cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Өнеркәсіпті национализациялау
«Жұмысшы бақылау туралы» ережесі
Жұмысшы бақылау жөніндегі декрет буржуазияның қарсылығын тудырды, олар жұмысшы бақылау органдарды мойындамай кәсіпорындардың қалыпты жұмысына кедергі жасады, ашықтан ашық қарсылық көрсетті. Капиталисттердің мұндай қарсылығы Өнеркәсіп национализациялауды бастауға мәжбүр етті. Совет өкіметінің орталық және жергілікті органдары мемлекеттік меншігіне конфискеледі. Сөйтіп 1917 жылы 4 қарашада Халкомсов А.В Смирновтың Ликинск мануфактура серіктігінің фабрикасының национализациялау жөнінде декрет шығарды. Осыдан кейін кәсіпорындар мен акционерлік қоғамдарды национализациялау жөнінде декреттер жарияланды. Мысалы, 1917 жылдың аяғында Сергинск-Уфалейск кен округы акционерлік қоғамының мүлкі, Сестрорецк металлургия заводының мүлкі мемлекет қарауына алынды. Осындай шаралардың нәтижесінде 859 кәсіпорын 1918 жылдың қаңтарына пролетариат мемлекеттің қолына көшті, сол жылғы маусымның аяғында мұндай кәсіпорындарының саны 1535 болды. 1918 жылғы майдан бастап өнеркәсіп өндірісінің бүтіндей салалары (2 мамырдағы декрет бойынша қант өнеркәсібі, 20 маусымда мұнай өнеркәсібі, 28 маусымда тау-кен, металлургия, металл өңдеу, тоқыма, электр-техника, ағаш тілу, ағаш өңдеу, темекі, шыны, керамика, тері илеу, цемент және т.б. өнеркәсіп салаларының ірі кәсіпорындары) национализацияланды. 1919 жылдың қаңтарында национализацияланған кәсіпорын саны 3668 болды (ірі өнеркәсіп түгелдей). Халық шаруашылығы Жоғарғы Советінің 1920 жылғы 29 қарашадағы қаулысы бойынша жеке адамдар мен қоғамдардың қарауындағы 5 адамнан артық жұмысшы және механикалық двигателі бар кәсіпорын атаулының барлығы да национализацияланды. Бұл өнеркәсіпті национализациялауды аяқтаған қаулы еді.
Қазақстанда өнеркәсіпті национализациялау республикада Совет өкіметін орнату шараларымен қатар, 1918 жылдың көктемінде Түркістан Халкомсоветінің декреті негізінде жүргізілді. Қазақстандағы жеке меншіктік өнеркәсіп орындарын жаппай национализациялау 1920 ж. аяқталды. Совет өкіметінің бұл шаралары республикада социалист экономиканың қуатты негізін жасауға кең жол ашты.
Екінші дүние жүзілік соғысынан кейінгі заман
2-дүние жүзілік соғыс (1939-45) аяқталып, Еуропаның бір қатар елдерінде халық-демократиялық құрылыс жеңгеннен кейін өнеркәсіпті национализациялау іске асырылды. Халықтық демократия елдеріндегі өнеркәсіпті национализациялаудың сипаты мен қарқыны әр елдің ішкі жағдайына және даму барысына қарай өзгеріп отырды. Бұл елдердің көпшілігінде герман монополиясының, оның одақтастарының және коллаборационистердің меншігінде болған өнеркәсіп орындарыбірінші кезекте национализацияланды. Мұның нәтижесінде ірі капиталдың экономикалық өктемдігі едәуір тежеліп, өндіріс құрал-жабдықтарын одан әрі қоғамдастыруды жеңілдетті, еңбекшілердің экономикалық жеңісін заң жүзінде бекітті, ірі өнеркәсіп буржуазиясы өндіріс құрал-жабдықтарынан айрылды. Халықтық демократия елдерінде өнеркәсіпті национализациялаудың КСРО-ден өзгеше өзіндік ерекшелігі болды, олар біртіндіп, кезең-кезеңімен, жұмысшы бақылауын, мемлекет капитализмді және басқа өтпелі формаларды неғұрлым кең пайдалану арқылы жүргізілді. Польшада 1956 жылдың 3 қаңтарындағы заң бойынша халық шаруашылық негізгі салаларының басты өнеркәсіп орындары национализацияланды. Сатқындар мен неміс фашистерінің иелігінде болған кәсіпорын мемлекет қарауына тегін берілді, ал поляк азаматтарына национализацияланған кәсіпорындарының құны төленді.
Дереккөздер
Санат:Өнеркәсіп
Мақаш Бегеев
Бегеев Мақаш (1943, Атырау облысы) - мұнай-газ саласының қызметкері.
Өмірбаяны
Әзірбайжан мұнай және химия институтын бітірген (1973).
1967-1968 жылдары — Маңғыстау газ өндіру басқармасында оператор.
1973-1981 жылдары — «Жетібаймұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында шебер, ауысым бастығы, аға механик.
1981-1989 жылдары — Маңғыстау облыстық халықтық бақылау комитетінде, Шевченко қалалық партия комитетінде жауапты қызметкер.
1989-1991 жылдары — Маңғыстау барлау басқармасында өндірістік-техникалық бөлімінің аға инженері, нұсқаушы.
1991-1998 жылдары — «Маңғышлақмұнай» өндірістік бірлестігінің экология және қоршаған ортаны қорғау бөлімінің бастығы.
1998 жылдан «Маңғыстаумұнай» акционерлік қоғамының еңбек және қоршаған ортаны қорғау басқармасының бастығы.
Марапаттары
Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Мұнайшылар Санат:Қазақстан мұнайшылары
Погорелка (Тура тармағы)
Погорелка — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тура өзенінің сол жағалауынан 305 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тура өзені Тагил өзенінің құйылысынан Тагил өзені, Ница өзені және Пышма өзені өзендерін қоспағанда сағасына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Кюстендил
Кюстендил — Болгариядағы қала.
Тарихи ескерткіштері
Санат:Болгария қалалары
Экономика
Экономика (Οικονομία — үй шаруашылығын жүргізу өнері) — материалдық игіліктерді өндіру, айырбастау, бөлу және тұтыну үрдісі кезінде адамдар арасында пайда болатын өндірістік қатынастар.
Тарихы
Алғашқы қауымдық қоғамында экономикалық дамудың деңгейі төмен болып тауарды тұтыну өмір сүру үшін  қамтамасыз еткен. Басында ежелгі адамдар өмір сүру үшін аңшылықпен және терімшілікпен айналысқан, бірақ неолитикалық төңкерісінің  нәтижесінде егіншілік және мал шаруашылығы пайда болды. Қоғамның дамуы әлеуметтік теңсіздікке және еңбектің бөлінуіне әкеліп, әлеуметтік бөлінген топтар және мемлекеттер  пайда болды. Құлиеленушілік пайда болды. Табиғи алмасу түрінде (бартер) бірте-бірте тауар айналымы дамытылды, бірақ ақшаның пайда болуымен ол сауда-саттыққа өзгертілді. Соған қарамастан Ежелгі әлем және Орта ғасыр қоғамдастығында натуралды шаруашылық басымды болды. Көптеген ежелгі мемлекеттерде сарайішілік экономика болып, натуралды шаруашылық пен жоспарланған шаруашылықтың ұштасуының негізінде жүргізілген. XV ғасыр аяғында Ұлы жағырапиялық ашылулар дәуірі басталып, әлем экономиасы құрылды, бастапқы жинау дәуірі басталды. XVIII ғасырдың аяғында өнеркәсіптік төңкеріс басталып, көптеген дамыған елдерде XIX ғасырдың аяғында халықтың көпшілігі ауыл шаруашылығында емес, өнеркәсіпте болды. Басыңқы экономикалық жүйе ретінде капитализм болды, дәстүрлі қоғамның заманауи қоғамға айналу үрдісі басталды, аграрлық қоғам индустриялық қоғамға өзгере бастады. XX ғасырда бірқатар елдерде әкімшілік- басқару социалистік экономикасы қалыптасты. Басқа елдерде капитализмнің өсуі байқалды. XX ғасырдың екінші жартысында ғылыми-техникалық төңкеріліс болды. Соның нәтижесінде жақсы дамыған елдерде индустриялық қоғам постиндустриялық қоғамға айналды. Бірқатар елдерде, соның ішінде Ресейде, объективті және субъективті себептердің әсерінен постиндустриялық қоғамға айналуы тоқтатылып тұр.
Экономикалық потенциал
Экономикалық потенциал - нақты тарихи кезеңде біртұтас халық шаруашлығы комплексінің материалдық игіліктерді өндіру, бөлу, айырбастау мен тұтынуды жүзеге асыру және жеке адамның жан жақты дамуы мен жақсы тұрмыс құруына жағдай жасау мүмкіндіктерін сипаттайтын әлеуметтік экономикалық категория.
Экономикалық потенциал экономиканың ұдай өндіріс мүмкіндіктерін белгілейді, оның көлемі ұлттық байлықтың мөлшеріне, табиғи, материалдық, еңбек, өндірістік ресурстардың саны мен сапасына және оларды қаншалықты ұтымды, тиімді пайдалана білу дәрежесіне байланысты болады. Еліміздегі зерттелген пайдалы қазбалардың мол қорлары экономикалық потенциал құрылымының бастапқы элементіне жатады. Ал, жетекші элементіне еңбек ресурстары, олардың мамндандыру деңгейі және өндірістік мәдениет дәрежесі кіреді.
София Шәкірқызы Баймақанова
София Шәкірқызы Баймақанова (22.12.1929 жылы туған, қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданы Кеңес ауылы) – медицина ғылым докторы (1993), профессор (1982). Алматы мемлекеттік медицина институтын (1953, қазіргі Қазақ ұлттық медицина университетті) бітірген. Семей медицина институтында (1957–1961, қазіргі Семей мемлекеттік медицина академиясы) оқытушы,министрлігінің Онкология және радиология ғылым-зертханалық институтында аға ғылым қызметкер, бөлім меңгерушісі (1961–1983) қызметтерін атқарды. 1983 жылдан Алматы дәрігерлер білімін жетілдіру институтында кафедра меңгерушісі. Баймақанованың ғылыми-зертхана еңбектерінің негізгі бағыты – мойын мен ас қорыту мүшелерінде кездесетін қатерлі ісіктің эпидемиологиясы және алдын алу жолдарын іздестіруге, емдеу әдістерін жетілдіру мәселесіне арналған. Баймақанова 170-тен астам ғылым еңбектің, оның ішінде 3 монографияның («Гидрохирургическая анатомия общей сонной артерии», 1988; «Ушная рефлексотерапия», 1996; т.б.) авторы.
Экономика
Экономикалық ынталандыру қоры
Экономикалық ынталандыру қоры - коллективті және олардың мүшелерін аса маңызды өндірістік және финанстық тапсырмаларды орындағаны үшін материалдық ынталандыруға арналған ақшалай қаржылар. Кәсіпорындар мен өндірістік бірлестіктерде пайда есебінен материалдық көтермелеу, әлеуметтік мәдени шаралар мен тұрғын үй құрылысы, өндірісті дамыту қорлары жасалды. Тауар өнімі мен оны өткізу көлемінің өсуі, тиімділік және еңбек өнімділігінің артуы, қор қайтарымы, өзіндік құнның кемуі, белгіленген жоспарлы мерзімге сәйкес өндірістік қуаттарды игеру, өндірістің жалпы көлемінде жоғары категорияда өндірілегн өнімнің үлес салмағы, қор құрау көрсеткіштері төмен болып табылады. Еңбек коллективтерінің шаруашылықтағы инициативасының кең өріс беруі, олардың өндірістік қызметінің түпкі нәтижелерге жетуге деген ынталылығын күшейту үшін экономикалық ынталандыру қорының бесжылдықтың әр жылы бойынша сараланып, бекітілген тұрақты нормативтерге сәйкес жасалады.
Вайтерсборн
Вайтерсборн (Weitersborn) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Бад-Кройцнах ауданының құрамына енеді.
Николаево (Плевен облысы)
Николаево (Николаево) — Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Плевен қауымының құрамына кіреді.
Вайтерсборн
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 261 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3,12 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 33 113. Муниципалитеттің басшысы — Альберт Шрайнер.
Николаево (Плевен облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 723 адамды құрайды.
Вайтерсборн
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Николаево (Плевен облысы)
Пошта индексі — 5874. Телефон коды — 06520. ЕКАТТЕ коды — 51620.
Сульфидті кен орындардың тотықпен молығу белдеушісі
Сульфидті кен орындардың тотықпен молығу белдеушісі — кен орындардағы тотығу белдеуі мен сульфидпен қайта молығу белдемі шекарасында ішінара кездеседі. Соңғысы белдемнің мол кенінің тотығуы нәтижесінде пайда болады. Егер мыс кен орындары көлемінде байқалса, куприт, тенор ит және мыс сомтумасы сияқты туынды минералдармен сипатталады.
Николаево (Плевен облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Плевен облысының елді мекендері
Сульфидті кен орындардың тотықпен молығу белдеушісі
Дереккөздер
Санат:Геология
Шаронвилл (Огайо)
Шаронвилл (Sharonville) — Огайо штатының Butler округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 13804 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25.5 км² шамасында. FIPS коды — 39-71892.
Шеткейлік көмір жаралу белдемі
Шеткейлік көмір жаралу белдемі — көмір жаралу белдеулерінің шеткі бөліктері. Бұл жерде көмірлі түзілімдер мен көмір жаралу қарқыны баяу болғандықтан, кенорындардағы көмірдің қоры шамалы болады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Миннейска (Миннесота)
Миннейска (Minneiska) — Миннесота штатының Winona округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 111 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.7 км² шамасында. FIPS коды — 27-43036.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Биохимиялық тазарту
Биохимиялық тазарту - микроорганизмдер көмегімен механикалық тазартудан кейін суда қалатын органикалық ластануларды тотықтыру.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Сәулет және құрылыс
Глутелиндер
Глутелиндер — астық дәндерінің және өсімдіктердің жасыл бөліктерінде болатын жай белоктар. Проламинмен бірге дән эндоспермасының белок қорын түзеді.
IC 2507
IC 2507 — Antlia шоқжұлдызында орналасқан IBm (аралас бұрыс галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27903, ESO 434-31, MCG -5-23-9, AM 0942-313.
Сыртқы сілтемелер
IC 2507 Санат:Antlia (шоқжұлдыз)
Мәліметтердің желілік құрылымы
Мәліметтердің желілік құрылымы (сетевая структура данных; network structure of the data) — өзі бейімделген граф болып ұсынылатын мәліметтер құрылымы, ал графтың кез келген торабы бірден артық байланысқа түсе алады.
Жаңабірлік (Павлодар облысы)
Жаңабірлік — Павлодар облысы Железин ауданы, Веселорощин ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Мәліметтердің желілік құрылымы
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Жаңабірлік (Павлодар облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Железинка ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 73 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 159 адам (82 ер адам және 77 әйел адам) болса, 2009 жылы 114 адамды (57 ер адам және 57 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Железин ауданы елді мекендері
Аңшыбай батыр және оның ұрпақтары
«Аңшыбай батыр және оның ұрпақтары» – Мұрын жырау Сеңгірбаевтан жазып алынған «Қырымның қырық батыры» топтамасына енетін көлемді жыр. 1942 ж. ақын М.Хакімжанова хатқа түсіріп, Д.Сеңгірбаев тексеруінен өткен. 7–8 буынды жыр, 11 буынды қара өлең өлшемімен жырланған эпикалық туындының басты ерекшелігі – тарихилығы. Жырдың генеологиялық негізде топтастырылуы соның көрінісі.
Аңшыбай, Бабай Түкті, Парпария, Құттықия, Едіге, Нұрадин, Мұсахан, Орақ, Мамай, Қарасай, Қази – бәрі де бір ата-тектен тараған батырлар. Жырдың бастапқы бөлігі аңыздық-эпикалық желіге құрылса да, өзге салаларының тарихилығы үстем. Тоқтамыс, Сәтемір, Ағыбай, Қожан, Шаппаз, Шамақан – тарихи прототипі бар тұлғалар. Жырдың этносы сипаты да айқын: ноғайлы – сол тұстағы түркі тайпаларының этн. бірлестігіне тән суперэтноним болса, қалмақ пен қызылбас аллоэтнонимдері – қазақ халқының эпикалық жауларына тән атаулар. Жырдың тарихи-этнос арқауы ондағы толып жатқан ономастик. атаулардан да байқалады (Хиуа, Үргеніш, т.б.). Осының бәрі жырдың тараған аймағы, географиялық шегін де айқындап тұрған мәліметтер. Жыр нұсқасы ҚР ҒМ–Ғылым Академиясының Қолжазбалар қорында сақтаулы (№667 папка), 1989 ж. «Батырлар жырының» 5-томында толық жарияланған.
Дереккөздер
Санат:Қазақ жырлары
Қарсақ
Қарсақ (Vulpes corsac) – иттер тұқымдасының түлкі туысына жататын жыртқыш аң.
Бекеч
Бекеч — Башқұртстанның Кугарчин ауданындағы ауыл, Тляумбет ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 312 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Қарсақ
Тіршілік жағдайы мен қоректенуі
Тереңдігі 1 – 2 м, ұзындығы 4 – 6 м ін қазып алып, сонда тіршілік етеді. Кейде түлкі, борсық және суырлардың ескі індерін де пайдаланады.
Бекеч
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Қарсақ
Тіршілік жағдайы мен қоректенуі
Қарсақ қорек іздеуге таңертеңгі және кешкі мезгілде шығады. Негізгі қорегі – тышқан, тоқалтіс, құмтышқан, сарышұнақ, суыр, қоян, т.б. Сондай-ақ, қарсақтар тасбақаны, құсты, жыланды, кесірткені де жейді.
Көбеюуі
Қарсақ жыныстық жағынан 9–10 айда жетіледі. Жылына 1 рет күшіктейді. 2-ден 16-ға дейін, негізінде 3-6 күшік табады. Қазақстанның далалы аймағында ақпанда, ал шөл-шөлейтті аймақтарында қаңтардың аяғында шағылысады. 52 күннен кейін 2–16, көбіне 3–6 күшік туады.
Таралу аймағы
Қазақстанның шөл-шөлейтті жерлерінде кең тараған. Өсімдікке бай ойпаң мен аңғарлы сайларды, тау етегін мекендейді.
Қарсақ – өте бағалы терісі үшін ауланып келе жатқан кәсіптік маңызы бар аң.
Түршелері
Қазақстанда қарсақтың 3 түршесі бар:
Дереккөздер
Санат:Түлкілер Санат:Қазақстан фаунасы
№41-темір жол айрығы (Абай облысы)
№41-темір жол айрығы — Абай облысы Бородулиха ауданы, Белағаш ауылдық округі құрамындағы темір жол айрығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Бородулихадан солтүстік-батысқа қарай 38 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 66 адам (34 ер адам және 32 әйел адам) болса, 2009 жылы 46 адамды (21 ер адам және 25 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Бородулиха ауданы елді мекендері
Ахмед ибн-Тулун мешіті
Ахмед ибн-Тулун мешіті (مسجد أحمد بن طولون) Мысырдың астанасы Каирдегі «Гебел Яшкур» деп аталатын кішкентай төбеде орналасқан. Гебел Яшкур «Ризашылық төбесі» деген мағына береді. Жергілікті аңызда Нұх пайғамбардың кемесі бүкіләлемдік су тасқынынан кейін осында келіп тоқтаған делінеді.
Ахмед ибн-Тулун мешіті Каирдегі өзінің бастапқы қалпын сақтап қалған ең көне және көлемі бойынша ең үлкен мешіт болып саналады. Мешітті Мысырдың аббасидтік билеушісі Ахмед ибн-Тулун салдырған. Үлкен салтанатты мешіт ибн-Тулун мен оның астанасы әл- Каттаидің күші мен айбынын паш етуге арналып салынды. Бұл жер Тулунидтер әулетінің әкімшілік орталығы болды. Мешіт басында ибн-Тулунның сарайына жапсарластырылып салынған және сарайдағы есік арқылы тура мешіт мінберіне шығып кететін мүмкіндік болған. Мешіт минареті кірпіштен тұрғызылған және бүкіл Мысырда оған ұқсайтын минарет жоқ.
Мешіттің ішкі және сыртқы қабырғаларының арасында жуынуға арналған субұрқақ бар. Әл-Каттаи б.з. X ғасырда бұзылып, Тулун мешіті сол заманнан қалған бірден- бір ғимарат болып қалды. Мешіт бірнеше рет қайта қалпына келтірілген. Алғаш рет 1177 жылы фатимидтің уәзірі Бадр әл-Джамалидің бұйрығымен, одан кейін 1296 жылы Даджин сұлтанның басшылығымен өзгертілген. Соңғы рет 2004 жылы Мысыр Жоғарғы Кеңесі көлемді жөндеу жұмыстарын жүргізді. Ибн-Тулун мешіті сәулет өнерінің үздік қырларын паш етеді.
Дереккөздер
Санат:Мысыр мешіттері
Жеміс-жидек шаруашылығы
Жеміс-жидек шаруашылығы — жеміс-жидек дақылдарын өсірумен айналысатын өсімдік шаруашылығының саласы. Жеміс-жидек шаруашылығына көшет (жеміс дақылдарының көшетін өсіру) және жидек (таңқурай, қарақат, бүлдірген, т.б. жидек дақылдарын өсіру) шаруашылығы; шекілдеуікті, сүйекті, субтропиктік (анар, құрма, інжір, т.б.), жаңғақ, шырын жемісті дақылдарды өсіру жатады. Жеміс-жидек шаруашылығы тек көп жылдық өсімдіктерді алдымен көшеттікте өсіріп, оны жеміс бағына немесе көлемді егіс алқабына (плантация) отырғызумен және көптеген жеміс-жидек дақылдарын өсірумен айналысады. Жеміс-жидек шаруашылығы — өсімдік шаруашылығының ертеден келе жатқан салаларының бірі. Алма, алмұрт, анар, шабдалы, өрік, алхорының өсіріліп келе жатқанына 4 мың жылдан асты. Вавилон мен Ассирия (б.з.б. 3 мыңыншы жыл), Қытай мен Үндістан (б.з.б. 2-мыңыншы жыл), Қырым (б.з.б. 700 жыл) бақтары туралы жазбалар қазірге дейін сақталған. Орта ғасырларда жеміс-жидек шаруашылығы Батыс Еуропада, әсіресе, Францияда дамыды. 19 ғасырда Қырымда, Орталық Азияда, Украинада өндірістік бақтар егіліп, жеміс-жидек шаруашылығы тауар өндіру саласына айналды. Жеміс-жидек шаруашылығын дамытуда бақтарды тыңайтқыштармен және пестицидтермен қамтамасыз етудің, өнімді жинау жұмысын механикаландыру деңгейін көтерудің, жемісті өңдеудің, сақтаудың, т.б. маңызы зор.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Ауыл шаруашылығы
Қаракөз (ауыл)
Қаракөз — Жетісу облысы Ақсу ауданындағы ауыл, Қаракөз ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Жансүгіров ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 32 км-дей жерде, Басқан өзенінің аңғарындағы жусан, ши, құрақ аралас боз, бетеге, т.б. шөптесін өскен бозғылт қоңыр, шалғынды қоңыр топырақты құрғақ далада орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 821 адам (424 ер адам және 397 әйел адам) болса, 2009 жылы 599 адамды (295 ер адам және 304 әйел адам) құрады.
Тарихы
Ауыл 1969-97 жылдары қызылша өсіретін "Қаракөз" кеңшарының орталығы болды. Оның негізінде Қаракөзде және округке қарасты Кеңқарын ауылында 1997 жылы шаруа қожалықтары құрылды.
Инфрақұрылымы
Орта, бастауыш мектептер, кітапхана, клуб, фельдшер-акушерлік және фельдшер пункті бар.
Дереккөздер
Санат: Ақсу ауданы елді мекендері
Францияның оңтүстік және Антарктикалық аймақтары
Францияның оңтүстік және Антарктикалық аймақтары, (ФОАА) (Terres australes et antarctiques françaises, TAAF)- Антарктикада орналасқан Францияның тәуелді аймағы.
Әкімшілік бөлінуі
Қазіргі таңда Антарктика туралы келісім бойынша және оңтүстік полюс туралы халықаралық келісім бойынша бұл аймақта тек қана ғылыми-зерттеу жұмыстары жүргізіледі. Мод патшайымының жерінде бірнеше ғылыми станцияларда жұмыс жүріп жатыр.
1994 жылдан бастап ФОАА туризм үшін ашылды. Крозе, Кергелен және Амстердам аралдарына «Марион Дюфрен II» кемесімен 28 күнде (оның 12-14 күні - ашық теңізді) жетіге болады. Тек Адель жеріне ғана саяхат шектелген. Француз азаматтығы жоқ адамдарға ФОАА-на кіру үшін кәдімгідей виза қажет.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тәуелді аймақтар
Кыржалы
Кырджали — Болгариядағы қала.
Тарихи ескерткіштері
Санат:Болгария қалалары
Флорогенез
Флорогенез - түр құрылу және өсімдіктер қауымдастықтарының қалыптасуы процестерінің нәтижесінде флораның тарихи дамуы.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Спан Ысқақов
Спан Ысқақов (1896-1981), малшы, Социалистік Еңбек Ері (1949), Ұлы Отан соғысына қатысқан (1941- 44). 1932 жылдан шопан, одан кейін «Совет» кеңшарында (Қарқаралы ауданының Фрунзе атындағы кеңшары) жылқышы. Қоғамдық мал шаруашылығын дамытып, мал басын арттыруда жоғары өндірістік көрсеткіштерге қол жеткізді. Ленин орденімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды Санат:Мәдениет Санат:Тұлғалар Санат:Социалистік еңбек ерлері
Капитан-Андради
Капитан-Андради (Capitão Andrade) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Вали-ду-Риу-Доси мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Говернадор-Валадарис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2000 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4,306 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 276 км² шамасында. Халық тығыздығы — 15,1 адам/км².
Тарихы
Қала 1993 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Челюскин мүйісі
Челюскин мүйісі — Еуразияның ең солтүстік нүктесі (77°43` с.е. және 104°18` ш.б.) және Таймыр түбегінің солт. шеті. 1932 жылдан Полюстік ст. жұмыс істейді. Мүйіс оны алғаш ашқан (1742), Ұлы Солтүстік экспед-на қатысушы С.И. Челюскиннің құрметіне аталған.
Санат:Кара теңізі мүйістері Санат:Красноярск өлкесі географиясы
Ұшақтың шассиі
Ұшақтың шассиі (Шасси  самолета) — ұшақтың  тірек жүйесінен тұратын  бір орында тұруына, жер бетінде қозғалуына, қонуы мен ұшуына арналған құрал. Құрлық ұшақтарында дөңгелекті шасси, гидроұшақтарда қайық түрінде немесе жүзгіш шассилі фюзеляж болады. Амфибия ұшақтарында қайық және дөңгелекті шасси болады. Қазіргі ұшақтарда шасси қанатқа, фюзеляжға немесе мотогондолға жиналады (ол ұшу барысындағы кедергілерді азайтады).
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Гоюш
Гоюш (Góios) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Жекекөл (Қостанай облысы)
Жекекөл — Қостанай облысы Қарасу ауданы, Октябрь ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қарасу ауылынан оңтүстікке қарай 90 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 214 адам (115 ер адам және 99 әйел адам) болса, 2009 жылы 100 адамды (49 ер адам және 51 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қарасу ауданы елді мекендері
Мусомишта (Благоевград облысы)
Мусомишта (Мусомища) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Гоце-Делчев қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 299 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2920. Телефон коды — 0751. ЕКАТТЕ коды — 49432.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Шабла
Шабла — Болгариядағы курортты қала.
Тарихи ескерткіштері
Санат:Болгария қалалары
Ширектеу
Ширектеу — сынамаларды төрт бөлікке бөлу арқылы қысқарту (азайту) әдісі; сынама ұнтағының үйіндісін ширектегіне арқылы төрт бөлікке бөледі де, үйіндіге тән шартты шеңбердің бір-біріне қарама-қарсы сектордағы бөліктері сынамалануға кетеді, ал қалған екі бөлігі ізнұсқа ретінде сақталады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Өндіріс
Өндіріс - өзінің өміріне қажетті материалдық жағдайларды жасау мақсатымен адамның табиғатты белсенді жаңғырту үрдісі.
Кез келген өнімді өндіру үшін төрт элемент керек: Экономика тілінде өндіріс факторлары деп аталатын бұл төрт элемент тиісінше - жер, капитал, еңбек және кәсіпкерлік ұғымдарымен белгіленеді.
Өндіріс түрі
Өндіріс түрі (үлгісі) - өнім номенклатурасы, жүйелілігі, тұрақтылығы мен шығару көлемі кеңдігінің белгілері бойынша айкындалатын, өндірістің классификациялық (топтастыру) категориясы (дәрежесі).
Жаппай өндіріс
Жаппай өндіріс - ағымында жұмыс орындарының көбінде бір ғана жұмыс операциясы орындалынатын, ұзаққа созылған уақытта үздіксіз жасалынатын немесе жөнделінетін өнімдер шығарудың үлкен көлемін сипаттайтын өндіріс.
Өндірістік қуаттылық
Өндірістік қуаттылық - уақыт бірлігіндегі белгілі бір жағдайда ең үлкен көлемде шығарылатын бұйымдардың мүмкінділікгі есептеу көлемі.
Өндірістік процесс
Өндірістік процесс (іс- амал) - осы өндірісте өнімдерді шығару мен өңдеуге қажетті адамдар мен жұмыс құралдарының барлық іс-әрекетінің жиынтығы.
Өндіріс қорлары
Өндіріс қорлары - өндіріс процесі кезінде кәсіпорындар пайдаланатын өндіріс құрал-жабдықтары. Өндіріс қоры негізгі қор мен айналым қорынан тұрады.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:География Санат:Түрлер бойынша технологиялар
Няр-Юган (Несь-Юган тармағы)
Няр-Юган — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Несь-Юган өзенінің оң жағалауынан 66 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Кезбелік
Кезбелік - адрондарды сипаттайтын адаптивті кванттық сан.
Няр-Юган (Несь-Юган тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 6593
NGC 6593 — Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 10 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6593 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61617, MCG 4-43-18, ZWG 142.30.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Фавизм
Фавизм (Fаvismo - атбас бұршақтар) — Тағамда бұршақ тұқымды өсімдіктерді қолдануға байланысты эритроциттердің ферменттік жүйесінің бұзылуынан туындайтып жедел гемотологиялық анемия.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Юхмачка
Юхмачка — Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы, Ульянов облысы, Самара облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Теплая өзенінің сол жағалауынан 2,1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Черемшан бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Арман Ілиясұлы Бекбосынов
Арман Ілиясұлы Бекбосынов 1973 жылы 10 қаңтарда ШҚО Зайсан ауданының Зайсан қаласында туған. Қазақ.
Әкесі - Бекбосынов Ілияс Мауытқанұлы (1946 ж. т.), зейнет- кер. Анасы - Құсанова Зайра Бейсембайқызы (1946 ж. т.), зейнеткер.
Өскемен жол-қурылыс институтын бітірген (1995), инженер- автомобиль жолдарын салушы. Автомобиль жолдарын жөндеу мәселелері бойынша 20- дан астам мақала мен жарияланымның авторы, оның ішінде: ''«Автомобиль жолдарының жабындысын жөндеу түрлерін жетілдіру»'', «Салқын ресайклирлеу» және т.б. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі.
1990 жылдан - Өскемен жол-қүрылыс институтының студенті. 1996 жылдан - Шығыс Қазақстан облыстық қазыналық автомобиль жолдары кәсіпорнының пайдалану бө- лімінде 1-ші дәрежелі инженер, 1997 жылдан - бас маман. 2000 жылдан - ҚР Көлік және коммуникация министрлігі Автомобиль жолдары комитетінің автомобиль жолдарын дамыту бөлімінде бас маман, 2001 жылдың наурызынан - бөлім бастығының м.а., 2001 жылдың шілдесінен - пайдалану бөлімінің бастығы, 2002 жылдың қаңтарынан - автомобиль жолдарын пайдалану жәнө дамыту басқармасы бастығының орынбасары, 2003 жылдан - ғылым және нормативтер басқармасының бастығы (Астана қ.). 2005 жылдан - «Қазақжолқүрылыс» ЖШС директорының өндіріс жөніндегі орынбасары (Астана қ.). 2006 жылдан - Көлік инфрақұрылымын дамыту комитетінің Атырау облыстық басқармасы бастығының орынбасары (Атырау қ.). 2008 жылдан - ҚР Көлік және коммуникациялар министрлігі Көлік-коммуникация кешенін стратегиялық жоспарлау жәнө дамыту департаментінің автомобиль жолдарын дамыту басқармасының бастығы (Астана қ.). 2009 жылдан - ШҚО Жолаушы көлігі және автомобиль жолдары басқармасының бастығы. 2010 жылдың шілдесінен бері - Шығыс Қазақстан облысы Қатонқарағай ауданының әкімі. «Нұр Отан» ХДП Шығыс Қазақстан облыстық саяси кеңесінің мүшесі.
«Қазақстан Конституциясына 10 жыл» медалімен (2005), «Құрметті жолшы», ҚР ТЖМ ''«Құтқару шараларына белсене қатысқаны үшін»'' төс белгілерімен марапатталған.
Діни көзқарасы - ұстамды діндар. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, Д.А. Қонаев, Ш. де Голль. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - ''«Жаһандық ауқымда көшбасшылыққа иө ел»''. Хоббиі - спорт, балық аулау, психология. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет, саяси қайраткерлердің естеліктері, детективтер.
Үйленген. Жұбайы - Бекбосынова Қарлығаш Оразқызы (1973 ж. т.). Қыздары - Ілиясова Айнұр Арманқызы (1994 ж. т.), Ілияс Айзере Арманқызы (2007 ж. т.); ұлы - Ілиясов Асылхан Арманұлы (1999 ж. т.).
Трепуцци
Трепуцци (Trepuzzi) — Италиядағы коммуна, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Лечче провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 14 507 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 615 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 23 км² шамасында. Пошта индексі — 73019.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Maria Ss Assunta in Cielo.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апулия елді мекендері
Тайя (қауым)
Тайя (Thaya) — Аустриядағы қала. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Вайдхофен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1448 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 43.34 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — WT, ресми идентификациялық коды — 3 22 17.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Эдуард Кёк (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Расим Низамиұлы Аппасов
Расим Низамиұлы Аппасов (11.5.1911 ж.т., Алматы облысы Қапал ауданы Қапал (Жамбыл облысы)) – биология ғылымдарының докторы (1969).
Алматы зоотехника-малдәрігерлік институтын бітірген (1933). 1949 ж. Қазақстан ғылым академиясының Зоология институтында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді.
Аппасовтың 40-қа жуық ғылыми еңбегі бар. Олар негізінен Қазақстандағы жабайы жануарлар мен малдың қанында, ішегінде кездесетін паразиттер және солар арқылы таралатын ауруларды зерттеуге арналған.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:1911 жылы туғандар Санат:Алматы облысында туғандар Санат:Қазақстан биологтары
NGC 2119
NGC 2119 — Орион шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз)
Гонконг метрополитені
300x|thumb|Гонконг метрополитені
Гонконг метрополитені (қыт. 港鐵; ағылш. Mass Transit Railway, [mæs ˈtɹæn.zɪt ˈɹeɪlweɪ], қыс. MTR) — Гонконгтағы метрополитен тармақ желісі. 2012 жылдың басынан 152 бекет пен 210,6 км жолы бар, сондай- ақ, 68 жылдам трамвай бекеттері бар. 2000 жылдан бастап, Гонконг метрополитені MTR Corporation компаниясы тарапынан басқарылады.
Сол уақытқа дейін MTRC (MTR Corporation) толықтай Гонконг билігіне тәуелді болған. 2009 жылдың бірінші жартысының соңындағы ақпараттарға сәйкес, франчайзинг қағидасы бойынша жұмыс істейтін MTR- дің жолаушылар тасымалының үлесі 42% құрайды. Осының әсерінен Гонконгтағы ең танымал транспорт метро болатын болды. Барлық желілерде (автоматтырылған Диснейлендтен басқа) пойыздар машинистпен басқарылады.
1960 жылдары Гонконг үкіметі зерттеу жүргізуге бұйрық берді. Зерттеу мақсаты- Гонконг экономикасының өсуінің әсерінен жолаушылардың көбеюінің проблемасын шешу. Метрополитеннің құрылысы зерттеу аяқталған соң басталды. Бірінші желі 1979 жылы ашылған. Гонконг метрополитені лезде адамдардың назарына кіріп, метрополитен ең басынан-ақ танымал болды.Осының әсерінен, келесі желілер мүмкіндігінше көп аумақты алып тұрғанын қалап, құрылыстар үлкен аумақтармен құрылатын болды. Қазіргі кезде де қай жердегі желілерді үлкейту керек екендігі туралы даулар туындайды.
Сұлтан Хасан мешіті
Сұлтан Хасан мешіт-медресесі - (جامع السلطان حسن) тек Каирдегі ғана емес, сонымен бірге бүкіл Ислам әлеміндегі ең үлкен мешіттердің бірі. Ғимараттың үзындығы - 150 метр, ал биіктігі 36 метрге жетеді. Ең үлкен минаретінің биіктігі - 68 метр. Мешіт ғимараты жеке орналасқан және үш қасбеті бар. Ал батыс жағында үлкен сауда кешені орналасқан.
Сұлтан Хасан мешітінің сәулет үлгісі Каирдегі көптеген тарихи ғимараттардың үлгісін біріктіреді. Мешіт - Мәмлүк сәулет өнері жауһарларының бірі. Мешіт әу баста жобаланғанда Исламның төрт мазхабы, яғни - Шафи, Малики, Ханафи және Ханбали мазхабтарының әрқайсысының жеке аумақтары болатындай етіп бөлінген. Сұлтан мешіттің құрылысы аяқталардан сәл бұрын қастандықпен өлтірілген.
Мешітті салуда қолданылаан тастар мен Гиза пирамидаларын салуда қолданылған тастар бір- біріне қатты ұқсайды. Мешіт-медресе Мұхаммед Әли көшесінің аяқталар тұсында, Мидах Салах әл-Диннің батысында және қамалдың солтүстік батыс дуалының сырт жағында орналасқан. Сұлтанды жерлеуге арналып салынған бөлмеге оның екі ұлы жерленген. Ғимаратты 1356 жылы Сұлтан Хасан бин-әл- Насыр Мұхаммад бин Қалауын мешіт әрі сүннит исламының төрт мазхабының діни мектебі деп жариялады. Келушілер кешенге жарықтандырылған сахнға бастайтын биік дарбаза арқылы кіреді. Ол Каирдегі ең әсерлі тарихи ескерткіштердің бірі болып саналады.
Холецистит
thumb|300px.|Лапароскопиялық әдіспен холецистэктомия жасаудың рентген аспабындағы көрінісі thumb|300px.|Жедел холециститтің УЗД аспабынан көрінісі
Изюга
Изюга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пинега өзенінің сол жағалауынан 720 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Холецистит
Холецистит(cholecystіtіs; грек. chole — өт, kystіs — қап және іtіs — қабыну) — өт қабының қабынуы. Өте жиі кездесетін (әсіресе әйелдерде) ауру. Холецистит дұрыс тамақтанбаудың салдарынан өттің дұрыс ағып өтпеуінен, аз қозғалудан, әр түрлі инфекцияның түсуінен (іш таяқшалары, кокктар, т.б. қоздырғыштар ішек не қан арқылы таралады), сондай-ақ өт жолдарында әр түрлі себептерден тас байланудан пайда болады. Холецистит тұқым қуалайды. Аурудың ағымына қарай жедел және созылмалы түрлері ажыратылады. Жедел түрінде оң жақ қабырға асты ауырады, науқастың жүрегі айнып, құсады, іші кеуіп, жиі кекіреді, дене қызуы 38 — 39°С-қа көтеріп, кейде ауырсыну жауырын мен иық-тан сезіледі. 2 — 3 күннен кейін сары аурумен ауырғандай терісі, көздің ақ қабығы сарғайып, кіші дәреті қара қоңыр түске боялады. Егер жедел Холециститті дер кезінде емдемесе, онда созылмалы түріне ауысады. Бұл кезде науқастың сәл майлы тамақ ішсе, оң жақ қабырға асты сыздап ауырады. Жүрегі айнып, құсады, аузы құрғайды.
Изюга
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Холецистит
Пайда болуы:
Қобалжу, диета бұзылуы, тоңазумен, майлы тағам ішу, көп тамақтану. Өттас ауруында, селкілдететін жолда көлікпен жүру,секіру,ауыр зат көтеру кезінде пайда болуы мүмкін.
Иррадиациясы
Ауыру сезімі иррадиациясы оң жақ иыққа,иық үстіне(Березнегевский-Элекер симптомы),жауырын астына,арқаның оң жақ жартысына,мойынға, желкеге,төс сүйегінің ішкі бетіне,жүректің орналасқан аймағына тарайды. Мұндай иррадиация болу себебі өт қабы мен өт жолдарының нервтері диафрагма нервісімен және мойын өрімінің нервісімен байланысты болуда.
Nөс – бұғана – шықшыт бұлшықеттерін саусақпен басқан кезде  ауырсыну болады(Мюсси симптомы) немесе өт қабының тұсы ауырады (Георгиевский симптомы).
С.П.Боткиннің айтуы бойынша холециститтің «стенокардиялық» түрінде иррадиация жүрек аймағына,төстің артқы жағына берілуі мүмкін.
Жіті холецистит
Жіті холецистит- кең тараған хирургиялық аурулардың бірі, жиілігі бойынша аппендициттен кейінгі екінші орында. Жіті холецистит мәселесі соңғы отыз жыл бойы өзекті болып отыр, оның себебі аурудың кең таралуы,әрі шешімін әлі де болса таппаған сұрақтардың болуында.
Кей жағдайларда ауру созылмалы түріне айналуы мүмкін, бұл көбінесе іріңдік немесе флегмоноздық, катаралдық холецистит кезінде көрініс табады.Аурудың қолайсыз ағымында жедел кезең созылып, асқынулардың дамуы мүмкін: өтқуықтың перфорациясының нәтижесінде перитониттің дамуы, инфекцияның ішкі ағзаларға жайылып, өттік жыланкөздердің түзілуі, жоғарлылаған холангит, бауыр абсцесстері және т.б.
Кенеттен дамыған шаншутәрізді немесе оң жақ құрсақүсті аймағындағы ұзақ уақыт ауырып, ауру сезімі біртіндеп күшейген ауырсыну. Ауырсынулар оң жақ қабырғалық доғаның астында, іштің жоғарғы оң жақтық квадратында орналасады. Патологиялық үрдіс дамыған сайын ауру сезімі шыдатпайды, лоқсу және бір реттік құсу, дене қызуының 38-39 градусқа дейін көтерілуі.
бауырлық шаншулар, ауырсынулар диетаны бұзғанда- майлы шошқа етін, майонез, қуырылған тағамдар, суық сусындар ішкенде, кейде ауырсыну синдромы күшейе бастайды.
Диета,инфекция ошақтарын жою,салауатты өмір салты, науқас тағамды 5-6рет кішкентай мөлшерде қабылдайды,операция жасалынады.
Флегмонозды  холецистит
Клиникалық көрінісі өте айқын, ауырсынуы жөтелген кезде, демалғанда, қозғалғанда байқауымызға болады. Фебрильді дене қызуы, тахикардия 110-120 с мин. Щеткин –Блюмберг симптомы іштің жоғарғы оң жақ бөлігінде оң болады ЖҚА зерттеуінде сәл лейкоцитоз байқаймыз 20-22*10\9/л ЭТЖ жоғарлауы байқалады Макроскопиялық: өт қабы ұлғайған, қабырғалары жуандаған, бозғылт көктес түсті ішінде іріңді эксудат.
Гангренозды холецистит
Флегмонозды түрінің асқынуы. Айқын интоксикация, жергілікті немесе жайылған іріңді перитонит көрінісін байқаймыз(өт қабының перфорациясында) Науқастың жағдайы ауыр.
Нұсқама элементтер
Нұсқама элементтер — өздері табылған өңірлерде кенорындар мен кенді денелердің бар екендігін көрсететін элементтер; кейбір кендердің өте маңызды іздестіру сілтемелері рөлін атқарады; мысалы, молибден, қорғасын, күшән, мыс, радий, радон, 206-ншы қорғасын элементтері уран кенорындарының, сынап және күшән полиметалды кенорындардың, күшән, күміс, мыс, қорғасын, мырыш, алтын кенорындарының, ал уран, торий, сирек жерлер және т.б. сирек металл кенорындарының сілтемелері рөлін атқара алады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Шварценберг-ам-Бёмервальд
Шварценберг-ам-Бёмервальд (Schwarzenberg am Böhmerwald) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Рорбах округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 700 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 27 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — RO, ресми идентификациялық коды — 4 13 41.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Бернхард Хайн (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Бақыт Бейсенов
Бақыт Бейсенов (1964, Түрікменстан) - Маңғыстау облысы Қарақия ауданының әкімі (2002 жылдан).
Дереккөздер
Санат:1964 жылы туғандар Санат:Түрікменстанда туғандар Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері Санат:Орта Азия университеті түлектері Санат:Қарақия ауданының әкімдері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Қосүйлі мысықтабан
Қосүйлі мысықтабан (Antennaria dioica) – астралылар тұқымдасы, мысықтабан туысына жататын көп жылдық, шөп тектес өсімдік.
Сипаты
thumb|left|180px|
Дереккөздер
Санат:Күрделігүлділер Санат:Дәрілік өсімдіктер Санат:Қазақстан флорасы
Миннеота (Миннесота)
Миннеота (Minneota) — Миннесота штатының Лайон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1392 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.8 км² шамасында. FIPS коды — 27-43126.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Бағдат Әбдіқожаева
Бағдат Әбдіқожаева (1980. Қызылорда облысы Шиелі ауданы Н.Бекежанов ауылы) - тележурналист. . Қоркыт Ата атындағы ҚМУ-ді бітірген (2001).
Дереккөздер
Санат: журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Есенбике
Есенбике — 18 ғасырда өмір сүрген Қаратай батырдың қызы, Олжабай батырдың шешесі. Есенбике кішкентайынан Айдабол бидің бәйбішесінен туған кенже ұлы Кенжеқозыға атастырылған. Алайда Кенжеқозы жастай өліп, Есенбике Айдабол бидің бәйбішеден туған екінші ұлы Малқозының баласы Толыбайға (басқа құжаттарда Төлебайға) ұзатылады. Мәшҝүр Жүсіп Көпеевтің дерегі бойынша, Толыбай кедей адам болған. Ал Ә.Марғұланның жазуынша, Толыбай 1723 жылы жоңғар шапқыншылығы кезінде оққа ұшып, Есенбике баласы Олжабайды Қаратай батырдың тәрбиесіне беріпті. Аңыз бойынша, Олжабай батыр ең алғаш рет сол нағашы атасы Қаратай батырдың туын ұстап, ұрысқа кіреді. Ел аузында есімінің сақталуына қарағанда, Есенбике Олжабайдың батыр болып қалыптасуына көп әсерін тигізген.
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы III том 12 тарау
Ла-Шо (Орн)
Ла-Шо (La Chaux) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Алансон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,06 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61104, пошта индексі — 61600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 56 адамды құрады. Халық тығыздығы — 11,07 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Шэффилд Лэйк (Огайо)
Шэффилд Лэйк (Sheffield Lake) — Огайо штатының Lorain округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 9371 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.5 км² шамасында. FIPS коды — 39-72088.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Огайо қалалары
Оқытудың интерактивті әдістері
Интерактив – ағылшынның "өзара әрекет” деген сөзінен шыққан.
Интерактивті оқыту әдістері тұлғааралық қарым–қатынасқа негізделе отырып, "жеке тұлғаны дамытуға бағытталатын” қазіргі білім беру парадигмасын қанағаттандырады. Сонымен бірге таным белсенділігі мен ізденіс дербестігін қалыптастырып қана қоймай, ары қарай дамытады.
Интерактивті оқыту әдістері дәстүрлі оқыту әдістерінен оқу үрдісінде оқушылардың өзінің өмірлік тәжірибелерін пайдалану арқылы есте берік сақтауымен, мәліметтерді талдап, жинақтау арқылы жеке және кәсіптік қабілеттерін аша алуымен ерекшеленеді.
Дегенмен, интерактивті оқыту қажетті ақпаратты игеруге уақытты көбірек бөлуді, бағалауда жаңа, күрделі өлшемдерді қолдануды қажет етеді және оқушылардың танымдық іс -әрекетін басқаруда тәжірибесі аз мұғалімдерге көптеген қиындықтар туғызады.
Интерактивтi әдiстiң мақсаты – тек ақпаратты беру ғана емес, оқушыларға жауаптарды өз бетiнше табу дағдысын меңгерту.
Психолог-ғалымдардың айтуынша, оқушылар білімді төрт түрлі жағдайда алады екен:
Интерактивті оқыту әдістері оқушыларға рольдік ойындар арқылы әр түрлі жағдайда әсерді сезінуге жол ашады, әртүрлі білімдерді синтездеу кезінде шығармашылық өнім жасауға жағдай жасайды, дегенмен  түрлі ситуациялар мен мәліметтерді талдап, сараптап, зерттеу барысында жаңалық ашуға көбірек мүмкіндік береді.
Автоматтандырылған оқу жүйесі
Автоматтандырылған оқу жүйесі — оқытуды дараландыру ұшін арналған, компьютерлік негіздегі техникалық, оқу-әдістемелік, лингвистикалық, бағдарламалық пен ұйымдастырушылықты қамтамасыз ету кешені автоматтандырылған оқу жүйесі функциялары:
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Обершёнег
Обершёнег (Oberschönegg) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Нижний Альгой ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 947 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 18,28 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 78 184. Муниципалитеттің басшысы — Гюнтер Фукс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Болот Бейшеналиев
220px|right Болат Бейсеналиев (25.06.1937 — 18.11.2002) — Қырғыз Республикасының Халық әртісі, киноактер.
Өмірбаяны
Қырғыз опера және балет театрының студиясын (1957) және Ташкенттегі көркем-театр институтын (1963) бітірген.
"Қырғызфильм" киностудиясында режиссердің жәрдемшісі болып істеп келген.
2002-жылдың 18-қарашасында көз жұмған.
Қырғыз Республикасының Өкіметі "Қырғыз Республикасының Халық әртісі Болат Бейсеналиевтің жарқын елесін қалдыру" деген бұйрық қабылдаған. Ал бұйрыққа лайық Шу облысының Кемин ауданының Кемин ауылындағы "Спутник" кинотеатрына оның есімін қойып, кинотеатрдың алдына Қырғызстанның Халық әртісіне бюст орнатылмақ.
Фильмографиясы
220px|right|thumb|"Жалынды жолдар" кинотаспасынан (1977-1984)
Сілтемелер
Санат:Әртістер Санат:Қырғызстан
Шлир
Шлир — петрографияда: магмалық тау жыныстарында олардың жалпылама болмысынан құрамбөліктерінің өзгеше мөлшерлік қатынасымен немесе тек өзіне ғана тән құрылым ерекшеліктерімен анық дараланатын минералды шоғырлар.
Дереккөздер
Санат:Геология
Вайтерсбург
Вайтерсбург (Weitersburg) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Майен-Кобленц ауданының құрамына енеді.