға болады.
Орта жүз Арғынның бір тармағы
Орта жүз Арғынның бір тармағы - Атығайдан тарайтын он екі арыс елдің бірі -Жауғаш деп аталады. Басқа бір дерек бойынша Атығайдың төрт ұлының бірі - Жауқашар. Кіші жүз Байүлы құрамына кіретін Шеркеш тайпасы сегіз атаға бөлінеді. Соның бірі Жауқашты.
Ілияс пайғамбар
Пайдаланылған cілтемелер
Санат: Құран Санат:Ислам Санат: Пайғамбарлар
Қарағанды облысының жер-су аттары
Жезді
Жезді - Қарағанды облысының Ұлытау ауданындағы өзен аты. Әуелде Жезді және Кеңгір өзендері аралығындаға өңірдің аты (түгел «Жезді» атанған). Өзеннің аты сол жерде жез байлықтарын меңзейді.
Жұмабай
Жұмабай - Қарағанды облысының Ұлытау ауданындағы өзен аты. Ол кісі есімінде жиі кездеседі. Жұма араб тілінде екі түрлі ұғым береді: біріншісі - құдайға құлшылық ететін күннің аты, (аптаның бесінші күні); екіншісі - апта. Әдетте аптаның бесінші күні (жұма күні) туған балаға осында ат қойылады.
Кеңгір
Кеңгір - өзен, село, Ұлытау ауданы, Қарағанды облысында. Оның Қаракеңгір, Сарыкеңгір атты тармақтары бар. Сарыкеңгір Қаракеңгірге құяды да, Қаракеңгір Сарысу өзеніне қосылады. Қаракеңгір өзенінің үз. 283 км., алқабы 19088 м². Сарыкеңгір өзенінің ұзындығы 135, алқабы 4052 м². Кеңгір ескі, көне атаулар қатарына жатады, сондықтан да халық арасында оның мағынасы белгісіз. Бұл атаулар алтай, көне түркі дәуірлерінен белгілі этнонимнен жасалған.
Кеңтарал
Кеңтарал - мекен, Ұлытау амаңындағы көнеден қалған қоныс орны. Түрік тілінде симбиозы: кент + арал - «қалалы арал мәніндегі атау».
Қабыршақты
Қабыршақты - Қарағанды облысының Ұлытау ауданындағы көл Қабыршақты деп аталады. Ұзындығы - 4 км, ені - 2 км. Көлдің жағалауы жайдақ, ашық боп келеді. Жағалау түгел көл суының толқынымен шығарылған қабыршақтарға толы болады. Көл осы белгісіне байланысты Қабыршақты аталған.
Қазыбек
Қазыбек - Қарағанды облысының Жезқазған өңірінде ұзындығы - 59 км болатын Қазыбек деген өзен ағады. Сарысу алабындағы бұл өзен Ұлытаудың солтүстігіндегі бұлақтардан басталып, Қара-Кеңгір өзеніне құяды. Бұл атау Қазыбек немесе Қазы руларының, болмаса Қазыбек бидің атына байланысты қойылғаны, яғни этнонимнен, немесе антропонимнен жасалғаны белгісіз.
Қоскөл
Қоскөл - Ұлытау ауданының солтүстік жағындағы тау арлығындағы ойыста Қоскөл орналасқан. «Қатар жатқан екі көл» мәніндегі атау.
Мадьяр бұлақ
Мадьяр бұлақ - Қарағанды облысының Ұлытау ауданында Мадьярбұлақ деп аталатын бұлақ бар. Мадьяр - венгер халқының өзіндік атауы. Қазақстанда Орта Жүз Арғын ішінде мадьяр атты ру бар. Кейбір венгр ғалымдары венгерлер мен қазақ халқының арғы аталары Есіл-Еділ арасында іргелес отырып, аралас-құралас өмір кешекенін айтады. Зерттеушілер венгер тілінің түркі тілдерімен жақындығын, ұқсастық белгілерін анықтады, көптеген сөздері қазақ тіліндегі сөздермен сәйкес келеді. Мадьярбұлақ - осы қазақ ішіндегі ру атына немесе сол этнонимге байланысты кісі атына қойылған.
Мақанжан
Мақанжан - Қарағанды облысының Ұлытау ауданында Мақанжан аталатын бастау бар. А. Әбдірахманов Мақаншы топониміне байланысты былай дейді: «Қалмақша махн - ет деген сөз. Монғол тілінде мах - ет. Мұнда сөз аяғындағы н дыбысы түсіп қалатынын ескерсек, бұл форма да заңды. Осыған қарағанда Мақанжан атауындағы Мақан сөзі де қалмақ, монғол тілдеріндегі ет мағынасын беру керек. Оған жан компоненті қосылып антроним (кісі аты) жасалған да, ол ат гидронимге қойылған.
Нарынбайсай
Нарынбайсай - Қарағанды облысының Ұлытау ауданындағы өзен аты. А. Әбдірахмановтың топшылауынша нарын сөзі монғолдың наран - «күнді, күнгей» деген сөзінен жасалған. Нарын түріне айналуын оның нарын құмы деген тіркестегі, құм сөзіндегі ү дыбысының әсерінен деп түсіндіреді. Ал Г.К. Қонқашпаев нарын сөзі монғолдың нарин -«жіңішке» деген сөзінен алынған деп есептейді.
Ноғайсай
Ноғайсай - Қарағанды облысының Ұлытау ауданында Ноғайсай аталатын құрғап қалған өзен, сай бар. Бұл атау белгілі этнонимнен, халық атынан қойылған.
Нөгербек
Нөгербек - Қарағанды облысының Ұлытау ауданында Нөгербек (Нөкербек) дейтін өзен бар. Монғол тілінде «нөкер» деген сөз «жолдас», «дос» деген мағына береді, оған бек сөзі қосылып, кісі есімі жасалған да, ол өзен атына ауысқан.
Ожырай
Ожырай - тау аты (Солтүстік-Батыс Ұлытау). Қазақ тілінде (етістік) «оқшалану, бөлектену» мәніндегі атау.
Кукек
Кукек (Couquèques) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Леспарр-Медок округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,33 км² шамасында.
Қарағанды облысының жер-су аттары
Райымбек
Райымбек - өзен. Қазақтың белгілі батырының есімі (антропоним). Райымбек жоңғарларға қарсы соғысқа он жеті жасында қатысып, батыр аты сонда шығады.
Рысбай
Рысбай - Қарағанды облысының Ұлытау ауданында Рысбай бұлағы бар. Рысбай атауы көне түркі тілдерінде, Орхон-Енисей жазбаларында кездесетін Ырыс сөзінен жасалған. Бұл сөз орыз, ораз, рыз формаларында да қолданылып, «бақыт» деген мағына береді. Ырыс сөзі мен бай терминінің бірігуімен Ырысбай деген кісі есімі жасалып, одан бұлақ атына ауысқан.
Сарт
Сарт - Ұлытау ауданында Сарт деп аталатын бұлақ, жылғалар ағады. Бұл атау өзбектердің ежелгі отырықшы бөлігінің ескі атауы. В.В. Бартольдтың айтуына қарағанда бір кезде түркі халықтары үндінің «саудагер» сөзінің түбіріне «сарт», «сартақ», «сартауыл» деген атаулар қолданған.
Кукек
Коммунаның INSEE коды — 33134, пошта индексі — 33340.
Қарағанды облысының жер-су аттары
Тасты
Тасты - Ұлытау өңіріндегі көне мекен орны (соның қалдықтары). Қазақ тілінде тас сөзіне -ты жұрнағын жалғау арқылы жасалған атау.
Ұлытау
Ұлытау - Сарыарқаның оңтүстік батысындағы ұсақ шоқылы, аласа таулы жер. Орташа биік. 400-600 м, орта бөлігі 800-1000 м, ең биік тұсы 1134 м. Гранит жыныстарынан пайда болған тау. Етегіндегі жазықта қарағай және басқа ағаштар қалың өседі. Ұлытау - село, аудан орталығы. Елді мекен іргесі 1846 ж. станса ретінде қаланған.
Абылқайыр
Абылқайыр - Қарағанды облысы, Шет ауданындағы өзен аты. Абылқайыр - кісі есімі. Атау арабтың екі сөзінен Әбіл+хаир құралып, «мырза, жомарт, қайырымды» дегенді, яки «жомарттықтың, қайырымдылықтың атасы» деген мағына береді.
Айса
Айса - Қарағанды облысы, Шет ауданындағы өзен. Атау қазақ тіліне арабтардан ауысқан. Айса<Иса атауының арғы шығу тегі (Иссус) көне еврей сөзімен байланысты.
Ақадыр
Ақадыр - елді мекен аты. Этимологиясы: бұл атаудағы ақ сөзінің түспен байланысы жоқ; ақ-өсімдіктің түрін көрсетеді. «Ақ отты адыр» мәніндегі атау.
Ақсу-Аюлы
Ақсу-Аюлы - елді мекен аты. Шет ауданының орталығы. Қос тұлғалы атау: Ақсу және Аюлы тауларының қосарланған түрі.
Ақшатау
Ақшатау - поселке аты. Ақшатау – қазақ тілінде этникалық тобына тән атау.
Ақши
Ақши - қыстау. «Ақотты, шилі» жер мәніндегі атау.
Байшегір
Байшегір - өзен. Бұл этногидроним, яғни ру атынан қойылған өзен.
Дария
Дария - Қарағанды облысы, Шет ауданындағы өзен, елді мекен аты. Атау иран тілінде «өзен» дегенді білдіреді. Бұл географиялық атау әдетте қазақ тілінде «үлкен, сулы өзен» деген ұғым береді.
Жаманқара
Жаманқара - елді мекен, Шет ауданы, Қарағанды облысында. Антротопоним болуы да ықтимал. «Жаман» сөзі топонимдер құрамында келгенде, «нашар, кішігірім» мағынасын білдірсе, топоним құрамында «цара» - «биік төбе», «биік шоқы», «қырат» мәніндегі сөз. Демек, «Жаманқара» «кішігірім төбешікті, жон-жоталы, адырлы келген жердегі елді мекен» деген мағынада қойылса керек.
Жуантөбе
Жуантөбе - тау. Оғуз. йұван және төпе сөздерінен қалыптасқан атау. Жуантөбе атауының шыққан төркіні «жуылган» (су орған, су қаптаған) етістігіне «төбе» (зат) атау тұлғасын қосу негізінде қалыптасқан топоним.
Кукек
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 244 адамды құрады. Халық тығыздығы — 38,55 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Қарағанды облысының жер-су аттары
Көктінкөл
Көктінкөл - көл. Шет ауданының оңтүстік-батысында орналасқан. Ел аузындағы аңыз бойынша «жайдың оғынан» (метеориттен) пайда болған көл. Ондай аңыздардың тууына көлдің өзінің өзгеден ерекше дөңгелектігі және түбінің тереңдігі түрткі болғандай.
Мәдине
Мәдине - Қарағанды облысы, Шет ауданындағы өзен аты. Араб тілінде ол «қала» деген ұғымды білдіреді. Сауд Аравиясында ислам дінінің орталығы болған Мәдине атты қала бар. Сөйтіп, жоғарыдағы өзен аты «қала» деген сөзден қойылған.
Тарақтас
Тарақтас - тау, биік. 629,1 м. Шет ауданы, Қарағанды облысында. Атаудың бірінші сыңарындағы «тарақ» - көптеген түркі тілдерінде таулы, тасты обьектілерге қатысты топонимдер құрамында қолданылатын географиялық термин. «Тарақтас» атауының берер мағынасы: «таудың биік қыраттарының тарақ тісі сияқты немесе өркеш-өркеш, тіс-тіс болып келуін сипаттай қойылған», - деген Қ. Рысбергенованың пікірі орынды деп санаймыз.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы
Соколово (Ловеч облысы)
Соколово (Соколово (Област Ловеч)) — Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5538. Телефон коды — 06937. ЕКАТТЕ коды — 67948.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ловеч облысының елді мекендері
Талас жазулары
Талас жазулары - Талас өзені бойынан Қырғызстан мен Қазақстан жерінен табылған көне түркі ескерткіштері (5 -8 ғ-лар шамасы). Ескерткіштер, негізінен, қойтастарға, жертастарға, бұйымдарға ойылып жазылған. Жалпы саны 20 шамасында (кейбірі Бішкек, Тараз, Алматы, Санкт-Петербург қалаларының мұражайларына сактаулы). Ескерткіштерді оқып, жариялаумен шұғылданған ғалымдар - В.В. Радлов, П.М. Мелиоранский, Ю.Немет, С.Е. Малов, Х.Н. Оркун. Н.А. Батманов, т.б. Алатаудың оңтүстік оңіріндегі Талас алқабынан табылған ағаш (шырша) таякшадағы сына ойма жазудың құпиясы толық ашылмаған.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Тұлғалар
Антикалық мәдениеттегі философия
Антика философиясының дәуірі б.з.б. 8 ғасырда басталып, б.з. 5 ғасырында аяқталды. Антикалық философияны жүйелейтін болсақ, мынандай кезеңдерді байқаймыз:
Дереккөздер
Санат:Философия
Электірлі жыланбалық
Биологиялық сипаттамасы
Түсі зәйтүн-қоңыр. Басының төмен жағы және тамағы - сарғылт, көзі - жасыл.
Оның денесінің 5/4 бөлігін электрлік органдары алып жатады.Ол бойындағы күшті тоқпен жемтігін жансыздандырады және жауларынан қорғанады.
Электірлі жыланбалық ауамен демалады,  сондықтан әр 15  минут сайын судан көтеріліп тұрады. Оның денесінде қабыршақ болмайды. Ол құйрығындағы қанаттары арқылы қозғалып отырады.
Таралуы
Оңтүстік Американың Амазонка өзенінің орта және төменгі ағыстарында кездеседі. Таяз, қайранды өзендерге, кейбір кислороды аз Амазонка сағаларында баяу ағысты жерлерінде жүреді.
Бұл балық үлкен аквариумдарда (океанариумдарда) жақсы жерсініп кетеді.
Дереккөздер
Санат:Сүйекті балықтар
Орталықсыздандырылған басқару
Орталықсыздандырылған басқару — ұрыс жүргізудің қазіргі күрделі, шапшаң қарқынды және шұғыл өзгеретін, жылдам, кейде лезде шешім қабылдауды қажет ететін жағдайларында бағынышты командирлер мен басқару органдарына шешім қабылдау және әскерге міндет (мақсат) қою мүмкіндігін беру. Әскер басқарудың қазіргі жағдайларында орталықтандыру мен орталықсыздандыру үйлесімді ұштасып келеді. Үйлесім өзгешелігі басқару органдарының құрамы мен мақсатына, әскердің орындайтын тапсырмасына және жағдайдың шарттарына байланысты.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Трой (Мэн)
Трой (Troy) — Мэн штатының Уалдо округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 963 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 92.0 км² шамасында. FIPS коды — 23-77625.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Сирил Дессерс
Сирил Дессерс (Cyriel Dessers; 8 желтоқсан 1994 жыл, Лёвен, Бельгия) — бельгиялық және нигериялық футболшы, Нигерия Ұлттық құрамасы мен "Фейеноордтың" шабуылшысы.
Қытай Республикасы
Тайвань (ресми түрде Қытай Республикасы деп аталады, ; бір аттас аралдың атауымен жиі қолданылатын атауы Тайвань, көп бөлігі республиканың бақылауындағы аймақтар) — Шығыс Азияда орналасқан жартылай мойындалған мемлекет. Тайвань халқының саны 2020 жылы 23,600,903 адам болды. Көлемі 35,980 шаршы км болғандықтан, халқының тығыздығы 652.11 шаршы км адамға тең. Қазіргі кезде халқының саны 23 млн. адам. Тайваньдықтар бірнеше этникалық топтарға бөлінеді, олардың ішінде ең ірісі хандзулар. Тайвань ең тығыз елдердің бірі. Батыс өңірі тығыздау болып келеді, жергілікті халқы ханзулықтармен тауларға ығыстырылған. 3 миллионер-қаласы бар: Тайбэй, Гаосюн, Тайчжун.
IC 5147
IC 5147 — Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Қытай Республикасы
Тайвань Жапония мен Филиппиндер аралдарының арасында, Тынық мұхиттың батысында орналасқан. Тайвань мемлекетіне Тайвань аралы, Пэнху архипелагы (Пескадор аралдары), Киньмэнь (Кемой), Мацу және т. б. аралдар кіреді. Тайваньның ресми атауы 1912 жылдың 1 қаңтарында «Қытай Республикасы» деп қабылданған. БҰҰ-ның Қауіпсіздік Кеңесінің құрамында болған (1971 жылы БҰҰ Қытай Республикасының орнын Қытай Халық Республикасына берді). Қазіргі уақытта бұл атаумен Конституция ескіргендіктен, басқа атау қабылдау керек деген әңгіме қозғалып жатыр.
IC 5147
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67787, ESO 108-9.
Сыртқы сілтемелер
IC 5147 Санат:Үндіс (шоқжұлдыз)
Қытай Республикасы
Тайвань халқының 90 пайызға жуығы өзін Тайвандық деп есептейді.
Дереккөздер
*
Кіші Сураз
Кіші Сураз — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Суразовка өзенінің оң жағалауынан 77 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Ми көпірі
thumb|150px Ми көпірі (варолиев мост); (pons) — ми табанында көлденең орналасқан қомақты жуандау құрылым. Оның негізін миды жұлынмен, сондай-ақ ми бөліктерін өзара жалғастыратын өткізгіш жолдар құрайды. Көлденең жатқан жүйке талшықтары мишықпен жалғасып, оның ортаңғы аяқшасын түзеді. Ми көпірінде V- жүп ми жүйкесі — үшкіл жүйкенің ядросы орналасады.
Дереккөздер
Санат:Бас миы Санат:Нейробиология
Равенсбург (аудан)
Равенсбург (Landkreis Ravensburg) — Германия ауданы. Аудан орталығы — Равенсбург қаласы. Аудан Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан. Тюбинген әкімшілік округіне бағынады. Жер аумағы 1.631,81 км² шамасында. Тұрғыны 276 022 адамды құрайды. Халық тығыздығы 169 адам/км². Ауданның ресми коды — 08 4 36.
Аудан 39 елді мекенге бөлінеді.
Оруе (Алье)
Оруе (Aurouër) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Мулен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 27,06 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03011, пошта индексі — 03460.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 377 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,93 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Бернштайн (Бургенланд)
Бернштайн (Бургенланд) (Bernstein im Burgenland) — Аустриядағы коммуна. Бургенланд федералды жеріне қарасты Оберварт округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2322 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 39 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — OW, ресми идентификациялық коды — 1 09 02.
2007 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Роберт Март (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургенланд елді мекендері
Унтершванинген
Унтершванинген (Unterschwaningen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Орталық Франкония әкімшілік округіне бағынады. Ансбах ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 864 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 18,57 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 5 71 208. Муниципалитеттің басшысы — Фридрих Вальтер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Серкю
Серкю (Sercus) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дюнкерк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,98 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59568, пошта индексі — 59173.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 404 адамды құрады. Халық тығыздығы — 81,12 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Музыкалық есту қабілеті
Музыкалық есту қабілеті - адамның музыкалық дыбыстардың жоғары не төмендік қасиетін көңілмен сезіну, зейінмен түсіну, оны жадында сақтай білу кабілеті. Музыкалық есту қабілеті әуеннің ладтық арқауын сезініп, дыбыстардың гармониялық аракашықтығын ажырата білуге байланысты. Музыкалық есту қабілеті адамдарда біркелкі емес. Сондықтанда ғылымда Музыкалық есту қабілеті абсолют және салыстырмалы болып екі-ге белінеді. Абсолют. есту қабілеті кез келген дыбыс жоғарылығын дара күйінде мүлтіксіз анықтау болса, ал салыстырмалы есту қабілеті белгілі бір дыбыс жоғарылығын басқа дыбыстармен салыстыру арқылы анықтауды білдіреді. Абсолют есту қабілеті өте сирек кездеседі.
Лекын-Тальбей
Лекын-Тальбей — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Хуута өзенінің оң жағалауынан 49 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Доденбург
Доденбург (Dodenburg) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Бернкастель-Витлих ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Дубний
Олардың ішіндегі ең тұрақтысы 261Db (жартылай ыдырау уақыты 70 с). 1964 жылы 260Db (жартылай ыдырау уақыты 0,1 с) изотопын орыс ғалымы Г.Н. Флеров (1913 — 1990) бастаған ғалымдар 242Pu-ді 22Ne иондарымен атқылау нәтижесінде алды. 1969 жылы А.Гиорсо 246Cm, 248Cm және 249Cf изотоптарын 18О, 12С және 13С иондарымен атқылау арқылы 257Db (жартылай ыдырау уақыты 3 с) мен 259Db (жартылай ыдырау уақыты 4,5 с) изотоптарын алды. Д-дің тотығу дәрежесі +4. Химиялық қасиеттері гафнийге (Hf) ұқсас. Булану t 313С болатын Дубний хлориді белгілі.
Пайдаланған әдебиеттер
Санат:Химиялық элементтер
Жинесте
Жинесте (Ginestet) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Бержерак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,06 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24197, пошта индексі — 24130.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 816 адамды құрады. Халық тығыздығы — 62,48 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Шортанды (көл)
Шортанды – Ақмола облысы Щучинск қалалық әкімдігі аумағындағы көл. Щучинск қаласынан солтүстікте 2,5 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен биіктігі 397,5 м.
Гидрографикасы
Ауданы 18,6 км2, ұзындығы 7,2 км, ең енді жері 3,7 км, орташа тереңдігі 14,1 м. Көл аласа төбелер арасындағы аңғар тәрізді қазаншұңқырда жатыр. Жағалауы шығысында жатық, құмды. Төбенің бедері кедір-бұдыр, негізінен лайлы, оңтүстік-батыс бөлігі құмтасты. Көлдің оңтүстік-батыс бөлігінде тастақты келген 3, солтүстік батысында бір арал бар. Алабы төбелі ұсақ шоқылардан тұрады, қарағай орманды.
1920 жылға дейін Қылшақты өзені ағып шығатын көл қазіргі күнде деңгейі төмендеуіне байланысты ағынсыз. Жауын-шашын, жер астынан шыққан көптеген бұлақтар суымен толығады. Суының минералдылығы 300 – 600 мг/л. Суын Щучинск қаласы пайдаланады. Балық ауланады.
Дереккөздер
Санат:Бурабай ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы көлдері
Ялкунжан Ахметұлы Шамиев
Ялкунжан Ахметұлы Шамиев (17 шілде 1953 жылы Алматы облысы Шелек ауылында туған) — қазақстандық театр режиссері. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының және Тәуелсіз «Ильхом» сыйлығының лауреаты.
Білімі
Жоғары режиссерлік мектепті бітірген (Санкт-Петербург, 1987). Ұйғыр, өзбек, қазақ және орыс тілдерін біледі.
Жеке қасиеттері
Діни көзқарасы - мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «20 жыл ішінде Қазақстан ұлы мемлекетке айналады; мемлекеттің беделі тек Азияда ғана емес, бүкіл әлемде жоғары болады». Хоббиі - спорт (футбол), шахмат, гитара (эстрадаға арнап ән жазады). Сүйіп оқитын әдебиеті - әлемдік және қазіргі заманғы әдебиеттің классикасы, Шығыстың поэзиясы.
Отбасы
Үйленген. Жұбайы - Ахмадиева Бахаргүл Абдиримқызы (1956 ж. т.), Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық комедия театрының актрисасы. Ұлдары - Ядықар, «Яшлық» ансамблінің музыканты, музыкалық өңдеушісі, композиторы, Эльяр.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан театр режиссёрлері Санат:Еңбекшіқазақ ауданында туғандар
IC 718
IC 718 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Im типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36174, UGC 6626, MCG 2-30-7, ZWG 68.18.
Сыртқы сілтемелер
IC 718 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Халықаралық балалар мен жасөспірімдер қозғалысы
Халықаралық балалар мен жасөспірімдер қозғалысы - халықаралық балалар бірлестігін құруға талпыныстар XIX ғ. ортасында жасалған.
1855 ж. Ұлыбритания, Бельгия, Германия, Нидерланд, АҚШ, Франция, Швейцария мен Шотландияның протестанттық қайраткерлері жас христиандар ассоциациясының әлемдік альянсын (ИМКА) құрған. Бұл балалар мен жасөспірімдер арасында белсенді жұмыс атқарған алғашқы ұйым болған.
19 ғ. соңында Германияда, Чехияда т.б. Еуропа елдерде діни, әскери-спорттық топтар мен кеңестер жұмыс істеген. Бірақ ең кең тарағаны Ұлыбританияда XX ғ. басында құрылған скауттар қозғалысы болды. XIX ғ. мен XX ғ. шегінде жастардың төңкерістік қозғалыстарының дамуымен демократиялық бағыттағы балалар козғалысы пайда болды.
20 ғ. бірқатар ұйымдар пионерлер қозғалысына бірікті, басқалары социология-демократилық бағыттағы социалистік интернационалдық тәрбие козғалысы мен халықаралық «Соколы» козғалысын құрды (казір біртұтас ұйым).
XX ғ. басында Австрия, Ұлыбритания, Швецияда т.б. елдерде алғашқы болып балалардың социалистік топтары мен «балалардың достары» одағы құрылды. Олар жексенбілік мектептер сияқты құрылып, ағартушылық, мәдени сипатта жұмыс істеді. Төңкеріс кезінде Ресейде көптеген балалардың коммун. топтары пайда болды.
1922 ж. біркелкі пионерлер ұйымы құрылды. Бұл уақытта Австрия, Бельгия, Нидерланд, Германия, Чехословакия елдерінде т.б балалардың ком. одақтары болған еді. 1 Халықаралық конференцияға (1922 ж. Берлин) 11 ұлттық қозғалыс қатысты.
20 жж. балалар мен жасөспірімдер қозғалысының дамуына Коминтерн мен Коммун. Интернационал (КИМа) қызметі ықпал етті. Оның жанынан Балалардың коммун. Қозғалысы комитеті мен Халықаралық балалар бюросы ұйымдастырылды.
30 жж. ортасында КИМа-ның 6 конгресі қаулысымен балалардың коммун. ұйымы таратылды.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Шөгу
Шөгу — сұйықтық пен ұнтақтарды араластырып біріктіргенде, кеуіп көлемінің кемуі ; дайындаманың бір жағын қалыңдатып соғу; сұйық күйден қатайғанда, суынғанда, баспақталған ұнтақтар біріккенде немесе кепкенде зат көлемінің кемуі; металл немесе қорытпаның сұйық күйден қатты күйге айналғанда көлемінің кішірейуі.
Шөгу алаңшасы
Шөгу алаңшасы (Площадка для осадки) — дайындаманың биіктігін азайтып диаметрін үлкейтуге және оның бетіндегі отқабыршығын қағуға арналған алаң. Шығару уақытының есептелген интервалы.
Дереккөздер
Санат:Машинажасау Санат:Механика Санат:Медицина Санат:Стоматология Санат:Техника
Деграсьяш
Деграсьяш (Degracias) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Соре (Коимбра) муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 516 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,86 км² шамасында. Халық тығыздығы — 37,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коимбра округінің елді мекендері
Кастеллальто
Кастеллальто (Castellalto) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Терамо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6973 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 199 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 33 км² шамасында. Пошта индексі — 64020.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
Луис Синистерра
Луис Фернандо Синистерра Лукуми (Luis Fernando Sinisterra Lucumí; 17 маусым 1999 жыл, Сантандер-де-Киличао, Колумбия) — колумбиялық футболшы, шабуылшы. 2016 жылы карьерасын "Онса Кальдас" клубында бастап, үш маусым ойнады. 2018 жылы жазда "Фейеноордқа" ауысты.
Колумбия Ұлттық футбол құрамасы сапында 2019 жылдан бері ойнап келеді.
Токаревка (Солтүстік Қазақстан облысы)
География
Аудан орталығы – Мамлют қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 30 км-де жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 191 адам (102 ер адам және 89 әйел адам) болса, 2009 жылы 125 адамды (64 ер адам және 61 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мамлют ауданы елді мекендері
Жалшы
Жалшы– дәулетті адамдарға жалданып, әр түрлі жұмыстарды атқаратын әлеуметтік топ өкілі. Көшпелі қоғамдағы жалданып қызмет істейтін қойшы, жылқышы, сауыншы, пішенші, үй қызметшісі, күзетші, т.б. Ж. болып есептелген.
Калан (Морбиан)
Калан (Calan) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Морбиан департаментінде орналасқан. Лорьян округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,29 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 56029, пошта индексі — 56240.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 905 адамды құрады. Халық тығыздығы — 73,64 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Морбиан департаментінің коммуналары
Балластер
thumb|left|200px|Балластер Балластер - темір жол жөндегенде немесе қайта салғанда балласт шамасын  мөлшерлеуге, жолды көтеруге, қопсытуға  және басқа жұмыстарға арналған жұмыс  өнімділігі жоғары  жол машинасы.
Рельстерді және ені 5 м-ден аспайтын шағын көпірлерді  көтергенде электбалластері  қолданылады. Оның жұмыстық бөлігі рельсті, көпірді 1 мм-ге дейінгі дәлдікпен орната алады.
Құрамы
Электбалластері
Рельс жолын көтеру машинаның жүрісі кезінде рельс үстіне орнатылған электрмагниттік көтергішпен жүзеге асырылады. Машина жылдамдығы балласт жаймалау кезінде  15км/сағ-қа, жол көтергенде 10 км/сағ-қа жетеді. Кейбір Балластерде ластанған құм балласты аршып алып тастайтын, жол бойын қиыршақ тастардан тазартатын жабдықтар болады. ЭлктрБалластердің жаңа түрлері өте ауыр рельстер мен балласт, сондай-ақ темір-бетонды шпалдар салуға арналған.
Дереккөздер
Санат:Темір жол көліктері
Ажырату қабілеттілігі
Ажырату қабілеттілiгi (Разрешающая способность; reolution) - баспа құрылғыларына немесе сканерлерге енгізілетін және шығарылатын жолдың үзындық бірлігіне немесе ақпаратты бейнелейтін графикалық құралдарға шығарьшатын бір таңбаға келетін нүктелер саны.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Дарко Панчев
Дарко Панчев (мак. Дарко Панчев; 7 қыркүйек 1965 жыл, Скопье) — югославиялық және македониялық футболшы, шабуылшы.
Карьерасы
Югославия және Македония құрамаларында ойнаған. 1990 жылғы әлем чемпионатына қатысып, топтық турнирде БАӘ құрамасының қақпасына екі гол соқты.
"Вардар", "Црвена Звезда", "Интер", "Локомотив" (Лейпциг), "Фортуна", "Сьон" (Швейцария) клубтарында ойнаған. 1991 жылы "Црвена Звезда" сапында Чемпиондар кубогының жеңімпазы атанды. Сол жылы "Алтын бутсыны" жеңіп алды, бірақ ол атақты 15 жылдан соң, 2006 жылы ғана алды.
Командалық
Црвена Звезда
Сьон
Энди Уорхол
Энди Уорхол (Andy Warhol; нағыз аты — Эндрю Вархола, Andrew Warhola ; 6 тамыз 1928 — 22 ақпан 1987) — америкалық суретші, продюсер, дизайнер, жазушы, кинорежиссёр, поп-арт-қозғалысынның және жалпы қазіргі заманның өнерінің тарихындағы елеулі тұлға. «Нomo universale» идеологиясының, «коммерциялық поп-арт»тың негіздеушісі.
1960 жылдары The Velvet Underground рок-группасының менеджері және продюсері болған. О жизни Уорхола снято несколько художественных и документальных фильмов.
Балалық шағы
Энди Уорхол 1928 жылы 6 тамызда Питтсбургте (Пенсильвания, АҚШ) қазіргі Словакияның солтүстік-шығысындағы Стропкованың жанындағы Микова ауылынан келген русин-иммигранттардың отбасында төртінші бала болып дүниеге келді.