cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 4187A
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4187A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39004, NGC 4187, UGC 7229, MCG 9-20-117, ZWG 269,42.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Топырақтар комплексі
Топырақтар комплексі — үздіксіз қайталанып, бірнеше метрден (сирек жағдайда ондаған метрден) кейін бірімен бірі алма-кезек ауысып жататын әр түрлі топырақтардың ұсақ аумақтарының (дақтарының) алмасуы. Топырақтардың мұндай алмасуы көбінесе микрорельефке байяанысты, бірақ бұл барлық жағдайда міндетті емес, микрорельефке байланыссыз да комплекстер кездеседі. Топырақ комплексі топырақ құралу процестерінің өте айқын айырмашылықтарымен қатар оларды құрайтын топырақ компоненттерінің генетикалық тығыз өзара байланыстығығымен сипатталады. Әр түрлі топырақ дақтарының арасындағы шекара әр уақытта өте айңын керініп тұрады, Топырақ комплексінің шаруашылың маңызы бүкіл комплекстің қасиетімен анықталады. Олар ылғалдану мелшерінің азғана да болса көбеюі — топырақ пен есімдіктің даму жағдайларын соншалыңты өзгертіп отыратын, қоңыр жене құба шөлейттік топырақтар зонасында кең таралған.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Топырақтану
Избуха
Избуха — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Волгоград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Баланда №828 өзенінің оң жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Медведица бастауынан Терса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Хопер және Солтүстік Дон салаларының құйылысы аралығындағы Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Жұлдызжеміс
Дереккөздер
Санат:Кербезгүлдер
Избуха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ығылман Шөрекұлы
Ығылман Шөрекұлы (1876, қазіргі Атырау облысы Қызылқоға ауданы Тайсойған ауылы – 1932, сонда) – ақын. Жасында ауыл молдасынан оқып, хат таныған. 15 – 16 жасынан өлең шығарып айта бастады. Қисса-дастандарды кітаптардан оқып, замандас жырау-жыршылар арқылы көп жаттаған. Жас кезінде Атырау өңірінде аты әйгілі Абыл, Ақтан, Қалнияз, Нұрым, Досжан, Махамбет, Төлеген тәрізді ақындардың өлеңдерін өнеге тұтып, Жаскілең, Бала Ораз, Жылқышы, Мұрат сияқты ақын-жыраулардың көзін көріп, тәлім алған. Көзі тірісінде бірсыпыра өлеңдерін Ташкентте шығып тұрған “Сәуле” журналында жариялады. Осы қалада сондай-ақ 1836 – 37 ж. ұлт-азаттық көтерілісі мен оның жетекшілері Исатай мен Махамбеттің қаїармандық ерлігіне арналған тарихи дастанын бастырды (“Исатай-Махамбет”, Ташкент, 1925). Бұл дастан кейін де бірнеше рет жарияланды. Ақынның “Исатай-Махамбет”, “Өзім туралы”, “Ақындар туралы”, “Шешендер туралы”, “Батырлар туралы”, “Халық алдында”, “Толғау”, “Күреңатқа” деген халыққа кеңінен танымал өлеңдері бар.
Қазбек Есдаулетұлы
Қазбек Есдаулетұлы - 1954 жылы 29 сәуірде Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан ауданы, Үлкен Қаратал ауылында туған.
Шығармашылығы
Өлеңдері көптеген халықтар тілдеріне аударылған.
Ү.Есдәулет аударма саласында да өнімді еңбек етіп жүр. Ол үнді, түрік, фин, африка, араб, украин, әзірбайжан, қырғыз, моңғол, абхаз ақындарының жырларын, М.Лермонтов, А.Блок, Н.Рубцов шығармаларын қазақ тіліне тәржімалаған.
Қазақстан Журналистер академиясының толық мүше-академигі, Гуманитарлық ғылымдар академиясының құрметті академигі (2004), М.Әуезов атындағы Семей университетінің құрметті профессоры (2007), Еуразия әдеби журнаддары Конгресінің тұрақты кеңесінің мүшесі (2008).
«Ақ керуен» атты өлеңдер жинағы үшін Қазақстан Жастар одағы сыйлығының лауреаты (1986), «Киіз кітап» жинағы үшін ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (2002) атанды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Шығыс Қазақстан облысы Санат:1954 жылы туғандар
Фастнахтшпиль
Фастнахтшпиль (немісше Fastnachtspіel – дәлме-дәл, масленица ойны) – 14 – 15 ғасылардағы карнавал ойын-сауығының бір түрі. Масленица (қыспен қоштасу мейрамы) ойындары мен шерулерден, фарстардан туындаған Фастнахтшпиль сауығы күлкілі әжуаға негізделеді. Алғашында әзіл-оспақ сипатта тұрмыс көріністерін бейнелесе, 15 – 16 ғасылардан Фастнахшпильдің тақырып аясы кеңіп, көне және рыцарьлық әдебиеттің сюжеттері пайдаланыла бастады. Реформация дәуірінде сол кездегі саяси және діни күрестер тақырыбы едәуір орын алды. Фастнахтшпильдің көпшілігінде ақсүйектерді, дінбасыларды әжуалау, оған деген қарсылық рухы басым жатқанымен ішінара бюргерлік идеология шеңберінен аса алмағандары да кездеседі. Көптеген Фастнахтшпильдердің авторлары мейстерзингерлер мен қолөнершілер (Г.Розенплют, Р.Гольц) болды. Әсіресе, кезінде Г.Сакстың “Жұмақ кезген сандалбай”, “Ыстық темір” Фастнахтшпильдері кең тарады. Фастнахтшпильдің өткір сатирасы мен демократизмі ақсүйектер мен шіркеуге ұнамады. 1539 жылы Нюрнберг билеп-төстеушілері Фастнахтшпильге тыйым салды.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат:Мейрамдар Санат: Тарих
Білдік
Білдік - жонып, қыратын құрал. Ертеректе оны ағашты ұңғып ыдыстар жасаған кезде пайдаланған. Бұл қырғышылардың (ағаштан аяқ, табақ, келі, т.б. жасаушы шебер) негізгі аспаптарының бірі саналады.
Аса таяқ
Ұзын таяқ; аса. «Оның қолынан аса таяғы түспейді». Е. Жанпейісов Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің «Абай жолы» эпопеясының тілі атты кітабында «аса, келтек» сөздеріне талдау жасай отырып, «Аса — ұзын да, келтек — қысқа келеді» дейді. Бірақ «аса» сөзінің төркіні туралы әңгіме болмаған. Біздің жорамалымызша, «аса таяқ» екі сөз. Араб тілінде: ғәса — таяқ, жіңішке таяқ. Иран тілінде де осы тұлғада «таяқ» мағынасында қолданылады. Сөйтіп «аса таяқ» тіркесіндегі «аса» жүйесі басқа (араб, иран) тілдерден ауысып, өз тіліміздегі «таяқ» сөзімен қосарланып, «таяқ таяқ» дегенді ұғындырады.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Марсель Кораш
Марсель Кораш (рум. Marcel Coraș; 14 мамыр 1959 жыл, Арад, Румыния) — румыниялық футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы. 1984 жылғы Еуропа чемпионатына қатысқан.
Сілтемелер
Санат:Румыния футболшылары Санат:Румыния Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Виктория Бухарест ФК ойыншылары Санат:Паниониос ФК ойыншылары Санат:Университатя Крайова ФК ойыншылары Санат:Румыния футбол жаттықтырушылары
Әк
Әк (asbestos — өшпейтін) — известь, бор және басқа карбонаттарды күйдіріп алынған өнім. Сөнген [Са(ОН)2], сөнбеген (СаО) және натронды (сөнген әктің NaОН пен қосындысы) болып бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Айрық беттер
Киану Ривз
Киану Чарльз Ривз (Keanu Charles Reeves, ; 2 қыркүйек 1964, Бейрут, Ливан) – Канада және американ актері, музыкант.
90-шы жылдары «Dogstar» тобының, ал 2000 жылдары «Becky» тобының бас-гитаристі болған. Үш қарындасы бар. Алғаш экранға 1979 жылы шыққан. 1986 жылы шыққан «На берегу реки» жасөспірімдерге арналған фильмі арқылы көпшілікке таныла бастайды. Алайда 1999 жылы шыққан «Матрица» фильмі оны Голливудтегі алдыңғы қатарлы актерлердің қатарына қосады. Көптеген сыйлықтардың иегері.
Фильмографиясы: «Один шаг назад» (1985), «Полёт» (1986), «Принц из Пенсильвании» (1988), «Адвокат дьявола» (1997), «Хардбол» (2001), «Константин: Повелитель тьмы» (2005), «Ковбой Бибоп» (2011), т.б.
Жергілікті террасалар
Жергілікті террасалар — өзен айналмаларының (меандрлардың) аңғар ішінде бірте-бірте төмендеп, орын ауыстырып отыруынан аңғарларда пайда болады. Бұл бір эрозия базисының өзінде әр түрлі биіктігі бар жаңа террасалардың бір уақытта өмір сүруіне әкеп соғады. Жергілікті террасалар өзен террасаларындағы ірі масштабты зерттеулерді өте қиындатады. Кейде жергілікті терраса деп өзен аңғарындағы суы ағызылып жіберілген көлдің орнындағы өзен террасаларын да атайды.
Дереккөздер
Санат:География
Экстериорика
Экстериорика - белгілі бір аумақ (көбнесе мемлекет) туралы одан тыс жерлерде басылып шыққан әдебитеттерді қамтитын кітапхана қорының бөлігі немесе сол әдебиеттер туралы библиографиялық ақпарат.
Дереккөздер
Санат:Ғылымтану Санат:Терминология
Хоултон (Мэн)
Хоултон (Houlton) — Мэн штатының Аростук округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 6123 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 95.2 км² шамасында. FIPS коды — 23-33980.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Курдиманш
Коммунаның INSEE коды — 95183, пошта индексі — 95800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6543 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1181,05 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валь-д'Уаз департаментінің коммуналары
Дробжев Виктор Иванович
Дробжев Виктор Иванович (11 сәуір 1940 жылы туған, Ресей Федерациясы, Алтай өлкесі, Усть-Пристань ауданы, Коробейниково селосы — 29.03.2018) — ғалым, физика-математика ғылымдарының докторы (1982), профессор (1995), Қазақстан Ғылым Академиясының корреспондент мүшесі (1989). Томск мемлекеттік университетін бітірген (1962). 1962 — 68 жылдары Қазақстан Ғылым Академиясының Ионосфера секторында инженері, аспирант, кіші ғылыми қызметкер, 1968 — 70 жылы 14-кеңестік антарктикалық экспедициясында аға ғылым қызметкер, 1970 — 83 жылдары Қазақстан Ғылым Академиясының Ионосфера секторының аға ғылым қызметкері, 1990 — 94 жылдары Қазақстан Ғылым Академиясының физика-математика бөлімшесінің академия-хатшысының орынбасары, 1983 — 96 жылдары Ионосфера институтының директоры, 1996 — 97 жылдары Қазақстан Республикасы ғылым министрінің орынбасары, 1997 жылдан Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министерлігінде департамент директоры қызметтерін атқарған. 1999 жылдан Ионосфера институты ның директоры. Негізгі ғылым еңбектері әр түрлі уақыттық және кеңістіктік масштабтағы табиғи және жасанды жарық көздері тудыратын ионосферадағы толқындық ұйытқуларды зерттеуге арналған. Дробжев орта ендік ионосферасындағы динамикалық процестердің толқындық тұжырымдамасын негіздеді және олардың радио және геофизикалық диагностикасын жасады.
Сыртқы сілтемелер
http://www.spaceres.kz/index.php?uin=1237873843&chapter=1271151719&lang=rus
Алексей Матвеевич Румянцев
Алексей Матвеевич Румянцев - совет экономисі,КСРО ғылым академиясының акадимигі. 1940 жылдан КОКП мүшесі.
Дереккөздер
Санат:КСРО тұлғалары
Ла-Трините-дю-Мон
Ла-Трините-дю-Мон (La Trinité-du-Mont) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Авр округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,06 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 744 адамды құрады. Халық тығыздығы — 361,17 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Несиелік рейтинг
Countries by Standard & Poor's Foreign Rating.png бойынша мемлекеттер несиелік рейтингісі: Несиелік рейтинг — қарызгердің (жеке тұлға, аймақ немесе ел) несие алуға қабілеттілігі мен төлем төлеуге қабілеттілігін кешенді түрде бағалау шамасы. Несиелік рейтинг қарызгердің бұрынғы және қазіргі қаржылық тарихы, сонымен қатар оның мүліктерінің бағасы мен міндеметтелерінің (қарызы) құны негізінде есептелінеді. Бұл ұғымның негізгі мақсаты — потенциалды несие беруші / салымшыға қарызгердің уақтылы өзіне жүктелген қаржылық міндеттемелерін орындай алу ықтималдығын бағалау. Соңғы кездері несиелік рейтингтерді пайдалану ауқымы өсе бастады: оны жаңа сақтандыру жарнасын есептеуде, жалға берудегі кепілдерді, үміткерлерді жұмысқа алудағы олардың сапасын анықтауда пайдаланылады.
Несиелік рейтинг салыстырмалы шама, сондықтан әр елдің, мекеменің, өндіріс саласының өзіндік сипаттамасын есепке алған маңызды. Төмен несиелік рейтинг, әрине, жағымсыз жағдай, себебі ол сол қарыздардың дефолтқа ұрынуының үлкен ықтималдығын көрсетеді.
Сот атқарушысы
Сот атқарушысы – мүліктік қатынасқа байланысты сот шешімі мен өзге де орындаушылық құжаттарды мәжбүрлі түрде орындату міндеті жүктелген лауазымды тұлға. Заң бойынша орындаушылық құжаттарға аралық сот шешімі, еңбек даулары жөніндегі комиссия шешімі, нотариустың орындаушылық жазбасы, т.б. жатады. Сот атқарушысы орындау уақытын ұзартуға, қысқартуға, орындау тәртібі мен тәсілін өзгертуге, борышқорға іздеу салуға, оның мүлкін тәркілеуге құқылы. Сот атқарушысы орындаушылық қызметке жетекшілік ететін аумақтық аға сот атқарушысына бағынады. Сот атқарушысы қызметіне 20 жасқа толған, жоғары заң білімі бар, бұрын сотталмаған Қазақстан Республикасының азаматы орналаса алады.
Несиелік рейтинг
Тәуелсіз рейтингтік агенттіктер
Әлемдегі ірі рейтингтік агенттіктер — Moody's, Standard & Poor's және Fitch Ratings.
Сот атқарушысы
=Пайдаланған сілтеме=
Санат:Лауазымдар Санат:Заңгерлер
Несиелік рейтинг
Санат:Несие
Сен-Морис-ла-Сутеррен
Сен-Морис-ла-Сутеррен (Saint-Maurice-la-Souterraine) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Гере округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 39,72 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 23219, пошта индексі — 23300.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1176 адамды құрады. Халық тығыздығы — 29,61 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Крез департаментінің коммуналары
IC 4943
IC 4943 — Телескоп шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64102, ESO 233-28.
Сыртқы сілтемелер
IC 4943 Санат:Телескоп (шоқжұлдыз)
Хромосомалық теория
Хромосомалық теория — тұқым қуалаушылықтың хромосомалық теориясы "тірі организмдерге тән тұқым қуалаушылық белгілер, яғни организмнің нәсілдік қасиеттері ұрпақтан ұрпаққа жасуша ядросы хромосомаларындағы тендер арқылы беріледі" деп тұжырымдайды. Хромосомалық теорияны тәжірибе жүзінде дәлелдеп, XX ғасырдың басында ашқан американ биологі Томас Хант Морган (1866-1945) мен оның шәкірттері Г. Меллер, А. Стертевант және т.б. еді. Т.Морган мектебінің ғалымдары жасуша ядросы хромосомаларындағы гендердің орналасу зандылығын зерттеу нәтижесінде Г. Мендель зандарының цитологиялық механизін ашып, табиғи сұрыптау теориясының генетикалық негізін жасады.
Тұқым қуалаушылықтың хромосомалық теориясының негізгі қағидалары мынадай:
ХІХ ғасырдың соңында жасуша құрылысының зерттелуіне байланысты ядро мен оның құрамындағы хромосомалардың тұқым қуалаушылыққа қатысы бар екені анықталды. 1883 жылы бельгиялық зоолог Э.Бенеден мейоз процесіндегі редукциялық бөліну аталық және аналық хромосомалардың ажырауына байланысты деп жорамалдады.
Мендель заңдарын кейін 1902—1903 жылдары В.Сэттон редукциялық бөліну және ұрықтану кезіндегі хромосомалардың тәртібі мен будан ұрпақтардағы белгілердің тәуелсіз ажырауының арасында байланыс бар екенін анықтады. Өзінің “Хромосомалар және тұқым қуалаушылық” деген еңбегінде хромосомаларды цитологиялық тұрғыдан алғанда Мендель анықтаған тұқым қуалау факторларының таралуына сәйкес келетіндігін көрсетті. 1905 жылы Э.Вильсон жынысты анықтаудың хромосомалық негізін сипаттады. нобай|
Т.Морган заңдылықтары
Американдық генетик Т.Морган тұқым қуалаушылықтың хромосомалық теориясының негізін қалады. Мендельдің үшінші заңы —“Белгілердің тәуелсіз ажырауың гендердің әр түрлі жұп хромосомаларда орналасуына байланысты болады. Алайда, кез келген организмдерге тән гендер саны хромосома санынан әлдеқайда артық болады. Мұндай жағдайда ол гендердің тұқым қуалауы немесе белгілердің ұрпақтан-ұрпаққа берілуі қалай жүреді деген сұрақ туады. Бұл сұрақтың жауабын Т.Морган 1910—1915 жылдары өзінің шәкірттерімен бірге жеміс шыбыны — дрозофилаға жүргізген тәжірибелерінің нәтижесінде анықтады. Дрозофила шыбыны — генетикалық зерттеулер жүргізуге өте қолайлы объект. Себебі, оның хромосомаларының диплоидты жиынтығы 8, ал гаплоидты жиынтығы төртеу. Зертханалық жағдайда +25° жылылықта дарақтардың әр жұбынан пробиркада өсіріп, 14—15 күн сайын 100-ге жуық ұрпақ алуға болады. Морган бір хромосомада орналасқан гендердің бір-бірінен ажырап кетпей, көбіне бірге тұқым қуалайтынын анықтады. Оны мына тәжірибеден көз жеткізуге болады. Р. ВВVV жетік қанатты сұр шыбын мен bbvv шала қанатты қара шыбынды алып будандастырды. Сонда бірінші F1 ұрпақтағы будандық дарақтардың барлығы біркелкілік заңына сәйкес генотипі ВbVv дигетерозиготалы, фенотипі бойынша жетік қанатты сұр денелі шыбындар болып шықты. Морган осы бірінші ұрпақтағы дигетерозиготалы аналық шыбынды қайтадан шала қанатты қара денелі аталық шыбынмен кері будандастырғанда, екінші ұрпақта төрт түрлі фенотиптері бар дарақтар алған (113-сурет). Олардың пайыздық мөлшерлері әр түрлі: 41,5% жетік қанатты сұр денелі, 41,5% шала қанатты қара денелі шыбындар, ал 8,5% шала қанатты сұр денелі және 8,5% жетік қанатты қара денелі шыбындар болған.
Демек, дрозофиланың 17%-ы ата-аналарына мүлде ұқсамай жаңа белгілерге ие болған. Ендеше, ата-аналарына ұқсас жетік қанатты сұр шыбын мен шала қанатты қара шыбынның бірдей қатынаста болуы, яғни 83%-ы осы аталған белгілерді анықтайтын гендердің бірлесіп, тіркес тұқым қуалайтынын көрсетеді. Бұл құбылысты — Морган гендердің тіркесуі немесе тіркесіп тұқым қуалау заңы деп атады. Бір хромосоманың бойында орналасқан және тіркесіп тұқым қуалайтын гендер тобы тіркесу топтарын құрайды. Тіркесу топтарының саны хромосомалардың гаплоидты жиынтығына сәйкес келеді. Мысалы, дрозофила шыбынында — 4 тіркесу тобы, асбұршақта — 7, жүгеріде — 10, ал адамда 23 тіркесу тобы болады.
Мендель тәжірибелерінде көрсетілгендей, аллельді емес гендер бір-бірінен толық тәуелсіз болу үшін олар әр түрлі хромосомаларда орналасуы керек. Сонда ғана олар мейоз кезінде тәуелсіз ажырай алады. Бірақ кез келген эукариотты организмде гендердің саны хромосомалардың санынан артық болады. Мысалы, XX ғасырдың бас кезінде Морган және оның шәкірттері дрозофила шыбынынан жүздеген генді ашты. Қазіргі кезде оның төрт жұп хромосомасында 7000-дай ген бар екені белгілі. Адамның 46 хромосомасында 50 мыңдай ген болады деген болжам бар.
Кроссинговер
Ұқсас жұп хромосомаларды бойлай бірнеше аллельді гендердің орналасатындығы анықталған. Кейде осы жұп хромосомалар айқасып, нәтижесінде Х тәрізді фигуралар (пішіндер) — хиазмалар пайда болады. 1911 жылы Морган ашқан бұл құбылысты хромосомалардың айқасуы немесе кроссинговер деп атады. 114-суретте хромосомалардың айқасуы мен оларда болатын гендердің жаңа үйлесімдері көрсетілген. Бір хромосомада орналасқан екі ген (қызыл хромосомалардағы ақ дақтар) айқасу нәтижесінде әр түрлі ұқсас хромосомаларға ауысады.
Кроссинговердің нәтижесінде гендердің алмасуы жүреді, соған байланысты сапа жағынан мүлде жаңа хромосомалар түзіледі. Демек, ұрықтану кезінде хромосомаларда гендердің жаңа үйлесімдері пайда болады. Мысалы, Морган дрозофила шыбынына тәжірибе жасағанда 17%-ы ата-аналарына ұқсамайтын, жаңа белгілері бар шыбындар болып шыққан. Ол белгілер: шыбындардың 8,5%-ы жетік қанат, қара дененің болуы, 8,5%-ы шала қанат пен сұр дененің пайда болуы. Ол клетканың мейоздық бөлінуі кезінде хромосомалардың бір-бірімен айқасып, сәйкес үлескілерімен алмасуының нәтижесі болып есептелінеді.
Бір хромосоманы бойлай орналасқан аллельді емес гендердің алмасу жиілігі сол гендердің ара қашықтығын көрсетеді. Гендер неғұрлым бір-біріне жақын орналасса, соғұрлым олардың тіркесу мүмкіндігі артып, алмасуға ұшырауы сирек байқалады. Керісінше, бір-бірінен алшақ орналасқан гендердің тіркесіп тұқым қуалауы төмендеп алмасуға жиірек ұшырайтындығы байқалған. Хромосомалардың айқасуына байланысты гендердің алмасуы үнемі болып тұрады (115-сурет).
Мұны Морган өз шәкірттерімен бірге дәлелдеп, хромосомалардың генетикалық картасын жасады. Ол картада гендердің орналасу ретін көрсетті (оны келесі сабақта қарастырасыңдар).
Кроссинговерге ұшырған хромосомалары бар гаметалар кроссоверлі, ал ұшырамаған хромосомаларды кроссоверленбеген деп атайды. Хромосомалардың айқасу мөлшерін, кроссоверлі дарақтардың пайызын ұрпақтың жалпы санына шағып есептейді. Айқасудың өлшем бірлігі ретінде оның бір пайызға тең мөлшері алынады. Оны Т.Морганның құрметіне морганида кейде сантиморган деп атайды. Мысалы, жүгерінің екі сорт тармағын (линиясын) будандастырғанда барлығы 1000 дән алынса, оның 36-сы кроссоверлі болған. Сонда айқасудың немесе кроссинговердің мөлшері: Морган өз шәкірттерімен бірге дрозофила шыбынына тәжірибе жасаудың нәтижесінде “тұқым қуалаушылықтың хромосомалық теориясын” ашты.
Дереккөздер
Санат:Генетика Санат:Хромосомалар
Мұхаметжан Түймебайұлы Түймебаев
Мұхаметжан Түймебайұлы Түймебаев - Социалистік Еңбек Ері (1948), совхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 28 желтоқсан 1908 жылы, қазіргі Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Жамбыл ауылында туған.
Дереккөздер
Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
Венусте Нийонгабо
Венусте Нийонгабо (фр.Vénuste Niyongabo; 9 желтоқсан 1973 жыл, Вугизо) — бурундилік жеңіл атлет. Орта қашықтыққа жүгіруден 1996 жылғы Олимпиада чемпионы. Бурундиден шыққан тұңғыш Олимпиада чемпионы.
Өмірбаяны
1996 жылы Гетеборгте өткен әлем чемпионатында қола жүлдені иеленді.
Бурундидің оңтүстігінде дүниеге келді, әкесі ветеринар, анасы мектепте мұғалім. 14 жасынан жеңіл атлетикамен айналыса бастады.
2000 жылы да Олимпиадаға қатысты.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер Санат:Бурунди жеңіл атлеттері Санат:Бурунди Олимпиада чемпиондары Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Арзаль
Арзаль (Arzal) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Морбиан департаментінде орналасқан. Ванн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,44 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 56004, пошта индексі — 56190.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Морбиан департаментінің коммуналары
Бразил-Нову
Бразил-Нову (Brasil Novo) — Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Оңтүстік-батыс Пара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алтамира экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Санат:Пара елді мекендері
Кабан-Тывис
Кабан-Тывис — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы БАР/ПЕЧОРА/455/324/116 орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Экономикалық нормативтер
Экономикалық нормативтер — халық шаруашылығыңда экономикалық қатынастарды реттеу үшін қолданылатын және өндіріс шығындары мен нәтижелеріне, олардың бөлінуі мен пайдаланылуына қойылатын тиісті талаптарды білдіретін абсолюттік немесе салыстырмалы шама.
IC 524
IC 524 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 524 Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Атым
Атым, бір атым насыбай. Ауызға бір-ақ рет салуға жарарлық насыбай мөлшері екендігі белгілі. Әрі «атым» тек насыбаймен ғана тіркесетіні де ежелден аян. «Достың көңілі бір атым насыбайдан қалады» (мақал).
Сөз төркінін болжауға мына бір тіл дерегі себепші болғандай. Моңғол тілінде «уыс», «шеңгел», «шымшым» мағынасын беретін сөз «атга» тұлғасында көрінсе, қалмақ тілінде — «атх» дыбыс құрамында айтылады. Әрине, насыбай ауызға уыстап емес, шымшыммен ғана салынады. Мына тіркесте сол «бір шымшым насыбай» орнын, «бір атым насыбай» болып, Моңғол тілінен ауысқан «атга» сөзі меншіктеніп тұрғандығы байқалады. Соның өзінде тіліміздің морфологиялық жағы сақталып қалғандығын соңғы -ым қосымшасынан көріп отырмыз («шымшым» соңындағы -м жұрнағы, сол мағынадағы Моңғол сөзнің соңына көшіп, «атга» тұлғасы «атым» қалпында көрініп тұр).
Хютчлаг
Хютчлаг (Hüttschlag) — Аустриядағы коммуна. Зальцбург федералды жеріне қарасты Санкт-Йохан-Понгау округінің құрамына енеді.
Атым
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Хютчлаг
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 941 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 97.18 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — JO, ресми идентификациялық коды — 5 04 13.
2004 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Ледерер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Зальцбург елді мекендері
Білте басу
Білте басу - қалың көрпе сияқты бұйымдардың ішіндегі мақта, жүнді сырғытпай тоқтату үшін үстіңгі бетінен шүберектен жасалған түймелерді іліп сыру. Білте орнына қалың шүберек салуды түймелеп салу деп атайды. Сондай-ақ тағы бір түрінде көрпе, тоқым тіккенде тігіннің шеткі емеурініне бөлек бұлдан (матадан) ширатып емеріп тіккенді де білте салып тігу деп атайды. Кейде оны бұлық салу деп те атайды. Бұлық кемерден сәл өзгеше. Бұлықтың ішіне ширатып жүн жіп салып оның көлемі мен жуандығын арттырады, кейбірінің көлемі адамның сұқ саусағына дейін жететіндей ірі көлемде болады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Альфедена
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 800 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 20 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 40 км² шамасында. Пошта индексі — 67030.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Pietro Martire.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
Ненянг-Юн
Ненянг-Юн — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тазов кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Санта-Жушта (Лиссабон)
Санта-Жушта (Лиссабон) (Santa Justa) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 700 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,24 км² шамасында. Халық тығыздығы — 2941,2 адам/км².
Ненянг-Юн
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Надым өзені өзені су алабының шығыс шекарасынан Пур өзені су алабының солтүстік батыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Санта-Жушта (Лиссабон)
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лиссабон округінің елді мекендері
Ненянг-Юн
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Брезьяк
Брезьяк (Brézilhac) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Лиму округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,82 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11051, пошта индексі — 11270.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрады. Халық тығыздығы — 23,9 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Чад көлі
250px|right|солға ЧАД (Chad) — Орталық Африкадағы тұйық көл. Нигерия, Нигер, Чад, Камерун жерінде.
Ұзындығы 270 км, ені 150 км. Климат ылғалдылығы жоғары кезінде (бұдан 5 — 6 мың жыл бұрын) көл ауданы 400 мың км²-ге жеткен, қазіргі ауданы 10 мың км²-ден (маусым — шілдеде) 26 мың км²-ге дейін ауытқып отырады. Тереңдігі 4 — 11 м. Көл айдыны 240 м биіктіктегі жайпақ қазаншұңқырда орналасқан. Батыс және оңтүстік жағалауы жазық әрі батпақты; солтүстік-шығыс және шығыс жағасы күшті тілімденген, көптеген аралдары бар. Көлге Шари және Комадугу-Йобе өзендері құяды. Өзендермен жалғасқан жерлерінің суы тұщы, қалған бөлігі тұзды. Чад көлінің суы жақын маңдағы ауданның грунт суын толықтырып, үнемі жаңарып тұрады. Жануарлардан бегемот, қолтырауын, қаз, үйрек, көкқұтан, т.б. мекендейді. Балық ауланады. Шари және Комадугу-Йобе өзендері аралығында кеме қатынайды.
Санат:Африка көлдері
Треббихау-ан-дер-Фуне
Треббихау-ан-дер-Фуне (Trebbichau an der Fuhne) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Кётен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 368 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 4,23 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 82 390. Муниципалитеттің басшысы — Эльфе Глаух.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
NGC 4196
NGC 4196 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Иткарка
Иткарка — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Волгоград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Медведица өзенінің оң жағалауынан 512 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Медведица бастауынан Терса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Хопер және Солтүстік Дон салаларының құйылысы аралығындағы Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мәдениет (Есіл ауданы)
Мәдениет — Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы, Петров ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Явленка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 21 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 66 адам (39 ер адам және 27 әйел адам) болса, 2009 жылы 42 адамды (19 ер адам және 23 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) елді мекендері
Гурс-Эйх
Гурс-Эйх (Гурс-Эхк) — Ресейдегі өзен. Шешен Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мичик өзенінің оң жағалауынан 20 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сунжа өзені Аргун өзенінің құйылысынан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек және Еділ өзендері аралығындағы Каспий теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Льянос
thumb|300px|Колумбиядағы льянос.|left
Дереккөздер
Санат:География Санат:Жазықтар
Пленум
Пленум - қандай да бір ұйымның, кеңес, комитет не комиссияның басқару органдарының сайланбалы мүшелерінің толық құрамдағы отырысы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Жұлдызқұрт
thumb|300px|Жұлдызқұрт Жұлдызқұрт (Lepidortera) – көбелектердің дернәсілі.
Жұлдызқұрт жұмыртқадан дамиды. Дене тұрқы бірнеше мм-ден (қара күйе көбелегінің Жұлдызқұрты) 12 см-ге дейін (ағаш діңі көбелегінің Жұлдызқұрты) болады. Аузы кеміруге (ересектерінде соруға) бейім. Денесі бас бөлімнен, 3 кеуде және 10 құрсақ сақиналарынан тұрады. Денесінің кеуде бөлімінде 3 жұп аяғы және 5 не 2 жұп (кейде 8) “жалған” аяқтары болады. Жұлдызқұрттардың төменгі ерінінде жұп жібек талшығын бөлетін без орналасқан. Безден бөлінген сұйық ауамен жанасқан кезде жібек талшығын түзеді. Көбісінің денесі түктермен, қылшықтармен жабылған. Жұлдызқұрттар өзінің даму барысында қарқынды қоректене отырып, бірнеше рет (4 – 5 рет) түлеп, қуыршаққа айналады. Даму ұзақтығы бірнеше тәуліктен 2 жылға дейін созылады. Көпшілігі – өсімдік қоректілер; араларында паразит және жыртқыш түрлері де бар. Негізінен Жұлдызқұрттар ауыл шаруашылығының және орман шаруашылығының, бау-бақшаның, егістің зиянкестері (мыс., сұр көбелек, мүр көбелек, жапырақ ширатқыш көбелектердің, т.б. Жұлдызқұрттары). Сонымен қатар тұт, емен, т.б. жібек көбелектерінің Жұлдызқұртының пілләсінен жібек талшықтары алынады.
Дереккөздер
Санат:Қабыршақ қанаттылар Санат:Көбелектер Санат:Құрттар
Браузер (айрық)
Браузер (browser) -
Харт-Пёльниц
Харт-Пёльниц (Harth-Pöllnitz) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Грайц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3075 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 55,36 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 76 088. Муниципалитеттің басшысы — Бернхард Вальдерт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Пеньярройя-де-Таставинс
Пеньярройя-де-Таставинс (Peñarroya de Tastavins) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Матаррания ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 517 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 83,3 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Білте тартқыш
Білте тартқыш - көнге әшекей сызық түсіруге арналған ешкі мүйізінен жасалған құрал.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Мала-Фуча (Кюстендил облысы)
Мала-Фуча (Мала Фуча) — Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Бобов-Дол қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 153 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кюстендил облысының елді мекендері
Аллювий топырақ
Аллювий топырақ — өзен жайылымы мен атырауларында пайда болатын топырақ. Аллювий топырақ көбінесе өте құнарлы келеді, сондықтан оны ауыл шаруашылығына, әсіресе көкөніс, күріш өсіруге жиі пайдаланады.
Дереккөздер
Санат:Топырақтану
Алтынды (Ақтөбе облысы)
Алтынды (2007 жылға дейін – Юбилейный) — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Қайыңды ауылдық округі құрамындағы ауыл. КАТО коды — 154847300.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 110 км-дей жерде, округ орталығы - Қайыңды ауылынан батысқа карай 29 км-дей жерде орналасқан.
Инфақұрылымы
Орта мектеп, амбулатория және т.б. салалар бар.
Транспорты
Елді мекен арқылы Қайыңды-Қандыағаш тас жолы өтеді.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 574 адам (294 ер адам және 280 әйел адам) болса, 2009 жылы 551 адамды (276 ер адам және 275 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
Әкіш Тұрғынбайұлы Шанин
Әкіш Тұрғынбайұлы Шанин (1893, қазіргі Павлодар облысы Баянауыл ауданы Желтау ауылы - 18.3.1986, Шымкент қаласы) -актер, Қазақстанның еңбегі сіңген артисі (1958).
Арғын тайпасының Сүйіндік руының Қаржас бөлімінен шыққан. Арнаулы сахналық білім алмаған. Актерлік өнер жолын "Ес-аймақ" труппасынан бастаған. 1928 - 1938 жылдары Қазақ академиялық драма театрының. 1938 - 1968 жылдары Шымкент облысы драма театрының кұрамында актер болып, көбіне өткір мінезді, әр алуан рольдерде ойнаумен ерекше көзге түсті.
Орындаған рольдері
Орындаған рольдері қатарында Шалбай (Ә.Әбішевтің "Отан үшінінде"), Балқы, Жақай (М.Ақынжановтың "Исатай - Махамбеті" мен "Ыбырай Алтынсаринінде"), Базарбай, Бекежан, Қарабай, Қоңқай, Тәуке (Ғ.Мүсіреповтің "Қыз Жібек", "Қозы Көрпеш - Баян сұлу", "Ақан сері - Ақтоқты" және "Амангелдісінде"), Франтишек (К.М. Симоновтың "Прага бағында"), ПІмага (А.Н. Островскийдің "Жазықсыз жапа шек-кендерінде"), т.б. бар. "Мазасыз көктем" (1956), "Өмір жолы" (1959), "Алдар көсе" (1964), т.б. фильмдерге қатысты.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әртістері
Аналық жыныс безі
thumb Аналық жыныс безі (яичник); (ovarium - жүмыртқалық) — аналық жыныс жасушасы ( овоцит ) пісіп жетілетін және аналық жыныс гормондары түзілетін ұрғашы жануарлардың негізгі жыныс безі. Аналық жыныс безі (жұмыртқалық) — жануарлар организмінде құрсақ қуысында орналасады. Ол пішіні сопақ не дөңгелекше келген паренхималы мүше. Жүмыртқалық сыртынан сірлі қабық тың жалғасы — бастама эпителиймен (бір қабатты текше тәрізді эпителий) қапталған. Бастама эпителийдің астында тығыз дәнекер ұлпасынан құралған ақшыл қабық болады. Аналық жыныс безінің кесіндісінде құрылысы бір-бірінен ерекше ажыратылатын екі аймақ көрінеді. Олар: сыртқы — фолликулалы аймақ және ішкі — тамырлы аймақ (бие жүмыртқалығында аталған аймақтар керісінше орналасады). Фолликулалы аймақ паренхимасын әртүрлі даму сатасындағы алғашқы (примордиальды) фолликулдар, өсуші фолликулдар, көпіршікті фолликулдар, жетілген фолликулдар, сары дене, ақ дене, ыңырама (атреттік) дене және олардың аралығындағы дәнекер ұлпасында орналасқан интерстициоциттер (паренхимааралық жасушалар) құрайды. Тамырлы аймақта аналық жыныс безін қоректендіретін ірі қан және лимфа тамырлары мен бездің қызметін реттейтін жүйкелер орналасады. АнаЛық жыныс безінің стромасы фибробласттарға бай борпылдақ дәнекер ұлпасынан тұрады. Фолликулалы аймақта аналық жыныс жасушаларының даму процесі — "овогенез" жүреді. Аталған аймақтың шеткі жағында бөлініп көбею сатысындағы жас жыныс жасушалары — майда біріншілік (примордиальды) фолликулдар түрлі жануарларда түрліше топтасып жатады. Олардан сәл төменірек, біріншілік фолликулдарға қарағанда ірірек келген өсу сатысындағы жыныс жасушалары — өсуші фолликулдар орналасады. Жыныс жасушалары пісіп жетілуге жақындағанда, фолликулдардың мөлшері тым үлкейіп, көпіршікті фолликуддарға айналады. Олар жарылғаннан соң, ішіндегі жетілген жұмыртқа жасушасы көпіршіктегі фолликул сүйығымен бірге жүмыртқалықтан бөлініп, жатыр түтігі қүйғышына өтеді. Фолликулдардың жарылу процесі н овуляция деп атайды. Жарылған көпіршікті фолликул орнында сары дене түзіледі. Жетілген фолликул (Грааф көпіршігі) қабырғасындағы фолликул жасушалары мен интерстициоциттер аналық жыныс гормондары — эстрогеңцерді, ал сары дене жасушалары (лютеоциггер) — прогестерон гормонын бөледі. Аналык жыныс безі — құрсақ қуысы бел аумағының жамбас қуысына кіреберісінде жұмыртқалық шажырқайға ілініп тұрады. Шыжырқай арқылы жүмыртқалыққа қоректендіретін қан және лимфа тамырлары мен жүйкелер енеді. Жұмыртқалықтың түтіктік және жатырлық ұштары, шажырқайлық және бос жиектері, латеральды және медиальды беттері болады. Жұмыртқалықтың түтіктік ұшына жатыр түтігінің қүйғышы (воронка), ал жатырлық ұшына — өзіндік жұмыртқалық байлам арқылы жатыр байланады. Тамырлы аймақ арқылы жұмыртқалықты қоректендіретін қан, лимфа тамырлары мен жүйкелер өтеді.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Organên cinsî yên jinan Ovar (anatomie umană) Яичник
Мэри-Кейт Олсен
Мэри-Кейт Олсен (Mary-Kate Olsen; 13 маусым 1986 жыл, Лос-Анджелес, Калифорния, АҚШ) – америка актрисасы, продюссер және киім дизайнері.
Кинодағы дебюті 1987 жылы өзінің сыңары Эшлимен бірге түскен «Полный дом» хикаясынан басталады. Осыдан кейін Мэри-Кейт сіңлісімен бірге көптеген танымал киноларға түсіп, үлкен жетістіктерге жетеді.
1993 жылы арнайы егіз қыздардың атын одан әрі жаңғырту үшін Dualstar компаниясы құрылады. 2004 жылы Мэри-Кейт осы компанияның директорлар кеңесі қатарына қосылған. 2006 жылы «Я соблазнила Энди Уорхола» фильмінде ол жеке өзі түскен. Бұл оның алғашқы жеке жобаларының бастамасы болған. Фильмдері: «Косяки» (2007), «Безумие» (2008), «Страшно красив», «История девушки» (2011), т.б.
Ауалану
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Жұмыс күшінің көші қоны
Жұмыс күшінің көші қоны - еңбекке қабілетті тұрғындардың,бір елден екінші елге жұмыс, жақсы өмір жағдайын іздеп орын ауыстыруы.
Бернд Шнайдер
Бернд Шнайдер (Bernd Schneider; 17 қараша 1973, Йена, ГДР) — германиялық футболшы, жартылай қорғаушы.
Германия ұлттық құрамасында ойнаған. "Байер" клубанда он маусым доп теуіп, 2009 жылы жарақатының кесірінен карьерасын аяқтады.
Сілтемелер
Санат:Германия футболшылары Санат:Айнтрахт Майндағы Франкфурт ФК ойыншылары Санат:Байер 04 ФК ойыншылары Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Карл-Цейс ФК ойыншылары
Арыстан (шайбалы хоккей)
нобай|«Ертiс» пен «Арыстан» хоккей командалары арасындағы ойын «Арыстан» — Теміртау қаласында негізделетін Қазақстан мұзды хоккей чемпионатында 2010 жылдан бері қатысып келе жатқан хоккей клубы. Бас бапкері - Вячеслав Белан. Президенті — Қарабалин Болат Алибаевич - президент
2011-2012 жыл маусымдық кұрамы
2010 жылғы жақсы ойыншылар — Григорий Федченко мен Артём Столетов (қақпашылар), қорғашылар Андрей Ершов, Евгений Емельяненко, шабуылшылар Денис Заблудовский, Алексей Обухов, Павел Глотов, Тадас пен Донатас Кумеляускасов. Кетіп қалған Михаил Абдулқадіровтың орнына канадалық Курт Максвейн, сонымен бірге отандасы Тайлер Меткалф. Қорғаныста жаңа ойыншы — Лукаш Мартинка (Словакия), жас қорғаушы-шабуылшы Сергей Машинец.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақстан шайбалы хоккей клубтары Санат:Теміртау
Ауан
Ауан сөзі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін:
Клэвелэнд (Миссури)
Клэвелэнд (Cleveland) — Миссури штатының Касс округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 4.1 км². FIPS коды — 29-14770.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 592 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Касс округы (Миссури)
Хаулэнд (Мэн)
Хаулэнд (Howland) — Мэн штатының Пенобскот округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1362 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 91.5 км² шамасында. FIPS коды — 23-34190.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Білте шам
Білте шам - май құйған құтыға ширатылған мақта салып, жарық түсіретін сықсима. Қазақы ортада кең қолданыста болды. Деректерге қарағанда XIX ғасырдан бастап XX ғасырдың 50-ші жылдардың аяғына дейін пайдаланылған.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
IC 4944
IC 4944 — Телескоп шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64129, ESO 185-67, AM 2006-524, IRAS20032-5435.
Сыртқы сілтемелер
IC 4944 Санат:Телескоп (шоқжұлдыз)
Торғай боксит аймағы
Т. б. а-на Батыс Торғай, Шығыс Торғай, Орт. Торғай және Мұғалжар бокситті аудандары кіреді. Бұл кентасты аудандар жер қыртысының платформалық даму жағдайындағы мезозойлық үгілу қыртысы процестерімен байланыста қалыптасқан. Мұнда гиббсит бокситтері басым. Боксит иірімдерінің көбі эроз.-карстық шұңқырдың орта және шеткі бөліктерінде орналасқан. Кен сыйыстырушы карст шұңқырлары палеозой іргетасындағы терең жарылыстарда дамып, субмеридиандық бағытқа созылған. Батыс Торғай бокситті ауданы Торғай ойпаңының батыс ернеуіндегі Валерьян құрылымдық-фациялық белдемінде орналасып, бат-нда Ливанов, шығ-нда Апанов аймақтық жарылымдарымен шектескен. Боксит иірімдері карстық, беткейлік болып бөлінеді. Бокситті шөгінділер палеозой қабаттарына бойлаған шұңқырлы қалталы, құмыра пішінді карстық дисперсиялармен байланысты дамыған. Телімдер әктастар мен эффрузиялардың жапсарына таяу орналасқан. Аудан үш бокситті белдемге бөлінеді: Қызыл Октябрь, солт.-Ливанов, Тауынсор. Қоры жөнінен (жалпы қордың 70%-ы) Қызыл Октябрь кенді ауданының маңызы зор; мұндағы ірі кендер – Қызыл Октябрь, Белинский, Әйет, Темір, Жоғ. Тобыл. Орталық Торғай бокситті ауданы Қостанай облысындағы Торғай ойысының Қостанай белесінде орналасқан. Ол юралық көмірлі шөгінділер және бордың турон ярусының жанартаутекті шөгінділерімен толған Құсмұрын грабенінде шоғырланған. Аудан екі бокситті алаңға бөлінеді: баланстық қоры 15 млн. т болатын солтүстік алаң (Қосмұрын, Приозерное, Обаған бокситті тобы) және қоры 91 млн. т болатын оңтүстік алаң (Наурызым мен Көктал). Шығыс Торғай бокситті ауданы Арқалық, Солт., Жоғ. Ашут, Үштөбе, Ақтас, т.б. кен орындарынан тұрады. Олар фамен карбонатты ойыстары арқылы дамыған. Мұндағы бокситтің баланстық қоры 17,6 млн. т. Мұғалжар бокситті ауданына Ырғыз маңында орналасқан карстық, беткейлік типтерге жататын 40-тан астам кендер мен кентас белгілері кіреді. Боксит альб тау жыныстарымен байланысты (Талдыащысай, Қайыңды, Киров, Ақтоғай, Соркөл, т.б. кендер) қалыптасқан. Кен денелерінің бетіндегі бор-палеоген шөгінділерінің қалыңд. 15 – 80 м-ге жетеді. Al2O3-тің мөлш. 33 – 47%.
Дереккөздер
Санат:Қостанай облысы кен орындары Санат:Ақтөбе облысы кен орындары Санат:Алюминий
IC 525
IC 525 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25344, UGC 4735, MCG 0-23-19, ZWG 5.46, KARA 295.
Сыртқы сілтемелер
IC 525 Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Жұлдызтүк
Жұлдызтүк (Farsetia) – орамжапырақ тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда жартастар мен шатқалды жерлерде өсетін – күрек тәрізді Жұлдызтүк (F. spathulata) бар. Биіктігі 6 – 25 см-дей. Бұтақталып келген сабағының сыртын жұлдыз тәрізді қалың түк жапқан. Сабағының түбіндегі жапырақтары дөңгелек, ал сабақ бойындағысы – ланцет тәрізді, үшкір болады. Қызыл, қызғылт, кейде ақ гүлдері шашақ гүлшоғырына топталған. Сәуір – маусым айларында гүлдеп, жемістенеді. Жемісі – бұршаққын. Күрек тәрізді Жұлдызтүк – сирек кездесетін түр, Жетісу (Жоңғар) Алатауы, Тарбағатайда өседі, қорғауды қажет етеді.
Дереккөздер
Санат:Орамжапырақтар
Никольское
Санат:Айрық беттер
Сандро Маццола
Алессандро «Сандро» Маццола (Alessandro "Sandro" Mazzola; 8 қараша 1942 жыл, Турин, Италия) — италиялық футболшы, жартылай қорғаушы, бүкіл карьерасында тек "Интерде" ойнаған, 1968 жылғы Еуропа чемпионы, 1970 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері.
Сілтемелер
Санат:Италия футболшылары Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Интернационале ФК ойыншылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Дружные Ребята
Дружные Ребята– орыс тілінде шығатын республикалық апталық балалар газеті. Алғашқы саны “Пионер Казахстана” деген атпен 1933 жылы жарық көрді. 1941 жылы Ұлы Отан соғысы басталғанда шығуы тоқтаған газет 1957 жылдан бастап “Дружные Ребята” деген атпен қайтадан шыға бастады. Газеттің мақсаты — балалардың шығармашылық қабілеттерін ұштау, танымын кеңейту, республикадағы қоғамдық өмірдің барлық саласында балалар құқығының қорғалуын назарға алу, оларды қажетті ақпараттармен қамтамасыз ету, т.б.
Дереккөздер
Қазақ энцклопедиясы
Санат:Қазақстан газеттері Санат:Орыс тілді газеттер