cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шектеуші фактор
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Изотахалар
Изотахалар (изо... және грекше: tachos жылдамдық) - географиялық картадағы жеддің, ағыстың және т.б. жылдамдығының бірдей мәнді нүктелерін қосатын сызықтар.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Геодезия
NGC 6313
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1887 жылы 21 сәуірде Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6313 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59739, UGC 10742, MCG 8-31-25, ZWG 252.22, IRAS17090+4823.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Арқамүйіз балық
Жер бетінде арқамүйіз - балықтың 40-қа жуық түрі бар. Табиғи ортада ұзындығы 30 см-ге жетеді. Арқамүйіз балық ашық түсте келеді. Арқасы жасыл, бауыры ақ түсті. Көзінің қасында жиектері көкшіл түсті қара жолақтары бар. Құйрығына жақын жерде қара сызықтар өтеді. Ауызы сары түсті. Тістері өте өткір. Теңіз кірпілерін жеуге оңай. Арқамүйіз балықтар жақсы жүзе алмайды. Ұзақ уақыт бойы салқын толқындарында арқа қанаты мен құрсақ қанатын қозғалтып тұрады. Көбеюі өте қарапайым.
Тигран Вартанович Петросян
Тигран Вартанович Петросян (Տիգրան Վարդանի Պետրոսյան, 17 маусым 1929 ж., КСРО, Тбилиси — 18 тамыз 1984 ж., КСРО, Мәскеу) — шахматтан дүние жүзінің тоғызыншы чемпионы (1963 — 1969), шахмат теорияшылы. 1953 жылдан бастап әлем чемпионы атағына үміткерлер матч-турниріне қатысты. 1962 жылы Кюросаода қаласында (Кариб теңізі) өткен үміткерлер турнирінде тамаша табысқа қол жеткізді. Ол М.Таль, Р.Фишер, П.Керес, Е.Геллер, В.Корчной, П.Бенко, М.Филип сынды әлемдегі ең мықты гроссмейстерлер қатысқан төрт айналымды турнирде бас бәйгені иемденді. Әлем чемпионы М.Ботвинникпен кездесуге мүмкіндік туды. Әлем чемпионы атағы үшін болған матч 12,5:9,5 есебімен Петросянның пайдасына шешілді (1963, Мәскеу).
Арқамүйіз балық
Дереккөздер
Санат:Балықтар
Тигран Вартанович Петросян
Ол “Мәскеу шахматы” (1963 — 1966), “64” (1968 — 1977) журналдарының бас редакторы қызметтерін атқарды. Петросян КСРО құрамасы сапында тоғыз рет бүкіләлемдік шахмат олимпиясында жеңіске жетті. Бірінші тақтада 38 ойын өткізіп (25 ұтыс, 13 тең) 31,5 ұпай жинады. Сегіз рет Еуропаның командалық чемпионатында алтыннан алқа тақты. 1959 — 1961, 1969 — 1975 жылдары КСРО чемпионы атанды. 1970 жылы болған “Ғасыр матчына” қатысты. Шахмат саласындағы еңбектері үшін “Құрмет белгісі” (1965), “Халықтар достығы” (1981) ордендерімен, медалдармен марапатталды. Ераван қаласындағы шахмат үйіне, Мәскеудегі кәсіподақтар шахмат клубына, Мәскеудегі кәсіподақтардың сырттай шахмат ойнайтын мектебіне Петросян аты берілген. 1984 жылдан Мәскеуде Петросян атындағы халықаралық турнир өтеді.
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том
Санат:Тұлғалар Санат:Шахматшылар
Тишкина
Тишкина — Ресейдегі өзен. Тюмень облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Демьянка өзенінің сол жағалауынан 692 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 52 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Тобыл өзенінің құйылысынан Конда өзенін қоспағанда Ханты-Мансийск (жоғарырақ) қаласына дейін. Өзен саласы — Тобылдан Обьке дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Корновеккьо
Корновеккьо (Cornovecchio) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Лоди провинциясында орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Эд Вествик
Эдвард «Эд» Вествик (ағыл. Edward «Ed» Westwick, 27 маусым 1987 жылы туған;Стивенэйдж, Великобритания)- британдық әртіс және музыкант.Көбінесе «Сплетница» сериалындағы Чакк Басс рөлімен белгілі. Сол рөлі үшін Teen Choice Awards ( 2008 – 2009жж.) және  Young Hollywood Awards (2009ж.)  екі рет марапатталған болатын.
Қойнауқатқа әсер ету әдістері
Қойнауқатқа әсер ету әдістері. Мұнай сатындарын игеру қарқынын жоғарлату яки қойнау байлықтарын игеру дәрежесін арттыру мақсатында жатын режимін жасанды түрде өзгерту әдістері. Бұл әдістердің болмысы қойнауқатты тоғытқан ығыстырушы және жұмысшы агенттердің түрлерімен, сол сияқты көмірсутектерді ығыстыруды қамтамасыз ететін процестер сипатымен анықталады. Мұндай әдістер қатарына жататындар: сумен тоғыту әдісі; жылу-физикалық әсер ету әдістері; термохимиялық әсер ету процестері; сұйық, жұрындарының қозғалыстарьш жұмысшы агент көмегімен жүзеге асыратын араластыра ығыстыру әдістері т.с.с.
Эд Вествик
Өмірбаяны
Болашақ әртіс Питер Вествик пен психолог Кэролдың отбасында дүниеге келген. Эдвард үш ұлдың ең кенжесі. Вествик жеке меншік мектепте оқыған және де оқу орталығы Barclay School.-да білім алды. Одан кейін Эд North Hertfordshire College колледжына түсіп, «Вторжение» атты фильмінде өзінң ең бірінші рөлін сомдайды. Эд Вествик-профессионалды әртіс. Көп уақыт аралығында ол National Youth Theatre лондондық театрында өзінің білімін арттырған болатын.
Дереккөздер
https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BA,_%D0%AD%D0%B4 Вествик Эд
Сұлтанмахмұт Ноқатұлы Шоқбытов
Сұлтанмахмұт Ноқатұлы Шоқбытов (5.12.1969, Қоңырат а., Қарақалпақ АКСР-і, Әз.), ХДСШ-і, қара белбеу. Респ- ның, Кіндік Азия елдері ойындарының (1995, Ташк.) Ч-ны. Түркиядағы, Италиядағы халықар. турнирлердің РФ ч-тының финалисі (1993 - 94). Тверь қ-сындағы университеттің физика-математика ф-тін бітірген. 2006 жылдан Алматыдағы Азия ойындарына дайындық орталығының директоры.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша каратэшілер Санат:Қазақстан каратэшілері
Стрэффорд (Нью-Гэмпшир)
Стрэффорд (Strafford) — Нью-Гэмпшир штатының Стрэффорд округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 3991 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33.2 км² шамасында. FIPS коды — 33-73860.
Бұзаубас
Бұзаубас  (Gryllotalpіdae) – түзу қанаттылар отрядына жататын зиянды жәндіктер. Қазақстанда 2 түрі кездеседі. Кәдімгі Бұзаубас (Gryllotalpa gryllotalpa) және біртікенекті Бұзаубас (unіspіna). Бұзаубастар дымқыл топырақты, ойпаңды жерлерде тіршілік етеді, алдыңғы қанаттары артқыларына қарағанда едәуір қысқа. Жаздың жылы кездерінде індерін топырақтың үстіңгі қабатына таяу, ал қыста 1 м тереңдікке дейін қазады. Даму циклі бір жылдан аса уақытқа созылады. Жұмыртқаларын тереңдігі 10 – 20 см қазылған інге салады. Эмбрионалдық дамуы 10 – 15 күн. Олар көбінесе картоп, көкөніс және бақша дақылдарын зақымдайды. Бұзаубасты жою үшін жүгері, қара бидай, арпа, сұлы дәндерінің уландырылған еліктіргіштерін топыраққа араластырады. Сүдігер терең жыртылып, отамалы дақылдардың қатар аралығы өңделеді. Күздің бас кезінде Бұзаубастар қыста мекендейтін телімге тереңд. 70 см ұстағыш ор (70×70 см) қазылып, көңмен толтырылады. Температура 0°С-қа төмендеген кезде көңді шығарып, жиналған Бұзаубастарды жояды.
Бұзаубас - қара шегірткеге жақын, ұзын мұртшалы тікқанатты жәндіктер қатарына жатады. Бұл ірі жәндіктің алдыңғы аяқтары жақсы жетілген, қазуға жақсы бейімделген, сондықтан латынша аты - "шегіртке көртышқан" деп аталады. Денесі қоңыр түсті, ұзындығы 3,5 - 5 см, денесі қалың ұсақ жылтыраған түктерінің арқасында жібек тәрізді жылтырайды. Ылғалды топырақтарда, көбіне өзен аңғарларында өм ір сүреді. Өсімдік тамырымен, жауын құрттарымен және жәндіктер дернәсілдерімен қоректенеді. Көбею кезінде жабайы және мәдени өсімдіктердің тамырында 5 - 10 см тереңдікте шар тәрізді ұя жасайды. Жаз ортасында бір жатын бөлмесінде 600 жұмыртқалары немесе дернәсілдері болады. Мәдени өсімдіктердің тамырларын зақымдап, бау - бақшаларға зиянын тигізеді.
Дереккөздер
Санат:Турақанаттылар
Тлунг-Ягун (Ингу-Ягун тармағы)
Тлунг-Ягун — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ингу-Ягун өзенінің сол жағалауынан 113 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 49 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Есенбай Әшімәліұлы Әлпейісов
Есенбай Әшімәліұлы Әлпейісов (1952 жылы туған, Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданы Құлан ауылы) – техника ғылымның докторы (1997).
Әлпейісовтің 34 ғылыми еңбегі жарық көрген. 3 авторлық куәлігі бар.
Дереккөздер
Санат:1952 жылы туғандар Санат:Құланда туғандар Санат:Техника ғылымдарының докторлары Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері Санат:Құрылыс материалдары ғылыми-зерттеу және жобалау институты қызметкерлері Санат:Тараз мемлекеттік университеті оқытушылары
NGC 1840
NGC 1840 — Mensa шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 3 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1840 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC62, in LMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз)
Жайлау
thumb|right|300px|Жайлау. 1967 ж. Қастеев Ә. Жайлау – қыстаудан біршама қашық, кей жағдайда мүлде алыстағы шөбі шүйгін, өзен-көлді, суы тұнық, бастау-бұлақты, салқын самалды, шыбын-шіркейі аз, ауыл-ауыл болып қоныс тебуге қолайлы жазғы малжайылымдық жер. Шөбі селдіреп, оты сұйыла бастаған жерден сонысы басылмаған құйқалы қоныс-өрісті жайлауға жайылым қуалай, өріс аудара отырып көшу төрт түліктің қоңын көтеру үшін аса маңызды болған.
Жайлау көшіне дайындық
thumb|right|250px|Қырғауылдың қауырсынымен әшекейленген қарқара ерттелген көш түйесінің бұйдасын ұстаған әйел. Буаз малдан төл алынып, бойдақ мал қарақұйрық болып, жылқы раңдап, түйенің өркеш қомы толығып қарақайысқа айналғанда ауыл көктеуден жайлауға көшуге дайындық жасайды. Жайлауға көшу мен дайындық мерзімі жергілікті жердің ерекшелігімен, күн райының өзгешелігімен байланысты болып келеді. Кей жерлерде мамырдың екінші жартысынан, ал қайсыбір өлкелерде маусымның басынан көшуге әзірлік басталады. Көш уақытын, әдетте, есепшілер мен ауыл ақсақалдары белгілейді де, көшке дайындық жасауды тапсырады. Ат әбзелдері, көш көлігінің саймандары, арба-күйме әзірленеді. Көш жүгі негізінен түйеге артылатындықтан ауыт, қом, ашамай, кәтеп, желқом т.б. көлік әбзелдері дайындалады. Өздігінен салт жүре алмайтын ауру-сырқаулы қарттар мен кішкене балаларды түйе үстінде алып жүру үшін өбе жасалады. Көш күні көбіне сәрсенбі, бейсенбі тәрізді сәтті күнге орайластырылып, құрбандыққа мал сойылып, бата беріледі. Көшуден бірер күн бұрын үйдің ішкі жабдықтары, тұрмыстық бұйымдар, құрал-саймандар әртүрлі қаптарға салынып, кілем, алаша, сырмақтарға оралып, теңделеді. Көшетін күні таңғы астан кейін киіз үйдің жабындары (үзік, туырлық, түндік) алынып, теңделеді. Кереге керегеқапқа, уық уыққапқа кигізіліп, буылады. Теңдер мен тоғанақтар көш көлігіне артылады. Киіз үйдің шаңырағы және отбасының ырыздығы – ас-тағам салынған кебеже артылған түйе көштің басында болады. Көш керуенін тіл көзден сақтасын деп, шаңырақ артқан түйенің басына қарқара құсының қауырсынын қадап қояды. Мұндай көшті ел ішінде "қарқаралы көш" деп атайды. Көш басындағы шаңырақ артқан түйені басына ақ шыңқан шылауыш тартқан әулеттің үлкен бәйбішесі жетектейді. Сөйтіп, көш жайлауға бет алады.
Сәнді көш
Қазақы тұрмыста жайлау көші – қызықты-думанды өтетін сән-салтанаты жарасқан көш. Ауыл ересектері тәуір деген киімдерін киіп, жастар қызылды-жасылды киініп жақсы ат мініп, жорғасын тайпалтады. Әсем сырмақ, түкті кілеммен жабылған түйедегі жүк, тоғанақталған тең, кебеже сандық өз жарасымымен көз тартады. Жүк артқан түйенің саны едәуір болған сайын көш байлығын паш етіп тұрады. Түйенің бас тұрманы – ноқта. Ноқтаның өзі де, бауы да кілем тәрізді тоқылған құрдан жасалып, құндызбен көмкеріледі. Салпыншақтары қымбат тастармен, күміспен әшекейленеді. Шаңырақтың ат жалын ұстауға жараған тұңғыш ұлы болса, көш керуеннің ноқтабауын соған ұстатады, бәйбіше есік пен төрдей жер алда жүріп отырады. Ал ноқтабау ұстаған ұлдан өрбіген ұрпақ айрықша мәртебеге ие болып, сол елдің ноқта ағасы атанған. Көшке ілескен жігіт-желең, қыз-келіншектердің өзара әзіл жарасып көш-керуеннің салтанатын аша түседі. Көш жөнекей кездескен көрші ауылдың жастарымен ән әуелетіп, ара-тұра айтысып та алады. Бүркітін, қаршығасын қолына қондырып, ұшқыр тазы ілестірген аңшы-саятшылар көшке өзінше көрік береді. Мұндай көшті салтанаты мен сәулеті жарасқан сәнді көш дейді. Көшке жолай кездескен жолаушы «Көш байсалды болсын» немесе «Көш көлікті болсын!» деп тілек айтып, сәлемдесіп, жөн сұрасады. Көш керуенін көргенде еру ел сусын, ақ-тағам алып шығады. Еру ауыл ұсынған сусынды әуелі көшкен ауылдың жасы үлкендері, онан соң жасы кішілері алады. Сусынды ішердің алдында әуелі сусыннан ат жалына бір-екі тамшы тамызып, содан соң барып ішсе, келіндер ауылдың тұсынан жаяулап өтетіндіктен сусынды жерде тұрып ішеді. Көшкен ел сусынды ішіп болған соң, еру елге рақмет айтады. Әйелдер сусын ішкен ыдыстың ішіне тана, түйме, сөлкебай сияқты заттар салып қайтарады. Көшіп бара жатқанда елдің жас келіндері зираттың және аталы үлкен ауылдардың жанынан аттан түсіп, жаяулатып өтетін болған. Жайлау көші осылайша кей жерде үдере көшіп, қайсыбір жерлерде ерулеп көшіп отырады. Бір бұлақ пен келесі бұлақтың, суаттың т.б. су көздерінің арасы тым қашық жерлерден үдере көшіп өтеді. Ал су көздерінің арасы жақын болса жер оты шүйгін болатындықтан ондай жерлерден ерулеп көшеді. Халық ұғымында «түйенің қомын алып, теңді шешпей көшуді» үдере көшу; ал «түйенің қомын алып, теңді шешіп көшуді» ерулеп көшу дейді. Ел жайлауға көшіп бара жатып, көш жөнекей егіндікке қолайлы тәлімі жерге тары, бидай, арпа егетін болған. Ел жайлаудан түскенде егіннің басы толып, орып алуға дайын болады. Тары бас ала бастаған кезде шымшық торғайдан қору үшін күрке тігіп, қарауылдайтын адам егістік басында болады. Ал кей жылдары егіндікке жақын жерге мықи ұя салатын болса, ол жерге бірде бір торғай, шымшық жоламайтын болған. Әсіресе, тарының қас жауы шымшық торғай болса, шымшық торғайдың қас жауы мықи (қаршыға тектес құс) болған.
Жайлауға мал айдау
Көш малын айдайтын малшылар қоржындарына күндік жол азығын – (асылған ет, құрт, ірімшік, нан, тоқаш т.б.) алып жүреді. Жанторсықтарына қымыз, айран, шұбат құйып алады. Қой мен ешкі отары көштен бірер күн бұрын жая, өргізіліп айдалады. Жолай бірнеше қонып көш керуеннен едәуір алда жүріп отырады. Ірі қара малдары – жылқы мен сиыр төлдерімен қоса, көштің алдында айдалады. Көш кезінде көшбасы көш малының келесі бір көштің немесе еру елдің отарымен араласып кетпеуін қадағалайды. Сондықтан көшбасы ерулеп қонатын жерге алдын-ала келіп, шөптің басын буып немесе құрық шаншып белгі салып қоятын болған. Мұндай белгі салынған жерге өзге ру көшінің ерулеп жатуына тыйым салынады. Сондай-ақ көш өзге рудың белгісі бар құдығының басына ерулемеуге тырысқан. Жайлаудағы қоныс, жайылымдық жерлер рудың ата-бабасынан мұра болып келе жатқан меншігі болып саналады. Жалау-қыстау арасының ұзақтығы жер бедеріне байланысты далалы (жазық) және таулы өлкелерде әртүрлі болып келеді. Айталық, батыс, оңтүстік-батыс, солтүстік және Орталық Қазақстанның далалы аймақтарында жайлаудың қашықтығы жүздеген шақырымға созылған. Қазақстанның оңтүстігі мен шығысын мекендеген малшылардың жайлауы көбіне биік таудың шалғынды аңғарларында, өзен бойларында орын тепкен. Жайлауға маусым айының басынан, тамыздың соңына дейін қоныстанған. Көштен бұрын ұсақ мал – қой, ешкісі ерте айдалып, жылқы, сиыр, түйе сынды ірі мал көшпен бірге ілесіп отырған. Көшу ұзақ, бірнеше күнге созылатындықтан, алдын-ала көш жолы белгіленеді. Қай жерде ерулеп көшуді, қай жерде үдере көшуді белгілейтін қолайлы өткел, асу, малға жайлы суат т.б. жер ерекшелігін, көш жолын, жайылым-өріс жағдайларын жақсы білетін адамды жершенеуші, көшбасшы деп атайды. Жершенеуші көшті ұйымдастыру, бақылау жұмыстарына басшылық жасайды. Сөйтіп, бірде үдере көшкен, бірде ерулей көшкен жайлау көші белгіленген жайлауға келіп байыз табады.
Жайлаудың мәдени кеңістігі
Жайлау төрт түлік малға оңтайлы өріс болуымен қатар, жұртшылық, ел адамдары үшін де қолайлы әлеуметтік-мәдени кеңістік болған. Өйткені көшпелілер салтына үйлескен бірқанша тіршілікқамы әрекеттері, дәстүр-жоралғылары осы жайлауда жүзеге асырылады. Атап айтқанда, сыбағаға шақыру, құдаласу, қыз айттыру, атастыру, келін түсіру, ас беру, бие байлау (қымызмұрындық), шашыратқы беру т.б. Сонымен қатар қой қырқу, киіз басу, өрмек тоқу т.б. жұмыстар атқарылып, қысқа азыққа құрт, ірімшік, қатық т.б. тағам түрлері дайындалады. Ал жастар арасындағы ақсүйек ойнау, алтыбақан тебу сияқты бірқатар ойын-сауықтар жайлаудың думанын қыздыра түседі. Ел шекарасындағы жақын жерде орналасқан үлкен жайлауларда жыл сайын жәрмеңке өткізілген. Батыста Темір, Ойыл; Оңтүстік-шығыста Қарқара; Орталықта Қоянды сияқты тұрақты жәрмеңкелер болды. Ел аралайтын бақалшылар да саудасын ел жайлауға қонған кезде қыздыратын болған. Ілкідегі Жібек жолының тарам-тармақтары қазақ жайлауларының үстінен өткен. Ел ішіндегі құқықтық қатынасқа байланысты билер шешетін дау-дамайлар жаз жайлауда қаралып, даудың қара-ала жібі кесіледі. Елдің ішкі-сыртқы саяси, әлеуметтік мәселелері ел ағалары, белгілі би-сұлтандардың бас қосқан мәртебелі жиылыстарында қаралып шешіледі.
Белгілі болған жайлаулар
Қазақстанның әр өңірінде дүйім жұртқа белгілі болған жайлаулар бар. Атап айтқанда, оңтүстікте және Шу өңірінде Дабұсын, Кент, Қотан, Талды, Барша, Жиделі, Тобылғылы; оңтүстік-шығысында Дегерес, Қарқара, Шалкөде, Шұбартал, Асы, Түрген, Үшқоңыр, Үшалматы, Сырт; шығысында Шыңғыстау, Сарыкөл, Жиделі, Сартай, Сауыр, Марқакөл, Шілікті жазығы; солтүстікте Қызылқақ, Сілеті көлінің жағалауы, орталығында Шідерті, Нұра, Қарқаралы, Семізбұғы, Ботақара; батысында Үстірт, Тайсойған, Мұғалжар және Ойыл, Сағыз, Қобда өзендерінің бойы сияқты, оңтүстік-батыста Қаратау қойнауларының күнгейіндегі Ордаған, Терісжайлау, Жота, теріскейдегі Созақ, Мойынқұм, Бетпақдала және т.б. бір-біріне жалғасып жатқан кең жайлаулар бар. Жайлауға қоныстанған кезде белгілі бір аумақтағы тігілген үйлердің саны кейде бірнеше жүздегенге дейін жеткен. Қазақ өмірін зерттеген И.П. Шангиннің, В.В. Сапожниковтың еңбектеріне сүйене отырып, зерттеуші Н.Э. Масанов байырғы кезде суы мол жайлауларда ауыл-ауыл болып қоныстанатынын, әсіресе, Нұра өзенінің бойындағы жайлауда 1000-ға дейін киіз үй тігілетінін; Бурылтоғайға жақын жердегі жайлауларға 400-ден астам үй қоныстанғанын, сондай-ақ, хан-сұлтандар көшіп-қонғанда жайлауға 500-1000-ға дейін үй тігілгенін көрсетеді.
ХІХ-XX ғасырдың бас кезінде қоныстандыру саясатының аса қарқынды жүргізілуінен, әрі ғасыр басында халықты күштеп отырықшы (ұжымдастыру) өмірге көшіруге байланысты, сондай-ақ түрлі жағдайлар (жұт) орын алуы салдарынан қазақтың жайлауының ауқымы едәуір тарыла бастады. Демек, жайлау қазақтың дәстүрлі мал шаруашылығында, тіршілікқамы мәдениетінде және әлеуметтік тұрғыдан да орны айрықша саналатын қоныстану жүйесінің елеулі бір құбылысы саналды.
Әдебиеттер
Санат:Қазақ мәдениеті Санат:Қазақ салт-дәстүрлері Санат:Тұрмыс
Каменистое (Тастақты) мұнай кен орны
Каменистое (Тастақты) мұнай кен орны — Оңтүстік Маңғыстау ойысының Өзен-Жетібай антиклин өңіріндегі мұнай кен орны. Іздестіру бұрғылауына дайындық 1976-1985 жылдары жүргізіліп, кен орны 1986 жылы ашылған.
Географиялық орны
Маңғыстау облысында, Жетібай кен орнына жақын орналасқан.
Геологиялық құрылымы
Кен сыйыстырушы көтерілім триас шөгінділері арқылы солтүстігінен, оңтүстігінен және шығысынан тектоникалық жарылымдармен шектелген және бәрі де жарылымдар арқылы тоғысқан төрт дербес күмбезбен күрделіленген құрылым болып табылады. Құрылым ендікке жуық бағытта жайғасқан. Мұнай жатыны литологиялық құрамы жағынан жанартау материалдарының қоспаларын кіріктіретін құмтастардан, алевриттерден құралған, жоғарғы триастың табанынан орын алған. Тұтқышының типі жағынан жатын қойнауқаттық, литологиялық және тектоникалық тұрғыдан қалқаланған. Жинауышы кеуекті, ашық кеуектілігі 14%, өтімділігі 1,011 мкм2. Қалыңдығы 70-90 м-ге дейінгі сазды таужыныстар жапқыш қызметін атқарады.
Жатыс сипаты, қанығуы
Жатынның мұнайлы бөлігінің биіктігі 149 м, қиманың өнімді бөлігінің жалпы қалыңдығы 10,2 м, тиімдісі 6 м, мұнайға қаныққаны 3,0 м, бастапқы қойнауқаттық қысым 33 МПа, температурасы 122°С. 12 мм-лік штуцерде мұнайдың шығымы 14 м3/тәу болды, қойнауқат мұнайының мұнайға қаныққандығы 100 м3/т.
Тығыздығы, құрамы
Мұнайдың тығыздығы 859 кг/м3, құрамы жөнінен аз күкіртті (0,2%), мол парафинді (25,6%). Асфальтендер мен силикагелдік шайырлардың жиынтық мөлшері 5,5%-дан аспайды. Гидрокарбонатты-натрийлі типті қойнауқат суының тығыздығы 1012 кг/м3, минералдылығы 23,6 г/л. Суда йод, ион, бром бар. Кен орны барлануда.
Санат:Қазақстан мұнай кен орындары Санат:Маңғыстау облысы кен орындары
Сарықұлжа (тау, Ақтоғай ауданы)
Сарықұлжа – Бектауата тауларының солтүстік-батысындағы тау.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Қаработа ауылынан солтүстік-батысқа қарай 10 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 1082 м. Күрделі пішінді тау бойлық бағытта 8 кмге созылған, енді жері 5,5 км. Беткейлері тік жартасты. Оңтүстік-шығысында 3 км жердегі Бектауата тауларында Бектауата үңгірі орналасқан. Оңтүстік-батыс етегінде Бектауата демалыс үйі жайласқан.
Геологиялық құрылымы
Жер қыртысы жоғарғы палеозойдың қызғылт гранит, гранодиориттерінен түзілген. Оның бетін делювийлі-пролювийлі шөгінділер жапқан.
Өсімдігі
Тау етегінің қиыршықтасты қоңыр, сұрғылт топырағында қара баялыш, жусан, тасбұйырғын басым қуаң шөлейт далаға тəн өсімдіктер өскен. Баурайы мал жайылымына пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) таулары
Өлшем құралдарының түрлері
Өлшем
Өлшем (физикалық шаманың өлшемі, ҚР СТ 2.1-2000) деп берілген мөлшердегі физикалық шаманы жаңғырту (сақтау) үшін қолданылатын өлшем құралы. Өлшемнің бұл құралдарына кірлер, ұзындықтық ұштың өлшемдері, т.б. жатады. Тәжірибеде бір мәнді және көп мәнді өлшемдер, сондай-ақ өлшемдер жиыны және магазині қолданылады. Бір мәнді өлшемдер бір мөлшердегі шамаларды жаңғыртады (кірлер). Көп мәнді өлшемдер физикалық шаманың бірнеше өлшемдерін бейнелейді. Мысалы, миллиметрлік сызғыш заттың ұзындығын сантиметрмен де, миллиметрмен де көрсете алады.
Өлшемнің жиындары мен магазиндері шаманың кейбір аралық немесе қосынды мәндерін бейнелеуге мүмкіндік алу үшін бір мәнді және көп мәнді өлшемдердің бірігуін көрсетеді. Өлшемдер жиыны әр түрлі мөлшердегі біртекті өлшемдердің жиынтығын көрсетеді, ол жиынды қолдануға мүмкіндік береді, мысалы, лабораториялық кір жиыны. Өлшемдер магазині - бір механикалық бүтінге конструктивті біріктірілген өлшемдер магазині.
Бір мәнді өлшемдерге стандартты үлгілер және стандартты заттар жатады. Стандартты үлгі - белгілі бір сипаттаманың сандық мәнін орнату мақсатында метрологиялық аттестациялауға ұшырайтын, қажетті түрде рәсімделген заттың белгілі мөлшері (пробасы). Бұл сипаттама (немесе қасиет) сыртқы ортаның белгіленген жағдайларында мәні белгілі шама болып табылады. Мұндай үлгілерге, мысалы, қаттылықтың нақтымәндері бар минералдар жиыны жатады. Олар осы параметрді басқа минералдарда анықтау үшін пайдаланылады (Моос шкаласы).
Өлшемдерді пайдаланғанда олардың номиналды және нақты мәндерін, сондай-ақ өлшем қателігі мен разрядын (дәрежесін) ескеру қажет. Номиналды деп өлшемде көрсетілген мәнді атайды. Өлшемнің нақты мәні ресми эталонды пайдаланған жоғары сапалы өлшеу нәтижесі ретінде арнайы куәлікте көрсетілуі керек.
Номиналды және нақты мәндердің айырмасы өлшемнің қателігі деп аталады. Қателікке таңбасы бойынша қарама-қарсы шама өлшемде көрсетілген номиналды мәнге түзетуді білдіреді. Аттестациялау кезінде қателіктер табылуы мүмкін болғандықтан, өлшемдер разрядтарға бөлінеді (1, 2-разрядты) және разрядты эталондар деп аталады (үлгілі өлшеуіш құралдар). Оларды өлшем құралдарды салыстырып тексеру үшін пайдаланады. Өлшем қателіктерінің шамасы өлшемдерді топтарға (кластарға) бөлу үшін негіз болады.
Өлшемдік түрлендіргіш
Түрлендіргіштер мынадай болып бөлінеді: алғашқы (өлшенетін шаманы тікелей қабылдайтын), шығысында шама тіркеу немесе арақашықтықта тасымалдау үшін ыңғайлы түрге ауысатын - тасымалдаушы; алғашқылармен бірге жұмыс істейтін және физикалық шаманың тегін өзгертуге әсер етпейтін - аралық түрлендіргіштер. ==Өлшеудің түрлері. Классификациясы.== Өлшенетін шаманың сан мәнін алу бойынша 4-ке бөлінеді: тікелей, жанама, жиынтық және бірлесіп өлшеулер. Тікелей өлшеу деп өлшенетін шаманың мәнін бірден эксперимент көмегімен өлшеу. Жалпы практикадағы өлшеу осы тікелей өлшеу бола алады. Тікелей өлшеуге мысал келтірер болсақ онда сызғышпен өлшеу, штангенциркульмен өлшеу немесе таразымен салмақты өлшеуді атап өтсек болады.
'8-сурет. Өлшеу тізбегі: 1-2- сезімтал элементі бар алғашқы. өлшеуіш түрлендіргіші; 3 - аралық өлшеуіш турлендіргіштер'
Өлшеуіш аспаптар
"Өлшеуіш аспаптар - өлшеуіш ақпаратты пайдаланушыға қабылдауға ыңғайлы түрде алуға мүмкіндік беретін өлшем құралдары."
Тікелей әсер ету аспаптары сәйкес градуировкасы бар көрсету құрылғыларында өлшенетін шаманы бейнелейді. Мұнда физикалық шама тегі өзгермейді. Тікелей әсер ету аспаптарына, мысалы, амперметр, вольтметр, термометр жатады.
Салыстыру аспаптары өлшенетін шаманы мәні белгілі шамалармен салыстыруға арналған. Мұндай аспаптар ғылыми мақсаттарда кең қолданылады, сондай-ақ сәулелену көздерінің жарыңтығы, сығылған ауаның қысымы сияқты шамаларды өлшеу үшін тәжірибеде кең қолданылады.
Өлшеуіш жабдықтар
Өлшеуіш жабдықтар - шаманы өлшеудің қосалқы құралдары. Олар дәлдіктің жоғарғы деңгейі қажет болғанда өлшеу нәтижелеріне түзетулерді есептеу үшін қажет. Мысалы, егер аспаптың көрсетулері қатаң шектелген (құжатта көрсетілген) температура кезінде дәл болса, термометр қосалқы құрал бола алады. Өлшеуіш жабдықтар қосалңы құралдың өзінің қателіктерімен байланысты өлшеулер нәтижелеріне белгілі бір қателіктерді енгізетінін ескерген жөн. Метрологиялық ережелер бойынша өлшем құралдары екі түрге бөлінеді: жұмысшы өлшем құралдары және эталондар. Жұмысшы өлшем құралдары техникалық құрылғылардың, технологиялық үдерістердің, сыртқы ортаның параметрлерін анықтау үшін қолданылады. Жұмысшы құралдар лабораториялық (ғылыми-зерттеулер үшін), өндірістік (технологиялық үдерістердің сипаттамаларын қамтамасыз ету және бақылау үшін), алаңдық (ұшақтар, автомобильдер, кемелер үшін) болуы мүмкін. Жұмысшы құралдарының әрбір түрі айрықша көрсеткіштерімен ерекшеленеді. Осылайша, өлшемнің лабораториялық құралдары - ең дәл және сезгіш, ал олардың нәтижелері жоғары тұрақтылықпен сипатталады. Өндірістік құралдар өндірістік процестің түрлі факторлары: температура, ылғалдылық, т.б. сияқты факторлардың әсеріне қарсы тұру қасиетіне ие. Алаңдық құралдар сыртқы әсер етулердің кең шектерінде үнемі өзгеріп отыратын жағдайларда жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау Санат:Физика
Басқару бағдарламасы
Басқару бағдарламасы (''управляющая программа) — берілген алгоритм функцияларына сәйкес бағдарламалау тіліндегі бұйрықтар жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Фациялық баламалар
Фациялық баламалар - тау жыныстардың литологиялық-фациялық тұрғыдан бір-біріне ұқсас бірлестіктері. Салыстырмалы бірлестіктер әр түрлі дәуірлерде және бір-бірінен алшақ аймақтарда түзілуі мүмкін. Фациялық баламалар терминінің көп ретте стратиграфиялық балама терминінің синонимі ретінде қолданылып жүргені дұрыс емес.
Дереккөздер
Санат:Геология
Дхармачакрамудра
Дхармачакрамудра — үйрету ұғымын білдіретін белгі, мұндай кезде Будданың екі қолы кеуде тұсындағы қозғалысымен доңғалақ қозғалысын білдіріп тұрады
Дереккөздер
Санат:Өнер Санат:Мәдениет
Михаил Михайлович Резунов
Михаил Михайлович Резунов - 1947 жылы 1 тамызда РКФСР Брянск облысы Мглинск ауданының Зорька кентінде туған. Орыс. Әкесі - Резунов Михаил Яковлевич, марқұм, кеңшарда кешенді бригада бригадирі болып жұмыс істеген. Анасы - Резунова Елизавета Григорьевна, марқұм, кеңшарда сауыншы болып жумыс істеген. Қарағанды металлургия комбинатының жанындағы Зауыт- ЖТОО өнеркәсіптік және азаматтық құрылыс факультетін (Теміртау қ., 1976) инженер-құрылысшы мамандығы бойынша; В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының өнеркәсіп құрылысын ұйымдастырушылар факультетін (1977) құрылыс өндірісін ұйымдастырушы мамандығы бойынша бітірген. Экономика ғылымдарының докторы (2007). Докторлық диссертациясының тақырыбы: «Көмірдіңжер асты газифи- кациясы кәсіпорындарын салудың негізгі мәселелері». Б¥¥ жанындағы Халықаралық ақпараттандыру академиясының академигі (2003). Келесі авторлық куәліктері бар: «Вертикалды цилиндр тәріздес резервуарды монтаждау тәсілдері» (2001), «Резервуарды монтаждау тәсілі» (2001), «Металдан жасалған иилинло тәоізлес оезеовүаоды монтажлаү тәсілі» (2001 V «Гидровинттік баспа» (2001), «Көлемді бұйымдарды қалыптауға арналған әмбебап штамп (нусқалар)» (2002), «Мұнара тәріздес құрылғы» (2003), «Мұнайды қайта өңдеуге дайындауға арналған қурылғы» (2003), «Жебелі мұнара тәріздес кранды автоматты түрде тепе-теңдестіpyre арналған қурылғы» (2004). 1969 жылдың шілде айынан - ҚазКСР Ауыр құрылыс министрлігі «Қазметаллургқұрылыс» тресінің Орталық базасында БӨП механигі. 1969 жылдың тамыз айынан - ҚазКСР Монтаж арнайы құрылыс министрлігі «Қазболатқұрылғы» тресінің №1 Теміртау басқармасында монтаж учаскесінің 4-ші дәрежелі болат және т/б құрылғыларының монтаждаушысы, 1972жылдан-шебері, 1975жылдан-жұмыстарды атқарушысы, аға жүмыстарды атқарушысы. 1977 жылдан - «Қазболатқұрылғы» тресі Қарағанды басқармасының бас инженері. 1985 жылдың ақпан айынан - КСРО Ауыр құрылыс министрлігінің «Ауыриндустрияқүрылысмонтаж» Челябинск тресінде арнайы жұмыстар басқарма- сының бастығы. 1985 жылдың шілде айынан - ҚазКСР Монтаж арнайы құрылыс министрлігі «Қазболатмонтаж» тресінің бас инженері. 1989 жылдан - «Қазболатмонтаж» кұрылыс-монтаждык өнеокәсіптік біолестігінін бас инженері.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Павлодар округі
Павлодар округі — 1928-1930 жылдары болған Қазақ АКСР-інің әкімшілік-аумақтық бірлігі.
Павлодар округі 1928 жылы 17 қаңтарда Семей және Ақмола губернияларының құрамындағы Павлодар уезінен құрылды. Аудан орталығы Павлодар қаласы болды. Округ 9 ауданнан тұрды:
1928 жылы 23 маусымда Федоров ауданы орталығы Максимо-Горьковское ауылында болған Максим Горький ауданы болып өзгертілді, ал Володар ауданы орталығы Цюрупинское ауылында болған Цюрупинский ауданы болып өзгертілді.
1930 жылы 17 желтоқсанда Қазақ АКСР-інің барлық басқа округтары сияқты округ таратылып, оның аудандары ірілендіріліп, республикалық билікке тікелей бағынуға берілді.
Әдебиет
Санат:Қазақ АКСР округтары Санат:Қазақстанның тарихи облыстары Санат:Павлодар облысы тарихы
Даннэлл (Миннесота)
Даннэлл (Dunnell) — Миннесота штатының Martin округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 167 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.0 км² шамасында. FIPS коды — 27-17180.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Қатира Жаленова
Қатира Жаленова - 1951 жылы 22 сәуірде Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, Ақмая ауылында туған. ҚазМУ-дің филология факультетін бітірген (1973). 1973-1993 жылдары Қазақ радиосында редактор болып істеген. Қазір туған жері Сыр бойына қайта оралып, кәсіпкерлікпен айналысады.
Шығармашылығы
Тұңғыш жинағы — «Кел, махаббат» 1978 жылы жариялайды. «Аңсағай менің әнімсің» (1981), «Ақ гүлдер» (1989) өлеңдер жинағы жарық көрді. Бір топ өлеңдері «Разбеғ» (1986) атты ұжымдық жинақта орыс тілінде басылып шықты. Тәжік ақыны Г.Сүлейменованың «Қырық бұрым» (1983) өлеңдер жинағын аударған.
Жетістіктері
1979 жылы Мәскеуде өткен Бүкілодақтық жас ақын-жазушылардың кеңесіне, Түрік дүниесі поэзиясы ІІ-фестиваліне қатысқан. Республикалық «Жігер» фестивалінің лауреаты, Абайдың 150 жылдығына арналған ақындар мүшәйрасының жүлдегері. Облыс әкімінің екі мәрте стипендиаты.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қызылорда облысы Санат:1951 жылы туғандар
Абай ескерткіші (Семей)
Абай ескерткіші Семей қаласында 1972 жылы ашылды.
Қазақ халқының ақыны және ағартушысы Абай Құнанбайұлының өмірі мен шығармашылығы Семей қаласымен тығыз байланысты.
Ескерткіш Абай алаңына орнатылған. Тұғырда Абайдың: «Өлді деуге бола ма, айтыңдаршы, өлмейтұғын артында сөз қалдырған» деген өлең шумағы жазылған.
Авторлары: мүсінші Д.Г. Элбакидзе, сәулетші Шингарев.
Тағы қараңыз
Санат:Семей ескерткіштері Санат:Абай Құнанбайұлы
Бөгеуілге орнықтылық
Дереккөздер
Санат:Электроника
Муритиба
Муритиба (Muritiba) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Салвадор агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Санту-Антониу-ди-Жезус экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Тарихы
Қала 1919 жылы құрылған.
Санат:Баия елді мекендері
Торну
Торну (Torno) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 452 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,35 км² шамасында. Халық тығыздығы — 731,9 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Апостол Пётр.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Фациялық ерекшеліктер
Фациялық ерекшеліктер - петрологияда: магмалық тау жыныстарының, денелердің, бірлестіктердің өз жаралуының фациялық жағдайларынан туындайтын қасиеттері — олардың минералдык құрам ерекшеліктері, құрылымдары, бітімдері, магмалық дене болмысында орналасу ерекшеліктері, жапсарлық әсер, автометаморфизм және қоспалану сипаттары және т.б.
Поль
Поль (pole — сырық) — ұзындықтың британдық бірлігі. 1 поль = 5, 0292 м. Орман шаруашылығында 1 поль = 5,486 м. Экономикалық 1 поль = 6, 401 м.
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы
Нидерверн
Нидерверн (Niederwerrn) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Франкония әкімшілік округіне бағынады. Швайнфурт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 7913 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 9,77 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 6 78 160. Муниципалитеттің басшысы — Петер Зайферт.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Саз құладыны
Саз құладыны - біздің сулы-сазды жерлеріміздегі ең көп таралған қанатты жыртқыш. Бұл - дене пішіні орташа (қанатының құлашы 140 см), басы мен иығы ақ түсті, жыртқыш келбетті құс. Кескініне сай келмейтін, шиқылдаған дауысы бар. Саз құладынын қамыс арасы мен жығанақтардан жер бауырлай ұшып, жемтігін іздеп жүргенін жиі көруге болады. Жемтігін тапқан бойда, қанаттарын арқасына жиіп, тас түйіндей төмен құлайды. Ол күшті ұзын аяқтарымен өзінен үлкен жемтігін ұстап тұра алады. Қазақстанның барлық жеріндегі қамысы қалың өскен су қоймаларында тіршілік етеді. Ұяларын қамыстың кептелген жері мен ну өскен жеріне, кейде су үстіне салады. 3-6, көбіне 4-5 сирек теңбілді жасыл жұмыртқаларын аналығы басып шығарады. Ал аталығы ұя салынған аймағын қорғап, аналығына жем тасиды. Балапандары 40 күннен кейін ұшады, бірақ ұзақ уақыт ата-анасының қамқорлығында болады. Бұлар әртүрлі жануартектес - ұсақ торғайлар мен ірі үйректер, сонымен қатар сарышұнақтар, ондатр, бауырымен жорғалаушылар, балықтар, тіпті жәндіктермен де қоректенеді. Наурыздың ортасында ұшып келеді, қыркүйекте ұшып кетеді.
Халуиха
Халуиха — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сефтра өзенінің сол жағалауынан 28 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тапсырмаларды басқару программасы
Тапсырмаларды басқару программасы (Программа управления заданиями; job control program) — фондық режім мен алдыңғы шептегі бөлімдерде бір тапсырмадан келесі тапсырмаға үзіліссіз. өтуді жасақтайтын программа.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Кешірім Бозтаев
Бозтаев Кешірім Бозтайұлы (1933-1999) - қоғам және мемлекет қайраткері, Семей облысының бұрынғы бірінші хатшысы.
Өмірбаяны
Кешірім Бозтаев - 1933 жылдың 25 шілдесінде бұрынғы Семей облысы Аягөз ауданының Ақшатау ауылында дүниеге келген, Найман тайпасының Қаракерей руының Сыбан бөлімінен шыққан. Кешірім Бозтаев Шығыс Қазақстан және Семей облыстары өнеркәсібінің дамуына зор үлес қосты. 1989 жылы 20 ақпанда СОКП Орталық Комитетінің Бас хатшысы М. Горбачевтің атына шифрограмма жолдап, Семей сынақ полигонында ядролық сынақтардың тоқтатылуын талап еткен тұңғыш азамат. КСРО әскери - өнеркәсіптік кешенінің қарсылығына қарамастан, полигонды жабу жолында 1991 жылға дейін үздіксіз күрес жүргізді. Өзі Қазақстан Компартиясы Семей обкомының бірінші хатшысы бола отырып, 80 – жылдардың соңында құрылған «Семей – Невада» қозғалысына қолдау көрсетті.
КСРО Қорғаныс министрлігінен ядролық сынақтардың радиациялық салдарлары туралы материалдарды жариялауын және бұл ақпараттарды Қазақстанға беруін, Семей полигонының маңайында орналасқан елді мекендерге қаржылық көмек көрсетілуін, тұрғындардың әлеуметтік – экономикалық жағдайының жақсартылуын, сондай-ақ өнердегі радиоэкологиялық жағдай мен тұрғындардың денсаулығын тексеретін комиссияның құрылуын талап етті.
Қызметтері
Кешірім Бозтаев – Қазақстан Республикасының 1992 жылғы 18 желтоқсанда қабылданған «Семей ядролық сынақ полигонындағы ядролық сынақтар салдарынан зардап шеккен азаматтарды әлеуметтік қорғау» туралы Заңының, ядролық сынақтар салдарынан зардап шеккен тұрғындарды медициналық оңалту бағдарламасының авторы. 1996 жылы Қазақстанның белгілі қоғам қайраткерлерімен бірге Халықаралық «Полигон – 29 тамыз» қоғамдық қайырымдылық қорын құрды. 2002 жылы бұл қор БҰҰ Экономикалық және әлеуметтік кеңесінде консультативтік статусқа ие болды.
Марапаттамалары
К. Бозтаев - үш мәрте Еңбек Қызыл Ту орденімен, медальдармен, көптеген Құрмет Грамоталарымен марапатталған. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қызметкері. 1997 жылдан Ұлттық қауіпсіздік мәселелерін зерттеу академиясының (Мәскеу) толық академик – мүшесі, «Экология» халықтық академиясының академигі, Семей мемлекеттік медициналық академиясының Құрметті профессоры, Семей қаласының Құрметті азаматы. Материалды Абай атындағы Семей әмбебап кітапханасы ұсынған.
Дереккөздер
1. Шығыс Қазақстан облысы мәдениеті кітабы, АТАМҰРА
3. Пигаваев В. Есімі еске алуға әбден лайық // Егемен Қазақстан. - 2011. - 2 б.
4. Сейсенұлы Д. Полигон кімге зардап...: К.Бозтаевтың"Қайнар синдромы" атты кітабы туралы // Егемен Қазақстан. - 1995.
5. Сәрсеке М. Шығыс елі риза саған, Кешірім // Семей таңы. - 2009. - 20 тамыз. -  4 б.; Семей таңы. - 2009.; – 4 б.
Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті түлектері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Академиктер Санат:Профессорлар
Малаховка (Кокшеньга тармағы)
Малаховка — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кокшеньга өзенінің сол жағалауынан 198 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Сан-Марино қалаларының тізімі
right|Карта Сан-Марино
Санат:Елдер бойынша қала тізімдері Санат:Сан-Марино
Түркі халықтарының жекпе-жектері
Түркі халықтарының жекпе-жектері, біздің эрамызға дейінгі шамамен 3-2 ғасырларда қалыптасқан. Сол уақытта Ұлы дала мен Қытайдың арасында шиеленіскен қақтығыстарға толы болған. Қытайдағы буддизм мен Конфуцийдің іліміне негізделген жекпе-жек ілімі кешпенділердің дене тәрбиесінен бөлек болатын. Түркілер отқа табынатын, күллі ғаламды жаратушы жанды беретін де алатын да Тәңірі деп түсінетін, өздеріне қамқор, тілекші болып жүретін Аруаққа сенетін. Аруақты атағанда бойларын қуат кернеп, ерекше жігерленетін, қаһарланатын. Олар өздерін далада жаратқан Көк бөрінің ұрпағымыз деп есептейтін. Көк аспанға табынатын, жақсы көретін түстері көк болатын, көк аспандай шексіздікті, кең даланы сүйетін. Олар отырықшылардың ушу, таеквондо, каратэ, айкидо, ката сияқты т. б. жекпе-жек түрлеріне атқа шабу, көкпар, аударыспақ, теңге ілу, қыз-қуу, қамшыгерлік, садақ тарту, жүген, құрық салу, бұғалық тастау сияқты жартылай әскери жекпе-жекте түрлерін қарсы қойды.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Изотермдер
Изотермдер (изо... жоне грекше: therme — жылылық, ыстық) - географиялық картадағы бір сәттегі немесе орташа бір кезендегі (жыл, ай бойғы) ауаның, судың және топырақтың бірдей температуралы нүктелерін қосатын сызықтар.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Геодезия
Вилтон (Айова)
Вилтон (Wilton) — Айова штатының Маскатин округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 4.9 км². FIPS коды — 19-86070.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 2839 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Маскатин округы (Айова)
Дхьяни-будда
Дхьяни-будда - махаянистік пантеондағы буддалардың бір дәрежесі.
Дереккөздер
Санат:Өнер Санат:Мәдениет
Уруна
Уруна — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Неня өзенінің оң жағалауынан 102 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 47 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Бия. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Серіппе
thumb|right Серіппе - жүктеме әсерінен серпімді деформациялануы нәтижесінде уақытша энергия жинау үшін арналған бөлшек ; iркiлу және механикалық энергияны жұту үшiн қолайлы серпiмдi элемент. Серiппе (болат, пластмасса, ағаш) тiптi биiк берiк және серпiмдi қасиеттер жеткiлiктi болатын кез келген материалдан iстеп шығара алады.
Дереккөздер
Санат:Көлік бөлшектері Санат:Механика Санат:Материалдар Санат:Материалдар механикасы терминдері
Vieteri
Батыс Желдер ағысы
thumb| Батыс Желдер ағысы — оңтүстік жарты шардағы 40° және 55° орта ендік аралығында үнемі батыстан соғатын желдің әсерінен қалыптасқан суық теңіз ағысы. Оны антарктидалық циркумполярлық (полюсті айналушы) ағыс деп те атайды. Ол Атлант, Үнді, Тынық мұхит суларын кесіп өтіп, 1000 — 1300 км ендікте, тереңдігі 1 — 5 км-ге дейінгі су массасын сағатына 3,5 км жылдамдықпен қозғалысқа келтіреді. Өте терең бойлауына байланысты мұхит түбіндегі жоталар әсерінен ағыс солт-ке қарай бірнеше тармақтарға бөлінеді. Олар: Перу, Бенгал және Батыс Австралия суық ағыстары. Батыс Желдер ағысынының әсерінен Атлант, Үнді және Тынық мұхит сулары Антарктида жағалауындағы мұхит суымен араласа алмайтындықтан, олардағы судың температурасы мен тұздылығында үлкен айырмашылық бар. Ағыстың өн бойында мұз сеңдері мен мұзтаулар жыл бойы қалқып жүреді.
Сілтеме
Санат:Мұхит ағыстары Санат:Антарктика
Сальзигут (Кабак ауылдық кеңесі)
Сальзигут — Башқұртстанның Кармаскалин ауданындағы ауыл, Кабак ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 260 адамды құрады. Пошта индексі — 453028, ОКАТО коды — 80235823003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Спондилоартрит
Спондилоартрит(грек spondylos-омыртқа және arthron-буын)-омыртқа аралық буындардың қабынуы. Спондилоартрит- созылмалы инфекциялы ауру. Ауру клиникалық белгілеріне қарай дизентерния, мерез, ревматизм Спондилоартрит болып бірнеше түрге бөлінеді. Ауру жамбас пен сегізкөз буындарынан басталып, біртіндеп омыртқа аралық буындарға таралады. Осы кезде тиісті ем қолданылмаса асқынып буын аралығындағы шеміршекті зақымдайды да, шеміршектер қатаяды, иіледі, адамның белі бүкірейеді.
Белгілері
Спондилоартрит кезінде адам еңкейіп, шалқайғанда, белі қатты қатты ауырады, қимыл, қозғалысы қиындайды. Науқас тез шаршағыш келеді, тағамға тәбеті шаппайды.
Емі
антибиотиктер, гормонды препараттар қолданылып, аурудың асқынған түріне хирургиялық операция жасалады, сылау, емдік гимнастика қолданылады.
Қолданылған әдебиет
Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 389 бет
Санат:Аурулар
Шалю (Пюи-де-Дом)
Шалю (Chalus) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Пюи-де-Дом департаментінде орналасқан. Иссуар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,58 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 63074, пошта индексі — 63340.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 186 адамды құрады. Халық тығыздығы — 28,27 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Сити оф Иган (Миннесота)
Сити оф Иган (City of Eagan) — Миннесота штатының Dakota округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 64 206 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 86.6 км² шамасында. FIPS коды — 27-17288.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Кушелкова
Кушелкова — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Томь өзенінің оң жағалауынан 535 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь Новокузнецк қаласынан Кемерово қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері