cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Оқ әсері
Оқ әсері (действие пули) — белгілі нысанаға, тосқауылға тию кезіндегі оқ әсері. Оқ әсері жанды нысана бойынша — қиратқыш, тоқтататын, бүйірден (тірі организмнің зақымдалған орнына жақын маңындағы тканьдарын жоятын); тосқауыл бойынша — тесіп өткіш, еніп кететін (әр түрлі тосқауылдардың белгілі бір тереңдігіне енуге қабілетті) және өртегіш болып бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Олвин Гоулднер
Олвин Гоулднер (Alvin Ward Gouldner; 1920 - 1980) - американдық әлеуметтанушы, әлеуметтік теорияға салған үлесі кең мойындалды. Қазіргі құрылымдық функционализмді дамытушы. Өмір бойы Гоулднер қатысу және жоққа шығару қатынастарын зерттеумен айналысты.
Дереккөздер
Санат:Ғылым
Санат:Саясаттану
Бернулли заңы
Бернулли теңдеуі — гидромеханиканың негізгі теңдеулерінің бірі. Бұл теңдеуді швейцариялық ғалым Д. Бернулли (1700 — 1782) өзінің 1738 жылы Страсбургте жарық көрген “Гидродинамика” деген еңбегінде тұжырымдаған.
(1) теңдеудің сол жағындағы алғашқы екі мүшесінің қосындысы сұйықтықтың (бірлік массаға қатысты) толық потенциалдық энергиясына, ал үшінші мүшесі сұйықтықтың кинетикалық энергиясына тең. Демек, тұтас алғанда теңдеу қозғалыстағы сұйық ағыны үшін механикалық энергияның сақталу заңын өрнектейді әрі ~\rho, р және һ арасындағы негізгі тәуелділікті белгілейді. Бернулли теңдеуін төмендегіше түрде де өрнектеуге болады: мұндағы m = ~\rho g — сұйықтықтың меншікті салмағы. (1) теңдіктегі барлық қосылғыштың ұзындық өлшемдері бар және олар сәйкес түрде геометриялық (нивелирлік), пьезометрлік және жылдамдық биіктігі деп, ал (2) теңдіктегі барлық қосылғыштың қысымдық өлшемдері бар және олар сәйкес түрде салмақтық, статикалық және динамикалық қысым деп аталады. thumb|400px|right
Идеал газ үшін
мұндағы
Бернулли заңының термодинамикасы
Статистикалық физикадан адиабаттық ағыста ток сызықтарында келесі шамалар тұрақты болады: мұндағы w — масса бірлігініңэнтальпиясы, \varphi — күш потенциалы.
Жалпыланған Бернулли теңдеуінде (1) және (3) түріндегі теңдеулер сақтала отырып, олардың сол жағына үйкеліс күшінің жұмысы мен гидравликалық кедергіге жұмсалатын жұмыс, сондай-ақ, сұйықтықтың не газдың механикалық жұмысы (компрессордың не турбинаның жұмысы) өз таңбасымен қосылады. Жалпыланған Бернулли теңдеуі гидравликада, машина жасауда, т.б. кеңінен қолданылады. ы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
Дереккөздер
Санат:Физикалық заңдар Санат:Гидравлика Санат:Гидроаэромеханика
Сан-Висенте-де-ла-Сонсьерра
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1133 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 48,56 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 35 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Риоха елді мекендері
Бюккебург
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 20491 адамды құрайды (2010). Алып жатқан жер аумағы 68,84 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 2 57 009. Қаланың басшысы — Райнер Бромбах.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 13 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Алтай қасқыржидегі
Алтай қасқыржидегі  (Daphne altaica) – көкендер тұқымдасы, Сирек кездесетін, дәрілік эндемиктік, қалдық түрі. қасқыржидек туысына жататын бұта. Алтай, Сауыр, Маңырақ, Тарбағатай, Сарыарқа өңірлерінің тау бөктерлерінде, жапырақты ормандарында, бұталар арасында өседі. Биікт. 40 – 80 см, жапырақтары ұзынша эллипс тәрізді, ұзындығы 2 – 6 см болады. Ақ жұпар иісті. 3 – 7 гүлдері қысқа бұтақтарының ұшында орналасқан. Тұқымынан көбейеді. Мамыр – маусым айларында гүлдеп, шілдеде жеміс береді. Жемісі – қара түсті сүйекше. А. қ-не өзінің өсетін табиғи ортада жиі болатын өрт үлкен зиян келтіреді. А. қ. – сәндік өсімдік әрі өте сирек кездесетін реликті түр. Сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген. негізгі кауіп төндіруші - өрттер мен малды шектен тыс бағу. Азутау жотасының оңтүстік баурайында (Мрамор тауы) ботаника қорықшысын ұйымдастыру қажет
Дереккөздер
"Қазақ Энциклопедиясы"
Санат:Көкендер Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер
Жан Ренуар
Жан Ренуар - француз кинорежиссері.
Қызмет жолы
Бұдан басқа қойған фильмдері: "Марсельза", "Шыңырау түбінде", "Алтын күйме", Шөп үстіндегі ертеңгі ас т.б. АҚШ-та тұрды. 1952 ж. отанына оралды. 30 жылдардағы шығармашылығы итальян неореализмге әсер етті.
Дереккөздер
Санат:Франция тұлғалары
Еланду
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Телецкое көлінің су алабы. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері
Ақылбек Қабиұлы Ахметов
Ақылбек Қабиұлы Ахметов (1948 жылы туған, Атырау облысы, Теңіз ауданы, Зормата ауылы ) – физик-ғалым, физика ғылымының докторы(1997).
Граниттелу
Граниттелу – тау жыныстарының (олардың балкымаларының) химиялық және минералдық құрамын бірте бірте өзгерте отырып, оларды граниттердің құрам және кұрылым ерекшеліктеріне жакындата түсетін табиғи процесс.
Ақылбек Қабиұлы Ахметов
Дереккөздер
Санат:1948 жылы туғандар
Иммунды супрессия
Иммунды супрессия — организмнің иммунологиялық жауаптылығын тежеу. Кейбір ауруларды емдеу үшін қолданылады. Оған организмнің иммунологиялық реакция туғызатын қасиетін арнайы емес жолдармен тежеу әдістері кіреді, мысалы сәулемен емдеу, хирургиялық жолмен сөл бездерін алып тастау, әртүрлі иммунды тежегіштерін қолдану.
Граниттелу
Бұл процесс нәтижесінде сан түрлі тау жыныстары есебінен байырғы граниттер калыптасатын болады.
Дереккөздер
Санат: Геология Санат: Геофизика Санат: География
Стамболово (Хасково облысы)
Стамболово (Стамболово) — Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Стамболово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 665 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6362. Телефон коды — 03721. ЕКАТТЕ коды — 68727.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Хасково облысының елді мекендері
Бостон әсемдік өнер музейі
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
Санат:АҚШ мұражайлары
Курнуж
Курнуж — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пижма өзенінің сол жағалауынан 268 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка өзені Котельнич қаласынан, қала типті ауылдағы Аркуль Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кескіндеме
Кескіндеме заттың сыр-сипатын, нәрсе мен кеңістіктің қарым-қатынасын, сәуле мен көлеңкенің құлпырымын үндестіре бейнелейтін көркемдік және танымдық қуатымен ерекшеленеді. Ол көрерменнің сезіміне, ойына әсер ету арқылы эстетикалық ләззат береді. Кескіндеме туындылары жеке бір тұлғаны, дара көріністі бейнелеп қана қоймай, күрделі сюжетке, оқиғаларға құрылған шытырман соқтығыстарды да бейнелеп, олардың мәнін ашады. Кескіндеме дәуірдің рухани мазмұны мен әлеуметтік дамуын бейнелеп қана қоймай, көрерменнің сезіміне, ойына әсер ету арқылы бейнеленген шындықтан тәлім алып,  өзінше қорытынды жасауына себепкер болады. Сондықтан да Кескіндеменің қоғамдық-тәрбиелік мәні зор және ол деректемелік мағлұматта береді.
Кескіндеменің пайдаланатын құралы - сәуле, бояу, рең. Сәулені бояу реңдерімен нәзік астастыру арқылы өмір құбылыстарының айқын да шынайы көріністері жасалады. Суретші шеберлігінің көрінер жері де осында. Заттың сыр-сипатын, нәрсе мен кеңістіктің қарым-қатынасын, сәуле мен көлеңкенің құлпырымын, қысқасы кең дүниенің барлық жарасымын тауып бейнелеуде Кескіндеменің тіліндей нәзік те өткір де тіл жоқ. Ол көрерменді бірден баурайды, еліктіреді, қозғаған тақырыбымен толғандырады. Кескіндеменің данышпандық туындыларына адамзаттың мәңгі масаттанатыны да содан. Кескіндеме туындысы бір жасалған қалпында қалатындықтан назарға да сол қалпында бірден шалынады. Бірақ суретшінің қыл қаламына ілінген сол бір мезеттік көрініс заманның, дәуірдің, ортаның сан алуан сырларын шертеді, сезім құбылыстарынан, жан тебіреністерінен дерек береді, көрерменмен үнсіз тілдеседі. Кескіндеме туындылары жеке бір тұлғаны, дара көріністі бейнелеп қана қоймай, күрделі сюжетке, сабақты оқиғаларға құрылған шытырман соқтығыстарды да бейнелеп, олардың мәнін ашады.
Кескіндеменің керамикалық бояумен (тез балқитын әйнек-сырды күйдіріп жапсыратын), силикаттық бояумен (еритін әйнек) салынатын, т.б. түрлері бар.
Мозаика мен витраж да кескіндемемен ұштасып жатады.
Кескіндеме туындыларын жасауда акварель, гуашь, пастель, тушь та молынан қолданылады.
Кескіндеме шығармалары негізге(кенепке, ағашқа, қағазға, мұқабаға, тасқа, шыныға, әйнекке, металға, т.б. заттарға) салынады. Әдетте олардың беттері жақпа қабатпен сыланып, оның үстіне сырлы қабат түсіріледі. Кескіндеме нің баурау, еліктіру мүмкіншілігі жұмсалатын бояуға, оны қолдану тәсілдеріне, пайдаланған құралына (қыл қалам, мастихин), бояу еріткіштеріне, сурет салынатын заттың беті қаншалық бұдырлы немесе тегістігіне, оның бояуды қаншалық сіңіретіндігіне, т.б. байланысты. Қатты заттың бетіне салынған сурет пен жұмсақ заттың, жылтыр немесе бұдырлы заттың бетіне салынған суреттер өздеріне лайықты бояу реңдерін тілейді. Суреттің салыну стиліне қарай, оны қоятын жақтаудың түрі мен формасы да сәйкестендіріледі. Картиналар, көбіне, төртбұрышты болады, ал кейде дөңгелек пішінге де келтіріледі. Барлығы да Кескіндеме туындысының жалпы идеясына, стиліне, көркіне сай және жарасымды болуға тиісті.
Тарихы
Орта ғасырлардағы Батыс Еуропа, Византия, Русь, Кавказ, Балқан кескіндеме сінде рухани, асқақтыққа құрылған діни тақуалық тақырыптар көбірек кездеседі. Бұл дәуірдің кескіндемесі белгілі бір тақырыптың (діни тақырыптар) төңірегінде болғанымен, онда ұлттық діл мен нақты тұрмыс көріністері де бейнеленді (мысалы, Русьте Феофан Гректің, Андрей Рублевтің иконалары мен фрескаларында). Ол кезде кескіндеме нің негізгі түрі фреска (құрғақ, кейде ылғал сылақтың бұдырлы бетіне салынатын кескіндеме) болды. Иконалар мен миниатюралар салуда бейнелеу, құрастыру, бояу, т.б. әдістердің қатаң тәртібі сақталған. Қол өнеріне тән мұқияттылықпен жасалған иконалар, қабырға бетіндегі оймыш-әшекейлер, мозайкалар мен витраждар шіркеу сәулетінің біртұтас ансамблін құрады. Б.з. 1-мыңжылдығында Алдыңғы және Орталық Азия елдерінде (Үндістан, Қытай, Цейлон) монументтік Кескіндеме дамыды. Месопотамия, Иран, Үндістан, Орт. Азия мен Әзірбайжан, Түркияда сәндік миниатюра өнері өркендеді. Адам мен табиғаттың келбет, көріністерін соншалық нәзік те терең суреттейтін ашық реңді, қанық бояулы Қиыр Шығыс К-сі (Қытай, Корея, Жапония) дамыды. thumb|left|[[Адам атаның жаралуы, Сикстин капеллесіндегі Микеланджелоның фрескасынан алынған бөлшек кескін. (1511)]] Ренессанс дәуірінде Батыс Еуропада өмірге жанасымды гуманистік өнер үрдістері қалыптасты. Болмысты шынайы бейнелеуге ден қойған Кескіндеменің маңызы артты. 14 ғ-да италиялық суретші Джоттоның Кескіндемелері Қайта өрлеу дәуіріндегі біраз өнер үлгілерінен асып түсті. Майлы бояумен салудың жетілген техникасын пайдалану Я. ван Эйктің (Нидерланд) Кескіндеме табиғатындағы бар мүмкіншіліктерді аша түсуіне себепші болды. Әсіресе, фреска жанры дамыды, қондырғылы картиналар да сан-салалы тақырыптармен байыды. Дүниенің жарасымын сезіну, өмірдің жеке бір жарқын көріністерін бейнелеу, айрықша тұлғаларды даралау, рухани күштілікті әспеттеу, тән сұлулығымен қатар жан сұлулығын да асқақтата бейнелеу кескіндеменің негізгі мақсатына айналды. Қайта өрлеу дәуірінің ең ірі суретшілері: Мазаччо, Боттичелли, Леонардо да Винчи, Микеланджело, Рафаэль, Джорджони, Тициан, Паоло Веронезе, Якопо Тинторетто (Италияда), Я ван Эйк, П.Брейгель (Нидерландда), А.Дюрер, Х.Хольбейн (кішісі; Германияда).
thumb|200px|right|Леонардо да Винчи 17 – 18 ғ-ларда Еуропада К-нің дамуы одан әрі жалғасты. Франция (Н.Пуссен, А.Ватто, Ж.Б. Шарден, Ж.Л. Давид), Италия (М.Караваджо, Дж. Б.Тьеополло), Испания(Эль Греко, Д.Веласкес, Ф.Сурбаран, Ф.Гойя). Фландрия (П.П. Рубенс, Я.Йорданс, А. ван Дейк), Голландия (Рембрандт, Я.Вермер), Англия (Г.Гейнсборо, У.Хогорт) пен Ресейде (Ф.С. Рокотов, Д.Г. Левицкий, В.Л. Боровиковский) Кескіндеменің ұлттық мектептері пайда болды. Кескіндеме де жаңа идеялар көтерілді, нақтылы өмірді алуан түрлі қырымен, адамды қоршаған ортамен шынайы бейнелеу мақсаты көзделді.
Психол. мәнде бейнелеу тереңдеді, жеке адам мен дүние қатысын көрсету дамыды. 17 ғ-да жанрлар жүйесі ұлғайып, қалыптаса түсті. 17 – 18 ғасырларда монументтік-сәндік Кескіндеме (әсіресе, барокко стилінде) өркендеді. Тақырып ауқымының кеңеюі, алдына қойған міндеттерінің артуы, дүниені сезінудегі әлеум. жіктелу – осының бәрі кескіндеме де жаңа бағыттар туғызды (барокко, классицизм, рококо, т.б.). 19 ғ-да Еуропа (Балқан елдерінде) мен Америкада Кескіндеме нің жаңа ұлттық мектептері қалыптасты. Еуропа мен басқа елдер (Үндістан, Қытай, Жапония, т.б.) Кескіндемесінің байланысы ұлғайып, бір-бірінің дамуына әсері тиді. Түрлі ағымдар мен бағыттар арасындағы шығармашылық тартыс нәтижесінде жаңа стильдік жүйелер өмірге келді. Осы кезеңде академизм айрықша дамыды. Кескіндеменің нәзіктік ерекшелігін, сезімталдық дербестігін жоққа шығаратын натуралистік үрдіс те бой көтерді. Солармен шығармашылық тартыс барысында романтизм туды. Бұл бағыт өмірдің жарқын, жағымды жақтарын көбірек алып, көтере, асқақтата суреттеді. Оның көрнекті өкілдері: Т.Жерико, Э.Делакруа, Г.Курбе, Ж.Ф. Милле, О.Домье, К.Коро (Францияда); Дж.Констебл (Англияда); А.Менцель, В.Лейбль (Германияда), К.П. Брюллов, А.А. Иванов, А.Г. Венецианов, П.А. Федотов (Ресейде), т.б. Қоғамдағы әлеуметтік өзгерістерге өткір сыншылдық тұрғыдан келіп, бейнелеген суреткерлер В.Г. Перов, И.П. Крамской, И.В. Репин, В.И. Суриков, В.В. Верещагин, И.И. Левитанның, т.б. туындылары Кескіндемеде жаңа бағыт туғызды.
Қоршаған дүниені табиғи қалпында, өзгеріп, түрленіп отыратын жанды күйінде айнытпай бейнелеуде 1870 жылдардың бас кезіндегі импрессионизм (К.Моне, О.Ренуар, К.Писсарро, А.Сислей, Э.Мане, Э.Дега, т.б.) ерекше табысқа жетті. 19 ғ-да Еуропада майлы бояумен салынған қондырғылы Кескіндеме кең өріс алды. Майлы бояулы Кескіндеменің техникасы еркін, автордың даралық стиліне байланысты болды. Бояу палитрасы ұлғайды, бұрынғы қоңыр түсті жақпа қабаттың орнына ақ түсті жақпалар қолданылды. Кескіндеменің әр алуан түрлерін сән және қосалқы өнермен және архитектурамен үндестіру (негізінен, “модерн” өнерінде) көрініс тапты. Монументтік-сәндік Кескіндеменің техникалық құралдары жаңарды. Силикаттық Кескіндеме техникасы жасала бастады.
19 ғ-дың аяғында және 20 ғасырдада дүние жүзі бойынша Кескіндеме өнерінің дамуы зор қайшылықтарға тап болды. Реалистік және модернистік ағымдар күрес үстінде қатар өмір сүрді. Азия, Африка, Австралия, Лат. Америкасы елдерінде Кескіндеменің жаңа мектептері туды. Постимпрессионизм К-сінің өзінде-ақ (П.Сезанн, В. Ван Гог, П.Гоген, А.Тулуз-Лотерек), ішінара “модерн” Кескіндемесінде де 20 ғ-ға тән кейбір ағымдардың ерекшеліктері айқындала бастады.
thumb|300px| left|Мона Лиза (Ritratto di Monna Lisa del Giocondo), Леонардо да Винчи 20 ғ-дың бас кезінде көптеген модернистік ағымдардың (кубшылдық, футуризм, сюрреализм) туындыларында көрініп тұрған дүниенің оп-оңай аңғарылатын элементтері ретсіз сызықтармен суреттелді, кейде ойда жоқ абстракт формаларға айналады. Мұндай ағымдардың көбі бара-бара өзіндік бағытқа айналды. 1960 жылдардың орта шенінен Батыс Еуропа мен Америка Кескіндемесі “топ-арттың” бір саласының бөлігін құрады. 20 ғ-да монументтік-сәндік Кескіндеменің рөлі артқанымен, қондырғылы Кескіндеме бұрынғыша күрделі орында тұрды; Кескіндеме техникасында жаңалық іздеу үрдісі күшейді. Балауыз бен темпераны пайдалану жиіледі. Монументтік Кескіндеме де жаңа бояулар – Мексикада пироксилиндік, бұрынғы КСРО-да кремний-органик. бояулар табылды. Сонда да, майлы бояу басым қолданылды.
Қазақ халқының бейнелеу өнері, оның ішіндегі Кескіндеме жанрының ежелгі ескерткіштері палеолит және неолит дәуіріне саяды. Олар үңгірлерге салынған бейнелер ретінде кезігеді (Қаратау, Хантау, Жасыбай, Зараутсай үңгірлері, т.б.). Сонымен қатар Таңбалы тас шатқалында (Жамбыл облысы), Бұғытас қорымында (Шығыс Қазақстан облысы) жануарлар, адам кескіні түрінде кезігеді. Зараутсай үңгірлеріндегі Кескіндемеден сол кездегі суретшілердің бірнеше түсті бояумен сүйкей жағу, ретті бояу әдістерін қатар қолдану арқылы жан-жануарлар мен адамның әрқилы пішінін бейнелегенін көруге болады. Сол сияқты қола дәуіріндегі тасқа оймыштап (шекіліп) қына және жосамен әрленген аңшылық, жаугершілік көріністер бар Кескіндемені айтуға болады. Есік қазынасы (б.з.б. 5 – 3 ғ-лар), Шелек қорғанынан (б.з.б. 7 – 6 ғ-лар) қазылып алынған байырғы сақ, ғұн, үйсін өнеріне жататын мұралар айтылмыш кезде тұтыну заттарында (киіз үй сүйегі, үй жиїаздарындағы сырлы өрнектер) бояу қолданылғандығын айғақтады.
Кескіндеме өнері, әсіресе, орта ғасырларда қыш ыдыстарда, қару-жарақ, ат әбзелдерінде, күнделікті тұтыну заттарында (төсек, асаяқ, шкаф, т.б.) көптеп кездеседі. Осы кезеңдегі бірнеше Кескіндеме шығармаларын айтуға болады. Олар: Тараз қаласынан табылған арыстан бейнесі бар табақ (10 – 12 ғ-лар) және Сарайшық қаласынан шыққан тоты құс бейнесі (11 – 15 ғ-лар). Тоты құстың түрлі түсті бояумен салынған кейпі, шиыршық атқан қозғалысы өте әдемі бейнеленген. Бұл сол кезеңдегі кескіндемешінің шеберлігін паш етеді. Сонымен қатар ірі сәулеттік кешен, кесенелерде (мыс., Қожа Ахмет Ясауи кесенесі, Айша Бибі кесенесі) ою-өрнектің пейзаждық үлгілері, жүкаяқ, кебеже, жағылан сияқты үй бұйымдарындағы сырлы әлеміш нұсқалары заманындағы халық өнері өкілдерінің асқан шебер болғанын көрсетеді.
Халық арасында көптеген кескіндемеші шеберлер болған, бірақ солардың көбінің аты бізге беймәлім. Қазақтан шыққан алғашқы кәсіби кескіндемеші – Ш.Уәлиханов. Оның акварель бояуымен салған портреттік, пейзаждық жұмыстары: “Сырымбет” (1850), “Сартайдың портреті” (1856), “Шақырым бағандары” (1950) нағыз шыншыл суреткер болғанын дәлелдейді. 19 ғ-да қазақ халқының өмірін өздерінің шығармаларына өзек еткен суретшілер: В.Штернберг(“Түйе”, “Киіз үй тұсындағы көрініс”), А.Горнович (“Ақмешітті алу”), А.Чернышев (“Қазақтардың көші”, “Қонып жатқан қазақтар”, т.б.) В.Верещагин қазақ табиғатын, қазақ халқын өте шеберлікпен жазып (“Аңшы қырғыз (қазақ)”, “Лепсі даласындағы таулар”, т.б.) басқаларға таныта білді. 1847 – 57 ж. Т.Г. Шевченко қазақ даласында қуғында жүргенде жергілікті халықтың өміріне байланысты “Байғұстар”, “Киіз үйде”, “Мемлекет жұдырығы” деген суреттер салды. Қазақтың бейнелеу өнерінің негізін қалауда Н.Хлудовтың еңбегі зор болды. Ол 1877 ж. қазақ даласына келіп өмірінің ақырына дейін осында болып, қазақ халқы өмірінен көп суреттер салды. Оның алғашқы шәкірттері: Қазақстанның халық суретшісі Ә.Қастеев, белгілі кескіндемешісі С.Чуйков. Қазақ халқының кәсіби К. өнерінің тарихы 20 ғ-дың 20-жылдарынан басталады. Ол дамудың қиын жолдарынан өтті. Алғашқы қазақ Кескіндеме мектебінің негізін салушы Қастеев өзінің шығармаларында кең дала сұлулығын, тарихи кезеңдерді, тұлғалы адамдар портретін (Абай, Шоқан, Амангелді, т.б.) жазып көрсете білді. Қастеевтен кейін қазақ Кескіндеме өнерінің тарихы бір топ дарынды суретшілер Ә.Ысмайлов, ағайынды Қожахмет пен Құлахмет Қожықовтар, Б.Сәрсенбаев, О.Таңсықбаев есімдерімен толықты. 1960 – 70 ж. қазақ Кескіндеме өнерінің даңқын шығарған суретшілер М.Кенбаев, Қ.Телжанов, Г.Ысмайлова, В.Антощенко-Оленев, К.Баранов, А.Ғалымбаева, Л.Леонтьев, Н.Нұрмұханбетов, С.Мәмбеев, Ү.Әжиев, С.Романов, Ж.Шәрденов, т.б. есімдері көпшілікке танылды. Олар қазақстандықтардың жеткен жетістіктерін, тіл жетпес табиғат сұлулығын паш етті. 1970 – 90 жылдары қазақ Кескіндемеде жаңа леп, жаңа көзқарастағы суретшілер тобы (Е.Сидоркин, Ш.Сариев, С.Айтбаев, Б.Садыханов, К.Муллашов, А.Ақанаев, М.Аманжолов, Е.Төлепбаев, Б.Түлкиев, З.Түсіпова, т.б.). Кескіндеме өнерін жаңа биікке көтерді. Осы кезеңде бұрын жабық тақырып болып келген 20 ғ-дың 30-жылдарындағы зұлмат кезең (Төлепбаев пен Түлкиев), атом полигоны зардаптары (Ақанаев пен Аманжолов) және Арал қасіреті (Ә.Төлебиев пен А.Рубашев) ашық жазылды. Өнердің жаңа ағымдарына бой ұру (мыс., Садыханов, Түлкиев, т.б.) байқалды. Төлепбаев бұрын қазақ суретшілері жетпеген дәрежеге көтеріліп, қазақ Кескіндемесін әлемге таныта білді.
Дереккөздер
Санат:Бейнелеу өнері
Лорету (Мараньян)
Лорету (Мараньян) (Loreto) — Бразилиядағы муниципалитет, Мараньян штатында орналасқан. Оңтүстік Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Шападас-дас-Мангабейрас экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10437 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3596,888 км² шамасында. Халық тығыздығы — 2,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1938 жылы құрылған.
Санат:Мараньян елді мекендері
Кәдімгі айырқұйрық
Кәдімгі айырқұйрық (Forficula auricularia) – айырқұйрықтылар тұқымдасына жататын талғаусыз жәндік. Ұзындығы 12-14 мм (аналық), 13-17 мм (еркек).
Дереккөздер
Санат:Айырқұйрықтылар
Фэргусон (Айова)
Фэргусон (Ferguson) — Айова штатының Маршалл округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.6 км². FIPS коды — 19-27255.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 126 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Маршалл округы (Айова)
Жаңа семенкино (Семенкин ауылдық кеңесі)
Жаңа семенкино — Башқұртстанның Белебеев ауданындағы ауыл, Семенкин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 276 адамды құрады. Пошта индексі — 452034, ОКАТО коды — 80209831004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Әбділхамит Сүлейменұлы Шолпан
Әбділхамит Сүлейменұлы Шолпан (Abdulhamid Sulaymon oʻgʻli Choʻlpon) шынайы есімі – Әбділхамит Сүлейменұлы Жүнісов (Abdulhamid Sulaymon o’g’li Yunusov) — өзбек кеңес ақыны, жазушы, драматург және публицист, жаңа өзбек поэзиясының негізін қалаушылардың бірі. Ол шығармаларына Шолпан деген бүркеншік атпен қол қойған.
Өмірбаян
Әбділхамит Жүнісов, Әндіжан қаласында 1897 жылы дүниеге келген. Әбділхамит өзінің білімін дәстүрлі жергілікті мектеп-медреседен бастайды, онда міндетті оқу бағдарламасын үйренумен қатар, философияға, логика мен тарихқа белсенді қызығушылық танытады, поэзияға қызығушылық танытады.
Әбділхамит полиглот бола отырып, түпнұсқада Шығыстың ұлы ақындары — Әбілқасым Фирдауси, Саади, Хафиз Ширази, Омар Хайямның шығармаларын оқиды. Кейінірек орыс-жергілікті мектептің оқушысы бола отырып, ол орыс ақындары мен жазушыларының – Пушкин мен Достоевскийдің мұрасымен танысады, орыс тілін үйрену оған еуропалық мәдениетті де ашады.
1919 – 1920 жылдары Әбділхамит «ТүркРОСТА» газетінің бас редакторы болып жұмыс істеді. Сондай-ақ «Иштирокиюн», «Гызыл Байрок – Қызыл Байрақ», «Туркистон – Түркістан», «Бухаро Ахбори – Бұхара жаңалықтары», «Дархон» сияқты көптеген басқа басылымдардың редакциялық алқасында қызмет етті.
Шолпанның сан қырлы таланты жан-жақты ашылып, 1917 жылы «Қолөнерші Халил» драмасын, 1920 жылы «Яркин» пьесасын, «Ояну» (1922), «Деректер» (1923), «Таңғы сүйкімді» (1926), «Сөз» (1935) поэзиялық жинақтарын жазды. 1924 жылы Шолпанның кейбір өлеңдері А.Самойловичтің аудармасымен орыс тілінде басылып шықты. 1936 жылы жазушының «Түн мен күн» романы жарық көрді. Шығармашылығының шыңы болған Шолпанның бұл шығармасы өзбек романы дәстүрінің қалыптасуына орасан зор ықпал етті.
Шолпан драматург ретінде де жарқын талантын көрсетеді, оның авторлығымен қойылған ондаған пьесалар театр сахнасынан кетпейді. Шолпан, сондай-ақ, өзбек тіліне Әбілқасым Лахутидің «Еуропаға саяхат», Пушкиннің «Дубровский» және «Борис Годунов», Горькийдің «Ана» және «Егор Булычов», Шекспирдің «Гамлетін» аударады.
Шолпан ел аралап, Орынборда болып, біраз уақыт Мәскеуде жұмыс істеген.
Соңғы жылдары
Ол 1937 жылы "Халық жауы" ретінде тұтқындалып, 1938 жылы 4 қазанда атылды.
Дереккөздер
Санат:КСРО жазушылары Санат:Өзбекстан жазушылары Санат:Өзбекстан ақындары
Мугай
Мугай — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тагил өзенінің оң жағалауынан 99 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 88 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тагил өзені Төменгі Тагил қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері
Волковское (Қарағанды облысы)
Волковское — Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданы, Қаражар ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Ботақара кентінен оңтүстік-батысқа қарай 90 км-дей, Қарағанды қаласының батысында 41 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 238 адам (121 ер адам және 117 әйел адам) болса, 2009 жылы 212 адамды (105 ер адам және 107 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Бұқар жырау ауданы елді мекендері
Кепш
Кепш — Ресейдегі өзен. Краснодар өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мзымта өзенінің оң жағалауынан 27 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 9 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кубань су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Қара теңіз су алабының өзендері Шепси өзені су алабының батыс шекарасынан Псоу өзеніне дейін (РФ мен Грузия шекарасы). Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Қаратеңіз су алабындағы өзендер.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Аққұм ауылдық округі
Аққұм ауылдық округі:
IC 1476
IC 1476 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70764, MCG 5-54-51, ZWG 496.60, NPM1G +30.0492, multiple system.
Сыртқы сілтемелер
IC 1476 Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Техникалық ату жылдамдығы
Техникалық ату жылдамдығы (атыс қарқыны) (техническая скорострельноcть (темп стрельбы)) — қару үлгісінің уақыт бірлігі ішінде (1 минутта) үздіксіз ату кезінде жасайтын атыс саны. Қарудың техникалық ату жылдамдығы әрқашан да оның ұрыстық ату жылдамдығынан бірнеше есе көп болады. Мысалы, автоматтың 1 минуттағы техникалық ату жылдамдығы 400-1000 атысқа тең, қол және қондырғылы пулеметтерде — 400-800, автоматты зенитті зеңбіректе — 120-300 атысқа тең.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Гүлмира Баянжанқызы Мәдиева
Гүлмира Баянжанқызы Мәдиева (21. 01. 1958 жылы туған, Алматы қаласы) — тілші, филология ғылымдарының кандидаты (1990).
Абай атындағы АлМУ-ды бітірген (1979). 1979—1983 жылдары Алматы облысы, Нарынқол ауданы, Шалкөде №119-кәсіптік-техникалық училищесінде мұғалім. 1982—1987 жылдары Әл-Фараби атындағы Қаз МҰУ-дың жалпы тіл білімі кафедрасында аға лаборант. 1987—1990 жылдары осында аспирант. 1991—1995 жылдары А. Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының ономастика бөлімінде аға ғылымының қызметкер. 1995—1996 жылдары Қазақ мемлекеттік шеттілдер институтының қазіргі қазақ тілі кафедрасында аға оқытушы. 1997 жылдан Қаз МҰУ-дың жалпы тіл білімі кафедрасында доцент. Профессор A. С. Аманжоловтың жетекшілігімен "Шығыс Қазақстан гидронимдері" деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады. Қазір жалпы тіл білімі, ономастика саласында еңбек етіп жүр. 20-дан аса ғылыми және оқу-әдістемелік еңбектің авторы.
Дереккөздер
Санат:1958 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақстан филологтары Санат:Қазақстан ғалымдары
Сипаттамалық операторлар
Сипаттамалық операторлар (Описательные операторы) — айнымалылардың, жиымдардың, функциялардың қасиеттерін және жадта шамаларды орналастыруға қажетті ақпараттарды анықтайтын оператор.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Вандежи-сюр-Екайон
Вандежи-сюр-Екайон (Vendegies-sur-Écaillon) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Камбре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,57 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59608, пошта индексі — 59213.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1108 адамды құрады. Халық тығыздығы — 168,65 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Қопа (Байғанин ауданы)
Қопа — Ақтөбе облысының Байғанин ауданы, Қопа ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Қарауылкелді (Байғанин) ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 82 км жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 176 адам (92 ер адам және 84 әйел адам) болса, 2009 жылы 261 адамды (130 ер адам және 131 әйел адам) құрады.
Тарихы
1963-1997 жылы қой өсіретін кеңшар орталығы болды. Оның негізінде Қопада бірнеше шаруа қожалықтары құрылды.
Дереккөздер
Санат:Байғанин ауданы елді мекендері
КАФ Чемпиондар Лигасы 2023/24
КАФ Чемпиондар Лигасы 2023/24 (2023–24 CAF Champions League) — Африка чемпиондары кубогының 60-шы жарысы.
Гранит-гнейс
Гранит-гнейс – өзінің қалыптасу барысында гнейсті нақышты (жұқа жолақты немесе жік-жапсарлы) иемденген гранит.
Дереккөздер
Санат: Табиғи тастар Санат:Мүсін жасау материалдары Санат:Құрылыс материалдары
Агустин Дельгадо
Агустин Дельгадо (Agustín Javier Delgado Chala; 23 желтоқсан 1974 жыл, Имбабура) — эквадорлық футболшы, шабуылшы. Эквадор Ұлттық футбол құрамасында ойнаған.
Сілтемелер
Санат:Эквадор футболшылары Санат:Эквадор Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Барселона Гуаякиль ФК ойыншылары Санат:Крус Асуль ФК ойыншылары Санат:Саутгемптон ФК ойыншылары Санат:Некакса ФК ойыншылары Санат:УНАМ Пумас ФК ойыншылары Санат:ЛДУ Кито ФК ойыншылары
Кете Жүсіп Ешниязұлы
Кете Жүсіп Ешниязұлы (1871, Қызылорда облысы, Қармақшы ауданы – 1937) – ақын, әнші. Әкесі Ешнияз Сал Жөнелдікұлы (1834 – 1902) белгілі айтыс ақыны, әнші болған. Алшын тайпасының негізін құрайтын Әлімұлы бірлестігінен тарайтын Кете руынан шыққан.
А.Затаевич “Қазақтың 1000 әні” атты жинағында (Орынбор, 1925) Ешнияздың алты әнін жариялаған. Әке өнегесін жалғастырған Кете Жүсіпон төрт жасынан жыр айтып, ән салды. Өлеңді жазып та, суырып салып та шығарады. Шәкей сал, Ырысты қыз, Қалыш келіншек, Қаңлы Жүсіп, Құлназар, т.б. сыр бойының ақындарымен айтысы, “Шаїзада” (1911), “Сұр мерген” (1915) атты дастандары бар. Кете Жүсіпкеңестік кезеңде де көптеген шығармалармен бірге “Барымта” (1923), “Өткен заман” (1925) атты поэмаларын жазды. Оның өлеңдері (“Бүркіттің сыны”, “Әлеумет келді жиналып”, “Өсиет”, “Білімді туған артық перизатым”) шымыр ұйқастарымен, тақырып ауқымдылығымен, тәрбиелік мәнімен құнды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1871 жылы туғандар Санат:1937 жылы қайтыс болғандар
Морион
Дереккөздер
Санат:Терминология
Smoky quartz
Мэттью Спиранович
Мэттью Томас Шпиранович (Matthew Thomas Špiranović; 27 маусым 1988, Джелонг, Аустралия) — аустарлиялық футболшы, қорғаушы.
Иты-Ёган
Иты-Ёган — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сими-Ёган өзенінің оң жағалауынан 27 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 53 км-ді құрайды.
Мэттью Спиранович
2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына, 2011, 2015 жылдары Азия кубогына, 2014 жылы әлем чемпионатына қатысты.
Иты-Ёган
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Надым өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Надым.
Мэттью Спиранович
Сілтемелер
Санат:Аустралия футболшылары Санат:Аустралия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Нюрнберг ФК ойыншылары Санат:Урава Ред Даймондс ФК ойыншылары Санат:Әл-Араби Доһа ФК ойыншылары Санат:Перт Глори ФК ойыншылары Санат:Футболдан Азия чемпиондары
Иты-Ёган
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Алтай (құм)
Алтай құмы – Қызылорда облысы Қазалы ауданындағы құмды алқап. Әйтеке би кенті кентінен шығысқа қарай 3 км жерде орналасқан.
Иты-Ёган
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Алтай (құм)
Дереккөздер
Санат:Қызылорда облысы құмдары
Лузиландия
Лузиландия (Luzilândia) — Бразилиядағы муниципалитет, Пиауи штатында орналасқан. Солтүстік Пиауи мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Байшу-Парнаиба-Пиауиенси экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 888 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 704,433 км² шамасында. Халық тығыздығы — 32,5 адам/км².
Тарихы
Қала 1870 жылы құрылған.
Санат:Пиауи елді мекендері
Түйісетін үтікті кең таспалы ажарлау білдегі
Түйісетін үтікті кең таспалы ажарлау білдегі (широколенточный шлифовальный станок с утюжковым контактом) — ағаш өңдеу өндірісінде қапталған немесе таза өңделген қалқанды тетіктердің беттерін тегістеу және жарым-жартылай түзету жұмыстарын істеуге арналған құрылғы. Өңделетін тетіктердің ең үлкен өлшемдері: ұзындығы 400 мм-ден бастап, ені 1100 мм, қалыңдығы 75 мм.
Дереккөздер
Санат:Полиграфия
Танкіге қарсы авиациялық бомба
Танкіге қарсы авиациялық бомба — танкілерді, әздігінен жүретін зеңбіректерді, бмп (жұм), бтр және сауытталған қорғанышы бар басқа да объектілерді талқандауға арналған бомба.
Қазіргі заманғы ТҚАБның калибрі 0,5-5 кг. Оның талқандағыш әрекеті кумулятивті әсерді колдануға негізделген.
Дереккөздер
Санат:Авиациялық бомбалар
Гранитоидтар
Дереккөздер
Санат: Геология Санат: Геофизика Санат: География
Хотскисс (Колорадо)
Хотскисс (Hotchkiss) — Колорадо штатының Дэльта округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 968 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.7 км² шамасында. FIPS коды — 08-37545.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Колорадо қалалары
Жылыжай аққанаты
Жылыжай аққанаты (Trialeurodes vaporariorum) – теңқанаттылар отрядына жататын ақшыл жасыл кішкене зиянды жәндік. Қиярды, қызанақты, бұрышты салат жапырақтарын, бүлдіргендерді және басқа жылыжай өсімдіктерді зақымдайды. Ересек аққанаттының сары денесінің ұзындығы 1,5 мм дейін жетеді және көлемі жағынан бірдей болып келетін екі жұп аппақ қанаттары болады.
Дереккөздер
Санат:Жартылай қатты қанаттылар
Төреханов Айбын
Төреханов Айбын Әдепханұлы (25 маусымда 1963 жылы туған, Алматы облысы Панфилов ауданы Көктал ауылы) – ғалым, ауыл шаруашылығы ғылымының докторы (2006).
Жетістіктері:
Негізгі ғылыми жұмысы мал өнімділігін биотехнологиялық жолмен жақсарту, жергілікті малдардың гендік қорын сақтау және оларды көбейту, табиғи жайылымдарды тиімді пайдаланудың негіздерін құруға арналған. Төреханов Айбын жаңадан шығарылған сүт бағытындағы “Ақ ырыс” қоңыр сиыр сүлесінің, қазақтың етті ақбас сиыры тұқымының Зенит-Чубатый, әулиекөл тұқымының Табакур аталық із топтарының және жоңышқаның “Балауса” жаңа сорты авторларының бірі. Төреханов Айбынның 170-тен астам ғылыми еңбектері, 15 ғылыми әдістемелері мен ұсыныстары, 4 монографиясы, 3 оқулығы жарық көрді.
Деректізбек
Деректізбек - геологиялық барлау қазындыларын, сынамаларды, үлгілерді және тағы басқа сипаттайтын мағлұматгар тізбегі;
Дереккөздер
Санат:Геология
Иоганни Густав Ренат
Иоганни Густав Ренат - орыс географы, картографы және тарихшысы.
Өмір долы
Тобыл қаласында тұрып, Сібірдің карталарын жасаған және тарихымен шұғылданған. 1701 ж. ұлдары Леонтий, Семен,Иванмен бірігіп, "Чертежная книга Сибири" деген атпен Сібірдің алғашқы атласын жасауды аяқтады. Атластың құрамына енген 23 картада бүкіл Сібір туралы 17 ғасырдың аяғына дейінгі жинақталған географиялық мәліметтер қорытылды. Бұның бірі "Чертеж земли всей безводной, малопроходной каменный степи" деген картада бірінші рет Қазақстан жері бейнеленді. 17 соңында Иоганни ұлдарымен бірге бұрынғы жылнамалар негізінде Сібірді жаулап алу тарихын жазды.
Мортық
Елді мекендер:
Басқа мағыналар:
Морозов Сергей Александрович
Морозов Сергей Александрович (2.8.1905, Семей қаласын – 1983, Мәскеу) — Қазақстан фотоөнерінің дамуына елеулі үлес қосқан фотосуретші. 1930 жылы Мәскеуде Жоғарғы әдеби курсты бітіріп, журналистік қызметпен айналысқан. 1947 жылы Т.Бигелдинов жайлы өмірбаяндық кітапшасын жариялады. Баспасөзді фотосуреттермен безендіру жайлы зерттеу жұмыстарын жүргізді. “Орыстың бірінші фотограф суретшілері” (1952), “Кеңестік көркем фотосурет” (1958), “Шығармашылық фотосуреттер” (1985) атты монографиялары жарық көрді. Морозов еңбектерінде Қазақстан тарихына, тарихи ескерткіштеріне байланысты фотосуреттер, Қазақ фотоөнеріне байланысты мол мағлұматтар жинақталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Кетқода
Кетқода, кедхуда (парс. сөзбе-сөз “үй әміршісі”, “үй иесі”) – орта ғасырларда Иран мен Орт. Азияда қолданылған лауазым, қауым басшысы. Кетқода Иранда, Орта Азияда және Оңт. Қазақстанда 15 – 18 ғ-ларға дейін ауыл ақсақалын (кадхуда-йи дих) және қала аймағының ақсақалын (кадхуда йи махала) атау үшін қолданылды. Ауылдағы Кетқодалар жиналыста ауыл байларынан сайланды. Бірақ оларды жергілікті әкімш. органы – диуан немесе ықпалды ақсүйектер бекітті. Кетқода лауазымы атадан балаға ауысып отырды. Қызмет сатысында Кетқода раистан (болыс немесе ауыл старшыны) кейінгі дәрежеде болды.
Дереккөздер:
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
NGC 4840
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 11 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4840 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44324, MCG 5-31-29, ZWG 160.42, DRCG 27-46.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Юрий Васильевич Истомин
Юрий Васильевич Истомин (3 шілде 1944, Харьков, Украин КСР, КСРО — 6 ақпан 1999, Мәскеу, Ресей) — КСРО-лық футболшы, қорғаушы. 1972 жылғы Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері.
Сілтеммелер
Санат:КСРО футболшылары Санат:КСРО Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Металлист ФК ойыншылары Санат:ЦСКА Киев ФК ойыншылары Санат:ЦСКА Мәскеу ФК ойыншылары Санат:Волынь ФК ойыншылары
Сьйог-Сент-Мари
Сьйог-Сент-Мари (Siaugues-Sainte-Marie) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Жоғарғы Луара департаментінде орналасқан. Бриуд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 40,01 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 43239, пошта индексі — 43300.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 802 адамды құрады. Халық тығыздығы — 20,04 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Луара департаментінің коммуналары
NGC 697
NGC 697 — Тоқты шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 15 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 697 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6848, NGC 674, UGC 1317, MCG 4-5-22, ZWG 482.27, IRAS01485+2206.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз)
Бельсито
Бельсито (Belsito) — Италиядағы коммуна, Калабрия әкімшілік аймағына қарасты Козенца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 929 адамды құрайды. Халық тығыздығы 84 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 87030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калабрия елді мекендері
Орман кесетін жер
Орман кесетін жер (орыс. лесосека) - жетілген орманның белгіленген жылда ағаш дайындауға бөлінген жері. Сілемінің мөлшері 7 ден 25 гектарға дейін.
Құрманәлиев Мүсірепбек
Құрманәливе Мүсірепбек (10.6.1943 ж.т., Түркістан облысы Түлкібас ауданы Көктерек а.) – химия ғылым доктор (1994), проф. (1995). Қазақ Ұлттық инжинерия академиясының корр. мүшесі (1997). ҚР Білім беру ісінің үздігі (1995). ҚазМУ-ды (1970, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технологиясы институтында (қазіргі Тараз мемлекеттік университеті) аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі (1974–84), ҚазҰУ-да доцент, кафедра меңгерушісі, деканның орынбасары (1984–94), Алматы технология институтында декан (1994–95), проректор (1995–2001), Халықаралық қазақ-түрік университетінің 1-вице-президенті (2001–03), Алматы технология университетінде декан (2003–06) болды. 2006 жылдан ҚазҰУ-да профессоры, ғылым жұмыстар жөніндегі проректоры қызметтерін атқарады. «Новые селективные полимеры на основе краун-эфиров и их производных» деген тақырыпта доктор диссертация қорғады. 300-ден астам ғыл. жарияланымның, 1 монографияның авторы, 30 авторлық куәлік пен патенттің иегері.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Хальмер-Яха (Панк-Таб-Надо-Хадуттэ тармағы)
Хальмер-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Панк-Таб-Надо-Хадуттэ өзенінің сол жағалауынан 5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Вале-да-Сеньора-да-Повуа
Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 333 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,39 км² шамасында. Халық тығыздығы — 17,2 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Иаков Зеведеев (S.Tiago).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Каштелу-Бранку округінің елді мекендері
Барум (Ильменау)
Барум (Ильменау) (Barum (an der Ilmenau)) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Люнебург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Луис-Домингис
Луис-Домингис (Luís Domingues) — Бразилиядағы муниципалитет, Мараньян штатында орналасқан. Батыс Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Гурупи экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5700 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 466,762 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12,2 адам/км².
Санат:Мараньян елді мекендері
Сан-Мильян-де-Екора
Сан-Мильян-де-Екора (San Millán de Yécora) — Испаниядағы муниципалитет. Риоха автономды бірлестігіне қарасты Риоха провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Аро ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 61 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,77 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 60 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Риоха елді мекендері
Автоматтандырылған желі
Автоматтандырылған желі - өндіріс өнімдерін немесе олардың кейбір түрлерін шығарудың немесе кайта өндеудің барлық үрдістерін тапсырылған қалыпта және белгілі бір технологиялық реттілікпен автоматтандырылған түрде жүргізетін негізгі және қосалқы жабдықтар кешені, машиналар жүйесі.
Дереккөздер
Санат:Инженерлік сала Санат:Өндіріс
Гранитқалыптастыру
Гранитқалыптастыру – геологиялық, геохимиялық және физикалық-химиялық процестер жиынтығы әсерінен гранитоидтардың қалыптасуы нәтижесінде литосфера кұрамында гранитті қабаттың даралануын камтамасыз еткен ауқымды геологиялық, құбылыс.
Дереккөздер
Санат: Геология Санат: Геофизика Санат: География
Пломер
Пломер (Plomeur) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Финистер департаментінде орналасқан. Кемпер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 29,69 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 29171, пошта индексі — 29120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3634 адамды құрады. Халық тығыздығы — 122,4 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финистер департаментінің коммуналары
Клайнгундхольц
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4745 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 105.88 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — ZT, ресми идентификациялық коды — 3 25 08.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Максимилиан Игельсбёк (Аустрия ұлттық партиясы) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Клайнгундхольц
Кирвайлер Лаутереккен)
Кирвайлер Лаутереккен) (Kirrweiler (bei Lauterecken)) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Кузель ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Ижун
Ижун — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Колдор өзенінің оң жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Нелобка
Нелобка — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Салда (№1068 Нижне-Салдинский тоған) өзенінің оң жағалауынан орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Ижун
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Телецкое көлінің су алабы. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері
Нелобка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері
Пішен
нобай|оңға|Сапасы жақсы пішен Пішен – шабылғаннан кейін ылғалдылығын 15-17 % не бұдан да құрғақ етіп кептірілген шөп.
Пішен – қыста қолда ұстаған малдың негізгі азығы. Қыста малға берілетін барлық жем-шөптің 40-45%-і азық өлшемі және қорытылатын протеиннің 50%-ке жуығы пішен үлесіне келеді.