cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эйнштейннің салыстырмалылық теориясы
Эйнштейннің салыстырмалылық теориясы Фарадейдің 1831 ж ашқан экспериментінің негізінде Максвелл электромагниттік толқындар теориясына сүйеніп, жарықтың табиғаты электромагниттік толқын деген ігікір айтты. Сендерге белгілі, Фарадей эксперимент аркылы электромагниттік индукция заңын ашқан. Максвелл гипотезасының мазмүны: өзгермелі магнит өрісі айнымалы қүйынды электр өрісін туғызады және керісінше. Гипотезаның дүрыстығы көптеген тәжірибелер арқылы дәлелденді. Шынында, егер кеңістіктің бір нүктесінде, суға тас лақтырғандағы сияқты, айнымалы магнит өрісі өзгеріске үшыраса, онда сол нүктеден электромагниттік толқын тарайды.Бірақ Максвелл де электромагниттік толқындар таралу үшін су бетінде тарайтын механикалык толқындар немесе орталарда тарайтын дыбыс толқындары сиякты кейбір гипотезалык серпінді орта қажет деп үйғарды. Сол кездегі физиктер үшін үйреншікті және көрнекі механикалық Әлем шеңберінен шығып жаңа электромагииттік Әлемге көшу қиын болды. "Адамдар санасына залалды эфир идеясы түпкілікті орныққаны сонша, Майкельсон мен Морли тәжірибесінің теріс нәтижесі кол жеткіз бейтіндей болып көрінді. Шынында, бүл нәтиже соншалықты айкын, біз білеміз жарықтың таралу уақыты багытқа тәуелсіз, яғни жарық Жердің козғалыс бағытымен тарай ма, жок керісінше ме, немесе оған тік бүрыш жасап тарай ма, бәрібір... Тек міне, 70 жылдан кейін Майкельсон мен Морли төжірибесінің нәтижесі қандай болу керек, ол ма, бұл экспериментті жүргізудің қажеті жоқ екені аныкталды. Бірақ ғылымда "алдын алатын оймен" жүре алмайсың. Дегенмен олардың экспериментінің қүндылығы сонда, ол бірінші болып біздің санамыз түкпіріндегі көзқарасқа жеткізді және осыны эксперимент айқындады", — деп жазды 1967 ж. Г.Бонди "Салыстырмалылық және дұрыс ой" деген кітабында. Эйнштейннің революциялық идеясы эфир туралы гипотезалық теориядан бас тартқызды. Эйнштейн бірінші болып механика мен электродинамика зандарын біріктірді және кеңістік пен уақытқа жаңа көзкарас берді. Арнайы салыстырмалылық теориясының екі постулаты негізінде ол Лоренц алған координаталарды, уақытты, денелердің сызьщтық өлшемдерін түрлендіру формулаларын қорытып алды.
Дереккөздер
Санат:Физика
NGC 2603
NGC 2603 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1850 жылы 9 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2603 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3133653.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Кастильоне-д’Интельви
Кастильоне-д’Интельви (Castiglione d'Intelvi) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 759 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 190 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 4 км² шамасында. Пошта индексі — 22023.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Плодда
Плодда (Plodda) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Биттерфельд ауданының құрамына енеді.
Лырин-Игол
Лырин-Игол — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Пылинск өзенінің сол жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Плодда
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 455 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3,34 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 82 270. Муниципалитеттің басшысы — Хендрик Херрман.
Лырин-Игол
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Плодда
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Трикарико
Трикарико (Tricarico) — Италиядағы коммуна, Базиликата әкімшілік аймағына қарасты Матера провинциясында орналасқан.
Ик-Игль
Ик-Игль — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Коон-Ях өзенінің сол жағалауынан 30 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Трикарико
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6115 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 35 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 176 км² шамасында. Пошта индексі — 75019.
Лырин-Игол
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ик-Игль
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Лырин-Игол
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері Санат:Жоғарғы Обь су алабы өңірі өзендері
Трикарико
Елді мекеннің қамқоршысы — Madonna del Carmine. Жыл сайынғы мерекесі — 15 шілде.
Ик-Игль
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
УЕФА Еуропа лигасының финалы 2019
2019 жылғы УЕФА Еуропа Лигасының финалы (ағыл. 2019 UEFA Europa League Final) 29 мамыр күні Бакудегі Олимпиада стадионында өтті. Лондонның қос клубы "Арсенал" мен "Челси" бас жүлдені сарапқа салып, "Челси" 4:1 есебімен жеңіске жетті. Матч Әзірбайжан уақыты бойынша 23:00-де (+4) басталды.
Стадион
Әзірбайжан тұңғыш рет еурокубоктердің финалын қабылдады. 2015 жылы пайдалануға берілген Бакудегі Олимпиада стадионына 69 870 адам жайғаса алады. Бұл финалды өткізу үшін бұдан өзге Севильядағы "Роман Санчес Писхуан", Ыстанбұлдағы "Водафон Парк" стадиондары да үміткер болды. УЕФА-ның 2017 жылғы 20 қыркүйектегі шешімі бойынша финал орны деп Бакудегі стадион бекітілді.
Мұнда "Карабах" клубы мен Әзірбайжан Ұлттық футбол құрамасы өз алаңындағы ойындарын өткізеді.
Риу-Доси (муниципалитет)
Риу-Доси (муниципалитет) (Rio Doce (município)) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Зона-да-Мата мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Понти-Нова экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
УЕФА Еуропа лигасының финалы 2019
Сілтемелер
Санат:УЕФА Еуропа лигасы 2018/19 Санат:2019 жылғы футбол Санат:Арсенал Лондон ФК ойындары Санат:Челси ФК ойындары Санат:УЕФА Еуропа лигасының финалдары
NGC 7094
NGC 7094 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Риу-Доси (муниципалитет)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 088 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 112,305 км² шамасында. Халық тығыздығы — 18,6 адам/км².
NGC 7094
Ашылуы
Бұл нысанды 1884 жылы 10 қазанда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7094 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 66-28.1, CS=13.6.
Риу-Доси (муниципалитет)
Тарихы
Қала 1962 жылы құрылған.
NGC 7094
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Риу-Доси (муниципалитет)
Тарихы
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Енен-Бомон
Енен-Бомон (Hénin-Beaumont) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Лан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,72 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62427, пошта индексі — 62110.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25731 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1241,84 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Моимента (Виньяйш)
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,35 км² шамасында. Халық тығыздығы — 10,6 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Цуцген
250px|thumb|Картада орналасуы Цуцген (Zuzgen) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Рейнфельден округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 814 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.40 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4264, пошта индексі — 4315.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргау елді мекендері
Желтау
Таулар мен қыраттар:
Көл:
Каньяверуэлас
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 181 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,8 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куэнка елді мекендері
Унтервайсенбах
Унтервайсенбах (Unterweißenbach) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Фрайштадт округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2249 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 48.7 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — FR, ресми идентификациялық коды — 4 06 21.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йоханнес Хинтеррайтер-Керн (АҰП) саналады.
Синдел (Варна облысы)
Синдел (Синдел) — Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 9125. Телефон коды — 05100. ЕКАТТЕ коды — 66490.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
Метро
thumb|alt=A.| [[Метро.]] Метро немесе метрополитен (франц. metropolіtaіn – астаналық, грек. metropolіs – бас қала, астана) – қаладағы жолаушыларды тасымалдайтын көліктің түрі.
Метро жолы жер астында (туннельдерде), жер бетінде (қала көшелерінен оқшауланған), не жерден көтеріңкі (эстакада үстінде) салынады. Жерден көтеріңкі орналастырылатын Метро өзен, темір жол, автожол, т.б. бөгеттердің үстінен өтеді. Метроның жер асты жолымен жүретін түрі көп тараған. Оның көлікке, жаяуларға кедергісі жоқ, әрі қаланың қалыптасқан архитектуралық көрінісіне және жер асты коммуникацияларына нұқсан келтірмейді.
Метро негізінен үлкен қалаларда (миллионнан астам халқы бар) салынады. Ең алғашқы Метро (ұзындығы 3,6 км) 1863 ж. Лондонда (Англияда) салынды. 1890 жылдан бастап Метро терең туннельдерге салынып, онда электрлік көлік ретінде пайдаланылатын болды. 1868 ж. Нью-Йоркте (АҚШ-та) жерден көтеріңкі салынған алғашқы Метро іске қосылды. Еуропадағы алғашқы Метролар Будапешт (1896), Вена (1898) және Парижде (1900) салынды.
1-дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары Мадрид пен Барселонада (Испания), Афинада (Грекия), Токио (Жапония), Осло (Норвегия), Стокгольм (Швеция), т.б. қалаларда Метролар жұмыс істей бастады. Жер асты Метро жолдарын салудың ең тиімдісі көше астына 10 – 15 м тереңдікте салу. Тереңге (30 – 50 м-ге дейін) салынған Метро жолдары станциялар арасын тура әрі қысқа жолмен байланыстыруға мүмкіндік береді. Метро жолының жобасы жасаларда қаланың орналасу құрылысы мен жердің геологиялық ерекшеліктері зерттеледі. Туннельдің құрылысы мен оны салу тәсілдері және тереңдігі белгіленеді. Метро жолын салу геодезді-маркшейдрлік тәсілдер бойынша жол жобасын нақтылы жағдайларға сәйкестендіруден басталады. Метро салуда екі түрлі әдіс (жабық және ашық түрде) қолданылады. Ашық әдіспен Метро салғанда жер қыртысының бет қабаты аршылып, туннельдік құралымдар қазаншұңқырдан басталып салынады. Туннельдерді жабық әдіс бойынша қазу тау-кен ісінде пайдаланылатын әдістер негізінде жүргізіледі. Метро құралымдары құрастырмалы темір-бетоннан, металл элементтерден, сондай-ақ тұтас бетон мен темір-бетоннан жасалады. Метро станцияның құрамына вестибюль, жүргіншілер бір бағыттан екінші бағытқа ауысып мінетін пункт, т.б. құрылыстар кіреді; жүргіншілерді жер астына түсіретін және жоғары шығаратын эскалаторлармен жабдықталады. Метро станцияларының орташа ара қашықтығы 400 м-ден 2115 м аралығында. Республикада жер асты Метро салу жұмысы, халқының саны миллионнан асатын Алматы қаласында ғана қолға алынып, жер асты жұмыстары жүргізілуде.
Пайдаланылған cілтемелер
Санат:Қала шаруашылығы Санат:Метро
IC 3068
IC 3068 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1394706.
Целль (Хармерсбах)
Целль (Хармерсбах) (Zell am Harmersbach) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан қала. Фрайбург әкімшілік округіне бағынады. Ортенау ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 8063 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 36,43 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 3 17 146. Қаланың басшысы — Ханс-Мартин Молль.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Қамбар төбе
Қамбар төбе - ортағасырлық қалашық орны. Талапты ауылынан солтүстікке қарай 2 км жерде. 2002 жылы Отырар мемлекеттік археологиялық қорық-музейінің археологиялық экспедециямен (жетекшісі М.Қожа, Ө.Жұмабай) зерттеген. Қазіргі орны оңтүстіктен солтүстікке қарай созыла жатқан төбе. Жалпы аумағы 0,5 га. Солтүстік мен оңтүстік 100 метрдей, батысы мен шығысы 80 м шамасында. Оңтүстік жағы басқа тараптарына қарағанда биігірек (биіктігі 2 м). Қалашықты қоршаған ордың ізі байқалады. Қазба жұмыстары жүргізілген.
Дереккөздер
Санат:Тарих
Ломесь-Вож
Ломесь-Вож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Косью өзенінің сол жағалауынан 259 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Салыстырмалы тарихи әдебиеттану
Салыстырмалы тарихи әдебиеттану '''— әдебиеттанудың сөз өнері тарихын, әдеби байланысты, әдеби процесс пен оның заңдылықтарын, көркем әдебиет мәселелерін зерттейтін саласы. Әрбір халықтың сөз өнерінің пайда болуы мен қалыптасуын, даму жолдарын, сондай-ақ өзге халықтар әдебиетімен байланысын, көркем туындының әлем әдебиетіндегі орнын, әдебиет әлеміндегі алмасуларды, аударманы, т.б. мәселелерді өткені мен бүгінгісін салыстыра отырып, кең ауқымда зерттейді; қ. Әдебиеттану, Әдеби байланыс, Әдебиет тарихы, Қазақ әдебиеттану ғылымы.'''
II Тигран
II Тигран (Տիգրան II,, Tigranes), көбіне Ұлы Тигран (Տիգրան Մեծ) ретінде танымал — Армения патшасы болды. Ол үстемдік еткен жылдары қысқа мерзім ішінде мемлекет Шығыс Римдегі ең ықпалды мемлекетке айналды. Өзі билік еткен жылдары Тигран көптеген шайқасқа қатысты. Ол Парфяндар, Селевкидтер империясына және Рим мемлекетіне қарсы соғыстарды бастады. Тигран б.з.д. 55 жылы қайтыс болғанға дейін Рим елімен одақтас болып, Арменияны басқарды. Ол парфян патшасының жасағын бастаған өзінің кіші ұлымен болған шайқаста жеңіске жетті.
Тофага (футбол клубы)
Тофага — Фиджидің Фунафути қаласындағы футбол клубы. 1980 жылы құрылған. Қазіргі күнде Фиджи А дивизионында ойнайды. Өз алаңыдағы стадиондарын "Насьонал" аренасында өткізеді.
1913 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1913 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1913 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Уатэрвлайт (Мичиган)
Уатэрвлайт (Watervliet) — Мичиган штатының Berrien округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1843 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.2 км² шамасында. FIPS коды — 26-84500.
Сии-ан-Гуфферн
Сии-ан-Гуфферн (Silly-en-Gouffern) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 39,83 км² шамасында.
Уатэрвлайт (Мичиган)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Сии-ан-Гуфферн
Коммунаның INSEE коды — 61474, пошта индексі — 61310.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 423 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10,62 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Турси
Турси (Tursi) — Италиядағы коммуна, Базиликата әкімшілік аймағына қарасты Матера провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5390 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 35 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 156 км² шамасында. Пошта индексі — 75028.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Filippo Neri. Жыл сайынғы мерекесі — 26 мамыр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базиликата елді мекендері
Лос Анжелес
Лос Анджелес (Лос Анжелос, Лос Анджелес, Лос Анхелес) (Los Angeles, Los Ángeles, және де L.A. және City of Angels — Періштелер қаласы) — АҚШ-тағы Калифорния штатының оңтүстігінде Тынық мұхиты жағасында  орналасқан. Штаттың ең үлкен қаласы. Америкалық фильмдер түгелдей дерлік Лос-Анджелес қаласының жанындағы Голливудта шығады.
Халық саны - 3,849,378
Халқы
Қаладағы нәсілдік құрамның өзгеруі
Климаты
Қала субтропикалық климаттың оңтүстік шекарасында орналасқан. Жауын - шашын режимі бойынша Жерорта теңізінің климатына ұқсас, бірақ температура режимінде барлық 12 ай бойы орташа температура +14 °C-тан асады, сондықтан ол тропикалық климатқа жатады. Қала ыстық құрғақ маусыммен, жауын-шашынның толық болмауымен, сондай-ақ жауын-шашынмен салқын ылғалды маусыммен сипатталады. Тынық мұхитынан соққан желдер, мысалы, Сан-Фернандо аңғары сияқты "континенталды" аудандармен салыстырғанда, жағалау сызығына жақын аудандарда жазда салқын және қыста жылы болатын климатты жасайды. Жазда Күндізгі температура +32 °C — тан асуы мүмкін, ал орташа максимум әдетте +29 °C аралығында болады; орташа минималды түнгі температура әдетте +18 °C. Қыста күндіз орташа максималды температура +21 °C, орташа минималды түнгі температура +8 °C. Бақылау кезінде белгіленген температура максимумы +48,33 °c (22 шілде 2006 ж.), минималды температура 1989 жылдың қысында байқалды: -7,8 °C. Жауын-шашын қыс және көктем айларына тән (ақпан — ең жылы ай). Лос-Анджелесте орташа есеппен жылына 379 мм Жауын — шашын түседі (жауын-шашынмен күндердің орташа саны-35). Қала ішінде қар сирек түседі, сонымен бірге Лос-Анджелесті қоршап тұрған таулар үнемі қармен жабылады. Климаттық жағдайлардың арқасында Лос-Анджелесте кейбір күндері тау шаңғысы мен серфингпен айналысуға болады
Дін
2000 жылғы деректерге сәйкес Лос-Анджелес округінің конфессиялары:
Білім беру
Лос-Анджелес АҚШ-тағы орта және білім берудің маңызды орталығы. Қала мен оның айналасында орналасқан ең танымал білім беру орталықтары:
Спорт
Лос-Анджелесте жоғарғы лигаларда өнер көрсететін төменгі командалар бар:
Халықаралық қарым-қатынастары
Қала мен оның айналасында 103 мемлекеттің консулдығы орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Калифорния қалалары
Новокаменка (Солтүстік Қазақстан облысы)
Новокаменка — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Архангель ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 7 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 994 адам (467 ер адам және 527 әйел адам) болса, 2009 жылы 982 адамды (491 ер адам және 491 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Көкөніс консервісі
right|thumb|180px|көкөніс консервісі| Көкөніс консервісі. Табиғи көкөніс консервілерін жаңа жиналған көкөністен дайындайды, оған дәмін келтіру үшін судан басқа, аздап тұз және қант қосады. Бұл консервілерге көкөністің жас иісі мен дәмі, ең бастысы бойындағы витамині жақсы сақталады. Әдетте бұл консервілердің таза салмағының 60—65%-і көкөніс, ал 35—40%-і көкөністен шығатын қант, минерал тұздары, қышқыл, сонымен бірге С витеминдерінен құралған сұйық болады; сондықтан табиғи көкөніс консервісінің сұйығын сопроға, боршқа т.б. тағамдарға қосуға болады.
Дереккөздер
Санат: Тағамдар
Нұрғаным Бердіқожақызы
Абайдың баласы Ақылбайды бауырына салып тәрбиелеген. Абай әкесі Құнанбай қазасынан кейін Ақылбайды бөлек шығарып, Нүрғанымды өз қолына алған.
Шығармалар
Нүрғанымның «Колхоз жыры», «Еңбек», «Меке» атты жыр жинақтары жарық көрген. Нүрғанымның шығармашылық еңбегінің бір саласы - Абай шығармаларын халыққа кеңінен насихаттау болды. Ол 1916 ж. Орынбор қаласында өз қаражатымен Ұлы ақынның бурын баспа жүзін көрмеген: «Жазды күні қылтиған бір жауқазын...»., «Ата-анаға көз қуаныш...», «Құр айғай бақырған...», «Белгілі сөз өлді-өлді...», «Күшік асырап ит еттім...», «Тайға міндік...», «Жарқ етпес қара көңлім не қылса да...» атты өлеңдері мен бірінші қара сөзін жинақтап, «Абай термесі» деген атпен Орынборда жеке кітап етіп бастырып шығарды.
Павлодар қаласында орыс тілінде шығып тұрған «Степной пахарь» газетінің 1922 ж. 29 қазандағы санында жарияланған «Біздің ақындарымыз және әдебиет» мақаласында орыс оқырмандарын Абай шығармаларымен таныстырып, ақын өлеңдеріне талдау жасады.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Абай Құнанбайұлы
Альсу
Коммунаның INSEE коды — 64255, пошта индексі — 64480.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 487 адамды құрады. Халық тығыздығы — 95,87 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Риу-Эспера
Риу-Эспера (Rio Espera) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Зона-да-Мата мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Висоза экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Тарихы
Қала 1911 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Икмель-Юльх
Икмель-Юльх — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Епель-Петь-Ях өзенінің сол жағалауынан 89 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тьюринг тесті
Тьюринг тесті — 1950 жылы "Mind" журналында жарияланған "Есепетеуіш машиналар мен сана" мақаласында Алан Тьюринг ұсынған эмпирикалық тест. Тьюринг өз алдына "Mашинаның ойлау қабілеті бар ма?" деген сұрақты қойды.
Бұл тесттің стандартты түсіндірмесі келесідей: Адам бір компьтермен және басқа бір адаммен тілдеседі. Сұрақтарына берілген жауаптар негізінде ол адаммен немесе компьютерлік бағдарламамен тілдесіп жатырғанын анықтауы қажет. Компьютерлік бағдарламаның мақсаты - адамды теріс таңдау жасатып, шатастыру.
Тесттің барлық қатысушылары бір-бірін көрмейді. Егер әділқазы әңгімелесушінің қайсысы адам екенін дәл айта алмаса, бағдарлама тестті сәтті өтті деп есептелінеді. Машинаның ауызекі тілді тани білу қабілетін емес, интеллектін тесттілеу үшін әңгіме тек мәтін режимінде жүреді. Хат алмасу тек қадалаған уақыт аралығанда жүргізіледі; бұл әділ-қазы жауап беру жылдамдығы негізінде қорытынды жасамауы үшін керек шарт. Тьюринг өмір сүрген кезде компьютерлер адамға қарағанда жай жауап қайтаратын болды. Қазіргі таңда олар адаммен салыстырғанда әлдеқайда жылдам.
Философиялық алғышарттар
Жасанды интеллект саласындағы зерттеулер 1956 жылы ғана басталса да, оның философиялық бастамаларының тарихы ұзақ. Ол дуалисттік және материалдық көзқарастар айырмашылығымен тығыз байланысты. Дуализм ой материалды болып табылмайды немесе материалдық ерекшеліктері болмадйы деген пікірді ұстанады. Ал материализм сананы физикалық тұрғыда сипаттауға болады деген ойды қолдап, жасанды жолмен пайда болған сананың қалыптасуы мүмкін деп есептейді.
50 жыл өткеніне қарамастан, Тьюринг тесті өзінің өзектілігін жоғалтпады. Алайда, қазіргі таңда жасанды интеллект зерттеушілері интеллекттің негіздерін зерттеген маңыздырақ деп есептеп, Тьюринг тестін өту мәселесімен айналыспайды. Мысалы, жасанды ұшу мәселесі тек Райт ағайындары құстарға еліктеу әрекеттерін тоқтатып, аэродинамиканы зерттей бастағаннан кейін өз шешімін тапты.
Артықшылықтары
Тьюринг тестінің артықшылықтарының бірі - кез келген тақырыпта әңгімелесу мүмкіндігі. Тьюринг: "Сұрақтар мен жауап беру тәсілдері біз талқылағымыз келетін адам қызығушылықтарының барлық салалары үшін үйлесімді", - деп айтты. Джон Хогеленд: "сөз мағынасын түсіну жеткілікті емес; сонымен қатар, әңгіменің тақырыбында жақсы түсінік болу қажет", - деп өз ойын қосты.
Тьюринг тестінің тағы бір артықшылығы оның қарапайымдылығына байланысты. Философтар, психологтар және замануи неврологтар интеллект және ойлау қабілетіне дәл анықтама бере алмай, олардың машиналарға қолданылу мүмкіндігі жөнінде дәл ештеңе айта алмайды. Осындай анықтамасыз философияның жасанды интеллект туралы сұрақтарына жауап беріле алмайды. Тьюринг тесті мінсіз болмаса да, ең болмаса өлшеуге болатын нәтиже ұсынып, күрделі философиялық мәселердің прагматикалық шешімі болып табылады.
Кемшіліктері
Машинаның саналығы емес, адамға еліктеу қабілеті тексеріледі. Тест машина интеллектін екі себепке байланысты бағалай алмайды:
Қолданылған әдебиет
Санат:Ақпараттану Санат:Алан Тьюринг
Көктем сулары
«Көктем сулары» — Эрнест Хемингуэйдың алғашқы көлемді шығармасы.
1926 жылы «Ұлы расаның өту құрметіне» жазылған Эрнест Хемингуэйдің романтикалық хикаяты. Хемингуэй жұмысын жазушылар әлеміне пародия ретінде қолданды.
Мазмұны
Мичиган штатының солүстік бөлігінде орналасқан насос заводында жұмыс істейтін Бірінші дүниежүзілік соғыс ардагері Йоджи Джонсон және жазушы Скриппс О’Нилл өмірден күдер үзіп, көңілдері қалған екі ер азамат туралы. Екеуі де мінсіз жар болатын жанды іздейді, бірақ олар «мінсіз» қасиеті жайында бір-бірімен мүлдем келіспейді. Оқиғаның соңында Йоджи Джонсон өзінің сүйген жарын кездестіріп, қалған өмірін табиғатпен үндестікте өткізгісі келеді, ал  Скриппс О’Нилл арманындағы жарын кездестіре алмай, жападан жалғыз қалып, жазушылыққа дендеп бет бұрады.
Басылып шығуы
Повесть он күннің ішінде жазылды. Хемингуэй шығармасын 1925 жылы көпшілікке таныстырды, бірақ бірнеше айға шегеріліп жарияланды. 1926 жылы қаңтар айында Scribner's баспасы «Көктем суларын» көпшілікке жариялауға келісім берді. Сол жылы мамырда кітап басылды, алғашқы таралымы 1250 дана болды.
Сілтемелер
Санат:Эрнест Хемингуэйдың шығармалары
Сәуле шығаратын диод
Сәуле шығаратын диод — электронды-кемтіктік өткел немесе металл-шалаөткізгіш түйіспесі арқылы электр тогі жүргенде спектрдің Иқ көрінетін немесе УФ диапозонында оптикалық жарық шығаратын шалаөткізгіш диод. Сәуле шығарудың жиілік диапазонына сәйкес инфрақызыл Сәуле шығаратын диод және жарықтанатын сәулелік диодтар немесе сәуле диодтары деп ажыратылады.
Сәуле шығаратын диодтың әрекеті инжекциялық электролюминесценция құбылысына негізделген: сәуле шығару ШӨ өткелге іргелес жатқан шалаөткізгіштің аумағына (Сәуле шығаратын диодтың активті аумағына) берілген кернеудің әсерінен инжекция жасаған негізгі емес теңгерілмеген заряд тасымалдаушылардың тосын рекомбинациясы нәтижесінде пайда болады. Сәуле шығаратын диодты жасау үшін көбіне GaAs, GaP, SiC және қатты ертінділер пайдаланылады.
Сәуле шығаратын диод байланыс, есептеу, өлшеу және т.б. тұрмыстық техникада кеңінен қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
NGC 7088
NGC 7088 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1880 жылы 28 қыркүйекте Baxendell Joseph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7088 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: Baxendell.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Аланд аралдары
thumb|left|270px|Ғарыштан түсірілген сурет thumb|270px|left|Аланд аралдарының топографиялық картасы thumb|left|270px|Аланд аралдары Аланд аралдары (Åland — Оланд, Ahvenanmaa, Ахвенанмаа - «алабұға елі») — Балтық теңізінде орналысқан архипелаг, Скандинавия елдерінің бірі. Финляндия құрамындағы автономия болып табылады. Халық саны - 28 501 (2012 ж.). Провинцияның жалғыз қаласы әрі астанасы - Мариехамн (11 мың тұрғын 2008 жылы).
Ресми тілі - Швед тілі: 91,2 % халық үшін - бұл ана тілі, тұрғындардың  5 % үшін ана тілі Фин тілі; басқа тілдердің үлесі - 3,8 %.
Валютасы - еуро. Ақша айналуында швед кронасы да бірдей пайдаланады.
Географиясы
Архипелаг Балтық теңізінің Ботник шығанағында орналасқан. Шығысында Финляндияның құрлық аймағынан Архипелаг теңізінің шхераларымен бөлінген. Батысында және солтүстік-батысында Швециядан Сёдра-Кваркен бұғазымен бөлінген.
Солтүстіктен оңтүстікке қарай архипелагтың ұзындығы - 130 км. Архипелаг 6757 аралдардан құралған, олардың ішінде 60-сы - елді мекен. Әлемдегі ең үлкен архипелаг болып саналады. Жалпы аумағы - 1552 км²,оның ішінде 27 км² аумағын өзендер мен көлдер алады. Архипелагтың ең ірі аралы - Аланд аралы, аумағы - 685 км². Архипелагтың ең биік жері - Оррдальсклинт белесі, биіктігі 129 м.
Кейбір ірі аралдары (аумағы 5 км²-ден көп):
Петропавловка (Солтүстік Қазақстан облысы)
Петропавловка — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Украина ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Аланд аралдары
Әкімшілік бөлінуі
thumb|left|Аланд аралдарының әкімшілік бөлінуі
Дереккөздер
Санат:Аланд аралдары
Петропавловка (Солтүстік Қазақстан облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 39 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 239 адам (120 ер адам және 119 әйел адам) болса, 2009 жылы 211 адамды (108 ер адам және 103 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Айыртау ауданы елді мекендері
Монтоту
Монтоту (Montouto) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Кальката
Кальката (Calcata) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Витербо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 892 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 116 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 1030.
Монтоту
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Клайно-кон-Остено
Клайно-кон-Остено (Claino con Osteno) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Кальката
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Клайно-кон-Остено
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 527 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 41 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 13 км² шамасында. Пошта индексі — 22010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Шалқар (Шығыс Қазақстан облысы)
Шалқар (1998 жылға дейін – Ворошилово) — Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы, Сарытерек ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Зайсан қаласының солтүстік-шығысында 26 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 368 адам (178 ер адам және 190 әйел адам) болса, 2009 жылы 334 адамды (165 ер адам және 169 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Зайсан ауданы елді мекендері
Бирч Ран (Мичиган)
Бирч Ран (Birch Run) — Мичиган штатының Saginaw округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1642 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.0 км² шамасында. FIPS коды — 26-08540.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
NGC 2621
NGC 2621 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 29 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2621 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24241, MCG 4-21-3, ZWG 120.7, NPM1G +25.0172.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Плоссиг
Плоссиг (Plossig) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Виттенберг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 264 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 11,12 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 91 245. Муниципалитеттің басшысы — Йоахим Хинч.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
1914 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1914 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1914 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Тюш (Язьва тармағы)
Тюш — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Язьва өзенінің сол жағалауынан 32 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Люк-Еган
Люк-Ёган — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Каралька өзенінің оң жағалауынан 153 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Аарберг (Берн)
250px|thumb|Картада орналасуы Аарберг (Берн) (Aarberg) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Аарберг округінің құрамына кіреді.
Люк-Еган
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Таз өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Аарберг (Берн)
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4008 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.93 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 301, пошта индексі — 3270.
Люк-Еган
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Аарберг (Берн)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Люк-Еган
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері
Топологиялық кеңістік
Санат:Топология Санат:Топологиялық кеңістіктер Санат:Жалпы топология
IC 3069
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1375482.
Сыртқы сілтемелер
IC 3069 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Лопча-Вож
Лопча-Вож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пелингичный өзенінің оң жағалауынан 5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Инжектор-қоспалағыш
Инжектор-қоспалағыш — сұйықтықтарды қоспалауға арналған ағыншалық сорғы; мысалы, мұнай өнімдерінің дистилаттарын үздіксіз тазалағанда, тазаланушы дистилатқа реагенттер — күкірт қышқылы, сілтілер және т.б. қоспалау үшін қолданылады.
Лопча-Вож
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Инжектор-қоспалағыш
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Лопча-Вож
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Метрология
Метрология (грек. metron – өлшем және logos – сөз, ілім) – өлшеу туралы, өлшеудің бірлігі мен қажетті дәлдікке жету тәсілдері туралы ғылым.
Метрологияның негізгі мәселелеріне:
Метрология алғашқыда өлшеудің әр түрлі тегін (сызықтық, сыйымдылық, салмақ, уақыт) жазумен, сонымен қатар бірнеше мемлекеттерде қолданылған ақша және олардың ара қатынасын табумен айналысты.
Қазіргі заманғы метрология 3 түрден тұрады: заңнамалы, фундаменталды (ғылыми) және практикалық метрология.
Дереккөздер
http://www.trk.kz/referat.html?id=299
Санат:Ғылымтану Санат:Терминология Санат:Техника Санат:Машинажасау
Красный Ключ (Нуриман ауданы)
Красный Ключ — Башқұртстанның Нуриман ауданындағы ауыл, Красноключев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 2434 адамды құрады. Пошта индексі — 452431, ОКАТО коды — 80245816001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Славейково (Варна облысы)
Славейково (Славейково) — Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 431 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9247. Телефон коды — 05122. ЕКАТТЕ коды — 66963.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
Славейково
Швеция
Швеция, ресми атауы — Швеция Патшалығы — Eуропада орналасқан ел. Скандинавия елдерінің бірі. Швеция Корольдігі — Солтүстік Еуропадағы Скандинавия түбегінің шығысы мен оңтүстігін алып жатқан мемлекет. Cолтүстік-батысында Норвегиямен, солтүстік-шығысында Финляндиямен шектеседі. Оңтүстік-шығысын Балтық теңізі, ал оңтүстік-батысын Эресунн бұғазы (Швецияны Даниядан бөліп тұр) мен Каттегат, Скагеррак бұғаздарының сулары шайып жатыр.
thumb|180px|Швецияның лендерге бөлінуі
Швецияның иелігіне сондай-ақ Балтық теңізіндегі Готланд пен Эланд аралдары мен бірнеше ұсақ аралдар да кіреді. Аумағы 449964 км2. Халқы 10,1 млн. Швецияның ұлттық құрамы негізінен бір текті. Халқының 91%-ын шведтер құрайды. Сонымен бірге финндер (3%), саамдар, норвегтер, даттықтар (6%) тұрады. Ресми тілі — швед тілі. Дінге сенушілердің көпшілігі — лютеран шіркеуінің өкілдері (94%), католиктер (1,5%), мұсылмандар мен иудей дініндегілер де бар. Астанасы — Стокгольм қаласы. Ірі қалалары: Стокгольм, Гетеборг, Кальмар, Упсала, Мальме, Хельсингборг (қала халқының үлесі 83%-ды құрайды). Әкімшілік-аумақтық жағынан 21 ленге (губернияға) бөлінеді. Швеция тарихи-географиялық жағынан үшке: Геталанд (оңтүстігінде), Свеаланд (елдің орталық бөлігі), Норландқа (Швецияның ең үлкен аймағы, ел аумағының 60%-ын алып жатыр, солтүстік бөлігі) бөлінеді. Швеция — конституциялық монархия. Мемлекет басшысы — король (Карл XVI Густав, 1973 жылдан). Жоғарғы заң шығарушы органы — бір палаталы парламент — риксдаг. Жоғарғы атқарушы органы — үкімет. Ұлттық мейрамы — швед туының Күні, 6 маусым (1503). Ақша бірлігі — швед кронасы. БҰҰ-ның (1946), Солтүстік кеңестің (1952), Еуропа кеңесінің (1995) мүшесі.
Географиялық жағдайы
Швеция Еуропаның Атлант мұхиты бойы аймағында, қоңыржай белдеудің солтүстік бөлігінде (тайга мен аралас ормандардың, елдің қиыр оңтүстік — жайпақ жапырақты ормандар белдемшелерінде) орналасқан. Жағалаулары негізінен онша биік емес, жартасты болып келеді. Ботния шығанағының солтүстік және оңтүстік-батыс шеттері аласа, аккумулятивті, құмдауытты жағалаулар. Оңтүстігінде, Сконе түбегінде абразивті жағалаулар басым. Солтүстік және батыс аудандарын альпілік рельеф, жоталар мен тауішілік ойыс телімдері қыраттармен үйлесіп келетін Скандинавия таулары (биіктігі 2123 м-ге дейін, Кебнекайсе тауы) алып жатыр. Оңтүстігінде Скандинавия тауларынан Ботния шығанағына қарай аласаратын Норланд (биіктігі 200 — 800 м) қыраты орналасқан. Қырат терең бөлшектенген, өзен және көл аңғарлары бар. Оңтүстікке қарай Орта швед ойпаты орналасқан, мұнда көлдер көп. Мұздық рельеф формалары кең таралған. Елдің оңтүстігінде жазықтардың радиалдық жүйесімен жекелеген қырқалар мен массивтерге бөлшектенген Смоланд жоталары жатыр. Швеция Шығыс Еуропа платформасының Балтық қалқанының шегінде орналасқан.
Патраикос шығанағы
Патраикос шығанағы — Пелопоннес түбегінің (Грекия) солтүстік-батыс жағалауындағы Ион теңізінің бөлігі. Ұзындығы 50 км, ені 11-20 км, тереңдігі 130 м. Жағалауында Грекияның ірі порты — Патры қаласы орналасқан.
География
Шығанақ грек Пелопоннес түбегінің солтүстік-батыс жағалауы мен Грекия материгінің Этолия мен Акарнания перифериялық бірлігінің оңтүстік жағалауы арасында орналасқан. Шығыста Рион мен Андирионның тар бұғазы Рион — Андирион көпірінің жанындағы Коринф шығанағымен байланысқан. Шығанақтың ұзындығы 40-50 шақырым, ені 10-нан 20 шақырымға дейін, су айдынының ауданы шамамен 350 км2 құрайды. Шығанақтың оңтүстік-шығыс жағалауында ірі қала мен Патра порты, шығанақтың солтүстік жағалауында месолонгион қаласы мен порты орналасқан. Шығанақ жыл бойы мұзсыз. Деңгейлердің айырмашылығы 40-60 см-ден аспайды.
Экономика
Шығанақта кеме қатынасы дамыған.
Швеция
Флорасы мен фаунасы
Ормандар ел аумағының жартысынан астамын алып жатыр. Онда негізінен қарағай мен шырша, қайың, көктерек, т.б. жапырақты ағаштар өседі. Оңтүстікте аралас ормандар, ал Сконе түбегінде емен мен шамшаттан тұратын жалпақ жапырақты ормандар өседі. Ел аумағының 14%-ын батпақтар алып жатыр (негізінен Норландта). Скандинавия тауларында 900 — 950 м биіктікке дейін және солтүстікте 350 — 400 м биіктікке дейін тау-тайгалық өсімдіктер, одан жоғарырақ қисық діңді қайыңдар, тундралық өсімдіктер өседі (15%). Ормандарда бұлан, қоңыр аю, қасқыр, сілеусін, түлкі, ақ тиін, сусар, ақ қоян, оңтүстікте борсық, еуропалық кірпі, тундрада сусар, қара түлкі, леммингтер кездеседі. Суда жүзетін құстар кең тараған. 16 ұлттық саябақ пен 850 қорық жұмыс істейді (негізгілері: Абиску, Муддус, Пельекайсе, Сарек-Шефаллет, т.б.).
Патраикос шығанағы
Тарихы
1571 жылы шығанақта тарихтағы ең үлкен теңіз шайқастарының бірі — Лепанто шайқасы болды. 1772 жылы Ресей флотының алғашқы Архипелаг экспедициясы кезінде шығанақта орыс теңізшілерінің жеңісімен аяқталған орыс және түрік эскадрильялары арасында шайқас болды. Санат:Грекия шығанақтары Санат:Ион теңізі шығанақтары
Швеция
Тарихы
thumb|left|250px|Король [[Густав Васа]] Швеция аумағында алғашқы адамдар б.з.б. 8 — 9-мыңжылдықта пайда болған. Шамамен б.з.б. 3-мыңжылдықта бұрын аңшылық және балық аулаумен айналысқан халық мал және егін шаруашылығына көшті. Б.з.б. 2-мыңжылдықта құрлықтық Еуропадан Швеция аумағына үнді-еуропалық тіл тобындағы мал өсіретін тайпалар баса-көктеп кіріп, жергілікті тұрғындарды бағындырды. Б.з. бас кезінде онда солтүстік герман тайпалары (Тацит пен басқа да антикалық авторлардың мәліметі бойынша — свиондар (свейлер), гауттар (геттер, еттер, т.б.) өмір сүрді. Олар әскери көсем - конунгтің билігіне бағынып, Риммен және оның герман провинцияларымен, 5 ғасырдан бастап франктермен, фриздермен, славяндармен, Балтық бойындағы халықтармен сауда-саттық жүргізді. 8 — 11 ғасырларда швед викингтері сауда жүргізу мен тонау мақсатында көршілес аймақтар мен Руське, Византияға, Волга бұлғарлары мен хазарларға, Араб халифатына жорықтар жасап тұрды. Алғашқы сауда орталықтары салына бастады. 11 ғасырлардың бас кезінде елге христиан діні енді. Осы кезде свейлер корольдігі (Свитьод) құрылып, швед халқы қалыптаса бастады. Шведтердің 1240 ж. Нева шайқасында А.Невский басқарған орыс және түркі-моңғолдардың біріккен әскерінен жеңілуі олардың шығысқа қарай жылжуын тоқтатты. 1250 — 1363 ж. елде Фолькунгтер әулеті орталықтандырылған мемлекет құрды. Олар көп ұзамай Финляндияны бағындырды. 1397 жылы Кальмар униясы бойынша Швеция, Дания мен Норвегия бір монарх — Дания королінің қол астына бірікті. 1471 ж. Швеция Даниядан ішкі автономияны жеңіп алды. Дания үстемдігіне қарсы көтерілістің басшысы Густав Эриксон 1523 жылы. Швеция королі болып (І Густав Ваза) сайланды. 1610 — 12 ж. швед әскерлері Ресейге жасалған поляк интервенциясына қатысты. 17 ғасырда Швеция Еуропадағы аса қуатты мемлекеттердің біріне айналып, өз иеліктерін кеңейтті. Лифляндия, Солтүстік Германия жерлері қосылып алынып, даттар Скандинавия түбегінен қуылды. Бірақ 1700 — 1721 жылы Ресеймен болған Солтүстік соғыстың нәтижесінде Балтық жағалауындағы, Карелиядағы (Выборг қаласы) жерлерінен айрылып, ірі теңіз державасы болудан қалды. 18 ғасырлардың ортасында Финляндияның оңтүстік-шығыс бөлігі Ресейге кетіп, 1808 — 1809 жылы орыс-швед соғысынан кейін бүкіл Финляндиядан айрылуға мәжбүр болды. 1814 жылы Киль келісімі бойынша Швецияның құрамына Норвегия енді. 1834 жылы Швецияның тұрақты қарулы бейтараптығы жөніндегі декларация қабылданды. 1905 жылы Норвегиямен жасалған уния бейбіт жолмен бұзылып, Норвегия өз дербестігіне ие болды. 1-дүниежүзілік соғыста Швеция бейтараптығын сақтады. 2-дүниежүзілік соғыс кезінде Швеция бейтараптығын сақтағанымен неміс әскерлеріне өз аумағы арқылы өтуге мүмкіндік берді. Соғыстан кейін 1948 жылы “Маршалл жоспарына” қосылып, АҚШ-тан қаржылай көмек алды. Дегенмен, НАТО құрылғанда Швеция өзінің әскери одақтарға қатыспау саясатын жариялады. Швецияның қазіргі мемлекеттік құрылысы 1974 жылғы конституциямен айқындалған. 1982 жылдан бері Швециядағы үкімет билігін социал-демократтар өз қолдарында ұстап келеді.
Швецияның жасыл байлығы
thumb|300px|Швеция күзі,қазан [[2005]] thumb|300px|[[Сильян көлі]] Швед орман өнеркәсібі бұрыннан ағашты мұқият өңдеуімен даңққа бөленген. Ол кесілген ағаш материалдар, фанера, целлюлоза, қағаз экспортында жетекші орын алады, Ел орман өнеркәсібінің негізгі бөлігі Венерн көлі ауданында шоғырланған. Мұнда кең аумақты қылқан жапырақты және аралас ормандар өседі, толып жатқан өзендер ағаштың немесе оның өңделген өнімдерін жағалауға жеткізуге мүмкіндік береді. Өлке целлюлоза алу үшін қажет таза суға да бай.
Аққұдық (Маңғыстау облысы)
Аққұдық — Маңғыстау облысы Қарақия ауданы, Сенек ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Швеция
Швецияның жасыл байлығы
Швед орман шаруашылығы — ағаштарды кесу, оларды қайта қалпына келтіру және қайта кесу циклді қарапайым қағидаға келтірілген. Кәдімгі орманда құрап бара жатқан ескі ағаштар жас орман өскіндерін қоректендіреді. Топырақ үздіксіз құнарланып, құрылымы жақсара түседі. Ағаш ретінде кесілетін орман алқабында іс жүзінде: ағаштың діңі, бұтақтары, тамырлары, қабықтары түгел дерлік пайдаға асырылады. Швед ормандарынан көптеген қазіргі заманғы техниканы көруге болады. Мысалы, әмбебап ауыр жүк тартушы комбайн ағаштарды кесу, тамырларды, бұтақтарды қию, діңдерді жинау мен оларды жолға сүйреп шығару жұмыстарын атқара алады. Бұл аспалы құрал-жабдықтары бар және ондаған әр түрлі жұмыстарды орындай алатын нағыз орман комбайны. Желмен толтырылатын үлкен дөңгелектердің арқасында оның топыраққа зиян келтірмейтіні маңызды. Арнайы машиналар ағаш құлатылған жердің өзінде-ақ бұтақтар мен басқа да қалдықтарды бағалы технологиялық ұнтақтарға айналдырады.
Аққұдық (Маңғыстау облысы)
Географиялық орналасуы
Аудан орталығы Құрық ауылынан шығысқа қарай 196 км-дей жерде, Қарынжарық ойысының батыс жиегінде орналасқан.
Тарихы
Ауыл 1969–1995 жылдар аралығында қаракөл қойын өсіретін ферма Ералиев атындағы кеңшардың орталығы болып келген. Оның негізінде Аққұдықта шаруа қожалықтары құрылды.
Швеция
Швецияның жасыл байлығы
Орман шаруашылығының дамуы көптеген әлеуметтік жайттармен күрделене түседі. Швед ормандарына бытырыңқылық пен ала-құлалық тән. Орман алқаптарының жартысына жуығы помещиктер мен фермерлерге тиісті.
Аққұдық (Маңғыстау облысы)
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 270 адам (128 ер адам және 142 әйел адам) болса, 2009 жылы 255 адамды (143 ер адам және 112 әйел адам) құрады.