cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Атомдардың құрылысы мен элементтер системасы
Ве2+, Mg2+ , Са2+ , Zn2+ , Sr 2+ , Cd 2+ , Hg 2+ , Ra2+ , Ва2+. Тағы сол тұрғыдан қарағанда үшінші топтың элементтері үш валентті металдар (катиондар) болмақ, яғни: В3+, Al3+ Sc3+, Ga3+ , Ү3+ , In3+ , La3+ , Т13+ , Ас3+.
Төртінші топтың элементтері металл мен металлоидқа ортақ болады, өйткені тұрақты 8 электрон санына жету үшін олардың өзіндегі 4 электронды беруіне де және сырттан қосып алуына да болады. Бірақ бұл арада мынадай бір жағдайды ескеру қажет. Біздің жоғарыдағы айтып келген алу, беру деген тәртіптеріміз алыс-беріс жасаушы катион мен анионның иондану күші бірдей шамада болғанда ғана дәл орындалады. Егер әлсіз ионды элемент күшті катионға тап келсе, ол анионға айналмақ, ал күшті анионга кез келіп қалса, ол катионға айналмақ. Иондардың күші валенттігіне байланысты, яғни валенттігі азайған сайын иондану күшейе түседі; кеп валентті иондар әлсіз болады, бұлар ретіне қарай кейде анионға, кейде катионға айналады. Мысалы, бір валентті және валентті металдар (I—II топ) күшті катиондар, VII және VI топтардың элементтері (металлоидтары) күшті аниондар болып табылады. VII топ элементтері бір валентті өте кушті аниондар (8 — 7 = 1 ) : фтор (Ғ1- ), хлор(С11- ) , бром (Вг1- ) , иод (J1- ). Сол сияқты VI топ элементтері екі валентті күшті аниондар (8 — 6 = 2): оттек (02- ), күкірт ( S2- ) т. б. Күшті аниондарға кездескенде IV топ элементтері катионға айналады. Кейінгі элементтердің ішіндегі ең көбі оттек дегенбіз, оныд кларк саны 49,13%, сондықтан геохимия жағдайында өте көп кездесетін оттегімен қосылған тотықтарда төртінші топ элементтері (көміртек, кремний, титан, германий, цирконий, қалайы, гафний, қорғасын, торий) төрт валентті катионға айналады. Мысалы:
С4+ + 202- = С02, Si4+ + 202- = Si02 , Ті4+ + 202- = Ті02 , Zr4+ + 202- = Zr02 , Sn4+ + 202- = Sn02 , Hf4+ + 202- = HfO2 , Pb4+ + 202- = Pb03 , Th4+ + 202- = Th02.
Осы тотықтар көбінесе жеке минералдар түрінде немесе олардыд 􀀃оспалары түрінде кездеседі. Мысалы, кремний тотығы Si02 аса жиі кездесетін кварц минералдары тобын құрайды, сонымен қатар көптеген минералдардың құрамына кіреді. Көміртек тотығы (С02 )—дүниеде аса көп тараған газ; қалайы тотығы (Sn02 )— касситерит атты белгілі минерал (қалайы кен тасы) т. с. с. Енді V топқа келейік. Бұған жататын элементтер: азот (N), фосфор (Р), ванадий (V), мышьяк (As), ниобий (Nb), сурьма (Sb), тантал (Та), висмут (Ві), протактиний (Ра). Бұлар да көбінесе катион мен анионға ортақ элементтер. Бірақ табиғатта күшті аниондар көп болғандықтан, бұлар да катион түрінде көбірек кездеседі. Мысалы, азот 5 валентті катион (N5+ ) немесе 3 валентті анион болады (N3 - ). Өйткені 5 + 3 = 8, бұл тұрақты сан. Демек, V топ элементтері көбінесе не 5, не 3 валентті болады. Сайып келгенде атомдардың құрылысы жөніндегі және олардың минерал заттар құраудағы заңдылығы туралы жалпы түсінікті осымен аяқтаймыз. Мұнда берілген түсініктер, әрине, тек минералдардың жаратылысын тануда және олардың химиялық формулаларын жазуда есте болатын дәлел ретіндегі схема. Мұнан гөрі толығырақ талданған мәліметтерді оқушыларға арнаулы химия немесе геохимия кітаптарынан оқуын ұсынамыз. Атомдардың құрылысымен қатар минералогия ғылымына қажетті елшеулердің бірі — олардың иондық радиустары. Кристалдардың құралу энергиясы атомдар құрылысымен және иондардың өлшемдерімен (көлемімен) анықталады. Енді осы мәселеге қысқаша тоқтайық.
Қорқау Жұлдыз
Қорқау Жұлдыз - 1988 жылы, атақты жазушы - Әкім Тарази жазған роман. Сюжет Романның негізгі кейіпкері - Лима - педогогикалық институтта білім алған, өз құдастарымен салыстырғанда терең ойлайтын жас қыз. Алайда, бейкүнә жастың мойнына ауыр әрі азапты кіна тағылады. Бір мезетте, жас баладан оның туған-туыстары, достары бет бұрады. Өмір шымылдырығын енді ашқан бойжеткен оның ащы дәмін тартады. Кейіпкер алдында, сол заманның, сол адамдардың бетпердесі ашылып, шынайы түрі көрінеді. Қоршаған ортаның көрсеткен қысымына шыдай алмаған қыз жанкештілік әрекетке баруға мәжбүр болады.
Кейіпкерлер Лима - институтты бітірген бойжеткен. Романның бас кейңпкері. Тұнғатар - ауыл мұғалімі. Өзінің прогрессивті әрі жаңаша идеяларымен және ойларымен ерекшеленіді. Сәрсенбай - мектеп директоры. Сырт көзге қарапайым, ақкөңіл адам болып көрінгенімен, ішінде арамдық пен жауыздық бар. Ұлжан - Сәрсенбайдың әйелі. Мұғалім. Арсанбай - Сәрсенбайдың інісі. Лиманың күйеуі.
Аудармасы Кітаптың орысша аудармасы "Восхождение к пропасти" атымен жарық көрді. 2010 жылы кітап "Into the Abyss" деген атпен шетелдік оқырмандардың қолына тиді. Қазіргі уақытта әдебиеттің басқа да тілдерге аударылуы қарастырылып жатыр.
Дереккөздер Into the Abyss, 2010 ISBN 9781906768072
Галилео Галилей
нобай|Галилей телескопы
Галилео Галилей (Galileo di Vincenzo Bonaiuti de' Galilei; 15 ақпан 1564, Пиза — 8 қаңтар 1642, Арчетри, Флоренция маңы) — итальян философы, математик, физик, механик және астроном, табиғаттану ғылымдарының негізін салушы, өз заманындағы ғылымға өте қатты әсер еткен. Ол ұлы ғалым болумен бірге, музыкант, суретші, ақын, әдебиетші де болған.
Ол Италияның Пиза қаласында 1564 жылдың он бесінші ақпанында кедейленген ақсүйек отбасында туған. 1581 жылы Пиза университетіне түсіп, медицинаны оқып үйренеді. Мұнда ол Аристотель, Евклид, Архимед еңбектерімен танысады. Сөйтіп, геометрия мен механикаға әуестенген Галилей медицинаны тастайды. Кейін Флоренцияға қайта оралып, төрт жыл бойы математиканы зерттейді. 1589 жылы Пизада математика кафедрасын қабылдап алып, ғылыми жұмысын онан әрі жалғастырады. Аристотельге қарсы "Қозғалыс туралы сұхбат" деген еңбек жазады.
1592 жылы Падуяда математика кафедрасын басқарады. Бұл кезең (1592 — 1610) Галилей шығармаларының көмеліне келген шағы болатын. Тепе-тендік принципіне негізделген машина жайлы зерттеуі, дененің еркін түсуі, дененің көлбеу жазықтықтағы қозғалысы, көкжиекке бұрыш жасай лақтырылған дененің қозғалысы, маятник тербелісінің изохрондығы туралы жаңалықтары осы кезеңге жатады. Галилей өзінің алғашқы телескопын (1609) құрастырады да, осы телескоптың көмегімен Шолпан планетасының фазасын, Күндегі дақты, Юпитердің төрт серігін, Сатурнның сақинасын ашты.
Дін басылары Н.Коперник іліміне тыйым салған соң (1616), Галилей ұзақ уақыт үй тұтқынында ұсталды. 1630 жылы "Әлемнің екі негізгі жүйесі туралы сұхбат" деген еңбегін Римге алып келді. Мұнда Коперник пен Евклидтің дүние жүйелері қаралған еді.
1637 жылы Галилей екі көзінен айырылады. Галилей XVII ғасырдағы механика, оптика және астрономия ғылымдарының дамуына елеулі үлес қосты. Ол ашқан жаңалықтар дүниенің гелиоцентрлік жүйесі туралы ілімнің жеңіп шығуына ықпал етті. Статика тарихы Архимедтен басталса, динамика тарихы Галилейден басталады. Ол ұлы ғалым болумен бірге, музыкант, суретші, ақын, әдебиетші де болған.
Галилей ашқан жаңалықтар дүниенің гелиоцентрлік жүйесі туралы ілімнің жеңіп шығуына ықпал етті. Галилей 1642 жылдың сегізінші қаңтарында Флоренция маңындағы Арчетри қаласында дүние салды.
Галилей телескопы
Галелей 1607 жылы 1 обьектив пен 1 окулярдан тұрған телескоп құрады. Осындай схема обекттің бұрынғыдай зеркалды бұрылмаған бейнесін берген. Осы телескопты "Рефрактор" деп атайды.
Дереккөздері
Санат:Италия математиктері Санат:Италия пәлсапшылары Санат:Италия физиктері Санат:Италия астрономдары Санат:1642 жылы қайтыс болғандар
Детерминация
Детерминация - дүние құбылыстарының себептілігі және табиғат, қоғам құбылыстарында заңдылыктың барлығы.
Доңызтау
Доңызтау, Қабантау – Үстірттің солтүстігі мен Каспий маңы ойпатының шектескен жеріндегі аласа тау.
Детерминация
Дереккөздер
Санат:Философия
Доңызтау
Географиялық орны
Ақтөбе облысының Байғанин және Атырау облысының Жылыой аудандары аумағында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 215 м, салыстырмалы биіктігі 120 – 150 м. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 75 – 90 км-ге созылған, енді жері 20 км.
Геологиялық құрылымы
Жер қыртысы жоғары миоценнің оолитті әктастарынан түзілген.
Жер бедері
Таудың солтүстік беткейі тік жарлы, кемері сай-жыралармен тілімденген, етегінде бұлақтар кездеседі. Көлбеу келген оңтүстік беткейі біртіндеп жазыққа ұласады.
Дереккөздер
Санат:Байғанин ауданы таулары Санат:Жылыой ауданы таулары
Тауарлар мен қызметтер құндарының қалыптасуы туралы балама теориялар
Тауарлар мен қызметтер құндарының қалыптасуы туралы балама теориялар. Еңбек құны теориясы және шекті пайдалылық теориясы негізгі құн теориялары болып табылады.
Тутыну бағалылығы — бұл заттың пайдалылығы, адамның қандай болмасын қажеттігін оның қанағаттандыра алатын қабілеті. Осы арқылы бір өнім басқаларға ұқсамайды, өйткені олардың тұтыну қасиеттері өзгеше болады.
Тауардың құны, оны жасауға жұмсалған еңбек шығынынан тұрады. Осыған сәйкес, тауардың құнының шамасы, оны өндіруге жұмсалған еңбек шамасымен және қажетті жұмыс уақытымен белгіленеді. Егер еңбек өрекеттерінің қаркындылығын тұрақты деп болжамдасақ, онда тауар өндіруге жұмсалған қажетті еңбектің мөлшері өскен сайын, оның құны арта түседі. Өнімдердің тұтыну құны оларды бір-бірінен алшақтатса, құн оларды біріктіреді.
Файалон (Огайо)
Қала тұрғындарының саны 7307 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11.5 км² шамасында. FIPS коды — 39-26166.
Тауарлар мен қызметтер құндарының қалыптасуы туралы балама теориялар
Өнімдердің көп түрлі болуы, олардың әр қайсысының тұтыну бағалылығының ұқсас болмағаны сияқты, еңбектің де түр-түрге бөлінуінен, олардың жеке түрінде қолданылатын еңбек операцияларының ұқсас болмауынан туады. тауардың тұтыну құнын өндіруге қажет операциялардын, нақты жиынтығы, нақты еңбек деп аталады. Сонымен қатар еңбектің екінші жағын жұмысшы күшінің физиологиялық мағынада жұмсалуы құрайды. Жұмысшы күшін жұмсау бағытынан келсек, өндірушілер арасында тек жұмсалған еңбектің саны жағынан ғана айырмашылық болады: біреу көбірек, біреу азырақ еңбек жұмсайды. Еңбектің физиологиялық шығындарын экономикалық есепке алып және осы еңбектің физиологиялық шығындарын салыстыру, абстракты еңбек деген түсінікті құрайды.
Файалон (Огайо)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Огайо қалалары
Тауарлар мен қызметтер құндарының қалыптасуы туралы балама теориялар
Сонымен, тек еңбектін өнімі ғана емес, еңбектің өзі екі жакты процесс: нақты және абстрактылы еңбек процесі болып табылады. Нақты еңбек тауардың тұтыну құнын, ал абстрактылы еңбек — құнын құрайды.
Нақты еңбектің нәтижесі өнім, ал осы өнімнің қажеттіліктерді қамтамасыз ететін ерекше қабілеті, оның тұтыну құны болады.
Игіліктің ақырғы, үшінші бөлшегінің пайдалылығы 6-ға тең. Өңдірушінің қарамағындағы осы ақырғы бөлшектің пайдалылығы шекті пайдалылық деп аталады. Егер игіліктер болжаусыз көп біртекті бөлінген болса; тұтынушы игіліктің барлық бөлшектерін бірдей бағалайды. Бөлшектердің бағалылықтарының негізінде олардың шекті пайдалылығы жатады. Осылайша, игіліктің жалпы экономикалық бағалылығын табу үшін, шекті пайдалылықты игіліктің бөлшектерінің санына көбейту керек.
Адамдардың қажеттіліктерін қамтамасыз ететін игіліктер әр шамада болады: мол шамада, сирек шамада. Мол игіліктермен экономикалық теория айналыспайды. Оның назар аударатыны тек сиректігі әр дәрежеде болатын игіліктер. Міне осы игіліктерді үнемдеу қажет. Игілікті тұтынушының субъективтік бағалауы, осы игіліктің бағалылығын құрайды. Субъективтік бағалау немесе игіліктің бағалылығы, бір жақтан, игіліктің пайдалылық дәрежесімен, екінші жақтан, оыың сиректігімен белгіленеді.
Егер белгілі бір игіліктің қоры болса, осы қордың көлемі, оның сиректігінің дәрежесін көрсетеді, ал оның қажеттіліктерді канағаттандыра алатын қабілеті — оның пайдалығын көрсетеді.
Бірінші бөлшекті тұтынғаннан соң, қажеттілік аздап қанағаттандырылады және оның қарқындылығы өндіруші үшін 8-ге дейін төмендейді. Енді, игіліктің екінші бөлшегінің пайдалылығы 8-ге тең болады.
Жалпы қорытынды мынадай: пайдалылықты субъективтік бағалаудың негізінде, осы өнімді өндіруге қажет тиімді технология тандап алынады.
Нақты еңбек (технология) абстракты еңбектің белгілі мөлшерде жұмсалуын талап етеді. Осы технологияның негізінде өндірілген өнімнің тұтыну құны жөне құны болады. Кейін осы өндірілген өнім тұтынылып, өзінің тұтыну құнымен технологияны қайта қалпына келтіреді. Ал өнімнің құны абстракты еңбектің шығынының қажетті көлемін қалпына келтіреді. Егер осы тізбекте үйлесімділік жоғалса, шаруашылық жүйе басқа технологияға көшуі керек, немесе басқа өнім өндірумен айналысуы керек. Міне осылай тұтыну құны тұрақты түрде құнға айналып жоне керісінше болып отырады.
Құнның дәстүрлі еңбек теориясы өндіріспен айналысуға беріліп кетіп, тұтынумен жетімсіз есептескен.
Құнның еңбек теориясы адамдардың оздерінен тыс қалыптасатын объективтік еңбек пропорцияларымен қалай есептесіп отыру керектігін дәлелдей алмады. Еңбек пропорцияларының өзгерістеріне сәйкес келетін субъективтік бағалау оны осы мәселелерден құтқарадьі.
Шекті пайдалылық теориясы өз жағынан, керісінше, өндірісті ұмытып, бар назарын тұтынуға аударған. Бұл тұрғыда еңбек теориясы шекті пайдалылық теориясының жақтылығын жояды. оны толықтырады. Шекті пайдалылық теориясы субъективтік бағалаудың неге басқаша емес осылай болып қалыптасуын дөлелдей алмады. Ал енді біз айта аламыз: субъективтік бағалаудың негізін еңбек шығындары түрін алатын объективтік негіз құрайды.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Өндіріс
Радиолокациялық станция
Радиолокациялық станция — радиолокациялық әдіспен түрлі объектілерді бақылауға арналған радиотехникалық жабдықтар кешені. Құрамына антенналар жүйесі, радиотаратқыш, радиоқабылдағыш, бақылау экраны кіреді. ірі станцияларда қабылданған сигналды өңдейтін есептеу машинасы да (ЭВМ) болады.
Пайдалану орындарына қарай жер бетінде жер серігіне орналастырылатын, теңіздік, ұшақтық және жұмыс істеу принципіне қарай импульстік және үздіксіз сәуле шығаратын болып бөлінеді. Объектілерді бақылаумен қатар артиллериялық қаруларды, автоматты түрде қозғалатын объектіні көздеу үшін де қолданылады.
NGC 2013
NGC 2013 — Лаушы шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Ашылуы
Бұл нысанды 1831 жылы 10 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2013 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Лаушы (шоқжұлдыз)
Жаңа нага
Жаңа нага — Башқұртстанның Краснокам ауданындағы ауыл, Жаңа нагаев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 1140 адамды құрады. Пошта индексі — 452948, ОКАТО коды — 80237840001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Санкт-Георген-на-Вальде
Санкт-Георген-на-Вальде (Sankt Georgen am Walde) — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Перг округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2148 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 53.5 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — PE, ресми идентификациялық коды — 4 11 19.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Леопольд Бухбергер (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Быстрая Золотянка
Быстрая Золотянка — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ошмас өзенінің оң жағалауынан 3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Құю пункті
Құю пункті (Заправочный пункт) — әскери техникаға отын (жанармай) және май кұюға арналған пункт. Ол қозғалмайтын және далалық болып бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
NGC 6491
NGC 6491 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1885 жылы 13 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6491 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60949, NGC 6493A, UGC 11008, MCG 10-25-103, *arc sp 1, IRAS17494+6132, ZWG 300.80.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
Самен Цой
Самен Цой (10.11.1921, Ресей, Приморье өлкесі, Партизанск қаласы) – техника ғылымдарының докторы (1966), профессор (1968).
Қазақ тау-кен және металлургия институтын (1948, қазіргі Қазақ ұлттық техникалық университеті) бітірген. Ресейдің Хакас автономиялық облысынндағы Абакан қаласының отын өнеркәсібі тресінде бас инженер (1948–1950), Қазақстан ғылым академиясының Тау-кен ісі институтында кіші ғылыми қызметкер, зертхана және сектор меңгерушісі (1950–1981). 1981 жылдан Қазақ политехникалық институтында профессор қызметін атқарған.
«Исследование шахтных вентиляционных сетей и управление их параметрами» деген тақырыпта докторлық диссестация қорғады. Оның негізгі ғылыми еңбектері мен өнертабыстары шахталар мен рудниктерді жобалаудың автоматтық жүйелерін және өндірістік процестерді басқару мәселелеріне арналған. 28 өнертабыстың авторы.
Дереккөздер
Санат:10 қарашада туғандар Санат:1921 жылы туғандар Санат:Приморье өлкесінде туғандар Санат:Қазақстан инженерлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Техника ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан корейлері Санат:Қазақстан өнертапқыштары Санат:Профессорлар
Шертпе күй
Шертпе күй — аспаптық дәстүрі өте көне және Қазақстанның түгелдей дерлік аймағына кең тараған дәстүр (Қазақстанның батысын қоспағанда, онда төкпе күй сақталған).
Шертпе күй деп ел арасында домбыраға арналған күйлердің ертеден сақталған, бірақ өте жоғары дамыған өзіндік бір ерекше мақамы бар айырықша күйде орындалатын түрін айтады. Шертпе күйлер негізінен лирикалық сезімге бай, бұларда пәлсапашылдық — ойға шомып жан-дүниеге түрткі салатын сыршылдық басым. Ең көп тараған шертпе күйлер Арқаның күйлері (Сары Арқа, Орталық Қазақстан өңірі) оның бәйтерегі Тәттімбет (1815—1862). 20 ғ. Тәттімбеттің ізбасарлары Әбікен Хасенов пен Мағауия Хамзин.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақ музыкасы
Кассина-де'-Пекки
Кассина-де'-Пекки (Cassina de' Pecchi) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Милан провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 12328 адамды құрайды. Халық тығыздығы 1761 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында. Пошта индексі — 20060.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Maria Ausiliatrice.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Тасарал
200px|thumb|7-Тасарал Тасарал аралы – Балқаш көлінің солтүстік-батыс бөлігіндегі арал.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Ақтоғай ауданында орналасқан.
Жер бедері
Ауданы 30 км2. Абсолюттік биіктігі 375 м. Су деңгейінен 35 м көтеріңкі жатыр. Сәл белесті денудацыялық жазықта тік жарлар кездеседі (биіктігі 3 – 17 м). Жағалық бөлігі террасалы белесті.
Геологиялық құрылымы
Палеозойдың силур жүйесінің тығыздалған жыныстарынан түзілген.
Климаты
Климаты тым континентті. Қысы суық, қары аз, қаңтардың орташа температурасы –14 oС. Жазы ыстық, құрғақ, шілденің орташа температурасы 25 oС. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 150 мм.
Өсімдігі
Қалыпты бозғылт қоңыр, шөлдік сортаң топырақтар тараған. Жусан, селеу, көкшұнақ бетеге, бұйырғын, тасбұйырғын өседі. Арал Кенесары мен Ағыбай батырдың сарбаздары дем алатын орын болған.
Дереккөздер
Санат:Балқаш көлі аралдары Санат:Қарағанды облысы географиясы
Аққұдық (Қарабалық ауданы)
Аққұдық — Қостанай облысы Қарабалық ауданы, Новотроицкий ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Қарабалық кентінен батысқа қарай 45 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 229 адам (111 ер адам және 118 әйел адам) болса, 2009 жылы 163 адамды (78 ер адам және 85 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қарабалық ауданы елді мекендері
Коссораду (Барселуш)
Коссораду (Барселуш) (Cossourado (Barcelos)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Autodesk Maya
Autodesk Maya бағдарламасы — Windows, MacOS, Linux операциялық жүйелерінде жұмыс жасайтын үш өлшемді компьютерлік графика бағдарламасы. Алғашқыда Alias Systems Корпорациясы арқылы құрастырылды, кейін ол Autodesk Корпорациясы иелігіне көшті. Бұл бағдарлама бейне ойындар, анимацияланған бейне фильмдер, визуалды эффектілерден құралған интерактивті 3D қосымшалар құрастыру үшін қолданылады. Өнімнің атауы ретінде Хинди тілінде иллюзия ұғымын білдіретін Санскриттің Maya (माया мая) сөзі алынған. Майядағы визуализацияны төрт визуализатор арқылы жүзеге асырады: Maya Software, Maya Hardware, Maya Vector Render және Arnold. Сондай-ақ, Майяға қолдау көрсететін бірқатар үшінші тарап визуализатор бар. Олардың негізгілері:Corona Renderer, V-Ray, Arnold, RenderMan (PhotoRealistic немесе PRMan Pixar компаниясынан), finalRender, 3Delight, Gelato, Turtle, Maxwell Render, Fryrender, Indigo Renderer, Brazil R/S, mental ray, Redshift, Octane.
Санат:Autodesk Санат:Алфавит бойынша бағдарламалар
Килкэнни (Миннесота)
Килкэнни (Kilkenny) — Миннесота штатының Le Sueur округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 134 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.3 км² шамасында. FIPS коды — 27-33110.
Саналы адам
300 × 213px|нобай|оңға|
Саналы адам -
Адамның табиғаты мен пайда болуы осы күнге дейін философиялық және діни айтыстың негізгі тақырыбы болып келе жатыр.
Ағылшын ғылымы Чарльз Дарвин 1871 ж. шыққан «Адамның тегі және жыныстық сұрыпталу» деген еңбегінде: «Адам жануарлар әлемінің эволюциялық дамуы нәтижесінде, бәсекеге қабілеттілердің сұрыпталуы арқылы біртіндеп пайда болды», — деп түсіндіреді және хайуанат әлеміндегі түрлі эволюциялық белгілерді дәлел етеді.
Адам және философия
thumb|right|200px|Адам - ер және әйел SVG форматта Адам — Жер бетіндегі ең жоғарғы даму сатысындағы тіршілік иесі, қоғамдық-тарихи әрекет пен мәдениетті жасаушы. Адам – философия, әлеуметтану, психология, физиология, педагогика, медицина, т.б. ғылымдардың нысаны болып табылады. Адам мәселесі, оның пайда болуы, өмірде алатын орны, тіршілігінің мәні мен мақсаты адамзат танымының формалары – әпсаналардағы (мифологиядағы), діндегі, философиядағы, ғылымдағы ең негізгі мәселе. Бұл жөніндегі әңгімелер ертедегі Стоя қаласының ойшылдары (Сенека, т.б.) мен Сократтан басталады. (Протагор: «адам – заттардың өлшемі», Сократ: «өзіңді өзің танып біл»). Ежелгі Үнді, Қытай, Грек философиясында адам әлемнің бір бөлігі ретінде қарастырылады. Демокрит түсіндірмесінде адам микрокосм, «кіші әлем», ол сондай-ақ түпнегіздерден құралады; адам денесі мен рухы ақиқаттың екі аспектісі (аристотелизм) немесе екі ерекше түпкізаты (платонизм). Антикалық философия үшін (Аристотель) адамды қоғамдық өмірге икемді тіршілік, рух, парасат иесі ретінде тану анықтаушы фактор болды. Ортағасырлық шығыс өкілдері де (Әбу Наср әл-Фараби, т.б.) діннің ықпалы күшейіп тұрғандығына қарамастан, Аристотельдің осы түсінігін ары қарай жалғастырды. thumb|right|200px|Адам құқы мен бостандығы, теңдігі Қайта өркендеу дәуірінде адам құдайдан дарыған еріктілік күші арқасында өз өмірі мен тағдырының негізін қалаушы және табиғаттың шектеусіз билеушісі ретінде танылды, сондықтан шебер жаратушының бейнесі Ренессанс символына айналды. 17 ғасыр (ғылыми-революция ғасырында) мен 18 ғасыр (ағартушылық дәуірінде) рационалистерінің ұғынуында нақ сол парасат, ақыл-ой адамның түпкізаты, өзіне тән ерекшелігі ретінде қарастырылады.
Неміс классикалық философиясы үшін адам мәдениеттің жаратушысы, рухани іс-әрекет субъектісі және жалпы идеалдық бастау, яғни рух, парасат иесі. 19 – 20 ғасырлардағы постклассикалық философия (Фридрих Ницше, Артур Шопенгауэр, Серен Кьеркегор және т.б.) сезім, мықтылық және т.б. адамдық ақылдан шет қабілеттерге бет бұрады. Қазіргі философия адам тіршілігінің мәнін оның саналы қызметімен байланыстырады. Бұл қызметтің барысында адам тарихтың әрі алғышарты әрі жемісі болып шығады.
Адамның әлеуметтік мәніне назар аудара отырып, қазіргі философия сонымен бірге әлеуметтік және биологиялық факторлардың өзара күрделі әсерін, әлеуметтік факторлардың басымдылығын ескереді. Әйтсе де «табиғи түрде» әрекет ететін биологиялық факторлардың зор маңызы бар екендігін де ұмытпау қажет. Болашақтағы адам парасатты, иманды, елгезек те қарекетшіл, сонымен бірге сұлулықтан ләззат ала білетін, рухани кемел, жан-жақты дамыған тұлға. Ол қоғамдық тірлікте қайталанбас бітім, бірегей тұлға ретіндегі өзіндік «менімен» танылатын болады.
Адам тарихы
thumb|right|250px|, [[Адамзаттың Африкадан басталу теориясы негізінде, Митохондриялық популяция генетикасы бойынша Адамзаттың алғашқы көшуінің дүниежүзілік картасы (сандар мыңжыл бұрын, Солтүстік полюс орталықта)]] Адам жерде шамамен осыдан 2 – 3 млн. жыл бұрын пайда болды. Ол бірнеше эволюциялық кезеңдерден (питекантроп, Һомо Хейдельберг, Һомо Еректус, Һомо Неандерталдар) өтіп, осыдан 30 – 40 мың жыл бұрын, Һомо Сапиенстер (латынша - саналы адам) кейпіне енді де, бірте-бірте қазіргі адамдарға тән биологиялық қасиеттерге (кроманьондар) ие болды.
Абай, Шәкәрім және ислам теологы әл-Ғазали тәрізді даналардың айтуынша, адам болмысы үш бөліктен құралады: тән, нәзік болмыс және жан. Тән – табиғаттың негізгі бес элементінен: топырақтан, судан, ауадан, оттан және эфирден тұрады. Тәннің құрылысын, оның жұмысын, өзгеру заңдылықтарын медицинаға байланысты ғылым салалары зерттейді. Адамның нәзік болмысына – сезім, ой-өріс, ақыл-ес, түйсік және «мен» деген түсінік жатады. Бұлардың табиғатын ұғыну өте қиын.
thumb|Humanist Logo|thumb| alt=A.| [[Гуманизм.]] Нәзік болмыс табиғи және әлеуметтік ортаға байланысты қалыптасады. Оны психология, парапсихология, спиритуализм, магия, бақсылық, йога тәрізді адам психикасын зерттейтін ғылымдар мен окульттік ағымдар қарастырады. Нәзік болмыстың түрлі атаулары бар: қазақша – рух, санскритте – аура, арабша – хауас сәлим, орысша – дух, латынша – спирит, ғылымда – психоэнергетикалық жүйе, т.б.
Жан – адам өмірін басқарушы, қуат көзі, мәңгілік болмысы болып табылады. Тән мен материалдық болмыс оның уақытша киген киімі тәрізді. Олар ауысып отырады. Жан білімге және рухани ләззатқа құштар болғандықтан, ол бұл қасиеттердің қайнар көзін қоршаған ортаның материалдық болмысынан іздейді. Материалдық болмыс болса, әрқашан ақиқатты көмескілеп, бұрмалап көрсетеді және мүмкіндігі шектеулі болғандықтан, ол жанды толық қанағаттандыра алмайды. Бұл жан мен тән арасындағы қайшылықты және олардың өзіндік сипаттағы үздіксіз күресін туғызады. thumb|right|200px|Соқа айдаған адам: ауыл шаруашылығының өркендеуі және жануарларды қолға үйрету тұрақты елді мекендерді қалыптастырды. Шығыс философиясы бойынша адамның жетілуі дегеніміз жанның материалдық құрсаудан босану барысы. Материалдық құрсаудан неғұрлым азат болса, жан солғұрлым жетілген болып есептеледі. Адамның басқа тіршілік иелерінен айырмашылығы да осында. Адам материалдық болмысқа хайуанат дүниесіне қарағанда әлдеқайда тәуелсіз. Сондықтан оның өмірлік мақсаттарға жету мүмкіндігі мол. Жанның толығуы тек рухани жолмен ғана іске асады. Оның қасиеттері жетілу барысында білінеді. Рухани жетілген адамның бүкіл болмысы кемелді келеді. Абай тәнді жан билеу керек екенін айтады. Жан тәнді нәзік болмыс арқылы билейді. Сондықтан жан неғұрлым таза болса, адамның іс-әрекеті де соғұрлым кемел. Бұл адам өмірін мазмұнды етіп, бақыт сезіміне бөлейді. Адам «микрокосм» болғандықтан, оның өмірі «макрокосм» болып табылатын бүкіл әлем өмірімен тығыз байланыста. Сондықтан әркімнің өмірі бүкіл әлем заңдылықтарымен толық үйлесімді болғаны абзал. Абай өзін тәнмен балап, табиғи сезімдерінің ықпалында жүргенді «пенде» деп, нәзік болмысын жетілдірген интеллектуалдарды «адам» деп, ал жан тазалығы үшін рухани жолға түскендерді «толық адам» деп атайды. Белгілі бір тарихи дәуірге немесе ортаға тән мәнділік сол дәуірдегі я ортадағы адамдардың жалпы рухани кескінін құрайтын нәрсе. Адамдардағы нақты істер мен мақсаттар, олардың ойлау ерекшелігі (менталитет), жалпы тіршілігі мен ойлауының логикасы сол ішкі мәнділікпен сәулеленіп тұрады, белгілі дәрежеде соның көрінісі деуге болады. Сондықтан да мәнділік көбінесе тікелей көзге көрінетін құбылыс емес.
Адамның қалыптасуы
thumb|right|200px|Адамның тыржалаңаш кескіні thumb|right|200px|Адам сұлулығы туралы әралуан эстетика Бүгінгі таңда адам баласының жер бетінде пайда болуы жөнінде түрлі көзқарастар бар. Ондай көзқарастардың кейі діни түсінік бойынша бүкіл әлемді, соның ішінде адамды да Құдай жаратты деген ұғым болса, кейбір ғылыми көзқарас бойынша адам баласы жер бетіне ғарыштан келген. Ал, үшінші пікір бойынша - адам баласы жер бетіндегі басқа да тіршілік иелері сияқты ұзақ эволюциялық даму нәтижесінде қалыптасқан. Әлемнің көпшілік ғалымдары осы көзқарасты жақтайды. Чарлз Дарвиннің ілімі бойынша адамның пайда болып, қалыптасуы мен дамуы қарапайымнан күрделіге қарай жүрген. Өйткені, алғашқы адамның қазіргі адамдардан көп айырмашылығы болды. Олар қолдары аяқтарынан ұзын, терісін қалың түк басқан ірі маймылдарға ұқсас келді.
Жер бетіндегі ең алғашқы адам қалдығы 1959-1963 жылдардағы археологиялық қазба жұмыстары барысында Шығыс Африканың Кения жеріндегі Олдувай шатқалынан табылды. Ғалымдар бұл ежелгі адамның түр-сипатына және қасынан табылған тас шапқыға қарап оны «епті адам» деп атады. «Епті адам» маймыл тәрізді төрт аяқпен емес, екі аяқпен жүрген. Оған табан сүйектерінің доғалданып келуі дәлел. Соңғы жылдары ғалымдар ашқан жаңалықтар жер бетінде адамның алғаш пайда болған отаны – Солтүстік-Шығыс Африка екенін дәлелдеді. Себебі ежелгі адамдардың қазынды қалдықтарының көбі осы аймақтан табылды.
Адамзаттың келесі даму сатысындағы тіршілік иесі Һомо Еректус (тік жүретін адам) деп аталады. Олардың ғылымға белгілі өкілдері питекантроп пен синантроптар. Олар бұдан 1 млн. жыл бұрын өмір сүрген. Бірінші питекантроп 1891 жылы Индонезиядағы Ява аралынан табылды. «Епті адаммен» салыстырғанда питекантроптың миының көлемі үлкейіп, бас және жақ сүйектері кішірейді, аяғы ұзарып, қолы қысқара бастаған. «Тік жүретін адамның» екінші бір түрі синантроп алғаш рет 1927 жылы Қытайдағы Чжоу-коу-дянь үңгірінен қазып алынды. Синантроп қаңқаларының жанынан түрлі пішіндегі тас құралдар мен күлдің, көмірдің, отқа күйген тастардың қалдықтары табылды.
Адам дамуының келесі сатысы – Һомо неандерталь адамының пайда болуы. Бұл адам 1856 жылы тұңғыш рет Германияның Неандерталь жотасынан табылды. Һомо Неандертал адамның өзінен бұрынғылармен салыстырғанда дене бітімі өзгеріп, қас үстіндегі дөңесі азайған және маңдайы жазылып, иек пайда болған. Қолдары күшті болғанымен, оларға қазіргі адамдарға тән икемділік пен шапшаң қимыл жетіспеді. 1938 жылы академик А.П.Окладников Өзбекстанның оңтүстігіндегі Тешіктас үңгірінен 8-9 жастағы неандерталь баланың қаңқа сүйегін тапты. Ал, бұл баланың бет әлпетін танымал антрополог-ғалым М.М.Герасимов қалпына келтірді.
Ежелгі дәуірде қоғамның дамуы өте баяу жүрген. Өйткені адамдар көп уақытын тамақ іздеумен өткізді. Дегенмен, адамзаттың жетілу құбылыстары да жүріп жатты. Олардың өмір сүру ортасына бейімделіп, денелерін тік ұстауы мен ойлау қабілеттерінің дамуы қазіргіге ұқсас адамдардың пайда болуына алып келді. thumb|right|200px|Адам жүрегі Адам дамуының келесі сатысында неандерталь адамнан кейін дене бітімі қазіргіге ұқсас Һомо Сапиенс (саналы адам) қалыптасты. Мұндай адамның сүйегі алғаш рет 1868 жылы Франциядағы Кро-Маньон үңгірінен табылғандықтан, оны «кроманьон» адам деп атайды. Бұл адамның түр-сипатында қазіргі адамдарға ұқсас белгілер көп. Олардың маңдайы жазық, қабақ үсті аздап шығыңқы, мұрны кішірек, бас сүйегі қазіргі адамдарға ұқсас болып келеді. Сондай-ақ, кроманьон адамның дене бітімінде қазіргі адамдардан еш айырмашылық болмаған. Олардың бойы биік, аяқтары ұзын болған және тік жүрген. Осылайша, сырт бейнесі жағынан маймылға көп ұқсастығы болғанына қарамастан, алғашқы адамдар өзінің ежелгі туысынан анағұрлым биік тұрды. Өйткені оның ойлау қабілеті бар еді. Алайда, ежелгі адамдардың ой-өрісі алғашқыда тым шектеулі болып, ауыр да баяу қалыптасқанын ұмытпауымыз керек.
Адам анатомиясы
thumb|right|250px|5 айлық адам [[эмбрионы]] thumb|right|200px|Адам миы құрылымы Адам анатомиясы – адам денесінің құрылысын, пішінін, қимылдарын, мүшелердің өзара қарым-қатынасын зерттейтін жаратылыстану ғылымының бір саласы. Адам анатомиясының (латынша anatome – кесу, бөлшектеу деген ұғымды білдіреді) негізін салушы – ежелгі рим дәрігері Гален, одан кейін шығыс ғалымдары: ар-Рази, ибн-Рушд, Әбу Әли ибн Сина адам анатомиясына елеулі жаңалықтар қосты. Қазақ даласында адам анатомиясы мәселелері Өтейбойдақ Тілеуқабылұлының (15 ғасыр), Халел Досмұхамбетұлы (20 ғасыр) еңбектерінде баяндалды.
Бүкіл тірі организмдер сияқты адам денесі торшадан (клеткадан) тұрады. Торшалар торшааралық затпен қосылып тін (ұлпа) құрайды. Тін: эпителиалдық, дәнекерлік, бұлшық еттік, жүйкелік болып 4 топқа бөлінеді. Тін қосылып ағзаларды (орган) құрайды. Жалпы құрылысы мен дамуы біртектес және ортақ қызмет атқаратын ағзалар – ағзалар жүйесіне біріктіріледі. Шығу тегі мен құрылыстары ұқсамайтын, бірақ ортақ қызмет атқаратын ағзалар – ағзалар аппараттары деген топқа бөлінеді. Ағзалар жүйесі мен аппараттары адам организмін құрайды. Ағзалар бірнеше жүйеге бөлінеді: 1) тірек-қимыл аппараты; 2) ас қорыту жүйесі; 3) тыныс алу жүйесі, 4) несеп-жыныс аппараты; 5) жүрек-тамыр жүйесі (бұл жүйе өз ішінде қан жасап шығаратын және иммундық жүйе ағзалары болып бөлінеді); 6) сезім ағзалары; 7) эндокриндік бездер; 8) жүйке жүйесі. Осылардың бәрі бірігіп, адамның қоршаған ортамен арақатынасын жүзеге асырады. Адам денесі бас, мойын, тұлға, қол және аяқ бөліктерінен тұрады. Адам қаңқасына тұлға қаңқасы (омыртқа бағанасы және кеуде клеткасын құрайтын сүйектер), бас сүйек және қол-аяқ қаңқалары жатады. Бас сүйек: ми сауыт пен бет сүйектеріне бөлінеді. Ми сауытының ішінде ми, есту және тепе-теңдікті сақтау, көру ағзалары орналасқан. Омыртқа бағанасы: мойын (7 омыртқа), кеуде (12), бел (5), сегізкөз (5) және құймышақ (3 – 5) бөліктерінен тұрады. Омыртқа бағанасының кеуделік бөлігіне 12 жұп қабырғалар бекиді. Олар алдыңғы жағында төс сүйекпен қосылып кеудені құрайды. Кеуде қуысында өкпе, жүрек, кеңірдек, өңеш, тамырлар мен жүйке талшықтары орналасқан. Омыртқа бағанасының бел бөлігі іш бұлшықеттерімен бірге іш қуысын түзеді. Yстіңгі жағында іш қуысы кеуде қуысынан көк ет арқылы бөлінеді. thumb|right|250px|Адам денесін құрайтын элементтер Іш қуысында бауыр, асқазан, талақ, ішек, ұйқы безі, бүйректер, тамырлар, жүйке талшықтары орналасқан. Іш қуысы төменгі жағында жамбас астауы қуысына жалғасады. Бұл қуыста несеп қуығы, тік ішек және жыныс ағзалары жатады. Қол қаңқаларын жауырын, бұғана, тоқпан жілік, шынтақ жілік, кәрі жілік, қол басы сүйектері құрайды.
Аяқ қаңқасына жамбас сүйектері, ортан жілік, асықты жілік (кіші жілік) және аяқ басы сүйектері жатады. Сүйектер өзара буындар, шеміршектер арқылы жалғасады. Оларды бұлшықеттер жауып жатады. Адам анатомиясы зерттеу ерекшеліктеріне байланысты бірнеше салаларға бөлінеді: жүйелік немесе қалыпты анатомия – адам денесінің құрылысын ағзалар жүйелері бойынша баяндайды; патологиялық анатомия – ауруға шалдыққан ағзаларды зерттейді; топографиялық анатомия – денедегі ағзалардың, тамырлардың, жүйке талшықтарының өзара орналасуын, арақатынасын талдайды; пластикалық анатомия – адам денесінің сыртқы пішіні мен құрылысы туралы ілім; салыстырмалы анатомия – дамудың әр түрлі сатысында орналасқан тіршілік иелерінің дене құрылысын салыстыра зерттейді.
Адам туралы қызықты деректер
[[Сурет:2120 Major Systemic Artery.jpg|thumb|right|250px|Адам денесі жүйесі 101, National Geographic, 5:10, 3 December 2017]] thumb|right|250px|Адамның қаңқа жүйесі Қанмен қамтамасыз етілмейтін жалғыз орган - бұл көздің қабығы. Қасаң қабық ауадан тек оттегін алады.
Адам миының сыйымдылығы 4 терабайттан асады.
7 айға дейін нәресте бір уақытта дем алып, жұта алады.
Сіздің миыңыз 29 сүйектен тұрады.
Жүйке импульстері мидан 274 км / сағ жылдамдықпен таралады.
Бір адамның миы күніне электр қуатын әлемдегі кез-келген басқа ұялы телефонға қарағанда көп шығарады.
Күніне орташа адам денесі: барлық иттердегі бүргелерді өлтіруге жеткілікті күкірт, 900 қарындаш жасауға қажетті көміртегі, 7 затқа арналған сабын майы, 50л бөшке толтыратын мөлшерде су шығарады.
Адамның жүрегі тірі кезінде 182 миллион литр қан айдайды. Осы сөйлемді оқи отырып, сіздің денеңіздегі 50 000 жасуша өліп, бірқатар жаңа жасушалар пайда болады.
3 айлығында эмбрион саусақ іздерін дамытады. Әйелдің жүрегі еркекке қарағанда тезірек соғылады. Чарльз Осборн есімді адам 68 жыл бойы лоқсыпты.
Адамдар армандарының 90% -ын ұмытады.
Адам ағзасындағы қан тамырларының жалпы ұзындығы 100000 км.
Көктемде тыныс алу жиілігі күзге қарағанда 1/3 есе жоғары.
Адамдар өмір бойы 150 триллион бит ақпаратты жаттайды.
Бас дене қызуының 80% жоғалтады.
Бетіңіз қызарған кезде, сіздің ішіңіз де қызыл болады. Адам дене салмағының 1% жоғалтқанда, шөлдейді. 5% дегидратация сананы жоғалтуы мүмкін, ал 10% -дан жоғары жоғалту өлімге әкелуі мүмкін.
Адам ағзасында 700-ден астам ферменттер бар (Фермент - бұл жасуша ішіндегі химиялық реакцияны жеделдететін белок молекуласы).
Адам - шалқадан жатып ұйықтай алатын жалғыз тіршілік иесі.
4 жастағы бала күніне орта есеппен 450 сұрақ қояды. Адамдардан басқа, коаларда ерекше саусақ іздері бар.
Барлық бактериялардың тек 1% -ы ғана адам ағзасында жағымсыз өзгерістер тудырады.
Әлемдегі барлық адамдар 1000 текше метр кубқа сыйып кетеді. Жыныс туралы ғылымның атауы – умбиликус.
Әдетте солақай адам иегінің сол жағымен шайнайды. Әлем халқының 7% -ы солақай.
Алма мен бананның хош иісі арықтауға көмектеседі.
Адам ағзасында өмір сүретін бактериялардың жалпы салмағы - 2 кг.
Адамның ерні саусақ ұшынан жүздеген есе сезімтал. Сүйгенде адамның жүрек соғысы минутына 100 соққыдан асады.
Жақтың бір жағындағы шайнау бұлшықеттерінің абсолютті күші - 195 кг.
Партенофобия - жаңа қыздардан қорқу.
Тіс эмаль - адам ағзасы шығаратын ең қиын материал.
Долене (Благоевград облысы)
Долене (Долене) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Петрич қауымының құрамына кіреді.
Саналы адам
Адам туралы қызықты деректер
Адам денесіндегі темірді қосса кішкентай сағаттар бұрандасындай болады.
Қапшағай су электр станциясы
Қапшағай Су Электр Стансасы — су-энергетика кәсіпорны. Алматы қаласынан солтүстікте 70 км қашықтықта, Іле өзенінің Қапшағай шатқалында. Сыйымд. 28,14 млрд. м³, қуаты 434 мың кВт. Жылына 1163 млн. КВт сағ энергия береді. СЭС 1972 ж. толық қуатымен жұмыс істей бастады.
Саналы адам
Адам туралы қызықты деректер
Тұмау тигізуі мүмкін вирустың 100-ден астам түрі бар.
Долене (Благоевград облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 адамды құрайды.
Қапшағай су электр станциясы
Дереккөздер
Санат:Қазақстан су электр стансалары Санат:Қазақстан энергетикасы
Саналы адам
Адам туралы қызықты деректер
Басыңызды қабырғаға соғу арқылы сіз сағатына 150 килокалория жоғалтуыңыз мүмкін.
Долене (Благоевград облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Саналы адам
Адам туралы қызықты деректер
Адам - түзу сызықтар жүргізуге қабілетті жалғыз тіршілік иесі.
Орташа алғанда, адамның өмір бойы терісі 1000 рет қабыршақтайды. Арқамыздың төменгі артқы жағында шұңқырлар бар.
Біреулер жарқын, біреулер күңгірт көрінеді.
Депрессиялар бел және желке сүйектерінің түйіскен жерінде пайда болады.
Ерлердің көздері әйелдерге қарағанда екі есе жиі жыпылықтайды.
Адам денесінің құрылымында тек төрт минерал бар: апатит, арагонит, кальцит және кристобалит. Сексуалды сүйісу кезінде дәл парашютпен секіргенде немесе мылтық атқандағы сияқты сіздің миыңызда химиялық реакцияны тудырады.
Аяқтың тырнақтарына қарағанда саусақ тырнақтар төрт есе тез өседі.
Көк көзді адамдар кез-келген ауруға басқа адамдарға қарағанда сезімтал.
Нерв импульсі адам ағзасы арқылы секундына 90 метр жылдамдықпен өтеді.
Адам миында секундына 100000 химиялық реакциялар жүреді.
Нәресте тізесі сүйексіз туып 2-6 жасында өсіп жетіледі.
Адамның өкпесінің беті теннис кортының көлемімен бірдей.
Сары шашты адамдар қоңыр шашты адамдарға қарағанда тезірек өседі.
Лейкоциттер 2-4 күн, ал эритроциттер 3-4 ай өмір сүреді. Адам ағзасындағы ең күшті бұлшықет - тіл. Адамның жүрегі оны ұстап тұрған қолмен бірдей. Ересек адамның жүрегі 220-260 граммға жетеді.
Адам дүниеге келгенде мида 14 миллиард жасуша болады. Бұл сан өлгенше көбеймейді. Керісінше, 25 жастан кейін ол тәулігіне 100000 жасушаға азаяды. Кітап бетін оқыған сайын шамамен 70 жасуша өледі.
Сәби 300 сүйектен туады. Бірақ есейгенде 206 сүйек болады.
Тірі адамның аш ішегінің ұзындығы 2,5 метр. Өлімнен кейін бұлшықеттер әлсіреп, ұзындығы 6 метрге айналады.
Оң жақ өкпенің сыйымдылығы солға қарағанда көбірек.
Ересек адам күніне 23000 рет тыныс алады.
Ер адамның денесіндегі ең кішкентай жасушалар - ұрық жасушалары.
Адамның аузында 40 000 бактерия бар.
Адам ағзасында 2000 рецептор бар.
Адамның көзі 10 миллион түсті ажырата алады.
Махаббатқа жауап беретін химиялық қосылыс (фенилэтиламин) шоколадтың құрамында болады.
Адамның жүрегі қанды одан 4 есе биіктікке айдайтын қысым жасайды.
Ұйықтағанда теледидар көріп отырғанда көбірек калория жағасың.
Балалар көктемде тез өседі.
Оң жақ рульді машиналар жылына 2000 солақай адамды өлтіреді.
300-ден бір ер адам жыныс мүшелерін аузымен ұстай алады.
Күлкі 17 бұлшықетті пайдаланады, ал ашу 43 бет бұлшық еттерін пайдаланады.
60 жасқа қарай адамдар дәм сезу қабілетінің жартысын жоғалтады.
Ұшақпен ұшқанда адамның шашы екі есе тез өседі.
Әлем халқының 1% -ы инфрақызыл сәулелерді, ал 1% -ы ультракүлгін сәулелерін көре алады.
Егер сіз жабық бөлмеге қамалсаңыз, сіз ауа жетіспеуінен емес, көмірқышқыл газынан өлесіз.
Статистикаға сүйенсек, 2 миллиард адамның 1-і ғана 116 жасқа дейін өмір сүреді.
Адам 24 сағат ішінде орта есеппен 4800 сөз сөйлейді.
Адам көзінің торлы қабаты 650 шаршы метр аумақты қамтиды және 137 миллион жарық сезгіш жасушадан тұрады: 130 миллион ақ-қара жарық сезгіш шыбықтар және 7 миллион түсті ажырататын жасушалар.
Адам көзінің мөлшері туылғаннан бастап өзгермейді. Бірақ құлақ пен мұрын ұлғаяды.
Таңертең оянғаннан кейін адам түнде ұйықтауға қарағанда 8 мм биік.
Шоғырланған бұлшықет көзі күніне 100000 рет қозғалады.
Аяқтың бірдей бұлшықеттерін жаттығу үшін күніне 80 км жүру керек.
Жөтелгенде тыныс алу 96 км / сағ жылдамдықпен таралады.
Неміс зерттеушілерінің айтуынша, дүйсенбіде инфаркт ықтималдығы басқа планеталарға қарағанда жоғары.
Адамның сүйектері болаттан бес есе күшті.
Көзіңізді ашып түшкірмеңіз.
Тырнақты тістеу тұқым қуалайды.
Қарапайым адамдар аштықтан емес, ұйқысыздықтан тез қайтыс болады. 10 күн ұйқысыз болғаннан кейін адам өлуі мүмкін, бірақ кейде бірнеше апта бойы тамақсыз жүре алады.
Адамның орташа өмір сүру ұзақтығы - 2 475 576 000 секунд. Өмірімізде 123 205 750 сөз айтамыз.
Сомма департаментінің коммуналары
Төменде Сомма департаментінің 782 коммунасы көрсетілген.
Сомма *
Доңызтау артезиан алабы
Дереккөздер
Санат:Артезиан алабы
Сырлыбек Байжанов
Сырлыбек Байжанов (1912 жылы туған, Түркістан облысы, Түлкібас ауданы) – Социалистік еңбек ері (1.8.1959). Ташкент теміржол көлігі инженерлері институтында оқыған (1940), оқытушылықпен айналысты. 1940 – 1946 жылдары Қызыл Армия қатарында 2-дүниежүзілік соғысқа қатысты. 1946 – 1960 жылдары Түркістан станциясында паровоз депосы бастығының орынбасары, Қазақ теміржолы Арыс бөлімшесінің бас инженері, Қазақ теміржолы бастығының бірінші орынбасары қызметтерін атқарды. Арыс станциясында поездарды құрастырудың жүйелі әдісін өндіріске енгізді.
Санат:1912 жылы туғандар Санат:Түркістан облысында туғандар Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:Қазақстан теміржолшылары Санат:1986 жылы қайтыс болғандар
Қапшағай таңбалы тасы
Қапшағай Таңбалы Тасы– тасқа шекілген көне суреттер мен жазулар. Алматы қ-нан 100 км жердегі Іле арнасының жарқабағына салынған. Негізгі өнер туындыларының мерзімдік шегі б.з.б. 2 ғ. – б.з. 13 ғ. аралығында.