cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ильхам Хейдарұлы Әлиев
Саяси мансаптың басталуы
1997 жылы Әзірбайжан Ұлттық Олимпиада комитетінің президенті болды. Оның бастамасымен спорт мектептері белсенді түрде салынды, Әзірбайжанда дәстүрлі түрде күшті спорт түрлерінен ұлттық командалар құрылды. Спортты дамытуға және олимпиадалық қозғалысқа қосқан зор үлесі үшін ол Халықаралық Олимпиада Комитетінің (ХОК) жоғары орденімен, сондай-ақ Халықаралық әскери-спорттық кеңестің «Ұлы Кордон» Даңқ орденімен марапатталды.
2003 жылы шілдеде емделіп жатқан Хейдар Әлиев пен Ильхам ел президенттігіне кандидаттар болды. Сонымен қатар, 4 тамызда Президенттің ұсынысы бойынша Милли Меджлис Ильхам Әлиевті елдің премьер-министрі етіп тағайындады. Екі айдан кейін, 2 қазанда, Хейдар Әлиевтің халыққа үндеуі Әзірбайжанның мемлекеттік телеарнасында оқылды, онда ол өзінің кандидатурасынан өз баласының пайдасына бас тартатынын мәлімдеді.
Президенттік
280px|left|thumb| Әзірбайжан, Ресей және Армения президенттері - Ильхам Әлиев, [[Дмитрий Анатольевич Медведев|Дмитрий Медведев және Серж Саргсян Таулы Қарабах туралы декларацияға қол қою кезінде (Майендорф, 2008) ]] 2003 жылы 15 қазанда елде президент сайлауы өтті, онда 79,46% дауыспен Ильхам Әлиев жеңіске жетті. Халықаралық бақылаушылардың айтуынша, сайлау кезінде көптеген заң бұзушылықтар тіркелген. Оппозиция сайлаудың нәтижелерін мойындамады, ал келесі күні оппозициядағы «Мұсават» партиясынан президенттікке үміткерлердің бірінің 3000-нан астам жақтаушылары астананың орталық көшелерімен Азадлиг алаңына қарай жылжыды. Оқиға орнына ішкі әскерлердің полкі келді. Қақтығыстар құрбандарға алып келді. Ильхам Әлиев өзінің инаугурациялық сөзінде:
Әзірбайжанның өзінде де, шетелде де жаңа мемлекет басшысы біртіндеп реформалар жүргізеді, Батыспен жақындасады, саяси өмірді ырықтандырады және тұрақтылықты нығайтады деп күткен. Кең таралған сенімге сәйкес, жас президенттің тәжірибесі жетіспеді, саясатқа қызығушылық танытпады және әкелік харизмаға ие болмады, сондықтан қатал көшбасшылық стилі болады деп күтілмеген. Бастапқыда Ильхам Әлиев ескі басқарушы элитаға толық тәуелді болды, өйткені барлық маңызды министрлік лауазымдарды Хейдар Әлиевтің кезінде оларды иеленген адамдар иеленді. Ол аппаратты ауыстыруға дайындалу үшін екі жыл қажет болды.
2019 жылы OpinionWay француз зерттеу институты әзірбайжан халқы арасында 9 сұрақ бойынша сауалнама жүргізді, бұл елде соңғы (2018-2019) жыл ішінде болған процестерге әсер етті. Сауалнама нәтижелері бойынша қазіргі президенттің қызметіне сауалнамаға қатысушылардың 85,1% -ы оң жауап берді.
Билікті күшейту
Ильхам Алиев билікке Әзірбайжанды 1993 жылдан бері басқарған әкесі Хейдар Әлиевтің орнына келді. Сонымен қатар, ол әкесі құрған «Жаңа Әзірбайжан» партиясын басқарды, ол 1993 жылдан бері басқарушы республика болды. Әзірбайжанның саяси және мемлекеттік жүйесі Хейдар Әлиевтің кезінде 1995 жылы жаңа Конституция қабылданған кезде қалыптасты (бұған дейін 1978 жылы Әзірбайжан КСР Конституциясы болған, бұл мүлдем басқа мемлекет болған). Ильхам Әлиев 2003 жылғы қазанда «Российская газетаға» берген сұхбатында ''бүгінгі Әзірбайжан - Хейдар Әлиевтің туындысы, және сіз оның ел үшін жасаған істері туралы бірнеше сағат сөйлесуге болады. Біз оның бағытын жалғастыруымыз керек »және« Мен әрқашан әкеме ұқсауға тырыстым және тырысамын''.
2005 жылы қазанда Әзірбайжан мемлекеттік төңкеріс жасаудың алдын-алу туралы жариялады, ол бойынша 12 адам қамауға алынды, оның ішінде экономикалық даму министрі Ф.Әлиев, қаржы министрі Ф. Юсифов, денсаулық сақтау министрі А.Инсанов, президент «Азерхимия» мемлекеттік концерні Ф. Садигов пен Әзербайжан Ғылым академиясының экс-президенті Э. Салаев. Халықаралық дағдарыс тобының талдамалық есебіне сәйкес, оппозиция бастапқыда.
Екінші президенттік мерзімде, 2009 жылы 18 наурызда елде Конституцияға өзгерістер енгізу бойынша референдум өтті. Оның бастамашысы билік басындағы Жаңа Әзірбайжан партиясы болды. Референдум нәтижелері бойынша, дауысқа келгендердің 90% -ы түзетулерге дауыс берді. Бекітілген түзетулердің бірі (сайлаушылардың 92,17% -ы дауыс берді) бір адамға екі реттен артық сайлану құқығын берді. Референдум басқарушы элитаның ішіндегі қарсылас фракцияларға жақын арада биліктің ауысуынан қорқудың қажеті жоқ екенін түсіндіру керек еді деген кең таралған пікір бар. Оппозиция Әлиевті Әзірбайжанды монархияға айналдырды деп айыптады, ал Еуропалық Комиссия референдумды демократияны дамытудағы «артқа шегініс» деп бағалады. Венеция комиссиясы өз қорытындысында Әзірбайжанды президент өзінің қолына кең билікті шоғырландырған ел деп атады.
Келесі жылы 21 ақпанда Ильхам Әлиев әйелі Мехрибанды Әзірбайжанның бірінші вице-президенті етіп бекітті. Бұған дейін (2005 жылдан бастап) ол Милли Меджлис депутаты болған. Егер ИМЭМО РҒА посткеңестік зерттеулер орталығының жетекші ғылыми қызметкері В.Мұханов Әзербайжанда қалыптасып келе жатқан саяси жүйені нео-монархия» деп санаса, әлеумет институтының аға ғылыми қызметкері В. - Қара теңіз аймағының саяси зерттеулері В.Новиков бұл тағайындаумен ол олардың билік династиясына тағы бір қадам жасады. АҚШ-тың Әзербайжандағы бұрынғы елшісі Ричард Казларич сонымен бірге оның әйелінің елдің бірінші вице-президенті болып тағайындалуын монархияға қадам деп атады.
Саяси режимнің сипаттамалары
Әзірбайжанда пайда болған саяси режимді кейбіреулер Әзірбайжан Кеңестігі режимімен салыстырды (ал Кеңестердің саяси режимдері де әр түрлі болды, олар жұмысшы табының билігінен бастап, Сталиннің жеке билігінің режимінен бастап, Хрущев пен қайта құрумен аяқталды) ырықтандыру). Сергей Румянцевтің айтуы бойынша, қазіргі кездегі саяси режим кеңестік режимнен гөрі нашар немесе тіпті авторитарлы деген пікірлерді әртүрлі адамдардан жиі естуге болады. Ол өзі Әзірбайжанның саяси құрылымынан бұрынғы мемлекеттің (яғни Кеңестердің) институционалды мұрасының көптеген белгілерін тапты: билік құрған «Жаңа Әзірбайжан» партиясы Коммунистік партияға қатты ұқсайды; Милли Мәжілістің (парламенттің) президентке және министрлердің қызметіне әсері Жоғарғы Кеңестің әсерімен бірдей; рулық құрылым КСРО-ның күйреуінен аман қалып қана қоймай, Ильхам Әлиевтің кезінде де аман қалды. Сонымен бірге, Румянцев қазіргі режимнің ерекшеліктерін кеңестік режимнің қарапайым жалғасы идеясына төмендетуге бейім емес, бірақ Әзірбайжандағы қазіргі режимді толығымен авторитарлық деп санайды. Марина Оттавей жартылай авторитарлық ретінде әзірбайжандық саяси жүйенің ерекшеліктерін түсінуге тырысты.
Американдық Freedom House адам құқықтары жөніндегі үкіметтік емес ұйымының сарапшыларының пікірінше, Әзірбайжандағы саяси режимді қатайту 1993 жылы Гейдар Алиевтің билікке келуінен басталды, ал оның ұлы Ильхамның орнына ұлы Ильхам келгеннен кейін «репрессия» «күрт күшейіп, ұйымның 2015 жылға арналған есебінде» Әзірбайжанды авторитарлық режим басқарады деген тұжырым жасалды. Economist Intelligence Unit жасаған 2016 жылғы Дүниежүзілік демократия индексінде Әзербайжан авторитарлық режимі бар ел ретінде 148-ші орынды иеленді.
Саясаттанушы Зафар Гүлиев атап өткендей, 2003 жылы Ильхам Әлиевтің елде билікке келуімен Әзірбайжанда марқұм президенттің жеке басына табынуды жүйелі түрде құру басталды, Әзірбайжанның жаңа тарихын қайта қарау науқаны басталды. Халықаралық дағдарыс тобы өз баяндамасында Хейдар Әлиевтің жеке басына табыну Әзербайжан идеологиясының негізі болып табылады, оның негізіне Хейдар Әлиевтің Әзербайжанды құтқарғаны, және бұл жеке адамға табынушылық оның ұлы Ильхам Әлиевтің қолына өткендігін атап өтті.
Экономикалық саясат
2003 жылдан бастап Ильхам Әлиев билікке келгеннен бастап «Әзірбайжан Республикасында кедейлікті азайту және экономикалық дамытудың мемлекеттік бағдарламасы (2003-2005)», «Әлеуметтік-тұрмыстық қатынастар жөніндегі мемлекеттік бағдарлама» кіретін экономикалық дамудың арнайы бағдарламаларын қабылдай бастады. -Әзербайжан Республикасы аймақтарының экономикалық дамуы (2004-2008 жж.) »,« Әзірбайжан Республикасының жұмыспен қамту стратегиясы »(2006-2015 жж.),« Әзірбайжан аймақтарының 2014-2018 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық дамуының мемлекеттік бағдарламасы » және т.б.
Хейдар Әлиевтің мұнай стратегиясының жалғасы ретінде Ильхам Әлиев 2004 жылы «Мұнай мен газдан түсетін кірістерді басқарудың ұзақ мерзімді стратегиясын (2005-2025 жж.)» Қабылдау туралы 2004 жылы жарлық шығарды.
Ильхам Әлиевтің президенттігінің алғашқы кезеңінде энергетикалық ресурстарды экспорттау есебінен экономикалық өсім байқалды. Ильхам Әлиевтің алғашқы президенттік кезеңінде Ресейді айналып өтетін негізгі экспорттық құбырлар іске қосылды: Баку-Тбилиси-Джейхан мұнай құбыры (2005 жылдың мамырында іске қосылды және 2006 жылдың шілдесіне дейін толық қуатына жетті) және Баку-Тбилиси-Эрзурум газ құбыры. Егер 2002-2005 жж. ЖІӨ-нің орташа жылдық өсу қарқыны шамамен 10% құрады, содан кейін 2005 жылы ЖІӨ өсімі 26,4% құрады, ал 2006 жылы ол рекордтық деңгейге - 34,5% жетті. 2007 жылы бұл көрсеткіш 25% -ға дейін төмендеді, содан кейін экономикалық өсу қарқыны күрт төмендеді.
2014 жылы ЖІӨ өсімі 2,8% құрады, мұнай өндірісінің қысқаруы және шикізаттық емес сектордың кеңеюі есебінен мұнай секторының үлесі жалпы ішкі өнімнің 37% -на дейін төмендеді. Алайда, ХВҚ мәліметтері бойынша, 2014 жылы жалпы экспорттағы мұнай мен газдың үлесі сәйкесінше 87% және 7% құрады. Ильхам Әлиев 2015 жылға қарай Әзербайжан экономикасындағы мұнай факторы 30% құрайды деп мәлімдеді.
«Аймақтардың әлеуметтік-экономикалық дамуының 2004-2008 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы» шеңберінде жарты миллион жұмыс орнын құру, жалпы ішкі өнімдегі шикізаттық емес сектордың үлесін арттыру, жеке кәсіпкерлікті дамыту, инфрақұрылымды дамыту - атап айтқанда, жолдарды, медициналық, білім беру және спорт объектілерін салу және қайта құру.
Заслонка
Заслонка — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Хакасия Республикасы, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мрас-Су өзенінің оң жағалауынан 105 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Ильхам Хейдарұлы Әлиев
Экономикалық саясат
2010 жылғы жағдай бойынша Әзербайжан тәулігіне 1 миллион баррельден астам мұнай өндірді. Көмірсутектердің үлесі елдің жалпы ішкі өнімінің жартысынан астамын құрайды. Алдағы жиырма жылда 350-400 миллиард АҚШ долларын құрайды деп болжанған мұнай экспортынан түсетін үлкен кірістер үкіметке бұрын-соңды болып көрмеген бюджет шығындарына баруға мүмкіндік берді. 2009 жылы олар жалпы ішкі өнімнің 34,8% құрады, негізінен Мемлекеттік мұнай қорынан түсетін қаражат есебінен. Инфрақұрылымды дамыту мен қайта құру жобаларына миллиардтаған доллар құйылды. Бұл қаражаттың бір бөлігі тоналды немесе тиімсіз пайдаланылды деген кең таралған пікір бар, әсіресе SOFAZ қаражатын жұмсау президенттің бұйрығымен парламенттің бақылауынсыз жүзеге асырылды.
Заслонка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь бастауынан Кондома өзенін қоспағанда, Новокузнецк қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ильхам Хейдарұлы Әлиев
Экономикалық саясат
2003 жылдан 2010 жылға дейінгі аралықта үкіметтің мәліметтері бойынша елде 840 мың жұмыс орны құрылды, ресми кедейлік деңгейі 45% -дан 11% -ға дейін төмендеді. Алайда, әлеуметтік трансферттер болмаса, кедейліктің жалпы деңгейі едәуір өсер еді. Дүниежүзілік банктің мәліметтері бойынша, 2008 жылға қарай жан басына шаққандағы табыс 3 830 АҚШ долларына жетті, бірақ халықтың көп бөлігі тек мемлекеттік жеңілдіктермен күн көрді.
Заслонка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ильхам Хейдарұлы Әлиев
Экономикалық саясат
2006 жылмен салыстырғанда 2007 жылдан бастап ішкі инвестициялар нарықта басым бола бастады. Ал 2008 жылы негізгі капиталға салынған инвестициялардың жалпы көлемінің 77,5% -ы ішкі инвестициялар болды, сонымен бірге олардың көп бөлігі шикізаттық емес секторға жіберіле бастады.
Заслонка
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Алтай өлкесі өзендері
Ильхам Хейдарұлы Әлиев
Экономикалық саясат
Ильхам Әлиевтің мұнай саясаты ел экономикасына оң әсерін тигізді. 2006 жылы Баку-Тбилиси-Джейхан мұнай құбыры, 2007 жылы Баку-Тбилиси-Эрзурум газ құбыры пайдалануға берілді. Мұнайдың ірі экспорттаушыларының бірі бола отырып, Әзірбайжан табиғи газды да экспорттай бастады. 2010 жылы мұнай мен газ экспорттың 97% -ын және мемлекет кірісінің 39% -ын құрады.
Алайда, энергия экспортынан түсетін түсімдерге шамадан тыс тәуелділік және негізгі тауарлар импортына үлкен тәуелділік 2014 жылдан бастап мұнай бағасының төмендеуінен бастап ел экономикасына кері әсерін тигізді. Әзірбайжан экономикасы өндірістің құлдырауына ұшырады, өмір сүру деңгейі төмендеді, жұмыссыздық деңгейі өсті, ұзақ мерзімді экономикалық жоспарлаудың болмауы және банк секторының әлсіздігі айқын болды. Бұл халықтың наразылық акцияларына алып келді, олар биліктің күшімен басылды.
2014 жылы Ильхам Әлиевтің қатысуымен «Оңтүстік газ дәлізін» төсеу рәсімі өтті, ол арқылы Әзірбайжан табиғи газы Еуропаға Грузия мен Түркия арқылы жеткізілетін болады. Ал 2015 жылы Транс-Анадолы газ құбырының құрылысы басталды (келісім 2012 жылы Ильхам Әлиев пен Режеп Тайып Ердоған арасында жасалды), ол газды Грузия мен Түркия арқылы Болгарияға жеткізеді. Бұл газ құбырының жалғасы құрылысы 2016 жылы басталған Трансадриатикалық құбыр болып табылады (Греция мен Албания арқылы Италияға). thumb|280px| Ильхам Әлиев пен АҚШ қорғаныс министрі [[Дональд Рамсфелд. Баку, 2004 ж ]] right|280px|thumb| Ильхам Алиев пен Польша Президенті [[Лех Качинский, 2008 ж ]]
2015 жылдың бірінші тоқсанында ауыл шаруашылығы ЖІӨ-нің 3,4% өсуіне қол жеткізді. 2016 жылы Әзербайжан халқының президент Ильхам Әлиевке деген сенімін анықтау мақсатында тұрғындар арасында сауалнама жүргізілді. Сауалнама әр түрлі жастағы 800 адам арасында жүргізілді. Сауалнамаға сәйкес, президенттің сенімі 97% құрады. Респонденттердің 89% -ы Ильхам Әлиев қарапайым халықтың мүдделерін білдіреді деп санайды. 87% -дан астамы президенттің сыртқы саясатын «жақсы», 3,6 - «жаман», 2,1 - «өте нашар» деп бағалады. Респонденттердің 28% -ы Әзірбайжан экономикасын «жақсы», 44% -ы «орташа деңгейде», 18% -ы «нашар деңгейде» деп санайды, ал 10% -ы жағдайды бағалауға қиналды. 2017 жылдың соңында Ильхам Әлиев өз сөзінде биыл шикізаттық емес сектордың өсімі 2,5%, шикізаттық емес өнеркәсіп өндірісі - 3% -дан астам, ауыл шаруашылығы - 4% -дан астам, ал шикізаттық емес сектордың өсуі туралы айтты экспорт - 24%. 2017 жылы Әзербайжанның ЖІӨ 39,21 млрд долларды құрады, оның өсімі 2016 жылға қатысты 4,4% құрады.
2019 жылғы әлеуметтік-экономикалық реформалар аясында ол екі рет ең төменгі жалақыны көтеру туралы құжаттарға қол қойды, нәтижесінде 2019 жылдың 1 қыркүйегінен бастап Әзірбайжанда ең төменгі жалақы 250 манатты (≈ 147 АҚШ доллары) құрады.
Таулы Қарабахтағы қақтығыс
Ильхам Әлиевтің президенттігі жылдарында көптеген жылдар бойы Қарабахқа байланысты жанжалды реттеуге ешқандай өзгеріс болған жоқ. thumb|300px|Ильхам Әлиев Қорғаныс министрлігінің Орталық қолбасшылығындағы жедел кеңесте. 7 қазан, 2020
Алайда шайқас кезінде Джебраил, Физули, Зангелан, Кубатлы, сондай-ақ Ходжавенд және Ходжалы облыстарының кейбір аумақтары, соның ішінде Хадрут ауылы мен стратегиялық маңызды Шуша қаласы Әзірбайжан күштерінің бақылауына өтті. . Әзірбайжан сонымен бірге бүкіл Әзірбайжан-Иран шекарасын бақылауға алды. Солтүстік секторда Әзербайжан армиясы бірқатар стратегиялық биіктіктер мен елді мекендерді де бақылауға алды.
2020 жылы 10 қарашада Әзербайжан Республикасының Президенті Ильхам Әлиевтің, Армения Республикасының Премьер-Министрі Никол Пашинянның және Ресей Федерациясының Президенті Владимир Путиннің толық атысты тоқтату және аймағындағы барлық соғыс қимылдары туралы бірлескен мәлімдемесі жарияланды. Таулы Қарабақ қақтығысы. Армения, Әзірбайжан және Ресей қол қойған Таулы Қарабақтағы бейбітшілік туралы келісімде Ресейдің бітімгершілік күштерін енгізу, Арменияның Әзербайжанға Агдам, Кельбаджар және Лачин облыстарына оралуы (ені 5 км болатын Лачин дәлізінен басқа) қарастырылған. Ресей бітімгершілік күштерінің бақылауында болды) және Әзербайжанның Таулы Қарабах, соның ішінде Шуша қаласын бақылауымен территорияның бір бөлігін қалдырды.
Ильхам Әлиев «бұл мәлімдеме Арменияның тапсырылуы» және «ұзақ мерзімді басқыншылыққа нүкте қойды» деді. Әзірбайжанда келісім қуанышпен қарсы алынып, соғыстағы жеңісті түні бойы тойлады. Кең ауқымды мерекелер бүкіл Әзірбайжанда, әсіресе келісім жарияланған кезде Бакуде басталды.
2020 жылы 10 желтоқсанда Бакуде Жеңіс шеруі өтті.
Спорт саясаты
2011 жылы 7 шілдеде Ильхам Әлиев Бакуде халықаралық стандарттарға сай заманауи спорт-концерт кешенін салуға бұйрық берді.
2016 жылы Ильхам Әлиев Әзербайжан Олимпиада чемпиондарына Әзірбайжан Республикасы Президентінің арнайы олимпиадалық стипендиясының мөлшерін көбейту туралы жарлық шығарды. Жарлық 2017 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енді. 2017 жылы Ильхам Әлиев Баку қаласында BMX Racing велоспорттан әлем чемпионатын өткізуге байланысты Ұйымдастыру комитетін құру туралы бұйрыққа қол қойды. Чемпионат 2018 жылғы 5-9 маусымда өтті.
Формула-1
Формула-1-ді 2016 жылы Бакуде өткізу туралы шешім 2013 жылы қабылданды. 2016 жылы 16 маусымда Ильхам Әлиев Формула-1 менеджментінің президенті Берни Экклстоунмен кездесті. 2016 жылдың 17-19 маусымы аралығында Бакуде алғаш рет 2016 жылғы Еуропа Гран-при маусымындағы Формула-1 чемпионатының сегізінші кезеңі өтті. Ильхам Әлиев ашылу салтанатына қатысты, ал 19 маусымда жеңімпаздарды марапаттау рәсімінде ол кубокты жеңімпазға өзі табыстады.
2017 жылғы маусымда Формула-1 Әлем чемпионатының сегізінші кезеңі Әзірбайжан Гран-приі 25 маусымда өтті. Сол күні Ильхам Әлиев «Формула-1» төрағасы және бас атқарушы директоры Чейз Кэримен, «Формула-1» автоспортының директоры Росс Браунмен және «Формула-1» сауда және маркетинг жөніндегі директоры Шон Братчпен кездесті. Ильхам Алиев және оның отбасы мүшелері 2017 жылғы Гран-при жарыстарын белсенді түрде қадағалады.
2018 жылы 27-29 сәуірде Бакуде Формула-1 Әзірбайжан Гран-приінің төртінші кезеңі өтті.
Еуропа ойындары 2015
Бірінші Еуропа ойындарын өткізу туралы шешім 2012 жылғы 8 желтоқсанда Еуропалық Олимпиада Комитетінің 41-ші Бас Ассамблеясында қабылданды. 2013 жылы 17 қаңтарда Ильхам Әлиев 2015 жылы Бакуде бірінші Еуропалық ойындарды өткізу жөніндегі Ұйымдастыру комитетін құру туралы жарлық шығарды. 2015 жылы 12-28 маусымда Бакуде Еуропа ойындары өтті. Ильхам Әлиев Еуропа ойындарының көрермендерінің қатарына белсенді қатысты.
Дереккөздер
Санат:Әзірбайжан президенттері Санат:Әзірбайжан премьер-министрлері Санат:Тарих ғылымдарының кандидаттары Санат:Саясаттану ғылымының докторлары Санат:Бакуде туғандар Санат:Қазіргі мемлекет басшылары
Семженьга (Пежма тармағы)
Семженьга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пежма өзенінің сол жағалауынан 52 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Рама (буддизм)
Рамa - Вишну құдайдың бейнесі, эпикалық дастан «Рамаянаның» бас кейіпкері.
Дереккөздер
Санат:Өнер Санат:Мәдениет
Сақтауға беру
Сақтауға беру — шарт бойынша бір тараптың берген затын екінші тараптың сақтауға және сол күйінде қайтаруға міндеттенуі. Заң бойынша сақталуға тиісті зат берілген сәтте сақтауға беру шарты жасалған болып танылады. Тараптар өзара келісіммен өзгеше талаптар белгілеуі мүмкін.
Азлас
Азлас — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Боровая өзенінің оң жағалауынан 20 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кристалдарды микроскоппен зерттеу
Кристалдарды микроскоппен зерттеу. Кристалдарды зерттейтін микроскоптың биологиялық микроскоптан негізгі айырмасы, оның жарықты поляризациялайтын тетігі бар. Сондықтан оны поляризациялық микроскоп деп атайды. Енді осы поляризация тетігімен танысайық.
Біз жоғарыда исланд шпатында (кальцит кристалында) сәуленің екі бөлініп сынатынын көрдік. Оның бірі — өзгеше сәуле (ө), екіншісі — кәдімгі сәуле (к). Егер осы екеуінің біреуін өшіретін болсақ, онда сәуле бір ғана бағытта, бір жазықтың бойымен ғана тербелетін болады; басқаша айтқанда сәуле толық поляризацияланады. Осы мақсатқа жету үшін Николь деген ғалым 1828 жылы исланд шпатынан призма жасаған. Бұл Николь призмасы немесе қысқаша тек «николь» деп аталды. 200px|thumb|Николь призмасы Өзінің жіктестігі бойынша сынған кальциттің ұзынша кристалл параллелепипедін қысқа диагоналі бойынша қиып, олардың екі шеткі жақтарын, бұрыштары 68° болатындай етіп, аздап өңдейді.
Кальцит призманың қиылған екі бөлегін қайта қиюластырып, канада бальзамымен желімдейді. Осы желімделген жікке келгенде сәуленің бірі (о-сәуле) екінші рет сынады да, призманың бүйір қабырғасына шығып, жоғалып кетеді. Екінші сәуле (е-сәуле) желімденген жіктен тура өтеді, демек бір ғана сәуле поляризацияланады. Бұл екі сәуленің канада бальзамы жағылған беттен бірінің сынып, екіншісінің сынбай өту себебі — олардың сыну көрсеткіштерінің әр түрлілігінен. Кәдімгі сәуленің сыну көрсеткіші nk = 1,658, канада бальзамынікі 1,54. Сондықтам ол толық ішкі шағылу заңы бойынша кальциттің ішіне қарай қайта сынады. Өзгеше сәуленің сыну көрсеткіші кристалдың ұзын бағытында nө =1,5116, демек, ол канада бальзамынікіне өте тақау. Сондықтан ол канада бальзамынан сынбай өтеді деуге болады.
Кейінгі кездерде Николь призмасы орнына жарықты поляризациялаушы фильтрлер (поляроидтар) де қолданылады. Поляроидтар былай жасалады. Мелдір заттан жасалған жұқа екі қабаттың арасына дихроизмі күшті заттың майда ұнтағын оптикалық қасиеттеріне қарай бағыттап себеді. Дихроизм деп сәулені екі бағытында екі түрлі жұтатын заттың қасиетін айтады. Кальцит те сол дихроизм затқа жатады. Дихроизмі ең күшті минералдың бірі — турмалин. Оның 1 мм жұқа қабатынан өткен екі сәуленің бірі мүлде жұтылып, екіншісі ғана сыртқа шығады. Демек, турмалиннің жұқа пластинкасы поляризатор болып табылады. Бір турмалнн пластинкасынан поляризацияланған сәулені екінші бір жұқа кристалл қабатынан өткізіп, оның оптикалық қасиетін зерттеуге болады. Ол үшін тағы бір турмалин пластинкасын алып, онымен кристалдан шыққан сәуленің бағытын айырады. Екінші турмалин пластинкасы анализатор (талдаушы) болады. Сонымен, екі турмалин пластинкасынан жасалған приборды турмалин қысқаш деп атайды.
Поляроидқа қолданылатын дихроизмді зат поливинил спирті мен иодтан немесе күкірт қышқыл иод-хининнан жасалады. Осы заттардың түйіршіктерін біріктіруші қабыршақ ретінде целлулоид қағаз қолданады.
Қорыта келгенде, кальциттен жасалған Николь призмасы болсын, турмалин қысқаш болсын, поляроид қабат болсын — бәрінің де негізгі қасиеті бір, яғни олар сәулені екі бағытында екі түрлі сіңіреді. Кристалдардың оптикалық қасиетін зерттегенде бұлардың бәрі де пар-парымен қолданылады. Оның бірі кристалға түсетін сәулені поляризацияласа (поляризатор), екіншісі кристалдан шыққан сәулені айырады (анализатор).
Микроскоптың зерттелетін кристалды қоятын орны (үстелше) Т әрпімен белгіленген. Үстелшенің жиегі градусқа бөлінген, ал өзі айналмалы. Жиектегі градус бөлігі қозғалмайтын нониус арқылы саналады. Үстелшенің астында жарықты шоқтап түсіретін ойыс айна (S) орнатылған. Онан келген сәуле астыңғы никольге (Р) (поляризаторға) түсіп, онан поляризацияланып шығады. Поляризатор (Р) микроскоп осі бойынша айнала алады. Екінші николь — анализатор (А) микроскоптың объективі (Оb) мен окулярінің (Ос) арасына, тубустың ішіне орнатылған.
Поляризатор мен үстелше арасында конденсатор (L)— кішкене линза бар, оны Лазо линзасы дейді. Конденсатор топтасқан сәуле шоғын алу үшін қолданылады. Сондай-ақ анализатор мен объективтің арасына тағы бір қозғалмалы линза (В — Бертран линзасы) қойылады. Ол қосымша объектив ролін атқарады. Тубустың астыңғы жағында (микроскоп симметриясына 45° бағытта) V саңлау тесік бар, бұған кварц сына, гипс немесе слюда пластинка сияқты қосымша жабдықтар қойылады.
Дереккөздер
Санат:Кристаллография Санат:Минералогия
Цистерсдорф
Цистерсдорф (Zistersdorf) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Гензерндорф округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5354 адамды құрайды (2017). Алып жатқан жер аумағы 88.75 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GF, ресми идентификациялық коды — 3 08 63.
2015 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Вольфганг Пайшль саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Вильруа (Сена және Марна)
Вильруа (Villeroy) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Мо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,71 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 685 адамды құрады. Халық тығыздығы — 119,96 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Терра-Нова (Баия)
Терра-Нова (Баия) (Terra Nova (Bahia)) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Салвадор агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Кату экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 340 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 198,626 км² шамасында. Халық тығыздығы — 67,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1961 жылы құрылған.
Санат:Баия елді мекендері
NGC 6432
NGC 6432 — Мерген шоқжұлдызында орналасқан *4 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1826 жылы 1 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6432 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 520-**25.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз)
Арбенс Гусман
Хакобо Арбенс Гусман (Jacobo Árbenz Guzmán, 14 қыркүйек, 1913 жыл — 27 қаңтар, 1971жыл) — Гватемалының мемлекеттік және саяси қайраткері.
1945-50 жылдары қорғаныс министрі. 1951 жылы президент болып сайланған. Арбенс Гусман үкіметі елдің ұлттық мүддесін қорғау саясатын жүргізді, американ монополияларының, әсіресе, "Юнайтед фрут компанидің" (United Fruit Company) «зорлық-зомбылығына қарсы шықты. Мекемеде жұмыс істеп жүрген жергілікті адамдарға айлығын екі есе көбейткізді.
Бірсыпыра прогрестік шараларды жүзеге асырды:
АҚШ ұйымдастырылған қарулы интервенция (1954 ж., маусым) салдарынан Арбенс Гусман үкіметі құлатылды.
Биліктен бас тартқаннан кейін Арбенс шетелге кетті. Алғашқы кезде Парижде тұрды, сосын Прагаға көшіп кетті. 1957 жылы Уругвайға барды. 1960 жылдан бастап Фидель Кастроның шақырылуымен Кубада болады. 1965 жылы Арбенстің қызы Арабелла Мексикада өз-өзіне қол салып қайтыс болады. Қызының жерлеуіне келген Арбенс Мехикода қалып кояды. 1971 жылы өз пәтерінде ванна бөлмесінде өлігі табылады. Өлімінің себебі және мән-жайі осы күнге дейін белгісіз.
Дереккөздер
Санат:Гватемала
Дала тасбақасы
Дала тасбақасы (Testudo horsfieldii) – құрлық тасбақалары тұқымдасына жататын бауырымен жорғалаушы. Қазақстанда бұл тасбақа Шығыс Қазақстан облысының оңтүстігінде Ақтоғай стансасы орналасқан Балқаштың солтүстік-шығыс жағалауына дейінгі аймақта кездеседі. Құмдауыт сары топырақты даланы мекендейді.
Карапакс, яғни, арқа сауыты 29 см, жалпы бауыр сауытын пластрон деп атайды. Аталығы аналығынан кішірек және арқа сауыты дөңесті, ұзындау құйрықты болады. Дала тасбақасы тіршілік қамын қатаң күндіз жасайды. Ыстық күндері таңертең және кешкі ымырт кезінде ғана жайылады. Ыстықта өсімдіктер түбіне, кеміргіштердің ініне тығылады. Бір күнде тасбақа 2 шақырымға дейін бара алады. Тасбақа, негізінен, көпжылдық шөптер мен түрлі өсімдіктердің балаусасымен қоректенеді, кейде қоңыздар мен бүйілерді де қорегіне жаратады. Тасбақалар ұйқыдан наурыз – сәуір айларында оянады. Мамыр айында шағылысып, аналығы бірнеше рет қайталап 10-16 жұмыртқа табады, оларды тереңдігі 15-20 см топырақ астына көмеді. Инкубациялық кезеңі 80-110 тәулікке жетеді. Жер бетіне келесі көктемде шыққан тасбақа балалары тіршілігін жер бетінде бастайды. Тасбақалар өте баяу өседі. Жыныстық жағынан 10-13 жылда жетіледі. Тасбақаның бұл түрі табиғатта 30 жылдай өмір сүреді.
Қалқанының жоғары жағы жасыл сарғыш, бауыры сарғыш келеді. Басы, аяғы және құйрығы жасыл қоңыр. Тұрқы 30 см-дей, мүйіз сауытпен қапталған. Салмағы 2,5 кг-дай. Аяқтарында 4 башайдан болады. Қазақстанның оңтүстігінде шөл және шөлейтті аймақтарда кездеседі. Өзі қазып алатын інінің тереңдігі 2 м-дей, кейде кірпі, қосаяқ, сарышұнақтардың індерін де пайдаланады. Жылына 3 – 4 айдай ояу, қалған уақытта ұйқыда болады. Наурыз айларында ұйқысынан оянып, сәуір – маусым арасында 2 рет ұйыққа түседі (1 – 4 жұмыртқадан салады). Өте баяу өседі. 65 – 100 күнде жұмыртқаны жарып шыққан тасбақалар келесі жылдың сәуір айында ғана інінен шығады. Көп жылдық шөптесін өсімдіктермен қоректенеді. Кәсіптік маңызы бар, Батыс Еуропа елдерінде тағам ретінде пайдаланылады..
Дереккөздер
Санат:Тасбақалар
Козьма (Вологда тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина бастауынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Кенесары хан ұрпақтары
Кенесары хан ұрпақтары– Кенесары хан әулетінің шежіресі. Кенесары ханның бәйбішесі Күнімжан ханымнан (арғын руының қызы) үш ұл туады: Жапар, Тайшық, Ахмет. Екінші әйелі Жаңыл ханымнан бес ұл туады: Құмар (кейбір деректерде Омар), Әбубәкір, Құсман (Осман), Сыдық, Жақшы (Жегей) (бұл мәліметтер Әзімхан Кенесариннің отбасылық архивінен алынған). Кенесарының үлкен ұлы Жапар Ресей империясы әскерлерімен болған соғыста тұтқынға түсіп, көп жыл айдауда болады. Ақырында Бекет батырмен бірге тұтқыннан қашып келеді. Денсаулығы нашарлағандықтан көп кешікпей қайтыс болады. Кенесарының ұлы Сыдық (кейде Сыздық) сұлтан (1839 – 1910) әке жолын қуып, Ресей империясына қарсы күресті. Тайшық пен Ахмет сұлтандар амалсыз патша үкіметіне барып қызметке тұрады. Қоқандықтармен болған бір соғыста Тайшық сұлтан қатты жарақаттанып, қайтыс болады. Ахмет сұлтан алғашында Шу бойындағы қазақ, қырғыз елдерін Қоқан шапқыншылығынан қорғап тұрады. Шымкент уезі ашылған соң Ахмет сұлтан онда уезд басшысынан үшінші жәрдемшісі болып тағайындалып, осы жұмыста 20 жыл істейді. Қазақ руларымен патша әкімш. арасындағы қатынастарды реттеп тұрады. Ахмет сұлтан 46 жасында қайтыс болды. Ахмет сұлтанның ұлдары Смайыл, Ыбырай, Мұқан, Әзімжан, Шірінхан. Ахмет сұлтанның ұлдарының ішінде ең белгілісі Әзімхан Кенесарин (1878 – 37) Алашорда партиясын құрушылардың қатарында болған, саяси қуғын-сүргін құрбаны. 1996 ж. толығымен ақталды. Әзімханның ұлдары: Натай, Мұхамедхан, Мадияр, Тәуке, қыздары: Хамида, Напуса, Аян, Баян. КСРО-ға еңбек сіңірген геолог, геология-минерал ғылымдарының докторы, гидрогеолог, Өзбекстан ғылым академиясының корреспондент мүшесі Натай Әзімханұлы Кенесарин кезінде бабасының атын алып жүргені үшін қуғындалып, Қазақстаннан қоныс аударуға мәжбүр болған. Кенесарының Әбубәкір атты ұлының шөбересі, ұстаз әрі домбырашы, өнер қайраткері Файзолла Үрімізов пен жиендері арасынан Кеңес Одағының Батыры Александр Гаврилович Моисеевский сынды генерал шықты.
Дереккөздер:
Санат:Кенесары хан Санат:Төрелер
Chevrolet Captiva
Chevrolet Captiva — бес есікті бес және жеті орынды шағын ықшам кроссовер, оңтүстік кореялық General Motors бөлімшесінде жасалынған. Машинаның негізінде платформа GM Theta (ағылш. GM Theta platform), жатыр. Ол Opel Antara, Saturn Vue, GMC Terrain автомобильдерінде қолданылған.
Автомобиль болат каркасты және соққының энергисын жұтып алатын программаланған деформациялы зоналы. ABS жабдықталған электронды таратқыш тормозды EBV, ESC тұрақты динамикалық жүйе, НВА гидравликалық тормозды күшейткішті, DCS төменге түсіретін қозғалысты басқаратын жүйелі және автомобильді аударылудан белсенді сақтайтын жүйе ARP бар.
Екі жан-жақты және бүйір жағынан қауіпсіздік жастықшасымен және үшнүктелі қауіпсіздік тартқыш ременьдермен жабдықталған.
Россиялық базарға Captiva көлденең орналасқан екі бензинді қозғалтқышпен әкелінеді. Төртцилиндрлі 2,4- литлі DOHC, қуаты 167 ат.к. және 3,0-литрлы қуаты 249 ат.к. қозғалтқыш V6 GM Holden австралиялық бөлімшеде жасалынған тағы да көлемі 2,2л, қуаты 184 ат.к.болатын турбинді дизельді қозғалтқышымен.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша көліктер Санат:Chevrolet автомобильдері
Камал Сейітжанұлы Смайылов
thumb|right|200px|Камал Сейітжанұлы Смайылов Камал Сейітжанұлы Смайылов (24 сәуір 1932, Қарағанды облысы Ұлытау ауданы Сарлық ауылы – 25 маусым, 2003, Алматы) – жазушы-публицист, мемлекет қайраткері, кинотанушы, өнертану ғылымдарының кандидаты (1975), профессор (2000).
Найман тайпасының Бағаналы руының Жылкелді бөлімінен шыққан.
Білімі
1954 жылы қазіргі Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің журналистика факультетін бітірген.
Қоғамдық қызметі
К.С.Смайылов 9 – 11-шақырылған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің, 12-шақырылған ҚР-ның халық депутаты болып сайланды.
Кино
Ол Қазақстан киноөнерінің алтын қазынасына айналған “Қыз Жібек”, “Атаманның ақыры” кинофильмдерін түсіруге бірден-бір жебеуші болды.
Смайылов басқарған тұста Қазақфильм киностудиясы “Әкелер жері”, “Ән қанатында”, “Артымызда Москва”, “Тақиялы періште”, “Қараш-қараш оқиғасы”, “Мәншүк туралы ән”, “Шоқ пен шер”, “Көксерек”, “Транссібір экспресі”, т.б. көркем фильмдері түсіріліп, тұңғыш қазақ мультфильмі жарыққа шықты.
К.С.Смайылов қазақ теледидарында көп сериялы “Қазақстан Ұлы Отан соғысы жылдарында” фильмін өмірге әкелді.
Бағдарламалары
“Алатау” жаңа каналы ашылып, “Айтыс”, “Терме”, “Шабыт”, “Халық таланттары”, “Асыл мұра” топтама хабарлары, көпшілікке арналған “Тамаша” бағдарламасы тұрғындардың сүйіспеншілігіне бөленді.
Халықаралық көлемдегі “Алматы достарды қарсы алады”, “Медеу жұлдыздары”, “Азия дауысы” музыка-сахналық бағдарламалары авторларының бірі болды.
Дереккөздер
Санат:24 сәуірде туғандар Санат:1932 жылы туғандар Санат:Ұлытау ауданында туғандар Санат:25 маусымда қайтыс болғандар Санат:2003 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан журналистері Санат:Қазақстан өнертанушылары Санат:Қазақстан кинотанушылары Санат:Өнертану ғылымдарының кандидаттары Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясының профессорлары Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Ғылыми-көпшілік кино
Ғылыми-көпшілік кино – кинематографияның кино мен ғылымның тығыз байланысы негізінде қалыптасқан бір саласы. Жалпы ғылыми кино ғылыми-көпшілік, оқу-ағарту, ғылыми-зерттеу, ғылыми-өндірістік тәрізді төрт бағытта дамуда. Ғылыми-көпшілік киноның негізгі міндеті – ғылыми-зерттеулер мен жаңалықтарды, ғылыми-техникалық прогрестің жетістіктерін насихаттап, жұртшылыққа таныстыру; ғылым мен тех. саласындағы ірі табыстар мен соңғы жаңалықтарды, күрделі ғыл. тәжірибелер мен табиғаттың сирек құпия құбылыстарын көрермендерге түсінікті түрде көрсету. Алғашқы ғылыми-көпшілік кино туындылары табиғат жөніндегі фильмдер болатын. Оларда шөлдерді, биік тауларды, ормандарды мекендеген тайпалар, халықтар дәстүр-салты, экзотикалық табиғат, сирек кездесетін өсімдіктер мен жануарлар туралы баяндалды. Қазақстандағы ғылыми-көпшілік кино деректі киноның дамуымен байланысты қалыптасты. Қазақстанда табиғат пен жануарлар әлемі туралы алғашқы кино көріністерді 20 ғ-дың 20-жылдарынан бастап Ресей режиссерлері мен операторлары түсіре бастады. 1970 жылдан бастап Қазақстанның сирек флорасы мен фаунасын суреттейтін ғылыми-көпшілік кино дамыды. Қазақстанның «Қызыл кітабына» кірген сирек жануарлар өмірі туралы аталмыш фильмдер қазіргі ғылым үшін аса құнды туындылар боп табылады. Қазіргі қазақ кинематографияшылары дәстүрлі ғылыми-көпшілік кино және оқыту-ағартушылық фильмдерін түсірумен қатар, өз жұмыстарында адамзаттың әлемдік тарихы аясындағы Қазақстанның алатын орнының көркемдік-эстетикалық байыпталуы деңгейіне қол жеткізді.
Ғылыми-көпшілік кинода мультипликация 1911 жылдан қолданыла бастады. 1910 - 20 жылдары Ғылыми-көпшілік кинодағы тақырыптық және жанрлық бағыттар қалыптасып үлгерді. Ғылыми-көпшілік киноның тақырыптық және жанрлық мүмкіндіктеріне орай оның мөдени-ағартушылық, білім беру сияқты негізгі әлеум. қызметтері мен маңызы айқындалды. Қазақстандағы Ғылыми-көпшілік кино деректі киноның дамуымен байланысты қалыптасты. Қазақ халқы туралы "Қазақстан өмірі мен тұрмысы" атты алғашқы Ғылыми-көпшілік киноны 1927 ж. режиссер В.Карин "Востоккиноның" Алматы бөлімшесінде түсірді. Одан соң "Сен Қазақстанның жануарлар өлемін білесіц бе?" (1930), "Алтын жағалаулар" фильмдері түсірілді. Қазақстан кинематографияшылары ғылыми-көпшілік киноның барлық дерлік белгілі тақырыптары мен жанрларындағы фильмдерді түсірді. 20 ғ-дың 70-жылдарынан бастап Қазақстанның сирек флорасы мен фаунасын сурет-тейтін ғылыми-көпшілік кино қарқынды дамыды. В.Белялов пен Л.Мұхамедғалиева түсірғен "Қазақстанның жануарлар әдемі", "Іленің төменгі ағысында", "Бүркіттер", т.б. фильмдеріне Қазақстан Мемлекеттік сыйлығы (1983) берілді. Қазіргі қазақ кинематографистері дәстүрлі ғылыми-көпшілік кино және оқыту-ағартушылық фильмдерін түсірумен қатар, өз жұмыстарында адамзаттың әлемдік тарихы аясындағы Қазақстанның алатын орнының көркемдік-эстет. байыпталуы деңгейіне қол жеткізді.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
Аспаз
Аспаз — ас әзірлеумен, жаңа тағамдар ойлап табумен айналысатын мамандық иесі. thumb|Аспаз Сорпа, екінші тағам, өзге де тағамдарды пісіреді. Азық-түліктерді қалай сақтау керек екенін біледі, әртүрлі тамақ түрлерін рецепт бойынша дайындайды, сондай-ақ дайын тағамды көркемдей алады. Азық-түлік өнімдерін санитарлық-гигиеналық талаптарға сәйкес сақтауды басқарады. Ғимарат ішінде, жоғары температура жағдайында жұмыс жасайды.
Түсініктемелер
Санат:Аспаздар
Қорытынды жазба
Қорытынды жазба (Итоговая запись; total (summary) — қорытынды (жалпылама) ақпараттан тұратын соңында немесе белгілі бір бөлігінде орналасқан жазба (мыс., "қорытынды", "барлығы" тәрізді мәлімет).
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Кампе-Гезеннек
Кампе-Гезеннек (Quemper-Guézennec) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Гингам округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,08 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22256, пошта индексі — 22260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1096 адамды құрады. Халық тығыздығы — 47,49 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
NGC 1969
NGC 1969 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Ашылуы
Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1969 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC124, in LMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Солдатка (Камелика тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Ырғыз бастауынан Сулак су торабына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саратов облысы өзендері Санат:Батыс Қазақстан облысы өзендері
Петруро-Ирпино
Петруро-Ирпино (Petruro Irpino) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Авеллино провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 446 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 133 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 3 км² шамасында. Пошта индексі — 83010.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Кравцово (Қостанай облысы)
Кравцово — Қостанай облысы Фёдоров ауданы, Пешков ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Дереккөздер
Санат:Фёдоров ауданы елді мекендері
Ортақ нарық
Ортақ нарық, орталық рынок –Батыс Еуропа елдерінің біріккен аймақтық топтары.
Толығырақ
1958 жылы 1 қаңтардан Рим шарты негізінде жұмыс істейді. Бұл шартқа 1957 жылы наурызда алты ел – ГФР, Франция, Италия, Бельгия, Нидерланд, Люксембург қол қойған. Ортақ нарықтың алдында 1951 жылы Еуропа көмір және болат бірлестігі (ЕКББ) құрылды. Атом энергиясы жөніндегі Еуропа қоғамдастығы (Еуратом) ортақ нарықпен бір мезгілде құрылды. Кейіннен ортақ нарық орнына көбінесе Еуропа экономикалық қоғамдастығы (ЕЭІ), ал 1967 жылдан Еуропа қоғамдастығы (ЕІ) ұғымы қолданылады. Маастрихт шарты бекітілгеннен кейін ЕІ ресми түрде Еуропа Одағы (ЕО) деп атала бастады.
Дереккөздер
Санат:Экономика
Вир-о-Валь
Коммунаның INSEE коды — 68368, пошта индексі — 68230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1237 адамды құрады. Халық тығыздығы — 98,64 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Дала фаунасы
‎Дала фаунасы — далалық аймақта тіршілік ететін жануарлар. Дала фаунасына орманды-далалы жерлерде және шөл-шөлейтті аймақтарда тіршілік ететін жануарлар жатады. Олардың құрамы алуан түрлі, Қазақстанда кездесетін омыртқалы жануарлардың (балықтарды қоспағанда) 730 түрінің 67-сі (9,2%-ы) Дала фаунасыболып есептеледі. Қосмекенділердің (жасыл құрбақа, тарбақа), бауырымен жорғалаушылардың (секіргіш кесіртке, дала сұржыланы, Шығыс айдаһаршасы, т.б.) және құстардың (ала торғай, дала бөктергісі, дала құладыны, тарғақ, т.б.) 27 түрі; сүтқоректілердің (құлақты кірпі, дала суыры, дала алақоржыны) 34 түрі Дала фаунасына жатады. Сүтқоректілердің 20-ға жуық түрінің (бөкен, ор қоян, т.б.) кәсіптік маңызы бар, олар бағалы терісі мен дәмді еті үшін ауланады. Ауыл шаруашылығына зиянды кеміргіштердің 10-нан аса түрі (сарышұнақ, қаптесер, соқыр тышқан, т.б.) бар. Дала және орманды дала аймақтарында дәнді дақылдар егісіне астық қандалалары, астық биттері, астық қоңыздары, бүргелер, сүлікше қоңыздар, т.б. зиян келтіреді. Әр түрлі жұқпалы аурулар (оба, туляремия, т.б.) қоздырғыштарын тарататын кемірушілер мен жыртқыштар да бар. Дала фаунасының алтауы: дала қыраны, ақбас тырна, безгелдек, дуадақ, сұр тырна, тарғақ Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.
Ғылыми-көпшілік әдебиет
Ғылыми-көпшілік әдебиет, ғылыми-танымдық әдебиет – белгілі бір ғылым туралы, сол ғылымды дамытқан ғалымдар жөнінде жазылған шығармалардың жалпы атауы. Ғылыми-көпшілік әдебиет, негізінен, сол саланың маманы емес адамдарға түсінікті тілмен жазылады. Тақырыбы жағынан ғалымдар ғұмырнамасын, іргелі және қолданбалы ғылымдар саласын, жиһанкездер саяхатын, т.б. қамтиды. Ғылыми-көпшілік әдебиет ғылымның жетістігін көпшілік қауымға насихаттаушы болып табылады. Лукреций Кардың «Заттың табиғаты» және М.В.Ломоносовтың «Шынының пайдасы туралы хаты» осы бағытта жазылған шығармалардың алғашқылары. Кейін Ф.Ф.Павленконың «Пайдалы білімдердің кітапханасы», В.В.Лункевичтің «Ғылыми-танымдық кітапханасы», «Тамаша адамдар өмірі» (200 кітап), т.б. елеулі еңбектер жарық көрді. Қазақ тілінде жарық көрген «Өнегелі өмір» сериясын, «Негеш», «Шаңырақ» энциклопедияларын осындай еңбектер санатына жатқызуға болады.
Арболит
thumb|Арболиттің жылу өткізу қасиетін тексеру тесті.
Арболит' (arbre «ағаш», lithos "тас") — органикалық толтырмалар( 80-90% ), химиялық қоспалар, су және байланыстырғаш материалдар қоспасынан алынатын жеңіл бетон. "Ағаш бетон" деген атымен де белгілі.
Толтырма ретінде:
Көлемдік салмағы 400-700 кг/m³. Жылу өткізгіштігі 0,07-0,17 Вт/(м·К)
Арболиттен жасалған бұйымдар мен конструкциялар өндірістік және қоғамдық уйлердің қабырғалары мен жылу сақтайтын жабындарда қолданылады. Отқа төзімді, шірімейді.
Тарихы
Кеңес Одағында 60-шы жылдары өнделіп, стандартталған. КСРО-да 100-ден астам арболит зауыттары жұмыс істеген.
Дереккөздер
Санат:Құрылыс материалдары Санат:Бетон
Бунцево (Благоевград облысы)
Бунцево (Бунцево) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Якоруда қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 567 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2792. Телефон коды — 07442. ЕКАТТЕ коды — 7822.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Айналу қозғалысы
Айнала қозғалысы. Денемен өзгермейтіндей боп бекітілген, айналу өсі деп аталатын бір ғана түзудің барлық нүктелері тыныштық қалпын сақтайтын қозғалыс.
Дереккөздер
Санат:Материалдар механикасы терминдері
Сукчон
Сукчон (1661 - 1720) — Чосон патшалығының 19 - шы ваны (1674 - 1720)
Ішкі саясаты
Сукчон билік басына келгеннен кейін, үкіметте белді орын алған партиялардың озбырлығына қарсы күрес жүргізеді. Солшыл және оңшыл партияларды биліктен тайдырып, өзінің партиясын қалыптастырады. Сукчон өз билігі тұсында үш реформа жүргізді. 1718 жылы өзінің мұрагері Кёнджонды регент етіп тағайындайды. 1720 жылы 58 жасында дүние салды.