cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нәтижелік белгі
Нәтижелік белгі - тәуелділік, яғни басқа бір онымен байланыстағы түрткілік белгі әсерінен, өз мәнін өзгертетін, белгі түрі.
Айналма қалақты турбина
Айналма қалақты турбина (поворотно-лопастная турбина) — реактивті турбина класының: радиальды — осьті, пропеллерлі және айналма қалақты болып, үш жүйеге бөлінуі. Айналма қалақты турбина 3—80 м арын кезінде пайдаланылады. Оның негізгі ерекшелігі — жұмыс доңғалағы қалақтарының бұрыштық орналасуы автоматты түрде бағыттаушы аппараттың қалақшасымен айналу кезінде бірге өзгеруінде. Бұл автоматты реттеудің жалпы жүйесі арқылы іске асырылады. Турбинаның білігі және жұмыс доңғалағының қорабы қуыс етіп жасалынады: біліктің ішіне қысыммен жіберілген май қорап ішінде орналасқан сервомоторды жұмысқа қосып, оның айналмалы жұмыс доңғалағының шетмойыны қалақшасын айналдырады. Турбинаның реттелуі кезінде бағыттаушы аппараттың қалақшасын айналдыру есебінен А және С жылдамдық векторы өзгереді, осыған байланысты реттеу кезінде су соққысыз қалақшаға құйылып С1{ жылдамдығы сақталады. Әрбір арынға берілетін ең жоғары п.о.к болады, оның комбинаторлық байланысы бойынша анықталады, мұндағы р — жұмыс доңғалағы қалақшаларының белгілі бір жағдайда орналасуы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Сент-Адриян (Кот-д'Армор)
Сент-Адриян (Saint-Adrien) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Гингам округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,93 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22271, пошта индексі — 22390.
Ушоа
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 552 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 252,213 км² шамасында. Халық тығыздығы — 37,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1930 жылы құрылған.
Сент-Адриян (Кот-д'Армор)
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
Ушоа
Тарихы
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Леден
Леден (Lähden) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Эмсланд ауданының құрамына енеді.
Виллиса белгісі
Виллиса белгісі - бет нервісінің жансызданып сал болуы салдарынан беттің қан кернеп қызаруы.
Леден
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4660 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 79,88 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 4 54 026.
Виллиса белгісі
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Леден
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Шымкент қысқа көшесі (Астана)
Шымкент қысқа көшесі - Абай даңғылынан басталып, Кенесары көшесінде аяқталады. Ә.Әлімжанов, Т.Бигелдинов көшелерімен қиылысады. Ұзындығы -350,8 м.
Б. з. д. 258 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 258 жылы туғандар
Шымкент қысқа көшесі (Астана)
Шымкент - Қазақстанның оңтүстігіндегі ежелгі қалалардың бірі. Қазір Түркістан облысының орталығы. Шымкент (түркіше «шым» - алқап, қойнау және иранша «кент» - елді мекен) - «Жасыл қала» деген мағынаны білдіреді.
Б. з. д. 258 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 258 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Шымкент қысқа көшесі (Астана)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Төменгі Пица
Төменгі Пица — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Семирецкая өзенінің сол жағалауынан 13 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Фурманов су құбыры
Фурманов су құбыры Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданы жерінде. 1973 жылы іске қосылған. Көршілес Ақжайық ауданы жеріндегі Дөңгелек бөгенінен басталады, сондықтан да Фурманов су құбырындағы ағын мөлшері Жайық-Көшім суғару-суландыру жүйесімен тығыз байланысты. Аудандағы елді мекендерді ауыз сумен қамтамасыз етеді және 163 мың га а. ш. жерді суландыра алады. Құбыр жүйесінің жалпы ұзындығы 596 км. Тәулігіне орта есеппен 13,4 мың м3 (кейде 15,7 мың м3-ге жетеді) су береді.
Дереккөздер
Санат:Батыс Қазақстан облысы экономикасы Санат:Қазақстан су құбырлары
Үндіқытай түбегі
Үндіқытай түбегі — Оңтүстік-Шығыс Азияда орналасқан түбек.
Ауданы 2 млн. км2. Батысында Бенгал шығанағы, Андаман теңізі және Малакка бұғазымен, шығысында Оңтүстік Қытай теңізі, Сиам және Бакбо шығанақтарымен қоршалған. Үндіқытай түбегінде Вьетнам, Таиланд, Камбоджа, Лаос елдерінің жерлері және Малайзия мен Бирманың біраз бөлігі орналасқан. Аумағының көп бөлігі таулы, жоталар негізінен бойлық бағытта орналасқан. Батысында қатпарлы-жақпарлы Аракан тауы (Виктория тауы, 3053 м), орталық бөлігінде Шан таулы қыраты және Танентаунджи жотасы, шығысында Чыонгшон тауы, оңтүстігінде Корат үстірті және аллювийлі Иравади, Менам және Камбоджа жазықтары жатыр. Климаты субэкваторлық, экваторлық. Орташа температура қаңтарда 20 — 26℃, шілдеде 27 — 29℃. Жылдық жауын-шашын мөлшері 1000 — 3000 мм.
Ірі өзендері Иравади, Салуин, Менам-Чао-Прая, Меконг. Тропиктік орман және саванна өседі. Қалайы және вольфрам кентастарының дүние жүзіндегі ең ірі қоры шоғырланған.
Санат:Азия түбектері Санат:Оңтүстік-шығыс Азия Санат:Үндіқытай
Зиленбах
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1566 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,87 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 71 165. Муниципалитеттің басшысы — Мартин Эхтер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Қаяз
Қаяз (Luciobarbus) – балық, тұқы тұқымдасының бір туысы. Қазақстанда 2 түрі: Арал қаязы (Luciobarbus brachycephalus) жөне болат-май қаязы (шырман) (Luciobarbus capito) бар. Болат-май қаязы екі түр тармағына бөлінеді: біреуі оңтүстік Каспийде (Қазақстан бөлігінде кездеспейді); екіншісі түркістан қаязы. Арал қаязынан ерекшелігі - ұзаққа өрістемейді, жергілікті (тұрғын) балық. Қабыршағы ірілеу, арқа қанаты кейін орналасқан және аумақтылау. Қазақстанда Сырдария су алабында, Шардара су қоймасынан өзеннің сағасына дейін, Қаратаудың оңтүстік-батысындағы өзендер мен Шу өзенінің жазық бөліктерінде кездеседі. Шуда, Кордай маңында, Қаяздың қара балықпен буданы бары белгілі. Оның түсі сарғышқа жақын – алтын сияқты. Әдетте Қаяздың арқасы бауырына қарағанда қоңырлау.Шабақтарында қоңыр дақ болады. Ұзындығы 70 см-ге, салм. 5,3 кг-ға дейін. Жыныстық жетілуі мекен ететін су айдынына байланысты 2-7 жас, көбіне 4-6. Уылдырығын (11.3-195 мың) судың температурасы 23°С болғанда өзендерде және су қоймаларындағы құмды, майда тасты жерлерге ша шады. Қорегі әр түрлі; барлық су өсімдіктері, көпшілік омыртқасыздардың дернәсілдері, ауада ұшатын ұсақ жәндіктер, моллюскілер, т.б. Яғни, олардың қорегі судағы қоректік қордың түрлік құрамына байланысты.
Дереккөздер
Санат:Тұқылар Санат:Арал теңізі
Буаздық
Буаздық — ұрғашы жануарлардың аналық клеткасынан ұрық дамып жетілгенге дейінгі физиологиялық күйі. Буаздықтың алғашқы кезеңінде жануарлар жақсы қоректеніп, семіре бастайды. Буаздық мерзімінің 2-жартысында ұрыққа қоректік заттар көбірек қажет болғандықтан, буаз мал арықтайды. Әр түрлі жануарлардың Буаздық мерзімі әр түрлі болады. Мысалы, сиырда 285 күн, жылқыда 340 күн, қой мен ешкіде 150 күн, түйеде 365 күн, есекте 380 күн, шошқада 114 күн, қоянда 30 күн, итте 62 күн, т.б.Буаздық мерзімі жануарлардың жеке түрлерінің ішінде тіршілік ортасына, жыл кезеңіне, жалқы, егіз немесе одан көп ұрпақ табуына, т.б. себептерге байланысты өзгеріп отырады. Буаз малға ерекше күтім қажет, Буаздық кезіндегі мал ауруларына іш тастау, ісіп-кебу, ерте төлдеу, жатыр жарығы, жатырдың бұрылуы не түйілуі жатады. Іш тастаудың үш түрі бар: індеттік іш тастау сарыптан, бактериялық және паративтік аурулардан; паразиттер арқылы іш тастау жыныс аурулары салдарынан, індетке қатыссыз іш тастау малды дұрыс азықтандырмаудан, азықта витаминдер мен минералдық заттардың жетіспеуінен, малдың бір нәрсеге соқтығып құлауынан, кейде жүрек, бүйрек, бауыр, т.б. мүшелерінің ауруынан болады. Іш тастау қаупі білінген малды бірден бөліп, оның тұрған қорасына зарарсыздандыру жүргізіледі, төсеніші алмастырылады. Буаз малдың ісіп-кебінуі малдың қан айналымының бұзылуынан, жүрек пен бүйрек ауыруынан, малды өріске шығармаудан, т.б. болады. Ісік асқынғанда зәр айдайтын, іш жүргізетін және жүрек қызметін күшейтетін дәрілер беріледі. Ерте төлдеу малға сапасыз азық, суық су беруден не оқыс қимыл жасаудан, жатыр сығатын, іш жүргізетін дәрілер көп беруден де болады. Жатыр жарығы құрсақтың көк еті жыртылғанынан болады. Жатыр төлмен бірге осы жарық арқылы тері астына еніп, бұлтиып тұрады. Бұл, көбінесе, соққыдан, іштегі төлдің ірілігі салдарынан болады. Малды төлдер кезде қыр арқасынан не бүйірінен жатқызады да, төлді жарықтың тесігіне бағыттап, суырып алады, жарыққа хирургиялық операция жасайды. Жатырдың бұрылуы не түйілуі буаз малдың оқыс бұрылуынан, құлауынан болады. Бұл кезде алдымен жатырдың қай жаққа бұралғанын анықтайды. Сабан не пішен төселген жерге малды жатырдың бұралған жақ жамбасынан (малдың бөксе жағын биіктету керек) жатқызады. Малдың аяғын байлап, жатыры бұралған жаққа қарай малды қыр арқасынан тез аударады. Буаздық кезеңіндегі ақаулықтар әр түрлі ауруларға, сүтінің азаюына, кейде малдың қысыр қалуына соқтырады.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, ||-том
Үлкен (Медвежий тармағы)
Үлкен  — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Медвежий өзенінің оң жағалауынан 16 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Зиморница (Кырджали облысы)
Зиморница (Зиморница) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 43 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Сар-Потери
Сар-Потери (Sars-Poteries) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Авен-сюр-Ельп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,88 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59555, пошта индексі — 59216.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1454 адамды құрады. Халық тығыздығы — 184,52 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Яны-Хорп-Я
Яны-Хорп-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тапсуй өзенінің оң жағалауынан 242 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Алғабас (Қазыбек би ауылдық округі)
Алғабас — Түркістан облысы Жетісай ауданы, Қазыбек би ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Яны-Хорп-Я
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Алғабас (Қазыбек би ауылдық округі)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жетісай қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 1 км жерде.
Яны-Хорп-Я
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Алғабас (Қазыбек би ауылдық округі)
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 3168 адам (1609 ер адам және 1559 әйел адам) болса, 2009 жылы 4747 адамды (2377 ер адам және 2370 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жетісай ауданы елді мекендері
Яны-Хорп-Я
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Ойя
Ойя (Oya (Pontevedra)) — Испаниядағы муниципалитет. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Понтеведра провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Бахо-Миньо ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3197 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 83 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 109 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Понтеведра елді мекендері
Қожамұрат Бейісұлы Өскембаев
thumb Қожамұрат Бейісұлы Өскембаев
1954 жылы 2 желтоқсанда Ақтөбе облысы Ақтөбе ауданының Благодарный кентінде туған. Қазақ.
Әкесі - Өскембаев Бейіс (1927 жылы туған), зейнеткер. Анасы - Өскембаева Жанапия (1928-1993).
КСРО ІІМ Алматы орта арнайы милиция мектебінің заң факультетін (1980) заңгер мамандығы бойынша; КСРО ІІМ Қарағанды жоғары мектебінің құқықтану факультетін (1986) заңгер мамандығы бойынша; КСРО ІІМ Академиясын бітірген (1991).
1973-1975 жылдары - Кеңес Әскерінің қатарында  қызметте. 1978 жылдан - КСРО ІІМ Алматы орта арнайы милиция мектебінің курсанты. 1981 жылдан - КСРО ІІМ Қарағанды жоғары мектебінің тыңдаушысы. 1987-1990 жылдары - Алматы облыстық ІІБ Қапшағай  қалалық атқару комитетінің ІІБ бастығы. 1989-1991 жылдары - КСРО ІІМ академиясының тыңдаушысы. 1990 жылдан - Алматы қалалық ІІБ Фрунзе аудандық атқару комитетінің ІІБ бастығы. 1992 жылдан - Алматы қалалық ІІББ жанындағы Күзет басқармасының бастығы. 1994 жылдан - Алматы қалалық ІІББ бастығының орынбасары. 1995 жылдан - ҚР ІІМ Мемлекеттік күзет  қызметі Департаменті бастығының бірінші орынбасары, бастығы. 2002 жылдан - Ақтөбе облыстық ІІБ бастығы. 2003 жылдан - ҚР ішкі істер вице-министрі.
Тесіктің өтім коэффициенті
Тесіктің өтім коэффициенті — сұйықтықтың тесіктен ағып шығу кезінде жылдамдығының артуына байланысты ағыншаның көлденең қимасының кемуі. Сұйықтық бөлшегі тесік жақтауына жеткен кезде белгілі бір жылдамдықпен қозғала отырып, инерция күшімен сол бағытта ағады да, ағыс сызығы тесік ернеуіңде сығылады. Кішілеу тесіктің сығылу коэффиңиентінің мәні E = 0,64, бұл жылдамдық коэффициентінде кемиді, рейнольде саны жоғары болғандықтан, жылдамдық коэффициенті \phi = 0,97-ге тең. Сұйықтықтың негізгі жылдамдығы \phi оның теориялық жылдамдығынан кем болады. Ал сұйықтықтың тесіктен сығылып ағып шығуы кезіндегі өтімі — сығылу қима ауданының жылдамдығының көбейтіндісіне тең болады, яғни тесіктің өтім коэффициенті: ; Мұндағы E — тесіктің сығылу коэффициенті. Тесіктен ағып шыққан сұйықтықтың өтімін мына формуламен анықтайды:
Қожамұрат Бейісұлы Өскембаев
2007 жылдың қыркүйегінен бері - «Қазақстан Халық банкі» АҚ Басқарма төрағасының орынбасары.
Тесіктің өтім коэффициенті
мұнда: \omega - тесік ауданы ( мұнда \pi — 3,14 тең; ɗ — тесік диаметрі); — су арыны.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Қожамұрат Бейісұлы Өскембаев
Марапаттары
3-ші (1986) және 2-ші (1991) дәрежелі «Мінсіз қызметі үшін», «Астана» (1998), «Қазақстан Республикисының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Құқық тәртібін  қамтамасыз етуде үздік шыққаны үшін» (2004), «Қазақстан Республикасы Ішкі істер органдарының ардагері» (2005), 3-ші дәрежеге «Ішкі істер органдарындағы мінсіз  қызметі үшін» «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен, «ҚР IIM үздік қызметі үшін» (1987) белгісімен, ҚР құрмет грамотасымен (2004) марапатталған. ҚР ІІМ еңбек сіңірген қызметкері Полиция генерал-майоры.
Діни көзқарасы
Діни көзқарасы - дінге құрметпен  қарайды.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономиканың тұрақты дамуы, өркендеу мен тұрақтылық, ұлтаралық келісім, әлемде жеткілікті дәрежедегі беделге ие құқтық демократиялық мемлекет».
Хоббиі
Хоббиі - волейбол, бильярд, кітап оқу, ат спорты.
Сүйіп оқитын әдебиеті
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет, мерзімдік басылымдар.
Үй жағдайы
Үйленген. Жұбайы - Өскембаева Ләйлә Бірлікбекқызы; Қыздары - Өскембаева Әсем (1982 жылы туған), Өскембаева (1987 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
IC 144
IC 144 — Кит шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6027, MCG -2-5-28, NPM1G -13.0070.
Сыртқы сілтемелер
IC 144 Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Ноғай ауданы (Дағыстан)
Ноғай ауданы (Ногай район; 1965 жылға дейін Қараноғай ауданы) — әкімшілік-аумақтық бірлік және Ресей Федерациясының Дағыстан құрамындағы муниципалды құрылым (муниципалды аудан).
Харьяга (Нерута тармағы)
Харьяга — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нерута өзенінің оң жағалауынан 34 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Ноғай ауданы (Дағыстан)
Әкімшілік орталығы — Тереклі Мектеп ауылы.
Харьяга (Нерута тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ноғай ауданы (Дағыстан)
Географиясы
Аудан республиканың солтүстігінде орналасқан және шекарамен: солтүстікте — Қалмақстанмен, батыста — Ставропол өлкесімен, оңтүстікте — Шешенстанмен және шығыста — Дағыстанның Тарамух ауданымен шектеседі.
Аудан аумағында жеке қалалық аймақ болып табылатын және аудан құрамына кірмейтін Оңтүстік Сухокумск қаласы орналасқан.
Алып жатқан жер аумағы — 9000 км².
Тарихы
Аудан 1928 жылы 22 қарашада ДАКСР ОАК 4 сессиясының қаулысымен Қараноғай аумағын бұрынғы Қызлар аймағынан бөлу арқылы құрылды. Бастапқыда аудан Тереклі Мектеп орталығы бар Қараноғай кантоны атауын алды. 06.03.1929 ж. ДАКСР ОАК қаулысымен кантондар аудан болып өзгертілді. 1938 жылы 22 ақпандағы БОАК шешімімен шаруашылық табысты дамыту мақсатында Ащықұлақ, Қараноғай, Қайасулы, Қызлар және Шелков аудандары Орджоникидзе өлкесіне берілді. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1944 жылғы 22 наурыздағы жарлығымен Қараноғай ауданы Грозный облысына қосылды. РКФСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1957 жылғы 9 қаңтардағы қаулысымен Қараноғай ауданы қайтадан ДАКСР-ға берілді.
1965 жылы РКФСР ЖК Төралқасының Жарлығымен Қараноғай ауданы Ноғай ауданы болып өзгертілді.
Ұлттық құрамы
2010 жылғы Бүкілресейлік халық санағы бойынша :
Муниципалдық-аумақтық құрылым
Муниципалды аудан құрамына ауылдық елді мекен мәртебесі бар 10 муниципалды құрылым және солардың ішіндегі 17 елді мекен кіреді.
Дереккөздер
Санат:Дағыстанның Ноғай ауданы
Вауда-Канавезе
Вауда-Канавезе (Vauda Canavese) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1410 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 201 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында. Пошта индексі — 10070.
Елді мекеннің қамқоршысы — киелі Бернард.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Николай Лазаревич Бубличенко
Николай Лазаревич Бубличенко  (9.10.1899, Украина, Харьков қаласы — 2.7.1990, Ресей, Санкт-Петербург) — ғалым, геология-минералдарының ғылыми докторы, профессор, (1940), Қазақстан ғылым академиясының корр. мүшесі (1958), Қазақстанның еңбек сіңірген ғылыми қайраткері (1961). Ленинград кен институтын бітірген (1924). 1924 — 39 жылы Геологялық комитеттің барлау экспедициясында аға коллектор, геолог болып Алтайда, Қаратауда және Балқаш аймағында жұмыс істеді. 1939 — 50 жылдары Қазақстан ҒА-нда геология секторының аға ғылыми қызметкері, 1951 — 69 жылдары Өскемен қаласындағы Алтай тау-кен металлургия институтында аға ғылыми қызметкер, лаборатория меңгерушісі және директордың орынбасары. 1969 — 73 жылдары Қазақстан Геологиялық ғылымдар институтының Алтай бөлімінде ғылыми жетекші, 1973 — 82 жылы осы институтта ғылыми қызметкер және кеңесші болды. Негізгі ғылыми еңбектері орта палеозойдың, әсіресе, девонның стратиграфиясы мен палеонтологиясын зерттеуге арналған. Ол Қазақстанда төменгі, ортаңғы девон жәнеКузбаста жоғарғы силур шөгінділерінің бар екенін алғаш рет дәлелдеді. 2-дәрежелі Отан соғысы орденімен және медальдермен марапатталған.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, ||-том
Санат:Тұлғалар
Арока (аудан)
Арока (аудан) (Arouca) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Энтре-Доуру-и-Воуга муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авейру округінің елді мекендері
Чичиборка
Чичиборка — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Обнора өзенінің сол жағалауынан 4,4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кострома өзені бастауынан Исады ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Тару Тамбов
Тару Тамбов (Печера) — Ресейдегі өзен. Тамбов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лесной Тамбов өзенінің оң жағалауынан 74 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тамбов облысы өзендері
Растенфельд
Растенфельд (Rastenfeld) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Кремс-Ланд округінің құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Шахтёр (стадион, Екібастұз)
Шахтёр — Екiбастұзда орналасқан стадион. Бұл стадионға 6 300 көрермен сияды. Екiбастұз футбол клубынын стадионы.
Онтүстiк
Оңтүстiк трибунада 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 секторлар бар. 3-шi сектор қонақтарға арналған.
Батыс
Батыс трибунада 8, 9, 10, 11, 12 сектор бар. 10-шы секторда табло орналасқан.
Солтүстiк
Солтүстiк трибунада 13, 14, 15, 16, 17 секторлар бар.
Санат:Қазақстан стадиондары Санат:Стадиондар
Иосиф Михайлович Михайлов
Иосиф Михайлович Михайлов (шын тегі Лапицкий) (1876 жылы 26 қаңтарда Минск қаласында дүниеге келіп, 1944 жылы Мәскеуде дүниеден өткен) – орыс опера режиссері, музыка және қоғам қайраткері, опера өнерінің теоретигі. Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі. Опера театрының реформасы туралы мақаланың авторы. 1906-1908, 1921-1928 жылдары Үлкен театрда, 1912-1919 жылдары Петрогард музыкалық драма театрында, 1941 жылы Донецск опера және балет театрында жұмыс істеген. 1936 жылы Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі атағына ие болған.
Санат:1876 жылы туғандар Санат:1944 жылы қайтыс болғандар Санат:КСРО театр режиссерлері
Оргазм
thumb|right|«Ессіз қуану» ([[1894) — Владислав Подковински]] Оргазм (ὀργάω сөзінен шыққан ὀργασμός — құштарлықпен жалындаймын) — мықты рақаттану, тоят алғандық сезіммен сипатталатын сексуалды қозудың аяқталуы, кульминациясы.
Эрогенді зоналардың, әдетте жыныстық мүшелердің вагиналды жыныстық акт, оралды немесе аналды секс, мастурбация, серіктестің қолымен, тілімен эрогенді зоналардың қоздырудың немесе сексуалды белсенділіктің басқа та түрлері кезіндегі стимуляциясының нәтижесінде орын алады. Әйел адамдардағы клиторлы оргазм клитордың стимуляциясы арқылы болады (клитор әдеттегіде сыртқы қоздырушылардын жыныстық еріндермен қорғалған). Оргазмның ұйқы кезінде келуі мүмкін; ер адамдарды бұл эякуляциямен бірге болады да, поллюция деп аталады. Сонымен қатар ер адамдарда ұрық шашу қатты қозудың кесірінен, жыныстық мүшеге тимей ақ болуы мүмкін.
Оргазм — адамның жыныстық жауабының циклындағы үшінші және ең соңғы өзгерістер фазасы.
Денсаулық
Оргазм және жыныстық белсенділік, жалпы алғанда — бұл организмнің көптеген негізгі жүйелерінің ширығуын талап ете алады. 1997 жылы 45-59 жастағы 918 ер кісінің қатысуымен BMJ -да жүргізілген зерттеу көрсеткендей, он жылдық бақылаудан кейін кем оргазм алған ер кісілер аптасына екі немесе үш рет оргазм алған ер кісілерге қарағанда, кез келген себеп бойыша екі есе жиі қайтыс болған. 2001 жылы жүргізілген және жүрек-қантамыр жүйесінің саулығына арналған кейінгі зерттеулер көрсеткендей, жыныстық қатынаспен аптасына үш немесе одан көп рет шұғылдану жүрек талмасы мен инсульт қаупін 50%-ға төмендетеді.
Кейде сирек кездессе де, оргазм кезіндегі бас ауруы жыныстық қатынас кезінде бас айналуды тудыруы мүмкін. Оргазмдік бас айналудың нақты себебі анық емес, бірақ мамандар бұл тамыр соғу жиілігі мен қан қысымының жоғарылауымен байланысты болуы мүмкін деп санайды. Тыныштық жағдайында жүрек жиырылысы жиілігінің жоғары өзгергіштігі клиторды бір мезгілде қосымша ынталандырмай, пенильдік-қынаптық жыныстық қатынас нәтижесінде оргазммен байланысты екенін көрсететін кейбір зерттеулер бар.
Ерлердің кішігірім пайызы бүкіл денеде бұлшықеттің қатты ауыруын және эякуляциядан кейін бірден басқа симптомдарды тудыратын посторгазмдік ауру синдромы (POIS) деп ааталатын аурудан зардап шегеді. Симптомдар бір аптаға дейін созылады. Кейбір дәрігерлер POIS жиілігі «популяцияда академиялық әдебиетте айтылатын жиіліктен жоғары болуы мүмкін» және POIS-ке шалдыққан көпшілік адамдар диагностикаланбаған деп болжайды.
Дереккөздер
Санат:Жыныстық қатынас физиологиясы Санат:Жыныстық қатынас сезімдері
Павлодар облысының орталық мемлекеттік мұрағаты
Павлодар облысының Орталық мемлекеттік мұрағаты - Павлодар атқару комитетінің штатына кіші мұрағатшы (архивариус) лауазымының енгізілуімен 1925 жылдың 30 маусымынан бастап Павлодар облысының мұрағат мекемелерінің тарихы басталды.
Тарихы
1938 жылы құрылған облыс мемлекеттік мұрағатында 1766-2009 жылдарға азаматтардың жеке құжаттары және Павлодар облысы мекемелері, ұйымдары, және кәсіпорындарының басқарушылық, ғылыми-техникалық, аудиовизуалдық құжаттары 570 мыңнан астам сақтау бірліктері бар. Осы құжаттар түрлерінің жиынтығы отандық тарихтың түрлі аспектілері бойынша мәлімет алуға мүмкіндік береді. Павлодар облысы мемлекеттік мұрағатының құжаттарынан Ертістің Павлодар өңірінің тарихы бойынша мәліметті табуға болады, 19 ғасырдың баcынан бастап. Олардың бөлігі жалпы көлемде көп емес - 1%-дан төмен. Ол құжаттар жеке тектік қорлар мен кейбір мекемелер, ұйымдар, кәсіпорындар қорларының құрамында мемлекеттік сақтауға түсті.
Өкімет және басқарудың Павлодар уездік және округтік органдары қорларында Ертістің Павлодар өңірінде кеңес өкіметінің орнатылуы үшін күрес, экономиканы қалпына келтіру, ауыл шаруашылығын коллективтендіру, мәдени құрылыс көрініс табады. Сол кезеңдегі оқиғалар Павлодар комсомолын ұйымдастырушыларының бірі Н.Ф.Калиннің: Баянауылдың бірінші әйкл-коммунисі Т.Л.Комарова-Бельденинованың; нан дайындау кезінде кулактар қолынан қаза тапқан, 20-шы жылдар комсомолы И.Ф.Ройдың жеке тектік қорларында да көп байқалады.
1938 жылы Павлодар облысының құрылуымен Ертістің Павлодар өңірі тарихының жаңа кезеңі басталады. Павлодар облысы экономикалық және әлеуметтік-мәдени дамуының маңызды мәселелері қалай қарастырылып, шешілгені туралы депутаттардың облыстық, аудандық, қалалық кеңестері сессияларының, олардың атқару комитеттері мәжілістерінің хаттамалары куәлік етеді.
Мұрағат қорына шолу
Сталин дәуіріндегі жаппай саяси қуғын-сүргіндер туралы 30-40-шы жылдар және 50-ші жылдар басындағы негізсіз қуғын-сүргінге ұшырағандардың құжаттары мен істер Топтамасы мәлімдейді. Оның ең құнды бөлігін лагерь қабырғаларында тірі қалған, қуғын-сүргінге ұшырағандардың естеліктері, тұтқындардың хаттары, фотосуреттер, қайтыс болғаны (атылғаны) туралы куәліктер құрайды. Топтамаға саясат және қоғам қайраткері К.Бердалиннің; ғалым-саяхатшы, Арктиканы зерттеуші Е.С.Гернеттің; Павлодар ауыл шаруашылығын механизациялау мектебінің оқытушысы С.Жүсіпбековтың; тарих ғылымының докторы, Вена университеті мен Қазақ пединститутының профессоры П.П.Кунтенің (Бруннер); ғалым, атақты «Катюша» реактивті қаруын құрастырушыларының бірі Г.Э.Лангемактің; партия қызметкері М.Н.Нұрпейісовтың; Үрлітүп ауданы «Заря» колхозының төрағасы О.Тінәлиевтің және басқалардың құжаттары енді. Топтамада барлығы екі жарым мыңға жуық адам туралы мәлімет бар. Құжаттардың ірі кешені біздің жерлестеріміздің Ұлы Отан соғысы жылдарындағы ерліктері туралы куәлік етеді. облыстық мекемелер, ұйымдар мен кәсіпорындардың қорлары облыс еңбекшілерінің Ұлы Жеңіске тигізген үлкен үлесі туралы баяндайды. Жеке тектік құжаттардан Азаматтық және Ұлы Отан соғыстарында қатысқандардың естеліктері және құжаттары, істер топтамалары, Кеңес Одағы Батырларының, еңбек әскерлерінің құжаттары мен істер топтамалары құрастырылды. Ұлы Отан соғысына қатысқан Р.Ж.Аликовтың, С.Ф.Гончаровтың, З.П.Ереминаның, Г.В.Путинцевтің және басқалардың, сондай-ақ тыл еңбекшілері, соғыс жылдарында жоғары астық топтарын құру жөніндегі қозғалыстың бастамашысы А.И.Дацкованың; депортацияға ұшыраған поляктарды орналастыруымен айналысқан А.М.Захарованың жеке тектік қорларында соғыс жылдары туралы қызық мәлімет баршылық.
Байжігіт
(Байжігіт Тоқтарқожаұлы Қабанбай батырдың арғы атасы)
Байжігіт Жаулыұлы (1705 — 1795) — батыр, күйші, композитор, сазгер. Байжігіт өмірі дені ат үстінде, қалмақ басқыншыларына қарсы ұлт-азаттық күрес кезеңінде өткен. Найман тайпасының Қаракерей руының Жастабан елінен шыққан.
Өмірбаяны
Найман ішіндегі Жастабан елі бір жағы Тарбағатайдың сыртын, бір жағы Шыңғыстаудың бауырын жайлаған. Бұл кезде Байжігіт Жәнібек Бердәулетұлы батырды сағалаған деседі. Күйшінің өмірі негізінен қазіргі Шұбартау ауданының шегіндегі Бақанас, Балқыбек, Көксала өзендерінің бойында өткен. Шығыс Қазақстан күйшілік, домбырашылық дәстүрінің, жалпы қазақ күй өнерінің шертпе күй саласының дамуына, көркейуіне мұрындық болған күйші. Ел аңызы Абылай хан заманында өмір сүрген Байжігіт 300 күй шығарған дейді. Заманында «күй иесі Байжігіт», «күй перісі» атанған. Байжігіт өзіне дейінгі күйшілік, домбырашылық өнердің озық қасиеттерін бойына сіңіре отырып, оны жаңа белеске көтерген бірегей тұлға. Артына мол мұра қалдырған өнер иесі Байжігіттің тәлім алған ұстаздарының бірі - Сары Нияз төре деген күйші адам екен. Байжігіт 13-14 жас шамасында киіз үйдің сыртында отырып, іштегі отырған, сол кезде елге атақты Сары Нияз төремен күй тартысқа түседі. Өзімен күй тартысқа түсіп отырған күйшінің орындаушылығына риза болып сыртқа шықса, жап-жас бала екендігін көріп қайран қалады. Осыдан бастап Сары Нияз Байжігітті шәкірт қылып домбырашылық өнердің барлық құпия сырына қанықтырыпты. Тарихта «Ақтабан-шұбырынды» атанған кезеңде Байжігіт 18 жасар жігіт екен. Елмен бірге үрей кешіп, азап шекседе домбырасын тастамапты. Осы кезеңде «Ақтабан» атты күй шығарады. Байжігіттің қилы кезеңге арналған ең елеулі туындысы «Қайың сауған» күйі. Осы күй күйшінің есімін бүкіл елге әйгілейді. Жаңа өрлеп келе жатқан жас сұлтан Абылай, күйшіні ордаға алғызады. Байжігіт өмірінің бірталай уағы осы Абылай төңірегінде өтеді. Күйшінің жоғарыда аталған күйлерінен басқа «Нарын» (төрт бөлімді), «Азат» (екі бөлімді), «Арман», «Көкейкесті» атты күйлері болған. Күйші 80 жасқа келгенде сіреспе деген ауруға шалдығып (сірә паралич болса керек) төсек тартып жатып қалады. Өлім сағаты таяған кезде сахара өнерпаздарының көне салты бойынша жұртпен күй арқылы қоштасады. Оң қолы шертуге келмеген себепті күйші ең ақырғы сырлы күйін алақанының қырымен қағып ойнаған көрінеді. Күй ұрпақ жанында «Көкейкесті» деген атпен сақталған.
Шығармалары
Сол жорықтар әсерімен “Нарын”, “Қылау батыр”, “Алмажай” сияқты күйлерін шығарған. Эпикалық сарында тартылатын күйлерінде ел қорғаны болған жаужүрек батырлардың бітім-келбеті музыка тілмен өрнектелген. Оның “Секіртпе”, “Бұлғын сусар”, “Тоғыз тоты”, “Қособа” атты күйлері тыңдаушыны ерекше нәзік сыршылдығымен елітеді. Бұлардан басқа “Азат”, “Ақтабан”, “Аңшының зары”, “Беласар”, “Қашқан қалмақ”, т. б. күйлері бар. Байжігіт күйлері қазіргі Шығыс Қазақстан облысында (Семей өңірі, Шұбартау, Аягөз, Абай ауд.) және Шығыс Түркістанда кең тараған. Оның күйлерін Манеке, Мыңқабыл, Бекжан, Талтүс, Рәш, Қоңыр, Ақжүрсін, Қызай, Бодау, Жүнісбай, Құлыншақ сияқты күйшілер кейінгі ұрпаққа жеткізген.
Дереккөздер
Санат:Күйшілер
Вазомоторлы жүйкелер
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Қопа (Хромтау ауданы)
Қопа — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы ауыл, Қопа ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Хромтау қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 52 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1226 адам (583 ер адам және 643 әйел адам) болса, 2009 жылы 784 адамды (381 ер адам және 403 әйел адам) құрады.
Тарихы
1964 жылдан қой өсіретін кеңшар орталығы болды. Оның негізінде Қопада және Амангелді, Тамды ауылдарында ӨК және шаруа қожалықтары құрылған.
Дереккөздер
Санат:Хромтау ауданы елді мекендері
Жаңатай Шәрденов көшесі (Астана)
Жаңатай Шәрденов көшесі Әлімхан Ермеков көшесінен басталып, Құлагер көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 247,6 м.
Жаңатай Шәрденов (1927-1992) - кескіндемеші, Қазақстанның халық суретшісі. Ұлттық пейзаж өнерінің жетекші шебері. «Жас қайыңдар», «Қапшағай теңізі», «Медеуге апаратын жол», «Талас даласында», «Алатау бөктерінде», т.б. көптеген жанрлық картиналардың авторы
Қызғылтсары айқабақ
Қызғылтсары айқабақ - (Acrocephalus agricola) торғайлар сабының Сандуғаштар тұқымдасының Айқабақтар тегіне жататын сайрағыш құсы.
Биологиялық сипаттамасы
Дене тұрқы - 13 см, қанаттарының өрісі 15—17,5 см. Денесінің төбе жағының қауырсындары - ақшыл-қоңыр, төмен жағы - ақшылдау. Жыныстық дисморфизм болмайды, еркегі де ұрғашысы да сырт көрінісі бірдей.
Қызғылтсары айқабақ - ең кішкене айқабақтардың бірі, басқаларына өте ұқсас, тек қана жазда төбесінің қауырсындары жонынан қошқылдау болып көрінеді. Дауысы мен әуезі де өзге кішкене айқабақтарға, әсіресе саз айқабаққа ұқсас, алайда одан айырмашылығы қызғылтсары айқабақ бұталарда емес, қамыста өмір сүреді.
Қамысқа ұялайды, сонымен бірге ұяда өзін сақ ұстайды. Қамыс немесе қоғаның бірнеше сабақтарына орнықтырылған цилиндр пішінді ұя суға жиі тиіп тұрады, алайда көбінесе судан 30 см қашықтықта болады. Салындыда көгілдір немесе жасылдау реңкті теңбілденген 4-5 жұмыртқалар жатады. Ұялау тұрмысы егжей- тегжейлі зерттелмеген.
Таралу аймақтары
Бүкіл Орта Азияда кең тараған. Қазақстанда қамысы қалың өскен жазықтық, су қоймалардың барлығында болады.
Дереккөздер
Санат:Торғайтәрізділер Санат:Азия құстары
Болтон (Массачусетс)
Болтон (Bolton) — Массачусетс штатының Уорчестер (Worcester) округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Бу-газ турбиналы қондырғы
Бу-Газ Турбиналы Қондырғы — бу және газ турбиналарының жұмыс циклдері біріктірілген энергетикалық қондырғы. Бу-Газ Турбиналы Қондырғыда жұмыстық дене ретінде отынның жану өнімдері мен қыздырылған ауа (газ турбинасында), бу (бу трубинасында) немесе бір турбинадағы бу-газ қоспасы пайдаланылады. Бу-Газ Турбиналы Қондырғының газ турбиналы қондырғыларға қарағанда артықшылығы — жұмыстық дененің бастапқы температурасы жоғары, ал әкетілетін жылу температурасы төмен болады. Бу-Газ Турбиналы Қондырғының бірнеше сұлбасы бар, олардың ішінде біріктірілген қондырғылар көп қолданылады. Оларда газ турбинасының жану камерасына барлық пайдаланылатын отынның (табиғи газ, мазут) тек 20%-і ғана жіберіледі. Газ турбинасы арқылы өткен, құрамында жануға қатыспаған оттегі бар жану өнімдері бу турбинасының оттығына келіп түсіп, онда басқа отынмен (сапасы төмен) бірге жанады. Газ турбинасына келіп түсетін газдың бастапқы температурасы жоғары болған сайын утилизатор-қазандармен жабдықталған сұлбалардың артықшылығы байқалады. Мұндай Бу-Газ Турбиналы Қондырғыда газдың 1100С бастапқы температурасы кезінде (пайдалы әсер коэффициенті шамамен 46%) отын шығыны 270 кВтҺсағ-қа азаяды. Қазіргі кезде Қазақстандағы газ және мазутпен жұмыс істейтін электр станцияларын бу-газ қондырғыларымен техникалық қайта жарақтандыру жұмыстары қолға алынуда.
Пайдаланылған әдебиет
“Қазақ Энциклопедиясы”, ||-том
Байбатша
БАЙБАТША - байырғы қазақ қоғамындағы байлардың дәулетін, қоғамдағы әлеуметтік орнын, мәртебесін күшейту мақсатында, дәстүрлі билік жүйесіндегі сөзінің өтімдігіне байланысты айтылатын теңеу сөз. Осыған орай, қазақта бай баласы байбатша деген атау қалыптасқан. Яғни I». көшпелі аристократтардың атауының метафоралық когнитивтік образы.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Ильгау
250px|thumb|Картада орналасуы Ильгау (Illgau) — Швейцарияның Швиц кантонында орналасқан коммуна. Швиц округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 792 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10.9 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1363, пошта индексі — 6434.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Швиц елді мекендері
Б. з. д. 259 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 259 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 259 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Шу
Шу – Жамбыл облысы Шу ауданындағы қала. Аудан орталығы Төле би ауылынан оңтүстікке қарай 8 км, облыс орталығы Тараз қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 225 км жерде, Шу өзенінің сол жағында орналасқан. Тұрғыны 45 447 адам (2023).
Сөз төркіні
Қала Шу өзенінің құрметіне аталған, ал Шу (水) термині қытай тілінен аударғанда "су" дегенді білдіреді. Бірақ, Еркебай Қойшыбай бұл терминнің атауы түркілік рулардың бірі: шу, шуе, шуй, чуе этнонимінен алынған деп болжаған.
Қала туралы
Іргесі 1928 жылы Түркістан – Сібір теміржолын салуға байланысты қаланған. Қала Мойынты – Шу теміржолы қосылғаннан кейін шұғыл дами бастады. 1960 жылдан аудан, 1965 жылдан облыстық бағыныштағы қала болады. Қалада 1995 жылға дейін жөндеу-механика, темір-бетон, қант, сүт өнімдері, автокөлік және құрылыс орындары, баспахана, ауыл шаруашылық техника бірлестіктері болды. Олардың басым көпшілігінің атауы мен құзырлары өзгеріп, экономиканың әр түрлі бағытындағы кәсіпорындар мен мекемелерге айналды. Ірілері: “Шу тепловоз жөндеу зауыты”, “Шу механикалық жөндеу зауыты”, “Шу астық тарату базасы”, “Шатыркөл” мыс кен орны, “Қызыл бидай”, “Шу автокөлік кәсіпорны”, “Шу жолаушы автокөлік кәсіпорны” АҚ-тары және “Қазақ зағиптар қоғамының оқу-өндірістік кәсіпорны” ЖШС-і, т.б. кәсіпорындар мен мекемелер жұмыс істейді. Бұлардан басқа ауыл шаруашығы бағытта 28 шаруа қожалығы, 2 ЖШС және 1 агробірлестік бар.
Білім беру және мәдениет орындарынан жалпы білім беретін 10 мектеп, 1 кәсіптік-техникалық мектеп, 2 колледж, 6 кітапхана, 1 мәдениет үйі, 2 стадион, мешіттер, т.б. мекемелер бар. Денсаулық сақтау орындарынан 1орталық қалалық аурухана, аумақтық емхана, тубдиспансер, отбасылық-дәрігерлік амбулатория, 3 фельдшерлік-акушерлік пункт және тіс емханасы жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл облысы қалалары Санат:Шу ауданы елді мекендері
Қадыр Әлімқұлов
ҚазМУ-ді бітіріп (1975), "Социалистік Қазақстан" газетіне тілші болып орналасқан. 1977-1979 жылдары "Білім және еңбек" журналында жауапты хатшы, 1979-1982 жылдары Қазақ теледидарында комментатор, 1982-1986 жылдары "Социалистік Қазақстан" газетінің Алматы облысындағы меншікті тілшісі, 1986-1990 жылдары Алматы облысы партия комитетінің үгіт және насихат бөлімі меңгерушісінің орынбасары қызметін атқарған. 1990 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігінде жауапты қызметте істеген. Қазір Қазақстан Республикасы Президент Әкімшілігінің жалпы бөлімінің редакциялық сараптама секторының меңгерушісі. "Тағдыр көзіндегі тамшы" (1999), "Жан тұңғиығындағы жауһарлар" (2000), "Сартап сағынышым сағымданған" (2001) және "Тәуелсіздік" (2002) жыр жинақтары жарық көрген. Ақын М.Қайырбековпен бірігіп жазған "Сүзге сұлу" поэтикалық драмасы Ел тәуелсіздігінің 10 жылдығына орай өткізілген республикалық жабық байқауда екінші жүлде ие болып, жеке кітап болып шыққан. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.
Дереккөздер
Санат:Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары Санат:Тұлғалар
Лёнинген
Лёнинген (Löningen) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан қала. Клоппенбург ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 13 166 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 4 53 011. Қаланың басшысы — Томас Штедтлер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Униан-Паулиста
Униан-Паулиста (União Paulista) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Жозе-ду-Риу-Прету мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Ньяндеара экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 379 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 79,148 км² шамасында. Халық тығыздығы — 17,4 адам/км².
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
NGC 3859
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1884 жылы 23 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3859 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36582, UGC 6721, MCG 3-30-91, ZWG 97.122, IRAS11423+1943.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Бу Генераторы
Бу Генераторы— ядролық реакторлардан бөлінетін жылу тасығыштардың (су, су буы, газ, сұйық металл, т.б.) көмегімен суды жылыту арқылы атмосфералық қысымнан жоғары қысымдағы бу алуға арналған құрылғы (жылу алмастырғыш). Ол су-сулы энергетикалық реакторлары бар АЭС-терде пайдаланылады. Бу қазандары да бұрын Бу Генераторы деп аталған.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, ||-том
Хабиболла Оспанов
Хабиболла Құсайынұлы Оспанов (10.7.1932 жылы туған, Павлодар облысы Баянауыл ауданы Торайғыр ауылы) – химия ғылым докторы (1981), профессор (1983), Халықаралық және Қазақстан Республикасы Минералды ресурстар ғылым академияларының академик (1995), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнертапқышы (1976). ҚазМУ-ды (1955, қазіргі ҚазҰУ) және аспирантурасын (1965) бітірген. Павлодар облысы Майқайың кентіндегі мектепте мұғалім, «Майқайыңалтын» комбинатында инженер (1955–1958), орталық лаборатория бастығы (1958–1962), ҚазМУ-да кіші, аға ғылым қызметкер (1965–1976), профессор (1976–1983), кафедра меңгерушісі (1983–2002) болып жұмыс істеді. 2002 жылдан ҚазҰУ-да проф. қызметін атқарады. 1979 ж. «Разработка физико-химических основ и принципов прогнозирования последовательного растворения минералов и неорганических материалов (на примере сульфидов, оксидов, силикатов)» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Оның ғылыми еңбектері негізінен химияның және электрхимияның неорганикалық физика, химия технологиясын зерттеу мәселесіне арналған. 1100-ден астам ғылыми жарияланымның, оның ішінде 22 монография (мыс., «Физико-химические основы избирательного растворения минералов», 1993; «Общие принципы урегулирования действия гальванического эффекта между сульфидными в условиях гидрохимического процесса», 2004, т.б.), 20 оқулық пен оқу құралының авторы. 150 өнертабыс пен патенттердің, 3 халықаралық жаңалықтың иегері. .
Қосымша мәліметтер
Санат:Ғылым
Шатыр
thumb|200px Шатыр — далалық жағдайларда жеке құрамды, әскери техниканы, медициналық мекемелерді, шеберханаларды және қоймаларды орналастыруға арналған жиналмалы құрылыс. Жорық кезінде немесе әскери жаттығу жағдайларында Шатырды пайдалану ежелгі заманнан келе жатыр. Оларды даярлау үшін әуелде мал терісін, онан кейін әр түрлі маталарды қолданған. Көшпелі халықтар (түркілер, моңғолдар, т.б.) жорық барысында шатыр орнына киізді пайдалана отырып, күтпеген жау шабуылына төтеп беру үшін киіз үйлер мен арба-лашықтарды жазық далада шеңберлей орналастырған (қ. Күрен). Осы тәсілдің аздап өзгерген түрі Еділ қалмақтары мен орыс-казактарында 18 ғасырға дейін сақталған. Қазіргі кезде шатыр жасау үшін арнайы маталар қолданып, қаңқалар, тіреулер, шығырлар, арқан тартпалары арқылы құрастырылады. Шатыр жорықтық, лагерьлік және әмбебап болып бөлінеді. Жорықтық шатыр жаздық және қыстық болып бөлінеді. Қарапайым шатыр сарбаздар мен сержанттардың жабдық-тұрмандарының керек-жарақтары болып келетін бірнеше плащ-шатырлардан тұрады. Лагерьлік шатыр жазғы кезде қолданылады. Әмбебап шатыр жылдың барлық мезгілінде қолданыла береді. Әдетте олардың жылыту қабырғалары мен жылытатын аспаптарды орнатуға арналған құралдары болады. Әмбебап шатырды бөлшектеу арқылы жекелеген шатырлар жасауға болады.
Төменгі Чакулка
Төменгі Чакулка — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чакула өзенінің оң жағалауынан 29 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Шатыр
Шатыр жасауға қолданылатын материалдар
Қазіргі уақытта шатыр жасау үшін материалдардың келесі түрлері қолданылады: Маталар түрлері
Төменгі Чакулка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Лангедок-Руссильон
Лангедок-Руссильон (Languedoc-Roussillon, Lengadòc-Rosselhon, Llenguadoc-Rosselló) — Францияның оңтүстігінде орналасқан аймақ. Басты қаласы — Монполье.
Географиясы
Лангедок-Руссильон аймағының ауданы - 27 376 км2. Ол аймақтан Эро,Рона өзендері өтеді.
Әкімшілік бөліну
Аймақ өзіне Од, Гар, Эро, Лозер, Шығыс Пиреней департаменттерін қосады.
Дереккөздер
Санат:Франция әкімшілік бөлінісі
Екі жіпті шам
Екі жіпті шам – әр түрлі жарықтандыруды қамтамасыз ететін екі спиральды қыздыру шамы, әдетте алыс және жақын жарыққа сәйкес келеді.
Дереккөздер
Санат:Физика
Лампа (источник света)