cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аббероде
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 374 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 16,90 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 87 005. Муниципалитеттің басшысы — Петер Кёниг.
Карлаг суретшілері
ВАСИЛЬЕВА Алла Федоровна
ВАСИЛЬЕВА Алла Федоровна, 1902-1991 ж. Суретші-декоратор. Шығыс Сібірде, Верхнеудинскіде туған. Қызметкерлер отбасынан шыққан. Омскіде гимназия мен көркемөнер техникумын аяқтаған, сосын Мәскеуде – 30-шы жылдары ВХУТЕМАС-та оқыған. Д. Кардовский мен С. Герасимовтың шәкірті. 1938 жылы Мәскеуде ЧСИР (Отанын сатқандар отбасының мүшесі) бабы бойынша КСРО НКВД жанындағы Ерекше Кеңеспен 5 жыл мерзімге бас бостандығынан айрылады, оны АЛЖИР-да, сосын КарЛАГ-та өтейді. Долинка кентінің клубында суретші болып жұмыс істейді. 1946 жылдан кейін Мәскеуге қайтып оралады. Оның живопистік еңбектері, лагерлік суреттері, автопортреттері белгілі. Еңбектерінің бір бөлігі КОМИИ-да сақталған.
МЫСЛИНА Мария Владимировна
МЫСЛИНА Мария Владимировна, 1901-1974 ж. Суретші, театрлық декоратор, плакатпен, карикатурамен айналысқан. Мәскеуде туған. ВХУТЕМАС-та (1922-1924), театр институтында (1924-1926), АХР студиясында (1926-1929) оқығна. 1937 жылы күйеуінің тұтқындалуына байланысты ЧСИР ретінде КСРО НКВД жанындағы Ерекше Кеңеспен репрессияға ұшырайды. Бутырь түрмесінен еңбекпен түзету лагерлерінде 5 жыл мерзімін өтеу үшін КарЛАГ-тың Ақмолалық бөлімшесіне (АЛЖИР) жіберіледі, сосын 1938 жылдан 1946 жылға дейін клуб жанында суретші болып қызмет ете отырып, Долинкада болады. Мерзімін өтеп болған соң Мәскеуге қайтып оралады. Оның қаламынан шыққан Н. Изнардың портреті сақталған (КОМИИ).
Аббероде
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Карлаг суретшілері
БОРХМАН Ирина Александровна
БОРХМАН Ирина Александровна, 1902-1993 ж. Суретші. Мәскеуде туған. Дәрігердің қызы. 20-шы жылдары Мәскеуде ВХУТЕМАС-ты және Германияда Мюнхендегі Қолданбалы өнер мектебін (1927-1930) аяқтайды. Мәскеуде «Окна ТАСС» шеберханасында жұмыс істейді. «Тыңшылық» бабы бойынша КСРО НКВД жанындағы Ерекше кеңеспен 10 жыл мерзімге сотталады. 1942 жылы Фрунзе қ. түрмесінен КарЛАГ-қа жіберіледі, онда оның әр түрлі бөлімшелерінде (Просторное селосы, Жарық станциясы) тігін фабрикасында, қой шаруашылығында, бақша шаруашылығында, өрт сөндіру бөлімінде жұмыс істейді. Суретші-дизайнер ретінде лагерде бастықтардың кабинеттерін безендірген. Ақмола облысының Журавлевка селосына жер айдарылған. 1951 жылы босатылған соң Мәскеуге кетіп қалады. И. Борхманның лагерлік суреттері мен акварельдері сақталған (КОМИИ).
Аббероде
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Карлаг суретшілері
ШИТИКОВА Анна Ивановна
ШИТИКОВА Анна Ивановна, 1919-1989 ж. Суретші-дизайнер. Безендіруші. Батыс Сібірде Бочат қаласында туған. Қызметкерлер отбасынан шыққан. Лондондық колледжде оқыған. Мәскеудегі 1905 жыл атындағы көркемөнер училищесін аяқтайды, сосын киностудияда кинодекоратор мамандығы бойынша оқиды. 1937 жылы Нью-Йорктегі Бүкіләлемдік көрменің кеңестік бөлімін безендіру үшін АҚШ-қа барады. 1942 жылы тұтқындалып, 121 «тыңшылық бойынша күдікті байланыстар» бабы бойынша КСРО ІІМ жанындағы Ерекше Кеңеспен еңбекпен түзету лагерлерінде өтеумен 8 жылға сотталады. Қазақстандағы СтепЛАГ-ке айдалып, сосын БалқашЛАГ-ке ауыстырылады, онда суретші болып жұмыс істейді. Мерзімін өтеп болған соң 1950 жылы – Балқашқа, сосын – арнайы комендатураның ашық бақылауымен Қарағандыға жер аударылады. ҚазИЗО-да жұмыс істейді. 1959 жылы Мәскеуге қайтып оралады.
ПОТАПОВ Игорь Антонович
ПОТАПОВ Игорь Антонович, 1920-1992 ж. Суретші. Педагог. Қарағандылық суретшілер қорының безендірушісі. Мәскеу облысындағы Солнечногорскіде туған. Мәскеуде 1905 жыл атындағы көркемөнер училищесін аяқтаған, ал сосын – Мәскеу педагогикалық институтының суретшілік-графикалық факультетін бітірген. 1943 жылы «антисоветтік үгіттеуге қатысқаны үшін» бабы бойынша еңбекпен түзету лагерлерінде өтеумен 5 жылға сотталған. Мәскеудің Бутырь түрмесінен КарЛАГ-қа жіберіледі, онда лагердің әр түрлі бөлімшелерінде суретші болып істейді. Мерзімін өтеп болған соң Қарағандыда қоныстануға айдауда қалған. ҚазИЗО-да суретші-безендіруші болып жұмыс істеген. Қарағандының мектептерінде 15 жыл бойы өнер тарихы бойынша сабақ өткізген. КарЛАГ туралы қолжазбалық естеліктер қалдырған.
ИВАШЕВ-МУСАТОВ Сергей Михайлович
ИВАШЕВ-МУСАТОВ Сергей Михайлович, 1900-1992 ж. Жоғары білікті суретші. Педагог. Мәскеуде туған. Мәскеу мемлекеттік университетінің физика-математикалық факультетін, сосын АХРР студиясын аяқтаған. 1947 жылы «антисоветтік топқа қатысқаны үшін» тұтқындалып, еңбекпен түзету лагерлерінде өтеумен 25 жылға бас бостандығынан айрылған. СтепЛАГ-ке жіберілген. 1954 жылы лагерден ауруына байланысты босатылып, Қарағандыда қоныстану үшін айдауға жіберіледі. ҚазИЗО-да жұмыс істеп жүріп, 1955 жылдың аяғында Мәскеуге демалысқа кетіп, қайтып оралмайды. Оның кейбір туындыларын КОМИИ сатып алған. Лагерлік жұмыстары сақталмаған.
Жаңасу (Ғабит Мүсірепов ауданы)
Жаңасу — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы, Андреев ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Карлаг суретшілері
СООСТЕР Юло-Ильмар Йоханнесович
СООСТЕР Юло-Ильмар Йоханнесович, 1924-1970 ж. Жоғары білікті суретші және график. Эстон КСР-да Хайумая уезінде, жұмысшы отбасында дүниеге келген. Жоғары білімді Таллин қаласында Мемлекеттік көркемөнер институтында алады. 1949 жылы тұтқындалып, 58 баптың 2-ші «антисоветтік ұлтшылдық сатқындық топқа қатысқаны үшін» тармағына сәйкес лагерлерде өтеумен 10 жылға сотталады. Мерзімін Қазақстанда: ПесчанЛАГ-те, СпасскЛАГ-те, КарЛАГ-те өтейді. Клубтар жанында суретші болып жұмыс істейді. 1956 жылы босатылады. Бір жыл Қарағандыда тұрады, сосын отанын көріп, отбасымен бірге Мәскеуде қоныстанады. Лагерлік жұмыстарының, КарЛАГ тұтқындары портреттерінің бірқатары сақталған, олар Тарту қаласының (Эстония) мұражайында сақталған.
ЙОКОЯМО Мисао
ЙОКОЯМО Мисао, 1920-1973 ж. Суретші-график (Жапония). Әскери тұтқын ретінде ол 1945 жылдан 1950 жылға дейін Қазақстанда, ГУПВИ (КСРО ІІМ жанындағы әскери тұтқындар мен еркінен айрылғандар ісі бойынша Бас басқарма) жүйесіне кіретін № 99 Спасск ерекше лагерінде болады. Тұтқында болған бос уақытында ол сурет салатын болған. Жапонияның кинематографистері 1995 жылы Қарағандыда өздерінің танымал жерлестері туралы фильм түсірген болатын. Олар КОМИИ-ге осы суретшінің графикалық парақтарынан бірнеше түрлі-түсті көшірмелер сыйлады.
Жаңасу (Ғабит Мүсірепов ауданы)
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 235 адам (122 ер адам және 113 әйел адам) болса, 2009 жылы 107 адамды (47 ер адам және 60 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері
Карлаг суретшілері
ЧЕРКАССКИЙ Абрам Маркович
ЧЕРКАССКИЙ Абрам Маркович, 1886-1967 ж. Көрнекті суретші, педагог, еңбек сіңірген өнер қайраткері (1956 ж.), ҚазКСР Халық суретшісі (1963 ж.). Украинада Киров облысы Белая Церковь селосында туған. Петербург көркемөнер Академиясының түлегі (1909-1917 жж.). Киев көркемөнер институтында дәріс береді. (1935-1937 жж.). 1937 жылдың желтоқсанында тұтқындалады, 1938 жылдың ақпанында НКВД жанындағы Ерекше кеңеспен еңбекпен түзету лагерлерінде өтеумен 10 жылға сотталады. Долинка кентіндегі КарЛАГ-тан 1940 жылдың тамызында босатылып, Алма-Атаға көшіп кетеді, онда 1941 жылдан бастап Алма-Аталық көркемөнер училищесінде живопистен дәріс береді. Алма-Атада қайтыс болған.
КРОПИВНИЦКИЙ Лев Евгеньевич
КРОПИВНИЦКИЙ Лев Евгеньевич, 1922-1994 ж. Көрнекті суретші, живописте, графикада, мүсінде, көркем шыныда жұмыс жасаған. Сібірде Тюменде туған. 1939 жылдан бастап Қолданбалы және сәндік өнер Мәскеу институтының студенті. 1941 жылдан бастап соғыста болған, мүгедектігі бойынша соғыстан қайтарылған. Сол институтта қайта оқуын жалғастырады. АСА бабы бойынша НКВД 1946 жылы қаңтарда тұтқындаған. Ерекше кеңеспен еңбекпен түзету лагерлерінде өтеумен 10 жылға кесілген. Мерзімін КомиАКСР-де, сосын СтепЛАГ-те (1949-1954 жж.) өтеген. Балқаш қаласында қоныстануға қалдырылған, онда Мәдениет сарайында жұмыс істейді (сценография, режиссура, бейнелеу студиясына жетекшілік ету). Ақталғаннан кейін (1956) Мәскеуге қайтып оралып, белсене шығармашылық жұмыс жасап, шетелдегі көрмелер дизайнымен айналысады (АҚШ, Франция, ЧКСР), өлең жазады, өнер бойынша мақалалар жазады. 1973 жылдан бастап КСРО Суретшілер одағының мүшесі.
ШКУРАЦКИЙ Сергей Фомич
ШКУРАЦКИЙ Сергей Фомич, 1923-1980 ж. Қарағандылық график, суретші-безендіруші. Украинада Днепропетровск облысының Евдокимовка селосында дүниеге келген. Днепродзержинск Металлургтерінің Мәдениет Сарайы жанындағы бейнелеу студиясына қатысады (1934 ж. бастап). Днепропетровск көркемөнер училищесінде оқиды (1939-1941 жж.). 1942 жылы немістер Германияға жұмыс істеуге жібергенде вагоннан қашады. Соғыс кезінде Кеңес Армиясының қатарында болады. 1947 жылы 54 бап «украиндық ұлтшылдық» бойынша еңбекпен түзету лагерлерінде өтеумен 10 жылға сотталады. Жазасын КарИТЛ (Қарағанды еңбекпен түзету лагері) Басқармасының № 11 лагерлік пунктінде өтейді. 1963 жылы ақталады. Қарағандыда қайтыс болады. Отанындағы және шетелдердегі 100-ден аса көрмелердің қатысушысы.
САНОСЯН Саркис Манукович
САНОСЯН Саркис Манукович, 1922 ж.т. Танымал қарағандылық сәретші және график, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері (1992 ж. бастап). 1922 жылы 5 ақпанда Арменияда Новобоязетск ауданының Кармир селосында туған. Ереван көркемөнер училищесінде оқыған (1938-1942 жж.). Соғыста тұтқынға түсіп, сол үшін НКВД еңбекпен түзету лагерлерінде мерзімін өтеуге бас бостадығынан айырып, СибЛАГ-тың, Тайшеттің, Братскінің (1948-1956 жж.) тұтқыны болады. Қазіргі уақытта Қарағандыда тұрады және жұмыс істейді.
ГРУНИН Юрий Васильевич
ГРУНИН Юрий Васильевич, 1921 ж.т. Танымал жезқазғандық суретші-безендіруші, график, ағаш ұстасы, нақыштаушы, сәулетші, ақын, КСРО Жазушылар одағының мүшесі (1991 жылдан бастап). Волгада Симбирск қаласында (Ульяновск) дүниеге келген. Қазан көркемөнер училищесінде оқыған (1937-1941 жж.). 1-ші сыйақысын қалалық газеттің әдеби конкурсында алған (1936 ж.). Ульяновск әскери училищесінде суретші болып жұмыс істейді (1941 ж.). Солтүстік-Батыс фронтында жарақат алғаннан кейін тұтқынға түседі. Немістердің әскери тұтқындарға арналған майдан жанындағы лагерінде жол жөндеу жұмыстарында істейді. 1945 жылы тұтқыннан босатылғанна кейін НКВД СибЛАГ-ке, сосын СтепЛАГ-ке жібереді, одан 1956 жылы босап шығып, Жезқазғанда жұмыс істеуге қалады. 1992 жылдың мамырында «ГУЛАГ-тағы қарсыласу» атты Халықаралық конференция жұмысына қатысады (Мәскеу).
ГАМБУРГЕР Леонид Эмильевич
ГАМБУРГЕР Леонид Эмильевич, 1899-1984 ж. Танымал суретші. Балаларға арналған кітаптарды безендіруші. Оралда Серов қаласында дүниеге келген. Мәскеуде Строгановтық көркемөнер училищесінде және Тифлисс көркемөнер Академиясында оқыған. 1941 жылы неміс ұлтының өкілі ретінде Қарағандыға айдауға жіберіледі. Мұнда ол 1951 жылға дейін болады: бейнелеу студиясына жетекшілік етеді, театрлардың суретшісі болады, облыстық газетке карикатуралар салады. Бұдан әрі - әр түрлі қалаларда жұмыс істейді. 1975 жылдан бастап Мәскеуде қоныстанады, баспаханалармен қызметтес болады. Л. Гамбургердің балалар кітаптарына арналған суреттерінің эскиздері, акварель парақтары сақталған, оның бірнеше еңбектері КОМИИ-де бар.
ЭЙФЕРТ Владимир Александрович
ЭЙФЕРТ Владимир Александрович, 1884-1960 ж. Суретші. Педагог. Көрнекті мәдениет қайраткері. Саратовта туған. Арнайы білімді Астрахандағы Жоғары көркемөнер-суретшілік шебрханаларда алады. 20-жылдардан бастап ол «Жар-Цвет» қоғамының, Мәскеулік суретшілер қоғамының мүшесі. 30-жылдары Германия мен Франциядағы КСРО Сауда өкілеттігінің антиквариат бойынша сарапшысы, Мәскеудегі А.С. Пушкин атындағы ГМИИ директоры. Соғыстың басында оны неміс ұлтының өкілі ретінде Қазақстанға, Қарағанды облысына жер аударылады, сосын Қарағандыға ауыстырады, онда ол өзі де оның әйелі де көптеген жылдар бойы арнайы комендатураның тіркеуінде тұрады. Қарағандыда, шеткерірек жағында Эйферт Киров атындағы шахтаның клубы жанында суретші-безендіруші болып жұмысқа тұрады.
ФОГЕЛЕР Генрих Эдуардович
ФОГЕЛЕР Генрих Эдуардович, 1871-1942 ж. Еуропалық көлемдегі танымал суретші. Бременде (ГФР) туған, оның маңындағы суретшінің Ворпсведе поместьесінде қазіргі уақытта оның Мұражай үйі ашылған. Дюссельдорф қаласының Көркемөнер Академиясында оқыған. Соғысқа дейін антифашист, революция идеясының жолын қууыш болғандықтан, 10 жыл бойы Мәскеуде тұрады. КСРО бойынша көп саяхаттаған, сурет салған, кітап шығарған. 1941 жылы неміс ұлтының өкілі болғаны үшін ол Қарағанды облысы Хорошевский ауданының Корнеевка селосына жер аударылады, онда 70 жасында қайтыс болып, сол өлкеде жерленеді. Ол уақыттардан бірнеше суреттері ғана сақталған. Г. Фогелердің бірқатар еңбектері КОМИИ-де сақталған.
ГУММЕЛЬ Гюнтер (Юрий) Вильгельмович
ГУММЕЛЬ Гюнтер (Юрий) Вильгельмович, 1927 ж. т. Мүсінші. Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері. Әзірбайжан КСР-ның Ханлар қаласында туған. Соғысқа дейін Баку көркемөнер училищесінің екі курсын тәмамдап үлгереді. 1941 жылы оның барлық отбасы неміс ұлтынан шыққандары үшін Қазақстанға жер аударылады. Қарағандыда Гуммель шахтаның клуб меңгерушісі болып жұмысқа тұрады. Мәскеуде арнайы білімін жалғастырғысы келіп, құжаттарын тапсырмақшы болады, бірақ «неміс контингентіне» жатқандықтан оның құжаттарын қабылдаудан бас тартады. ҚазИЗО-да мүсіндік жұмыстарды орындай жүріп, Гуммель өз кәсібилігін жоғарылату бойынша өзі жұмыс жасай бастайды. Ол Қарағандыда бірқатар монументтер, портреттер жасайды. Қарағандыдағы В.И. Ленин ескерткішін конкурс бойынша орындау да Гуммельдің еңбегі. 90-жылдары отбасымен ГФР-ға қайтып оралады.
УСАИТИС Леонид Александрович
УСАИТИС Леонид Александрович, 1924-1984 ж. Танымал суретші және график. Мәскеуде туған. 1905 жыл атындағы Мәскеу көркемөнер училищесінде оқыған. Соғыстың басында «халық жауының» ұлы ретінде жеті жылға Оралдағы еңбек армиясына, орман құлатуға жіберіледі. В1948 жылы Қарағандыдағы анасы – КарЛАГ тұтқыны - әкесінің жесіріне келеді. Біраз уақыт ҚазИЗО-да, Гипрошахтада безендіруші, облыстық газетте карикатурист болып, сосын театрда актер болып жұмыс істейді. 1955 жылы Мәскеуге көшіп келеді, онда 1962 жылы Суриков атындағы көркемөнер институтын үздік бітіріп шығады. Астанада қалып Детгизде кітаптарды безендіреді, «Диафильм» студиясында көркем редактор болып қызмет етеді. Өлгеннен соң 1985 жылы Мәскеудің Орталық көрме залында оның үш күндік жеке көрмесі өткізілді. КОМИИ-да Л.А. Усайтистің 20-дан астам живопистік және графикалық жұмыстары сақтаулы.
МАЙЕР Оскар Оскарович
МАЙЕР Оскар Оскарович, 1924-1990 ж. Қарағандылық суретшілер қорының суретші-безендірушісі. Суретші. Тбилисиде туған. Әкесі жалған құпия хабар айтқаны үшін тұтқындалған. 1941 жылы 17 жасында Майер неміс ұлтының арнайы қоныс аударылған өкілі ретінде Қазақстанға жіберіледі, онда совхозда, сосын еңбек армиясында жұмыс істеп, сонда сурет сала бастайды. Самарқанд көркемөнер училищесіне қабылданады, бірақ Қарағандының арнайы комендатурасы оған облыс шегінен шығуға рұқсат бермейді. Ол Қарағанды тау-кен техникумына түсіп, оны бітіріп шығуға мәжбүр болады. 50-жылдардан бастап Киров атындағы шахтаның клубы жанындағы В.А. Эйферттің бейнелеу студиясына қатысады. ҚазИЗО-ға түседі. Өз бетінше сурет салумен айналыса бастайды. Өзінің қазір жеке жинақтарда сақтаулы лирикалық пейзаждарын ауық-ауық көрмелерге шығарады.
РЕЧЕНСКИЙ Павел Иванович
РЕЧЕНСКИЙ Павел Иванович, 1924-1999 ж. Суретші, график, қолөнерші. Дарынды өзі үйренуші. Арнайы білім алуға мүмкіндігі болмайды. Саратов облысының Бабово селосында шаруа отбасында дүниеге келген. 1931 жылы бүкіл отбасымен Қазақстанға, Қарағанды облысының Осакаров ауданына арнайы қоныс аударушылар ретінде көшіреді. Мұнда қоныс аударылғандар өздеріне жер төлелер мен барактар салған, олардан обсервациялық кенттер пайда болған. Ауылдық мектепте жетіжылдықты бітіреді. Қиыр Шығыстағы Ұлы Отан соғысына қатысушы. Соғыстан қайтыпторалғаннан кейін Қарағандыда, ҚазИЗО-да, суретшілер қорында жұмыс істейді. Реченскийдің бірнеше жеке көрмелері өтеді – 50-жылдығына орай Қарағандыда, Алма-Атада, Мәскеуде. Оның көптеген жұмыстары КОМИИ-де, жеке жинақтарда сақталған.
БУШ Виктор Петрович
БУШ Виктор Петрович, 1934-1986 ж. Суретші. Кеншілер мәдениет сарайының жанындағы бейнелеу студиясының жетекшісі. Саратов облысындағы Лаупп селосында туған. Савицкий атындағы Пенза көркемөнер училищесін бітірген. Бала кезінде бүкіл отбасымен неміс ұлтынан шыққаны үшін Қазақстанға жер аударылады, жолда омыртқасына зақым келіп, мүгедек болып қалады. Барлық жылдар бойы Қарағанды суретшілер қорында жұмыс істейді, барлық көрмелерге қатысады. Оның автоапатта қайғылы қазасынан болғанынан кейін, қалған еңбектерінің көбісі КОМИИ-ге тапсырылған.
ГИЛЕВСКИЙ Гелярий Грацианович
ГИЛЕВСКИЙ Гелярий Грацианович, 1932 ж. т. Суретші. Украинада, Хмельницкий облысының Бутын селосында туған. Қазақстанға жер аударылған поляк отбасының мүшесі болғандықтан жас кезінен әкесімен бірге еңбек армиясында жұмыс істейді. 40-жылдардың соңында Мәскеуден арнайы жер аударылған суретшілер Л.Э. Гамбургер, сосын В.А. Эйферттің жетекшілігіндегі бейнелеу студияларына қатыса бастайды. Савицкий атындағы Пенза көркемөнер училищесіне түсіп, оны 1960 жылы бітіріп шығады. Көптеген жылдар бойы Қарағандылық суретшілер қорында жұмыс істейді, жыл сайын көрмелерге қатысады. Мексикаға шығармашылық іссапармен барады, сосын Польшаға барып, онда соңғы жылдары сәулет өнерінің ескерткіштерін қалпына келтіру бойынша келісімшартпен жұмыс істейді. Г. Гилевский — «Старая Караганда (Ескілікті Қарағанды)» пейзаждар сериясының, еңбеккерлер, бұрынғы тұтқындар мен айдалғандар портреттерінің авторы. Оның бірқатар туындылары КОМИИ-де сақталған.
ЦОЙ Алексей Николаевич
ЦОЙ Алексей Николаевич, 1929 ж. т. Мүсінші. Суретші. Ақын. Қиыр Шығыста Приморский өлкесінде Уссурийск қаласында туған. 1937 жылы мыңдаған корейліктердің қатарында оның да отбасы Орталық Қазақстанға жер аударылады. Жасөспірім кезінде, 14 жасынан бастап Балқашта, Ақшатауда кен орындарында, сосын Қарағандының шахталарында жұмыс істей бастайды. 50-ші жылдары Мәскеуден арнайы жер аударылған суретші В.А. Эйферттің жетекшілігіндегі бейнелеу студиясына қатысады. 1967 жылы Цой Алма-Ата көркемөнер учлищесіне түсіп, мүсіншілік бөлімін бітіреді. Көптеген жылдар бойы мүсінші болып жұмыс жасағанда оның қолынан шахтер еңбегі тақырыптарына мүсіндер сериясытуған, 90-жылдары суретшілікке қайтып оралады. Бірқатар еңбектері КОМИИ-де сақталған.
Санат:Суретшілер Санат:Қарағанды облысы
Сент-Ави-де-Тард
Сент-Ави-де-Тард (Saint-Avit-de-Tardes) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Обюссон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,42 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 23182, пошта индексі — 23200.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 190 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,18 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Крез департаментінің коммуналары
Лебанон (Коннектикут)
Лебанон (Lebanon) — Коннектикут штатының Нью-Лондон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 7 358 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 143.0 км² шамасында. FIPS коды — 09-42390.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Бақтыарал
Бақтыарал (2002 жылға дейін – Ким) — Батыс Қазақстан облысы Бөрлі ауданы, Кеңтүбек ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсай қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 7 км-дей жерде, Шыңғырлау өзенінің жағасында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 90 адам (45 ер адам және 45 әйел адам) болса, 2009 жылы 94 адамды (47 ер адам және 47 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Бөрлі ауданы елді мекендері
Рубцов таушығы
нобай|оңға|Рубцов таушығы РУБЦОВ ТАУШЫҒЫ (semenovia rubtzovii) — шатыршагүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік. Жетісу (Жоңғар) Алатауында кездеседі. Биіктігі 40 см-ге жетеді, ұршық пішінді тамыры бар. Сабағы тік. Дегелек жапырағы жіңішке сағаққа орналасқан. Жапырақ алақаны жұмыртқа пішінді, екі рет қауырсын тәрізді тілімделген, сабақ жапырағының қандауыр пішінді қынабы бар. Шатыршагүлі 7-13 салалы, диаметрі 4 см-дей. Күлтелері сұрғылт сары түсті. Маусым айында гүлдеп, шілдеде жемістенеді. Сирек кездесетін эвдемик. Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Шатыршагүлділер
Монополиялық пайда
Монополиялық пайда – рынок пен өндірісті монополиялық бақылау жолымен алынатын жоғары пайда; монополистік бірлестіктердің орташа пайдадан асып түсетін пайдасы. Монополиялық пайда тауарларды монополия өндіру мен өткізу жағдайында рыноктың монопол. бақылауға алынуын сипаттайды. Тауар өндірушілер монопол. жағдайға аса білікті жұмыс күшін, жетекші мамандар мен менеджерлерді, ғылыми ашылымдар, патенттер, лицензиялар негізінде жаңа технологияларды пайдалану жолымен қол жеткізеді. Монополияларда сұранымды зерттеу, оны қанағаттандыру, нақты сатып алушылар рыногін қалыптастыру үшін мүмкіндіктер көп. Қазіргі жағдайда жетілдірілген таза бәсеке, абсолют-таза бәсеке, монополистік бәсеке, монопсония (тек бір ғана сатушы), кемсітуші монополия (түрлі сатып алушыларға түрліше баға белгілеу), дуополия (бір мезгілде тек екі фирма ғана), олигополия (аз ғана ірі фирмалар) тұрпатындағы бәсекеде Монополиялық пайда табуға болады. Нарықтық экономикада сала бойынша пайданың орта мөлшерінен асып түсетін пайда тек монополия фирмалардың ғана қолында. Монополияның қоғам өміріндегі орны мен рөлі пайданың нақ осы шамасымен айқындалады.
Еуропалық Одақ елдері нарықтық экономиканың барлық жақтарының монополиялануына қарсы күресуде. Шаруашылық құқық нормалары мен бәсекелік ортаны қолдау шаралары (монополияға қарсы заңдар, өндіріс көлемі мен сату көлемінің шекті деңгейін белгілеу, арнаулы экономикалық шаралар, импорт үшін кедергілерді азайту, рынокқа жаңа қатысушылардың кіруін көтермелеу, т.б.) қолданылуда. Монополиялық пайда трансұлттық корпорациялар, өнеркәсібі дамыған елдердегі ұлттық компаниялар, өтпелі экономика кезеңіндегі мемлекеттердің компаниялары алатын пайда түрлеріне бөлінеді. Бірақ нарықтық қатынастардың қалыптасуы жағдайында Монополиялық пайданың сипаты мен нақты көлеміне әдетте экономиканың қитұр-қылығы, капиталдың жылыс-тауы, сыбайлас жемқорлық, көлеңкелі экономика басқа да айла-шарғылар ықпал етеді. Монополиялық пайда алу жағдайларын қалыптастырудағы мемлекеттің рөлі жан-жақты ескерілгенде ғана оған талдау жасауға болады. Мемлекеттің рөлі оның екі атқарымында: әкімшілік-құқықтық (заң шығарушылық қызмет, әкімшілік басқару, экономикалық нормаларды, рәсімдерді, заңдарды қорғау) және экономикалық субъектінің өз атқарымында (бағаны, жалақыны, валюта бағамын реттеу, ақша шығару, мемлекеттік секторды, мемлекеттік акциялар капиталын басқару, салықтардың, баждардың, жәрдем қаржының, демеу қаржының, мемлекеттік тапсырыстың, т.б. көмегімен қаржы тасқынын қайта бөлу) көрініс табады.
Дереккөздер
Санат:География
Сен-Сорнен (Алье)
Сен-Сорнен (Saint-Sornin) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Мулен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 19,44 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03260, пошта индексі — 03240.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 225 адамды құрады. Халық тығыздығы — 11,57 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Иуна
Иуна (Iúna) — Бразилиядағы муниципалитет, Эспириту-Санту штатында орналасқан. Оңтүстік Эспириту-Санту мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алегри экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 433 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 460,522 км² шамасында. Халық тығыздығы — 61,7 адам/км².
Тарихы
Қала 1890 жылы құрылған.
Мырчево (Монтана облысы)
Мырчево (Мърчево) — Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Бойчиновци қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 857 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3443. Телефон коды — 09518. ЕКАТТЕ коды — 49607.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Монтана облысының елді мекендері
Ғылымның өндіріспен байланысы нығайтылсын (сөз)
Ғылымның өндіріспен байланысы нығайтылсын – Қаныш Сәтбаевтың Қазақ КСР Ғылым Академиясының жалпы жиналысының сессиясында сөйлеген қорытынды сөзі. Алғаш рет «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінің 1963 жылғы 3 тамыздағы санында басылған. Сәтбаевтың 1989 жылы «Ғылым» баспасынан шыққан «Ғылым мен мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына, 2007 жылы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйінен шыққан шығармалар жинағының І-томына енген.
Қазақ КСР Ғылым Академиясының жалпы жиналысының сессиясы Алматыда үш күн жұмыс істеді. Сессия республикада ғылымның одан әрі дамуы, ғылымның материалдық-техникалық базасын жасау жөніндегі аса маңызды мәселелерді талқылады. Қазақ КСР ғылым академиясының Президенті, академик Сәтбаев академияның жұмысын жақсарту жөніндегі шаралар туралы баяндама жасады. Онда Академия мекемелерінде КСРО Ғылым Академиясының екі толық мүшесі, республикада Ғылым Академиясының 52 академигі және 49 мүшесі, 110 ғылыми доктары және 625 ғылыми кандидаты жұмыс істейтіні, Қазақстандағы барлық ғылым докторларының жартысынан астамы және барлық ғылым кандидаттарының үштен бір бөлігі Академияда топтастырылғаны, Академия ұйымдастырылғаннан бергі уақыттың ішінде оның мекемелерінде 88 ғылым доктары және 800-ден астам ғылым кандидаттары даярланғаны, Ғылым Академиясының жұмысы республиканың өнеркәсібі, ауыл шаруашылық және мәдениеті міндеттерімен ұштастырыла, өндіріс қызметкерлерімен тығыз ынтымақ жасай отырып жүргізілетіні айтылған.
Дереккөздер
Санат:Ғылым
Вачжигаель
Вачжигаель — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кожимъю өзенінің сол жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені бастауынан Шердино ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Аббот Джеймс
right|thumb Аббот Джеймс (1807 — 1896) — ағылшын зерттеушісі, армия капитаны. 1840 - жылдың сәуір, мамыр айларыңда ағылшын елшілігінің құрамында (Г.Стоддарт, В.Шекспир, А.Кополли) әскери-дипломатиялық тапсырмамен Орта Азия хандықтары мен Қазақстанда болып қайтқан. Елшіліктің алдына қойған мақсаты Хиуа және Бұхар хандықтарын Ресейге қарсы одаққа тарту болды. Аббот осы бағытта қазақтар арасында да барлау жүргізді. 1840 жылы 4 мамырда оны Есет Көтібарұлы тұтқынға алады. Бірақ ол түрікмендердің көмегімен құтылып шығып, Ново-Александровск (қазіргі Ақгау қаласы) бекінісіндегі орыс әкімшілігіне келіп паналады. Ақыр аяғында Орынбор арқылы Петерборға жетіп, еліне оралды. Абботтың «Гераттан Хиуаға, Мәскеуге және Санкт-Петербургке саяхат күнделігі» (Лондон, 1843) аталатын 2 томдық еңбегінде Батыс Қазақстанның елді мекендері туралы көптеген дерек бар. Шеркеш, Жармұхамед есімді қазақ байларымен кездесіп, қазақтардың орыстар жөніндегі көзқарасына, әскери жасақтары мен қару жарағына назар аударды.
Дереккөздер
Санат:Ағылшын тарихшылары Санат:1807 жылы туғандар Санат:1896 жылы қайтыс болғандар
Анық кристалдық құрылым
Дереккөздер
Санат:Геология
Анатолий Григорьевич Кравцов
Анатолий Григорьевич Кравцов (15.1.1941 жылы туған, Ресей, Брянск облысы Новозыбков қаласы) – экономика ғылымының докторы (1994). ҚазМУ-дың экономикалық факультетін (1962, қазіргі ҚазҰУ) бітірген.
Лэваси (Миссури)
Лэваси (Levasy) — Миссури штатының Джексон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.5 км². FIPS коды — 29-41762.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 108 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Джексон округы (Миссури)
Тоғышар
Тоғышар. Түсіндірме сөздіктегі мағынасы — ой өрісі тар, ұсақ (адам). «Ол — өз заманында көп тоғышармен жалғыз алысқан жан, айтар сөз көп» (С. Талжанов, Ұлдай.). «Ораздының баласы он үшінде баспын дер, тоғышардың баласы жиырма бесінде жаспын дер» сияқты халық арасында мақал да бар. «Оразды» сөзінің төркіні жөнінде жазған автор бар. Сондықтан біз тек «тоғышар» төркініне іздеу саламыз. Бір тілдік деректе «тучар» тұлғасына «сауда адамы» (купед) деген мағына береді де, араб тілінен ауысқандығы айтылады. Саудамен айналысқан адам сол кәсібінен басқа нәрсеге зейін қоймауын ескерсек, қазіргі түсінігіміздегі тоғышар сипатына сай келетіндігі көрінеді. Бұл — бірінші жорамал. «Тоғышар» сөзінің төркіні дерлік мәліметті моңғол тобындағы тілдерден де ұшыратамыз. моңғолша «догшин», қалмақ тілінде «догшарх» сөздері — біріншісінде—«мейірімсіз, қатал», екіншісінде — «мейірімсіздік, қаталдық жасау» мағыналарында қолданылады. Ойлап қараған жанға мұндай қылықтар жасау да ой өрісі тар адамдарға тән. Бұл дерек бойынша, біздегі «тоғышар» төркіні моңғол, қалмақ тілдері деуге тура келеді. Ой елегінен өткізе келгенде соңғы болжам шындыққа жақын, жанаса түсетін сияқты. Сонда «тоғышардың» алғашқы мағынасы — қатал, мейірімсіз, дөрекі.
Дейл Бегг-Смит
Дейл Бегг-Смит (Dale Begg-Smith; 18 қаңтар 1985 жыл, Ванкувер, Канада) — канадалық фристайлшы, әлем және Олимпиада чемпионы.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша фристайлшылар Санат:Аустралия фристайлшылары Санат:Фристайлдан әлем чемпиондары Санат:Фристайлдан Олимпиада чемпиондары Санат:Аустралия Олимпиада чемпиондары Санат:2006 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:2010 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Бальбоа
Бальбоа:
Берхе
Берхе (Berge) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Бахо-Арагон ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Ачиреале
Ачиреале (Acireale) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Катания провинциясында орналасқан.
Муаврон
Муаврон (Moivrons) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Нанси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында.
Ачиреале
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Себастьян. Жыл сайынғы мерекесі — 26 маусым және 20 қаңтар.
Муаврон
Коммунаның INSEE коды — 54372, пошта индексі — 54760.
Ачиреале
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Муаврон
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 453 адамды құрады. Халық тығыздығы — 75,5 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Эрден
Эрден (Erden) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Бернкастель-Витлих ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 380 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3,69 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 2 31 030. Муниципалитеттің басшысы — Херберт Вебер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Аудармашыға қойылатын талаптар
Аударма қызметі – аса қиын, жауапты қызмет. Ол аудармашыдан ең алдымен шынайы болуды, ғылыми ұстанымдарға бойсынуды талап етеді.
Дереккөздер
Санат: Кітаптар Санат:Аударма
Тебяр-Сирма
Тебяр-Сирма — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Абамза өзенінің сол жағалауынан 7,7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ульянов облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Мордовия өзендері Санат:Чувашия өзендері
NGC 107
NGC 107 — Кит шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1866 жылы 14 қаңтарда астроном Отто Васильевич Струве ашқан болатын және NGC каталогында 107 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1606, MCG -2-2-14.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Қолқа күретамыры
Қолқа күретамыры (Aorta) (pron-en|eɪˈɔrtə; грекше ἀορτή - aortē, ἀείρω - aeirō "көтеремін") - 1. омыртқалылардың қан айналыс жүйесіндегі ең ірі күретамыр; жүректің сол қарыншасынан басталады, дененің барлық тіндері мен органдарын қанмен қоректендіреді.thumb|right|225px|СызбанұсқасыҚолқа қабырғаларының серпімділігі күретамырлар бойымен қанның үздіксіз ағып тұруын қамтамасыз етеді.
Қолқа күретамырының жүректен бадана тәрізді кеңейіп басталған бөлігі – қолқа баданасының қабырғасы мен қолқа күретамырының айшықты қақпақшалары бірігіп, Қолқа қойнауын (синусын) түзеді. Сүтқоректілерде қолқа жүректің сол қарыншасынан шыққаннан соң, жоғары көтеріліп, омыртқа бағанасына және артқа (адамда – артқа және төмен) қарай бұрылып, қолқа доғасын құрайды.Қолқаның көк еттегі тесігіне дейінгі бөлігін – көкірек қолқасы, ал оның көк еттен кейін орналасқан құрсақ қуысындағы бөлігін – құрсақ қолқасы деп атайды. Құрсақ қолқасынан кезегімен жалпы сыртқы және ішкі мықын артериялары таралған соң, орталық құйымшақ (адамда – орталық сегізкөз) артериясына айналады. Жүректен қолқаға қан 120 – 130 милиметр сынап бағанасы қысымымен, 0,5 – 1,3 м/с жылдамдықпен ағады. Қолқаның қабырғасы: интима (ішкі қабығы), медиа (ортаңғы) және адвентиция (сыртқы) қабықтарынан тұрады. Олардың орташа ұзындығы 500 микрометр, ені 150 микрометр. Құстарда қолқа доғасы омыртқа бағанасының оң жағында орналасады. Бауырымен жорғалаушыларда қолқаның екі доғасы болады. Қосмекенділер жүрегінің қарыншасынан артериялық конус басталып, екі доғаға бөлінеді де, бір-бірімен бірігіп, арқа қолқасын құрайды. Балықтар мен дөңгелекауыздыларда жүрек қарыншасынан құрсақ қолқасы басталады.Қолқа – жүректен шығатын ірі қан тамыры. 2. Қолқа, қолқа салу – дос, туыс, сыйлас адамдардың бір-біріне тілек білдіруі, бір затты қалауы.
Пайдаланған әдебиетттер
Санат:Ангиология Санат:Күретамырлар
Porsche
Дереккөздер
Санат:Германия автомобиль жасау компаниялары Санат:Porsche
Дифосген
Дифосген — тұншықтыратын әсері бар улағыш зат. Балку температурасы — 57° С, қайнауы — 128° С, күшті түншык,тырғыш және белгілі тітіркендіргіш қасиеті бар түссіз сұйықтық. Дифосгенге өрекеттің жасырын кезеңі (6-8 сағатқа дейін) тән. Дифосгеннен қорғану үшін газтұмылдырық қолданылады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде пайдаланылған.
100px|Дифосген100px|Дифосген
Дереккөздер
Санат:Хлорангидридтер Санат:Химиялық қарулар
Иіс сезімі мүшесі
Иіс сезімі мүшесі (organum olfactorium organon – мүше, olfactoria – иіс) — иіс сезу талдағышының (анализаторының) шеткі бөлігі. Ол мұрын қуысындағы жоғарғы кеуілжір сүйектің артқы жағында, торлы сүйек шытырманы маңында орналасады. Осы аумақтың кілегейлі қабығы түсі сарғыш келген иістік эпителиймен астарланған.
Құрылысы жағынан бірқабатты көпқатарлы кірпікшелі иістік эпителийді құрайтын кірпікшелі эпителиоциттер аралықтарында иісті, яғни химиялық тітіркеністі қабылдайтын қысқа дендритті биполярлы сезімтал иіс нейроциттері құрамындағы иісті химиялық заттар мұрын қуысының кілегейлі қабығындағы бездер бөліндісінде (секретінде) еріп, сезімтал нейроцит кірпікшелерін тітіркендіреді.
Қозудың нәтижесінде пайда болған тітіркеніс, нейроциттер денелерінен, олардың аксондарына өтеді. Барлық иіс нейроциттерінің аксондары мидың бірінші жұбы сезімтал иіс жүйкесін құрайды. Биполярлы сезімтал нейроциттер секреторлық және қорғаныс қызметтерін атқаратын тіректік эпителиоциттермен қоршалған.
Қанат Жанұзақұлы Құдайбергенов
Құдайберенов Қанат Жанұзақұлы (1955 ж.т., Түркістан облысы Шымкент қ.) – физика-математикалық ғылыми докторы (1992). ҚазМУ-ды (1978, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. Қазақстан ғылым академиясының Математика және мех. институтында аспирант (1978–81); 1981 жылдан Қазақстан ғылым академиясының Теор. және қолданбалы матем. институтында кіші, аға, жетекші, бас ғыл. қызметкер. «Однородные модели» деген тақырыпта доктор диссертация қорғады. 30-дан астам ғыл. жарияланымның авторы.
Желкенді кеме
Желкенді кеме — жел энергиясымен қозғалатын кеме. Жел қысымы діңгектерге керілген желкенмен қабылданып, кеменің корпусына беріледі. Желкенді кемеге 1-ден 7-ге дейін діңгек орнатылып, оларға әр түрлі желкендер керіледі. Желкенді кемелер онда орнатылған діңгектер санымен және желкен жабдықтарының түрлері бойынша ажыратылады. Тік желкенді кемеге корабль (кеме), барк және бриг жатады. Қиғаш желкенді кемеге 2 діңгекті шхуна, кэч, иол, ал жалғыз діңгектіге — тендер, шлюп, т.б. жатады. Баркентина, бригантина Желкенді кемелер аралас желкенді кеме тобына жатады. Желкенді кеме алғаш рет бұдан 5 — 6 мың жыл бұрын Мысырда және Месопотамияда пайда болып, кейінірек Қытайда, Шығыс Азияда, Океанияда және Оңтүстік Америкада дами бастады. 19 ғасырдың орта кезінде жылдам жүзетін мұхиттық желкенді кеме — клипер жасалды. Кейбір желкенді кеменің жылдамдығы 39 км/сағ-қа жетіп, 1000 тоннаға дейін жүк көтерді. Бу машинасының шығуы желкенді кемені бу кемесімен алмастыруға мәжбүр етті. Содан бастап олар көп пайдаланбайтын болды. Қазіргі кезде желкенді кеме спорттық, оқып-үйрену, т.б. мақсаттарда пайдаланылады. Соңғы кезде жанармай бағасының өсуіне және қоршаған ортаны қорғау талаптарына байланысты желкенді кемелердің жаңа жобалары жасалып, бірқатар коммерциялық желкенді кемелер жасалынды.
Дереккөздер
Санат:Кемелер Санат:Желкенді спорт
Дода соғысы
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Вальтер Ратенау
Ратенау Вальтер (Walther Rathenau; 29. 9. 1867, Берлин,—24. 6. 1922, Берлин) — герман өнеркәсіп иесі, саяси қайраткер, публицист. 1915 жылдан Жалпыға бірдей электр компаниясы басқармасының председателі болды. Германияның Версаль бітім шарты (1919) негізінде жүктелген міндеттемелерді орындауын қолдады. 1922 ж. ақпанда сыртқы істер министрі болып тағайындалды. Генуя конференциясында (1922 ж. сәуір) Кеңестік Ресеймен даулы мәселелерді реттеуге және Германияның халықаралық жағдайын едәуір жақсартуға ат салысып, Рапалло шартына (1922) қол қойды. Құпия ұлтшыл террористік «Консул» ұйымы мүшелерінің қолынан қаза тапты.
Дереккөздер
Санат:Германия тұлғалары
Мейсен (аудан)
Мейсен (Landkreis Meißen) — Германия ауданы. Аудан орталығы — Мейсен қаласы. Аудан Саксония жерінде орналасқан. Дрезден әкімшілік округіне бағынады. Жер аумағы 1452 км² шамасында. Тұрғыны 253 375 мың адамды құрайды (2010). Халық тығыздығы 174 адам/км². Ауданның ресми коды — 14 2 80.
Қалалар мен қауымдар
(31 қазан 2010)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония аудандары
Ла-Динь-д'Аваль
Ла-Динь-д'Аваль (La Digne-d'Aval) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Лиму округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,14 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11120, пошта индексі — 11300.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Қызыляр (Әбзан ауылдық кеңесі)
Қызыляр — Башқұртстанның Архангель ауданындағы ауыл,     Әбзан ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 148 адамды құрады. Пошта индексі — 453034, ОКАТО коды — 80203804003.
Көбен
Көбен, Кубан – Жуанқұм құмындағы төбе.
Географиялық орны
Қызылорда облысы Қазалы ауданы Тасарық ауылының солтүстік-шығысында 11 км жерде орналасқан. Қуаңдарияның аңғарында.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 71 м. Солтүстігінде Қалтөбе артезиан құдығы, шығысында Бұлақ артезиан құдығы, оңтүстігінде Түлкішоқат төбесі орналасқан.
Қызыляр (Әбзан ауылдық кеңесі)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Көбен
Геологиялық құрылымы
Жер бедері Қуаңдария өзенінің атыраулық аллювийлі шөгінділерінен түзілген.
Өсімдігі
Құмды, сұр топырақ жамылғысында жусан, еркек шөп және астық тұқымдас өсімдіктер өседі.
Дереккөздер
Санат:Қазалы ауданы таулары Санат:Төбелер
Ғылым өріне (мақала)
Ғылым өріне – Қаныш Сәтбаевтың мақаласы. 1989 жылы «Ғылым» баспасынан шыққан «Ғылым мен мәдениет туралы таңдамалы мақалалары» жинағына, 2007 жылы «Оңтүстік полиграфия» баспа үйінен шыққан шығармалар жинағының 1-томына енген. Ғалым мақаласында Қазақ КСР Ғылым Академиясы 1956 жылы елеулі еңбектер беріп, бірқыдыру жұмыстар істегенін, оның ішінде, «Орталық Қазақстанның металлогениялық және болжау карталарын» жасағанын, мыс қоспаларын қорытуда цикл ондық энергометаллург, тәсілін тапқанын жұртшылыққа жария етеді.
Академияның ғылыми-зерттеу мекемелерінің саны артып, көлемі ұлғайып келе жатқаны, Батыс Қазақстанда мұнай, Алматыда микробиология және вирусолог, институттарының ұйымдасқаны, бірсыпыра жаңа зертханалар мен секторлардың, бөлімдердің ашылғаны, ғалымдардың көптеген халықаралық конференциялар мен конгрестердің жұмысына белсене қатысатыны, академия 1957 жылы геология-география, техника, химия, физика, математика, биология, медицина және қоғамдық ғылымдар саласынан жүзден астам кешенді проблемаларды шешуді ұйгарып отырғаны жөнінде айтады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары
Раисовка (Солтүстік Қазақстан облысы)
Раисовка — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданы, Андреев ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Новоишим ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 54 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері
Вильде (Нор)
Вильде (Wylder) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дюнкерк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,55 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59665, пошта индексі — 59380.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 319 адамды құрады. Халық тығыздығы — 125,1 адам/км².
IC 5269
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70110, ESO 406-32, MCG -6-50-17.
Вильде (Нор)
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
IC 5269
Сыртқы сілтемелер
IC 5269 Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз)
Вильде (Нор)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Бетті ентаңбалау режімі
Бетті ентаңбалау режімі(режим разметки страницы; page layout) — word редакторында — құжат қағазға басылғанда қандай болса, экранда дәл солай кескінделетін рекім. Мүнда тақырыптар, нұсқамалар, бағаналар мен объектілер парақ бетінде өз орындарында кескіңделеді. Бетті ентаңбалау режімінде мәтінді түзетуге, пішімдеуге болады; мысалы, жақтау ішінде объектілерді басқа орынға тасуға болады. Бетті ентаңбалау режіміне ауысу үшін тур (вид)-бетті ентаңбалау (разметка страницы) командасын таңдап алу қажет немесе көлденең оралту сызығының сол жақ шетіндегі белгілеу режімі батырмасын басу керек.
IC 834
IC 834 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44138, MCG 5-31-11, ZWG 160.22, NPM1G +26.0301.
Сыртқы сілтемелер
IC 834 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Едмадмас
Ёдмадмас — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ёд өзенінің оң жағалауынан 13 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Моисей Зеликович Левин
Моисей Зеликович Левин (16 ақпан 1895, Санкт-Петербург қаласы - 19 тамыз 1946, сонда) — театр суретшісі, кинорежиссер, Қазақстанның халық суретшісі (1944).
Өмірбаяны
Ол 1896 жылы 16 ақпанда (ескі стиль бойынша) Вильна қаласында Зелик Нохумович пен Сара Давыдовна Левиннің (Чабишки қаласынан) отбасында дүниеге келген. 1914 жылы көркемсурет училищесін, кейін Көркемсурет академиясын бітірген. 20-жылдардың басынан театр әртісі болып, негізінен Ленинград театрларында жұмыс істеді. 20-жылдардың бірінші жартысында конструктивизмді жақсы көрді; алғашқы маңызды жұмыс Жаңа драма театрында А.В.Сухово-Кобылиннің «Тарелкиннің өлімі» пьесасының безендірілуі болды (1922 ж.).
1924-1926 жылдары Моисей Левин бұрынғы Александринский театрында бірнеше спектакльдер әзірледі, бірақ оның стилі сәйкес келе қоймады. 1925 жылдан бастап ол Үлкен драма театрымен жұмыс істеп, 1928 жылы бас суретші болды.
Негізінен Санкт-Петербург театрларында жұмыс жасады.
Моисей Левин 1934 жылдың аяғында құрылған «С. Юткевичтің көркемдік жетекшілігімен бірінші көркемдік шеберхананың» мүшесі болды, ал 1930 жылдардың екінші жартысынан бастап ол негізінен кинода суретші және режиссер ретінде жұмыс істеді. 30-жылдардың аяғынан – Қазақстанда, 1944 жылы Ленинградқа оралды.
Қазақстан Суретшілер одағының төрағасы. Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі (1939). Қазақстанның халық әртісі (1944).
Конструктивизмның ықпалымен жасалған Левинның алғашқы декорациялары актерлердің шынайы ойынына қайшы келді.
20-жылдардың 2-жартысынан бастап суреткер шығармашылығында реалистік бағыт бой көрсете бастайды. Эмоциялық және психологиялық бояуының қанықтығы, бейнелі жинақтылық - оның таңдаулы спектакльдері декорациясына тән қасиет болды.
30-жылдардың аяғында Левин кино өнерімен шұғылданды. 1938 жылы В.В. Иванов, Б.Майлин, Ғ.Мүсіреповпен бірлесіп жазған сценарийі негізінде "Амангелді", 1940 жылы М.Әуезовтің сценарийі бойынша "Райхан" атты көркем фильмдері қойылып, қазақ кино өнерінің дамуына үлкен үлес қосты.
Сиякөк
Пайдаланылған cілтемелер
Санат:Бақажапырақтар
Үнем
Шектеусіз (абсолюттік) және салыстырмалы үнем түрлеріне бөлінеді:
Нақты және заттанған еңбекті барынша сақтап, неғұрлым тиімді қолдануға негізделіп құралған шаруашылықты жүргізу жүйесін үнем режимі деп атайды. Ол өндіріс тиімділігін арттырудың басты шарттарының бірі болып табылады және экономиканың барлық салаларында еңбек, материалдық және қаржы ресурстарын үнемді де ұтымды пайдалануды көздейді.
Дереккөздер
Санат:Экономика
Трансұлтты
Трансұлтты:
Чедат
Чедат — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы 90 өзенінің сол жағалауынан км қашықтықта Кия орналасқан. Өзен ұзындығы 49 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Активті желі
Активті желі (Активная линия; active line) — осы берілген сәтте ақпаратты жеткізуге ашық байланыс желісі.
Ілеспелі аударма
Ілеспе аударма – ауызша аударманың бір түрі. Ілеспе аударманың пайда болған жері Нюрнберг қаласы.