cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақойл
Қазақойл– Қазақстанның мұнай-газ өндіруші кәсіпорны. 1997 жылы наурызда құрылған. Өндірістік тізбектің барлық сатыларында: кеніштерді барлаудан және мұнай-газ өндіруден бастап, ұқсатуға, түпкілікті өнімнің маркетингіне дейін мұнай операцияларын жүргізу; көмірсутектерді барлауды, өндіруді, тасымалдауды, ұқсатуды жүзеге асыратын бірлескен жобаларда мемлекеттің мүддесін қолдау және осындай жаңа жобаларды дайындап іске асыру мақсатын көздейді. Мұнай-газ кешенінен түсетін барлық салықтың 25%-дан астамы және экспорттық түсімнің 14%-ы “Қазақойлдың” үлесінде болды (2001). Компания дүние жүзінің жетекші мұнай-газ компанияларымен тығыз серіктестік қатынас орнатты. Ұлттық компанияның қарамағында мұнай өндіретін екі еншілес кәсіпорын – “Өзенмұнайгаз” және “Қазақойл-Ембі” ашық акционерлік қоғамдары жұмыс істеді. Олар 2001 жылы тиісінше 4,0 және 2,35 млн. т мұнай өндірді. Компания “Арман”, “Қазақтүрікмұнай”, “Қазақойл-Тельф” және “Матин”, бірлескен кәсіпорындарында жиыны 1 млн. т мұнай өндірді. Мұнай ұқсату секторында ішкі рынокты мұнай өнімдерімен молықтыру мәселесін шешуге үлес қосты.
left|thumb| alt=A.|200 px|[["Мұнай"]]
2000 жылы еншілес Атырау мұнай айыру зауытында 2,2 млн. т мұнай ұқсатылды, оның 80%-дан астамы “Қазақойлдың” меншікті қорларынан жеткізілді. Маркетинг аясында компания еншілес кәсіпорын – “Казахойл-Продактс” ЖШС-н құрды, ол мұнай және мұнай өнімдерін өткізумен, Қазақстан аумағында фирмалық авто- және газ құю станцияларының желісін құрумен айналысады. Қазақстанның батыс аймағында және Астана қаласында осындай станциялар ашылды. Экспорттан алынған табысты ұлғайту үшін ТМД елдерінің рыноктарын игере бастады. 1999 жылдың аяғынан бастап компания Херсон мұнай айыру зауытын басқарады.
Жекешелендіру тендерінің нәтижесінде зауыт акциясының 90%-ынан астамын иеленді. Компания әлеуметтік бағдарламаларды іске асыруға, демеушілік көмек көрсетуге баса ден қойып келеді. Жаңа Өзен қаласында көп пәтерлі тұрғын үй, Теңге қыстағында перзентхана, мектеп пайдалануға берілді, Каспий теңізінің жағалауында екі тұрғын үй, мейманхана, демалыс базасы салынды. Мұнайшыларды экологиялық қолайсыз аймақтардан көшіру бағдарламасы шеңберінде Жаңа Қаратон қыстағында мектеп, сауда орталығы салынды, инженерлік коммуникация кешені бар үйлер құрылысы жүргізілді. Мұнайгаз кешенін басқарудың тиімділігін арттыру мақсатымен 2002 жылы 20 ақпанда “Қазақойл” ұлттық мұнай компаниясы мен “Мұнай және газ көлігі” ұлттық компаниясы қосылып, “ҚазМұнайГаз” ұлттық компаниясына айналды.
Қазақойл-Ембі
thumb| alt=A.|200 px|[["Доссор кәсіпорны"]]
“Қазақойл-Ембі” – мұнай-газ өндірісі кәсіпорны. Ембі кәсіпорындарының іске қосылу тарихы 1911 жылы Доссор кәсіпорнының құрылуынан басталады. “Ембімұнайгаз” және “Теңізмұнайгаз” ААҚ-дары бірігіп, 1999 жылы “Қазақойл-Ембі” ААҚ болып қайта құрылды. 2002 жылдан “Қазмұнайгаз” ұлттық компаниясының еншілес кәсіпорнына айналды. “Қазақойл-Ембі“ құрамындағы 21 бөлімшенің алтауы негізінен мұнай өндіретін басқармалар. Олар: “Жайықмұнай”, “Доссормұнай”, “Мақатмұнай”, “Қайнармұнай”, “Құлсарымұнай”, “Прорвамұнай” мұнай-газ өндіру басқармалары. Ал 15 бөлімше тікелей өндірісті қамтамасыз етумен айналысады. Бұған қоса ААҚ-ның 100% жарғылық қорымен 16 ЖШС құрылған. Олар өндіріске, құрылысқа, саудаға, т.б. бейімделген. Жалпы саны 11500 адам жұмыс істейді. Қоғам еншісінде 45 кен орны, физикалық-химиялық құрамында күкірттігі аз, тұтқырлығы жоғары топтағы мұнай өндірісі. 1999 жылы мұнай өндіру деңгейі 102,4%-ға жетіп, 2289,7 мың т мұнай өндірілді. Түскен пайда 4 млрд. теңге. 12 жаңа мұнай ұңғысы іске қосылды, 52 ұңғы қайта жөнделді. 2000 жылы мұнай өндіру көл. 22,91 мың тоннаға жеткізілді. Жалға алынған бұрынғы ядролық сынақ алаңы – Тайсойған өңірінде ААҚ-ның өз күшімен жүргізілген барлау жұмыстарының нәтижесінде Қондыбай, Қазанғап, Уаз мұнай алаңдары ашылды. Забұрын-Мартыши мұнай құбыры (80 км) іске қосылды. Жаңа Қаратон кенті салынып, 420 орындық мектеп, тұрғын үйлер бой көтерді.
Мұздақ ботташық
Мұздақ ботташық немесе Мұз пастинакопсисі (Vastinacopsis glacialis) – шатыршагүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда биік таулардың тасты белдеулерінде өседі. Биіктігі 15 – 20 см. Тамыры жуан, мойны қатты, тармақты. Сабағы бірнешеу. Жапырақтары сабақ түбіне топталып шығады, беті тықыр, астыңғы жағы түкті. Тостағанша жапырақтары ұсақ тісті келеді, күлтесі қызғылт күлгін түсті. Гүлдері қысқа, гүлтабаны болады. Шатырша (4 – 6 гүлді) гүлшоғырына топталған. Тамызда жемістенеді. Жемісі жалпақтау өрі сопақша келген. Сирек кездесетін эндемик түр. Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген. Мұздақ ботташық Іле, Күнгей Алатауларының эндемигі болып саналады.
Дереккөздер
Санат:Шатыршагүлділер Санат:Қазақстан флорасы
Нейробика
Нейробика – адамның миына арналған кешенді жаттығу жинағы. Бір сөзбен айтқанда, Нейробика – мидың ұтымды жұмыс істеуіне қолдау білдіретін аэробика.
Нейробика мидың ауыртпалығын жеңіп, оның қосымша энергияға кенелуіне көмектеседі. Сөздің шығу тегіне қарайтын болсақ, «нейрон» + «аэробика», яғни, «нейрондарға арналған жаттығу» мағынасын береді. Лоуренс есімді америкалық нейробиолог аталған терминді ғылыми айналымға енгізген. Ал «нейрон» деп мидағы жасушаларды айтамыз. Адамның бұлшықеттеріне үлкен физикалық қуатты жеткізетін жаттығулар қажет болса, миға қарапайым қимылдың өзі жеткілікті болады.
Нейробика кімге қажет?
Ғалымдардың зерттеу бойынша, нейробика барлық жастағы адамдарға пайдалы болады екен.Нейробиканың жаттығулары балалардың ойын жинақтай алуына көмектеседі. Ал орта жас пен қарт кісілердің есте сақтау қабілетінің берік болуына ықпал етеді.
Нейробиканың басты ерекшелігі онымен айналысуға арнайы орынның қажеті жоқ. Кез келген уақытта, кез келген жерде миыңызды тынықтырып алуыңызға болады.
Нейробиканың ғалымдар ұсынған бірнеше әдісі:
1. Үйіңізден жұмысқа баратын траекторияңызды өзгертіңіз. Жаңа бағытты басып өту үшін біршама көп уақыт жұмсалатын болса да, оны өзгертуге тырыспаңыз. Себебі күнделікті өтетін торабыңыз сізге қайталану үдерісін алып келуі мүмкін. Ал уақтылы басқа бағытқа көшіп отырсаңыз, сіздің жол жаттау мүмкіндігіңіз артады.
2. Егер сіз оңқай болсаңыз, уақтылы негізгі жұмыстарды сол қолмен орындауға тырысыңыз. Мысалы, тісіңізді тазалағанда, тамақтанғанда немесе жазу жазған кезде сол қолға барыңызды салыңыз. Ал егер солақай болсаңыз, керісінше орындаңыз. Маңыздысы әдеткі болмаған жағдайды қалыптастыру. Сол кезде ғана адамның миы бірсызықты өмірден арыла бастайды.
3. Мидың нейрондарын таңнан бастап ояту үшін, әдеттегі кофенің дәмінен басқа жұпарға жақындаңыз.
4. Сіз тіпті күнделікті қайталанатын жұмыспен айналысатын болсаңыз да, миға жақын көздің жандарын сипау арқылы, сергіп алуға болады. Тек жаттығуды күніне төрт рет жасап тұру қажет.
5. Қоғаммен белсенді араласыңыз. Жаңа адамдармен танысып, шетелге саяхаттауды жиі ұйымдастырыңыз. Ең болмағанда өзіңіз тұратын мекеннің ортасын жақыннан тануға тырысыңыз.
6. Өзіңіз ұнатқан жанрдағы туындыларды ғана емес, мүлде танымайтын авторлардың кітаптарын оқыңыз. Әр түрлі журналдың бетін парақтау да сізге пайдалы.
7. Достарыңызбен ортақ әңгіме құрған кезде, барынша ерекше жауап немесе пікір білдіруге тырысыңыз. Өзіңізде бар әдеттен арылыңыз.
8. Егер аспаздықты ұнатсаңыз, экзотикалық астың мәзірін жасаңыз. Оған өзіңіздің фантазияңызды да қосып, әлемде жоқ тағамды дайындаңыз.
9. Өзіңізге қызық болған әзілдерді жатқа біліп алыңыз. Оларды жиі-жиі достарыңызға айтып, көңілдерін көтеріңіз. Тіпті өз ойыңыздан әзіл шығаруыңызға да болады. Бұл пайымдау мүмкіндігін арттырады.
10. Теледидарды дыбыссыз көріңіз. Сосын оның не туралы сөйлеп жатқанын табуға тырысып бағыңыз.
11. Үйіңіздегі жиһаздардың орнын жиі ауыстырып тұрыңыз. Әр жеті немесе он күнде бір нәрсенің өзгеріп тұрғаны сананың жан-жақты ойлауына түрткі болады. Тіпті компьютеріңіздің басты бетіндегі суреттің ауысып тұруы миға оң әсерін береді.
12. Киім кию үлгіңізді өзгертіңіз. Олай еткіңіз келмесе, ең болмағанда, ұнататын киіміңіздің түсін өзгертіңіз. Сырт көрініс адамның басқа стильге деген көзқарасын өзгертеді.
Кубия (өзен)
Кубия — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы жерге сіңіп, арнасын жоғалтады орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Бия. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Жусари
Жусари (Jussari) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Ильеус-Итабуна экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 889 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 356,735 км² шамасында. Халық тығыздығы — 19,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1985 жылы құрылған.
Санат:Баия елді мекендері
Вайсер Анатолий Вольфович
Вайсер Анатолий Вольфович (7.05.1949, Семей), СШ-і (1968), халықар. гроссмейстер (1971). 1966 ж. жастар құрама к-дасының сапында КСРО-Скандинавия елдері матчына қатысып 3 мүмкіндіктен 2,5 ұпай алды. Ә. Ч-ны Чигоринді еске түсіруге арналған турнирге (1982-Сочи, 3-5-орын), Берлиндегі халықар. турнирде (1982-2-орын) қатысы. Кейін Францияға көшіп кетті. Фр.-ның ч-ны (1986).
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша шахматшылар Санат:КСРО шахматшылары
Разақ Әбдірахманұлы Абузяров
Разақ Абдрахманұлы Абузяров (16 маусым 1932 жылы туған, Алакөл ауданы, Лепсі ауылы) — ғалым, педагогика ғылымдарының докторы (1983), профессор (1985).
Ғылыми жұмыстары
Ғылыми жұмыстары әр түрлі аудиторияда қазақ және орыс тілдерін жедел үйрету мәселелеріне арналған. Осы тақырыпта 200-ден аса ғылыми еңбек жариялаған.
Дереккөздер
Санат:16 маусымда туғандар Санат:1932 жылы туғандар Санат:Алакөл ауданында туғандар Санат:Қазақстан педагогтары Санат:Педагогика ғылымдарының докторлары Санат:Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті түлектері Санат:Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті оқытушылары Санат:Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің профессорлары
Кірінді-магмалық мигматит
Кірінді-магмалық мигматит — орта және үлкен тереңдік интрузияларының сырт жапсарларында қалыптасатын мигматиттердің генетикалық түрі. Олар гранитоидтік магманың жарықшалар, жарылымдар, қабатталу және тақтатастық жазықтықтары бойымен қоршаған таужыныстарға еніп, олармен механикалық араласу арқылы пайда болады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Гольвиль
Гольвиль (Golleville) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Манш департаментінде орналасқан. Шербур-Октвиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,46 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 50207, пошта индексі — 50390.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 181 адамды құрады. Халық тығыздығы — 28,02 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Манш департаментінің коммуналары
Франция Ұлттық футбол құрамасы
Футболдан Франция ұлттық құрамасы — (Les Tricolores) барлық халықаралық турнирлер мен матчтарды Франция мүддесін өкілдік ететін ұлттық құрама. Франция футбол федерациясымен басқарылады. 1904 жылдан бері ФИФА мүшесі, 1954 бері УЕФА мүшесі. Француздар осы екі ұйымның негізін салушылардың ішінде болды.
Тарихы
Футболдан әлем және Еуропа чемпионатының дамуына ең әуелі француздар елеулі үлес қосты. Жюль Риме әлем чемпионатының өткізілуне барын салып, 1930 жылғы турнирді ұйымдастырса, тағы бір тарихи тұлға Анри Делоне елуінші жылдардың ортасында еуропалық турнирдің өмірге келуіне көп әрекет жасады.
Ал ұлттық құраманың өзі 1930 жылғы алғашқы бәсекеге қатысқан 13 құраманың бірі ғана емес, тұңғыш ойында алаңға шықты, оған қоса алғашқы голды осы құраманың өкілі соқты. Ол 1930 жылы 13 шілдеде Монтевидеодағы "Поситос" стадионында Мексиканың қақпасын дәл көздеген Люсьен Лоран болатын. Бұл матчта Франция құрамасы 4:1 есебімен жеңіске жетті. Бірақ кейінгі екі ойында ұтылып қалды да, жартылай финалға шыға алмады.
Жалпы, екінші дүниежүзілік соғысқа дейін құрама оншалық жарқыраған жоқ. 50-жылдардың екінші жартысында Раймон Копа, Жюст Фонтен секілді футболшылар аренаға шыққан соң мықты ұжымдардың біріне айналды. 1958 жылғы чемпионатта Фонтен 13 гол соғып, әлемдік рекорд жасады. Құрама турнирде қола жүлдені иемденді. Арада екі жыл өткен соң Еуропа чемпионатында да қола жүлдегер атанды.
Осы табыстардан соң сексенінші жылдарға дейін құрама көлеңкеде қалды. Мишел Платини, Жан Тигана, Жан Фернандес, Ален Жиресс секілді футбошылармен күшейтіліп, 1984 жылы Еуропа чемпионы атанды. Оған дейін де 1982 жылы керемет ойын көрсетіп, жартылай финалға жеткен болатын. 1986 жылғы әлем чемпионатында қола жүлдегер атанды.
Қазіргі таңда құрамада мықты футболшылар аз емес. Оған 2016 жылғы Еуропа чемпионатындағы тамаша ойыны дәлел бола алады. Турнир бойы жақсы ойын көрсеткен құрама тек финалда қосымша уақытта Португалиядан сүрінді - 0:1.
Деректер терминалы
Деректер терминалы (date terminal) — хост-компьютерге немесе процессордың интерфейсіне не жалғанатын, не тікелей қол жеткізетін енгізу-шығару құрылғысы.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Франция Ұлттық футбол құрамасы
Тарихы
2018 жылғы әлем біріншігінде Франция құрамасы чемпион атанды. 1/8 финалда Аргентинаны 4:3, Ширек финалда Уругвайды 2:0, жартылай финалда Бельгияны 1:0, финалда Хорватияны 4:2 есептерімен ұтып, арада 20 жыл өткен соң әлем чемпионатында екінші рет топ жарды.
Күлжәмилә Белжанова
Күлжәмилә Белжанова (11 желтоқсан, 1958 жылы Астанада туған) — актриса. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2013). Ерен еңбегі үшін медалінің иегері (2006).
Сахнадағы негізгі рөлдері
С.Балғабаев «Қыз жиырмаға толғанда» – Жібек, «Ең әдемі келіншек» -Зухра, Т.Минуллин «Диляфруздың төрт күйеуі» – Диляфруз, Д.Исабеков «Анасын аңсаған қыз» – Перизат, У.Шекспир «Дуалы түнгі думан» – Перизат, «Махаббат айдыны» – Алисэлла, И.Сапарбай «Ауылдан келген ару» -Гүлдана, Ф.Оңғарсынова «Бақыт пен мұң» – Бақыт, Б.Майлин «Неке қияр» -қалыңдық, Ә.Тарази «Індет» – Әзиза, М.Әуезов «Қаралы сұлу» – Бопи, Мәнсия,С.Елубаев «Аспаннан түскен адам» және т.б көптеген бейнелерді сомдаған.
Марапаттары
Санат:Қазақстан театр актрисалары Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері Санат:Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік балалар мен жасөспірімдер театры тұлғалары
Қазақ өсімдік қорғау ғылыми-зерттеу институты
Қазақ Өсімдік Қорғау Ғылыми-Зерттеу Институты– ғылыми-тәжірибелік мекеме. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы мин-нің қарамағында. Респ. өсімдік қорғау ст. негізінде 1958 ж. Алматы облысы Қарасай ауданы Рахат ауылында құрылған. 2002 жылдан институт Егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылми-өндірістік ортаның еншілес мемлекет кәсіпорны болды. Институт құрамында: энтомология, фитопатология, экотоксикология, арамшөптермен күресу бөлімдері; биотехнология және шегірткелер экологиясы лабораториялары; сондай-ақ Қостанай (Қостанай облысы) бөлімшесі бар. 1958 жылдан аспирантура жұмыс істейді. Негізгі ғылыми бағыттары: өсімдіктерді, ауыл шаруашылығы дақылдарын түрлі зиянкестер мен аурулардан, арамшөптерден қорғаудың тиімді әдістерін тауып, өндіріске енгізу; ауыл шаруашылық өнімдерін және жайылымдарды аймақтық егіншілік жүйесіне және жаңа шаруашылыққа лайықты интегралдық жүйеде қорғауға бейімдеу. Институт дәнді, техника дақылдарды, қант қызылшасын, жүгеріні, жоңышқа мен эспарцетті, еркек шөпті, т.б. өсімдіктерді зиянкестерден қорғаудың агротех., биологиялық, химиялық әдістерін өндіріске енгізді, биоагенттер мен микроорганизмдер, микробиология препараттар пайдаланудың жаңа тиімді тәсілдерін ұсынды. Зиянкестерден (әсіресе шегірткелерден) арылудың жаңа әдістері (химия жолмен және сәуле түсіру арқылы өрбу қабілетінен айыру, пайдалы жәндіктерді интродукциялау іздестірілуде. Институтта өсімдік зиянкестерін жою мерзімін болжау мақсатында матем. модельдер, электрондық есептеу машиналары, авиациялық барлау әдістері кеңінен қолданылады. Институт 25 томдық ғылыми жұмыстар жинағын, өсімдік қорғау мәселесіне арналған монографиялар, әдістемелік нұсқау кітапшаларын шығарады.
Санат:Қазақстан ғылыми-зерттеу институттары
Водрикур (Па-де-Кале)
Водрикур (Vaudricourt) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Бетюн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,99 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62836, пошта индексі — 62131.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 902 адамды құрады. Халық тығыздығы — 301,67 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Фирбе
Фирбе (Firbeix) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Нонтрон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 22,66 км² шамасында.
Владимиров Евгений Юрьевич
Владимиров Евгений Юрьевич (20.01.1957, Құбасай а. ОҚО), СШ-і, халықар. гроссмейстер. Ш-т ойнауды 9 жасында бастады. Кейін ата-анасы Алматыға көшіп келіп шеберлігін осында жалғастырды. КСРО халықтарының спартакиадасында (1975, 1979), жас ш-тшылардың Бүкілодақтық турнирінде (1975, 1981) жүлдегер атанды. Польшада (1978), Ташкентте (1987) жеңіске жетті. Респ-ның (1987 - Павлодар, 1988 - Алм., 1988 - Ақсай БҚО) ч-ны, ЦСКА құрама к-дасының сапында Еур. Кубогінің (1986 - Мәскеу, 1988 - Роттердам, 1990 - Мәскеу) жеңімпазы.
Фирбе
Коммунаның INSEE коды — 24180, пошта индексі — 24450.
Владимиров Евгений Юрьевич
Дереккөздер
Санат:КСРО шахматшылары
Фирбе
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 316 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,95 адам/км².
Қазақ сөзі
Қазақ сөзі — 1919 жылы Омбы қаласында Колчак үкіметі қазақ тілінде шығарған газет. 2 – 3 айдан кейін жабылып қалған.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілді газеттер Санат:1919 жылы пайда болғандар Санат:Ресей газеттері
Символдарды оптикалық танып білу
Символдарды оптикалық танып білу (оптическое распознавание символов; optical character recognition) — символдардың мағынасын анықтау және мәліметтерді компьютерге түсінікті цифрлық формада ұсыну үшін олардың кескінін зерттеу процесі. Символдарды оптикалық танып білу программасы сканермен шығарып оқығаннан кейін басылғанды немесе қолжазбалық мәтіндік символды танып білуге болатын және  256-ға дейінгі әр түрлі қалып-күйі бар логикалық ауыстырып қосқыш.
Бас бостандығынан айыру
thumb|Жазасын өтеушілер Бас бостандығынан айыру — қылмыстық жазалау шарасы, сотталған адамды қоғамнан оқшаулау.
Тағы қараңыз
Санат:Заң
Бауыржан Айтқалиұлы Тұрысбек
Бауыржан Айтқалиұлы Тұрысбек (15 қазан 1991, Алматы, Қазақстан) — қазақстандық футболшы, «Атырау» (Қостанай) футбол клубы мен Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының шабуылшысы.
Клубтық
Футболшылық жолын Қаскелеңнің "Сұңқар" жастар клубында бастаған. Премьер Лигада алғаш рет 2014 жылы Семейдің "Спартагының құрамында өнер көрсете бастады. Жылдың екінші жартысын Сербияның "Раднички" клубында өткізеді. 2016 жылы "Қайратқа" шақырылып, Қазақстанның вице-чемпионы атанады. 2017 жылы "Қайраттың" ізбасарлар клубына жалға беріледі.
2018 жылы қаңтар айында "Тобыл" клубымен екі жылдық келісім-шарт жасаты. 11 наурызда "Жетісумен" ойында алаңға шығып, гол соқты.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Тобыл ФК ойыншылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Жетісу ФК ойыншылары Санат:Спартак Семей ФК ойыншылары Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары Санат:Тараз ФК ойыншылары Санат:Атырау ФК ойыншылары
Әбіл Жақсымбетов
Әбіл Жақсымбетов (1915-1996, Атырау облысы). 1930-1958 жылдары - Ескене, Байшонас, Мақат, Доссор, Құлсары мұнай кәсіпшіліктері бұрғылау кеңселерінде бұрғышы. 1958-1979 жылдары Жетібай МБЭ-де бұрғышы. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Атырау облысында туғандар Санат:1915 жылы туғандар Санат:1996 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Асқар Шауқатұлы Алтаев
Асқар Шауқатұлы Алтаев (30.1.1956, Алматы қаласы) – тарих ғылымының докторы (1996), профессор (2000), ҚР Білім беру ісінің құрметті қызметкері ([2003]). ҚазМУ-дың тарих факультеттін (1978), қазіргі ҚазҰУ) бітірген. ҚазҰПУ-дың жалпы тарих кафедрасының меңгерушісі (1999–2008) болған. 2008 жылдан тарих факультетінің деканы. «1970–1980 жылдардағы Қазақстан өнеркәсібі жұмысшыларының әлеуметтік жағынан дамуы» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғаған. Ғылыми жұмысының бағыты – Қазақстан және Орталық Азия тұрғындарының тарихи демографиясы мен этномәдениетінің дамуы, әлеуметтік тарихтың актуалды мәселелері. Алтаевтың 65 ғылыми еңбегі жарық көрді.
Қазыбек би ауданы (Қарағанды облысы)
Қазыбек би ауданы — 1928-1963 және 1964-1997 жылдары болған Қарқаралы округі, Шығыс Қазақстан және Қарағанды облыстарындағы әкімшілік-аумақтық бірлік. Орталығы - Егіндібұлақ ауылы.
Асқар Шауқатұлы Алтаев
Дереккөздер
"Қазақ энциклопедиясы"
Қазыбек би ауданы (Қарағанды облысы)
Тарихы
Аудан 1928 жылы Қазақ АКСР Қарқаралы округінің құрамында Қу ауданы деген атпен құрылды. 1930 жылы Қазақ АССР-нің тікелей қарамағына өтті. 1932 жылы Шығыс Қазақстан облысына кірді. 1934 жылы 4 шілдеде Қу ауданы Қарқаралы округіне берілді.
1936 жылы 29 шілдеде Қу ауданы Қарағанды облысына берілді. Осы уақытта оның құрамына келесі ауылдық кеңестер кірді: Арқалық, Балықтыкөл, Бастал, Бүркітті, Достар, Доғалаң, Едірей, Мыржық, Сарытау және Шарықты.
1955 жылы Семей облысында жойылған Абыралы ауданының Алғабас ауылдық кеңесі аудан құрамына енді. Сол жылы Абай ауылдық кеңесі құрылды.
1956 жылы Едірей ауылдық кеңесі Арқалыққа, Достар - Балықтыкөлге, Мыржық - Сарытауға қосылды. Бастал ауылдық кеңесі Егіндібұлақ деп өзгертілді. Комсомол және Шөптікөл ауылдық кеңесі құрылды.
1957 жылы Алғабас ауылдық кеңесі Бүркіттіге қосылды.
1961 жылы Доғалаң ауылдық кеңесі Сарытауға, Шөптікөл - Шарықтыға қосылды.
1962 жылы Бүркітті ауылдық кеңесі Алғабас болып өзгертілді.
1964 жылы 31 желтоқсанда аудан Егіндібұлақ ауданы деген атпен бұрынғы құрамында қалпына келтірілді (Алғабас, Арқалық, Балықтыкөл, Егіндібұлақ, Комсомол, Сарытау және Шарықты ауылдық кеңестері).
1975 жылы Айрық ауылдық кеңесі құрылды.
1986 жылы Қаракөл ауылдық кеңесі құрылды.
1990 жылы Алғабас ауылдық кеңесі Семей облысының Абыралы ауданына берілді.
1993 жылы 4 мамырда Егіндібұлақ ауданы Қазыбек би ауданы болып өзгертілді.
1997 жылы 23 мамырда Қазыбек би ауданы таратылды. Сонымен бірге бүкіл аумақ Қарқаралы ауданына берілді.
Ақшабұлақ мұнай-газ конденсат кен орны
Ақшабұлақ мұнай-газ конденсат кен орны — Оңтүстік Торғай шөгінді алабының Арысқұм ойысымында орналасқан мұнай-газ-конденсат кен орны. Құрылым сейсмобарлау тәсілімен 1997 жылы айқындалып, іздестіру бұрғылауын жүргізуге дайындалды. Іздестіру жұмыстары 1988 жылы басталып, 1989 жылы өнеркәсіптік мұнайдың алғашқы ағымы алынған.
Географиялық орны
Қызылорда облысында, Жосалы станциясының солтүстік-шығысында 160 км жерде.
Геологиялық құрылымы
Кенорын үш күмбезбен күрделіленген көтерілімде орын алған. Бұрғыланған қиамының 1605-1915 м тереңдіктерінде анықталған төрт өнімді горизонттың үшеуі юра, біреуі неоком шөгінділерінде орналасқан. Горизонттар құмтастардың, алевролиттердің, саздардың, ішінара гравелиттердің қат-қабаттарынан құралған.
Жатыс сипаты
Жатындар қойнауқаттық, күмбездік, тектоникалық тұрғыдан қалқаланған. Су-мұнай жапсарларының абсолюттік белгілері -1760 м, -1640 м, -1638 м, -1530 м. Өнімді горизонттардың жалпы қалыңдығы 14 м-ден 66 м-ге, мұнаймен қаныққан тиімді қалыңдығы 2,2-19,2 м-ге дейін өзгереді. Жинауыштардың ашық кеуектілігі 11,2-20%, өтімділігі 0,0028-0,03 мкм2.
Қанығуы
Мұнаймен қанығу коэффициенттері 0,51, 0,61, 0,75, қойнауқаттық қысымдары 17,59-19,25 МПа, темпеатурасы 38-74°С. Мұнайдың алғашқы шығымы 58-197 м3/тәу. Газдық фактор 63,7-128,7 м3/м3.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнай кен орындары Санат:Қызылорда облысы кен орындары
Нұрмұхамед Ұшанұлы Дауылбаев
Дауылбаев Нұрмұхамед Ұшанұлы (6.03.1932 - 23.02.1989 Алм. қ-сы.), ш-т қайраткері, халықар. төреші. Респ-лық ш-т клубының (1961-64,1976-79) директоры, мемлекеттік жаттықтырушы, респ-лық ш-т бірлестігінің президиум мүшесі, шахмат журналисі. Ж. Мақажановпен бірге "Шахмат ойыны" (1984) кітап жазды.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша шахматшылар Санат:КСРО шахматшылары
Клонтарф (Миннесота)
Клонтарф (Clontarf) — Миннесота штатының Swift округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 164 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.4 км² шамасында. FIPS коды — 27-12124.
Ботташық
Ботташық (Pastinaca) — шатыршагүлділер тұқымдасына жататын екі не көп жылдық өсімдіктер туысы.
Қазақстандағы 2 түрі Тобыл, Есіл өңірлерінде, Іле, Күнгей Алатауларында, Алтайда, Каспий ойпатында өседі. Биікт. 30 — 80 см, сабағы қырлы, тік. Кіндік тамырының пішіні сәбіз не қызылшаға ұқсас. Жапырағы күрделі, тақ қауырсынды, сабаққа қарама-қарсы орналасады. Гүлдері сары түсті, майда, күрделі шатырша гүлшоғырына топталған, ұсақ жәндіктермен тозаңданады. Әрбір гүлінің тостағанша және күлте жапырақшалары бес-бестен, аталығы — 5, аналығы — біреу. Аналығы екі жеміс жапырағынан тұрады, екі ұялы. Әр ұясында бір тұқым бүршігі жетіледі. Аналық түйінінің, кейін жемісінің сырты ойықтанып, қырланып кетеді. Маусымда гүлдеп, шілдеде жемістенеді. Жемісі қос дәнді болады. Ботташықтың тамырын тағам ретінде пайдаланады және тамырындағы эфир майынан дәрі алынады. Тамыржеміс алу үшін оның тамыры жуан, етженді P. satіva hortensіs деген ерекше түрін қолдан өсіреді.
Дереккөздер
Санат:Шатыршагүлділер Санат:Қазақстан флорасы
Вали (Мез)
Вали (Waly) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Бар-ле-Дюк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,2 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55577, пошта индексі — 55250.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 57 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,19 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Қатынастарды табиғи жалғастыру
Қатынастарды табиғи жалғастыру (Естественное соединение отношений; natural connection of the attitudes(relations)) — қатынастық алгебрада нәтиже беретін қатынаста бірдей атрибуттардың пайда болуын болғызбайтын қатынастарды жалғастыру операцияларының өртүрлілігі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Социал Махатұлы Аманбаев
Аманбаев Социал Махатұлы (20.3.1936 ж.т., Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы Орқаш ауылы) – медицина ғылымдарының докторы (1992), профессор.
Алматы мемлекеттік медициналық институтытын (1963, қазіргі Қазақ ұлттық медецина университеті) бітірген. Батыс Қазақстан облысы Зеленов ауруханасында (1963–65), Республикалық хирургия орталығында (1971–79), Республикалық дәрігерлер біліктілігін жетілдіру институтында (1979–98) хирург, 1998 жылдан Алматы қаласындағы № 12 клиникалық ауруханасының кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарады.
Сілтемелер
Санат:1936 жылы туғандар Санат:Мұғалжар ауданында туғандар Санат:Қазақстан дәрігерлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар
Ескі Акбуляк
Ескі Акбуляк — Башқұртстанның Карайыдель ауданындағы ауыл, Ескі акбуляк ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 560 адамды құрады. Пошта индексі — 452369, ОКАТО коды — 80234872001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Афониха
Афониха — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Орташа Терсь өзенінің оң жағалауынан 20 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь Новокузнецк қаласынан Кемерово қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері
Дербес туынды
Дербес туынды - көп айнымалды u=f(x1,x2,...,xn) функциясының дербес туындысы деп осы функцияны x1,x2,...,xn айнымалыларының біреуі, мысалы xi бойынша алынған туындыны айтады, бұл жағдайда басқа айнымалылар тұрақты деп есептеледі (белгіленуі ∂u/∂xi	немесе f'x i ). Бұл туынды бірінші ретті дербес туынды деп аталады. Дербес туындының дербес туындысы екінші ретті дербес туынды делінеді т.с.с. Нақты түрде f функциясының нүктесіндегі дербес туындысы (к-шы айнымалы бойынша) былай жазылады: thumb| функциясының графигі. y тұрақты болғандағы (1, 1, 3) нүктесіндегі дербес туындысы xz жазықтығына параллель болатын [[жанаманың көлбеулік бұрышына тең.]]
Дереккөздер
Санат:Дифференциалдық операторлар Санат:Дифференциалдық есептеу
Ет ұлпалары
thumb|Ет ұлпаларының құрлысыЕт ұлпалары (мышечные ткани); (textus muscularis; лат. textus — ұлпа; musculus — бұлшықет) — адам мен жануарлар организмдерінің қоршаған ортадағы кимыл-қозғалысын, сондай-ақ, дене мүшелері мен мүшелер жүйелерінің ерікгі (қаңқа бұлшық еттері) және еріксіз (ішкі мүшелері мен тамырлар қабырғаларындағы етті қабықтар мен қабаттар) салыстырмалы қозғалыстарын іс жүзіне асыратын ұлпалар. Ет ұлпаларының жиырылу, ширығу, босаңсу сияқты қызметтері жүйке ұлпасының қызметімен тікелей байланыста жүреді және жүйке ұлпасының басшылығымен іс жүзіне асады. Ет ұлпалары өкілдерінің ортақ белгілері олардың ұқсас эмбриондық жасушалар— миобласттардан дамуы және ет жасушалары (миоциттер) мен ет талшықтарында (симпласт) жиырылу процесін қамтамасыз ететін арнайы органелаллар — миофибриллалардың (протеиндік жіпшелердің) болуы. Актин және миозин протеиндері молекулаларынан құралған. миофибриллалардың жиырьшу процесі — аталмыш протеиндер молекулалардың өзара әсерлесуі нәтижесінде және басқа да протеиндер мен кальций ионының қатысуымен жүреді. Жиырылу процесі — қуатты (энергияны) көп мөлшерде қажет ететін процесс. Сондықтан, миоциттер мен ет талшықтары цитоплазмасында энергияның алмасуын қамтамасыз ететін цитологиялық құрылымдар (митохондриялар, гликоген, миоглобин т.б.) көптеп кездеседі. Құрылысына, қызметіне, шығу тегіне және орналасу орындарына байланысты ет ұлпалары: бірыңғай салалы жолақсыз, көлденең жолақты және арнайы жиырылғыш ет ұлпалары болып бірнеше топқа бөлінеді. Жүйке ұлпасы Жүйке ұлпасы жүйке жасушаларынан түзілген. Жүйке жасушасының кұрылысы: денеден (бір ядросы бар ортасындағы жуандау бөлігі) қысқа өсінділер мен ұзын өсіндіден тұрады. Қыска өсінділері дендриттер көп ағашқа ұқсап тармақталғандықтан осылай атаған, ұзын өсіндісі біреу, оны аксон (грекше «аксис» немесе «ахоп» - өсінді) дейді. Ұзын өсіндісі тармақталмаған. Сонымен жүйкенің бір жасушасында көп дендриттер мен бір ғана аксон болады. Сыртынан жасуша қабықшасымен қапталып жүйке талшықтарын түзеді. Жүйке жасушасын нейрон дейді. Нейронның бойымен қозу тек бір бағыт бойынша өтеді. Қозу дендриттер арқылы нейронның денесіне беріледі, одан денесі арқылы аксонга өтеді. Қозу бағытының сызба нұсқасы - дендриттер дене-> аксон. Жүйке жасушаларының айналасын қоршап тұрған қосымша жасушалары болады, оны «нейрология» (гр. «neuron» - жүйке, «glia» - желім) дейді. Нейроглия нейронды қоршап, қоректік, қорғаныштық, тірек қызметін атқарады және нейрондардағы зат алмасуға қатысады. Кейде нейрологияны нейронның «серік жасушалары» деп те атайды. Жүйке жүйесі барлық мүшелердің жұмысын басқарып реттейді. Жүйке жүйесіндегі нейрондар мен жүйке талшықтарының арасында қозу тоғысу - синапстар (грекше «synapsis» - қосылу, байланыс) арқылы өтеді. Бұл кезде бір нейронның аксоны екінші нейронның дендриттерімен байланысады.
Жүйке ұлпасының негізгі қызметі: қозғыштығы және қозу өткізгіштігі. Сыртқы ортадағы түрлі тітіркендіргіштердің әсерінен пайда болатын қозу орталық жүйке жүйесіне беріледі.
Биоэлектрлік құбылыс. Тірі жасушалардың барлығының биоэлектрлік белсенділігі болады, яғни тірі жасушалардың сыртқы жарғақшасында электр заряды бар. Бұл цитоплазмадағы және қоршаған ортадағы оң және теріс иондардың біркелкі таралмауынан іске асады. Соның нәтижесінде кез келген тірі жасуша тыныштық жағдайда сырттай - оң, ішкі жағында (цитоплазмада) теріс зарядталады. Бұл заряд тыныштық әлеуметік немесе жарғақшалық әлеует деп аталады және 60-70 милливольт (мВ) шамада болады.
Жүйке, Бұлшықет және безді эпителий қозғыш ұлпаларға жатады. Бұл жасушаларда қоздырғыш әсер еткен кезде жарғақша заряды өзгереді. Оның үстіңгі бетінде 90-120 мВ электр тогы пайда болады. Ол әрекет әлеуеті деп аталады. Бұлшықеттердегі және эпителий жасушаларындағы «қозу толқыны» таралып, көршілес үлескілердегі жарғакшаларға беріледі. Жүйке жасушалары қозуды бір жасушадан екіншісіне тоғысу (синапс) аркылы бере алады. Қазір бұл үдерістер тірі жасушалардағы мәні мүлде болымсыз электр тогын өлшей алатын аспаптардың жәрдемімен жақсы зерттелді. Мәселен, жүйке қозу толқынының таралу жылдамдығы жүйке талшықтарының түріне байланысты 2-ден 120 м/сек шамасында бола алады. Биоэлектрлік құбылыстар дәл осы электркардиография, электрэнцефалография және т.б. әдістерге негізделген.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика университеті
Қазақ Мемлекеттік Қыздар Педагогика Университеті – Қазақстан Республикасының жоғары оқу орны. Республикамызда ғана емес, бұрынғы КСРО, қазіргі ТМД елдері арасында тек аруларға арналған баламасыз бірден-бір жалғыз жоғары білім ордасы. Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінің символы – тұмар. Қыздар институты құрылғаннан бастап 70 жыл ішінде оқу ордасын 60 мыңнан астам түлек бітіріп, республикамыздың түкпір-түкпірінде ұстаздық және қоғамдық жұмыстарда, өнер мен мәдениет салаларында жемісті еңбек етуде. Қыздар университеті қазақ аруларының шамшырағына айналған, қазақ халқы сеніп тапсырған мыңдаған жандардың үкілі үміті. Университеттің студенттері жақсы оқумен қатар, әндері және билерімен үлкен сахналарды әуелетіп, спорттық жетістіктерімен әлемді таңғалдыруда. Білікті маман, мықты педагог, ұлт тәрбиелеуші жастар осы парасат мектебінен түлеп ұшады.
Құрылуы
Қабырғасы жаңа қаланған институттың құрамындағы физика-математика, тарих, тіл және әдебиет факультеттерінің әрқайсысына 30-дан студент қабылдауға және 2 жылдық дайындық курсын ашу, оған 60 талапкер қабылдау және олардың тамағы, киімі, кітап т.б. керек-жарағын мемлекет тарапынан қаржыландыру туралы шешім шығарылды. Инсти-тутқа Гоголь көшесіндегі 119 үйді оқу ғимараты, Лесная көшесіндегі 86 үй жатақхана ретінде пайдалануға берілді. Сондай-ақ, Алматы құрылыс тресіне оқу орнын қажетті құралдармен қамтамасыз ету, ал ҚазКСР Мемлекеттік жоспарлау комитетіне 300 адамды жиһаз, төсек-орынмен жабдықтау тапсырылды.
Институт ашылуын Қаныш Сәтбаев, Мұхтар Әуезов, Сәбит Мұқанов, Ғабит Мүсірепов, Ілияс Омаров бастаған еліміздің күллі зиялы қауымы, өнер-білім саласындағы қайраткерлері қызу қолдап, ақжолтай тілектерін білдірді.
Алғашқы құрылысы
Оқу жылының бірінші жартысында 9 кафедрадан тұратын 3 факультетте 20 ұстаз, оның ішінде 5 ғылым кандидаты, 8 аға оқытушы, 7 оқытушы дәріс берді. Институттың директоры болып Қ.Оспанов тағайындалды.
Ал 1945 жылдың 11 қыркүйегінде институттың алғашқы ректоры болып Тұрсын Мырзабекова тағайындалды. Соғыстан кейінгі кезеңнің ауыртпашылығына қарамай, ұйымдастыру, қалыптастыру сияқты қыруар жұмыстарға көп күш салған алғашқы ректор-дың ерен еңбегін ерекше атаған жөн.
Алғашқы оқытушылар
Білім алуға келген қыздарға М.Әуезов, Ә.Марғұлан, Ғ.Құрманғалиев, Т.Тәжібаев, К.П.Персидский, А.Жұбанов, Ш.Батталова, О.А.Жәутіков, Н.Сауранбаев, Ә.С.Тұрсынбаев, В.А.Есенғалиева, Х.Х.Махмутов, С.Т.Толыбеков, Х.Жұманов, К.Қармысов, К.Айманов, М.Балақаев, Е.Косюхин, Ө.Байділдаев, К.Барманқұлов, И.Маманов, А.А.Федулова, Д.Т.Тұрсынов, З.Ахметов сынды көптеген көрнекті ғалымдар дәріс берді.
Институттың толығуы
Жылдар өткен сайын институтта оқытушылар құрамы ғылыми атақтары бар ұла-ғатты ұстаздармен толығып, материалдық-техникалық және оқыту-әдістемелік мүмкін-діктері арта түсті, осылайша білім ордасының бұғанасы бекіп, ауқымы кеңейе бастады.
Соғыс біткен соң республикада оқу орындары, мәдени орталықтар, кітапханалар санының өсуіне байланысты жоғары білімді мамандар керек болды да, институтта педагогикалық мамандықтарға қоса кітапханатану, ән-музыка кафедралары ашылып, кейін олар жеке факультетке айналды.
1968 жылы Е.Хасанғалиевтың ұйымдастыруымен құрылған “Айгүл” квартеті Марат Балтабаевтың басқаруымен вокальды-аспаптық ансамбль жетпісінші, сексенінші жылда-ры Бүкілодақтық жастар сыйлығының лауреаты, Халықаралық, Республикалық байқау-лардың жүлдегері атанды.
Оның құрамында – Г.Қарамолдаева, А.Исағұлова, Д.Ерғалиева, М.Жүнісова, С.Ұзақбаева, А.Арықова, Қ.Омарова, Р.Әлисова, М.Ысқақова, З.Әлібековалар өнерімен қалың жұртшылыққа ертеден-ақ танымал болды.
Түлектерінің арасында елімізге танымал тұлғалар
Институт ашыларда заманымыздың заңғар жазушысы М.Әуезовтің “Тәңір жазса, бұл институт қазіргі және болашақтағы қазақ қыздарының шамшырағына айна-лады. Осы шамшырақтың жарық сәулесі ешқашан сөнбесін дейік” деген ақ тілегі қабыл болып, бүгінде бұл оқу орнының қоғамдағы мәртебесі биікке көтерілді.
Білім беру жүйесі
Бүгінде магистратурадан 22 мамандық ашылып, қазірде 19 мамандық бойынша ғылыми-педагогикалық кадр дайындалуда. Сонымен қатар 12 мамандық бойынша мемлекеттік білім беру стандартын және басқа жоғары оқу орындарымен 6 мамандық бойынша оқу стандартын жасауы – біздің ғалымдардың ғылыми әлеуетінің үнемі артуының дәлелі. Соңғы бес жылда 17 ғылыми-теориялық халықаралық және республикалық конференциялар өтті.
Ғылыми зерттеу жұмысы 33 кафедра, әлеуметтік және гендерлік институты, іргелі ғылыми-зерттеу орталығы, 3 дербес зертханалар арқылы жүргізіледі. Университеттің профессор-оқытушылар құрамы жоғары педагогикалық оқу орында-рының студенттеріне арналған “Педагогика тарихы” оқулығын, «Педагогика» термино-логиялық сөздігін, “Мәдени мұра” мемлекеттік бағдарламасы аясында 10 томдық “Адам-зат ақыл-ойының қазынасы” және “Қазақтың тәлімдік ойлар Антологиясын”'' құрастырды. Осы факторлар білім сапасының жақсаруына тікелей әсер етуде. Университет алғаш-қылардың бірі болып кредиттік оқу жүйесіне көшіп, бакалавриат-магистратура нәтижелі жұмыс жасауда. Жуырда 4 мамандық бойынша докторантура (PҺD) ашылды.
Сапа
Оқу сапасы және білім берудегі қызметті көтеру мақсатында Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінде сапа менеджменті жүйесінің элементтері негізінде автоматтандырылған басқару жүйесі жасалынып, оқу үдерісіне енгізілді. Сол арқылы әр студенттің оқуға түскеннен бітіргенше оқу сапасын қадағалап отыруға болады. Егер ата-ананың интернетке шығатын мүмкіндігі болса әр кезде өз баласы туралы мәлімет алуына болады.
Оқу үдерісін жетілдіру барысындағы үздіксіз жүргізілетін мақсатты жұмыстардың айқын нәтижесі – жыл сайын 2 курс студенттерінің Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі тарапынан өткізілетін мемлекетік аралық бақылауда (МАБ) жоғары көрсеткішке қол жеткізуі болып табылады. Мәселен, 2008-2009 оқу жылында МАБ нәти-жесі 92 пайызға өсіп, білім сапасының артып отырғанын аңғартты.
Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігіне қарасты Ұлттық Акредиттеу Орталығының басшылығымен 2006 жылдан бері жоспарлы түрде жүргізіліп келе жатқан рейтингте университетіміз педагогикалық оқу орындары ішінде абыройлы екінші орынға ие болып келеді.
Рухани іс-шаралар
Білім, ғылыммен қатар рухани-мәдени тәрбиеге аса мән беретін арулардың ақ ордасында “Қазақ аруы” атты жаңа инновациялық оқу бағдарламасы енгізілген. Халық-аралық “Бөбек” балалар қорының президенті, қыздарымыздың жанашыр анасы, “Өзін-өзі тану” адамгершілік-рухани білім инновациялық жобасының авторы Сара Назарбаеваның эксперименттік бағдарламасы да біздің университет қабырғасында бастау алған.
Рухани маңызы зор іс-шаралардың ұйытқысы саналатын, қазақ қыздарына тәрбие берудің өзіндік ерекше тұжырымдамасын жүзеге асырып отырған Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университеті республика деңгейінде тәрбие мәселелері бойынша ғылыми-әдістемелік орталық болып есептеледі.
Біздің қыздар өте өнерлі, мұнда үлкен ұлт аспаптар оркестрі, хор, «Айгүл», «Ұлар», «Томирис» ансамбльдері, «Өнер-жастан» опера студиясы бар. Университет студенттері көптеген халықаралық, республикалық байқаулардан жүлделі орындарды иеленді. Спорт-тағы жетістіктеріміз қуантады. Соңғы универсиададан 89 ЖОО ішінде 7 орынға шықты.
Ректор
Педагогика ғылымдарының докторы,профессор
Гаухар Төремұратқызы Алдамбергенова
Мақсаты
Дүниежүзілік білім нарығы мен бәсекелестікке қабілетті терең білімді, жоғары кәсіби деңгейдегі ұлт мамандарын, тілшілер мен әдебиетшілерді, аудармашыларды даярлауға лайықты үлес қосу.
Mамандықтар
«5В011700 – Қазақ тілі мен әдебиеті»
«5В050205 – Филология»
«5В011800 – Орыс тілі мен әдебиеті»
«5В012100 - Қазақ тілінде оқытпайтын мектептердегі қазақ тілі мен әдебиеті»
«5В012200 - Орыс тілінде оқытпайтын мектептердегі орыс тілі мен әдебиеті»
«5В011900 – Шет тілі: екі шет тілі»
«5В020700 - Аударма ісі»
«6М020500 - Филология: қазақ филологиясы»
«6М011700 - Қазақ тілі мен әдебиеті»
«6М012200 – Орыс тілінде оқытпайтын мектептердегі орыс тілі мен әдебиеті»
«6M011900 – Шет тілі: екі шетел тіл»
«6Д020500 - Филология: қазақ филологиясы»
«6Д011700 - Қазақ тілі мен әдебиеті»
Оқу мерзімі:
Профессор-оқытушылар құрамы
Ғылым кандидаттары - 38
Академ.доцент – 1
Аға оқытушылар – 49
Магистрлер – 20
Оқытушылар –28
Ғылыми атағы және ғылыми дәрежесі бар ПОҚ-ы 48,6% құрайды
Факультет деканы
Педагогика ғылымдарының докторы, профессор
Сатбекова Айгүл Амантайқызы
27 мамыр 1967 жыл.
1989 жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика институтын бітірді
Факультет тарихы
Филология факультеті университет қабырғасы қаланған 1944 жылы құрылды. 67 жылдық тарихы бар филология факультеті жоғары білімді ұлттық кадрларды даярлауға зор үлес қосып келеді.
Бөліну кезеңі
Факультет 1992 жылы қазақ филологиясы және орыс филологиясы болып екіге бөлінді. Орыс филологиясын К.Ж.Мыңжасарова (1990-1992 жж.), Б.Х.Исмағұлова (1994-2000 жж.) басқарса, қазақ филологиясына Б.Ш.Абылқасымов (1992–2000 жж.), Б.Ө.Сманов (2000-2004 жж.), А.Сәтбекова (2004-2008 жж.), Г.Ж.Пірәлиева (2008-2010) жетекшілік етті. Қазіргі уақытта факультетке п.ғ.д., профессор А.А.Сатбекова басшылық жасайды.
Қайта құрылу кезеңі
2001 жылы тарих-филология факультеті болып қайта құрылған кезде 7 кафедра жұмыс істеді. 2007 жылдан бастап тарих пен шетел тілдері өз алдына жеке факультет болып бөлініп шығып, таза филология факультеті деп аталды. 2011 жылдың 14 қазанындағы Университет ректорының №160 бұйрығына сәйкес кредиттік оқыту жүйесі негізінде оқу үдерісін ұйымдастыру және оңтайландыру мақсатында Шетел тілдері факультеті Филология факультетінің құрамына енгізілді.
Танымал түлектер
Бұрынғы университет ректоры, профессор Ш.Беркімбаева,
профессор К.Құнантаева,
Еңбек ері Р.Нұртазина,
Парламент депутаттары М.М.Жүйріктаева мен З.Қадырова,
ғалым Ү. Субханбердина,
ақын А.Бақтыгереева,
Үйірмелер
«Назқоңыр»,
«Ізденіс»,
«Інжу-маржан»,
«Үміт»,
«Пегас»,
«Жас әдіскер»,
Профессор-оқытушылар құрамы
10 ғылым докторы, профессор,