cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жұмабек Кенжалин
Қазақстан журналистер одағы сыйлығының лауреаты (1984), Қазақстан Республикасы Президент сыйлығының лауреаты (2006), ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің «Мәдениет қайраткері» белгісімен марапатталған (2004). Қазақстан Журналистер Академиясының толық мүшесі — академигі (2001).
Өмірбаяны
(30 желтоқанда 1954 жылы Қазақ КСР Қостанай облысы, Амангелді ауданындағы Жданов атындағы колхозы дүниеге келген) - журналист.
Дереккөздер
Санат:1954 жылы туғандар Санат:30 желтоқсанда туғандар Санат:Амангелді ауданында туғандар Санат:Қазақстан журналистері Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері Санат:2017 жылы қайтыс болғандар Санат:24 шілдеде қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар
Бриту (аудан)
Бриту (аудан) (Brito) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 605 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,14 км² шамасында. Халық тығыздығы — 750 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Галина Ержанқызы Бижанова
Галина Ержанқызы Бижанова (1947 жылы, Алматы қаласында туған) – физика - математика ғылымдарының докторы (1994 жылы), профессор (1997 жылы).
Дереккөздер
Санат:1947 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақстан математиктері Санат:Физика-математика ғылымдарының докторлары Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Тасарық
Елді мекендер:
Төселмелі өсімдіктер
Төселмелі өсімдіктер (Стелющиеся растения) — көлденең өркендері төселіп, өсу процесінде тамырланатын өсімдіктер. Төселмелі өсімдіктерге полюстік тал, өлпеншек түрлері, жатаған сарғалдақ және тағы басқа жатады. Өсімдіктердің бұл тіршілік нысаны сырткы ортаның қолайсыз жағдайларына (төмен температураға, күшті желге, тоңға және тағы басқа) бейімделуінің нәтижесі болып табылады. Төселмелі өсімдіктер негізінен полюстік аймақтарда (арктикалық шөл, тундра) және биік таулы аудандарда кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Физика
Хэннинг (Миннесота)
Хэннинг (Henning) — Миннесота штатының Otter Tail округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 802 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.0 км² шамасында. FIPS коды — 27-28520.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Мәліметтерді қорғау жүйесі
Мәліметтерді қорғау жүйесі (система защиты данных; system of protection of the data) — рұқсат етілмеген қатынас құрудан мәліметтерді қорғауды қамтамасыз ететін аппараттық, программалық, криптографиялық құралдар мен шаралар кешені.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Тангенс
Сурет:TrigPythagoras.png Тікбұрышты үшбұрыштың сүйір бұрышының Тангенсы – Қарсы жатқан катеттің іргелес жатқан катетке қатынасы.
Дереккөздер
Геометрия ISBN 9965-625-46-8 Алматы Просвещение-Қазақстан 2004
Санат:Геометрия
Пратола-Серра
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3242 адамды құрайды. Халық тығыздығы 405 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 83039.
Елді мекеннің қамқоршысы — Madonna Addolorata e San Gerardo.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Үшқара тауы
Үшқара – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының солтүстік-шығысындағы тау.
Жер бедері
Солтүстіктен-оңтүстікке қарай 5 км-ге созылып жатыр, ені 3 км. Ең биік жері 497 м.
Геологиялық құрылымы
Кембрий жүйесі жыныстарынан және элювийлі-делювийлі шөгінділерден түзілген.
Өсімдігі
Таудың қызыл қоңыр топырағында көде, жусан, шілік өседі. Осы таудың қойнауында суырыпсалма ақын, композитор Мәди Бәпиұлы дүниеге келген. Кір жуып, кіндік кескен жеріне арнап ол «Үшқара» әнін шығарған.
Дереккөздер
Санат:Қарқаралы ауданы таулары
Ақтүбек (Абай облысы)
Ақтүбек — Абай облысы Аягөз ауданы, Ақши ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 68 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 179 адам (99 ер адам және 80 әйел адам) болса, 2009 жылы 162 адамды (86 ер адам және 76 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Аягөз ауданы елді мекендері
Ачес
Ачес — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вильва өзенінің сол жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бернате-Тичино
Бернате-Тичино (Bernate Ticino) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Милан провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2939 адамды құрайды. Халық тығыздығы 245 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 12 км² шамасында. Пошта индексі — 20010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Диссектор
Диссектор (disseco - ию, кесу) — электр зарядын жинақтамайтын, сыртқы фотоэффект құбылысы негізінде жұмыс істейтін теледидар таратушы электрондық-сәулелік құрал. Тығыздығы берілетін бейненің фотокатод бетіндегі жарықтылығының таралуына сәйкес болатын фотоэлектрондар ағыны диафрагмадағы қиюшы саңылау деп аталатын саңылаумен салыстырғанда өзара перпендикуляр бағытта ауытқиды. Мұнда диафрагмалық саңылау бейненің барлық элементтерімен реттілікті сақтай отырып беттеседі. Саңылаудан өткен екінші ретті электрондар ағыны күшейткіш арқылы күшейтіліп, коллекторда бейнесигнал туғызады. Сезімталдығы аз болгандықтан, теледидарлық қосалқы құрылғыларда қолданылып келген.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Кене энцефалиті
thumb| alt=A.| Кене энцефалиті Ми зақымдануы. thumb| alt=A.| Кене энцефалиті. Кене энцефалиті (encephalіtіs acarіnarum) – кене арқылы тарайтын, ми қабынуын және орталық жүйке қабынуын тудырып, орталық жүйке жүйесін қатты зақымдайтын, жедел өтетін жұқпалы ауру. Кейде Кене энцефалитін табиғи-ошақты тайгалық энцефалит, көктемгі-жаздық энцефалит деп те атайды. Кене энцефалитінің вирусын Ресей ғалымдары Л.А. Зильбер, Е.Н. Левкович, т.б. Шығыс Сібірде ауруға шалдыққан адамдардың қанынан тапқан (1937). Бұл індет, негізінен, тайга кенесі (Ixodes persulcatus) мекендейтін орман-тоғайлы жерлерде, Қазақстанда Алтай, Қаратау, Күнгей Алатауы бөктеріндегі орманды аймақтарда кездеседі. Ауру жоғары латенттілікпен сипатталады, 25-30% құрайды. Ауырғаннан кейін орталық жүйке-жүйесінде келесі органикалық өзгерістер байқалады: thumb|300px|Dermacentor silvarum тасымалдаушы кенесі, аталығы
Этиология
Кене энцефалиті қоздырғышының құрамында РНК-сы бар вирус, флави-вирус (В тобы) тұқымдасына, арба-вирус (В тобы) этиологиялық тобының тога-вирус тұқымдасы. Вирус қоршаған ортада тұрақты. 1500-ден +300-ға дейінгі температура ауытқуларында өмір сүру қабілетін сақтайды. Кептіргенде және төменгі температурада өмір сүруін көп жылдар бойы сақтайды. Бірақ вирус қайнату кезінде тез жойылады (2 мин). Дезинфекция ерітіндісіне және УК-сәулеленуге төзімсіз. Вирустың 3 түрі ажыратылады: алыс шығыс энцефалит қоздырғышы, орталық Европалық энцефалит қоздырғышы, қос толқынды менинго-энцефалит қоздырғышы. Вирусқа нейротроптылық тән.
Эпидемиологияcы
Кене энцефалиті энцефалит қоздырғышы үшін табиғи ошақ тән. Жұғу жолы трансмиссивті. Антропургиялық ошақтары пайда болуы мүмкін. Кене энцефалиті вирусының тасымалдаушысы және негізгі резервуары болып иксодо кенесі болып табылады. Қосымша резервуары кемірушілер және т.б. сүт қоректілердің 130 түрі. Олар: Кене энцефалитімен ауыратын адам тасымалдаушысы ретінде қауіпсіз. Берілу жолдары. Негізгі-иксодо кенесі арқылы трансмиссивті: шаққанда, мыжығанда. Ошақтарда инфекцияланған кенелер 1-5%-тен 15-20%-ке дейін. Вирус өмір бойы сақталады. Бұл жолға 80% жатады. Басқа жолдармен де жұғуы мүмкін: алиментарлы жол – шикі сүт пайдаланғанда (сиыр, ешкі, қой), лабораторлық жағдайда ауа-тамшы жолмен жұғуы мүмкін. Маусымы көктем-жаз. Жастық фактор 20-40 аралығында, ересектер жиі ауырады: қала тұрғындары, қонақтаушылар, жергілікті тұрғындар азырақ ауырады. Кенеге вирус ауру жануарлардың қанын сорғанда жұғады. Қан сорып, тойынған кене 20 – 30 есе үлкейіп кетеді. Вирус кененің денесіне жайылып ұзақ сақталады, тіпті ұрпақтан ұрпаққа беріліп отырады. Сондықтан осындай кенелер жайлайтын жерде Кене энцефалитінің тұрақты табиғи ошағы пайда болады. Елді мекендерде ірі қара мал, ешкі, қой және ит кенеден жұққан Кене энцефалитін таратады. Адамға орманды жерде жұмыс жасағанда, жеміс-жидек, саңырауқұлақ жинағанда, ағаш кесіп отын дайындағанда, қайнамаған сүт ішкенде, кене шаққанда жұғады. Бұл ауру көктем, жаз айларында (мамыр – шілде), кей жерлерде тамыз – қыркүйекте тарайды. Себебі, осы мезгілдерде кенелер ұрықтанып, тез көбейеді де, олардың белсенділігі артады. Вирустар кене организмінде көбейіп, шаққанда адамға жұғып, лимфоциттерде, бауыр мен көк бауыр клеткаларында, тамырдың ішкі қабатында өсіп-өніп, миға жетеді. Вирус жұлынды, мишықты және бас мидың жұмсақ қабатын зақымдайды.
Патогенезi
Вирустың кіру қақпасы-зақымдалған тері: алиментарлы шағу кезінде асқазан-ішек жолының шырышты қабықтары. Ену жерінде вирустың локальды көбеюі байқалады. Вирус қанға өтіп вирусемия және токсинемия дамиды, гематогенді және лимфогенді вирус, лимфа түйіндеріне, ішкі ағзаларға, ОНЖ-не өтеді. Онда жүйке жасушаларына тура әсерін көрсетеді (нейротропты). Әсіресе жергілікті сегмент жасушалары және бульбарлы бөлімінде таралады, көбінесе, өзгерістер ОНЖ-да дамиды, бірақ басқа ағзалар мен тіндер де зақымданады, морфологиялық тұрғыдан жедел қабыну дамиды. Тамырлық өзгерістер көбінесе жүйке жүйесінде келесі түрде пайда болады, геморрагия, эритро- және лейкостаздар, периваскулярлы инфильтрат, периваскулярлы және перицеллюлярлы ісіну.
Патанатомиясы
Патоморфологиялық өзгерістер негізінен: бас миы және жұлынның сұр затында (негізінен бас миының жұлын бөлігінде қозғалтқыш бөлігінде), сонымен бірге: ортаңғы ми, таламустық және гипоталамустық аймақтар, бас ми қыртысы, мишық, перифериялық нейрон қыртыстары, мұнда интерстициальды неврит дамиды, мидың жұмсақ қабаттары. Некротикалық процесстер келесі жерлерде көрінеді: жұлынның мойын бөлігінің алдыңғы мүйіздері, бас сүйек жүйкелерінің ядролары, ретикулярлы субстанциясында
Клиникасы
Инкубациялық кезеңі 1-3 күннен 25-30 күнге созылады. Орташа 7-14 күн. Кене энцефалитінің клиникасында 2 синдромды қарастыруға болады: Осыған байланысты клиникалық түрлері бар: Клиникалық түріне қарамастан ауру жедел басталып, жалпы интоксикация синдромымен өтеді. Байқалады: қалтырау, дене қызуының өте тез жоғарлауы 38-39С, бас ауруы, жүрек айнуы, құсу. Науқастың бет әлпетіне тән: бет, мойын, кеуденің жоғарғы бөлігінің гиперемиясы байқалады. Көз коньюктивасы тамырының иньекциясы, кейде жас ағуы жақсы көрінеді. Науқастар: апатиялы әлсіз, сұраққа баяу жауап береді, үрей және қорқынышты сезеді, аурудың бастапқы кезеңінде тырысу синдромы байқалуы мүмкін.
Диагноз қою
Диагностика негізделеді: клиникалық, эпидемиологиялық мәліметтер, лабораторлы, вирусологиялық, серологиялық әдістер: РСК, РПГА, ИФА, РТГА, жұп сарысуда бейтараптау реакция, 2-3 апта интервал аралығында алынады.
Кене энцефалитінен алдын ала сақтану жолдары
кенені, масаны және түрлі кемірушілер|ді жою; бұл үшін олардың мекенін ДДТ және гексахлоран препараттарымен улау қажет; орманда жұмыс істеген кезде адам жиі-жиі киімін, денесін тексеріп отыру керек; егер денеге жабысқан кене табылса, оны бірден жұлып тастамай, өсімдік майын тамызып түсіреді. Кенені жабық ыдысқа салып, тексеру үшін вирусологиялық лабораторияға тапсыру қажет. Кене шақты деп күмәнданған жағдайда тез дәрігерге қаралып, арнайы қан сарысуын (сыворотка) немесе гамма-глобулин еккізу керек. Вакцинация 1-1,5 ай. Тірі және инактивирленген вакцина -1 мл тері астына күніне 3 рет енгізеді Кене энцефалитімен ауырған науқасты емдеу үшін, қанына уротропинді глюкоза жіберіледі, пирамидон, түрлі антибиотиктер, ауру өрши түссе, глюкокортикоидты гормондар беріледі.
Дереккөздер:
Санат:Жұқпалы аурулар Санат:Кенелер
Ай-Халаев-Юган
Ай-Халаев-Юган — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Халаев-Лор өзені орналасқан. Өзен ұзындығы 43 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Фрасдорф (Саксония-Анхальт)
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 242 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 2,69 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 82 085. Муниципалитеттің басшысы — Роберто Пайне.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Конга (Вотча тармағы)
Конга — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вотча өзенінің оң жағалауынан 60 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина бастауынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қалқаман (ауыл)
Қалқаман — Павлодар облысы Ақсу қалалық әкімдігіне қарасты ауыл, темір жол бекеті, Қалқаман ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Ақсу қаласынан батысқа қарай 66 км-дей жерде, Ертіс-Қарағанды каналының Астана-Павлодар темір жолымен қиылысында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 4286 адам (2017 ер адам және 2269 әйел адам) болса, 2009 жылы 3145 адамды (1505 ер адам және 1640 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1952 жылы Астана-Павлодар темір жолын салуға байланысты қаланған. Қалқаманда жол машиналары зауыты, жол құрылысы кәсіпорындары мен басқармалары, элеватор, тұрмыс қажетін өтеу қызметтері жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Ақсу қалалық әкімдігі елді мекендері Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Бэллбрук (Огайо)
Бэллбрук (Bellbrook) — Огайо штатының Greene округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 6943 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.1 км² шамасында. FIPS коды — 39-05102.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Огайо қалалары
Бюн
Бюн (Busnes) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Бетюн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,55 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62190, пошта индексі — 62350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1255 адамды құрады. Халық тығыздығы — 131,41 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Сенюга (Устья тармағы)
Сенюга (Челуга) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Устья өзенінің оң жағалауынан 222 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Альберона
Альберона (Alberona) — Италиядағы коммуна, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Фоджа провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1080 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 22 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 49 км² шамасында. Пошта индексі — 71031.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Giovanni Battista.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апулия елді мекендері
Моминско (Пловдив облысы)
Моминско (Моминско) — Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Садово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 417 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пловдив облысының елді мекендері
Убаира
Убаира (Ubaíra) — Бразилиядағы қала, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік-Орталық Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жекие экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Санат:Баия елді мекендері
Әзірбайжан
Әзірбайжан (Azərbaycan), ресми атауы — Әзірбайжан Республикасы (Azərbaycan Respublikası) — Азия мен Еуропа аралығында, Оңтүстік-Шығыс Кавказда орналасқан тәуелсіз мемлекет. Ол солтүстікте Ресейдің Дағыстан Республикасымен, оңтүстікте Иранмен және батыста Армениямен шектеседі. Ал оның эксклавы Нахшыван Автономиялы Республикасы оңтүстікте Иранмен, шығыста және солтүстікте Армениямен, батыста Түркиямен шектеседі.
Қысқаша сипаттама
Негізгі заңы – 1995 жылы 12 қарашада қабылданған Конституция. Мемлекет басшысы – президент. Заң шығарушы жоғарғы органы – тұрақты парламент (Міллі мәжліс, 125 депутаттан тұрады). Атқарушы үкіметтің жоғары органы – Министрлер Кабинеті, оны Премьер-министр басқарады. Әзірбайжан солтүстігінде Ресеймен, солтүстік-батысында Грузиямен, оңтүстік-батысында Армения және Түркиямен, оңтүстігінде Иранмен, шығысында Каспий теңізі арқылы Қазақстанмен шектеседі. Аумағы ''86,6 мың км², халқы 10,067 млн. адам''. Астанасы – Баку (Бақы) қаласы. Халқының 83%-ы әзірбайжандар. Мемлекеттік тілі – әзірбайжан тілі. Халқы негізінен ислам дінін ұстанады.
Жер бедері
thumb|left|300pxӘзірбайжанның жер бедерінің үштен екісін Үлкен және Кіші Кавказ таулары, Қарабақ жанартаулық таулы үстірті және Талыш таулары алып жатыр. Ең биік жері – Базардүзі (4466 м). Климаты қоңыржай белдеумен (Құра-Аракс ойпатында) субтропикалық белдеуді (Ленкоран ойпаты) құрайды. Қаңтар айының орташа температурасы ойпатты аудандарда 00С-тан 30С-қа дейін, шілденің орташа температурасы 25 – 270С. Жауын-шашынның орташа мөлшері тау етектерінде 200 мм, тау-беткейлерінде 1400 мм, ал Ленкоран ойпатында 1700 мм-ге жетеді. Ірі өзендері Құра және Аракс. Ең үлкен көлдері – Қажықабұл және Бөйүкшор. Ойпатта шөл, шөлейт және құрғақ дала өсімдіктері өседі, таулы жерлерде жалпақ жапырақты орман басым. Әзірбайжан жеріне адамдар палеолит заманында қоныстана бастаған. Тұңғыш мемлекеттік бірлестік Оңтүстік Әзірбайжанда өмір сүрген маналықтардың, кейіннен осында ішінара қоныстанған лидиялықтардың тайпалық одақтары негізінде құрылды. Біздің заманымыздан бұрынғы 1-мыңжылдықта Әзірбайжан жерінде кадусилер, каспилер, албандар т.б. қоныстанады. Біздің заманымыздан бұрынғы 9 ғасырда Маннада ертедегі құл иеленуші мемлекет, біздің заманымыздан бұрынғы 7 ғасырдың 70-жылдары Мидия мемлекеті құрылып, оның құрамына Оңтүстік (Ирандық) Әзірбайжанның, кейінірек Антропатена аталған Кіші Мидия облыстары да кірді. Бұл мемлекет 150 жылға дейін өмір сүрді. Кейін Антропатена сөзінен қазіргі «Әзірбайжан» (грекше, сөзбе-сөз аударғанда «от сақтаушылар елі») деген атау шықты.
Тарихы
Біздің заманымыздан бұрынғы 3 – 2 ғасырларда Әзірбайжанның солтүстік бөлігі мен Дағыстан жағында Албания мемлекеті пайда болды. Біздің заманымыздың 4 ғасырында Рим империясы мен Иран арасындағы соғыстың салдарынан Албания Иранның қол астына өтеді. 8 ғасырдың басында арабтар Әзірбайжанды түгел бағындырып, ислам дінін таратты. 9 ғасырдың басында Әзірбайжан мен Иранда арабтар мен жергілікті билеушілерге қарсы Бабек бастаған соғыс ''20 жылға созылды. 11 ғасырдың ортасында'' Әзірбайжанды салжұқтар басып алды. Әзірбайжан халқы негізінен 11 – 13 ғасырларда түрік тайпаларының негізінде қалыптасты. 13 ғасырдың 30-жылдарында Әзірбайжанды және оған көрші елдерді моңғолдар жаулап алып, Хулагу әулеті билеген мемлекет құрылды. 16 ғасырдың басында Әзірбайжан жерінде Сефеви әулетінің мемлекеті орнады. 16 ғасырдың соңына қарай Әзірбайжанның солтүстігі мен оңтүстігіндегі едәуір жерді түріктер жаулап алды. 17 ғасырдың 30-жылдарының аяғында Әзірбайжан Иранның қол астына қарады. 1723 – 35 жылдары Әзірбайжанның Каспий жағалауындағы аймақтарын Ресей жаулап алды. 1805 – 13 жылдары және 1826 – 28 жылдары орыс-иран соғыстары барысында Солтүстік Әзірбайжан Ресейге қосылды. 1917 жылы қарашада Әзірбайжанда Кеңес өкіметі орнады. 1922 жылы 30 желтоқсанда Әзірбайжан Кавказ Федеративтік Кеңес Республикасы (КФКР), 1936 жылы КСРО құрамына кірді. Кеңес Одағы құрамында болған кезеңде кейбір әлеуметтік қайшылықтарға қарамастан Әзірбайжанның экономикалық және мәдени дамуы жүзеге асты. 1991 жылы 30 тамызда Әзірбайжанның Жоғарғы Кеңесі 1918 жылғы Шарт негізінде мемлекеттік тәуелсіздікті қалпына келтіру жөнінде Декларация, 1991 жылы 18 қазанда «Әзірбайжан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі жөнінде» Конституциялық шарт қабылданды. Дербес мемлекет ретінде Қазақстан Республикасымен 1992 жылы 27 тамызда дипломатиялық қарым-қатынас орнатты.
Ауыл шаруашылығы
thumb|300px|Ауыл-шаруашылығыӘзірбайжан индустриалды және ауыл шаруашылығы көп салалы ел. Жері мұнай мен табиғи газға бай. Сапасы жоғары темір кендері, алюминий шикізаты, хром, молибден, кобальт, алтын, күкірт колчеданы және әртүрлі құрылыс материалдары, полиметалл кендері мен емдік минерал су көздері бар. Мұнай-газ, машина жасау және металл өңдеу, химия және мұнай химиясы өнеркәсіптері елеулі маңыз атқарады. Әзірбайжанда жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындары әртүрлі маталар, тігін және былғары бұйымдарын, аяқ киімдер шығарады. Ауыл шаруашылығында мақта, темекі, бау-бақша өнімдері және мал шаруашылықтарының маңызы зор. Тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары түрлі шарап пен коньяк, консерві, ұн, темекі, балық өнімдерін шығарады.
Саяси мәдениет
Негізгі заңы – 1995 жылы 12 қарашада қабылданған Конституция. Мемлекет басшысы – президент. Заң шығарушы жоғарғы органы – тұрақты парламент (Міллі мәжліс, 125 депутаттан тұрады). Атқарушы үкіметтің жоғары органы – Министрлер Кабинеті, оны премьер-министр басқарады. Әзрбайжан солтүстігінде Ресеймен, солтүстік-батысында Грузиямен, оңтүстік-батысында Армения және Түркиямен, оңтүстігінде Иранмен, шығысында Каспий теңізі арқылы Қазақстанмен шектеседі. Аумағы 86,6 мың км2, халқы 8,6 миллион адам. Астанасы – Баку (Бақы) қаласы.
Әзірбайжан мемлекеті әкімшілік жағынан 59 ауданға бөлінеді, сонымен қатар құрамына Нахчыван автономиялық Республикасы енеді. Нахчыван автономиялық Республикасының елдің негізгі аумағымен ортақ шекарасы жоқ, ол Армения мен Иран аралығында орналасқан. Кеңес дәуірінде елдің құрамында болған Таулы Қарабақ автономиялық облысы бірнеше жылға созылған ұлт араздығы негізінде (халқының 87%-ы армяндар болатын) ресми түрде таратылды. Қазіргі кезде Таулы Қарабақтың басшылары өз аумағын тәуелсіз республика деп есептейді. 2010 жылы Әзірбайжан аумағында 9,0 миллион адам тұрды, қала халқының үлесі 52%-ды құрады.
Халықтың орташа тығыздығы 99 адам, әсіресе табиғат жағдайлары қолайлы Ленкоран ойпаты мен Апшерон түбегінде халық тығыз қоныстанған. Биік таулы аудандар мен Құра жазығының шөлейтті бөліктерінде халықтың орналасу тығыздығы төмен. Мемлекеттік тілі – әзірбайжан тілі.
Халқы
Әзірбайжан — көпұлтты ел, бірақ соңғы онжылдықта орын алған ұлт араздығы салдарынан жергілікті емес ұлт өкілдері ел аумағынан қоныс аударуға мәжбүр болған. Сонымен қатар Таулы Қарабақ мәселесіне байланысты Армениямен жанжал шиеленіскен жылдары көптеген әзірбайжандар тарихи отанына қайтты. Сол себепті қазіргі кезде ел халқының ұлттық құрамында әзірбайжандар үлесі артып отыр. Олар халықтың 82%-ын, орыстар 6%-ын, армяндар 5%-дан астамын құрайды. Елде Кавказ халықтары (лезгин, талыш, грузин, авар) мен түрік, күрд, татар, украин тәрізді ұлттардың өкілдері де тұрады. Негізінен, әзірбайжан (мемлекеттік тіл), орыс және түрік тілдері басым таралған. Дінге сенушілер арасында мұсылмандар басым, сондай-ақ христиан дінінің православие тармағының өкілдері де біршама.
Климаты
Әзірбайжанның жер бедерінің үштен екісін Үлкен және Кіші Кавказ таулары, Қарабақ жанартаулық таулы үстірті және Талыш таулары алып жатыр. Ең биік жері – Базардүзі (4466 м). Климаты қоңыржай белдеумен (Құра-Арас ойпатында) субтропикалық белдеуді (Ленкоран ойпаты) құрайды. Қаңтар айының орташа температурасы ойпатты аудандарда 0°С-тан 3°С-қа дейін, шілденің орташа температурасы 25 – 27°С. Жауын-шашынның орташа мөлшері тау етектерінде 200 мм, тау-беткейлерінде 1400 мм, ал Ленкоран ойпатында 1700 мм-ге жетеді. Ірі өзендері Құра және Аракс. Ең үлкен көлдері – Қажықабұл және Бөйүкшор. Ойпатта шөл, шөлейт және құрғақ дала өсімдіктері өседі, таулы жерлерде жалпақ жапырақты орман басым.
Шаруашылығы
Әзірбайжан индустриалды және ауыл шаруашылығы көп салалы ел. Жері мұнай мен табиғи газға бай. Сапасы жоғары темір кендері, алюминий шикізаты, хром, молибден, кобальт, алтын, күкірт колчеданы және әртүрлі құрылыс материалдары, полиметалл кендері мен емдік минерал су көздері бар. Мұнай-газ, машина жасау және металл өңдеу, химия және мұнай химиясы өнеркәсіптері елеулі маңыз атқарады. Әзірбайжанда жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындары әртүрлі маталар, тігін және былғары бұйымдарын, аяқкиімдер шығарады. Ауыл шаруашылығында мақта, темекі, бау-бақша өнімдері және мал шаруашылықтарының маңызы зор. Тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары түрлі шарап пен коньяк, консерві, ұн, темекі, балық өнімдерін шығарады.
Машина жасау
Машина жасау саласының мамандану сипаты, ең алдымен, отын-энергетика кешенінің; дамуымен анықталады. Елдің машина жасау кәсіпорындарында кеңес дәуірінен бері мұнай мен газ өндірісіне қажетті құрал-жабдықтар (ең алдымен, бұрғылау қондырғылары) жасалады. Кезінде қарқынды дамыған прибор жасау, электр құралдары мен радиотехника өндірісі қазіргі кезде терең дағдарысты басынан кешіруде.
Көлік жүйесі
Көлік жүйесінде теміржолдардың үлесі жоғары. Елдегі теміржолдың жалпы ұзындығы — 1800 км, ал 1000 км2 аумаққа шаққандағы тығыздығы 24,5 км-ді құрайды. Әзірбайжан аумағы арқылы Ресейді Иранмен жалғастыратын халықаралық теміржол өтеді. Жүк айналымы жөнінен 2-орынды теңіз келігі алады. Баку — Түрікменбашы (бұрынғы Красноводск) аралығындағы паром арқылы Орта Азия мемлекеттерімен қарым-қатынас жүзеге асырылады. Жүк пен жолаушы тасымалында тасжолдардың да үлесі айтарлықтай. Елде 1000 км2 аумаққа шаққандағы тасжолдардың тығыздығы 264 км, бұл көрсеткіш бойынша Әзірбайжан ТМД елдері арасында Грузия мен Молдовадан кейінгі 3-орынды алады. Құбыр көлігінің де маңызы артып келеді.
Cыртқы экономикаcы
Әзірбайжан Республикасының сыртқы экономикалық, байланыстарында ұзақ жылдар бойы Ресей жетекші орын алып келген болатын. 1995 жылдан бері Иранның үлесі күрт артты. Түрікменстан және Украинамен сыртқы сауда көлемі де ұлғаюда. Әзірбайжан импортында азық-түлік өнімдері (65%) басты орын алады, ал экспортында энергетикалық шикізат басым. Жалпы алғанда, импорт көлемі (1007 млн АҚШ доллары) экспорттан (606 миллион АҚШ доллары) асып түседі. Қазақстан мен Әзірбайжанның сыртқы саудасының жалпы көлемі 303 миллион АҚШ долларын құрады. Қазақстанда Әзірбайжан Республикасымен бірлескен 34 кәсіпорын жұмыс істейді.
Дереккөздер
* Санат:Посткеңестік елдер
IC 2327
IC 2327 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23447, UGC 4356, MCG 1-22-2, ZWG 32.4, IRAS08188+0319.
Сыртқы сілтемелер
IC 2327 Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Регесбостель
Регесбостель (Regesboste) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Харбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1090 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 16,27 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 53 028. Муниципалитеттің басшысы — Бернд Мисфельд.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Халел Досмұхамедов
Халел Досмұхамедов (24 сәуір, 1883 – 19 тамыз, 1939) — Алаш қозғалысының қайраткері, дәрігер, ұстаз әрі ғалым. Мамандығы дәрігер бола тұрса да, қоғам өмірінің сан салалы мәселелеріне араласқан көп қырлы дарын: саяси және қоғам қайраткері, тарихшы, табиғаттанушы, тілтанушы, әдебиетші, ауыз әдебиетінің сирек үлгілерін жинап, насихаттаушы, шебер аудармашы.
Өмірбаяны
1883 жылы сәуірдің 24-і бұрынғы Орал облысы, Гурьев уезі, Тайсойған болысы, (қазіргі Атырау облысы Қызылқоға ауданы) Тайсойған құмында №4 ауылында дүниеге кел­ген. Байұлы тайпасының Беріш руынан шыққан.
Ағасы Дәулетүмбет Машақұлының ықпалымен әкесі Досмұхамед ауыл молдасынан хат таныған Халелді жергілікті орыс-қазақ мектебіне береді. Мектепті жақсы бітірген Халел 1894 жылы Теке қаласындағы Орал әскери-реалдық училищесінің даярлық класына қабылданып, оны үздік бітіреді де, тағы бір жыл қосымша класта оқуға қалдырылады.
Сосын Санкт-Петербург императорлық әскери-медицина академиясына латын тілінен қосымша емтихан тапсырып түскен.
Студенттік өмірі империяның саяси толқуларға толы кезеңімен тұстас келіп, оның саяси білімін жетілдіріп, қалыптасуына әсер етті. Ол осы жылдары ел ішінде үгіт-насихат жүргізіп, жергілікті «Фикр» (Пікір), «Уральский листок» газеттеріне мақалалар жазып, саяси толқулардың мән-жайын халыққа түсіндіріп отырды.
1905 жылы Орал қаласында бес облыстың делегаттары жиналған съезде кадеттер партиясының жергілікті бөлімшесі құрылған. Қазақ конституциялық-демократиялық партиясының 9 адамнан тұратын Орталық комитетіне Бақытжан Қаратаев, М.Бақыткереевтермен бірге сайланды.
thumb|left|300px 1909 жылы академияны үздік дәрежелі дәрігер атағымен, Алтын медальмен бітіріп, офицер ретінде кесімді мерзімдегі әскери міндетін өтеуге жіберілді. Алдымен Пермь губерниясында, кейін 2-Түркістан, 2-Орал қазақ-орыс атқыштар батальонында әскери кіші дәрігерлік қызмет атқарды.
1912, 1913 және 1915 жылдары оба індетіне қарсы күрес ісіне қатысты. Бұл еңбектері үшін Императорлық қола медальмен марапатталды.
Ресейдегі Ақпан төңкерісінен кейін қазақ даласында облыстық, жалпы қазақ съездерін ұйымдастырып, өткізуге атсалысты. Сәуір айында 800-ден аса делегаттың қатысуымен өткен Орал облыстық қазақ съезінде Ж.Досмұхамедовпен бірге «Орал облысының далалық бөлігін басқарудың уақытша ережелері» атты жергілікті және облыстық деңгейдегі басқару жүйесін толық қамтыған заң жобасын ұсынып, оған делегаттар бірауыздан дауыс берді.
Мәскеуде өткен Бүкілресейлік мұсылмандар съезіне қатысып, І жалпықазақ съезінен Бүкілресейлік құрылтай жиналысына депутаттыққа кандидат ретінде ұсынылды.
1917 жылы ІІ жалпықазақ съезінде жарияланған Алашорда үкіметі — Ұлт кеңесі құрамына сайланды. Алаш қайраткерлерімен бірге бірінші кезекте халықты бүліншіліктен қорғайтын ұлттық әскер — халық милициясын жасақтауға, Алаш қорын құруға, елден алым-салық қаражат жинау ісіне күш салды. Уақытша үкіметтен билікті күшпен тартып алған большевиктердің үстемдігі нығайған тұста, Кеңес үкіметінің басшысы В.И.Ленинмен, Ұлт істері жөніндегі халық комиссары И.В.Сталинмен бетпе-бет келіссөздер жүргізеді. Большевиктер Кеңес өкіметін толық мойындап, сөзсіз бағынуды талап етсе, олар Алашордаға ішінара билік беру (заң шығару, атқарушы билік, сот жүргізу, өз әскері болу), қазақтар шоғырланған жерлерді түгел қазақтарға қайтару, әр жерде кеңес органдары тұтқындаған алаш қайраткерлерін түрмеден босату, оларды қудалауды тоқтату, қаржылай көмек беру сияқты маңызды мәселелерді өткір қоя білді.
ААлашорда таратылғаннан кейін басқа қазақ зиялылары секілді Халел де жаңа өкіметтің жұмысына тартылады.
Орта Азия (Түркістан) университеті медицина факультетінің хирургиялық емханасында ординатор, Түркістан денсаулық сақтау халық комиссариаты алқасының мүшесі және емдеу-санитарлық бөлімінің меңгерушісі болды.
Орта Азия мемлекеттік баспа коллегиясының, кейін Қазақ мемлекеттік баспасы Шығыс бөлімінің меңгерушісі, Қазақ мемлекеттік баспа басқармасы меңгерушісінің орынбасары қызметтерін атқара жүріп, отандық ғылымның дамуына да мол үлес қосты. Халел Досмұхамедов бір өзі бірнеше қызметтер атқара жүріп, ұлттық мектептердің ғылыми терминология жасау ісіне ат салысады. Жер жерлерде қаулап ашыла бастаған жүйесін құруға, қазақ тіліндегі ғылыми терминология жасау ісіне ат салысады. Жер жерлерде қаулап ашыла бастаған ұлттық мектептерге ана тілінде оқулық жазу қажет болады. Осындай қажеттілік Халелді атқарып жүрген толып жатқан қоғамдық қызметерін ана тіліндегі оқулықтар жазумен және оны шығару жұмыстарымен ұштастыра жүргізуге мәжбүр етті.
Ол «Табиғаттану», «Жануарлар», «Адамның тән тірлігі» (қазақша орысша жаратылыстану сөздігі), «Оқушы­лардың денсаулығын сақтау», «Дене бітімі және оның жұмысы туралы әңгімелер», «Сүйектілер туралы» т.б. оқулықтар мен ғылыми еңбектер жазды.
Ол қазақ халқының тілі мен әдебиетіне, тарихына қатысты материалдар жинақтап, тілдің дыбыс жүйесінің өзекті мәселесі — сингармонизм заңын зерттеді, «Қазақ-қырғыз тілдеріндегі сингармонизм заңы», «Шернияз шешен», «Алаш не сөз», «Бұқарадағы Көгілташ медресесін салу туралы әпсана», «Тіллә-Қары мен Ширдор медреселерін салғызған Жалаңтөс батыр шежіресі», «Диуани лұғат ат-түрк», «Кенесарының соңғы күндері», «Қазақ әдебиетінің тарихы» сияқты, т.б. ғылыми-теориялық еңбектер жазып қалдырды. «Мұрат ақын сөзі», «Исатай — Махамбет», «Аламан» жинақтарын шығарды.
Сондай ақ оның қаламы жүйрік журналист болғанын қазақ тілінде шығып тұрған «Шолпан», «Ақ жол», «Еңбекші қазақ», «Сәуле» сияқты газет журнал беттерінде жарияланған мақалаларынан айқын көруге болады. Ол сонымен бірге қазақ қырғыз білім комиссиясы жанынан «Сана» журналын шығарып, өзі соның редакторы болған.
1924 жылы Ресей ғылым академиясының Орталық өлкетану бюросының корреспондент-мүшесі болып сайланады, осы жылы Түркістан халық ағарту комиссариаты атынан Орынборда өткен қазақ білімпаздарының, Мәскеудегі Бүкілресейлік денсаулық сақтау қызметкерлерінің съездеріне қатысты.
Өзі проректор болып істейтін, халқымыздың алғашқы жоғары оқу орны Қазақ педагогика институтының негізінде Қазақ мемлекеттік университетін ұйымдастыру жөніндегі комиссияның төрағасы, оның бірінші проректоры болып тағайындалады. Қазақ педагогика институтының доценті, Қазақ мемлекеттік университетінің әкімшілік-шаруашылық бөлімінің басшысы, осы оқу орнының профессоры болды.
Алайда, келесі жылы Кеңес үкіметі ұйымдастырған қуғын-сүргін саясаты кезінде тұтқындалып, ОГПУ үштігінің шешімімен Воронеж қаласына 5 жылға жер аударылды. Онда жүріп Денсаулық сақтау және гигиена институтында бөлім меңгерушісі, балаларды емдеу-сақтандыру амбулаториясы мең­герушісінің орынбасары секілді қызмет істеді. Соңғы бір жыл кесімді мерзімі бітсе де елге оралмады.
Оның ісі тек 1958 жылы 28 ақпанда Қазақ КСР Жоғарғы сотының Қылмыстық істер коллегиясында қайта қаралып ақталды
Сыртқы сілтемелер
http://www.kazinform.kz/kaz/article/1204917
Дереккөздер
Санат:1883 жылы туғандар Санат:1939 жылы қайтыс болғандар Санат:Саяси қуғын-сүргін құрбандары Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан тарихшылары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан дәрігерлері Санат:КСРО-да атылғандар Санат:Қазақ әдебиетін зерттеушілер Санат:Батыс Қазақстан облысында туғандар
NGC 6429
NGC 6429 — Геркулес шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 2 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6429 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60770, UGC 10960, MCG 4-42-4, ZWG 141.7, IRAS17420+2522.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Опытное поле (Шығыс Қазақстан облысы)
Опытное поле — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы ауыл, Опытное поле ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Глубокое кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 32 км жерде, Ертіс өзенінің жағасында орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 4478 адам (2215 ер адам және 2263 әйел адам) болса, 2009 жылы 4704 адамды (2214 ер адам және 2490 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1956 жылы қаланған. 1974 жылы ВАСХНИЛ-дің бал арасы шекарасы, 1962 жылы КСРО ҒА Сібір бөлімшесінің Цитология және генетика институты ұйымдастырылды. 1997 жылдан Опытное поледе шаруа қожалықтары жұмыс істейді. Ең жақын темір жол станциясы – Защита (12 км).
Дереккөздер
Санат:Глубокое ауданы елді мекендері
Тауағаш
Тауағаш — Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы, Спасов ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Явленка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 36 км-дей жерде.
Ынтымақ (Павлодар облысы)
Ынтымақ — Павлодар облысы Ертіс ауданы, Қарақұдық ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Ертіс ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 15 км-дей жерде.
Тауағаш
Дереккөздер
Санат:Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) елді мекендері
Ынтымақ (Павлодар облысы)
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 232 адам (118 ер адам және 114 әйел адам) болса, 2009 жылы 174 адамды (89 ер адам және 85 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ертіс ауданы елді мекендері
Бруфи (Терраш-ди-Бору)
Бруфи (Терраш-ди-Бору) (Brufe (Terras de Bouro)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Терраш-ди-Бору муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 57 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,45 км² шамасында. Халық тығыздығы — 8,8 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
NGC 1971
NGC 1971 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 18 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1971 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC128, in LMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Гранада (провинция)
Гранада (Granada) — Андалусия автономды бірлестігіне кіретін, Испанияның оңтүстігінде орналасқан провинция. Административті орталығы — Гранада қаласы.
Географиясы
Территориясы 12 531 км². (15-ші орын). Альбасете, Мурсия, Малага, Кордова, Хаэн, Альмерия провинцияларымен және Жерорта теңізімен шектеседі.
Халқы
Халқы — 861 мың адам (2005 ж. мәліметтер).
Сілтемелері
Санат:Андалусия провинциялары *
Сент-Етьенн-су-Баель
Сент-Етьенн-су-Баель (Saint-Étienne-sous-Bailleul) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Андели округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,34 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27539, пошта индексі — 27920.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 388 адамды құрады. Халық тығыздығы — 89,4 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Шоконен-Нефмонтье
Шоконен-Нефмонтье (Chauconin-Neufmontiers) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Мо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,39 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77335, пошта индексі — 77124.
Вихрен (Благоевград облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 адамды құрайды.
Шоконен-Нефмонтье
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2707 адамды құрады. Халық тығыздығы — 155,66 адам/км².
Вихрен (Благоевград облысы)
Пошта индексі — 2800. ЕКАТТЕ коды — 11315.
Шоконен-Нефмонтье
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Ақтал (ауыл, Алтай Республикасы)
Ақтал — Алтай Республикасының Қосағаш ауданындағы ауыл. Қазақ ауылдық қоныстың құрамына кіреді. Тұрғындары 3 адам (2016), олардың 100% -ы қазақтар.
Данабике
Данабике  – Тобыл мен Торғай өзендерінің алабындағы өзен. Жарман өзенінің саласы.
Ақтал (ауыл, Алтай Республикасы)
Тарихы
1914 жылы құрылған. 1928 жылы Ақтал мекені 46 шаруа қожалығынан тұрды, негізгі халқы - қазақтар болды. Сібір өлкесінің Ойрот облысындағы Қосағаш ауданының Қазақ ауылдық қонысының орталығы.
Данабике
Географиялық орны
Қостанай облысы Науырзым ауданы Наурызым қорығының солтүстік-батыс бөлігінен ағып өтеді. Сарымойын көліне құяды.
Ақтал (ауыл, Алтай Республикасы)
Географиясы
Республиканың оңтүстік бөлігінде, Жүзтыт өзенінің жанында орналасқан.
Данабике
Гидрологиясы
Ұзындығы 58 км, су жиналатын алабы 1400 шаршы шақырым шамасында, жылдық су ағымы 10 млн. м3, минералдығы 0,2-2 г/дм3. Өзеннің жағалауында су жайылмасы бар, ені 50-100 м. Арнасының ені 70 м-ге дейін, жағасы жайпақ. Қар және жер асты суларымен толығады. Сәуірде тасып, шілдеде төменгі деңгей орнайды. Кішігірім салалары бар. Өзен алабында жайылымдық және шабындық жерлер бар, мал қыстатылады.
Ақтал (ауыл, Алтай Республикасы)
Географиясы
Ақтал бүкіл аймақ сияқты Қиыр Солтүстік аймақтарына теңестірілген.
Данабике
Дереккөздер
Санат:Науырзым ауданы өзендері Санат:Торғай су алабы
Ақтал (ауыл, Алтай Республикасы)
Халқы саны
2002 жылғы халық санағының қорытындысы бойынша халықтың ұлттық құрылымында қазақтар 7 тұрғынның жалпы халқының 100% құрады.
Шекаралық аймақ
РФ ФҚҚ 2006 жылғы 16 маусымдағы № 282 «Алтай Республикасы аумағындағы шекара аймағының межелері туралы» бұйрығына сәйкес, Қазақ ауылдық қоныстың аймағында шекара бекеті белгіленді.
Дереккөздер
Санат:Қосағаш ауданының елді мекендері
Разигер
Разигер (Rasiguères) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Шығыс Пиреней департаментінде орналасқан. Перпиньян округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,72 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 66158, пошта индексі — 66720.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 145 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10,57 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шығыс Пиреней департаментінің коммуналары
Майбұлақ
Елді мекендер:
Қарадабан
Қарадабан, Қарадаба – Сарықора жотасының шығыс бөлігіндегі асу.
Географиялық орны
Жетісу облысы Алакөл ауданы мен Қытай шекарасы аралығында орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 2129 м. Мамыр- қазан айларында салт атты адам өте алады. Оңтүстік беткейінде шайылумен бірге бойлық эрозия әрекеттері дамыған. Асудың солтүстігінен Шындалы, оңтүстігінен Шолақбұлақ өзендерінің салалары бастау алады. Баурайындағы жатық беткейлі кең өзен аңғарлары жоғары қарай тік беткейлі жоталарға ұласады. Асудың солтүстік бөлігін қалың орман массиві алып жатыр.
Дереккөздер
Санат:Жетісу облысы асулары Санат:Қытай асулары Санат:Жетісу Алатауы
Аррозия
Аррозия (Arrosia - кемірілу, мүжілу)- Аррозия— ұлпа немесе мүшенің тұтастығының бұзылуы. Әртүрлі әсерлер нәтижесінде ұлпадағы мүшелердегі кан тамырларының қабырғаларының мүжіліуінен болатын кан кету аррозивті деп аталады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Усаковка
Усаковка — Қостанай облысы Фёдоров ауданы, Вишнёвый ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Фёдоровка ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 75 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 232 адам (109 ер адам және 123 әйел адам) болса, 2009 жылы 135 адамды (66 ер адам және 69 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Фёдоров ауданы елді мекендері
Океания Футбол Конфедерациясы
Океания футбол конфедерациясы — (Oceania Football Confederation (OFC)) — Әлемдік футболдың алты құрлықтық конфедерацияларының бірі. Ол аймақтағы футболдың дамуын қадағалайды. Әлем чемпионаттарында қатысу үшін қауымдастық мемлекет құрамаларының арасында іріктеу турнирін өткізіп тұрады. Бұл конфедерация басқаларына қарағанда әлсіз болып келеді, 2010 жылдың желтоқсанында қауымдастықтың ең мықты құрама командасы, Жаңа Зеландия, ФИФА рейтингісінде 63 орында тұрды, ал екінші үздік құрама командасы, Фиджи, 152-ші орында тұрса, Американ Самоасы мен Папуа-Жаңа Гвинея басқа аймақтың құрама командаларымен соңғы, 0 ұпаймен рейтінгтің 203—207-ші орындарында тұрды.
Тарихы
Конфедерацияның негізі 1966 жылы қаланды. Австралия, Жаңа Зеландия федерациясы және Фиджи футбол қауымдастығы негізін қалаушы мүшелері. 1996 жылы толымды конфедерация сияқты ОФК статусы орнатылды да ол ФИФА комитетіндегі орынға рұқсат алды. thumb|1998 жылға дейінгі ОФК эмблемасы 1998 жылы ОФК жаңа эмблемасын ұсынды және Толқын атауы астында ресми баспасөз ашты.
Сілтемелер
Санат:ФИФА
Сақтық қоры
Сақтық қоры — тосын жағдайдан пайда болатын шығынды жабу, залалдың орнын толтыру, уақытша қиындықтарды жою, қандай да бір төтенше оқиғалар болған жағдайда қалыпты қызметті қалпына келтіру үшін жасақталатын ақшалай және заттай қаражат қоры.
Сыпыртқы белгісі
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Плазмолиз
нобай|Плазмолиз. Плазмолиз - цитоплазманың қабырғаға жақын қабатының өсімдік жасушасының қатты қабықшасынан бөлінуі. Плазмолиз тургорға кері құбылыс. Жасуша сөліне қарағанда гипертоникалық болып табылатын ерітіндінің әсерінен протопласттың сығылуы нәтижесінде тек тірі жасушалар ғана болады. Ұзақ плазмолиз жасушаның өлуіне әсер етеді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Қалқан
right|thumbҚалқан- ауыр соққы мен ысқырған оқты денеге дарыптау үшін қолданылатын қарапайым қорғаныс құралы. Махмұт Қашғаридің жазбаларына қарағанда, қалқан-көне түркі сөзі. Негізнен көшпелі көне түркі халықтары қолданған қару түрі.
Дереккөздер
Санат:Қалқандар
Төртбұрыш
thumb|Әр түрлі төртбұрыштар Төртбұрыш — төрт нүктеден және оларды тізбектей қосатын төрт кесіндіден тұратын фигура.
Сонда бұл берілген нүктелердін ешбір үшеуі бір түзудің бойында жатпауы тиіс, ал оларды қосатын кесінділер қиылыспайтын болуы тиіс. берілген нүктелер төрбұрыштың төбелері деп, ал оларды қосатын кесінділер төртбұрыштың қабырғалары деп аталады.
Төртбұрыштың ауданын есептеу
S=a×b
Дереккөздер
Санат:Көпбұрыштар