cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Афты
‎ thumb|Афты Афты  (грек. (phthaі — жара) — шырышты қабатта пайда болатын күлбірек жара. Ол ауыздың, мұрынның, көздің, жыныс мүшелерінің шырышты қабатында әр түрлі аурулардың салдарынан (вирустық герпес стоматиті, Бехчет, Турен синдромдары, герпес баспасы) пайда болады. Афтының үлкендігі 5 мм-дей, жара жиегі шеңбер сияқты, ол қызарып тұрады. Жаралар саны 50-ден 100-ге дейін жетеді, 5 — 30 күн аралығында ізі қалмай жазылып кетеді. Афтыны емдеуге антисептикалық майлар, А витамині, интерферон пайдаланылады. Тазалық ережелерінің сақталуы қажет.
Дереккөздер
Санат:Ауыз қуысындағы аурулар
Сен-Пьерр-де-ла-Фаж
Сен-Пьерр-де-ла-Фаж (Saint-Pierre-de-la-Fage) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Лодев округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,6 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34283, пошта индексі — 34520.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрады. Халық тығыздығы — 6,24 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Санта-Мария-ди-Сала
Санта-Мария-ди-Сала (Santa Maria di Sala) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Венеция провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 13 582 адамды құрайды. Халық тығыздығы 503 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 27 км² шамасында. Пошта индексі — 30036.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Ла-Парра-де-лас-Вегас
Ла-Парра-де-лас-Вегас (La Parra de las Vegas) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 61,45 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куэнка елді мекендері
Ионды хроматография
Детекторлар шаймалықтагы талданатын иондарды тіркеуі керек. Көбінесе, ерітіндідеп барлык иондарды сезетін әмбебап кондуктометрлік өлшепштерді пайдаланады. Сондай-ақ, полярография, кулонометрия сияқты электрохимиялық детектормеи катар спектрофотометриялык детекторлар да пайдаланады. Кондуктометрлік сияқты электрохимиялық құбылыстарға негізделген детекторларда талдау кезінде аналитикалық тұрғыдан арта түсетін аялық сигналды теңестіретін қосымша құрал-жабдық болуы қажет. Мұндай теңестірушілерді электрондық схема арқылы жүзеге асырады. ІІІ аймалықтың электр әлсіретіп, үлгі өткізгіштігін күшейту үшін, оларды екінші баганаға беріи және сонда қайтадан хроматографиялауды жүргізуге болады. Сондықтан ионды хроматографияда бір және екі бағаналы хроматографиялауды да пайдалана береді.
Бір бағаналы анион
Бір бағаналы аниондмқ хроматогуафияда электр өткізгішін төмен шаймаларды пайдаланады, мысалы, натрий бензатының немесе фталагының сұйытылған (10 - 10 моль/л) ерітіндісін қолданады. Хлорид, нитрат және баска да көптеген аниондардың электр өткізі іштіп шаймалыктың электр өткізгішпен арттырады. (X.c NOj=71 CM • см2/моль • экв) Бұл жалпы электр өткізпштікті арттырып, хроматографня кезінде сэйкес шоқтыктар тіркеледі. Сілтінің күшті сұйытылған ерітіндісін шаймалаушы ретінде пайдаланады. Мұндайда іштей теңесіп, шоқтықтар дұрыс жазылады.
Бір бағаналы катион
Бір бағаналы катиондық хроматографияда азот не басқа да минералды қышқылдардың сұйытылған ерітіндісімен шаймалайды. Бұлардың арасында азот қышқылын тұтыну тиімді, өйткені ол таттанбайтын болатқа зиянсыз. Мұны да теріс шоқтықтар алынады.
Екі бағаналы әдіс
Екі баганалы әдісте бөлетін және теңестіретін бағыналар пайдаланылады. Бөлу үшін көлемі бағананы қолданады. Аниондарды талдағанда шаймалаушы ретінде сілтілер мен әлсіз қышқыл тұздарының ерітіидісін, ал катиондарды талдағанда - минералды қышқылдар ерітінділерін пайдаланады. Анионды теңестіруші бағананы күшті кышкылды катионитпен, ал катионды бағананы күшті теңестіретін рН ортаны сілтілі анионитпен толтырады.
Дереккөздер
Санат:Хроматография
Алексеевка (Весляна тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Жуе-дю-Плен
Жуе-дю-Плен (Joué-du-Plain) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,56 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61210, пошта индексі — 61150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 263 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,06 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Санта-Эфижения-ди-Минас
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 877 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 132,183 км² шамасында. Халық тығыздығы — 36,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1963 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Автогамия
Автогамия (autogamia; грек, autos — өзім, өздігінен; gamos — неке) — кейбір қос жынысты өсімдіктердің өздігінен тозаңдануы және бір торшалы организмдердің (қарапайымдылардың) өздігінен ұрықтануы. Автогамия жолымен : Бұл диатомды балдырлар мен тірі организмдердің есебінен қоректенетін амебаларда кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Өсімдіктердің көбеюі Санат:Даму биологиясы
Reproduction
Скриншот
thumb|[[Debian операциялық жүйесіндегі компьютердің скриншоты]] Скриншот (screenshot) — қолданушының компьютер мониторында (немесе кез келген көзге көрінетін ақпарат беретін құрылғыдан) көріп тұрған нәрсені көрсететін компьютер арқылы алынған сурет (әдеттегіде тышқанның курсорысыз). Әдеттегіде бұл сурет операциялық жүйе немесе басқа компьютерлік бағдарлама арқылы қолданушының нұсқауы бойынша алынады. Скриншотты фото/видео құрылғы арқылы немесе компьютерден мониторға баратын видеосигналды оқу арқылы алу өте сирек кезігеді.
Symbian
Symbian операциялық жүйесінде алдын ала қондырылған скриншот түсіру мүмкіндігі жоқ, бірақ скриншот түсіруге арналған бірқатар программалар бар.
Android
4.0 версиясынан бастап Android құрылғаларда Power және Vol- батырмаларын басу және ұстап тұру арқылы скриншот түсіруге болады.
iOS
2.0 версиясынан бастап iOS құрылғыларында (iPhone, iPad) скриншот жасау үшін «Home» және «Sleep/Wake» батырмаларын басып, дисплей жарқырағанға шейін ұстап тұру қажет. Сурет «Camera roll» (iPhone) немесе «Saved photos» (iPod) папкаларында сақталады.
Bada
Санат:Компьютерлік бағдарлама
Лураго-Мариноне
Лураго-Мариноне (Lurago Marinone) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1971 адамды құрайды. Халық тығыздығы 657 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 3 км² шамасында. Пошта индексі — 22070.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Giorgio.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Раушан Елемесова
Раушан Елемесова (1942 ж. туған, Түркістан облысы, Бәйдібек ауданы Боралдай ауылы) — ғалым, экономика ғылымының докторы, профессор. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетін бітірген (1969). 1972 – 1988 ж. Қарағанды мемлекеттік университетінде оқытушы, доцент, сырттай оқыту бөлімінің деканы, 1988 – 1993 ж. Қазақстан ғылым академиясының Орталық Қазақстан бөлімінде меңгеруші болып қызмет етті. 2001 жылдан әл-Фараби атындағы ҚазМУ-дың экономика факультетінің деканы. 100-ге жуық ғылыми еңбегі бар.
Дереккөздер
Санат:Қазақ ғалымдары
Кверфурт
Кверфурт (Querfurt) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Мерзебург-Кверфурт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 11833 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 155,23 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 88 305. Муниципалитеттің басшысы — Петер Кунерт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Қотыр қайың
Қотыр қайың немесе Сүйелді қайың (Bétula péndula) - синонимы:  -  қайың тұқымдасына жататын ағаш.
Владимир Александрович Нагурный
Владимир Александрович Нагурный (17.8.1935, Теректі ауданы, Новопавловск селосы — 26.5.2001, осында) — еңбек ұжымының жетекшісі, Социалистік Еңбек Ері. 1953 ж. қолөнер училищесін бітірген. Теректі ауданының Мичурин атындағы ұйымшарында комбайн, трактор бригадасының бригадирі. Ленин және «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған.
Қотыр қайың
Таралуы
Қайыңдар тұқымдасының Солтүстік жарты шарда кеңінен таралаған. Бұрынғы КСРО-ның Европалық бөлігінде Батыс Сібірде, Батыс Европада, Жерорта теңізі аймағы Балканда, солт Африкада, Алдыңғы және Орталық Азияда кездеседі. Қазақстан-ның жазық даласында: мысалы жалпы сырт сілемдері, Тобыл-Есіл, Ертіс, Семей, Көкшетау, Мұғалжар, Ембі, Батыс және Шығыс Сарыарқа жотасы, Зайсан, Алтай, Тарбағатай, Жетісу Алатауы, Қырғыз Алатауы, Батыс Тянь-Шань т.б. 15 түрі өседі. Ең көп тараған түрі – Сүйелді қайың (Bétula péndula).
Владимир Александрович Нагурный
Дереккөздер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Қотыр қайың
Биологиялық сипаттамасы
Өмір сүру ұзақтығы - 100-150 жыл. Ол көктемде ерте бүршік жарып, кеш жапырақ түсіретіндігімен ерекшеленеді.
Италия
Ежелгі Рим
Ежелгі дәуірде Италия территориясында Рим мемлекеті салтанат құрды. 4 – 5 ғасырларда Рим империясына көршілес герман, ғұн, авар тайпалары күйрете соққы берді. 476 жылы Батыс Рим империясы құлап, орнына Одоакр корольдігі (476 – 493) құрылды.
Қотыр қайың
Биологиялық сипаттамасы
Ағаштың биіктігі 20 (кейде 30) м-дей, діңінің диам. 60 – 80 см-ге дейін, қабығы ақ түсті.
Италия
Мемлекеттік жүйенің негіздері
Италия - парламенттік типтегі унитарлы мемлекет. Мемлекеттің негізгі заңы - 1947 жылы қабылданған конституция.
Қотыр қайың
Биологиялық сипаттамасы
Жапырағы сағақты, жиегі ара тісті, тілімденген, кезектесіп орналасады.
Италия
Мемлекеттік жүйенің негіздері
Мемлекет басшысы - Италия Президенті.
Қотыр қайың
Биологиялық сипаттамасы
Аталық гүл шоғы сырға тәрізді, бұтағының ұшында жетіледі. Аналық гүл шоғының жасыл түсті сырғалары, аталық сырғасына қарағанда едәуір қысқа болады, олар көктемде ағаш бүрінен дамиды. Қайың ағашы бір мезгілде жапырақ жарып, гүлдейді.
Италия
Мемлекеттік жүйенің негіздері
Атқарушы билік пен Үкіметті Италия Министрлер Кеңесінің Төрағасы басқарады. 2013 жылғы ақпандағы Үкімет құрылымына келесі министрліктер кірді:
Заң шығарушы билік — 5 жылға сайланған Италияның екі палаталы Парламенті.
Қотыр қайың
Биологиялық сипаттамасы
Жемісі – ұсақ жаңғақша (оның ұзындығы 1,5 – 4 мм). Тұқымы тамыз – қыркүйекте піседі. thumb|left| Отто Вильгельм Томенің Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz кітабынан сурет, 1885|180px
Италия
Мемлекеттік жүйенің негіздері
Жетекші саяси партиялар — Бес жұлдызды қозғалыс, Солшыл демократтар, Демократиялық одақ, Италия халық партиясы, Біріккен христиан демократтары, "Бостандық халқы", Солтүстік Лигасы. Партиялар коалицияға біріктірілген — оңшылдар (Бостандық халқы, Христиан-демократиялық партиясы (ХДП), Солтүстік лигасы) және солшылдар (Солшылдардың демократиялық партиясы (СДП), Социалистік партия (СП), Халық партиясы, экологтар).
Қотыр қайың
Қолдануы
Медицинада бүршігі мен жапырағын бүйрек ауруларына қарсы ем ретінде қолданады.
Италия
Әкімшілік бөлінісі
Италия — орталықтандырылмаған унитарлы мемлекет. Мемлекеттің астанасы — Рим. Ел 20 аймаққа бөлінген — Валле-д’Аоста, Ломбардия, Трентино — Альто-Адидже, Фриули-Венеция-Джулия, Пьемонт, Лигурия, Венеция, Тоскана, Умбрия, Эмилия-Романья, Марке, Абруццо, Лацио, Молизе, Базиликата, Кампания, Калабрия, Апулия, Сардиния және Сицилия (олардың 5-і Сицилия, Сардиния, Трентино — Альто Адидже, Валле-д'Аоста және Фриули-Венеция-Джулия — ерекше мәртебеге ие), оған әкімшілік-аумақтық бірлік ретінде 110 провинция кіреді. Провинциялар өз кезегінде коммуналарға бөлінеді, жалпы коммуналар ― 8101. Автономды облыстарда өздерінің өкілді органдары бар — облыстық кеңестер мен атқарушы органдар — джунттар, облыстар және автономиялық провинциялар Конституцияда жазылған мәселелер бойынша облыстық және провинциялық заңдар қабылдай алады. нобай|Италияның әкімшілік аймақтары|alt=Италияның әкімшілік аймақтары
Экономикасы
нобай|оңға|Жаңа [[Ferrari 458 Italia. Италия ең ірі экспорттаушы елдерінің арасында 7-ші орында]] Италия – әлемдегі аса жоғары дамыған жетекші елдердің бірі. Ұлттық табыс көлемі (1146,2 млрд. АҚШ доллары, 1997) жағынан дүние жүзінде АҚШ, Қытай, Жапония, Германия, Франциядан кейін 6-орында, оны жан басына шаққанда 3-орында. Экономикадағы өнеркәсіп үлесі – 35,6%, ауыл шаруашылығы – 3,9%, қызмет көрсету – 60,5%. Халқының 70%-ы – қызмет көрсету, 22%-ы – өнеркәсіпте, 8%-ы – ауыл шаруашылығында жұмыс жасайды. Экономикасында шет ел капиталының үлесі үлкен. Экономикасындағы негізгі салалары: машина жасау, автомобиль жасау, тамақ, химия, тігін, металлургия, т.б. Соңғы жылдары роботтар мен электронды жабдықтар өндірісі тез дамып келеді. Ауыл шаруашылығы жоғары деңгейде. Астық өнімдерінен бидай, жүгері, күріш (Еуропада 1-орында), оған қоса жеміс-жидек, жаңғақ, жүзім (90%-ы – шарап жасауға жұмсалады), помидор өсіріледі. Еуропалық одақтың талабы бойынша мал шаруашылығы аса дамытылмай, көбінесе, сүтті және етті мүйізді ірі қара өсіріледі. Теңіз саудасы жақсы дамыған: экспорттың 60 – 65%-ы, импорттың 80 – 90%-ы сауда флотының үлесінде (жүк тасу мөлшері бойынша әлемде 10-орында).
Италия – аса ірі туризм орталығы (жылына 50 млн-нан аса адам туристер келеді). Ел сыртқы сауда мөлшері бойынша дүние жүзінде 6-орында. Сыртқы саудадағы негізгі әріптестері Еуропалық одақ елдері (ең алдымен Германия, Франция, Ұлыбритания) – 40%-дан астам, АҚШ (7%), Жапония, Орталық және Шығыс Еуропа елдері, т.б.
Қотыр қайың
Қайың туралы өлең жолдары
Бүршігі мен қабығы – ем, шырыны бар, Қасиетін қайыңның ұғыныңдар. Теңеп оны сыланған сұлу қызға, Сусын жасап ішеді шырынын бал.
Италия
Экономикасы
Қазақстанмен қарым-қатынас жақсы жолға қойылған. Еліміздің Президенті Н.Назарбаев 2 рет (1994; 1998) ресми сапармен Италияда болып қайтты. 1997 жылы Италия Президенті О.Л. Скальфаро Қазақстанда болды. Италия еліміз экономикасындағы шет ел инвесторлары арасында 7-орында. Республикада 12 италиялық фирма өкілдігі, 46 бірлескен компаниялар жұмыс жасайды. Оның ішінде аса ірілері ретінде “Аджип” (Қарашығанақта), “Сайпен”, “Ди Анжели Индейстриз”, т.б. айтуға болады. Екі ел арасында қаржы, мәдениет, оқу-ағарту, туризм салалары бойынша да көптеген келісімдер жасалған. 1999 жылы Рим, Легче, Неаполь қалаларында Қазақстаннан табылған “Алтын адам” экспонатының көрмесі болып өтті.
Қотыр қайың
Дереккөздер
Санат:Ағаштар Санат:Еуразия флорасы
Италия
Әдебиеті
Италия әдебиетінің ежелгі фольклоры сақталмаған. Орта ғасырлардағы Италия әдебиеті Рим империясы құлағаннан кейін 6 – 12 ғасырлар аралығында латын тілінде пайда болды. Осы кезде Рим шіркеуінің өкілдері Дж. да Плано Карпинидің (1182 – 1252), Марко Полоның (1254 – 1324) Орталық Азияға жасаған саяхаттары туралы жол жазбалары дүниеге келген. Ұлттық диалектілерде жазылған әдеби ескерткіштер 12 ғасырдың аяғы мен 13 ғасырдың басында туды.
Италия әдебиетінің біртұтас әдеби тілін қалыптастырушы Данте Алигьери (1265 – 1321) болды. Оның негізгі шығармалары – “Жаңа өмір” (1292) повесі, “Құдіретті” комедиясы (1321), т.б. туындылары дүние жүзі әдебиетінің алтын қорына қосылды. Қайта өрлеу дәуірі кезіндегі Италия әдебиетінде ақын Ф.Петрарка (1304 – 1374), Дж. Боккаччо (1313 – 1375) шығармалары көрнекті орын алды. 15 ғасырда ежелгі дәуірді зерттеуші ғалым-жазушы Дж. Ф.П. Браччолини (1380 – 1459) мен Л. Валланың (1407 – 1457), т.б. латын тілінде жазылған шығармалары жазылды. 16 – 17 ғасырларда Ф.А. Ариостоның (1474 – 1533) “Қаhарлы Роланд” поэмасы, Н.Макиавеллидің (1469 – 1527), П.Аретиноның (1492 – 1556), Дж. Бруноның (1548 – 1600) сатиралық комедиялары, Т.Тассоның (1544 – 1595) “Аминта”, Б.Гваринидің (1538 – 1612) “Сенімді бақташы” атты драмалары жазылды. 17 ғасырда Италияның біршама бөлігін испан басқыншылары жаулап алуына байланысты әдебиетте біраз тоқырау пайда болды. 18 ғасырдың орта шенінен Италияның рухани өмірі қайта гүлденіп, ұлттық мәдениет өркендеу жолына түсті. 1848 – 49 жылғы революциядан кейін туған Р.Джованьолидің (1838 – 1915) “Спартак” романы мен Дж. Кардуччидің (1835 – 1907) саяси жырлары Италия әдебиетіндегі романтизмнен реализмге өту дәуірінің шындығын танытады. 19 ғасырдың аяғында Италия әдебиетінде жаңа романтикалық және символистік бағыт өріс алды. 1-дүниежүзілік соғыс жылдарында Италия әдебиеті дәстүрлі гуманистік бағытынан айныған жоқ. Фашистік билік үстемдік жүргізген жиырма жыл ішінде Италия әдебиетінің көптеген өкілдері әлеуметтік тақырыптар мен реалистік дәстүрден ажырап қалды. Дж. Джерманетто, Ч.Павезе, Э.Витторини, т.б. ақын-жазушылар өз шығармаларында фашистік кезеңнің ауыр зардабын суреттеп көрсетті.
20 ғасырдың 60-жылдарындағы Италия әдебиетінде жаңа ізденістерден туған күрделі шығармалар жарық көрді. Бұл ретте Моравияның әлеуметтік-психологиялық романдарын (“Чочар”, 1957; “Автомат”, 1963, т.б.), Италия Кальвиноның (1923 жылы т.) повестерін, Г. Паризенің (1929) сатиралық романдарын (“Үй иесі”, 1965), т.б. жазушылардың шығармаларын атауға болады. Италия әдебиеті дүниежүзілік мәдениетте көрнекті орын алады. Италия әдебиетінен К.Гольдонидың “Екі қожаға бір қызметші” комедиясы (1948), Э.Амичистің “Апенниннен Анды тауларына” атты әңгімелер жинағы (1959), А.Дантенің “Құдіретті комедиясын” (“Тамұқ” атты бөлімі, 1971); Р.Джованьолидің “Спартагі” (1951, 1972); С. Марчтің “Күн сайын әр не жоғалмағы” (1971), т.б. қазақ тіліне аударылды.
Архитектура
Ежелгі Рим империясының құлдырауынан кейін ортағасырлық Италия архитектурасы (Рим, Милан, т.б. жерлерде күмбезді шіркеулер салынды) қалыптаса бастады. Монументті шіркеу, тұрғын үй, мұнара, қақпа, қорған тұрғызу ісі дамыды. 13 – 14 ғасырларда готика дәстүрлі (Орвьето мен Миландағы, Флоренциядағы соборлар, Веккьо палаццосы, Венециядағы Дождар сарайы) өркендеді. Осы кезеңде ортағасырлық Италия қалаларының түр-сипаты қалыптасты. Қайта өркендеу дәуіріндегі (15 – 16 ғасырлар) Италияның архитектурасы жаңа бағытқа ауысып, қала салу ісінің құралымдау және пропорциялау тәсілдері математикалық жолмен дамыды. Барокко (16 ғасырдың аяғы – 18 ғасыр) тұсындағы архитектура Италияның қалалары мен виллаларында көлемді ансамбльдерімен, парктерімен, салтанатты басқыштарымен, бағаналарымен, хауыздарымен белгілі. 18 ғасырдың басында Италия архитектурасы дәстүрлі формада (Ф.Ювара, 1678 – 1736), 18 ғасырдың 2-жартысы мен 19 ғасырдың 1-жартысында классицизм бағытында болғандығы Миландағы архитектуралық ансамбль мен театр құрылысынан анық көрінеді. 19 ғасырдың 2-жартысы мен 20 ғасырдың басында қала орталықтарында эклектикалық құрылыстар көптеп салынды. Фашистік диктатура (1922 – 43) кезіндегі құрылыстарда монументтеу, әсіресе, жаңа классика басым болды. 20 ғасырдың 50 – 60-жылдары жаңа құрылыс материалдарын (темірлі-бетон, шынылы блок) пайдаланған Италия архитектурасы дамыды. Италия архитекторлары қазіргі заманғы архитектуралық форманы ұлттық дәстүрмен байланыстыруға ұмтылды.
Кескіндеме өнері
Италияның ортағасырлық кескіндеме өнері ежелгі дәуір өнері озық үлгілердің қарапайымдылық пен қарадүрсіндікке бағытталуы арқылы 8 – 11 ғасырларда (фрескалар, мозаикалар) қалыптасты. 12 ғасырдың аяғында діни тақырыптағы қондырғылы кескіндеме, құрылыстарды әсемдеу мақсатындағы мүсіндер, түрлі түсті инкрустация әдісі басым дамыды. 13 ғасырдың 2-жартысы мен 14 ғасырдың басында алдыңғы қатарлы қалалар Флоренция, Пиза, Сиенада, негізінен, ежелгі дәуір өнері бағытын ұстанған ақсүйектер өнері (Проторенессанс) пайда болды. 15 ғасырда Қайта өркендеу дәуірінің өнері ортағасырлық шарттылықтан қол үзіп, адам мен табиғатты зерттеуге және де ежелгі дәуір өнері мұрасын толық меңгеруге батыл ден қойды. Мүсіншілер Донателло (1386 – 1466), Л.Гиберти (1381 – 1455), А.Вероккьо (1435 – 1488) күш пен қуатқа толы еркіндік көксеген жандардың бейнесін жасады. Суретші Мазаччо, С.Боттичелли, Дж. Беллини (1430 – 1516) еңбектерінде адам мен оны қоршаған болмыстың сұлулығы шебер бейнеленді. 15 ғасырдың аяғы мен 16 ғасырда бүкіл Еуропаға қанат жайған Қайта өркендеу дәуірінің өнері, әсіресе, адамгершілікті паш еткен классикалық айқындығымен ерекшеленеді. Бұл дәуірдің әйгілі өкілдері: Леонардо да Винчи, Микеланджело, Рафаэль, Джорджоне, Тициан, П.Веронезе (1528 – 1588), Я.Тинторетто. 15 – 16 ғасырларда бейнелеу өнері, гравюра, сән және қолданбалы өнер (үй жабдықтары, майолика, шыны), медаль соғу, театр декорациясы көркемдіктің жоғары дәрежесіне көтерілді. 16 ғасырдың аяғы мен 18 ғасырда Италия өнерінде бояуы бай, сәндіктің жоғары дәрежесіне көтерілген барокко өнері [мүсінші Л.Бернини, суретші Пьетро да Кортона (1596 – 1669)] басым бағыт болды. 16 ғасырдың аяғында Болонья мектебінде (М.Караваджо; Г.Рени, 1575 – 1642) академизм ағымындағы кескіндеме қалыптасты. 18 ғасырда гравюра мен театр декорациясы өнерінде классицизм бой көрсетті. 19 ғасырда мүсінші А.Канованың (1757 – 1822) бастауымен негізгі бағытқа айналған классицизм азаматтық пафостан қол үзді. Арнайы академизмге қарсы күрес Италия романтизмін, кейінірек реалистік өнердің тұрмыстық жанры мен табиғат көріністері суреттерін өмірге әкелді. Ол 20 ғасырда футуризмге, кейін жаңа классицизмге ұласты. Қазіргі Италия өнерінде формалистік ағымдардың сюрреализм, абстракты өнер секілді түрлері тараған. 2-дүниежүзілік соғыстан кейін жаңа реализм ағымы пайда болды. Қазақ мемлекеттік көркемсурет музейінде Моретто да Брешианың (Алессандро Бонвинчино болуы мүмкін, 1498 – 1554 ж.) “Нәрестелі мадоннасы”, Лука Камбиазоның (1527 – 1585) “Алтын ғасыры”, Франческо Моланың (1612 – 66) “Аласталған Агариі”, Джачинтоның (Джигонте, 1809 – 1876) “Әулие Перінің Римдегі қамалы”, Антон Домениконың (Габбиани, т.-ө.жылы белгісіз) “Аполлон мен музалары”, Франческоның (Ботальоли, 1742 – 18 ғасырдың аяғы), “Архитектуралық пейзажы”, Франческоның (Паннини, 18 ғасырдың 2-жартысында өмір сүрген) “Римдегі Соглассия ғибадатханасының қираған орны”, Проспер Жорж Антуан Марильяның (1811 – 1847) “Ніл жағалауы”, т.б. суретшілердің әр кезде, әр түрлі әдіспен орындаған шығармалары сақтаулы.
Музыка өнері
Италияның музыкалық фольклорының алғашқы ноталық үлгілері 13 – 14 ғасырда жазылған. Италия халық музыкасының ерекшелігі әуенінің саздылығы мен би ырғақтарының алуан түрлілігінде. Италия – опера, оратория, кантата, дербес оркестрлік музыканың, орган үшін жазылған пьесалардың, увертюралар мен симфониялардың, кончерто гроссо, соната, т.б. жанрлардың отаны. Алғашқы невмадан бастап, осы күнгі нота жазу үлгісі (Гвидо д’Ареццо, 992 – 1050) де Италияда пайда болды. О.Петруччи (1466 – 1539) нотаны алғаш басып шығарса, Б.Кристофори (1655 – 1731) фортепианоны ойлап тауып, Дж.Царлино (1517 – 1590) гармония ғылымының негізін қалыптастырды. 16 – 18 ғасырларда дүние жүзіндегі ең жақсы скрипкалар (Амати, Гварнери әулеттері, А.Страдивари) осы елде жасалды. Алғашқы консерваториялар мен музыкалық академиялар Италияда пайда болды. 7 ғасырда Римде шіркеу әуендері бір жүйеге салынып, Григориан хоралына заңдастырылды, кейін ол бүкіл Батыс Еуропа діни музыкасының негізіне айналды. Фольклор негізінде тұрмыс-салт әндері (баркарола, гондольера, т.б.), Қайта өркендеу дәуірінде вокальдік ансамбльдер (вилланелла, фроттола), билер (гальярда, сицилиана) ерекше өріс алды. Қала мәдениетінің өсуіне байланысты 14 ғасырда Арс Нова (жаңа өнер) деген атпен прогресшіл музыкалық бағыт қалыптасты; мадригал, баллада, качча сияқты вокальдік жанрлар және аспаптық музыка дамыды. К.Монтеверди (1567 – 1643) – операның тұңғыш классигі, әрі 17 ғасырдағы Венеция опера мектебінің негізін салушы. 17 ғасырда италиялықтар орган музыкасын жаңа белеске көтерді, камералық музыка жанрын, скрипкалық музыка мен ансамбльдік оркестр музыкасын дамытты. 18 ғасырда Аполитан опера мектебінің негізі салынды, бельканто өнері гүлденді. 18 ғасырдағы Италия А.Вивальди, Д.Скарлатти (1685 – 1757), Л.Боккерини (1743 – 1805), Дж.Саммартини (1701 – 1775), т.б. композиторлардың, ұлы скрипкашы Н.Паганини және фортепьянолық сонаталар мен этюдтардың авторы М.Клементидің (1752 – 1832) шығармашылығы әлемге танылды. 19 ғасырда Дж.Россини, В.Беллини (1801 – 1835), Г.Доницетти (1797 – 1848), Джузеппе Верди сынды композиторлар опералық шығарманың атақты шеберлері атанды. 19 ғасырдың аяғында Италия операсында веризм ағымы пайда болды.
Музыкалық орындаушылар
Италия аса жоғары музыкалық орындаушылық өнерімен, опера әншілерінің шеберлігімен ертеден әлемге аян. Милан (Ла Скала), Рим, Неаполь, Болонья, т.б. қалаларда опера театры бар. 20 ғасырда дүниежүзілік музыка мәдениетінде пианист Ф.Бузони (1866 – 1924), дирижер А.Тосканини (1867 – 1957) ерекше рөл атқарды. 20 ғасырдағы Италияның атақты әншілері: Э.Карузо (1873 – 1921), Т.Скипа (1889 – 1965), Б.Джильи (1890 – 1957), Т.Гобби (1913 – 1984), М.Дель Монако (1915 – 1982), Р.Тебальди (1922 жылыт.), Р.Скотто (1934 жылыт.), т.б.; белгілі дирижерлері: Т.Серафин (1878 – 1968), К.Цекки (1903 – 84), т.б.
Театр өнері
Италия театр өнерінің алғашқы элементтері халықтың диқаншылық әдет-ғұрыптары мен ойын-сауықтарында кездеседі. Орта ғасырларда пайда болған литургиялық драма мен мистерияда комедия-сатиралық бағыт басым болды. Қайта өркендеу дәуірінде тың театрлық мәдениет дамыды, драма теориясы дами бастады. 16 ғасырдың ортасында суырып салма Дель арте комедиясы (маска комедиясы) пайда болды. 17 ғасырдың аяғында Италия театры өзінің ұлттық ерекшелігін жоғалтып, маска комедиясы ақсүйек қауымының көңіл көтеретін сауығына айналды. 18 ғасырда Венеция мен Рим театр мәдениетінің ірі орталығына айналды. Әдеби театрмен қатар қуыршақ театры, акробаттардың, дар ойыны бишілері мен жәрмеңке думаншыларының өнері өріс алды. 18 ғасырдың аяғындағы саяси қозғалыс драматург В.Альфьери (1749 – 1803), актерлер А.Доррокези, К.Маркионни, т.б. дамытқан қаhармандық трагедияны туғызды. Жаңа актерлік өнер мектебінің негізін 1830 – 40 жылы актер Г.Медена салды. Оның артистік және қоғамдық ой-арманын шәкірттері А.Ристори (1822 – 1906), Э.Росси (1827 – 96), Т.Сальвини (1820 – 1915) ілгері дамытты. 1870 жылдан кейін мелодрама, тұрмыс-салт тақырыбындағы жеңіл комедиялар театр репертуарынан кең орын алды. Үздік сахна шебері Э.Дузе (1858 – 1924), Сальвинидің сахналық дәстүрін ілгері дамытты. Фашистік диктатура кезінде (1922 – 43) Италия театры мен драматургиясы ауыр күйзеліске ұшырады. Репертуарға көңіл көтеруге арналған жеңіл пьесалар енді, модернистік ағымдар кең етек алды. Тек Римдегі Көркем театр (жетекшісі Л.Пиранделло, 1867 – 1936), Тәуелсіздер театры мен Дель арте (жетекшісі актер әрі драматург А.Дж. Брагальи) театрының өнері назар аударды. Режиссер әрі актер Э.Де Филиппо (1900 – 84) ұйымдастырған Неапольдің Диалектілі театры ерекше орынға ие болды. 1947 жылы Миланда Пикколо-театры М.Горькийдің “Шыңырау түбінде” пьесасымен шымылдық ашты. 20 ғасырдың 60-жылдарының орта шенінен тұрақты театрлар нығая бастады.
Кино өнері
Италияда алғашқы фильм 1896 жылы түсірілді. 1905 – 06 жылы Туринде, Римде, Миланда көркем фильмдер шығаратын кішігірім кинофирмалар ұйымдастырылды. 1-дүниежүзілік соғыстың алдында Италия кинематографиясы әлемде жетекші орын алды. 1913 жылы жасалған “Помпейдің ақырғы күні” (режиссер Л.Маджи) мен “Кабирия” (режиссер Дж.Пастроне) фильмі көрермендер арасында кеңінен мәлім болды. 20 ғасырдың 30-жылдары белгілі әншілердің қатысуымен музыкалық фильмдер қойылып, кино өнері біршама жандана түсті. 1937 жылы Римде киностудия кешені тұрғызылып, Экспериментті киноорталығы деген атпен киноинститут құрылды. Фашизмнен азат етілгеннен кейін Италия кино өнерінде прогресшіл бағыт айқын байқалды. Бұл бағыттың көрнекті өкілдері: режиссер |Р.Росселлини (1906 – 1977), Л.Висконти (1906 – 1976), В.Де Сика (1901 – 1974), Дж. Де Сантис (1917 жылыт.), П.Джерми (1914 – 1974). Фашизмге қарсы күрестегі Италия халқының бірлігін бейнелеген Росселлинидің “Рим – ашық қала” (1945) фильмі жаңа реализмнің манифесіне айналды. Соғыстан кейін (1946 – 52) “Шуша”, “Велосипед ұрлаушылар”, “Умберто Д” (режиссер Де Сика), “Қайғылы аңшылық”, “Ащы күріш”, “Рим сағат 11-де” (режиссер Де Сантис), “Үміт жолы” (режиссер Джерми), “Неаполь – миллионерлер қаласы” (режиссер Де Филиппо) сияқты фильмдер экранға шықты. 20 ғасырдың 60-жылдары “Неапольдің төрт күні” (режиссер Н.Лоя), “Рокко және оның бауырлары” (режиссер Висконти), “Тәтті өмір”, “Сегіз жарым” (режиссер Ф.Феллини, 1920 – 1993), т.б. қойылды. Дүние жүзіне есімі мәлім режиссер Феллини мен М.Антонионидың (1912 жылы түсірілген) фильмдері қоғамның рухани қайыршылығын өткір сынға алды. 20 ғасырдың 70 – 80-жылдары “XX ғасыр” (режиссер Б.Бертолуччи, 1941 жылы түсірілген), “Әке – қожайын”, “Әулие Лоренцо түні” (режиссер ағайынды Тавини), “Құпиялар, құпиялар” (режиссер ДжылыБертоуччи), “Жүрекке соққы” (режиссер Дж.Амелио), “Эчче Бомбо”, “Тәтті түстер”, “Бьянка” (режиссер Н.Моретти), т.б. фильмдер түсірілді. Белгілі актерлері: А.Маньяни (1908 – 1973), Дж.Мазина (1921 – 1994), С.Лорен (1934 жылы түсірілген), Дж.Лоллобриджида (1927 жылы түсірілген), М.Мастроянни (1923 ж.), А.Сорди (1919 ж.), М.Плачидо (1947 ж.), т.б.
1961 жыл
Туғандар
Тағы қараңыз: Санат:1961 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қараңыз: Санат:1961 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Парадинья-Нова
Парадинья-Нова (Paradinha Nova) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,72 км² шамасында. Халық тығыздығы — 9,5 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Фарида Досанқызы Құдайбергенова
Фарида Досанқызы Құдайбергенова 1963 жылы 5 ақпанда Талдықорған облысы Қапал-Арасан ауылында туған. Қазақ.
Владимир Николаевич Сахнов
Владимир Николаевич Сахнов — 1961 жылы 25 сәуірде Целиноград облысы Сандықтау ауданы Каменка ауылында туған.
Фарида Досанқызы Құдайбергенова
Әкесі - Құдайбергенов Досан Ысқақүлы, зейнеткер, зоотехник болып жұмыс істеген. Анасы - Құдайбергенова Райхан Асқарқызы, бас бухгалтер.
Владимир Николаевич Сахнов
Өмірбаяны
Бурабай ауылшаруашылық техникумын (1980), құрылыс шебері; Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтын бітірген (1986), жаттықтырушы-оқытушы.
Фарида Досанқызы Құдайбергенова
Хоббиі - күміс бұйымдарды жинаумен айналысу. Сүйіп оқитын әдебиеті - детективтер.
Владимир Николаевич Сахнов
Өмірбаяны
1980 жылдан - Қаз КСР Спорт комитетінің шаңғы спортынан нұсқаушы. 1989 жылдан - Бүкілодақтық кәсіподақтары ерікті дене шынықтыру-спорт қоғамының шаңғы спортынан әдіскер. 1990 жылдан - ҚР Туризм және спорт министрлігі Ұлттық Олимпиадалық комитетінің бас маманы. 1993 жылдан - шаңғы спортынан ҚР Ұлттық командасының аға жаттықтырушы. 1999 жылдан - Көкшетау қаласы ОРМБЖМ директоры. 2003 жылдан - биатлоннан ҚР Ұлттық командасының бас жаттықтырушысы. 2005 жылдан - «Liebert wolkwtz» спорт клубының шаңғы спортынан жаттықтырушысы (Германия).
Фарида Досанқызы Құдайбергенова
Тұрмыс құрған. Жұбайы - Абаханов Есқайыр Жәрдемұлы (1959 ж. т.), Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік филармониясы директорының орынбасары. Қызы - Абаханова Диана (1989 ж. т.); ұлы - Абаханов Шыңғысхан (1991 ж. т.).
Владимир Николаевич Сахнов
Өмірбаяны
2007 жылдан - шаңғы спортынан ҚР ұлттық командасының жаттықтырушы-кеңесшісі.
Фарида Досанқызы Құдайбергенова
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Владимир Николаевич Сахнов
Отбасы
Үйленген. Жұбайы - Сахнова Ольга Федоровна (1966 жылы туған). Ұлы - Владимир (1988 жылы туған); қызы - Николь (2006 жылы туған).
Фарида Досанқызы Құдайбергенова
Дереккөздер
Санат:1963 жылы туғандар
Кеңарал (Қостанай облысы)
Кеңарал — Қостанай облысы Фёдоров ауданындағы ауыл, Қосарал ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Фёдоровка кентінен солтүстік-шығысқа қарай 80 км жерде, Үй өзенінің оң жағасында орналасқан.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 1634 адам (810 ер адам және 824 әйел адам) болса, 2009 жылы 982 адамды (482 ер адам және 500 әйел адам) құрады.
Рафаэль ван дер Ваарт
Рафаэль Фердинанд ван дер Варт (1983 жылы 11 ақпанда Голландияның Хемскерк қаласында туған) - Голланд футболшысы. .
Кеңарал (Қостанай облысы)
Тарихы
Кеңаралда май және кірпіш зауыты, ағаш өңдеу цехы, машина-трактор жөндеу шеберханасы, орта мектеп, мәдениет үйі, фельдшер-акушерлік пункт, т.б. мекемелер бар. Тұрғындары көрші елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.
Рафаэль ван дер Ваарт
Футболдағы алғаш қадамдары
«Де Кеннемерс» деген жасөспірімдер клубында ойнап жүрген Рафаэль 1993 жылы амстердамдық клубтың футбол мектебіне байқауға қатысып, ондағы жаттықтырушыларға өзін жақсы жағынан көрсетіп командаға қабылданады. Ал, он жеті жасқа толған кезде ван дер Варт Голландияның ең беделді клубының бас құрамының сапында алаңға шығады. Ол 1999/2000 маусымында «Аякстың» «Ден Бошқа» қарсы 1:1 есебімен аяқталған ойын болатын.
«Үздік жас ойыншы»
Келесі 2000/01 маусымды ван дер Варт қосымша құрам ойыншысы ретінде бастады. Бірақ, біріншілік барысында бас бапкер Ко Адриансе бірте-бірте жас футболшыға сенім білдіре бастады. Ол негізінен, орталық шабуылдаушы жартылай қорғаушы болып, кейде орталық шептің сол қанатында да ойнады. Сол жылы клуб жанкүйерлері жас футболшының болашағынан үміт күттіретіндігіне көз жеткізіп, оны «Аякстың» үздік жас ойыншысы деп таниды.
Жарақаттармен арпалыс
2001/02 маусымда ван дер Варт команданың көшбасшы ойыншыларының бірі болып айналған шағында Рафаэль жарақат алып, оған күрделі операциядан кейін біршама уақытқа созылған реабилитациядан өтуге тура келді. Алайда, жарақатынан айыққан ол 2002 жылы 2 сәуірдегі ойында ол бұрынғыдан да күрделі жарақат алып, маусымның қалған бөлігінде ойнамайтын болады. Келесі маусымда толық бабына енгенінің көрінісі сияқты «Аякс» Амстердамдық футбол турнирінде жеңімпаз атанып, онда ван дер Варт үздік ойыншы болып танылды.
Мадридтік «Реалда»
2008 жылы голландтық футболшы мансабында жаңа парақ ашылып, ол жазда мадридтік «Реалмен» келісім-шартқа қол қояды. «Гамбург» 15 млн. еуро сыйақыға ие болады. Сол жылдың қыркүйегінде ван дер Варт «Корольдік клуб» сапындағы алғашқы ойнында «Нумансия» қақпасына гол дарытады. thumb|right|upright|Реал Мадридте ойнауда
«Тоттенхэмде»
2010 жылдың 30 тамызында трансферлік терезенің жабылуына екі-ақ сағат қалғанда «Тоттенхэм» ван дер Вартқа құны 8 миллион фунттық ұсыныс жасайды. Ұсынысты қабыл алған Рафаэль жаңа жейдедегі тұңғыш кездесуін «Вест Бромвичке» қарсы ойнайды. Қазіргі кезде ван дер Варт «Тоттенхэмнің» көшбасшы футболшыларының бірі болып табылады.
Голландия құрамасында
Футбол «суретшісі» Рафаэль ван дер Варт Нидерланд құрама командасында 2001 жылы 6 қазанда Андоррамен кездесуде оранж түсті жейдені тұңғыш киеді. Қызғалдақтар елі командасында Рафаэль стандартты жағдайларды орындайтын негізгі ойыншысы саналады. Онымен қатар ван дер Варттың басқа да бағалы қасиеттерін атар болсақ, тамаша дриблинг, дәл пас берудегі шеберлік, алаң кеңістігін бірдей көре білу қабілеттерін айту керек
Командалық
«Аякс»
«Гамбург»
«Реал Мадрид»
«Мидтьюлланн»
Сілтемелер
Санат:Нидерланд футболшылары Санат:1983 жылы туғандар Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойыншылары Санат:Гамбург ФК ойыншылары Санат:Аякс Амстердам ФК ойыншылары Санат:Реал Бетис ФК ойыншылары Санат:Мидтьюланд ФК ойыншылары Санат:Эсбьерг ФК ойыншылары Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Уәкілетті банктер
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
NGC 2630
NGC 2630 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Плюмье
Плюмье (Plumieux) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Сен-Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 38,92 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22241, пошта индексі — 22210.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1080 адамды құрады. Халық тығыздығы — 27,75 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
Құлжабасы
Құлжабасы – Қопа аңғарының солтүстігіндегі таулар.
Географиялық орны
Алматы облысы Жамбыл және Жамбыл облысы Қордай аудандары аралығында орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 1178 м. Солтүстік-батыстан шығысқа қарай 39 км-ге созылған, енді жері 9 км. Қиыр солтүстік-батыс бөлігіндегі ең биік жері 1183 м. Беткейі тауаралық аңғарлармен сай-жыралармен тілімденген. Шу-Іле тауларының сілеміне жатады. Тау бөктерінде Таспа, Ақмола, т.б. көптеген бұлақтар бар. Солтүстігінде Қарой аңғары, шығысында Доланқара тауы жатыр.
Өсімдігі
Етегінде жусан, бетеге, қараған, т.б. өсімдіктер өседі. Мал жайылымына қолайлы.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) таулары Санат:Қордай ауданы таулары
Су буының энтальпиясы.
Су буының энтальпиясы. <p style="text-indent: 25px;">P=const кезінде, будың пайда болу процессіне қолданылатын теңдеу ''dq=di-vdp. dp=0 және dq=di'' кезіндегі шама: <p style="text-indent: 25px;">P=const кезінде, жылулықтың меншікті мөлшері болып, есептеледі. <p style="text-indent: 25px;">Будың пайда болуы, соңғы және бастапқы жағдайы аралығының энтальпия айырмасына тең. Қайнаушы сүйықтықтың меншікті энтальпиясы і, құрғақ қаныққан будың энтальпиясы і және қатты қыздырылған будың энтальпиясы і, қысымға байланысты, әр қайсысына сәйкес, кестеде, құрғақ қаныққаны үшін және қатты қыздырылғаны үшін беріледі. <p style="text-indent: 25px;">(7.4) теңдеуге байланысты меншікті жылулық, P=const кезіндегі, қайнаған судың құрғақ қаныққан буға айналуына жұмсалуын немесе меншікті жылулықтың булануы деп аталуының, айырмасына тең: r = i"-i' (7.5) ал қаныққан құрғақ будың меншікті энтальпиясын: і" = і'+ r (7.6) <p style="text-indent: 25px;">Жылулықтың меншікті булануының шамасы r, құрғақ қаныққан бу үшін, қысымына байланысты (немесе қанығу температурасы tн) кестеде келтірілген. Ылғалды қаныққан будың құрғақтық дәрежесінің х<1 меншікті энтальпиясын анықтауын мына формуламен: мұндағы хr - жылулықтың P=const кезіндегі, қайнаған судың ылғалды қаныққан буының, құрғақтық дәрежесіндегі - х жұмсалуы.
Дереккөздер
Санат:Жылу техникасы Санат:Ғылым
Яребична (Варна облысы)
Яребична (Яребична) — Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аксаково қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 187 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9158. Телефон коды — 052. ЕКАТТЕ коды — 87518.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
Ерубай күмбезі
сүрмесіз|оңға Ерубай күмбезі - Ерубай би Жолдыбайұлының бейітінің басына күйдірген кірпіштен тұрғызылған (19 ғасыр) сәулетті күмбез.
Бетпақдаладағы Баршақұмның күншығыс етегінде (Ұлытау ауданы, Сарысу ауылдық округі аумағында), Ташкенттен Қызылжарға (Петропавл) баратын ескі керуен жолының үстінде. Күмбезді жасаушы — атақты қазақ сәулетшісі Әбіш Құнанқараұлы. Күмбез сегіз қырлы жобамен салынған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан сәулеті
Кіші Инта
Кіші Инта — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Косью өзенінің оң жағалауынан 29 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 41 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Ларзак (Дордонь)
Ларзак (Larzac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Сарла-ла-Канеда округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,78 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 137 адамды құрады. Халық тығыздығы — 20,21 адам/км².
Кевру-Ягун
Кевру-Ягун — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Юган өзенінің сол жағалауынан 286 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 87 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Миялы (Атырау облысы)
Миялы – Атырау облысы Қызылқоға ауданындағы ауыл, аудан (1959 жылдан) және Миялы ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Облыс орталығы – Атырау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 325 км жерде, Тайсойған құмының солтүстік-шығысында, Ойыл өзенінің сол жағасында орналасқан.
Тарихы
Іргесі ауыл шаруашылығын ұжымдастыру кезінде қаланған. 1942 жылы ұжымшар орталығы болды. 1949 жылы Тайсойған механикаландырылған мал шаруашылығы стансасына айналды. “Мия” шөбі көп шығуына байланысты ежелгі тұрғындар мекендерін «Миялы» деп атап кеткен екен.
Халқы
2023 жылдың қаңтарында тұрғындар саны 7746 адамды (3945 ер адам және 3801 әйел адам) құрады.
Бельпберг (Берн)
250px|thumb|Картада орналасуы Бельпберг (Берн) (Belpberg BE) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Зефтиген округінің құрамына кіреді.
Миялы (Атырау облысы)
Мәдени-әлеуметтік мекемелер
3 балабақша, 2 орта мектеп, 1 мектеп-гимназия, 1 өнер, 1 спорт мектептері, 1 мәдениет үйі, 1 кинотеатр, 1 орталық аурухана, 1 емхана бар.
Бельпберг (Берн)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 387 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.7 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 862, пошта индексі — 3124.
Миялы (Атырау облысы)
Шағын кәсіпорындар
7 ЖШС, 131 жеке кәсіпкер, 11 шаруа қожалығы, 2 АЗС, 19 жеке дүкен, 1 шайхана, 1 орталық монша, 2 жеке дәріхана, 1 кафе-бар, 1 кафе, 2 базар бар.
Бельпберг (Берн)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері Санат:Швейцария
Миялы (Атырау облысы)
Діни ұйымдар қызметі
солға|200px
Дереккөздер
Санат:Қызылқоға ауданы елді мекендері
Эйну
Эйну (айну, абдал) — ұйғырлардың субэтникалық тобы, жеке этникалық топ болуы мүмкін. (Қытай, Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы). Халық саны 30 мыңға жуық.
Тілі
Тілі - Үнді-еуропалық отбасының батыс ирандық тобының эйну тілі.
Діні
Сенушілер – мұсылман-шииттер.
Тарихы
Эйну терминінің шығу тегі белгісіз. Ұйғырлар және басқа көрші халықтар бұл халықты абдали деп атайды, бұл терминді эйнулардың өзі қатты ұнатпайды. Абдал, абдали деп аталатын халық тобы туралы тарихи деректер сириялық және грек авторларының жазбаларында айтылған, біздің заманымыздың 1-мыңжылдығынан байқауға болады. Эйнулар өздерінің ата-бабаларын Ираннан немесе одан да көп батыс аймақтардан шыққан деп санайды, ұйғырлар эйнуларды сығандарға жатқызады.
Кәсібі
Негізгі кәсібі - егіншілік, мал шаруашылығы, қолөнер, қайыршылық, әншілік, түрлі қызметтер жиі кездеседі.
Өмір салты
Бытыраңқы өмір сүретін эйнулар жергілікті халықтан оқшауланған және жиі жек көретін каста болып саналады. Ән, би, музыкалық фольклор өте бай.
Жергілікті типтегі балшықтан жасалған үйлер тән, бұрын қара жүннен жасалған шатырларда тұрған.
Ерлерге арналған киім – ұзын ақ туника тәрізді көйлек, әйелдер – металл әшекейлері бар тігілген белдемше мен жемпір.
Дереккөздер
Санат:Қытай этникалық топтары
IC 3103
IC 3103 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Сыртқы сілтемелер
IC 3103 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Аффект
Аффект  (affects — жан толқынысы) — адам көңіл-күйінің кенеттен өзгеріп, әсерленуі (долдану, үрейлену, т.б.). Жас балаларда жиі кездеседі. Аффект кезінде оқыс қимыл-қозғалыстар (ерекше мимика, ым-ишара) жасалып, қатты дауыс шығады (айқайлау, жылау). Мысалы, тынышсызданудан басталған қорқу сезімі үрейленуге ұласып, аффект дәрежесіне жетеді. Қуаныш кернеген немесе қайғы-қасіретке душар болған ересек адамның да жан толқынысы аффект түріне өтуі мүмкін. Аффекттің сыртқы белгілері адамның өзіндік ерекшеліктеріне (еркіне, жоғарғы жүйке жүйесінің қызметіне) байланысты. Аффект ұзақ уақыт бойы бойын билеп алған адамның сыртқы түрі өзгеріп, жүйке ауруына шалдығуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология
Климакс (Мичиган)
Климакс (Climax) — Мичиган штатының Kalamazoo округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
NGC 7126
NGC 7126 — Үндіс шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 22 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7126 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67418, ESO 145-18, AM 2145-605, IRAS21456-6050.
Қыз ойнақ
Қыз ойнақ — ұлттық ойын. Қыз ойнақ көбіне ши тарту, жүн сабау, киіз басу жұмыстары жасалған кеште өтеді, себебі мұндай іске жас қыз-келіншектер көптеп тартылады. Кеште ән салынады, домбыра шертіледі. “Кемпір мен шал”, “Бүркіт пен қоян”, “Қасқыр мен түлкі” тәрізді ойындар ойналады. Қыздың ұзатылар алдында ауыл жастарымен қоштасу ретінде өткізілетін ойын-сауық кеші де Қыз ойнақ деп аталады.
Дереккөздер
Санат:Қазақтың ұлттық ойындары
Көкнәр ұрықтары
Көкнәр ұрықтары (Маковые семена) — көкнәр тұқымдасына жататын бір жылдық және көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Сабағы жіңішке, түкті; жапырағы жалпақ. Олардың көкшіл, ақ, сұрғылт-қоңыр үш түрі бар. Тұқымдардың ылғалдылығы — 11%, бөтен дәндер мен майлы қоспалардың құрамы 15%-дан аспауы, ал меңдуана дәндерінің қоспасы 0,1%-дан кем болуы керек.
Дереккөздер
Санат:Көкнәрлер
Қыз қуар
thumb|right|300px| Қыз қуар (qız qov; кыз куумай; ҡыҙ ҡыуыу) — (Кейде қыз қуу деп те аталуы мүмкін) Мерекелерде өткізілетін ат үстіндегі спорттық мәні бар ойындардың бірі. Қыз қуарға бір қыз, бір жігітті көз көрім жерге атпен жібереді. Барғанша жігіт қызбен әзілдесіп барады. Қайтарда Жігіт озуға тырысады, ал қыз жігітті қамшымен шықпыртуға тырысады. Ереже бойынша қыз жетсе, қамшының астына алуға хақылы. Жігіт тек тез қашуды және қамшы тигізбеуді көздейді. Көп жағыдайларда қыз қуып жетсе жігітке қамшы тигізбей, жай басынан қамшы үйіреді. Бұл жігіт үшін намысты жағдай. Егер жігітке ызаланса аямауы мүмкін. Бұл ойынды бір-бірін ұнататындар да, былайғы боз балалар да еркін ойнауы мүмкін. Ол әрі ат үстіндегі мәдение дене тәрбие.
Кейбір кейнгі зерттушілер бұл ойында қызды жігіт сүйеді дегенді айтады. Бұл ақылға қонымсыз, қыз қуар ойынын көрмегендердің фантазиясы. Олар осы арқылы бұл ойынды қазақ жастарының махаббаттасуы ретінде айтқысы келеді. Бірақ қазақ қоғамында жиналған жұрттың көзінше қызды сүю өте әдепсіз қылық есептеледі, ондай жағдайда намысқа тиіп, рулар арасында тіпті қақтығысқа әкелуі мүмкін. Сондықтан тіпті олар алда қосылатын, не қосылған жұптар болса да, бәрібір ат үстінде сүйісу деген әңгіме жоқ. Әрине, өзара әзіл-қалжың болуы мүмкін. Ойындағы ең басты ереже жігіттің атқа мықты шаба алуы, болмағанда қыздардың қамшысы тиіп масқара болуы.
Қыз қуар Қазақстанда, Қырғызстанда ойналатын ұлттық ат ойыны тобына жатады. Мерекеден басқа, бұл ойын бұрын үйлену тойларында өткізілген. Әрине, ежелгі нұсқасы қазір ережеге түсіп, бәлгілі бір тәртіппен өтізілу қолға алынды, бірақ негізгі нәрселер өзгерген жоқ. Ойынның негізгі көздегені жігіттердің намысын шыңдау, ат үстіндегі өнерін, қабілетін арттыру, жақсы ат баптау. Мықты жігіттер жақсы ат баптайды, ат үстінде де өте жақсы отырады, демек ол қыздан таяқ жей қоймайды. Ал, болбыр жігіттер ат үстінде дұрыс отыра алмайды, аты да шабан болуы мүмкін, демек ол қыздың қамшысына қалады.