cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ағымдағы (активті) каталог
Ағымдағы (активті) каталог (Текущий (активный) каталог; current directory) — компьютерді пайдалану кезіндегі жұмыс істеп тұрған активті каталог, яғни жұмыс істеп отырған адамға (пайдаланушыға) осы сотте файлдарды жазу/оқу арқылы тікелей қатынас құру үшін ашық тұрған каталог (бума); қазіргі уақытта жұмыс істеліп жатқан каталог.
Дереккөздер
Cанат: А
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Мәдениет (Тайынша ауданы)
Мәдениет — Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданы, Летовочный ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Тайынша қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 70 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 338 адам (166 ер адам және 172 әйел адам) болса, 2009 жылы 218 адамды (110 ер адам және 108 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Тайынша ауданы елді мекендері
Витторио Поццо
Витторио Поццо (итал. Vittorio Pozzo; 2 наурыз 1886 жыл, Турин — 21 желтоқсан 1968 жыл, Пондерано), италиялық футбол бапкері. Италия құрамасын екі рет (1934, 1938) әлем чемпионы атандырған. Екі рет қатарынан әлем чемпионы атанған әлемдегі жалғыз бапкер.
Өмірбаяны
Ата-анасы оның футболшыдан гөрі білімді азамат болуын қалаған екен. Витторио сабақты жақсы оқығанмен, футбол атты ойынмен танысқан соң, оған барынша беріліп кетеді. Оқи жүріп бірнеше әуесқой клубтардың сапында ойнап, көзге түседі. Кейін Швейцарияға оқуға барғанда да сонда "Грассхоппер" сапында бір жылдай өнер көрсетеді. 1906 жылы туған қаласы Туринге оралады да, бірден "Торино" клубына қабылданады.
"Торино" сапында бес жыл ойнайды да, бапкерлікке ауысады. 1912 жылдан бастап он жыл бойы "Ториноны" жаттықтырады. 1924-25 жылдары "Миланды" баптайды.
Ал Италия құрамасын ең алғаш 1912 жылы басқарып, Стокгольдегі Олимпиада ойындарына дайындайды, сосын 1922-24 жылдары, сосын 1929 жылдан 1948 жылға дейін үздіксіз 19 жыл басқарады. Осы аралықта екі рет Әлем чемпионы атанып, тарихта қалады.
Жетістіктері
Санат:Туринде туғандар Санат:Италия футбол жаттықтырушылары Санат:Италия футболшылары
Cілтемелер
Біздің уақыттың қаһарманы Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары Санат:Торино ФК ойыншылары Санат:Грассхопперс ФК ойыншылары
Шамборан
Шамборан (Chamborand) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Гере округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,18 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 23047, пошта индексі — 23240.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 234 адамды құрады. Халық тығыздығы — 20,93 адам/км².
Жанкел
Жанкел — Түркістан облысы Отырар ауданы, Көксарай ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шәуілдір ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 33 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 268 адам (145 ер адам және 123 әйел адам) болса, 2009 жылы 248 адамды (132 ер адам және 116 әйел адам) құрады.
Ұштағыш
thumb|right|200px| Ұштағыш — қарындаштың ұшталуын жеңілдететін құрал. Ұштағыштың көп түрлері бар - қол, қалта немесе қаламсауытта ұстайтыннан бастап, кеңсе үстеліне қойылатын үлкен өлшемдегі түріне дейін бар. Қазіргі ұштағыштарда қалдық салатын арнайы қалта бар. Ұштағышта қарындашты айналмалы түрде ұштайтын кескіші болады.
Жанкел
Дереккөздер
Санат:Отырар ауданы елді мекендері
Ұштағыш
Тарихы
Француз математигі Бернард Лассимон 1828 жылы бірінші болып қарындашқа арналған ұштағышты патенттеді. Ал 1855 жылы алғашқы американдық қарындашқа арналған ұштағышты патенттеген бангорлық Уолтер К. Фостер болған. Офиске арналған электронды ұштағыштар 1917 жылы шықты.
Қазіргі таңда ұштағыштардың көлемі де, түстері де әртүрлі болып келеді.
Санат:Кеңсе жабдықтары
Жизи
Жизи (фр. Gizy) – Франция Республикасындағы коммуна. Пикардия аймағында орналасқан. Коммунаның департаменті – Эна. Гиньикур кантонының құрамына кіреді. Коммунаның округі – Лан. Коммунаның INSEE коды 02346.
Халқы
2010 жылы коммунаның халқы 684 адамды қамтыды.
Экономика
2010 жылы 437 еңбекке жарамды жаста (15-64 жас) 298 адам экономикалық белсенді, 139 – белсенді емес (белсенділік көрсеткіші - 68,2 %, 1999 жылы 70,0 % болды. 298 белсенді тұрғындардан 265 адам (145 еркек және 120 әйел) жұмыс істеді, жұмыссыздар саны 33 (16 еркек және 17 әйел) болды. 139 белсенді емес адамнан 28 адам оқушы немесе студент, 75 – зейнеткер, 36 адам басқа себептерге байланысты белсенді емес болды.
Әбу Ханифа мешіті
Тарихы
Әбу Ханифа Имам осы ауданда Хижраның 105 жылы / бүг. 767 жылы жерленеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ирак мешіттері
Анри Франсуа Жозеф де Ренье
Анри Франсуа Жозеф де Ренье (Henri-Francois-Joseph de Régnier, 28 желтоқсан 1864 жыл (1864.12.28), Онфлёр, Кальвадос – 23 мамыр 1936 жыл, Париж) – француз ақыны және жазушы.
Дереккөздер
Санат:Франция жазушылары
Метлюта
Метлюта (Ори-цкали) — Ресейдегі өзен. Дағыстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Андийское Койсу өзенінің оң жағалауынан 108 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 45 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сулак өзені бастауынан Чиркейск су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дағыстан өзендері
Дубрава (Байгора тармағы)
Дубрава — Ресейдегі өзен. Липецк облысы, Тамбов облысы, Воронеж облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Байгора өзенінің сол жағалауынан 5,1км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Матыра өзені. Өзен саласы — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жолжелкен
Жолжелкен (Psyllіostachys) – қорғасыншөптер тұқымдасынажататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда шөлді, таулы аймақтардың сор, сортаңды, құмды, тақырлы жерлері мен сексеуіл өскен алқаптарда кездесетін 2 түрі (жіңіщке масақты жолжелкен,Суворов жолжелкені) бар. Олардың биіктігі 5 – 50 (80) см. Жапырақтары тамыр түбінен шығады, қанат тәрізді тілімденген. Тостағанша жапырақшалары түтікті, бес қалақты, түкті. Күлтесі шұңқырлау. Гүлдері ұсақ, қызғылт, ақ немесе қызғылт күлгін түсті. 2 – 4-тен масақ гүлшоғырынатопталған. Сәуір – маусым айларында гүлдеп, мамыр – маусымда жемістенеді. Тұқымы жұмыртқа тәрізді, ашық қоңыр түсті, жылтыр.
Дереккөздер
Санат:Қорғасыншөптер
Вылыс-Койю
Вылыс-Койю (Үлкен Кой-ю) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ижма өзенінің оң жағалауынан 195 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Либрос
Либрос (Libros (Teruel)) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Үлкен Теруэль ауданында (комарка) орналасқан.
Вылыс-Койю
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Либрос
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Бөкі
Бөкі - терідентігілген кебіс. Иленген түйенің терісінен, қалың көннен тігіледі. Бұл аяқкиімнің шаркей, шақай, шоқай деген де атаулары бар.
Лопью
Лопью — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нившера өзенінің сол жағалауынан 68 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 53 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бөкі
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Құқық қатынасы
Құқық қатынасы — қатысушылары субъективті құқық пен міндеттерді атқарушылар болып табылатын құқық нормаларына сәйкес туындайтын қоғамдық қатынастар.
Қуқық қатынасы, яғни мүмкін болатын және тиісті төлім-жосық өлшемінде заңмен қамтамасыз етіліп анықталған өзара құқықтар мен міндеттермен байланысқан (азаматтар, ұйымдар, мемлекеттік ұйымдар мен азаматтар және т.б. арасында) жекелеген тұлғалар арасындағы қатынастар. Тәлім-жосы көлшемі оның шекараларын (аясын) белгілеуді білдіреді.
Құқық қатынасы заңмен қарастырылған заңдық фактілер (шарттар,әкімшілік актілер, құқық бұзушылықтар, оқиғалар және т.б.) пайда болған кезде туындайды.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Алавес
«Депортиво Алавес» (Deportivo Alavés) немесе қысқаша «Алавес» — Испанияның Витория қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Мендисорроса" стадионында өткізеді. Қазіргі таңда Испания Ла Лигасында ойнайды.
Клуб 1921 жылы құрылды. Испания Ла Лигасындағы ең жоғары көрсеткіші — 1999/2000 жылғы 6-орын. Осы жетістіктен соң УЕФА кубогына қатысып, 2001 жылы финалға шықты. "Ливерпульмен" негізгі уақытта 4:4 есебімен тең ойнады да, 117-ші минутта гол жіберіп алды. Айта кету керек, бұл ойында "Алавестің" екі ойыншысы қуылған-ды.
2002/03 жылғы маусымда да УЕФА кубогына қатысты, бірақ екінші кезеңде жарыстан шығып қалды.
Құрамы
2019/2020
Сілтемелер
Санат:Испания футбол клубтары
Жазық
thumb|250px|Австралиядағы жазық жер Жазық — беті тегіс немесе сәл толқынды болып келетін жердің үлкен алапты алып жатқан рельеф формасы.
Жазық пайда болуы жөнінде мынадай түрлерге бөлінеді:
Дереккөздер
Санат:Жазықтар
Параллелизм
Параллелизм (parallelismos > parallelos — қатар жүруші, симметрия) — бір-біріне ұқсас құрылымды сөйлемдер мен сөз тіркестерінің, формалас сөйлем мүшелерінін қабаттаса қатар қолданылуы.
Мысалы:
Ереуіл атқа ер салмай,
Еңку-еңку жер шалмай (Махамбет).
Алдыңғы кезек менікі, соңғы кезек сенікі (Ауыз әдебиет).
Параллелизмде екі түрлі ұғымды білдіретін тіл әлементтері бір-біріне әсер етіп, тұтас поэтикалық бейне тудырады. Бұл халық ауыз әдебиеті нде жиі қолданылады. Қазақ поэзиясында параллелизм эпостық жыр ларда айырықша орын алады. Кейіпкерлердің ішкі толғаныс-тебіренісін білдіру үшін қолданылып отырады. Мысалы, Ер Тарғынның қиналған тұстағы монологы психологиялық параллелизм арқылы былай беріледі:
Асыл туған Ақжүніс,
Күнді байқап қарасам,
Күнді бұлт қоршайды,
Күн жауарға ұқсайды.
Айды бұлтты қоршайды,
Айды байқап қарасам,
Түн жауарға ұқсайды.
Бойды байқап қарасам, Қол-аяғым көсіліп, Аузы-мұрным ісініп,
Алланың хақ бұйрығы
Маған таянғанға ұқсайды! Осы жырда Ер Тарғынның мертігіп жатқандағы көңіл күйі табиғат көрінісімен қатар алынып суреттелгең. Ай мен күнді бұлт қоршап, жауын жауатығынға ұқсауы батырға қауіп төнгенін мегзейді.
Көкала бұлт сөгіліп,
Күн жауады кей шақта.
Өне бойың егіліп,
Жас ағады аулақта.
Жауған күнмен жаңғырып, Жер көгеріп, күш алар.
Аққан жасқа қаңғырып,
Бас ауырып, іш жанар.
Дереккөздер
Санат:Риторикалық сөздер
Чичка-Юс (Чичка-Юла тармағы)
Чичка-Юс — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чичка-Юл өзенінің сол жағалауынан 391 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Зырянское ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Отре (Мёрт және Мозель)
Отре (Autrey) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Нанси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,16 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54032, пошта индексі — 54160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 174 адамды құрады. Халық тығыздығы — 28,25 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Көкарал көшесі (Астана)
Көкарал көшесі М.Төлебаев көшесінен басталып, Шарбақты көшесінде аяқталады. Бәйшешек, Б.Серікбаев, Шалгөде көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1552,1 м. Бұрынғы атауы Геологический көшесі. «Промышленный» тұрғын алабы.
Көкарал - Арал теңізінің солтүстік-шығыс бөлігіндегі арал. Ол -«Жасыл шөп өскен жер» мәніндегі атау.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Ершен (Нор)
Ершен (Erchin) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дуе округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,28 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59199, пошта индексі — 59169.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 760 адамды құрады. Халық тығыздығы — 143,94 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Драговиштица (Кюстендил облысы)
Драговиштица (Драговищица) — Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 2564. Телефон коды — 07922. ЕКАТТЕ коды — 23282.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кюстендил облысының елді мекендері
Гидрометеорологиялық тор
Гидрометеорологиялық тор - гидрометеорологиялық орталықтың қарауындағы барлық обсерваториялар, стансалар, пункттер және күзеттер жиынтығының шартты атауы.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
1860 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1860 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1860 жылы қайтыс болғандар
Оқу құралы
Оқу құралы - оқулықтың ішінара немесе түгелдей ауыстыратын толықтыратын және басылымның осы түрі ретінде ресми бекітілген оқу басылымы.
Дереккөздер
Санат:Ғылымтану Санат:Терминология
Б. з. д. 994 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 994 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 994 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Рошеду
Рошеду (Rochedo) — Бразилиядағы муниципалитет, Мату-Гросу-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-Орталық Мату-Гросу-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Кампу-Гранди экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4976 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 560,647 км² шамасында. Халық тығыздығы — 3,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1948 жылы құрылған.
Санат:Мату-Гросу-ду-Сул елді мекендері
Ғылыми жұмысшы
Негізгі капиталы білім болатын жұмысшыларыды Ғылыми жұмысшы деп атаймыз. Олар бағдарламалық жасақтама инженерлері, архитекторлар, инженерлер, ғалымдар және т.б. себебі бұл топ "күн көріс табу мақсатында ойлану" жұмысын істейді ("think for a living"). <!-- What differentiates knowledge work from other forms of work is its primary task of “non-routine” problem solving that requires a combination of convergent, divergent, and creative thinking (Reinhardt et al., 2011). Also, despite the amount of research and literature on knowledge work there is yet to be a succinct definition of the term (Pyöriä, 2005).
The issue of who knowledge workers are, and what knowledge work entails, however, is still debated. Mosco and McKercher(2007) outline various viewpoints on the matter. They first point to the most narrow and defined definition of knowledge work, such as Florida’s view of it as specifically, “the direct manipulation of symbols to create an original knowledge product, or to add obvious value to an existing one” (Mosco and McKercher, 2007), which limits the definition of knowledge work to mainly creative work. They then contrast this view of knowledge work with the notably broader view which includes the handling and distribution of information, arguing that workers who play a role in the handling and distribution of information add real value to the field, despite not necessarily contributing a creative element. Thirdly, one might consider a definition of knowledge work which includes, “all workers involved in the chain of producing and distributing knowledge products”(2007), which allows for an incredibly broad and inclusive categorization of knowledge workers. It should thus be acknowledged that the term “knowledge worker” can be quite broad in its meaning, and is not always definitive in who it refers to.
Knowledge workers spend 38% of their time searching for information (Mcdermott, 2005). They are also often displaced from their bosses, working in various departments and time zones or from remote sites such as home offices (2005).
Knowledge workers are employees who have a deep background in education and experience and are considered people who “think for a living.” (Cooper, 2006). They include doctors, lawyers, teachers, nurses, financial analysts and architects. As businesses increase their dependence on information technology, the number of fields in which knowledge workers must operate has expanded dramatically.
Even though they sometimes are called "gold collars", because of their high salaries, as well as because of their relative independence in controlling the process of their own work, current research shows that they are also more prone to burn-outs, and very close normative control from organizations they work for, unlike regular workers. -->
Тарихы
<!-- The term was first coined by Peter Drucker ca. 1959, as one who works primarily with information or one who develops and uses knowledge in the workplace.
Weiss (1960) said that knowledge grows like organisms, with data serving as food to be assimilated rather than merely stored. Popper (1963) stated there is always an increasing need for knowledge to grow and progress continually, whether tacit (Polanyi, 1976) or explicit.
Toffler (1990) observed that typical knowledge workers (especially R&D scientists and engineers) in the age of knowledge economy must have some system at their disposal to create, process and enhance their own knowledge. In some cases they would also need to manage the knowledge of their co-workers.
Nonaka (1991) described knowledge as the fuel for innovation, but was concerned that many managers failed to understand how knowledge could be leveraged. Companies are more like living organisms than machines, he argued, and most viewed knowledge as a static input to the corporate machine. Nonaka advocated a view of knowledge as renewable and changing, and that knowledge workers were the agents for that change. Knowledge-creating companies, he believed, should be focused primarily on the task of innovation.
This laid the foundation for the new practice of knowledge management, or "KM", which evolved in the 1990s to support knowledge workers with standard tools and processes.
Savage (1995) describes a knowledge-focus as the third wave of human socio-economic development. The first wave was the Agricultural Age with wealth defined as ownership of land. In the second wave, the Industrial Age, wealth was based on ownership of Capital, i.e. factories. In the Knowledge Age, wealth is based upon the ownership of knowledge and the ability to use that knowledge to create or improve goods and services. Product improvements include cost, durability, suitability, timeliness of delivery, and security. Using data (attributed to Ann Andrews, citation?), in the Knowledge Age, 2% of the working population will work on the land, 10% will work in Industry and the rest will be knowledge workers. -->
21-ғасыр ғылым жұмыстары
<!-- Davenport (2005, p. 4) says that the rise of knowledge work has actually been foreseen for years. He points to the fact that Fritz Machlup did a lot of the early work on both knowledge as well as knowledge work roles and as early as 1958 stated that the sector was growing much faster than the rest of the economy with knowledge workers making up almost a third of the workforce in the United States (Davenport, 2005, p. 4). “According to the Organization for Economic Co-operation and Development (1981), by the beginning of the 1970s around 40 percent of the working population in the USA and Canada were classified to the information sector, whereas in most other OECD countries the figures were still considerably lower” (Pyöriä, 2005, p. 118).
Tapscott (2006) sees a strong, on-going linkage between knowledge workers and innovation, but the pace and manner of interaction have become more advanced. He describes social media tools on the internet that now drive more powerful forms of collaboration. Knowledge workers engage in ‘’peer-to-peer’’ knowledge sharing across organizational and company boundaries, forming networks of expertise. Some of these are open to the public. While he echoes concern over copyright and intellectual property law being challenged in the marketplace, he feels strongly that businesses must engage in collaboration to survive. He sees on-going alliance of public (government) and private (commercial) teams to solve problems, referencing the open source Linux operating system along with the Human Genome Project as examples where knowledge is being freely exchanged, with commercial value being realized.
Due to the rapid global expansion of information-based transactions and interactions being conducted via the Internet, there has been an ever-increasing demand for a workforce that is capable of performing these activities. Knowledge Workers are now estimated to outnumber all other workers in North America by at least a four to one margin (Haag et al., 2006, pg. 4 ).
While knowledge worker roles overlap heavily with professions that require college degrees, the comprehensive nature of knowledge work in today's connected workplace requires virtually all workers to obtain these skills at some level. To that end, the public education and community college systems have become increasingly focused on lifelong learning to ensure students receive skills necessary to be productive knowledge workers in the 21st century.
Many of the knowledge workers currently entering the workforce are from the generation X demographic. These new knowledge workers value life-long learning over life-long employment (Bogdanowitz and Bailey, 2002). “They seek employability over employment [and] value career over self-reliance” (Elsdon and Iyer, 1999). Where baby boomers are proficient in specified knowledge regarding a specific firm, generation X knowledge workers acquire knowledge from many firms and take that knowledge with them from company to company(2002). -->
Knowledge worker roles
<!-- Knowledge workers bring benefits to organizations in a variety of important ways. These include:
These knowledge worker contributions are in contrast with activities that they would typically not be asked to perform, including:
There is a set of transitional tasks includes roles that are seemingly routine, but that require deep technology, product, or customer knowledge to fulfill the function. These include:
Generally, if the knowledge can be retained, knowledge worker contributions will serve to expand the knowledge assets of a company. While it can be difficult to measure, this increases the overall value of its intellectual capital. In cases where the knowledge assets have commercial or monetary value, companies may create patents around their assets, at which point the material becomes restricted intellectual property. In these knowledge-intensive situations, knowledge workers play a direct, vital role in increasing the financial value of a company. They can do this by finding solutions on how they can find new ways to make profits this can also be related with market and research. Davenport, (2005) says that even if knowledge workers are not a majority of all workers, they do have the most influence on their economies. He adds that companies with a high volume of knowledge workers are the most successful and fastest growing in leading economies including the United States.
Қосымша контексттер мен құрылысы (Additional context and frameworks)
Дракер (1999) ғылыми жұмысшылардың жұмыс өнімділігін анықтау мақсатында алты фактор анықтады, олар: <!--
The theory of Human Interaction Management asserts that there are 5 principles characterizing effective knowledge work:
The hierarchy ranges from the effort of individual specialists, through technical activity, professional projects, and management programs, to organizational strategy, knowledge markets, and global-scale networking.
This framework is useful for positioning the myriad types of knowledge work relative to each other and within the context of organizations, markets, and the global knowledge economy. It also provides a useful context for planning, developing, and implementing knowledge management projects. -->
Сыртқы сілттемелер
Санат:Мамандықтар Санат:Жұмыс
Шарль Пьер Бодлер
Шарль Пьер Бодлер (Charles Pierre Baudelaire, 9 сәуір 1821 жыл – 31 тамыз 1867 жыл, Париж) – ақын және сыншы, әлем және француз әдебиетінің классигі.
1857 жылы «Сұрқия гүл» атты тұңғыш поэтикалық жинағы жарық көреді. Ол шығармаларын символизм және модернизм бағытында жазады. 1860 жылы «Париждік сплин» атты проза түріндегі өлеңдер жинағы басылып шығады. Бодлердің өлеңдеріне К. Дебюсси, Э. Шабрие, Г. Форе, Венсан д’Энди, Эрнест Шоссон, Альфредо Казелла, А. фон Цемлинский, А. Берг, К. Штокхаузен, Н. Рорем, Л. Андриссен, А. Соге, Кайхосров Сорабджилер ән жазады. 16 жыл бойы Эдгар Поның шығармаларын француз тіліне аударады.
Дереккөздер
Санат:Франция жазушылары
Татьяна Ивановна Афанасьева
Татьяна Ивановна Афанасьева (1918-1989), суретші. Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері. 1959 жылдан бастап Қазақстанда тұрып, еңбек етті. Алматыдағы орыс драма театрында 40-қа жуық спектакльді көркемдеді. Соның ішінде Қазақ драма театрында М. Әуезов пен Ә. Әбішевтің «Намыс гвардиясы» драмасы бойынша қойылған спектакльді безендіріп (режиссері А. Мадиевский), сахнаға шығарды (1965).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан суретшілері
Сикхалар
thumb| 200px|Cикхалардың белгісі Сикхалар - XV-XVI ғғ. Үндістандағы мұсылмандар мен үнділіктерді біріктіруге шақырған жаңа ілім негіздерін уағыздаған Нанак есімімен байланысты ілім, ол сикхалар ілімінің негізін қалаушы болып есептеледі. Нанак ислам дінінен құдай - бұл жақсылық пен махаббат, жетекші гурудің басшылығымен құдаймен бірігуге ұмтылу қажет идеясын алды. Сикха - оқушылар, яғни гуру Нанак ізбасарлары дегенді білдіреді. Сикхалар барлық адамдардың құдай алдында теңдігін, осыдан келіп касталық жікке бөлушіліктен толығымен азаттықты уағыздады.
Сикхалар касталық пен брахмандарға, олардың салт-жораларына қарсы. Олар әйелдер мен еркектердің өмірге белсене араласуын уағыздады. Гуру Нанак каста бүғауынан босаудың белгісі ретінде ортақ асхана мен ортақ тамақтану принципін енгізген. Сикхалар мешіт сияқты гурдваларда жиналатын болған. Гуру Нанак әйелдер теңсіздігіне, көп әйел алушылыққа және өзін-өзін өртеуге қарсы шықты.
Гуру Нанак пен оның ізбасарларының уағыздары Пенджаб түрғындарының арасында кеңінен тарады. Барлығы Сикхалар бір-бірін ауыстырған 10 ұстаз-гуруды мойындайды. Кейін Сикхалар - діни сектасы қалыптасып, ал оларды моңғол императорларының қолдауына байланысты беделі мен ықпалы да күшейеді. Сикхалар сектасы өздерінің ерекше ережелері бар көптеген адамдардың қауымдастығына айналады.
Сикхалар күшеюі, діни-саяси қауымдастыққа айналуы моңғол императорларының оларға деген қатынасын өзгертеді. Сикхалар қауымдары мен олардың жетекшілер қудаланып, қатаң жазалана бастайды. XVII ғ. 9 гуру өлтірілген. Сикхалар - әлі күнге дейін Үндістандағы белсенді этноконфессионалдық қауым.
Дереккөздер
Санат:Сикхизм
Бахши
thumb|[[Шаман]] Бахши, бағши — дәстүрлі қазақ қоғамындағы бақсының түрікмен, өзбек халықтары арасындағы атауы. Бахши көне түркі тілінің бақ, яғни көру, қарау сөзінен шыққан. Қазақ тіліндегі бақылау, кесел бағу, яғни, емдеу сөздерімен төркіндес. Қазақтарда бақсы, қырғыздарда бақшы, сахада ойууы, тува, хақас, алтайлықтарда қам, моңғол, буряттарда бөө, түрікмен, өзбек, ұйғырларда бахши, тағы басқа аталады. Бахши атауының түп-төркіні санскриттегі бхикшу, яғни ұстаз, білімдар сөзіне барып тіреледі деген де пікір бар. Бірақ бұл атаулардың тарихи-этимологиялық тамырының бірлігі олардың атқаратын қызметтері мен міндеттерінің де бірдейлігін білдіреді деген сөз емес. Түрікмен, қарақалпақ халқында жыршы, дастаншы болса, қазақ, қырғыз, тағы басқа халықтарда емші, сәуегей, тәуіп, көз байлаушы қызметін атқарған. Ал өзбектерде халық жыршысы, сонымен қатар емші, тәуіп мағынасында да айтылады(қазақша Бақсы);
Сыртқы сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Халықтар
Талап (Солтүстік Қазақстан облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Тайынша қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 63 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 346 адам (177 ер адам және 169 әйел адам) болса, 2009 жылы 227 адамды (126 ер адам және 101 әйел адам) құрады.
Лазерлік сәулелену әсеріне негізделген кәсіптік патология
Оптикалык квантты генераторларды (ОКГ) немесе лазерлердi кең түрде тәжірибеде қолдану нәтижесінде жаңа кәсіптік фактордың пайда болуына әкеледі, бұнда өте көп энергиялар жиналып, уақыт кеңістігімен монохромды және когерентті ерекше биологиялық әсер етедi. Бұл лазердi қолданатын және өңдеумен айналысатындарға қауіпті болады.
Алғашқы лазер пайда болған уақыттан (1960 ж.) бастап қазіргі кезге дейiн ОКГ-лар өндiрiстiң әртүрлi салаларында қолданылатын құрылғыларға айналады: медицинада, ғылымда, ауыл-шаруашылығында, металлургияда, құрылыс жұмыстарында және т.б.
ОКГ-ның негiзгi элементi болып - белсендi (жұмысшы) заты есептеледi, ол энергия шығару көзi және параллелдi айнадан туатын оптикалық резонатор. ОКГ-дағы белсендi материалды пайдалануына байланысты бірнеше түрі бар: қатты денелiк, газдық, жартылай өткiзгiштiк және сұйықтық. Қазіргі уақытта белсендi қатты заттан (рубин, неодимді шыны және т.б.) тұратын үдемелi (үнемі күшеюмен) сәулелердi генераторлаушы импульстiк ОКГ кеңiнен қолдануы таралған. Қатты лазердің энергия шығару көзiне импульстi шамдар (лампалар) жатады. Ол үлкен көлемдi конденсатормен қоректендіріленеді. Импульстің ұзақтығы және сәуленің үдемелiлiгi көптеген факторлармен анықталады. Қатты денелi лазердің импульс ұзақтығы 0,5-10 с. Импульстi лазердің сәулелiк күшi үнемі өсуде және қазіргі уақытта 105Вт-қа (импульстегi энергия бірнеше ондаған килоджоуль-Дж-ге дейiн жетедi) дейiн барады. Арнайы жабылғыштарды қолдану (ОКГ модулдейтiн) арқылы өте жоғары күштi сеуленi 1010 Вт дейiн алуға болады. Рубиндi лазердің сәуле толқынының ұзақтығы 0,69 мкм, неодимді лазер шыныда 1,06 мкм-дi құрайды.
Газдық лазерде, қатты дене сияқты элементтерден тұрады. Оларда белсендi зат ретiнде газ қоспалары қолданылады. Энергия шығарушы болып үнемі күшеюмен немесе жоғары жиiлiкпен жүретiн аймақ жатады. Көбірек тараған газ - гелий неонды лазерi болады, ол ұзын толқын-диапозонды қызыл (0,63 мкм) немесе инфрақызыл (1,06 мкм) сәуле генераторлаушы болып саналады. Спектрдің жасыл бөлiгiнен иондалған аргонды (0,48-0,51 мкм), ультракүлгiн аймақта молекулярлық азотты (0,337 мкм) және алыс инфрақызыл аймақта азотты көмірқышқыл газымен (10,6 мкм) қосылуын қолдану арқылы сәулелер алынады.
Газдық лазерлер жиi үздiксiз сәулелену режимінде жұмыс iстеп, оның қуаттылығы бiрнеше милливольттан бiрнеше киловольтқа дейiн өзгерiп тұрады. Халық шаруашылығында толқын ұзындығы 0,33; 0,49; 0,63; 1,06; 10,6 мкм сәуле генерализацияланатын лазерлер қолданылады.
Лазер қондырғылары өндiрiсте әртүрлi технологиялық мақсаттарда (микроконтактiлердi жалғау, өте қатты металдарды кесу және өңдеу үшiн және т.б.), ғылыми зерттеулерде, биологияда, медицинада, телекоммуникациялық байланыстарда, фотографияда, спектроскопияда, химияда, геодезияда, көптеген ғылымның басқа аймақтарында және техникада кеңінен қолданылады. Лазерлi қондырғылармен жұмыс істеген, қызмет етушiлерге белгiлi потенциалды қауіп төндiредi.
Лазерлік сәуленің мүшелерге әсері және патогенезі. Лазерлiк сәуленің термиялық (күйдiргiш) әсері бар, сонымен қатар, тіндерде болатын электромагниттiк аймақтың кернеуін өзгертетiн қасиетін бейнелейді. Бұл кезде лазер сәулелер сипатының (толқын ұзақтығы, тығыздығы, күшi, энергия үдемелiлiгi) және тiндер қасиеттерінің (жылу көлемi, жылу өткiзгiштiгi және т.б.) үлкен маңызы бар.
Лазер қондырғыларымен өндiрiстiк факторлардың кешенiнде жұмыс iстегенде, негiзiнен жұмыс iстеушiлерге монохромды лазерлiк сәулелер үнемі әсер етуiнде, техника қауіпсіздігін дөрекi бұзғанда болуы мүмкін. Бірақ лазер қондырғыларымен жұмыс iстейтiндер шағылысқан және жайылған сәулелерден ОКГ -ң бетiндегi әртүрлi оптикалық элементтер мен сәуле жолында орналасқан нысаналар, құралдар, сонымен қатар, өндiрiс орындарының қабырғаларынан әсер алады.
Ота (Аленкер)
Ота (Аленкер) (Ota) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Аленкер муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Лазерлік сәулелену әсеріне негізделген кәсіптік патология
Шағылысқан және жайылған лазерлiк сәулелердің тығыздығының маңызы шағылыстыратын материалдық құрамына және табылуына, лазердің қуатына және шығатын энергиясына байланысты. Күштi импульстi лазерлермен жұмыс iстегенде шығатын энергия жүздеген Дж-ге, шағылысқан лазер сәулесінің энергия тығыздығы кейде 10-2 - 10-3 Дж/см2-ге дейiн жетедi.
Ота (Аленкер)
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1198 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 46,36 км² шамасында. Халық тығыздығы — 25,8 адам/км².
Лазерлік сәулелену әсеріне негізделген кәсіптік патология
Осындай қатты деңгейдегі лазерлiк сәулелер берген елшемнен жоғары болғанда көздің торлы қабатын зақымдайды, ереже бойынша оператордың көзiне сәулелер аз көлемде түседi, себебi генерация кезiнде, зерттеушi өзiн сақтау шараларын қолданады: көзiн жабу, көзiлдiрiк кию, бұрылып басқа жаққа қарау және т.б. Технологиялық үрдiстiң ерекшелiгiне байланысты шағылысқан лазерлiк сәулелер кәсіби арнайы емес факторлармен бiрiгiп, оптикалық кванттық генераторлардың (ОКГ) теріс әсерін күшейтедi. Мұндай факторларға көзге жарықтың жеткiлiксiздiгi немесе бiркелкi түспеуi көру анализаторын тез шаршатады, лазерлiк сәуленің әсерін күшейтеді. Кейде күштi импульстiк ОКГ-қ жұмыс жағдайында шу өте жоғары (120 дБ) болады және спектрдегi жиiлiк 125-400 Гц-ке жетедi. ОКГ тұрған жерде ауаның газдық және иондық құрамы өзгермейдi, бірақ ұзақ жұмыс жағдайында ауаның иондық құрамында азон және басқа зиянды қосылыстар көбейеді. Лазерлiк қондырғылармен жасаған адамдарда нервтік көңіл-күй жағдайлары тұрақты түрде зорығумен жүредi.
Ота (Аленкер)
Ауданның қамқоршысы — Киелі Дух (Espírito Santo).
Лазерлік сәулелену әсеріне негізделген кәсіптік патология
Сәуленің және электрлiк тоқтың жоғары дәрежедегі кернеуі ағзалардың қалыпты ритмдегi жұмысын бұзады, әртүрлi ағзалардың ауруларының пайда болуына әкеледі. Даму механизмiнде: лазерлiк сәуленің биологиялық әсері күрделi. Лазерлiк сәулеленудің әсерінен болған биологиялық жылжулар негiзiнен термиялық (күйдiргiш), механикалық, фото-электрлiк және фотохимиялық құбылыстарды туғызады. Лазерлiк құрылымдарды қолданғанда көру ағзасы едәуір зақымдалып, оның жұмысы бұзылады. Әсіресе, көдің торлы қабаты мен нұрлы қабығы оған өте сезiмтал. Көздің зақымдалуы тіке жарық сәуленің, осымен бiрге әртүрлi нәрседен шағылысып шыққан жарық бейнелерінің түсуінен және шашыраңкы лазерлiк сәулелерден байқалады. Кәдiмгi термиялық факторлардан туатын зақымданулар күйiк тәрiздi, ал жоғары деңгейдегі энергияның әсерінен кездің торлы қабығында қан құйылулар байқалады.
Ота (Аленкер)
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Лазерлік сәулелену әсеріне негізделген кәсіптік патология
Көздің нұрлы қабығына аз мөлшерде әсер еткен сәуле энергиясының тығыздығы торлы қабығын да зақымдайды, себебi көздің оптикалық жүйесінің заңы бойынша сәуле оған фокустанады. Лазерлiк сәулелену басқа да ағзалар мен тіндердің патологиялық өзгерiстерiне әкеледі: бас, мойын, тері, iшкi ағзаларды. Терiдегi өзгерiстер: сәл эритемадан терең некрозға дейiн, терінің құрғауына, жарылып тiлiнуiне, күюiне, оның әртүрлi дәрежедегі дақтардың болуына, қоңырлануына-қараюына әкеледі. Ұзақ ОКГ-ң әcepi орталық нерв жүйесiнде, жүрек-қантамырлар және т.б. жүйелерiнде әртүрлi дәрежелік қызметтік бұзылыстарды туғызады. ОНЖ-ң қызметтік өзгерiстерi едәуір вегетативтiк реакциясымен және қантамырлардың дисфункциясымен көрiнедi, гипотонияға бейiмдi болады. Нерв жүйесiндегi қозу мен тежелудің реттелуi бұзылады. Шағылысқан және шашыранды лазерлiк сәулелер қызметтік нейрогуморалдық бұзылыстардың пайда болуында маңызы зор. Осы жоғарыда келтiрiлген өзгерістердің жиiлiгi мен оның дәрежесі үдемелi лазерлiк сәулеленудің жоғарылауына және жұмыс өтiлiне байланысты.
Ота (Аленкер)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лиссабон округінің елді мекендері
Лазерлік сәулелену әсеріне негізделген кәсіптік патология
Клиникалық сипаттамасы.
Лазерлiк сәулеленудің клиникалық көріністері бiртiндеп дамиды. Аурудың алғашқы сатысында науқастың шағымдары жалпы әлсiздiк, тез шаршағыштық жиi жұмыс соңында пайда болады. Демалыс күндерi аурудың жағдайы жақсарады, ал кезектi ұзақ демалыс кезiнде аурудың жағдайы толығымен қалыпты жағдайға келедi. Кейiн бас ауыру, әсіресе, бастың маңдай және маңдай-самай аймағының ауыруы жиi-жиi байқалады. Жұмыс кезiнде науқас көздің тез шаршайтынын, көз алды тұманданып тұратынын, қарағанда затты анық көре алмауын айтады. Жоғарғы тiтiркенгiштiк, көзінің жасаурауы, ұйқысының бұзылуы және жүрек аймағының жиi ауыруына, жүректiң тез соғуына, кейде жүректiң тоқтағандай сезiмiнiң болуына шағымданады. Осы субъективтiк бұзылыстардың айқындылығы лазерлiк қондырғылардың қуаттылық дәрежесіне және жұмыс істеген ұзақтығына байланысты. Жүрек-қантамыр жүйесiнiң қызметтік бұзылыстары ангиодистониялық реакциялармен сипатталады.
Объективтi зерттегенде пульс пен артериалдық қысымның тұрақсыздығы, оң және сол қолда оның асимметриясы байқалады. Осиллографиялық зерттеу кезiнде табылған өзгерiстерде тамыр тонусының төмендеуi, оның сызығы едәуір теріс осилляция мен үшкiр шың тәрiзденiп, осциллографиялық индекстің жоғарылауы анықталады. ЭКГ-да жүрек ритмiнiң бұзылуы, жиi синустық брадикардия, ауыр жағдайда миокардтың қоректенуінің бұзылуынан Т тісі төмендеген, кейде ол 2 фазалық немесе теріс, P-Q интервалының өзгеруi, қарыншалық QRS кешенiнiң төмендеуi және деформациясы табылады. Ангиодистониялық синдромның көрінісі пульстің сиреуi немесе жиiленуiмен, көз бен жүрек-қантамыр жүйесiн тексергенде орто- және клиникостатикалық рефлекстердің жиi оң болуымен байқалады. Физикалық жүктемеге жүрек-қантамыр жүйесiнiң реакциясы астениялық және дистониялық типтi болып, артериалық қысымның және пульстің қалпына келу кезеңінің баяулауымен сипатталады.
ОЖЖ клиникалық-қызметтік бұзылыстары вегетоастениялық, сирек невростениялық синдроммен көрiнедi. Ерте бұзылыстарына вегетативтi дисфункциялар жатады. Көру анализаторының функциясының бұзылу шағымдарында кенеттен көрудің төмендеуi, көз алмасындағы қысым және ауру сезiмiне шағымдану кiредi. Тексергенде көз бұршағында қысым және көптеген нүктелi лайланулар анықталады. Көз бұршағындағы түзiлiстер әлі толық зерттелмеген. Шеткi қандағы өзгерiстерiнде орта дәрежелі тромбоцитопения, лейкоцитоз, моноцитоз, лимфопения тән. Кейбiр жағдайда қанда протромбин индексiнiң төмендеуi болуы мумкін.
Лазерлi сәулеленудiң созылмалы әсерінің айқын көрінісі астениялық немесе невростениялық синдром негiздерiнде дамитын вегетативтi және ангиодистониялық бұзылыстар үдеуiмен сипатталады. Ангиодистониялық бұзылыстардың айқын және тұрақты сипатта болып, кенет тұрақсыздықпен (лабильдiлiкпен), артериалық қысымның және пульстің ассиметриялығымен, ЭКГ өзгерiстерімен де көрiнедi. Ауыр жағдайда вегетативтi криздер жиi байқалып, ол бастың қатты ауруымен, бас айналуы, жүрек тұсының ауруымен, тахикардия, қолдың мұздауымен сипатталынады.
Айтылған өзгерiстерге арнайылылық тән емес. Емханалық жағдайда науқасты бiр реттiк зерттеуде кәсіби сипаттық өзгерiстер жиi анықтала бермейді. Диагнозды қою, зерттеу нәтижелерiне және еңбек гигиеналық санитарлық жағдайына негiзделуi керек. Лазерлiк сәулеленудің әсерінен ауру лазерлi құрылғылармен жұмыс iстегенде, сонымен қатар, басқа вегетативті-қантамырлық дисфункцияға әкелетін этиологиялық. фактор болмағанда күмәндануға болады (инфекциялық аурулар, психикалық жарақат, т.б.). Тереңірек зерттеу аурухана жағдайында және әсіресе операция алдында, динамикалық бақылауда жүргiзiледi: көңіл-күй әсері, жалпы объективтi жағдайы, жұмысындағы үзiлiстер, мысалы, кезекті демалыс, уақытша басқа жұмысқа ауысуы, қайта қарауда жағдайының бұрынғы орнына келуi. Диагноз қоюда негiзгiсi қантамырлық және нейродинамикалық бұзылыстар мен кәсіби табиғаттық анамнездi негiздеу маңызды болады.
Емі.
Патологияның бастапқы көрінісі медикаментозды ем берiлмей, тек еңбек және демалыс режимiн рационалды орындауымен-ақ жоғалады. Ауру айқын көрініс берген жағдайда науқастарды жұмыстан босатып емханалық-амбулаторлық немесе аурухана жағдайында белсендi емдеген жөн. Емі кешендi болып, бұзылған ағзалардың қызметін қалпына келтіруге бағытталуы қажет. Тыныштандырғыш және жалпы тонусты жоғарылататын дәрілік заттар берiледi: бром мен пустырник тұнбасы, кофеин, жень-шень, қытай лимоннигі, көктамыр iшiне глюкозаны С, В витаминімен немесе поливитаминдер iшке, тері астына дуплекс қолданылады. Мидың гипоталамикалық бөлiгiнiң қозуынан байқалатын невротикалық жағдайларда аминазин, триоксазин, элениум, диазепам, нозепам тағайындау керек. Вегетативті-қантамырлық дисфункцияның айқын жағдайында кальций глюконаты, глутамин қышқылы, дипразин, беллатаминал, актовегин, АТФ, сермион, винпоцетин жақсы әсер көрсетедi. Медикаментозды терапияны физиотерапиялық процедуралар-мен алмастырып отыру керек (гальваникалық жаға, уқалау, т.б.). Неврастениялық синдромда сулы физиотерапиялық процедуралар тиiмдi (себезгі, жалпы ванналар). Витаминге бай жоғары калориялық емдәмі тағайындалады. Емдеу рационалды ұйымдастырылады, ол еңбек және демалыс тәртібiмен үйлесімдi болуы керек.
Еңбекке жарамдылығын сараптау және алдын алу шаралары.
Дәрігерлік еңбекті сараптау науқастың лазерлiк сәулелену үрдiсiнiң дәрежесіне және дұрыс жүргiзiлген емінің нәтижесіне байланысты. Емнің нәтижесі толық болмаса науқасты басқа жұмысқа ауыстырып, белсендi амбулаториялық ем жүргiзу қажет. Уақытша рационалды еңбекке жарамдылық болса науқасты тек лазерлiк сәулелену емес басқа да өндiрiстiк жағымсыз факторлардан алыстату керек (сәулелі энергияның түрлерiмен қатынас, өндiрiстiк шу, діріл, токсикалық заттар).
Лазерлiк қондырғылармен жұмыс жасауда кезектi медициналық тексеруден өтiп, ауру симптомдарынан толық айыққанда ғана рұқсат етіледі. Лазерлiк құрылғылар арнайы оқшауланған жерлерде немесе алаңы кемiнде 20 м2 орындарда жүргiзiлуi тиiс. Лазерлiк құрылғы тұрған жердегi заттардың бетi айналы болмау керек, себебi айналы болса сәуле шашыратылады. Қабырғалар мен құрылғылар қара түсті бояумен боялады, бұл сәуленің шашырауының минималды коэффициентiн бередi.
Құрылғыларды экрандап, техникалық қауiпсiздiк ережелерiн сақтау керек.
Маңызды шаралардың бiрi шашыранды лазерлiк сәулелердің мөлшерiн бақылау. ОКГ-мен жұмыс жасайтын адам мiндеттi түрде медициналық тексеруден өтедi.ОКГ-мен жұмыс жасайтындарға қарсы көрсеткіш:
- көрудің темендеуi: 0,6-дан төмен бiр көзде, 0,5-тен төмен бiр көзде;
- наркомания, токсикомания, созылмалы алкоголизм;
Алдын алу ретiнде лазерлі зертханаларда жұмыс iстейтiндердi 12 айда 1 рет медициналық тексеруден өткiзiп тұру керек (офтальмологиялық тексеру 3 айда 1 рет). Кезеңдік медициналық тексеруде терапевт, невропатолог, окулист болады. Зертханалық зерттеулерден жалпы қан анализi, тромбоциттi анықтау, ЭКГ, офтальмоскопия, биомикроскопия жүргiзiледi. Қосымша зерттеу ретiнде физикалық жүктеме сынамасы, вегетативті қантамырлық рефлекстердi (көз, жүректiк, орто-, клиникостатикалық) тексеру.
Қысқы-көктемгі айларда мiндеттi түрде профилактика ретінде витаминдендiру емін (А, С витамині) жүргiзедi. Өндiрiстегi ұмысшылардың емдiк дене шынықтыру шаралары демалу кезеңімен қосарланады. Демалыс күндерi табиғатқа шығу, яғни еңбектегі рационалды демалыспен ұйымдастыру маңызды болады. Жоспарлы санитарлық-ағарту жұмыстарын жұмысшылар арасында белсендi түрде жүргiзiледi.
Дереккөздер
Санат: Медицина Санат: Патология
Роселло
Роселло (Rosello) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Кьети провинциясында орналасқан.