cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ақтоғай орта мектебі
Тарихы
Сонымен ескі Бақсайдың солтүстігіне қарай Темір астау деп аталған жерден Жайық өзенінен 5-6 шақырым қашықтықтан Новобогат ауданының Забурын, Манаш т.б елді-мекендеріне жем-шөп дайындайтын «Қазақ КСР-сының 60 жылдығы» атындағы кеңшар қайта ұйымдастырылады. Кеңшардың келуімен ауылға жан бітіп мектеп ғимараты, ауыл маңындағы елді-мекендердегі малшылардың балаларына арналып интернат ғимараты, жаңа үйлер бой көтере бастайды.
Халық депутаттарының Новобогат аудандық Кеңесі Атқару комитетінің 1981 жылғы 21 шілдедегі №266 қайта ұйымдастырылған «Қазақ КСР-сының 60 жылдығы» атындағы кеңшардың орталығында сегізжылдық мектеп ашу жөніндегі шешімін қарастыра келе, Халық депутаттарының Гурьев облыстық Кеңесі Атқару комитеті 1981 жылғы 28 шілдедегі №316 шешімге сәйкес жем-шөп дайындайтын кеңшардың орталығынан сегізжылдық мектеп ашқан.
Жоғарыда айтылған Халық депутаттарының Новобогат аудандық Кеңесі Атқару комитетінің 1981 жылғы 21 шілдедегі №266 шешіміне сәйкес жаңадан ашылған сегізжылдық мектепке «Ақтоғай» атауын берген.
Атқару комитетінің 1981 жылғы 1 қыркүйектегі №330 шешімінің негізінде мектептің ашылуы Қазақстан Ленин комсомолының 60 жылдығы мерекесіне сәйкес келгендіктен Ақтоғай сегіз жылдық мектебінің атауын «Қазақстан Ленин комсомолының 60 жылдығы» атындағы сегіз жылдық мектебі атауына ауыстырылған.
Мектеп өз жұмысын 1981-1982 оқу жылында құрамындағы 10 мұғаліммен және шамамен жүзшақты білім алушымен бастаған. Алғаш мектептегі жұмысты ұйымдастырып бастағандар директоры және тарих, дене тәрбиесі пәндерінің мұғалімі Сәрсенғалиев Бағытжан, директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары және география пәнінің мұғалімі Жүнісов Мұқажан, химия және биология пәндерінің мұғалімі Канкомов Қырым, қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі Ибрагимов Ержігіт, Орыс тілі пәнінің мұғалімі Өтемісова Зауран, математика пәнінің мұғалімі Шолахова Орынша, физика және математика пәндерінің мұғалімі Сағындықова Оңаш, бастауыш сыныптардың мұғалімдері Қабдолова Қарлығаш, Ілиясова Мағрипа, Әлімбаева Қайырлы болды.
Сондай-ақ, Халық депутаттарының аудандық кеңесінің атқару комитеті қайта ұйымдастырылып жатқан мектепті педагогикалық кадрлармен қажетті оқу-материалдық базамен жабдықтауға бағытталған нақты іс-шаралар жасақтап, жүзеге асыруды Ақтоғай ауылдық Кеңесі атқару комитетінің төрағасы Б.Сәрсенғалиевқа, «Қазақ КСР-сының 60 жылдығы» атындағы кеңшар басшысы А.Жарылғасовқа және аудандық халық ағарту бөлімінің меңгерушісі С.Қарабалинға міндеттеген.
Осы құжаттан аудан басшылығының оқуды тәжірибемен байланыстыруда жұмыстар жүргізгенін көруге болады. Себебі, жергілікті жұмысшы кадрларға байланысты кеңшардың қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында «Тракторы сельскохозяйственные машины и основы агротехники» бағдарламасы бойынша тереңдетілген оқу-тәжірибе енгізуді ұсынған. Бұл бағдарлама біз ес білгенге дейін жұмыс жасап тұрған еді.
Осындай және тағы да басқа ұстаздар еңбек еткен 40 жылдық тарихы бар мектептен 3 алтын белгі, 1 күміс белгі және 4 үздік аттестат иегерлері шықты.
Қазіргі таңда мектеп түлектерінің ішінен Аташев Берік (философия ғылымдарының кандидаты), Аташев Серік (филология ғылымдарының кандидаты), Идрисова Үздік (тарих ғылымдарының кандидаты), Біралиева Гүлмира (филология ғылымдарының кандидаты) секілді ғылым кандидаттары да шықты.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 19 қазанындағы №1566 қаулысына сәйкес Ақтоғай орта мектебі Исатай ауданынан Махамбет ауданының қарамағына берілді.
2000-2001 оқу жылында директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары Ахмет Аққали Қабижанұлы оқу-тәрбие үрдісін жергілікті жерде ұйымдастыру мәселесіне орай «Сорос-Қазақстан» үкіметтік емес қоғамдық қорының ұйымдастыруымен өткізілген «Мектеп жергілікті қауымда білім беру орталығы» атты байқауға қатынасып, қордың үздік жобаға тағайындаған 5 (бес) мың доллар қаражатын жеңіп алды.
Мектепті әр түрлі жылдарда Сәрсенғалиев Бағытжан, Жүнісов Мұқажан, Сатханбаев Қазбек, Канкомов Қырым, Хамзин Қалеш, Тасқалиева Бибінұр, Ілиясұлы Манас (6-сурет) сынды тәжірибелі ұстаздар басқарды. Мектепте директордық оқу ісі жөніндегі, тәрбие ісі жөніндегі орынбасарлары қызметтерін тәжірибелі мамандар жүргізіп, мектептің дамуын үлкен көмегін тигізді.
2014 жылы Каспий құбыр консорциуымы кезінде уақытша деп салынған ескі ғимараттың жанынан жаңа заманауи үлгідегі 120 орынға есептелген мектеп салып берді.
Қазіргі таңда 200 оқушыға 31 педагог білім мен тәрбие беріп, елдегі білім саласының дамуына үлес қосып келеді. Мектепте жоғары санатты 2, бірінші санатты 4, педагог-зерттеуші 8, педагог-сарапшы 8, педагог-модератор 3 мұғалім еңбек етеді. Қазіргі уақыттағы білім сапасы 53%-ды құрап отыр.
Ақтоғай орта мектебі 2013 жылдан бері «Назарбаев Зияткерлік Мектептерінің» тәжірибесін таратуда жетекші мектеп жұмысын атқарып, қазіргі таңда серіктес Талдыкөл орта мектебі, Қ.Қарашаұлы атындағы орта мектебі, Жалғансай орта мектебі, Қ.Ахмедияров атындағы орта мектептермен жұмыс жасауда. Жетекші мектептің жоспарлы жұмыстары мектеп үйлестірушісі Қожырақова Зарифа Каримқызының ұйымдастыруымен жүзеге асады. 2021 жылдан бастап «Жоспарлау мен оқытуда саралаудың әдіс-тәсілдерін қолдану жолдары» атты жобаны қолға алып, серіктес мектептердің мұғалімдерімен онлайн форматта жұмыс жүргізіп жатыр.
Дереккөздер
Санат:Махамбет ауданы
Діндер географиясы
Діндер географиясы - әр түрлі діндердің таралуын, олардың жергілікті ерекшеліктерін, халықтың экономикалық және әлеуметтік жағдайларымен, этностық құрылымымен, әдет-ғұрыптық дәстүрлерімен байланыстарын зерттейтін географияның бөлімі. Діндер географиясы мәдениеттің аумақтық ерекшеліктері мен ортақтығын, мәдени дәстүрлердің шығу тегі мен тұрақтылығының дәрежесін, тұрмыс-тіршіліктеріндегі айырмашылықтарды, шаруашылықтың дәстүрлі нысандарымен байланыстарын, демографиялық мінез-құлқын жақсы түсінуге мүмкіндік береді.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Хемельхаузен
Хемельхаузен (Hämelhausen) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Ниэнбург-на-Везере ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 575 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 9,07 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 2 56 009. Муниципалитеттің басшысы — Йохан Майер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Виталий Сергеевич Безруков
Виталий Сергеевич Безруков (1942 жылы 1 қаңтарда Горький облысы Беловинода дүниеге келген) — совет және орыс актері. . Сергей Безруковтың әкесі. Горький қаласында мектепті бітіргеннен кейін Свердловский театрының театр студиясына түседі.
1966 жылы МХАТ-тың мектеп-студиясын Қызыл дипломмен бітіріп шығады. Төртінші курс студенті кезінде Маяковский атындағы театрда «Царь Эдип» қойылымында бас рөлді сомдайды. МХАТ-та жұмыс істейді.
1969 жылы А.С. Пушкин атындағы Мәскеу драма театрында актерлік қызмет атқарады.
1980 жылдан бастап Сатира театрында жұмыс істей бастайды. МХАТ-тың мектеп студиясында сабақ береді.
Дереккөздер
Санат:КСРО актерлері Санат:Ресей актерлері Санат:МХАТ мектеп-студиясы түлектері
Иловец (өзен)
Иловец — Ресейдегі өзен. Тверь облысы, Вологда облысы, Новгород облысы, Ленинград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Павловское (Сарагожи өзенінің бастауы) көлі орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Молога өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Пискатавэй Тауншип (Нью-Джерси)
Пискатавэй Тауншип (Piscataway Township) — Нью-Джерси штатының Мидлсекс округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 56044 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 49.1 км² шамасында. FIPS коды — 34-59010.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Алматы (футбол клубы)
Алматы футбол клубы —Қазақстан футбол клубы. Қазір клуб жабылып қалған.
Клубтың тарихы мен жетістіктері
Қазақстан чемпионатының құрылуынан кейін, клуб 5 сезонды жоғарғы дивизионда өткізді. 2008 жылы клуб қаржы жағдайына байланысты таралып кетіп, "Мегаспорт" клубымен қосылып, жаңадан Локомотив клубы құрылды.
Жетістіктері
Санат:Қазақстан футбол клубтары Санат:Алматы ФК Санат:Алматы футбол клубтары Санат:Алфавит бойынша футбол клубтары Санат:2000 жылы құрылған футбол клубтары Санат:2008 жылы жабылған футбол клубтары
Джордж Уолд
Сілтемелер
Санат:Нью-Йоркте туғандар Санат:Кембриджде (Массачусетс) қайтыс болғандар Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері Санат:АҚШ биохимиктері Санат:XX ғасыр биологтары
NGC 5669
NGC 5669 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Монтефортино
Монтефортино (Montefortino) — Италиядағы коммуна, Марке әкімшілік аймағына қарасты Фермо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1285 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 17 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 78 км² шамасында. Пошта индексі — 63044.
Елді мекеннің қамқоршысы — Arcangelo Michele.
Ион (электроника)
Ион
Ион — кристалдардың дербес бөлігі ретінде немесе ерітінді құрамында, кейде газ түрінде ұшырасатын он (катион) немесе теріс (анион) зарядталған атом (кешенді ион, яғни атомдар тобы).
Ион қармауы
Ион қармауы (Ионная ловушка) — кинескоптардың электрондық зеңбіректерінің құрамына кіретін құрылғы. Сәуле электрондарының кинескоп ішіндегі газ қалдықтарының молекулаларымен соқтығысуы теріс зарядты ион туғызады. Ондай иондардың соққылауынан кинескоп экраны тез істен шығады. Кинескоптардың кейбір түрлерінде ионды қармау аркылы иондар баска бағытпен жіберілсе, онда экранды металдандыру арқылы ионның зиянды әрекеттері залалсыздандырылады.
Иондық лигерлеу
thumb|300px|right
Иондық лигерлеу (Иондық имплантация, ионное легирование, ионная имплантация) — қатты денені қоспалық заттың иондарымен соққылау арқылы оған легирлейтін қоспаларды енгізу.
ШӨ аспаптар мен ИС өндірісінде Иондық лигерлеу көмегімен ШӨ кристалдың немесе оның бір бөлігінің электрооткізгіштігі мен типін өзгертеді; кейбір оптоэлектрондық материалдарды синтездейді. Иондық лигерлеуді МТШ ИС-ді жасауда жұқа үлдірлі резисторлар номиналын дөлдегенде сәулежолдар, фотоқабылдағыштар және т.б. аспаптарды жасағанда кейбір оптикалық материалдардың сыну коэффициентін өзгерту үшін қолданады. Иондық лигерлеу ионды сәулелік қондырғыларда жоғары вакуум (103—10 4Па) жағдайында жүзеге асырылады.
Иондық тозандану
Иондық тозандану (Ионное распыление) — электрондық аспаптар технологиясында қатты денелер бетінің вакуумда оны иондармен соққылаудың нөтижесінде бұзылуы.
Технологиялық процестерге байланысты мұны кейде "катодтық тозаңдалу" деп атайды, өйткені оңделетін денеге теріс потенциал беріліп, осы дене бетінің бағытында соққылайтын оң иондардың қозғалысы үдей түседі. Электрондық аспаптар технологиясында Иондық тозандану, негізінен, төсеніш (нысана) бетін ойып-өндеу (тазалау) үшін, сондай-ақ тозаңцатылған нысана затын төсенішке тұндыру жолы мен жұқа үлдірлерді алу үшін қолданылады. Иондық тозандану үшін көбіне инерттік газдардың (Не+, Na+, Av+,Kr+,Xe) 0,1 — 10 КэВ энергияға ие болатын иоңдары пайдаланылады.
Ионды-плазмалық технология
Ионды-плазмалық технология (Ионно-плазменная технология) — газразрядты төоменгі температуралы плазма компоненттерін пайдалану, электронды техникалық материалдар мен бұйымдарды алу және өндірудің жолдары мен тәсілдерінің жиынтығы. Ионды-плазмалық технология ШӨ аспаптар өндірісінде, соның ішінде төсеніштер бетін тазалауда және металдар, ШӨ немесе диэлектриктердің жұқа үлдірлерін, ионды-плазмалық тозаңдату, иондық немесе плазмо-химиялық тұндыру арқылы салу; топологиясы белгілі ИС-ны алу үшін жұқа үлдірлерді иондық және ионды-сәулелік ойып өндеу және т.б. жиі қолданылады.
Ионды-сәулелік тұндыру
thumb|left|250px|Иондық двигатель Ионды-сәулелік тұндыру (Ионно-лучевое осаждение) — энергиясы төмен (5—100 эВ) иондардың фокустелген шоғы көмегімен төсеніш үстіне металдар, шалаөткізгіштер немесе диэлектриктер үлдірлерін салу.
Ионды-сәулелік тұндыру кеңістікте күрделі жылжытулар жасамай-ақ көлемді денелер бетіне үлдірді бір қалыпты салуға, төсеніштің қалыпты температурасында эпитаксиаль қабаттарды өсіруге, тығыздығы жоғары үлдірлерді алуға мүмкіндік береді. Қолданылуы: Cds, CdTe, CdSe типті және т.б. қосылыстардың үлдірлерін алу және олардың негізінде фотоқабылдағыштарды, күн батареяларын, акустоэлектрондық құрылғыларды жасау.
Ионолитография
Ионолитография (Ионды-сәулелік литография, ИЛ) — кескінді жеңіл элементтерді (мысалы, Не+, О+, Н+, Аг+ және т.б.) иондар шоғымен тасымалдауды іске асыратын литографияның қазіргі жаңа түрі.
ИЛ-ның екі әдісі бар: сканирлейтін ИЛ, проекциялық шаблонды ИЛ. Фокустелген сәулесі бар сканирлейтін ИЛ сканирлейтін электронды литограионфияға ұқсас. Мұнда пластина үстіне тікелей суретті көшіріп түсіретін қондырғылар қолданылады. Осындай қондырғьща бастаудан шығатын иондар линзалар жүйесінің комегімен резистпен жабылған пластинаға фокустеледі. Жарықтандыру кезінде фокустелген сәуле дәл берілген орынға түсіріліп, электростатикалық ауытқытатын жүйе комегімен пластина бетінде кішкене аудан бойынша сканирленеді.
Аумақ шеттеріндегі сәуле қимасының ұлғаюынан сканирлеу ауданы шектелген (1 мм2-тан аспайды). Пластинаның толық бетіне кескіндеу әрбір аумақта орналасқан арнайы белгілерді сәйкестендіру арқылы жүзеге асырылады. Осы литография өлшемдері 0,03—0,3 мкм болатын шағын элементтерді жасау үшін қолданылады.
Шаблоны бар проекциялық ИЛ резистпен жабылған пластинадан аз қашықтықта орналасқан шаблонды коллимацияланған сәулемен жарықтандыруға негізделген. Шаблонда орналастырылған иондарды жұтатын үлдірдегі тесіктер топологияның жарықтандырылатын пішін үйлесімін (конфигураниясын) анықтайды. ИЛ рентгенолитографияға ұқсас, екі әдісте де фокустелмеген сәулелендіру көздері мен бірдей шаблондар қолданылады.
Ионорезист
Ионорезист - энергиясы 30 КэВ-тен бірнеше МэВ-ке дейінгі жеңіл элементтер (Н+, Н+, О+, Av+) иондарының әсеріне сезімтал болатын сұйық резист. Ионорезист ионолитографияда қолданылады.
Ионорезистпен қалыптастырылатын қабаттың қалындығы 0,1—0,6 мкм. Позитивті Ионорезисттің негізі полиметакрилат пен полисульфоңдар туындылары; негативті Ионорезисттің негізі полакрилат, полистирол, полидиендер.
Ионосфера
Радиотолқынды шағьшдыру қасиетін пайдаланып, тәжірибе арқылы ионосферанын төрт қабаттан түратыны анықталған: В D қабаты (60—80 км), Е қабаты (80-120 км), Ғ қабаты (220-400 км). Бұл қабаттар жыл бойы және тәулік бойы өзгеріп отырады. Мысалы, D қабаты бір орында тек күндіз пайда болады да, түнде жойылып кетеді. Ғ қабаттары таңертен минимум шегінде болса, күннін екінші жартысында максимум шегіне жетеді. Жазда ол F1 және Ғ2 қабаттарына бөлінеді. Сондықтан бір толқын арқылы белгілі бір қашықтықтағы пунктпен уақыт бойынша тұрақты байланыс орнату мүмкіндігі өте темен болады. Сондай-ақ, орта толқынның D қабатында жұтылу дәрежесі жоғары болғандықтан, бұл толқында күндіз радиохабарды тарату тиімсіз. Арнайы институттар немесе зертханалар алдын ала зерттеу жұмыстарын жүргізу арқылы жер бетінің қай аумағында қандай толқынның қай мезгілде, қандай дәрежеде таратылатынына болжам жасап, мүдделі орындарга тиісті ақпараттар таратып отырады.
Ионосфералық радиобайланыс
Ионосфералық радиобайланыс (Ионосферная радиосвязь) — декаметрлік толқындардың атмосфераның ионданған қабатынан шағылысатынына немесе метрлік толқындардың ионосферада шашырайтынына негізделген радиобайланыс. Мұндай байланыс қашықтығы 400 км-ден аспайды.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Зихау
Зихау (Sichau) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Зальцведель ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 254 адамды құрайды (31 желтоқсан). Алып жатқан жер аумағы 25,25 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 81 490. Муниципалитеттің басшысы — Буркхард Бирштедт.
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Трамон-Лассю
Трамон-Лассю (Tramont-Lassus) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Туль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,76 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54530, пошта индексі — 54115.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,06 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Торитама
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 169 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31 км² шамасында. Халық тығыздығы — 964 адам/км².
Тарихы
Қала 1953 жылы құрылған.
Санат:Пернамбуку елді мекендері
Конжервиль-Тьйонвиль
Конжервиль-Тьйонвиль (Congerville-Thionville) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Эссонна департаментінде орналасқан. Етамп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,47 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 91613, пошта индексі — 91740.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эссонна департаментінің коммуналары
Убидайық
Дереккөздер
Санат:Астық тұқымдасы
Каупер
Дереккөздер:
Санат:Аппарат
Мұса Бөкенбайұлы Дінішев
Дінішев Мұса Бөкенбайұлы (5.5.1912 жылы туған, Қазталов ауданы) - белгілі журналист, баспагер. Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері (1985). 1930 ж. Ақтөбе қаласындағы педагогикалық техникумды бітірген. 1934 ж. «Лениншіл жас» газеті редакциясының бөлім меңгерушісі, 1937-41 ж. Қазақ республикалық радиокомитетінің редакторы. 1941-45 ж. майдандық газеттерде тілші. Қазақ біріккен мемлекеттік баспасында редактор (1947-50), «Қазақфильм» кино студиясы сценариялық бөлімінің бастығы (1950-51), оқу педагогикалық мемлекеттік баспасының директоры (1951-53), Баспалар ісі жөніндегі бас басқарма бастығының орынбасары (1953-54), Мәдениет министірлігінің сценарийлер бойынша бас редакторы (1955-58) болып қызмет атқарды. Дінішев «Мәдениет және тұрмыс» журналының алғашқы редакторларының бірі (1958-61), бас редакторы (1965-76), Қазақстан мәдениет министрінің орынбасары (1961-64). 1976-87 ж. «Біздің Отан» газетінің редакторы. 1987 жылдан Дінішев — республикалық дәрежеде дербес зейнеткер. Қызыл жұлдыз, 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат: 1912 жылы туғандар Санат:Тұлғалар
Ақжолақ сасыр
Ақжолақ сасыр  (Ferula leucographa) – шатыршагүлділер тұқымдасының сасыр туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік.
Қазақстанда Талас Алатауының батыс бөлігінде (Машаттауда), Қаратаудың оңтүстік-шығысындағы (Үлкенбурыл т.) қиыршықтасты тау бөктерлерінде өседі. Биіктігі 1 м-дей дара, кейде бірнеше сабақты болады. Сабағының жоғарғы жағы (ұшы) сыпыртқы пішіндес жапырақсыз келеді. Ірілі-ұсақты жапырақтары тілімденген. 10 – 12 ұсақ гүлден тұрады. Гүлшоғыры шатыр тәріздес. Тұқымы – дәнек. Тұқымынан көбейеді. Маусым айында гүлдеп, шілдеде жеміс береді. Ақжолақ сасырөте сирек кездесетін және жойылып бара жатқан түр болғандықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.
Сілтемелер
Санат:Шатыршагүлділер Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер
Ресейдің федералды округтері
thumb|400px|Ресейдің сегіз федералды округі Федералды округ (Федеральный округ) — Ресейдегі федералдық субъектілердің топтары. Федералды округтер ел конституциясында аталмаған, олардың өз құзыреті жоқ және олар еш аймақтық істерді басқармайды.
Ресей президенті Путиннің 2000 жылғы 13 мамырдағы «Ресей Федерациясы Президентінің Федералдық округтегі Өкілетті өкілі туралы» №849 Жарлығына сәйкес құрылды.
Қосымша ақпарат
<references group="lower-alpha"/>
Сан-Эстебан-де-Гормас
Сан-Эстебан-де-Гормас (San Esteban de Gormaz) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Сория провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Тьеррас-дель-Бурго ауданында (комарка) орналасқан.
Ресейдің федералды округтері
Дереккөздер
* Ф
Сан-Эстебан-де-Гормас
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3291 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 406,71 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сория елді мекендері
Мультимедиаға арналған жаңарту жинағы
Мультимедиаға арналған жаңарту жинағы (Комплект модернизаций для мультимедиа; multimedia upgrade kit) — мультимедиалық дербес компьютерді жасауға қажетті құрауыштар жинағы. Жинаққа міндетті түрде әрқашанда CD-ROM жинақтауышы мен дыбыстық тақша кіреді. Міндетті емес, бірақ құрауыштар жинағына CD-ROM жинақтауышының интерфейсі мен динамиктер қосылады.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Костиха (Үлкен Кумена тармағы)
Костиха — Ресейдегі өзен. Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Кумена өзенінің сол жағалауынан 15 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка Вятка қаласынан Котельнич қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Киров облысы өзендері Санат:Кама су алабы өңірі өзендері
Олику-Вы-Яха
Олику-Вы-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Таб-Яха-Тарка өзенінің оң жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Соққы центрі
Дереккөздер
Санат:Физика
Бадырақ (ру)
Бадырақ — Қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре бойынша, Ұлы жүздегі қаңлының сарыбота (қарақаңлы) тармағының оңбайынан өрбіген.
Оңбай—Қозы— Жасмырза. Жасмырзадан Бадырақ тарайды. Тарихи деректерде, аңыздарда Бақа — Бадырақ екі ру қатар айтылып, іргелес жүреді. Арғы ата-бабалары Жейхұн (Сейхұн) өзені алабын (біздің заманымыздан бұрын 5 — 8 ғасырларда) мекендеген. Көне Хорезм, Соғды, Кушан мемлекеттерінің негізін қаласқан рулардың бірі болған. Көне парсы және моңғол деректерінде Іле өзенінің бас жағын қоныстанған Қаңлы хандығы туралы айтылып, оның құрамында Бадырақ руы да аталады. Кейіннен Бадырақ Ұлы жүз тайпалар бірлестігіне енген. Ұраны — Бәйтерек, таңбасы — шылбыр.
Дереккөздер
Санат:Шежіре Санат:Қазақ рулары
Бери (Ланди)
Бери (Beyries) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ланди департаментінде орналасқан. Дакс округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,29 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 40041, пошта индексі — 40700.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Санту-Антониу-даш-Арейяш
Санту-Антониу-даш-Арейяш (Santo António das Areias) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Марван (Порталегре) муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 261 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35,91 км² шамасында. Халық тығыздығы — 35,1 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Антоний Падуанский.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порталегре округінің елді мекендері
Қорамжәшік құю өндірісінде
Дереккөздер
Санат:Құралдар
Сэнтралиа (Айова)
Сэнтралиа (Centralia) — Айова штатының Дубьюк округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.4 км². FIPS коды — 19-12630.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 101 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Дубьюк округы (Айова)
Ирина Анатольевна Агапова
Агапова Ирина Анатольевна – жазушы, драматург, суретші. .
1975 жылы Мәскеуде дүниеге келген.
1989 жылы «Диана, Латона и вредная Слигарона» пьесасы кәсіби сахнада қойылады.
2000 жылы «Клуб» журналы Ирина Агапованы «ХХІ ғасыр драматургі» бағалайды. Қазіргі жастар арасындағы деп қарым-қатынас, жасөспірім кезіндегі махаббат жайлы «Современный котел дури» пьесасы 2000 жылы «Праздник в школе. Выпускные балы» жинағында жарық көреді. 2008 жылдан бастап әдеби журналдарда фантастика жанрындағы әңгімелері мен повестері жарияланады. Шығармалары: «Сказки старой мельницы», «Вертихвостки», «Три огонька возле елки», «Сапфиры принцессы», «Дорогой сказок братьев Гримм», «Здравствуйте, я ваш дядя!».
Дереккөздер
Санат:1975 жылы туғандар Санат:XXI ғасырдағы Ресей жазушылары Санат:Ресей драматургтері
Сан-Мауро-Кастельверде
Сан-Мауро-Кастельверде (San Mauro Castelverde) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Палермо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны адамды құрайды. Халық тығыздығы 16 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 114 км² шамасында. Пошта индексі — 90010.
Елді мекеннің қамқоршысы — Мавр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
IC 1306
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 1306 Санат:Аққу (шоқжұлдыз)
Қызыл Буляк
Қызыл Буляк — Башқұртстанның Бакалин ауданындағы ауыл, Ескі Матин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 14 адамды құрады. Пошта индексі — 452673, ОКАТО коды — 80207855003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Шертай Әмірбеков
Шертай Әмірбеков (11.12. 1939 жылы туған Коммунизм ауылы) — спортшы, жаттықтырушы. "Буревестник" ерікті спорт коғамының, облысы "Южный Казахстан" газеті ұйымдастырған жарыстардың бірнеше дүркін жеңімпазы. 1981 жылдан облысы спорт шеберлігін шындау мектебін басқарады. Осы мектептің түлектері Әмірбеков жаттықтыруымен Әлем кубогінің, Азия, Олимпияда ойындарында жүлделі орындарға ие болған. Олар: Нелли Ким — гимнастикадан Олимпиада чемпионы, Андрей Макаров — ауыр атлетикадан Азия ойындарының чемпионы, т.б.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Валенкур-Сельвиньи
Валенкур-Сельвиньи (Walincourt-Selvigny) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Камбре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,07 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59631, пошта индексі — 59127.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2068 адамды құрады. Халық тығыздығы — 137,23 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Үлкен Сепатка
Үлкен Сепатка — Ресейдегі өзен. Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шола өзенінің сол жағалауынан 72 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Шексна өзені бастауынан (сонымен қатар Ақ теңізінен) Череповец су торабына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері
Тангара (Риу-Гранди-ду-Норти)
Тангара (Риу-Гранди-ду-Норти) (Tangará) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатында орналасқан. Агресте-Потигуар мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Борборема-Потигуар экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 526 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 356,780 км² шамасында. Халық тығыздығы — 37,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1958 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Норти елді мекендері
Динамикалық жүктеу
Динамикалық жүктеу (Динамическая загрузка; dynamic program loading) — негізгі жадқа программа тұтасымен жазылмайтын программаларды жүктеу тәсілі. Жадта жоқ модульдер қажет болған кезде біртіндеп жүктеледі.
Жүйені жүктеу (Загрузка системы) — жүйе модульдерін сыртқы жадтан негізгі жадқа жазу.
Мәліметтер базасын жуктеу (Загрузка базы данных; database load) — мәліметтерді мәліметтер базасына жазу.
Программаны жүктеу (Загрузка программы; program loading) — программаны сыртқы жадтан негізгі жадқа жазу.
Сұраныс бойынша бетті жуктеу (Загрузка страницы по запросу; demand paging) — дискі беттерін қажетіне қарай негізгі жадқа жіберуге арналған виртуал операциялық жүйенің механизмі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Эдуард Исмаилович Багиров
Эдуард Исмаилович Багиров ─ Ресей жазушысы, драматург. .
1975 жылы Түрікменстанның Мары қаласында дүниеге келген. Мәскеуге ешқандай қаражатсыз келген жас жігіттің оқиғасы жайлы 2007 жылы «Гастарбайтер» романын жазып шығады.
Қазақстанның ерте орта ғасырлардағы мемлекеттері
Санат:Қазақстан тарихы
Эдуард Исмаилович Багиров
2008 жылы қараша айында «Любовники» романы, 2010 жылы «Идеалист» романы басылып шығады. 2011 жылы Багировқа 2009 жылы 7 сәуірде Кишинев қаласында болған келеңсіз оқиғалардың ұйымдастырушы деген кінә тағылып, үш айға қамауға алынады.
NGC 532
NGC 532 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 21 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 532 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5264, UGC 982, MCG 1-4-56, ZWG 411.55, IRAS01226+0900.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Малакометрия
Малакометрия — жартылай сұйық және жартылай қатты денелердің, мысалы, битумның, балауыздың, майдың қоюлығын, жүмсақтығын, түтқырлығын анықтайтын техникалық әдістер жиынтығы. Ол негізінен мұнай өнімдерін зерттегенде және т.б. өндірісте қолданылады. Ол үшін пайдаланылатын аспапты малакометр деп атайды.
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы Санат:Аспаптар
Футболдан 2016 жылғы Еуропа біріншілігі (іріктеу турнирі)
Толық мақаласы: Футболдан 2016 жылғы Еуропа біріншілігі
Футболдан 2016 жылғы Еуропа біріншілігінің іріктеу турнирі 2014 жылы қыркүйек айында басталып, 2015 жылы қараша айына дейін созылды. 54 құрама 23 жолдаманы сарапқа салды.
Сілтемелер
Санат:Футболдан 2016 жылғы Еуропа біріншілігі Санат:2014 жылғы футбол Санат:2015 жылғы футбол
Приишимка (Астрахан ауданы)
Приишимка — Ақмола облысы Астрахан ауданы, Новочеркасск ауылдық округінің құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Астраханка ауылының оңтүстік-шығысында 22 км жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 302 адам (155 ер адам және 147 әйел адам) болса, 2009 жылы 209 адамды (105 ер адам және 104 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Астрахан ауданы елді мекендері
Молва (Сосьва тармағы)
Молва — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сосьва өзенінің оң жағалауынан 167 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 70 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Константин Петрович Кауфман
Константин Петрович Кауфман (19.2.1818 – 4.5. 1882, Ташкент) – орыс инженер-генералы (1874), генерал адъютант (1864), Түркістан генерал-губернаторы (1867 жылдан) Санкт-Петербург ғылым академиясының құрметті мүшесі (1873).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Сутыя-Яха
Сутыя-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Таймыр (Долган-Ненецк) АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нгапкай-Яха өзенінің сол жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Таз өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасынан Енисей шығанағы су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері
Қатпарлық айнасы
Қатпарлық айнасы - қатпарланған нақтылы стратиграфиялық қабаттың сол қатпарлар жүйесіндегі барша құлыптарын бір-бірімен ойша жалғағанда пайда болатын шартты жазықтық. Бүл жазықтық көлбеу бағытталуы, еңістеле сағалануы, дөңес немесе ойыс, ал арагідік өте күрделі пішінді болуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Геология
Ақ жусан
Ақ жусан (Artemisia lercheana) – астралылар тұқымдасының жусан туысына жататын, жусан туысының бір түрі; көп жылдық шөптесін өсімдік.
Қазақстанның Ақтөбе, Атырау, Батыс Қазақстан, Қостанай, Қарағанды, Алматы облыстарындағы шөлді және дала аймақтарының құмайт, құмды және сортаң топырақты жерлерінде, кейде  ескі егістік алқаптарда өседі. Биіктігі 18-45 см, сабағы мен жапырақтарын ұйысқан қалың бозғылт сұр түк басқан. Тамыры жуан, сүректі келеді. Сабағы бұтақты, жоғарғы жағындағы жапырағы сағақты, орта шетіндегілері сағақсыз қауырсын тәрізденіп 2-3 рет тілімделген. Гүлі қос жынысты, күлтесі сары, не қызғылт түсті. Гүл шоғында 2-3 гүл болады. Тамыз — қазан айларында гүлдейді. Ақ жусан — қорегі мол, малды тез семіртетін күздік және қыстық жайылымдық шөп.
Дереккөздер
Санат:Жусандар Санат:Күрделігүлділер
Димитровче (Хасково облысы)
Димитровче (Димитровче) — Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 286 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6518. Телефон коды — 037703. ЕКАТТЕ коды — 21078.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Хасково облысының елді мекендері
Плэйнсбороу Тауншип (Нью-Джерси)
Плэйнсбороу Тауншип (Plainsboro Township) — Нью-Джерси штатының Мидлсекс округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 21213 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31.7 км² шамасында. FIPS коды — 34-59280.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Жүктеме коэффициенті
Жүктеме коэффициенті (Коэффициент нагрузки; load factor) — желідегі ең үлкен жүктеменің белгілі бір уақыт аралығында графиканың орташа жүктемесіне қатынасы.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Бауыржан Исаев
Исаев Бауыржан - әнші. 1979 жылы туған. 1998 жылы Оңтүстік Қазақстан музыкалық колледжінің, дербес әншілік бөлігін бітірген. Жас әншінің талантын төмендегі жүлделері арқылы білуге болады: "Арай" жас орындаушылардың облыстық конкурсының Гран-приі, "Жас қанат" республикалық жас орындаушылар конкурсының көрермендер сүйіктісі сыйлығына және II жүлдесі, Түркияда өткен "Памукале" халықаралық фестивалінің дипломы, Азия - дауысы - 96 халықаралық фестивалінің Гран-приі. Бауыржан Исаев Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясында оқиды. "Аяулым" деген атпен оның алғашқы ән альбомы жарыққа шықты.
Санат:Қазақстан әншілері
NGC 5683
NGC 5683 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1850 жылы 13 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5683 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52114, MCG 8-27-3, MK 474, ZWG 248.9, KUG 1433+488, NPM1G +48.0275.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Вертенти-ду-Лериу
Вертенти-ду-Лериу (Vertente do Lério) — Бразилиядағы муниципалитет, Пернамбуку штатында орналасқан. Агресте-Пернамбуку мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алту-Капибариби экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 517 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 81,117 км² шамасында.
Тарихы
Қала 1991 жылы құрылған.
Санат:Пернамбуку елді мекендері
Асылбек Жасаралұлы Еңсепов
Асылбек Жасаралұлы Еңсепов (5 сәуір, 1980 жылы Ақтөбеде туған) – қазақстандық күйші, домбырашы, музыкант. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2016). «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының иегері (2004). «Платинды Тарлан» тәуелсіз сыйлығының лауреаты (2004). Қазақстан жастар одағы сыйлығының иегері (1998).
Отбасы
Санат:Домбырашылар Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері Санат:Күйшілер Санат:Қазақстан Жастар одағы сыйлығының иегерлері Санат:Дарын мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Тәуелсіз "Тарлан" сыйлығының иегерлері
Гемоцит
Гемоцит (гемо және цит сөзінен) - қанның толық қалыптасқан кез-келген жасушасы эритроцит - лейкоциттің барлық түрі- тромбоцит-амебоцит. Омыртқасыздардың қанында (гемолимфесінде) гемоцит тек 1 ғана түрі жиі болады; Омыртқалылардың қанында гемоцит мамандандырылған түрлі жиынтығы болады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Калешевка
Калешевка — Ресейдегі өзен. Тверь облысы, Вологда облысы, Новгород облысы, Ленинград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Меглинка өзенінің сол жағалауынан 20 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Молога өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Раузат ар-Ризуан уа Хадикат әл-Ғилман
“РАУЗАТ АР-РИЗУАН УА ХАДИКАТ ӘЛ-ҒИЛМАН” (“Періштелер бағы және жын-шайтан тоғайы”) — тарихи шығарма.
Оны Бұхар шейхтары Қожа Мұхаммед Ислам мен оның баласы Қожа Са’ду сарайының хатшысы Бадр әд-Дин әл-Кашмири парсы тілінде жазған (1589 — 91). Еңбек 7 тараудан тұрады. Кіріспеде автор мен оның шығармалары туралы айтылған. 1 — 2-тараулар Қожа Мұхаммед Исламға арналған. Онда Шайбани сұлтандары мен Шығыс Түркістан билеушілерінің Қожа Мұхаммед Исламға жазған 24 хатының көшірмесі берілген. 3 — 4-тарауларда Іожа Са’ду тұсындағы саяси оқиғалар, 5-тарауда осы екі билеуші атына жазған шайбанилық хандар мен сұлтандардың, қашқарлық, бадахшандық билеушілердің 100-ден аса хаты, түрлі бұйрықтар мен жарлықтар (40-тан аса), 6-тарауда Мауераннахр, Хорасан, т.б. елдердің ақындарының өлеңдер жинағы, 7-тарауда Мауераннахр тарихы (1589 — 91) баяндалған. Шығармада 16 ғасрдағы Орталық Азия мен Қазақ хандығының байланысы туралы мәлімет молынан қамтылған. Абдолла ІІ-нің қазақ хандарымен қарым-қатынасы, оның Ташкент, Түркістан және бүкіл Ферғана өңірі үшін басқа шайбани ұрпақтарымен күресте қазақ хандары мен сұлтандарының көмегіне сүйенгені айтылған. Абдолла ханның Шығай хан мен Тәуекел сұлтанға Мауераннахрдан иеліктер бергені, олардың көмегімен өз қарсыластарын жеңгені туралы мәлімет берілген. Сондай-ақ қазақ халқының әлеум.-экон. және мәдени өмірінен құнды мағлұматтар береді. Қолжазбаның Уәли Мұхаммед ибн Маулана Хашим жазған жалғыз нұсқасы Өзбекстан ҒА Шығыстану ин-тында сақтаулы.
Дереккөздер
Санат:Парсы тіліндегі шығармалар
Сараптау жүйесі
Сараптау жүйесі (білімдерге негізделген жүйе) (экспертная система (система, основанная на знаниях); expert system, knowledge-based system) — ережелер мен шығару механизмдерінің жинағы бар білім базасын қамтитын жасанды интеллект жүйесі. Бұл жинақ ережелер мен пайдаланушыға ұсынылатын мәліметтердің негізінде жағдайды білуге, диагноз қоюға, шешімді тұжырымдауға немесе әрекетті таңдауға нұсқау беруге мүмкіндік тудырады; белгілі бір ғылым саласындағы маманның (мысалы, медицина, энергетика саласында) білімі мен тәжірибесін компьютерде жинақталған білімдер базасы арқылы модульдеп көрсететін зерделік программа. Осындай программа көмегімен маман емес адамның өзі сарапшымен ақылдаспай-ақ, шешім қабылдай алады. Білімдер базасын оңын ережелерімен және нәтиже алу, шешімге келу тәрізді мүмкіндігімен бірге пайдаланатын, осы заңдылықтар көмегімен практикадан алынған нақты мәліметтерді енгізіп, солардың негізінде жағдайды болжауға, мысалы, диагноз қоюға, белгілі бір шешім қабылдауға ұсыныс жасауға мүмкіндік беретін программа немесе жүйе. Берілген ақпаратты бұрын енгізілген ережелер арқылы талдаудан кейін шешім қабылдауды жасақтайтын программалар кешені.
Дереккөздер
Санат:ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Қазақстан жерінде мал шаруашылығының қалыптасуы
Жабайы жануарларды қолға үйрету
Жабайы жануарларды қолға үйрету неолит дәуірінен басталды. Ең алғаш қолға үйретілген үй жануарлары — қой мен ешкі. Қойдың арғы тегі — арқар (муфлон), ал ешкінікі — таутеке. Қой мен ешкі мөлшермен б.з.д. 8—7-мыңжылдықтарда қолға үйретілген деп есептеледі. Осы кезге жататын Жерорта теңізі маңайындағы тұрақтарда қой мен ешкінің сүйегі табылған.
Сиыр тұқымының дәл қай жерден шыққаны әлі аныкталмаған. Дегенмен де қолға үйретілген сиырдың да ең көне заманғы сүйегі б.з.д. 7-мыңжылдыққа жатады, ол Оңтүстік Анадолы жерінде (Түркия) табылған. Б.з.д. 6—5-мыңжылдықта Месопотамия жерінде мал шаруашылығы болғандығы бүгінде дәлелденген.
Қазақстан жерінде ең көне мал сүйегі энеолит дәуірі ескерткіштерінде кездеседі. Бұл — Терісек, Сексеуіл, Орталық Қазақстандағы Қарағайлы (Қарағанды маңы) тұрақтары, Шығыс Қазақстандағы Усть-Нарым қонысы. Бұлардың мөлшерлі жасы б.з.д. 3-мыңжылдықтың орта шені. Бұл тұрақтардан қойдың, ешкінің, сиырдың, жылқының сүйектері табылған.
Қазақстан жерінде қола дәуірінің кезінде-ақ үй маңындағы мал шаруашылығы қалыптасты. Б.з.д. 2-мыңжылдықтың орта кезіне жататын жерлеу орындарында, кейінірек қоныстарда қой, жылқы сүйектері көптеп кездеседі. Кейбір шөбі қалың, өзен-көлді аймақтарда орналасқан қоныстарда, мысалы, Шағалалы, Сарғары қоныстарында сиырдың сүйегі басым, ал Трушниково қонысында ұсақ мал мен мүйізді ірі қараның сүйегі табылған.
Бұдан 3 мың жыл бұрын Қазақстан жерінде құрғақшылық күшейді. Далалы, жартылай шөлейт, таулы аудандарда мал өсіру шаруашылықтың негізгі түріне айнала бастады. Алдымен жартылай көшпелілік, содан соң көшпелі мал шаруашылығы қалыптаса бастады.
Көшпелі шаруашылық түрлері
Археологиялық және этнографиялық материалдар Қазақстан жерінде ежелден бастап XX ғасырдың басына дейін мал шаруашылығының үш түрі қалыптасқанын көрсетеді. Көшпелі мал шаруашылығы Маңғыстау, Батыс, Орталық Қазақстан аймағында басым болған. Бұл аймақтарда қыстаусыз көшпелілермен қатар қыстауы бар көшпелілер де болған. XIX ғасыр мен XX ғасырдың басындағы деректерге қарағанда, көшпелілік Маңғыстау, Темір уездеріндегі адайларда, Атбасар уезін жайлаған бағаналыларда, ІҚазалы, Ырғыз, Торғай, Қапал уездерін мекендеген кейбір руларда жақсы сақталған. Батыс, Орталық Қазақстанның кейбір жерлерінде тастан, балшықтан, ағаштан салынған қыстауы болмаса да, қыста ұзақ уақыт көшпей, бір жерді паналап отыратын көшпеліліктің түрі болған.
Б.з.д. 1-мыңжылдықтың орта шеніне жататын, бір жерде шоғырланған Қараоба, Тасмола, Сыпыраоба, Қарабие деп аталатын рулық қауымдық зираттар осындай ұзақ қыстап отыратын жерлерге салынған сияқты. Бұл тайпалардың негізгі түліктері қой, жылқы, түйе болған.
Қазақстанның кейбір жерінде ерте заманнан-ақ жарртылай көшпелі мал шаруашылығы да қалыптасқан. Жартылай көшпелі деп көктем, жаз, күз мезгілінде жайылымның ыңғайына қарай жылжып көшіп отырып, қыста дайын қора-жайы бар қыстауларда қыстайтын мал шаруашылығын айтады. Мал шаруашылығының бұл түрі сақ-үйсін заманында-ақ дала мен таулы аймақтарда қалыптаса бастады. Мұндай аудандарға Жетісудың, Шығыс Қазақстанның тау етектеріндегі аймақтар жатады. Бұл аймақты мекендеген халық малды жазда биік таулы жайлауда бағып, қыста тау етегінде, тау қойнауындағы қыстауларда қыстатып күн кешкен. Кейде олардың қыстаулары Алтай, Тарбағатай сияқты биік таулармен сілемдесіп жаткан аса биік емес, қары аз Қаратауда болатын. Жартылай көшпелілікпен айналысқан көшпелілер қыстау маңындағы ұсақ өзен, бұлақтардың жағасына егін салатын. Олардың негізгі дақылдары: тары, арпа, бидай. Жартылай көшпелі мал шаруашылығымен айналысқан тайпаларда қой, жылқымен қатар сиыр малы да өсірілді.
Орта ғасырларда Ертіс бойы мен Жетісудағы отырықшы қоныстарда, кішігірім қалаларда суармалы егіншілік болған. Жартылай көшпелілерде егіншілік, отырықшылықтың белгілі бір нышаны болғанымен, негізгі шаруашылығы — мал бағу, ал тұрмысы көшпелілікке бейім болды.
Отырықшы мал шаруашылығы Оңтүстік Қазақстандағы, Сыр, Шу, Талас, Арыс өзендері бойында, Қаратаудың оңтүстік беткейінде қалыптасып, таралды. Оларда мал шаруашылығымен қатар суармалы егіс, жауын суымен шығатын егіншілік жақсы дамыды. Соғды мен Ферғананың отырықшы мәдениетіне бұл елдердің көршілес жатуы оларда ертеде-ақ отырықшы мәдениеттің пайда болуына әсерін тигізді. Сақ заманының өзінде Оңтүстікте Шырық-Рабат, Бәбіш-Молда, Баланды сияқты бекіністі қалашықтар қалыптасты.