cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Соғды шағаны
Соғды шағаны, ылғал сүйгіш шаған (Fraxinus sogdiana) – зәйтүндер тұқымдасына жататын өте сирек кездесетін өсімдік.
Мәртебесі: саны қысқарып бара жатқан, сирек кездесетін түр. Үштік дәуірдің жалпақ жапырақты ормандар қалдығы. Балқаш-Алакөл шұңқырында, Жоңғар және Іле Алатауы, Кетпентау мен Қаратау, Талас Алатауының батыс бөлігінде (Даубаба) тау және шөл өзен аңғарларында өседі. Қазақстаннан тыс Орта Азияның Памир-Алай және Копетдагты қосқандағы оңтүстік аудандарында кездеседі. Сұлулығы керемет, ылғал сүйгіш ағаш. Жайылма ормандарда, сирек тау беткейлерінде жолақты немесе оқшауланған тоғайлар болып өседі. Тұқыммен көбейеді. Екпе көшеттерінің көбі бірінші жылы қурайды, тек су маңындағылары ғана қалады. Алғашқы 20 жылда небары 2 метр биіктікке жетіп, өте баяу өседі. Одан кейінгі жылдары өсуі қарқындайды, 30 жылда 5 метрге жетеді, ал 70 жылда 18 метр болады. Шағанның табиғаттағы жасының шегі - 300 жыл. Мұндай алыптардың биіктігі 25 метрге жетеді, ал діңінің жуандығы 1,5 метрден асады. Соңғы онжылдықта малды шектен тыс бағуға, су тәртібінің өзгеруіне, заңсыз ағаш кесуге және өрттерге байланысты, түр саны қысқарып отыр.
Ең жақсы шаған ормандары Берікқара, Қошқарата, Боролдай, Қаратау өзендері аңғарларында сақталған, тығыздығы 1 га жерде 133-200 шаған өседі. Ең белгілі шаған тоғайлары Шарын өзенінің бойындағы Сарытоғай сайында, Іле өзенінің сол жағалауында орналасқан. Мұның көлемі 800 га. 1964 жылы Шарын шаған тоғайы табиғат ескерткіші болып аталған, ал 2004 жылы мұнда ұлттық парк құрылды.
Дереккөздер
Санат:Зәйтүн тұқымдастары
Плэйнфилд (Коннектикут)
Плэйнфилд (Plainfield) — Коннектикут штатының Уиндхэм округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 15 443 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 111.4 км² шамасында. FIPS коды — 09-59980.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Airbus A310
Airbus A310 — жақын- және ортамагистральды жолаушы ұшағы. Еуорпалық Airbus Industrie консорциумының Airbus A300 ұшағының қысқартылған нұсқасы.
Нұсқалары
нобай|оңға|[[Yemenia әуе компаниясының Airbus A310-300 ұшағы Франкфурт әуежайында, 2000 жыл.]] нобай|оңға|[[TAROM әуе компаниясының Airbus A310-300 "Трансильвания" ұшағы Лондон Хитроу әуежайында]] нобай|оңға|[[Mahan Air Airbus A310-300 Мехрабад Халықаралық әуежайына қону кезінде, 2011 жыл.]] нобай|оңға|[[Czech Airlines A310-300 ұшағының жолаушылар кабинасының көрінісі]] нобай|оңға|[[Interflug-тың Airbus A310-300 ұшағы, Шығыс Германияның ұлттық әуе тасымалдаушысы қолданған жалғыз батыстық ұшақ.]] нобай|оңға|[[Неміс әуе күштерінің A310 MRTT ұшағы]] нобай|оңға|[[Конрад Аденауэр|Konrad Adenauerдеп аталған бұл A310-300 (тіркеуі №10+21) Германияның мемекеттік ұшағы ретінде қолданылған болатын. Суретте ұшақ Ыстамбұлдағы Ататүрк әуежайында қонуда, 2010 жы. ]] A310-ның екі базалық нұсқасы бар: орта қашықтықты −200 және ұзақ қашықтықты −300. Ұшақтың алғашқы нұсқасы −200 болды, одан кейін өндіріле бастаған −300 кейінрек ұшақтың негізгі өнімдік нұсқасына айналды.
A310-200C
Ұшақтың конвертацияланатын нұсқасы, орындықтар алынып тасталып, ұшақтың жолаушылар кабинасын жүк кабинасына өзгертсе болатын.
A310-200F / -300F
Ұшақтың жүк тасымалдаушы нұсқасы. Ұшақтар жаңажан өндірілді немесе бұрынғы жолаушы ұшақтарын қайта жабдықтау арқылы жасалды. A310-200F 39 тонна жүкті 5950 км қашықтыққа тасымалдау алды. A310-ның жүк тасымалдаушы ұшағының бірде-біреуі жаңадан өндірілмеді. Тек FedEx Express сияқты компаниялар бұрынғы жолаушы ұшақтарынан қайта жабдықталған ұшақтарды қолданды, олар негізінен −300 нұсқасының ұшақтары болды.
A310-300
Ұшақтың алғаш ұшуы 1985 жылы 8 шілдеде болды. −300 өлшемдері бойынша –200 нұсқасымен шамалас келді, бірақ фюзеляж ортасы мен горизонтальді стабилизаторға орнатылған жанармай бактарының арқасында ұшақтың максималды ұшу салмағы мен ұшу қашықтығы көбейтілді. Қанаттардың ұштарына винглеттер орнату арқылы ұшақтың аэродинамикалық сипаттамалары жақсартылды, бұл қондырғылар –200 нұсқасының кейбір даналарына да орнатылды. Ұшақ 1986 жылы Swissair әуе компаниясында қолданысқа енгізілді. Ұшақта жанармай шығынын басқаратын компьютерлік жүйенің орнатылыу арқылы ұшақтың ұшу кедергісі мен жанармай үнемдеуі жақсартылды.
A310 көптеген мемлекеттердің әскери-әуе күштері құрамында таза жүк тасымадаушы (A310-300 MRT)ретінде қолданылды, алайда кейбір ұшақтар EADS ұсынған MRTT ("Multi Role Tanker Transport") нұсқасындағы жанармай тасушы-құюшы танкер ретінде қолданылды. Бұл нұсқаға кемінде 6 ұшаққа тапсырыс түскен: Неміс Әуе күштеріне 4 ұшақ және Канада Әуе күштеріне 2 ұшақ. Ұшақтардың тапсырылуы 2004 жылы басталды. Үш ұшақты Дрездендегі (Германия) EADS EFW жасады; қалған үшеуін Гамбургтегі Lufthansa Technik компаниясы жасады. Чили Әуе күштері өздерінің 707–320 'Aguila' танкерлерін алмастыру үшін бұрын қолданыста болған екі A310 ұшағын сатып алды. Алғашқысы 2007 жылы қазанда берілді.
Әскери қолданушылар
нобай|оңға|Канада Корольдік Әуе күштерінің CC-150 Polaris ұшағы Оттава әуежайын ұшып шығуда The A310 has been used by the armed forces of the following countries:
Тапсырыстар
Өндіріс тоқталығанға дейін барлығы 255 A310-ге тапсырыс түсіп, олардың барлығы тапсырыс берушілерге тапсырылды.
Деректер 1998 жылы желтоқсанның аяғына сәйкес.
Техникалық сипаттамасы
Ұшақ нұсқаларының техникалық сипаттамасы :
Ұшақ нұсқаларының атаулары
Дереккөз: Француз DGAC типтік сертификаттау дерекнамасы №145
Апаттар
2011 жылдың 1 маусымына 11 A310 ұшағы апатқа ұшыраған
Пайдаланылған әдебиеттер
Санат:Airbus ұшақтары Санат:Жолаушы ұшақтары
IC 5314
IC 5314 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71160, MCG 3-59-42, ZWG 454.48.
Вила-Паван
Вила-Паван (Vila Pavão) — Бразилиядағы муниципалитет, Эспириту-Санту штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Эспириту-Санту мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Нова-Венесия экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8488 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 432,741 км² шамасында. Халық тығыздығы — 19,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1990 жылы құрылған.
30 қазан
Қазанның 30 — Григориан күнтізбесінде жылдың 303-ші күні (кібісе жылдарда 304-ші). Жылдың аяғына 62 күн қалады.
Вила-Паван
Тарихы
Санат:Эспириту-Санту елді мекендері
30 қазан
Мерекелер
Тағы қараңыз:
Дереккөздер
Санат:30 қазан
NGC 158
NGC 158 — Кит шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1882 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 158 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Ауызашар
thumb|[[Каир қаласындағы ауызашар, 2005 жыл]] thumb|[[Эр-Рияд қаласындағы қонақүйдегі ауызашар швед үстелі, 2016 жыл]] Ауызашар, ауызекі тілде — ифтар (إفطار) — Рамазан айында ораза ұстаған мұсылмандардың Ақшам намазына шақырыған азаннан кейін тамақтануға рұқсат етілетін мезгіл.
Атауы
Мұсылмандардың тамақтануға рұқсат етілетін мезгілдің атауы туралы Қазақстан қоғамында өте көп даулар жүріп жатыр. Бұл тақырып 2023 жылдың наурызында тіл активистер негізін қалаған Qazaq Grammar жобасы қазақ тілінің грамматикалық заңдарына қайшы келетін «ифтар» сөзін қолданғаннан қарағанда «ауызашар» сөзін қолдануды шақырғаннан кейін аса өзекті болды.
Астана қаласының бас мешітінің имамы Нұрлан Байжігітұлы ауызашар атауы туралы өзінің пікірін білдірді: "Кейбір күнделікті өміріміздегі діни сөздер бар, оны қазақшалап айтқан жақсы да шығар, себебі қазіргі таңда біріңғай тілімізге онсыз да бірталай сөздер кіріп жатқаннан кейін белгілі бір мөлшерде ұлттық, өзімізге тән сөздерді айтқан жақсырақ болады. Алайда бұл дисскусия мен талас нәрсеге әкелмеу керек. Бұл таласатын дүние емес, бізде бұдан да басқа маңызды дүниелер көп."
Қабылдау тәртібі
thumb|320x320px|<span style="background-color: rgba(254, 252, 224, 0.294118);">Стамбулдық мешіттегі ифтар Ифтар күн ұясына батқаннан кейін дереу бастала береді. Оны кешірек уақытқа қалдыру орынсыз болып табылады.
Ифтарды қабылдағаннан кейін келесі дұға қылады   (дуа):
Дереккөздер
<div class="references-small" id="cx55" style="min-height: 82px;" data-source="55" data-cx-state="source" data-cx-weight="208" contenteditable="true" data-cx-draft="true">
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ислам Санат:Ораза
Аспенштедт
Аспенштедт (Aspenstedt) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 547 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 7,82 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 85 020. Муниципалитеттің басшысы — Ульрих Брайчу.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Нёр
Нёр (Noer) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Рендсбург-Экернфёрде ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 820 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 13,9 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 58 116. Муниципалитеттің басшысы — Марлис Мисфельдт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Ердәулет
Ердәулет (2008 жылға дейін — №52 разъезд) — Түркістан облысы Сарыағаш ауданы, Дарбаза ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Сарыағаш қаласынан солтүстік-батысқа қарай 9 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1014 адам (525 ер адам және 489 әйел адам) болса, 2009 жылы 666 адамды (307 ер адам және 359 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Сарыағаш ауданы елді мекендері
Land Rover Range Rover
Land Rover Range Rover — Land Rover шығарған толық өлшемді, толық жетекті люкс жол талғамайтын көлік. Бұл компанияның флагмандық моделі. Range Rover өндірісі 1970 жылы басталды, бүгінде төртінші буын автокөліктері шығарылуда. Land Rover Range Rover модельдер желісін үш бөлек модельді қамтитындай кеңейтті: Range Rover Evoque, Range Rover Sport және Range Rover Velar.
Бірінші буын
солға|нобай| Үш есікті нұсқасы 1974 ж Range Rover («Classic», 1970-1996) 1970 жылдан 1996 жылға дейін Land Rover шығарған. 1981 жылға дейін автокөлік тек 3 есікті корпуста ғана болды, содан кейін 5 есікті нұсқасы пайда болды, бірақ 3 есікті жол талғамайтын көліктер 1994 жылдың қаңтарына дейін шығарыла берді. Бұл Range Rover жол талғамайтын көліктерінің бірінші буыны болды. Көптеген адамдар үшін автомобиль «Range Rover» деп аталады, алайда Land Rover «Range Rover Classic» атауын өтпелі көліктерге және автоматты түрде барлық бірінші буын Range Rover жол талғамайтын көліктеріне қолданды.
Екінші буын
солға|нобай| Range Rover екінші буыны Екінші буын Range Rover (P38A, 1994-2002) өндірісі 1994 жылы 28 қыркүйекте, бірінші буын Range Rover пайда болғаннан кейін 24 жыл өткен соң басталды.
Екінші буындағы автокөліктер бірден Rover V8 қозғалтқышының жаңартылған нұсқасын, сондай-ақ BMW шығарған 2,5 литрлік турбокомпрессорлы алты цилиндрлі M51 дизельді қозғалтқышын алды. Жаңа модель автокөлікті Land Rover Discovery -ден жоғары қоятын және жол талғамайтын көліктер нарығындағы бәсекелестіктің өсуіне байланысты бай пакетті ұсынады.
Үшінші буын
нобай| Range Rover үшінші буыны Үшінші буындық Range Rover (L322, 2002 – 2012) 2002 жылы пайда болды және 10 жылдан астам уақыт бойы шығарылды. BMW әзірлеген және құрастырған бұл көлікте BMW E38 автокөліктерімен бірдей компоненттер мен жүйелер (электроника, басқару блоктары және т.б.) бар. г. ). Алайда L322 жаппай өндіріске шығарылғанға дейін Land Rover компаниясы 2 жыл бұрын сатылған болатын.
2002 жылдан 2005 жылға дейін Range Rover (L322) үшінші буынының алғашқы шығарылымдары көлемі 4,4 литр бензин (M62B44) және 3,0 литр дизельдік (M57) болатын BMW (BMW) қозғалтқыштарымен жабдықталған.
2005 жылдың екінші жартысынан 2009 жылға дейінгі модельде Jaguar Land Rover қозғалтқыштары көлемі 4,4 литр бензин (атмосфералық), 4,2 литр бензин (компрессор) және 3,6 литр дизельдік отынмен орнатылды. Қозғалтқыш диапазонындағы өзгерістерден басқа, алдыңғы және артқы оптикаға, алдыңғы бамперге әсер ететін сыртқы рестайлинг болды, автокөліктің интерьерінде кейбір өзгерістер болды. Электроника жартылай өзгертілді, мультимедиялық жүйе сенсорлық экраны бар заманауиға ауыстырылды.
2010 жылдан бастап қозғалтқыш диапазоны қайтадан жаңартылды, дизельдік қозғалтқыш жақсартылған қос турбо жүйесі бар 4,4 литрлік қозғалтқышқа ауыстырылды. Бензин қозғалтқыштары 5,0 литрлік қондырғылармен ауыстырылды: қуаттылығы 375 а.к. және компрессорлық қайтарымы 510 а.к.. Дизельдік қозғалтқыш үшін ZF Friedrichshafen AG компаниясы шығарған 8 сатылы автоматты беріліс қорабы жабдықтала бастады.
Джереми Кларксон өзінің Sunday Times бағанында бір рет өзінің Range Rover TDV8 Vogue көлігі барын және ол «әлемдегі ең жақсы көлік және ең жақсы 4х4» деп жазды.
Төртінші буын
нобай| Range Rover төртінші буыны Төртінші буын Range Rover (L405, 2012 жылдан бастап) 2012 жылдың қыркүйегінде Париж автосалонында ұсынылды.
Төртінші буындағы автокөліктер V6 (3 литр) және V8 (4,4 литр) дизельді қозғалтқыштарымен және V6 (3 литр) және V8 (5 литр) бензинмен жабдықталған. 8 баспалдақты автоматты беріліс қорабы. Өлшемдері: доңғалақ базасы 2922 мм, ұзындығы 5000 мм, ені 2073 мм, биіктігі 1835 мм.
Range Rover 2017 модель жылы көптеген электрондық көмекшілер мен қауіпсіздік жүйелеріне, сондай-ақ жаңа мультимедиаға ие болды. Қатарда SVAutobiography Dynamic нұсқасы пайда болды.
Толық жиынтық
Келесі қозғалтқыш опциялары қол жетімді:
Гибридті
Range Rover Hybrid дизель-электрлі гибридті нұсқасы 2013 жылы Франкфурт автосалонында таныстырылды. Гибридті нұсқаға тапсырыстар 2013 жылдың қыркүйегінен бастап қабылдана бастады, ал Еуропада жеткізілім 2014 жылдың басынан басталды.
Бесінші буын
нобай| Range Rover бесінші буыны Бесінші буындық Range Rover (L460) компаниямен 2021 жылдың 26 қазанында Лондонда таныстырылды. Автокөлік қосылатын гибридті (PHEV) және жеті орындық нұсқа ретінде екі түрлі доңғалақ базасында қол жетімді.
Бесінші буын Range Rover Лондондағы Патшалық опера театрында Jaguar Land Rover бас шығармашылық директоры және автомобиль дизайнері Джерри МакГовернмен таныстырылды. Ол JLR жаңа MLA-Flex платформасында құрастырылған және PHEV немесе жеті орындық нұсқа ретінде қол жетімді болады. Екі PHEV, үш дизельдік және екі JLR 3.0 L Ingenium I6 жанармай қозғалтқыштарынан басқа, көлік JLR-ден 2019 жылы JLR мен BMW арасында келісілген серіктестік арқылы жасалған ішкі жану қозғалтқыштарымен және электрлендірілген беріліспен қозғалтқышты пайдаланатын JLR-дан алғашқы көлік болады, қозғалтқыш ретінде 4.4. L BMW/JLR V8 қозғалтқышы да опция болып табылады. Ол дизельді және бензин жұмсақ гибридті (MHEV) қозғалтқыштарымен шығарылды, PHEV 2022 жылдың пайда болуы керек және толық электрлік моделі 2024 жылы шығарылады. Сатып алушылар сонымен қатар екі артқы орынды бөлетін орталық консольді, сондай-ақ электрмоторлы қуат науасын және шағын тоңазытқышты қамтитын төрт орындық нұсқаны көрсете алады.
Автокөлік ұзындығы 5052 мм стандартты доңғалақ базасы 2997 мм немесе ұзындығы 5252 мм ұзын доңғалақ базасы 3197 мм. Екі нұсқа да биіктігі 1870 мм және ені 2047 мм (стандартты) немесе 2047 мм (ұзындығы).
Толық жиынтық
Келесі қозғалтқыш опциялары қолжетімді: Барлық қозғалтқыштар сегіз жылдамдықты ZF автоматты беріліс қорабымен біріктірілген және белгілі бір жүргізу жағдайында тиімділікті арттыру үшін алдыңғы осьті ажырата алатын толық жетек жүйесі арқылы дөңгелектерге қуат береді. Қосылатын гибридті нұсқалар 38,2 киловатт-сағ литий-ионды аккумуляторды (пайдалы қуат 31,8 кВт сағ) пайдаланады.
Дереккөздер
Санат:Land Rover көліктері
УЕФА кубогы 1977/78
УЕФА кубогы 1977/78 — аталмыш турнирдің жетінші маусымы.
Финал
Толық мақаласы: УЕФА кубогының финалы 1978
Сілтемелер
Санат:УЕФА Еуропа Лигасының маусымдары Санат:1977 жылғы футбол Санат:1978 жылғы футбол
Васильевка (Архангел ауданы)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Каласейте
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1145 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 81.11 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Пыхэнто-Се
Пыхэнто-Сё — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Морды-Яха өзенінің сол жағалауынан 133 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Скарн
Скарн (швед тілінен skarn — тастанды, пайдасыз жыныс) — әкті-магнийлі-темірлі силикаттардан және алюмосиликаттардан құралған метасоматитті тау жынысы.
Дереккөздер
Санат:Геология
Мұғалім профессиограммасы
Мұғалім профессиограммасы - мұғалімнің білімі, дағдысы мен іскерлігіне, оның жеке тұлғасына, қабілетеріне, психофизиологиялық мүмкіндіктері мен дайындық деңгейіне қойылатын талаптар тұрғысынан алғанда толық біліктілік сипаттама берілген кұжат.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
NGC 4493-1
NGC 4493-1 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4493-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41409, MCG 0-32-17, ZWG 14.56, NPM1G +00.0376.
Дыбыс алмасуы
Дыбыс алмасуы (Альтернация (alternatio - алмасу) - дыбыстардың алмасуы (қазақша оқу- оқып, айту- айтып)) — сөйлеу кезінде, не тілдің тарихи дамуы барысында сөз ішіндегі бір дыбыстың басқа дыбысқа айналуы. Қазақ тілінде, негізінен, дауыссыз дыбыстардың алмасуы көп ұшырайды. Дыбыс алмасуы фонетиканың заңдарына сәйкес алмасу және тарихи алмасу болып екіге бөлінеді.Дыбыс алмасуының алғашқы түріне көрші дыбыстардың әсерімен болған алмасулар енеді:
Сантьягу-де-Литен
Сантьягу-де-Литен (Santiago de Litém) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Помбал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Дыбыс алмасуы
Тектес тілдердегі, я бір тілдің өз ішіндегі диалектілердегі этимологиялық тұрғыдан төркіні бір морфемалардың құрамындағы дыбыстардың бірінің орнына бірі қолданылуы жиі кездеседі. Дыбыстар бірімен-бірі бейберекет алмаса бермейді. Түркі тілдерінде бір-бірімен алмасатын дыбыстардың ежелден қалыптасқан жүйесі бар. Қазақ, қарақалпақ, ноғай тілдеріндегі бас деген зат есімнің соңындағы с өзбек, ұйғыр, қырғыз, таатр, түрікмен тілдерінде баш болып, ш дыбысымен айтылады. Қазақтағы тыңда етістігін өзбек, ұйғыр, қарақалпақ тілдерінен тынла деген үлгіде ұшырастырамыз. Бұдан с-ш, л-д дыбыстарының алмасуында нақтылы жүйе бары айқын байқалады. Осы сияқты а-ә, б-п, қ-ғ, д-т, ч-ш, т.б. көптеген дыбыстардың алмасуында да қалыптасқан жүйе бары белгілі. Қазақ диалектілеріне де осы жүйе ортақ. Қазақстанның біраз жерінде сортаң, теңдік болып айтылатын сөздердің оңтүстік өңірде шортаң, теңлік деген нұсқада айтылуы — осының дәлелі. Түркі тілдерінің түп төркініндегі ортақтықтың сырын ашудың басты бір кілті осы дыбыс алмасуы заңдылығында жатыр. Тілдерді салыстырмалы-тарихи тұрғыда танып білу үшін дыбыс алмасуы заңдылығын зерттеу қажет.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі Санат:Лингвистика
Сантьягу-де-Литен
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты  Пиньял-Литорал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 550 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,02 км² шамасында. Халық тығыздығы — 82,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лейрия округінің елді мекендері
Якимово (Монтана облысы)
Якимово (Якимово) — Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Якимово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 738 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3640. Телефон коды — 09742. ЕКАТТЕ коды — 87299.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Монтана облысының елді мекендері
Косвож (Мудз-Ю тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кокошпасаёль
Кокошпасаёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нибель өзенінің оң жағалауынан 59 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бозшалғын
Тамыры өте жіңішке (0,2—0,5 мм.), аласа (13—15 см.), шашақтанып өседі, сыртынан қарағанда шоқша сақал тәрізді болады. Кейбір жерде оның тамырынан щетка жасалады. Мұны мал жақсы жейді. Бозшалғынның 100 шақты түрі бар.
Дереккөздер
Санат:Астық тұқымдасы
Лёррах (аудан)
Лёррах (Landkreis Lörrach) — Германия ауданы. Аудан орталығы — Лёррах қаласы. Аудан Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан. Фрайбург әкімшілік округіне бағынады. Жер аумағы 806,81 км² шамасында. Тұрғыны 221 572 адамды құрайды (2010). Халық тығыздығы 275 адам/км². Ауданның ресми коды — 08 3 36.
Аудан 42 елді мекенге бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг аудандары
Әшекейлердің түрлері
Әйелдердің киім-кешегінің сәнді кешеніне әртүрлі тана, түйме, түйреуіш, опа-далап салатын сәнді құтты т.б. жатады.
31 қазан
Қазанның 31 — Григориан күнтізбесінде жылдың 304-ші күні (кібісе жылдарда 305-ші). Жылдың аяғына 61 күн қалады.
(926) Имхильда
(926) Имхильда — Негізгі белдеу тобының астероиды.
31 қазан
right|150px|thumb|Индира Ганди
Әшекейлердің түрлері
Түйме
thumb|right|200px| Түйме– ішінде сылдырмағы бар, үлкендігі кішігірім жұдырықтай омырау әшекейі, әрі киімнің алдын (өңірін) айқасытрып жабу үшін қолданылатын зат. Ретіне қарай түйме тұмар қызметін де атқарған.
(926) Имхильда
Оны 1920 жылы 15 ақпанда Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты.
Әшекейлердің түрлері
Түйме
Диалектімізде түймеге байланысты атаулар көп. Мысалы: ақтас (кішкене ақ түйме), алтын түйме, бақа түйме, баспы, бастырма (үлкен түйме), бөпіке (түйменің жергілікті атауы), бұрама күміс түйме, гауһар түйме (гауһар тасты қымбат түйме), жез түйме (сары мыс түйме), жабысқақ, зерлі түйме (ою-өрнекті түйме), көз түйме (тұмар сияқты тағатын түйме), күмбез түйме (күмбездеп жасаған түйме), күмбірлік (болыскейден істелген түрі), күміс түйме, қара ала күміс түйме (қара ла ою салынған түйме түрі), қақтама (күміс ілгек), маржан түйме (маржаннан жасалған түйме), сабақты түйме (асыл тасты күміспен күптелген түйме), сары ала түйме, седеп түйме (кішкентай ақ түйме), тиек (тесігі бар түйме), топшы (түйменің жергілікті тілдегі синонимі), торсылдақ түйме (асыл тасты іші қуыс түйме), шар түйме (сабақты күміс түйме),  шыны көз түйме (кішкене ақ түйме), шытырма (кимешекке қадайтын күміс түйме), үзбелі түйме (әсем шынжырлы үзбелі түйме).
(926) Имхильда
Астероид немістерде біршама таралған әйелдер есімімен аталды.
Әшекейлердің түрлері
Танакөз
Танакөз – дөңгелек формалалы, асыл тасты, күмістен не таза күмістің өзінен жасалған түйме тәрізді зат. Ол тана деп аталады. Қыздардың тақия сына, бөрк іне, омырауға, жағаға да тағыла береді.
Күміс түймелерді түрлі пішіндегі қалыпқа жұқалап балқытылған күміс құйып, артын қорғасынмен толтырып, түймелік орнатып, қалыңдығы пышақтың қырындай етіп жасайды. Формасын дөңгелек, алты тармақ, ортасына көз орнатып, шыны бояулармен қаралап, жартылай шар тәріздес домалақ етіп те жасайды. Осындай түрлі геометриялық пішіндегі, мүйіз өрнек бедерлері бар күміс түйме түрлерінің үш-алты данасын көбіне қаусырынатын сырт киімдерге, бешпент, қамзол дарға таққан. Сырт киімге қадалатын түймелер үлкен, дөрекілеу пішінді келсе, іш-киіммен әйел түймелері нәзік әрі көркем әрленген болып келеді. (Х.Нүркеұлы)
Әйелдер үшін зергерлердің көп жасайтын әшекейлерінің бірі – үлкенді – кішілі түймелер. Оны көбінесе ішін қуыстап әртүрлі кескін бере күмістен жасайды сыртына зер салады. Мұндай түймелерді торсылдақ түймелер деп атайды. Шағын үймелерді көбінесе асыл тастарды тесіп оған күміс өткізу арқылы кейде түсті жұмыр тастарды қоршауларға орнатып та жасай береді. Х.Арғынбаев.
Түйме атауының жергілікті тілде ілгек түрінде қолданатылатындығы белгілі. Дегенмен ілгек пен түйме екеуі бір зат емес. Ілгек деп екі бөлшек етіп металдан жасалатын екі бөлшегі бір-біріне қапсырма сияқты ілініп тұратын киімнің жағасын екі өңірін айқастырып жабуға арналған зергерлік әшекейді айтады. Осындай ерекшелігін қызметіне орай оны кейде қаптырма ілгек қаусырмалы ілге сырт көрінісіне формасына қарай ай ілгек, ботамойын ілгек, жұлдыз ілгек, сырға ілгек т.б. деп бөлінсе, материалына қарай оларды алтын ілгек, күміс ілгек т.б. деп атау қалыптасқан. (Шойбеков Р.Н.)
Қапсырма
Қапсырма – қамзол, кәзекей, кеудеше тәрізді әйелдердің сыртқы киімінің екі өңірін бір-біріне қаусырып тұратын ою-өрнекті, сіркелі, асыл тасты, асты ілгекті күміс әшекей. Оның астынғы бетіне киімнің екі өңірін бір-біріне бекітетін ілгек орнатылады. «Қапсырма» сөзі қаусыру сөзінен туындаса керек. Оның қазақ зергерлері қыз-келіншектер киімін сәндеу үшін жасаған. Қапсырманы қымбат бағалы металдардан әшекейлеп, бағдарлап, лажылап, сіркелеп, асыл тастардан көз орнатып жасайды. Қапсырма ілмек, сақина тәріздес екі бөлшектен тұрады. Сөйлеу тілінде – қаптырма, қаусырма, тістестірме деп де атайды. Қапсырманың өңірге тағылған екі бөлігінің сыртқы формасы да, бетіне жүргізілетін ою-өрнегі де, ортасына орнатылатын тастары да бірдей болады.
Кейде киімге әсемдік үшін олардың бірнешеуін қатар қадайтын болған. Қамзолдың өңірінен сәл төмен олардың бір жұбын, кейде сәндік үшін бірнеше жұбын қатарластырып тігеді. Зергерлер қапсырмалардың гүл, жапырақ, таңба пішінді түрлерін жасаған. Оның жасауда талшықтап бұрау, өру, тоқу,түйіндеу, өріп шақшақтау, бунақтау, кесек металдарды ізбелестіру сияқты зергерлік әдістер қолданылады. Ел арасында қапсырманың үзбелі, жұмыр, жапырақша, көлемі теңге тәрізді түрлері кездеседі. Көлемді қапсырмалардың кейде конус, жартышар тәрізді тас салған көзі болған. Жалпақ қапсырмалар өте әдемі таспен немесе сүйекпен өрнектелген. Қақтаған күмістен және ортасына асыл тас салып соққан түрлері де кездеседі. Сондай-ақ, әшекей-өрнек салынған үзбелі, жұмыр, кейде жапырақша теңге тәрізді етіп, қақтаған күмістен және ортасына асыл тас салып соққан түрлері болады (Дәркімбай Шоқпарұлы. Құлағына таққаны күміс сырға...// Ана тілі газеті. 1994 ж. №9). Қапсырма түрлері: ақық көзді қапсырма – қапсырманың ақық қондырып безеген түрі; алтын қапсырма - алтынмен апталған әшекей; күміс қаптырма -  тааза күмістен соғып ою-өрнек жүргізілген ұапсырма; қошқар мүйізді қапсырма – «қошқар мүйіз» өрнегі бар; шытыралы қапсырма – әшекейлі қапсырма түрі т.б. Қазақтың оңтүстік-батысында жасалған бұдан басқа да өте көркем қапсырмалар сақталған. Бұлар үш бөлек ақық тастарын жеке-жеке күміс негізге орнатып, өзара ілгектермен бірігетін етіп жасалған. Әрқайсының астынғы ілгектерінен шынжырлы салпыншақтар және екі шеткісінің жанынан қос шынжыр ілінген. Мұның бәрі әдемілік үшін жасалған. Қапсырманың сымкәптеу тәсілімен оймалы өрнектермен сәнделіп, ортасына асыл тастар орнатылатын өте күрделі және әдемі түрлері болған. (Х. Арғыбаев)
Дереккөздер
Санат:Қазақ ұлттық киімдері Санат:Қолөнер
(926) Имхильда
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
31 қазан
Сыртқы сілтемелер
Санат:31 қазан
Аммала (Чулым тармағы)
Аммала (Бобровка) — Ресейдегі өзен. Краснояр өлкесі, Хакасия Республикасы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чулым өзенінің оң жағалауынан 1487 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым бастауынан Ачинск қаласына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Жетісу облысы (Ресей империясы)
Тарихы
1918 жылы 30 сәуірде облыс Түркістан АКСР құрамына енді. 1924 жылы 27 қазанда ұлттық-аумақтық межелеудің нәтижесінде бөлінді. Облыстың солтүстік бөлігі — Қырғыз АСКР Жетісу губерниясы, ал оңтүстік бөлігі — РКФСР-ге тікелей бағынышты Қарақырғыз АО болды.
Ресей империясының Жетісу облысы солтүстікте Семей облысымен, оңтүстік пен шығысында Қытай жерімен, батысында Ферғана, Сырдария және Ақмола облыстарымен шектесті.
Ауданы — 402,200 км² (353,430 шақырым²).
Әкімшілік бөлінісі
Әкімшілік жағынан Жетісу облысы 1867 жылы Түркістан генерал-губернаторлығының құрамында құрылды. XX ғасырдың басында облыс 6 уезге бөлінді:
1921 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша Түркістан республикасының құрамындағы облыс 7 уезден тұрды: Алматы (Верный) (24 болыс), Жаркент (9 болыс), Қарақол (20 болыс), Қапал (Талдықорған) (14 болыс), Лепсі (9 болыс), Нарын (9 болыс), Тоқмақ (10 болыс).
1922 жылы 2 маусымда Қапал ауданы Талдықорған болып өзгертілді.
1924 жылы 11 қазанда Орта Азиядағы кеңестік республикаларды межелеп бөлу нәтижесінде Алматы, Жаркент, Талдықорған және Лепсі уездері, сондай-ақ Тоқмақ уезінің үш болысы Қырғыз АСКР-не берілді. Қарақол, Нарын мен Тоқмақ уездері Қарақырғыз АО құрамына кірді.
Тұрғындары
1897 жылғы халық санағы бойынша бұл аймақта 987 863 тұрғын болған (529 215 ерлер мен 458 648 әйелдер), оның 62 974 қалаларда тұрды.1905 жылы облыстың халқы 1 070 600 адамды құрады.
1897 жылғы ұлттық құрамы :
Ікей Мәзмұлы
Мәзмұлы Ікей (1916, Алтай тауы — 24.7.1939, Халхин-Гол, Моңғолия) — Моңғолия қазақтары арасында “Моңғолияның Халық батыры” (18.08.1979) атағын алған тұңғыш қазақ. 1931 ж. Тұлба бастауыш мектебінде, кейіннен Қобда қаласындағы моңғол мектебінде оқыды. Ұланбатыр қаласындағы әскери мектепті бітірген соң арнаулы дивизияға жіберіледі. 1939 жылы шілдеде жапон басқыншыларына қарсы Халхин-Голда болған шайқасқа қатысты. Мәзмұлы басқарған бөлімше ұөлөгт-Манхан биіктігіне жасалған шабуылда ерекше көзге түсті. Мәзмұлының өзі әскери тапсырманы орындау барысында ерлік көрсетіп, қаза тапты. Мәзмұлы Жауынгерлік Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған. Өлгий қаласындағы қазақ орта мектебінің алдына Мәзмұлына арнап ескерткіш орнатылған.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Жауынгерлік Қызыл Ту орденінің иегерлері
Теміртау политехникалық колледжі
Теміртау политехникалық колледжі, ТПТК (Республика даңғылы, 26). 1997 жылында бұрынғы Теміртау құрылыс (1955 жыл ашылған), Теміртау металлургия (1977), Теміртау химия-механика (1956) және Ақтау индустрия (1955) техникумдарын біріктіру арқылы құрылды. Құқықтану, бухгалтер, менеджмент,өнеркәсіп жабдықтарына қызмет көрсету және жөндеу, есептеу техникасы мен автоматты жүйелерді бағдарламамен қамтамасыз ету, химиялық қосылыстардын сапасын бақылау,тамақтандыру, құрылыс (барлығы 14 мамандық, 2006) мамандықтары бойынша маман кадрлар даярлайды.
2005-2006 оқу жылында күндізгі бөлімде 2030 адам, сырттай 587 адам оқыды. 105 оқытушы, 53 жоғары, 30 бірінші категориялы оқытушы сабақ береді. 40-тан астам оқу бөлмелері, 6 компьютерлік сынып, кітапхана, оқу залы, акт залы, 4 оқу шеберханасы, 2 спортзалы, асхана, жатақ хана бар.
2005 жылға дейін 28 мыңнан астам маман даярлады. Директоры техникалық ғылыми кандидаты, профессор К. Оралбеков (2006).
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы колледждері Санат:Теміртау
Виареджо
Виареджо (Viareggio) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Лукка провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 64 154 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 1995 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 32 км² шамасында. Пошта индексі — 55049.
Елді мекеннің қамқоршысы — БоҚалаица.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Романовтар. Әулеттің ақыры
'''Романовтар. Әулеттің ақыры' (орыс. Романовы. Венценосная семья'') — 2000 жылы түсірілген режиссер Глеб Панфиловтың тарихи драмасы. Фильмнің слоганы: «Отбасы тарихы… Махаббат тарихы… Ресей тарихы».
Сюжет
1917 жылы Петроградта ақпан төңкерісі орнайды да, Ресейдің императоры II Николай тақтан түседі. Көп ұзамай император отбасымен бірге Петроградты тәрк етеді. 1918 жылы Сібірге айдалып, шілде айында Тобольскідегі Ипатьевтер үйінде түгелдей атылады.
Фильмде осы бір жарым жыл ішіндегі уақиғалар қамтылған.
Сілтемелер
Санат:2000 жылғы фильмдер Санат:Ресей драма фильмдері
Марракеш
Марракеш (مراكش, ⴰⵎⵓⵔⴰⴽⵓⵛ) – Марокконың оңтүстік-батысында Атлас тауының етегінде орналасқан қала.
Тарихы
Көлемі бойынша елдегі үшінші қала. Халық саны 1 036 500 адам (2006 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың негізін 1062 жылы Эль-Мурабитин әулетінен шыққан Жүсіп ибн Ташфин қалаған. Жүз жыл бойы Әлморавиттер мен Әлмохаттар билігі кезінде Астана болған.
1269 жылы Марракеш Маринидтердің қоластына өткенде астана Фес қаласына көшеді. IX ғасырда араб билігі кезінде салынған қаланың «Медине» бөлігі 1985 жылы ЮНЕСКОНЫҢ Бүкіләлемдік мұралар қорына енгізіліп, №331 нысан болып тіркелген. Қаланың бұл бөлігін «қызыл қала» деп те атайды.
Дереккөздер
Санат:Марокко қалалары
Кіші Неб
Кіші Нёб — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Неб-Ю өзенінің оң жағалауынан 62 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шотландия
Шотландия (Scotland, Scotland, Alba) — Ұлыбританиядағы тарихи, маңызды әкімшілік аймақ. 17 ғасырдың ортасына дейін тәуелсіз мемлекет болды. Ұлыбритания аралының солтүстік бөлігінен және оған жанасып жатқан ұсақ аралдардан, сондай-ақ Гебрид, Оркней және Шотланд аралдарынан құралады. Жер аумағы 78,8 мың кm². Халқы 6 млн-нан астам, негізінен шотландықтар. Әкімшілік-аумақтық жағынан 12 облыс пен 186 аралдан тұрады. Әкімшілік орталығы — Эдинбург қаласы Мемлекеттік тілі — ағылшын тілі. Дінге сенушілердің дені пресвитериан шіркеуіне жатады.
Тарихы
thumb|Глазго
Əкімшілік бөлінуі
Тарихи жолмен Шотландияның әкімшілік-құқықтық бөлімі графтық, облыс, округ, приходтар, мормэрлер мен өзге де әкімшілік бірліктерді қамтиды. Осы тарихи облыстардың атаулары бұрынғыдай кейде географиялық анықтамаларда әлі күнге дейін қолданылады.
1996 жылы Ұлыбритания Парламентінің шешімі бойынша Шотландия 32 округке (муниципалитетке) (ағыл. Council area) бөлінген, оның муниципалдық кеңестері барлық жергілікті қызметтердің жұмысына жауапты. Аудандық кеңестер (ағыл. Community council) муниципалитеттерді ұсынатын бейресми ұйымдар болып табылады.
Шотландия Парламенті тұрғысынан 73 сайлау округ және 8 аймақ бар. Ал Британ Парламенті тұрғысынан 59 сайлау округтері бар. Өрт сөндірушілер мен полиция қызметтері 1975 жылы енгізілген Шотландияның бөлінуіне негізделген. Жедел жәрдем мен поштаның Шотландия аудандарына бөлуінде өз жолдары бұрыннан бері бар.
Шотландиядағы қаланың мәртебесі арнайы патент граматасымен (ағыл. letters patent) құпталады. Шотландияда небəрі 6 қала бар: Абердин, Данди, Эдинбург, Глазго, Стерлинг және жақында Инвернесс.
Өнеркәсібі
Шотландия Ұлыбританиядағы көмір-металлургиялық аудандардың бірі. Көмір, мұнай, гранит, уран, алюминий, боксит өндіріледі. Қара және түсті металлургия, тоқыма, авиация, энергетика, автомобиль жасау, сыра қайнату, полиграфия өнеркәсіп орындары, кеме жасау верфтері бар. Басты өнеркәсіп орт-тары Глазго, Эдинбург, Абердин қалалары. Мал шаруашылығы (сауын сиыр, шошқа) мен үй құстарын өсіру өркендеген.
Дереккөздер
Санат:Шотландия Санат:Ағылшын тілді елдер мен аумақтар Санат:Ұлыбритания аймақтары
Әлеуметтік мақсат
Әлеуметтік мақсат - халықтың тұрмыс жағдайымен, сапасымен және деңгейімен байланысты үдерістердің бағыт-бағдарын таңдауды айқындайды. Халықтың тұрмыс деңгейін бағалайтын көрсеткіштердің тұтас жүйесіне: ұлттық табыс пен жалпы өнімді өндіру және пайдалану көрсеткіштері (өндірісті бағалау), халықтың кірісі мен шығысының деңгейі, “азық-түлік қоржынының” шамасы (қажеттіліктердің дамуын бағалау); материалдық игіліктер мен көрсетілетін қызметтерді тұтыну деңгейі (тұтынудың нақты деңгейін бағалау), жұмыспен қамтылу деңгейі және халық уақытының бюджеті (әлеуметтік тұрмыс жағдайын бағалау); халық санының, құрамының, өсіп-өнуінің көрсеткіші, яғни тұрмыс деңгейін демографиялық бағалау (туу, өлу, өмірдің ұзақтығы көрсеткіші) енеді. Конституцияға сәйкес (1-бап) Қазақстан әлеуметтік мемлекет орнату жолымен дамуды таңдады. Мұндай мемлекет адамның лайықты тұрмысы мен еркін дамуын қамтамасыз ететін жағдайлар жасауды мақсат тұтып, осы бағытта әлеуметтік саясат жүргізеді, яғни әлеуметтік мемлекет ретінде Қазақстан осы мақсаттарға жету үшін құқықтық және қаржылық тұтқалардың көмегімен салық салу, несие, инвестиция, әлеуметтік бағдарламаларды қаржыландыру, т.б. арқылы экономикаға ықпал етеді. Қазақстан Үкіметі қазіргі нарықтық экономика жағдайында әлеуметтік-экономикалық дамудың әрбір кезеңінде әлеуметтік мақсаттарды іске асыру үшін әлеуметтік-экономикалық дамудың стратегиялық және тактикалық бағдарламаларын қабылдап, нарықтың өзін-өзі реттеуі мен мемлекеттің араласуының арақатынасын сақтай білді. Сөйтіп, нарықтық экономиканың қалыптасуы мен көрсетілетін қызметтердің коммерциялануы кезеңінде әлеуметтік-экономикалық өзгерістер әлеуметтік саясаттың түрлі қырларымен үйлестіре отырып іске асырылды.
Молдабеков атындағы көше (Алматы)
right|thumbКөшеге қазақтың дарынды ұлы, Қазақстанның халық әртісі, Мемлекеттік сыйлықтың иегері, Мұхтар Әуезов атындағы қазақ драма театрының актері Әнуар Әбіханұлы Молдабековтің (1938-1985) есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 2.07.2008 №114 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.07.2008 №3/551 қаулысы) берілген. Мүсірепов, Нұрпейісов шығармаларындағы рөлдерді сомдады. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Школьная көшесі. Кешенін ұзындығы - 1750 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Агадир
Агадир қаласы – Марокконың Атлант мұхитының жағалауындағы қаласы. .
Сағи Жиенбаев
Сағи Жиенбаев (5.5.1934, Ақтөбе облысы Байғанин ауданы Оймауыт ауылы — 1994, Алматы) — ақын.
Агадир
Қала Сус-Масса-Драа ауданында орналасқан. Халық саны 742 130 адам (2010 жылғы халық санағы бойынша). Қала Орталық, Жағалау, Жаңа Талборжт, Тұрғын орамдар, Порттар, Қаланың көне бөлігі, Көне Талборжт және Қамал деген бірнеше орамға бөлінген. Қаланың атауыбербер тілінен аударғанда «бекітілген шатыр» деген мағына береді.
Дереккөздер
Санат:Марокко қалалары
Сағи Жиенбаев
Дереккөздер
Санат:5 мамырда туғандар Санат:1934 жылы туғандар Санат:Байғанин ауданында туғандар Санат:1994 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан ақындары
Северцов қарақабығы
Северцов қарақабығы (Ungernia sewerzowii) – амариллистер тұқымдасына жататын ,сирек кездесетін ,дерлік эндемик түрлі өсімдік.
Мәртебесі: сирек кездесетін, дерлік эндемик түр. Батыс Тянь-Шаньда (Талас Алатауы, Угам жотасы, Қаржантау) және Сырдария Қаратауының оңтүстік бөлігінде (Боролдай, Кіші Қаратау) кездеседі. Қазақстаннан тыс Өзбекстанның шекаралас аудандарында да таралған. Таудың төменгі және ортаңғы белдеулеріндегі тасты және ұсақ шағыл тасты беткейлерінде, бұталар арасында өседі. Ерекше маусымдық даму ырғағымен ерекшеленеді. Ерте көктемде жапырақтары пайда болады, сөйтіполар жаз басында қурап қалады. Гүл өсетін сабағы маусым соңында шығады. Оның жапырағы болмайды, ұшында қызыл түсті 3-17 гүлден тұратын шатыр тәрізді гүлшоғыры болады. Қара қабыршақпен қапталған үлкен пиязшықтың жуандығы 7 см, онда қор заттар жиналған, соның нәтижесінде сабағы жақсы дамиды. Мәдени өсірілуі дерлік белгісіз. Алматыда жақсы өседі. Гүлдеуі мен жеміс беруі ретсіз. Табиғатта жекелеген популяциялары кездеседі, тұқымымен және вегетативті жолмен көбейеді. Соңғы жағдайда ондаған пиязшықтан тұратын тығыз топ құрайды. Ақсу-Жабағылы қорығы, Боролдай және Бөріқара қорықшаларында қорғалады.
Дереккөздер
«Қазақстан өсімдіктер әлемінің асыл қазынасы» Қызыл кітап беттерінен. А.А.Иващенко. Алматы 2006 жыл.
Санат:Амариллистер
Аннулоспиральды жүйке ұшы
Аннулоспиральды (дөңгелекайналымды) жүйке ұшы (terminatio nervi annulospiralis; — ұшы + nervus — жүйке + annulus — дөңгелек, шиыршық +  spiralis — спираль) — бұлшықет үршығының ядролы қапшықты және тізбекті ядролы интрафузальды (intra —ішкі, ішінде + fusus — ұршық) ет талшықтарында аяқталатын сезімтал жүйке ұшы. Бүлшықет үршығы сыртынан созылмалы дәнекер ұлпалы қапшықпен қапталған 10-12 жіңішке және қысқа көлденең жолақты ет талшықтарынан тұрады. Интрафузальды ет талшықтарының жиылғыш актинді— миозинді миофиламенттер кешені талшықтардың ұштарында орналасып, жиырылу қызметін атқарады. Ал оның ядролары орналасқан, жиырылу процесше қатыспайтын орталық бөліктері олардың сезімтал бөліктері болып саналады. Ұршық ішіндегі кейбір интрафузальды ет талшықтары (1-3 ет талшықтары) цитоплазмасының орталық бөліктерінде көптеген ядролар қапшықта орналасқандай топтасып жатады. Бүларды "ядролы қапшықты ет талшықтары" деп атайды. Ал қалған ұршық ішіндегі ет талшықтарының (3-7 ет талшықтары) ядролары, талшықтар цитоплазмасының орталық бөлігінде тізбектеле орналасады. Ұршық ішіндегі ет талшықтары ядролы қапшықты ет талшықтарына қарағанда екі есе жіңішке және қысқа келеді. Диаметрі 17 мкм сезімтал жүйке талшыктары интрафузальды ет талшықтарының ядролы қапшықты және тізбекті ядролы ет талшықтарының орталық бөліктеріне келіп, оларды дөңгелек-спираль тәрізді шырмап, сезгіш жүйке ұштары түрінде аяқталады. Деңгелек-спиральды жүйке ұштары бұлшықет талшықтары үзындығының өзгеруі мен сол езгерістің жылдамдығын қабылдап, орталық жүйке жүйесі мүшелеріне ақпарат ретінде жібереді.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
IC 874
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46410, ESO 508-42, MCG -4-31-50.
Сыртқы сілтемелер
IC 874 Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Вила-Валериу
Вила-Валериу (Vila Valério) — Бразилиядағы муниципалитет, Эспириту-Санту штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Эспириту-Санту мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Нова-Венесия экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14384 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 464,351 км² шамасында. Халық тығыздығы — 31 адам/км².
Тарихы
Қала 1994 жылы құрылған.
Санат:Эспириту-Санту елді мекендері
Бессе-сюр-Алье
Бессе-сюр-Алье (Bessay-sur-Allier) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Мулен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 34,6 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03025, пошта индексі — 03340.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1403 адамды құрады. Халық тығыздығы — 40,55 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Пыякоя-Яха
Пыякоя-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сядор-Яха өзенінің сол жағалауынан 35 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 138 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Қарақұдық (Бөрлі ауданы)
Географиялық орны
Аудан орталығы — Ақсай қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 38 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 679 адам (337 ер адам және 342 әйел адам) болса, 2009 жылы 356 адамды (182 ер адам және 174 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Бөрлі ауданы елді мекендері
Ановуляциялық айналым
Ановуляциялық айналым (an — жоқ + ovum — жүмыртқа + ovulatio) — жұмыртқалықтың жарылу процесі, жұмыртқаның бөлінуі) — овуляция (жарылу арқылы жұмыртқалықтан жұмыртқа жасушасының құрсақ қуысындағы жұмыртқа жолы қүйғышына түсуі) процесі болмайтын ұрғашы жануарлардың жыныстық айналымы (циклі).
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Маркт-Нойходис
Маркт-Нойходис (Markt Neuhodis) — Аустриядағы жәрмеңке. Бургенланд федералды жеріне қарасты Оберварт округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 702 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — OW, ресми идентификациялық коды — 1 09 13.
Асанбай Асқарұлы Асқаров
390px|нобай|Асқаров Асанбай Асқарұлы нобай Асанбай Асқарұлы Асқаров (1922 жыл 15 қыркүйек Жамбыл облысы, Меркі ауданы, Тәтті ауылы - 2001 жыл 13 тамыз, Алматы) — көрнекті мемлекет, саясат және қоғам қайраткері, Алматы (1959-1965), Жамбыл (1965-1978) және Шымкент (1978-1985) облыстары партия комитеттерінің бірінші хатшысы, ақын, мемуаршы, зерттеуші, Социалистік Еңбек Ері (22.02.1982).
Маршфилд (Миссури)
Маршфилд (Marshfield) — Миссури штатының Уэбстер округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 12.5 км². FIPS коды — 29-46388.