cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Білгенге маржан
Білгенге маржан
Бала кезімізде ата-ананың айтқан ескертулеріне көп мән бермесек де, мұқият орындадық. Ендігі жерде атадан қалған, санамызда маржандай тізілген өнеге-өсиетті ұрпаққа жеткізу - парызымыз. Жақсыдан жадыңа алған бір ауыз сөз, Асықпа түспеді деп қолыма тез. Дамылсыз іздеуіңе ерінбесең, Керегің өміріңде болады кез. "Дүниеде нені арман етсең де іздемей қолыңа түспейді. Керегіңді іздеу жолында жалықпа да торықпа" дейді халық тағлымы.
Әкем әркез аяқкиімнің бас жағы, шайнектің шүмегі, үй сыпыратын сыпыртқыштың басы құбылаға (құбыла деп күнбатысты айтады) қарап тұру керек деп үйрететін. Сол кезде бұл заттардың барлығы таспих санап тұрады екен. Яғни отбасы адамдарының мүддесі, тілегі қабыл болып, игі істерін тәңірі қолдайды. Анам әркез ескертіп отыратын: - Ер адамға аяғыңды тигізуге болмайды, - деп. Әйел затының аяғы тиген ер адамның жолы болмайды. Ер азамат - ол әкең, ағаң, бауырың немесе өмірлік жарың. Бұлардың қай-қайсының да жолы болып, мақсатына жетуін әйел заты "қарлығаш қанатымен су шашады демекші", қолынан келгенше қолдайды. Бұдан да басқа адам баласы малға, жан-жануарға, ыдыс-аяққа, кітапқа, дастарқанға басқа да қасиетті заттарға аяқ тигізуге болмайтынын білеміз. Көп жағдайда адам баласы қолы бос болмаған жағдайда, есікті аяғымен ашып жатқанын байқап қалып жатамыз. Ата-бабаларымыз үй, есік, босаға сияқты қасиетті нәрселерді қастерлей білген. Ертеде үйге келген адамның дос немесе қас екенін үйге келген бойда бақылап білген екен. Егер босағадан аттап өтпей, босағаны аяғымен басып кірсе, жау немесе дұшпан келгенін айтқызбай сезіп білген. Босағаны басып тұруға, есікке аяқ тигізуге, есікке керілуге болмайтынын біліп отырсақ та кей кезде бұның бәрінен бейхабар балаларымызға уақыт бөліп түсіндіре бермейміз.
Бабалар тағлымынан
Досыңа достық - қарыз іс, Дүшпаныңа әділ бол. Асығыс түбі - өкініш, Ойланып алмақ - сабыр бол. (Абай)
Ілім үйреніп, содан соң оны басқаларғаүйретпеу - мол дүние жиып, оны керегіне жаратпай, көміп қойғанмен бірдей. Қанағат - әрі қазына, әрі қасиет. Ғалымдар - қоғамның шамшырағы.
Бәйгеқұм
Бәйгеқұм — Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы ауыл, темір жол стансасы, Бәйгеқұм ауылдық округі орталығы.
Білгенге маржан
Көпке қызмет ететін адамның бес қасиеті болсын
* бір көзің жүз көзден артық көре біліп, екінші көзің көрсоқырдан бетер көрмейтін болсын.
Бәйгеқұм
Географиялық орны
Аудан орталығы – Шиелі ауылынан солтүстік-батысқа қарай 28 км жерде, Сырдария өзенінің оң жағалауында орналасқан.
Білгенге маржан
Көпке қызмет ететін адамның бес қасиеті болсын
* бір құлағың сақ болса, екінші құлағың керең болсын.
Бәйгеқұм
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2235 адам (1152 ер адам және 1083 әйел адам) болса, 2009 жылы 2652 адамды (1344 ер адам және 1308 әйел адам) құрады.
Білгенге маржан
Көпке қызмет ететін адамның бес қасиеті болсын
* көңілің керуен сарайдан кең болсын, естіген, көргеніңнің бәрін көңілңе сыйғыза біл, әрі сақтай біл.
Бәйгеқұм
Тарихы
Ауыл 1978 – 96 жылы көкөніс-бақша өсіру бағытындағы өзімен аттас кеңшардың орталығы болған. Кеңшар негізінде Бәйгеқұмда ЖШС жұмыс істейді. Бәйгеқұм арқылы Шымкент – Қызылорда темір жолы өтеді.
Білгенге маржан
Көпке қызмет ететін адамның бес қасиеті болсын
* естігенінің бәрін қайталаушы болмасын, жақсы да ақылды сөзді ғана айт.
Бәйгеқұм
Дереккөздер
Санат:Шиелі ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Білгенге маржан
Көпке қызмет ететін адамның бес қасиеті болсын
* әрі бал төгетін, әрі зәр төгетін тілі болсын.
Рахат пен қайғы жолдас
Рахат іздесең - бейнетінен қорықпа, қуаныш іздесең - қайғысынан қорықпа. Жамандық қылсаң - пәле күт, бәріне де зауал бар. Адамды екі нәрсе қартайтпайды: бірі - жақсы мінез, екіншісі - жақсы сөз. Жазасын тартпайтын жамандық болмайды. Адамның сөзі - ақылының таразысы. Мұқтаждық - мың өнердің анасы.
Егер әркім өз пиғылын арамдық ойдан тазартатын болса, бүкіл ел ұры-қарыдан, зиянды әдеттен пәк болар еді. (Шыңғыс хан).
Өзбекстанның әкімшілік бөлінісі
2012 жылғы жай-күйі бойынша Өзбекстанның әкімшілік-аумақтық бөлінісі 3 деңгейден тұрады: бірінші деңгейде 12 облыс (уәлаяттар, viloyat, вилоят), 1 республика (Қарақалпақстан) және орталық бағынысты 1 қала (Ташкент) бар. Облыстар мен республика аудандар (түмендер, tuman, туман) мен облыстық (республикалық) бағынысты қалаларға бөлінеді. Ташкент қаласы қалаішілік аудандарға бөлінеді. Облыстар мен республиканың аудандары аудандық бағыныстағы қалаларға, қалалық мекендерге (шаһарша, shaharcha, шаҳарча) және ауыл бұқаралары жиындарына (qishloq fuqarolar yig'ini, қишлоқ фуқаролар йиғини) бөлінеді.
Азаматтардың ауылдық жиындары сондай-ақ облыстық бағыныстағы қалалардың, ал қалалық ауылдар – облыстық (республикалық) бағыныстағы қалалар мен Ташкент қалаішілік аудандарының құрамына кіре алады.
Әндіжан облысы
thumb|400px|right|Әндіжан облысының әкімшілік бөлінісі
Жызақ облысы
thumb|400px|Жызақ облысының әкімшілік бөлінісі
Қашқадария облысы
thumb|400px|right|Қашқадария облысының әкімшілік бөлінісі
Наманған облысы
thumb|400px|right|Наманған облысының әкімшілік бөлінісі
Самарқан облысы
thumb|400px|right|Самарқан облысының әкімшілік бөлінісі
Сұрқандария облысы
thumb|400px|right|Сұрқандария облысының әкімшілік бөлінісі
Ташкент облысы
thumb|400px|right|Ташкент облысының әкімшілік бөлінісі
Ферғана облысы
thumb|400px|right|Ферғана облысының әкімшілік бөлінісі
Хорезм облысы
thumb|400px|right|Хорезм облысының әкімшілік бөлінісі
Қарақалпақстан Республикасы
thumb|400px|right|Қарақалпақстанның әкімшілік бөлінісі
Ташкент қаласы
thumb|300px|right|Ташкент қаласы аудандарының картасы
Алғышарты
Қазан төңкерісіне дейін қазіргі Өзбекстанның аумағы Ресей империясының Күнгей Каспий, Самарқан, Сырдария және Ферғана облыстары арасында, сондай-ақ оның вассалды иеліктері – Бұхара әмірлігі мен Хиуа хандығы арасында бөлінді.
1924 жылы 16 қыркүйекте Түркістан КФР ОАК кезектен тыс сессиясы ұлттық-мемлекеттік межелеу туралы шешім қабылдады. Осы шешім аясында КСРО құрамында Өзбек КСР-ның құрылғаны жарияланды. Оның құрамына бұрынғы Самарқан, Жетісу, Ферғана облыстары мен таратылған Бұхара, Хорезм СКР жерлерінің бөліктері кірді. Бұл шешім БОАК 1924 жылғы 14 қазандағы 2-сессиясында бекітіліп, 1925 жылғы 11 мамырдағы Бүкілресейлік Кеңестердің 12-съезінде бекітілді. 1924 жылдың 27 қазаны Өзбек КСР-нің құрылған күні болып саналады. Самарқан оның орталығы болды. Осы кезде Өзбек КСР құрамында Тәжік АСКР-і құрылды.
1924—1938
thumb|400 px|Өзбек КСР 1927 жылы 1925 жылы Өзбек КСР-де облыстық бөлініс енгізілді. Облыстар уездерге, ал олар өз кезегінде болыстарға бөлінді. 1926 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша Өзбек КСР ӘАБ мынадай болды :
Алайда, сол жылы облыстар мен уездер таратылды. Оның орнына 10 округ құрылды: Әндіжан, Бұхара, Зерафшан, Қашқадария, Самарқан, Сұрқандария, Ташкент, Ферғана, Хожент және Хорезм. Округтер аудандарға бөліне бастады.
1929 жылы Тәжік АСКР мен Хожент округі Өзбек КСР-нің құрамынан шығарылып, Тәжік КСР-ін құрады. Бұл шешімді КСРО ОАК 1929 жылы 5 желтоқсанда бекітті.
1930 жылы Өзбек КСР астанасы Ташкентке көшірілді. Сол жылы Кеңес Одағының басқа жерлеріндегі сияқты барлық округтер таратылып, олардың құрамына кіретін аудандар тікелей одақтық республикаға бағынуға берілді. 1931 жылы Өзбек КСР-де 71 аудан (олар 1494 ауылдық кеңеске бөлінді) және республикалық бағыныстағы 9 қала (оларға тағы 204 ауылдық кеңес бағынышты) болды.
1935 жылы Өзбек КСР аудандарының бір бөлігі Қашқадария округіне біріктірілді.
1936 жылы 5 желтоқсанда РКФСР құрамынан Қарақалпақ АКСР-і Өзбек КСР-іне берілді.
1938—1987
thumb|1.12.1938 жылдағы Өзбек КСР картасы
1938 жылы 15 қаңтарда Өзбек КСР құрамында Бұхара (оның ішінде Сұрқандария округі), Самарқан, Ташкент, Ферғана және Хорезм облыстары құрылды.
Өзбекстан ӘАБ 1938 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша былай болды:
1941 жылы 6 наурызда Ферғана облысынан Әндіжан және Наманған облыстары бөлініп, Сұрқандария округі Сұрқандария облысы болып өзгертілді. 1943 жылы 20 қаңтарда Бұхара облысының бір бөлігінен Қашқадария облысы құрылды. Осының нәтижесінде 1947 жылдың 1 қаңтарына қарай Өзбек КСР ӘАБ келесідей болды :
КСРО ЖК Президиумының 1956 жылғы 13 ақпандағы Жарлығымен Қазақ КСР-нің құрамынан Мырзашөл мен Бостандық ауданы жерлерінің бір бөлігі Өзбек КСР-іне берілді. 1963 жылы КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының Жарлығымен Қазақ КСР-нің Шымкент және Қызылорда облыстарынан 36,6 мың км² аз пайдаланылған жерлер Өзбекстанға берілді.
1960 жылы 25 қаңтарда Қашқадария және Наманған облыстары таратылды. Біріншінің көп бөлігі Сұрқандария облысының құрамына енсе, екіншісі Әндіжан мен Ферғана облыстары арасында бөлінді. Сәл кейінірек, 1963 жылы 16 ақпанда ауыл шаруашылығының жаңа дамыған аудандарында Самарқан және Ташкент облыстарының кейбір бөліктерінен жаңа Сырдария облысы құрылды (орталығы бастапқыда Жаңажер, 1963 жылдың қарашасынан – Гүлістан қаласы болды).
1964 жылы 7 ақпанда Қашқадария облысы, 1967 жылы 18 желтоқсанда Наманған облысы қалпына келтірілді.
1971 жылы 28 маусымда Өзбек КСР Сырдария облысынан Қазақ КСР-нің Шымкент облысына шағын Жетісай, Киров және Пақтаарал аудандары берілді.
1973 жылы 29 желтоқсанда Сырдария облысының бөліктерінен Жызақ облысы құрылды. Соңғы жаңа облыс 1982 жылы 20 сәуірде Бұхара және Самарқан облыстарының бөліктерінен құрылған Науаи болды. Нәтижесінде, 1987 жылдың 1 қаңтарына қарай Өзбек КСР ӘАБ келесідей болды:
Дереккөздер
Санат:Өзбекстан әкімшілік-аумақтық құрылысы
Моэна
Моэна (Moena) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Тренто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2597 адамды құрайды. Халық тығыздығы 32 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 82 км² шамасында. Пошта индексі — 38035.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Vigilio. Жыл сайынғы мерекесі — 26 маусым.
Қанатбек Шағатаев
Алғашқы бапкерлері К.Нәдірқұлов және Қ.Мырзақұлов, кейіннен Н.Сафиуллиннің жетекшілігімен жаттыққан. М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік унверситетін бітірген (1993). Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы. КСРО халықтары спартакиадасының жеңімпазы (1991, Мәскеу), Әлем кубогінің күміс жүлдегері (1994, Бангкок, Тайланд), 12-Азия ойындарының жеңімпазы (1994, Хиросима, Жапония), Азия чемпионы (1994, Тегеран, Иран). Көптеген халықаралық турнирлердің жеңімпазы.
Дереккөздер
Санат:1967 жылы туғандар Санат:Түркістан облысында туғандар Санат:Қазақстан боксшылары Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері Санат:Қазақстан чемпиондары Санат:КСРО спартакиадасының чемпиондары Санат:Әлем біріншілігінің күміс жүлдегерлері Санат:Бокстан Азия чемпиондары Санат:Қазақстанның Азия ойындары чемпиондары Санат:Бокстан Азия ойындары чемпиондары Санат:Алфавит бойынша боксшылар
Жасыл аражегіш
Дереккөздер
Санат:Көкқарғатәрізділер
Ақмола зираты
Павлодар облысы Ақсу қаласынан оңтүтік-шығысқа қарай 7,5 км жерде Ақсу өзенінің солтүстік жағасында орналасқан. Барлығы топырақ үйілген 46 зират. Зерттелген 24 обадан 43 қыш ыдыс, оюлы қола алқалар, жарты шарлы, шеңбері тесік дөңгелек қола және төртбұрышты сүйек қапсырмалар, қола пышақтар мен инелер, алтын әшекейлер табылды. Олардың Андронов мәдениетінің Нұра кезеңіне қатысты екені анықталды. Ақмола қышы — Нұра кезеңінің ерекшеліктеріне сәйкес түбі тегіс, бүйірі біркелкі шығарылған ыдыстар, ішінара “банка” үлгісімен жасалған көзелер. Ленталық техникамен жасалып, ашық отқа күйдірілген қыштың құрамында дресва, шамот секілді арнайы құрғатқыш қоспалар бар. Ақмола зиратының жерлеу ғұрпы, құрылымдық сипаты Андронов мәдениетіне қатысты басқа ескерткіштермен салыстырғанда өзгешелеу. Олар қоршаусыз, топырақтан үйілген, мәйіттер орта деңгейінде ағаш жабуы бар арнаулы кертпіштерге қойылған қарапайым топырақ қабірлер. Ақмола зираттары заттай дерегі жағынан Орталық Солтүстігі Қазақстан жәдігерлеріне жақын, ал жерлеу ғұрпы (құрылымдық) Шығыс Қазақстан өлкесіне ұқсас. Бұл ескерткіштер Қазақстанды мекендеген ежелгі тайпалардың қоныстану ерекшеліктерін, олардың әртүрлі деңгейдегі байланыстарын және өзара мәдени ықпалдарын көрсетеді.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:География
Қыпшақ Сейітқұл Маманұлы
Қыпшақ Сейітқұл Маманұлы (18 ғасырдың 70-жылдары, Сыр бойы — 19 ғасырдың 30-жылдары, қазіргі Қостанай облысы Жангелдин ауданы Қарабидайық мекені) — есімі аңызға айналған егінші. Орта жүздегі бес таңбалы қыпшақтың торы бірлестігінен тарайтын жеті арыс қитаба руынан шыққан. Сыр бойындағы иеліктері егін шаруашылығына тарлық ете бастаған соң Торғай өңіріне келіп, Қабырға өзені бойындағы Қарақоға деген жерге тұрақтаған. Өзен жағалауына шығыр орнатып, аяқ егін, атпа егін әдістерін пайдаланып, өзеннен арықтар тартып, бөгендер салып, суармалы егіншілікті қолға алған. Диқанның бұл еңбегі жемісті болып, 5 — 6 жылдың ішінде алғаш келіп қоныстанған 12 үй 400-ге жеткен. Қыпшақ Сейітқұлдың аса шығымды ақ тарысының тұқымы кейін бүкіл Торғай, Ақтөбе, Қостанай, Ақмола, Қарағанды, Қарқаралы өңірлеріне тарады. Диқанның барымташылардан сақтану үшін тұрғызған дуалы мен су тартқан арықтарының қалдықтары Көкалаат, Қызылоба, Қарақоға деген алқаптарда әлі күнге дейін сақталған. Қыпшақ Сейітқұл асқан шебер, сөзге шешен адам болған. Мұраптың егіншілік дәстүрін халық арасына кең таратып, насихаттау үшін ұлы ағартушы Ыбырай Алтынсарин “Қыпшақ Сейітқұл” деген әңгіме жазып, оқулығына енгізген.
Дереккөздер
Қазақстан энциклопедиясы
Санат:Қазақстан егіншілері
Безымянный (Ситовка тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Барнаул қаласынан Чумыш өзенін қоспағанда, Новосибирск су торабына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 6846
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1873 жылы 17 тамызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6846 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 139.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз)
Бүгілме (өзен)
Бүгілме — Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Сағасы Бүгілме Зәйі өзенінің сол жағалауынан 49 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Төменгі Кама су торабынан Вятка өзені сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Татарстан өзендері
Көміртек монооксиді
thumb|right thumb|right Иіс газы, CO – түссіз, иіссіз улы газ. Тығыздығы 1,25 кг/м3; қайнау t 191,50С; балқу t 2050С. Суда нашар ериді. Ауада үлкен мөлшерде жылу шығарып жанады. Иіс газын өндірісте қатты отынды газификациялау арқылы алады (жанғыш, генераторлық, су, жарық газдар). Бұл газдар жоғары [[калориялы отын ретінде, спиртті, көмірсутектерді, альдегидтерді, синтететикалық бензинді, т.б. заттарды синтездеуде қолданылады. Иіс газы көміртек тің немесе оның қоспаларының ауа жеткіліксіз болған жағдайда жану кезінде (әдетте, пештің жаппасын ертерек жауып қойғанда, т.б. жағдайларда) пайда болады. Иіс газымен уланудың алғашқы белгісі – бас ауырады және айналады, одан кейін адам есінен танады. Мұндай жағдайда таза ауа қажет. Өндірістік бөлмелерде иіс газының концентрациясы 30 мг/м3-ден аспауы керек.
Физиологиялық әсері
Физиологиялық әсері CO газын ИІС ГАЗЫ деп те атайды. Оның ауада 0,2% көп болуы өмірге қауіпті. Өмірде көміртегі оксидімен уланғанда иіс тиді дейді. Оның улы болу себебі, СО-мен тыныс алғанда қандағы гемоглобин мен оттек ке қарағанда СО газы берік байланыс түзіп оттектің организмге келуін қыиындатады. Иіс газымен уланған адамда қанның түсі ашық қызыл, басы ауырып есінен танып қалады. Ондай жағдайда адамды тез арада таза ауаға шығарып, алғашқы көмек көрсету қажет.
Химиялық қасиеттері
2. Көміртек монооксиді СО жоғары температурада метал оксидтерін тотықсындырып, бос металды бөліп шығарады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Химия
Қына
Қына (حنا) – төменгі сатыдағы споралы өсімдіктерге жататын талломды организмдер тобы. Саңырауқұлақтар мен балдырлардың cелбесе тіршілік ету нәтижесінде пайда болған. Қынаның 400-дей туысы, 26 мың түрі бар. Олардың қазба қалдықтары жоғарғы бор кезеңінен белгілі. Қазақстанда Қынаның 491 түрі анықталған, 1 түрі (Бұғы кладинасы) Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген. Қына денесі бір клеткалы балдырлар тіршілік ететін саңырауқұлақ гифтерінен (жіпшелерінен) құралған. Саңырауқұлақ фотосинтезге қабілетсіз болғандықтан дайын көмірсуларды балдырлардан алады да, есесіне балдырларды сумен, минералды заттармен қамтамасыз етіп, әрі сыртқы ортаның қолайсыз жағдайларынан қорғап тұрады. Сондықтан Қыналар басқа организмдер тіршілік ете алмайтын орта жағдайларына жақсы бейімделген. Қынаны құрайтын саңырауқұлақтар, негізінен, қалталы саңырауқұлақтар класына, ал Қынаның екінші бөлігін құрайтын балдырлар көк-жасыл балдырлар және жасыл балдырлар бөлімдеріне жатады. Бұлардың бір ерекшелігі — жеке (саңырауқұлақсыз) де тіршілік етуге қабілетті. Қынаның сыртқы пішіні әр түрлі: кішкене жұқа қабықша сияқты, жиегі бір шама тілімделген, сырты тегіс, немесе бұдырлы қалақша тәрізді; кішірек бұталарда, таста өседі, немесе ағаштарда өсіп төмен салбырап тұрады. Түсі қоңыр, қара, сұр, сары, қызғылт, ақшыл, т.б. болып келеді де қайнатпа (қабыршақты), жапырақша және бұта тәрізді Қыналар болып үш топқа бөлінеді.
Қына талломдарының бөліктерімен (үзіктерімен) немесе арнайы органдарымен (соредияларымен, изидияларымен) көбейеді. Соредия — балдырлардың клеткалары мен саңырауқұлақ жіпшелерінің топтасқан жиынтығы. Қабыршақ дененің жарықшағынан соредия тозаң сияқты төгіліп, ауамен таралады. Қолайлы жағдайда саңырауқұлақ жіпшелері өсіп, балдыр клеткаларымен біріге Қына денесін құрайды. Изидия Қынаның денесінде бүртік тәрізді пайда болып, сосын бөлініп, өз алдына жаңа Қына организмін түзеді. Қына суды бүкіл денесімен сіңіреді. Қоректік заттарды — минералдық элементтерді тастан, тіпті ауадағы шаңнан да ала алады. Бойынан қымыздық қышқылын бөліп шығарып, тау жыныстарының еріп, мүжілуіне ықпал етеді. Өте аз қоректенетіндіктен Қынаның өсуі де өте баяу, мысалы, бұталы Қына жылына 3 — 5 мм-дей ғана өседі. Қынаның қай түрі де ауаның ластануына, ондағы шаңға, түтінге, күкіртті газдарға төзімді. Қына тундрада ерекше маңызға ие. Жазда бұғы азығының 75%-ын құраса, қыста бұғылар тек Қынамен ғана қоректенеді. Бірқатар түрлерінен дәрілік глюкоза, спирт, лакмус, бояу, С витамині алынады. Кейбір түрлері орман шаруашылығына зиян келтіреді. Ағаш қабығына жабыса қаптай өсіп, ағаштың газ алмасу процесіне кедергі келтіреді, онда зиянды жәндіктердің, паразитті саңырауқұлақтардың өсіп дамуына жағдай жасайды. Кей түрлерін жергілікті жердің ауасының тазалығын анықтайтын индикатор ретінде пайдалануға болады.
Қыналар көбінесе тірі табиғаттың жеке дүниесі ретінде қарастырылады. Олар - ерекше және ғажап ағзалар. Бұлар сырттай қарағанда бір ғана өсімдік болып байқалғанымен, екі ағзаның селбесуінен құралған. Қынаның денесі саңырауқұлақтай және балдырдан түзілген. Саңырау - құлақтың жіпшумағы көк-жасыл балдырды (цианобактерия) орап жатады. Қына түсінің жасыл болуы құрамындағы көк-жасыл балдырдың түсіне байланысты. Қынаны төсемікке саңырауқұлақ орнықтырады. Оның құрамындағы балдырларды ауалан ылғал мен шаңды сіңіру арқылы минералды заттар түзеді. Осыған орай саңырауқұлақ зерттеушілер (микологтар) қынаны саңырауқұлақтар дүниесінің бөлімі ретінде қарастыруда.
Қазіргі кезде қыналардың 26 мыңға жуық түрі белгілі. Қынаны зерттеушілер лихенологтар (лихен - қына, - логос - ілім) деп аталады.
Қыналар табиғатта басқа өсімдіктерге қолайсыз, құнарсыз жерлерде өседі. Тастың үстінде, шөлді-шөлейтті жерлерде, тундрада және ор май д арда тіршілік етеді. Антарктидадан 350 түрі, Оңтүстік полюске жақын жерден 7 түрі табылған. Бұлай таралу себебі, өте ыстық ортала өсетіндері жоғары температурада тез кеуіл кететіндіктен, тіршілігі уақытша тоқталады. Қайтадан қолайлы жағдай туса, кеуіл қалған қыналар қалпына келіп, тіршілігін жалғастырады. Өте салқын жерлерде өсетін қыналарды айрықша тығыз қалың қабықша қорғап тұрады.
Қыналар пішіндеріне қарай үш топқа бөлінеді.
Қыналар бір топ саңырауқұлақ жіпшелері арқылы төсемікте орнығады. Оның құрамындағы саңырауқұлақтар тек қынадан ғана табылған. Ал қына құрамындағы балдыр түрлерінің табиғатта өз бетінше тіршілік ететіндері де бар.
Қынаның құрамында бір жасушалы көк-жасыл балдырлар кездеседі. Балдырлардың жасуша хроматофорлары көмір қышқыл газын, суды сіңіріп, фотосинтездің нәтижесінде ағзалық заттар түзіледі. Балдырлар және саңырауқұлақтың жіпшелері ағзалық заттармен қоректенеді.
Ғалымдар қыналардың құрамындағы саңырауқұлақтар мен балдырларды қоректік ортала жеке-жеке өсірген. Сонда саңырауқұлақтардың жіпшелері ғана пайда болып, спора түзілмеген. Балдырларда көбеюдің барлық түрлері болған. Сондықтан қыналардың құрамындағы саңырауқұлақ - тар паразитті қоректенуге бейімделе бастайды деген қорытындыла келген.
Қыналар өсімді жолмен көбейеді. Оның денесінде көптеген балдырлар мен саңырауқұлақ жіпшелерінің бөліктері қынаның қабықшасын жарып сыртқа шашылады. Әрбір бөліктен және денелерінен бөлініп түскен бөлшектерінен де қына өсіп жетіледі.
Қына құрамындағы жасушаларда жарықта фотосинтез жүреді. Сондықтан қыналар тек жарық жерде өседі, қараңғыла денесі ыдырап кетеді. Қыналарға ең қажетті жағдай - оттегіне бай таза ауа. Қалалардың лас ауасында өсе алмайды. Сол себепті қыналарды сыртқы орта тазалығының көрсеткіші есебінде пайдалануға болады.
Бұғы кынасы солтүстік өңірде, қарағайлы орманда өседі. Оның катпариіағы (таллом) - тақта, біз, бокал тәрізді, тік өседі. Кейде бұта тәрізді түрі де кездеседі.
Қыналардың табиғаттағы, шаруашылықтағы маңызы. Қыналардың топырақта қоректену! нашар жүреді. Тастардың бетіне, суыған жанартау қалдықтарының (лава) бетіне алғаш «қоныстанатын» да осы қыналар. Олар өсіп тұрған жеріне қына қышқылын бөліп, тасты үгіте бастайды. Біртіндеп сол жерде топырақ пайда болады. Оған басқа өсімдіктер орнығады да, жануарлардың мекеніне айналады.
Қыналардың емдік қасиеті де бар. Ағаштың діңдерінде өсетін жерқынаны қайнатыл, дизентерия (сатқақ) ауруын емдеуге пайдаланады. Сонымен бірге асқазан, тыныс жолдары ауруларына дәрілер жасалады. Қынадан қант, спирт, бояу, лакмус алынады. Қынаның кейбір түрлерін тәтті тағамдар өнеркәсібінде қолданады.
Қыналар - ерекше құрылымды тірі ағза. Өсімдіктер мен жануарлардан ерекшеліктері болғандықтан, оларды өсімдіктер ретінде емес, саңырауқұлақтардың бір бөлімі ретінде қарастырады. Қыналарды зерттеушілер лихенологтар деп аталады.
Қыналар - екі тірі ағза: саңырауқұлақ пен көк-жасыл балдырдың селбесуінен түзілген. Олар пішініне қарай қабық тәрізді, жапырақ тәрізді және бұта тәрізді болып үш топқа бөлінеді. Қына өсімді жолмен көбейеді. Оның табиғаттағы және шаруашылықтағы маңызы зор. Қына нағыз ауа тазалығының индикаторы (көрсеткіші).
Қабық тәрізді қыналардың ең ескісі антарктикалық қына, оның жасы кем дегенде 10 000 жыл деп есептеледі. Қыналар 80-100 жылға дейін, кейбіреуі 600 жылға дейін тіршілік етеді.
Дереккөздер
Қазақстан Энциклопедиясы
Санат:Қыналар Санат:Тергүлдер Санат:Тұрмыс
NGC 2386
NGC 2386 — Егіздер шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1876 жылы 1 қаңтарда Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2386 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Егіздер (шоқжұлдыз)
Құрбан Непесұлы Аманиязов
Құрбан Непесұлы Аманиязов (1932 жыл, Форт-Шевченко – 2015 жыл, Алматы) — кеңес, түрікмен және қазақ геолог-ғалымы, 400-ден астам еңбектердің авторы, геологиялық-минерал ғылыми докторы (1968), профессор (1970), Түрікменстан ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1981).
Өмірбаяны
Түрікменстан мемлекеттік университетін бітірген (1957).
1960 - 1968 - Түрікменстан Ғылым Академиясының Геология институтының аға ғылым қызметкері, директордың ғылыми жұмыстар жөніндегі орынбасары болды.
1968 - 1981 - Түрікмен мемлекеттік университетінің физика-география кафедрасының профессоры болды.
1988 - 1992 - Түрікмен мемлекеттік университетінің геология институтының директоры болды.
1988 - 1992 - Түрікмен политехникалық институтының кафедра меңгерушісі болды.
1992 - 1995 - Түрікменстан Ғылым Академиясының Каспий теңіздің экологиясында лаборатория меңгерушісі болды.
1995 жылдан Ақтау университетінің кафедра меңгерушісі қызметін атқаруда.
Ғылыми еңбектері
Тұран ойпатының мұнай, газ, көмір, күкірт, тұз, т.б. кен байлықтары, Копетдаг, Балқан, Гиссар тауларының, Үстірттің және Каспий теңізінің геологиясы туралы жазылған 300-ге тарта ғылыми еңбектердің, 20 монографияның авторы. «Биостратиграфия және Түрікменстанның жоғарғы юра қабаттарының зоогеографиясы» (1971), «Түрікменстанның оңтүстік-батыс өңірінің мұнай-газ кен орындарының геологиясы» (1985), «Палеография және Орта Азияның батыс аймағының жоғарғы юра қабаттарының қазбалы байлықтары» (1989), «Түрікменстанның солтүстік-батыс, Маңғыстаудың оңтүстік аймағы мен Үстірттің мезозой қабаттарының геологиялық құрылысы» (1989), т.б. монографиялардың авторы.
Аманиязов Абайдың қара сөздерін, қазақ ертегілерін түрікмен тіліне аударған.
Дереккөздер
Санат:1932 жылы туғандар Санат:Қазақстан геологтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар Санат:Түрікменстан ғалымдары
Емеренвиль
Емеренвиль (Émerainville) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Торси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,19 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77169, пошта индексі — 77184.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7492 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1443,55 адам/км².
Орлинци (Бургас облысы)
Орлинци (Орлинци) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 336 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8325. Телефон коды — 055503. ЕКАТТЕ коды — 53984.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Перная (Васюган тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ново-Явленка
Ново-Явленка — Шығыс Қазақстан облысы Өскемен қалалық әкімдігіне қарасты ауыл.
Географиялық орны
Өскемен қаласынан батысқа қарай 7 км-дей жерде орналасқан.
Перная (Васюган тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жоакин-Фелисиу
Жоакин-Фелисиу (Joaquim Felício) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Орталық Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Курвелу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Жайылма (жайылмалық терраса)
Жайылма (жайылмалық терраса) — аңғар табанынын, тасыған су басып қалатын бөлігі. Биік (бірнеше жылда бір рет су басатын) және төмен (жыл сайын су басатын) түрлерге бөлінеді. Жайылма биіктігі судың көтерілуіне байланысты.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Табиғат
Ново-Явленка
Дереккөздер
Санат:Өскемен қалалық әкімдігі елді мекендері
Жоакин-Фелисиу
Тарихы
Қала 1962 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Аслан Болатұлы Айтбаев
Аслан Болатұлы Айтбаев (1990 жыл 15 маусым, Целиноград, Казақ КСР, КСРО) — Қазақстандық шахматшы, халықаралық шебер (2013). Қазақстанның 10 үздік шахматшысының қатарына кіреді. Тромсе (Норвегия) қаласында Бүкіләлемдік шахмат олимпиадасына Қазақстан Республикасының құрама командасының атынан қатысқан. 2014 жылы рапид және блицтен ерлер арасындағы Қазақстанның қола жүлдегері атанды.
Бүкілдүниежүзілік шахмат олимпиада
41-шы Бүкілдүниежүзілік шахмат олимпиадасына қатысқан.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан шахматшылары
Хилсмир Шоурэс (Мэриленд)
Хилсмир Шоурэс (Hillsmere Shores) — Мэриленд штатының Anne Arundel округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2977 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.3 км² шамасында. FIPS коды — 24-39300.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Аремберг
Аремберг (Aremberg) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Арвайлер ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 216 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 9,62 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 31 005. Муниципалитеттің басшысы — Алойс Шнайдер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Ұңғының тығындалуы
Ұңғының тығындалуы — бұрғылау барысында ұңғы қабырғалары кен бұрғы құрал-сайманы арасындағы саңлауға ұнтақтардың кіріп, бітеліп қалуы. Мұндай жағдай әдетте тазалау немесе үрлеу жұмыстарының дұрыс жүргізілмеуінен болады. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Итқызғалдақ
Өсімдік туралы
ИТҚЫЗҒАЛДАҚ – Қазақстанның шалғынды алқаптарында, тау бөктерлерінде көп тараған өсімдік. Табиғатта оның гүлдеуі тікелей ауа райына байланысты. Жаңбыр көп болған жылдары егістікке қаулап кетеді. Ерте көктемде гүлдейтін итқызғалдаққа қарап бабаларымыз жылдың жаңбырлы немесе құрғақ болатынын болжаған екен. Ғалымдар будандастыру арқылы итқызғалдақтың көп күлтелі, ала, күлтесінің жиегі аратісті және гүлінің көлемі үлкен түрлерін өсіріп, қолданысқа шығарды. Итқызғалдақ сұрпына байланысты мамыр, қыркүйек айларының аралығында гүлдейді. Аласа бойлы “P.alpinum”, “P.miyabeanum” деген түрлері мамыр айында гүл жарады. Гүлінің түсі ақ, сары, қоңыр, қызыл, күлгін, сиякөк болып келеді. Ал, биіктігі 30 см-ден асатын, гүлдестеге егетін итқызғалдақтардың тұқымын жазда сеуіп, екіжылдық гүл санатында өсіреді. Тіпті олардың “Shirley Poppy”, “Paeony flowered”, “Mixtyre”, “P. Nudicaule” деген түрлерін гүл шоғырларын әрлеуге қолданады. Биік бойлы итқызғалдақтар маусым, шілде айларының аралығында гүлдейді. Итқызғалдақ халық медицинасында тері, көз ауруларына, күн өтіп кеткен балаларды емдеуге қолданылады. Гүлінің шырынынан медицинаға қажетті морфин, кодеин деген заттар алынады. Ал, тамақ өнеркәсібінде тәтті тоқаштарды әрлеуге және кондитерлік тағамдар жасауда пайдаланылады. Гүл күлтесімен ертеректе жібек маталарды бояған екен. Бүгінде итқызғалдақтан күлгін, сұр, қара түстегі бояулар жасалынып жүр. Гүл тұқымдарынан май алынады.
Күтімі
Ашық күн астында немесе алакөлеңкеде жақсы өседі. Гүл күлтесі жұқа итқызғалдақтарды қарағай, тал секілді ағаштардың астына, ық жерлерге еккен дұрыс. Себебі, жұқа күлтелі итқызғалдақтың гүлі жел өтіне шыдамсыз келеді. Итқызғалдақ кез келген топырақта өсе береді. Құрғақшылыққа шыдамды.
Көбейтілуі
Итқызғалдақ көшеттеу жұмыстарына шыдамсыз гүл. Біржылдық итқызғалдақты күзде немесе ерте көктемде, ал екіжылдық түрінің тұқымын шілде, тамыз айларында себеді. Көпжылдық түрлерін тамырын бөлу арқылы тамыз айында ғана көбейтеді.
Итқызғалдақ туралы тақпақ
Түкті кілем секілді
Түрлентеді даланы.
Қырқаларды қызартып
Көктемде гүл жарады.
Танып алғын, балақай,
Итқызғалдақ осы болады.
Пайдаланылған әдебиет
Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жидектер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8
Санат:Көкнәрлер
Микаэль Кингсбери
Микаэль Кингсбери (Mikaël Kingsbury; ) — канадалық фристайлшы, 2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпионы, 2014, 2022 жылғы Олимпиадаларда күміс жүлдені еншіледі.
Алты дүркін әлем чемпионы.
2018 жылғы Олимпиада чемпионы, 2014 және 2022 жылғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері, алты дүркін әлем чемпионы (ерлер мен әйелдер арасындағы абсолютті рекорд), жалпы есепте және жеке есептегі фристайлдан әлем кубогының 9 дүркін жеңімпазы (барлық пәндер бойынша ерлер арасындағы рекорд). Барлық пәндер бойынша фристайлдан әлем кубогындағы жеңістер саны бойынша рекордсмен, ерлер мен әйелдер арасындағы фристайлдан әлем чемпионатындағы медальдар саны бойынша рекордсмен (11). Көптеген сарапшылар фристайл тарихындағы ең мықты могулист деп санайды.
Жалпы, ол өз мансабында (2022 жылдың 21 қаңтарындағы жағдай бойынша) 120 рет әлем чемпионатының кезеңдерінің басталуына шығып, 101 рет 71 жеңіске жетіп, үздік үштікке енді. Санат:Алфавит бойынша фристайлшылар Санат:Канада фристайлшылары Санат:Фристайлдан Олимпиада чемпиондары Санат:Фристайлдан әлем чемпиондары Санат:Канада Олимпиада чемпиондары Санат:2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері Санат:2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:2022 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Эссен
Эссен (Essen) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Дюссельдорф әкімшілік округіне бағынады.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 574635 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 210,32 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 1 13 000. Қаланың басшысы — Вольфганг Райнигер .
Поллинг (Мюльдорф-на-Инне)
Поллинг (Мюльдорф-на-Инне) (Polling) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Мюльдорф (Инн) ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3352 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 43,83 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 83 136. Муниципалитеттің басшысы — Ханс Шмидбауэр.
Аристау
250px|thumb|Картада орналасуы Аристау (Aristau) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Мури округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1283 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.64 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4222, пошта индексі — 5628.
Сируэлос
Сируэлос (Ciruelos) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Толедо провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Меса-де-Окания ауданында (комарка) орналасқан.
Аристау
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргау елді мекендері
Сируэлос
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 679 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Толедо елді мекендері
Түзеткіш
Түзеткіш (Выпрямитель) айнымалы электр тогын тұрақты тоққа түрлендіретін құрал. Әдетте, токты түзету — ток тек қана бір бағытта өтетін вентильмен іске асырылады. Қолданылатын вентиль типіне байланысты вакуумдық, газразрядты, шалаөткізгіш және электртүйіспелі түзеткіш деп ажыратылады. Түзету сызбасына байланысты бір және екі жарты периодты, көпірлік және нөлдік шықпасы бар, бір фазалы және көп фазалы түзеткіш деп жіктеледі. Электрондық техникада екі жарты периодты бір фазалы көпірлік түзеткіш сызбалары қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Городище (Грязная тармағы)
Городище — Ресейдегі өзен. Орлов облысы, Липецк облысы, Курск облысы, Воронеж облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Грязная өзенінің сол жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сосна өзені. Өзен саласы — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орёл облысы өзендері Санат:Липецк облысы өзендері Санат:Курск облысы өзендері Санат:Воронеж облысы өзендері
Жезқазған (кент)
Жезқазған - Ұлытау облысы Сәтбаев қалалық әкімдігіне қарасты кент, Жезқазған кенттік әкімдігі орталығы.
Халқы
Тұрғыны:
Тарихы
Іргесі дүние жүзіндегі аса ірі Жезқазған мыс кенін игеруге байланысты 1907 жылы қаланған. 1937 жылдан кент.
Өндіріс орындары
Жезқазғанда жоғары дәрежеде механикаландырылған 10 шахта, 2 ашық карьер жұмыс істейді. Кентте сыра зауыты, құрылыс материалдарын шығаратын кәсіпорындар бар.
Инфрақұрылымы
Орта және орталау мектептер, мәдениет үйі, клуб, кітапхана, аурухана, емхана, тубдиспансер, санитарлық-эпидемиологиялық станциялар бар. Өндірісті және тұрғындарды сумен жабдықтау үшін Кеңгір бөгені және жер асты суы пайдаланылады. Жезқазған арқылы Жезді - Жезқазған темір жол тармағы және Жезқазған - Арқалық автомобиль жолы өтеді.
Дереккөздер
Санат:Сәтбаев Санат:Сәтбаев қалалық әкімдігі елді мекендері Санат:Қазақстан кенттері
Арапов елшілігі
Арапов елшілігі  — 1764 ж. маусым — тамыз айларында Орынбордағы Ресей әкімі ген.-поручик А.П. Лочиновтың Қылшақты өз. бойындағы Абылай хан ордасына жіберген елшілігі. Елшіліктің басты мақсаты — Абылайдың саяси бағыты жөнінде мәліметтер жинау. Елшілік Абылайға Ресеймен әскери одақ және сауда қатынасын орнату қажеттігі, Ресей тарапынан Абылайға берілетін кепілдіктер туралы Орынбор әкімшілігінің хатын тапсырды. Абылай Орынбор әкімшілігіне берген жауап хатында Қытай ұсыныстарын қабылдамайтынын, Ресеймен ынтымақты одан әрі жалғастыратынын білдірді. А.е. бұл сапарында Орта жүз қазақтарының болашақта Ресей саясатына көзқарасы, бұрынғы Жоңғар хандығының жеріндегі Қытай әскерінің құрамы, Қытайдың Шығыс Түркістан халықтарына қысымы, Абылайдың Шығыс Түркістан билеушілерімен қарым-қатынасы жөнінде мағлұматтар алып қайтты. Абылай А. е-мен бірге Орынборға өзінің өгей ұлы Бөрі бастаған Орта жүздің 8 адамын өкіл етіп жіберді.
Сарыалқым аражегіш
Сарыалқым аражегіш немесе сары боздақ – жарқыраған түрлі түске боялған құстардың бірі. Солтүстік жарты шардың қоңыржай белдеуіндегі тропикалық көгілдір құстар отрядының өкілі. Азия мен Еуропаның оңтүстік ормансыз аймақтарында кеңінен таралған, ал Қазақстанда оңтүстік пен шығыстағы шөлейтті аласа тауларда кездеседі. Салмағы шамамен 40-60 г. Дене тұрқы қараторғайдай. Сарыалқым аражегіштің аяқтарының қысқасы соншалықты, жерде тіпті жүре алмайды, ұшқанда сымдар мен ағаштардың бұтағында қонақтап деп алады. Өте жақсы ұшады. ұшқанда қарлығашты еске түсіреді, тек қанаттары шамалы үлкендеу және ұшу әдісі басқалау - қанатын бірнеше рет тез қағады да, кең жайылған қанаттарымен ұзақ қалқиды. Осылай ұшып жүріп, жарқанаттыларды ұстайды, сөйтіп әлсін-әлсін "крю-крю..крю-крю" деп айғайлап қояды. Ол омарта орналасқан жерде бал араларын жеп, омарта шаруашылығына үлкен зиянын келтіреді. Сарыалқым аражегіштің мұндай кезде, ұзын жіңішке тұмсығы бал арасының балауызына оралған болады.Бұлар бал арасымен қоректенеді. Қазақстанда мамыр айынан қыркүйек айына дейін, 4 ай болады.
Дереккөздер
Санат:Көкқарғатәрізділер
Винстэд (Миннесота)
Винстэд (Winsted) — Миннесота штатының McLeod округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2355 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.5 км² шамасында. FIPS коды — 27-71086.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Үлкен Касабланка
Үлкен Касабланка (جهة الدار البيضاء الكبرى‎‎‎‎‎‎) — Марокконыӊ он алты облысыныӊ бірі. Солтүстік-батысында орналасқан. Жер аумағы — 1 615 км². Тұрғыны — 3 631 061 адам (2004 жылғы санақ), әкімшілік орталығы  — Касабланка.
Әкімшілік бөлім
2 ауданнан және 2 префектурадан құралған
Дереккөздер
Орыс Википедиясы
Кирибати Ұлттық футбол құрамасы
Кирибати Ұлттық футбол құрамасы — халықаралық футбол турнирлерінде Кирибатидің намысын қорғайтын құрама. ФИФА-ға да, ОФК-ге де жартылай ғана мүше. Әлемнің мемлекет ретінде мойындалмаған аймақтарының құрамалары мүше болатын NF-Board ұйымына тіркелген.
Тарихы
Кирибатиге футбол 1950 жылдары келді. Бірақ оны әуесқой футбол деп айтға да келмейтін еді, тек ермек үшін ешқандай ережесіз доп қуалай беретін. 1960 жылдардан бастап қана осы спорт түрі өркен жая бастады. Елде футбол комитеттері құрылды, ауыл-кенттер арасында біріншіліктер өтетін болды. 1980 жылы Кирибати Футбол қауымдастығы құрылды.
Кирибати құрамасы бүкіл тарихында 11 матч ғана өткізіп, барлығында да ұтылып қалды.
Cілтемелер
Санат:Кирибати Ұлттық футбол құрамасы
Корнеевка (Мелеуз ауданы)
Корнеевка — Башқұртстанның Мелеуз ауданындағы ауыл, Корнеев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 1015 адамды құрады. Пошта индексі — 453883, ОКАТО коды — 80241880001.
Жер асты қазбаларын судан сақтау
Жер асты қазбаларын судан сақтау — қазып алу жұмыстарын жүргізу барысында тиімді, қауіпсіз және қолайлы жағдай жасау мақсатымен жер үсті, жер асты және шахта (карьер) суларының қазбаларға ағып келуін тоқтататын немесе шектейтін шаралардың жиынтығы. .
Корнеевка (Мелеуз ауданы)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Жер асты қазбаларын судан сақтау
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Корнеевка (Мелеуз ауданы)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Икума Хорисима
Икума Хорисима (11 желтоқсан 1997 жыл, Икеде) — жапониялық фристайлшы. 2017 жылы екі рет әлем чемпионы атанды. 2022 жылғы Қысқы Олимпиаданың қола жүлдегері.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша фристайлшылар Санат:Жапония фристайлшылары Санат:2022 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Сағалық немесе кіреберіс баспалдағы
Сагалық немесе кіреберіс баспалдағы (вестибулярная лестница) — иірімді ұлу өзегінің ішкі құлақ сағасымен жалғасатын жоғарғы өзегі.
Сағалық баспалдақ сүйектік ұлу мен жарғақтық ұлу қабырғалары аралығында орналасып, ортаңғы құлақтан сопақ тесік жарғағы арқылы бөлінген. Сағалық баспалдақ қуысы перилимфаға толған. Ол эндолимфаға толған жарғақтық ұлу өзегінен сағалық (Реиснер) жарғағы арқылы бөлінеді ұлу төбесіндегі тесік арқылы сағалық баспалдақ қуысы дабылдық баспалдақ қуысымен жалғасады.
Дереккөздер
ф
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Сан-Мигел-де-Калдаш-де-Визела
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 280 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,2 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1 207,70 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Апат
Табиғи-техногендік апаттардың жиілігі мен оны талдау негізінде келесідей түрлерін анықтауға болады:
Табиғи-техногендік ортада апаттардың былайша жіктелуі оларды талдау әдістері мен жүйелерін және оларды болжау мен алдын алу бағытында жол сілтейді.
Апат(теңіз құқығында)
Теңіз құқығында қолданылатын «апат» заң терминінің әдеттегі мәнінен айырмашылығы жүкке немесе жалдау кіресіне (фрахт) — әдейі немесе байқаусызда келтірілген залалды білдіреді.
Апат сертификаты
Сақтандырылған мүлікке келтірілген залалдың себептері мен мөлшерін, сипатын қуаттайтын құжат. Апат сертификатын негізге ала отырып, сақтандырушы төлем төлеу немесе сақтанушының кінә қоюын қабылдамау туралы шешім қабылдайды.
Сарытомар
Сарытомар — Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданы, Мағжан ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Апат
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Сарытомар
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 416 адам (205 ер адам және 211 әйел адам) болса, 2009 жылы 279 адамды (139 ер адам және 140 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мағжан Жұмабаев ауданы елді мекендері
MacBook (Retina)
MacBook бұл Macintosh портативті компьютерлер желісі, алғаш Apple компаниясы 2015 жылы наурызда ұсынды MacBook-тің MacBook Air-ге ұқсастығы бар, бірақ жұқарақ әрі жеңілірек, және кеңістіктегі сұр, күміс, алтын және қызғылт алтын түстерінде қол жетімді. Бұнда жоғары ажыратымдылықты Retina дисплей, Force Touch trackpad, қайта жасақталған пернетақта, және тек екі порты бар: зарядтау, деректер және бейне шығару үшін құлақаспап ұясы және USB 3.1 Type C порты бар.
MacBook өнімдік желісінде, MacBook орташа сипаттамалары бойынша Масвоок Pro желісінен төмен орналасады. Бағасы жоғарырақ, процессор және графикалық өнімділігі бойынша MacBook Air-мен қапталдас, бұл Retina дисплеймен, жіңішкерек және сақтау жады көбіректігімен өтеледі. Сондай-ақ, көптеген пікір білдірушілер оның MacBook Air-ге қарағанда ыңғайсыздау пернетақтасын сынға алды.
2016 жылы 19 сәуірде, Apple компаниясы Retina MacBook-ты жаңа алтыншы буындағы Intel Core М процессорларымен, Intel HD 515 графикасымен, жылдамырақ жедел жадпен, ұзақ уақыт бойы автономды жұмыс жасайтын аккумулятормен, жылдамырақ жадпен және жаңа күлгін торқабықпен жаңартты.
Дизайн
нобай|Макбуктың бүйірінен көрінісі MacBook жұқалықты есте ұстай отырып жасалған, алюминий корпустың ең жуан жері компьютердің шетінде, ол айналатын тұста 13,1 мм. MacBook Intel Core М процессорымен (Skylake архитектурасы) жабдықталған, ол желдеткішті немесе жылу құбырларын қажет етпейді, бұл логикалық тақтаға, MacBook Air-ге қарағанда айтарлықтай кішірек болуға мүмкіндік береді, алайда, жадты ауыстыру енді мүмкін емес. Компьютер толықөлшемді пернетақтамен және трекпадпен жабдықталған.
Батарея корпусындағы қолжетімді аз кеңістікті толтыру үшін теңшелетін пішінге қайта жасалды. Бұл жаңа 39,7 ватт-сағат литий-полимерлі террассалалы батарея ұяшығын пайдаланады, бұл батареяның қызмет ету мерзімін «күні бойы» қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Ол 9 сағатқа дейін созылатын интернет қарау немесе 10 сағаттық программалық фильм ойнатуға жетеді. Батарея 2016 жылғы жаңартуда жақсарды, Apple компаниясының сендіруінше ол интернет шолуға 10 сағат және программалық фильм ойнату үшін 11 сағат бойы қамтамасыз етеді.
Макбук құрылысына бериллий, бромделген антипирен немесе ПВХ кірмейді. Дисплейі күшәнен а да шыныдан жасалған және құрамында сынап жоқ. Ол алюминий және шыны сияқты қайта өңделетін материалдардан жасалған,  Energy Star 6.1 стандарттары мен EPEAT Gold сертификатына сәйкестендірілген.