cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мұхаммед Шайбани
Саяси қызметтің алғашқы жылдары
Парсыстанның Сафауи әулетінен шыққан шахы І Ысмайыл Шайбанидің күшеюінен қауіптеніп, өзбектерге шабуыл жасады. 1510 жылғы Мары шайқасында Мұхаммед Шайбанидің әскері жеңіліп, оның өзі қашпақ болғанда қаза тапты. Ысмайыл Мұхаммедтің денесін бөлшектеп, түрлі жерлерге жөнелтіп жіберді де, оның бассүйегін алтынмен қаптатып, шарап ішетін ыдыс жасатып алды.
Шайбанидің қаза тапқан кезінде өзбектер бүкіл Мауараннахрды, яғни Әмудария мен Сырдария өзендерінің аралығын иемденіп отырған еді. Самарқандты Бабырдан тартып алғаннан кейін Шайбани Бабырдың қарындасы Ханзада Бегімге үйленді. Осы некеге келісім бергені үшін Бабурға Самарқандтан кетуге рұқсат берілді. Шайбанидің опат болғанынан кейін І-ші Ысмайыл Ханзада Бегімге және оның ұлына азаттық сыйлап, Бабурдың өтінішімен оларды оның қасына жіберді. Осы себеппен Шайбанидің тағын оның өз ұлы емес, аталас туыстары иемденді. Олардың ұрпақтары Бұқарды 1598 жылға дейін, ал Хорезмді (ол кейінірек Хиуа деп атала бастады) 1687 жылға дейін биледі.
Абай өзінің «Біраз сөз қазақтың түбі қайдан шыққаны туралы» атты еңбегінде: «... Жошының Сибан, яки Шибан деген баласының тұқымынан бір белгілі Шайбақ деген хан шығып, Әмір Темір тұқымынан Һират, Бұхар, Самарқан шәһарларын тартып алып жүргенде,... біздің қазақ біз өзбек жұртымен аталас едік және де Шыңғыс хан тірі күнінде бізді Жошыға тапсырып еді, «сарт-садағам, өзбек-өз ағам»деп, Шайбаққа қарап кетіпті» деген дерек келтіреді.
Далада билік үшін күрес
Шайбани Дешті-Қыпшақтағы бақылау мен ықпалға ие болу үшін баруды тоқтатпады. Шайбани отрядымен дұшпандарынан кек алғысы келіп, даланы кезіп кетті. Ол Едігер-ханның ұлы Бөрек-сұлтанға шабуыл жасап, оны жеңіп өлтіреді. Бүреке-Сұлтан ұлысының қалдықтары мәңгүрттерге қосылды.
Шамасы, Жәнібек хан қайтыс болғаннан кейін, шамамен 1473 жылы, оған шибанидтер мен маңғыттар арасында одақтастық құруды ұсынған Ноғай биі Мұсаның елшілері келді. Маңғыт билері Керей мен Жәнібек-ханның билігінен шығып, сұлтандарды өз еркіне бағынышты етіп хан етіп жариялауға тырысты. Мұса-би Мұхаммед Шайбанимен одақ құрды, оны бүкіл Дешті Қыпшақтың ханы етіп жариялаймын деп уәде берді. Мұхаммед Шайбани хан болады, ал Мұса бекларбек болады. Шейбани хан өзінің 300 адамнан тұратын шағын жасағымен қатысқан шайқаста Чипмунк Хан (1474/1480–1511) жеңіліске ұшырады. Алайда, бұл шайқаста Мұсаның інісі Хорезми қаза тапты. Мұсаның Мұхаммед Шайбаниді хан ретінде қабылдауға деген ниетіне маңғыт басшылары мен Ноғай Ордасын құрған одақтас тайпалар қарсы болды. Келіссөздер созылып, Чипмунк Хан сол кезде Мұхаммед Шайбанидің Сырдариядағы иеліктеріне шабуыл жасады.
Керейдің ұлы Бурындук ханның Қаратау тауларындағы Сағұндық асуындағы, содан кейін Отырардағы, Түркістандағы, Арқұқтағы жеңісі Мұхаммед Шайбаниді Мұсаның штаб-пәтерінен кетуге мәжбүр етті, ал олардың келісімдері орындалмады. Мұхаммед Шайбани Бұрындық хан мен оның анасы Қасым ханнан Қара-Тау тауларында жеңіліп, содан кейін ол Маңғышлаққа жасырынған.
1488 жылы Шайбани хан Түркістанды басып алды, Түркістан оның Мәуераннахрға жасаған жорықтарында Шайбани ханның негізгі базасы болды. Алайда бірнеше жылдан кейін қала Шайбанидтер билігінен босатылды. Кейін Шайбани хан Хорезмге шабуылдап, онда Тирсакты басып алып, Үргенішті қоршауға алды. Хусейн Байқара оған қарсы Әбд әл-Халиктің басқаруымен жиырма мыңдық әскер жіберді. Шайбани Үргеніш қоршауын алып, Бүлдүмсаз бекінісіне шегінді. Бекіністі басқарған Әмір Халил Мұхаммед Шайбаниді хан және билеуші ​​ретінде қарсы алды.
Сол жылы Шайбани ханның әскерлері Вазирия маңында Тимуридтерді жеңіп, қаланы басып алды. Содан кейін ол Адакты басып алып, сол жерден Астрабадқа шабуыл жасады. Шайбани Хусейн Байқараның оларды сол жерден қуып шығаруға тырысқанына қарамастан, 1490 жылдардың басына дейін Хорезмде болды. 1490 жылдардың басында Шайбани Ташкент билеушісі Сұлтан Махмұд ханның шақыруымен Отырарға кетті. Бірнеше шайқаста ол қазақ хандарын жеңді.
Хорасан мен Мәуереннаһрды жаулап алу және аннексиялау
thumb|Шах Ысмайыл мен Шайбани хан арасындағы шайқас.|425x425 нүкте Мәуереннаһр мен Хорасандағы Тимурид мемлекеттеріндегі азаматтық қақтығыстар туралы біле отырып, Шайбани хан бұл күреске араласып, Түркістанда біртұтас орталықтандырылған мемлекет құруға тырысты. Өзіне адал болып қалған әскерді жинап, 1499 жылы ол оңтүстікке, Мәуераннахрға жорыққа аттанды және Темір қайтыс болғаннан кейін бөлшектеніп тұрған Тимуридтер мемлекетін басып ала бастады. 1501 жылы Шайбани хан ақыры Самарқандты иемденіп, оны өз мемлекетінің астанасы етті. Осы жылы ол күміс және мыс монеталарын шығарды.
1503 жылы Шайбани хан Түркістан қаласына шабуыл жасаған қазақ руларына қарсы қазақ даласында жорық жасады. 1505 жылы көптеген айлар қоршауынан кейін (1504 қараша - 1505 тамыз) Шайбани хан Үргенішті басып алды. 1506 жылы Шайбани хан Балхты иемденді. Оның үстіне 1503 жылы ақын Әлишер Науаидың інісі Дарвиш Әли оған қосылып, Тимуридтер жерін жаулап алуда оны жан-жақты қолдады.
1507 жылы 27 мамырда Герат собор мешітінде Әбілқайыр хан мен «уақыт имамы және мейірімді губернатор» (имам-уз-заман уа халифат-ур Рахман), Шайбани-ханды еске алып, хутба жарияланып, Тимуридтер билігі құлатылды. Ол Мәуераннахрдың, Хорасанның көп бөлігін басып алып, біртұтас мемлекет құра білді.
1507-1509 жылдары Шайбани хан Хорасанның басқа қалаларын: Дамған, Астрабад, Мешхед және т.б. Сефевидтер шахы I Ысмайыл-мен (1501-1524) соғысқа дайындалып, Шайбани хан өзінің солтүстік-шығыс шекараларын қауіпсіздендіру туралы шешім қабылдады және 1510 жылдың қысында Бұрындық хан мен Қасым ханға қарсы төртінші жорық жасады. Бұл науқан сәтсіз аяқталды.
Ақырет
1510 жылы Шайбани хан Гератта болды. Осы кездке I Ысмайыл Шайбани ханның хазарейлерге қарсы күрестегі сәтсіздіктері туралы біліп, Батыс Хорасанға басып кіріп, Гератқа қарай жедел ілгерілей бастады. Шайбани ханның қолында жеткілікті күшті әскер болған жоқ. Хазарейлерге қарсы әскери жорық кезінде ол өз әскерінің көптеген жылқыларынан айырылды.
Әскерлердің негізгі бөлігі Мәуераннахрда орналасты, сондықтан ол өз әмірлерімен кеңесіп, Мервтің қабырғаларының артына жасырынуға асығады. Сефевид әскерлері Астрабадты, Мешхедті, сондай-ақ Сарахтарды басып алды. Хорасандағы барлық өзбек әмірлері, соның ішінде Ян Вафа, Сефевидтер-Қызылбастардан қашып, Мервке келді. Шайбани хан Убайдулла хан мен Мұхаммед Темір сұлтанға көмек сұрап елші жіберді.
Осы уақытта Шах Ысмайыл Мервті қоршап алып, оны бір ай бойы қоршап алды, бірақ ол қаланы басып ала алмады, ханды қаладан шығарып салу үшін ол белгілі бір шегінуге жүгінді.
Деректерге сүйенсек, Мұхаммед Шайбани ханның әйелдерінің бірі Айша-Сұлтан ханым, Моғол ханым деген атпен танымал, өзбек қоғамында үлкен ықпалға ие болған. Дереккөздер кеңесте - хан жиналысында Мервтен Шах Ысмаилдың шегініп бара жатқан Қызылбаш әскерлерімен күресу үшін шығу-шықпау мәселесі талқыланған дейді. Өзбек әмірлері Мәуераннахрдан көмекші күштер келгенше екі-үш күн күтуді ұсынды.
Бірақ әскери кеңеске қатысқан Мұхаммед Шайбани-ханның сүйікті әйелі Моғол-ханым ханға:
«''Ал сен, өзбек бола тұра, қызылбастан қорқасың! Егер сіз қорқатын болсаңыз, мен солдаттарды өзім алып, олардың соңынан еремін. Қазір дұрыс сәт, енді мұндай сәт болмайды''».
Моғол-ханымның бұл сөздерінен кейін бәрі ұялған сияқты, өзбек әскерлері шайқасқа аттанды, ол Шайбани-ханның жеңілісі мен өлімімен аяқталды.
Махмұдабад ауылы маңындағы шайқаста, 1510 жылы 2 желтоқсанда Мервте (басқа мәліметтер бойынша, 1510 жылы 30 қарашада) Шайбани ханның әскері Ысмайылдың 17000 адамдық әскерімен қоршалып, қатты қарсыласқаннан кейін жеңілді. Әскерлердің қалдықтары батпақты тұзды батпақтарда болды және жебелердің астында өлді. Тарихи зерттеулерге сәйкес, өзбек ақсүйектерінің көптеген өкілдері мен Шайбани ханның өзі шайқаста қаза тапты.
Иран шахы I Ысмайыл Шайбани ханның денесін аяусыз емдеді. Алтынмен орнатылған бас сүйекті бокалға айналдырды деген аңыз бар.
Шайбани ханның бассыз денесі өз мемлекетінің астанасы Самарқандта жерленген.
thumb|Шейбани ханның құлпытасы, 1510, Санкт-Петербург, Эрмитаж.
Дереккөздер
Шайбани, Мұхаммед Шайбани, Мұхаммед Шайбани, Мұхаммед Шайбани, Мұхаммед Санат:Шыңғыс ханның ұрпақтары
Қарнақ
Қарнақ — орта ғасырдан белгілі қала орны. Түркістан қаласының солтүстік-батысына қарай 25 км жерде, қазіргі Атабай аулы ортасында 1974 ж. Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедедициясы (жетекші А.Н.Бернштам), 1986 ж. Қазақстанның тарихи және мәдени ескерткіштері жинағының экспедедициясы (жетек. К.Байпақов) зерттеген. Қазіргі орны төртбұрыштанып келген топырақ дуалмен қоршалған, іргелері: солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 100 м және солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа карай 150 м,биіктігі 1—1,5 м. ішкі солтүстік-шығыс бөлігінде биіктігі 6 м төбе түріндегі қамалдың пішіні байқалады, оның табанының көлемі 60x70 м, кіре беріс қақпасы оңтүстік-батыс іргесінің орта шенінде. Археологтар: Г.И.Пацевич, Е.И.Агеева Қарнақты Шагилджан, Ишкент аталды деп жорамалдайды (Ишкент орналасқан Қаратаудың бөктері 10 ғасырда қимақтардың мекені болған). А.Н.Бернштамның жүргізген зерттеуі Қарнақтың Әмір Темір әулеті тұсында (13— 15 ғасырлар) салынғанын анықтаған. Қарнақ — қазақ хандықтары дәуірінде (15—18 ғ-лар) маңызды рөл атқарған қалалардың бірі. Онда ежелден мыс, шойын қорыту, қорғасын балкыту, оқ- дәрі жасау кәсібі дамыған. Түркістандағы Қожа Ахмет Ясауи кесенесіне арналып жасалған атақты Тайқазан 14 ғасырда Қарнақта құйылған. Ресей патшалығының Қазақ хандығына жіберген елшілері Ф.Скибин мен М.Трошин қазақтардың оқ- дәрілік қорғасынды Қарнақ қаласында балқытқанын атап көрсетеді. Қарнақта медресе болған. Медреселерде көптеген қазақ зиялылары оқыған. Солардың ішінде ақындар Шортанбай Қанаев, Мәшһүр Жүсіп Көпеев, Молда Мұса (Мұсабек) Байзақүлы, т.б. болған.
Чезате
Чезате (Cesate) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Милан провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 12 993 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 2462 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 20020.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Өмірзақ (Абай облысы)
Өмірзақ — Абай облысы Бородулиха ауданы, Белағаш ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Бородулихадан батысқа қарай 24 км жерде орналасқан.
Гидраргиллит
Гидраргиллит, гиббсит – оксидтер класындағы минерал, алюминий гидроксиді. Химиялық формуласы: Al(OH)3. Моноклиндік сингонияда кристалданады. Агрегаттары сәулеше тарамдалған жапырақ, шар пішінді минералдық түзілімдер (конкрециялар) болып қалыптасады, көбіне ұсақ қабыршақты немесе жабық кристалды масса түзеді. Түсі ақ, сұрғылт, жасыл қызғылт, мөлдір; қаттлығы 2,5 – 3,5, менш. салм. 2,35 г/см3. Гидраргиллит алюминийге бай жыныстардың үгілуінен түзіледі. Диаспор, бемит минералдарымен бірге боксит кендерінде(Торғай, т.б.) кездеседі. Гидраргиллиттен алюминий өндіріледі.
Формуласы - А1(ОН)3. Минералдың аты грекше екі сөздің түбірінен құралған: гидро — су, аргиллос — ак саз. Химиялық құрамы: А12 О3 65,4%, Н2 О 34,6%. Басқаша айтқанда алюминийдің сулы тотығы. Қоспалары: Ғе2 О3, Ga2О3.
Гидраргиллиттің суы кемдеу болса, мысалы А1(ОН)2 —ол боксит, ал онан да кем болса, мысалы А1(ОН)—ол диаспор деп аталады. Кейінгі сипаттауларда осы минералдардың орташа қасиеттерін келтіреміз. Химиялық құрамы өзгермслі болғандықтан бокситті тау жынысы қатарына да қосады. Олай болса көбінесе бір тектес келетін гидраргиллит минерал болып табылады.
Қаттылығы 2,5—3,5, меншікті салмағы 2,35. Түсі ақ, сұр, кейде қызғылт (кірпіш тәрізді — боксит). Жымдалдығы бір бағытында жақсы (001) білінеді.
Сингониясы моноклиндік немесе аморфтық. Кристалы призма түрінде; құрылысы қабатты. Көпшілігінде уақ дисперсия структурасы болады.
Агрегаттық бейнесі саз, яшма тәрізді, бірақ саз сияқты емес, құрғақ, қатты тиеді. Бейнесі оолиттік, топырақ тәрізді, темірдің азды-көпті сулы тотықтарымен қатты, кремнеземді болып цементтелінеді, кейде уақ және ірі оолитті құрылыста болады.
Оптикалық оңқай, Ng = 1,587, Nm =1,566, Np = 1,566, 2v — кішкене.
Жаратылысы. Гидраргиллит алюминий бар тау жыныстарының еріп, жайылуынан, топырақ, лимонит сияқты пайда болады. Ондай болу үшін суында органикалық қышқылдар көп, сілтілі жағдайда климаты ылғалды, жылы (тропикалық немесе субтропикалык) арнаулы орындар болу керек. Тек кейбір жағдайларда ғана өте төмен температуралы гидротермалық гидраргиллит аздап кездеседі.
Қолданылуы. Гидраргиллит алюминий қорытып алу үшін қолданылады. Алюминий химиялық жағынан төзімді, жеңіл металл. Ол самолет, ыдыс-аяқ, кеме жасауға т. б. пайданылады. Кені Ленинград облысында (Тихвин), Солтүстік Уралдың шығысында (Қызылбөрік), Орта Уралда (Черемухинск т. б.),. Орталық Қазақстанда (Қостанай, Целиноград, Павлодар облыстары) кездеседі. Боксит кендері көи елдерде бар.ref> Кристаллография, минералогия, петрография. Бұл кітап Абай атындағы Қазақтың мемлекеттік педагогты институтының, география факультетінде оқылған лекциялардың негізінде жазылды, 1990. ISBN 2—9—3 254—69
Өмірзақ (Абай облысы)
Дереккөздер
Санат:Бородулиха ауданының таратылған елді мекендері
Гидраргиллит
Дереккөздер
Санат:Табиғат Санат:Геология Санат:География Санат:Химия Санат:Минералогия
Мәлика Садыққызы Шабдарбаева
Мәлика Садыққызы Шабдарбаева (25.5.1940 жылы туған) – медицина ғылымдарының докторы (1996), профессор (1999).
Семей мемлекеттік медицина институтын (қазіргі Семей мемлекеттік медицина академиясы) бітірген. Осы институтта, Алматы мемлекеттік медицина институтында (қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) ассистент, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Қазақ еңбек гигиенасы және кәсіби аурулар ғылыми-зерттеу институтында аға ғылым қызметкер болып жұмыс істеді.
200-ден астам ғылыми жарияланым мен 1 монографияның авторы.
Дереккөздер
Санат:25 мамырда туғандар Санат:1940 жылы туғандар Санат:Қазақстан дәрігерлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Медицина ғылымдарының докторлары Санат:Профессорлар
Қособа (тау, Шошқакөл көлі)
Географиялық орны
Қарағанды облысы Нұра ауданы Қарақасқа ауылының оңтүстік-шығысында 42 км жерде орналасқан.
Категория (Көлік)
Категория - жалпы касиеттер мен ерекшеліктерді көрсететін ұғым.
Спортттық автомобильдің категориясы
А, Б, В, Г категориялардың біріне жатқызатын спорт автомобильдің классификациясының ең жоғары деңгейі (қара, спорт автомобилі).
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Шиятоша
Шиятоша — Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы, Ульянов облысы, Самара облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шия өзенінің оң жағалауынан 6,1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Черемшан бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Көкірек көзі
Көкірек көзі Абайды түсіну үшін оның жүрегінің түбіне терең бойлай білу шарт. Өз заманынан озған, ұрпақтармен бірге жасасып келе жатқан жұмбақ жанның алтын сандығы сонда ғана ашыла түссе керек. Адамға жақсылық жасау жанына жат, жамандыққа келгенде жанып түсетін сотқарлары көп, сайрап жатқан оң жол былай тұрсын, соқпағы да жоқ жерде мыңмен жалғыз алысып өткен алыптың қасиетті тұлғасы жаңа ұрпақтармен бірге жасарып, зорая береді.
Мыңмен жалғыз алысқан Абайдың қаруы, «сөз патшасы, сөз сарасы» - өлең еді. Ол өлең арқылы адамның санасына сәуле түсіріп, адамды, адам арқылы заманды түзетпек болды. Тіршілік тауқыметі қашан да бастан асып жатады. Оның ауыртпалығы кей адамның еңсесін езіп, жігерін құм қылады. Міне, сондайда бір мезгіл көңіл көтеріп, бой сергіту ушін ермек қылатын ертегі, аңыздар да, баяндайтын оқиғалары қызықты өлең-жырлар да керек. Бірақ Абайдың арманы ол емес. «Көкірегі сезімді, тілі орамды» жастарға үлгі беру. Бұған қарағанда ол өлеңді жалпыға арнап емес, сол жалпының ішінен бөлініп шыққан жалқыларға арнап жазған сияқты. Бұл сөзді тасыр ұқпай, талапты ғана ұға алатынын да ашып айтқан. Ол өлеңін негізінен «көңілінің көзі ашық» сергек жастарға арнаған. Абай - бұл жалғанда жалғыз ғана молшылық бар екенін, ол молшылық дегеніміз ақыл екенін жақсы білген ғұлама. Өйткені, жер басып жүрген жұмыр басты, екі аяқтылар арасында менің ақылым аз деп мойындаған пенде жоқ. Ендеше Абай сөзін олардың ақылын молықтыра түсуге, адасқан тұсын көрсетіп, оң жолға салуға арналған деп қарастыру ләзім.
«Мақсатым тіл ұстартып өнер шашпақ,
Наданның көңілін қойып, көзін ашпақ.
Үлгі алсын деймін ойлы жас жігіттер,
NGC 2121
NGC 2121 — Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Көкірек көзі
Думан, сауық ойда жоқ әуел баста-ақ...»
Жаратушы Құдай адам баласына жалған дүниенің жарығы - күнді, алқара көк ормандар мен ақселеулі даланы, қарлы шыңдары аспанмен таласқан тауларды, ағысы қатты өзендер мен толқындары тулаған шалқар көлдерді, оларды мекендеген аңдар мен құстарды көрсін деп басына екі көз берген. Дүниенің сыртқы түрін көретін мұндай көз аңдар мен құстарда да, жан иелерінің бәрінде де бар. Адам болған соң олар бір-бірімен өзара қатынасып, қауымдастық құрған соң оның тіршілік заңдары - әдет-ғүрыптары қалыптасады. Адам қаншалықты көп болса да бір-біріне ұқсамайды. Сол сияқты олардың мінез-құлықтары да, іс-әрекеті де әр түрлі болып келеді. Осыған орай адамдар арасында алуан түрлі жақсылық пен жамандық жарыса жасалып жатады. Жақсылықтан қалай үйреніп, жамандықтан қалай жиреніп, безуге болады? Жақсы өмір сүріп, жақсы ұрпақ өсіру үшін кәсіп істеп, жер-анадан керегіңді ала білу керек. Кәсіптің де кәсібі бар. Бірі пайда берсе, бірінен еңбегің қайтпай, зиянға белшеңнен батып қаласың. Әр нәрсенің сыртқы түрі, ішкі сыры, мән-мағынасы бар. Өмір асау өзендей мың бұралып ағып жатыр. Оның түбінде не бар? Міне, солардың бәрін көріп, тұсіну ушін бастағы екі көз жеткіліксіз. Замана ағымын өмірдің алуан түрлі құбылыстарын көкірек көзімен ғана көріп, санаға салғанда ғана түсінуге болады. Абайдың мақсаты да осы - қандастарының көкірек көзін ашу болған. «Мақсатым... наданның көңілін қойып, көзін ашпақ» деп жазғаны да сондықтан. Қазақтың көкірек көзі еркін ашылмағандықтан көрген қорлығы көп. Көшіп-қонуы көп, басқа кәсіпке уақыты да, құлқы да жоқ болғандықтан табысы тапшы, күн көрісі аса қиын болған. Ауызы тұшынып дәмді ас іше алмаған кедей-кепшік тамақ іздеп жалақтап, бір тойсам деп армандаумен күн кешкен. «Бір тойған шала байлық» деген сөз содан шықса керек. Жасында уызға жарымаған, есейе келе тамақ тапшылығынан бір ішек болып қатып қалған адамның байлық туралы ұғымы бір тойғаннан әрі аса алмаған ғой.
NGC 2121
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Көкірек көзі
«Аш қарын жұбана ма майлы ас жемей,
NGC 2121
Ашылуы
Бұл нысанды 1836 жылы 9 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2121 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC40.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз)
Көкірек көзі
Тоқ тұра алмас дәмдіден дәмді іздемей.
Еңбек жоқ, қаракет жоқ қазақ кедей,
''Тамақ аңдып қайтеді тентіремей? ''
Ет пен қымыз сықылды ас жоқ дейді,
''Ол немене тоқтықтың әсері емей. ''
Тәтті, дәмді іздер ең одан да әрман...»
«Бір тойған шалабайлықтың» шығу, таралу, қазақ атаулының аузында жүру себебі бізге белгілі. Одан кейінгі ''«Ет пен қымыз сықылды ас жоқ дейді, ол немене жоқтың әсері емей» дегенді қалай түсінеміз? Барлықты, артықшылық, астамшылықты көрсетіп тұрған сөздің жоқшылықтың әсері болып шыға келгені қалай? Мал құралуы қиын да болмас. Малы тез өсіп, тез байығандар аз емес. Бірақ сол малды жазда жайып, қыста тебіндетіп бағатын жер қайда? Шөбі шүйгін, суы нәрлі жер атаулыны орыс отаршылдары тартып алған да казак-орыстар мен қара шекпендерді қоныстандырып қойған. Шөп шабайын, қысқа қам жасайын десе өнімді шабындығы жоқ. Азды тірнектеп жинап алуға мал соңына еріп салпақтауға әбден үйреніп алған қазақтың мойыны жар бермейді. Өстіп жүріп он шақты жыл бойы ішпей- жемей жинаған малы бір жұтта жоқ болады. Содан кейін «ет қайда? Қымыз қайда?» деп кім сұрайды. «Бір тостаған қымызды кім береді?»'' деп жер ошағынан түтін шыққан, күмпілдеп саба пісілген үйлердің тамағынаң дып тентіреумен күн өткізген. Ертеңгі, арғы күндерді көретін көкірек көзі ашылмаса, оның қамын ойлайтын, игі іске талаптандыратын санаға сәуле түспесе сөйтпей қайтеді. Еңбексіз, қаракетсіз қазақ кедей болмағанда басқа кім кедей болады. Демек, кедейлік дегеніміз жалқаулық, енжарлық, ынтасыздық, үй іші, ұрпақ алдында жауапсыздық, түптеп келгенде қылмыс екенін кім білген. Абай соны көзге шұқып көрсетіп, құлағына құйып, санасына сәуле түсіру арқылы көкірек көзін ашу ушін кедейге арнап айтып отыр. Көңіліне қарамаған:
Тамақ аңдып қайтеді тентіремей?..» -
деп, айыбын бетіне шыжғырып басқан. Солай. Ет пен қымыздан асқан тамақ жоқ деп жар салғанымыз өз алдына, оларға жететін де тамақ жоқ деп лепіріп жүргеніміз басқа тамақтың жоқтығын, бар болса оны алып ішіп-жеуді білмеген дәрменсіздігімізді айтып зар жылағандық деп ұғынсақ жарар. Одан әрі Абай:
«Ет, қымыз, тамақ болса әркімге арзан,
деген ғой. Осы бір жолдарды қайталап оқып, оған көкірек көзімен қарасақ көп сыр аңғаруға болады. Адамзат қауымы екі емшекті тел еміп ержеткен. Оның бірі мал емшегі де, енді бірі жер емшегі. Қазақ мал емшегін емуді жақсы-ақ білген. Малдың сүтін ішіп, етін жеген. Қойдың жүнінен киіз басып, үйін жапқан, Сол жүннен үй жиһаздарын жасаған. Киім-кешек тіккен. Бір сөзбен айтқанда барлық тіршілігі, күн көрісі малға байланысты болған. Жаз жаңбырлы, жер көк, қыс жүмсақ бола берсе жақсы ғой. Ондайда мал күйлі де, ақ мол. Қазақ тоқ. Жаз қуаң, қыс қатты болды дегенше мал жұтқа, қазақ аштыққа үшырайды де. Сыңар емшекке қараған халық жалғанда жарымай, көп өмірін мұқтаждықта өткізеді екен. Ал жер емшегі дегеніміз қожырауды, суалуды білмейтін қүнарлы да сенімді емшек. Ол қанша тер тегіп, қанша еңбек сіңірсең соншалықты иіп тұрады. Арпа, бидай қабыңды да, қамбаңды да толтырып, дастарқанның берекесін келтіреді. Алма, алмүрт, жүзім, шие... т. б. тәтті жемісті жер емшегін еме білген адам ғана жей алады. Ет пен қымыз дәмді ас екені даусыз. Солардың үстіне жоғарыда айтылған жер ырыздығы - арпа, бидай тағамдары, жеміс-жидектер қосылса, нүр үстіне нұр деген осы емес пе. «Одан да әрман» іздейтін тәтті дәм осылар ғой.Абайдың пайымдауынша жер емшегін ембесең, аузың асқа жарымайды, ел болып жұрт қатарына қосыла алмайсың. Өз үйіңде күнде тойып ішетін тамақ жоқтықтан ас берер ауылды іздеп тентіреумен күндерің босқа өтіп жатады.Абай қазақ халқының ғана емес, адамзат санасында қалыптасқан ұғым, түсініктерге сын көзімен қарап, оған жалпы адамгершілік тұрғысынан лүғатты баға берген. «Ескендір» дастанында дүниежүзі ұлы қолбасшы, ұлы мемлекет қайраткері, данышпан патшалардың данышпаны деп аруағына бас иген. Ескендір Зұлқарнайын - Александр Македонскийді ол замандастарына мақтансүйгіш, қызғаншақ, даңғой, нәпсіге құл болған ашкөз, қанішер деп таныстырды. Оның шапқын- шылық жорықтарының жолында кездескен алтын қақпа күзетшісінің аузына ақын мынадай сөз салады:
«Батырмын» деп мақтанба ақыл білсең,
Батыр болсаң өзіңнің нәпсіңді жең...»
Абайдың пайымдауынша, адамның адамшылығы өз бойындағы жаман пиғыл, құлықтарымен - нәпсімен күрес үстінде көрінеді. Нәпсіңді жеңе алмай ерік берсең ол саған не істетпейді. Өтірік те айтқызады. Ұрлық та қылғызады. Ашықтан- ашық сабырлық жасаттырып, әлсіздің сыбағасын тартып алғызады. Озбырлардан қол жинаттырып, алыс-жақын көршілеріне шабуыл жасаттыратын да сол. Талау, тонауға ұшыраған ел күйзеледі. Қатын жесір, бала жетім қалып зар илейді. Нәпсінің құлы қаншама адамға қасірет шектірген жеңістерінің буына мастанып, батыр атанады. Абырой, бақыт таптым деп мәз болып жүреді. Ал шын мағынасында бұл батырлық емес, барып тұрған қаныпезерлік болып табылады. Қазақ тарихында аты аңызға айналған батырлар көп. Олар туған жерін, елін жоғарыда айтылғандағыдай озбырлардың қанды шапқыншылығынан қорғаған. Солармен қатар өзінің қазағын, көрші аталар мен руларды шапқан, адамын өлтіріп, дүние мүлкін тартып алған, жылқысын айдап әкеткен батырлары да аз болмаған. «Нәпсіңді жең» дегенде Абай осындай батырлықтан сақтандырған. Алыс-жақын көрші жұрттар, жалпы адам атаулымен тату тұруға, бейбітшілікке үндеген. Абай осылай батырлық- тың шын сырын ашып, оған жаңа ұғым берді. Адамды азғындық жолға түсіретін нәпсіні жеңген адам ғана батыр бола алатынын Ескендір өмірінен алынған мысалмен дәлелдеді. Бір сөзбен айтқанда нәпсіні жеңген адам ғана ізгі жолда адал жүріп, адал тұра алады. Ақын әрбір адамға осындай батырлық керек деген ой тастайды. «Нәпсіге тыю салу» үлкенді-кішілі басшыға қойылатын басты талап екенін «Қайтсе жеңіл болады жұрт билемек...» деп басталатын өлеңінде де еске салады. Ақынның жастарға арнаған «Жігіттер, ойын арзан, күлкі қымбат...» деген насихат өлеңінде халқымыздың көкірек көзін ашарлық көп сыр бар.
«Қатының сені сүйсе, сен де оны сүй,
Қоржаң, суық келеді кей сасық ми...» -
деген жолдарды ой көзімен оқып көрейікші. Қазақтың бәрі болмасада көпшілігі әйелді өзіне тең тұтпай, кемсітіп ұстаған. Сынықтан сылтау тауып қатынын ұрсып-жекіп, сабап тастауды кей жігіт өзінше бір ерлік көріп, мақтаныш санаған.Абай заманында әйелдің қадірін біліп, оны қорғайтын, сыйлайтын адам аз да, «қоржаң, суық, сасық ми» көп еді. Ақын сол бір жексұрын қылықты өткір өлең тілімен әшкереледі. «Ері ақылды, әйелі мінезді» болса үйдің іші ұядай жылы болатынын, үй-ішінің рахатты өмір кешетінін санаға сіңетіндей етіп нақпа-нақ айтып береді. Жеке адам ғана емес, ұлттар мен ұлыстардың парасаттылық дамуы да осы көкірек көзінің ашылуына байланысты. Бұл тұрғыдан алғанда Абай заманында қазақтың қай деңгейде болғаны айтпасақ та түсінікті. Мешеуліктің басты бір себебі қара танымаған көзде ғана емес, құлақтың құлқында деп білген ақын сол мінді түзетуге күш салды. «Көңілсіз құлақ, ойға олақ» деп дүрыс тыңдай білмеген адамның не жақсы, не жаман екенін ұға алмайтынын, құлақ көңілді болмай санаға сәуле түспейтінін, көкірек көзінің ашылуын қиындатып, ойлау күшін тежейтінін оңай жатталып, жадында жақсы сақталатын асыл сөзбен еске салды. Ала білу мен бере білуді тең ұстау, зорлық-зомбылыққа қатаң тыйым салған әділетті қоғам болу үшін оның әрбір мүшесінің көкірек көзі ашық, жақсылыққа құштар жаны ізгі болуға тиіс. Сондықтан да Абай: « Атымды адам қойған соң, қайтып надан болайын» деп кесіп айтқан. Адам болған соң оның надан болуы кешірілмес айып деп білген. Жаратушы құдайынан тілегені, бар арманы туған халқының көкірек көзін ашып, надандықтан құтқару болған.
Адам дегенді Абай жеке адам емес, қауым, қоғам, тұтас ұлт пен ұлыс деп тұсінген. Ұлттың адамзат көшінде өзіне лайықты орын алып, замана талабына сай өркендеуі үшін белгілі адамдар тобының надандықтан құтылып, парасатты азамат болуы жеткіліксіз. Ұлттың өзгелермен терезесі теңелуі үшін оның ұлттық сана деңгейі көтерілуі шарт. Жалпы ұлт жетілмей, қараңғылық тұманы басып тұрғанда талаптылардың көбін сол тоғышарлық құрдымы тартып кетеді. Осыны көкірек көзімен көре білген ақын жоғарыда мысалға келтірілген өлең жолдарынан кейін «халқым надан болған соң, қайда барып оңайын» деп күйінішін айтып кеткен. Адаммын деп жүрген әрбір азаматқа ұлт деңгейін көтеру үшін оның көкірек көзін ашуға қызмет ет деп өсиет қалдырған. Абай қазақтың өткенін жақсы білді. Өз заманының құбылыстарын терең түсінді. Ұлттық пиғыл, әдет-ғүрыпты «құлақтан кіріп бойды алар» өлең жолдарымен өрнектеп, болашаққа жол сілтеді. Туған халқының болмыс-бітімін бейнелеп, тайға басылған таңбадай көрсете отырып, көкірек көзін ашуға бар күшін, өнерін жұмсады.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
’O sole mio
"’O sole mio" — әлемге әйгілі неаполитандық ән, 1898 жылы жазылған. Оның сөзін Джованни Капурро жазған, ал музыкасын Эдуардо ди Капуа және Альфредо Mazzucchi (1878-1972) шығарған.
"’O sole mio" басқа да нұсқалары бар, бірақ бұл, әдетте, ән неаполитан тілінде түпнұсқасында. ’O sole mio бұл стандартты итальян Il mio sole неаполитан баламасы, сөзбе-сөз "менің күнім" деп аударылады.
Жазу
"О соле мио" көптеген әншілермен орындалды және қайта орындалды, оның ішінде Энрико Карузо, Роза Понселе мен оның бауыры Кармела, Беньямино Джильи және Марио Ланца. Серджио Франчи осы әнді 1962 RCA Victor Red Seal дебюттік альбомында жазған, Романтикалық итальян әндерінде.  Паваротти 1980 жылы "Грэммиді" үздік классикалық вокал номинациясында орындағаны үшін "О соле мионы" премиясын жеңіп алды.
Авторлық және авторлық құқық
Шамамен 75 жыл бойы жарияланғаннан кейін,  'О соле мио музыкасы, әдетте, жалғыз Эдуардо ди Капуаға жатқызылған. 1972 жылы қараша айында, алайда,басқа музыканттың қызы, Альфредо Мазуччи, әкесі көп ұзамай қайтыс болғаннан кейін, өтініш бастап Италия Ufficio della Proprietà Letteraria Artistica e Scientifica (Әдеби, көркем және ғылыми меншік басқармасы) келісімге келді, ол оның әкесі 18 ди Капуа әндерінің, соның ішінде  'О соле мионың танылған композитор ретінде тырысты. 2002 жылдың қазан айында Мария Алвау, судья Туринде, өтінішін қанағаттандырды, посчитав, Маззуччи шын мәнінде де заңды-композитор 18 әндер, себебі олар енгізілген әуендер жазды ол, содан кейін ди Капуа маусым айында 1897 жылы, жазбаша рұқсатымен соңғы пайдалану үшін сатылды. Шешім кезінде,  'О соле мио мелодиясы емес — бұл кеңінен деп болжам бойынша, енді кез-келген елде ол қоғамдық игілік болып табылады, Берн Конвенциясына қатысушы кезеңге тиісті. Көптеген елдерде, онда туындының авторлық құқық ұзақтығы автордың қайтыс болғаннан 70 жылдан кейін, әуен авторлық құқық 2042-ден шеңберінде қалады.
Ағылшын нұсқасы
1915 жылы Чарльз У. Харрисон "О соле мионың" бірінші ағылшын аудармасын жазып алған. 1921 жылы Уильям Э. Бут-Клибборн әнұранға музыкаға әнді пайдалана отырып мәтіндерін жазған, ол "Down from His Glory" деп аталады.
1949 жылы америкалық әнші Тони Мартин ""There's No Tomorrow" әнін Әл Хоффман, Лев Корде, және Леон Карр сөзіне жазған, ол "О соле миоға" әуенді пайдаланды. Шамамен он жыл өткеннен кейін, АҚШ әскері Батыс Германияда орналасқан кезде, Элвис Пресли жазбаны естіп, және лентаға әннің өз нұсқасын қойды. Шығару кезінде, жаңа мәтіні арнайы оған жазылуын сұрады, бұл жұмысты әнді жазушы дуэт Аарон Шредер және Уолли Голд алды, ал демосын Дэвид Хилл жасады. Қайта жазылған "It's Now or Never" (Қазір немесе ешқашан) деп аталатын нұсқасы бүкіл әлемде Пресли үшін хитке айналды. 1970-жылдардың ортасында орындау кезінде оның концертінде Элвис "It's Now or Never" (Қазір немесе ешқашан) шығу тегін түсіндіріп еді мен әнші Шерил Нильсен өз нұсқасының алдында итальяндық нұсқасының түпнұсқаның бірнеше жолдарын орындады.
Bing Crosby әнді 101 Gang Songs (1961) альбомына қосты.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Италия әндері
Қарсақ Қопабайұлы
Қарсақ Қопабайұлы(1882 – 1974) – жырау, халық өнерпазы. Ақын Қарсақ кедей шаруа  жанұясынан шыққан. Жас кезінен өлең мен жырға әуес болған ақын бертін келе сырнаймен  қосылып  ән айтуға  машықтанып, өз шығармаларын әнмен орындаған. Ауыл молдаларынан оқып, хат таниды. Қарсақ Баубектің аталасы Қарауылдың  бір тармағы Орақ әулетінен  еді. Жасынан Орта Азия мен Қазақстанның оңтүстігін  көктей шарлап жыр айтқан, ән салғаг  Қарсақ Қопабайұлы  бүгінгі Ақмола, Қостанай, Жезқазған,  Қарағанды  облыстарын түгел  ардақтаған ақын. Топқа түсіп, топ жарып, айтысқа түсіп талай рет жүлде алған.Ақын 1916 жылғы ұлт-азаттық күресті шын ықыласымен қолдап, Қызылқұмнан хат, Амангелді жиынында деген жыр-толғауларын шығарған. Қ-тың Қайран ел, Шырқа әнім, Желдірме атты әндері халық арасына кең тараған. Ақын шығармалары  көркем, жинақы. Қарсақ Қопабаев ұзақ жылдар  өзінің туып өскен  жерінде тұрып, 1974 жылы қыркүйек айында дүние салған.
NGC 6587
NGC 6587 — Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 31 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6587 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61607, UGC 11166, MCG 3-46-20, ZWG 113.31, NPM1G +18.0533.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Аппақ батыр
«Аппақ батыр» – ғашықтық дастаны. Жыр үлгісімен шығарылған көлемді дастан.
Дереккөздер
Санат:Қазақ жырлары
Изомералар
Изомералар (изо + грек. meros— үлес, бөлік) — құрамы мен молекулалық массасы бірдей, бірақ құрылысы, демек касиеттері жағынан ерекшеленетін заттар. 1823 ж. Ю.Либих ашқан.
Братское (Қостанай облысы)
Братское — Қостанай облысы Қарасу ауданы, Октябрь ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019-жылы таратылған.
Изомералар
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Биология
Братское (Қостанай облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қарасу ауылынан оңтүстікке қарай 77 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 726 адам (359 ер адам және 367 әйел адам) болса, 2009 жылы 122 адамды (73 ер адам және 49 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қарасу ауданының таратылған елді мекендері
Пайвож
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты; су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Обершварцах
Обершварцах (Oberschwarzach) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Франкония әкімшілік округіне бағынады. Швайнфурт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1380 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 24,51 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 6 78 164. Муниципалитеттің басшысы — Йозеф Радлер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Капин-Бранку
Капин-Бранку (Capim Branco) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Белу-Оризонти агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сети-Лагоас экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 050 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 94,147 км² шамасында. Халық тығыздығы — 96,1 адам/км².
Тарихы
Қала 1953 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Хасково
Хасково (Хасково) — Болгариядағы қала. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 449 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6300. Телефон коды — 038. ЕКАТТЕ коды — 77195.
Ескекаяқты шаянтәрізділер
Ескекаяқты шаянтәрізділер (Copepoda) – омыртқасыз жануарлардың буынаяқтылар типінің шаянтәрізділер класына жататын бір тармағы. Триас кезеңінен белгілі. Бұлардың 3 отряды: Каланидтар (Сalanoіda), циклоптар (Сyclopoіda) және Гарпактицидтер (Нarpactіcoіda) бар. Ескекаяқты шаянтәрізділер тармағының 7000-дай түрі кездеседі. Қазақстанда каланидтердің 35, ал циклоптардың 55 түрі анықталған. Ескекаяқты шаянтәрізділер – теңіздерде, тұщы суларда, судың түбінде тіршілік ететін жәндіктер (денесінің ұзындығы 0,1 мм – 3 см, ең ірілері 32 см-дей). Денесі жақсы сегменттелген: басы күрделі (оған бірінші кеуде сегменті бірігіп кеткен), сондай-ақ 5 сегментті кеудеден және 4 сегментті аяқтары жоқ құрсақтан тұрады, тальсоны (құрсақтың соңғы сегменті) айыршықпен (вилочка) аяқталады. Маңдайында сыңар көзі бар. Кеуде аяқтары екі бунақты, жалпақ, ескек тәрізді қозғалыс жасайды (класс тармағының аталуы осыдан). Бұлар бүкіл денесімен тыныс алады. Аналығы жұмыртқаларын құрсақ сегментінде, екі жұмыртқа қапшығында сақтайды. Метаморфоз жолымен (яғни дернәсілден бірден ересек жәндікке айналады) дамиды. Ескекаяқты шаянтәрізділердің көпшілік түрі – балықтар мен мұртты киттердің негізгі қорегі. Кейбір түрлері балықтардың желбезектерінде паразитті тіршілік етіп, балық ш-на зиян да келтіреді. Сонымен қатар Ескекаяқты шаянтәрізділер жалпақ таспа құрттардың, риштаның (адам паразитінің) аралық иесі болып саналады.
Дереккөздер
Санат:Ескекаяқты шаянтәрізділер
Шваненштадт
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4238 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 3 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — VB, ресми идентификациялық коды — 4 17 38.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Карл Штаудингер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Муселиево (Плевен облысы)
Муселиево (Муселиево) — Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Никопол қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 5963. Телефон коды — 06543. ЕКАТТЕ коды — 49415.
Азнагүл (Тляумбет ауылдық кеңесі)
Азнагүл — Башқұртстанның Кугарчин ауданындағы ауыл, Тляумбет ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 215 адамды құрады. Пошта индексі — 453334, ОКАТО коды — 80238875002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Някхоба
Някхоба — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Полуй өзенінің сол жағалауынан 278 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 103 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тиджано
Тиджано (Tiggiano) — Италиядағы коммуна, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Лечче провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2859 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 408 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 73030.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Sant’Ippazio.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апулия елді мекендері
Перник
Перник — Болгариядағы қала.
Тарихи ескерткіштері
Санат:Болгария қалалары
Шектік гигроскоптық
Шектік гигроскоптық - су буымен қаныққан ауа есебінен тау жынысытың өз бойына сіңіретін ылғалының жалпы мөлшері. Әрбір тау жынысы үшін тұрақты бұл көрсеткіш арқылы тау жынысыпен берік байланыста ұшырасатын су молекулаларының шектік мөлшері анықталады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Мұхаммед Әли мешіті
Мұхаммед Әли мешіті - (جامع محمد علي) Каирдегі үлкен мешіттердің бірі. XIX ғасырдың басында Мұхаммед Әли паша Мысырдағы осман на- менгері болып тағайындалады. Билік еткен 25 жыл ішінде ол көптеген әскери іс-шараларды сәтті орындайды. Осының нәтижесінде Мысырдың шекарасы кеңейеді.
1831 жылдан бастап Мұхаммед Әли Мысырды жалғыз өзі биледі. Өзі билік еткен 25 жыл ішінде Каирде көптеген діни ғимараттар бой көтерді. Мұхаммед Әли мешіті - сондай ғимараттардың бірі. Мешіт ішінде Мұхаммед Әлидің қабірі орналасқан. Мешітті 1830-1848 жылдары Юсуф Бохна есімді сәулетші Мұхаммед Әлидің қолдауымен, билеушінің ұлы Тусун пашаның құрметіне арнап салған.
Мешіт Константинополь мешіттерінің үлгісімең Ыстамбұлдың сәулет өнері мектебінің ықпалымен тұрғызылған. Кейбір жерлері Мысыр ғибадатханаларына да ұқсайды. Мешіт Каир қамалының ең биік жерінде орналасқан. Мұхаммед Әли мешітінің минареттері Каирдің кез келген тұсынан анық көрінеді. Алебастр плиталарымен қапталғандықтан мешіт «алебастрлы мешіт» деп аталып кеткен. Мешіттің ішіндегі мінәжат ету залы өте үлкен, ауқымы 1600 шаршы метрге жетеді. Залдың төбесін диаметрі 21 метр, биіктігі 52 метрге жететін күмбез жапқан. Ішкі ауласы мәрмәрлі бағандардан тұратын галереялармен қоршалған.
Дереккөздер
Санат:Мысыр мешіттері
Моштанец (Благоевград облысы)
Моштанец (Мощанец) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Благоевград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 59 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2729. Телефон коды — 073. ЕКАТТЕ коды — 49179.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Тістестіру
Тістестіру, үйлесу (occlusio). Үстіңгі және астынғы тіс қатарларының тығыз қабысуы, бір-біріне дәл келуі. Тістердің үйлесуініңі физиологиялық және патологиялық түрлері бар.
Қосүйлі қалақай
Қосүйлі қалақай (Urtіca diоica) - қалақайлар тұқымдасына жататын, көп жылдық, шөп тектес өсімдік.
Тістестіру
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Қосүйлі қалақай
Дереккөздер
Санат:Қалақайлар Санат:Дәрілік өсімдіктер Санат:Қазақстан флорасы
Батыс Урез
'''Зап. Урез''' — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Урез өзенінің оң жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Үйде жалғыз қалғанда
Үйде жалғыз қалғанда (Home Alone) — 1990 жылы сценариі бойынша түсірілген америкалық жаңа жылдық комедия. Режиссері - Крис Коламбус. Маколей Калкин фильмде Кевин Маккаллистердің рөлін сомдады. Кевиннің отбасы Парижге жаңа жылдық демалысқа ұшып кетіп, оны үйде қалай жалғыз қалдырып кеткендерін байқамай қалады. Алғашында Кевин үйдегі жалғыздықтан рақаттанады, бірақ кейіннен екі қарақшыға тап болады. Қарақшылар рөлдерін Джо Пеши мен Дэниел Стерн орындады. Сондай-ақ картинаға, және тағы басқа актерлар қатысты.
Сыншылар фильм жайлы әртүрлі пікір білдірді. Фильм Солтүстік Америкада шыққан жаңа жылдық комедиялар арасында ең көп кассалық табысқа ие болды. Сонымен қатар фильм АҚШ кинематографиясының тарихындағы ең көп кассалық табысқа ие болған комедия ретінде рекорд орнатқан. Бұл рекорд 2011 жылы «» кинофильмі шыққанға дейін ұсталып тұрған. Картина төрт сиквелдан тұратын франшизаның негізі болды, олардың екеуі ғана тікелей жалғасы болып саналады. Дегенмен «Үйде жалғыз қалғанда 2: Нью-Йоркте жоғалған » фильмінде ғана толықтай бұрынғы актерлық ұжым сақталды. Ал қалған екі сиквел толықтай дербес болып есептеледі.
1991 жылы фильм «» («Somewhere in my Memory» композициясы) және «» номинацияларында «Оскар» сыйлығына ұсынылды. «Somewhere in my Memory» композициясы «» номинациясы бойынша «Грэмми» сыйлығына ұсынылды, алайда жеңіске жетпеді. Басты рөлді орындаушы Маколей Калкин «» номинациясында «Алтын глобус» сыйлығына ұсынылды.
Сюжет
Фильмдегі оқиға желтоқсан айында орын алған. Маккалистерлер отбасы Чикагоның шет аймағында орналасқан Питер мен Кейттің үйіне жиналады. Сол жерден барлығы бірігіп қыстық демалыстарын өткізу үшін Парижге ұшпақ болады. Үй иелерінің ұлы, сегіз жасар Кевинді туған бауыр-қарындастарымен басқа да өзі құралпылас туысқандары мазақ қылады. Кевин мен оның үлкен ағасы Базз өзара араздасып қалады. Кевинді жазалау мақсатында шатырдағы қабатқа ұйықтауға жібереді. Ыза болған Кевин отбасының жоқ болып кеткенін тілейді. Сол түні қатты жел соғып электр желілері зақымданады, сондықтан оятқыш сағаттағы уақыт артқа қалып қояды. Ертесінде асыққан отбасы, шатырдағы қабатта ұйықтап жатқан Кевинді ұмыт қалдырады. Кевин үйде жалғыз қалды.
Ояна салысымен Кевин үйде жалғыз қалғанын түсініп, тілегі орындалғанына қуанады. Әйтсе де көп кешікпей оның көңіл-күйі күрт бұзылады: көрші қарт Марлиді кездестірген балақайдың зәресі ұшады. Кевиннің естуі бойынша қарт Марли 1958 жылы өз отбасын қар күрейтін күрекпен өлтірген. Кейінірек Кевин тағы да басқа қатермен жолығады. Ол өз маңайындағы демалыс кезінде босап тұрған үйлерге ұрлықпен түсіп жүрген екі қарақшыны кездестіріп қалады. Өздерін «дымқыл қарақшылар» деп атайтын Гарри мен Марвтың көздері Маккаллистерлердің үйіне түскен. Оны білген Кевин әртүрлі қулықтар арқылы қарақшыларға өзінің үйде жалғыз қалғанын білдіртпеуге тырысады.
Парижге ұшып бара жатқан Кейт ұлын үйде жалғыз қалдырып қойғанына көзі жетеді. Анасы тезірек үйіне қайтпақшы болады, бірақ келесі екі күнге Чикагоға дейін билеттер жоқ болып шығады. Питер және отбасының басқа да мүшелері оның ағасы Робтың париждік пәтеріне жол тартады. Ал Кейт болса қайта АҚШ-қа ұшып кетеді, бірақ Чикагоға емес, Пенсильвания штатындағы қалашығына. Ол жерге жеткенде Кейт Чикагоға дейін ұша алмайтындығын біліп, жеңіл көліктегі полька орындайтын музыкалық тобымен бірге жол тартуға шешім қабылдайды. Ал ол уақытта Гарри мен Марв Кевинның расымен де үйде жалғыз қалғанына көздері жетеді. Алдыңғы түнде Маккаллистерлердің үйіне түспек болған олар, Кевиннің олардың жоспарын естіп қалғанын байқамай қалған.
Рождество күнінің дәл қарсаңында Кевин шіркеуге балалар хорын тыңдауға барады. Шіркеуде Кевиннің жанына қарт Марли келіп отырады. Онымен сөйлескен Кевин, Марли жайлы естіген сыбыстары өтірік екенін біліп, ол жайлы қателескеніне көзі жетеді. Марли шіркеуге хорда ән салатын немересін тыңдауға келгенін, оны шіркеуден тыс жерде көре алмайтынын айтады. Себебі ол кезінде ұлымен қатты ұрсысып, көп уақыт бойы бір-бірімен араласпаған. Кевин Марлиге ұлымен қайта татуласып көруге ұсыныс жасайды.
Шіркеуден үйіне қайтқан Кевин ұрыларды жақсылап күтіп алуға дайындалмақ болған. Ол үйдің әртүрлі жерлеріне кішігірім тұзақтар орнатады. Үйге кірмекші болған Гарри мен Марв Кевин ұйымдастырған кедергілерге тап болып, түрлі жарақаттар алады. Ұрылар Кевинді бүкіл үйді айналып қуғанда, ол полицияға қоңырау шалып көршінің үйіне қашып үлгереді. Әйтсе де Кевин Гарри мен Марвтың қолдарына түсіп қалады. Олар қалай қу балақайдан өштерін алатынын ақылдасып жатқанда, арттарынан Марли келіп күрекпен ұрып талдырады. Келіп жеткен полиция қызметкерлері «дымқыл қарақшыларды» дереу тұтқынға алады. Маңайдағы тоналған үйлерді су басып кеткендіктен, олардың бәрі екі алаяқтың істері екеніне тікелей дәлел болады. Тоналған үйден кетпек бұрын Марв ылғи да су құбырының шүмегін ашық тастап кететін.
Рождество күнінің таңертеңінде оянған Кевин өзін көңілді сезінеді, өйткені оның отбасы әлі де үйге қайтып келмеген. Сол сәтте ол кіреберіс есіктің ашылғанын естиді. Үйге кіріп келген Кейт Кевинді шақырады. Кевин анасына қарай түсіп, онымен қауышады. Дәл сол уақытта оларға бірінші пайда болған мүмкіндікпен үйлеріне қайтқан қалған Маккаллистерлер қосылады. Ұрылармен болған оқиғаны Кевин отбасындағы ешкімге айтпады. Кейіннен Кевин терезеден Марлидың өз ұлымен және оның отбасымен татуласқанын көреді. Марли да Кевинді байқап қалады – бір-біріне қол бұлғаған олар, әр қайсысы өз отбасына оралады.