cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ла-Буасьер (Эр)
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 265 адамды құрады. Халық тығыздығы — 76,81 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Фейт
Коммунаның INSEE коды — 19083, пошта индексі — 19340.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 адамды құрады. Халық тығыздығы — 5,52 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Грандола (аудан)
Грандола (аудан) (Grândola) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Грандола муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Алентежу регионына қарасты Алентежу-Литорал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10361 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 361,40 км² шамасында. Халық тығыздығы — 28,7 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Байшу-Алентежу провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сетубал округінің елді мекендері
Вахтберг
Вахтберг (Wachtberg) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан муниципалитет. Кёльн әкімшілік округіне бағынады. Рейн-Зиг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 13 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Габьян
Габьян (Gabian) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Безье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,96 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34109, пошта индексі — 34320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 810 адамды құрады. Халық тығыздығы — 50,75 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Шолаққорған
Шолаққорған — ауыл, Түркістан облысы Созақ ауданының (1934 жылдан) және Шолаққорған ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Облыс орталығы - Түркістан қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 110 км жерде, Қаратаудың солтүстік беткейінде, далалы, шөлді мекенде орналасқан. Ауыл арқылы Шымкент - Кентау, Түркістан - Жаңатас автомобиль жолы өтеді.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 8727 адам (4433 ер адам және 4294 әйел адам) болса, 2009 жылы 7934 адамды (3936 ер адам және 3998 әйел адам) құрады.
Тарихы
Шолаққорған – ортағасырлық қалашық. Оңтүстік Қазақстан облысы Созақ ауданы Шолаққорған ауылының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. 1946 жылы Орталық Қазақстан археологиялық экспедиция (жетекшісі Ә.Х. Марғұлан), 1947 жылы Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедиция (жетекшісі А.Н.Бернштам), 1983 жылы Шымкент педагогикалық институтының археологиялық отряды (жетекшісі Н.П. Подушкин) зерттеген. Қала қирандысы төрт бұрышты биіктігі 15 м-ге жуық, шығыстан батысқа қарай 160 м, солтүстіктен оңтүстікке қарай 60 м-ге созылған үсті тегіс төбе. Сырты саз дуалмен қоршалған. Тіршілік еткен мерзімі үстінен жиналған қыш ыдыстардың сынықтарына қарап қаланың 13 – 16 ғасырлар аралығында өмір сүргені анықталды. Өкінішке орай Қаратаудың терістігімен өтетін Керуен жолының мықты бекінісі болған қаланың үстіне қазіргі кезде үйлер салынып кеткен. 1957 жылдан қаракөл қойын өсіретін кеңшардың орталығы болған. Аудан орталығы 1934 жылы Созақтан Шолаққорғанға көшірілген
Сыртқы сілтемелер
Санат:Созақ ауданы елді мекендері
Зари Элмасян
Зарухи Элмасян (Զարի Էլմասյան; Зари Элмасян, Зарухи Элмасян-Вартян, 12 қазан, 1906, Линн, Массачусетс, АҚШ – 6 ақпан 1990, Лос-Анджелес) — американдық әнші, армян тегімен танымал. 1930 жылдардағы Голливуд мюзиклдері, соның ішінде «Оз сиқыршысы».
Өмірбаяны
Ол 1906 жылы 12 қазанда Лин қаласында, Массачусетс, АҚШ, армян эмигранттарының отбасында дүниеге келген. Отбасы Калифорнияға, Калифорнияға көшіп келді, ал кіші сіңлісі Алиса дүниеге келді.
Ол Фресно мемлекеттік колледжінде, Оңтүстік Калифорния университетінде, Истман музыка мектебінде және Жаңа Англия музыка консерваториясында оқыды.
Шығармашылық
Әншілік жолын 1929 жылы радиодан бастады. 1930 жылдан 1932 жылға дейін ол Сан-Франциско опера театрында ән айтты. Содан кейін Лос-Анджелестегі театрда. Ол сонымен қатар 1930 және 1940 жылдары Калифорнияда концерттік әнші және шіркеу солисті болып жұмыс істеді. . С 1930 по 1932 год пела в оперном театре Сан-Франциско. Затем в театре Лос-Анджелеса. Также работала концертирующей певицей и солисткой в ​​церкви в Калифорнии в 1930-х и 1940-х годах
Елмасян голливудтық мюзиклдерде вокал айтты, бірақ көбінесе оның есімі кредиттерде болмады. Оның дауысы «Тірі болу керемет» (1933), «Теңбеу Мариетта» (1935), «Сіздерге арналған орхидеялар» (1935), «Міне, романтика» (1935), «Ұлы Зигфельд» (1935) сияқты мюзиклдерде естіледі. 1936 ), Чарли Чан операда (1936), Менің уақытым (1937), Жүрек (1938), Алтын Батыстың қызы (1938), Оз сиқыршысы (1939) және Бродвей серенадасы (1939).
Ол сондай-ақ Лос-Анджелестегі Әулие Джеймс Армян апостолдық шіркеуінің музыкалық директоры және кәсіби музыканттарға арналған әйелдер клубы Доминант музыка клубының мүшесі болды.
Ол күйеуімен бірге Оганнес Туманянның шығармасы бойынша армян тіліндегі «Ануш» (1945) музыкалық мелодрамасында және Армен Дикранянның «Ануш» операсында ойнады. Олар «Армян әндері» деп аталатын жазбаны да шығарды.
Елмасян 1933 жылы оның жұмысына жанкүйер болған тіс дәрігері Леон Сиверді өлтіргені туралы жауапқа тартылған кезде газет бетінде жарияланды. Сивер 1930 жылы Зараға стипендия берген Суретшілер қорының негізін қалаушы және директоры болды.
Жеке өмірі
Ол 1942 жылы Невада штатындағы Лас-Вегаста кинорежиссер Сетраг Вартианға үйленді. Вартян 1986 жылы қайтыс болды. Елмасян 1990 жылы Лос-Анджелесте 83 жасында қайтыс болды және Инглвуд паркіндегі зиратында күйеуінің қасында жерленді.
Дереккөздер
Санат:Оңтүстік Калифорния университеті түлектері Санат:XX ғасыр опера әншілері Санат:Армения опера әншілері
Б. з. д. 85 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 85 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 85 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Ақтау-Бозашы қорықшасы
thumb|Ақтау-Бозашы қорық рельефі thumb|Ақтау-Бозашы қорықшасындағы безгелдек thumb|Alt=A|Ақтау-Бозашы қорықшасындағы күзендер Ақтау-Бозашы қорықшасы – республикалық мәні бар зоологиялық қорықша. 1982 жылы Маңғыстау облысында ұйымдастырылған.
Жер бедері
Жер көлемі 170 мың га. Оған Бозащы түбегінің оңтүстік-батыс, Ақтаудың солтүстік-батыс бөліктері және Каспий теңізінің соған шекаралас жазық жағалауы енеді. Жер бедері құмды төбелі, бұйратты, сортаңды, шағылды, сорлы болып келеді. Қайраңды тегіс алқаптар да кездеседі.
Флорасы мен фаунасы
Табиғаты шөлейтті, шөлді аймаққа тән. Онда қысқа мерзімді шөл өсімдіктері мен қатар адыраспан, жантақ, көк кекіре, көкпек, сүттіген, жусан, күйреуік, изен, мортық, киікоты, бұйырғын, сораң, балықкөз, шағыр, қияқ, ақселеу, құртқашаш, тобылғы, бозжиде, ақ тұт, т.б. өседі. Қорықшада қосмекенділердің – 1 (дала тасбақасы), бауырымен жорғалаушылардың – 15 (кәдімгі сұржылан, оқжылан, қалқантұмсық, т.б.), құстардың – 300-дей (жылқышы, жабайы кептер, үкі, бөктергі, жағалтай, жамансары, қарақұс, т.б.), сүтқоректілердің – 34 (Каспий итбалығы, құм қояны, қарсақ, дала күзені, қара кірпі, борсық, ақ бөкен, дала мысығы, т.б.) түрі мекен етеді. Ақтау-Бозашы қорықшасындағы бірқатар аң-құстар (жорға дуадақ, безгелдек, қарабауыр бұлдырық, ителгі, бүркіт, жұртшы, шұбар күзен, қарақұйрық, қарақұлақ, сабаншы, шағыл мысығы, арқар, үстірт жабайы қойы – муфлон, т.б.) қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан қаумалдары Санат:Маңғыстау облысы географиясы
ОФК Чемпиондар Лигасы 2019
ОФК Чемпиондар Лигасы 2019 (ағыл. 2019 OFC Champions League) — аталмыш турнирдің 18-ші маусымы. Жаңа Каледонияның "Иенген Спорт" клубы өз тарихында бірінші рет Чемпиондар Лигасы жеңімпазы атанды.
Финал
Санат:ОФК Чемпиондар Лигасы Санат:2019 жылғы футбол
Сарыкөл
Елді мекендер:
Көлдер:
Тау:
Басытқы
thumb|[[Индиго бояғышының басытқысының коды]] Басытқы —
Сыртқы Сілтемелер
Санат:Медицина Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
Әзірбаев атындағы көше (Алматы)
Көшеге қазақ ән өнерінің хас шебері, халық ақыны, әнші, композитор, Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген қайраткері Кенен Әзірбаевтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 04.09. 1981 №18/458 шешімі) берілген. Кенен Әзірбаев (1884-1976) Жамбыл облысының Қордай ауданында дүниеге келген. Ол - «Бозторғай», «Базар-Назар», «Көкшолақ» т.б. халық арасына кең тараған әндердің авторы.
Көше Медеу ауданының Горный Гигант кентінде орналасқан. Бұрынғы атауы - Ленин көшесі. Көшенің ұзындығы - 1140 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Әлеуметтену
Әлеуметтік және жеке бастық статустар бір-бірімен сәйкес келмеуі де мүмкін. Жеке тұлғаға сипаттама беру үшін, сондай-ақ, әлеуметтік рөл ұғымын пайдаланудың да маңызы ерекше. Ол белгілі бір әлеуметтік статус иеленетін адамнан және нақты қоғамдағы осы статустар тән адамдар тобынан үміт етілетін мінез-құлықтар болып саналады. Әлеуметтік статус та, әлеуметтік рөл де ресми түрде (мысалы, заңмен не басқалай құқықтық актімен) бекітілуі немесе бейресми сипат (мінез-құлықтың моральдық нормалары) иеленуі мүмкін. Әлеуметтанушылар (Р. Линтон, Дж. Мид, Т. Шибутани т.б.) әлеуметтік рөл проблемаларын әлеуметтік статус мәселелерімен байланыстыра отырып, оны әлеуметтік статустың қозғаушы күші ретінде түсіндіреді. Әсіресе, П. Парсонс (1902 — 1979) рөлдердің құндылықтармен ажырамас байланысын айрықша атап көрсетіп, әлеуметтік рөлді жалпыға бірдей құндылықтарға негізделген әрі әлеуметтік жүйеге қажетті құрылымдық элемент құрайтын, нормативті түрде реттелетін мінез-құлық ретінде қарастырады. Яғни, әлеуметтік рөл әлеуметтік құндылықтарды жеке тұлғаның нақты әлеуметтік іс-әрекеттеріне ұластырудың құралы қызметін атқарады.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Қайыңды ауылдық округі (Ойыл ауданы)
Қайыңды ауылдық округі – Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы әкімшілік бірлік. Бұрын Саға ауылдық округі деп аталған.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақжар, Көсембай ауылдары кіреді. Орталығы – Ақжар ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1503 адамды құрады.
Тағам қалдықтары
ТАҒАМ ҚАЛДЫҚТАРЫ - мал азығына пайдалапатьпі овощ. жеміс, ба-лыц, ет, нан қалдықтары, жұмыртқа қабығы. Т. қ. қурамыида 67—80% картон қалдығы, 10—20% овощ кесін-ділгрі (сәбіз, цьшылша, каггуста т. б.), 1,2—1,5% рт, балық қалдықта[іы, 1— 1,5% иан, 4,5—5,5% жумыртқа қабыгы, сүйек т. б., 100 кг Т. қ-нда 30 азық олщемі және 3 кг қорытылатын про-теин болады. Овощ жоне картоп қал-дықтарын сүрлемге де салады. Т. қ-н малға берер алдында 40 мин қаішата-ды. Вүпы көбіне шошқаны бордақы-лауға найдаланады. Шошқаның кун-дік жемшобіие беконға бордақылаған-да 20%, етке 50% және етті-майлы ба-тытта борднқылаганда 30% Т. қ. қо-сылады. Кейбір іпаруашылықтарда үйрекке беріледі. Т. қ-н пайдалану шаруаншлыққа өте тпімді. Таза жем-шөп беріп бордақылауға Қарағанда Т. қ-н қолдану бордақыдауға жұмсала-тын қаржыны 2 есеге жуық кемітеді.
Ұн тағамдары
Ұн тағамдары — ұннан дайындалатын тағамдар. Негізінен ашымаған қамырды илеп, пішіндейді де, ұн тағамдарының түрлерін жасайды. Олар суда қайнатылып пісіріледі, кейде майға қуырылады немесе пеште пісіріледі. Орталық Азия халықтарында ұннан жасалған тағамдардың көптеген түрлері бар. Дәстүрлі қазақ қоғамында ұн тағамдары сан алуан болып келеді. Оның ішінде ұлттық нан түрлері ерекше орын алады. Мысалы, таба нан (қамырды екі таба арасына салып, ошаққа пісіреді), тандыр нан (алдын ала қыздырылған тас немесе құм тандырға жапсырып пісірілетін нан), қазанжаппа (жарты қазанға жапсырылып, ошақтың аузына төңкеріліп, қоламтаға пісіріледі). Соңғы кездері нан зауыттарында ұлттық нанның таба нан, жай нан, май нан және т.б. түрлері шығарылады.
Сілтемелер
Санат: Асхана Санат: Тағамдары
Индоссамент
Индоссамент - басқа адамға берген кезде, вексельдің немесе атаулы бағалы қағаздың сыртқы бетіне жазылатын табыстама жазба. Бағалы қағаздың, вексельдің, чектің, коносаменттің және т.б. сыртындағы олардың басқа біреуге тиесілі болуы мүмкін екендігі жөніндегі жазба.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң Санат:Экономика Санат:Банк терминдері
Шолақшалқар
Географиялық орны
Ақмола облысының Қорғалжын ауданында орналасқан. Ауданы 58,1 км 2. Қорғалжын ойысының арналық қазаншұңқырында. Аңғары жазық, түйетайлы, батпақты, жағасы тік, кемерленген, жарлауытты. Көлді Нұра өзені жарып ағады. Жауын-шашын суымен толығады. Суы мол жылдары көл шарасынан асып жайылып, маңайындағы көлдерге ұласады. Суы тұщы. Балыққа бай, мөңке, шортан, шабақ, аққайран, сазан мекендейді.
Дереккөздер
Санат:Қорғалжын ауданы көлдері Санат:Нұра су алабы көлдері
Галактикалардың морфологиялық классификациясы
Галактикалардың морфологиялық классификациясы — астрономияда қолданылатын, галактикаларды визуалды белгілері арқылы топтарға бөлу жүйесі. Галактикалардың морфологиялық түрлерге бөлу үшін бірнеше схемалар бар. Ең танымалын Эдвин Хаббл ұсынған болатын, ал кейінірек Жерар де Вокулер және Алан Сендидж толықтырды.
Ертедегі жіктеуге әрекет
Алғашқы галактикаларды жіктеуге әрекеттері Лорд Росс 1845-50 жж. тұманды спиральды ашқанымен бір мезгілде басталды. Алайда, сол уақытта барлық тұмандылық тек біздің Галактикаға тиесілі екені туралы теория үстем болды. Тұмандылық тек біздің Галактикаға тиесілі туралы теорияны алғаш жоққа шығарып ондай емес екенін 1924 жылы Э.Хаббл дәлелдеді.
Дереккөздер
Санат:Астрофизика
Төлем кабілетсіздігі
Төлем кабілетсіздігі (ағыл. insolvency; unsoundness; нем. Zalilungsunsfiiliigkeitf, Insolvenzf) - Борышкердің орындау мерзімі жеткен ақшалай міндеттемелерін және басқа ақшалай сипаттағы талаптарды орындауға кабілетсіздігі.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Ғалымжан Мұқанов
Ғалымжан Мұқанов (1953 ж.т.) - қазақ тілі мен француз тілінің маманы, әдебиетші, аудармашы. Француз ақыны К. Клермонттың «Владимир мен Зара немесе қырғыздар туралы» деген дастаны Мұқановтың аудармасымен 1988 ж. «Жазушы» баспасынан жарық көрді. Клермонт Джордж Байронның жұбайы, 19 ғ-да Қазақстан жерін аралап қайтқан соң осы шығармасын жазған. 1936 ж. Париждегі «Госс өлең» баспасынан басылып шыққан. Бұл Еуропада қазақтар туралы жазылған тұңғыш көркем туынды. Мұқанов күнделікті баспасөзде Абай шығармаларын мектептерде оқыту мәселесін сөз еткен бірнеше мақала жазды. 1993 ж. «Жазушы» баспасынан Мұқанов аударған Абай шығармалары «Ғақлия сөздері мен «Ескендір» және «Масғут» поэмалары» деген атпен француз тілінде жарық көрді.
Дереккөздер
Санат:1953 жылы туғандар Санат:Қазақстан аудармашылары Санат:Абайтанушылар
Күйген қабыршық
Күйген қабыршық (Корка пригоревшая) — құю, кристалдану процестерінде және термиялық өңдеу кезінде технологиялық режімнің бұзылуынан пайда болатын металдың тыс қабаты. Күйген қабыршық механикалық өңдеу нәтижесінде жаңқа ретінде сылынады.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Озило
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3498 адамды құрайды. Халық тығыздығы 35,63 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 98,19 км² шамасында. Пошта индексі — 07033.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Сіңбе су
Өтімді таужынысқа (мәселен, құмтастарға, жарықшақты әктастарға, т.с.с.) сүзбелене сіңуі нәтижесінде қалыптасатын, негізінен алғанда атмосферада туындаған сулар есебінен құралған жерасты суы.
Басты пияз
Басты пияз — пияздың ең көп тараған түрі. Оның түйнегі мен жапырақты сабағы болады. Түйнекте ақуыз, клетка қабығы және минералды тұздар болады. Басты пияздың сорттары ащы, шала ащы және тәтті болып бөлінеді. Пияздың ащы болуы оның құрамындағы эфир майларының түріне байланысты. Пиязда С витамині мол. Тәтті пияздар нашар сақталынады. Толық піспеген пиязды жинағанда оны кептіреді. Пиязды ауаның температурасы 0—30°С аралығында, ал салыстырмалы ылғалдылығы 70—75% жерде сақтаған жөн. Пияздың ащы сорттары егер жақсылап кептірілген болса қыс бойы қалыпты үй температурасында да ұзақ уақыт сақталынады. Пияздың сыртқы құрғақ қабаты қалың әрі тығыз болса соғұрлым ұзақ сақталынады.
Дереккөздер
Санат:Амариллистер Санат:Көкөністер
Б. з. д. 86 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 86 жылы туғандар
Йерж
Йерж (фр. Hierges) – Франциядағы коммуна. Шампань – Арденныдың аймағында орналасқан. Коммунаның департаменті – Арденны. Живе кантонының мүшесіне кіреді. Коммунаның округі – Шарлевиль-Мезьер.
Б. з. д. 86 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 86 жылы қайтыс болғандар
Йерж
Коммунаның INSEE коды 08226.
Б. з. д. 86 жыл
Түсініктемелер
*
Йерж
Халқы
Коммунаның халқы 2008 жылы 212 адамды құраған.
Экономика
2008 жылы 127 адам арасында еңбек етуге қабілетті жаста (15-64 жас) 84 адам экономикалық белсенді, 43 – белсенді емес (белсенділік көрсеткіші – 66,1 %, 1999 жылы 65,2% болған). 84 адамның 74 адамы (46 еркек және 28 әйел), жұмыссыз адам 10 (6 еркек және 4 әйел) болды. 43 белсенді емес адамның арасында 11 адам оқушы немесе студент, 11 – зейнеткер, 21 басқа себептерге байланысты белсенді емес болды.
Далбай
Далбай, қаз-үйректің немесе басқа құстардың қанаты, түлкінің құйрығы, тұлыбы, қоянның терісі сияқты заттарды кептіріп қояды да, құсты баулығанда солардың бірін көрсетіп, далбалақтап сүйрей қашып, құстың көзін қызықтырады. Құс тілеп ұшып далабайды басқан кезде соның астына қызыл тарттырып, құстың өзім басып алдым дейтіп өктемдік сезімін қоздыру.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Кучма (Монза тармағы)
Кучма — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Монза өзенінің оң жағалауынан 38 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кострома өзені бастауынан Исады ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Наира Вагановна Зограбян
Наира Вагановна Зохрабян (Նաիրա Վահանի Զոհրաբյան, 8 мамыр, 1965, Ереван) — Армения парламентінің депутаты.
Сілтемелер
Санат:Мхитар Гош медалінің иегерлері Санат:Армения қоғам қайраткерлері Санат:Армения Ұлттық жиналысының депутаттары Санат:Армения редакторлары
Эшликон
250px|thumb|Картада орналасуы Эшликон (Eschlikon TG) — Швейцарияның Тургау кантонында орналасқан коммуна. Мюнхвилен округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3690 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.2 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4724, пошта индексі — 8360.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тургау елді мекендері
Байзақ батыр ескерткіші
Байзақ батыр ескерткіші — Байзақ ауданының орталығы Сарыкемер ауылына кіре берісте биіктеу төбе үстіне Байзақ Мәмбетұлының құрметіне 1998 жылы орнатылған.
Мүсіншісі Ж. Молдабаев, архитекторы Әділ Момынжанов. Еңселі ескерткіш қызғылт-сұр граниттен жасалынған тұғырдың үстінде тұр. Бойының биіктігі 4,2 метр, тұғыры 2 метр. Жылтыр қызыл граниттің бетіне «Байзақ Мәмбетұлы» деп жазылған. Ескерткіш орнатылған төбе көгалдандырылған. Төбенің етегінен ескерткішке дейін ені 1,5 метр баспалдақтар бастап апарады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ескерткіштері Санат:Байзақ ауданы сәулеті Санат:Сарыкемер Санат:1998 жылы пайда болғандар
Әл-Муталаммис
Әл-Муталаммис (?-569). Бахрейннен шыққан жаһилиет дәуірінің шайыры. әл-Муталаммис (المتلمس) Жарир ибн Абдул Масих. Тарафа ибн әл-Абдтың нағашысы. Толық есімі Жарир ибн Абдул Ғузза әл-Дабағи Бәни Дубайға ибн Малик тайпасынан. Хираның патшасы Амр ибн Һиндтің заманында өмір сүрген. Әкесі Абдул Ғузза. Муталаммис пұтпарас семьяда туылғанымен кейін христиан дінін қабылдаған. .
Өмірінен қызықты деректер
Амр ибн Һинд Муталаммис пен жиені Тарафаға ашуланып Бахрейнге бір іспен жұмсайды. Бахрейндегі әл-Мукағбир есімді адамына хат алып баруын өтінеді. Екеуенің қолына екі хат беріп, шығарып салады. Хатып алып шыққан Муталаммис Амрдің әрекетінен күмәнданып жиеніне хатты оқы дейді. Дегенмен Тарафа оқудан бас тартады. Жиеніне оқыта алмаған Муталаммис жол бойында Хиралық бір жас баланы кезікітіріп, соған оқытады. Хаттың ішінде Муталаммисті өлтір деп жазылған екен. Бұны естіген Муталаммис Тарафаға қарап саған солай жазылған шығар ашып оқып көрелік дейді. Тарафа келіспейді. Осы жерден екеуі айырылады. Дегенмен Тарафа Бахрейнге жеткен соң өлтіріледі. Екеуінің де хаттарының мәтіні бір болған екен.
Тарафа Бахрейнге жетке соң Амр ибн Һиндке бағынышты әл-Мукағбирдің қолынан қаза табады. Кей жерде Тарафаны өлтірген адам Рабиғ ибн Жаусара немесе Рабиға ибн әл-Харис әл-Абди деп келген. Ал Муталаммис Ирак жеріне Шам еліне қоныс аударып сол жерде қартайғанша өмір сүреді. Осы аймақта һижреттен бұрын 42 жылы шамамен 570 ж. қайтыс болады. .
Малтабар
Малтабар — Ақмола облысы Ерейментау ауданы, Тайбай ауылдық округі құрамындағы ауыл. Іргесі 1928 жылы қаланған.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Ерейментау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 6,5 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 673 адам (367 ер адам және 306 әйел адам) болса, 2009 жылы 586 адамды (315 ер адам және 271 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Орта мектеп, фельдшерлік-акушерлік пункт, клуб, кітапхана бар. Малтабар ауылы арқылы Астана – Павлодар автомобиль жолы өтеді. Жақын темір жол станциясы – Ерейментау (5 км).
Дереккөздер
Санат:Ерейментау ауданы елді мекендері
Жұлдыз (Бәйдібек ауданы)
Жұлдыз — Түркістан облысы Бәйдібек ауданы, Ағыбет ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шаян ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 25 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 635 адам (317 ер адам және 318 әйел адам) болса, 2009 жылы 467 адамды (249 ер адам және 218 әйел адам) құрады.
NGC 3788
NGC 3788 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBab/P типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1827 жылы 29 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3788 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36160, UGC 6623, MCG 5-28-9, ZWG 157.10, KUG 1137+321, KCPG 295B, ARP 294, VV 228.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Мэлроус (Массачусетс)
Қала тұрғындарының саны 26 983 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12.3 км² шамасында. FIPS коды — 25-40115.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Кижмола (Яренга тармағы)
Кижмола — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Яренга өзенінің оң жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Улыс-Воргашор
Улыс-Воргашор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Щучея өзенінің оң жағалауынан 8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша : 03050300212103000082684
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қажымұқан Мұңайтпасов (стадион, Астана)
Тарихы
1936 жылы бұл стадионның маңында жартылай қираған бекініс орнын 14-ші Кавалериялық полк әскери бөлімшесі тазалап, дене шынықтыру, әскери-техникалық дайындықтарын және футбол жаттығуларын жүргізе бастады.
1951 – 1962 ж.ж. аралығында қалалық стадионның көптеген атаулары болды, нақтырақ айтқанда: «ИСКРА», «БУРЕВЕСТНИК», «ЕҢБЕК», «ТОРПЕДО». Өйткені стадион әр-түрлі спорттық кәсіподақ қарамағында болды, кейін «Казахсельмаш» зауыты балансына өтті. Сол жылдары стадионда хоккей ойнайтын корт, киім ауыстыратын орындар және шығыс мінбесі пайда болды (ағаш).
Стадионда өткізілген алғашқы ресми ойын 1964 жылы 14 мамырда КСРО чемпионаты «Б» классының ойыны болды, стадионға өз командасына қолдау көрсету үшін 10 мыңнан астам жанкүйер келді. Бұл күні «Динамо» (Целиноград) – «Локомотив» (Орынбор) командалары кездесіп, 2:0 есебімен біздің жерлестеріміз жеңіске жетті.
1975 жылы стадион футбол клубымен бірге «Целинэнерго» балансына өтті. Энергетиктер стадион атауын «Энергия» деп, ал футбол командасын «Целинник» деп өзгертті. Шығыс мінбесінің үстіне металдан жасалған күнқағар орнатылды және жеңіл атлетика спортшылары үшін арнайы синтетикалық төсеніштен жүгіруге арналған жолдар салынды. Жарық көзері жаңартылған, электронды көрсеткіш тақтасы орнатылды.
1986 жылы Облыстық атқару комитетінің сұрауы бойынша, Республиканың Советтік министрлігі стадионға атақты спортшы, грек-рим палуаны Қажымұқан Мұңайтпасовтың атын берді.
1998 жылы 7 ай ішінде стадионда халықаралық деңгейдегі жарыстар өткізуге қажетті барлық жағдай жасалды. Жаңа оңтүстік мінбесі салынып, оның үстіне электрондық көрсеткіш тақтасы орнатылды. Барлық үш мінбеге жаңа дербес орындықтар орнатылды, көрермен сыйымдылығы 12 500 адамға дейін жеткізілді.
1998 жылғы маусымның 10 күні стадионда Қазақстан Республикасы астанасының ашылу салтанаты болды.
2000 жылы стадионда алғашқы рет футболдан Қазақстан Кубогының финалы өтті. Ол жылы Алматылық Қайрат пен Петропавлдық Аксесс-Голден-Грейн кездесіп, 5:0 есебімен Қайрат жеңіске жетті.
2001 жылы стадионда қайтадан футболдан Қазақстан Кубогының финалы болды. Бұл жолы жергілікті Жеңіс командасы мен павлодарлық Ертіс ойнады, нәтижесінде пенальти арқылы Жеңіс 5:4 есебімен ұтты.
Стадионның базасында «Достық» Спорткомбинаты» Мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорыны құрылды.
Сыртқы сілтемелер
«Достық» Спорткомбинаты» Мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорыны
Қысқаша мәлімет
Қ.Мұңайтпасов атындағы стадион (Астана қаласы). Қайта жаңартылған қалалық стадион. 15 мың орындық. Қызмет бөлмелері, спортзалдары, ойын алаңдары, телерадиохабарларын тарату орталығы т.б. бар. Мұнда 2001 жылы ҚР халықтарының I спартакиадасының салтанатты ашылу рәсімі болды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан стадиондары Санат:Стадиондар Санат:Жеңіс ФК
Сарапуи
Сарапуи (Sarapuí) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу агломерациясының макроаймағы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сорокаба экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 787 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 354,463 км² шамасында. Халық тығыздығы — 24,8 адам/км².
Тарихы
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
IC 4469
IC 4469 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52258, UGC 9414, MCG 3-37-26, ZWG 104.51, FGC 1776.
Сыртқы сілтемелер
IC 4469 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Туфайл ибн Ауф
Туфайл ибн Ауф (?-610) Толық есімі: Әбу Қурран Туфайл бин Ауф бин Дубайс бин Дуләйф бин Кағб бин Ауф бин Жиллән бин Ғанам бин Ғани бин Ағсар. Туфайл арабтың әлсіз Ғани тайпасынан. Осы себепті қуатты Бәну Жағфар тайпасынан көршілес Тай тауының оңтүстік шығысында отырған. әл-Ғаррад бин Қайс әл-Кинани есімді жігіт 585 жылы Бәну Жағфардың Ғуруа әл-Раххал есімді адамын өлтіріп қояды. Осы өлімнен соң Ғани мен Жағфар тайпасының арасында қастандық туады. Осы оқиғадан соң Ғани тайпасы шығысқа Ямаманың оңтүстігіне Бәни Сағд бин Ауф тайпасының жанына барып қоныстанады. Туфайл жылқы малын қатты жақсы көрген шайырлардың бірі. Туфайлдан әл-Набиға және Зуһайр тәрбие алған. әл-Асмағи Туфайл жайлы былай дейді: «Туфайлдың поэзиясы мен үшін Ирул Қайстан артығырақ». Поэзиясында жылқыны көп сипаттағандығы себепті «Туфайл әл-Хайл», «Зәйдул хайл» деген лақаб аттары болған. .
Дереккөздер
Санат:Араб ақындары Санат:610 жылы қайтыс болғандар
Ақшатау кенттік әкімдігі
Ақшатау кенттік әкімдігі – Қарағанды облысы Шет ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақшатау кенті кіреді.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1149 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Шет ауданы ауылдық округтері
Б. з. д. 87 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 87 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 87 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Горско-Дюлево (Кырджали облысы)
Горско-Дюлево (Горско Дюлево) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 65 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6800. Телефон коды — 03631. ЕКАТТЕ коды — 17186.
Суқаптамды пеш
Суқаптамды пеш  (Ватер-жакет) — қабырғалары сумен салқындатылатын бос металл қораптардан (кессондар деп аталады) қүрастырылған шахталық балқыту пеші. Қорғасын, мыс, никель, қалайы металлургиясында қолданылады. Суқаптамды пештің төменгі жағында оны суытатын су қүбырларының жиынтығы (су кеуекті) болады.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Усландырь
Усландырь — Ресейдегі өзен. Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Цивиль өзенінің оң жағалауынан 112 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Цивиль бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Чувашия өзендері
IC 75
IC 75 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3959, UGC 684, MCG 2-3-35, ZWG 435.43.
Сыртқы сілтемелер
IC 75 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Подлей
Подлей (Падлей, Крестовая) — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Баренц теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 81 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Бад-Тёльц
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 17815 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 30,80 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 73 112.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Мұқа Әділханұлы (Мұхаметқанапия)
Мұқа Әділханұлы (Мүхаметқанапия) (1857-1927)- әнші, композитор.
Руы — Уақ.
Зор үнді әншілігіне қоса скрипканы жақсы тартқан. Өз ағаларының біреуінен жесір қалған жеңгесіне ғашық болып, оны заңды әмеңгеріне тигізбей алып қашып, Абай аулын паналаған. Абай оларға ара түсіп, бастарына азаттық әпереді, кейін Мұқамен дос болады. Абайдың балалары Мұқадан скрипка тартуды үйренген. Мұқа ақын да болған. Оған Абайдың, Ақылбай мен Мағауияның ақындық ықпалы тиген. Австрия композиторы И. Штраустың «Көгілдір Дунайда» вальсін скрипкада тамылжытып тартып, соған арнап «Дунай толқындары» өлеңін шығарған. Абайдың композиторлық өнерінің, ән-күйжайындағы аталы ойларының әсерімен туындаған бұл өлең әнге жарасымды сыршылдықты, табиғаттың көркем келбетін анық танытады. Өзінің туып-өскен жері - Көкен тауын суреттеп, Абайға сынатпақ болған «Көкен» өлеңінен де осы қасиет мол сезіледі. «...Көкенге кеңпің толып, Абай аға, Берерсің өз көзіңмен беріп баға. Ең үстін домбырамның әнге күйлеп, Қол соктым «Дунайская волнаға» (Нұрқатов А. Абайдың ақындық дәстүрі. - А., 1966, 130 6.). Бұл өлеңнен пейзажды лириканың реалистік үлгілерін жасаған Абай поэзиясының рухы мен туған жерді сүйе білуге үндейтін патриотизмін аңғарамыз. М. «Абай жолы» романына тарихи кейіпкер болып енген.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Аспалы кран
Аспалы кран (Tower crane, Grue à tour) — арқалыққа ілінген, салмағы 5 тоннадан аспайтын жүкті станция имаратының ұзына бойына көтеріп тасымалдайтын қол немесе электр жетегі бар жеңіл көпір краны.
Вахтендонк
Вахтендонк (Wachtendonk) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан муниципалитет. Дюссельдорф әкімшілік округіне бағынады. Клеве ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 7888 адамды құрайды (2010). Алып жатқан жер аумағы 48,1 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 1 54 060. Муниципалитеттің басшысы — Удо Розенкранц.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Фриоль
Фриоль (Friol) — Испаниядағы муниципалитет. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Луго провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Луго ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4246 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 295 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Луго елді мекендері
Галлилей түрлендірулері
XIX ғасырдың аяғында физиктерде Ньютонның классикалық механика заңдарының немесе Максвеллдің электродинамика заңдарының, не Галилейдің салыстырмалылық принципінің дұрыстығына күмән туды. Осы қиындықтың дұрыс шешімін XX ғасырдың ұлы физигі А.Эйнштейн тапты. Талдау логикасы төмендегідей:
санақ жүйесінен екіншісіне ауысқанда табиғат заңдары өзгерсе, онда олардың объективтік шындығына күдік келер еді. Эйнштейн бір санақ жүйесінен екіншісіне көшкенде табиғат зандарының бүзылмайтыньш біздің санамызға жеткізе дөлелдейтін жолды тандаган. Барлык жинақталган білімді қорыта келе, Эйнштейн екінші постулатты түжырымдады. Шынында да, Галилейдің механикалық салыстырмалылық принципін қорытындылайтын екінші постулат былай окылады: кез келген инерциялық жүйеде барлық физикалық құбылыстар (тек механикалық қана емес) бірдей жағдайларда бірдей өтеді, яғни таңдап алынған инерциялық санақ жүйесіне қатысты физикалық заңдар инвариантты.
Көптеген инерциялық санак жүйелерінің ішінен біреуін ("абсолюттік"),табиғат заңдарына қатысты алсақ, басқа жүйелерден артық деуге болмайды. Шындығында Эйнштейннің осы постулатында табиғат заңдарын танып-білу мен зерттеудегі цивилизацияның философиялық принциптері жатыр.
Дереккөздер
Санат:Физика
Арабтар Орта Азияда
thumb|right|350px|[[Халифат|Араб халифаты Али мен Омейяд әулеттерінің билігі]]
Арабтар Орта Aзияда Араб түбегіндегі әлеуметтік-экономикалық, саяси және этникалық үрдістердің барысында араб халқы қалыптасты және VII ғасырдың бас кезінде жаңа діни жүйе — исламның негізінде мемлекет құрылды. Мұнда феодалдық қатынастар қалыптасып, нығайды, алайда рулық-тайпалық ұйым, әсіресе көшпелілер арасында әлі күшті еді. Мұхаммед өлгеннен (632 ж.) кейін Араб түбегінің әр жерінде билік үшін күрес өріс алды, халық қозғалысы басталды. Араб шонжарлары ішкі қайшылықтарды әлсіретіп, дінбасылары билейтін мемлекетті нығайту мақсатында, соғыс олжасына кенелу үшін жаңа жерлерді жаулап алу жолына түсті.
633 жылы арабтардың «дін үшін соғыс» деген ұранмен жаулап алушылық жорықтары басталды. Аз уақыттың ішінде олар Иран, Сирия, Палестина, Египет, Ирак жерлерін басып алып, Орта Азияның оңтүстік облыстарына жақындады.
Арабтар Орта Азияда. Арабтардың жаулап алуы басталған қарсаңында Орта Азия мен Қазақстан аумағының көп белігі Батыс түрік қағанатынын билігінде болған еді. Орта Азияның көп иеліктерін түрік немесе аралас текті әулеттер басқарды. Иран тілдес халық пен түрік тілдес халық арасында тығыз жақындасушылық белен алды. Шаруашылық қарым-қатынастар ұлғайып, экономикалық байланыстар өсті. Бұл факторлар араб жаулап алушыларына бірлесіп тойтарыс беруді ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды.
Арабтар 705 жылы шапқыншылықтар тактикасынан Әмударияның шығыс жағындағы аймақ — Мауараннахрды жаулап алуға көшті. Хорасан билеушісі Кутейба ибн Муслим Балхты басып алып, 706 жылы Пайкендке (Бұхараға таяу) қарай беттеді. Түргештер соғдылықтарға көмекке келді. Түріктер мен соғдылардың біріккен қолы араб әскерлеріне қатты соққы беріп, оларды қоршап алды. Хорасан билеушісі Кутейбаның алдап-арбауының арқасында ғана одақтастарды біріне-бірін айдап салып, қоршаудан шығып кетуге мүмкіндік туды. 708 жылы Кутейба Рамитанды (Бұхара облысындағы қала) ұрыссыз алды, бірақ жеңісті баянды ете алмады. 709 жылы Кутейба Мауараннахрға тағы да аттанып, Бұхараның маңына таяп келді. Түрік-соғды тобы араб әскеріне елеулі соққы берді. Кутейба тағы да алдап- арбау тактикасын қолданып, соғды патшасы Тархұнды түріктердің көмегінен бас тартуға мәжбүр етгі, ал араб әскері Бұхараны басып алды.
712 жылы Орта Азияға түргештерді талқандаған Шығыс түріктерінің қағаны Мочжоның әскері келді. Мочжо әскері «соғды халқын жайғастыру» үшін Сырдариядан жүзіп өтті. Бұл кезде самарқандықтар араб билеушісіне қарсы көтерілген болатын, тап осы кезде оған түрік қағаны келіп шабуыл жасады. Бірақ бұған Кутейба келіп үлгеріп, араб гарнизонын толық талқандалудан сақтап қалды. 712—713 жылдары түріктердің, соғдылардың, шаштықтардың және ферғаналықтардың біріккен қолы арабтарға қарсы шықты. Бұған жауап ретінде Кутейба қалың қол жинап, отрядтарын Ферғана мен Шашқа жіберді. Шаш қоныстарының көпшілігі өртеп жіберілді.
Арабтар Оңтүстік Қазақстанда. 714 жылы Кутейба Шашты басып алып, Испиджабқа жорық жасады. Ол Мауараннахрдағы араб өктемдігіне Түргеш қағанаты мен Орта Азия мемлекеттері одағының қандай кауіп төндіретінің түсінген еді.
723 жылы Ферғана қарлұқтары түріктермен және шаштықтармен бірігіп, арабтарды мықтап женді де, оларды Ходженттен Самарқанға дейін қуды. Күресте екі жақ кезек жеңіп отырды. 724 жылы араб әскері Ферғанаға кіріп, оның астанасы Қасанды қоршап алды. Ферғаналықтарға Сұлу бастаған түргештер көмекке келді. Арабтар асығыс кейін шегіне бастады, бірақ Шаш пен Ферғана әскерлері оларды Сырдариядан күтіп алып, қирата соққы берді, бұл арабтарды ұзақ қорғанысқа көтуге мәжбүр етті.
Араб - тургеш қатынастары
Түргеш қағанатының әлсіреуін пайдаланып, Хорасандағы араб билеушісі Насыр ибн Сейяр 737-748 жылдары Орта Азияның бірқатар аймақтары мен Қазақстанның оңтүстігіне бірнеше рет жаулап алушылық жорықтар жасады. Арабтарға қарсы күрес жалғастырыла берді, жер-жерде арабтарға қарсы бой көрсетулер болды, бірақ бұлар қарудың күшімен жаншылып басылды. 737—739 жылдары Насыр ибн Сейяр Самарқандағы, Шаштағы, Фарабтағы көтерілістерді тұншықтырды.
748 жылы қытайлар Суябты уақытша басып алып, қиратты, ал келесі жылы Шаштың билеушісі өлтірілді. Оның баласы арабтардан көмек сұрады. 751 жылы Таразға жақын жердегі Атлах қаласының түбінде араб қолбасшысы Зияд ибн Салих пен кытай қолбасшысы Гао Сянь-чжидің арасында орасан зор шайқас болды. Шайқас бес күнге созылды. Шешуші кезде қытай тылында қарлұқтар көтеріліс жасап, арабтар жағына шықты. Қытай әскері түгелдей талқандалады.
766 жылы Жетісуда билікті басып алғаннан кейін арабтарға қарсы күресті қарлұқ жабғуы басқарды. Ферғана қарлұқтарының күресі жандана түсті. VIII ғасырдың екінші жартысында арабтар халықты «тыю» үшін Ферғанаға бірнеше рет жорық жасады. Жетісу қарлұқтары өз тайпаластарын қолдады, осы себепті 792—793 жылдары Гитриф ибн Ата қарлұқ жабғуын ығыстырып шығару үшін Ферғанаға Әмір ибн Жамилді жіберді.
Қарлұқтар ұйғырлардан ойсырай жеңілген жылы (812 ж.) Фадл ибн Сахл Отырар аймағына басып кірді, онда шекаралық қамалдың бастығын өлтіріп, қарлұқтар жабғуының екі баласы мен әйелін тұтқынға алды, ал жабғудың өзін қимақтар еліне барып бас сауғалауға мәжбүр етті. Бірақ бұдан кейін де жағдай тынышталмады. Араб тарихшылары Фарабтың, Испиджабтың және Шаштың арабтар үшін ең бір тынышсыз иеліктер болғанын атап өтеді.
IX	ғасырдың бас кезіңде араб халифатының бұрынғы саяси бірлігі бұзыла бастады. Мауараннахр халықтарының арабтарға қарсы толассыз күресі мұнда жергілікті феодал ақсүйектердің билікті басып алуына қолайлы жағдай туғызды. Солай болып шықты да. IX ғасырдың 20-жылдарынан бастап Хорасан мен Мауараннахрды жергілікті Тахирилер мен Саманилердің әулеті биледі, олар Бағдатқа салық төлеп тұрды, ал басқа жағынан шың мәнінде тәуелсіз болды.
Ақкемер (Ойыл ауданы)
Ақкемер — Ақтөбе облысы Ойыл ауданы, Саралжын ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Ойыл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 66 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 628 адам (323 ер адам және 305 әйел адам) болса, 2009 жылы 517 адамды (282 ер адам және 235 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ойыл ауданы елді мекендері
Абай және Сәбит Мұқанов
Абай әлемі көп айтылып, жазылып, зерттелінген сайын зорайып, биіктей беретін құбылыс.
Абайдың әдеби мұрасын тану мәселесінің көптеген қаламгерлер еңбектерінде, сыни ойларында әр қилы деңгейде көрінгені де белгілі. Бір ғана 20-жылдарда, атап айтсақ, А. Сегізбаев:'' «...Абайдан соңғы ақындардың сөздері тіпті басқа турге кірген. Оған себеп - Абай кейінгі ақындарға жөн сілтеп, бетін тузеген»'' десе («Қызыл Қазақстан», 1922, №11), Б. Кенжебаевтың «Абай» атты мақаласында («Еңбекші қазақ», 1925, 14, 15 тамыз) прогресшіл, халық ақыны ретінде бағаланды. Осы көзеңцегі Мұқанов мақалаларында Абай мұрасы әр түрлі деңгейде керініп, ақынды «байдың Абайы - біздің Абай емес» дегенді айтты (Мысалы, «Қара тақтаға жазылып қалмаңдар, шешендер» атты мақаласын еске алуға болады). Бірақ жазушының Абайға өнер иесі ретінде қарап, үлгі еткен тұстары мол болды. Ол «Абай - халық ақыны» атты көлемді мақаласында (1939) өзінің Абай туралы бұрынғы ойларының теріс екенін мойындап, көрісінше ақын шығармаларының идеялық-көркемдік ерекшеліктерін әділ бағалау арқылы ағартушы-демократ, ұлттық поэзияның үздігі дәрежесінде таныды. Мұқановтың Абай жөнінде сүбелі зерттеулер жасағанын «Жарқын жұлдыздар» (1964) монографиясы дәлелдейді. ''«Бұл монографиялық еңбегімді 1945 жылы жазып бітірген ем. Ақындық шеберлігі баршамызға үлгі болған Абайды терең білу, оның мұрасын игеру ісін мен өзіме көзекті міндет тапқандықтан көлемді еңбек жазумен шұғылданып жүретінмін»,'' - дейді. «Абай - зор кісі. Ол - зор ақын да, зор ойшыл да, зор қоғамшыл да, зор күресшіл де. Оның осы бейнелерін түгел қамту, әрине, оңай міндет емес. Сондықтан Абайды толық зерттеу, толық ұғу бір жылдың, я бір ұрпақтың міндеті ғана емес, көп жылдардың, көп ұрпақтардың міндеті. Әйткенмен, әр ұрпақ өз қолына түскен материалға сүйене отырып, өз ой өрісі жеткен пікірді айтуға міндетті.
Оқушылардың алдына ұсынып отырған менің бұл еңбегім әдебиеттегі рухани атамыз Абайдың, оның еңбектерін сүйіп оқушы халықтың алдында Абай туралы біраз жылдан бері жиналып қорытылған пікірді айту мақсатымен жазылды» дегенді айтып алуды айрықша қасиет деп тапты және өзінің Абай жөніндегі ой-пікірлерінің өзгеру көзеңдерін тұсіндіруді шарт санаған.
«Абай және оның шығармалары туралы көпшілік алдына менің алғаш ауыз ашуым - бұдан 22 жыл бұрын - 1923 жыл еді. Сол жылы «Еңбекші қазақ» газетінің 69 санында «Қара тақтаға жазылмандар, шешендер» деген мақаламда мен Абайды «байлардың Абайы, біздің Абай емес» деген пікірді айтып шықтым. Бұндай солақай, сауатсыз, саяси жағынан да, ғылымдық жағынан да қате жазылған мақаламның шығуына не жағдай себеп болғанын мен 1942 ж. басылған «ХVІІІ-ХІХ ғасырдағы қазақ әдебиетінің тарихынан очерктер» деген кітабымда (10-11-беттер) айтқам.
Осындай түсінікте болғандыктан Абай туралы баста жиналған біраз пікірлерге қорытынды жасау мақсатымен оқушыларға ұсынғалы отырған осы еңбекті жазуға қалам алдым», - деп, алдына қойған игі мақсатын санап-санап шығады. Сәбиттің құжат жинауы, оны кітапқа орналастыруы керемет қызық. Оларды пайдалануы иненің көзінен ететіндей жып-жинақы десек жалған болар, ал ағыл- тегіл мол дерек жинайтынына және оқушыны сонымен елітіп тастайтынына ешкім шүбә келтіре алмас. Соңдықтан да болар тарихи деректерге аңыздық сипат дарып, көп реттерде осының өзі рас па екен деген күдік те тудырады. Ал, шындығына келгенде өсем әңгімелеңген деректердің негізінде шындық бар. Сондықтан Мұқановтың қаламынан туған макала-зерттеулерге кесек-кесегімен келтіретін мағлұматтарға айрықша ұқыптылықпен қарап, әдеби-мәдени және рухани тарихымыздың кажетіне жаратқан абзап. Абайдың ақындығын танып білуге Сәбит айрықша үлес қосқан зерттеушінің бірі екендігінде сөз жоқ. Өйткені ғылыми ой-пікір мен көркемдік тәжірибені сәтті уштастырып, тамаша қисындар, теориялық тұжырымдар айтқаны аян. Қазақ поэзиясының ұлттық табиғатынан туатын екі заң бар: ''«Бірінші - төрт буыннан артық буыны бар сөзді қазақ поэзиясы қабылдаған емес. Төрт буыннан артық буыны бар сөз қазақ поэзиясына кірсе, ондай сөз поэзияның ырғақтық заңын тасталқанғып бұзып, поэзияны прозаға айналдырып жібереді. Екінші – қазақтың «сөз буыны» дегені, мәселең, орыстың сөз буыны емес. Қазақ сөзінде бес әріпті буын түгіл, «жұрт, «құрт», «сырт» сияқты төрт әріпті сөздер сирек көздеседі.'' Қазақ сөзінің басым көпшілігі үш әріпті буындардан құралады, Қазақ поэзиясы буынында үш өріптен артық әрпі бар сөзді талғап қабылдайды» деген теориялық ойлар Сәбиттің ете нәзікте терең зерттеуші екендігін көрсетіп, әдебиеттануға зор үлес болып қосылады. Осы ойын әрі тарамдата келіп, «Абайға шейін қазақ өлеңдерінде үш түрлі түр болатын», - деп, «жыр» мен «қара өлеңге» тоқтайды да, үшінші түр деп атағанына терең талдау жасамайды. Қалай болғанда, Абайдың ақындық шеберлігін, қазақ өлең жүйесіне жасаған реформалары мен жаңалықтарын ашып берді.