cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қызтоған (өзен)
Гидрологиясы
Жағасы тік жарлы, ағыны қатты. Қар, жаңбыр, жер асты суымен толығады. Егіс суаруға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Меркі ауданы өзендері Санат:Шу су алабы
Фонтанеллато
Фонтанеллато  (Fontanellato) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Парма провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6477 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 119 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 53 км² шамасында. Пошта индексі — 43012.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Пригородный ауылдық әкімдігі (Ақмола облысы)
Әкімшілік құрамы
Құрамына Пригородное ауылы кіреді. Орталығы – Пригородное ауылы.
Тарихы
2005 жылы Западный ауылдық округінің құрамында болған Қызылтал ауылы таратылды. 2006 жылы округ құрамына таратылған Западный ауылдық округінің Западное ауылы енді. 2010 жылы Западное ауылы таратылды. 2013 жылы Пригородный ауылдық округі ауылдық әкімдік болып қайта құрылды.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 685 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Жарқайың ауданы ауылдық округтері
Доксография
Доксография (δόξα — «пікір, көзқарас», және — «жазу, баяндау») — ертедегі ғалымдар мен философтардың көзқарасы мен пікірлерін кейінгі авторлардың жазуы. Бұл термин классикалық неміс филологы енгізілген.
Бағзы заманның ғалымдарының еңбектері бізге дейін жетпегесін, доксографиялар сол авторлардың көзқарасы туралы білудің жалғыз жолы.
Исламдық доксография
Санат:Философия
Мариновци (Габрово облысы)
Мариновци (Мариновци) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 5445. ЕКАТТЕ коды — 47233.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Биологиялық өнімділік
Биологиялық өнімділік (Биологическая продуктивность) —
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Пьезоөткізгіштік картасы
Пьезоөткізгіштік картасы - Серпінді режим жағдайында қойнауқатты игеруді саралау барысында қолданылатын, қойнауқат бойынша пьезоөткізгіштік коэффициентінің өзгерістерін изосызықтар түрінде ашып көрсететін карта. Аталған коэффициент көрсеткіші зерттеліп жатқан бұрғылау ұңғымасының көрші ұңғымалардағы буырқануларға бейімделу әсерін қадағалау немесе қысымның қалпына келу қисық сызықтарын пайдалану нәтижесіңде анықталады.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Көтібар Бәсенұлы
Көтібар Бәсенұлы  (1757 – 1833) – халық батыры. Кіші жүз құрамындағы шекті руынан шыққан. Бәсен батырдың бес баласының біреуі. Сырым Датұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалысы кезінде сарбаз жинап, Ресей үкіметінің отарлау саясатына қарсы күрескен. Жайық бойындағы бекіністерге бірнеше рет шабуыл жасаған. Көтібар батырдың жеті баласы болған, үлкені – атақты Есет Көтібарұлы батыр тарихи тұлға. Көтібар Бәсенұлы – “Айман-Шолпан” дастанында, М.Әуезовтің осы дастан желісімен жазылған пьесасының кейіпкері. 1833 жылы Ресей патшалығына қарсы қарулы ұлт-азаттық көтерілісін ұйымдастыру кезінде Ресей патшасының жалдамалы бас кесерлерінен қаза табады. Халық өз қаржыларына 2000 жылы Көтібар батырға Мұғалжар ауданы Ақкемер ауылында жаңадан кесене тұрғызады.
Дереккөздер
Санат:1757 жылы туғандар Санат:1823 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақ батырлары Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстардың көсемдері
Кашуэйра-Паулиста
Кашуэйра-Паулиста (Cachoeira Paulista) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Вали-ду-Параиба-Паулиста мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Гуаратингета экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Тарихы
Қала 1880 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Вильянуэва-де-ла-Фуэнте
Вильянуэва-де-ла-Фуэнте (Villanueva de la Fuente) — Испаниядағы қала. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Сьюдад-Реаль провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2490 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сьюдад-Реаль елді мекендері
512 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:512 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:512 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Бүкіл әлемдік тартылыс заңы
[[Сурет:NewtonsLawOfUniversalGravitation.svg|thumb|right|300px|
Ньютонның бүкіләлемдік тартылыс заңының іске асуы; m1 нүктелік массасы басқа бір m2 нүктелік массасын F2 күшімен тартады; бұл күш екі массаның көбейтіндісіне тура, ал олардың арасындағы қашықтыққа (r) кері пропорционалды. Масса немесе қашықтыққа қарамастан | F1 | және | F2 | әрқашан тең болады. Мұндағы G — гравитациялық тұрақты.]]
Бүкіл әлемдік тартылыс заңы, Ньютонның тартылыс заңы — кез келген материялық бөлшектер арасындағы тартылыс күшінің шамасын анықтайтын заң. Ол И. Ньютонның 1666 ж. шыққан “Натурал философияның математикалық негіздері” деген еңбегінде баяндалған. Бұл заң былай тұжырымдалады: кез келген материялық екі бөлшек бір-біріне өздерінің массаларының (m1, m2) көбейтіндісіне тура пропорционал, ал ара қашықтығының квадратына (r2) кері пропорционал күшпен (F) тартылады:, мұндағы G — гравитациялық тұрақты. Гравитациялық тұрақтының (G) сан мәнін 1798 ж. ағылшын ғалымы Г. Кавендиш анықтаған. Қазіргі дерек бойынша G=6,6745(8)Һ Һ10–8см3/гҺс2=6,6745(8)Һ
Һ10–11м3/кгҺс2. Айдың Жерді, планеталардың Күнді айнала қозғалуын зерттеу нәтижесінде И. Ньютон ашқан бұл заң табиғаттағы барлық денелерге және олардың барлық бөліктеріне қолданылады. Б. ә. т. з. аспан денелерінің қозғалысы жайындағы ғылым — аспан механикасының іргетасын қалайды. Осы заңның көмегімен аспан денелерінің қозғалу траекториясы есептелінеді және олардың аспан күмбезіндегі орындары алдын ала анықталады. Уран планетасының осы заңға сәйкес есептелінген орбитадан ауытқуы бойынша 1846 ж. Нептун планетасы ашылды. Плутон планетасы да 1930 ж. осындай тәсілмен анықталды. 19 — 20 ғ-ларда бұл заңды алдымен қос жұлдыздарға, сонан соң шалғай орналасқан галактикаларға да пайдалануға болатындығы белгілі болды. Жалпы салыстырмалық теориясының ашылуы (1916) нәтижесінде тартылыс күшінің табиғаты онан әрі айқындала түсті. Шындығында кез келген дене кеңістікте тартылыс өрісін туғызады. Денелердің арасындағы тартылыс күші осы өріс арқылы беріледі. Өте майда бөлшектерден тұратын микродүниедегі (атом, атом ядросы, элементар бөлшектер, т.б.) құбылыстарда Б. ә. т. з-ның әсері сезілмейді. Өйткені онда күшті, әлсіз және электр магниттік өзара әсерлер (қ. Әлсіз өзара әсер, Күшті өзара әсер, Электр магниттік өзара әсер) тәрізді өрістік әсерлер басым болып келеді.
Табиғаттағы барлық денелер бір-біріне тартылады. Осы тартылыс бағынатын заңды Ньютон анықтап, бүкіл әлемдік тартылыс заңы деп аталған. Осы заң бойынша, екі дененің бір-біріне тартылатын күші осы денелердің массаларына тура пропорционал, ал олардың ара қашықтығының квадратына кері пропорционал болады:
мұндағы, G - гравитациялық тұрақты деп аталатын пропорционалдық коэффициент. Бұл күш бір-біріне әсер ететін денелер арқылы өтетін түзудің бойымен бағытталған. Формула шамасы бойынша бір-біріне тең F12 және F21 күштердің сандық мәнін береді. Cуреттегі өзара әсерлесетін денелер біртекті шарлар болса, m1 және m2 – шар массалары, r - олардың центрінің ара қашықтығы. Сонымен, шарлар материялық нүктелер ретінде өзара әсерлеседі, ал олардың массалары шар массаларына тең және олардың центрлерінде орналасқан. Гравитациялық тұрақтының сандық мәні, массалары белгілі денелердің бір-біріне тартылатын күшін өлшеу жолымен анықталған. Осындай өлшеу кезінде көп қиыншылықтар кездеседі, өйткені массалары тікелей өлшенетін денелер үшін тартылыс күштері өте-мөте аз болып шығады. Мысалы, әрқайсысының массасы 100 кг, бір-бірінен қашықтығы 1 метр болатын екі дене бір-біріне шамамен 10−6 Н, яғни 10−4 Г күшпен өзара әсер етеді.
Бүкіл әлемдік тартылыс тұрақтысы
Табиғаттағы барлық денелер бір-біріне тартылады. Осы тартылыс бағынатын заңды Ньютон анықтап, бүкіл әлемдік тартылыс заңы деп аталған. Осы заң бойынша, екі дененің бір-біріне тартылатын күші осы денелердің массаларына тура пропорционал, ал олардың ара қашықтығының квадратына кері пропорционал болады: (2.10.1) мұндағы, - гравитациялық тұрақты деп аталатын пропорционалдық коэффициент. Бұл күш бір-біріне әсер ететін денелер арқылы өтетін түзудің бойымен бағытталған. Формула шамасы бойынша бір-біріне тең F12 және F21 күштердің сандық мәнін береді. 5-суреттегі  өзара әсерлесетін денелер біртекті шарлар болса, m1 және m2 – шар массалары, r- олардың центрінің ара қашықтығы. Сонымен, (7-сурет) шарлар материялық нүктелер ретінде  өзара әсерлеседі,  ал олардың массалары шар массаларына тең және олардың центрлерінде орналасқан. -ның сандық мәні, массалары белгілі денелердің бір-біріне тартылатын күшін өлшеу жолымен анықталған. Осындай өлшеу кезінде көп қиыншылықтар кездеседі, өйткені массалары тікелей өлшенетін денелер үшін тартылыс күштері өте-мөте аз болып шығады. Мысалы, әрқайсысының массасы 100 кг, бір-бірінен қашықтығы 1 метр болатын екі дене бір-біріне шамамен 10-6 Н, яғни 10-4 Г күшпен өзара әсер етеді. -тұрақтысының мәнін анықтау үшін ең алғаш ойдағыдай өлшеу жүргізген ағылшын ғалымы Генри Кавендиш (1798ж.) болды. Ол күшті өлшеу үшін өте сезгіш иірілмелі таразы әдісін қолданды (8-сурет). Жеңіл стерженнің ұштарына бекітілген екі қорғасын шар m (әрқайсысының массасы 729 г) симметриялы орналастырылған М шарларының (әрқайсысының массасы 158 кг) жанына қойылған. Стержень серпімді жіпке асып қойылған, шарлардың бір-біріне тартылу күшін осы жіптің бұралуы арқылы өлшеуге болады. Жіптің жоғарғы ұшы орнату бүркеншігіне бекітілген, ал осы бүркеншікті бұру арқылы m және М шарларының ара қашықтығын өзгертуге болады. Әр түрлі әдістермен анықталғандардың ішінде -ның анағұрлым нақтылы мәнін мынадай деп есептейді:
Егер (2.10.1)-өрнекке m1, m2 және r-лердің бірге тең мәндерін қойсақ, онда күш -ның өзіне тең болады. Сонымен, әрқайсысын массалары 1 кг, центрлерінің бір-бірінен қашықтығы 1 м болатын екі шар өзара  6,670×10-11Н-ға тең күшпен тартылады. Ал массасы 1 кг шар жерге қандай күшпен тартылады: Жердің массасы 6×1024кг, шардың массасы 1 кг, олардың центрлерінің ара қашықтығы жер радиусына 6,4×106м-ге тең. Жер мен оның үстінде жатқан шардың арасындағы тартылыс күшін есептейміз: Массасы 1 кг денеге әсер ететін ауырлық күшінің мәні тартылыс заңының ғылым мен техника үшін маңызы үлкен. Оның көмегімен Күн жүйесіндегі екі планета – Нептун мен Плутон ашылды, оны ғарыш кемелері және Жер серіктерінің ұшуын, олардың жылдамдықтары мен траекторияларын есептегенде, Айға және планеталарға автомат – станцияларды дәл дәл қондыруды жүзеге асыру үшін пайдаланылады. Дененің салмағы болады, өйткені дене жерге тартылады, Жер атмосферасы кеңістікке таралып кетпейді және барлық дененің бетіне қысым түсіреді, өйткені ауаның молекулалары Жерге тартылады. Тартылыс заңынан массасы m дененің Жерге еркін түсу үдеуін табайық: М - Жер массасы, R - оның радиусы. Rж » 6400 км; (2.10.2) (2.10.3) егер, осы жерден Жердің массасын тапсақ, ол кг болады. Жердің массанын біле отырып, Жердің тығыздығын табуға болады. (2.10.4) егер дене Жер бетінен h биіктікте болса, онда тартылыс күші төмендегі теңдікпен өрнектеледі. Егер Күн планетаны тартатын болса, онда планета да Күнді дәл сондай күшпен тартады деп тартылыс заңын қорытып шығаруда Ньютон динамиканың үшінші заңын қолданды.
Дереккөздер
http://www.turkistan.kz/last/knigi/e_books/html/27.htm
Санат:Физикалық заңдар Санат:Астрономия Санат:Гравитация
Гимнастикалық қоссырық
Гимнастикалық қоссырық -асылып тұрып, тіреліп ұстап ерлер және әйелдер гимнастикасында жаттығулар жасауға арналған негізгі жабдық.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Шарьга
Шарьга (Шарра) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Воезерка өзенінің оң жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 50 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Шуда-Сола
Шуда-Сола — Ресейдегі өзен. Марий Эл Республикасы, Чуваш Республикасы, Киров облысы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Кокшага өзенінің сол жағалауынан 156 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Чебоксар су торабынан Свияга және Цивиль өзендерін қоспағанда Қазан қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жалғау
Жалғау — сөз бен сөзді байланыстыратын, сөз аралығындағы қатынастардың көрсеткіші болып табылатын, сөзге грамматикалық мағына үстейтін қосымшалар. Жалғаулар сөздерге жалғанғанда жалғанатын сөзінің әуеніне қарай жалғанады,яғни сөздің соңғы буынының жуан-жіңішкелігіне қарай жалғанады, яғни сөздің соңғы буынының жуан-жіңішкелігіне қарай немесе соңғы дыбысының қатаң, ұяң, үнді дауыссыз екендігіне қарай үндесіп отырады. Жалғаудың төрт түрі бар:
Ждимерка
Ждимерка — Ресейдегі өзен. Орлов облысы, Тула облысы, Калужа облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нугрь өзенінің оң жағалауынан 86 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Жалғау
Жалғаулар бірінен соң бірі жалғана береді. Мұндай жағдайда көбінесе алдымен көптік, одан соң тәуелдік, сөз соңында септік жалғаулары жалғанады, жіктік жалғауы да сөз соңында жалғанады: оқушы-лар-ымыз-ға, бала-мыз, келе-сіз.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Ждимерка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Орёл қаласынан Белёв қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ақпараттық қоршау
Ақпараттық қоршау — ақпараттық жүйелердің қарсыласты шешім қабылдауына және қалыптасқан жағдайда бағдарлануына қажет ақпараттан айыруды көздейтін іс-әрекет тәсілі. Ақпараттық қоршау — ақпараттық қарсы күрес тәсілдерінің бірі. Ақпараттық қоршаудың максаты — қоршалатын басқару органын өзгерген жағдайға сай шешімдер кабылдау үшін қажет мәліметтермен қамтамасыз ететін ақпараттар түсетін негізгі арналарын жұмыс істетпеу.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Трахиттік құрылым
Трахиттік құрылым - порфирлі таужыныстың арқауының құрылымы. Т.к. калишпаттың субпараллель микролиттерінен тұрады, аралығында аздап шыны болуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Химия
Аугст
250px|thumb|Картада орналасуы Аугст (Augst) — Швейцарияның Базель-Ланд кантонында орналасқан коммуна. Листаль округінің құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 901 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.64 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2822, пошта индексі — 4302.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базель-Ланд елді мекендері
Хагенбах
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5362 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы  15,85 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 34 008. Қаланың басшысы — Франц Ксафер Шеррер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
NGC 3370
NGC 3370 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 21 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3370 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32207, UGC 5887, MCG 3-28-8, ZWG 95.19, IRAS10444+1732.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Сантар (Аркуш-де-Валдевеш)
Сантар (Аркуш-де-Валдевеш) (Santar (Arcos de Valdevez)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Аркуш-де-Валдевеш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,9 км² шамасында. Халық тығыздығы — 170 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Гравитациялық тұрақты
[[Сурет:NewtonsLawOfUniversalGravitation.svg|thumb|250px|Гравитациялық тұрақты ''
'' Бүкіл әлемдік тартылыс заңына негізделген.]] G, гравитациялық тұрақты - Бүкіл әлемдік тартылыс заңындағы пропорционалдық коэффициент:
G - тұрақтысының мәнін анықтау үшін ең алғаш ойдағыдай өлшеу жүргізген ағылшын ғалымы Генри Кавендиш (1798ж.) болды. СИ жүйесі мына мәнді пайдалануды ұсынады, 2006 КОДАТА:
Дереккөздер
Санат:Механика Санат:Физикалық шамалар
Утваж
Утваж — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Покша өзенінің оң жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина өзен басынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері
Лигилья (Уругвай)
Лигилья (Liguilla Pre-Libertadores de América) — Либертадорес кубогына жолдама беретін Уругвайдағы футбол турнирі. 1998 жылға дейін турнирге Уругвай чемпионы да қатысып келген.
Сілтемелер
Санат:Уругвайдағы футбол Санат:Ұлттық кубок турнирлері
Яшикей
Яшикей — Башқұртстанның Чишмин ауданындағы ауыл, Сафар ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 9 адамды құрады. Пошта индексі — 452151, ОКАТО коды — 80257855006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Ханси Мюллер
Ханси Мюллер (Hansi Müller; 27 шілде 1957, Штутгарт) — германиялық футболшы, жартылай қорғаушы, 1980 жылғы Еуропа чемпионы.
Сілтемелер
Санат:Штутгартта туғандар Санат:Германия футболшылары Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Штутгарт ФК ойыншылары Санат:Интернационале ФК ойыншылары Санат:Комо ФК ойыншылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Құдайкөл (көл)
Құдайкөл – Ертіс алабындағы көл.
Географиялық орны
Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігіне қарасты аумақта, Құдайкөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 14 км жерде орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Екібастұз көлдері Санат:Ертіс су алабы көлдері
3-ші Макан
3-Мақан — Ресейдегі өзен. Челябі облысы, Орынбор облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мақан өзенінің сол жағалауынан 8,3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Магнитогорск су торабынан Ириклинск су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері
Хет-Трик
"Хет-Трик", 1. Бір ойында шабуылшының соққан үш добы, 2. Еуропа футболын дамытуға арналған УЕФА-ның бағдарламасы. ҚР-ның футболшылар одағы УЕФА- ға мүше болғаннан кейін республикада балалар және жасөспірімдер футболын дамыту үшін УЕФА 2004 жылы 172000 Еуро қаржы бөлді. Осыдан кейін Талғар қаласында (Алматы облысы) балалар мен жасөспірімдер футбол академиясы ашылды. Осы мақсаттың орындалуын бақылап Алматыға УЕФА- ның президенті И. Блаттер келіп қайтты.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Оңтүстік Алтай жотасы
Географиялық орны
Қазақстан (Шығыс Қазақстан облысының Қатонқарағай, Күршім аудандары жерінде) және Ресей Федерациясы (Алтай Республикасы) мен Қытай (Алтай аймағы) шекараларында. Ұзындығы 130 км-дей, орташа биіктігі 3487 м, ең биік жері 3871 м.
Жер бедері
Беткейлері көбіне тік құлама. Оңтүстік Алтай жотасынан Қара Қобы, Арасан Қобы өзендері бастау алады. Оңтүстік Алтай жотасында жалпы ауданы 116 км² шамасында мұздық бар. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 400 – 600 мм.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан таулары Санат:Ресей таулары Санат:Қытай таулары
Лаутерталь (Фогельсберг)
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2472 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 53,61 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 5 35 012. Муниципалитеттің басшысы — Хайко Шток.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Сан-Джермано-Верчеллезе
Сан-Джермано-Верчеллезе (San Germano Vercellese) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Верчелли провинциясында орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
ص
с̣а̄д (صاد) Араб әліппесінің он төртінші әрпі.
с̣а̄д - сан бойынша ұстайтын орны - 90.
Сілттемелер
Санат:Араб жазуы
ص ص ﺹ Ṣād Sad (Arabischer Buchstabe) ص Ṣād ص ص ص Sad Sad (Arabische letter) Сад (буква арабского алфавита) ซาดี ص (حرف)
Ақтоған ауылдық округі (Қызылорда облысы)
Ақтоған ауылдық округі  – Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Досбол би ауылы кіреді. Орталығы – Досбол би ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1094 адамды құрады.
Жастар ісі жөніндегі агенттік (Өзбекстан)
Жастар ісі жөніндегі агенттік (Yoshlar ishlari agentligi) – жастар мәселесін шешумен және дарынды жастарды ынталандырумен айналысатын агенттік. Агенттік Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиеевтің 2020 жылғы 30 маусымдағы ПЖ-6017 жарлығымен құрылды.
Міндеттері
<mapframe latitude="41.32019" longitude="69.262426" zoom="17" width="323" height="194" align="right" text="Өзбекстан Республикасы Жастар істері агенттігінің карта көрінісі">https://maps.google.com/maps?ll=41.320043,69.262507&q=41.320043,69.262507&hl=uz&t=m&z=16 Жастар ісі жөніндегі агенттіктің міндеттері Өзбекстан Президентінің жарлығына сәйкес айқындалды және олар мыналар:
Сілтемелер
Санат:Өзбекстан ұйымдары
Бас-Тер
оңға|нобай|267x267 нүкте|Бас-Тер Гваделупа картасында Сент-Китс және Невистің астанасы Бастермен шатастырудың қажеті жоқ
Бас-Тер (фр.  Basse-Terre ) — Гваделупа (Кіші Антиль аралдары) аралындағы қала, Француз Гваделупасының әкімшілік орталығы. Суфриер жанартауының етегінде орналасқан. Халқы — 12 100 адам (2008). Теңіз порты  жоқ, тек терең зәкір тұрағы. Қант өнеркәсібі дамыған. Қант, банан, кофе, какао, ваниль экспорты.
Қала тумаларының арасында — француз әскері әрі композитор, дирижер, скрипкашы-виртуоз шевалье де Сен-Жорж.
Атауы
«Basse-Terre» сөзі француз тілінен «ойпат» деп аударылады, XVII ғасыр теңізшілерінің тілінде «желден қорғалған аймақ» деген мағынаны береді.
Тарихы
Қазіргі қаланың аумағында тіршілік еткен алғашқы үндіс қонысы б.з.б 2300 жылмен даталанады. Негізі 1643 жылы қаланған. XVIII ғасырдың соңына дейін Гваделупаның коммерциялық орталығы болған, кейінірек оның орталығы көрші Гранд-Тер  аралында орналасқан Пуан-а-Питр қаласы болды. 1979 жылы орын алған дауылдың нәтижесінде порт күйреп, бұл жағдай экономиканың дамуы мен жаңғыртуын күшейтуге түрткі болды. 1994 пен 1995 жылдардағы қатты құрғақшылық банан егінінің шықпауына алып келді.
Білім беру
Қалада француз саясаткерінің құрметіне аталған Жервиль-Реаш мектебі орналасқан.
Спорт
2004 жылы «Расинг» жергілікті футбол командасы 3 ұлттық чемпион атағын жеңіп алды. Ел ордада бірнеше стадиондар орналасқан. Сиымдылығы 3 000 адамды құрайтын, көпфункционалды «Штаде Сент-Клод» стадионы, қазіргі таңда Футболдан Гваделупаның құрама командасының матчтарын өткізу үшін, сондай-ақ Racing Club de Basse-Terre және La Gauloise de Basse-Terre  клубтарымен қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Гваделупа коммуналары
Хорея
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Жүйке жүйесі аурулары
Sanktvejtsdans Vitustánc
Ыстық бұлақтар
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Жалғаулықсыз байланысу
Жалғаулықсыз құрмалас сөйлем орыс. бессоюзное сложное предложение — жалғаулықсыз байланысатын құрмалас сөйлем. Бұған жай сөйлемдердің мағына желілігіне, іргелестігіне қарай бір-бірімен жалғаулықсыз байланысуы арқылы жасалатын салалас құрмалас сөйлемдер (паратаксис (қараңыз), жай сөйлемдердің көсемше, есімше, шартты рай сияқты формалары арқылы жасалатын сабақтас құрмалас сөйлемдер жатады. Жалғаулықсыз байланысу— қараңыз Асиндетон.
Мұхаммед Абутрика
Мұхаммед Абутрика (محمد أبو تريكة; 7 қараша 1978, Гиза) — мысырлық футболшы, жартылай қорғаушы.
Дереккөздер
Санат:Мысыр футболшылары Санат:Мысыр Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Футболдан Африка чемпиондары Санат:Әл-Ахли Каир ФК ойыншылары Санат:Бани Яс ФК ойыншылары
Кеңес дәуіріндегі орыс театры
Пайдаланған әдебиет
Санат:Театр
Құдалық
Құдалық - ұлттық салт-дәстүр. Дәстүрлі қазақ қоғамында құдалық кезінде көргені көп, жон-жобаны жақсы білетін, сөзге шешен, өнерлі адам бас құда болып тағайындалған. Қыз ауылынан алыс-жақындығына қарай кемінде 3 - 4, кейде ұзын саны 20 - 30-ға дейін адам құдалыққа аттанады. Бұл сапар - "құдаласу", ал оған арнап жасалған той - "құда түсу тойы" делінген. "Құданы құдайыңдай күт" деген нақылға сай қыз ауылы ақ шанқан үйлер тігіп, оларды сән-салтанатпен қарсы алады. Дәстүр бойынша, алдымен, ақ жол тілеп, құдалық берік болу үшін мал шалынады. Одан әрі қарай басқа да ырым-жоралғылар жасалады. Ағайын-туыс арасында қатынасты, барыс-келісті нығайтуда құдалыққа зор мән берілген. Соған орай, "Құда мың жылдық, күйеу жуз жылдық" деген нақыл қалыптасқан.
Ақтоған
Елді мекендер:
Басқа мағыналар:
Пятигорский ауылдық әкімдігі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Пятигорское ауылы кіреді. Орталығы – Пятигорское ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 551 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Жарқайың ауданы ауылдық округтері
513 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:513 жылы туғандар
Жалпы әртектілік
Жалпы әртектілік. "Микроәртектілік" ("Микро-неоднородность") терминінің синонимі.
Сейсмикалық барлаудағы топтастыру
Сейсмикалық барлаудағы топтастыру. Пайдалы толқындар мен бөгеуіл толқындарды бір-бірінен ажырату, сөйтіп пайдалы толқындарды ғана қабылдау мүмкіндігін арттыру шараларын жүзеге асыратын жүйелер жасақтау мақсатында қабылдағыштарды және (немесе) толқын туындату көздерін топтастыру әрекетіне негізделген далалық сейсмикалық жұмыстарды жүргізудің технологиялық тәсілі. Қабылдағыштарды топтастыру толқын туындату көздерін топтастыруға қарағанда тиімділеу, себебі алғашқы топтастыру тәсілі қаражат шығынын азырақ керек етеді және оның қоршаған ортаға тигізер залалы да аздау.
Көшпелі қауым
Дереккөздер
Санат:Тарих
Вячеслав Михайлович Карпенко
Вячеслав Михайлович Карпенко (1938 жылы туған, Ресей, Харьков қаласы) - жазушы, аудармашы. Ленинград теңіз-флот училищесін, Ленинград мемлекеттік университетін бітірген. Геологиялық экспедицияларда, Солтүстік Атлантика балық аулау кемелерінде, Тянь- Шань таулары ғылыми станцияларында қызмет істеген. Облыстық "Калининградский комсомолец" газетінде жауапты хатшы, республикалық "Ленинская смена", "Вечерняя Алма-Ата", "Огни Алатау" газеттерінде, "Жаңа фильм" журналында әдеби қызметкер болған. "Лик Земли" ("Жер кел- беті") 1978 - 85 ж. жинақтарының авторы әрі құрастырушысы. Карпенко қазақ жазушылары Д.Исабеков пен Р.Ниязбековтың әңгіме, повестерін орыс тіліне аударған. Театр және проза жөніндегі бірнеше әдеби, сын мақалалар жазған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Салман Әл-Фарадж
Салман әл-Фарадж (سلمان الفرج, 1 тамыз 1989) — араб футболшысы, "Аль-Хилал" футбол клубы мен Сауд Арабиясы Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушысы.
Физкультура және спорт
"Физкультура және спорт" (ФИС), 1923 жылы ашылған, негізгі мақсаты дене тәрбиесі мен спортты насихаттайтын баспа. 1930-1938 жылдары "дене тербиесі және туризм" деген атпен біріккен мемлекеттік баспа ретінде жұмыс істеді. 1995 жылдан акционерлік қоғам ретінде спорт қоғамының қарамағына енді. Мақсаты: көпшілікке арналған дене тәрбиесі мен спорт жайлы әдебиеттерді, оқулықтарды, оқу құралдарын, әдістемеліктерді шыгару. Баспаның басшылығымен әр жылдары оқырман көпшілікке арналған газет-журналдар мерзімді баспасөз шығарылып келеді.
Салман Әл-Фарадж
Ұлттық құрамада
Ұлттық құрама сапында 2012 жылы 14 қазан күні тұңғыш рет Конго Республикасымен өткен жолдастық кездесуде алаңға шықты. Тұңғыш голын 2015 жылы 3 қыркүйекте Тимор-Лесте құрамасының қақпасына енгізді (ӘЧ-2018 іріктеуі матчы). 2018 жылы 9 мамырда Алжир құрамасымен ойында да бір голдың авторы атанды.
Физкультура және спорт
Дереккөздер
Санат:Спорт
Салман Әл-Фарадж
Ұлттық құрамада
2015 жылы Азия кубогына, 2018 жылы әлем чемпионатына қатысты. Топтық турнирдің соңғы кездесуінде Мысырдың қақпасына пенальтиден бір гол енгізді.
Жетістіктері
«Аль-Хиляль»
Сілтеме
Санат:Сауд Арабиясы футболшылары Санат:Аль-Хилал ФК ойыншылары
Ланюежоль (Гар)
Ланюежоль (Lanuéjols) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ле-Виган округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 62,43 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30139, пошта индексі — 30750.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 334 адамды құрады. Халық тығыздығы — 5,35 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Фреснильо
Фреснильо (Fresnillo) — Мексиканың Сакатекас штатындағы қала. Халық саны 186 236 адам.
Тарихы
Қаланың негізін Франсиско де Ибарра қалаған.
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша елді мекендер Санат:Сакатекас қалалары
Бевилле (Мёрт және Мозель)
Бевилле (Beuvillers) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,95 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54069, пошта индексі — 54560.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 337 адамды құрады. Халық тығыздығы — 56,64 адам/км².
Самузет
Самузет — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Орловка өзенінің сол жағалауынан 39 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Бевилле (Мёрт және Мозель)
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Самузет
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Әли Көтібаров
Көтібаров Әли  (25.12. 1871, бұрынғы Сырдария облысы Перовск уезі, Патша болысы, 7-а. – ақпан, 1926, Қызылорда облысы Тереңөзек (қазіргі Сырдария) ауданы Шіркейлі ауылы) – алғашқы қазақ дәрігерлерінің бірі.
Сырдария өңіріндегі белгілі ақсақал К.Итаяқовтың отбасында дүниеге келген. Ташкент гимназиясын (1893), Санкт-Петербург Әскери-медицина академиясын (1898) бітірген. Академияны бітіргеннен кейін (1898) Жаяу әскерлер Суздаль полкіне (Ресей) кіші дәрігер болып тағайындалады. Әскери міндетін өтегеннен кейін, 14-Түркістан линиялық батальонының кіші дәрігері болып тағайындалған. Одан кейін Кершек лазаретіне жіберіліп, 2-Түркістан артиллерия бригадасы 6-батареясының санитарлық бөлімінің меңгерушісі болған. Жетісу майданында ақ гвардияшыларға қарсы күрес жүргізген 1918 – 19 жылдары Черкасск қорғанысы аудандарындағы лазаретті басқарды. Оның тікелей басшылығымен лазарет дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етілді. Жетісу ақтардан азат етілген соң, Ташкент қ-на қайта оралып, дәрігер болған. 1922 ж. Перовск уездік (қазіргі Қызылорда қ.) денсаулық сақтау бөлімінің меңгерушісі болды. Өмірінің соңына дейін ол қалалық аурухананың меңгерушісі болып еңбек етті. Ол туған ауылында, бабалары жатқан Көтібар мұнарасында жерленген.
Дереккөздер
Санат:1871 жылы туғандар Санат:1926 жылы қайтыс болғандар Санат:Қызылорда облысында туғандар Санат:Қазақстан дәрігерлері
Хореография
Хореография тарихы
Әр өнер адамзаттың қайғы-қасіретін, ойын, сезімін, неше түрлі — бүгінгі, кешегі, тарихи немесе фантастикалық окиғаларды адамдарға өзіне тән құралдарымен, амал-тәсілдерімен жеткізуге тырысады. Және әр өнер шартты болып келеді. Соның ішінде, музыкалық театр — опера, әсіресе балет — ең шарттысы. Неліктен? Өйткені, тіпті операда кейіпкерлер жай сөздердің орнына ән айтқандарымен ерекше. Сол себепті олардың әндерінің арқауы сөз болады. Хореографияда болса — бәрі де басқаша. Ол — сөзсіз өнер. Оның негізі — би. Хореография — ой мен мазмұнды музыкалық-хореографиялық бейне арқылы ашатын сахналық өнердің бір түрі. Оның қайнар көзі — халық билерінде. Адамның қарапайым пластикалық қимыл-козғалысынан өнердің қиын түрінің бірі — балет спектаклінің шығуына дейін қаншама жылдар, қаншама тарихи дәуірлер өтті! Қазіргі біз білетіндей балет спектаклі Еуропада XVII ғасырда қалыптаса бастады. Одан бері балет өнері қалыптасу мен дамудың ұзак та қиын жолын басынан өткізді.
Әдебиетте сөздерден әңгіме мен поэмалар, романдар мен өлеңдер жазылатындай, балетте де қимыл-қозғалыстардан әр түрлі оқиғалар мен кейіпкерлердің жан сезімін әңгімелейтін балет-спектакльдер дүниеге келеді. Балет сөзсіз, тек артистің дене қимылымен, бет-әлпетімен әңгімелейді. Әңгімені би тілімен жүргізу үшін артистің ерекше табиғи қабілеті, дарындылығы болуы қажет және бұл өнер түрін көптеген жылдар бойы арнайы мектептер мен жоғары оку орындарында оқуы керек. Хореографиялық мектептердегі ең басты сабақ — классикалық би. Латын тілінен аударғанда классикалық — үлгілі деген сөзді білдіреді ( classicus — үлгілі ). Классикалық дегенге біз ұлттық және дүниежүзілік мәдениеттің бағалы асыл мұрасын, әдебиет пен өнердің үлгілі, атақты, танымал шығармаларын жатқызамыз. Классикалық деп біз ең керемет, бірінші дәрежелі балет спектакльдерін де айтамыз. Ал оларды жасаушы балетмейстерлерді хореография классиктерінің қатарына енгіземіз.
Итальян тілінен аударғанда балет деген сөз (balleto) "билеймін" деген мағынаны білдіреді. Мұнда либретто жазушы сценарист, музыка шығарушы сазгер,билерді қоюшы балетмейстер және суретші еңбегі тоғысып, ортақ арнада қосылады. Музыка билерді сүйемелдеумен бірге, балет шығармасының драмалық ой-мазмұнын тереңірек ашуға кызмет етеді. Балетмейстер — балет, би, хореографиялық көріністердің авторы және қоюшысы. Балетмейстер спектакльдің идеясы мен сахналық көркем тұлғаларды неғүрлым бейнелі түрде ашып көрсететін билер жүйесін құрастырады және жеке хореографиялық сахналар мен би нөмірлерін қояды. Балет классикалық және характерлі (халықтық билерге жақын) би үлгілерінен тұрады. Сюжетті балеттерде қимыл-пантомима мен әрекетті көріністер (па, д'аксъон) көп қызмет атқарады. Балеттің дәстүрлі музыкалық-хореографиялық формалары қалыптасқан: екі кісілік би (па-де-де) және көпшілік биі (па-де-труа, па-де-катр, гран-па). Соңғысын кордебалет орындайды. Қаһармандық, драмалық, комедиялық сюжеттер балет жанрын айқындайды. Сондай-ақ шағын балет, балет-пантомима, балет-феериялар болып бөлінеді.
Хореографияның негізгі элементтері халықтың музыкалық-би шығармашылығымен тікелей байланыста туған. Ортағасырлық Еуропада, христиан дінін қабылдаған елдерде храмдарда (ғибадатханаларда) діни драма мистерияларды көрсете бастайды. Сонымен қатар ән-биі аралас комедиялық ойын-сауықтар құдіретті фарстар кең етек жайды. Діни мазмұнды билер үлкен тойларда да орындалды. Олар, көбінесе ас табақтары ауысқанда қонақтарға ермек үшін көрсетілетін. Сондықтан оларды тамақаралық билер деп атады. Ақырындап билер өзінің діни маңызынан алшақтай бастады. Адамдар мейрам күндері биледі, көп ұзамай тұрмыстық билер пайда болды. Францияда тұрмыстық билерді — бранли деп атайды. Оны ән немесе волынканың сүймелдеуімен орындады. Бранлиді кезбе актерлер халық арасына тарата бастады. Қалаларда ашық аспан аясында жәрмеңкелер, мейрамдар өтіп тұратын. Онда би-пантомималық сахналар жиі көрсетілетін. Бай ақсүйектер халықтық ойын-сауық түрлерін өздеріне негіздеді. Әдемі дамалар мен серілер өзіндік хороводтар жүргізетін. Атакты ақсүйектер бас киіммен билейтін. Әйелдердің қолында әдемі орамалдар мен веерлер болды. Балдарда өте ақырын павана, аллеманда, сарайлық бранль биленетін. Кейінірек ырғақты, сырғымалы минуэт пен гавот, жига, бурре сынды тез биленетін билер шықты.
Орта ғасырлардың аяғында Францияда және Батыс Еуропаның басқа елдерінде, көбінесе салтанатты тойлардан кейін бірінші балеттер қойыла бастады.
Еуропада (Италия, Франция, Англия, Испания, тағы басқа) кәсіби балет Қайта өрлеу дәуірінде дүниеге келді. Алғаш Италияда тұрмыс-салтты көрсететін би түрлері іріктеліп, жүйеге түсіп, сахналық заңдылыққа бағындырыла бастады. Той-думанда орындалатын халық билері жаңа мәнерлі, әсем өрнекті, бір идеяны ұктыруға, бір ойды айтуға мегзеген балеттерге арқау болды. XVI ғасырда ат үстіндегі балет пайда болады. Францияда Людовик XIII және Людовик XIV корольдер тұсында, әсіресе ат үстіндегі кадриль-балеттер кең етек жаяды. XVI ғасырда би техникасының дамуы әлдеқайда ілгері басады. Сол кездегі атақты хореограф болып Италияда Фабрицио Карозо мен Чезаре Негри, ал Францияда Бальтазарини мен Туано Арбо саналды. 1581 жылы Венецияда Фабрицио Карозоның "Биші" атты кітабы жарық көрді. Онда ол Венецияның халық билерін, олардың орындалу техникасын, бидің негізгі қимылдарын суреттеген. Ал Францияда Туано Арбо диалог түрінде жазылған "Орхесография" атты кітабын шығарды. Сол уақыттағы балет спектакльдері үлкен сарайларда, сән-салтанат ордасында қойылып, аңыздар негізінде құрылды. Балет өнердің басқа түрлерімен тығыз байланыста дамыды. Оған, көбінесе музыка мен әдебиеттегі ағымдар ықпал жасап отырған. Балетке кәсіби дайындалған орындаушылардың келуі бидің әрі қарай дамуына әсерін тигізді. Бірақ бұл үрдіс ұзаққа созылды. Ақырында балет өнердің жеке түріне айнала бастап, би техникасы жақсарды, темп, ырғақ күшейіп, костюм жеңілдене түсті.
XVII ғасырда балет спектакльдерінің мазмұны түрлене түсіп, композициялары қиындайды. Би жаңа әрекеттермен, қимыл-қозғалыстармен байи түсті. XVII ғасырдағы балет спектакльдері, көбінесе аллегориялық болып келді. Олар сахналық машина техникасының күрделілігімен, костюмдерінің әртүрлілігі және байлығымен, көріністердің көптігімен ерекшеленеді. Әр көрініс үш, алты, тоғыз немесе он екі билерден тұрып, қорытындысында куранта, сарабанда, гавот, менуэт,ригодона билерінен тұратын "үлкен балет" көрсетілетін. "Үлкен балетте" арнайы костюмдер киген король бастаған атақты ақсүйектер ғана билей алды. Би техникасы арнайы дайындықты қажет етті. Бұл балеттерге король XIV Людовик жиі қатысатын. Ол Құдайлар мен бекзаттардың рөлін орындады және міндетті түрде бетперде киетін. Күрделі характерлі билерге актерлер шақырылған. 1661 жылы Францияда Корольдік би академиясы ашылды. Бұл академияда балетмейстер Шарль Бошан бастаған он үш академик игілікті би өнерін әрі қарай дамытуды көздеді. Балеттегі барлық рөлдерді ерлер орындады. Тек 1681 жылы Шарль Бошанның "Махаббат салтанаты" балетінде бірінші рет әйелдер шықты. Олардың арасында атақты балерина Лафонтен де болды.
XVII ғасырда хореографиядағы жаңа жанр — комедия-балеттің драматургі, актері және режиссері Жан Батистп Молъер (Поклен) (1622—1673) болды. Өзінің "Мазасыздар", “Дворяндықтагы тоғышар”, "Жалған сырқат", “Де Пурсонъяк мырза” спектакльдерінде музыка, би және көріністі ұштастырған Мольердің өзі актер әрі биші ретінде сахнада өнерін көрсеткен. Ол комедия-балет жанрында терең мазмұндылық пен ескі парадтық-пасторальдық сахналық түрлерді жаңартты.
XVII ғасыр екінші жартысында өмірге опера-балет келді. Бұл балеттерге музыканы сол кездегі атақты композитор Жан Батист Люлли (1632—1687) жазды. Скрипкашы, композитор әрі биші Люлли сол кездегі Франция операсының стилін айқындап, балеттің дамуына да әсерін тигізді. Оның атақты "Гавотын" көптеген балериналар әлі күнге дейін билейді.
XVI	ғасыр Англияда II Карлдың тұсында театрлар өз спектакльдеріне тұрмыстық билерді енгізген. Бұған атақты Шекспирдің шығармалары түрткі болды. Оның барлық шығармаларында билер, би мерекелері, маскарадтар суреттеледі. Мәселен, “Махаббаттың бекер әлегі” пьесасындағы кейіпкерлер хей биін билейді, "Ромео мен Джульеттада" үлкен тойдағы билер, ал "Он екінші түнде" гальярда мен жылжымалы курантаны билейді. Шекспир пьесаларында суреттелген шотландтық жига, межер, синкпейс, мореска, менуэт, пантомималық-билік көріністер, үйлену тойлары XVII ғасырдағы Англияның хореографиялық шығармалар анталогиясын құрайды.
XVII	ғасырдағы Англияның ақсүйектер арасында павана, гальярда, куранта, вольта, броль, джига сынды билер етек жая бастады. Бұл билер театрланған мейрамдар мен маскарадтарда, сонымен қатар жылжымалы труппаларда орындалады.
XVI—XVII ғасырлардың бірінші жартысында театр ойынының ерекше жанры — бетперделер кең етек жайды. У.Шекспирдің замандасы ағылшын драматургі Бен Джонсон бетперделердің ең ірі авторларының бірі болды. Бетперделер Франция балеттерімен өзара байланысты. Олардың сюжеттері аллегориялық, мифологиялық тақырыпта болды. Ең жақсы бетперделер — ән, би, пантомима, декламациясы аралас спектакль-маскарадтар. Олар: "Әсем Лондонның маскасы", "Сұлулық маскасы", "Қара перілердің балеті" деп аталатын. Бетперде жанры — Англиядағы хореография театрын құрудағы алғашқы тәжірибелердің бірі еді.
Дереккөздер
Санат:Хореография
Яһуди автономиялы облысы
Яһуди автономиялы облысы немесе Жебірей автономиялы облысы – Ресей Федерациясының субъекті және бір да бір автономиялы облысы. 1934 жылы 7 маусымда құрылған. Жері 36 мың км². Халқы 176 мың. 5 ауданға бөлінеді; 2 қала, 12 қ.т. поселке бар. Орталығы – Биробиджан.
Аты "Яһуди автономиялы облысы" болғанымен, халқының 1,5%-ы ғана яһудилер, қалғандары орыстар мен украиндар. Осының басты себебі – яһудилердің Израилге көшуі.
Табиғаты
Яһуди автономиялы облысының солтүстік-батыс бөлігі таулы; Кіші Хинган, Сутара, Помпеев жоталарында (биіктігі 600-700 м, ең биігі 1081 м), солтүстігі Бурея жотасы сілемінде (биіктігі 800-1000 м), оңтүстік-шығысы Орта Амур ойпатында (биіктігі 40-150 м) орналасқан. Климаты муссондық. Қысы суық, қар аз; жазы жылы, ылғалды. Қаңтардың орта температурасы -21°С, -26,5°С, шілдеде 18-21°С. Жауын-шашынның жылдық мөлшері 500-700 мм-ден (жазықта) 750-800 мм-ге (тауда) дейін. Басты өзені – Амур және оның салалары: Биробиджан, Тунгуска. Таулы бөлігі таулы-орманды (облыс-жерінің 36%-ы орман), қоңыр топырақты, Орта Амур ойпаты шалғынды – батпақты, шалғынды глей, аллювиалды; қыраттары қоңыр топырақты. Бағалы аңдары – бұлан, изюбрь, қабан, тиін, бұлғын, құндыз, жанат тәрізді ит, күзен, жолбарыс.
Шаруашылығы
Яһуди автономиялы облысы Хабаровск өлкесі өнеркәсіп өнімінің 9%-ын береді. Ауыл шаруашылық машиналары мен трансформатор (Биробиджан), цемент (Теплоозерск), әк (Лондоко), жиһаз (Николаевка, Биробиджан), трикотаж және тігін бұйымдары (Биробиджан) шығарылады. Хинганскіде қалайы өндіріледі. Еврей автономиялы облысының ауыл шаруашылығы егіншілікке, ара шаруашылығына бейімделген. 1972 жылы 25 совхоз (оның ішінде 4 совхоз ара өсіреді), 2 колхоз болды.
Ауыл шаруашылық жері 250,4 мың га, оның ішінде егістік 140,2 мың, шабындық 52,6 мың, жайылым 56,8 мың (1970). Ірі қара 73,3 мың, шошқа 56,9 мың (1971). Темір жолының (Сібір темір жолы) ұзындығы 520 км, өзен жолы (Амур) 500 км, автомобиль жолдарының ұзындығы 1110 км (1970).
Мәдени құрылысы
1970/71 оқу жылында 142 мектепте 37,6 мың оқушы, 7 арнаулы орта оқу орындарында 5,3 мың оқушы, 159 балалар бақшасында 11,7 мың бала болды. 1971 жылы 1 қаңтарда 101 көпшілік кітапханасы, 113 клуб, 222 кино қондырғы, 3 театр, 3 пионерлер сарайы, 1971 жылы 1 қаңтарда 31 аурухана (2 мың төсек) жұмыс істеді. 1930 жылдан еврей тілінде облыс «Биробиджанер штерн», орыс тілінде «Биробиджанская звезда» газеттері шығады; радио хабарлары еврей және орыс тілдерінде беріледі. Еврей автономиялы облысы Ленин орденімен марапатталған (1967 жылы 30 қыркүйек).
Еврей әдебиеті
Еврей әдебиеті – көне еврей (иврит) және идиш тілінде дамып, қалыптасқан әдебиет. Еврей халқының тағдырына байланысты Еврей әдебиет мыңдаған жылдары бойы әр түрлі елдерде дамып, араб, кейіннен испан, итальян, неміс мәдениетіне ықпалын тигізді. Қазіргі идиш тіліндегі Еврей әдебиеті КСРО, Румыния, АҚШ, Израиль, Франция, Канада, Бразилия, Аргентина және т.б. мемлекеттерде бар.
Ертедегі Еврей әдебиеті
Ертедегі Еврей әдебиетінің негізгі ескерткіші – Библия. Оның «Деборлар жыры», «Жыр туралы жыр», «Экклезиаст» т.б. нұсқалары – мәдениеттің ең таңдаулы үлгілері. Библия мифологиясы Еуропадағы әдебиет, музыка, көркемсурет, мүсіндік шығармаларға негіз болды.
Орта ғасырлық Еврей әдебиеті
Орта ғасырлық Еврей әдебиеті І ғасырда (б.з.) пайда болған. Орта ғасырдағы Еврей әдебиетінің орталығы Арабия және Испания болды. Заңдар туралы жазылған Талмуд кітабының халық творчествосынан алынған (мысалдар, аңыздар, өсиеттер, мақалдар және т.б.) агада бөліміне елеулі орын берілді. Византияға арабтардың билік етуі дуірінде Еврей әдебиеті едәуір дамыды. ХІІІ-ХV ғасырда діни филосоифялық шығармалар пайда болды.
Иврит тіліндегі жаңа әдебиет Германияда еврейлердің ХІХ ғасырдағы «Гаскала» ағартушылық қозғалысына байланысты дамыды. «Гаскаланың» негізгі ұраны – еврейлердің өмірін жаңарту, жергілікті тілге, еуропалық мәдениетке бейімделу, тәрбие мен тұрмысты қалыпқа келтіру. Ресейдегі гаскала бағытына неміс сентиментализмнің, кейіннен романтизмнің әсері болды.
КСРО-дегі ервей әдебиеті
КСРО-дегі ервей әдебиетінің негізгі өкілдері Д.Гофштейн (1889-1952), Л.Квитко (1895-1952), П.Марткиш (1890-1952) т.б. Октябрь төңкерісін қуана қарсы алды. Еврей жазушылары төңкеріс, Азамат соғысы, индустрияландыру, коллективтендіру, мәдени төңкеріс тақырыптарына көптеген шығармалар жазды. Балалар әдебиеті А.Квитко, А.Платнер, О.Дриз, Д.Хорол творчествосымен толысты. 1961 жылдан еврейше «Советиш геймланд» («Советтік Отан») журналы шығады.