cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Уматилла (Орегон)
Уматилла (Umatilla) — Орегон штатының Umatilla округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 6385 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9.7 км² шамасында. FIPS коды — 41-75650.
Кесу
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау Санат:Полиграфия
NGC 3119
NGC 3119 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1863 жылы 14 желтоқсанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3119 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29381, ZWG 93.45, NPM1G +14.220.
Сентелек (Чарыш тармағы)
Сентелек — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чарыш өзенінің сол жағалауынан 433 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 29 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Бия және Катунь өзендерінің тоғысқан жерінен Алей өзенін қоспағанда, Барнаул қаласына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Бус
Бус (Bous) — Германия Федеративтік Республикасының Саар жерінде орналасқан муниципалитет. Саарлуис ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 7131 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 7,61 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 10 0 44 122. Муниципалитеттің басшысы — Штефан Лоуйс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саар елді мекендері
Тәртіп
Тәртіп - қоғамда қалыптасқан құқық, мораль нормаларына немесе қандай да болсын ұйымнын жарлық талаптарына адамдардың мінез-құлығының сәйкестігін бейнелейтін қандай да болсын қауымдастықта, адамдардың тіршілік әрекеті сферасында реттіліктің ұйымшылдықтың сапалық сипаттамасы. Оқушылардың тәртібі - оқу орынында белгіленген тәртіпті қатаң және дәл сақтау, өз міндеттерін, мұғалімдер мен оқушылар ұжымының талаптарын мүлтіксіз орындау, өз борышына саналы қарау.
Сілтемелер
Санат:Этика Санат:Педагогика Санат:Терминология
Оптикалық анализатор
Оптикалық анализатор - жарықтың поляризациялану сипатын талдауға арналған құрал.
Дереккөздер
Санат:Физика
Кольфеличе
Кольфеличе (Colfelice) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Фрозиноне провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1853 адамды құрайды. Халық тығыздығы 132 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14,21 км² шамасында. Пошта индексі — 3030.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Gaetano di Thiene. Жыл сайынғы мерекесі — 7 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Мешітбай Құттықов
right|thumb Мешітбай Құттықов - (1934-2001)15 мамырда Қызылорда облысы, Қазалы ауданы, Бозкөл ауылында туған. 1955 жылы Қызылорда қаласындағы Н. В.Гоголь атындағы педагогикалық институтының тіл-әдебиет факультетін бітірген. 1958 жылы әскер қатарынан оралған бойда ішкі істер саласына жұмысқа орналасып, ұзақ жылдар Қазалы, Арал аудандық Мемлекеттік авто-инспекциясының бастығы қызметтерін атқарған. 1987 жылы милиция майоры дәрежесінде зейнетке шыққан соң «Қазақ тілі» қоғамының Арал аудандық бөлімшесі төрағасының орынбасары болып жұмыс жасады.
Тұңғыш өлеңдері 1948 жылы баспасөз бетінде жариялана бастаған. 1978 жылы Жазушылар одағының мүшелігіне қабылданған. «Құс жолы», «Ар-намыс», Мазасыз түндер», «Сонар» жыр кітаптары мен «Аяқталмаған ән» атты повестер, әңгімелер жинағы шыққан. «Айқас» атты поэмасы 1971 жылы республикалық әдеби шығармаларға жарияланған конкурста бірінші жүлде алды.КСРО медальдарымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазалы ауданында туғандар Санат:1934 жылы туғандар
Педру-Озориу
Педру-Озориу (Pedro Osório) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Оңтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пелотас экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 228 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 603,914 км² шамасында. Халық тығыздығы — 13,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1959 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Кётель (Лауэнбург)
Кётель (Лауэнбург) (Köthel (Lauenburg)) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Герцогство Лауэнбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 300 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 1,52 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 53 070. Муниципалитеттің басшысы — Хайнрих Прелле.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Гобь Алтайы
Гобь Алтайы — Моңғолияның оңтүстігінде, оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 500 км-ге созыла орналасқан таулы жота; Алтай тауларының шығысындағы ең шеткі, аласа бөлігі. Солтүстігіндегі Хангай (Хингай) тауынан "Үлкен көлдер аңғары" деп аталатын терең ойыс арқылы бөлінген. Біртіндеп аласарып, эрозиялық аңғарлар ұсақ шоқыларға бөлшектеніп, Гобь шөліне ұласады. Ұзаққа созылған тегістелу іздері айқын байқалады. Орташа биіктігі 1500-2000 метр, ең биік нүктесі солтүстік-батысындағы Баруун Богда Уул тауы (3957метр).
Палеозойлық кристалдық жыныстардан (гранит, порфирит, құмтас пен әктас) түзілген тау беткейлері төрттік кезеңнің шөгінділерімен көмкерілген, Қатты жер сілкіністері жиі болып тұрады (1957,1958). Гобь Алтайында тым континенттік климат жаңғайында қалыптасқан шөлейттік және шөлдік өсімдіктер басым, тек солтүстік-батыстағы биік бөліктерінде жеклеген тоғайлар кездеседі. Субьальпілік шалғындар ормансыз жерлерде бірден құрғақ дала мен шөлейітке ұласады. Тау етектерінен көптеген ұсақ өзендер ағып шығады, жер асты суларының деңгейі біршама жоғары жерлерде егін егіледі. Көбінесе, жайылым ретінде пайдаланылады. Гобь Алтайында халық сирек орналасқан, олар қой, жылқы және түйе өсіріп, жартылай көшпелі өмір сүреді.
Дереккөздер
Санат:Моңғолия таулары Санат:Алтай
Рорбас
250px|thumb|Картада орналасуы Рорбас (Rorbas) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан коммуна. Бюлах округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2196 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.44 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 68, пошта индексі — 8427.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Азаматтық қорғаныс
Азаматтық Қорғаныс (АҚ) — мемлекеттік қорғаныс шаралары жүйесінің құрамдас бөлігі. Міндеттері: жергілікті халық пен халық шаруашылығын жау шабуылынан, жаппай қыру қаруынан, табиғат апаттарынан т.б. төтенше жағдайлардан қорғау және қорғану шараларын үйрету; су тасқыны, сел, жер сілкінісі, өрт болған аймақтарда құтқару жұмыстарын жүргізу; халыққа жау шабуылының немесе табиғат апатының қаупі туралы алдын-ала хабарлау,т.б. азаматтық қорғаныс бейбіт кезеңде және соғыс уақытында мынадай шараларды жүзеге асырады: жаппай қыру қаруынан сақтану үшін арнайы қорғаныс жайлары салынып, жеке бас қорғаныс жабдықтары дайындалады, ірі қалалар тұрғындары қауіпсіз жерге көшіріліп, оларға қорғану тәсілдері үйретіледі, ықтимал қауіп туралы халыққа егжей-тегжейлі түсіндіріледі, соғыс кезінде өндіріс орындары мен мекемелерде жұмыс тоқтамау үшін әртүрлі ұйымдастыру және инженер-техникалық шаралар жүргізіледі, нақты өндіріс орындары қорғалады, математика-техника құралдар, электр энергиясын шығару көздері, газбен, сумен қамтамасыз ету қорлары жасалады; қираған шаруашылықтарды қалпына келтіруге қажетті қосалқы жабдықтар жинастырылады, арнайы азаматтық қорғаныс топтары құрылады т.б. Қазақстан Республикасында азаматтық қорғаныс барлық жерде аймақтық-өндірістік принциппен ұйымдастырылған. Оны Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар жөніндегі мемлекеттік комитетінің төрағасы тікелей басқарады. Комитеттің облыстық, қалалық және аудандық бөлімдері бар. Жергілікті жерлерде мекеме, ұйым, оқу орындары, өнеркәсіп басшылары және азаматтық қорғаныс шараларын өткізуге жауапты болып табылады.
Дереккөздер
دفاع مدني Protecció Civil Civilforsvar Zivilschutz fa:دفاع غیر نظامی Väestönsuojelu הגנה אזרחית Polgári védelem 民間防衛 Protection civile Civilinė sauga Bescherming Bevolking Sivilforsvaret Sivilforsvaret Obrona Cywilna Civilná ochrana Цивилна заштита Civilt försvar Мудофиаи гражданӣ
Поэма
Поэма — эпостық жанрдың бір түрі; белгілі бір оқиғаны, адам тағдырын, заман шындығын эпикалық не лирикалық үлгідегі өлеңмен сипаттайтын көлемді поэтикалық шығарма.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Жандосов ауылдық округі
Жандосов ауылдық округі — Алматы облысы Қарасай ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Жандосов, Қайрат, Шалқар ауылдары кіреді. Орталығы – Жандосов ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 8692 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Қарасай ауданы ауылдық округтері
Біржан ауылдық округі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Біржан, Ақарал, Қуаныш ауылдары кіреді. Орталығы – Біржан ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1677 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Зайсан ауданы ауылдық округтері
Долни-Вадин (Враца облысы)
Долни-Вадин (Долни Вадин) — Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Оряхово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 228 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3344. Телефон коды — 09174. ЕКАТТЕ коды — 22321.
Кар (Жиронда)
Кар (Cars) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Бле округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,11 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33100, пошта индексі — 33390.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1165 адамды құрады. Халық тығыздығы — 104,86 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Кюбьер (Лозер)
Кюбьер (Cubières) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Лозер департаментінде орналасқан. Манд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 48,88 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 48053, пошта индексі — 48190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 182 адамды құрады. Халық тығыздығы — 3,72 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лозер департаментінің коммуналары
Ле-Бо-де-Бретей
Ле-Бо-де-Бретей (Les Baux-de-Breteuil) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 34,22 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27043, пошта индексі — 27160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 661 адамды құрады. Халық тығыздығы — 19,32 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Орджано
Орджано (Orgiano) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Виченца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3084 адамды құрайды. Халық тығыздығы 171 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 18 км² шамасында. Пошта индексі — 36040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Трейшеду
Трейшеду (Treixedo) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Санта-Комба-Дан муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 104 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,2 км² шамасында. Халық тығыздығы — 83,6 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Кастеллинальдо
Кастеллинальдо (Castellinaldo) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 877 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 125 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында. Пошта индексі — 12050.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Dalmazzo.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Сайдыс
Сайдыс — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Майма өзенінің оң жағалауынан 27 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Киім пішу және тігу
thumb|300pxКиімнің ыңғайлысы, жас мөлшеріне және денесіне сәйкес келуін, оның үстіне сәнді болуын ескеру керек. Ылғалдан киімнің сыртқы түрінің бұзылмауы үшін киім тігуге арналған маганы декатировкалайды. Кейбір маталарды (креп, барқыт, шибарқыт) декатировкалаудың қажеті жоқ. Киімді үйде пішіп тігу үшін сантиметрлік лента, қағаз, қарындаш, сызғыш пен тіктеуіш (угольник) дөңгелек формалы лекал сызғыш, қайшы, түйреуіш, мата түстес жіп пен түсі басқа көктеу жібі, иіс сабынның сынығын немесе бор, оймақ, түрлі нөмірлі инелер, ені 30—40 ем, ұзындығы 80—100 ем картон қажет. Қағазға үлгіні (бұл үшін газет, балалар клеенкасын қолдануға болады) түрлі-түсті қарындаш пен сызғыш, тіктеуіш және лекалоны пайдаланып түсіру керек. Ал матаның бетіне сызық түсіру үшін борды немесе құрғақ сабынды пайдаланады. Матаны қию үшін кәдімгі қайшы қажет (қалың матаны тігіншілердің арнайы қайшысымен қияды), бұйымдарды үтіктеу үшін жеңді үтіктейтін қондырғысы бар стол қажет. Кейбір сән журналында бірнеше киім үлгісі салынған қағаздар болады, бұл үлгілердің әрқайсысында шартты белгі бар, яғни сызық түсі басқалардан өзгеше түседі. Мұндай үлгілерді арнайы көшіргіштің көмегімен бастырып алған жөн. Бұл үшін үлгінің бетіне үлгі толығынан сиятындай жұқа қағаз салып, шартты сызықтардың бойымен қарындашты жүргізеді. Үлгінің жанындағы шартты сызық түріне қарап детальдарды анықтайды. Адам мүсінін өлшей келе үлгіні бұдан да гөрі жетілдіруге болады. Киімнің шшіемін алу үшін кісінің бойы, содан кейін тігілер киімнің фасоны ескеріледі. Өлшем алғанда сантиметрлік лентаны пайдаланады (өлшеген кезде лентаны бос ұстауға немесе қатты тартуға болмайды. Өлшем алардың алдында белдің ауқымын анықтап алу керек, ол үшін шыжым жіп немесе белдік қолданылады.Сантиметрмен өлшегенде размерді толық жазады да, ал қағазға көшіріл үлгі сызғанда жарты өлшемге түсіреді. Мойынды айналдыра өлшеу. Мойынды айналдырыл, тамақ астына дейін өлшейді, Кеудені өлшеу. Қолтық асты арқылы кеуденің көтеріңкі тұсының үстінен өлшейді . Белді айналдыра өлшеу. Өлшемді бел сызығы үстінен жүргізіп алады . Мықынды айналдыра өлшеу. Өлшемді мықынды айналдыра іштің шығыңқы тұсын ескере отырып өлшейді. Шалбартігу үшін мықынды айналдыра өлшеу. Өлшемді мықынды айналдыр а, бөксе қатпарын ескеріп алады . Иықты айналдыра өлшеу. Өлшемді қолды айналдыра, қолтық асты деңгейінде алады.
Білезік сүйекті айналдыра өлшеу. Білезік сүйекіі анналдыра өлшеп алады.
Иықтық ені. Өлшемді мойын тұсынан, иық үстімен жүргізіп алады. Қолдыңшынтаққа дейінгі ұзындығы. Өлшемді иықтанббасаап, шынтаққа дейін алады. Қолдыңбілезік сызығына дейінгі ұзыдығы. Өлшемді иықтан бастап бас бармақтың түбіне дейін, шынтақты бүгіл тұрып алады. Кеуденің өлшемі. Өлшемді мойын мен иықтың қосылған жеріне бастап, кеуденің көтеріңкі жерінің үсті арқылы бел сызығына дейін өлшеп алады. Арқалық белге дейінгі ұзындығы. Өлшемді мойын нүктссінен бастап, омыртқалар бойымен жауырынның шығып тұратынын ескере отырып өлшейді. Кеуденіңені. Өлшемді кеуденің жоғарғы жағынан, екі қолтық астынан алады. Арқаның өлшемі. Өлшемді жауырын үстінен, қолтықтың астынан алады. Қырынан алынған бел сызығынан жерге дейінгі ұзындық. Өлшемді мықынның неғұрлым шығып тұрған жері арқылы шалбар тігуге қажетті ұзындықта алады. Бел сызығынан тырғыттақтасына дейінгіарақашықтық. Өлшемді бүйірлен бел сызығынан отырғыш тақтасына дейін алады. Кітапта келтірілген үлгілерде матаның тігіске және қайыруға кететін жерлері есепке алынбаған, бірақ әр детальдың тігу барысында кішірейетіні ескерілген, барлық өлшемдер сантиметрмен белгіленген. Артқы және алдыңғы бойлардың, жағаның т. б. детальдардың үлгісін сызу үшін әуелі тік бұрыш сызыл алу керек, көрсетілген өлшемдер соған түсіріледі. Жең мен шалбарлық үлгісін жасау үшін өзара перпендикуляр екі сызық сызыл алады. Үлгілерді стандартты мүсінге арнап дайындайды, сондықтан барлық үлгілер өлшеп алуды қажет етеді. Барлық үлгілерде размерлер жаңаша белгілеумен берілген. Әйел киім- деріндегі бірінші сан бойлық ұзындығын білдіреді, екіншісі  — кеуденің айналдыра өлшемі, үшіншісі мықын өлшемі. Ер кісілердің киімдеріндегі бірінші сан —бойдың ұзындығы, екіншісі —кеуденің, үшіншісі —белдің, төртінші —мойын өлшемі.
Казаккул
Казаккул — Башқұртстанның Учалин ауданындағы ауыл, Миндяк ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 150 адамды құрады. Пошта индексі — 453745, ОКАТО коды — 80253848006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Котельница (Меремша тармағы)
Котельница — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Меремша өзенінің оң жағалауынан 7,6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері
Аяқ астындығы жіп
Аяқ астындығы жіп - Қазақтың ұлттық ойны.
Аяқ астындығы жіп
Ойын жазылуы: белгі бойынша ойнаушылар секіргіштермен бірге өзінің тұрыстарынан дейін жүгіреді, оны айналады және өзінің қатарына келіп, секіргіштін бір шетін алдында тұрған ойнаушыға береді. Секіргішті екі шетінен ұстап, олар өз қатары бойынша, біреуі сол жақтан, басқасы оң жақтан жүгіреді және секіргішті бүкіл қатардағы ойнаушылардың аяқ астынан өткізеді. Қатардағы ойнаушылар секіргіш арқылы секіреді. Жұп жіпті қатардын аяғына дейін өткізеді, сосың ойынды бастаған бірінші ойнаушы қатардын аяғында қалады, ал екінші ойнаушы секіргішпен бірге өзінің тұрысына дейін жүгіреді, оны айналады, қатарына қайтып келеді және секіргіштін бір шетін келесі, алдында тұрған ойнаушыға береді. Екеуі олар тағы да бүкіл қатардын аяқ астынан секіргішті өткізеді.
Қатарда тұрған ойнаушылардың бәрі секіргішпен тұрысқа дейін және құрама жолдасымен бірге бүкіл қатардан бәрі өтпегенше дейін ойын жалғаса береді. Ойынды бастаған ойнаушы секіргішті қолына алғанда, ол оны жоғары көтереді және “Тік тұр!” бұйрығын береді. Бүкіл қатар “тік” тұрады. Айып ұпайлары жоқ, жіппен аяқты тигізбеген және ойынды ерте бітірген құрама ойнаушылары жеңімпаз атанады.
Ережелер: 1) әрқашан, алдында тұрған ойнаушы секіргішпен тұрысқа дейін жүгіргенде, қатардағының бәрі бір орынға алға жылжиды;
2) егер секіргішті аяқ астынан өткізіп жатқан ойнаушылар оны жіберсе, онда олар қай жерде айырылды, сол жерден қайтадан бастау керек;
3) егер секіргіш арқылы секіріп жатқан ойнаушы аяқпен секіргішті тигізсе, онда ол айып ұпайланады.
Дереккөздер
http://kitaptar.com/node/1101
IC 3662
Сыртқы сілтемелер
IC 3662 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
NGC 7644
NGC 7644 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы 29 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7644 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71261, NGC 7643, UGC 12563, MCG 2-59-33, ZWG 431.51.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Тұмақ ұру (ойын түрі)
Тұмақ ұру (ойын түрі)
Бұл ойын жасыл алаңда өткізіледі. Ойнаушылар саны шектелмеген. Ертерек көмбені белгілейді. 20 м қашықтықта жылқы бойындағы таяқты орнатады және бұған бас киімді кигізеді. Ойынға сонымен қатар көзді жауып байлауға орамал керек. Жүргізуші қатысушылардың біреуін шақырады, оның көзін орамалмен байлап қояды және қолына қамшы беріп атқа отырғызады. Көздері орамалмен байланған атқа мінуші қамшымен таяқтағы бас киімді қағып түсіру керек. Ереже бойынша ойнаушыда үш мүмкіндігі бар. Сонымен бүкіл ойнаушылар бір шеңберден жасайды, ал ең көп мүмкіншіліктерді қолдаған ойнаушы жеңімпаз атанады.
Дереккөздер
http://kitaptar.com/node/1101
"Жеті қазына, жиған - терген" Сейіт Кенжеахметұлы, Алматы -2007
Цоколь
Дереккөздер
Санат:Материалдар Санат:Материалдар механикасы терминдері
Төлеубай Сағындықов
Сағындықов Төлеубай (1921, Маңғыстау ауданы, Қарашағыр қыстауы – 2004) – соғыс және еңбек ардагері. Ұлы Отан соғысына қатысқан. Орал қаласында ұжымшар басшыларын даярлайтын курсты бітірген (1952). 1936 – 41 ж. Сталин ұжымшарында жылқышы, 1946 –52 ж. Амангелді ұжымшарында бригадир, 1952 – 86 ж. Чапаев атындағы ұжымшар басқармасының төрағасы, Куйбышев атындағы ауылдық кеңесінің төрағасы болды. Қызыл жұлдыз, 3-дәрежелі Даңқ, Отан соғысы, «Құрмет белгісі» ордендерімен және «Ерлігі үшін», «Еңбекте үздік шыққаны үшін» медальдарымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Билли Бёрк
Уильям Альберт «Билли» Бёрк (25 қараша 1966 жыл) — американ актері. Ол «Ымырт» фильміндегі Чарли Суон рөлін сомдап, көпшілікке танымал болған. Сонымен қатар «24 сағат» хикаясының екінші бөлімінде Гари Мэтисон рөлімен де танымал. Актриса Полианна Роузге үйленген. Бір қызы бар.
Тулом
Тулом (Тулома, Тулам, Тухана, Тулапиш) — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Луза өзенінің оң жағалауынан 337 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 54 км-ді құрайды.
Билли Бёрк
Фильмдері:
Тулом
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Аргау туы
Авторы Самуэль Рингиер-Силматтер болып саналатын Аргау мемлекеттік туы 1803 жылы қабылданды. Ту екі бөлікке бөлінеді:
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мемлекеттік тулар
Фигари
Фигари (Figari) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Оңтүстік Корсика департаментінде орналасқан. Сартен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 100,22 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2A114, пошта индексі — 20114.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1217 адамды құрады. Халық тығыздығы — 12,14 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Оңтүстік Корсика департаментінің коммуналары
Карагужино
Карагужино — Башқұртстанның Учалин ауданындағы ауыл, Миндяк ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 82 адамды құрады. Пошта индексі — 453744, ОКАТО коды — 80253848007.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Тұғыл ауылдық округі
Тұғыл ауылдық округі – Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Тұғыл, Байтоғас ауылдары кіреді. Орталығы – Тұғыл ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 5306 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Тарбағатай ауданы ауылдық округтері
Робинзон Крузо (роман)
«Робинзон Крузо» - Даниэль Дефо романы.
1719 ж. Лондонның әдеби өмірінде бір ғажап оқиға болды: дүкендерге Даниель Дефоның «Робинзонның өмірі және таңғажайып хикаялары» атты романы түсті. Кітаптың құны ер адамның костюмі немесе жылқының жарты бағасымен бірдей болса да, оны тез арада сатып алды. Сол кезден үш ғасыр өтсе де, Робинзонның тарихы әлі күнге дейін оқырмандарды қызықтырады. Ал Робинзонның таңғажайып тарихының реальдық деректі негізі бар екенін көп адамдар біле бермейді.
thumb|right|200px|Крузо аралы, "Үмітсіз арал" романдағы оқиға көрінісі Даниэль Дефоның ең жақсы романының жазылуына себеп болған шотландық моряк Александр Селькирктің өмірінде болған оқиға. Жастайынан теңізді сүюші Александр Селькирк қарақшылардың кемелерінде матрос болып жүрген. 1704 ж. қазан айында Селькирк капитанмен ұрысып, Мас-а-Тьерра аралында қалады. Сол аралда Селькирк 4 жыл 4 ай тұруға мәжбүр болады. Дефоның кейіпкері аралда 28 жыл өмір сүрді.
Қазақша аудармасы
Робинзон Крузо — 2011 жылы Астана қаласы «Аударма» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Даниэль Дефо, орыс тілінен аударған Қ. Өтеғұл, ҚР Мәдениет министрлігінің Тіл комиметі «Мемлекеттік тілді және Қазақстан халқының басқа да тілдерін дамыту» бағдарламасы бойынша шығарылды. Беттер саны — 280.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-18-350-3.
Креки
Коммунаның INSEE коды — 62257, пошта индексі — 62310.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 500 адамды құрады. Халық тығыздығы — 24,51 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Юрий Вильгельмович Гуммель
Гуммель Юрий Вильгельмович (1927 ж. т.) - мүсінші. Қолданбалы және монументті-мүсін саласында жұмыс істейді. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген өнер қайраткері.
Гуммель 1979 ж. «Абай Құнанбаев» (гипс, Қарағанды облысы Абай қаласыңдағы Абай музейінің қоры), 1981 ж. «Абай» (қақталған мыс, автордың қоры) мүсіндерін жасады. Соңғы шығармада егде жастағы Абай төңірегіне зер сала қарап түр. Сәл алға ұмтылған басы ақынның жан толқынысын танытады. Иығына желбегей жамылған сырмалы шапаны алабұртқан көңіл-күйін аша түскен.
Дереккөздер
Санат:1927 жылы туғандар Санат:Қазақстан суретшілері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:Қазақстан өнер қайраткерлері Санат:Абай Құнанбайұлы жобасының мақалалары
Түйілген орамал (ойын түрі)
Түйілген орамал (ойын түрі)
Ойын жасыл алаңда өтеді. Екі рет түйілген ақ орамал керек. Ойынды түнде де ойнауға болады.
Ойынды жігіт басқарады. Ол өзіне жақын бүкіл ойнаушыларды жинайды, сосың: “бір, екі, үш” – деп айтады және қатысушылар жан-жаққа қашады. Жүргізушінің өзі орамалмен жүрген ойнаушыны қуып жетіп алып қою керек. Ал бұл ойнаушы жүргізуші жақындаған кезде орамалды басқа ойнаушыға лақтырады, ол басқасына, басқасы тағы біреуге және т.с. Бұл ойын футбол сияқты, бірақ доптын орнына екі рет түйілген ақ орамал. Жүргізуші орамалды біреуден алып қоймағанша дейін қуып жүреді. Ұсталынған халықты сауықтандырады, сосың жүргізушімен бірге орамал артынан жүгіреді немесе жүргізушіні ауыстырады.
Дереккөздер
http://kitaptar.com/node/1101
"Жеті қазына, жиған - терген" Сейіт Кенжеахметұлы, Алматы -2007.
Қалкен Мәкенбаев
Қалкен Мәкенбаев (1924 - 2010 ), Ақтоғай ауданы, Қызыларай кеңшарында туған. Арғын тайпасы Қаракесек руы Қарашор атасынан шыққан. Алматыдағы Жоғарғы партия мектебін бітірген. 1942-43 ж. ҰОС-на катысқан. Сталинградты қорғау жолындағы шайкаста ауыр жараланын, елге оралған. 1943-1950 ж. мектеп директоры, 1950-1973 ж. ж. партия-кеңес жауапты қызметтерін атқарды. 1973-1985 ж. -Жезқазған облысы Мәдениет басқармасының бастығы. 1992-97 ж. облысы әкімі жанындағы ақсақалдар кенесінің төрағасы, 1997 жылдан бастап осы күнге дейін Қарағанаы облысы соғыс және еңбек а.рдагерлері Кеңесі төрағасының орынбасары. І-ші дәрежелі «Отан соғысы» орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. Ұлытау, Ақтоғай ауданы және Жезқазған қаласының құрметті азаматы.
Дереккөздер
Санат:Ақтоғай ауданында (Қарағанды облысы) туғандар
Қарынжарық ойысы
Қарынжарық – Оңтүстік Үстірт кемеріндегі ойыс.
Географиялық орны
Маңғыстау облысы Қарақия ауданы жерінде орналасқан. Өзімен аттас құмды алқаптың шығысын бойлай созылып жатыр.
Жер бедері
Ұзындығы 90 км-ге жуық, енді жері Кендірлі сорын қосып есептегенде 12 км болады. Табаны теңіз деңгейінен 52 м төмен жатыр. Қиыр оңтүстігінде абсолюттік биіктігі 116 м төбе, солтүстігінде биіктігі 209 м болатын Қарамая тауы орналасқан. Ойыстың шығыс бөлігінде Оңтүстік Үстірт кемерінің кертпештелген шыңдары созылып жатыр (абсолюттік биіктігі 201 м, салыстырмалы биіктігі 149 м). Батысында құмды саздақтардан құралған аллювийлі құмды жазық орналасқан. Мұнда жусан, күйреуік, т.б. сораң шөптер өседі. Ойыс Үстірт мемлекеттік қорығына жатады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ойпаттары Санат:Маңғыстау облысы географиясы
IC 3663
IC 3663 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42586, ZWG 70.217, VCC 1886.
Сыртқы сілтемелер
IC 3663 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Түрік қағанаты
thumb|Түрк әлемі [[Қашғқари, Мақмұт|Махқмұт Қашқари (XI ғасыр)]]
Түрік қағанаты — Көк түріктердің тайпалық одағы орта ғасырларда (552 - 603 ж.) басқарған Азиядағы ірі мемлекет. Тарихтағы ең ірі мемлекеттердің бірі.
Түрік қағанатының күшейген уақытында Солтүстік-Шығыс Қытай (Манчжурия), Моңғолия, Алтай, Шығыс Түркістан, Батыс Түркістан, Орта Азия, Қазақстан және Солтүстік Қапқаз аумақтарына иелік еткен.
Түрік этнонимы
«Түрік» этнонимінің алғаш рет аталуы қытай жылнамаларында кездеседі және ол 542 жылға жатады. Қытайлар түріктерді ғұндардың ұрпақтары деп санаған. Шежірелерде бұл кезде қытайдың Вэй кінәздігінің солтүстік өңірлеріне солтүстік-батыс жақтың бірінен келген түріктер жыл сайын шапқыншылық жасап, ойрандап кететін болды деп хабарланады. Олар туралы келесі бір мәліметтер бүкіл құрлықтағы тарихтың талай ғасырлар бойғы дамуына өзек болған оқиғаларға байланысты. Қытайлар түріктерді сүнну-ғұндар деп атаған. Түрік этнонимі ежелгі Көк түріктеріне тән. Оны түркиялық түріктермен шатастырмау керек. Оларды Осман түріктері деп атаған жөн. Ал бүгінгі күндегі кең қолданылып жүрген түркі сөзі - жасанды сөз. Ресей ғалымдары көк түріктерді осман түріктерімен шатастырмау үшін тюрк сөзін ойлап тапқан. Кейіннен қазақ ғалымдары да ресейлік әріптестерінен қалыспай тюрк сөзін өздерінше түркі деп аударып алады.
Қалыптасуы
Ұлы қоныс аудару дәуірі (II — V ғасырлар) Қазақстанның, Орта Азия мен Шығыс Еуропаның этникалық және саяси қартасын едәуір дәрежеде өзгертті. V ғасырда түркі тілдес теле (тирек) тайпалар одағының саны көп топтары Солтүстік Моңғолиядан Шығыс Еуропаға дейінгі далалық өңірге қоныстанады, оңтүстігінде олардың көшіп жүретін жерлері Әмударияның жоғарғы ағысына дейін жеткен.
VI ғасырда Қазақстан жерлері құдіретті держава — билеушілері түркі тайпасының әулеттік Ашина руынан шыққан Түркі қағанатының билігіне түсті. Түркі этносының өзі қағанаттың құрылар алдындағы кезеңде Гәңсу, Шығыс Түркістан және Алтай аудандарында III ғасырдан VI ғасырға дейін кезең-кезеңмен қалыптасқан.
Түркі қағанатының саяси-әскери бірлестік ретінде қалыптасқан мекені - Жетісу деп пайымдалады. Жетісу мен Шығыс Қазақстан жужан мемлекетінің шет аймақтары болатын. Осы аймақтарда орналысқан тайпалар - теле - 492 ж. жужандарға қарсы шығып, тәуелсіз мемлекет құрады. Дегенмен де, 516 ж. жужандар жаңа құрылған мемлекетті тағы да өздеріне бағындырады. 545 ж. теле тайпасының Ашина руы жужандарға қарсы күресті басқарады. 551 ж. батыр Бумын Қытайдағы Батыс Вэй патшалығымен бірігіп, жужан мемлекетін талқандайды.
Түркі қағанаты
Ерте Түркі мемлекеті - Түркі қағанаты 552 жылы құрылды. Оның негізін салған - Бумын қаған 553 жылы қайтыс болады. Бумын өлгеннен кейін таққа оның інісі Қара-Еске отырады, оның бастауымен түріктер жоғары жағында бір жердегі Бұкрат (Мула) тауларында аварларды екінші рет жеңеді. Қара-Ескенің мұрагері деп шежіреші оның інісі Иркинді (Ицзинь) атайды, ол кағандық тағына Мұқан қаған деген атпен отырады, оның лақап аты Йанту болды. Мұқан қаған (553-572) билік құрған жылдарда Түркі қағанаты Орта Азияда саяси үстемдікке ие болады. Олар Маньчжуриядағы қидандарды, Енисейдегі қырғыздарды бағындырады, Солтүстік Қытайды алым-салық төлеп тұруға мәжбүр етеді. 563-567жж. эфталит патшалығын басып алады. Міне, осыдан кейін олардың жері Каспий теңізінен Солтүстік Индияға дейін және Шығыс Түркістанға дейін созылып жатқан.
Түркілер Орта Азияны жаулап алғаннан кейін Жерорта теңізіне дейін баратын Жібек жолына иелік етті. Олар өздерінің жаулап алу жорықтарын жүргізуде Иранға қарсы Византиямен одақтасты, 571 жылы түріктердің әскери қолбасшысы ИЕштеми Солтүстік Кавказды басып алады, сөйтіп Керчь түбегіне (Боспорға) шықты. Оның баласы Түріксанф Керчьті басып алып, 576 жылы Қырымға шабуыл жасады. Бірақ Иштеми өлгеннен кейін 582-593 жылдары билік үшін қырқыс басталды. Өзара қырқыс пен әлеуметтік қайшылықтар қағанатты қатты әлсіретті. Күшейіп алған Иран 588 ж. Герат түбінде түріктерді жеңіп шығады. Византия 590 жылы Боспорды қайтадан жаулап алады. Өзара қырқыстар, әлеуметтік қарама-қайшылықтар қағанатты әлсіретіп, оның 603 жылы Шығыс және Батыс түркі қағанаттарына бөлінуіне әкелді. Шығыс Түркістаннан Амударияға, Еділ өңірі мен Терістік Кавказ далаларына дейінгі жер Қағанат қарауына көшеді.
Түркі мемлекетінің басында - қаған тұратын, оның оң қолы (көмекшісі) - "яғбу" титулымен аталатын. 568 ж. бастап Түркі қағанаты 4 аймаққа бөлінетін. Қағанның ордасы - Алтайда болған. Халық 3 әлеуметтік топқа бөлінген - бектер, қара будундар (жалпы халық), таттар (құлдар). Түріктерге бағынатын тайпалырдың барлығы - оғыз деп аталатын.
581 ж. Қытайда Чжоу династияның орнына Суй династия келгеннен кейін, жаңа патша түріктермен барлық сауда қарым-қаныстарды үзді. Енді Қытайдан жібек маталары Орта Азияға келмейтің болғандықтан, түрік қағандарының Ұлы Жибек жолындағы рөлі азаюға бастады. Тобо хан қайтыс болғаннан кейін, түркі қағанатта өзара қырқыс басталады. Суй династияның патшалары осы ішкі өзгерістерді сезіп, түркі қағанатты ыдыратуға, әлсіретуге тырысады. Осы саясаттың нәтижесінде, 602-603 жж. қарай, түркі қағанаты екіге бөлініп кетеді. 604 ж. Батыс Түркі қағанатының қағаны болып Тардуш (Дато) сайланды. Ал Шығыс Түркі қағанатының қағаны болып сайланды.
Сыртқы саясаты
Отырықшы аудандардың байлығын иеленуге ұмтылу түріктердің батыстағы, Орта Азиядағы саясатының негізі болды. Олар эфталиттерінің батыс тармағына міне осы арада кездесті, ал эфталиттердің иеліктері Каспий теңізінен Солтүстік Үндістанға және Шығыс Түркістанға дейінгі жерді алып жатқан еді. Өзінің армиясының орасан зор да икемді құрамына қарамастан, мұндай күшті жалғыз жеңіп алуға түріктердің ша- масы келмейтін. Олар үшін соғыс сасанилік Иранмен әскери одақ жасасқаннан кейін ғана табысты бола бастады. Эфталиттерге вассалдық тәуелділікте болған Иран оларға ұзақ уақыт бойы жыл сайын күміспен салық төлеп тұрды, мұны осы мақсат үшін арнайы соғылған пехлеви жазуымен қоса эфталит жазуы бар теңгелер көрсетеді. Сондықтан түріктердін эфталиттерге қысым жасауы Иранның сасанилік билеушілеріне қолайлы болды. Түрік қағанымен жасалған келісім бойынша Хұсрау I Ануширван шах өзінің армиясын Тоқарстанға аттандырып, оны 564 жылы эфталиттерден тартып алды, сөйтіп эфталиттер өздерінің берік те қамсыз тылынан уақытша айырылып қалды. Мұның өзі түрік кағаны Силзибулға 563—567 жылдары эфталит патшалығын талқандауға мүмкіндік берді. Түрік-эфталит соғысы біткен бойда-ақ Шығыс пен Батыстың арасындағы керуен жолдары бойында жатқан жерлерді бөлуге келгенде одақтастар арасында араздық басталды. Бұл жерлерді иелену жол асуларын кеңінен пайдалануға, жібек, тәтті тағамдар, сәндік заттар, т.б. саудасын бақылауға, Шығыс пен Батыс арасындағы тауар айырбасына белсене қатысуға мүмкіндік беретін еді. Бұл саудада бүкіл Орта және Орталық Азия аумағында негізгі делдалдар соғды көпестері болды, олар өздеріне қолайлы жағдайды сақтап қалуға бәрінен де гөрі мүдделі болатын. Сондықтан бұрынғы одақтастармен араздасып қалған түрік қағаны Хұсрау I Ануширванга Персия арқылы Византияға жібек және басқа тауарлар өткізуге рұксат сұрап, елшілік жіберуге ұйғарганда, бұл елшілікті соғды көпесі Маннах бастап барғанына таңдануға болмайды. Алайда елшілік сәтсіздікке ұшырады. Хұсрау I Ануширван қағанатпен қатынасты көрінеу біржолата үзуге батылы бармай, әкелген жібектің бәрін сатып алуга бұйрық берді, сөйтті де, оны Маниахтың көзінше өртеді. Екінші елшілік те осылай сәтсіз болып шықты.
Бұл жағдайда түріктер тікелей Константинопольге, Византияның императоры II Юстинге сөз салуды дұрыс көрді. Тағы да сол Маниах бастаған елшілікке енді Кавказ арқылы жүруге тура келді. Маниахтың Константинопольдегі келіссөзі сәтті болды, ол кейін қайтқанда түріктердін жаңа одақтасының өкілі, Византия елшісі Земархты алып қайтты. Земарх елшілігі Кавказдан асып, Каспий теңізін жағалап, Хорезм арқылы Сырдарияға жетгі. Бұл елшіліктің сипатталып жазылуы Менандрда сақталған. Ол елшілердің екі оттың арасынан өтіп, тазалану рәсімін жасауға тиіс болғанын әңгімелейді, қаған шатырының ішкі жиһаздарын, дөңгелектері бар алтын тақты суреттеп жазады. Византия елшісінің түрік қаганымен келіссзөде түріктер мен Византия арасында жібекпен тікелей сауда жүргізу туралы және олардың армияларының сасанилік Иранға қарсы бірлесіп қимылдауы туралы сөз болады. Алайда бірінші тармақта екі жақ келісімге келе алмайды, өйткені бұл кезде Византия жібек құртын өсіруді өзі үйреніп алған болатын, сондықтан ол сырттан жібек әкелуге зәру емес еді. Византиялықтар түріктерден Иранға қарсы әскери көмек қана күтті. Каған сарайының бұған оңқарайтындығы айқын болса да, бұл мәселе жөнінде де нақты шешім қабылданбады. Бұл Иран мен Византияны әлсіретуді көздеген дипломатиялық есеп болса керек. Солай болып шықты. Өздерінің араларындағы қатынастарды соғыс жолымен анықтап алудан қолдары босамаған Иран мен Византия қағанатгың істеріне ықпал жасай алмады.
Бірақ 575 жылы жағдай өзгерді. Византия мен Иран өзара уақытша бітім жасасты. Тіпті Византия түріктерге қарсы күреске олардың бүлікшіл вассалдары уархун (вархонит) -түріктерді тарту үшін Кавказдың арғы жағына және Кавказға кіруге әрекет жасады. Бұған жауап ретінде түрік атты әскері Киммерия Боспорына, онан кейін Қырымға және Батыс Кавказға жойқын жорық жасады.
Түркі тайпаларының діні
Түріктердің наным-сенімдері және дінi — жалпы алғанда, отырықшы және көшпелі халықтың діни нанымдарында алдындағы дәуірлерден алынғаны көп. Адамдардың құдайлық күштермен «қарым-қатынасындағы» аралық міндеттер қоғамдағы ерекше топтың — ша- мандардың қолында болды, ал шамандар ертедегі түрік мәтіндерінде қам деп аталған. Шамандар, сәуегейлер, емшілер, «құдайдың қалауын» жариялаушылар болған. Ертедегі түріктер дінінің негізі Көкке (Тәңір) және Жер-Суға (Йер- Суб) сиыну болды". Құдірет деп есептелген бұл қос күштің негізгісі Көк болды. Қағандар нақ осы Көктің еркімен билік құрып, олар «Көк тектестер және Көкте туғандар» деп аталды.
Түркі мәдениеті
Түркі мәдениеті - ежелгі заманнан өмір сүріп келе жаткан түркі тайпалары негізінде қалыптасқан мөдениеттің жалпы атауы. Түркілердің алғашқы ата қонысы Шығыс Тянь-Шань мен өңірі болған. "Халықтардың ұлы қоныс аударуының" нәтижесінде қазіргі Қазақстан, Орта жөне Алдыңғы Азия, Шығыс Еуропа территорияларына кең таралып орналасқан түркілер қазіргі түркі тілдес халықтардың барлықтарының субстраты болып табылады. "Теле" деген термин тұңғыш рет 542 жылы аталады. "" Теле"" түрік деген мағына береді. "Түрік" этнонимі алғашқы кезде белгілі бір ақсүйектерден шыққанын білдірген (ғылымда этносқа қатысты "түрік"терминін қолдану қалыптасқан, біз соған арқа сүйейміз). Түркі қағандағы тұсында түркі тілінің өрісі барынша кеңіп, ұланғайыр өлкедеғі негізгі тілге айналған. Түркілердің жазуы да болған. Сол көне түркі жазбаларынан түркілердің дүниетанымдық көзқарастары, наным-сенімдері туралы көп мағлүмат алуға болады. Көне түркілер аспан денелерінің қозғалысына карап ауа райын, жыл маусымдарының қандай болатынын күні бұрын анықтай алған. Көне түркілер геометрия, математика ғылымдарынан біршама хабардар болған, оны су жүйелерін салуға, күрделі ғимараттар, карауыл төбелер тұрғызуға, т.б. пайдаланған. Олар металды, түрлі минералдарды еріту әдістерін, шөптердің емдік қасиеттерін білген. Емдеудің неше түрлі әдістерін де жетік меңгерген. Ежелгі түркілер, негізінен, қос күшке - Көкке және Жерге сиынатын болған. Көк Тәңірінің рақымымен елді билеген қағандар "Аспанда туған және Күнмен, Аймен безендірілген" деп аталған. Ежелгі түркілер үшін Көк пен Жер-Судан кейін тұрған құдіретті күш әйел, ошак басы құдайы Ұмайға табынған. Түркі халықтарының мәдениетінде персонификациялабаған, шексіз аспан әлемімен қатар аспан шырақтары, құтты мекен, отсуға да бас игенін білдіретін деректер кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихындағы мемлекеттер Санат:Түркі қағанаты Санат:552 жылы пайда болғандар Санат:603 жылы жойылғандар Санат:Ұйғырлар тарихы Санат:Орталық Азия тарихы Санат:Қырғызстан тарихындағы мемлекеттер Санат:Өзбекстан тарихындағы мемлекеттер Санат:Тәжікстан тарихы Санат:Қағанаттар
Юнион (Орегон)
Қала тұрғындарының саны 1926 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.4 км² шамасында. FIPS коды — 41-75850.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Лекс
Лекс (Laix) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,55 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54290, пошта индексі — 54720.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 214 адамды құрады. Халық тығыздығы — 28,34 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Пежусара
Пежусара (Pejuçara) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Ижуи экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Тарихы
Қала 1965 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Алаш көсемсөзі: Сана
Алаш көсемсөзі: Сана — 2010 жылы Алматы қаласы «Өнер» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Н. О. Омашев. Беттер саны — 320.
NGC 7660
NGC 7660 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1828 жылы 5 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7660 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71413, UGC 12594, MCG 4-55-12, ZWG 476.35.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Жармұхамбет
Жармұхамбет — Алматы облысы Қарасай ауданы, Елтай ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қаскелең қаласынан сольүстік-шығысқа қарай 23 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Қарасай ауданы елді мекендері
Педемонте
Педемонте (Pedemonte) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Виченца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 829 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 69 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 12 км² шамасында. Пошта индексі — 36040.
Азан
Азан – (арабша (أَذَان) азана — хабарлау, құлақтандыру) —мұсылмандарды намазға шақыру. Дәрет алып болғаннан кейін мұсылман дініндегі адам намазға дайын. Мұхаммед пайғамбар суннасы бойынша намаз уақыты келгенде азан шақырылады. Бұл үшін адам бетін құбылаға — Меккедегі Құбыла бағытына қаратып, екі қолын құлақ тұсына ұстап жеті рет дауыстайды. Ислам қағидасы бойынша бес уақыт намаз мезгілі келген сайын қауым жұртқа хабарлануы керек. Азанды азаншы мешіт мұнарасында тұрып шақырады.
Алғашқы азан
Алғаш рет бірінші азан Мұхаммед пайғамбар с.ғ.с кезінде Медине қаласында Билял ибн Рабахпен оқылған, яғни ол бірінші муэдзин болып есептеледі.
Сілтемелер
“Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы”, 1 - том
санат:Намаз санат:Ислам
Тревойнш
Тревойнш (Trevões) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сан-Жуан-да-Пешкейра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 639 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,55 км² шамасында. Халық тығыздығы — 29,7 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Әулие Маринья.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Котрось
Котрось — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тоехта өзенінің оң жағалауынан 1,4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері Санат:Жоғарғы Еділ су алабы өңірі өзендері
Сафаррайя
Сафаррайя (Zafarraya) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Гранада провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Альхама ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2129 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 58 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 79 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гранада елді мекендері
Алсма
Алсма — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Линда өзенінің сол жағалауынан 43 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Горьков су торабынан Ока өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.