cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Байзақ Көпірбайұлы Момынбаев
Негізгі ғылыми еңбектері
46.          Момынбаев Б.К., Егоров В.В. Организационно-педагогические основы подготовки инженера-педагога профессионально-трудового обучения  учащихся. – Алматы, 1995. – 32 с.
48.          Момынбаев Б.К., Каненова К.Г. Организация социальной работы для молодежи. – Алматы, 1996. – 3 с.
49.          Момынбаев Б.К., Устемиров К.У. Дидактические основы технического средства обучения: Типовая программа. – Алматы, 1996. – 8 с.
50.          Момынбаев Б.К., Кунгуров А.Р. Дидактические преподавания общетехнических, специальных дисциплин и производственного обучения: Типовая программа. – Алматы, 1996. – 8 с.
51.          Момынбаев Б.К., Абдраманов Ш. Жоғары техникалық оқу орындағы аға курс студенттеріне кәсіби-техникалық бағыттылықты қалыптастырудың педагогикалық негізі. – Алматы, 1996. – 32 б.
53.          Момынбаев Б.К. Техникалық оқыту құралдары пәнінен лабораториялық-практикалық сабақты өткізудің әдістемелері. – Алматы, 1996. – 32 б.
54.          Момынбаев Б.К., Абдраманов Ш. Тау-кен техникалық пәндердің әдістемелік негізі және оны жасаудағы  терминологиялық атаулар функциясы. – Алматы, 1996. – 48 б.
55.          Момынбаев Б.К. Учебный план для подготовки квалифицированных рабочих в профтехучилище. – Алматы, 1996.- 16с.
56.          Момынбаев Б.К. Учебный план и программы переподготовки водителей на право управления транспортным средством категории Е. – Талгар, 1997. – 32 с.
57.          Момынбаев Б.К. Учебный план и программы переподготовки водителей на право управления транспортным средством категории Д.– Талгар, 1997. – 32 с.
58.          Момынбаев Б.К. Учебный план и программы переподготовки водителей на право управления транспортным средством категории В и С.– Талгар, 1997. – 48 с.
60.          Момынбаев Б.К. Государственные стандарты среднего образования РК – Алматы, 1998. – 432 с.
61.          Момынбаев Б.К., Өстеміров К. Машиналарға техникалық қызмет көрсету және жөндеу жүйесі. Кәсіптік-техникалық мектеп оқушыларына арналған оқулық. – Алматы: Республикалық баспа кабинеті, 1998. – 214 б.
62.          Момынбаев Б.К. Методические указание к выполнению лабораторных работ по курсу «Технические средства обучения» для студентов инженерно-педагогического факультета. – Алматы, 1998. – 64 с.
63.          Момынбаев Б.К. Разработка обучающих программ для работы с ЭВМ в учебном процессе СПТУ. – Алматы, 1998. – 16 с.
64.          Момынбаев Б.К. Автомеханик. – Алматы, 1999.
65.          Момынбаев Б.К. Коммерческая деятельность. – Алматы, 1999.
66.          Момынбаев Б.К. Контролер сберегательного банка. – Алматы, 1999.
67.          Момынбаев Б.К. Мастер животноводства широкого профиля. – Алматы, 1999.
68.          Момынбаев Б.К. Мастер по техническому обслуживанию и ремонту МТП. – Алматы, 1999.
69.          Момынбаев Б.К. Мастер растениеводства. – Алматы, 1999.
70.          Момынбаев Б.К. Мастер сельскохозяйственного производства. – Алматы, 1999.
71.          Момынбаев Б.К. Научно-методическое обеспечение профессиональных школ, профессиональных лицеев. Колледжи и экспериментальные площадки (опорное учебное заведение). – Алматы, 1999. – 6 с.
72.          Момынбаев Б.К. Оператор на наборно-компьютерной технике. – Алматы, 1999.
73.          Момынбаев Б.К. Печатник. – Алматы, 1999.
74.          Момынбаев Б.К. Продавец, контролер, кассир. – Алматы, 1999.
75.          Момынбаев Б.К. Секретарь – референт. – Алматы, 1999.
76.          Момынбаев Б.К. Хозяйка усадьбы. – Алматы, 1999.
77.          Момынбаев Б.К. Электромонтер. – Алматы, 1999.
78.          Момынбаев Б.К. Оператор ЭВМ. – Алматы, 1999.
79.          Момынбаев Б.К., Мүсілімов Ә. Орта және кәсіптік мектеп оқушыларына арналған лабораториялық-практикалық жұмыстар. Оқу құралы. –Алматы: Республикалық баспа кабинеті, 2000. – 175 б.
80.          Момынбаев Б.К. Психолого-педагогические и дидактические основы формирования личности будущего специалиста. – Алматы: Ғылым, 2000. – 272 с.
81.          Момынбаев Б.К., Адамқұлов Н. т.б. Технология: Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық. – Алматы: Рауан, 2000. – 200 б.
82.          Момынбаев Б.К. Кәсіптік-техникалық пәндер. Жоғары оқу орындарының инженерлік-педагогикалық факультеттері студенттеріне арналған оқулық. – Алматы: Республикалық баспа кабинеті, 2002. – 438 б.
83.          Момынбаев Б.К., Жарменова Г.С. Технология формирования культуры профессионально-педагогического общения будущего специалиста. Учебно-методическое пособие. – Алматы: КазГЮУ, 2002. – 42 с.
84.          Момынбаев Б.К. Адамқұлов Н., Құтпанбаев Ә. Технология: Умумий билим беридиған мәктәпләрниң 9-синиплириға беғишланған дәрислик. – Алмута: Мектеп, 2005. – 216 б.
85.          Момынбаев Б.К., Адамкулов Н., Кутпанбаев А., Асанова С., Алмагамбетова Д. Технология: Учебник для 9 классов общеобразовательных школ. – Алматы: Мектеп, 2005. – 183 с.
87.          Момынбаев Б.К. Жас ұрпақты отбасылық өмірге дайындау: Ұлттық тәрбиеге арналған оқу құралы. – Алматы: Кітап, 2007. – 31 б.
88.          Момынбаев Б.К., Алиев Б. Ауыл шаруашылығы техникалары. Тракторлар мен автомобильдер (құрылысы). Агроинженерлік мамандық алушы студенттерге арналған. – Алматы: «НАЗ-9», 2009. – Т.1. – 280 б.
89.          Момынбаев Б.К., Алиев Б. Ауыл шаруашылығы техникалары. Тракторлар мен автомобильдер (теориясы) Агроинженерлік мамандық алушы студенттерге арналған. – Алматы: «НАЗ-9», 2009. – Т.2. – 288 б.
90.          Момынбаев Б.К., Алиев Б. Ауыл шаруашылығы техникалары. Егін егетін және күтетін машиналар. Агроинженерлік мамандық алушы студенттерге арналған. – Алматы.: «НАЗ-9», 2009. – Т.3. – 288 б.
91.          Момынбаев Б.К., Алиев Б. Ауыл шаруашылығы техникалары. Өнім жинайтын және өңдейтін техникалар. Агроинженерлік мамандық алушы студенттерге арналған. – Алматы: «НАЗ-9», 2009. – Т .4. – 304 б.
92.          Момынбаев Б.К., Алиев Б. Мал шаруашылығының жабдықтары. Агроинженерлік мамандық алушы студенттерге арналған. – Алматы: «НАЗ-9», 2009. – Т.5. – 296 б.
Байзақ Көпірбайұлы Момынбаевтың инженерлік педагогика саласында артына қалдырған еңбектері ұшан-теңіз. Жаһандану үрдісінің үздіксіз, қарқынды дамуына байланысты мемлекет техникалық және кәсіптік білім беру жүйесінің дамуына, кәсіптік және техникалық мекемелерде оқытылатын кәсіптер мен мамандықтардың сапасына жаңа талаптар қойып отырған бүгінгі таңда көрнекті ғалымның ғылыми мұрасы, болашақ кәсіби құзыретті маман дайындау бағытында ұсынған тұжырымдамалары өте өзекті. Сондықтан Б.К.Момынбаевтың ғылыми еңбектерін зерделеп, бағасын беру – келешек ұрпақтың міндеті.
Ғылым жолындағы шәкірттері
Б.Момынбаевтың ұзақ та жемісті ғылыми-педагогикалық қызметі нәтижесінде ғылым мен өндіріске қажет кадрлардың үлкен буыны даярланды. Олардың ішінде мемлекет және қоғам қайраткерлері – Қазақстан Республикасы Үкіметінің Премьер-министрі, министрлер, әкімдер, генералдар, ЖОО ректорлары және т.б. елімізге белгілі тұлғалар (А.С. Есімов, С.А.Терещенко, А.М.Абдыров, А.Муслимов, И.Ильин және т.б.) көптеп саналады.
Оның жетекшілігімен жалпы саны 14 ғылым докторы, 40 ғылым кандидаты дайындалды. Олар қазір білімнің барлық саласында жемісті еңбек етіп келеді.
Қоғамдық қызметі (басқа лауазымдары)
Б.Момынбаевтың қоғамдық қызметтері Қазақстан Республикасы мен одан тыс жерлерде де кеңінен танымал. Ол ғылым кандидаты мен докторы ғылыми дәрежесін беру жөніндегі Докторлық диссертациялық кеңестің төрағасы,  ұзақ жыл бойы Абай атындағы Алматы мемлекеттік университеті, кейіннен Еуразия гуманитарлық институты жанындағы Докторлық диссертациялық Кеңестердің мүшесі, үш ғылыми журналдың редакциялық алқасы құрамында болды. ҚР Жоғары аттестациялық комиссиясының педагогика және психология саласы бойынша сараптамалық Кеңес төрағасының орынбасары (1993-1996жж.) болып қызмет етті. Мемлекеттік емтихан комиссиясының төрағасы ретінде бірнеше рет Мәскеу, Ленинград, Минск, Киев, Новосібір, Ташкент қалаларында болды.
Ол сондай-ақ 10 томдық «Қазақстан» ұлттық энциклопедиясының тұрақты ғылыми кеңесшісі болды.
2007 ж. «Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті Хабаршысы» журналының бас редакторы.
2007ж. «Оңтүстік Қазақстанның ғылымы мен білімі» республикалық ғылыми журналы редакция алқасының мүшесі.
2009ж. «Нұр Отан» ХДП кезектен тыс ХІІ съезінің делегаты.
2009ж. Корея Республикасындағы Каннам университетінің құрметті докторы болып сайланды.
2009ж. Қазақ Ұлттық аграрлық университетінің  «Құрметті профессоры» атағы берілді.
2009ж. Қызылорда облыстық мәслихатының депутаты болып сайланды.
2011ж – «Нұр Отан» ХДП кезектен тыс ХІІІ съезінің делегаты.
Қоғамдық-саяси және әлеуметтік тақырыптағы мақалалары
Көрнекті ғалым Б.К.Момынбаев ғылыммен терең айналысумен қатар қоғамдық-саяси және әлеуметтік маңызды мәселелерге үн қосып, бұқаралық ақпарат беттерінде мақалалар жариялап отырды. Бұл мақалалары әлі күнге дейін көзі қарақты оқырман көңілінен шығып, қажетіне жарап келеді.
БАҚ-та жарияланған мақалалары:
·       Кәсіптік білім және уақыт талабы. «Егемен Қазақстан» газеті, 10.03.2005ж.
·       Қазақы қалып. «Егемен Қазақстан» газеті, 24.01.2009ж.
·       Камқорлыққа жақсы үлгеріммен жауап береміз. «Сыр бойы» газеті, 07.03.2009ж.
·       Будущее за профессионалами. Газета «Кызылординские вести», 15.04.2009г.
·       День начинается с газеты. Газета «Кызылординские вести», 09.06.2009г.
·       Абыз жүректің шуағы. «Сыр бойы» газеті, 02.02.2010ж.
·       Озық білім, озат ғылым-келешек кепілі. «Егемен Қазақстан» газеті, 23.06.2010ж.
·       Казақстан  ЕҚЫҰ мәртебесін жаңа деңгейге көтерді. «Сыр бойы» газеті, 03.11.2010ж.
·       Казахстан вывел статус. Газета «Кызылординские вести», 30.10.2010г.
·       Елбасымен-ертеңге. «Егемен Қазақстан» газеті, 01.02.2011ж.
·       Индивидуальность учителя с позиций понятий «индивид», «личность», «субъект». Вестник КГУ им.Коркыт Ата, 2012г., №1 және тағы басқа мақалалары бар.
Он екі қасиет-ғалымның жастарға өсиеті
Өзінің саналы ғұмырын білім саласына арнаған Байзақ Көпірбайұлы Момынбаев өскелең ұрпақты жан-жақты тәрбиелеу, адами асыл қасиеттердің тұлғаны дамытудағы орнына ерекше көңіл бөлді. Бұл тегін емес. Себебі жеке тұлға бойындағы үйлесімділікті қалыптастыратын адамдық жоғары қасиеттердің барлығы Байзақ Көпірбайұлының бойынан табылатын. Сондықтан болар, ұлағатты ұстаз  осы қасиеттерді шәкірттерінен іздейтін, олардың рухани болмысын қалыптастыруға ұмтылатын, өз бойында жауапкершілік, еңбексүйгіштік, дербестілік, білімділік, отансүйгіштік, кәсібилік, жақсылық, әдептілік, мәдениет пен ізгілік, салауаттылық, белсенділік, қайырымдылықты жетілдіре білген жас маманның адамзат өркениетіндегі алар орны өзгеше болатындығын үнемі айтып отыратын.
Асыл қасиеттерді өз өміріне бағдар еткен Байзақ Көпірбайұлы әрқашан айналасына үлгі бола білді, замандастары мен әріптестері, шәкірттері мен балаларына рухани жағынан толысқан адамның қандай болатынын өнеге етті, осы жолда еселі еңбек етті, ғылыми жұмыстар қалдырды.
Б.Момынбаевтың жастарға өсиет еткен он екі қасиет туралы белгілі журналист Шермат Әшірбаевтың «Он екі қасиет - жастарға өсиет» мақаласынан үзінді ұсынып отырмыз («Академик» кітабы, 2014ж.)
1.Жауапкершілік
Жауапкершілік – адам болмысындағы аса маңызды қасиеттерінің бірі. Жауапкершілік – тұрақтылықтың, сенімділіктің, әділдіктің көрінісі, ол осы категорияларды бір-бірімен байланыстырады, жүйелендіреді, тұтастандырады. Осы себептен жауапкершілік жоғарылаған сайын жеке адамның да, жалпы қоғамның да сапалық көрсеткішері арта береді...
2.Еңбексүйгіштік
Адамды адам ететін, тәндік  және рухани тұрғыдан жетілдіре түсетін  әрекет – еңбек болып табылады. Еңбек ету барысында адамның жасампаздық қабілеті оянады, мақсатқа жету, яғни өмірге қажет белгілі мұқтаждық пен құндылықты орнатуда жетілу сатыларынан өтеді. Сонымен қатар еңбек ету кезінде оның төменгі қасиеттерінің, атап айтқанда жалқаулық, немқұрайдылық, озбырлық, зұлымдық секілді келеңсіздік табиғатының тұншығып, жоғары қасиеттерінің, дәлірек айтқанда игілік, белсенділік,  сыйластық, өзгеге көмекке келу, жомарттық секілді өзі үшін де, өзге үшін де жақсылық болып табылатын  игі, ізгі тұстарының оянуына, олардың қуаттанып, адам мен қоғам өмірінде үстемдік етуіне ықпал етеді. Еңбекшіл адамның кез келген қоғамда және кез келген уақытта беделі болуы осы негіздермен байланысты деп ұққанымыз абзал.
Қазақ жастарын еңбексүйгіштікке тәрбиелеуде, оларды сапалы білім мен жоғары дүниетаным түсініктеріне баулуда Байзақ Көпірбайұлы көп еңбек етті. Сөз айтып, кітап жазды. Шәкірт тәрбиеледі.
3.Дербестілік
Әр адамның ақылы бар, ойы бар. Санасы мен сезімі бар. Дене мүше, бойы бар. Мұның барлығы да адам баласының өзіндік тіршілік етуі үшін қажет. Олай болмағанда, яғни «дайын асқа тік қасық болу» адам өміріндегі ең келеңсіз тұстармен тамырласып кетеді. Өйткені, адамның бойындағы қасиеттер жұмыс істемегенде өзінен өзі ыңғайсыздыққа тап болады, әр түрлі кесапат, зұлымдықтарға бой алдырады.
Яғни, адам деген өзіндік жұмысқа ұмтылғанда соқыр, кездейсоқ ұстанымдармен емес, саналы, өзіне де, өзгелерге де жақсылық, игілік әкелетіндей мақсатта болуы тиіс.
Қазіргі кезде дүниенің барлық дамыған, өркениетті елдері адамдық капиталдың, адамдық мүмкіндіктердің әлеуетіне зор мән беріп, соның көмегімен өркениет жетістіктерін жасап отыр. Ол мүмкіндікті әр адамның жеке белсенділігін, өзіндік жұмыс істеу қабілетін арттырудың арқасында ғана қол жеткізілуде. Сол себептен де әр адамның өз мүмкіндіктерімен толыққанды жұмыс  істеуі қоғамдық дамудың басты шартына айналды.
Бұл қағидаларды ерте түсінген Байзақ ағамыз қазақ қоғамында әр азаматтың өзіндік ойлау, өзіндік жұмыс істеу мүмкіндіктеріне баса назар аударды. Оның педагогикалық зерттеулерінің мәнісі де сайып келгенде адам бойындағы асық қасиеттердің ашылып, қоғамға қызмет етуді қарастыру болды. Әсіресе, инженерлік салада мұндай белсенділіктің, яғни өзіндік жұмыс істеу белсенділігінің арта беруі қазақ қоғамының нығая түсуінің бір кепілі болып қала бермек.
4.Білімділік
Білімді жан кез келген жерде өзіне қажет нәрсені таба алады. Білімнің күшімен ол тек өзінің ғана емес, сонымен қатар көпшіліктің де мүддесін қорғайды, көпшіліктің де керегін тауып бере алады.
Қазақта «білекті бірді жығады, білімді мыңды жығады» дейді. Бұл деген адам баласына білектің керегі жоқ деген емес. Білектің күші - адам баласының бергі жақтағы мүмкіндіктерінің бір көрінісі ғана. Оның арғы жағында адамның айтып тауысып болмас жетістіктері мен мүмкіндіктері бар. Біздің бүгінгі күні көріп, күнделікті тіршілігімізде атқарып жүрген тұрмыстық, техникалық құралдарымыз, сонымен қатар рухани өмірімізде тұтынып жүрген өнер туындылары - бәрі білектің емес, сол білектің арғы жағындағы мүмкіндіктердің көрінісі.
Білім деген - таусылмайтын қазына. Ол көп еңбекті, көп және ұзақ уақыт ізденісті талап етеді. «Оқудың инемен құдық қазғандай» демегінің мәні де сонда. Яғни білім тез арада нәтиже бере қоймайды. Ол көп жылдық еңбекті керек етеді. Соның нәтижесінде адам өміріне қажет жақсы сапалы өнім береді. Сол себептен де өркениетті қоғамда білімді адамдар жоғары бағаланады. Және қоғамның барлық мүшелерін білімді болуға шақырады.
Б. Момынбаев өнерді қазақтың өмірінде кеңінен орын алуға еңбек етті, елімізде ұлттық инженерлік кадрларды даярлайтын саланы тұрғызды. Байзақ ағамыздың бұл әрекеті ұлттық болмыстағы уақыт ағамына бағынбайтын шын құрмет пен мадаққа лайық дей аламыз.
5.Отансүйгіштік
«Ер азамат елі үшін туады». Бұл нақылдың қашан пайда болғаны бізге белгісіз. Белгілісі сол – оның тым ерте уақыттарда пайда болғаны. Елдік намыс, елдік жетістік - осы елдегі ерлердің болмысымен жүзеге асырылатыны бұлжымайтын ақиқат. Бұл қашанда болған да және бола береді де.
Отансүйгіштік сезімі қайдан пайда болады және ол қалай дамиды? Оған біз жауапты алыстан емес, Байзақ ағамыздың өз сөздерінен табамыз. Ағамыз: «Біз отансүйгіштік, «патриотизм», «ұлтжандылық» деген сөздерді тәуелсіздік алғалы жиі қолданамыз. Мұндай асқақ та азаматтық сезімді жасқанбай емін-еркін сыртқа шығара алатын күнге жеткенімізге шүкіршілік етеміз. Осы орайда «отаншылдықтың» жөні бөлек екеніне мән бере бермейтініміз де рас. Байыптап, зейін қойып қарасақ, «отансүйгіштік», «патриотизм», «ұлтжандылық» сөздерінің өзіндік мән-мазмұны бір бөлек болса, «отаншылдық» сөзінің де өзіндік дербес мән-мағынасы бар екенін аңғару қиын емес. Отаншылдық, ең алдымен өз Отанының жан-тәнімен сүйіп, оған қалтықсыз қызмет ету ғана емес. Отаншылдық, ең алдымен өз Отаныңның тарихи тек тамырын, ғұмыр-жолын, қадір-қасиетін терең білу және өз Отаны үшін асқақ сезімдерге бөлену деген сөз. Тек білім – білік пен тәлім-тәрбие арқылы ғана отаншылдық сезіміне бөленуге болады. Отаныңды қандай қадір-қасиеті үшін кие тұтарыңды білмей тұрып, отаншыл болу мүмкін емес. Отаншылдық – ең алдымен білім мен тәрбиенің тұғыры болуыға тиіс деуіміздің сыр-себебі де осында. Ал біздің ұлы Отанымыз – Қазақстан өзінің терең тамырлы тарихымен де, соқтықпалы-соқпақты ғұмыр жолымен де, мейлінше толымды мәдени-рухани төлтума болмысымен де кез келген қазақстандықты мерейлендіруге тиіс», – дейді.
Отаншылдық сезімі біліммен, тәрбиемен келеді. Адам баласының білімі мен білігі артқан сайын, тәжірибесі молайған сайын оның отаншылдық сезімі де арта береді. Өйткені ол өзінің білім мен білімін өз отанына, оның игілігіне жаратады. Сол білім мен білік арқылы өз отанындағы кемшін тұстарды түзетеді, оларды жетілдіреді. Көпшіліктің алдына өз отанының беделін арттырады.
Байзақ Көпірбайұлы бүкіл саналы өмірін өзінің айналасындағы жандарға осынау ұлы сезімді сыйлауға, оны әр адамның бойына қондыруға әрекет етті. Ағамыздың бұл әрекеті өзінің бойындағы отансүйгіштік қасиетінің биік болғанын дәлелдейді.
6.Кәсібилік
«Кәсіп түбі – нәсіп» деп жатады халықта. Белгілі бір кәсіпті игеру әр адамның тіршілік ету әрекетіндегі ең маңызды тұс болып табылады. Өйткені кәсіп өмірге қажет бір мұқтаждықты қанағаттандырады. Кәсібилік бір салада ұзақ жылдар машықтануды талап етеді. Оған шыдаған адам өзі таңдап алған саланың биік шыңына қол жеткізеді.
Сонымен кәсібилік - әр еңбектің жетілген, биік тұсы. Ол дегеніміз өмірдің сапасының артуы да.
Кәсібилік барлық жерде жоғары бағалаланды. Дамыған мемлекеттер негізінен осындай кәсіби тіршілікті қолдау арқылы өсу мен өркендеудің сатысына шықты. Сол деңгейді сақтау және оны әрі қара жетілдіру мақсатында жан-жақты шаралар қолданып келе жатқаны әмбеге аян.
Өз кезегінде мұның барлығы да жеке адамның түсініктеріне, дүниетанымына, алған тәлім-тәрбиесіне қатысты. Адам баласының дүниетаным түсінігі кеңейген сайын оның атқаратын жұмысының да сапасы арта береді. Сол себептен де адамдық болмыста кез келген салада, бағытта жетілу үшін ең алдымен ішкі дүниенің жетістіктеріне басты назар аударылады.
Өзінің көп жылдық ұстаздық және инженерлік салаларда еткен еңбегінде Байзақ Көпірбайұлы өскелең ұрпақты осы біз әңгіме етіп отырған кәсібилікке баулуға тер төкті. Көптеген шәкірттерді көптеген салаларда білікті, кәсіпқой аман етуге көп күш жұмсады. Және бұл орайда ағамыздың еңбегі ақталды деп айта аламыз. Оған өмірдің жан-жақты салаларында табысты кәсіби еңбек етіп жүрген азаматтарымыз куә. Байзақ Көпірбайұлы осындай жоғары білікті кәсіби мамандарды даярлады, ол соған қарай ұмтылды, өйткені оның өзі де өз саласының биік деңгейдегі кәсіби маманы еді.
7.Қайырымдылық
Қайырымдылық бұл өмірдің ең таңғажайып құбылыстарының бірі. Қайырымдылық – адамдық жоғары қасиеттің жарыққа шығып паш етілуі. Кім көптің қамын ойлап, қайырымдылық көрсетсе, көпшілік те өз тарапынан сол адамды ерекше құрметтеп, беделін арттырады. Өйткені,  қайырымдылық ізгі ой-тілектен шығады, шығын ізгі тілекке бағышталады. Ізгі тілектен ізгі жеміс, ізгі нәтиже алынады. Сондықтан да қайырымдылығы мол қоғамда береке-бірлік салтанат құрып, өсу мен өркендеу, өзара ықпалдасу әрекеттері нығая түседі...
Көп адамның түсінігінде қайырымдылық деген жетімдер немесе қарттар үйіне сыйлық берумен, немесе мешіт салумен, немесе әлдеқандай бір себепке орайластырып  ас беру әрекеттермен байланыстырады. Ол әрине дұрыс. Сөйте тұра, ондай әрекет қайырымдылықтың толық табиғатын көрсете алмайды. Бірақ, «оның толық табиғаты қандай және оны білгеннен көпшілікке пайда бола ма деген?» сауал туындайды.
Негізі, шын қайырымдылық – рухани тұрғыдағы қайырымдылық. Өйткені, рухани саладағы қайырымдылық   – адамға рухани күш беретін және ол бір немесе бірнеше адам пайдаланғаннан кейін ол көбеймесе, азаймайтын, таусылмайтын игілік болып қала береді.
Көпшіліктің мүддесіне қызмет ету Байзақ Көпірбайұлының да өмірінен, тіршілік іздерінен айқын көрінеді. Байзақ ағамыз өткені мен бүгінін және болашағын қатар қойып қарады. Елдің қамын, ұлттың мүддесін ойлады. Өзі туған халықтың жоғын іздеп, барын асқақтатты. Ағамыз өтпелі емес, шын қайырымдылыққа еңбек етті. Адам өміріне қажет деген мәселелерді өзіндік және заман ерекшелігі тұрғысынан көрсетуге, тіршілікке икемдеуге үлес қосты. Яғни Шәкірімнің айтқанындай «Бәрін, нәрін тірлігінде беріп, ғибратты із қалдыруға» ұмтылды. Бұдан артық бақыттың болуы да мүмкін емес.
8.Әдептілік
Әр адам - өзінің ойлары мен сезімдерінің жемісі. Өйткені, біз өмірде таңдау, талғау мүмкіндіктеріне иеміз. Не нәрсені таңдаймыз, соның жемісін, соның нәтижесін көреміз. Соған байланысты өзіміздің ұстанымдарымызды қалыптастырамыз. Соған байланысты өзге адамдардың іс-әрекеттеріне баға береміз, оған не тамсанамыз, не дұрыс емес екен деп, бас шайқаймыз.
Сөйтсе де, бұл өмірде біздің қалауымыздан, біздің еркімізден тыс заңдылықтардың бар екені рас. Сол заңдылықтарды білу, олардың талаптарымен санасу бізді көптеген жақсылықтармен, игіліктермен тоғыстырады. Керісінше, ол заңдылықты жоққа шығару, өзін ұлымын деп санап, өзінің субъективтік, яғни жекелеген көзқарасымен шектелу көптеген келеңсіздіктерге алып барады.
«Ол не заңдылық?» деген сауал тууы мүмкін. Ол – туралық, әдептілік.
Яғни арамдықпен тапқан табыс, зұлымдықпен, айлакерлікпен қол жеткізген жетістік  – бәрі бәрі сайып келгенде түк емес, керісінше, өзіңе зиян. Сондықтан мүмкіндігің бар кезде адал тіршілік етіп, таза жүру - бұл өмірдің ең негізгі ұстанымы.
Байзақ Көпірбайұлының өмір сүрген уақытта көптеген қиындықтар болды, қоғамдық құндылықтардың бір жүйеден екінші жүйеге ауысуы орын алды. Көп маман пайда табудың мақсатында жан-жаққа, коммерциялық құрылымдарға бой ұрды. Бірақ Байзақ ағамыз өзінің педагогика саласында қала берді. Келген қиындықтарды өтпелі деп қабылдады. Ол шын байлық пен шын бақыттың алда келетініне сенді. Қандай кез болса да адамдық, әдептілік қағидаларын бұзбау керектігін өз өмірінде ұстана алды.
9.Мәдениет пен ізгілік
Әр адамның жүрісі мен тұрысы, ойы мен сөзі, қимылы мен әрекеті оның мәдениетінен хабар береді. Мәдениеті жоғарылаған сайын оның ойлары мен сөздері, әсері мен әрекеттері көркемдене, әдемілене, жетіле түседі. Өмірге ұлы шығарма, ұлы туынды әкелген тұлғалар жоғары мәдениеттен сусындаған жандар деп қабылдауымызға болады.
Мәдениет пен ізгіліктің тұтастығы олардың рухани негізден нәр алатынын көрсетеді. Ізгілік мәдениетті мәдениет ізгілікті көтереді. Ол екеуі адам өмірінде сырқы көзге байқала бермейтін құндылықтарды паш етеді.
Қазақ қоғамындағы дәстүрлік ұстанымдар, үлкенге құрмет, кішіге ізет, біреудің ала жібін аттамау, әділ сөзге тоқтау секілді асыл қасиеттер осындай жоғары мәдениеттің салдары болып табылады. Әрине, еліміздің ұзақ жылдар басқа халықтың отарында болуы көптеген ұлттық қазыналардан алыстатқаны рас, бірақ өзіміздің ұлттық қазынамыз қашанда бізге жақын, сол негізімізге қайта оралып келе жатқандығымызды тілге тиек етуге болады.
Білім – мәдениеттің жоғары сатысы болып табылады. Білімі жоғары жұрттың мәдениеті де жоғары. Өйткені, білім бізді лас нәрселерден тазартады, биік нәрселерге бастайды, жаңа құндылықтарды сыйлайды.
Ал Байзақ Момынбаев мәдениет пен ізгілікті өз өміріне өзек еткен асыл жандардың бірі.
10.Салауаттылық
Бұл өмірде адам баласының мұқтаждықтары өте көп. Тамаққа мұқтаж, киімге мұқтаж, баспанаға мұқтаж,ойын мен күлкіге мұқтаж. Сол мұқтаждықтардың ішінде өзіміз тікелей біле бермейтін, тани бермейтін мұқтаждықтар бар. Солардың бірі – денсаулыққа, оны қалыпты ұстауға және қорғау деген мұқтаждық. Денсаулық – зор байлық дегеннің де мәнісі сол. Денсаулық болмаса қалған әрекет қимылдардың мәні болмайды, өмірдің көп мүмкіндіктері шектеледі. Сол себепті де денсаулықты сақтау және оны шынықтыру –  адам баласының қасиетті міндеттерінің бірі.
Денсаулық болмаса, адам баласы өзінің алдына қойған ешқандай да мақсаттарына ете алмайды. Оның көпшілік алдындағы беделі өспейді, қайта бұрынға беделі төмендеуі әбден мүмкін. Сол себептен де спорттық жаттығулармен айналысу әр саналы азаматтың мойнындағы борышы саналмақ.
Спорттық жаттығулар адамды тек сымбатты етіп қана қоймайды, сонымен қатар, ол қиындыққа төзуге, шыдамдалыққа, төзімділікке баулиды. Табандылыққа үйретеді. Ал өмірдегі көп жетістіктің табандылықтың, жүйеліліктің арқасында келетіні әмбеге аян, онсыз ешқандай игілік бой көрсете қоймайды. Адам баласы мақсатына жету жолында үлкенді-кішілі кедергілерден өтеді.
Байзақ ағамыздың спортқа деген қызығушылығы ерекше болған. Ағамыздың ол қасиеті оның өзі басқарған ұжымдарда, көпшілік орталарда спорттық шараларға деген айрықша ынтасы болуымен көрініс береді. Олай дейтініміз, Байзақ ағамыз Қызылорда мемлекеттік университетін басқарған кезде ол оқу ордасында спорттық нәтиежелер жоғары көрсеткіш берумен сипатталады. Университет қабырғасында спортпен айналысқан спортшы жастар мемлекеттік, әлемдік деңгейдегі жетістіктерге қол жеткізді. Солардың бірі және бірегейі – Илья Ильин. Әлемнің бір емес, екі дүркін чемпионы спортшы Илья Байзақ ағамызды спортқа жасаған қамқорлығын ерекше бағалайды. Байзақ ағаны өзінің ұстазы, кеңесшісі санайды. Жастар Байзақ Көпірбайұлын қастерлейді.
11.Белсенділік
Белсенділік – өмірге қажет категориялардың бірі. Әр адамның белсенділігіне, қимыл-әрекетіне қарай тыныс-тіршілігінің сапасы көрініс береді. Оның деңгейі артқан сайын өмірдің сапасы да жоғарылап, жақсара түседі, керісінше, белсенділіктің әрекеті төмендеген сайын әртүрлі келеңсіздік үстемдікке ие бола бастайды. Мысалы, жалқаулықтан, еріншектіктен әртүрлі жаман ойлар туады, ол кейіннен жағымсыз әрекеттердің жүзеге асуына ықпал етеді. Бұл жайтты тәптіштеп айтып жатудың қажеті шамалы.
Өкінішке қарай өмір ағымында көп адам белсенділік таныта алмайды. Барлық адам белсенді қарқында өмір сүргісі келеді, бірақ түрлі жағдайлар мен себептер көп жанның мүмкіндіктерін шектеп тастайды, сол себептен олар өмірдің минимумдық, бәлкім одан жоғарырақ болар, игіліктері деңгейінде қанағат тұтуға мәжбүр. Осының себебі неде? Оның себебін әркім әртүрлі негіздермен байланыстырады. Мысалы, біреулер оны тағдырдан дейді, біреулер адамның бойына біткен қабілет дарыннан дейді, ал енді біреуер оны кездейсоқтықтан дейді.
Демек, белсенділік-бізге керек. Бірақ ол соқыр емес, мақсатты, мақсатты болғанда да ізгі мақсатты болмағы керек. Өйткені залымның да белгілі деңгейде мақсаты бар, бірақ ол дұрыс емес. Негізі адамның мақсаты, соның жолындағы белсенділігі өзге адамдардың да мүддесіне сай келсе, ондай әрекетті шын бақытқа алып баратын әрекет деп айтуға болады.
Байзақ ағамыздың өмірі осы ізгі мақсатты белсенділіктің көрінісі деп айта аламыз. Ағамыздың жан жақты ізденімпаздығы, қол жеткізген жетістіктері оның жалғыз жеке басының емес, дүйім жұрттың, көпшіліктің мүддесіне арналған мақсат болатын. Оның ғылымдағы, педагогикадағы, инженерлік саладағы еңбектері осыны айғақтайды.
Жақсылықтың көбі, жамандықтың азы болмайды. Ол екеуі де адам өмірінде әртүрлі деңгей мен ұзақтықта  кездесіп жатады. Сол себептен де философтар жақсылықтың қасында үнемі жамандықтың жүретінін және керісінше, жамандықтың қасында жақсылықтың болатынын айтып жатады. Олай болудың реті де, жөні де бар секілді. Олай дейтініміз, кей жағдайларда, жақсылықтың белгілерін зұлымдар өз мақсатына ұтымды пайдалана алады. Өйткені олардың зұлым әрекеттерінің бетінде жақсылық бетпердесінің тұратынын көпшілік жақсы біледі.
Негізі, адам баласы - жақсылықтың жемісі. Оның болмысы, өмірі игі тілекпен, жақсы, ізгі ой-армандармен байланысты. Әрбір ата-ана өзінің перзентіне тек жақсылық, ізгілік тілейді, өз кезегінде бала да ата-анасына сонда ізгі ілтипатта болады. Егер қолдарынан келіп жатса, дүниедегі барша игілікті сыйлауға тырысып бағады.
Ал қоғамдық өмірде ше? Бейтаныс, бөгде жандармен қарым-қатынасқа түскен кезде ше? Бұл жерде әртүрлі деңгейдегі, әр алуан бағыттағы мүдделердің тоғысуы жүзеге асады. Әртүрлі себептер, сан алуан салдарлармен жалғасып жатады...
Жақсылық деген – белгілі деңгейдегі мұқтаждықты қамтамасыз ету. Өзінің де, өзгенің  де керегіне жарай білу. Және ол белгілі бір іспен немесе саламен шектелмейді. Тіпті өзгеге жамандық жасамаудың өзі жақсылықтың бір белгісі, бір шарты. Ал енді Отанды, елді көркейтуге әрекет жасау – жақсылықтың негізгі нышаны.
Жақсылық жайында айтылған бұл мәселелер педагогика саласында ең өзекті қағидалар ретінде қарастырылады. Өзінің кәсіби педагогика саласында  биік деңгейге қол жеткізген Байзақ ағамыздың өмірі, тіршілігі кейінгі ұрпаққа шын жақсылықтың үлгісі болып қала бермек.
Сегіз қырлы, бір сырлы жан
Ұлағатты ұстаз, зерделі ғалым Б.К.Момынбаев өте өнерлі, «сегіз қырлы бір сырлы жан» болды. Ол нақышына келтіріп күй тартып, қоңыр даусымен ән шырқайтын. Әсіресе «Барып қайт, балам, ауылға», «Алтайдан ар жағынан келген ару», «Бір тойым бар», «Қыз ағасы» секілді лирикалық әндерді кәсіби шеберлікпен орындағанда тыңдаған жан таңданыс білдіретін. Ал қолына домбыра алып, Құрманғазының «Қайран шешем», «Сарыарқа», Ә.Желдібаевтың «Ерке сылқым» күйлерін тартқанда нағыз күйшілерді жолда қалдыратын. Жүрегі жырға толы Байзақ Көпірбайұлы сонымен бірге  қазақтың дүлдүл ақындары Төлеген Айбергенов, Қадыр Мырзалиев, Мұхтар Шаханов, Мұқағали Мақатаевтың жырларымен бірге орыс, шетел ақындары, оның ішінде әсіресе Расул Гамзатовтың отты жырларын мәнерлеп оқуды ұнататын, өзі де арасында өлең шығаратын. Оның қазақтың белгілі ақыны, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Иран Ғайыппен (Иранбек Оразбаев) бала күннен адал достығы  өз алдына бір тарих еді. Байзақ Көпірбайұлы түрлі жиындарда, бас қосуларда шежірені, тарихты терең білуімен, өнегелі сөзімен, шешендігімен елдің есінде қалатын. Оның әңгімесінен қазақтың дархан даласының даналығы, ата-бабалардың рухты үні, тәлімді тәрбиенің тетігі сезілетін.
ҚР БҒМ ҒК Философия, саясаттану және дінтану институтының сектор меңгерушісі, белгілі ғалым Ә.Ұзақбайұлының: «''Бәкеңнің дүниетанымы біртұтас келген көркем дүние еді. Ол ғылым мен білім беру саласына ғана шектелген жан емес. Ол кісінің өнерге, әсіресе поэзияға деген қатынасы, құрметі ерекше болатын. Әрбір көңілді жиындарда қазақтың ақиық ақындары Абайдың, Мұқағали Мақатаевтың, Мұхтар Шахановтың жырлары Бәкеңнің орындауында сырлы, ерекше нақышты сипатта өрнектелетін. Бәкең егер техника мен педагогика саласында өзін  таныту жолында болмағанда мүмкін, өнердің шыңына шығуы да мүмкін еді. Өзінің көркем сөздерді мәнерлеп орындауында Бәкең талай жанды тебірентті, терең ойға шомдырды, кісілерді бір-біріне жақын етті, дүниені гүлдендіре, жасампаздандыра түсті»'' деген пікірі Байзақ Момынбаевтың сегіз қырлы бір сырлы жан екенін бір дәлелдей түссе керек («Академик» кітабы, 2014 жыл).
Байзақ Көпірбайұлы өмірінің соңына дейін салауатты өмір салтын ұстанып, спиртті ішімдік пен темекіге әуес болмады. Күрестен жарыстарға қатысып, жастық шағында талай жүлделер мен марапаттарға ие болды. Академиктің осындай тамаша қасиеттері оның қоршаған ортадағы абыройын асқақтатты, шәкірттері өнеге тұтты, талай жастар оған қарап бой түзеді.
Белгілі ғалым Б. Момынбаевтың сегіз қырлы, бір сырлы өнерлі, тілге жүйрік болуы - ең алдымен тума қасиеті мен ерекше қабілет-қарымына байланысты болғанымен, шыққан тегінің, өскен ортасының тағылымды тәрбиесі, өзінің алған білімі мен дүниетанымының тереңдігіне де қатысты екенін әріптестері мен замандастары үлкен құрметпен еске алып, айтып отырады.
Байзақ Момынбаевтың шығармашылығынан
(жақын досы, филология ғылымдарының докторы, профессор
Ақселеу Сейдімбектің қазасына арнап жазған өлеңі):
Жүрегімдесің, ағажан!
Шаңқай түс шақта
шарт сынғандайын шаңырақ,
Ақселеу аға,
Артыңда қалдық аңырап.
Жер-жерден саған
жетуші едік жамырап,
Қалғандай қазір
қара ормандарың қаңырап.
Қиямыз қалай қазақтың
сендей серісін?!
Еңіреп өткен ел үшін
және жер үшін,
Тұғырда тұрған тұлғалардың сен теңісің.
Өнерді сүйдің,
Ұлықтадың ұлттың өнерін,
Күмбірлеткенсің
қоңырауларын көненің.
Бергеніңнен де
көп еді сенің берерің...
Ағатайым-ай,
Ақырғы сәтте не дедің?!
Шежіре шертіп
айызын жұрттың қандырдың,
Ақтарып архив
Жетпіске жетпей
ажалға қалай алдырдың?..
кімге қалдырдың?..
Даланың ұлы,
Іздеймін сені
қара жамылған қаладан...
Өмірден мынау
өттіге сені санаман,
Жүрегімдесің, ағажан!..
Достар мен әріптестер лебізі
«Қазақта «Арыстандай күшің болса, құмырсқадай ісің болсын» деген ұлағатты сөзі бар. Бұл сөздің түп-төркіні - қанша мықты болсаң да тырбанып, тынымсыз еңбек ет дегенді білдірсе керек. Байзақ бауырымыздың да жоғары асуларды алуы өзінің біліктілігі мен ерінбей-жалықпай еңбектенуінің нәтижесі еді... Мен оны еліміздегі инженерлік педагогиканың бастаушысы деп есептеймін. Тіпті, педагогика ғылымдарынан докторлық диссертация қорғауы да Байзақтың биік дәрежедегі, биік деңгейдегі ғалым екендігін бұрынғыдан нақтылай түседі»
Камал Ормантаев, академик,
Қазақстан Республикасы
Мемлекеттік сыйлығының лауреаты
«Байзақ Көпірбайұлы бұл өмірден білгені, көргені, тергені көп, оқығаны, тоқығаны, жиғаны, түйгені мол азамат. Ол өмірдің, білімнің, ғылымның, өнердің, әдебиеттің, мәдениеттің, бүкіл он сегіз мың ғаламның қырлары мен сырларынан терең хабардар, жан-жақты энциклопедиялық білімі бар, зердесі мен жады керемет мықты азамат еді».
Сейілбек Шаухаманов,
қоғам қайраткері, Байзақтың дос ағасы
«Ақ жарқын, адал жүректі қасиетті Сыр елінен көптеген достар таптым, олармен қазірде араласып тұрамын... Қызылордалық достарымның ішінен Қорқыт ата университетінің ректоры, педагогика ғылымдарының докторы, професссор, Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым Академиясының академигі Момынбаев Байзақ Көпірбайұлын ерекше атар едім».
Тоқтар Әубәкіров, ғарышкер,
Кеңес Одағының  батыры,
техника ғылымдарының докторы
Жоқтан бар пайда болмайды, тақыр жерге шөп те шықпайды. Байзақтың бар жақсы қасиеттері оның анасының ақ сүтінен, әкесінің ақ батасынан, тектілігінің терең тамырынан бастау алады».
Сәдібек Балтабайұлы,
Қызылорда облыстық телекоммуникация
«Игі жақсы тұлғалар мен ағалар  туралы қай кезде де кеңінен толғап, айта бергің келеді. Қазақстанда инженерлік – педагогикалық білімнің негізін қалаған, ғылымның  осы бағытына өзіндік үлес қосқан ұстаз-ғалым Байзақ Көпірбайұлы  Момынбаев, міне,осындай азаматтар санатында. Еңбек еткен саламыздың ортақтығы арқасында Байзақ Көпірбайұлымен  жиырма жылдай  аралас-құралас жүріп, кейінгі уақытта  қызметтес те болдық. Байекеңнің өзім байқаған тұлғалық қасиеттері сан қырлы болатын. Соның бірі – алқалы топта көптің көңіліне қонар арқалы сөз айту қабілеті. Қайбір жиын болмасын, ақиық  ақындарымыздың  өлеңдерінен бір-екі шумақты жатқа айтып немесе домбыра тартып, жарасымды әзіл- қалжыңмен  ортаның сәнін келтіріп отыратыны да бар еді.
...Еліміздің ертеңі жастардың алдыңғы толқын ағаларына қарап есейетіні заңдылық. Осы тұрғыдан өңіріміздің тұғырлы тұлғаларының бірі Байзақ Момынбаевтың еңбек жолы кейінгі буынға үлгі – өнеге».
Қылышбай Бисенов,
Қорқыт Ата атындағы Қызылорда
мемлекеттік университетінің ректоры,
техника ғылымдарының докторы, профессор.
Марапаттары мен атақтары
1972 ж. БЛКЖО Орталық Комитетінің Құрмет грамотасымен мадақталды.
1974 ж. БЛКЖО Орталық Комитетінің Құрмет грамотасымен мадақталды.
1987 ж. Қазақ КСР кәсіптік-техникалық білім саласының үздігі төс белгісімен марапатталды.
1991 ж. КСРО Жоғары білім министрлігі және Ауылшаруашылық министрлігінің Мақтау грамотасымен мадақталды.
2003 ж. Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен              «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы берілді.
2008 ж. Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен              «Астанаға-10 жыл» мерейтой медалімен марапатталды.
2011 ж. Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Алғыс хатымен» мадақталып, «Қазақстан Республикасы білім беру ісінің құрметті қызметкері» төс белгісімен марапатталды.
Ұрпағы
Жұбайы – Құлахметова Дариға 1947 жылы дүниеге келген, мамандығы-педиатр, медицина ғылымдарының кандидаты, дәстүрлі емес қытай медицинасын алғашқы боп меңгергендердің бірі, қазіргі таңда зейнетте, нумерологиямен айналысады. Екі баласы бар. Үлкен ұлы-Марат 1970 жылы дүниеге келген, республикаға танымал кәсіпкер. Келіні Виктория- «Қазақстан ханымы-2012» конкурсының жеңімпазы. Олардан Игорь, Әмір, Жан, Арман, Әлем, Марсель - (Рабия) атты немерелері бар. Кенже ұлы – Жомарт 1972 жылы дүниеге келген, саяси ғылымдарының кандидаты, экономика ғылымдарының докторы, Назарбаев университетінде МВА дәрежесін қорғаған, жасыл энергетика саласының маманы, 2017 жылы құрылған «Академик Б.К.Момынбаев атындағы Қор» Жеке Қорының Президенті. Келіні Шынардың мамандығы – экономист, банк ісінің маманы. Екеуінен Әсемжан және Аружан атты немерелері өсіп келеді.
Есте қалдыру
Қазақ халқының өміріне, тарихы мен мәдениетіне, ғылымы мен экономикасына қатысты әр саланы игеруге, ашуға, дамытуға тұңғыш із салған қазақтың тұлғалары туралы 2005 жылы жарық көрген «Жүз тұңғыш» атты жинаққа (құрастырушы-Б.Нұржекеұлы) қазақ ғалымдарының ішінде тұңғыш қазақ тілінде «Кәсіптік техникалық пәндер» атты оқулық авторы және инженерлік педагогика саласында тұңғыш доктор атағын алған ғалым Байзақ Көпірбайұлы Момынбаев  енгізілген.