cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қаусырап қалу
thumb|Қаусырап қалуҚаусырап қалу (Охват) - құрамалардың (бөлімдердің, бөлімшелердің) қарсыластың орналасқан жеріне шығу үшін және оның тобына қапталдан соққы беру мақсатында жүргізетін маневрі. Бұл ұрыс кезінде немесе ұрыс болардың алдында күштің бір бөлігімен немесе басты күштің ұрыста қимыл жасап жүрғен әскерімен, авиация бөлімдерімен бірлесіп әрекет жүргізу арқылы іске асырылады. Ол қарсыласты айналып өту әдісімен де үйлестірілуі мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Риу-Мау (Вила-ду-Конде)
Риу-Мау (Вила-ду-Конде) (Rio Mau (Vila do Conde)) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 907 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,42 км² шамасында. Халық тығыздығы — 183 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Бава (Бия тармағы)
Бава — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бия өзенінің сол жағалауынан 243 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Бия. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тодо бичиг
Тодо бичиг (қалм.:, Тодо бичг; моңғ.:, Тодо бичиг; бурят.: Тодо бэшэг), кейде тодо – 1648 жылы ескі моңғол жазуының негізінде буддалық сопы Зая Пандитаның (1599-1662) құрастырған әліпбиі. Зая Пандитаның (шын есімі Намхай Чжамцо) бұл әліпбиді құрастырудағы мақсаты – ойрат жазба тілін ауызша тілге мейлінше жақындату еді. Оған қоса діни трактаттарда кең қолданыс тапқан санскриттік және буддалық терминдер ықшамдалып, көпшілікке түсінікті қалпына келтірілді.
Ерекшеліктері
Тодо бичиг вертикальды моңғол әліпбиінің жақын туысы. Бұл әліпби арамей жазуының негізінде құрастырылған ұйғыр жазуынан пайда болды Арамей жазуында әр дауысты дыбыс жеке символмен қамтамасыз етілмеген. Осы тізімнің ішінде тодо бичигте ғана әр дауысты дыбысты жеке таңбалармен қамтамасыз ету проблемасы шешілді. Жаңадан қосылған символдар мен диакритикалық таңбалар дауысты дыбыстардың ұзақтығын айқындады. Әр дауысты дыбыс үшін жеке символды бекіту мәтіндердегі екі мәнділікті жойды. Ойрат (қалмақ) тілінде жоқ, бірақ шетел сөздерінде кездесетін “ши”, “си” дыбыстары үшін арнайы таңбалар енгізілді.
Қолданылуы
Ойраттар (қалмақтар мен жоңғарлар) және көрші халха-моңғолдар тодо бичигті XVII ғасырдың екінші жартысынан XVIII ғасырдың екінші жартысына дейін қолданған. Оңай оқылуына байланысты тодо бичиг халха-моңғолдардың көркем әдебиетінде маңызды орынға ие болды.
Діни трактаттарды аудара отырып, Зая Пандита буддизмді Батыс Моңғолия жерінде таратуды көздеді. XVIII ғасырдың басында ойрат (қалмақ) жазба тілінің екі тармағы пайда болды:
Зая Пандитаның биографы әрі замандасы болған Ратнабадраның пікірінше, буддалық сопы мен оның шәкірттері тибет, моңғол тілдерінен, санскриттен 177 туындыны ойрат (қалмақ) тіліне аударған. Бүгінгі күнге дейін Зая Пандитаның 60-қа жуық аудармасы (философия, медицина және т.б. бағыттар) табылған.
Тодо бичигті дін қызметкелері мен ақсүйектер ғана білгендіктен, 1913 жылғы деректерге сәйкес, қалмақ халқының сауаттылығы өте төмен деңгейде (2,3% шамасында) болды. Қалмақ тілінде тодо-бичиг 1924 жылға дейін қолданылды. КСРО халықтарының әліпбилерін кириллицаға көшіру барысында ауыстырылды. Қытай Халық Республикасында ойраттарға білім беруде ескі моңғол жазуы бекітілгенімен, тодо бичигті қолдану тоқтатылған жоқ.
Қазақ билеушілерінің ойрат жазуын қолдануы
XVIII ғасырда қазақ хандары тодо бичигті қытай және ресей императорларына жазған хаттарында пайдаланған.
Дереккөздер
Санат:Қалмақ тілі Санат:Моңғол жазуы
Нерма
Нерма — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Евда өзенінің оң жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Демодулятор
Демодулятор (demodulateur).
Помпонь
Помпонь (Pompogne) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ло және Гаронна департаментінде орналасқан. Нерак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 35,96 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 47208, пошта индексі — 47420.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 197 адамды құрады. Халық тығыздығы — 5,48 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ло және Гаронна департаментінің коммуналары
Батыс Опақ газ кен орны
thumb|right|200px|Батыс Опақ газ кен орнының жабын бойынша құрылымдық карталары Батыс Опақ газ кен орны – Шу-Сарысу шөгінді алабының Мойынқұм ішкі ойысындағы газ кен орны. Қызылорда қаласының солтүстік-шығысында 215 км жерде орналасқан. Құрылым 1980 жылы іздестіру бұрғылауын жүргізуге дайын болды.
Геологиялық құрылымы
Кен орнын сыйыстырушы құрылым оңтүстік-батыс бағытта созылған жарылым бойына орналасқан антиклин түрінде ошарылады. Антиклиннің өлшемдері фамен жікқабатына тиесілі өнімді түзілімдердің беті бойынша (-1750 м-лік изогипса) 15x3,2 км, амплитудасы 173 м, ал төменгі Серпухов жікқабатына тиесілі газды әктастардың беті бойынша (-1150 м-лік изогипса) 18,5Х3 км, амплитудасы 148 м.
Жатыс сипаты
Қатпар дөңесіндегі фамендік жатынның тереңдігі 1861 м, биіктігі 13 м. Газды горизонттың жалпы қалыңдығы 13,6 м, тиімді қалыңдығы 5,2 м. Жинауыштарының кеуектілігі 9-14%, олар жарықшақты қүмтастардан құралған, жарықшақты-кеуекті типке жатады. Газға қанығу коэффициенті 0,76. Бастапқы қойнауқаттық қысымы 18,4 Мпа. 6,6 мм штуцерде бастапқы дебит 30 мың м3/тәу. Төменгі турне жікқабатына тиесілі бөлігінің ангидриттері мен сульфаттанған әктастарды жапқыш рөлін атқарады. Төменгі Серпухов жікқабатына тиесілі жатын 1286 м тереңдікте аршылды, биіктігі 50 м-ге жуық. Әктастардан құралған кеуекті-аралық және аралас типті жинауыштардың ашық кеуектілігі 3-10%. Ашық оқпанда бастапқы шығым 2-3 мың м3/тәу-ті қүрады. Қалыңдығы 25 м-ден 128 м-ге дейінгі көнелігі шамалас ангидриттер жапқыш рөлін атқарады.
Құрамы
Фамен жікқабатына тиесілі жатын газдарының құрамы: метан - 55,34-83,45%, этан - 2,75-5%, пропан - 0,86-1,7%, изобутан - 0,15-0,5%, бутан - 0,15-0,4%. Серпухов жікқабатына тиесілі жатын газдарының құрамы, %: метан - 81,31, этан - 13, пропан - 6,0 т.б. Хлоркальцийлі құрамды фамен шөгінділерінің қойнауқаттық суларының тығыздығы 1192 кг/м3, минералдылығы 258 г/л, онда өндірістік мелшерде йод, бром, бор, литий шоғырланған. Төменгі Серпухов горизонттарының хлоркальцийлі типті қойнауқаттық суларының тығыздығы 1180 кг/м3, минералдылығы 218,1 г/л, өндірістік мелшерде йод, бром, бор және литий шоғырланған. Кен орнында жұмыс жүргізіліп жатқан жоқ.
Интегралды – дифферециалды теңдеу
Интегралды – дифферециалды теңдеу - белгіссіз функция интегралдың да, туындының да астында болатын теңдеу.
Здравец (Разград облысы)
Здравец (Здравец) — Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Самуил қауымының құрамына кіреді.
Интегралды – дифферециалды теңдеу
Дереккөздер
Санат:Математика
Здравец (Разград облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 422 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Разград облысының елді мекендері
Здравец
Вотчица (Вела тармағы)
Вотчица (Вотчава) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вель өзенінің оң жағалауынан 147 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 60 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Херетсрид
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 982 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,31 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 72 156. Муниципалитеттің басшысы — Йозеф Картеау.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Бессам
Шейх әл-Халил Мулай Ахмед  (شيخ مولاي أحمد; 4 желтоқсан 1987 жыл, Зуэрат), қысқаша Бессам (Bessam) — мавританиялық футболшы, Мавритания Ұлттық футбол құрамасы мен "Әл-Халидж" клубының шабуылшысы.
Сілтемелер
Санат:Мавритания футболшылары Санат:Мавритания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Ксар ФК ойыншылары Санат:Кабилия ФК ойыншылары Санат:Әл-Ансар ФК ойыншылары Санат:Әл-Ахли Триполи ФК ойыншылары Санат:Нуадибу ФК ойыншылары Санат:Габес ФК ойыншылары
Кызым
Кызым — Ресейдегі өзен. Тюмень облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Кызым өзенінің оң жағалауынан 59 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Джэфферсон (Нью-Гэмпшир)
Джэфферсон (Jefferson) — Нью-Гэмпшир штатының Кус округіне жататын АҚШ қаласы.
Кызым
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Тобыл өзенінің құйылысынан Конда өзенін қоспағанда Ханты-Мансийск (жоғарырақ) қаласына дейін. Өзен саласы — Тобылдан Обьке дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Джэфферсон (Нью-Гэмпшир)
Қала тұрғындарының саны 1107 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 130.5 км² шамасында. FIPS коды — 33-38820.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Гэмпшир қалалары
Кызым
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кербұлақ қыстауы
Кербұлақ – Іле алабындағы қыстау. Алматы облысы Талғар ауданы Қосқұдық ауылынан батысқа қарай 40 км жерде. Солтүстігінде Малайсары жотасы, шығысында Итжон үстірті, оңтүстігінде Қапшағай бөгені орналасқан. Іле өзенінің алабындағы шөбі шүйгін шабындықтар мал жайылымына пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан табиғаты Санат:География
Күнтимес
Күнтимес — Қостанай облысы Сарыкөл ауданы, Златоуст ауылдық әкімдігі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкөл кентінен солтүстік-батысқа қарай 43 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 229 адам (125 ер адам және 104 әйел адам) болса, 2009 жылы 182 адамды (91 ер адам, 91 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Сарыкөл ауданының таратылған елді мекендері
Ақын Сараның мемориалды мұражайы (Алматы облысы Қапал ауданы)
нобай|оңға|Ақын Сараның мемориалды мұражайы
Құрылуы
Ақын-Сара атындағы тарихи-өлкетану музейі құрылсын деген 1992 жылдың 26 қазанында Алматы облысы Қапал ауданы әкімшілігінің №127 шешімі шықты. Осы шешім бойынша алғашқы музей директоры Марат Алыбаев тағайындалды. 1860 жылдары Қапал уезінің дәрігері генерал И.Саболевский тұрған үйде орналасқан музей 1993 жылы 19 маусымда апамыздың 115 жыл мерей тойы қарсаңында Ақын Сараның мемориалды музейі болып ашылып, бекітілген жоспарға сәйкес толыққанды жұмыс істей бастады. Музей ғимараты реставрациядан өтіп, жаңа экспозиция жұмыстары жасалынып, жұмысты жалғастырған Шолпангул Батырбаева 1993ж. музей директоры қызметін атқарады. Қазақстан Республикасы Мәдениет Министрлігінің қорғауына алынған музей Жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне алынған. 2000 жылы музей директоры қызметіне Азатгүл Батырбаева тағайындалып, 2005 жылы музей ғимараты күрделі жұмыстарынан өткізілді. 2012 жылы жылу жүйесі жүргізіліп, мұражайдың материалдық – техникалық базасы жақсартылды. Қазіргі күнге музей жұмысын Айгүл Әлімбаева басшылыққа алып отыр. І.Жансүгіров атындағы университетін тарих мамандығы бойынша бітірген маман 2007 жылдан бері еңбек жолын мәдениет саласында жалғастыруда.
Музейдің мақсаты мен бағыты
Жетісу жерінің ақындарымен соның ішінде ақын Сараның өмірін, шығармашылығын насихаттап, жастарға таныстыру. Оның мұрасын көздің қарашығындай сақтап, ұрпақтан-ұрпаққа жеткізу.
Музей экспозициясы
Музей экспозициясы Ақын Сараның балалық шағы, өскен ортасынан басталып, ақындық жолы, қазақ әдебиетіндегі елеулі оқиғаларының бірі-Ешкөлмес тауының етегіндегі атақты ақын Біржан салмен айтысы, ақын өлеңдері және Сара мұрасын зерттеушілер мен ізбасарлары туралы мәлімет береді.
Музейдің экспозициясы төмендегі тақырыптық құрылым бойынша құрылған
Музейдің әр бөлмесі өз тақырыбын қамтыған. Апамыздың кезіндегі шаруа отбасының тыныс-тіршілігін, киген киімдері, күмістен әшекейлеген заттар, ортасына байланысты мағлұматтармен толы экспозициялық композициясы тақырыптық жүйеде орналастырылған. Өткен кезендегі құндылықтарды бүгінгі күнде, бүгінгі күннің саңлақтарын келешек ұрпаққа жеткізетін музейдің қорында 603 жәдігер бар, оның ішінде 256 негізгі қор, 347 көмекші қор құрайды. Сараның өз қолымен ұстаған іс тігін машинкасы мен қайшысын қайын сіңілісі Биғайша Кәукенбайқызы өлер өлгенше қадірлеп сақтаған. Қайтыс болар алдында ұлы Ниетбайға тапсырып кеткен екен. Осылай қолдан қолға сақталып жеткен заттар Ақын Сараның мемориалды музейінің ең құнды жәдігерлері болып саналады. Сонымен қатар домбырасы және Сараның сіңілісі Нурғайша Мейрамбайқызы Сара апамыздың отбасында ұсталған қара қазанын музейге табыс етті. Музейдің негізгі жұмыс бағдары «Мәдени мұра» бағдарламасына сүйене отырып ұжымының өз мақсат, бағдар-жоспарлар арқылы мұражайға келушілерге, аудан тұрғындарына, әсіресе мектеп оқушыларына, жастарға мұражайды барынша жақындатып, олардың  таным әлемін кеңейтуғе үлкен жұмыс атқарылады. Музей қызметкерлері оқушыларға лекция, экскурсия, көрмелер, әдеби –музыкалық кештер, жазба ақындардың мүшәйрасын, сурет байқауы сияқты әр түрлі мерекелерді өткізіп,  жұрт назарына тамашалатады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұражайлары
Шаян (Бәйдібек ауданы)
Шаян — Түркістан облысы Бәйдібек ауданындағы ауыл, 1964 жылдан Қосақжар ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Облыс орталығы - Түркістан қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 128 км жерде, Шаян өзенінің оң жағын ала орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 7763 адам (3819 ер адам және 3944 әйел адам) болса, 2009 жылы 8510 адамды (4204 ер адам және 4306 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 13-15 ғасырларда қаланған. Кезінде Шаянда Түркістан-Тараз, Ташкент-Саудакент керуен жолдары тоғысатын.
Инфрақұрылымы
Шаянда нан зауыты, автокөлік, жол құрылысы кәсіпорындары, астық қабылдау пункті, сауда орталығы жұмыс істейді. Шаруа қожалықтары құрылған. “Шаян” халық театры облысқа танымал өнер ұжымшарының бірі. 2 орта, 2 орталау, 19 кәсіптік-техникалық, музыка, спорт мектептері, аудандық аурухана, мәдениет үйі, 2 кітапхана, орталық стадион, демалыс саябағы бар.
Дереккөздер
Санат:Бәйдібек ауданы елді мекендері
Қағба
Қағба ( – текше) — мұсылмандар құлшылық ететін аса қастерлі орындағы тұңғыш ғимарат. Қасиетті үй, көне үй деп аталады. Меккедегі Әл–Харам мешітте (Қасиетті мешіт) орналасқандықтан "әл-бәй-түл-һарам" (қасиетті мешітте орналасқан төртбұрышты үй) деп те аталады. Діни аңыз бойынша — Алла Тағаланың уахиімен (тек пайғамбарларға келетін Алла Тағаланың аяндары) Ибраһим (ғ. с.) Пайғамбарға ұлы Исмаилмен бірге Зәмзәмнің жанынан Қағбаны көтеру бұйырылған.
Қағбаның солтүстік-шығыс қабырғасы 12,63 м, ал солтүстік-батыс қабырғасы 11,03 м, оңтүстік-батыс қабырғасы 13,10 м, оңтүстік-шығыс қабырғасы 11,22 м, ал биіктігі 13 м.
thumb|Қағбадағы сиынушы
Этимологиясы
«Кағба» сөзі араб тілінен тура аударғанда «қадір мен құрмет қоршаған қасиетті жер» дегенді білдіреді. Қағбаның басқа атауларында «Байт әл-Әтек» деген сөздерден тұрады, оның алғашқы мағынасы «ең ерте және ежелгі». Ал екінші мағынасы — «тәуелсіз және азат етуші». Мұсылмандар Қағбаны сондай-ақ «Байт-Ұллах» деп те атайды, бұл сөздің мағынасы «Аллаһтың үйі» дегенді білдіреді.
Қағбаның құрамдас бөліктері
thumb|солға|250px|Қағбаның құрамдас бөліктері: 1 — [[Қара тас;
2 — есік;
3 — науа;
4 — Төле;
5 — Хижр Исмаил;
6 — Мүлтазам;
7 — Ибраһим макамы;
8 — қара тас бұрышы;
9 — Йемен бұрышы;
10 — Шам бұрышы;
11 — Ирак бұрышы;
12 — Кисуа;
13 — мәрмәр жолақ;
14 — Ибраһим орны]] Қағба бұрыштары әлемнің төрт бұрышына бағытталған және әр бұрышының өз атауы бар: «йемен» (оңтүстік), «ирак» (солтүстік), «левант» (батыс) және «қара тас» (шығыс). Қағба іргетасы мәрмәрдан қаланған, ал негізі меккелік граниттен тұрғызылған. Қағба үнемі кисуах деп аталатын арнайы жібек матамен жабылып тұрады. Жамылғыны жылына бер рет ислам күнтізбесі бойынша Зул-Хиджа айының (қажылық айы) 9/10 күні ауыстырады. Қағба ішінде бөлме бар, алайда ол «Қағбаны тазалау» рәсімін жүргізі үшін жылы екі рет қана ашылады (тек сыйлы қонақтар үшін). Қазіргі таңда Қағбаның ұзындығы 13,1 м. Ұзындығы мен ені, сәйкесінше, 11,03 және 12,86 м. Ибраһим пайғамбардың кезінде Қағба өлшемі басқа болған:
Қара тас
Қара тас (الحجر الأسود — әл-хаджар әл-асвад) — Қағбаның шығыс бұрышына 1,5 м биіктікте монтаждалған тас. Тас жазықтығының көрінетін жер ауданы 16,5×20 см.
Есік
Есік (باب الكعبة) Қағбаның Шығыс қабырғасында жерден 2,5 метр биіктікте орналасқан, оған тек жиылмалы саты арқылы мінуге болады. Бұл жиі болатын селден қорғану мақсатында жасалуы ықтимал. . Есіктің өзінің биіктігі 3,06 метр, ал ені 1,68 метр. Есікті құраған кезде 13 420 000 риал тұратын, 999-пробалы 280 кг алтын қолданылған. Есікті король Халид ибн Әбдел Азиз сыйға тартқан. Мұхаммед пайғамбардың кезінен бастап Қағбаның кілті Бани Шайба отбасында сақталады..
Суағар науа
Мизраб әр-Рахма (مزراب — Қайырымдылық суағар науасы) — жаңбыр суын жинайтын науа. 1627 жылғы жөндеуде көп күндік жаңбырда қабырғалардың қиратылу мәселесінен енгізілген. Төбедегі су Исмаил мен Хаджардың қабіріне бағытталған құтты бейнелейді.
Төле
Төле (الشاذروان) — Қағбаның қабырғалары орналасқан төле. 1627 жылы іргетасын судан қорғау мақсатында енгізілді.
Хижр Исмаил
Хижр Исмаил (حجر إسماعيل) немесе әл-Хатим (الحطيم) — аласа жартылай дөңгелек қабырға. Биіктігі 1 метр, ұзындығы 17,75 метр.
Мүлтазам
Мүлтазам (ملتزم) — Қағбаның Есіктері мен Қара тас арасындағы қабырға бөлігі. Ұзындығы — 2 метр.
Ибраһим макамы
Ибраһим макамы (مقام إبراهيم) — Ибраһим пайғамбардың аяғының ізі қалған жер. Шынылы және металды қоршаумен қоршалған.
Қара тас бұрышы
Қара тас бұрышы (زاوية الحجر الاسود) — Қағбаның шығыс бөлігінің бұрышы, бұл жерге Қара тас монтаждалған.
Йемен бұрышы
Йемен бұрышы (الركن اليماني) — Қағбаның оңтүстік бұрышы
Шам бұрышы
Шам бұрышы (الركن الشامي) — Қағбаның батыс бұрышы.
Кисва
Кисва немесе кисвах (كسوة الكعبة — кисват аль-ка’аба) — алтын жіппен тігілген Құран аяттары жазылған, қара түсті жібек матадан жасалған жамылғы, ұзындығы 41 метр, ауданы 875 км шаршы, ал қалыңдығы 2 мм.
Мәрмәр жолақ
Мәрмәр жолақ (شريط من الرخام) әр тавафдың (айналып өту) басы мен аяғын белгілейді. Алғашқы кезде жолақтың түсі жасыл болған, осыдан кейін оны ақ түске ауыстырды, бұл оны көрнекті етті.
Ибраһимнің тұрған жері
Ибраһимнің тұрған жері — Қағбаның құрылысы жүріп жатқан кезде Ибраһим пайғамбардың тұрған жері.
Дереккөздер
Әдебиет: Қазақстан қажылары. Алматы, 2002.
Санат:Дін Санат:Ислам
Қарағайлы (Қарқаралы ауданы)
Қарағайлы — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы кент, Қарағайлы кенттік әкімдігі орталығы.
Географиялық орны
Облыстың шығыс бөлігінде, Қарағайлы тауының етегінде, аудан орталығы Қарқаралы қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 17 км-дей жерде орналасқан.
Тарихы
Іргесі 1954 жылы қаланған. 1969 жылдан бастап кен байыту іске қосылды. Осы жылдары Қарағайлы-Талды темір жол линиясы іске қосылып, өндірілген өнім темір жол арқылы жөнелтілді, телевизор радиорепитрі салынды. 1977-1988 жылдары Талды ауданының орталығы болған.
Өндіріс орындары
Қарағайлы кен-байыту комбинаты – 2004 жылдан бастап «Қазақмыс» корпорациясы ЖШС-нің филиалы. Негізгі қызмет түрі түсті металдардың кенін өндіріп, өңдеп концентрат ретінде шығару. Шығарылған өнім Жезқазған және Балқаш қаласындағы "Қазақмыс" корпорациясы ЖШС-нің басты кәсіпорындарына жіберіледі. «Кентөбе» кен орнындағы «Өркен» ЖШС-гі 2001 жылы құрылған, негізгі қызмет түрі темір кенін өндіру.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 6188 адам (2984 ер адам және 3204 әйел адам) болса, 2009 жылы 4850 адамды (2383 ер адам және 2467 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
2 мектеп, 1 аурухана, мәдениет үйі, 2 кітапхана, 1 балабақша, кен байыту фабрикасы бар. Облыс орталығымен және басқа елді-мекендермен темір жол, сондай-ақ автомобиль жолдары арқылы байланысады.
Дереккөздер
Санат:Қарқаралы ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан кенттері
Табақша тәрізді қоянжырық
Табақша тәрізді қоянжырық (Lagochilus platycalyx) – ерінгүлділер тұқымдасы, қоянжырық туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік.
Өсетін жері мен таралуы
Орта Азия мен Таяу Шығыста таралған.
Қазақстанда Балқаш көлі маңында, Жетісу (Жоңғар), Іле, Қырғыз, Күнгей Алатауларында, Батыс Тянь-Шаньда тау етегіндегі құрғақ далалы өңірлерде, қиыршықтасты төбешіктердің жоғары жағында өседі.
Дереккөздер
Санат:Еріндігүлділер Санат:Қазақстан флорасы
Қала қарлығаштары
Қала немесе кент қарлығаштар туысы (Delichon) — торғайтәрізділер отрядының қарлығаш тұқымдасына жататын туыс. Қала қарлығаштар Қазақстанда бір ғана түрі – қала қарлығашы бар.
Дереккөздер
Санат:Қарлығаштар
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Мемлекеттік санитарлық- эпидемиологиялық қадағалау комитеті (2002- )
ҚР Президентінің﻿ 2001 ж. 17 қазандағы Жарлығына сәйкес комитет ҚР Үкіметінің 2001 ж. 16 қарашадағы қаулысымен 2002 ж. 1 қаңтарда құрылды.
ҚР Үкіметінің 2002 ж. 10 қаңтардағы қаулысымен комитет туралы ереже бекітілді. Мемлекеттік мекемелері оларды көліктегі санитарлық-эпидемиологиялық қадағалаудың аумақтық органдары-мемлекеттік мекемелері мен көліктегі санитарлық-эпидемиологиялық сараптауды жүзеге асыратын орталықтар-мемлекеттік мекемелерге бөлу жолымен қайта ұйымдастырылды. Ережеге сәйкес комитет ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің құзіреті шегінде бақылау-қадағалау функцияларын, сондай-ақ халықтың санитарлық-эпидемиологиялық әл-ауқатын қамтамасыз ету саласында салааралық үйлестіруді жүзеге асырған ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің ведомствосы болып табылды. Комитеттің көліктегі санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау аумақтық органдары: көліктегі санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау орталық басқармасы; аймақтық темір жол көлігіндегі санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау басқармалары; әуе көлігіндегі санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау басқармалары; бөлімшелік темір жол көлігіндегі санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау басқармалары болды.
Комитеттің негізгі міндеттері мыналар болды: халықтың санитарлық-эпидемиологиялық әл-ауқатын қамтамасыз ету саласында бірыңғай мемлекеттік саясатты жүргізу; санитарлық-эпидемиологиялық жағдайды зерделеу, халықты санитарлық-эпидемиологиялық қамтамасыз ету жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру және олардың орындалуын бақылау.
ҚР Үкіметінің 2002 ж. 9 желтоқсандағы қаулысымен комитеттің әуе көлігіндегі санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау басқармасы оны комитеттің Солтүстік-Батыс және Оңтүстік-Шығыс аймақтық әуе көлігіндегі санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау басқармаларына бөлу жолымен қайта ұйымдастырылды. Комитеттің көліктегі санитарлық-эпидемиологиялық сараптама орталық басқармасы оны Солтүстік-Батыс және Оңтүстік-Шығыс аймақтық әуе көлігіндегі санитарлық-эпидемиологиялық сараптама басқармаларына бөлу жолымен қайта ұйымдастырылды.
Комитеттің негізгі міндеттері халықтың санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылығын қамтамасыз ету саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру, санитарлық-эпидемиологиялық жағдайдың мониторингін жүргізу, бақылау мен қадағалауды жүзеге асыру, сондай-ақ халықты санитарлық-эпидемиологиялық қамтамасыз ету жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру болып табылады.
ҚР Үкіметінің 2005 ж. 21 шілдедегі қаулысымен комитет қарамағындағы ұйымдар атаулары қайта аталды. Комитет туралы ережеге өзгерту енгізілді: комитеттің аумақтық органдарының атаулары "мемлекеттік" деген сөзбен толықтырылды; көліктегі санитарлық- эпидемиологиялық қадағалау орталық басқармасы көліктегі санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау бас басқармасы болып қайта аталды.
Роггенуз
Роггенуз (Roggenhouse) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Гебвилер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,45 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 68281, пошта индексі — 68740.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 484 адамды құрады. Халық тығыздығы — 75,04 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Мондзее
Мондзее (Mondsee) — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Фёклабрук округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3307 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 16.62 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — VB, ресми идентификациялық коды — 4 17 15.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Отто Мирль (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Қауырт соғыс
thumb|Қауырт соғыс кезіҚауырт соғыс (Блицкриг) қысқа мерзім ішінде қарсыластарын толық жеңу мақсатын көздейтін соғыс. Герман милитаристерінің Қауырт соғыс көмегімен жеңіске жетеміз деген мақсаты Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыста іске аспай қалды.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
حرب خاطفة Blitzkriegdoktrinen Blitzkrieg
Итамари
Итамари (Itamari) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Ильеус-Итабуна экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7 994 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 131,469 км² шамасында. Халық тығыздығы — 60,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1962 жылы құрылған.
Санат:Баия елді мекендері
Толэдо (Айова)
Толэдо (Toledo) — Айова штатының Тама округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 5.9 км². FIPS коды — 19-78510.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 2539 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Тама округы (Айова)
Приреченское (Павлодар облысы)
Приреченское — Павлодар облысы Ақтоғай ауданы, Ақтоғай ауылдық округі құрамындағы ауыл. 2013 жылға дейін "Приреченский ауылдық округі" орталығы болған.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Ақтоғай ауылынан солтүстік-батысқа қарай 1,5 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 976 адам (483 ер адам және 493 әйел адам) болса, 2009 жылы 719 адамды (341 ер адам және 378 әйел адам) құрады.
Мюнхберг
Мюнхберг (Münchberg) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Жоғарғы Франкония әкімшілік округіне бағынады. Хоф ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Аққұдық (Тайынша ауданы)
Аққұдық — Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданындағы ауыл, Алабота ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Тайынша қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 72 км-дей жерде, Алабота көлінің оңтүстік-батысында 12 км жерде, Жарық пен Жандысу өзендерінің су айрығында, Есіл жазығындағы селеу аралас әртүрлі шөп өскен қара топырақты дала белдемінде орналасқан. Жақын теміржол стансасы - Золоторунное (12 км жерде).
Тарихы
Іргесі алғаш 1929 жылы ауыл шаруашылығын ұжымдастыру кезінде қаланған. 1932 жылдан “Алабота” астық кеңшарының орталығы болды.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1415 адам (704 ер адам және 711 әйел адам) болса, 2009 жылы 1112 адамды (549 ер адам және 563 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Аққұдықта тұрмыс қажетін өтеу кәсіпорны, орта мектеп, клуб, аурухана бар. Бұрынғы кеңшар негізінде кооператив шаруашылығы (фермер) қожалықтары ұйымдастырылған. Аққұдық арқылы Көкшетау - Омбы автомобиль жолы өтеді. Тұрғындары елді мекендермен ауыларалық жолдар арқылы қатынасады.
Дереккөздер
Санат:Тайынша ауданы елді мекендері
Аралас шындық
thumb|right|300px|Job Simulator ойынындағы аралас реалдықтың клипі Аралас шындық (АШ, Mixed reality, MR) — шын және виртуалды әлемдер бірігіп, жаңа орта мен визуализация жасауы, онда физикалық және цифрлы нысандар бірге өмір сүреді және нақты уақытта әсерлеседі. Аралас шындық тек физикалық әлемде, немесе тек виртуалды әлемде ғана орын алмайды, ол шындық пен виртуалдықтың гибриді. Бұған қатысты терминнің бірі Күшейтілген шындық (ЖШ) болып, ол физикалық әлемдегі ақпараттар мен объекттерге виртуралдылық үстемеленеді.
Аралас шындықтың практикалық қолданба нұсқалары көп, олардың арасында дизайн, ойын-сауық, әскери жаттығулар және қашықтан істеу қатарлылар бар. Мұнда сондай-ақ пайдаланушы мен аралас реалдық қолданбалары арасында әсерлесуді ыңғайлы етуге қолданылатын түрлі дисплей технологиялары бар.
Виртуалды / Медиалды континуум
Медиалдық - қабылданған реалдық түрі болып, ол адамдар тұтынған БАҚ арқылы әсер етеді. Әлеуметтік медианың желілік сайттары дамуына ілесіп, адамдар өздері құрастырған мазмұндарды, сондай-ақ жеке қызығулары бойынша таңдалған коммерциялық мазмұндарды басқаларға көрсету мен бөлісу арқылы өзіндік медиалдық қалыптастырады. Мысалы, егер бір адам тек жергілікті спорт пен жергілікті хабарлар медиясын ғана тұтынатын болса, ал келесі бір адам халықаралық хабарлар мен арнайы ойын-сауық жанырындағы медияларды тұтынатын болса, онда бұл екі түрдегі тұлғаның "медиалдығы" бір-біріне ұқсамайды деуге болады.
Ал, континуум - "біртұтас жалғасым", "үздіксіздік", "өту барысы" мағыналарын білдіреді.
Аралас шындықты алғаш рет 1994 жылы Пол Милграм және Фумио Кишино "...виртуалды континуумның (ВК, VC) экстремумдары арасындағы кез келген тұсы" ретінде анықтады, мұнда виртуалды континуум толық шындықтан Күшейтілген шындық пен жетілдірілген виртуалдылық арасындағы толық виртуалды ортаға дейін созылады. Медиалдылы континуумын жарнаманы тосу арқылы, немесе пайдалы ақпаратқа ие шынайы жарнаманы қосу арқылы дәнекер дулығасында, түрлі көзілдіріктерде іске асыруға болады. Бұл түрдегі Медиалды шындық континуумы физикалық және виртуалды әлемдердегі нысандардың өзара қалай әсерлесетінін сипаттауға негіз болады. Ол шындық пен вируталдықты мүлдем бөлек екі нысан ретінде танудың орнына, бұл екі тұжырымдама арасында континуум бар екендігі және екеуінің ортасындағы кез келген тұста аралас шындық қосымшасы болатынын білдіреді. Аралас шындық терминін алғаш рет өз мақаласында қолданған Милграм мен Кишиноның айтуынша, мұндай термин "шын және виртуалды әлемдерді біріктіруді көздейтін ВР -ге байланысты технологиялардың арнайы субклассына (subclass)" сілтеме жасау үшін қажет.
Терминологиялық айырмашылықтар
thumb|right|350px|[[Шындық-вируталдық континуумы: бір басы шынайы орта, келесі басы виртуалды орта. Шынайы ортада жетілдірілген шындық мүмкін болса, виртуалды ортада жетілдірілген виртуалдық мүмкін болады. Осы екеуі жалпылама Аралас шындық делінеді. ]] Тек екі ұшқары қолданбаны айтпағанда, аралас шындық шындық-виртуалдық континуумындағының бәріне қатысты. Ол Виртуалды шындық (ВШ), Жетілдірілген шындық (ЖШ) және Жетілдірілген виртуалдық (ЖВ) қатарлыларды қамтиды. Спектрудің бір басында технология үстемеленбеген шынадық әлемі жатыр. Ал, спектрдің екінші басында виртуалды шындық жатыр, ол "компьютер жағынан ұсынылған, көріністер мен дыбыстар секілді сезімдік ынталандырулар арқылы сезілетін жасанды ортаға қатысты болады, онда мәлім адамның әрекеті өз ортасында мәлім деңгейде белілеу рөлін ойнайды. Жетілдірілген шындық осы екі түйін (екі жақ) арасында жатыр және ол "шындықтың күшейтілген нұсқсы ретінде құрылғыдан көрінетін мәлім нәрсенің кескініне цифрлы ақпараттарды қабаттастыру техникасы арқылы жасалады". Аралас шындықтың өзгеше тұсы сонда, ол әдетте шынайы әлемде пайдаланушымен әсерлесетін жасанды өнімдерді білдіреді. Жетілдірілген виртуалдық (ЖВ) – аралас шындықтың субкатегориясы (субсанаты) болып, ол шынайы әлем объектілерін виртуалды әлемдерге біріктіруді білдіретін.
Виртуалдылы континуумдағы аралық жағдай ретінде, ол негізінен виртуалды кеңістіктерге қатысты, онда физикалық элементтер (мысалы, физикалық нысандар, немесе адамдар) динамикалы түрде біріктірілген және нақты уақытта виртуалды әлеммен әсерлесе алады. Бұл біріктіруге түрлі әдістер қолдану арқылы қол жеткізіледі, мысалы, физикалық кеңістіктгі видео ағыны, веб-камера, немесе физикалық нысандарды 3D цифрлау арқылы[. Гироскоп секілді нақты әлемдегі сезімдік ақпараттарды пайдаланып виртуалды ортаны басқару жетілдірілген виртуалдықтың қосымша түрі есептеледі, онда сыртқы енулар виртуалды көріністі мәтіндермен қамдайды.
Дереккөздер
Санат:Аралас шындықтар Санат:Көпмоделді әсерлесулер Санат:Шындық түрлері Санат:Пайдаланушы интерфейсі техникалары Санат:Виртуалды шындықтар
Ксиловитрен
Ксиловитрен — гельденген көмірлер тобындағы микроқұрамбөлік. Өтетін жарықта қызыл немесе сары, ал шағылған жарықта — сүр. Клеткалық құрылысы айқын емес өсімдік тіні.
Дереккөздер
Санат:Геология
Крюскад
Крюскад (Cruscades) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Нарбонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,65 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11111, пошта индексі — 11200.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 513 адамды құрады. Халық тығыздығы — 53,16 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Кіші Селятль
Кіші Селятль — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Селятль өзенінің оң жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дедуктивті нәтиже
Дедуктивті нәтиже - пропозиционалды функция көмегімен екі және одан да көп айнымалылар арасындағы логикалық байланыс орнату процесі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Әлеуметтану Санат:Саясаттану
Пача (өзен)
Пача — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Томск облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/2677/218 орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь Кемерово қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Каледониа (Миннесота)
Каледониа (Caledonia) — Миннесота штатының Houston округіне жататын АҚШ қаласы.
Пача (өзен)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Шнек
Шнек — сусымалы жүкті тасымалдауға немесе көлік құралының қозғалтқышы ретінде қолданылатын жоғары бұралма пішінді бұрама.
Пача (өзен)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Каледониа (Миннесота)
Қала тұрғындарының саны 2868 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.4 км² шамасында. FIPS коды — 27-09226.
Шнек
Жүріс шнегі
Жүріс шнегі — шнек түбіндегі ені жағында орналасқан қозғалтқыш орнатылған көлік құралы.
Каледониа (Миннесота)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Шнек
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Токвиль (Манш)
Токвиль (Tocqueville) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Манш департаментінде орналасқан. Шербур-Октвиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,90 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 265 адамды құрады. Халық тығыздығы — 44,92 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Манш департаментінің коммуналары
Семантикалық ақпарат
Семантикалық ақпарат (семантическая информация; semantic information) — адам табиғи тіл көмегімен басқа адаммен немесе интеллектік жүйемен қатынас құру процесінде түсінілетін және түсініктеме беретін белгілі бір мағынаға ие ақпарат. Семантикалық ақпаратқа жатпайтын ақпаратқа мысал ретінде кодталған мәліметтерді алуға болады.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
ЭРГ (Өлшеу техникасы)
(грек. e'rgon — жұмыс) — жұмыстың, энергияның, жылу мөлшерінің СГС бірліктер жүйесіндегі бірлігі. Белгіленуі — эрг. 1 эрг = 10-10ДЖ*.
IC 2091
IC 2091 — Эридан шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 2091 Санат:Эридан (шоқжұлдыз)
Алло (сөз)
Алло — телефонмен сөйлескенде амандасу сөзі. Алғашқы рет Томас Эдисон қолданып, ұсынған.
Телефонмен сөйлескен сайын айтылатын «Алло» сөзі негізінде бір қыздың (телефонды ойлап тапқан Александр Грейам Беллдың сүйіктісі) қысқартылған есімі. Қыздың толық есімі – Алессандра Лолита Освалдо. Грейам Белл телефонды ойлап тапқанда алғаш телефон желісін сүйіктісінің үйіне қарай тартады. Шеберханасында телефон шалынған сайын оның сүйіктісі екенін біліп, телефон тұтқасын көтерер-көтермес «Алессандра Лолита Освалдо»,- дейтін болған. Уақыт өте келе сүйіктісінің атын қысқартып «Але Лол Ос»,- деп айта бастаған. Жұмыстары көбейген сайын оның атын әлде де қысқартып, екі буыннан тұратын «Алло»,- деген атпен атап кеткен. Беллдың телефон желісін дамытуда, барлық қалаларға таратуда, көптеген тәжірибелермен жұмыс басты болуы сүйіктісін зеріктіре бастайды. Сөйтіп ол одан кетіп қалады. Күндердің күнінде сүйіктісінен хабар келеді деген үмітпен Белл телефоннан алыстамайтын болады. Күн өткен сайын тартылған телефон желісі артып, хабарласатын адамдар да көбейе түседі. Алайда, телефон қоңырау шалған сайын сүйіктісі деп телефон тұтқасын «Алло»,- деп көтеретін болады. Осылайша барлық адамдарға «Алло»,- деп кетеді. Кейін адамдар да Александр Грейам Беллдың құрметіне телефон тұтқасын көтергенде «Алло»,- деп айта бастайды. Бұл сөз бүгінге дейін жетеді.
Дереккөздер
Санат:Амандасу
Монпейру (Пюи-де-Дом)
Монпейру (Montpeyroux) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Пюи-де-Дом департаментінде орналасқан. Иссуар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,29 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 63241, пошта индексі — 63114.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 366 адамды құрады. Халық тығыздығы — 111,25 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Видрица (Перник облысы)
Видрица (Видрица) — Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Брезник қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2364. Телефон коды — 07751. ЕКАТТЕ коды — 11034.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Перник облысының елді мекендері
Надежда Вениаминовна Казаченко
Надежда Вениаминовна Казаченко (1947 жылы туған, Қарағанды қаласы) – медицина ғылымдарының докторы. (1993).
Ғылыми еңбектері
Казаченконың 110-нан астам ғылыми-зерттеу мақаласы, 1 монографиясы жарық көрген.
Дереккөздер
Санат:1947 жылы туғандар Санат:Қарағандыда туғандар Санат:Медицина ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан офталмологтары
NGC 6238
NGC 6238 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sc/P типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы 28 маусымда астроном Льюис Свифт ашқан болатын және NGC каталогында 6238 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58980, UGC 10563, MCG 10-24-57, ZWG 299.31, double system, IRAS16467+6213, KAZ 92.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
Комсомол (Карайыдел ауданы)
Комсомол — Башқұртстанның Карайыдель ауданындағы ауыл, Караяр ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 530 адамды құрады. Пошта индексі — 452375, ОКАТО коды — 80234836003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Сүтті ешкілер
Сүтті ешкілер, негізінен сүт өндіру мақсатында өсіріледі. Сүтті ешкілерге заанен, горький, мегрел, тоггенбург, мальта, нубия, т.б. тұқымдар жатады. ТМД аймағында кездесетін сүт бағытындағы ешкілер шартты түрде екі топқа бөлінеді. Бірінші топқа Ресейдің еуропалық бөлігі мен Украинада, екінші топқа Қазақстан мен Орта Азияда таралған ешкілер жатады. Қазіргі уақытта Қазақ қой шаруашылық ғылыми-зерттеу институтының ешкі өсіру және асылдандыру бөлімінің ғалымдары жергілікті ешкілердің өнімділігін арттыру мақсатында оларды сүттілігі 2000 – 2300 кг-ға жететін заанен ешкілерінің текелерімен будандастыру жұмыстары қолға алынды.
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
Райнсдорф
Райнсдорф (Reinsdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Кифхойзер ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 811 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 11,12 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 65 056. Муниципалитеттің басшысы — Олаф Шмидт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Ементоғай бөденешөбі
Ементоғай бөденешөбі (Veronica chamaedrys) — Бақажапырақ тұқымдасына жататын бөденешөптер (Veronica) туысының көпжылдық шөптес өсімдігі.
Ол құрғақ шабындықтарда, бұталар арасында, орман алаңқайларында тек Қазақстан Республиканың солтүстік шетінде және Алтай таулары мен Жоңғар және Іле Алатауында өседі. Бұл көпжылдық өсімдіктің биіктігі 30-42 см-ге дейін жіңішке басқа бөдене шөптерден айырмашылығы екіден қатарласып тік, сабағын бойлай өседі. Жапырағы да үлпілдеген, дөңгеленген, жиегі тісті, сабаққа жұптаса қарама-қарсы орналасқан. Әрбір екі жұп айқаса орналасқан, олай болса олар бір-бірін көлеңкелемейді. Басқа бөдене шөптермен салыстырғанда гүлдері көрнекті. Олар едәуір қомақты, 1,5см-ге дейін, көкшіл қою жолақты әдемі түске боялған. Отырыңқы босаң гүлшоғырына жиналған, олар алыстаан көзге түседі және көп жәндіктерді өзіне тартады. Мысалы, аралар мен қоңыздар. Едәуір ашық түсті төрт қабатты сыпыртқының ортасы гүл түтігінің тереңінен бөлінетін шырынға баратын жол көрсеткіші қызметін атқарады. Қауашағы өте ұсақ, көп тұқымды. Құрғақ күндері жетілген қауашақтары жабық, ал жаңбырлы күндері су болады, ашылады. Тұқым жаңбырмен тез шайылады, және су тоспалары арқылы тарайды. Бөденшөптің жер үсті бөлігі халықтың медицинада, жараны емдеуге, терлететін, тыныс жолдары және өкпе аурулары, организмді әлдендіруге қолданады.
Дереккөздер
Санат:Бақажапырақтар Санат:Қазақстан флорасы
Антосфера
Антосфера (anthos - гүл, sphaira — шар) — жеке гүл, оның ароматты бездері мен белсенді әрекеті шыбын - шіркейдің әсер ету ортасы болып саналады, олар — өсімдіктердің тәтті шірнелері мен тозаңдарын тұтынушы және тозаңданушылары.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Қағытпа
Қағытпа, реплика-1) қысқаша қарсы пікір айту, сөз қайыру; 2) сот процесіне қатысушы жақтың қарсылық білдіруі; 3) бейнелеу өнерінде - автордың өз шығармасын түпнұсқадан елеусіз ғана айырмашылықпен қайталауы; 4) өнердің өзге саласында (әдебиет, театр, кино) шығармалардағы кейіпкерлердің сөйлесуі (диалогі) кезіндегі орнын тауып қарсы айтылған өткір жауап. Қағытпа адамның мінез бітімін, ойлау, сезіну ерекшелігін айқын танытады. Шиеленіскен екі ұдай жағдайда айтылған тапқыр сөз адамның ішкі сырын, түпкі ой-пікірін ашық білдіріп, кеп жағдайда аңғартады. Өткір жауаптың, тосын қағытпа сөздің қазақтың шешендік сөз өнерінің түйінді жері, өзегі іспетті болып келеді. Драмалық шығармаларда қағытпа диалог үстінде беріледі де, көп жағдайда айрықша әсерлі болады. Қағытпа драмалық шығармадағы, сондай-ақ, романдағы кейіпкерлердің диалогін ширатып, жандандырып тұрады. Қағытпа қарсыласын сөзбен түйреуге қалай қолайлы болса, өз жанына тиетін сөзге табан астында қисынды дәлел айтып, оны бойына дарытпай, сөздің аяғын қарсы адамына бұрып, қайтарып тастауға да сондай қолайлы. Сөйлеу тілінде Қағытпа пікір айтып тұрған адамның сөзін қақпалап, кағытып, жарыса айтылған қарсылық сөз деген ұғымды білдіреді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Қарағайлы темір жол станциясы
Қарағайлы, Қазақстан темір жолының Қарағанды бөлімшесіне қарасты 3-класты жүк тасымалдайтын темір жол бекеті. Қарағанды — Қарағайлы темір жол желісінде, Қарағандының шығысында 279 км жерде орналасқан. Қабылдау-жөнелту, түйісу және тұйық жолдары бар. Қарағайлы кен-байыту комбинатына, асфальт-бетон зауытына қызмет көрсетеді. Қарағайлы—Қарағанды жолаушылар поезын жасақтайды.