cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сен-Реми-дю-Плен
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Мэри Астор
Жас кездері
Әйел фамилиясы Люсиль Васконселлос Лангханкта (ағыл. Lucile Vasconcellos Langhanke) Мэри Астор 1906 жылдың 3 мамырында Иллинойс штатының Куинси қаласында дүниеге келген. Оның әкесі-Отто Людвиг Лангханке 1891 жылы АҚШ мемлекеті не қоныс аударған 1904 жылы сол жерде португаль қанды Хелен Мари де Васкоселос атты әйелге үйленген неміс азаматы болатын. Люсиль үйде оқыды, оның мғалімерінің ішінде оған фортепианода ойнауды үйреткен әкесі де болатын. 1919 жылы ол өз суретін «Motion Picture журналына сұлулық конкурсына қатысу үшін жіберіп, жартылай финалға дейін жетті. Артынша біраз уақыт өткеннен кейін олар барлық семиясымен Чикагоға көшіп келді, мұнда Люсиль Лангханке өнерден драма сабақтарын алды және әуесқой театрларда қойылымдарға қатысты.
Бір жылдан кейін ол өз суретін қайтадан журналға жіберді және осы жолы екінші  орын алып финалист атанды. Ол актриса атану үшін оның әкесі оған Нью-Йоркқа көшуге рұқсат берді және 1920 жылдың қыркүйек айынан бастап, 1930 жылдың маусымына дейін оның әкесі қызының мансабына байланысты барлық жұмыстармен айналысты.
Киномансабы
14 жасында Люсиль Лангханке қазіргі кезде Мэри Астор деген атпен танымал «Сентиментальды Томми» фильмінде дебют жасады. Бұны тағы жас актриса эпизодтарда түскен біраз фильмдер жалғастырды. Мэри Астордың дардай үлкен рөлі 1922 жылғы «Джон Смит» фильмінде болды. Осыдан кейін ол ата-анасымен Голливудқа көшті.
Әртүрлі студиялардағы біраз рөлдерінен кейін ол «Paramount» компаниясымен жылдық келісімшарт жасасты. Мұнда оның талантын Джон Берримор атты кісі байқап Мэриді өзі түскен фильмдердің біріне түсіруге қол жеткізді. 1926 жылы Мэри Астор  Джоан Кроуфорд, Джанет Гейнор, Фэй Рэй және басқа да голливуд актрисаларымен бірге WAMPAS Baby Stars тізіміне қосылды. Келесі жылдары ол «Warner Bros» және «Fox Film Corporation» компанияларының көптеген тілсіз фильмдеріне түсті. 1928 жылы Мэри Астор Кеннет Хоукс атты режиссерге күйеуге шықты және олар Беверли-Хиллздан кейінгі жекейжайға қоныстанды. left|thumb|316x316px| Мэри Астор «Ақ иық» (1931) постеріндеДауысты киноның пайда болу кезеңінен кейін Мэри Асторда біраз қиыншылықтар пайда бола бастады, себебі оның төмен даусынан оны көптеген адамдар жұмысқа алғысы келмеді, сондықтан, оған біраз уақытта театрда жұмыс жасауға тура келді. 1930 жылдың 2 қаңтарында оның күйеуі автомобиль апатының ккесірінен қайтыс болды. Бұдан кейін ол кино әлемінде біраз уақытқа дейін көрінбей кетті. Бірақ, біраз уақыттан кейін ол қайтадан өзінің алғашқы дауысты «Дамдар дөрекілерді ұнатады» фильмінде ойнады.
Дереккөздер
Санат:3 мамырда туғандар Санат:1906 жылы туғандар Санат:25 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:1987 жылы қайтыс болғандар
Араят
Дереккөз
Санат:Филиппин Санат:Таулар
Туырлық
Туырлық – киіз үй жабдығы. Уықтың қарынан асырып, үзіктің етегін ала керегенің аяғына дейін жабылады. Туырлықтың Жоғарғы ішкі шетіне кейде жалпақтығы 70 – 80 см-дей өрнектеп жиектеме (қас) тігіледі. Ол шұғадан (қызыл, көк, т.б.) ойып жапсырылып, шеті түрлі түсті жіппен кестеленеді. Туырлықтың қасы үзікпен астасып, үй ішіне әсем көрік беріп тұрады. Туырлықтың үстіңгі екі шетіне термелеп тоқылған бау тағылады да, уық сол бау арқылы үстінен айқастырыла тартылып байланады.
Сілтеме
Санат:Киіз үй
Биотикалық қуат
Биотикалық потенциал — жеке бір түрдің санын шектейтін факторлар болмаған жағдайдағы сол түрдің көбею шапшаңдығының болжамдық шартты көрсеткіші. Биотикалық қуат түрдің орташа өсім шамасымен немесе жеке бір түрдің жаппай (ешбір кедергісіз) көбейген жағдайда, Жер шарын түгелдей бір қабатпен жабу шапшаңдығымен анықталады (мыс., бұл шапшаңдық пілдер үшін 0,3 м/с, бірқатар микроорганизмдер үшін жүздеген м/с). Биотикалық қуат пен түр популяциясының тараған нақты сан арасындағы айырмашылық қоршаған ортаның қарсыласуын көрсетеді. Биотикалық қуат пен “ортаның қарсыласуы” туралы ұғымдар түр популяциясының көлемі мен санын шектейтін факторлардың жиынтық әрекетін анықтағанда пайдаланылады.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, 2-том
Насос (шоқжұлдыз)
Оның ең жарық жұлдызы 4,0 визуаль жұлдыздық шамада жылтырап көрінеді. Шоқжұлдыздың ауданы 238,9 шыршы градус. Шоқжұлдызда 42 жұлдыз бар. Гидра, Компас, Желкен, Центавр шоқжұлдыздарының арасында орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Antlia (шоқжұлдыз) Санат:Жаңа шоқжұлдыздар
Қанат Байшолақов
thumb|Байшолақов Қанат Байшолақов Қанат (20.7.1961 жылы туған, Ақмола облысы Целиноград ауданы Еңбекші ауылы) — палуан, самбо күресінен халықаралық дәрежедегі спорт шебері (1981), Қазақстанның 5 дүркін чемпионы (1979 — 1983), дүние жүзі чемпионы (1981, Испания), КСРО кубогының 2 дүркін жеңімпазы (1980 — 1981).
Арғын тайпасы Қуандық руының барқы бөлімінен шыққан.
Жамбыл гидромелиорациялық-құрылыс институтын бітірген (1986). Спортпен 14 жастан әуестенген. Жаттықтырушысы — М. Жахитов.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қарағанды облысы Санат:Алфавит бойынша самбошылар Санат:КСРО самбошылары Санат:Қазақстан самбошылары
Гуджараттар
Гуджараттар - Үндістанның Гуджарат штатының байырғы халқы. 1992 жылғы санақ бойынша жалпы саны шамамен 47 миллион адам; қазіргі уақытта (2007 ж.) - 60 миллионнан астам адам, оның негізгі бөлігі - 46 миллионнан астам адам - Үндістанның Гуджарат штатының негізгі халқы, 1 миллионнан астамы Пәкістанда тұрады.
Тілі
Үндіеуропа тілдері шоғырының үндіарий тобына жататын гуджарат тілінде сөйлейді. Тілі солтүстік (ахмадабад), батыс (катхиявар), оңтүстік (сурат) аталатын диалектілерге бөлінеді. Гуджараттар арасында хинди, бхили, раджаятхана, ағылшын тілдері де кең тараған. Жазуы деванагари әліпбиіне негізделген.
1981 жылғы мәліметтер бойынша гуджараттардың 19,42%-ы екі тілді, олар гуджарати тілінен басқа хинди (93,07%), маратхи (3,71%), урду (1,34%), синди (0,86%), бенгал, бхили, раджастхани тілдерінде де сөйлейді.
Діні
Гуджараттардың басым көпшілігі индуизм дінің ұстанады. Аз ғана бөлігі мұсылмандар және джайналар. Гуджараттардың діни наным-сенімдері: вишнуизм кең тараған, әйелдер құдайларын құрметтейді. Кландық құдайлары (кулдео) - Питхад, Ходияр, Барундев, Ашапурадеви, Чамунда және т.б.; ауыл құдайлары (гандео) - кшеторпардада, мата, баджанбали. Дели гуджараттарының арасында Свами Нараяна табынуы ерекше танымал. Сондай-ақ, сунниттік мұсылмандар, Джейн, христиандар (негізінен протестанттар) бар.
Тарихы
Орта ғасырларда Гуджараттардың біртұтас халық болып қалыптасуы аяқталды. Ұзақ уақыт бойы аумақ басқа мемлекеттердің құрамына кірді. Бұл қазіргі гуджараттардың өмірінде әртүрлі діни культтердің, болуымен түсіндіреді. Губернатор Зафар хан Дели сұлтанатының Тамерлан әскерлерімен жеңілуін пайдаланып, 1407 жылы өзін Гуджарат Сұлтанатының негізін қалаушы деп жариялады. Оның немересі Ахмад қазір штаттың ең үлкен қаласы болып табылатын Ахмадабад қаласын құрды.
Гуджарат сұлтанаты XVI ғасырдың соңында Португалиямен, Моғол империясымен және азаматтық қақтығыстармен үздіксіз соғыстардың нәтижесінде өмір сүруді тоқтатты. Мемлекет Моңғол империясының құрамына кірді. Осыдан кейін жерді маратхи князьдері басып алды. Ал XIX ғасырдың басында британдық отарлаушылар Гуджаратты өз бақылауына алды.
Тек 1960 жылы, Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін 13 жыл өткен соң, Гуджарат автономияға ие болды. Бұл Бомбей штаты Гуджарат пен Махараштраға бөлінгеннен кейін болды.
Кәсібі
Дәстүрлі кәсібі - егіншілік. Күріш, бидай, жүгері, арахис, джавар (соргоның бір түрі) баджра (тары) өсіреді. Қосымша кәсіптері - мал шаруашылығында буйвол, зебу, қой мен ешкі бағады. Матадан, жібектен кинкхат паршасын, чундари тоқиды. Қолөнер жоғары дамыған: мақта және жібек тоқу (кинхаб, чундари, батик брокад), кутч кестелеу, керамикалық кескіндеме, атақты катиавар кескіндемесі, ағаш пен тас ою, шекіме. Делидегі гуджараттар негізінен бизнес саласында жұмыс істейді.
Бұл халықтың тағы бір дәстүрлі қолөнері - алтын, күміс және басқа металдардан зергерлік бұйымдар жасау. Сондай-ақ Гуджаратта кілемдер, жастықтар, көрпелер және ою-өрнектермен немесе жануарлар суреттерімен кестеленген басқа да тұрмыстық заттар белсенді түрде пайдаланылады. Мұнда құмыра жасау көне заманнан бері танымал. Құмыралар нағыз өнер туындыларын жасайды. Олардың қыш ыдыстары интерьерді безендіру үшін де, күнделікті өмірде де қолданылады.
Өмір салты
нобай|оңға|200px|Гарба биі - гуджараттардың халық биі Гуджараттардың арасында бірнеше касталар бар: брахмандар (әлеуметтік иерархияның жоғарғы жағында орналасқан, нагар, анавил, аудих, шримали, модх топтарына бөлінеді), кшатриялар, раджпуттар, баниастар, лоханалар, пателдер, каччилер, дарджилердің төменгі касталық топтары. Апалы-сіңлілі неке алмасу жиі кездеседі. Ажырасу өте сирек кездеседі, жесір қалған еркекті қайта үйлендіреді. Жүктілік кезінде әйел көптеген тыйымдар ұшырайды.
Гуджараттардың көпшілігі вегетарианшылар. Тағамдарының дәмдеуіштер қосылған ішінде көкөніс, күріш және бұршақ дақылдары қосылған жалпақ тоқаш нандар танымал. Гуджарати асханасында тәттілер өте көп. Негізгі десерт - дәмдеуіштер, жаңғақтар және жемістер қосылған толық майлы йогурттан жасалған шриханд. Тамақтың негізін бидай мен күріш, сонымен қатар бұршақ дақылдары құрайды.
Киімде жалпы үнділік сари, дхотилермен қатар (әсіресе жоғары касталардың өкілдері арасында) костюмнің өзіндік түрлері де бар, ерлер шалбар киеді - тізеге дейін түсетін пижама, жейделер киеді. Әйелдер – етегінде кесте тігілген кең қарапайым белдемшелер және кестеленген жемпірлер, басы мен иығы шәлі матамен жабылған. Әйелдер әшекейлерді көп тағады.
Дереккөздер
Санат:Үндістан этникалық топтары
Жамбейру (Сан-Паулу)
Жамбейру (Сан-Паулу) (Jambeiro (São Paulo)) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Вали-ду-Параиба-Паулиста мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Параибуна/Парайтинга экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 515 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 183,758 км² шамасында. Халық тығыздығы — 24,6 адам/км².
Тарихы
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Қоғамдық саясат
Қоғамдық саясат - белгілі бір жер немесе аудан халқының мелекетпен қатынасынан туындаған саяси іс-шаралары. Қоғамдық саясат көбінесе жұмыс орыңдарында, тұрғылықты аудандарда анықталады және урбанизацияға байланысты туындаған.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Канада
Канада (Canada ; Canada ) — Солтүстік Америка құрлығында орналасқан алып мемлекет, жер аумағы бойынша дүние жүзіндегі 2-ші ең ірі мемлекет (Ресейден кейін). Астанасы – Оттава қаласы. Канада өзінің жерінің кең-байтақтығымен ғана емес, сондай-ақ көптеген арктикалық архипелагты аралдарымен ерекшеленеді. Канаданың жағалауларын Алтант, Тынық және Солтүстік Мұзды мұхиттары шайып жатыр. Көрші елдерінің ең үлкені АҚШ, одан басқа Даниямен (Гренландия аралы) және Франциямен (Сен-Пьер және Микелон аралдары қауымдастығы) көршілес орналасқан. Канаданың АҚШ-пен шектесетін оңтүстік және Аляскадағы солтүстік батыс шекарасының ұзындығы 8893 км. құрайды.
Атауының шығу тарихы
Ертеректе канада жерінде өмір сүрген аборигендердің ирокездік әулие Лауренция тілінде “KANATA” деген сөз болады. Бұл сөздің мағынасы “қоныс”, “мекен” деген мағынаны білдіреді. Француз саяхатшысы Ж. Картье өзінің еңбегінде «Каната» деген атауды тек қана бір қалашықты атау үшін емес, сол аймақтағы адамдар мекендеген қоныстарды атау үшін қолданады. Сол кезден бастап Канада жері бір атаумен аталды. 1545 жылдан бастап еуропалық кітаптар мен карталарда Канаданы ”Канада” деп атау бастау алады.
XVII ғасырдың басында әулие Лаврентий өзенінің бойы мен Ұлы Көлдердің солтүстік жағалауындағы жерлер “Канада” деп аталған. Британдық отаршылдар келіп, ол жерді Жоғарғы және Төменгі Канада етіп екіге бөліп алады. 1841 жылы екі Канада қайта қосылып, “Канада провинциясы” болып аталады. 1867 жылы Канада жерінде жаңа мемлекет құрылып, бүкіл елді КАНАДА деген ресми атаумен атау жайлы шешім қабылданады. Канада деген сөзбен бірге Доминион деген сөз де қосылып айтылды.
1950 жылға дейін “Канада Доминионы” атауы қолданыста болды. Кейіннен Канада үкіметі Ұлыбританиядан өзінің саяси тәуелсіздігін алғаннан соң ғана “Канада” сөзі қазіргі Канада елінің ресми атауы болып қабылданды. Сол кезден бастап Канада атауы барлық құжаттар мен мемлекетаралық келісім-шарттарда ресми түрде қолданылуда.
Географиялық орналасуы
Территориясының ауданы 9 984 670 км². Оның ішінде құрлықтың жері 9 093 507 км², сулы жері 891 163 км². Канаданың территориясының басым бөлігі жазықтық болып келеді.
Канада жерінің аумағы бойынша (суларымен қосқанда) әлемде екінші орынды иеленеді және Солтүстік Америка материгінде ең үлкен ел болып табылады. Канада аталған материктің солтүстігін түгелімен алып жатыр деп айтуға болады, тек АҚШ-қа тиесілі Алясканы қоспасақ. Елдің солтүстігіндегі жерлердің көбі Арктикалық аймаққа кіреді. Ол жерлерде үнемі мұз жатады, екі жылдай уақыт бойы температура нөлден төмен болып сақталады.
Канаданың таулы аймақтары мен жазық жерлері геологикалық жағынан сезімтал келеді. Жер сілкінісі мен вулкандардың атқылауы қалыпты жағдай. Мигер тауларында және Эдзиза тауларында үлкен жанартаулар (вулкандар) орналасқан.
Әкімшілік бөлінісі
thumb|center|Канада әкімшілік картасы Канада он провинция мен үш территориядан тұрады.
Провинциялар конституция бойынша өз құзыреті шегінде жоғарғы билікке ие егеменді әкімшілік бірліктер (Альберта, Британдық Колумбия, Жаңа Шотландия, Квебек, Манитоба, Нью-Брансуик, Ньюфаундленд және Лабрадор, Онтарио, Саскачеван, Ханзада Эдуард Аралы).
Климаты
Канаданың жері үлкен болғандықтан бірнеше климаттық белдеулер бар. Мысалы, ең солтүстік аймағы Арктикалық белдеуде орналасса, одан төменгі жерлері Субарктикалық белдеуде орналасқан. Солтүстіктегі аралдарда үнемі қар мен мұз жатады. Ол аймақта тундра табуға болады, ең суық аймақтары да осында. Ал Британдық Колумбия жерінде жаймашуақ жаз (25 to 30 °C), жауынды маусымдар болады. Бұдан бөлек, солтүстікке жақын орналасқан жерлерде алты ай бойы қар жата береді. Ең төменгі температура ретінде тіркелген көрсеткіш -63˚С (Юкон).
Халқы
Қазіргі кездегі деректер бойынша Канада халқының саны 34 миллионға жеткен.
Этникалық құрамы
Негізінен, халықтың басым бөлігі иммигранттардың есебінен артып отырған. Канадалық халықтың этникалық құрамы жағынан ағылшындар алғашқы орында (21%), одан кейінгі орындарда француздар (15,8), шотландтықтар (15,2%), ирландиялықтар (13,9%), немістер (10,2%), италиялықтар (5%), қытайлар (3,9%) және украиндар (3,6%). Бұлардан бөлек канадалық аборигендер де бар. Олардың үлес салмағы 3,6% болады.
Махамбет Өтемісұлы ауылы
Махамбет Өтемісұлы ауылы — Түркістан облысы Қазығұрт ауданы, Сарапхана ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Канада
Этникалық құрамы
Әрбір бесінші канадалық азаматтың туған жері Канададан тыс аймақтар екен. Елге келуші шет елдік қоныстанушылардың арасында азиялықтардың саны басым. Канадалықтардың басым бөлігі Христиан дінінің өкілдері. Сонымен бірге ешқандай діни топқа жатпайтын адамдардың да саны аз емес. Ал мұсылмандардың үлесі елдегі халықтың небары екі пайызын құрайды.
Махамбет Өтемісұлы ауылы
Географиялық орны
Аудан орталығы — Қазығұрт ауылынан солтүстікке қарай 12 км-дей  жерде, Келес өзенінің сол жағалауында орналасқан.
Канада
Денсаулық сақтау ісі
1969 жылы Канадада әрбір 1000 адамға шаққанда баланың тууы, 17,6, адамның өлімі 7,3, тірі туған әрбір баладан өлгені - 19,3. Ел ішінде негізінен жүрек, қан тамыр аурулары, қатерлі ісік, орталық жүйке жүйесінің зақымдануы, туберкулез, менегит сияқты аурулар көбірек таралған. Канаданың солтүстігінде климаты суық. Халқы сирек қоныстанған аудандарда құрқұлақ, психикалық аурулар, туберкулез, бетеге, асқазан, ішек аурулары жиі кездеседі. Өндірістік жарақаттану өте жие болып тұрады.
Экономикасы
Канада халқының әл-ауқаты жағдайы жағынан әлемдегі ең алдыңғы қатарлы елдердің бірі. Канада әлемнің дамыған “Үлкен жетілік” елдерінің қатарына кіреді, ”Экономикалық әріптестік және даму халықаралық ұйымы”-ның мүшесі болып табылады.
Махамбет Өтемісұлы ауылы
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1227 адам (634 ер адам және 593 әйел адам) болса, 2009 жылы 1384 адамды (726 ер адам және 658 әйел адам) құрады.
Канада
Экономикасы
АҚШ-қа қарағанда Канаданың экономикалық "күші" аздап төмендеу. Есесіне, көптеген Батыс Еуропа елдерінен жоғары. Канада әлемдік сауда айналымы жағынан алғашқы ондыққа кіреді. Елдің басты импорттайтын тауарлары АҚШ, Ұлыбритания және Жапония елдеріне тасымалданады. 2008 жылғы Канаданың импорттаған тауарларынан түскен ақшасы $442.9 млрд. Болады.оның ішінде $280.8 млрд. АҚШ-тан, $11.7 млрд. Жапониядан және $11.3 млрд. Қаржы Ұлыбританиядан түскен.
Махамбет Өтемісұлы ауылы
Тарихы
1996 жылға дейін Карл Маркс ауылы аталып келді. Ауыл 1950 — 96 жылдары К. Маркс атындағы ұжымшардың бөлімшесі болды. Оның негізінде 1997 жылдан ЖШС және бірнеше шаруа қожалықтары жұмыс істейді.
Канада
Экономикасы
2009 жылғы қазан айындағы деректерге сай, елдегі орташа жұмыссыздық көрсеткіші 8,6% болған.
2008 жылы Канаданың мемлекеттік қарызы Үлкен жетілік елдерінің арасындағы ең төмен көрсеткішті көрсеткен.
Махамбет Өтемісұлы ауылы
Дереккөздер
Санат:Қазығұрт ауданы елді мекендері
Канада
Экономикасы
Канаданың экономикалық секторын үлкен жетістікке жеткізіп отырған тау-кен өндірісі, мұнай-газ саласы, ауылшаруашық саласы және қызмет көрсету салалары болып саналады. Жұмысшылардың ¾ бөлігі осы қызмет көрсету саласында жұмыспен қамтылған. Бидай мен астық тұқымдас дақылдарды үнемі шет елдерге сатып отырады. Елдің солтүстік аймақтарында ауалшаруашылығы климаттық жағдайларға байланысты дамымаған.
Мырыш пен уран, сондай-ақ, алтын, никель сынды бағалы металлдар Канадада көптеп өндіріледі. Алмаз өндіруден әлемде екінші орын алады.
Оңтүстік Онтарио мен Квебек провинцияларында автокөлік жасау мен әуе және ғарыштық техникалар индустриясы дамыған.
Канаданың төл валютасы – канада доллары (CAD). 5, 10, 20, 50 және 100 долларлық купюралар бар. Монеталары 1, 5, 10, 25 центтік және 1-2 долларлық болып шығарылады.
нобай|оңға|upright=1.1| Торонто қаржы округі — Солтүстік Америкадағы екінші ірі қаржы орталығы, жұмыспен қамту бойынша жаһандық жағынан жетінші орын және Канаданың қаржы индустриясының жүрегі. Канада жан басына шаққандағы табысы жоғары әлемдегі ең бай елдердің бірі болып табылады және Экономикалық ынтымақтастық пен даму ұйымының (ЭЫДҰ) және G7-ге мүше.
Өткен ғасырда өңдеу, тау-кен өнеркәсібі мен қызмет көрсету салаларының өсуі елді негізінен ауыл шаруашылығынан өнеркәсіптік және қалалыққа айналдырды.
Басқа дамыған елдердегі сияқты, Канада экономикасында қызмет көрсететін сектор басым, жұмыс істеп тұрған канадалықтардың шамамен төрттен үш бөлігі жұмыс істейді. 2010 жылы Канадада 39% -ы қызмет көрсету саласында, 10% -ы өнеркәсіп өндірісінде және 1% -ы ауыл шаруашылығында жұмыс істеді (Канада тұрғындарының жалпы санынан). 1960 жылғы Канаданың статистикалық жылнамасында 1940 жылы Канада ауыл шаруашылығындағы бір жұмысшының өзіне және басқа тоғыз адамға орташа есеппен азық-түлік бергені, ал 1960 жылы өзі мен жиырма екі адамға жеткілікті тамақ өндіргені атап көрсетілген. 2010 жылы бір канадалық ауылшаруашылық қызметкері өзін қосқанда 100 адамды тамақтандырды.
Канада өзінің шикізат секторының маңыздылығына байланысты дамыған елдер арасында ерекше болып табылады, онда ағаш кесу және мұнай өнеркәсібі маңызды салалар болып табылады.
Канадада аралас экономика бар; Heritage Foundation индексі бойынша оның экономикалық еркіндігі АҚШ-қа қарағанда төмен, бірақ Батыс Еуропа елдерінің көпшілігіне қарағанда жоғары.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ-пен экономикалық интеграция айтарлықтай өсті. Бұл жаһандану дәуірінде мәдени және экономикалық автономия туралы алаңдайтын канадалық ұлтшылдардың назарын аударды, ал американдық тауарлар мен американдық медиа өнімдер барлық жерде таралды. 1965 жылғы автомобиль сауда келісімі автомобильдермен және онымен байланысты тауарлармен сауда жасау үшін шекара ашты. 1970 жылдары энергетикалық өзін-өзі қамтамасыз ету және өндірістік секторлардағы шетелдік капитал туралы алаңдаушылық премьер-министр Пьер Трюдоның либералды үкіметін Ұлттық энергетикалық бағдарламаны қабылдауға және шетелдік инвестицияларды бақылау агенттігін құруға мәжбүр етті. 1980 жылы премьер-министр Брайан Малрони Ұлттық энергетикалық бағдарламаны тоқтатып, шетелдік инвестицияларды ынталандыру үшін шетелдік инвестицияларды бақылаушы агенттіктің атауын Investment Canada деп өзгертті. 1988 жылғы Канада мен АҚШ еркін сауда келісімі екі ел арасындағы тарифтерді алып тастады, ал Солтүстік Америка еркін сауда келісімі (NAFTA) еркін сауда аймағын 1990 жылдары Мексикаға дейін кеңейтті. 1990 жылдардың ортасында Жан Кретьен бастаған либералды үкімет бюджеттің жыл сайынғы профицитін бөліп, мемлекеттік қарызды тұрақты түрде төлей бастады.
нобай|солға|АҚШ, Канада және Мексика өкілдері 1992 жылы Солтүстік Американың еркін сауда туралы келісіміне (НАФТА) қол қойды Канада әлемдегі ең ірі ауылшаруашылық өнімдерін жеткізушілердің бірі болып табылады (Дүниежүзілік Банктің деректері бойынша 2012 жылы ел бидай экспорты бойынша әлемде төртінші орынға ие болды — 16,3 млн тонна, құны 5,7 млрд доллар.); Канада прериялары бидай, рапс және басқа дәнді дақылдардың ірі өндірушілерінің қатарына кіреді және бұл саладағы экспорттық саясатты Канада астық комиссиясы анықтайды. Канада мырыш пен уранның ең ірі өндірушісі, сонымен қатар алтын, никель, алюминий және қорғасын сияқты басқа да табиғи ресурстардың көзі болып табылады. Табиғи жағдай ауыл шаруашылығына кедергі келтіретін солтүстік Канададағы көптеген қалалар жақын маңдағы шахталардан немесе ағаш көздерінен тұрады. Өңдеу өнеркәсібі Канадада да дамыған, оның салалары Онтарионың оңтүстігінде (американдық және жапондық зауыттар ұсынатын автомобиль өнеркәсібі) және Квебекте (ұлттық аэроғарыш өнеркәсібі) шоғырланған.
Канада әлемдегі ең көп сауда жасайтын он елдің қатарына кіреді. Негізгі сауда серіктесі — АҚШ. АҚШ-тан кейін Қытай, Мексика, Германия және Жапония. 2014 жылы Канада 523,4 млрд доллардан астам сомаға тауарлар импорттады, оның ішінде АҚШ-тан 349,8 млрд долларға, Қытайдан 35,5 млрд долларға, Мексикадан 17,2 млрд долларға, Германиядан 13,1 млрд долларға және Жапониядан 9,2 млрд долларға. 2014 жылы елдің сауда профициті 5,2 млрд долларды, 2013 жылы тапшылығы 7,2 млрд долларды құрады. Канада — энергияны таза экспорттаушылар болып табылатын санаулы дамыған елдердің бірі. 2013 жылы Канада шетелге 79,3 миллиард долларлық мұнай сатты, небары 26,2 миллиард доллар сатып алды. Канаданың Атлант жағалауында теңізде табиғи газдың үлкен қоры бар, ал Альберта провинциясында мұнай мен газдың үлкен қорлары бар: Атабаска аймағындағы шайырлы құмдардың үлкен қоры Канаданы әлемдегі ең ірі мұнай елі ретінде Сауд Арабиясынан кейінгі екінші орынға шығарады.
Максимка-Шор
Максимка-Шор — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нерка-Ю өзенінің оң жағалауынан 1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Канада
Экономикасы
2015 жылғы қаңтардағы жағдай бойынша Канададағы ұлттық жұмыссыздық деңгейі 6,6% құрады. Провинциялық жұмыссыздық деңгейі Альберта мен Саскачеванда 4,5%-дан төмен, Ньюфаундленд және Лабрадорда 11,4%-ға дейін.
Максимка-Шор
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Канада
Экономикасы
Канаданың мемлекеттік қарызы (жинақталған тапшылық) 2013—14 қаржы жылында 611,9 миллиард канадалық долларды, 2012-13 қаржы жылында - 609,4 миллиардты құрады.
Максимка-Шор
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Канада
Экономикасы
2013—14 қаржы жылындағы бюджет тапшылығы 5,2 миллиард долларды, 2012—13 қаржы жылында 18,4 миллиард долларды құрады.
Канада — Hi-Fi және Hi-End динамиктер жүйелері мен компоненттерін шығаратын әлемдегі жетекші өндірушілердің бірі.
Тілдері
Канадада мемлекеттік тіл ретінде ағылшын тілі мен француз тілі саналады. Мемлекеттік ұйымдар мен барлық мекемелерде екі тіл қатар жүреді. Азаматтардың қалаған тілде сөйлеуіне және қалаған тілде іс-қағаздарды толтыруына құқықтары бар. Статистикалық деректер бойынша канадалықтардың 59.7% халқының ана тілі – ағылшын тілі, 23.2% тиісінше француз тілі. 67,5% халық тек қана ағылшын тілінде сөйлей алады, 13,3% тек француз тілінде сөйлей алады, және 17,7% халық екі тілде қатар сөйлейді. Квебек провинциясындағы ресми тіл ретінде француз тілі саналады. Өйткені Канададағы француз тілді азаматтардың 85% Квебекте тұрады. Одан кейінгі француз тілділердің басым бөлігі Онтариода тұрады. Квебектен басқа провинцияларда ресми тіл ретінде бекітілген арнайы тіл жоқ. Екі тіл қатар қолданылады.
Білім беру жүйесі
Канадада 6-7 жастан бастап 15-16 жасқа дейін мектептерде білім алу міндеті бар. Ол үшін мемлекеттік қаржыға осы процесті іске асыру мақтасында қыруар қаржы бөлінеді. Квебек провинциясында кейбір колледждер де мемлекет тарапынан қаржыландырылатын болғандықтан, оқу ақысы айтарлықтай қымбат емес. Канадада білімберудің бірыңғай мемлекеттік жүйесі жоқ. Әр провинция өзінің жеке білім беру жүйесін құрады. Мұнысына қарамастан, барлығы орталық үкімет тарапынан қаржыландырылады. Жыл сайынғы мемлкеттің жұмсайтын қаржыларының 20% білім беру саласына тиесілі. Жоғарғы оқу орындарындаға студенттердің оқу ақысын өтеуі үшін мемлекет тарапынан қаржылай көмек көрсетіледі. Студенттер мемлекеттен төменгі пайыздық көрсеткішпен несие ала алады. Провинцияларда да осыған ұқсас студенттерді қолдау жүйелері бар.
Канада үкіметі 2000-2010 жылдар аралығында мемлекеттік білім беру гранттарын тағайындады. Осы бағдарлама аясында 100 мың студент мемлекет тарапынан жыл сайын 3000 доллар соммасындағы шәкіртақыны алады. Шәкірақы бес жылға дейін беріледі.
Канаданың білім беру саласына жұмсайтын қаржысы жан басына шаққанда әлемдегі ең жоғарғы көрсеткішке жетеді. Халықтың білімінің жақсы болуы елдің атағы мен ол елде интеллектің бағаланатындығына дәлел бола алады.
Дереккөздер
*
Джозайя Уиллард Гиббс
(11.11.1839-28.04.1903)
Американдық физик және физик-химик. 1879 жылдан бастап АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болған. 1858 жылы Йель университетін бітірген (1863 жылдан сонда философия доктры болған). 1863-1866 Йель колледжінің оқытушысы болып қызмет атқарған. Білімін Сарбоннада және Парижде, 1866-1867 жылдары Коллеж де Франсте, 1867 жылы Берлин және 1868 жылы Гейдельберг университетерінде жетілдірген.
Химиялық термодинамиканың негізін салушылардың бірі. Термодинамикалық потенциалдар теориясын 1875-1878 жылдары жетілдірген. 1875 жылы гетерогендік әртекті жүйелердің тепе-теңдік жағдайларын зерттеген, әртекті жүйелерде фазалар саны жүйедегі екіге жоғарылаған құраушылар санынан аспауға тиіс деген ереже ұсынды (1876 жылы) (Фазалар ережесі). Үшкомпоненттік жүйенің күйін графикалық бейнелеуін ұсынды (1878 жылы) (Гиббс үшбұрышы). Беттік құбылыстармен электрохимиялық үрдістер термодинамикасының негізін салушы. Көптеген ғылым академияларының және ғылым қоғамдарының мүшесі. 1880 жылдан бастап Америка өнер жіне ғылым академиясының мүшесі болған.
=Дереккөздер:=
С.К.Мырзалиева "Химия" (Балаларға арналған энциклопедиялық анықтамалық Алматы 2012ж.)
Ұлттық Олимпиада комитеттері
Ұлттық Олимпиада комитеттері (ҰОК) — халықаралық олимпиада қозғалысының қатысушы елдің өкілдік ұйымы. Елдегі олимпиада қозғалысының басқарушы орын. Оның міндеті Олимпиялық Хартияға және олимпиялық қозғалыстың талаптарына сәйкес, еөз мемлекеттерінде Олимпиялық қозғалысты дамыту мен қорғау, жазғы және қысқы олимпиялық ойындарға басқа да ХОК-тың құзырына енетін кешенді спорт шараларына қатыстыру болып табылады. ҚР-ның ҰОК-і 1990 жылы құрылды. Оның төрағалары болып: Т. Досымбетов (1990- 1993 ж.) А.Ақпаев(1993-2002 ж.) Р.Әлиев(2002-01.08.2000 ж.), 2002 жылдың тамыз айынан тағы да Т. Досымбетов, 2003 жылдан тағы да А. Ақпаев, 2005 жылдан Т. Досмұхаметов қызмет істеді.
Санат:Олимпиада ойындары Санат:Халықаралық олимпиада комитеті *
Дереккөздер
Санат:Спорт
Үлкен Варька
Үлкен Варька — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мулымья өзенінің сол жағалауынан 484 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Конда. Өзен саласы — Конда, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Линч (Кентукки)
Линч (Lynch) — Кентукки штатының Харлан округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 900 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.8 км² шамасында. FIPS коды — 21-48540.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Адарма
Адарма — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шапкин өзенінің сол жағалауынан 64 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 43 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 3562
NGC 3562 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
Тұғрық
Тұғрық – Моңғолияның ақша өлшемі. 100 мұнғуға (мунгу) тең. 1925 жылы айналысқа енгізілген.
Ганаж массасы
Ганаж массасы - кондитер ісінде көптеген шоколадты конфеттерге салма негізі ретінде қосатын массаны осылай атайды. Масса дәмін өзгерту үшін хош иістендіргіштер қосылады. Ганаж массасының құрамына 1 кг шоколадқа — 100 г сүт, 1 г спирт және 0,1 г ванилин салынады. Шоколадты сүтке қосып үстіне барлық ингредиенттерді салып араластырады да қайнатылады.
Уты-Се
Уты-Сё — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Море-Ю өзенінің оң жағалауынан 79 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Камышин көшесі (Алматы)
Камышин көшесі. Көшеге Ресей Федерациясының Волгоград облысындағы қала атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 23.02.1956 №6 шешімі) берілген. Камышин - Волгоградск су қоймасының оң жақ жағалауында, Камышинка өзенінің сағасында орналасқан. Қаланың іргетасы 1667 жылы қаланған.
Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Ушаков көшесі. Кешенін ұзындығы - 1080 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Карбония
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 30 505 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 209,07 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 145,63 км² шамасында. Пошта индексі — 09013.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Ponziano.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Луна-24
Луна-24 — Айды зерттеу үшін ұшырылған соңғы кеңестік ғарыш станциясы.
Аппараттың биіктігі 3,96 метр; отынсыз салмағы 1880 кг болды.
Луна-16 және Луна-20 станцияларынан кейінгі Ай бетінен топырақты Жерге жеткізуге бағытталған үшінші миссия.
Станция Ай бетіне 18 тамызда қонып, 225 сантиметрге дейін топырақ қазды. Келесі күні жеткізу құрылғысы қайтадан Жерге автоматты түрде ұшырылды.
Айдан жеткізілген топырақ үлгісін зерттеу барысында құрамында 0,1 пайызға жуық су бар екені анықталды.
нобай|солға|[[Lunar Precursor Robotic Program|LRO түсірген фотодағы станция]]
Сілтемелер
Санат:Ғарыш станциялары Санат:Ғарыш техникасы
Жоғарғы Бұрлық
Жоғарғы Бұрлық — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Имантау ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 50 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 453 адам (224 ер адам және 229 әйел адам) болса, 2009 жылы 357 адамды (172 ер адам және 185 әйел адам) құрады.
Верхняя Барабановка
Верхняя Барабановка — Башқұртстанның Яңауыл ауданындағы ауыл, Максим ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 242 адамды құрады. Пошта индексі — 452812, ОКАТО коды — 80259875003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Талғат Байшолақов
Байшолақов Талғат (25. 11.1964 жылы туған, Ақмола облысы Целиноград ауданы Возвышен ауылы) — палуан, самбодан халықаралық дәрежедегі спорт шебері, жасөспірімдер, жастар, ересектер арасындағы Қазақстанның 6 дүркін чемпионы, КСРО кубогының 2 дүркін (1984 — 1985), дүние жүзі кубогының (1985, Сан-Себастьян, Испания) жеңімпазы.Жамбыл гидромелиорациялық-құрылыс институтын бітірген (1989). Жаттықтырушысы М. Жахитов.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қарағанды облысы
Бенимели
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аликанте елді мекендері
Есек (мысал-өлең)
«Есек» («Қыры - елу қос бір жерден...») — Абайдың 1898 ж. И. А. Крыловтан аударған мысал-өлеңі.
Әрқайсысы 4 тармақты 10 шумақтан тұрады. Абай Крыловтың мысал-өлеңін өзінше түйіндейді. Абай мысалының мазмұны Крылов шығармасынан мүлдем өзгеше. Крыловта есек мойнына қоңырау таққанға мәз болса, Абайда үстіне алтын артқанға есіреді. Біріншісінде - алғашында қоңырауына мәз болған есек артынша-ақ одан опық жейді. Екіншісінде - есек үстінде алтыны бар кезде құрмет кереді де, оны жеткізіп алған соң «боқ тасуға жегіледі». Орыс ақынының мысалынан: жылпостар қалай шені өссе, солай адам танымастай өзгеріп кетеді деген түйін білінсе, ал Абай өлеңінен ақынның өзі айтқандай: деген әлеуметтік үлкен ойды аңғаруға болады.
Түпнұсқа 25 жолдан тұрса, Абай оны толықтырып, 40 жолға жеткізген. Өлең 6-7 буыңды шалыс ұйқаспен кестеленген. Алғаш рет 1909 жылы Санкт-Петербургте жарық керген «Қазақ ақыны Ибраһим Құнанбайұғылының өлеңі» атты жинақта жарияланды. Туынды басылымдарында аздаған текстологиялық өзгерістер кездеседі. 1945, 1954 жылғы басылымдарында 7-шумақтың 4-жолы «Жаппарқұл мырза» атанған делінсе, кейінгі жинақтарда бұл жол Мүрсейіт қолжазбалары (1905, 1910) мен 1909 жылғы жинақ негізінде «Жаппарқұл мырза» аталған болып берілген.
Дереккөздер
Санат:Абай шығармалары
Сарысу-Теңіз көтерілімі
Сарысу-теңіз көтерілімі, солт-нде Теңіз ойысымен, батысында Ұлытау антиклинорийімен, шығысында Қарағанды алабымен және оңт-нде Жезқазған ойысымен шектеледі. Сарысу-теңіз көтерілімі Шығыс Сарысу-Теңіз және Батыс Сарысу-Теңіз құрылымдық-формац. белдемдері деп екіге бөлінеді. Шығыс Сарысу-Теңіз құрылымы шамамен ұз. 350 — 400 км, ені 100 — 125 км аралықты алып жатыр. Ол солт.-батысында Теңіз ойысының шекарасымен шектелсе, оңт.-шығысында герциндік Нұр-Айнасу құрылымымен, каледондық Жайылма мульдасымен және Атасу құрылымдық-формац. белдемімен терең жарылымдар арқылы жапсарласады. Көтерілімнің геол. қимасы кембрийге дейін тұрақтанған жаралымдардың біршама қалың қабатынан басталады. Бұл жаралымдардың жалпы қалыңд. 2000 — 4800 м аралығында. Жоғ. протерозойдың төм. бөлігін қамтитын (R1-2) мәрмәр тақтатастар, порфироидтар, кварциттер Қараменде және Қожамсейіт свиталарына біріктірілген (қалыңд. 3500 м-ге дейін). Кембрийге дейінгі жаралымдар қимасы венд жаралымдарының братолюбов сериясымен (қалыңд. 1000 м-ге жетеді) аяқталады. Төм.-ортаңғы кембрий жаралымдары (e1l–e2) Қарымбай свитасына топтастырылған. Андезиттерден, андезит-базальттардан, олардың туфтарынан тұратын бұл свитаның қалыңд. 1700 м-ге дейін жетеді. Ақкелін свитасына топтастырылған жоғ. кембрий (e3) терригендік шөгінді тау жыныстарынан тұратын түзілімдердің қалыңд. 1400 м-ге дейін жетеді. Ордовик түзілімдерінің қимасы шартты түрде екі бөліктен тұрады: төм. ордовик (О1) негізінен терригендік шөгінді тау жыныстарынан құралса (қалыңд. 2200 м-ге дейін), орт. және жоғ. ордовик (О2-3), керісінше, эффузиялар мен туфтардан құралады (қалыңд. 2500 м-ге дейін). Ордовик түзілімдерінің осы сипатты қимасы Батыс және Шығыс Сарысу-Теңіз құрылымдарының екеуіне де тән. Силур түзілімдері (S) Батыс Сарысу-Теңіз құрылымында ұшыраспайды, ал Шығыс Сарысу-Теңіз құрылымында бұл деңгей түзілімдері қимасының қалыңд. 3000 м-ге жетеді. Бұл қиманың жоғ. бөлігі андезиттерден, дациттерден, липариттерден (риолиттерден) және солардың туфтарынан құралса, ал төм. бөлігі терригендік тау жыныстарынан тұрады. Сарысу-теңіз көтерілімі. аумағының басым бөлігі континенттік саяз сулы алаптарда түзілген девон-карбон түзілімдерінің ашылымдарымен сипатталады. Девон-карбон түзілімдерінің қимасы Сарысу-теңіз көтерілімінің екі құрылымында да ұқсас болып келеді; девон түзілімдерін қызыл түсті жанартаутекті-шөгінді моласса формациясының өкілдері құрайды; төм. карбон түзілімдері (С1) карбонатты-терригендік құраммен сипатталады, тек Шығыс Сарысу-Теңіз құрылымы ауқымынан ғана көрініс беретін орт. және жоғ. карбон (С23) түзілімдері Тасқұдық пен Жезқазған свиталарына біріктірілген, олар қанық бояулы және қызғылт түсті терригендік тау жыныстарынан тұрады. Бұл түзілімдер қимасының қалыңд. 2700 — 3000 м-ге жетеді. Батыс Сарысу-Теңіз құрылымында төрт түрлі, Шығыс Сарысу-Теңіз құрылымында үш түрлі интруз. кешен оқшауланады. Сарысу-теңіз көтерілімі пайдалы қазба кенорындарына аса бай емес.
Турбогенератор
300px|thumb Турбогенератор – бу немесе газ турбинасымен айналатын үш фазалы токтың синхронды генераторы.
Негізгі функция бу немесе газ турбинасын айналдыру арқылы жұмыс денесінің ішкі энергиясын электр энергиясына айналдыру. Ротордың айналу жылдамдығы пайдаланылатын генератордың параметрлерімен анықталады, минутына ондаған мың айналымнан (тұрақты магниттерден қозуы бар синхронды генераторлар үшін) 3000, 1500 айн/мин дейін (ротор орамаларын қоздыратын синхронды генераторларда). Турбинаның механикалық энергиясы статордағы ротордың айналмалы магнит өрісі арқылы электр энергиясына айналады. Роторға орнатылған тұрақты магниттермен немесе ротор орамасында ағып жатқан тұрақты кернеу тогымен жасалатын ротор өрісінің айналуы статор орамаларында үш фазалы айнымалы кернеу мен токтың пайда болуына әкеледі. Статордағы кернеу мен ток неғұрлым көп болса, ротор өрісі соғұрлым күшті болады, яғни ротор орамаларында ток көп болады. Сыртқы қозуы бар синхронды генераторларда ротор орамаларындағы кернеу мен ток тиристорлық қоздыру жүйесін немесе қоздырғышты — негізгі генератордың білігіндегі шағын генераторды жасайды. Турбогенераторлардың құрамында екі сырғанау мойынтіректеріне орнатылған роторы бар генераторлар қолданылады, жеңілдетілген түрде жеңіл автомобильдің кеңейтілген генераторына ұқсайды. Пайдалану орындары мен технологиялық талаптарға байланысты 2 полюсті (3000 айн/мин), 4 полюсті (Балаков АЭС-как 1500 айн/мин) және көп полюсті машиналар шығарылады. Мұндай генераторларды салқындату үшін орамаларды салқындатудың келесі әдістері қолданылады: статор жейдесі арқылы сұйық; орамаларды тікелей салқындататын сұйық; ауа; сутектік (АЭС-те жиі қолданылады).
Тарихы
"ABB" компаниясының негізін қалаушылардың бірі Чарльз Браун алғашқы турбогенераторды 1901 жылы салған. Бұл 100 кВА 6-типті генератор болды.
ХІХ ғасырдың екінші жартысында қуатты бу турбиналарының пайда болуы жоғары жылдамдықты турбогенераторларды қажет етті. Бұл машиналардың бірінші буынында стационарлық магниттік жүйе және айналмалы орам болды. Бірақ бұл дизайн бірқатар шектеулерге ие, олардың бірі — аз қуат. Сонымен қатар, айқын полюсті генератордың роторы үлкен центрифугалық күштерге төтеп бере алмайды.
Чарльз Браунның турбогенераторды құруға қосқан негізгі үлесі ротордың өнертабысы болды, онда оның орамасы (қоздыру орамасы) соғуды механикалық өңдеу нәтижесінде пайда болатын ойықтарға салынады. Чарльз Браунның турбогенераторға қосқан Екінші үлесі 1898 жылы ламинатталған цилиндрлік ротордың дамуы болды. Ақырында, 1901 жылы ол алғашқы турбогенераторды салды. Бұл дизайн бүгінгі күнге дейін турбогенераторлар өндірісінде қолданылады.
Турбогенератор түрлері
Салқындату жүйесіне байланысты турбогенераторлар бірнеше түрге бөлінеді: ауа, май,сутегі және сумен салқындату. Сондай-ақ, сутегі мен су қатар салқындатылған генераторлар сияқты біріктірілген түрлері бар.
Сондай-ақ, арнайы турбогенераторлар бар, мысалы, локомотивтер, жарықтандыру тізбектері мен паровоз радиостанцияларын қуаттандыруға қызмет етеді. Авиацияда турбогенераторлар қосымша борттық электр көздері ретінде қызмет етеді. Мысалы, TG-60 турбогенераторы компрессордан алынатын сығылған ауада жұмыс істейді, үш фазалы айнымалы ток генераторының жетегін 208 вольт, 400 герц, номиналды қуаты 60 кВ*А қамтамасыз етеді.
Сондай-ақ, асқын өткізгіштік негізінде КГт-20 және КГт-1000 ауыр турбогенераторлары жасалды
Генератор роторының қозуы
Генератор роторының бастапқы (қоздырғыш) тұрақты тогы оған генератор қоздырғышынан беріледі. Әдетте, қоздырғыш серпімді муфтамен генератор білігіне қосылады және турбина-генератор-қоздырғыш жүйесінің жалғасы болып табылады. Ірі электр станцияларында генератор роторының резервтік қозуы да қарастырылған. Мұндай қозу жеке қоздырғыштан туындайды. Мұндай тұрақты ток қоздырғыштары айнымалы үш фазалы токтың электр қозғалтқышымен жұмыс істейді және бірден бірнеше Турбо қондырғылардың тізбегіне резерв ретінде қосылады. Қоздырғыштан тұрақты ток генератордың роторына щеткалар мен контактілі сақиналар арқылы сырғанау арқылы беріледі. Қазіргі турбогенераторлар өздігінен қозатын тиристорлық жүйелерді қолданады.
Обергерлафинген
250px|thumb|Картада орналасуы Обергерлафинген (Obergerlafingen) — Швейцарияның Золотурн кантонында орналасқан коммуна. Вассерамт округінің құрамына кіреді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Золотурн елді мекендері
Бейкер (тау)
350px|нобай|оңға|Бейкер тауы Бейкер тауы Вашингтон штатының солтүстік Каскад жағында, шамамен алғанда, Белингэм тауының шығысынан 50 шақырым қашықтықта орналасқан. Бұл Вашингтон штатындағы ең биік таулар қатарынан төртінші, Каскад тауларының арасынан алтыншы орынды иемденеді. Бейкер тауы - Каскад жанартаулары арасында Рейниер тауынан кейінгі мұз жамылып жатқан екінші тау. Бейкер тауының биіктігі - 3285 м Бейкер тауында қардың көптігі соншалық, 1998-1999 жылдары 3 м көлемде жауған қардың деңгейі бойынша рекорд жасаған болатын. Бейкер тауы саяжайы Снокуалми Форест аймағында орналасқан. Онда адамның тіршілік етуі мумкін емес. Саяжайға ең жақын орналасқан қала - Вашингтон штатындағы Глейсиер қаласы. Бейкер тауындағы қар мен мұз көлемі Каскадтағы басқа жанартаулардағы қар мен мұз көлемінен асып түседі. Бейкер тауында жанартау белсенділігі 1975-1976 жылдар аралығында байқалды. Ол әлі де атқылайды деген болжамдар бар. Бейкер тауының қауіптілігі - түрлі ағындар. Онда күд тас және су ағындары байқалған. Бейкер ағындары АҚШ-тың солтүстік-батысында орналасқан Сиэтл сияқты ірі қала тұрғындарының өмірін қиындатады. Сан-Хуан аралының айлақтарын қиратады. Бейкер тауы шаңғымен сырғанау және жаяу жүргіншілер саяхатына өте қолайлы болуымен әлемге әйгілі. Бейкер тауын үнемі мұз басып жатады.
Дереккөз
1. Алматы: “Аруна” баспасы. 208 бет. Сер.:“1100 қызықты дерек”.
Санат:АҚШ таулары
Гастроскопия
thumb|right|"Гастроскопия" Гастроскопия (грек. gastr — асқазан, skope — қараймын) — ауыз қуысы және өңеш арқылы асқазанға енгізілген гастроскоп (жарық беретін жүйесі бар оптикалық түтік) аспабымен асқазан қуысының ішкі беткейлерін зерттеу әдісі. Бұл әдістің негізін қалаушы неміс хирургы И. Микулич (1850 — 1905). Гастроскопия әдісі арқылы асқазанның шырышты қабатындағы, яғни ішкі астарындағы кез келген қалыптан тыс өзгерістерді (асқазанның шырышты қабатының қанталануы, ойық жарасы, қатерлі және қатерсіз ісіктері, асқазан қуысының тарылуы), сондай-ақ бауыр, ұйқы безі, өт жолдарының қабынуынан болатын асқазандағы өзгерістерді, бөтен заттарды анықтауға және асқазандағы патологиялық түзілістерден биопсиялық тін, сұйықтар алуға болады. Сонымен қатар бұл әдіспен қатерлі ісіктің асқазандағы өсу бағытын, таралу ерекшеліктерін, сыртқы пішінін дәл анықтап, кішігірім қатерсіз ісіктерді (полиптер) электр тогымен күйдіріп жоюға болады. Гастроскоп көмегімен дәрі-дәрмектердің шипалық әсерін де бақылауға болады.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, 2-том
Санат:Медицина
IC 4184
IC 4184 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3088122, NPM1G +39.0310.
Сыртқы сілтемелер
IC 4184 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Жункайш
Жункайш (Juncais) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Форнуш-де-Ал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Серра-да-Эштрела экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 316 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,87 км² шамасында. Халық тығыздығы — 35,6 адам/км².
Инулин
ИНУЛИН — полисахарид-терге жататын органик. зат. фрукто-заныд ангидриді. И-нің молек. салм. 5000—6000, ақ түсті ұнтақ, тәтті дәм-ді. ыстық суда жақсы ериді. И. көбінесе қоңыраубас. лалагүл. қоғажай, күрделі гүлділер түқымдастарыньң тамыр түйнегінде, тамырында. каучукты өсімдік-гваюлада кездеседі өсімдіктерде крахмал тәрізді қорға жиналатын углевод. И. шашыратқы шөп немесе топинамбурадан алынады. Өндірісте фруктоза алу үшін және медицинада (диабет ауруларына қант,крахмал орнына беріледі) қолданыла-ды. И-ді қышқылдармен, инулоза фер-ментімен гидролиздегенде фруктоза және аздап глюкоза түзеді.
Жункайш
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Тактика
Тактика (грекше taktiks — әскерді сапқа түрғызу өнері tasso - сапқа түрғызамын, қатарластырамын) - экономикалық (мысалы, несие-қаржылық, бәсекелік), әлеуметгік және басқа саясатта алға қойылған мақсатқа жету үшін қолданылатын құралдар мен тәсілдер; іс-қимыл желісі. Тактика — шектеулі кезең бойына (әдетте, бір жылдан аз мерзімге) нақты жағдайдың дамуын егжей- тегжейлі нақты жоспарлау. Мысалы, алдын-ала жасалған коммерциялық ұсыныстар, жаңа өнімді нарыққа өткізу үшін бірнеше ай бойына жүргізілетін жарнамалық науқан, т. б. Термин әскери істе ұрысқа дайындалу және оны жүргізу теориясы мен практикасын қамтитын әскери өнердің құрамдас бөлігі ретінде кеңінен қолданылады. Тактика стратегияға бағынышты, оған қызмет етеді.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Шиелі көшесі (Алматы)
Шиелі көшесі (Алматы) - көшеге Сырдарияның тармағы, Қызылорда облысының Жаңақорған, Шиелі аудандары аумағымен ағатын өзен атауы (Алматы қаласы мәслихатының 16.01.2006 №222 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 18.01.2006 №1/38 қаулысы) берілген. Көше Алатау ауданындағы «Шаңырақ-1» шағын ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 500 метр.