cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вандарг
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5477 адамды құрады. Халық тығыздығы — 609,91 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Александр Васильевич Москаленко
Дереккөздер
Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Шахтер-Болат ФК ойыншылары Санат:Восток ФК ойыншылары Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары Санат:Алматы ФК ойыншылары Санат:Қайсар ФК ойыншылары Санат:Жеңіс ФК ойыншылары Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары Санат:Шахтер-Болат ФК жаттықтырушылары Санат:Қайсар ФК жаттықтырушылары Санат:Екібастұз-2003 ФК жаттықтырушылары Санат:Тобыл ФК жаттықтырушылары
Аталық Әбдешұлы
Аталық Әбдешұлы (13 қазан 1945, Байғанин ауданы, Ақтөбе облысы) - ақын, публицист, сатирик.
Дереккөздер
Санат:13 қазанда туғандар Санат:Байғанин ауданында туғандар Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қазақстан сықақшылары Санат:Қазақстан көсемсөзшілері Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Қазақстан КП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Конституциясына 20 жыл медалінің иегерлері
Қастек
Елді мекен:
Басқа мағыналар:
Қызылбауыр отқұйрық
Қызылбауыр отқұйрық - біздің фаунамыздағы ең әдемі, ашық түсті отқұйрықтардың бірі. Басқаларынан шамалы ірі ( салмағы 23-30 г). Аталығы әр түрлі болып боялған: денесінің жоғарғы жағында (басы, арқасы ортасына дейін, кеудесі) қара түсті, аппақ болады, денесінің төменгі бөлігі жағында (құрсағы, белі, құйрығы) ашық сары түсті. Аналығы қоңыр, құйрық үсті сары түсті. Бұл әдемі құс Қазақстанның оңтүстік – шығысындағы биік таулардың Альпі белдеуінде тіршілік етеді. Ұяларын жартас жарықтарына, адам құрылыстарына салады. 3-5 қызыл дақты ақ жұмыртқаларын аналығы басып шығарады, балапандарын екеуі асырайды. Қызылбауыр отқұйрық – отырықшы құс. Қыста саймен төмен қарай түседі, ұяларына тек наурызда барады.
Дереккөздер
"Қазақстан жануарлары" (Мектеп энциклопедиясы) - 2010
Санат:Қызылқұйрықтар
Мұнай және газ кеніштері
Мұнай және газ кеніштері
Табиғи резервуарлар көбінесе суға қаныкқан болады. Жер қойнауында пайда болған мұнай мен газ алғашқы қонысынанкөшу (миграция) арқылы коллекторлы резервуарларға кездескеннен кейін, өздерінің тығыздығына сәйкес судан өтіп, жоғары — су бетіне көтерілуге тырысады. Осыған байланысты резервуар ішінде су (астында), мұнай (ортасында), газ (жоғарыда) орналасады.
Мұнай-газ шоғырларын өз бойына жинап, қоршап сақтауға қабілеті бар тау жыныстарының жиынтығын мұнай және газ ұстағышы (тұтқыш) деп атайды. Мұнай-газ ұстағыштары резервуардың бөлімшесі іспетті. Табиғатта мұнай-газ ұстағыштарының бірнеше түрлері кездеседі. Олардың негізгілерінің қатарына дөңбек күмбезді және литологиялық шектелген ұстағыштар жатады. Дөңбек күмбез кеніштері антиклиналдық иілімдерде пайда болып, жабыны мен табаны өз бойынан сұйықтық пен газды өткізбейтін тау жыныстарынан құралады. Бұл жағдайда мұнай мен газ дөңбек күмбез ққрылымның жоғарғы жағындағы ұстағышқа тап болып, сол жерге жиналып, құрылымның тұлғасына сай орнығады. Мұнай мен газдың шоғырлануына үстағыштың пішіні тек қана антиклинал болуы шарт емес. Кей жағдайларда мұнай мен газға қаныққан қабаттар өткізгіштік қабілеті жоқ тау жыныстарымен қоршалуы да мүмкін ғой. Мұндай ұстағыштарды литологиялық экрандалған ұстағыштар деп атайды. Ұстағыштардың кейбір түрлері жердің тектоникалық жарықтарымен байланысты болуы да мүмкін. Мұндай мұнай-газ жатақтарын тектоникалық кедергілі ұстағыштар деп атайды.
Жер қойнауында стратиграфиялық кедергілі ұстағыштар да кездеседі. Бұл жағдайда құламалы мұнай-газ қабаттары горизонтал орналасқан нашар тау жыныстарынан құралған қабаттар құнарлы горизонттарға кедергі келтіріп, қорды сақтауға көмек келтіреді. Пайда болуына, табиғатына байланысты ұстағыштардың барлық түрлерінде мұнай мен газдың көп болуы мүмкін. Мұнай-газ бар ұстағыш құрылымдарды кеніштер деп атайды. Кеніштердің пішіні мен мөлшері ұстағыштардың көлеміне тікелей байланысты келеді. Мұнай және газ кеніштерінің негізгі элементтеріне тоқталып өтейік. Мұнай мен газ қабаттарының түйісу шегі жатқан жазықтықты мұнай−су шекаралығы немесе мұнай кабатыныңтабаны деп атайды. Бұл жазықтықтың қабаттың бетімен кездесіп түйіскен шеңберін мұнайдың сыртқы нұсқасы деп атайды. Мұнай-су шекаралығының, қабаттың табанымен кездесетін сызықты мұнайдың ішкі нұсқасы дейді. Мұнай бетінде орналасқан газ шоғырынгаз төмпешігі деп атайды. Мұнай-газ шектерінің қабаттың бетімен кездесетін жерін газдың сыртқы нұсқасы деп, ал қабаттың табанымен кездескен жерді газдың ішкі нұсқасы дейді.
Егер қабаттың температураға тәуелді қысымы сол қабаттың газ сіңірімділік қысымына тең болса, онда кеніште бос газ бұркемесі пайда болады. Егер қабат қысымы мұнай газ сіңірімділік қысымынан артық болса,кеніш бойындағы барлық газ (бос газбен бірге) еріген газға айналып, мұнай бойына сіңеді. Қабат бойында мұнай болмаған жағдайда таза газкеніші пайда болады. Массивті мұнай-газ кеніштерінде ішкі мүнай немесе газ нұсқалары болмайды. Массивті табиғи пайда болған газ ұстағыш резервуарларында тек қана сыртқы бір газ нұсқасы ғана кездеседі.
Кеніштің геометриялық мөлшері оның жазықтыққатүсірілген проекциясы арқылы табылады. Кеніштің биіктігі деп тік бағытта оның табанынан екі жоғары нүктесіне дейінгі қашықтықты айтады, ал оның ұзындығы — екі мұнай нұсқаларының ұзын және кіші диаметрлеріне тең болады. Кеніш шеңберінің үлкен және кіші диаметрлері оның ортасынан (осінен) өтетін біріне-бірі перпендикуляр сызықтар ретінде орналасады. Жер қойнауында тектоникалық және стратиграфиялық экрандалған кеніштерменқатарлитологиялық экрандалғанкеніштер де кездеседі. Көрсетілген негізгі табиғи резервуарлармен байланысты төмендегідей кеніштер тобы кездеседі: 1)қабат   тәрізді    кеніштер    (дөңбек    күмбезді    және экрандалған кеніштер); 2)массивті кеніштер; 3)литологияльгқ экрандалған кеніштер.
Мұнай және газ кен орындары
Жер қойнауында бір тектес құрылымдағы мұнай мен газ кеніштерінің жиынтығын мұнайжәнегаз кен _орындары деп атайды. Мұнай газ кен орындары көмірсутектерінің алғаш пайда болған жері емес, олардың көшіп-қону (миграция) арқылы әр түрлі құрылымдарға шоғырланып жиналған орны. Жалпы алғанда кен орнының катарына мөлшері, сапасы бойынша техникалық-технологиялық дәрежесіне және экономикалық түрғыда пайдалану жағдайларына байланысты мұнай мен газдың өндірісте игерілуі мүмкін табиғи жинағы жатады. Кен орындары қор мөлшеріне байланысты ірі, орташа және үсақ болып бөлінеді. Қоры көп мұнай алаңдарын игеру мәселесі — экономикалық мол пайдаға жолықтыратыны сөзсіз. Кор мөлшеріне және сапасына байланысты баланстық және баланстан тыс қорлар болып екі топқа бөлінеді. Баланстық қор өндіруге пайда келтіретін, ал баланстан тысқорлар таяу мезгілдерде игеру пайда келтірмейтін корлар.
Кен орындарының тілмесінде бір немесе бірнеше мұнай-газ кеніштері кездеседі. Тілмеде тек қана бір кеніш (горизонт) кездесіп, оның қорын игергенде экономикалық пайда келетін болса, ондай шоғырды — кен орны деп атауға болады. Кен орындары тек табиғи бір текті құрылымдар арқылы ғана бөлінбейді. Кей жағдайларда көлем-пішіні созылыңқы моноклиналдарда кен орындары шұбатылып, түрлі кедергілерге тіреліп орналасуы мүмкін. Саны бір кен орнында бірнеше түр бойынша топтасқан әр типті кеніштер кездесуі де мүмкін.
Жер қойнауындағы геосинклиналдық және платформалық құрылымдармен байланысты екі түрлі кен орындары кездесетін жағдайлар бар. Оның екі түрі бар: Iсынап — геосинклиналдық облыстарда пайда болған кен орындары; IIсынап - платформалық облыстарда пайда болған кен орындары. I сыныпқа жататын кен орындары Кавказда, Қырымда, Шығыс Қарпат, Түркмения, Ферғана, Өзбекстан, Тәжікстан, Сахалинде, т.б. аймақтарда кездеседі. Калған кен орындары II сыныпқа жатады, олар Еділ мен Орал аралығанда, Батыс Сібір аймақтарында, т.б. аудандарда кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Химия
1199 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1199 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1199 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Эолдық түйірлер қозғалысы
Эолдық түйірлер қозғалысы — желді-құмды ағында бөлшектер козғалысының үш типі бар:
Дереккөздер
Санат:Геология
Мелиорациялық құрылыс жүргізуші машиналар паркі
thumb|228px|[[Мелиорация]] Мелиорациялық құрылыс жүргізуші машиналар паркі - жоспарланған мелиорациялау жұмыстарын кешенді түрде жүргізуге арналған машиналар мен механизмдердің құрылыс мекемесінде шоғырландырылуы; мелиорациялық жүйеде жұмыс істейтін машиналар мен механизмдер.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Рокфеллерлер
Рокфеллерлер — АҚШ-тағы неғұрлым қуатты қаржылық-монополиялық топтың бірі, актив мөлшері жағынан Моргандардан кейін 2-орын алады. Топтың негізін мұнай алпауыты Джон Дэвисон Рокфеллер салды. Рокфеллерлер елдің мұнай байлығын пайдалану арқылы орасан мол дәулет жинады. Олар аса ірі алты мұнай монополиясына: Рокфеллерлер шаруашылықтың электротехника, машина жасау, авиация, қант өнеркәсібі, сондай-ақ темір жол сияқты кейбір салаларына да өз ықпалын жүргізеді. Топтың негізгі финанс орталығы — АҚШ-тың ең қуатты банкілерінің бірі — „Чейз Манхаттан банк“. Осы арқылы Рокфеллерлер химия өнеркәсібіне, атом энергиясы өндірісіне еніп, аса маңызды шикізат көздерін қолына алды. Рокфеллерлердің жалпы активті (белсенді) ақшасы 1970 жылы 100 млрд. доллардан асып түсті.
Дереккөздер
Санат:АҚШ қаржыгерлері
Туған жерім - Ақдала
Туған жерім - Ақдала — 2011 жылы Алматы қаласы «Білім» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Жақан Смақов. Беттер саны — 152.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-09-725-9.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Білім баспасының кітаптары
Сэйнт Чарльз (Мичиган)
Сэйнт Чарльз (St. Charles) — Мичиган штатының Saginaw округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2215 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.3 км² шамасында. FIPS коды — 26-70640.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Ақмешітті басып алу
1853 жылы Ақмешітті басып алу — Қоқан-Ресей соғысының бөлімі, жорықтың алғашқы кезеңіндегі үлкен қақтығыс, осы кезде орыс әскерінің жасағы генерал Перовскийдің басшылығымен Сырдария өзенінің бойындағы Ақмешіт (қазіргі Қызылорда) қаласына бақылау орнатты.
Алғышарты
XIX ғасырдың бірінші жартысында әскери экспансия нәтижесінде Қазақстанның оңтүстік аудандары Қоқан хандығының құрамына кірді. Қоқандықтар жаулап алған аймақтарды біріктіру үшін XIX ғасырдың басында бекіністердің солтүстік тармағының құрылысы басталды, оған Ақмешіт, Әулиеата, Меркі, Түркістан, Созақ, Шалдыбар, Шіштөбе, Тоқмақ, Пішпек және басқалар кіреді.
Ақмешіт бекінісін Сырдарияның сол жағалауында Қоқан хандығының билеушісі Омар хан 1817 жылдар шамасында қазақ даласындағы алдыңғы бекініс және тірек бекеті ретінде шапқыншылық жасау үшін салды, ал бір жылдан кейін оң жағалауға жылжытылды. Керуен жолдарының қиылысында орналасқан — Ташкент, Бұхара және Хиуадан Атбасар арқылы Батыс Сібірге, Торғай арқылы Троицк пен Орынборға дейін — бұл Арал теңізі арқылы Орта Азияға баратын барлық жолдарды жауып тастайтын үлкен стратегиялық маңызы болды және Орта Азия халықтар оны берік деп есептеді.
1847 жылы Сырдарияның төменгі ағысында орыстар Райым бекінісін салып, оңтүстікке қарай жылжи бастады. Оларды әрі қарай ілгерілетуге және өзеннің жоғарғы ағысын игеруде Ақмешіт басты кедергі болды.
Себептері мен алдыңғы жағдайлары
1851 жылы наурызда Орынбор әскери губернаторы В.А.Обручев қоқандық Ақмешіт бекінісін басып алу қажеттілігін және болашақта Хиуаға қарсы жаңа жорық жасауға қатысты императордың атына хат жазды. Сібір шебін Орынбормен жауып, осы жерлердегі қоқандықтардың ықпалына тоқтау салу үшін Ақмешітті иемдену туралы шешім қабылданды, өйткені 1850 жылдары қоқандықтар шабуылдап және мал ұрлап және жергілікті қазақ руларына ауыр алым-салым мен міндеттемелер жүктей империя аумағын бұза бастады.
Алайда, дәл сол 1851 жылы Обручев өз қызметінен кетіп, Орынбор өлкесін басқару қайтадан В.Л.Перовскийдің қолына өтті. Соңғысы Ақмешітті басып алу идеясын қолдап, әсіресе жағдай қолайлы болғандықтан үлкен жорыққа күш жинай бастады. Сонымен қатар, Перовский император I Николайға жолдаған хабарламасында Сырдарияның екі жағасындағы барлық Қоқан және Хиуа бекіністерін қиратуды өкіректеді.
Қоқан хандығында үнемі қайнап жатқан қыпшақ көшпелілері мен отырықшы сарттар арасындағы күрес 1852 жылы нағыз соғысқа ұласты. 1852 жылы қазанда Былқыллам мекенінде «қыпшақ партиясының» көсемі Мүсілімқұл мен Маллабек ханның үлкен ағасы арасындағы шайқас болды. Шайқас өте шым-шытырық болды, бірінші қақтығыстан кейін екі жақ та шегінді, бірақ соңында үкімет әскерлері жеңіске жетті. Қоқанның өзінде сарттар қыпшақтарды қорқынышты қырғынға ұшыратты. Мұндай қатыгездіктер, әрине, қоқандықтардың бірігуіне ықпал еткен жоқ және мемлекеттің сыртқы жағдайын әлсіретті.
Ал ұлы державалар арасындағы шиеленіскен қатынастар оларды асығуға мәжбүр етті. Сонымен қатар, Перовскиймен келіссөздер кезінде Орынборда болған Хиуа елшісі хан Сырдариядағы иеліктерін түрік сұлтанына немесе ағылшындарға беруі мүмкін деп қорқытты. Сонымен бірге, елші бұл мәселені талқылауға 1851 жылы Хиуаның бір мәртебелі адамын «Сұлтан атынан көрнекті түрік» болған Тегеранға жібергендігі жайлы айтып қалды. Сонымен бірге, Хиуа Қоқанға ешқандай көмек көрсеткісі келмеді және жалпы онымен онша жақсы қарым-қатынаста болмады.
Бірінші шабуыл
1852 жылы көктемде сол кездегі Ақмешіттің коменданты Жақыпбектің басшылығымен 1500 адамнан тұратын әскер орыс иеліктеріне басып кірді, бірақ уақытында байқалып, орыс жасақтарынан қашып, қазақтардан тоналған малды тастап кетті. Осыдан кейін тек қорғаныс әрекеттері жеткіліксіз болатыны белгілі болды және мәселе қоқандық Ақмешітін иемдену арқылы түбегейлі шешілуі керек. Осы мақсатта бөлек Орынбор корпусының командирі генерал-адъютант Перовский корпустың бас квартмейстері Бларамбергке Аралға барып, сол жерде жасақ құрып, күтпеген жерден Ақмешіттің маңында пайда болып, оны алып, жойып жіберуді бұйырды. 470 адамнан тұратын жасақ бекіністің сыртқы қоршауын алып үлгерді, бірақ цитаделді ала алмады - олардың шабуыл баспалдақтары тым қысқа болып шықты. 20 адам қаза тауып, 52 адам жараланып, жасақ шегінді. Қайтар жолда қоқандықтар тастап кеткен 3 бекініс жойылды: Қамысқорған, Шымқорған және Қосқорған.
Ақмешіт бекінісі
Ақмешіт бекінісі барлық жағынан қамыс пен бұталы қопастармен қоршалған үлкен ойпатта орналасқан. Бұл ойпат Бекалықоға деп аталды және су тасқыны кезінде Қараөзек арқылы Сырдария суларымен толтырылды.
Ақмешіт бекінісі, ортағасырлық қалаларда жиі кездесетіндей, екі шепті құрады: сыртқы және нақты бекініс, оны суы бар ормен қоршалған және бұрыштарында мұнаралары және ортасында әрқайсысы 50 сажыннан (100 м) асатын қасбеті бар қабырғалары саз балшықтан істелген, биіктігі шамамен 9 метр болатын бекіністен тұрды. Ішкі қабырғалар сыртқы қабырғаларға қарағанда әлдеқайда биік тұрғызылып, фортификациялық талаптармен функционалды шартталған көп деңгейлі композиция құрылды. Бекіністер салу үшін серпімділігі жақсы Орта Азия мен Қазақстанның оңтүстігінде кең тараған сарғыш топырақты балшықтар пайдаланылды. 15 жылдан кейін Түркістан жорықтарына қатысқан А.Н.Куропаткиннің естеліктері бойынша «сол кездегі артиллериялық дайындық қалың азиялық қабырғаларында үлкен тесік жасай алмады». Сырдария тармақтары да қаланың қосымша қорғаныс қызметін атқарды. Бекіністің ішінде тұщы суы бар үш құдық, екі мешіт, медресе және саз балшықтан салынған 50-ге жуық үй болған.
Гарнизон 3 зеңбірек және 300 сарбаздан тұрды.
Перовскийдің жасағы
Жасақ құрамына: 4-Орынбор шептік батальонының үш ротасы, 5 жарым жүз Орал, 2 жүз Орынбор казактары және 5 жүз башқұрт-мешерәк әскерлері, 36 зеңбірек қызметшілері (жолдағы бекіністерден алынған), команда және сапер командасынан тұрды. Теңіз бөлімінен: капитан-лейтенант Алексей Иванович Бутаковтың басқаруымен 40 күш «Перовский» темір пароходы.
Бүкіл жасақ құрамына 2168 әскери қызметкер, олардың 89-ы офицерлер мен шенеуніктер (3 генерал, 12 штаб офицер, 50 обер-офицер, 10 қарапайым офицер, әр түрлі ведомстволардан келген 14 шенеунік) кірді, соның ішінде 12 зеңбірек пен 5 мортира, сонымен қатар, барлаушы және тауарларды тасымалдаумен айналысқан 500 қазақ - еріктілер болды. Басқа мәліметтер бойынша, жасақтың саны 2350 сарбаз бен офицерге және 500 қазаққа жетті.
Екінші шабуыл
thumb|right|300px|1853 жылғы 28 шілдедегі шабуылдан кейінгі қоқандық Ақмешіт бекінісінің көрінісі Келесі 1853 жылы, Бларамерг шабуылын үлкен көлемде қайталау туралы шешім қабылданды. Экспедицияны Орынбор корпусының командирі генерал-адъютант Перовский басқарды, ал қоршау жұмысын басқару генерал-майор С.А.Хрулевке жүктелді. 1853 жылы 6 мамырда Перовскийдің басшылығымен жасақтың бірінші бағанасы Орынбордан аттанды.
18 күнде 16 өткелден 410 км жүріп өтіп, Перовский жасағының басты эшелоны жау бекінісіне 1853 жылдың 3 шілдесінде келді (ескі стиль). Соңғы эшелондар екі күннен кейін жетті. 8 шілдеге қараған түні қоршаудағылар бес батарея орнатып үлгерді. Қоршау жұмысы аяқталғаннан кейін орыстар мен бекініс арасында атыс болып, қоқандықтар қабырғадан қолдан жасалған гранаталарды лақтырды. Жасақ зеңбіректер мен мортирлерден шамамен 160 снаряд пен 40 зымыранды атқан. Бірақ артиллериялық атыс нәтижесіз болды: ресейлік снарядтар бекіністің 8 м-ден асатын саз балшықтан істелген қабырғаларын тесе алмады, тек олардан оқтын-оқтын құлатты, ал қорғаушылар мылтықтардан айтарлықтай дәлдікпен атып жауап береді. 11 шілдеде қоршаудағылар артиллериялық атыспен шығыс мұнараны қирата алды. Осы сәттен кейін барлық 12 зеңбірек бекініс қабырғаларында үлкен тесік жасап, осы жерге шоғырланды. Қол жеткізілген табысты пайдалану мүмкін болмады - шабуыл бірден басталған жоқ, ал 13 шілдеге қараған түні қоқандықтар тесікті бекітіп тастады.
28 шілдеге (10 тамызда, жаңа стильде) қараған түні, қоршау басталғаннан кейін 25 күн өткен соң, жалпы шабуыл басталды. Бұл кезде штаб-капитан Николай Осипович Орловскийдің басшылығымен Лейб-гвардиялары сапер батальонының саперлық тобы (23 адам) ерекшеленді. Жұмыс қиын болды, өйткені қазу жұмыстары жер суару каналдардың бедерлі бөлігінде жүргізілді, сондықтан бекіністің шұңқырына жету үшін 21 күн қажет болды. Гарнизон қоршауды қиындатуға барлық жолдармен тырысты, бірақ күндіз-түні тынымсыз жұмыс істеген саперлер арық арқылы жабық өтпесін қазып, миналы камера салып, қабырғаны жарып жіберді (40 пұт жарылғыш заттек салынды). Ені 40 сажын болатын тесікке, жүзім ату батареяларымен дереу бағытталды, дегенмен, жарылыс болғанға дейін әскерлерді қабырғадан 500 метр қашықтықта шығарылды, бұл қорғаушыларға алғашқы қорқынышты сәттен кейін қалпына келуге мүмкіндік берді алшақтықтың шабуылын екі рет тойтарып, тек үшінші шабуылдан кейін шабуылшылар бекіністің ішкі бөлігіне оқ жаудырған көшкін мен қабырғаларды басып алды. Сағ. 4:30 бекініс алынды. Ақмешіт басқарушысы Мұхаммет Уәли шайқаста қаза тапты.
Құмсуаттағы ұрыс
Жаңа Ташкент беклербегі Шодманқожа құлшыныс танытуға бел буып, 1853 жылдың тамыз айының ортасында Ақмешітті орыстардан қайтарып алу мақсатында жорық жасады. Оның әскер саны 7000 адамға жетті.
Қоқандықтардың қарсы шабуылы
1853 жылы 14 желтоқсанда 17 мыс қаруы бар 13000 адамнан тұратын тобыр гарнизонда 14 зеңбірек пен 5 мортир бар 1055 адамнан тұрған фортқа жақындады. Бекініс әлі аяқталған жоқ еді және қоршауға төтеп бере алмады. Сондықтан форт коменданты подполковник М.В.Огарев қарсы шабуыл жасауды шешті. 18 күні таңертең 4 зеңбірек пен 2 зымыран атқышы бар 550 адам капитан Шкупяның басшылығымен форттан жолға шықты.
Қоқандықтар жасақтың аздығын байқап, олардың сан жағынан артықшылығын пайдалануды шешіп, жасақты форттан толықтай айыру үшін қапталдарды қоршап, тылға шыға бастады. Қоқандықтардың едәуір бөлігі орыстардың тылынан соққы беруге тырысты, сондықтан орталықта, зеңбірек және лагерде жиналғандар айтарлықтай сиреп кетті. Шкуп мұны бірден пайдаланды: позицияда тек 3 жаяу взводты (110 адам) және жүз казакты қалдырып, қалған 6 взводты (230 адамға дейін) және жүзбен алға ұмтылып, жау атқыштарын тұрғысынан тайдырып, барлық 17 зеңбіректі және бүкіл лагерді басып алды. Сонымен қатар, сол уақытта қалған взводтарға көмектесу үшін артта тұрған қоқандықтардың тылына соққы берген 1 зеңбірекпен әрқайсысы 80 адамнан тұратын екі шағын жасақ келді. Қоқандықтарда 2000-ға дейін қаза тауып және жараланған, 7 жалаудан, 17 зеңбіректен және 130 пұт жарылғыш заттектен айырылды. Орыстарда 18 адам қаза тауып, 49 адам жараланды. Осы жетістігі үшін подполковник Огарев генерал-майор атағын алып, 4 дәрежелі Георгий орденімен марапатталды.
Нәтижелері мен салдары
Қоқан бекіністерін алғаны үшін атты әскер генералы Перовскийге ризашылық білдіріп, Ақмешіт бекінісін Перовский фортына ауыстыру туралы шешімі бар империялық репракт берілді. Ақмешіттің алынуы Перовскийге еуропалық даңқ әкелді, ал Ресей үшін бұл ішкі Азиядағы өз әскерлері қабылдаған алғашқы қала болды.
Жаңа шептер Ресей империясының Орталық Азиядағы әскери-қорғаныс бекіністерінің біртұтас жүйесін қалыптастыруды аяқтады. Сырдария шебі Арал теңізінен Жайықтың төменгі ағысына дейінгі бекіністер кордоны қосылған Орынбор шебінің тікелей жалғасы болды. Жаңа Қоқан батыс және шығыс әскери қашықтықтар тізбегін жауып тастады. 1853 жылы қазанда Ресей Қырым соғысына қатысты және біраз уақыт Орта Азиядағы шабуыл қозғалысы тоқтады, бірақ 1867 жылы Орта Азияда патша әскерлері жаулап алған жерлердің негізінде Түркістан генерал-губернаторлығы құрылды.
Әскери салада орыс қолбасшылығының жауға деген жеңіл, бейтарап және жеккөрінішті көзқарасын жеңуі сөзсіз жетістік болды. Ақмешітті немесе Пішпекті қоршау соғыс өнерінің барлық ережелеріне сәйкес, инженерлік құрылымдар (апроштар, мантелдер, үймелер және т.б.) және көптеген артиллерия қолданылып жүргізілді. Далалық шайқастарда орыс сарбаздарының үлкен тәртібі мен дайындығы, әсіресе атыс күшіндегі басымдығы шебер қолданылды.
Дереккөздер
Санат:Қоқан-Ресей соғысы Санат:Қазақстандағы ұрыстар Санат:Орталық Азиядағы ұрыстар Санат:Ресей империясының Орта Азиялық иеліктері
Наразылық
Наразылық – қандай да бір жүйеге, ережеге, іс-шараға, ой-пікір, тұжырымға, шешімге немесе мемлекет саясатына деген қарсылық, келіспеушілік, ауызша не жазбаша, әрекет не әрекетсіздік арқылы білдіріледі. Саяси-әлеуметтік наразылық аштық жариялау, жария түрде өзін-өзі өлтіру, белгілі бір кәсіп иелерінің жұмыс берушіге, үкіметке немесе бір мемлекеттің екінші мемлекетке бойкот жариялауынан көрініс табады. Жеке адамның жария наразылықы қоғамдық санаға қозғау салып, жаппай наразылыққа ұласуы мүмкін. Көбіне мемлекеттік жүйеге деген қоғам наразылықымен тиісті орындардың санаспауы наразылық тудырушы себептің күштілігіне орай оның жоғарғы шегі – көтеріліске әкеп соғады; құқықта – прокурордың мемлекет органдарының заңға қайшы актілерін түзетуді немесе күшін жоюды талап етуі. Сот қаулыларына және басқа мемл. органдар актілеріне наразылық білдіріледі. Наразылықтың заңды күші болады, оны сот, мемлекеттік органдар және кез келген мекеме тиісті мерзімде қарап, шешім қабылдауға міндетті. Олай етпеген жағдайда мемлекет тарапынан мәжбүрлеу шаралары қолданылады. Наразылық білдіру құқығы ҚР Бас прокурорына, оның орынбасарларына, облысы және оған теңестірілген прокурорлар, олардың орынбасарларына, аудандық және оған теңестірілген прокурорлар мен олардың орынбасарларына берілген.
Дереккөздер
Санат:Термин сөздер
Түркістан примуласы
Түркістан примуласы (Primula turkestanica) – наурызшешек тұқымдасына жататын, Қазақстандық 12 түрдің ішіндегі ең мықтысы, ең әдемісі. Жоңғар Алатауы және Солтүстік Тянь-Шань тауларының альпі белдеуіндегі кішкене көлдердің және бұлақтар мен өзендердің жағалауында өседі. Шөптесін көпжылдық, сабақ түбіндегі жапырақтары сопақ-созыңқы, ірі (ұз. 15 см, ені 5 см) шоғырланған. Гүл садақшалары барынша жуан, жапырақтарынан ұзын, (биік. 40 см) жапырақтары мен гүл садақшаларын ақ өңез басып тұрады, осы түрдің ерекше белгілерінің бірі. Гүлдері 5 мүшелі, кең (7 см) шар тәрізді таспа гүлжапырақтарымен қамтылған. Тостағаншасы түтікті, күңгірт күлгін немесе қаралау, үшкір қалақшаларға терең тілімделген. Күлтесі ірі (диаметрі 2 см) қошқыл күлгін, жоғарғы жағы кеңейген. Ұзын түтікті және воронка тәрізді желбірі бар. Желбірі дөңгеленген бөліктерге бөлінген. Маусым-шілдеде гүлдейді, ұзындау цилиндр тәрізді, қорапшалары сабан түстес жемістері шілде-тамызда піседі.Тұқым саны көп, ұсақ.
Дереккөздер
«Қазақстанның өсімдіктер әлемі» А.А. Иващенко, Алматыкітап баспасы 2012ж.
Санат:Наурызгүлдер
Эвксенит
thumb|150px| alt=A.| Эвксенит. thumb|150px| alt=A.| Эвксенит.
Эвксенит (грек. euxenos – қонақжайлы, құрамына көптеген сирек элементтер енетіндіктен осылай аталған) – тотықтар класына жататын минерал. Құрамы AB2(O,OH)6 химика формуласы бойынша жан-жақты түрленеді, мұнда A – Y, U, Ca, Ce, Th, Pb, Fe2+, Mg, Mn; B – Nb, Tі, Ta сирек Fe3+, Sn. А тобында иттрий тобының элементтері (18,5 – 35,5%), ал В тобында ниобий басым. Сонымен қатар мұнда Sc, Zr, Hf, Ge, N, B элементтерінің іздері кездеседі. Эвксенит – аздап немесе тұтастай метамикті. Сингониясы ромбылық, құрылымы ферсмит типті. Түсі қара, қоңыр-қара, жұқа сынықтарында қызыл-қоңыр түспен сәулеленеді. Сызығы сарғыш-қоңыр, сынығы қабыршақты, алмастай жарқырайды. Қатт. Моос шкаласы бойынша 5 – 6, тығыздығы 4,5 – 5,0 г/см3. Эвксенит сілтілі гранитоидтардың акцессорлық минералы болып саналады. Эвксенит – ниобий, тантал, т.б. элементтер алудың көзі.
Дереккөздер
Санат:Білім
Каппелла-Магжиоре
Каппелла-Магжиоре (Cappella Maggiore) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Тревизо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4412 адамды құрайды. Халық тығыздығы 401 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 31012.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Сельчи
Сельчи (Selci) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Риети провинциясында орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
1200 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1200 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1200 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Әлеуметтік үрдістерді үлгілеу
Әлеуметтік үрдістерді үлгілеу - өте күрделі әлеуметтік қатынастар мен құбылыстардың ерекшеліктері мен заңдылықтарын олардын үлгісі арқылы зерттеу, яғни үлгі зерттелетін объекті ретінде қаралады. Ол қоғамдық құбылыстардың өздерін тікелей бақылап, зерттеудің мүмкіндігі қиын болғанда немесе тіпті мүмкін емес кездерде пайдаланылады. Әлеуметтік үрдістерді үлгілеу үшін коғамдық құбылыстардың негіздері туралы теориялық-тәсілнамалық, білімдер, зерттеушінің үлкен төжірибелілігі, зерттеу, әсіресе математикалық есептеу құралдары болуы керек. Үлгілердің алғышарттары: Солардың негіздерінде себепсалдарлық, ықтималдық, бейнелеу, түсіндіру, жікжарғылау (критерийлік) функционалдық, даму, болжаулық, тағы басқа үлгілер жасауға болады. Әлеуметтік үрдістерді үлгілеу жасауда жүйелік, астарлық-құрылымдық, регресті, дискретті, факторлық, үйлесімдік, тиімді талдаулар пайдаланылады. Әлеуметтік үрдістерді үлгілеу пайдаланудың ең басты мақсаттарының бірі — жалпы қоғам мен оның әртүрлі топтарының келешектегі жағдайларын алдын ала анықтап болжау жөне сол келешектегі қиындықтары мен қауіпті, кажетті жақтарының алдын алу шараларын жасау жұмысын жүзеге асыру.
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология
Заря ауылдық округі
Заря ауылдық округі – Павлодар облысы Павлодар ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Заря, Бірлік, Жертұмсық, Подстёпное ауылдары кіреді. Орталығы – Заря ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2301 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Павлодар ауданы ауылдық округтері
Вальденуньо-Фернандес
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 294 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,81 км² шамасында.
Ескі Барятино
Ескі Барятино — Башқұртстанның Стерлитамак ауданындағы ауыл, Казадаев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 50 адамды құрады. Пошта индексі — 453151, ОКАТО коды — 80249836008.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Томбус
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 045 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 283,483 км² шамасында. Халық тығыздығы — 46 адам/км².
Тарихы
Қала 1923 жылы құрылған.
Василий Яковлевич Струминский
Струминский Василий Яковлевич (13 қаңтар 1880 жыл, Могилёв уезі (Подольск губерниясы), Ресей империясы, кәзіргі Винница облысы, Украина - 18 шілде 1967 жыл, Мәскеу, КСРО) – педагогика теоретигі және тарихшысы, Ресей СКФС-дың Ғылыми Академиясының мүше-корреспонденті (1945), педагогика ғылымдары докторы (1961), профессор (1926), Орынбордағы қазақ ағарту институтының тұңғыш директоры.
Томбус
Тарихы
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Василий Яковлевич Струминский
Владимир Васильевич Струминскийдің әкесі
Еңбектері
1923 жылы «Психология» – «Диалектикалық материализм тұрғысынан баяндалған ғылыми психологиялық мәселелері» деп аталатын кітаптың авторы. Бұл еңбек психология ғылымының марксизмге бетбұрыс жасаудағы тұңғыш зерттеу болды. Оның методологиялық олқылықтары туралы сол кездері ғылыми жұртшылықтың сан қилы кереғар пікірлері болды.
Қазақстанға үлесі
Струминский Қазақстанда оқу-ағарту жұмысына біраз үлес қосты. Оның қаламынан «Еңбек мектебінің қызметкері үшін үстелдік кітап», «Жан сыры» (Орынбор, 1923), «Орынбордағы 1-ші басқыш мектеп шәкірттерінің сөйлеу ерекшеліктері» (Орынбор, 1924) т.б. еңбектері туындады.
Атақтары
Кейіннен ол педагогика ғылымдарының докторы, РСФСР Педагогика ғылымдары академиясының корреспондент-мүшесі дейтін ғылыми атаққа ие болды.
Дереккөздер
Санат:18 шілдеде қайтыс болғандар
Нирим (Кама тармағы)
Нирим — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кама өзенінің сол жағалауынан 1617 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 53 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сортым-Пим
Сортым-Пим — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пим өзенінің оңсол жағалауынан 274 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 108 км-ді құрайды.
Рихан Асимқызы Махпировa
Рихан Асимқызы Махпировa - 1946 жылы 1 тамызда Алматы облысы Шелек ауданы Қорам ауылында туған. ұйғыр.
Серік Берішбаев
Серік Берішбаев (1961 жылы туған, Маңғыстау ауданы Таушық ауылы) – зоотехник, ветеринария ғылымдарының кандидаты (2000).
Дереккөздер
Санат:1961 жылы туғандар Санат:Маңғыстау ауданында туғандар Санат:Қазақстан ветеринарлары Санат:Қазақстан ғалымдары
Сортым-Пим
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Рихан Асимқызы Махпировa
Өмірбаяны
Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының театр факультетін бітірген (1967), актриса. ¥йғыр, қазақ жәнө орыс тілдерін біледі. 1977 жылдан бері - Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық комедия театрының актрисасы.
Марапаттары
ҚР Еңбек сіңірген әртісі (1996). «Еңбек ардагері» медалімен, Мәдениет министрлігінің Құрмет грамотасымен марапатталған. «Ильхам» сыйлығының, «Медиавайф» (Венгрия) фестивальдерінің, «Тамаша» (Астана) бағдарламасының лауреаты.
Отбасы
Әкесі - Махпиров Асим. Анасы - Зирякова Гүлрузям. Ұлы - Данияр (1972 ж. т.). Немересі - Дилназ.
Кунаш
Кунаш — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы, Кострома облысы, Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уста өзенінің сол жағалауынан 181 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга; Ветлуга қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бурылбас отқұйрық
Бурылбас отқұйрық - кішілеу (салмағы 15 –17гр), сайрауықтар тұқымдасының құсы. Аталығы қара, құрсағы ақ түсті қанаттары кішкене “айнамен” және басында сұр “бас киімі” бар; аналығы қаралау, құйрығы қара, құйрық үсті сары түсті. Жоңғар Алатауы мен Тянь – Шань қылқан жапырақты ормандарында тіршілік етеді. Орманның тасты топырақ пен жартастарға шығатын шалғай жерлерін ұнатады. Ұясын тас арасындағы қуыстарға салады. 3-5 ақшыл жұмыртқаларын аналығы 2аптада басып шығарады. Сонан кейін осынша уақыт балапандарын екекуі ұяда асырайды. Осыдан соң аталығы балапандарына қамқоршы болады да, аналығы келесі жұмыртқаларын басуға кіріседі. Тіпті қысқа тау жазының өзінде 2рет балапан ұшырып үлгіреді. Қазақстанда сәуірден қазанға дейін болады.
Дереккөздер
"Қазақстан жануарлары" (Мектеп энциклопедиясы) - 2010
Санат:Қызылқұйрықтар
Аддитивтік және бейаддитивтік
Методологиялықтұрғыда принцип бүтіннің қасиеттерін бөлшектердің қасиеттеріне сүйене отырып (немесе керісінше - бөлшектердің қасиеттерін бүттіннің қасиеттеріне сүйене отырып) егжей-тегжейлі түсіндіру мүмкіндігін көздейді, ал Бейаддитивтік принципі мұндай мүмкундікті жоққа шығарып, бүтіннің қасиеттерін (тиісінше - бөлшектердің қасиеттерін) түсіндіру үшін басқа негіздерді қолдануды талап етеді.
Народное Хозяйство Казахстана
Народное Хозяйство Казахстана” – өндірістік-экономикалық журнал.Қазақ КСР-і Мемлекеттік жоспарлау комитетінің органы болды. 1926 жылы негізі қаланды. 1941 жылы шілдеде жабылып, 1958 жылдың қаңтарынан қайта шыға бастады. Журнал өндіріс, ауыл шаруашылығы, ғылым мен техника, қаржы және бюджет, кадр даярлау, экономикалық білім мәселелерін көтерді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан журналдары
Хершайд
Хершайд (Herscheid) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан муниципалитет. Арнсберг әкімшілік округіне бағынады. Меркиш ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 7216 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 58,92 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 9 62 020. Муниципалитеттің басшысы — Лотар Шюц.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Сұраншы батыр ауылы
Сұраншы батыр ауылы — Алматы облысы Жамбыл ауданындағы ауыл, Талап ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұзынағаш ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 27 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1516 адам (763 ер адам және 753 әйел адам) болса, 2009 жылы 1734 адамды (861 ер адам және 873 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) елді мекендері
NGC 2781
NGC 2781 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 8 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2781 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25907, MCG -2-24-2, IRAS09091-1436.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Гадеско-Пьеве-Дельмона
Гадеско-Пьеве-Дельмона (Gadesco-Pieve Delmona) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Кремона провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1634 адамды құрайды. Халық тығыздығы 96 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Пошта индексі — 26030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Евлия Челеби
Евлия Челеби Дервиш Мехмед Зилли (اوليا چلبى, Evliya Çelebi; 25.3.1611 – 1679/82 кей деректерде 1683) – түрік саяхатшысы, 10 томдық “Саяхат кітаптарының” (“Саяхатнама”) авторы. Онда [[Осман сұлтандығының]] Еуропа, Азия, Африка құрлықтарындағы иеліктеріне, сонымен қатар басқа елдерге (Польша, Австрия, Эфиопия) жасаған саяхаттары туралы жан-жақты жазылған. Эвлия Челебидің еңбегі – 17 ғасырдағы Оңтүстік және Орталық Еуропа, Таяу Шығыс елдері, сондай-ақ Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Африка халықтарының географиясы мен тарихы жөнінде құнды деректеме болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Османлы империясы тарихшылары
IC 3253
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40265, ESO 380-24, MCG -6-27-21, IRAS12211-3420.
Сыртқы сілтемелер
IC 3253 Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Каранци (Велико Тырново облысы)
Каранци (Каранци) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Полски-Трымбеш қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 303 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5188. Телефон коды — 061406. ЕКАТТЕ коды — 36405.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Зойю
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 203 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,18 км² шамасында. Халық тығыздығы — 8,1 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Қара ұзынқанат
Қара ұзынқанат - ұзынқанаттылар отрядының әдеттегі өкілі, салмағы 40–45гр, қараторғайдан жеңіл, қанатының құлашы 45см. Ақ тамағы, орақ тәрізді иілген ұзын қанаттары мен ерекше қысқа аяқтары бар қара құс. Ол тегіс жерге қонса, өзінің әлсіз аяқтарымен жүре алмайды, ал қанаттары үлкен, оларды қағып ұшып кету қиынға түседі. Жалпы ұшуы – тез және шебер. Ауада шіркейлерді ұстап қоректенеді.Айғайы – ащы. Қазақстанда кең тараған. Құстың ұшуына ыңғайлы әртүрлі тік беткейлердің қуыстарында ұя салады. Солтүстік ормандарда ағаш қуыстары, оңтүстік және орталық аймақтарда жартастар мен құрылыстарда ұялайды.Қолайлы жағдай болса топтасып қоныстанады. 2-4 ақ жұмыртқасын аналығы 18 күнде басып шығарады, аталығы осы уақытта оған жем тасиды. Ұялау орнына сәуірде ұшып келеді, тамыз – қыркүйекте ұшып кетеді.
Дереккөздер
"Қазақстан жануарлары" (Мектеп энциклопедиясы) - 2010
Санат:Ұзынқанаттылар
Севрейшор
Севрейшор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вомлесъю өзенінің сол жағалауынан 23 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Балғын (Шығыс Қазақстан облысы)
Балғын — Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданы, Үлкен Нарын ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Вальштедт
Вальштедт (Wahlstedt) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан қала. Зегеберг ауданының құрамына енеді.
Балғын (Шығыс Қазақстан облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы – Үлкен Нарын ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 8 км-дей жерде.
Вальштедт
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9261 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 15,74 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 60 092. Қаланың басшысы — Сфен Дидриксен.
Балғын (Шығыс Қазақстан облысы)
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 716 адам (354 ер адам және 362 әйел адам) болса, 2009 жылы 416 адамды (220 ер адам және 196 әйел адам) құрады.
Вальштедт
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Балғын (Шығыс Қазақстан облысы)
Дереккөздер
Санат:Катонқарағай ауданы елді мекендері
Сырым да осы, шыным да осы
Сырым да осы, шыным да осы — 2011 жылы Алматы қаласы «Білім» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Файзолла Оразаев. Беттер саны — 128.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-09-682-1.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Білім баспасының кітаптары
Гудлен
Гудлен (Goudelin) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Сен-Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 22,98 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22065, пошта индексі — 22290.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1645 адамды құрады. Халық тығыздығы — 71,58 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Преснель Кимпембе
Преснель Кимпембе (Presnel Kimpembe; 13 тамыз 1995 жыл, Бомон-сюр-Уаз, Иль-де-Франс) — конголық және франциялық футболшы, Франция Ұлттық футбол құрамасы мен "Пари Сен-Жермен" клубының қорғаушысы. 2018 жылғы әлем чемпионы.
Карьерасы
Кимпембенің әкесі конголяқ, анасы гитилік.
2014 жылы 17 қазанда "Лансқа" қарсы ойында тұңғыш "Пари-Сен-Жермен" сапында алаңға шықты. УЕФА Чемпиондар Лигасындағы тұңғыш ойынын 2017 жылы 14 ақпанда өз алаңында "Барселонаға" қарсы өткізді (4:0)
Сілтемелер
Санат:Франция футболшылары Санат:Конго Демократиялық Республикасы футболшылары Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Кирхлиндах
250px|thumb|Картада орналасуы Кирхлиндах (Kirchlindach) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Берн округінің құрамына кіреді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Эволюта Және Эвольвента
thumb| alt=A.
Дереккөздер
Санат:Білім
Атанақ
Атанақ (Барабан) — машиналардың, механизмдердің, аппараттардың іші қуыс цилиндр (кейде конус) тәрізді бөлшегі. Ол жазық белдікті берілістерде немесе таспалы конвейерлерде, жүк көтергіш машиналарда және тағы басқа салаларда көп қолданылады.
Вольпайола
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 433 адамды құрады. Халық тығыздығы — 33,23 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Малқарлар
Атауы
Малқарлардың атауы ежелгі бұлғарлардың атауына сәйкес. Алғашқыда малқарлар армян деректерінде кездеседі. 10 ғасырында араб ғалымы Ибн Русхэ таулы астар туралы жазып отыр. Бұл таулы астар малқарларға сәйкес, өйткені малқарлар өздері өзін таулу(қазақша таулы деген мағынасында) деп атайды, астар ше бұлғарлардың да, малқарлардың да ата-бабалары.
Осетиндер мен суандар малқарларды ас атаса, қабарда шеркештері балкар дейді. Қарашайларды ше алан деп атайды. Қарашайлар мен малқарлар бір-бірін алан деп атайды. Осылайша, малқарлар — астардың (ежелгі таулы бұлғарлардың) және аландардың ұрпақтары делінеді. Қарашай мен малқар негізінде бір халық еді, бірақ 11 — 15 ғасырларында бір-бірінен алыстап кетті.
1395—1396 жылдарында малқарлар мен қарашайлар Әмір Темірдің әскерімен қанды соғысын жүргізеді. Әмір Темірдің әскерлері өз жауларын астар деп атаған.
Жүніс Әбуғалиев
Жүніс Әбуғалиұлы Әбуғалиев (1926 жылы туған), партия, кеңес қызметкері. Арғын тайпасы, Қаракесек руының Әлтеке бұтағынан шыққан. Шет ауданы түлегі. Еңбек жолын Балқаш қалалық қаржы бөлімінде бастады (1942-43), 1943-1965 ж. Балқаш мыс зауытында жұмысшы, Балқаш кен-металлургия техникумында оқыды. Қоңырат кенішінде инженер, Балқаш темір жолы бастығы, Балқаш қалалық партия комитетінің хатшысы, Жоғары партия мектебінің тыңдаушысы, «Балқашқұрылыс» тресінің партком хатшысы, 1965 жыддан 1988 жылға дейін 23 жыл қатарынан Балқаш қалалық партия комитетінің бірінші хатшысы болды. 1988 жылдан құрметті демалыста. Әбуғалиев Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің екі шақырылуына депутат болып сайланған. Ленин, Октябрь революциясы, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен марапатталған. Балқаш қаласының құрметті азаматы (1993).
Малқарлар
Атауы
1404 жылында архиепископ Иоан Галонифонтибус және 1643 жылында Арканджелло Ламберти малқарларды қарашеркеш деп атаған.
Осылайша, малқарларды — ас, ас-алан, таулу ас, қарашеркеш, балкар деп атаған. Олар өздерін ше таулу немесе малкъар деп атаған. thumb|солға|[[Балқарлар]] 200px|thumb
Жұрттануы
Ресейде — 108 мың адам тұрады (2002), олардың 105 мың жан Қабарда-Малқарстанда тұрады. Қазақстанда 3 мыңдай, Қырғызстанда 2 мыңдай малқар тұрады.
Түркі тілдес халықтарының арасында ең жоғарыда тұратын халық. Орталық Қауқаздың қапшағайларында, Қобан, Зеленчук, Малқар, Бақсан, Шегем, Шерек өзендерінің басында тұрады. Малқарстанның территориясында Минги-тау, Дых-тау, Коштан-тау, Гюльча, тағы басқа биіктігі 5 000 метрден астам заңғар шындар орналасқан. Осында Азау, Терскол, Иткол, Чегет тағы басқа мұздықтар бар. Айдаудан (депортациядан) кейін малқарлардың аз-кемі (5 мыңдай) Қазақстан менен Қырғызстанда тұрады.
Тілі
Еуропалық расаның балқан-кавказ нәсіліне кіреді, қарашай-балқарлар түркі тілдерінің қыпшақ тобы тілінде сөйлейді. Жазуы — орыс графикасы. Кейде балқар тілін қарашай тіліне қосып, қарашай-балқар тілі деп те атайды. Бірақ бұл екеуінің дыбыс, грамматика жүйесінде біраз айырмашылықтар бар. Балқар тілінің жазуы кейін дамыған. 1924 ж. балқар латын, 1939 ж. кириллицаны қабылдады.
Діні
Діні — мұсылман-сүннит. Қазіргі заманда сүнни Ислам масхабына жатады. Бұрынғы заманда малқарлар Тәңірі, Ұмайға сыйынған, олардың бүкіл Қауқазда қастерлейтін Ғоллу менен Апсаты құдайлар болған. Кейін христиан дінін де қабылдаған. Бертіңді ғасырларда мұсылман болып, қазір де Сүнни исламын сақтайды.
Тарихы
Балқарлардың арғы тегі Алтай, Ертіс бойынан шыққан қыпшақтар мен жергілікті аландардың араласуынан бастау алады. Халық болып орта ғасырларда қалыптасқан. Шыңғыс хан әскерлерінің шапқыншылығы кезінде (13 ғасыр) Балқарлардың арғы аталары Орталық Кавказдың тау шатқалдарына ығыстырылады да, 19 ғасырдың 2-жартысында біразы қайтадан жазықты қоныстанады. Балқария Ресейге 1827 ж. қосылды. 1917 ж. ақпан және қазан төңкерістерінен кейінгі билігі қолдан-қолға өтіп, соңынан кеңес өкіметі орнады. 1921 ж. Қабарда мен Балқария округі Таулық АКСР құрамына енді. 1921 ж. РКФСР құрамына Қабарда автономия округін құру туралы декрет шықты. 1922 ж. БОАК қаулысы бойынша Балқария округі Таулық АКСР-інен бөлініп, Қабардамен біріктіріліп, Қабарда-Балқар автономиялы округі болып құрылды. 1936 ж. Қабарда-Балқар АКСР-і аталды. Ұлы Отан соғысы кезіндегі қуғын-сүргінге байланысты 1943 — 1944 жылдары Балқарлар Орта Азия мен Қазақстанға көшірілді. 1991 ж. ел егемендігі туралы декрет қабылданып, Қабарда-Балқар КСР-і жарияланды. 1992 ж. Қабарда-Балқар республикасы аталды.