cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Наурызым қорығы
Флорасы
нобай Қорықтың өсімдіктің әлемі жоғарғы өсімдіктің 687 көрінісін ішіне алады, не ылғи көп түздік зона үшін. Шоққарағайдың Наурзумского қарағайлы қармақбаулары реликтік болып табылады, себебі олар үштіктен малоизмененном көріністе сақталды немесе төрттік кездің түптері. араның олардың эндемиктің 5 көрінісі, және Сырт-Тобольскте флористикалық аудандарда(қайың қырғыз, Нинаның ақтаспасы, ақтаспа қостанай, жебіршөп қазақстандық, льнянка ұзынды) ара Арало-Каспийском таратып жібердім, ал да 5 көрініс реликтік: жестколистый тонконог, селеу алашабыр, чий жылтырақ, түнғиық ақ, Шобера ақтікені. Флорада элементтің қатынасуы как солтүстіктің бореальсының, олай және оңтүстіктің флорасының қаралады. Батпақ-орманның флорасының ескі элементтерінен тап-: телиптерис батпақ, қалақай, құлмақ нышанасыз;солтүстіктің Қазақстаны үшін сирек бореаль көріністер: қысқы, жекен двухтычинковая, түбіт пішінді, белозор батпақ, мойыл нышанасыз. Плиоцен көріністің қатары талды ішіне алады.
Фаунасы
Қорықтың фаунасы өте алуан түрлі және осы уақытқа дейін толық зерттелмеген. Орнитофауна ең бай. Ара құрам 282 көріністің орнитофауны, соның ішінде 158 ұялас. Аймақтық далаларда ең типті түздік және ақ бозторғай, қара бозторғай, түздік шатыржал, нышанасыз каменкалар, безгелдек, түздік ителгі, кречетка, тырна-итжидек, түздік орел. Дымқылда - телімдер үшін вблизи көлді шұқырлардың, соров және западинах шалғындық өсімдік және түздік бұтаның зарослями сары қаратамақ, қарабас чекан, бормотушка, жулан сорокопут, бөдене, сұр шіл, шалғындық ителгі, үлкен шалшықш типті. бас орманның телімдерінде тетерев, үлкен ала тоқылдақ, мысықторғай, вяхирь, нышанасыз горлица, үлкен ақсағал, лазоревка ақ, нышанасыз қызылқұйрық, орманның шатыржалының және сырттар тұр. Өте жаядай азулының(28 көрініс) отриады ұсын, олардан 18: орлы ұялайды - бүркіт, там және түздік; ителгілер - түздік, шалғындық және батпақ; сұңқарлар - қырғи, чеглок, дербник.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан қорықтары Санат:Қазақстандағы Әлемдік мұра Санат:Қостанай облысы
Динамикалық объект
ДИНАМИКАЛЫҚ ОБЪЕКТ(Динамический объект; dynamic object) — тек программаның орындалу кезеңінде ғана жарияланатын немесе қосымша анықталатын объект.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Қадақ
Қадақ. Тіліміздің 10 томдық түсіндірме сөздігінде бұл сөздің мағынасына — екі жүз грамға тең салмақ өлшемі деген анықтама берілген. «қоржынның бір басындағы 5—6 қадақ кепкен ерікті үлестіріп бердім» (Б. Момышұлы, Шығ.). Қазақ тілінен басқа бұл тұлғалас әрі мағыналас сөзді — қырғыздарда — кадак (К. Юд. КРС, 1965, 313), түрікмендерде — гадак (Рус.-туркм., 1956, 823), өзбектерде — қадоқ (Уз.-рус. сл., 1959) тұлғаларында кездестіреміз де, ал мағынасына келгенде түрліше түсінік аламыз.
Қырғыз, өзбек тілінде тек «фунт» деген түсінік берілген де, қазақ, түрікмен тілдерінде бұған қоса, мұндай салмақ өлшемі — 409,5 грамға теңдігін және бурынғы орыс өлшемі екенін көрсеткен. Фунттың 409,5 грамға, ал қадақтың 200 грамға тең болуы таңдандырмаса керек. Өйткені фунттың алғаш шыққан тегі — латынның «салмақ», «ауырлық» мағынасында қолданған «pondus» сөзі. Осы сөз Еуропа елдеріне тарағанда «бір фунт» деген еөз түрліше өлшем ұғымына ие болған (ағылшындарда — 453,6 грамға, орыстарда — 409,5 грамға тең болса, аптекалар өлшемінде — 373,2 грамм. (СЭС, М., 1985, 1431).
Осындай есептерден де екі тілдік сөздіктерде «фунттың» аудармасын «қадак» деп түсіндіру шартты түрде алынған деу жөн.
Тіліміздегі «қадақ» сезі ертедегі түркі жазба ескерткіштерінде де «қадаһ» тұлғасында кездеседі. Бірақ түркі тілдеріне меншікті сөз емес, араб тілінен ауысқандығы белгіленген. Алайда, кейбір түркі тілдеріне етене болып, сіңіп кеткен. «Қадаһ» сөзінің араб тіліндегі мағынасы — сопақша келген метал ыдыс (кубок), тостаған (чаша) (ДТС, 401).
Біздің ойымызша, қазақ арасына жайылған қадақ өлшемі арабтардын, осы сөзімен байланысты болса керек те, ал салмақ жағы сол ыдыс ішіне сиған затпен өлшенген деуге болады. Демек, ыдыс ішіне 200 грамм зат сыйса, ол бір қадақ болып қалыптасқан.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі
Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)
Жамбыл ауданы — Жамбыл облысының оңтүстік-батысындағы әкімшілік бөлініс. 1928 жылы құрылған. Жер аумағы 4,3 мың км². Аудан орталығы – Аса ауылы.
Географиясы
Аудан жері таулы (Қаратау мен Қырғыз Алатауының түйіскен жері), қыратты (орт.), солтүстікке қарай жазық келеді.
Климаты
Климаты континенттік, қысы жұмсақ, жазы ыстық. Ауаның орташа температурасы қаңтарда –6 – 7°С, шілдеде 22 – 26°С. Жауын-шашынның орташа жылдық мөлшері 250 – 400 мм. Аудан жерімен Талас, Аса өзендері ағып өтеді; Бөгеткөл, Сұлукөл, Сеңгірбай, Көкіш көлдері бар. Жері таулы-шалғынды, шалғынды-сұр, шалғынды-батпақты келеді. Онда жусан, жантақ, сораң шөп, қамыс, құрақ, бұталы өсімдіктер, т.б. өседі. Ақ бөкен, арқар, қоян, түлкі, қасқыр, шиебөрі, қырғауыл, т.б. мекендейді. Жер қойнауынан құрылыс материалдары (гипс, әктас, т.б.) өндіріледі. Ауыл шаруашылығына жарамды жері 412 мың га, оның ішінде жыртылған жері 156,4 мың га, шабындығы 7,2 мың га, жайылымы 325,5 мың га. Аудан жерімен Шымкент – Тараз, Тараз – Қаратау – Жаңатас т. ж., Шымкент – Тараз, Тараз – Ақкөл – Саудакент автомобиль жолдары өтеді.
Әкімшілік бөлінісі
Аудандағы 42 елді мекен 17 ауылдық округке біріктірілген:
Тарихы
1973 жылдан Аса ауылы аудан орталығы. Ауданда 6 ұжымшар, 10 кеңшар және 1 тәжірибе стансасы жұмыс істеді. Іргелі шаруашылықтардың бірі – Крупская атындағы ұжымшарды Бейсенбек Тайшапов 25 жыл басқарды. Ол ауданда бірінші болып Өрнек ауылының орталығына жаңа мектеп ғимаратын салғызды. Қазір сол мектепке екі дүркін Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған Тайшаповтың есімі берілген. Табыстың тай қазанын қайнатуға ХХІІ партсьезд атындағы ұжымшардың тізгінін ұстаған Арнольд Лазаревич Костянкин, «Октябрь» ұжымшарын отыз жылдай басқарған Махмуд Искакұлы Аширов, «Ақкөл» ұжымшарындағы қожырап кеткен жұмысты жолға қойған Виктор Илларенович Ким, «Жасөркен» кеңшарын біліктілікпен басқарып, қазіргі Қызылқайнар ауылын гүлдендірген Әзімбек Жанболатов, «Қызыл Октябрь» ұжымшарына абырой әперген С.Дауылбаев, Аманкелді атындағы ұжымшарға ырыс әкелген Б.Шаханов қомақты үлес қосты. Жыл сайын аудан жас кадрлармен толықтырылып тұрды. Ауданды Т.Б.Мүсіралиев басқарған кезеңде Е.Жатқанбаев, М.Сыздықов, С.Мұсабеков, Н.Тілегенов, М.Байгелдиев, С.Садықов сияқты мамандар шаруашылықтарды басқаруға жіберілді. Қатардағы еңбек адамдары арасынан да республикаға танымал болғандары аз емес. Олардың қатарында Айша бибі ауылының тұрғыны, КОКП ХХV сьезінің делегаты, екі дүркін Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты Бегай Кабашева бағалы техникалық дақыл өсіруден биік көрсеткішке қол жеткізгені үшін Еңбек Қызыл Ту, Октябрь Революциясы ордендерімен марапатталса, ауданымыздың құрметті азаматының бірі, сүт бұлағын ағызған балды бармақ сауыншы Валентина Ивановна Иванова Еңбек Даңқы орденінің толық иегері атанды. «Октябрь» кеңшарының сауыншысы өзі еңбек еткен 25 жыл ішінде ерен еңбектің үлгісін көрсетті. Ортақ табысқа өзіндік үлес қосқан  шопандар пионерлік Құрманбек Тубаев пен қаракемерлік Оразғали Ақыновтың есімдері елге ерте танылды. Ауданымыздан Ж.Хаппаев, Х.Миссиров, Ә.Бейсенов және тағы басқа жайылымды төрт-түлік малға толтырған еңбек майталмандары көптеп шықты.
Ауыл шаруашылығы
Жамбыл ауданы әу бастан-ақ мал және егін, бау-бақша дақылдарын өсіруге мамандандырылған. Ауданның өндірістік-экономикалық даму қарқынының артықшылықтарына оның қалаға таяу орналасуы игі әсер етіп келген. Мұнда 1930 жылдың өзінде бірден-бір ең үлкен машина-трактор (МТС) станциясы ашылып, ауыл шаруашылығына жұмыс істей бастаған. 1930 жылғы санақ деректері бойынша ауданда 33 012 бас ірі қара мал, 298 067 қой, 267 шошқа болған екен. Алғашында аудандағы он сегіз ұсақ ұжымшардың мүшесі 258 адамға жеткен. 1930 жылы ұжымшар саны 94-ке жетіп, колхозшылардың саны 7905 адамға артқан.
Ал қазір аудан көлемі 41 500 кв.км, халқының саны 86 411, 45 елді мекен, 10 өндірістік кооператив, 4 ЖШС, 1772 шаруа қожалығы, 751 жеке кәсіпкерлік, 117 шағын кәсіпкерлік, 13 өнеркәсіп орындары еңбек етуде.
Аудан тұлғалары
Тәуелсіздік жарияланғаннан бері ауданымызда мақтануға тұрарлық, еңбектерімен еленіп жүрген азаматтар бар. Олар – Президент Жарлығымен жоғары марапаттарға лайық деп танылған «Құрмет» орденінің иегерлері – Ұлы Отан соғысының ардагері Ә. Кемпіреков, «Пионер» асыл тұқымды қой зауыты өндірістік кооперативінің төрағасы А.Жұмақанов, «Астана», «Ерен еңбегі» медальдарының иегерлері «Амангелді», «Юнчи» өндірістік кооперативінің төрағалары Р.Бегалиев, Т.Аширов, «Ерен еңбегі» медалінің иегері  - «Атамекен» шаруа қожалығының басшысы Ж.Жапаров, «Шапағат» медалінің иегері – «БМ» ЖШС бас директоры С.Махмадов, ҚР Құрмет Грамотасымен  марапатталған «Шайқорық» шаруа қожалығының жетекшісі Е.Дадабаев және М.Төлебаев атындағы аудандық саз мектебінің директоры С.Күзербаев. Президент Н.Ә.Назарбаевтың назарына ілініп, жоғары мемлекеттік марапаттарға ие болған бұл азаматтар аудан абыройын арттырса, аудандағы қалыптасқан жағдайлар жақсы жағдайлар жоғары көрсеткіштер оларды құрметке бөлеп отыр. Ел экономикасының дамуы материалдық жағдайдың жақсаруына, адамдардың әл-ауқатының, тұрмыс-тіршілігінің жаңа сипат алуына мүмкіндік туғызатын болса, саясат, білім, әдебиет пен мәдениет осынау саланың өркендеуіне өзіндік үлесін қосады. Осы орайда біздің ауданымыздан шыққан қоғам, ғылым, мәдениет және әдебиет қайраткерлері баршылық. Бұл ретте бірінші кезекте Тәуелсіз Қазақстан тұсында дүниеге келген қос палаталы Парламенттің тұңғыш Сенат төрағасы Ө.Байгелдиев. Қарапайым ауыл азаматы саяси қызметте ел тағдырын шешуге, мемлекет аралық мәселелерді орнықтыруға өзінің өлшеусіз үлесін қосқаны мәлім. Ол қазір де заң шығарушы орган басшыларының бірі.
Сәулеттік ескерткіштер
Ауданда археологиялық ескерткіштердің ең көнесі біздің заманымызға дейінгі VІ-ХІІ ғасырларды қамтиды. Қазіргі уақытта аудан көлемінде 89 археологиялық 2 сәулет, 1 монумент, 17 тарихи-мұра обьектілері бар. Соның ішінде ЮНЕСКО-ның республикалық мәні бар Айша бибі және Бабаджа-хатун кесенелері. Айша бибі ауылына орналасқан Айша бибі кесенесінің сырт жағы өсімдіктермен, жұлдызшалармен өрнектеліп, плиталармен көмкерілген. Бағананың 3,4 метр биіктігінде арабша «Күз... тұман... Жер жәннәт...» деп жазылған. Мавзолейдің салыну тарихы және Айша бибінің жеке тарихы туралы осы кезге дейін жазып қалдырылған дерек кездестірілген жоқ. Тек халық аузындағы аңыз бойынша орта ғасырда өмір сүрген ғалым, әрі ақын, Хакім атаның қызы Айша сұлуға салынған кесенесі. Аңыз негізі бойынша өзі сүйген жігітіне келе жатқанда жылан шағып өлтірген. Айша осы жерге жерленіп, оған мавзолей салынды. Оның қасында Айшаның күтушісі Бабаджа-хатун мавзолейі орналасқан. Құрылыс күйдірілген кірпіштен жасалынған. Кесенеге араб тілінде былай деп жазылған: «Бұл ұлы бейіт Абаджа-хатун. Оны соққан..» Одан әрі қарай жазылған жазуы өшіп қалған. Әулие бастау, Дех-Нуджикес, Бектөбе, Ақтөбе, Атлах, Жікіл, Адахкес қалашықтарының қалдықтарының ішінде Жікіл, Әулие бастау, Бектөбе қалашықтарына ғана қазба жұмыстары жүргізілген. Ескі қорған, обалар Аса, Қаратөбе, Қаракемер, Қызылқайнар округтерінде орналасқан.
Аудан газеті
Ауданның ақпараттық әлемінің айнасы «Шұғыла-Радуга» газеті 1966 жылдың 1 шілдесінен бастап шығады. «Шұғыла» өз тарихының ішінде талай-талай тарландарды қанаттандырып, ұясынан ұшырды. Кезінде аудандық «Шұғыла-Радуга» газеті кадрлар дүкеніне айналған. Атап айтар болсақ ҚР Парламенті сенатының депутаты болған Жандар Кәрібаев, ҚР Парламенті мәжілісінің депутаты болған жазушы, ақын Арғынбай Бекбосынов осы газеттің редакторлары. Облыс әкімі ішкі саясат департаментінің директоры Масат Беріков, облыстық телерадио хабарларын тарату жөніндегі комитеттің төрағасы Бекет Момынқұлов, «Знамя труда» газетінің бас редакторы Владимир Козыренко, «Жамбыл-Тараз» газеті редакторының орынбасары Сапарғали Әлібаев, республикаға танымал сатирик-ақын Толымбек Әлімбеков, ақын Серік Қалиевтер «Шұғыла-Радуга» газетінің шекпенінен шыққандар. Өмірден өткен Тынышбай Рахымов, Совет Әлімқұлов, Мұса Рахманбердиев, Шаймерден Дәуренов, Базар Қилыбаев сынды ақын-жазушылар осы ауданда тұрып, «Шұғылада» қызмет етіп қолтаңбаларын қалдырған.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)
Ульрих фон Гуттен
Ульрих фон Гуттен (21 сәуір 1488 жыл, Штекельберг сарайы – 29 тамыз 1523, Уфенау аралы) – неміс рыцарь-гуманисі, «Қара адамдардың хаттары» атты шығарманың авторларының бірі.
1506 жылы Эрфурт, кейін Лейпциг университетінде білім алады. 1509 жылы Росток қаласында «Мылқау» атты тұңғыш еңбегі жарық көреді. 1511 жылы тек Германияда ғана емес, дүниежүзіне танылған «De Arte Versificandi» атты өлең құрылысы туралы жазылған еңбегі басылып шығады. Осыдан кейін Вена, Венеция, Павия және Болонья қалаларын аралайды. 1514 жылы «Қара адамдардың хаттары» атты шығарманы жазып бітіреді. 1522 жылы Рыцарьлық қозғалыстың жетекшілерінің бірі болады.
Дереккөздер
Санат:Германия жазушылары Санат:Неміс ақындары Санат:Германия әдебиеті Санат:1488 жылы туғандар Санат:1523 жылы қайтыс болғандар
NGC 262
NGC 262 — Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1885 жылы 17 қыркүйекте Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 262 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2855, UGC 499, MCG 5-3-8, MK 348, NPM1G +31.0015, IRAS00461+3141, ZWG 501,20.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз)
Бозым
Бозым
Титан (серік)
thumb|200px|Титан Титан – Сатурнның ең ірі серіктерінің бірі. Диаметр 5150 км. Планетадан қашықтығы 1221860 км. Айналу периоды 15 күн 22 сағ 41 мин 25 сек. Массасы Сатурнның 2,4·10–4 массасындай. Массасы үлкен болғандықтан, ол Сатурнның басқа серіктерінің қозғалысында ұйытқу туғызады. Титанды 1655 ж. голланд ғалымы Х.Гюйгенс (1629 – 95) ашқан. Атмосферасы құрамында метан, т.б. көміртектердің қоспасы бар азоттан тұрады.
Ғаббас Шөкімұлы
Ғаббас Шөкімұлы (1919-1986) – қазақтың ақиық ақыны және жазушысы. Көптеген шығармалардың авторы.
Өмірбаяны
Жарма ауданының №24 ауылында дүниеге келді. 1936 жылдан Ұлан-Уде қаласында әкесі Шөкіммен берге (Серікмұхамед) «Паровоз-Вагон» зауытында газорезчик болып болып еңбек етеді. 1941-1945 жылдары сол зауыттың қару-жарақ жасайтын цехында жұмыс істейді. 1946 жылы елге қайтып оралып, Аягөз бен Жарма темір жол бекеттерінің арасында әртүрлі қызметтер атқарады. 1958 жылы Аягөз қаласына көшіп келіп, темір жол жұмысшыларын жабдықтау жүйесінде сатушы болып істейді. 1983 жылы зейнеткерлікке шықты. Жұмыс барысында үздік еңбегі үшін сый-құрметпен, «Еңбек ардагері» медальдармен марапатталып, «Коммунистік еңбектің екпіндісі» атағын алады. Шөкімұлы Ғаббас ауданаралық ақындар айтысына үзбей қатысқан, суырып салма ақын. Атақты Қ.Алтынбаев, М.Зүкенов, Т.Төлеуов сияқты ақындармен сөз қағыстырған. Азаматтық, саяси-әлеуметтік өлеңдер ақын шығырмашылығынан кең орын алған.
Шығармалары
Отан соғысындағы жеңіске арналған арналған «Өшпес ерлік», «Қанды шайқас» поэмаларында ел басынан өткен ауыр кезеңді, теңдессіз ерліктерді суреткерлікпен жеткізеді. Ақын тарихи тақырыптарға ден қойып, «Ботақара батыр», «Ақсақ құлан», «Тентек қыз», «Ақсақ киік» секілді поэмалар мен толғаулар жазған. Көзінің тірісінде бірнеше жыр жинақтары жарық көрді. 2002 жылы «Дала самалы» жинағы кітап болып, басылып шықты. 2007 жылы ұрпақ есінде сақтау мақсатында жерлестері Аягөз қаласында бір көшеге Ғ.Шөкімұлы есімін беруге ұйғарды.
Дереккөздер
Санат:1919 жылы туғандар Санат:1986 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Шығыс Қазақстан облысында туғандар
Жалаулы
Басқа мағыналар:
Құмды ылғалдандыру
Құмды ылғалдандыру(Увлажнение песка) — жұмыс кезінде шаңды азайту үшін және оның ылғалдылығын арттыру үшін, су бүрку арқылы жасалады.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Ислам либерализмі
Ислам либерализмі (евроислам) (Араб: اللسلام التقدمي әл-Ислам ат-такаддуми) — либералды ислам немесе еуропалық мәдениетке енген ислам. ТМД елдерінде "ислам либерализмі" термині "ағартылған ислам" терминімен анықталған. Либералды мұсылмандар сенімнің салттық құрамдас бөлігін (намаз оқу, хиджаб кию және т.б.) моральдық-мистикалық жағынан ажыратады және біріншісіне маңызды мән бермейді. Либералды исламның басталуы Түркияда [[Мұстафа Кемал Ататүрік
Исламдағы Либерализм мен прогрессивизм исламды ұстанатын мұсылмандармен байланысты, олар исламдық түсіністік пен практика туралы либералды ойдың едәуір көлемін жасады.Олардың жұмысы кейде "прогрессивті ислам" ретінде сипатталады. Омид Сафи сияқты кейбір ғалымдар "прогрессивті мұсылмандарды" (отарлаудан кейінгі, анти-империалистік және қазіргі заманды сынайтын) және "исламның либералды қорғаушыларын" (қазіргі заманды қамтитын ескі қозғалыс) ажыратады.
Еуропалық мұсылмандардың беделінің бірі-еуропалық мәдениет пен Исламды жақындастыруды талап ететін Мысырдан шыққан швейцариялық Тарик Рамазан. Атап айтқанда, ол демократия идеясын қолдайды, еуропалық мұсылмандарды өз елінің тілін үйренуге және еуропалық қоғамға белсенді қосылуға шақырады. Оның пікірінше, ислам мәдениеті тек араб мәдениетімен анықталмауы керек.
Ислам философиясы саласындағы білім
Құранға да, Мұхаммедке де негізделген исламның өркендеуі күш тепе-теңдігін және Жерорта теңізі аймағында биліктің пайда болуы туралы түсініктерді түбегейлі өзгертті. Ертедегі ислам философиясы ғылым мен діннің ажырамас байланысын, сондай—ақ ижтихадтың шындықты іздеу процесін атап өтті-іс жүзінде бүкіл философия "саяси" болды, өйткені бұл басқарудың нақты салдары болды. Бұл көзқарасты эллиндік көзқарасты ұстанған "рационалистік" мутазилиттік философтар қарсы алды, олар ақыл ашудан жоғары және қазіргі ғалымдарға исламның алғашқы алыпсатарлық теологтары ретінде белгілі; оларды халифаттан тәуелсіз іс-қимыл бостандығына ұмтылған зайырлы ақсүйектер қолдады. Алайда, ежелгі кезеңнің аяғында ашариттердің исламға деген "дәстүрлі" көзқарасы жалпы жеңіске жетті. Ашариттердің пікірінше, ақыл Құран мен Сүннетке бағынуы керек.
Ибн Рушд
нобай|[[Ибн Рушд]] Ибн Рушд көбінесе аверроез ретінде латындандырылған, Аль-Андалустың андалусиялық білгірі болған. "Батыс Еуропадағы зайырлы ойдың негізін қалаушы әке" ретінде сипатталғанда, ол Аристотельдің жазбаларына өзінің құнды пікірлері үшін Комментатор деген лақап атпен танымал болды. Оның негізгі жұмысы философияны әл-Ғазалидің философтардың сәйкес еместігі туралы мәлімдемесінн қорғаған сәйкессіздіктің сәйкес келмеуі болды. Оның басқа жұмыстары "Фасл Әл-Макал"және" Китаб әл-Кашф " болды. Ибн Рушд Фасл Әл-Макалда (шешуші трактат) ғылым мен философияның ресми теологиядан босатылуын және философия мен дін арасындағы ішкі қайшылықтың болмауын негіздейтін дәлел келтірді; осылайша аверроизм қазіргі зайырлылықтың алғышарты болып саналады. Ибн Рушд әйелдер теңдігі принципін мойындайды. Оның айтуынша, олар білімді және әскери қызметке жіберілуі керек; олардың ішіндегі ең жақсысы ертеңгі философтар немесе билеушілер болуы мүмкін. Ибн Рушдтың шығармаларына негізделген латын христиан және еврей дәстүріндегі 13 ғасырдағы философиялық қозғалыс Аверроизм деп аталады. Ибн Рушд 20 ғасырдың аяғында ислам ойы мен ислам қоғамының құлдырауы мен болжалды жандануы туралы пікірталастарда символдық тұлға болды. Ислам қоғамындағы аверроистік ойдың қайта жандануының көрнекті жақтаушысы Мұхаммед Абед Әл-Джабри болды, оның Араб мағынасын сынға алды (1982).
Рифаа Аль-Тахтави
нобай|[[Рифаа Аль-Тахтави]] 1831 жылы мысырлық египетолог және Ренессанс зиялысы Рифаа Аль-Тахтави Египет инфрақұрылымы мен білімін модернизациялау бойынша ұлттық күш-жігерге қатысты. Олар оның мысырлық аудиториясын зайырлы билік, саяси құқықтар және бостандықтар сияқты ағартушылық идеяларымен таныстырды; оның қазіргі өркениетті қоғам қандай болуы керек және сайып келгенде өркениетті немесе "жақсы мысырлықты" құрайтын идеялары; және оның қоғамдық мүдделер мен қоғамдық игілік туралы идеялары.Тахтауидің жұмысы 1860-1940 жылдар аралығында өркендеген мысырлық қайта өрлеу (нахда) болған алғашқы әрекет болды.
Тахтави Ислам модернизмінің алғашқы ізбасарларының бірі болып саналады. Ислам модернистері ислам қағидаларын еуропалық әлеуметтік теориялармен біріктіруге тырысты. 1826 жылы Мехмет Али Әл-Тахтавиді Парижге жіберді. Тахтави бес жыл бойы білім беру миссиясында оқыды, 1831 жылы оралды. Тахтави тілдер мектебінің директоры болып тағайындалды. Мектепте ол еуропалық кітаптардың араб тіліне аудармашысы болып жұмыс істеді. Тахтави әскери нұсқаулықтарды, Географияны және Еуропа тарихын аударуда маңызды рөл атқарды. Жалпы алғанда, Аль-Тахтави 2000-нан астам шетелдік туындыларды араб тіліне аударуды басқарды. Аль-Тахтави тіпті кейбір кітаптарында француз қоғамы туралы жағымды пікірлер айтты. Тахтави ислам қағидаттары еуропалық қазіргі заман принциптерімен үйлесімді екенін атап өтті.
Тахтави өзінің "алтын өндіру немесе Парижге шолу" мақаласында азаматтардың патриоттық жауапкершілігін талқылайды. Тахтави Рим өркениетін Ислам өркениеттерімен не болуы мүмкін екендігінің мысалы ретінде қолданады. Бір сәтте барлық римдіктер бір Цезарьдың қол астында бірікті, бірақ Шығыс пен Батысқа бөлінді. Бөлінгеннен кейін екі ұлт "оның барлық соғыстары жеңіліспен аяқталды және ол кемелді өмірден жоқтыққа шегінді."Тахтави егер Египет бірлікті сақтай алмаса, ол сыртқы басқыншылардың құрбаны болуы мүмкін екенін түсінеді. Тахтави азаматтардың өз елінің патриоттық парызын қорғауының маңыздылығын атап өтеді. Тахтавидің айтуынша, өз елін қорғаудың бір тәсілі-қазіргі қоғамда болып жатқан өзгерістерді қабылдау.
Мұхаммед Абдух
нобай|[[Абдо Мұхаммед]] Ислам модернизмінің негізін қалаушылардың бірі саналатын мысырлық Ислам заңгері және дінтанушы Мұхаммед Абдух мұсылман рәсімдерінің, догмалардың және отбасылық байланыстардың қаттылығын жойды. Абдух мұсылмандар ортағасырлық дінбасылар ұсынған мәтіндердің түсіндірулеріне ғана сене алмады деп мәлімдеді, олар өзгеріп жатқан уақытты сақтау үшін ақыл-ойды қолдануы керек еді. Ол исламда ер адам көпір астында жүру үшін жаратылмағанын, адамға білімді басшылыққа алу үшін ақыл берілгенін айтты. Абдухтың айтуынша, мұғалімнің рөлі ер адамдарды оқуға бағыттау болды. Ол ислам адамдарды ата-бабаларының әлемінен бөлінуге шақырады және ислам дәстүрді құлға еліктеуді айыптайды деп сенді. Оның айтуынша, адамға берілген дінге байланысты ең үлкен екі құндылық-ерік-жігердің тәуелсіздігі және ой мен пікірдің тәуелсіздігі. Дәл осы құралдардың көмегімен ол бақытқа қол жеткізе алды. Ол Батыс өркениетінің Еуропадағы өсуі осы екі қағидаға негізделген деп санайды. Ол еуропалықтар көптеген адамдар өз таңдауын жүзеге асыра алғаннан кейін және фактілерді ақылмен түсінгеннен кейін әрекетке оянды деп ойлады. Ол өзінің еңбектерінде Құдайды адамзатты бала кезінен жастыққа, содан кейін ересектерге дейін тәрбиелеуші ретінде суреттейді. Оның айтуынша, ислам-догмаларды дәлелдеу арқылы дәлелдеуге болатын жалғыз дін. Ол полигамияға қарсы болды және оны архаикалық әдет деп санайды. Ол адамдарды құлдықтан босататын, барлық адамдар үшін тең құқықты қамтамасыз ететін, дінтанушылардың түсіндіру монополиясын жоятын және нәсілдік дискриминация мен діни мәжбүрлеуді жоятын Ислам формасына сенді.
Мұхаммед Абдух өзінің "әл-Идтихад фи әл-Насрания, ва әл-Ислам" кітабында Ислам әлемінде ешкім ерекше діни күшке ие емес деп мәлімдеді. Ол халифа діни билікті білдірмеді, өйткені ол мінсіз емес және Халифа аян берген адам емес деп мәлімдеді; сондықтан Абдухтың айтуы бойынша халифа және басқа мұсылмандар тең. Абдух Халифа үмбетті құрметтеуі керек, бірақ оны басқармауы керек деп сендірді; үмбеттің бірлігі-бұл оның ұлттық мемлекеттерге бөлінуіне кедергі жасамайтын моральдық бірлік.
Даулы мәселелер бойынша позициялар
Либералды ислам-бұл Батыс мағынасында демократия мен адам құқықтарының қақтығыстың көп бөлігін шешетін исламмен үйлесімділігі.
Мемлекет пен діннің бөлінуі
нобай|Зайырлы мемлекеттердің картасы. Мемлекет пен діннің бөлінуі дұрыс және құнды деп танылды. Мұхаммедтің іс-әрекеттері мен әңгімелерінде оның діни пайғамбардың қызметі мен зайырлы мемлекет қайраткері функциясы арасындағы айырмашылық байқалады.
Франциядағыдай мемлекет пен дін арасындағы қатынастарды зайырлылық немесе Германия сияқты кооперативті түрде реттеу керек пе деген пікірлер әртүрлі.
Басқа конфессияларға көзқарас
нобай|Дін достығы Либералды түсінікке сәйкес, мұсылмандар мен мұсылман емес адамдар тең құқықтарға ие. Либералды мұсылмандар кейде ең алдымен мұсылман ретінде емес, дініне қарамастан адамдар ретінде қабылданғанын қаламайды. Қоғамдық өмірдің исламизациясы қабылданбады.
Нәтижесінде мұсылман әйелдердің мұсылман емес адамдармен некелері болуы мүмкін. Аралас некедегі балалар міндетті түрде мұсылман тәрбиесіне ие болмауы керек.
Ерлер мен әйелдердің теңдігі
Либералды мұсылмандар ерлер мен әйелдердің, соның ішінде некедегі құқықтары бірдей деп санайды. Патриархия қабылданбады. Өмір салаларын ерлер мен әйелдерге бөлу көбінесе қабылданбайды.
Шарфты (хиджаб), никабты немесе паранджаны киюге төзімділік туралы пікірлер әртүрлі. Біреу шарфтан бас тартады, біреу тыйым салуды талап етеді. Кейбір мұсылман феминистері шарфтың әйелдерді жыныстық қатынасқа түсуге бейім екенін айтады, сондықтан олар объект ретінде емес, жеке тұлға ретінде қарастырылады. Сонымен қатар, кейбір мұсылман феминистері хиджаб киюді феминист те, мұсылман да көрінетін белгі деп санайды.
Ғылым
Дінге қарамастан жүргізілетін ұтымды, объективті ғылым қағидаты қабылданады. Ерекше "Ислам ғылымы" жоқ, бірақ барлығы қатысатын бір ғана ғылым бар.
Либералды мұсылмандар эволюция теориясы сияқты 7-ші ғасырдағы Құран мен хадис дүниетанымына әлі белгісіз ғылыми білімді қабылдайды. Тарих ғылымы мен археологиясының нәтижелері, егер ол Мұхаммедтің және оның заманының дәстүрлі дереккөздерден өзгеше суретін салса да, қабылданады және исламның пайда болуы туралы дәстүрлі есептерден гөрі басқаша қорытынды жасау керек.
Джихадқа деген көзқарас
Либералды мұсылмандардың пікірінше, қарулы күрес мағынасында жиһад тек қорғаныс күресі ретінде рұқсат етіледі. Бұл "қасиетті соғыс" емес, зайырлы соғыс мәселесі болды. Алайда, либералды исламда джихад джихадты бейбіт сипаттағы этикалық іс бойынша "күш" ретінде түсінудің алдыңғы қатарында: ішкі қатынасты қалыптастыру, әлеуметтік акт болсын.
Әдебиеттер
Санат:Ислам философиясы Санат:Либерализм
Пурзема
Пурзема — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Низьма өзенінің сол жағалауынан 67 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дубровка (Аургазин ауданы)
Дубровка — Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Ибраев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 151 адамды құрады. Пошта индексі — 453472, ОКАТО коды — 80205810006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Қарсы маневр
Қарсы маневр (Контрманевр; франц. contre — қарсы және manoure — қимыл, жылжу) — ұрысты (операцияны) дайындауда және жүргізуде қарсыластың жүргізетін және жүргізген маневріне қарсы әскерлердің (күштердің), авиацияның алдын ала жасайтын маневрі. Әскерлердің (флот күштерінің) жылжуымен, авиацияның қайта орналасуымен, ату соққыларын ауыстырумен жүзеге асады. Мақсаттары: қарсыласты жою үшін өзіне қолайлы жағдай жасау; қарсыластың қоршаудан шығу әрекетіне кедергі жасау; өз әскерлерін қоршауға түсірмеу; пайдалы шептер мен объектілерді алуда карсыластың алдын алу; белгілі бір аудандарда күштері мен құралдары жағынан қарсыластан үстем болу және т.б. Қатыстырылатын күштер мен құралдардың құрамына қарай, алдына қойылған міндеттеріне қарай қарсы маневр тактикалық, оперативтік және стратегиялық болып бөлінеді.
Қарсы маневр ежелгі соғыстардан белгілі. Алғашында қарсы маневрдің жаяу әскердің және атты әскердің қарсыластың әскеріне қарсы тосқауылы сияқты қарапайым түрлері қолданылған. Атыс қаруының шығуына және атты әскердің дамуына байланысты қарсыластың әскеріне қарсы маневр атумен қамтамасыз етіліп, жоғары қарқында жүргізіле басталады. 17-18 ғасырларда қарсы маневр қарсыластың маневріне қарсы әрекет ететін негізгі әдіс болдьі. 19 ғасырдың басы мен 20 ғасырда қарсыластың марш-маневріне марш-карсы маневрі ал қамту мен айналып өтуіне қамту және қарсы айналып өту қарсы қойылды.Қарсы маневрдің жетік үлгілері 1941-1945 жылдары Ұлы Отан соғысында қолданылды. 1970 жылдардың ортасына қарай әскерлердің (флот күштерінің) қарсы маневрі жетілдіруге байланысты мүмкіншіліктері өсті. Ол қазіргі авиацияның бір бағыттан екінші  бағытқа қайта бағытталуымен қарсыласты ракеталық және алыстан ататын артиллериямен сокқьшаумен, қарсылас маневрінің жолына механикаланған және танк әскерлерін жіберумен, теңіз (әуе) десанттарын түсірумен (енгізумен) және т.б. жүзеге асырылады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Асқынөткізгіштік
Нидерланд физигі Г.Камерлинг - Оннес 1911 жылы асқынөткізгіштік деп аталатын құбылысты ашты. Кейбір металдардың кедергісі өте төменгі температурада нөлге дейін түсетіні анықталды. Бұл металдардың осы температурадан бастап электр тогына кедергі жасамайтынын көрсетеді. Ерег осындай металдан сақина жасап, оның бойымен ток жіберсе, онда өткізгіштің қызуына энергия жұмсалмайтын болғандықтан, сақинада ток ұзақ тұрады. Асқынөткізгіштігі өшпейтін электр тогының ең ұзақ өмір сүруі екі жылдай уақытқа созылған (ол сұйық таситын көлік жұмысшыларының қарсылығынан тоқтатылған). Қазіргі кезде асқынөткізгіштікке көптеген металдар мен қорытпалардың де ие болатыны анықталған. Кейбір металдар, оның ішінде ең жақсы өткізгіштер (мыс, күміс, алтын, платина, натрий, калий, темір, никель) асқынөткізгіштік қасиетке ие болмайтыны көңіл аудартады. Асқынөткізгіштік теориясын 1957 жылы американдық ғалымдар Л.Купер, Дж.Бардин мен '''Дж. Шриффер құрды (оны БКШ теориясы''' деп те атайды). Олар асқынөткізгішті электрондық сұйықтың асқынаққыштығы деп түсіндірді (асқынаққыштық дегеніміз - үйкеліссіз ағу, ол кеңес физигі Л.Д.Ландау ашқан кванттық сұйыққа тән).Асқынөткізгіштіктің жағдайы тек бүтін спині (бөлшектің өз осінен ауналуынан туатын өздік магнит өрісі) бар бөлшектер тобына тән. Электрондардың спині 1/2- ге тең. Сондықтан Л.Купер асқынөткізгіштерде электрондар спиндері қарама-қарсы бағытталып, қосынды спині нөлді беретін электрондық жұптарға бірігіп, кубер жұбы деп аталатын электрондар топтамасын құратынын дәлелдеді. Осындай жағдайда көр бөлшектер үйлесімді қозғалады да кванттық механиканың заңдарын макроскопиялық масштабта қолдануға болады. Жеке электронның кристалдық тор иондарымен соқтығысуы мүмкін емес, сондықтан осындай электрондар топтамасының қозғалысын тежеу оңай емес. Осы кванттық жүйенің энергиясы кенеттен өзгереді де электрондардың асқынөткізгіштік жұбы металл ішінде  үйкеліссіз белгілі жылдамдыққа дейін қозғала алады.Асқынөткізгіштік күйді кристал құрылымын түрлендіру немесе қоспа қосу арқылы өзгертеді. 1933 жылы асқынөткізгіштік тоетың беттік ток екені  анықталды. Асқынөткізгіштік төменгі температураларда көлденең қимасының ауданы аз болатын металл өткізгіште өте үлкен ток алуға  мүмкіндік береді. Сондықтан асқынөткізгіштік материалдардан қуатты генераторлар мен электромагниттің өзекшелерін сұйық гелиймен салқындату арқылы жасайды. 1986 жылы жоғары температурадағы асқынөткізгіштік құбылысы ашылды. Лантанның, ьарийдің және басқа элементтердің 100 К-де асқынөткізгіштік күйге өтетін күрделі оксидтік қосылысы алынды.Алынған асқынөткізгіш заттар морттық қасиетке ие болып шықты.
Тағы қараңыз
http://kzdocs.docdat.com/docs/index-2569.html?page=2
Санат:Физика
Тұлан қаған
Тұлан қаған (қытайша: 都藍可汗 - Дулань-хан Юнъюйлюй; жеке аты қытайша: 阿史那雍虞闾 - Ашина Юнъюйлюй, Юн Улуқ, Он Йоллығ) — Баға Ышбара қағанның ұлы, Түрік қағанатының 588 жылдан 599 жылға дейін билік еткен 8-ші қағаны.
Басқаруы
Жанама деректер бойынша 583 жылы ол Төремен Апа-ханға қарсы жорыққа қатыстқан. Баға Ышбар қағанның қайтыс болуынан кейін түрік ақсүйектері Тұланды жаңа қаған етіп сайлады. Жаңа қаған Суй империясымен достық қарым-қатынаста болуды көздеп императорға сыйлықтар жөнелтті. Император оған 2 000 жібек кесегін тарту етті. Түріктер Қытаймен сауда қатынастарын жасауды көздеп императорға 10 000 жылқы, 20 000 қой, 500 түйе мен ірі қара сыйлады. Император түріктермен сауда қатынастарын ашуға бұйрық берді. 589 жылы Суй Вэнь-ди Чэньи қағанның әйелі қытайлық Чжао Цзюньге (Цянь Цзинь) Чэнь әулетінің отбасылық жәдігерін апарып берді. Чжао Цзюнь Чэнь әулетінен шыққан еді, осылайша император оны бейтараптандыруға тырысты. Патшайым императорға өлеңмен жауап берді Император патшайымның әрекетін өрескелдік деп бағалады. Суй Вэнь-ди Чжао Цзюньды сатқын деп айыптап, оны лауазымынан айырды, алайда қағаннан алып кете алмады. Император Нюданды төрт әнші құлдармен бірге қағанға сыйлап, одан Чжао Цзюньды тартып алуды ойлаған еді.
Тағы қараңыз
Санат:Түркі қағанатының билеушілері Санат:599 жылы қайтыс болғандар Санат:Ашина әулеті
Ауыз суды тазарту
Мақсаты
Ауыз суды және тазартылған сарқынды суларды зарарсыздандыру бойынша осы нұсқаулық (бұдан әрі - Нұсқаулық) Қазақстан Республикасы (ҚР) Су және Экологиялық кодекстерін, «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» ҚР кодексін, «Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» ҚР Заңын /1-4/ іске асыру мақсатында әзірленген. Нұсқаулық «Халыққа арналған ауыз судың қауіпсіздігіне қойылатын талаптар» техникалық регламентінің, «Сумен жабдықтау. Сыртқы желілер және құрылыстар» ҚР ҚНжЕ-нің 4.01-02-2009 /8,6/ және Қазақстан Республикасының қалалық мен ауылдық елді мекендерін сумен жабдықтау және су бұрудың (СжС) жаңа жүйелерін жобалауды және жұмыс істеп тұрғандарын қайта жаңартуды реттейтін басқа да нормативтік құқықтық актілерді іске асыру мақсатында әзірленді.
Тазарту барысындағы қадағалаулар
Ауыз суды жер асты және жер үсті көздерінің суынан (міндетті түрде алдын ала тазартқаннан кейін) дайындаудың барлық жағдайларында оны зарарсыздандыру керек. Жер асты су көзінде (су көзі қорғалған) бактериялық, вирустық және паразиттік ластанудың пайда болу мүмкіндігі болмаған жағдайларда одан алынатын суды мемлекеттік санитарлық-эпидемиологиялық қадағалаудың (МСЭҚ) жергілікті органдарының шешімі бойынша зарарсыздандырмауға болады. Тазартылған сарқынды сулар мен тұнбаларды зарарсыздандыру елді мекендерге су бұру жүйелерінің тазарту құрылыстарының жобаларына сәйкес, ал бірқатар жағдайларда су бұру жүйесінің тазарту құрылыстарының құрамына және оларды пайдалану деңгейіне байланысты МСЭҚ жергілікті органдарының шешімі бойынша жүргізілуі тиіс.
Ферриер (Мёрт және Мозель)
Ферриер (Ferrières) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Нанси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,25 км² шамасында.
Ауыз суды тазарту
Ескерілетін ережелер
Нұсқаулық «Сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы мемлекеттік нормативтер. Негізгі ережелер» ҚР ҚНжЕ-нің 1.01-01-2001 талаптарына /7/ сәйкес әзірленді. Нұсқаулық ғылымның, техника мен технологияның қазіргі заманғы жетістіктеріне негізделіп, ТМД, ЕО, АҚШ елдерінің және техникалық жағынан дамыған басқа елдердің қолданыстағы заңнамасымен және Қазақстан Республикасының нормативтік-техникалық құжаттарымен өзара байланысты осы елдердің халықаралық, өңіраралық және ұлттық стандарттарын ескереді.
Дереккөздер
Санат:Су
Ферриер (Мёрт және Мозель)
Коммунаның INSEE коды — 54192, пошта индексі — 54210.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
IC 1004-1
IC 1004-1 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1538398.
Потенсив
Потенсив (potentia - күш, мүмкіндік, қуат)- синтаксема, потенциалды, қалаулы болуы мүмкін және қажетті қимылды немесе күйді атайды. Орыс тілінде: Павел был охоч до песен, плясок и нарядов; қазақ тілінде: Оншалык әңгімелесуге әзір тілі жетпейді (Қ. Әбдіқадыров).
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Манина
Манина — Ресейдегі өзен. Воронеж облысы, Волгоград облысы, Ростов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Подгорная өзенінің сол жағалауынан 89 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 45 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Подгорная. Өзен саласы — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бурсит
Бурсит (bursіtіs, лат. bursa — қалта) — буын қалталарының қабынуы. Бурсит шынтақ, иық, тізе, сирақ, аяқ ұшы буын қалталарында жиі кездеседі. Оның жедел және созылмалы түрлері болады. Жедел Бурсит — жарақаттан (жара шығу, қажалу, т.б.) және кейбір аурулардың асқынып кетуінен (тұмау, сарып, соз, т.б.) пайда болады. Зақымданған жерді спиртпен, иодпен дезинфекциялап, таңғышпен байлап қою керек. Созылмалы Бурсит —буын қалталарына сыртқы тітіркендіргіштердің тұрақты әсер етіп, жан-жағына ірің жиналуынан болады. Бурситтің бұл түрімен, көбінесе, үнемі қозғалыста болатын адамдар (спортшылар, шахтерлер, т.б.) ауырады. Буын қалталары қызарып, кішкентай ісік пайда болады. Ісікті сипап басқанда, ішінде сұйық зат бары сезіледі. Буынды құрайтын сүйектер қозғалғанда ауру күшейе түседі. Ауру асқынса, науқастың дене қызуы көтеріліп, мазасы кетеді. Емдеу үшін буын құрайтын сүйектердің қозғалысы шектеліп, ісінген жерге ыстық басылады. Буын қалталарына жиналған сұйық шприцпен сорылып алынады да, жараға антибиотиктер егіледі. Ал ауру асқынған жағдайда, буын қалтасына хирургиялық операция жасалады.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, ||-том
Давид Сориа
Давид Сория Солис (David Soria Solís; 4 сәуір 1993 жыл, Мадрид) — испаниялық футболшы, "Хетафе" клубының қақпашысы.
Карьерасы
Балалық шағында "Реал Мадрид", "Атлетико Мадрид", "Лестер Сити" секілді клубтардың академиясынан өтіп, 2012 жылы "Севильяның" фарм-клубы "Атлетико Севильяға" ауысты.
"Севилья" құрамында бірнеше жыл Бету мен Серхио Риконың ізбасары ретінде қосалқы құрамда отырды.
"Севильяның" негізгі құрамында тек 2015  жылы 2 желтоқсанда Испания кубогындағы "Логроньеске" қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты. Сол маусымда Еуропа лигасын ұтып алды. Финалда "Ливерпульге" қарсы ойында 90 минут толық ойнады.
2018 жылы "Хетафеге" ауысты.
Сілтемелер
Санат:Испания футболшылары Санат:Севилья ФК ойыншылары Санат:Хетафе ФК ойыншылары
Рюбрук
Рюбрук (Rubrouck) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дюнкерк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,88 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59516, пошта индексі — 59285.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 932 адамды құрады. Халық тығыздығы — 62,63 адам/км².
Зооантропоноздық көзқарас
Зооантропоноздық көзқарас — ғылыми болжам, бұл болжам бойынша жаңа эпидемиялық А тұмау вирустары адам, мал, құс ауруларының қоздырғыштарының арасындағы вирустар алмасуларынан шығады. Ал эпидемиялық белсенділігін жойған вирустар жануарлар арасында сақталып қайта орала алады.
Рюбрук
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Зооантропоноздық көзқарас
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Рюбрук
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Карабантес (Сория)
Карабантес (Сория) (Carabantes) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Сория провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампо-де-Гомара ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,31 км² шамасында.
Казоле-д'Эльса
Казоле-д'Эльса (Casole d'Elsa) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Сиена провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3623 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 24 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 148 км² шамасында. Пошта индексі — 53031.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Donato.
Тасты (Түркістан облысы)
Тасты — Түркістан облысының Созақ ауданындағы ауыл, Тасты ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Шолаққорған ауылынан солтүстікке қарай 176 км-дей жерде. Түркістан облысының солтүстігінде Мойынқұм шөлі мен Бетпақ Дала жазығының аралығында, Шу өзені бойында орналасқан ауыл.
Халқы
2019 жылы жергілікті тұрғындар саны 1349 адам (701 ер адам және 648 әйел адам) болса, 2009 жылы 1187 адамды (587 ер адам және 600 әйел адам) құрады.
Әкімшілік бөлімшелері
Ауыл әкімдігінде 1 мектеп, 1 балабақша, 1 аурухана, 1 мешіт, 1 ФАП, 2 кітапхана бар.
Дереккөздер
Санат:Созақ ауданы елді мекендері
Бозым (Кіші жүз)
Бозым — Кіші жүз Жетіру ішіндегі табын руынан тараған ата. Бозымды Төртуыл деп те атайды. Бозым Айдар, Қожантай, Қожабай, Тайган, Қараманке болып бөлінеді. Бозым Қазан төңкерісінен бұрын Орал уезін мекендеген. .
Сілтемелер
Санат:Қазақ рулары
Күйметас
Күйметас – Арқат тауларының шығысында орналасқан тау.
Географиялық орны
Абай облысы Абай ауданы жерінде.
Жер бедері
Абсолюттiк биіктігі 914 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 6 км-ге созылған, енді жері 4 км. Оңтүстік және шығыс беткейлері тік жартасты, солтүстік бөлігі көлбеуленіп далаға ұласады. Шығысы мен солтүстігінде Үлкен көлі, шағын өзен және бірнеше қыстаулар (Қопа, Қаратөбе, т.б.) орналасқан.
Геологиялық құрылымы
Жер қыртысы палеозой жыныстарынан түзілген.
Өсімдігі
Күйметастан шығысқа қарай 4 – 5 км жерде бұта, тал, теректерден тұратын шағын орман алқабы бар. Тау баурайы мал жайылымына және шабындыққа пайдаланылады.‎
Дереккөздер
Санат:Абай ауданы (Абай облысы) таулары
Меркі көшесі (Астана)
Меркі көшесі (Астана)- бұрынғы атауы Мереке көшесі. Меркі көшесі Космонавтар көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 584,6 метр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Көлбеу пішу
Көлбеу пішу (Раскрой наклонный) — Г-тәрізді тетіктерді қалыптағанда, оларды (немесе дайындаманы) қаңылтырда (жолақта, таспада) көлбеу орналастырып пішу.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Күйіккөл
КҮЙІККӨЛ– Өлкейек өз-нің орта ағысының оң аңғарындағы сор. Ақтөбе облысы Әйтеке би ауданы Тұмабұлақ а-нан 67 км жерде орналасқан. Ұзындығы 8 км, енді жері 5 км. Солт-нен көктем айларында Қарақой өз. құяды. Теңіз деңгейінен шамамен 125 м биіктікте жатыр. Солт. жағалауы құрғақ өзен арналарымен тілімденген. Оңт.-шығыс бетінде сирек бұталы ағаштар өскен. Сор айдыны құмды-саздақты шөгінділермен қабыршақталған.‎ Санат:Сорлар
Қызыл қан көрсеткіштері
Қанда эритроциттегі гемоглобиннің орташа мөлшері (ЭГОМ) төмендейді. Қалыпты мөлшері 24-33 ПГ құрайды
Гемограммада (қан жұғындысында) боз эритроциттер табылады. Айқын анемия кезінде анизоцитоз бен пойкилоцитоз, микроциттердің басым келуі анықталса, кейде сақина тәрізді эритроциттер (анулоциттер) және эритроциттердің үздіктері (шизоциттер) де кездеседі (2- сурет). Қан көп кеткен жағдайда орташа ретикулоцитоз болуы мүмкін. Лейкоциттер мен тромбоциттер саны қалыпты болады (өте терең және ұзаққа созылған анемияларда төмендеуі мүмкін). thumb|Темір тапшылық анемиясының  қан  суреті Миелограммада (сүйек миында) эритроид өскінінің орташа гиперплазиясы табылады. Созылмалы анемияда темір қорының кемуіне байланысты алдымен эритропоэз белсенеді, ал кейін тежелумен алмасады (сүйек миының гипорегенераторлық күйі). Сүйек миында сидеробластар саны (темір түйіршіктері бар эритронормоциттер) айтарлықтай төмендейді немесе арнайы бояумен қарағанда темір түйіршіктері мүлдем болмайды. Миелограмма темір тапшылығын дәл анықтауына қарамастан, науқас үшін өте қолайсыз, сондықтан қазіргі кезде қолданылмайды.
Темір алмасуы көрсеткіштерін анықтау
Қан сарысуындағы темір деңгейін Био-Ла-Тест «Темір» (Чехия) жиынтығы көмегімен анықтайды. Қалыпты жағдайда сарысулы темір ер кісілерде 13,0 – 30,0   мкмоль/л,  ал  әйелдерде 11,5 – 25,0 мкмоль/л.
Липодистрофия
Липодистрофия (Lipodystrophia - май алмасуының бұзылуы) - Тері асты май шел қабатының көлемінің азаюы (Липодистрофия атрофиялық түрі) немесе көлемінің ұлғаюы (Липодистрофия гипертрофиялық түрі), жалпы немесе шектелген болып бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Карл Гуцков
Берлин университетінде құқық және философия мамандықтары бойынша білім алады. «Телеграф фюр Дойчланд» («Telegraph für Deutschland») (1838—1842) атты журналдың редакторы болады. Сол уақытта ол журналда Фридрих Хеббель, Георг Гервег және Фридрих Энгельстер жұмыс істейді. «Мага-Гуру немесе бір құдайдың тарихы» (1833) атты романның, «Рыцарь рухтары» (1850—1851, орысша аудармасы 1871) атты көп томдық эпопеяның және көптеген драмалық шығармалардың («Вернер», 1842, орысша аудармасы 1842; «Пугачёв», 1847,орысша аудармасы 1918) авторы. «Уриэль Акоста» (1847, орысша аудармалары 1872, 1955) атты трагедиясы кеңінен танылады.
Дереккөздер
Санат:Германия жазушылары Санат:1811 жылы туғандар Санат:Германия драматургтері Санат:1878 жылы туғандар
Гордонвилл (Миссури)
Гордонвилл (Gordonville) — Миссури штатының Cape Girardeau округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 425 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.1 км² шамасында. FIPS коды — 29-27928.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Юловка (өзен)
Юловка — Ресейдегі өзен. Пенза облысы, Саратов облысы, Ульянов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2064/715 орналасқан. Өзен ұзындығы 48 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура өзені бастауынан Сура су торабына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Саратов облысы өзендері Санат:Ульянов облысы өзендері
Қызыл қан көрсеткіштері
Темір алмасуы көрсеткіштерін анықтау
Темір тапшылығында ол төмен, кейде қалыпты болуы мүмкін. Осы зерттеуді жүргізер алдында зерттелуші адам 7 күн бойында темір препараттарын қабылдамауы қажет.
Қан сарысуындағы трансферрин анықтау иммунохимиялық әдістің радиалды иммунодиффузия түрімен іске асады. Темір тапшылы күйлер кезінде трансферрин мөлшері жоғары болады. Қалыпты жағдайда ол ерлер мен әйелдерде 3,0-3,3 г/л құрайды.
мұнда А – сарысулық темір концентрациясы, мкмоль/л;
В – сарысулық трансферрин концентрациясы, мг/100мл;
1,37 – коррегирлеуші фактор; 0,18 – қайта есептеу коэффициеті.