cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Напалм
thumb|250px|Вьетнамдағы соғыста Напалмды қолдану Напалм (ағыл. napalm, na (phthenic асіа) — нафтен қышқылы және palm (itic acid) — пальмитин қышқылы сөздерінен қысқартылып алынған) — айтарлықтай тұтқыр және түрлі заттардың, оның ішінде, тік заттардың бетіне жақсы жабысатын отшашар — жандырғыш қоспа ретінде қолданылатын жанармай өнімі. Қоюландырғыш ұнтаққа қатысты Напалм атауы, әдетте, от қоспасына да беріледі. Оның негізін бензин, керосин және т.б. мұнай өнімдері құрайды. Напалм өздігінен от алмайды, бірақ оны тұтандырғыш көмегімен тез түтандыруға болады, жалын температурасы 900-1100, қою ащы қара түтін бөле отырып, акырын жанады. Нның жекелеген ірі түйірлері 5-8 мин-қа дейін жануы мүмкіНапалм Жанып жаткан Напалм адам терісіне күшті закым келтіреді: күйген жерлер жанға батып (ауыртыл), ұзақ уақыт жазылмайды. Напалм жанып жатқанда адам оттегі жетіспеушілігінен түншығуы, сондай-ақ, иісті газдан улануы мүмкін (әсіресе, жабык паналар мен тасаларда). Арқаға алып жүретін отшашарларда қолданылатын Напалм алу үшін жанармай салмағына сәйкес қоюландырғышүнтақтың мөлшері 2-4 пайыз, танк отшашарларында — 3-9 пайыз, авиациялық өртегіш шапақтар мен бомбаларда, сондай-ақ, от фугастарында — 3-12 пайыз болуы мүмкін. Жану жылдамдығы коюландырғыштың түрі мен қоюлану дәрежесіне байланысты. Жабысқақтау (тұтқырлау) Напалм ақырын жанады. Напалмды дала жағдайында дайындау үшін арнайы қоспа — жабдықтау құрылғылары қолданылады. Напалмға жеңіл металл (натрий, магний) немесе фосфор қорытпаларын қосса, "супернапалм" пайда болады. Ол нысанада өздігінен тұтана алады, әсіресе, ылғал жерлер мен қар үстінде қатты жанады: оны сумен өшіру мүмкін емес. Напалм, негізінен, авиациялық әртегіш бақтар мен бомбаларда, түрлі конструкциядағы отшашарларда және от фуғастарында қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Ми (нота)
Ми (mi) — музыка әліпбиінің үшінші нотасының атауы. Сол атау сияқты адамдар Е-ні қолданады. Реден 1 тонға, Фадан жарты тонға қалып отырады.
Бірінші октавадағы дыбыс жиілігі: 329,6 Герц
Ноталық белгілеулер
Ми нотасының орналасуы
Сыртқы сілтемелер
Санат:Музыкалық терминдер Санат:Ноталар
Унтерлункхофен
250px|thumb|Картада орналасуы Унтерлункхофен (Unterlunkhofen) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Бремгартен округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1244 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.49 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4079, пошта индексі — 8918.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргау елді мекендері
Еңбек (Ақсу ауданы)
Еңбек — Жетісу облысы Ақсу ауданы, Қарасу ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жансүгіров ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 18 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 425 адам (232 ер адам және 193 әйел адам) болса, 2009 жылы 330 адамды (169 ер адам және 161 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақсу ауданы елді мекендері
Мұнай және Нигерия халықтары
thumb|left|250px|Нигерия жалауы Нигерия Федеративтік Республикасының аумағы мұхиттан жағалаудағы батпақтардың тар жолағы созылып жатқан құмды жағажайлармен бөлінген. Елдің оңтүстік бөлігі солтүстікке қарай біртіндеп көтеріліп, сатылы Джоя үстіртіне ауысатын теңіз жағасындағы жазықта орналасқан. thumb|Нигерия халқы thumb|right|Лагостағы базар Нигерияның басты су күретамары — Нигер өзені елді солтүстік-батыстан оңтүстікке қарай қиып өтіп, Атлант мұхитындағы Гвинея шығанағына құятын жерінде ауданы 86 мың км2 болатын орасан үлкен атырау құрайды.
Жағалаудағы жауын-шашынның жылдық орташа мөлшөрі 1800-ден 3800 мм-ге дейін жетсе, елдің солтүстігінде 25 мм-ден де аз болады. Өзен аңғарлары мен жағалауда жауын-шашынның мол түсуі дәнді дақылдардың, әсіресе күріштің мол өнімін өсіруге мүмкіндік береді. Теңіз шығысындағы жазықты басты байлығы қызыл ағаш болып табылатын жауын-шашын мол жауатын тропиктік ормандар жауып жатыр.
Солтүстікке қарай ормандар сиреп, егіншіліктің негізгі аудмндары биік шөпті саванналарга жол береді. Одан әрі саванналар шөлге ұласатын Сахель шөлейтімен алмасады.
Шаруашылығы
Мұнай — экономикасының негізі. Нигерия қалайы, темір кентасы, ниобий, тас көмір, мырыш пен қорғасын сияқты пайдалы қазбаларға бай. Алайда елдің экономикалық гүлденуінің негізі мұнай болды. Дүниежүзілік рыноктағы мұнай өндірушілердің бірі болып отырған Нигерия күніне 2 млн-дай баррель мұнай өндіреді. Мұнай экспортының 90%-ын құрайды, бірақ ол әкелетін байлық жемқорлықтың тың арқасында аз адамдарға ғана бұйырады. Газ бен басқа кен байлықтарын өндіру жеткіліксіз қарқынмен жүргізілуде. Егін шаруашылығына елдің бүкіл жұмысшы күшінің 70%-ы қамтылған. Орасан үлкен плантацияларда экспортқа шығарылатын өнімдер — какао, бұршақ тұқымдастар, каучукті өсімдіктер, мақта өсіріледі. Сорго, тары, жүгері, ямс, таро мен күрішті ұсақ шаруа шаруашылықтары өсіреді. Халықтың тез өсуі азық-түлік өнімдерін сырттан әкелуге мәжбүр етеді. left|thumb|Нигерия Картасы
Халықтар мен халықтық топтар
Бұрынғы заманда, еуропалық отарлаудан көп бұрын Нигерия аумағында ұлы империялар мен қала-мемлекеттер өмір сүрген. X—XII ғасырлардың өзінде мұнда йорубалардың (Ифе), хаусалардың (Калина, Кано, Канем-Борну, т.б.), эдолардың (Бенин) ерто феодалдық патшалықтары пайда болды. Хаусалардың мемлекеттерінде мемлекеттік басқару жүйесі жақсы жолға қойылып, халық салықтарды уақытында төлеп отырды, екпінді күші — атты әскер болған тұрақты армиясы болды. XIII—XV ғасырларда бұл аймақтың мемлекеттерінде шөл дала арқылы мұсылман саудагерлері әкелген ислам діні орнықты.
Мәдениеті мен діни сенімдері
Йоруба, хауса және игбо халықтары ел халқының 50%-на жуығын құрайды. Қалған тұрғындар елдің көп қырлы және бай мәдениетіне өз үлестерін қосатын 250-ге жуық әр түрлі этникалық топтарға жатады. Этникалми әр түрліліктен басқа Нигерияда діни қағида бойынша бөлу де орын алған. Солтүстігінде мұсылмандар көп, ал оңтүстік тұрғындары христиан дінін немесе дәстүрлі діни наным-сенімдерді ұстанады.
Әр түрлі мәдениеті мен діни сенімдері бар толып жатқан халықтарды біртұтас мемлекетте ұстап отыру оңай шаруа емес, бұл әсіресе солтүстіктегі мұсылмандарға қатысты нәрсе. 1960 жылы тәуелсіздікке ие болғаннан кейін Нигерияда бірнеше қарулы қақтығыстар болып өтті. Aл 1967—1970 жылдары игбо жікшілдері Биафра провинциясын өздерінің ресубликасы ретінде жариялағаннан кейін елде азамат соғысы өріс алды. Одан кейін орнаған әскери тәртіп он бес жыл өткен соң 1999 жылғы азаматтық үкіметті сайлаумен аяқталды. Ол үкімет елдегі орнықсыз бейбітшілікті сақтауға тырысуда.
Дереккөздер
Санат:География
Вильяр-де-Каньяс
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 436 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 70,60 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куэнка елді мекендері
Лазерлік ойнатқыш
Лазерлік ойнатқыш (Лазерный проигрыватель) — лазерлік дыбыс (бейне) жаңғыртқыш. Лазерлік жазу құрылғыларының көмегімен сандық-оптикалық табақтарға жазьшған дыбысты (бейнені) жаңғырту үшін пайдаланылады.
Негізгі түйіндері:
Аса жоғары сапалы тұрмыстық дыбыс (бейне) техникаларында және студиялық бағдарламалар жасауда пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Фототехникалық пленка
Фототехникалық пленка жарықсезгіш қабаты — эмульсиямен жабылған полимерлік пленка. Қалыпты пішімдері қорапқа салынған табақты, не арнайы пеналда орама (рулон) түрінде жасалады.
Дереккөздер
Санат:Полиграфия
Вильдберг (Шварцвальд)
Вильдберг (Шварцвальд) (Wildberg (Schwarzwald)) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан қала. Карлсруэ әкімшілік округіне бағынады. Кальв ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9889 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 56,68 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 2 35 080. Қаланың басшысы — Ульрих Бюнгер.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Салым
Салым, Салым ақша — депозит-заңи және жеке тұлғалардың несие-қаржы мекемелерінде сақталатын және олардың уақытша билігінде болатын‚ бірақ иесіне қайтарылуға тиіс немесе оның нұсқауы бойынша басқа бір тұлғаға берілуге тиіс ақшалай қаражат. Олардың түрлері: талап етілмелі салым — банктерге (жинақ банкілеріне және басқа несие мекемелеріне) сақталу мерзімі көрсетілмей салынатын жинақ ақша; ұсынушыға арналған салым‚ мұнда ақша салушының аты-жөні көрсетілмейді; мерзімдік салым‚ оларды салымшы күні бұрын уағдаласылған мерзімнің (бір айдан бірнеше жылға дейін) аяғында белгіленген соманы жоғалтпастан ала алады‚ олардың жинақ салымнан гөрі өтімділігі аздау‚ бірақ пайызды көбірек әкеледі; ұтыс салымы‚ олар бойынша ақшалай ұтыс ойналады; салымшы кез келген уақытта қандайда болсын соманы жоғалтпастан ала алатын және олар бойынша ағымдағы шоттар ашылмайтын басқа салым жинақ ақша салымы деп аталады; ал чек жазу немесе электронды аударым арқылы алуға болатын салым – ағымдағы шотқа арналған салым деп аталады (бұл активтердің өтімділігі жоғары түрлері).
Дереккөздер:
حساب إيداع Дэпазіт Дэпазыт Bankguthaben Deposit account Ageriko gordailu fa:دپو Jaceyo Indėlis Depot Depozyt bankowy د سپما ګڼون Depósito Депозит Deposit account Депо Mevduat Депозит
Әбу Әйюб әл-Ансари
Әбу Әйюб әл-Ансари - Иасриб қаласында туған. Ерте ислам тарихындағы ансарлардың бірі болды.
Атом қуаты халықаралық агенттігі
Басқарушы органдары: мүше елдердің жыл сайын шақырылатын Бас конференциясы, 35 адамнан тұратын Басқарушылар кеңесі және ағымдағы жұмыстарды іске асырушы екі мыңнан астам қызметкері бар хатшылар тобы, соңғысын бас директор басқарадыіқі. Штаб-пәтері Венада орналасқан.
Қазақстан мен АҚХА
Қазақстан Агенттікке 1994 жылы мүше болып кірді. Өзін ядролық қаруы жоқ деп жариялауына және Семей атом сынақ алаңының жұмысын тоқтатуына байланысты Қазақстанның бұл Агенттіктің қызметіне қатысуының маңызы артып отыр. АҚХА 1994 жылдан бері Қазақстанда атом қуатын пайдалану саласындағы аса қажетті мәселелерді шешуге көмек көрсетіп келеді. Бұл салада заңдар мен құжатар жүйесін жасауға көмектесу, ядролық реакторлырға және ядролық-отын циклді кәсіп-орындарға сараптау жүргізу, республиканың әр түрлі ұйымдарына аспаптар мен жабдықтар түріндегі техникалық көмек жақсарды. Семей сынақ алаңында радиациялық жағдайдың қазіргі күйін анықтау мақсатында АҚХА мамандарының үш өкілдігі (миссиясы) жұмыс істеді. 1994 жылы шілдеде Алматыда Қазақстан мен АҚХА арасында ядролық қаруды таратпау жөніндегі шартқа байланысты кепілдіктер беруді қолдану туралы келісімге қол қойылды. Бұл келісімді дайындау мен іске асыру барысында Агенттік жағынан Қазақстанға сараптау-әдістемелік және техникалық көмек көрсетілді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Халықаралық ұйымдар
Металл еместер
Бейметалдар – физикалық және химиялық қасиеттері металдардың қасиеттеріне қарағанда керісінше болатын заттар.
Жалпы мағлұмат
Элементтердің периодты жүйесіндегі 22 элемент металл еместер қатарына жатады. Кәдімгі жағдайда He, Ne, Ar, Kr, Xe, Rn, H2, O2, N2, F2, Cl2 – газдар, Br2 – сұйық, ал қалғандары қатты заттар. Олардың атомдары арасында ковалентті байланыстар түзіледі. Металл еместер түзетін жай заттар металдарға қарағанда жылу мен электр тогын нашар өткізеді және оларға пластикалық қасиеттер тән емес. Электрондық құрылысы жағынан сутек және гелий s-элементтерге, ал қалғандары p-элементтерге жатады. Металл еместер атомдарының иондану энергиясы мен электрон қармағыштығы металл атомдарына қарағанда жоғары, ал салыстырмалы электр терістіктері 2 – 4 аралығында болады. Салыстырмалы электр терістігі ең жоғары элемент – фтор. Сондықтан ол тек тотықтырғыш қасиет қана көрсетеді. Қалған металл еместердің тотықтырғыштық қасиеттері олардың периодтық кестедегі орнымен анықталады. Периодтарда ол солдан оңға қарай, ал топшаларда жоғарыдан төмен қарай артады. Осыған байланысты әр топтың негізгі топшаларында элементтің атомдық нөмірі артқан сайын олардың металл еместік қасиеттері әлсіреп, металдық қасиеттері күшейе түседі. Бұл периодтарда солдан оңға қарай электр терістіктің және электрон қармағыштығының артуымен, ал негізгі топшаларда жоғарыдан төмен қарай олардың кемуіне байланысты. Металл еместер топырақ массасының 84%-ын, өсімдік массасының 98,5%-ын және адам денесінің 97,5%-ын құрайды.
Пайдаланылған cілтемелер
Санат:Химия
Қосқұдық (Павлодар облысы)
Қосқұдық — Павлодар облысы Шарбақты ауданы, Жылыбұлақ ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Шарбақты ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 11 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 79 адам (41 ер адам және 38 әйел адам) болса, 2009 жылы 65 адамды (34 ер адам және 31 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Шарбақты ауданының таратылған елді мекендері Санат:Қазақстандағы немістердің елді мекендері
NGC 7060
NGC 7060 — Микроскоп шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1836 жылы 2 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7060 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66732, ESO 287-22, MCG -7-44-6, AM 2122-423, IRAS21226-4237.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Микроскоп (шоқжұлдыз)
Партизани (Варна облысы)
Партизани (Партизани) — Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Дылгопол қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 077 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9245. Телефон коды — 0517. ЕКАТТЕ коды — 55470.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
Пратинья
Пратинья (Pratinha) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Триангулу-Минейру-и-Алту-Паранаиба мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Араша экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 164 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 619,296 км² шамасында. Халық тығыздығы — 5,1 адам/км².
Тарихы
Қала 1949 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Понт-а-Ванден
Понт-а-Ванден (Pont-à-Vendin) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Лан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,01 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62666, пошта индексі — 62880.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3096 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1540,3 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Сивъю
Сивъю — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вежайка өзенінің сол жағалауынан 4,2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Барқытбел
Барқытбел (2011 жылға дейін – Новоандреевка) — Абай облысы Үржар ауданындағы ауыл, Барқытбел ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Үржар ауылынан солтүстік-батысқа қарай 19 км жерде, Үржар өзені бойында, Тарбағатай жотасының оңтүстік баурайындағы далалы өңірде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1405 адам (698 ер адам және 707 әйел адам) болса, 2009 жылы 1110 адамды (555 ер адам және 555 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 20 ғасырдың бас кезінде қаланған. 1957-1997 жылы сүт өндіретін “Октябрьдің 40 жылдығы” атындағы ұжымшардың орталығы болған. 1997 жылдан Новоандреевкада етті-сүтті ірі қара мал өсірумен айналысатын бірнеше шаруа қожалығы жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Үржар ауданы елді мекендері
Нуаяль (Кот-д'Армор)
Нуаяль (Noyal) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Сен-Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,80 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22160, пошта индексі — 22400.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
Кешью жаңғағы
thumb|right|250px|Кешью Кешью жаңғағы — тропиктік ағаш жинағы; кондитер өнеркәсібінде кеңінен пайдаланылады, торттар мен пирожныйлардың бетіне салатын, С витамині мол жаңғақ дәндері. Жемісінен тәтті шырын дайындайды, құрамында 5% су, 25% ақуыз, 50% май, 13,6% көмірсу және 3% күл болады; қолданар алдында қуырады.
Дереккөздер
Санат:Сумахтар Санат:Жаңғақтар
Сагинав (Мичиган)
Сагинав (Saginaw) — Мичиган штатының Saginaw округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 51508 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 47.1 км² шамасында. FIPS коды — 26-70520.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Нотр-Дам-дю-Амель
Коммунаның INSEE коды — 27442, пошта индексі — 27390.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Кенигсбертің жеті көпірінің мәселесі
нобай|300x300 нүкте| 17-18 ғасырлардағы Кенигсберг. (1652 жылғы карта) Кенигсбергтің жеті көпірі немесе Кенигсбертің жеті көпірінің мәселесі (лат. Problema Regiomontanum de septem pontibus, нем. Königsberger Brückenproblem) — Кенигсбертің жеті көпірінен барлығынан бір реттен өтуінің мүмкіндігін сұрайтын көне математикалық мәселе. Алғаш рет Леонард Эйлер атты әйгілі математикпен 1736 жылында шешілген. Ол барлық жеті көпірден бір реттен өтуінің мүмкін еместігін дәлеледеп, осылайша эйлер циклдарын ойлап тапты.
Тарихы
1736 жылы бұл есеп Эйлер атты көрнекті математиктің құштарлығын оятты. Эйлер ол туралы Джованни Джакобо Маринони атты итальяндық математик-инженерге ол туралы өз хатында жазған. Өз хатында Эйлер, барлық жеті көпірден тек бір реттен өтуінің мүмкіндігін, оңай аңықтауының ережесін береді. Осы ереже бойынша бұл есепке жауап - "мүмкін емес". 1736 жылы 3 сәуірде Карл Готлиб Элерге жазған хатында Эйлер тапқан ережесін дәлелдейді, кейінірек Леонард Эйлер бұл тақырыпқа «Commentarii Academiae Scientiarum Imperialis Petropolitanae» ғылыми журналында мақала жазады.
Леонард Эйлердің есептің шешу жолы
Қаланың оңайлатылған схемасында (графта) көпірлер сызықтарына (графтың доғалары) сәйкес, ал қала аумақтары сызықтарды қосатын нүктелерге (графтың түйіндері) сәйкес. Ой қозғау барысында Эйлер осындай қорытындыға келді:
Кенигсбертің көпірлерден жасалынған графтың барлық төрт түйін тақ. Яғни Эйлер тапқан ереже бойынша барлық көпірлерден тек қана бір реттен өтуге мүмкін емес. Тек қана бір реттен өтуге мүмкін емес.
180px 180px 180px
Кейінгі тарихы
1905 жылы Императорлық көпір салынды, ол кейінірек Екінші дүниежүзілік соғыс барысында Британдық әуе күштерінің Кенигсбергті бомбалау уақытында бұзылған. Бұл көпір Кайзердің бұйрығымен салынған, ол Кенигсберг көпірлерінің мәселесін шеше алмаған және де зайырлы қабылдауда қатысқан ғалымдардың әзілдің зардабы болған деген аңыз бар (егер сегізінші көпір қосылса, мәселе шешілетін болады). 2005 жылы Торқалы көпір Императорлық көпірдің тіректерінде салынды. 2016 жылға дейін Кёнигсбергте сегіз көпір болған.
Әдебиет
Санат:Графтар теориясы Санат:Математика тарихы
Байцзи дельфині
Байцзи (白鱀豚) немесе Янцзы дельфині — Қытайдағы Янцзы өзенін мекендейтін сүтқоректі. Бұл- Ақ дельфин тұқымдастарына жататын дельфиннің бір түрі. Мұндай дельфиндердің саны өте аз.
Олардың арқа жүбеқанаты төмен орналасқан. Ал тұмсығы жіңішке болып келеді. Салмағы- 135-230 келі, ал ұзындығы - 2,5 метр. Байцзи дельфиннің денесі мығым және шымыр. Көздері кішкентай, бірақ жақсы көреді. Дельфиннің қозғалысы әсем. Тұщы суды мекен етеді. Оның тұмсығы өте ұзын және тұмсығының ұшы сәл жоғары көтерілген. Байцзи өзені дельфиндері 2-6 дельфинен тұратын аз ғана үйірмен жүзеді. Ең үлкен үйірдегі дельфин саны 16- ға дейін баруы мүмкін. Өзеннің ағысы қатты болған кезде олар өзеннің жоғарғы жағына, көлемі шағын өзендерге қоныс аударады. Дельфиннің жаңа туған ұрпағының ұзындығы 80-90 см-ге дейін жетеді және олар 8-20 айға дейін анасының сүтімен қоректенеді.
1996 жылы "Байцзи дельфині жоғалып кету қауіпі төніп тұр" деген ақпарат таратылды. Ал 2007 жылы ғалымдар оны жер бетінен жойылып кеткен жануарлар тізіміне қосты.
Дереккөздер
Санат:Дельфиндер
Грижо-де-Парада
Грижо-де-Парада (Grijó de Parada) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 380 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,02 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Жарылысты толқын
Жарылысты толқын, жарылыс ошағынан жоғарғы дыбыстық жылдамдықпен таралатын, жарылыс ортасының қосылған өнімдерінің аумағы. Осы аумақтың ішкі шегінде екпінді толқын, орта жағдайы бірден жоғары қысымға, тығыздыққа, температураға өтеді. Ж.т. белгілі қашықтық аралығында дыбыстық (немесе қатты ортадағы серпінді толқын) күйге айналады, ол аталған ортаның дыбыс жылдамдығына тән сипатта таралады. Ж.т. маңызды сипаты, ең жоғарғы қысым мен аумақтағы оның әрекет етуінің ұзақтығы, фазаның қысылған, сығылған салмақ импульсі болып табылады.
Андрей Викторович Hecтeрeнкo
Андрей Викторович Hecтeрeнкo (1962, Ресей). Талғар мехеникаландыру және электірлендіру техникумын (1982), Томск политехникалық университетін бітірген (1994). 1983-1994 жылдары - «Союзтернефть» ғылыми-өндірістік бірлестігінің «Қаражамбасмұнай» тәжрибелік эксперименттік мұнай-газ өндіру басқармасының слесары, топ бригадирі, инженер-телемеханигі. 1994-1998 жылдары - «Южнефтепровод» өндірістік бірлестігінің (кейін «ҚазТрансОйл» жабық акционерлік қоғамының Батыс бөлімшесі болып қайта құрылды) топ жетекшісі, жетекші инженері. 1998-2004 жылдары - АТиС бөлімінің бастығы, «KazTransCom» ашық акционерлік қоғамының Ақтөбе бөлімшесінің директоры. 2004 жылдан бүгінге дейін - «ҚазМұнайГаз» акционерлік қоғамы ақпараттық технологиялар департаментінің директоры.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Курьяв-Йоль
Курьяв-Йоль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Микит-Ю өзенінің сол жағалауынан 0,6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Фотоформа
Фотоформа басу формасын жасау үшін формалық материалға көшірмелеуге дайындалған диапозитив немесе негатив (мөлдір негізінде).
Дереккөздер
Санат:Полиграфия
Юнион Бридж (Мэриленд)
Юнион Бридж (Union Bridge) — Мэриленд штатының Carroll округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 989 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.2 км² шамасында. FIPS коды — 24-79350.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Луна-9
Луна-9 — Ай бетіне жұмсақ қонған әлемдегі тұңғыш ғарыш кемесі.
Ол Айға Автоматты ай станциясын (ААС) жеткізді. ААС алғаш рет Ай бетінің телепанорамасын түсіріп, оны Жерге трансляциялады.
Луна-9 станциясының ұзындығы 2,7 метр, ал Автоматты ай станциясының диаметрі 58 сантиметр болды. ААС-ң екі жағынан оны қорғайтын амортизаторлық баллондар орнатылған еді, төрт антеннасы қонғаннан кейін автоматты түрде ашылатын. ААС аккумулятормен, температураны реттеу жүйесімен, радиолық, бағдарламалық және ғылыми құрылғыларымен жабдықталған еді.
Хронологиясы
Бұған дейін Ай бетіне жұмсақ қонуға бағытталған Кеңестердің 12 ғарыш кемесі сәтсіз ұшырылған болатын. Луна бағдарламасын жүзеге асыруды бастаған ОКБ-1 кейінгі жұмыстарын Лавочкин атындағы конструкторлық бюроға тапсырды. Жаңа бюро негізінен амортизаторлардың сапасын және қосылуын реттейтін өзгерістерді енгізіп, бағдарламаны жалғастырды.
1966 жылдың 31 қаңтарында сағат 14:41:37 (UTC+3) Луна-9 Байқоңырдан ұшырылды.
3 ақпанда сағат 21:44:52 (UTC+3) аппарат Айға қонды. Бұл тарихи оқиға Дауылдар мұхитында, Кавальери кратерінің солтүстік-шығысында орын алды.
ААС-пен 8 сағаттан артық жалғасқан 7 байланыс сеансы өткізілді. Ол Ай бетінің панорамалық суреттерін түсіріп, оны Жерге жіберді. Әр панорамасының жетуіне 100 минуттай уақыт кететін.
Сілтемелер
Санат:Ғарыш станциялары Санат:Ғарыш техникасы
NGC 2586
NGC 2586 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2586 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Антикатод
right|thumb|250px|Крукса трубкасы Антикатод рентген түтігінде электрондардың жолына қойылатын кесек металдан жасалған зат; электрондар антикатодқа соқтыққаннан рентген сәулесі туады.
Сент-Уан (Сена-Сен-Дени)
Сент-Уан (Saint-Ouen) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена-Сен-Дени департаментінде орналасқан. Сен-Дени округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,31 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 93070, пошта индексі — 93400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 46510 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10791,18 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена-Сен-Дени департаментінің коммуналары
Магнитік қозғаушы күш
Магнитік қозғаушы күш
Магнитік қозғаушы күш, магниттеуші күш — электр тогының магниттік әсерін сипаттайтын шама. Ол электр тізбегіндегі электр қозғаушы күшке сәйкестендіріліп магнит тізбегі үшін алынған. Магнитік қозғаушы күш (F) магнит өрісін туғызатын электр токтарын қамтитын тұйықталған контурдағы (L) магнит өрісінің кернеулігі векторының (Н) циркуляциясына тең: (бірліктердің халықаралық жүйесіндегі бірлікпен алынған), мұндағы — берілген Н векторының интегралдау контуры элементінің бағытындағы проекциясы, n — контурмен қамтылған (Іі) тогы бар өткізгіштердің (орамдардың) саны.
Магнитік қозғаушы күштің бірліктердің халықаралық жүйесіндегі (СИ) бірлігі — бірліктердің СГС жүйесіндегі (симметриялық жүйедегі) өлшем бірлігі —
IC 3032
IC 3032 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38800, MCG 3-31-59, ZWG 98.83, VCC 33.
Сыртқы сілтемелер
IC 3032 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Обхаузен
Обхаузен (Obhausen) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Мерзебург-Кверфурт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Тұтыну несиесі
Тұтыну несиесі – халыққа тұрғын үй, көлік құралдарын сатып алу, жолдамалардың, қымбат тұратын тұтыну тауарларының ақысын төлеу, т.б. үшін бөлінетін несие; несиеге тауарлар сатып алу әдісі.
Дереккөздер
Санат:Қоғам
Оссес
Оссес (Ossès) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Байонна округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 42,38 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64436, пошта индексі — 64780.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 839 адамды құрады. Халық тығыздығы — 19,8 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Жасанды радиоактивтік
Жасанды радиоактивтік, қоршаған ортаның (ауаның, топырақтың, судың, заттардың және т.б.) нейтрондармен сәулеленгенде жасанды туындауы. Ядролық реакторларда және бөлшек ядролық жарылыстар мен бөлшек үдеткіштеріндегі ядролық реакциялар нейтрон көздері болып табылуы мүмкін. Жасанды радиоактивтік ядролық жарылыстарда радиоактивтік зақымданудың себебі болып табылуы мүмкін.
Дереккөздер
Төтенше жағдайлар және азаматтық қорғаныс: Энциклопедиялық анықтамалық. / Бас ред. Б.Ө. Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы»,2011. – 640 б. Қазақша-орысша, орысша-қазақша.ІSBN 9965-893-69-1
Тифграбен
Тифграбен (Tiefgraben) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Фёклабрук округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3352 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 38 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — VB, ресми идентификациялық коды — 4 17 42.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Маттиас Райндль (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Штеттен (Төменгі Аустрия)
Штеттен (Төменгі Аустрия) (Stetten) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Корнойбург округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1179 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 7,7 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — KO, ресми идентификациялық коды — 3 12 29.
2010 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Леопольд Ифан саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Эратосфен
Эратосфен (Ἐρατοσθένης ὁ Κυρηναῖος;Б.д.д. 276 – 194 жж) - грек ғалымы, математикамен қатар астрономия, география, тарихты да жақсы білген. Ол жай сандарды табудың тәсілін ойлап тауып, сол кездегі белгілі әлем картасы мен аспан денелерінің картасын жасаған, сондай-ақ (високосный) жылды еңгізудің қажеттілігін негіздеген. Оның негізгі жетістігі – Жердің көлемін адамдар оның шар тәріздес екенін білгенге дейін есептеп шығаруы. Өз есептеулерінің негізінде ол картада белгіленбеген мұхиттың әлі де орасан үлкен кеңістіктері бар екенін болысады және оның айтқаны дұрыс келеді. thumb|19 ғасыр Эратосфен әлем картасының қайта қалпына келтірілген түрі, [[Circa|c. 194 BC.]]
Эратосфен елегі
Ғалымдар ерте кездерден бастап-ақ жай сандарды зерттеген. Жай сан ұғымын біздің  заманымыздан бұрынғы  IV ғасырда  ежелгі  грек ғалымы  Пифагор енгізген. Біздің заманымыздан бұрынғы III  ғасырда  өмір сүрген  грек математигі Евклид жай сандардың  шексіз көп екендігін,  ең үлкен жай санды  атап көрсету мүмкін болмайтынын дәлелдеген. Евклидтен біршама кейінірек Александрияда өмір сүрген ежелгі грек математигі  Эратосфен  жай сандардың  кестесін  жасауға арналған  өзінің  тәсілін ұсынды. нобай|Эратосфен кестесінің алгоритмі Эратосфен балауыздан жасалған  тақтайшада  натурал сандарды алып тастап отырған. Сонда алғашқы  кесте елек тәрізденіп, онда тек қана жай сандар қалған. Сондықтан оны Эратосфен елегі деп атаған. нобай Жай сандардың кестесін  даярлаудағы  Эратосфен тәсілі: Кестедегі 2 санынан басқа  қалған сандардың кез келгені  2-ге бөлінбейді. 2, 3, 5, 7, 11, 13, 15, 17, 19, 23, 29, 31, 37 Осындай реттілікпен  қалаған  санға дейінгі  кестені даярлауға болады.
Дереккөздер
Санат:Грек математиктері Санат:Грек ғалымдары Санат:Математика
Бланзак (Жоғарғы Вьенна)
Бланзак (Blanzac) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Беллак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,5 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 87017, пошта индексі — 87300.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 471 адамды құрады. Халық тығыздығы — 20,04 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
Лекос (Кыс-Еган тармағы)
Лекос — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кыс-Еган өзенінің оң жағалауынан 124 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 115 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Зақым
Зақым (кейде Лесион, laesio - "жарақат", lesion) — медицинада ағзадағы ұлпалардың қалыпсыз өзгерісі мен бұзылуы болып, ол әдетте дерттен немесе травмадан туындайды. Зақым өсімдіктерде де, жануарларда да пайда болуы мүмкін.
Санат:Патологиялық анатомия Санат:Медициналық диагностика
Антикөбіктендіртіштер
Антикөбіктендіртіштер— көбік басатын қасиеттері бар препараттар.
Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты
Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты су спорты түрлері бойынша халықаралық ірі жарыс, Олимпиада ойындарымен қатар Халықаралық жүзу федерациясы (FINA) эгидасымен, 1973 жылдан бастап өткізіледі. Чемпионат жүзу (бассейнде және ашық суда), суға секіру, су добы және синхронды жүзу су спорты түрлерінен өткізіледі.
1978 жылдан 1998 жылға дейін чемпионаттар төрт жылда бір рет өткізілетін. Бірақ 2001 жылдан бастап су спорты түрлерінен әлемдік біріншілігі екі жылда бір рет өтіп тұрады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Су спорты түрлерінен әлем чемпионаттары
Фа (нота)
Фа (fa) — музыка әліпбиінің төртінші нотасының атауы. Сол атау сияқты адамдар F-ті қолданады. Мидан жарты тонға, Сольдан 1 тонға қалып отырады.
Бірінші октавадағы дыбыс жиілігі: 349,2 Герц
Ноталық белгілеулер
Фа нотасының орналасуы
Сыртқы сілтемелер
Санат:Музыкалық терминдер Санат:Ноталар
Керогаз
Асбест пілтелі керогаз
Керосин шығыны сағатына—180—190 г., 4 литр суды қайнату үшін 30—35 минут қажет. Резерзуарының сыйымдылығы 0,75 л.
Пілтесі мақта
Пілтесі мақта - матадан жасалған керогаздың қуаты асбест білтелі керогазға қарағанда екі есеге жуық төмен. Керосин шығыны — сағатына 80 г., 4 л суды қайнату үшін —55 минут жұмсалады. Резервуарының сыйымдылығы —1 л. Керогазды жағу кезінде нұсқауда көрсетілген ережелерді қатаң сақтау керек. Керосиннің орнына бензин немесе басқа жанармай қолдануға, жұмыс істеп тұрған кезде оған керосин құюға, үрлеп өшіруге, жанып тұрған керогазды бір орнынан екінші орынға қозғауға болмайды.
Дереккөздер
Санат:Үй тұрмысы Санат:Тұрмыс
Сарыкөл (шоқы)
Сарыкөл – Үлкен Борсық құмды алқабының солтүстік-шығыс шетіндегі шоқы.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 266 м. Шоқы бойлық бағытта 8 км-ге созылып жатыр, енді жері 3 км шамасында. Оңтүстік беткейі тіктеу, қалғандары көлбеуленіп жазыққа ұласады. Солтүстігінде 12-14 км жерде Жансеңгір көлі жатыр. Солтүстік, солтүстік-батысында шағын көлдер тобы мен батпақты сор жерлер кездеседі.
Геологиялық құрылымы
Жер қыртысы негізінен палеогеннің тау жыныстарының үгілуінен пайда болған, оның үстін аллювийлі құмтасты шөгінділер жапқан.
Өсімдігі
Сұр, сұрғылт құмайтты топырақ жамылғысында жусан, изен, баялыш, шеңгел, жүзгін, т.б. шөптесіндер өскен.
Дереккөздер
Санат:Шалқар ауданы таулары Санат:Шоқылар
Тарас
Тарас — Жетісу облысы Ақсу ауданы, Қарасу ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жансүгіров ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 22 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 439 адам (228 ер адам және 211 әйел адам) болса, 2009 жылы 325 адамды (163 ер адам және 162 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақсу ауданы елді мекендері
Әбу Дуджана
Әбу Дуджана Симак бин Хараша — алты кітаб хадис жинақтарынан жеткендей белгілі ислам жауынгері жіне қол басшысы болды.
Лавровка (Солтүстік Қазақстан облысы)
Лавровка — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Антонов ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 21 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1030 адам (499 ер адам және 531 әйел адам) болса, 2009 жылы 666 адамды (318 ер адам және 348 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Айыртау ауданы елді мекендері
Федор Иванович Немцов
Федор Иванович Немцов (1925, Ресей). Қазақ КСР-ның еңбегі сіңген геолог-барлаушысы (1975). Грозный мұнай институтын бітірген (1956). 1960-1981 жылдары - орал-Волга мұнай барлау экспедициясының бастығы, Орал мұнай барлау экспедициясы бұрғылау жұмыстарын басқару қызметінің бастығы, экспедиция бастығюының орынбасары, бастығы. 1981-1985 жылдары - «Қазмұнайгазгеология» бірлестігі Орал әскериленген отрядының командирі. 1985 жылдан зейнеткер. Еңбек Қызыл Ту орденімен, медалдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Металдар
thumb|alt=A.| Металдар Металдар — электр тоғы мен жылуды жақсы өткізетін, пластикалық қасиеті жоғары, жылтыр заттар. Мұндай қасиеттердің болуы металдардың ішкі құрылымымен байланысты.
Металдардың (сынаптан басқа) кристалдық тор көздерінде металл атомдары орналасқан. Олар бір-бірімен металдық байланыспен байланысады. Металдардың иондану энергиясы аз болғандықтан олардың валенттік электрондары оңай бөлініп, бүкіл кристалдың бойында еркін қозғала алады. Сондықтан олардың жиынтығын электрон газы деп те атайды. Су ерітінділеріндегі реакциялар үшін металдың активтілігі оның активті қатардағы орнына байланысты.
Металдардың қаттылығы, температураға төзімділігі күнделікті тәжірибеде шешуші рөл атқарады. Егер шыны хроммен кесілсе, ал цезийді адам тырнағымен-ақ кесе алады. Кейбір металдар жұмсақ (күміс, алтын, т.б.) болғандықтан таза металдардың орнына олардың бір-бірімен құймалары қолданылады. Ең алғаш алынған құймалардың бірі – қола.
Темір мен оның құймалары (шойын, болат) қара металдар, ал қалғандары түсті металдар; алтын, күміс, платина химиялық реактивтерге төзімділігіне байланысты асыл металдар; сумен әрекеттесіп сілті түзетін металдарды сілтілік (Lі, Na, K, Rb, Cs), ал жер қыртысының негізін құрайтындарын сілтілік жер металдар; массалық үлесі 0,01%-дан аспайтындарын сирек металдар деп атайды. Өнеркәсіпте металдарды негізінен пирометаллургия, гидрометаллургия және электрметаллургия әдістерімен алады. Металдар электр сымдарын, тұрмысқа қажет бұйымдар (қазан, балға, т.б.) жасауда, т.б. кеңінен қолданылады.
Кейбір металдар
thumb|200px|[[Осмий]] thumb|200px|[[Алюминий]]
Металдардың физикалық қасиеттері
Металл кристалындағы атомдар, иондар "электрон газымен" берік ұсталып, металдық байланыс түзеді. Кристалдағы бос электрондарға тəуелді металдар белгілі бір ортақ қасиеттерге ие болады. Бұл қасиеттерге жылу жəне электрөткізгіштік, металдық жылтыры, иілімділігі, т.б қасиеттері жатады.
Металдық жылтыры
Бұл металдардың өзіне тəн қасиеттерінің бірі-оны адамдар өте жоғары бағалап, кейбір көркем өнер туындыларын жасауға пайдаланады. Металдың бəрі де мөлдір емес, өзіндік жылтыры бар. Олар көбінесе сұр түсті болып келеді.
Иілімділігі (пластикалығы)
Металдарды соққанда, ұсақ түйіршіктерге бөлініп шашырап қалмайды, небəрі пішінін өзгертіп тапталады не жанашылады, яғни соғуға төзімді пластикалық қасиетін, иілімділігін көрсетеді.
Балқу температурасы
1000° жоғары температурада балқитын металдарды қиын балқитын, ал одан төмен болса, оңай балқитын деп бөлінеді. Ең оңай балқитын металл-сынап оның балқу температурасы 38,9 градус. Ең қиын балқитын металл-вольфрам, оның балқу температурасы 3390 градус, сондықтан оны элеткр шамынынң сымын дайындау үшін қолданады.
Металдардың химиялық қасиеттері
Металдардың көпшілігі химиялық активті элементтер болғандықтан жай және күрделі заттармен әрекеттеседі:
Күрделі заттармен:
Сілтілік және сілтілік жер металдар сумен куатты әрекеттесіп, судағы сутекті ығыстырып шығарады.
Металдар қышқылдармен әрекеттеседі. Реакция нәтижесінде түзілетін өнімнің табиғаты металдың белсенділігіне жөне қышқылдардың концентрациясына тәуелді
Металдар тұздармен әрекеттеседі. Белсендірек металдар (химиялық белсенді металл) белсенділігі темен металды оның қосылыстарынан ығыстырып шығарады.
Металдар оксидтермен әрекеттеседі: Металдар органикалық қосылыстармен де әрекеттеседі:
Металдарды алу әдістері
Құрамында металл қосылыстары бар минералдар мен тау жыныстарынан металды өнеркөсіптік жолмен бөліп алу экономикалық тиімді болса, олар кен деп аталады.
Қазақстандагы металл кендері және металл өндірісі аймақтарда төмендегідей болып шоғырланған.
Бұл өндірістерде сәйкес жылу, су және электр куаты пайдаланылады.
Металлургия
200px|thumb|right Металлургия – ғылымның, техниканың, өнеркәсіптің кеннен немесе басқа да материалдардан металл алу процестерін, сондай-ақ металл қорытпаларға олардың химиялық құрамы мен құрылымын өзгерту арқылы қажетті қасиеттер беру процестерін қамтитын саласы.
Түсті және қара металлургия, галламды, өте жоғары температурада (2000 – 20000 К) өтетін плазмалы және лазермен өңделетін металлургия болып ажыратылады; орындалатын процестерге байланысты пирометаллургия және гидрометаллургияға бөлінеді.
Қара металлургия – қара металдар өндіру барысында кен шикізатын қазып алудан бастап, оны өңдеп шойын, ферроқорытпа, болат, илек, құбыр, рельс, т.б. өнімдерді алуды қамтитын металлургия саласы. Қазақстан қара металлургиясының байлығы мен болашағы – темір кендері. Оның негізгі қорлары Қостанай, Қарағанды және Жезқазған облыстарында шоғырланған. Қара металл шикізатының базасы Соколов-Сарыбай және Лисаков кен байыту комбинаттарында комбинатында өндіріледі.
Түсті металлургия – кен шикізаттарын өндіру мен өңдеуден бастап, дайын өнім алуға дейінгі түсті металдар мен олардың қорытпаларын алу өндірісін қамтиды. Түсті металдардың вакуумдық металлургия саласы жақсы жолға қойылды.
Галламды металлургия – су ерітінділерінен галламдарды (галлийдің электрлік теріс зарядталған басқа металдармен сұйық қорытпасы) химиялық жолмен қалпына келтіру арқылы металдар мен олардың қосылыстарын алу процестерін зерттейді. Металлургияның бұл жаңа саласы дүние жүзінде алғаш рет Қазақстанда 1960 жылдары жасалды.
Металл аққыштығы
Металл аққыштығы– жүктеме берілу кезінде металдың пластикалық пішінсіздену қасиеті. Металл аққыштығы – жартылай өңделген өнімдерден дайындамалардың сырт пішінін құру кезінде, қысыммен өңдеуге қабілеттігінің барлығын анықтайтын металдардың қажетті технологиялық қасиеті.
Суықтай созу кезінде металл аққыштығын анықтау үшін технологиялық сынама түріндегі сынақтардан (бүгу, сығу, жаншу, т.б. сынақтар) өткізеді. Металл аққыштығы балқытылған металдың құйма қалыпты толтыру қабілеттілігі болып табылады. Ол құйма қорытпалардың ең маңызды технологиялық қасиеттерінің бірі.
Металл аққыштығы жоғары болғанда құйма қалыптың құрама пішінін неғұрлым дәл қайталайды; жұқа қабырғалы бұйымдар дайындауда бұл ерекше маңызды рөл атқарады. Құю температурасы жоғарылаған сайын қорытпаның сұйықтай аққыштығы артады. Металл аққыштығы металдың аққыштық шегі деп аталатын кернеумен сипатталады.
Конфедерациялар кубогы 2009 (финал)
Конфедерациялар кубогының 2009 жылғы финалы (ағыл. 2009 FIFA Confederations Cup Final) — 2009 жылғы Конфедерациялар кубогының шешуші матчы 28 маусым күні Иоханесбургтегі "Кока-Кола Парк" стадионында өтті. Бразилия және АҚШ футболшылары кездесіп, бразилиялық тар 3:2 есебімен жеңіске жетті де, қатарынан екінші рет Конфедерациялар кубогының жеңімпазы атанды.
Металдар
Металдардың активтілік қатары
Eu, Sm, Li, Cs, Rb, K, Ra, Ba, Sr, Ca, Na, Ac, La, Ce, Pr, Nd, Pm, Gd, Tb, Mg, Y, Dy, Am, Ho, Er, Tm, Lu, Sc, Pu, Th, Np, U, Hf, Be, Al, Ti, Zr, Yb, Mn, V, Nb, Pa, Cr, Zn, Ga, Fe, Cd, In, Tl, Co, Ni,Te, Mo, Sn, Pb, (H2), W, Sb, Bi, Ge, Re, Cu, Tc, Te, Rh, Po, Hg, Ag, Pd, Os, Ir, Pt, Au
Металл ақша
thumb|230px|left|1, 2, 5, 10, 20, 50 және 100 теңге шақалар Металл ақша – алтын, күміс немесе бейметалл стандарттары кезеңінде асыл металдардан (алтын, күмістен) жасалған ақша белгілері. Олардың атаулы құны мен нақты құны сай келеді. Металл ақша Қазынаны құрайды әрі ақша функциясын атқарады.
Конфедерациялар кубогы 2009 (финал)
Матч
Финалда матч барысында АҚШ 2:0 есебімен алға шықты. Бірақ екінші таймда Бразилиялықтар үш гол енгізді.
Металдар
Металл ақша
Қазіргі кезде мәнетті (шақаны), яғни қағаз ақша белгілерінен өзгеше түрде металдан шекілген ақша белгілерін металл ақша деп атайды. Әдетте, ұсақ мәнет түрінде болады. Сонымен бірге коллекциялық (нумизматикалық) мәнеттер, соның ішінде асыл металдардан шекілген мәнеттер де шығарылады, мұндай мәнеттердің атаулы құнына сәйкес заңды төлемдік күші болады, бірақ олар рынокта нумизмат құны бойынша сатылады.
Конфедерациялар кубогы 2009 (финал)
Матч
Матчтың үздік ойыншысы боп бразилиялық КАКА танылды.
Сілтемелер
Санат:2009 жылғы футбол Санат:Конфедерациялар кубогының финалдары Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:АҚШ Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Металдар
Металл ақша
150px|right|thumb Асыл металдан шекілген мәнеттер, көбінесе қазына ретінде жиналады, бұл орайда олардың бағасы тайтұяқ алтынның (құйма алтын) бағасына бағдарланады. Мәнет арнаулы кәсіпорында – мәнет сарайында шекіледі. Мәнетті айналысқа шығару туралы шешім елдегі ақша айналысын реттеу шеңберінде қабылданады.
Адама Траоре
Адама Траоре Диарра (Adama Traoré Diarra; 1996 жылы 25 қаңтарда туған, Оспиталет-де-Льобрегат, Испания) — испаниялық футболшы, «Вулверхэмптон Уондерерс » клубы мен Испания құрамасының шабуылшысы.
Металдар
Металл беріктігі
Әр түрлі жағдайлар үшін металл беріктігінің критерийлері:
Адама Траоре
Мансабы
150px|нобай|солға|Траоре 2012 жылы [[Барселона (футбол клубы)|Барселона В академиясында]]
Барселона
Адама өзінің мансабың «Оспиталет» клубында бастаған, ал 2004 жылы «Барселона» клубына аяқ басты. Ол 2013 жылы клубтың екінші командасына қосылды және 6 қазан күні «Понферрадина» клубына қарсы ең бірінші ойының көрсетті. 23 қараша күні Адама «Барселонаның» «Кордоба» клубына қарсы ойынына жазылған болатын. Ол 83-минутта Неймарды алмастырып, бір өте қауіпті соққы көрсетті, бірақ гол соға алмады.
Керейт хандығы
Мекендеген жері
Керейт хандығы IX – XII ғасырларда Завхан,Тола, Селенгадан Шығыс Моңғол құмына дейінгі сайын даланы қоныс етіп, батысында Найман хандығы, солтүстігінде меркіттер, оңтүстігінде татарлар, шығысында Ся мемлекетімен іргес жатты. Ол кезде Керейт хандығы керейт, жиркин, конхойт, сақайт, тумаут, албат, тункайт-киркун деп аталатын тайпалардан құралатын. Аталған тайпалардың ең ірісі керейлер болды және керей атауы («керей» - ру-тайпа атауы да, «т» - тунгус, монғолша көптік жалғауы) содан қалды.
Металдар
Металл беріктігі
Металл беріктігі бірнеше түрге (теориялық, техникалық, құралымдық, динамикалық, ұзаққа созылатын беріктік) ажыратылады. Металдарды беріктендіру үшін термиялық, химия-термиялық, термомеханикалық, механикалық әдістер қолданылады. Бірліктердің халықаралық жүйесінде (СИ) металл беріктігінің өлшем бірлігі – Н.м/кг.