cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Білеулі
Білеулі, Белеулі — Үстірттің орта тұсындағы мәдени-тарихи кешен. Бостан (Қарақалпақстан) станциясынан солтүстік-шығысқа қарай 35 км жерде. Білеулі — 14 ғ-да белгілі керуен сарайларымен аты шыққан ескі Ноғай жолы бойындағы маңызды ескерткіш. Кешенді 1946, 1950 ж. С.П. Толстовтың, 1972, 1975 — 78 ж. В.Н. Ягодин мен Ю.П. Маныловтың, 1979 ж. Т. Жанысбековтың, 1988 ж. С. Әжіғалиевтің жетекшілік етуімен ұйымдастырылған экспедициялар зерттеген. Атауы А.И. Левшиннің айтуынша, “Білеулі ата” деген жергілікті әулиенің атына немесе осы жерден шығатын білеу тасқа (қайрақ тас) байланысты алынуы да мүмкін. Кешенге керуен сарайдың негізгі ғимараты, оның маңайындағы құдықтар, ауыз су сақтайтын сардобтардың орны, кейінгі кезеңдегі қазақ бейіттері, сондай-ақ, солтүстікке қарай 300 — 600 м жердегі ортағасырлық қорым мен тас алатын кеніш кіреді. Білеулі-1 қорымындағы (14 — 16 ғ-лар) “қойтас” түріндегі ұзынша қабіртастар, бейіт үстіндегі қос құлпытас не олардың арасына қойылған тақта, кесілген ірі блоктарды қырынан қойып жасалған қоршаулар ежелгі түрікмен сәулет өнері дәстүріне ұқсас. Ал кейінгі ескерткіштер керуен сарай қабырғасының үлгісімен, яғни екі қатар блоктың ортасына ұсақ тас толтырылып тұрғызылған. Қазба жұмыстары бейіттегі адамдардың мұсылман ғұрпымен басы Меккеге қаратылып жерленгенін көрсетті. Білеулі-2 қорымы 18 ғ-дың аяғы мен 20 ғ-дың басына жатады. Мұндағы ескерткіштердің көпшілігі тікбұрышты және дөңгелете қоршалған. Қоршауға керуен сарайдың жұртынан алынған блоктар пайдаланылған. Көптеген қоршаулардың батыс жағына ру таңбасы салынған құлпытастар қойылған. Сиректеу болса да “қойтас” түрінде өңделген белгілер де бар.
Дереккөздер
Санат:География
Австралияның Жоғарғы соты
thumb|150рх|left|Австралияның Жоғарғы соты ғимараты Австралияның Жоғарғы соты (High Court of Australia) Австралиядағы соңғы инстанция соты, сонымен қатар австралиялық сот сатысының бас соты болып табылады. Жоғарғы сот өзінің жеке шешімдерін қабылдай алады, сонымен қатар апелляциялық сот болып табылады. Ол Австралия парламентімен және штаттар парламенттерімен қабылданған заңдардың заңды дәлелдігін бағалауына, сонымен қатар ел конституциясының басқаша оқылуымен байланысты дауларды және сұрақтарды қажетті жағдайда шешуге құқығына ие.
Австралия Конституциясының 71-ші бабы бойынша Жоғарғы сотқа Федерация қызметімен байланысты ең маңызды заң шешімдерін қабылдау құқығы беріледі. Жоғарғы соттың қызметі мен оның құрылымы 1903 жылдың Заң актімен белгіленген.
Санат:Аустралияның мемлекеттік құрылысы
Үлпек
thumb|Үлпек Үлпек - ылғап өткізбейтін жұқа эластиқалық жабын.
Үлпек қалыптасу - үлпек жасағыштан үлпек қалыптасу үрдісі.
Үлпек жасағыш - әдетте мономер, полимер немесе олардың қосындысынан жасалған үлпек қалыптастырғыш зат.
Дереккөздер
Санат:Көлік бөлшектері Санат:Физика
Manblu Dun Daune Down feather Lanugo Untuva Duvet (plumage) Divè Ederduno 羽毛 Dons Dun Пух Dun ขนอ่อน Пух 绒羽
Станислав Сергеевич Ярушин
Станислав Сергеевич Ярушин (14 қаңтар 1981 жылы, Челябі) - тележүргізуші, актер.
Өмірбаян
Қазір ол актер, тележүргізуші және де ТНТ телеарнасында болып жатқан «Comedy Club» шоуының жаңа резиденті.
Станислав Алена Ярушинаға үйленді. 29 қаңтарда 2012 жылы оларда Стефани қызы туды. 2014 жылы жазда оларда Ярослав ұлы туды.
Ибн Бабуиа
'''Ибн Бабуиа, аш-Шайх ас-Саддық Мұхаммед б. Әли Әбу Джафар әл-Кумми''' (т.ж.б. - 991 ж.ш.) - белгілі шиит діндары және факих, шиит аңызының білгірі. Кум шейхысының баласы Ибн Бабуиа жастайынан зор беделге ие болған. Шиит авторларының пікірінше, бүкіл Хорасанда шиттік аңыздарды одан артық білетін жан болмаған. 965 ж. Бағдатқа келіп Бундамимен жақындасқан соң белсенді үгітшілік қызмет жүргізген. Артында көптеген шәкірттерін және шығармалар қалдырған Ибн Бабуиа Рейде қайтыс болған. Ан-Наджаши Ибн Бабуианың 200-ғе жуық шығармасы барын айтады. Саналған 20 еңбеғінің жартысы жарық көрген. Ибн Бабуианың басты еңбегі - «Май ла йахдуруһу әл-факих» (шииттердің имамдық фикһтың қағидалары) деп таныған 4 аңыздар жинағының бірі. Бұл шығарманы жазуына әйгілі дәрігер ар-Разидің «Май да йахдуруһу ат-табиб» атты еңбегі көп әсер еткен. Ибн Бабуиа көптеген еңбектерін дін ілімінің өзекті мәселелеріне, шиит ілімінің негізін түсіндіруге арнаған. Оның «Акаид аш-шиа әл-имамийа» атты еңбегі, сондай-ақ оған түсіндірме ретінде әл-Муфид жазған «Шарх акаид ас-Садук ау Тасхик әл-итикад» атты шығармалары күні бүгінге дейін шииттік Исламның классик, мұрасына айналуда. Ибн Бабуианың шиит аңыздары туралы еңбектері, әсіресе «Маани әл-ахбар», «Уйун ахбар ар-Рида», «әл-Амали», т.б. шиит әлемінде үлкен беделге ие.
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Ислам
Жоғарғы идрис
Жоғарғы идрис — Башқұртстанның Баймак ауданындағы ауыл, Кульчур ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 467 адамды құрады. Пошта индексі — 453662, ОКАТО коды — 80206837002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Индер (көл)
Индер – Каспий ойпаты алабындағы тұзды тұйық көл.
Географиялық орны
Атырау облысының Индер ауданы аумағында. Индербор кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 15-18 шақырым қашықтықта орналасқан.
Этимологиясы
Бұл сөз қалмақша ундер – „биік“, „қырат“, „биіктік“, монғолша ондор –„биіктік“, „биік“, бурятша ундэр – „биік қырат“, „биіктік“, әзірбайжанша һундур – „биік“ деген мағынаны білдіреді. Жергілікті тұрғындар мұны Дендер деп те атайды. Индер (Дендер) атау сөз ретінде түркі, монғол және басқа тілдерде де кеңінен қолданылып, бір-біріне жақын, сәйкес мағынаға ие келеді. Индер көлінің атауы «биік жота, қырат, биіктік» мәндерін білдіреді.
Гидрографикасы
Шарасының аумағы 110 км2. Ұзындығы 13,5 км, ені 11 км, ең терең жері 0,7 м, жағалау сызығының ұзындығы 40 км. Негізгі толығу көзі айналасындағы саздардан шығатын тұзды бұлақтар. Көлге жылына 1,5 млн. тоннаға дейін тұз (негізінен NaCl) шөгеді. Көл тектоникалық процестер әсерінен жер бетінің аз-мұз ойысуы нәтижесінде пайда болған. Көл солтүстік-шығысында Индер таулары деп аталатын қыраттармен жапсарласады, оңтүстік жағалауы біршама тегіс үстіртке ұласады. Көлдің солтүстік бөлігі біршама ірі, геолиялық құрылысы жағынан күрделі тұзкүмбезді құрылымның оңтүстік қанаты бетінде орналасқан, оңтүстік жағалауы “каспийлік түзілімдер” деп аталатын соңғы геологиялық замандарда түзілген шөгінділерден құралған. Көлдің жағалау өңірі саздақты болып келеді, ол шағын-шағын жыралармен тілімденген. Көл атмосфералық жауын-шашын суларымен, мерзімді ағын суларымен және жерасты суларымен қоректенеді. Көлді қоректендіруші жерүсті сулары тек қана қар суының көктемде жаппай еруі нәтижесінде және нөсерлі жауындар есебінен қалыптасады, сондықтан олардың атқаратын рөлі шектеулі.
Қолданысы
Индер көлінен құрамында бром, калий бар жоғары сапалы ас тұзы өндіріледі. Ал көлдің лайлы саз-балшығы түрлі ауруларды емдеуге пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Индер ауданы көлдері
Өкпе амебиазы
right|thumb| alt=A.|180 px|[["Өкпе амебиазы"]]
Өкпе амебиазы — өкпеге әртүрлі химиялық заттардың жиналуынан, оның құрылысының бұзылуы, ішектен тыс амебиаз түрінің бірі жүқпалы іш ауруы амебаны қоздыратып ауру.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Пилинка
Пилинка — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Удмуртия Республикасы, Марий-Эл Республикасы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уржумка өзенінің сол жағалауынан 52 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка қала типті ауылдағы Аркуль су өлшейтін посттан Вятка Алаңқайы қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қасқақұлан
Қасқақұлан – Арал теңізінің қазақстандық бөлігіндегі бұрынғы арал. Теңіздің шығыс жағасындағы Жыңғылтүбек телімінен батысқа қарай 21 км жерде орналасқан.
Сипаты
Аумағы 0,93 мың га. Арал «Үлкен тау» және «Кіші тау» деп аталатын екі қыр төбеден тұрады. Мұндағы байырғы шөгінділер олигоцендік құмдақ, мергель, аздаған әктастан түзілген. Аралдың солтүстік жағындағы жарқабақ мүжіліп, аласарған. Өсімдігінің басым көпшілігі жусан. Теңіз суы бар кезінде тау етегі мен теңіздің жағасында жыңғыл, ақтікен қалың өскен. Сиректеу сексеуіл болды. Бұрын Қасқақұланда балық ұжымшары, балық қабылдайтын және өңдейтін зауыт, орта мектеп, клуб, кітапхана, фельдшер-акушерлік пункт, пошта бөлімшесі, аэродром болды. Қазір Қасқақұланда халық тұрмайды. Жағалауымен ұласып кеткен Қасқақұланда суы жылы, кермек татитын екі ұңғыма ғана қалды.
2013 жылдың 22 тамызында кезінде Қасқақұланнан көшкен ауыл түлектері туған жерге ескерткіш қойды. Оның биіктігі - 6 метр шамасында. Ескерткішке үлкен әріптермен Қасқақұлан деп жазылған, ал төменгі жағына "Айдыны кеуіп, өскіні солған, айбыны кеміп, өксігім болған, туған жер" деген ақын Шынтемір Әмишаевтің өлең шумағы жазылған.
Дереккөздер
Санат:Арал теңізі аралдары Санат:Қызылорда облысы географиясы Санат:Бұрынғы аралдар
Камосин-ди-Сан-Фелис
Камосин-ди-Сан-Фелис (Camocim de São Félix) — Бразилиядағы муниципалитет, Пернамбуку штатында орналасқан. Агресте-Пернамбуку мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Брежу-Пернамбукану экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15982 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 54 км² шамасында. Халық тығыздығы — 294 адам/км².
Тарихы
Қала 1893 жылы құрылған.
Санат:Пернамбуку елді мекендері
Армян-қыпшақ тілі
thumb|Париждегі ұлттық кітапханада қолжазба ретінде сақталған дұғалар
Армян қыпшақтардың тілі — XI — XV ғасырлардағы ескі қыпшақ тілдерінің оңтүстік -батыс бұтағы.
XI ғасырдың 2-жартысында Багратидтер мемлекеті құлап, оны селжұқтар басып алғаннан кейін, қоныс аударған армяндар бірте-бірте жылыса отырып, Қырымға жеткенде осы өлкені жайлайтын қыпшақтармен етене аралас өмір сүрген. Армяндардың күнделікті сөйлеу тілінде қыпшақ тілі "екінші ана тілі" болып саналған.
XIII ғ. моңғол шапқыншылығынан ығысқан армяндар (300 үй шамасында) Кавказ бен Қырым өңірін жайлаған қыпшақтармен бірге король Лео І-нің шақыруымен Батыс Украинаға, Галицияға, Подольеге, оның ішінде Каменецке ауысып көшіп келген (1820 ж.). Онда армяндардың дербес құқығы бар колониясы құрылып, іс қағаздары үш тілде — армян, қыпшақ, поляк тілдерінде — жүргізілген. ХҮ ғ. (1496 жылдан бастап) орталығы Каменец — Подольск қаласы болған. Армян әліпбиімен сол кездегі қыпшақ тілінде немесе қыпшақ тілі туралы армян тілінде жазылған материалдар бар. Бірен-сараны ғана болмаса, олар баспа жүзін көрген жоқ.
ХҮІ— ХҮІІ ғ. іс-қағаздарынан құрастырылған 32 кітап бар (Киевте). Көптеген материалдар Еуропа кітапханаларында сақталған. Негізгі қор Ереванда (Матендаранда). Азаматтық-тарихи құжаттар мен очерктерден басқа филолог еңбектер де бар. Мысалы, грамматикалық трактаттар (Венада), армян-қыпшақ сөздігі (Венада), дұғалар жинағы (қыпшақ тілінде, Венада, Парижде, Ереванда). Діни уағыздамаларды, бірқатар мәтіндерді белгілі ғалымымдар Ж. Дени мен Т. И. Грунин жеке кітаптар етіп бастырып шығарды.
Дереккөздер
Санат:Түркі тілдері Санат:Қыпшақ тілдері Санат:Батыс қыпшақ тілдері
Қарабидайық (көл)
Қарабидайық – Ертіс алабындағы тұзды көл.
Географиялық орны
Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігі аумағында, теңіз деңгейінен 192 м биіктікте.
Дереккөздер
Санат:Екібастұз көлдері Санат:Ертіс су алабы
Ворник (өзен)
Ворник — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Пелым өзенінің оң жағалауынан 613 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тавда өзенінің бастауынан сағасына дейін, Сосьва өзенін қоспағанда бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері Санат:Ертіс су алабы
Рөлді басқаруға қажетті күш
Рөлді басқаруға қажетті күш - орнында және жүріп келе жатқанда рөлдік дөңгелекті басқаруға қажетті күш мөлшері.
Дереккөздер
Санат:Транспорт
NGC 4791
NGC 4791 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4791 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43950, MCG 1-33-21, ZWG 43.60, NPM1G +08.0304.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Лози
Тілі
Олар лози тілінде сөйлейді, немесе ротси (сикололо).
Діні
Олар дәстүрлі наным-сенімдерді ұстанады, христиандар, синкретикалық культтерді ұстанушылар бар.
Тарихы
Лози тайпасының құрылуы - олар қазіргі Конго Демократиялық Республикасындағы Лунда Корольдігінен шыққан және Батыс Замбияға XVII-XVIII ғасырлар арасында Мбуивамвамба есімді лунда ханшайымы әкелген. Бұл Бемба сияқты Замбияның басқа тайпалары да Замбияға көшкен Банту көші-қоны кезінде болды.
Тарихи деректерге сәйкес, лозилер бастапқыда «Луи» («шетелдік» дегенді білдіреді) деп аталды және силуяна деп аталатын тілде сөйледі. Олар Жоғарғы Замбезидегі Булози жазығында тұрды. 1830 жылы луи халқын Себетване бастаған макололо тайпасы жаулап алды. Макололо Луидің атын "лози" деп өзгертті, ол "қарапайым"деп аударылады. 1864 жылы макололо құлатылғанымен, Луи өзінің жаңа есімін сақтап қалды.
Өмір салты
Ауыл қауымдары туыстық топтарға негізделген. Туыстық есеп екі жақты, ертеде – матрилиналдық болды. Өлгеннен кейін марқұмның үйі мен мүлкі жойылады. Ерлер басын шығысқа, әйелдер батысқа қаратып жерленген.
Дәстүрлі тұрғын үйлері - шатыры сабанмен жабылған дөңгелек үй.
Баростеландтың (Лози патшалығы) ер адамдары сизиба киеді - қызыл, қара және ақ белдемше, хитенг (мақтадан басылған мата, әдетте қалың өрнекті). Олар кеудеше мен лишушу деп аталатын қызыл бөрік киеді. Әйелдер мусинси деп аталатын киім киеді, ол екі белдемшеден тұрады, жоғарғы бөлігі баки деп аталады және чали деп аталатын кішкентай шапаннан тұрады. Лози тайпасының әйелдері мен ерлері кейде піл сүйегінен жасалған білезіктерді тағады, олар өмірдің әртүрлі кезеңдерінде сыйлық ретінде беріледі.
Дәстүрлі тағамдары – жүгері бәліштері, көкөністер, балық, тары сырасы. Лозидің таңдаулы жемістері - экзотикалық жемістер. Жақсы дәмі үшін таңдалған мумболе және намуломо сияқты жергілікті жемістерден басқа, лози халқы ең жақсы көретін жергілікті жемістерге маненде деп аталатын шелпек және сусын жасау үшін қолданылатын мубула сияқты жемістер жатады. Жаңғақтар жержаңғаққа балама ретінде қосылады. Музаули дәмдеуіштерге жержаңғаққа балама немесе өсімдік майының көзі ретінде қосылады, ал мукувадан сусын жасауға болады.
Дереккөздер
Санат:Замбия халықтары Санат:Намибия халықтары Санат:Ботсвана халықтары
Сантияго-дель-Тормес
Сантияго-дель-Тормес (Santiago de Tormes) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Эль-Барко-де-Авила-Пьедрахита ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 162 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 68,45 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авила елді мекендері
Нарово-Надо-Паюта-Яха
Нарово-Надо-Паюта-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Таймыр (Долган-Ненецк) АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нярово-Паюта-Яха өзенінің сол жағалауынан 62 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Таз өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасынан Енисей шығанағы су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері
IC 1193
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57155, DRCG 34-56.
Мендис
Мендис (Mendes) — Бразилиядағы муниципалитет, Рио-де-Жанейро штатында орналасқан. Рио-де-Жанейро агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Васорас экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
IC 1193
Сыртқы сілтемелер
IC 1193 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Мендис
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 800 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 77,288 км² шамасында. Халық тығыздығы — 230,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1952 жылы құрылған.
Санат:Рио-де-Жанейро елді мекендері
Хёберсдорф
Хёберсдорф (Höbersdorf) — Аустриядағы жәрмеңке. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Корнойбург округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3381 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 55.07 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — KO, ресми идентификациялық коды — 3 12 26.
2010 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Готтфрид Ленер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Рингфурт
Рингфурт (Ringfurth) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Штендаль ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 325 адамды құрайды (31 желтоқсан). Алып жатқан жер аумағы 14,55 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 90 430. Муниципалитеттің басшысы — Ханс-Петер Гюрнт.
Арнольдс Парк (Айова)
Арнольдс Парк (Arnolds Park) — Айова штатының Дикинсон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 3.4 км². FIPS коды — 19-03025.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 1126 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Дикинсон округы (Айова)
Жанэ шприці
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Франсис Лемарк
Франсис Лемарк (Francis Lemarque) – әнші, композитор. . 1917 жылы 25 қарашада Париж қаласында дүниеге келген. Жас кезінде ағасы Морис екеуі музыкалық дуэт құрған. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған соң, Мористі әскерге алып кетеді. 1940 жылы Лемаркты да әскер қатарына шақырады. Ол әскерде ән бригадасының құрамында болады. 2001 жылы Лемарк ең соңғы концерттік бағдарламасын береді. 2002 жылы 84 жасқа келген Франсис, Сен-Мор-де-Фосседегі үйінде қайтыс болады. Әндері: «À Paris», «Bal, petit bal», «Bois de Boulogne», «Le petit cordonnier», «Toi, tu n’ressembles à personnе», «Mon copain d’Pékin», «La grenouille», «Seul un homme peut faire ça» т.б.
Дереккөздер
Санат: Француз әншілері Санат: Тұлғалар
Мияко (арал)
Мияко (жап. 宮古島 <sup style="color:#00e; font:bold 80% sans-serif; text-decoration:none; padding-left:.1em">? ) (Миякодзима) — Мияко аралдар тобының ең үлкені, Жапониядағы Рюкю архипелагінің Сакисима аралдарының арасында көлемі бойынша екінші арал. Әкімшілік жағынан Окинава префектурасының Мияко уездінің Мияко округіне кіреді.
Географиясы
Жазықтық арал, ең биік нүктесі — биіктігі 115 м. Накао тауы. Өзендер жоқ, алайда аралдың оңтүстігінде Ираэван кішігірім көлі бар. Аралдың ауданы — 158,7 км².
Халық саны
Халық саны шамамен 55 914 адамды құрайды (2006). Арал өте тығыз қоныстанған, қоныстар бір-біріне тығыз орналасқан. Олардың арасында ең үлкені Хирара қаласы болып табылады, сондай-ақ Гусукубэ (Фукудзато), Есино, Бор, Мацубару және Каримата елді мекендері бар.
Көпір арқылы Икэма аралымен қосылған.
Сілтемелер
Санат:Жапония аралдары
Шотан батыр
ШОТАН БАТЫР
Жалпы ақпарат
Шамамен 18 ғасырдың 1-жартысында өмір сүрген. Кіші жүз Адай руынан шыққан. Шотанның анасы Мақпалжан - Қаратоқай Беріш руынан, атақты Есболай бидің қарындасы. Жоңғар шапқыншылығы кезінде Түркістан қаласының маңында болған ұрыстарда ерекше көзге түсті. 1739 – 42 ж. Қаракерей Қабанбай, Қанжығалы Бөгенбай, Хангелді, Өтеген батырлармен бірге Ұлы жүз жерін Серен Дондук пен Септеннің 35 мыңдық жасағының шабуылынан қорғау ұрыстарына қатысып, қазақ қолының бір бөлігіне басшылық етті. 1739 – 40 ж. қыста жоңғарлардың қазақтарды Бетпақтың суығына ұстап қырмақ болған әрекетін іске асыртпай, табандылықпен шайқасты. Шотанның есімі 1750 жылдан кейінгі деректерде аталмайды, соған қарағанда кіші қалмақ ордасымен болған шайқастардың бірінде қаза тапқан болуы керек. Шотан батыр есімі түркімендермен болған шайқастарда да көп кездеседі.
Еңбекке қабілеттілік
Еңбекке қабілеттілік (ағыл. ability to work; labour ability) - Адамның денсаулық жағдайына қатысты болып табылатын еңбек қызметіне қабілеттілік.
Владимир Петрович Левин
Левин Владимир Петрович - Социалистік Еңбек Ері (1981), механизатор, ауыл шаруашылығы озаты. КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1979), ҚазССР-інің еңбек сіңірген ауыл шаруашылығы қызметкері (1974). 17 сәуір 1934 жылы Украинада, Запорожье облысы, Михайлов ауданы, Александргейн селосында туған.
Шотан батыр
Дайындаған Искендер Карбаев - Шогы ұрпағы
Еңбекке қабілеттілік
Адамның орындауы мүмкін жұмыс сипатына қатысты түрде, жалпы (яғни, кәдуілгі жағдайда қандай да бір жұмысты орындауға қабілеттілік), кәсіптік (яғни, белгілі бір кәсіп, мамандық бойынша жұмысты орындауға қабілеттілік) және арнайы (яғни, белгілі бір өндірістік немесе климаттық жағдайларда - жер астында немесе кессонда (камерада, жәшікте және т.б.), жоғары таулы аудандар немесе Қиыр Солтүстікте жұмыстарды орындау қабілеттілігі) болып бөлінеді.
Көлемі бойынша, әдетте, толық және толық емес еңбек қабілеттілігі (шектеулі, ішінара және т.б.) болып бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Офэйм (Монтана)
Офэйм (Opheim) — Монтана штатының Valley округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 111 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.6 км² шамасында. FIPS коды — 30-55525.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Монтана қалалары
Шұқшию
Шұқшию. Бір нәрсеге зер салып үңілу, қадағалап ден қоюды осы сөзбен де береміз. «Менің бұдан былайғы шұқшиятыным орыс тілі мен орысша оқу болады» (Сәбит Мұқанұлы Мұқанов, Өмір мектебі.). Әдетте, бір нәрсеге зер сала қарау дегеніміз көбіне ойлана қараумен мағыналас болып отырады. Осымен «шуқши» етістігіне төркін боларлық тұлғаны көне тілдердің бірі — чуваш тілінен табамыз. Чуваштарда «шухааш», кейде «шухши» сөздері қазақ тіліндегі «ой» (ойлау) орнына қолданылады, осыған қарағанда, «ой», орнына жүретін «шүх» түбірлес сөз ертеректе біздің тілімізде де болып, кейін қолданудан қалып, тек «шұқши» етістігінде сақталған демекпіз. Сонда «шүқшию»— қазіргі кездегі «ойлану»-дың баламасы.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Руайоме
Руайоме (Royaumeix) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Туль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 21,57 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54466, пошта индексі — 54200.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Тозаңдану (көлік)
Тозаңдану - сұйықтардың газдарда дисперсиялану.
Дереккөздер
Санат:Көлік бөлшектері
Білеулі керуен сарайы
Білеулі керуен сарайы — 14 ғасырдан сақталған сәулет өнері ескерткіші. Жібек жолының бір тармағы, Ноғайлы жолының бойында, Үстірттің Қарақалпақ бөлігінде орналасқан. 1982 жылы Қазақ жобалау, қалпына келтіру комитеті ұйымдастырған экспедиция (жетекшісі А. Тоқтабаев) зерттеген. Орта ғасырларда Ноғайлы жолы Сарайшық қаласынан Хиуаға дейін, Арал мен Каспий теңіздері аралығындағы Үстірт арқылы өткен.
Солтүстік пен оңтүстікті жалғастыратын керуен жолы болғандықтан, оның бойына әрбір 25 км сайын керуен сарайлар салынған. Құлаған ғимараттың биіктігі 8 метрге жуық екі бағанасы мен қақпасы сақталған. Қабырғаларының қалыңдығы 1 — 1,5 м, бұрыштарын бекемдеп тұрған мұнараларының қалған бөлігінің биіктігі 3,2 м. Қақпаның доғаша иіліп келген жоғарғы жағын қызыл кірпішпен мәнерлеп өрген, есіктің биіктігі 7,66 м, маңдайында бір-біріне қарап, арбасып тұрған екі арыстанның барельеф-бейнелері болған. Білеулі керуен сарайы екі қабатты, батыс және шығыс қабырғаларының өн бойында жеті-жетіден 14 бөлме бар. Керуен сарайдың ішкі ауласының көлемі 19,2,19,3,17,8 м, ортасында терең шыңырау құдық болған. Сарай жылу жүретін түтіктер (қандар) жүйесі арқылы жылытылған. Білеулі керуен сарайы орта ғасырларда сәулет өнерінің жоғары дәрежеде болғанын көрсетеді.
Дереккөздер
Санат:Тарихи ғимараттар
NGC 440
NGC 440 — Tucana шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика.
Джунгли
Джунгли (jungle, хинди мен мартхиша джангал — орман, ну орман) — қалың, көбінесе шырмауықтармен шырмалған бамбуктер мен биік шөптер аралас өскен ағашты-бұталы (жыңғыл) ормандар. Тропиктердің, негізінен, Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияның ылғалды муссондық атыраптарына тән. Ылғалдылығы өте мол субтропиктік атыраптарда да кездеседі (мысалы, Қиыр Шығыста). Кең мағынада джунгли деп өтуі қиын, жиі өскен ормандар мен бұталарды да атайды.
NGC 440
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Джунгли
Дереккөздер
Санат:Тропиктер Санат:Ормандар Санат:Климаттық аймақтар
NGC 440
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 27 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 440 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4361, ESO 113-25, AM 0110-583.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз)
Панайот-Волово (Шумен облысы)
Панайот-Волово (Панайот Волово) — Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Шумен қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 356 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9802. Телефон коды — 05314. ЕКАТТЕ коды — 55316.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шумен облысының елді мекендері
Лиге (Жиронда)
Лиге (Ligueux) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Либурн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,05 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33246, пошта индексі — 33220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 168 адамды құрады. Халық тығыздығы — 33,27 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Торгеда
Торгеда (Torgueda) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 583 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,78 км² шамасында. Халық тығыздығы — 114,9 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Вшивка (Кириклейка тармағы)
Вшивка — Ресейдегі өзен. Пензен облысы, Мордовия Республикасы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кириклейка өзенінің оң жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мокша өзені бастауынан Темников қаласындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Мокша, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Барометрлік өрнек
Барометрлік өрнек - газ қысымының немесе тығыздығының ауырлық күшінің өрісіндегі биіктікке тәуелділігін анықтайтын қатынас.
Дереккөздер
Санат:Физика
Мерзлая (Бисера тармағы)
Мёрзлая — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бисер өзенінің оң жағалауынан 2,8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чусовая қала типті Кын ауылындағысу өлшеу постынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Фараның таратқышы
Дереккөздер
Санат:Көлік бөлшектері
Стриктура
right|150px Стриктура — түтік тәрізді мүшелердің кенересінің ауырып, өзгеруінен қатты тарылуы.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Көкдомбақ (тау, Ұлытау облысы)
Көкдомбақ – Жетіқоңыр және Мойынқұм құмды алқаптары аралығындағы қырат.
Мольдік масса
Заттың мольдік массасы - бір мольдің мөлшерінде алынған заттың массасы. M=m_0 N_A Заттың мольдік массасы заттың салыстырмалық молекулалық массасымен кг/моль қатынасы арқылы байланысқан. Заттың кез келген мөлшерінің массасын былай анықтауға болады:
Көкдомбақ (тау, Ұлытау облысы)
Географиялық орны
Ұлытау облысы Ұлытау ауданы Сарысу өзенінің аңғарында орналасқан.
Мольдік масса
Дереккөздер
Санат:Масса Санат:Химия
Көкдомбақ (тау, Ұлытау облысы)
Геологиялық құрылымы
Палеоген және бор кезеңдерінің шөгінділерінен түзілген.
Өсімдігі
Сортаңды қоңыр топырақ жамылғысында жусан, жүзгін, еркек шөп, теріскен, ебелек өседі.
Дереккөздер
Санат:Ұлытау ауданы таулары
Фляктер
thumb|right Фляктер (flaki – қарын) — поляктың ұлттық тағамы.
Малдың қарнын тазалап, ішін қырып салқын суға жуады да екі немесе үш рет қайнатып, суын төгіп жаңалап отырады. Осыдан кейін қарынды қайтадан тазалап сүйек сорпасында 5 сағаттай қайнатады. Қайнатудың соңғы мерзімінде қоюланған сорпаға алдын ала бұқтырылып алынған көкөністер салынады. Тіліктеп кесілген сәбіз, тарна, балдыркөкті майға қуырып, бұқтырады. Бұқтырылып жатқан кезде үстіне соус, соңынан сүйек сорпасын құяды. Осыдан соң бұл екі компонент қосып, қарыннан жіңішке таспалар кесіп тағы да 30 мин-тай сорпада қайнатады. Флякты татымдықтар мен дәмдеуіштер қосып және үгітілген ащы сыр қосып береді.
Дереккөздер
Флякі Шкембе чорба Kallun Kuttelsuppe Flaki Tripo Schkembe chorba Ciorbă de burtă Callos מרק קיבה Pacal Babat (makanan) Tripo Trippa イシュケンベ Büsèca Žarnokai Tripa Ciorbă de burtă Фляки Strifizzaru Tripe Calooleey Goto (anatomiya) İşkembe çorbası Тріппа
Утценхайн
Утценхайн (Utzenhain) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Рейн-Хунсрюк ауданының құрамына енеді.
Салыстырмалы қате
’’’Салыстырмалы қате ’’’ (Относительная ошибка; relative error) есептеуіш [[техника|техникада]] — жадтағы сан мен экранға шығарылатын санның арасындағы айырмашылық. Бұл қате мәлімет терді экранға шығару кезінде дөңгелектеуден немесе шығарылатын ондық санға берілетін орын санының жетіспеушілігінен туындайды.
Утценхайн
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 120 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 4,47 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 40 156. Муниципалитеттің басшысы — Манфред Цук.
Салыстырмалы қате
Дереккөздер
Санат:ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Буре-сюр-Жуин
Коммунаның INSEE коды — 91095, пошта индексі — 91850.
Утценхайн
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Буре-сюр-Жуин
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1931 адамды құрады. Халық тығыздығы — 267,08 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эссонна департаментінің коммуналары
Микрогирия
Микрогирия (Місrоgуrіа - кішірейген ми қыртыстары) - Орталық нерв жүйесінің даму кемістігі - ми қыртыстары мөлшерінің азаюы мен олардың санының көбеюі.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Жұмысшы-шаруа қызыл әскері
right|200px|thumb Қызыл Әскер (Жұмысшы-шаруа Қызыл Әскері) — Кеңес өкіметінің әскери құрылымы. 1917 ж. Кеңес өкіметі орнағаннан кейін 1918 ж. жұмысшы-шаруа қызыл әскерін құру туралы декрет шығарылды. 1918 ж. 18 ақпанда неміс әскерлері Петроградқа қауіп төндірген соң, Кеңес өкіметі 21 ақпанда жұмысшылар мен шаруаларды Қ. Ә. қатарына шақырған үндеу қабылдады.
1925 ж. 18 қыркүйекте міндетті әскери қызмет жөнінде заң қабылданды. 1928 — 41 ж. Қ. Ә. тех. жағынан қайта жабдықталып, жаңа әскер түрлері (әуе десанты әскерлері, т.б.) пайда болды. 2-дүниежүз. соғыс жылдарында КСРО Мемл. қорғаныс к-ті ұйымдастырылды. Соғыстан кейін Қ. Ә. әлемдегі ең жетілдірілген әскери қарулармен жабдықталып отырды. 1946 ж. ақпаннан бастап Кеңес әскері деп атала бастады. 1991 ж. желтоқсанда КСРО тарағаннан кейін Қ. Ә. ТМД елдерінің қарулы күштеріне бөлініп кетті.
Қазақстанда құрылған Қызыл армия бөлімшелері
Қазақстанда құрылған алғашқы қызыл армия бөлімдері – 1918 – 20 жылдары Кеңестік Ресейде орын алған Азамат соғысы жылдарында ұйымдастырылған ұлттық әскери құрамалар. 1919 жылдың бас кезінен жасақтала бастады. Ордада құрылған қазақ атты әскер полкінің құрамында 6 эскадрон, пулеметшілер командасы, кіші командирлер даярлайтын мектеп болды. Полк негізінен Қызыл Армия қатарына өз еркімен келген қазақ жігіттерінен жасақталды. Полкті ұйымдастырушы және оның тұңғыш командирі Мұхамедияр Тұнғашин, комиссары Бисен Жәнікешов болды. Жас командирлер арасынан Хамит Чурин, Шәкір Жексембаев, Жұмағали Сәрсенов, Ғұсман Әзірбаев, т.б. ерекше көзге түсті.
left|thumb| alt=A.|270 px|[["Азамат соғысы"]]
1919 – 20 жылдары Қазақстанның басқа жерлерінде де (Торғай, Ақмола, Семей, Сырдария, Жетісу) ұлттық бөлімдер құрылды. Атап айтқанда, 1919 жылы қыркүйекте Дала өлкесінің әскери комиссары Ә.Жангелдиннің басшылығымен Қостанай, Торғай уездері қазақтарынан қазақ атты әскер полкі жасақталды. Сондай-ақ, осы мезгілде Шығыс майданы Көкшетау әскерлер тобы құрамында Ақмола, Семей облыстары қазақтарынан да әскери бөлім құрылды. Екі полк те Солтүстік-шығыс Қазақстанды ақтардан азат етуге белсене араласты. Жетісу, Сырдария, Орал облыстарында да ұлттық әскери бөлімшелер (эскадрон, отряд, т.б.) құрылып, кеңес үкіметін құруға белсене араласты, дегенмен, азамат соғысы аяқталысымен бұл әскери бөлімдер таратылды.
Ягодное (Қарағанды облысы)
Ягодное — Қарағанды облысы Абай ауданы, Мичурин ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Абай қаласынан солтүстік-батысқа қарай 10 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғын саны 295 адам (127 еркек және 168 әйел) болса, 2009 жылғы санақтың мәлiметтерi бойынша 198 адамды (99 еркек және 99 әйел) құрады.
Дереккөздер
Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) елді мекендері
Напалмды бомба
Напалмды бомба (Напалмовая бомба) — қабығы металдан не пластмассадан жасалған, напалммен жарақталған авиациялық өртегіш бомба. Ірі напалмды бомбаның сыйымдылығы — 100-600 л, ал кішілерінде — 5-50 л. Напалмды бомба түскен кезде жарылады, напалм тұтандырғыш зарядтан қызады да, жан-жаққа шашырайды, одан өрт ошағы пайда болады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Өңеш обыры
Өңеш рагының болжамы өте қиын орындалатын қатерлі ісік. Бұл дерт қазақ халқы үшін, әсіресе, Каспий, Арал теңізі аймағындағы тұрғындардың негізгі бір өлім себептері болып табылады. Ауырғандардың 70-80% бірінші жылдың ішінде өліп отырады. Өңеш рагы-cыртқы қабық қорғаныш қабілетін атқара алмайды, сондықтан рак ауруында дерт көрші сау ұлпаларға тез тарайды. Кейінгі жағдайларда ота жасалынбайды. Өңештің кілегей қабыршығы жуан келеді, ол жалпақ жасушалы болады да егде жастағы кәрі адамдарда жиі түлейді. Осы жерде пайда болған рак жалпақ жасушалы рак болып саналады. Өңештің ішкі кілегей қабыршығының астындағы қабат цилиндр тәріздес келеді; ал егер кардий қыспағы жеткіліксіз болған жағдайда асқазандағы қышқыл орта кейін қарай өңешке лақтырып құйылады. Сөйтіп ол өңештің жалпақ жасушалы кілегей қабыршығын шырышты қабыршыққа ауыстырады. Бұдан өнген рак аденокарцинома дейді. Қан және лимфа айналысы. Өңештің мойын тұсы төменгі қалқанша без артериясы арқылы қоректенеді. Кеуде бөліміне аортаның кеуде бөлімінен өңешке арнайы шығатын тармағы келеді; төменгі бөлімі сол жақ асқазан және төменгі диафрагма артериялармен байланыста болады. Қан кілегей қабыршық астында орналасқан вена қантамырлары арқылы кері жүреді. thumb|Өңеш рагы
Белгілері
Сонымен бұл қатерлі аурудың белгілерін қалай біліне бастайды: Егер осындай белгілер білене бастаса міндетті түрде дәрігерге көрініңіз. Себебі ісік аурулары ерте анықтаса, онда өмірге қауіпті факторлардан сақтануға болады. Лимфа тамырлары өңештің барлық қабаттарында өте бай дамыған; олар арқылы лимфа сұйығы өңештің алдыңғы және артқы жағында орналасқан бұлшық еттері арқылы мойынмен, орталық кеуде қуысымен және іштің жоғарғы қабаттарында мүшелермен тікелей байланыста болады. Осының нәтижесінде өңеш рагы барлық бағыта дамиды, метастаздар береді.
Гистологиялық (морфологиялық) құрылысы
Жалпақ жасушалы келеді, оның түлейтін, түлемейтін түрлері бар. Дерттің шырышты немесе жалпақ жасушалы + шырышты аралас түрлері өте сирек тіркеледі. Аденокарцинома көбінесе өңештің төменгі бөлігінде немесе Баррета өңешінде байқалады. Дерттің өсуі көбінесе өңеш қабырғасынан тыс жүреді және жалпы лимфа арқылы таралады. Қан арқылы өну өте сирек. Мүше қабырғасын бойлап, сырқат лимфа тамырлары арқылы жоғары бағытта, көрініп тұрған ісік шекарасына 4-5см қашықтықта таралады. Ісіктің бұл қасиеті өңешке операция жасағанда ұмытпау керек. Клиникалық ағымында сырқаттың гистологиялық айырмашылығы айтарлықтай өзгеріске әкелмейді.
Диагностикасы
Бұл дертті дәлелдеу қиын емес: рентгенге түсу және эндоскопиялық көру, оның соңында биопсия жасау. Әрине, бұлар пәрменді ем бағдарламасына жеткіліксіз болады; сондықтан сырқаттың өсу дәрежесін дәл анықтау – рентгенге түсіру, эзофагоскопия – ең шешуші нәрсе. Осы мақсатпен ауруханалық жағдайда компьтерлік томография (КТ) жасалынады.
Емі
Толық жазылу тек хирургиялық әдісті қажет етеді. Бірақ барлық ауруларға оны қолдану өте қиын. Сырқаттың жоғарғы бөлігінде сәуле әдісі қолданады, одан кейін тағамның өңештен өтуі жақсарады. Кейбір жағдайда бұл нәтиже ұзаққа созылуы мүмкін. Химиотерапия дәрменсіз келеді. Әстінде ол операциямен, немесе сәулемен қабаттасып келгенде паллиативті әсер етеді. Көптеген аурулар дертті асқынып, өршіген кезінде ем қабылдауға мәжбүр болады, себебі тағам жүрмегеннен кейін аштық, оның соңы дегенерация және дистрофияға әкеледі, яғни алмасу үрдістері қайтадан қалпына келмейтін жағдайға тап болады. Бұларды болдырмау мақсатында паллиативті операциялар – гастростомия (асқазанды тесу, жару, сөйтіп сол арқылы қолдан тағамдану) немесе өңештің тарылған жеріне түтікше қойып, оны кеңіту (интубация пищевода) жасайды.
Операция түрлері
Емнің нәтижесі жалпы мардымсыз келеді, сондықтан қазіргі таңда өзекті мәселе болып саналатын мәселе – сақтандыру шараларын дамыту, жетілдіру.
Көкбасты ифрита
Жалпы сипаттамасы
Жаңа Гвинея ормандарында осындай улы құс мекен етеді. Құсытың көлемі 16,5см-ге дейін жетеді. Кеуделері мен қанаттары сары-қоңыр түсті болып келеді, ал басы көк түсті «қалпақпан» сәнделген. Уының көп мөшері кеудесі мен аяқтарында жинақталған. Оның қауырсындарына байқаусызда тиіп кеткен адам күйіп қалады, ал ұсақ түктері мұрын аймағына түсер болса, бірден аллергиялық жөтел басталады. Бұл құсты таныған жағдайда сақтанған жөн.
Өңеш обыры
Асқынуы
Ісіктің ыдырауымен немесе оның көрші сау мүшелерге, ұлпаларға, тінге көшуімен тығыз байланысты. Сондай мынадай белгілер болады:
Эпидемиологиясы
Қазақстанда өңеш рагы барлық адамдарды қосқанда жиілігі жөнінен 5 орында тұр. Ерлер арасында 4 орынды, ал әйелдер арасында 7 орынды алады. Ең жоғарғы көрсеткіш Қызылорда, Батыс Қазақстан, Маңғыстау, Атырау, Ақтөбе, ал өте сирек кездесетін жерлер Алматы, Астана, Жамбыл, Солтүстік Қазақстан, Оңтүстік Қазақстан облыстары жатады. Ал жер шары бойынша көп тараған жерлерге Солтүстік Иран, Қытай, Оңтүстік Африка, Түрікменстан, Өзбекстан жатады. Жыныстық ерекшеліктеріне байланысты еркектер әйелдерге қарағанда 6 есе жиі ауырады.Жас ұлғайған сайын аурушаңдық көбейе береді, үлкен көрсеткіш егде жастағы адамдарда. Өңеш рагының үлесіне барлық қатерлі ісіктердің 1,5-2,0% кіреді. Кейінгі жылдары бұл дерт өзінің жиілігі жөнінен Қазақстанда бесінші орын алады (5,0-5,1% 2005ж; 4,9% 2007ж;). Аурушаңдық 2005ж – 4,6%-ға төмендеді (2005ж ол 9,8% болса, 2006ж – 9,3%, 2007 ж – 9,1%). Еркектерде әйелдерге қарағанда 1,1-1,3%жиі кездеседі. Жас өскен сайын аурудың жиілігі жоғарлайды.
Көкбасты ифрита
Дереккөздер
Санат:Құс түрлері
Өңеш обыры
Өңеш рагын қоздырғыш себептер
Негізінен: Ісік алды ауруларды созылмалы қабыну аурулары қалыптастырады. Бұларды анықтау және емдеу сақтандыру шараларына кіреді. Өңештің ортаңғы бөлігі жиі зақымданады, содан кейін төменгі бөлігі. Дерт жалпақ жасушалы болып келеді, ал шырышты (аденокарцинома) түрі Баррета балаларда кездеседі. Лимфа тамырларының мүшеге жанама орналасуы және оның ірілігі лимфа сұйығы арқылы сырқаттың тез, әрі жедел өсуіне қолайлы жағдай туғызады. Метастаздардың бір аймақтан екінші бір аймаққа секіріп кетуі әбден ықтимал.
Өңештің клиникалық анатомиясы.
Өңеш түтікше мүше, оның ұзындығы 25 см. Мынадай бөлімдерден тұрады: мойын, кеуде және іш. Кеуде бөлімі үшке бөлінеді: жоғарғы – 2 кеуде омыртқасынан бастап аорта (қолқа) доғасының төменгі деңгейіне шейін; ортаңғы – өкпе қақпасынан (тамырларына) сәйкес келетін жер; төменгі – өкпе тамырларынан басталып өңештің диафрагмаға (көк ет) кіретін жеріне шейін. Бұл бөлімдердің әрқайсысы әртүрлі жиілікпен жарақаттанады. Кеуде бөлімі орталық кеуде қуысының артқы бөлігінде орналасады, онымен кеңірдек, сол жақ негізгі бронх, кеуде аортасы және оның доғасы, адасқан және кері қайтқан көмей нервтері жанасады. Үш жерінде өңеш қуысы физиологиялық түрде тарылады: Осы аталмыш физиологиялық тарылған өңеш бөліктерінде рак ауруы жиі кездеседі. Өңеште үш қабат бар:
Лимфа тамырлары өңештің барлық қабаттарында өте бай дамыған; олар арқылы лимфа сұйығы өңештің алдыңғы және артқы жағында орналасқан бұлшық еттері арқылы мойынмен, орталық кеуде қуысымен және іштің жоғарғы қабаттарында мүшелермен тікелей байланыста болады. Осының нәтижесінде өңеш рагы барлық бағыта дамиды, метастаздар береді.
Блайнд Блэйк
Блайнд Блэйк ("Blind" Blake) – блюз әндерін орындаушы, гитарашы. . «Paramount Records» ән жазу студиясы Блэйкті 1893 жылы Джэксонвилл (Флорида штаты) қаласында дүниеге келген деп жазған. Оның өмірі туралы мәлімет өте аз. Кейбір деректерге сүйенсек, оның шын есімі Артур Фелпс (Arthur Phelps) болған. Регтайм стилінің негізін салушы Блайнд Блэйк болып есептеледі. Оның алғашқы «West Coast Blues» атты ән жинағы 1926 жылы шыққан. Блайнд Блэйк 1933 жылы көз жұмған.
Дереккөздер
Санат:1893 жылы туғандар Санат: Француз әншілері Санат:1933 жылы қайтыс болғандар
Раянкур-Сент-Оль
Раянкур-Сент-Оль (Raillencourt-Sainte-Olle) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Камбре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,09 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59488, пошта индексі — 59554.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2368 адамды құрады. Халық тығыздығы — 333,99 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Күшейткіштің ығыстыру кернеуі
Дереккөздер
Санат:Электроника
Бейсенбай Қасқырбаев
Дереккөздер
Санат:1904 жылы туғандар Санат:Қармақшы ауданында туғандар Санат:1958 жылы қайтыс болғандар Санат:Қармақшы ауданында қайтыс болғандар Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Мәскеу шығыстану университеті түлектері Санат:Айтыс ақындары
Көгеру
Көгеру (κυανός) — қанның іркіліп тоқтап қалуы, қанға оттегінің жетіспей, ауыз шырышты қабықтарының көгеріп, көк реңдеуіне согады. Жүрек-күре тамыр, дем алу жүйелері қызметі меңдегенде, ауыз шырышты дабығының көгерген жерлері айқыпдала түседі.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Қарабиік
Қарабиік – Бауырлыөзек пен Балатүндік өзендерінің аралығындағы тау.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Егіндібұлақ ауылынан солтүстікке қарай 35 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 476 м.
Геологиялық құрылымы
Ордовик жыныстарынан түзілген.
Жер бедері, өсімдігі
Беткейлері сай-жыралармен тілімденген. Қызғылт қоңыр топырағында дала мен тау өсімдіктері өседі. Солтүстік беткейлерінде бұта, оңтүстігінде шалғын кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Қарқаралы ауданы таулары
Тұрақты қалып
Тұрақты қалып - бұлшықеттердің шамалы ғана (әрбір 2 секундта 1 рет) тітіркенуі жағдайында, олардың ұзақ уақыт бойына тұрақты жұмыс қабілетін туындататын, жұмыстағы бұлшыкеттердің зат алмасуы, тұрақты күйде қуат шығынына сәйкес жүріп отыратын қапыпты жағдай.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Муллака (Баймак ауданы)
Муллака — Башқұртстанның Баймак ауданындағы ауыл, Кульчур ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 513 адамды құрады. Пошта индексі — 453662, ОКАТО коды — 80206837003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Кюпса-Кикя
Кюпса-Кикя — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тюнемпыль-Кикя өзенінің сол жағалауынан 57 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Мәтіндік құрастырушылық құжат
Мәтіндік құрастырушылық құжат- бейнелеу, есептер, спецификациялар, кестелер және баска мәтіні бар құжаттарды камтитын құрастыру кұжаттардың бөлігі.
Кюпса-Кикя
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Мәтіндік құрастырушылық құжат
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Кюпса-Кикя
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Пилюска
Пилюска — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Удмуртия Республикасы, Марий-Эл Республикасы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сырчан өзенінің сол жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка қала типті ауылдағы Аркуль су өлшейтін посттан Вятка Алаңқайы қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері