cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сен-Сир-сюр-Морен
Сен-Сир-сюр-Морен (Saint-Cyr-sur-Morin) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Провен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 19,09 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77405, пошта индексі — 77750.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1868 адамды құрады. Халық тығыздығы — 97,85 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Жеркур-е-Дриянкур
Жеркур-е-Дриянкур (Gercourt-et-Drillancourt) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,6 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55206, пошта индексі — 55110.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 141 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10,37 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Сығылма
Сығылма (ағыл. dike немесе dyke сөзбе-сөз: бөгесін) — бір-біріне параллель қос қабырғасы жер қойнауларына қарай тік немесе әнтек еңістене құлайтын, онша қалың емес, алайда біршама ұзақ қашықтыктарға сағаланатын тақташа тұрқылас геологиялык дене. Эндогендік (жарықшақтардың магмалық балқымалармен).
Дереккөздер
Санат:Геология
Катыр-Игль
Катыр-Игль — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/2169/452/98 орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Васюган. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сәрсенбі Дәуітов
Сәрсенбі Дәуітов  (1947 жылы туған, ҚХР, Шығыс Түркістан, Шыңжаң өлкесі, Шын Пэн Зи қаласы) – филология ғылымдарының докторы (2001).
Алғашқы өлеңдер жинағы "Сыбаға" деген атпен 1978 ж. жарыққа шықты. Дәуітов сондай-ақ "Ерте дәуірдегі қазақ әдебиеті" (1983), "ХІХғ-дағы қазақ ақындары" (1988) зерттеу кітаптарын жазып шығаруға қатысты. Дәуітовтің алғы сөзімен және құрастыруымен қазақ ақыны Мәшһүр Жүсіп Көпеевтің екі томдык таңдамалы шығармалар жинағы алғаш рет жарық көрді (1990; 1991). Дәуітовтың құрастыруымен "Төле би" (1993), Қ.А. Йасауидің "Диуани хикмет" (1993, М. Жармұхамедұлымен бірге), "Абылай хан" (1993), "Тезек төре" (1996) және т.б. ғылыми-танымдық жинақтар басылып шықты. Дәуітов аударма саласында қырғыз ақыны С.Меймұловтың "Әуен" атты кітабын қазақ тіліне аударған. Қазақстан ЛКЖО Орталық Комитетінің Құрмет грамотасымен марапатталған. Жамбыл атындағы Халықаралық сыйлықтың иегері.
Дереккөздер
Санат:1947 жылы туғандар Санат:Шыңжаңда туғандар Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қазақстан филологтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Филология ғылымдарының докторлары Санат:Профессорлар
Ольховка (Куюргазин ауданы)
Ольховка — Башқұртстанның Куюргазин ауданындағы қыстақ, Отрадин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 24 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Рочуга (Солтүстік Гбача тармағы)
Рочуга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік Гбач өзенінің оң жағалауынан 35 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Құйрық-бауыр
350 × 291px|нобай|Құйрық-бауыр Құйрық-бауыр- құйрық майын үлкен бөліктерге бөледі, су құяды, бір қайнатып алып, баяу отта қайнатып пісіреді. Одан соң өнделген бауырды (қабаты алынған) салып, тұз, лавр жапырағын, бұршақты қара бұрыш қосады да, бауыр дайын болғанға дейін (тым пісіріп жібермей) отта ұстайды. Одан кейін құйрық еті мен бауырды осы қайнатпада салқындатады, тіліктеп кеседі. Үстелге әкелерде әрбір бауыр тілігіне құйрық етінің қабатын салады және жасыл бұршақпен, 4—5 см ұзындықта кесілген қиярмен, қызанақпен, жасыл жуамен гарнирлейді, жасыл ақжелкекті турап, бетіне себеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақ асханасы Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Дорнбок
Дорнбок (Dornbock) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Кётен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 372 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 11,92 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 82 065. Муниципалитеттің басшысы — Норберт Криг.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Палеоклиматология
Палеоклиматология (грекше: palaios — ертедегі, ежелгі) — өткен геологиялық дәуірлерге тән Жер климаттарын зерттейтін ғылым саласы. Палеогеографиямен тығыз байланысты. Ертедегі климат жағдайы шөгінді тау жыныстарының заттық құрамы мен қатпарлык белгілері, организмдердің қазба қалдықтары және өзге де көптеген геологиялық көрсеткіштер арқылы қайта анықталады.
Палеоклиматология – Жердің өткен дәуірлердегі климаты және климаттық тарихы туралы ғылым.
Палеоклиматология – палеогеография ғылымының маңызды бір саласы. Ол палеозойдан бергі уақыттың ғана климаттық жағдайын сипаттай алады. Климат жағдайы шөгінді тау жыныстарының заттық құрылымы мен текстуралық ерекшеліктері бойынша және құрып біткен организмдер қалдықтарының сипатына қарай анықталады. Жер атмосферасының геологиялық дәуір өткен сайын құрамы өзгерді; су буы мен көмір қышқыл газының мөлшері кеміп, оттектің үлесі арта түсті. Палеогеографиялық зерттеулер нәтижесінде Жер бетінде ұзаққа созылған жылы және суық кезеңдер болғаны анықталды.
Антипатия
Антипатия  (грек. antіpatheіa, αντιπάθεια, αντι — «қарсы», πάθος — «құштарлық»)) — әлеуметтану мен психологияда қолданылатын термин. Антипатия — ұнату немесе адамның бір-біріне көңілі ауу сезіміне қарама-қарсы ұғым. Алғаш рет Я.Л. Морено (1892 — 1974) тұлғааралық қатынастарды зерттейтін социометрия әдісіне “симпатия” және “антипатия” терминдерін қолданды. Морено әдісі адамдардың шағын бірлестіктері (отбасы, ұжым т.б.) ішінде қарым-қатынас процесін белгілеу, сипаттау, мінездеу мүмкіндіктеріне жол ашты. А. — ұжым қызметінің нәтижелілігін азайтып, адамдар арасында қарама-қайшылықтар туғызатын фактор болып табылады.
Палеоклиматология
Палеоклиматология стратиграфия, палеонтология және геоморфологиямен тығыз байланысты; геохимияның, геофизиканың және палеомагниттіліктің тәсілдерін пайдаланады. Палеоклиматология жер климатының даму тарихын зерттеумен қатар болашақтағы климаттың өзгеруіне болжамдар жасайды.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Пілқұлағы
Өсімдік туралы
Пілқұлағы– ароидтар тұқымдасына жатады. Отаны оңтүстік-шығыс Азия тропикалық ормандары. Табиғатта 500-ге тарта түрі бар. Бірақ барлығының жапырағының пішіні  піл құлағына ұқсас келеді. Бізде Қазақстанда  пілқұлағының A. Macrorbira және A. Cuprea  деген түрлері бөлме гүлдері ретінде өсіріледі. Жапырақтары тікелей топырақтан өсіп шыққан сабақтарының басында  орналасқан.. Сабақтарының бойы аса биік болмасада, жапырқтарының көлемі үлкен болып келеді. Көп суғарып жібергенде немесе ауа  тым  ылғал болып кеткенде, жапырақтарында  су тамшылары пайда болады. Пілқұлағын барометр деп те атайды, жаңбыр жауар алдында жапырақтарында су тамшылары пайда болады.
Жылуы
Барлық ароидтар секілді, жылуды жақсы көреді.
Суғарылуы
Жазда молынан, қыста сирек суғарады.
Ылғалдылығы
Су бүркіп ылғалдандырып, әрі жапырақтарының тазалығын сақтау қажет.
Қоректендірілуі
Әдемі жапырақты өсімдікке арналған тыңайтқышпен айына бір рет қоректендіріп тұру қажет.
Аурулары
Өсімдік битімен өрмекші құрты, кенемен ауруы мүмкін.
Көбейтілуі
Түбін бөлу және жанама өскіндері арқылы көбейтеді.
Дереккөздер
Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жемістер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8
Лениндік сыйлық
thumb|right|80px| thumb|right|80px| Лениндік сыйлық - Кеңес дәуірінде азаматтарға ғылым, техника, әдебиет, өнер, архитектура саласындағы шығармашылық табыстары, ғылыми жетістіктері үшін берілді.
1925 ж. тағайындалған. 1935 — 56 ж. аралығында берілген жоқ, 1957 жылдан қайта беріле бастады. 1966 ж. екі жылда бір рет берілетін болып белгіленді. Лениндік сыйлық алғандарға “Лениндік сыйлық лауреаты” атағы, диплом, құрметті белгі және куәлік тапсырылды. 1991 ж. Лениндік сыйлық беру тоқтатылды.
Дереккөздер
Санат:КСРО сыйлықтары Санат:Лениндік сыйлықтың иегерлері Санат:Ленин есімімен аталған нысандар Санат:КСРО-дағы ғылым
Графин
thumb|right|250px|Графи́н Графин— су, шарап және т.б. сұйықтар құюға арналған жіңішке және ұзын мойынды шыны немесе хрусталь ыдыс.
Дереккөздер
Санат:Ыдыстар
Дарбаза
Дарбаза бірнеше сөздерге мағына береді:
Елді мекендер:
Басқа мағыналар:
NGC 6752
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1826 жылы 30 маусымда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6752 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 108, ESO 141-SC30, N 6777?.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз)
Ишкент мешіті
Ишкент мешіті – 19 ғасырда салынған архитектуралық ескерткіш. Түркістан облысы, Кентау ауданындағы Ишкент қаласының аумағында орналасқан. Арқалықты аражабыны бар күйдірілген кірпіштен салынған. Батыс қасбетіндегі бір қатарлы айваны (шырақ бөлме) қираған. Шығыс қасбетіндегі тоғыз бағаналы айван периметрі шикі кірпіштен тұрғызылған. Ишкент мешіті төртбұрышты қысқы мешіт залынан тұрады. Оңтүстік-батыс қабырғасының ортасында михраб орны бар. Михрабтың айналасындағы қабырғалар беті тікбұрышты және төртбұрышты жиектермен өрнектелген, ішкі беті жазулармен көмкерілген. Қабырғаның төменгі жағы қырма техникасы бойынша жасалған ою-өрнекпен безендірілген. Едені төртбұрышты күйдірілген кірпіштен төселген.
Брионе
Брионе (Brione) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Тренто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 155 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 17 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 9 км² шамасында. Пошта индексі — 38083.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Кобеха
Кобеха (Cobeja) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Толедо провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла-Сагра ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2444 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 29 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Толедо елді мекендері
Риардо
Риардо (Riardo) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Казерта провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2510 адамды құрайды. Халық тығыздығы 157 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі — 81053.
Елді мекеннің қамқоршысы — Sant Antonio. Жыл сайынғы мерекесі — 17 қаңтар.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Шашыранды металдар
Шаю (жуу) гидролизі - силикаттар мен алюмосиликат тардың саз минералдарына дейін ыдырауы. Осыдан кейін еритін құрамбөліктердің кремний сіз шайма сумен жуылып кетуі нәтижесінде алюминийдің, темірдің, титанның және баска гидролизатор элементтердің бос тотықтары мен гидрототықтарына дейін ыдырайды.
Дереккөздер
Санат:Геология
Самара
Самара – Ресейдегі Орта Поволжьедегі ірі қала, Поволжский экономикалық аймағыың және Самара облысының әкімшілік орталығы. Волга өзені жағалауының сол жағындағы Самара мен Сок өзендері сағаларының арасында орналасқан.
«Самара» – түркi тiлiнде «даладағы өзен» деген мағынаны білдіреді екен. Тұрғындар саны бойынша Самара облысы Ресей Федерациясында алтыншы орынға ие болса, ондағы 3 млн. халықтың 15 мыңнан астамы қазақтар. Самара қаласы 1935 жылдан Куйбышев атанса, 1991 жылы тарихи атауын қайта алады. Соғыстан кейін қала КСРО-ның ірі өнеркәсіп пен мәдени орталығына айналса, қазір де ірі өндіріс ошағы. Мұнда ғарыш пен авиацияның ең мықты әлеуеті қалыптасуының бір мысалы, «Прогресс» зауытында Юрий Гагарин ұшқан зымыранның құрастырылуы. 1991 жылы Самарада Сталиннің атом бомбасына төтеп беретін 40 метрлік тереңдікте орналасқан бункері табылып, әлемдік жаңалыққа айналады. Қала бүгiнде бес теңiздiң айлағы саналады. Міне, осындай төрт ғасырлық тарихы бар ежелгі Еділ бойлай орналасқан тарихи қалаға Ресейдің Мәскеу, Волгоград, Мурманск, Вологда, Түмен, Орынбор, Челябі, т.б. 15 аймағынан қандас бауырларымыз жиналды. Атажұрттан Дүниежүзі қазақтары қауымдастығы Төрағасының бірінші орынбасары Талғат Мамашев бастаған делегация, Қазақстан Республикасының Астрахань қаласындағы консулы Асхат Сыздықов та келді
Дереккөздер
Санат:Ресей қалалары
Бад-Тенштедт
Бад-Тенштедт (Bad Tennstedt) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан қала. Унструт-Хайних ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2525 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 27.27 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 64 004. Қаланың басшысы — Йёрг Клупак.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 13 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
I Мұстафа
I Мұстафа (1591 — 20 қаңтар 1639) — Османлы мемлекетінің 15-ші сұлтаны, Ислам халифатының 80-ші халифі.
Фронтейра-дус-Валис
Фронтейра-дус-Валис (Fronteira dos Vales) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Вали-ду-Мукури мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Нануки экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
I Мұстафа
Өмірбаяны
I Мұстафа 1591 жылы Манисада дүниеге келді.
Фронтейра-дус-Валис
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 753 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 317,826 км² шамасында. Халық тығыздығы — 15 адам/км².
I Мұстафа
Өмірбаяны
1595 жылы әкесі III Мехмет, ал 1603 жылы ағасы I Ахмет таққа отырды. II Мехмет енгізген Фатих заңы бойынша елде сұлтанаралыққа жол бермеу үшін таққа отырған сұлтан өз аға-інілерін өлім жазасына кесу керек. Алайда I Ахмет осы заңға бағынбаған алғашқы сұлтан болды. Сұлтанның осындай шешім қабылдауына тарихшылар әртүрлі себептер келтіреді:
I Ахмет өз інісін өлтермесе де, оған бостандық бермей, Топқапы сарайындағы кафесте өліміне дейін қамап отырды. 1617 жылдың 22 қарашасында I Ахмет бөрітпе сүзек ауруынан қайтыс болды. I Ахметте ересек бала болмаған соң, тақ I Мұстафаға бұйырды.
Бірінші сұлтанаты
Сарайда қоғамдық қатынастар I Мұстафаның психикалық күйін жақсартады деген үміт болды. Алайда сарайдағылардың ынтасы еш нәтижеге әкелген жоқ — сұлтан бұрынғыдай есі ауысқан болып қалды. Сұлтан өте оғаш болған: дуан кеңесінің отырысында уәзірлердің сәлделерін бастарынан жұлып, сақалдарынан тартып отыратын. Сонымен қатар оғаш сұлтан құстар мен балықтарға жем орнына тиындар лақтыруды ұнатқан. Бұл оқиғалар жайлы османлы тарихшысы Ибраһим Пешеуи былай айтады:
Бірінші билеген жылдарында (1617-1618) I Мұстафа анасы Халиме сұлтан мен садрағзам Дамат Халил пашаның қолжаулығы ғана болатын. Есі ауысқан сұлтанға қанағаттанбаған әскер 1618 жылы оны тақтан тайдырып, зынданға қамады. Ал келесі сұлтандық II Османға өтті. Алайда төрт жылдан соң, жаңа шеріктер ұйымдастырған төңкеріс кезінде II Осман өлтіріліп, тақ I Мұстафаға қайтадан бұйырды.
Екінші сұлтанаты
Екінші билеген жылдарында да (1622-1623) I Мұстафа анасы Халиме сұлтан мен жаңа садрағзам Қара Дәуіт пашаның қолжаулығы болды. Сұлтанның психикалық науқастығы тіптен жоғарылады. I Мұстафа II Османның тірі екенін ойлап, оның бөлмесіне есік қағып, өзін тақ салмағынан арылту үшін одан өзіне тақты қайтыруын сұрады.
Сол кездерде жаңа шеріктер мен сыпайларда жанжал туды, ал Анадолыда Эрзурум бейлербейі Абаза Мехмет пашаның төңкерісі басталды. Абаза Мехмет паша II Османның өлімі үшін кек қайтарғысы келді. Төңкерісті тоқтату үшін Халиме сұлтан Қара Дәуіт пашаны өлім жазасына кесті. Алайда төңкерісшілер наразылықты тоқтатпай, 1623 жылдың мамырында Абаза Мехмет паша 40-мыңдық әскерімен Анкараны қоршауға алды. Билікте төрт садрағзам бір-бірін ауыстырып отырды. Ақырында, садрағзамдық Кеманкеш Қара Әли пашаға өтті. Ол Халиме сұлтанды баласын тақтан босатуға көндірді. Халиме сұлтан баласы I Мұстафаның өмірін сақтау шартымен пашаға келісім берді. I Ахмет пен Көсем сұлтанның 11 жасар баласы IV Мұрат келесі сұлтан болды. I Мұстафа қайтадан кафеске қамалып, өліміне дейін сонда отырып шықты. 1639 жылдың 20 қаңтарында I Мұстафа өз ажалымен қайтыс болды. Бұрынғы сұлтан мәйіті он жеті сағат жайбарақат жатты, тек содан кейін ғана оны еш сый-құрметсіз Әулие Софья мешітінің қасындағы Мұстафаға арнайы салынған мазарда жерде жерледі.
Фронтейра-дус-Валис
Тарихы
Қала 1963 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Гриль
thumb thumb Гриль — ет және балық тағамдарын дайындауға арналған инфрақызыл қыздырғышы бар шағын қуыру құрылғысы. Айналма өткізбесі, қызуды реттегіші (кейде программалық басқарылатын) болады.
Дереккөздер
Санат:Тағамдар
Сахабалар салған сара жол (кітап)
thumb|right|250px|Сахабалар салған сара жол, 2-том Сахабалар салған сара жол - Мұхаммед Юсуф Кандахлауи өз еңбегінде Ислам дінінің араб түбегінен бастап төрткіл дүниеге таралуында көп қажыр-қайрат жұмсап, орасан еңбек сіңірген сахабалар өмірі сөз болады. Aтап айтқанда, әрбір сахабаның Аллаh елшісімен таныстығынан бастап, мұсылмандықты қабылдауына түрткі болған оқиғалар, сол кездегі иман мен күпірдің өзара арпалысы, Ислам нұрының қалай кең тарағаны, ізгі коғам қалыптастырудағы әрбір сахабаның алар орны, көрсеткен ерліктері мен сол кезеңдегі боямасыз шынайы оқиғалар баяндалады.
Кітап жалпы оқырман қауымға арналған.
Сілтемелер
[http://www.kstounb.kz/kaz/index.php?option=com_content&view=article&id=339:8638--162--q-q--2011-560-&catid=27:2011-08-03-03-56-09&Itemid=25 Мұхаммед Юсуф Кандахлау. Сахабалар салған сара жол]
Санат:Сахабалар Санат:Ислам
Торрэон (Нью-Мексико)
Торрэон (Torreon) — Нью-Мексико штатының Torrance округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 244 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21.5 км² шамасында. FIPS коды — ?.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Мексико қалалары
Өзбекстан Футбол Қауымдастығы
Өзбекстан Футбол Қауымдастығы (өзб. O'zbekiston futbol assotsiatsiyasi / Ўзбекистон футбол ассоциацияси) — Өзбекстан футболын бақылайтын, басқаратын ұйым. Штаб пәтері Ташкент қаласындағы Өзбекстан көшесі, 98А үйде орналасқан. Президенті — Ачилбай Раматов.
Тарихы
Өзбекстандағы футбол ұйымы алғаш рет 1946 жылы "Өзбек ССР-і Футбол Федерациясы" деген атаумен КСРО Футбол Федерациясының бөлімі ретінде құрылды. Тәуелсіздік алғаннан соң 1992 жылы Өзбекстан Футбол Федерациясы деген атпен қайта жаңартылды. 1994 жылы ФИФА мен АФК-ға мүше болды. Федерация УЕФА-ға мүше болуға мүмкіндігі бар болса да, белгісіз себептермен Азия құрлығын таңдады (УЕФА басшылығы КСРОдан бөлінген мемлекеттердің бәріне де Еуропалық ұйымға қабылдануға рұқсат берген болатын).
1994 жылы тиісті ұйымдарға қабылданған болса да құрама 1992 жылдан ресми жолдастық кездесулер өткізе бастады. 1997-2013 жылдар аралығында Орталық және Оңтүстік Азия Футбол Федерациясына мүше болды. 2014 жылы Иран, Тәжікстан, Қырғызстан, Түрікменстан, Ауғанстан, Өзбекстан құрамаларын біріктіретін жаңа ашылған субфедерация — Орталық Азия Футбол Федерациясының тізіміне енді.
Қауымдастыққа әрбір облыстың футбол федерациялары бағынады.
Құрамы
Қауымдастықты президент басқарады. Қазіргі президенті Ачилбай Раматов 2018 жылдың 25 қаңтарында тағайындалды. Вице-перзидентері — Шоакрам Исроилов, Пулат Бободжонов.
Қауымдастықтың басқа да мүшелері: Рустам Курбонов, Бобур Шодиев, Мурод Алиев, Мансур Раджабов, Комил Ярашев және Наримон Джалолов.
Сілтемелер
Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасы Санат:АФК футбол федерациялары
Сәуле Батталқызы Дәуітова
Дәуітова Сәуле Батталқызы (28 қаңтар 1961 жылы туған, Қарағанды қаласы) – филология ғылымдарының докторы (2006).
ҚазПИ-дің филология факультетін (1983, орыс тілі мен әдебиеті; 2003, қазақ тілі мен әдебиеті; қазіргі ҚазҰПУ) бітірген. 1983 жылы осы оқу орнында аспирант, кіші, аға, жетекші ғылым қызметкер, декан (1997–2008), Әдебиеттану және тіл білімі ғылыми-зерттеу институтының директоры (2008) қызметін атқарды. «Художественная концепция исторической личности в казахской драматургии» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғаған. Дәуітова 60-тан аса ғылым еңбектің авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Гранитец (Бургас облысы)
Гранитец (Гранитец) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8333. Телефон коды — 05557. ЕКАТТЕ коды — 17720.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Сэбека (Миннесота)
Сэбека (Sebeka) — Миннесота штатының Wadena округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 711 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.4 км² шамасында. FIPS коды — 27-59152.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Аклуши (Тулва тармағы)
Аклуши — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тулва өзенінің сол жағалауынан 57 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
NGC 2286
NGC 2286 — Monoceros шоқжұлдызында орналасқан IV3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Аклуши (Тулва тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Кама су торабынан Воткин су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
NGC 2286
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Аклуши (Тулва тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
NGC 2286
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 6 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2286 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 548.
Аклуши (Тулва тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 2286
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз)
Ремелье
Ремелье (Remelhe) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 410 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,18 км² шамасында. Халық тығыздығы — 272,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Борис Александров атындағы спорт сарайы
Тарихы
Спорт сарайы 1964 жылдан 1968 жылдар аралығында салынды. Қазақстанда алғаш рет сарай ғимаратын салу кезінде 64 метрлік шатыр фермалары қолданылды, КСРО-да алғаш рет негізгі алаңмен бірге жаттығу мұз алаңы салынды. Бастапқыда негізгі аренаға 5200 көрермен сыятын болса, 2001 жылы жүргізілген ауқымды қайта жаңартудан кейін орын саны 4400-ге дейін қысқарды. Сарайдың іші бірнеше рет елеулі өзгерістерге ұшырады, бірақ ғимараттың сырты өзгеріссіз қалып отырды.
2011-2012 жылы қыста ғимараттың өзі жаңартылмай қасбеті ауыстырылды. Сәулетшілердің ойы бойынша, жаңа қасбет қақпашының бас киіміне ұқсайды. Сонымен қатар, ғимараттың жанында хоккей ойыншысына арналған ескерткіш пен үлкен бүгілген жарықдиодты экран пайда болды.
Сілтеме
Санат:Қазақстан стадиондары Санат:Өскемен Санат:Өскемен спорт кешендері Санат:Қазақстан мұзайдыны алаңдары
Оңтүстік Академия
Оңтүстік Академия футбол клубы — 2018 жылы Шымкентте құрылған жастар футбол клубы. 2018 жылға дейін БИІК, СДЮШОР №7 деген атаулармен ойнаған клубтың жолын жалғастырушы ұжым. "Оңтүстік" футбол академиясының түлектерінен құралған команда. 2018 жылы Қазақстан екінші лигасына қатысып, екінші орын алды да, бірінші лигаға жолдама алды.
Өз алаңындағы ойындарын БИІК футбол орталығындағы стадиондарда өткізеді.
Қазақстан чемпионаттарында
2018 жылы екінші лигада жақсы өнер көрсетті. 40 кездесудің 27-сінде жеңіске жетіп, Астана жастар клубынан соң екінші орынды иеденді. Бұл жетістік оларға бірінші лигаға жолдама әперді.
2019 жылы бірінші лигада өнер көрсетуге мүмкіндік алып, маусымды сәтті бастады. Әуелі жерлестері "Қыранды" 3:1 есебімен тізе бүктірді. Екінші турда сырт алаңда "Екібастұзды" 1:0 есебімен ұтып, алты ұпаймен екінші орынға шықты.
Қазақстан кубогында
2018 жылғы Қазақстан кубогында бірінші кезеңнен аса алмады.
2019 жылы бірінші кезеңде «СДЮСШОР №8 » (Астана), "Арыс", Дидар Сыдықбек ФО (Астана) клубтарымен бір топқа түсіп, бірінші орын алды. 1/8 финалда "Қайсардан" 1:2 есебімен ұтылып, жарыстан шығып қалды.
Құрамы
2022 жылғы 13 қазандағы жағдай бойынша
Сілтемелер
Санат:Қазақстан футбол клубтары Санат:Шымкент футбол клубтары Санат:2018 жылы құрылған футбол клубтары
Жасұлан Рамазанұлы Ахметов
Ахметов Жасұлан Рамазанұлы - 1956 жылы 22 қыркүйекте Ақмола қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Ахметов Рамазан Есжанұлы, марқұм. Анасы - Мақшанова Сара Хамидоллақызы, марқұм.
Целиноград инженер-құрылыс институтының автокөлік тасымалы факультетін (1978) инженер-механик мамандығы бойынша; Қазақ мемлекеттік басқару академиясының жанындағы Нарық институтының халықаралық экономикалық қатынастар факультетін (1997) экономист мамандығы бойынша бітірген.
Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.
1978-1979 жылдары - Целиноград жүк автобасқармасы Орталық диспетчерлік қызметінің аға диспөтчері. 1981 жылдан - ІІБ ішкі істер органдарында қызметте. 1991 жылдан - «Ынта» шағын кәсіпорыны бастығының орынбасары. 1994 жылдан - ҚР кеден органдарында қызметте. 2004 жылдан - Ақмола облысы бойынша Кедендік бақылау департаментінің бастығы. 2006 жылдан - Астана қаласы бойынша Кедендік бақылау департаментінің бастығы.
2008 жылдың қаңтарынан бері - Қостанай облысы Кедендік бақылау департаментінің бастығы.
«Астананың 10 жылдығы» медалімен (2007); ҚР Қаржы министрлігі Кедендік бақылау комитетінің 3-ші дәрежелі «ҚР Кеден органдарындағы үздік қызметі үшін» (2004), «Кеден қызметінің еңбек сіңірген қызметкері» (2006), «Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмөт істері Агенттігіне Южыл» белгілерімен; ҚР Премьер-министрінің Құрмет грамотасымен (2005) марапатталған; Астана қаласы әкімінің алғыс хатын иеленген (2006).
Әскери атағы - сержант.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Хоббиі - автоспорт, футбол.
Сүйіп оқитын әдебиеті - М. Монтень, тарихи әдебиет.
Үйленген. Жұбайы - Ысқақова Гүлзада Тәукішқызы. Ұлдары - Ахметов Әнуар Жасұланұлы, Ахметов Дарын Жасұланұлы; қызы - Ахметова Әлия Жасұланқызы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Құйрықтөбе
Құйрықтөбе – ортағасырлық қалашық. Түркістан облысы Отырар ауданы Қоғам ауылынан солтүстік-батысқа қарай 3 км, ортағасырлық Отырар қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 5 км жерде, Арыс өзенің Сырдарияға құяр сағасында орналасқан. Қаланы 1949–51 ж. Оңтүстік Қазақстан археология экспедиция (жетекшісі А.Н.Бернштам), 1981 ж. Оңтүстік Қазақстан кешенді археологиялық экспедиция (жетекшісі К.Ақышев) зерттеді. Қазіргі орнының биіктігі 7,5 м, солтүстіктен батысқа қарай 250 м-ге созылған, батысының ұзындығы 125 м, оңтүстік-батысы 225 м, оңтүстік-шығысы 180 м болып келетін төбешік. Құйрықтөбенің оңтүстік-батыс бұрышында диаметрі 30 м, биіктігі 15 м төбешік түріндегі цитадель орны бар. Цитадель айналасында 4 мұнараның қалдықтары сақталған. Археология қазба жұмыстары нәтижесінде 7–12 ғ-лар аралығына жататын мәдени қабаттар аршылды. Бұл қабаттардан керамикалық ыдыс, құмыра, көзе, тостаған, адам мен жануарлар мүсіндері, 7–8 ғ-лар теңгелері, т.б. шаруашылыққа қажетті бұйымдар табылған. Зерттеу барысында күйдірілген және шикі кірпіштен салынған, қабырғаларының қалыңд. 1,5 м, ауданы 36,5х20,5 м мешіт орны анықталған. Ішінен табылған заттарға қарағанда мешіт 11–12 ғ-ларға жатады.
Дереккөздер
Санат:Археология
Кастельноветто
Кастельноветто (Castelnovetto) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Павия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 657 адамды құрайды. Халық тығыздығы 37 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 18 км² шамасында. Пошта индексі — 27030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
IC 2683
IC 2683 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 2683 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Гульнас Кенжетайқызы Ахметова
Гульнас Кенжетайқызы Ахметова (31 шілде 1952, Павлодар, Павлодар облысы, Қазақстан) — қазақстандық ғалым, педагогика ғылымдарының докторы, қоғам қайраткері, ҚР БжҒМ «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» АҚ басқарма төрағасы. Қазақ Ұлттық Ғылым Академиясының Құрметті мүшесі. Ы.Алтынсарин атындағы мемлекеттік сыйлықтың иегері.
Білімі
1974 – Павлодар педагогикалық институты, физика-математикалық факультет 1984 – ПҒА (Педагогика ғылымдарының академиясы) КСРО, тәрбиелеудің ортақ мәселелері бойынша аспирантуралық жұмыс, Мәскеу 1999 – әл-Фараби атындағы ҚазҰУ докторантурасы, Алматы
Еңбек жолы
Ахметова Г.К. еңбек жолының барлығы Қазақстан Республикасы білім беру жүйесімен байланысты. 1986-дан 2010 жылдың қазан айына дейін әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінде жұмыс істеді. Осы уақыт ішінде жоғары оқу орнының негізгі лауазымдарынан өтті: ассистент – оқытушы – аға оқытушы – доцент – кафедра меңгерушісі – кафедра профессоры – оқу ісі бойынша проректор, әл-фараби атындағы ҚазҰУ жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру институтының проректор-директоры. Қазіргі уақытта құрамына 17 біліктілікті арттыру институты (барлық облыстар, Астана мен Алматы қалалары) кіретін ҚР БжҒМ «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» АҚ-ны басқарып келеді.
Ахметова Г.К. – білім беру мен ғылым саласында мойындалған маман, ғалым-педагог, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, ҚР Ұлттық ғылым академиясының құрметті мүшесі, ХИА академигі, қоғам қайраткері. Қоғамдық өмірге белсенді қатысады: «НұрОтан» партиясының Алматы қаласы филиалының саяси кеңес мүшесі, Алматы әкімдігінің Әйелдер мен отбасы-демографиялық саясат бойынша комиссия төрағасының орынбасары, Алматы қаласы саясаткер әйелдер клубының төрағасы. Ахметова Гульнас Кенжетайқызының барлық жұмысы Қазақстанның білім беру жүйесімен тығыз байланысты. 1986 жылдан 2010 жылға дейін әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-да ассистент, оқытушы, аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі, кафедра профессоры, университет проректоры қызметтерінде болған. Проректор ретінде ҚазҰУ-дың біліктілікті арттыру институты жұмыстарына жауапты болған.
Профессор Ахметова Г. ғылыми ізденістері білім берудің теориялық және методологиялық мәселелері, оның даму тарихы, жоғары кәсіби білім берудің теориясы мен әдіснамасы, жоғары мектеп дидактикасы мен ЖОО-да тәрбие теориясы секілді тақырыптарды қамтиды. 190-нан астам ғылыми еңбектің авторы.
Ахметова Г.К. бірнеше республикалық және халықаралық ғылыми-зерттеу жобаларының ұйымдастырушысы, әрі жетекшісі. Профессор АҚШ, Ұлыбритания, Жапония, Оңтүстік Корея елдерінің университеттерінде жоғары білім беру мен Қазақстанның білім беру бағдарламаларының нарықтық экономика мен шетел білім беру стандарттар жүйесіне сәйкестігі бойынша лекциялар оқыған. Бірнеше жыл қатарынан «ҚазҰУ хабаршысы», «Аружан», «Білім-кілті» журналдарының редакциялық алқасының мүшесі.
Ахметова Г.К. ҚР ЖАК (Жоғарғы аттестациялық комиссия) эксперттік комиссиясының төрағасы, ҚР БжҒМ Білім және ғылым саласындағы бақылау комитетінің Президиум мүшесі. Ахметова Г. жетекшілігімен көптеген докторлық, кандидаттық және магистрлік диссертациялар қорғалған.
2010 жылдың қарашасынан 2012 жылдың ақпанына дейін Ахметова Гульнас Кенжетайқызы Білім беру жүйесінің басшы және ғылыми-педагогикалық қызметкерлерінің біліктілігін арттыратын Республикалық институтты басқарды. 2012 ж. ақпаннан бастап Институт «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» АҚ болып қайта құрылып, басқарма төрағасы қызметіне Ахметова Г.К. тағайындалды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан педагогтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері Санат:Педагогика ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері
Һалле (Саксония-Анхальт, Германия)
Һалле (басқаша Галле, Halle (Saale)) — Зле өзені жағалауындағы, Германиядағы қала. Саксония-Анхальт жерінің ең көп мекендеген қаласы: 2005 жылышамамен 240 мың адам (18 мыңы студенттер).
Дереккөздер
Санат:Германия қалалары
Савельевка (Куюргазин ауданы)
Савельевка — Башқұртстанның Куюргазин ауданындағы ауыл, Отрадин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 43 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Юнлэ
Юнлэ (Чжу Ди) (2 мамыр 1360 - 12 тамыз 1427) - әулетті қалаушы екінші император. Чжу Ди-Чжу Юань Чжан атты қытай императорының екінші баласы, «Хунъу» ұранымен басқарған.
Жас шағы мен билікке келуі
Ол жақсы білім меңгерген, Янь-вана титулын алған (оның үлес жері ежелгі Янь патшалығының орнында орналасқан). Ол Пекин қаласында тұрған және өз қайын атасы Сюй Да қолбасшымен моңғалдарға қарсы жорықтарды басқарған. Чжу Ди моңғалдарға қарсы жорықтарда, Пекин қаласының жағдайын жақсартуда үлкен жетістіктерге қол жеткізген. Оны әкесі Чжу Юаньчжан жоғары бағалаған. Сол уақыттарда тақта Чжу Цзинь императордың баласы отырған, бірақ 1392 жылы ерте қаза тапқан.
Император Чжу Юаньчжан 1398 жылдың 24 маусымында қайтыс болған, билікті оның немересі Юаньвэнь алған. Жаңа император өз бауырларына қастықпен қараған. Ол Юнлэ қолбасшыны биліктен аластату үшін басқа қолбасшыларды дайындай бастаған.
Чжу Ди сол уақытта көтеріліске дайындалған. Ол қолбасшылардың ішінде беделді болған, әскери шеберлікті жақсы меңгерген және Сунь-цзы классикалық аңсарын оқыған. Оны жергілікті тұрғындар жақтаған, өз жағына моңғол әскерін де қаратқан. Чжу Ди қолбасшыға қарсы әскери өнердің шебері Цзинлун шыққан, бірақ жеңіліс тапқан. 1402 жылдың 15 қаңтарында Чжу Ди Нанкин жеріне қарсы жорықты бастауға шешім қабылдаған. Ли Цзинлун қорқыныштан қалалық қақпаны ашқан, сондықтан дүрбелең басталған. Императордың сарайы өртке оранған, Юньвэнь өз жұбайымен бірге сол жерде қайтыс болуы мүмкін.
Чжу Ди император титулын алып, 1402 жылы Юньвэнь жақтастарын биліктен шектеген, бұрынғы императордың атын тарихтан өшіріп, «Цзяньвэнь» билік уақытын «Хуанъу» дәуірінің жалғасымен ауыстырған. Ол өзінің заңсыз іс-әрекетін білдіртпеу үшін Фан Сяожу деген тарихшының басын шапқан. Фан Сяожу өз қанымен «узурпатор» деген мағына беретін иероглиф жазып кеткен, осы арқылы императордың заңсыз билігін тарих беттері арқылы болашаққа әшкерелеген.
Ішкі саясаты
Билікке заңсыз әрі қатал жолмен келгеніне қарамастан, Юнлэ билігінің уақыты тарихта салтанатты мерзім ретінде қалған. Император халықты қалыпты жағдайда ұстауға тырысқан, сонымен қатар буддалық рәсімдер мен мейрамдардың маңызын арттырған. Ол биліктің рационалдық жүйесін енгізген.
Чжу Ди ғылым мен білімге көп көңіл аударған. Император Юнлэ үлкен энциклопедия жазуға бұйырған, бұл энциклопедия тарихта «Юнлэ энциклопедиясы» деп қалған, 600 жыл бойы әлемдегі ең үлкен энциклопедия болып саналған, бірақ кейін бұл рекордтты Ағылшын Уикипедиясы жаңартты. Ішінде жарты миллион бет болған, осы уақытқа дейін 4%-ы ғана сақталған.alt=Чжу Ди|thumb|Чжу Ди
Император экономиканы арттыруға белсене кіріскен. Ақсүйектермен біріге отырып, Юнлэ жемқорлықпен, жасырын топтармен, қарақшылармен және Юньвэн жақтастарымен қатал күресе бастаған. Император азық-түлік өнімдерін көбейту үшін шаралар қабылдаған. Янцы жерін өңдеген, Ұлы Қытай қорғанын жаңартқан. Қайта құрылған Ұлы каналдың ашылуы Янцы жерімен солтүстік жерлер арасындағы кең каботажды кеме қатынасының тоқтауына әкеп соқтырған.
Чжу Ди Пекин қаласын Қытайдың астанасы ретінде жариялаған, дәл осы жерде «Жабық каланың» құрылысы басталған және аяқталған. Пекин 500 жылдай Қытайдың астанасы болды.
Чжу Ди билігінің кезінде конфуцийшілдік және ғылым дамыған. Ол Су Цзин деген мемлекет хатшысына барлық кітаптар мен тақырыптар бойынша қысқa аңдатпалар жасауға бұйырған, 17 айдан кейін бірінші томы жарық көрген, ал 1557 жылы «Юнлэ билігі кезіндегі энциклопедия» деген келесі том пайда болған. Осы жерде адамзаттың Қытайға белгілі барлық жетістіктері жазылған. Бұл еңбек 11 томға жіктелген 3000 жазбадан тұрған.
Чжу Ди жаңалықтарға толерантты түрде қараған Конфуцийшілдікті даосизмді және буддизмді қолдаған қытайлық дәстүрлерді жаңдандыруға, моңғолдардың мәдениетке әсерін тоқтатуға тырысқан.
Сыртқы саясаты
Юнлэ дәуірі кезіндегі дипломатиялық және әскери-дипломатиялық экспедициялар:
Көк- Ишиха
Қара- Чжэн Хэ
Жасыл- Чэнь Чэн
Императордың көршілес елдерге деген әскери және дипломатиялық саясаты - «Орталық мемлекет», яғни Қытайдың Мин империясы әлемнің төрт бұрышында деген сөз.
Чжу Ди императордың әрекеттері «Ішкі Қытай» шекарасынан тыс жерлерде Мин империясының билігін күшейтуге негізделген. Ол өзін толық император ретінде мойындату үшін жиі өз әтектерімен Мин империясынан алыс-жақын жерлерге сапар шеккен.
Тарих бойынша осы іс әрекеттердің барлығын Чжу Ди император Мин империясының әлемдік қолдауын алу үшін жасаған. Оның ішкі саясаты жан-жақты болған.Солтүстікке қарсы Чжу Ди моңғолдарды жою үшін 5 жорық жасаған және «бейбіт» моңғолдармен миналық сауда жүргізген. 1406 жылы Дайнгу мемлекетіне жорық басталған.
Императордың заңсыз жолмен билікке келгені маңызды болған. Осыған байланысты халық арасында бұрынғы император тірі деген қаңқу сөздер жүре бастаған. Чжэн Хэ деген зерттеуші Юнлэ императордың ағасын іздеуге белсене қатысқан. Осы мәселе Чжу Ди императордың әлсіз жағы болып есептелген.
Қазасы
1424 жылдың 1 сәуірінде Чжу Ди Гоби шөлінде моңғолдарға қарсы соңғы жорығын бастаған. Жорық барысында сәтсіздіктер көп болған. Император депрессияға ұшыраған, бірнеше рет инсульт алған. 1424 жылдың 8 тамызында жан тапсырған, Чжу Ди Чаклин табытында жерленген.
Жоғарғы Мельничная
Жоғарғы Мельничная — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нюрса өзенінің оң жағалауынан 103 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Чулым өзенінің құйылысынан Кеть өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Чулым, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Рудоха
Рудоха — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пинега өзенінің сол жағалауынан 358 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Ертіс жазба ескерткіші
200px|thmb|rightЕРТІС ЖАЗБА ЕСКЕРТКІШІ – 1960 ж. Павлодар облысы Бобровое елді мекені Ертіс өзенінің оңтүстік жағасында (археолог Ф.Х.Арсланова) жүргізілген далалық зерттеу жұмыстары кезінде көне қорғаннан табылған сүйек тоға. Бұғы бейнелі сүйек тоғаның бетіне алты таңба ойып жазылған. Професор А.С.Аманжоловтың пікірінше, ескерткіштің жазылу уақыты б.з.б. 5–4 ғ-лар; сүйек тоғадағы жазудың мағынасы: «Ақ-бұғы, құт-бұғы». Ескерткіштегі жазу үлгісі, сөз қолданысы Есік жазуына ұқсас.
Дереккөздер
Санат:Археология
Качарма
Качарма — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Васюган өзенінің сол жағалауынан 146 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Васюган. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Госплемстанция
Госплемстанция — Павлодар облысы Павлодар ауданы, Мичурин ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Павлодар қаласынан солтүстікке қарай 19 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1153 адам (585 ер адам және 568 әйел адам) болса, 2009 жылы 1308 адамды (653 ер адам және 655 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Павлодар ауданы елді мекендері
Хачико
Хачико немесе Хатико (Нихонго-но-намаэ - ハチ公) (10.11.1923 - 08.03.1935)— Акита-ину тұқымының иті, Жапонияда шексіз махаббат пен адалдықтың нышаны.
Өмірі
Хачико 1923 жылы қарашаның оныншы жұлдызында Акита жапон префектурасында туған. Фермер оны Токио университетінде жұмыс істейтін профессор Хидэсабуро Уэноға сыйлыққа тартқаннан кейін, профессор оған Хатико (сегізінші) деген ат қояды. thumb|left| Сол уақыттағы Сибуя бекеті Үлкейген шағында иесінің артынан ілесіп қалмайтын. Күн сайын Сибуя бекетінда профессорды шығарып салып, сағат үшке таман қайта оралып қарсалатын. 1925 жылы қарашаның 21-інде Хидэсабуро инфаркт алады. Дәрігерлер көмегі профессордың өмірін құтқара алмағандықтан، профессор қайтыс болады. Сол күні 18 айлық Хатико қожайынын әдеттегідей бекетте күтіп тұрады, бірақ профессор үйіне оралмайды. Күнделікті бір уақытта келіп, шыдамдық танытқан ол қараңғы түн батқанға дейін тосып жүреді. Иттің қажырлығына таңғалған жергілікті саудагерлер, теміржолшылар, т.б. оған үстеп тамақ беріп қоятын. Бұлдыраған қалың топ арасынан Хидэсабуро Уэноның жүзін іздеп, 9 жыл бойы өмірінің ақырғы күніне дейін станцияның қасына қайта-қайта келіп күтіп отыратын.
1932 жылы "7 жыл бұрын қайтыс болған қожайынын күтіп жүрген ит" деген мақала Токионың әйгілі газетінде жарияланғаннан кейін, Сибуя станциясына жапон елінің мақтанышына айналған Хатиконы көптеген адамдар көруге келеді.
Өлімі
thumb|left|Хатико моласы. Аояма, Минато-ку ауданы, Токио 1935 жылы 8 наурызда иттің өлігі станция маңында табылды. Хатикода қатерлі ісік пен жүрек құрттары болғаны белгілі болды.
Есте қалған — адал дос
thumb|180px|left|Хатиконың Ұлттық Ғылым Мұражайында орналасқан тұлыбы. Уэно, Токио. Бұдан бір жыл бұрын 1934 жылы сәуірдің 21-нде Хатикоға арналып салынған ескерткіш ашылады. Ашылу рәсіміне Хатиконың өзі де қатысқан болатын.
Хатиконың қалдықтары тұлып ретінде Уэнодағы (Токио) Ұлттық Ғылыми Мұражайында сақталынған. Хатико қалдықтарының бір бөлігі кремацияланған күйде Минато-ку атты ауданда, Аояма деген зиратта жерленген. Сондай-ақ Хатоко жапондық үй жануарларына арналған виртуальдық зиратта құрметті орын алып тұр.
Мәдениетке әсері
1987 жылы "Хатико хикаясы" (ハチ公物語), кейіннен 2009 жылы "Хатико: Ең адал дос" атты фильмдері шықты.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атақты иттер
Туцзя (халық)
Туцзя — Қытайдағы халық, елдің ресми түрде танылған 55 этникалық тобына кіреді. Олар Хунань, Хубэй, Сычуань және Гуйчжоу провинцияларында тұрады. Жалпы саны 8,4 млн адам. (2010, халық санағы).
Тілі
Туцзя тілі қытай-тибет тілдер отбасының тибет-бирман тобына жатады. Қазіргі туцзялардың басым көпшілігі қытай тілін пайдаланады немесе туцзя мен қытай тілінде бірдей еркін сөйлейді. Туцзя қытай жазуын пайдаланады.
Діні
Туцзя ақ жолбарыстарға табынады және оларды қасиетті жануарлар деп санайды, өйткені олар өздерінің ұрпақтары деп санайды. Туцзялар ақ жолбарыстың бейнесін күнделікті өмірінде бақытсыздықтар мен зұлым рухтардан қорғау үшін жиі пайдаланады.
Тарихы
Туцзя - Қытайдың ежелгі ұлты. Екі мың жыл бұрын Туцзянның ата-бабалары қазіргі Хунанның батысы мен Хубэйдің батысында өмір сүрген. Басқа ұлттық азшылықтармен бірге оларға «Улинман», «Усиман» деген лақап ат берілді. Сун әулетінен кейінгі дәуірде олар «тудин», «түмін», «тубин» және т.б. деп аталды. «Туцзя» атауы осы аймақтарға ханзу халқының жаппай қоныс аударуынан кейін қолданыла бастады. Туцзяндар өздерін «бицыка» деп атады, бұл «жергілікті тұрғын» дегенді білдіреді. ҚХР құрылғаннан кейін үкімет ұзақ тарихи кезеңде мойындалмаған туцзя ұлтын тәуелсіз ұлттық азшылық ретінде анықтады. 1957 жылы Сянси-туцзя-мяочан автономиялық префектурасы құрылды. 1983 жылы Батыс Хубэй Туцзя Миаочан автономиялық префектурасы құрылды. Одан кейінгі жылдары Юянь, Сюйшан, Шижу, Чанян, Уфэн, Иньцзян, Яньцзян автономиялық ұлттық уездері құрылды.
Кәсібі
Негізгі кәсібі суармалы егістік, ал тауда егін шаруашылығы (күріш, жүгері, көкөніс, тәтті картоп), мал шаруашылығы, орман шаруашылығы (тунг, шай ағашы), терушілік. Қолөнердің ішінде туцзя маталары мен кестелері кеңінен танымал.
Өмір салты
нобай|оңға|200px|Туцзя тоқыма өнері Отбасы шағын, патриархалдық. Жастардың некеге дейінгі қарым-қатынастары айтарлықтай еркіндікпен ерекшеленді. Туцзялар қалыңдық пен күйеу жігіттің фамилиясы бірдей болған кезде көбінесе қандастықты білдіреді, мұндай неке бұл халық арасында қатаң тыйым салынған. Туцзя қыздары той күнін көз жасымен қарсы алады. Қалыңдық әдетте тойға жарты ай қалғанда жылай бастайды, кейбіреулері бір айға жуық жылайды. Әр кеш сайын қараңғы түскенде келіннің жылауы парыз. Туцзя қыздың тәрбиесі мен ақыл-парасатына қарай оның тойда ерекше «жылау» әндерін қаншалықты орындай алатынына қарай бағаланады. Сондықтан қыздарды бала кезінен дұрыс жылауға және арнайы «жылау» әндерін айтуға үйретеді.