cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Талагайка
Талагайка — Ресейдегі өзен. Тюмень облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ертіс өзенінің оң жағалауынан 204 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Тобыл өзенінің құйылысынан Конда өзенін қоспағанда Ханты-Мансийск (жоғарырақ) қаласына дейін. Өзен саласы — Тобылдан Обьке дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Милагрис (Баия)
Милагрис (Баия) (Milagres (Bahia)) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік-Орталық Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жекие экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 086 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 307,779 км² шамасында. Халық тығыздығы — 45,8 адам/км².
Санат:Баия елді мекендері
Дэлвуд (Миннесота)
Қала тұрғындарының саны 1063 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.4 км² шамасында. FIPS коды — 27-15616.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Батыс Еуропа Одағы
thumb|[[Батыс Еуропа]] Батыс Еуропа Одағы (БЕО) - Париж келісімінің (1954 жылы) шешімдеріне сәйкес 1955 жылы құрылған әскери-саяси одақ. Штаб-пәтері - Брюссельде (Бельгия). Құрамына Бельгия, Ұлыбритания, Италия, Люксембург, Нидерланд, Грекия, Франция, ГФР, Испания, Португалия және үш мүдделес қосалқы (ассоциациялық) мүше - Түркия, Норвегия, Исландия, олардан басқа бақылаушы бес мемлекет - Ирландия, Дания, Австралия, Швеция, Финляндия енеді. Батыс Еуропа Одағы қызметі кеңесшілік сипатта. Оған мүше елдердің басым көпшілігі әрі НАТО әрі Еуропа одағының мүшелері. Батыс Еуропа Одағы космос ракеталарын жедел игеріп, жердің жасанды серіктерін жасау, одақ қарулы күштерін құрып, оны атом қаруымен жарақтандырып, НАТО қарулы күштерінің қарамағына беру саясатын жүргізді. 1984 жылдан бастап жылына екі рет Батыс Еуропа Одағына мүше елдер өкілдерінің кездесулері шақырылады. 1991 жылы желтоқсандағы Маастрихт декларациясы Еуропа одағымен Батыс Еуропа Одағы арақатынасын айқындаса, 1995 жылы мамырда Лиссабон кездесуінде одақтың қарулы күштері әлуетін көтеру мәселелері қарастырылған. Батыс Еуропа Одағының Бас органы - Кеңес, сессиясына сыртқы істер министрлері, қажет жағдайда қорғаныс министрлері де қатысады. Тұрақты кеңесте елшілер күнделікті жұмыспен айналысады. Бас секретариат одақтың барлық органдарының қызметін үйлестіреді. thumb| Батыс еуропалық одақ (БЕО) - 1955 жылы қүрылған әскерисаяси үйым (1948 жылғы Батыстық Одақтың қайта қүрылуы нәтижесінде пайда болған).
Мүше елдер
Бельгия, Ұлыбритания, Германия, Испания, Италия, Люксембург, Нидерланд, Португалия, Франция, Грекия.
Одақтасқан мүшелері
Түркия, Норвегия, Исландия.
Бақылаушылар
Ирландия, Дания, Австрия, Швеция,Финляндия.
Дереккөздер
Санат:Еуропа одағы Санат:Еуропа
Тагаза
Тагаза — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тандошка өзенінің сол жағалауынан 16 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сен-Жан-де-Коль
Сен-Жан-де-Коль (Saint-Jean-de-Côle) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Нонтрон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,70 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24425, пошта индексі — 24800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 351 адамды құрады. Халық тығыздығы — 27,64 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Азат Райымбекұлы Сейтметов
Азат Райымбекұлы Сейтметов (1964 жылы 14 желтоқсанда Алматыда туған) — танымал кино және театр актері. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актері (1988 жылдан).
Сахнадағы негізгі рөлдері
Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры сахнасында: М.Әуезовтің «Абайында» Долгов (реж. Е.Обаев), «Қарагөзінде» Матай (реж. Б.Атабаев), «Еңлік-Кебегінде» Абыз (реж. Х.Әмір-Темір), М.Сәрсекенің «Тендерге түскен келіншегінде» Жорабек (реж. О.Кенебаев), Ә.Әмзеұлының «Қара кемпірінде» Шөмбай (реж. Е.Обаев), С.Асылбекұлының «Күзгі романсында» Сайлау (реж. Ә.Рахимов), И.Сапарбайдың «Сыған серенадасында» Алеко (реж. Е.Обаев, Т.Аралбай), Б.Мұқайдың «Сергелдең болған серілерінде» Байбол,   Д.Исабековтің  «Мұрагерлерінде» Сызғанов (реж. О.Кенебаев), «Жаужүрегінде» Ақылбай (реж. Е.Обаев), «Актрисасында» Самат (реж. Н.Жұманиязов), Иран-Ғайыптың «Мен келемінінде» Шибұт (реж. Қ. Қасымов), Ә. Таразидің «Ақын… Періште… Махаббатында» Скрипкашы, Т. Мәмесейіттің «Бәкей қызында» Шұбараяқ ояз, Ә. Рахимовтің «Қылмыскерге куәлігінде» Шотбай, Т. Нұрмағанбетовтің «Бес бойдаққа бір тойында» Барбол (реж. Ә. Рахимов), Н. Келімбетовтің «Үміт үзгім келмейдісінде» Асылхан (реж. Е. Обаев), Қ. Ысқақ пен Шахимарденнің «Қазақтарында» Қойгелді (реж. Т. әл-Тарази) т.б көптеген бейнелерді сомдайды.
Отбасы
Санат:Қазақстан театр актерлері Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары
Бузовьязбаш
Бузовьязбаш — Башқұртстанның Кармаскалин ауданындағы ауыл, Бузовьяз ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 75 адамды құрады. Пошта индексі — 453003, ОКАТО коды — 80235815003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Норвегия қалаларының тізімі
Норвегия қалалары:
Қалалар тізімі
Қала тұрғындарының саны 2006 жыл бойынша берілген
Эуст-Агдер
Санат:Елдер бойынша қала тізімдері Санат:Норвегия
Мұқаш Таңғытұлы
Өмірбаяны
Мұқаш Таңғытұлы 1962 жылы 15 желтоқсанда Қытайдың Шынжаң өлкесі, Тарбағатай аймағында дүниеге келген.
1981 жылы Үрімжінің Қаржы институтына оқуға түсіп, 1985 жылы аяқтаған. 2003 жылға дейін банк саласында қызмет істеген.
2003 жылы Қазақстанға қоныс аударған.
Күйшілік мектеп туралы бірнеше зерттеу кітабының авторы, "Халық күйшісі" төсбелгісінің иегері, Халықаралық күйшілер одағының мүшесі, "Шығыс шертпесі" ансамбльінің негізін қалаушы.
2022 жылы 12 тамыз күні Алматыда ауыр сырқаттан қайтыс болды.
Дереккөздер
Санат:Күйшілер
Бағдат Кәрібозұлы
Бағдат Кәрібозұлы (18 мамыр, 1956 жылы Қызылорда облысы, Қазалы ауданы, Құмжиек елді мекенінде дүниеге келген) — жазушы, филология ғылымдарының докторы, «Қорқыттану және өлке тарихы» ғылыми-зерттеу институтының директоры, профессор.
Дереккөздер
Санат:18 мамырда туғандар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті түлектері Санат:Қазақстан филологтары Санат:Филология ғылымдарының докторлары Санат:Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті оқытушылары Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері
Марат Укуманов
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар Санат:КСРО дзюдошылары
Нарық теориясы
Толығырақ
Нарық теориясы қандай да болсын бір тауар немесе пайдалы қызметтерді сатып алушылар мен сатушылар арасындағы сұраныс пен ұсынысты, құн мен бағаны, монополия мен олигополияны, бәсеке мен бәсекелестік күрес тетіктерін реттейді. Нарықтық экономиканың адамзат баласының экономика тарихында өндірушінің монопол. мәртебесін өзгертіп, сатып алушы нарығына айналғандығы теор. тұрғыдан дәлелденді.
Нарық теориясын дамытқан тұлғалар
Нарық теориясын алғаш ашқан ғалым, ағылшын экономисі Альфред Маршалл (1842 – 1924). Ол Адам Смит,Давид Рикардо,Джон Стюард Миел, т.б. классикикалық мектептің өкілдері жасаған теорияларды қорытындылай келіп, қысқа және ұзақ мерзімді ұсыныстар мен сұраныстардың арасына шектеу қойған жағдайда қысқа мерзімде өндірілген тауарлар санының тұрақты болатынын, ал ұзақ мерзімде өндірілген тауарлар санының керісінше болатындығын теор. тұрғыдан негіздеді. Сөйтіп, ол баға теориясының негізін салушы болды. Келесі бір ғалым – Джон Мейнард Кейнс 1936 жылы жарық көрген “Еңбекке тарту, пайыз бен ақшаның жалпы теориясы” атты еңбегінде экономиканы макроэкономика (жалпы экон. үдерістер саласы) және микроэкономика (жеке бизнес немесе негізгі экономикалық буын – фирма сияқты қызмет саласы) деп жіктей отырып, оған “макроанализ” бен “микроанализ” деңгейінде алғаш рет талдау жүргізді. Ол басқарудың нарықтық тетігі мен мемлекеттік реттеуді біріктіру үрдісін ұсынды. Кейнстің идеялары “кейнсшілдік” деп аталып, оның жетілдірілген түрі “неокейнсшілдік” деген теорияның негізіне айналды. Бұған қоса М.Фридман, И.Шумпетер,П.Самуэльсон, Дж. Гэлбрент, М.Вебер, т.б. ғалымдардың нарыққа байланысты теориялық пайымдаулары әлемге кеңінен танылды. Атап айтқанда, экономикалық серпін мен циклдер, жаңа индустриялық қоғам, радикалдық қағидаттар сияқты тарамдалған теориялар жүйесі негізделді. Нарықтық қатынастар теориясы сатып алу-сату нысандарына тән дәстүрлі тауарларға қоса қызмет көрсету, еңбек, ақша, капитал, бағалы қағаздар, ақпарат пен зияткерлік жетістіктерді де саралайды. Сонымен қатар мемлекет пен нарық ин-ттары, аймақтық және әлемдік экономика арқылы жетілдіру жолдарын теория тұрғыдан қарастырады. Нарық теориясының басты нысаны меншік қатынасы – мемл. сектор, акционерлік кәсіпкерлік сектор, кооперативтік ұжымдық сектор, жекеше және аралас сектор, т.б. Сондықтан нарықтық экономика осы меншік түрлерінің арақатынасымен тығыз байланысты.
Зерттеулер
Нарық теориясы зерттеулерінің тағы бір нысанына оның әлсіз жақтарын зерттеу жатады. Оларға нарықтың макроэкон. үйлесімділікті реттей алмай үйлесімсіздік туғызуы, ғыл.-тех. жаңалықтарға ұмтылыс білдірілгенімен сараңдық танытуы, күрделі құрылыстың тиімділігі тез болмағандықтан стратег. инвестиция жұмсауға ынта мен мүдденің аздығы сияқты мәселелер жатады. Жалпы алғанда нарық теориясы қандай да болсын үдерісті кәсіпорын деңгейінде шешу керектігін уағыздайды. Олар: өндіріс пен тұтынудың еркін қозғалысы, экономиканы “сауықтыру”, бәсекенің жалпыға бірдейлігін қамтамасыз ету сияқты мәселелер. Бұрынғы соц. елдерде, әсіресе, Қазақстан жағдайындағы өтпелі кезеңде радикалды саяси және экон. реформалар жүргізіліп, нарық теориясы тұрғысынан жекешелендіру және мемлекет иелігінен алу, кәсіпкерлікке ынталандыру, нарықтық құрылымдарды қалыптастыру, сыртқы экон. байланыстарды дамыту, макроэкон. тұрақтандыру мәселелері жан-жақты қарастырылды. Нарық теориясы кең мағынада алғанда тауарларды өндіру мен қызмет көрсетуде, айналысқа жіберуде, бөлуде және сатып алушылар мен сатушыларды таңдауда, бағаны жетілдіруде, ресурс көздерін пайдалануда, еркіндікке тән сипаттағы ақша қаражатының қозғалысында экон. қатынастарды жүйелейді. Осыған орай нарықтық экономиканың басты тетіктері: баға, сұраныс пен ұсыныс заңдылықтары, инфляция себептері, нарықтың инфрақұрылымы мен жағдаяты теориялық және практикалық жағынан ұдайы әрі үздіксіз зерттеліп келеді және зерттеле береді де, нарықтық дамудың үлгілері салыстырылып, айқындалады. Нарық теориясын жаңа жағдайда дамыту мәселесі бүгін таңда өзекті мәселеге айналып отыр. Оның басты бағыттарына ұлттық экономика мүдделерін халықар. мүддемен үйлестіре білу, ұлттық экономиканың әлемдік ұдайы өндіріс үдерісімен өзара араласуын, қарым-қатынасын қамтамасыз ету, жаїандану үдерісінің озық теория негіздерін жасау, т.б. жатады.
Дереккөздер
Санат:Экономика
Ақтөбе округі
Ақтөбе округі — 1928-1930 жылдары болған Қазақ АКСР-інің әкімшілік-аумақтық бірлігі.
Ақтөбе округі 1928 жылы 17 қаңтарда Ақтөбе губерниясының бір бөлігінен құрылды. Округ орталығы - Ақтөбе қаласы болды. Округке 14 аудан кірді:
1928 жылы 23 маусымда Шілік ауданы Шыңғырлау ауданы болып өзгертілді.
1929 жылы 10 сәуірде жойылған Адай округінен, орталығы Алтықарасу мәдмекені болған Алтықарасу ауданы, орталығы Көкмешіт мекені болған Табын ауданы және орталығы Ойыл ауылы болған Ойыл ауданы Ақтөбе округіне ауыстырылды.
1930 жылы 17 желтоқсанда Қазақ АКСР-інің барлық басқа округтері сияқты округ таратылып, оның аудандары ірілендіріліп, республикалық билікке тікелей бағынуға берілді.
Әдебиет
Санат:Қазақ АКСР округтары Санат:Қазақстанның тарихи облыстары
Бьеф
Бьеф (bief) —
Су деңгейінің жогарғы және төменгі бъефтері арасындағы белгілердің айырмашылығы осы имаратқа әсер ететін арын шамасын көрсетеді. Су тежеуші имараттың жөне оған іргелес жатқан арна элементтерінің түрақтылығын арттыру мақсатында бъефті беттестіру іске асырылады. Екі немесе бірнеше су тежегіш имаратгардан және су жүйелерінің және ағын су бөліктерінің суайрық телімінде орналасқан Бьеф бөлінген Бьеф деп аталады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Экологиялық фактор
Экологиялық фактор – кез келген орта жағдайына тіршілік иелерінің бейімделу қабілетімен жауап қайтара алуы.
Бұл жерде бір ескере кететін жағдай өлім факторы бейімделу қабілетінен тысқары жатады. Экологиялық факторлар абиотик., биотик., антропогендік, климаттық және тежеу факторларымен тығыз байланысты. Экологиялық фактор тірі организмдерге олардың жеке дамуының бір ғана кезеңінде болса да тікелей немесе жанама әсер ете алатын, ортаның кез келген әрі қарай бөлшектенбейтін элементі саналады. Табиғи жағдайда организм көптеген факторлардың ықпалына ұшырап отырады. Экологиялық фактордың қайсысы болмасын табиғатта тұрақты емес. Барлық Экологиялық фактор екі санатқа: популяция тығыздығына тәуелсіз және популяция тығыздығына тәуелді болып бөлінеді. Бірінші санат факторларына негізінен климаттық, ал екіншісіне – биоталық факторлар жатады. Топтастырудың тағы бір жолы бойынша Экологиялық факторлар энергетик. және сигналдық болып бөлінеді. Мысалы, энергетик. топқа температура, бәсекелестік, жыртқыштық, паразитизм, т.б. жатады. Бұл топ организмдерге тікелей әсер етіп, олардың энергетик. күйін өзгертеді.
қара: Абиотикалық факторлар, Биотикалық фактор, Антропогендік фактор, Фактор.
Дереккөздер
Қазақ ұлттық энциклопедиясы, 10 том
Санат:Экология
Айдын Жұмәділұлы Рақымбаев
Айдын Жұмәділұлы Рақымбаев - 1972 жылы 20 қыркүйекте Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданында туған. Қазақ. Әкесі - Рақымбаев Жұмәділ Сағидоллаұлы. Анасы - Рақымбаева Күләра Омарқызы. Целиноград инженерлік құрылыс институтын (1997) «Автокөлік және автокөліктік шаруашылық» мамандығы бойынша; Л.Н. Гумилев атындағы Еуразиялық ұлттық университетін (2002) «Құқықтану» мамандығы бойынша; Халықаралық бизнес академиясын (2007) іскер әкімшілдік магистры мамандығы бойынша бітірген. Орыс, қазақжәне ағылшын тілдерін біледі. 1995 жылдан - «АзТЭК» ЖШС директоры (Астана қаласы). 2003 жылдан - «Билд Инвестментс Групп» ЖШС директоры (Астана қаласы). 2005 жылдан бері - Астана қаласы «Билд Инвестментс Групп» АҚ Директорлар кеңесінің төрағасы. Қазақстандық Құрылыс салушылар кеңесі ассоциациясының төрағасы, «Атамекен» одағы» Қазақстан ұлттық экономикалық палатасы басқармасының мүшесі, ҚР Президенті жанындағы Кәсіпкерлер кеңесінің мүшесі, «Париж-Дакар» қазақ құрамасының мүшесі (2008). «Қамқор» бірлескен қайырымдылық қорының тәлімгері (2004 жылдан), мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған «Жұлдызай» жыл сайынғы шығармашылық конкурсыныңұйымдастырушысы. «Нұр Отан» ХДП бірінші орынбасарының штаттан тыс кеңесшісі (2007 жылдан). «Құрмет» орденімен; «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен; ҚР Президентінің құрмет дипломымен марапатталған. ҚР автомобиль кросы чемпионаты кезеңінің қола лауреаты; қысқы трек автомобиль жарысы бойынша ҚР Ашық кубогының жеңімпазы (2008).
Діни көзқарасы - діндар.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Б. Клинтон.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Орта Азиядағы ең өркендеген демократиялы мемлекет».
Хоббиі - кітап оқу, отбасылық туризм; экстрим.
Үйленген. Жұбайы - Рақымбаева Анар Амангелдіқызы, «Бесінші элемент» интеллектуалды мектептің жетекшісі. Ұлдары - Рақымбаев Әлихан, Рақымбаев Арыстан; қызы - Рақымбаева Аружан.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан кәсіпкерлері
Бальценайм
Бальценайм (Baltzenheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Кольмар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,52 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 68019, пошта индексі — 68320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 584 адамды құрады. Халық тығыздығы — 89,57 адам/км².
Кильчигиз
Кильчигиз — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Жоғарғы Тыхта өзенінің оң жағалауынан 1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь Новокузнецк қаласынан Кемерово қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Бальценайм
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Кильчигиз
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Коджон
250px|нобай|оңға|Коджон Коджон (кор. 고종?, 高宗?, 1852—1919) — Чосон мемлекетінің 26- ші ваны (1863 – 1897) және Корей империясының 1 – ші императоры (1897 - 1907).
Өмір жолы
1863 жылы ван Чхольджон дүние салып және таққа отыратын мұрагер қалдырып кетпеген соң, оның жұбайы таққа немере туысы Ли Мёнбокты отырғызуға кеңес етеді. Ол кәмелет жасқа толмаған соң, оның орнына әкесі Ли Хаын (Тевонгун ханзада – регент) атқарушы ретінде билік етеді. Тэвонгун елді жабық есік саясатын жүргізуге тырысты. Оның ықпалымен елдегі христиандарды қудалау саясатын жүргізе бастады.
1876 жылы 15 қаңтарда Курода Киётаки басшылығындағы жапон флоты Корея жағасына келеді. 26 ақпанда екі жақ бейбіт келісім шартқа отырды. Келісім шарт бойынша Жапония кемелері Кореяның су жолдарында еркін жүріп, сауда жүргізуге мүмкіндік алды. Осыған негіздес келісім шарттар АҚШ, Италия, Ресей, Германия және Франциямен жасалды. Бұл саясат Жапонияға ұнамады. Жапонияға басып кіріп, 1895 жылы Коджонның жұбайы Мёнсон патшайымды өлтірілді. 1896 жылы Коджон Ресей елшілігінен пана табады. Ол 1897 жылы өзін император деп жариялап, жаңа тәуелсіз Кореи империясын құрады. Коджон жаңа Кванму (кор. 광무?, 光武?) дәуірін жария етті.
Сыртқы саясаты
Коджон император дәрежесінде ірі империалистік елдермен байланыс жасады. Ашық есік дәрежесінде Жапон империясымен (1876 – 1905), АҚШ - пен (1882 – 1905), Британ империясымен (1882 – 1905), Герман империясымен (1883 – 1905), Италия корольдігімен (1884 – 1905), Ресей империясымен (1884 – 1905), Үшінші Француз Республикасымен (1886 – 1905), Австро – Венгрия империясымен (1892 – 1905), Цин империясымен (1899 – 1905), Бельгия корольдігімен (1901- 1905), Дания корольдігімен (1902 – 1905) дипломатиялық байланыстар орнатылды.
Марапаттары
Санат:1852 жылы туғандар Санат:1919 жылы қайтыс болғандар Санат:Корея Императорлары Санат:Чосон әулеті
Кэти Бэйтс
Кэти Бэйтс (ағылш. Kathy Bates,туған. 28 маусым 1948) — американдық актриса и режиссёр. «Оскар», «Алтын глобус»,және «Эмми» номациясының иегері.
Балалық шағы
Кэтлин Дойл Бэйтс -  штатының Теннесси Мемфисе, қаласында дүниеге келген.Әкесі инженер-механик Лэнгдона Бэйтса,ал анасы үйде балаларға қарап отырған.Кэтлиннің тағыда екі үлкен әпкелері бар, Патриция және Мэри. Далласе университетінде жоғарға білім алған, кейін ол Нью-Йорке көшіп келіп өзінің актерлық шеберлігін дамытқан болатын.
Карьерасы
Бэйтс 1971 жылдан бастап өнер әлеміне кірді.1973 жылдары ол театрда ойнаған, біраз уақыттан кейін ол Жүректің қылмысы атты спектаклде ойнап өз атын жұртқа таныта бастады.1980 жылдары Бэйтс әртүрлі бродвейлалық қойлымдарға түсе бастады.Көбінесе ол әртүрлі телешоуларға қатысты ал кино әлемі екінші орында болды. Кэтлин үлкен атаққа Мизери фильміне түсіп ие болды және ол фильмде ойнағаны үшін Оскар және Алтын глобус номинациясын алды.Полуночная смена фильмінде Хелен Кушник рөлін сомдап телехикаялардың ең үздік актрисасына үміткер болды.1997 жылы Джеймса Кэмеронның Титаник фильмінде Маргарет Браун болып ойнады.
Жеке өмірі
1991-1997 жылдары Бэйтс актер Тони Камписиға тұрмыста болатын.Олардың балалары болған жоқ.2003 жылы актриса жұмыртқа обырынан емделді.Бірақ 2012 жылы оның денесінен тағы бір обыр трін анықтады.
Омега акционерлік қоғамы
«Омега» ААҚ - қорғаныс мақсатына қажетті өнімдер, сондай-ақ темір жол саласына, ауыл шаруашылығы техникасына арналған тораптар мен қосалқы бөлшектер шығаратын кәсіпорын. Ол 1969 ж. Орал прибор жасау зауыты ретінде салынды. 1996 жылдан — «Омега» ашық акционерлік қоғамы. Облыс орталығындағы Х.Есенжанов көшесінің бойында (42-үй) орналасқан, 7 өндірістік техникалық корпусы 60 мың м2 аумақты алып жатыр. Оған темір жол тармағы кіреді, дербес жылыту ошағы, қосымша өндірістік үймереттері бар.
Зауыттың монтаждау-құрастыру, аспаптық және механикалық, т.б. цехтары әр алуан приборлар, электронды-автоматты кешендер, байланыс аппаратураларын, металды конструкциялар, қаңқалы-корпусты заттар, нақты механика бұйымдарын шығаруға мамандандырылған. Конверсия жағдайында зауыт ұжымы кардиологиялық есептеу кешендерін, тұрмыстық электр техникасы мен радиотехникалық бұйымдар, саяжайлар мен қосалқы шаруашылықтарды механикаландыру құралдарын шығаруды игерген. Кәсіпорында химиялық-талдамалық, металлогриялық және механик-климаттық лабораториялар жұмыс істейді. Қазір мұнда 800 адам еңбек етеді.
Шөкин Әлихан Ризаұлы
Шөкин Әлихан Ризаұлы (25.10.1925 жылы туған, Павлодар облысы Баянауыл ауданы 10-ауыл – 1996, Алматы қаласы) – медицина ғылымының докторы (1968), профессор (1970).
Арғын тайпасының Сүйіндік руының Айдабол бөлімінен шыққан.
Алматы мемлекеттік медицина институтын (1950, қазіргі Қазақ ұлттық медициналық университеті) және аспирантурасын (1953) бітірген. Осы оқу орнында ассистент (1952–1958), доцент (1958–1968), профессор (1968–1969) болып қызмет істеді. 1969 жылдан өмірінің соңына дейін кафедра меңгерушісі қызметін атқарған. Ғылыми еңбектері Қазақстанда медицина тарихы мен әлеуметтік гигиена мәселелеріне арналған. 1-дәрежелі Отан соғысы, 2 рет «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған.
Коста-Рика Ұлттық футбол құрамасы
Коста-Рика Ұлттық құрама командасы, лақап аты "Лос Тикос" — Коста-Риканың ұлттық құрамасы. КОНКАКАФ-қа кіретін құрамалар ішіндегі Мексика және АҚШ-тан кейінгі күшті құрама.
Тарихы
Коста-Рика футболдың ұзақ мәдениеті мен дәстүріне ие. Ұлттық құрама алғашқы ойынын Орталық Американың тәуелсіздігінің 100 жылдығына арналған чемпионатта 1921 ж. қыркүйекте өткізді. Жарыстағы алғашқы ойынында Сальвадор құрамасын 7-0 есебімен жеңді. Финалда Гватемала құрамасынан 6-0 есебімен жеңілді.
2002, 2006 жылдарғы әлем чемпионатында топтық турнирден өте алмады. Ал 2014 жылы Италия, Англия, Уругвайлармен өлім тобына түскеніне қарамастан бір матчта да ұтылмады. Әуелі 0:1 есебімен ұтылып тұрып, 3:1 есебімен Уругвайды тізе бүктірді. Екінші турда Италияның өзі қапы қалды — 1:0. Соңғы турда Англиямен ұпай бөлісті. Бұл ойында есеп ашылған жоқ. 1/8 финалда пенальтилер арқылы Грекияны қапы қалдырды да, өз тарихтарында бірінші рет 1/4 финалға шықты. Бұл кезеңде Нидерланд құрамасымен 120 минут бойы айқасты, есеп ашылмады. Пенальтилер сериясында еуропалықтардың жолы болды.
Құрама ойыншылары
2018 жылғы әлем чемпионатындағы құрамы
Сілтемелер
Санат:Коста-Рика Ұлттық футбол құрамасы
Нарықтық баға
Нарықтық баға – нарық жағдаятының, сұраныс пен ұсыныс заңдарының, бәсекенің ықпалымен қалыптасатын еркін баға.
Толығырақ
Нарықтық баға өзіндік құнды, пайданы, көптеген тауарлар бойынша қосымша құн салығын, сатылым салығын, кейбір тауарлар бойынша акцизді қамтиды. Бұл орайда пайданың нақты мөлшері келісілген бағаның деңгейіне байланысты. Нарықтық баға шарттарда, бағаны келісу хаттамаларында немесе құжаттарда тиянақталады. Ол шикізат, материалдар бағасының өзгеруіне қарай және шығынның қалыптасуына ықпал ететін басқа да факторларды ескере отырып, тараптардың келісуімен қайта қаралуы мүмкін. Сатушы бағасы мен сатып алушы бағасы арасындағы орташа баға мен нарықта тауарлар ақшаға немесе бір-бірімен айырбасталатын (баспа-бас айырбас) баға да нарықтық бағаға жатады.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Маркетинг
Теңіз найзасы (зымыран)
Sea Dart (зымыран)
Кастилия және Леон
thumb|Пуэбла-де-Санабрия
Сілтемелер
Санат:Кастилия и Леон
Айгүл Амантайқызы Сатбекова
Айгүл Амантайқызы Сатбекова (27. 5. 1967 жылы туған, Алматы қаласы) - педагогика ғылым кандидаты (1966).
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілін зерттеушілер
Санат:1967 жылы туғандар
IC 2179
IC 2179 — Керік шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 20516, UGC 3750, MCG 11-9-38A, ZWG 309.25, KCPG 128A.
Сыртқы сілтемелер
IC 2179 Санат:Керік (шоқжұлдыз)
Сугмутен-Ягун (Кирилл-Выс-Ягун тармағы)
Сугмутен-Ягун — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кирилл-Выс-Ягун өзенінің оң жағалауынан 86 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 36 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Юпер (Разград облысы)
Юпер (Юпер) — Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Кубрат қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 502 адамды құрайды.
Пошта индексі — 7338. Телефон коды — 08345. ЕКАТТЕ коды — 86091.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Разград облысының елді мекендері
Кышле (Перник облысы)
Кышле (Къшле) — Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2492. Телефон коды — 07735. ЕКАТТЕ коды — 41040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Перник облысының елді мекендері
Инсталляция (өнер)
Инсталляция (installation — орналастыру, құрастыру,монтаждау) — кеңістіктік композицияны білдіретін, әртүрлі дайын материалдардан және нысандардан құрылған (табиғи заттар, өнеркәсіптік және тұрмыстық заттар, мәтін мен визуалды ақпараттың фрагменттері) және толықтай көркем өнер болып табылатын қазіргі заманның өнер кескіні.
Әртүрлі ерекше комбинацияға түскендіктен, зат символикалық функцияны иемденіп, өз практикалық функциясынан босатылады. Мазмұндардың өзгеруі семантикалық модификацияны, мәндер ойынын тудырады.Инсталляцияның сыртқы көрінісі өте аздан (тек бір көзбен қарауға болатын), ірі мұражайлардағы бірнеше бөлмелерге дейін өзгеріп отырады. Инсталляция жазық картиналар мен оқшауланған обьекттерге қарағанда, ішкі көріністі құруға мән береді.
Марсель Дюшан мен сюрреалисттер инсталляцияның құрылтайшылары болып саналады.
Түрлері
Инсталляцияны үш негізгі түрге бөлуге болады:
Санат:Концептуалды өнер Санат:Қазіргі заман өнері Санат:Көркемдік бағыттар Санат:Өнер жанрлары
Жұмыртқа ұнтағы
thumb|right|250px|Жұмыртқа Жұмыртқа ұнтағы (Яичный порошок) — кептірілген майда түйіршікті тауық жұмыртқасының ақ уызы мен сары уызы. Түрі біртекті ашысары, өзіне тон иісі бар. Жүмыртқа ұнтағы құрамында: 46,0 % белок, 37,3% май, 4,5^ ко мірсу, 4,9% күл бар. Энергетикалық құндылығы — 542 ккал.
Салисбюри (Нью-Гэмпшир)
Салисбюри (Salisbury) — Нью-Гэмпшир штатының Мерримак округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1382 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 104.1 км² шамасында. FIPS коды — 33-66980.
Қазақстанның табиғаты
Қазақстан Республикасының аумағы батысында Еділ өзен алабынан шығысында Алтай тауы шыңдарына дейін, солтүстігнде Батыс Сібір жазығынан (Солтүстік Қазақстан жазығы) оңтүстігінде Тянь-Шань тауына дейін созылып жатыр.
right|thumb| alt=A.|270 px
Географиялық зерттелу тарихы
Еуропа мен Азия елдері арасындағы қарым-қатынастың көпшілігі (керуен жолдары, елшілік көштері, т.б.)ежелгі заманнан-ақ қазіргі Қазақстан аумағындағы жер арқылы өткен. Осыған байланысты Қазақстанның кейбір табиғи нысандары туралы жазба деректер өте ерте кезден белгілі болған. Мысалы, Геродот (б.з.б. 5 ғ.) Каспий теңізінің шығысында шексіз жазық өңір жатқандығын және оны массагеттердің мекендейтіндігін баяндаған. Птолемей (б.з. 2 ғ.) өз еңбектерінде Жайық (Dаіх), Жем (Rhymmus) және Сырдария (Jаxаrtеs) өзендері туралы мәліметтер келтірген.
left|thumb| alt=A.|250 px|"[[Ертіс өзені"]] Ертіс өзені бойында бекіністер салуға және Жоңғар хандығымен дипломатиялық қарым-қатынас орнауына байланысты Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Қазақстанды тұңғыш топографиялық картаға түсіру ісі жүргізілді. Сонымен қатар Қазақстанның батысында, Каспий мен Арал теңіздері жағалауында, Сарысу, Шу өзендерінің алаптарында картаға қарапайым түсірулер іске асырылды. Бұл түсірулердің нәтижесінде, бір жағынан, Қазақстанның жеке өңірлерінің тұңғыш ірі масштабты карталары жасалса, екінші жағынан, табиғат ерекшеліктері туралы ғылыми мәліметтер жиналды. Қазақстан географиясы туралы алғашқы ғыл. еңбек П.И. Рычковтың 1762 ж. шыққан “Топография Оренбургская” (“Орынбор топографиясы”) атты кітабы болды. Қазақстанның геогр. зерттелу тарихында 1768 – 74 жылдардағы акад. экспедициялар ерекше орын алды. Ресейдің Ғылым және көркемөнер академиясының академиктері мен адъюнктері Қазақстанның Еділ мен Жайық өзендері аралығындағы бөлігін, Маңғыстау түбегін, Ырғыз бен Торғай өзендерінің алабын, Есіл даласын, Ертіс маңы ойпатын, Кенді Алтайды және Қалба жотасын зерттеді.
right|thumb| alt=A.|250 px|"[[Балқаш көлі"]]
left|thumb| alt=A.|250 px|"Алакөл көлі" 1857 ж. Арал-Каспий атырабына императорлық Санкт-Петербург Ғылым Академиясы ұйымдастырған экспедицияға И.Г. Борщов пен Н.А. Северцов қатысты. Экспедиция жұмыстарының қорытынды деректерінің маңызы өте зор болды. Экспедиция жүмысының нәтижесінде Батыс Қазақстанның жер беті, геологиялық құрылысы, климаты, флорасы және фаунасы туралы нақты деректер кеңейді. Борщов “Материалы для ботанической географии Арало-Каспийского края” (“Арал-Каспий өлкесінің ботаникалық географиясына арналған деректер”) деген классикалық монографиясында Батыс Қазақстанды ландшафтылық-географиялық облыстарға бөлді.
right|thumb| alt=A.|250 px|"[[Тянь-Шань тауы"]]
Қоныстандыру басқармасының Н.Г. Кассин, А.А. Козырев, П.В. Матвеев басқарған экспедициялары Қазақстанның бірқатар аудандарының жер асты сулары туралы тұңғыш мәліметтер берді. Геология, топырақ тану, ботаника, т.б. экспедициялар өз жүмыстарына қосымша Қазақстанның жер бедері және оның ерекшеліктерінің жалпы сипаттамасы туралы зерттеулер жүргізді. Мысалы, Мушкетов өзінің геологиялық зерттеулерінің нәтижесінде Тянь-Шаньның қазіргі жер бедерінің қалыптасу заңдылықтарын ашты және орогр. құрылысының негізгі белгілерін анықтады. Оның Арал Қарақұмында жүргізген бақылаулары Қазақстан мен Орта Азиядағы қуаң өңірлер жер бетінің өзгеруіне эолдық факторлардың күшті әсер тигізгенін дәлелдеді. Д.Л. Иванов Батыс Тянь-Шаньнның ірі масштабты гипсометриялық картасын жасады. М.В. Баярунас Маңғыстаудың оңтүстігіне жүргізген геологиялық зерттеулері кезінде қосымша геоморфологиялық бақылаулар жүргізіп, Қарақия, Қауынды, т.б. тұйық ойыстарға жан-жақты географилық сипаттама берді. Санаулы ғана арнаулы геоморфологиялық зерттеу жұмыстарының ішінде Л.С. Бергтің еңбегі ерекше. Ол алғашқы болып Солтүстік Арал шөлдерінің жер бедері пішіндеріне геоморфологиялық сипаттама берді.
right|thumb| alt=A.|250 px|"[[Арал теңізі"]]
left|thumb| alt=A.|220 px|"[[Қазақстан өсімдіктері"]]
Қазақстанның орнитофаунасын алғаш талдап зерттеушілер: Н.А. Зарудный, П.П. Сушкин, В.Н. Бостанжогло. Бұл ғалымдар өздерінің тікелей бақылаулары мен бұрынғы мәліметтерді пайдаланып Қазақстан аумағында кұстардың геогр. таралуын жете түсіндірді. Сондай-ақ, олардың еңбектерінде Қазақстанның жазық бөлігін аудандастыру мәселесі қамтылған. Северцов, Краснов, Берг, Неуструев, Крашенинниковтың еңбектерінде табиғат кешендерінің әр түрлі құраушылары аралығындағы байланыстылық талданып, физикалық-географиялық заңдылық тұжырымдалып, табиғи аудандастыру мәселелері көтерілді. Қазақстан аумағының қазіргі физикалық-географиялық бөлінуінің негізі Бергтің “Опыт разделения Сибири и Туркестана на ландшафтные и морфологические области” (“Сібір мен Түркістанды ландшафтық және морфологиялық аймақтарға бөлу тәжірибесі”) мақаласында (1913) қаланды. Осы жұмысында Берг нақтылы деректер негізінде Қазақстан аумағын ландшафтылық белдемге және морфологиялық облыстарға бөлді. Бергтің аудандастыру туралы еңбегінің Қазақстан аумағы үшін қазірге дейін ғыл. маңызы күшті.
Қазақстан жерінің кеңестік дәуірде зерттелуі Қазақстанның өндіргіш күштерін соц. негізде дамыту мәселелерімен тікелей байланыстырылды. Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығының дамуы табиғи қорлардың зерттелуімен ұштастырылды. Әрбір ірі құрылысқа байланысты географиялық ортаның элементтері – жер қойнауы, топырақ қабаттары, су қорлары, климаты, т.б. зерттеле басталды. Кен байлықтарын табу және оларды игеру мақсатында геологиялық барлау кеңінен етек алды. Топырақ және өсімдік түрлерін зерттеу экспедицияларының жұмысы жандандырылды. Жаңа қалалар мен елді мекендердің пайда болуына және одан әрі дамуына байланысты Қазақстанның көпшілік бөлігінің климаттық жағдайы зерттелді, су қорларын іздеу жұмыстары кең көлемде жүргізілді. Дегенмен, республика жерінің географиялық зерттелу барысы әр кезеңде әр түрлі болды. Бұл жағдай ең алдымен республикадағы табиғи ресурстардың игерілу қарқынына, ғылыми мекемелердің жұмыс көлеміне байланысты болды.
Осы шаралардың барлығын жүзеге асыру үшін Қазақстан аумағы геогр. жағынан жан-жақты зерттеле бастады. Зерттеу, әсіресе, 20 ғасырдың 20-жылдарының ортасында елімізде халық шаруашылығын қайта құру және соцоллогиялық экономиканың негізін қалау кезеңінде кең өріс алды. Жеке облыс аумағын жүйелі және жан-жақты зерттейтін ғылыми экспедициялар ұйымдастырыла бастады.
left|thumb| alt=A.|250 px|"[[Минералдық шикізат"]] Минералдық шикізат тардың кеңінен іздестіріле барлануына байланысты Қазақстан жерін зерттеуші институттардың, геологиялық партиялардың және трестердің (Сібір, Орталық геологиялық институттың Сібір бөлімі, Алтай полиметалл, Атбасар полиметалл және Қазақ геологиялық барлау трестері, Ауыр өнеркәсіп халкомының Қазақ геология-гидрогеология басқармасы, т.б.) саны көбейе түсті. 1926 ж. КСРО ҒА жанында құрылған одақтас және автономиялы республикаларды зерттеуші арнаулы комитет Қазақстанның жер қойнауын зерттеу жұмысын қолға алды. 1933 жылы Қазақ гидрометеорология басқармасы ұйымдастырылды. 1932 жылы КСРО ҒА-нда Қазақстанның өндіргіш күштерін зерттеуге арналған конференция өтті. Бұл жағдай республикада жүргізілген көптеген зерттеу жұмыстарының бастамасы болды. Сол жылы КСРО ғылым академиясының Қазақстандық базасы құрылды (1939 ж. КСРО ғылым академиясының бөлімшесіне айналды).
Геологиялық зерттеулердің басты мақсаты' – еліміздің өнеркәсібіне аса қажет кен орындарын табу және оларды барлау болды. Бұл бағытта В.К. Котульский (Алтайда), В.П. Нехорошев, Н.Н. Горностаев, А.К. Мейстер (Шығ. Қазақстанда), М.П. Русаков, Н.Г. Кассин, Д.С. Коржинский (Орталық Қазақстанда). Замятин (Жем алабында), т.б. еңбек етті. Кен орындарының өнеркәсіптік маңызын анықтай түсу үшін Әулиеата уезінде, Мұғалжарда, Қызылқұмда (И.П. Герасимов, П.К. Чихачев), Солтүстік-Шығыс Қазақстанда (А.А. Козырев), Орталық Қазақстанда (Қ.Сәтбаев) геологиялық зерттеулер іске асырылды. Геоморфологиялық байқаулар Үстіртте (Н.Л. Благовидов), Каспий ойпатында (Герасимов) жүргізілді. Н.А. Копыловтың 1927 ж. шыққан “Материалы по гипсометрии Казахстана” (“Қазақстан гипсометриясы бойынша деректер”) кітабында Қазақстан геоморфологиясы туралы алғашқы маңызды мағлұматтар берілді.
Оңтүстік Қазақстан облыстарының климатын зерттеуде Түркістан метеорологиялық институты елеулі үлес қосты. Түркістан (1924) және Қазақстанның (1925) климаттық жағдайлары туралы еңбектер жарық көрді. Республика аумағын климаттық аудандастыру алғашқы қадамы [1927 ж. шыққан М.Д. Пономарев пен В.Н. Барсуктың “Климатический очерк Казахстана” (“Қазақстанның климаттық очеркі”) еңбегі] жасалды.
Қазақстандағы алғашқы гидрологиялық кешенді зерттеу жұмысы ретінде М.М. Давыдовтың (1925) және Б.X. Шлегельдің (1926) еңбектерін атауға болады. Бұлар Оңтүстік Қазақстан өңірінің су шаруашылығы жағдайын сипаттады. КСРО ғылым академиясының басшылығымен Қазақстан гидрографиясының жоспарлы зерттелуі жолға қойылды, осы мақсатпен республиканың батыс бөлігіне бірнеше экспедициялар шықты. Бұлардың материалы бойынша 1928 ж. П.Н. Лебедевтің “Краткий гидрографический очерк Казахстана” (“Қазақстанның қысқаша гидрографиялық очеркі”) және “Гидрометеорологический очерк Казахстана” (“Қазақстанның гидрометеорологиялық очеркі”) еңбектерін баспадан шығарды. Шу, Талас, Сырдария өзендерінің төм. ағысындағы көлдер зерттелді.
КСРО Географиялық коғамының Верный және Түркістан бөлімдері Кіші және Үлкен Алматы өзендерімен өтетін лай тасқындардың себебін анықтау мақсатында зерттеу жұмыстарын ұйымдастыра бастады. Қоныстандыруға және жер қорын есепке алуға байланысты Қазақстан өңірлерінің топырағын зерттеу кең өріс алды. Республика аумағы топырақ жамылғысының алғашқы сипаттамаларын Р.И. Аболин (1922), К.Д. Глинка (1923) және Л.И. Прасолов (1925) берді. Олардың жұмыстарында топырақ-өсімдік белдемдерінің сұлбасы жасалып жіктелді. Қостанай (В.И. Баранов), Орал (И.И. Фелимонов, И.В. Ларин), Ақтөбе (М.И. Рожанец) және Жетісу (А.Мухли) облыстарының аумағына экспедициялар шықты. КСРО ғылым академиясының экспедициялары құрамында Герасимов Үстірттің, Неуструев Каспий ойпатының топырақ жамылғысын зерттеді. Әсіресе, Герасимовтың еңбектерінде (1928–30) бұл өңірлердің топырақ қабаттарының қалыптасу жағдайлары және бұған байланысты өңірді физикалық-географиялық аудандастыру жөнінде құнды деректер берілді.
Геоботаникалық зерттеулердің де өзіндік қолданбалық мақсаты белгіленді. Бұлардың алдына жайылымды, шабындықты және жыртуға жарамды жерді анықтау әрі оларға сипаттама беру міндеті қойылды. Алғашқы жылдары геоботан. жұмыстың көпшілігі Батыс Қазақстанда жүргізілді (И.В. Ларин). КСРО ғылым академиясының қазақстандық экспедициясы құрамындағы топырақ-ботаника отряды бұл өңірдің өсімдігін зерттеуге елеулі үлес қосты. Республиканың Жер Халкомы Семей және Павлодар облыстарына экспедициялар жіберді. Бұл саладағы зерттеудің алғашқы жиынтық қорытындыларын (1923–25) Крашенинников жариялады. Ол өз еңбегінде өсімдік жамылғысы географиясын түсіндіруге генетик. принципті пайдалануды және физ-геогр. аудандастырудың алғашқы сұлбасын ұсынды. Осы кезеңде республика фаунасын зерттеуде Д.Н. Кашкаров, В.Н. Шнитников, Б.С. Виноградов, т.б. елеулі үлес қосты.
right|thumb| alt=A.|250 px|"[[Өндіріс орындары"]]
Өндірісті тиімді де дұрыс орналастырудың маңыздылығы экономиканы қайта құру жоспарын жасау кезінде айқындала түсті. Алғашқы бесжылдық (1929–32) жоспарларында Қазақстанда өнеркәсіп және ауыл шаруашылығының барлық салаларының техникалық базаларын жасау қарастырылды; ол үшін республикадағы геогр. зерттеулерді кеңінен және жан-жақты жүргізу керек болды. Бұл кезеңде (1928–40) экспедициялық зерттеулер кең етек алды. Республикада тұрақты ғылыми-зерттеу мекемелерінің және жергілікті ғылыми кадрлардың көбеюінің нәтижесінде Қазақстан жерінде тұрақты бақылаулар жүргізу жолға қойылды. Геологиялық барлау жұмыстары түсті және сирек металдар, көмір, т.б. кен байлықтарының қоры жөнінен Кеңес Одағы бойынша Қазақстанды жетекші орындардың біріне шығарды. Алтайдың, Орталық Қазақстанның кентастық кен орындарын және Тянь-Шань, Жетісу (Жоңғар) Алатауы, Арал маңы, Мұғалжар тауы, т.б. өңірлердің геологиялық құрылысын зерттеу қарқынды түрде жүргізілді.
Климаттық және гидрологиялық жұмыстар метеорол. және гидрометеорол. ст-лардың көбеюіне негізделе жүргізілді. Су қорларын зерттеу өрістеді. Өндіріс қажеттерін өтеу және салынуға тиісті гидротех. құрылыстардың геогр. жағдайларын анықтау үшін кейбір жеке алаптарға кешенді зерттеулер жүргізілді. Бұлардың нәтижесінде И.И. Фелимоновтың Жайық-Көшім каналы, Орт. Қазақстанды суландыру перспективасы, Б.К. Терлецкийдің Балқаш-Алакөл алабы жөнінде, Солтүстік және Орталық Қазақстан туралы “КСРО су қорларының анықтамасы” жинағының 13-томы, т.б. еңбектері жарық көрді. Арал теңізі мен Балқаш көлін жаңадан зерттеу басталды. Іле Алатауына Н.Н. Пальгов гляциологиялық бақылаулар жүргізді.
КСРО ғылым академиясының Географиялық институтының көпшілік қызметкерлері Алматыға көшіріліп, Топырақ тану және Ботаника институттарымен және басқа жергілікті ғалымдармен бірлесе отырып, ауыл шаруашылығын өркендетудің қорларын табу және зерттеумен шұғылданды. Дәл геоморфологиялық карталар жасалды, су және топырақ жамылғысының қорлары түбегейлі зерттелді. Солардың нәтижесінде жерді тиімді пайдалануға нақты ұсыныстар берілді. Республика алғашқы рет табиғи мал азығының қоры бойынша аудандастырылды (Л.Г. Соболев), геоморфология бойынша (И.П. Герасимов), агроклиматологиядан (П.Н. Колосков) ірі қорытындылар шығарылды, топырақты зерттеудің геохимиялық тәсілі жасалды (М.А. Глазовская), су ш. қажетін өтеуге катысты табиғат жағдайларының бірнеше карталары (Б.А. Федорович, С.Л. Кушев) құрастырылды. Бұл материалдарды қорытындылай келе А.А. Григорьев өзінің Қазақстан табиғаты туралы очерктерін жариялады. Осы жылдары КСРО ҒА Қазақ бөлімшесінің Геогр. секторын белгілі ғалым Н.Н. Баранский басқарды. Ол республика экономикасын мамандандыруды жетілдіре түсу мақсатында Қазақстанды 5 экономикалық ауданға бөлді. Соғыстан кейінгі жылдары (1945 жылдан бастап) Қазақстандағы геогр. зерттеулерге баса көңіл бөлінді. Халық ш-н қалпына келтіру және одан әрі дамыту үшін табиғи ресурстарды көптеп табу және оларды шұғыл шаруашылыққа пайдалану керек болды. 1946 ж. ҚазКСР ҒА құрылды. Оның кұрамында бірнеше экспедициялар ұйымдастырылып, Арал теңізіндегі Барсакелмес аралының, Балқаш көлінің оңтүстігіндегі шөлдің, Жетісудың геогр. жағдайлары зерттелді. Республика аумағын физикалық-географиялық аудандастырудың алғашқы сұлбасы құрастырылды (Н.Г. Рыбин, 1948). Бұрынғы жүргізілген зерттеу материалдары негізінде республика табиғатының басты кешендеріне тұжырымды сипаттама берілген “Қазақстанның физика-географиялық очерктері” (1952) жарыққа шықты.
Қазақ КСР ғылым академиясының Географиялық институты Қазақстан табиғатын зерттеуді одан әрі жалғастыра берді, “Қазақстан. Физика-географиялық сипаттама” (1950) жинақ кітабын шығарды. КСРО ғылым академиясының өндіргіш күштерді зерттеу кеңесі игерілуге тиісті жаңа аудандарда кешенді экспедициялық зерттеулер ұйымдастырды. Осы мақсатпен Торғайдың шикізат қоры, Солтүстік және Орталық Қазақстанның минералдық шикізат, гидроэнергетикалық және ормандық қорларын зерттеді. Тянь-Шаньда биік таулық физикалық-географиялық станциясы құрылды. Республика жерін геоморфологиялық зерттеу, әсіресе геоморфологиялық картаға түсіру ісі өрістеді. Жер қойнауын зерттеу тәсілдерінің бірі – геологиялық картаға түсіру жалпы зерттеу процестерінің құрамына енгізілді. Сөйтіп геоморфологиялық карта табиғи аудандастыру мен ландшафтын зерттеудің негізіне айналды. Суландыру, орман алқаптарын отырғызу, тың және тыңайған жерді игеру шараларына байланысты республиканың жеке аудандарының микроклиматы және жылу балансы зерттелді. Аңызақ жел, атмосфералық қуаңшылық, жел эрозиясы, топырақ борау, топырақ бетінің тоңдануы сияқты құбылыстар және климаттың өзгеру заңдылықтары зерттелді. Осы зерттеулердің деректері негізінде “Қазақстан климаты” (1959) атты жинақ шықты.
Топырақ жамылғысын зерттеген әр саланың ғылыми және өндірістік мекемелердің қорытындылары көп томдық “Почвы Казахской ССР” (“Қазақ КСР-інің топырағы”) басылымында және бірнеше жалпы шолулық карталарда жарияланды. Геоботаникалық және зоогеографиялық зерттеулердің жиынтық деректері жарық көрді. КСРО ғылым академиясының аэротәсілдер лабораториясы Солтүстік Қазақстанның табиғи жағдайын зерттеудің аэротәсілін белгіледі. Экономикалық география саласында Қазақстанның табиғатын, халқын, экономикасын және мәдениетін бейнелейтін кешендік еңбектер (И.Т. Тәжиев, М.Ш. Ярмұхамедов, К.Б. Ахмедова, т.б.), өндіргіш күштерді тиімді орналастыруға, экономикалық аудандастыруға және экономикалық аудандарды мамандандыруға, аумақтық-өндірістік кешендердің қалыптасу мәселелеріне, еңбек және табиғи қорларға баға беруге арналған жұмыстар (В.А. Адамчук, Б.Я. Двоскин, Е.Н. Гладышева, С.Әбдірахманов, т.б.) жарық көрді. Республика жерін жан-жақты зерттеу нәтижесінде Қазақстанның және оның жеке аймақтарының кешендік атластары құрастырылды. Тың өлкесінің, Қарағанды, Қостанай, Солтүстік Қазақстан облыстарының бірнеше ландшафтылық карталары шықты. Ландшафтылық зерттеулердің кеңінен етек алуына ландшафт танушы ғалымдардың бүкілодақтық 6-кеңесінің (1963) Алматыда өтуі әсер етті. Арал маңы мен Жезқазған өңірінің, Алматы, Қарағанды, Маңғыстау облыстарыньщ ландшафтылық жағдайы зерттелді ( География және География институты). .
Жер бедері
Республика аумағының 10%-ы биік таулы өңірлер үлесіне тиеді, қалған бөлігі – ойпат, жазық, үстірт, қырат жерлер. Оңтүстік-батыс, солтүстік және орталық аймақтарға негізінен теңіз деңгейінен 200 – 300 м ғана биік келген жазық жер бедері тән. Оңтүстік-шығысы биіктігі 5000 – 6000 метрлік таулы өңір болып келген. Яғни, республиканың топографиялық жер бедері оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа және шығыстан батысқа қарай аласарады. Сонымен бірге, Қазақстан жерінде Каспий теңізі, Арал теңізі, Балқаш көлі сынды тұйық сулы алаптар, терең ойыстар мен құрғақ арналар баршылық. Қазақстанның ең биік жері – Хантәңірі шыңы (6995 м). Ол республиканың оңтүстік-шығыс бөлігін қамтитын Тянь-Шань тау жүйесінде. Каспий теңізінің шығыс жағалауында құрлықтық бөлігінің ең ойыс жері, теңіз деңгейінен 132 м төмен жатқан Қарақия (Қаракие) ойысы орналасқан. .
Толығырақ мақала:Қазақстанның жер бедері
Геологиялық құрылымы
Толығырақ мақала:Қазақстанның геологиялық құрылымы
Климаты
Толығырақ мақала:Қазақстан климаты
Атмосфера айналымы
Толығырақ мақала:Қазақстанның атмосферасы
Жануарлары
Толығырақ мақала:Қазақстан жануарлары әлемі