cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нюча-Нёрусамы-Яха
Нюча-Нёрусамы-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нёрусамы-Яха өзенінің оң жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
КСРО футбол федерациялары кубогының финалы 1990
КСРО футбол федерациялары кубогының финалы 1990 — турнир тарихындағы соңғы матч, Украин КСР-інің қос клубы "Черноморец" пен "Днепр" кездесіп, қара теңіздіктер 2-0 есебімен жеңіске жетті.
Сот сараптамасы
Сот сараптамасы мынадай принциптерге: заңдылықка; сот сарапшысының іс жүргізу тәуелсіздігіне; сот сараптамасы органдарының тәуелсіздігіне; зерттеулерді жүргізу құралдары мен әдістерінің ғылыми негізділігіне; кұзыреттілікке, жан-жақтылыққа, толықтықка және объективтілікке; кәсіби этиканы сақтауға негізделеді. Тергеу практикасында өткізілетін сараптама олардың мәні, объектісі, зерттеу тәсілі және т.б. бойынша сәйкестендіріледі.
КСРО футбол федерациялары кубогының финалы 1990
Шолу
Матч "Черноморецтің" алаңында өтті. Ойынның 47-минутында Александр Спицын пенальтидің дәл орындап есеп ашты. Сегіз минуттан соң Иван Гецко екінші голды соқты. "Черноморец" турнир тарихындағы соңғы жеңімпаз болғандықтан, кубокты өздеріне мәңгі сақтап қалды. Кубок қазіргі уақытта клубтың мұражайында бар.
Сот сараптамасы
Сараптама: криминалистік, медициналық, соттық-психиатриялық, биологиялық, каржылық-экономикалық инженерлік-көліктік, инженерлік-техникалық, құрылыстық-техникалық және т.б. болып бөлінеді.
КСРО футбол федерациялары кубогының финалы 1990
Шолу
"Днипро" сапында "Қайраттың" байырғы ойыншылары Евгений Яровенко, Александр Жидков, Эдуард Сон алаңға шықты.
Сот сараптамасы
Дереккөздер
Санат:Криминалистика Санат:Заң
КСРО футбол федерациялары кубогының финалы 1990
Шолу
Командалар төменгі құрамда алаңға шықты:
Дереккөздер
Санат:КСРО футбол федерациялары кубогы Санат:1990 жылғы футбол
Сот сараптамасы
Дереккөздер
Expert report
Гринвич Тауншип (Нью-Джерси)
Гринвич Тауншип (Greenwich Township) — Нью-Джерси штатының Уоррен округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 5712 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27.3 км² шамасында. FIPS коды — 34-28260.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Қозғалмайтын үстелді тар таспалы ажарлау білдегi
Қозғалмайтын үстелді тар таспалы ажарлау білдегi (узколенточный шлифовальный станок с неподвижным столом) — ағаш өңдеу өндірісінде жазық тетіктерді (сырықтарды, өлшемдері ықшамды қалқандарды т.б.) тегістеу жұмыстарын жасауға арналған құрылғы. Өңделетін материалдардың ең үлкен өлшемдері: ұзындығы 1250 мм, ені 300 ... 400 мм, қалыңдығы 60 мм.
Экстерорецепторлар
Экстерорецепторлар (exter - сыртқы және receptor — қабылдайтын) — сыртқы дүние заттар мен құбылыстардың жеке қасиеттерінің бейнесі болып табылатын түйсіктер. Экстерорецепторларға көру, есту, иіс сезу, дәм сезу, тері түйсіктерінің рецепторлары жатады. Көру түйсіктері көзге электромагнит толқындарының әсер етуінің нәтижесінде пайда болады. Көз бір мезгілде ұзындығы 380-нен 780 миллимикронға дейін (миллимикрон мм-дің 1/1000000 бөлігі) электромагнит толқындар әсер етсе, жарықты сезеді. Есту мүшесін тітіркендіретін ауа бөлшектерінің тербелістері — дыбыс толқындары. Ауа бөлшектерінің тербелістері тербелудің жиілігіне, амплитудасына және түріне қарай ажыратылады. Осыған сәйкес, есту түйсіктерінің үш жағы болады. Олар: дыбыстың жоғарылығы — бұл тербелу жиілігінің сәулеленуі; дыбыстың қаттылығы — бұл тербелу жиілігінің сәулеленуі; тембрі — тербеліс түрінің сәулеленуі. Иіс түйсіктері мұрын кеңсірігіңдегі сілемейлі қабықтың жасушаларына түрлі химиялық заттар әсер еткенде пайда болады. Сілемейлі қабықтың таяқша тәрізді сезгіш жасушалары бар. Ауамен бірге мұрынға кіретін иісті заттар иіс мүшесінің сезгіш жасушаларын тітіркендіріп отырады. Иіс түйсіктерінің түрлері көп (хош иіс, өткір иіс, сасық иіс, т.б.). түрлі иістердің табиғатын зерттейтін ғылым саласы олтфактроника деп аталады. Дәмді тіліміздегі дәм бүршіктері айырады. Дәм бүршіетерін белгілі бір дәмі бар, суда ерігіш түрлі химиялық заттар тітіркендіреді. Дәмді тәтті, ащы, тұзды, қышқыл деп төртке бөледі. Дәм сезу және иіс түйсіктері бірімен-бірі араласып жататындықтан оларды тез айыру қиын. Тәтті дәмді — тілдің ұшы, ащыны — тілдің түбі, қышқылды — тілдің екі жақ шеті, тұзды тілдің ұшы мен екі шеті жақсы сезеді. Егер дәмі бар затты тілдің ортасына салса, адам оның дәмін көпке дейін ажырата алмайды. Тері түйсігінің рецепторы — денедегі терінің өн бойына орналасқан. Тері түйсігі, сондай-ақ тілдің, мұрынның сілемейлі қабықтарында да көп.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Вайлер-Монцинген
Вайлер-Монцинген (Weiler bei Monzingen) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Бад-Кройцнах ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 459 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,87 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 33 111. Муниципалитеттің басшысы — Томас Фукс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Цукаттар
thumb|right Цукаттар — тығыз кандирленген жемістер, көкөністер немесе қарбыз, қауын қабықтары. Цукаттар дайындау кезінде қабықтарды әк суында 1 немесе 2 тәулікік ұстау керек. Содан кейін қабықтарды жуып, қайнатып, кептіріп кандирлейді. Осындай тәсілмен тосап дайындауға арналған, бірақ әлі жетіліп піспеген көкөністерді, жемістерді өндейді. Цукаттарды кондитер өнімдерін әшекейлеуге қолданады.
Дереккөздер
Санат:Тағамдар
Succade Fruit confit Sukade Цукаты Suckat
NGC 5665A
NGC 5665A — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 30 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5665A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: comp in halo of N 5665.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Баркер тізбегі
Баркер тізбегі (Последовательность; Баркера- barker sequence). Өзара корреляцияның периодты емес функциясы бар екілік тізбек, ол бұл тізбектің ұзындығынан аспайтын уақыт арасында сигналды синхронизациялау мүмкіндігін қамтамасыз етеді. 5,7,11,13-ке тең символдар саны бар Баркердің кодтық тізбекті катары белгілі. Олардың жиі таралған түрлері мыналар: 11100010010 және 1111100110101.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Ақбұлақ жотасы
Географиялық орны
Жетісу облысы Сарқан ауданы жерінде. Үлкен Басқан және Кіші Басқан өзендерінің аралығында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 3004 м.
Өсімдігі мен жануарлар дүниесі
Таулы-орманды және таулы-шалғынды топырағында шырша ормандары мен түрлі бұталы ағаштар өседі. Жануарлардан Тянь-Шань орман сұр тышқаны, сілеусін, арқар бар.
Дереккөздер
Санат:Сарқан ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы Санат:Қазақстан жоталары
Әдебиет және кино
«Әдебиет және кино» ( «Литература и кино») — Мұхтар Әуезовтің мақаласы, 1944 ж. «Казахстанская правда» газетінің 5 наурыздағы санында жарияланған.
Кейін Әуезовтің шығармалар жинақтарына, басқа да басылымдарға енбеген. Мақаланың қолжазбасы жазушының өз мұрағатында сақтаулы. Әуезов қазақ кино өнерінің туып, қалыптасу кезеңінің басы-қасында жүріп, оған мол үлес қосқан. «Райхан» (1940), «Абай әні» (1945), «Әйел жолы» киносценарийлерін жазып, киностудия көркемдік кеңесінің тұрақты мүшесі болды. 1944 ж. бұрынғы қазақ кинохроника студиясы (1936) мен көркем фильм студиясы (1941) біріктіріліп, Алматы көркем фильм және хроникалы-документті фильм студиясы болып қайта құрылған еді. Осы тұста жазушы аталмыш мақаласын жариялап, әдебиет пен кино өнерінің байланысы, ішкі үйлесім, ұқсастықтары мен өзіндік ерекшеліктері және қазақтың жас кино өнерінің алдағы міндеттері туралы ой-пікір білдіреді. Әуезов жалпы кино өнерінің туып-қалыптасуына әдебиеттің тигізер әсер-ықпалын жан-жақты ашып, өте жоғары бағалайды. Қайсы елдің болсын кино өнері өзінің туып, өсіп-даму кезеңдерінде халық шығармашылығымен, әдебиетімен тығыз байланыста болғандығын, соның нәтижесінде айтарлықтай жетістіктерге, мол табысқа жетіп отырғанын нақты мысалдар арқылы дәлелдейді. Ленин, Киров, Чапаев, сондай-ақ тарихи тұлғалар: Александр Невский, Суворов, Сухэ-Батор туралы жасалған үздік фильмдерді үлгі ретінде атайды. Ал кино өнері де өсіп-даму барысында, өз кезегінде өнердің басқа түрлеріне, әдебиетке де игі ықпалын тигізіп, мол мүмкіндіктер жасай алатынын, жасампаз қоғамның бүгінгі тыныс-тіршілігін кеңінен қамтып, тарихи дәуірлерді де тереңінен тартып суреттеуде жетекшілік қызмет атқаратынын айтады. Сондықтан жазушыларымыздың кино өнеріне белсене араласуы қажет екендігін, қазақ жазушыларының жас кино өнерінің қалыптасып, даму жолына тікелей жауапкер болатынын баса ескертіп, үлкен міндеттер жүктейді. Қазақ халқының бугінгі өміріндегі үлкен өзгерістер, жедел қарқынды өсіп-дамулардың адам санасында, ішкі жан дүниесінде сәулеленуі арқылы кино тілінде суреттелуі қажет. Сондай-ақ халқымыздың басынан өткен бай тарихы мен шығармашылық тұлғалары: Абай, Шоқан, Біржан, Құрманғазы, Жамбыл; батырлары: Абылай, Сырым, Исатай, Кенесары, Амангелді; эпостық жыр-аңыздардағы: Баян, Қыз Жібек, Қаншайым, Қорқыт, Асан қайғы, Алдар Көселер туралы да шынайы көркем фильмдер қою арқылы қазақ кино өнерін өркендетіп, өсіруіміз керек деген толғақты ой-пікірлерін ортаға салады. 2002 ж. бастап жыл сайын, жас ғалымдардың «Әуезов оқулары» атты халықаралық ғылыми-теориялық конференциясы өткізіледі.
Дереккөздер
Санат:Мұхтар Әуезов мақалалары Санат:Мақалалар
Донатас Юозович Банионис
Донатас Юозович Банионис (28.04.1924 жыл, Каунас, Литва - 4.09.2014, Вильнюс) – совет және Литва актері, режиссер. 1974 жылы КСРО-ның халық әртісі атанған.
Әкесі – Юозас Баненис (1890 жылы дүниеге келген), анасы – Она Блажайтите Баненене (1900 жылы дүниеге келген), әйелі – Она Баненене (1924 жылы дүниеге келіп, 2008 жылы дүниеден өткен). Донатас Банионистің екі ұлы бар, Эгидиюс (1948-1993 жж.) – тарихшы, Раймундас (1957 жылы туған) – ВГИК-ті бітірген, бірнеше фильм түсірген, қазіргі уақытта өзінің жеке компаниясы бар.
Донатас Банионис 1982-1984 жылдары Литва КСР-ның мемлекеттік консерваториясын тәмамдайды.
1980 жылы Юозас Мильтинис зейнеткерлікке шыққанынан кейін Паневежисский театрының әрі қарай дамуына қауіп төнеді. Осы кезде Донатас Банионис бас режиссер болып тағайындалады. Бұл театрда 1988 жылға дейін жетекші болады.
Дереккөздер
Санат:28 сәуірде туғандар Санат:1924 жылы туғандар Санат:Каунаста туғандар Санат:4 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:2014 жылы қайтыс болғандар Санат:Вильнюсте қайтыс болғандар Санат:КСРО актерлері Санат:Литва актерлері Санат:XX ғасыр актерлері Санат:XXI ғасыр актерлері Санат:КСРО театр режиссерлері Санат:Литва театр режиссерлері Санат:XX ғасыр театр режиссерлері Санат:Литва алдындағы еңбегі үшін оредінінің гранд-офицерлері Санат:Литва Гядиманасы Ұлы князі орденінің командорлары Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Даңқ орденінің иегерлері Санат:Достық орденінің (Ресей) иегерлері Санат:КСРО халық әртістері Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Ресей Федерациясы Президентінің Құрмет грамотасының иегерлері Санат:ГДР Ұлттық сыйлығының иегерлері Санат:Паневеж драма театры тұлғалары Санат:Литва КСР халық әртістері Санат:Литва музыка және театр академиясы түлектері Санат:Литва КСР мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Паневежистің құрметті азаматтары Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары Санат:Литва КП ОК мүшелері Санат:Инсульттан қайтыс болғандар Санат:Антакальнисск зиратында жерленгендер
Сарыбұлақ (өзен, Нұра алабы)
Сарыбұлақ – Нұра алабындағы өзен.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 126 км, су жиналатын алабы 1949 км2.
Бастауы
Бақты тауының батыс беткейінен басталып, Байтайлақ тауына жетпей Талды өзеніне құяды.
Гидрологиясы
Оң жағалауы жарлы, сол жағы жайпақ. Жер асты, жауын-шашын суымен толығады. Көп жылдық орташа су ағымы 0,04 м3/с. Суын шаруашылық қажетіне және мал суаруға пайдаланады.
Дереккөздер
Санат:Қарқаралы ауданы өзендері Санат:Нұра су алабы
Солидан
Солидан (Solidão) — Бразилиядағы муниципалитет, Пернамбуку штатында орналасқан. Пернамбуку штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Вали-ду-Пажеу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6073 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 138 км² шамасында. Халық тығыздығы — 42 адам/км².
Санат:Пернамбуку елді мекендері
Ольвега
Ольвега (Ólvega) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Сория провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампо-де-Гомара ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3798 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 98,77 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сория елді мекендері
Елховка (Великая тармағы)
Елховка — Ресейдегі өзен. Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Великая өзенінің оң жағалауынан 136 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка Вятка қаласынан Котельнич қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Үнді фестивальдары
Индуизм дінінде кез келген жағдай, елеулі оқиғаның бәрі мереке ретінде тойланады. Құдайлардың тууы, асуралардың өлімі, құдайлардың жеңісі, жаңа жыл, жаңа ай, ай толған күн, егін жинау, туған күндер, үйлену тойы, адамның өмірден өткен сәті, т.б. сияқты өмірдің әр сәтін үнділер ойын-тойға айналдырады. Фестивальдардың басым көбінде дәстүрге сай жуыну, пуджалар мен киртандар орындалады. Холи, Дивали, Дуссехра, Лохри, Карва Чот, Дхантерас, Ракша-бандхан (Ракшья-бандхан), Бхаубидж, Пон гал, Лакшми-пуджа, Ват Пурнима, Кришнаджанмаш тами, Наг Панчами, Махашиваратри, Наваратри, Чахтх, Раманавами, Хануман Джаянти, Махавир Джаянти, Гуру Пурнима, Теедж, Онам, Ганеш Чатурти, Ратха-ятра, Дурга-пуджа, Говардан-пуджа, т.б. сияқты мейрамдар үнді фестивальдарының бір бөлігі ғана. Бірқатар фестивальдар белгілі бір аймақтарда ғана тойланады немесе әр аймақ өзінің табынатын құдайына байланысты өзіне маңызды мерекені ерекше атап өтеді. Бұлардың ішінде үнді халқы Дивали мейрамын асыға күтеді. Ол Наваратри мен Дуссехраның алдын да, Бхаубидж мерекесінен кейін өтеді.
Алматы Арена
Алматы Арена — Қазақстанның Алматы қаласында орналасқан.
Мұз сарайы: 12000 орындық мәнерлеп сырғанауға арналған. Бас арена және 475 орындық Керлингке арналған Кіші аренадан құралған.
Мұз сарайы 2017 Қысқы Универсиаданың ең үлкен спорттық нысаны.
Көп функциялы кешен Универсиада мұрасы ретінде Қазақстанның бастаушы спорттық ғимараттарының бірі болып, жылына 600 мың көрермен қабылдай алады.
Мұз айдыны кәсіпқой спортшылар үшін тұрақты жаттығу нысанына айналады. Сонымен қатар, мұз ареналарын пайдалануға барлық қалаушылардың мүмкіндігі болады (көпшілік сырғанаулар, әуесқой жарыстар өткізу, спорттық секциялар ұйымдастыру және басқалар).
Дереккөздер
Санат:Алматы спорт кешендері Санат:Қазақстан спорт сарайлары
Вотроса
Вотроса — Ресейдегі өзен. Тверь облысы, Вологда облысы, Новгород облысы, Ленинград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кирва өзенінің оң жағалауынан 5,5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Молога өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Араласқабатты минералдар
Араласқабатты минералдар - көп қабат қүрылымды минералдар. Әр қабаты қабатты силикаттан не алюмосиликаттан тұрады. Қабаттар (А және В) ретпен 1:1, 1:2 не ретсіз алмасып келіп отырады. Ретпен орналасатын араласқабатты минералдар минералдық түрге жатады, олардың көпшілігінің өз аттары бар. Араласқабатгы минералдар моруда, шөгіндінің диагенезінде, катагенезінде, метагенезінде, төмен температуралы гидротермалық процесте, көбінесе қабатты минералдар бойынша пайда болады. Олардың қалыптасуы сілтілі және сілтілі-жерлік элементтердің белсенділігіне байланысты. Олар — сазды минералдардың қайта өзгеру процесінің көрсеткіші.
Дереккөздер
Санат:Геология
Купатар
Купатар — аспаздық өндеуді қажет ететін пресерленген шикі шұжықтардың ерекше түрі. Закавказьеде жасалады, сауда орындары мен қоғамдық тамақтану орындарына түседі. Купатарды дайындағанда оларды қайнаған суда пісіреді (бетіне қалқып шыққанша немесе 3—4 мин), ал содан кейін майға табада қуырады. Купатарды қуырар алдында пісірген жөн. Пісірғен соң купаттарды шанышқымен тесіп, артық сұйық газдарын шығарып, қабығын алып тастайды да майға пиязбен, көкөністермен қуырады.
Дереккөздер
Санат:Тағамдар Санат:Ет
Отын
thumb| alt=A.|Алау Отын – жылу энергиясын алуға қолданылатын жанғыш заттар. Агрегаттық күйіне қарай – қатты, сұйық және газ тәрізді, жаратылысы бойынша – табиғи және жасанды отын деп ажыратылады. Отынның негізгі сипаттамасы – жану жылулығы. Отынның жану жылулығы – отынның толық жану кезінде бөлініп шығатын жылу мөлшері. Оны төменгі және жоғарғы, меншікті және көлемдік жану жылулығы деп ажыратады. Төм. жану жылулығы жоғарғы жану жылулығынан отын жану кезінде түзілетін суды, сондай-ақ, оның құрамындағы ылғалды буландыруға жұмсалатын жылу мөлшерінен кем болады. Мысалы, тас көмірдің жану жылулығы 28 – 34 МДж/кг, бензиндікі – 44 МДж/кг-ға жуық; табиғи газдың көлемдік төм. жану жылулығы 31 – 38 МДж/м3. Әр түрлі отынды салыстыру және оның қосынды қорын есепке алу үшін шартты отын түсінігі пайдаланылады, оның ең төм. жану жылулығы 29,3 МДж/кг. Техниканың жаңа салаларының дамуына байланысты “отын” термині кең мағынада қолданылады, ол энергия көзі болып табылатын барлық материалдарға да (ядролық отын, зымырандық отын) қатысты айтылады. Қазақстан қазба отын қорларына бірден-бір бай ел; қ. Көмір өнеркәсібі; Газ өнеркәсібі.
Дереккөздер
Санат:Қуат көздері
IC 1288
IC 1288 — Лира шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 1288 Санат:Лира (шоқжұлдыз)
Валериан қышқылы
thumb|right|200px|Шүйгіншөп қышқылы([[ВАЛЕРИАН ҚЫШҚЫЛЫ|Валериан қышқылы)]] thumb|right|200px|Шүйгіншөп қышқылы([[ВАЛЕРИАН ҚЫШҚЫЛЫ|Валериан қышқылы)]] Валериан қышқылы, шүйіншөп қышқылы, С4Н3СООН — бір негізді, қанық органикалық қышқыл. Валериан қышқылының 4 изомері бар: н-валериан қышқылы — СН3(СН2)3СООН; изовалериан қышқылы —  (СН3)2СНСН2СООН; метилэтилсірке қышқылы —  СН3СН2СН(СН3)СООН; үш метилсірке қышқылы —  (СН3)3ССООН. Маңыздысы изовалериан мен метилэтилсірке қышқылы. Валериан қышқылының өзіне тән иісі бар, түссіз сұйық заттар. н-валериан қышқылын бромды этилге магниймен әсер ету арқылы алады. Ол аз мөлшерде ағашты, қоңыр көмірді айдау өнімдерінде кездеседі. Изовалериан қышқылы бос күйінде біраз мөлшерде валериан тамырында кездеседі. Оны валериан тымырын су буымен айдау арқылы бөліп алады. Изовалериан қышқылы көбіне мед. препараттар алу үшін пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Майлы қышқылдар Санат:Органикалық қышқылдар
Жарықсүзгі
Дереккөздер
Санат:Полиграфия
Қылмыстық-атқару кодексі
Қылмыстық-атқару кодексі (criminal-executive code; Strafexekutivgesetzbucli n;codex - заңдардың жинағы) - Қазақстан Республикасының қылмыстық-атқару заңдарының мақсаттары:
Аталған мақсаттарға сәйкес қылмыстық-атқару заңдарының міндеті :
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Сикх фестивальдары
Сикхтердің өздері ғана атап өтетін фестивальдары мен жәрмеңкелері бар. Олар қай жерді мекен етсе де мерекелерін ұмыт қалдырмайды. Мереке кезінде сикх жанұялары гурудвараға жиналады. Сикхілердің қасиетті кітабы – Гуру Грантхты оқиды. Кәсіби сикх әншілердің орындауында немесе хормен әнұран орындалады. Бас қосуға жиналғандардың бәріне тәтті пудинг таратылады. Негізгі гурудвараға жиналып, лангар жеу – міндетті рәсім болып саналады. Сикх фестивальдарына мыналар кіреді: Гуру пурабс, Байсакхи, Хола Мохалла, Магхи, Лохри, Пракаш Утсав, Сангранд және Банди ХорДивани. Бұлардан бөлек, сикхілер осы кезге дейін Ракша Бандан, Карва Шауз, Вижайдашами, т.б. үнді мерекелерін де атап өтеді. Сикх фестивальдары кезінде, әсіресе Гуру пурабстагу рудвара лар шырақтар мен безендіріледі, арнайы әзірленген тағам – лангар таратылып, діни рәсімдер орындалады.
Дереккөздер
ФЕСТИВАЛЬДАР. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 32 бет. – Сер.: «Балаларға арналған танымдық энциклопедия». ISBN 9965-26-455-4
Ескі куруч
Ескі куруч — Башқұртстанның Бакалин ауданындағы ауыл, Ескі Куручев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 1720 адамды құрады. Пошта индексі — 452654, ОКАТО коды — 80207849001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
NGC 513
NGC 513 — Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 13 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 513 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5174, UGC 953, MCG 6-4-16, ZWG 521.20, ARAK 41, IRAS01216+3332.
Жүйені жүзеге асыру
Жүйені жүзеге асыру (Реализация системы; system implementation) — жүйе жобасын жұмыс істеуге қабілетті бүйым түрінде іске асыру.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Үлкен Красиловка
Үлкен Красиловка (Үлкен Кіресті) — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы таратылған ауыл. Таратылғанға дейін Ганюшкин ауылдық кеңесінің құрамына кірген. 1990 жылдары Құрманғазы ауылының құрамына енгізілген.
Географиясы
Шарон және Тухлый өзектерінің аралығында орналасты.
Тарихы
1989 жылғы мәліметтер бойынша Теңіз ауданы Ганюшкин ауылдық кеңесінің құрамына кірді.
Халқы
1989 жылғы бүкілодақтық санақ бойынша ауылда 253 адам тұрды, негізгі халқы — қазақтар.
Дереккөздер
Санат:Құрманғазы ауданының таратылған елді мекендері
Окур-ан-Камбрези
Окур-ан-Камбрези (Haucourt-en-Cambrésis) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Камбре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,57 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 207 адамды құрады. Халық тығыздығы — 57,98 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Монтаржил
Монтаржил (Montargil) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Понте-де-Сор муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 781 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 296,76 км² шамасында. Халық тығыздығы — 9,4 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Санту-Илдефонсу.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порталегре округінің елді мекендері
Локюноле
Локюноле (Locunolé) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Финистер департаментінде орналасқан. Кемпер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,78 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 29136, пошта индексі — 29310.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1078 адамды құрады. Халық тығыздығы — 64,24 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финистер департаментінің коммуналары
Сабри-Яха (Халцыней-Яха тармағы)
Сабри-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Таймыр (Долган-Ненецк) АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Халцыней-Яха өзенінің сол жағалауынан 20 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Таз өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасынан Енисей шығанағы су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері
Луба
Луба (балуба) — банту тобының халқы, Конго Демократиялық Республикасының ең үлкен халқы.. Жалпы саны шамамен 11 млн.адам.
Тілі
Тілі - луба тілі. Диалектілері: чилуба, или касаи, лулуа, кисиланге.
Діні
Сенушілердің діни байланысы: католиктер, сүнниттік мұсылмандар, дәстүрлі нанымдар.
Кәсібі
Дәстүрлі кәсіптері - қолмен атқарылатын егіншілік (жүгері, тары, жеміс-жидек, көкөніс, маниок, ямс), аңшылық және терушілік, қолөнерден (металлургия, ұсталық, тоқымашылық, тоқу, керамика, ағаш ою). Тау-кен және өңдеу өнеркәсібінде жұмыс істейді.
Өмір салты
Дәстүрлі қоғамдық ұйымның негізі – ауыл қауымы. Матрилиндік рулық құрылым сақталған. Отбасы шағын, көп әйел алушылық (дворяндар арасында), әмеңгерлік кездеседі. Тұрмысқа шыққан әйелдер еркіндікке және ажырасуға құқылы. Алмасу некелеріне артықшылық беріледі. Әкелік құқыққа байланысты нормалар (мұрагерлік, некені өтеу және т.б. ережелері) таралуда.
Дәстүрлі тұрғын үйлері – сырықтар мен бұтақтардан өрілген, төбесі пальма бұтақтарымен жабылған конустық пішінді дөңгелек үйлер.
Дәстүрлі киімдері – тігілмеген белдемше – еуропалық және конголық (ерлер үшін кең жейделер және әйелдер үшін ұзын түрлі-түсті көйлектер) киімдермен ауыстырылады.
Лубада бай фольклор (негізгі жанр — жануарлар туралы ертегілер) және құпия қоғамдар сақтайтын тарихи дәстүр бар.
Музыкалық және би мәдениеті дамыған. Негізгі музыкалық аспаптар — барабандар, маримба (пернетақта).
Дереккөздер
Санат:Конго Демократиялық Республикасы
Фолликулин
Фолликулин - аналық жыныс жасушаларында түзілетін гормон.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Зейін Әліпбеков
Зейін Әліпбек (27 сәуір 1973 жылы Түркістан облысы, Отырар ауданы, Шәуілдір ауылы) - тележурналист, 2015 жылдың наурыз айынан бастап "Білім және мәдениет" арнасының директоры. .
Қалқұтан (станция)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Астраханка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 36 км-де қашықтықта.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1349 адам (646 ер адам және 703 әйел адам) болса, 2009 жылы 1043 адамды (517 ер адам және 526 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Астрахан ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Зейін Әліпбеков
ҚазҰУ-ді бітірген (1995). 1992-1993 жылдары Қазақ радиосының "Шалқар" бағдарламасында тілші, 1997 жылы "Хабар" агенттігінде "Жаналықтар" қызметінің Бас редакторы болады. Қазір "Жаналықтар" қызметінің продюссері. Телеэкрандағы "Жеті күн" ақпараттық-сараптама бағдарламасының жүргізушісі. Зейін Әліпбек сценарийдегі ойдың өзгешелігі мен көркемдік түрдің жаңалығын, саналуан кадрлардағы құрамдас бөліктер мен сөз және әуеннің құрылымдық өлшем өрнектерінің өзгеше бір поэтикасын телеэкранға алып келген.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Триунфу-Потигуар
Триунфу-Потигуар (Triunfo Potiguar) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатында орналасқан. Батыс Риу-Гранди-ду-Норти мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Медиу-Уэсти экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Сен-Венеран (Жоғарғы Луара)
Сен-Венеран (Saint-Vénérand) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Жоғарғы Луара департаментінде орналасқан. Аррондиссеман-дю-Пюи-ан-Веле округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,68 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 43225, пошта индексі — 43580.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 58 адамды құрады. Халық тығыздығы — 5,99 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Луара департаментінің коммуналары
Триунфу-Потигуар
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 728 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 268,706 км² шамасында. Халық тығыздығы — 13,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1997 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Норти елді мекендері
Мальяно-ди-Тенна
Мальяно-ди-Тенна (Magliano di Tenna) — Италиядағы коммуна, Марке әкімшілік аймағына қарасты Фермо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1368 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 164 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 63025.
Елді мекеннің қамқоршысы — Papa Gregorio I.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Марке елді мекендері
Кіші Харпия
Кіші Харпия — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лозьва өзенінің сол жағалауынан 462 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Петралия-Соттана
Петралия-Соттана (Petralia Sottana) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Палермо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3330 адамды құрайды. Халық тығыздығы 19 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 178 км² шамасында. Пошта индексі — 90027.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Calogero. Жыл сайынғы мерекесі — 18 маусым.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Машинааралық байланыс
Машинааралық байланыс (Межмашинная связь; inter computer communication) — көп машиналы кешеннің құрамына кіретін компьютерлер арасындагы байланыс.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
КСРО футбол федерациялары кубогының финалы 1989
Толық мақаласы: КСРО футбол федерациялары кубогы 1989
КСРО футбол федерациялары кубогының финалы 1989 — турнирдің төртінші маусымының финалы. 5 қаңтар күні Днепропетровскідегі "Метеор" стадионында өтіп, алаң иелері "Днепр" клубы 2:1 есебімен "Динамо" Минск командасын тізе бүктіріп, екінші рет жеңімпаз атанды.
Дэвид Пануэло
Дэвид Уильям Пануэло (David W. Panuelo 13 сәуір 1964 жыл, Понпеи (Микронезия Федерациялық Штаттары) − Каролина аралдарында орналасқан, Микронезия мемлекет қайраткері. Ол 2019 жылдың 11 мамырынан бастап Микронезия Федеративтік Штаттарының президенті болды.
Өмірбаяны
Америка Құрама Штаттарының егемендігі астында Тынық мұхит аралдарының Сенімді аумағы деген жерде туылған ол Орегон мемлекеттік колледжінде оқыды, 1987 жылы ол өзінің өнер бакалавры дәрежесін алды. саясат ғылымында. 1988 жылы ол Аустралияда кәсіптік білім алды және сол жылы Микронезия Федерациялық Штаттарының Сыртқы істер министрлігіне жұмысқа қабылданды. Фиджидегі дипломатиялық миссия басшысының орынбасары болып тағайындалды.
Конгресс мүшесі Поннпейдің 2011 жылғы сайлаудан бастап өкілі ретінде, ол 2019 жылы 5 наурызда Питер Кристианды жеңіп қайта сайланды. 11 мамырда ол Конгресстен Микронезия Федеративті мемлекеттерінің президенті болып сайлану арқылы соңғысына қол жеткізді.
Дереккөздер
Санат:Микронезия Федерациялық Штаттары президенттері Санат:Қазіргі мемлекет басшылары
КСРО футбол федерациялары кубогының финалы 1989
Шолу
Ойынның 65-минутында минскілік Сергей Рассихин есеп ашқанымен, 85-минутта Николай Кудрицкий есепті теңестірді де, екі минуттан соң Эдуард Сон "Днепрді" алға шығарды. Осы есеп ойын соңына дейін өзгермеді.
Командалар төмендегі құрамда алаңға шықты:
Дереккөздер
Санат:КСРО футбол федерациялары кубогы Санат:1989 жылғы футбол Санат:Днипро ФК ойындары Санат:Динамо Минск ФК ойындары
Карбон (Айова)
Карбон (Carbon) — Айова штатының Адамс округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.8 км². FIPS коды — 19-10585.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 28 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Адамс округы (Айова)
Аму
Аму (Amou) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ланди департаментінде орналасқан. Дакс округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 27,25 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 40002, пошта индексі — 40330.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1577 адамды құрады. Халық тығыздығы — 57,87 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ланди департаментінің коммуналары
Шайдуриха
Шайдуриха (Үлкен Шайдуриха) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Утка (Уткинский тоғаны) өзенінің сол жағалауынан 7,3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чусовая Ревда қаласынан, қала типті Кын ауылындағы су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Глумово (Хасково облысы)
Глумово (Глумово) — Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6572. Телефон коды — 03666. ЕКАТТЕ коды — 15179.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Хасково облысының елді мекендері
Нюча-Похи-Яха
Нюча-Похи-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Похи-Яха өзенінің оң жағалауынан 25 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 46 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Георгий Петрович Банников
Георгий Петрович Банников (8.07.1928, Астрахань - 1.04.2010, Саратов) – театр- және киноактері, театр режиссері және театр ұстазы. 1968 жылы Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі атанады. 1996 жылы Ресейдің еңбек сіңірген өнер қайраткері атанған.
Мұхаметжан Боқайұлы
Мұхаметжан Боқайұлы (1912-1974), палуан. Жаңаарқаның түлегі. 1935 - 1936 жылы механизаторлар курсын бігіріп, Жаңаарка ауданының алғашқы тракторшыларының бірі болды. Кейіннен ферма меңгерушісі болып істеген. 1930-1970 жылы ауыл спортын дамытуға зор үлес қосты. 1935 жылы қазақша күрестен ҚР-ның біріншілігінде ауыр салмақ категориясы бойынша жеңімпаз атанды. 1945 жылы Жамбылдың 100 жылдық мерейтойында 1-орынды жеңіл алды. 1948 ж. Ашхабадта өткен халықаралық жарыста чемпион атанды. Жаңаарка ауданының орталығы Атасу қалашығында палуан есімімен көше аталды.
Георгий Петрович Банников
1950 жылы Е. Вахтангов атындағы театрда актерлік курсын тәмамдайды. 1968-1981 жылдар аралығында Саратов драма театрында жұмыс істейді. 1981 жылдан бастап Саратов оперетта театрына ауысады. Ол жерде Георгий Банников бас режиссер болып, кейін көркемдік жетекші болады. Өзінің әйелі Р.И. Беляковамен бірігіп Саратов театр училищесінде актерлік шеберліктен, кейін Л.В. Собинов атындағы Саратов мемлекеттік консерваториясының театр факультетінде сабақ береді.
Дереккөздер
Санат:8 шілдеде туғандар Санат:1928 жылы туғандар Санат:Астраханда туғандар Санат:1 сәуірде қайтыс болғандар Санат:2010 жылы қайтыс болғандар Санат:Саратовта қайтыс болғандар Санат:Ресей актерлері Санат:КСРО актерлері Санат:XX ғасыр актерлері Санат:XXI ғасыр актерлері Санат:Ресей театр режиссёрлері Санат:КСРО театр режиссерлері Санат:Ресей Федерациясының еңбек сіңірген өнер қайраткерлері Санат:РКФСР-дің еңбек сіңірген әртістері Санат:Алтын арлекин сыйлығының иегерлері Санат:Саратов драма театры актерлері Санат:Саратов оперетта театры режиссерлері Санат:Саратов театр училищесі оқытушылары Санат:Саратов мемлекеттік консерваториясы оқытушылары
Мұхаметжан Боқайұлы
Дереккөздер
Санат:Тарих
Хлораттар
thumb|Хлорат анион thumb|Хлорат-анионының құрылымдық формуласы Хлораттар — хлорлау қышқылының (НСҚО3) тұздары. Хлораттардың көбі суда жақсы еритін, түссіз кристалдар. Қалыпты температурада тұрақты, қыздырғанда немесе катализаторлар қатысында (темір, марганец хлораттары, т.б.) оттек бөліп ыдырайды, улы. Хлораттардың ішіндегі көп таралғаны калий хлораты (КСҚО3) мен натрий хлораты (NaClO3), мысалы, калий хлоратын КСҚ-ды электролиздеу, т.б. әдістер арқылы алып, сіріңке жасауда және пиротехникада қолданады.
Сілтемелер
Санат:Тұздар Санат:Хлор қосылыстары Санат:Оттегі қосылыстары
Картография
thumb|alt=A.|Ежелгі римдіктердің картасы
Картография – географиялық карталар, оларды жасау және пайдалану туралы ғылым.
thumb|left|upright=1.3|The [[Tabula Rogeriana, Мұхаммед ал-Ыдырыс Роджер II-ге арнап жасаған, 1154 жыл]] Картография табиғат пен қоғам құбылыстарының үйлесуі мен өзара байланысуын, олардың кеңістіктегі орналасуын және уақыт бойынша өзгеруін, т. б. картографиялық кескіндеудің (бейнелеудің) көмегімен зерттейтін ғылым. комителық ұғымдарға – аспан денелері мен жұлдызды аспанның карталары, глобустар мен жер бедері карталары, картографиялық белгілермен берілген кеңістік модельдері (үлгілері) жатады.
thumb|right|Көркемделген карта. Комитеның негізгі салалары: Картография ғылыми және техникалық пәндер жүйесіне тарамданады. Оның біреуінің көп ғасырлық тарихы болса, кейбіреулері жақында ғана пайда болып, қалыптасу сатысынан өтуде. комитеның жалпы теориясы картаны жасау әдістемесі мен пайдалану мәселелерімен шұғылданады. Картография теориясының негізгі әдістемесі – картатану. Математикалық Картография картаның математикалық негіздерін зерттейді. Ол картографиялық проекция теориясын әзірлейді, картографиялық тор құрудың әдістерін жасайды, олардағы бұрмалануды талдайды. Картаны құру және жобалау пәні картаны әзірлеу әдісі мен оның лабораториялық технологиясын зерттейді. Картаны безендіру және картографиялық семиотика картаның тілін, картографиялық белгілер жүйесін құру әдісі мен теориясын, картаны көркемдеу, түрлі түсті безендірумен айналысады. Картографиялық семиотика шеңберінде белгілер жүйесін құру және оларды пайдалану тәртібін зерттейді. Картаны басып шығару – картаны, атласты, т. б. картографиялық өнімдерді технологиялық әзірлеу, көбейту, картаны полиграфиялық безендіруден тұратын техникалық пән. Картографиялық өндірісті ұйымдастыру және экономикасы – салалық экономикалық пән. Ол карта жасау өндірісін жоспарлау және ұйымдастыру мәселелерімен айналысады. Картаны пайдалану картографиялық өнімдерді пайдаланудың теориясы мен әдісін әзірлейді. Картография тарихы картографиялық өндірістің дамуын, көне картографиялық өнімдердің тарихын зерттейді. Картографиялық топонимика – географиялық атаулардың мағыналық мәнін зерттейтін пән. К. салаларын нысанға қарап та жіктейді.
Мысалы, Жер бетін (құрлықтар мен мұхиттарды), планеталық және астрон. картографиялау. Тақырыбына байланысты К. мынадай түрлерге ажыратылады: жалпыгеографиял және топографиялық, тақырыптық (табиғат, халық, шаруашылық, т. б.), арнайы. Әдісіне қарай жердегі, аэроғарыштағы және су астын картографиялау; масштабына қарай – ірі масштабты, орта масштабты және ұсақ масштабты деп ажыратады.
Картография –бейне белгі моделі, обьектілерді, табиғат құбылыстарын кеңістікке таралу заңдылықтары бойынша зерттеп картаға түсіру. Картографияның өзіндік танымдық обьектілері, олар: материалдық заттар мен құбылыстарының өзара орналасу тәртібінің барлығы; бұл тәртібтің уақытша өзгеруі.
Картографияның танымдылық құралы (пәні) картаға график тілімен түсіру-нақтылы жағдайды бейне белгі моделі бойынша. Картография –карта көмегімен кеңістік пен уақытты тоқтатып, жаңартуға, әр дәуірдің ерекшеліктерін, техниканың даму дәрежесін, қоғамды көрсете алады.
Картография ғылымының даму тарихы
Алғашқы қоғам адамдарынан бастап қазіргі картографиялық өндіріске дейін географиялық картаның даму жолы өте ұзақ болды. Карталарды жетілдіру процестері одан әрі де жалғасуда.
Картография тарихы мен география ғылымдары арасында тығыз байланыс бар. География тарихы мен карторафия өзара байланысты. Сондықтан оларды жеке қарау немесе екеуінің шекарасын анықтау өте қиын. Географияның басты мақсаты Жерді графикалық түрде көрсету. Өмір сүріп отырған кеңістіктегі қарапайым картографиялық суреттер (бейнеленулер) алғашқы қауымда жазудан бұрын пайда болған. Мұндай тұжырымға негіз болып жазуды білмеген алғашқы қауымда өмір сүрген халықтардың картографиялық суреттері мысал бола алады (Солтүстік Америкадағы эскимостар, Мұхиттық аралдардағы микронезиялықтар, т.б.). Суреттер ағашқа, ағаш қабығына, т.б. қолда бар заттарға салынған. Олар адамдардың жалпы еңбегінде, көшетін жолдары, демалыс орындарын, балық аулау, т.б. іс жүзінде керек сұраныстарды қанағаттандыру мақсатында жасалған.
Картография және географияның ғылыми деректері Ежелгі Грекиядан басталады. Бұған Александр Македонскийдін, (Ескендірдің, б.з.б. IV) жарлығының ықпалы мол болды. Ескендірдің кезінде кең аумақты отарлау мен сауда кеңінен жүрді, ірі географиялық ашылымдар болды. Ежелгі Грекиядағы географиялық ой-өрістің және астрономияның дамуы нәтижесінде Жер шар тәріздес деген ғылыми ұғымы қалыптаса бастады. Мұнда Аристотельдің еңбегі зор болды. Жердің шар тәріздес екендігін алғаш рет дәл өлшеп көрсеткен астроном және географ Эратосфен болды (б.з.б. III ғасыр). Эратосфен өзінің "География" кітабында сол кезде белгілі болған Жер бетінің бейнесін картаға түсірді. Эратосфен алғаш рет "географиялық бойлық", "географиялық ендік" ұғымдарын енгізіп, оны іс жүзінде пайдаланды.
Ежелгі дүниенің ғылыми картографиясы өзінің кемелденген шегіне грек астрономы, географы және картографы Клавдий Птолемейдің (б.з. І-ІІ ғ.)        тұсында жетті. Ол өзінің “География” еңбегінде сол кезде белгілі болған карта проекцияларының барлығын, оның ішінде конустық және псевдоконустық проекцияларды тыңғылықты баяндап берді. 8000 жуық географиялық объектілердің координаталарын картада көрсетті. Ежелгі Римде картографияның ерекшелік сипаты тек іс жүзінде пайдалануға болатын бұқара қауымның сұранысын қанағаттандырды. Ол кездегі Рим империясының экономикалық және саяси өмірі шалғайда жатқан провинциялар мен оларға көрші жатқан елдер арасындағы көлік байланысы болды. Сондықтан жол жүргенде пайдалануға болатын жол карталары жиі қолданылды. Рим империясы құлағаннан кейін оны Еуропада феодаолизм алмастырды. Сонымен жаңа тарихи ортағасырлық дәуір басталды. Ол V ғасырдан XVII ғасырдың ортасына дейін созылды. Бұл кезеңдегі негізгі картографиялық өнімдер түріне монастырлық карталар жатты. Олар монастырларда жасалып, құдайға сыйынуға арналған иллюстрациялардан тұрды. Авторлар географиялық шындықты дұрыс көрсетуге талпынбады. Оның негізгі мақсаты дүние туралы түсінікті картада дін арқылы көрсету болды.
Ортағасырлық кезеңде Шығыс Арабия елдерінде картография және география біршама жетістіктерге жетті. Араб ғалымдары еуропалықтардың діни (монастырлық) карталарына қарағанда пішіні мен мазмұны жағынан әлде қайда бай, көрнекті және сол кезде белгілі жерлерді дәл және шынайы түрде бейнелей білді. ХІ ғасырда ортаазиялық ғалым Әбу Райхан әл-Бируни  эклиптиканың экваторға еңкіштігін дәл анықтады, Жер радиусын да  шамалап дәл көрсетті. "Карталар және Жер беті туралы мәліметтер" еңбегінде ол картографиялық проекциялар, градустық тор жайлы және Жер бетін глобусқа проекциялау әдістерін қарастырды. Еуропада картаның даму кезеңі орта ғасырлардың аяғына келді. Оған негізгі себеп, осы кезде қоғамның картаға деген сұранысының өсуі болды. Карта, негізінен, Шығыс пен Батыс елдері арасындағы сауданың дамуына байланысты қолданыс таба бастады. Оған қызығушылық артты.Осының нәтижесінде XVI ғасырдың соңында арнайы теңіз карталары - портолондар (италия тілінде роztо -қойнау) пайда болды. Олар теңізде жүзгенде бағдарлану үшін пайдаланылды. Картографияның жақсы дамуына XV ғасырда картаны ойып және басып шығару әсер етті. Осы кезеңнен бастап карталардың бағасы түсті. Картографияның одан әрі тез дамуына XV-XVI ғасырлардағы ұлы географиялық ашылулар ықпал етті. XVI  ғасырда картографияның дамуына фламанд Г.Меркатор (1512-1549 ж.)  үлкен  үлес қосты. Ол бірнеше картографиялық проекциялар жасады, оның ішінде теңізде жүзушілерге ыңғайлы тең бұрышты картографиялық проекциялар да болды. Сол кезде бар картографиялық материалдарды талдап және іріктеп Меркатор үлкен карталар жинағын жасады. Ол оны "Атлас" деп атады. XVII  ғасырдың басында осы кезде практикалық астрономия мен геодезияда ірі жетістіктер болды. Нәтижесінде картография одан әрі дами түсті. Осы кезеңде астроном Галилей астрономиялық көру трубасын (1609 ж.) ойлап тапты. Ал 1616 жылы голланд ғалымы Снеллиус триангуляция негізінде алғаш рет градустық өлшемдер жүргізді. Осы кезеңде мензула да ойлап табылған. Осылардың нәтижесінде дәл градустық өлшемдер жүргізіліп, геодезиялық негіздегі топографиялық карталар жасала бастады.