cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нидерланд буржуазиялық революциясы
XVI ғасырдың алғашқы жартысындағы Нидерландияның экономикалық дамуы
Нидерландияның экономикалық даму ерекшеліктеріне байланысты әр аймақтарға әр түрлі дамығанмен, қарқыны шамалас болды. Экономикалық даму ерекшеліктеріне байланысты былай топтасты: Фландрия және Брабант – орталық өнеркәсіптік аудан; орталығы Голландия мен Зеландия болып есептелетін солтүстік өнеркәсіптік провинциялар тобы; ауыл шаруашылғы басым дамыған – Артуа, Люксембург, Намюр, Гельдерн.
Ескі Фландрия және Брабант провинцияларындағы – Гент, Ипр, Брюссель, Лувенде қалаларында ХІІІ ғасырдың өзінде дамыған цехтық қолөнер және кең салалы сауда орталығы ретінде танымал болатын. Бірақ, XVI ғасырдың ортасына қарай цехтық жүйе құлдырауға кетті. Сауда айналымында жоғары орын алатын шұға шығаратын цехтар елді мекендер мен жаңадан көркейіп келе жатқан Хондсхоте, Валансьене, Антверпене сияқты қалалардағы жүн иіретін мануфактуралық өнеркәсіппен бәсекеге қабілеті жетпей өзінің экономикалық маңызын жоғалтты. Басқа цехтарда сыртқа бейнесін сақтағанымен біртіндеп ыдырап, қатардан шыға берді.
Брабанттың ең үлкен портты қаласы Антверпен өте маңызды сауда және қаржы орталығына айналды. Сыртқы саудадағы тауар шығаратын Брабант пен Фландрия қалаларындағы монуфактуралардың барлығы дерлік осы порт арқылы шет жерліктермен байланысты. Өте қолайлы және кең орналасқан портқа испан, партугал колонияларынан және әлемнің әр түпкірінен келген мыңдаған кемелер тоқтайтын. Антверпенге Европаның сол кездегі ірі қаржыгерлерінің барлығының конторы жиналды. Голландия, Зеландия және Утрехт провинцияларында да ескі цехтар жаңа мануфактуралық өнеркәсіптермен бәсекеге шыдамай жабыла бастыды. Бұл аймақтарда әсіресе кеме құрастыратын өнеркәсіптер қарыштап дамыды. Бұл процесстің нәтижесінде цехтардың шеберлері мен шағын жеке кәсіпкерлікпен айналысатын қолөнершілер кедейленіп мануфактураларға тәуелді жалдамалы жұмысшылар дәрежесіне төмендесе, есесіне жаңа өсіп шыққан буржуазия өкілдері, нақтырақ айтқанда мануфактура иелері одан әрі байып ірі қаржы иелеріне айналдырды.
Амстердам, Антверпен секілді ірі өндірістік қалаларға ауылдық шаруашылықпен айналысушы халық тәуелді болды. Яғни, жаңа заманғы өндіріс орта ғасырлық шаруашылықты басып озды. Бұл қалаларда сауданың дамығаны соншалық шет мемлекеттерден келген саудагерлердің барлығы тек көтерме саудамен айналысты. Өйткені аталмыш қалалардың базарынан өзге жерлерде тапшы болып есептелетін кез-келген тауар алатын мұмкіндік болған. Сондықтан, тауарын жекелеп сатып уақыт өткізгеннен, келесі аялдамасында өтімді болатын затты көтерме бағада алып сапарын жалғастырған пайдалы болды. Солтүстік провинциялардың экономикалық жүйесінде негізінен балық шаруашылығы мен сауда басым болды. Амстердам, Зеландияның – Мидельбург, Флиссинген порттары Англия, Шотландия, Прибалтика, Газа және Орыс мемлекеттерімен қызу сауда жүргізді. Ауылшаруашылығы кейіндеп қалған Гельдерн, Дрент, Оверейсель провинциялары голланд және зеланд порттары арқылы мал шаруашылығы өнімдерін саудаға шығарып, сол порттар арқылы өздеріне қажетті нан және басқа да тауарлар алып отырды.
Негізі саудасы мен өнеркәсібі жаңа дамып келе жатқан ел үшін ақшаның ел ішінде айналымда болуы үлкен маңызға ие. Ақша біріншіден, саудада керек. Сауда айналымын тоқтатпай жүргізіп отыру және жаңа сауда орындарын ашу ақшаға бағынышты әрекеттер. Ал ол кезде мұндай қолайсыз кезеңдерге арнап сақталған ақша жоқ болатын. Бұл әрекеттер өз кезегінде экономикаға серпін береді. Әр түрлі көлемдегі өндріс орындарын ашып, дамыту үшінде нақты ақшаның қолда болғаны керек. Экономика саласындағы сауда мен өнеркәсіптің дамуы кедей халықты өз жағдайларын жасауға мүмкіндік жасайтын жұмыс орнымен қамтамасыз етеді. Айналымдағы еркін ақшаның сыртқа қайтарымсыз кетуі нидерланд экономикасын апатты жағдайға алып келді. Шаруалардың кедейленгені соншалық тамақ тауып жеу үшін үйі мен дүниесін сатып, қаңғып кетті. Ол ақша экономикалық жүйеде содан кейін екінші орын алатын мануфактураның кең қанат жаюуына да мүмкіндік жасайтын.
Солтүстік және орталық провинциялардың экономикалық дамуы бір негізде қалыптасқанмен белгілі бір дәрежеде өзгешеліктер болды. Уақыт өте келе бұл өзгешеліктер ұлғая түсті. Фландрия мен Брабанттағы мануфактуралар жүн өндіретін Испаниядан әкелінетін жүнге және Испанияға бағынышты сауда заңдылықтарына икемделді. Сонымен қатар бұл провинциялардағы ақсүйектер саяси ыпалды қатты пайдаланды. Жерді сатып алған қалалық байлар өз иеліктеріне өткен аумақта орналасқан шаруаларды өз қалағандарынша қанады.
Шаруашылықтың жаңа үлгіге тез икемделуі мен жалға беру жүйесінің дамуына қарамастан, орталық провинциялар жерге қатысты көптеген ескі феодалдық борыштармен шатасып кетті. Сондықтан бұл провинцияларда ішкі сауда жәй дамыды. Антверпеннің саудасында алыпсатарлық басым болды. Бұл қаланың жеке кемелері болмады, жағалауда тоқтаған мыңдаған кемелердің барлығы өзге елдер мен қалалардың сауда кемелері болды. Мұның барлығы Фландрия мен Брабант экономикасын айтарлықтай әлсіретті және Испанияға бағынышты етті. Бұл провинцияларда XIV ғасырдың өзінде-ақ алғашқы мануфактуралар пайда бола бастаған еді. XVI ғасырда мұндағы жалдамалы еңбек жүйелі түрге енеді де, кең тараған тауар өндірісті-капиталистік қатынастардың дамуында алғышарттар қалыптастыра бастайды. Ірі өзгерістер Фландрия мен Брабанта провинцияларда, сондай-ақ ірі жер қатынастары түзілген салаларда жүзеге асады. Көптеген шаруалар осы кездің өзінде феодалдық құқықтағы жердің жалдаушылары мен ерікті иелері бола бастайды. Дворяндар біржолата жерді пайдаланудан алшақтай, одан жалға алынатын қаржылай рентамен де қанағаттануға төселеді. Дворяндардың шаруашылық өмірден ығыса бастауымен қатар, деревнялардың бірігу процесі де орын алып жатады. Дворяндық жерлердің бір бөлігі біріккен иеліктерге саудаланып, фермерлер мен бай бюргерлердің қолына көшеді.
Ал солтүстік провинцияларда бәрі керісінше, салыстырмалы түрде артта қалған ауылшаруашылығымен айналысушы провинциялардың өзі тауар-ақша қатынасына тартылды. Голландия, Зеландия және Фрисландия жерінде ақсүйектер көп жер иеленбеді. Сонымен қатар аталмыш провинцияларда ежелден келе жатқан жекеменшік жер телімдеріне иелік ететін еркін шаруалар болды. Ішкі сауда, сонымен бірге өндірістік қатнастардың дамуы кең қанат жайды. Заманына сай жарақталған теңіз флоттары және Англиямен, Балтық жағалауы елдерімен және Ганзамен сауда қатнастарының болуы солтүстік провинциялардың экономикасын толықтай Испаниядан тәуелсіз етті. Испанияның өзі Голланд көпестері алып келетін нанды тұтынды. Солтүстік сауда орталығы ретінде Амстердам қаласы жылдам дамыды. Нидерландияның екі ірі экономикалық орталығы – оңтүстіктегі Антверпен мен солтүстіктегі Амстердам арасында үлкен бәсекелестік жүрді. Бірақ уақыт өте келе оңтүстік орталық бәсекеге қабілетсіздік танытып әлсірей бастады, есесіне солтүстік аймақтың бас қаласы күшейгеннің үстіне күшейе берді.
Біріккен Нидерланд провинциялары Республикасының тәуелсіздік алуы
left|thumb|150px|[[Мориц Оранский]] Ағылшындар мен голландықтардың бәсекелесінде, Балтықта голландықтардың позициясы ерекше мықты болатын. Балтық теңізінің жағалауынан Батыс Еyропаға маңызды тауарларды: кемелік құрылыс ағаш, кенеп (кенептен, кендірден тоқылған мата және көптеген маңызды тауарларды таситын. Нақты мәліметтердің жетіспеуінен, Балтық саудасына ағылшындықтардың ену тенденциясын дәл анықтау қиын. Осыған екі көзқарас болып тұр. Біріншісі - дәстүрлі, оған көптеген зертеушілер сүйенеді, яғни ағылшындардың Балтыққа қатысуы үздіксіз өсіп отырды және егер де XV ғасырда Англияның Балтықпен саудасының маңызды бөлігі арасындағы делдал ганзейліктердің қолында болса, XVI ғасырдың екінші жартысында үкіметтің қолдауына ие болған ағылшын көпестері Балтық елдерімен сауданы өз қолдарына алды, ал бұл процестің нәтижесінде, 1579 жылы 17 тамызда Елизаветаның хартиясында жарқын көрініс тапқан Эстландия немесе Балтық компаниясының құрылуы болды. Ағылшын сауда экспансиясы XV-XVIII ғасырлардағы дәуірдің символына айналды. XV ғасырдың өзінде ақ ағылшын көпестері Ганза бақылауларынан құтылуға тырысты, XVI ғасырда олардан құтылды да, сонымен үкіметтің барлық күшінің қолдауымен Англияның коммерциялық кезеңі басталды. Балтық теңізінің аймағы ағылшындардың сауда экспансиясының бір бағыты болды, сондай-ақ 300 жылға жуық ағылшындардың қызығушылығында болды.
Aғылшын үкіметі Нидерландияны өздерінің жылдам қарқынмен дамып келе жатқан болашақ бақталасы ретінде танитындықтан мүмкіндікті пайдаланып шиеленіскен саяси жағдайды өз пайдаларына шешуді көздеді. Мемлекеттің көздеген саясатын жүзеге асыру граф Лестерге жүктелді. Лестер 1587 жылы желтоқсанда Лестер провинциялар бірлестігіне келді [19. 56]. Провинцияларға Испаниямен, Франциямен және олардың одақтастарымен сауда жасасуға тыйым салды. Ол билік өкілдерінің, консисторлар мен радикалдардың арасындағы қатнастардың нашарлығын пайдаланып, оларды бір-біріне айдап салды. Испандықтармен соғыста оның әскері жеңіліс тапты. Бас штаттың бос шығындалуды тоқтатып, келісім шарттағыдай қарым-қатнасты қалпына келетіру және испандықтарға қарсы соғыста жеңуді қамтамасыз ету туралы талаптарын елемеді. Лестердің Филипп ІІ мен бейбіт келісімге қол қоюы туралы Англиядан келген құпия нұсқаулықтың қолға түсуі, Елизавета мен оның қолшоқпарының шын мақсатын әшкере етті. Осыдан кейін Амсердам мен басқа бірнеше қалада көтеріліс жасап басып алу жоспарлары да жүзеге аспай қалды. Алданғанын білген Нидерландқтар одан теріс айналды. 1587 қараша айында граф Лестер Англияға қайтып кетті. Осы оқиға мен герцог Анжуйскидің сәтсіздіктері провинциялар бірлестігін басқарушы ақсүйектерді тәуелсіздік жолында жат жерліктердің көмегіне сүйенудің мүлде пайдасыз екендігіне көздерін жеткізді. Аталмыш сатқындықтың Нидерландқтарға тигіген пайдасы олар батыл шешім қабылдап провинциялар бірлестігін республикаға айналдырды. Біріккен провинциялар республикасының жоғарғы билеуші органы – Бас Штат, ал мемлекеттік құрылысы республикалық болды.
Билеуші топ саясаттың көптеген сақ қадамдарын меңгерді. Ян фан Олденбарнофелт секілді ірі ұлттық саяси қайраткерлер пайда болды. Ян фан Олденбарнофелт іс жүзінде республиканың бүкіл ішкі және сыртқы саясатына басшылық жасады. Осы кезде ханзада Оранскийдің ұлы Морис Нассауский де өзінің батыл саясаты мен қабылетті қолбасшы ретінде көзге түсіп, халықтың қолдауын тапты. Ол Лестер келместен бұрын Нидерланд жерінің статхаудері болып сайланған еді. Бірақ ол кезде оның жастығы мен тәжірибесіздігі саясатқа белсене араласып, ықпал етуіне көп кедергі болған. 1588 жылы Мористің басшылығымен Республиканың теңіз әскері Филипп ІІ нің Жеңілмес армадасына үлкен соққы берді. Ағылшындар үшін ең басты сауда тірегі Антверпен қаласы болды. XVI ғасырдың ортасында авантюристік-көпестер Компаниясы күшті болғаны соншалық, ішкі ағылшын нарығынан ганзейліктерді толығымен ығыстыруға күші жетті. Сондай-ақ дәл осы кезеңде aвантюристік-көпестер қаржысы ағылшын өкметінің несие берушісіне айналған. Сонымен бұл компанияның ықпалы үлкен маңызға ие болды.
Нидерланддан кейін ағылшын көпестерің қызығушылығында сөзсіз Балтық болды. XIV ғасырда ағылшын-балтық саудасы тек қана ганзей арқылы жүргізілді. XV ғасырдын аяғында ганзейліктердің қамқорлығы ағылшының сыртқы саудасының дамуына кері әсерін тигізді. XVI ғасырдың басында Англия өзінің сауда экспанциясын кеңейтуді белсенді түрде бастайды, ағылшын көпестері барған сайын елдің ішінде өздерінің позицияларын күшейте түседі. Ағылшын саудасынан шетелдіктерді біртіндеп ығыстыра бастайды, XVI - XVII ғасырларда Ганзaның жеңілдіктері біртіндеп жоғала бастайды, ал 1598 жылы Лондонда Болат сарайы жабылады. Осыдан кейін Англиямен қатынас тұрақты жүйеге түсті.
Францияның өз ішінде қиыншылықтар туып Нидерландияға бұрынғыдай араласуына мүмкіндіктері болмады. 1592 жылы Фарнез француздық католиктерге көмекке жасақталған экспедициялық әскерге қолбасшы болып тағайындалды. Ал 1596 жылы Испания кезекті тоқырау жағдайына тап болды. Көршілес ықпалды державалардың бастарына түскен қиыншылық Нидерландияның мемлекеттік жүйесінің қалыптасып нығаюына ықпал етті. 1588 – 1598 жылдар аралығында Морис Нассауский жеті провинция мен оңтүстіктегі біршама аудандардың тұтастығын қалпына келтірді. Республиканың ішкі саяси жағдайы біршама тұрақталып, экономикасында айтарлықтай ілгерілеу болды.
thumb|left|400px|Жители Астердама празднуют [[Мюнстерский договор|Мюнстерский мир]] XVII ғасырдың басында біраз қиыншылықтар болды. Морис Нассаускийдің оңтүстікті азат ету мақсатында жасаған жорығы Голландияның бастартуынан кейін Нианортты алумен тоқтатылды. Голландияның оңтүстікті азат етуден бас тартуларының себебі, ежелгі қарсыластары Фландрия мен Брабанттың қайта жаңғыруынан қауіптенгендік еді. Испанияның экономикалық қиындықтарды бастан кешіруі, 1607 жылғы кезекті тоқырау мен Гибралтар маңында испан теңіз әскерінің Нидерланд флотынан тағыда жеңілуі оны Нидерландияның пайдасына шешілетін бейбіт келісімге көнуіне мәжбүр етті. 1609 жылы 1621 жылға дейінгі 12 жылдық бейбіт келісім жасалды. Келісімде Біріккен провинциялар Республикасының шекарасы мен тәуелсіздігі мойындалды.
Революция не пайда берді дегенге келер болсақ. Нидерланд буржуазиялық революциясы жеңіске жетті. Біріккен провинциялар Республикасы құрылып, аймақта жаңа басқару формасы қалыптасты. Бірақ 1579 жылы Утрехт униясымен кепіл берілген жаңа құрылыстағы буржуазиялық-демократиялық мемлекет 1789 жылдан кейінгі Франциядағыда толыққанды республикалық келбетке өте алмады. Жоғарғы билеу құзіреті жаңа салық енгізу, заң шығару, соғыс және бейбітшілік мәселелерін шешу секілді сұрақтарды жөнге салатын билік орны – Генералдық штатқа берілді. Ондағы провинциялардың делегациялары бір дауысқа ие болды. Бірақ олардың шешімі барлығы бірдей дауыс бергенде ғана күшіне енді. Голландияда басшылықпен тек ақсүйектер айналысты. Тек Фрисландияда ғана ақсүйектермен қатар қалалықтарда дауыс беруге қатысып тұрды.
Теңіз жолдары арқылы өзге жерлермен тығыз қарым-қатнастың орнауынан экономикасы мен мәдениетінде қарқынды дамулар болған Біріккен Нидерланд провинциялары Республикасы шамалы уақыттың ішінде сол заманғы Европадағы ықпалды мемлекеттердің қатарына кірді.
Әдебиеттер
Санат:Тарих
Ұранқай
Ұранқай, уранхай — Тыва халқының ертеректегі орыс жазбаларында кездесетін атауларының бірі.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат:Терминология Санат:Тарих
Қағып бөлектеу
Қағып бөлектеу (Расколачивание) — құйма құйылып, кристалданып, суынып, қатайған соң қорам- жәшікте орналасқан құйманы, қорамалау материалдарын, құюжол жүйесін, т.б. ажыратып бөлектеу.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Мұқан Өмірәліұлы Бектенов
Бектенов Мұқан (М у х а м е д) Өмірәліүлы(1908, Павлодар облысы -1950, Қарағанды қ.) - актер, Қазақстанның еңбек сіңірген артисі (1944). 1934 - 36 ж. Семей муз. драма театрында, 1936 жылдан өмірінің соңына дейін Қарағанды облысы драма театрында актер болып қызмет етіп, өр алуан рольдерде ойнады. Олар: Есен, Қазан (М.Әуезовтің "Еңлік - Кебегі" мен "Қара қышлақ Қобыландысында", Қодар, Балта (Ғ.Мүсіреповтің "Қозы Көрпеш - Баян сұлуы" мен "Ақан сері - Ақтоқтысында"), генералПан-филов (Әуезов пен Ә.Әбішевтің "Намыс гвардиясында"), Жомарт (Ә.Тәжібаевтың "Жомарттың кіле-мінде"), Флориндо (К.Гольдонидің "Екі мырзаға бір қызметкерінде") және музыка спектакльдерде Бекежан (Е.Г. Брусиловсқий мен Мүсіреповтің Қыз Жібегінде"), Тарғын (Брусиловсқий мен С.Камаловтың "Ер Тарғынында"), Жалбыр (Брусиловский мен Б.Майлиннің осы аттас музыка драмасында), Арыстан (И.В. Коңық пен Әуезовтің "Айман - Шолпанында"), т.б. болды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Түрткілер күресі
ТҮРТКІЛЕР КҮРЕСІ – бұл термин ерік-жігер, қажыр-қайрат, сезім-эмоция, жан қуаттарының деңгейінде айтылады. Кез келген түрткі мақсат қоюдан басталады да алдымен тілек, одан соң қалау және бұлардың ішкі күресімен (тілек пен қалаудың бір-бірімен сәйкес келмегеніне байланысты жағдайда) көрінеді.
Қолданылған әдебиеттер
Ж 32 Психология: Энциклопедиялық сөздік./ Бас ред. Б.Ө. Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 624 б.
Санат
Псиxология
Роза Хасанқызы Бегайдарова
Роза Хасанқызы Бегайдарова (1946 жылы туған, Қарағанды қаласы) – медицина ғылымдарының докторы (1995), профессор (1996).
Қарағанды мемлекеттік медицина институтын (1973, қазіргі Қарағанды мемлекеттік медицина академиясы) бітірген. Жедел жәрдемде балалар дәрігері (1973–1975). Дәрігер-ординатор, лаборант-дәрігер, ассистент, доцент, профессор (1975–1998) қызметтерін атқарған. 1999 жылдан Қарағанды мемлекеттік медицина академиясында кафедра меңгерушісі. 500 ғыл. еңбектің, 10 монографияның авторы.
Дереккөздер
Санат:1946 жылы туғандар Санат:Қарағанды облысында туғандар Санат:Қазақстан дәрігерлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар
Ұран
нобай|456x456 нүкте|Қазақ руларының таңбасы мен рулары Ұран — халықты, кейде жеке адамдарды да жеңіске, ерлікке шақыратын айбарлы сөз. Ол ежелгі халықтардың рулық, тайпалық құрылыс жағдайына байланысты пайда болған. Жауға қарсы аттанғанда руластарды жігерлендіріп, олардың рухын көтеру үшін ұран шақыру халықтардың бәрінде де болған. Екі палуан күрескенде де, бәйгеге ат қосқанда да ұран шақырылған. Әмір Темірдің, Тоқтамыстың жорықтарын баяндайтын шығармаларда “сүрен салу” деген бар. Ол да ұранмен мәндес. Халықтың немесе рудың, тайпаның ұраны аса құрмет тұтатын ата-бабаның, асыл ананың немесе сол халық табынатын табиғи күштің атынан шығады. Ұран көшпелі түркі-моңғол халықтарында көп тараған.
Қазақ жүздерінің, руларының, тайпаларының бәрінің де өз ұрандары бар және олар әр түрлі. Мысалы, албанның ұраны — Райымбек, суанның ұраны — Байсуан, арғынның ортақ ұраны — Ақжол, Найманда — Қаптағай,Аққожа ,қыпшақта — Ойбас, Ұлы жүзде — Бақтияр, Кіші жүз адайда — Бекет, беріште — Ағатай, тамада — Қарабура, т.с.с. Іргелі рулардан тұратын тайпалардың ұрандары да бөлек болады. Мысалы, Найман Қаракерей ұраны — Қабанбай, арғыннан тарайтын сүйіндік ұраны — Жолбике, жалайырдың андас руының ұраны — Балпық. Найман ішінде Матай руының ұраны-Бөрібай,Арғын ішінде қаракесек руының ұраны — Қарқабат, бұл — оның анасының есімі. ІI-дүниежүзілік соғыста Кеңес жауынгерлері жауға “Отан үшін!” деген ұранмен шабуылға шықты.
Санат:Елтаңба элементтері Санат:Геральдика Санат:Ұрандар
IC 365
IC 365 — Торпақ шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 14860, MCG 1-11-17, ZWG 392.21, IRAS04166+0313.
Сыртқы сілтемелер
IC 365 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз)
Фарисей (сусын)
Фарисей (сусын)
«Фарисей» (нем. Pharisäer) — неміс асханасындағы ыстық кофе сусыны, ром мен шайқалған кілегей қосумен дайындалады. Аңызға сүйенсек сусын XIX ғасырда аскетикалық пастор Георг Блайер болғанда Солтүстік Фризияда, Нордштранд аралында пайда болған. Оның қатысуында тұрғындар тек кофе ішуге ғана мойын сұнған. Тығылып ром қосып және оның бас киім астында тығып иісін шығармау тек 1872 жылы ніресте критинахыда бір кристьян ойлап тапқан екен. Алайда пастор өз адамдарының бұл ісін қалай тапқан, мүмкін қателікпен басқа біреудің стақанынан кофесін ішіп қалған үшін шығар. Сонда ол таңқалып «О, фарисеи!» деп айқайлапты. Фарисейді дайындау үшін күшті және тәтті қара кофеге 40 миллилитр қоңвр Ямайлық ром қосып үстінен шайқалған кілегей салынады екен. «Фарисей»-ді кілегеймен араластырмай, бетінде ұстап ішеді. Салт бойынша Фарисейді араластырған адам компаниясының ішкілігін төлеп береде жінеде 8 фарисей ішкен адам бокалды өзіне алып қалады. Алайда мекеме меңгерушісі ромның дозасын арттырып немесе кемітіп отыра алады.
Сонымен қатар
•	Кофе по-ирландски
Сілтемелер
•	Lernfelder der Bäckerei und Konditorei. Pharisäer (нем.) •	Напиток «Фарисей» (нем.)
Ен – таңба салу
Ен – таңба салу
Тарихы
Көшпелі өмір салтымен сабақтасып жатқан малға ен – таңба салу дәстүрінің мыңдаған жылдық тарихы бар. Малдар жоғалғанда, өзгелердің малымен араласыпкеткенде иен – таңбасыз өз малын тану, табу мүмкін емес. Сондықтан малдың кімдікі екенін ажырату үшін жыл сайынғы төлдер мен өзге де белгі салынбаған малдарға ен және тамға салынып отырған. Төрт түлік малға ен – таңба салу қажеттілігі бүгінгі күні де сақталып отыр. Ендеше, ен – таңба салудың дәстүрін, әдіс – тәсілін, атауын білу кімге де болса артық емес.
Ен
Ен – малдың құлағын тілу – кесу арқылы салынатын белгі. Ол төрт түлік малдың барлығы салына береді. Ен салу, әдетте, жаздың басына қарай атқарылады. Ол үшін ен салынатын малдарды жинап, олардың құлағына өткір бәкімен кесу, тілу, тесу арқылыен салынады. Әдетте, ен төлдер марқайған соң жазғытұрым салынған. Малға салатын еннің қазақ арасында тілік, кез, қиық, қиықша, ойық, құмырсқа, кесік, тесік, сырға деп аталатын түрлері бар. Бұларды малдың оң және сол құлағына, құлақтың алды – артына алмастыра немесе қатарластыра салу арқылы ен – таңбаның түрін өзгертіп отыруға болады. Ежелгі дәстүр бойынша, құлақтан түскен қиындыларды балаларға жинатқызып, құмырсқаның илеуіне тастататын болған.
Таңба
Тамға (таңба) – малдың терісіне қыздырылған темірді басу арқылы күйдіріп салынатын белгі. Бұрыннан келе жатқан дәстүр бойынша, тамға жылқы, түйе, сиыр түліктеріне салынады. Тамға көруге ыңғайлы болуы үшін, негізінен, малдың сол жақ қапталының алдыңғы немесе артқы санына, сауырына басталады. Кейде оң қапталына салынуы да мүмкін. Күйдірілген терісі жазылғаннан кейін ол жердің жүні өзгеше өсіп шығады да, көзге бірден көрініп тұратын белгіге айналады. Дұрыс салынған тамғаның ізі өшпей, біржолата сақталып қалады. Тамғаның әр рудың немесе әулеттің ежелден келе жатқан нәл тамға, көсеу тамға, айыр тамға сияқты көптеген түрлері бар. Кейінгі уақытта мал иесінің қалауымен белгілі бір әріпті немесе малдың туған жылын тамға ретінде басу кең етек алған.
Суза
Суза (Susa) — Италиядағы қала, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6,6 адамды құрайды (2004). Алып жатқан жер аумағы 11.26 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Ғұмырнама
Ғұмырнама,мемуар (bios - өмір, grapho - жазамын) - жеке тұлғаның өмірі мен атқарған жұмыстарының жылнамасы. Әде­биеттану ғылымында жазушының өмір жолын зерттеу. Бұл зерттеушілік жұмыс үшін өте қажетті, өйткені суреткердің өмірлік тәжірибесінің әлеуметтік тұрмыстық жай-күйі, толғаныстары көркем шығармашылықта кө­рініс береді. Көркем образдардың прототиптерін білуге, шығармашылық процесте жеке өмірлік материалдардың қорытылу жайын түсінуге, суреткердің лабораториялық құпиясын ашуға көмектеседі. Сондай-ақ, күнделіктер, хаттар, замандастарының естеліктері және суреткердің өзі жазып қалдырған әр түрлі деректер ғұмырнама жазуға негіз болады. Биографияның бір тү­рі - автобиография, яғни, автордың өзі жазып қалдырған ғұмырнамасы. Ғұмырнама - көркем ғұмырнама, ғылыми ғұмырнама, академиялық ғұмырнама, т.б. түрлерге бөлі­неді. Ғұмырнама жазу дәстүрі көне дәуірден басталады (мысалы, Плутахтың "Салыстырмалы өмірі"). Әлемдік әдебиетте ғұмырнама жазудың шеберлері қатарында Дж. Вазары, Дж. Фостер, С.Цвейг, Р.Роллан, т.б. аталады. Көне түркі ескерткіштері де (7 г.) ғұмырнама үлгісімен жазылған. Мұның өзі қазақ әдебиетіндегі ғұмырнама жанрының та­рихы ертеден басталатынын аңғартады. М,Дулатовтың 20 ғасырлың басындағы ғұмырнамалық мақалалары, М.Әуезовтің Абай, Қ. Жұбановтың Құрманғазы өмірі мен шығармашылығы туралы жазған кітаптары қазақ әдебиетіндегі ғұмырнама жанрының кемелденуіне ықпал ет­ті. Кеңестер Одағында "Тамаша адамдар өмірі" ғұмырнамалық сериясы танымал болған. 20 ғасырдың соңында Д. Қонаев, X. Ерғалиев, М. Мағауин, Ә. Нұршайықов, Қ.Жұмаділов, т.б. тұлғалардың ғұмырнамалық шығармалары жарияланған.
Құрылыс акустикасы
Құрылыс акустикасы — жалпы акустика ілімінің ғимараттар мен ғимараттардың қоршау құралымдарын сыртқы, әрі ішкі орталардың шуынан оқшаулау және оны барынша азайту мәселелерімен айналысатын саласы. ғимарат ішіндегі шуды бәсеңдету үшін оны дыбыс жұтқыш материалдармен қаптайды. Ірі қоғамдық орындар мен тұрғын үйлер және елді мекендердегі құрылыстарды жобалағанда барынша шуды азайту шаралары ескеріледі. Кәсіпорындардағы өндірістік шу мен ғимараттардың инжинерлік құрал-жабдықтарының шуымен күресуде шу көздерін оқшаулау, шу өткізбейтін бөлмелер жасау, т.б. шаралар қарастырылады.
Дереккөздер
Санат:Құрылыс
Сладкодум (Кырджали облысы)
Сладкодум (Сладкодум) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6960. ЕКАТТЕ коды — 67132.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Ольбернхау
Ольбернхау (Olbernhau) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан қала. Кенді Таулар ауданының құрамына енеді.
Гырдза-Ель
Гырдза-Ёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нем өзенінің оң жағалауынан 86 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қарамола (тау, Түркістан облысы)
Қарамола – Қарақтау тауларының орта бөлігіндегі тау.
Географиялық орны
Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігі Жиделі ауылының солтүстік-батысында 32 км жерде орналасқан. Сырдария өзенінің алабында.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 388 м. Қарақтау тауларының ең биік жері болып есептеледі. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 18 км-ге созылып жатыр, енді жері 5-6 км шамасында. Беткейі тіктеу, сай-жыралармен тілімденген. Кейбір бөліктерінің түпкі жыныстары жалаңаштанған. Батысында Үшбай, Мұзбел құдықтары, шығысында Жосалы қонысы орналасқан.
Өсімдігі
Сортаңды сұр топырақ жамылғысында боз жусан, балыш, күйреуік, сексеуіл қалың өседі. Қысқы мал жайылымы ретінде пайдаланылады.
Альдеадавила-де-ла-Рибера
Альдеадавила-де-ла-Рибера (Aldeadávila de la Ribera) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Витигудино ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1389 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 46,18 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 104 км.
Қала қамқоршысы Бартоломе болып саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Сольва
Сольва (Үлкен Сольва) — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сосьва өзенінің сол жағалауынан 599 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері
Кайзасс
Кайзасс — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Барзас өзенінің сол жағалауынан 75 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 29 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Зырянское ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Қырым Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасы
Қырым Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасы (Qrьm Avtonomjalь Sovet Sotsialist Respuвlikasь, Кърым Автономиялы Совет Социалист Республикасы — 1920-1930 жылдар емлесі бойынша, қазір. Qırım Muhtar Şuralar Sotsialistik Cumhuriyeti) — 1921 жылдың 18 қазанынан 1945 жылдың 30 маусымына дейін және 1991 жылдың 12 ақпанынан 1992 жылдың 26 ақпанына дейін Қырым түбегінің аумағында болған автономиялық республика.
Қырым Автономиялық Социалистік Кеңес Республикасы 1921 жылы 18 қазанда РКФСР құрамында құрылды, кейінірек 1936 жылғы КСРО, РКФСР конституцияларына сәйкес және 1937 жылғы Қырым АСКР Қырым Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасы болып қайта аталды.
Орыстар, қырым татарлары, украиндар — басым халықтар, немістер, яһудилер, гректер, армяндар саны айтарлықтай болды. 1932 жылы оның ауданы 25,9 мың км² болды. Қырымның байырғы халқы республика Конституциясына сәйкес қырым татарлары мен қарайымдар болып табылады.
1945 жылы 30 маусымда бұл автономиялық республика Қырым облысы болып өзгертілді, 1954 жылы 26 сәуірде Украина КСР-іне берілді. 1991 жылы 12 ақпанда Украина КСР құрамында автономия қалпына келтірілді (1991 жылдың 24 тамызынан бастап – тәуелсіз Украина мемлекеті), 1992 жылы 26 ақпанда Қырым Республикасы, ал 1994 жылы 21 қыркүйекте – Қырым Автономиялық Республикасы деп аталды.
thumb|305px|Қырым АКСР 1928 жылғы картада (Атлас).
Тарихы
1921 жылы мамырдың аяғынан тамыз айының аяғына дейін Қырымда құрамында Ш. Ибраһимов — төраға, Денхалкомнан П. Дауге және Ауылхалкомнан М. Фофанова тұратын БК(б)П ОК Өкілетті Комиссиясы, Қырым істері жөніндегі БОАК және РКФСР ХКК жұмыс істеді. Комиссияның мақсаты – Қырым АСКР құрылғанға дейін түбектің және оның тұрғындарының соғыстан кейінгі барлық мәселелерін нақтылау.
РКФСР құрамында
thumb|right|340px|IV шақырылым ҚрАКСР ОАК төралқасы, 1925 жыл Кеңес өкіметінің алғашқы жылдарында КСРО ұлттық республикаларының орталық үкіметі мен халқының арасындағы қайшылықтарды жоюға бағытталған жергіліктендіру идеясы кең тарады. Жергіліктендіру аз ұлттар өкілдерін даярлау және басшылық қызметке көтеру, ұлттық-аумақтық автономияларды құру, іс қағаздарын жүргізуге, оқу-ағарту ісіне аз ұлттардың тілдерін енгізу, жергілікті жерлерде бұқаралық ақпарат құралдарының жарияланымдарында жергілікті тілдерді ынталандыру арқылы көрініс тапты.
РКФСР құрамындағы Қырым Автономиялық Социалистік Кеңестік Республикасы 1921 жылы 18 қазанда бұрынғы Таурия губернаторлығы аумағының бір бөлігінде құрылды. Бүкілресейлік орталық атқару комитеті мен Халық комиссарлар кеңесінің Қырым АКСР автономиясы туралы қаулысының негізінде «Қырым түбегінің шекарасында бұрыннан бар округтерден: Жанқой, Көзлев, Керіш, Ақиар, Ақмешіт, Кефе және Ялтадан» құрылды; республиканың солтүстік шекаралары туралы мәселе бөлек қарастырылды. Қырым автономиясының бірінші конституциясы 1921 жылы 10 қарашада қабылданды. Мемлекеттік тілдері — қырымтатар тілі және орыс тілі болды.
Лемонёмдар
Лемонёмдар (Laemonema) — моров тұқымдасына жататын балықтар туысы. Денесі негізінен 40 см—дей, кейде 70 см жетеді, орта салмағы 300 г. Құрсақ жүзбеқанаттары ұзын, 2—3 сәуледен тұрады. Иек асты мұрттары жоқ. Барлық мұхиттардың 300—700 м. тереңдігінде 10 түрі таралған. Макропланктонмен қоректенеді. ТМД—ға қарасты су қойнауында 1 түр, киыршығыстық Л. кездеседі. Кәсіпшілік балықтары.
Қырым Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасы
РКФСР құрамында
Кеңес өкіметі екі халықты: қырым татарлары мен қарайымдарды Қырымдағы байырғы ұлт деп таныды. Сонымен бірге Қырым АКСР-інде ұлттық аудандар мен ауылдық кеңестер құру арқылы түбектің барлық ірі этностарының ықшам қоныстану шегінде өзін-өзі басқару мәселесі шешілді. 1930 жылдары Қырымның 20 ауданының 6-ұлттық қырым татары (Фоти-Сальский, Бақшасарай, Балаклава, Ялта, Алушта және Судақ), 2-неміс (Биік Онлар және Телман), 2-яһуди (Фрайдорф және Лариндорф) және 1-украин (Ішкі) болды.
Лемонёмдар
Дереккөздер
Санат:Биология
Қырым Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасы
РКФСР құрамында
1937 жылы Кіші Кеңес Энциклопедиясы «Қырым АКСР» деген мақаласында: «Қырым озық индустриялды-аграрлық ұлттық республикаға айналды» деп жазды.
Автономиялық республикалардың ұлттық сипаты басқа басылымдарда да атап өтілді, мысалы, Үлкен Кеңес Энциклопедиясында:
1929 жылы 5 мамырда жаңа Конституция қабылданып, оған сәйкес автономияның атауы Қырым Автономиялық Социалистік Кеңес Республикасы болып өзгертілді.
Яһуди автономиясы
Кеңес өкіметінің алғашқы жылдарында яһуди халқын мемлекет монополиялаған буржуазиялық іс-әрекеттен (қаржы, сауда, қолөнер) алшақтату үшін яһудилерді ауыл шаруашылығы еңбегіне тарту арқылы кеңестендіру идеясы алға тартылды. Ол үшін яһудилерді ауыл шаруашылығына қолайлы жерлерге қоныстандыруды ынталандыру қажет болды. 1920 жылдардың басында мұндай «яһуди халқының әлеуметтік құрамын қайта құру» бағдарламасы ресми түрде алға қойылды. Бұл идеяға яһудилердің шетелдік «Агро-Джойнт» қайырымдылық ұйымы қаржылай қолдау көрсетті.
Яһудилерді қоныстандыру бағдарламасы 1920-1930 жылдары жүзеге асырылды. Бірақ көп ұзамай Агро-Джойнттың қаржылық көмек қысқартылып, яһудилерді қоныстандыру үшін Биробиджанда Яһуди автономиялы облысы құрылды. 1939 жылы ақпанда БК(б)П ОК саяси бюросы «Жасанды түрде құрылған ұлттық аудандар мен ауылдық кеңестерді жою және қайта құру туралы» қаулы шығарды, онда бұл аудандардың көпшілігін дұшпандық мақсатта халық жаулары құрғанын көрсетті.
1944 жылы ақпанда С.М.Михоэлс, С.Эпштейн және И.Фефер Қырым түбегінің аумағында яһуди социалистік республикасын құру туралы ұсыныспен «Қырым туралы хат» жіберді.
АКСР жойылуы
1941-1944 жылдары Қырым аумағын нацистік Германия басып алды.
Қызыл Әскер Қырымды азат еткеннен кейін-ақ КСРО басшылығы Кеңес үкіметі бүкіл қырым татар халқын сатқын деп жариялап, оларды коллаборационизм үшін беталды айыптап, қырым татарларының барлығын Қырымнан қуып, Өзбек КСР, сондай-ақ КСРО-ның басқа аймақтарында орналастыру туралы шешім қабылдады. 1989 жылы 14 қарашада КСРО Жоғарғы Кеңесінің шешімімен Қырым татарларын жер аудару қылмыс және заңсыз деп танылды.
1956 жылы Хрущевтің жарлығымен Қырым татарлары мен Еділ немістерін қоспағанда жер аударылған халықтардың барлығы дерлік атамекеніне қайтарылды, олардың республикалары қалпына келтірілді. Анастас Микоян өзінің естелігінде өзінің жеке пікірі мен сол кездегі үкіметтің пікірі бойынша Қырым татарларының автономиялық республикасының қалпына келтірілмеуіне ғылыми этнологиялық, лингвистикалық және тарихи негіздемесі жоқ негізгі себепті көрсетеді: Қырым Татар Автономиялық Республикасының қалпына келтірілмеуінің негізгі себебі мынада: оның аумағында басқа халықтар қоныстанған, ал татарлар қайтып оралса, көп халықты қайтадан қоныстандыруға тура келер еді. Оның үстіне қырым татарлары қазақ татарларына, өзбектерге жақын болды. Олар жаңа аудандарға жақсы қоныстанды, ал Хрущев оларды қайта қоныстандыруға ешқандай мән-мағына көрмеді, оған қоса Қырым Украинаның құрамына кірді.
УКСР құрамында
1967 жылы 17 тамызда КОКП ОК саяси бюросының Қаулысы қабылданды. Бұл құжаттың негізгі тезисі Қырым татарларының «қазіргі тұрып жатқан жерлерінде тамыр жайғандығы» және олардың Қырымға қайтып оралуы орынсыз. Партия шешімдері КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1967 жылғы 5 қыркүйектегі № 493 «Бұрын Қырымда тұрған татар ұлты азаматтары туралы» Жарлығымен ресімделді. Ол «Қырымда тұрған татар ұлтының азаматтарына» қатысты дәлелсіз айыптаулар бар бөлігінде мемлекеттік органдардың шешімдерінің күшін жойды, бірақ олардың «Өзбек және басқа одақтық республикалар аумағында тамыр жайғанын» алға тартты. Осы Жарлықтан кейін бірден шыққан Жоғарғы Кеңес Төралқасының № 494 Қаулысында «ұлты татар азаматтар... және олардың отбасы мүшелері КСРО-ның барлық азаматтары сияқты еңбек және төлқұжаттық режим туралы қолданыстағы заңнамаға сәйкес Кеңес Одағының бүкіл аумағында тұру құқығын пайдаланады» делінген. «Төлқұжаттық режим» тармағында бір құйтырқылық жасады немесе Қырымға барар жолда әкімшілік кедергілер жасау ұйғарылды. 1967 жылдың қыркүйек айының аяғында түбекке 2000-ға жуық қырым татарлары келді, бірақ келгендердің ешқайсысы іс жүзінде тіркелмеді. 5 қыркүйектегі жарлық қырымтатар мәселесін шешкен жоқ, тек оның шешімін еліктеді. Ақтау, шын мәнінде, тек көзбояушылық болды.
thumb|left|200px|Багров Н.В. қол қойған Қырым облыстық кеңестің 1990 жылғы 12 қарашадағы референдум өткізу туралы шешімі. 1989 жылы КСРО Жоғарғы Кеңесі жер аударуды қылмыс және заңсыз деп таныды. Қырым АКСР қалпына келтіру қажеттілігі КСРО Жоғарғы Кеңесінің 1989 жылғы 28 қарашадағы № 845-1 «Кеңес немістері мен Қырым татар халқының мәселелері жөніндегі комиссиялардың қорытындылары мен ұсыныстары туралы» Жарлығымен бекітілді, бұл «Қырым татар халқының құқықтарын қалпына келтіруді Украина КСР-нің құрамында Қырым АКСР құру арқылы Қырым автономиясын қалпына келтірмей жүзеге асыру мүмкін емес» деп атап өтті. Бұл Қырым татарларының да, қазір Қырымда тұратын басқа ұлт өкілдерінің де мүдделеріне сай болар еді». (Жарияланды: КСРО Жоғарғы Кеңесінің Мекемелері 1989 ж., 29 қараша (№ 25). С. 669 (№ 495).
1990 жылы қарашада Қырым облыстық кеңесте Қырым АКСР қалпына келтіру мәселесі көтерілді.
thumb|right|220px|1991 жылғы референдумға арналған бюллетень 1991 жылы 20 қаңтарда Қырым облысында Қырым АКСР КСРО-ның субъектісі және Одақтық шартқа қатысушы ретінде қайта құру мәселесі бойынша референдум өтті. Дауыс беруге қатысқандар 81%-дан асты, 93%-ы Қырым АКСР қалпына келтіруге дауыс берді; кейіннен референдум күні республикада «Қырым Автономиялық Республикасының күні» ретінде тойлана бастады.
Референдум нәтижелерін басшылыққа ала отырып, 1991 жылы 12 ақпанда Украина КСР Жоғарғы Кеңесі «Қырым Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасын қалпына келтіру туралы» Заң қабылдады, оның 1-бабына сәйкес Қырым АКСР Украина КСР құрамындағы Қырым облысының аумағында жарияланды. Осы заңға сәйкес Қырым облыстық Халық депутаттары кеңесі Қырым АКСР аумағындағы мемлекеттік биліктің жоғарғы органы болып уақытша (Қырым АКСР Конституциясы қабылданғанға және мемлекеттік биліктің конституциялық органдары құрылғанға дейін) танылды. 1991 жылы 22 наурызда Қырым облыстық Халық депутаттары кеңесі Қырым АКСР Жоғарғы Кеңесі болып қайта құрылып, оған Қырым Конституциясын әзірлеу тапсырылды. Төрт айдан кейін, 19 маусымда Қырым автономиясы туралы ескерту Украина КСР-нің 1978 жылғы конституциясына енгізілді.
КСРО құлдырауы
1991 жылы 1 желтоқсанда бүкілукраиналық референдумда дауыс беруге қатысқан Қырым тұрғындарының 54 % 1991 жылы 24 тамызда Жоғарғы Рада қабылдаған Украинаның тәуелсіздігі туралы актісін қолдады. Келушілердің 62% -ы дауыс берді, дауыс беруге құқығы бар қырымдықтардың 33 % Актінің қолдауға дауыс берді. Алайда «Ақиар-Қырым-Ресей» халық майданының өкілдері, сондай-ақ кейбір украиндық және ресейлік зерттеушілер бұл «КСРО-дан одақтық республиканы шығаруға байланысты мәселелерді шешу тәртібі туралы» КСРО Заңының 3-бабын бұзды деп есептейді, оған сәйкес Қырым Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасында оның КСРО құрамында немесе одан шығып жатқан одақтық республика — Украина КСР-да қалуы туралы мәселе бойынша жеке референдум өткізу керек болды.
1992 жылы 26 ақпанда Қырым Жоғарғы Кеңесінің шешімімен Қырым АКСР-і Қырым Республикасы болып аталды. Сол жылдың 5 мамырында Қырым Жоғарғы Кеңесі Қырым Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігін жариялау туралы акт, ал бір күннен кейін Қырым АКСР-інің атауын өзгертуді растайтын және Қырым Республикасын Украина құрамындағы демократиялық мемлекет ретінде, ал Ақиар қаласы — ерекше мәртебеге ие және Қырымның ажырамас бөлігі бар қала ретінде анықтайтын Конституция қабылданды.
Тұрғындары
Халық саны 793,7 мың адам (1931 жылы шипажайлы аймақтардың халқымен бірге қала халқы), 1926 жылы – 714,1 мың адам (оның ішінде 330,5 мың қала халқы) болды. 1932 жылы Ақмешіт халқының саны 90 125 адам болды.
Халықтың жалпы тығыздығы 1 км²-та 30,7 адамды құрайды, ауылдық — 1 км²-та 16,5 адам.
Ұлттық құрамы: 1939 жылы Қырым АКСР халқының саны, санақтың алдын ала қорытындысы бойынша 1 миллион 126 мың адамды құрады, оның 49,6% орыстар, 19,4% қырым татарлары, 13,7% украиндар, 5,8% яһудилер, 4,6% немістер болды.
Дереккөздер
Санат:Қырым АКСР Санат:Қырым
Санта-Терезинья-ди-Гояс
Санта-Терезинья-ди-Гояс (Santa Terezinha de Goiás) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Солтүстік Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Порангату экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8684 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1202,195 км² шамасында. Халық тығыздығы — 7,2 адам/км².
Одри Хепбёрн
thumb|left|Одри Хепбёрн "Римдік каникулдер үшін скрин тест" Одри Хепбёрн Audrey Hepburn, (/ˈhebən/ или /ˈhebə:n/ деп айтылады) азан шақырып қойған аты: О́дри Кэ́тлин Ра́стон, (Audrey Kathleen Ruston); 4 мамыр 1929 жыл, Брюссель — 20 қаңтар 1993 жыл, Толошеназ) – британдық және американдық актриса, фотомодель, қоғамдық қайраткер. «Римские каникулы» фильмі үшін «Оскар» сыйлығын алады, 4 рет Оскар номинациясына енеді: 1954, 1959, 1961 және 1967 жылдары. left|thumb|250pxГрегори Пек және Одри Хепбёрн «Римские каникулы» (1953) фильмінде Брюссель астаналық ауданындағы Иксельде туған. туғанда берілген аты - Одри Кэтлин Растон.  Балалық және жастық шағын Нидерландта өткізеді, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германия оккупациялаған Арнемде тұрады. Арнемде балетке үйреніп, 1948 жылы Лондонға көшкенде лондондық театр сахналарында биші болып жұмыс істейді. Бірнеше еуропалық фильмдеріне түскен сон, Одри Колетт назарына түсіп, «Жижи» бродвейлік қойылымында ойнайды. 1952 жылы "Римские каникулы" американдық фильмінде басты рольді ойнап, «Оскар», BAFTA және «Алтын глобус» сыйлықтарын  алады. 1954 жылы «Ундины» қойылымындағы ойыны үшін «Тони» сыйлығына ие болады.
thumb|250px|left|Одри Хепбёрн «Сабрина» фильмінде (1954) Уақыт өте келе Одри өз заманындағы жалақысы жоғары актерлердің қатарына қосылып, Грегори Пек, Рекс Харрисон, Кэри Грант, Генри Фонда, Гэри Купер, Уильям Холден, Фред Астер, Питер О’Тул және Альберт Финни секілді актерлермен ойнайды. Хепбёрн «Сабрина» (1954), «История монахини» (1959 жыл), «Завтрак у Тиффани » (1961) и «Дождись темноты» (1967) фильмдері үшін Оскар номинациясына енеді. «История монахини» (1959) және «Шарада» (1963) фильмдері үшін BAFTA сыйлығын иеленеді. «Дождись темноты» түсірілгеннен кейін біршама уақыт киноға түспейді, 2 баласының тәрбиесімен айналысады. Хепбёрнның келесі фильмі - «Робин и Мэриан» (1976), одан кейін тағы бірнеше фильмдерде ойнайды, соңғысы Стивен Спилбергтін «Всегда» фильмі.
1988 жылы Хепбёрн ЮНИСЕФ халықаралық жақсылық ерік елшісі болып, Африка, Онтүстік Америка, Азияның тұрмысы нашар елдердегі балалардың проблемаларына зейін аудартады. 1982 жылы Одри ЮНИСЕФ-те атқарған жұмыстары үшін Еркіндік Президенттік медальмен марапатталады. 1999 жылы Одри Хепбёрн Американдық кино өнер институтының американдық ағзам актрисаларының тізімінде 3 орынға ие болды.
Фильмография
thumb||right|200px|[[Лос-Анжелестегі Голливуд бульварындағы Одри Хепбёрн жұлдызы]]
Дереккөздер
Link FA|hr Link FA|it Link FA|mk Link FA|vi Link GA|fr
Санат:АҚШ фотомодельдері Санат:Британия фотомоделдері Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері
Ғұндардың Қап тауына жорығы
Ғұндардың Қап тауына жорығы– 4 ғ-дың соңына қарай ғұндардың Кіші Азияны бағындыру мақсатына жасаған әскери жорығы. Ғұндар Қара т-дің солт. жағалауын жаулап алғаннан кейін Кіші Азияға бет бұрды. 395 ж. Қап (Кавказ) тауынан өтіп, Кіші Азияға басып кірді. 397 жылға дейін Сирияны,Каппадокияны, Месопатамияны бағындырды. Ол өңірдегі халықтардың ішінде Шығыс Рим империясының қол астына қараған парттар ғана ғұндарға бағынбай қалды. Осылайша Кіші Азияға түркі тілдес халықтың енуі ғұндардан бастау алды.
Турышева
Турышева (Турышова) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кожва өзенінің оң жағалауынан 186 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Б. з. д. 765 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 765 жылы туғандар
Турышева
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Сингендік тұқымдар тармағы
Сингендік тұқымдар тармағы (Линиясы) — генетикалык біртектес жануарлар. Мысалы, бір жұмыртқалық егіздер, инбредті малдар.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Турышева
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ғұндардың Қап тауына жорығы
Дереккөздер
Санат:Тарих
Б. з. д. 765 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 765 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
IC 4795
IC 4795 — Тауыс шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62608, ESO 141-14.
Сыртқы сілтемелер
IC 4795 Санат:Тауыс (шоқжұлдыз)
NGC 4058
NGC 4058 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1868 жылы 24 наурызда Searle George Mary астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4058 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38124, UGC 7036, MCG 1-31-17, ZWG 41,32.