cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Британ аралдары
Британ аралдары — Еуропаның солтүстік-батысында орналасқан топарал. Құрамына Ұлыбритания мен Ирландия аралдары және көптеген ұсақ аралдар (Мэн, Англси, Уайт, Ішкі және Сыртқы Гебридтер, Оркней, Шетланд) енеді. Ауданы 325 мың км²-ден астам, оның 230 мың км²-ін Ұлыбритания, 34 мың км²-ін Ирландия алып жатыр. Британ аралдары жағалауындағы сулардың тереңдігі 200 м-ден аспайды. Британ аралдары қатпарлы палеозойлық құрылымдардан түзілген. Жер қыртысының қалыптасуына кайнозойлық тектоник. қозғалыстар, мұз басу, карст процестері  әсер еткен. Жер бедерінде аласа таулар (Грампиан, Пенин, Кембрий, Керри, т.б. ), таулы қыраттар (Оңтүстік Шотланд) және жазықтар кезектесіп келеді. Олардың шығу тегі әр түрлі (теңіздік, мореналық, жанартаулық). Ең биік жері — Грампиан тауындағы Бен-Невис жотасы (1343 м). Климаты жыл бойы басым болатын ылғалды батыс желдеріне тәуелді. Жылдық жауын-шашын мөлш. 700 — 1500 мм. Қаңтардың орташа температурасы 3 — 7ӘС. Шілденің орташа температурасы 11 — 17ӘС. Тұман жиі байқалады. Ірі өзендері: Северн (310 км), Темза (334 км), Шаннон (368 км); өзендердің суы мол, кеме жүзеді. Ең ірі көлі — Ирландиядағы Лох-Ней көлі (400 км²). Солтүстігіндегі күлгін топырақтарда қарағай, қайың, оңтүстігінде емен, шамшат өседі. Қазіргі кезде ормандар Британ аралдарының 4 — 5-ін ғана алып жатыр. Жануарлардан түлкі, кірпі, жабайы қояндар, тиін мекендейді. Жыртқыш құстар (сапсан, қаршыға және т.б.), құр, жабайы кептерлер, су құстары (шағала, тырна, үйрек) тараған. Британ аралдарының табиғаты адам әрекетінен қатты өзгерген. Аралда Ұлыбритания және Ирландия мемлекеттері орналасқан.
Санат:Еуропа географиясы
Кастельфольит-дель-Бош
Кастельфольит-дель-Бош (Castellfollit del Boix) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Бажес ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 410 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 58,90 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Топар кенттік әкімдігі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Топар кенті кіреді.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 9314 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) ауылдық округтері
Дархан Қамбышев
Дархан Қамбышев (1985 жылы туган) - Алматы циркінің әртісі Дархан Қамбышев. 2010 жылы Францияда өткен халықаралық байқауда бас жүлдені жеңіп алды. 2010 жылы Қаңтарда Мәскеуде өткен 8-ші Халықаралық цирк өнері фестивалінде де «Алтын пілді» ұтып алған. Анасы Күлтайдың айтуынша, ауылдан қаладағы циркке келген 5 жастағы Дархан сонда-ақ цирк әртісі боламын деп серт беріпті. Діттеген мақсатқа жету үшін Дархан алдымен «Динамо» спорт мектебінде, онан соң 10 жасында цирк училищесінде оқиды.
Асқақ арманға қол жеткізу үшін Дархан аттай 15 жыл тер төкті. Қаңтарда Мәскеуде өткен халықаралық цирк өнері фестивалінде қазылар алқасы бірауыздан бас жүлдеге қазақтың қара баласы лайық деп тапты. 15 метр биіктікте еш сақтандырусыз еркін қалықтаған өнерпаздың талантына залдағылар түгел тәнті болды.
Франциядағы мәртебелі байқауда да Дархан дәл осы трюкты көрсетті. Қос арқанды алақанға орап, жоғарыдан төменге құлдилаған әртістің сәтті шыққан нөмірін бұл жолы да майталман мамандар ең үздік деп тауып, Дарханның мойнына Алтыннан алқа тақты.
Екі ай ішінде екі бірдей Халықаралық байқауда бас жүлдеге ие болған Дархан қазір келісім-шарт бойынша Германияның Варите театрында жұмыс істеп жүр. Жігерлі жігіт енді күзде Италияда, онан соң Монте Карлода өтетін цирк өнері фестивальдерінде Қазақстанның намысын қорғайтын болады.
Санат:Цирк өнері
Бөбек (бала)
=Заңдық статусы=
Бала мәртебесi ересектер секілді әртүрлi мәдениеттер және заң жүйелерiнде әр қилы деп айтып өттік. Бала құқықтары туралы конвенция дәл қазiр он сегiз жасты жас шамасына дейiнгі адам баласын бала деп атауды ұйғарып тұр.
Кәмелетке толу жастары
=Бала құқықтары=
Халықаралық және Қазақстандық заңнамаға сәйкес мемлекет оларға кепiлдiк берiлетiн ажырамас құқық береді: бала, сонымен қатар көзқарастарын еркiн бiлдiруге, өмiрге, құрметке ажырамас құқығы болады, бiлiм алуға құқығы бар.
Жалпы түсінік бойынша адам 13-16 жылдарға дейiн ғана жас бала болып еептеледі. Дегенмен iшкiлiктер сатып алуға байланысты немесе төлқұжат алу, дауыс беру мүмкіндіктеріне байланыты бала сөзі контекстке байланысты басқаша қолданылуы мүмкiн. thumb|250px|[[Линдегрен, Амалия|Амалия Линдегрен. «Таңғы ас». . 1866]] =Баланың дамуы=
Баланың дамуы - баланың бой жетуiн, есею процесіндегі  бөбектiң физикалық және психологиялық ерекшеліктерін зерттейтін ғылымның бөлек бағыты.
Эриксонның дамуыны психосоциалды теориясы
Эрик Эриксон адамның дамытуының сегiз психоәлеуметтің кезеңдерiн ерекшеледi. Оның ішінде төртеуі балалық шақтың мерзiмдерiне сәйкес келедi.
Бұл жас шамалары әр халықтың мәдениетіне байланысты өзгеріп отырады. Төменде бөпенің қазiргi заман көзқарастарына сәйкес даму кезеңдері көрсетілген:
* Зигота, ұрықтану сәті, бала бiту *    Эмбрион *    Туылғанына бір ай болған бөбек *    1 жасқа дейiнгі бөбек *    Мектеп жасына толмаған бала: *  Жүруді үйреніп жүрген бала. 1-4 жас шамасындағы бөпе *  Мектепке бармаған ересек бала(5-6 жас) *    Балалық шақтың ортасы – 5 -10 жас аралығындағы бала *    Жас өспiрiм - жас шамасы 11-15 арасындағы орта мектептiң оқушысы: *  11-12 жылдар кiшi жас өспiрiм *  13-15 жылдар ересек жас өспiрiм *    Жастық шақ 16-21(23) жас
Қоршаған ортаны тануы
=Бөбектің психикасының дамуы=
Сачала
Сачала (Сагала) — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кондома өзенінің сол жағалауынан 248 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кондома. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қызылтам
Қызылтам — Қызылорда облысы Қармақшы ауданы, Қармақшы ауылдық округі құрамындағы ауыл, темір жол бекеті.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Жосалы кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 26 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 371 адам (185 ер адам және 186 әйел адам) болса, 2009 жылы 210 адамды (104 ер адам және 106 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қармақшы ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Орталық жерлердің теориясы
Орталық жерлердің теориясы — бірдей бағыныстағы елді мекендердің, сондай-ақ басқадай иерархиялық нысандардың — өндіріс пен әлеуметтік инфрақұрылымдардың тораптық элементтерінің (дүкендердің, оқу орындарының, ауруханалардың және қызмет көрсету саласы мен мәдениет кәсіпорындары мен мекемелердің) торлар мен зоналар құру қағидаларының жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Жоғарғы Лупья
Жоғарғы Лупья (Лупья, Лунья) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вычегда өзенінің сол жағалауынан 99 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 175 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Еженова Ардақ
Еженова Ардақ (18.8.1944 ж.т., Алматы облысы Ақсу ауд. Ақсу ауылы.) - ақын. Қазақтың мемлекеттік қыздар пед. институтын бітірген (1969). 1969-1976 ж. Сарқан ауданында мектепте мұғалім, Алматыда "Қазақстан" баспасында, 1976 жылдан "Друг читателя" газетінің редакциясында жұмыс істеген. Еженова өлеңдері бірқатар ұжымдық жинақтарда жарияланған.
Дереккөздер
<
Санат:Әдебиет Санат:Қазақ ақындары
Ануак
Ануак  (аньивае, жоанива (өз аты), ямбо, нуро (эфиоп.)) — Луо тобындағы нилот халқы Эфиопияның солтүстігінде (Акобо және Гило өзенінің жағалауы) және Суданда (Акобо өзенінің сол жағалауынан Пибор өзеніне дейін). Жалпы саны 98 мың адам, оның 46 мыңы Эфиопияда, негізінен Гамбела аймағында, 52 мыңы Оңтүстік Суданда тұрады.
Діні
Олар дәстүрлі нанымдарды ұстанады, бірақ христиандық пен сунниттік исламды ұстанатын өкілдер де бар.
Тарихы
Халық аңыздарына қарағанда, олар соңғы жүз жыл бойы, 20 ғасырға дейін аңғарларда, Ніл өзенінің жоғарғы ағысында өмір сүрген көшпелі малшылар болды. Басқа мал өсірушілермен қатар жерге отырықшылық қоныстану Шығыс Африкадағы солтүстіктен оңтүстікке қарай қозғалған халықтың көші-қоны кезінде орын алды. 19 ғ-дың ортасынан бастап Эфиопияның құрамына кіреді, Ануак халқының есебінен негізінен биік таулы тайпалардың құлдары қатары толықты. 20 ғасырдың 70-ші жылдардан бастап «Дерг» марксистік тобының билікке келуімен ануакка қысым күшейіп – бұл тіпті әскер бөлімдерінің тікелей күшімен тұтас ауылдарды жоюға дейін жетті. Осы кезде бірнеше ондаған мың ануак АҚШ-қа қашып кетті (онда босқындарға көмек көрсету бағдарламасы болды). 1991 жылдары коммунистік режим құлаған кезде өзгерістер болып, Ануак өкілдері Эфиопияның саяси алаңына кіре алды, дегенмен кемсітушілік болып тұрды және 2000-шы жылдары Эфиопияның көтерілісшілері мен әскери бөлімдерінің үнемі қақтығыстары болды.
Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (тары, жүгері, бұршақ дақылдары), балық аулау (бөгеттерді пайдалану), жабайы жемістерді жинау. Мал шаруашылығында ұсақ малдарды, әсіресе ешкілерді ұстау басым. Дәстүрлі қолөнері қайық, моншақ және т.б. жасау болып табылады.
Өмір салты
Әлеуметтік ұйым патриархалдық-тайпалық байланыстарға негізделген, неке патрилокалды.
Әрбір қауымдастықтың басында оның төл символы және әрбір бірлестіктің бірегейлігі мен бірлігінің бейнесі болып табылатын көсемі тұрады. Көсемдер мен олардың ұлдары арасында билік үшін талас жоқ. Жаңа басшы ерлер арасынан қазіргі басшы қайтыс болған жағдайда ғана сайланады. Осы сәттен бастап жаңа билеуші ​​үшін өкілеттік мерзімі басталады, оған бұрынғы басқарушысының қорғауындағы мүліктер өтеді.
Дәстүрлі тағамы - өсімдік тектес тағамдар, балық.
Дереккөздер
Санат:Эфиопия халықтары Санат:Судан халықтары
Окунёва-Виска
Окунёва-Виска — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ёрса өзенінің сол жағалауынан 190 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бедрово (Кырджали облысы)
Бедрово (Бедрово) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 6716. Телефон коды — 05579. ЕКАТТЕ коды — 3132.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Риола-Сардо
Риола-Сардо (Riola Sardo) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Ористано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2137 адамды құрайды. Халық тығыздығы 44,31 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 48,23 км² шамасында. Пошта индексі — 9070.
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі — Қазақстан Республикасының Үкіметі құрамына енетін орталық атқарушы органы.
Би (айрық)
Би сөйлемі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін:
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі
Сыртқы сілтемелер
Ауыл шаруашылығы министрлігі Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігі Санат:Қазақстан мемлекеттік құрылымдары
Риола-Сардо
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Карел Вацлав Райс
Карел Вацлав Райс (чех. Karel Václav Rais; 4 қаңтар 1859 жыл, Белоград – 8 маусым 1926 жыл, Прага) – чех жазушысы, реализм өкілі, балалар мен ересектерге арналған кітаптар мен поэмалардың авторы. Прагада тұрған кезінде Алоис Йирасек, Зикмунд Винтер, Игнат Херманн сияқты чех жазушыларымен араласады. «Zvon» атты беллетристік журналдың негізін салушылардың бірі.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1859 жылы туғандар Санат:1926 жылы қайтыс болғандар
Шалқия ауылдық округі
Шалқия ауылдық округі – Қызылорда облысы Жаңақорған ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Құттықожа ауылы кіреді. Орталығы – Шалқия ауылы.
Оңтүстік Африка Республикасы
ОАР – ядролық қаруды жасап, одан өз еркімен бас тартқан ел.
Табиғаты
ОАР Оңтүстік Африка таулы үстіртінің оңтүстік шетін ала орналасқан. Шығысын Айдаһар таулары (биіктігі 3482 м), Оңтүстік Африка жағалауын бойлай Кап таулары алып жатыр. Пайдалы қазбалары – алтын, уран, қалайы, марганец, хромит, хризотил-асбест, мыс. Климаты ыстық және ылғалды тропиктік, оңтүстік-шығысы субтропиктік. Жаз айларының орташа температурасы 18 – 27°С, қыс айларында 7 – 18°С. Үстірттің жылдық жауын-шашын мөлшері 150 – 750 мм. Оңтүстігінде жаз айларының орташа температурасы 13 – 21°С. Жылдық жауын-шашын мөлшері 650 – 700 мм; Айдаһар тауының шығыс беткейлерінде 1000 – 2000 мм, Атлант теңізі жағалауында 60 – 100 мм. Басты өзендері – Оранжевая (Вааль саласымен) және Лимпопо. Елдің шығысына қарай саванналар, Айдаһар тауларында мәңгі жасыл таулы субтропиктік бұталар, ішкі аудандарда тікенді бұталар өседі.
Тарихы
Қазіргі ОАР жерін адамдар көне тас дәуірінен бастап мекендеген. Негізгі халқы готтентоттар мен бантулар. Бірақ олардың ежелгі және орта ғасырлар тарихы жөніндегі деректер жоқтың қасы. 15 ғасырда португалдықтар, испандықтар және голландықтар жергілікті халықпен сауда қатынастарын орнатты. Еуропалықтар арасынан бұл аймақты отарлауды голландықтар мен ағылшындар бастады. Голландық Ост-Үнді компаниясы 1652 ж. Кап отарын құрды. 18 ғасырдың 70-жылдарынан бастап Голландия мен Франциядан бұл жерге көптеген келімсектер қоныстанып, жергілікті халықтарды қанау арқасында байи түсті. Олардың ұрпақтары бурлар, 19 – 20 ғасырларда африканерлер деп аталды.
Оңтүстік Африка аймағына талас 18 ғасырдың аяғында ағылшындардың пайдасына шешілді. 1806 жылы Кап отары ағылшындардың иелігіне өтті. 1838 жылы бурлар зулулардың жерін басып алып, Наталь Республикасын құрды. 1843 жылы Натальды ағылшындар өздеріне бағындырды. 19 ғасырдың жартысында бурлар екі ірі мемлекет – Трансвааль және Ерікті Қызғылт Республикаларын жариялады. Оларды Англия, Германия және Ресей мойындады. Ұлыбритания 19 ғасырдың 70-жылдары бурларды жаулауға кірісіп, нәтижесінде 1902 жылы Трансвааль мен Ерікті Қызғылт республикалары ағылшын отарына айналды. Еуропалықтардың Оңтүстік Африкаға ағылуына 19 ғасырдың 60 – 70-жылдары ашылған алмас, алтын қорлары себеп болды. Шетел компаниялары африкандықтарды қазба жұмыстарға, жол салуға пайдаланды, оларды арнайы аудандарға (резервацияларға) зорлықпен шоғырландырды. 1910 жылы Ұлыбритания отарларын біріктіріп, Оңтүстік Африка Одағын (ОАО) құрып, ол доминион құқығын алды. ОАО-да басқа жерлерде кездеспейтін нәсілшілдік және апартеид тәртібі орнатылды.
Жергілікті африкалықтардан шыққан зиялылар мен ақсүйектер өкілдері 1912 жылы қаңтарда Оңтүстік-Африкалық түземді ұлттық конгресті ұйымдастырып, ол кейін Африка Ұлттық конгресі (АҰК) болып аталды. 1-дүниежүзілік соғыс кезінде ОАО-ның экономикасы алға басып, монополистік топтар құрылды. Соғыс кезінде Ұлыбританияны қолдаған ОАО немістердің бұрынғы отары болған Оңтүстік-Батыс Африканы (қазіргі Намибияны) басқарып, соғыстан кейін елде ұлт-азаттық қозғалыс басталды. 1920 жылы кәсіподақтар бірлестіктері, 1921 жылы Оңтүстік Африка коммунистік партиясы құрылды. 1924 – 1933 жылы жергілікті үкімет нәсілшілдік және апартеид тәртібін одан әрі жалғастырды.
2-дүниежүзілік соғыс жылдары ОАО Ұлыбритания жағында соғысқа қатысты. Соғыс кезінде ОАО-да өндіріс салалары дамып, экономика көтерілді. АҚШ капиталы Англия капиталын ығыстырды. 1961 жылы Оңтүстік Африка Республикасы жарияланып, ел Британ Достастығынан шықты. 1976 – 1978 жылы нәсілшілдікке қарсы ереуілдер күшейді. 1979 жылы үкімет кәсіподақтардың қызмет істеуіне рұқсат берді, қара нәсілдердің жұмысқа орналасуына мүмкіндік беретін жаңа заңдар қабылданды. 1984 жылы жаңа конституция бекітіліп, президенттік билік енгізілді. Парламентте еуропалықтар, үндістер, түрлі-түстілер палаталары құрылды. Бірақ жергілікті халық құқықсыз жағдайда қалды. Бұған қарсылық ретінде АҰК 1983 жылы Біріккен демократиялық майдан (БДМ) құрды. Елде жаппай ереуілдер басталды. 1988 жылы Бота үкіметі биліктен кетті. 1989 жылы Францияда де Клерк президент болды. 1993 жылы ОАР-дың жаңа Конституциясы қабылданды. 1994 жылы 27 сәуірде өткен сайлауда АҰК партиясы жеңіске жетіп, 9 мамырда Ұлттық Ассамблея Н.Манделаны ОАР-дың президенті етіп сайлады. 1999 жылы маусымда елде жаңа президенттік сайлау өтті.
ОАР дамыған индустриялы-аграрлы ел
Жан басына шаққандағы жылдық табыс мөлшері 10571 АҚШ доллары (2012 ж.) шамасында. Халықтың 85%-ы аграрлық салада жұмыс істейді. ОАР алтын, платина, хром, марганец, сурьма, алмас өндіруден дүние жүзінде алғашқы орындарда, уран өндіруден 2-орында. Өнеркәсібінің жетекші саласы – тау-кен өндірісі. Оңтүстік-батыс бөлігінде мұнай өндіріледі. Көмір өндірудің басты аудандары – Трансвааль, Наталь провинциялары, Қызғылт атырабы. Қара металлургияның басты орталықтары – Претория және Фандербейлпарк. Машина жасау, химия, мұнай айыру, мұнай-химия, тамақ өнеркәсіп салалары дамыған. Металл, металл өңдеу өнімдері, алтын, қымбат бағалы тастар, өнеркәсіп өнімдері, т.б. сыртқа шығарылса, механикалық аспаптар, киім, машиналар және жабдықтар, жеміс-жидектер, мұнай және мұнай өнімдері, т.б. сырттан әкелінеді.
Негізгі сауда серіктестері: АҚШ, Жапония, ГФР, Ұлыбритания, Франция, Италия, Швейцария.
Тұрғындар
ОАР-да 2017 жылғы сарап бойынша 57,725,600 млн адам тұрады. Ол әлемде 26-орын алады.
Өмірдің орташа ұзақтығы – ерлерде – 50 жыл, ал әйелдерде – 48 жыл
Нәсілдік құрамы
Қара нәсілдер – 79,4 % Ақтар – 9,2 % Түрлі-түсті (көбінесе мулаттар) – 8,8 % Үнділер және азиялықтар – 2,6%
15 жастан асқан тұрғындардың сауаттылығы 2003 жыл: Ерлер – 87% Әйелдер – 85,7%
Тілдері мен елдің әртүрлі тілдердегі ресми атаулары
Ресми тілдер саны бойынша ОАР Боливия (33 тіл) мен Үндістаннан (21 тіл) кейін 3-і орын алып жатыр. ОАР-да 11 ресми тілдер бар, олар:
Republic of South Africa (ағылшын) Republiek van Suid-Afrika (африкаанс) Riphabuḽiki ya Afurika Tshipembe (венда) IRiphabliki yaseNingizimu Afrika (зулу) IRiphabliki yaseMzantsi Afrika (коса) IRiphabliki yeSewula Afrika (оңтүстік ндебеле) IRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika (свази) Rephaboliki ya Afrika Borwa (сесото)
Rephaboliki ya Afrika-Borwa (солтүстік сото) Rephaboliki ya Aforika Borwa (тсвана) Riphabliki ra Afrika Dzonga (тсонга)
Әкімшілік-аумақтық бөлінісі
ОАР – біртұтас мемлекет. Елдің аумағы 9 провинцияларға бөлінген:
1994 жылға дейін ОАР-да федерация болатын және ол 4-ке бөлінді: Кап провинциясы, Қызғылт сары бос мемлекеті, Наталь провинциясы және Трансвааль провинциясы.
Астаналары
ОАР-да үш астана бар, соның біреуі Претория қаласы. Претория ОАР-дың негізгі астанасы болып саналады, өйткені бұл қалада елдің үкіметі орналасқан. Ал парламент болса, елдің басқа астанасында орналасқан: Кейптаун. Үшінші астана Блумфонтейнде – Жоғарғы Сот орналасқан. Себебі, ОАР басында конфедеративті мемлекет болған және оның атауы Оңтүстік Африка Одағы болған. Одақта үш мемлекет болған, әрқайсысында үш астана болған: британ иеліктерінде – Кейптаун, Қызғылт сары бос мемлекетінде – Блумфонтейн және Оңтүстікафрикандық республикада – Претория.
Экономикасы
ОАР – Африка континентіндегі ең дамыған ел және континентте Үшінші әлемге қосатын жалғыз ел. Елдің ЖІӨ-і 2012 жылда 576 млрд. АҚШ доллары болатын (26-ы орын). Сол жылы ЖІӨ өсімі – 5 %, ал 2008 жылы – 3% болатын. Елдің нарығы белсенді кеңейтіліп жатыр, бірақ оған қарамастан ел әлі де әлемнің ең дамығын елдерге жатпайды. Сатып алу қабілетінің тепе-теңдігі бойынша әлемде 78-і орынға ие (МВФ мәліметтері бойынша), Дүниежізілік банк бойынша 65-і орын, ал ЦРУ бойынша 85-і орын. Елдің табиғи қоры өте мол. Телебайланысы, элект қуаты және қарсы сферасы кеңінең дамыған.
Валютасы: Оңтүстікафрикандық рэнд, 100 центке тең. 1, 2, 5, 10, 20, 50 цент және 1, 2, 5 рэнд тиындары, 10, 20, 50, 100 және 200 рэнд банкноттары бар.
Импорттары: мұнай, азық-түлік, химикалық тауарлар; экспорттары: алмас, алтын, ақ алтын, көліктер, автокөліктер және жабдықтар. Импорт (91 млн. АҚШ доллары 2008 жылы) экспорттан (86 млн. АҚШ доллары) асады.
Бизнесті жүргізу ыңғайлығы бойынша әлемде 39-ы орын алады (Forbes журналының мәліметтері бойынша).
АКТ елдері халықаралық ұйымына кіреді.
Жұмыс
ОАР-да 49 млн. адамның тек 18 млн. адамы ғана жұмыс істейді. 23% – жұмыссыз адамдар.
Жұмыс істейтіндердің 65%-ы қызмет сферасында, 26%-ы өнеркәсіп саласында, ал қалған 9%-ы ауыл шаруашылығында жұмысбасты.
2068 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:2068 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:2068 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Амандық Тұрышұлы Есбаев
Амандық Тұрышұлы Есбаев (1964, қазіргі Атырау облысы Құлсары қаласы – 1985) – Алматы зоотехникалық-малдәрігерлік институтының студенті, 1985 жылы қысқы каникул кезінде «Қарақұм» кеңшарының малын боранда аман сақтау жолында ерлікпен қаза тапқан. «Құрмет белгісі» орденімен марапатталған (1985).
Қараша, желтоқсан мен сол бір-екі ай...
«Қараша, желтоқсан мен сол бір-екі аи...» - Абайдың 1888 ж. жазған өлеңі. Әрқайсысы 4 тармақты 9 шумақтан тұрады. Бұл Абайдың пейзаж лирикасының ішіндегі таңдаулы шығарманың бірі, көшпелі қазақ аулының әлеуметтік жіктелісін, тұрмыс айырмашылығына нық көрсеткен мазмұны терең, көркемдігі жоғары, идеясы биік туынды. Мал сүмесімен күн көріп отырған елдің шаруашылық әрекеті, тіршілік тәсілі, табиғат қабағын баққан мінезі салған жерден аңғартылады. Көп нәрсенің түп қазығы өріске, жер жағдайына байланған, өмір сүру, тірлік кешу, жан бағу - бәрі де осыған келіп тіреледі. Ақын күн суып, ауа райы бұзылып, күз созылып, қысқа аяқ басқан шаруашылыққа қолайсыз бір шақтағы қалт-құлт еткен ауыл өмірінің қоңторғай суретін реалистік дәлдікпен, нақты адамдар тұлғасы арқылы, тірі, жанды, әрекетті күйінде, буын бұрқыратып алдың атартады. Табиғат суреті мен адамдар қимылы жымдаса бейнеленген.
Өлеңде Абайдың әлеуметтік көзқарасы айқын, бай мен кедей тап өкілдері өз атымен аталып, әрқайсысының тіршілік қалпы, мінезі нақты іс-әрекетімен, қимыл-қозғалысымен көрінеді. Ертеңгі күннің қамын жеп, үнем жасап, қыстауға қонбай, күзеуде ықтырмада отырған бай, мал бағып далада жүрген кедей, жылынуға отын таба алмай, бүрсең қағып, тоңған иді жылытып, тон илеп, шекпен тігіп отырған байғұс әйел - осы жалпы сурет бірте-бірте тіпті айқындалып, жаңа бояулармен толығып, көшпелі қазақ ауылының тұтас бейнесіне айналады. Ұлы ақын, ұлы суретші Абай назарында бәрі бар: маздап жанған от болмағандықтан, қақтана ҚАРАШЕВ алмай азынаған кемпір-шал, көзінің жасы аққан кедей баласы, ептеп кәрі қой сойған, айналасына киіз тұтқан жылы үйдегі байдың баласы, кедейге берген орта қап қара қый - осының күллісі ескілікті өмір салттың қанық бояулы бөлшектері. Көшпелі ауылдың таптық айырмасына шықайтқан, бір жақта байлық, бір жақта жоқшылық барлығын өмірдің өз суретімен дәл көрсетіп берген үлкен реалист ақынның шын ықыласы қорланғандар, тапталғандар жағында, бүйрегі кедейге бұрып, жүрегі сыздап тұр. Ақын кедейге байдың дәулетін берсе қолынан, бермесе жолынан тартып ал, қират, бұз, жой демейді, байды да, кедейді де ымыраға, бірлікке, келісімге шақырады. Өлең 11 буынды қара өлең үлгісімен жазылған. Алғаш 1909 ж. С.-Петербургте жарық көрген «Қазақ ақыны ИбраҺим Құнанбайұғылының өлеңі» атты жинақта жарияланды. Басылымдарында аздаған текстологиялық өзгерістер кездеседі. Мүрсейіт қолжазбаларында 2-шумақтың 3-және 4-жолдары «Мүздаған иін жылытып, тонын илеп, Шекпен тігер қатындар бүрсең қағып» делінсе, басылымдарда бұл жолдар 1909 жылғы жинақ негізіңде «Тоңған иін жылытып, тонын илеп, Шекпен тігер қатыны бүрсең қағып» деп алынған. Мүрсейіт қолжазбаларында 3-шумақтың 1-жолы «Жас ба лаға отын жоқ тұрған маздап» болып берілсе, 1909, 1954 жылғы басылымдарда «Жас балаға от та жоқ тұрған маздап», 1933, 1939, 1945, 1957 жылғы жинақтарда «Жас балаға үйде от жоқ тұрған маздап» деп алынған. Мүрсейіт қолжазбаларында, 1933, 1939, 1945 жылғы басылымдарда З-шумақтың 4-жолы «Бір жағынан қысқанда жел де азынап» болса, 1945, 1957 жылғы жинақтарда 1909 жылғы басылымбойынша бұл жол «Бір жағынан қысқанда о да азынап» делінген. 1939, 1945 жылғы басылымдарда өлеңнің жазылған кезеңі - 1889 ж. деп көрсетілген. Туынды қарақалпақ, орыс, ұйғырт т.б. тілдерге аударылған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Карай (Хопер тармағы)
Карай (Мокрый Карай) — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Пенза облысы, Воронеж облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хопер өзенінің оң жағалауынан 540 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 139 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Хопер бастауынан Ворона өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Хопер, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саратов облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Воронеж облысы өзендері
Айбек Сәбитұлы Байзақов
Айбек Сәбитұлы Байзақов - мұнайшы жəне кəсіпкер.
Өмірбаяны
Байзақов 1965 жылы 22 қарашада Алматы қаласында туған.
Отбасы
Үйленген. 3 баласы бар.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:1965 жылы туғандар
Андрей Николаевич Шевченко
Андрей Шевченко (укр. Андрій Миколайович Шевченко; 29 қыркүйек 1976 жыл, Дворковщина, Киев облысы) — украин футболшысы, шабуылшы, жаттықтырушы. Италия чемпионы атанып, Еуропаның ең үздік ойыншысына берілетін «Алтын доп » жүлдесіне ие болған. 2016-21 жылдары Украина Ұлттық футбол құрамасының бас бапкері болды.
Клубтық
1986 жылы "Динамо" (Киев) академиясына қабылданды. 1990 жылы Иан Раш кубогының балалар турнирінде ойнап, үздік мерген атанды. Украина тұңғыш рет Шевченконың есімін осылай естіді. 1993 жылға дейін осындай бірнеше турнирде топ жарып, болашағынан үлкен үміт күттірген Андрейдің "Динамо" сапында дебюті 1994 жылы 8 қарашада өтті, "Динамо" - "Шахтер Донецк" кездесуінде алаңға шықты. Сол жылы 1 желтоқсанда "Днипроның" қақпасына бірінші голын соқты.
1995/96 жылғы маусымда 16, 1996/97 жылғы маусымда алты гол соқты.
1997/98 жылғы маусымда УЕФА Чемпиондар лигасында "Барселонаның" қақпасына хет-трик жасады, бұл ойында "Динамо" 4:0 есебімен жеңіске жетті. Ал 1998/99 жылы Украина чемпионаты мен Чемпиондар лигасының үздік мергені атанды. Ал 1995-99 жылдары қатарынан бес рет Украина чемпионы атанды.
1999 жылы мамыр айында 25 миллион доллар бағаға "Миланға" ауысты. 21 тамыз күні Италия суперкубогында "Пармаға" қарсы ойында тұңғыш рет "Милан" сапында алаңға шықты. Бір аптадан соң А сериясындағы тұңғыш ойынын "Леччеге" қарсы өткізіп, "Милан" сапындағы тұңғыш голын да осы кездесуде соқты. Алғашқы маусымда-ақ 24 голмен Италия чемпионатының үздік мергені атанды. Дәл осы көрсеткішін 2000/01 жылғы маусымда да қайталады, бірақ мергенде көшінде Эрнан Кресподан кейін екінші орында қап қойды (Креспо 26 гол соқты).
2002/03 жылғы маусым Шевченко үшін сәтті болды. Маусымның біраз бөлігін жарақатының кесірінен өткізіп алғанымен, Чемпиондар лигасының қаһарманы атанды, Украин футболшылары арасында бірінші боп осы турнир жеңімпазы атанды. Жыл соңында "Алтын доппен", 2004 жылы "Украина қаһарманы" деген атақпен марапатталды.
"Милан" сапындағы бір маусым көңілдегідей болмады, чемпионатта үш гол ғана соқты. 2009 жылы командадан кетті. "Челсиге" қайта келді, бірақ лондондық клуб та, келісім шартты созғысы келмей, өзінің "Динамосына" қайта оралды.
2012 жылы карьерасын аяқтады.
Ұлттық құрама
Ұлттық құрама сапында 1995 жылы тұңғыш рет алаңға шықты.
2006 жылғы әлем чемпионатында екі доптың авторы атанды. Бірін топтық кезеңнің екінші турыда Сауд Арабиясының қақпасына енгізді (4:0). Екінші голды соңғы турда Тунистің қақпасына пенальтиден соқты. Бұл ойында Украина 1:0 есебімен жеңіске жетті.
2012 жылғы Еуропа чемпионатында Швецияның қақпасына екі гол соғып, құрамаға жеңіс әперді — 2:1. Бірақ Украина топтан шыға алмады.
Бапкерлік
2016 жылы маусым айында Украина Ұлттық футбол құрамасының бас бапкері боп тағайындалды. ЕУРО-2020 турнирінде құрама ширек финалға дейін жетті.
Клубтық
«Динамо» (Киев)
«Милан»
Сілтемелер
Санат:Украина футболшылары Санат:Украина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары Санат:Милан ФК ойыншылары Санат:Челси ФК ойыншылары Санат:Украина футбол жаттықтырушылары Санат:Украина Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары Санат:Алфавит бойынша гольфшылар Санат:Украина гольфшылары Санат:Дженоа ФК жаттықтырушылары
Мельс
250px|thumb|Картада орналасуы Мельс (Mels) — Швейцарияның Санкт-Галлен кантонында орналасқан коммуна. Зарганзерланд округінің құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8026 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 139.16 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3293, пошта индексі — 8887.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Санкт-Галлен елді мекендері
Талапбек Сұлтанбекұлы Сұлтанбеков
Шығармашылығы: "Көшпеліалтын", "Лұқпан Хакім". Спорттық тақырыптағы "Дойбы ойыны" (1954), "Шахмат ойнай білесің бе?" (1959), "Шах¬мат, дойбы, тоғызқұмалақ" (1967) кітаптардың авторы.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша тоғызқұмалақшылар Санат:Қазақстан тоғызқұмалақшылары Санат:Алфавит бойынша журналистер Санат:КСРО журналистері Санат:Қазақстан журналистері
Төлем қабілеті
Төлем қабілеті, төлем төлеуге қабілеттілік – мемлекеттің, заңды және жеке тұлғалардың төлем бойынша өз міндеттемелерін өздерінде бар ақшалай қаражаттың есебінен толық орындауға қабілеттілігі. Кәсіпорын, егер өзінде бар ақшалай қаражат, қысқа мерзімді қаржы салымы (бағалы қағаздар, басқа кәсіпорындарға уақытша ақшалай көмек) және актив есептесулер (дебиторлармен есептесулер) өзінің қысқа мерзімді міндеттемелерін (қысқа мерзімді несие мен қарызды, кредиторлық берешекті) өтейтін болса, төлем төлеуге қабілетті деп саналады. Төлем қабілеті кәсіпорынның жұмылдырылма қаражатының оның ағымдағы міндеттемелеріне қатынасы ретінде есептеледі. Бұл көрсеткіш неғұрлым жоғары болса, яғни өтімді ресурстары (қолма-қол ақша, мемлекеттік қысқа мерзімді міндеттемелер, банктердің, акционерлік қоғамдардың аса өтімді бағалы қағаздары, т.б.) неғұрлым көп болса, ол қойылатын талаптарды, ағымдағы міндеттемелерді соғұрлым тезірек орындай алады. Өтімді активтер көлемінің азаюы кәсіпорынның үмітсіз берешегінің көбейгені сияқты оның Төлем қабілетінің деңгейін төмендетеді. Өтімді активтер мен талаптардың көлемінен міндеттемелердің артуы кезінде де осындай жағдай қалыптасады. Кәсіпорынның Төлем қабілетінің деңгейін белгілі бір дәрежеде оның айналым қаражатының күйі де айқындайды. Өндірістік үдерістің іркіліссіз жүруі үшін кәсіпорынның айналым қаражатының бір бөлігі өтімді нысанда болуға тиіс. Бұл ағымдағы төлемдерді, жалақыны төлеу, т.б. үшін қажетті қаражат. Егер кәсіпорынның айналым қаражатының елеулі бөлігі осы айналымнан басқа жаққа тартылатын болса және басы артық босалқы шикізат қорларының құрамында болса немесе басқа кәсіпорындарға қамсыздандырылмаған коммерциялық несие беру үшін пайдаланылса, сондай-ақ өтімділігі төмен бағалы қағаздарға салынатын болса, онда кәсіпорынның өз міндеттемелерін өтеу мүмкіндігі күрт төмендеп, оның Төлем қабілеті азаяды. Төлем қабілеті коэффициенті пайыз түрінде тұлғаланады және әріптестің тәуекелдік дәрежесін көрсетеді. Кәсіпорынның ұзақ мерзімді қарызы бойынша Төлем қабілетін көрсететін коэффициент қарыз капиталының меншікті капиталға қатынасы ретінде есептеледі.
Елдің Төлем қабілеті – елдің өзінің сыртқы борышын несиегерге қолайлы валютамен уақтылы өтей алуы. Ол елдің ресурстарына, ЖҚӨ-нің көлеміне, экспортқа, халықар. валюталық өтімділікке байланысты айқындалады. Елдің төлем төлеуге қабілеттілігін талдау үшін әлемдік тәжірибеде бірқатар көрсеткіштер пайдаланылады. Сыртқы борыш елдің ЖҚӨ-мен салғастырылады, бірақ бұл көрсеткіш бойынша әмбебап өлшем жоқ. Әр елдің өзіндік өлшемдік деңгейі бар. Сыртқы борышты өтеу бойынша төлем төлеудің түрлі кестесін ескере отырып, басқа көрсеткіш: борышты өтеу бойынша төленетін төлемнің ЖҚӨ-ге қатынасы есептеледі. Борышқор мемлекеттің экспорттық мүмкіндіктерін ескере отырып, үшінші көрсеткіш: борыштың тауарлар мен борыш бойынша көрсетілетін қызметтер экспортына қатынасы есептеледі.
Сілтемелер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Мәзір жолағы
frame|Menu bar from [[Mozilla Firefox.]] Мәзір жолағы — бағдарлама терезесінің үстіңгі жағындағы тік бұрышты тақта, онда қолданыстағы мәзірлердің атаулары орналасқан.
Егер тінтуірдің немесе пернетақтаның көмегімен мәзірлердің бірін бөлектесе, ондағы пәрмендердің (әмірлердің) тізімі бейнебетте көрініс береді.
Санат:Тілдесу элементтері
Ист Лонгмидоу (Массачусетс)
Ист Лонгмидоу (East Longmeadow) — Массачусетс штатының Хэмпден округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Камерн
Камерн (Kamern) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Штендаль ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1307 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010). Алып жатқан жер аумағы 31,83 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 90 285. Муниципалитеттің басшысы — Клаус Бек.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Раншария
Раншария (Rancharia) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Президенти-Пруденти мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Президенти-Пруденти экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 146 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 584,73 км² шамасында. Халық тығыздығы — 19 адам/км².
Тарихы
Қала 1920 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Булай Диа
Булай Диа (Boulaye Dia, 16 қараша 1996 жыл, Ойонна) — сенегалдық және франциялық футболшы, Сенегал Ұлттық футбол құрамасы мен "Вильярреал" клубының шабуылшысы.
Дереккөздер
Санат:Сенегал футболшылары Санат:Сенегал Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Реймс ФК ойыншылары Санат:Вильярреал ФК ойыншылары Санат:Футболдан Африка чемпиондары
Айдың тұтылуы (27 шілде, 2018)
Жердің түрлі нүктелерінде
Құбылыс Шығыс және Орталық Африка, Орта Азия, Антарктидада 100 пайыз байқалды. Оңтүстік Америка, Батыс Африка, Еуропадағылар құбылысты Ай шығыстан шығып келе жатқанда көре алады, ал Шығыс Азия мен Аустралия керісінше, таңға жақын ай батып бара жатқанда көре алады. Солтүстік Америкада мүлдем көрінбейді.
Ал Қазақстан аумағында құбылыс толық көрінді.
Басқа да құбылыстар
Ай тұтылған сәтте Қызыл жұлдыз да аспанның сол тұсына жақын өтеді деп болжанған. Мұндай сәйкестіктер сиректеу болады, 15-17 жылда бір келеді. Ал айдың ұзақ тұтылуымен бір сәтте жақын тұруы тек 25 мың жылда ғана бір қайталанады.
Бұдан кейінгі тұтылу
Бұған дейін толық тұтылу 2018 жылы 31 қаңтарда болған. Келесу тұтылу 2019 жылы 21 қаңтарда болды.
Сілтемелер
Санат:Айдың тұтылуы Санат:2018 жыл оқиғалары Санат:27 шілде оқиғалары
IC 4395
IC 4395 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51033, UGC 9141, MCG 5-34-7, MK 673, KUG 1415+270, IRAS14151+2705, ZWG 163.15.
Сыртқы сілтемелер
IC 4395 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Дженндік ұлы мешіт
Дженнендік собор мешіті- әлемдегі ең үлкен сазды ғимарат. Мешіт Дженне(Мали) қаласындағы Бани өзеннінің бойында орналасқан. "Көне Дженне қаласы" обьектісінің құрамындағы мешіт 1988 жылы ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне кіріп, қорғауға алынды.
Тарихы
Бірнеше жүз жылдар бойы Дженне қаласы сауда-саттықтың қайнар көзі болып және Транс-Сахараның алтын саудасындағы маңызды байланыс болатын. XV-XVI ғасырларда бұл қалада Ислам діні жақсы жайыла басталған жерлердің бірі.
Қазіргі собор мешітінің құрылысы 3 жылда аяқталды 1907 жылы(басқа деректер бойынша — 1909 жылы). Сол кездерде Дженне қаласы Француздардың Батыс Африка отарлығында болғандықтан, Франция осы мешітті салуға политикалық жағынын және экономикалық бағытта көмегін берді. Ал мешіттің өзі тығыздалған саз,су және топырақтан тұрады. Құрылыстың өзінің өлшемі 75х75 метрге жетсе, орталық мұнараның биіктігі 16 метрге дейін жетеді.
Архитектурасы
Көптеген архитекторлардың айтуы бойынша бұл собор мешіті полихромды стильдегі ғимараттардың ең кереметі деп есептеп, осы стиль түрінің атақты етуінің ең басты символы қылып алады. Мешіттің өзінің түрі үлкен қалаға ұқсас келген. Саздан жасалғандықтан әр жаңбыр жауған сайын мешіт кішірейіп ,үгіле бастайды. Осының әсерінен бұл ғимарат бірнеше рет зақымдалып жергілікті халықтың арқасында жөнделіп отыр. Яғни сол елдің халқы мереке секілді жылына бір рет мешітті сәндеп, құлаған қабырғаларды қайта жаңартып отырады.
Осы кезге дейін собор мешітіне электр тоғы жүргізілмеген еді, оның себебі халық тоқ ғимаратқа зиянын тигізеді деп ойлаған. Ал бірақ қазіргі кезде бұл мешітте электр тоғынан бөлек дауысты күшейткіштер қолданылады.
Мешіттің маңызы
Собор мешіті Африкадағы ең басты ерекше ғимараттардың бірі болды. Мешітке жыл сайын көп туристтер барады, бірақ оған мұсылмандарға ғана кіруге рұқсат беріледі. Дженненің тұрғындары Ұлы мешітті екінші үйлеріндей санайды. Қалада әрбір адам мешітті жақсарту және сақтау өздерінің міндеттері ретінде санайды. Сонымен қатар, кез - келген сәтте тұрғындар апат болған жағдайда ең алғаш үйлерін емес, собор мешітін жөндейтініне ант береді.
Санат:Алфавит бойынша мешіттер
NGC 3737A
NGC 3737A — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1789 жылы 14 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3737A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 94195.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Философ
thumb|right|400px|[[Афина Мектебі, Рафаэль Санти сызған. Ортадағы екеу әйгілі Платон және Аристотель. Әрине, мұнда антика заманының басқа да ойшылдары мен ғалымдары топтастырылған.]] Философ (Philosopher, φιλόσοφος) - философия зерттеуші, философиялық шығарма жазушы, философияға қызығушы, философиялық білімі мен философиялық ойлау қабілетінен пайдаланып арнайы философиялық мәселелерді өзіндік шешім етуші.
Этимология
Көне грек тіліндегі мағынасы даналықты (σοφος) + сүюші (φιλό). Ең алғаш Пифагор өзінің "алтын нақылдар" деген кітабында қолданған: "мен даналықты сүюшімін" деп. Кейін Платон, әсіресе оның шәкірті Аристотель бұл сөзді бүкіл ақыл-ой саласын түгел қамтыған бірегей пәннің атауы етіп қолдану дәстүріне негіз қалады.
Ағылшын философы Б.Рассел Философия туралы былай деген: '''Философия сөзі менің түсінігім бойынша теология мен ғылымның арасындағы нәрсе. Ол теология секілді адамзаттың бүгінге дейін ғылым шеше алмайтын мәселелеріне ой жүгіртеді. Бірақ ол ғылым секілді өз тұжырымдарын ақылдық логика негізінде тұжырымдайды, ешқашанда дін секілді дәстүр мен аянның (уәһи) беделіне сүйенбейді. Барлық анық білімдер ғылымға тән. Барлық анықтықтан озып кеткен асқан білімдер теологияға тән. Бірақ осы екеуінің ортасында екі жақ шабуылдайтын иен, қалыс аймақ бар, осы иен аймақ - философияға тәуелді.' Б.Рассел, «батыс филосфия тарихы»''
Еуропалық философия дәстүрі бойынша философияның қармағына thumb|right|400px|Сократтың өлімі. Ж.Л.Давид сызған (1787ж.)
Демек осы салаларда ойлайтын, сөйлейтін, жазатын, осы салаларда белгілі бір әлеуметтік міндет атқаратын адамдарды да салыстырмалы кең мағынада философ деп атауға болады. Дегенмен, нағыз философ деп қайткен күнде шығармасы 50 жылдан кейін де оқылатын, адамзатқа және адамзаттың бір бөлігінің өмірі мен идеясына, шығармашылығына айырықша ықпал еткен адамды айтуға тиіспіз.
Қазақ философтары
left|200px|thumb|[[Абай Құнанбайұлы(1845-1904)]] Қазақтың ең ұлы философтары қазақ қазақ болғанға дейінгі кезеңдердегі Анахарсис, Тоныкөк, Қорқыт ата, Әл-Фараби, Жүсіп Баласағұни, Қожа Ахмет Яссауи және қазақ қазақ болғаннан кейінгі Асан қайғы, Доспамбет, Бұқар жырау, Абай Құнанбайұлы, Шәкәрім Құдайбердіұлы және т.б. Жалпы, халықтың сана мәдениеті өздері қабылдаған философияның деңгейіне байланысты деуге де болады. Философиясы күшті халықтар дәуірдің алдында жүріп, адамзат тарихында маңызды рөл ойнайды. Философиясы әлсіз, не азғындаған елдер кері кетеді, тозып жоғалады. Демек, өмір ағынында философтың атқаратын рөліне сәл қарауға болмайды.
Философтың шындығы
“Адам өз бағасын нәрсеге теліп өзін сақтайды, ол нәрсеге алдымен мән – адамзаттық мән силайды. Сондықтан да ол өзін “адам”, яғни бағалаушы деп атаған”, “Өз-өзін бағалай білмеген ұлт өмір сүруге толымсыз, өз болмысын сақтағысы келген ұлт көршілерінің бағасымен өзін өлшемеуі керек”, – дейді Ф.Ницше. Жекелік және ұлттық бағалаудың ең ұлы рухани сынақ етушісі ретіндегі философтың шындығын тарихта ең тұнық суреттеген жазушы Франц Кафка. Оның «Зырылдауық» деген шығармасында мынадай бір таңғажайып оқиға желісі бар:
“Бір философ балалар ойнайтын жерге келуге құштар екен. Балалар зырылдауықтарын мұз бетіне үйіріп, бишіктерімен ұрып зырылдатып айналдыра бастаса болды, әлгі философ жетіп келіп зырылдауықты зырылдап тұрған беті жерден жұлып алады екен. Оның ойынша, зырылдап тұрған зырылдауықты зырылдап айналып тұрған күйінде түсіну күллі құпияны түсінуге, барлық шындықтың құпиясын шешіп тастауға жеткілікті болмақ. Бірақ қолына алған зырылдауық енді айналмай тоқтап қалғандықтан, ол оны үмітсіздене лақтырып тастап, бейне бір бишікпен тоқтаусыз ұрғыланған зырылдауық секілді сенделе басып жолына түседі”.
Дүние-өмірді сол өзі күйінде, сол зырылдауық секілді табиғи зырылдап айналып-төңкеріліп, мың құбылып тұрған күйінде меңгеруге, айтуға құштарлық философтың әрі сырлы, әрі күлкілі, әрі мәнді өмір уәжі. Бірақ бұл тым мүшкіл шаруа болғандықтан, олардың кейі түңіліс пен шүбәшылдық құрыдымына құлаған, кейі философтықтың өзін масқаралаған, кейі тілінен өмірге ажал уытын шашып, өш алғандай рухани қатер туғызған. Дегенмен, мейлі түңілсін, мейлі әлденені таптым, байқадым деп шаттансын, олардың осынау ақырына жетпес құштарлығы ие болған сол бірнеше ақиқат олардың философиялық ұлағатына кепіл болады. Неге Кафка философты балалардың ойыны арасына қойып күзетеді? Мәселенің түйіні де осында, яғни философ дүниенің, ғұмырдың балалардың ойыны секілді сап, әуелгі түпнұсқа келбетін көргісі келеді, содан өзін бастағысы келеді, сонымен барлығын өлшегісі келеді. Ондағы түп құштарлық болмыстық бастауларға тіке қатысты болатыны да содан.
Бұлаң тарих бір шындықты қайта-қайта ескерте береді, ол бір саланың ұшқары дарабозы туылмай тұрып, сол саланың ізбасар құдіретті қосыны қалыптаспайтыны. Философ дегеніңіз бір түрлі дара, таңғажайып рухани өмір жолын, сол өмір жолы тудырған тың толғаныс үлгісін сынақ ету құштарлығы. Ол өз дәуірінде жалпыласқан жаттанды өмір үлгісі ортасында өз өмір жолының неден дерек беретінін, болмыстың осы тұрғыдағы болу үлгісі нені түйсіндіретінін ерікті ақтарылып шабытты айту күйіндегі ұшқарылық. Ол түп түқияндық және болашақтық мән тұрғысынан күллі болушыларға толғаныс биігінен қарайды, болуға баға беріп, үкім айтады, ғұмыр заңын шығарып, тарихқа бұйрық түсіреді. Өз жолы мен ұстанымын өз кешірмесі мен толғанысынан түйіндеуші қашанда жаттанды нәрселермен келіспейді, болудың болмыстық құпиясы мен күллі мүмкіндігі оның рухында өнімді де, асқақ, табиғи да, жаңа қисынға қайтуы керек. Оның жолын оның рухы әлдилейді, оның рухын оның жолы тұнытады. Бұл, философтың ғұмыры мен оның философиясы арасында мүлделік ішкі бірлік болатынын, философ дегеніміз жай ғана әлденені ойланып-толғанушы, жазып-сызушы еместігін ұғындырады.
Дереккөздер
Санат:Философия
Бахтияр Тайжанов
Дереккөздер
Санат:Спорт журналистері
Түзілімөлшеу таразылары
Суспензиядан тұнбаға түскен шөгіндінің салмағын өлшеу арқылы таужыныстың түйірөлшемдік құрамын анықтау үшін қолданылатын аспап. Іс-тәжрибеде бірнеше түрлері пайдаланылады:
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология Санат:Геология
Южный кенттік әкімдігі
Южный кенттік әкімдігі — Қарағанды облысы Абай ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Южный кенті кіреді.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2403 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) ауылдық округтері
Ирпень (өзен)
Ирпень (Ірпінь) — Украинаның Житомир және Киев облыстарындағы өзен, Днепрдің оң тармағы, Киев су қоймасына оң жағынан құяды.
Сипаттама
Ол бастауын Житомир облысы, Яроповичи ауылынан алып, Киев су қоймасына (Киев облысы) құяды. Ұзындығы 162 шақырым, су қоймасының ауданы 3340 шаршы шақырым. Тереңдігі кейбір аудандарда 3 метрге жетеді. Негізінен қар суымен қоректенеді, барлық жерде шлюздермен реттеледі. Ирпень өзені суының минералдануының орташа көрсеткіші: көктемгі су тасқыны кезінде- 295 мг/дм³; жазғы-күзгі төменгі деңгейі - 450 мг/дм³; қысқы төменгі деңгейі - 459 мг/дм³. Ең ірі салалары: Кривянка, Веприк, Куделя, Белка, Рокач, Н вка, Любка, Мостовая, Свинарийка, Жерко, Каменка. Ирпень өзенінде алабұға, балпан балық, құсбас, ақмарқа т.б. балықтар кездеседі.