cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дәмегөй Мүсірәліқызы
Абайдың қара шаңырағын отау ретінде ұстап қалған, ақынның кітапханасы, қолжазбалары, тұтынған заттары, суреттері, киім-кешегі Дәмегөйдің қолында сақталып қалған. Құнанбайдың шапанын Дәмегей Әуезовке сыйлаған. Шапанды тәбәрік есебінде әркім жыртыс орнына алып кеткен. Шапанның түймесі «Әуезов үйі» ғылыми-мәдени орталығының қорында тұр. Абай мен Мағауия туралы Дәмегөйдің аузынан жазылып алынған естеліктер Абайдың Семейдегі мұражай-қорығының қорында сақтаулы.
Дереккөздер
Санат:1870 жылы туғандар Санат:1932 жылы қайтыс болғандар Санат:Абай Құнанбайұлы
Бүкіләлемдік студенттік ойындар
Бүкіләлемдік студентгік ойындар - 1924 жылдан бері өткізіліп келе жаткан кешеңді халықаралық жарыс.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Хангай
Санат:Моңғолия таулары
Атлегач
Атлегач — Башқұртстанның Яңауыл ауданындағы ауыл, Ижболдин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 399 адамды құрады. Пошта индексі — 452822, ОКАТО коды — 80259830003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Зенков көшесі (Алматы)
thumb|200px Зенков атындағы көше. Көшеге Алматы (Верный кезеңіндегі) қаласындағы ондаған көрікті ғимараттарды жасаған шебер, инженер-сәулетші Андрей Павлович Зенковтің (1863-1936) есімі (Алматы қаласы әкімінің 17.07.1992 №294 шешімі) берілген. Ол - қаладағы Верный әйелдер гимназиясының (қазіргі ҚазПУ-дің көркемсурет-графика факультеті), Кафедралдық собордың, Верный әскери мәсжіліс үйі (қазіргі Қуыршақ театры), Верный сауда үйі (қазіргі «Қызылтаң» маталар үйі) секілді ғимарат жобаларының авторы.
Көше Медеу ауданында орналасқан. Құрманғазы көшесінен басталып, Мақатаев көшесіне дейін созылып жатыр. Шевченко, Қабанбай батыр, Төле би, Гоголь көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Некрасов көшесі. Кешенін ұзындығы - 650 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Атыстың кешеуілдеуі
Атыстың кешеуілдеуі (Затяжной выстрел) — лақтыратын снарядтың қалыпты жану процесіне қарағанда босеңдеп жануы кезіндегі атыс. Оқ-дәрінің ылғалдануы, тұтандырғыш құралдардың бүзылуынан және басқа да себептерге байланысты снарядтың жарылуы бөсеңдеп, бірнеше минутқа созылады. Атыстың кешеуілдеуі кезінде бекітпені уақыттан ерте (мезгілсіз) aтy ауыр салдарға әкеп соқтыруы мүмкін. Бұны болдырмау үшін артиллериялық зеңбіректерде арнайы тежеуіштер болады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Sea Dart (зымыран)
"Sea dart" (теңіз найзасы) - әуе шабуылына қарсы қорғанысқа арналған британдық зенитті зымыран кешені. Ағылшын тілінен аударғанда "теңіз найзасы" деген мағына береді. "Хаукер Сиделей Динамикс" фирмасы жасап шығарған. 1967 жылдан бастап Вае Динамикс Компаниясы шығарып келеді. "Си Слаг" зымыран кешенін алмастыру мақсатында дайындалған болатын. 1965 жылы жазғы сынақтан өтіп, 1967 жылы зымырандарды топпен шығаруға тапсырыс берілді. Бұл бірінші буынның алыс аумақты қамтитын "жер- әуе" класында жасалған қаруы "Си Слаг" зымыранның орнын басты.
Дереккөздер
1100 қызықты деректер
Санат:Зымырандар Санат:Қарулар
Тағамдық токсикоинфекция (ТТИ)
Тағамдық токсикоинфекция (ТТИ)
ТТИ-тұз алмасуының бұзылуымен, асқазан-ішек жолдарының жоғарғы бөлімінің симптомдарымен сипатталатын және адам ағзасынан тыс экзотоксин бөлуге қабілетті, шартты-патогенді бактериялар шақыратын жедел қысқа мерзімді аурулар.
Этиологиясы:
ТТИ-қоздырғышы көптеген шартты-патогенді бактериялар түрлері. Өзінің тіршілігі кезеңінде адам ағзасынан тыс экзотоксин шығаруға қабілетті. Олардың ішіндегілер:-Ce. perfridens Экзотоксин бөледі:- энтеротоксин
Эпидемиологиясы:
қоздырғыштардың табиғатта таралуы өте жиі кездеседі. Инфекция көздері пневмониямен ауыратын адамдар маститпен зардап шегуші жануарлар. Зақымдалу жолы: алиментарлы Бактериялардың токсин бөліп шығаратын штаммаларымен инфекцияланған тағамдарды қолданғанда ауру туады. Таралу факторлары: бактерияларға қоректік орта болып табылатын кез келген тағамдық өнімдер ТТИ шақыратындардың токсиндері жоғары. Топтық, экспозивті аурулармен сипатталады. Мезгілдік байқалмайды, бірақ жазғы мезгілде жиі кездеседі.
Клиникалық белгісі
токсиннің түріне, дозасына, сонымен қатар тағамдық өнімдерде болатын бактерия табиғатты токсикалық заттарға байланысты.thumb|Тағамдық уланудың алдын алу үшін дұрыс сақтай білу жөн Энтеротоксиндер асқазан мен ішектің эпителиальды жасушаларымен байланысып, морфологиялық шараларды шақырмай, ферментативті жүйеге эпителиоцит-аденилциклаза шырышты қабат жануарларында биологиялық активті заттар-ЦАМФ, цГМСФ сонымен қатар простагландин, гистамин, ішек гормандарының және т.б. түзілуі артады. Бұл өз кезінде асқазан мен ішектің сұйық және тұз бөлу секрециясын арттырады, осының нәтижесінде құсу мен іш өту пайда болады. Цитотоксин эпителиальды клеткалардың мембранасын бұзып, ондағы белок-синтез процесінің бұзылуына әкеледі. Бұл ішек қабырғасы арқылы белок табиғатты токсиндердің, ал кейде бактерияның өзі өтуіне әкеледі. Мұның бәрі цитотоксикацияның дамуына, микроциркуляцияның шырышты қабаттың жергілікті қабыну өзгерістеріне әкеледі. ТТИ-ң ауыр кезеңі тағам өнімдерінде көп мөлшерде энтеротоксинмен цитотоксиннің жиналу кезінде байқалады.
Клиникасы.
Инкубациялық кезең 30 минуттан 24 сағатқа дейін. ТТИ-ң клиникалық көріністері бір-біріне ұқсас әртүрлі этиология түрінде өтеді. Барлық ТТИ-ға тән: интоксикациялық синдром
Диагностикасы:
-Басқа этиологиялық факторларды жою (клинико-лабораториялық және эпидемиологиялық мәліметтер бойынша)
Диф.диагноз:
тырысқақпен
Футболдан құрлықаралық кубок 1976
Футболдан құрлықаралық кубоктың 16-шы жарысы.
Алькóй
Алькóй (Alcoy) — Испаниядағы қала. Валенсия автономды бірлестігіне қарасты Аликанте провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Валье-де-Алькой ауданында (комарка) орналасқан.
Бад-Гойзерн
Бад-Гойзерн (Bad Goisern) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Гмунден округінің құрамына енеді.
Алькóй
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аликанте елді мекендері
Бад-Гойзерн
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7578 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 112.5 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GM, ресми идентификациялық коды — 4 07 02.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Петер Эльмер (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Елдес Омаров
Елдес Омаров (1 наурыз 1892, бұрынғы Торғай облысы Қостанай уезі, Дамбар болысы, №2 ауылы – 2 желтоқсан 1937) – қоғам қайраткері, педагог, публицист. Қостанай қаласындағы 2 сыныптық орыс-қазақ училищесін (1907), Орынбордағы орыс-қазақ мұғалімдер мектебін (1911) бітірген. Алашорда үкіметін құруға белсене араласты. Уақытша үкіметтің Торғай уездік комиссарының көмекшісі, Торғай облысы азаматтық комитетінің төрағасы қызметтерін атқарды. Бірінші және екінші жалпықазақ съездеріне қатысты. Қостанайда өткен Қостанай уезі қазақтарының төтенше съезінде “Жер мәселесі” туралы баяндама жасады. Қостанай уездік Алашорда комитетінің төрағасы ретінде жергілікті халықты Алаш автономиясын қолдауға шақырды. Торғай облысы земствосы төрағасының орынбасары, төрағасы болды.
Дереккөздер
Санат:1892 жылы туғандар Санат:Қазақ тілі Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері Санат:1937 жылы қайтыс болғандар
Құрғақ Нерута
Құрғақ Нерута (Песчанка) — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Болванская кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Қазақстан Халелұлы Жанәділов
Жанәділов Қазақстан Халелұлы (1965 жылы туған, Бұланды ауданы) – кәсіпкер. Медальмен марапатталған.
Пайдаланылған cілтемелер
Санат:Ғылым
Сен-Лоран-де-Трев
Сен-Лоран-де-Трев (Saint-Laurent-de-Trèves) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Лозер департаментінде орналасқан. Флорак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,09 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 48166, пошта индексі — 48400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 180 адамды құрады. Халық тығыздығы — 7,8 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лозер департаментінің коммуналары
Кырныж-Йоль
Кырныж-Йоль — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хальмер-Ю өзенінің сол жағалауынан 36 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Бұрыштан соғу (лақтыру)
Дереккөздер
Санат:Спорт
Кырныж-Йоль
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Нұрлы Байкенов
Байкенов Нұрлы (1.1.1915, Ресей, Омбы облысы Омбы ауданы Трусовка селосы — 13.8.1991, Алматы) — әскери қайраткер, генерал-майор (1962). Омбы педагогикалық институтын (1936), Мәскеу әскери-саяси академиясын (1952) бітірген.
Керей тайпасның Тарышы руының Ақсары бөлімінен шыққан.
1940 жылы Кеңес армиясы қатарына шақырылған. 1941—1945 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысып, ротаның саяси жетекшісі, корпус саяси бөлімінің инспекторы болған. 1948—1958 жылдары Түркістан әскери округында полк, кейін дивизия командирінің саяси жұмыс жөніндегі орынбасары, бастығы, 1958—1960 жылдары Қазақ КСР Әскери комиссариаты саяси бөлімінің бастығы, 1960—1980 жылдары Қазақ КСР Әскери комиссары болды. 1980 жылы зейнетке шыққан. 1-, 2-дәрежелі Отан соғысы, Қызыл жұлдыз, 3-дәрежелі “КСРО Қарулы Күштерінде Отанға қызмет еткені үшін” ордендерімен және медальдермен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Канченджанга
350px|right|Канченджанга тауы Канченджангада бес шың бар. Басты Канченджанганың биіктігі - 8586 м, оңтүстік Канченджанганың биіктігі 8491 м-ді құрайды. Орталық Канченджанга - 8478 м, Ялунг-Кангтың биіктігі 8505 м-ді құрайды. Ал Кангбачен деп аталатын шыңның биіктігі - 7902 м. Канченджангаәа1998 жылы әйелдер арасынан алғаш рет Джиннет Харрисон көтерілді Канченджанганың басты шыңы биіктігі бойынша әлемде үшінші орынды иемденеді. Бұл тау тізбегіндегі басқа шындардың биіктіктері 8000 м-ден асады. Канченджанга Үндістандағы ең биік тау болып саналады. Ол биіктігі бойынша Непалдағы екінші шың болып табылады. Аталған тауды Дарджлинг бекетінен тамашалауға болады. Канченджанга атауы жергілікті халықтың тілінен аударғанда «Қардың бөс қазынасы» деген мағынаны білдірөді. Таудың оның бүлай аталуына ондағы бес шың себеп болған. Канченджанга немесе Кангченджанга Сикким - Непал шекарасында орналасқан Гималай үстіртінің бір бөлігі. Канченджанга 1852 жылға дейін әлемдегі ең биік тау болып саналған. Жергілікті лими тілінде тауды «Суеланма» деп атайды. Бұл «біз әрқашан сәлем беріп отыруға тиіс тау» деген мағынаны білдіреді. Канченджанга шыңына бірінші болып 1955 жылы 25 мамырда құрамында Джордж Бэнд пен Джо Броун мүше болған британ экспедициясы сәтті көтерілген болатын. Кирати діні бойынша Канченджанга киелі деп саналады.
Дереккөз
1. Алматы: “Аруна” баспасы. 208 бет. Сер.:“1100 қызықты дерек”.
Санат:Үндістан таулары
817 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:817 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:817 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Лирак
Лирак (Lirac) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,76 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30149, пошта индексі — 30126.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 848 адамды құрады. Халық тығыздығы — 86,89 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Азов маңындағы қырат
Азов маңындағы қырат - Украинаның оңтүстік-шығысындағы қырат.
Дружба народов
«ДРУЖБА НАРОДОВ» - 1955 жылдан (1939-55 жылдары, альманах) Москвада ай сайын шыға бастаған әдеби-көркем, қоғамдық-саяси журнал;
Азов маңындағы қырат
Биіктігі - 324 м-ге дейін (Могила-Бельмак).
Дружба народов
Абай шығармашылығына қатысты журналда жарияланған мақалалар
Абай шығармашылығына қатысты журналда жарияланған:
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Азов маңындағы қырат
Оңтүстігі қара топырақты. Беткейлерінде бетеге, боз, дала өсімдіктер өседі.
Дереккөздер
Санат:Украина географиясы Санат:География
Электрлі скаттар
Электрлі скаттар (Тогреdіnіdае) тұқымдасының денесі дөңгелектеу келеді, рострумы болмайды.
Биологиялық сипаттамасы
Терісі жылтыр, біртегіс болады. Көкірек қанаттары мен басының арасында орналасқан электр қуатын шығаратын органдары болады. Бұлар электр қуатының күшімен өздерінен үлкен жануарларды жарақаттандыра алады. Олар негізінде оңтүстік теңіздерінде, солтүстікте Жерорта теңізіне дейін мекендейді. Скаттар су түбіндегі омыртқасыздармен және ұсақ балық-армен қоректенеді. Ұрықтанған жұмыртқа салу арқылы, ал біраз түрі тірі туу арқылы көбейеді. Скаттардың етін тамаққа пайдаланады. Оларды арнайы ауламайды, бірақ су түбінде тіршілік ететін балықтарды аулағанда ауға олармен бірге ілінеді. Бауырында “Д” витаминіне бай май болады.
Дереккөздер
Санат:Шеміршекті балықтар
Коммерциялық есепшот
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Банк терминдері
Алмасбек Батанұлы Белботаев
Белботаев Алмасбек Батанұлы (1949 ж. т.), тілтанушы. Филология ғылымының кандидаты (1992). Негізгі еңбектері лингвистика мәселелеріне арналған. «Құманша-қазақша жиілік сөздікті» жасауға (1978), «Қазақ тілін үйренушілерге» (орыс тілінде, 1-том, 1992; 2-том, 1993; 3-том, 1994) кітабын Құрастыруға қатысты. Әуезовтің «Өскен өркен» романының жиілік сөздігін» (1988), «Қараш-қараш оқиғасы» повесінің алфавиттік-жиілік сөздігін» (1989) құрастырды (авторлармен бірге). Әуезовтің «Үндістан очерктеріндегі жалқы есімдердің түсіндірме сөздігі»; «М.О.Әуезов шығармаларындағы (драматургия, повесть) етістік сөздердің үлестірімділік-желілік сөздігі» («Қазақ тексінің статистикасы», 2-шығарылуы, 1990, 162-187, 188-189) деген мақалаларын жариялады.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілін зерттеушілер
Форкальюш
Форкальюш (Forcalhos) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 108 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,39 км² шамасында. Халық тығыздығы — 5,9 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Мария Магдалина.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Серпімді еместік
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Болгарево (Добрич облысы)
Болгарево (Българево) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Каварна қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 358 адамды құрайды.
Швабзойен
Швабзойен (Schwabsoien) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Вайльхайм-Шонгау ауданының құрамына енеді.
Болгарево (Добрич облысы)
Пошта индексі — 9660. Телефон коды — 05744. ЕКАТТЕ коды — 7257.
Швабзойен
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Болгарево (Добрич облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі
Ұлт азаттығы жолындағы қайраткерлер
Санат:Қазақстан тұлғалары Санат:Тізімдер
Силуниха
Силуниха — Ресейдегі өзен. Владимир облысы, Мәскеу облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Клязьма өзенінің сол жағалауынан 361 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Денкендорф
Денкендорф (Denkendorf) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Айхштетт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4407 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 47,88 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 76 120. Муниципалитеттің басшысы — Юрген Хауке.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 6 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Бүйірлеу
Бүйірлеу (желкен спортында) - қайықтардың соққан желге қатыстылығы. Мысалы, жел сол жақ тұстан соқса (сол жақ бүйірге) қайық сол жақпен бүйірлеп келді дейді.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Жерқорған
Жамбыл облысы Тараз қаласынан шығысқа қарай 28 км жерде, Ақшолақ және Үшбұлақ стансалары арасында орналасқан. Ескерткішті 1940 жылы Г.И. Пацевич зерттеген. Бекініс орны солтүстіктен оңтүстікке қарай 70 м, батыстан шығысқа қарай 50 м жерді алып жатыр. Биіктігі 1 м-ге жуық топырақ үйіндісімен айнала қоршалған. Ортадағы алаңның биіктігі батыс жағында 3 м-ге жетеді. Шағын көлемде ғана жүргізілген қазба жұмыстары нәтижелерінде қыш ыдыс қалдықтары табылды. Ғалымдар Жерқорған бекінісін 7 — 12 ғасырларға жатқызады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан көне қалалары Санат:Байзақ ауданы
Баян Қадірбайқызы Бекетова
Баян Қадірбайқызы Бекетова (1960 жыл, Түркістан облысы, Бәйдібек ауданында дүниеге келген) — жарналист, ақын.
Шығармалары
Өлеңдері енген ұжымдық жыр жинақтары: Өзінің жеке жыр жинақтары:
Дереккөздер
Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Халықаралық Алаш әдеби сыйлығының иегерлері Санат:Қазақстан журналистері Санат:Қазақстан ақындары Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Ломмисвиль
250px|thumb|Картада орналасуы Ломмисвиль (Lommiswil) — Швейцарияның Золотурн кантонында орналасқан коммуна. Леберн округінің құрамына кіреді.
Көркем сөз
Көркем сөз - эстетикалық мәні күшейтілген, әсерлі, бейнелі сөз. Болмысты әсерлеп, өрнектеп бейнелеу құралы, яғни "Әдебиеттің ең бірінші элементі" (М.Горький). Көркем сөз әдебиет негізін құрап отыратын мәңгілік мұра. Көркем сөздің кадірі мен құдіретіне арналған қазақ халқының талай даналық ойлары, мақалдары мен мәтелдері бар ("Өнер алды - қызыл тіл", "Сөз тапқанға қолқа жок", "Сөз тұземегенді тез түземейді", "Жүйелі сөз - киелі", т.б.). Ұлы ақын Абай: "Өлең - сөздің патшасы, сөз сарасы", "Кестенің бізі, өткірдің жүзі, Өрнегін сендей сала алмас" деп, Көркем сөз кұдіретін жоғары бағалаған. Акын-жазушылар асыл сөздің сол сиқырлы сырын ашып, әдеби шығармалардың коркемдігін арттырады, тіл байлығын молайтып отырады. Олар осы бейнелеу құралының дәлдігі мен айқындылығына, мөлдірлігі мен тереңдігіне, қарапайымдылығы мен өрнектілігіне ерекше көңіл бөлген. Қазақ тіліне "Көркем сөз" терминін А.Байтұрсынұлы енгізген. 20 ғасырдың 20- жылдарындағы шығармалар қазақ үлттық Көркем сөзінің алғашқы үлгілері ретінде қарастырылып жүр. Бұл кездегі С. Сейфуллин, Б. Майлин, Н. Төреқұлов, М. Дулатов, С. Садуақасов, С. Қожанов, С. Мұқанов, т.б. қаламгерлер жазған Көркем сөз үлгілерінен замана тынысы, көзқарас кайшылығы, айтыс-тартыс бағыты айқын көрінеді. Көркем сөз жанрлары - кезеңдік жанрлар, яғни өз кезеңінің өзекжарды мәселелерін арқау ететін, ұрымтал, елгезек жанрлар.
Ломмисвиль
Сыртқы сілтемелер
Санат:Золотурн елді мекендері
Көркем сөз
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Құныскерей Қожахметұлы
Құныскерей Қожахметұлы(1895, Атырау облысы, Қызьшқоға ауданы, Кеңқоқты қыстағы 28.1.1968, Түркіменстан, Мары 370 облысы, Сараджа ауылы, «Кіші әулие» қорымы) - батыр, Кеңес үкіметінің алғашқы жылдарында қуғынға ұшыраған тарихи тұлға.
Jл туралы X. Есенжановтың «Ақ Жайық» трилогиясында, М.Межитовтің «Құмдағы із» романында, Қ.Хасановтың «Қос батырдың хикаясы» атты жинағында (А, 2000) жазылған. Қ.Қараманүлының «Жалғыз салт атты» повесіндегі шытырман оқиғалар Құныскерей тағдырын елестетеді. Атырау облысында саяси қуғын-сүргін көріп, жазықсыз жалалы болған Құныскерей атын ардақтау мақсатыңда қоғамдық қор құрылған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
NGC 3545
NGC 3545 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1884 жылы 26 наурызда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3545 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33894, NGC 3545A, MCG 6-25-17, ZWG 185.15, NPM1G +37.0304, KCPG 273B, VV 182.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Уразова
Уразова (Уразовка, Ураева) — Ресейдегі өзен. Белгород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Оскол өзенінің сол жағалауынан 192 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 45 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оскол өзені Старооскольск су торабынан төмен, РФ мен Украина шекарасына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі), өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сесту
Сесту (Sestu) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Кальяри провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 16 988 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 315.25 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 48,32 км² шамасында. Пошта индексі — 09028.
Елді мекеннің қамқоршысы — Киелі Георгий Победоносец. Жыл сайынғы мерекесі — 23 сәуір.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
ЛаЦентр (Кентукки)
ЛаЦентр (LaCenter) — Кентукки штатының Баллард округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1038 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.1 км² шамасында. FIPS коды — 21-43336.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Брюж (Жиронда)
Брюж (Bruges) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Бордо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,22 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33075, пошта индексі — 33520.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14499 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1019,62 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Итапирапуан-Паулиста
Итапирапуан-Паулиста (Itapirapuã Paulista) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Итапетининга мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итапева экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 811 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 406,306 км² шамасында. Халық тығыздығы — 9,4 адам/км².
Тарихы
Қала 1992 жылы құрылған.
Азов отырысы
thumb|Азовта қаза болған казактарға ескерткіш Азов отырысы - 1637-42 ж. Дон казактарының Азовты ерлікпен қорғауы.
1637 ж. жазда Дон казактары түрік бекінісі Азовты алды. Бұдан соң татарлардың шапқыншылығы бәсеңдеді.
1641 ж. қыруар түрік-татар әскері Азовты қоршады. Казактар жау шабуылын тойтарып, орыс үкіметіне Азовты өз билігіне алуды ұсынады.
Түркиямен соғысқысы келмеген Ресей бұл ұсынысты қабылдамады. 1642 ж. казактар Азовты тастап шақты.
Иондық насос
ИОНДЫҚ НАСОС — иондалған газ молекулаларын электр өрісі аркылы айдап шығаруға арналган вакуумдық насос. Оның құрылысы күрделі әрі электр өрісін тудыруға өте көп қуат жүмсалады, сол себепті сирек пайда-ланылады. Калыпты температурада инерт-ті газдар мөн көмірсутектері жұқа металл қабықшаларына жүтылмайды.Бүларды ионды-сорбциялық немесе ионды - геттерлі насос айдап шығарады. Бүл насос хим. активтілігі күшті газдарды жұтудың сорбциялық тәсілі мен инертті газ-дар және көмірсутектерді айдап шы-ғарудың пондық тосілін үштастырады. Насостың газ сирету жылдамдығы опың тегіне байланысты (мыс., сутекті спрету жылд. 5000 л/сек, азот үшін 2000 л/сек, аргон үшін 50 л/сек).
Қосарлы жазба
Қосарлы жазба - әрбір шаруашылық операциясының екі шотта: біреуінің дебет, екіншісінің кредит түрінде бірдей сомамен көрсетілетін бухгалтерлік есеп тәсілі. Осылайша шоттар арасында шаруашылық операциясының мәнін талдауға жол беретін шоттар корреспонденциясы деп аталатын екі жақты байланыс пайда болады. Қосарлы жазбаны пайдалану бухгалтерлік өткерім болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Бухгалтерлік есеп
Бұраңдама
Бұраңдама - жаттықтырушының (оқытушының) нұсқауымен көрсетілген нүктелердің басқа да белгілердің бойымен бұрандап қозғалу.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Сүріншекті
Сүріншекті – Маңғыстау ауданындағы Жармыш ауылының шығысында Манатаға баратын жол бойындағы дөңгелек төбе. Төбе үстінде аты белгісіз мола бар. Түнде сәуір салып жүріп, күн қыза Жармыш бұлағының басына жетіп аялдауға асыққан керуен көлігі таңсәріде қалжырап, сүріне беретін болған соң Сүріншекті аталып кетті деген ел аузында аңыз бар.
Дереккөздер
Санат:География
Жайылма түзілімдері
Жайылма түзілімдері. Өзен аңғарларының жайылмалары ауқымында, яғни өзеннің тасуы барысында су басып кететін аңғар бөлігі алабында түзілген аллювийлік түзілімдер фациясы; нашар сұрыпталған құмды-құмайтты шөгінді қабаттарынан тұрады, мұндай қабаттар бетінде иірімдік толқындану және иірімдік ағыс белгілері және үйықтану бітімдері ұшырасуы ықтимал.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Атқы
Атқы - аңшылықта қолданылатын құрал, өзінен-өзі атылатын садаққа ұқсас арнаулы садақ пен жебеден тұратын құрылғы. Атқыны ірі аңдар жүретін жолдарға қаратып, аңның қос өкпе, кеудесіне тиетіндей етіп құрып қояды. Аң жіпті кеудесімен соққанда, оқ атылып аңға қадалады. Атқының садақтан өзгешелігі адамсыз өздігінен атылады және садақтан үлкен серпімі қатты болады. Атқы серіппесі (ағашы), серіппе бауы (қайыс), кергіш ағаш, тиек (бүлдіргелі), жебе, сақина жіп, шыжым және алдыңғы, артқы тіреуіш, қазық қатарлы бөлектерден құралады.
Атқы ағашының ұзындығы бір құлаштай серіппелі ағаштан жасалады. Серіппесіне түйенің жөн терісінен тілінген ұзындығы бір құлаштай таспа бау тағылады. Садақ жебені, мылтықтың құндақ ағашы тәрізді ағашқа отырғызып, орналастырып, жіппен тартып қояды. Жебенің мойынына таяу жерінің астында өте сырғанақ қаға берісі жоқ төсеніші болады. Үш сүйемдей кергіш ағаш жасалып, оның үстіңгі бетінде сәл ойылған науашаға бойлай орналастырады. Күшті-әлсіздігін белгілейтін бөлегі кергіштің бір ұшын тіреп тартып отырып, енді бір қол мен тиектің бүлдіргесін кергіш кертігіне іліп, тиекті серіппе бауының үстіне айналдырып әкеліп, тиек түбін серіппе бауына басып тұрып, онан соң тиек үшін сақина жібіне іліндіріп бекітеді. Осылай керіліп тұрған атқыны екі тіреуіш қазықтың үстіне қояды: алдыңғысы атқы қаңқасын көтеріп тұрса, артқысы тепе-теңдігін сақтап тұрады.
Жолдың келесі жағына тартылған «кеуде соғар шыжымның» ұшын сақина жіпке тисе болды сақина жіп тиектің басынан сыпырылып, жебе атылады. Атқының ортаңғы доғасының астына жерге қойғанда тепе-теңдігін сақтайтын етіп екі үш аяқты тұғыр бекітеді. Атқыны аң-құстар бармайтын жерге, ауа райының борансыз кезінде өте ептілікпен құрады. Атқының құрылу әдісі аңның түріне және мінез-құлқына байланысты болды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
(1037) Давидвейлла
(1037) Давидвейлла — Негізгі белдеу тобының астероиды.
Оны 1924 жылы 29 қазанда В. П. Жеховский Алжир обсерваториясында ашты.
Франция ғалымы Давид Вейллдің құрметіне орай аталды.
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
818 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:818 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:818 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Жаңа троит (Яңауыл ауданы)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Туынды сульфидпен баю белдемі
Туынды сульфидпен баю белдемі — сульфидті кенорындардың тотығу белдемінен төменірек орналасқан, яғни грунт сулары деңгейі мен тұрып калған су қабатының беткі жазықтығы аралығын қамтитын белдем. Грунт сулары бұл өңірде бейтарап күйге, тіпті сілтілі жағдайға ұшырайды; осы суларда еріген тұздардың бастапқы сульфидтермен әрекеттесуі нәтижесінде туынды сульфидтер қалыптасады; негізінен мыс сульфидтерінен тұратын бұл минералдар (халькозин, ковеллин, борнит) мейлінше бай мыс кендері болып табылады.
Lamborghini Urus
Lamborghini Urus — итальяндық суперкар өндіруші Lamborghini-дің бірінші кроссовері. Концепт пекин автосалонда 2012 жылы ұсынылды. нобай|Urus Concept 2012 нобай|Urus Concept 2012
Қозғалтқыш
Үреншікті Lamborghini-ге арналған V10 және V12 атмосфералық қозғалтқыштардан өзгешілігі, Urus 4.0 литрлік V8 twin-turbo орнатылған Audi  өндірісі, сонымен қатар бұл қозғалтқыш Audi S "және" RS сериясы және Audi A8, Bentley Continental V8 мен Bentley Flying Spur V8  сиақты кейбір модельдерінде пайдаланылады.
Ерекшеліктері
Urus бір платформада жасалған Audi Q7, Bentley Bentayga, Porsche Cayenne және Volkswagen Touareg көміртегі талшығын конструкциясын қолданғаны үшін қарағанда әлдеқайда жеңіл Urus Super SUV plug-in hybrid мүмкіндігі бар электр қозғалтқышын қамтитын турбогенераторлық V8 қозғалтқышы 584 т.а.к (435 кВт, 592 а.к) мүмкіндігі болады. Urus алдыңғы қозғалтқышты, барлық толықприводты орналасады. Urus шамамен 16 ft long, but only about 5.5 ft high. Urus ең жоғары жылдамдығы 205 миль (328 км/сағ) болады, бұл әлемдегі ең жылдам SUV. Lamborghini бұл тұжырымдамалық машинаны әлі күнге дейін қарастырып жатыр және шинаның өлшемі мен қозғалтқыш түрі туралы шешім қабылдайды. Urus төрт адамдық.
Өндіріс
2013 жылдың қыркүйегінде Lamborghini бас директоры Стефан Винкельман Urus өндіріске кірісетіндігін растады, бұл LM002 жасағаннан кейін брендтің алғашқы SUV-і. Уинкельман сату әлеуеті жылына 3000-ға бағаланғанын мәлімдеді.
Сілтемелер
Санат:2010 жж. автомобильдері Санат:Алфавит бойынша көліктер Санат:Lamborghini автомобильдері Санат:Кроссоверлер
Футбол
Футбол (foot — аяқ, ball — доп) — спорттың командалық ойын түрі. Футбол – әлемге аса танымал ойындардың бірі. Ойынның негізгі мақсаты қарсылас команданың қақпасына аяқпен немесе басқа да дене мүшелерімен (қолдан басқа) қарсылас команда салған саннан көбірек доп салу болып табылады.
Матч сипаттамасы (ережелері)
Әр командада максималды 11 ойыншы (қосалқы ойыншыларды санамағанда), оның біреуі — қақпашы. Өз айып алаңында қақпашыдан басқа ойыншы допты қолымен ұстауға болмайды. . Қақпашыдан басқа ойыншылар қорғаушылар, жартылай қорғаушылар, шабуылшылар болып бөлінеді.
Бір ойынның аты - матч, матч екі 45 минуттық бөлімнен (тайм) тұрады. Ойын арасында 15 минуттық үзіліс бар.
Ойын мақсаты - команданың допты қарсылас команданың қақпасына салу (гол) және өз қақпасына салғызбау. Матчта көбірек доп салған команда ұтады.
Егер де матчтың нәтижесінде екі команда да бірдей гол салса - тең ойын деп саналады. Бұл жағдайда тағы қосымша уақыт (15 минуттан екі рет) берілуі мүмкін. Егер де қосымша уақыттан кейін тең ойын болса - матчтан кейінгі пенальти жүптары өткізіледі.
Төрелік
Футболшылардың ойын кезінде ережеден мүлт кетпе-уін алаңдағы төреші және оның екі көмекшісі – алаңның екі бүйіріндегі шектеу сызықтарда тұрып бақылайды. Егер ойыншы спортқа қайшы әрекет жасаса немесе төрешінің қабылдаған шешімімен таласса, Бас төреші сары карточ-каны көрсетіп, ескертуге міндетті. Егер ойыншы ойынды дөрекі бұзса не бұзақылық жасаса төреші қызыл карточ-каны көрсетіп, ойыншыны алаңнан аластатуға құқы бар.
Техникасы
Техникалық ойыншы допқа ие болып, дәлме-дәл пас жасайды, допты баспен ұрып, қарсыласын  алдайды, қақпаны көздеп шабуыл жасай алады. Допқа ие болу деп, допты тебер алдында не пас жасарда доптың қозғалысын баяулату немесе тоқтатуды айтады. Жоғарыдан ұшып келе жатқан допты аяқтың басына салып тоқтатып, аяқты көтеріңкіреп және босаңсытып, сосын доппен бірге төмен түсіру керек.
Ойын тәсілі
Футбол ұжымдық ойын болғандықтан, команданың барлық он бір ойыншысының ойын тәсілдерін түгел әрі шебер орындай білуі шарт деп саналады. Команданың қабыл алған ойын жүйесіне байланысты футболшылар алаңда нақты орындарда тұрады. Ойын-шылардың алаңда орналасу жүйесі әртүрлі болады, оларды таңдау командадағы ойыншылар құрамасының қалай іріктелуіне байланысты.
Қазіргі күні көптеген командалар шеткі қорғаушылар да жиі шабуылға қатысатындай 4-3-3 үлгісінде ойнайды. Мына әдіспен орналасқанда «тазалықшы» төрт қорға-ушының сырт жағында тұрып, олардың қате кеткен жерлерін жөндейді. Қақпашы шабуылдаушыға «шабуыл бұрышын» тарылтып, тосқауыл қою үшін ұмтылып келеді. Баспен қысқа пас беру арқылы әріп тесіңнің шабуылдауына көмектесесің. Қақпаны бойлай бас-пен пас жасау, қорғаушыны шатастырып, гол салатындай жағдай тудыруы мүмкін. Қорғаушылардың ойыны зоналық ойыншыларды немесе жеке ойыншыны бақылауды міндетіне алу принципіне құрылады. Бірінші жағдайда, қорғаушы алаңның «өз» бөлігіне ғана жауап береді. Жеке ойыншыны бақылағанда әр қорғаушы қарсылас команданың нақты бір ойыншысына бағытталған, тіпті, сөзбе-сөз айтқанда, оның із өкшесінен қалмайтын әрекет жасайды. Қай сызықта ойнап жүрсең де бәрібір. Бастысы, допсыз орын ауыстырудың маңызы доп сенің аяғыңда болған-дығынан еш кем емес екенін ұмытпау керек.
Үлкен Атиг
Үлкен Атиг (Белый Атиг, Песчаная) — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Серга өзенінің оң жағалауынан 67 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 29 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Нязепетровск су торабынан Ай өзенін қоспағанда, Павловск су торабына дейін. Өзен саласы — Ақ, өзен алабы — Кама.
Футбол
Футбол добы
thumb|left|200px|Футбол добы Футбол добының салмағы 396-453 г, диаметрі 68-71 см.
Үлкен Атиг
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Челябі облысы өзендері
Футбол
Ойын шарттарын бұзу
Ойын шарттарын бұзушылықты фол деп атайды. Бірінші рет тәртіп бұзған үшін - сары карточка беріледі, ал екінші қайталаған үшін - қызыл карточкамен ойыншыны ойын алаңынан шығарады.
Фол (тәртіпті бұзу)
Ең жиі болатын тәртіп бұзулар:
Тәртіпсіздік
Футболда тәртіпсіздікке:
Тарихы
thumb|right|200px|Англия мен Шотландия арасындағы матч, 1872 жыл Футбол тарихы XII ғасырдан басталады. Алғаш рет Англияда дамыды. Саяхатшы Гастон де Фуа өз заманында футболды бар ынтасымен бақылап, «Ағылшындар футболды ойын деп есептесе, онда төбелесті не дейді?» деп жазып кеткен екен. Футболға қарсылық көрсеткендер болды. Мысалы, шіркеудегі діндарлар, феодалдар футболға тыйым салынуын талап еткен екен. Өйткені, бүгінгі күнге дейін футбол өте қауіпті ойын саналып келеді.
Футболдың таралу тарихы
Футболдың алғаш 1863 ж. Англияда арнаулы ережесі бекітіліп, тұңғыш қауымдастық құрылды. Сондықтан Англия аталмыш спорт түрінің отаны болып есептеледі. Бірақ Футболға ұқсас аяқдоп ойынының түрлері ежелгі Мысыр, Қытай, Грекия, Римде, ал онан кейінірек Франция мен Италияда дамыған. Кейін бұл спорт түрі біраз өзгерістерге ұшырап, футбол деген атаумен бізге жетті.
19-ғасырдың соңына қарай футбол Еуропа мен Латын Америкасы елдеріне кеңінен тарай бастады. 1904 жылы халықаралық футбол федерациясы (FIFA), 1954 жылы Еуропа футбол қауымдастықтары одағы (УЕФА) құрылды. 1900 жылдан бастап олимпиялық ойындар бағдарламасына енген. 1930 жылдан бастап төрт жылда бір рет әлем чемпионаты және 1958 жылдан бастап Еуропа кубогы үшін жарыстар өткізіліп тұрады.
Қазақстан футболының таралу тарихы
Қазақстанға футбол 1909-1910 жылдары келді. Әуелі Орал, Атырау, Ақтөбе, Павлодар, Семей, Петропавл қалалары жастарының ермегіне айналған өнер, бара-бара бұқаралық сипат алды. Қолда бар деректер бойынша алғаш команда құру 1911 жылдан басталған. Семейде М.Сайдашев, А.Кәрімов, Ю.Нығматулин, т.б. жергілікті қазақ және татар жастарынан тұратын “Жарыс” командасын құрып, көптеген өнерпаздар мен спортшылардың елге танылуына себепкер болды. Сол команданың құрамында ұлы жазушы, ғұлама ғалым Мұхтар Әуезов жартылай қорғаушы болып ойнаған. 1914 жылы семейліктер алғаш рет Томск қаласының политехникалық институты студенттерімен жолдастық кездесу өткізді. Бұл Қазақстан футболының кіндігі кесілген жыл болып есептеледі. 20 ғасырдың 30-жылдарына дейін әр қала өздерінше күш сынасып жүрді, алайда республикалық деңгейде жарыстар болмағандықтан, шеберлік баяу дамыды. 1937 жылы Алматының динамошылары “Шығыс қалалары” тобында 3-орынды иеленді. Сол жылдың қазан айында жолдастық кездесулер өткізу үшін Одессадан “Консервщик” командасы келді. Одессалықтар Алматы, Семей, Петропавл қалаларында болып, республиканың ең таңдаулы командаларын ойсырата жеңді. Осы жеңілістен қорытынды шығару мақсатында, “Динамо” командасын күшейту жөнінде шешім қабылданды. Жергілікті командалардан ағайынды Вячеслав пен Павел Трофимовтар, А.Вяшняков, А.Громов, Ф.Ткаченко, Ақтөбеден Н.Писяуков, И.Шариков, П.Луценко шақырылды. Одессаның “Консервщик” командасының ойыншылары ағайынды Константин мен Георгий Бедрицкийлер, Н.Чернец, Г.Ананченко және П.Щербаков “Динамоның” (Алматы) құрамында ойнауға тілек білдірді. 1939 жылы динамошылар Қазақстан чемпионы әрі кубогының иегері атанды. Қазақстандықтар сол жылы КСРО кубогы жолындағы бәсекеде Киевтің динамошыларын тізе бүктірді. Келесі жылы 2004 команда қатысқан ұжымдар арасындағы кубок бәсекесінде топ жарды. Шешуші сында Таганрогтің “Торпедо” командасын 3:1 есебімен жеңген алматылық динамошылар КСРО кубогын иемденді. Қазақстан футболының атын шығарған команданың құрамындағы 8 ойыншы Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты. Трофимов, Громов, В.Шаповалов сынды футболшылар қан майданнан оралған жоқ. Команда 1947 жылдан бастап КСРО чемпионатында “Б” класында өнер көрсетті. Республикамыздың бас командасы әр жылдары “Динамо”, “Локомотив”, “Урожай”, ал 1956 жылдан бері ”Қайрат” деп аталды.
КСРО тарағаннан кейін, 1992 жылы Қазақстан дербес мемлекет ретінде Халықаралық футбол федерациясына (ФИФА) мүше болды. Сол жылдан бері ҚР-ның өз чемпионаты өтуде. 1992 жылы “Қайрат” (Алматы, 1993 ж. “Ансат” (Павлодар), 1994-1995 жылдары “Елім-ай” (Семей), 1996 жылы “Тараз” (Тараз), 1997 жылы “Ертіс” (Павлодар), 1998 жылы “Елімай” (Семей), 1999 жылы “Ертіс” (Павлодар), 2000-01 жылдары “Жеңіс” (Астана), 2002-03 жылдары “Ертіс” (Павлодар), 2004 жылы “Қайрат” (Алматы), 2005 жылы “Ақтөбе” (Ақтөбе), 2006 жылы “Астана” (Астана) командалары чемпион болды. Ел кубогы жолындағы бәсекеде 1992 жылы “Қайрат”, 1993 жылы “Достық” (Алматы), 1994 жылы “Восток” (Өскемен), 1995 жылы “Елім-ай”, 1996-97 жылы “Қайрат”, 1997-98 жылдары “Ертіс”, 1998-99 жылдары “Қайсар” (Қызылорда), 1999-2000 жылдары “Қайрат”, 2000-01 жылдары “Жеңіс”, 2001 жылы “Қайрат”, 2004 жылы “Тараз”, 2005 жылы “Жеңіс”, 2006 жылы “Алма-Ата” (Алматы) командалары кубок иегері атанды. 2002 жылы Қазақстан футбол одағы (ҚФО) Азия футбол конфедерациясынан (АФК) шығып, Еуропа футбол одағына (УЕФА) мүшелікке өтті. КСРО құрама сапында Е.Яровенко 24-Олимпия ойындарының (1988, Сеул, Корея) чемпионы болды.
Халықаралық ұйымдар
Футболдың таралуын, басқаруын және бақылауын менгеретін бір қатар халықаралық ұйымдары бар. Негізігісі болып Цюрихта (Швейцария) орналасқан ФИФА ұйымы болып есептеледі. ФИФА халықаралық жарыстарды, яғни Футболдан Әлем чемпионаттарын .) ұйымдастыру мәселесімен айналысады.
Құплықтық деңгейлерді халықаралық жарыстармен 6 ұйым айналысады:КОНКАКАФ, КОНМЕБОЛ,УЕФА, КАФ, АФК (Африка), ОФК (Океания).
Клубтар
Футболшылар командалары дара ұйымдарға біріктірілген. Бұл ұйым, яғни футбол клубы, футболшылар мен басқа ұйымдардың арасындағы байланысты жасайтын буын.
Әлем чемпионатында жеңіске жеткендер:
1977 жылы Тунисте алғаш рет жасөспірімдер арасында әлем чемпионаты өтті. Жасы 19-ға дейінгі жас футболшылар 16 ұлттық құрамадан алынды. Жастар арасындағы чемпионат тізімінің тұсауын КСРО футболшылары кесті.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат:Футбол
Задорня
Задорня — Ресейдегі өзен. Тверь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ветожетка өзенінің сол жағалауынан 2,8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ бастауынан Жоғарғы Еділ бейшлотына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Атпа
Атпа - суармалы егіншілікте егістік суаратын, сабы үш аяқты мосыға ілінген, биікке су шығарушы құрал немесе үлкен күрек ожау. Ожаумен арнаулы тоғанға жиналған немесе құйылған су eric алқабына жіберілген. Атпада мосыға екі жағын тең етіп, сырық орнатылады. Оның бір басына күбі шелек, екінші басына ауыр нәрселер (зат) байланады. Ауыр нәрсе байланған жағы жоғары көтерілгенде, күбі шелек төмен түсіп, оған су толады. Ал ауыр зат төмен түскенде, яғни басылғанда шелек жоғары көтеріліп, ішіндегі су арыққа төгіледі.
Шығыр болмаған аймақтарда егінді құдықтан немесе көлден суарғанда қазақ егіншілерінің жер суару үшін атпа әдісі қолданылған. Атпаның қолқауға, атпасамар, қолсамар деген түрлері бар.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Пепсиноген
200px|thumb|right|Пепсиноген шығаратын қарын бездерiнiң бас торшалары Пепсиноген - асқазан сөлінің құрамындағы тұз қышқылының қатысуында, аутукатализдік түрде пепсинге айналатын, асқазанның басты гландулоциттерінен өніп шығатын, пепсиннің алдынғы белсенділігі шамалы жол салушысы.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Ғазиз Әбдібекұлы Байтасов
Ғазиз Әбдібекұлы Байтасов (3 сәуір 1971 жыл — 12 қараша 2011 жыл) — полиция капитаны, Тараз қаласында қауіпті лаңкес қылмыскерді ұстау барысында қайтыс болды. Қылмыскердің қолындағы гранатаны халыққа қарай лақтыруға жол бермей, өз денесімен жауып қалды. Осы ерлігі үшін оған Қазақстанның Халық қаһарманы атағы берілді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан Халық Қаһармандары
Антрен
Антрен (Antrain) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Фужер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,31 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35004, пошта индексі — 35560.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1404 адамды құрады. Халық тығыздығы — 150,81 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Райс Қажыкенұлы Төлебаев
Төлебаев Райыс Қажыкенұлы (15 Қаңтар 1941 жылы туған, Шығыс Қазақстан облысы Жарма ауданы Шар станциясы) – медицина ғылымының докторы (1992), профессор (1994), Қазақстан Республикасы Ғылым академиясының академигі (2003), Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2002).
Қысқаша өмірбаяны:
1964 жылы Семей мемлекеттік медицина институтын (қазіргі Семей мемлекеттік медицина академиясы) бітірген. 1964–1967 жылдары Жамбыл облысында дәрігер. 1970–1975 жылдары Өлкелік патология ғылыми-зерттеу институтында директор. 1975–1987 жылдары Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінде директор. 1987–1991 жылдары Гигиена және кәсіби аурулар ғылыми-зерттеу институтының Өскемен бөлімшесінде директор. 1993–1997 жылдары Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік медицина академиясында ректор. 1997–2001 жылдары Астана мемлекеттік медицина академиясында ректор болды. 2001 жылдан кафедра меңгерушісі қызметін атқарады.
Негізгі ғылыми еңбектері оториноларингология мәселелеріне арналған.
Ельсенайм
Коммунаның INSEE коды — 67121, пошта индексі — 67390.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 816 адамды құрады. Халық тығыздығы — 84,91 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Мансұр Бекежанов
Мансұр Бекежанов - (1875, Қызылорда облысы Шиелі ауданы Үлгілі ауылы - 1933, Өзбекстан, Наманган қаласы) - ақын. "Гауһар-жауһар", "Талап", т.б. дастандары бар. Қарақалпақтың белгілі ақын қызы Дәме Тобақылқызымен айтысы (1910) бірнеше жинақта (1936, 1942, 1965) жарияланған. Бригадалар ұйымдастырған. "Сараң байға", "Мырзалық емес", "Жесір дауы", "Бір қойшыға", "Сүйінші", "Сыр", "Ақ алтынды аймағым", "Колхозшыларға", "Мұздыбалақтарға", т.б. өлеңдері, "Толкын", "Нартай сазы", "Ахау, жалған", "Нартайдың әні" әндері ұлттық ән өнерінің алтын қорына қосылды. Шығармалары "Домбыра сазы" (1950), "Өлеңдері мен айтыстары" (1950, 1956), "Өсиет" (1982), "Аманат" (1990) деген атпен жеке кітап болып шықты. "Қүрмет белгісі" орденімен (1945), медальдармен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған. Қызылорда облысы қазақ драма театрына Бекежанов есімі берілген (1970). Осы облыстағы Шиелі ауданында Бекежанов ауылы бар.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Альколеча
Альколеча (Alcolecha) — Испаниядағы муниципалитет. Валенсия автономды бірлестігіне қарасты Аликанте провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Комтат ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 201 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,60 км² шамасында.
Крикбеф-ла-Кампань
Крикбеф-ла-Кампань (Criquebeuf-la-Campagne) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,75 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27187, пошта индексі — 27110.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 235 адамды құрады. Халық тығыздығы — 30,32 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Кроче Бенедетто
thumb|Кроче Бенедетто Кроче (Сгосе) Бенедетто (25. 02. 1866 – 20. 11. 1952) - неогегелшiл итальян философы, тарихшы, әдебиет зерттеушiсi, сыншы, публицист, саяси қайраткер. 1903 жылдан бастап 50 жыл бойы көпшiлiгi өз мақалалары мен рецензиялары, жазбалары басылған «Сгitiса» атты журнал шығарды. Италия бурж. либерализмнiң басты идеологтарының бiрi. Негiзiн өзi қалаған (1948) либералдық партияның президентi. Кроче фашизмдi либерал.-бурж. тұрғыдан сынайды. Kроченің негiзгi еңбегi 4 томдық «Рух философиясы». Кроче тарих пен философияны ұштастыруды жақтап, тарих пен осы замаңғы өмiрдiң тығыз байланысты екенін баса көрсетті. Кроче – көптеген тарихи еңбектердің авторы.
Атпаз
Атпаз- бәйгеге қосылатын жүйрік және жорға аттарды бабына келтіруші, жаратушы, күтуші адам. Атбегінің, атсейістің нұсқауымен бәйгеге алдын ала жаратып, жем-суын үйлестіреді, терін алып бабына келтіреді. Сондай- ақ бәйге жолында балаға атты қалай жүгіртудің жолын үйретеді, мінез-құлығы туралы ақпарат береді. Ал мініс атының бабы үшін жауап беретін адамды атшы атайды.