cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ленин кенттік әкімдігі
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 8619 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Павлодар қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Бурабай кенттік әкімдігі
Бурабай кенттік әкімдігі — Ақмола облысы Бурабай ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Бурабай кенті, Сарыбұлақ, Оқжетпес ауылы кіреді. Орталығы – Бурабай кенті.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 4977 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Бурабай ауданы ауылдық округтері
Кравальяна
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Авиация шабуыл
Авиация шабуылы — әскерлер мен басқа обьектілерге ұшақтардың бомбалап соққы беруі және шабуылдау әрекеті. Берілген әрекеттерге қатысушы ұшақтар мен олардың тобының санына, сондай-ақ таңдалған обьектіге (нысанаға) әсер ету ұзақтығына қарай авиация шабуылы жеке ұшақтармен, ұшақтар тобымен және авиацияның негізгі түрлеріндегі көп мөлшердегі құрамалардың қатысуымен топтасқан түрде жасалуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Павлошка
Павлошка — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Икса өзенінің оң жағалауынан 58 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Юра (Сейма тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Горбатов қаласынан су өлшеу постына Новинки (саға) дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ышбара Хан
Ышбара хан (Халлығ, Хэлу) – 651 – 69 жылы Батыс Түрік қағанатының оныншы және соңғы ханы, Ашина әулетінің өкілі, Істемі ханның ұрпағы. Шығу тегі мынадай: Істемі хан – Қара Шор Түрік – Янг Саух хан – Бага шад – Бөрі шад – Халлығ. Оның шын есімі белгісіз, тарихта Халлығ деген лақап атпен қалады. Халлығ Батыс Түрік қағанатының саяси тарихында 640-шы жылдардан бастап көріне бастайды. Нушиби тайпалары 641 жылы Ирбис Шегуй ханды билікке отырғызғанда, оған қарсылық білдіргендер дулулардың басшысы болған Үкі шадтың маңына топтасады. Солардың ішінде Халлығ есімі алғаш кездеседі. Үкі шадты Ирбис Шегуй хан қуып жіберген соң, Халлығ дулу тайпаларының жетекшісіне айналады, бірақ та 648 жылы Ирбис Шегуй ханның қысымына төтеп бере алмай, қашуға мәжбүр болады. 651 жылы Халлығ өзін Ышбара хан деп жариялап, Ирбис Шегуй ханның ордасын басып алады да, ханды өз қолымен өлтіреді. Билікке келісімен ол қағанаттағы ең ықпалды екі тайпа: Нушибилер мен дулулар көсемдерінің құқығын танып, оларға лауазымдар береді. Талас өзенінің оңтүстік жағалауындағы Мыңбұлақ деген жерде өзіне арнап бекіністі қала салдыртады. Ішкі саясаттағы ең ірі жеңіс, ол – Нушибилер мен дулулардың ымыраға келуі болды. Батыс Түрік қағанатындағы ішкі бірлік, оның көршісі Қытайға ұнамады. Император Ышбара Халлығты «басты жау» деп есептеп, 70 мыңдық әскерді 652 жылы қағанатқа жібереді. Бірақ императордың бұл әскери жорығы күткендегідей нәтиже бермейді. Дәл осы жылы Ышбара хан Мерв қаласының билеушісі (марзбаны) Махый Суридың қағанатқа қарсы жасаған жорығын Әмудың арғы бетінде тоқтатып, өзін өлтіреді. 655 жылы Ышбара хан Мәуереннахрдағы саяси мәселелерді қағанат пайдасына шешіп, әскерінің негізгі бөлігін Іле бойына әкеледі. Өйткені, Қытай әскері екінші жорыққа дайындалып жатқан болатын. 656 жылы қағанат жеріне басып кірген қытай әскеріне Ышбара хан қарсы аттанады. Алғашқы шайқаста Ышбара хан әскері ірі жеңіліске ұшырайды. Тек қана 200-дей бектер мен тархандар қолға түседі. Жау әскері Ышбара х-ды оңтүстік жағынан қоршауға алу үшін атты әскерін Талас өңіріне аттандырады. 657 ж. қытай әскерлері ханның негізгі ордасына жақындап келеді. Іле бойында Ышбара хан жеңіліске ұшырап, Шуға дейін шегінеді. Шу өзенінің бойындағы ұрыста Ышбара хан әскері толық жеңіледі, бірақ хан аз ғана әскерімен қоршаудан шығып, оңт-ке қарай шегінеді. Ташкент билеушісі оларды алдап қолға түсіреді де, қытайларға береді. Осылайша, Батыс Түрік қағанатының соңғы ханы қол-аяғы байланып, императорға жеткізіледі. Император оны өлтірмей, түрмеге қамайды. Ышбара хан түрмеде 659 ж. қамығу мен қапастан қайтыс болады. Соңғы ханынан айырылған Батыс Түрік қағанаты құлайды да,оның жерінде Қытайға тәуелді иеліктер құрылады. Ол иеліктерді Қытай билігін мойындаған Ашина әулетінің өкілдері басқарады.
Өзен қарқылдағы
Өзен қырқылдақ немесе Кәдімгі қырқылдақ (Sterna hirundo) — қанаты алымы 80 см шамасында болатын үшкір, орташа денелі (100-130 г) Қырқылдақтар тұқымдасына жататын құс.
Өзен қырқылдағаның жоны - ашық көкшіл, бауыры - ақшылдау, оның қара телпегі, қызыл тұмсығы және аяғы болады. Еуразия, Солтүстік Американың үлкен бөлігінде және Солтүстік Американың шығыс бөлігінде мекендейді. Қазақстанда биік таулар және сусыз шөлден басқа жерлердің барлығында өмір сүреді. Кейде кәдімгі қырқылдақ  деп аталатын бұл құс едәуір көп таралған. Өзен қарқылдағын ұшып жүріп судан олжасын – ұсақ балықтарды жасырын қараған кезде жиірек көруге болады. Ол әуелеп ұшып ірі бунақденелілерді құрлықтан да аулап жейді.
Көбінесе басқа су маңындағы құстар шоғырында бүкіл Қазақстанның су маныңда ұялайды. Құрғақ жерлерде жай ғана шұңқыр қазып, салындыға 1-3 шұбар жұмыртқа салады, ал ылғалды жерде ұяны өткен жылғы құрғақ шөптер мен қамыс сабағынан тағы бір айға жуық балапандарына қамқорлық етеді. Қазақстанда сәуірдің аяғынан қыркүйектің соңына дейін кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Татреңтәрізділер
Месплед
Месплед (Mesplède) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,47 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64382, пошта индексі — 64370.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 320 адамды құрады. Халық тығыздығы — 27,9 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Пелагея Павловна Попова
Пелагея Павловна Попова (25.2.1928, Ресей, Самара облысы Лопатино ауылы – 1989, Қарағанды қ.) – медицина ғылымының докторы (1983), профессор (1984).
Ғылыми еңбектер
100-ден астам ғылыми жарияланымның авторы.
350 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:350 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:350 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Samsung Galaxy Note Edge
thumb|right|200px| Samsung Galaxy Note Edge – Халықаралық оңтүстік кореялық электроника және тұрмыстық техника өндіруші Samsung Electronics компаниясының смартфоны.
Samsung Galaxy Note Edge ресми түрде қыркүйектің 3-де 2014 жылы Германияда Берлин қаласындағы IFA көрмесінде анонсталды.
Дизайн
Смартфонның тұрқы поликарбонаттан, рамасы мен шеткі тұсы алюминийден жасалған. Оның артқы қақпағының текстурасы Note 4-не ұқсайды. Galaxy Note Edge-тің дисплейі 5,6-дюймдік және дисплей бір жаққа қарай бүгілген.
Негізгі сипаттамасы
Samsung Galaxy Note Edge-та 16-мегапикселдік, Smart OIS интеллектуалды жүйесімен (5312×2988) камера бар. Smart OIS суретке түсіргенде қозғалып кеткенде оның бұлыңғыр болып шықпауына және жарық түсіруге мүмкінішілік береді. Видеоны Ultra HD арқылы, яғни, секундына 30 кадр түсіріледі. Смартфонда сенсор BSI, 3,7-мегапикселді алдыңғы камера, автофокус, жарық диотты жарық бар. Сонымен қатар, видеоны WQHD арқылы түсіруге болады. Камера интефейсі Note 4-не ұқсас. Selfie-ге арналған камераның жаңа 3 режимі бар.
Смартфонда 3000 мА-с сыйымдылықмен аккумулятор бар. Fast Charging технологиясының арқасында құралдың 0-50% заряд алуы 30 мин қажет етеді. Samsung Galaxy Note Edge-та жақсартылған динамикасы бар микрофон бар. Ол смартфон арқылы сөйлескенде есту кезінде кедергі болмауына мүмкіндік береді.
Сонымен қатар Note Edge-те Note 4 сияқты S-pen қауырсын қаламы бар, құрылыстары да ұқсас.
Бұл смартфонның Note 4-тен басты ерекшелігі бір жаққа бүгілген дисплейінде. Ол жеріне хабарламалар, жаңалық тикерлерін, ауа-райын, калькулятор сияқты қосымшаларды қоюға болады.
Note Edge-те Bluetooth 4.1, NFC, Wi-Fi 802.11 a/b/g/n/ac (2X2 MIMO) бар.
Смартфон Touch Wiz қолданушы интерфейсі бар Android нұсқа 4.4.4 KitKat операциялық жүйесі арқылы жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Samsung ұялы телефондары Санат:Смартфондар
Сортаңдық айбатмия
Сортаңдық айбатмия (Sphaerophysa salsula) - бұршақ тұқымдасы айбат мия туысына жататын биіктігі 1 метрге дейін жететін, көп жылдық, шөп текстес өсімдік.
Сипаты
thumb|left|180px|Піскен жемісі
Тағы қараңыз
Санат:Бұршақтар тұқымдасы Санат:Дәрілік өсімдіктер Санат:Қазақстан флорасы
Меланхолик
Меланхолик, уайымшыл - (melancholic; Melancholiker m; melanos - черный + сһоlе – желчь) - жабырқаңқы көңіл-күй мен қамықтыратын ойларға бейім адам. Қозуы әлсіз (өз темпераменті бойынша), жан толғанысының терең және ұзақтығымен дараланатын адам.
Дереккөздер
Санат:Психика Санат:Жантану
Нұржігіт Қойшыбайұлы
Нұржігіт Қойшыбайұлы (1939, Маңғыстау ауданы,Ортаеспе ауылы– 1981) – еңбек ардагері, инженер.
Дереккөздер
Санат:Маңғыстау облысы тұлғалары Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Смис Грув (Кентукки)
Смис Грув (Smiths Grove) — Кентукки штатының Уоррен округіне жататын АҚШ қаласы.
Домфессель
Домфессель (Domfessel) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Саверн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,23 км² шамасында.
Смис Грув (Кентукки)
Қала тұрғындарының саны 784 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.1 км² шамасында. FIPS коды — 21-71454.
Домфессель
Коммунаның INSEE коды — 67099, пошта индексі — 67430.
Смис Грув (Кентукки)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Домфессель
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 302 адамды құрады. Халық тығыздығы — 48,48 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Кампольето
Кампольето (Campolieto) — Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Кампобассо провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Michele Arcangelo.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Молизе елді мекендері
Никольск ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)
Никольск ауылдық округі — Шығыс Қазақстан облысы Алтай ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Никольск, Алтайка, Бородино, Кремнюха ауылдары кіреді. Орталығы – Никольск ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1581 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Алтай ауданы ауылдық округтері
Адолфу (Сан-Паулу)
Адолфу (Сан-Паулу) (Adolfo (São Paulo)) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Жозе-ду-Риу-Прету мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Жозе-ду-Риу-Прету экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 989 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 210,843 км² шамасында. Халық тығыздығы — 18,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1959 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
IC 3899
IC 3899 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1632466, NPM1G +20.0336.
Сыртқы сілтемелер
IC 3899 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Слудский Аркадий Александрович
Шығармалары
Млекопитающие Казахстана, т. 1 — 4, А.-А., 1969 — 1985 (соавт.).
Пайдаланылған cілтемелер
Санат:1912 жылы туғандар Санат:1978 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан зоологтары
Николай Веревочкин
Николай Веревочкин - 1949 жылы 17 тамызда Солтүстік Қазақстан облысы, Марьевка селосында туған. Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін тамамдаған. Оныншы сыныптан кейін құрылыста тасқалаушы болып жұмыс істеген. Қиыр Шығыста Кеңес Армиясы қатарында әскери борышын өтеген. Әр жылдар да «Новатор» газетінде тілші, редактордың орынбасары, «Огни Алатау» газетінде бөлім меңгерушісі, «Эко курьер» газетінде редактордың орынбасары, «Азия» газетінде жауапты хатшы, «Казахстанская правда» газетінде бильд-редактор болып қызмет еткен.
Шығармалары
«Древырад» (1994), «Страна без негодяев» прозалық кітаптарының авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Солтүстік Қазақстан облысы Санат:1949 жылы туғандар
TGV TMST
thumb|right|350px| TGV TMST (франциялық классификациясы, TransManche Super Train — Ла-Манш арқылы өтетін заманауи поезд) немесе British Rail Class 373 (британ классификациясы), сонымен бірге «Eurostar» атағымен белгілі — атты жоғарғы жылдамдықты электропоезд ретінде танымал. Бұл поезд Франция, Бельгия, Ла-Манш туннелінен, Ұлыбританиядан өтеді.
TGV пойызына қарағанда, «Eurostar»-дың айырмасы ұзын 393,72 м және 20 вагоны бар. Бүкіл Ұлыбританиядағы ең ұзын және тез пойыз.
Дереккөздер
Санат:TGV Санат:Электропоездар
Бухбах (Жоғарғы Бавария)
Бухбах (Жоғарғы Бавария) (Buchbach (Oberbayern)) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Мюльдорф (Инн) ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3111 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 28,85 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 83 114. Муниципалитеттің басшысы — Томас Айнванг юн..
Меадела
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 685 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,47 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1 162,70 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Белдемелі герпес
Қоздырғышы
Varicella zoster, вирус желшешек қоздырғышы. Белдемелі герпес үш клиникалық белгілерімен көрініс береді (триада):
Этиологиясы
Белдемелі герпестің қозырғышы, Herpesviridae тұқымдастығына жататын ДНК-сы бар вирустың 3-ші типі. Оның диаметрі 120-200 нм. Көптеген Herpesviridae тұқымдастығына жататын вирустар тәрізді сыртқы ортаға сезімтал болып келеді, залалсыздандырушы ертінділер мен ультракүлгін сәулесінде, жоғарғы температурада тез жойылады. Төменгі температурада ұзақ уақыт сақталуға қабілетті. Қазіргі таңда герпес вирусының 8 антигенді серотиптері анықталған
Түпмұнайлы свита
Түпмұнайлы свита - құрамында биогендік шашыранды органикалық заттары және мұнай мен газдың өндірістік жатындарын түзуге қабілетті көмірсутектері бар, литологиялық тұрғыдан біртекті болып келетін свита. Түрлі дәрежедегі түпмұнайлы свита рөлін, сайып келгенде, әр түрлі литологиялық құрамдағы, шашыранды органикалық заттарды және осы заттар есебінен қалыптасқан мұнай-газ көмірсутектерін кіріктірген кез-келген субаквалық түзілімдер жиынтығы атқара алады. Алайда олардың барлығы бірдей көмірсутектердің өндірістік жатындарын қалыптастыру көзі рөлін атқаруы шарт емес. Түпмұнайлы свиталарды анықтаудың біршама қолайлы белгілері төмендегідей: шөгінділердің байырғы теңіздер түбінде, сирегірек тұщысулы алаптар жағдайында түзілуі; шөгінділер құрамында тотықсызданған геохимиялық фациялардың кеңінен таралуы; таужыныстар құрамында шашыранды органикалық заттардың және сол заттар құрамында сапропелді микроқұрамбөліктердің үйірімділігі жоғары дәрежеде болуы; таужыныстарда шашыранды мұнай көмірсутектері үйірімділігінің мол болуы. Жалпылама есептеулер нәтижесіне қарағанда, құрамындағы шашыранды органикалық заттар мөлшері 1 млн т/км2-ден астам болатын свиталар ғана мұнайдың өндірістік қорларын кіріктіре алады. Түпмұнайлы свитаны анықтауда, шашыранды органикалық заттардың жалпы мөлшері мен типі жайлы деректермен қатар, таужыныстардың литологиялық құрамы және түпмұнайлы свита қимасының құрылыс ерекшеліктері де маңызды рөл атқарады.
Белдемелі герпес
Эпидемиологиясы
Жұғуы ауа — тамшылы жолмен жүреді. Белдемелі герпес көп жағдайда спора түзіп, жылдың суық мезгілінде аурушаңдылықты жоғарылатады. Ол көп жағдайда желшешекпен ауырған балаларда (ересектер мен үлкен балалар), және ағзаның қорғаныс қабілеті төмендегенде дамиды. Желшешекпен ауырмаған балалар белдемелі герпесті жұқтырған болса, оларда желшешектің клиникалық көріністері байқалады. БДҰ-ның мәліметтері бойынша инфекциялық аурулардың ішінде тұмаудан кейін екінші орын алады. ТМД көлемінде 22 млн адам осы аурудан зардап шегеді. Өйткені бұл ауруға иммунитет жоқ. Кейбір мәліметтер бойынша 5 жасқа дейін балалардың 60%-ы, ал 15 жасқа дейін 90% балалар мен жасөспірімдер инфицирленеді.
Түпмұнайлы свита
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Белдемелі герпес
Патогенез
Белдемелі герпес желшешекпен ауырғандарда екіншілік эндогендік инфекция ретінде дамиды, оның басты себебі қоздырғыштың организмде ұзақ уақыт жасырын түрде сақталып (бірнеше айдан ондаған жылға дейін), әр түрлі факторлардың әсерінен реактивациялануы. Көбінесе жұлынның жүйке талшықтары мен ОЖЖ- нің нерв талшықтарында сақталады. Вирустың реактивациясы иммунитет төмендегенде, (әсіресе клеткалық иммунитет) және басқа факторлардың әсерінен жүреді: Онкологиялық және гематологиялық аурулармен ауыратын науқастарда, сәулелі терапия мен химиотерапия және гормондар қабылдайтын науқастарда белдемелі герпеспен ауру қаупі жоғары болып табылады. Вирус жұлын түйінінің артқы қыртысын, омыртқа аралық ганглиді (кеуде және бел омыртқасы), бас миы нервтерін зақымдайды. Белдемелі герпестің патогенезінің желшешектен ерекшелігі ол қоздырғыштың эпителиотропты емес нейротроптылығында. Патологиялық процесске ішкі мүшелер де қатысуы мүмкін.
Клиникасы
Герпес вирустардың I және II типімен шақырылған герпетикалық инфекция тері және шырышты қабаттардың, ОЖЖ, көз, иммунодефициты бар науқастарда ішкі мүшелердің бұзылыстарымен көрінетін инфекциялық ауру. Қарапайым герпестің вирусы жүктіліктің қандай да бір патологиясының, ауыр босанудың және нәрестеде генерализденген инфекцияның, жатырішілік өлімнің немесе аборттың себебі болуы мүмкін. Көп адамдар өмір бойы вирус тасымалдаушы болып өтеді. 85-99% жағдайда ауру симптомсыз өтуі мүмкін. Қазір генитальды герпес соңғы он жылдықта 168%-ға артқан. Көпшілік науқастарда аурудың бірінші симптомы бөртпе шығатын жерде нерв талшықтарының ауыруы. Ауыру ұстамалы болып, теріден гиперестезия байқалады. 1-7 күн өткенде дене қызуы 38-39ос көтеріледі. Жалпы улану пайда болып, бас ауырады. Осы кезде өзіне тән терідегі қабынулар жүреді: қызару, қышу, ісіну, терінің қалыңдауы – бірнеше сағат өткенде бір шоқ жүзім сияқты, ұсақ везикулалар пайда болады. Процесс бір жақты болады. Везикуланың іші қоңырланып, бірнеше күн өткенде кеуіп, қабыршақпен жабылады, қабыршақ түскенде тыртық қалады, өте жиі зақымданулар үшкіл нервтің талшықтарында және ДIV-ДIX дерматомдарында орналасады. Аймақтық лимфа түйіндері үлкейіп, ауырады. Дене қызуы 2-7 күн, одан кейін 5-10 күн өткенде жергілікті процесс тоқтайды. Ауыруы бір айға дейін сақталады. Бірінші күндері бөртпелер қайталанып шығуы мүмкін. АИВ — инфекциясында және басқадай иммунды тапшылық болғанда бөртпелер некрозды болып, орнында тыртықтар қалады. Қанды және буллезді түрлері де кездеседі. Нерв жүйесін зақымдаса серозды менингит және менингоэнцефалит дамиды.
Бөртпе шығу кезеңі және қайтуы
Тері бетіне бір-біріне тығыз орналасқан 0,3-0,5 см көлемді, іші мөлдір, сұйықтыққа толған экзантема шығады. Басында қызғылт түсті болады. Ол 1 күннен 9 күнге дейін зақымдалған нерв талшықтарының бойымен таралады. Бөртпе пайда болған соң ауыру сезімі ұстама тәрізді сипат алып азая бастайды. Олар өзара қосылуға бейім болып келеді. Экзантемамен қатар лимфа түйіндерінің ауырсынуы, ұлғаюы қатар жүреді, балаларда жоғарғы тыныс жолдарының катар белгілері көрінеді. Уақыт өткен соң күлдіреуіктің түсі бозарып, сұйықтығының мөлдірлігі жойылады. 3 – ші аптада күлдіреуік кеуіп, түсіп қалады. Соңынан экзантема орындарында аздаған пигментация қалады.
Генерализденген форма
Кей жағдайда жергілікті экзантема шыққан соң бірнеше күннің ішінде көптеген везикулалар терінің барлық қабатына шыға бастайды, тіпті шырышты қабаттарға дейін. Оны белдемелі герпеспен қатар желшешектің шығуы деп түсінеді, егер герпес 2-3 аптада қайтпаса иммунды жетіспеушілік немесе қатерлі түзілістің пайда болуына күмәндану керек.
Абортивті форма
Папулезді бөртпенің қысқа уақытта жоғалып, везикулалардың болмауы. Клиникалық көріністері 2-3 аптаға, ауыр түрінде 1 айға созылады.
Буллезді форма
Везикулалар бір-бірімен қосылып, көпіршіктер түзеді, кейін олар геморрагиялыққа ауысуы мүмкін.
Дифференциалды диагностика
Продромальды кезеңде зақымдалған нервтердің орналасуына байланысты дифференциалды диагностиканы плевритпен, үшкіл нервтің невралгиясымен, аппендицитпен, бүйректік коликамен, өт-тас ауруларымен жүргізеді. Сонымен қатар бөртпе пайда болу кезеңінде жай герпеспен, желшешекпен, онкологиялық және гематологиялық аурулардағы, қантты диабеттегі, ЖҚТБ кезіндегі тері зақымдалуымен дифференциалды диагностика жүргізеді
Вирустың әр түрлі ауруларды шақыруы
Белдемелі герпес кезіндегі экзантема маңында ауыру сезімі ерекше вегетативті түрде көрінеді: ұстама тәрізді, түнгі уақытта күшейетін, эмоциональды реакцияға байланысты өзгермелі келеді. Жиі жергілікті парастезия, тері сезімталдығының бұзылыстарымен көрінеді. Көбінесе беттік және көз қозғалтқыш нервтің жансыздануы мен аяқтар бұлшық еттерінің, қуық сфинктерінің парезі болады
Болжамы
Болжамы –қолайлы. Егер орталық нерв жүйесін зақымдаса денеге жайылған түрлерінде кісі өлімі болуы мүмкін.
Жабыга
Жабыга (Джабыга) — Ресейдегі өзен. Орынбор облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кукпыкта өзенінің сол жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Ириклинск су торабынан Орск қаласына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Қарын және ішек сөлі
'''Қарын және ішек сөлі. Бауыр мен үйқыбездің қүрылысы және қызметі'''
Қарын сөлі
Қарын сөлі — қарынның ішкі сілемейлі қабығындағы ұсақ бездерден бөлінеді. Ересек адамда тәулігіне шамамен 2 литрдей карын сөлі бөлінеді. Бөлінетін қарын сөлінің мөлшері тағамның құрамына, қою-сұйықтығына байланысты. Қарынның сілемейлі қабығындағы безді жасушалар құрылысына және атқаратын қызметіне байланысты 3 топқа бөлінеді. Бездердің бір тобынан - ферменттер, екіншісінен -тұз қышқылы, үшіншісінен - сілемейлі зат - муцин бөлінеді.
Қарын сөлі түссіз, әрі қышқылды ортада белсенді әсер етеді. Қарын сөлінің құрамы: 97-98% су, 1% ағзалык заттар (ферменттер), 0,5% минералдық тұздар, 0,7% тұз қышқылы.
Қарынның бұлшықеттерінің үнемі жиырылып-босаңсуының ар-қасында тағам қарын сөлімен әбден араласады. Қарын сөлімен араласқан тағамды жентек (химус) деп атайды.
Тамақ ауыз қуысына түскен кезде-ақ қарын сөлі шартсыз рефлекс арқылы көп бөліне бастайды. Мұны И. П. Павлов тәбет сөлі деп атаған. Қарын сөлінің бөлінуі рефлекстік және гуморальдық жолмен реттеледі. Қарын сөлінің құрамын, реттелуін И. П. Павлов өңешті кесіп және қарынға жыланкөз кою және «бөлініп алынған қарынша» әдістері арқылы зерттеді.
Қарын сөлінің кұрамындағы фермент - пепсиннің әсерінен нәруыздар ыдырайды. Қарын сөлінің құрамындағы тұз кышқылы ферменттердің белсенділігін арттырады және микробтарды, бактерияларды залалсыздандырады.
Қарында тамактың корытылуына ішімдік пен темекі тарту зиянды эсер етеді. Ішімдік қарынның сілемейлі қабығындағы бездердің қалыпты қызметін бұзады. ішімдікті үзбей пайдаланатын адамдарда қарынның сілемейлі қабатының қабынуы (гастрит) байқалады. Темекі құрамындағы никотин уы сілекей арқылы қарынға түсіп, сілемейлі қабыктың қабынуын туғызады. Кейде никотин әсерінен карындағы ұсак қантамырлар зақымданып, ойық жаралар (язва желудка) пайда болады. Темекіні көп тартатын адамдардың 90%-ға жуығы карынның ойык жара ауруына шалдығады.
Ішек сөлі
Ішек сөлі — аш ішектің ішкі сілемейлі қабығындағы көптеген ұсак бездерден бөлінеді. Аш ішекте астың одан әрі корытылуы өттің және ішек сөлінің әсерінен жүреді. ішек сөлі - түсі күңгірттеу сұйыктык. Ересек адамда төулігіне шамамен 2 литрдей ішек сөлі бөлінеді, оның реакңиясы да сілтілі. ішек сөлінің әсерінен қарыннан тамакпен бірге келген қышкылды орта жойылады. ішекке карыннан түскен тағамның әсерінен ішек сөлі үздіксіз бөлініп тұрады. ішек сөлінің құрамында су, ағзалық, бейағзалык заттар және 20-дан астам ферменттер болады. Олар түрлі тағамдарды ыдыратып, денеге сіңуіне жағдай жасайды. Ішек сөлінің бөлінуі рефлекстік және гуморальдық жолдармен реттеледі.
Бауыр
Бауырдың негізі эпителий ұлпасынан тұрады. Бауыр жасушаларына өте көп мөлшерде қан келеді. Бауырға артерия қанымен бірге, аш ішек, тоқ ішек, қарын, ұйкыбез, көкбауырдан жиналған вена қаны да келеді. Вена қаны бауырдың вена қақпасын құрайды. Вена қанының құрамындағы денеге сіңген тағамдық өнімдер бауырда қайта өңделеді. Өңделген заттардың біраз бөлігі қайтадан қанта өтіп, ұлпаларга, мүшелерге энергия және құрылыс материалы түрінде таралады. Қалған бөлігі бауыр жасушаларында гликоген күйінде қор заты болып жиналады.
Данься (геосаябақ)
Чжанъе Данься ұлттық геосаябағы (张掖丹霞国家地质公园) — Ганьсу провинциясының солтүстік-батысында Чжанъе қаласына жақын орналасқан данься геосаябағы. Саябақ 510 км² тең аумақта орналасқан. 2011 жылдың қараша айында саябақ ұлттық геосаябақ статусын алды.
Қарын және ішек сөлі
Бауыр
Бауыр жасушалары ішімдікке, есірткіге және темекі уына өте сезімтал. ішімдікті үнемі, өрі үзақ уақыт пайдаланатын адамдардың бауыр жасушалары тығыздалып, дәнекер ұлпаға айналады. Ол бауырдың өте қауіпті ауруы - бауырдың беріиітенуіне (цирроз) соқтыруы мүмкін. Бауырда вирустардың әсерінен болатын жұпалы бауырдың қабынуы ауруы да кездеседі. Бұл ауруды ауызекі тілде сары ауру (болезнь Боткина) деп атайды. Бауырда паразитті таспақұрт - эхинококктың әсерінен де ауру болуы мүмкін. Оның жұмыртқалары лас судан, таза жуылмаған көкөністерден, не жануарлардан жұғады да, қанмен бауырға келеді. Одан эхинококкоз ауруы пайда болады.
Данься (геосаябақ)
Орналасқан жері
Саябақ Ганьсу провинциясының Чжанъе қалалық округымен басқарылатын Сунань мен Линьцзэ уезділерінде орналасқан Циляньшань тау жотасының солтүстік жағында орналасқан. Даньсяның басты елді мекендері боп Канлэ және Байинь поселкалары саналады .
Қарын және ішек сөлі
Бауыр
Бауырдың басты қызметі - өт бөлу. Ересек адамдарда төулігіне 0,5-1 л өт бөлінеді. Бауырдан бөлінген өт алдымен өт қалтасына (қабына), одан өт қабының өзегі арқылы ултабарга түседі. Бауыр жасушаларынан өт үнемі бөлініп тұрады. Өт ұлтабарға адам тамақтанған кезде ғана бөлінеді. Өттің бөлінуі гуморальдық және рефлекторлық жолмен реттеледі.
Данься (геосаябақ)
Орналасқан жері
Саябақ территориясының орта жағы, Линьцзэ Данься көркем ауданы Чжанъе қаласынан орталық-батысқа қарай 30 км және Линьцзэ уездінен орталық-оңтүстікке қарай 20 км орналасқан. Бұл аумақ саябақтың ең танымал жері. Саябақтың басқа көркем ауданы - Бингоу (冰沟), Лиюань (梨园河) өзенінің солтүстік жағалауында орналасқан. Саябақтың бұл аумағы ресми түрде 2014 жылдың 3 тамызында ашылды. Бингоу 300 км² тең аумақты алып жатыр, оның биіктігі теңіз деңгейінен 1500 бастап 2500 метрге дейін. Саябақтың үшінші көркем ауданы - Сунань Данься Линьцзэ уездінен оңтүстікке қарай Ганьцзюнда орналасқан.
Қарын және ішек сөлі
Бауыр
Өттің құрамының 95-98%-ы су, қалғаны өт пигменттері, өт қыш-қылдары, холестерин, минералдық тұздар. Өт түсінің сары-қоңырқай, кейде жасыл болуы құрамындағы пигментті заттарга (билирубин, биливердин) байланысты. Өт пигменттері тіршілігін жойған эритроциттердің гемоглобинінен түзіледі. Өттің, зөрдің және нәжістің түстерінің сарғыш түсті болуы да өт пигменттеріне байланысты. Өт өлсіз сілтілі ортада белсенді қызмет атқарады.
Данься (геосаябақ)
Ландшафты
Чжанъе Данься тау жыныстары ерекше түстерімен белгілі, олар тегіс, өткір және бірнеше жүз метр биіктікке жетеді. Олар 24 млн жыл бұрын құмдауық пен басқа пайдалы қазбалар шөгінділерімен қалыптасқан. Нәтижесінде қатпарлы бәлішке ұқсас Гималай бөлігін қалыптастырған тектоникалық қозғалысымен туындаған. Жел, жаңбыр мен уақыт ерекше түрлі жыралар, соның ішінде мұнараға ұқсас түрлі түсті, оюлы және өлшемді бағана мен жыраларды құрған.
Қарын және ішек сөлі
Бауыр
Өттің негізгі қызметінің бірі — майлы тағамдарды қорытуға әсер ету. Майлы етті тағамды пайдаланған кезде өт көп бөлініп, қанның құрамында холестериннің мөлшері артады. Ол ұзақ уақыт ұсақ түйірпііктер (кристалдар) түрінде жиналып, өт қалтасында, өт өзегінде «тастың» пайда болуына әсер етеді. Өт майлар мен майда еритін витаминдердің денеге сіңуіне септігін тигізеді. ішек сөлінің және ұйқыбез сөлінің ферменттерінің белсенділігін арттырады. Өт ішекте сілтілі ортаның қалыптасуына жағдай жасайды. Өт ішектің қабырғасындағы бірыңғайсалалы бұлшыеттердің жиырылуын тездетеді. Қанмен бірге келген микробтарды зиянсыздандырады.
Данься (геосаябақ)
БАҚ және туризм
2005 жылы Чжанъе Данся 34 ірі бұқаралық ақпарат құралдарының журналисттер коллегиясымен Қытайдың ең әдемі жер бедері ретінде танылды. 2009 жылы National Geographic журналының қытайлық нұсқасымен Чжанъе Данся «Қытайда орналасқан ең әдемі алты ландшафттық құрылымдарының» бірі ретінде танылды. Данся саябағы Чжанъе қаласының маңында орналасқан ең ірі туристтердің қарауға тұрарлық жеріне айналды. Келушілерге бұл жартасты ыңғайлы барлау үшін саябақта ағаш төсеніштер мен кіре беріс жолдар салынды. 2014 жылы Бингоу ауданының инфрақұрылымын жетілдіру үшін мемлекеттік бюджеттен 100 млрд юань ақша бөлінді.
Қарын және ішек сөлі
Бауыр
Бауырдың агзада атқаратын қызметі сан алуан. Ол зат алмасу-дың қалыпты жүруін камтамасыз етеді. Бауыр қандағы қанттың қалыпты деңгейін сақтайды. Бауырда канттың артьщ мөлшері қор ретінде (гликоген) жиналады. А витамині, фибриноген, протромбин нөруыздары түзіледі. Тіршілігін жойган эритроциттер бауырда өттің түзілуіне катысады. ішектен бірге түскен зиянды және улы заттар бауырда зиянсызданады.
Ұйқыбез
Ұйқыбез - бауырдан кейінгі кіші аскорыту безі. Ол әрі сырткы, әрі ішкі секреция бездерінің қызметін атқарады. Ұйкыбез асқазанның (қарынның) астыңғы жағында орналасқан, оның пішіні таспа төрізді. Салмағы 60-80 г. Ұйқыбездің де өзегі ұлтабарға ашылады. Одан бөлінетін сөл нәруыздарды, майларды және көмірсуларды ыдыратады.
Оның сыртқы бөлігі ғана сөл бөледі. Ұйқыбезден панкреатин («раnkreas» - ұйқыбез) сөлі ересек адамдарда тәулігіне 1,5-2 л бөлінеді.
Ұйқыбездің ішкі бөлігінен инсулин, глюкагон гормондары бөлінеді де, көмірсулардың және майлардың алмасуын реттейді.
Қорыта айтқанда, ас аскорыту мүшелерінде ұсақталып, аскорыту бездерінен бөлінетін сөлдердің әсерінен қорытылады. Қорытылған заттар қан мен лимфа арқылы денеміздегі барлық жасушаларға, ұлпаларға таралады. Қорытылмай қалған қалдық заттар сыртқа шығарылады.
Дереккөздер
Санат:Биология
Оқу күні
Оқу күні - оқыту мекемелерінде оқушылардың оқыту мен тәрбиесіне күнде жіберілетін уақыт. Оқу күні оқу жоспары бойынша кұрылған әр пән бойынша әр сыныпта аптасына неше сабақ өтуіне байланысты.
Дереккөздер
Санат:Педагогика
Мейтина Елена Васильевна
Елена Васильевна Мейтина (1926, Атбасар ауданы Мариновка ауылы) – еңбек ардагері. Социалистiк Еңбек Ері (1971). Еңбек жолын сауыншы болып бастаған (1943). 1962 жылдан Макинск ауданы Капитоновка ауылында шошқа бағушы болған. ҚазКСР Жоғары Кеңесі 10-шақырылымының депутаты. КСРО орден, медальдарының иегері.
Дереккөздер
«Ақмола облысы» энциклопедиясы
Риудельотс-де-ла-Сельва
Риудельотс-де-ла-Сельва (Riudellots de la Selva) — Испаниядағы қала. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Херона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Сельва ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1975 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,38 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жирона елді мекендері
351 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:351 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:351 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Алиджан Юджесой
Алиджан Юджесой (1982 жылы 22 қазанда Ыстамбұл қаласында дүниеге келген) – түрік кино және театр актері .
Биографиясы
Орта білім және лицейді Бурса қаласында тамамдап, Haliç университетінің театр бөлімін бітіреді. Бакыркөй қаласының әкімшілік театрында жұмыс істей бастаған. Телехикаялар мен фильмдерде рөл сомдаған.
Дереккөздер
Санат:Түркия актерлері Санат: актерлер
Сарн
250px|thumb|Картада орналасуы Сарн (Sarn) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Хинтеррайн округінің құрамына кіреді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Граубюнден елді мекендері
Орынбай Сарин
Орынбай Сарин (1915, Маңғыстау ауданы, Ауыздыбас ауылы – 1978) – еңбек ардагері, кеңес қызметкері. Қазақ коммунистік журналистика институтын (1939), Алматы халық шаруашылық институтын (қазіргі экономика университеті) бітірген (1965). 1933 – 35 ж. Ащықұдықта 4-ауылдық кеңестің мектебін ашты. 1935 – 37 ж. Форт-Шевченко аудан оқу бөлімі бастығының орынбасары, «Колхоз жолы» газетінде жауапты редактордың орынбасары, 1939 – 67 ж. Маңғыстау ауданы комсомол комитетінің 1-хатшысы, 19 партсъезд ұжымшарының төрағасы, Таушық ауылдық кеңесінің төрағасы, 1967 – 75 ж. «Маңғышлақмұнайгазбарлау» тресінде жауапты қызметкер болды. КСРО ХШЖК-нің күміс медалімен, «В.И. Лениннің туғанына 100 жыл» (1970) медалі және Құрмет грамотасымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Байхуа
Қытай тілі өз дәуірінде үлкен 4 кезеңге бөлінеді:
Чинг және han дәуірлері қамтылады. Nan, bei, chao, sui, tang, cong, т.б. қамтыған. Yuan, ming, qing дәуірлерін қамтыған. 1840 жыл.
Қазіргі қытай тілі – таяу заман қытай тілінің мұрагері. Ол пекин тілін бейнелейтін солтүстік диалекті негізінде қалыптасып дамыған. Таяу заман қытай тілінің тарихи дамуына cong хандығынан кейін солтүстік тіл негізінен 2 түрлі бағыттың барлығын көруге болады, бірі әдеби тілде көрініс, яғни байхуа әдеби тілі пайда болуы және дамуы. Екіншісі аузекі тілде kouyu, яғни guanyu диалектілік ауданына енуі. Деректерге сүйенсек қытайда алғашқы Чинг дәуірінде Yaye han дәуірінде tong yu т.б. Олар қазіргі таңда біріккен әдеби тіл, бірақ көне дәуірі қоғамында әдеби тілді меңгергендер тез аз санды білім алған адамдар ғана. Әдеби тіл ауыздан-ауызға таралып, ауызекі тілден оңай үзіліп қалатын тіл, яғни веньянь. Веньянь – нің ең алғашқы ауызекі тіл негізінде қалыптасқан, кейін ауызекі тілден алшақтады. Осылайша tang cong дәуірі жеткенде ,халықтың ауызекі тілінде тағы  да  бір жаңа  әдеби  тіл  қалыптасты. Ол – байхуа. Байхуа о  бастан  ауызекі тілмен  тығыз  байланысты. Cong yuan  дәуірінен  кейін  байхуа  тілінде  жазылған  әдеби  шығамалар  көптеп  пайда  болды. Олар әр  жердің  жергілікті  түсін  бейнелейді, бірақ  негізінен  қолданылатын  диалекттердің  барлығы – солтүстік  диалект. Олар солтүстік  тілі  жоқ  аудандарда  таралып,  солтүстік  диалектісін  насихаттауды  жеделдетті. Көптеген солтүстік  тілсіз  аудандардағы   адамдар  да  байхуа  тілінде  оқып, жаза  алатын  болды. Осылайша байхуа  белгілі  бір  дәрежеде  жалпыхалықтық  сипатқа  ие  болды. Байхуа қазіргі қытай тілі. Хан ұлтының ортақ тіліндегі әдеби стильдің келіп шығуы. Байхуа әдебиетінің таралуымен бірге, пекин тілінің негізінде қалыптасқан guanhuaда тарала бастады. Байхуа әр шендегі мәнсаптылардың қарым-қатынас тілі ғана болып қоймай, сонымен бірге біртіндеп әр бір жергілікті аудандар арасындағы ортақ қарым-қатынас құралы айналды. Yuan дәуірінің соңы мен ming дәуірінің басындағы «futongshi» және «lao – dа» екеуі кәрістердің қытай тілін үйренуде қолданылатын кітабы. Бұл кітаптар пекин ауызекі тілінде жазылған, және үкімет бұларды сол кездің ауызекі қытай тілінің уәкілі деп есептеді. Qing патшалығы кезінде Fujiang, Guangdong т.б. жерлерде «дыбыс дұрыстау орталығы» құрылып, ортақ тіл үйретілді. Әрі ортақ тілінде сөйлей алмайтындар би, төре бола алмайды деп жазды. Осылайша пекин тілі негізіндегі солтүстік ортақ тіл қазіргі заман хан ұлтының ортақ тілінде ауызекі стилінің қайнар бұлағына айналды. Осы ғасырдың басында әсіресе 4 май қозғалысынан кейін ұлттық демократиялық төңкерісінің көтерілуімен жоғарыда айтылған екі беталыс бірігіп, қазіргі заман қытай ұлтының ортақ тілінің қалыптасуын жеделдетті. Бір жағынан байхуа тілінің қозғалысын көтерді, веньянь тілінің үстем орнын нығайтып, тұрақсыздандырып, байхуа тілі әдеби тілдің орнын алды. Бір жағынан мемлекеттік тіл қозғалысының ашылуы пекин фонетикасының ұлттың ортақ тілінің ортақ дыбыс болуын жеделдетті. Пекин фонетикасы бұл екі қозғалыс бір-бірін қозғап, бір-біріне ықпал етіп ауызекі тілді бірдей жүйеге түсірді. Тіл мен жазуы бір қазіргі заман қытай тілі – путунхуаны қалыптастырды, әрі ортақ тілдің орнын алды.
Байхуаның веньянь мен путунхадан ерекшелігі
Қытай тілінде екі категория бар, олар дәстүрлі классификация бойынша жіктелмейді. Олардың бірі – «кеңейтілген» иероглифтер категориясы мысалы, саі «материалы» – фоноидеограмма, негізгі mu элементі «алғаш және саі «талант» фонетикасынан құралға. Бірақ талант және материал арасында мағыналы байланыс бар және «кеңейтілген» иероглиф «материал, табиғи жабдықтар» деген кең мағынаға ие. Бұл ағылшын тіліндегі cheque және cheek сөзінің айырмашылығын еске түсіреді, сол жағдайлар қытай тілінде көптеп кездеседі. Келесі категория бұл 3 (бірігуі) және 2 (фонодиаграмалар) категориялар гибриді. Мысалы, өз алдына билеп тұрған бейненің бір неше өзгермелі формасын көрсетеді және фонетикалық кірме wu «ие болмау» сөзін жазуда қолданылады. Кейінірек бұл иероглифке айырмашылығын көрсететін элемент қосылды, wu «билеу» сөзі бастапқы мағынасында қолданылмады.
Кей бір ғалымдар мұндай иероглифтерді туынды деп есептейді. Иероглифтер саны түбір сөздердің санын көбейту нәтижесінде иероглифтер формасының нұсқалары көбейді, оның ішінде сызықтар басқа графикалық нұсқаларды айтпағанда, иероглифтің саны бойынша ең үлкен сөздіктен 50 000 – ға жуы иероглиф бар. Телеграфты код анықтағыштар, әр иероглифтен 4 арабша цифр (0000-ден 9999-ға дейін) бар, әрине, 10 000 иероглифпен шектеледі. Бірақ оған кеңінен қолданылатын иероглифтер енгізілген, кей бір жиі емес жалқы есімдер атауынан басқа көптеген жалқы есімдер атауы қарапайым иероглифтен құралған. Қазіргі газеттерден 6 000 иероглиф қолданылады.
Ауызекі тілінде әдебиеттінің қозғалысына тілді қолдану мақсаты қойылған, бұл тілді күнделікті өмірде қолданады және оның веньяньнің орнына байхуа деп атайды, әуел баста веньяньды Ху Ши 1919 жылғы қозғалыста байхуаны қолдануды ұсынбағанға дейін мәтіндерде жазудан қолданылған жалғыз тіл ретінде қабылданған. Таң әулетінің дәуірінде буддалық өсиеттер (618-907) және кей бір Цун әулетінің (960-1269) кезеңінде философиялық мәтіндерді есепке алмағанда, барлық жазулар ауызекі тілінде жергілікті залықтың әйгілі әңгімелерімен шектелді. Енбі байхуа тілінді кітаптар мен кезеңдік басылымдар жарық көріп, веньяньды ығыстырып тастауда.
Бір  процесс  түрі  - жазу формасы. Жазудың қытайша жүйесі б.з.д. ІІ ғасырдан радикалды құрылымдық өзгерістерге ұшырамады. Бәрі бір негізді болған сөздер веньянь жазуы үшін қолайлы иероглифтер де болды. Байхуаның таралуы мен сөздердің фонетикалық өзгеріске көптеген ескі фонетикалық ерекшеліктер жоғалды жіне бұл веньянь тілінде қытай диалектісін қолданушылар сөйлемейді. Осылайша байхуаны көптеп қолдану жазбада қосымша себеп тудырады – иероглифтерді оқу қиындығынан бөлек – жазбаны фонетикалық жүйесін жасау. 1910 жылдан осы күнге дейін сауаттылық үшін түрлі науқандық күрестер жүргізілуде, әдетте путунханы оқыту мен бірыңғайлы сандарды оқуға үйрету бар. Осы мақсатта иероглифті оқуды жазу үшін 37 ұлттың фонетикалық белгілер жүйесін қолданды. Ол қытай иероглифтері ерекшеліктері нәтижесінде жасалған. Осы күнге дейін қытайда еш бір үкімет басындағылар тұсында еш бір ресми акция иероглиф органы фонетикалық жүйені шұғыл түрде қабылдауды мақсат етіп қоймайды, сонда да жеке адамдар мен билік басындағылар реформаға дайындық қадамдарын жасады. Дәл сол уақытта иероглифтердің жазылуын бекіту шаралары қабылданып жатты, олар графикалық құрылымын реттеуге үнемі мүмкіндік берді. 1960-1970 жылдарда көп негізді сөздер оқыту тенденциясы шетелдік терминтердің енуі мен, веньянь көптеген саяси ұрандардың пайда болуына негізгі бұлақ көзі болып жұмыс істей берді. Иероглифтердің жазылуын нығайту біраз қиындықтармен жүзеге асты. Оның орнына путунха сәтті қолданыла бастады, деген мен ешқашан өз алдына күнделікті ауызекі тілде жергілікті диалектілерді ауыстыру мақсатын жүзеге асырмады. Путунха мемелекеттік тілген айналғанна кейінгі процесстерде түрлі мемлекет басшыларының тілге әсерін тигізгеннен кейін бұл тіл пекин диалектілерімен тығыз байланысты жоғалтады. Жазба тіл көне қытай тілінен ажыратылып, XX ғасырда әдеби тіл қызметін атқарған, wenyan өз күшін жоғалты бастады. Б.з.б. І мың жылдық қарсыңында жаңа бір жазба тіл пайда болды. Ол ауызекі тіл сипатын бейнелеген – байхуа (қарапайым түсінікті тіл). Солтүстік байхуа - жалпы халықтық қытай тілі. (жалпы түсінікті тіл). XX ғасырдың І жартысында путунхуа түгелімен дерлік жазбаша қатынас құралы болып, wenyan-ды ысыра отырып, халықтық әдеби тіл болды. Қазіргі қытай тілінде екі тілдік форма бар, олар – ауызша және жазбаша. Грамматикалық және лексикалық қатынас халықтық әдеби тіл – қытай тілі солтүстік диалектіге бағынылған. Оның фонетикалық формасы пекиндік дыбыстау арқылы жасалған.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша тілдер мен диалекттер Санат:Тілдер Санат:Қытай тілі
Крутопарка
Крутопарка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Исток өзенінің оң жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Орта Азия Республикалары аумағын межелеу
Орта Азия Республикалары аумағын межелеу – Ресей отаршылары жойған ұлттық мемлекеттілікті жаңғырту барысында Орта Азия республикаларының жерлерін белгілеу үшін 1917 – 25 жылдары атқарылған іс-шаралардың нәтижесі. Ақпан революциясынан кейін, бұрынғы патша өкіметіне бағынышты болған Орта Азия елдерінің аумақтық тұтастығын қалпына келтіру мәселесі алдыңғы орынға шықты.
Екінші жалпықазақ съезді
Соның ішінде қазақ халқын жер-суымен бір құрылымға біріктіру мақсаты '1917 жылы желтоқсанда өткен Екінші жалпықазақ съезінде көтеріліп, оған қатысушылар: “Бөкей елі, Орал, Торғай, Ақмола, Семей, Жетісу, Сырдария облыстары, Ферғана, Самарқанд облысындағы һәм Алтай губерниясындағы іргелес болыстардың жері бірыңғай, іргелі халқы қазақ-қырғыздың тұрмысы, тілі бір болғандықтан өз алдына ұлттық-жерлі автономия құруға” қаулы алды. Оны жүзеге асыру үшін Алаш үкіметін құрды. Алайда Алаш автономиясын Кеңес үкіметі мойындағысы келмеді. 1918 жылы ақпанда құрамына оңтүстіктегі қазақ аймақтары кіретін Түркістан автономиясы (Қоқан) да большевиктердің қарулы күштерінің арқасында құлатылды.
Түркістан Автономиялық Кеңестік Республикасы
Оның орнына 1918 жылы 1 мамырда РКСФРқұрамындағы Түркістан Автономиялық Кеңестік Республикасы дүниеге келді. Дегенмен қазақ халқын Кеңес өкіметі жағына шығару мақсатында, ''В.И. Ленин 1919 жылдың 10 шілдесінде “Қырғыз (Қазақ) өлкесін басқаратын революциялық комитет туралы уақытша ережеге” ''қол қойды. Комитет мүшелігіне алғашында А.Байтұрсынов, Ә.Жангелдин, Б.Қаратаев, т.б. еніп, әкімшілік орталығы Орынборда орналасты.
Сібір Төңкеріс комитеті
1919 жылы 27 тамызда Сібір өлкесін басқару үшін Сібір Төңкеріс комитеті құрылып, әкімшілік орталығы болып Омбы қаласы белгіленді. Орта жүз қазақтары қоныстанған Сарыарқа атырабы, атап айтқанда, бұрынғы Қостанай уъезді түгелдей Челябі губерниясына қосылып, ал Ақмола облысы Омбы губерниясы атанып, оның құрамына осы облыстан Көкшетау, Атбасар, Петропавл және Омбы уъездері де енді. Павлодар, Қарқаралы, Аягөз, Зайсан және Өскемен уъездері Сибревкомның құзырына көшті.
Сібірді аудандарға бөлу қаулысы
Қазақ зиялыларының ұсынысы ескерілмей, 1920 жылы 4 тамызда “Сібірді аудандарға бөлу”'' деп аталатын қаулы қабылданды. Қаулы бойынша Павлодар уъездерінің солтүстігіндегі 10 болыс, 12 тұзды көл мен бірнеше аудан толық Омбы уъездіне өтіп, Павлодар қаласының төңірегіндегі елді мекендер тұз өндірілетін көлдері мен ормандарын қоса Славгород уъездіне қосылды. Осы мәселеге байланысты басталған екі жақты талас-тартысты шешу үшін 1920 жылы тамызда Ленин бұрынғы Дала өлкесінің батысы мен шығысындағы даулы аймақты бөлшектемей, жаңадан құрылатын Қазақ автономиясы Республикасына тұтас қалпында қосуға нұсқау берді.
Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы
'1920 жылы 26 тамызда қабылданған “Қазақ (қырғыз) Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасын құру туралы” Декрет бойынша автономия аумағы Семей, Ақмола, Торғай, Орал облыстары, Закаспийский облысынндағы Маңғыстау уъезді, Красноводск уъездінің Адай болыстары, Астрахань губерниясының Синемор болысы, Бөкей ордасы мен Примор округтеріне тиіп жатқан бұрынғы қазыналық алым алу (оброк) жерлерінің аумағы, 'Жағалық жолақ пен Сафрон, Ганюшин, Николай болыстарының бұрынғы әкімшілік шектерімен белгіленеді. Бүкілресейлік ОАК-тың 1920 жылы 22 қыркүйектегі' декретімен жаңадан ұйымдастырылып жатқан Қазақ АКСР-іне қосымша Орынбор губерниясы мен Орынбор қаласы беріліп, 4 – 12 қазанда Қазақстан Кеңестерінің бірінші құрылтай съезі болып өтті. Орынбор қаласы – Қазақстанның алғашқы астанасы болды (1920 – 25).