cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сыңғырлау
Тарихы
Іргесі 1983 жылы қаракөл қойын өсіретін кеңшар ұйымдастыруға байланысты қаланған. 1996 жылы кеңшар негізінде шаруа қожалықтары құрылды.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 897 адам (428 ер адам және 469 әйел адам) болса, 2009 жылы 836 адамды (411 ер адам және 425 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Ауылда орта мектеп, клуб, фельдшаруашылық-акушерлік пункт, АТС, байланыс үйі, сауда орындары жұмыс істейді. Сыңғырлауда аудандық суару жүйесінің бөлімшесі, ұлутас және қиыршықтас карьерлері орналасқан. Ауылдан шығысқа қарай 4 км жерде «Орта Азия – Орталық» газ құбыры өтеді. Маңғыстау энциклопедиясы, Алматы, 1997;.
Тарихи ескерткіштер
Ауыл маңында Көркембай мешіті, Омар-Тұр, Қосарқан, Аманжол, Шаған, Иманбай, Бегем, Қосмағамбет, Мейір, т.б. тарихи-мәдени ескерткіштер бар.
Ешо
Ешо (Eschau) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Страсбур-Кампань округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,83 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67131, пошта индексі — 67114.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4807 адамды құрады. Халық тығыздығы — 406,34 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Вильга (Эр)
Коммунаның INSEE коды — 27689, пошта индексі — 27120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 337 адамды құрады. Халық тығыздығы — 94,13 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Безбен
thumb|right|200px|Безбен Безбен - қол таразы. Ұста Дәркембай Шоқпарұлының мәліметі бойынша безбен - қымбат металдарды өлшейтін күйентелі, ыдысқа салынған сусымалы заттарды өлшейтін серіппелі, салмағы 25 кг-ға дейінгі тұтас заттарды өлшейтін иінді таразының бір түрі.
ҚР MOM қорындағы безбен металдан жасалған. Екі басында ілгегі бар көлденен орнатылған темірден (иін) және басында шығыры мен ұшында ілгегі бар білтемірден тұрады. Көлемі 82x52 см. Безбенмен өлшеу тәсілі қарапайым. Иықшаның бір басына ілінген кір тасының салмағына иықшаның екінші басына ілінген тауар салмағы теңдескен кезде ортасындағы тіл дәл ортаға келеді. Тауар салмағы осылайша өлшенеді.
КП 12006 нөмірлі, алтын, күміс сияқты металдарды нақты өлшейтін зергер безбені қоладан жасалған. Иінінің ұзындығы 19 см, табақшаларының диаметрі 9,5 см. Иінінің екі ұшында жіп арқылы табақшалар бекітілетін екі тесігі бар. Ортасындағы белтемірі және дәлдікті көрсететін тілі тікбұрышты шығыр арқылы орнатылған.
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы
Купер Гордон
thumb|Купер Гордон
Купер (Соорег) Гордон (06. 03. 1927 жылы туған, Шони кқаласында, Оклахома штаты) - АҚШ- тың ұшқыш-космонавы, подполковник. Гавай аралындағы университетті бiтiргеннен кейін (1949) әскери-әуе күштерiнiң офицерi болды. 1956 жылы әскери-әуе күштерiнiң технологиялық институтын, ал 1957 жылы әскери-әуе күштерінің Эдуардс авиац. базасындағы сынаушы-ұшқыштар мектебін бiтiрдi. 1959 жылы АҚШ Аэронавтика және космос кеңістігін зерттеу жөнiндегi ұлттық басқармасының космонавтар тобына алынды. 1963 жылы 15 мамырда «Меркурий» космос кораблiмен бiрiншi рет космосқа ұшты. 1965 жылы 21 тамызда ол «Джемини-5» кораблінің командирі ретiнде (Ч. Конрадпен бiрге) екінші рет космосқа ұшты.
Латиф Абдулхайұлы Хамиди
Латиф Хамиди (17 шілде, 1906 - 29 қараша 1983, Алматы) — композитор, ҚазКСР-нің халық артисі, ҚазКСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты.
Өмірбаяны
Ташкент ағарту институтын, 1-ші Мәскеу музыкалық техникумының теориялық-композиторлық факультетін профессор Б. А. Яворскийдің классы бойынша Мәскеу консерваториясы жанындағы Татар опералық студиясын бітірген.
Л. Хамиди көптеген хорлық өңдеу, әндер, романстар, вальстар жазды, солардың ішінде “Қазақ вальсі” және “Бұлбұл” композитордың атын танымал етті. Ол сондай-ақ, патриоттық, тарихи тақырыптарға да музыка жазды. Композитор шығармашылығының қанат жаюы “Абай”, “Төлеген Тоқтаров” (А. Жұбановпен бірлесіп), “Жамбыл” операларынан да анық байқалады. Хамиди музыкалық мәдениет тарихында қазақтың халықтық музыкасын жинаушы - этнограф және музыкалық, оқулық басылымдардың авторы ретінде қалды.
thumb|right|200px|Латиф Хамиди құрметіне шығарылған почтьта маркасы
Шығармашылығы
1935 жылы Семей қаласына барған сапарында М. О. Әуезовтің кеңесімен Абайдың немересі Әрхам Ысқақовтан ақынның «Айттым сәлем, Қаламқас», «Амал жоқ қайттым білдірмей», «Бойы бұлғаң», «Біреуден біреу артылса», «Желсіз түнде жарық ай», «Сен мені не етесің», «Тәңірі қосқан жар едің сен», «Қор болды жаным», «Ішім өлген, сыртым сау», «Қараңғы түнде тау қалғып», «Өлсем орным қара жер сыз болмай ма?», «Сұрғылт тұман» әндерін, Абайдың ән шығармашылығын жақсы білетін әншілерден «Сегіз аяқ» пен «Желсіз түнде жарық ай» әндерінің 2-нұсқаларын, ал, Әуезовтен «Мен көрдім ұзын қайың құлағанын» әнін жазып алды. Сөйтіп, ол ақынның муз. мұрасын түңғыш рет толық нотаға түсіруші болды. Сол жылдарда ол Абайдың «Қор болды, жаным», «Айттым сәлем, Қаламқас», «Көзімнің қарасы», «Мен көрдім ұзын қайың құлағанын», «Сегіз аяқ» әндерін жеке әншіге, көп дауысты хорға арнап өңдеп, оларға фортепианолық сүйемел жазды. А. Жұбановпен бірлесіп «Абай» операсын (1944) жазды. Ол қазақтың жаңа муз. мәдениетіндегі Абай әндерінің игерілуі, опера жанрындағы ақын бейнесі жөнінде бірнеше мақала жазды. Бұл мақалалардың көпшілігі «Әндер, романстар, «хорлар» (1957), «Балаларға арналған фортепианолық пьесалар» (1965), «Абай» операсы» (1966) деген кітаптарына енген.
Дереккөздер
Санат:17 шілдеде туғандар Санат:29 қарашада қайтыс болғандар Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:КСРО сазгерлері Санат:XX ғасыр сазгерлері Санат:Қазақстан өнертанушылары Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Қазақстан халық әртістері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Толық энергия
Толық энергия - қозғалыстағы дененің кинетикалық энергиясымен тыныштықтағы энергиясының қосындысы.
Дереккөздер
Санат:Физика
طاقة المجموع Gesamtenergie Total energy Opérateur hamiltonien 全エネルギー Гамильтониан 總能
Бағыттарды көрсету және ақпараттық-көрсеткіштік белгілер
thumb Бағыттарды көрсету және ақпараттық-көрсеткіштік белгілер (указатели направлений и информационно-указательные знаки) — Жол белгілері және сигналдары жөніндегі Вена конвенциясының «G» бөліміне сәйкес жол белгілері.
Формасы және түсі әртүрлі болып келеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жол белгілері
Билік
Билiк — қазақ халқының дәстүрлі санасында “ел басқару”, “өкім ету” сөздерімен мәндес ұғымды білдіреді.
Қазіргі құқықтану, саясаттану ілімдерінде де ол “өкімет” атауының синонимі ретінде қолданылып жүр. Мәселен, саясаттану ілімінде билік экономиялық, идеологиялық, ұйымдастырушылық-құқықтық тетіктер арқылы, сондай-ақ, беделдің, дәстүрдің, зорлықтың жәрдемімен адамдардың, әлеуметтік топтар мен жіктердің мінез-құлқына, іс-әрекетіне ықпал етуге қабілетті әлеуметтік қарым-қатынастардың пішімі.
Мақсаты
Билік — көп қырлы ұғым. Ол қоғам мүшелерінің арасындағы әлеуметтік-табиғи айырмашылықтарға, субьективті-обьективті қарым-қатынастарға байланысты қалыптасады. Оның мақсаты — қоғамда тұрақтылықты қамтамасыз ету, ал ішкі мән-мазмұны — үстемдік пен бағыныштылықты орнықтыру. Экономикалық, саяси, құқықтық, әскери, рухани және отбасылық билік түрлерінің арасында қоғамдық дамудың ұйытқысы әрі саяси күрестің негізгі нысаны болып саналатын мемлекеттік биліктің маңызы ерекше. Өкіметтің ерік-қалауын топтастыру, айрықша басқару аппаратын иелену, арнаулы органдар дербестігін қамтамасыз етіп, қоғамдық тұрмысты тәртіпке келтіру ісіне дара иелік ету, қоғам мен жеке тұлға қарым-қатынасында мәжбүрлеу мүмкіндігіне жету билікке тән белгілер болып табылады. Субьектінің мақсатына орай биліктің нысанына ықпал ету үшін пайдаланылатын құралдардың барлығы “билік ресурстарын” құрайды. Мысалы, қоғамдық өндіріс пен тұтынымға қажетті материалдық игіліктер, ақша, құнарлы жерлер, пайдалы қазбалар, т.б. — биліктің экономиялық ресурсы, ал әлеуметтік, әскери, т.с.с. ресурстарды туындатушы әмбебап қор саналатын адамзат баласы демографиялық ресурс ретінде бағаланады.
Міндеті
Биліктің негізгі міндеті — қоғамды басқарудың стратегиясын айқындап, дамудың негізгі бағыттары бойынша нақты шаралар қолдану, әлеуметтік процестерді шұғыл басқарып, дамудың орнықтылығы мен сындарлылығының маңызды өлшемдеріне бақылау орнату, ал ең басты принципі — оның заңдылығы (легитимділігі). Билік әлеуметтік құрылымның ең күрделі әлеуметтік және саяси қарым-қатынастарын қамтитын қоғамдық, ұжымдар мен олардың арасындағы қарым-қатынастарды қамтитын көпшілік немесе қауымдық және жеке адамдық, шағын топтық деңгейлерінде салтанат құрып, қызмет атқарады. Саясаттану ілімінде биліктің пайда болып, жүзеге асуының әр қилы пішімі зерделенеді. Ол басқару пішіміне орай — монархиялық (абсолюттік және конституциялық), республикалық (президенттік және парламенттік); мемлекет құрылысының пішіміне орай — унитарлық, федеративтік, конфедеративтік; саяси режиміне орай — тоталитарлық, авторитарлық және демократиялық; саяси ағымына орай консервативтік, неоконсервативтік, либералдық, неолибералдық, социал-демократиялық болуы мүмкін. Билікті заң шығарушы, атқарушы және сот қызметі тармақтарына бөлу жаңа дәуірдің үлкен теориялық жаңалығы болды. Олардың арасында тежеу мен тепе-теңдік жүйесінің болуы, яғни дербес билік тармақтарының өзара үйлесімділігін сақтау, олардың заңға бағынуын қамтамасыз ету принципі демократиялық, азаматтық қоғам орнатып, құқықтық мемлекет құруға берік негіз қалайды.
Қоғамдық билік
Қоғамдық билік - орын-орындарға билікті бөлу. Флойд Хантердің «Қоғамдық биліктің кұрылысы» (1963) және Роберт Дальдың «Кім басқарады?» (1961) атты еңбектері жергілікті саяси билік мәліметтерін тексеру мақсатымен өткізілетін зерттеудің аса қажетті мысалдарын береді.
Дереккөздер
Санат:Саясаттану Санат:Билік Санат:Әлеуметтану Санат:Әлеуметтік философия ұғымдары
Академиктің жастық шағы (мақала)
Академиктің жастық шағы - мақала. Авторы - Н.Анов. 1965 жылы «Қазақстан» баспасынан «Өмір операциясы» атты очерктер жинағы орыс тілінде жарық көрді. Құрастырушы - Л.В.Скалковский. Жинақта 17 жазушы, журналистің мақалалары топтастырылған. Кітапта Қазақстан ғалымдарының еңбектері, олардың батыл ізденістері тартымды жазылған. Ановтың мақаласы осы жинаққа енген. Оқырман қауым бұл мақаладан Қазақстандағы ғылымның дамуы, Кеңес өкіметі кезіндегі ғалымдардың табыстары жайында мол мағлұмат алады. Мақалада, сондай-ақ Қаныш Сәтбаевтың жастық шағы, студенттік кезеңі, ұстазы М.А.Усов және Жезқазған-Ұлытау ауданында атқарған жұмыстары жайлы баяндалады. Жинақ көпшілікке арналған. Көлемі 15,92 бет. Таралымы 50 мың дана.
Дереккөздер
Санат:Қаныш Сәтбаев
Пандринь
Коммунаның INSEE коды — 19158, пошта индексі — 19150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 173 адамды құрады. Халық тығыздығы — 20,47 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Джошуа Ледерберг
Джошуа Ледерберг (Joshua Lederberg; 23 мамыр 1925, Монтклэр, Нью-Джерси штаты, АҚШ — 2 ақпан 2008, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық генетик және биохимик. Жұбайы Эстер Ледерберг (1946—1966 жж. ө.с.)
Өмірбаян және білім алуы
Леденберг, 1925 жылы АҚШ-та, Нью-Джерсиде, Монклерде еврей, Эстер Голденбаум Шульман Ледерберг және раввин, Цви Гирш Ледерберг жұбының жанұясында туған. Леденберг, 1941 жылы New York Cityдегі Стуйвесант жоғары мектебін бітірді. 1941 жылы Колумбия университеті зоология бөліміне қабылданады. Фрэнсис Дж Райанның басшылығымен  Neurospora crassa  нан зеңіне байланысты биохимиялық және генетиікалық зерттеулер жасады. 1944 жылы осы жерде бакалавр дәрежесін алды.
Негізгі жұмыстары
Бактериялардың генетикалық рекомбинация механизмін ашты (1947).
Дереккөздер
Санат:Колумбия университеті түлектері Санат:Йель университеті түлектері Санат:Стэнфорд университеті оқытушылары Санат:АҚШ генетиктері Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері Санат:Папа ғылым академиясының мүшелері
Құқық әлеуметтануы
Құқық әлеуметтануы теориялық негіздері әлеуметтік философиядан, кұқық философиясынан және жалпы әлеуметтану теориясынан бастау алады, ал оның нақтылы мәселелері мемлекет пен құқықтың жалпы теориясына, юриспруденцияның арнайы ғылыми салаларына терең байланысты түрде зерттеліп, жүзеге асады. Құқық әлеуметтануы өз ретінде қылмыстык әлеуметтану, заң әлеуметтануы, әлеуметтік қатынастар әлеуметтануы сияқты салалар мен сабақтас бағыттарға бөлінеді. Олар құқықтың жасалу, қабылдану, жүзеге асу кезендеріндегі әлеуметтік, танымдық, әлеуметтік-психологиялық, тағы басқа факторларды біртұтас байланыста қарастырып, олардың ішкі механизмдерін ашады; қабылданған жаңа құқықтық ғұрыптардың қоғамдық қатынастардағы атқаратын міңдеттерін, әсіресе олардың әлеуметтік ортаға, әлеуметтік қатынастарға жаңаша тигізетін әсерлерін анықтайды, сол процесте кеткен кемшіліктер мен қажетті шараларды ұсынады.
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология
Теизм
Теизм (грекше theos – Құдай) – Құдайдың барлығы мен оның дүниеге, адамға қарым-қатынасын негіздеп түсіндіретін діни таным. Теизм ді термин ретінде ағылшын философы Р.Кедворт (1617 – 1688) енгізді. Ағартушылық дәуірде христиан дүниетанымының негіздері сынға ұшыраған кезеңде, христиандықтың Құдай жайлы ілімін қорғап, дәлелдеуге бағытталған діни көзқарас ретінде пайда болды. Теизм Құдайды мәңгілік деп, мінсіздігі, құдіреттілігі, рақымдылығы сияқты ізгі сипаттарымен танитындықтан, ондағы негізгі түсініктер монотеистік діндердің бәрімен үндес деп біледі. Христиан догматына тән ерекшелігі ретінде Теизм дегі Құдайды Рух, абсолютті болмыс, шексіз тұлға, рухани-тұлғалық шындық деп танитынын айтуға болады. Теизм пантеизмге, деизмге, атеизмге қарсы монистік тұжырымдама болып саналады. Теизм Құдай және оның болмысын ақыл-парасат арқылы тануға болады деп біледі, сонымен қатар мистик. танымды да жоққа шығармайды.
Сілтемелер
Санат:Дін
Қазақстан ұлттық су добы ерлер командасы
Қазақстан ұлттық су добы ерлер құрамасы — Әлемдік жарыстарға су добынан қатысатын ұлттық құрамасы. Азия Ойындарынын 6 дүркін чемпионы. Олимпиада Ойындарына 4 рет (2000, 2004, 2012, 2020) қатысты, Әлем чемпионаттарына 9 рет (1994, 1998, 2001, 2009, 2011, 2013, 2015, 2017, 2019) қатысты.
Құрамасы
Бас бапкер: Деян Станоевич
Сілтемелер
Су добы спорты Санат:Ұлттық су добы құрамалары Санат:Қазақстандағы су спорты
Билiк ақы
Билiк ақы — дәстүрлі қазақ қоғамында қылмыстық және азаматтық істерге қатысты төрелік айтып, шешім шығарғаны үшін билерге, қазыларға төленген ақы, сот алымы.
Ол дауланған мал-мүліктің жалпы мөлшерінің оннан бір бөлігін құраған. Билік ақы, көбінесе, алтын, күміс, мал түлігі, жағалы киім (ішік, тон, тұлып, т.б.), ақша т.б. түрінде төленген. Бұл төлемдер би, қазылардың негізгі күнкөріс көзі болғанымен, олар ақы мен алым мөлшерін әдет жосындарында көзделген шамадан асыра алмаған. Мысалы, ердің құны — 1000 қойдан 100 қой, әйелдің құны ретінде белгіленген 500 қойдан 50 қой тиесілі. Кесімді мөлшерден артық ақы талап ету өрескел әрекет саналған. “Парақор”, “жемқор” атанып, ел сенімінен, абырой-беделден айырылу билік құрып, бітуана кесушілер үшін өліммен пара-пар болған. Сондықтан олар “ала жіптен аттамай”, әділдікке жүгініп, кісі ақысын жемеуге тырысқан. Әдетте, билік ақы кінәлі жақтың ағайын-туыстарының қатысуымен, жариялы түрде өтелген. Міндетті ақыны даугердің өзі төлей алмаса, руластарынан өндірілген. Билер соты, ақсақалдар соты билік ақы және басқа да кесімді төлемдерді ерікті түрде өтеуден бас тартқан, немесе жалтарған жақтың мал-мүлкін барымталап алу туралы шешім шығару құқын иеленген.
Дереккөздер
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері Санат:Салықтар
Юконда
Юконда — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Конда өзенінің сол жағалауынан 318 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 324 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Конда. Өзен саласы — Конда, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сенн-Монестье
Сенн-Монестье (Cenne-Monestiés) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,76 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11089, пошта индексі — 11170.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 343 адамды құрады. Халық тығыздығы — 44,2 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Вальрас-Плаж
Вальрас-Плаж (Valras-Plage) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Безье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,35 км² шамасында.
Куватал
Куватал (Үлкен Куватал) — Ресейдегі өзен. Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Азяш өзенінің сол жағалауынан 4,8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Вальрас-Плаж
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4649 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1978,3 адам/км².
Куватал
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені бастауынан Долгобродск су торабына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Бибігүл Наурызқызы Қылышбаева
Бибігүл Наурызқызы Қылышбаева (1969 жылы) - социология ғылымдарының кандидаты, Қазақстан әлеуметтанушылары Ассоциациясының мүшесі, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің философия және саясаттану факультетінің социология кафедрасының аға оқытушысы. 1991 жылы әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің философиялық-экономикалық факультетін бітірді. 1991 жылдан бастап I. Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университетінде оқытушылық қызмет істеді. 1999 жылы "Әйелдердің өтпелі кезендегі өлеуметтік бейімделуі" атты тақырыпта әлеуметтану ғылымдары бойынша кандидаттық диссертация қорғады. Ғылыми қызығушылығы — тендер социологиясы. 15-тен астам ғылыми еңбектердің авторы.
Куватал
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері
Бибігүл Наурызқызы Қылышбаева
Дереккөздер
Санат:Терминология
Вальрас-Плаж
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
NGC 3689
NGC 3689 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Соту-де-Агиар-да-Бейра
Соту-де-Агиар-да-Бейра (Souto de Aguiar da Beira) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Агиар-да-Бейра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 369 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,6 км² шамасында. Халық тығыздығы — 22,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Пульпа
thumb|Пульпа|100px|right Пульпа - (pulp, slurry; Trübe f, Pulpe f)
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Mezcla Пульпа
Саяси қақтығыс
Саяси қақтығыс - саясат субъектілерінің саяси мәртебе мен институттарды, әлеуметтік тәртіпті сақтау немесе өзгерту, түрлендіру мақсатындағы билік үшін теориялық және іс-жүзіндегі күресі. Саяси қақтығыс ұғымы әлеуметтік-саяси күштердің, саяси қатынас субъектілерінің теке-тірестері өтетін ерекше саяси жағдайды білдіреді. Сонымен бірге, саясат әлемінің ажырамас бір бөлігі, оның қозғаушы күші. Бұл тек саясаттану ұғымы емес, сонымен бірге саясат теориясының тілі, саясаткердің ойлау үлгісі.
Саяси қақтығыстар саяси-мемлекеттік билікті жүзеге асыру мен бөлісу үрдісіндегі әр түрлі әлеуметтік-кәсіби, этноконфессиялық және басқа да топтар мүдделерінің сан алуандылығынан туындайды. Саяси қақтығыстардың шығуы саяси саладағы мәртебелік-рөлдік құрылымның сатылығымен байланысты; саяси құқықтар мен бостандықтарды бөлудегі теңсіздік; саяси өмірге қатысу деңгейлері мен түрлері; саяси мәдениеттегі айырмашылықты көрсетуімізге болады. Саяси қақтығыстар пәні - билік, өкілеттілік, т.б.
Саяси қақтығыстар өзінің даму барысында бірнеше кезеңдерден өтеді. Алғашқы кезеңде қақтығыстарға негіз туады. Қоғамның кейбір салаларында қиындықтар пайда болады. Келесі кезеңде келіспеушілік, наразылық ашық айтылып, алғашқы қақтығыстар болуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Саяси теориялар
Razer
thumb|Razer Razer − фирма, ойын құралдарына арналған құралдарды жасау ісімен айналысады. Оның ассортиментіне тінтуір (тышқан), тінтуірге арналған кілемше, пернетақталар, наушниктер және ойын системалары.
Компанияның ұраны
Фирманың ұраны "Ойын құмарлармен жасалған, ойыншы адамдарға".
Еңбектесу
В 2006 ж. фирма вместе с Microsoft под маркой Microsoft выпустила игровую клавиатуру Reclusa и мышь Habu. В 2011 ж. компания выпустила два игровых геймпада для XBOX 360 и PC Razer Onza и Razer Onza Tournament Edition.
2006 жылы, Razer фирмасы Microsoft компаниясымен бірігіп, Microsoft маркасымен Reclusa ойын пернетақтасын және Habu тышқанын шығарды. 2011 жылы, компания XBPX 360 және PC Razer Onza және Razer Onza Tournament Edition-дарға арналған 2 геймпадтары жарық көрді.
Windows 7 құптау
Желтоқсанда 2009 ж Razer анонсировали поддержку ОС Windows 7 для большинства своих продуктов и выпустили соответствующие драйвера 2009 жылдың Желтоқсанында, Razer компания OC Windows 7 құптады және өз фирмасының көп заттарына драйверлер шығарды.
Дереккөздер
Санат:Технология компаниялары
Стефан-Караджа (Добрич облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 296 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9371. Телефон коды — 05762. ЕКАТТЕ коды — 69198.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Барадили
Барадили (Baradili) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Ористано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 94 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 17 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 9090.
Елді мекеннің қамқоршысы — Киелі Маргарита.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
IC 4340
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 49364, MCG 6-31-9, ZWG 191.10.
Сыртқы сілтемелер
IC 4340 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Альфхаузен
Альфхаузен (Alfhausen) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Оснабрюк ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3801 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 4 59 001. Муниципалитеттің басшысы — Клаус Вюббольдинг.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Халифат
thumb|right|Ислам халифаты Ислам халифаты (خلافة إسلامية — орынбасар) — халифалар басқарған мұсылман мемлекеттерінің атауы. Мұхаммед Пайғамбар Батыс Арабияда құрған мұсылман қауымы (Умма) Араб халифатының ең алғашқы түп негізі болды. thumb|right|Хилафа, 622–750 {{legend|#a1584e|Мұхаммед пайғамбар дәуіріндегі халифаттың кеңеюуі, 622–632}} {{legend|#ef9070|Рашидун дәуіріндегі халифаттың кеңеюуі, 632–661}} {{legend|#fad07d|Умайяд халифаты, 661–750}} 632–656 жылдар арасында халифаттың астанасы — Медине қаласы болды. Араб жорықтарының бірінші кезеңінде халифаттың құрамына Ирак, Иран, Кавказ сыртының басым бөлігі, Сирия (Шам), Палестина, Мысыр кірді. Екінші кезеңінде оған Солтүстік Африка, Пиреней түбегінің көп бөлігі, Орта Азия, Татарстан, Джурджан (Горган), Синд қосылды. Халифат тұсында Ислам дінінде сунниттер мен шииттердің, хариджиттердің алғашқы діни-саяси ағымдары және түрлі халифаттар (Омейя әулеті халифаты (929–1031 жж.), Аббас әулеті халифаты (750 ж.), Фатима әулеті халифаты (909 — 1171 жж.), Кордова халифаты), Сасани, Тулуни, Әли әулеті, Тахир әулеті, Самани әулеті т.б. билеген мемлекеттер мен жергілікті әмірліктер пайда болды.
1258 ж. Хулагу хан бастаған моңғол әскерлері Бағдадты алып, Аббас әулетінен шыққан соңғы халиф Мұстасимді өлтіргеннен кейін Араб халифаты мемлекеті ретінде жойылды.
Халифат – халифтер басқарған, құқықтық жүйесі Исламның сунниттік тармағына негізделген мемлекеттердің жалпы атауы. Алғаш Батыс Арабияда 632–656 жылы Мұхаммед Пайғамбардың (с.ғ.с) басшылығымен құрылған. Қазақстаннан халифат құрамына кейбір оңтүстік аймақтар (Фараб, Испиджаб, Яссы) кірген. Халифалар басқарған мұсылман мемлекеттері Шариғатқа негізделді. Халифаттың түпкі негізі VII ғасырда Батыс Арабияда Мұхаммед Пайғамбар (с.ғ.с.) құрған мұсылман қауымы — үммет (араб. умма) болды. Мұсылмандардың жаулап алулары нәтижесінде халифат Арабия түбегін, Иран, Иракты, Орталық Азия мен Кавказдың көпшілік бөлігін,Сирия (Шам), Палестина, Мысыр, Солтүстік Африка, Пиреней түбегінің басым бөлігін, Синдті қамтыған орасан зор мемлекетке айналды (қ. Араб халифаты Арабтардың Орталық Азияға жорықтары). VII-X ғасырларда халифатта дүниежүзілік мәдениеттің дамуында маңызы зор болған жарқын да сан алуан мәдениет қалыптасты (қ. Араб мәдениеті). IX ғасырда құрамына кірген мемлекеттердің экономикасының дамуының әркелкілігі, аймақтар арасындағы шаруашылық байланыстардың әлсіздігі, жер-жердегі халифатқа қарсы көтерілістер, билеушілердің өзара тақ таласы мемлекеттің ыдырауын және іс жүзінде дербес ұлттардың құрылуын тездетті. X ғасырдың 1-ші жартысынан бастап Фатима әулеті (909–1171 жж.), Испанияда Омейялар (929–1031 жж.) мен Аббастар Халифаттары үстемдік етті. Фатима әулеті халифтері өз қолдарына діни және зайырлы билікті шоғырландырды. Аббас әулеті халифтары 945 жылы Бағдадты Буилер жаулап алғаннан кейін зайырлық биліктен айрылды. 1055 жылы Бағдадтағы Буилер билігін селжүктер алмастырды. Селжүктердің біртұтас мемлекеті ыдырағаннан кейін (1118 ж.) Аббас әулеті Тигр мен Евфрат алабында жаңа Халифат құрды.1258 жылы Бағдадты моңғолдар басып алғаннан кейін Халифат мемлекет ретінде өмір сүруін тоқтатты. Алайда Мысырды 1517 жылы түріктер жаулап алғанға дейін Аббас әулеті халифтері Каирде тұрып, өздерінің діни беделімен жергілікті сұлтандарды және басқа да мұсылман елдерінің билеушілеріне ықпал етті, оларға қаржы жағынан көмектесті. Кейін түрік сұлтандары өздерін халифтер деп атай бастады. Олар мұны Мысырды жаулап алғаннан кейін Аббас әулетінің соңғы өкілінен мұраға алғандықтарымен түсіндірді. Осман Халифатын 1924 жылы наурызда Түркия мемлекеті ыдыратты.
Араб халифатының құрылуы
632 жылы Мұхаммед Пайғамбар дүниеден өткеннен соң қауым басшысы болып Мұхаммед Пайғамбардың әрі жақын досы, әрі қайын атасы Әбу Бәкр (632–634 жж.) жарияланды. Ол “Халиф” (орынбасары) деген атақ алды.
Бұл мазасыздыққа толы кезең еді. Жан-жақты Мединаның билігін мойындағысы келмеген тайпалар арасынан жалған пайғамбарлар шыға бастады. Осындай мазасыз кезеңнен кейін араб жазушылары мен тарихшыларының еңбектерінде “Ар-Рида”, яғни, “дінінен безу”, “дінінен  бөліну” деген  ұғымдар пайда болады. Ал шын мәнінде ол “діннен безгендер” деп саналған тайпалар әлі Ислам дінін қабылдамағандар еді. Жалпы Мұхаммед Пайғамбар дүние салған кезде Ислам дінін қабылдаған араб тайпаларынан көрі ол дінді әлі қабылдап үлгермеген тайпалар көп болатын. Олардың кейбіреулері өздерінің бұрынғы нанымдарында қалғанымен, Мединалық қауымның саяси билігін мойындады.
1 – категориясына Ислам дінін қабылдаған Мекке-Мединалық қауым басшылығының қол астындағы тайпалар жатады. Бұл негізінен Мекке мен Мединада, сол қалалардың жақын маңында тұратын Джухейн, Мувейн, Бали, Асджа, Аслале, Аузейя, Хуза және т.б. ұсақ тайпалар болды.
2 – категорияның құрамына Орталық Аравияның Хавазин, Амир ибн-сасааб, Тайб, Сулейм тайпалары кірді. Бұл тайпаларға Ислам дінін қабылдағандардың ықпалы зор болды. Бірақ олардың арасында кішігірім топтары Медина ықпалына қарсы-күресте өте зор белсенділік танытты.
3 – категориядағы Ислам дінін ұстанушылар ықпалы енді тарап келе жатқан тайпалар кірді. Бұл тайпалардағы мұсылмандар өте аз болды. Бұл асад, гатафан, тамим тайпалары.
4 – категорияға өздерінің саяси және идеологиялық тәуелсіздігін сақтап қалған тайпалар енді. Олар: ал–Исламдағы Ханифа, Абд ал–Кайс, Азад тайпалары, Йемен мен Хабрамауттағы тайпалардың көпшілігі. Ал христиан дінін ұстанушы араб тайпаларына жаңа дін өкілдері ешқандай ықпал еткен жоқ. Бұл Келб, Кудао, Бахра, Гассан, Бекр ибн-Вайл,Танух, Таглиб тайпалары еді.
Сондай-ақ Махарадағы, Йемен мен Хадрамауттағы кейбір политеисттік бағыттағы тайпаларда Ислам дініне еш қатысы болмады. Бірақ, бұл соңғыларына Иудейлік діннің ықпалы күшті болды [36].
Жекелеген тайпалардың саяси және идеологиялық тәуелсіздігін жақтаушылар жергілікті әулие пайғамбарлар болды. Олардың кейбіреулері өз насихатын Мұхаммедтің тірі кезінде-ақ жүргізді.
Ислам дініне қарсы күресті әскери ал- Йемамадағы Мусейлима деген әулие белсенді жүргізді. Мединалық Ислам діндегілердің үстемдігіне қарсы Орталық Аравиядағы Асад тайпасының күресін Тулейха басқарды. Ол Исламға қарсы күресін Мұхаммедтің тірі кезінде-ақ бастаған болатын. Мұхаммед дүниеден өткеннен кейін Фазада, Тайм тайпаларының қолдаушылығына ие болды. Халид ибн ал-Валидтің әскері Тулейха жасағының тас-талқанын шығарды.
Тулейха қашып құтылды. Кейін ол Ислам дінін қабылдап, араб жаулап алушылықтарына белсене қатысты. Сөйтіп, “ар-рида” діннен безу емес, тек көпшілік тайпалардың жаңа Ислам дінін бірден мойындамауы, оған алғаш қарсылық көрсетуі болды.
“Ар-рида” екінші жағынан барлық араб тайпаларын Медина-Меккелік қауымының билігіне бағындырып, оларды азат ету соғыстарына тарту болды. Барлық араб тайпаларын біріктіру екінші тақуа халиф Омар ибн ал-Хаттабтың (634–644 жж.) тұсында аяқталды.
Ортағасырлық араб тарихнамасында Араб Халифатының құрылуы, яғни жаулап алынған жерлерде бір орталыққа бағындырылған үкіметтің құрылуы осы тақуа халифтың білікті де шебер, данышпан басшылығының нәтижесі деп көрсетілді. Ол өте ақылды, әділетті, қарапайым, белсенді, әскер басшы болған. Ислам діні мен мұсылмандар мүддесіне жан-тәнімен беріліп, адал қызмет еткен. Омар мұсылманша жыл санау "Хиджраны" енгізген.
Омардың тұсында диван құрастырылған. Ол парсы сөзі, “тізімі” дегенді білдіреді. Ол тізімге жаулап алынған жерлерден салық жинауға құқысы бар жеке адамдар мен тайпа аттары енген. Жаулап алынған жерлер сол тізімге енгендер арасында бөлініп, ол жерде отырған елден “харадж” деген адам басына жер салығы жиналатын. Ол салықтан түскен табыс мұсылмандар арасына тең бөлініп таратылған [17].
Дивандағы ең бірінші тұрған Мединалық қазынаға және аймақтардағы бейт, ал-малдарға барлық жиналған алым - салықтардың бестен бірі түсіп тұрды.
Әскердегі қызметін арабтар өздерінің құрметті борышы деп санады. Ислам әскері араб тайпаларының жасақшыларынан тұрды. Арабтар көбінесе өздерінің әскери лагерлерінің қасына жергілікті халықтарды қоныстандыра бастады. Олар арабтарға қызмет етіп, тауып жатқан олжаларынан үлес алып, күн көретін. Араб әскери лагерлерінің маңына қолөнершілер мен малайлар, ұсақ-түйекпен сауда-саттық жасайтындар қоныстанатын. Мұсылман-жаулап алушылар тек христиан, иудей діндегілерге ғана емес, сондай-ақ зороастризм діндегілерге де, манихейлер мен сабиялықтарға да ешқандай зорлық-зомбылық көрсеткен жоқ, Ислам дініне кіру-кірмеу еріктерін өздеріне қалдырды [32].
Ислам дінін қабылдаған жат елдіктер жан басына салынатын жер салығынан босатылатын. Бұл қазынаға байлықтың аз түсуіне себеп болатын. Осылайша, арабтар жаулап алған деген тұжырым шындыққа ұласпайды.
Алғашқы төрт тақуа халифтарының тұсындағы араб азат ету жорықтары
Аравияны толық жаулап алғанға дейін Мекке-Медина қауымының қарулы күштері мен оларға қосылған бәдәуин тайпалары көрші елдерге басып кіре бастады. Нәтижесінде VII-VIII ғасырларда Азияның, Африканың және Еуропаның ұлан-байтақ аумақтарында үстемдігін орнатқан араб азат ету соғыстары бірнеше кезеңдерден тұрды. Бірінші кезең алғашқы “әділ халифтардың - Әбу Бәкр (632–634 жж.) және Осман (644–656 жж.) билігі тұсында өтті.
633 жылы күзде немесе 634 жылы көктемде, әрқайсысында 7500 жауынгерден тұратын үш араб әскері Сирияға басып кірді. Медина халифатына аравиялық тайпаларды бағындыру арқылы бұл әскердің күші толықты. Византиялық қарулы күшпен, алғашқы қақтығыс [31] өлі теңізден оңтүстіктегі Вади-ал-Арабта және Газа ауданында өтті. Бірнеше бекеттер орналасқан және жергілікті тұрғындардан асығыс жасақталған, әлсіз византиялық гарнизондар өз дәрежесінде қарсылық көрсете алмады. 634 жылы жазда арабтар Бусраны алып, Аджнандин (Аджадейн) және Фихм түбінде византиялық әскерге соққы берді. Бекініс қамалдарындағы Палестина және Сирия тұрғындары тойтарыс беретін және шабуыл жасайтын техникалары араб жасақтарына қарсы қорғанысқа өте зауықсыз қатысты. Олар арабтардың әскер басшыларымен келісімге келуді артық көріп, “өмірін, мүлкін, балаларын сақтау және басы салығын төлеу шартымен” арабтарға бекініс пунктерін өткізіп берді. Византия әскерлері өздерінің соғысу қабілеті жағынан арабтарға жетпеді, олармен шайқаста үнемі жеңіліс тауып, үлкен қалаларға жасырынып қалатын.
Бек ибн Вайл Орталық Аравияда ал–Йемамнан Парсы жақтағы жерге көшіп қонған көп санды, әрі құдіретті тайпа болатын. Бұл тайпаның көп бөлігін несториандық дінге сенуші христиандар құрайтын. Сондықтан Ислам діні жаулап алу жорықтарына үндейтін себеп бола алмайтын. Бірақ, бұл тайпаларда Ислам пайда болғанға дейін-ақ олжа табу мақсатымен Оңтүстік Иракқа басып кіру арқылы жинаған тәжірибесі бар болатын. 610 жылы осындай жасақтар Зу-Каре түбіндегі Иран әскерімен шайқаста оларды жеңе алды. 634 жылы наурызда 500-800 салт атты әскері бар Хамид бұйрық бойынша шөл арқылы Мединадан Дамаскіге жіберілді. Араб жасақтары Даман маңындағы бау-бақшалы аудан Гутуды алды. 635 жылы қыркүйекте алты ай қоршаудан кейін комендант және жергілікті эпископ қала халқының қысымымен Дамаскіні арабтарға берді. Қоршағандардан, қосатынынан қала қабырғаларына шығатын бірде-бір саты табылмады, ал бекініс қақпалары ішінен тастармен және бөренелермен бітеліп тасталған еді. Жеңімпаздарға Гутудағы бір монастрдан саты алуға келді.
Арабтардың басып кіруі ірі жаулаушылыққа айналып бара жатқанын түсінген Византия әскери қолбасшылығы Император Ираклидің басшылығымен Солтүстік Сирияға көп әскер шоғырландырды. Гректермен (румдық) бірге оның құрамына ал–Джериа мен Армения тұрғындары мен сириялықтардың жасақтары енді. Византия әскерінің саны 200 мыңға жеткен. Араб жасақтары жауынгерлерінің саны мәліметтер бойынша 24 мыңнан асқан жоқ. Византиялықтардың жақындауына байланысты арабтар Дамаск және тағы басқада қалаларды тастап, Иорданның шығыс тармағындағы Йармук ауданына шегінді. 636 жылы 20 тамызда осы жердегі ірі шайқаста византиялықтар қирай жеңіліп, 70 мың жауынгерлерінен айырылған.
Византиялықтардың соғысу қабілетінің нашарлауына, шайқасқа дейін–ақ өзара қақтығысып қалған грек және армия бөлімдерінің алауыздығы кері әсер етті. Гассанид патшасы Джебел ибн ал–Айхан бастаған сириялық арабтар шайқас кезінде арабтар жағына шығып етті [15]. Йармукта византиялықтарды толық талқандағаннан кейін арабтар Сирияның толық билеушісіне айналды. Аңыз бойынша Император Ираклий бұл елді тастай отырып, шекарадағы бір шатқалға: “Қош бол, Сирия!” – деген екен.
Арабтар Дамаскіні қайта алып, содан кейін Солтүстік Сирияны бағындырды. 638 жылы жыл қоршаудан кейін – Иерусалим, 640 жылы 7 жыл қоршаудан соң – Кайсария берілді. Мұндай ұзаққа созылған қоршау арабтардың әскери–техникалық мүгедектігінен емес, осы портты қалалардың гарнизондарының теңіз арқылы үнемі көмек алып тұруымен түсіндірілді. Сол кезеңде арабтардың византиялықтардың теңіз флотымен күресетін еш құралы болмайтын.
Иракта Хираны алғаннан кейін арабтар сасанид әскерімен шайқаста бірнеше рет жеңіліп, бұл қала мен оның облыстарынан кетуге мәжбүр болды. Бедуиндерге күшті әсер қалдырған, олар үшін қорқынышты жануар болып көрінген иран әскери пілдері еді. Бірақ, 635 жылдың аяғында Бувейте түбінде, Евфратта Иран әскерлерін әкеліп, жеңілген арабтар қайтадан Хираны алды, ал 637 жылы 31 мамыр немесе 1 маусымда Кадисия түбінде, кейін осы ірі шайқастан соң арабтар Сасанидтер астанасы Ктесифонға кірді, ол қала арабтарда Мадаин деген атпен белгілі. Шахиншах ІІІ–Йездигерд пен сарай маңындағылар қашып кеткеннен кейін қала тұрғындары арабтарға қала қақпасын ашты.
Арабтар әскер басшылары мен Иран әскери қолбасшылығы жасасқан бейбіт келісім көп ұзамай арабтар тарапымен бұзылды. Сол кезде солтүстікке қарай жылжыған араб әскерлері 641 жылы Мосулды алып, Хамадағы Нехаведен түбінде ирандықтарға күшті тойтарыс берді. 644–645 жылдары Араб әскерлері Белуджистан арқылы Үндістанның шекарасына енді. 649 жылы Истахрды (ежелгі Персополь) алды. Мерв түбінде ІІІ–Йездигердтің дүние салған жылы, арабтардың Иранды жаулап алуының аяқталған күні деп есептелді. Осы жылы олар Амударияға дейін жетті. Бұдан сәл ертерек Сирияны жаулап алғаннан кейін, арабтар 640 жылы Арменияға басып кіріп, оның астанасы Двин қаласын алды. 654 жылы олар Тбилисиге дейін барды.
Африкаға жорығын арабтар Сирияда жеңіске жеткеннен кейін барып бастады. Араб жасағы Мысырға алғашқы жорығы ибн ал–Асанның қолбасшылығымен аз ғана әскермен 639 жылы желтоқсанда бастады. Ескі пайым бойынша, өзінің Сирия әскеріндегі бағыныштылық жағдайына риза болмағандықтан Ніл жазығына өздігінен жорық бастаған бұл қолбасшының әрекеті мүлдем мүмкіндігі жоқ ретінде алынып тасталуы керек еді. Іс жүзінде бұл жорық Мысырдан Хиджазға астық, тағы да басқа азық–түлік жеткізу үшін жасалған болатын. Меккенің тұтыну сұранысы,  әсіресе  Аравия  біріккеннен  кейін,  қажыға  барушы  мұсылмандардың  санының  көбеюіне  байланысты  өсе  түсті [37].
640 жылы  қаңтарда  Амрдың әскері  Фарамды  алды,  одан  соң  Нілді  басып  өтіп,  Файымға  жорық  жасады. Маусым айында  арабтар  қосымша  күш  алғаннан  кейін, Гелиопольде   византиялықтарға   соққы  берді. 640 жылы  қыркүйекте  олар  Вавилонды  қоршады,  бұл  бекініс  641  жылы  сәуірде  берілді. Осыдан кейін  Ніл  арқылы  төмен  жылжи  отырып,  Александрияны  қоршауға  көшті. 641 жылы  қарашада  жергілікті  патриарх  Кир (ал – Мухавкис)  Амрмен  осы  бекіністі  беру  жөнінде  келісімге  отырды. Келісім бойынша  он  бір айлық  уақытша  бітімнен  кейін  Египет  астанасы  арабтардың  қолына  өтті,  ал  бұл уақыт  ішінде  осы  қалада  тұратын  бай  және  ақсүйек  гректер  қоныс  аударды:  642  жылы  қыркүйекте  гректерді  көшіру  аяқталғаннан  кейін,  араб  әскері,  Александрияға  кірді. Осы уақытқа дейін  араб  отрядтары  Жоғарғы  Египетке  ішкерлей  енген  болатын. 645 жылы  Византия  флоты  Александрия  аймағына  басып  кіріп,  десант  түсіріп,  қаладан  арабтарды  шегіндірді. Арабтар қаланы  екінші  рет  қоршап  646  жылы  жазда  шабуылмен  алды. Араб әскерлері  Египеттен  онымен  көрші  Ливияға  шапқыншылық  жасауды  ұйғарды. Жергілікті бербер   тайпаларынан  қарсылық  кездестірмеген  және  Византия  гарнизонына  соққы  берген  арабтар  642   жылы  күзде  Барка  қаласын  алып, Киреналка  облысын   бағындырды. Осы облыстан  шығып,  Феззанның  оңтүстігіне  дейін  және   батыста  Трипаш  қаласына  дейін  еніп,  оны  643  жылы  алды. 647 жылы  араб  әскері Египеттің   наместнигі  Абдаллах  ибн  Садтың  қолбасшылығымен  Ифрикияға  басып  кірді  және   Византиялықтарды  Сбейтла  қамалының  түбінде  талқандады  [45].
644	жылы Иран  құлының  қолынан Омар  қайтыс  болғаннан  кейін,  Омейядтар  руына  жататын  Осман  ибн – ал  Аффан  халифтік  қызметке  келді. Осман ислам  пайда  болғанға  дейін,  өзінің  жас  кезінде  тиімді    өсімқорлық  операцияларымен  айналысып,  бай  адамдардың  біріне  айналған  болатын. Меккеліктердің арасында  ал  байлықты,  асыл  тұқымды  жылқыны,  жас  құл  қыздары  жақсы  көруші  ретінде  белгілі  болатын. Осман Мұхаммедтің  ең  жас  ізбасарларының  бірі  болды. Аңыз бойынша  пайғамбардың  қыздарының  біріне  үйленеді,  ол  жас  қайтыс  болуына  байланысты,  басқа  қызын  алады. Сондықтан Осман  мұсылмандардың  кезде  “Алланың  елшісінің  екі  қайтар  күйеу  баласы”  деген  атақ  алған. Осман халиф  билігі  тұсында (644–656 жж.)  оның  туыстары,  Меккелік   құл иеленушілік  ру  ақсүйектерінің  өкілдері  бағындырылған  елдерде  мемлекеттік  билікті  және  жер  иеліктерін  жаулап  ала  бастады. 648 ж. Арабтар  Кипр  аралын  басып  алды. 653 ж. Кипрліктер Византия  жағына  шығып  кетіп,  Араб  гарнизонын  талқандады. Файника маңында  болған  шайқаста  араб  флоты  византиялық  флотты   талқандап,  Кипрді   халифатқа  қайтарып  алды. 651 ж. Арабтар Иранды  жаулап  алуды  аяқтады. Шахиншах ІІІ– Йездигерд  мады   жаққа  қашып барып,  сонда  бір диірменшінің  қолынан  қаза  табады. Сасандар империясы  өмір  сүруін  тоқтатты. Сол жылы  Араб  әскері  Әзірбайжан  жақтан  Арменияға  басып  кірді. 653 ж. Арабтар византиялықтарды  Тайк  облысында  жеңіп,  Арменияны  алиарабтың  құрамына  қосып  алды. 653–655 жж. Халифат Грузияны   бағындырды. Сонымен бүкіл  Закавказье  араб  халифатының  қол  астына  көшті  [34].
Османға қарсы  Куфадан,  Басрдан,  Египеттен  Мединаға  қажылық  түрімен  келген  мұсылман  өкілдері  күшті  наразылық  көрсетті. Осы қаланың  тұрғындары  ашық  көтеріліске  шықты. Көтерілісшілер халифтың  үйін  қоршап  алып,  өзін  өлтірді. Енді Мұхаммедтің  күйеу  баласы,  әрі  ағайын  бауыры,  Әли    (656–661жж.)  халиф  боды. Көтерілісшілердің қолдауымен  билікке  келген  Әли  халиф  Османның  байыған  ықпалды  “серіктері”  мен  туыстарының  тарапынан  қарсылыққа  кездесті.
Арабияда күрес  үшін  жеткілікті  күш  құрал  таба  алмаған  Әли,  Ирактан  сенімді  әскери  және  әлеуметтік  тірек  табам  деген  үмітпен  өзінің  резиденциясын  Куфаға  ауыстырды. 657жылы ал – Джазирадағы  Сиффин  маңында,  Ефраттың  оң  жағасында  Муавияның  сириялық  әскері  арасында  ірі  шайқас  өтті. Бұл шайқаста  екі  жақта  нақты  нәтижеге  жеткен  жоқ [28].
Төртінші тақуа  халиф  Әли  ибн  Абу  Талиф  Неджефте  жерленді. Оның өлімінен  кейін  Мұхаммед  пайғамбардың  көрегіндікпен  айтқан  сөзі  дәл  келді. Ол: мен  өлген  соң  30  жыл  өткенде  Халифаттың  орнына  патшалық  келді. Халифты силау  әулеттік  принциппен  ауыстырылады  деген  еді. Шынында да  билікке  Омейялық  Муавия  ибн  Ауб  Суфьян (661–680  жж.)  келді  де  750  жылға  дейін  оның  үрім  бұтағы  биледі. Осылайша, арабтар  20  жыл  көлемінде  Византия  империясының  құрамына  кіретін  Азияны,  Африкадағы  кең – байтақ  территорияны  жаулап  алды  және  Иран  патшалығын  түгелдей  бағындырып,  құдіретті  державаның  саяси  тәуелсіздігіне  нүкте  қойды. Араб жаулап  алушылығының  тез,  әрі  жеңіл  жүзеге  асуының  себептерін  араб  тарихымен  айналысатын  немесе  өз  еңбектерінде  осы  оқиғаға  жолай  тоқтаған  Еуропа  тарихшылары  анықтауымен  шұғылданды [24 ].
Арабтардың жеңіске  жетуінің  негізгі  себептерін  Византия мен Сасанидтік  Иранның  экономикалық  әлсіреуімен,  ең  бастысы  осы  мемлекеттердегі  әлеуметтік  қайшылықтардың  шиеленісуімен  түсіндіруге  болады. Елдер мен облыстардағы  еңбекші  халықты  езгі мен   қанаудың    күшейе  түскен  жағдайында,  қарапайым  халық  осында   келген  араб  жаулап  алушыларына  өз  билеушілерінің ауыр  езгісінен  құтқарушы  ретінде  қарауға  бейім  тұрды. Оның үстіне  арабтар   өздерінің  үстемдігіне  бағынған  жағдайда   өмір  сүрудің  әлде  қайда төзімді  шарттарын  ұсынды. Соның нәтижесінде  арабтар  жаулап  алған  елдердің  халқының  көбі  оларға  қарсылық  көрсетпек  түгілі,  бірден  олармен  одақтасуға  тырысты: (мысалы  ерте орта  ғасырлар).
Арабтардың әскери жетістігінің  себептерін  түсіндірудегі  ескі,  аты  шулы  жаулап  алушыларды  тырп  еткізбеген  діни  фантизмнің   нәтижесі  деген  тұжырым  қазір  іске  асқысыз  болып  қалды. Араб әскерлерінің  негізгі  бөлігін  құрған  бедуиндердің  жаңа  ілімді  білмегені  және  біле  алмағаны  белгілі. Өйткені, мұсылман   діни  әдебиетінің  алғашқы  шығармасы – Құранды  құрастыру  арабтарды  жаулап   алу  жорықтарының   бірінші    кезеңі    аяқталған  кезде,  яғни   ҮІІ ғасырдың  ортасында  болатын [14].
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
Санат:Халифаттар
Приваловка
Приваловка — Ресейдегі өзен. Воронеж облысы, Липецк облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Усмань өзенінің сол жағалауынан 98 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Воронежот өзені Липецк қаласынан Воронеж су торабына дейін. Өзен саласы — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сенек ауылдық округі
Сенек ауылдық округі — Маңғыстау облысы Қарақия ауданындағы әкімшілік бірлік. Бұрын Аққұдық ауылдық округі деп аталған.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Сенек, Аққұдық ауылдары кіреді. Орталығы - Сенек ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2293 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Қарақия ауданы ауылдық округтері
Зейлигер Дмитрий Николаевич
Зейлигер Дмитрий Николаевич (12 мамыр 1864, Тирасполь, Херсон губерниясы - 25 маусым, 1936, Ростов-на-Дону) - ресейлік және кеңестік математик, механик, профессор.
Сыртқы сілтемелер
Санат:12 мамырда туғандар Санат:25 маусымда қайтыс болғандар Санат:КСРО математиктері Санат:Ресей математиктері Санат:КСРО механиктері
Миялы ауылдық округі (Ақтөбе облысы)
Миялы ауылдық округі — Ақтөбе облысы Байғанин ауданына қарасты әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Миялы, Дияр ауылдары кіреді. Орталығы – Миялы ауылы.