cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Якла
Якла — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Якла өзенінің сол жағалауынан 23 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ульянов облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Мордовия өзендері Санат:Чувашия өзендері
Футболдан Ресей чемпионаты 2015/16
Футболдан Ресей чемпионаты 2015/16 (орыс. Чемпионат России по футболу 2015/2016) — Ресей Премьер лигасының 24-ші маусымы. 2015 жылы 17 шілдеде басталып, 2016 жылы 21 мамырда мәресіне жетті.
Сілтемелер
Санат:Футболдан Ресей чемпионатыСанат:2015 жылғы футболСанат:2016 жылғы футбол
NGC 140
NGC 140 — Андромеда шоқжұлдызында орналасқан Scd типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1882 жылы 5 қарашада астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 140 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1916, UGC 311, MCG 5-2-21, ZWG 500.38, IRAS00287+3031.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз)
Қаратал көшесі (Алматы)
right|thumb Көшеге Алматы облысындағы елді мекеннің атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962 №453/26 шешімі) берілген. Көше Медеу ауданында орналасқан. Тайыров көшесінен басталып, Чаплин көшесіне дейін созылып жатыр. Көшенін ұзындығы - 900 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Ақаулы қалып-күй
Ақаулы қалып-күй (Состояние неисправное; fault stste) — нормативтік-техникалық және конструкторлық құжаттаманың кем дегенде бір талабына сай келмейтін объектінің қалып-күйі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Цоллернальб (аудан)
Цоллернальб (Zollernalbkreis)— Германия ауданы. Аудан орталығы — Балинген қаласы. Аудан Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан. Тюбинген әкімшілік округіне бағынады. Жер аумағы 917,72 км² шамасында. Тұрғыны 192 505 адамды құрайды. Халық тығыздығы 210 адам/км². Ауданның ресми коды — 08 4 17.
Норфолк (Коннектикут)
Норфолк (Norfolk) — Коннектикут штатының Litchfield округіне жататын АҚШ қаласы.
Цоллернальб (аудан)
Аудан 25 елді мекенге бөлінеді.
Норфолк (Коннектикут)
Қала тұрғындарының саны 1676 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 120.2 км² шамасында. FIPS коды — 09-53470.
Цоллернальб (аудан)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг аудандары
Норфолк (Коннектикут)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Кезеген жүйке
Кезеген жүйке (nervus vagus. nervus —жүйке, vagus — кезеген) — ми жүйкелерінің X- жұбы, аралас жүйке. Құрамында жүйке талшықтарының үш түрі болады. Олар: афферентік, эфферентік парасимпатикалық және эфферентік симпатикалық.
Эфференттік (орталықтан тепкіш) парасимпатикалық талшықтар кезеген жүйкенің дорсальды қозғалтқыш ядросынан бастап, көкірек және құрсақ қуысындағы ішкі мүшелерді жүйкелендіреді. Эфференттік симпатикалық жүйке талшықтары мойынның краниальды жүйке түйінінің нейроциттері аксондарынан түзілген. Кезеген жүйке симпатикалық жүйке бағанымен бірігіп, кезегенсимпатикалық (вагосимпатикус) бағанын түзеді.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Скандинавия түбегі
200px|thumb|Ғарыштан көрініс Скандинавия түбегі — Еуропадағы ең ірі түбек. Түбек аумағына Норвегия, Швеция мемлекеттері түгелімен және Финляндияның солтүстік бөлігі кіреді. Жер аумағы 800 мың км2.
Жер бедері
Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 1900 км-ге созыла орналасқан, ені 800 км-дей. Баренц, Норвег, Солтүстік, Балтық теңіздерімен (бұғаздармен, шығанақтармен) қоршалған. Құрлықтағы шартты шекарасы Ботния және Варангер-фьорд шығанақтары аралығымен жүргізіледі. Солтүстік және батыс жағалаулары тік құз жартасты, фьордтармен күшті тілімделген. Ірі аралдары мен топаралдары көп. Оңтүстік және шығыс жағалауы жазық келеді. Түбектің басым бөлігін Скандинавия таулары мен Норланд қыраты (биіктігі 800 м) алып жатыр. Скандинавия түбегінің қазіргі жер бедерінің сипаты ежелгі мұз басудан кейін өзгеріске ұшыраған Балтық қалқаны мен каледон қатпарлық құрылымдарына байланысты. Кен байлықтарынан темір, мыс, титан, қорғасын, т.б. өндіріледі.
Климаты
Батыс бөлігінің климаты мұхиттық, шығысқа қарай континенттілік арта түседі. Қаңтар айының орташа температурасы –16оС-тан 2оС-қа дейін, шілденікі 10 – 17оС. Жылдық жауын-шашын мөлшері 400 – 3000 мм. Өзен торы жиі; өзендері негізінен қысқа, мол сулы. Лулеэльвен, Умеэльвен т.б. өзендерде ірі СЭС-тер жұмыс істейді. Көлдерге бай (ең ірілері: Венерн, Меларен, Веттерн).
Өсімдігі мен жануарлар дүниесі
Жерінің 43%-ға жуығын ормандар (тайга, аралас және жалпақ жапырақты), қиыр солтүстігін тундра алып жатыр. Негізінен орман жануарлары (бұлан, түлкі, қоян т.б.), солтүстігінде бұғылар мекендейді. Құз-жартасты жағалауы мен аралдар – құс базары. Теңіздің жағалық бөлігі, өзен-көлдері балыққа (треска, май шабақ) бай.
Дереккөздер
Санат:Еуропа түбектері‎
Қазақстан Республикасының Президенттік мәдениет орталығы
Қазақстан Республикасының Президенттік мәдениет орталығы — Астана қаласындағы ғылыми және мәдени - ағарту мекемелерінің бірі.
Қазақстан Республикасының Президенттік мәдениет орталығы Астана қаласындағы екі ірі жол торабы Республика даңғылы мен А. Бараев көшелерінің қиылысында орналасқан.
Қазақстан Республикасының Президенттік мәдениет орталығының жалпы ауданы — 20315,0 шаршы шақырым.
Бұл — Астана сәулетінде зәулім ғимараттардың бірі. Қазақстан Республикасының Президенттік мәдениет орталығы үлкен биіктіктен қазақ халқының мәдениетіне тән, сәулелері әлемнің төрт бұрышына таралатын дөңгелек ретінде көрінеді.
Бүкіл сәулет композициясының осьтік орталығы радиусы 19,5м, ғимаратқа түркілік сипат беретін, 16 метрлік күмбезбен бекітілген 5 қабатты мұражай болып табылады. Күмбездің жоғарғы жағы бірінші қабаттың еденінен деңгейінде орналасқан.
Мұражай ғимараттың бес қабатына бөлінген:
Қазақстан Республикасының Президенттік мәдениет орталығы — бұл ерекше орталық, мұнда келесі құрылымдық бөлімдер бар:
Қазақстан Республикасының Президенттік мәдениет орталығы өзінің әртүрлі және әржақты шығармашылығы арқылы тарихи шыңдыққа, қазақ халқының дәстүрлі және әлем әдебиетінің гуманистік құндылықтарына сілтейді және өзінің алдындағы барлық мақсаттарын жүзеге асыруға және бұл салада еңбек ететін барлық ұйымдар мен мекемелер, қорлар мен агенттіліктермен ынтымақтастыққа келуге дайын.
Санат:Қазақстан мұражайлары
Жұлдыздар жүйесі
Екі жұлдыздан тұратын жүйені қосаржұлдыз деп атайды. Екі жұлдыздан көп болса, бұл еселік жұлдыз болады.
Еселік жұлдыздар арасында көбінесе үш жұлдыздан тұратын жүйелер кездеседі. Әдетте, олардың екеуі қосаржұлдызды құрайды, ал үшінші жұлдызы алшақтау орналасады, бірақ үшеуі де бір массалар центрін айналады.
Дереккөздер
Санат:Жұлдыздар Санат:Астрономиялық нысандар
Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайы
'''Қазақстан Республикасы мемлекеттік Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайы''' - 1976 жылы Т.Г. Шевченко атындағы Қазақ мемлекеттік көркемсурет галереясының (1935 жылы қаланған) және Республикалық қолданбалы өнер музейінің (1970 жылы қаланған) қоры негізінде қаланған.
1984 жылы қаңтарда музейге Қазақ КСР Халық суретшісі Әбілхан Қастеевтің есімі берілді.
ЮНЕСКО-ның шешімімен 2004 жылы Әбілхан Қастеевтің 100 жылдық мерейтойы кең көлемде атап өтілді. 2004 жылдың 15 қаңтарында Әбілхан Қастеевтің мерейтойлық көрмесінің салтанатты ашылуы болды. Көрме суретшінің күллі шығармаларын қамтыды. Атап айтар болсақ, 400-ден аса акварельдік және кескіндеме туындылары, фотоқұжаттар, суретшінің жеке заттары, кинохроника музейдің үлкен төрт залдарында қойылды.
2005 жылдың қаңтарында Әбілхан Қастеевке Алматы қаласының әкімі И. Н. Тасмағамбетовтың және қала басшылығының тікелей қаржылық қолдауымен ескерткіш ашылды.
Бүгінде Ә. Қастеев атындағы МӨМ еліміздегі бейнелеу өнері саласындағы жетекші ғылыми-зерттеу және мәдени-ағарту ісіндегі ірі көркемсурет музейі болып табылады. Музейде Қазақстанның бейнелеу өнері, Қазақстанның қолданбалы өнері, шетел классикалық өнері, жаңа дәуірдегі шетел өнері, қорлар, қайта қалыпқа келтіру, көрме және экспозиция, насихаттау және экскурсиялық қызмет көрсету, ақпарат және баспа ісі сынды 9 ғылыми орталық жұмыс атқарады. Қазіргі таңдағы музейдің қоры өзінің көркемдік деңгейінің жоғарылығымен көптеген әлемдік жинақтардан еш қалыспайды. Музейдің аса бай қорындағы 22500-ден астам кескіндеме, графика, сәулет және Қазақстанның, Ресейдің, Еуропаның, Американың, Шығыс елдері халықтарының қолданбалы өнерінің баға жетпес жұмыстары музейдің негізі қорындағы туындылар болып табылады.
Музейдің тұрақты экспозициясы әрбір халықтың мәдени байлығы мен ерекшелігін көрсететін экспонаттар арқылы әлемдік өнердің негізгі даму сатыларын байқауға болатын тарихи хронология тәртібіне негізделген.
Музейде зерттеу және білім беру ісі белсенді түрде жүргізіліп қана қоймай, сондай-ақ жыл сайын халықаралық және республикалық ғылыми конференциялар өткізу үрдіске айналған. Музейде өткізілетін қазақстандық, шетелдік суретшілердің көрмелері өнер сүйер қауымның, Алматы қонақтарының ерекше қызығушылығын тудырады.
Музей өз тарапынан жинақтау, сақтау, көрме ұйымдастыру жұмыстарымен шектеліп қана қоймай, сонымен бірге музей қорын насихаттау және көркемсурет мәдениеті жайлы тұрғындарды кеңінен таныстыру мақсатында ағартушылық жұмыстарын жүргізуді өз алдына мақсат етіп қойған. Жұмыстың басты түрі болып: түрлі жастағы және әлеуметтік топтағы келушілерді белсенді түрде тарту, музей қорының аса жоғары дәрежедегі көркемдік деңгейін көрсету мақсатында тақырыптық және шолу экскурсияларын жүргізу; аса бай иллюстриативтік материалдарды пайдалана отырып лекциялар өткізу. Музей жанында Кіші өнер академиясы жұмыс істейді. Бейнелеу, сәндік-қолданбалы өнер тарихына арналған лекциялар 4—5 айға ойластырылған.
Ә. Қастеев атындағы МӨМ ЮНЕСКО жанындағы беделді ИКОМ халықаралық музейлер қауымдастығының мүшесі болып табылады.
Малдас құру
Малдас құру. Бұл сөз тіркесінің түсіндірме сөздіктегі мағынасын — екі аяғын астыға жіберіп ...отырыс деп ұғынамыз. «Төрде малдас құрып, құрметті қонақтар отырды» (С. Мәуленов, Үркер.).
Қазіргі қалпында, сөз болып отырған, тұрақты тіркестің екінші сыңары ғана түсінікті сияқты көрінеді. Ал «малдас» сәзінің қандай мағына беретінін ешкім де айтып бере алмаса керек. Шынына жүгінсек, осы кезде жазып жүрген «малдас құру» дегеніміз қазіргі орфографиялық сөздігіміздің ыңғайына көндіріп, икемдей түсіп, бір қалыпта тұрақтандыру ниетінен туған тіркес. Ауызекі тілімізде мұны әркім «молда соқыну», «малдасын құру» сияқты түрде де айта береді. Дұрысын айтсақ, тұрақты тіркестегі екі сөздің әрқайсысының да мағынасы беймәлім.
Біздің байқауымызша, әуелгі кезден-ақ бұл екі сөздің тіркесінен құралған. Бірақ ол сөздердің алғашқы дыбыстық құрамы танымастай өзгерістерге ұшыраған. Түркі тілдерді былай қойғанда, моңғол тобындағы, тіпті араб, парсы тілдерінде де тіркестің бірінші сыңарына (малдас) мағына жағын айтпағанда, дыбыстық құрамына сай келерліктей сез табу қиын. Солай бола тұрса да біз өз жорамалымызды ұсынып көрмекпіз.
Келесі жорамал — «малдас құру» тіркесінің екінші сыңары «құру» туралы. Мұның алғашқы дыбыстық құрамы мүлде басқаша әрі мағынасы да «құру» сөзінің қазіргісінен алшақ болған демекпіз. Оның алғашқы тұлғасы мен мағынасын моңғол тобындағы тілдерден табамыз. моңғолдарда — суух, қалмақ тілінде — суух дыбыстық тұлғалар біздің тіліміздегі «отыру» мағынасында қолданылады. Осы тілдердің ықпалын түркі тілдерінің ішінде башқұрттардан табамыз: сүкәйеү — отыру.
Сырт көзге, бұл топшылауымыз оғаш көрінсе де, тіл туыстығы, олардың ішіндегі заңдылықтар теріске шығара қоймайды. Өйткені түркі, моңғол, тунгус-маньчжур тобындағы тілдер туыстық жағынан бір семьяға кіргізіліп жүр. Осыны еске ұстай отырып, «малдас құру» тұрақты тіркесінің алғашқы құрамы «моокласин суух»  немесе осыған сәйкес болуы мүмкін де, мезгіл өткен сайын талай өзгеріске түсіп, қазақтардың ауызекі қолданысында «малда соқыну», «молдасын соқыну», «молдас оқыну» дәрежелеріне жетіп, ал мағынасы көп өзгеріске ұшырамай — «аяғын айқастыра отыру» қалпын сақтағандығы байқалады. Ал қазіргі «малдас құру» дегеніміз, жоғарыда көрсеткеніміздей, күштеп өзгертуден пайда болған кейінгі нәтиже.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Омыртқасыздар
Омыртқасыздар (Invertebrate) — омыртқа жотасы жоқ жәндіктер тобы. Омыртқасыз жануарлар басқа организмдермен қоректену арқылы тіршілік етеді. Олардың жасушасы да қатты қабықпен қоршалмаған. Жыныстық жолмен өрбитін омыртқасыздар түрі көп. Оларда қозғалатын кішкене аталық жасушасы мен қозғалмайтын ірі аналық жасушасын шығару үшін мейозға ұшырайтын бірнеше арнайы жыныс кілеткасы бар.Аналық жасушасының және аталық жыныс жасушасының қосылуы зиготаны түзеді. Ал бұл өз кезегінде жаңа ағзаның пайда болуына алып келеді.
Тарихы
Тасқа айналған жануарлардың ішінде омыртқасыздар да бар. 665 миллион жыл бұрын алғашқы тасқа айналған алғашқа губкалар еді. Кейбір палеонтологтар жануарлар әлде қайда ерте, "1 миллиард жыл бұрын пайда болы мүмкін" деген болжамдар айтады.Тониан дәуірінде табылған іздер мен індер секілді, тасқа айналған жануарлардың белгілері метазондар сияқты триплобласты құрттарды сол замандарда да тіршілік еткенін дәлелдейді. Олардың ені-5 мм шамасында, үлкен және жер құрты тәрізді күрделі
Омыртқасыздардың мекен ету орны
Сусыз тіршілік жоқ екені белгілі. Омыртқасыздардың көптеген түрін әлемдік мұхиттардан, сулы өңірлерден, жағалаулар мен ылғалды ормандардан көптеп кездестіруге болады. Топырақ асты немесе жер беті, ағаш-дарақтардың тамырлары, діңі.жапырағында да омыртқасыздардың мекен ортасы бола алады. Өрмегін тоқыған өрмекші, илеуіндегі құмырсқа, жапырақ астындағы түрлі құрттар мен топырақ астындағы ұя қазған шылаушындар-бәрін қоршаған ортадан көптеп кездестіресің. Адам мен жануарлардың тәнін мекендейтін омыртқасыздар-паразиттер де көп.
Полигамия
Полигамия, полигамды жануарлар (поли... және gamos — неке) — жануарлар арасында кездесетін жыныстық қатынастың түрі. Полигамды жануарлар 2 топқа бөлінеді. Олар :
Омыртқасыздар
Омыртқасыздардың өзін-өзі қорғауы мен шабуыл жасауы
Омыртқасыздырдың жасушалы қорғанысы туралы алғашқы баяндама теңіз жұлдызының дернәсілі мен фагоцитозды зерттеуі жайында еді. Фагоцитоз-бір жасушалы жануарлардан бастап сүтқоректілерге дейін жануарлар эволюциясының барлық кезеніңде қорғау механизмі маңызды рөл атқарды. Омыртқасыздар сонымен бірге жағымсыз иіс шығару, электр тоғын шығару, т.б. тәсілдермен қорғанады. Омыртқасыздардың кейбір түрі пайдалы болғанымен, адам-затқа кері әсерін тигізетін зиянкестері де жетерлік.
Полигамия
Кейбір топтанып тіршілік ететін жануарлардың үйірі (бір аталық, бірнеше аналық) тұрақты болады. Оған викунья, зебр, кашалот, құлан, т.б. жатады. Полигиния тобындағы құстар мен сүтқоректілерде жыныстық диформизм жақсы байқалады. Бұл топқа жататын жануарлардың аталықтары ірі әрі реңді келеді, аналықтары үшін аталықтарының арасында үлкен бәсекелестік болады.
Омыртқасыздар
Теңіз омыртқасыздары
Теңіз омыртқасыздары теңізде, әлемдік мұхиттарда тіршілік етеді. Өздерін қорғау үшін олар қабыршақты немесе қатты экзоқаңқаны жетілдіреді, алайда бұл барлық теңіз омыртқасызына тән емес. Теңіз омыртқасыздарының етінде ақуыздар өте көп екені белгілі, яғни ол адам ағзасына пайдалы, сондықтан теңіз омыртқасыздарын көптеген халық ас мәзірінде пайдаланады. Сонымен қатар теңіз омыртқасыздары марганец, йод, кобальт т.б. микроэлементтерге де бай. Теңіз омытрқасыздарынан даярланған тағам ағзадағы зат алмасуды жақсартады.
Полигамия
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том
Омыртқасыздар
Омыртқасыз теңіз жұлдыздары
Теніз жұлдыздары немесе теңіз жұлдыздарының дене пішіні әртүрлі. Теңіз жұлдыздары мен теңіз кірпілерінде сутүтікшелі аяқтар болады. Ондай аяқтарда сорғыш табан бар. Тікентерілер сутүтікшелі аяқтарымен баяу жылжып, теңіз түбімен жүре алады. Теңіз кірпілері денесінің үстіңгі бөлігінде, теіәз жұлдыздарының ұшында ұарапайым құрылысты көзшелері бар. Бұл көзшелермен олар жарықтың аз-көптігін ғана сезіне алады. Теңіз жұлдыздары мен теңізкірпілері тері желбезектері арқылы тыныс алады.
Омыртқасыз теңіз жұлдыздарының түрлері
Барнакл маржаны не теңіз емен жаңғағының желбезектері болмайды және мұртшалары (түкті аяқтар) мен дене қабырғасы арқылы газ алмасады. Теңіз құлақшасы немесе галиотистің қаны-көк жасыл түсті. Онда қанда қоюлану механизмі болмайтындықтан алған жарақат теңіз құлақшасы үшін өте қауіпті. Зәкір немесе балға маржаны уын нематоцисте тасиды. Бұл қармалауыштардың ұшындағы кішкентай зәрлі жасушалар. Губкалар-омыртқасыздардың бір типі."Шынылы", "ізбесті" және "кәдімгі губкалар" болып бөлінеді. Су түбінде қозғалмай жатады. Балдырлар мен бактериялармен қоректенеді. Кейбірінен денеге шомылғанда пайдаланатын ысқылауыш жасайды.
Дереккөздер
Жануарлар эциклопедиясы Аруна баспасы
Санат:Омыртқасыздар
Борис Иванович Балакин
Борис Иванович Балакин (1913 жылы 16 шілдеде дүниеге келіп, 1964 жылы 31 қаңтарда дүниеден өткен) – совет театр және киноактері.
1945 жылы Станиславский атындағы опера-драмалық студиясын тәмамдайды. Соғыс кезінде концерттік тобымен бірге соғыс майданына барып тұрған. 1945-1949 жылдары Станиславский атындағы Мәскеу театрының әртісі болады. Бұдан кейін ''М. Горький атындағы КСРО МХАТ-ына'' ауысады. 1960 жылы «Алешкина любовь» фильмінде Илья рөлін, 1963 жылы «Я шагаю по Москве» фильмінде таксист рөлін, 1964 жылы «Живет такой парень» фильмінде Кондрат Степанович, жүргізуші рөлін сомдайды.
Дереккөздер
Санат:16 шілдеде туғандар Санат:1913 жылы туғандар Санат:31 қаңтарда қайтыс болғандар Санат:1964 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеу көркемөнер театры актерлері Санат:КСРО актерлері Санат:XX ғасыр актерлері Санат:Станиславский атындағы театр тұлғалары Санат:Новодевичье зиратында жерленгендер
IC 865
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 158675, NPM1G -05.0473.
Сыртқы сілтемелер
IC 865 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Фридрих Вёлер
(31.07.1800-23.09.1882)
Неміс химигі. Гейдельберг университетінің медицина факультетін бітірген (1823). Гейдельберг университетінде Л.Гмелиннің жетекшілігімен, Стокгольм университетінде Й.Я. Берцелиустың жетекшілігімен химиядан мамандандырылған. 1825-1831 жылдары Берлинде техникалық мектепте, 1831-1835 жылдары Кассельдің техникалық мектебінде, 1836 жылдан батап Геттинг университетінде жұмыс істеген.
Бейорганикалық заттан табиғи органикалық заттың алғашқы синтезі болып саналтын аммоний цианатының сулы ерітіндісін буландару арқылы несепнәрді (мочевина) алыну мүмкіндігін дәлелдеген (1828). Либихпен бірге бензой қышқылының формуласын анықтаған (1832). "Ащы бадамгүл майының" туындыларын зерттеп (1832) бензой қышқылы - бензальдигит - бензоилхлороид - бензоилсульфит - қатарындағы айналымдарда (C6H5CO) тобы бір қосылыстан екіншіге өзгерусіз өтетінін тапқан. Бұл топ бензоил деп аталынған. Бұл жаңалық радикалдар теориясын қуаттайтын жайт болды. Либихпен бірге амигдалиннің ыдырауын (1837) жүргізді, несеп және бензолгексакарбон қышқылдары мен олардың туындыларын зерттеген (1838). Диэтилтеллур (1840, гидрохинон 1844) алынды; апиын алколоиды зерттелді (1844, амигдалиннен бадам (мендаль) қышқылы алынды 1847). Хлоридтерін калиймен қыздырып металдық алюминий (1827, береллий және иттрий 1828) алынды, кальций фосфатынан фосфор (1829), кремний және оның сутектік қосылыстары, хлоридтері (1856-1858), кальций карбиді және одан ацетилен 1862 жылы алынды. ''А.Э. Сен-Клер Девилмен'' 1857 жылы бордың, бор гидридінің, титанның, титан нитридінің таза препараттарын дайындады, азоттық кремниймен қосылыстарын зерттеді. Алғаш рет аралас күкіртті газ тотығының мыс-хром өршіткілерін - CuO * Cr2O3 дайындап, сынаған (1852), бұл химия тарихында катализде (өршуде) ең алғаш хром оксидінің қолданылуы болды. Неміс химия қоғамының Президенті (1877) көптеген ғылыми академиялар мен ғылыми қоғамдардың мүшесі. Санкт-Петербург ғылым академиясының шетелдік мүшесі (1853).
С.К. Мырзалиева "Химия" (Балаларға арналған энциклопедилық анықтамлық Алматы 2012ж.)
Тозаңдану
thumb|right|200px| thumb|right|200px| Тозаңдану - Гүлдердің ұрықтануы. Аталық тозаңның аналық аузына барып түсуі тозаңдану деп аталады.
Дара жынысты гүлдерде аталық гүлден тозаң екінші гүлдің аналық аузына түседі. Одан кейін ол тұқым бүршігіне еніп, спермамен қосылады. Сонда Аналықтың жатыны жеміске айналып, тұқым бүршігі тұқымға айналады. Қос жынысты гүлде барлығы дәл осылай, бірақ аталық та, аналық та бір гүлде болады.
Тозаңдану түрлері
Тозаңданудың екі тәсілі бар:
Кейбір өсімдіктерде өздігінен ұрықтану ешуақытта ашылмайтын гүлдерде де жүреді. Мұндай гүлдер клейстогамдылар (грекше «клейстос» — жабық) деп аталады. Жержаңғағында, шегіргүлдің кейбір түрлерінің бір талында клейстогамды және хазмогамды (грекше «хасма» — жұтқыншақ, ашылмайтын гүлдер) гүлдер бар. Жұпар шегіргүлдің насекомдармен тозаңданатын көктемгі күлгін гүлдері — хаммогамды, ал сабағының төменгі жағындағы майда, реңсіз жаздық гүлдері — клейстогамды. Клейстогамды гүлдерде тозаң ашылмайтын тозаңқаптарында аз мөлшерде ғана жиналады да, аналық аузымен жанасып жататын тозаң қабында өседі. Өсе келе тозаң түтігі тозаңқабынан аналық мойынына өтеді, одан тұкым бүршігіне жетіп, ұрықтану жүзеге асады және тұқым пайда болады. Жержаңғағында ұрықтанудан кейін аналық тірсегі гинофф тездетіп өсіп жерге қарай иіледі де топыраққа еніп кетеді. Тұқымның және жемістің пайда болуы жер астында аяқталады. Сондықтан арахис (жержаңғағы) деп аталады.
Чарльз Дарвин өсімдіктердің 55 түріндегі клейстогамияны сипаттап жазған. Өздігінен тозаңданудың өсімдіктердің сорттық тазалығын сақтауда маңызы зор.
Айқас тозаңдану немесе сингамия - бір өсімдіктің тозаңы сол түрге жататын екінші бір өсімдіктің аналығына жеткізіледі. Тозаңдандырудың бұл түріне жел су жәндіктер құстар жарқанаттар басқа да жануарлар секілді тозаңдандырғыштардың көмегі қажет. Осындай тәсілмен тозаңданатын өсімдіктер ауруға аз шалдығады. Айқас тозаңдану нәтижесінде дені сау мықты өсімдіктер пайда болады.
Айқас тозаңданудың өздігінен тозаңданудан биологиялық артықшылығы, ол пайда болатын ұрықты физиологиялық қасиеттері және белгілері жағынан екі жақты толықтырады. Соның нәтижесінде түр ішіндегі әр түрлілік және бейімдеушілік эволюциясы артады. Өсімдіктер жел, насекомдар, су, құстар, құмырсқалар арқылы айқас тозаңданады.
Энтомофилия
Энтомофилия — тозаңдандырудың бұл түрінде ара соны құмырсқа көбелек қоңыз шыбын сияқты жәндіктер сияқты жәндіктер тасиды. Насекомдар гүлден шырын, тозаң жинап бір гүлдің тозаңын екінші гүл аналығының аузына тасымалдайды. Сөйтіп өсімдіктерді айқас тозаңдандырады. Кең тараған тозаңдандырушы насекомдар — бал аралары. Насекомдармен тозаңданатын өсімдіктердің бейімделу ерекшеліктері өте алуан түрлі:
Зоофилия
Зоофилия — тозаңдандырудың бұл түрінде тозаңды калибри жарқанат ұлу сияқты жануарлар тасиды. Өсімдік түрлерінің өзіне тән хош иісті болады, ол өсімдіктегі эфир майларының құрамына байланысты өзгеріп отырады. Жағымды хош иісті — эфир майларының терпен тобы, жағымсыз иісті индол тобы береді. Жағымсыз иісті гүлдер шыбындар, қоңыздар, тағы басқа насекомдар (ырғай, кирказон, долананың кейбір түрлері және т.б.) арқылы айқас тозаңданады. Тропикте өсетін паразитгі өсімдік Раффлезияның диаметрі 0,5 м-ге дейін жететін ірі ашық қызыл түсті бір гүлі болады. Одан өлексенің иісі шығады, бұл тек шыбынмен тозаңданады.
Кейбір гүлдердің (магнолия) эфир майларының құрамыңда улы заттар болады. Сол сияқты нарғызгүл, цинния және тағы басқа күрделі гүлділер иісі басты ауыртады. Кейбір өсімдік (жұпар темекі) гүлдерінің хош иісі түнге қарай күшті сезіледі.
Табиғатта тозаңдандырушы насекомдар мен тозаңданушы өсімдіктер арасында өзара күрделі бейімдеушіліктер өте жиі кездеседі. Мысалы, інжірдің гүлі бластофага арасымен тозаңданады. Бластофаганың тіршілік циклі інжірдің гүлдеу кезеңімен тікелей байланысты.
Каприфигалар гүл шоғырында аталық және қысқа мойынды аналық гүлдер болады. Фига гүл шоғырларында ұзын мойынды аналық гүлдері болады да, аталық гүлдері редукцияланады. Каприфигалар аталық гүл шоғырының, ал фигалар аналық гүл шоғырының қызметін атқарады. Інжір гүлдеген кезде бластофага аралары каприфигалар ішіне еніп, қысқа мойынды аналық гүлдердің жатынына жұмыртқаларын салады. Жұмыртқадан личинкалар шығады олардан қанатсыз еркек және қанатты ұрғашы бластофагалар жетіледі. Ұрғашы бластофага ұрықтанғаннан кейін, еркектері өледі, ал ұрғашы ара каприфигалардан сыртқа шығарында аталық гүлдермен жанасып, өздерінің аяқтарына тозаңдар жабыстырып алады. Енді бұлар ұшып шығып басқа каприфигалардың гүл шоғырларының қысқа мойынды гүлдерінің жатынына жұмыртқаларын салады, одан ары араның жоғарыдағы дамуы қайталанады. Осы мерзімге фигалар гүл шоғырындағы ұзын мойынды гүлдер жетіледі. Үстілеріне тозаң жабысқан аралар ұшып келіп фигалар гүл шоғырына енеді де, гүл мойнының ұлпасына жұмыртқаларын салады және гүлдерді тозаңдандырады. Гүл мойнынан жұмыртқалар жатынға жете алмай, сол жерде өледі. Тозаңданып, одан кейін ұрықтанған фига гүл шоғырларының өсінен көп тұқымды етті шырынды салқым жеміс жетіледі. Каприфигаларда дерлік тұқым пайда болмайды.
Сөйтіп араның даму циклі және інжір гүл шоғырының әр түрлі формаларының гүлдеу ырғағы сәйкес келеді.
Орхидейлердің кейбір түрлерінде гүлдерінің тозаңдандырушы насекомдарға ұқсайтындығы байқалады. Мысалы, офрис орхидеясы (Ophrys insectifeza) гүлінің ашық түсті еріні, денесіндегі жолақтары мен дақтары, гүл серіктеріндегі тағы да басқа өзгерістер, сыртқы көрінісі оны насекомдарға (ара, шыбын) өте ұқсас етеді.
Офристің гүлдеу мерзімі оны тозаңдандырушы аталық насекомдардың ұрғашысын іздеп ұшып жүруімен сәйкес келеді. Ұрғашы насекомдар саны көбейген кезде, олардың аталықтары орхидеяларға ұшып келуін азайтады.
Жабық тұқымды өсімдіктердің гүлдері жануарлар дүниесіндегі насекомдар арқылы ғана емес, омыртқалылар арқылы да, әсіресе құстар, жарқанаттар арқылы тозаңданады. Құстар арқылы тозаңдануды орнитофилия деп атайды. Бұл, әсіресе тро­пик аймағының өсімдіктеріне тән. Мысалы, Америка тропикасында колибри, Австралияда балсорғыш құстары өсімдіктерді айқас тозаңдандырады. Орнитофильді өсімдіктердің гүлі ашық түсті, құрылымы мықты, серпімді және шырынды болып келеді.
Анемофилия
Анемофилия: немесе желмен тозаңдандыру: бұл жағдайда тозаңды жел тасымалдайды. Қылқан жапырақты ағаштар, амброзия, жапырақты ағаштар желдің көмегімен тозаңданады. Жел арқылы тозаңданатын өсімдіктердің гүлдері реңсіз, майда хош иіссіз, олар шырын бөлмейді. Бұл өсімдіктердің гүл құрылымыңда мына секілді бірсыпыра морфологиялық бейімделушілік байқалады:
Гидрофилия
Гидрофилия: немесе сумен тозаңдану: тозаңданудың бұл түрінде тозаңдық тұқым судың ағынымен жетеді. Судың көмегімен элодэя,рдест сияқты суда өсетін өсімдіктер тозаңданады. Су арқылы суда өсетін өсімдіктердің гүлі тозаңданады, мұнда өсімдіктердің біразының гүлі суға толығынан батырылып тұрады (мүйіз жапырақ, теңіз шөбі, наяда) ал кейбіреулерінің гүлдері су бетінде орналасады (элодея, су жұлдызы, ширатылған сутаспа). Су өсімдіктерінің дене бөліктерінде, оның ішінде гүлдерінің құрылысында орта жағдайына байланысты өзіндік ерекшеліктер болады. Гүлдері суға батырылып тұратын өсімдіктер гүлінің тозаңқаптарының эндотециі өзгерген немесе мүлде жоқ. Тозаңдарында оны кеуіп кетуден сақтайтын экзина қабықшасы болмайды. Тозаңқаптары көбінесе жіп тәрізді, құрт тәрізді болып келеді, мұндай құрылым тозаңдануды жеңілдетеді.
Көптеген су өсімдіктерінің тозаңдануы суға байланыссыз жүреді. Мысалы, шылаңдарда масақ тәрізді гүл шоғырлары су бетінен жоғары көтеріліп тұрады да, жел арқылы тозаңданады. Сол сияқты өздігінен тозаңданатындары да бар.
Дихогамия.
Өсімдіктердің айқас тозаңдануына олардың кейбіреулерінің гүл құрылысындағы ерекшеліктер себеп болады. Соның бірі — дихогамия, бұл өте кең таралған. Мұнда гүлдердің тозаңқабы мен аналық аузы бір мезгілде пісіп жетілмейді. Гүлдің аталық тозаңдары бұрын пісіп шыкқанымен, аналық аузы кешігіп жетілетіндіктен оны қабылдай алмайды, мұны протерандрия дейді. Ал, керісінше гүл ішіндегі аналық аузы бұрын жетіліп, аталық тозаңының жетілуі кешіксе, оны протерогиния деп атайды.
Гетеростилия.
Кейбір өсімдіктердің бір даналарында ұзын мойынды гүлдер, екіншісінде қысқа мойынды гүлдер жетіледі. Сол сияқты тозаңқаптары да бірінде төмен, екіншісінде жоғары, ал үшіншісінде аналық аузы деңгейінде орналасуы мүмкін. Бұл құбылыс гетеростилия немесе әр түрлі мойындылық деп аталады.
Василий Васильевич Терентьев
Терентьев Василий Васильевич (13.1.1932 жылы туған, Ресей, Бурят АКСР-і, Мухоршибир ауданы) – ауыл шаруашылығы ғылымының докторы (1985).
Мәскеу ауыл шаруашылығы академиясын бітірген (1958). Жамбыл мемлекеттік ауыл шаруашылығы тәжірибе стандартында аға ғылыми қызметкер (1958–62), 1962 жылдан Қазақ мал шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтында аспирант, аға ғылыми қызметкер, зертхана меңгерушісі қызметтерін атқарды.
1984 жылы «Научные основы и практические приемы создания и совершенствования кроссбредных овец в Западном Казахстане» тақырыбында докторлық диссертация қорғады. Ғылыми еңбектері қой шаруашылығы мәселелеріне арналған. 160-тан астам ғылыми жарияланым мен 3 монографияның авторы.
Дереккөздер
Санат:1932 жылы туғандар Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Ресейде туғандар
Жаңақұрылыс (Түркістан облысы)
Жаңақұрылыс — Түркістан облысы Сарыағаш ауданы, Жібек жолы ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Сарыағаш қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 8 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 560 адам (279 ер адам және 281 әйел адам) болса, 2009 жылы 771 адамды (389 ер адам және 382 әйел адам) құрады.
Оң Мюмдя-Хавы-Яха
'''Прав. Мюмдя-Хавы-Яха''' — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мюмдя-Хэвы-Яха өзенінің оң жағалауынан 46 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Висьедо
Висьедо (Visiedo) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Большой Теруэль ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Жаңаталап (Батыс Қазақстан облысы)
Жаңаталап — Батыс Қазақстан облысы Бөрлі ауданы, Успен ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсай қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 43 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Бөрлі ауданы елді мекендері
Көкентау
Тау:
Мақсатсыз іріктеу
Мақсатсыз іріктеу — бұл атауды Чарлз Дарвин XIX ғасырдың орта кезінде қолданған. Дарвинше мақсатсыз іріктеу деген хайуандар мен өсімдіктердің сапаларын сақтап қалып, адамның оларды мақсатсыз түрде езгертулері. Шынында мақсатсыз іріктеу өз мағынасына сәйкеспейді. Өйткені, адам баласы өзінің алдына қойған міндетіне сай келетін өсімдік пен жануарларды қай заманда болса да белгілі мақсатпен іріктеп, оны талғап ала білген.
Дереккөздер
Санат:Эволюция
(913) Отила
(913) Отила — Негізгі белдеу тобының астероиды.
Оны 1919 жылы 19 мамырда Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты.
Астероид немістерде біршама таралған әйелдер есімімен аталды.
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
IC 5301
IC 5301 — Үндіс шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71040, ESO 77-12.
Сыртқы сілтемелер
IC 5301 Санат:Үндіс (шоқжұлдыз)
Езэвейёль
Езэвейёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Печора өзенінің сол жағалауынан 1350 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені бастауынан Шердино ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қызылқұйрық құмтышқан
Қызыл құйрық құмтышқан (Мeriones libycus) – аламан тұқымдасына жататын кеміруші сүт қоректі. Дене түрқы 13—16 см, қүйрығы-нық үз. 12—16 см. салм. 70—125 г. Күрек тістерінің бір ғана сары жолағы болады. Денесінің үстіңгі жағы мен бүйірлері ашық сары не қоңырлау, бауыр — ақшыл, артқы аяқтары ұзынырақ. Қызыл құйрық құмтышқан Алдыңғы, Кіші Азияда, Солт. Бат. Қытай және Ресейде көбіне шөлді және шөлейтті жерлерде таралған. Бұл тышқан Қазақстанның оңт. және оңт.-шығ. бөлігінде кездеседі, көбіне тау бөктерін, өзен ал-қаптарын жэне егіс төцірегін мекен-дейді. Індеріне 12 кг-ға дейін қысқы азық қорын жинайды. Ол жылына 2— 3 рет 3—11, көбіне 7 үрпақ береді. Дәнді дақылға, мақта егісіне және мал жайылымпаоына зиян келтіреді.
Дереккөздер
Санат:Кеміргіштер
Кислая (Цебьюга тармағы)
Кислая — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Цебьюга өзенінің сол жағалауынан 35 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Манчэстер (Миссури)
Манчэстер (Manchester) — Миссури штатының Сент-Луис округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 12.9 км². FIPS коды — 29-45668.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 18094 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Сент-Луис округы (Миссури)
Нибюлль
Нибюлль (Niebüll) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан қала. Солтүстік Фризия ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9315 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 30,63 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 54 088. Қаланың басшысы — Вильфрид Бокхольт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Трайково (Монтана облысы)
Трайково (Трайково) — Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Лом қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 938 адамды құрайды.
Көкенжон
Көкенжон – Балқаш көлі мен Лепсі өзені аралығындағы қырқалы үстірт.
Трайково (Монтана облысы)
Пошта индексі — 3645. Телефон коды — 09723. ЕКАТТЕ коды — 72940.
Көкенжон
Георгафиялық орны
Жетісу облысы Сарқан ауданында.
Жер бедері
Батыстан шығысқа қарай 40 – 45 км-ге созылып жатыр, ені 17 – 20 км. Орташа биіктігі 350 – 420 м, абсолюттік биіктігі 467 м. Шығысында Белсексеуіл, оңтүстігінде Лепсі өзені арқылы Күшікжал құмды алқабымен шектелген. Орта тұсында сор батпақ кездеседі.
Геологиялық құрылымы
Үстірт палеоген кезеңінің құмтас, туф және туфтектес тақтатастарынан түзілген.
Өсімдігі
Шөлдің қоңыр сұр топырағында бұйырғын, еркек шөп, теріскен, көкпек, баялыш, жусан өседі.
Дереккөздер
Санат:Сарқан ауданы таулары
Саңылау (шұғыл) дауыссыздар
Санылау (шұғыл) дауыссыздар орыс. щелевые согласные — дыбыстау мүшелерінін (тіл мен тандай) бір-біріне нык жабыспай, тек жуысуынан жасалатын дауыссыздар: в, ф, г, с, ш, х, з, ж, һ. К- Спирант дауыссыздар. Фрикатив дауыссыздар.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Рудуаллек
Рудуаллек (Roudouallec) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Морбиан департаментінде орналасқан. Понтиви округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 24,82 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 56199, пошта индексі — 56110.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 713 адамды құрады. Халық тығыздығы — 28,73 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Морбиан департаментінің коммуналары
Құрылымсыз топырақ
Құрылымсыз топырақ — өте ұсақталып, майдаланып кеткен топырақ. Мұндай топырақтың капиллярлығы артып кеткендіктен, өзінің бойындағы суды тез буландырып жібереді де, ондағы өсімдік тез шөлдейді, судан тарығады, жөнді өнім бермейді.
Дереккөздер
Санат:Топырақтану
Кампоротондо-Этнео
Кампоротондо-Этнео (Camporotondo Etneo) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Катания провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2937 адамды құрайды. Халық тығыздығы 490 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 95040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Жоғарғы Лемез
Жоғарғы Лемезы — Башқұртстанның Архангель ауданындағы ауыл,    Инзер ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 141 адамды құрады. Пошта индексі — 453038, ОКАТО коды — 80203819009.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Төменгі жайық шебі
Төменгі жайық шебі – Орынбор шебінің бір бөлігі. Ол Оралдан Гурьев (қазіргі Атырау) қалашығына дейінгі Сахарная, Калмыковская, Горская, Кулагинская, Зеленовская, Бакаевская, Сарайчиковская бекіністерінен тұрды. Осы бекіністер арқылы патша өкіметі қазақтардың Жайықтың оң жағалауына өтуін қатаң бақылауға алып, өзінің отарлық саясатын жүргізуді үдете түсті. Пугачев бастаған шаруалар соғысы кезінде және Сырым Датұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалысы барысында Төменгі жайық шебі бойындағы бекіністерге қазақтар тарапынан шабуыл жасау күшейді. 1801 ж. Төменгі жайық шебінің батысында Бөкей ордасы құрылды.
Сілтемелер
Санат:География Санат:Тарих
Олег Александрович Балакин
Олег Александрович Балакин (1938 жылы 7 қыркүйекте Саратовта дүниеге келіп, 1981 жылы 16 қазанда дүниеден өткен) – совет театр және киноактері.
1975 жылы Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі атанған. 1964 жылы Саратов жас көрермендер театр студиясын тәмамдайды. 1964 жылдан бастап Саратов жас көрермендер театрында актерлік қызмет атқарады. Олег Балакин 1973 жылдан бастап киноға түсе бастайды. Ол 1973 жылы «Ищу человека», 1974 жылы «Анискин и Фантомас», 1974 жылы «Закрытие сезона», 1978 жылы «Конец императора тайги» фильмдеріне түседі.
Алматы мешіттері
Алматы мешіттері — Алматы қаласындағы мұсылмандардың Аллаға құлшылық ететін орталықтары, қасиетті діни-ғұрыптық ғимараттар.
Рио-нелль'Эльба
Рио-нелль'Эльба (Rio nell'Elba)) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Ливорно провинциясында орналасқан.
Алматы мешіттері
Қалада Кеңес өкіметі орнағанға дейін және оның бастапқы кезеңдерінде 12 мұсылман мешіті болған.
19 ғ-дың орта шенінде қазіргі Райымбек даңғылы мен Қазан көшесі қиылысында “Татар мешіті” салынған. 1887 жылғы жер сілкінісі кезінде оған едәуір зақым келіп, кейін қалпына келтірілген соң 1940 ж-ға дейін жұмыс істеп тұрды. Сол жылы мешіт ғимараты зат сақтайтын қойма ретінде Алматы пима жасау ф-сының есебіне өтті де, 1986 ж. ол “қойма” өртеніп кетті. Кейін саябаққа айналған ескі мешіт орнына алғашқы қалпындағыдай мешіт ғимараты салынды (1998). Қалада 19 ғ-да ең көп мешіт салдырған адам татар ұлтынан шыққан Ысқақбай деген кісі. Сол мешіттердің бірі қазіргі Д. Қонаев пен М. Мақатаев атындағы көшелер қиылысында (Алматы нан зауыты жанында) әлі тұр. Қазіргі Абылайхан даңғылы мен Жібек жолы көшелерінің қиылысына жақын жерде — “Сарттар мешіті” болған. “Дүңген мешіті” аталған мешіт те болыпты. Бірақ оның қай тұста орналасқаны ұмытылған. Қазіргі Фурманов және Гоголь көшелері қиылысында 20 ғ-дың бас кезінде әрі мешіт, әрі медресе болған ғимарат сақталған. Алматының 1998 ж-ға дейінгі Орталық мешіті ғимаратын өткен ғ-да аты беймәлім бір азамат (руы “шалақазақ”) өз қаражатына салдырған. Кейін оның жанынан жаңа үлгіде зәулім мешіт ғимараты бой көтерді. Бұл мешіт порталды-күмбезді әрі мұнаралы құрылыс үлгісіне жатады. Алдыңғы жағы әсем безендірілген аркалы портал, төрт бұрышында төрт мұнара, қырлы және дөңгелек қос барабан үстінен шығарылған көгілдір түсті үлкен күмбез және порталдың оң жағынан азан шақыратын дербес биік мұнарасы бар. Мешіт ғимаратының қас беті, күмбездің дөңгелек барабан-белдеуі, ішкі көріністері ұлттық ою-өрнектермен және арабша жазу-нақыштармен безендірілген. Қазақстан дербес мемлекетке айналғаннан кейінгі 7-8 жыл ішінде Алматыдағы мешіттер саны 18-ге жетті. Бұл мешіттердің ең көріктілері — Әл-Фараби даңғылы бойына салынған Хосни Мубарак атындағы кешендік Ислам мәдени қалашығы мен Алматы орталық мұсылмандар мешітінің жаңа ғимараты. 2023 жылы бойынша Алматы қаласында 58 мешіт бар.
Рио-нелль'Эльба
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1174 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 73 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі — 57039.
Елді мекеннің қамқоршысы — святой Иаков.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
NGC 4489
NGC 4489 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4489 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41365, UGC 7655, MCG 3-32-54, ZWG 99.73, VCC 1321.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Юрий Владимирович Перцух
Юрий Перцух (13 мамыр 1996 жыл, Алматы) — қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы, "Ақтөбе" футбол клубы мен Қазақстан құрамасында ойнайды.
2018 жылы Қазақстан құрамасының бапкері боп Станимир Стоилов тағайындалды да, Перцухты құрамаға шақырды.
2018 жылға дейін ЦСКА (Алматы), "Бәйтерек", "Қызылжар", "Ақжайық" клубтарында ойнады. 2018 жылдың басында "Астана" командасына ауысты. Бірақ дереу "Атырауға жалға берілді.
2019 жылы "Астанаға" қайта оралды.
Ираклий Виссарионович Абашидзе
Абашидзе Ираклий Виссарионович (1909-1992), грузин ақыны, қоғам қайраткері, Грузия Ғылым академиясының академигі (1960), Социалистік Еңбек Ері (1979). Грузия Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1966). Әуезовпен достық-жолдастық ,сыйластық қатынаста, шығармашылық байланыста болған.
Дереккөздер
Санат:1909 жылы туғандар Санат:1992 жылы қайтыс болғандар Санат:Грузиндер Санат:Грузия ақындары Санат:Академиктер Санат:Социалистік еңбек ерлері
Карниде (Помбал)
Карниде (Помбал) (Carnide) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Помбал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Саулюс Баландис
Саулюс Баландис (1963 жылы Вильнюсте дүниеге келген) – совет, Литва театр және киноактері.
Карниде (Помбал)
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты  Пиньял-Литорал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 722 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,93 км² шамасында. Халық тығыздығы — 75,1 адам/км².
Саулюс Баландис
1981-1985 жылдары Литва музыка академиясында оқиды. 1985-1988 жылдары Каунас драма театрында әртіс болып жұмыс істейді. 1988 жылдан бастап Литва Ұлттық драма театр академиясында актерлік қызмет атқарады. Саулюс Баландис 1981 жылдан бастап киноға түсе бастайды.
Карниде (Помбал)
Ауданның қамқоршысы — Санту-Элиаш (Santo Elias).
Тарихы
Аудан 1952 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лейрия округінің елді мекендері
Карункула
Карункула (caruncula саго — ет, сүйелше) — күйіс қайтаратын жануарлар жатырының ішкі кілегейлі қабығындағы төрт қатар орналасқан емізік тәрізді дөңес келген сүйелше құрылым. Карункула кірмелеріне жатыр қуысындағы шарананың сыртқы бүрлі қабығында топтаса орналасқан хорион бүрлері байланысып, көптік (котиледонды) ұрықжолдас түзеді.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Көкескен
КӨКЕСКЕН, Көгескен – Шығыс Қазақстан облысы Аягөз ауданындағы құдық. Тереңдігі 4 м, су шығымы 450 л/сағ. Құдық жанынан Дағанделі өзені ағып өтеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан құдықтары Санат:Шығыс Қазақстан облысы географиясы
Сооретама
Сооретама (Sooretama) — Бразилиядағы муниципалитет, Эспириту-Санту штатында орналасқан. Солтүстік Эспириту-Санту мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Линьярис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21288 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 593,366 км² шамасында. Халық тығыздығы — 35,9 адам/км².
Тарихы
Қала 2004 жылы құрылған.
Санат:Эспириту-Санту елді мекендері
Інген
thumb Інген – айыр өркешті түйенің ұрғашысы. Оны көбінесе сауын малы ретінде пайдаланады. Егер бағымы мен күтімі дұрыс болса інген үш жылда екі рет боталайды. Інген сүтінен шипалы шұбат ашытады. Буаз інген ерекше күтімге алынады. Әсіресе боталайтын уақыты жақындағанда бошалап кетпеуі үшін бақылауда болады. Шөлді, шөлейтті, құмды жерлерде тұратын халық түйенің сүті мен шұбатын тағам ретінде пайдаланып, жүнінен әр түрлі киім тоқиды.
Шулдат
Шулдат — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы 8 өзенінің сол жағалауынан км қашықтықта Тюхтет орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Інген
Пайдаланылған cілтемелер
А. Керімбаев
Санат:Түйелер
Шулдат
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері Санат:Жоғарғы Обь су алабы өңірі өзендері