cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сан-Кирико-Рапаро
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1219 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 16 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 82 км² шамасында. Пошта индексі — 85030.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Chirico, Santa Sinforosa.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базиликата елді мекендері
Қарпықкөл
Қарпықкөл — Ырғыз алабындағы көл.
Гидрографикасы
Аумағы 7,7 км², ұзындығы 6,2 км, енді жері 2,1 км, жағалау бойының ұзындығы 14,3 км. Қарпықкөл Ырғыз аңғарындағы бірнеше көлдермен қатар жатыр, сондықтан да Ырғыз өзенінің суымен толысады. Көктем айларында көл шарасынан шығып кетеді.
Жағалау сипаты
Жағалауы жарлауытты, оның басым бөлігінде қамыс өскен. Алабы жайылым және шабындық.
Дереккөздер
Санат:Ырғыз ауданы көлдері Санат:Ырғыз су алабы
Шарап
thumb|right Шарап — жүзімнен жасалатын алкаголді ішімдік.
немесе концентрлі жүзім суслосымен купаждау арқылы алады. Онда спирт мөлшері 9—14%. Қант мөлшеріне байланысты асханалық шараптар құрғақ (0,3% қант), жартылай құрғақ (0,5—2,5% қант) және жартылай тәтті (3—8% қант) болып бөлінеді. Арнайы технологиялық әрекеттер қолданып арнайы типті құрғақ шараптарын (Кахетин және Эчмиадзиндік) өндіреді. Құрғақ асхана шараптарын жүзім суслосы немесе езбені толық ашыту арқылы алады. Оларды келесідей 3 типтегі (ақ, қызғылт, қызыл) ассортименте шығарады: Рислинг, Фетяскс, Ркацетели, Цинандали және т.б. Жартылай құрғақ асхана шараптарын сусло немесе езіндіні толық емес ашыту, сонымен қатар құрғақ шарап материалдарын балғын немесе концентрленген жүзім суслосымен купаждау арқылы алады. Кахетин шараптарын Кахетияда (Грузия) өндіреді. Бұл шараптарды өндірудің ерекшелігі жүзім суслосы мен езіндіні гребнями бірге ашыту болып табылады, нәтижесінде шарап өте айқын білінетін қышқыл және ауыз қуыратын дәмге ие болады. Эчмиадзин шараптарын Арменидда (Эчмиадзин ауданы) өндіреді. Олар спирттің жоғары мөлшерімен және төмен титрленетін қышқылдылығымен ерекшеленеді.
Және
Санат:Шараптар
Тулузадағы теракт (2012)
Тулузадағы теракт 2012 жылы Францияның оңтүстігіндегі Тулуза және Монтобан қалаларында қару-жарақ қолдануымен болған теракт. Терактың негізгі нысаналары «Оцар ха-Тора» еврейлер мектебі және француздық әскери қызметкерлері. Теракт нәтижесінде сегіз адам қайтыс болып, төртеуі ауыр жарақаттармен ауруханаға жеткізілді. Полиция мәліметі бойынша, қылмыскер, 23 жастағы француздық мұсылман Мұхаммед Мера, ислами Аль-Каида ұйымының мүшелерімен хабарласуды талап еткен. 30 сағаттық француздық полицейлермен ұйымдастырылған қоршаудан кейін, Мера басқа атылып, мерт болды.
Шабуыл құрбандарының көбісі еврейлер мен арабтар болғаннан кейін, алғашында полиция бұл іске неонацисттер қатысты деп ойлаған. Бірақ кейін ғана, қылмыскер Мера екені анықталды.
Шабуылдар
Полиция жорамалы бойынша шабуылдардың барлығы бір адаммен ғана байланысты. Өйткені, қылмыстың барлығы .45 колибрлі тапаншасымен жасалынған. Барлық үш шабуылды да ұрланған мотороллердегі дулығамен қорғалған мерген жасаған.
Қылмыскерді ұстау жоспары
thumb|left|150px|Қылмыскердің тұрған жері мен «Оцар ха-Тора» еврейлер мектебі. Куәгерлердің хабарлауы бойынша, үш жағдайда қылмысқер мотороллер немесе мопедке отырып қылмыс орынынан тығылған. Әскери қызметкерлерді өлтіргеннен кейін, француздық ішкі жасырын полиция (DCRI), 23 жастағы күдіктіге аңдуды орнатты. Еврейлер мектебіне шабуыл жасағаннан кейін, күдік расталды. 21 наурыздың түніне қарай, қылмысқер тұрған Тулузадағы Côte Pavée ауданындағы үй, арнайы күштермен қоршалған. Операция барысында атыс басталып, үш полицейлер жарақаттанған. 22 наурыздың таңына қарай элиталы бөлімшелер пәтерге басып кірді. Бұл тағы да атысқа апарды, осы атыс кезінде қылмыскер қақ маңдайдан атылып өлтірілген. Террористің өлімі туралы хабар Францияның ішкі істер министірімен расталды.
Құрбандар
Төрт адам қайтыс болды. 30 жастағы раввин Джонатан Сэндлер, оның екі баласы (үш баласынан) Ариех (6 жаста), Габриэль (3 жаста) және директордың қызы, жеті жастағы Мириам Монсонего, ол қақ маңдайдан атылып өлтірілген. Аарон Биджэоуи, 17 жастағы еврей баласы, қатты жарақаттанған.
Төрт адамның мәйіті 20 наурыз күні Тулузадан Парижге қарай жіберіліп, кейін Парижден Израильге дейін ұшақпен жеткізілді. Олардың барлығы Иерусалимдегі Har HaMenuchot зиратында жерленген.
Дереккөздер
Санат:Террорлық акт Санат:Франция Санат:Лаңкестік
Гумидтік климат
Гумидтік климат – өте ылғалды климат (экваторлық ормандар, тайга, тундра аймағы); күн жылуының жеткіліксіздігінен жер бетіне түскен атмосф. жауын-шашынның түгел буланып немесе сіңіп кетпеуі салдарынан құрлықта ағын судың көп пайда болу құбылысы. Мұндай ағын су жер бедерінің эрозиялық пішінінің пайда болуына әкеліп соғады. Гумидтік климаттың екі түрі болады: полюстік түрі – көп жылдық тоңның басуынан артық ағын су жерге сіңе алмайды; фреатты түрі – ылғал ішінара топыраққа сіңіп, жер беті суының грунт суына қосылуы. «Гумидтік климат» терминін ғылымға алғаш рет неміс геоморфологы А.Пенк (1858 – 1945) климаттың геоморфол. жіктелімін жасау кезінде енгізді. Қазақстанда Гумидтік климат Алтай тауларының, Жетісу (Жоңғар) және Іле Алатауларының биік таулы белдемдеріне тән.
Дереккөздер
Санат:Табиғат
Заал Резоевич Бочоришвили
Заал Резоевич Бочоришвили - 1963 жылы 9 мамырда Грузин КСР-інің, Ткибули қаласында туған. Грузин.
Әкесі - Бочоришвили Резо Ильич. Анасы - Бочоришвили Нели Савлевна.
КСРО Ішкі Істер Министрлігі Брянск арнайы милиция мектебінің заң факультетін (1988) заңгер мамандығы бойынша; М. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін (2009), жоғары дәрежелі заңгер мамандығы бойынша бітірген. Орыс және грузин тілдерін біледі.
Әскери атағы - запастағы капитан.
Діни көзқарасы - христиан.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Көпұлтты, бауырмал, экономикалық және зияткерлік тұрғыда жоғары дамыған біздің Қазақстан».
Хоббиі - спорт, футбол.
Үйленген. Жұбайы - Бочоришвили (Порчхидзе) Лали Автандиловна, дәрігер-кардиолог. Ұлы - Бочоришвили Георгий Заалович, оқушы.
Санат:1963 жылы туғандар Санат:Қазақстан заңгерлері Санат:Грузиндер
Брэм Коэн
Брэм Коэн (Bram Cohen; туыл. ) - американдық компьютерлік бағдарламашы, барлығынан бұрын bittorrent программасының авторы ретінде белгілі. Ол Сан-францисконың шығанағындағы облыстың Bay Area P2P-хакерлер ұйымының ұйымдастырушысы және Codeville программасын жасаған авторлардың бірі.
Брэм Коэн 1975 жылы қазан айының 12 жұлдызында туған. Ол Нью-Йорк қаласындағы Манхэттенаның батыс бөлігінде өскен және әкесі програмист болған. Ол 5 жасында BASIC тілінде программа құруды білген.
Соңғы мәліметтер бойынша Коэн АҚШ-тың Сан-Франциско қаласында әйелі Дженнамен және үш баласымен өмір сүруде.
Марапаттары
Коэн BitTorrent протоколы бойынша бірнеше марапаттарға ие болған. Олaр:
Дереккөздер
Санат:АҚШ бағдарламашылары
Самарқан облысы (Түркістан АКСР)
Самарқан облысы — РКФСР құрамындағы Түркістан АКСР бес облысының бірі. 1918 жылы 30 қазанда Ресей империясының Түркістан өлкесінің (генерал-губернаторлық) құрамына кірген аттас облыстың орнына құрылды. Түркістан АКСР Самарқан облысы Ресей империясының Түркістан өлкесінің Самарқан облысымен бірдей жерді алып жатты.
1924 жылы 27 қазанда Түркістан АКСР Самарқан облысы жойылып, оның аумағы Орта Азияның қалған бөлігімен бірге ұлттық-аумақтық межелеп бөлу барысында жаңадан құрылған одақтас республикалар арасында бөлінді. Самарқан облысының жері Өзбек КСР мен оның құрамындағы Тәжік АСКР арасында бөлінді. Түркістан АКСР Самарқан облысының мұрагері деп 1926-1930 жылдары болған Өзбек КСР Самарқан округін санауға болады.
Әкімшілік орталығы әрі аймақтың ең үлкен қаласы Самарқан қаласы болды. Облыстың басқа ірі қалалары — Хожанд, Жызақ, Ұлытөбе, Пенжакент және Қатақорған. Облыс 4 уезге бөлінді: Самарқан, Хожанд, Жызақ және Қатақорған, олардың әкімшілік орталықтары, сәйкесінше, Самарқан, Хожанд, Жызақ және Қатақорған болды.
Солтүстікте және солтүстік-батыста Түркістан АКСР Сырдария облысымен, оңтүстікте және батыста Бұхара әмірлігімен (содан кейін Бұхара Халық Совет Республикасы мен Бұхара Социалистік Кеңестік Республикасымен), шығыста Түркістан АКСР Ферғана облысымен шектеседі.
Облыста шамамен бір жарым миллион адам тұратын. Халықтың негізгі бөлігі өзбектер мен тәжіктер болды. Сондай-ақ, орыстар, ортаазиялық (бұхаралық) еврейлер, ортаазиялық ирандықтар, ортаазиялық арабтар және басқалардың едәуір бөлігі өмір сүрді. Халық негізінен сунниттік мұсылман болды, бірақ сонымен бірге шиит мұсылмандары да жетерлік еді. Сонымен қатар, халықтың көп бөлігі иудаизм мен христиандықты (негізінен православие) ұстанды. Облыс құрылғаннан кейін көршілес Бұхара әмірлігімен салыстырғанда анағұрлым либералды және шыдамды жағдайға байланысты, Бұхара әмірі қудалаған саудагерлер, қаржыгерлер, зиялы қауым мен әйгілі жазушы Садриддин Айни сияқты тұлғалардың көпшілігі әмірліктен қашты немесе Самарқан облысына қоныс аударды.
Облыс экономикасының негізін ауыл шаруашылығы (негізінен көкөністер мен жемістер, мақта және бидай өсіру), мал шаруашылығы, жібек шаруашылығы, омарта шаруашылығы құрады. Экономика саласында өнеркәсіп пен банк ісінің де орны болды - Самарқанд Түркістан АКСР негізгі қаржы орталықтарының бірі болды. Сондай-ақ, облыс кірісінің бір бөлігін кілем тоқу, керамикалық ыдыс-аяқтар мен бұйымдар жасау және сол сияқты халықтық қолөнер кәсіптері алып келді. Орта Азиядағы ең тығыз теміржол станцияларының бірі Самарқанда орналасты. Самарқан облысы Түркістан АКСР дамыған аймақтарының бірі болды.
Облыстың негізгі бөлігі Зерафшан аңғарының аумағында орналасқан. Орта Азиядағы ең ұзын үшінші өзен — Зерафшан облыс аумағынан өтеді, ал солтүстіктен және оңтүстіктен облысты Түркістан мен Зерафшан жоталары қоршады.
Әдебиет
Санат:Өзбекстанның тарихи облыстары Санат:Тәжікстанның тарихи облыстары Санат:Түркістан КФР облыстары
Uncharted (ойындар топтамасы)
Uncharted – Naughty Dog әзірлеген және PlayStation консольдері үшін Sony Computer Entertainment шығарған экшн-шытырман оқиғалы бейне ойындар сериясы. 2016 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша сериядағы ойындардың 28 миллионнан астам көшірмесі сатылды.
Коммерциялық табыс
Бірінші бөлім бүкіл әлем бойынша 2,6 миллион данасы сатылған PlayStation Essentials бағдарламасына қосылды. Uncharted 2 2011 жылға қарай 13 миллионнан астам көшірме сатылған шығарылған айда ең көп сатылған ойын болды. Metacritic мәліметтері бойынша PlayStation 3 үшін ең жоғары рейтингті ойындардың бірі. Uncharted 3 сатылымы оның алдындағы нұсқасынан екі есе өсті, бұл күткеннен «әлде» жоғары. Ойын ақырында Uncharted сериясының сатылымын дүние жүзі бойынша 17 миллионнан астам расталған көшірмеге жеткізді. 2015 жылдың маусымында ойын сериясы дүние жүзінде 21 миллионнан астам көшірме сатылды және төртінші бөлім шыққанға дейін Sony ойын сериясы дүние жүзінде 28 миллионнан астам көшірме сатылғанын хабарлады. Uncharted 4 - бұл сериядағы ең көп сатылатын жазба. Ол 2016 жылы дүние жүзінде 8,7 миллион дана сатылды және бүгінгі күнге дейін 15 миллионнан астам дана сатылды. 2017 жылдың желтоқсанында бүкіл әлем бойынша ойынның барлық серияларының 41,7 миллион бірлігі сатылды.
Марапаттары
Uncharted: Drake's Fortune IGN нұсқасы бойынша PlayStation 3-те жылдың үздік ойыны атанды.
Uncharted 2: Among Thieves 2009 жылы Spike Video Game Awards сыйлығынан бірнеше марапаттарға ие болды (Жыл ойыны, Ең жақсы PlayStation 3 ойыны және Үздік графика), сонымен қатар 2010 жылы Game Awards кезінде BAFTA марапаттарын алды. 10-шы жыл сайынғы Game Developers Choice Awards марапатында «Жыл ойынын» қоса алғанда, бес номинация бойынша жеңіп алды. 2009 жылы ең көп GOTY марапаттарын алды.
Uncharted 3: Drake's Deception 2011 жылы бірнеше Spike Video Game Awards жүлдесін алды (Үздік PS3 ойыны, Үздік графика). Сондай-ақ 15-ші D.I.C.E. байқауында бірқатар номинацияларды жеңіп алды. Марапаттар (визуалды инженериядағы үздік жетістіктер, көркемдік режиссерліктегі көрнекті жетістіктер, анимациядағы көрнекті жетістіктер).
Экранизациясы
2018 жылдың шілдесінде Нейтан Филион Uncharted қысқа фантастикалық фильмінде Дрейкті бейнеледі, сонымен бірге оның продюсері болды. Онымен бірге фильмде Салли рөлін Стивен Лэнг және Елена Фишер рөлін Мирси Монро басты. Фильмді қарсы алды аудитория, олар жоғары бағалады Филионның өнімділігі мен түсіру бұрышы экшн сахналары, ол имитациялайды ойындар.
2021 жылдың 21 қазанында ресми PlayStation арнасында Uncharted (2022) трейлер шықты.
Беларусь
Әкімшілік аумағы жағынан бөлінуі
thumb| alt=A.|Әкімшілік аумағы
Тарихы
Қазіргі Беларусь жеріне адамдар қола дәуірінен бастап қоныстанған. Олар 1918 жылы ақпанның 19-ынан 20-сына қараған түні Поляк легиондары корпусымен бірігіп, Минск қаласын басып алады да, Беларусь Халық Республикасын құрады. 1919 жылы қаңтарда бұл үкіметті Қызыл Армия жасақтары құлатты. Оның орнына 1919 жылы 1 қаңтарда Белоруссия Кеңестік Социалистік Республикасы (БКСР) құрылып, 1922 жылы 30 желтоқсанда КСРО құрамына енеді. Молотов — Рибентроп келісімі бойынша 1939 жылы қараша айында БКСР Батыс Белоруссиямен қосылып, аумағы ұлғаяды. left|thumb| alt=A.| [[Брест қамалы.]] ІІ дүниежүзілік соғыс кезінде Беларусь жері тағы да неміс әскерлерінің қоластында қалып, зор ауыртпалықтарға ұшырады. Соғыстан кейін қираған шаруашылықты қалпына келтіру жұмыстары жүргізіледі, өнеркәсіптің жаңа салалары (автомобиль, кеме, трактор жасау, т.б.) құрылады. Экономикасы дамиды. Ауылшаруашылығы өнімдері де артты. Ағаш өңдейтін, қағаз жасайтын кәсіпорындар ашылды.
Географиясы
left|thumb| alt=A.| [[Витебск облысындағы Струсто өзені]] Беларусь Республикасы солтүстік-батысында Литва және Латвия мемлекеттерімен, шығысында Ресеймен, оңтүстігінде Украинамен, ал батысында Польшамен шектеседі. Беларусь Шығыс Еуропа жазығында Днепр, Батыс Двина мен Неман өзендерінің аңғарларын алып жатыр. Жерінің басым бөлігі теңіз деңгейінен 100—200 м ғана биік. Климаты қоңыржай континенттік. Қысы аса суық емес, ылғалды; жазы салқын, жаңбырлы. Жауын-шашынның жылдық мөлшері 600 — 700 мм. Батпақ жиі кездеседі. Басты өзендері: Днепр (салалары Припять, Сож, Березина), Батыс Двина, Неман (саласы — Вилия). Жерінің 33%-і орман болып келеді. Ормансыз жерлері — шалғын, жайылым. Хайуанаттардан зубр, елік, тиін, түлкі, қоян, т.б. мекендейді. Березина қорығы мен Беловеж нуы сирек кездесетін аңдардың көбеюіне септігін тигізуде.
Саясаты
Ресми түрде Беларусь — президенттік республика жүйесіндегі тәуелсіз мемлекет. 1994 жылдан бергі президенті — Александр Лукашенко және 2020 жылдан бастап премьер-министрі — Роман Головченко. Елдің парламенті Беларусь Ұлттық Жиналысы екі палатаға бөлінеді: жоғарғы Республика Кеңесі және төменгі Өкілдер палатасы. Парламент палаталарының екеуінде де мандаттарының көпшілігіне ие саяси партия — про-президенттік Белая Русь партиясы.
Лукашенконың авторитарлық әкімішілігі, жеке басына табынуы, оппозицияға қысым көрсетуі себебімен «Еуропаның соңғы диктаторы» атағын алған. Елдегі сайлаулар демократиялық болып саналмайды.
Табиғаты және табиғат ресурстары
Беларусь аумағы Ежелгі Орыс платформасы негізінде қалыптасқан жазықтар алып жатыр. Батпақты сипат алатын ойпаттардың ең ірісі оңтүстікте орналасқан - Беларусь полесьесі. Ел аумағы батыстан шығысқа кесіп өтетін салыстырмалы түрде биік қыраттар мен жалдар жүйесін жалпы атпен Беларусь жалы деп атайды. Ел аумағында ең биік бөлігі болып саналатын Минск қыраты (345м) солтүстіктен батысқа қарай орналасқан. Жер бедерінің тегіс болуы Беларусь аумағын ауыл шаруашылық мақсатта пайдалану мүмкіндігін арттырғанмен, батпақтардың көп болуы қосымша мелиорациялық шаралар жүргізуге қажет етеді. Ежелгі платформа шегінде жатуы минералды шикізат құрамында да әсер еткен. Солигорск маңында калий тұздарының дүние жүзіндегі ең ірі кен орындарының бірі (барланған қоры 42 млрд т.) орналасқан. Мозырь, Давыдов кен орындарында ас тұзының едәуір мол қоры бар. Ел аумағында құрылыс материалдары (cаз балшықтар мен құмдар, қиыршық тастар, құрылыс тастары, цемент және шыны шикізаты) да мол.
Беларусь жеріне қоңыржай континентті климаты тән. Ел аумағында климат көрсеткіштері үлкен айырма жасамайды. Қыс кезінде ауа райының кенеттен құбылуы жиі байқалады. Қаңтардың орташа температурасы -5-тан -8 градусқа дейін өзгеріс жасайды. Жазы қоңыр салқын, жаңбырлы, әдетте, шілденің орташа температурасы +15 градустан жоғары болады. Бұлтты, бұлыңғыр, күндер саны басым, жауын-шашынның жылдық мөлшері 500-700 мм шамасында. Ауыл шаруашылығын жүргізуде ылғал мөлшері жеткілікті болғанымен, кейбір дақылдарды өсіруге жылу жетпейді.
Беларусь арқылы Днепр мен оның салалары: Припять, Березина және Неман, Батыс Двина, Батыс Буг өзендері ағады. Жазықтан ағатындықтан ағысы баяу болатын бұл өзендер сол сулы келеді. Елде жалпы саны 4 мыңнан асатын ірілі-ұсақты көлдер бар. Көлдер әсіресе солтүстікте көп, елдің бұл бөлігін Поозерье деп атайды. Елдегі ең ірі көл Нарочь көлі, оның ауданы 80 км.кв., тереңдігі - 25м. Ішкі сулар, негізінен, елді мекендерді сумен қамтамасыз етеді. Батпақтар Беларусь жерінің 20 пайызын алып жатыр. Елдің солтүстігінде шымды күлгін топырақта шыршалы ормандар, орталық бөлігінде құмды топырағында қарағайлар өседі. Жалпы алғанда, ормандар ел аумағының үштен бір бөлігін алады. Елдің Польшамен шекарасында Беловеж нуы созылып жатыр. Мұнда жасы жүзден асқан алып қарағайлар өседі және орман зонасының көптеген жануарлары мекендейді.
Беларусь жерінің қайталанбас табиғатын сақтап қалу мақсатында Беловеж ұлттық саябағы, Березин, Припять және Полесье қорықтары ұйымдастырылған. Полесье радиациялық-экологиялық қорығы шекаралас Украинаның Чернобыль АЭС-індегі жойқын апаттан кейін, радиоактивті ластанудың табиғи ортаға қалай әсер ететінін арнайы зерттеу мақсатында құрылған. Жалпы Беларусь жеріндегі мыңдаған гектар ауыл шаруашылықты алқаптар радиациялық жағынан қауіпті аудандар табылады.
Сыртқы экономикалық байланыстары
Географиялық орнының ерешеліктеріне байланысты Беларусь Республикасының сыртқы экономикалық байланыстарында Еуропа елдері мен Ресей басты орын алады. Әсіресе соңғы жылдары Ресеймен одақ құруы және кедендік бөгеттердің жойылуы екі ел арасындағы байланыстарды нығайта түсті. Беларусь Ресейден жасанды каучук, мұнай мен газ, көмір элект энергиясын және қара металлургия өнімдерін, өсімдік майын сатып алады. Беларусь экспортында Германия мен Польшаның да үлесі жоғары. Беларусь шетке машина жасау және химия өнеркәсібінің өнімдерін, көлік құрал-жабдықтарын, жеңіл және тамақ өнеркәсіптері өнімдерін сатады. 2008 жылғы сыртқы саудадағы экспорт үлесі 33 млрд, ал импорт үлесі 39,2 млрд АҚШ долларын құрады. Елде 1,5 мыңға жуық бірлескен, 500-дей шетел кәсіпорындары жұмыс істейді. Бұл істе әсіресе Польша, Германия, Италия және АҚШ фирмалары белсенділік танытқан. Беларусь экономикасында дүниежүзінің 66 елінің инвестициялары тартылған, қаржы көлемі жөнінен АҚШ мен Германия жетекші орында. 2012 жылғы Қазақстан мен Беларусь арасындағы тауар айналымы 760 млн АҚШ долларына жетті.
Халқы
2004 жылдың соңына қарай Беларусь халқының саны 9,8 млн адамға жетті. Беларусь Республикасы - ТМД елдері арасында халықының саны өте баяу өсіп келе жатқан елдердің бірі. Табиғи өсу 2000 жылы - 0,5%-ды құрады, яғни ел бойынша туудың орташа көрсеткіші - 9‰, ал өлім 14‰ шамасында болды. Қазіргі кезде ауыл мен қаланың демографиялық көрсеткіші үлкен айырма жасап оыр. Қалада туу 12‰ болса, ауылды жерде бұл көрсеткіш - 8‰. Өлім тиісінше 9‰ және 18‰ болды. Беларусь тұрғындарының өмір сүру ұзақтығы - 68 жас. Халық санының өзгеруіне көші-қон да елеулі түрде әсер етеді. Жалпы алғанда, Беларусь жерінен көшіп кекендер санынан көшіп келгендер саны әлдеқайда артық.
Әдебиеті
thumb| alt=A.| Беларусь жазушысы В.И. Дунин-Марцинкевич. Беларусь жазба әдебиетінің тарихы Киев Русі дәуірінен басталады. Қазан төңкерісінен кейін Беларусь әдебиеті идеологиялық қысымға қарамастан қарқынды дамыды.
Ұлы Отан соғысынан кейінгі дәуірде Беларусь әдебиеті жаңа қарқынмен дамыды. И. Шамякин, И. Мележ, Я. Брыль, В. Быков, Р.Бородулин, т.б. көптеген ақын-жазушылардың романдары мен повестері, өлеңдері мен поэмалары Беларусь әдебиетін жаңа биікке көтерді. Әдебиеттану мен әдеби сын саласынан А. Адамовичтің, С. Александровичтің, В. Борисенконың, т.б. еңбектері танымал болды. Б. жазушылары мен ақындарының шығармалары бұрынғы КСРО халықтарының және шет ел тілдеріне аударылып, дүниежүзілік әдебиет қорынан берік орын алды. Қазақ оқырмандарына Купала, Колас, Бровка, Танк, Шамякин, Мележ, Брыль, Быков сияқты дарынды ақын-жазушылар туындылары жақсы таныс.
Өнері
Беларусьтің Киев Русі дәуірінен жеткен сәулет өнерінің ескерткіштері — София соборы, Полоцкідегі Спасс-Евфросиньевская шіркеуі, Витебскідегі Благовещенск және Гроднодағы Коложск шіркеулері. 17 ғасырда Ресейде “беларусь өрнегі” деп аталатын беларусь суретшілерінің әдісі кең тарады. Беларусьтің бейнелеу өнері 18 ғасырға дейін бірыңғай діни сипатта дамыды. Бұл саладағы алғашқы шынайы өмірлік материалды арқау еткен туынды — белгісіз автордың “Слуцкілік князь Олельковичтердің портреті” деген шығармасы (17 ғасырдың соңы мен 18 ғасырдың басы). Ресейге қосылған кезден бастап (18 ғасыр). Беларусь өнері мен мәдениеті жаңа бағытта дамыды. Санкт-Петербург Көркемсурет академиясы мен Мәскеу сурет училищесінен білім алған Беларусь суретшілері И.Т. Хруцкий, С.К. Зарянко, мүсінші А.А. Васютинский, т.б. Беларусь бейнелеу өнерін жаңа биікке көтерді. Қазан төңкерісінен кейін Беларусь мәдениеті мен өнеріне түбегейлі өзгерістер еніп, кәсіби өнер мен халық шығармашылығының қабыса дамуына жол салынды. thumb| alt=A.| Беларусь драма театры. left|thumb| alt=A.| Минсктегі Купала театры. 16 ғасырдан бастап халықтық қуыршақ театры — батлейка кең өріс алды. 17 ғасырда діни оқу орындары жанынан мектеп театрлары ұйымдастырылып, ойын-сауықтар көрсетіп отырды. 18 ғасырдың соңына қарай жеке меншік театрлар, 19 ғасырдың орта шенінде әуесқойлар театрлары құрыла бастады. Осындай әуесқойлар театрының бірін Беларусь халқының алғашқы драматургы Дунин-Марцинкевич басқарды.
1905 ж. актер әрі рижессер И.П. Буйницкийдің жетекшілігімен кәсіби көшпелі театр құрылды. Купала мен Коластың драматургиясы Беларусьтің ұлттық театрының қалыптасып, өсуінде үлкен рөл атқарды. Я.Купала атындағы драма театры (1920, Минск), Я. Колас атындындағы драма театры (1926, Витебск), 3-Беларусь драма театры (1932), т.б. театрлар құрылғаннан кейін олардың өнер биігіне көтерілу жолдарында Г.П. Глебов, П.С. Молчанов, т.б. белгілі актерлар мен режиссерлер тарихи тақырып пен ұлттық фольклор негізінде жазылған Е.А. Мирович, Е.С. Романов, т.б-дың пьесаларын қойды. 20 ғасырдың 40—50-жылдарынан бастап олардың сахналарында классикалық туындылар қойылды. Қазіргі Беларусь — кино өнері мен ұлттық теледидары, ғылымы мен оқу-ағарту жүйесі жоғары дәрежеде дамыған мемлекет.
Дереккөздер
* Санат:Посткеңестік елдер
Ресейдің Әулиеатаны жаулап алуы
thumb|300px|Ресей әскерлерінің Әулиеатаға басып кіруі Ресейдің Әулиеатаны жаулап алуы Қазақ халқы жоңғар басқыншыларымен шайқасып жатқан кезде, Ресейдің І-Петр патшасының әскерлері Қазақстан жеріне бекіністер мен қалалар салуынан басталды.
Барысы
Омбы, Орынбор, Павлодар, Семей, Өскемен қалаларынан соң орыс отаршылары XIX ғасырда Жетісуға жетіп, 1854 жылы ежелгі Алматы кентінің орнына Верный бекінісін тұрғызды. Ал, бұдан бір жыл бұрын Орынбор жақтан генерал Перовский басқарған орыс әскері қоқандықтардан Ақмешіт (қазіргі Қызылорда) қаласын басып алған болатын. Ресей отаршылары енді Талас, Шу аймағына, одан әрі Орта Азияға көз аларта бастады. Бұл кезде Оңтүстік Қазақстанды өз отарында ұстаған Қоқан зекетшілері "жәй мал-мүлік салығын былай қойып, мұсылмандықтан безіп, көңіл көтеру үшін әр ауылдан бір қыз бересің" деген салық ойлап шығарды. Қазақтар бұл қорлыққа көнбей 1858 жылы мамыр айында көтеріліске шықты. Мырза би деген зекетшіні нөкерлерімен қоса Шымкент түбінде қырып салды. Қоқан ханы Құдияр әр жерден бас көтерген қазақтарды аяусыз жазалап, қанды шеңгеліне қайта түсірген соң 1860 жылы Жетісуды орыс отаршыларынан құтқарамыз деген ұранмен әскер көтерді. Ұзынағаш түбінде полковник Колпаковский басқарған орыс әскері қоқандық сарбаздарды зеңбіректерден оқ жаудырып, жамсатып салды. Осы қоқандықтар сапында Байзақ, Батырбек датқалар да болатын.
Ресей патшасы Александр I Оңтүстік Қазақстанды жаулап алу үшін бас штабтың полковнигі Михаил Григорьевич Черняевты қолбасшы етіп тағайындады. Бұл 1863 жыл болатын. Сол жылы Орынбор жақтан келіп Созақта, Шолаққорғанда болып, тілік Шоқай датқамен тіл табысқан, жай-жапсарды ұққан М. Г. Черняев 1864 жылы Омбы генерал губернаторы А. Дюгамельдің қарамағына жіберілді. Сол генералдың қолы қойылған деректерге қарағанда 1864 жыл басталған қыс Оңтүстік Қазақстанда өте қатал болып, қазақтар жұттан көп малынан айырылған. Орыс дипломаттары қоқандықтарды әлсірете түсу үшін Бұхар әмірімен байланыс жасап, оны да ортақ жауына қарсы көктемде жорыққа шығуға итермелеген.
Жаулап алушы экспедиция
Полковник М. Г. Черняев басқарған жаулап алушы экспедицияға Ресейдің бас штабы 150 мың рубль күміс ақша бөлді. Бұл жаулап алушылар қосынында 60 офицер, 2533 солдат болды, оларға 835 ат-көлік берілді. Қосын штабында 10 офицер, жаяу әскерлердің 31 офицері, казактардың — 9, артиллерияның — 7, дәрігерлік — 2, жорық ас-ауқат қамдаушы бір офицер бар еді. 1638 — жаяу әскер, 351 — казак, 150 сапта тұрмайтын жауынгер болды. Оларға 2180 снаряд, 2 пұттық 180 бомба, ширек пұттық 2 мың бомба, 100 пұт оқ-дәрі берілді. Бұған соғыс министрі генерал-адъютант Милютиннің өзі 1864 жыпғы 13 ақпанда қол қойған еді. Осы министр жаулап алушылар қатарына зоология магистрі, атақты ғалым Н. А. Северцовты айына 300 күміс рубль беріп қосты.
Полковник М. Г. Черняев басқарған әскери қосынның Алматыдан-Верныйдан шығып Әулие-атаны жаулап алғанға дейінгі Омбыға, ондағы Сібір корпусының командирі А. Дюгамелые, бұл қолбасшының соғыс министрі Милютинге Петербургке жолдаған хаттары Ташкент қаласындағы Өзбекстанның орталық мұрағатында «Полковник Серебряковтың қоры» дейтін бумаларда жинақталған.
Полковник М. Г. Черняев Верный бекінісінен 1 мамырда шығып, 2-інде Ақсу, Шамалған өзендерінен өткенін, 3-інде Ұзынағаш бекетінде, 4-інде Қастекте болып, Қордай асуынан артиллерияны капитан Крыштановскийдің, подпоручик князь Тумановтың басшылығымен 152 өгізге жегілген арбамен 5 мамыр күні өткізгендігін, ал Шу өзенінен Тоқмақ арқыпы жалдап шыққандығын 12-ші мамыр күні Омбыға жолдапты. Осы хатта жол-жөнекей 15 адам ауырғандығын, Әулиеатада қоқандықтардың 1500-дей сарбазы бар екендігін, Меркіде де қоқандықтардың шағын тобы отырғандығын хабарлайды. Бұл кезде қосында бір священник, қару-жарақ жөндейтін 4 шебер, қырғыз-қазақ, милиция тобында 5 сұлтан, 22 би, жалпы 215 қырғыз-қазақ, жалданған 54 арбакеш, бұлардан бөлек 57 паушы қазақ болғандығы да хабарланады. Қазақтардың қаруы шиті мылтық, азиялық үлгідегі қылыш және найзалар екендігі, олардың қарамағында 279 түйе, 829 егіз, 410 жылқы барлығы, бұл малдың ішінен 266 өгіз, 66 жылқы Ресей қосынына тиістілігі де айтылыпты.
16 мамырда Тоқмақтан аттанған Ресей қосыны жолда сегіз күн жүріп, 23 мамыр күні Меркені апған. Бұл туралы 27 мамыр күні жазылған №202 жолдамада: «Біз келер алдында Мерке қорғанындағы бірнеше қоқан қарауылы кеткен екен. Қорған ішінде соқыр әйел мен ауру бала қалыпты. Қорған қабырғасы іргесінде қоқандық жазалаудың ізіндей екі адамның іри бастаған өлігі жатыр екен», — деп көрсетіледі. Мерке қамалын тазалап, жөндеу ағайынды капитандар Крыштановскийлерге, подпоручик князь Тумановқа жүктеледі. Олар басқарған орыс жауынгерлері Меркі қорғанын жөндеуді 24 мамырда бастап, 27-сі күні аяқтаған. 28 мамыр күні Меркі қорғанына орыс гарнизоны орналасқан. Бұл гарнизонда №8 батальоннан атқыштар ротасы, 2 жеңіл зеңбірегі, оғы жарты пұттық мортирасы бар 30 казак орналастырылып, олар үшін әрқайсысы 15 күміс рубльдік 25 киіз үй сатып алынады. Тоқмақтан Меркіге жеткенше капитан Красовский, ғалым Н. Северцов, тау инженері поручик фрейзе жол-жөнекей бағалы тастарды, тұзы бар жерлерді зерттегені, Тоқмақтан 35 шақырым жерден тұз табылғандығы да айтылады.
Алайда, белгіленген мерзімде жауап алмаған соң қала мен қорғанға 3 жеңіл және 4 батареялық зеңбіректен оқ атқыздым. Келесі күні ертеңгі сағат 6-да Әулиеата саудагерімен бірге жіберілген жаушым коменданттан жауап алып оралды. Командант (Ниязалы датқа) ойлану үшін 14 күн сұрапты. Қасындағы штабс-ротмейстр Ш. Уалихановқа мен бекке (Ниязалы датқаға) ұсынған шарт ешқандай өзгермейтіндігін ескерте жауап жазуды тапсырған соң тағы да оқ атуға бұйрық бердім. Бұрын айтылған 8 зеңбірекке тағы да оғы екі путтық мортира қосылды. Келесі күні күш-көліктің келуіне қарай Талас өзенінің сол жағалауына таулық взводпен толықтырылған екі жарым рота, ракеталық станокпен қаруланған казактар жүздігі подполковник Лерхенің басшылығымен бас штабтың капитаны Красовский, инженер-капитандар — бірінші және екінші Крыштановскийлер, поручик князь Туманов жүргізген рекосценировканы қорғаштау үшін өткізілді. Қала дуалының батыс қабырғасы онша күшті еместігіне, оның алдында паналайтын нәрселер көптігіне, қорғанның артиллериялық қаруы өте әлсіздігіне жеке өзім көз жеткізген соң мен ешқандай орлар қазбастан-ақ қаланың ішіндегі үйлерді паналай отырып, цитаделиді қолға түсіріп, басып алуды ұйғардым. Келесі күні таңертең сағат 6-да екі ротаны, екі тау зеңбірегі, екі ракеталы станогы бар екі жүздікті, қазақ милициясын лагерьде қалдырып, қапған бес ротамен, бір жүздікпен және 8 зеңбірекпен жаңбыр жауып турғанда Талас өзенінен өтіп қалаға батыс жағынан келісімен 400 сажын жерге бүкіл артиллерияны позицияға орналастырдым. Осындай қашықтықтан қорғанға оқ жаудырған соң зеңбіректерді 300 сажын жерге жақындаттым. Қоқандықтар осы жерде бізге қарсы гарнизон әскерінің көп бөлігін жане калибрі шағын төрт зеңбіректі топтастырған екен, алайда батареялық және аттарға жегілген дивизиондардың сәтті әрекеттері 8-батальонның бірінші, екінші және атқыштар роталарының, сапер командасының жауды алдындағы тығылған қабырғадан қуып шығуға, сөйтіп бірінің иықтарына бірі шығып қалаға және қорғанға кіруге мүмкіндік берді. Осы әскерлерден кейін артиллерия және қалған екі рота іске кірісті. Біз қала мен қорғанды алғанда комендант 400 атты әскерімен цитаделиден қашып кетті, бұларды қала мен қорған қабырғалары ұзын болғандықтан қолға түсіре алмай қалдық. Жаяу сарбаздар қаруларын тастап, тұрғындармен араласып кетті. Сонымен біз оқ атқаннан кейін екі сағат ішінде қала да, қорған да, цитадели де түгелдей біздің билігімізге көшті... Біздің қосыннан үш адам ғана жеңіп жараланды, бір офицер (прапорщик Беляков) пен қатардағы бір солдат контузия алды. Дұшпандардың шығыны қазір анық бола қойған жоқ. Кеше қала тұрғындары менің бұйрығым бойынша 307 адамды жерледі. Қаза тапқандардың барлығы дерлік қоқан гарнизонынан екен, жараланған барлық қоқандықтарға медициналық жәрдем берілді. Қосын медигі дәрігерлік көмек көрсеткендердің саны — 390 адам. Олардың басым дені — сарбаздар. 341 сарбаз тұтқынға алынды. Біздің олжамыз 3 ту, 5 зеңбірек, 6 фальконет, 13 қамал мылтығы, 397 шиті мылтық пен винтовка, 70 пут қорғасын мен ірілігі әртүрлі 415 пут пытыра».
Бұдан кейін полковник М. Г. Черняев көзге түскен офицерлерінің аты-жөндерін, жаралыларды емдеген батальон медигі Мацеевскийді атайды. Полковник Әулиетадан 1864 жылы тамыздың 18-і күні жазған жолдамасында: «Мұның алдындағы хатымда Сізге Шымкентте біздің қосындар кеткеннен кейінгі болған қырғын туралы жазған едім. Қоқанда қазір билік жүргізіп тұрған қыпшақтар тобы сірә бізді жақтайтын сарт өкілдерін қырып салған сияқты. Қаза тапқандардың арасында біз Әулиеата мен Түркістанды жаулап алғанға дейін Қоқанда ұсталған бірнеше қазақ биі де бар екен.
Бұл-кезде оның әкесі қоқандықтар қолында болатын. Біздің қосынымыз Шымкенттің іргесіне барғанда Әулиеатамен байланысымыз үзіліп қалғанда Қоқан парванашы Ақмолдаға орыстардың мүлдем жойылғандығын хабарлай отырып, әкесі жоқта өзі басқарып отырған шымыр руының адамдарын Шымкентке қарай көшіріп әкелу туралы хат жазған екен. Ақмолда Ақ патшаның бодандығын қабылдағандығын, сондықтан қоқандықтарға бармайтындығын жаушыға айтып, қоқандықтар хатын Әулиеатада комендант болып қалған полковник Богацевичке берген еді. Әкесінің қазасы туралы хабарды естіген Ақмолда кеше бір топ адамымен маған келіп, 10 мың адамды атқа қондыратындығын, біздің қосынға Шымкентті жаулап алу үшін барлық көлікті беретіндігіжөнінде ұсыныс айтты», — деп жазыпты.
Ресей армиясы 1864 жылы Әулиеатаны жаулап алған кезде Орынбор жақтан аттанған полковник Николай Веревкиннің қосыны 14 маусым күні Әзірет сұлтанды — Түркістан қаласын басып алған еді. Бұл соғыста орыстар жағынан 5 адам қаза тауып, 13 жауынгер жараланған екен.
Полковник М.Г. Черняев Әулиеатаны алған соң масаттанғаны сонша Шымкентті де бірден басып алу үшін аттанып, қыркүйектің 19-нан 20-сына қараған түнде шабуылға шығады. Шымкент түбіндегі бұл соғыста 6 орыс қаза тауып, 20-сы жараланады. Орыс әскерлері Сайрамға да шабуыл жасады. Сайрам үшін болған қыркүйектің 28-і күнгі соғыста хорунжий Сұраншы батыр Хәкімбеков қаза тауып, шапырашты Сарыбай би жамбасынан жараланды.
Сол жылы күзде шымыр Ақмолда батырбасы Байзақұлы — орыс армиясының капитаны, сыйқым Құдайберген Баетұлы майор атағын алды. Бұған I Александр патшаның өзі қазан айында қол қойған. Ресей әскерлерінің осы жорығына қатысқан басқа да бірқатар қазақтар мен қырғыздар шен алды, шекпен киді. Ресей армиясының қатарында атақты Жаяу Мұса Байжанұлы — Шоқан Уәлихановтың тұған нағашысы Шорманұлы Мұстафаны «Атымды алып, сондықтан жаяу атандым» дейтін Жаяу Мұса да болған еді. Әулиеата соғысында 1847 жылы Қырғызстандағы соғыста Кенесары ханды тастап кеткен сұлтан Рүстем Аспандиярұлы да жарақаттанып, қаза тапты. Шоқан Уәлиханов Әулиеатадағы қырғын соғыста бейбіт тұрғындардың да жазықсыз қырылып кеткендігі үшін полковник М. Е. Черняевпен ат құйрығын кесісіп кеткендігі мәлім. Орыс ғалымы А. К. Гейнс өзінің «Собрание литературных трудов» деген еңбегінің екінші томында (СПб, 1898) «Мен Әулиеатада қоқан билігінен қалған зынданды көрдім. Шөлмек тәріздес зынданның тереңдігі 10 сажын екен, аузы тар. Бұл шұңқырдың ішіне жазалы адам арқанмен белгілі мерзімге түсіріледі. Әулиеатада дар да болды» — деп жазған екен.
Шоқан Уәлихановтың Әулиеатадағы қоқандықтармен бейбіт келіссөз жүргізу қажет деп талап еткендігін, бірақ полковник Черняев бұған көнбей, осы соғыста орыс әскерінің жауыздығына шыдамай Әулиеатадан шілде айында бір топ сардармен бірге Алматыға қайтып кеткендігін оның орыс достары Н. Потанин және басқалары тайға таңба басқандай жазған еді.
Нәтиже
Орыстар Әулиеатаны жаулап алғанда қала тұрғындары екі-үш мың мөлшерінде болған екен. Айтпақшы, М. Г. Черняевтың Әулиеатадан жазған жолдамасында қалада қазақтардан бірнеше шымыр үйі болғандығы да көрсетіледі. Сол 1864 жылы шілденің 17-сі күні Әулиеата Жаңа қоқан сызығының құрамына қосылды. Әулиеатаны алғаны үшін полковник М. Г. Черняев генерал-майор атанды. 1889 жылы Әулиеатаны орыс әскерінің басып алғандығының 25 жылдығы құрметіне қалада Түркістан өлкесінің әскери губернаторы Н.П. Гродековтың бұйрығымен ескерткіш орнатылды. Қазір бұл отаршы басқыншылар ескерткішінің жұрнағы да жоқ.
1774 жылы Абылай хан негізін қалаған Әулиеата қаласы 1938 жылы ұлы ақын Жамбыл есімімен аталды.
Дереккөздер
Санат:Әскери тарих
Плисант Ридж (Мичиган)
Плисант Ридж (Pleasant Ridge) — Мичиган штатының Oakland округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2526 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.5 км² шамасында. FIPS коды — 26-64900.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Нойкирхен (Альтмарк)
Нойкирхен (Альтмарк) (Neukirchen (Altmark)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Штендаль ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 274 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 13,76 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 90 410. Муниципалитеттің басшысы — Керстин Муше.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
IC 3005
IC 3005 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38464, ESO 441-2, MCG -5-29-18, AM 1204-294, IRAS12046-2944.
Сыртқы сілтемелер
IC 3005 Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Ихтисад
Ихтисад — Башқұртстанның Миякин ауданындағы ауыл, Менеузтамак ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 101 адамды құрады. Пошта индексі — 452082, ОКАТО коды — 80244840002.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Вальвердехо
Вальвердехо (Valverdejo) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Манчуэла-конкенсе ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 111 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,49 км² шамасында.
Бульгарограссо
Бульгарограссо (Bulgarograsso) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2984 адамды құрайды. Халық тығыздығы 995 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 3 км² шамасында. Пошта индексі — 22070.
Елді мекеннің қамқоршысы — Sant Agata, Sant Anna.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Кермашор
Кермашор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Рогозин өзенінің сол жағалауынан 27 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Тамшыбұлақ
Тамшыбұлақ (Тамчы-Булак) — Қырғызстанның Талас облысы Айтматов ауданы, Бақиян айыл аймағы құрамындағы айыл.
Дереккөздер
Санат:Айтматов ауданы елді мекендері
NGC 2564
NGC 2564 — Puppis шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1837 жылы 28 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2564 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23290, ESO 562-1, NPM1G -21.0210, CGMW 2-3167.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Puppis (шоқжұлдыз)
Пиражуба
Пиражуба (Pirajuba) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Триангулу-Минейру-и-Алту-Паранаиба мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Фрутал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 467 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 331,793 км² шамасында. Халық тығыздығы — 7,4 адам/км².
Тарихы
Қала 1954 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Штаффельбах
250px|thumb|Картада орналасуы Штаффельбах (Staffelbach AG) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Цофинген округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1032 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.94 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4284, пошта индексі — 5053.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргау елді мекендері
Қопалы
Қопалы — Жетісу облысы Ақсу ауданы, Қызылағаш ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жансүгіров ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 53 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 251 адам (131 ер адам және 120 әйел адам) болса, 2009 жылы 72 адамды (37 ер адам және 35 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақсу ауданы елді мекендері
Куй-Ван-Еган
Куй-Ван-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Колик-Еган өзенінің оң жағалауынан 225 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Литр
Литр (litre ) — сыйымдылықтың жүйеден тыс өлшем бірлігі. pic|200px|right|thumb|Бір литр әр қабырғасы 10 см болатын кубтың көлеміне тең. 1 литр судың массасы шамамен 1 кг (4 °C кезінде) болады.
Дереккөздер
Санат:Көлем өлшем бірліктері
NGC 7029
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 2 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7029 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66318, ESO 235-72, AM 2112-483.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Үндіс (шоқжұлдыз)
Тем
ТЕМ — МКГСС жүйесіндегі массаның көне бірлігі 1 тем = 1 кгс*с2/м = 9,80665 кг.
Абайдың ақындық дәстүрі (кітап)
«Абайдың ақындық дәстүрі» - «Жазушы» баспасынан 1966 ж. жарық көрген зерттеу еңбек. Авторы - А. Нұрқатов. Автор Абай шығармашылығына арналған бұл ғылыми монографиясында ақын мұрасын жан-жақты талдап, оған терең де ғылыми баға бергенерал Зерттеуде Абай мұрасы және оны игеру, ақындық айналасы мен әдеби мектебі, суреткерлік өнегесі мен реалистік дәстүрлері, ақын поэзиясының жаңашылдығы мен поэтикалық, түр үлгілері мәселелері кең көлемде қарастырылып, нақты тұжырымдар жасалады. Кітап «Абай творчествосының дәстүрлік және жаң¬ашылдық сипаттары», «Абай тұсындағы ақындар», «Абай дәстурлерінің арнасында», «Орыс реализмінің дәстүрлері және қазақ әдебиеті», «Өлең - сөздің патшасы, сөз сарасы» сияқты тараулардан және «Сөз басы» мен «Соңғы сөзден» турады. Көлемі 18,9 б. т., 4000 дана.
Тем
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы Санат:Аспаптар
Абайдың ақындық дәстүрі (кітап)
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Үлкен Руниха
Үлкен Руниха — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Назым өзенінің сол жағалауынан 45 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Түлкі мен ит
«Түлкі мен ит» (The Fox and the Hound) Walt Disney Animation Studios кинокомпаниясының 24-толықметражды мультфильмі. Режиссері Тед Берман, Ричард Рич және Арт Стивенс басты рөлдерді орындаған Микки Руни, Курт Рассел, Перл Бэйли, Жак Альбертсон, Сэнди Дункан, Жанетт Нолан, Пэт Баттрам, Джон Фидлер, Джон МакИнтайр, Дик Бакалян, Пол Винчел, Кит Митчелл және Кори Фельдман.
Дамбак
Дамбак (Dambach) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Агено округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 30,5 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67083, пошта индексі — 67110.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 782 адамды құрады. Халық тығыздығы — 25,64 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Муи (Мез)
Муи (Mouilly) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,96 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55360, пошта индексі — 55320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 109 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,95 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Атом электр станциясы
нобай|280px|Франциядағы атом электр станциясы Атом электр станциясы (АЭС), ядролық электр станция — атом ядросының энергиясын электр энергиясына айналдыратын қондырғы.
АЭС ядроның нейтрондармен әсерлесуінен туатын энергия көмегімен жұмыс істейді. Ядролық реакторда жылу шығарғыш элемент — цилиндр немесе пластинка түріндегі ядролық отын, нейтрондарды баяулатқыш және бөлінген жылуды тасушы (су, газ, сұйық металдар) заттар орналасады. Реакторда бөлінген жылу жылуалмастыру қондырғысына беріледі. Соңғы екі қондырғы АЭС-ның ішкі тұйық контурын құрайды. Жылуалмастырғыш арқылы жылу сыртқы контурға бу түрінде беріледі. Бу турбинаны қозғап, электр генераторын жұмысқа келтіреді. Осы заманғы АЭС-ларындағы турбиналар аса қыздырылған бумен жұмыс істейді. Ядролық отын ретінде уран (233U, 235U, 238U), плутоний (239Pu ), торий (232Th) изотоптары пайдаланылады. Бұлардың жылу шығарғыштық қабілеті өзара бірдей, ал кәдімгі отыннан (көмір, мұнай, газ) бірнеше млн. есе артық. Мыс., 1 кг уран 2.1010 ккал энергия береді. Бөліну реакциясының үздіксіз жүріп отыруына қажет ядролық отынның ең аз мөлшері кризистік масса деп аталады. Реактордың типіне, конструкциясы мен отынның түріне қарай кризистік масса 1 кг-нан бірнеше тоннаға дейін жетеді. Дүние жүзіндегі ең алғашқы АЭС 1954 ж. Обнинск (КСРО) қ-нда салынды. Оның қуаты 5Мвт болды. Кейін Колдерохоллда (Англия) қуаты 60 Мвт, Шиппингпортта (Америка) АЭС-тары жұмыс істей бастады. Америкада тұтынуға қажетті барлық электр энергиясының 23е-ін, Францияда 75--ін, Жапонияда 48--ін АЭС береді. Кейбір елдерде жедел нейтронмен жұмыс істейтін тиімді реакторлар іске қосылған. Оның ең алғашқыларының бірі Қазақстанда салынған. Ол Ақтау қаласын тұщы сумен, электр энергиясымен қамтамасыз етеді (қ. Энергия комбинаты). 20 ғ-дың ақырында дүние жүзіндегі АЭС-тердің жалпы қуаты 500 000 Мвт жетті. Ядро энергиясынан электр тогын тікелей (турбинасыз, электргенераторсыз) алу жолдары да зерттелуде. Әсіресе, термоядролық энергияны игеру ісіне халықар. қауымдастықтар ат салысуда. Ондай АЭС-тер адам баласының тұтынуына қажет энергия мәселесін түпкілікті шешетін болады.
Санат:Электр станциялары Санат:Ядролық энергетика
Вайнхайм
Вайнхайм (Weinheim) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан қала. Карлсруэ әкімшілік округіне бағынады. Рейн-Неккар ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 43 682 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 58,11 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 2 26 096. Қаланың басшысы — Хайнер Бернхард.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 6 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері