cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бенгази
Көлемі бойынша Триполидан кейінгі екінші қала. Халық саны 670 797 адам (2006 жылғы халық санағы бойынша). Қала көне Грек Береника қаласына жақын жерде орналасқан. Береника біздің заманымызға дейінгі 446 жылы қалыптасқан. Кейін қала «Гесперидтер» деп аталады. Бенгази 600 жыл бойы дамып өркендеді. Біздің заманымызға дейінгі 3 ғасырда Киренаикидің негізгі орталығы болды. Дегенмен 642-643 жылдары араб әскері қаланы жаулап алғаннан кейін Бенгази құлдырауға түсіп, үлкен қираған қаланың ішінде шағын қонысқа айналды. 2011 жылы ақпан айында Ливияда болған азамат соғысы кезінде қала көтерілісшілердің орталығы болды. 2011 жылдың 21 ақпанынан бастап қала Каддафи үкіметінің билігінің қоластынан шығады.
Дереккөздер
Санат:Ливия қалалары
Ихтельхаузен
Ихтельхаузен (Üchtelhausen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Франкония әкімшілік округіне бағынады. Швайнфурт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3852 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 62,15 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 6 78 186. Муниципалитеттің басшысы — Биргит Гёбхардт.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 9 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Денизи
Денизи (Denise) — Бразилиядағы муниципалитет, Мату-Гросу штатында орналасқан. Оңтүстік-батыс Мату-гросу мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Тангара-да-Серра экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9489 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1300,924 км² шамасында. Халық тығыздығы — 7,3 адам/км².
Ландерно
Ландерно (Landerneau) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Финистер департаментінде орналасқан. Брест округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,19 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 29103, пошта индексі — 29800.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финистер департаментінің коммуналары
Эктор Язалде
Эктор Касимиро Ясальде (Héctor Casimiro Yazalde; 29 мамыр 1946, Авельянеда, Аргентина — 18 маусым 1997, Буэнос-Айрес) — аргентиналық футболшы, 1970-74 жылдары Аргентина Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. 1974 жылы ГФР-де өткен әлем чемпионатына қатысып, екі гол соқты.
Сілтемелер
Санат:29 мамырда туғандар Санат:18 маусымда қайтыс болғандар Санат:Аргентина футболшылары Санат:Индепендьенте ФК ойыншылары Санат:Спортинг Лиссабон ФК ойыншылары Санат:Олимпик Марсель ФК ойыншылары Санат:Ньюэллс Олд Бойз ФК ойыншылары Санат:Уракан ФК ойыншылары
Ұзақ жол телехикаясы
Фильм аты: Ұзақ жол
Шыққан жылы: 2013
Жанр: Мелодрамма, Телехикая, Сериал
Рөлдерде: Гүлбаһрам Байбосынова, Қуаныш Мамытқалиев, Азамат Сатыбалды, Болат Мәзімбайұлы Әбділманов
Дереккөздер
1. http://megafilm.clan.su/news/aza_sha_filmder/2-0-17
Санат:Қазақстан телесериалдары
Арка-Варх-Яха
Арка-Варх-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пяку-Пур өзенінің сол жағалауынан 320,1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 41 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Хоф (Мариа-Лах қауымы)
Хоф (Мариа-Лах қауымы) (Hof (Gemeinde Maria Laach)) — Аустриядағы жәрмеңке. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Кремс-Ланд округінің құрамына енеді.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Маурер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Хоф (Община Мариа-Лах)
NGC 345
NGC 345 — Кит шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 27 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 345 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3665, MCG -1-3-64.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Гейзерлер
Гейзерлер — жер астынан мезгіл-мезгіл фонтан тәрізді атқылап шығатын ыстық бұлақтар. Гейзер Камчатка түбегінде (Ресей), Исландияда, АҚШ-тағы Йеллоустон ұлт паркінде, Калифорнияда, Канадада, Қытайда, Жаңа Зеландияның солтүстік аралында және Жапонияның кейбір жерлерінде кездеседі.
Гейзер – оқтын-оқтын ыстық су мен бу атқылап тұратын су көзі (қайнар, бұлақ). Магма ошағынан үздіксіз жылу келіп тұратын жанартаулық әрекеті тоқтамаған немесе таяуда тоқтаған аймақтарда кездеседі. Гейзердің (исландша geysa – саулау, шапшу) сырт пішіні кішігірім қиылған конус, аласа, жайпақ шұңқыр, кейде ор түрінде болуы мүмкін. Атқылау циклінің (оралымының) ұзақтығы тұрақты гейзерді жүйелі гейзер, өзгермелісін – жүйесіз гейзер деп атайды. Атқылау циклінің ұзақтығы минуттармен және ондаған минуттармен өлшенеді, тыныштық кезеңі бірнеше минуттан бірнеше сағатқа немесе күндерге дейін созылады. Гейзерден лықсып шығатын, көбінесе, жауын-шашынның жерге сіңуінен пайда болатын су біршама таза, аз минералданған (1 – 2 г/л), температурасы 100 – 1300С, құрамында хлоридтер, карбонаттар, кремнеземдер басым болып келеді. Камчаткада ірі гейзер Кихпиныч жанартауының маңында, Гейзерная өзенінің аңғарында 1941 ж. табылды. Мұнда барлығы жүзге жуық гейзер бар. Ең үлкен «Великан» гейзері ыстық суды 40 м, буды бірнеше жүз метр биіктікке дейін атқылатады. Исландияда отызға жуық гейзер бар. АҚШ-тағы Йеллоустон ұлттық саябағында екі жүзге жуық гейзер бар. Олардың ең ірі екеуі бу мен су әрбір 53 – 70 минут және үш күндік ырғақпен 40 – 42 м биіктікке атқылайды. Жаңа Зеландияда 1904 жылға дейін бүкіл жер жүзі бойынша ең үлкен Ваймангу гейзері әрекет етті. Күшті атқылау кезінде оның суы 450 м биіктікке дейін көтеріліп, әр дүркін сайын сегіз жүз тоннаға жуық ыстық су шығып тұрды. Гейзердің пайда болуы жер астында (100 – 150 м тереңдікте) суға толы үңгірлердің, қуыстардың және оларды бір-бірімен байланыстыратын арналардың болуымен түсіндіріледі. Тереңдегі жанартау ошағынан келетін қызудың әсерінен су ысиды, оның температурасы қайнау нүктесінен (1000С) жоғары болғандықтан, лезде буға айналады. Будың қысымы мен күші зор болғандықтан, үстіндегі суды жоғары шапшытып, жер бетінде ыстық судың үлкен фонтаны пайда болады, бу будақтап шығып жатады. Гейзердің буы мен ыстық суы тұрғын үйлерді, ғимараттарды, көшетханаларды жылытуға және электр қуатын өндіретін қондырғыларда пайдаланылады.
250px|thumb|right|[[Штроккур гейзерi, Исландия]] right|300px|thumb|[[Steam phase eruption of Castle Geyser demonstrates primary and secondary rainbows and Alexander's band in Yellowstone National Park]]
Дереккөздер
Санат:География
Қадырбай (көл)
Қадырбай – Ертіс алабындағы тұзды көл.
Географиялық орны
Павлодар облысы Аққулы ауданыдағы Жабағылы ауылының оңтүстігінде 4 км жерде орналасқан. Көл теңіз деңгейінен 94 м биіктікте жатыр.
Гидрографикасы
Аумағы 3,7 км2, ұзындығы 2,8 км, енді жері 2 км, жағалау бойының ұзындығы 8 км.
Жағалау сипаты
Ендік бағытта созылып жатқан көлдің жағалауы жайпақ, онда қамыс, құрақ шоғырлары кездеседі. Алабы шабындыққа пайдаланылады. Солтүстік-батысында 2 км жерде қарағайлы-қайыңды шоқ орманы орналасқан.
Санат:Аққулы ауданы көлдері Санат:Ертіс су алабы
Фрайзинг (аудан)
Фрайзинг (Landkreis Freising) — Германия ауданы. Аудан орталығы — Фрайзинг қаласы. Аудан Бавария жерінде орналасқан. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Жер аумағы 801,76 км² шамасында. Тұрғыны 161 192 адамды құрайды. Халық тығыздығы 200 адам/км². Ауданның ресми коды — 09 1 78.
Аудан 24 елді мекенге бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария аудандары
Исабай Есқараұлы
Исабай Есқараұлы - 1919 жылы 8 қарашада Алматы облысы, Қарасай ауданы, Шамалған-Көлащы ауылында дүниеге келген. Балалар үйінде тәрбиеленген. 1938 жылы Түргендегі мүғалімдер даярлайтын училищені бітіріп, мектепте ұстаздық етеді. 1939 жылы Қызыл Армия қатарына шақырылып, 1939— 1940 жылы фин соғысына, одан Ұлы Отан соғысына қатысады. 1946 жылы елге оралып, Жамбыл аудандық оқу бөлімінде инспектор, кешкі мектеп директоры болып қызмет атқарады. 1952 жылы ҚазПИ-ді сырттай оқып бітірген.
ІІІ дәрежелі Құрмет, Ұлы Отан соғысы ордендерімен, көптеген медаль, Құрмет Грамоталарымен, ҚР Президентінің Алғыс хаттарымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Алматы облысы тұлғалары Санат:1919 жылы туғандар
Мондин-де-Башту (аудан)
Мондин-де-Башту (аудан) (Mondim de Basto (freguesia)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мондин-де-Башту муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3473 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,39 км² шамасында. Халық тығыздығы — 148,5 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Рэник (Миссури)
Рэник (Renick) — Миссури штатының Randolph округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 221 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.5 км² шамасында. FIPS коды — 29-61166.
Соққы
Соққы — шексіз аз уақыт ішінде дененің нүктелерінің жылдамдығының шектелген шамаға өсу құбылысы.
Абсолют серпімдi емес соққы
Абсолют серпiмдi емес соққы — соққының бірінші кезеңі біткенде, дененің бүкіл механикалық энергиясының денені деформациялауға және қыздыруға жүмсалуы. Соққының қалпына келтіруші коэффициенті к=0.
Абсолют серпiмдi соққы
Абсолют серпiмдi соққы — соққыдан кейін дененің механикалық энергиясының толық алғашқы қалпына келуі. Соққының қалпына келтіруші коэффициенті к=1.
Дереккөздер
Санат:Механика
Келісімдер, байланыстар туралы келісім
Келісімдер, байланыстар туралы келісім (стандартты келісімдер) (Соглашения, соглашение о связах (Стандартные соглашения); the agreements, the agreements on commu-nications (connections) (standard agreements) — модуль аралық байланыстарды ұйымдастыру мен сақталу аймағының стандартты құрылымын анықтау үшін жалпы міндет жүктелетін регистрлерді пайдалану ережесінің жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Менгамуньос
Менгамуньос (Mengamuñoz) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Авила ауданында (комарка) орналасқан.
Орта Азия қалалары
ХІ-ХІІІ ғасырлар аралығында Орта Азия мемлекеттерінде көптеген қалалар болған. Олардың көбі самани дәуірінен бері дамыған қалалар еді. Қарахандардың Орта Азия мен Оңтүстік Қазақстан жерін жаулап алуы халықтарға ортақ мәдениеттің дамуына жол ашып, ортағасырлық қалалар мәдени және ғылыми орталыққа айналды. Орта Азиядағы ірі ортағасырлық калалар - Самарқан, Бұхара, Термезу, Мерв, Үргеніш көлемі және халкының саны жағынан өсіп отырды. Орта Азия қалалары қолөнердің орталығы болды. Орта Азия қалаларының орталығы – цитадель, ал қаланың сыртындағы қолөнершілер мен саудагерлер тұратын бөлігі рабад деп аталған. Қалаларда мешіттер, кесенелер мен мәдени, ғылыми орталықтар салынды. Ортағасырлық қалаларда сауда орталығы - жәрмеңкелер көптеп ашылды. Орта Азия қалаларындағы жәрмеңкелерге Қазақстан жерінде тұратын халықтар өздерінің малдарын айдап әкеліп, сауда жасап, қаладан күнделікті тұрмысқа қажетті қолөнер заттарын сатып алып отырды. Қала мен ауыл адамдарының арасындағы байланыс дамыды. Самани әулеті түсында бой көтерген қаланың бірі - Бұхара. Бұл қала елдің әкімшілік-басқару орталығы болып қана койған жоқ, сонымен қатар мәдениет, білім мен ғылым орталығына айналды. Шығыстың ұлы ғалымы Әбу Әли ибн Синанын балалық және жастық шағы Бұхара қаласында өтті.
Қаладағы Әмір сарайында сол кездегі үлкен кітапхана жұмыс істеген. X-XV ғасырларда Орта Азиядағы ірі қалалардың бірі Самарқан болды. XV ғасырда елдің астанасы болған қала кеңейіп, Ұлықбектің кезінде мәдениет және сәулет өнерінің орталығына айналды. 1428-1429 жылдары Самарқан қаласында аспан олемін бақылайтын орын - обсерватория салынды. Обсерваторияда Ұлықбектен баска Қазы–Заде Руми және Гиясуддин Жәмшид жұмыс атқарды. Ұлықбек өз заманында «Гурган астрономиялық кестесін» жасады. «Ұлықбек Зиджі» кестесі ғаламшарлардың (планеталардың) қозғалысын бейнеледі. Самарқан қаласында сол заманғы ең ірі кітапхана болды. Кітапхана қорында 15 мың кітап сақталған. 1417-1420 жылдарда Самарқан қаласының ортасындағы Регистан алаңында ең ірі медресе жұмыс істеді. Бұл ортағасырлық сәулет өнері ескерткіші біздің заманымызға дейін сақталып, қазіргі Самарқан қаласының көрікті жерлерінің біріне айналған.
Менгамуньос
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 66 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,75 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 32 км.
Орта Азия қалалары
Дереккөздер
Cанат:О
Санат:Тарих Санат:Дүние жүзі тарихы Санат:Ортағасырлар
Менгамуньос
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авила елді мекендері
Мисурата
Мисурата қаласы (Ливия) – Ливиядағы ірі қалалардың бірі .
Көлемі бойынша елдегі үшінші қала. Халық саны 259 056 адам (2010 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың қашан пайда болғаны жайында үш түрлі нұсқа бар: біріншісі – 3000 жыл бұрын финикийліктер қалаған, екіншісі – римдіктер, ал үшінші нұсқа бойынша – қаланы 7 ғасырда Ислам жаулап алушылары негізін қалаған. 2011 жылы ақпанда болған Ливиядағы көтеріліс кезінде қала көтерілісшілер әскері жиналған орталықтардың бірі болды. Қаланы Муаммар Каддафидің әскері бомбалап қиратқан.
Дереккөздер
Санат:Ливия қалалары
Жас Ұлан телехикаясы
Фильм аты: Жас Ұлан
Шыққан жылы: 2013
Суреттеме: Ұлттық арнада алғашқы әскери-патриоттық «Жас Ұлан» телехикаясы көрсетіледі. Телехикаяда «еліме қорған болсам», деген үш достың басынан кешкендері баяндалады. Басты рөлдерді аталмыш әскери мектептің оқушылары орындайды. Үш достың әскердегі бастарынан кешкен қиыншылықтары мен қызықты оқиғалары көрініс табады. Бұл фильм тәрбиелік мағынамен түсірілген. Режиссер Серікбол Өтепбергенов.
Дереккөздер
1. http://megafilm.clan.su/news/aza_sha_filmder/2-0-17
Санат:Қазақстан телесериалдары
Жалпы әскерлік тактикалық жаттығу
Жалпы әскерлік тактикалық жаттығу — құрлық әскерлерінін арнайы әскерлері мен баска да әскер түрлерін және қарулы күштердің басқа түрлерін катыстыра отырып мотоатқыш, танк бөлімшелерімен, бөлімдермен және құрамалармен әткізілетін жаттығу; әскерлердің, командирлар мен штабтардың далалық жағдайда шыңдалуының, олардың ұрыс жүргізу шеберлігін жетілдірудің негізгі түрі.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Бишкиль
Бишкиль — Ресейдегі өзен. Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Миасс өзенінің оң жағалауынан 435 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 51 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Миасс өзені Аргазин су торабынан Челябинск қаласына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Белокопитово (Шумен облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 148 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9801. Телефон коды — 05314. ЕКАТТЕ коды — 3633.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шумен облысының елді мекендері
Максариха (Большегорская тармағы)
Максариха — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Новосибирск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Большегорская өзенінің оң жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чумыш. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Озғанбай Өмірзақ
Озғанбай Өмірзақ - тарих ғылымдарының докторы, профессоры. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қызметкері. Ы.Алтынсарин Ы. Алтынсарин атындағы академияның президенті. 50-ден астам ғылыми мақалалардың авторы. Кітаптары: «Дәуір бел- белестерінде», «Халықтан асқан үстаз жоқ», «Ресей Мемлекеттік Думасы және Қазақстан (1905-1917)», «Қара нар керек бұл іске», «Атамекен хикаялары», «Рух күрескері. Духоборец». Ғалымның еңбектерінде Алаш қайраткерлерінің саяси қызметтері мен қоғамдық істері жөнінде ғылыми қорытынды жасалған. Маңғыстау облысының құрметті азаматы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Химиялық реакциялар және олардың белгілері мен жүру жағдайлары
thumb|right|Магнийдің ауада жануы Химиялық құбылыстар химиялық реакциялар деп аталады. Химиялық реакциялар нәтижесінде жаңа заттар түзіледі, олардың қасиеттері реакцияға түскен заттардың қасиеттерінен өзгеше болады. Сендер күнделікті өмірде химиялық реакцияларды жиі кездестіресіңдер, мысалы, отын мен май шамның жануын қарастырсак, реакция барысында жылу мен жарык бөлінетінін көреміз, ал реакция басталу үшін шырпымен от қоямыз. Темірден жасалған бұйымдардың (шелек, күрек, шылапшын) механикалык әсерден бүлінген жерлері қызыл-күрең ұнтақпен қапталып, біртіндеп тесіліп қалатыны белгілі. Ұзақ сақталған жұмыртқаны жарғанда жағымсыз иіс байқалады, яғни шіру де химиялық реакцияға жатады. Сол сиякты сүттің ашуы нәтижесінде сары су пайда болатынын да білесіңдер. Әшекейлік күміс бұйымдардың күңгірттенуі де химиялық реакцияға мысал болады. thumb|left|Лампадағы вольфрам сымының жарық және жылу шығаруы
Химиялық реакциялардың жүру белгілері:
1.	Жарык пен жылудың бөлінуі, не сіңірілуі; 2.	Заттың түсінің өзгеруі; 3.	Тұнба түзілуі немесе оның еріп кетуі; 4.	Газдың сіңірілуі немесе оның бөлінуі; 5.	Иістің пайда болуы мен оның жойылуы.
Осы белгілердің барлығы реакция нәтижесінде жаңа заттардың түзілгендігіне дәлел болады. Көпшілік химиялык реакциялар өздігінен жүрмейді, оларды жүргізу үшін арнайы жағдай жасау қажет. thumb|right|Тұнба түзілуі
Реакцияның жүру жағдайлары:
1.    Қатты заттардың әрекеттесуін жүзеге асыру үшін оларды ұнтақтау керек, сонда олардың жанасу бетінің ауданы артады. 2.	Газ күйіндегі заттардың әрекеттесуін жүзеге асыру үшін сығып, көлемдерін азайтып, көлем бірлігіндегі бөлшектердің санын арттыру қажет. 3.	Ерітінділердің арасында жүретін реакцияларды іс жүзінде жүзеге асыру үшін ерітіндідегі еріген заттардың мөлшерін арттыру керек. 4.	Қайсыбір реакциялар тек қыздырғанда немесе жарықпен әсер еткенде ғана жүреді. 5.	Кейбір заттар реакцияның жүруін тездетеді, олар - өршіткілер (катализаторлар), ал тежесе - ингибитор деп аталады.
Вардэлл (Миссури)
Вардэлл (Wardell) — Миссури штатының Пемискот округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.5 км². FIPS коды — 29-76966.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 278 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Пемискот округы (Миссури)
Микроклимат
нобай| Микроклимат (грек. mіkros – кіші және климат) — жер бетінің шағын аймағына (мысалы, жотаның беткейі, көлдің жағасы, орман, т.б.) және оны қоршаған ауа қабатына ғана тән климаттық жағдай.
Жер бетінің микромасштабтық айырмашылықтарына байланысты, мысалы, қалың орманды алқап климатынан сол орман ішіндегі жеке ашық алаңдар, бөлек шоқ тоғайлар Микроклиматын немесе үлкен қаланың қалыптасқан климатынан ірі кәсіпорын төңірегінің, не жасыл бақтың Микроклиматын ажыратуға болады. Жер бетінен жоғарылаған сайын Микроклимат ерекшеліктері сейіле береді. Микроклиматтың сақталуы ауа райына тығыз байланысты; тынық, ашық кезінде Микроклимат өте айқын байқалады, бұлыңғыр кезінде онша сезілмейді.
Микроклиматтық жағдай жергілікті климат элементтерін бақылайтын метеорологиялық станциялардың деректері мен Микроклимат ерекшеліктерін салыстыру жолымен зерттеледі. Егістік жерді дұрыс таңдау, жерді мелиорациялау, өнеркәсіптік және жәй құрылыстар салу кезінде Микроклимат ерекшеліктерін ескеру қажет.
Дереккөздер
Санат:Климат
Ярамакода-Яха (Пяседай-Яха тармағы)
Ярамакода-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пяседай-Яха өзенінің оң жағалауынан 68 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Петрово (Батыс Қазақстан облысы)
Петрово — Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданы, Январцев ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Перемётное ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 102 км-дей жерде, Емболат өзенінің жағасында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 151 адам (73 ер адам және 78 әйел адам) болса, 2009 жылы 360 адамды (181 ер адам және 179 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Бәйтерек ауданы елді мекендері
Қараой
Елді мекендер:
Басқа мағыналар:
Турумбет
Турумбет — Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Турумбет ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 620 адамды құрады. Пошта индексі — 453497, ОКАТО коды — 80205858001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Бұқар жырау (айрық)
Бұқар жырау — қазақтың ұлы жырауы.
Брюер
Брюер (Bruyères) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Вогез департаментінде орналасқан. Епиналь округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,02 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 88078, пошта индексі — 88600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3291 адамды құрады. Халық тығыздығы — 205,43 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вогез департаментінің коммуналары
Гляциясыздану (мұздықсыздану)
Гляциясыздану (мұздықсыздану) — мұздықтардың ыдырау, еру және жойылу процесі. Гляциясыздану климаттық жағдайдың жақсаруына байланысты.
Дереккөздер
Санат:Геология
CL
<nowiki> </nowiki>  ''' <div style="display: inline !important;">'  ' Ли Че Рин (26 ақпан, 1991 ж.), CL деген лақап атымен танымал (Си-эл), — корей әншісі, рэпері, бишісі, ән авторы, 2NE1 тобының қатысушысы.
CL «Time» журналы оқырмандарының ойы бойынша, «2014 жылдың 100 ең беделді адамдары» тізімінде 2 орын алды (3 орынды Леди Гага алды), бірақ ресми тізімге түспеді.
Мансабының басы
Ли Че Рин физика профессорының отбасында, Сеулда дүниеге келді. Балалық шағын негізі Париж бен Жапонияда өткізіп, француз, жапон, ағылшын тілдерін жетік меңгерді. Оның әкесі, қызының музыкамен қызығуы мен әнші болу арманын мадақтады. CL бірнеше рет YG компаниясына деможазбаларын жіберді, бірақ, жауап келмегендіктен, 15 жасында YG компаниясының ғимаратына келіп, Ян Хён Сок қа жазбаларын жеке табыстады. Осыдан кейін, ол бірнеше жыл бойы, компаниядв стажер болды.
Әншінің, Корей индустриясында алғаш білінуі, Big Bang тобының «Intro (Hot Issue)» әнінде, 2007 жылы болды. CL-дың қатысушы ретінде, ресми тіркелген, Ом Джонхва ның 2008 жылғы әні.
2NE1
2008 жылы Ян Хен Сок жаңа топ шығаратынын жариялады. Топ аты «21» деп аталған, бірақ ондай ат бос болмағандықтан, оны «2NE1» ауыстырды. Топ, 2009 жылдың 17 мамырынд дебюттайды. 2010 жылдың қазан айында, топтың алғашқы толық To Anyone атты альбомы шықты. Альбом көпке ұнап, 2NE1 11 музыкалық премиялар ұтып алды.
Екінші толық Crush атты альбомы үшін, CL бірнеше ән жазды және «Crush», «If I Were You» и «Baby I Miss You» әндерінің соавторы атанды. Және альбомда оның соло әні «MTBD» болды.
Соло
2009 жылы, CL, G-Dragonның «The Leaders» әнінің жазылуына қатысты. Сол уақытта, топ үзіліс алып, топ қатысушылары соло трек шығарды.
2012 жылы әнші мен  Ким Джинпё  Adidas Origina ls жарнамасы үшін трек жазды.
2013 жылдың мамыр айында, YG Entertainment өкілдері CL жаңа сингл шығаратыны жайлы айтты. Алдымен, әннің аты «Bad Girl» болған, бірақ кейін, Ли Хе Ридің ұқсас атты ән шығаруына байланысты «The Baddest Female»-ге ауыстырылды. Сингл, 2013 жылдың 28 мамырында шықты.
2014 жылдың наурызында CL мен G-dragon Skrillex-тің «Dirty Vibe» әнінде пайда болды.
Сол жылдың жазында, компания, әртістің келесі жылы Америкада дебюттайтынын жариялады.
Дискография
thumb|CL 2011 жылы
Марапаттары мен номинациялар
Санат:1991 жылы туғандар
Қазақбай бөгені
‎ Қазақбай бөгені — Жамбыл облысы Талас ауданы жерінде, Талас өзені бойында 1973 жылы салынған.
Гидрологиялық сипаты
Су сыйымдылығы 2 млн. м³. Бөгеннің суымен 1 мың га жер суғарылады және суландырылады.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл облысы гидрографиясы
Аль-Байда
Аль-Байда қаласы (Ливия) – Ливияның ірі және негізгі қалаларының бірі .
Халық саны 206 180 адам (2006 жылғы халық санауы бойынша). 2011 жылы «Нью-Йорк Таймс» газетінің мәлімдеуінше, халық саны 250 000-ға өскен. Көлемі бойынша елдегі төртінші орындағы қала. Кейде Байда, Эль-Бейда және Бейда деп те қолданылады. Бұрынғы аты «Антипиргус» болған. Италияның қаланы отарлау кезінде қала Беда Питтория деген атпен белгілі болған. Кирнаикидің солтүстігіндегі сауда және өнеркәсіп орындары бар қала.
Дереккөздер
Санат:Ливия қалалары
IC 1094-3
IC 1094-3 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан C M (жинақы аралас галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54011, MCG 3-39-6, ZWG 106.8, 8ZW 453.
Сыртқы сілтемелер
IC 1094,03 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Бүркемелік бөлімдер
Бүркемелік бөлімдер — арнайы дайындық пен техникалық құралдарды талап ететін күрделі бүркемелік жұмыстарды атқаратын инженерлік әскерлердің арнаулы бөлімдері. Бүркемелік бөлімдер басқару пункттерін, жабдықтау станцияларын, базалар мен коймаларды, маңызды объектілерді бүркемелеуге, сонымен катар алдамшы құрылыстарды жасауға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Материалдық мәдениет
Материалдық мәдениет - біртұтас адамзаттың мәдениеттің бір бөлігі. Адамның заттық пішінге түскен руханилығы, табиғи объект пен оның материалы заттарға, қасиеттер мен сапаларға айналған және мұның бәрі адам арқылы ғана бола алатын, демек, мәдени мақсатқа сәйкес міндетті және өркениеттік рөлі бар шығармашылық қызметтің нәтижелері. Рухани мәдениетке қарағанда материалдық мәдениет табиғи объектілердің сапалары мен белгілеріне, адам материалдық заттарды, ішетін тамақ және өмір сүру үшін қажетті басқа да жабдыктарды жасағанда негізгі материал немесе шикізат ретінде пайдаланатын заттар түрлері, энергия және ақпаратқа тікелей тәуелді. Материалдық мәдениетке өндірістің әр түрлі құрал-жабдыктары - энергетикалық және шикізат ресурстары, еңбек құралдары, өндіріс технологиясы және адам өмір кешетін ортаның инфроқұрылымы, байланыс және көлік құралдары, тұрмыстык, ойын-сауықтық ғимараттар, пайдаланылатын әр түрлі құралдар жатады. Тұтастай алғанда адам қызметінің нәтижесі болып табылатын материалдық құндылыктардың жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Археология
Тілеміс Есболұлы
Тілеміс Есболұлы (1846-1933) - Өтеген батырдың ұрпағы. Ол Өтегенге төрт атадан (Өтеген - Қосдәулет - Есенқұл - Есбол) барып қосылады. Тілеміс Аққайнар деген ауылда туған. Тоғыз жасынан ескіше оқып сауатын ашқан. "Шаһнама", "Жүсіп-Зылиха", "Зархум", "Шора батыр", "Қыз Жібек", "Мың бір түн" т. б. хисса-дастандарды оқып жаттаған. Жігіт кезінде Жаңбыршы, Байбөбек, Жанбөбек, Әбдіраман деген күлдіргі-сықақшыл шешендерді ертіп серілік құрған. Қазақтың күлдіргі сықақ өлең, жыр, аңыз, әңгімелерін әсіресе Алдар көсе, Қожанасыр, Жиренше шешеннің тапқыр, күлдіргі сөздерін көп айтып, ауыл-аймақты күлкі-сықаққа бөлеп жүрген.Жетісу өлкесінде "Тілеміс айтыпты" деген көңілді әңгімелер, шешен сөздер көп таралған.
Тілеміс Есболұлы туралы әңгіме
Тілемістің өткір тілінен, сықақ сөзінен, бетің бар, жүзін бар демей тіке айтатын кесімді шешендігінен сескенген бай, манаптар оған әр қилы бөле жауып, жер-суын тартып алып, елін ығыстыра береді. Тілеміс ол кездегі ел басқарған би, манаптарға өтініш сөзін өткізе алмайды. Сонан сон ол өзінің ауыл аймақ, ағайын туыстарын, көшіріп, өзі туған Аққайнарға қоныс аударады. Елі-жұрты оны би сайлап алады. Олар сол жерді тұрғылықты мекендеп, өркендей береді.
Тілеміс Жамбылмен жасты. Екі құрдас кездесе қалған жерде әзіл-қалжыңды көп айтқан. Тапқыр сөзге келгенде ол Қасқараудын атақты шешендері Кебекбай мен Ноғайбайды да талай отырғызып кеткен. Тілемістін осы өнерін Жамбыл ұнатып қадір тұтқан. Сол Тілеміске Жамбыл Ноғайбай үйінде кездескенде былай депті:
Тілемістің айла-тәсілін, қуақы шешен сөздерін Жамбыл әрдайым айтып жүреді. Бір жолы ол қасқарау елін аралап өлең айтып жүpгенде Тілемістің мынадай тапқырлығын айтады:
Сәт болыс Жетісуда кедейлер ішінен шыққан өзі жомарт,дастарканға мырза кісі болады. Ол Тілеміспен құрбы-кұрдас, қатты қалжыңдасады екен. Бір жерде Сәт: -	дейді әйелі. Сәт далаға шығып бұл келгендердің Тілеміс екенін аттарынан танып, ас үйге келсе, Тілеміс әлі бүк түсіп теріс қарап жатады. Ұялған Сәт:
Сонда Тілеміс:
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Футболдан Италия суперкубогы 2022
Футболдан Италия суперкубогы 2022 (итал. 2022 Supercoppa Italiana) — турнирдің 35-ші жарысы. 2022 жылғы Италия чемпионы "Милан" мен 2022 жылғы Италия кубогы иегері "Интернационале" клубтары кездесті.
Сілтемелер
Санат:Футболдан Италия суперкубогы Санат:Милан ФК ойындары Санат:Интернационале ФК ойындары Санат:2022 жылғы футбол
Жай бөлшек
нобай|Диаграммада көрсетілген жай бөлшектер Жай бөлшек  — натурал санның бір немесе бірнеше тең бөліктерінен құралған сан; екі натурал санның қатынасы; ондық бөлшектен өзгеше аталатын арифметикалық бөлшек. Ол бөлшектерде алымы және бөлімі болады,ал оларды бөліп тұратын сызық бөлгіш сызық деп аталады. Жай бөлшектердің бөлімі бүтіннің қанша бөлікке бөлінгенің,ал алымы ол бөліктердің нешеуі алынғанын көрсетеді.
Дереккөздер
Санат:Математика
Флери-Мерожи
Флери-Мерожи (Fleury-Mérogis) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Эссонна департаментінде орналасқан. Еври округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,51 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 91235, пошта индексі — 91700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9107 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1398,92 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Кіші Козьял
Кіші Козьял — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Козьял өзенінің оң жағалауынан 4,9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сылва бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Кьяравалле
Кьяравалле (Chiaravalle) — Италиядағы коммуна, Марке әкімшілік аймағына қарасты Анкона провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 14 734 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 833 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Пошта индексі — 60033.
Елді мекеннің қамқоршысы — Бернар Клервоский.
Кіші Козьял
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Факторинг
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Банк терминдері
NGC 4700
NGC 4700 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 25 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4700 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43330, MCG -2-33-13, IRAS12465-1108.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Кең жолақты желі
Кең жолақты желі (Сеть широ-кополосная; broadband network) — бір мезгілде дауыс, бейне және мәліметтер жеткізуге мүмкіндік беретін кең жолақты технология. Бұл кезде бірнеше желі бір ортақ арнаны пайдалана алады.
Құмбел (асу, Қырғыз Алатауы)
Құмбел – Қырғыз Алатауындағы асу.
Географиялық орны
Қазақстан мен Қырғызстан Республикалары шекарасында. Жамбыл облысы Меркі ауданында, Меркі өзенінің бастауында орналасқан.
Геологиялық құрылымы
Абсолюттік биіктігі 3247 м. Асудан мамыр-қыркүйек айлары аралығында салт атты адам өте алады.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл облысы асулары Санат:Қырғызстан асулары Санат:Қырғыз Алатауы
Роккалумера
Роккалумера (Roccalumera) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Мессина провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4032 адамды құрайды. Халық тығыздығы 504 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 98027.
Елді мекеннің қамқоршысы — святой Антоний. Жыл сайынғы мерекесі — 13 маусым.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Ауыл сақшысы телехикаясы
Фильм аты: Ауыл сақшысы
Шыққан жылы: 2013
Жанр: Телехикая, Сериал, Детектив
Рөлдерде: Дәурен Серғазин
Суреттеме: "Қазақстан" ұлттық арнасында 2013 жылғы 11 қарашадан бастап "Ауыл сақшысы" деген сериал басталады. Сюжетте қаладан ауылға ауысып келген жас полицей туралы баяндалады. Жұмысы біткеннен кейін лейтенант қалаға оралмақ болады, бірақ махаббат оның жоспарын өзгертеді. Сериалда сондай-ақ жер қойнауында жатқан қазба байлық үшін жерге таласқан үлескерлер туралы сөз болмақ. Жобаның сценариін жазған Бейбарыс Жұманиязов. Музыкасы Айдос Сағатовтыкы. Сериалды түсірген - белгілі режиссер Сәбит Құрманбеков, продюсері - Виктор Климов. Ауыл сақшысы рөлін Дәурен Серғазин сомдайды. 16 бөлімнен тұратын "Ауыл сақшысы" сериалы "Қазақстан" арнасында 11 қарашадан бастап көрсетіледі.
Дереккөздер
1. http://megafilm.clan.su/news/aza_sha_filmder/2-0-17
Санат:Қазақстан телесериалдары
Шудог
Шудог — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Неб-Ю өзенінің сол жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Арка-Вы-Яха
Арка-Вы-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Таб-Яха-Тарка өзенінің оң жағалауынан 27 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2008
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2008 Канада, Галифакс/ Квебек қалаларында өтетін 72-ші шайбалы хоккейден әлем чемпионаты. Бұл Канадада алғаш рет өткізілетін чемпионат.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шайбалы хоккейден әлем чемпионаттары
Орта ғасыр саяхатшылары мен зерттеушілері
Арабшаһ (1388-1450жж.) - араб тарихшысы, әдебиетші."Аджаиб әл-Макдур фи нәуаиб ахбар Тимір"еңбегінде Қазақстан тарихынан құнды мәліметтер келтіреді. Әбу Дулах (X ғасырда өмір сүрген) - ақын,саяхатшы.942ж. мұсылман елдеріне жасаған саяхаты туралы жазған "Рисаласында" Түркістан аймағындағы оғыз, қимақ, қарлұқ, тоғыз-оғыз, қырғыздар жөнінде маңызды деректер айтылған. Әбілғазы (1603-1664жж.) Хиуа ханы, тарихшы."Шежіре-и түрік" еңбектерінде қазақ халқының тарихынан маңызды деректер айтылған. Баласағұни Жүсіп (Юсуф) Хас Хажип (XI ғасырда өмір сүрген) - Орта Азия ақыны, ойшыл ғалым.Түрік тілінде жазылған "Құтағду білік" ғибрат-өнеге поэмасының кейіпкерлері, теңеулері көшпелі елдер тіршілігіне жақын.
Буряттар
Буряттар (өздік атауы — баряат) — Бурят Республикасының тұрғылықты халқы. Жалпы саны — 480 мың адам (1997). Республиканың өзінде 250 мың. ТМД елдерінде, Ресейдің Иркутск облысындағы Усть-Ордын Бурят автономиялық округінде, Чита облысындағы Бурят-агин автономиялық округінде де тұрады.
Тілі
thumb|оңға|200px|Буряттар Моңғол расасының солтүстік-азиялық нәсілінің Орталық Азия тармағына жатады; Алтай тілдері шоғырының солтүстік моңғол бұтағына енетін бурят тілінде сөйлейді, моңғол және орыс тілдерін де қолданады. 1930 жылға дейін Буряттардың көпшілігі (Байкал көлінің жағалауындағылары) ескі моңғол жазуын, 1931 жылдан латын графикасын, 1939 жылдан орыс әліпбиін қолданады.
Диалекттері
Солтүстік-Шығыс Азияда жоғалу қаупі бар тілдерді зерттеумен айналысатын финдік лингвист Ю. Янхунен бурят тілін бірнеше топқа бөлген:
Діні
округінде, Моңғолияның солтүстік бөлігінде, Қытайдың солтүстік-шығысында да тұрады. Буряттардың басым бөлігі будда дінінің ламашылдық наным-сенімдерін, батыс өңірді мекендейтіндері христиан дінінің православие ғұрпын ұстанады. Буряттар 17 ғасырдың ортасына дейін өмір сүрген булагат, эхирит, хорин, хондогор тайпаларының бірігуі негізінде пайда болды. Бұл тайпалар кезінде Жоңғар хандығының құрамында болған.
Цин империясы мен Орыс мемлекетінің отарлау саясаты (1609—1727 жж.)
XVI ғасырдың аяғы мен XVII ғасырдың басында Қиыр Шығыста маньчжур мемлекеті пайда болды. Моңғолияның бытыраңқылығын пайдаланған Нурхуци оларға қарсы басқыншылық соғысын бастады. Бұл уақыт Ресейдің Батыс Сібірді жаулап алу кезеңіне сәйкес келеді.
1609 жылы Томбыдан алым-салық жинауға аттанған отряд Батыс Сібірдің жергілікті халықтарының алым-салықты буряттарға төлейтіні туралы хабар алады. Келесі онжылдықта буряттар сібір казактары мен қырғыздардың жергілікті халықтардан салық жинаудың басты бәсекелестеріне айналды. 1620 жылғы томбылық воеводалардың хабарында буряттар Хара-Хуламен бірігіп, Томбы мен Кузнецк маңайын шабуылдамақшы туралы ниеті жайлы жазылған.
Қытайдағы буряттар
Қытай Халық Республикасындағы буряттардың саны шамамен 70-164 мың адам. Олар негізінен солтүстік-шығыстағы Барга тарихи облысын мекендейді (қазіргі Ішкі Моңғолия автономиялы ауданы). Қытайда жүргізілген ресми санақтар кезінде буряттарды моңғолдардың құрамына қосқан. 1982 жылғы санаққа сәйкес 65 мың адам ана тілі ретінде бурят тілін таңдаған.
Моңғолиядағы буряттар
2010 жылғы деректерге сәйкес Моңғолиядағы буряттардың саны 48 074 адамды құраған. Оның 45 084-і Моңғолияның солтүстігінде (Дорнод, Хэнтий, Улан-Батор, Сэлэнгэ, Булган, Хувсгел) қоныстанған.
Қазақстандағы буряттар
Қазақстанға өткен ғасырдың ортасынан бастап, көші-қон үрдістеріне орай қоныстанған. Қазақстандағы буряттардың саны - 447 адам (2014).
Субэтностары
Баргуджин-Токума этникалық топтары (XIII ғ.)
баргуттар (тайпалық бірлестіктен бір саты жоғары этноним):
басқалары:
Ойрат одағының этникалық топтары (XV ғ.):
Юншиэбу түменінің құрамы (XV ғ. аяғы мен XVI ғ. басы):
Этникалық топтар (XVII ғ.)
Бурятиядағы XVII ғ. баргу-буряттар мен басқа моңғолтілді тайпалардың қоныстануы:
Этнотерриториалды топтар (XVII ғ. бастап XX ғ. басына дейін)
Забайкалье облысының буряттары:
Иркутск губерниясының буряттары:
Цин империясының буряттары:
Генетикалық қоры
N гаплотобы, негізінен, Еуразияның солтүстігінде тұратын халықтарда кездеседі: финндерде, буряттарда, сахаларда, тувалықтарда, удмурттарда, литвалықтарда, эстондықтарда, латыштарда. С3 гаплотобы (бугінде С2 деп белгіленеді) моңғол халықтарына тән: халха-моңғолдарға, буряттарға, қалмақтарға, эвенктерге. Қырғыздарде, өзбектерде, алтайлықтарда сахаларда қазақтар мен қарақалпақтарға қарағанда сирегірек кездеседі.
Кәсібі
Буряттар көшпелі және отырықшы болып екіге бөлінді. Шаруашылығының негізін мал шаруашылығы құрады, олар әдетте малдың 5 түрін ұстады: қой, сиыр, түйе, ешкі және жылқы өсіреді. 19 ғасырда егін шаруашылығы тез дамыды да отырықшылық тұрмысқа көшті. Еті мен бағалы терісі үшін елік, бұлан, суыр; Байкал, Ольхон өз-нен балық аулайды. Ұлттық қолөнерінде киіз басу, тоқымашылық, ұсталық, зергерлік өнері дамыған. Сонымен қатар металл, тері өңдейді.
Буряттар малдың жүнін, терісін, сіңірлерін өңдеумен айналысқан. Терілерінен төсек-орын, ер-тұрман, киім-кешек тігілген. Жүннен киіз, киім-кешек, бас киім мен аяқ киім, матрацтар жасалды. Сіңірлерден арқандар мен садақ жасауда пайдаланылған жіп материалы жасалды. Сүйектерден ойыншықтар мен әшекейлер жасалды, жебелер мен садақтар жасалды.
Ет тағам дайындауға пайдаланылды, қалдықсыз технология бойынша өңделді, деликатес, шұжықтар жасалды. Жануарлардың көкбауырын әйелдер киім тігуде жабысқақ материал ретінде пайдаланған. Сүттен түрлі өнімдер жасалды.
Тұрғын үйлері
Киіз үйдің есігін әрқашан оңтүстік жаққа қаратып орнатты. Бөлменің іші екіге бөлінді: оң жағы - ер адам, сол жағы - әйел адамдарға. Ер адамға тиесілі киіз үйдің оң жағында қабырғаға садақ, жебелер, қылыш, мылтық, ат әбзелдері мен ер-тұрмандары ілінген. Ас үй ыдыстары сол жақта орналасқан. Тұрғын үйдің ортасында ошақ, қабырғалардың бойына орындықтар қойылған. Сол жағында сандықтар мен қонақтарға арналған үстел болды. Кіреберістің қарама-қарсы жағында - будда мүсіндері бар сөре болды
Тасымалданатын киіз үйлердің салмағы жеңіл және оңай жиналып, бөлшектеледі. Бұл жайылым іздеп бір жерден екінші жерге көшіп келген көшпелі буряттар үшін өте маңызды болды. Қыста үйді жылыту үшін ошақта от жағылса, жазда тоңазытқыш ретінде пайдаланылды. Тасымалданатын киіз үйдің торлы керегесіне тұз, темекі немесе қышқыл сүт қоспасымен залалсыздандыру мақсатында сіңірілген киіз жабылған. Буряттар ошақтың айналасында сырып тігілген киізге отырды.
19 ғасырда ауқатты буряттар орыс қоныстанушыларынан ағаштан тұрғызылған бөрене үйлер ала бастады. Мұндай үйлерде де буряттардың ұлттық тұрғын үйінің элементтерінің барлық безендірілуі сақталған.
Тағамдары
Бурят асханасында балық, шөптер, дәмдеуіштер мен жидектер, құлпынай мен мойыл маңызды орын алады. Өте танымал ұлттық тағам - ысталған Байкал омульі. Бурят тағамдарының танымалы - бууза, оны орыстар поза деп атайды.
Ұлттық тағамдары — арул, хурут (құрт), урмэт, салат, т.б. Етті тұзсыз пісіреді де, шайды тұзбен ішеді.
Ұлттық киімдері
thumb|right|200px|Ұлттық костюмі 1856 ж. Әрбір бурят руының өзіндік ұлттық киімдері бар, олар әсіресе әйелдер арасында өте алуан түрлі. Забайкалье буряттары арасында ұлттық киім дэгэл - қой терісінен тігілген кафтан түрі. Кеуденің жоғарғы бөлігінде үшбұрышты пішінді түкті ойық бар, жеңдері түкті, білекке қарай тарылады. Тері мамықтары әртүрлі, кейде өте құнды мамықтар қолданылған. Белдегі кафтанды мата белбеумен орап буынады. Оған пышақ пен темекі шегуге арналған керек-жарақтар ілінді (темекі дорбасы, шақпақ тас т.б.). Дэгэлдің төс бөлігіне түрлі түсті үш жолақ тігілген: төменгі жағы сары-қызыл, ортасында қара және жоғарғы жағы жасыл, ақ, көк.
Ауа райының қолайсыз күндері дэгэлдің үстіне саба кигізді, бұл мамық жағасы бар пальто түрі. Суық ауа райында, әсіресе буряттар жолға шыққанда, сыртынан теріден тігілген кең даха шапанын киетін.
Жазда дэгэлді шұға матадан жасалған шекпен ауыстыратын. Көбінесе Забайкальеде жазда кедей буряттар үшін мақтадан, ал ауқаттылар үшін жібектен тігілген халаттар киетін.
Буряттар былғарыдан тігілген ұзын және тар шалбар киді, көйлектері көк матадан тігілді. Қыста құлын аяқтарының терісінен тігілген биік түкті етіктерді аяқ киім ретінде кисе, көктем мен күзде гутал деп аталатын ұшы үшкір етік киген. Жазда жылқының қылынан тоқылған, былғары табаны бар аяқ киім киетін.
Бас киім ретінде әйелдер мен ерлер үстіңгі жағы қызыл түкті, кішкентай жиектері бар дөңгелек қалпақшалар киген. Көйлектің түсі мен бөлшектерінің өзіндік мәні мен символикасы бар. Қалпақтың сүйір төбесі амандық пен берекенің символы, қалпақ үстіндегі қызыл маржаны әлемді өз сәулелерімен нұрландыратын күнді бейнелейді. Буряттар көк түсті өте жақсы көреді, олар үшін бұл мәңгілік және көк аспанның символы.
Әйелдер киімі ерлердің киімінен кестелеуі мен әшекейлеуде ерекшеленді. Әйелдер дэгэлі көк шүберекпен оралып, үстіңгі және артқы жағында төртбұрышты пішінді кестемен безендірілген. Дэгэл мыс, күміс түймелермен, тиындармен безендірілген. Әйелдердің халаттары белдемшеге тігілген қысқа жемпірден тұрады.
Шаш үлгісі ретінде қыздар бұрымдарын 10-нан 20-ға дейін өріп, өрілген шаштарына салпыншақ-шашбау тағады. Әйелдер мойынға алтын немесе күміс монеталар, құлақтарына - үлкен сырғалар тағады. Қолдарына мыс немесе күміс бұғақ - құрсау түріндегі білезік киеді.
Ұлттық мерекелері
Бурятияның жекелеген аймақтарында кездесетін діни мерекелер:
Рэнсселаэр (Миссури)
Рэнсселаэр (Rensselaer) — Миссури штатының Ralls округіне жататын АҚШ қаласы.
Буряттар
Ескертпелер
Санат:Ресей халықтары
Рэнсселаэр (Миссури)
Қала тұрғындарының саны 145 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.2 км² шамасында. FIPS коды — 29-61184.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Ремплин
Ремплин (Remplin) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Деммин ауданының құрамына енеді.
Қазақ өлеңдерінің құрылысы
Қазақ өлеңдерінің құрылысы – қазақ әдебиеті теориясының категориясы, қазақ өлең сөзінің жасалу жүйесінің негізгі шарттары мен заңдылықтары. Қазақ өлеңдерінің құрылысын әдебиет теориясының категориясы ретінде алғаш зерттеген – А. Байтұрсынов. Ол өлең теориясын өлең айшықтары, шумақ түрлері, өлең тармақ тұлғалары, бунақ буындары, өлең ағындары, тармағының кезеңдері, тармақ ұйқастығы деп бөліп қарастырды. Буын ырғағы мен өлең ырғағын ажырату үшін, буын ырғағын жорғақ деп атауды ұсына отырып, оның тіл табиғатына қарай үш түрлі жолмен жасалатындығын айтады. Олар:
Ремплин
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.