cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Петина
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1217 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 35 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 35 км² шамасында. Пошта индексі — 84020.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Макроэкономикалық қалыптасу заңдылықтары
250px|right|thumb| Макроэкономиканың негізін қалаушысы, [[Джон Мейнард Кейнс]] Макроэкономикалық қалыптасу заңдылықтары — нарық экономикасы екі дәрежеде қызмет атқарады, ол «макроэкономика» және «микроэкономика» болып бөлінеді, осыған сәйкес талдау да – «макроэкономика» және «микроэкономика» деңгейінде жүргізіледі.
Осылай талдау жасаған Дж.М.Кейнстің 1936 жылғы «Жұмыспен қамту, пайыз және ақшаның жалпы теориясы» деген еңбегі батыс экономистері арасында кең қолдау тапқан. Егер де микроэкономиканың нарық жағдайындағы басты сипаты және негізгі мақсаты – табыс табу болса, «макроталдау» назарында агрегатты өлшемдер (жалпы өнім, ұлттық табыс, жиынтық шығындар) болады да макроэкономика қоғамдық өндірісті динамикалық өсіп-өркендеуге бейімдейді.
Макроэкономикада зерттелетін негізгі мәселелер:
Жалпы ұлттық өнім
Жалпы ұлттық өнім Ж.Ұ.Ө. – белгілі уақыт кезеңінде қоғамның қарамағындағы ұлттық өндірістік факторлармен өндірілген барлық игіліктер мен қызмет түрінде анықталады. Басқаша айтқанда жалпы ұлттық өнім Ж.Ұ.Ө. – бұл ұлттық тауарлар мен қызмет көрсетудің бір жылдық нарықтық құны. Экономикалық теорияда жалпы ұлттық өнім Ж.Ұ.Ө. номиналды және нақты түрге бөлінеді. Жалпы ұлттық өнімді ағымдағы нарықтық бағамен есептегенде, бұл оның номинальды түрін сипаттайды. Бұл көрсеткіштің нақты түрін анықтау үшін номиналды жалпы ұлттық өнімді Ж.Ұ.Ө.-ді инфляция ықпалынан арылту арқылы, яғни баға индексін қолдану арқылы есептеумен анықталады. Нақты ЖҰӨ = номинальды ЖҰӨ баға индексі Номинальды жалпы ұлттық өнімнің нақты жалпы ұлттық өнімге қатынасын жалпы ұлттық өкілінің дефляторы деп атайды. ЖҰӨ дефляторы = номинальды ЖҰӨ нақты ЖҰӨ 1.	Шығындар бойынша ЖҰӨ өлшегенде шығындардың келесі түрлері қосылады: 	*жеке тұтыну шығындарына халықтың ағымды тұтыну үшін тауарлар сатып алуға, ұзақ мерзімде пайдаланатын тауарлар сатып алуға, қызметтер үшін төлем жасауға жұмсалатын ақша құралдары жатады; 	*кәсіпкерлердің машиналар мен жабдықтар сатып алудан тұратын және құрылыстар мен айналым қорларының өзгертуге жұмсалатын барлық шығындардан тұратын жалпы инвестициялар. Инвестицияға тек ғана физикалық инвестицияны қоспай, оған адамзат капиталындағы инвестицияны да есептейді. Капиталдың бір бөлігі моралды және физикалық тозу нәтижесінде кетеді. Соның нәтижесінде, жалпы инвестициялар дегеніміз амортизациялар мен таза инвестициялардың қосындысы. 	*тауарлар мен қызметтерді мемлекеттің сатып алуы, бұл шығындарға жатпайтын мемлекеттің бюджеттік шығындарының түрі трансферттік төлемдер, себебі олар тауарлар мен қызмет көрсету қозғалысымен байланысты емес. 	*таза экспорт – шетелдіктердің осы елдің тауарларын сатып алуға жұмсаған шығындарының көлемі мен осы елдің шетел тауарларын сатып алуға жұмсаған шығындарының көлемінің айырмашылығы.
ЖҰӨ = С+G+І+Х; Мұндағы: С – жеке тұтыну шығындары; G – мемлекеттің сатып алуы; І – жалпы инвестициялар, Х – таза экспорт. 2.	Табыстар бойынша есептеу шаруашылық іс-әрекеттер субъектілерінің табыстарын бөлу және табыстар төлемімен байланыссыз бөлінетін қаржылардың құрылу тәртіптерін сипаттайды: ЖҰӨ =W+R+I+P; Мұнда: W- жалдамалы жұмысшының жалақысы; R – ренталық төлемдер; I – жинақ капиталының пайызы (%); P- фирма мен корпорацияның пайдасы. ЖҰӨ-ді есептеу тағы бір әдісі – қосымша құнға негізделген әдіс өндірістің әр сатысында қосылған шығындарды алудан сауда көлемін ескереді. Бұл әдістің ерекшелігі - өндіріс көлемін өлшеген кезде қос есепті болдырмау керек. Жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) – белгілі бір мерзімде ел шеңберінде өндірілген барлық тауарлар мен қызметтердің нарықтық құны. Ұлттық иелігіне қарамастан, осы елдің территориясындағы барлық экономикалық субъектілер қызметтерінің нәтижесі жатады. ЖІӨ =ЖҰӨ - сыртқы экономика операция бойынша сальдо Егер де мемлекеттің жалпы ішкі өнімі жалпы ұлттық өнімнен артық болса (ЖІӨ >ЖҰӨ), онда осы елдің шеңберінде қызмет атқаратын шетел капиталының жергілікті капиталдан артық болғаны.
Таза ұлттық өнім
Таза ұлттық өнім ТҰӨ бұл қолданудан шығарылған жабдықтардың орны толтырылғаннан кейін тұтыну үшін қалған түпкі өнімдер мен қызметтердің сомасы. Келесі формула бойынша есептеледі: ТҰӨ = ЖҰӨ - А, Мұнда А – амортизациялық жарнаның сомасы. ТҰӨ-нің бік компоненті бизнеске салынатын жанама салықтар экономикалық ресурстардың ағымдағы үлесін көрсетпейді, сондықтан жанама салықтың көлемі ұлттық табысты ҰТ есептегенде ТҰӨ-нің ақшалай көлемінен алынады. ҰТ = ТҰӨ - ж.с. Мұнда: ж.с. – жанама салықтар. Жеке табыс ЖТ халықтың жеке тұтынуына түсетін ақшаның санын және осы жағдайдың ҰТ-тың қозғалысында орын алатын қайта бөлу процестерін көрсетеді. Жеке табысты есептегенде ҰТ-тан корпорациялардың пайдасына салынатын салықтар, олардың бөлінбей қалған пайдасы, әлеуметтік сақтандыру жарналарының көлемі алынып тасталады, трансферттік төлемдер қосылады. ЖТ = ҰТ – С+Т мұнда: С - корпорациялардың пайдасына салынатын салықтар, бөлінбей қалған пайдасы, әлеуметтік сақтандыру жарналарының көлемі; Т - трансферттік төлемдер.
Қолда қалған табыс адамдардың жұмсай алатын табыстарын сипаттау үшін қолданылады, осыны есептеу үшін жеке табыстан халық төлейтін салықтардың жалпы көлемі алып тастайды. Қолда қалған табыс - тұрғындардың билігінде болатын табыс.
Макроэкономикалық тепе-теңдік - жиынтық сұраныс пен жиынтық ұсыныстың тепе-теңдік көрінісі. Жиынтық сұраныс пен жиынтық ұсыныстың сызықтарының қиылысуының мағынасы – бұл баға дәрежесінің теңдігі мен ұлттық өндірістің тепе - теңдігі. Егер АД>AS, бұл жағдайда 2 ұйғарымға тоқтауға болады: *өндіріс көлемін өзгертпей, бағаны көтеруге болады; *өндіріс көлемін кеңейту, сонда ұлттық табыс өседі. 1.	Егер АД<АS, бұл жағдайда: *өндірісті қысқарту қажет болады; *өндіріс көлемін өзгертпей, бірақ бағаны төмендетуге болады, сонда ұлттық табыс азаяды. Мұнда, Р - бағаның жалпы дәрежесі, Q - тауардың жалпы көлемі, Ре - баға дәрежесінің тепе-теңдігі, Qе - өндіріс көлемінің тепе-теңдігі. Жиынтық сұраныс (АД) – бұл қоғамдағы үй шаруашылықтарының, кәсіпорындардың және үкіметтің берілген баға деңгейінде жалпы өндірілген тауарлар мен қызметтерді сатып алу қажеттілігінің көрінісі. Ұлттық есептер жүйесі бойынша тауарлар мен көрсетілген қызметтерге сұраныс төрт жақтан қойылады: тұтыну, инвестициялар, мемлекет, таза экспорт. Экономиканың жабық және ашық түрлеріне болатынын ескерген жоқ. Жабық экономикада сыртқы экономикалық қызметті қарастырмайды және тек ішкі мүмкіншіліктерге есептеледі. Жиынтық сұраныс тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің жалпы санына мемлекет резиденттерінің жағынан түскен сұраныс ретінде анықталады. Графикалық түрде жиынтық сұраныс қисығының еңісі кері тәуелділікті болады. Экономикада ақшаның құнсыздануы басталса бағаның артқан кезінде өнімге деген сұраныс азаяды. Жиынтық сұранысқа бағалы және бағасыз факторлар әсерін тигізеді. Бағалы факторлардың әсері жиынтық сұраныс көлемінің өзгеруіне әкеледі және сызықтың өз бойымен жылжиды. Бағасыз факторлардың әсері жиынтық сұраныс қисығының оңға (АД2 - өсуі) немесе солға (АД - азаюы) жылжуына әкеледі.
Жиынтық ұсыныс
Жиынтық ұсыныс (АS) – бұл бағаның әрбір мүмкін болатын деңгейінде ұсынылатын жалпы тауарлар мен қызметтердің көлемі. ЖҰӨ	Жиынтық сұранысқа бағалы және бағасыз факторлар әсерін тигізеді. Бағалы факторлардың әсері жиынтық сұраныс көлемінің өзгеруіне әкеледі және сызықтың өз бойымен жылжиды. Бағасыз факторлардың әсері жиынтық сұраныс қисығының оңға (АД2 - өсуі) немесе солға (АД - азаюы) жылжуына әкеледі. Жиынтық сұранысқа бағалы және бағасыз факторлар әсерін тигізеді. Бағалы факторлардың әсері жиынтық сұраныс көлемінің өзгеруіне әкеледі және сызықтың өз бойымен жылжиды. Бағасыз факторлардың әсері жиынтық сұраныс қисығының оңға (АД2 - өсуі) немесе солға (АД - азаюы) жылжуына әкеледі. Жиынтық ұсынысқа мерзім аралықтары әсерін тигізеді: қысқа мерзімде – АS –көлденең сызық, ұзақ мерзімде - АS - тік сызық. 1 – кейнсиандық сызық, қысқа мерзім 2 – аралық мерзім 3 - классикалық сызық, ұзақ мерзім. Жиынтық ұсынысқа бағасыз факторлар әсерін тигізеді: Жиынтық сұраныстың ұлғаю нәтижелері жиынтық ұсыныс қисығының әр бөлігіндегі өзгерістерге байланысты болады.
Дереккөздер
Санат:Макроэкономика Санат:Микроэкономика
Роза Әміржанқызы Омарова
Роза Әміржанқызы Омарова (26.8.1953 жылы туған, Павлодар облысы Баянауыл ауданы Майқайың кенті) – химия ғылымының докторы.
Оқу жолы
(2001), профессор ҚазМУ-дың химия факультетін (1976, қазіргі ҚазҰУ) бітірген.
Жұмыс жолы
Oсы университетте (1976–1979), Алматы мемлекеттік медицина институтында (1994–1995, қазіргі Қазақтың ұлттық медицина университеті), 1995 жылдан ҚазҰУ-да педагогикалық қызметпен айналысады.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Хастингс (Мичиган)
Қала тұрғындарының саны 7095 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13.6 км² шамасында. FIPS коды — 26-37120.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Анджело Бадаламенти
Өмірбаяны
Ол Бруклинде 1937 жылы 22 наурызда туды. Шешесі Сицилиядан, әкесі континенттік Италиядан келген азаматтар еді. Балалық шақтан операмен және классикалық музыкамен әуестенген. Сегіз жастан бастап фортепианода ойнауды үйрене бастады. Жеткіншек болған кезде, музыка ойнауды үйренген ол Катскилл тауларында әншілердің гастрольдеріне аккомпанемент жасап ақша таба бастаған. Кейін ол Истман музыка мектебін және Манхэттендік музыка мектебін бітіріп шығады.
«Көк барқыт» фильмін түсіру барысында Изабелла Росселиниге ән айтуды үйретуге шақырылған Бадаламенти режиссер Линчпен достасып, көп жылдарға созылған әріптестікті сақтап тұрады. Алғашқыда Росселлини «Song to the Siren» әнін орындау керек еді, бірақ оған авторлық құқығы режиссерде жоқ еді. Сонда Линч «Mysteries of Love» атты жаңа әннің сөздерін жазып, музыкасын Бадаламентиге тапсырып қояды. Бұған қоса Бадаламентиді осы фильмде ұсақ эпизодта ойнауға шақырады.
Актерлық жұмысы
Бадаламентидің жалғыз актерлық жұмысы «Малхолланд Драйв» фильміндегі Луиджи Кастельяни рөлі болды. Ол тағы кішкене эпизодтарда «Тікелей эфирде» және «Твин Пикс: Оралу» сериалдарында, «Көк барқыт» фильмінде пианистың рөлін ойнады.
Олимпиадаға қосқан үлесі
Бадаламенти Барселонада өткен 1992 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарындағы басты музыкалық шығарманың авторы.
Дереккөздер
Санат:АҚШ сазгерлері Санат:Грэмми сыйлығының иегерлері Санат:Сатурн сыйлығының иегерлері
Ұрым тілі
Дауыссыздар
(1) // тек кірме сөздерде
(2) // и // тек грек тілінен кірме сөздерде
Жазуы
Ұрым тіліндегі мәтіндер аз мөлшерде грек алфавитумен жазылған. . Қазіргі таңда ұрым тілінде кириллица пайдаланады. Белгілі ғалым-лингвист, қыпшақ тілдіренің зерттеушісі Александр Гаркавец өз жұмыстарында келесі әліпбиді қолданады:
2008 жылы Киевте шыққан ұрым тілінің оқу құралдарында басқа әліпби қолданған:
Сыртқы сілтемелер
Санат:Түркі тілдері
NGC 2507
NGC 2507 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 18 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2507 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22510, UGC 4172, MCG 3-21-10, ZWG 88.20, IRAS07587+1550.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Ассамдықтар
Ассамдықтар  (ассамитэ, ахомийа) — Үндістандағы Ассам штатында тұратын халық. Саны — 16,2 млн. адам (2000). Бутанда (190 мың адам) және басқа елдерде де тұрады.
Таралуы
нобай|оңға|200px|Ассам, неке қию. нобай|оңға|200px|Жаңадан үйленген жұп 1971 жылғы статистикаға сәйкес, Ассамдықтардың 99,6% Ассам және Мизорам штаттарында тұрады. Қалған 0,4%-дың 34,19%-ы Аруначал-Прадеш штатында, 32,21%-ы – Мегхалаяда (негізінен Гаро, Хаси, Джайнтия – Тура, Нонгпох, Шилонг, Мавлай, Черра Пунджи таулы аудандары), 14,92%-ы – Нагаланд, 3,88% - Батыс Бенгалия (Калькутта, Дарджилинг, Куч-Бехар), 2,19% - Уттар-Прадеш, 1,71% - Делиде. Бутанда 190 мың ассамдықтар тұрады.
Тілі
Еуропа нәсілінің Жерорта теңізі нәсіліне жатады. Үндіеуропа тілдерінің үндіарий тобына кіретін ассам тілінде сөйлейді, жазуы — көне үнді жазуының ассамдық нұсқасы. 1971 жылғы мәліметтер бойынша ассамдардың 13,19%-ы қос тілді (64,64%-ы ерлер, 35,36%-ы әйелдер), ассам тілінен басқа бенгал (45,01%), ағылшын (30,58%), хинди (18,07%) тілдерінде сөйлейді. Сонымен қатар бодо, нага, непал, микир, мунда, мири және ория тілдерін меңгерген.
Діні
Ассамдықтар діні бойынша индуистар. Будда дінін ұстанады. Индуистар (85%), ханафи мәзһабындағы мұсылман-сүнниттер (10%), католиктер. Ассамдықтардың ішінде индуистар, мұсылмандар (негізінен суннит, сайед және шейкх категориялары), христиандар мен сикхтер бар. Индуистар негізінен шиваиттер, шакти культі кең таралған, вишнуиттер бар. Дурга, Кали, Шива, Вишвакарман, Чанди құдайлары ерекше құрметке ие.
Тарихы
Ассам этникалық аумағының батыс бөлігінде б.з.б. 1-мыңжылдықтан бері белгілі халық. Жергілікті халық үнді-арий тілдерінде сөйлейтін радха және камарупа халықтарынан тұрды. Б.з. д. 1-ші мыңжылдықтың ортасында Камарупа мемлекеті болды, 13 ғасырда Бирмадан шыққан моңғол текті ахомолардың жаулап алуы негізінде Ахома мемлекетін құрды. Ахомдар жергілікті халықтың тілін, дінін (индуизм) және жоғары мәдениетін қабылдады және олармен ассимиляцияланды, бірақ қалыптасқан Ассам аты қала берді.
Кәсібі
Ассамдықтардың негізгі кәсібі – егіншілік (негізінен күріш, сонымен қатар тары, жүгері, бұршақ дақылдары, жержаңғақ, күнжіт, банан, манго ағаштары, техникалық дақылдардан алынған джут, таулардың төменгі беткейлерінде мақта және темекі). Плантацияларда өсірілген ассам шайы әлемге әйгілі (негізінен басқа штаттардың адамдары жұмыс істейді). Негізінен жұмыс істейтін ірі қара (буйвол, өгіз) өсіреді. Жібектің тұт емес арнайы сорттарын шығару дамыды.
Ассамдықтар негізінен ауылдарда тұрады. Шаруа қожалығына 3-4 ғимарат (тұрғын үй, мал қорасы, қойма, жеке асханасы) кіреді. Үйді өзен жағаларына, тіректердің үстіне топырақ төсеп, бамбуктен салады, қабырғалары сазбен сыланған, едені топырақ, шатыры шөп.
Өмір салты
Орта ғасырларда кәсіби әдебиет пайда болды. Ән және би фольклоры дамыған. Классикалық түрдегі би және театрландырылған қойылымдар, музыкалық-поэтикалық формалар мен жанрлар кең таралған (баргит, аңыз бойынша VII ғасыр философы Шаңқара жасаған). Музыкалық аспаптары үнді аспаптарының барлық негізгі топтарымен ұсынылған: Барабандардан (дхол, на­га­ра, мри­дан­га, кхол, да­ба т.б.), соқпалы музыкалық аспаптардан (та­ка – бам­бу­к сыңғырлағы; тал, ман­ди­ра – ме­тал­л тарелкалары), ішектілерден (шертпелі то­ка­р, ысқылы бин, са­рин­да), үрмелі аспаптардан варган.
Әйелдер ұзын белдемше мен түрлі — түсті жемпір киіп, үстіне орамал, ер адамдар - дхоти немесе шалбар мен көйлек киеді. Ыстықта олар жарылған бамбук жолақтарынан тоқылған кең жиекті қалпақ киеді.
Ассамдықтардың негізгі тағамы - дәмдеуіштер қосылған күріш, көкөністер және балық қосылған күріш.
Дереккөздер
Санат:Үндістан этникалық топтары Санат:Ассам
Бэл Эйр (Мэриленд)
Бэл Эйр (Bel Air) — Мэриленд штатының Harford округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 10080 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.3 км² шамасында. FIPS коды — 24-05825.
Тарихы
Бел Эйр тұлғасы 1780 жылдан бері бірнеше инкарнациялардан өтті. «Скотттың жақсартылған өрістері» деп аталатын жерді мұра еткен Акилла Скотт қаланы «Ескі Скотт өрістері» деп атаған бөлікке жоспарлады. Төрт жылдан кейін қала кеңейді, өйткені жергілікті саясаткерлер, саудагерлер мен қонақ үй иелері Скотттан лоттар сатып алды, ал округ комиссарлары оның атын неғұрлым тартымды «Bel Air» деп өзгертуге шешім қабылдады. Скотт өз істерінде бір әріпті тастап, қаланың атын «Белл әуе» деп өзгертті. Шамамен 1798 жылы тағы екі хат сот жазбаларынан жоғалып кетті және Бел-Эйр дүниеге келді.
Осы кезеңде Bel Air танымал бола бастады. 1782 жылы, ол құрылғаннан кейін екі жыл өткен соң, ол Харфорд округінің орны болды және Дэниел Скотт (Акилланың ұлы) Мэн-стритте сот ғимаратын сала бастады. 18 ғасырдың аяғында қала шекаралары тек негізгі көшенің екі жағын ғана қамтығанына қарамастан, Азаматтық соғыстан кейінгі күндер бүгінгі күнге дейін қарқынды түрде жалғасып жатқан құрылыс пен жерді игеру бумын көрді.
Bel Air 1731 жылы Дэниел Скоттқа берілген жер грантының бөлігі болды. 1782 жылы наурызда «Бел Эйр» Харфорд округінің орны болып тағайындалды. Жиырмасыншы ғасырдың бас кезінде «е» әрпі түсіп қалды, ал екінші «л» мен оның серігі «е» бірнеше жылдан кейін орын берді. Қаланың негізі 1874 жылы қаланған. Қала сот ғимаратында, округ түрмесінде және шерифтің үйінде орналасқан Мэн-стрит бойындағы 42 лоттан басталды. Жылдар өте келе халық саны 1865 жылға қарай 200 адамға дейін өсті. Консервілеу өнеркәсібінің, Ma & Pa теміржолының және соған байланысты қаржылық кәсіпорындардың пайда болуы Азаматтық соғыстан кейінгі өсуді бастады. Қала келесі ғасырда өте баяу өсумен бірге қарқынды өсу кезеңдерін бастан өткерсе де, Bel Air-тің үкімет пен сауда орталығы ретіндегі рөлі кеңейе берді.
1980 жылдан бастап қала және оның маңындағы аудандар айтарлықтай өсті. Бүгінде Бел Эйр округтің үкіметінің, білім беру, мәдениет, медициналық және сауда мекемелерінің орталығы болып табылады.
Коммутациялық телефон жабдықтарының түрлері
Коммутация коммутациялық станцияларда жүзеге асырылады. Коммутациялық станцияға қолмен немесе автоматты түрде іске асырылатын телефон және телеграф станциялары жатады.
Бэл Эйр (Мэриленд)
Тарихы
20 ғасырдың басында бірнеше өрт қала орталығын шарпыды, әсіресе 1900 және 1942 ж. 1972 жылы тағы бір өрт шығып, негізгі көшенің шығыс жағын қиратып, 2 миллион доллар шығын әкелді.
1970 жылы Х.Рэп Браун, Қара пантерлердің мүшесі және Студенттік Зорлықсыз Үйлестіру Комитетінің (SNCC) төртінші төрағасы, Кембридждегі митингіден кейін тәртіпсіздік тудырды деп айыпталды; орынның өзгеруі оның Бел Эйрдегі сот отырысына әкелді. Екі қара қарулы адам сот ғимаратына шабуыл жасамақ болып, пластикалық жарылғыш заттар тиелген жүк көлігімен Бел Эйр әуе компаниясына кіріп кеткен. Сот ғимаратындағы қатаң қауіпсіздіктің арқасында жүк көлігін жүргізіп келе жатқан екі ер адам 1-ші тас жолға қашып кетті. Кейін жарылғыш заттар жарылып, екеуі де қаза тапты. Жарылыс жолда кратер қалдырып, жақын маңдағы ақылы үйдің терезелерін ұшырып жіберді. Браун сот болған түні қашып құтылды.
Ақтау (мұзтау)
Ақтау (Мұзтау) — Алтай тауының ең биік нүктесі (4506 м). Қатын жотасында орналасқан. Орографиялық ерекшелігі бойынша: Батыс Ақтау және Шығыс Ақтау бөліктерінен тұрады. Олар бір-бірінен тауаралық ойпат арқылы бөлінген. Ақтау гранит, гнейс және метаморфтық тау жыныстарынан түзілген. Ондағы Жер бедерінің тілімдену деңгейі жоғары болып келеді. Биік, үшкір тау шыңдары мен аңғарлар алмасып отырады. Оны жыл бойы мұздықтар мен қар басып жатады. Тау аңғарында қар және тас аралас көшкіндер болып тұрады. Мореналық мұздық пішіндері кездеседі. Тау мұздықтары осы аймақтан басталатын тау мұздықтары өзендердің толысу көзі болып табылады. Ақ Берел, Қатын, Берел, Меңсу, өзендері Ақтаудан бастау алады.
Жиньяк (Эро)
Жиньяк (Gignac) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Лодев округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 29,85 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34114, пошта индексі — 34150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5271 адамды құрады. Халық тығыздығы — 176,58 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Бэл Эйр (Мэриленд)
Тарихы
Бел Эйр қару-жарағына, Бел Эйр сот ғимаратының тарихи ауданына, Сыпыртқы Блоссомға, Д.Х. Спрингхаусқа, Дибб үйіне, Грэм-Крокер үйіне, Грейстоун лоджына, Харфорд пешінің тарихи ауданына, Харфорд ұлттық банкіне, Хейс-хаусқа, Хейс-Хейге үйге, Хей Хаусқа, Джошуа шалғынына дейін. , Lyriodendron, Mount Adams, Norris Stirling House, Odd Fellows Lodge, Nile Priest Church and Mill, Proctor House, Thomas Rune Church, Tudor Hall, Vineyard, and Woodview Ұлттық тізілімінде тарихи орындардың тізімі берілген.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Құралдар (Информатика)
Құралдар (Средства; facility, tools) - қандай да бір процесті автоматтандырылған түрде орындайтын аппаратгық немесе программалық.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Нова-Понти
Нова-Понти (Nova Ponte) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Триангулу-Минейру-и-Алту-Паранаиба мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Араша экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 586 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 105,77 км² шамасында. Халық тығыздығы — 10,47 адам/км².
Төкен Әлжантегі
Төкен Әлжантегі (9.04.1953 жыл, Қарағанды облысы, Жаңаарқа ауданы, Жаңаарқа (Атасу) кенті) — жазушы, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі, Т. Айбергенов атындағы сыйлықтың иегері, Халықаралық конкурстың проза жанры бойынша жеңімпазы.
1953 жылы Қарағанды облысы, Жаңаарқа ауданының орталығы Атасу кентінде дүниеге келген. Еңбек жолын 1974 жылы Ақадыр аудандық «Ақадыр таңы» газетінде жауапты шығарушы қызметінен бастап, кейіннен қалалық, облыстық газеттерде түрлі жұмыстар атқарған, корректордан редакторға дейінгі лауазымдық сатылардан өткен.
Шыққан кітаптары:
************ - пьесасы Қарағанды, Атырау, т.б. облыстық театрларда сахналанған.
Әс-Сунан әс-Суғра
әс-Сунан әс-Суғра (السنن الصغرى), немесе Сунан ән-Наса'и (Арабша: سنن النسائي) ән-Наса'и жинаған алты кітаб хадис жинақтардың біреуі.
Жәдігер Зарлықұлы Есқожин
Қысқаша өмірбаяны
1965 Целиноград ауыл шаруашылығы институтын бітірген. 1965–68 Ақмола облысының кеңшарында механик, бас инженер, кеңшар директоры міндетін атқарған;
1968 жылдан Целиноград ауыл шаруашылық институтында (қазіргі Қазақ агротехнология университет) оқытушылық қызметпен айналысады.
Әс-Сунан әс-Суғра
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алты кітаб Санат:Хадис
Жәдігер Зарлықұлы Есқожин
Еңбектері
«Механизация обработки почвы в зоне рискованно-землевладения Казахстана» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Жәдігер Зарлықұлы 132 ғылыми еңбектің, оның ішінде 2 монография, 2 оқу құралдары («Сызба геометрия», «Техникалық сызу») мен 21 өнертабыстың авторы.
Сілтемелер
Үкіметінің 2000 жылғы 27 қазандағы N 1621 қаулысы
Санат:Тұлғалар Санат:1942 жылы туғандар
Ашпалы көпір
Ашпалы көпір — үлкен өзендерде тағы басқа кеме өткізуге арналған көпірдің өзгеше түрі.
Ашпалы көпірдің тиімді жағы (қозғалмайтын көпірге қарағанда):
Кемшіліктері:
Дереккөздер
Санат:Көпірлер
Сен-Пьерр-ле-Немур
Сен-Пьерр-ле-Немур (Saint-Pierre-lès-Nemours) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Фонтенбло округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 21,62 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77431, пошта индексі — 77140.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5658 адамды құрады. Халық тығыздығы — 261,7 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Рафаэл Наварро Леал
Рафаэл Наварро Леал (Rafael Navarro Leal; 14 сәуір 2000, Кабу-Фриу, Рио-де-Жанейро) — бразилиялық футболшы, шабуылшы.
Сілтемелер
Санат:Бразилия футболшылары Санат:Ботафого ФК ойыншылары Санат:Палмейрас ФК ойыншылары
Танжер-Тетуан
Танжер-Тетуан (طنجة تطوان‎‎‎)) — Марокконыӊ он алты облысыныӊ бірі. Жер аумағы — 11 570 км². Тұрғыны — 2 470 372 адам (2004 жылғы санақ), әкімшілік орталығы  — Танжер.
Әкімшілік бөлім
Санат:Марокко
Ордабай Мұхамбетов
Ордабай Мұхамбетов (1922-2004, Атырау облысы). Ұлы Отан соғысына қатысушы. Атырау мұнай техникумын бітірген (1959). 1940-1942 - «Электрбарлау» кеңсесі Қосшағыл каротаж-перфоратор базасында сызушы, техник. 1947-1949 - Қосшағыл каротаж-перфоратор базасында техник, партия бастығы. 1949-1953 - Мұнайлы каротаж базасының бастығы. 1953-1954 - Ембі аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары. 1954-1959 - Қосшағыл кәсіпшілік геофизика базасының отряд бастығы. 1959-1982 - ұңғыларды геофизикалық зерттеу жөніндегі Атырау партиясының бастығы, «Қазмұнайбарлау» басқармасында ұңғыларды геофизикалық зерттеу жөніндегі Батыс Қазақстан экспедициясының бастығы. 2-дәрежелі Отан соғысы, «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медалдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Ла-Бастид (Шығыс Пиреней)
Ла-Бастид (La Bastide) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Шығыс Пиреней департаментінде орналасқан. Сере округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,63 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 66018, пошта индексі — 66110.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 90 адамды құрады. Халық тығыздығы — 5,76 адам/км².
Кіші накаряк
Кіші накаряк — Башқұртстанның Мишкин ауданындағы ауыл, Ескі арзамат ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 508 адамды құрады. Пошта индексі — 452346, ОКАТО коды — 80243860001.
Ла-Бастид (Шығыс Пиреней)
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шығыс Пиреней департаментінің коммуналары
Кіші накаряк
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Булаир (Варна облысы)
Булаир (Булаир) — Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Долни-Чифлик қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 155 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
Вомлесшор
Вомлесшор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вомлесъю өзенінің оң жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Владимир Гиганов
Владимир Гиганов (1938 жылы, Краснояр өлкесі, Ужур ауылы) — байланысшы. .
Вомлесшор
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Владимир Гиганов
Еңбек жолы
Еңбек жолын Алматы электротехникалық байланыс техникумын бітіргеннен кейін бастаған. Республиканың байланыс саласында 36 жыл кызмет істеген, оның 31 жылында Шығыс Қазақстан облыстық радиотелевизия орталығында зертхана инженері міндетін атқарған. Шалғай аудандарда телевизия бағдарламаларын таратып, "Экран" ғарыштық телевизия жүйесінің қондырғыларын республикада бірінші игеріп, іске қосқан мамандардың бірі. Ол өнертапқыш ретінде стандарттан тыс телевизия техникасын тиімді пайдалануда белсенділік көрсеткен.
Марапаттары
Телевизияны дамытуға сіңірген енбегі үшін "Еңбек ардагері" медалімен марапатталып, оған КСРО "Құрметті радисі" атағы берілген.
Тұрар Оңғарбаев
Тұрар Оңғарбаев(1936 жылы туған, Алматы облысы Кербұлақ ауданы Алтынемел ауылы) – ауылы шаруашылық ғылымының докторы (1996).
Оқу жолы
Алматы зоотехника-малдәрігерлік институтын (1959, қазіргі Қазақ ұлттық аграрлық университеті) бітірген.
Жұмыс жолы
Алматы облысындағы ұжымшарда зоотехник-селекционер, бас зоотехник (1959–1964), Қазақтың мемлекеттік ауылы шаруашылық институтында аспирант (1964 жылдан), ассистент, доцент, т.б. қызметтерді атқарды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Канапвиль (Орн)
Коммунаның INSEE коды — 61072, пошта индексі — 61120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 186 адамды құрады. Халық тығыздығы — 22,63 адам/км².
Анри Матисс
Анри Матисс (Henri Matisse; 31 желтоқсан 1869, Ле Като Камбрези — 3 қараша 1954, Симьез, Ницца маңы) — француз суретшісі, мүсінші.
Өмірбаяны
1891 жылы Париждегі Жюлиан академиясында А.В. Богродан, 1893 жылы Сән өнері, 1895 жылы Әсемдік өнер мектебінде Г.Мородан оқыды. Оның заманы көне дәстүрлі ой-сананың, жаратылыс пен болмыс туралы ұғымның орнына жаңа түсініктердің қалыптасуымен (20 ғасырдың басы), ғылыми-технологиялық және әлеуметтік төңкерістер кезеңімен сай келді. Туындыларындағы жаңа ізденістер оны сурет өнері саласында “фовизм” ағымының (1905 — 07) бастаушысы ретінде танытты. Алғашқы шығармаларының бірі “Өмір шаттығы” аталды. Туындыларында өмірдің сәулелі жақтарын бейнелеуге ұмтылып, сол арқылы адамды қуаныш сезіміне тәрбиелеуді мақсат тұтты. Шығыстық халық өнері үлгілері көрініс тапқан, композициясы әуез бен жыр жолдарына негізделе көркем шешіммен аяқталатын “Шоланда тұрған гүл дестесі” (1913), “Сарғайған бас” (1937), “Үлкен қызыл интерьер” (1948), “Мысыр пердесі тұтынған бөлме” (1948) атты шығармалар жазды. 1908 ж. туындылары алғаш рет Нью-Йорк, Берлин, Мәскеу қалалары көрмелеріне қойылды. 1911 ж. С.И. Шукиннің шақыруы бойынша Мәскеуге келді. Суретші Алжир мен Мароккода біраз жыл тұрып, “Марокколық” (1913), “Суретші әйелінің портреті” (1913), “Өрнектегі декоративтік мүсін” (1927) туындыларын салды. Соғыс жылдары салған “Музыка” (1939), “Шашын жайған әйел” (1944), “Ванседегі капелла” суреттері адамзатты тірліктің тұма бастауына, бақытты өмір сүруге шақырады
Шығыс өнері, яғни жапон гравюрасы, сондай-ақ мұсылмандық шығыстың өнері Матисстің декоративтік шығармашылығының құрамдас бөлігі болып табылады. Бұл өнер түрінде әр түрлі түстер әлемі қарама-қарсы қойылған элементтер, жазықтықтағы өрнектердің қиылысуы арқылы жүзеге асырылады. Түстердің көлемнен айырмасы, әр тұрлі тұстердің алмасуы Матисс суреттерінде жиі кездеседі. Ол шығыс, өмерін тек кайталаушы ғана емес, оны жалғастырушы. Матисс парсының миниатюрлі элементтеріне өз нышанын үйлестіріп, шығыс декорациясына батыс динамикасын қосып, эстетикалық әдемі үйлесім тапқан.
Матисстің 1911—1913 жылдардың қысында Шығыста, Мароккода, оның шығармашылығының дамуына үлкен әсер етті.
Калмурада болғанында шығыс киімдерін салса, қайтып келгеннен кейін ол өз суреттерін кілемге ұқсатып сала бастады. Бұл Матисстің Шығыстың табиғатын, адамдары мен тұрмысын бейнелеуіне жол ашты. Матисс ориентализмінің ерекшелігінің өзі осында.
XIX ғасырда Делакруа Декан, Фромантен және басқалары Шығыспен айналыса бастайды. Бірақ Шығыс олар ұшін тек қандай да бір батыс формуласы бойынша өңделген материал ғана болып қалды. Импрессионистер шығыстануда жапон декорациясын қолдан, өзгеше жасап өзгертті. Матисс импрессионистерден алысқа кетті ме? Ол Шығыс декораторларының қилы суреттерін ғана колданып қоймай, өз суреттерінде парсы және араб өрнектерін қолданды.
"Араб кафесі" суретінде адамдар кеңістікке сіңіп кеткендей әсер беріп, әр тұрлі оюларға ұқсайды. Мароккоға барып келгеннен кейін Матисс композициялары бұрынғыдан да жұмбақтана тұсіп, көбінесе иллюзияға ұксаған. Матисс Шығысты қаншалықты шын, айқын көрсеткісі келсе де, Шығыс оған тек қонақұйдің терезесінен көрген суреттей ғана болып қалды. Өйткені Шығыс қаласының тар көшелері, базардағы шым-шытырық қайыршылар мен ауыр жүктен арқалары қайысқан жұк тасушыларды Матисс өз суреттерінде көрсете алмады. Дегенмен де Матисс өз шеберлігімен, суреттерінде сан қилы тұстерді қолдана білуімен өнерде үлкен дәрежеге жетті.
1908—1912 жылдары Матисс өз суреттерінде негізгі үш түсті қолданады. "Сатир және нимфада" жасыл, кұлгін, көгілдір түстерді қолданса, "Биде" көк, жасыл, қызыл түстер, ал натюрморттарда сары, кызыл, көк, кұлгін, тағы басқа тұстерді колданады. 1912 жылдан бастап өз суреттерінде төрт тұрлі түсті қолдана бастады.
Матисс тұс пен көлем арасындағы байланыс жәрдемімен сызыктықтегістілік тәсілін қолданды. Оның шығармаларының жан-жақталығы, пластикалығы, әр тұстілігінің тереңдігі соншалық, оны сол кездегі басқа әйгілі суретшілердің қатарына да қоюға болатын еді. .
Сыртқы сілтемелер
Суреттер галереясы
Санат:31 желтоқсанда туғандар Санат:1869 жылы туғандар Санат:Нор департаментінде туғандар Санат:3 қарашада қайтыс болғандар Санат:Ниццада қайтыс болғандар Санат:Франция суретшілері Санат:XIX ғасыр суретшілері Санат:XX ғасыр суретшілері Санат:Франция мүсіншілері Санат:XIX ғасыр мүсіншілері Санат:XX ғасыр мүсіншілері Санат:Фовизм
Рысжан Мұхамбетов
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Дюммер
Дюммер (Dümmer (Gemeinde)) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Людвигслуст ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1377 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 31,35 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 54 027. Муниципалитеттің басшысы — Янет Рис.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 7 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
IC 2916
IC 2916 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 2916 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Айнымалы массалы дене
Айнымалы массалы дене (Тело переменной массы) — массасы М денеге материялық түйірлерді қосқаннан немесе алғаннан кейін массасы уақытқа тәуелді өзгеріп отыратын дене.АЙЫ
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Мәдениеттану
Мәдениеттану  — мәдениет туралы ғылым әрі философиялық ілім. Мәдениеттау жеке пән ретінде XIX ғасырдың соңғы ширегінде қалыптасты. Мәдениеттау пәні жергілікті және аймақтық мәдениеттердің сапалық ерекшеліктерін, олардың өзара байланыстары мен мәдениеттің басқа түрлерімен сабақтастығын, қарым-қатынасын зерттей отырып, адамзат қоғамының біртұтас мәдени даму процесінің жалпы заңдылықтарын анықтайды.
Мәдениеттау ғылымы
Мәдениеттау пәні әр түрлі қоғамның өмір сүруі барысындағы мәдени өмірді жан-жақты қамтып, мәдени құбылыстарға ғылыми тұрғыдан талдау жасайды. Мәдениеттауды тек гуманитарлық ғылымдар саласына ғана емес, жалпы теоретикалық пәндер қатарына жатқызуға болады, өйткені ол адамзат баласының мәдени өміріндегі сан алуан құбылыстарды жүйелі түрде қарастырады. Мәдениеттау мен көптеген ғылым салалары шұғылданады. Оның ғылым ретінде қалыптасуына антропология, тарих, психология, педагогика секілді ғылым салалары зор ықпал етті. Мәдениеттау пәнінің негізгі мәселесі адамзаттың ерекше өмір сүру тәсілі ретінде мәдениеттің қалыптасып дамуы, оның генезисі болып табылады. Бұл орайда мәдениеттанушылардың басты мақсаты – дүниежүзілік және ұлттық деңгейдегі тарихи-мәдени процестерді тарихи шындық тұрғысынан түсіндіре отырып, оларды болжай білу. Кеңес дәуірінде Қазақстанда Мәдениеттау пәні жүйелі түрде оқытылмай, гуманитарлық ғылымдар саласында өзінің нақты орнын таба алмады.
Мәдениет ұғымының тарихи қалыптасуы
«Мәдениет дегеніміз не?» деген сұраққа жауап беру үшін бұл сөздің этимологиясына, яғни осы бір күрделі ұғымды білдіретін сөздің шығу тегіне тоқталуды жөн кәрдік. Қазақ тіліне бұл термин арабтың мадавият қала, қалалық деген сөзінен енген. Бұл ортағасырлардағы мұсылман мәдениетінің өркендеу кезеңінде қалыптасқан түсінікпен байланысты. Мәдениетке берілген көптеген анықтамаларды альтернативтік (қарсы қоюшылық) деп атауға болады. Бұл жерде алдымен көзге түсетіні мәдениет пен табиғатты «культура» мен «натураны» қарсы қоюшылық. Көне заманда «культура» деген ұғым «жерді өңдеу» деген мағынаны берген. Кейінірек, дәлірек айтқанда, Цицеронның еңбектерінде (б.э.д. 45 ж.) бұл сөздің мағынасы тереңдеп, «жанды жетілдіру» деген ұғымды білдірді. Уақыт өткен сайын еуропалық тілдерде мәдениет сөзі «білім беру», «даму», «қабілеттілік», «құрметтеу» сияқты мағыналарға ие бола бастады. Қазіргі заманғы сөздіктерде мәдениетке төмендегідей анықтамалар берілген:
Берлин (Мэриленд)
Берлин (Berlin) — Мэриленд штатының Worcester округіне жататын АҚШ қаласы.
Мәдениеттану
Мәдениет ұғымының тарихи қалыптасуы
Өкінішке орай, грек қоғамының даму барысында, әсіресе эллинизм дәуірінде, көне полистердің өз тәуелсіздіктерін жоғалтуына байланысты грек «пайдейясының» идеалдары бұзыла бастады. Әлеуметтік тұрақсыздық пен бей-берекет саяси уақиғалардың салдарынан мәдениетке нұқсан келді. Білім берудің және тағы да басқа мәдени құндылықтардың дәрежесі түсіп кетті. Бірақ қоғамдағы мұндай өзгерістерге қиындық пен тоқырауларға қарамастан мәдениет өз дамуын тоқтатқан жоқ. Христиандық сана негізінде дамыған ортағасырлық мәдениет пұтқа табынушылықты жоққа шығара отырып, көне мәдениеттің негізгі табыстарын сол қалпында сақтай білді. Ортағасырлық мәдениет политеизмге монотеимзді, натурализмге — руханилықты, геодонизмге (сүйсініп — рақаттану табынушылығы) аскеттік идеалды, дүниені бақылау және логика арқылы тануға Библияға сүйенген және оны шіркеудің белгілі қайраткерлері арқылы түсіндірілетін — кітаби білімді қарама-қарсы қойды. Өзінің жан дүниесіне терең үңілген ортағасырлық адам өз тұлғасының қайталанбайтындығын, ерекшелігін, тұңғиық екендігін байқады. Ал бұл жағдай политеизмнен монотеизмге көшуге толық мүмкіндік берді. Көне заманның адамы өзіне сену қасиетін мәңгілік кеңістік дүниесінен, оның ішінде ең бірінші кезекте табиғаттан алды. Ол құпиялы аспан мен жұлдыздар әлемі, таулар мен өзендер, ал құдайлар болса табиғаттың бөлшегі ғана. Ортағасырларда мәдениетті түсінуде келелі өзгерістер байқалды. Рационалдық ізденісті адамгершілікке, адамның жан-жақты жетілуіне апарар жол деп қарастыратын мәдениеттің көне түсінігі тұйыққа тірелді. Адамның заттық-аспандық дүниеден, оның тіршілік отанына басқа да дүниелердің, атап айтқанда, ерекше ләззат алар рухани дүниенің бар екендігі айқындалды. Адам өзін қоршаған ортада, кеңістікте адамзаттың ақыл-ойынан тәуелсіз заңдылықтардың, ережелердің бар екенін аңғара отырып, онда жоғарғы «ақыл-ой» мен ең жоғарғы әділеттіліктік әрекет ететіндігін сезіне білді. Мәдениет тағы да адамның өз мүмкіндіктерін «жетілдіру», оның ішінде ақыл-ойды, ақыл-ой болғанда «табиғи» бұзылмаған және сеніммен толықтырылған ақыл-ойды «жетілдіру» тұрғысынан адамзат баласының алдында тұрған келелі мәселе дәрежесіне көтеріп, құпия дүниелер есігі айқара ашылды, қоршаған ортаға басқа рационалдылық қана емес екендігі айқындалып, ендігі жерде адам бойындағы жаңа өлшемдер — махаббат, үміт, сенім және тағы басқалары жаңа сатыға көтерілді. Адам өзінің әлсіздігін де сезіне бастады, бірақ ол өзінің дәрменсіздігіне қарамастан алып күш иесі екендігін де таныта білді. Құдай адамды, оның мәңгілік жанын жаратты. Адамның бақыты өзін тануда емес, Құдайды тануда. Адамның бақыты мен бостандығы оның тәуелсіздігінде емес, оның Құдайтағаланың ықпалында болуы мен онымен рухани бірлікте екендігін мойындауында. Міне, сонда ғана адам барлық қиындықтарды жеңе отырып, өз мақсатына жетеді. Міне, осындай сипаттарға ие болған ортағасырлық мәдениетті тәлім-тәрбие, үйлесімділік пен тәртіп өлшемі ретінде емес, шектеушілікті жеңу, адамның үнемі рухани жетілуі мен жан-жақты қалыптасуымен сипатталады.
Берлин (Мэриленд)
Қала тұрғындарының саны 3491 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.7 км² шамасында. FIPS коды — 24-06800.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Сандыбек Мұқышұлы Есқожин
Сандыбек Мұқышұлы Есқожин– геология-технология ғылымдарының докторы (1997).
Қысқаша өмірбаяны
1970–76 Солтүстік Қазақстан Геология басқармасының Темір геология барлау экспедициясында гидрогеолог, аға гидрогеолог;
1976 Торғай геологиялық барлау экспедициясында бас гидролог, бастық, «Торғай геологиялық барлау экспедициясы» АҚ-ның президенті болып жұмыс істеді. Оның 8 ғылыми мақаласы жарияланған.Халықтар достығы орденімен және медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1947 жылы туғандар
Диего Веласкес
Дие́го Родри́гес де Си́льва и Вела́скес (Diego Rodríguez de Silva y Velázquez, 6 маусым 1599 жыл, Севилья — 6 тамыз 1660 жыл, Мадрид) — испан суретшісі.
Портреттер
thumb|right|80px|Диего Веласкес. "Архиепископ Фернандо де Вальдес-и-Льянос (1640-45) портреті.
Дереккөздер
Санат:6 маусымда туғандар Санат:1599 жылы туғандар Санат:Севильяда туғандар Санат:6 тамызда қайтыс болғандар Санат:1660 жылы қайтыс болғандар Санат:Мадридте қайтыс болғандар Санат:Испания суретшілері Санат:Барокко суретшілері Санат:Испания суретші-портретшілері Санат:Сарай суретшілері
Мәдениеттану
Мәдениет ұғымының тарихи қалыптасуы
Адамзатты қоғамдық-тарихи тұрғыдан нақтылы қарастырғандардың бірі — Джанбаттиста Вико. Ол адамзат тарихының үйлесімділік мәселелеріне, оның заңдары мен ережелеріне баса назар аудару негізінде «адамзат баласының үздіксіз даму» идеясын алғаш рет ұсынған болатын, бұл идея бойынша барлық ұлттар өз дамуында үш дәуірді басынан кешіреді — «құдайлар ғасыры», «батырлар ғасыры» және «адамдар ғасыры».
XIX ғасырда мәдениет мәселелерімен тығыз айналысқан ғалымдардың бірі — ағылшын ойшылы Эдуард Бернетт Тайлор (1832—1917) болды. Ол «мәдениет жөніндегі ғылым — реформалар жөніндегі ғылым» деп тұжырымдай отырып, мәдениетті үздіксіз даму үстіндегі процесс деп қарастырды. Тайлор мәдениетке мынандай жалпылама анықтама береді. «Мәдениет пен өркениет кең, әрі этнографиялық мағынада — білімнен, наным-сенімдерден, өнерден, адамгершіліктен, заңдардан, салт-дәстүрлерден және қоғамның мүшесі ретінде адамның игерген дағдылары мен түрлі қабілеттерінен құралады». Нақты идеалды тұрғыдан қарастырсақ, мәдениет — жеке адам мен бүкіл қоғамды, адамның бақыты мен болашағы жолындағы құндылықтарды дамыту арқылы адамзат баласын жан-жақты жетілдіру болып табылады. Демек, Тайлор мәдениетке адамның ақыл-ойы мен еңбегінің жемісі ретінде, дәлірек айтқанда, материалдық және рухани құндылықтар ретінде қарады. Тайлордың ілімінде барлық заттар мен идеялар «бір-бірінен туындап» жатады. Мұндай көзқарасты эволюциялық деп атау дәстүрге айналған. Оның ойынша, барлық ұлы адамдар өзінен бұрынғы әріптестерінің шығармашылық дәстүрін жетілдіріп, не соған сүйеніп отырады. Тайлордың басты жаңалықтарының бірі — мәдениет атауларының бастамасы, тіпті негізі болып табылатын «діннің шығуының анимистік теориясын» өмірге келтіруі. Бұл теория бастапқы қандай дін болса да (Тайлор оны «кішкентай дін» деп атаған) «тағы (дикарь) философтың» жанның қабілетіне, рухтың адам денесінен бөлініп шығатынына деген сенімнен шықты деген тұжырымға негізделген. Біздің көне замандағы ата-бабаларымыз үшін жұмбақ болган түс көру, галлюцинация, летаргиялық ұйқы, өліп-тірілу және тағы басқалары түсініксіз табиғат құбылыстары «кішкентай діннің» қалыптасуына әсерін тигізді.
Егер Кантта, мәдениеттің мағынасы — адам бойындағы хайуандық сезімді ақыл-ойдың немесе адамгершіліктің (моральдың) көмегімен жеңуге әкеліп тіресе, ұлы ойшылдардың бірі Фридрих Вильгельм Шеллинг (1775—1854) мәдениетті эстетикалық тұрғыдан ұғынып-меңгеруді басты орынға қойып, мәдениеттің басты мазмұны: адамдардың көркемдік қызметі деп жариялады. Шеллингтің эстетикалық көзқарастары оның «Өнер философиясы» (1802—1803) атты еңбегінде толық баяндалған. Автор бұл кітабында адамның шығармашылық қызметінің басқа да түрлерінен көркемдік шығармашылықтың артықшылығын, тіпті өнердің ғылымнан да, адамгершіліктен де жоғары тұратындығын дәлелдеуге тырысқан. Көне заманнан бастап XIX ғасырдың аяғына дейінгі мәдениеттанымдық ойдың дамуын ғылыми тұрғыдан қарастыра отырып, мынандай қысқаша қорытындылар жасауға болады. Еуропада кеңінен тараған мәдениет жөніндегі ұғым діни сипатта болды және ол мынандай қағидаларға келіп тірелді:
Қазіргі заманғы ғылымдар жүйесінде мәдениеттанудың алатын орны
Мәдениеттану жеке пән ретінде XIX ғасырдың соңғы ширегінде қалыптаса бастады, сондықтан да оны әлі де болса буыны бекімеген жас ғылымдар саласына жатқызамыз. Мәдениеттану — мәдениет туралы ғылым, сонымен қатар философиялық ілім, өйткені ол философияның басты саласы, мәдениет философиясын қамтиды. Мәдениеттану қоғамда болып жатқан түрлі процестерді (материалдық, әлеуметтіқ, саяси, адамгершілік, көркемдік тағы басқалары) барынша қамтып, мәдениет дамуының жалпы заңдылықтарын, оның өмір сүруінің принциптерін және бір-біріне этно-әлеуметгік, саяси-моральдық, ғылыми, көркемдік және тарихи сипаттамаларымен, жағдайларымен ерекшеленетін түрлі мәдениет түрлерінің өзара байланыстарымен, төуелділіктерімен зерттейді.
Мәдениеттану саласындағы ғылыми зерттеу жүмыстарында түрлі әлеуметтік топтарға жататын адамдардың қызметі мен іс әрекеті заңдылықтарын зерттейтін әлеуметтік социологияның мөліметтерінің алатын орыны ерекше, өйткені олардың мәдени іс-өрекет көріністері белгілі бір психологиялық сарынға байланысты болғандықтан, мәдениет саласындағы зерттеу жүмыстарында бұл факторларды ескермеске болмайды. Мысалы: жер мен табиғатқа ерекше сезіммен қарайтын ауыл психологиясының өзіндік ерекшеліктерін білмей және байыбына бармай түрып, — «шаруа мәдениеті» жайында толық түсінік ала алмаймыз.
Ұлттық мәдениеттің ойдағыдай зерттелуі этникалық немесе ұлттық психологияның мәліметтеріне де тығыз байланысты болып келеді. Нақты тарихи тәжірибе негізінде әрбір нәсілдің, тайпалар мен халықтардың психикалық өмір салтының ерекшеліктерін байқай отырып, «этнопсихология» рухтың не белгілі бір ұлттың қайталанбайтын өзіндік қасиеттері жөніндегі Гегельдің, Гумбольдтың және олардың ізбасарларының философиялық қағидаларына барып тірелді. Ресейде жекелеген халықтардың, олардың ішінде орыс халқының мәдени-психологиялық сипаттамасын Н.А. Бердяев тамаша сипаттап берген болатын. Этнопсихологиялық зерттеулер ұлттық мәдениетті жасаушылардың психологиялық ерекшеліктерін есепке ала отырып, кез келген ұлт мәдениетінің өзіне ғана тән сипатын ашып көрсетуде қомақты табыстарға жетіп отыр. Мысалы: орыс биінің, аргентин тангосының, негр музыкасының терең ұлттық мөнін осы тамаша рухани дүниелерді өмірге келтірген халықтың ұлттық мінезін ескергенде ғана толық түсінуге мүмкіндік алған болар едік. Халық туралы және қоғамдық факторларға байланысты оның даму заңдылықтары жайындағы демография ғылымының да мәдениеттануға тікелей қатысы бар. Ұлттық мәдениеттің тоқырауы немесе оның орны толмас ауыр зардаптарға ұшырауы — қоғамдық саяси жағдайларға және тағы басқалары тікелей байланысты екендігін дәлелдеп жатудың қажеті бола қоймас, өйткені мың өліп, мың тірілген қазақ халқының өткен тарихы сөзімізге нақты дәлел бола алса керек. «Азшылық» халықтардың немесе тұтастай өркениеттердің құрып кетуі отаршылдықпен, басып алушылдықпен, шектен тыс қанаушылықпен, табиғи апаттармен, эпидемиялармен, маскүнемдікпен, нашақорлықпен және тағы басқалары тығыз байланысты болды.
XX ғасырда мәдениеттану ғылымының дамып, одан әрі қалыптасуына өзіндік үлес қосқан ғылым салаларына сипаттама беруді аяқтай отырып, тағы бір ғылым саласын ерекше атап өтуді жөн кәрдік. Ол — белгілер мен таңба жүйесін зерттейтін семиотика ғылымы. Бұл жас, өрі қажетті ғылым саласы аз уақыт шеңберінде мәдениеттану ғылымымен біте қайнасып кетті десек қателеспеген болар едік. Семиотикалық тәсіл лингвистика, әдебиет, кино, театр теориясында, қоғамдық ғылымдарды және басқа да ғылым салаларында кеңінен қолданылуда, онымен тіпті информатика мен кибернетика да тамаша үндестік табуда. Демек, мәдениеттанудың басқа ғылым салаларымен өзара сабақтастықта дамуына және «мәдениет» мәселесімен барлық ғылымдардың айналысатындығына қарап, «мәдениеттану жеке пән ретінде бар ма?» деген ой да туып қалуы ғажап емес. Біздің айтарымыз, мәдениеттану — ғылымның жеке саласы ретінде өзінің алғашқы қадамын жасауда, сондықтан оның болашағы да зор болмақ.