cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гольф
Тарихы
Бұл гольф ойыны Шотландияда пайда болған саналады, және оны бақташылар ойлап тапқан, олар асатаяқ (кейін сырғытпа таяқ) көмегімен тастарды қоян індеріне кіргізген. Болжам бойынша ойын XIV ғасырдың өзінде болған, ал XV ғасырда Шотландияда, "гоуф" ойнауға тыйым салатын бірнеше заңдар шықты. XVII ғасырда енді Нидерландыда сырығытпа таяқпен доп ойнай бастаған. Ойынның қазіргі түрі XIX ғасырда Шотландияда берік қалыптасқан. нобай|300x300 нүкте| Мин әулетінен Император Чжу Чжаньцзи Чуйван ойынын бейнелейтін көрініс Ал заманауи гольф Шотландияда 15 ғасырда туған, ойынның көне түрлері анық емес және дау туғызады. Кейбір тарихшылар  гольф ойынын, Рим империясында болған паганикамен (paganica) байланыстырады, онда қатысушылар допқа соққыларды жасауға, қауырсынмен толтырылған иілген таяқ пайдаланған. Теориялардың бірінде паганика бүкіл Еуропа бойынша империяның аумақтық иеліктерінің өсуі бойынша б. д. 1 ғасырында тарады және бірте-бірте біз қазір   ойынға эволюция жасаған. Басқа көзқарас деп предком гольф еді табылуы қытай ойын Чуйван (қыт. 捶丸 — итеруге шар), кең таралған кезеңінде 8-14 ғасырлардағы. Свиток заманнан әулетінің Мин, датируемый 1368 жылмен бар атауы "Күзгі пир", бейнелейді мүшелерінің қытай император ауласының, размахивающих нәрсе затына ұқсас гольф сырғытпа таяқтары да әрекеттері жүру кішкентай доп шұңқыр. Болжам бойынша, чуйван белгілі болды Еуропадағы Орта ғасыр. Тағы бір ерте ойындар, - деп ескертеді заманауи гольф болып табылады ойын "камбука" (ағыл. cambuca, франц. chambot). Бұл ойын жазылуға Төменгі жер, Германия және Англия.
Дегенмен, заманауи гольф Шотландиядан шыққан, бірінші ойындар 1457 жылы Шотландия королі Яков II гольфты тыйым салу туралы жарлығында аталады, өйткені ол садақшыларды оқытуда көңілдері бөлінген. Көптеген гольф ойыншыларының зиярат ету орны Сент-Андрустағы Old Course  ( ағыл.  Old Course at St Andrews  )  гольф алаңы, Links   ( ағыл.  Links  ) (алаңдардың ең көне түрі)  үлгісіндегі алаң. Old Course тарихы 1574 жылдан бастау алады. Ойын Шотландияның Шығыс Лотиан қаласындағы, Musselburgh Links  ( ағыл.  Musselburgh Links  ) гольф алаңында, 1672 жылы 2 мамыр құжатталған. Осы алаң тарихта әлемде бірінші саналады, бұны Гиннесстің рекордтар кітабынан  көруге болады.
Гольф ойының ережесінің  ( ағыл.  Rules of golf  )  ең ерте нұсқасы 1744 жылы наурыз айында Company of Gentlemen Golfers қоғамы үшінқұрылған, олар Leith Links  ( ағыл.  Leith Links  ) (қазіргі The Honourable Company of Edinburgh Golfers қоғамы, резиденциясы Muirfield   ( ағыл.  Muirfield  )  алаңы болып табылады, ол Галлэйн   ( ағыл.  Gullane  ) қаласында ( Шығыс Лотиан, Шотландия) орналасқан. Гольфтен бірінші турнир, The Open Championship   ( ағыл.  The Open Championship  ), 1860 жылдың 17 қазанында Прествикский гольф-клубында   ( ағыл.  Prestwick Golf Club  ) , Оңтүстік Эйрширде, Шотландияда өтті.
Гольф алаңы
оңға|нобай|278x278 нүкте|1 Бастапқы алаңы (teeing ground), 2 Су кедергі (water hazard), 3 Тегіс емес алаң (rough), 4-Алаң артындағы аймақ (out of bounds), 5 Құмды аймақ (sand bunker), 6 Су кедергі (water hazard), 7 Тегіс өріс (fairway), 8 Грин (putting green), 9 Жалауша (flagstick), 10 Лунка (hole) Гольф алаңы шұңқырлар сериясынан тұрады, олардың әрқайсысы өзінің бастапқы алаңынан  ( ағыл.  Teeing ground  )  тұрады. Бастапқы алаң екі белгімен белгіленеді және олар рұқсат етілген аймақ шекараларын көрсетеді, онда допқа арналған қазық  ( ағыл.  Tee  )  орнатылуы мүмкін. Сондай-ақ, алаңның бір бөлігі тегіс алаң және бұдыр өріс (Fairway and rough  (ағыл.)) болып табылады және өзге де кедергілер   ( ағыл.  Hazard (golf)  ). Алаңның финалдық бөлігінде лунка болып табылады, ол бағдарлану үшін, қандай да бір жолмен (көбінесе жалаушамен) белгіленеді.Лунка арнайы көк шалғын "гринде" (Putting green (ағыл.)) орналасады, мұнда шөптің биіктігі ең аз. Өзге де орындарда алаңнан өтуді қиындату үшін шөптің биіктігі әр түрлі болуы мүмкін.
Көптеген шұңқырлар бір сызықтың бойында тікелей қарағанда бастапқы алаңнан гринге дейін орналасады, алайда кейбір шұңқырлар оң немесе сол жағынан ауытқуы мүмкін. Мұндай шұңқырлар, әдетте, "доглег" (ағыл. dogleg, ит табанының пішініндегі жасалған сілтеме) деп аталады. Лунка "сол доглег" немесе "оң доглег" деп аталуы мүмкін, қай тарапқа тікелей бағытта орналасқанына байланысты. Кейде лункаға бағытталуы мүмкін, екі рет иілуі мүмкін, бұл жағдайда лунка "қосар доглег" деп аталады.
Бастапқы шотландтық алаңдар негізінен дюндарда (links) орналасқан, олар өзеннің жағасы жанында орналасқан және жер қабатымен жабылған. Бұл "линкс" терминінің туындауына алып келді, ол құмды жағалау табиғи негізінде салынған гольф алаңы дегенді білдіреді.
Ойын ережесі
нобай|200x200 нүкте|Гольфке арналған алаң Әрбір ойынға қатысушы белгіленген тәртіппен лункадардың (әдетте 18) белгілі бір саны өтуі тиіс. Бұл жағдайда лунка жердегі тесік және ойындар үшін арналған бүкіл алаң аталады. Алаңқай, әдетте:
Ойын үшін алаңда әр түрлі кедергілер — су бөгеттері, құм толтырылған бункерлер, түптер, ағаштар, биік шөптер бола алады.
Бастау үшін ойыншы сәйкестендіруі белгісімен белгілеген допты тегістелген алаңға ("ти" алаңы) орнатады. Дұрысында гольфші, әдетте, бірінші болып соққы негізгі алаңын өткізу доп, оған бірнеше инсульт (түріне байланысты алаңы және кіре грин — алаң идеалды шөп, доп домалап барады кедергілер жоқ. Үшін гол доп лунку бастап грин пайдаланылады арнайы түрі имек аяқ — паттер.
Халықаралық гольф ойынының стандарт ережелерін, 2004 жылы Сент-Андрус гольф-клубынан  ( ағыл.  Golf Club of St Andrews  )  бөлінген, Сент-Андрус, Файфта орналасқан, АҚШ гольф  қауымдастығымен  ( ағыл.  United States Golf Association  ) (USGA)  бірлескен The R&A құрылады.
Ереже негізінде адалдық қағидаты жатыр. Айтылып кеткендей ресми басылым мұқабасында: "Доппен ол қалай жатса солай ойна да, сол алаңда ойна, және кез келген жағдайда адалдық таныт" (Play the ball as it lies, play the course as you find it, and if you cannot do either, do what is fair).
Ойыншы-әуесқойға мәртебесіне қатысты қатаң шектеулер бар. Істің мәні бойынша, кез келген, кім де кім бір күні гольф оқу ақысын алса немесе ақшаға гольф ойнаған болса, ол әуесқой болып саналуы мүмкін емес және әуесқойлар үшін жарыстарға қатыса алмайды. Алайда, әуесқойлар қатаң түрде белгілі бір рәсімге сәйкес төлеу шығындарын алуы мүмкін және  ойыншы-әуесқой мәртебесі үшін ережелерінде белгіленген нормалар шегінде ақшалай емес жүлделер қабылдай алады.
Басқа ресми ережелерден басқа ойыншылар, гольф-этикет  ( ағыл.  Golf etiquette  )  деп аталатын гольфте қабылданған  гольф ережелерін және әдет-ғұрыптарын сақтауы керек. Этикет ережелері қауіпсіздік, адалдық, ойын қарқыны және гольфке арналған алаңдардың сақталуын қадағалауға байланысты ойыншы міндеттемесі сияқты мәселелерге қатысты. Дегенмен этикетті бұзғаны үшін айыптық ұпай көзделмесе де, ойыншылар ойынға қызығушылығын қолдау үшін, жаңадан келгендерге ойын тәжірибесін алу мүмкіндігіне ие болу үшін оны сақтауға тырысады.
Гольфтегі аайыппұлдар белгілі бір жағдайларға байланысты шартталған. Айыппұл ойыншыға оған допқа артық соққы санын аудару жолымен қолданылады. Талпыныстар ережені бұзғаны үшін қосылады немесе доп соққысынан кейін допты қайтадан ойынға қосу мүмкін емес жағдайда көрсетіледі. Жоғалған доп немесе алаңдар шекарасынан ұшып шыққан доп, бір соққы және қашықтық жоғалту дейінгі мөлшерде айыппұл салынады. Бір соққы айыппұл, сондай-ақ егер доп ойыншы жабдықтарының қандай да бір бөлігімен жылжыған соққы жасауға кедергіні алып тастауға әрекет жасаған жағдайда орын ауыстыруына әкелген жағдайда аударылылады. Егер ойыншы өзінің добын ұрмаса, оған екі соққы көрсеткішке дейінгі мөлшерде айыппұл салынады. Бұзушылықтың көпшілігі айыппұлмен жазаланады, алайда, ұры-қарылық, саналы түрде ережелерді бұзғаны үшін шеттетілу шарасы да қолданылуы мүмкін.
Құрал-саймандар
нобай|200x200 нүкте|Таяқ түрлері. Солдан оңға қарай: вуд, паттер және айрон
Сырғытпа таяқтар
Гольф үшін ойыншы 14-тен артық емес сығыртпа таяқ түрін пайдалана алады.
Доптар
Кәдімгі гольф добының беті кішкене шұңқырлармен — димпалстармен (dimples) (оны ұрған жаққа шар бағытын жақсы "ұстау" үшін) жабылған.
Кішкене шұңқырлар ауада кешіктіріледі де көрінбейтін қабықша құрылады, бұл: "Шұңқыр беттің" аэродинамикалық артықшылығы "Аңыздарды бұзушылар" ғылыми-танымал телешоуының шығарылымдарының бірінде тексерілді, автомобильдің ұқсас (масштабированным) қаптамасының мысалында; шығарылымда көрсетілгендей ұтыс НАСА аэродинамикалық құбырда миниатюралық үлгісі ретінде сынау кезінде де, сондай-ақ толықөлшемді түрлендірілген автомобильдің жол сынаулары кезінде  отын шығынын азайту түрінде де алынды.
Екінші жағынан, Сеул Ұлттық университеті механикалық және аэроғарыштық инженерия факультетінің Чхве Хэчон тобының бекітуі бойынша, мұндай бет фактурасының кемшіліктері жоқ емес — задевании клюшкой орналасқан емес, ортасында тазартылып, бірнеше шұңқырлар, шар үлкен ықтималдықпен отклонится берілген. Балама ретінде зерттеушілер ұсынылды жағыңыз, шар желобки, поделят оның беті сегменттеріне түрлі нысандары (желобки құрады ауа қабығы бойынша рәсімделеді және тазартылып, бірнеше шұңқырлар). Себебі бетінің ауданы, атқаратын желобками, аз алаң тазартылып, бірнеше шұңқырлар орналасқан, онда айтуынша, рационализаторлар, ықтималдығын тап клюшкой "қате" желобок қарағанда "дұрыс емес" ямку.
Гольф-клубтар
Гольф әуесқойларын біріктіретін клубтар.
Турнирлер
Маңызды ерлер кәсіби турнирлері қатарына: Мастерс, АҚШ Ашық чемпионаты (US Open), Британия Ашық чемпионаты (The Open Championship), және Кәсіби гольф қауымдастығының чемпионаты (PGA Championship) жатады.
2009 жылы 9 қазанда Копенгагенде өткен ХОК 121 сессиясында 63 дауыспен 27 дауысқа қарсы  гольфты 2016 жылғы Рио-де-Жанейро Олимпиадалық ойындарының   бағдарламасына қосу шешілді.
Шағын-гольф
Негізгі мақала Мини-гольф.
Миниатюралық гольф немесе мини-гольф — ойын, XIX ғасырдың ортасынан бастап дами бастаған. Шағын гольф үшін алаң, гринді білдіреді, онда доптың қуыс жолына - түсуі қиын болуы үшін тастар, құм ұстағыштар, жасанды лабиринттер түріндегі және сол сияқты көптеген кедергілер жасалады. Ойыншы міндеті — әдеттегі гольфтегі сияқты допты қуысқа аз соққы санымен кіргізу қажет. Ойын тек "паттер" сығыртпасымен ғана жүргізіледі, қағидаларында свингке тыйым салынған.
Көбінесе мини-гольф үшін ойық сәндік әшекейлермен, мәселен, тарихи стильде жабдықталған, сондай-ақ доп қуысқа жүргізуге: науа, туннельдер, механикалық көтергіштер, қақпан, жалған жолдар, доптың "ти"ға қайтып оралуы, және сол сияқты стандартты емес жолдар жасалған. Жалпы рекреациялық стиліне қарамастан, мини-гольфтен жарыстар өткізіледі, соның ішінде халықаралық жарыстар да ұйымдастырылады.
Ғарыштағы гольф
Ғарышта сығыртпа таяқпен допқа бірінші соққы жасаған ғарышкер Алан Шепард болатын, ол 1971 жылы Айдың бетіндегі Аполлон-14 экспедициясы кезінде орын алған. Бірінші рет ол сығыртпа таяқпен доптың жанынан мүлт кетті, бірақ екінші-әлсіз ай тартылысы және атмосфераның болмағандықтан доп бірнеше шақырымға ұшып кетті.
2006 жылы 23 қараша ресейлік ғарышкер Михаил Тюрин ашық ғарышқа шығу кезінде Халықаралық ғарыш станциясында канадалық Element 21 ("21-ші элемент") компанияның жарнамалық акциясы шеңберінде гольф добына соққы жасады. Соққы бір қолмен жасалды. Майкл Лопез-Алегриа ресейлік әріптесінің соққысын түсіруді жүзеге асырды. ХҒС бортына арнайы сығыртпа таяқтар мен доптар жеткізілді. Ашық ғарышқа шығу "Пирс" түйістіру бөлігінен "Орлан-М" скафандрларында жүзеге асырылды.
Ғарыштық қоқыс болып табылатын гольф добы, ХҒС-на қауіп төндірмеуі атмосфераның тығыз қабаттарына кіріп, жойылады. Қандай жағдай болмасын Михаил Тюринде соққы жасауға үш доп болған.
Бұқаралық мәдениетте
1937 жылы жарияланған, қазіргі заманғы фэнтезидің негізін қалаушы Дж. Р. Р. Толкиннің "Хоббит, немесе сонда бару, және кері қайту" ертегі повесінде, гольфтың қалай туындағаны туралы баламалы нұсқасы айтылған. Нұсқасында Толкиннің оның түпкі атасы повестің басты кейіпкері Өкірген Бұқа атты Бильбо Бэггинсті, хоббиттер үшін ерекше күш пен бойға ие хоббитті құрады:
Гольфке арналған мынадай кинофильмдер бар: Компьютерлік симуляторларда гольф өте көп түрі бар, қарапайым флэш ойындардан, өте озық ойындарға, нақты гольф үшін алаңдарға ұқсас жасалғандары бар. Арасында ең танымал гольф симуляторларға EA Sports фирмасының Tiger Woods PGA Tour сериясын, сондай-ақ Microsoft Games фирмасының Links сериясын атауға болады.
Һуббу Дуниа
Һуббу Дуниа-дүниеқорлық; сопылықта - дүние - адамды Аллаһтан (Хақтан) алыстатқан, қапы қалдырған нәрсе. Захидтер мен сопылар дүниені - жыланға, уға, жалмауызға, жезөкшеге теңеу арқылы метафоралық-символдық тіл қолданған. Хуббу-дуния-тіркесі, мал мүлік, пайда, атақ, лауазым, даңқ, атаққұмарлық, жалпы-материалдық-дүниеқұмарлықты білдіреді.
Дереккөздер
Санат:Ислам
2 мамыр
Мамырдың 2 — Григориан күнтізбесінде жылдың 122-ші күні (кібісе жылдарда 123-ші). Жылдың аяғына 243 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:2 мамыр
Әскери дауылпаз
Әскери дауылпаз - соғысқа шығар алдында, соғыс майданында қолданылған жауынгерлік саз аспабы. Алапат соғыс, намысты шайқас не жан беріп-жан алысар ұрысқа аттанарда дауылпаз ұрған. Жауынгерлерді бір қолға жинақтап, жігерін шыңдап, рухын көтеру мақсатында дүмпілдеткен. Сондай-ақ жеңіс тойын тойлаған салтанатты шеру кезінде әскери дәстүр ретінде қолданылған.
Дереккөздер
Санат: Әскери іс
Аламан айтыс
Аламан айтыс - теледуманға қатысатын ақындардың сөз аламаны телевизиялық маусым бойы жүретін болғандықтан, жобаның аты осылай өзгертілген (2007). Ішкі мазмұны мен құрылымын да біршама жетілдірдік.
Жобаның формасын қанша өзгерткенмен, мазмұны біреу- ақ. Ол - ақындар айтысының телевизиялық нұсқасы. Ең бастысы, бұл жоба сөз өнерін бар жан-тәнімен сезініп, ұғына алатын ұл-қыздардың өсіп келе жатканың бұқараға таныта алды. Есімі бұған дейін қалың елге беймәлім болған Н.Өмірбаев, Б.Байтуов, О. Отар, Е.Садықұлы, Қ.Шарманов сынды таланттар ұлттық арна арқылы танылды.
Мақсат - алдымен елге қызмет жасайтын, елдің абыройын асқақтатып, қоғамдык сананы тәрбиелейтін өрелі айтыс өткізу және ұйымдастыру. Мақсат - өз аймағында "жүзден жүйрік" шыққан отыз алты ақынның ішінен "мыңнан тұлпар" атанар нағыз таланттарды анықтay. "Аламан айтыстың" өзі "Аталы сөз айтайық алқалы елге, алпыс атан түйеге жүк болардай" деп келген ақындар үшін үлкен мектеп екені даусыз. Жүргізушісі әрі продюсері - Ертай Нүсіпжанов.
Дереккөздер
Санат:Журналистика
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Жауапкершілік аймағы
Жауапкершілік аймағы — 1) белгіленген ауданда ұрыс қимылдарын жүргізу, әскери объектілердің құрылысы мен оларды пайдалану, сонымен қатар жергілікті тұрғындардың қозғалысына бақылау жасаудың әскери басшылыққа міндеттелген ауданы; 2) жою көзделгепн қарсылас объектісінің орналасу аумағының бір бөлігі.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Трион (Оклахома)
Трион (Tryon) — Оклахома штатының Lincoln округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 448 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.0 км² шамасында. FIPS коды — 40-74550.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Мұнай-газ кәсіпшілік геологиясы
Мұнай-газ кәсіпшілік геологиясы көмірсутектердің ашылған немесе пайдаланудағы жатындары мен кенорындарын олардан мұнай мен газды барынша мол бөліп алу үшін жете зерттеумен айналысатын мұнай геологиясының саласы. Негізгі мәселелеріне мыналар кіреді: мұнай-газ кенорындарын барлаудың әдістемесін таңдап алу, типі мен заттық құрамын жан-жақты зерт- теу, жинауыштардың физикалық-химиялық қасиеттерін анықтау, қойнауқаттық сұйықтар мен газдардың физикалық-химиялық қасиеттерін, көмірсутектердің энергетикалық күйін, мұнай мен газдың жатыс жагдайларын зерттеу, жатынның параметрлерін анықтау және мұнай мен газдың қорын есептеу, кенорынды барлау мен пайдалану деректері бойынша мұнай мен газды бөліп алу коэффициенттерін негіздеу. Жатындар мен кенорындарды зерттеу барлау процесінде, пайдалану бұрғылауында, мұнайды игеру барысында жатын толықтай сарқылғанға дейін үздіксіз іске асырылады.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы
Жатық траектория
Жатық траектория — неғұрлым алыс қашықтықта көтерілу бұрышы төмен алынған траектория. Ол негізінен атыс қаруларында және зеңбіректі артиллерияда колданылады. Траектория неғұрлым жатық болған сайын нысананы бip рет көздеу арқылы жою мүмкіндігі көбейеді. Жатық траекторияны кейде көлбеу траектория деп те атайды.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Алатау букеті
Алатау букеті - "Қазақтелефильм" студиясының 1 бөлімді, орыс тілінде, ақ-қара түсті көріністі фильмі (1976). Фильм Іле Алатауының тамаша табиғаты мен оның орман-тоғайларын көрсетуге арналған. Режиссері - А.Федулов, операторы - А.Тоқпанов.
Дереккөздер
Санат:КСРО фильмдері
Вэйкфилд (Небраска)
Вэйкфилд (Wakefield) — Небраска штатының Dixon округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1411 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.8 км² шамасында. FIPS коды — 31-51070.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Небраска қалалары
Чендых-Еган
Чендых-Еган — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ват-Еган өзенінің сол жағалауынан 34 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВасюган өзенінің құйылысынан Вах өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Васюган, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Әлібек Қаңтарбаев
Әлібек Қалиұлы Қаңтарбаев (23 желтоқсан 1947, Шығыс Қазақстан облысы, Катонқарағай ауданы, Топқайың ауылы) - журналист, ақын.
Уақ тайпасынан шыққан. Әлібек Қалиұлы Қаңтарбаев 1947 жылдың 23 желтоқсанында Шығыс Қазақстан облысы, Катонқарағай ауданы, Топқайың ауылында дүниеге келген. 1965 жылы Шыңғыстай орта мектебін, 1970 жылы Семей Мемлекеттік педагогикалық институтының филология факультетін бітірген. 1970-1996 жылдар аралығында Катонқарағай ауданы мектептерінде мұғалім, оқу ісінің меңгерушісі, директор болып қызмет істеген. Катонқарағай ауданының Құрметті азаматы.1997 жылдан бастап Шығыс Қазақстан облыстық «Дидар» газетінде бөлім редакторы қызметін атқарып келеді. Әлібек Қаңтарбаев «Ағажай, Алтайдай жер қайда», «Қыран ғұмыр» атты поэтикалық, «Сол бір кез есімде», «Армандастар» атты прозалық, «Алаш азаматы» атты проза-поэтикалық еңбектердің авторы.
Ә.Қ.Қаңтарбаев – Қазақстан Республикасының Жазушылар және журналистер одағының мүшесі, Катонқарағай ауданының Құрметті азаматы, 2007 ж. Шығыс Қазақстан облыстық Мәдениет басқармасы сыйлығының лауреаты атанған. 2009 жылы мемлекеттік тілді дамытуға қосқан үлесі үшін «Тіл жанашыры - 2009» төс белгісімен марапатталған.
Жаңажол мұнай-газ конденсат кен орны
Жаңажол мұнай-газ конденсат кен орны — Каспий маңы ойпатының шығыс ернеуі маңындағы ірі газ-конденсат кен орындарының бірі. Кен сыйыстырушы көтерілім 1960 жылы сейсмикалық барлау жүмыстары нәтижесінде анықталды. Іздеу бұрғылауы 1961 жылы басталды. Алғашқы өнеркәсіптік ағым 1978 жылы ортаңғы карбонның карбонатты таужыныстарынан алынды. Өнімді қатқабатқа КТ-1 деген индекс берілді. КТ-1 қатқабатын барлау жумыстары 1978 жылдан 1984 жылға дейін жүргізілді, осы жұмыстарды жүргізу барысында 23-ші барлау ұңғымасы көмегімен төменгі карбонатты қатқабаттық (КТ-ІІ) өнімділігі анықталған.
Әлібек Қаңтарбаев
Дереккөздер
Санат:Шығыс Қазақстан облысында туғандар Санат:Қазақстан журналистері Санат:Қазақстан ақындары
Жаңажол мұнай-газ конденсат кен орны
Географиялық орны
Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы аумағында, Ақтөбе қаласынан оңтүстікке қарай 240 км қашықтықта орналасқан.
Геологиялық құрылымы
Стратиграфиялық тұрғыдан өнімді қатқабат ортаңғы карбон Мәскеу жікқабатына тиесілі қашар горизонтын және төменгі карбонның жоғарғы бөлігін қамтиды. КТ-І және КТ-ІІ өнімді қатқабаттар бір-бірінен қалыңдығы 216 м-ден 417 м-ге дейін өзгеретін терригендік-карбонатты шөгінділермен бөлінген. Кенорын тектоникалық тұрғыдан алғанда қанаттарының еңістену бұрыштары 40-тан 120-қа дейін өзгеретін, меридианға бойлас бағытта созылған брахиантиклин қатпардан орын алған. Қатпар екі дөңеспен (солтүстік және оңтүстік) және тектоникалық бұзылыстармен күрделіленген. Аталған бүзылыстардың біреуі батыс қанатты, қалган екеуі көтерілімнің орталық бөлігін тілгілеп өтеді.
Қанығуы
Мұнаймен қаныққан қалыңдық 7,7-54 м, газбен қаныққан қалыңдық 29,1-52,5 м аралығында өзгереді. Жатындардың биіктігі 50-350 м. Мұнайға қанығу коэффициенті - 0,82-0,89, газбен қанығу коэффициенті - 0,78-0,83. Г және Д будаларындағы алғашқы қойнауқаттық қысым - 37,5-39,6 МПа, температура - 77-81%. Мұнай дебиті әр түрлі: Д будасында бұл көрсеткіш 2,5-116 м3/тәу болса, Г будасында 2-281 м3/тәу аралығында. Газ дебиті 219 мың м3/тәу-ке жетеді.
Құрамы
Мұнайлары жеңіл, тығыздығы - 809-827 кг/м3, тұтқырлығы төмен, күкіртті (0,7-1,11%), парафинді (4,9-7,1%). Силикагель шайырларының мөлшері - 4,23-6,8%, асфальтендері - 0,43-1,78%. Қойнауқаттық мұнайдың газбен қанығу дәрежесі 263,3 м3/т-дан аспайды. Алғашқы қойнауқаттық қысым 28,7 (А будасы)-29,64 МПа (В, В1 будалары) аралығында өзгереді, қойнауқаттық температура - 57-62°С. Мұнай дебиті - 1347-148 м3/ тәу., газ дебиті 93-148 мың м3/тәу. аралығында.
Жатынның мұнайлы және газды-конденсатты бөлігінде еріген газдар өздерінің құрамы жағынан жеңіл және ауыр мұнайларға жатады, олар этан кіріктіруші, олардың құрамындағы ауыр көмірсутектердің үлесі - 8,5-19,6%, метанның үлесі 68,2-87,3% аралығында өзгереді. Құрамындағы көмірсутектің мөлшері - 2,04- 3,49%, азот - 1,02-2,19%, көмірқышқыл газы - 0,57-1,08%, аз-маз мөлшерде гелий бар (0,0-10-0,014%). Газдағы тұрақты конденсат мөлшері - 283 г/м3. Тығыздығы - 711-746 кг/м3, ондағы күкірт мөлшері - 0,64%. Топтың құрамында 70%-ға дейін метанды, 20% нафтенді және 10% хошиісті көмірсутек бар. Конденсат дебиті - 34-162 м3/тәу. КТ-І қабатының қойнауқаттық сулары хлоркальцийлі типті, тығыздығы - 1067-1091 кг/м3, минералдығы - 93,5-133,7 г/л. Төменгі карбонатты қатқабат жатындарының жұмыс режимі суарынды және серпінді-суарынды, жоғарғы карбонатты қатқабаттық бұл көрсеткіші суарынды және газды режимдердің қосындысымен сипатталады. Кен орны игерілуде. Санат:Қазақстан мұнай кен орындары Санат:Ақтөбе облысы кен орындары
Нәдір Кәрімұлы Нәдіров
Нәдір Кәрімұлы Нәдіров (6 қаңтар 1932 жылы, Әзірбайжан, Нахичеванда туған) — ғалым. Химя ғылымдарының докторы, профессор. Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының Академигі (1983 жылдан). Қазақ КСРнің ғылым саласындағы Мемлекеттік сыйлығының иегері (1980 жылы). Қазақ КСРнің Еңбегі сіңген ғылым қайраткері. Қазақстан Білім Беру ісінің Құрметті қызыметкері. Қазақстанның және КСРОның Құрметті мұнайшысы. Қазақстанның Құрметті азаматы. Қазақстанның Құрметті Инженері.
Ғылыми еңбектері
Нәдіров органикалық заттар химиясы мен мұнай жүйелерінің физикалық химиясының дамуына сүбелі үлес қосты.
Сыртқы сілтеме
Санат:6 қаңтарда туғандар Санат:Нахичеванда туғандар Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан химиктері Санат:Химия ғылымдарының докторлары Санат:Қазақ химия-технологиялық институтының профессорлары Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері Санат:Қызылорда педагогикалық институты түлектері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткерлері Санат:КСРО құрметті мұнайшылары Санат:Губкин атындағы сыйлық иегерлері Санат:Сәтбаев атындағы сыйлық иегерлері Санат:Қазақстан күрдтері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Құрмет орденінің иегерлері Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері Санат:КСРО мұнай өндіру ісінің үздіктері Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері Санат:Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін медалінің иегерлері
Алдар Петрович Горбунов
Алдар Петрович Горбунов(1927 жылы туған, Мәскеу қаласы) – география ғылым доктыры (1975 жылы), профессор (1979ж.). ҚазПИ-ді (1950 жылы, қазіргі ҚазҰПУ) бітірген. 1950–1968 жылдары осы институтта аспирант, аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі, Қазақ гидрометеорология ғылыми-зерттеу институтында сектор меңгерушісі, аға ғылыми қызметкер (1968–1976 жылдары), Тоңқабаттарынтану институтында (КСРО ҒА Сібір бөлімшесі) лаборатория меңгерушісі (1976–1990ж.) қызметтерін атқарды. 1990 жылдан бас ғылыми қызметкер болып істеді. 140-тан астам ғылыми мақала мен 5 монографияның және бірнеше кітаптардың авторы.
1968 - 1971 жылдары Қазақ гидрометеорологиялық ғылыми-зерттеу институтының гляциалдық селдер секторын, 1971 - 1990 жылдары КСРО Сібір ҒА бөлімшесі мұздықтарды зерттеу институтының қазақстандық геокриологиялық лабораториясын басқарды. А.П.Горбуновтың негізгі ғылыми жұмыстары биік таулы тоң, мұздық, селдерді зерттеуге арналған. Ол - биік таулы аудандар геокриологиясының негізін қалаушы. Зерттеу мақсатымен Тянь - Шаньда, Памирде және Жетісу Алатауында, Алтай тауында, Байкал сыртында, Камчаткада, Кола түбегінде, Скандинавияда, Моңғолияда және Қытайда, Кавказда, Альпіде, Анд тауларында, Экваторлық және Солтүстік Африкада сапарда болған. А.П.Горбуновтың тағы бір қызығушылық танытқаны - топонимика. Ең алдымен, оны Орталық Азия тауларындағы географиялық атаулар қызықтырды. Ол топонимикада өзін осы саладағы танымал қазақстандық Ғ.Қоңқашбаевтың шәкірті санайды.
Аласеи
Аласеи - арнайы латын-америкалық ақпарат агенттігі (Agencia Latinamericana de Servicios Especiales de Information-ALASEI).
1983 жылы 10 қазанында Мексикада ЮНЕСКО-ның ұйғарымымен (ЛАЭС) Латын Америкалық экономика жүйе негізінде континентте ірі батыс агенттіктерінің ақпаратты шынайы беру, Латын Америкасы мен Кариб бассейніндегі оқиғаларды әділ жария ету мақсатында кұрылды. Толыққанды қызметін 1985 жылы бастады. Агенттіктің негізін қалаушылар - Боливия, Венесуэла, Гаити, Доминикан Республикасы, Коста-Рика, Куба, Мексика, Никарагуа, Панама, Эквадор. Экономика, ғылым, техника, мәдениет, елдің аумағындағы интеграция мәселелеріне байланысты сараптамалық сипаттағы ақпараттарды таратады.
Латын Америка мен Кариб бассейнінің 27 елдеріне, сонымен қатар шеткі аймақтарға ақпарат таратуды жобалауда. Агенттік Латын Американың және Кариб бассейнінің және де БҰҰ штаб-пәтері жанынан 26 тілшілер пунктін ұйымдастыруды алға қойып отыр. Штаб-пәтері - Мехико (Мексика) қаласында.
Ақсақ
АҚСАҚ — музыкалық ырғақ. Түріктің дәстүрлі музыкалық мәдениетінде қалыптасқан екі-үш бөлікті (2+3 немесе 3+2 түріндегі) ырғақты ұялардың әрқилы үндесе келуі. Ақсақтың бірнеше үлгісі бар. Түрік музыкасының дамыған ырғақтық құрылысында жиі кездеседі және күрделі, аралас өлшемде де болады. Ол түріктің халықтық музыка негізіне алынатын поэтикалық шығармалардың ұйқассыздығы, ерекше икемділігі, музыка екпінін ырғақтан ырғаққа ауыстыра қоюға бейім бапшылдығына байланысты. Ақсақты И.Стравинский өз шығармаларында көп қолданған. Еуропада кейде “бұлғар ырғағы” деген атпен де белгілі.
3 мамыр
Мамырдың 3 — Григориан күнтізбесінде жылдың 123-ші күні (кібісе жылдарда 124-ші). Жылдың аяғына 242 күн қалады.
Мерекелер
Дүниежүзілік баспасөз бостандығы күні.
Сыртқы сілтемелер
Санат:3 мамыр
Ерболат Құдүриұлы Әуезов
Ерболат Құдүриұлы Әуезов (23.12.1952 жыл, Алматы облысы, Ұйғыр ауданы, Кетпен ауылы) - тарихшы. Қазақ.
Марапаттары
Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері.
Отбасы
Үйленген. Жұбайы - Әуезова Роза Тоқтасынқызы. Қыздары - Нәйла, Әмина, Әлия.
Дереккөздер
Санат:23 желтоқсанда туғандар Санат:1952 жылы туғандар Санат:Ұйғыр ауданында туғандар Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Қазақстан тарихшылары Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Оңтүстікмұнайгаз
Оңтұстікмұнайгаз - 1985-1996 жылдары Құмкөл кенорнынан мұнай өндірумен айналысқан мемлекеттік акционерлік қоғам. Меншік түрі - жеке. Оңтүстік Торғай өңірінің мұнай және газ кенорындарын игеру және барлау алғашқы кезде республиканың өз күшімен және өз қаржысымен жүргізілді. 1986-1993 жылдары Құмкөлді игеруге 6 млрд теңге қаржы жұмсалды, жабдықтарды дайындау және жөндеу мақсатында Кентаудың "Эксковатор" зауыты, Жосалының механикалық зауыты және Қызылорданың жөндеу-механикалық зауыты тартылды, "Туран-сервис" бірлескен кәсіпорны құрылды. Акционерлік қоғам құрамында 13 технологиялық және қызмет көрсету белімшелері жумыс істеді. Акционерлік қоғамды сатқанға дейін Құмкөлде 10 млн. тонна мұнай өндірілді. Оңтүстік Қазақстанның өзге кенорындарын барлауға, игеруге және олардан өнім алуға нақты келісім-шарттар негізінде "Құмкөл-Лукойл", "Қазгермунай", "Туранпетролеум", "Қуатамлонмунай" бірлескен кәсіпорындары тартылды. 1996 жылы Қазақстан Республикасының Үкіметі "Оңтүстікмұнайгаз" мемлекеттік акционерлік қоғамын Канаданың "Харрикейн Хайдрокарбондз Лтд" компаниясына сатты. Сату-алу келісіміне сәйкес, байырғы дауыстаушы акциялардың 89,5%-ы канадалық компанияның иелігіне өтті, сөйтіп ол "Оңтүстікмұнайгаздың" жеке-дара иегері мәртебесін иеленді. Акциялардың қалған 10,5%-ы акционерлік қоғам мүшелеріне таратылды. Кәсіпорынның кейінгі атауы - "Харрикейн-Құмкөл Мұнай", одан да кейінірек ол "Петро Қазақстан Құмкөл Ресорсиаз" деп аталды.
Дереккөздер
Санат:Мұнай Санат:Акционерлік қоғамдар
Жауынгерлік белсенділік
Жауынгерлік белсенділік — барлық құралдарды қолданып қарсыласты едәуір шығынға ұшыратуға, ұрыс ауқымын ыркында ұстап, ұрыс тапсырмасын табысты орындауға бағытталған әскери қызметшілердің, бөлімдер мен бөлімшелердің және барлық әскерлердің батыл әрекеті, жеңіске жету шарты.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Владимир Николаевич Беляев
Беляев Владимир Николаевич (20.11.1958.Бобравка с-сы, ШҚО), СШ-і, ҚР-ның ЕСЖ-сы (1967). Жастар арасындағы КСРО біріншілігінің жүлдегері, 1981-82 ж. маусымда "Торпедоның" құрамында ойнады. 1995 жылдан респ. жастар құрамасында. Оның шәкірттері КСРО жасөспірімдер біріншілігінің (1977), Таллинде, Словакияда, Киевте, Финляндияда өткен халықар. турнирдің жеңімпазы.
Бордақылау
Бордақылау — малды сапалы ет пен майды көп алу үшін сояр алдында жемге байлап қолдан семірту. Бордақылау мерзімінің ұзақтығы түліктің түріне, малдың жасына, бастапқы салмағы мен қоңдылығына байланысты. Ересек ірі қараны, негізінен жасы жетіп жарамсыз деп табылған сиырды Бордақылау бастапқы күйіне қарай 2 — 3 айға созылады. Бордақылау кезеңінде сиыр тәулігіне 800 — 1000 г үстеме салмақ қосып тірілей салм. 18 — 20%, сойыс салм. 40%-ке артады, етінің сапасы да жақсарады. 12 —14 айлық тайыншаларды Бордақылау 3 — 4 айға созылады. Бордақылау маусымында жас малдың салмағы 1,5 есе, еті мен майы 2 есе, етінің калориясы 3 есе артады. Етке өткізетін еркек бұзауларды өсіру мен Бордақылау процестерін толассыз өзара ұштастыру арқылы Бордақылау соңында тайыншаның салмағын 12 — 13 айлығында 380 — 400 кг-ға, 16 — 18 айлығында 450 — 500 кг-ға жеткізуге болады. Бордақылау жұмысын дұрыс ұйымдастырғанда, ірі қара тәулігіне кемінде 1 кг салмақ қосады. Шошқа жасына қарай ет немесе май алу үшін бордақыланады. Шошқа етін өндіру үшін салмақ 25 — 30 кг 3 айлық торайларды 6,5 — 7,5 айлығында 100 — 120 кг-ға жеткенге дейін бордақылайды. Бордақылау қой өсіруде де жиі қолданылады. Қозыны 4,5 — 5 айлығынан бастап салм. 40 — 60 кг-ға жеткенше бордақылайды. Биязы жүнді қойдың қозысын 8 — 8,5 айлығына, биязылау және қылшық жүнді тегене құйрықты қойлардың қозысын 7 — 7,5 айлығына дейін, етке соятын саулық, қошқар, ісектерді басында жайылымда семіртіп, кейін 1 — 1,5 ай қолда жемдеп бордақылайды. Арнайы қой Бордақылау кешендерінде қозы Бордақылау 4 — 4,5 айлығынан 13 — 14 айлығына дейін жүргізіліп, салм. 55 — 65 кг-ға жеткізіледі, алдын ала (1,5 — 2 ай бұрын) қырыққаннан кейін етке өткізіледі. Соғымға белгіленген сақа жылқыны қысқа мерзімде жедел, қоңы орташаларын 35 — 45 күн, қоңы төмендерін 50 — 60 күн бордақылайды. Бұл кезде жылқы тәулігіне орта есеппен 1 — 1,5 кг үстеме салмақ қосады. Мал Бордақылаудың тиімділігін арттыру үшін түліктің барлық түрлеріне ортақ өсіп-даму заңдылықтары басшылыққа алыну керек. Жас малды бордақылағанда алғашқы кезде оның салмағы ет пен сүйегінің толысуына байланысты жүреді де, үстеме салмаққа азық аз жұмсалады, ал одан кейінгі салмақтың артуы (өсуі) денедегі майдың түзілуіне байланысты болғандықтан, азық шығыны көп жұмсалады. Мысалы, еркек бұзауға тәулігіне орта есеппен 1 кг салмақ қосу үшін 6 — 9 айлығында 7 — 7,5 кг, 9 — 12 айлығында 8 — 9 кг, 12 — 15 айлығында 9 — 10 кг, ал 15 — 18 айлығында 10,5 — 11,5 кг азық өлшемі жұмсалады. Дені сау мал ғана тез қоң алып семіреді. Сондықтан Бордақылауға қойылған мал бақылауда болуы қажет. Бордақылайтын табын құрамындағы малдың тұқымы, жасы, жынысы, салмағы, қоңы бірдей болғаны дұрыс.
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
Алатау туралы ойлар
Алатау туралы ойлар - "Қазақтелефильм" студиясының 2 бөлімді, қазақ тілінде, ақ-қара түсті фильм-концерті (1968). Фильм-концерт композитор Қ.Қожамияровтың ақын Ә.Тәжібаевтың сөзіне жазылған "Алатау туралы ойлар" атты музыка поэмасын Қазақ КСР-інің Мемлекеттік хор капелласының орындауына арналған. Режиссері - Р. Асырбекова, операторы -Ю.Дубровин.
Дереккөздер
Санат:Журналистика Санат:Кино Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Элькслебен (Зёммерда)
Элькслебен (Зёммерда) (Elxleben (Landkreis Sömmerda) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Зёмерда ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2300 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 12,13 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 68 009. Муниципалитеттің басшысы — Юрген Клеменс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Жаңажол газ өңдеу зауыты
Жаңажол газ өңдеу зауыты - "Ақтөбемұнайгаз" акционерлік қоғамы құрамындағы Жаңажол мұнай-газ конденсат кен орнының газын өңдейтін арнайы кәсіпорын. Зауытта жалпылама біржылдық өнімділігі 5 млн. т мұнай, 2,2 млрд. м3 газ дайындайтын үш технологиялық желі бар. Зауыт 127-93 ГОСТ-қа сәйкес келетін кесек күкірт шығарады. Мұнай газын күкіртсутек пен көмір қышқылынан тазарту процесінде алынатын "қышқыл газдар" күкірт алатын шикізат болып табылады.
Санат:Кәсіпорындар Санат:Мұнай және газ кәсіпорындары
Хепалка
Хепалка — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік Двина өзенінің оң жағалауынан 180 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вага өзенінің құйылысынан Пинега өзенін қоспағанда, сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Оңтүстік Маңғыстау алабы
Оңтүстік Маңғыстау алабы Тұран тақтасының батыс бөлігі болып табылатын аттас ойысымдар жүйесімен байланысты. Алаптың солтүстіктегі шекарасы Түпқараған-Қаратау дислокациялар жүйесі, шығыс шекарасы Қарынжырық ер тұрқылас құрылымы, оңтүстік және оңтүстік-батыс жапсары көтерілімдердің Қарабұғаз-Орталық Каспий жүйесі, ал батыс және солтүстік-батыс шекарасы Каспий теңізі ауқымындағы Ағархан-Жамбай күрделі жарылымдары арқылы жүргізіледі. Алаптың жалпы ауданы 78 мың км²-ді құрайды, оның 46 мың км²-і Каспий теңізі су алабының ауқымында.
Алаптың шөгінді тысы триас шөгінділерімен шектеледі, қиманың қалыңдығы 6,5 км-ге дейін жетеді. Қима құмды және сазды таужыныстардың қат-қабатталуымен сипатталады, карбонатты шөгінділердің жекелеген қойнауқаттары мен будалары төменгі және ортаңғы триаста, жоғарғы юрада, төменгі және жоғарғы борда ұшырасады. Қима қорқоймалардың, белдемді және жергілікті флюид тіректерінің молынан ұшырасуымен сипатталады. Аймақтық флюид тіректері ретінде ортаңғы триастың сазды-аргиллитті, келловей-оксфорттың сазды-әксазды және палеогеннің сазды шөгінділерін атауға болады. Ең жақсы сыймдылық-сүзбелік қасиетті иеленген қорқойма-қойнауқаттар алаптың шеткі, негізінен ернеулік бөліктерінен анықталған. Қиманың триастық секциясының өзіне тән ерекшелігі жыртылыс бұзылыстарымен жоғары дәрежеде күрделене түсуі және алапқа кіретін көпшілік аудандарда триасты көмкеріп жатқан түзілімдердің құрылымдық планының түрліше сипатты иеленуі болып табылады. Құрылымдық параметрлерінің ерекшелігі ретінде алаптың солтүстік бөлігіндегі құрылымдық элементтердің өте анық байқалатын созылымдылықпен сипатталатындығын, ал оңтүстік бөлігіндегі құрылымдардың теңөлшемді (изометрлік) сипатты иеленгендігін атауға болады. Юра-палеоген кешенінің аймақтық қүрылымында әртүрлі көтерілімдер, баспалдақтар және ойысымдар (ойыстар) жүйесі дараланады. Алаптың ең маңызды құрылымдық элементтері қатарына Түпқараған, Беке-Басқұдық және Песчаномыс-Ракуш көтерілімдері, Жетібай-Өзен баспалдағы, Жазғұрлы және Сағындық ойыстары, Қарабұғаз күмбезінің солтүстік баурайы жатады.
Мұнайгаздылық триас, юра, аракідік төменгі бор түзілімдерімен байланысты. Кенорындардың басым көпшілігі Жетібай-Өзен баспалдағына шоғырланған, осы өңірде өткен ғасырдың 60-шы жылдарында қоры жағынан ғаламат ірі Өзен кенорны және өте ірі Жетібай кенорны ашылды. Алап ауқымында түрлі типті жергілікті құрылымдарға шоғырланған ұзын саны 40-тан астам мұнай мен газ кенорындары белгілі. Олардың ішіндегі ең ірілері антиклин немесе брахиантиклин қатпарлармен байланысты және олар әдетте көп қойнауқатты болып келеді (мұнай, газ және газ-мұнай жатындарының саны 25-ке дейін жетеді).
Алап мұнайларының өздеріне тән ерекшелігі парафиннің мол мөлшерін кіріктіретіндігі, бұл көрсеткіш кейде 24 %-ға дейін жетеді. Алап тереңдіктерінде қысым мен температура деңгейі қалыпты екендігі анықталған, алайда оның кейбір бөліктерінде, әсіресе оңтүстік-батыста, атап айтқанда Песчаномыс-Ракуш көтерілімі ауданында қиманың триасқа және теменгі юраға тиесілі бөлігіндегі температура керсеткіші 140-160°С-қа жетеді.
Негізгі мұнай туындатушы кешен ретінде ортаңғы триас және ортаңғы юра түзілімдері қаралуы тиіс, және де соңғылары көмірсутектерді тек Жазғұрлы және Сағындық ойыстары ауқымында ғана туындатқанға ұқсайды.
Алаптың құрлыққа тиесілі ауқымындағы жаңа ашылулар негізінен қиманың триасқа қарасты бөлігіндегі әзір бұрғыланбаған шағын антиклин қатпарлармен және юраның терригендік және карбонатты бөліктеріндегі антиклин емес тұтқыштармен байланысты болуы мүмкін. Айтуға тұрарлық ашылулар алаптың су айдыны бөлігімен байланысты болса керек.
Жалпы ауданы 60 мың км²
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ Санат:Геология Санат:Маңғыстау облысы
Хақиқат
Хақиқат - сопылық ілімді хақиқат, ал фикһ ілімінде шариғат дейді. Хақиқат пен шариғат тұтас. Хақиқатсыз (мән-мағынасыз) шариғат қабылданбайды, ал шариғатсыз Хақиқат батыл (бұзық). Сопылардың түсінігінде Аллаһқа ұласу жолында шариғат, тариқат, Хақиқат және мағрифат сияқты төрт мәртебе бар. Бұл мәртебелердің үшіншісі де Хақиқат Шариғат жалпыға берілетін ілім. Ал тариқат дидар талаптарға, үшінші Хақиқатты тек таңдаулыларға, мағрифат таңдаулылардың таңдаулысына берілетін ілім.
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Ислам Санат:Тарих
4 мамыр
Мамырдың 4 — Григориан күнтізбесінде жылдың 124-ші күні (кібісе жылдарда 125-ші). Жылдың аяғына 241 күн қалады.
Жауынгерлік дабыл
Жауынгерлік дабыл — бөлімдерді (кемені) жауынгерлік міндетті орындау әзірлігіне жедел келтіру. Жауынгерлік дабыл бойынша сапқа тұрғызу командирлердің (бастықтардың) басшылығымен жүзеге асырылады. Жауынгерлік дабыл сигналы (белгісі) дауыспен және техникалық қүралдар аркылы беріледі.
Зидж Ұлықбек
Зидж Ұлықбек, Ұлықбек зиджі — Самарқандағы Ұлықбек обсерваториясында жасалған ең толық және дәлірек (сол дәуір үшін) жұлдыздар кестесі. “Зидж Ұлықбекте” эклиптикалық координаттар жүйесінде 1018 жұлдыз орнының каталогы берілген. Оның кіріспесінде 15 ғ-дағы Шығыстың астрономия ілімі қорытылған. Сондай-ақ, онда астрономиялық бақылауларға арналған көптеген кесте келтірілген. Оның ішінде синустар мен тангенстер кестесі де бар (9-ондық таңбаға дейінгі дәлдікпен). «Зидж Ұлықбек», оптикалық бақылаулар жүргізгенге дейін, Шығыстағы ең жоғарғы дәрежедегі кесте болып есептеледі.
Жауынгерлік дабыл
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Бровилье
Бровилье (Brauvilliers) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Бар-ле-Дюк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,26 км² шамасында.
Зидж Ұлықбек
Дереккөздер
Санат:Астрономиялық каталогтар Санат:Астрономия тарихы Санат:Астрономия кітаптары
Бровилье
Коммунаның INSEE коды — 55075, пошта индексі — 55170.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 179 адамды құрады. Халық тығыздығы — 19,33 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Һарун
Һарун - Мұса пайғамбардың үлкен бауыры. Исрайыл ұлдарының ұл сәбилерінің қырғыны басталмас бұрын, яғни Перғауынның қаһары төнбей тұрып дүниеге келді. Тарихи деректер бойынша Һарун пайғамбар жөнінде былайша айтылады. Оның дене бітімі Мұса пайғамбардан гөрі ірілеу, бойы ұзындау, ақшыл реңді, жалпақ денелі, жұмсақ мінезді және маңдайында мең бар болатын. (Хаким, Әл-Мустәдрәк II, 577).
Ерекше қасиеттінің бірі тілі шебер әрі түсінікті болатын. Сол себепті тілі пәлтектеу болған Мұса пайғамбар Мәдиәннан Мысырға қайтып келе жатып, Синай тауында Аллаһтан аян келген кезінде бауыры Һарунды өзіне көмекші етіп беруін сұраған болатын: (Мұса а.с.) «Раббым! Рас, мен олардың мені жасынға шығаруынан қорқамын. Көкірегім тарылып, тілім жүрмей ме деп қорқам. Сондықтан Һарунға да (пайғамбарлық) жібер. Әрі олардың менен алар өш-ақысы бар, сондықтан мені өлтіре ме деп қорқамын!», – деді. (Шұғара сүресі 12-14-аяттар). «Маған жанұямнан көмекші бер. Харун бауырымды. Ол арқылы арқамды қуатта. Оны істеріме ортақ қыл. Сені көп дәріптеуіміз үшін. Сені көбірек еске алуымыз үшін. Күдіксіз Сен бізді көріп тұрасың»,-деді. (Tаhа сүресі 29-35 аяттар).
Аллаһ Тағала пайғамбары Мұсаның дұғасын қабыл қылғанын білдіріп: «Әй Мұса! Сенің тілегің берілді!» (Tаhа сүресі 36-аят) деп уахи етті. Осылайша Һарунға да сырттай пайғамбарлық берілген болды, әрі сол жерде екеуіне: «Кәне, Перғауынға барып: «Біз Әлемдердің Раббысының елшілеріміз»; «Исрайыл ұрпақтарын бізбен бірге қоя бер!», – деңдер» (Шұғара сүресі 16-17 аяттар) деген алғашқы пайғамбарлық әмір берілді.
«Уа Раббымыз! Шынында біз оның өктемдік қылуынан немесе шектен шығуынан қорқамыз», (Tаhа сүресі 45-аят) деп Аллаһқа дұға қылған Мұса мен Һарунға Аллаһ Тағала: «Қорықпаңдар! Мен сендермен біргемін. Естимін де көремін!» (Tаhа сүресі 46-аят) деп жебеді.
Осы әмірлерді алып Мұса және Һарун пайғамбар Перғауынның cарайына келіп ат басын тіреді. Оларды қабылдаған Перғауын екеуінің айтқандарын естігенде қаны басына шапты. Ол екі асыл тұлға, өздерінің әлемдердің Раббысы таңдаған пайғамбар екендіктерін айтып, оны Аллаһқа құл болуға шақырып келіп отырғандарын жеткізді. Ал Перғауын: «Мен, сендердің ең ұлы раббыларың!» (Назиғат сүресі 24-аят) деп сандырақтап, дағуатқа тәкәппарлықпен қарады.
Ағайынды қос пайғамбар Перғауынға қарсы ұзақ күресті. Талай-талай қызу тартыстарға дейін барды. Бәрінде Харун пайғамбар екеуінің атынан сөз сөйлеп отырды. Соңында өздерін қуған Перғауын мен оның қауымын теңізге батырып Мысырдан қашып шыға жөнелген қос пайғамбар үмметінің шөлдегі ұзын сабылған сапарларына, сол кездегі Исрайыл ұлдарының істеген опасыздықтарына төзе білді. Бұл Құран Кәрімде баяндалды. Солардың бірі Мұса пайғамбар Тәңірмен жүздеспекке (әрине перде артынан) «Тур» тауының басына кеткен кезде болды.
Мұса өзі жоқ кезде Исрайыл ұлдарына бас көз болуды бауыры Һарунға тапсырған болатын. Құранда Тур тауындағы жүздесу 30 түнге жалғасып, сосын тағы 10 күнге ұзартылғаны айтылады. Осы тау басындағы қырық күндік Раббымен оңашаланудан кейін Мұса пайғамбар төменге түскен кезде Исрайыл ұлдарының бұзау мүсініне табынып жатқанын көрді.
Исрайыл ұлдары Мысырдан шығарда алтын, күмістерімен қоса, қымбат заттарын бірге ала шыққан-ды. Мұса пайғамбар тауға кете сала араларынан Сәмири деген адам оларға алтын күмістерінен Сиыр-Тәңір мүсінін жасап, содан тілек тілеуге шақырған болатын. Себебі өздерінің шөлдегі қиындықтарын Мұса мен Һарунның Раббыларының әлсіздігінен деп ойлаған еді. Бұғaн оңай көнген яһудилер алтын күмістерін ортаға салды. Бұзау мүсініне жететіндей алтын күмістерін аямаған Исрайыл ұлдары өздері жасаған бұзау мүсініне табына бастады. Харунның: «Әй, халайық. Сендер осы арқылы сыналып отырсыңдар. Сендердің шын Тәңірлерің Рахман. Сондықтан маған еріп, әміріме құлақ асыңдар» (Tаһа сүресі 90-аят) деген үгіт насихаты Исрайыл ұлдарын тоқтата алмады. Олар қасарысқан күйі «Мұса бізге қайтып келмейінше осыған табынудан танбаймыз» (Tаһа сүресі 91-аят) десті. Мұса пайғамбар Тур тауынан оралғанда бұл сұмдықты көріп ашуланғаны сонша, Һарун пайғамбардың жағасына жабысып, оны кінәләй бастады. Ол: «Әй Һарун. Мыналардың адасқанын көре тұра маған неге келмедің. Әлде әміріме қарсы шықтың ба?», деген болатын. (Tаһа сүресі 92-93 аяттар) Әрине мұнда Һарун пайғамбардың кінәсы жоқ, кінәлі тек қанағатсыз Исрайыл ұлдарының өздері ғана. Мұса пайғамбар мұның бәрін бастаған Сәмири екендігін анықтап, оны араларынан қуып жіберді.
Гидротермалық
Гидротермалық - Жер қыртысына кіріккен магмалармен тығыз байланыста қалыптаса отырып, жоғары шапшыған ыстық су ерітінділеріне байланысты қолданылатын термин. Геологиялық әдебиетте әдетте "Гидротермалық ерітінділер" (синонимі: гидротермалар), "Гидротермалық процесс" және "Гидротермалық кен" деген сөз тіркестері түрінде ұшырасады.
Тулахасси (Оклахома)
Тулахасси (Tullahassee) — Оклахома штатының Wagoner округіне жататын АҚШ қаласы.
Һарун
Осыдан көп ұзамай Аллаһ Тағала Мұсаға бауыры Һарунның ажалы жақындағанын білдіріп, оны тау басына апаруды әмір етті.
Гидротермалық
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Гидрология Санат:Гидрогеология
Тулахасси (Оклахома)
Қала тұрғындарының саны 106 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.4 км² шамасында. FIPS коды — 40-74650.
Һарун
Дереккөздер
Санат:Ислам
Тулахасси (Оклахома)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Апатты тасқын
Апатты тасқын — мөлшері бойынша су шаруашылығы мен гидротехникалық есептер көрсеткіштерінен асып түсетін және елде айтарлықтай материалдық зиян мен адам өлімін туғызатын тым сирек қайталанатын өзендегі су тасқыны.
Дереккөздер
Санат:Табиғи апаттар
Вэйверли (Небраска)
Вэйверли (Waverly) — Небраска штатының Lancaster округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2448 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.4 км² шамасында. FIPS коды — 31-51770.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Небраска қалалары
Рингстэд (Айова)
Рингстэд (Ringsted) — Айова штатының Эммет округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 2.8 км². FIPS коды — 19-67170.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 436 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Эммет округы (Айова)
Алатау концерті
Алатау концерті - "Қазақтелефильм" студиясының 5 бөлімді, қазақ тілінде, ақ-қара түсті фильм-концерті (1971). Фильм-концерт Жамбыл облысындағы көркем-өнерпаздар үйірмесі ансамблінің шығармашылығы туралы. Фильмде қазақтың халық әндері мен билері: "Қамажай," "Көзімнің қарасы", "Алтыным", "Балбырауын" және т.б. орындалады. Режиссері - Т.Ыбыраев, операторы -А.Федулов.
Дереккөздер
Санат:Журналистика Санат:Кино Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Апатты теңіз дауылы
Апатты теңіз дауылы - Бофорт шкаласы бойынша куші 11 балдық, орташа жылдамдығы 27 м/с, теңізде соғатын жел.
Дереккөздер
Санат:Табиғи апаттар Санат:Желдер