cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Оптика
Оптиканың жарықталуы
Оптиканың жарықталуы - оптикалық жүйе тетіктерінің шағылу коэффициентін оларға арнайы жапқыштар жағу жолымен азайту.
М.Фарадей
М.Фарадей (1791 – 1867) 1848 жылы жарықтың поляризация жазықтығының бұрылуын ашып, жарықтың көлденең электро-магниттік толқын екендігін және физиканың электрмагнитизм және Оптика бөлімдерінің арасындағы тікелей байланысты көрсетті. Фарадей тәжірибелерінің нәтижелеріне сүйеніп Дж.Максвелл (1831 – 1879) осы байланыстарды сипаттайтын электро-магниттік өрістің біртұтас теңдеулерін (1865 – 67) қорытып шығарды. Жарық тарайтын ортаның қасиеттерін осы теңдеулердегі макроскопиялық тұрақтылар – диэлетрлік өтімділік (ε) пен магнит өтімділік (µ) сипаттайды. Ортаның сыну көрсеткіші осы тұрақтылар арқылы анықталады.
Лоренц
Жарықтың электро-магниттік теориясының Лоренцтің электрондық теориясымен толықтырылуы Оптиканың дамуындағы маңызды кезең болып саналады. Бірақ көптеген жетістіктерге қарамастан классикалық электрдинамика жарықтың шығу және жұтылу процестерін түбегейлі түсіндіре алмады. Абсолют қара дененің жылулық сәуле шығару энергиясының толқын ұзындығына тәуелділігін талдау теория мен тәжірибе арасындағы қайшылықты көрсетті.
М.Планк
Осы мәселені зерттеу (1900) арқылы М.Планк: қарапайым тербелмелі жүйе (атом, молекула) шығаратын не жұтатын электро-магниттік толқын энергиясы тербеліс жиілігіне пропорционал жеке үлестерден – кванттардан (фотондардан) тұрады деген тұжырымға келді.
А.Эйнштейн
Түсініктерге қайшы келген осы тұжырым негізінде А.Эйнштейн 1905 жылы фотоэффект құбылысының негізгі заңдарын түсіндірді. Фотоэффект құбылысы жарық табиғатындағы екіжақтылықты, толқындық та корпускулалық та қасиеттерді көрсетті. 1916 жылы Эйнштейн еріксіз сәуле шығару теориясын жасап, соның негізінде 1954 жылы сантиметрлік диапозонда еріксіз монохроматты сәуле шығаратын алғашқы кванттық генераторлар [мазерлер, А.М. Прохоров, Н.Г. Басов (КСРО) және Ч.Таунс (АҚШ)], 1960 жылы когеренттік жарық сәулесін шығаратын рубиндік лазер [Т.Мейман (АІШ)] жасалып, Оптиканың маңызы арта түсті. Лазерлерді қолдану атомның, молекуланың және конденсацияланған ортаның құрылысы мен оларда өтетін процестер жайлы мол деректер беретін лазерлік спектроскопияны күрт дамытты. 1948 жылы ағылшын физигі Д.Габор негізін қалаған голография әдісі лазер пайда болғаннан кейін нысанның көлемдік кескінін алудың, шапшаң өтетін процестерді тіркеудің және денелердегі ығысу мен кернеулерді зерттеудің жаңа мүмкіндіктерін туғызды. Жарық интерференциясы арқылы аса дәл өлшеу әдістері, кванттық оптикалық аппараттар (фотоэлементтер, фотоэлектрондық көбейткіштер, т.б.), полярлану мен дифракция құбылыстарына негізделген аса сезгіш оптикалық аппараттар өмірде кеңінен қолданылады. Фотографияның негізінде жатқан фотохимиялық процестер Оптика мен химияның шекарасындағы сала – фотохимияда зерттеледі. Өткен 20 ғасырдың 70-жылдары есептеу техникасы мен ақпараттану мәселелерін шешуге голография принциптерін қолдану интегралдық Оптика деген жаңа саланың дамуына алып келді. Лазердің қолданылуына байланысты Оптикалық локация және Оптикалық байланыс жүйелері пайда болды. Оптикалық құбылыстарды бақылау және талдау қазіргі заманның негізгі физикалық теориялары кванттық механика мен салыстырмалық теориясының пайда болуына себеп болды.
Радиооптика
Радиооптика - радиофизиканың және оптиканың когерентті электромагниттік толқындарды алу және оның қасиеттері жайлы жалпы теориялық ұғымдарды қамтитын бөлімі.
Оптикалық аспаптар
Оптикалық аспаптар — құрамында оптикалық үлкейткіш линзалар бар аспаптар. Оптикалық аспаптарға оптиметрлер, өлшеуіш микроскоптар, оптикаторлар және т.б. жатады.
Оптикалық әйнек
Оптикалық әйнек (оптическое стекло) - аса мөлдір біртекті химиялық түрақты әйнек. Оптикалық әйнек сыну көрсеткіші 1,47 ... 2,04 және дисперсия коэффициенті 70 ... 78. Оптикалық әйнек крон және флинт болып бөлінеді. Біріншісінде сыну көрсеткіші аз да дисперсиясы үлкен, ал екіншісінде сол көрсеткіштер керісінше болады. Оптикалық әйнек оптикалық құралдар мен аспаптарда қолданылады.
Оптикалық бұрышөлшер
Оптикалық бұрышөлшер (оптические угломеры) - 0 ... 180° бүрыштарды өлшеуге арналған аспап. Оның дәлдігі 5'.
Оптикалық күш
Оптикалық күш (оптическая сила) - оптикалық жүйенің сындыру әсерін сипаттайтын шама. Ауадағы оптикалық жүйе үшін Оптикалық күш Ф=1//; мүнда /— жүйенің фокустық қашықтығы, м, ал Ф диоптриямен көрсетіледі. Жинақтау линзаларының Оптикалық күш — оң, ал шашырату линзаларының Оптикалық күш — теріс болады.
Оптикалық сына
Оптикалық сына (оптический клин) — мөлдірлігі үзындық бойымен өзгеріп түратын тілімше түрдегі немесе оптикалық жүйелерде жарық сәулелер шоғын байсалды немесе сатылы түрде өзгерту үшін қолданылатын сына тәріздес диафрагма түріндегі құрылғы. Оптикалық сына фотометрияда, оптикалық спектроскопияда, сонымен қатар әртүрлі оптика-механикалық аспаптарда және т.б. қолданылады.
Оптикалық тығыздық
Оптикалық тығыздық (оптическая плотность) оптикалық ортаның сипаттамасы. Оптикалық тығыздық өту коэффициентіне г кері шаманың ондық логарифмімен көрсетіледі. D = lg (1/г). О.т. бояулардың қабаттарында, шаранағында және т.б. сіңіргіш заттарда айқындалған фотографиялық қабаттарда, жарық сүзгілерде және т.б. оптикалық бүйымдарда жарықтың сіңуін сипаттайды.
Оптикалық ұзындықөлшер
Оптикалық ұзындықөлшер (оптический длиномер) - жоғары дәлдікпен жасалынған, мысалы, тегіс бүрандалы мөлшерлегіштердің және т.с.с. тетіктердің сыртқы өлшемдерін абсолюттік, салыстырмалы түрде өлшеуге арналған аспап. Оптикалық ұзындықөлшер бөлу мөлшері 0,1 мкм. Оптикалық ұзындықөлшер өлшеуіш бастиектен, вертикальді тығыннан, микроскоптан тұрады.
Оптика-механикалық өлшеу аспаптары
Оптика-механикалық өлшеу аспаптары - (оптико-механические измерительные приборы) - әртүрлі бүйымдарды жоғары дәлдікпен өлшеуге арналған аспаптар. Сондықтан олар өнеркәсіпте кеңінен таралған. Оптика-механикалық өлшеу аспаптары механикалық бастиектерге қарағанда өлшеу шегі кең, цифрлық есептеуі бар көрсеткіш қалқаны да болуы мүмкін. Қажетіне қарай оларды өндіріс процестерін автоматты түрде басқаруда қолдануға болады. Оптика-механикалық өлшеу аспаптары түйіспелі (оптиметрлер, үзындықөлшер, өлшеу машиналары) және түйіспесіз (микроскоптар, проекторлар) түрлері болады.
Оптикатор
Оптикатор (оптикатор) — дәлдігі өте жоғары оптикалық схемалар мен механикалық серіппелі берілістерді қоса пайдалануға негізделген аспап. Микроскоптарға қарағанда сезгіштігі екі есе жоғары. Модельдеріне қарай оптикаторлардың бөлу мөлшері 0,0001 .... 0,001 мм. Өлшеу шектері • 0,012 ... 0,125 мм, рауалы қателіктері 0,05 ... 0,4 мкм.
Оптиметр
Оптиметр (opto's — көрінетін және metre - өлшеймін) — өте дәл сызықтық өлшеулерге арналған салыстырмалы әдіспен өлшейтін аспап. Оптиметрде түрлендіргіш элементтің міндетін иінтіректі оптикалық механизм атқарады. Оптиметрдің горизонталды және вертикалды түрлері болады. Олар окулярмен немесе проекциялық экранмен жасалады. Бөлу мөлшері 0,2 және 1мкм, өлшеу шегі 500 мм.
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы Санат:Аспаптар Санат:Физика Санат:Техника
Бесіктен бел асарға
Бесіктен бел асарға — 2011 жылы Алматы қаласы «Көкжиек-Б» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Ф. Гүлен. Беттер саны — 200.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-7271-29-9.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Көкжиек-Б баспасының кітаптары
Сен-Жуван
Сен-Жуван (Saint-Jouvent) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Лимож округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 24,96 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 87152, пошта индексі — 87510.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1618 адамды құрады. Халық тығыздығы — 64,82 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
NGC 7419
NGC 7419 — Цефей шоқжұлдызында орналасқан II3r типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1787 жылы 3 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7419 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 250.
1459 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1459 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1459 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Мекрен
Мекрен (Mécrin) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Коммерси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,19 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55329, пошта индексі — 55300.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 242 адамды құрады. Халық тығыздығы — 23,75 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Ая (Катунь тармағы)
Ая — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Катунь өзенінің сол жағалауынан 113 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Чешма (Велико Тырново облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5156. Телефон коды — 06157. ЕКАТТЕ коды — 81339.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Воденьга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Беттік активтік заттар
Беттік активтік заттар — сұйық пен газдың немесе екі сұйықтың бөліну бетінде адсорбталып, оның беттік керілісін төмендететін заттар. Беттік активтік заттардың молекуласы көбіне зарядты және зарядсыз бөліктен тұрады. Зарядсыз бөлігі көбіне органикалық (көмірсутекті) радикал болады. Беттік активтік заттардың органикалық радикал тізбегі ұзарған сайын беттік активтігі күшейіп, судағы ерігіштігі кемиді. Беттік активтік заттар үш топқа бөлінеді:
Беттік активтік заттар тоқыма өнеркәсібінде (суландырғыш), ауыл шаруашылығында (зиянкестерге қарсы), жуушы заттар, көбіктендіргіш ретінде, эмульсия, көбік және суспензияларды тұрақтандырғыш ретінде, мұнай алуда, полимерлік материалдарды өндіруде, тамақ, медицина, парфюмерлік және т.б. өндірістерде қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Физика
Інқоян
Інқоян - - оңтүстік Еуропадан бұкіл жершарына тараған  қояндардың түрі. Австралияға інқояны енгізілгенінің нәтижесінде экологиялық балланс бұзылып экологиялық апаты орын алған. Осы қояндардың түрінен үйқояны қолға үйретілген.
Билогиялық сипаттама
Інқоян - сүткөретіледің ішідегі ірі емес тұқымдасы. Дене тұрқы 31-45 см, салмағы 1,3 – 2,5 кг-дай болады.
Көктемгі түлеуді науыз айында бастайды. Ұрғашысы 1,5 айда тез түлеп шығады, ал еркегі - жазға дейін жүні түлей береді. Күзгі түлеу қыркүйек-қараша аралығында өтеді.
Інқоян, басқа да қояндардың түрлері сияқты, өте өсімтал болады. Ұйығуы қаңтар мен ақпанның аяғында басталады. Көбею маусымы - жыл бойы. Жылына 4 рет 2 – 8 (кейде 15) көжек туады. Туар кезде ғана қоян ін қазады, топ-топ болып тіршілік етеді. Көжегі көзі ашылмай, өте дәрменсіз, қызылшақа болып туылады. Көжектедің салмағы 40-50 гр, жүндес. 10-шы күні көзі ашылып, 25-ші күі жүріп кетеді, бірнеше күннен кейін өзі қоректенеді. Жыныстық жетілуі 5-6 ай, сол себепті ерте көктемде туған қояндар жыл соңына қарай өздері де түлдей алады. Бірінші 3 аптаның ішінде 40% жас түлдер әр түрлі себеппен жан береді. Ал бірінші жылдың соңына дейін тек 10% ғана тірі болады. Қорегін іздеуге ымырт түскен кезде, түнде шығады. Қояндар көбейіп кетсе жайылымға, жеміс бағына, жас орманға үлкен зақым келтіреді. Кейбіреулері індет таратады.
Дереккөздер
Санат:Қояндар Санат:Еуразия фаунасы Санат:Африка фаунасы Санат:Аустралия фаунасы
Мойылды (Күршім ауданы)
Мойылды — Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы, Марқакөл ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Күршім ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 162 км-дей жерде.
Халқы
Тұрғыны 101 адам (2009).
Дереккөздер
Санат:Күршім ауданының таратылған елді мекендері
Мур (Айдахо)
Мур (Moore) — Айдахо штатының Бьютт округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.7 км². FIPS коды — 16-54100.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 196 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Бьютт округы (Айдахо)
NGC 2908
NGC 2908 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1802 жылы 26 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2908 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27831, UGC 5152, MCG 13-7-34, ZWG 350.29, IRAS09375+7955.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
Сигуэнса
Сигуэнса (Sigüenza) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла-Серрания ауданында (комарка) орналасқан.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4629 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 395 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 73 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
Вимберг
Вимберг (Wimberg) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Мельк округінің құрамына енеді.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Карл Мозер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Унтервайсбах
Унтервайсбах (Unterweißbach) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Заальфельд-Рудольштадт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 813 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 13,14 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 73 094. Муниципалитеттің басшысы — Хайнц Рудольф.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Тайманов
Тайманов (1992 жылға дейін — Төменгі Боралдай) — Түркістан облысы Бәйдібек ауданы, Боралдай ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Шаян ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 48 км жерде, Боралдай өзенінің жағалауында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 830 адам (410 ер адам және 420 әйел адам) болса, 2009 жылы 1233 адамды (612 ер адам және 621 әйел адам) құрады.
Тарихы
Ауыл 1996 жылға дейін Төменгі Боралдай деп аталып келген. 1978-96 жылдары асыл тұқымды шошқа өсіретін “Боралдай” кеңшарының бөлімшесі болған. Кеңшар негізінде Таймановта шаруа қожалықтары құрылды.
Дереккөздер
Санат:Бәйдібек ауданы елді мекендері
Фрейшинью
Фрейшинью (Freixinho) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сернанселье муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,81 км² шамасында. Халық тығыздығы — 26,2 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Архангел Михаил.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Алма Дінмұхамедқызы Оразбаева
Александр Викторович Затаевичтің бағалауы
Оразбаеваның қазақ өнеріне, өнерлі жастарға жасаған қамқорлығы да ерекше.
А.В.Затаевич одан халқымыздың 10 әнін («Жайық», «Қосай», «Танысу жыры», «Зейнешім», «Саржан», «Төртпішен», «Ғиндаш», «Айнамкөз» және «Қоштасу» әнінің екі түрлі нұсқасы) жазып алып, «Қазақ халқының 1000 әні» жинағына кіргізген.
Оразбаеваның даусы мен орындаушылық шеберлігін Затаевич: деп жоғары бағалады.
Колинас (Риу-Гранди-ду-Сул)
Колинас (Риу-Гранди-ду-Сул) (Colinas (Rio Grande do Sul)) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Риу-Гранди-ду-Сул штатының шығыс-Орталық бөлігі мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Лажеаду-Эстрела экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 375 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 58,374 км² шамасында. Халық тығыздығы — 40,7 адам/км².
Тарихы
Қала 1992 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Райне
Райне (Rheine) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Мюнстер әкімшілік округіне бағынады. Штайнфурт ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 76530 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 145,08 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 5 66 076. Қаланың басшысы — др. Ангелика Кордфельдер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Ампер (мағына)
Ампер сөйлемі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін:
Ұлы жасақ
Яса – әскери - құқықтық заңдар жинағы. 1206 жылы Шыңғысханның басқаруымен өткен түркі - моңғол ақсүйектерінің құрылтайында құрастырылған;
Яса — Шыңғысхан тұсында қабылданған моңғолдардың әдет-ғұрып зандарының жинағы. 13 ғасырдың басында моңғол мемлекетінің құрылуы мемлекетті баскару үшін ортақ, жазбаша баянды етілген құқыктық нормалар мен заң ережелерін әзірлеу қажеттігін туғызды. Жаңа жағдайларға сай келетін, кодификацияланған әрі өзгерістерге ұшыраған әдеттегі құқык осы мақсатқа орайластырылды. Заңдар мен ережелердің бұл жиынтығы Шыңғысханның "Ұлы ясасы" деген атқа ие болды. Яса (неғұрлым толық формасы ясак, моңғол дзасак) "қаулы", "заң" дегенді білдіреді. Жувейнидің айтуы бойынша, Шыңғысханның зандары мен қаулылары орамаларға ("тұмар") жазылып, Ясаны терең білетін неғұрлым беделді ханзадаларда сақталған. Яса түпнұсқада сақталмаған және үзінділер мен мазмұны қысқаша баяндаулар түрінде ғана белгілі.
Ұлы жасақ — Шыңғысхан тағайындаған заңдар кодексі.
Ұлы жасақтың кейбір баптары:
Дереккөздер
Санат:Әскери іс Санат:Қазақстан тарихы
Бородино
«Бородино», «Айтшы, аға, нағып жеңілдік...» - М. Ю. Лермонтовтың «Бородино» атты шығармасының 1882 ж. Абай жасаған аудармасы. Көлемі 20 жол.
Абай нұсқасы - орыс ақыны шығармасының әр жерінен аударылған, ұзын-қысқалы төрт бөлек үзінді. Осыған қарағанда аударма толық түгел сақталмаған сияқты. Лермонтов «Бородиноны» 1837 ж. 1812 жылғы Отан соғысының шешуші кезеңі саналатын Бородино шайқасының 25 жылдығына орайлас жазған. Бұл өлең - орыстың реалистік поэзиясының үздік үлгілерінің бірі. Шығарманың үлкен бір өзгешелігі - онда уақиға бастан-аяқ сол соғысқа қатынасқан жауынгердің, яғни, нағыз халықтың өкілі, қарапайым адамның айтуымен баяндалады, соның мінезі, ойлау, сөйлеу ерекшелігі асқан суреткерлік шеберлікпен көрсетіледі. Отан соғысындағы халықтың жанқиярлық ерлігін мадақтаумен бірге, өлеңде Лермонтов ез заманындағы қауымның, кейінгі буынның енжарлығын, батылсыздығын сынау да бар. Л. Н. Толстой «Бородино» өлеңін өзінің «Соғыс және бейбітшілік» атты роман-эпопеясының ұрығы іспетті деп аса жоғары бағалаған. Абай «Бородиноны» 1882 ж. аударған болса, бұл Бородино түбіндегі жеңістің 70 жылдығына сәйкес келеді. Қалайда осы өлеңді аударуынан Абайдың орыс халқының тарихына, 1812 ж. Отан соғысы секілді ірі уақиғаға айрықша назар салып, зор мән бергені айқын аңғарылады. Абай өлеңінің сақталған аз ғана жолдарынан-ақ шығарманың мазмұнын мейлінше толық және дәл жеткізуге ұмтылғаны көрінеді. Лермонтов өлеңі: «Скажи-ка, дядя, ведь не даром Москва, спаленная пожаром, Французу отдана? Ведь были схватки боевые? Да, говорят, еще какие! Недаром помнит вся Ресей Про день Бородина!» -деп басталса, қазақша тексте осыған жақын келеді: «Айтшы, аға, нағып жеңілдік, Мәскеуде емес тегіндік, Болған білем соқтығыс, Емес білем аз жұмыс. Ұмытпайды еш орыс, Бородинде кергенді...» Сәл кейінірек келетін мына жолдарды алсақ: «Ворчали старики: «Что ж мы? на зимние квартиры? Не смеют, что ли, комаңдиры Чужие изорвать мундиры О русские штыки?» - бұлардың да мағынасы қазақша нұсқада әбден сәйкес берілген дей аламыз: «Ашулы солдат қыстықты: «Қойса екен бізді тыюын, Айтса екен бізге қиынын, Жыртпасақ жаудың киімін, Біз не етеміз, штыкты...» Ал булардан басқа да жеке үзік-үзік болып сақталған жолдарды алып: «...Қол салмаққа кәртечке, Ол күн болды күн кешке Қас қарайып, болды түн», - түпнұсқада: «Мы ждали третий день... «Пора добраться до картечи!» И вот на поле грозной сечи Ночная пала тень», - немесе: «Штык, қылыш қайрасып, Ширатып, мұртын шайнасып...» - түпнұсқада: «Кто штык точил, ворча сердито, Кусая длинный ус». Қазақшасын орысша нұсқамен салыстырып көрсек, Абай нақтылы жайларды, жауынгерлердің қимыл-әрекеттеріне тән ерекшеліктерді, көркемдік деталдарды қалт жібермей, толық көрсетуге ұмтылғаны анық байқалады. Туынды 7-8 буынды. Аралас ұйқаспен жазылған. Алғашқы рет ақынның 1933 ж. жарық көрген жинағыңда жарияланған. Өлең басылымдарында аздаған текстол. өзгерістер кездеседі. 1939, 1945 жылғы басылымдарда «Он күн болды кешке», - деп басылып келді. Бородино шайқасының үш-ақ күн болғанын (25, 26, 27 тамыз) ескерсек, мұнда ол деген сөз «он» болып қате оқылғаны айқын болады. Сондықтан соңғы жинақтарда «Ол күн болды күн кешке» деп түзетілген қалпында басылып жүр.
Өлеңі
– Айтшы, аға, неғып жеңілдік
Мәскеуде емес тегіндік,
Болған білем соқтығыс,
Емес білем аз жұмыс.
Ұмытпайды еш орыс,
Бородинде көргенді.
– Ондағы біздің адамдар,
Сендердей емес, балаңдар.
Қиын тиді оларға
Аз кісі-ақ қайтып санарға.
Қол салмаққа кәртечке1
Ол күн болды, күн кешке,
Қас қарайып, болды түн.
Ширатып мұртын шайнасып,
«Қойса екен бізді тыюын,
Айтса екен бізге қиынын,
Жыртпасақ жаудың киімін,
Біз не етеміз, штыкті»...
Дереккөздер
Санат:Абай Құнанбайұлы Санат:Орыс өлеңдері
Мал жұбын таңдау
Мал жұбын таңдау - мал тұқымын асылдандыру тәсілдерінің бірі. Мал жұбын таңдаудегеніміз сұрыпталған аталық пен аналық малдан бір-біріне лайықты ата-енелік жұбын құру. Мал тұқымын асылдандыру тәжірибесінде жұп таңдаудың біртекті және әртекті деп аталатын екі түрі қолданылады.
Санат:Мал шаруашылығы
Зизелен
250px|thumb|Картада орналасуы Зизелен (Siselen) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Эрлах округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 593 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.5 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 499, пошта индексі — 2577.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Игорь Львович Квасов
Квасов Игорь Львович (1939 жылы туған, Солтүстік Қазақстан облысы Петропавл қаласы) – ветеринария ғылымының докторы (1988), профессор (1991).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Арман Тілектесұлы Бердалин
Арман Тілектесұлы Бердалин (10 желтоқсан 1983 жылы, Айсары ауылында туды) — айтыскер, ақын, жазушы, саясаттанушы. Ұлты — қазақ, діні — ислам.
Өмірбаяны
Арман Тілектесұлы Бердалин 10 желтоқсан 1983 жылы, қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы, Ақжар ауданы, Айсары ауылында туды. Көкшетау университетінің саясаттану факультетін бітірген (2004). Красный Яр кентіндегі Мәдениет үйінің директоры (2007). 1992 жылы өткен «Әнші балапан» конкурсының жеңімпазы. Абайдың 150-жылдығына (1995), Қарасай батырдың 400 жылдығына (1998), Сұлтанмахмұт Торайғыровтың 110-жылдығына (2003), Мағжан Жұмабаевтың 110-жылдығына (2003, 2-ші орын), Сейтен Сауытбаевтың 95-жылдығына (Гран-при), Көкен Шәкеевтің 80 жылдығына (Гран-при, 2004), Шығанақ Берсиевтың 125-жылдығына (Гран-при, 2006), Қостанай облысының 70-жылдығына (Гран-при, 2006), Қарағанды облысының 70-жылдығына (2007), Ақмола облысының 70-жылдығына (2009) арналып өткізілген көптеген өңірлік, республикалық айтыстардың жеңімпазы. Махамбет Өтемісұлының 200 жылдығына арналған «Жас толқын» фестивалінде 1-орын алды. Ресейдегі Қазақстан жылына (Мәскеу, 2004) арналып өткізілген халықаралық ақындар айтысына қатысқан.
2001 жылдан бастап «Реквизит» ЖШС «Бұқпа» газетінің тілшісі. 2002 жылдан бастап «Камирас» ЖШС «Алаш үні» республикалық газетінің тілшісі. 2006 жылдан бастап «Көкшетау» МС фольклорлық ансамблінің жетекшісі. 2007 жылдан бері Көкшетау қаласының мәдениет пен тілдерді дамыту бөлімінің «Көкше» МС директоры. С. Сауытбековтың 95-жылдығына орай Республикалық ақындар айтысының бас жүлдегері (СҚО) (2003); К. Шәкеевтың 80-жылдығына орай Республикалық ақындар айтысының бас лауреаты (2004), сондай-ақ Қарағанды облысындағы, Атырау, Ақтөбе, Павлодар және т.б. қалалардағы республикалық жас ақындар сайыстарының бірнеше мәрте лауреаты. Қазақстанның болашағы туралы болжамы — «Гүлденген мемлекет». Хоббиі — бильярд ойыны, кітап оқу, өлең жазу.
Дереккөздер
Санат:Айтыс ақындары Санат:Қазақстан ақындары
1460 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1460 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1460 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Андрей Николаевич Ярмоленко
Андрей Николаевич Ярмоленко (Андрій Миколайович Ярмоленко; 23 қазан 1989, Ленинград, КСРО) — украиналық футболшы, Украина Ұлттық футбол құрамасы мен "Вест Хэм Юнайтед" клубының шабуылшысы.
Клубтық
Ата-анасы Ленинградта жұмыс істеп жүргенде дүниеге келді. Әкесі Украин КСР, Чернигов облысының тумасы.
Карерасын 2006 жылы "Десна" клубында бастады. Көп ұзамай "Динамо" (Киев) клубына ауысып, он жылдан аса уақыт ойнады. 2017 жылы жазда "Боруссияға" (Дортмунд) ауысты. Бір жылдан соң "Вест Хэм Юнайтед" футболшысы атанды.
Ұлттық құрама
Ұлттық құрама сапында тұңғыш рет 2009 жылы 6 қыркүйекте Андорраға қарсы (ӘЧ-2010 іріктеуі) ойнады. 2012, 2016 жылдары Еуропа чемпионатына қатысты.
Командалық
«Динамо» (Киев)
Сілтемелер
Санат:Украина футболшылары Санат:Украина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Десна ФК ойыншылары Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары Санат:Вест Хэм Юнайтед ФК ойыншылары
Қалмақ сиыры
Қалмақ сиыры – ірі қараның етті тұқымы. Жергілікті малдың ұзақ уақыт, тек жайылымды ғана пайдаланатын көшпенділік жағдайында, табиғи сұрыпталу арқылы 16 – 17 ғасырларда, қазіргі Моңғолия жерінде шыққан. Қуаң даланың қатаң климатына әбден бейімделген. Түсі қызыл, сом денелі, аяқтары мықты, бұлшық еттері жақсы дамыған. Терісі қалың, масауылысона, шыбын-шіркей тарататын қан ауруларына төзімді келеді. Мүйіздері айшық тәрізді, ұштары сүйірленіп жоғары және ішке қарай иілген. Шоқтығына дейінгі биіктігі 122, көкірек орамы 169, жіліншік орамы 18. Бұқасы 800 – 850 кг, сиыры 350 – 550 кг, жақсы күтімдегі 18 айлық бұқашықтары 450 – 500 кг тартады. Сойыс шығымы 60 – 65%. Ұшасына майды біркелкі жинайды. Еті дәмді. Орта есеппен жылына 650 – 1000 кг сүт сауылады, сүттің майлылығы 4,2 – 4,4%. Таза тұқымды қалмақ сиыры Жамбыл облысының Мойынқұм ауданындағы Жамбыл атындағы асыл тұқымды шаруашылықнда, Ақтөбе облысындағы жемшөп ғылыми-зертхана институтының «Жұрын» тәжірибе станциясында өсіріледі.
Дереккөздер
Санат:Сиыр тұқымдары
Ампер
Ампер —бір-бірінен 1 метр қашықтықтағы өткізгіш сымдардың, яғни вакуумдардың 1 метрлік ұзындығы арасында тең әсерлесуді туғызытын ток күшімен сипатталады.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс Санат:Өлшем бірліктері
Мал кездіру, серуендету
Мал кездіру, серуендету - малды ұзақ уақыт қорада ұстап бағып-күтетін шаруашылықтарда міндетті түрде жүргізілетін өндірістік шаруа. Мал кездірудің мәні белгілі уақытта қорадағы малды арнайы кең алаңға немесе серуен жолмен айдап, серуеңдетіп жүргізу. Мал кездіру - малдың тірек-қимыл, тыныс алу, қан айналу жүйелерін шынықтыру нәтижесінде тәбетін жақсартып, денсаулығын нығайтып, шаруашылыққа пайдалану мерзімін ұзарту, беретін өнімін арттыру болып табылады.Мал кездірудің нақтылы тәртібін мал маманы түліктің түріне, өнім бағытына, жас-жыныс ерекшеліктеріне сәйкес белгілейді.
Санат:Мал шаруашылығы
Орақ
Орақ – егін оруға арналған еңбек құралы. Адам баласы өнім өндіре бастаған неолит дәуірінде пайда болған. Алғашқыда микролит тастар таңдап алынғанда, ағашқа немесе сүйекке ұзына бойына орнатылып, қара маймен бекітілген. Онымен жабайы дәнді дақылдар немесе қолдан өсірілген егін орылды. Қола және темір дәуірлерінде орақ металдан жасалды. Ол кездегі орақ сәл ғана иілген, шағын болды. Уақыт өте келе көлемі үлкейіп, жетілдірілді. Дәстүрлі қазақ қоғамында орақтың шалғы орағы, қол орағы, қазақы орақ секілді түрлері бар.
Сілтемелер
Санат:Құралдар
Жамбыл-Тараз газеті
Тағы қараңыз
Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы)
Дереккөздер
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
IC 3426
IC 3426 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3426 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Гиполимнион
Гиполимнион (һуро — асты, астында, limnion — кішкене көл) — суқоймадағы температуралық секіріс қабатынан және металимнионнан төмен жатқан терең қабаты. Баяу су алмасу мен тереңдеуге байланысты температураның шамалы ғана төмендеуімен сипатталады.
Гиполимнион — суқой- малардағы температураның секірме — металимнион қабатынан төмен орналасқан су қабаты. Терең көлдерге тән. Бұл қабатга судың температурасы көктемнен бастап күздің соңына дейін аздап көтеріледі де, жыл бойы 4°С-тан аспай аз өзгереді. Қабаттың терендігіне қарай судың алмасуы баяулап, температура сол ғана төмендейді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Ермунчино
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Жасушаның құрамындағы бейорганикалық заттар
Жасушаның атомдық және молекулалық құрылымы. Д, И. Менделеев жасаған химиялық элементтердің периодтық жүйесіндегі кездесетін 110 элементтің 80-ге жуығы тірі жасушаның құрамында болатындығы дәлелденді. Олар жасушадағы мөлшеріне қарай үш топқа белінеді. Бірінші топқа: оттек, сутек, көміртек және азот сияқты органикалық және бейорганикалық заттардың молекулаларының негізін құрайтын элементтер жатады. Бұлардың жасушадағы мөлшері 98%-ға жуық болғандықтан, олар макроэлементтер деп аталады. Сонымен қатар бұл топқа нәруыз (белок) бен нуклеин қышқылдарының құрамына кіретін күкірт пен фосфор да кіреді. Бұларды биоэлементтер деп атайды. Екінші топқа: ион түрінде кездесетін калий, натрий, кальций, магний, темір, хлор сияқты және т.б. элементтер жатады. Бұлардың жасушадағы жалпы мөлшері 1%-ға жуық. Бұл элементтердің қысқаша жасушада ерекше қызметтер атқарады. Мысалы, кальций мен фосфор сүйек ұлпасының құрамына кіреді, оның беріктігін арттырады. Сонымен қатар кальций элементі қанның ұюына қатысады. Ал гемоглобин нәруызының құрамында темір болады, ол оттекті өкпеден ұлпаларға тасымалдайды. Өсімдік жасушасындағы хлорофилл пигментінің құрамындағы магний элементі фотосинтез процесін тездетеді. Үшінші топқа: жасушада өте аз мөлшерде кездесетін элементтер жатады. Олардың жасушадағы мөлшері 0,02% болатындықтан микроэлементтер деп аталады. Микроэлементтер өсімдіктер мен жануарлар жасушаларында жүріп жатқан биохимиялық процестерге тікелей қатысады. Топырақтың құрамындағы микроэлементтердің өсімдіктер мен жануарлар тіршілігіндегі маңызы ерекше. Өсімдіктер мен жануарлар белгілі бір микроэлементтерді табиғаттан алып, өз жасушаларында жинақтайды. Мысалы, теңіз балдырлары судан йодты сіңірсе, ал кейбір өсімдіктер судағы кобальтты жинақтайды. Жануарлар жасушаларында да әр түрлі элементтер жинақталады. Мысалы, никель — ұйқы безінде, молибден — мидың ақ затында, қалайы — тілдің сілемейлі қабықшасында, кадмий — бүйректе, барий — көздің торлы қабығында, бор — май ұлпаларында, хром— гипофиз безінде және т.б. жинақталатындығы анықталған. Әйткенмен де, топырақтың құрамындағы микроэлементтердің мөлшерінің кемуі немесе артуы организмге қатты әсер етеді.
Эмиссиялық бағалы қағаз
Эмиссиялық Бағалы Қағаз – бір эмиссия шегінде бір тектес белгілер мен деректемелерге ие болатын, осы мақсатқа арналған бірыңғай ережелер негізінде орналастырылатын және айналысқа түсетін бағалы қағаз. Бір мезгілде мынадай белгілерімен сипатталады: куәландыруға, кеңшілік беруге және “Бағалы қағаздар нарығы туралы” ҚР Заңында (2003) белгіленген нысандар мен тәртіпті сақтай отырып, сөзсіз жүзеге асырылуға жататын мүліктік және беймүліктік құқықтардың жиынтығын бекітеді. Шығарылым түрінде орналастырылады, бағалы қағаздың сатып алынған уақытына қарамастан бір шығарылым ішінде құқықтың тең көлемі мен жүзеге асырылу мерзімі болады. Эмиссиялық бағалы қағаз құжаттамалық шығарылым нысанындағы атаулы бағалы қағаздар (атаулы құжаттамалық бағалы қағаздар), шығарылымы құжаттамасыз нысандағы атаулы бағалы қағаздар (атаулы құ-жаттамалық бағалы қағаздар), шығарылымы құжаттамалық нысандағы ұсынушыға арналған бағалы қағаздар (ұсынушыға арналған құжаттамалық бағалы қағаздар) нысандарының бірінде шығарылады. Эмитент таңдаған бағалы қағаздар нысаны оның құрылтайшылық құжаттарында немесе эмиссиялық бағалы қағаздар шығару туралы шешімде және эмиссия аңдатпасында бір мәнде айқындалуға тиіс. Бұл талаптардың орындалмауы бағалы қағаздар шығарылымын тіркеуден бас тарту үшін негіз болады.
Дереккөздер
Санат:Бағалы қағаздар Санат:Қаржы Санат:Экономика
Ампер-сағат
Ампер-сағат – шамасы 3600 Кл-ға тең электр мөлшерінің жүйеден тыс өлшеу бірлігі. Ол А*сағ таңбасымен белгіленеді. Әдетте, аккумулятордың заряды да А*сағ-пен өрнектеледі.
Аккумулятор
Игорь Николаевич Краснов
Игорь Николаевич Краснов – жазушы, драматург, журналист.
Өмірбаяны
1960 жылы 3 ақпанда Свердловск облысының Нижний Тагиль қаласында дүниеге келген. Краснов ата-анасынан ерте айырылады. 1961-1967 жылдары Нижний Тагиль қаласындағы балалар үйінде, 1967-1977 жылдары Щелкун ауылындағы балалар үйінде тәрбиеленеді. Балалар үйінде қиялға беріліп, шынайы армандай алатын балалардың бірі болады. 1976-1990 жылдары шашка және шахмaтпен белсене айналысады. Қазіргі уақытта Екатеринбург қаласында тұрады.
Дереккөздер
Санат:Жазушылар Санат:Орыс жазушылары
Кіші Паозер
Кіші Паозер — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Киров облысы, Нижегород облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Шанга өзенінің сол жағалауынан 30 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга бастауынан Ветлуга қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ораз Оңғалбаев
Ораз Оңғалбаев (1860, қазіргі Маңғыстау ауданы Тиген ауылы – 1913, Құлбарақ қорымында жерленген) – болыс, өнерпаз. Маңғыстаудың белгілі шебері Қаражүсіптің немересі.
Өмірбаяны
Жергілікті тұрғындардың арасында алғашқылардың бірі болып, Форт-Александровск (қазіргі Форт-Шевченко) қаласындағы орыс-қазақ мектебінде білім алған. Уездік кеңсенің тілмашы, уезд бастығының жәрдемшісі, Бозащының болысы болып қызмет атқарған.
Оңғалбаев қазақ балаларының орысша оқып білім алуы үшін еңбектенген. Бұл істе алдымен өзі үлгі көрсетіп, туысы Қонарбайды және баласы Нұрсұлтанды орыс мектебіне оқуға берген.
Ол сонымен қатар өзі ән шығарған өнерпаз; Оңғалбаевтың бір әні «Ораздың әні» деген атпен А.В. Затаевичтің «Қазақ халқының 1000 әні» жинағына енген. Бұдан басқа «Сұлу Қаншымның әні» деген әні белгілі.
Қаражүсіптің немерелері Игібай мен Кенжебай 1917 ж. Оңғалбаев мазарының басына ескерткіш орнатқан.
Дереккөздер
Санат:Қазақ болыстары Санат:Қазақстан әншілері
Минглебаев Мұхтар Жұмабекұлы
Мұхтар Жұмабекұлы Минглебаев (14 желтоқсан1954 жылы, Оңтүстік Қазақстан облысы Сайрам ауданы Қарабұлақ ауылында дүниеге келген) – физика-математика ғылымдарының докторы (2006), профессор (2008). ҚазМУ-ды (1976, қазіргі Қазақ ұлттық университеті), Қазақ КСР-і Ғылым Академиясының астрофизика институтының аспирантурасын (1980) бітірген. Қазақ КСР-і Ғылым Академиясында кіші аға, ғылыми қызметкер (1980–91), әр түрлі мемлекеттік және жекеменшік мекемелерде (1992–2003) қызмет істеді. 2003 жылдан Қазақ ұлттық техникалық университетінде және 2008 жылдан ҚазҰУ-да профессор қызметінде «Аналитическая динамика поступательно-вращательного движения гравитирующих тел с переменными массами и размерами» тақырыбында докторантуралық диссертация қорғады. 80-нен астам ғылыми жарияланымның, 1 монографияның авторы.
Сілтемелер
Санат:Ғылым
Мал қоңдылығы
Мал қоңдылығы - мал денесіне майдың жиналу дәрежесі. Мал қоңдылығы малды азықтандыру мен бағып-күту жағдайына, денсаулығына пайдалану ретіне қарай қалыптасады. Осыған сәйкес мал қоңдылығына әр түрлі талап қойылады. Мысалы, бордақыланған, етке өткізетін мал нағыз семіз, ал көлік малының семіздігі жұмыс міндетін атқарып, денсаулығын калыпты жағдайда сақтауға жеткелікті дәрежеде болуы керек. Мал қоңдылығына байланысты сойыс салмағы, таза еттің түсімі, еттің химиялық құрамы өзгереді. Семіз малдың қара еті майлы, дәмді келеді.
Дереккөздер
Санат:Мал шаруашылығы
Мұқаншы (Жарлыөзек ауылдық округі)
Мұқаншы — Жетісу облысы Көксу ауданы, Жарлыөзек ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Балпық би ауылынан батысқа қарай 13 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 327 адам (164 ер адам және 163 әйел адам) болса, 2009 жылы 363 адамды (189 ер адам және 174 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Көксу ауданы елді мекендері
Тентек (Шығыс Қазақстан облысы)
Тентек — Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы, Марқакөл ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Күршім ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 147 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 106 адам (51 ер адам және 55 әйел адам) болса, 2009 жылы 64 адамды (37 ер адам және 27 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Күршім ауданының таратылған елді мекендері
Ричмонд (Квинсленд)
thumb|right|200px| thumb|right|200px| Ричмонд (Richmond) — Квинсленд штатының орталығында орналасқан кішігірім қала. 2006 жылғы есептеулер бойынша қала тұрғындарының саны 550-ге жуық, ал бүкіл облыс тұрғыны 950 адам (2008 жыл). Ең жақын ірі қала — Маунт-Айза (шығысқа қарай 380 км-де орналасқан).
Географиясы
Ричмонд жартылай шөлді елді мекен. Ең басты өзені Флиндерс болып табылады. Өзен жағалауында облыстағы ағаш өсетін жерлер бар. Облыстың басқа жерлерінде өсімдіктер өседі. Қала бойында Таунсвилл жағалауы мен Маунт-Айза қаласын қосатын теміржол орналасқан. Қала қасында кішігірім аэропорт(Richmond Airport) орналасқан.
Синковильяс
Синковильяс (Cincovillas) — Испаниядағы қала. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Синко-Вильяс ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 25 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,20 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
Байжігіт (өзен)
Байжігіт — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Арғұт (Ақалаха) өзенінің оң жағалауынан 122 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ричмонд (Квинсленд)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша елді мекендер Санат:Аустралия қалалары
NGC 7423
NGC 7423 — Цефей шоқжұлдызында орналасқан II3m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1788 жылы 1 қарашада астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 7423 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 246.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз)
Сант'Анна-д'Альфаедо
Сант'Анна-д'Альфаедо (Sant'Anna d'Alfaedo) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Верона провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2600 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 60 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 44 км² шамасында. Пошта индексі — 37020.
Елді мекеннің қамқоршысы — Sant’Anna.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Колораду (Риу-Гранди-ду-Сул)
Колораду (Риу-Гранди-ду-Сул) (Colorado (Rio Grande do Sul)) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Нан-Ми-Токи экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 833 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 286,178 км² шамасында. Халық тығыздығы — 13,4 адам/км².
Тарихы
Қала 1962 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Ганц (Штирия)
Ганц (Штирия) (Ganz (Steiermark)) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Мюрццушлаг округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 373 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 32.12 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — MZ, ресми идентификациялық коды — 6 13 03.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Петер Хофбауэр (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Москоу (Айдахо)
Москоу (Moscow) — Айдахо штатының Лата округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 15.9 км². FIPS коды — 16-54550.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 23,8 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Лата округы (Айдахо)
Эмитент
Эмитент (emіttens – шығарушы), Ақша шығарушы –
Дереккөздер
Санат:Заңды тұлғалар Санат:Қаржы Санат:Экономика
Алтын валюта қоры
Алтын валюта қоры - мемлекеттік ұлттық банкі мен қаржы органдарында сақталатын алтын және шетелдік валюта қоры. Бұған халықаралық валюта-несие ұйымдарындағы алтын мен шетелдік валюта енеді. Алтын валюта қоры құрамына: алтын және басқа да қымбатты металдар; банкнот және тиын түріндегі шетелдік валюталар; шетелдерде сақталатын банк қаражаты; ұлттық банкіде сақталатын валюталық құнды заттар; халықаралық танымға ие резервтік активтер; шетелдік үкіметтер мен халықаралық қаржы мекемелерінен берілген кепілдікті аудармалы вексельдер кіреді. Алтын және басқа қымбат металдар халықаралық төлемдердің күшін сақтау үшін кепілдік-сақтық қор ретінде пайдаланылады. Олардан басқа валюта нарығына интервенция көмегімен өз валютасының сыртқы курсын қолдау үшін ұлттық банк шетелдік валюта түрінде қор сақтайды. Алтын валюта қорымен жасалатын шаралардан түсетін табыс көзінің бірі - банкаралық депозиттер. Қазақстан ұлттық банкісінің қаржы ісіндегі халықаралық тәжірибеде қолданылатын күрделі тәсілдерді пайдалана білуі алтын-валюта қорын көбейтуге мүмкіндік туғызады.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қорлар Санат:Алтын
NGC 2914
NGC 2914 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 3 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2914 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27185, UGC 5096, MCG 2-25-6, ZWG 63.10, ARP 137, NPM1G +10.0186.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Жылан аңшылығы
Жарғанаттар қараңғы үңгірде қозғалу үшін ультрадыбысқа сүйенеді.
Бірақ бұл қабілет оларды торып жүрген жыртқыштардан қорғамайды.
Ысылдағыш улы жыланның жылдамдығы сондай, ол олжасын қараңғыда да оңай ұстай алады.
Бірақ олар мұны тас қараңғыда осындай дәлдікпен қалай істейді?
Жарықты қабылдайтын көздерінен бөлек ысылдағыш улы жыланның тұмсығында инфрақызыл сәулелерге сезімтал сенсорлары болады.
Инфрақызыл сәулелер электромагниттік спектрде адам көзіне көрінетін жарық жиілігінен төмен орналасқан.
Инфрақызыл толқындар, жылулық сәулелер болып табылады, яғни олар жылы объектілерден бөлінеді.
Оны жылудың қозғалысын анық көрсететін инфрақызыл камера арқылы байқауға болады.
Бірақ адам бойында мұндай қабілеттің дамуы мүмкін емес.
Сенсорлар жылан салқын қанды болғандықтан жұмыс істейді. Адамда мұндай сенсорлар болса, өз жылуымыздың әсерінен көзіміз көрмей қалар еді. https://www.twig-bilim.kz/film/infrared-snake-hunt-5720/ https://www.twig-bilim.kz/film/infrared-snake-hunt-5720/
Әбу Ханифа және ханафи мәзћабы
Әбу Ханифа және ханафи мәзћабы — 2011 жылы Алматы қаласы «Көкжиек-Б» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — А. Әділбаев, Ш. Әділбаева. Беттер саны — 400.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-7271-35-0.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Көкжиек-Б баспасының кітаптары
Вож-Рель
Вож-Рель — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ловля өзенінің оң жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Маккия-д'Изерния
Маккия-д'Изерния (Macchia d'Isernia) — Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Изерния провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 955 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 56 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Пошта индексі — 86070.
Елді мекеннің қамқоршысы — Николай.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Молизе елді мекендері
Чистово (Велико Тырново облысы)
Чистово (Чистово) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 5088. ЕКАТТЕ коды — 81428.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
1461 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1461 жылы туғандар