cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақстан Республикасы Экономикалық және сыбайлас жемқорлық қылмысқа қарсы күрес жөніндегі агенттiгі (қаржы полициясы)
ҚР Президентінің 2003 ж. 3 желтоқсандағы Жарлығымен ҚР Қаржы полициясы агенттігінің қайта ұйымдастырылуының нәтижесінде құрылды. ҚР Үкіметінің 2004 ж. 29 қаңтардағы қаулысымен агентгік туралы ереже бекітілді. Ережеге сәйкес агенттік ҚР экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында басшылықты, сондай-ақ заңнамамен көзделген шекте экономика, қаржы және сыбайлас жемқорлық қылмыстары мен құқық бұзушылықтарының алдын алу, оларды анықтау, жолын кесу, ашу мен тергеу бойынша салааралық үйлестіруді әрі өзге де арнайы атқарушы және рұқсат етуші функцияларды жүзеге асырған орталық атқарушы орган болып табылды.
Агенттіктің негізгі міндеттері мыналар болды: өкілеттіктері шегінде мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін, кәсіпкерлік субъектілерінің, қоғам мен мемлекеттік заңды құқықтары мен мүдделерін қамтамасыз ету; сыбайлас жемқорлық қылмыстарының, экономика және қаржы қызметі саласындағы қылмыстар мен құқық бұзушылықтардың алдын алу, оларды анықтау, жолын кесу, ашу және тергеу; экономика саласындағы сыбайлас жемқорлық пен қылмысқа қарсы күрес саласындағы мемлекеттік саясатты әзірлеуге және іске асыруға қатысу; экономикалық және қаржылық қылмысқа қарсы күрес нысандары мен әдістерін жетілдіру, жедел-іздестіру қызметінің стратегиясы мен тактикасын айқындау; өз құзіретінің мәселелері бойынша жалпы республикалық және аймақтық жедел-іздестіру мен алдын алу іс-шараларын үйлестіру және жүргізу; қаржы полициясы органдарының қарауына жатқызылған мәселелер бойынша халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асыру. ҚР Қаржы полициясы агенттігінің аумақтық және мамандандырылған органдары-мемлекеттік мекемелері ҚР Экономикалық және сыбайлас жемқорлық қылмысқа күрес жөніндегі агенттігінің (қаржы полициясы) аумақтық және мамандандырылған орғандары- мемлекеттік мекемелері болып қайта құрылды.
Агенттіктің негізгі міндеттері: өкілеттіктері шегінде мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін, кәсіпкерлік қызмет субъектілерінің занды құқықтары мен мүдделерін, қоғам мен мемлекеттің мүдделерін қамтамасыз ету; сыбайлас жемқорлық, экономикалық және қаржылық қылмыстар мен құқық бұзушылықтардың алдын алу, оларды анықтау, жолын кесу, ашу және тергеу; сыбайлас жемқорлық пен экономика саласындағы қылмысқа қарсы күрес саласындағы мемлекеттік саясатты әзірлеуте және іске асыруға қатысу; қаржы полициясы органдарының қарауына жатқызылған мәселелер бойынша халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асыру. Агенттіктің құрылымы: басшылық; ұйымдастыру-бақылау департаменті — инспекция; ақпараттық-талдау департаменті; экономикалық және қаржылық қылмыстарды ашу департаменті; арнайы департамент; сыбайлас жемқорлық туралы істерді ашу және оның алдын алу департаменті; тергеу департаменті; құқықтық қамтамасыз ету және халықаралық ынтымақтастық департаменті; ішкі қауіпсіздік басқармасы; кадрлар басқармасы; құпиялылықты қамтамасыз ету және құжат айналымы басқармасы; қаржы-шаруашылық басқармасы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мемлекеттік құрылымдары Санат:Қазақстан Республикасы агенттіктері
Изаномалдар
Изаномалдар - географиялык картадағы белгілі бір метеорологиялық элементтің (температура, қысым және т.б.) Оның орташа мәнінен бірдей ауытқитын пүктелерді қосатын сызықтар орналасқан параллельдегі оның орташа мәнінен бірдей ауытқыған нүктелерін қосатын климатологиялық картадағы сызықтар.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Геодезия
Әлеуметтік ғылымдар
Әлеуметтік ғылымдар - қоғам және оның әр түрлі жақтары туралы білім жинақтап, жүйелей дамытатын ғылымның өзіндік ерекшеліктері бар бір тобы. Оған философия, тарих, тіл білімі, әдебиеттану, құқық, экономика, социология (әлеуметтану), саясаттану, мәдениеттану, әлеум. психология, т.б. жатады.Әлеуметтік ғылымдар ерекшеліктері өзі зерттейтін пәндеріне тікелей тәуелді. Негізінен Әлеуметтік ғылымдар адамнан, оның қызметі мен қарым-қатынастарынан туындайтын аса күрделі қоғамдық құбылыстарды зерттеуге бағытталады. Мұнда объективтілік пен субъективтілік, саналылық пен бейберекеттік (стихийность), материалдық пен руханилық астарлар қым-қиғаш араласып, бір-бірімен астасып жатады. Сондықтан Әлеуметтік ғылымдар «адам дүниесін», қоғамдық өмірді, адам қызметінің сан-салалы түрлерін зерттегенде осы ерекшеліктерді ескереді. Әлеуметтік ғылымдарда әрбір қоғамдық құбылысқа деген таным субъектісінің құндылық қатынасы көрініс табады, яғни онда зерттеліп отырған процестердің өзіндік қасиеттерімен бірге адамның мақсат-мүдделерінен туындайтын көзқарас, талғам айқын білінеді. өз пәнінің күрделілігіне, ерекшеліктеріне орай Әлеуметтік ғылымдар қоғамдық құбылыстарды, «адам дүниесін» зерттегенде жаратылыстану ғылымдарындағыдай неше түрлі приборлар мен тех. қондырғыларды қолдану мүмкін емес болғандықтан, салмақ адам ойына, ойлау, абстракциялау қабілетіне түседі. Сол тұрғыдан мұнда таным әдісі мәселесі алға шығады, күрделі философия мәселелер туындап, өз шешімін табуды талап етеді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым
Айтыстар, пікірталастар, дөңгелек үстел басында
Айтыстар, пікірталастар, дөңгелек үстел басында-ғы дәйек пен деректерді салғастыра беттесулер, бүкпесіз бетке айту, өткен мен бүгінгіге әр тұрғыдан баға беру – қалыпты да қарапайым көрініске айналды.
Ал әр нәрсенің ыстық суығы болатындай сабырға келіп, сәл-пәл не айттық дегенде, айналамызға шола қараған сәтімізде әлгі жақсы сөздеріміздің бәрі ісімізден оза шауып қарасын көрсетпей бара жатқанын сезініп, аңырай түскен жайымыз бар.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Нормалөлшер
Нормалөлшер — сыртқы іліністі цилиндрлік тісті дөңгелектердің ортақ нормалының ұзындығын өлшеуге арналған аспап. Тұрқыдан, өлшейтін, алынып-салынатын жақтардан, қарнақтан және есегітеу құрылғысынан тұрады. Өлшеу шегі 700 мм. Есептеу құрылғысының бөлу мөлшері 0,005 және 0,01 мм. Рауалы қателігі 3 ... 28 мкм.
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы Санат:Аспаптар
Космос
250 px|thumb|
Космос – бұрынғы Кеңес Одағынан ұшырылған Жер төңірегіндегі ғарыш кеңістігінде және атмосфераның жоғарғы қабатында ғылыми, техникалық, т.б. зерттеулер жүргізуге арналған ЖЖС-тері сериясының атауы. “Космос” ЖЖС-терін ұшыру 1962 ж. 16 наурыздан басталды. “Космос”-тың ғылыми бағдарламасында: зарядты бөлшектердің концентрациясын, корпускулалық ағынды, радиотолқындардың таралуын, Жердің радиациялық белдеуін, ғарыш сәулелерін, Жердің магнит өрісін, Күн сәулесін, метеорлық заттарды, Жер атмосферасындағы бұлттар жүйесін, ғарыш кеңістігінің әсерлерін, ғарыштық ұшулардың техникалық проблемаларын шешу (орбитада түйісу, ғарыштық ұшу аппаратының атмосфераға енуі, сәулеленуден қорғану, т.б.), ғарыштық ұшу аппаратының құралымдық элементтері мен борттық жүйелерін сынау, сондай-ақ, әскери-ғарыштық барлау мәселелері болды. “Космос” ЖЖС-тері көтерілу биіктігі 140 км-ден (“Космос-244”) 60600 км-ге (“Космос-159”) дейінгі дөңгелек не эллипстік орбитаға жіберілді. Олардың орбиталарының еңкею диапазоны 0,1-тен (“Космос-775”) 98-қа дейін (“Космос-1484”) болды. Бұл еңкею диапазоны ғылыми аппаратураларды Жер төңірегіндегі ғарыш кеңістігінің кез келген ауданына жеткізуге мүмкіндік берді. “Космос” ЖЖС-терінің айналу периоды 87,3 минуттан (“К.-244”) 24 сағат 2 минутқа (“Космос-775”) дейін, қызмет көрсету уақыты орбитаның параметрлері мен борттық жүйе ресурстарының жұмысына байланысты болды. Мысалы, “Космос-27” орбитада 1 тәулік болған, ал “Космос-80-нің” орбитада болуы 10 жылға есептелінген. Олармен хабар алмасу, негізінен, 20, 30 және 90 МГц диапазондарында өтті, кейбір “Космос” ЖЖС теледидар байланысымен жабдықталған. Бірқатар “Космос” ЖЖС серияларында ғылыми аппаратуралардың Жерге қайта оралатын капсулалары болды. 1.1.1984 жылға дейін 1521 “Космос” ЖЖС-тері ұшырылған.
Пайдаланған әдебиет
“Қазақ Энциклопедиясы”, 11 - том
Санат:Ғарыш
Захардин Қыстаубаев
Қыстаубаев Захардин (10.9.1948 жылы туған, Түркістан облысы Бөген ауданы Қажымұқан ауылы) - жазушы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті Санат:Тұлғалар
Барұңғар
thumb|[[Моңғолдар]] Барұңғар (моңғолша — оң қанат) — оң қанаттағы әскер. Көшпелілер мемлекетін құрайтын ру-тайпаларды да, олардан жасақталған әскерді де оң қанаттағылар, сол қанаттағылар деп екі топқа бөлген. Шыңғыс хан кезінде сол қанатты жоңғар, ал оң қанатты Барұңғар деп атаған. Осы екі қанаттағы әскерлерден таңдалып алынған жауынгерлерден хан жасағы құрылған. Майданда барлық әскери шептің оң, сол қанаты және ортадағы бөлігі — негізгі жасағы болған. Шыңғыс хан шапқыншылығынан кейін әскери атаулар түркі тіліне де ауысып, Барұңғар түркіше оң қанат атауымен қатар қолданылған.
Космополитизм
Космополитизм (kosmopolіtes) – әр ұлттың төл мәдениетін дамытудан гөрі жаһандану процесі арқылы бүкіләлемдік бірегей мәдениет қалыптастыруды артық көретін шектеулі дүниетанымдық бағыт. Космополитизм бағыты жекелеген мемлекеттерді баулуы мүмкін немесе бұл жағдай ұлт пен жеке дара адам арасына терең моральді, әр түрлі экономикалық, саясаттық қарым-қатынастарға әкеліп соғады. Космополитизм ұғымын кез келген саласынан жақтайтын адамдарды космополит дейді.
Лаэрттік Диогеннің (3-ғасыр) айтуынша, “Космополит” сөзін алғаш қолданған синоптық Диоген. Ол өзін жаhан азаматы деп атап, бөшке ішінде өмір сүрген. Ал Плутарх берген мәлімет бойынша, бұл терминді китиондық Зенон енгізген. Эпиктет (б.з. 50 – 190) бұлармен келіспей, алғашқы космополит Сократты (б.з.б. 5 – 4 ғ.) еске салып, бұл ұғымды ойлап тапқан да сол болу керек деп тұжырымдайды. Ежелгі дәуірдегі қала-мемлекеттер құрылымының дағдарысы мен Александр Македонскийдің (б.з.б. 4 ғ.) әркелкі тайпалардан тұратын мемлекет құруы мазмұны жағынан әр түрлі космополиттік көзқарастардың пайда болуына себеп болды. Китиондық Зенонның космополиттік идеал ретінде әр адамның бірегей әлемдік заңға сүйеніп өмір сүруіне мүмкіншілік беретін әлеуметтік ортаны іздеуді осыған байланысты. Содан бергі замандардағы түрлі ойшылдардың космополиттік идеяларын қысқаша түрде: “Өмір сүруге қай жер ыңғайлы болса, сол жер менің Отаным”, – деген тұжырыммен сипаттауға болады. Космополитизм идея ретінде 20 ғасырда шарықтау шегіне жетті. Қазіргі таңда тікелей не жанама жалпыадамзаттық мәдениеттің пайда болуы мен дамуына, сонымен қатар барша адамзаттың ынтымақтастығы ғана шеше алатын жаһандық проблемалардың өрши түсуіне байланысты көптеген гуманистік пацифизм өкілдері тарапынан “жаhандық мемлекеттер федерациясын” құру қажеттігі жайлы космополиттік идеялар жиі айтылуда. Бұл идеялар негізгі бағдарлары бойынша өзара қайшы келетін 2 бағытқа жіктелінеді: 1) жаhандану жағдайында барлық ұлттардың әлеуметтік және мәдени дамуын қамтамасыз етуді көздейтін бағыттар. Бұл көзқарастар бойынша әлем елдері өзара тығыз байланыста бола отырып өзіндік ерекшеліктерін жоғалтпауы, қайта одан әрі өркендетуі тиіс; 2) жеке мемлекеттіліктен бас тарта отырып, ұлттық ерекшеліктерден арылу, әлемдік деңгейде белсенді қолданысқа түсіп жүрген кейбір ұлттардың мәдениетін біржола қабылдауды қолдайтын бағыттар;
Космополитизм
Космополитизм - әлемдік азаматтық идеологиясы. Ежелгі Грекияда индивидуалистік ілім ретінде пайда болып, ол әлемдік үстемдік теориясы болған жоқ, дегенмен, кешеу ежелгі дәуірде грек әлемінің (Александр Македонский) және Рим империясының (Траян, Адриан) ықпалын және үстемдік аймағын кеңейтуге негіз болды, орта ғасырда христиандық та (ең алдымен, католик шіркеуі) осы тұрғыда қабылданды. Келесі дәуірлерде - Қайта Өрлеу, Ағарту - әлемдік азаматтықтың космополиттік идеалы феодалдық және ұлттық-тайпалық бытыраңқылыққа қарсы бағытталды (Данте, Кампанелла), азамат пен адамның бостандығы идеяларын уағыздады (Лессинг, Кант, Фихте, Шиллер, Гете). Социалистік және коммунистік идеологиялардың қалыптасуы дәуірінде космополитизм мен интернационализм принциптерін қарсы қою орын алды, космополиттік идеалдар солшыл қанаттағы идеологтармен "буржуазиялық азғындық" ретінде бағаланды, олар ұлттық және мәдени ерекшеліктерден бас тартуды уағыздап, ұлттық және мемлекеттік егемендікке қарсы бағытта деп түсіндірді. Бұлай бағалаудың сарқыншақтарын жаһандануға қарсылардың (антиглобалистердің) көзқарастарынан байқауға болады, өйткені қазіргі жаһандану үрдісінің идеологиясы мен тәжірибесі кәбіне олардың жалпы әлемдік және демократиялық түсінігіндегі космополиттік көзқарастар мен пікірлерге сүйенеді.
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтік философия Санат:Идеологиялар Санат:Космополитизм Санат:Саяси философия Санат:Саяси теориялар Санат:Философиялық теориялар
Тұрғанбай Бердалиев
Тұрғанбай Бердалиев (1.7.1928, Қарақоңыр ауылы — 25.1.1999, сонда) — шопан, Социалистік Еңбек Ері. (1966). Ленин орденімен марапатталған. Қаракоңыр ауылында Бердалиев атындағы көше бар.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Социалистік еңбек ерлері
Теляковский Всеволод Владимирович
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Косов Николай Дмитриевич
Косов Николай Дмитриевич (2.12.1922, Қостанай қаласы – 12.3.1995, Алматы) – ғалым, физика-математика ғылым докторы (1973), профессор (1974). Қазақстанның еңбек сіңірген ғылыми қайраткері (1984). Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1947 ж. ҚазМУ-ді (қазіргі ҚазҰУ-ды) және оның аспирантурасын (1950) бітірген. 1950 – 59 ж. ҚазМУ-де ассистент, аға оқытушы, доцент, 1959 – 63 ж. физика факультетінің тұңғыш деканы, 1963 – 94 ж. кафедра меңгерушісі болды. Оның негізгі ғылыми еңбектері тасымалдау құбылыстарын (газдар мен сұйықтықтардағы диффузия) зерттеуге арналған. Медальдермен марапатталған.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, 11 - том
Тұқым шаруашылығы
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
Санат:Биология
Кустак (Урманка тармағы)
Кустак — Ресейдегі өзен. Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Урманка өзенінің оң жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері
Потаповская (Ильяка тармағы)
Потаповская — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ильяк өзенінің сол жағалауынан 54 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВасюган өзенінің құйылысынан Вах өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Васюган, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Шалтер (Оклахома)
Шалтер (Schulter) — Оклахома штатының Okmulgee округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 600 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.3 км² шамасында. FIPS коды — 40-65900.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Барбастау
Барбастау, Борбастау – Жайық өзенінің сол саласы.
Географиялық орны
Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданының жерімен ағады. Ұзындығы 45 км.
Бастауы
Бастауын Федоровка ауылының батысындағы Барбастау қыратынан алады.
Гидрологиясы
Арнасы ирелең келген. Жайыққа құяр тұсы көктемде тасып, жайылып кетеді. Ұзындығы 20 км-ден аспайтын 5 саласы бар. Қараша айының ортасында суы қатып, сәуірде мұзы ериді. Суы тұщы. Аңғары шабындыққа пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Жайық су алабы өңірі өзендері Санат:Теректі ауданы өзендері
Сирек кездесетін жануар
thumb Сирек кездесетін жануар (Редкое животное) — дарактар саны шамалы сирек түр немесе тұқым.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Айранкөл мұнай кен орны
Айранкөл мұнай кен орны — Каспий маңы ойысының оңтүстік-шығыс ернеуіндегі мұнай кен орны. Құрылым сейсмобарлау жұмыстарымен 1940-1943, 1955-1957 жылдары дайындалған. Іздестіру және барлау бұрғылауы 1940 жылы басталып, кен орны 1944 жылы ашылды.
Геологиялық құрылымы
Мұнайлы көтерілім қосқанатты тұз күмбезді құрылыммен байланысқан. Тұзүсті таужыныстар кешенінің қимасында төменгі бор шөгінділері өнімді. Мұнда альб, апт және бес неоком горизонттары бар. Негізгілері болып апттың және неокомның алғашқы екі өнімді горизонттары саналады. Мұнайлы горизонттар 684 м және 707-748 м тереңдіктерде.
Жатыс сипаты
Жатындар биіктігі 12 м. Су-мұнай жапсарының абсолют белгілері -713 м және -737, -772 м. Жатындар қойнауқаттық, тектоникалық тұрғыдан қалқаланған. Горизонттар терригендік таужыныстардан тұрады, жинауыштары кеуекті.
Қанығу сипаты
Мұнайға қанығу қалыңдығы 16 және 5,3-10,5 м-лерге тең, жинауыштардың ашық кеуектілігі 33-34%, өтімділігі 0,0,6-0,387 мкм2, мұнайға қанығу коэффициенттері 0,64-0,72. Мұнайдың бастапқы шығымы (өнімі) 1,3-7,3 м3/тәу. Бастапқы қойнауқаттық қысым 7,01-8,26 МПа.
Тығыздығы, құрамы
Мұнай тығыздығы 913-949 кг/м3. Ол күкіртті (0,64%), шамалы парафинді (0,6-0,75%), шайырлы (11-21%), асфальтені 4,49%. Жатындардың режимі суарынды. Қойнауқаттық сулары хлоркальцийлі, тығыздығы 1130-1140 кг/м3. Кен орны 2004 жылдан бері игерілуде.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнай кен орындары Санат:Атырау облысы кен орындары
26 қаңтар
Қаңтардың 26 — Григориан күнтізбесінде жылдың 26-ші күні. Жылдың аяғына 339 (кібісе жылдарда 340) күн қалады.
Есек
Есек (Equus africanus asinus) – жылқы туысына жататын сүтқоректі тақ тұяқты жануар. Жабайы африкалық есектен шыққан. Қолға бұдан 5 – 6 мың жыл бұрын үйретілген. Дене бітімі шымыр, шоқтығына дейінгі биіктігі 1 – 1,2 м, түсі қоңыр, күңгірт, азық талғамайтын, құрғақшылыққа төзімді көлік малы. Есектің айғырын әңгі, биесін мәші, құлынын қодық деп атайды. Жабайы есек үйірлері Африкада (Сомали, Эфиопия) тіршілік етеді. Оның әр үйірінде бір әңгі, бір – екі жасар қодықғын ертіп жүретін бес – алты мәші болады. Жабайы есекті Сомали есегі және Нуби есегі деп аталатын екі түр тармаққа бөледі. Әр түрлі жабайы есектерді қолға үйреткеннен кейін ұзақ уақыт сұрыптау және оларды бір-бірімен будандастыру арқылы күш көлігі ретінде тиімді тұқымдары (Иранда хомад, Испанияда каталон, Орта Азияда бұқар) шығарылды. Есек үш жасында жетіледі. Көктем, жаз айларында үйірге түсіп, 12,5 ай көтеріп, бір қодық туады. Қодығын алты ай сүтімен қоректендіреді. Есек он сегіз – жиырма жыл тіршілік етеді. Жылдан-жылға санының күрт азаюына байланысты жабайы есек Халықаралық табиғат қорғау одағының «Қызыл кітабына» енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Жылқылар Санат:Тақтұяқтылар
26 қаңтар
Сыртқы сілтемелер
Санат:26 қаңтар
Автотербелмелі мультивибратор
Автотербелмелі мультивибратор (Автоколебательный мультивибратор) — пішіні тікбұрышты және тік фронтты импульстерді алу үшін қолданылатын, автотербелмелі, яғни ездігінен қозу күйінде жұмыс істейтін, релаксациялық генератор деп аталатын электрондық құрылғы. Автотербелмелі мультивибратордің екі квази тепе-тендік (орнықтылыққа жақын) күйі бар, бірде-бір орнықты күйі жоқ. Осы режімде автотербелмелі мультивибратор ешқандай сыртқы әрекетсіз, қоректену көзінің қуаты арқасында бір квази тепетендік күйден екінші күйге шұғыл көшіп, шығысында тікбұрышты импульстерді калыптастырады. Автотербелмелі мультивибратор көп жағдайда импульстік немесе сандық әрекетті жүйелердегі түйіндер мен блоктар үшін қоздырғыш кіріс импульстерін беретін генераторлардың функциясын атқарады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Барғана
Барғана – Павлодар облысы Аққулы ауданы жерінде, Майқарағай ауылынан шығысқа қарай 10 км жерде орналасқан көл.
Гидрографикасы
Аумағы 9,4 км2, теңіз деңгейінен 148,0 биіктікте жатыр. Ұзындығы 4,5 км, енді жері 2,7 км, жағалау бойының ұзындығы 13,2 км.
Жағалау сипаты
Санат:Аққулы ауданы көлдері
Тәтті ауылдық округі
Тәтті ауылдық округі – Жамбыл облысы Меркі ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Тәтті, Беларық, Қарасу, Ақжол ауылдары, Тасөткел, Шемен темір жол айрықтары және Тәтті темір жол бекеті кіреді. Орталығы – Тәтті ауылы.
16651 га ауыл шаруашылық жері бар. Округ аумағында екі орта, үш бастауыш мектеп, төрт мед.пункт, бір мәдениет үйі, екі клуб, екі кітапхана, байланыс бөлемшесі жұмыс істейді.
Халқы
Тұрғыны 2630 адам (2009).
Дереккөздер
Санат:Меркі ауданы ауылдық округтері
Изоамплитудалар
Изоамплитудалар - географиялық картадағы белгілі бір метеорологиялық элементтің (температура, қысым, т.б.) белгілі бір уақыт аралығындағы амплитудаларының мәні бірдей нүктелерін қосатын сызықтар.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Геодезия
Шелль мәдениеті
Париж маңындағы Шелль (Chelles) қаласының атымен аталған. Шелль мәдениеті Африка, Еуропа, Оңтүстік батыс және Оңтүстік Азия жерлеріне; ТМД елдерінде: Грузия (Яштух), Армения (Сатани-Дар), Украина (Лука-Врублевец), Қазақстан (Ақкөл, Бөріқазған), т.б. жерлеріне тараған. Бұл мәдениет кезінде өте қарапайым тас құралдар: қол шапқылар, чопперлер, чоппингтер, үшкір кесек тастар, сондай-ақ ағаш шоқпарлар, т.б. құралдар қолданылып, тұрғындары аңшылықпен, терімшілікпен айналысқан. Шелль мәдениетінің адамдары (питекантроп, синантроп, гейдельберг адамы) алғашқы қауымдық тұрмыста өмір сүрген.
Дереккөздер
Санат:Мәдениеттер
Мұнайдың болжамдық қорын есептеудің көлемдік-статистикалық әдісі
Мұнайдың болжамдық қорын есептеудің көлемдік-статистикалық әдісі. Бұл әдіс мұнайлы алқаптың алғашында есептеліп шығарылған геологиялық қорының немесе өндіріліп алынуы мүмкін барша мұнай мөлшерінің сол алаптағы шөгінді түзілімдердің 1 км3 көлеміне шакқандағы орташа өнімділігін анықтауға негізделген. Бұл өнімділік көрсеткіші әр түрлі геотектоникалық типтерге жататын (платформалық алаптар, ілгергі ойысымдар, тауаралық ойыстар) өндірістік мұнайлы алаптардың мұнай игеруге деген мүмкіндігінің орташа мөлшерін статикалық тұрғыдан есептеулер нәтижесінде анықталады. Осылайша анықталған өнімділік көрсеткіші кұрылысы алған кұрылымдарға ұқсас жаңа мұнай алаптарының болжамдық қорын салыстыра есептеуге пайдаланылады.
27 қаңтар
Қаңтардың 27 — Григориан күнтізбесінде жылдың 27-ші күні. Жылдың аяғына 338 (кібісе жылдарда 339) күн қалады.
Куткус
Куткус — Ресейдегі өзен. Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шайтанка өзенінің оң жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
27 қаңтар
Оқиғалар
1973 жылы АҚШ пен Вьетнам бейбітшілік келісімі жасалды.
Куткус
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Омь өзенінің құйылысынан Оша өзенін қоспағанда Есіл өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Есілге қосылу құйылысына дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
27 қаңтар
Сыртқы сілтемелер
Санат:27 қаңтар
Куткус
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Орал алды дөндігі
Орал алды дөңдігі - Каспий маңы ойпатының шығысында орналасып, Орал тауы мен Мұғалжарға дейін созылып жатыр. Оңтүстігінде Үстіртпен шектеседі.
Геологиялық құрылымы
Құрылымы жағынан Каспий маңы синеклизасының шығыс жағын қамтиды, мұнда тұз тектоникасының белгілері жиі ұшырасады. Дөңдік өзінің беткі жазықтығында мезозойдың құмтастарынан, саздарынан және әксаздарынан құралған.
Жер бедері
Жер бедері жағынан төбелі-жонды денудациялық жазық болып табылады, солтүстік, батыс және оңтүстік бағыттарда күрт төмендейді, сондықтан да дөңдік (плато) деп аталады. Жайық, Қобда, Елек өзендерінің сол жақ салаларымен, ал оңтүстігінде Ойыл, Сағыз, Жем өзендерімен және олардың салаларымен тілімделген. Суайырықтың абсолюттік биіктігі дөңдіктің солтүстік-шығысындағы 350-300 м көрсеткіштен батысы мен оңтүстік-батысында 100-80 м көрсеткішке дейін бірте-бірте жайпақтала төмендейді. Ембі көтерілімі деп аталатын дөңдіктің оңтүстік бөлігі жыралармен кертпештене тілімденіп, ойпатты айқын шекара түрінде даралайды.
Дереккөздер
Санат:Ақтөбе облысы географиясы
Уәсила Кенжәліқызы Садықова
Уәсила Кенжәліқызы Садықова (19.9.1931 жылы туған, Семей қаласы) - педагог, өнертану кандидаты (1973), Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері (1981). 1953 жылы Қазақ қыздар педагогикалық институтын бітірген соң, орта мектепте мүғалім қызметін атқарды. 1956 - 60 жылы Қазақстан Мөдениет министрлігінде аға инспектор, 1961 - 70 жылдары Қазақстан КП ОК-інің мәдениет бөлімінде нұсқаушы, 1971 - 77 жылы Қазақстан Мәдениет министрлігінің орынбасары, 1977 - 87 жылдары Қазақстан Баспа, полиграфия және кітап сауда істері жөніндегі комитетті төрағасының орынбасары, 1987-92 жылдары Қазақстан Орталық мүражайында музыка мәдениеті бөлімінің меңгерушісі болып, т.б. жауапты қызметтер атқарды. 1987 жылдан одақтық дәрежедегі зейнеткер. КСРО Баспа ісінің үздігі (1981). Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің Грамотасымен (1969), Құрмет грамотасымен және "Құрмет белгісі" орденімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Лев Феофилович Костенко
Костенко Лев Феофилович(1841 – 1891) – Ресей империясы армиясы бас штабының офицері, 1887 жылдан генерал-майор, Орыс география қоғамының мүшесі. Ресей империясы әскери академиясын бітірген (1866). 1867 – 78 ж. Түркістан әскери округында қызмет істеді. 1870 ж. Бұхараға барған дипломатиялық миссияға, 1873 ж. Ресей империясы армиясының Хиуаны жаулап алу жорығына қатысты. 1878 – 85 ж. Костенко Ресей империясы армиясының Жетісу облысы штабының бастығы болды. 1886 ж. Бас штабтың Әскери-ғылыми камитетінің кеңесіне қызметке жіберілді. 1887 жылдан Бас штабтың Азия бөлімін басқарды. Костенко “Орта Азия және онда орыс азаматтығының енуі” (1870), “Түркістан өлкесі. Түркістан әскери округының әскери-статистикалық шолу тәжірибесі” (1880, 1 – 3 т.), “Орыс миссиясының 1870 ж. Бұхараға саяхаты” (1871), “Алжир мен Туниске саяхат” (1875), “Жоңғария. Әскери-статистикалық очерк” (1887) т.б. еңбектер жазды.
Дереккөздер
Қазақ Энциклопедиясы, 11 - том
Санат:Тұлғалар
Кучаковка
Кучаковка — Ресейдегі өзен. Омбы облысы, Новосибирск облысы, Тюмень облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тара өзенінің сол жағалауынан 473 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Омь өзенінің құйылысынан Оша өзенін қоспағанда Есіл өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Есілге қосылу құйылысына дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Әсия Ибадүллақызы Мұхамбетова
Әсия Ибадүллақызы Мұхамбетова (15.1.1942 жылы туған Алматы) -музыкатанушы, педагог, өнертану кандидаты. (1976). 1966 ж. Мәскеу консерваториясын, ал 1973 жылы казіргі Санкт-Петербург театр, музыка жәие кинематография институтының аспирантурасын бітірді. 1974 жылдан Алматы консерваториясында (қазіргі Қазақ ұлттык консерваториясы) педогогиялық қызметпен айналысады: гармония мен сольдфеджио кафедрасының меңгерушісі (1997 жылдан), 1979 жылдан доцент. Аспаптык музыканың бағдарламалығы мен генезисі, сондай-ақ музыка фольклордың ертедегі шығу төркіні мен осы заманғы кәсіби музыканың өзекті мәселелері оның музыкатануындағы негізгі бағыт-бағдарын айкындады.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Коттедж
250 px|thumb
Коттедж (сottage – шаруа үйі) – жекеменшік тұрғын үйлердің сәулетті үлгісі. Коттедж, негізінен, екі қабатты болады, кейде жартылай жер астындағы бөлмелерімен үш қабатты болып саналады. Төменгі қабатта ас-су және шаруашылық, жоғарыда демалатын бөлмелер орналасады. Қабаттар бір-бірімен ішкі басқыш арқылы жалғасады. Алғашқы Коттедждер 16 ғасырдың аяғы 17 ғасырдың басында Ұлыбританияда салынды. Қазақстанда Коттедж құрылысы 20 ғасырдың аяғында кең етек жайды.
Дереккөздер
Хата Mökki Résidence secondaire Vakantiehuis Chata
Копчур
Копчур – Шыңғыс хан империясында қолданылған салықтың бір түрі. Көне түркі тіліндегі “кончур” – “жайылым” деген сөзден шыққан.Копчур термині 13 ғасырда Шыңғыс хан империясында тараған салық түрлерінің (“жайылым төлемі”, “мал басынан алынатын алым”) атауына айналды. Олар Орта Азияны, Иранды және басқа елдерді жаулап алған соң, Копчур отырықшы егінші және көшпелі халықтардан жаппай жинайтын заттай және ақшалай сыйлықтың атауына айналды. 13 ғасырдың 40-жылдарынан бастап Шыңғыс хан империясында көшпелі малшылар мен отырықшы малшылардан алынатын салықтың негізгі екі түрі Копчур деп аталды. Мөңке хан (1251 – 59) кезінде мал санының 1%-ы (әрбір 100 қойдан бір қой, т.б.) мөлшерінде алынды. Қалалар мен қыстақтардың отырықшы-егінші халықтарынан Копчур жалпы және жан басына қарай ақшалай алынды.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, 11 - том
Санат:Тарих
28 қаңтар
Қаңтардың 28 — Григориан күнтізбесінде жылдың 28-ші күні. Жылдың аяғына 337 (кібісе жылдарда 338) күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:28 қаңтар
29 қаңтар
Қаңтардың 29 — Григориан күнтізбесінде жылдың 29-шы күні. Жылдың аяғына 336 (кібісе жылдарда 337) күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:29 қаңтар
Ташчишма
Ташчишма — Башқұртстанның Илишев ауданындағы ауыл, Бишкураев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 8 адамды құрады. Пошта индексі — 452268, ОКАТО коды — 80230816004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Әл-Хилафа
әл-Хилафа - 1. Халифа дәрежесі, оның билік жүргізген кезеңі. 2. Халифа басқаратын халифат, мемлекет.
«Діндар халифтар» (632-61). Омейя әулеті (661-750), Аббас әулеті (750-1258), Андалусиядағы Омейя халифаты (756-1031) тұсындағы мұсылман мемлекетін халифат деп атау қалыптасқан.
Дереккөздер
Санат:Ислам
Ларин Вениамин Иванович
Ларин Вениамин Иванович (23. 12.1920 жылы туған, Ресей, Алтай өлкесі, Шипунов ауданы Белоглазово селосы) - жазушы. КР мәдениет кызметкері. Семей қаласы ауруханасында фельдшер болған. Мұғалімдер институтын бітіріп, Шығыс Қазақстан облысы Предгорненский орта мектебінде ұстаздықеткен.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Райса Құдайбергенқызы Садықова
Райса Құдайбергенқызы Садықова (18.7.1944 жылы туған, Алматы облысы, Мүқыр-Мұсабек ауданы) - дирижер, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. 1963 жылдан Алматы музыкалық училищесін, 1969 жылдан Алматы консерваториясын (қазіргі Қазақ үлттық консерваториясы) 1975 жылдан Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) консерваториясын бітірген. 1964 жылдан Қазақ ұлт аспаптар оркестрінің құрамында артист, 1975 жылдан Қазақ опера және балет театрында дирижер.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Потын-Еган
Потын-Еган — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Киевский Еган өзенінің сол жағалауынан 261 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВасюган өзенінің құйылысынан Вах өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Васюган, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мұхтар Әуезов атындағы театры (метро бекеті)
«Мұхтар Әуезов атындағы театры» — Алматы метросының 6-шы бекеті. Бірінші бағытта «Байқоңыр » және «Алатау » бекеттерінің арасында, Абай даңғылы мен Байзақов көшесінің қиылысында орналасқан.
Тарихы мен атауы
Бекеттің ашылуы 2011 жылғы 1 желтоқсанда өтті. Ол Алматы метросының іске қосылатын «Райымбек батыр » — «Алатау » бірінші кезегінің бөлігінде болды.
Құрылыс барысы
1992 жыл — жақындау камерасының құрылысы басталды.
2001 жылғы қараша — «Алатау» бекеті жағынан сол аралық тоннельдің түйісуі.
2006 жылғы қаңтар — «Байқоңыр» бекеті жағынан сол аралық тоннельдің түйісуі.
2006 жылғы маусым — «Байқоңыр» бекеті жағынан оң аралық тоннельдің түйісуі.
2006 жылғы тамыз — көлбеу жүріс құрылысының басталуы.
2007 жыл — сол бекет туннелін салудың басталуы.
2008 жылғы қаңтар — көлбеу тоннель бойынша 54 тюбингтен 37 тюбинг өтті. Абай даңғылы мен Весновка өзенінің қиылысындағы оқпан үстіндегі қосымша құрылыс бөлшектелді.
2008 жылғы мамыр — венткиоск құрылысы басталды.
Архитектурасы мен безендірілуі
Бекеттің ішкі көрінісі гиперпласттан жасалған. Ұлттық ою-өрнекпен және көшпенділердің тұрмысынан көріністермен безендірілген көлемді медальондары бар травертин плиткалары мен бағаналарынан жасалған (16 көрініс — залдың әр жағынан 8-ден). Қабырғалар сонымен қатар жасанды тастан жасалған, карниз профилімен безендірілген. Едендері үлкен өрнегі бар гранитпен қарапайым түрде қапталған. Платформаның ұшында спектакльден көрініс бейнеленген көркем мозаикалық панно орналасқан.
Котировка
Дереккөздер
Қазақ Энциклопедиясы, 11 - том
Санат:Құнды қағаздар нарығы Санат:Биржалар
Мұзбасу циклі
Мұзбасу циклі — климаттың өзгерулеріне байланысты мұзбасудың пайда болуы, дамуы және жойылуы. Прогресті фазада мұзбасудың ауданы ұлғаяды, регрессиялық фазада кішірейіп, толық жойылуға дейін жетеді.
Рәш Бердияров
Дереккөздер
Санат:1916 жылы туғандар Санат:Түркістан облысында туғандар Санат:1983 жылы қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Ленин орденінің иегерлері
Хирқа
Хирқа - (харака - «ажырату») - жыртық немесе жамау-жамау шекпен, ұзын жейде, оны киген тақуаның Құдай жолына түскен мүсәпір екенін білдіретін ишара, негізінен кұрақ-құрақ етіп тігіледі. Оны алғаш 8 ғ-да киген. Алайда соттардың көпшілігі мұны «жалған дарақылық», «елден ерекше көрінуге ұмтылушылық» деп білді.
Дереккөздер
Санат:Ислам
Тюлиган
Тюлиган — Башқұртстанның Илишев ауданындағы ауыл, Бишкураев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 177 адамды құрады. Пошта индексі — 452268, ОКАТО коды — 80230816005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
30 қаңтар
Қаңтардың 30 — Григориан күнтізбесінде жылдың 30-шы күні. Жылдың аяғына 335 (кібісе жылдарда 336) күн қалады.
Қайтыс болғандар
1948 жылы Махатма Ганди
Сыртқы сілтемелер
Санат:30 қаңтар
31 қаңтар
Сыртқы сілтемелер
Санат:31 қаңтар
Бизнес
Бизнес адамның табиғи қасиеттеріне, біліміне негізделе отырып, қандай да болмасын бір істен кіріс кіргізуге, өзінің материалдық, рухани қажеттілігін қанағаттандыруға, сонымен қатар қоғамға пайда келтіруге де мүмкіндік береді. Бизнес қоғам мүшелерінің сұранысы мен ұсынысын есепке ала отырып, экономикалық жүйенің барлық саласын дамыту арқылы бизнестен түскен табыстан салық және басқа да алымдар төлеу және оларды қоғам дамуына, халық игілігіне жарату, әлеуметтік көмек көрсету нәтижесінде қалыптасады. Іскер орта көптеген әлеуметтік және басқадай проблемаларды өкімет бағдарламаларының шеңберінде, сонымен қатар дербес шешуге де қатысады.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Құқық
الريادة Emprendimiento 企業家 Ondernemerschap
Бидай (астық)
Бидай (Triticum) – астық тұқымдасына жататын аса маңызды дәнді дақыл. Қазақстанда 6 түрі (Еділ бидайы, Польша бидайы, көже бидай, жұмсақ бидай, қатты бидай, көбен бидай) өседі, жабайы түрлері сирек кездеседі.
Өсімдік туралы
Бидай – дәнді-дақылдар тобына жататын, көбінесе біржылдық шөптесін өсімдік. Дәнді-дақылдардың ішіндегі ең басты және ең көп өндірілетін дақыл. Бидайдың 20-ға жуық жабайы және мәдени түрі белгілі. Бір гектардан 30-40 центнер өнім береді. Бидай сұрыптары құрамындағы эндосперманың (80-84%) мөлшеріне байланысты бағаланады.
Бидай біздің заманымызға дейінгі 6000-5000 жылдары Ежелгі Грекияда өсіріле бастаған. Мысыр мен Қытайда біздің заманымыздан 4000 жыл бұрын бидайдан тағамдар жасаған. Адамдар бидайды тек тағам ретінде ғана емес, сонымен қатар емдік қасиеттері үшін де ерте заманнан бағалаған. Бидайдың дәні байлық пен жақсылықтың нышаны ретінде қабылданған, өйткені ол кезде көбіне қолданылған сұлы мен қара бидайға қарағанда, суыққа және құрғақшылыққа төзімсіз бидайдан жақсы өнім алу қиын болған. Ақ ұн тек үлкен мерекелер кезінде ғана пайдаланылған, онда да оған әркімнің мүмкіндігі келе бермейтін.
Сұрпына қарай бидайдың құрамындағы крахмал мен көмірсулардың мөлшері 50-70%-ға дейін, ақуыздар 10%-дан 20%-ға дейін жетеді. Сондай-ақ, өсімдік майлары, дәрумендер (В1, В2, В6, С, Е, РР), минералдар (калий, кальций, магний, фосфор т.б), өзектер, пектинді заттар, сонымен қатар белсенді ферменттер бар.
Зерттеу жұмыстары барысында суда өнген бидайдың құндылығы бірнеше есе көбейетіні анықталған. Мәселен, өнген бидайда В2 дәрумені 10 есе көп болған. Осындай керемет қасиеттерінің арқасында өнген бидайды жеу адам ағзасы үшін аса пайдалы. Бидайдың дәніне қарағанда, қабығы мен ұрығында Е дәрумені, антиоксиданттар, В тобындағы дәрумендер өте көп болады.
2 ақпан
Ақпанның 2 — Григориан күнтізбесінде жылдың 33-ші күні. Жылдың аяғына 332 (кібісе жылдарда 333) күн қалады.
Бидай (астық)
Қолданылуы
Бидайдан ұн, ұнтақ жармасын, «тритикале» және «булгур» жармасын жасайды. Ұнтақ жармасы – өзімізге белгілі «манная крупа». «Тритикале» – будандастырылған бидай мен қарабидайдан жасалған  жарма. Ұннан нан, макарон, кондитерлік тағамдар өндіріледі. Кебектің қайнатпасы теріні жұмсартады. Бидайдың масағы флористикада гүл шоғырлары мен композицияларын безендіру үшін қолданылады.
2 ақпан
Сыртқы сілтемелер
Санат:2 ақпан
Бидай (астық)
Қолданылуы
''Биіктігі 40 — 130 см, тамыр жүйесі — шашақты, тарамданған. Сабағы қуыс, жұмыр, жапырағы таспа тәрізді, сағағы сабағын орай орналасқан.'' Гүл шоғыры — күрделі масақ, оның қынабында 2 масақша қабыршағынан тұратын масақтар орналасқан, ал олардың аралығында 3 — 5 гүлдері болады. Масақтың пішіні ұршық тәрізді, түсі ақ, қызғылт, кейде қара, ішінде қылтанағы болады. Тұқымы — ұзына бойына тартылған сызаты бар, беті жылтыр дән. Масақ қылтығына, түсі мен масақша қабыршағының түк басуына, қылтықтары мен дәндерінің түсіне, т.б. байланысты бидайдың түрлері түршелерге бөлінеді, ал әрбір түрше сорттардан тұрады. Қазақстанда негізінен жұмсақ және қатты бидай өсіріледі.
Жұмсақ және қатты бидайлардың жаздық және күздік сорттары бар. Жаздық бидай көктемде, күздік бидай күзде егіледі. Күздік бидайдың тұқымы 1 — 20С жылылықта, 7 — 9 күнде көктеп шығады. Сол қалпымен қар астында қыстап, көктемде өсіп, дән салып, жазда піскен соң орылып жиналады. Күздік бидай дәнінің толыға бастаған кезінде ылғалды көп керек етеді. Көктемгі қуаңшылық оның өнімінің азаюына әсер етеді, дәні солыңқы болады. Сондықтан қыста қар тоқтату жұмыстарын жүргізу керек. Күздік бидай, көбінесе, оңтүстік облыстарда өсіріледі. Күздік бидайдың белгілі сорттары: “Жетісу”, “Қарлығаш”, “Комсомолдық — 1”, “Мироновтық — 808”, “Прогресс”, “Шыны тәріздес-24”. Егіс көлемі, түсімі, дәнінің сапасы жағынан жаздық бидай бірінші орын алады. Ол, көбінесе, Қазақстанның солтүстік, солтүстік-шығыс, орталық облыстарында өсіріледі, оның тұқымы 12 — 140С жылылықта бітік шығады. Түптену және сабақтану кезеңінде суды көп керек етеді, әрі топырақтың құнарлығын қалайды. Әсіресе, қызыл-қоңыр, құнарлы, саздау топырақтарда, тың жерлерде жақсы өседі. Тұқым себу мөлшері мен мерзімі әр аймақтың ауа райына, топырағына байланысты. Қазақстанда жаздық бидайдың көп тараған сорттарына ерте пісетін “Қазақстан-15”, “Қазақстан-19”, “Қазақстан-25”, “Қарабалықтық-90”, “Лютесценс-32”, “Саратовтық — 29”, т.б. жатады.
Жаздық және күздік бидайдан мол өнім алу үшін олардың тұқымы ылғалы аз, қуаң аймақтардағы ауыспалы егістен кейін, немесе таза сүдігерге (парға) егілгені жөн. Бұл әдісті қолданғанда бір жыл бидай, келесі жылы бір не көпжылдық шөп егіледі. Қазақстанның далалық қуаң аудандарында бидай себуге арналған топырақты сыдыра қопсытып жыртқан жақсы нәтиже береді. Мұндай әдіспен өңдегенде бұрын қандай шөп егілгендігі, қандай арам шөптер өскендігі ескеріліп, жер терең немесе таяз жыртылады. Оңтүстіктегі суармалы сұр топырақты аудандарда күздік бидай егілетін жер аудара жыртылады. Қыста қар тоқтату тиімді. Егістіктерде себілетін тыңайтқыштардың түрі мен мөлшері себілген дақылға және топырақтың құнарлылығына байланысты. Қазақстанның оңтүстігіндегі суармалы аудандарда күздік бидайды себу алдында топыраққа азот тыңайтқышы беріліп, өңделеді. Өнімді жинау тәсілі бидайдың биіктігі мен өсу жиілігіне, арам шөптердің түрлері мен олардың аз-көптігіне, сабақтың көлбеп жатып қалуына байланысты. Арам шөптері аз, жатып қалмаған, біркелкі пісіп жетілген астықты тікелей комбайнмен шауып бастырады. Ал арам шөбі көп, біркелкі пісіп жетілмей, жатып қалған бидайды әуелі шауып дестеге түсіреді, содан кейін комбайнмен жинап бастырады. Қазақстанда бидайдың 29 сорты аудандастырылған.
Зиянкестері мен аурулары
Бидай сұрыптаумен Ұлттық академиялық аграрлық зерттеулер орталығына қарасты Қазақ егін шаруашылығы ғылыми-зерттеулер институты, Ботаника және фитоинтродукция институты, ҚазМУ, Қазақ мемлекеттік аграрлық университеті, аймақтық тәжірибе станциялары шұғылданады. Бидай зиянкестері мен аурулары оның өніміне үлкен шығын келтіреді, олардың зиянкестеріне гессен және швед шыбындары, дәннің сұр көбелегі, барылдауық қоңыз, астық қандаласы, бүргесі, биті, обыр шегірткелері, т.б. жатады. Аурулары: қаракүйе, тат, ақұнтақ, септориоз, тамыр шіруі, т.б. Оларды болдырмау үшін бидайды сепкенге дейін, өсіп тұрған кезінде және жинап алар алдында әр түрлі химиялық препараттар шашады.
Дереккөздер
Санат:Астық тұқымдасы
Дюме
Дюме — Башқұртстанның Илишев ауданындағы ауыл, Дюмеев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 878 адамды құрады. Пошта индексі — 452264, ОКАТО коды — 80230824001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Тембр
Тембр (tіmbre – кішкене қоңырау) – дыбыстың сапасы (оның “бояуы”, “характері”). Ол әр түрлі аспаптарда немесе түрлі дауыста орындалған белгілі бір биіктіктегі дыбыстарды ажыратуға мүмкіндік туғызады. Тембр дыбыс тербелістерінің формасына байланысты болады. Тембрге музалық аспаптың материалы, формасы, дыбыс шығару тәсілі және т.б. әсер етеді. Тембр арқылы дауыс ырғағын өзгерте отырып, сезім-күйді (қуаныш, реніш) білдіруге болады.
Дереккөздер
Санат:Музыка теориясы Санат:Музыкалық терминдер Санат:Дыбыс
Тасшыгүл
thumb|200px Тасшыгүл (Androsace) – (Androsace) – наурызшешек тұқымдасына жататын бір, екі және көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Қазақстанда Алтай, Тарбағатай, Кетпен тауларында, Жетісу(Жоңғар), Іле, Күнгей Алатауларының тасты, қиыршық тасты беткейлерінде, субальпі белдеулерінде өсетін 11 түрі бар. Сабақтары тік не тарбиған, бос не тығыздалған жастық тәрізді шым түзеді. Жапырақтары тамыр түбіне жиналып өседі, жіңішке қына не эллипс тәрізді, жұмсақ түкті. Тостағанша жапырақшалары қоңырау не шар тәрізді, ал күлтелерінің пішіні табақша не түтікке ұқсайды.
Аталығының саны – бесеу, гүл күлтесінен қысқа. Көпшілік түріне гетеростилия (өсімдік гүліндегі аналық мойны мен аталық ұзындықтарының бірдей болмауы) тән. Мамыр – маусым айларында гүлдеп, жеміс салады. Жемісі – шар тәрізді қорапша, піскен кезде 5 – 8-ге бөлініп ашылады. Жиі кездесетін түрі – жіңішке Тасшыгүл (А. fіlіformes) негізінен ылғалы мол орманды белдеулерде өседі; ақшыл Тасшыгүл (А. carnea), түкті Т. (А. vіllosa), т.б. түрлерін әсемдік үшін өсіреді.
Дереккөздер
Санат:Наурызгүлдер
3 ақпан
Ақпанның 3 — Григориан күнтізбесінде жылдың 34-ші күні. Жылдың аяғына 331 (кібісе жылдарда 332) күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:3 ақпан
Сентинел (Оклахома)
Сентинел (Sentinel) — Оклахома штатының Washita округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Кесу бұрышы
Кесу бұрышы - құралдың алдыңғы бетімен кесу жазығының түзейтін бұрышы. Кесу бұрышы (үстінен қарағанда алдыңғы, бас және қосымша бұрыштармен, бас кесу жиегінің еңістігімен қатар) кесу үрдісінің тиімділігін (бетті өңдеудің сапасын, кесу жылдамдығының шақтамасын, кескіштің шыдамдылығын т.б.) анықтайтын параметрлердің бірі болып есептеледі.
Дереккөздер
Санат:Техника
Наряд
Наряд, өкімхат – 1) белгілі бір жұмысты орындауға, өнімді (материалдарды, дайын бұйымдарды, т.б) жөнелтуге берілетін құжат, өкімхат. Пішіні мен мазмұнына қарай ажыратылады. Мысалы, кешенді бригадаға жұмыстарды орындауға берілген Нарядта (есеп-наряд) кәсіпорынның деректемелері, бөлімнің шифрі және жұмсалатын шығын, бригаданың атауы (бригадирдің аты-жөні), есептесу кезеңі, жұмыстың орындалу шарттары мен сипаттамасы, жоспарлы тапсырманың, кешенді өндірім нормасының және нарядтың есебі беріледі, күнделікті орындалған жұмыстың көлемі көрсетіледі, ал есептесу кезеңі аяқталғаннан кейін бригаданың әрбір мүшесіне төленетін жалақы есептеледі; 2) ерекше тапсырма бойынша орындалатын қызмет бабындағы міндеттерді орындаушы адамдар тобы, сондай-ақ осы міндеттердің өзі (мысалы, полиция Наряды, әскери бөлімнің тәуліктік Наряды).
Дереккөздер
Санат:Құқық
Правая Ажарма
Оң Ажарма — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ажарма өзенінің оң жағалауынан 30 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 37 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВасюган өзенінің құйылысынан Вах өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Васюган, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Правая Кожельга
Оң Кожельга — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кожельга өзенінің оң жағалауынан 22 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВасюган өзенінің құйылысынан Вах өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Васюган, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері