cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Көне дәуірдегі Қазақстан жеріндегі ежелгі этникалық үдерістер
Қола дәуіріндегі тайпалар
Қазақстан аумағын және көрші аймақтарды б.з.д. 2-мыңжылдық мен 1-мыңжылдықтың арасында мекендеген тайпаларды біз олардың мәдениетінің атымен андрондықтар деп атаймыз.
Андрондықтардың этностық тегі жөнінде әлі дәлелденген пікір жоқ. Кейбір ғалымдардың пікірі бойынша, андрондықтар фин-угор этностық тобына жатқан. Фин-угорлар дегеніміз — кейінгі финдер, марийлер, мордвалар, т.б. осы тілдес халықтардың ата тегі. Бір топ ғалымдар андрондықтар унді-иран немесе арийтектес халык деп есептейді. Үнді-иран, арий тілінде сөйлегендер қазіргі үнді, иран, пуштун, тәжік, т.б. халықтардың ата тегі. Андрондықтар — үнді-иран тектес деуші ғалымдар сан жағынан басым. Кейінгі кезде жекелеген ғалымдар: "Андрондықтар — түркі тілдес халық болған" деген пікір айтуда.
Андронов тарихи-мәдени бірлестігінің іздері Батыс Сібірден, Енисейден, оңтүстікте Орталық Тянь-Шаньнан, Оңтүстік Тәжікстаннан, Ауғанстаннан, тіпті Солтүстік Пәкстан жерінен де табылуда. Андронов мәдениетін қалдырушы қола дәуірі тайпаларының негізгі орталығы Қазақстан жері болды. Бұдан біз, негізінен, Қазақстан жерін мекендеген андрон тайпаларының сол көне заманның өзінде-ақ көп жұрттармен мәдени-этностық байланыста болғандығын байқаймыз.
Қазақ жерімен көршілес далалы аймақтардағы кемінде 3 мың жылдық тарихы бар көшпелі шаруашылық, тұрмыс, мәдениетінің негізін осы андрондықтар салды. Андрондықтар Еуразия даласындағы алғашқы металл өндірушілер болды. Оған — қола құрал-сайман, қару-жарақ жасауға қажетті шикізаттар — мыс пен қалайы кеніштерінің көп табылуы бірден-бір дәлел.
Андрондықтардың қыш ыдыстарындағы "балдақ", "үшкіл", т.б. өрнектерін кейінгі қазақтардың бау, басқұр, алашаларынан көруге болады.
Қола дәуіріндегі тайпалардың отқа, күнге табынуы, ата-баба аруағына сиыну, құрбандық шалу, туыстас адамдарды ортақ қорымға қою салты, жылқы мен қой малын көп өсіріп, солардың еті мен сүтін көп пайдалануы олардың қазақтармен мәдени тектестігін көрсетеді.
Сақтар
Б. з. д. 1-мыңжылдықта Қазақстан жерінде, Орталық Азияда, Ауғанстан мен Солтүстік Үндістанда сақ деген жалпы атауы бар тайпалар мекендеген.
Дәл осы заманда Солтүстік Қара теңіз, Днепр өзені бойын скиф деп аталатын тайпалар жайлаған. Олар мөдениеті жағынан сақтарға туыстас болған. Осы кезде Еділ жағалауында, Орал тауының оңтүстік-шығыс бетінде савромат тайпалары өмір сүрген.
Көне парсы жазба ескерткіштеріне жататын "Персополь", "Бехистун" жазуларында тур тайпаларының ортақ атауын сака деп береді. Біраз кейінірек табылған жазбаларда сақтарды ендігі жерде үш топқа бөледі. Олар —
Парадарайя сақтары дегеніміз — теңіздің арғы жағындағы сақтар. Бүгінгі күні көп зерттеушілер парадарайя сақтарының мекендеген жерін Қара теңіз жағалауы деп керсетеді. Тиграхауда сақтарының негізгі орналасқан жері Каспий теңізінің шығысынан Жетісуға дейінгі аймақ деп көрсетеді. Ал массагеттер осы тиграхауда сақтарының грек жазбаларындағы атауы деген пікірлер де бар.
150|left|thumb|Тиграхауда сақтардың патшасы - Скунха. I-шi Дарияның Бехистун жазуындағы бедер, б.з.б. IV ғасыр Тиграхауда сақтары жөніндегі деректерді Ахеменид патшалары II Кир мен Дарийдің оларға қарсы жасаған жорықтары жөніндегі жазба мәліметтерден де аңғарамыз. Сондай-ақ тиграхауда сақтары осы күнгі Ташкенттің маңайын, Тянь-Шаньды мекендеген.
Хаомаварга сақтардың ең ірі, саны жағынан көп тайпасы болған. Грек жазба деректерінде оларды кейде амюргия сақтары деп те атайды. Олар ежелгі Бактрия мен Маргиана аймақтарында, яғни Әмудария мен Мургаб өзендерінің жағалауларында орналасқан. Сонымен қатар хаомаварга сақтарының біраз топтары қазіргі Ташкент облысын, Ферғана маңын жайлаған.
Көне грек тарихшы-географы Страбонның хабарлауынша, массагеттердің солтүстігінде дах (дай) тайпалары өмір сүрген. Бұл, шамамен, Аралдың оңтүстігі мен Каспий теңізінің шығысы болса керек. Б.з.д. III ғасырдан бастап массагеттердің аты көп аталмайды, олардан гөрі дайлар (дах) тарихи мәліметтерде көбірек аталып, Каспийдің оңтүстік-шығысынан Парфия шекарасына дейінгі жерді алып жатты.
"Авестада" сайрим деген тайпалар жөнінде айтылады. Осы сайрим тайпаларын кей ғалымдар грек деректеріндегі савромат, сарматтар деп есептейді. Олар Каспийдің солтүстік-батысынан Азов теңізіне дейінгі аралықты жайлаған. Бұлардан солтүстікке қарай Жайық өзені бойына аргиппейлер тайпалары орналасқан. Аргиппейлерден шығысқа қарай исседондар жайлаған. Олардан солтүстік-шығысқа қарай аримаспылар мен алтын қорыған самұрық тайпалары орналасқан.
Сонымен, ғалымдардың тұспалдауы бойынша, аргиппейлер қазіргі Солтүстік, исседондар — Орталық, ал аримаспылар Шығыс Қазақстан жерін мекендеген. Бұл аталған тайпалар Қазақстан жерінде б.з.д. VIII—IV ғасырлар аралығында өмір сүрген. Бұлар өзара мәдени-этностық жақын, туыстас тайпалар болған.
Ғұн тайпалары
Ғұндардың санын қытай деректері әркалай көрсетеді. Бір деректер бойынша, Енді бір деректер бойынша, тек Соңғы деректерге б.з.д. II ғасырдың басындағы Ғұн империясына қараған бүкіл көшпелі тайпалар кірген болуы керек.
Б.з.д. II—I ғасырлар аралығында ғұндар қытайлармен жиі қақтығысқа түсіп отырды. Бұл текетіресте көбінесе ғұндар жеңіске жетіп, қытайлар оларға әр мезгіл сыйақы төлеп отыруға мәжбүр болады.
I ғасырдың соңы мен II ғасырдың ортасында ғұндар сәнби тайпаларының ығыстыруымен батысқа жылжиды. Алдымен олар Шығыс Қазақстан және Жетісу жеріне еніп, осындағы жергілікті тайпалармен араласты. Осы жерлерде Юэбан атты мемлекет құрды. Бұл мемлекет б.з. V ғасырына дейін өмір сүрді. Ғұндар біртіндеп Еділ, Жайықтан батысқа қарайғы жерлерді де жаулап алды.
Ғұндар Қазақстан жерін бұрыннан мекендеген сақтармен, үйсіндермен араласты. Олар бір-бірімен тұрмыс-тіршілігі, тілі жағынан жақындасты. Ғұндар өздерінен бұрын Қазақстан жерін мекендеген тайпалардың түркіленуіне, бет-әлпетінің монғолдануына біршама әсер етті.
Ғүндармен бір мезгілде өмір сүрген және Қазақстан мен көрші аймақтағы этностық саяси жағынан үлкен әсер еткен тайпа юэчжилер болды. Олар өте күрделі этностық құрылымнан тұрған.
Үйсіндердің этникалық тарихы
thumb|300px|right|Үйсіндер турған жер Дәл осы замандарда Қазақстан жерін мекендеген тайпалардың арасында ерекше аталатыны — үйсіндер. Үйсін тайпасының баста қалыптасқан аймағы — Солтүстік-батыс Қытай жері, осы күнгі Баркөл көлінің маңайы деп есептеледі. Осы аймақтан үйсіндер Жоңғар Алатауы, Тарбағатай баурайына б. з. д. II ғасырларда ауып келген. Олар бұл жерге бұдан аз бұрын қоныс аударып келген юэчжилерді оңтүстікке қарай ығыстырып қоныстанған. Үйсіндердің батыс шекарасы Қаратаудың шығыс беткейлеріне дейін созылып жатқан.
Көне усундар сонымен қатар кейінгі қырғыз халкының да құрамына кірген болуы керек. Бұған қырғыз халқының ішіндегі үйшун тайпасы дәлел бола алады.
Бұл дәстүрдің кейінгі қазақтардағы үш жүздік жүйеде жалғасын тапқандығын біз білеміз. Ғұн, үйсіндер өзара мәдени-этностық жағынан жақын да болған сияқты. Сондықтан да грек-рим авторлары оларды кейде қосарлап, "ғұн-үйсін" деп те атайды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы
Жонглерлік өнер
Жонглерлік өнер– цирк өнерінің бір түрі; үш немесе онан да көп затты белгілі бір ырғақпен лақтырып және қағып алып қолда ойнату машығы.
Дереккөздер
Санат:Цирк жанрлары
Урака (Байгузин ауылдық кеңесі)
Урака — Башқұртстанның Яңауыл ауданындағы ауыл, Байгузин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 182 адамды құрады. Пошта индексі — 452824, ОКАТО коды — 80259815009.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Сан-Вито
Сан-Вито (San Vito) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Кальяри провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3895 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 17 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 232 км² шамасында. Пошта индексі — 9040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Дөрекі тіл
Дөрекі тіл - сөздің жағымсыз, кері әсерін әсірелеп қолдануға негізделген стиль.
Абай шығармаларындағы дөрекі тіл
Абай шығармаларында дөрекі тілдің қауызына жататын кейбір нұсқалар белгілі бір стильдік мақсат көздеп, яғни жиреніш сезімдерін паш ету үшін әдеби қалыпқа түсірілген. Оның халық поэзиясы үлгісімен жазылған өлең-сөздерінен мұңдай «әуестік» молырақ байқалады:
«...Төркініңнің бергені жауыр айғыр, Бауырыңды «ұрайын» бірге туған»,
- деген жолдардағы соңғы тармақ қазақтың кең етек алған боқтампаздық дөрекі салтына сай қиыстырылған. Осындағы тырнақшамен беріліп отырған «ұрайын» етістігінің орнында ауыз екі айтқанда боғауыз сөз қолдануы тиіс. Сондай-ақ Абайдың «Шәріпке» деген бір ауыз арнау елеңінің соңғы екі тармағы да дөрекі тілдің рәсіміне жатады:
»...Сен шыққан жол үстіңде жалғыз түп ши, Көрінген ит кетеді бір-бір сарып»
«Ит сарып кету» деген тіркес өзінің тура мағынасында қолданғанда анайы шындықты ғана білдіретін болғанымен, Абай оны астарлы мағынада: «сен жезөкшесің!» деген ретте айтып отыр. Демек, дөрекі тілдің мүмкіндігін ақын әдебилендіріп пайдаланған. Абай дөрекі сез саптауларды халық тілінде қалыптасқан ұғымда алып, бейнелі дайын тіркес күйінде де өз өлеңдеріне ернектеп енгізген (қ. «Күлембайға»). Тек поэзия саласына ғана емес, Абай дөрекі тіл қалыбында тұрақтасқан «ауыз ләмдерді» қарасөздеріне де енгізген. Мысалы, Екінші сөзінде:
«...Біздің қазақ сартты керсе, күлуші еді: енеңді ұрайын, кең қолтық, шүлдіреген тәжік, арқадан үй төбесіне саламын деп қамыс артқан, бұтадан қорыққан, көз көргенде «әкә-үкә» десіп, шығып кетсе қызын боқтасқан «сарт-сұрт» деген осы»
- деп жазады. Халықтық үлгідегі қырналмаған дөрекі қолданыстарды Абай бұл жерде айтулы машығына барынша жуықтатып алған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Фейтал
Фейтал (Feital) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 80 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,23 км² шамасында. Халық тығыздығы — 15,3 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Святай Маргарита.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Шектеу сызықтары
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Ахат Сенорович Аширов
Ахат Сенорович Аширов ( 8.5.1970, Павлодар қ.) – дзюдодан халықаралық класстағы спорт шебері (1997).
Спорт жетістіктері
Азия чемпионатында қола және күміс жүлдегер, Атлантадағы Олимпиада ойындарының (АҚШ, 1996) қатысушысы.
Әдебиет
Санат:Қазақстан дзюдошылары Санат:1970 жылы туғандар Санат:Алфавит бойынша дзюдошылар
Қаратамақ содырғы
Көлдер мен өзендердің жағалауларында қаратамақтарды да кездестіреміз. Бұл көркем құсты басқалардан ажырату оңай: олар жүгіргенде құйрығын селтеңдетіп жүреді. Сондықтан бұларды орыстар селтең құйрық деп атайды. Қаратамақтар ұсақ жәндіктермен және олардың жұмыртқаларымен, өрмекшілермен, құрттармен қоректенеді. Құрттарды лайдан, өзен, көл салындыларының астынан, кішігірім тастардың астынан тауып жейді. Ұясын бұтақ, мүк, жапырақтардан өріп, ішіне қауырсық мамық төсейді. Оған 5-6 жұмыртқа салады, жұмыртқалары сұр сепкілді ақ не жасыл түсті келеді. Бірінші балапандары есейісімен қайта жұмыртқа салып басады. Қаратамақ пайдалы құс, себебі ол аса зияынды жәндіктер мен құрттарды құртады.
Дереккөздер
"Қазақстанның өсімдіктері мен жануарлары".Б. Муханов, Т.Мұсақұлов, Н. Суворов. Қазақтың Мемлекеттік оқу-педагогикалық баспасы, Алматы. 1963
Санат:Содырғылар
Буер спорты
Буер спорты — буерді басқару біліктілігіне негізделген спорт түрі.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Кестенхольц
250px|thumb|Картада орналасуы Кестенхольц (Kestenholz) — Швейцарияның Золотурн кантонында орналасқан коммуна. Гой округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1666 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.59 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2403, пошта индексі — 4703.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Золотурн елді мекендері
Мәлік-Хасен
"Мәлік-Хасен" - қазақ халқының арасына кең тараған шығыс дастаны. Дастанның түп-төркіні арабтың "Мың бір түн" ертегісінен келген, ел аузында ертеден-ақ ауызша да, жазба түрінде де мол тараумен қатар Қазан қаласында "Қисса-и-Мәлік Хасен" деген тақырыппен жеке кітап болып (1883, 1890,1896, 1898, 1909,1912,1916 жылдары) басылып шыққан. Дастанда Махмұт ханның түсінде көрген ғажайып құсты әкелуге аттанған үш ұлы Асан, Үсен, Хасеннің жолға шығуы, осы жолда қызғаншақ, озбыр екі ағасы Асан мен Үсеннің әрекеттеріне Хасеннің тапқырлық, өжеттік, ерлік, адалдық әрекеттері қарама-қарсы қойылып, суреттелген. Қиын да қатерлі жолда Хасеннің батылдығы (Самұрық құстың балапандарын айдаһардан құтқаруы), тапқырлығы (құс болып жүрген Нұрғызайымды Ғайнижамалдың тұтқынынан құтқарғаны) шебер бейнеленген. Дастан қазақ халқының ауыз әдебиеті нұсқаларымен үндесіп жатқандығымен және адамгершілік абзал қасиеттерді дәріптеумен құнды.
Дереккөздер
Санат:Мың бір түн Санат:Қазақстан әдебиеті
Бенковски (Добрич облысы)
Бенковски (Бенковски) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 973 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9380. Телефон коды — 05782. ЕКАТТЕ коды — 3860.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Агрес
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 599 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,80 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аликанте елді мекендері
Интернет-жарнама
Медиялық жарнама – текстік-графикалық жарнамалық материалдарды сайт беттерінде орналастыру. Көптеген белгілері бойынша бұқаралық ақпарат құралдарындағы (БАҚ) жарнамаға ұқсас. Бірақ баннердің гиперсілтемесінің бар болуы және анимацияланған бейненің мүмкіндігі медиялық жарнаманың әсер ету мүмкіндігін аса кеңейтеді. Әдетте, медиялық жарнама баннерлік жарнаманың формасына ие болады.
Контексттік жарнама - текстік-графикалық жарнамалық материалдарды тұтынушыларға іздеу функциясын ұсынатын сайт беттерінде орналастыру. Бұл жарнама түрі іздеу нәтижелерінің жанында орналасады, ал белгілі бір жарнаманың көрсетілуі тұтынушының іздеу сұрауына байланысты болып келеді. Әдетте, контексттік жарнама тексттік жарнама формасына ие болады.
Жарнаманың басқа түрлері медиялық және және контексттік жарнамалардың белгілерін біріктіреді.
Электрондық пошта (e-mail) – тұтынушыларға өзара ақпараттармен алмасуға мүмкіндік беретін желілік қызмет, жарнамалық хабарламалаларды жіберудегі электрондық поштаның артықшылықтары: 	Электрондық пошта желіні қолданушы тұтынушылардың барлығында бар. 	E-mail хабарламаның push-технологиясын білдіреді. 	Жеке тұтынушыға үндеу мүмкіндігін береді. 	Тұтынушыға қызықты болып көрінген хат оның достарына жіберілуі мүмкін.
e-mail көмегімен алға басу үшін мынадай әдістер қолданылады: 	Жазылушыларға жіберілетін хаттар.
Интернетте әр түрлі тақырыптарға арналаған жіберілім тізімдері көп. Бұл жіберілімді қабылдаушы тұтынушылар сол жіберілімге өздері жазылған және олар кез-келген уақытта сол жазылымды тоқтатуға құқығы бар. Жіберілімдердің мынадай түрлері бар: 	Ашық (барлық қалаушыларға) 	Жабық (адамдардың белгілі бір тобына) 	Тегін (жобалаушылардың қалауына байланысты)(http://kazseo.com) 	Тегін емес
Тақырып бойынша хаттардың жіберілуі адамдардың белгілі бір тобына арналғандықтан және де оның мыңдаған жазылушылары бар болғандықтан ол тиімді маркетинг құралы болып табылады. Кейбір компаниялар өздерінің ресми сайттарында тұтынушыларға жіберілімге жазылуды ұсынады. Бұл жіберілімдер тұтынушыға сайт жаңартулары, компания жаңалықтары жайлы ақпараттар беріп, сол сайтқа тұтынушылардың келесі рет кіруіне жағдай жасайды.
Жаңалық жіберілімдерінде жарнама орналастыру – көптеген жіберілімдер БАҚ-ның рөлін атқарады.
Әдістер
Компанияның спецификасына, оның мақсаттарына, сондай-ақ жарнамалық құралдардың артықшылықтары мен кемшіліктеріне сәйкес кез-келген әдіске артықшылық беру керек. Интернет-маркетинг құралдарын PR науқанының міндеттеріне қарай да топтастыруға болады. Жарнаманы орналастыру орындары, хабарландыру түрлері және жарнамалық мәтін туралы деректерді жинау кезінде, жарнамалық "тыңшылық" құралдары жиі қолданылады, бұл компанияларға бәсекелестері үшін не жұмыс істейтіні және өздерінің маркетингтік күш-жігерін қалай жақсартуға болатындығы туралы түсінік береді. Электрондық пошталар, баннерлер және іздеу жүйелері мен әлеуметтік желілердегі контекстік жарнамалар жаңа клиенттерді тартуға және сатылым көлемін арттыруға көмектеседі.
Дереккөздер
Санат:Интернет Санат:Жарнама
Луи Базен
Луи Базен (1920 — 2011) – француз түркітанушысы. VІІІ ғасырдағы Орталық Азия түркілерінің тарихты түсінуі және адам, Көне түркі халықтарындағы жас өлшеу тұжырымдамасы деген еңбектері түркітану ғылымына қосылған үлес болды.
Санат:Түркітанушылар
Ақбасты (Қызылорда облысы)
Ақбасты — Қызылорда облысы Арал ауданындағы ауыл, Құланды ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстік–батысқа қарай 220 км қашықтықта, Көкарал түбегінде, Шевченко шығанағынан оңтүстікке қарай 10 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 511 адам (256 ер адам және 255 әйел адам) болса, 2009 жылы 491 адамды (258 ер адам және 233 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Арал ауданы елді мекендері
Айланд (Кентукки)
Айланд (Island) — Кентукки штатының Маклин округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Сен-Гину
Сен-Гину (Saint-Guinoux) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Сен-Мало округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,37 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35279, пошта индексі — 35430.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 911 адамды құрады. Халық тығыздығы — 143,01 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Жасыл кітап
Жасыл кітап (Зеленая книга) - ерекше қорғауды қажет ететін, жоғалып бара жатқан сирек өсімдіктер қауымдастығы туралы жиналған мәлімет (мысалы, Украина КСР-інің Жасыл кітабы. Киев, 1987).
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Гид
Гид (Фр.: "guide" деген сөзі),
1)	.	саяхатты бастаушы - аудармашы шетелдік және отандық туристерге сауда-саттық негізінде түрлі саяхаттарды ұйымдастырып, оның есеп мәселелерін шешуге багытталған жұмыстардың бағдарламасын жасайды;
2)	.	мұрағат және әртурлі көрмелерге арналған анықтамалықтарды дайындайды.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Дахау
Дахау (Dachau) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Дахау ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 42506 адамды құрайды (2010). Алып жатқан жер аумағы 34,85 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 74 115. Қаланың басшысы — Петер Бюргель.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Прогерия
Прогерия (προσ- — астам, — шал) — өте сирек кездесетін генетикалық аурулардың бірі. Прогерия кезінде адам терісі мен ішкі мүшелерінің өзгеріске ұшырауы байқалады. Бұл ағзаның мезгілсіз қартаюымен пайымдалады. Прогерия балаларда (синдром Гетчинсон (Хатчинсон)-Гилфорд синдромы) және ересек адамдарда (Вернер синдромы) кездеседі.
Қазіргі таңда, әлемде 80-ге жуық прогериямен ауырған жағдай тіркелген, оның ішінде 6 жасар Адалия Роуз (Adalia Rose), 13 жасар қыз – Хэйли Окинс, 7 жасар Ашанти Элиотт-Смит, сондай-ақ 12 жасар Онталаметсе Фалатсе (Ontlametse Phalatse). Фалатсе Йоханнесбургқа жақын қалашығында тұрады, ол прогериямен ауырған жалғыз негроидтық нәсілді адам. Сондай-ақ әлемге танымал болған, прогериямен ауырып, 2011 жылдың 5 маусымында қайтыс болған YouTube қолданушысы – Леон Бота. Леон өзінің тағдырына қарамастан YouTube желісінде өзінің видеоблогын жүргізеді, сондай-ақ ол диджей және xип-хоп орындаушы. Осы аурумен ауырған тағы да бір талант иесі – америкалық үгіттеуші спикер, 17 жасар кезінде қайтыс болған Сэм Бернс.
Әдебиет
Санат:Қартаю Санат:Автосомалық-рецессивті аурулар Санат:Сирек аурулар
Баяк
Баяк — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уфа өзенінің сол жағалауынан 517 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Нязепетровск су торабынан Ай өзенін қоспағанда, Павловск су торабына дейін. Өзен саласы — Ақ, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған Ресей территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Челябі облысы өзендері
Әл-Матуриди
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том
Сілтемелер
أبو منصور الماتريدي Əbu Mansur əl Matüridi Maturidisme Abu Mansur al-Maturidi Abu Mansur Maturidi fa:ابو منصور ماتریدی Maturidisme האסכולה המאתורידית Abu Mansur Al Maturidi マートゥリーディー派 ابو منصور ماتريدي Матуриди Ebu Mansur el-Matüridî
Ла-Саль-Прюне
Ла-Саль-Прюне (La Salle-Prunet) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Лозер департаментінде орналасқан. Флорак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,50 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 48186, пошта индексі — 48400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 173 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,35 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лозер департаментінің коммуналары
Футболдан жастар арасындағы Еуропа чемпионаты (U-19)
Футболдан жастар арасындағы Еуропа чемпионаты (U-19) (UEFA European Under-19 Championship) — УЕФА басшылығымен өткізілетін ұлттық жастар құрамалар арасындағы ең негізгі жарыс.
Инвестициялық қор
Сілтемелер
Санат:Құқық Санат:Заң Санат:Экономика
Таймшир
Таймшир (теңіз.) - шетелдердергі теңіз тасымалдарында кемеге жүк тиеуге немесе түсіруге кететін нақты уақыттың ұзақтығы көрсетілген теңіз құжаты.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Банк терминдері
Нергель
Нергель — Ресейдегі өзен. Владимир облысы, Мәскеу облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пекша өзенінің сол жағалауынан 25 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сарутаю
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Ауэрбах (Жоғарғы Аустрия)
Ауэрбах (Жоғарғы Аустрия) (Auerbach (Oberösterreich)) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Браунау-на-Инне округінің құрамына енеді.
Шонунген
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 7834 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 81,03 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 6 78 174. Муниципалитеттің басшысы — Килиан Хартман.
Ауэрбах (Жоғарғы Аустрия)
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 517 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — BR, ресми идентификациялық коды — 4 04 03.
Шонунген
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 9 қалалық ауданға бөлінеді.
Ауэрбах (Жоғарғы Аустрия)
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Фридрих Поммер (АҰП) саналады.
Шонунген
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Ауэрбах (Жоғарғы Аустрия)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Таймураз Вазноевич Тигиев
2006 жылға дейін Ресейдің атынан сынға түскен. 2001 жылы әлем чемпионатында күміс жүлде иеленді. 2006 жылы Қазақстан атынан Азия ойындарына қатысып, қола жүлде алды.
2012 жылы да Олимпиадаға қатысты.
"Парасат" орденімен марапатталған.
Окуневский Яр
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оскол өзені Старооскольск су торабынан төмен, РФ мен Украина шекарасына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі), өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шорбану Қонақбайқызы Бейсенова
Шорбану Қонақбайқызы Бейсенова - (14.10.1947 жылы туған, Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы) - жазушы. ҚазҰУ-ды бітірген (1969). 1968- 80 жылдары "Парасат" (бұрынғы "Мәдениет және тұрмыс") журналында әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі, 1980 - 97 жылдары "Қазақстан әйелдері" журналында бөлім меңгерушісі болып қызмет істеген. Қазір ҚР Мәдениет, ақпарат және спорт министрлігі Ақпарат және мұрағат кабинетінің бас маманы, "Қазақ әдебиеті" газетінің "Кітап әлемі" қосымшасының редакторы. Алғашқы әңгімелері "Дидар" (бұрынғы "Коммунизм туы") газетінде, "Қазақстан әйелдері" журналында жарияланған. "Тойға келген келіншек" (1980), "Топжарған қыздар" (1985), "Сезімтал жүрек" (1988), "Тағылымды тағдырлар" (2002), т.б. кітаптары жарық көрген.
Украин жазушысы Дроздың "Ең ұзақ күн" (1978) әңгімесін, Е.Ермаковтың "Мен он алтыдамын" повесін (1980), Х.К. Андерсеннің ертегілерін (1984) қазақ тіліне аударған. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған (1985). Халықаралық "Алаш" әдеби сыйлық берілді (2000).
Шығармалары:
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1947 жылы туғандар
Түскен Сартбасұлы
Түскен Сартбасұлы (1879-1938), төкпе ақын, қазақша-орысша сауатты адам болған, ел билігіне араласкан. Жаңаарқаның түлегі. Руы — Баркы Актайлақ. Әкесі Сарбас. 1916 жылы халык көтерілісіне Баркы руынан қатысқан жігіттердің жүзбасы болған. 1920 жылы Акмоладан орыс мұғалімін жалдап әкеліп аулында мектеп ашқан. Талантгы ақын Кеңес үкіметінің саясатын ұға апмай, өзінің бұл саясатпен келіспейтінін білдірген өлендер жаза бастайды. «Кедей» поэмасыңда «Жылынан он жетінің бермен карай, Жыртылмай бүтін қалған жағаң бар ма?» деген жолдар кездеседі. 1929 жылы Ақмола түрмесінде жатканда, Енлік — Кебекті ат кұйрығына байлап өлтіргенде, бесікте калған бала тағдырына байланысты «Ермек» деген поэма жазған. «Қисаймас қызарғанға калам бар ма?», «Зәйира жаным, Күләйша», «Асарсың кедей», «Иттің сыны», «Бүркітгің сыны» т. б. өлендері ел ішіне кеңінен таралған. Түскеннің өлеңін жатқа білетін Кошанов Камар, Сеспайдың Мұқридені сияқтылардан хатқа түсіріп немесе үнтаспаға жазып алған ешкім болмаған. Заман ағымына еріксіз мойынсұнған Түскен ақынның 1934-36 жылдар арасында кеңестік кұрылысты мәнерлеп жазған өлендері «Қарағанды пролетариаты» газетіне басылып тұрған. Түскен Жаңаарка ауданында «халық жаулары» ұстала бастағаңда қашып Петропавлға барған, содан 1938 жылы ұсталған.
NGC 3538
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1866 жылы 15 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3538 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
Домна
нобай| Домна пеші, домна — темір рудалы материалдардан шойын қорытатын шахталы тік пеш; аузы мен түп жағы бүйірінен сәл қушықтау; биіктігі 30 метрдей, бүйірінің диаметрі 6-8 метр, пайдалы көлемі 1400-1800 м3 шамасында, тәуліктік жұмыс өнімділігі 1600-1700 тонна.
Домна пешін отқа төзімді, аса берік кірпіштен қалыңдығын 1 метрдей етіп қалайды да, сыртын қалыңдығы 30-40 мм болат қаптамамен қаптайды. Табаны мен қабырғаларын отқа күймеу үшін сумен салқындатып тұратын етіп салады. Іргетасы мен табаны қалың етіліп, берік материалдардан жасалады.
Пештің ішкі бетінің балқымауы үшін және пеш қорабын (қаптамасын) жоғары температурадан қорғау мақсатында домна пешінде суы айналып тұратын салқындатқыштар пайдаланылады. Пештің сыртқы қорабы мен колошниктің құрылғысы іргетасқа орнатылған бағаналарға бекітіледі. Шихта (кентас, агломерат, кокс, флюс, т.б.) пеш колошнигіне скиптермен (сусымалы материалдар салынатын ыдыс) беріледі. Ауа үрлеуіш машинадан шыққан үрлеу пешінің горнына (көрігіне, яғни пештің төменгі бөлігіне) айнала орналасқан қыздырғыштар (мұнда ауа 1000 – 1200°С-қа дейін қызады) мен фурмалық приборлар арқылы жіберіледі. Сонымен қатар пешке фурмалар арқылы қосымша отын да (табиғи газ, мазут немесе көмір тозаңы) енгізіледі. Қорыту өнімдері горнның төменгі бөлігінде орналасқан балқыма ағатын науалармен шойын және шлак тасығыш шөміштерге жіберіледі. Пеште пайда болатын колошник газы пеш күмбезінде орналасқан газ шығарғыштар арқылы әкетіледі.
Қазақстанда Теміртау қаласындағы «Испат – Кармет» акционерлік қоғамы құрамында төрт домна пеші бар.
Дереккөздер
Санат:Металлургиялық пештер Санат:Қара металлургия
Ем таба алмай
«Ем таба алмай...» - Абайдың 1890 ж. жазған елеңі. Көлемі 27 жол. Махаббат тақырыбына арналған. Ақын алаңсыз ғұмыр кешкен пенденің ғашықтық дертіне шалдыққан сәттегі жүрек лүпілін, оның тауқыметін қарапайым тілмен әсем суреттейді. Былай қарағанда жұрттың бәріне мәлім көңіл-күй иірімін: от боп жанып, текке ұялып, күлер күлкі, ұйықтар ұйқы, ішер тамақтан қалған шарасыз жанның қасіретін баяндай отырып, Абайға ғана тән асқақ поэзия тіліне көшеді. «Жас теректің Жапырағы жамырайды, соқса жел. Түсті мойын, толды қойын, Ақты сел» деп тағдырдан шапағат күткен пәк көңілді жапырақ жайған жас терекпен әдемі салыстырады. Өлең 6- 7 буыңды қара өлең ұйқасымен жазылған. Алғаш рет 1909 ж. Санкт-Петербургте жарық көрген «Қазақ ақыны Ибраһим Құнанбайұғылының өлеңі» атты жинақта жарияланды. Туынды басылымдарында аздаған текстоликалық өзгеріс кездеседі. Мүрсейіт қолжазбаларында, 1939, 1945, 1954 жылғы басылымдарда соңғы шумақтың 3-жолы «Ештемеден қайғысыз» деп алынса, 1957, 1977 жылғы жинақтарда 1909 жылғы басылымға сәйкес «Ешнәрседен қайғысыз» болып берілген. Өлең ағылшын, араб, қарақалпақ, қырғыз, орыс, өзбек, татар, тәжік, түрікмен, ұйғыр т. б. тілдерге аударылған.
Маржанбұлақ ауылдық округі
Маржанбұлақ ауылдық округі — Ақтөбе облысы Алға ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Маржанбұлақ, Қайыңдысай ауылдары кіреді. Орталығы – Маржанбұлақ ауылы. Округ құрамында болған Қарағандысай ауылы 2019 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1948 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Алға ауданы ауылдық округтері
800 жыл
Оқиғалар
800 жылы - Ұлы Карл император атанды.
Туғандар
Тағы қара: Санат:800 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:800 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Пабло Сабалета
Пабло Хавьер Сабалета (исп. Pablo Javier Zabaleta; 1985 жылы 16 қаңтарда Буэнос-Айрес қаласында Аргентинада туылды) — аргентиналық футболшы, «Манчестер Сити» футбол клубы мен Аргентина ұлттық құрамасының қорғаушысы. 2008 жылғы Олимпиаданың чемпионы.
Мансабы
нобай|солға|[[Манчестер Ситидің капитаны ретінде]] Сабалета жалпы «Сан-Лоренсо де Альмагро» клубының тәрбиеленушісі, 2002 жылы клубпен алғаш кәсіпқой келісімшартқа қол қойды. Алғашқы маусымында «Сан-Лоренсо де Альмагромен» Оңтүстік Америка кубогін жеңіп алды. 14 жасынан бастап Аргентинаның әр түрлі жастағы құрамаларына қатыса бастады. Сабалета 20 жасқа дейінгі Аргентина құрамасының капитаны атанып, 2005 жылы Нидердандыдағы жастар әлем чемпионатын ұтып алды.
2005 жылы әлем чемпионатындағы жеңістен кейін, Сабалета испаниялық «Эспаньол» клубына 3 млн. долларға сатылды. Клубпен 5 жылдық контракқа қол қойып, ресми ойыншысы атанды. Алғашқы маусымнан-ақ Сабалета клубтың негізгі құрамына ілігіп, 2006 жылы Испания кубогін ұтып алды. Бірақ 2006/07 маусымда УЕФА кубогінің финалындағы «Севилье» клубына қарсы ойында жарақаттанып, маусымның көп бөлігін жіберіп алды. 2005 жылы 3 қыркүейкте алғаш рет Аргентинаның негізгі құрамасы үшін, 2006 жылдың әлем чемпионатының іріктеу ойындарында Парагвайға қарсы ойында алаға шықты. Алайда чемпионатын өзіне бас бапкер Хосе Пекерман алмауды жөн көрді. Пекерманның орнына Альфио Басиле келгенде Сабалета құрамаға жиі шақырылып жүрді. Бірақ Диего Марадона келгенде тіпті негізгі құрамдағы орнынан айырылып қалды. нобай|оңға|Әлем чемпионатының финалы: Германия мен Аргентина 2008 жылы Пекиндегі Олимпиада ойындарында Сабалета Аргенитаның басты қорғаушыларының бірі болды. Аргентиналықтар алтын медальдарды ұтып, бірде бір рет жеңілмей, тек қана екі рет қана голды жіберіп алды. 2008 жылы 31 тамызда Сабалета «Манчестер Ситиге» 6,45 млн.фунтқа көшіп, 5 жылдық контракқа қол қойды. Оның айтуы бойынша Англияда ойнағанды бұрыннан армандап жүр екен. 2008/09 маусымда Марка Хьюзаның командасында негізгі қорғаушы болып жүрді, бірақ Сити Джолеон Лескот, Коло Туре және Майки Ричардты сатып алғандықтан, 2009/10 маусымла қосалқы ойыншылардың бірі болып қалды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргентина футболшылары Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары Санат:Футболдан Олимпиада чемпиондары Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары Санат:Вест Хэм Юнайтед ФК ойыншылары Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Аргентина Олимпиада чемпиондары
Кунг-Али-Сос
Кунг-Али-Сос — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік Сосьва өзенінің сол жағалауынан 641 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Итабера
Итабера (Itaberá) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Итапетининга мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итапева экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 659 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 082,85 км² шамасында. Халық тығыздығы — 18,2 адам/км².
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Ардақ Бекмұратқызы Исатаева
Ардақ Бекмұратқызы Исатаева (1976 жылы 2 желтоқсанда Жамбыл облысы Сарысу ауданында туған) — танымал дәстүрлі әнші. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2015). Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының доценті.
Марапаттары
Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы оқытушылары
Георг Вайц
Георг Вайц - неміс тарихшысы.
1842 жылдан кильде, 1849 жылдан Гёттингенде, 1875 жылдан Берлинде профессор. 1848-49 ж. Франкфурт парламентінің депутаты. Аса күшті монархиялық өкіметті жақтап, либералдық-ұлтшылдық көзқараста болды. 1875-1886 ж. Германияның орта ғасырдағы тарихы жөнінде мол мағұлмат жинап, нақты деректерді бастырып шығару жұмысын басқарды. Басты еңбегі - "Германия мемлекет құрлысының тарихы".
Дереккөздер
Санат:Германия тұлғалары Санат:Германия тарихы
Максвелл үлестірілуі
Максвелл үлестірілуі — молекулаларының қозғалысы классикалық механика заңдарына (мысалы, классикалық идеал газ) бағынатын статистикалық тепе-теңдікте тұрған макроскопиялық физикалық жүйе молекулаларының жылдамдықтары бойынша үлестірілуі. Алғаш рет Максвелл Джеймс Клерк дәлелдеген (1859). Максвелл үлестірілуі бойынша жылдамдық компоненттері х-тен х+dх-ке, у-тен у+dу-ке, және z-тен z+dz-ке дейінгі интервалдарда жататын f () бірлік көлеміндегі молекулалардың ықтимал саны Максвелдің үлестірілу функциясымен: , (1) анықталады, мұндағы m — молекула массасы, n — бірлік көлемдегі молекулалар саны. Осы өрнектен жылдамдықтарының абсолюттік мәні -ден +d-ға дейінгі интервалда жататын молекула саны да Максвелл үлестірілуі деп аталады және ол мынадай түрде беріледі: dn=F()d= =    (2) Ол ең ықтимал жылдамдық деп аталатын жылдамдығы кезінде өзінің максимумына жетеді. Сутегі молекуласы үшін Т=273 К кезінде b=1506 м/с. Температура жоғарылаған сайын Максвелл үлестірілуінің максимумы (b) шамасы жоғарылау температураларға қарай ығысады. Максвелл үлестірілуі молекулалар арасындағы өзара әсерге тәуелді емес және классиклық сипаттама мүмкін болған жағдайда тек газдар үшін ғана емес, сұйықтықтар үшін де орындалады. Ол, сондай-ақ, сұйықтықтағы не газдағы (қалқыған) броундық бөлшектер (Броундық қозғалыс) үшін де орынды. Максвелл үлестірілуін 1920 жылы неміс физигі О.Штерн тәжірибе жүзінде растаған.
Елік Нұрмұханбетұлы Сұлтанғалиев
Елік Нұрмұханбетұлы Сұлтанғалиев (11.02.1947, Алматы қаласы) - ХДСШ-і. Республиканың 5 дүркін чемпионы.
Көптеген халықаралық жарыстарда, КСРО чемпионатында, КСРО халықтарының спартакиадаларында республиканың намысын абыроймен қорғады. Бүкілодақтық Спартак ерікті спорт қоғамы біріншілігі, И.Паддубный, Пытлясянский атындағы халықаралық турнирлердің жеңімпазы.
1982 жылдан Алматы қаласындағы №2 дәріхананың меңгерушісі қызметінде, 1995 жылы дәріхана жекешелендіріліп, "№2 аптека" ЖШС директоры болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:11 ақпанда туғандар Санат:1947 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері Санат:Қазақстан чемпиондары Санат:Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті түлектері
Қойнауқаттық сулардың органикалық заттары
Қойнауқаттық сулардың органикалық заттары. Жерасты суларында иондық, молекулалық және коллоидтық түрде еріген жағдайда үшырасатын әр түрлі органикалық қосындылар.
Уәжіп
Уәжіп (واجب) - орындалуы дәл парыз секілді талап етілмеген, бірақ нақты дәлелдермен айқындалған іс-әрекеттер мен міндеттер. Мысалы, құрбандық шалу, айт намаздары, т.б. Уәжіптің үкімі парызға ұқсас, яғни орындаған адам сауап алады, орындамаса күнәлі болады. Бірақ сенім тұрғысынан алғанда Уәжіп парыз емес. Уәжіпті теріске шығарған Адам діннен шықпайды. Бірақ, діндегі бір өмірді теріске шығарғаны үшін үлкен күнәға баталы.
Дереккөздер
Санат:Фиқһ Санат:Араб дін терминдері
Торғай (Қостанай облысы)
Торғай — Қостанай облысының Жангелді ауданындағы ауыл, аудан және Торғай ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Облыс орталығы - Қостанай қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 550 км жерде, Торғай өзенінің оң жағасында орналасқан.
Тарихы
Іргесі патшалық Ресейдің қазақ жерін отарлау саясатына байланысты «Оренбург» атты бекініс есебінде қаланған. 1845 жылы «Торғай» деп аталып, қала мәртебесін алды.
1868 жылы жаңадан құрылып, аттас облыс пен уездің орталығына айналды.
1883 жылы көрнекті қазақ ағартушысы Ыбырай Алтынсаринның ұсынысы бойынша мұнда қыздарға арналған училище ашылды. Қалада әскери лазарет жұмыс істеді.
1876 жылы қаладағы тұрғындар саны 570 адам болса, 1902 жылы 1,2 мыңға жетті. 1920-29 жылдары Қазақстанда Кеңестер өкіметі орнады.
1990–1997 жылдары Қазақстан өз тәуелсіздігін алғанда Торғай орталығы Арқалықта болған Торғай облысы құрамына енді. 1997 жылы ол ыдырап, Торғай Қостанай облысына көшті.
Инфрақұрылымы
Әлеуметтік-экономикалық саласында әкімшілік мекемелер, ауданы байланыс және телекоммунация, коммуналдық, көліктік кәсіпорындар мен ұйымдар, тұрмыс қажетін өтейтін кәсіпорын, баспахана, 3 орта мектеп, музыка мектебі, Нұрқан Ахметов атындағы ауылдық кәсіптік-техникалық мектеп, кітапхана, ауданы аурухана, емхана, дәріхана т.б. әлеуметтік мекемелер жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Жангелді ауданы елді мекендері Санат:Қазақстанның қала статусынан айырылған елді мекендері
Вояды
Вояды — Башқұртстанның Яңауыл ауданындағы ауыл, Воядин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 464 адамды құрады. Пошта индексі — 452827, ОКАТО коды — 80259820001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Қала
thumb|right|200px|Нью-Йоркте таңертең, Манхеттен р., АҚШ thumb|right|200px|Әлем халқының қалалану ауқымы thumb|200px|[[Константинополь, 9-шы мен 12-ші ғасырлардағы Еуропадағы ең үлкен және ең бай қала]] Қала, шаһар — тұрғындары өнеркәсіп, сауда, қызмет көрсету орындарында және ғылыми, мәдени, басқару мекемелерінде жұмыс жасайтын, халқы тығыз орналасқан ірі елді мекен. Әдетте қала Тұрғындар ауданы, Өнеркәсіп ауданы, Сауда ауданы, кейбірінде әкімшілік басқару ауданы секілді негізгі аудандарға бөлінеді. Онда негізінен ғимарат, көше, бақша секілді негігі құрылыс нысандары болады. Қалада біршама дамыған қызмет көрсету, сауда жасау, тазалық, тұрғын үймен қамдау, қатынас-тасымал, ойын-сауық кешендері, спорт кешендері қатарлылар болады. Қалалар қала ауданы және қала маңы ауданы деп бөлінеді.
Қаланың халық саны
thumb|200px|Күн батқанда, Флоренция қаласы, Италия Қалаларды алып қалалар, ортша қалалар, ұсақ халалар деп бөлуге болады,бірақ әлемдегі елдердің халық саны ұқсас болмаған соң қала деп есептелуіне қажетті ең аз халық саны да ұқсамайды. Мысалы Данияда 250 адам, Канадада 1000 адам, Германияда 2000 адам, АҚШтың біршама штаттарында 12 000 адам, Үндістанда 5000 адам, Малайзияда 10 000 адам болғанда барып қала деп есептеуге мүмкін болады. 1800 жылы әлемде тек 3% адам ғана қалада өмір сүрсе, ХХ ғасырдың соңында бұл көрсеткіш 47% жетті. Қазір әлемде 3 млрд адам қалада тұрмыс кешіріп жатыр. Әсіресе Латын Америкасы, Қытай, Үндістан, Африканың бірқанша елдерінде қалаласу өте тез жүруде және қаладағы халық саны тез артуда.
Мегақала. Әлемдегі ең үлкен мегақала Жапонияның Токио қалсы есептеледі. Әлем бойынша, бүгінде халық саны 10 млн тұрғыннан асқан 29 ең ірі қала бар. Оларға:  Токио, Нью-Йорк, Шанхай, Мехико, Мәскеу және тағы басқалары жатады. Алатын ауданының кіші болуы, ал халық саны өте тығыз болуы осындай қалаларда көптеген мәселелер туғызады: тұрғын үй қымбатшылығы қатарлылар. Дегенмен, мұндай алып қалалардың тиімді және артықшылық тұсы қалған қалаларға қарағанда жоғары болып келеді. thumb|200px|[[Токио, Жапония, әлемдегі ең үлкен мегақала]] thumb|200px|[[Дели, Үндістан]] thumb|200px|[[Мумбаи, Үндістан]] thumb|200px|[[Сан-Паулу, Бразилия]] thumb|200px|[[Сеул, Оңтүстік Корея]] thumb|200px|[[Джакарта, Индонезия]] thumb|200px|[[Мадрид, Испания]] thumb|200px|[[Шанхай, Қытай]]
Қаланың ерекшелігі
thumb|right|200px|[[Маханджо-Даро, Инд өзен аңғары өркениеті, әлемдік тарихтағы ең көне қала мәдениетінің бірі]] Қалалардың орталық коныстандырылған пункт және кішкене қала мен ауылдардан айырмашылығы онда діни, әскери-саяси, экономикалық және мәдени қызметтің жүзеге асырылу деңгейі жоғары және үлкен көлемде болады. Оның тоғыспалы күрделі мүмкіндігі қаланы қоршаған шағын ауылдарға бөліп басқаруға қолайлы болады.
Қаланың пайда болуы
Қалалар Жер бетінде 6000 жыл бұрын құрыла бастаған еді. Ең алғашқы қала Орта шығыста пайда болған. Ол алғашында сауда жолы тоғысқан тораптарда, қолөнер орталықтарында, мемлекеттік билік орталықтарында пайда болды. Себебі, қала мағынасы - осы өңірде мекен еткен халықтың маңызды оқиғаларын суреттейді. Қала дегеніміз мәдениет, ғылым, білім және өндіріс орталығы болып, сауда-саттық дамыған жерлерде, керемет ғимараттар салынған жерде және ел басқару болған жерлерде қалаласу тез жүрді.
Астана қала
Әлем мемлекеттердің билігі үшін өте маңызды қала есептеледі. Онда әлеуметтік, экономикалық әрі мәдени орталықтар болып қоймай, ең маңыздысы онда міндетті түрде мемлекеттік биліктің ең үлкен органдары мен басқару апараттары орналасады. Мемлекеттің ең үлкен қаласы астана ретіндегі қалаға жатпауы мүмкін. Мысалы, Канаданың ең ірі өндірістік, әрі транспорттық орталығы ретінде Монреаль қаласы саналады. Ал, негізгі астанасы ретінде Оттава саналады. Оттава - парламент, үкімет, сыртқы істер және екі университет орналасқан, кітапхана, мұражай, білім ізденуші орталық бар. Сол секілді Қытайдың Шанхай қаласы Пекиннен әлдеқайда үлкен және дамыған. АҚШтың Нью-Йорк қаласы да сол елдегі ең үлкен, ең дамыған қала есептеледі. Сондай-ақ Қазақстандағы Алматы қаласы да Астана қаласына қарағанда халқы көп, аумағы үлкен, даму деңгейі жоғары.
Қала әлеуметтануы
thumb|200px|Эль Авиланың Altamiraсы, Chacao муниципалитеті, Миранда, Венесуэла thumb|right|200px|Археологиялық негіздемелерге сай І ғасырдағы [[Иерусалим қаласының қалпына келтірілген моделі]] Қала әлеуметтануы (Urban sociology) - қаланы негіз етіп, қаладағы әлеуметтік құрылым, ұйымдасу, қаладағы психология, қаладағы әлеуметтік мәселелер, қаланың дамуы, қаладағы заңға бойсұну және заң бұзушылықтар қатарлы мәселелерді нақты зерттейді. Ол қалаға кеңістіктік және уақыттылық тұрғысынана талдау жасап, физикалық кеңістіктерден (құрылыс, көше, бақша, завод, әкімшілік, саяси ғимараттар, мәдени орындар) бастап әлеуметтік жүйелер (отбасы, көрші, топ, ұжым, кәсіптестер, балар, жастар, кәрілер, әйелдер...) дамуының түрлі мәселелеріне ғылыми практикалық зерттеулер жасап, қалалардың нақты жағдайын түсіндіріп, сақталған мәселелерді көрсетіп береді және шешу жолдарын ұсынады.
Қала әлеуметтануында әсіресе алғаш рет Чикаго университетінде 1920 жылдан бастап қаланы, аудандарды немесе өлкелерді зерттеу тақырыбы әлеуметтану тұрғысынан қолға алынды. Онда Чикаго әлеуметтану мектебі деген атаумен әлемге әйгілі болған қала әлеуметтануын зерттеуші ғалымдар қаланың экологиясын, жастарын, қылмыс өткізуін нақты зерттеудің алғашқы үлгісін жасады.