cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жайылма (Қостанай облысы)
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 1025 адам (493 ер адам және 532 әйел адам) болса, 2009 жылы 291 адамды (140 ер адам және 151 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 19-ғасырдың тоқсаныншы жылдары қаланған. Тың жерлерді игеруге дейін ұжымшар орталығы, 1999 жылға дейін Пушкин атындағы кеңшардың орталығы болды. 1997 жылдан Жайылмада шаруа қожалықтары мен серіктестіктер жұмыс істеді.
Индивид
Индивид:
Жайылма (Қостанай облысы)
Инфрақұрылымы
Ауылда орталау мектеп, фельдшерлік-акушерлік пункт, клуб, т.б. мекемелер бар. Тұрғындары көрші елді мекендермен автокөлік жолдары арқылы қатынасады.
Индивид
Дереккөздер
Санат:Адам Санат:Терминология
Жайылма (Қостанай облысы)
Дереккөздер
Санат:Қамысты ауданы елді мекендері
NGC 4632
NGC 4632 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 22 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4632 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42689, UGC 7870, MCG 0-32-38, ZWG 14.110, UM 514, IRAS12399+0011.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Рачейка
Рачейка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Самара облысы, Пенза облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Томышевка өзенінің сол жағалауынан 6,7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сызранка өзені бастауынан Сызрань (қаладан жоғары) қаласына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ульянов облысы өзендері Санат:Самара облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері
Үлкен мешіт (Кувейт)
Кувейт собор мешіті – Кувейт мемлекетіндегі ең ірі мешіт.
Жалпы аймағының ауданы 45 000 км², ал мешіт оның 20 000 км² алып жатыр. Мешіттің күмбезінің диаметрі – 72 м, мұнараның ұзындығы – 43 м және АЛЛАХтың 99 атымен көркемделген. Мешітті 'шейх Джабер Аль-Ахмед аль-Сабах салдырып, өзі ашқан болатын. Құрылыс жұмыстары 1979-1986 жылдар аралығында болған. Мешіттің ауласында гүлдер, пальмалар, бақтар, бұрқақтар және сарқырамалар бар. Ерлердің намаз оқитын залына 10 000 адамдар сыяды.
Дереккөздер
Санат:Кувейт мешіттері
Урюп
Урюп — Ресейдегі өзен. Краснояр өлкесі, Хакасия Республикасы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/2542/1266 орналасқан. Өзен ұзындығы 223 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым бастауынан Ачинск қаласына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Мари Давлюи
Мари Маргерит Сесиль Алиса Луиза Давлюи (Marie Marguerite Cécile Alice Louise Daveluy Marie Marguerite Cécile Alice Louise Daveluy -{Marie Marguerite Cécile Alice Louise Daveluy}- ; 20 наурыз 1936, Викториавилл, Квебек дүниеге келген) — канадалық әнші (сопрано) және музыканың педагогі. Раймона Давлюи есімді органистің әпкесі.
Б1956-1959 жж. Вена қаласында Фердинанд Гроссман мен Виктор Грефта оқыған.
1959 жылы алғашқы рет сахнаға Зальцбург тік операсындағы Рихард Штраустың «Ариадна на Наксосе» атты операсындағы Цербинеттаның партиясын орындаумен шыққан.
Зальцбург тегі екі маусымнан кейін 1961-1966 жж. 30 партияға жуық орындаған Гейдельберг операсында ән шырқаған. Кейін Мари Канадаға қайтып келіп, өзінің мансабын жалғастырып, жүре-жүре камералық репертуарға ауысқан және канадалық композиторлардың камерно-вокалдық әндерінің бірнешеуін дискке жазған.
1971-1984 жж. Труа-Ривьер де Квебек университетінде вокал сыныбын жүргізген.
1984 жылдан бастап Квебек консерваториясында сабақ жүргізеді. Маридың оқушыларының арасында  Карина Говен және Мари Николь Лемьё бар.
Санат:Алфавит бойынша музыканттар Санат:Алфавит бойынша тұлғалар Санат:20 наурызда туғандар Санат:1936 жылы туғандар Санат:Сопрано Санат:Канада әншілері
Ассельфинген
Ассельфинген (Asselfingen) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Тюбинген әкімшілік округіне бағынады. Альб-Дунай ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1011 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 12,85 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 4 25 011. Муниципалитеттің басшысы — Армин Боллингер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
IC 1019
IC 1019 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51667, MCG 4-34-33, ZWG 133.64.
Сыртқы сілтемелер
IC 1019 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Рэйвнвуд (Миссури)
Рэйвнвуд (Ravenwood) — Миссури штатының Нодеуей округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.7 км². FIPS коды — 29-60716.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 448 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Нодеуей округы (Миссури)
Күрең
Күрең, кляусия (Clausia) – орамжапырақ тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда құм топырақты далалық шалғындарда, қарағайлы ормандардың шетінде, қыраттар мен биік төбелердің тастақты және қиыршықтасты беткейлерінде өсетін 2 түрі (Күнгей күреңі, қазақ күреңі) бар. Олардың биіктігі 3–35 см, сабағы бірнешеу, сыртын қатты безді қылтандар жауып жатады. Жапырақтары ұзынша немесе қандауыр тәрізді (ұзындығы 1–8 см, ені 3–16 мм). Тостағанша жапырақшалары қапшық сияқты, күлтелері ірі күлгін қошқыл немесе ақ түсті. Гүлдері шашақ гүлшоғырына топталған. Мамыр – шілде айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі – төрт қырлы бұршаққын. Тұқымы бір қатарда жатады, жалпақ, эллипс тәрізді, шеттерінде қара қоңыр түсті жолағы болады.
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Орамжапырақтар
Шақат
right|thumb|[[Боливиядағы шақат]] Шақат — артық ылғалданған жағдайда сортаңның жоғары қабатындағы тұздың мезгіл-мезгіл шайылуынан пайда болатын топырақ типі. Күлгін, ақшыл элювий қабаты тон. Одан төменде суды аз өткізетін, тығыз иллювий қабаты жатады. Карбонатты қабат 70—100 см тереңдікте орналасады. Қарашірік 8%-ға дейін болады, кейде одан да асады. Түбі тегіс, тайыз, шағын шұқанақтарда, шалғын және батпақты-шалғын өсімдігінің астында қалыптасады. Суға ұдайы шылқып тұрады. Негізінен, шабындыққа пайдаланылады. Қоңыржай белдеудің орманды дала және дала зоналарында таралған. Қазақстанның солтүстігінде орманды дала зонасында шалғын алқапта кездеседі.
Дереккөздер
Сор топырақ
Санат:География және геодезия
Хановей-Яха (Сибирчата-Яха тармағы)
Хановей-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сибирчата-Яха өзенінің оң жағалауынан 40 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Мұса Байсемізов
Мұса Байсемізов (1879 жылы, Парамоновка ауылы, Семей облысы — 1969 жылы) — Қазақ КСР, Семей облысы, Абай ауданы, «Жүрекадыр» ұжымшарының аға шопаны. Социалистік Еңбек Ері (1948).
1879 жылы Парамоновка ауылында (бүгінде — Қатонқарағай ауданы Құндызды ауылы) шаруа отбасында дүниеге келген. 1929 жылы Абай ауданының «Жүрекадыр» ұжымшарын құрушылардың бірі болды. Ол осы ұжымшарда шопан болып жұмыс істеді. Кейін аға шопан болып тағайындалды.
1953 жылы 519 құйрықты қойлармен айналысты. Әр жүз ұрғашы қойлардан орта есеппен 105-тен қозы алып, әр қойдан орта есеппен 3,1 келі жүн қырқылды. 1954 жылы әр жүз ұрғашы қойлардан орта есеппен 111 қозы алды.
1954 жылы Бүкілодақтық ХШЖК қатысты.
1969 жылы қайтыс болды.
Абай ауданы Құндызды ауылындағы көшелердің біріне Мұса Байсемізовтің есімі берілді.
Топан
нобай Топан — астық және бұршақ тұқымдас дақылдарды бастыру, тазартудан кейінгі қалдық. Мұнда дән қауызы, масақ, пыш болған дән, арам шөп дәні, өсімдік жапырақтары болады. Орта есеппен 1 га күздіктен 2-4 ц, жаздық дақылдан 1-2 ц топан түседі. Топынның нәрлілігі сабаннан 2 есеге жуық артық, сапасы орташа пішінге жақын болады. Мысалы, 100 кг бидай сабанында 22, сұлы сабанында 30 азық өлшемі болады. Ең жақсысы тары мен сұлы топаны; бұоарды жылқы жақсы жейді, бидай мен арпа топаны қылтықты болғандықтан сиырға беріледі. Топанды жүгері балаусасына, қызылша жомына, бақша дақылдарына қосып сүрлеп береді. Мұндай мүмкіндік болмаған жағдайда топанды тұзды суға шылап, булап жұмсартып, не жем сеуіп, сірне қосып береді. Бұршақ тұқымдас дақылдың топанында протеин көбірек, әсіресе, соя, жасымық, зығырдың топаны құнарлы.
Ешбар Елтеріс қаған
Ешбар Елтеріс қаған (қытайша: 沙钵罗咥利失可汗 - Шаболосилиши кэхань (тақтағы есімі), жеке есімі қытайша: 阿史那同俄 - Ашина Тунъэ. Тонг шад, Ышпара Төліс-шад, Ышпара Эльтерши Шир, Толыс шад, Тонг шад (т.ж.б. – 639) ) — 634 жылдан 639 жылға дейін билік еткен Батыс Түрік қағанатының қағаны. Қара теңіз бойында орналасқан аймақты басқарған Тон жабғу қағанның інісі Баға шадтың ұлы. Шығу тегі: Істемі хан – Тардуш қаған – Янг Соух – Баға шад – Ешбар Елтеріс. Ол Нишу Дулу қаған қайтыс болғаннан кейін таққа отырған.
Басқаруы
Билігінің алғашқы кезеңі көптен күткен тыныштықпен өтті. 637 жылы қаған Қытай императорына елшілік жіберіп, құдандалық жайында сөйлесуге тырысты. Император елшілікті жылы қабылдады, алайда неке жайлы әңгіме қозғамады. Ешбар Елтеріс елде басқаруды қайта құрып, «Он – оқ бұдун жүйесін енгізді. Қағанның он оқ, яғни, он түменнен тұратын әскері болды. Әр түменде 10 мың адам. «Бұдун» сөзі «ел», «халық» деген ұғымды білдіреді. Бірақ та, басқарудың бұл жүйесі мемлекетті күшейтудің орнына, керісінше әлсіретті. Билік үшін талас бұрынғыдан да күшейе түсті. Батыс түріктердің арасында Ешбар Елтерістің саясатына қарсылықтар күшейді. Қағанаттың өмір сүруіне дулу мен нушеби тайпаларының бітпейтін бақталастығы үнемі қауіп төндіріп отырды. Сондықтан да қаған оларды бөлшектеуді ойлады. Ол дулу тайпасына бес және нушеби тайпасын бес аймаққа бөліп, әр аймаққа жеке билеушіден тағайындады. Әр билеушіге қаған биліктің белгісі ретінде жебе сыйлаған. Осылайша Батыс Түрік қағанаты Он-оқ түріктері елі атанды. 638 жылы қыста қастандық ұйымдастырушылар ордаға кенеттен шабуылдады. Ешбар Елтеріс өзіне берілген жүзге жуық сарбазымен, інісі Бөрі шадпен бірге шегініп, Қарашар билеушісіне қашып кетті. Қастандық ұйымдастырушылар таққа Юйгу Шадты (Үкі шад) отырғызды. Бірақ бұл нушебилерге ұнамады. Бұл жағдай қағанаттың екіге бөлінуіне алып келді. Екі иелік арасында соғыс болып, Юйгу Шад Қарашарды талқандады. Ешбар Елтеріс елге қайта оралды. Нушебилер оны қуанышпен қарсы алды. Юйгу шад пен Ешбар Елтерістің арасындағы соғыс қан төгісті болды. Ақыры, екі жақ бітім жасасты. Алайда, бұл бітім әлсіз болып шығады. Юйгу Шадтың жақтастары Ешбар Елтеріске тыныштық бермей ақырында ол Ферғанаға қашуға мәжбүр болды. 639 жылы Ешбар Елтеріс Ферғанада қаза болды. Оның орнына ұлы Икюлиши отырды.
Тағы қараңыз
Санат:Батыс Түркі қағанатының билеушілері
Иглика (Ямбол облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8745. Телефон коды — 04745. ЕКАТТЕ коды — 32264.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямбол облысының елді мекендері
Либрицци
Либрицци (Librizzi) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Мессина провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1859 адамды құрайды (2005). Халық тығыздығы 82 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 23 км² шамасында. Пошта индексі — 98064.
Елді мекеннің қамқоршысы — Madonna della Catena. Жыл сайынғы мерекесі — 08Қыр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Гидропневматикалық жуу
Жүру процесі
2,5-3,0 м/сек = 6. Ауаны өлшеу көлемдік тәсілмен жүргізіледі. Жуғаннан кейін оның нәтижелерін анықтайды. Тиімді жуған кезде желідегі бос қысымдар және оның өткізгіш қабілеті ұлғаяды, ал судың сапасы жақсарады. Жуғаннан кейін судың шығындалуы туралы кесім құрастырылады, онда құбыр учаскелерінің диаметрлері мен ұзындықтары бекітіледі. Жуу нәтижелері журналға енгізіледі (13 қосымша). Егер желі қатты ластанған болса, жуғаннан кейін оны залалсыздандырады. Гидропневматикалық жуу кезінде қауіпсіздік техникасының ережелерін қатаң сақтау керек, су мен ауа берілетін құбырлардағы манометрлердің көрсеткіштерін үздіксіз қадағалау арқылы техникалық қызметкерлер құрамының қатарынан арнайы тағайындалған тұлғаның жетекшілігімен жұмысты орындау қажет.
Холлидэй (Миссури)
Холлидэй (Holliday) — Миссури штатының Monroe округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 129 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.7 км² шамасында. FIPS коды — 29-32626.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Жазылу шебі
Жазылу шебі — 1) бөлімдер (бөлімшелер) жорықтық реттен ұрысқа кіру ретіне немесе ұрысқа кіру ретінен ұрыстық ретке қайтадан caп құрайтын жергілікті жердегі шартты желі. Жазылу шебі бетпе-бет ұрыс (шайқас) үшін, қарсы соққы (қарсы шабуыл) жасау үшін шығарылатын тереңдіктен жылжумен шабуылға көшуші әскерлерге тағайындалады; 2) танкіге қарсы резерв ұрыстық ретке жайылатын және қарсылас танктерінің шабуылын (қарсы шабуылын) тойтаратын шеп.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Гуджар
Гуджар — Үндістандағы және Пәкістанның шығысындағы этникалық қауымдастық. Жалпы саны 1 млн. адам (1992). Қазіргі уақытта олар бүкіл Үндістанда, негізінен Пенджаб және Раджастхан штаттарында қоныстанды, шығыста, Уттар-Прадеш және Мадхья-Прадеш штаттарында да кездеседі. Гуджарлар Пәкістан мен Ауғанстанда да тұрады.
Тілі
Гуджари тілінде сөйлейді, пахари тілі де кең таралған. Гуджар тілінде әртүрлі мәдениеттердің осы халыққа әсерін байқауға болады. Солтүстік гуджарларда Араб диалектілерінен көбірек сөздер бар, ал оңтүстігінде ағылшын және португал тілдерінен алынған сөздер бар.
Діні
Дінге сенушілер: индуистар, бір бөлігі – сүнниттік мұсылмандар. Дін сондай-ақ гуджарлар тұратын аумаққа әсер еткен тарихи өзгерістерді көрсетеді. Солтүстіктен оңтүстікке өтуге байланысты исламның ықпалы әлсірейді, индуизмнің таралуы айтарлықтай байқалады.
Кәсібі
Гуджарлардың көпшілігі дәстүрлі кәсіпті — шалғайдағы мал шаруашылығы (буйволдар, қойлар, ешкілер), сонымен қатар олардың арасында қолөнердің алуан түрі кең таралған. Әсіресе, керамикалық бұйымдарды өндіру, зергерлік бұйымдар, ағаш және тері өңдеу салаларын ерекше бағалады. Сонымен қатар, гуджарлар бұрыннан тоқымашылықпен айналысқан. Олардың мақта және жібек маталары аймақта жақсы бағаланады.
Өмір салты
Гуджарлар отбасы мен отбасылық өмірді құру мәселелеріне үлкен көңіл бөледі. Гуджарлардың түсінігінде қоғам белгілі бір касталарға бөлінген, ал неке тек бір деңгейдегі өкілдер арасында ғана мүмкін. Брахмандар ең жоғарғы каста болып саналады, ал дарджилер иерархияның төменгі сатыларына жатады. Бүгінде Үндістан үкіметі төменгі касталардан шыққан адамдарға жеңілдіктер бөледі, алалаушылықпен күреседі, бірақ бұл бөлу Гуджаратта және бүкіл Үндістанда әлі де өзекті. нобай|300x300px| Гуджар отбасы Гуджарлардың дүниетанымы бойынша отбасы бір рет және өмір бойы құрылады. Сондықтан олардың арасында ажырасу өте сирек кездеседі. Ер адам жесір қалса, қайта үйленуге болады, бірақ бұл ереже әйелдерге қатысты емес.
Гуджарлар маталарымен танымал, бірақ олардың түсінігінде тоқу тек қолөнер ғана емес, нағыз өнер. Олардың арасында мата суретшісі мамандығы кең таралған. Мұндай суретшілер кенептерді халық эпосы мен ежелгі аңыздардың көріністерімен бояйды. Мұндай мата отбасына, үйлену тойы ретінде де керемет сыйлық болады. Кескіндеме - гуджарлардың шынайы құмарлығы, үнді миниатюрасын жасау оның негізгі өнеріне айналды. Кейінірек ол бүкіл Үндістанда танымал болды, бірақ ол Гуджаратта дүниеге келді. Миниатюраның мәні шағын шиыршықтарға мәтін мен кескіндерді шебер қолдану болып табылады. Көбінесе миниатюраларда діни мәтіндер болады. 14 ғасырға дейін гуджарлар мұндай суретті кітаптар үшін кептірілген пальма жапырақтарын пайдаланып қысқа мерзімде жасаған. Уақыт өте келе материалдар мен техникалар өзгеріп, миниатюралардың стилі күрделі және әдемі болды. Бүгінде бұл өнер арнайы мектептерде оқытылады.
Гуджарлар кәсіби әдебиет, музыка, би өнерін меңгерген. Шарандардың, әншілердің шеберлігі өнердің ең қызық түрі, олар алаңдарда өнер көрсетеді және олардың ән айтуынан гуджарлардың тарихы туралы білуге немесе үнді мифінің қызықты эпизодымен танысуға болады.
Гуджар асханасының дәстүрлі тағамдары жарма, ұн және тәттілерден жасалған өнімдер болып табылады. Жоғарғы касталардың өкілдері көбінесе вегетарианшылар болып табылады, бір қызығы, вегетариандық емес тағамды ер адамдар жиі тұтынады. Төменгі касталар арасында алкогольдік сусындарды өндіру және тұтыну жиі кездеседі, ал брахман немесе кшатрия оған рұқсат бермейді. Сүйікті тағамы - Чапатис, бұл көкөніс қосылған ыстық пирожныйлар.
Гуджарлар жеріне барған көптеген туристер екі параллель әлемге тап болған сияқты, олардың бірі қазіргіге өте ұқсас, екіншісі өткенге апарады. Мұның сыры қазіргі ғасыр ырғағын қалаларда сақтағанымен, ауылдық елді мекендерде ата-баба жерінің ежелгі әдет-ғұрпын, мәдениетін сақтауға тырысатын гуджарлардың мәдениеті.
Дереккөздер
Санат:Үндістан этникалық топтары Санат:Пәкістан халықтары
Адсорбер
Адсорбер — адсорбция процесі өтетін газдарды, буларды немесе ерітінділерді қатты сорбентке сіңіру үшін қолданылатын құрылғы. Газдарды, сұйықтықтарды және ерітінділерді зиянды қоспалардан тазарту үшін, газдар мен сұйықтықтардың коспаларынан және ерітінділерінен олардың бағалы бөліктерін бөліп алу үшін және түсін өзгертетін немесе ластайтын қосымшалардан тазарту үшін пайдаланылады. Адсорбер мұнара түрінде немесе араластырғышы бар ыдыс түрінде жасалады. Газдар немесе сұйық заттардың қоспалары, ерітінділер адсорбенттер қабаттарынан өткізіліп, белгілі бір уақыт мөлшерінде араластырылады. Ал адсорбент сіңірілетін заттармен қанықтырылғаннан кейін оны десорбция процесіне жібереді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
NGC 287
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Сед-Ель (Тимшера тармағы)
Сед-Ёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тимшер өзенінің оң жағалауынан 59 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Базальдық қабат
Базальдық қабат — көпқабатты жалпақ эпителий ұлпасының негіздік (базальды) жарғақпен жанасатын ең төменгі эпителиоциттер қабаты. Базальды қабатгы бір қабатта орналасқан призма тәрізді эпителий жасушалары (эпителиоциттер) құрайды. Олардың сопақ келген ядролары эпителиоциттердің негіздік жарғақ жағындағы базальды полюсінде бір деңгейде, бір қатарда орналасады. Базальды қабаттың эпителиоциттері митоз арқылы бөлініп үздіксіз көбейіп отырады. Базальды қабат эпителиоциттерін — көпқабатты жалпақ эпителий ұлпаларының діңгекті (кам- биальды) жасушалары деп атайды. Базальды қабат эпителиоциттері негіздік жарғаққа жартылай десмосома байланысы арқылы бекиді.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Северная Ежуга
Северная Ежуга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Зырянская Ежуга өзенінің оң жағалауынан 94 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Желім
Табиғи желімдер өте ерте уақыттан белгілі. Адамзат оларды өсімдіктер мен жануарлар майынан (сіңір, сүйек, сүт, т.б.) жасаған. Желімдеуге крахмал, каучук, целлюлоза, казеин, коллагенді ерте кезден-ақ пайдалана білген. Ал жасанды желімдер, көбінесе, полимерлер негізінде жасалады. Табиғи желімдерді 3 топқа бөледі: жануар текті, өсімдік текті минералдық.
Олардың кемшілігі: ылғал әсеріне төзімсіз, тез шіриді және жабыстырғыш касиетін ұзақ уақыт сақтай алмайды.
Дереккөздер
Санат:Химия Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Ербеңдеу
Сөз мағынасы— ербең қағу, ербең-ербең ету, шошаңдау. «Дәуғара жалаң бас, екі қолы ербеңдеп, бұларға қарай жүгіріп келеді екен» (О. Сәрсенбаев, Жалғыз күрке).
Түсіндірме сөздігімізде кездесетін «ербию» сөзінің де мағынасы «ербеңдеу» тұлғасымен сәйкес келеді. Сөз төркінін іздестіргенде еске алатын нәрсе — түсіндірме сөздіктерде берілген анықтамалар ішіндегі «шошаңдау», «селтеңдеу» сөздерінің мағынасы. Осы мағыналарды кеңірек түсіндірсек — «бір жерде байыз таппай, ұшып-қону». Кейбір түркі тілдерінде, одан әрі барсақ, моңғол тілінде қасиеті мен іс-әрекеті дәл осы мағынаға сәйкес жәндік атауын ұшыратамыз. Ол — көбелек. «Көбелекті» сағай тілінде «ербэң»; хакас тілінде «өрбекей»; моңғолша «эрвээхий» з.,; қалмақ тілінде «эрвәкә» тұлғаларында көрінеді. Адамда кездесетін «жеңілтектік», «шошаңдау» сияқты мінездер «өрбэң» (көбелек) атауымен байланысты туса керек. Алайда, көбелекке қойылған бұл атаудың (ербэң) өзі іс-қимылды ұғындыратын етістік тұлғадан шығуы да мүмкін. Өйткені моңғол тілінде «жалп ету», «жалпылдау» мағынасын «эрвэн» тұлғасы береді. Ертедегі түркі жазба ескерткіштерінде «ирви» тұлғасы — «сүйір құлақ» (ДТС,; 213), сондай-ақ якут тілінде — «эрбэй» сөзі — «жан-жаққа сорайып шығып тұру» іспеттес мағыналарды береді. Біздің ойымызша, бұл сөздер көбелек қаңатына ұқсатудан, бейнелеу нәтижесінен туған сияқты. Көрсетілген деректерге сүйене келіп, «ербеңдеу» етістігінің алғашқы төркіні түркі, моңғол тобындағы тілдер екен де, тұңғыш түбірі — эрвэн, мағынасы —«жалпылдау» деген қорытынды жасауға болатын тәрізді.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Берсияль-де-Сапардьель
Берсияль-де-Сапардьель (Bercial de Zapardiel) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 254 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 62 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авила елді мекендері
Маас-Рейн операциясы
Маас-Рейн операциясы (1945 жылы 8 ақпан мен 24 наурыз аралығында өткен ) — одақтастардың батыс Германияға басып кіруге арналған стратегиялық маңызы зор әскери операциясы. Мақсаты Маас пен Рейн өзендері аралығындағы аумақты неміс әскерлерінен тазартып, Рейнге шығу. Батыс елдерінің әдебиетінде «Рейнланд кампаниясы» («Rhineland Campaign») деп те атайды.
Тарихы
Мальта конференциясына қатысушы елдердің бекіткен жоспарына сәйкес,одақтастардың Батыс фронтының бас қолбасшысы Д. Эйзенхауэр,1 ақпан күні, бұйрық берді. Соған сәйкес 21 әскерлер тобы 8 ақпанға дейін шабуылға шығып, Маас пен Рейн өзендері аралығындағы аумақты неміс әскерлерінен босатуы керек еді. Одақтастар қолбасшылығының жоспары бойынша 1-ші Канада армиясының күшімен Арнемадан оңтүстікке, ал 9-шы Америка армиясының күшімен Венлодан солтүстік-шығысқа шабуылға шығып неміс қорғанысын толығымен бұзып, жауды толық жою керек еді. Бұл шабуыл кезінде Рейн өзенінен батысырақ орналасқан аумақты толық басып алу доспардың бас мақсаты еді. 21 әскерлер тобының шабуылы кезінде, орта тұсында 2-ші ағылшын әскері шығыс бағытта шабуылда болуы керек.12 әскер тобы орталықтан Кёльн, Ремаген, Кобеленц, Оппенхейм қалалары және Саар ауданы— Бельгия мен Люксембург аумағы бағытында шабуыл жасауы керек еді. 12 әскер тобы шабуылды Жоғарғы Рейнге Эльзас аймағына ауқымды шабуыл жасады.
Басыл Тегін қаған
Тағы қараңыз
Санат:Батыс Түркі қағанатының билеушілері
Маас-Рейн операциясы
Одақтастар
21-ші әскер тобы (Б. Монтгомери) — 29 дивизия
1-ші канада әскері (Г. Крерар)
2-ші британ әскері (М. Демпси)
9-я америка әскері (У. Симпсон)
12-ші әскер тобы (О. Брэдли) — 24 дивизия
1-шія америка әскері (К. Ходжес)
3-ші америка әскері (Дж. Паттон)
15-ші америка әскері (Л. Джероу)
6-шы әскер тобы (Дж. Дэверс) — 21 дивизия
7-ші америка әскері (А. Патч)
Германия
7-ші әскер (Э. Бранденбергер)
15-ші әскер (Г. Занген)
5-ші танк әскері (Х. Мантойфель)
6-шы танк әскері СС (Й. Дитрих)
«H» әскер тобы (Й. Бласковиц)
25-ші әскер
1-ші парашют әскері
«G» әскер тобы (П. Хауссер)
1-ші әскер
Операцияның бірінші кезеңі (8 ақпан — 25 ақпан 1945 жылы)
8 ақпан күні 1-ші және 3-ші Америка әскерлері Германияның Рейнланд-Пфальц жеріне шабуылын бастады. 8 ақпанда 30-шы корпус шабуылға шығып, қарсыласының қамтамасыз ету жолағын басып алып, Зигфрид сызығына шықты.Одақтастар әскері 13 ақпанға қарай Клев қаласына ие болды, олар 30 км. ілгері жылжыды. Әрі қарай қатты жауған жаңбырдың салдарынан ойпатты жерлерді су басып,9-шы Америка әскерінің шабуылы іркілді. 10 ақпанда неміс қолбасшылығы Рур өзеніндегі бөгеттің шлюзын ашып жіберді,сондықтан одақтастар 9—шы Америка әскерінің шабуылынекі аптаға шегертті. Ақпанның 3-ші онкүндігіне Рур өзенінің деңгейі төмендеп,одақтастар әскерлері өзеннен өтіп плацдармды фронтынан 32 км, ал тереңдігінен16 км.кеңейтіп Эркеленц қаласына ие болды.
Операцияның екінші кезеңі (26 ақпан — 24 наурыз 1945 жыл)
26 ақпанда 1-ші Канада әскерінің шабуылымен,операцияның екінші кезеңі басталды.Неміс әскерлерінің Рейннің сол жағалауындағы жағдайы күннен күнге мүшкіл еді. 2 наурыз күні 9-шы Америка әскері Нёйса мен Крефельдден шығысққа қарай ауданнан Рейнге шығып, 3 наурызда  Гельдернге ие болды, сол жерде солтүстіктен шабуылға шыққан 1-ші Канада әскерімен қосылды. 1-ші және 3-ші американ әскерлері Эйфель үстіртін басып өтіп, 5 наурыз күні Трир қаласын көндіріп алды, Мозель, Саар, Киль өзендерінен өтіп,  10 наурызға қарай Мозель өзенінің сол жағалауын толығымен азат етті. 5 наурызда АҚШ 1-ші әскері Кельнге шабуыл жасап, оның сол жағалау бөлігін жаулап алды. Бірақ немістер Рейн өзеніндегі көпірледі жарып жібергесін, Кельннің оң жағалаудағы бөлігі, тек 12 сәуірде Рур операциясын іске асырғанда ғана азат етілді. 7 наурызда 1-ші әскер құрамындағы Американың 9-шы танк дивизиясы Ремаген қаласының жанындағы темір жол көпірін басып алып ұстап тұрды. Осы көпір арқылы американдықтар бір күннің ішінде 5 дивизияны оң жағалауға өткізіп үлгерді. 10 наурызға қарай немістер адамдардан, техникадан ауыр зардап шегіп Рейннің оң жағалауына шенгінді. Рейннен ойдағыдай өткен әскерлер плацдармды кеңейтті. 24 наурыз күні таңертең жоспарланғандай әуе десантының қарғуы басталды. Онда 1700 транспорттық ұшақтар және 300 планер қатысты. Десанттық ұшақтармен планерлерді 900 истребитель қорғап жүрді, одан басқа тағыда 2100 истребитель десант түсетін жерді қадағалап жүрді. Бұдан басқа, 2500 ауыр және 820 орта бомбардировщиктер Солтүстік-Шығыс Германияның аэродромдарына, көпірлеріне тағыда басқа нысандарына десант түсірерден бұрын соққы берді. Парашютпен түскен немесе планермен жеткізілген десанттың жплпы саны 2100 адам болды. Десант түскеннен кейін 240 «Либерейтор» бомбардировщиктерінен 580 тонна жүк түсірілді. Бөлімдері Везельден солтүстіктеу бірнеше елді мекен мен орман алқабын басып алды, 3500 сарбаз пен офицерлер тұтқынға алынды. Зенит отынан жаудың басқа да қаруларынан 160 адам қаза болды,500 жарарланды және 840 адам хабар-ошарсыз кетті. Одақтастар 53 ұшағынан және 50 планеріен айырылды. Өзеннен өткенде 9-шы әскер 41 адамынан өлідей, 450 жаралыдыдай айырылды,7 хабарсыз кетті. Келесі күндері ол жаудың қатты қарсылығынсыз Германияның ішіне тереңдей жылжыды. 24 наурызға 6-шы әскер тобы өз секторында Рейннің батыс жағалауын тазартты. Осымен Маас-Рейн операциясы аяқталды
Нәтижесі
Операцияның нәтижесінде одақтастар Рейіннің сол жағалауыда плацдармды басып алып, 7 наурыз бен 26 наурыз аралығында майданның әр-түрлі жерлеріне Рейннен өткізді:
1. 7 наурызда: 1-ші америка әскері — темір жол көпірі арқылы Ремаген қаласына.
2. 22 наурызда: 3-ші америка әскері — қайықпен жүзіп Оппенхейм қаласының жанында.
3. 23-24 наурыздарда: 2-ші ағылшын, 1-ші канада және 9-шы америка әскерлері — Везель қаласының секторында.
4. 26 наурызда: 7-ші америка және 1-ші француз әскерлері — Манхейм қаласының жанында Жоғарғы Рейнде.
Дереккөздер
История второй мировой войны 1939—1945. Т. 10. С. 245
Холмс Р., Эванс М. Поле битвы. Решающие сражения в истории. СПб.:Питер, 2009. С. 235
История второй мировой войны 1939-1945. Том 10. — М.: Воениздат, 1984. — С. 244-248.
Санат:Екінші дүниежүзілік соғыс
Розьер-о-Салин
Розьер-о-Салин (Rosières-aux-Salines) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Нанси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 26,95 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54462, пошта индексі — 54110.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2847 адамды құрады. Халық тығыздығы — 105,64 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Адсорбтив
Адсорбтив — сұйық немесе газ фазасының көлемінде болатын және адсорбция процесінде адсорбентті өз бойына сіңіретін химиялық қосылыс немесе заттар қоспасы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
Радикофани
Радикофани (Radicofani) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Сиена провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1019 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 9 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 118 км² шамасында. Пошта индексі — 53040.
Елді мекеннің қамқоршысы — святая Агафья.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Виндельсбах
Виндельсбах (Windelsbach) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Орталық Франкония әкімшілік округіне бағынады. Ансбах ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1075 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 38,51 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 5 71 225. Муниципалитеттің басшысы — Альфред Вольц.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 9 қалалық ауданға бөлінеді.
Сан-Жозе-да-Лажи
Сан-Жозе-да-Лажи (São José da Laje) — Бразилиядағы муниципалитет, Алагоас штатында орналасқан. Шығыс Алагоас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Серрана-дус-Киломбус экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 118 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 273,8 км² шамасында. Халық тығыздығы — 81,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1876 жылы құрылған.
Санат:Алагоас елді мекендері
Ситдик-Муллино
Ситдик-Муллино — Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Кебячев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 65 адамды құрады. Пошта индексі — 453486, ОКАТО коды — 80205819005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Горбуново (Батыс Қазақстан облысы)
Горбуново — Батыс Қазақстан облысының Бәйтерек ауданы, Махамбет ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Перемётное ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 36 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 247 адам (124 ер адам және 123 әйел адам) болса, 2009 жылы 123 адамды (58 ер адам және 65 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Бәйтерек ауданы елді мекендері
Росочка
Росочка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Самара облысы, Пенза облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сызранка өзенінің сол жағалауынан 146 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сызранка өзені бастауынан Сызрань (қаладан жоғары) қаласына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ульянов облысы өзендері Санат:Самара облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Төменгі Еділ су алабы өңірі өзендері
Микроэлементтер
Микроэлементтер – топырақта, тау жыныстарында, қазба көмірлерде, табиғи және минералды суларда, организмдерде (аз мөлшерде 0,01 – 0,1% не одан төмен) кездесетін химиялық элементтер. Микроэлементтерге Al, Fe, Cu, Mn, Zn, Mo, Co, І, т.б. жатады. Олар бірқатар ферменттердің, витаминдердің, гормондардың, тыныс алу пигменттерінің құрамына кіреді. Академик В.Вернадский Микроэлементтердің биосферадағы таралуының бірнеше заңдылықтары бар екенін зерттеді. 30-дан астам Микроэлементтер адам, жануар және өсімдік тіршілігіне өте қажет. Микроэлементтердің артық не кем болуы организмдегі зат алмасу процесін бұзады. Микроэлементтер өсімдіктің организміне топырақпен, ал жануарлар мен адам организміне тамақпен ауысады. Микроэлементтер бойдың өсуіне (жануарларда – Mn, Zn, І), қанның түзілуіне (Fe, Cu, Co), т.б. әсер етеді. Егер өсімдік құрамында бор болған жағдайда ол азот, фосфор және калийді жақсы сіңіреді. Бор жетіспегенде өсімдік тұқымы нашарлайды, әр түрлі ауруларға шалдығады. Марганец пен мырыш тотығу - тотықсыздану процесін жылдамдатып, өсімдіктің өсуін тездетеді. Мыс тотығу ферменттерінің құрамына кіреді және В тобы витаминдерінің синтезін белсендендіреді. Йод адам және жануарлар организміндегі тироксин гормонының қызметін жақсартады. Микроэлементтер мұнай, газ және полиметалл кендерін іздеуге, ауыл шауашылығындағы дақылдарының өнімділігін арттыруға (микротыңайтқыштар), т.б. пайдаланылады.
Кальций мен фосфордың адам ағзасындағы биологиялық ролi
thumb|right|100px|КАЛЬЦИЙ Ca
Са мен Р-ға қажеттiлiк, оның толықтырылуы
Күн сайын Са-ды дене салмағының 10-15 мг/кг iшiп-жеу ұсынылады. Са-ға ең бай сүт, сыр, iрiмшiк, жеміс-жидектер. Ішекте тағаммен түскен Са-дың 30%-ке жуығы сiңiрiледi. Өмiрiнiң алғашқы күндерiнде организм қабылдаған бүкiл Са-ды сiңiру төмендейдi, ал жүктiлiк және лактация уақытында артады. Асқазанның қышқылды iшiндегiсi Са-дың көмiрқышқыл және фосфорлы-қышқылды тұздары диссоциацияланады және Са иондалған формада немесе ерiген хелаттармен комплексiнде iшекке түсiп, сiңiрiлуге ұшырайды. Тағамдық рационның көптеген компоненттерi және физиологиялық факторлар Са-дың сiңiрiлуiне әсер етедi. Са-дың сiңiрiлуiн Д витаминi, ақуыздар, лактоза, лизин, аргинин, лимон қышқылы, соматотропин арттырады, ал тироксин, кортизол, фосфаттар, фитин қышқылы төмендетедi. Р-дың рационмен тәулiктiк пайдалану 3г құрайды. Р-дың негiзгi мөлшерi сүтпен, етпен және балықпен түседi. Ішекте тағаммен бiрге түскен Р-дың 70%-i сiңiрiледi. Р-дың сiңiрiлуi рационда Са, Мg, Al, Fe-дiң жоғары мөлшерiне байланысты төмендейдi. Na, майлар, фитат, Д витаминi Р-дың сiңiрiлуiне жағдай жасайды. Сiңiру Са мен Р-дың 1/2 тең қатынасы кезiнде сәттi жүзеге асырылады.
Ағзада Са мен Р-дың мөлшерi мен бөлiнуi
Қалыпты жағдайда плазмада Са-дың концентрациясы ересек адамда 2-2,75 ммоль/л және балаларда 2,74-3,24 ммоль/л тең. Сарысудың 50%-ке жуығы иондалған Са, 10% цитратпен, лактатпен, бикарбонатпен, фосфатпен қосылыс түрiнде кездеседi. Қалған 40% ақуыздармен (альбуминмен) байланысқан. Иондалған Са биологиялық активтi болып табылады. Альбуминмен байланысқан Са ағзада Са деңгейiнiң жоғарылауын немесе төмендеуiн реттейтiн буфер тәрiздi әсер етедi. Са-дың ағзадағы негiзгi мөлшерi сүйектi теріде болады (1кг-ға жуық). Жұмсақ терілер үлесiне небары 14г тиедi. Қандағы органикалық емес фосфаттың концентрациясы қалыпты жағдайда 0,646-1,292 ммоль/л (балаларда 1,29-2,26 ммоль/л) құрайды. Қан сарысуында фосфаттың 80%-i бос иондар түрiнде тiршiлiк етедi, басқа бөлiгi белокпен байланысқан. Қаңқада шамамен фосфаттың 85% орналасқан. Қалғандары органикалық фосфатты қосылыс түрiнде кездеседi.
Дереккөздер
Санат:Фармакология Санат:Химиялық элементтер Санат:Метаболизм Санат:Қоректік заттар
Аксень
Аксень — Ресейдегі өзен. Рязань облысы, Тула облысы, Липецк облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мостья өзенінің сол жағалауынан 62 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Проня бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 4636
NGC 4636 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4636 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42734, UGC 7878, MCG 1-32-137, ZWG 43.2, VCC 1939.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Негара мешіті
Негара мешіті немесе Масджид Негара – Куала-Лумпурдағы мешіт, Малайзия елінің ұлттық мешіті.
Тарихы
1965 жылы салынған. Бас залы 8 000 адамға арналған. Мешітте жұлдыз тәрізді күмбез бен биіктігі 73 м жететін мұнара бар. Күмбездің 18 бұрышы Малазияның 13 штаты мен Исламның «бес парызын» білдіреді. 1987 жылы мешіт өзгерістерге ұшырады. Бұрын қызғылт болған шатыр жасыл және көгілдір плиталармен алмастырылды. 1957 жылы 31 тамызда Малайзия тәуелсіздігін алған соң мешітті тәуелсіздік нысаны ретінде салынды.
Дереккөздер
Санат:Малайзия мешіттері
Етрусса
Етрусса (Étroussat) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Мулен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,03 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03112, пошта индексі — 03140.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 711 адамды құрады. Халық тығыздығы — 54,57 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Салық (тау)
Салық – Сауыр жотасының солтүстік беткейіндегі тау массиві.
Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы Қосқора ауылының оңтүстігінде 10 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 2775 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстікке қарай 10 км-ге созылған, енді жері 4 км шамасында. Беткейі тік, өзен арналары тауаралық аңғарлармен тілімденген. Батысынан Ақкезең жəне Қараүңгір өзендерінің салалары бастау алады. Бөктеріндегі жартастың биіктігі 7–12 м-ге жетеді.
Өсімдігі
Солтүстік беткейінің 1100 м-ге дейінгі бөлігінде далалық, 1900 м биіктікте орман ландшафтысы, одан əрі альпі шалғыны басым. Баурайы мал жайылымы.
Дереккөздер
Санат:Зайсан ауданы таулары
Ажырау
Ажырау — ұнтақ заттың бірігуінен құрылған шоғырлардың қайта ажырауы. Бұл құбылыс физикалық-химиялық әсерлесудің, жоғары температураның әсерінен және біріктіргіш заттарды шаю арқылы ажырату нәтижесінде жүреді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
Успенка (Избасс тармағы)
Успенка — Ресейдегі өзен. Краснояр өлкесі, Хакасия Республикасы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Избасс өзенінің оң жағалауынан 1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым бастауынан Ачинск қаласына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Тоқсанбай Құлтумиев
Оның бірнеше күйлері, «Анашым», «Жазыңмен өмірімді жылытшы», «Өзіңсің ғой өмірімнің бұлбұлы» әндері жұртшылык көңілінен шыққан шығармалар. «Аманат» (1965) атты шығармалар жинағы жарық көрді. Тоқсанбай Құлтумиевтің атында Жылыойда саз мектебі бар.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атырау облысында туғандар Санат:Домбырашылар Санат:1933 жылы туғандар Санат:1964 жылы қайтыс болғандар Санат:Күйшілер Санат:Қазақстан сазгерлері
Канелаш (Пезу-да-Регуа)
Канелаш (Пезу-да-Регуа) (Canelas (Peso da Régua)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Пезу-да-Регуа муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 942 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,37 км² шамасында. Халық тығыздығы — 61,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Аттенвайлер
Аттенвайлер (Attenweiler) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Тюбинген әкімшілік округіне бағынады. Биберах ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1736 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 27,21 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 4 26 011. Муниципалитеттің басшысы — Моника Бробайль.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
IC 1020
IC 1020 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51728, UGC 9289, MCG 4-34-35, ZWG 133.68.
Сыртқы сілтемелер
IC 1020 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Торричелли тәжірибесі
нобай|133px| Атмосфера - газ, сондықтан ол Паскаль заңы бойынша өзіне түскен қысымды барлық бағытта таратады. Соның салдарынан Жер бетіне және ондағы барлық денелерге атмосфералық қысым түседі.
XVII ғасырда итальяндық ғалым Э. Торричелли жасаған тәжірибені қарастырайық. Онда ұзындығы 1 м, бір жағы бітеу шыны түтік сынаппен толтырылады. Содан кейін түтіктің аузын жауып, оны төңкереді де, сынап құйылған ыдысқа батырады. Сынаптың ішінде түтіктің аузын ашады. Сонда сынаптың кішкене ғана бөлігі ыдысқа төгіледі. Ал түтік ішінде биіктігі 76 см сынап бағаны қалады. Э. Торричелли алғаш рет сынап бағанын атмосфералық қысым ұстап тұрады деп ой түйді. Атмосфералық қысымның ауа райына байланысты өзгеретінін де алғаш байқаған Торричелли болатын. Кейін Торричелли қондырғысы атмосфералық қысымды өлшеу үшін пайдаланыла бастады.
Атмосфералық қысымды сынап бағанының биіктігі бойынша есептейді. Атмосфералық қысымның бірлігі ретінде 1 миллиметр сынап бағаны (1 мм сын.бағ.) алынады.
1 мм сын.бағ.=133,3 Па=1,33 гПа.
Дереккөздер
Санат:Физика
Рэймор (Миссури)
Рэймор (Raymore) — Миссури штатының Касс округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 44.3 км². FIPS коды — 29-60752.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 17000 адамды құрады.
Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі
Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі — 23-ші футболдан әлем чемпионаты, оның соңғы бөлігі 2026 жылдың жазында өтуі тиіс. Бастапқыда чемпионаттың финалдық кезеңіне әдеттегідей 32 команда қатысуы керек еді, бірақ 2017 жылдың 10 қаңтарында ФИФА президенті Джанни Инфантино қатысушылар санын 48-ге дейін ұлғайту туралы шешім қабылдағанын мәлімдеді. Осылайша, бұл 1-ші әлем болмақ. Жаңа ереже бойынша өткен 21 ғасырдағы кубок.
2018 жылдың 13 маусымында Мәскеуде өткен ФИФА-ның 68-ші конгресінің отырысында футболдан әлем чемпионаты қарсаңында турнирді өткізу орны туралы шешім қабылданды. Матчтар 16 қалада өтеді. Ойындарды өткізуге үміткер қалалар: Мехико, Гвадалахара, Монтеррей (барлығы - Мексика), Эдмонтон, Торонто, Монреаль (барлығы - Канада), Нью-Йорк, Филадельфия, Балтимор, Вашингтон, Бостон, Цинциннати, Нашвилл, Атланта, Орландо, Майами, Хьюстон, Даллас, Лос-Анджелес, Сан-Франциско, Денвер, Канзас-Сити, Сиэтл (барлығы АҚШ). 2026 жылғы әлем чемпионатының финалдық кезеңінен бастап топтық кезең келесідей болады: әрқайсысында 4 командадан тұратын 12 топ және 1-ші және 2-ші орындарға ие болған командалар, сондай-ақ 3-ші орын алған 8 үздік команда шығады. плей-офф кезеңіне шығып, плей-оффқа жаңа кезең – 1/16 финалды қосты. 2023 жылдың басына дейін 40 немесе 48 команданың, оның ішінде 3 командадан тұратын 16 топтың қатысуымен бірнеше формат нұсқалары талқыланды.
Іріктеу турнирінің барысы туралы жалпы мәлімет
АҚШ, Канада и Мексика 2026 жылғы әлем чемпионатының финалдық кезеңіне қабылдаушы елдер ретінде автоматты түрде жолдама алды. Конфедерациялар финалдық турнирде кепілдендірілген 43 орынды алады. Құрлықаралық плей-офф кезеңінде әр конфедерациядан бір командадан басқа тағы 2 орын сарапқа салынады. УЕФА, және чемпионатты өткізетін конфедерацияның басқа командасы (КОНКАКАФ). Ұйымдастырушы елдердің қайсысы финалда автоматты орындар алады деген сұрақ қосымша шешіледі. Бұл орындар жалпы квотаға есептеледі. КОНКАКАФ