cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кардифф университеті
Кардифф университеті (Cardiff University) – Ұлыбританияның білім беру саласындағы негізгі орталықтардың бірі. Кардифф университеті 1883 жылы Король Чартердің үндеумен Оңтүстік Уэльс Коллледжі болып құрылған. 1972 жылы университет болып қайта құрылды.
Әт-Тин сүресі
8 аяттан тұрады
Кардифф университеті
Білім беру бағдары
Архитектура, Стоматология, Медицина, Акушерлік және Медбике ісі Кардифф университетінің негізгі курстарына жатады. Сонымен қатар, университеттің өзіндік ерекше курстары бар. Университетте білім алудың орташа құны 9,000 £-ті құрайды.
Әт-Тин сүресі
Аяттың жуық аудармасы
Халифа Алтай бойынша: Аса қамқор, ерекше мейірімді Аллаһның атымен бастаймын.
Кардифф университеті
Білім беру бағдары
Университетте 27 мыңнан астам бакалавр, магистратура және докторантура студенттері білім алуда. Аталған ЖОО-ында Еуропалық Кеңестің Президенті Рой Дженкинс, Иордания Премьер-Министрі Фейсал әл-Файез және Нобель сыйлығының лауреаты Мартин Эванс секілді атақты саясаткерлер мен тұлғалар білім алған. thumb|250px|Университеттің басты корпусы thumb|250px|Ғимараттың артынан көрінісі thumb|250px|Гламорган ғимараты
Айбике
Айбике (туған,өлген,жылдары белгісіз) — Абылай ханның жау тылындағы барлаушыларының басшысы. Қоластына бірнеше барлаушы ұстаған және ұзақ жылдар “қолға түскен тұтқын күң” түрінде хан ордасында күтуші болған. Зайыбы — белгілі Бұланбай батыр. Тарбағатай мен Алтайдағы, Емілдегі жаудың күшін және олардың орналасқан жері туралы Абылай хан, Қабанбай, қанжығалы Бөгенбай бастаған қазақ елінің басшыларына құпия хабар жеткізіп тұрған. Айбике алғыр ойлы, ержүрек, қаз болған. Қалмақ тілін жетік білген. Тарбағатай мен Алтай тауы өңірінде, Зайсан, Марқакөл алабында күндіз де, түнде де, тұманды, боранды күндерде де адаспай жүре беретін “жер шолғыштығымен” аты шыққан. Жоңғар мемлекеті құлағаннан кейін 1757 — 58 жылы шамасында ата мекеніне оралған.
Кардифф университеті
Студенттік өмірі
Кардифф түбегі соңғы жылдары түбегейлі өзгертілуде. Бірнеше жыл бұрын бұл мекен көмір тасымалдаудағы негізгі кемежай болған болса, енді жағажай мейрамхана мен барларға толы. Кардифф 73 000 адамға лайықтап салынған регби спорттық жарыстары өткізілетін Millennium стадионымен әлемге әйгілі. Университеттің екі негізгі ғимараты бар. Бірі Cathays саябағының қасында орналасқан болса, екіншісі Heath саябағында орын тепкен. Кардифф университетінің студенттеріне арналған жатақханада тұру бағасы аптасына 71-99 £-ті құрайды. Ал университеттен тыс жерден тұрақты жалға алатын болсаңыз, аптасына 55-65 £ шамасы болады. Университет ұжымы жуырда 30 миллион £-ті қамтитын екі үлкен ғылыми институтын ашуды жоспарлап отыр. Олар – Қатерлі ісік жасушаларын зерттеу институты мен Психикалық денсаулықтың ғылыми-зерттеу институты. Сонымен қатар, Университет төңірегінде 20-дан астам кітапхана жұмыс істейді.
Әт-Тин сүресі
Сілттемелер
Санат: Құран сүрелері
Кардифф университеті
Дереккөздер
Санат:Уэльс университеттері
Цемник
Цемник (Zemnick) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Виттенберг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 134 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 6,83 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 91 395. Муниципалитеттің басшысы — Розель Райм.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Юрий Тихонович Бубликов
Юрий Тихонович Бубликов – совет актері. 1956 жылы Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі атағын алады.
Биографиясы
Юрий Тихонович Бубликов 1912 жылы 24 қыркүйекте дүниеге келеді.
1930-1933 жылдары Г.К. Орджоникидзе атындағы вагон өңдейтін зауытта жұмысшы болады. 1937 жылы Ленинград орталық театр училищесін тәмамдайды.
1937 жылдан бастап Ленинград жаңа театр әртісі, 1953 жылдан бастап Ленсовет атындағы театр әртісі болады. 1956 жылы Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі атағын алады.
1969 жылы 6 шілдеде дүниеден өтеді. Ленинградда Серафимов мазарына жерленеді.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:КСРО актерлері
Жердің сейсмикалық белдеулері
Литосфералық плиталардың шекаралары – бұл қозғалмалы аймақтар. Мұнда көптеген сөнбеген вулкандар ( жанартаулар ) шоғырланған және жер сілкіну жиі болып тұрады. Мұндай аймақтарды «сейсмикалық белдеулер» деп атайды. Олар 1000-даған километрге дейін созылып, құрлықтағы , мұхит ортасындағы жоталардағы терең жарықтар зоналарымен және терең сулы науалармен тұспа-тұс келеді. Жер бетінде 800-ден астам сөнбеген жанартаулар бар. Олар құрлық бетіне және мұхиттың түбіне лава, күл , газ бен су буын көп мөлшерде атқылап шығарады. Литосфераның құрылысы мен даму тарихы жөніндегі білімнің пайдалы қазбалардың кен орындарын іздестіруге зор маңызы бар. Мысалы, плиталардың шекараларында рудалы қазбалар түзіледі деген жорамал айтылады. Мұнда қазбалар магмалық жыныстардың жер қыртысына енуінен түзіледі.
Пайдаланыған әдебиет
Материктер мен мұхиттар географиясы : Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық /В.А.Коринская, В.А. Щенев, И.В.Душина ; Алматы «Рауан» 1992 жыл.
Мария Харитоновна Савченко
Савченко Мария Харитовна
Савченко Мария Харитовна (27.4. 1913 -12.5.2005)–колхоз өндірісінің жаңашылы.
Өмір баяны
Соц. Еңбек Ері атағын екі рет алған. 1945 жылдан КОКП мүшесі. Ұлы отан соғысы кезінде Воронеж облысында Лискин ауданында "Правда" колхозында сауыншы болды. 1945 жылдан Лебедин ауданында В.И. Ленин атындағы колхозда сауыншы, мал фермасының меңгерушісі болып үгерді. Ол – КОКП 20-22 съезіне, Украина КП 16, 18-23 съезіне делегат. 1952 Украина КП ОК-нің мүшесі. 2 - 8 сайл. УССР Жоғарғы Советінің депутаты. Савченконі 3 рет Ленин орденімен, Еңбек Қызыл Ту орденімен, медальдармен марапатады.
Сілтемелер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Спектроскопия
Дереккөздер
Санат:Спектроскопия
Сен-Сернен-де-Ларш
Сен-Сернен-де-Ларш (Saint-Cernin-de-Larche) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Брив-ла-Гаярд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,15 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19191, пошта индексі — 19600.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
IC 3928
IC 3928 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2165833.
Сыртқы сілтемелер
IC 3928 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Парфондваль (Орн)
Парфондваль (Parfondeval) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Мортань-о-Перш округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,10 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61322, пошта индексі — 61400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 адамды құрады. Халық тығыздығы — 34,84 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Римсдорф
Римсдорф (Rimsdorf) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Саверн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,07 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67401, пошта индексі — 67260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 282 адамды құрады. Халық тығыздығы — 46,46 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Юньи
Юньи (Ugny) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,14 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54537, пошта индексі — 54870.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 720 адамды құрады. Халық тығыздығы — 78,77 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
УЕФА Суперкубогы 1979
УЕФА Суперкубогы 1979 (European Super Cup 1979) — Еуропа суперкубогының 7-ші жарысы, 1979 жылғы Еуропа чемпиондары кубогының жеңімпазы "Ноттингем Форест" пен Кубок иелері кубогы жеңімпазы "Барселона" өзара кездесті. Екі матч қорытындысында англиялық клуб басым болды (1:0, 1:1).
Бірінші матч
--
NGC 3308
NGC 3308 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 24 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3308 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31438, ESO 501-34, MCG -4-25-32.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Бургпреппах
Бургпреппах (Burgpreppach) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Франкония әкімшілік округіне бағынады. Хасберге ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 15 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Киношежіре
Киношежіре – күнделікті өмірдің өзекті мәселелерін баяндайтын жедел кинохабар. Киноматериалды авторлық қорытудан өткізіп, фактілерді тақырыптық, жанрлық, көркемдік-эстетикалық бірлік жиынтығы ретінде көрсететін кинопублицистикадан ерекшелігі – Киношежіре факт жайлы қысқаша ақпарат беріп, оған не түсініктеме қосумен ғана шектеледі. Дегенмен оператор суреткер-публицист ретіндегі өз ойын көркемдік тәсілдер (түсіру түрі, ракурс, жоспар, кадр композициясы, монтаж) арқылы бере алады. Киношежіре экранда киножурнал, арнайы шығарылым немесе тақырыптық шежірелік фильмдер ретінде көрсетіледі. Киношежіре кинорепортаж, киносұхбат, кинокорреспонденция, киноочерк және кинофельетон болып бөлінеді. Телевизиялық Киношежіре кинохабардың (жазылып алынып көрсетілетін телерепортаж) бірден бір ұтымды түріне айналып келеді. Киношежіре қазіргі күнде, телевизияның дамуына байланысты, бейнемагнитофондық түрге ауысты. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының барлық басты саяси-әлеуметтік оқиғалары кинотаспаға түсіріліп, Республикалық кинофотоқұжаттар архивіне тапсырылады.
Махмет Сәкенұлы Бекшин
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы Санат:Тұлғалар
Үнді асханасы
Үнді асханасы — Үндістан халқының ас мәзірі.
Аспаздық
Үнді асханасында басты назарды вегетериандық тағам - сабджиға, дәстүрлі дәмдеуіштер, соның ішінде 1 орныда карри дәмдеуіші тұрады. Үнді асханасына негізінен күріш, тхали, карри кіреді. Брінші тағам - бүршақтардан жасалған дхал сорпасы. Үнді асханасындағы ең тәтті десерт - ваттилапам.
thumb|right|200px|
Тарихы
thumb|right|200px| Үнділіктерде сиыр етін жеуге болмайды, себебі сиыр - үнділіктерде киелі жануар болып саналады. Алайда, Ашок патша уақытынан ет өнімдерін тұтынуға тиым салынды. Ислам діні Үндістанды билегенде, олар тауық етін тұтына бастады. Солтүстік-Батыс Үндістан асханасын муглай деп атайды.
Үнді асханасы
Үнді асханасында кеңінен қолданылатын тағамдар:
Сілтемелер
Санат:Үнді асханасы
Көпаяқтылар
200px|thumb|Trigoniulus corallinus Көпаяқтылар  (Myrіapoda) немесе Қырықаяқтар – буынаяқтылар типі кеңірдек тыныстылар тип тармағының бір класы. Жер шарында кең тараған 53 мыңнан астам түрі бар, басым көпшілігі құрлықта (ағаш, тастардың астында тұрғын үйлерде) тіршілік етеді.
Жіктелуі
Көпаяқтылар
Сипаттамасы
Денесінің ұзындығы 1 – 3 мм-ден 28 см-ге дейін, дене сегменттерінің әрқайсысында жұп немесе екі жұп аяқтары орналасқан, олардың саны өте көп (кейбір түрлерінде 180 жұпқа дейін), кластың аты осыған байланысты қойылған.
Көпаяқтылардың аяқтарының құрылысы да ұқсас, бірнеше буыннан (6 – 8) тұрады. Денесі бір қабатты гиподермальді клеткаларынан бөлінген хитинді немесе ізбес сіңген кутикуламен қапталған. Гиподермальді эпителий қабаты бір және көп клеткалы тері бездеріне бай (олардың ішінде қорғаныш қызметін атқаратын бездер де бар). Олар тұлға сегменттерінің арқа жағында орналасып, әр түрлі секреттерді (безден бөлінетін зат) сыртқа бөліп шашады.
Көпаяқтылардың ас қорыту жүйесі түтік тәрізді, тек артқы ішегі қысқа, имек болып келеді. Көпаяқтылар тек кеңірдек (трахея) арқылы тыныс алады. Кеңірдектегі газ алмасу процесі бұлшық еттердің жиырылып босаңсуы дене көлемінің өзгеруі нәтижесінде жүреді. Көпаяқтылардың жақсы дамыған жүрегімен қоса, перифериялық қан тамырлары бар. Жүрегі дене сегменттеріне сәйкес камераларға бөлінген.
Көпаяқтылардың жүйке жүйесі ми, жұтқыншақ асты ганглиясынан, жұтқыншақ маңындағы сақина-коннективадан және құрсақ жүйке тізбегінен құралған. Жұп мұртшалары иіс және дәм сезгіш түкшелеріне бай, олар иіс және дәм сезу қызметін атқарады.
Мұнайлы-газды шоғыр
Мұнайлы-газды шоғыр. Газды бөліктен (газды тақия) және мұнайлы бөліктен тұратын, бірақ газ мөлшері оны төсейтін мұнай мөлшерінен көлемдік тұрғысынан артығырақ болып келетін қостарамды шоғыр. Синонимі — мұнай қабыршақты газды шоғыр.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Половинка (Шығыс Қазақстан облысы)
Половинка — Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданы, Усть-Таловка кенттік әкімдігі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Шемонаиха қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 6 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 147 адам (81 ер адам және 66 әйел адам) болса, 2009 жылы 181 адамды (109 ер адам және 72 әйел адам) құрады.
Электрлік кернеу
Электрлік кернеу - екі нүктенің потенциалдар айырмасы, яғни электр зарядының бір нүктеден басқа нүктеге ауысуы жұмысының сол заряд шамасына қатынасымен анықталады.
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Қатпар баршынгүл
Қатпар баршынгүл (Gladiolus imbricatus) – құртқашаштар тұқымдасының баршынгүл туысына жататын көпжылдық өсімдік түрі. Сирек кездеседі. Халық медицинасында кеңінен қолданылады. Биязының түрі шар тәрізді, ұсақ (диаметрі 1.5 см). Сабағы тік, жіңішке, биіктігі 40-70 см. Төменгі жапырақтары қабыршақтанған. Гүлсерігі қарақошқыл түсті, ұзыны 3.5 см. Ешкі тауы, Жайық өзені жайылмасында, Беленький кенті, Қараағаш мекенінде тараған. Жайылма, орман, шалғындарда, бұта арасында еседі. Тұқымымен көбейіп, маусым-шілдеде гүлдеп, шілде-тамызда жеміс береді. Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Құртқашаштар
Пуга (Токша тармағы)
Пуга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Токша өзенінің сол жағалауынан 77 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 36 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Мотта-де'-Конти
Мотта-де'-Конти (Motta de' Conti) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Верчелли провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 851 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 77 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 13010.
Салыстырмалы патологиялық әдіс
Салыстырмалы патологиялық әдіс - психология ғылымындағы адамды зерттеу әдістерінің бірі. Салыстырмалы патологиялық әдіс арқылы зерттегенде ақыл-ой әрекеттері зақымдалған ауру адамдардың психологиясы дені сау адамның жан дүниесімен салыстырылып, оның арасындағы айырмашылықтар мен өзгешеліктер қарастырылады. Мысалы, сөйлеудің бұзылуын, қимыл-әрекеттеріне зақым келуін, естің бұзылуын, ұмытшақтықты және т.б. қалыпты психикалық әрекеттермен салыстырып талдаудың ғылыми мәні зор. Салыстырмалы патологиялық әдіс физиологияда, психология мен медицинада көп қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Мотта-де'-Конти
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие SS. Annunziata; S. Giovanni Battista.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Кіші Березовая (Пайдугина тармағы)
Кіші Берёзовая — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пайдугин өзенінің оң жағалауынан 331 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 46 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сан-Мори
Сан-Мори (San Mori) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Херона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Альт-Эмпорда ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 166 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,5 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жирона елді мекендері
Михаил Григорьевич Черняев
Михаи́л Григо́рьевич Черня́ев (1828—1898) — орыс генералы, Түркістан генерал-губернаторы.
Өмірінің алғашқы кезеңі
Могилев губерниясының Тубышки деревнясында 1828 жылғы қарашаның 3-інде орташа дәулетті ақсүйектер отбасында дүниеге келген. 1840 жылдан бастап «Дворян полкында» әскери дайындық қабылдаған. 1847 жылы «Лейб-гвардиялық Павлов полкында» қызметін бастады. Содан соң бас штаб академиясының курсын аяқтап, Дунай армиясына жолдама алды. Кіші Валах отрядының құрамында Мажарстандағы 1848-49 жылғы көтерілісті басуға қатысты.
1854 жылдың күзінде 4-ші корпустың құрамында Қырымға княз Меншиковқа көмекке жіберілді. Севастопольдің түбінде ол гарнизон жүргізген ұрыстардың барлығына қатысты, соның ішінде 1854 жылғы қазанның 24-інде болған Инкерман түбіндегі шайқасқа да қатысты. Сол шайқастағы көрсеткен үздік жетістігі үшін 4-ші дәрежелі Әулие Владимир орденімен марапатталды. 1855 жылғы тамыздың 27-сінде Севастополь қорғанысының кезінде көрсеткен ерлігі үшін «Ерлігі үшін» деген жазу басылған алтын қарумен марапатталып, подполковник шені берілді.
Түркістандағы әскери қызметі
Қырым соғысы біткен соң 3-ші жаяу әскер дивизиясының штаб бастығы болып тағайындалды, сосын Орынбор генерал-губернаторы Катениннің қарамағына жіберілді.
1858 жылы Бутаковтың Арал теңізіне экспедициясына қатысты, Хиуа ханына қарсы бас көтерген Қоңыраттың тұрғындарына көмекке жіберілді.
1859 жылы Кавказға граф Евдокимовтың қарамағына жіберілді, Кавказда тыныштық орнатылған соң қайтадан Орынбор аймағында жіберіліп, генерале Безактың қарамағында штаб бастығы болып қызмет етті.
1864 жылы Безакпен башқұрттарды басқару мәселесі бойынша келіспеушіліктен соң Санкт-Петербургқа қайтты. Сол кезде Орталық Азияда екі дала губерниясының Орынбор және Сібір губерниясының арасында бекінген шеп орнату мәселесі пайда болды, ол үшін екі арадағы бірнеше бекітілген елді мекенді қолға түсіру қажет болды. Бұл мақсатты жүзеге асыру полковник Черняевқа жүзеге тапсырылды, ол ерекше батыс сібір құрамасының жетекшісі болып тағайындалды.
1864 жылы сол құрама жиналып жатқан Верный қаласына жіберілді. Черняев өзіне жүктелген тапсырманы орындауға өте шектеулі қаражатпен кірісті. Ол жорық Батыс сібір округының қаражатының қалдықтарымен қаржыландырды. Черняевтың шағын құрамасы Әулиеата бекінісін қолға түсіріп, 1864 жылдың шілдесінде алынбас болып есептелген Шымкент бекінісін шабуылмен алды. Әскер қалаға су құбыры арқылы, қабырғадағы күмбез пішінді жарық арқылы енді. Қаланы қорғайтын әскер Черняевтың әскерлерінің қала ішінде кенеттен пайда болғанынан қарсылық көрсете алмады.
-- 1865 жылдың сәуірінде Черняев Ташкентке қарай жылжыды, бірақ оның бірден қолға түсіре алмай, кері шегінуге мәжбүр болды. Сол себепті оған ерекше бұйрық берілмейінше ешқандай қадам жасамауға бұйырылды. Бірақ жергілікті қарулы күштердің барған сайын күшеюінен қауіптенген ол өз жауапкершілігіне әрекет етуді шешіп, 1865 жылғы маусым айының 14-нен 15-іне қараған түні Ташкентті шабуыл жасап қолға түсірді. Орыс әскерінің саны 2000-нан аспайтын, 12 зеңбірегі болатын. Ташкенттің халқы 100 000 шамасы, қаланы 63 зеңбірекпен жабдықталған 30 000-дық әскер қорғауға дайын тұрды. Қалада оқ-дәрі мен қару-жарақтың қоры да мол болатын. Содан сәл бұрын жаңадан құрылған Түркістан облысының әскери губернаторы болып тағайындалған Черняев Бұқар әмірінің Ташкентті қолға түсіруге бағытталған әрекетіне қарсы шара қолдануға мәжбүр болды. Орталық Азия ірі дүрбелең алдында тұр еді, бұл Ресей мен Британияның арасындағы кейін «Үлкен ойын» деп аталған саяси бәсекелестіктің бір көрінісі болды. 1866 жылдың шілдесінде Черняев кері шақырылып, орнына генерал Романовский жіберілді.
Өмірінің кейінгі кезеңі
1873 жылы «Русский Мир» газетін шығара бастады. 1875 жылы Герцеговина аймағында көтеріліс басталғанда өз еркімен сонда кетті. Орыс-түрік соғысы басталғанда оған қатыспақ болып тілек білдірді, бірақ бір маңызсыз қызмет атқаруға тағайындалды, әскери қимылдарға қатыстырылмады. «Русский Мир» газеті де үлкен табысқа қол жеткізбеді, 1878 жылы ол газетті басқа біреулерге тапсырды.
1882 жылы Черняев қайтадан Түркістан генерал-губернаторы болып тағайындалды, бірақ тек екі жылдай ғана қызмет етті. Өзінің қызметіне нұқсан келтірген бірқатар қате шешімдер қабылдады. 1884 жылы әскери кеңестің мүшесі болып тағайындалды. 1886 жылы әскери министрдің жоспарларына қарсылық білдіргені үшін отставкаға кетуге мәжбүр болды. 1890 жылы қайтадан әскери кеңестің мүшесі болып тағайындалды. 1898 жылғы тамыздың 4-інде өзінің мұралық иелігі Тубышкиде қайтыс болды.
Әдебиет
Санат:Түркістан генерал-губернаторлары Санат:Ресей қолбасшылары Санат:Ресей мемлекеттік қайраткерлері
397 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:397 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:397 жылы қайтыс болғандар
Сасык (Кукпыкта тармағы)
Сасык — Ресейдегі өзен. Орынбор облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кукпыкта өзенінің сол жағалауынан 16 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Ириклинск су торабынан Орск қаласына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орынбор облысы өзендері
Рашид Хабибуллаевич Фаткуллин
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Раварино
Раварино  (Ravarino) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Модена провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5900 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 190 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 28 км² шамасында. Пошта индексі — 41017.
Елді мекеннің қамқоршысы — Антоний Падуанский.
Арасатуба
Арасатуба (Araçatuba) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Арасатуба мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Арасатуба экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 178 839 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 167,31 км² шамасында. Халық тығыздығы — 155,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1908 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Әш-Шарх сүресі
8 аяттан тұрады, Меккелік сүре.
Аяттың жуық аудармасы
Халифа Алтай бойынша:
Аса қамқор, ерекше мейірімді Аллаһтың атымен бастаймын.
Сілтемелер
Санат: Құран сүрелері
Аслы Тандоган
Аслы Тандоган (1979 жылы 2 сәуірде Анкарада дүниеге келген) – түрік кино және телехикая актері .
Биографиясы
Хаджеттепе университеті мемлекеттік консерваториясын тәмамдаған. 2002 жылы «Гүлүм» телехикаясымен алғашқы рет экран беттеріне көрінген. 2005 жылы «Aşka Sürgün» телехикаясында Дилян Шахвар рөлін сомдап, танымалдыққа қол жеткізеді. 2007 жылы «Kabadayi» фильмінде Кенан Имирзалыоглумен бас рөлде ойнады. «Dudaktan kalbe» телехикаясында Лямия атты қыз рөлін сомдаған. {| class="wikitable"
Дереккөздер
Санат:Түркия актерлері Санат: актерлер
Отейру (Виана-ду-Каштелу)
Отейру (Виана-ду-Каштелу) (Outeiro (Viana do Castelo)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Виана-ду-Каштелу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 271 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,21 км² шамасында. Халық тығыздығы — 78,4 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Люксметр
Люксметр (lux — жарық және metre - өлшеймін) - жарықтықты өлшейтін аспап. Люксметрлер көзбен ажыратуға арналған және фотоэлектрлік түрлерінде болып келеді.
Дереккөздер
Санат:Транспорт Санат:Медицина
Қоңды саздар
Қоңды саздар. Жоғары аққыштық қасиетпен сипатталатын, сипап көргенде май ұстағандай әсер қалдыратын саздар жиынтығы. Термин техникалық мағынада қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Еркіншілік ауылдық округі
Еркіншілік ауылдық округі — Ақмола облысы Ерейментау ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Еркіншілік, Еңбек ауылдары кіреді. Орталығы – Еркіншілік ауылы.
Тарихы
Округ құрамында болған Құсақ ауылы 2000 жылы, Шақшабай ауылы 2001 жылы , Веренка ауылы 2019 жылы таратылды. 2010 жылы Павловка ауылдық округі Еркіншілік ауылдық округі деп өзгертілді.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 4060 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Ерейментау ауданы ауылдық округтері
Негізгі климаттық белдеулер
Негізгі климаттық белдеулер- 4 ауа массалары типтерінің орналасуына сәйкес келеді. Экватор аймағында экваторлық климаттық белдеу орналасқан. Бұл белдуде жыл бойы экваторлық ауа массалары, төмен атмосфералық қысым басым болады. Күн көкжиектен жоғары тұратындықтан, мұнда бүкіл жыл бойы ауаның температурасы жоғары болады. Өрлеген ауа ағындары басым болатындықтан, сондай – ақ пассаттармен бірге ылғалды мұхит ауа массаларының келуі нәтижесінде экваторлық белдеуде жауын – шашын мол түседі. Тропикалық белдеулерде тропиктік ауа массалары, жоғарғы атмосфералық қысым , төмендеген ауа қозғалысы басым болып келеді. Жазда ауа массаларының температурасы өте жоғары, ал қыста - салқынырақ болады. Тропикалық ауа массалары әдетте өте құрғақ болады. 10 – 12 км биіктікте ауа экватор аумағынан тропиктерге келгенде ылғалы едәуір азаяды. Ауа төмендей келе, қызады да , бұрынғыдан да құрғақ бола түседі. Жаңбыр – құрлықтағы жазықтарда ғана емес, тіпті мұхит үстінде де сирек кездесетін құбылыс. Қоңыржай белдеулерде қоңыр салқын ауа массалары мен батыс желдері басым болып келеді. Мұнда тропиктік белдеулерге қарағанда едәуір салқын. Жыл мезгілдері айқын байқалады. Жауын – шашынның жылдық мөлшері тұтас алғанда едәуір, бірақ олар әркелкі бөлінген. Материктердің батыс бөліктеріне жауын шашынның көп түсетіндігін картаға жасаған талдаудан көруге болады .Оларды мұхиттан бұл жерлерге теңіздік ауа массалары әкеледі. Шығысқа қарай бағытталған ауа ылғалынан айрылатындықтан, материктердің ішкі бөліктеріне жауын – шашын аз түседі. Мұхиттардың әсеріне байланысты материктердің шығысына жауын – шашын көп түседі.
Дереккөздер
Материктер мен мұхиттар географиясы : Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық /В.А.Коринская, В.А. Щенев, И.В.Душина ; Алматы «Рауан» 1992 жыл.
Ирек (Арслан ауылдық кеңесі)
Ирек — Башқұртстанның Чишмин ауданындағы ауыл, Арслан ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 137 адамды құрады. Пошта индексі — 452170, ОКАТО коды — 80257815003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Көп бағытты саясат
Көп бағытты саясат  – мемлекеттің сыртқы саясатының тепе-теңділігін, сарабдалдығын, сындарлылығын және аса икемділігін, әр түрлі мемлекет мүдделерінің алуан реңкті кең ауқымы ескерілуін қамтитын ұғым. К. б. с. елдің сыртқы саясаты тұрақты да тұрлаулы жүргізілуін, оның белгілі бір аймақтағы жағдайдың болжанбаған сипатта өрбуіне, әлемдік рыноктағы жағдайдың өзгеруіне тікелей тәуелді болмауын көздейді. Сыртқы саясаттағы белсенділік, жаһандық және аймақтық құбылыстарға араласу, халықар. жағдайдың қазіргі және келешектегі даму бағыттарына жан-жақты талдау жасап отыру, барлық мүдделі елдермен екі жақты ынтымақтастықтың дамытылуын назарда ұстау және халықар. ұйымдарда белсенді жұмыс жасау мәселелерін қатар әрі үйлесімді жүзеге асыруға тырысу – көпбағыттылықтың мән-маңызы мен мақсат-мұраты. ҚР Конституциясының 8-бабында, “Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы” конституциялық Заңда (16.12.1991) Қазақстан Республикасының басқа мемлекеттермен қарым-қатынасы халықар. құқық принциптері негізінде жүргізілетіндігі, мемлекеттер арасында ынтымақтастық пен тату көршілік қарым-қатынас жасалатыны, олардың теңдігі мен бір-бірінің ішкі істеріне араласпау құқықтары құрметтелетіні, халықар. дауларды бейбіт жолмен шешу саясатын ұстанатыны бекем бекітілген. Осыған орай Қазақстан Республикасында жүргізілетін К. б. с-тың негізгі мақсаттары мыналар:
Каломен (Габрово облысы)
Каломен (Каломен) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Дряново қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Гүлзада Рахманбердіқызы Ізбасарова
Гүлзада Рахманбердіқызы Ізбасарова (15.1.1946 ж. т., Қырғызстан Республикасы, Талас қ.) – денсаулық сақтау ісінің ұйымдастырушысы, медицина ғылымдарының кандидаты (2001), Қазақстанның еңбек сіңірген қызметкері (1995).
Алматы мемлекеттік медицина институтын (қазіргі Қазақ ұлттық медицина универститеті) бітірген (1969). 1969 – 82 ж. 1-Алматы қалалық клиниккалық ауруханада хирург, анестезиология және реанимация бөлімінің дәрігері, бас дәрігердің емдеу ісі жөніндегі орынбасары болды. 1982 жылдан ҚР Денсаулық сақтау минтсьрлігі 4-Бас басқармасының Орталық клиникалық ауруханасында бас дәрігердің орынбасары қызметін атқарды.
Ғылыми жұмыстарының негізгі бағыты – халыққа көрсетілетін медициналық жәрдемді ұйымдастыру. Ізбасарова тәжірибеде диагностика жасау мен емдеудің жаңа озық әдістерін ұсынды. Ізбасарованың тікелей басшылығымен диагностика жасау мен емдеудің жаңа әдістерінің медициналық және экономикалық тиімділігін анықтау жөнінде аналитикалық жұмыстар ұйымдастырылды.
Ізбасароваға “Нарық жағдайында аса пайдалы жаңа технологияны жасау және енгізу негізінде медицигалық жәрдем көрсету жүйесін реформалаудың және жетілдірудің моделі” еңбектер топтамасы бойынша Қазақстан Мемлекеттік сыйлығы берілді (2005). “Құрмет” орденімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1946 жылы туғандар Санат:Қырғызстанда туғандар Санат:Қазақстан дәрігерлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Вэнсбург (Кентукки)
Қала тұрғындарының саны 1731 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.1 км² шамасында. FIPS коды — 21-79068.
IC 3929
IC 3929 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1626078, NPM1G +20.0337.
Қайыпназар Әйтпенов
Қайыпназар Әйтпенов (1900, Шымкент облысы Шардара ауданы Шардара ауылы - 1977) - халық ақыны. Ауыл мектебінен оқып, сауатын ашады. Әйтпенов өленді жазып та, ауызша айтып та шығарған. 1964 ж. Шымкентте өткен өлкелік ақындар айтысына қатысқан. Ақын шығыс аңыздарының, қазақ ертегілерінің сюжетін дастан етіп жырлаумен катар Мырзашөл тыңын игерушілерге, мақташыларға, замандастарына арнап көптеген өлеңдер шығарды. Сықақ, мысқыл, мысал жан­ры ақын шығармашылығынан елеулі орын алады. Бірқатар өлеңдері "Шұғыла" (1977) жинағында жарияланды. Әйтпенов Еңбек Қызыл Ту орденімен, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Әд-Духа сүресі
11 аяттан тұрады.
Сілттемелер
Санат: Құран сүрелері
398 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:398 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:398 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Мұнайлы (газды) қойнауқаттың сумен тоғытылуы
Түсінік үш мағынада колданылып жүр. дұрыс.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Жүйе қысымы
«Жүйе қысымы» - салыстырмалы-тарихи тіл білімінде ұқсастық бойынша жасалым кезінде жақсы ұйымдастырылған (қатаң құрылған) жүйелерде (мысалы, фонетикада, лексикадан өзгеше) әлдебір элементтің елеулі өзгеруінің салдарынан жүйенің түрлі нүктелеріндегі өзгеріс немесе жалпы жүйенің ара салмағының бұзылуы.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Монтагано
Монтагано (Montagano) — Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1248 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 48 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 26 км² шамасында. Пошта индексі — 86023.
Елді мекеннің қамқоршысы — Sant'Alessandro.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Молизе елді мекендері
Кипарис тұқымдасы
right|thumb Кипарис тұқымдасы(Cupressaceae) – қылқан жапырақтылар класының бір тобы. Кипарис тұқымдасы мәңгі жасыл, бір үйлі ағаш не бұта. Жапырақтары қабыршақ тәрізді, ал жас кезінде қылқан тәрізді, қысқарған сабақ ұшына шоқтанып не сабақ қолтығынан қарама-қарсы өседі. Кипарис тұқымдасының көптеген түрінің піскен бүрлері қатты, кейбіреуінікі жидек тәрізді етті, жұмсақ болады. 4 – 6 жылда жеміс бере бастайды. Кипарис тұқымдасының Еуропа, Азия және Солтүстік Америкада қоңыржай жылы аймақта 19 туысқа жататын 130 түрі бар. Қазақстанда арша туысына жататын 10 түрі өседі. Кипарис тұқымдасының ең көп тараған туысы – кипарис (Cupressus) туысы. Бұлар көбінесе ағаш (биіктігі 30 м-дей), сирек те болса бұта түрінде кездеседі. Кипаристің 15 – 20-дай түрі Еуропа, Азия және Солтүстік Америка құрлықтарының қоңыржай аймақтарында өседі. Діңінің жуандығы 50 – 60 см, 4 – 6 жылда жеміс бере бастайды. Қуаңшылыққа төзімді өсімтал өсімдіктер, 2 мың жылдай өсіп тұрады. Сүрегі хош иісті, зиянды жәндіктер онша зақымдай алмайды. Жеңіл, жұмсақ сүрегінен ағаш бұйымдарын, жиһаз жасайды. Кипарис тұқымынан, қалемшесінен және телу әдісімен көбейтіледі. Кейбір түрі әсемдік үшін де өсіріледі.
Дереккөздер
Санат:Қылқан жапырақтылар Санат:Қазақстан табиғаты
Астероид
frame|[[Веста, ергежейлі планета Церера астероидтарының және Айдың салыстырмалы өлшемдері. Бір пикселге 20 шақырым]]
Астероид (ἀστεροειδής – жұлдызсияқтылар) — газ-тозаңды бұлттардың эволюциясы барысында пайда болған Күн жүйесіндегі кіші денелер, кіші планеталар деп те аталады.
Олар планеталардың серіктері емес және Күнді айнала өз еркінше қозғалады. Бірінші астероидты 1801 жылы 1 қаңтарда Италия астрономы Джузеппе Пиации ашты. Ол тура көтерілуі мен еңкеюі тәулік ішінде елеулі өзгеретін жұлдызды бақылады. Неміс математигі Гаусс үлкен жарты осі 2,77 а.б. болатын бұл астрономиялық дененің орбитасын есептеп тапты. Сатурн мен Юпитердің арасынан планета табылды деп есептеп, оған ескі Римнің табыс әкелетін әйел құдайы Церераның есімі берілді. 1802 жылы астрономиямен айналысатын неміс дәрігері Ольберс Церераға жақын жерден жаңа астероидты ашып, оны Паллада деп атады. 1804 жылы Юнона, 1807 жылы Веста табылды. Кішкентай планеталарды Гершель грекше «жұлдыз бейнелі» деген мағынаны білдіретін астероидтар деп атауды ұсынды.
Қазіргі кезде 12000-нан астам астероидтар белгілі. Бастапқы кезде құдайлардың аттарымен аталған астероидтарға кейін ұлы адамдардың есімі берілді. Астероидтар табылғанда оған ашылған жылы көрсетілген белгі тағылады. Астероидтың орбитасы есептелген соң тұрақты номер және аты беріледі.
Астероид орбиталарының шеңберден өзгешілігі аз, сондықтан астероидтардың көпшілігі Күн жүйесінің ішіне кірмейді. Бірақ кейбір астероидтар Күнге жақын келіп немесе Сатурн орбитасының сыртына шығып кетеді. Юпитер орбитасы бойымен планетаның алдында және артында қозғалатын астероидтардың екі тобы бар. Олар «Гректер» мен «Трояндықтар» деп аталады. Олардың айналу периоды Юпитердің айналу периодына сәйкес келеді және орбитадағы орны аспан механикасының теориясын құрушы Лагранждың тапқан заңы бойынша есептеп шығарған нәтижесінен ауытқымайды.
Күн жүйесіндегі астероидтар
Қазіргі уақытта Күн жүйесінен 100мыңдаған астероид анықталып отыр. Қазіргі уақытта олардың нақты саны - 632 567, бірақ олардың 385 184-нің орбитасы анықталғандықтан, соншасында ғана нөмірлеу жүйесінде өздеріне тән нөмірлеулері бар. Ал 18 241-нің аттары бар. Есептеулер бойынша Күн жүйесінде 1,1-ден 1,9 миллионға дейін радиусы 1км-ді құрайтын денелер бар. Қазіргі уақытта анықталған астероидтардың көбісі Марс пен Юпитердің арасында орналасқан астероидтар белдеуінде орналасқан.
Осы уақытқа дейін Церера Күн жүйесіндегі ең үлкен астероид саналып келді. Оның өлшемдері - 975×909 км, бірақ 2006 жылдың 24 тамызынан ол ергежейлі планета санаттарына қосылды. Қалған екі үлкен астероид Паллада мен Вестаның диаметрлері 500км. Веста Жерден оптикалық құралсыз бақылауға болатын астероидтық белдеудің жалғыз өкілі. Қалған астероидтарды жерге жақын аралықта қозғалған кезде ғана байқауға болады.
Астероидтық белдеудің жалпы массасы жуық есеппен алғанда 3,0—3,6·1021 кг құрайды. Бұл - Ай массасының ¼ бөлігін құрайды.
Алғашқы 30 астероид
Санат:Күн жүйесі Санат:Астероидтар
Шеллефтео
Шеллефтео – Швецияның солтүстік-шығысындағы қала. . Вестерботтен леніндегі Шеллефте-Эльв өзенінің жағасында орналасқан. Коммунамен аттас қала. Қала арқылы еуропалық автомобиль маршруты Е4 өтеді. Шеллефтеотен оңтүстікке қарай 17 шақырым қашықтықта әуежай орналасқан. Сонымен қатар шаһарда Boliden AB компаниясының металлургиялық мекемесі мен  Skellefteå Kraft су электр компаниясы бар. Дереккөздер
Санат:Қалалар Санат:Швеция Санат:География
Оразалы Омаров
Оразалы Омаров 1946 жылы 4 тамызда Түркістан облысы, Сайрам ауданында дүниеге келген. Алматы зоотехникалық ветеринарлық институтын тамамдаған. Біраз жыл мамандығы бойынша жұмыс атқарып, Сайрам ауданы "Қайнарбұлақ" совхозына парторг қызметіне сайланып, 1981 жылы Оңтүстік Қазақстан облысы партия комитетіне нұсқаушы қызметінде сол кездегі обкомның бірінші хатшысы А. Асқаровтың қол астында жұмыс атқарған. 1985 жылы облыстық ауыл шаруашылығы басқарма бастығының бірінші лауазымына, 1986-1990 жылдары "Қайнарбұлақ" совхозына директор қызметіне тағайындалды. Сол жылдары совхоздын экономикасы алға өрлеп, халықтың әлеуметтік жағдайы жақсарып, шаруашылық облыс, республика көлемінде елеулі жұмыстармен көзге түсті. Одан кейін Сайрам ауданы партия комитетінің екінші хатшысы қызметтерін абыроймен атқарды. 1993-1998 жылдар арасында Ордабасы ауданының әкімі қызметіне тағайындалып, сол қиын-қыстау жылдары экономикасын көтеруде, әлеуметтік мәселелерді шешуде табындылықпен еңбек етті. Сол жылдары ауданда қазақтың атақты палуаны Қажымұқанның 120 жылға толуы, атақты ғалым Б. Кенжебаевтың 90 жылдық мерекелері ұйымдастырылды. Нұралы ақынның мерей тойы жіне тағы басқа республика көлеміндегі мерекелік шаралар өтті. Сонымен қатар, ауданға КСРО Президенті М.С. Горбачев, Қазақстан Республикасынын Президенті Н.Ә.Назарбаев, халықтың біртуар азаматы Д.А.Қонаев ат басын бұрып аудан жетістіктерін бағалап қайтты. Сол жылдары жемісті қызметі үшін еліміздің Президенті Н.Ә. Назарбаевтың жарлығымен Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қызметкер атағы берілді. Бірнеше рет аудандық, облыстық Кеңестерге депутат болып сайланып, облыс, аудан мақтау грамоталарымен марапатталды. 1998 жылдан зейнеткерлікке шыққанға дейін облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының бастығының орынбасары, облыс Әкімінің кеңесшісі, облыс төтенше жағдайлары, азаматтық қорғаныс жөніндегі басқарма бастығының орынбасары лауазымдарын абыроймен атқарды. "Қазақстан Конституциясына - 10 жыл", "Қазақстан Республикасында тың және тыңайған жерлерді игергеніне - 50 жыл", "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне - 10 жыл" мерекелік медальдармен марапатталған. Ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты. Жемісті еңбегі үшін Сайрам және Ордабасы аудандарының "Құрметті азаматы" атақтары берілген.
Наан
Наан (перс. نان‎, хинди नान, урду نان, в.-пандж. ਨਾਨ, пушту نان‎, уйг. نان, курд. nan, кит. 馕) — үнді асханасындағы сұлыдан жасалған нан. Сонымен қатар бұл өнім Ауғанстанда, Иранда, Непалда, Пәкістанда, Өзбекстанда, Тәджікстанда кеңінен таралған. Түрік тілдерінде(мысалы, қазақ, қырғыз, өзбек, ұйғыр тілі, т.б.) наанды нан деп айтады.
thumb|right|200px|
Наанның негізг ібөлігін жұмсақ қамыры құрайды. Қосымша тағам ретінде қасына күріш, картоп езбесі, сыр ,фарш қосылады. Ал дәмдеуіштерден тмин, пияз, мейіз қосылады.
Наанды шәймен ішкенде, сорпа ішкенде қолданады.
Скумбрия акуласы
Скумбрия акуласы  макрель, сардинамен қоректенетіне байланысты «скумбрия акуласы" деп аталған. Скумбрия акуласын кейбіреулер ақ акулаға ұқсатады. Бірақ скумбрия акуласының тістері сойдақ, ал ақ акуланың тісі үшбұрышты болып келеді. Скумбрия акуласын басқа акулалардан екі тікен жүзбеқанаты арқылы айыруға болады.
Дереккөздер
Санат:Акулалар
Ценс
кент тұрақты тұрғындарының саны 293 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,13 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 3 67 029,. кент басшысы — Др. Франк Аренд.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
NGC 3306
NGC 3306 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Өтпелі климаттық белдеулер
Өтпелі климаттық белдеулер - негізгі белдеудің аралығына орналасқан. Негізгі белдеулер секілді, өтпелі белдеулердің де атаулары олардың географиялық орындарына байланысты қойылған. Субэкваторлық белдеу ( «суб» жұрнағын латын тілінен аударғанда «маңында» деген мағына береді) – экватор маңындағы, субтропиктік белдеу – тропик маңындағы белдеу деген сөз. Өтпелі белдеулерде ауа массалары жыл маусымдарына қарай өзгеріп отырады. Олар мұнда көршілес белдеулерден келеді. Сондықтан солтүстік жарты шардағы субэкваторлық белдеудің климаты жазда экваторлық белдеудің климатына, ал қыста – тропиктік белдеудің климатына ұқсас болып келеді. Субтропиктік бедеудің климаты жазда тропиктік белдеудің, ал қыста – қоңыржай белдеудің климатына ұқсас болып келеді. Картаға қараған уақытта, онда климаттық белдеулердің шекаралары қатаң түрде параллельдердің бойымен өтпестен, кейбір жерлерде бірде солтүстікке , бірде оңтүстікке қарай ауытқитындығын көруге болады. Себебі: жергілікті жердің климатына сонымен қатар жер бетінің сипаты – жер бедері, мұхиттар, құрлық, теңіз ағыстары, мұздық жамылғысы да зор әсер етеді
Дереккөздер
Санат:Климаттық аймақтар
Выдриха (Шығыс Қазақстан облысы)
Выдриха — Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданындағы ауыл, Выдрихин ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Шемонаиха қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 22 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 2914 адам (1533 ер адам және 1381 әйел адам) болса, 2009 жылы 2378 адамды (1141 ер адам және 1237 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Шемонаиха ауданы елді мекендері
Тайбай ауылдық округі
Тайбай ауылдық округі — Ақмола облысы Ерейментау ауданындағы әкімшілік бірлік. 2007 жылға дейін Звенигородка ауылдық округі деп аталды.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Тайбай, Жарық, Елтай, Малтабар ауылдары кіреді. Орталығы – Тайбай ауылы.
Дереккөздер
Санат:Ерейментау ауданы ауылдық округтері
Спирттер
Спирттер(spіrіt) – құрамында бір не бірнеше гидроксил топтары – (–ОН) болатын көмірсутек туындылары. Гидроксил тобының санына қарай бір-, екі-, үш-, төрт- және көпатомды спирттер; радикалдар құрылысына қарай қаныққан, қанықпаған, циклді, ароматты және гетероциклді спирттер болып бөлінеді.
=Спирттер= thumb| |right| Спирттер, алкогольдер – құрамында бір немесе бірнеше OH тобы болатын көмірсутек туындылары. ОН тобының санына қарай бір (алкогольдер), екі (гликолдар), үш (глицерин), төрт (пентаэритрит) және көп атомды спирттер, ал көмірсутек радикалының құ-рылысына байланысты қаныққан (этил C2H5–OH), қанықпаған (аллил СН2СНСН2ОН), циклді (циклогексанол), ароматты (бензил спирті), гетероциклді (фурил) болып бөлінеді. Спирттерді атағанда сәйкес көмірсутек радикалы бойынша (мысалы, метил спирті, этил спирті, т.б.) және Женева номенклатурасы бойынша көмірсутек атына “ол” жұрнағын жалғайды (мысалы, этанол, бутанол, диол, триол, т.б.). Кейде ОН тобының орнын көрсетіп атайды (мысалы, пропанол-2, пропандиол-1, 3), бұдан басқа спирттердің тарихи қалыптасқан атаулары да қолданылады (мысалы, этил спиртін – шарап спирті, метил спиртін – ағаш спирті деп атайды). Бір атомды алифатты спирттер улы (мысалы, метанол – жүйке және тамырға қоздырғыш әсер етеді, этанол – сұйық есірткі, ұзақ әсер еткенде жүйке, ас қорыту, қан тамыр, бауыр, т.б. ауруларын тудырады). Өнеркәсіпте спирттерді олефиндерді гидраттау, альдегид, кетондарды тотықсыздандыру, т.б. әдістермен өндіреді. Этанолды бидай, күріш, картоп, т.б. өсімдік шикізаттарын зимаза ферментінің қатысуымен ашыту немесе гидролиздеу арқылы алады. Спирттер – органикалық қосылыстардың ішіндегі ең маңызды тобы, олар еріткіштер ретінде қолданылады, бояулар, жасанды талшықтар, пластмассалар, хош иісті заттар, дәрілер, жуғыш заттар, т.б. өндіру үшін жартылай өнімдер болып табылады.
Спирттердің қасиеттері
Физикалық қасиеттері және құрылысы. Қалыпты температурада С10-ға дейінгі спирттер сұйық заттар, Сп-ден бастап қатты заттар. Алғашқы үшеуі сумен кез келген мөлшерде араласады, молекулалық массасының артуына қарай сұйық спирттердің суда ерігіштігі төмендейді. Сұйық спирттердің өздеріне тән иісі болады. Спирттердің қайнау және балқу температурасы молекулалық массасының артуына байланысты өседі және сәйкес көмірсутектердің қайнау температурасынан жоғары болады. Себебі спирттерде молекулааралық сутектік байланыс түзіледі. Спирт молекуласында электртерістігі жоғары оттек атомы сутектің электрондарын өзіне тартып, оларда ішінара теріс және оң зарядтар пайда болады: 5- 8+ R-0-H Осы зарядтардың әсерінен оттек атомы мен спирттің екінші молекуласындағы гидроксилдің сутек атомының арасында сутектік байланыс түзіледі: R — О... Н - О... Н - О... I	I	I Н	R	R Сутектік байланысты үзуге 5 ккал/моль энергия жүмсалады. Энергиясы аз болғанымен, оны үзу үшін температураны көтеру керек, сондықтан спирттердің қайнау температуралары жоғарылайды.