Тоқырау_жылдарындағы_Қазақстан
Неміс автономиясы мәселесі
Волга бойындағы  неміс  автономиясы  таратылғаннан  кейін  оның  мыңдаған  азаматтары  Қазақстан  жеріне  көшіп  келген  еді. КОКП ОК-нің  1979  жылдың   көктемінде  олар  үшін  Қазақстан   аумағында   неміс  автономиялық   облысын  құру  туралы  шешімі  қазақ  халқының   мүдделерін  тұтастай  аяққа   басудың   көрінісі  болып  табылады. Қазақстан  Компартиясы  ОК-нің  бұрынғы  бірінші  хатшысы  Д.А.Қонаевтың   куәлік  етуіне  қарағанда,  мұндай  ұсыныс   КСРО  МХК  төрағасы  Ю.Андропов  тарапынан  жасалған  екен. Бұл мәселе  қойылғанда  қатынасып  отырған  Қазақстан   басшылығы  үнсіз   қалады. Бұл аз  болғандай,  Қазақстан  аумағында   неміс  автономиясын  құру  жөнінде  комитет  құрылып,  оған  Қазақстан  Компартиясы  ОК-нің  хатшысы  А.Коркин   басшылық  етті. Комитеттің  шешімі  бойынша,  болашақ  автономияның  әкімшілік  орталығы   Ақмола  облысындағы   Ерейментау  қаласы  болуға  тиіс  деген     ұйғарым  жасалды. Автономия құрамына  сондай-ақ  Ақмола,  Павлодар,  Қарағанды,  Көкшетау  облыстарының  бірнеше  аудандары  енгізілуге  тиіс  болды. Неміс автономиясының   құрылуы  туралы  хабар  Қазақстан  жеріне,  әсіресе  оның   солтүстік  бөлігіне,  лезде  тарап  кетті. 1979 жылғы  маусымның  16-сы  таңертең  қазақ  жастарының  топтары  Ақмоланың  орталығындағы  Ленин  алаңына  көптеп  жинала  бастады. Жастрадың қолдарында  «Қазақстан   бөлінбейді!»,  «Неміс  автономиясына  жол  жоқ!»  деген  жазуы  бар  тақтайшалар   болды. Көп ұзамай  қала  орталығы  демонстранттарға  лық  толды. Осы оқиғаны  көзімен  көргендердің  айтуына  қарағанда,  митингіде  сөйлеушілердің   сөзі  дәйекті  де  байсалды  болды. Олар Қазақстанның  кеңес  республикасы  және  көп  ұлтты  Кеңес  Одағының   құрамдас  бөлігі  екендігін  айтқан. Бұл жерде  ондаған  жылдар  бойына  қазақтар,  орыстар,  украиндар,  немістер,  татарлар  және  көптеген  басқа  халықтардың   өкілдері    қоян-қолтық  бірлесіп  еңбек  етті. Енді келіп  осындай  республикада  оның  Жоғарғы  Кеңесімен,  халқымен  ақылдаспастан,  ойда  жоқта   неміс  автономиясы  құрылмақшы. Митингіге  қатысушы  бір  студент:  «Біз   Кремльдің  мұндай    шешімін   айыптаймыз», - деді. Облыс  басшыларының    митингіні  тез  арада    таратып    жіберуге   тырысқан   әрекеті   іске   аспады. Митингіге   қатысушылар  шет   түзеп,  қала   көшелерімен  ұрандатып  өтті. Келесі  шеру    маусымның   19-ы  болды. Митингіге қатысушылардың   алдына   облатком   төрағасы   Жұмахметов  пен  облыстық  партия   комитетінің   бірінші  хатшысы  Морозов  шықты. Өзінің  ұзаққа   созылған    шашыраңқы   сөзінде  Морозов   қалай  дегенмен   Ақмола   облысында  ешқандай     автономия   құрылмайтындығына   жұрттың    көзін   жеткізе   білді. Дегенмен  жұрт   дүрлігіп  қалған   еді. Толқулар  басқа  елді   мекендер  мен   облыстарға   қанат  жайды. Алайда   біраз   уақыттан  соң   дүрлігіс   саябыр    тартты. Бірақ республика  басшылығы  мен  МХК  бұл  шерулер  туралы  ақпаратта   таралмауы  үшін  қолдан  келгеннің   бәрін  істеді. Баспасөз  де  бұл  оқиғалар  туралы  жұмған  аузын  ашқан  жоқ. Алайда Ақмолада  1979  жылы  болып   өткен  толқулар  туралы  қауесет   республикада   ұзақ  уақытқа   дейін  тыншымады.