cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нарықтық қатынастардың шеңбері
Шығындардың осы формасын пайдалану өте көп тараған. Шекті пайдалылық теориясының өкілдері трансакциондык шығындардың енгізілуінен көп бүрын, бәсеке мен нарықтық баға белгілену процестеріне көңіл аз бөлінді деушілікке сүйене отырып, зерттеу процесін айналым сферасына аударған. Қазіргі замандағы экономикада, бухгалтерлік өндіріс шығындары қолданылады. Бұған тікелей шығындардан басқа сауда және әкімшілдік шығындары жатады. Бухгалтерлік шығындар мен «әдеттегі кәсіпкерлік пайда» бірігіп толық бәсекелік пайданы құрайды.
Айналыс сферасындағы шығындарды теория жағынан дәлелдеу, өндіріс зандары мен бөлу зандарының арақатыстық мәселелерін шешу болып табылады — олар, немесе, бір-бірінен дербес, немесе, біріншілер екіншілерге тәуелді болады. Егер өндіріс процесі бөлу процесінен тәуелді емес десек, онда трансакциондық шығындар нөлге тең болу керек. Бірақ, нақты өмірде трансациондық шығындар қашанда нөлге тең болмайды. Сондықтан, өндіріс процесіне бөлу нарықтық механизм арқылы тікелей әсер етеді.
Осы әсердің дәрежесін білу үшін А.Смит пен Р.Коуздың теоремаларымен танысайық.
Смит теоремасы
А.Смит теоремасы, немесе, айырбас теоремасы бойынша, еркія айырбас екі жаққа да пайда әкеледі. Осы теорема арқылы нарық, еңбек бөлінісі және өндірістің тиімділігінің араларында байланыстар белгіленеді. Нарық қатынастарының дамуы және айырбас арқылы қол жеткен пайда, еңбек бөлінісіне негізделген маманданудың нэтижесінде туған рационалдық кәсіпкерлік іс-қимыл арқылы қамтамасыз етіледі. Осы арқылы өндіріс көлемі және айырбастың масштабы өседі. Тауарларды өткізу (айырбастау) сферасының кеңейуі трансакциондық шығындардың өсуімен қатар жүреді. Бұл арада қайшылық процесс туады. Бір жақтан, маманданудың арқасында шығындар жалпы төмендейді, басқа жақтан, нарықтық қатынастардың территориялық деңгейінің кеңейуінің арқасында трансакциондық шығындар өседі. Осының нәтижесінде еңбек бөлінісінің пайдалылығы, трансакциондық шығындардың өсуінің салдарынан жоққа айналуы мүмкін. Бұдан мынадай тұжырым туады: еңбек бөлінісінін пайдасы мен трансакциондық шығындар салыстырылып отырылатын, нарықтық қатынастар шекарасы, осы нарықтық қатынастар субъектерінің шекарасы болып табылады.
Нарықтың түрлері
Қазіргі замаңда споттық және мерзімді нарықтар кең тарап отыр. Нарықтың осы түрлері бір-бірімен тығыз байланыста болады. Споттық нарық мерзімді нарықтың пайда болуына себепкер болды.
Споттық нарық дегеніміз қолма-қол жеткізілетін нақты тауарлармен сауда-саттық жүргізу нарығының бір түрі.
Мерзімді нарық — бұл мерзімді контрактар нарығы, яғни келісім шарттар бойынша көрсетілген мерзімде материалдық байлықтарды, тауарларды, құнды қағаздар түріндегі активтерді, болашақта жеткізу туралы контрагенттердің бір-бірімен жасасқан келісімі.
Саудагерлер болашақта болып қалуы мүмкін спот бағасын болжай отырып, тауарлар қорын жасайды. Саудагерлер өз әрекеттерін мерзімді нарықтағы ағымды споттық бағамен, немесе болашақта мүмкін болатын споттық бағамен есептесе отырып жүргізеді. Мерзімді контрактылардың орындалуы форвардтық, фьючерстік және опциондық контрактылар түрінде жүзеге асырылады.
Форвардтық контракт — бұл котрагенттер арасында биржадан тыс жасасқан контракт объектісін болашақта жеткізу туралы келісім-шарт. Контрактының орындалуы белгіленген мерзімде, көрсетілген шартққа сәйкес жүзеге асырылады. Әр түрлі активтер — тауарлар, акциялар. облигациялар, валюта, т.б. келісімінің предметі бола алады. Әдетте форвардтық контракт шартында жеткізудің белгілі бір датасы көрсетіледі.
Фьючерстік контракт — бұл контрактың предметін болашақта жеткізу туралы келісім. Фыочерстік контракт тек биржада жасалынады. Онын шарттарын биржаның өзі белгілейді.
Контрактының предметі болып материалдық активтер — алтын, бидай, бензин және қаржы құралдары (валюта, құнды қағаздар, қор индексі) қызмет атқара алады. Биржаның есеп жүргізетін палатасы фьючерстік контрактлылардың орындалуына кепілдік алады.
Опциондық контракт. Опцион — бұл белгілі базистік активтерді, белгілі бағамен, белгілі бағытта сатып алу, немесе сату құқығын беру туралы, екі жақтық келісім шарт. Контрактыда екі жак, қатысады: опционды сатып алушы (бұл активті сатып алу, немесе, сату кұқығын алатын жақ) және сатушы (сатып алушының талабы бойынша активті жеткізу, немесе, қабылдау құқын беруші жақ). Алған құқы үшін опционды сатып алушы сатушыға силық төлейді.
Орындалу мерзіміне байланысты, опциондар екі типке бөлінеді: американдық, еуропалық. Американдық опциондар контрактың мерзімі біткенге дейін қай күн болмасын сол күнде орындалуы мүмкін. Еуропалық - тек контракт орындалған күнінде ғана орындалады. Дүниежүзілік практикада жасалатын контрактылардын, көбі американдық опциондар.
Дереккөздер
Санат:Экономика
Карл Эспен
Карл Эспен Турбьёрнсен (Carl Espen Thorbjørnsen; 15 шілде 1982 жыл; Валестраннсфоссен, Норвегия) — «Silent Storm» әнімен Норвегиядан 2014 жылдың Eurovision ән байқауында өкілділік ететін норвегиялық әнші.
Дереккөздер
Санат:15 шілдеде туғандар Санат:1982 жылы туғандар Санат:Валестраннсфоссенде туғандар Санат:Норвегия әншілері Санат:Норвегия Eurovision ән байқауында Санат:Eurovision 2014 ән байқауы қатысушылары
NGC 2243
NGC 2243 — Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан I2r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1826 жылы 24 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2243 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 644, ESO 426-SC16.
Верней-Пети
Верней-Пети (Verneuil-Petit) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,99 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55547, пошта индексі — 55600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 136 адамды құрады. Халық тығыздығы — 34,09 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Ауыз іші шырышты қабығы мен жақ сүйектердің рагы
Ауыз іші шырышты қабығы мен жақ сүйектердің рагы. Ауыз шырышты қабығының эпителий тканінде пайда болатын қатерлі ісік. Ракауруларының шамамен 10%-ті бет-жақ тұсында байқалады. Ракқа айналуы мүмкін аурулар ракқа айналуға, қатерлі ісіктердің дамуына себепші болады. Қатерлі ісік эпителий тканінің құрылысын өзгертіп, сырқатқа шалдыққан клеткалардың тоқтаусыз жан-жаққа өсумен қатар айналадағы клеткаларды, оның қан тамырларын бұзады. Қан және лимфа арқылы ісік клеткалар бүкіл организмге тарап, кез келгені ағзаларда пайда болады. Ісіктер паренхима (ұлпа) және стромадан( (тірек, тіреу) тұрады. Қатерлі ісіктерді шоғырлануына қарай ерін рагы, тіл рагы ауыз шырышты қабығының рагы, жақ сүйектер ісігі деп бөлсе, құрамына қарай — аденокарңинома (шырышты қабықтың эпителийі мен безден тұратын қатерлі ісік), мүйізденген және мүйізденбеген жалпақ клеткалы рак, одонтогенный (тіспен тектес) рак деп атайды. Сонымен бірге рак пішінінің (формасының) өсуіне байланысты экзофитті, эндофитті және жаралы инфильтратты боп келеді.
NGC 6707
NGC 6707 — Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 8 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6707 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62563, ESO 183-25, AM 1851-535, IRAS18512-5352.
Амангелді Демесінов
Демесінов Амангелді (1942, Атырау облысы) 1960-1986 жылдары — «Құлсарымұнайгаз» мұнай-газ өндіру басқармасында ұңғымаларды жер асты жендеу жұмыстары бригадасының операторы, мұнай өндіру операторы. 1987 жылдан Құлсары ұңғымаларды күрделі жендеу кеңсесінде бұрғышы, цементтеу агрегатының машинисі. «Құрмет белгісі» орденімен марапатталған (1989).
Көкшетау ауданы
Көкшетау ауданы — 1928-1997 жж. болған Петропавл округі, Қазақ АКСР, Қарағанды, Солтүстік Қазақстан және Көкшетау облыстарының құрамындағы Қазақстанның солтүстігіндегі әкімшілік бірлік.
Тарихы
Әкімшілік орталығы Көкшетау қаласында болған Көкшетау ауданы КСРО БОАК 1928 жылғы 3 қыркүйектегі Жарлығына сәйкес Қазақ АКСР Қызылжар (Петропавл) округінің құрамында құрылды. 1930 жылы 17 желтоқсанда Қазақ АКСР-індегі округтер жойылып, барлық аудандар, оның ішінде Көкшетау ауданы да тікелей республикалық бағынысқа өтіп, республикалық орталық - Алматыға бағынышты болды.
1932 жылы 10 наурызда Көкшетау ауданы жаңадан құрылған Қарағанды облысының құрамына енді.
1936 жылы 29 шілдеде КСРО БОАК Президиумының Жарлығымен аудан жаңадан құрылған Қазақ АКСР (1936 ж. 5 желтоқсаннан бастап - Қазақ КСР) Солтүстік Қазақстан облысына берілді.
1944 жылдың 15 наурызынан бастап (дәл осы күннен бастап Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының Жарлығымен) Қазақ КСР-нің (1991 жылдан бастап - Қазақстан Республикасы) жаңадан құрылған Көкшетау облысының құрамына кірді.
Федор Гаврилович Голубев
Федор Гаврилович Голубев (20.02.1924 жылы Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы (бұрынғы Жұрын ауданы), Орқаш ауылы) – екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушы, диқан.
Көкшетау ауданы
Тарихы
1997 жылы 2 мамырда Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Көкшетау ауданы таратылды, оның аумағы Көкшетау облысының Зеренді ауданының (бұрынғы Красноармейск) құрамына, ал 1997 жылы 3 мамырда Көкшетау облысының бүкіл аумағы, оның ішінде Зеренді ауданы Солтүстік Қазақстан облысына қосылды.
Федор Гаврилович Голубев
Өмірбаяны
Еңбек жолын бұрынғы Жұрын ауданы Тәжірибе стансасында (2018 жылы таратылған) дихандықтан бастады (1938). Ақтөбе қаласы Ауыл шаруашылық мектебін бітіріп, 1942 жылы Тамбов облысында жасақталған 98 жаяу әскер дивизиясының құрамында болды. 4-ші атқыштар полкінің құрамында Сталинград майданындағы шайқастарға қатысты. Кейін Жұрын ауданында бас агроном, әлеуметтік қамсыздандыру бөлімінің меңгерушісі, аудандық жоспарлау комиссиясының төрағасы (1944-61). Облыстық жоспарлау комитетінде аға экономист, сектор бастығы.
Дон-Силвериу
Дон-Силвериу (Dom Silvério) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Зона-да-Мата мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Понти-Нова экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Көкшетау ауданы
Тарихы
1999 жылы 10 сәуірде Зеренді ауданы, оның ішінде бұрынғы Көкшетау ауданының аумағы Ақмола облысына берілді.
Дон-Силвериу
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 599 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 194,956 км² шамасында. Халық тығыздығы — 23,6 адам/км².
Көкшетау ауданы
Тарихы
1986 жылы аудан құрамына 14 ауылдық кеңес кірген: Ақкөл, Бұлақ, Конезавод, Қонысбай, Краснояр, Күсеп, Қызылсая, Молодёжный, Ортақ, Приречный, Раздольный, Сарыөзек, Сейфуллин, Симферополь.
Федор Гаврилович Голубев
Марапаттары
I-дәрежелі Отан соғысы және 2 рет "Құрмет Белгісі" ордендерімен марапатталған.
Көкшетау ауданы
Сілтеме
Санат:Қазақстанның 1997 жылы таратылған аудандары
Федор Гаврилович Голубев
Дереккөздер
Санат:Екінші дүниежүзілік соғыстың қатысушылары Санат:Ақтөбе тұлғалары
Дон-Силвериу
Тарихы
Қала 1938 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Пиньейру (Виейра-ду-Минью)
Пиньейру (Виейра-ду-Минью) (Pinheiro (Vieira do Minho)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Виейра-ду-Минью муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 544 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,96 км² шамасында. Халық тығыздығы — 45,5 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Оптикалық тұрақтылар
Оптикалық тұрақтылар - әр заттың оптикалық қасиеттерін сипаттайтын тұрақты шамалар. Аморфтық заттар мен текшелік минералдарға тек қана сыну көрсеткіші (n) тән. Гексагондық, тригондық, тетрагондық минералдарға ең үлкен (ng), ең кіші сыну көрсеткіштері (np), қосарлана сыну шамасы (ng-np), оптикалық таңбасы (оң не теріс), оптикалық индикатрисаның бағдары, тура сөнуі және ұзару таңбасы (оң не теріс) тән.
Пригородный ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)
Пригородный ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Покровка, Красный Октябрь, 2591 км аялдамасы ауылдары кіреді. Орталығы – Покровка ауылы.
Дереккөздер
Санат:Мамлют ауданы ауылдық округтері
Бель-е-Уллефор
Коммунаның INSEE коды — 62105, пошта индексі — 62142.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 537 адамды құрады. Халық тығыздығы — 58,75 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Нэнахнезад (Нью-Мексико)
Нэнахнезад (Nenahnezad) — Нью-Мексико штатының San Juan округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 726 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9.3 км² шамасында. FIPS коды — 35-51715.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Мексико қалалары
Мұғалжар ескерткіштері
Мұғалжар ескерткіштері – палеолит дәуірінен сақталған тұрақтар кешені. Ақтөбе облысындағы Мұғалжар тауларының батыс беткейінде, Жем өзенінің жоғарғы ағысында шоғырланған. 1999 – 2001 ж. Қазақстан – Ресей біріккен археолог. экспед. (жетек. А.П. Деревянко) зерттеген. Жалпы саны 30 шақты ескерткіштерді тұрақ және тұрақ шеберханалар деп бөлуге болады. Тас құралдары қатты, орташа және әлсіз дефляцияға ұшыраған топтарға жіктеледі. Мұндай құралдар ақшыл сұр және қызғылт түсті ірі түйіршікті кварцты құмтастардан дайындалған. Ежелгі адамдар қолымен жасалған тас құралдардың жалпы саны 6 мыңға жуық. Олар түрлі өзектастардан, қырғыштардан, тас жаңқалары мен тіліктерінен, т.б. тұрады. Мұғалжар тауларында шикізаттың мол кездесуі ежелгі адамдарға түрлі еңбек құралдарын жасауына, ал плейстоцендегі табиғи жағдайлар түз аңдарын көп аулауына мол мүмкіндік туғызды. Мұғалжар ескерткішінде ашель заманына тән шапқылар, тасбақа пішіндес өзектастар, қырғыштар жиі кездеседі. Бұл Мұғалжар ескерткішінің басқа өңірдегі палеолиттік кешендерден өзгеше екендігін көрсетеді. Сондай-ақ олардың Қаратау, Маңғыстау мен Сарыарқа өңірлеріндегі палеолиттік ескерткіштермен техника және типология жағынан аз да болса байланысы бар екендігі аңғарылады. Әсіресе мұндағы Мұғалжар 3 – 6 ескерткіштерінен алынған, ашель дәуірінен бастап кейінгі палеолитке дейінгі аралықты қамтитын тас құралдар Қазақстандағы палеолиттік ескерткіштердің хронологиясын, кезеңдестірілуін және корреляциясын анықтауда негізгі мағлұмат көздерінің бірі болып табылады.
Дереккөздер
“Қазақ энциклопедиясы – VI том”
Санат:Тарих
Луковит (Ловеч облысы)
Луковит (Луковит) — Болгариядағы қала. Ловеч облысына қарасты Луковит қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 961 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5770. Телефон коды — 0697. ЕКАТТЕ коды — 44327.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ловеч облысының елді мекендері
Жаңақазан мектебі
Жаңақазан мектебі - Жаңақала ауданындағы тарихи оқу орны. 1890 ж. бұр. Новая Казанка аулындағы мешіт пен шіркеу жанынан қазақ-татар медресесі ретінде ашылған.
Дереккөздер
Санат:Мектептер
Камильяно
Камильяно (Camigliano) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Казерта провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1739 адамды құрайды. Халық тығыздығы 290 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 81050.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Simeone. Жыл сайынғы мерекесі — 2 ақпан.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Белеврен (Бургас облысы)
Белеврен (Белеврен) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды.
Finder
Finder (іздеуші «файндер» деп айтылады) — жүйелік файлдық менеджер, Appleдің Mac OS операциялық жүйесі үшін жасалған.
Белеврен (Бургас облысы)
Пошта индексі — 8345. Телефон коды — 05556. ЕКАТТЕ коды — 3349.
Finder
Туралы
Finder Mac OS операциялық жүйесінің бір бөлігі болып табылады. Windows Explorer аналогы ретінде, ол компьютермен және онымен байланысты кез келген сыртқы мультимедиа файлдары мен қалталардың түрлерін ұйымдастырады және көрсетеді. Сондай-ақ, Finder-ді пайдаланып, сіз ақпаратты іздеуге және ұйымдастыруға болады.
Тарихы
Ертеректе Finder нұсқасы ProDOS және GS / OS операциялық жүйелері үшін, Apple II сериясындағы компьютерлерге және Mac OS бойынша Apple Macintosh үшін  параллель жүзеге асырылып. Өз кезегінде осы нұсқалар, Apple Lisa ДК үшін арналған Lisa Desktop бағдарламасының негізінде жасалды.
Санат:Apple бағдарламалық жасақтамалары Санат:Техника Санат:Файл менеджерлер Санат:Macintosh Санат:Mac OS үшін бағдарламалық қамтамасыз ету Санат:Бағдарламалық қамтамасыз ету жүйесі
Белеврен (Бургас облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Кира Мұташқызы Дәулетқалиева
Дәулетқалиева Кира Мұташқызы (9 желтоқсан 1934 ж., Алматы қаласы – 11 қараша 2007 ж., сонда) – геология-минералогия ғылымдарының докторы (1988), профессор (1995).
Ташкенттегі Орта Азия политехникалық институтын бітірген (1957). Қазақстан Ғылым Академиясының Геология ғылымдар институтында лаборант, аға лаборант, кіші, аға ғылым қызметкер, лаборатория меңгерушісі (1957–66), 1995 жылдан осы институттың бас ғылым қызметкері әрі Қазақ ұлттық медицина университетінің профессоры болған. Ғылыми-зерттеулерінің негізгі бағыты – Қазақстан жер асты суларының химиялық құрамы. Дәулетқалиева ауыз суы және шаруашылық бағытта пайдаланылатын жер асты суы химиялық құрамының қалыптасу ерекшеліктерін, гидросферадағы табиғи сулардың химиялық құрамы қалыптасуының генетикалық заңдылықтарын, кентастық кен орындарын іздеуді экологиялық тұрғыдан зерттеген.
Дереккөздер
Санат:1934 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:2007 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан геологтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар
Жаңа ядгаровская
Жаңа ядгаровская — Башқұртстанның Куюргазин ауданындағы ауыл, Кривле-Илюшкин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 8 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Роджэрс (Миннесота)
Роджэрс (Rogers) — Миннесота штатының Hennepin округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 8 597 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13.0 км² шамасында. FIPS коды — 27-55186.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Кіші Буренка
Кіші Бурёнка (Бурёнка) — Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы, Башқұртстан Республикасы, Удмуртия Республикасы, Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пизь өзенінің оң жағалауынан 61 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Воткин су торабынан Төменгі Кама су торабына дейін, Буй (бастаудан Карманов су торабына дейін), Иж, Ик және Белая өзендерін қоспағанда. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сом-купон
Сом-купон (Soʻm-kupon) — Өзбекстанның ақша бірлігі. Министрлер Кабинетiнiң 1993 жылғы 12 қарашадағы № 550 «Өзбекстан Республикасының аумағында параллель төлем құралы ретiнде сом-купондарды енгiзу туралы» Өзбекстан Республикасында 1993 жылғы 15 қарашадағы қаулысы ішкі нарықты артық рубл жиынынан шығару, сондай-ақ халыққа ақшалай қаражатты уақтылы төлеуді қамтамасыз ету мақсатында 1992 жылғы үлгідегі қосымша «сом» банкноталары (сом-купондар) енгізілді. Өзбекстан аумағында 1:1 қатынасында 1961-1992 жылдардағы үлгідегі рублмен параллель төлем құралы ретінде сом-купондар қолданылды. Сонымен бірге 1993 жылдың 22 қарашасынан бастап тұтыну нарығын қорғау мақсатында бұрын енгізілген бір реттік кесімді купондары бар карталар жойылды. Бұл сериядағы банкноттарды Англияда «Harrison & Sons Ltd» басып шығарған.
1994 жылдың 1 шілдесінен бастап Өзбекстан Президентінің 1994 жылғы 16 маусымдағы № УП-870 «Өзбекстан Республикасының ұлттық валютасын енгізу туралы» Жарлығымен Өзбекстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің қаулысына сәйкес 1993 жылғы 3 қыркүйектегі № 952-ХІІ қаулысымен ұлттық валюта ретінде сом айналымға енгізілді, сом-купондарды шығару тоқтатылды. Бірақ 1994 жылдың 1 тамызына дейін олар төлемнің барлық түрлеріне шектеусіз, 1000 сом-купон = 1 сом қатынасында қабылданды. 1994 жылдың 1 тамызынан бастап сом-купондар айналыстан толығымен алынды.
Банкноттары
Барлық қағаз ақшаларының бет жағында — Өзбекстан Республикасы Елтаңбасының бейнесі, арт жағында — Регистан алаңынан Шердор медресесі бейнеленген. Су таңбалары: 1-ден 25 сомға дейінгі банкноттарда қайталанатын гүлді өрнек және 50-ден 10 000 сомға дейінгі банкноттарда үлкен егжей-тегжейлі мақта гүлінің бейнесі.
Сом-купон банкноттардың номиналдары 1961-1992 жылдардың үлгісіндегі рубл қағаз ақшаларының номиналдарын толығымен қайталады.
АВ 12345678 (1-500 сом) немесе АВ 1234567 (500-10 000 сом) түріндегі банкнот нөмірлері бет жағында Мемлекеттік Елтаңбаның астында орналасты.
1993 жылғы 15 қарашада айналысқа енгізілді, 1994 жылғы 1 тамызда алынып тасталды.
Дереккөздер
Санат:Айналымнан шыққан ақшалар Санат:Азия валюталары
IC 2635
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 2635 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Ремғали Өтеғұлов
Ремғали Өтеғұлов (1928-1987ж, Атырау облысы). 1946-1987жж- оператор көмекшісі, мұнай өндіру жөніндегі оператор, «Ембімұнай» бірлестігінің Байшонас МКБ коммунальды шаруашылық бөлімінің бастығы. «Еңбекте үздік шыққаны үшін» (1985ж), «Ерен Еңбегі үшін» (1958ж) медалдарымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Михаил Степанович Андреев
thumb|250px Андреев Михаил Степанович (11.9.1873 — 10.11.1948, Тәжік Республикасы, Душанбе) — шығыстанушы. Өзб. Респ. ғылым академиясының академигі (1943).
Түркістан оқытушылар семинариясын бітіргеннен кейін (1893) Ходжентте мұғалім болып істеген. 1894 жылдан Ташкент оқытушылар семинариясында, офицерлер мектебінде сабақ берді. Орта Азия мен Закавказье елдеріне саяхаттар жасап, В.В. Радловтан өзінің шығыс тілдері жөніндегі білімін тереңдетті. 1898 ж. Д.А. Клеменцтің Шығыс Түркістанға жасаған экспедициясына аудармашы ретінде қатысып, археол., фольклорлық материалдар жинады. Парижде (1898 — 99), Үндістанда (1905 — 14) болған кездерінде де шығыс халықтарының тарихы мен тілдерін зерттеуді жалғастырды. 1918-24 ж. Түркістан шығыс ин-тының алғашқы екі жылында директоры, 1924 жылдан доценті қызметін атқарды. Осы ин-т негізінде құрылған Орта Азия мемл. ун-тінде проф-лық жұмыста болды (1939 — 47). 1944 ж. А-ке Тәжікстанның, 1945 ж. Өзбекстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері атағы берілді. Ғалым еңбектері негізінен Орта Азия археол-сы, тарихы, эпиграф., этнол. мәселелеріне арналған. Еңбектерінің толық тізімі А.К. Писарчиктің “Михаил Степанович Андреев” (1873 — 1948) деген мақаласында берілген.
Дереккөздер
Санат:Ресей этнографтары Санат:1873 жылы туғандар Санат:1948 жылы қайтыс болғандар Санат:Шығыстанушылар Санат:Академиктер Санат:Орыстар Санат:Профессорлар Санат:Тәжікстан ғалымдары Санат:Өзбекстан ғалымдары Санат:КСРО ғалымдары
III Мұрат
III Мұрат (ақындық лақап аты — Мұради (Muradi); 4 шілде 1546 — 16 қаңтар 1595) — Османлы мемлекетінің 12-ші сұлтаны, Ислам халифатының 77-ші халифі, ақын, қолбасшы.
III Мұрат өзінің Парсы жорығы арқасында және т.б. соғыстар арқасында, жер ауданын 15 192 000 км²-тан 19 902 000 км²-қа дейін ұлғайтты. Бұл Османлы мемлекетінің аумақтық кеңеюінің шегі еді. Мемлекеттік істерде III Мұрат Соколлы Мехмет пашаның білімі мен тәжірибесіне сүйеніп отырды. Бірақ бұған қарамастан сұлтан көп уақытын диуанда емес, гаремде өткізді. Бұған дәлел — сұлтанның әртүрлі күңдерден туған 20 ұлы мен 27 қызы.
Өмірбаяны
Манисада Мұраттың жеке гаремі болатын. Сол гаремге 1560 жылдары София Баффо атты сұлу қыз түседі (ол Мұраттың анасы Нұрбану сұлтандай венециялық Баффо әулетінің мүшесі). Гарем ережесі бойынша қызды атын Сафие деген атқа өзгертті. Сафие Мұратта бірден ұнап қалды және ұзақ уақыт бойы шаһзада тек соны ғана қалады. Тарихшылар осы ынтықтықты Мұраттың азбандығы кесірінен деп санайды, себебі шаһзада азбандықтан жазылған соң өзінің артынан көп ұрпақ қалдырды (20 ұл мен 27 қыз), яғни ол аурудан жазылған соң Сафиеден басқа көптеген күңдермен бірге болды. Мұрат атасы мен әкесіне қарағанда Сафиемен ешқашан неке қиған жоқ (атасы Сүлеймен Хүрреммен, ал әкесі Сәлім Нұрбанумен неке қиды). Алайда османлы тарихшы Мұстафа Әли Сафиені Мұраттың әйелі деп жазған-ды. Венециялық елші Морозини 1585 жылы былай жазды:
Уақыт өте келе Сафие қызғаншақты жеңіп, Мұратқа тіпті жаңа күңдерді әперіп отырған, сондықтан Сафие Мұраттың ризашылығына бөленді. Манисада Сафие Мұратқа 2 ұл мен 2 қыз туып берді (келешектегі III Мехмет, Махмұт шаһзада, Айша сұлтан мен Фатима сұлтан).
Билігінің алғашқы жылдары
1574 жылдың 22 желтоқсанында II Сәлім қайтыс болды. Мұраттың Манисадан Константинопольге жеткенше дейін бұл жаңалық құпия болды. Қайтыс болған сұлтанның әйелі Хасеки Нұрбану сұлтан мен османлы садрағзамы Соколлы Мехмет паша сұлтанның мәйітін мұзды жәшікке салды, себебі Мұрат тек 12 күннен кейін ғана Топқапы сарайына жетті. Келе салысымен Мұрат тақ залына келіп, жаңа сұлтан болып жарияланды, ал Соколлы Мехмет паша садрағзам лауазымда қалды. Сол түні, төңкерістерден сақтану үшін III Мұрат өзінің 5 інісін тұңшықтыруға бұйрық берді, ал Нұрбану сұлтаннан тумаған II Сәлімнің қыздары Ескі сарайға көшірді.
Гаремі
III Мұраттың анасы Уәлиде Нұрбану сұлтанның гаремдегі беделі артты, алайда алғашқы 4 жыл II Сәлімнің әпкесі Михримах сұлтан гаремнің басшысы болды. Михримах сұлтан гаремді анасы Хасеки Хүррем сұлтан ажалынан кейін және өз ажалына дейін 1558-1578 жылдары 20 жыл биледі. Ақырында, Михримах сұлтан қайтыс болған соң, 1578 жылы Уәлиде Нұрбану сұлтан гаремнің жаңа басшысы болды. Нұрбану сұлтанның гаремдегі тұтас билігі оның ажалына дейін, 1583 жылға дейін, жалғасты. Сонымен қатар Нұрбану сұлтан мемлекеттік істерге де ықпалы зор болды, себебі III Мұрат мемлекеттік мәселелерге қатысты шешімдер қабылдаған кезінде анасының кеңесін тыңдайтын. Паоло Контарини дожға жазған хатында былай дейді:
III Мұраттың тұсында "қатындар сұлтанаты" өз жалғасын тапты, себебі сұлтанға анасынан басқа сүйікті күңі де зор ықпал етті. Сұлтан өз күңін өте қатты сүйді, бірақ Сафиенің ықпалын төмендету үшін Нұрбану сұлтан Мұратқа басқа да күңдер жіберіп отырды. Бұл Уәлиде сұлтанның қолынан келсе де, ақырында сұлтан үшін Сафие ең сүйікті күң болып қала берді. 1583 жылы Нұрбану сұлтан қайтыс болған соң, Сафие өз беделін сезіне бастады. Анасы жанындай жақсы көрген III Мұрат анасының жаназасын зор сән-салтанатпен өткізді және Мимар Синанға анасының құрметіне мешіт салуға әмір берді. Мешіт Әтік Уәлиде мешіті деген атау алды. Бұл мешіт өз ғаламаттығымен Сүлеймение мешітін озуға жақын еді. Ажал құшқанға дейін Нұрбану сұлтан баласы Мехметке кеңестер беріп кетті, бұл жайлы Джанфранческо Моросини былай деді:
Нұрбану сұлтанның қайтыс болғанын Моросини Венециядағы депешесіне хабарлайды:
Сұлтан Мұрат өз анасын мәпелеп, құрметтейтін.
Парсы жорығы
1578 жылы III Мұрат парсыларға қарсы жорыққа аттанды. Аңыз бойынша, сұлтан өз шонжарларынан атасы I Сүлейменнің қандай соғысы ең қиын болғанын сұрады. Бұл соғыс парсы соғысы болғанын естіп, III Мұрат өз атасынан асуға мақсат қойды. 1579 жылы османлылар Грузия мен Әзірбайжан жерлері жаулап алынса, 1580 жылы Каспий теңізінің батыс және оңтүстік жағалауларын басып алынды. 1585 жылы парсылардың негізгі күштеріне соққы беріліп, қазіргі Иранның оңтүстік-батысы жауланды. 1590 жылы жасалған Константиние бітім шарты бойынша, османлыларға Күнгей Кавказ, Күрдістан, Лүрістан және Хүзестан өтті.
Соңғы жылдары
1583 жылы сұлтан өз қырымдық вассалының бүлігін басты. Қырымдық татарлар әлсіреп жатқан османлы әскерінің ішіндегі үлкен күшке айналды. Мұрат Венеция республикасымен, Речь Посполитамен және Аустриямен бейбіт келісімшартқа отырып, еуропалық елдермен бейбітшілік қарым-қатынас орнатты.
1594 жылдың күзінде сұлтан өзін нашар сезіне бастады. Бәрі бүйрек-тас ауруының кесірінен болды. 1595 жылдың 16 қаңтарында Мұрат 50 жасында дүниеден озды. Таққа өзінің 19 інісін өлім жазасына кескен III Мехмет отырды.
Әсима Нарбекқызы Дәуренбекова
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Экономика
III Мұрат
Сәулет өнері
нобай|оңға|250px|III Мұрат суреті
Кейпі
1585 жылы III Мұрат 39 жаста болғанда Моросини былай жазады:
Дереккөздер
Санат:Османлы империясының сұлтандары
Шабар (ауыл)
Шабар — Павлодар облысы Аққулы ауданы, Қарақала ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Аққулы ауылынан солтүстік-батысқа қарай 22 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 389 адам (199 ер адам және 190 әйел адам) болса, 2009 жылы 285 адамды (158 ер адам және 127 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Аққулы ауданы елді мекендері
Идеалды газдардың қайтымды изобарлы процесі
Изобарлы процесс кезінде, қысым тұрақты болады: Р = const, басқа көрсеткіштері өзгереді, яғни V = var және Т = var. Характеристикалық теңдеуден pv=RT кезіндегі P=const табамыз: V/T= const немесе V2/V1 = Т2/Т1. Сонымен, изобарлы процесс кезінде жылудинамикалық газ көлеміне тура пропорционалды болып өзгереді. Қайтымды процессті жүргізу үшін, изохорлыдағыдай, әр түрлі температурадағы көп жылулық көзін қажет етеді. Мұндай процесстің графигі суретте, көлденеңі 1-2 және 1-2 P=const кезіндегісі бейнеленген. 1-2 изобар- лы кеңею {dv>0) жылулықты (dq>0) жеткізуіне сәйкес, оның температурысының ұлғаюымен байланысты.
1-2 изобарлы сығылу (dv<0). Мұнда температура жетпейді, жылу алып кетіледі (dq<0). Меншікті жұмыс газының кеңеюі немесе сығылуы: ал оның массасы m: Меншікті ішкі энергияның өзгеруі Ал ішкі энергия Процесстегі жылудың меншікті саны: Жылудинамикасының бірінші заңының талдау формуласымен табамыз: Себебі, pν = RT және dp = 0 кезінде pdν = RdT. Майердің теңдеуінен келіп шығады: Cν + R немесе Cp - Cν = R. Барлық газдар үшін Мср - MCν = MR = 8315 қатынастың өзгешелігі мынада: Қос атомды газдар үшін К= 1,4. Атомның артуына қарай, оның К мәні бірге жақындайды.
Дереккөздер
Санат:Жылу техникасы Санат:Ғылым
Сен-Лу-де-Но
Сен-Лу-де-Но (Saint-Loup-de-Naud) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Провен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,94 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77418, пошта индексі — 77650.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Бюльстринген
Бюльстринген (Bülstringen) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Оре ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 925 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 20,28 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 83 115. Муниципалитеттің басшысы — Ханс-Ульрих Яворски.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Терлано
Терлано (Terlano) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Больцано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4010 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 218 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 18 км² шамасында. Пошта индексі — 39018.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Ла-Ферте-Масе
Ла-Ферте-Масе (La Ferté-Macé) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Алансон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 27,04 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61168, пошта индексі — 61600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6013 адамды құрады. Халық тығыздығы — 222,37 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Переломка (Төменгі Шарда тармағы)
Переломка — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Төменгі Шарда өзенінің оң жағалауынан 47 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ғұсман Сыйттықұлы Қосанов
Ғұсман Қосанов — КСРО құрамында Олимпиадаға қатысқан тұңғыш қазақ желаяқ. Арғын тайпасының Қаракесек руының Жалықбас бұтағынан шыққан. 1960 жылы Рим олимпиадасынан күміс медалға ие болды.
Ғұсман Қосанов Лос Анжелес қаласында АҚШ пен КСРО арасында өткен «Гиганттар додасы» атты жарыста басынан кешкен бір өкінішін былай баяндайды. «...Аяқ тірейтін тіреуішімді қапелімде таба алмай қалдым. Бір жігіттің тіреуішін алуға тура келді. Апыл-ғұпыл асығыс қақтым да, жігіттердің қатарына бардым... Пистолеттің жағымсыз үні құлағымның түбінен шықты. Ілкі ілгері ұмтылдым. Сол кезде тіреуіш орнынан босап, кейін кетіп қалды да, жанымдағылардан 3–4 метр қалып қойдым. Соның өзінде жетуге тырыстым. Бірақ 100 метрлік қашықтықта екі-үш метріңіздің өзі жеткізбейтін дүние». Ғұсман марқұм өкінішін осылай жеткізеді...
Тағы қараңыз
Алданыш Рамазанқызы
Санат:КСРО-ның Олимпиада күміс жүлдегерлері Санат:1935 жылы туғандар Санат:Қазақстан жеңіл атлеттері Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер Санат:КСРО жеңіл атлеттері Санат:1960 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Әуе шабуылына қарсы қорғаныс құралдарын автономды басқару
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Үлкен Неголток
Үлкен Неголток — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чижапка өзенінің сол жағалауынан 317 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Васюган. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 2230
NGC 2230 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2230 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18873, ESO 87-9, AM 0621-645, DRCG 50-42.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Мэттью Хоппи
Карьерасы
2019 жылға дейін бірнеше АҚШ клубтарының академиясынан өтті. 2019 жылы жазда "Шальке" академиясына ауысты. 2020 жылы негізгі құрамда ойнай бастады.
2021 жылы 31 тамызда "Мальоркаға" ауысты.
Сілтемелер
Санат:АҚШ футболшылары Санат:АҚШ Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары Санат:Мальорка ФК ойыншылары
Пригородный ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)
Пригородный ауылдық округі – Шығыс Қазақстан облысы Риддер қалалық әкімдігі аумағында болған бірлік, 2013 жылы таратылған. Құрамына Пригородное, Жоғарғы Хайрузовка, Коноваловка, Ливино, Поперечное ауылдары кірді. Аэродромное, Громатуха, Ермолаевка, Новая Королевка, Сегізінші Март, Крольчатник, Синюшонок ауылдары 2009 жылы таратылған. Тұрғыны 1851 адам (2009). Орталығы – Пригородное ауылы болды.
Дереккөздер
Санат:Риддер қалалық әкімдігінің таратылған ауылдық округтері
Хор-Пун-Юган
Хор-Пун-Юган — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сыня өзенінің сол жағалауынан 151 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Лия Асылбекқызы Нұркина
150px|thumb|right|Лия Нұркина Лия Асылбекқызы Нұркина (28 қыркүйек, 1984 жыл, Атырау қаласы) - таэквондошы.
Өмірбаяны
Бала күнінен доп тебуге әуес әкесі Асылбектің жетегіне еріп, спорттағы жеңіс пен жеңілістің не екенін ойына түйіп өскен Лия мектепте оқып жүргенде жеңіл атлетикамен шұғылданды. Кейіннен таэквондоға аңсары ауды. Көзі оттай жанып, алыса кетуге дайын тұрған Лияға бұл өнердің қыр-сырын С.Әділов үйретеді. Жаттықтырушысының сенімін анық сезінгендіктен болар, Нұркина бір жылдан соң облыс чемпионатында І-орынды қанжығасына байлады. Осылайша тасы өрге домалаған ару 2000 жылдары республикаға танымал жаттықтырушы Мүстахим Сәрсенұлы Кабдрашевтың назарына ілігеді. Дәл сол 2000 жылы Лия 59 келі салмақта Ирландияда өткен әлем чемпионатына қатысады. Өкінішке қарай, бұл қадамы сәтті болмады. 2001 жылы Азия біріншілігіне барып, онда да ұтылып қалады. Айтарлығы, осы сәтсіздіктердің барлығы кеудесінде намысы оттай лаулаған Лияның жігерін жаниды. Оның жеке бапкері Бауыржан Төребаев та шәкіртінің жеңісті күндерінің әлі алда екенін айқын сезінген еді.
Дереккөздер
Санат:28 қыркүйекте туғандар Санат:1984 жылы туғандар Санат:Атырауда туғандар Санат:Қазақстан тхэквондошылары Санат:Жазғы Олимпиялық ойындар 2008 тхэквондошылары Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері Санат:Таэквондодан Қазақстан чемпиондары Санат:Таэквондодан әлем біріншілігінің қола жүлдегерлері
Шоколад тарихы
нобай|165px|Майя абызы какао сусынын дайындауда Шоколад тарихы өте ертеде басталды. Шамадан біздің жылымызға дейін 1500 жыл біздің ойпаттарда мексикалық шығанақтың жағасында Америкада ольмек өркениеті туды. Олардын мәдениетінен аз мәліметтер қалды, бірақ кейбір лингвисттердің жоруына қарай, "какао" сөзі тұңғыш рет "kakawa" шамадан біздің заманымыздан 1000 жыл бұрын  естілген, яғни ольмек өркениетінің гүлденген заманында.
Майя какаоға үлкен мағынаны сомдайтын. Шоколад сияқты киелі сусынды басында ритуал үшін ішті. Майя құдайының пантеонында какао құдайы болды. Майя бізге какао бірінші белгілі плантацииясын жасаған. Олардың шоколад сусынының қамдас әдістері мен игерушілік көрінген қоспалары - қалампырдан және бұрыштан болды. Ал қантты үндістер мүлдем білмеді. Какао-атбұршақтар байлықтың және абыздың түртіндісімен болды. Шоколадты атбұршақтарды пайдалантын бай адамдар ғана болды. Өзінің шоколад атбұршақтарын ақшалардың орнына пайдаланды. Құлдарды 100 атбұршаққа иемденуге болды.
Шоколадты ағаш
Ботаникада "шоколадты ағаш" "Теоброма какао" деген атауды алды, бұл "құдайдың асы" деген мағынада. Ацтектер оны "бейіштің ағашы" деп есептеді және тәңірлік өнім деп құрметтелді. Бұл ағаш тропикалық қармақбаудың өзінің жүрегінде, солтүстік және оңтүстік Америкада, Австралияда және Азияның аралдарында жылы және ылғалды ахуалда өседі. Өсімдіктің биіктігі 10-15 метрге жетеді. Егіс жылына екі рет - негізгі жиын қазанда-ақпанда түсіріледі және мамырда-маусымда түсіріледі. Әрбір жеміс 20 50 тұқымға дейін болады. Олар домалақ, томпақ болады және сұрғылт, немесе қоңыр көк түсті болады. Аман ағаш атбұршақтың 2 килограммына дейін жылда береді. Жаңадан жиналған какао-атбұршағы ащы-ауыз қуыратын дәм және боз өңі болады; арада мынадай көріністе олар шоколада өндірісінде игерушілік үшін жарамсыз. Жас какао-атбұршағы 30% су және 30% какао-майы болады. Какаоны таратуда үлкен рөлді ацтектер ойнады. Ацтектің аңызы бойынша, какао тұқымдары бейіштен бізге келді және какао-ағашы жемісінен ақылмандық және күш аралап шығады делінген.
Жиырма жыл бұрын Мексиканы жаулап алушы Эрнан Кортес, "ксоколатл" дәмін байқап көрді. Кортес тұңғыш рет 1519 жылы ацтектердің жеріне кірді, оны осы үшін құдай етіп қабылдады. Алтынның айшанағында оның алдында оғаш ащылау какао-атбұршақтардан сусын, әр түрлі дәмдеуіштермен, бұрыштармен, балмен және көбікке дейін болды. Бұл ең алғаш испан конкистадорлары үйренген бірінші шоколад болған. Ақырын-ақырын бұрыш пен ваниль және күшті хош иіс сомдау үшін мускат жаңғағы қантты ауыстырды.
Какао-атбұршақтың жиыны - әлі шоколад емес
Сұрыпталған, тазартылған, қуырылған, майдаланған - міне өндірістік топтаманың кезеңінің жас бөлігінен, какао-атбұршағына айналады. Шоколад шынымен де бірегей өнім - дәмді, жоғары калориялы (550 ккал 100 граммда ), сипатын өзгерместен бірнеше жыл сақтала алатын. Онда 50-55% углеводтар, 32-35% май, 5-6% ақуыз болады. Сондай ақ дубильді зат (4-5%), стимуляторы - және кофеин (1-1,5%), микроэлементтер, Na, K, Mg, P, Fe және В1 витамины, В2 және РР теобромин. Онда 40қа жуық айқындаушы өткінші құралымдар қатысатын. Айтпақшы, физиологтардың тағайындағаны бойынша осы хош иіс шипа: ашуланшылықты басады, тынышталдырады екен.
Тез арада шоколад айрықша испан ақсүйектерінің тындырымды таңертеңгі сусыны болды, ана уақытқа шай және кофені назардан шығарып. Жаңа сусынның құны биік болғаны соншалық, бір испан тарихшысы тіпті: "тек бай және абзал адам шоколад іше алады, себебі ол тіпті ақшаларды" ішті деп айтқан екен.
нобай|150px|Ж. Э. Лиотар слаған «Шоколадшы қыз» суреті (1745) Кейінгіде "ксоколатл" 100 жасы Испаниядан Еуропаға өтіп кетеді, өзге тауарларды бағасымен және танымалдылығымен басып алады. Герман императоры Карл V, какаоның коммерциялық кердеңдігін біліп, монополияны осы өнімге сұрайды. Алайда XVII ғасырдың алып сатаралары белсене шоколадпен голланд базарларын толтыра бастайды, және 1606 жылы Фландрия және Нидерландыда какао Италияның шекараларына жетті. Тоғыз жылдан кейін үшінші испан Филиппінің қызы Анна австриялық какаоның бірінші жәшігін Парижге әкеліп береді. 1650 жыл. Шоколадты ағылшындар іше бастайды. 1657 жылы Лондонда ең алғашқы "шоколад үйі" ашылып, болашақ "шоколадтылар" бейнесі ашылады. Сусын мәдениеттің бөлігі болады, оған уақыт беріліп: шоколад ішуге келіңіздер, сағат кешкі сегізде күтеміз делінеді.
Пайдалы немесе жоқ?
Шоколадты "пайдалылыққа" қалай тексеруге болады? 25-30% мазмұндар какао-атбұршақтары тақтасында туралы айтылмыш шоколадта біраз аласа сапасын айғақтайды, 35-40% шоколадтың орта сапасын анықтайды, 40-45% толығымен жақсы өнім, ал ал какао-атбұршақтарының мазмұнының от 45 до 60% өзі үшін айтады - ол сіздің денсаулығыңызғы пайдалы таза шоколад.
1674 жылы бас негіз шоколад рулеті және пирожный жасаудан бастады. Биыл құнарлы" шоколадты шығарған жыл болып есептеледі.
1825 жыл. Англия военно-морской флот еуропаға қарағанда какаоны көп мөлшерде алады. Сусын шоколад дәл соларға арналғандай : нәрлі, алкогольсіз. Теңізшілер арасында күшті суық "желді шоколад" деген атауды тасыды.
Көптеген адамдарды толғандырған сұрақ неге шоколад ақ түсті болады. Оның ұста пішінінде, шоколад тақтаның негізімен ақ түсті какао-май болып табылатын. Құрғақ сүтті және қанттың опасын оған үстейміз және ақ шоколад аламыз. Қоңыр шоколад бұл да какао майы және какао ұнтағы болып келеді, ол тақташаға қоңырлау түс береді.
XIX ғасырдың франциялық аптекашысы шоколад туралы жазды: "сол тәңірлік аспанның сусыны, сол нағыз панацея - әмбебап дәрі барлық аурулардан емдейді" деген. XIX ғасырда бірінші шоколад тақталары шығады, ал Жак Неаус бірінші кәмпитті ойлап табады. Міне мынадай ұзын тарихи жолды какао-атбұршағы біздің қазіргі қатты шоколадқа еңсерді.
Француздық шоколад
Судың төрт шыны аяғына сынық қара 100 грамм шоколад қосыла кететін. Алғаш шоколад жылы сумен шыны аяққа түсіреміз, кейін, қашан ол аз астынан ериді, оны шағын отқа дейін толық езілгенше қоямыз, ол в бірыңғай елге деген айналады, судың тағы үш шыны аяғын үстейміз, ылғи дейін қайнатып шығарып саламыз, араластыра отырып, бас өте әлсіз отта 10 минутқа деген қоямыз. Оттан түсіреміз, араластырамыз және ыстық түрде әпереміз. Қант дәміне байланысты қосыла кетеді. Егер кофені сүтте дайындасаңдар, сол алғаш шоколадты қайнаған суда езесіңдер, кейін жылы сүтті қосу керек. Сүт бір шамаға айналғанда қайнатып араластырыңдар да, ыстық күйінде беріңдер.
Вендық шоколад
Бұл тіпті басқа шоколад және дәмге, дайындауына қарай басқаша. Алғаш сендер оны франциялық мәнерде дайындайсыңдар, екі-үш сарыуыз (өте жас) үстейсіңдер, ұқыпты елді араластырасыңдар, аз ғана отқа қоясыңдар және қоюланғанын күтіп, оны қайнатпайсындар. Кейін ыстық елді шыны аяқтарға қотарасыңдар және әр шыны аяққа бір асханалық қасықты "крем фреш (сол сияқты біздің тығыз үй қаймағымызды, сүт өнімі) қосасыңдар.Әр адам крем фрешты өз қалауынша қосады.
Дереккөздер
Историк.ру сайтынан
Санат:Шоколад
Ерсін Жайлауов
Ерсін Жайлауов (26.7.1977 жылы туған, Шымкент қаласы) – боксшы, Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шебері. Жаттықтырушысы Н.Сафиуллин. Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы. ТМД елдері спартакиадасының чемпионы (Санкт-Петербург, 1995). Ізгі ниет ойындарының жеңімпазы (1998, Нью-Йорк, АҚШ). Гран-При халықар. турнирінің күміс жүлдегері (1998, Чехия). Әлемге әйгілі Мұхаммед Әли құрметіне арналған 1-халықар. турнирдің чемпионы (1997, Луисвиль, АҚШ). Ол Бүкіл дүниежүзілік бокс ұйымының (WBO) нұсқасы бойынша интерконтинент чемпионы атанып, Еуропа бокс ұйымының (EBU) рейтингіне кірген тұңғыш қазақстандық боксшы.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан боксшылары Санат:1977 жылы туғандар
УЕФА стадиондар рейтингі
УЕФА-ның стадиондар рейтингі  - еуропалық футбол стадиондарының саралауы. Әр-бір стадионға 1-ші, 2-ші, 3-ші немесе 4-ші(элиталы) категория иеленеді.
Санат:УЕФА Санат:Стадиондар
Киммерик
Киммерик - ежелгі гректер көне қаласының орны. Керчь түбегінің түстік жағасы, Опук тауының батыс жақ етегінде.