cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жасуша
Жасушаның химиялық құрамы
Жасушаның құрамында 80-нен астам химиялық элементтер кездеседі. Олар жасушадағы зат алмасу процестеріне қатысады. Әрбір жасушаның құрамы ағзалық және бейағзалық қосылыстардан тұрады. Ағзалық қосылыстарға: нәруыздар (ақуыз), майлар, көмірсулар және нуклеин қышқылдары жатады. Бейағзалық қосылыстар: су және минералды тұздар. Ағзалық қосылыстар жасуша құрамының 20-30% үлесіне тең. 1. Нәруыздар - көміртегі, сутегі, оттегі, азот, күкірт және т. б. элементтерден тұратын күрделі ағзалық заттар. Нәруыздар 45°-80° С-да ұйиды. Олардың құрамы 20 аминқышқылынан тұрады. 2. Майлар үш элементтен құралған, олар: көміртегі, сутегі, оттегі. Майлар судан жеңіл, суда ерімейді. Май глицерин мен май қышқылынан тұрады. 3. Көмірсулар - майларға ұқсас, көміртегі, сутегі, оттегіден тұрады. Көмірсу деп аталу себебі, сутегі мен оттегінің арақатынасы сумен бірдей. Демек, сутегі атомы оттегі атомынан 2 есе көп деген сөз. Көмірсуларға әр түрлі суда тез еритін тәтті (кристаллы) қанттар жатады. Бұлардың ішінде көбірек таралғандары - глюкоза (жүзім қанты) мен гликоген (жануарлар крахмалы). Гликоген бауыр мен бұлшықеттер жасушаларында кездеседі. Нәруыздар, майлар және көмірсулар - жасуша цитоплазмасының, ядросының және органоидтарының негізгі құрылыс материалдары болып саналады. Нәруыздардың молекулалары жасушадағы химиялық реакцияларды тездетуге қатысады. Нәруыздар мен көмірсулар ыдырағанда энергия бөлінеді. Майлар жасуша жарғақшасының құрамында көп болады, әрі энергия көзінің негізгі қоры болып табылады. Жасушаның бейағзалық заттары - су мен минералды тұздар. Жасуша цитоплазмасында су мөлшері аздау болады. Сондықтан цитоплазма - қоймалжың, жартылай созылмалы сұйықтық. Су жасушаға еріткіш ретінде өте қажет. Себебі жасушадағы түрлі химиялық реакциялар тек еріген заттардың арасында жүреді. Қорек заттары жасушаға тек сұйық (еріген) күйінде қабылданады. Жасушаның 80%-ы су. Оңдагы кажетсіз өнімдер мен зиянды заттар су арқылы сыртка шығарылады. Жасуша цитоплазмасында тұздардан көбірек кездесетіндері: хлорлы натрий, хлорлы калийден баска натрий, калий, кальций, магнийлердің фосфорлы және көмірқышқылды тұздары. Минералды тұздар судың жасушалар мен жасушааралық заттардың арасында теңдей бөлінуін қамтамасыз етеді. Нуклеин қышқылдары (nucleus - ядро) жасуша ядросында түзілетіндіктен осылай аталған. Нуклеин қышқылдарының құрамында көміртегі, оттегі, сутегі және фосфор болады. Нуклеин қышқылдары 2 топка бөлінеді: ДНҚ - жасуша хромосомасында (ядрода) болады, ол тұқымқуалау белгілерін ата-аналарынан ұрпақка берілуін кадағалайды. Жасушадағы нәруыздардың құрамын анықтайды. РНҚ - жасушаның цитоплазмасында болады. РНҚ әр жасушаның өзіне ғана тән нәруыздардың түзілуіне қатысады.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Цитология Санат:Жасушалар
Халит Ергенч
Халит Ергенч (түр: Halit Ergenç; 1970 жылы 30 сәуірде Ыстанбұлда дүниеге келген) — түрік елінің театр және кино актеры.
Өмірбаяны
Халит Ергенч 1970 жылы Ыстанбұлда актер Саит Ергенчтың отбасында дүниеге келген. 1989 жылы ол Ататүрік атындағы лицейде білім алды.
ЖОО-ны жалғастыру үшін Халит алғашында Ыстанбұлдық техникалық университетіне, бірінші курсты тәмамдағанан кейін Мимар Синан атындағы Университетке ауысып кеткен. Оқу кезінде ол маркетолог және оператор болып жұмыс істеген. Бір кезде Халит әнші Айше Пеккан мен бірге ән айтып, биші ретінде де өзін көрсеткен.
Мансабы
1996 жылы Халитты «Дормен» театрына жұмысқа қабылдап, оған «Патша және мен» мюзиклінен оның алғашқы рөлін берді. Қара періште телехикаясы арқылы ол өзін жақсы көрсете білді. Ергенч театрда жұмысын жалғастырып, онда «Мені сүйші, Кет!», «Тәтті ғашықтар», «Мені жақсы көр», «Амфитрион», «Евита», «Елес және басқалары», «Сарқырамалар суарса» қойылымдарында орын тапты. «Көше Капмаджа» және «Олжақта бола ма?» телехикаяларында жұмыс істегенен кейін, ол Нью-Йоркке барып, онда «Зактың хикаялары» мюзиклінде ойнады.
2000 жылы Ергенч «Жоқ жерден махаббат», «Ажал іздері» фильмдерімен, «Зерде», «Әкем, Гофрет және мен» телехикаяларында рөл алды.
Сонымен қатар Ергенч «Бүгін кет ары, кел», «Попкорн», «Арапшасы» театралдық қойылымдарында ойнаған. 2004 жылы ол «Алия» телехикаясында Санем Челик және Нежат Ишлермен бірге басты рөлдердің біріне ие болды. 2005 жылы Ергенч режиссер Шаған Ермектің «Әкем мен ұлым» драмасында түсті. 2006 жылы «2.0 желісі» фильмінде Халит Ергенч Германияның беделді түрік актрисасы – Селма Ергечпен бірге басты рөлде көрінді. 2006 жылдан бастап «Мың бір түн» телехикаясында Онур Ақсалдың рөлін сомдаған.
Сол шақта сонымен қатар ол: «Көтеріліс машиналары» және «Алғашқы махаббат» фильмдерінде рөлдерін сомдады. 2006–2008 жылдар аралығында Халит Ергенч Нью-Йорктегі Манхеттеннің әйгілі театры Бродвейде көптеген басты рөлдердің майталманы болған. Ергенч тағы «Көшбасшымыз - Ататүрік» фильмінде Мұстафа Кемал Ататүріктің рөлін сомдады. 2011 жылдан бастап «Тамаша ғасыр» телехикаясында I Сүлейменнің рөлінде ойнады. Халит керемет биші. Ол түріктің «Үлкендер үшін бишілер» атты бағдарламада қатысқан. Халит Ергенчтің айтуы бойынша оған Зеки Демиркубуз және Ферзан Езпетек атты әйгілі режиссерлермен жұмыс істегенді және Реха Ердем бен Шаған Ермек атты жас дарынды режиссерлермен жұмыс істеуді жақсы көретінді.
Сейя (аудан)
Сейя (аудан) (Seia (freguesia)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сейя муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Фтизиатрия
Фтизиатрия (грек. phthіsіs — титықтап арықтау, көксау және іatreіa — емдеу) — туберкулез ауруы және оны емдеу, одан арылу шаралары жөніндегі ғылым; клиникалық медицинаның бір бөлімі. Фтизиатрияның ғылым ретінде қалыптасып, дамуына неміс микробиологы Р.Кохтың (1843 — 1910) туберкулез қоздырғышын (“Кох таяқшасы”) ашуы шешуші рөл атқарды (1882). Фтизиатрия Қазақстанда 20 ғасырдың 20-жылдарында зерттеле бастады, жүйелі зерттеулер 1932 жылдан бастап жүргізіледі. Қазір осы бағыттағы ғылыми-зерттеулік жұмыстарын республика бойынша үйлестіріп отыратын мекеме — Туберкулез мәселелері ұлттық орталығы, бұл мәселемен, сондай-ақ медициналық жоғары оқу орындарының, Дәрігерлер білімін жетілдіру институтының туберкулез кафедралары, Хирургия ғылыми орталығының торакалды хирургия бөлімі шұғылданады. Қазақстанда күнделікті дәрігерлік жұмыста туберкулезді емдеудің терапиялық, хирургиялық әдістері қолданылады. Туберкулез эндемиясын алдын ала болжау, халыққа ұдайы Фтизиатриялық көмек көрсетіп отыру мәселелері өз шешімін тапты. Бала туберкулезін анықтаудың рентген флюорогафиялық әдісі жетілдіріліп, дерттің эпидемиологиясы, клиникасы мен сақтану жолдары жөніндегі зерттеулер одан әрі дамытылды. Малдан (ірі қарадан) адамға туберкулез жұғатыны (әсіресе ауылдық жерлерде), ауруға шалдығудың трансмиссивтік жолы да бар екені анықталды. Туберкулез мәселелерімен айналысатын мекемелердегі ауру адамдар санын анықтау үшін автоматтандырылған есептеу жүйесі қолданылады. Туберкулез эпидемиологиясы патологиялық процестердің ауыр-жеңілдігіне, республиканың әр жерінде тұратын тұрғындардың жасы мен тұрмыс жағдайына байланыстырыла зерттелуде. Республика бойынша туберкулезге қарсы 53 диспансер, туберкулез емдейтін 72 аурухана, туберкулезге қарсы 31 санаторий, 116 тубкабинеттер және орталығы аудандық ауруханаларда туберкулезден емдейтін 30 бөлімше жұмыс істейді (2006). Туберкулезбен ауыратын адамдар үшін 14700 төсек-орын (оның 465-і Туберкулез мәселелері ұлттық орт-нда) қамтамасыз етілген. Жылына 45 мыңнан астам ауру адам ем қабылдайды. 2003 — 2006 ж. Фтизиатрия саласындағы республика ғалымдары 66 авт. куәлікке ие болды. Қазір Фтизиатрия ғылымының дамуына үлкен үлес қосып жүрген белгілі ғалымдар: медициналық ғылыми докторлары Ш.Исмаилов, Г.Хауодамова, Р.Ағзамова, Е.Белова, С.Шаймерденов, т.б. Ш. Исмаилов, А. Исмаилова
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Сейя (аудан)
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Серра-да-Эштрела экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 928 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,77 км² шамасында. Халық тығыздығы — 350,4 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
IC 4325
IC 4325 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика.
Мас-де-Кур
Мас-де-Кур (Mas-des-Cours) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,55 км² шамасында.
IC 4325
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48908, ESO 445-32, MCG -5-33-7, IRAS13448-2911.
Сыртқы сілтемелер
IC 4325 Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Мас-де-Кур
Коммунаның INSEE коды — 11223, пошта индексі — 11570.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Несібелі Маханова
Несібелі Рахматуллақызы Маханова (11.06.1960 жылы, көп балалы отбасында туған) – ауыл шаруашылығының маманы. КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты. Түркістан облысы, Мақтаарал ауданында дүниеге келіп, еңбек жолын «Октябрьдің 30 жылдығы» атындағы кеңшарда механизатор болып бастады. Бүкілодақтық Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты, Ленин орденінің иегері.
Биебайлар
Биебайлар — сауылатын биелерді көктемде алғаш байларда жасалатын кәде. Желіні тартып, құлындарды байлау кезінде мал сойылып, ауыл-үй тегіс қонақасыға шақырылады. Биебайлар көктем шығып, ақтың молаяр кезеңі басталғанын қуанышпен қарсы алудың, ақ тілеу, адал ниет білдірудің салтанаты.
Дереккөздер
Санат:Салт-дәстүрлер
Соқпалы-айналмалы бұрғылау
Ұңғыма оқпанындағы таужыныстарды уату құрама әдістер көмегімен, яғни бұрғылау сайманымен соққылау және оны айналдыру нәтижесінде жүзеге асырылатын бұрғылау түрі.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология Санат:Геология
Лиственничная Валса
Лиственничная Валса (Лиственничный Валс) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Валса өзенінің сол жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 58 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Северци (Добрич облысы)
Северци (Северци) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Крушари қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 205 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9415. Телефон коды — 05773. ЕКАТТЕ коды — 65913.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Потенциалдық энергияның беті
Потенциалдық энергияның беті - көп ядролы молекуланың потенциалдық энергиясының ондағы атомдар ядроларының координаталарына тәуелділігі.
Дереккөздер
طاقة الوضع Патэнцыйная энэргія Potencijalna energija Energia potencial Potenciální energie Egni potensial Potentiel energi Potentielle Energie Potential energy Potenciala energio Energía potencial Potentsiaalne energia fa:انرژی پتانسیل Potentiaalienergia Énergie potentielle mécanique Enerxía potencial אנרגיה פוטנציאלית Potencijalna energija Potenciális energia Energi potensial Energia potenziale 位置エネルギー 위치 에너지 Potencinė energija Potenciālā enerģija Tenaga keupayaan Potentiële energie Potensiell energi Potensiell energi Energia potencjalna Energia potencial Energie potențială Потенциальная энергия Potential energy Potenciálna energia Potencialna energija Потенцијална енергија Potentiell energi நிலை ஆற்றல் พลังงานศักย์ Potansiyel enerji Потенціальна енергія جہدی توانائی Thế năng 势能
Таушка
Таушка — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/1804/177/487/47 орналасқан. Өзен ұзындығы 36 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Павловск су торабынан қала типті Шакша ауылындағы су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Башқұртстан өзендері
Талана
Талана (Talana) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Ольястра провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — Marta di Betania.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Холленштайндағы Ибсе
Холленштайндағы Ибсе (Hollenstein an der Ybbs) — Аустриядағы қала. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Амштеттен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1820 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 126.37 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — AM, ресми идентификациялық коды — 3 05 16.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Гратцер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Ибуфен
Ибуфен
Фармакологиялық тобы
Қабынуға қарсы және ревматизмге қарсы препараттар, пропион қышқылының туындысы.
Фармакодинамикасы
Ибупрофен ыстықты түсіретін, ауруды басатын және қабынуға қарсы әсері бар пропион қышқылының туындысы. Ибупрофен әсер ету механизмі ең алдымен арахидон қышқылының простагландиндерге, простациклин және тромбоксанға айналуын реттейтін ферменті – циклооксигеназа белсенділігін төмендету есебінен простагландиндер биосинтезін бәсеңдетуге байланысты. Бұл кезде арахидон қышқылыныңциклооксигеназалы метаболизмі жолын қайтымды тежеу нәтижесінде простагландиндер концентрациясын төмендету брадикинин, эндогенді пирогендер, басқа биологиялық белсенді заттардың, оттек радикалдары және азот оксидінің түзілуінің азаюымен қатар жүреді. Қабылдағаннан кейін 30 минуттан соң дене қызуының төмендеуі әсері басталады, оның ең жоғары әсері 3 сағаттан соң байқалады.
Дереккөздер
Санат:Дәрілік заттар
Вилле-Поль
Вилле-Поль (Villers-Pol) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Авен-сюр-Ельп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,17 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59626, пошта индексі — 59530.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1232 адамды құрады. Халық тығыздығы — 101,23 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Фер-де-ланс жыланы
Фер-де-ланс –  улы жыландардың ішіндегі ең улысы.
Бұл жыландардың көзі мөлдір қабықпен жабылған, көздерінде қозғалмалы қабақтары болмайды.
Басы жалпақ, үшбұрышты болып келеді, ал денесі сұр немесе қоңыр қабыршақтармен көмкерілген.
Фер-де-ланстың көздері мен тұмсығының ортасында жылу сезгіш шұңқыры болады. Осы сенсорының мықты жұмыс істейтіні соншалық, ол жемтігіне жақындай тұрып-ақ, оның қаншалықты қашықта тұрғанын анықтай алады.
Шаққан кезде шамамен 105 мг уын бөліп шығарса, сауған кезде уының мөлшері 310 мг болған.
Фер-де-ланс жыланы ұрпағын тірідей туады. Жаңа туған жыландардың ұзындығы 30 см-ге жетеді және олардың азу тістері улы болып жетіледі. 20 жылдай тіршілік етеді.
Бұл жылан адам өміріне қауіпті. Адамдар Американы мекендейтін барлық бауырмен жорғалаушылардың ішінде көбіне фер-де-ланс жыланынан зардап шегеді.
Фер-де-ланс жыланы қас-қағым сәтте секіріп, тістеп алады. Уы қанға өтіп, адамның бүкіл ішкі ағзаларының жұмысын бұзады. Медициналық көмек уақытында көрсетілмесе, адамның жүрегі мен бүйрегі қызметін тоқтатады.
Дереккөздер
Санат:Сұржыландар‎‎‎
Роберт Оппенгеймер
Роберт Оппенгеймер, Julius Robert Oppenheimer (22 сәуір 1904 ж. — 18 ақпан 1967 ж.) — америкалық физик-теоретик, Берклидағы Калифорния университетінің профессоры, 1941 жылдан бастап АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі. Әлемге "ядролық бомбаның әкесі" атағымен танымал.
Әдебиет
Санат:1904 жылы туғандар Санат:1967 жылы қайтыс болғандар Санат:АҚШ тұлғалары Санат:АҚШ-тағы ғылым Санат:Ядролық қару Санат:Ядролық физика
Ситовка (Лесной Воронеж тармағы)
Ситовка — Ресейдегі өзен. Тамбов облысы, Липецк облысы, Рязань облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лесной Воронеж өзенінің сол жағалауынан 104 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 37 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Воронеж өзенінің бастауынан Матыра өзенін қоспағанда Липецк қаласына дейін. Өзен саласы — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мұсабек батыр
Мұсабек батыр Қалдарбекұлы (1815-1886) жылдар аралығында казіргі Оңтүстік Қазақстан облысының Сыр өңірінде өмір сүрген. Мұсабек батыр, Қоқан хандығына қарсы күрес жүргізген Қоңырат тайпасының Байлар-Жандар руынан шыққан атақты қазақ батырларының бірі. Өз заманында алты алашқа аты шыққан Сапақ датқа Қалдарбекұлының туған інісі. Қоқан хандығы 19-ғасырдың екінші жартысында алым саққа қазақ қыздарын ала бастағанда, ел арасында толқулар болып, Қоқан хандығына деген халықтың ашу ызасын тудырады. Мұсабек батыр қол бастап, қазақ батырларын жинап, Бадам өзенінің жағасы Ордабасы тауында Ташкент құсбегі Мырза бидің басын алады. Бұл ұрыста Қоңырат Жаманқара батыр, Қоңырат Белес батыр, Қоңырат Ербөбек батыр, Ұлы жүз батыры Рысқұлбек, Маделіқожа және тағыда басқа да батырлар болған. Мұсабек батыр жайлы ақындар көп жырлаған.
Санат:Қазақ батырлары
Сары даланы шаң қылған
Қоқаннан олжа мол қылған
Мырза биді өлтіріп
Батырлығын даң қылған
Мұсабек батыр жандардан
Майлы қожа
Қоңыратта білемісің Мұсабекті
Солардай болар едің болсаң текті
Өлтіріп Мырза биді намыс үшін
Қоқанның хандығынан алған кекті
Молда Мұса
Мұсабек батыр-дың ерлігін бейнелеуге арнап ақын Нәмет Сүлейменов жеке—дара бір кітап—поэма жазып шығарды.Ағартушы-ұстаз ақын Тәңірберген Отарбаев,жазушы Әбжапар Жылқышиев,ғалым Е. Құлымбетов,Мұсабек батыр ұрпақтары Кенжебай,Нұржан,Шыналбай,Алибек құнды деректерге аз да болса қол жеткізді.Сыр өңірінің айтулы ақыны Сәдуақас Мұсабек батыр орыстармен соғысты деп жазады өз еңбегінде.Оңтүстік Қазақстан обылысы, Ордабасы ауданы,Теспе ауылының тұрғыны өткен ғасырдың 90- жылдарында талай бәйгелерде топ жарған айтыскер ақынТалап Өскенбайов бабасы Мұсабек батыр-ға арнап жыр—дастан жазды. Жас қазақ үні газетінің бас редаторы,саяси қайраткер Ақ жол партиясының мүшесі Қазыбек Иса мырза да Мұсабек батыр-дың ерліктері кейінгі ұрпаққа үлгі болу үшін көп еңбектеніп жүр.Қалдарбек батырдың төрт ұлы Жандарбек,Сапақ датқа,Мұсабек батыр,Айдарбек жайлы әліде терең зерттелуде,алдағы уақыттарда жариялайтын боламыз.
Пунга (өзен)
Пунга — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/351/287/148/20 орналасқан. Өзен ұзындығы 222 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Дэниел Рэдклифф
Дэниел Джейкоб Рэдклифф (Daniel Jacob Radcliffe; 23 шілде 1989 жылы, Лондон, Ұлыбритания) – британдық кино және театр актері. Жоан Роулиң шығармасының негізінде түсірілген фильмдегі Хәрри Поттер рөлін сомдаушы. Ең алғаш рет экранға 1999 жылы «Дэвид Копперфильд» фильмімен шыққан. Сол жылы Гарри Поттер фильмінің киносынағынан өтеді. Фильм үлкен жетістіктерге ие болады. Оның соңғы бөлімі 2011 жылы шыққан. Дэниел театр қойылымдарында да ойнайды. Бірнеше номинация бойынша сыйлық иегері.
Өмірбаяны
Дэниел Рэдклифф 1989 жылдың 23-ші шілдесінде Фулхемде, Лондонның шығыс ауданында дүниеге келген. Отбасындағы жалғыз бала. Анасы - Марсия Джанин Грэшем Джейкобсон.
Шағай
Шағай — қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре деректері бойынша Ұлы жүз құрамындағы дулат тайпасының ботбайынан тарайды. Шағайдан Байкүшік, Есенгелді, Кішкентай өрбітіледі.
Алғашқы екеуінің ұрпақтарын ел аузында “Кішкентай ботбай”, ал кейінгісін “Шоң ботбай” дейді. Олардың әрқайсысынан екі ұлдан өрбіп, алты немересінен тараған ұрпақтарды “Алты арыс шағай” дейді. Атақты Сыпатай батыр Шағайдың Байкүшігінен, Сәмен батыр Кішкентайдан шыққан. Сәмен батыр ботбай рулар бірлестігінің ұранына айналды. Би әрі батыр Тойшыбек, Кенесары Қасымұлы басқарған қозғалысқа қатысқан. Ел арасында Шағайдан тараған рулардың өкілдері Андас, Диқанбай, Байсейіт, тағы басқа батырлардың ерлігі туралы әңгімелер көп тараған. Шағай ұрпақтары Алматы, Жамбыл және Оңтүстік Қазақстан облыстарының аумағын қоныстанған. Ұраны — Ботбай, Сәмен, жалпы таңбасы — дөңгелек сипатта.
Хоэнтрам
Хоэнтрам (Hohentramm) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Зальцведель ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 253 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 16,76 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 81 165. Муниципалитеттің басшысы — Райнер Клинцман.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Понтон-ұшақ
Понтон-ұшақ  - өзен арнасының ортасында ағыс бойынша жоғары лақтырылған тросы зөкірдің артына бекітілген паром. Понтон-ұшақты әр түрлі қозғалысқа келтіру үшін рөлді қиғаш қойғанда ағыс сал қайықты бір жағадан екінші жағаға тасымалдайды (маятникті қозғалыс жүреді). қ. Сал қайық.
Дереккөздер
Санат:Ұшақтар
Өмірзақ Шеріпбайұлы Жолымбетов
Өмірзақ Шеріпбайұлы Жолымбетов  (25 қараша 1939, Қызылорда облысы Арал ауданы Сексеуіл станциясы) - ҚР ЕСЖ-сы (1999), профессор (2003), жазушы, спорт журналисі.
Спорттық
"Б" ЕСҚ РҚ- ның (1962) Қазақстанның атлетикадан құрама командасының мүшесі (1961- 64), Бүкілодақтық студенттер ойынына қатысушы (1962, Тбилиси). ХТ-дің жеңімпазы (1963, Ұланбатыр, МХР). КСРО халықтары III Спартакиадасына қатысушы (1963). Қазақ ДТИ-ның спорт факультеті (1962) мен ҚазМУ-дің журналистика факультетін (1974) бітірген. КЛКЖО Көкшетау және Қызылорда облыстық комитеттерінің спорт және бұқаралық-қорғаныс бөлімдерінің меңгерушісі, Қызылорда облыстық спорт комитетінің терағасы, Әлем чемпионатының күміс жүлдегері В.Моджеиконың және Әлемнің 4 мәрте рекордшысы А.Колдоковтың алғашқы жаттықтырушысы, 8 СШ-ін дайындады.
Журналистика
Республикалық жастар газеті "Лениншіл жаста" (1967-71) ҚазКСР Мемлекеттік телерадио комитетінде спорт редакциясын басқарды (1971- 96), ҚР қаржы министрлігінің аударма бөлімінің бастығы, республикалық қаржы-валюта бақылау комитетінің, жастар ісі, туризм және спорт министрлігінің баспасез хатшысы, Алматы облысы әкімшілігінің спорт жөніндегі бас маманы. Телерадио журналистерінің "Алтын Жүлдыз" республикалық конкурсының Гран-При жүлдегері (1995), "Қазақстан Республикасының таңдаулы спорт журналшысы" (1995), ЮНЕСКО (1995), С.Бердіқұлов атындағы сыйлықтың (2001) лауреаты.
Дереккөздер
Санат:Спорт журналистері Санат:Алфавит бойынша журналистер Санат:Спортшылар Санат:Қазақстан журналистері
Сен-Совер-де-Ланд
Сен-Совер-де-Ланд (Saint-Sauveur-des-Landes) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Фужер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,84 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35310, пошта индексі — 35133.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1397 адамды құрады. Халық тығыздығы — 74,15 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Базель-Ланд
Базель-Ланд, ауылдық Базель (Basel-Landschaft, Baselland немесе Baselbiet; Bâle-Campagne, Basilea Campagna, Basilea-Champagna) — Швейцариядағы солтүстік-шығысында орналасқан кантон. Астанасы — Листаль қаласы. Халқы 262 мың адам.
Географиясы
Аумағы 518 км² (кантондар арасында 18-ші орын).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Швейцария
Нгаундере
Нгаундере (Ngaoundéré)— Камерундағы қала. Маңызды сауда-транспорт торабы. Мал шаруашылықты ауданның орталығы. Жылу электр стансасы бар. Атырабында боксит өндіріледі.Тұрғыны — 262 747 адам (2010 жыл).
Дереккөздер
Санат:Камерун қалалары
Вальсебре
Вальсебре (Vallcebre) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Бергеда ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 268 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,99 км² шамасында.
Перейрас
Перейрас (Pereiras) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Итапетининга мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Татуи экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7 541 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 222,156 км² шамасында. Халық тығыздығы — 33,9 адам/км².
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Адельхайдсдорф
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2489 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 33,24 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 51 001. Муниципалитеттің басшысы — Георг Ральфс.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Бұқтырма
Елді мекен:
Басқа мағыналар:
Индигская Виска
Индигская Виска — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Индига өзенінің оң жағалауынан 103 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 37 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Мәз болады болысың...
«Мәз болады болысың...» — Абайдың 1889 жылы жазған өлеңі.
Әрқайсысы 4 тармақты 12 шумақтан тұрады. Мазмұны, мәні жағынан ақынның «Болыс болдым мінекей...» шығармасымен үндес, сарындас. Олеңде болыс болған қазақтың мінез- қүлқы үшінші жақтан суреттеледі. Ақын болыстың қолымен жасаған нақты ісін ғана емес, сонымен қатар оның көп сырын бүгіп, бүркөп жатқан ішін де ашып керсете отырып, адам мінезін ашудың ұтқыр да ұтымды тәсілін шебер пайдаланады. Ұлықарқаға қақса, мәз болып, иығына шекпен жапса, шат болып, әр жерде жоқты-барды шатып, күпініп, қампайып, шалқып жүрген болыс әлдебір қуанышы үшін үй-ішін, ауыл-аймағын түгел өурелеп, өбігерге тұсіреді. Ол ісі оңға басса, күлмеңдеп, өлең қағып, көзін аспанға еліртіп әурөлеңіп-ақ қалады, қасқайып, мақтанға салынады, бас пайдасы, қүлқын қамы үшін біреулерді қақпанға тұсіруді ойлайды, оның жені келіп ел ішінен бір дәмдіні татып, еңеші майлана қалса, қолын шапалақтап жас баладай қуанады.
Болыстың ісі әлгіндей болып суреттелгенде, оның қуанышының түрі мынадай түрде айшықталады. Ақын болыстың ісі мен ішін бірде жарыстырып, бірде даралап әрі саралап көрсетіп алған соң, оны өз тарапынан бағалауға ауысады. Болыстың жаман қылықтарын оқырмандарының көз алдына көлденең тартады да, ақын ойлы жанға болыстан да, оның ықпалынан да алыс болуға кеңес береді. «Миың болса, жолама, Бос желіғіп шапқанға» дей келіп, жамандықтан қашқанның жаман болмайтынына меғзейді. Өлеңнің соңында өзіне-өзі мәз болып, өз буына өзі піскен надан болыстың өзге түгіл, өзінің табан жолына да жарығын тұсіре алмайтын қараңғылығына, оның ісініңде, өзініңде баянсыз, опасыздығына білім нұры, ғылымжарығы қарама-қарсы қойылады.
Өлең шалыс уйқасты үлгіде жазылған. Алғаш 1909 ж. Санкт-Петербургте жарықкөрген «Қазақ ақыны Ибраһим Құнанбайүғылының өлеңі» атты жинақта жарияланды. Басылымдарында аздаған текстологиялық өзгерістер кездеседі. 1933 жылғы жинақта 10-шу- мақтыңЗ-жолы «Өлең қағып желбірер», 1939 жы- лғы басылымда «Өлең қағып елірер» болса, кейінгі жинақтарда бұл жол Мүрсейіт қолжазбалары не- гізінде «Өлең қағып елбірер» делінген. Мүрсейіт қолжазбаларында5-шумақтың4-жолы«Бір тәттіні татқанға» деп алынса, жинақтарда 1909 жылғы басылым негізінде «Бір дәмдіні татқанға» деп берілген.
Туынды қарақалпақ, қырғыз, орыс, өзбек, үйғыр т. б. тілдерге аударылған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Казуль-ле-Безье
Казуль-ле-Безье (Cazouls-lès-Béziers) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Безье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 38,46 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34069, пошта индексі — 34370.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4313 адамды құрады. Халық тығыздығы — 112,14 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Зульц (Люцерн)
250px|thumb|Картада орналасуы Зульц (Люцерн) (Sulz LU) — Швейцарияның Люцерн кантонында орналасқан коммуна. Хохдорф округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 179 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.84 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1042, пошта индексі — 6284.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Люцерн елді мекендері
Ағынды коэффициенті
Ағынды коэффициенті (Коэффициент стока) — 1) алаптың ағынды қабатының (һ, мм) алап аумағына жауған жауын-шашын қабатына (х, мм) қатынасы (һ = һ/х). Жауын-шашынның мөлшері, ауаның салыстырмалы ылғалдылығы, топырақ ылғалдылығы, қардың еруі артқан сайын ағынды коэффициенті жоғарылайды да, топырақтың суды сіңіргіштігі мен өсімдіктердің жиілігі артқан сайын төмендейді. Бүл сипаттама аумаққа жауған жауын-шашынның қанша бөлігі ағынды қалыптастыруға камтылатынын көрсетеді;
2) көлем бірлігімен немесе қабаттың миллиметрлік өлшемімен өрнектелген жер беті ағындысы шамасының белгілі бір уақыт ішінде, белгілі бір алаңның өлшем бірлігіне түскен жауын-шашын көлеміне қатынасы. Қазақстанда ағынды коэффициенті 0-ден (Үстіртте) 0,6-0,8- ге (таулы аймақтарда) дейін құбылады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Бесінші элемент
Бесінші элемент — Люк Бессонның 1997 жылдың мамырында шығарған ғылыми-фантастикалық фильмі.
Шыққан жылға қарай Голливудтан тыс түсірілген ең қымбат фильм болып саналды.
Дереккөздер
Санат:Франция фильмдері Санат:Люк Бессон фильмдері Санат:Gaumont фильмдері
Венденайм
Венденайм (Vendenheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Страсбур-Кампань округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,89 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67506, пошта индексі — 67550.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5588 адамды құрады. Халық тығыздығы — 351,67 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
MAM (Мини ақылды оқтұмсық)
MAM, яғни Мини ақылды оқтұмсық (Mini Akıllı Mühimmat, Smart Micro Munition) — лазер жетектеуішті ақылды қару жүйесі болып, оны Түркия қорғаныс өнеркәсібі саласындағы ROKETSAN өндірген. MAM әдетте ұшқышсыз ұшу аппараттарына, жеңіл шабуыл ұшақтарына және жүктеу қабілеті төмен әуе платформаларына қатысты әуе-миссияларына арналған қару. ROKETSAN-ның айтуынша, MAM бірдей дәрежеде стационарлық және қозғалмалы нысандарға жоғары дәлдікте шабуыл жасай алады.
Операциялық тарихы
thumb|Мини Ақылды Оқтұмсық Л (MAM-L) Мини Ақылды Оқтұмсық қолданылған операциялар,
Орналастырылатын аппараты
thumb|MAM-L жүктелген [[TAI Anka]]
Қолданушылар
🇶🇦
🇺🇦
🇦🇿
Мұхамметқали Хасенов
Мұхамметқали Хасенов (1927, қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Науалы ауылы - 1987) - драматург, сценарист.
Өмірбаяны
1953 жылға дейін Павлодар облысы "Қызыл Ту" газетін, Атырау облысы "Прикаспийск коммунасы" газеттерінің меншікті жауапты хатшысы, Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша ТАСС тілшісі болған.
1953 - 1962 жылдары мемлекеттік Көркем әдебиет баспасының аға редакторы.
1959 жылы - Бүкілкеңестік мемлекеттік кинематография институтының сценарий факультетін бітірген.
1962 - 1963 жылдары Қазақстан мемлекеттік министірлігінің репертуар-редакция коллегиясының Қазақстан Жазушылар Одағының қенесшісі болған.
1968 - 1986 жылдары Жастар республикалық театры бөлімінің бастығы болды.
1986 жылы - Қазақстан Жазушылар Одағында қызметін атқарды.
Шығармалары мен марапаттары
"Жоғалған құс" (1962), "Тағы да махаббат" (1970), "Махаббат неге оянбайды "Тергеуші" (1972), "Пай, пай жас жұбайлы" (1978), "Қайсар" (1980)  жинағы жарық көрген.
Қазақстан Жоғары Кеңесінің грамотасымен марапатталған.
Екіқосиінді жабықкескіш баспақ
Екіқосиінді жабықкескіш баспақ (Пресс двухкривошипный закрытый обрезной) — сырғақты тұғырдың бағыттаушысында жетектің әсерінен екі бұлғақ арқылы қозғалысқа әкелетін және қалыптық кеңістікке маңдайлыға перпендикулярлы бағытта екі жақтан еркін кіруге болатын (алдынан және қарама-қарсы жағынан) баспақ.
Саялы көшесі (Алматы)
thumb Саялы көшесі(Алматы). Көшеге Саялы шартты атауы (Алматы қаласы мәслихатының 2.07.2008 № 113 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.07.2008 № 3/550 қаулысы) берілген. Көше Түрксіб ауданының «Шуақты» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 700 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Андоувэр (Массачусетс)
Андоувэр (Andover) — Массачусетс штатының Эссекс округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Польдер
thumb|250px|[[Нордостполдер, Нидерланд]] Польдер - теңіз жағасындагы құнарлы алапты топырақ үйіңдісімен теңізден беліп алып, құрғату арқылы шаруашылық үшін пайдаланылатын жерлер.
Дереккөздер
Польдерлер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Көп қанатты балықтар
thumb|Көп қанаттыларКөп қанаттылар (Рolypterus) — сан жағынан аз болса да құрылысында өздеріне тән ерекше белгілері бар тұщы су балықтары. Денесі ромб тәрізді ірі, өз ара қозғалмалы болып байланысқан қабыршақтармен жабылған. Арқа қанаты көптеген ұсақ қанаттардан тұрады, соған байланысты бұларды көп қанатты балықтар деп атаған. Көкірек қанаттарының түбінде етті алақаншасы болады. Жүзу торсылдағы ерекше құрылысты болады. Оның оң жақ бөлімі үлкен, ал керісінше сол жақ бөлімі кішірек болып келеді.Екі бөлімі де жалпы канал арқылы ішекпен жалғасып, қосымша тыныс алу ағзасыныӊ қызметін атқарады. Әйткенмен, қос тыныстылар мен саусақ қанаттылардан ерекшелігі — көп қанаттылардың ішкі танау тесігі болмайды. Көп қанатты балықтар тропиктік Африкада таралған. Олар өзендердің түбінде, лайлы (илистый) бөлімінде тіршілік етеді. Негізінен жануар текті қоректермен қоректенеді. Дамуы — өзгеру арқылы орындалады. Личинкаларында өте жақсы дамыған сыртқы желбезектері болады. Кәсіптік маңызы жоқ. Қазір көп қанаттылардың он шақты түрі белгілі. Қазба қалдықтары түрінде әлі анықталмаған.
Дереккөздер
Санат: Омыртқалылар
Кастаньеты
Кастанье́ты (castañetas) — Жоғарғы бөлiктерiндегi өзiмен ұсынатын өзара бау сабақтас екi қайқы пластинкалар, екпiндi ойын құралы. Ол үшiн соңғы кезде барлық шыныпластик жиiрек қолданатындығыменнен, пластиналар қатты ағаштардан дәстүр бойынша өндiрiлдi. Кастаньеталар Испания, Оңтүстiк Италияда және Латын Америкада кең тараған. thumb|200px Ойын құралдары ұқсас бос тұрулар, би және ән салуды ырғақты бақылап отыру үшiн жарамды, Ежелгi Мысырда және Ежелгi Грекия елдерінде қолданылған.
Либертадорес кубогы 2013
Либертадорес кубогының 54-ші жарысы.
Кастаньеты
Орыс тiлiндегi Кастаньеталары атау олар castaлар деп аталған испандық шеттен алып пайдаланған.
Мысалы, Кастаньеталарды дүниелiк мәдениетте мықтырақ жинағы испандық музыканың түрiмен байланысады, осы аспап сондықтан ауылы Фламенко және өйткенi испандық сығандардың музыкасымен, стильмен әсiресе жиi Ж.Бизенi операдағы испандық әрдiң жасауы үшiн классикалық музыкада Кармалы қолданады. Симфониялық оркестрде, орындаушылар ыңғайлы болу үшiн, н өйткенi арнайы тығыршық бекiтiлген Кастаньеталарын жиiрек қолданылады. «Кастаньет - машина.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Идиофоны
IC 4326
IC 4326 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48966, ESO 445-38, MCG -5-33-12, IRAS13454-2922.
Сыртқы сілтемелер
IC 4326 Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Шора
Уәли Шора, Жалайыр Шора (т.-ө.ж.б., шамамен 19 ғасырдың 1-жартысында өмір сүрген) — Жетісу өлкесіндегі атақты құсбегі. Ел аузыңдағы аңызда Шораны "құстың тілін білетін әулие" деп сипатгайды. Қыран құс "Аспанда жүрсем қанатым талады, жерге түссем Жалайыр Шора қағады" деп зарлайды-мысалы Уәли Шора туралы С.Бегалиннің "Қыран" поэмасында, Қазақстанның халық ақыны Қ. Жапсарбаевтың "Уәли Шора құсшының әңгімесі" дастанында ("Сөйле, тілім", А., 1986) жан-жақты айтылған. Шораның құс ұстау, үйрету, бүркіт баптау, сынау, т.б. амал-айласы, тәжірибе-тәсілі ерекше болған. Ол қыранның қайда мекендейтінін, қашан ұя басатынын өте жақсы білген. Басқа құсбегілердің бәрі өздеріне Шораны тәлімгер ұстаз тұтып, оның тәжірибесінен үлгі алған. Кезінде осы Шора құсбегіні іздеп қырғыз жерінен атақты Шабдан Манап келеді, атақты Кержорға атын құсшының ақиық, шағыркөз бүркітіне айырбастап алады.
Дереккөздер
Санат:Жетісу
Түйдек
Түйдек - қазақ поэзиясында қолданылатын тармақтарды топтастырудың еркін түрі. Егер шумақты өлеңдерде тармақтар белгілі тәртіппен, өзіндік ретімен топтасатын болса, жырда олар еркін, әр мөлшерде алына береді. Мұнда тармақтар түйдек-түйдегімен түсіп, әр көлемде топтасып, үзынды-қысқалы синтаксистік оралымдардың ыңғайымен әрқалай топтаса береді. Кейде жырды шұбыртпалы деп атайтыны сондықтан. Алайда, жыр әйтеуір созылып, шұбатыла бермейді. Әр жерден бір қайырылып, тармақтар тобы синтаксистік оралым (пернод) көлемінде тиянакталып одан әрі басқаша топтасып отырады. Түйдек көлемінде көптеген тармақтарды біркелкі үйлестіретін желілі ұйқас қолданылады. Ал қатар тұрған. жақын тармақтар қосымша жанама ұйқасты көп рет еселеп қайталап, бір ойды ұзақ дамытып, сөйлемдерді тізбектеп созып әкетуге ерекше лайық. Сондықтан оны өлеңді ағылтегіл айтатын суырыпсалма ақындар көп қолданған. Жыр өлшемі, түйдек үлгісі жазба поэзияда да кеңінен қолданылып келеді. Мыс., Абайдың "Жаз", "Сабырсыз, арсыз, еріншек", "Көжекбайға" (Бөтен елде бар болса) секілді өлеңдерін атауға болады.
Уильям Роуэн Гамильтон
Сэр Уильям Роуэн Гамильтон (William Rowan Hamilton; 4 тамыз 1805 — 2 қыркүйек 1865) — ирландық математик, механик-теоретик, "XIX ғасырдфң үздік математиктерінің бірі". Математикадағы белгілі іргелі жаңалықтарымен (кватернионы негіздері, векторлық талдау, вариациялық қисап, негіздеу кешенді сандар), аналитикалық механика және оптикадағы ашуларымен танымал. Физиканың көп бөлімдерінде қолданылатын ең аз әрекет вариационды приципінің авторы.
Ирландияның корольдік астрономы (1827-1865). Ирландия корольдік академиясының мүшесі (1837; 1837-1845 жылдары оның президенті). көптеген ғылым академиялары мен ғылыми қоғамдарының корреспондент мүшесі, соның ішінде Ресей ғылым академиясының (1837) АҚШ Ұлттық ғылым академиясының (1864) алғашқы шетелдік мүшесі. Академик А.Н.Крылов былай деп жазған: Гамильтон — "өзінің көпетеген еңбектерімен ерекшеленетін, ұлы математикатардың бірі, оның ашуларындағы ең маңыздысы. ой тереңдігі, тәсілдердің айқындығы, осымен қатар ол теңдессіз есепші".
оңға|нобай|320x320 нүкте|Тринити колледжінің кітапханаларының бірі солға|нобай|300x300 нүкте|Дансинке Обсерваториясы
Дереккөздер
Санат:XIX ғасыр математиктері Санат:4 тамызда туғандар Санат:2 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:Санкт-Петербург ғылым академиясының мүше-корреспонденттері Санат:Пруссия ғылым академиясының мүшелері Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері Санат:Математиктер Санат:Ирландия математиктері Санат:Механиктер Санат:Ирландия механиктері Санат:Физиктер Санат:Ирландия физиктері
Ақлима Бисенқызы Бисенова
Бисенова Ақлима Бисенқызы (1914 ж.т., Павлодар облысы Баянауыл ауданы) — ғалым, қоғам қайраткері, медицина ғылымының кандидаты (1965). Қазақстанда денсаулық сақтау ісін ұйымдастырушы қазақ әйел дәрігерлерінің бірі, Қазақстанның еңбегі сің. дәрігері (1957).
Арғын тайпасының Сүйіндік руының Қаржас бөлімінен шыққан.
Мәскеу медицина техникумын (1932), Алматы мемлекеттік медицина институтын (1938) бітірген. 1934 — 39 ж. Жамбыл облысында Талас ауданының Ақкөл ауылында аудандық аурухана меңгерушісі, 1939-43 ж. Республикалық фельдшерлік-акушерлік мектептің директоры, 1943-59 ж. Қазақстанның Денсаулық сақтау министрінің орынбасары, 1959-80 ж. Ана мен баланы қорғау институтының (қазіргі Педиатрия және балалар хирургиясы ғылымы орт.) директоры болды. Бисенова Ақлима Бисенқызы - Қазақстанда алғаш рет мамандандырылған ревматология, шала туған нәрестелерді жетілдіру бөлімдерін ашты. 2 мәрте "Еңбек Қызыл Ту" және “Құрмет Белгісі” ордендерімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақ ғалымдары
Қазақстан спорты
Дереккөздер
Санат:Спорт
NGC 3670
NGC 3670 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3670 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35067, UGC 6427, MCG 4-27-33, ZWG 126,48.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Пупу-Ю
Пупу-Ю — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хулга өзенінің сол жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Мариан Нгуаби
thumb|right|350px|Оң жақта - Нгуаби Мариан, сол жақта - [[Николае Чаушеску]] Нгуаби Мариан (31. 12. 1938 ж., Форт-Руссе — 18.03.1977 ж.,Браззавиль, Конго) — Конгоның мемлекет және саяси қайраткері.
Шаруа отбасында туған. Браззавильде және Страсбургтегі (Франция) унтер-офицерлер мектебінде әскери білім алды. Аббат Ф. Юлу үкіметін қызметтен кетуге мәжбүр еткен халық бұқарасының 1963 жылғы революциялық көтерілісінен кейін Пуэнт-Нуар гарнизонының бастығы болды. 1966 жылдың жазында Конго армиясы Бас штабының бөлім бастығы. 1966—1968 жылы Ұлттық революциялық қозғалыс партиясы ОК-нің мүшесі. Мариан 1968 ж. Массамба-Деба үкіметі қызметтен кеткеннен кейін құрылған Революцияның ұлттық кеңесін басқарды. 1969 жылдан Конго Еңбек партиясы ОК-нің председателі, республика президенті, Мемлекет совет председателі және Конго армиясының бас қолбасшысы.
Дереккөздер
Санат:1938 жылы туғандар Санат:1977 жылы қайтыс болғандар Санат:Конго Республикасының президенттері
Лиственничный (Лиственничная Валса тармағы)
Лиственничный — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лиственничная Валса өзенінің сол жағалауынан 10 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сейшаш (Вила-Нова-ди-Фош-Коа)
Сейшаш (Вила-Нова-ди-Фош-Коа) (Seixas (Vila Nova de Foz Côa)) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Вила-Нова-ди-Фош-Коа муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 357 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,51 км² шамасында. Халық тығыздығы — 28,5 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Сарыарқаит
Сарыарқаит, сарыаркаит — силикаттар класының сирек жер элементтерінің минералы. Құрамы күрделі, тетрагоналды сингонияда кристалданады. Кристалдары жіңішке призмалы, агрегаттары ұсақ кристалды немесе радиалды тарамды. Түсі ақшыл, жылтыры күңгірт; қатт. 3,5 — 4,0, тығызд. 3,07 — 3,15 г/см3. Сарыарқаит генетик. андалузит, кварц-серицит, алунит, т.б. минералдармен бірге жаралады. Бұл минерал дүние жүзінде бірінші рет Қазақстанда, Сарыарқада ашылғандықтан (О.Кроль, В.Чернов, Ю.Шипавалов, Г.Хан, 1964) “Сарыарқаит” деп аталған.
Дереккөздер
Санат:Химия
Тертения
Тертения (Tertenia) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Ольястра провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3726 адамды құрайды. Халық тығыздығы 31,64 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 117,77 км² шамасында. Пошта индексі — 08047.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Ушья (Черная тармағы)
Ушья — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Черная өзенінің оң жағалауынан 28 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.