cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Албан руы
Шежіресі
Албан тайпасының аттары аңызға айналған Шоған, Жұман, Қожағұл сынды әділ билер, Хангелді, Түкеұлы Райымбек батыр, Рыскелді, Төлесұлы Байсейіт, Диқанбай Қажаланұлы, Малайсары, Оңқа, Мамай сияқты батырлар шыққан. Албанның ұраны Бақтияр, тайпалық ұраны — Райымбек, Бәйдібек, таңбасы — дөңгелек.
Толығырақ
Дулаттар одағының бір руы. Қытай деректерінде ежелгі дулулармен қатар албандар мен суандар да аталып кетеді. Бұл туралы орыс шығыстанушысы Н. Аристов былай деп жазады: «Қытайлар Хантәңірі мен Алтай арасын VII ғасырда мекендеген рулардың атын сақтап қалды: шу-юс, шу-ми, шу-мугун, чу-бан және басқалар. Мүмкін, Дулу бастаған бұл рулар ертеректе юсбан тұрғындарын құрайтын айрықша Шу тобын құрған шығар. Бұл атаулардан мәні чу-бан мағынасы қырғыз-қазақтар қастер тұтатын Дулаттарға тамырлас Ад-бан (албан) мен Су-бан (суан) шулықтардың рулары болатынына негіз бар, бәлкім, шу-бан есімімен Дулу аймағының құрамында болған шығар». Бұл қытай қолжазбаларының деректері қазіргі Албан мен Суан Дулат одағына кіргеніне дәлел бола алады. Қазақ шежіресі бойынша, Албан, Суан мен Дулат Бәйдібектің немересі болып келіп, Үйсінге алтыншы атадан барып қосылады. Бұл мәлімет олардың арасында туыстық-тамырластық қарым-қатынастар болғанын көрсетеді. Көптеген ғасырлар бойы олар Дулат басқарған Одақта болады. Ал, шын мәнінде Дулаттар Албандар мен Суандарға қарағанда сан жағынан көп, олар Ташкенттен Алматыға дейінгі аймақты алып жатыр. Албандар болса, Верный уезінің шығыс жағында тұрақтады, қазір Алматы облысының Кеген мен Нарынқол аудандарында қоныс теуіп отыр.
Албан руының ата-тегі туралы XIX ғасыр мен XX гасыр басындағы әдеби деректер мен қазіргі зерттеушілердің еңбектерінде кесте бар. Бұларда мағлұматтар жиі қайталанса да толық емес, ең дұрыс дегенде жалпы Албан атадан бері қарай 34 буын тармағы дәл. Солардың ішінде М.Тынышбаевтың деректері толық болып саналады. Оған қоса біз 1968-1975 жылдары жинаған мағлұматтар оған қосымша болып есептеледі. Бұл Албан ата-тегі туралы деректер салыстырылып, кейбір жағдайларда бұрын жіберілген сәйкессіздік толықтыра зерттелді. Бәрібір біз қаншама күш салып, бүкіл рулар, аталар, үрімбұтақтар жайында мол мағлұматтар бергіміз келгенімен, деректер жетпегендіктен, ол мақсатымыз орындалған жоқ. Соның нәтижесінде Албан руының кейбір аталарын бүгінге жеткізіп, 1013 атаға дейін ғана таратып әкелсек, кейбіреуі бойынша 34 атамен шектелдік.
Бізге толығырақ мағлұмат беріп, көптеген құнды деректерге қол жеткіздірген мәлімет берушілердің есімдерін атай кетуді парыз деп білеміз. Олар: Шелек ауданындағы 1938 жылы туған (Сарықаңлы) Отан Мақашев; Шелек ауданындағы 1924 жылы туған (Найман руынан) Файзолла Балмағамбетов; Шелек ауданындағы 1897 жылы туған (Албан) Алмабай Шынәсілов; Кеген ауданындағы 1885 жылы туған (Албан) Әкімбай Сөкеев; Таутүрген тұрғыны 1889 жылы туған (Албан) Әжімұрат Жапаров; Шелек ауданындағы 1910 жылы туған (Қызылбөрік) Көмек Жаныманов; Шелек ауданындағы 1940 жылы туған (Албан) Байділдә Әнесов; Кеген ауданындағы 1891 жылы туған (Албан) Көпбосын Тұрсынов.
Қазақ шежіресі бойынша, Албан руы үлкен екі тармақ: Шыбыл мен Сарыға бөлінеді. Шыбыл өз кезегінде екі ата: Қызылбөрік (шын аты Бөтей), Қоңырбөрікке (шын аты Өтей) бөлінеді. Қызылбөріктің екі ұлы: Молболды және Жолболды. Молболдыдан Тотас пен Есен. Тотастан Торғай мен Байназар. Есеннің бес ұлы бар: Базаркелді, Қазымбет, Еламан, Құланаяқ, Марша. Еламанның бес ұлы бар Қонақбай, Шағаман, Сапы, Шоқай, Найманбай.
Айдар
Айдар  сөзінің бірнеше мағынасы бар:
Албан руы
Толығырақ
Шағаманнан Арыстанбай, Атымтай, Майрық пен Бисары. Бисарыдан Жанбота, Көбек, Маңғыл. Жанботадан Мойнақ, Бекберген, Тоқберген. Мойнақтан Құрман, Жәнібек, Сәке. Сәкеден Әкімбай (біздің мәлімет берушіміз, 1885 жылы туған). Шежіре бойынша, Әкімбайдан Албанға дейін 12 ата.
Айдар
Елді мекендер:
Басқа мағыналар:
Албан руы
Толығырақ
Найманбайдан Қожамжар, Байназар, Сүгір, Алтай, Әжібай. Әжібайдан Құдайберді, Қыдырәлі, Мәуке, Байыс, Жалбы, Бердіқожа, Айдар, Алқазы. Қызылбөріктің екінші тармағы Жолболдыдан екі ұл туады: Сақау (Қонақкелді), Кереқұл (Ағай). Сақау мен Кереқұлдан өсіп-өрбіген ұрпақ көп болғандықтан, біздің мәлімет берушілеріміз оларды таратып бере алмады. Сондықтан біз Сақау мен Кереқұлдан бері қарай 12 ата шығарамыз: Әзет, Нәзет (Абыз), Еспер, Мәмбет, Бердікей, Тілеу, Дәуетек, Байжан, Жапалақ, Тұманбай, Өтес, Қожас.
Албан руының ірі тармағы Қоңырбөрік үшке топтасады: Қалқаман, Бойдақ, Жарман. Қалқаманнан Біте, Базар, Майлы, Тама. Бойдақтан Құртқа мен Мамай. Жарманнан Қарақұл, Сарықұл. Қарақұлдан Естемес, Кешкіл. Бұдан Қоңырбөріктің үрім-бұтағы туралы біздегі мағлұматтардың аздығы көрінеді. Біздің мәлімет берушілеріміздің арасында бұл рудың бірде-бір өкілі болған жоқ. Шежіре бойынша, Албанның Сары руы екіге айырылады: Сүйерқұл мен Таубұзар (Сүйменді), бірақ, бұл есімдер халық ішінде ата болып аталмай, олардың балалары атында бергі рулар кездесетіндіктен, этноним ретінде алынбайды. Мәселен, Сүйерқұлдың төрт ұлы: Шоған Абыз, Досалы, Қожбанбет, Жарты мен қызы Әлжан (Алжан) бар. Әлжан кірме Мәмбетке тиіп, ата-анасының қолында қалып, төрт ұл табады: Сырымбет, Шегір, Аламан мен Хангелді. Әлжанның жоғарыдағы төрт бауыры мен оның ұлы ел аузында «Сегіз сары» деп аталады. Бүкіл дерлік әдеби деректерде Албанның тегін таратқанда «Сегіз сары» Қызылбөріктің бөлек атасы ретінде көрсетіледі. Иә, «Сегіз сары» атауының өзі де бұлардың Сары ұрпақтары екенін айқындайды. Албан тегінің бұл иірімін М.Тынышбаев өз кезінде анықтады, біздің зерттеулеріміз де оны пысықтай түседі. Алжан ұрпақтары да әдетте қазақ арасында халықта сіңісті болғандай әкесінің емес, анасының атымен аталады. Алжан балаларының бір үрім-бұтағы Хангелдіден XVIII ғасырда Жоңғар басқыншыларына қарсы белсенді күрес жүргізген атақты Райымбек батыр шықты. Кейіннен бұл есім күллі албандықтардың жауынгерлік ұранына айналды. Райымбекті халық қасиетті әулие тұтып, оның есімі ел аузында аңызға айналып жүр. Онда ол өлер алдында өсиет етіп, өзін дүние салғанда денесін ақ киізге орап, ақ аруанаға артып, оған қай бағытта да жүруіне бөгет жасамай, өзін інген шөккен жерге жерлеуді өтінді деседі.
Мәйіт артылған ақ аруана қазіргі Алматы қаласына келіп шөгіп, осында Райымбекті арулап көміп, сабан кірпіштен ескерткіш тұрғызылады. Қазір мазар орнында белгі орнатылып, үлкен даңғылға Райымбек ата есімі берілгенінің өзі оған деген халық құрметі мен махаббатын көрсетіп, аруағын асқақтатады. Сегіз сарылар ішінде үлкені де, беделдісі де Сүйерқұлдың үлкен ұлы Шоған Абыз Тұғыжым (Айтбай, Сиқымбай) мен Дәулет (Аманқұл, Жәдік) болды. Досалыдан Шажаның көптеген ұрпақтары (Тыныбек, Жәнібек, Қалматай, Жәдік), Жансадық (Нияз, Шағыр, Рыскелді) мен Құлсадық (Баймен, Қуат, Биеке, Байсейіт, Еспенбет) өрбиді. Шажа ұрпақтарынан бізге мәлімет берген Ысқақ Мамаділов (1905 жылы туған) сегізінші ата болып келеді. Қожбанбеттен Тілеу (Қалдау, Тұрсын), Сағым (Балта, Қанай) мен Ағым (Бишал, Сары). Жартыдан Тілеуберді, Еспер мен Жақоз.
Жиенқұлдан екі ұл қалып, бірі Ақназар ел аузында «Аққыстық» деп аталып кетеді. Ақназардан Құлақай (Майлы, Сарман) мен Тілес (Шойқара, Жайын, Оңтағар, Бегім мен Таңат). Біздің мәлімет берушіміз Алмабай Шынасілов (1897 жылы туған) Ақназарға тоғызыншы атадан қосылады. Қарақыстық деп аталған Тоқтамыстан Бектемір, Қарақұс, Ескене мен Мәлике. Бұл Жиенқұлдың күллі ұрпақтары шежіреде қазірге дейін Қыстық деп аталып келеді. Аңызға сәйкес Қарашаш ұлы Жиенқұлды төркініне тастап, Жалайыр жаққа күйеуге шығып кетеді. Бозымнан үш ұл бар: Жаншық (Әлмірек, Беснайза мен Олжай ), Шобалтаз (Боздақ, Ноғай) және Сарыбай (би) (Өтеп, Дәуіт). Біздің мәлімет берушіміз Көпбосын Тұрсынов (1888 жылы туған) Бозымға 9 атадан барып қосылады (Албан руларының толық ата тегін 4-қосымшалардан қараңыз). Албандар ішінде бүкіл Ұлы жүзге ортақ «Бақтияр» деген жауынгерлік ұраннан басқа XVIII ғасырда өткен атақты Райымбек батыр атымен «Райымбек», «Райымбек ата» дейтін ұраны бар. Албандардың рулық таңбасы Дулаттың шеңберінің бір түрі секілді Н.Аристов, Н.Гродековтың есеп-қисабына сілтеме жасап, XIX ғасырдың аяғындағы албандардың саны 15500 шаңырақ болғанын келтіріп, олардың негізінен Жетісу облысы, Верный, Жаркент уездерінде тұратынын атап кетеді. Бұл екі уезде қазақ халқы Ұлы жүздің бірнеше руларынан, атап айтсақ, Сарыүйсіндер, Дулаттар, Шапыраштылар, Ыстылар, Жалайырлар, Қаңлылар, Суандар мен Албандардан тұрады. Албандар бұл өлкенің оңтүстік-шығыс жағын алып, Іле өзенінің оң жағасын жайлап, Қытай шекарасына дейін Жаркент уезінің оңтүстік-батысын, Іленің сол және оң жағасын біртұтас мекендеді. Верный уезінің көлемінде негізінен Қызылбөрік пен Сегіз сарылар орын тепті. Алғашқылары таудың оңтүстік аудандарын, ал кейінгілері уездің солтүстік-шығысындағы Іленің сол жағалауын ата қонысқа айналдырды.
Сегіз сарының рулық бірлігінің қыстауы Алабайтал, Сарыбұлақ, Асы сағасы, Сауысқан, Сарымсақты, Шөладыртеріскей, Сөгеті мен Бөгеті шатқалдарын, одан қалса, бір бөлігі Серектес пен Көктерек тау шатқалдарына орналасты. Жайлауы алып шабындығы Асы мен Қарқарада болды. Қызылбөріктердің тұрағы Сегіз сарылардан күнгейге қарай жоғарғы Шелек өзені, Далашық, Биесыймас, Айдасу, Жая, Қызылмойнақ, Қараарша, Қондық, Сарыбұлақ, Қызылауыз бен Бақалы шатқалдарын да орналасты. Жаркент уезінде Албан руының көп атасы шашыраңқы орналасқан. Іле өзенінің сол жағасындағы оңтүстік бөлігінде шығыста Қытай шекарасына дейін, оңтүстігінде Іле Алатауының биік жоталарына дейін, батыста Верный уезінің жеріне дейін Қоңырбөрік рулары, Қызылбөріктің шамалы бөлігі, Сегіз сары, Айт, Бозым, Құрман мен Әлжандардың аталары қоныстанды. Осы кең-байтақ өлкеде қыстаулар, күзеулер, көктеулер мен жайлаулар шоғырландырылып отырды, өйткені онда өзеннің құнарлы алқаптары, тау өзендерінің шатқалдары мен аса биік тау шабындықтары болды.
Мәселен, Іле өзенінің сол жағасын Қытай шекарасына дейін және батыста Шарын өзеніне дейін көптеген Сегіз сары атасының қауымдастығы мен Қоңырбөрік руы иелік етті. Олардан батысқа қарай Верный уезінің шекарасына дейін Айт пен Бозым аталары, ішінара Қызылбөріктер, ал Текес пен Шалқыдысу өзендері бойында Алжандар мен Құрман аталарының қыстаулары қанат жайды. Кеген мен Меркі өзендерінің алқабында, тау баурайларында Қоңырбөрік, Айт пен Бозым руларының қыстауы ірге көтерді. Күнгей Алатауының теріскейіндегі тау өзендерінің шатқалдарында Қызылбөрік рулары мекендеді. Іле өзенінің оң жағасында Жаркент уезінің қарамағында Қоңырбөрік руы қыстаса, Айттар Алтынемел қыратының шатқалында, Алтынемел, Тізгін, Шылбыр, Үшбұлақ, Айнабұлақ өзенінің бойында, сонымен қатар Іле бойындағы Қаратөбе, Қызылжиде, Үшқоңыр, Қоянды мен Айдарлы шатқалдарында қоныстанды. Бұл екі уездегі Албан руларының күзеу, көктеулері қыстаудан онша алшақ емес еді, ал жайлауы таудағы альпі шабындықтарында болатын. Албан руына жататын қазақтардың басты кәсібі мал мен егін, қой-ешкі өсіріп, ірі қара мен жылқы бағып, шамалы түйені кіреге жіберіп, отырықшы және жартылай отырықшылық өмір кешіп, егін салды. Дәнді дақылдан кең тарағаны бидай, сұлы, арпа мен тары еді. Өз қыстауларының маңында қалып, телімдерінде егін өсірген жатақтар да аз болмаған.
Y-DNA Анализ
Бір өкілі С3
Дереккөздер
Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Футболдан Еуропа чемпионатының хет-триктері
Дереккөздер
Санат:Футболдан Еуропа чемпионаты
Генераторлық шам
Генераторлық шам.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Қабыршық
Қабыршық (луб) — өсімдіктердің (ағаштың) талшықты клеткалары. Қабыршық арқылы ағаш органикалық заттармен қоректенеді. Қабыршық қабықтың астында орналасады.
Татьяна Васильевна Костина
Татьяна Васильевна Костина (8 ақпан 1955 — 14 қазан 2022) — қазақстандық журналист, «Казахстанская правда » газетінің бас редакторы (2003—2017).
Өмірбаяны
1955 жылы 8 ақпанда Волгоград облысының Новоаннинский қаласында дүниеге келген.
1978–1988 — корреспондент, жетекші. «Фройндшафт » газетінің үгіт-насихат бөлімі.
1990–1994 — «Казахстанская правда » газетінің ақпараттық қызметінің бастығы.
1994–1997 — «Караван » газетінің ақпараттық қызметінің бастығы.
1997–2000 — «Столичное обозрение» Атамұра газетінің орынбасары, бас редакторының бірінші орынбасары.
2000–2002 — мұнай мен газдың тәуелсіз талдаушысы.
2001–2002 — «Табиғат» газетінің бас редакторы.
2002–2003 — «Казахстанская правда» газеті бас редакторының бірінші орынбасары.
2003 жылдың сәуірінен 2017 жылдың тамызына дейін — «Казахстанская правда» газетінің бас редакторы.
2022 жылдың 14 қазанында қайтыс болды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан журналистері
Нянгус-Яха
Нянгус-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Таймыр (Долган-Ненецк) АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мессо-Яха өзенінің сол жағалауынан 351 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 217 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Таз өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасынан Енисей шығанағы су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері
Эррадон-де-Пинарес
Эррадон-де-Пинарес (Herradón de Pinares) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Авила ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 549 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 48,4 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авила елді мекендері
Түс даралау
Тус даралау, фотографияда – фото немесе кино түсіру ісінде нысаннан шығатын немесе шағылатын күрделі спектрлік құрамның бірнеше спектрлік диапазондарға жіктелу процесі. Диапазондар саны элементарлық қабаттардың санына тең (әдетте олар үшеу болады).
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
Санат:Бейнелеу Санат:Фотография
Сен-Остьян
Сен-Остьян (Saint-Hostien) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Жоғарғы Луара департаментінде орналасқан. Аррондиссеман-дю-Пюи-ан-Веле округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,49 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 43194, пошта индексі — 43260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 659 адамды құрады. Халық тығыздығы — 48,85 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Луара департаментінің коммуналары
Ангел-Войвода (Хасково облысы)
Ангел-Войвода (Ангел войвода) — Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Минерални-Бани қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 476 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6373. Телефон коды — 03709. ЕКАТТЕ коды — 446.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Хасково облысының елді мекендері
Етқоректі құстар
«Етқоректі құстар» деп жәндіктер мен жануарлардың етін жейтін құстарды айтамыз. Бұл топқа, әсіресе жыртқыш құстар жатады. Олардың көздері өткір, қанаттары күшті болады. Етқоректі құстар жемтігін биік көкте қалықтап жүріп іздейді. Олар жемтігін ұзын да өткір тырнақтарымен бүріп ұстайды да, қатты имек тұмсықтарымен боршалап жейді. Құзғындар басқа жыртқыш құстардан өзгерек. Олар қорегін өздері ауламайды. Өліп жатқан немесе басқа жыртқыштардан қалған өлекселерді іздеп жүріп жейді. Корольдік тазқаралардың басында жүн болмайды, бірақ терісінің бояуы қою. Тазқаралар өлексені алыстан сезеді. Бөктергі жемтігін көкте, бір орнында қалықтап тұрып іздейді.
Дереккөздер
ҚҰСТАР. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 32 бет. – Сер.: «Балаларға арналған танымдық энциклопедия». ISBN 9965-26-454-6
Санат:Құстар
Солтүстік Америка тарихы
нобай|330px|Ежелгі кездердегі адамдардың миграциялау жолдары (болжамдар) Алғашқы адамдар Солтүстік Америкаға шамамен 17 мың жыл бұрын ғана өтті.
Алайда осы құрлыққа өркениеттің кіруі Ұлы географиялық ашылулар кезеңімен, яғни Христофор Колумбтың 1492 жылы Жаңа Дүниені ашуымен байланыстырылады.
Колумбтың Американы ашуы және оны еуропалық державалардың игеруі
нобай|330px|Христофор Колумбтың саяхаттары Жаңа Әлемде Батыс өркениетінің таралуына жол ашты. XVII ғасырда кең қанат жайған британдық отарлау жүйесі Солтүстік Американың тағдырында маңызды рөл атқарды: қоныстанушы отарлар пайда болды. Испандық Американың қазына байлықтары британдық кәсіпкерлерге маза бермеді. Оларды Солтүстік Американың Франция иелене бастаған, дегенмен әлі де болса, испандықтар мен португалдықтар иелене қоймаған атланттық жағалаулар қызықтырды. Бұл жердегі басты байлық әлі қауымдық қүрылыс дәрежесінде өмір сүріп жатқан санаулы үндіс тайпаларының мекені саналатын құнарлы жерлер болатын. Алғашқы (ағылшындық) ерікті эмиграция бастамасы кейінгілерімен жалғасып жатты: немістер, голландтар, швейцариялықтар, француздық гугеноттер де қоныс аударып, отарларды ауқымды “этникалық қазанға” айналдырды. Солтүстік Америкадағы ағылшындардың алғашқы мекені — болашақ отар Виргиния жерінде, 1607 жылы мамырда Джеймстаун форты құрылған еді. 1625 жылы таққа отырған ағылшын королі I Карл Виргинияны корольдық отар деп жариялап, онда өзінің губернаторын тағайындады.
Виргиниядағы саяси билік, қоғамдық құрылым мен әлеуметтік қатынастар басқа отарлар үшін үлгі боларлықтай еді. Толық құқылы азаматтарға (фримендер) губернатор басқарған отарлық әкімшілік мүшелері және орта тап — джентрилер, компания акционерлері мен ауқатты тұрғындар жатты. Төменгі топты жеті жылға келісімшартқа қол қойған адамдар — сервенттер (лат. зегиапі — құл) құрады. Отарлар үш түрге бөлінді: корольдық, жеке және қауымдық (корпоративтік) меншік. Виргиния (1607) және Нью-Йорк (1664) корольдық отарларға жатқызылды. Отарлар жоғары меншік иелеріне — корольға немесе лордқа белгілі мөлшерде салық төлеп тұрды. Массачусетс (1629) Жаңа Англияға қоныс аударушылардың алғашқы тұрағы болды. Оның негізінде Род-Айленд (1635), Коннектикут (1636), Нью-Гемпшир (1680) отарлары қалыптасты.
Отарлардың әлеуметтік-экономикалық дамуы
Жаңа Англияның әлеуметтік-экономикалық жағынан біршама дамыған отарларында алғашқы банктер, сауда орындары ашылып, фермерлік шаруашылықтар қарқын ала кеңінен қанат жайды. XVII ғасырдың бірінші жартысында солтүстік отарларда қалалар бой түзеді. 40-жылдары алғашқы мануфактуралар пайда болып, кеме жасау дамыды. Алғашқы кезде солтүстікамерикалық отарлар тұрғындардың 9/10 айналысқан ауыл шаруашылығының есебінен күнелтті. Ағылшын корольдары феодалдық қатынас орнатқысы келді: жақындарына жер үлесін таратты. Алайда отарлардың дамуы өзгеше, прогрессивті жолмен ілгеріледі. Солтүстікте фермерлік, яғни ауыл шаруашылығының капиталистік жолы бекіп дамыды. Оған ауқымды игерілмеген жер кеңістігі ықпал етті. Батысқа кету жалға алушылар мен жер иеленушілердің арасындағы шешім әрекеті болатын: аса ауқатты емес отарлаушылар бос жатқан жерлерді басып алып тәуелсіз жер иесі атанды.
Феодализм Солтүстік Америкада берік тамыр жая алған жоқ. Өйткені мұнда феодализмнің өмір сүруінің басты шарты болып табылатын — феодалдардың жерге толық құқығы болмады.
Плантациялық шаруашылықтың даму болашағы зор болғанымен, ол сервенттер мен қара құлдардың еңбегіңе тәуелді еді. Құл саудасы мен контрабаңда өріс алып, жерді алып-сату дамыды.
Елдің ңегізгі бөлігін (80%) фермерлер құрады. Қиыр шеттегі фермерлер патриархаттық шаруашылық жүргізді. Массачусетстегі жер иеленушілер XVII ғасырдың өзіңде жекеменшік иелері болды, себебі олар квитрента (корольға ңемесе лордқа салық) төлемеді. Жаңа Аңглиядаң оңтүстікке қарай орңаласқан меншіктік отар фермерлері қиын жағдайда болды, ал ұсақ жалға алушылар (жалгерлер) оларға тікелей тәуелді болды. Сонымең қатар Америкада скваттерлік — қоныс аударушылардың жыртылмаған жерлерді өз еркімен иелену тәсілі дамыды. Бұл жағдай жерге деген толық құқықты бұзды.
Америкада басқарудың олигархиялық түрі орнықты. Биліктің заң шығарушы жәңе атқарушы болып бөлінуі қалыптасты. Еркін қоңыс аударушылардың өмір сүру деңгейі орта дәрежедегі еуропалықтан жоғары болды. Еуропа соғыстан көз ашпады, ал қоныс аударушылар тыныш өмір сүрді. Олар Англия және басқа да еуропалық елдердегі сияқты әскерді, король отбасын және ақсүйектерді қаржыландыруға жұмсалатын салықтарды төлеуден босатылды. XVII ғасыр мең XVIII ғасырдың бірінші жартысыңда метрополия тұрғыңдарына қарағаңда қоныс аударушылардың артықшылықтары болды. Метрополия отарлардың қорғаңыс шығындарын да өзі ала бастады. Америка қоғамының алғашқы даму сатысының маңызды ерекшелігі — адам өзінің жеке еңбегі мен кәсіпкерлігінің жемісін пайдаланды. Американы отарлау құл саудасы және үндістерді тонаумен қатар жүргізілсе де, америкалықтардың ңегізгі бөлігі меншікке өздерінің табанды еңбектерінің арқасыңда қол жеткізді. Сөйтіп, олардан орта тап қалыптасты.
Еркін қоныс аударушыларды метрополия билігіне бағындыру қиын болды. Бостандық пең құқыққа қысым жасаушыларға төзімсіз қатынас қалыптасты. Экономикалық, саяси және діни бостандықтарды иелене отырып, америкалықтар олардың кеңейтілуіне және нығайтылуына мүдделі болды.
АҚШ тәуелсіздігі
XVIII ғасырдың ортасына қарай отарлар экономикалық жағынан өсті. Ендігі жерде олар метрополиядан жабдықталуына тәуелді болмады, өйткені оларда жекеменшік флот, ормандар және құнарлы жерлер көп болды. Халықтың саны өсті. Егер 1688 жылы онда 200 мың адам тұрса, 1775 жылы адамның саны 2,7 млн-ға жетті. Отарлар Англияның иелігінде болғанымен, мұнда Еуропаның барлық мемлекеттерінен эмигранттар ағылды. Олардың әлеуметтік-экономикалық дамуының көрсеткіші портты қалалардың — Бостон, Нью-Йорк, Филадельфия, Балтимор — өсуі болды. Отарлық колледждер негізінде белгілі америка университеттері — Гарвард, Принстон, Колумбия, т.б. ашылды.
Отарлар тәуелсіздік жолындағы күрес үшін пісіп-жетілді. Бірақ Ұлыбритания 1756—1763 жылдардағы Жеті-жылдық соғыста Францияны жеңгеннен кейін, өз ішкі жағдайын тұрақтандырып, Солтүстік Американың толық билік етуші қожайыны болғысы келді. Метрополияның отарларда кәсіпкерлік еркіндігін шектеп, оларды өз мүдделеріне бағындыру саясаты тәуелсіздік үшін соғыстың экономикалық алғышарттарын тудырды.
Соғыс 1775 жылы сәуірдің 19-ында бірден басталып кетті. Америкадағы ағылшындардың бас қолбасшысы генерал Гейдж қару-жарақ қоймасын басып алу жөнінде бұйрық бергеннен кейін, қаруланған фермерлер оның жіберген полкіне қарсы соғыс ашты. Тәуелсіздік жолындағы соғыстың алғашқы шайқасы патриоттық күштер үшін сәтті болды.
1775 жылы мамырда жиналған Екінші құрлықтық конгресс америка өкіметіне айналды. Америка тұрақты армиясын виргиниялық ірі плантатор әрі тәжірибелі әскери адам Джордж Уошингтон басқарды.
1778 жылы бұрынғы отарлар жағында соғысқа Франция араласты. Келесі жылдары Испания және Голландия да қосылды. Англияның халықаралық оқшаулануға ұшырауы америкалықтардың жеңіске деген үмітін арттырды. Ресей мен Австрия бейбіт келісім жасау үшін делдалдық қызмет етуді ұсынды. 1780 жылы Ресейдің ұсынысымен құрылған әскери-теңіз бейтараптығы жүйесі Англияның теңіздегі басымдығына қарсы бағытталды. Американың тәуелсіздігі үшін шайқасушы еріктілердің қатарында маркиз де Лафайет, поляк патриоты Тадеуш Костюшко, орыс дворяны Г.Х.Веттер фон Розенталь, т.б. болды.
АҚШ пен Англия алдын ала келісімшартқа 1782 жылы Парижде, ал қорытынды келісімшартқа 1783 жылы қыркүйектің 3-інде қол қойды. Бұл келісімшарттың басты нәтижесі — Америка Құрама Штаттарының тәуелсіз мемлекет ретінде ресми танылуы болды. Испания Флориданы алды, Канада Англияның иелігінде қалды.
АҚШ мемлекеті революциялық жолмен құрылған жаңа замандағы тұңғыш демократиялық республика болды. Оңың құрылысы ағартушылардың саяси идеяларын іске асырды. XVII ғасырдағы ағылшын және XVIII ғасырдың соңыңдағы фраңцуз революцияларына қарағанда, америка революциясының артықшылығы — террордың болмағандығы еді. Отарлардың тәуелсіздік үшін күресі жәңе республиканың жариялануы өркениетті еуропалықтарда қорқыныш сезімін тудырған жоқ. Жаңа тәуелсіз республиканың пайда болуы сол кездегі феодалдық-монархиялық Еуропаға ешқандай революциялық күйзеліс қаупін төңдірмеді. Монархияның республикамен алмасуын қуаттай отырып, америкалық мемлекет қайраткерлері өздерінің сыртқы саясатында идеологиялық емес, прагматикалық ұғымды басшылыққа алды. Өзінің мақсаты жағынан америка революциясы XVI ғасырдағы Нидерланд революциясын көбірек еске салатын еді.
Жас республиканың басшылары елде үлкенді-кішілі өзгертулер енгізді. Бұрынғы отарлар билік бөлінісі және республикалық басқару формасы бар штаттарға айналды. 1787 жылдың жазында барлық штаттардың өкілдері қатысқан жартылай ресми съезд өтті. Осында федералдық конституция қабылданды. Бұл құжат күні бүгінге дейін өрекет етеді.
Дереккөздер
Санат:Солтүстік Америка
Котлия (Лозьва тармағы)
Котлия — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лозьва өзенінің сол жағалауынан 508 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тавда өзенінің бастауынан сағасына дейін, Сосьва өзенін қоспағанда бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Виртуалды шындық
Виртуалды шындық (ВШ, virtual reality, яғни VR) — ақпарат технологиясы арқылы уақыт-кеңістік континиумы адам қалауына сай өзгертуден қалыптасқан жаңа жасанды елес әлемі. Ол "шындықтың" ішінде адам шынайы әлемге ұқсас, немесе одан мүлде өзгеше модельденген көп-мүмкіндікті тәжірибелерді бастан кешіре алады. Виртуалды шындық қолданбаларына ойын-сауық (әсіресе видеоойын), оқыту және жаттығу (мысалы медициналық, немесе әскери дайындық) және бизнес (мысалы, виртуалды кездесулер мен жиналыстар) секілділер кіреді. ВШ стиліндегі технологияның басқа ерекше түрлері ретінде Күшейтілген шындық (КШ) және Аралас шындық секілділерді айтуға болады, осы секілді "түрлі шындықтардың" біртұтас үйлесімі Ұлғайтылған шындық (ҰШ) деп аталады.
Кезекте виртуалды шындықтың стандартты жүйесі ретінде Виртуалды шындық гарнитураларын (ВШГ), электронды көзілдіріктерді, немесе көп-жобалы жасанды орталарды (multi-projected environment) айтуға болады, олар шынайы кескіндерді, дыбыстарды және басқа сезімдерді жасап, пайдаланушының виртуалды ортадағы шынайы өмір сүруін симуляциялайды, сөйтіп ойын әсеріне және техникалық әсерлерге бөлейді. Виртуалды шындық жабдығын пайдаланған адам жасалымды (artificial) әлемді көре алады, оның ішінде қозғала алады, және виртуалды нәрселермен және мүмкіндіктермен әрекеттесе (interact) алады. Әдетте көз алдында шағын экраны бар, адам басына бекітілген дисплейден тұратын виртуалды шындық гарнитуралары арқылы түрлі әсерлер (effect) қалыптасады. Дегенмен, көп түрлі үлкен экрандары бар арнайы жобаланған бөлмелер арқылы да виртуалды шындық әсерін жасауға болады. Виртуалды шындық әдетте аудио және видео аңысын (кері байланыс, feedback) қамтиды, бірақ сонымен бірге хаптикалық (haptic, ұстау сезімі) технологиясы арқылы сезімдік және күштік аңысқа да мүмкіндік беріледі.
"Виртуалды шындық" ұғымында парадокс бар: логикалық пайымдау оны "қиял, иллюзия, ойжота, елес" деп есептеуге бейім болса, ол виртуалды шындық жағдайында сезім мүшелеріміз оны "шынайы" етіп Менге сезіндіреді, шындық ретінде қабылдайды. Әсіресе технологиялық мүлтіксіздену мен жетілудің арқасында виртуалды әлем мен шын әлемнің шекарасы барған сайын бұлдырап барады.
Этимологиясы
thumb|right|200px|Американ [[компьютер ғылымы|компьютер ғалымы, Визуалдық суретші, компьютер философиясы жазушысы, технолог, технократ, футуролог және Виртуалды шындық саласының негізін салушы деп есептелетін Джарон Ланье]] Сын есім ретіндегі "Виртуалды" (Virtual) сөзі 1400-ші жылдардың ортасынан бері "әлдебірдеңе шынайы, немесе факт болмаса да, оның мәні және әсері болуы" мағынасында қолданылып келеді. "Виртуалды" термині 1959 жылдан бері қарай "физикалық ретінде өмір сүрмейтін, бірақ бағдарлама арқылы пайда болатын" деген компьютерлік мағынада қолданылып келеді.
Сын есім ретіндегі "Виртуалды" (Virtual) сөзі қазір көбінесе тар мағынада ақпарат технологиясының жаңа мүмкіндіктерін сипаттауға қолданылатын болса да, оның дәстүрлі мағынасы әлдеқайда кең болып, сананың кез келген өзгертілген түрлерін көрсете береді. Мысалы, жүйке шатасуы, ішімдік пен шегімдіктен масаю, гипноздық күйге ену, наркоздалу, галлюцинация, түрмедегілер, сүңгуір кемедегілер секілді ұзақ уақыт тар кеңістікке қамалған кісілерде болатын тұйықталу психологиясы, тб-лар.
1938 жылы француз авангард драматургі Антонен Арто театрдағы кейіпкерлер мен заттардың иллюзиялы табиғатын "Le Theatre et son double" ("Театр және оның алмастырушысы") атты эсселер жинағында "la réalité virtuelle" (виртуалды шындық) деп сипаттаған екен. The Theatre and its Double деген атпен жарияланған бұл кітаптың 1958 жылғы ағылшын тіліндегі аударма нұсқасы "виртуалды шындық" терминінің ең алғаш қолданылған нұсқасы есептеледі. Майрон Крюгер ұсынған "жасалымды шындық" (artificial reality) термині 1970 жылдардан бері қолданылып келеді. "Виртуалды шындық" термині ғылыми фантастикалық контексте алғаш рет Дэмиен Бродериктің 1982 жылғы «Иуда Мандала» романында қолданылған.
Медиадағы "виртуалды шындық" терминінің жалпыласуы Джарон Ланьенің еңбегі. Ол 1980-ші жылдардың соңында өзінің VPL Research фирмасында тұңғыш бизнес-деңгейдегі виртуалды шындық аппаратурасын құрастырған болатын. Ал, 1992 жылы "Шөп шабушы" (The Lawnmower Man) фильмі алғаш виртуалды шындық жүйелерін пайдалануымен ерекшеленді.
Харчо
Харчо — грузиндердің ұлттық сорпасы.
Тек сиыр етінен дайындалады. Харчоның бір ерекшелігі — оған тклапидің қосылуы. Етпен бірге 2 л сорпаға 1/2 стақан грек жаңғағын қосады. Харчоға еттен басқа күріш (1/2 стақан), 1 стақан үгітілген тклапи, 4 бас пияз, татымдықтар мен дәмдеуіштер, көктер, 1 асхана қасығымен жүгері ұны қажет. Харчоны пісіру 3 операциядан тұрады. 1) етті асу (кесектелінген ет салқын суға салынып жай отта 2—2,5 сағаттай қайнатылады); 2) күріш еті алынған сорпаға тамыр татымдықтарымен бірге салып, қайнатады. Қайнап болар кезде тамыр татымдықтары алынып сорпаға жаңғақтар салынады да күріш дайын болғанша қайнатылады; 3) сорпаға тклапи және басқа татымдықтар мен көктер салынып 5 мин-тай қайнатып болған соң ыдыстың қақпағын тығыздап жауып 3—5 мин-тай демделінеді.
Дереккөздер
Санат:Тағамдар
Үлкен Шыған ауылдық округі
Үлкен Шыған ауылдық округі — Жетісу облысы Панфилов ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Үлкен Шыған, Ақкент, Қырыққұдық, Кіші Шыған ауылдары кіреді. Орталығы – Үлкен Шыған ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 9581 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Панфилов ауданы ауылдық округтері
Бірлік (зират)
Бірлік — көне зират. Солтүстік Қазақстан облысы Сергеев ауданындағы осы аттас ауылдың маңында, Есілдің солтүстік жағасында. 1978 — 1980 ж. Г. Б. Зданович, М. Хабдулина зерттеді. Үлкен алқапта орналасқан ескерткіштер қола, ерте темір дәуірлеріне және орта ғасырларға жатады. Қазба жұмыстары, негізінен, екі топтан тұратын қола және ерте темір дәуірлерінің ескерткіштеріне жүргізіледі. Бірлік-1 тобындағы ерте темір дәуірінің обалары тас пен топырақтан үйілген (б.з.б. 8 — 4 ғ-лар). Мұнда мүрдені жер бетіне қою, сонымен қатар тереңге ақымдап қойып (катакомбалы камера), ағаш табытқа салып, үстіне оба үйіп жерлеу тәсілдері қолданылған. 1-обадағы қайың бөренелерді қиюластырып, қабырғасын төрт қабат етіп жасаған тікбұрышты табыттың аум. 34 м, төбесі екі қабат бөренемен жабылған, батыс қапталынан ұз. 2 м дәліз шығарылған. Бірлік-2 тобындағы қола дәуірінің обаларынан ежелгі арбалы жауынгерлерді жерлеу дәстүрі анықталды. 1-, 2-, 3-обалардың орта тұсында төртбұрышты үлкен шұңқыр қабірлер бар. Қабірдің екі қапталына 2 аттың толық қаңқасы, бірнеше аттың бас сүйектері, басқа да түліктердің әр түрлі сүйектері табылды. Қабірдің едені мен қабырғаларында қалыңд. 30 см балшық қабаты бар. Ғалымдардың пікірі бойынша, бұл балшықтан құйылған кірпіштердің қалыңдығы болуы мүмкін. Мүрделер батысқа қаратыла, сәл бүгілген күйде сол бүйіріне жатқызылған. Алынған заттай деректердің ең құндысы — жауынгерлік арбалардың бөлшектері. Қазақстанның солт. өңірінде арбалы жауынгерлер көне дәуірде өмір сүрген. Қола дәуірінің екінші жартысына қарай олардың орнына салт атты жауынгерлер дәстүрі орнықты. Қола дәуірінің алғашқы Ертеалакөл (Петров) кезеңіне жататын мұндай жерлеу ғұрпы б.з.б. 17 — 16 ғ-ларда болған.
Бірлік — көне зират. Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы осы аттас ауылдың маңында. 1988 — 92 ж. Солтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясы (жетекшісі А. Бейсенов) зерттеді. Құрамында қола дәуірінің соңғы кезеңіне, ерте темір дәуіріне және ішінара орта ғасырларға жататын 40-тан аса ескерткіштер тобы бар. Оның 29-ы зерттелді. Екеуі орта ғасырларға, қалғандары ерте темір дәуірінің Тасмола мәдениетіне (б.з.б. 7 — 1 ғ-лар) жатады. Мұның 10 обасы мәдениеттің ерте сатысына, қалған 17 оба Қорғантас кезеңіне жатады. Алғашқылары толық зерттелген. Екі кезеңнің обалары да тас пен топырақтан дөңгелене үйіп жасалған. Мүрделер қарапайым шұңқыр қабірлермен қатар 2 — 3 м тереңдікте орнатылған жәшік тәрізді тас қабірлерге де жерленген. Ерте кезеңге (б.з.б. 7 — 4 ғ-лар) жататын 15-, 16-обалардан табылған жұптасқан үлкен тас жәшіктердің ұз. 3 м, ені 2 м. Ортасы тас қабырғамен бөлінген бұл жәшіктерге балалы әйелдер жерленген. Қорғантас кезеңінің (б.з.б. 3 — 1 ғ-лар) обаларынан алынған деректер мәдениеттің соңғы сатысына қарай орын алған өзгерістерден хабар береді. Бұл кезеңде жерлеу ғұрпында біраз жаңалықтар пайда болды, темірден жасалынған бұйымдар көбейді. Бірлік зиратынан қоладан, темірден, тастан жасалған бірнеше заттар табылды. Сонымен бірге обалардың құрылысы мен жерлеу ғұрпы және жерленген адамдардың антропол. сипаты туралы құнды ғыл. деректер алынды. Бірлік зиратынан алынған бас сүйектерді зерттеу Тасмола мәдениеті тұсындағы жергілікті тұрғындардың шығыстық (Орталық Азиялық) белгілері бар еуропалық үлкен нәсілге жататынын көрсетті. Мұндай белгілер Қорғантас сатысына қарай жақындаған сайын көбейе түскен.
Пайдаланылған әдебиет
санат:География
Алғашқы шашырау жиексәулелерi
'Алғашқы шашырау жиексәулелерi — кен орнын қоршай орна- ласқан кенсыйыстырушы белдемдердің кентүзілу процесі кезінде бірқатар химиялық элементтермен баюы. Алғашқы шашырау жиексәулесіне ара-қатынастылығына байланысты олар сингенетикалық және эпигенетикалық болып келеді. Бүлардың алғашқысы магмалық және шөгінді таужыныстарға, ал екіншісі пегматитгі және постмагмалық (гидротермалдық) кен орындарына тән. Сингенетикалық жиексәулелерде элементтердің таралуы кен денелеріне жақындаған сайын бірте-бірте өсетін болса, эпигенетикалық түрінде біршама күрделі болып өзіндік геохимиялық белдемділік байқалады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Бейнеткеш
Бейнеткеш — Түркістан облысы Төле би ауданы, Бірінші мамыр ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ленгер қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 12 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 889 адам (447 ер адам және 442 әйел адам) болса, 2009 жылы 934 адамды (483 ер адам және 451 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Төле би ауданы елді мекендері
Музыкалық лексикография
Музыкалық лексикография – музыкалық сөздіктер, энциклопедиялар, анықтамалық басылымдар жасау және олардың ара қатынасының теориясы мен практикасы. Мазмұндық жағынан олар әмбебап (универсалды) және салалық болып бөлінеді. Мәтіндер көбіне алфавит бойынша орналасады. Ондағы жазылған мақалалардың көлеміне байланысты энциклопедияға не энциклопедиялық сөздікке жататыны анықталады. Алғашқы анықтамалық басылымдар – терминологиялық сөздіктер, музыкалық театрлық түсіндірме, орындаушылық әдістер, музыкалық аспаптар жөнінде болғаны белгілі. 18 ғ-да терминологиялық сөздік құрастыру дәстүрін Т.Яновка, С. де Броссор, Дж.Грассино, Ж.Ж. Руссо дамытты. 19 – 20 ғ-ларда өмірбаяндық, салалық және тақырыптық сөздіктер мен анықтамалықтар кеңінен өріс алды. Бұл салада Қазақстанда А.Жұбанов, Б.Ерзакович, Б.Ғизатов, Қ.Жүзбасов, Ж.Рсалдин, Ө.Байділдаев, М.Ахметова, З.Қоспақов, Н.Кетегенова, П.Момынов, т.б. музыка зерттеушілер еңбек етті.
Дереккөздер
Санат:Музыка
Павлодар уездік сьезі
Павлодар уездік сьезі 1918 жылдың ақпан айында өтті. Сьезде, негізінен, ұлт қазынасы мәселесі қарастырылды. Сьезге қатысушылар Алаш қозғалысын қолдап, тілектестіктерін білдіріп, оған қаржылай көмектесуге бәтуаласты. Бірқатар қаржылы азаматтар Алаш қазынасына ақшалай көмек беретіндіктерін білдірді.
Дереккөздер
Санат:Алаш қозғалысы
Серганка
Серганка — Ресейдегі өзен. Пензен облысы, Мордовия Республикасы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нор-Ломовка өзенінің сол жағалауынан 39 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мокша өзені бастауынан Темников қаласындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Мокша, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сикорский UH-60 Бләк Хоук
Қосымша пилондарды орнату кезінде AGM-114 Hellfire танкке қарсы басқарылатын зымырандарын қолдануға болады, ұзақ қашықтыққа ұшуға арналған қосымша жанармай бактарымен жабдықталуы мүмкін. Сондай-ақ, жүк бөлігінің алдыңғы жағында M240, M134 пулеметтері және 30 мм m230 зеңбіректері орнатылуы мүмкін.
АҚШ армиясында қолданылатын қазіргі модель-UH-60M.
Антониу-Мартинс
Антониу-Мартинс (Antônio Martins) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатында орналасқан. Батыс Риу-Гранди-ду-Норти мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Умаризал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Санат:Риу-Гранди-ду-Норти елді мекендері
Алмаз (ауыл)
Алмаз — Батыс Қазақстан облысы Шыңғырлау ауданындағы ауыл, Алмаз ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шыңғырлау ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 92 км-дей жерде, Қуағаш өзенінің жағалауында, бетеге, жусан, селеу өскен сортандау келген қызыл қоңыр топырақты қуаң далалық белдемде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1208 адам (621 ер адам және 587 әйел адам) болса, 2009 жылы 832 адамды (423 ер адам және 409 әйел адам) құрады.
Қалтқысыз
Қалтқысыз. Түсіндірме сөздіктегі мағынасы — күмәнсіз, кәміл, сезіксіз, шүбәсіз, бүкпесіз, адал. «Ғазиз жүректер бір-біріне қалтқысыз сенді» (С. Досанов, Қыран.). Ертедегі түркі жазба ескерткіштерінің дерегіне қарағанда бұл сөздің тұлғасы мен мағынасы аз да болса, өзгеріске ұшыраған. Онда дыбыстық құрамы «қалысыз» қалпында да, мағынасы — қалдықсыз, тұтас, толық, әбден дегендерді білдіреді (ДТС, 412, 413). Басқа түркі тілдерінен бүл тұлғалы әрі мағыналы сөзді тек түрікмен тілінен кездестіреміз. Онда гаты — әбден (Рус.-туркм. сл., 1956, 717). Қазақ тіліндегіге қарағанда мынаның тұлғасы көне түркі тілдегіге ұқсас. Айырмасы —«л» орнына «т» қолданылып -сыз жұрнағының түсіп қалуы мен т ~ л дыбыстарының сәйкес келуінде ғана.
Алмаз (ауыл)
Тарихы
Іргесі 1961 жылы «Алмаз» астық өсіру кеңшары ретінде қаланды. Оның негізінде 1997 жылдан Алмазда және оған қарасты Константиновка, Лебедевка ауылдарында «Алмаз», «Қуан», «Жомарт» атты серіктестіктер құрылған.
Қалтқысыз
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі
Алмаз (ауыл)
Инфрақұрылымы
Орта мектеп, мәдениет үйі, 2 клуб, фелъдшерлік-акушерлік пункттер бар. Тұрғындары елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.
Дереккөздер
Санат:Шыңғырлау ауданы елді мекендері
Хасип
250px|нобай Хасип — зере, қара бұрыш қосылып пияз, күріш, қойдың бауырын, бүйректерін, көк бауырын, құйрық майын қойдың ішектеріне тығындап тұздалған суға салып жай отта 2 сағаттай қайнатады. Тағамды ыстықтай немесе салқындатып беруге болады.
Дереккөздер
Санат:Тағамдар
Елена Ивановна Кондулайнен
Елена Ивановна Кондулайнен (туғ. 9 сәуір 1958, п. Токсово, Ленинград облысы) — ресейлік актриса, Ресей Федерацияның Еңбегі сіңген әртіс, эстрада жұлдызы.
Телевидение
Последний герой 3: Остаться в живых реалити-шоуында қатысты.
Жеке өмірі
Үш рет куйеуде болды,екі баласы бар-Александра және Михаил.
Сыртқы сілтемелер
Санат:1958 жылы туғандар Санат:КСРО актрисалары Санат:Ресей актрисалары
Агуа-Ревеш-и-Крашту
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 415 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,1 км² шамасында. Халық тығыздығы — 20,6 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Апостол Варфоломей.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Тауншип оф Тинэк (Нью-Джерси)
Тауншип оф Тинэк (Township of Teaneck) — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 39776 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16.19 км² шамасында. FIPS коды — 34-72360.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
IC 1243
IC 1243 — Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Жұптық қате
Жұптық қате (Ошибка четности; parity error) — санды сақтау немесе жұптыққа бақылау жасау арқылы жеткізу процесінде байқалатын сандағы қате.
Кабельді теледидар
thumb|right Кабельді теледидар, Кабельдік теледидар – жоғары жиілікті кабель бойымен берілген теледидар сигналын тікелей ұжымдық антеннаға қосу арқылы теледидар тарату жүйесі. Кейбір жағдайда (негізінен, коммерциялық мақсатта) кабелдік телелдидар хабарлары кодталып, оларды телевизорда қабылдау үшін канал иесі ұсынатын декодтаушы құрылғы қолданылады. Қазақстандағы ең ірі К. т. операторы – "Алма TV" компаниясы. Ол Алматы, Ақтау, Қарағанды, Өскемен қ-ларындағы 100 мыңға жуық абоненттерді қамтиды, 50 телеарна бағдарламаларын көрсетеді.
Дереккөздер
Санат:Қызмет түрі
Вальдорф (Рейнланд-Пфальц)
Вальдорф (Рейнланд-Пфальц) (Waldorf (Rheinland-Pfalz)) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Арвайлер ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Риу-Формозу
Риу-Формозу (Rio Formoso) — Бразилиядағы муниципалитет, Пернамбуку штатында орналасқан. Мата-Пернамбукана мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Мата-Меридиунал-Пернамбукана экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20918 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 240 км² шамасында. Халық тығыздығы — 87 адам/км².
Тарихы
Қала 1840 жылы құрылған.
Санат:Пернамбуку елді мекендері
Ненту-Яй-Яха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Үлкен Мишариха
Үлкен Мишариха — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кын өзенінің сол жағалауынан 3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чусовая Ревда қаласынан, қала типті Кын ауылындағы су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Айдаргүл
Айдаргүл  (Alcea) – құлқайырлар тұқымдасына жататын екі немесе көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Дүние жүзінде Жерорта теңізі жағалауында, Орта және Орталық Азияда тараған 60-қа жуық түрі белгілі. Қазақстанда далалық, шөлдік, шалғындық, тасты, тастақты, құмды, егістік жерлерде өсетін 4 түрі бар. Жиі кездесетін түрі – жалаңгүл (nudіflora). Биіктігі 50 – 200 см, сабағы тік, кейде иіле өседі. Гүлдері ірі (30 см), қос жынысты, саусақ салалы гүлшоғырына топталған. Тостағаншасы 5 жапырақты, қара қызылдан ақ түске дейін өзгеріп тұратын күлтесінің жоғарғы жағы ойма, төменгі жағы тырнақша тәрізді созылған. Мамыр – қазан айларында гүлдеп, шілде – қазанда жемістенеді. Жемісі бөлшекті, 18 – 40 жемісшеден тұрады. Тұқымы бүйрек пішіндес. Айдаргүл – мал азықтық, дәрілік, әсемдік өсімдік. Гүлінен ара бал жинайды. Сабағынан алынатын талшықты қап, жіп, арқан жасауға пайдаланады.
Дереккөздер
Санат:Құлқайырлар
Юнайтед пресс интернейшнл
"Юнайтед пресс интернейшнл" - АҚШ - тың ірі ақпарат агенттігінің бірі - "Юнайтед пресс интернейшнл". Америка Құрама Штарттарының бірі Э.У.Скрипстің басшылығымен 1907 жылы құрылған. Әлемдік ақпарат агенттігінің қатарындағы жекеменшік кәсіпорын. Алғашқыда "Юнайтед Пресс Ассошейшенс, инкорпорайтед" деп аталған болатын. 1958 жылыдың 24-ші мамырында Р.Херстің иелігіндегі "Интершэшнл Нью Сервис" агенттігімен қосылып, "ЮПИ" деп атала бастады. Агенттіктің штаб пәтері Вашингтонда орналасқан.
Санат:АҚШ бұқаралық ақпарат құралдары Санат:1907 жылы құрылғандар
Саралжын (қыстау)
Географиялық орны
Атырау облысы, Индер ауданы, Көктоғай ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 15 км жерде орналасқан.
Сипаттамасы
Жайық өзенінің Ақсай тармағынан бөлініп шығатын каналдар мен жылғалар арасында жатыр, жері тегіс. Шөбі шүйгін, мал жайылымына қолайлы.
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары Санат:Индер ауданы географиясы