cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақтар диаспорасы
Өзбекстан
Көрші Өзбекстанда тұратын қазақтардың проблемалары аз емес, бұл ана тілінде білім алумен байланысты проблемалар, ана тіліндегі мерзімді баспасөздерге жазылуға шектеу қою, мәдениет, әдебиет, өнер саласындағы проблемалар, әдеуметтік-экономикалық проблемалар. Өзбекстанның аудандары мен қалаларында Қазақстан телевидениесінің хабарлары біртіндеп экраннан түсіп қалуда. Білім беру жүйесінде де өз қиындықтары бар, қазақ тіліндегі оқулықтар жетіспейді, қазақ тілінде оқытатын мектептер саны жыл өткен сайын қысқарып келеді, Өзбекстанның жалпы білім беретін мекемелері латын графикасына көшуі білім алуға қосымша қиындықтар туғызады. Диаспораның 60%-дайы ауыл тұрғындары. Олар мақта мен күріш егеді, мал шаруашылығымен, соның ішінде қаракөл қойын өсірумен айналысады. Қалалықтар негізінен білім беру, денсаулық сақтау, тұрмыстық қызмет көрсету және басқа да материалдық емес салаларда жұмыс істейді. Этникалық қазақтардың мемлекеттік билік органдарындағы өкілділігі лауазымды ұлтпен салыстырғанда өте төмен. Республиканың қазақтар тығыз орналасқан өңірлері – Қарақалпақстанда, Ташкент, Навои облыстарында диаспора өкілі басшылардың саны соңғы жылдары елеулі қысқарды. Оларды басшы орындардан, жалақысы жоғары немесе беделді лауазымдардан босатып жатыр. Қазақ диаспорасы бұларды өздерінің әлеуметтік, саяси құқықтарының бұрмалануы деп қабылдайды, сондай-ақ биліктегілердің мұндай әрекеттері республикадағы, әсіресе қазақтар жинақы тұратын жерлердегі әлеуметтік шиеленіске әкеп соғуы мүмкін. Тұрмыстық деңгейдегі этникааралық жанжалдар санының артуы осының жанама дәлелі бола алады. Диаспораның әлеуметтік мәртебесінің төмендеуі, оның материалдық жағдайының нашарлауы, тіршілік етудің көптеген салаларындағы кепілді құқықтардың жоқтығы – ауыр тиетін процесс, алайда оны республикадағы қазақ халқын ғана шеттету деп қарамау керек. Бұл объективті процесс, өтпелі кезеңмен байланысты және ұлтына қарамастан елдің барша халқын қамтиды. Әлеуметтік мәртебесінің төмендегеніне қарамастан қазақ этносының жоғары бейімделу мүмкіндіктері оған жаңа жағдайда да қоғамдағы өзінің орнын табуға көмектеседі.
Солтүстік Осетия
Ауыл шаруашылығы
2021 жылдың 1 мамырына барлық санаттағы шаруа қожалықтарында ірі қара мал саны 93,9 мың бас (2020 жылдың 1 мамырына -0,7 мың), оның ішінде: сиыр 38,0 мың (+0,1 мың), шошқа 23,1 мың бас (+1,0 мың), қой-ешкі 135,5 мың бас (+7,7 мың), құс 1091 мың бас (+36,3 мың).
Қазақтар диаспорасы
Кырғызстан
Соңғы халық санағына (1999 жылғы сәуір) сәйкес мұндағы этникалық қазақтардың саны 42 657 адам. 2004 жылдың басында қазақ халқының саны 65 мың шамасында. Анағұрлым жинақы орналасқан жерлері Шу облысы (17 510 адам), Бішкек қаласы (12 064 адам), Ыстықкөл (6979 адам), Талас (3604 адам), Жалал-Абад (1 130 адам), Ош (1200 адам), Нарын (394 адам) және Баткент (376 адам) облыстары. Білім деңгейі: жоғары білімі барлар – 4 234 адам, аяқталмаған жоғары - 678, орта-арнаулы – 4 346, орта – 13 366, қалғандарында – бастауыш білім. Қазақтардың ішінде 47 ғылым кандидаты, 8 ғылым докторы бар. Жалпы алғанда Қырғызстандағы біздің отандастарымыздың әлеуметтік-экономикалық жағдайы мақтанарлықтай емес. Қазақтардың бір бөлігі аралас некеден туған, ассимилияция қаупін туғызады. 1999 жылғы ұлттық халық санағы мәліметтеріне сәйкес 42 657 қазақтың 7546-сы ана тілін қырғыз тілі деп, 2449 – орыс тілі, 95 - өзбек тілі деп көрсеткен. Мұның себептерінің бірі қазақ диаспорасы жинақы тұратын аудандарда қазақ орта мектептері мен балалар мекемелері жоқ деуге болады, ана тілінде теле- және радио бағдарламар таратылмайды.
Солтүстік Осетия
Ауыл шаруашылығы
2020 жылы 193,1 мың тонна сүт өндірілді (2019 жылмен салыстырғанда +15%).
2020 жылғы 13 қарашадағы жағдай бойынша республикада барлық түрдегі астық 719 мың тонна, оның ішінде жүгері 556 мың тонна жиналды. Бірақ егістік ұйытқысының 10 мың гектардан астам алқабы әлі орылуға тиіс болса, диқандар 800 мың тонна астық жинауды көздеді. Бұл республика тарихындағы тағы бір рекорд болмақ. Жүгерінің орташа өнімділігі әр гектардан 68 центнерден жоғары. Картоптың түсімі өткен жылғы деңгейде – 43 мың тонна немесе гектарына 210 центнер.
Қазақтар диаспорасы
Түрікменстан
1995 жылғы халық санағы мәліметтері бойынша Түркменстанда 86 987 қазақ тұрады (елдегі халықтың жалпы санының 4%). Олар Дашогуз (33 000 адам), Балкан (22 000 адам), сондай-ақ Марый және Лебап уәлайяттарында (облыстарында) жинақы қоныстанған және негізінен мал шаруашылығымен айналысады, тамақ және мұнайөңдеу салалары мен әлеуметтік салада жұмыс істейді. Біздің елшілігіміздің мәліметтері бойынша 2003 жылы мұнда 110 000 қазақ тұрған. ҚР Елшілігі Түркменстандағы қазақ мектептерінің директорларына 16 000 оқулықтар мен оқу құралдарын тапсырды. Соңғы уақыттарда көшіп келген қазақтардың азаматтығын ауыстыру мәселесі ерекше өткір болғандықтан, сондай-ақ бұл процедураның ұзақтығы мен қымбаттығына байланысты Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі түркмен тарапына Азаматтықты оңайалатып алу мен тоқтату туралы Келісімнің жобасын жіберді. Алайда Түркменстанның Орталық Азия елдерінен бөлектенуіне және біздердің елдеріміздің арасындағы визалық режим енуіне байлйанысты бұл проблема әлі күнге өзінің оң шешімін таппай отыр. Осы үшін біздің отандастарымызға залал көруде, олардың Қазақстанмен гуманитарлық байланыстары шектеулі.
Солтүстік Осетия
Көлік
Солтүстік Осетия-Алания Республикасында көлік және логистика жалпы өңірлік өнімнің 7,7% құрайды.
Инфрақұрылымдық қамтамасыз ету деңгейі бойынша республикалық көрсеткіштер жалпыресейлік және аймақтық көрсеткіштерден асып түседі. «Қатты» беті бар жолдардың тығыздығы бойынша Солтүстік Осетия Ресейде төртінші орында.
Қазақтар диаспорасы
Моңғолия
Моңғолияның Ұлттық статистикалық басқармасының мәліметтері бойынша этникалық қазақтардың жалпы саны 102 983 адам, яғни моңғолдардан кейінгі екінші орынды иеленеді. Олардың ішінде Баян-Өлгей аймағында 83 776 адам, Хобда аймағында — 12 215, Ұланбатыр мен оның төңірегінде – 7 504, ал Эрдэнэт, Дархан, Бэрх және Шарыгол өнеркәсіптік аудандарында – 4 245 адам тұрады. Қазақстан Республикасы Елшілігінің нақтыланған мәліметтері бойынша Моңғолияда 126 000-нан астам қазақтар тұрады. М.Тәтімовтың мәліметі бойынша Моңғолияда 157 000 қазақ тұрады, Қазақстардың Дүниежүзілік қауымдастығының көрсеткіші едәуір төмен – 90 000 адам. Мәліметтердің алшақтығы бұл мәселені арнайы зерделеуді талап етеді. Қазақтардың 90%-нан астамы Моңғолияның батыс бөлігінде, Баян-Өлгей аймағында тұрады, ол астанадан 1600 км қашықтықта орналасқан. Баян-Өлгейдегі мал шаруашылығының салыстырмалы қарқынды дамуы мен шекара маңындағы қарқынды сауда (РФ Алтай республикасы мен ҚХР ШҰАА) отандастарымыздың әлеуметтік-экономикалық жағдайының Моңғолияның басқа аудандарымен салыстырғандағы жақсы болуына жағдай туғызды. Республикаға қазақтардың қоныс аударуы Қазақстан мен Моңғолия арасындағы еңбек нарығы мен халықты жұмыспен қамту саласындағы өзара ынтымақтастық туралы Селісімге сәйкес 1991 жылдың қыркүйегінен басталды. Барлығы 83 000 адам көшіп келді. Кейіннен 12 000-нан астам қазақ Моңғолияға кері оралды. 70 278 адам Қазақстанда өзінің жаңа отанын тапты.
Солтүстік Осетия
Көлік
«Владикавказ» әуежайының ұшу-қону жолағының жасанды төсемдерін қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде.
Владикавказ қалалық трамвайлары назар аударарлық — Ресейдегі ең ескі трамвай жүйелерінің бірі (1904 жылы ашылған).
Қазақтар диаспорасы
Іле-Қазақ автономиялық облысы
Қазақстан-Қытай шекарасының бойында өзінің үкіметі, жергілікті басқару органдары, қазақ мектептері мен қазақ тіліндегі газеттері, радио және телевидениесі бар Іле-Қазақ автономиялық облысы (ІҚАО) Қазақстанмен тұтастай шектесіп жатыр. ҚХР конституциясы бойынша автономиялардағы бірінші әкімшілік лауазымдарды лауазымды этностың өкілдері иеленуі тиіс, ІҚАО бұл қазақтар (аудандықтан бастап қалалық буынға дейінгі парткомның бірінші хатшысы лауазымына бұл қағида жүрмейді). Қазақтардың басым үлес салмағы білім беру, мәдениет, өнер, қаржы, сақтандыру, денсаулық сақтау, спорт және әлеуметтік қызмет көрсету саласында, сондай-ақ партиялық-мемлекеттік қызмет пен құқық қорғау органдарында байқалады. Аз кездесетіні – ғылымға негізделген салалар мен өнеркәсіптік, әсіресе ірі кәсіпорандарда. ІҚАО астанасы - Құлжа (қытай транскрипциясында - Инин) бірмезгілде Іле аймағының да орталығы болып табылады, мұнымен қатар облысқа тағы екі аймақ кіреді: орталығы Чугучак қаласындағы Тарбағатай және орталығы Алтай қаласындағы Алтай аймақтары. Әрбір аймақ ауылдық аудандарға бөлінген және мәртебесі бойынша бұрынғы одақтас республика облысының мәртебесіндей. Іле аймағында 9 аудан, Тарбағатай аймағында 6 аудан, Алтай аймағында 8 аудан бар. Шен туралы әкімшілік-аумақтық табельде ІҚАО Шыңжан аймақтарына қарағанда жоғары сатыда: оның аймағы мәртебесі жағынан округке тең. Сондықтан облыстық өкімет қосымша қондырғы сияқты және жергілікті билікке мәселені тікелей Үрімжіде шешкен оңай. Үрімшіде бұған кедергі жасамайды, әсіресе 1982 жылы ІҚАО Пекинге ҚХР үкіметіне тікелей бағынуды сұрап, ШҰАР юрисдикциясынан шықпақ болған шешімінен кейін. ІҚАО басында облыс үкіметінің төрағасы тұрады, оны қазақша «үкімет төрағасы» емес, «облыс бастығы» немесе «облыс үкіметі бастығы» деп атайды, өйткені төраға Қытайда біреу – ол ҚХР Төрағасы. Аймақты (округті) үәли (губернатор) басқарады, оны мұнда «әкім» емес, «уәли» деп атайды, ал қала мэрлерін «қала бастығы» деп атайды, есесіне аудан әкімдерін көбінесе «аудан әкімі» деп атайды. 1990 жылға дейін «аудан бастығы» термині қолданылатын. Болыс әкімін көбінесе жайғана «ауылбас» деп атайды. Қытайдағы қазақ автономиясының сақталу перспективалары бүгінде бірыңғай емес. Хань халқының тарапынан аз ұлт өкілдері пайдаланатын жеңілдіктерді сақтап қалудың құқық тарапынан дұрыстығы туралы мәселе жиі қойылып жүр. Қытай үкіметі мен ҚКП қазақ диаспорасы мен ирредентасына қатысты ұлттық саясаты қаншалықты бірмәндес болатындығы белгісіз. Қазақтар лауазымды этнос болатын және басшылық басында ресми тұрған, қазақтардың әлемдегі екінші әкімшілік-аумақтық құрылымы болып табылатын Іле-Қазақ автономиялық облысының Қазақстан үшін маңызы орасан.
Солтүстік Осетия
Жетекші лауазымының атауы
2005 жылы 20 мамырда Солтүстік Осетия-Алания Парламенті Солтүстік Осетия президенті лауазымын республика басшысы етіп өзгертуді көздейтін республикалық конституцияға өзгерістер енгізді.
Түзетулерді «Единая Россия» фракциясы көтерді. Солтүстік Осетия-Аланиядағы президенттік институтты жою идеясын осы партияның республикалық филиалы саяси кеңесінің хатшысы Таймураз Мамсуров (ол республика парламентінің төрағасы) көтерді.
Қабылданған түзету өкілеттік мерзімі аяқталғанға дейін президент деп атала алған Солтүстік Осетия президенті Александр Дзасоховқа әсер етпеді (бірақ оны «республика басшысы» деп атау тәжірибесі осы мәселе бойынша ресми шешім қабылданғанға дейін сақталды).
2015 жылғы 13 қыркүйекте Солтүстік Осетия-Алания парламентінің көпшілік дауысымен Тамерлан Агузаров республика басшысы болып сайланды. 2016 жылдың 19 ақпанында Агузаров 52 жасында пневмония салдарынан қайтыс болды, республика басшысының міндетін атқарушы Вячеслав Битаров болды. 2016 жылы 18 қыркүйекте Солтүстік Осетия-Алания парламенті Битаровты республика басшысы етіп сайлады.
Жоғары білім
2015 жылғы жағдай бойынша Солтүстік Осетия-Аланияда мемлекеттік және жекеменшік оннан астам университет, академия, институт пен филиалдар жұмыс істейді. Олардың көпшілігі Владикавказда орналасқан.
Қазақтар диаспорасы
Иран
Қазіргі уақытта қазақ диаспорасы әртүрлі мәліметтер бойынша Гор-ган, Бендер-Туркмен және Гүлістан провинциясының Гомбад қалаларында тұратын 10-нан 15 мыңға дейінгі адамды құрайды. Ирандағы диаспора негізінен өткен ғасырдың 20-30-жылдары, КСРО-да ұжымдастыру, мал мен астық қорын тәркілеу процесі басталған кезде қалыптасқан. Олардың көпшілігі – Маңғыстау облысы аумағынан келгендер. Ирандағы Қазақстан Республикасы Елшілігінің жәрдемімен 59 отбасы арнайы авиарейспен тарихи отандарына көшіп келді.
Пәкістан мен Ауғанстан
Пәкістан Ислам Республикасындағы қазақ диаспорасы Сайлау Батыршаұлының мәліметтері бойынша 1600 адамды құрайды. М.Тәтімов олардың саны 3 000 адам деп есептейді, Г.Меңдіқұлованың мәліметтері бойынша олардың саны 5 000 адам. Пәкістандағы қазақ ұлты негізінен басқыншы Кеңес армиясынан қашқан ауғандық қазақтардан тұрады. Пәкістаннан келген репатрианттар өмір сүруге қажетті қаражатсыз қалғандықтан Елшілік олардың тіршілік етуіне көмектесудің барлық мүмкіндіктерін жасады. 1998 жылы Қазақстанға Ауғанстаннан келген босқындардың көп бөлігі (230 адам) жіберілді. 1999-2000 жылдары тағы 573 қазақ оралды. Ауғанстанда 21 000 қазақ бар. Қазақстан Республикасының Дипломатиялық миссиясының ақпаратына сәйкес 374 адам тарихи отанына оралуға тілек білдірген. Ауған қазақтарының көбі сауатсыз, жеке басын куәландыратын құжаттары жоқ. Ауғаныстан қазақтарының тарихы, этнографиясы, тілі мен діні, жалпы тыныс-тіршілігі жүйелі түрде зерттелмей келеді. нобай|700x700 нүкте|Әлемдегі қазақ диаспорасы
Терминдер сөздігі
Босқындар – сөздің бастапқыдағы мағынасы: өз елін, жұртын қандай да бір келеңсіз жағдайға байланысты қалдырған адамдар, мысалы, соғыс, ашаршылық, жұт, стихиялық бәле және т.б.
Диаспора –грек сөзінен шыққан,белгілі бір халықтың (этникалық қауымның) біраз бөлігінің өз елінен тыс өңірге орын тебуін білдіретін ұғым. («шашыраңқы» немесе «елінен, жерінен ажыраған»).
Кордон- шекара күзеті болатын жер.
Солтүстік Осетия
Дін
Республикада негізінен православие, дәстүрлі осетин нанымдары және ислам діні ұсынылған. 2012 жылы «Среда» зерттеу қызметі жүргізген ауқымды сауалнамаға сәйкес, Солтүстік Осетияда «Мен ата-бабаларымның дәстүрлі дінін ұстанамын, құдайлар мен табиғат күштеріне табынамын» тармағын жауап бергендердің 29%-ы таңдаған – бұл Ресей Федерациясында ең жоғары пайыз (келесі — тек 13%) саналды. «Мен православие дінін ұстанамын және орыс православие шіркеуіне кіремін» деген тармақты жауап бергендердің 49%-ы таңдады, «Мен христиан дінін ұстанамын, бірақ өзімді христиандық конфессиялардың ешқайсысының мүшесі деп санамаймын» — 10%, «Құдайға сенбеймін» — 3%, «Мен исламды ұстанамын, бірақ мен суннит те, шиит те емеспін» — 3%, «Мен православие дінін ұстанамын, бірақ мен орыс православие шіркеуіне жатпаймын және ескі наным-сенуші емеспін» — 2%, «Мен Құдайға (жоғары күшке) сенемін, бірақ нақты дінді ұстанбаймын» — 1%. Қалғандары 1%-дан аз.
2020 жылы:
Дереккөздер
Санат:Солтүстік Осетия Санат:Ресей республикалары
Қазақтар диаспорасы
Терминдер сөздігі
Миграция – халықтың қоныс аударуы, қозғалысы; халықтың ел ішіндегі ішкі көші-қоны; халықтың бір елден екінші елге қозғалысы, сыртқы көші-қоны.
Отан- туған ел, атамекен. Адамның туған жері: сол халықтың тарихи аумағындағы оған жағатын табиғат, халқы, тарихи даму ерекшеліктері, тілі, мәдениеті, тұрмысы және өнегелігі.
Оралмандар – Қазақстан Егемендігін алмай тұрғанда өзге мемлекеттің территорясында тұрған қазақ ұлтының азаматтығы жоқ шетелдектер, енді Қазақстан жеріне тұрғылықты тұру мақсатымен келгендер.
Репатриация- әскери тұтқындарды, босқындарды, эмигранттарды туған еліне қайтару.
Тағы қараңыз
Санат:Қазақтар Санат:Түркі этникалық топтары
Алма
нобай|Алма Алма (Malus pumila) — раушангүл тұқымдасына жататын, өте кең тараған ағаштарының жемісі.
Табиғи алманың жер шарында бізге 36 түрі белгілі, олардың 10— 12-сінің шаруашылықтық маңызы бар. Қазақстанда негізінен Сиверс алмасы, Недзвецкий, қырғыз алмасы өседі. Алманың жаздық, күздік, қыстық сұрыптары бар. Алма ағашының өмір сүру ұзақтығы 20—100 жыл, биіктігі 4—10 м болады. 3—12 жылда жеміс береді, әр гектардан шамамен 100—300 ц өнім алынады. Тұқымынан және өсімді (вегетативті) жолмен көбейеді. Тұқымынан көбейту бұлама алуда және селекцияда қолданылады.
Алманы көбейту кейде ұластыру арқылы да жүзеге асады. Қазақстанда алманың 40-тан астам сұрыптары аудандастырылған, оның 20-сын (Салтанат, Іле, Алатау шапағы, Алматы т.б.) қазақ селекционерлері өсіріп шығарған. Алма жемісі тасымалдауға, сақтауға жарамды, тағамдық заттарға бай, дәмді келеді, әрі жақсы өңделеді. Алма құрамында 83—88 % су, 7,5—16 % қант, 0,2—0.8 % қышқыл, 9,5—18,5 % құрғақ қалдық, 0,28—1,0 % илік заттар, А, В1, В2, В6, С, РР витаминдері, көптеген минералды заттар бар. Шырынынан шарап, сусын дайындалады, ал жемісін емдік дәрі ретінде де, адам организмін ауыр металл заттардан тазалауға, қан бұзылу және жүрек ауруларын емдеуге қолданады.
Алманың зиянкестері: алма жегіші, алма биті, шие бізтұмсығы, гүл жегіші. Алма аурулары: алма қотыры, ақ ұнтақ, жеміс шірігі, т.б.
Өсімдік туралы
Алма ағашының сұрыптарына қарай өмір сүру ұзақтығы  20-100 жыл, биіктігі 3-10 м аралығында, 3-12 жылда жеміс береді. Жаздық, күздік, қыстық сұрыптар болады. Жаздық сұрыптары еккеннен кейін 3-4 жылдан соң жеміс бере бастайды. Толық жеміс беру мезгілі 15-20 жыл, ал 30-35 жыл өткен соң мұндай сұрыптардың жеміс беруі нашарлай бастайды. Жаздық, күздік, қыстық сұрыптарды іріктеп алу тәртібін орындамау, қандай да болсын бір түрін көбейтіп жіберу – әсіресе, өнімді жинаған, сақтаған, өңдеген кезде көптеген қиыншылықтар туғызады. Бақшада мейлінше көп сақталатын қыстық сұрыптарға едәуір орын берілгені дұрыс.
Қолданылуы
Алма құрамында су, қант, қышқыл, А, В1, В2, В6, С, РР витаминдері, көптеген минералды заттар бар. «Күнде кешкісін бір алма жесеңіз, дәрігер қажет емес» деген мақал алманың қаншалықты пайдалы екендігін білдіреді. Сонымен қатар, алма шырыны адам организмін ауыр металдардан тазартуға, қан бұзылуы және жүрек ауруларын емдеуде қолданылады. Алма жемісі тасымалдауға, сақтауға жарамды.
Алма жемісінен шырын, тосап, компот, джем, қақ жасалады. Сондай-ақ тамақ, кондитер және иіс су өнеркәсібінде қолданылады. Алманы күнделікті тағамға, салаттарға қосып пайдаланады.
Алма мусы
Алманың әсіресе қышқыл сұрыптарын тазалап жуып, шанышқымен түйреп тесіп, табаға салады да, 15—20 минутқа пешке қояды. Піскен ыстық алманы үккіштен өткізіп, оған суытылған қант шәрбатын құйып, жұмыртқаның ақуызын қосып, көпіршіп қоймалжың болғанша жақсылап араластырады. Егер қышқылы кем болса, онда оған 1/2 шай қасық лимон шырынын қосу керек. Дастарқанға салқындатып қояды. 500 г алмаға: 2/3 стақан қант мен 3 жұмыртқаның ақуызы керек.
Алма пудингі
thumb|left Алманы тазалап жуып, тат баспайтын пышақпен өзегі мен қабығынан тазартып, әр алманы 4-ке бөліп, сары май салынған табаға аздап қуыру қажет. Бидай ұнына қант және ас содысын қосып, жақсылап араластырып, май, жылы сүт пен жұмыртқа қосып қамыр дайындайды. Содан соң алма біраз суығаннан кейін қамырмен араластыру керек. Алма қосылған қамырды май жағылған және кепкен нан себілген табаға салып, бетін тегістеп, пешке қойып, 30 минут пісіреді. 800 г алмаға: ал тұз әркімнің қалауынша салынуға тиіс.
Қамырға орап пісірген алма
Иленген қамырды (қалыңдығы 1-2 cм) төрт бұрыштап, алма орауға болатындай шамамен кеседі. Алманы тазалап жуып, ортасындағы өзегін алып, өзектің орнына қант себеді де, жаңағы жайылған қамырға орап, үстіне қант сеуіп, суланған қаңылтыр табаға салады. Әр алманың үстіне бес жұлдызшалап қамыр салып, оның бетіне жұмыртқа уызын жағып әсемдеуге болады. Қаңылтыр табаны ыстық пешке қойып, 10-15 минут өткеннен кейін, отын азайтып, тағы 8-10 минут ұстау қажет. Тағам дайын болған кезде оны қалақпен немесе ұшы доғал келген пышақпен табадан алып, бетіне қант себу керек. Бұл — ыстық немесе салқын күйінде де жеуге болатын тағам.
Жаңғақ қосқан алма
thumb Жұмыртқаға қант қосып, әбден ақкөбік болғанша араластырып, оған өсімдік майын, ұн, аршылған алма (үгін), майдаланған жаңғақ, лимонның қабығын немесе оның үгіндісін қосады. Қоспаны араластырады, оны май жағылып, ұн себілген шойын табаға салып пісіреді. Піскен тағам суытылып, бетіне қант себіліп, бірнеше бөлшекке кесіліп, сонан соң дастарқанға қойылуға тиіс. 2 стақан ұнға:
Алма сусыны
Алманы жуып, өзегінен тазартып, үккішпен үгіп, шырынын алады. Сол шырынға қант сеуіп, қайнатып, көзі тар сүзгіштен өткізіп, сонан соң аз ғана суытып қою керек. Ыдыстың түбіне жиналған тұнбасын ептеп құйып алады. Осы әдіспен мүкжидегінен шырын дайындал, оны алма шырынымен араластырып, қант, қайнаған су, ванилин қосып, салқындату керек. 500 г алмаға:
Жібітілген алма
thumb|left Жібітуге қышқыл дәмі бар, орташа және ұсақ алмалардың күздік және қыстық сұрыптары (Антоновка, Анис, Литовский пепин, Осеннее полосатое) пайдаланылады. Ашық түсті алмалар мен оның жаздық сұрыптары, жібітуге жарамсыз. Алманы жинап алған соң, 15 күннен кейін жібітсе, оның сапасы онан сайын арта түседі. Жібітерден бұрын алманы ірі-ұсағына қарай іріктеп, зақымдалған алмалар бөлек алынуға тиіс. Алманың сұрпын бөлектеп қатар-қатар етіп қойып, әрқайсысын 30-50 кг-дық бөшкелерге салады (қыш ыдысқа салып та жібітуге болады). Бөшкені алма салмастан бұрын ыстық сумен жуу керек. Содан кейін оған алманы қатарлап салып, оның ең астыңғы қабатына және жан-жағына, бетіне, ыстық суға жуылған қара бидайдың немесе бидайдың сабанын төсейді. Сонда жібітілген алма әдемі сарғыш түске еніп, дәмі жақсарады. Алманы бөшкеге саларда арнайы қоспалар (бір бөшкеге: 150 г эстрагон, 250 г шие жапырағы немесе қара қарақат жапырағы) салуға болады. Алма толтырылған бөшкенің қақпағын жақсылан жауып, арнайы қалдырылған саңылау арқылы тұздық құяды. Саңылауды тығынмен онша тығыздамай жауып, 150С температурада 5-6 күн ұстап, көбіктенген кезде саңылаудан көбігін алып, жаңа тұздық құяды да (өйткені алма көп ылғал қажет етеді), саңылауды тығыздап жабады. Сөйтіп алманы жертөледе 20 С пен 50 С аралығында сақтайды. Жалпы алма сақталатын жердің температурасы 120 С-тан аспауы тиіс. Жібітілген алманы 30-40 күннен кейін жеуге болады. Оны көкөніс салатын, «провансаль» капустасын жасау үшін, сондай-ақ гарнир ретінде пайдалануға болады. 10 л тұздық дайындауға: 9,5 л су, 250 г қант (қанттың орнына 2 есе бал салуға болады), 150 г тұз, 150 г қара бидай ұнын пайдаланады.
Алма джемі
thumb Джем дайындау үшін алманың кез келген сұрпы жарайды. Әсіресе Антоновка, Папировка, Анис сұрыптарын пайдаланған жөн. Алманы жуып, бөлшектел турап, өзегінен тазартып (қараймай тұрып), оны сірке суы мен аздап қышқылдандырылған немесе тұзды су құйылған ыдысқа салады. Сосын оны алма қайнатылатын ыдысқа аударып салып, су құйып (1 кг алмаға 2-2 стақан су) қайнату қажет. Қайнатқан кезде, оны үнемі араластырып отыру керек. Алманы қайнату уақыты 10-15 минуттан аспауы тиіс. Егер суы аз болған жағдайда, тағы 1 стақан су құюға болады. Алмалы оттан түсіріп, оған қант немесе қант шәрбатын қосып, қайтадан отқа қойып, араластыра отырып тағы 30 минут қайнату қажет. 1 кг тазартылған алмаға: 1,2 кг қант пен 2,5 стақан су керек.
Дереккөздер
Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жемістер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8
Санат:Алма Санат:Раушангүлділер Санат:Жемістер Санат:Ағаштар
Kulturapfel
Базиля Көкенқызы Әбділманова
Базиля Көкенқызы Әбділманова - 1941 жылы 14 қыркүйекте Шығыс Қазақстан облысы Мақаншы ауданының Кировка ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Әділбаев Көкен, ҰОС қатысқан, 1943 жылда қаза болған. Анасы - Әділбаева Кенжехан (1917-1986), ұжымшарда жұмыс істеген. Ремей жеңіл өнеркәсіп техникумын (1962) техник-технолог мамандығы бойынша; Жамбыл технологиялық институтының тігін өндірісініңтехнологиясы факультетін (1969) инженер-технолог мамандығы бойынша; Мәскеу тоқыма институтының экономика және өнеркәсіпті ұйымдастыру факультетін (1979) инженер-экономист мамандығы бойынша бітірген. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2005 жылдан).
Діни көзқарасы - діндар.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - М. Тэтчер.
Хоббиі - тауға жаяу шығу, туризм, үлгілер жасау және бұйымдар тігу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи кітаптар.
Тұрмыс құрған. Жұбайы - Әбділманов Мейірхан Төлеуғазыұлы (1940 жылы туған), зейнеткер. Қызы - Әбділманова Жанат (1964 жылы туған); ұлдары - Әбділманов Марат (1967 жылы туған), Әбділманов Қанат (1974 жылы туған). 2 немересі бар.
Абзал Ахатұлы Талтенов
Абзал Ахатұлы Талтенов (11 қаңтар 1972, Чкалово ауылы, Махамбет ауданы, Гурьев облысы, Қазақ КСР) — химия ғылымдарының докторы (2007), профессор (2010).
Өмірбаяны
Талтенов Абзал Ахатұлы 1972 жылы 11 қаңтарда Атырау облысы, Махамбет ауданы, Чкалово ауылында (Бейбарыс) қызметкерлер отбасында дүниеге келді. Руы Есентемір бөлімі Әжімбет, Кіші жүз.
1979 жылы Индер ауданы, Елтай ауылындағы В. И. Ленин атындағы орта мектепке оқуға түсіп, 1989 жылы М. Әуезов атындағы орта мектепті күміс медальмен бітірді.
1989 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің химия факультетіне оқуға түсіп, оны 1994 жылы үздік бітірді. Сол жылы Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ жанындағы аспирантураға түсті.
1998-2001 жылдары Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі Білім комитетінің республикалық «Дарын» ғылыми-практикалық орталығының бас маман, кейіннен директордың орынбасары болып еңбек етті.
2001-2008 жылдары С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінде қызметкерлер мен істер басқармасының бастығы, Әкімшілік департаментінің директоры, ғылыми жұмыстар және халықаралық байланыстар жөніндегі проректоры, бірінші проректоры қызметтерін атқарды.
2008-2011 жылдары Семей мемлекеттік педагогикалық институтында бірінші проректор-оқу ісі жөніндегі проректор болды.
2011-2016 жылдары Л.Н.Гумилев атындағы Евразия ұлттық университетінің аппарат жетекшісі, оқу ісі жөніндегі проректор, ғылыми-зерттеу жұмыстары бойынша проректор қызметін атқарды.
2016-2019 жылдары Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің ректоры болды.
2019 жылғы 6 қыркүйектен бастап "ЭФКО Алматы" ЖШС директоры.
Еңбектері
1997 жылы кандидаттық диссертациясын, ал 2007 жылы химия ғылымдары саласында докторлық диссертациясын қорғады. 2010 жылы профессор ғылыми атағын алды.
80-нен астам ғылыми-әдістемелік жарияланымдардың, соның ішінде 3 монографияның, 7 авторлық куәліктің авторы. Қазақстан Республикасының Ұлттық Жаратылыстану ғылымдары Академиясының академигі, Халықаралық педагогикалық білім Академиясының мүше-корреспонденті, Қазақстан Республикасы Педагогика ғылымдары академиясының академигі. Химия және экология саласынан бірқатар ғылыми журналдардың редакциялық алқасының мүшесі.
Марапаттары
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Алғыс хаты» (2004), «Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері» белгісімен (2005), «Қазақстан Республикасының ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісімен (2009), С.Торайғыров атындағы алтын медальмен (2010), "ҚР Тәуелсіздігіне 20 жыл" медалімен (2011), "Қазақстан Конституциясына 20 жыл" медалімен (2015) және Қазақ хандығының 550 жылдығын атап өтуге байланысты іс-шараларды ұйымдастыруға қосқан үлесі үшін Қазақстан Республикасының Алғыс хатымен (2015) марапатталды.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан химиктері Санат:Химия ғылымдарының докторлары Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері Санат:Профессорлар
Нарыстау
Нарыстау — Башқұртстанның Миякин ауданындағы ауыл, Ильчигул ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 379 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Қарақойтас (тау, Үлкен Сырымбет таулары)
Қарақойтас – Тоқтысу өзенінің оң жағалауындағы тау.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Егіндібұлақ ауылының оңтүстік-шығысында 75 км жерде.
Маскегон Хэйтс (Мичиган)
Маскегон Хэйтс (Muskegon Heights) — Мичиган штатының Muskegon округіне жататын АҚШ қаласы.
Қарақойтас (тау, Үлкен Сырымбет таулары)
Жер бедері
Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 16-17 км-ге созылып жатыр, ені 3-4 км. Ең биік жері 1082 км. Беткейлері жыра, сайлармен тілімделген. Солтүстік-шығысынан Үлкен Сырымбет тауы түйіседі.
Маскегон Хэйтс (Мичиган)
Қала тұрғындарының саны 12049 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.2 км² шамасында. FIPS коды — 26-56360.
Қарақойтас (тау, Үлкен Сырымбет таулары)
Өсімдігі
Қызғылт-сары топырағында жусан, селеу, бетеге, боз өседі. Солтүстік бөлігінің батыс және шығыс беткейлерінің етегінде қараған қоспасы кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Қарқаралы ауданы таулары
NGC 7010
NGC 7010 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1823 жылы 6 тамызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7010 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66039, IC 5082, MCG -2-53-24, NPM1G -12.0537.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Магниттік динамика
Магниттік динамика
Магниттік динамика, магнетодинамика — үздіксіз өзгеріп отыратын өрістегі магниттелу процестерін қарастыратын магнетизм туралы ілімнің саласы. Қазіргі кезде ғылыми әдебиеттерде “Магниттік динамика” термині өте сирек қолданылады.
Таун оф Кидисвилл (Мэриленд)
Таун оф Кидисвилл (Town of Keedysville) — Мэриленд штатының Вашингтон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 482 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.2 км² шамасында. FIPS коды — 24-43100.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Күнді уақыт итеріп
«Күнді уақыт итеріп»  - М. Ю. Лермонтовтың «Вечер» атты өлеңінің 1900 ж. Абай тәржімелеген аудармасы. Шығарма түпнұсқада да, аудармасында да 16жол. Ақынның көңіл- күйін, махаббат сезімін толғайтын лирикалық туынды. Өлеңнің көлемі шағын болса да, мағыналық сыйымдылығы мол, ой-сезімге бай. Кешкі күннің қызарып батуын сипаттайтын әдемі табиғат суреті ымырт жабылған кезді көзге айқын елестетіп, сол қас қарайған уақыт пен ақынның өзімен өзі жалғыз отырып, ойға шомған қалпын сезінуімізге мүмкіндік береді. Ол өзінің ғашығымен кеңескендей болады. Екеуміз қанша үміттеніп көкке көз тіксек те, бізге ештеңе тимес, өйткені мен бұл өмірдің бар қызығынан бас тартып, бәрінен сенің махаббатыңды қымбат көрдім ғой дейді. Ағаттығым да болды дегендей, бірақ соны бір сен үшін істедім деген ой басымырақ. Лермонтов бұл өлеңді жас кезінде жазған. Өлеңдегі лирикалық қаһарман енді тағдырға мойынсұнып, дүниеде ғажайып күштің бар екеніне сенетінін айтса да, тәкаппар болуға, ғашығының көзіне солай көрінуге ұмтылғаны байқалады. Оның осындай көңіл-күйі, ой - тебіренісі Абайдың сипаттауында да айрықша әсерлі шыққан. Мұндағы жағынды бояудай сәл өзгеше рең беріп тұрған өткен күндерді, сондағы көрген қызықтарды аңсау деуге болады. Лермонтов аспанға, көкке қараймын десе, Абай «Алла» деген сөзді қоса айтады: «Көкке бақтым «Алла» деп, Тамаша етіп құдыретін. Рахматы оның онда көп, Бізге түк жоқ тиетін. Неге сүйсін ол мені, Өзім ақмақ, алмадым, Көрдім артық бір сені Рахматынан Алланың...» Абай өлеңнің осы түйінді жерінде, тұтас алғанда Лермонтовпен үндес шығып, Алланың рахматынан бас тартуда албырттық та, адасқандық та бар дегендей пікір білдірсе де, тәкаппарлықты, ер мінезділікті жақтаудан тайынбайды. Өлең 6-7 буынды шалыс ұйқаспен жазылған. Алғашқы рет ақынның 1939 ж. жарық көрген «Өлеңдер мен поэмалар» жинағында жарияланған. Туынды басылымдарында ешқандай текстологиялық өзгерістер кездеспейді.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Утамыр
Утамыр (Cicuta) – шатыршагүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Қазақстанда батпақты жерлерде, жазық жердегі көлдер мен жылғалардың, өзендердің жағалауларында, ылғалды шабындықтарда өсетін 1 түрі – у л ы У. (С. vіrosa) бар. Оның биікт. 40 – 100 см. Тамыр сабағы жуан, одан жіпше тәрізді шашақ тамырлары тарайды. Күрделі, саусақ салалы жапырақтарының шеті тілімденген. Ақ түсті, ұсақ гүлдері күрделі шатырша гүлшоғырына топталған. Шілде айында гүлдеп, тамызда жемісі піседі. Жемісінің ұз. 2 мм-дей, сары түсті қырлары айқын көрінеді. У. – өте улы өсімдік, құрамында улы зат – цикутотоксин, алкалоид – цикутин бар. Тамыр сабағы мен тамыры малға өте қауіпті. У-мен әсіресе, күзде және көктемде сиыр мен қой көп уланады. Уланған малдың аузынан сілекейі ағып, мазасызданады, іші кебеді, жағы қарысады, тамыр соғуы жиілеп, тынысы тарылады, тұншығып өледі. У-мен уланған малға таннин, көмір, іш жүргізетін дәрілер, тамыр тартылған кезде хлоралгидрат беріледі.
Каштру-де-Авеланш
Каштру-де-Авеланш (Castro de Avelãs) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 483 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,87 км² шамасында. Халық тығыздығы — 34,8 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Мемлекеттік стандарт
Мемлекеттік стандарт – елдің құзырлы мемлекеттік органы бекітетін тауарлар мен қызмет түрлерінің стандарты, сондай-ақ стандарттау объектілері нормаларын, ережелерін, оларға қойылатын талаптарды белгілейтін, құзырлы мемлекеттік орган бекіткен нормативтік-техникалық құжат.
Қазақстанда стандарттау мен метрологиялау жүйесі 20 ғасырдың 20-жылдарының ортасынан дами бастады. Ол ұлттық өнімдердің сапасы мен бәсекелестігін арттыру, табиғат және энергетика ресурстарының шынайы есебін жүргізу және айналадағы орта мен халықтың денсаулығын қорғау міндеттерін шешу мәселелерімен тығыз байланысты болды.
1993 жылы “Стандарттау және сертификаттау туралы” және “Өлшемдер бірлігі туралы” Қазақстан Республикасының алғашқы заңдарының қабылдануы Қазақстанда мемлекеттік стандарт дамуының жаңа кезеңіне жол ашты. Бұл заңдар 1999 және 2000 жылдары толықтырылды. Осы заңдарға сәйкес Қазақстан Үкіметі стандарттау жұмыстарын реттеудің нормативтік құжаттарын дайындады. Қазақстанның Мемлекеттік стандарт органы 1994 жылдан бері Стандарттау жөніндегі халықараралық ұйымға (ІSO) мүше. Қазақстанның стандарттау жүйесі стандарттау мен сертификаттау жөніндегі ұлттық бағдарламаға негізделген, Қазақстан кәсіпорындары ІSO-ның халықараралық стандарттары бойынша жұмыс істейді. Қазақстан Республикасында мемлекеттік стандартты дайындау үшін жиырмаға жуық техника стандарттау к-ті құрылған. Олар әсіресе тамақ өнеркәсібі, қоршаған ортаны қорғау, көмір және металлургия өндірістері сияқты салаларда жұмыс атқарады.
Дереккөздер
Санат:Стандарттар Санат:Өлшеу
Уақытша Сібір үкіметі
Уақытша Сібір үкіметі, Томск қаласында 1918 жылы 27 қаңтарда кеңестік билікке қарсы облыстық дума жиналысында құрылған.
Оған негізінен эсерлер (социал-революционерлер) партиясының мүшелері енді. Бастапқы кезде Уақытша Сібір үкіметі мүшелері арасында ауызбірлік болмады. Соның салдарынан П.Я. Дербер бастаған үкімет мүшелерінің бір тобы Харбинге, кейіннен Владивостокқа қоныс аударды. Уақытша Сібір үкіметінің тез арада қаладағы билікті өз қолына алуға жасаған әрекеті нәтижелі болмады. 1918 жылы мамырда чехословак корпусының бүлігі нәтижесінде Томскіде кеңестік билік құлатылды. Осыны пайдаланған Уақытша Сібір үкіметі мүшелері 1 маусымда Томскідегі билікті өз қолдарына алып, Уақытша Сібір үкіметінің Батыс Сібірлік комиссариатының құрылғандығын жариялады. Бұл комиссариат көп ұзамай Омбыға көшіп келді. 23 маусымда Уақытша Сібір үкіметінің Томскіде қалған тобы П.В. Вологодский басқарған үкіметтің жаңа құрамы құрылғандығын хабарлады. Уақытша Сібір үкіметінің Владивостоктағы Дербер басқарған негізгі тобы қаланы 29 маусымда ақ чехтар басып алысымен өздерін “Сібірдегі орталық үкімет” деп жариялады. Алашорда үкіметі Томскідегі Вологодский басқарған Уақытша Сібір үкіметімен және оның Омбыдағы комиссариатымен байланыс орнатып, кеңестік билікке қарсы бірлесе күресуге әрекеттенді. Уақытша Сібір үкіметі Алашорда үкіметін өзіне бағындыруды көздеді. Бұл өз кезегінде екі үкімет арасындағы байланысты әлсірете түсті.
Дереккөздер
Санат:Ресей тарихы Санат:1918 жыл
Муро-Лучано
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6108 адамды құрайды. Халық тығыздығы 49 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 125 км² шамасында. Пошта индексі — 85054.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Gerardo Majella. Жыл сайынғы мерекесі — 2 қыркүйек.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базиликата елді мекендері
IC 2978
IC 2978 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37515, UGC 6915, MCG 5-28-51, ZWG 157.57, KUG 1153+323.
Сыртқы сілтемелер
IC 2978 Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Альтарехос
Альтарехос (Altarejos) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куэнка елді мекендері
Альсерио
Альсерио (Alserio) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1110 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 1110 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 2 км² шамасында. Пошта индексі — 22040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Рудольфштеттен-Фридлисберг
250px|thumb|Картада орналасуы Рудольфштеттен-Фридлисберг (Rudolfstetten-Friedlisberg) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Бремгартен округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4006 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.90 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4075, пошта индексі — 8964.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргау елді мекендері
Хассан Әл-Хайдос
Хассан аль-Хайдос (حسن الهيدوس, 11 желтоқсан 1990 жыл, Доһа) — катарлық футболшы, "Әл-Садд" клубы мен Катар Ұлттық футбол құрамасының шабуылшысы. 2019 жылғы Азия чемпионы.
Сілтемелер
Санат:Доһада туғандар Санат:Катар футболшылары Санат:Катар Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Әл-Садд ФК ойыншылары Санат:Футболдан Азия чемпиондары
Колик Еган
Колик Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/1730/195 орналасқан. Өзен ұзындығы 457 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Педралва (Минас-Жерайс)
Педралва (Минас-Жерайс) (Pedralva (Minas Gerais)) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Санта-Рита-ду-Сапукаи экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 756 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 217,298 км² шамасында. Халық тығыздығы — 58,7 адам/км².
Тарихы
Қала 1882 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Сичиньано-дегли-Альбурни
Сичиньано-дегли-Альбурни (Sicignano degli Alburni) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Салерно провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3460 адамды құрайды. Халық тығыздығы 43 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 80 км² шамасында. Пошта индексі — 84029.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Ай-Таур-Игль
Ай-Таур-Игль — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кол-Кочен-Ягун өзенінің оң жағалауынан 68 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Минск облысы
Минск облысы (бейресми Минщина, Мінская вобласць, Міншчына) — Беларусьтің орталығындағы облысы. Әкімшілік орталығы — Минск, бірақ қаланың өзі облыс құрамына кірмейді.
Қалған 5 облыстың бәрімен де шектеседі, өзі мемлекеттік шекараға тимейтін жалғыз облыс болып келеді. Қазіргі шекараларын 1954 жылы алған.
Дереккөздер
Санат:Минск облысы Санат:Беларусь облыстары
Изъяшор
Изъяшор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уса өзенінің оң жағалауынан 171 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Уме (қала)
Уме (Oumé)—Кот-д’Ивуардың орталығында орналасқан қала, әкімшілік орталғы Фромаже.
Тұрғыны
2013 жылғы деректер бойынша 58 990 адам бар<. Адам санының жылдық динамикасы:
Дереккөздер
Санат:Кот-д’Ивуар Санат:Кот-д’Ивуар қалалары
Нахтерштедт
Нахтерштедт (Nachterstedt) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Зальцланд ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Вальдюрн
Вальдюрн (Walldürn) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан қала.Карлсруэ әкімшілік округіне бағынады. Неккар-Оденвальд ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 11 702 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 105,88 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 2 25 109. Қаланың басшысы — Маркус Гюнтер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
NGC 2543
NGC 2543 — Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1788 жылы 3 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2543 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23028, IC 2232, UGC 4273, MCG 6-18-14, ZWG 178.35, IRAS08096+3624, KCPG 157, KUG 0809+364B.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз)
Мечкор
Мечкор — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лопва өзенінің сол жағалауынан 8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Такелаж
thumb|Такелаж сызбанұсқасы Такелаж (голл. takelage) – рангоутты (кеменің палуба үстілік құрылыстары) бекітуге, желкендерді басқаруға және жүк көтеру жұмыстарына арналған жабдықтардың жиынтығы.
Рунценайм
Рунценайм (Rountzenheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Агено округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,67 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67418, пошта индексі — 67480.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1036 адамды құрады. Халық тығыздығы — 155,32 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Баниюльс-дель-Аспр
Баниюльс-дель-Аспр (Banyuls-dels-Aspres) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Шығыс Пиреней департаментінде орналасқан. Сере округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,53 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 66015, пошта индексі — 66300.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1175 адамды құрады. Халық тығыздығы — 111,59 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шығыс Пиреней департаментінің коммуналары
Бобиньи (Сена-Сен-Дени)
Бобиньи (Bobigny) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена-Сен-Дени департаментінде орналасқан. Бобиньи округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,77 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 93008, пошта индексі — 93000.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 48503 адамды құрады. Халық тығыздығы — 7164,4 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена-Сен-Дени департаментінің коммуналары
Күнту Шоңқаұлы
Күнту Шоңқаұлы  (1837-1915) - Абайдың замандасы. Әуелде Абаймен пікірлес, дос-жар болып жүріп, кейіннен араздасып кеткен. Мұқыр сайлауында Абайдың інісі Оспанның орнына Арап Абралыұлы сайланып кетеді. Мұны ұйымдастырушылардың бірі Күнту болған. Абайдың «Көңлім қайтты достан да, дұшпаннан да...» деген өлеңі осы жолы туған. Күнтудың Көкебайдан көрген немересі Абайдың қызы Күлбаданнан туған жиені Мәкенге үйленген.
Васкулиттер
Васкулиттер (vasculum — тамыр, -itis — жалғау, мағынасы қабыну)) —- қабынудың (inflammation) қан тамырларды бұзуынан болатын дерттер (disorders) тобы. Артериялар мен веналардың екеуі де қабынады. Лимфангиттер (лимфа тамырларының қабынуы) де кейде васкулиттің бір түрі болып саналады. Васкулит негізінен Лейкоциттердің (Ақ қан түйіршіктері) көшіуінен және содан зақымданудан туындайды.
Екеуі де васкулитте туындайтын болса да, көктамырдың қабынуы (флебиттер, phlebitis), немесе күретамырның қабынуы (артериттер, arteritis)) өз алдына жеке құбылыстар болып табылады.
Белгілері мен симтомдары
Мүмкін болған белгілері мен симтомдарына мыналар жатады:
Дереккөздер
Санат:Қан тамырлары аурулары Санат:Ревматологиялық аурулар Санат:Аутоиммундық аурулар
Златоуст ауылдық әкімдігі
Златоуст ауылдық әкімдігі – Қостанай облысы Сарыкөл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Златоуст ауылы кіреді. Орталығы – Златоуст ауылы. Округ құрамында болған Күнтимес ауылы 2019 жылы таратылған соң, Златоуст ауылдық округі ауылдық әкімдік болып қайта құрылды.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1262 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Сарыкөл ауданы ауылдық округтері
Мажарстан баспасөзі
Мажарстан баспасөзі – Венгр мерзімді баспасы 18 ғасырдың басында пайда болды. Оның дамуы Венгриядағы ұлт-азаттық және революция қозғалыстардың өрістеуімен тығыз байланысты.
Аса ірі күнделікті газеттері: "Пенсабадшаг" ("Nepszabad-sag", 1942) ВСЖП OK органы; "Непсава" ("Nepszava", 1872) Венгр кәсіпшілер одағы кеңесінің органы, "Мадьяр немзет" ("Magyar Nemzet", 1945) Отандық халық майданы органы, "Мадьяр хирлап" ("Magyar Hirlap", 1948) ВХР үкіметінің газеті.
Апталық газеттері: "Нек лапья" ("Nok Lapia", 1949) – Бүкіл венгрлік әйелдер кеңесінің органы, "Элет эш иродалом" ("Elet es Irodalom", 1957) Венгрия Жазушылар одағының органы, "Сабад фёльд" ("Szabad Fold", 1945) Отандық халық майданы органы, "Мадьяр ифьюшаг" ("Magyar Ifjusag", 1957) ВКЖО OK органы.