cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Монастырлік мектептер
Мектептер қайыр-садақа таратушының бөлмесінде, үйіндене монастырьдің қақпасы жанында орналасатын болған. Хорда ән айтушыларға көп жағдайда тұратын орын мен тамақ берілетін  болған. Бұл мектептердің міндеті - діни-ізгіліктілікке тәрбиелеу мен ән  айтуға үйрету болған, грамматикаға  (жазуға) да үйреткен.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Шөже Қаржаубайұлы
Шөже Қаржаубайұлы  (1808, қазіргі Ақмола облысы Қызылту ауданы –1895, сонда) – халық ақыны. Қазіргі Нұра ауданының жерінде кедей шаруа отбасында туған. Өлең шығару дарыны жас кезінен-ақ байқалған, бала кезінде аурудың салдарынан зағип болып қалған. Айтыстарға қатысқанда қалыптасқан әлеуметтік-философиялық көзқарастары болды. Адамгершілікке жат кеселді кемшіліктерді әшкерелейді (Кемпірбай, Тезекбай, Жәмшібай, Келдібай, Балта, Орынбай, Серәлі, Шортанбай және басқаларымен айтысқан). Үлкен айтыстарда 17 рет жеңіп шыққан. Өзінің асқан шешендігімен, суырып-салма төкпелігімен, көкейкесті мәселелерді қозғауымен және ауылдағы ат төбеліндей бай-шонжарлардың екіжүзді зұлымдығы мен парақорлығын жұрт алдында батыл аяусыз әшкерелеуімен кеңінен танымал болған. Асқақ жыршы, лирикалық, эпикалық дастандарды шебер орындаушы болған. Абаймен кездесіп, халық эпостарын, әндері мен аңыздарын білетіндігімен оған зор ықпал жасаған. Ш. Уәлиханов 1864 ж. 5 наурызда өзінің Омбыдағы пәтерінде Шөже орындаған «Қозы Көрпеш — Баян сұлу» дастанының ең тандаулы нұсқаларының бірін жазып алып, Шөженің ақындық шеберлігіне жоғары баға берген.
Оның бір топ өлеңдері (“Дәукейге”, “Домбыра шыққан тыңқылдан”, “Бәйтікті мақтағаны”, т.б.) жеке адамдарды көтере дәріптеп, мақтауға құрылған. Сонымен қатар Шөже тоғышарлық пен парақорлықты, өмірдің жағымсыз жақтарын батыл сынға алды.
Аталары Қуандық, Шөженің әкесі құлдықта, шешесі күңдікте өткен адамдар, өзі де жасынан жетім қалып, бай босағасында малайлықта күн кешкен. Сондықтан Шөжемен айтысқа түскен ақындар ата-тегіне мін тағып оның кемтар соқырлығын бетіне басқан. «Дүржан үйінде» өлеңінде Шөже өз өмірі туралы едәуір мәлімет береді. Жасынан жетім өсіп қорасан ауруынан көзі кеткенін айтады.
Атым Шөже, баласы Қаржаубайдың
Үйде жарлы болсам да,түзде баймын.
Асығымнан алтынға бөлесеңде,
Дүние жүзін көрмеген сормаңдаймын,-
деуіне қарағанда, ақын өзінің дүниені өз көзімен көрмеген соқырлығына назалы. Ол барынша батыл сөйлеп, ешкімнің бет-ажарына, бақ-дәулетіне қарамай, тайсалмай, әркімнің мінін бетіне баса ашық айтқан. Шөже айтыстары өзінің өткірлігімен де, шынайылығымен де, сыншылдығымен де көзге түседі. Бізге оның Балта, Орынбай, Кемпірбай, Тазбала және Қыз ақындармен айтысқан. Шөже Балта ақынмен айтысқанда оны ұрысың, соларға қосылған арам, жемқорсыңдар деп айыптайды. Бұл айыпты Балта теріске шығара алмайды. Балта арқа сүйеген парақор би-болыстар қатты сыналады. Олардың ішінде Шөженің Жолшора қазы мен Алшынбай шонжарға айтқан сындары өте өткір.
Жолшора өзің қазы, әкең Анай,
Бұрып сөйлеп, параны жедің жалай.
Қайсысына кіруің екі талай.
Қажылықпен дүниеде жедің пара,
Бұл сөзді сен айтасың қалай-қалай! - дейді. Балтаның «Ит соқыр» деп айыптаған дөрекі сөздеріне де ақын бұлтарыссыз батыл жауап береді. Балта елінің аға сұлтаны Құнанбайдың да соқыр екенін айтып, мықты болсаң содан құтыл дейді.
Жалғыз соқыр халқына тиышсыз болса,
Құтылсаңшы мына отырған Құнанбайдан.
Шөже Балтаны жеңгенде оның парақорларлығын, ұры-қарыларға жақтастығын айтып бет қаратпайды. Сен ұрысың, олар парақор – бәрінің пиылғың бір деп оларды қоса айыптайды.
Дереккөздер
Санат:Қазақ ақындары Санат:Тұлғалар
NGC 4389
NGC 4389 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBbc/P типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1788 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4389 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40537, UGC 7514, MCG 8-23-28, ZWG 244,14.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Сан-Бартоломеу
Сан-Бартоломеу (São Bartolomeu) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Коимбра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 856 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,22 км² шамасында. Халық тығыздығы — 3 890,90 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коимбра округінің елді мекендері
Ла-Мата-де-Ледесма
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 118 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 38,65 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 30 км.
Қала қамқоршысы әулие Мигель болып саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
IC 744
IC 744 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37333, ZWG 127.102, NPM1G +23.0279.
Сыртқы сілтемелер
IC 744 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Типтендіру
Типтендіру (грек. typus – үлгі) – әдеби туындыда кейіпкердің мінез ерекшелігін белгілі бір қоғамдық топқа тән белгі, нышандар арқылы көрсету. Көркем шығармадағы типтік бейнелер белгілі бір уақыт пен кеңістіктегі, тарихи дәуірдегі қоғамдық дамудың негізгі, шешуші сипаттарын көркем жинақтау тәсілі негізінде танылады. Дүниежүзілік әдебиетте Моцарт пен Сальери, Атымтай жомарт, т.б. типтік бейнелер бар. Типол. байланыс ретінде бірнеше халықтың сөз өнеріндегі әдеби ағым мен бағыт, стиль, сюжет, образдар ұқсастығы танылады. Мұндай ұқсастық мәдени байланыс пен тәжірибе алмасу, сондай-ақ тарихи тамырластық пен тіл, дәстүр сабақтастығы нәтижесінде болуы мүмкін. Мысалы, орыс әдебиетіндегі сюжеттік үлгілердің, образдардың қазақ арасында таралуы мәдени ауыс-түйіс түріне жатса, қазақ әдебиетінде шығыстық сюжеттердің кездесуі тарихи тамырластықтан туындаған ұқсастықты танытады.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Жүктеу режімі
Жүктеу режімі (Режим нагрузки; load mode) — машиналық сөзінің ұзындығы айнымалы компьютерлерде — мәліметтермен бірге кейбір шектеуіштері қоса берілетін мәліметтерді жеткізу режімі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Гайниямак
Гайниямак — Башқұртстанның Әлшеев ауданындағы ауыл, Гайниямак ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 987 адамды құрады. Пошта индексі — 452132, ОКАТО коды — 80202816001.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Драсбург
Драсбург (Draßburg) — Аустриядағы коммуна. Бургенланд федералды жеріне қарасты Маттерсбург округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1062 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 9.7 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — MA, ресми идентификациялық коды — 1 06 01.
2007 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Христиан Клобм Илледитс (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургенланд елді мекендері
Аргументы и факты
«Аргументы и факты» (басылым) – Ресей қоғамдық-саяси газеті. «Аргументы и факты» 1978 жылы алғаш рет жарық көре бастады. Газет 1982 жылдан бастап аптасына бір рет шыға бастады. Аптаның ортасы – сәрсенбіде шығып тұрды. 1978-1979 жылдары айына бір рет жарық көрсе, 1980-1982 жылдары бір айда екі рет басылып шықты. Сыртқы көлемі мен пішіні осы уақытқа дейін екі рет өзгертілді. 1990 жылы таралымы 33,5 данаға жетіп, Гиннестің рекордтар кітабына енді. Бұған дейін әлем бойынша ешбір газет мұндай таралыммен шығып көрмеген. Сол жылы газет оқырмандарының саны 100 миллионға дейін жетті. Бүгінде газет Ресей газеттерінің ішіндегі ең айрықшасы ретінде бағаланады. Оның таралымы 8 млн-ға жуық дана. Ресейден басқа әлемнің 57 еліне таралады.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат: Басылымдар
Сан-Лоренсо де Альмагро
Сан-Лоренсо де Альмарго (Club Atlético San Lorenzo de Almagro) — Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласындағы футбол клубы. 1908 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Нуэво Гасаметро" стадионында өткізеді.
Сілтемелер
Санат:Аргентина футбол клубтары
Режимдер
Режимдер (Режимы; modes) — компьютер немесе программа жұмыс істей алатын өр түрлі қалып-күй. Командалық режимде компьютер пернетақтадан енгізілген командаларды орындайды, экрандық режимде компьютерді пайдаланушы мәтінге түзету енгізе алады, ал оқыту режимінде оқытушы жұмысты орындау шартын түрлендіре алады, мысалы, есепті шығаруға берілген уақытты өзгерту.
Дереккөздер
Санат:ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Резеңкелеу
Резеңкелеу — бірсыпыра аппараттардың кен түйіршіктерімен түйісу барысында тез қажалып тозатын беттері резеңкемен қапталынады, ал кейбір бөлшектер резеңкеден құйылып жасалады (механикалық флотомашиналардың импеллері, насостардың турбиналары және т. б.). .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Ариза Макукула
Ариза Макукула (порт. Ariza Makukula; 4 наурыз 1981, Киншаса) — португалиялық футболшы, шабуылшы. Португалия құрамасының экс-шабуылшысы.
Карьерасы
"Саламанка" клубының түлегі. 2000 жылы кәсіпқой карьерасын осы клубта бастады. 2001 жылы "Леганеске" жалға берілді.
2002 жылы "Нантқа" ауысып, екі маусым ойнады. 2004 жылы "Севильяға" ауысты. 2007 жылы осы клубта жүріп құрамаға шақырту алды.
2008 жылы "Севильядан" кеткен соң жиі клуб ауыстырумен болды. 2014 жылға дейін бірнеше клубта ойнап, карьерасын аяқтады.
Ұлттық құрама
Макукула Заирде дүниеге келген. Құрамаға Луиз Фелипе Сколаридің кезінде шақырылды. Құрама сапында төрт ойын өткізіп, бір гол соқты. Жалғыз голды 2007 жылы 17 қазан күні ЕУРО-2008 іріктеуінде Алматыда Қазақстанның қақпасына соқты. Бұл ойында Португалия 2:1 есебімен жеңіске жетті.
Сілтемелер
Санат:Португалия футболшылары Санат:Саламанка ФК ойыншылары Санат:Леганес ФК ойыншылары Санат:Нант ФК ойыншылары Санат:Реал Вальядолид ФК ойыншылары Санат:Севилья ФК ойыншылары Санат:Химнастик Таррагона ФК ойыншылары Санат:Маритиму ФК ойыншылары Санат:Бенфика ФК ойыншылары Санат:Болтон Уондерерс ФК ойыншылары Санат:Кайсериспор ФК ойыншылары Санат:Витория Сетубал ФК ойыншылары Санат:ОФИ ФК ойыншылары Санат:Киншасада туғандар Санат:4 наурызда туғандар Санат:Португалия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Сөздің лексикалық мағынасы
Сөздің лексикалық мағынасы лексическое значение слова — адам санасында бейнеленген зат, құбылыс, сапа, процесс туралы ұғымдар негізінде қалыптаскан сөз мазмұны.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі Санат:Орфография Санат:Лексика Санат:Грамматика
Вернер Гейзенберг
Гейзенберг
thumb| right Вернер Карл Гейзенберг, Werner Karl Heisenberg (5.12.1901, Вюрцбург — 1976, Мюнхен) — неміс физигі, кванттық механиканың негізін салушылардың бірі. Мюнхен (1923) және Геттинген (1924) университеттерін бітірген. 1927 — 1941 ж. Лейпциг университетінің профессоры, 1941 — 1945 ж. Кайзер Вильгельмнің Физика институтының директоры және Берлин университетінің профессоры, 1946 — 1958 ж. Физика институтының директоры және Геттинген университетінің профессоры болды. Ал 1958 жылдан Физика және астрофизика институтының директоры және Мюнхен университетінің профессоры.
Оның ғылыми-зерттеу еңбектері кванттық механикаға, кванттық электрдинамикасына, өрістің релятивистік кванттық теориясына, ядро теориясына, магниттік құбылыстарға, ғарыштық сәулелерфизикасына, элементар бөлшектер теориясына, жаратылыстану ғылымының философиясына арналған. Гейзенберг 1925 ж. Н. Бормен бірге кванттық механиканың алғашқы нұсқасы — матрицалық механика теориясын жасады. 1927 ж. микробөлшектің импульсі мен координаты арасындағы байланысты өрнектейтін — анықталмағандық принципін ашты. Ол ферромагниттік теориясын, сондай-ақ, алмаспалы өзара әсер теориясын жетілдірді. Гейзенберг — атом ядросының моделіне, өрістің квантталу сұлбасына арналған бірқатар еңбектердің авторы. Нобель сыйл. лауреаты (1932).
Дереккөздер
Санат:5 желтоқсанда туғандар Санат:1901 жылы туғандар Санат:Вюрцбургте туғандар Санат:1 ақпанда қайтыс болғандар Санат:1976 жылы қайтыс болғандар Санат:Мюнхенде қайтыс болғандар Санат:XX ғасыр физиктері Санат:Германия академиктері Санат:Маттеуччи медалінің иегерлері Санат:Макса Планк атындағы медаль иегерлері Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері Санат:Швед корольдігі ғылым академиясының мүшелері
NGC 67
NGC 67 — Андромеда шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз)
Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары
Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары — Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінен келген спортшылар арасында екі жыл сайын өткізілетін спорт жарыстары. Ойындар Оңтүстік Азияның Ойын Федерациясымен Азия Олимпиадалық Кеңесінің және Халықаралық Олимпиадалық Комитеті ұйымдастырылған.
Тарихы
Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары «Оңтүстік-Шығыс Азия түбегінің ойындарынан» «өсті». 22 мамыр 1958 жылы 3-ші Азия ойындарына Токиода қатысқан Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінен делегаттары, кездесу ұйымдастырды және жаңа спорттық ұйым құру туралы шешім қабылдады. Оңтүстік-Шығыс Азия түбегінің ойын концепциясын Лаунг Сукхумнаипрадит ұсында, кейінірек Таиланд Ұлттық Олимпиада комитетінің вице-президенті болды: аймақтық спорт жарыстары Оңтүстік-Шығыс Азия елдері арасындағы ынтымақтастықты және өзара түсінушілікті дамытуға көмектеседі..
Бірінші Оңтүстік-Шығыс Азия түбектері ойындары 12-17 желтоқсан аралығында 1959 жылы Бангкокте өтті, Тайланд, Бирма, Малайзия, Сингапур, Оңтүстік Вьетнам мен Лаостың, 12 түрлері бойынша бәсекелескен 527 спортшы мен ресми өкілін жинады.
Оңтүстік-Шығыс Азияның түбегінің 8-ші Ойындарында, 1975 жылы өткізілген, Федерацияға Индонезия және Филиппиндерді қабылдау туралы мәселе көтерілді. Ресми түрде бұл елдер Федерацияға сол жылы 1977 жылы қосылды, Оңтүстік-Шығыс Азия түбектері ойындары Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары деп ауыстырылды, ал Оңтүстік-Шығыс Азия түбегінде Ойындар федерациясы — «Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары федерациясына». 10-шы Ойындар кезінде Федерация Бруней және 22-ші Ойындарда — Шығыс Тимор.
Сілтемелер
Санат:Мероприятия, регулярно проводимые с 1959 жылы
Хюм (Миссури)
Хюм (Hume) — Миссури штатының Бэйтс округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.8 км². FIPS коды — 29-33724.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 337 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Кодан
Кодан (Caudan) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Морбиан департаментінде орналасқан. Лорьян округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 42,63 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 56036, пошта индексі — 56850.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Морбиан департаментінің коммуналары
Стразеель
Стразеель (Strazeele) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дюнкерк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,69 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59582, пошта индексі — 59270.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 678 адамды құрады. Халық тығыздығы — 144,56 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Кинг Пао
«Кинг Пао» (басылым) – Қытайдың ең алғашқы газеті. Ол 911 жылы жарық көре бастаған. Бастапқыда императорлық декреттер мен сарай жаңалықтарынан хабардар етіп отырды. 18-19 ғасырларды басылым шетелдерге тарай бастады. Басылым атауын қытай тілінен аударғанда «Астана хабаршысы» деген мағынаны береді.
Тип (биология)
thumb|right|300px|Өсімдіктер мен хайуанаттардың таксономиялық санаттары Тип (phylum) – жануарлар дүниесін жіктеуде ғана қолданылатын жоғары деңгейдегі таксономиялық категория. Тип деген ұғымды ғылымға алғаш рет 1825 ж. француз ғалымы А.Бленвиль (1777 – 1832) енгізді. Оның мұндай тұжырым жасауына 1812 ж. өзінің жерлесі, белгілі ғалым Ж.Кювьенің жануарлар дүниесін құрылыс ерекшеліктеріне байланысты 4 “тармаққа”, яғни 4 типке (омыртқалылар, моллюскалар, бунақтылар және сәулелілер) бөлуі негіз болды. Кювье жануарлар арасында шығу тегі жөнінен ешбір байланыс болмайды және олар өзгермейді деп есептеді. 1828 ж. жануарлардың эмбриондық дамуын зерттеу нәтижесінде К.М. Бэр жануарлар жіктеліміндегі типтің 4 түрін қолдады. Тип жануарлар дүниесін жіктеуде кластан жоғары жүйелік топ ретінде қолданылатын номенклатура (атаутізім) болып саналады. Қазіргі кезде тип жеке тип тармақтарына жіктеледі. Мысалы, хордалылар типі, оған жататын жануарлардың құрылысы мен тіршілік әрекеттеріне сәйкес 3 тип тармағына (бассүйексіздер, қабықтылар және омыртқалылар) жіктеледі. Зоология ғылымының соңғы жетістіктеріне байланысты қазіргі кезде тіршілік ететін жануарлар кейбір деректер бойынша 24 (И.Х. Шарова, 2004) немесе 26 типке (Н.В. Чевышев, 2005) топтастырылады. 1980 жылға дейін бір клеткалы жануарлар бір ғана қарапайымдылар Типіне топтастырылып келсе, ал қазіргі кездегі электронды микроскоппен зерттеудің нәтижесінде олар 7 типке (саркомастигофоралар, апикомплексалар, миксоспоридиялар, микроспоридиялар, инфузориялар, лабиринтулалар және асцепоспоралылар) жіктелген (Шарова, 2004). Кейбір ғалымдар (Чебышев, т.б.) геологиялық кезеңдерде жануарлардың 9 типінің түрлері тіршілік етіп, кейіннен жойылып кеткен деп есептейді. Әрбір типке жататын жануарлар түр құрамы да түрліше болып келеді. Мысалы, тақташалылар типіне 2 туысқа жататын 2 түр кіретін болса, ал буынаяқтылар типіне 2 млн-ға жуық түрлер топтастырылған. Әрбір жеке типке жататын жануарлардың түрлерінің құрылысы мен тіршілік әрекеттерінде бір-біріне туыстық жағынан көптеген ұқсас белгілер бар. Атап айтқанда, хордалылардың 40 мыңнан астам түрлерінің бәріне тән хордасы, жүйке түтігі және жұтқыншағының екі бүйірінде көптеген желбезек саңылаулары болады. Ғылымның дамуына байланысты, кейбір деректер бойынша, жыл сайын Жер шарының әр түрлі аймақтарынан орта есеппен құстардың жаңа 3, сүтқоректілердің 15 түрі табылып сипатталады. 1996 ж. жануарлардың жаңа циклофора деген жаңа типі табылып, оған ғылыми сипаттама берілді (Н.М. Мамедов, т.б., 1998). Өсімдіктер әлемінде типтің баламасы ретінде бөлім деген ұғым қолданылады.
Екі мағынада колданылады.
1. Өсімдіктер мен жәндіктерді (хайуандарды) олардың құрылыс ерекшеліктеріндегі басты-басты ұқсастықтары тұрғысынан оқшаулайтын ең ірі жүйелік яки жіктемелік категория. 2. Нақтылы жүйелік яки жіктемелік категорияны алғаш рет оқшаулауға негіз болған "өкіл" хақында қолданылатын атау (мысалы, типтік түр, типтік геологиялық қима, типтік бірлестік т.с.с.).
Дереккөздер
Санат:Таксономиялық санаттар
Погорелка (өзен)
Погорелка — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы жерге сіңіп, арнасын жоғалтады орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Мерзлая (өзен)
Мёрзлая — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кара теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Дереу
Қазақ тіліндегі сөздіктер бұл сөздің мағынасын — тез, жылдам, шапшаң деп түсіндіреді. «Аяш дереу төрге көрпе салып, жастық тастады» (А. Хангелдин, Табыс, тағдыры).
Дәл осы мағынада, «дораан» тұлғасында мұны біз тува тілінен де кездестіреміз.
Тува тіліне бұл сөз Моңғолдардан ауысуы мүмкін. Өйткені Сібірдегі басқа түркі тілдерінде «дереу» сөзіне не оның мағынасына сәйкес тұлға кездеспеді. Ал Моңғол тобындағы тілдерде «дереуге» сәйкес сөздердің мынадай мағыналарын байқаймыз: Моңғолша: даруй — қазір; қалмақ тілінде: дарунь — тез, шапшаң.
Сөздің шыққан төркіні Моңғол тілі деуге тура келеді. Моңғол тіліндегі «даруй» сөзінің тұлғасы мен мағынасы түркі тілдеріне ғана емес, қалмақ тіліне өткенде де дыбыстық өзгерістерге кез болған. Қазақ тілінде ол «қазірдің» орнына емес, тез, жылдам, шапшаң сөздерімен синонимдес болған: даруй => дерйу (метатеза) => дереу.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Жаңадария каналы
Жаңадария каналы – Қызылорда облысындағы суару-суландыру жүйесі. Сырдария өзенінің сол жағасында орналасқан.
Гидрологиялық сипаты
Ұзындығы – 592,3 км, оның 535,5 км табиғи арнамен жүргізілген. Каналда 19 гидротехникалық құрылыс салынған. Су жинау алабы Сырдария өзеніндегі Қызылорда су торабы арқылы пайдаланылады. Су шығыны каналдың басында 50 м3/с, Жаңадарияның табиғи арнасы секундына 200 м3 су өткізе алады. Бұдан 210 км шамасында Қуаңдария каналы басталады. Ұзындығы – 436,4 км, оның 407 км-нің су шығыны 60 м3/с. Су жинау алабы Жалағаш ауданындағы Жаңадария кеңшары жеріндегі арнаулы су құрылысы арқылы жүзеге асырылады. Жаңадария каналы 1958— 1968 жылдары іске қосылған. Сырдария, Жалағаш, Қармақшы, Қазалы аудандары шаруашылықтарының 40 мың га егістік және бау-бақшалық жерлерін суарып, 20 мың га табиғи шабындықтарын, 1,0 млн.га жайылымдарын суландырады. Жаңадария каналын бойлай орналасқан қырғауыл аулау шаруашылығы бар. Қатпарлы-жаңбырлы бұлттардан жауатын ақ жауын, будақ-жаңбырлы бұлттардан жауатын нөсер жаңадария болып бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Қызылорда облысы каналдары
Ла-Серпан
Ла-Серпан (La Serpent) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Лиму округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,59 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11376, пошта индексі — 11190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 79 адамды құрады. Халық тығыздығы — 8,24 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Поншарро
Поншарро (Pontcharraud) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Обюссон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,56 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 23156, пошта индексі — 23260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 82 адамды құрады. Халық тығыздығы — 8,58 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Крез департаментінің коммуналары
Тұмар (айрық)
Тұмар келесі мағыналарды беруі мүмкін:
Дёрмошель
Дёрмошель (Dörrmoschel) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Доннерсберг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 132 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 2,88 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 33 016. Муниципалитеттің басшысы — Рольф Бух.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Бугровое (Солтүстік Қазақстан облысы)
Бугровое — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы ауыл, Бугров ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Бескөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 47 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 899 адам (430 ер адам және 469 әйел адам) болса, 2009 жылы 803 адамды (384 ер адам және 419 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Фибросаркома
Фибросаркома. Жақ-бет маңының дәнекер тканінен басталатын қатерлі ісік. Жұмсақ тканьдер, жақ сүйектерінен гөрі жиі зақымданады. Бұл ауру жас адамдарда көбірек кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Аралас серіктестік
Аралас (командитті) серіктестікте бір немесе бірнеше кағысушылар несие берушілер алдында бүкіл мүліктерімен жауап береді. Біреуінің немесе бірнешеуінің жауапкершілігі олардың әрқайсысының қоғамдастықка қосқан үлесі (салымы) бойынша шектеледі. Бүкіл мүліктерімен тәуекелге барып отырған қатысушы қоғамдастықтың ішкі мүшесі немесе толық серіктестіктер, ал тек қана қосқан үлестерінің мөлшер шамасына сәйкес тәуекел етушілер сыртқы қатысушылар немесе командиттер деп аталады. Мәселен, "Джонсон-Джонсон" командитті серіктестік. Командитті серіктестіктерді ұжым басқарады және ол өкілетті қызмет атқарады. Қоғамдастық сыртқы қатысушылардың қосқан үлестеріне сәйкес акциялар шығарады. Мұндай қатысушыларды акционерлік командиттер, ал қоғамның өзін акционерпік командит деп атайды. Салық тұрғысынан қарағанда, командитті серіктестік - жауапкершілігі шектеулі қоғам. Мүндай құрылым жауапкершілігі шектеулі командитті серіктестік деп аталады. Оның артықшылығы - салық төлеу тұрғысынан қарағанда, ол - серіктестік, ал азаматтық құқық тұрғысынан алсақ, жауапкершілігі шектеулі қоғамдастық. Әдетте олардың капиталы да көп болмайды. Біздің елімізде командиттік серіктестіктің аралас түрі әлі дами қойған жоқ. Алайда белгілі бір жағдайда оған деген қажеттіліктің тууы әбден мүмкін. Мысалы, әлеуметтік-экономикалық маңызы бар бағдарламаны жекелеген азаматтар береді, ал оған сенім білдіріп, мақұлдайтын кәсіпорындар да кездеседі. Бірақ оны жүзеге асыруға қажетті қаражат екеуінде де болмауы мүмкін. Осыған орай, серіктестіктің аралас түрі құрылады, жеке тұлға оған шектеулі жауапкершілікпен алынса, ал кәсіпорын толық мүшелік құқымен кіреді. Міне бұл жағдайда: -біріншіден, кәсіпорындар банк несиесінің кепілі бола алады; -екіншіден, кәсіпорынның бақылауымен оған жеке адам билік етеді. Санат: Экономика
Біздің заман
Біздің заман/дәуір
Біздің дәуіріміз/дәуір - Джулиан мен Григориан күнтізбелеріне сәйкес, қазіргі дәуірі бойынша 1 жылдан басталатын кезең. Бірінші жыл басталғанға дейін аяқталатын кезең - біздің заманымызға дейін, б.з.д. e.
Атау жиі «Христостың Туған жерінен» діни формасында, яғни «Х.Х. Ұқсас жазба хронологиялық теңестіріледі (конверсия немесе нөлдік жылдық енгізу талап етілмейді). Сонымен қатар, ертерек (соның ішінде Ұлы Кеңестік энциклопедияның бірінші басылымында) христиан дәуірінің белгілері, сағ. e. және христиан дәуіріне дейін, с. e.
Санақ басталуы
Нөлдік жыл да, діни немесе діни белгілерде де пайдаланылмаған - бұл VIII ғасырдың басында Bada-ді құрметтеуге болатын еді (нөлден кейін мәдениетте кең тараған жоқ). Алайда нөлдік жыл астрономиялық жыл нөмірлеуінде және ISO 8601 стандартында қолданылады. Көптеген ғалымдардың пікірі бойынша, VI ғасырда Рим империясының Дониссиус Мәсіхтің Шіркеуінің кішкентайсын есептегенде, шағын қателік жасалды (бірнеше жыл) ].
Аида Түймебайқызы Әшімбаева
Аида Түймебайқызы Әшімбаева (14.3.1955 жылы туған, Алматы қаласы) – экономика ғылымның докторы (2000). ҚазМУ-ды (1977, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. ҚазМУ-да стажер-ізденуші, аспирант (1977– 1983), ҚазПИ-де (1983–2000, қазіргі ҚазҰПУ) оқытушы, аға оқытушы, доцент, Қазақстан Республикасының Экономика министрилігі экономика зерттеулер институты бас директорының орынбасары (2000–2003), ал 2003 жылдан Дүниежүзіның нарық институтының болып қызмет етеді. «Структурные сдвиги в экономике: теория, методология, практика регулирования» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Әшімбаев 70-тен астам ғылыми жарияланымның авторы.
Дереккөздер
Санат:1955 жылы туғандар
Заальфельд-Рудольштадт (аудан)
Зальфельд-Рудольштадт (Landkreis Saalfeld-Rudolstadt) - Германия ауданы. Аудан орталығы — Заальфельд/Заале қаласы. Аудан Тюрингия жерінде орналасқан. Жер аумағы 1.034,58 км² шамасында. Тұрғыны 125 891 адамды құрайды. Халық тығыздығы 122 адам/км². Ауданның ресми коды — 16 0 73.
Аудан 43 елді мекенге бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия аудандары
Кемпір тауы
Кемпір – Абай облысы Семей қалалық әкімдігі аумағындағы тау. Абсолюттік биіктігі 325 м.
IC 5179
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68455, IC 5183, IC 5184, ESO 405-5, AM 2213-370, IRAS22132-3705, MCG -6-48-31.
Сыртқы сілтемелер
IC 5179 Санат:Тырна (шоқжұлдыз)
Кемпір тауы
Жер бедері
Батысында 25 – 28 км жерде Қаратас, Ақбота таулары, шығысында Шұға жатыр. Шағын сопақ пішінді таудың ұзындығы 4 км, енді жері 2,5 км. Солтүстігінде өзімен аттас қыстау және құдық (тереңдігі 2 м, су шығымдылығы 100 л/с) орналасқан.
Геологиялық құрылымы
Жер қыртысы жоғарғы пермь мен төменгі триастың гранит, сиенит, гранодиоритті жыныстарынан түзілген.
Өсімдігі
Беткейлерінде бұта аралас бетеге, жусан, т.б. шөптесін өсімдіктер өседі.
Дереккөздер
Санат:Семей қалалық әкімдігі таулары
Сяң-бау
«Сяң-бау» (басылым) – 1922 жылы Шанхайда жарық көрген Қытай Коммунистік Партиясы шығара бастаған алғашқы басылым. Бұл тұста Қытайда 160 газет жарық көріп тұрды. «Сяң-бау» коммунистік партияның бағыттары мен артықшылықтарын халық арасында насихаттауда маңызды рөл атқарды. Ол көбінесе саяси бағыттағы мақалаларға басымдық берді. Партияның ел ішінде атқарып жатқан жұмыстары жөнінде, халыққа жасаған партия басшыларының іс-әрекеттері жайында, сондай-ақ партияның көмегімен республика қандай жетістіктерге жететінін газет беттерінде жайып салып отырды. Осылайша, газет халықтың сүйіп оқитын, әділдікке бастар жол деп білетін бірден-бір басылымына айналды.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат: Басылымдар
Алғашқы қанатсыз жәндіктер
Алғашқы қанатсыз жәндіктер (Apterygota) — өте ұсақ, төменгі сатыдағы жәндіктердің бір тобы. Жер шарының барлық бөліктерінде кең тараған. Терісінің жұқа болуына байланысты күн сәулесі түспейтін ылғалды жерлерді — топырақ астын, орман төсенішін, шіріген томарларды, мүктердің арасын мекендейді. Дене тұрқы 2-3 мм болады, ең ірілері 50 мм-ге жетеді. Көкірек сегменттерінде аяқ жұрнақтарының сақталуы, протоморфоз немесе аноморфоз жолымен дамуы сияқты ежелгі белгілерінің сақталып қалуына байланысты Алғашқы қанатсыз жәндіктерді ғылымда ерекше класс тармақшасының өкілдері ретінде қарастырады. Бұл класс тармақшасына 4 отряд: мұртсыздар, аяққұйрықтылар, қосқұйрықтылар, қылшық құйрықтылар енеді. Алдыңғы 3 отрядтың өкілдерінің ауыз мүшелері бас қуысының ішінде орналасқандықтан энтогнаталар (Enthodnata), ал ауыз мүшелері бас қуысының сыртында орналасқан қылшық құйрықтылар — тизанура тектестер (Thysanurata) тобына жатады. Алғашқы қанатсыз жәндіктер көбінесе шіріген органикалық қалдықтармен қоректеніп, топырақ түзу процесіне қатысады.
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Жәндіктер
Федосей-Керкаёль
Федосей-Керкаёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лёк-Нерязь өзенінің сол жағалауынан 26 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Баймахан Досайұлы Шерімов
Баймахан Досайұлы Шерімов (9.1954 жылы туған, Түркістан облысы Отырар ауданы Шәуілдір ауылы) – суретші. 1976 – 1980 ж. Н.Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесінде, 1982 – 1987 ж. Т.Жүргенов атындағы Алматы театр және сурет өнері инстиутында білім алған. 1990 жылдан ҚР дизайнерлер одағының мүшесі. Шерімов таңдамалы еңбектері Тараз қаланың 2000 жылдығына орай 2002 ж. Париж қаласында өткен көрмеге қойылды. Біраз шығармалары АҚШ, Германия, Франция, Ресей елдері азаматтарының жеке жинақтарынан орын алған. «Жібек жолы», «Бозбала», «Айша бибі» сынды еңбектерін ерекше атауға болады. Негізінен, кескіндеме жанрымен айналысады. .
Жүгіру
thumb| alt=A.| Жүгіру. Жүгіру, спорттық жүгіру – жеңіл атлетиканың негізгі бір түрі. Оның тегіс жерде әр түрлі қашықтыққа жүгіру (жүгіру жолымен және тас жолмен), кедергілі (барьерлі) жүгіру (сондай-ақ стипль-чейз), кросс, марафондық жүгіру сияқты түрлері бар. Археологиялық ескерткіштер жүгірушілер бәсекесінің ежелгі дәуірлерден бастап дамығанын көрсетеді. Б.з.д 776 жылы 1-ші Олимпиялық ойындар бағдарламасында жүгіруден жарыс өткен. Жарыс жолының қашықтығы 192 метр 27 сантиметрге тең болып, ол “стадидром” деп аталған. Яғни, сол кездегі жарыс өткен стадионның жалпы ұзындығына сәйкестеліп алынған. 17 ғасырдың орта кезінен бастап, Англияда кәсіпқой жүгірушілер пайда болды. Олар, көбіне, алыс қашықтықтарда сынға түсті. Қазақ халқының ауыз әдебиетінде желаяқтар жарысы туралы аңыз, әңгімелер бұрыннан белгілі. Ереже бойынша жүгіру өнері қазақ топырағына 19 ғасырдың соңына таман жетті. Ресми жарыстар, негізінен, 20 ғасырда өтті. Жүгіруден қазақ жастары арасында бірінші болып Ғұсман Қосанов 17-ші Олимпиялық ойындарда (1960, Рим қаласы) 4*100 метрлік эстафеташылар бәсекесінде күміс жүлдегер атанды. Ал қысқа спринттік қашықтыққа жүгіруші Әмин Тұяқов 1966 ж. Еуропа кубогін еншіледі. Сонымен қатар (1966 – 2000 жылдар аралығында), С.Исамбаев, Ә.Байтықов, Е.Жамбылов, Б.Күреңкеев КСРО жарыстарында әр түрлі қашықтықтарда жүгіріп, елеулі табыстарға қол жеткізді. Кедергілі жүгіруден 2000 жылы О.Шишигина Сидней Олимпиядасының алтын медалін жеңіп алды; қ. Жеңіл атлетика.
Қысқа қашықтықтар
-60 м ; -100 м; -200 м
Орта қашықтықтар
-800 м ; -1500 м; -2000 м; -3000 м;
Алыс қашықтықтар
-5000 м ; -10000 м; -20000 м ; -30000 м.
Ерлердің жүгіретін қашықтықтары
100 м; 200 м ; 400 м; 800 м; 1500 м; 3000 м; 5000 м; 10000 м; 20000 м.
Кедергілер арқылы жүгіру қашықтықтары
110 м ; 200 м ; 400 м.
Әйелдер үшін
-жүру қашықтықтары : 3 км, 5 км; -жүгіру қашықтықтары : 60 м, 100 м , 200 м , 400 м , 800 м , 1500 м , 3000 м; -марафон : 30000 м ; -кедергілер арқылы жүгіру қашықтықтары : 100 м, 200 м , 400 м ; -эстафеталық жүгіру қашықтықтары : 4х 100 м, 4х 200 м , 4х 400 м , 4х 800 м.
Дереккөздер
Дене шынықтыру : Жалпы білім беретін мектептің 3 - сыныбына арналған оқулық;
Санат:Жеңіл атлетика
Қазақ әдебиеті тарихын жасау мәселелері
«Қазақ әдебиеті тарихын жасау мәселелері», Мұхтар Әуезовтің мақаласы. Қазан төңкерісінің 30 жылдығына орай Қазақ КСР Ғылым академиясының мерекелі сессиясында (1947) жасалған баяндама. Мақала түрінде «Қазақ КСР Ғылым академиясының хабаршысында» (1947, №12), «Әдебиет және искусство» (1948, №2), «Уақыт және әдебиет» (1962, 79-92-беттер), 12 томдық шығармалар жинағы (11-кітап, 1969, 261-276-беттер), 20 томдық шығармалар жинағы (17-кітап, 1985, 205-220-беттер) сияқты басылымдарда жарияланды. Мұнда Тіл және әдебиет институтының жоғары мектептерге арналған 4 томдық әдебиет тарихын жасау жұмыстарымен таныстырады. Осы саладағы қиындықтар мен проблемаларға назар аударады. Қазақ едебиеттану ғылымы әлі жас. «Шоқан, Әбубәкір, Ыбырай сияқты оқымыстылардан» бастау алған әдебиет туралы ғылым төңкерістен кейін оқулықтар жасау қажеттілігі негізінде дамыды. Алғаш рет көп томды әдебиет тарихын жасау қолға алынып отыр. Ауыз әдебиеті әдет-салт жырлары, ертегі, батырлар жыры, ғашықтық жырлары (лиро-эпос), тарихи жырлар, шешендік сөздер, айтыс, совет фольклоры деген бөлімдерге жіктеп қарастырылғандығы айтылып, осылардың әрқайсысына сипаттамалар берілген. Әсіресе тарихи тақырыпқа керкем шығарма жазуға ұлтымен танытқан жас жазушыларға назар аудара келіп, олардың алға қойған максаты мен социалист реализм кайысып жату тиіс дейді. Әдеби мұраға байланысты айтылған кейбір пікірлерде уақыттың табы, заман сызы сезілгенімен, мақала қазақ әдебиетінің тұтас тарихын жасау мәселесін білімдарлықпен көтере білген, айтылған құнды ойлар, парасатты пікірлер күні бүгінге дейін маңызын жойған жоқ.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Алмаспалы өзара әсер
Алмаспалы өзара әсер — бір-біріне ықпал ету салдарынан ұқсас бөлшектер арасында пайда болатын айрықша өзара әсер. Алмаспалы өзара әсер — таза кванттық механикалық эффект. Ол ұқсас бөлшектер жұбы орын алмастырғанда осы бөлшектер жүйесіндегі симметрияның қасиетін айқындайды. Алмаспалы өзара әсер атомдық және молекулалық спектрлердің, химиялық байланыстардың, ферромагнетизм құбылысының т.б. заңдылықтарын түсінуге көмектеседі.
Дереккөздер
Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Санат:Физика
Вэстфилд (Мэн)
Вэстфилд (Westfield) — Мэн штатының Аростук округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 559 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 104.5 км² шамасында. FIPS коды — 23-82770.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Рельефтің скульптуралы формалары
Рельефтің скульптуралы формалары — әдеміленіп мүжілген рельеф формалары. Бұл экзогендік күштердің жер қабығының бөліктерін үзіп Және сыдырып алып кетуінен пайда болады. Скульптуралы формаларға өзен аңғарлары, абразиялық террасалар, карсты үңгірлер, қоймаңдайлар, тау жұрнақтары және тағы басқалар. жатады.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Геология
IC 745
IC 745 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37339, UGC 6877, MCG 0-30-34, MK 1308, ZWG 12.114, ARAK 332, UM 465.
Сыртқы сілтемелер
IC 745 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Буковец (Монтана облысы)
Буковец (Буковец) — Болгариядағы ауыл. Монтана облысына қарасты Брусарци қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3678. Телефон коды — 09782. ЕКАТТЕ коды — 6971.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Монтана облысының елді мекендері
Футболдан Франция чемпионаты 2021/22
Футболдан Франция 1 лигасының 84-ші маусымы.
Сілтемелер
Санат:Футболдан Франция чемпионаты Санат:2021 жылғы футбол Санат:2022 жылғы футбол
Диоптр
Диоптр (dia – арқылы, opteuo – көремін, шоламын) —
Диоптрлі шкала
Қаралатын заттың көріну анықтығын белгілеуге арналған бөліктері бар опгикалық аспаптың (дүрбі, пирископ және т.б.) окулярлық сырткы жақтауындагы шкала. Окулярдың оптикалық күшін кобейту үшін оның сыртқы жактауын косу белгісі жаққа, ал азайту үшін айыру белгісі жакка айналдыру керек.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Dioptrio Dioptre
Тыңтөбе
Тыңтөбе (2008 жылға дейін — Целина) — Түркістан облысы Сарыағаш ауданы, Қапыланбек ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Антигона
thumb|200px|Жан-Батист Юг. Эдип пен Антигона (1885) Антигона (Ἀντιγόνη) — Ежелгі грек мифологиясындағы Фива патшасы Эдиптің қызы.
Соқыр әкесімен бірге өз еркімен айдауда болып, азап шеккен. Ол өлгеннен кейін еліне келеді де, Фиваға қарсы қару көтерген бауыры Полиниктің сүйегін рұқсатсыз жерлейді. Сол үшін патша оны мазардағы сардабаға тірідей салып, бекітіп тастайды. Сонда Антигона өзін-өзі өлтіреді.
Тыңтөбе
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 409 адам (210 ер адам және 199 әйел адам) болса, 2009 жылы 245 адамды (127 ер адам және 118 әйел адам) құрады.
Антигона
Ата-анасына деген сүйіспеншіліктің шыңы, қайырымдылық пен қажырлылықтың үлгісі болған Антигонаның тағдырына Софокл өзінің ең таңдаулы  трагедиялық шығармасын арнаған.
Тыңтөбе
Дереккөздер
Санат:Сарыағаш ауданы елді мекендері
Антигона
Астрономия
Антигонаның құрметіне 1873 жылы ашылған ірі астероидты атаған - (129) Антигона.
Дереккөздер
Санат:Ежелгі грек мифологиясы
Беткей
Анықтама
Беткей — Жер бетіндегі және су астындағы табиғи объектілерде (тау, төбе, жота, ойыс, кемер, қия) экзогендік (сыртқы) және эндогендік (ішкі) процестер нәтижесінде қалыптасатын еңіс бет. Беткейдің құрылысы тау жыныстарының құрылымына, абсолюттік және салыстырмалы биіктігіне, беткейді түзеуші гравитациялық қозғалыстардың қарқындылығына тәуелді. Беткейдің негізгі көрсеткіші — оның құламалығы (қиялығы). Пішініне қарай беткейлер құламалы (900-қа жуық), тіктеу (550 шамасында) және еңістеу келген (200-қа дейін) болып ажыратылады. Беткейдің жер бедерін құрайтын жыныстардың гравитациялық қозғалысына қарай ысырынды, опырмалы, жылжымалы, сырғымалы (солифлюкциялы), шайынды (делювийлі) және эрозиялық болып жіктеледі.
Қосымша
Беткей - құрлықта (таулардың, қыраттардың шегінде, өзен аңғарларының бойында және тағы да басқалары), сонымен қатар теңіз бен мұхит түбінде эндогендік және экзогендік процестер нәтижесінде қалыптасқан жер бетінің еңісті бөліктері. Беткейлердін сипаты оларды түзетін тау жыныстарынын құрамына, құрылысына, жердің абсолют және салыстырмалы биіктігіне, беткейлік процестердің қаркындылығына, климат ерекшеліктеріне, өсімдік түрлеріне, беткейлер экспозициясына және табиғи ортаның басқа да құрамбөліктеріне байланысты. Қандай да бір түрінің гравитациялық қозғалыстарының басымдығы бойынша және бедер түзуші процестердің сипатына байланысты опырылымды, жылжымалы, солифлюкциялық, делювийлік, эрозиялық және тағы да басқалары деп бөледі. Бедердің маңызды көрсеткіші - олардың еңістігі. Таулы бедердің орташа еңістігі 20°-тан жоғары, ал жазық өлкелерде 2—3° шамасында.
Уақыт өткен сайын беткейлердің пішіні мен еңістігі өзгеріп тұрады.
Беткей етегі, таулар етегі
Планда таулы құрылысты шектейтін және оның құламалы беткейлерін төмендеу жатқан тегіс және жайпақталған жазықтардан бөлетін сызық немесе енсіз жолақ беткей етегінің деңгейінен төменірек жерде эрозиялық және денудациялық процестер күрт азаяды.
Беткейдің (горизонтальдың) жатысы
Топографиялық картадағы көрші екі горизонтальдың арақашықтығы; беткейдің құламалығы мен бедер қимасының биіктігіне байланысты. Жатысты өлшеу беткейдің тіктігін жер бетінде тікелей бақылау жүргізбей-ақ анықтауға мүмкіндік береді.
Беткейдің құлдилығы
Беткейдің горизонталь жазық пен көлбеу бетінің арасындағы бұрыш. Әдетте градуспен өрнектеледі. Оны топографиялық карта бойынша анықтау үшін горизонтальдарды орналастыру шкаласы қолданылады.
Беткейлердің климаты
Беткейлердің экспозициясына, биіктігіне және тілімденуіне сәйкес калыптасатын тау беткейлерінің климат ерекшеліктері.
Беткейлерді терассалау
Суаруға қолайлы өңделген жер ауданын арттыру үшін, сонымен қатар топырақтың су эрозиясына қарсы күрес жүргізу мақсатында белестер арқылы шектелген алаңдар түрінде беткейлерде жасалған сатылар (жасанды террасалар). Беткейді терассалау ежелден бері жер бедері таулы және төбелі елдерде, әсіресе Жапония, Қытай, Филиппин, Индонезия, Үндіқытай, Оңтүстік Азия елдерінде таралған. Бірінің үстіне бірі орналасқан жасанды террассалар аталған елдердің едәуір аумағын алып жатыр. Сонымен қатар мұндай террасалар Оңтүстік Африкада, Түркияда, Грекияда, Италияда, Молдавияда, Кавказда және Орталық Азияда кездеседі.
Беткейлердің жайпақтануы
Денудация процестері мен материалдардың беткей етегінде шөгуінің бірлескен әсерінен беткейлердің төмендеуі мен тегістелуі. Көбінесе гумидтік климатты аудандарда денудация базисі неғұрлым тұрақты жағдайда пайда болады.
Беткейлердің инсоляциясы
Горизонт жазығына көлбеу жатқан жер бетінің сәуле түсіруі.
Беткейлердің шегінуі
Беткейлерді түзген тау жыныстарының физиқалық үгілуінен және денудация салдарынан баурайынан үгілу өнімдерінің жойылуынан беткейлердің шегінуі. Аридті және семиаридті климат аймақтарында тектоникалық тұрақты жағдайларда қарқынды түрде жүреді. Нәтижесінде, шегінген беткейлер шетінде педименттер қалыптасады.
Беткейлердің экспозиясы
Тау, аңғар беткейлерінің, оң және теріс бедер пішіндерінің дүние тұстарына (мысалы, беткейдің солтүстік, оңтүстік, батыс, шығыс экспозициясына) және көкжиек жазықтығына қатысты орналасуы. Беткейлердің экспозиясы жергілікті жердегі жылдың әр маусымында беткейге түскен Күн жарығының ұзақтығын анықтайды (инсоляциялық Беткейлердің экспозиясы). Беткейлердің экспозиясы басым жел бағытына (жел жақ беткей, ық жақ беткей), ылғал көздеріне — мүхиттар мен теңіздерге қатысты тау беткейлерінің орналасуына да байланысты болуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:География Санат:География және геодезия
Резервтелген сөз
Резервтелген сөз (Зарезервированное слово; preserved word) — программашы қайта анықтай алмайтын алдын ала анықталған ұқсастырғыш.
Дереккөздер
Санат:ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Жаңайдар Обасы
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Археология
Шильцевка
Шильцевка — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лофтура өзенінің сол жағалауынан 64 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Торано-Нуово
Торано-Нуово (Torano Nuovo) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Терамо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1675 адамды құрайды. Халық тығыздығы 168 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 10 км² шамасында. Пошта индексі — 64010.
Жаңабұлақ ауылдық округі
Жаңабұлақ ауылдық округі — Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданындағы әкімшілік бірлік. Бұрын Кожехаров ауылдық округі деп аталған.
Торано-Нуово
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
Жаңабұлақ ауылдық округі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Жаңабұлақ ауылы кіреді. Орталығы – Жаңабұлақ ауылы. Округ құрамында болған Қосшығыр ауылы 2021 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1313 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақжайық ауданы ауылдық округтері
Изолецитті жұмыртқа жасушасы
Изолецитті жұмыртқа жасушасы(ovum isolecyti ovum — жұмыртқа, isos — бірдей, біркелкі, lecytos — сарыуыз) — жұмыртқа сарыуызының мөлшері аз және ол жасуша цитоплазмасында біркелкі таралып орналасқан аналық жыныс жасушасы (овоцит).
Изолецитті жұмыртқа жасушасы — қандауыршаға (ланцетникке), адам және сүтқоректі жануарларға (жұмыртқа салушы сүтқоректілерден басқаларына) тән. Ланцетниктің дернәсілі (балаңқұрты) бірінші күннен бастап өз бетімен қоректенеді. Сүтқоректілер ұрықтары жатырда дамитын болғандықтан, жұмыртқа жасушасында сарыуыз қорын көп жинақтаудың қажеттілігі жоқ. Ұрық бірінші күннен бастап енесінің организмі арқылы қоректенеді. Изолецитті жұмыртқа жасушасынан пайда болған ұрықта (зиготада) бөлшектену процесі толық жүреді.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Доғала
Түсіндірме сөздіктің көрсетуінше мұны кейде «ноғала» тұлғасында да айтатын сияқтымыз. Мағынасы — көздің қарашығын ақ шел қаптайтын ауру, көзге түскен ақ дақ. «Бір жылқының доғаласына... сырттан дәрігер іздейміз — деді» (Ж. Орманбаев, Қос басшы). «Ноғала бола бастаған көзге қант және қарағай көмірінің үгінділерін салатын» (X. Арғынбаев).