cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нұрлан Сақтапбергенұлы Тілеубаев
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Орт
Орт – шоғыр қалыңдығын оның қуаты бойынша шектей отырып (тік және көлбеу құлату кезінде) созылымға қиғаш жүргізілетін кен қазу (көлбеулік бұрышы 30-қа дейін). Орт тікелей жер бетіне шыға алмайды.
Дереккөздер
Санат:География
Бүкіләлемдік жаңалықтар
Бүкіләлемдік жаңалықтар— негізгі ақпараттық бағдарлама. .
Бағдарлама жайлы
Тәулігіне 9 минут, 12 түпнұсқа хабар береді және олар тікелей эфир арқылы жүреді. 8-14 жолдан тұратын 10-12 заметкадан құралады. Бұдан көлемді заметкалар аз кездеседі. Хабарды "лид" тәртібімен береді. Яғни лид дегеніміз - пирамиданы 11 төбесіне шоқталған хабардың негізгі ойы, тоқетері. "Лондоннан әлемді қалай көрсек, жаңалықтар тізбегі де солай беріледі", - дейді Би-Би-Си ұжымы.
Дерекөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Құмалақ тарту
Құмалақ Тарту– болжам жасаудың ертеден келе жатқан түрі. Құмалақ Тартуға қойдың қырық бір құмалағы немесе көлемі соған ұқсас ұсақ тастар, өсімдік дәні пайдаланылады. Құмалақты орамал жайылған үстелдін бетіне араластырып лақтырып, орналасу наәтижесіне қарай оқып болжау.
Құрмет Қабдықайырұлы
Құрмет Қабдықайырұлы (5.1.1937 жылы, Атырау облысы, Индер ауданы, Елтай ауылы) – физика-математика ғылымдарының кандидаты (1966), педагогика ғылымдарының докторы (1994), профессор (1985).
«Об одной системе интегро–дифференциальной уровнений» тақырыбында кандидаттық, «Дидактические основы совершенствования математического образования в высшей школе» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. 200-ден астам ғылыми жарияланымның, 2 монографияның авторы.
Бяла (Русе облысы)
Бяла (Бяла) — Болгариядағы қала. Русе облысына қарасты Бяла қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9400 адамды құрайды.
Пошта индексі — 7100. Телефон коды — 0817. ЕКАТТЕ коды — 7603.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Русе облысының елді мекендері
Жағалық су асты үймегі
Жағалық су асты үймегі - жаға сызығына қатарлас жайпақ жылжымалы аккумуляциялық жаралым, негізінен суастылық жағаны толқындар мүжіген белдемде қалыптасқан құмды түзілімдерден тұрады. Әдетте 10 м-ге дейінгі тереңдікте топтаса кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Табиғат
Құм
thumb|right|200px|Қосшағыл құмындағы құмды [[шағылдар]] Құм – ұсақ түйірлі борпылдақ шөгінді тау жынысы. Құрамында әр түрлі минералдар мен тау жыныстарының түйіршіктері бар.
Топтары
Пайда болу тегі жағынан құмдар бірнеше топтарға бөлінеді:
Түйір мөлшеріне қарай жіктелуі
thumb|left|200px|Ұсақ түйірлі құм thumb|left|200px|Өте ұсақ түйірлі құм Саз алеврит мөлшерінің молаюына қарай алевритті құм, сазды құм болып ажыратылады.
Түстері
Құрамындағы тау жыныстарының, минералдардың және олардың сыртын қаптаған әр түрлі минералдық заттардың түсіне сәйкес құм ақ, сары, қоңыр, қара, қызыл, т.б. түсті болады.
Қасиеті
Құраушы бөліктерінің ірілігі әр түрлі және қуыстылығы жоғары (20%-дан астам) болғандықтан құм су, мұнай, газ сияқты заттарды бойына жеңіл сіңдіреді.
Құм құрамында алтын, платина, алмас, сапфир, лағыл, циркон сияқты сирек минералдар көп шоғырланса, пайдалы қазынды болып саналады.
Chevrolet 210
Chevrolet 210 («Two-Ten») — бұл американдық жеңіл автомобиль, Chevrolet 1953 жыл мен 1957 жылдар аралығында шығарылған. Ол Styleline DeLuxe моделін 1957 жылы Biscayne-та 210 моделіне ауыстырды. 210- моделі 1953-1957 жылдары өте әйгілі болды, бағалар диапозоны ортасында  толықөлшемді  Chevrolet, соңынан Bel Air қарағанда өте арзан, ал 150-серияға қарағанда стилі мен безендіріліп, өңделуінің сай келуімен бағалы болды.
210-модель кең шанақты, кабриолет, хардтоп «Sport Coupe», 2 және 4-есікті седан және универсал.
Уақыт өте келе 150 мен 210 модельді ығыстыра отырып, Bel Air американдық қоғамда кеңінен таралды. Chevrolet 1955 жылдың орта шенінде  210 серисын  «Sport Coupe »-ке түрлендіреді, ол сән-салтанатты  Bel Air-ға қарағанда $100-ға арзан.
150-сериясына қарағанда 210 сериясының артықшылығы - барлық уақытта «Powerglide » автоматты трансмиссия, орындықты электрлі әйнктікөтергіштер арқылы реттегішпен жабдықталған.
Жоғары дәрежеде жабдықталған әмбебап 210  Beauville  1953 жылы қолданысқа берілді, одан соң 1954 жылы  серии Bel Air  және қайтадан 1955 жылы 210 қолданысқа енді.
Алғашқы екі жылы шығарылған модельдердің бір-бірінен айырмашылығы тек өңделген элементтерінде болды. Приборлар панелінде 1953 жылы бұрылыстар көрсеткіші ақ түсті болса, 1954 жылғыда жасыл түсті болды.
1953-1954 жылғы модельдерде (OHV) жоғары орналасқан клапанды екі қозғалтқыш қолданылды, Олардың ішінде ең қуаттысы автоматты трансмиссиялы Powerglide бар Blue Flame болды Барлық машиналарда стандартты комплектациямен 3-сатылы автоматты беріліс қорабы болды. 1954 жылы 6-вольтты электрлі жүйелі Chevrolet автомобилінің  соңғы жылы болды.
Түркістан (қала)
Түркістан — Қазақстандағы қала, Түркістан облысы ның әкімшілік орталығы. . Қазақстанның ең көне қалаларының бірі, іргетасы V-VІ ғасырларда қаланған.
Сипаттама
Түркістан қаласы Шымкент қаласынан 170 км. қашықтықта орналасқан. Қаланың шығысы тарихи Отырармен, солтүстігі Кентау қаласы және Созақ ауданымен, батысы Қызылорда облысының Жаңақорған ауданымен шектеседі. Әкімшілік аумағы 9,4 мың шаршы шақырымға жетеді.
Халқы
2008 жылдың 1 қаңтарына қала халқының саны 198 813 адамды құрады, құрамына 12 ауылдық әкімшілік және 5 мөлтек аудан кіреді. Қалада 46 ұлттың өкілі тұрады.
Қала туралы
thumb|350px|right|Түркістан, 1879 ж Түркістан – Орта Азия мен Қазақстандағы ең көне қалалардың бірі. Ол туралы алғашқы деректер араб жазбаларында ІҮ-ІХ ғғ. бастап Шавғар деген атпен кездесе бастайды. Араб тарихшы-географы Әл-Истахри ибн Кордаубех ат-Танрази өз жазбаларында: “Көне Шавғар ХІ ғасырға дейін өмір сүрген де, ХІғ. бастап қала орталығы Ясыға көшті”, - дейді. Бұл деректерді қазіргі біздің археолог ғалымдар да растайды.
Ал қорық ғылыми қызметкерлердің зерттеуі бойынша, Қытай санекрит жазбаларындағы деректерге қарағанда, Түркістан қаласы біздің дәуірге дейінгі ІІ-ІІІ ғғ. өмір сүргендігі және сол кездің өзінде ірі мәдени және рухани орталық болғандығы туралы болжамдар айтылып жүр. Мысал келтіретін болсақ, сол кездегі Қарахандық билеушілердің осында әкелініп жерлене бастауы, атап айтқанда, Отырар билеушісі Ілияс ханның жерленуі, тіптен Сайрамда туып-өскен Ахмет Ясауидің де Түркістан жерінде тұрып, осында жерленуі жайдан-жай емес екендігі анық..
ХІҮ ғасырда, яғни А.Ясауи кесенесі салынғаннан кейін, Түркістан бүкіл түрік тілдес халықтардың діни орталығына айналып, “Хазреті Түркістан” немесе “Кіші Мекке” атанды. Бұл болжамды шығыс зерттеушісі академик В.В.Бартольд да қолдайды.
ХҮ ғасырда Түркістан Сырдария өңірінің саяси және экономикалық орталығына айналып, 1598 жылы ол біржолата қазақ хандығының орталығы болады. Бұған дәлел – А.Ясауи кесенесі төңірегіне қазақ хандарының жерленуі.
Түркістан қаласы сонымен қатар орта ғасырдың өзінде ірі білім орталығы болғандығы белгілі. Оның мәдени өмірінде дәруіш ақындардың, ислам дінін уағыздаушылардың да шығармалары үлкен орын алады.
Олардың қатарына Ахмет Ясауи бастап, оның шәкірті Сүлеймен Бақырғани, Ахмет Жүгнеки, Жүсіп Баласағұндар жатады.
Мың жарым жылдан аса өмірбаяны бар Түркістан – ер жүрек батыр қала. Моңғол-татар, жоңғар шапқыншылығын, қазіргі Орта Азия мен Қазақстанда сол кезде өмір сүрген мемлекеттер мен хандықтардың жаугершілігін көрген қала. Орта ғасырдағы Сыр бойындағы Сығанақ, Сунақ, Сауран сияқты үлкен шаһарлардан біздің ғасырға жеткені де осы қала.
ХҮІІ ғасырдың басынан Түркістан қазақ хандығының, яғни қазақ мемлекетінің астанасы болды. Қазақстан мен Ресейдің қарым-қатынасын реттеу үшін Түркістаннан Ресейге, Ресейден Түркістанға елшіліктер жүріп отырған.
Түркістанның бүкіл қазақ халқының байтақ астанасы болғандығын дәлелдеу үшін Шығай, Есім, Жәңгір, Тәуке, Абылай, Қазыбек, Әйтеке секілді қазақ халқының ұлдары мен Қанжығалы Бөгенбай, Тобықты, Мамай, Қоңырат Сырғақ, Нияз, Дулат сияқты батырларының құлыптастарының А.Ясауи сағанасында орналасқанын айтудың өзі жеткілікті емес пе?!
thumb|left|300px|[[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі, Түркістан]] Өткен дәуірлерде құрылыс саласында қол жеткен табыстардың көпшілігін өз бойына жинақтаған ғимараттардың бірі, Түркістан қаласындағы күні бүгінге дейін жақсы сақталып келген кесене. Бізге жеткен жазба мәліметтерге қарағанда, көне Ясыда, қазіргі кесене тұрған орнында мұсылманның атақты әулиелерінің бірі, дәруіштер шайқасы – Ахмет қабіріне ХІІ ғасырдың өзінде-ақ шағын кесене орнатылғаны белгілі. Кейін бұл кесене мұсылмандардың жаппай тәуеп ету орнына айналды. Ахмет Ясауи кесенесінің қасиетті орын ретінде атағының жайылуына ХІҮ ғасырдың 30-шы жылдарында моңғол шапқыншылығынан қатты күйреген Түркістан қаласының қайта гүлдене бастауы ерекше ықпал етті. Алтын Орданың өктемдігін жойып, астанасы Сарай Беркені өртеп жіберген Темір осы жеңістің құрметіне ескі мазар орнына жаңа, зор кешен орнатуды ұйғарды. Осы тұрғыда Темір тек діни мақсат-мүддені ғана көздеген еді деу қиын. Бұл оның жалпы жасампаздықты мұрат еткенін, беделін көтеруге, үстемдігінің мызғымас берік екендігін көрсетуге қажет еді. Құрылысты жүргізуді Темір Мәулен Садырға жүктеді. Көптеген жазба деректерге қарағанда, болашақ құрылыстың жобасын жасауға Темір тікелей қатысып, негізгі бөлмелерді өзі анықтаған көрінеді. 1991 жылдың 1-ші қаңтарынан бастап Республикалық музей “Мемлекеттік тарихи-мәдени Әзірет Сұлтан қорық музейі” болып қайта құрылды. Қорықтың жалпы ауданы 88,7 гектар. Оған бірнеше ортағасырлық ескерткіштер кіреді:
Шілдехана, белгісіз кесене, Гауһар ана, Әлқожа ата кесенелері, т.б. ескерткіштер. Сәулет-ғимарат – аса үлкен күмбезді құрылыс. Оның ені 46,5м, ұзындығы 65м. Орталық бөлмесінің төңірегіне түрлі мақсатқа арналған 35 бөлме салынған.Темірдің кезінде барлық құрылымы бітпеген, тек нұсқасы ғана барды. Оның құрылысын Бұқарды билеген Абдолла хан аяқтайды. (1583-1598). Қоқан билігі тұсында мұнаралар мен порталдар қам кесекпен қоршалып, кесене қамалға айналдырылған. Мұнан кейінгі ғасырларда Түркістан билеушілері өз кезеңіне сәйкес кесене құрылысын толық аяқтауға тырысқанмен, ешқайсысы да белгілі бір нәтижеге жете алмаған. Қазіргі кезде бұл алып құрылыс бізден 700-800 жыл бұрын өмір сүріп, кейіннен қазақ халқының негізін құраған көне түркі тайпаларының тілі, діні, мәдениеті мен тарихын зерттеуде өте құнды дерек болып табылады.
Білім беру жүйесі
Түркістан қаласында 2020 жылға 39 күндізгі мектеп, 5 мектептен тыс мекеме, 108 балабақша жұмыс атқарды.
1. 39 мектептің ішінде: 2. Мектептен тыс мекемелер: 3. 108 балабақшаның ішінде:
Қалада 1992 жылы құрылған Халықаралық Қазақ- Түрік университеті бар. Онда 22 мыңнан аса студенттер білім алады. Алматы, Тараз, Шымкент, Кентау және Анкара қалаларында филиалдары бар. Университетте 26 елден 500-ден астам студент білім алады. Оның ішінде: Түркия, Кипр, Қырғызстан, Түрікменстан, Башқұртстан, Дағыстан, Саха Республикасы, Моңғолия, Қытай және т.б. елдерден. Университетте 14 факультет, 63 кафедрада 74 мамандық бойынша білім беріледі. 92 ғылым докторы, 220 кандидат, 600-ден астам ұстаз білім береді. 1997 жылдан жылдан бастап Түркістан қаласы мен Анкара қаласын байланыстыратын спутниктік жүйе жұмыс істейді.
Тағы қараңыз
Санат:Қазақ елінің астаналары Санат:Қазақ хандығының астаналары Санат:Түркістан Санат:Бұрынғы астаналар Санат:Жібек жолының бойындағы қалалар Санат:Әлемдік мұра
Екзарх-Антимово (Бургас облысы)
Екзарх-Антимово (Екзарх Антимово) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 001 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8490. Телефон коды — 05524. ЕКАТТЕ коды — 27169.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Төлебаев Қазбек
Төлебаев Қазбек Ағабілұлы (23 Cәуір 1959 жылы туған, Қызылорда облысы Қазалы ауданы Әйтеке би кенті) – медицина ғылымының докторы (1999), профессор, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау ісінің үздігі.
Қысқаша өмірбаяны:
1982 жылы Ақтөбе мемлекеттік медицина институтын (қазіргі Батыс Қазақстан мемлекеттік медициналық академиясы) бітірген. 1982–1985 жылдары Қызылорда облысы ауруханасында дәрігер және медициналық колледжде бөлім меңгерушісі. 1985–1994 жылдары Өлкелік кәсіби аурулар ғылыми-зерттеу институтында ғылыми қызметкер. 1994–1998 жылдары Алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету мекемесінде бөлім меңгерушісі, директордың орынбасары. 1998–1999 жылдары Салауатты өмір салтын қалыптастыру Ұлттық орталығында бас директордың орынбасары. 2002–2005 жылдары 1-орынбасары болды. 2005 жылдан осы орталықтың бас директоры қызметін атқарады.
«Научное обоснование реформирования и развития первичной медико-санитарной помощи в Казахстане в условиях перехода к рынку» тақырыбында докторлық диссертация қорғады.
Сен-Леже-де-Рот
Сен-Леже-де-Рот (Saint-Léger-de-Rôtes) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,46 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27557, пошта индексі — 27300.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 415 адамды құрады. Халық тығыздығы — 64,24 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Ренуар Пьер Огюст
Ренуар (Renoіr) Пьер Огюст (25.2.1841, Лимож — 17.12.1919, Кан-сюр-Мер) — француз кескіндемешісі, графикашы әрі мүсінші, бейнелеу өнеріндегі импрессионизм ағымының негізін салушылардың бірі. 1862 — 64 ж. Сән өнері мектебі мен Ш.Глейр шеберханасында оқыды. Парижде тұрды. Алғашқы шығарм. кезеңінде Г.Курбе, Э.Мане, К.Моне, А.Сислей, т.б. шеберлерінің ықпалында болды. Ренуардың “Антони әжейдің жүрек жалғауы” (1866), “Жаз” (1869) және “Сенадағы шомылу” (1869) секілді картиналарынан өзін қоршаған ортадағы жарық пен сәуленің құбылмалы өзгерістерін дәл тұтып бейнелеу мен образ өміршеңдігіне ұмтылу байқалады. Суретшінің шалқар шабытынан туған “Мулен де ла Галет” (1876), “Төсекте отырған жалаңаш әйел” (1876), Жанна Самари портреті (1877), “Желпуішті қыз” (1881) атты картиналары пленэрлік кескіндеменің озық үлгілері тобын құрады. Ренуар шығарм. басқа импрессионистер өнеріне қарағанда картинада алдыңғы қатарға адамды қоюымен әрі олардың тіршіліктен сезінген ләззатты шақтарын шынайылықпен бейнелеуімен ерекшеленеді. Сауықшыл қала өмірінің көңілді көріністері Ренуар туындыларының негізгі арқауы болып табылады. 1880 — 90 ж. суретші сәнділік шарттылығына бой ұрды. Ренуар көптеген литография, офорт және мүсіндердің де (“Венера”, қола, 1914 — 16) авторы. Оның кескіндемелік шығармалары Стокгольм, Берлин, Мәскеу,Париж, Санкт-Петербург және Кельн қ-ларының мұражайларында сақтаулы.
Толықтыру
Санат:Тұлғалар Санат:Суретшілер
Люминьи-Нель-Ормо
Люминьи-Нель-Ормо (Lumigny-Nesles-Ormeaux) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Провен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 36,30 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77264, пошта индексі — 77540.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1512 адамды құрады. Халық тығыздығы — 41,65 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Дюльмен
Дюльмен (Dülmen) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Мюнстер әкімшілік округіне бағынады. Косфельд ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 46 762 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 184,49 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 5 58 016. Қаланың басшысы — Елизавет Стремлау.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 7 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Ноам Чомски
Аврам Ноам Чомски (אברם נועם חומסקי) (1928 ж. желтоқсанның 7-сінде туған) — америкалық тіл білімі маманы, философы, саяси қайраткері, жазушысы және лекцияшысы. Ол Массачусетс технология институтында институт профессоры және тіл білімінің құрметті профессоры (емеритус профессоры).
Чомски 20-шы ғасырда тіл білімі саласында жасалған ең маңызды жетістіктердің бірі болып саналатын тудырушы грамматика теориясын ұсынған. Ол Б. Ф. Скиннердің Verbal Behavior атты кітабына рецензия жазу арқылы когнитивті революцияға бастау берді. Рецензиясында ол 1950-ші жылдары кең тараған мінез-құлық пен пен тілге деген бехавиористік көзқарасты сынға алды. Оның тілді зерттеуге деген натуралистік көзқарасы тіл және сана философиясына әсер етті. Ол формалды тілдерді тудырушы күші бойынша сұрыптайтын Чомски иерархиясын да ұсынды.
1992 жылғы Arts and Humanities Citation Index («Өнер және гуманитарлық ғылымдардағы дәйексөздер көрсеткіші») индексінің мәліметі бойынша, 1980-1992 жылдар аралығында көзі тірі ғалымдардың ішіндегі ең көп рет сілтемелер алған — Чомски және оның еңбектері. Ал жалпы сілтеме жасалу саны жағынан Чомски тарихтағы сегізінші ғалым.
1960-шы жылдары Вьетнам соғысын сынай бастауы арқылы ол әсіресе кең танымалдылыққа ие бола бастады. Ол АҚШ саяси қайраткерлерінің солшыл бөлігіндегі ең маңызды зиялы тұлға болып есептеледі. Чомски өзінің саяси белсенділігімен және АҚШ үкіметінің халықаралық саясатын сынауымен кеңінен белгілі.
Өмірбаяны
Чомски Пенсильвания штатындағы Филадельфия қаласындағы «Ист Оук Лейн» ауданында туған. Әкесі — көне еврей тілінің маманы Уиллиам Чомски (1896-1977). Ол Украинада туып-өскен. Анасы — Елси Чомски (қыз кезінде — Симонофски). Ол қазіргі Беларусьтың жерінде туған, бірақ балалық шағын Құрама Штаттарда өткізген, сондықтан «қарапайым Нью-Йорк ағылшыншасын» ана тілі ретінде білген. Екеуінің де ана тілі идиш болатын, бірақ Чомскидің өзінің айтуы бойынша, оны үйде сөйлеуге «тыйым салынған» еді. Оның отбасы өзіндік бір «еврей геттосында» тұратын, ол «гетто» тіл бойынша «идиш жағы» мен «еврей жағы» болып екіге бөлінген еді. Оның ата-анасы соның «еврей жағында» болып, балаларын еврей тілі мен әдебиетінде тәірбиеледі. Чомски 1930-шы жылдардың ортасында балалық шағында ирландиялық католиктер туралы естеліктерін былай суреттейді: «Мен бұны айтуды онша жақтырмаймын, бірақ мен католиктерден өте қатты қорқатын едім. Мен ол қорқыныштың ақылға сыйымсыз екенін түсініп, кейін ол қорқынышты жеңдім». Чомскидің еске алуы бойынша, ол өзінің алғашқы мақаласын он жасында Испания азаматтық соғысы кезінде Барселона франкистердің қолына түскен соң фашизмнің жайылып кету қаупі туралы жазған. Он екі-он үш жасынан ол саяси анархизм бағытын қолдай бастаған.
Филадельфияда орта мектепті бітірген соң 1945 жылы Чомски Пенсильвания университетінде философия мен тіл білімін зерттей бастайды. Ол С. Уест Чөрчман және Нелсон Гудман сияқты философтардың және тіл білімі маманы Зелиг Һарристің тәлімін алған. Һаррис берген тәлімнің ішінде оның өзі ашқан тіл құрылымының сызықтық түрлендірулері де бар еді. Чомски кейінірек осыларды контекстен тыс грамматиканы қалыптастыруда қолданды. Һарристың саяси көзқарастары да Чомскидің көзқарастарының қалыптасуына әсер етті.
1949 жылы Чомски тіл маманы Карол Шатцпен отауласты. Олардың екі қызы: Авива (1957 ж.т.) және Дайан (1960 ж.т.) және ұлы: Һарри (1967 ж.т.) бар.
Чомски тілі білімінен докторлық дәрежесін Пенсильвания университетінде 1955 жылы алды. Докторлық зерттеулерін ол Һарвард университетінде төрт жыл жүргізген. Диссертациясында ол өзінің негізгі лингвистикалық ойларын дамытып, оларды 1957 жылғы Syntactic Structures («Ситаксистік құрылымдар») деген кітабында толықтырып шығарды. Оның тіл білімі бойынша жазған ең маңызды еңбегі де осы кітап.
Чомски 1955 жылы Массачусетс технология институтына қызметке тұрды. 1961 жылы Қазіргі заманғы тілдер және тіл білімі бөлімінің (қазіргі Тіл білімі және философия бөлімі) толық профессоры, 1976 жылы институт профессоры болып тағайындалды. 2008 жылы оның МТИ-де тұрақты қызмет еткеніне 53 жыл болды.
1967 жылғы ақпан айында Чомски «Интеллектуалдардың жауапкершілігі» деген мақала жариялап, Вьетнам соғысының басты қарсыластарының біріне айналды,. Содан соң 1969 жылы American Power and the New Mandarins («Американың құдіреті және жаңа билеушілер») деген мақалалар жинағы шықты. Чомски енді америкалық диссиденттердің ең алғы шебіне шықты.
Чомскиге АҚШ сыртқы саясатын сынағаны үшін қоқан-лоққы жасалған кездер болған. Унабомбер деген атпен белгілі Теодор Качинскидің жоспарланған құрбандарының тізімінде болғаны анықталды. Качински жарылғыш заттар салынған пакеттерді жіберумен айналысып жүрген кезеңде, Чомски өзіне келетін барлық хаттарды арнайы тексеруден өткізуге мәжбүр болған. Оның айтуынша, өзі соны құптамаса да, кейде полиция өзін МТИ ғимараттарында қорғап жүруге арнайы қызметкерлер жіберіп отырған.
Чомски Массачусетс штатындағы Лексингтон қаласында тұрады. Ол жиі-жиі сапарларға шығып, саяси мәселелер бойынша лекциялар оқиды.
Дереккөздер
Санат:АҚШ анархистері Санат:АҚШ лингвистері Санат:АҚШ жазушылары Санат:1928 жылы туғандар Санат:XX ғасыр философтары Санат:Массачусетс технологиялық институты Санат:7 желтоқсанда туғандар Санат:Филадельфияда туғандар Санат:Философия докторлары Санат:Пенсильвания университеті түлектері Санат:Гарвард университеті түлектері Санат:Массачусетс технологиялық институты түлектері Санат:Сретен орденінің иегерлері Санат:АҚШ философтары Санат:XXI ғасыр философтары Санат:Тіл философтары Санат:АҚШ психолингвистері Санат:Англистер Санат:Фонологтар Санат:Синтаксистер Санат:Семасиолтар Санат:АҚШ логиктері Санат:Саясат жазушылары Санат:Массачусетс технологиялық институты оқытушылары Санат:Жасанды интеллект зерттеушілері Санат:Әлеуметтік анархистер Санат:Жасыл анархистер Санат:Әскерге қарсы белсенділер Санат:Антисионизм тұлғалары Санат:Тұтынуға қарсылық жақтастары Санат:Мадрид автономды университетінің құрметті докторлары Санат:Ноам Чомски Санат:Чикаго университетінің құрметті докторлары Санат:Сент-Эндрюс университетінің құрметті докторлары Санат:Бенджамин Франклин медалінің иегерлері Санат:Заманауи философтар Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Бинштедт
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 708 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 8.17 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 67 004. Муниципалитеттің басшысы — Ральф Кюнхаузен.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Гидовал
Гидовал (Guidoval) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Зона-да-Мата мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Уба экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7 721 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 158,975 км² шамасында. Халық тығыздығы — 48,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1948 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Панас Карпович Саксаганский
Панас Карпович Саксаганский (27.05.1859, Каменно-Костуватое селосы, – 17.09. 1940, Киев) – украин совет актёрі, режиссер, педагог, КСРО халық әртісі (1936).
Драматург И. К. Карпенко-Карый мен актер Н. К. Садовскийдің інісі.
Еңбек жолы
Сахналық қызметін 1875 жылы әуесқойлар үйірмесінен, ал 1883 жылы кәсіпқой театрдан бастады. М. П. Старицкий, М. Л. Кропивницкий және Н. К. Садовскийді труппасында қызмет етті. 1890–1909 жылдары театр труппасын басқарды. 1910–15 жылдары гастрольдік сапармен Украина, Ресей қалаларында өнер көрсетті. Ол – 19 ғ-ның 2-жартысы мен 20 ғ-дың басындағы украин театр өнеріндегі сыншыл реализмнің ірі өкілдерінің бірі. Совет дәуірінде (1927–31) Киев, Харьков театрларында ойнады. Пьессалар жазып, спектакльдер қойды.
Дереккөздер
Санат:1859 жылы туғандар Санат:1940 жылы қайтыс болғандар Санат:Украина актерлері Санат:КСРО актерлері Санат:Украина режиссёрлері Санат:КСРО режиссёрлері Санат:КСРО халық әртістері
Апеннин түбегі
Апеннин түбегі (Penisola italiana – Итальян түбегі; сонымен қатар Penisola appenninica) — Жерорта теңізінің орта бөлігінде солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 1100 км-ге созылып жатқан Оңтүстік Еуропадағы ірі түбектердің бірі.
Жер бедері
Ауданы 149 мың км², ені 130-300 км. Орталық Еуропадан Альпі тауы арқылы бөлінеді. Батысында Тиррен, шығысында Адриат, оңтүстігінде Ион теңіздерімен қоршалған. Жағасы көп тілімделген. Жер бедері таулы. Түбектегі тауларды Апеннин таулары және франциялық, италиялық Ривер бөледі. Апеннин түбегінің көпшілігі, кайнозойлық қатпарлану кезінде қалыптасқан жанартаулық аймақ. Кен байлықтарынан: қоңыр көмір, газ және аллюминий кентастары өндіріледі.
Климаты
Климаты – субтропиктік жерортатеңіздік. Қыс айларының орташа температурасы 12°C, жазда орташа температура 28°С. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 500 мм-ден 1500 мм-ге дейін жетеді.
Ірі өзендері – Тибр, Арно, ірі көлдері – Траимек, Больсен. Таулы аудандарда етті-жүнді бағыттағы мал өсіріледі, жағалау маңында дәнді дақылдар, жүзім егіледі. Ірі қалалары — Неаполь, Рим, Ливорно, Флоренция. Апеннин түбегінде Италия, Ватикан, Сан-Марино, мемлекеттері орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Еуропа түбектері Санат:Жерорта теңізі Санат:Италия географиясы
Раиса Недашковская
Раиса Степановна Недашковская (укр. Раїса Степанівна Недашківська, туған 17 ақпанда 1943 жылы, Малин, Житомирская облысы) — кеңес және украина театр мен киноның актрисасы.
Биография
Раиса Недашковская 17 ақпанда 1943 жылы Малин қаласында Украинада туған.Кіші кезінен бимен айналасқан және хореографиялық ансамбльдің әншісі болған.
1960 жылы Раиса Виктор Ивченконың «Лесная песня» фильмінде Мавка рөлің ойнады.1965 жылы Недашковская Киев театр институтың бітірді және  А.Довженк атындағы Киев киностудияның актрисасы болды.
Оның ең мықты жұмыстарының бірі - «Телефонистка» фильміндегі басты рөл.
1980—1993 жылдары Киев жас театрында жұмыс істеді. Сол жерде ол «Сирано де Бержерак», «За двумя зайцами» қойылымдарында басты рөлді ойнады.Раиса бірнеше моноқойылымдарының  құрушысы.
Санат:КСРО актрисалары Санат:Украина актрисалары
Оқа
Оқа – жібек және зер жіптерден өрнектеліп тоқылған көмкерме. Дәстүрлі қазақ қоғамында ұлттық киімдер оқамен көмкерілген. Қазақ шеберлері камзол, бешпент, шапан, т.б. киімдердің жағасын, жеңін, омырауын оқамен әшекейлеп, ұлттық ою-өрнектерді жоғары эстетикалық талғаммен салған.
Дереккөздер
Санат:Ою-өрнек
Стиллуатэр (Миннесота)
Стиллуатэр (Stillwater) — Миннесота штатының Вашингтон округіне жататын АҚШ қаласы.
Лос-Ебенес
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6451 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 676,98 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 42 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Толедо елді мекендері
Климаттық маусымдар
Климаттық маусымдар — ұзақтығы бірнеше айға созылатын және климаты жалпылай алғанда бірыңғай болатын жыл кезеңдері. Ауа температурасының жылдық амплитудасы аз және ылғалдылығы біркелкі экваторлық беддеуде климаттық маусымдар білінбейді.
Субэкваторлық, тропиктік және аздап субтропиктік белдеулерде Климаттық маусымдарды ылғалдық режімі бойынша құргақ маусым (жауын-шашыны аз) және ылғалды маусым (жауын-шашыны мол) деп бөледі. Маусымдардың мұндай алмасуы, негізінен, атмосфераның жалпы циркуляциясының ерекшеліктерімен (циклондар мен антициклондардың маусымдық алмасуы) байланысты.
Қоңыржай белдеулерде, негізінен, термиялық жағдайлар бойынша бөлінген жыл мезгілдері — көктем, жаз, күз, қыс анық байқалады. Полюстік аудандарға ұзақ қыс пен қысқа жаз тән, ал өтпелі Климаттық маусымдар нашар байқалады.
Тағы қараңыз
Санат:Климатология Санат:Жыл мезгілдері
Құман
thumb|right|200px| Құман, құмған — қолға су құюға арналған, шойыннан, мыстан жасалған тұтқалы, қақпақты, шүмекті сопақша ыдыс.
Құман кей жағдайда шай қайнатуға да пайдаланылған. Сәндік бұйым ретінде тұтынуға арналған, күмістен, алтыннан жасалған құмандар да болады. Құман әуелде қолөнершілер шеберханасында құйылып жасалған.
Дереккөздер
Санат:Ыдыстар Санат:Шай
Спаранизе
Спаранизе (Sparanise) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Казерта провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7461 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 413 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 18 км² шамасында. Пошта индексі — 81056.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
NGC 2308
NGC 2308 — Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Бродкастинг Фаундейшн оф Америка
Бродкастинг Фаундейшн оф Америка ("Би -Эф-Эй")–коммерциялық емес жекеменшік ұйым. . Шетелдік мәдени-ағарту, білім беру және музыкалық бағдарламаларды американың коммерциялық және білім беру радиостанцияларына таратумен айналысады.
NGC 2308
Ашылуы
Бұл нысанды 1872 жылы 13 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2308 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19949, UGC 3618, MCG 8-13-37, ZWG 234.37, NPM1G +45.0086.
Бродкастинг Фаундейшн оф Америка
1955 жылы құрылған."Би-Эф-Эй" радио бағдарламаларын Еуропа, Азия, Африка және Таяу Шығыстың 42 еліне және 195 американ радиостанцияларына таратады.Шетелдердегі хабар тарату станциялары өз өнімдерін бұл ұйымға тегін жазып береді. Музыкалық бағдарламаларға ақы төленеді.
NGC 2308
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз)
Бродкастинг Фаундейшн оф Америка
"Би-Эф-Эй" станцияларға апта сайын 17-18 caғат көлемінде радиобағдарламалар беріп отырады. "Международный календарь", "Портреты городов" т.б. тұрақты айдарлары бар.
Дереккөздер
Санат: журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Бурбак-ле-О
Бурбак-ле-О (Bourbach-le-Haut) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Танн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,86 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 68046, пошта индексі — 68290.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 421 адамды құрады. Халық тығыздығы — 61,37 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Ақмарал Хайдарқызы Арыстанбекова
Биографиясы
ҚазМУ-ды (1971, қазіргі ҚазҰУ) және аспирантурасын (1974) бітіргеннен кейін осы университетте кіші, аға ғылыми қызметкер (1974–78), Қазақстан ЛКЖО ОК-нде бөлім меңгерушісі (1973–83), Шет елдермен достық және мәдени байланыс жөніндегі Қазақ қоғамы төрағасының орынбасары (1983–89), Қазақ КСР-і Сыртқы істер министрі (1989-91), БҰҰ жанындағы ҚР-ның тұрақты өкілі (1992–99), Куба (1996–99) мен Франциядағы (1999–2003) Қазақстан Республикасының Төтенше және өкілетті елшісі, 2002 жылдан Халықаралық дипломатия академиясының вице-президенті (Париж), т.б. жауапты қызметтер атқарады.
Марк Захарович Подольский
Марк Захарович Подольский - 1932 жылы 25 ақпанда Украинаның Смела қаласында дүниеге келді. Білімі - жоғары, 1956 жылы Н.В.Гоголь атындағы Қызылорда педагогикалық институтының филология факультетін, орыс тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі мамандығы бойынша бітірді. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген мұғалімі, Алтынсарин(медаль), Астана(медаль), Конституцияның 10 жылдығына арналған мерейтойлық медальдарының иегері.
Ақмарал Хайдарқызы Арыстанбекова
Биографиясы
1974 ж. «Кинетика и селективность гидрирования смесей органических соединений» тақырыбында канд., ал 2004 ж. «Казахстан и Организация Объединенных Наций: история, проблемы и перспективы» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. 11-сайл. Қазақ КСР-і Жоғ. Кеңесінің депутаты. «Құрмет» орденімен (1996) және медальдармен марапатталған.
Марк Захарович Подольский
Отбасы
Әйелі: Раиса Ивановна Осауленко (12 тамыз 1933 - 2000 жж)1956 жылы Н.В. Гоголь атындағы Қызылорда педагогикалық институтының, филология факультетін, орыс тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі мамандығы бойыша тәмамдады. №411 орта мектептің бастауыш саныптарына дәріс берді. Қызы: Рита Макаровна 1957 жылы туған. Н.В. Гоголь атындағы Қызылорда педагогикалық институтының, филология факультетін, орыс тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі мамандығы бойыша тәмамдады. № 198 орта мектепте бастауыш сынып мұғалімі.
Қысқаша шолу
Қызылорда облысының еңбек сіңірген қайраткері, «Облыстың ең үздік директоры», «Қаланың үздік директоры» номинацияларының жеңімпазы. Марк Захарович 60 жыл бойы білім беру жүйесінде жұмыс істеді. Еңбек жолын пионер көшбасшысы ретінде бастаған, Макаренко балалар үйінің тәрбиешісі болып жұмыс істеді, № 120 орта мектепте директордың тәрбие ісі жөніндегі орынбасары, 1978 жылдан 2002 жылға дейін № 198 орта мектептің директоры болып жұмыс істеді. Марк Захарович Қызылорда қалалық білім беру бөлімінің кеңесінің мүшесі. Марк Захарович жаңашылдықты сүйетін директор болып табылады. Оның басшылығымен "Үлгілі үй", "Екіліксіз үй" секілді жобалар жүзеге асырылды. Марк Захарович өскелең ұрпақты еңбекке тәрбиелеуге көп көңіл бөлді. Мектеп жанынан тігін ісі бойынша шағын цехтарды жабдықтады. Қызылорда облысында алғаш рет 1986 жылы салауатты өмір салты бойынша семинар ұйымдастырып, дене шынықтыру сабақтарында стандартты емес спорт жабдықтарын қолдануды көрсетті. Уақыт өте келе Марк Захарович балаларды еңбек сабағында ақша табуға үйретеді, соның арқасында №198 орта мектеп Республикадағы алғашқы мектеп – миллионер болды.
Жетістіктері
«Қазақстанның еңбек сіңірген қызметкері» 1993г. «Қызылорда қаласының құрметті азаматы» 2008г. «Қызылорда облысының құрметті қайраткері» 1997г. «Қазақ ССР халық ағарту ісінің озық қызметкері» 1973г. «Ыбырай Алтынсарин атындағы медаль» 1992г. «Астана медалі» 1998г. «Қазақстанның Конституциясына 10 жыл» 2005 г. «Ерен еңбегі үшін медалі» 2005г. «Өмірі үлгі өнеге» 2000г. «Қаланың үздік директоры» 2000. «Қызылорда облысына – 70 жыл» 2009. «Қызылорда қаласына -190 жыл» 2009 г.
Қайжамал Бақышқызы
ҚАЙЖАМАЛ Бақышқызы (19.1924 жылытуған, Баян-Өлгий аймағы) – қазақ актрисасы. МХР-дің еңбек сіңірген артисі (1960). Улан-Батордың әсемдік өнер училищесін бітірген (1941). 1953 – 59 жылы аймақ әйелдері ұйымының нұсқаушысы, бөлім меңгерушісі болды. Баян-Өлгий аймақтық клубында (қазіргі Аймақтық Баян-Өлгий театры, 1966 жылдан осы театрдың директоры) қызмет етті. Сэрэн (Э.Оюун. “Жаңа адам”), Жабай (Б.Ақтан. “Ырмалай”), Күлән (М.Құрманхан. “Жасыл дөң”), Қыз Жібек (Ғ.Мүсірепов. “Қыз Жібек”), Толғанай (Ш.Айтматов. “Ана – Жер ана”) рөлдерін ойнады. МХР Ұлы хуралының депутаты (1966). МХРП 12-съезі мен Дүниежүзілік әйелдері ұйымының Вена қаласында өткен конгресіне (1958) қатысқан.
IC 2713
IC 2713 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3090989, NPM1G +12.0269.
Сыртқы сілтемелер
IC 2713 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
NGC 6776A
NGC 6776A — Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз)
Бруклин Парк (Мэриленд)
Бруклин Парк (Brooklyn Park) — Мэриленд штатының Anne Arundel округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 10938 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.7 км² шамасында. FIPS коды — 24-10475.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Нұрсұлтан (ханбике)
Нұрсұлтан (Nursoltan, Нурсолтан, Нур-Солтан, 1451 — 1519) — Қазан және Қырым ханбикесі, қажы. Алтын Орда ханы Ахмет ханның кезіндегі Темір беклербектің қызы. Оның әкесі Темір ноғай татарларынан шыққан.
Қазан ханы Халилдың әйелі, Халил қайтыс болғаннан кейін Қазан ханы Ибраһимның әйелі. Кейінірек Қырым ханы Меңлі Герейдің әйелі. Қазан хандары Мұхамметәмин мен Ғабделлатиф және Қазан ханбикесі Гауһаршадтың анасы.
Өмірбаяны
Болжам бойынша, Нұрсұлтан 1451 жылы дүниеге келген.
1466 жылы 15 жасар Нұрсұлтан Қазан ханы Халилге тұрмысқа шықты, ал бір жылдан соң Халил күтпеген жерден қайтыс болды.
1467 жылы Халилдің інісі Ибраһим Қазан тағына отырады. «Ағаңның әйелі - сенің әйелің, ал балалары - сенің балаларың» ежелгі түркі дәстүрі бойынша Нұрсұлтан Ибраһимның әйелі болады.
Ибрагим ханның әйелі Фатима Шаһ Сұлтан және оның үш ұлы болғанына қарамастан, екі жылдан кейін Нұрсұлтан бәйбіше болып санала бастады. Нұрсұлтан Ибраһимнен екі мұрагер табады: болашақ Қазан хандары — Мұхамметәмин және Ғабделлатиф, сондай-ақ қызы - Қазан хандығының көрнекті қайраткері, ханбике Гауһаршад.
1479 жылы Қазан ханы Ибраһим қайтыс болды. Қазан ақсүйектері екі партияға бөлінеді, бірінші жақ бойынша Қазан тағында Ибраһим хан мен Фатиманың үлкен ұлы Илһам, ал екінші жақта Ибрагим хан мен Нұрсұлтанның үлкен ұлы 10 жасар Мұхамметәмин отыруға тиесілі деп санайды. Нәтижесінде, Илһам — Қазан ханы болады деп шешілді.
1479 жылы Ибраһим мен Фатиманың ұлы Илһам хан Қазан тағына отырғаннан кейін, Нұрсұлтан балаларымен бірге Қазаннан кетуге мәжбүр болды. Нұрсұлтан үлкен ұлын Мұхамметәминді Мәскеу кінәзі ІІІ Иванның қызметіне жібереді, ал кіші ұлы Ғабделлатифті өзінде қалдырады.
1469 жылдан бастап Мәскеу кінәзі ІІІ Иван мен Нұрсұлтан ортақ тіл тауып, бір-біріне достық қарым-қатынаста болып, III Иван Нұрсұлтанның ұлына көмектесе бастайды, тіпті, Ливония шайқасында Мұхамметәминді Мәскеу әскерінің қолбасшысы етіп тағайындайды, сонымен бірге, ол Кашира қаласын басқарады.
Нұрсұлтанның өзі кіші ұлы Ғабделлатифпен бірге Қырымда тұратын туыстарына барады. Ақылды, білімді Нұрсұлтан III Иванмен хат жазысса, Қырымда қайырымды, әдемі әйел ретінде танылады. Қырым ханы Меңлі Герей Темір Маңғытқа жиі барады және 1486 жылы Нұрсұлтанға үйленіп, оны өзінің бәйбішесі етеді.
1486 жылдан бастап Нұрсұлтан Қырым ханбикесі атанды. Бақшасарайда Ашлама сарайы мен Мемлекеттік сарайда тұрды, сыртқы саясатқа белсенді қатысты және Мәскеу кінәзі мен Османлы сұлтан Баязитпен хат алмасады.
1492 жылы Нұрсұлтанның әсерінен Меңлі Герейдің үлкен қызы Айша Осман империясының мұрагері Сәлімге тұрмысқа шығып, оның ұлы әйгілі I Сүлеймен болды.
1494 - 1495 жылдары Нұрсұлтан Таяу Шығысқа қажылық жасады: ағасы Хұсейінмен бірге Арабияда, Мысырда, Меккеде, Мединада қажылық жасады. Қажылықтан оралғанда, III Иванға сыйлық ретінде ат жібереді. III Иван Нұрсұлтанның ұлдарына Қазан тағына отыруға көмектесуге уәде береді.
1510-1511 жылдары Нұрсұлтанның өгей ұлы Сахиб Гереймен бірге Мәскеу мен Қазанға сапар шегіп, ұлдарымен кездесті. Сапар нәтижесінде Қырым, Қазан және Мәскеу арасында бейбітшілік келісіміне қол қойылды. Бұл келісім Қырыммен 1513 жылға дейін, Қазанмен 1519 жылға дейін бұзылмады.
Нұрcұлтан, оның қызы Гауһаршад және Сүйімбике - көрнекті әйел-қыз саясаткерлер мен ханбикелер ретінде татар тарихына енген.
Әдебиет
Санат:Маңғыттар Санат:Татарстан тарихы Санат:Ханбикелер
Сухой Шуной
Сухой Шуной — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шуной өзенінің сол жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Апертура
Апертура (лат. apertura — санылау) 1. Электронды сәулелік аспапта (ЭСА) Апертура-қабылдағыш ЭСА-тың (мысалы, кинескоптың) экранының немесе таратушы ЭСА-тың нысанасының жазықтығындағы электрондық сәуленің көлденең қимасы.
2. Радиотехникада беттік антенналардың радиотолқынды тарата алатын немесе қабылдай алатын беттік жазықтығы (ашасы).
Дереккөздер
Санат:Электроника Санат:Геометриялық оптика
Александр Рудольфович Гейнрих
Александр Рудольфович Гейнрих (Aleksandr Rudolfovich Geynrix; 6 қазан 1984, Ангрен, Өзбек ССР, КСРО) — өзбекстандық футболшы, шабуылшы. Тегі неміс. Шабуылшы позициясында ойнаған, Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының экс-шабуылшысы. Қазір "Ақтөбе" бапкер-селекционер қызметін атқарады.
2018 жылы 14 наурыз күні карьерасын аяқтауға шешім қабылдады да, "Ақтөбе" клубына бапкер-селекционер боп жұмысқа орналасты.
Командалық
Пахтакор
ЦСКА (Мәскеу)
Сілтемелер
Санат:Өзбекстан футболшылары Санат:Пахтакор ФК ойыншылары Санат:Ордабасы ФК ойыншылары Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары Санат:Локомотив Ташкент ФК ойыншылары Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары‎ Санат:Дустлик ФК ойыншылары Санат:ЦСКА Мәскеу ФК ойыншылары Санат:Торпедо Мәскеу ФК ойыншылары Санат:Сувон Самсунг Блюуингз ФК ойыншылары Санат:Сувон ФК ойыншылары
Бүкіләлемдік репортер
Бүкіләлемдік репортер— ақылы электрондық баспасөз қызметі түрі; 1983 жылы Би-би-си, Дейтасолв компаниясымен бірлікте интернетке кіргізген; халықаралық ақпарат банкісіне тікелей кіруге мүмкіндік туғызады. .
Дерекөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Кара
Кара — Башқұртстанның Куюргазин ауданындағы ауыл, Якшимбет ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 102 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Наху Бақтыбаев
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Кулан-Игай (өзен)
Кулан-Игай — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/2169/174/226 орналасқан. Өзен ұзындығы 46 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Васюган. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дюльдина
Дюльдина — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Поломка өзенінің сол жағалауынан 8,4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Кама су торабынан Воткин су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Морж
Морж (Odobenus rosmarus) – сайдақ тістілер тұқымдасына жататын ескекаяқты сүтқоректі.
Еуразия мен Солтүстік Американың поляр жақ жиегінде және Мұзды мұхиттың Архипелагіндегі Франц-Иосиф аралығында тараған.
Олар ескекақтылар тобына кіреді. Морждардың денесінің ұзындығы 3—4 м, салмағы 1 тоннаға дейін жетүі мүмкін. Артқы аяқтарының ескектері, құлақты тюленьдердікі сияқты, алдына карай иіледі де құрлыққа жүруіне қатысады. Құлағының сыртқы қалқаны болмайды. Терісінің түгі жоқ деуге де болады. Жоғарғы жағының шошақ тістері үлкен, сойдиып аузынан шығып тұрады. Осы тістерінің көмегімен олар мұздың үстіне шығады және судың түбіндегі омыртқасыздарды қазып алып, қоректенеді. Судың жиегіне, мұздың үстіне шығып, бірнешеуі бірігіп топ құрайды. Бұл жануарлардың түрі жойылу қаупі бар себебінен "Қызыл Кітапқа" енген.
Дереккөздер
Санат:Сайдақтістілер
Дүнген музыкасы
Дүнген музыкасы
Дүнген музыкасы– дүнген халқының музыкасы.
Дүнгеннің музыкасының халық аспаптары бірнеге түрге бөлінеді. ысқылы аспаптар: үрлемелі аспаптар: ішекті аспаптар: cоғып ойнайтын аспап: Дүнгендер әнді өз ана тілінің фонетикалық ерекшелігіне байланысты аса жоғары емес, біркелкі орташа дауыста айтады. «Нанчор Данфи», «Мынчжано» сияқты көне халық әндері танымал болды.
Дереккөздер
Санат:Өнер
Валерий Долженков
Валерий Михайлович Долженков (туғ. 21 сәуірде 1947 жылы) — ресей мен киноның актері.Ресей Федерациясының еңбегі сінген әртіс.
Биография
Валерий Долженков 21 сәуірде 1947 жылы туған.1972 жылы ГИТИСті(актер шеберінің факультеті,педагог-В.С.Волгородский).Валерий орта бала театрында жұмыс істеген,кейін Г. Юденич театрында ойнаған.
1994 жылдан бастап Оңтүстік-Батыста орналасқан Мәскеудегі театрда жұмыс істеген.
2015 жылы Ёлки әншінің  - Пара клипінде түскен. Осы клип 24 ақпанда 2015 жылы   Ёлканың Velvet Music ресми сайтында шыққан. Тағы да осы клипте Валериймен бірге актриса Ольга Кондрашова болған.
Атақтары
Ресейдің еңбегі сінген әртіс(2008)
Монометаллизм жүйесі
Жалпы мемлекеттік заңдармен реттелген елдегі ақша айналысын ұйымдастыру ақша жүйесі болып табылады. Әрбір мемлекеттің өзінің ұлттық ақша жүйесі бар. Қазақстан Республикасының ақша жүйесі 1995 жылы 30 наурыздағы «Қазақстан Республикасы Ұлттық банк туралы Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар Жарлығына сәйкес ұйымдастырылған. Жарғы ақша айналысын ұйымдастыру негізін және формаларын белгілейді, онда ресми ақша бірлігі, акша белгілерінін эмиссиясы, сонымен қатар монеталарды жасау тәртібі, ақша айналысын ұйымдастыру және реттеу тәртіптері қамтылады.
Леонтьев Алексей Леонтьевич
Дереккөздер
Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы
Санат:Тұлғалар
Наяк
Наяк (Nailhac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 19,35 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 290 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,99 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Көнсадақ
Қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре бойынша, керей тайпасының абақ керей тармағына енеді. 20 ғ-дың басында Қара Ертіс бойын, Қытайды мекендеген. Аңызда Жаппас (Жабай) атты батыр бабалары садағын көнмен қаптағандықтан ру осылай аталған деп айтылады. К-тан Шолан, одан Ақтас таратылады. Ұраны – Жабай. Б. Хинаят
Наяк
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Көнсадақ
Санат:Қазақ рулары
Қаратал (Көксу ауданы)
Қаратал — Жетісу облысы Көксу ауданы, Еңбекші ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Балпық би ауылынан солтүстікке қарай 3 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Көксу ауданы елді мекендері Санат:Жетісу казак әскерінің елді мекендері
Манних реакциясы
Манних реакциясы — енолданатын карбонил қосылыстарын аминометилдеудің әдісі. Реакция нәтижесінде β-аминокарбонилдік қосылыс — Манних негізі — түзіледі.