cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Құрқуыс
Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 287 адам (147 ер адам және 140 әйел адам) болса, 2009 жылы 151 адамды (80 ер адам және 71 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері
Слудна
Слудна — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пышега өзенінің сол жағалауынан 32 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Танненкирш
Коммунаның INSEE коды — 68335, пошта индексі — 68590.
Слудна
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Танненкирш
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 492 адамды құрады. Халық тығыздығы — 106,96 адам/км².
Слудна
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Танненкирш
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Слудна
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Танненкирш
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Кому-Еган
Кому-Еган — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/2169/174/135 орналасқан. Өзен ұзындығы 36 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Васюган. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кревкер-ан-Бри
Кревкер-ан-Бри (Crèvecœur-en-Brie) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Провен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,19 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77144, пошта индексі — 77610.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 299 адамды құрады. Халық тығыздығы — 32,54 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Сауда және банкет залдары
Сауда және банкет залдары — тұтынушыға қызмет көрсетуге арналған бөлмелер. Кәсіпорын түріне, орын санына, қызмет көрсету формасына байланысты зал саны анықталынады.
Төкежан Абдарбекұлы Ағдарбеков
АҒДАРБЕКОВ Төкежан Абдарбекұлы (1938 ж.т., Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Ақтоғай а.) – заң ғылымдарының докторы (1991).
ҚазМУ-ды (қазіргі ҚазҰУ) бітірген. Қазақстан Ғылымдар Академиясының заң және филоселосы институтында кіші ғылыми қызметкер (1966–68), аспирант (1968–71), КСРО ІІМ Қарағанды жоғары милиция мектебінің мемлекеттік құқық кафедрасының доценті (1972–82), Қарағанды мемлекеттік университетінде кафедра меңгерушісі (1980–86), Қазақстан Ғылымдар Академиясының заң және филоселосы институтында докторант (1986–89), Халықаралық қазақ-түрік университетінде заң факультетін ұйымдастырушы, деканы (1991–96), Еуразия ұлттық университетінде мемлекеттік құқық кафедрасының меңгерушісі. А-тің ғылыми жұмысы құқық мәселелерін зерттеуге арналған. А. 100-ден астам ғылыми еңбектің, оның ішінде 9 монография, ғылыми-әдістемелік оқу құралдарының авторы.
Мамадияр Дәлдібекұлы Жақып
Мамадияр Дәлдібекұлы Жақып (26.5.1938 жылы туған, Арыс ауданы Байырқұм ауылы) – журналист. ҚазМУ-ды бітірген (1960). 1960 – 61 жылдары «Семей таңы» газетінде еңбек етті. 1961 – 65 жылдары Семей облыс(ы) Комсомол комитетінің хатшысы, 1965 – 71 жылдары «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінің Семей облысындағы меншікті тілшісі, 1973 жылдан газеттің ауыл шаруашылық(ғы), өнеркәсіп, партия тұрмысы бөлімдерінің меңгерушісі болды. 1986 – 87 жылдары Алматы облыс(ы) «Жетісу» газетінің редакторы, Желтоқсан оқиғасынан кейін 1987 – 88 жылдары Күрті ауданы «Шұғыла» газетінде корректор, 1988 жылдан «Социалистік Қазақстан», (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінде қызмет етіп келеді. Ж-тың «Абырой», «Ұстаз» деген кітаптары бар. Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты (1982, 1996, 2005), «Құрмет» орденінің иегері. Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданының құрметті азаматы.
Ерлан Мұхтарұлы Арын
Ерлан Мұхтарұлы Арын (1961.23. 9 ж.т., Алматы) қаласы. Павлодар облысының әкімі (2012 жылдың 20 қаңтарында мемлекет елбасшысы Нұрсұлтан Назарбаев "Е.М. Арын Павлодар облысының әкімімен туралы мақсатында" жарлығына қол қойды).
Найман тайпасының Садыр руынан шыққан Арын Е.М. белгілі ғалым және қоғам-саяси қайраткермен болып табылады. Арын Е.М. ғылыми және педагогикалық қызметінің кезінде 200 астам ғылыми жұмыстар жарияланды, соның ішінде 26 монографиялар, энциклопедиялер, анықтағыштар, сөздіктер.
Арын Е.М. редакциясының басшылықтың астында 9 томды энциклопедиялық анықтағыш "Казахи", энциклопедиялер: "Қазақ Әдебиеті", "Қазақ тілі", анықтағыш "Первые лица в государстве" және сырттар шығарған, ғылыми жұрттың, студенттік және оқы - жастың педагогының мерейін алған. Оның жұмысының көбі шет елдерінде жарияланған.
Арын Е.М. Егеменді Қазақстанның ғылыми-зерттеу орталығының ұйымдастырушы және бастықтарынан бір біріншіден болып табылады: ҚР Президенті жанындағы ҚМЭБИ, ҚР Президенті жанындағы Стратегиялық зерттеу институты, Қазақстанның дамуының институты. Жұмыстың тобының бастығымен болғандықтан, жаңа ҚР заң актісінің зерттемесіне арада білім, ғылым және денсаулық сақтау саласында үлкен үлес қосты.
Арын Е.М. басшылықтың астында 30 шамалы докторлық және кандидаттық диссертациялар дайындалған. Оның төрт оқушысы "Дарын" мемлекеттік сыйлығы лауреаты болып жарияланған.
Ол мәртебелі академик, республикалық және халықаралық академияның және университеттің профессоры болып табылды.
1997 жылы Қазақстанның 5 қоғам-саяси қайраткерлерінің арасында "Жыл адамы" аталған.
Білімі
1983 жылы С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университеті экономист мамандығымен бітірген.
Mансап
300px|thumb|Павлодар облысы әкімі Ерлан Арын және ҚР премьер-министрі Кәрім Мәсімов
Файлдарды орналастыру кестесі
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Ерлан Мұхтарұлы Арын
Ғылыми, әдеби еңбектері, жарияланымдар
"Региональные проблемы социалистического образа жизни" (1989), "Социально-экономические условия жизни и труда молодежи сельских регионов" (1989, авт. бірге), "Социальные регуляторы развития проблемных регионов" (1990, авт. бірге), "На пути к рынку" (1991, авт. бірге), "Казахстан на пути к рынку" (1991), "Социальная ориентация рыночного хозяйства" (1991, авт. бірге), "Переход Казахской ССР к рыночной экономике" (1991,авт. бірге), "Толковый словарь терминов рыночной экономики" (1991, авт. бірге), "Economy of the Republik of Kazakhstan Potential and Strategy of Development" (1992), "Экспортный сектор экономики Казахстана: состояние и особенности" (1993), "Казахстан — Россия: потенциал экономического сотрудничество" (1993), "Иностранный капитал в экономике Казахстана" (1993), "Экспортная ориентация национальной экономики"(1993), "Русско-казахский толковый экономический словарь предпринимателя" (1993, авт. бірге), "О стратегии экономических реформ в Казахстане: приоритеты и неотложные шаги" (1993), "Анализ состояния и особенностей экспортоориентированной экономики в Казахстане" (1993), "Постсоветская Центральная Азия: стратегия и приоритеты экономического развития" (1994), "Малый и средний бизнес, проблемы и перспективы" (1994), "Факторный анализ инфляции в Казахстане" (1994), "Конкурентоспособность национальной экономики Республики Казахстан" (1994), "Проблемы охраны окружающей среды в Казахстане" (1995, авт. бірге), "Банки Казахстана на внутреннем финансовом рынке" (1996, авт. бірге), "Казахстан: эволюция государства и общества" (1996, авт. бірге), "Международные экономические организации и экономические союзы" (1996, авт. бірге), "Причины и специфика экономического кризиса в постсоветских странах Республика Казахстан: политика и развитие Алматы" (1996, авт. бірге.), "Толковый словарь Конституции Республики Казахстан" (1996), "Научно-технические приоритеты в структурной перестройке промышленности Казахстана" (1996), "Банки Казахстана на внутреннем финансовом рынке" (1996), "Казахстан: эволюция государства и общества Алматы" (1996), "Международные экономические организации и их деятельность в Республике Казахстан" (1996), "Центральная Азия в 2010 ж. (социолого-экспертный прогноз)" (1997), "Казахстанская политологическая энциклопедия" (1998, авт. бірге), "Элита Казахстана" (1997, авт. бірге), "Первые лица государства: политические портреты (с точки зрения истории и современности)" (1998, 2001), "100 лет нефтегазовой промышленности Казахстана (история и современность)" (1999), "Основы политологии" (2002, авт. бірге), "Человек и общество" (2003), "Павлодарское Прииртышье" (2003, бас. ред.) кітаптарының және 250 астам ғылым еңбектердің авторы.
Ескерту және сілтемелер
Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақстан экономистері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Павлодар облысының әкімдері
Реньевиль-сюр-Мез
Коммунаның INSEE коды — 55422, пошта индексі — 55110.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 43 адамды құрады. Халық тығыздығы — 11,29 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Веццано
Веццано (Vezzano) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Тренто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2100 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 67 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 31 км² шамасында. Пошта индексі — 38070.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Валентин.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Грег Эбботт
Грег Эбботт (Greg Abbott), толық аты-жөні Грегори Уэйн Эбботт (Gregory Wayne Abbott, 13 қараша, 1957 жыл, Вичита-Фоллс, Техас ) — американдық заңгер және саясаткер, Техастың 2015 жылдың 20 қаңтарынан бері 48-губернаторы.
Өмірбаяны
Грег Эббот 1957 жылы 13 қарашада АҚШ-тың Техас штатындағы Вичита-Фоллс қаласында дүниеге келген. Ол 1981 жылы Остиндегі Техас университетінде бакалавр дәрежесін (BBA) алды, ал доктор дәрежесін (J.D.) 1984 жылы Вандербильт университетінің заң мектебінде алды.
Заңгер, кейін заң ғылымдарының профессоры, 1993-1995 жылдары аудандық соттың судьясы қызметін атқарды. 1995 жылдан 2001 жылға дейін Техас Жоғарғы сотының төрешісі болды (алдымен тағайындалды, содан кейін сайланды). 2002 жылдың желтоқсанынан 2015 жылдың қаңтарына дейін ол Техастың бас прокуроры болды.
2014 жылдың қарашасында Республикалық партиядан үміткер ретінде ол Техас губернаторын сайлауға қатысып, Демократиялық партияның өкілі Уэнди Дэвисты сенімді түрде жеңді (Эббот 59,3% дауыс жинады, ал Дэвис – 38,9% ). Эббот 2015 жылдың 20 қаңтарында Рик Перридің орнына губернатор атанды.
2018 жылдың қараша айында өткен губернатор сайлауында Эбботт Демократиялық партияның кандидаты Люпе Вальдесті жеңді (Эббот 55,8% дауыс жинады, ал Вальдес – 42,5% дауыс жинады ). Төрт жылдан кейін, 2022 жылдың қарашасында Эбботт Демократиялық партияның кандидатын бұл жолы Бето О'Руркты тағы да жеңді, (Эббот 56,5% дауыс жинады, ал О'Рурк - 43,6%).
Сілтемелер
Санат:Техас губернаторлары
Деггендорф
Деггендорф (Deggendorf) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Төменгі Бавария әкімшілік округіне бағынады. Деггендорф ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 31 661 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 77,21 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 2 71 119. Қаланың басшысы — Анна Эдер.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 7 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Дёблиц
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 189 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 6,24 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 88 075. Муниципалитеттің басшысы — Юстус Веттерау.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Ивановка (Куюргазин ауданы)
Ивановка — Башқұртстанның Куюргазин ауданындағы ауыл, Шабагиш ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 74 адамды құрады. Пошта индексі — 453296, ОКАТО коды — 80254810004.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Қазақстанның ашық университеті
Қазақстанның ашық университеті — еліміздің жетекші жоғары оқу орындары мен мамандары бірлесе әзірлеген онлайн-курстарға тегін қол жеткізу мүмкіндігін ұсынатын, коммерциялық емес білім беру платформасы. Жобаның бастамашысы – «Ұлттық аударма бюросы» Қоғамдық Қоры болып табылады. Жоба сапалы тегін онлайн-курстар ұсыну арқылы Қазақстан халқының интеллектуалдық деңгейін арттыру, цифрлық технологиялар көмегімен онлайн білімді баршаға қолжетімді етуге бағытталған.
Тарихы
Жобаны WikiBilim қоғамдық қоры 2017 жылдың көктемінде Kcell телекоммуникация операторының қолдауымен жасаған. Бастапқыда жоба математика, бағдарламалау және робототехника сияқты техникалық пәндер бойынша онлайн курстарды құруға бағытталған. Жобаның бірінші жылында 1000-нан астам адам онлайн курстардан өтті.
2018 жылғы 12 сәуірде Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевқа ашық университет алаңының тұсаукесері өтті. Кездесу қорытындысы бойынша Мемлекет басшысы барлық жоғары оқу орындарына оқу үдерісінде онлайн курстарды қабылдауды тапсырды.
2018 жылы «Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100 оқулық» бағдарламасы аясында аударылған оқулықтар негізінде онлайн курстар құрылды.
Жобаларға бірінші болып қолдау көрсеткен академик Асқар Жұмалділдаев, серіктес университеттер: Қазақстан-Британ техникалық университеті, Қ.Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті, Алматы менеджмент университеті және т.б.
Курстары
Жәнеде тағы көптеген курстарға өтіп, тыңдауға болады.
Серіктестері
Жобаның серіктесі ретінде Қазақстан Республикасының барлық жетекші университеттері қатысты. Сондай-ақ Ашық университет (The Open University) жобаның академиялық кеңесшілері ретінде де әрекет етті.
100 жаңа оқулық жобасы
Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев «Болашаққа көзқарас: қоғамдық сананы жаңғырту» мақаласында Қазақстанға бүгінгі мен болашақты жақсы түсінетін гуманитарлық бағыттағы адамдар қажет екенін атап өтті. Осы орайда тарих және саясаттану, әлеуметтану және философия, психология, педагогика, экономика, мәдениеттану, сонымен қатар филология ғылымдары салаларында студенттердің уақыт талабына сай білім алуына барлық жағдай жасауды тапсырды. Жоба аясында әлемдік университеттердің барлық гуманитарлық мамандықтар бойынша оқулықтар қазақ тіліне аударылуда. Жоба «Рухани жаңғыру» бағдарламасының бір бөлігі болып табылады және осы бағдарламаны жүзеге асыру жөніндегі Ұлттық комиссияның қолдауымен жүзеге асырылуда.
Дереккөздер
Санат:Қазақстандағы білім Санат:Қазақстандағы білім беру сайттары
Құлжа
Құлжа (伊寧, غۇلجا, ) — Қытайдың солтүстік-батысында, Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданындағы қала, Іле Қазақ автономиялық облысының орталығы. Тұрғыны 177 мың адам (1990). Қала Іле өзені аңғарындағы ежелгі Ұлы жібек жолының бір тармағы – Құлжа жолы бойындағы ірі экономикалық орталық. Негізінен қазақ, ұйғыр, қытай, дүңген ұлттары тұрады. Ертедегі отырықшы мәдениеттің маңызды мекені болған. Қол өнері, сауда-саттық жақсы дамыған. Құлжа тұрғындары бау-бақша, жүзім өсірген. 1851 жылы Құлжада орыс-қытай сауда шартына қол қойылып, саудагерлер жеңілдік ретінде Құлжада және Шәуешекте сауда жасауға толық рұқсат алды. 1864 жылы Шығыс Түркістан халқы көтерілісіне байланысты, Іле сұлтандығы құрылып, астанасы Құлжа болды, бірақ Ресей әскері Құлжаны басып алып, онда 1882 жылға дейін орын тепті. Іле өлкесін Қытайға қайтарып берген кезде Құлжа тұрғындарының көпшілігі Жетісу жеріне көшіп келіп паналады. Қытай Халық Республикасы құрылғаннан кейін Құлжа - Іле Қазақ автономиялық аймағының орталығына айналды. Қалада ауыл шаруашылық, тамақ, жүн, тері өңдеу, тоқыма кәсіпорындары жұмыс істейді. Аймақта ірі уран, вольфрам, т.б. түсті металдардың ірі кен орындары мен кеніштері бар.
Құлжа жолы
Құлжа жолы – ежелгі керуен жолы. Қазіргі Ташкент, Тараз, Мерке, Бішкек, Тоқмақ, Алматы, Жаркент, Құлжа бағытымен өткен. Орта ғасырда Құлжа жолы екі тармаққа бөлінген. Бірі Тоқмақ, Суяб, Баласағұн, Баршынкент, Қарақол қалаларын, Ыстықкөлдің оңтүстік-батысы мен оңтүстік-шығыс жағындағы Шығу қаласын (Үйсін мемлекетінің астанасы) басып, Құмтекей, Ақбейіт, Сарыжаз елді мекендері арқылы Текес, Сүмбе арқылы Құлжаға жеткен. Екінші тармақ Тоқмақ, Бішкек, Қарғалы, Талғар, Жаркент, Алмалы, Қорғас арқылы Құлжаға, оның бір бөлігі Талғардан Түрген, Қаракемер, Шелек елді мекендері арқылы Торыайғыр, Қулық тауларын асып, Кегеннен (қыстақ) Құмтекей қала арқылы бірінші жолға қосылады. 19 – 20 ғасырларда бұл жол “ Құлжа жолы” аталды.
Өнім сапасы
thumb|right|200px| Өнім сапасы — өнімнің сатып алушының белгілі бір қажеттерін қанағаттандыруға жарамдылығын сипаттайтын сапалық қасиеттерінің жиынтығы және тиімділігінің өлшемі.
Өнім сапасының көрсеткіштері абсолюттік, салыстырмалы немесе меншікті көрсеткіштер болуы мүмкін. Өнімнің сапалық қасиеттері өнімнің өндірістік және тұтынушылық қасиеттері болып бөлінеді. Өнімнің өндірістік қасиеттері оны әзірлеу барысында қалыптасады және оған өнімді дайындау сатысында қол жеткізіледі. Өнімнің тұтынушылық қасиеттері тұтынушылардың нақты сұранымын қанағаттандыруға бағытталған. Қолданыстағы стандарт талаптарына сай келетін өнім тұтынуға жарамды деп есептеледі. Осы талаптарға сай келмейтін өнім сапасыз өнімге жатқызылады. Жоғары сапалы өнімде жақсартылған немесе жаңа тұтынушылық қасиеттер болуға тиіс және өнімділік, беріктік, төзімділік, материал сыйымдылығы, энергия сыйымдылығы, шикізат шығыны жөнінен орташа көрсеткішпен салыстырғанда елеулі сапалық және сандық көрсеткіштерге ие болуға тиіс. Өнім сапасына қойылатын талаптарды тұтынушылар (тапсырыс берушілер), сарапшылар, дайындаушылар, сондай-ақ мемлекеттік органдар қалыптастырады және тиісті нормативтік-техникалық құжаттар мен шарттарда баянды етіледі. Қолданыстағы заңдар тұтынушылардың мүдделерін көздей отырып, қоғамдық өндіріске қатысушылардың ғылыми-техникалық, өндірістік, құрылыс, ауыл шаруашылық өнімдерінің, көлік, жабдықтау, сауда, т.б. қызмет түрлерінің сапасын қамтамасыз етумен байланысты міндеттерін айқындап, заң жүзінде бекітеді.
Өнім сапасын жақсарту
Өнім сапасын жақсарту – өндірістің тиімділігін арттырудың маңызды шарты. Өнім сапасын арттыруға әсер ететін факторлар: еңбектің саналы түрде ұйымдастырылуы, технологиялық үдерістердің ойдағыдай жүргізілуі, шикізат пен басқа да материалдардың сапасы, т.б.
Санат:Сапа Санат:Метрология Санат:Жобалау
Өңір (география)
Өңір — халықтық географияда көлемі жағынан аса ауқымды, ұзыннан-ұзақ созылып жатқан әртүрлі аймақ өлкелерді қамтитын жер. Халық тілінде өңір деп әуелде «киімнің бір-біріне қарама-қарсы екі алдыңғы бойын» да атайды. Осыған ұқсайтын, ұзыннан-ұзаққа созылып екі жақ жағалауы жарыса жаткан аса ірі өзен-сулы жерлерді Жайық өңірі, Торғай өңірі, Сыр өңірі, Ертіс өңірі, Іле өңірі, Қаратал өңірі т.б. деп атаған.
Өңір термині таумен байланысты да айтылады: Алтай өңірі, Жетісу өңірі, Алатау өңірі, Қаратау өңірі, Ұлытау өңірі, Мұғалжар өңірі т.б.
Өңір атауы аймақ, өлке сөздерімен мағыналас қолданылатын реттері бар. Бірақ өлке атауы, түптеп келгенде, елді мекен, ал аймақ көбіне-көп ертеректегі әкімшілік-территориялық бөлініспен байланысты айтылған. Өңір атауының олардан негізгі айырмашылығы - аталмыш жерлердің негізгі табиғи ерекшеліктеріне, сол жерлердің жаратылыс орайына қарай халықтың шаруашылық өмірімен байланысты жайттарын да қамтиды. Мысалы: мақталы өңір, күрішті өңір, астықты өңір, малды өңір т.б.
Дереккөздер
Санат:География
Риу-Дору (Кабесейраш-де-Башту)
Риу-Дору (Кабесейраш-де-Башту) (Rio Douro (Cabeceiras de Basto)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Кабесейраш-де-Башту муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
NGC 2303
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы 24 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2303 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19891, UGC 3603, MCG 8-13-31, ZWG 234.30, NPM1G +45.0083.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз)
Йенни Линд
Йоханна Мария Линд (Йенни Линд атымен танымал; 1820 ж. 6 қазан — 1887 ж. 2 қараша) — «швед бұлбұлы» атанған швециялық опера əншісі. XIX ғасырдың ең танымал əншілерінің бірі болған Линд Швециямен қатар Еуропа елдерінде операдағы сопрано партияларын орындау арқылы танылып, Америкада 1850 жылдардағы концерттік турнелерден кейін аса танымал болды. 1840 жылы Йенни Линд Патшалық Швеция Музыка Академиясының мүшесі атанды. Линд 1838 жылы «Вольный стрелок» операсында ойнағаннан кейін атақты болды. Осыдан кейін ол бірнеше жыл бойы дауысын зақымдап алуынан зардап шекті, бірақ оның əн мұғалімі Мануэль Гарсия дауысын құтқарып қалды. 1840 жылдары Феликс Мендельсонның қол астында болған əнші Швеция мен Солтүстік Еуропадағы опера партияларының үлкен сұранысына ие болды. Лондондағы екі табысты маусымнан кейін 29 жастағы Линд өзінің операдан кететінін жариялады.
1850 жылы Линд шоумен Барнумның шақыруымен Америкаға кетеді. Осы шоуменнің көмегімен 93 ірі концерт өткізіп, содан кейін өз бетімен гастрольдік сапарға шықты. Осы концерттерден түскен 350 000 доллар қаржыны қайырымдылыққа жұмсап, Швециядағы ерікті мектептер қорын құрды. Өзінің жаңа жұбайы Отто Гольдшмидтпен 1852 жылы Еуропаға көшіп келеді. 1855 жылы Англияға көшіп, осында келесі екі онжылдық бойы кездейсоқ концерттер беріп жүрді. Сонымен қатар, үй шаруасымен айналысып, үш баласын тəрбиелеумен айналысты. 1882 жылдан бастап бірнеше жыл бойы Лондондағы Корольдық музыка колледжінде əн айту пəнінің профессоры болып жұмыс атқарды.
Дереккөздер
Санат:1820 жылы туғандар Санат:1887 жылы қайтыс болғандар Санат:Швеция әншілері Санат:Профессорлар Санат:XIX ғасыр әншілері
NGC 6768-1
NGC 6768-1 — Оңтүстік Тәж шоқжұлдызында орналасқан E4 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 4 тамызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6768-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62997, ESO 337-18, MCG -7-39-10.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Тәж (шоқжұлдыз)
Шәкенбай Байназаров
Шәкенбай Байназаров - 1930-2002 жылдар аралығында өмір сүрген. 1956 жылы Қазақ медицина институтының емдеу бөлімін бітірген. 1956-1957 жылдары Маңғыстау аудандық туберкулез диспансерінің бас дәрігері, 1957-1964 жылдары Маңғыстау аудандық орталық ауруханасының бас дәрігері, 1964-1982 жылдары "Тұщыбек" санаториінің бас дәрігері, 1982-1991 жыл аралығында аудандық емхана меңгерушісі болып қызмет атқарған. 1961 жылы "Құрмет белгісі", 1970 жылы "В.И.Лениннің туғанына 100 жыл" мерекелік медальмен, 1978 жылы "Еңбек Қызыл Ту" орденімен наградталған. Жоғарғы категориялы рентгенолог-дәрігер. 1963 жылы "СССР Денсаулық сақтау ісінің озаты" төсбелгісімен марапатталған. 1966 жылы "Қазақ ССР-іне еңбегі сіңген дәрігер" атағы берілген. "Тұщыбек" санаториінің ашылуын ұйымдастырған басшылардың бірі және бірінші бас дәрігері. 1957 жылы Москвада өткен фтизиатр дәрігерлердің 6 съезінің делегаты болды. 2002 жылы "Маңғыстау ауданының құрметті азаматы" атағы берілді.
Дереккөздер
Санат:1930 жылы туғандар Санат:Маңғыстау ауданында туғандар Санат:2002 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан дәрігерлері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген дәрігерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Максим Александрович Шацких
Карьерасы
Өзбек футболының түлегі болғанымен, кәсіби карьерасын тек украиндық және ресейлік клубтарда өткізген. 1999 жылға дейін Ресейдің бірнеше клубында ойнады да, Киевтің "Динамосына" ауысты. "Динамода" тұрақты ойнап, 10 жылдай өнер көрсетті. 2009 жылы Қазақстанның "Астана" клубында жарты жыл тер төкті. Сосын қайтадан Украинаға барып, карьерасын аяқтағанша сол мемлекеттегі түрлі клубтар сапында ойнады. Карьерасында 124 доп соғып, Украина чемпионатының ең үздік мергеніне айналды.
"Динамо" сапында 1999 жылы "Жальгириспен" ойында алаңға шығып, УЕФА Чемпиондар Лигасындағы алғашқы ойынын өткізді. Сондай-ақ, ол Чемпиондар Лигасында гол соққан тұңғыш азиялық футболшы боп та тарихта қалды.
2012 жылы Украина чемпионатында 100 голдан артық соққан футболшылар қабылданатын "Олег Блохин атындағы мергендер клубына" мүше болды.
Украина чемпионатында "Максим Шацких атындағы мергендер" атты клуб та бар. Оған Украина чемпионатында 100-ден аса гол соққан легионер футболшылар мүше бола алады.
Өзбекстан құрамасы сапында 61 матч өткізіп, 34 гол соққан. Бұл әзірше рекорд саналады.
Cілтемелер
Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:1978 жылы туғандар Санат:Өзбекстан футболшылары Санат:Ташкентте туғандар Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары‎ Санат:Сокол ФК ойыншылары Санат:Арсенал Киев ФК ойыншылары Санат:Черноморец Одесса ФК ойыншылары Санат:Өзбекстан футбол жаттықтырушылары Санат:Пахтакор ФК жаттықтырушылары Санат:Астана ФК ойыншылары
Солтүстік Қарамандыбас мұнай кен орны
Солтүстік Қарамандыбас мұнай кен орны — Оңтүстік Маңғыстау ойысымының Жетібай-Өзен антиклин өңіріндегі мұнай кен орны. Жаңаөзен қаласының солтүстік-батысында 39 км жерде. Кен орны 1988 жылы ашылған.
Геологиялық құрылымы
Кен орны Солтүстік Қарамандыбас брахиантиклинінен орын алған. 1840 және 1880 м тереңдіктерде ортаңғы юраның құмтастардан құралған осы жікқабатының екі горизонтының өнімділігі анықталған.
Жатыс сипаты
Жинауыштары кеуекті, ашық кеуектілігі 20-22% өтімділігі 0,07-0,116 мкм2. Қалыңдығы 14-30 м-ге дейін жететін саз будасы жапқыш қызметін атқарады. Бірінші горизонттың жалпы қалыңдығы 14 м, екіншісінікі 15,2 м, тиімді және мұнайға қаныққан қалыңдық, тиісінше, 9 және 12,8 м. Жатындар қойнауқаттық күмбездік. Су-мұнай жапсарының абсолют белгілері -1636 м, -1678 м. Жатындардың биіктігі 14 және 15,2 м. Бастапқы қойнауқаттық қысым 17,86 және 18-23 Мпа, температура 77 және 90°С. 1138 м-лік динамикалық деңгейдегі бірінші горизонттың мұнай шығымы 29 м3/тәу, екіншісінікі 6 м3/тәу.
Құрамы
Мұнайдың тығыздығы тереңдеген сайын 852 кг/м3-ден 859 кг/м3-ге дейін өседі. Мұнайда 18% парафин, 14,9% шайырлар мен асфальтендер бар. Қойнауқаттық мұнайдың газға қанығу дәрежесі екі горизонт үшін де 45 м3/т. Хлоркальцийлі типті қою тұздық түріндегі қойнауқаттық сулардың тығыздығы 1078 кг/м3, минералдылығы 154 г/л., 9 мг/л бор микроэлементі бар. Жатынның режимі суарынды. Кен орны сынама игеру сатысында.
№226-темір жол айрығы
№226-теміржол айрығы — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Ертіс ауылдық округі құрамындағы темір жол айрығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Глубокое кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 18 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 271 адам (135 ер адам және 136 әйел адам) болса, 2009 жылы 293 адамды (144 ер адам және 149 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Глубокое ауданы елді мекендері
Спайсер (Миннесота)
Спайсер (Spicer) — Миннесота штатының Kandiyohi округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Популяциялардың мөлшерін анықтау әдістері
Кез-келген сандық экологиялық зерттеулер жүргізген кезде құрылықтың белгілі бір ауданында немесе су мен ауаның белгілі бір көлеміндегі организмдердің санын дәл анықтау өте маңызды. Әдетте бұл популяцияның мөлшерін анықтаумен тең. Жоғарыда айтылғандай зерттеу әдісін таңдау организмдердің тіршілік ету сипаты мен мөлшеріне және зерттелетін территорияның көлеміне байланысты. Кішігірім учаскелердегі өсімдіктердің көптігін және қозғалмай немесе жай қозғалатын жануарлардың санын есептеу оңай. Ал үлкен учаскелердегі немесе ашық кеңістіктегі тез қозғалатын жануалардың санын анықтау үшін жанама әдістер қолданылады. Тіршілік ету ерекшеліктерінің қиындығына байланысты организмдерді бақылауда алу немесе ен салу және қайталап аулау әдістерін қолдануға тура келеді. Популяцияның санын анықтаудың объективті және субъективті әдістері бар.
Төртбұрыштар (квадраттар), тікелей бақылау және суретке түсіру, тікелей есептеу әдістеріне, ал ен салу немесе қайталап аулау жанама әдістерге жатады.
Төртбұрыш (квадрат). Егер аумақтың белгілі бір бөлігіндегі бірнеше төртбұрыштардағы организмдердің саны анықталса, онда жай көбейту амалы арқылы бүкіл аумақтағы организмдердің санын білуге болады. Осы әдісті пайдалана отырып түрлердің таралуының үш параметрін анықтауға болады.
1) Түрлердің тығыздығы. Түрдің тығыздығы — бұл белгілі бір аумақтағы, мысалы 10м2-гі белгілі бір түрге жататын организмдер саны. Түрлердің тығыздығын анықтау үшін кездейсоқ тасталған төртбұрыштардағы организмдер саны есептеледі. Бұл әдістің, бірнеше артықшылығы бар, яғни түрлерді және әртүрлі учаскелерді салыстыруға, түрлер көптігін дәл анықтауға мүмкіндік береді. Әдістің кемшілігі, уақыт көп кетеді және зерттеу барысында «особь» категориясын дәл анықтауды керек етеді (мысалы, бүкіл шымды, әлде әрбір жеке өркенді бір өсімдік деп есептеу керек пе?).
2) Түрдің жиілігі. Бұл кез-келген аумаққа кездейсоқ тасталған төртбұрыштағы түрлер. Мысалы, егер түр әрбір он төртбұрыштың біреуінде кездессе, онда түрдің кездесуі 10%-ға тең. Бұл мөлшерді білу үшін кездейсоқ тасталған әрбір төртбұрыштағы түрдің барын немесе жоғын анықтайды (кездескен особьтардың саны маңызды емес). Бұл әдісті қолданған кезде мәліметтерге әсер ететін болғандықтан төртбұрыштың өлшемінің қандай болатынын және қандай жиілікті есептеу керек екенін анықтап алу керек (яғни, өркені немесе тамыр бойынша есептеу. Егер төртбұрыштың ішіне өсімдік жапырағы ғана еніп тұрса түрдің өзі сырт жағында өсіп түрса, түр тек қатысушы деп есептеледі. Ал төртбұрыш ішіне өсімдік тамыры да еніп тұрса, түр «тамырлы» кездесу деп саналады). Бұл әдістің артықшылығы - қарапайым және көп уақытты керек етпейді. Әдісті үлкен масштабтағы, мысалы орманды экожүйелерде қолданады. Кемшілігі, алынған жиілік мәліметтеріне төртбұрыштың мөлшерімен қатар, өсімдіктің мөлшері мен кеңістіктегі орналасуы да әсер етеді.
3) Түрдің (өсімдіктер) жабыны. Түрдің особтары топырақтың қанша бөлігінде кездесетінін, жалпы аумақтағы өсетін түрдің пайыздық (%) мөлшерін көрсетеді. Мұны кездейсоқ алынған бірнеше нүктедегі төртбұрыштың аумаған бағалап, кездескең түрлерді тіркеу арқылы анықтайды. Бұл әдіс әсіресе шөптесің өсімдіктер жабынын анықтауда қолайлы. Алайда бұл шаршататын, уақытты көп қажет ететін әдіс.
Тікелей бақылау. Особьтарға тікелей есеп жүргізу әдісін тек қозғалмай немесе жай қозғалып тіршілік ететін жануарларға ғана емес, сондай-ақ көптеген қозғалатын ірі жануарларға да қолдануға болады. Мысалы, бұғы мен арыстандар, орман кептерлері мен жарғанаттар жататын немесе түнейтін жерлерінен шыққан кезде.
Фотосуретке түсіру. Фотосуреттегі особьтарды есептеу арқылы ірі сүт қоректілер мен ашық кеңістікте жиналған теңіз құстары популядияларының мөлшерін анықтауға болады.
Алу әдісі. Бұл әдіс құрлықтың белгілі бір учаскесіндегі немесе судың көлеміндегі майда организмдердің, әсіресе насекомдардың санын анықтауда өте қолайлы. Арнайы горды құлаштап сермеу арқылы насекомдарды аулап, санын есептеп зерттеулер біткенге дейін босатпайды. Сосын бұлай насекомдарды аулауды үш рет қайталайды. Графикті құрған кезде әрбір сермеген кездегі ауланған жануарлар саны мен бұрын ауланған жануарлар санын есепке алады. График сызығын жануарлар ауланбай қалған кезге дейін (яғни, ауланған жануарлар саны нолге тең болғанға дейін) жалғастырып, популяцияның жалпы мөлшерін есептейді.
Ен салу және қайталап аулау әдісі. Бұл әдіс жануарды аулап оған зиян келтірмей ен салып, сол өзі тіршілік ететін жерге босатып жіберуге негізделген. Мысалы, тормен ұстаған балықтардың желбезек қақпақшаларына алюминий пластинка бекітеді немесе ұстаған құстардың аяғына сақина кигізеді. Майда сүт қоректілерге бояу жағуға, құлағын тілуге, саусағын кесуге, буынаяқтыларға да бояумен ен салуға болады. Ауланған жануарларды санап, ен салып болған соң босатып жібереді. Біраз уақыттан соң жануарларды қайта аулап ен салынган жануарлар санын есептейді. Ал популяция мөлшерін төмендегі теңдікті пайдаланып анықтауға болады:
немесе P = (N1xN2)/R
P = популяцияның жалпы мөлшері;
N2 = екінші аулаған кездегі жануарлар саны;
R = екінші аулаған кездегі ені бар жануарлар саны.
Популяция мөлшерін бұлай есептеуді Линкольн индексі деп атайды. Индекс төменде келтірілген бірнеше мүмкіндікгерден келіп шығады.
1. Популяция ішінде организмдер кездейсоқ орналасқан (барлық уақытта мұндай емес, өйткені кейбір организмдер колония, үйір немесе табын түрінде тіршілік етеді).
2. Бірінші аулау мен қайталап аулау арасында жануарлар кездейсоқ таралуы үшін біраз уақыт өтуі керек. Түрдің особьтары неғұрлым баяу қимылдайтын болса соғұрлым көп уақыт керек.
3. Индекс тек географиялық себептерге байланысты орнын ауыстыру мүмкіндігі шектелген популяцияларға ғана қолданылады.
4. Популяция ареалында организмдер біркелкі таралған.
5. Популяция мөлшерінің иммиграцияға, көшуге, особьтардың туылуы мен өлуіне байланысты өзгеруі аз.
6. Салынған ен жануарлардың қозғалуына кедергі келтірмеуі және жыртқыштар үшін көзге түсерлік болмауы керек.
Кейде майда насекомдарды (кейбір шаяндар) және өсімдіктерді санын анықтау қиынға соғады, сондықтан ондай кезде төртбұрыш рама ішіндегі организмдер молдығын немесе өсімдіктер жабынын анықтаумен алмастыруға болады.
Субъективті әдістер. Бұл әдістерге өсімдіктер жамылғысын, жиілік шкаласын немесе особьтар молдығын анықтау жатады. Мысалы, тасты жағалауларда тіршілік ететін кейбір моллюскілер (Patella) молдығын анықтау үшін Криспо мен Саутвард құрастырған шартты шкалада келесі белгілер, жиіліктер және пайыздар қолданылады:
А - мол > 50%,
С - қалыпты 10-50%,
F - жиі кездесетін 1-10%,
О - сирек < 1%,
R - өте сирек - 30 минут ішінде тек бірнеше особьтар ғана байқалған жағдайда.
Сөздік белгілер (А, С, Ғ, О, R) мен пайыздар (%) ара қатынасы шартты, сондықтан өзгеріп тұруы мүмкін. Жоғарыда келтірілген бес категорияның мәліметтері кайт-диаграммаларды құру                           кезінде қолдануға болады. Бұл әдістің ең үлкен кемшілігі - объективті емес. Көзге жақсы байқалатын гүлдеп тұрған түрлерге қарағанда майда, жұпыны түрлердің мөлшері аз байқалады.
Дереккөздер
Санат:Экология
Интерференциялық түс
Дереккөздер
Санат:Геология
Самат Аманкелдіұлы Сәрсенов
Самат Аманкелдіұлы Сәрсенов (19 тамыз 1996 жыл) — қазақ футболшысы, "Валмиера" (Латвия) клубының жартылай қорғаушысы.
Карьерасы
Самат Ресейде дүниеге келген. Ресей футболының түлегі. 2017 жылға дейін Ресейдің "Орынбор", "Носта", "Газпром" секілді клубтарының сапына қосылғанымен, негізгі құрамға ілігу мүмкін болмады.
2017 жылы "Қайрат" сапына ауысты. Сол жылы Қазақстан жастар құрамасы сапында алаңға шықты.
Қайраттықтар сапында да алаңға жиі шыға алмады, ойын практикасын тоқырау ұшыратпас үшін 2019 жылы шілдеде "Тараз" клубына жалға берілді.
Құлдық
thumb|right|Құлдық Құлдық (Slavery) – адамзат тарихындағы қанаудың дөрекі түрі болып, құлдар еңбегіне негізделген қоғамды меңзейді. thumb|right|200px|Ежелгі [[Римдегі құл базары]] Құлдық алғашқы қауымдық қоғам ыдырай бастаған кезеңде пайда болған. Алғашқыда соғыс тұтқындары, қарыздарын өтей алмаған кедейлер құлға айналдырылды. Соған сәйкес құл саудасы да кең өріс алды. thumb|right|200px|[[Рим империясының шынжырлы құлдары, Смирна, бзд. 200 ж.]]
thumb|left|200px| құл (Жак Этьен Араго сызған), 1839 ж. Ежелгі құлдық қоғамда:
Құлдықтың қысқаша тарихы
Құлдықтың классикалық үлгісі ежелгі Вавилонда, Египетте, Грекияда, Римде болды. V ғ-дан бастап құл еңбегі маңызын жоя бастады. thumb|right|200px|[[Солтүстік Африкадан құл сатып алу(1637)]] thumb|right|200px|Құл базары thumb|right|200px|Құлдарға таңба басу XVI ғ-да Батыс Еуропада капиталистік қатынастар дамып, жаңадан ашылған жерлерді жаппай отарлау нәтижесінде құлдық қайта өріс алды. Мылтық пен зеңбіректің күшімен еуропалықтар Америка, Азия, Африка құрлықтарының көптеген халықтарын еріксіз құлға айналдырды.
Құлдық, әсіресе, Америкада кең етек жайды. Үндістерден тартып алынған жерлерді игеруге адам күші жетпегендіктен, отаршылар Африкадан әкелінген негрлердің еңбегін кеңінен пайдаланды. Сөйтіп Америка және Африка материктері арасында құл саудасы басталды. Құлдыққа және құл саудасына қарсы көтерілістер жиі болып, зиялы қауым арасында наразылық қозғалысы пайда болды.
XVIII ғ-дың аяғында Францияда революция жеңіске жеткеннен кейін француз отарларында құлдыққа және құл саудасына тыйым салынғанымен, жергілікті жерлерде бұл шешім көп уақытқа дейін орындалмады. 1807 жылы ағылшын өкіметі де осындай шешім қабылдап, 1826 жылдан кейін ғана толық жүзеге асыруға қол жеткізді.
ХІХ ғ-дың ортасына қарай АҚШ-та құлдыққа қарсы қоғамдық пікір күрт күшейді. Нәтижесінде 1861 – 65 жылдары елде құлдық жойылған солтүстік штаттар мен құл еңбегін пайдаланатын оңтүстік штаттар арасында азамат соғысы басталды. Соғыста солтүстік штаттар жеңіске жетіп, АҚШ-та құлдық толық жойылды. Осыдан кейін Америка құрлығының басқа да елдерінде құлдық пен құл саудасына тыйым салына бастады.
Шығыс елдеріндегі құлдық
Ортағасырда шығыс елдерінде (Египет, Сирия, т.б.) көшпелі тайпалардан (түркілер, кавказдықтар, арабтар, т.б.) әкелінген құлдар әскери қызметке кеңінен тартылды. Бұл елдерде әскери құлдардың көптеп жиналуы нәтижесінде олар бірте-бірте алдымен әскери, кейіннен саяси билікті өз қолдарына алды.
Қазақ қоғамындағы құлдық
thumb|right|200px|Кен қазған құлдар, бзд. 7 ғ Дәстүрлі қазақ қоғамында да құлдықтың кейбір белгілері сақталды. Мысалы, соғыс тұтқындары құлға айналдырылды, бірақ мұнда ежелгі Грекия, Египет, Рим елдеріндегі сияқты құлдықтың классикалық үлгісі болған жоқ. Көшпелі тұрмыста құл еңбегі тиімсіз болды. Сондықтан қазақ қоғамы құлдарды ерікті қауым мүшелері ретінде ұстауға тырысты. Нәтижесінде олар қазақ қоғамына сіңісіп кетті.
Америка Құрама Штатындағы құлдық
thumb|right|200px|Жерге жатқызып байланған құлды сабау, [[1853 жылғы құлдыққа қарсы кітапшадағы сурет]] Құлдық өмір отаршылдық алаңына айналған Америка құрлығының негізгі ерекшелігі болды. Нарықтың төтенше тарлығы американдық плантаторы жалақы еңбекке қарағанда құл еңбегін пайдалану тиімді болды. Үндістерден тартып алынған жерлерді игеруге адам күші жетпегендіктен, отаршылар Африкадан әкелінген негрлердің еңбегін кеңінен пайдаланды. Сөйтіп Америка және Африка материктері арасында құл саудасы басталды.
Осы жағдайға ден қойған тұлға - Авраам Линкольн болды. Линкольн 1861 - 1865 жж-дағы Азамат соғысында Конфедерацияны жеңіліске ұшыратты. Оның президенттік қызметі атқарушы үкіметтің күш салуы мен АҚШ аймағында құлдықтың жойылуына алып келді. Линкольн үкіметке өзінің де қарсыластарын араластыра отырып, ортақ мақсатта жұмыс істеуге шақыра білді. Ол қара нәсілдердің американдық қоғамда ықпалының болуына жақтасты. thumb|right|200px|[[Йемендегі құл саудасы, ХІІІ ғ]] Қара нәсілділер құлдық кезінде зардап шекті және білім алу жүйесінде теңсіздік орнады. Аристотельдің көзқарасы бойынша жанұя “тәуелсіз адамдар мен оған бағынушылардан” тұрады. Кейбір адамдар “егер бір адам – құл, ал екіншісі – тәуелсіз болса, онда заң бойынша табиғатынан олардың арасында еш айырмашылық жоқ және құлдық әділетсіздік емес, мәжбірлеу болып табылады” деп айтады. Бірақ Аристотель ол көзқараспен келіспейді. Ол кейбір адамдар байқаусызда құлдыққа айналды деп мойындады.
1861-1865 жылдар арасындағы азамат соғысы аяқталып, 1865 жылы желтоқсан айында Америка Құрама Штаттарының конституциясының он үшінші түзетуінен кейін құлдық деген ұғымды жойған болатын. Бұл ұғым қазіргі кезде заң бұзушылық болып саналады. Ал 2013 жылы соңғы болып Миссисипи штаты ғана бұл түзетуді іс жүзінде қабылдады.
Құлдыққа қарсы күрес
ХІХ ғ-да Еуропа мен Америкада құлдыққа қарсы басталған күрес ХХ ғ-да жалғасын тауып, халықаралық мәселеге айналды. 1926 жылы 40 мемлекет құлдыққа тыйым салу жөніндегі Женева конвенциясына қол қойды. 1948 жылы БҰҰ қабылдаған Адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясы құлдық пен құл саудасының барлық түріне тыйым салды. 1956 жылы 59 мемлекет өкілдері қатысқан Женева конференциясы құлдықты, құл саудасын, құлдыққа жақын әдет-ғұрыптар мен институттарды жою жөнінде қосымша конвенция қабылдады.
Дереккөздер
Санат:Құлдық
Арбютус (Мэриленд)
Арбютус (Arbutus) — Мэриленд штатының Baltimore округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 20116 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16.8 км² шамасында. FIPS коды — 24-01975.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Исалық
Исалық – Арғанаты тауының оңтүстік бөлігіндегі қыстау. Қарағанды облысы, Ұлытау ауданы, Қорғасын ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 25 км жерде. Теңіз деңгейінен 500 метрдей жоғары орналасқан. Маңында Елқонды бұлағы, Қызылқұдық құдығы, Жамантас, Итауыз, Аққоян, Құласу қыстаулары бар. Солтүстігінен Бозай, оңтүстігінен Тамды өзендері ағып өтеді. Қыстау мал жайылымына пайдаланылады.
Бенсхаузен
Бенсхаузен (Benshausen) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Шмалькальден-Майнинген ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2505 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 24.87 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 66 006. Муниципалитеттің басшысы — Томас Кайль.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
IC 2699
IC 2699 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 2699 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Биогельминтоз
thumb|200px|Бұлшық еттердiң кездемелерiндегi трихинеллалар Биогельминтоз - хайуанаттар ағзасында белгілі бір даму кезеңін еткізіп, ауру қоздырғыштарының адамдарға берілуі.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Биология
Ла-Пуэблануэва
Ла-Пуэблануэва (La Pueblanueva) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Толедо провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Толедо ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2350 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 122 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 68 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Толедо елді мекендері
Драганци (Бургас облысы)
Драганци (Драганци) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 147 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8489. Телефон коды — 05524. ЕКАТТЕ коды — 23176.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Ландриано
Ландриано (Landriano) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Павия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4145 адамды құрайды. Халық тығыздығы 276 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 15 км² шамасында. Пошта индексі — 27015.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Сан-Феличе-а-Канчелло
Сан-Феличе-а-Канчелло (San Felice a Cancello) — Италиядағы қала, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Казерта провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Felice Martire.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Ричард Эксел
Ричард Эксел (Richard Axel; 2 шілде 1946, Нью-Йорк) — америкалық нейробиолог, Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын «иіс сезу рецепторларының және ұйымдастырылуына» ғылыми-зерттеулері үшін алды.
Эксел иістерді сезетін ақуыздарда кодталған гендердің отбасын тапты. Зерттеу нәтижелері иіс сезу механизмін түсіндіруге мүмкіндік берді.
Сілтемелер
Санат:АҚШ нейробиологтары Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ) Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Садово (Пловдив облысы)
Садово (Садово) — Болгариядағы қала. Пловдив облысына қарасты Садово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 443 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4122. Телефон коды — 03118.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пловдив облысының елді мекендері
Мұнайды қайталап өндіру
Мұнайды қайталап өндіру - мұнайды шығару энергиясы әлсіреген қойнауқаттарға әдейі арнаулы агенттер айдау арқылы олардан қайтадан мұнай алу. Аталған агенттер ретінде көбінесе су және газ қолданылады. Қойнауқаттың сарқылуына байланысты өнімді шахталық әдіспен алу тәсілі де мұнайды қайталап өндіру әдісіне жатады.
Дереккөздер
Санат:Мұнай
Биогельминт
Биогельминт, биологиялык ішек құрттары - тіршілік циклін аяқтау үшін қожаларын ауыстыруды қажет ететін гельминттердің (ішек құрттарынын) жалпы атауы.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Аманқарағай
Аманқарағай — Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы ауыл, Аманқарағай ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Әулиекөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 4 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 8120 адам (3863 ер адам және 4257 әйел адам) болса, 2009 жылы 7304 адамды (3474 ер адам және 3830 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері Санат:Қазақстанның бұрынғы кенттері
Қызылтамыр (өсімдік)
Қызылтамыр, макротомия (Macrotomia) – айлауыктар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік.