cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Уроно-Яга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қуық түбі безінің қабынуы
Жедел түрлі
Жедел харектерлі: тұтқиыл ұстайды, ұстағанда жанға қатты батады, ауру белгісі көп, азабы күшті болады. Бұл ауруға көп жағдайда бактериялардың, айталық, жуан ішек таяқшасының қуық түбі безіне қонуы себеп болады.
Созылмалы түрі
Санат:Қабынулар Санат:Аурулар Санат:Медицина
Харута-Шор
Харута-Шор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Харута өзенінің оң жағалауынан 28 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Эдельстауден
Эдельстауден (Edelstauden) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Фельдбах округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 451 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 6.75 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — FB, ресми идентификациялық коды — 6 04 08.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Хиршман (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Мәңгілік бейнелер
Мәңгілік бейнелер — белгілі бір заманда, қоғамдық ортада қалыптасқан мінез-ерекшелігі бар, сонымен бірге бойынан жалпы адамзатқа тән сипат-қасиеттер де айқын танылатын, типтік тұлға дәрежесіне көтерілген әдеби бейнелер.
Олар адмагершілік пен әділетсіздік, махаббат, зұлымдық, қызғаныш секілді жағымды және жағымсыз мінез, іс-әрекеттер арасындағы қайшылықты, тартысты көрсетеді. Ғасырдан ғасыр ауысып, заман өзгерсе де, мұндай бейнелер өзінің танымдық, тәрбиелік мәнін жоғалтпайды. Және бір халықтың әдебиеті көлемінде ғана қалмай, дүние жүзі мәдениетінде танымал бейнелер болады. Мұндай типтік бейнелердің тұлғасынан оларға айырықша тән мінез-сипат, өзіндік кейіп анық көрінеді.
Классикалық әдебиетте кейде ірі тұлғалар көбінесе бір қырынан, бір мінезімен танылады. Мысалы, Отеллоның бойынан алдымен қызғаншақтықты, бірбеткейлікті көрсек, Ягоның мінезінен, іс-әрекетінен әзілдікті, азғырғыштықты көреміз. Дон-Кихотқа адалдық пен аңғалдық тән болса, Гобсекке сараңдық айырықша тән. Сонымен бірге бұл әдеби бейнелердің өмір шындығын, адамның мінез-құлқын терең ашып көрсететін кең мазмұндылығын да ескеру керек. Типтік бейнелер міне-тұлғасы сан қырлы, жан-жақты бола тұра, әрқайсысы өзіне тән, тайға таңба басқандай айқын, даусыз, ой-санаға орнаған қалып, тұрпатымен танылады. Қазақ әдебиетінде батырлық бейнесі Қобыландымен, Ер Тарғынмен байланыстырылса, сұлу, нәзік әрі ақылды ғашық қыз туралы айтылғанда, Жібек, Баян, Ақжүністі еске аламыз. Зұлымдық бейнесі Бекажанмен, сараңдық Қарабаймен байланыстырылады. Әр халықтың әдебиетінде ұшырасатын сом, нанымды жасалған бейнелер өткенді ғана емес, бүгінгі өмірді түсініп-білу үшін өте бағалы. Көне заман тарихына үңілсек, Одиссей сергелдеңге түскен батыр бейнесін білдіреді. Прометей адам үшін азап шекккен жан ретінде есте қалған. Бұлардың бәрі қоғамдық ой-санада үлкен орын алған әдеби бейнелер. Адамзаттың әділдікке, адамгершілікке, таза махаббатқа ұмтылуы, сол биік идеалдар үшін күресі ешқашан мәнін жоғалтпайтынын мойындасақ, мұндай танымдық, көркемдік қасиеті мол әдеби бейнелердің де адам қауымымен бірге жасайтыны, ешқашан ескірмейтіні талассыз дей аламыз.
Дереккөздер
Санат:Әдеби кейіпкерлер Санат:Әдебиеттану
Мюнхринген
Мюнхринген (Münchringen) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Фраубруннен округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 560 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.4 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 547, пошта индексі — 3303.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Тәуелсіздік және демократия
Тәуелсіздік және демократия — 2011 жылы Алматы қаласы «Дәуір» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Ә. С. Қалмырзаев. Беттер саны — 280.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-217-177-8.
Жемшөп ашыту
Жемшөп ашыту (дрожжевание кормов) — жемшөпті ашытқылармен өндеуге негізделген биологиялық тәсіл. Алдын ала бөлек дайындалған ашытқы ұйытқысын туралып, араластырылып, ылғалдандырылған жемшөп қоспасына араластыра отырып қосады да, жылы жерде бөктіріп ұстайды. Нәтижесінде жұмсарып, жаңа піскен нан иісті хош иістенген, мал сүйсініп жейтін азық дайындалады. Ондағы көбейген ашытқылар, яғни дрожжылардың дене белогінің аминқышқылдық құрамы өсімдік белогінің аминқышқыл кұрамынан биологиялық тұрғыдан құндырақ, яғни ауыспайтын аминқышқылдарына қанығу дәрежесі жоғары болғандықтан, ашытқыланған азықта құнды протеин деңгейі жоғарылайды. Сонымен қатар ашытқылар азықты бірқатар, атап айтқанда В тобымен және К витаминдерімен байытады.
Дереккөздер
Санат:Мал шаруашылығы
Кабанаш-де-Вириату
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 698 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,94 км² шамасында. Халық тығыздығы — 77,4 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Корте-де'-Кортези-кон-Чиньоне
Корте-де'-Кортези-кон-Чиньоне (Corte de' Cortesi con Cignone) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Кремона провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1076 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 83 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 12 км² шамасында. Пошта индексі — 26020.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Дэлтон Гардэнс (Айдахо)
Дэлтон Гардэнс (Dalton Gardens) — Айдахо штатының Кутеней округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 6.2 км². FIPS коды — 16-20350.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 2278 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Кутеней округы (Айдахо)
Паули принципі
Паули принципі. Күрделі атомдардың орбитальдарын электрондармен толтыру үшін орбитальдардың әрқайсысында бола алатын электрондар санын анықтап алу қажет. Ол үшін 4 квант санын өзара комбинациялайдың жолын білу керек. Мұнда үшінші электрон болуы мүмкін емес, егер болған жағдайда онда Паули принципін бұзып, үшінші электрон алғашқы екеуінің біреуіне ұқсап кетер еді. n = 2 болғанда біріне бірі ұқсамайтын 8 электрон бола алады. Бір квант қабатындағы бірдей орбитальдарды электрондармен толтыру үшін Гунд ережесін білу керек. Гунд ережесі бойынша берілген қабатшадағы электрондардың спин сандарының қосындысы максималь болуы шарт.
Жылға (техника)
Жылға (Ручей) — деформаңияны жүргізгенде дайындаманың түрін жөне өлшемін өзінің түріне жөне өлшеміне сөйкес ететін қалыптың қабырғасымен шектелген қуыс.
Вильстер
Вильстер (Wilster) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Штайнбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4487 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 2,71 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 61 113. Муниципалитеттің басшысы — Вальтер Шульц.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Малиновка (Павлодар облысы)
Малиновка — Павлодар облысы Шарбақты ауданы, Шарбақты ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Шарбақты ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 7 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 454 адам (230 ер адам және 224 әйел адам) болса, 2009 жылы 361 адамды (197 ер адам және 164 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Шарбақты ауданы елді мекендері
Театр өмірі
Театр өмірі – газет. Шығарушы – Қазақ КСР-і Мәдениет министрлігінің Өнер істері бас басқармасы. 1962 жылдың сәуір – желтоқсан айлары аралығында Алматыда айына екі рет қазақ және орыс тілінде шығып тұрды. Газет бетінде жергілікті жердегі кәсіптік және халық театрлары, әр түрлі концерттік ұйымдар мен филармониялар, олардың репертуарындағы жаңа шығармалар және сахна өнеріне байланысты баспадан шыққан жаңа кітаптар туралы қысқа хабарлар, сондай-ақ Алматы театрлары мен концерт залдарының апталық репертуары жарияланды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Қазақстан газеттері Санат:Қазақ тілді газеттер Санат:Орыс тілді газеттер
Шаблан Ділдәбеков ауылдық округі
Шаблан Ділдәбеков ауылдық округі – Түркістан облысы Жетісай ауданындағы әкімшілік бірлік. 2005 жылға дейін Жамбыл ауылдық округі деп аталған.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Алпамыс, Байдала, Бірлік, Достық, Жамбыл, Жаңадала, Зерделі, Кемер, Күрішті, Қызылтаң, Сайлау, Сұлубұлақ, Сырабат ауылдары кіреді. Орталығы – Жамбыл ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 10 864 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Жетісай ауданы ауылдық округтері
Тип 11 (пулемет)
300px|нобай|оңға|Тип 11 Тип 11 - Жапония императорлық армиясының қолға ұстайтын пулеметі. 11 индексі император Тайсеннің билік құрған жылдарын білдіреді.
Пулеметтің қоректену жүйесі әмбебап болатын: бес патронға арналған винтовкалық оқсауыт арнайы бункер-қабылдағышқа салынатын. Мұндай құрлымның артықшылығы да (басқа жаяу әскер қаруларымен бірге атыс жиынтығын бірег ұстау, артық заттар тасымалдау, т.б.), кемшелігі де (тез ластану) болады.Бункерді кез келген уақытта толтыруға болатын. Кеңестік жұмысшы-шаруалар армиясы Манчьжуриядағы қақтығыс кезінде аталған қарумен танысып, Кеңес шенеуліктері пулеметке қызуғышылық танытты. КСРО-да осыған ұқсас бункері бар, саны шектелген «ДП» пулементтері шығарылды. Бірақ кейін топтап шығаруға ұсыныс түспеді. Пулеметтің ауыспалы ұңғысы былғарыдан тiгiлген радиаторға орнатылады. Оқ ашық оқпаннан атылады, оқты бiр-бiрлеп ату режимi қарастырылмаған. Пулеметтің дизайнын француздардың пулеметіне негіздеп Кижиро Намбу дайындады. Пулеметті тіреумен де, арнайы үштанған станокқа қойып та қолдануға болады. Оның тағы бір нұсқасы Тип 91 - 1931 жылы жасалған, танкіге арналған пулемет. Оптикалық көздегіш бар, бункер көлемі ұлғайтылған. Тип 11 пулеметі 1922 жылы белсенді қолданыста болды. 1947 жылға дейін 29 000 дана пулемет шығарылды. .
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қарулар Санат:Жапония тарихы
Друмрайт (Оклахома)
Друмрайт (Drumright) — Оклахома штатының Creek округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2905 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18.3 км² шамасында. FIPS коды — 40-21750.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Үшінші Адай болысы
Үшінші Адай болысы — Қырғыз АКСР-дағы Адай уезінің әкімшілік бөліну бірлігі.
Әкімшілік бөлінуі
9 әкімшілік ауылдан тұрады, 1078 үй бар. Оның 941-і көшіп-қонып жүреді. 110 үй Сағыз өзені бойында мал шаруашылығымен қатар егін салумен де шұғылданады. 10 үй Хиуа каласында, 12 үй қысы-жазы Самда болатын жатақтар.
Халқы және көшу жолдары
Негізгі рулары — Қосқұлақ, Жары. Болыс халқы жазда Сағыздың Жетікөл, Ащы, Ақжар, Байсарысына дейін көшеді. Қыста Ерлі-Көшкен, Шыбынды, Әлібек, Ащыбас, Қарақұдық, Құсшы, Қаңбақты жерлерін қыстайды. Көктем мен күзде Белсексеуіл, Барсакелмес, Қараой, Шағырлы, Жақсы және Жаман Қайрақты қоныстарына көшіп барып отырады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның болыстары
Майтерек
Майтерек — Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы, Ақбұлақ ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2014 жылы таратылған.
Географиялық орны
Округ орталығы - Ақбұлақ ауылынан солтүстік-батысқа қарай 18 км-дей жерде орналасты.
Халқы
Тұрғыны 31 адам (2009).
Дереккөздер
Санат:Күршім ауданының таратылған елді мекендері
Гидроорман мелиорациялық жүйе
Гидроорман мелиорациялық жүйе — орман аумағынан артық суды жинап, басқа жаққа бұрып әкету арқылы топырақтағы судың, ауаның алмасу режімін сақтау үшін қолданылатын гидротехникалық және т.б. инженерлік құрылыстар кешені.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Үй қожалығы
Үй қожалығы, үй шаруашылығы — экономиканың негізгі құрылымдық бірліктерінің бірі, нарықтық қатынастардың аса маңызды нысаны. Ол бір немесе бірнеше адамнан құралуы мүмкін.
БҰҰ және бірқатар халықаралық ұйымдар 1993 ж. қабылдаған ұлттық шоттар жүйесінде үй қожалығы “бір тұрғын алаңда бірге тұратын, өзінің табысы мен байлығын толық немесе ішінара ортақ қорға салатын және кейбір тауарлар мен көрсетілетін қызметтерді, негізінен тұрғын үй мен тамақ өнімдерін бірлесіп тұтынатын адамдардың шағын тобы” ретінде сипатталады. Үй қожалығы көлемі жөнінен көбінесе отбасымен үйлес келеді. Алайда үй қожалығының құрамына отбасының мүшесі болып табылмайтын адамдар да кіруі мүмкін. Түрлі елдерде үй қожалығының құрамында салт-дәстүрге, білімге, мәдениет ерекшеліктеріне, климатқа, ахуалға, т.б. қарай күшті айырмашылықтар болуы мүмкін. Қожайын тұратын алаңда малайлар немесе басқа да жұмыскерлер үй қожалығының мүшесі болып саналмайды, өйткені бұл ретте үй қожалығы талаптарының бірі орындалмайды: олар ұжымдасып тұтынатын қорларға ортақтаса алмайды. Бірлесіп тұру шарты, олар тұтынатын тамақ өнімдері оларды жалдаушылардың тұтынымының бір бөлігі болып есептелмейді. Ұлттық экономикадағы үй қожалығы секторы (үй қожалығының жиынтығы) нарыққа экономикалық және еңбек ресурстарын береді, оларға деген қажеттілікті кәсіпорындар (фирмалар) ұсынады. Үй қожалығы алған табыс жеке адамдардың меншікті қажеттерін қанағаттандыруға, негізінен тауарлар мен көрсетілетін қызметтерді тұтыну түрінде пайдаланылады. Үй қожалығы секторы, сондай-ақ ішкі жинақ ақшаның аса маңызды көзі болып табылады; демографияда — адамдарды олардың бірлескен тұрмысын ұйымдастыру: ортақ үй қожалығын жүргізу, бірлесіп тұру, т.б. кезінде туындайтын қатынастар біріктіретін әлеуметтік-экономикалық ұя. Отбасынан үй қожалығының өзгешелігі мынада: онда туыстық қатынастардың болуы немесе бір үй қожалығының мүшелері арасында бір-бірін қадір тұтушылық міндетті емес, оның құрамына зейнеткер, үй қызметшісі, т.б. кіруі мүмкін, сондай-ақ үй қожалығы өз бетінше өмір сүретін, бөлек тұратын бір адамнан да тұруы мүмкін. Халық санағы үшін үй қожалығы ұғымы тұрмыстық қалыпқа негізделген, оның шеңберінде жекелеген адамдар немесе адамдар тобы өзін тағаммен және тұрмысқа қажетті барлық нәрселермен қамтамасыз етеді.
Дереккөздер
Санат:Отбасы
Черемиска (Тулажка тармағы)
Черемиска — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы, Кострома облысы, Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тулажка өзенінің сол жағалауынан 3,7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга; Ветлуга қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Актив алқап
Актив алқап - ядролық отын орналасқан, ядроның тізбекті бөліну реакциясы өтетін және энергия бөлінетін ядролық реактордың бөлігі.
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Химия
Жабығу
Жабығу ауруы (depressio) — сезімдік рухани аурудың (бұқпа деп те аталады) бір түрі.
Жан дүниедегі дерт — бұл аурудың көрнекті белгісі боп есептеледі. Бұнда ауырған адамның әлі құриды, ұйқысы қашады, одан бара-бара тамаққа зауқы соқпайды, қарадай қайғырады, әрқандай бір іске көңілі тартпайды, үмітсізденеді, тіпті дұниеден торығады.
Бұл сырқаттың ерекше белгісі: ауырған адамның ойламы азаяды, әрқандай бір істің талабынан шыға алмайды. Кейбір науқастар өзіндегі ауру белгілерінен уайымдап, шошынады да осы ауруға кіріптар болады. Кейбір адамдар бұғып жата береді, сөзі азайып мелшиіп отыра береді, көзіне елес қаптап, құлағы жаңғырып, елеңдейді. Адамдардан аластай түседі.
Аурудың тамақтануы
Жағатын тағамдар
Санат:Медицина
Овча-Могила (Велико Тырново облысы)
Овча-Могила (Овча могила) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Свиштов қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 644 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5295. Телефон коды — 06327. ЕКАТТЕ коды — 53196.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Москворецк ауылдық округі
Москворецк ауылдық округі — Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы әкімшілік бірлік.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 682 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Тимирязев ауданы ауылдық округтері
Актив электр кедергісі
Актив электр кедергісі - электр тоғының болуы жылу бөлінуіне әкелетін дененің электр кедергісі.
Дереккөздер
Санат:Физика
Гидропедология
Гидропедология – топырақ суының қозғалысы мен қасиеттерін топырақ ортасының құрылысымен және құрылымымен байланысты зерттейтін ғылыми сала.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Чуваш тілі
Чуваш тілі (өз атауы — чăваш чĕлхи, чăвашла) — түркі тілдерінің оғыр тобына кіреді. Көбінесе Чувашияны мекендейтін чуваштармен сөйленетін тіл.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Оғыр тілдері Санат:Түркі тілдері Санат:Ресей тілдері
Силея
Силея (Silea) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Тревизо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9767 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 499 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 18 км² шамасында. Пошта индексі — 31057.
Елді мекеннің қамқоршысы — S. Michele Arcangelo. Жыл сайынғы мерекесі — 29 қыркүйек.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Лангенберг (Гютерсло)
Лангенберг (Гютерсло) (Langenberg (Kreis Gütersloh)) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан муниципалитет. Детмольд әкімшілік округіне бағынады. Гютерсло ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 8048 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 38,71 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 7 54 024. Муниципалитеттің басшысы — Зузанне Миттаг.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Рудольф Клаузиус
Рудольф Клаузиус (Rudolf Julius Emanuel Clausius, туылғандағы есімі  — Рудольф Готтлиб (Rudolf Gottlieb); 2 қаңтар 1822, Кёслин (алдын — Кошалин) — 24 тамыз 1888, Бонн) - неміс физигі, жылудың молекулалық-кинетикалық теориясы мен термодинамиканың негізін қалаушылардың бірі. Берлин университетін бітірген (1840). Заттың бір агрегаттық күйден екінші бір күйге ауысының кинетикалық теориясын жасады. Сөйтіп балқу темперасы өзгерісінің қысымның өзгерісіне байланысты екендігін дәлелдеп шықты. Джоуль-Ленц заңын теориялық жағынан негіздеді, электролиз теориясына елеулі үлес қосты (1857).
VSCO
VSCO — Калифорния штатындағы Окленд қаласында орналасқан, 2011 жылы құрылған американдық компания. Компанияның негізгі өнімі IOS және Android құрылғыларына арналған VSCO Cam бағдарламасы болып табылады. Бағдарлама фотосуреттерді пресет және басқа да құралдар көмегімен өңдеуге мүмкіндік береді.
Қаржыландыруы
2014 жылдың 6 мамырында жаңа, дамушы компанияларды пайда көру мақсатында қаржыландырумен айналысатын Accel еншілес компаниясы VSCO өркендеуіне 40 миллион долларды инвестициялайды. Негізін қалаушылардың бірі Джоэл Флори сұxбаттарының бірінде өзінің компания таңдауын "Көптеген ұсыныстардың ішінен Accel-ді таңдадық, себебі олар біздің ұйымның бар маңыздылығын түсініп және біздің жұмысымызды құрметтей білді" деген сөздерімен түсіндірді.
Өзге жобалары
2015 жылдың 27 қаңтарында 1000 фотографты Skillshare сайтындағы шексіз сабақ тізілімімен қамтамасыз ету үшін VSCO және Skillshare 100,000$ стипендиясы бар жоба құрды. Стипендия алу мүмкіндігіне VSCO Grid пен Skillshare бағдарламаларында аккаунты бар қатысушылар ие бола алды. Жеңімпаздар Skillshare жетекшілігімен таңдалынды.
Сілтемелер
VSCO — VSCO ресми сайты
Халықаралық қаржы-қаражат жүйесі
Халықаралық қаржы-қаражат жүйесі — Халықаралық экономикалық қатынастардың маңызды буындарының бірі. Халықаралық қаржы-қаражат қатынастары халықаралық нарық жүйесінің үш ірі құрылымының өзара әрекетінен туындайды. Олар валюталық, несиелік және инвестициялық (қаражат жұмсау) жүйелері болып табылады.
Халықаралық валюталық қатынастар
Халықаралық валюталық қатынастар — халықаралық экономикалық қатынастардың ең елеулі және қажетті саласы. Ол әлемдік экономикалық байланыстарда валютаның қызмет етуін, дүниежүзілік шаруашылық салаларының өнімдерінің айырбасын қамтамасыз ететін қоғамдық қатынастар болып табылады. Халықаралық валюталық қатынастар туралы айтпас бұрын валюта ұғымын, олардың түрлерін ажырату қажет. Әр елдің ұлттық ақша бірлігі бар екені түсінікті. Түрлі себептермен ақша бірлігі ұлттық шекараның сыртына шықса, ол жаңа сапаға ие болады, яғни валютаға айналады. Қолданылу аясына қарай валютаның бірнеше түрін ажыратады.
Ұлттық валюта
Ұлттық валюта — әр елдің ұлттық ақша бірлігі; алтын, күміс және қағаз ақша түрінде қолданылады. Ең көп қолданысқа түсетіні — қағаз ақшалары. XX ғасырдың 80-жылдарында Батыс Еуропада аймақтық еуропалық валюталық жүйе қалыптасты. Оның ақша бірлігі болып экю қабылданды. 1999 жылдың 1 қаңтарынан бастап Еуропа Одағының ортақ валютасы — еуро енгізілді.
Әлемдік валюталық жүйе ұлттық және аймақтық валюталар жүйесінің қарқынды дамуы нәтижесінде қалыптасты. Қазіргі кезде жасалатын операциялар төлемі бойынша үш орталық — Лондон, Нью-Йорк, Токио ерекше айқындалады. Сонымен қатар Еуропадағы аса ірі әлемдік нарық орталықтары ретінде Майндағы Франкфурт, Цюрих, Париж, Брюссель, ал Азиядан Сингапур мен Гонконг аталады. Әлемдік валюта жүйесінің дамуы 1968 жылы ортақ есеп бірлігі бар Халықаралық валюта қорының құрылуына негіз болды. Оның қоржынындағы АҚШ долларының үлесі шамамен 42%-ға, жапон иенасы 13%-ға, Батыс Еуропалық түрлі валюталар жиынтығы 43%-ға жетеді.
Резервтік валюта
Дүниежүзіндегі резервтік валюта құрылымы, % есебімен
Резервтік валюта қоры көп елдер қатарына экономикалық даму дәрежесі жоғары елдер жатады.
Соңғы жылдары жаңа индустриялық елдер де осы тізімге енуде. Солардың ішінен Тайвань мен Сингапурді ерекше атауға болады. Халықаралық валюталық қатынастар өте ірі банктер арасында жаңа электрондық құралдар көмегімен жүргізілетін несие беру, валютамен есеп айырысу және инвестиция салу сияқты операциялар түрінде жүреді.
Халықаралық несие нарығы
Халықаралық несие нарығы — елдер арасындағы өзара қарыз бен несие беру, төлем жасауды ұйымдастыратын келісімдер жүйесі болып табылады. Несие мемлекеттік және жеке болып ажыратылады. Мемлекеттік несие — несие беруші мемлекеттің стратегиялық саясатына негізделеді, яғни сыртқы саяси басымдылығына тәуелді. Жеке несиелер өте жиі беріледі және ол экономикалық тиімділікті көздейді.
Халықаралық инвестиция нарығы — экономикалық даму дәрежесі жоғары елдердің өз қаражатының комақты бөлігін неғұрлым даму дәрежесі төмен елдердің алдыңғы қатарлы өндіріс саласын дамытуға салу. Осы арқылы өздеріне де пайда табу мақсатын көздеген, ұзақ мерзімге жоспарланған экономикалық саясат. Ол тікелей және портфельдік инвестиция деп белінеді. Халықаралық инвестиция нарығында тікелей жеке инвестициялардың маңызы зор. Оларды ірі ұлтаралық бірлестіктер басқарады.
Тікелей инвестиция
Тікелей инвестицияға шетелде кәсіпорындар ашу, оның ішінде еншілес компаниялар жүйесін ұйымдастыру, өзара келісім негізінде бірлескен кәсіпорындар ашу, табиғат байлықтарын бірлесіп барлап-зерттеу, шетел қаржысын қабылдаған кәсіпорындарды сатып алу немесе жекешелендіру жатады. Тікелей инвестицияның осы кезге дейін жинақталған мөлшері 2 трлн доллар, оның тең жартысы АҚШ (үлесі 1/4), Ұлыбритания және Жапонияға (әрқайсысының үлесі 1/10) тиесілі.
Портфельдік инвестиция
Портфельдік инвестиция — шетелдік кәсіпорынның қызметін тікелей бақылауға мүмкіндік бермейтін акциялар, облигациялар және басқа да күрделі қаржының жұмсалу түрі.
Халықаралық инвестиция нарығы
Халықаралық инвестиция нарығында еуронарықтың үлесі күннен-күнге артып келеді. Алғашында еуронарық XX ғасырдың 50-жылдарында Еуропа жерінде пайда болып, қазіргі танда бүкіл дүниежүзін қамтып отыр. Бірақ жетекші орын әлі де Еуропа еншісінде. Оның ең ірі орталығы — Лондон. Оның үлесіне еуропалық қаржының 1/5-і келеді. Бұл көрсеткішке мүмкіндігі жағынан Жапония мен АҚШ жақындайды. Әсіресе Токио мен Нью-Йоркте орналаскан ішкі офф-шорлық орталықтар күшеюде. Нью-Йорктегі бұл орталық 1981 жылы, ал Токиода 1985 жылы ашылды. Офф-шорлық орталықтағы барлық қаражат шаралары дүниежүзінің кез келген бөлігінде, сол елдің банк және салық жүйесі бақылауынан тыс, ел экономикасынан тәуелсіз, дербес жағдайда жүргізіледі. Еуропа, Жапония, АҚШ-тан кейінгі ірі қаражат орталықтарына — Сингапур мен Сянган, сондай-ақ Кариб теңізі аймағындағы елдер: Багам және Кайман аралдары, Панама жатады.
Қазақстан экономикасының дамуында егемендік алғаннан бастап, шетелдік несиелер мен инвестициялар белсенді пайдаланыла бастады. Ресми көмек ауқымында Қазақстан 2,8 млрд доллар көлемінде несие туралы 49 келісім жасады. 1993—1999 жылдары оның 1,7 млрд доллары игерілді. Республикаға көрсетілген көмектің 53%-ы Әлемдік Банкке, 18,3%-ы Азиялық Даму банкіне, 17,3%-ы Жапония мемлекетінің үлесіне тиеді. Ал тәуелсіздік алғаннан бергі Қазақстан экономикасына шетел инвестициясының келуі 10 млрд доллардан асты. Жарияланған деректер бойынша, инвестиция құрылымының 49%-ын тікелей, 1%-ьш портфельдік инвестиция, ал 28%-ын несие, 22%-ын халықаралық қаржы ұйымдарының заемы құрайды. Тікелей инвестицияның 60%-ы мұнай өндіру мен өңдеуге, 10%-ы түсті металлургия, 5%-ы газ өндіру саласына, ал қалған белігі қара металлургия, пайдалы қазбаларды барлау, тамақ өнеркәсібі, ауыл шаруашылығы және жаңа технологияларды енгізу мен ғылымды қолдау салаларын дамытуға салынды. Шетелдік инвестицияның Қазақстан экономикасына салыну мөлшері бойынша 1-орынды Жапония — 25,4%, 2-орынды АҚШ — 21,5%, 3-орынды Ұлыбритания — 17%-ын иеленеді.
ТМД және Балтық жағалауы елдері бойынша халықаралық несиелік рейтинг берілген елдер арасында Қазақстан Ресейден кейінгі 2-орын алады. Әлемдік Банктің мәліметі бойынша, дүниежүзілік несиелік рейтингте Қазақстан алғашқы 20 мемлекеттің қатарына енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Қаржылық жүйелер
Верней-сюр-Вьенн
Коммунаның INSEE коды — 87201, пошта индексі — 87430.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4209 адамды құрады. Халық тығыздығы — 121,93 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
Созим
Созим — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Колыч өзенінің сол жағалауынан 30 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Радиоактивті сәулелену көзінің активтілігі
Радиоактивті сәулелену көзінің активтілігі - сәулеленуші көздің радиоактивті атом ядросының толық ыдырау санының осы ыдырау саны өткен уақыт аралығына қатынасы.
Естре (Па-де-Кале)
Естре (Estrée) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Монтрей округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,47 км² шамасында.
Радиоактивті сәулелену көзінің активтілігі
Дереккөздер
Санат:Физика
Естре (Па-де-Кале)
Коммунаның INSEE коды — 62312, пошта индексі — 62170.
Радиоактивті сәулелену көзінің активтілігі
Дереккөздер
Radioactive decay
Естре (Па-де-Кале)
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 310 адамды құрады. Халық тығыздығы — 69,35 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Black Star Inc.
Black Star Inc. (толық аты Black Star Incorporated) — ресейлік тәуелсіз дыбыс жазатын лейбл және продюсерлік орталық. Құрамында әр түрлі музыкалық бағытта жұмыс жасайтын артисттер бар. Лейблдың құрушысы және иегері хип-хоп-орындаушы және музыкалық продюсер Тимур Юнусов (Тимати) болып табылады. Black Star Inc. командасы түрлі бағыттағы музыканы,жұлдыздармен жұмысты,континент аралық жобаларды және басқаларын қамтиды. 2010 жылдан бастап Black Star Wear жүйесінің киімін шығарады.
Тарихы
2010 жылы Black Star Inc. «Сливки» музыкалдық тобының әншісі Карина Коксты 1.5 млн. АҚШ долларына сатып алды. Осы уақытқа дейін әншінің екі бейне синглы жарыққа шықты: «Летать высоко» және «Всё решено».
2012 жылы лейбл хип-хоп әншілер L'One, KReeD, Артем Шел және суретші Павел Галанинмен келісім-шартқа отырады.
Дереккөздер
Санат:Ресей музыкасы
Шиш
Шиш — осы ағылшынның ескі үнді тіліндегі "панч" бес деген сөзден шыкқан. Құрамында бес түрлі қоспалар: шарап, ром, жеміс шырыны, кант (немесе бал), дәмқосарлар. Спирттің мөлшері 15—30%, ал қанттың мөлшері — 30—40%. Пунштер салқын немесе ыстық болады. Кейде алкогольсіз пунштер дайындалынады. Оларды салқын немесе ыстық тәтті жеміс-жидек сусындардан және консервіленген немесе балғын жидектер мен жемістерден дайындайды.
Атомдық радиус
Атомдық радиус — жай дененің кристалдық торыңдағы екі атомның орталарының ең қысқа арақашықтығының жартысы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
Жылысу (Жетісай ауданы)
Жылысу (2008 жылға дейін — Минеральные воды) — Түркістан облысы Жетісай ауданы, Жылысу ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Жетісай қаласынан батысқа қарай 14 км жерде, Достық каналының сол қапталында орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 3752 адам (1878 ер адам және 1874 әйел адам) болса, 2009 жылы 4799 адамды (2344 ер адам және 2455 әйел адам) құрады.
Тарихы
Алғашында Алшынбай ауылы деп аталған. 1957-97 жылдары аралығында мақта өсіретін кеңшар орталығы болды. Оның негізінде бірнеше шаруа қожалықтары ұйымдастырылған. Шипалы минералды суы барланған. Ауылда білім беру, мәдени, дәрігерлік, т.б. мекемелер бар.
Дереккөздер
Санат:Жетісай ауданы елді мекендері
Гизоначча
Коммунаның INSEE коды — 2B123, пошта индексі — 20240.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3669 адамды құрады. Халық тығыздығы — 53,76 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Эффузия
Эффузия — (лат. effusio - төгілу) - жер бетіне шыққан сұйық лаваның жамылғы және тасқын болып ағуы.
Дереккөздер
Санат:Геология
Жалпы пайда
Жалпы пайда - жалпы табыс пен жалпы шығын арасындағы айырма; кәсіпорының шаруашылық саласындағы жалпы қаржылық әрекетінің құндық көрсеткіші. Жалпы пайданы жасаудың басты көзі - кәсіпорын еңбеккелерін өнім өндіруге. Жалпы пайданың мөлшері кәсіпорының көтерме бағамен өткізген өнімімен түскен кіріс пен оны өндіруге және өткізуге кеткен шығынның арасындағы айырмасы. Жалпы пайданың кәсіпорында жасалған қосымша құнды және қажетті өнімді құн түрінде көрсетеді. Жалпы пайда таза пайданы анықтау үшін негіз болып, нарық жағдайында өнімнің арзанға түсуін, өзара бәсекелестікте банкротқа ұшырамауында көмегін тигізеді.
Дереккөздер
Амирова Т.А., Ольховиков Б.А., РОждественский Ю.В., Очерки по историй лингвистики, М., 1975; Солнцев В.М., Язык как системно-структурные образования, М., 1978; Общее языкознание, М., 1970, 1972, 1973.
Еуродоллар
Еуродоллар ,еуропа доллары — америкалық доллармен тұлғаланған, иелері АҚШ-тан тысқары, негізінен, Еуропа банкілеріне орналастырған ақшалай қаражат. Доллармен тұлғаланған банк шоттары осындай шоттар ашылған банкілердің доллар ақшаны несие капиталдарының халықар. нарығындағы операциялар үшін пайдаланады, өйткені доллар халықаралық валюта ретінде танылған.
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, III том
Санат:Ақша
Жанартау туфы
Жанартау туфы – жанартау әрекетінің қатты заттардан тұратын өнімдерінен (күлдер, құмдар, шементастар,жанартау атпалары, тау жынысы кесектері және т.б.) олардың бір-бірімен дәнекерлене жымдасуы нәижесінде қалыптасатын барша тау жынысытардың жалпылама атауы;құрамына қарай базальтты, андезитті,липаритті және т.б. түрлері сараланады;өзін құрайтын кесектер мен түйірлердің сипатына қарай литокластикалық (тау жынысытардың кесектері мен түйірлері), крис-талкластикалық (жекелеген минерал сынықшалары), витрокластикалық (жанартау шыныларының кесектері мен түйірлері) және аралас құрамды (витро-кристалкластикалық, лито-кристалкластикалық және т.б.) түрлерге жіктеледі.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Табиғат Санат:Жанартаулар
Акцепторлық қоспа
Акцепторлық қоспа - жартылай өткізгіште кемтіктің құралуын туғызатын қоспа.
Дереккөздер
Санат:Физика
Новоишим
Новоишим (1997 жылға дейін — Куйбышев) — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданының (1969 жылдан) және Новоишим ауылдық округінің орталығы, темір жол бекеті.
Географиялық орны
Облыс орталығы – Петропавл қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 270 км жерде, Есіл өзенінің жағасында орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 10152 адам (5019 ер адам және 5133 әйел адам) болса, 2009 жылы 11284 адамды (5407 ер адам және 5877 әйел адам) құрады.
Тарихы
Ауыл 2000 жылға дейін "Куйбышевский" деп аталған. Іргесі 1914 жылы қаланды. Алғашында "Козырное" деп аталған. Кейін жақын жатқан Ашанино, Пески, Целинное және Трудовое ауылдарымен бірігіп, қазіргі атымен аталды. Кенттегі бұрынғы кәсіпорындар негізінде 10 акционерлік қоғамдар, жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер құрылды.
Инфрақұрылымы
Аурухана, емхана, санэпидстанса, 3 мектеп, кәсіптік-техникалық мектеп, мәдениет үйі, т.б. бар. Новоишим арқылы Петропавл – Көкшетау автомобиль магистралі өтеді.
Дереккөздер
Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан темір жол бекеттері Санат:Қазақстанның бұрынғы кенттері
Мейстерзингер
Сыртқы сілтемелер
Санат:Германия әдебиеті Санат:Германия ақындары
Етістіктің шақ категориясы — іс-әрекет
Етістіктің шақ категориясы —іс-әрекет, жай-күйдің болу мезгілі мен сөйлеп тұрған уақыт арасындағы қарым-қатынасты білдіретін грамматикалық категория. Етістіктің шақ категориясы қимыл, іс-әрекеттің сөйлеп тұрған сәтпен байланысты болып өткендігін немесе болып жатқанын, не әлі болмағанын, бірақ болатынын білдіріп, әр түрлі жолдармен жасалады. Қимыл мен әрекеттің жүзеге асу кезеңін білдіру етістік шағы деп аталады. Етістік шақтары етістік түбірге -ды, -ді, -ты, -ті, -мақ, -мек, -пақ, -пек, -бақ, -бек жұрнақтары қосылу арқылы жасалады. Шақтық мағына дара етістікпен де, күрделі етістікпен де беріледі.
Етістіктің шақтары
Қазақ тілінде етістіктің 3 шағы бар: осы шақ, өткен шақ, келер шақ.
Осы шақ
Осы шақ сөйлеп тұрған сәтпен байланысты қимылдың, іс-әрекеттің болып жатқанын, не дағдылы түрде болып тұратынын білдіреді. Мысалы, “келе жатыр”, “оқып отыр”, “жел соғады”.
Осы шақтың 2 түрі бар:
1) Ауыспалы осы шақ.
2) Нақ осы шақ.
Талыштар
Тілі
Талыш тілі үндіеуропалық тілдер отбасының ирандық тармағының солтүстік-батыс тобына кіреді, аналитикалық құрылысы бар тілдердің қопарылма (флективті) түріне жатады, өткен шақта өтпелі етістіктері бар сөйлемнің эргативті құрылысына ие. Талыш тілі – жазуы жоқ тіл. 30-шы жылдары жазуды құруға талпыныс жасалды. Талыш тілінде негізгі төрт сөйленіс бар: ленкоран, астар, лерик, массалин.
Етістіктің шақ категориясы — іс-әрекет
Осы шақ
Ауыспалы осы шақ “-а”, “-е”, “-й” көсемше тұлғалы етістіктің жіктелуі арқылы жасалады (“Мен жүземін, оқимын”. “Сен жүзесің, оқисың”. “Сіз жүзесіз, оқисыз”. “Ол жүзеді, оқиды”). Немесе дағдылы түрде болып тұратын құбылыстарды білдіреді: “жаңбыр жауады”, “құс ұшады”, “ит үреді”. Бұл етістіктің осы не келер шақты білдіріп тұрғаны сөйлемнен анықталады.
Талыштар
Діні
Дінге сенетіндердің көбі шиит түсінігіндегі исламды ұстанады.
Етістіктің шақ категориясы — іс-әрекет
Осы шақ
Нақ осы шақ қалып етістіктің (“жүр”, “жатыр”, “отыр”, “тұр”) тікелей жіктелуі арқылы немесе негізгі етістіктерге осы қалып етістіктердің тіркесіп, жіктеліп келуі арқылы жасалады (“Мен отырмын, жазып отырмын”. “Сен отырсың, жазып отырсың”. “Сіз отырсыз, жазып отырсыз”. “Ол отыр, жазып отыр”). Мұнда нақ осы шақтық мәнді қалып етістіктердің семантикасы береді, сондықтан өзге түбір етістіктерден өзгеше тікелей жіктеледі. Оның мәні қалып етістіктердің қазіргі тұлғалары түбір емес: “отыр” — “ол турур”, “тұр” — “тұрұр”, “жүр” — “Жүрүр”, “жат” — “жатыр”, яғни болып жатқан қимылды білдіретін “ур”, “ұр”, “үр”, “р” қосымшаларының кірігуінен жасалған. жақ жекеше көпше I Мен отырмын (жүрмін, тұрмын, жатырмын) Біз отырмыз (жүрміз, тұрмыз, жатырмыз) II Сен отырсың (жүрсің, тұрсың, жатырсың) Сіз отырсыз (жүрсіз, тұрсыз, жатырсыз) Сендер отырсыңдар (жүрсіңдер, тұрсыңдар, жатырсыңдар) Сіздер отырсыздар (жүрсіздер, тұрсыздар, жатырсыздар) III Ол отыр (жүр, түр, жатыр) Олар отыр (жүр, түр, жатыр) Күрделі нақ осы шақта негізгі етістік -ып, -іп, -п жұрнақтарымен келіп, отыр, тұр, жүр, жатыр етістіктері көмекші етістік қызметінде жіктеліп жұмсалады. жекеше көпше Мен оқып жатырмын. Біз оқып жатырмыз. Сен оқып жатырсың. Сіз оқып жатырсыз. Сендер оқып жатырсыңдар. Сіздер оқып жатырсыздар. Ол оқып жатыр. Олар оқып жатыр.
Талыштар
Тарихы
XV ғасырдың ортасында талыштар Ширваншахтарға қарсы тұрған қызылбаштармен одақ құрады. Осы уақытқа дейін халықтың өмірі туралы нақты ақпарат жоқ. Қызылбаштармен одақтастық талыштарға өз тайпаларының бір бөлігі болып, ресми түрде құрамына кіруге мүмкіндік берді. Олар ерекше мәртебеге ие болып және Иран тілінің жалғыз таратушысы болғанымен басқа көшпенділер сияқты бірге өмір сүрді. Тарихи деректерге сүйенсек, ол кезде 600-ден астам талыш отбасы болған. Талыш хандығы Иранның Надир шах мемлекетінің ыдырауы нәтижесінде пайда болды. 18 ғасырда Нәдір шах империясы ыдырағаннан кейін Талыш хандығы астанасы алдымен Астарада, содан кейін Ленкоран қаласында құрылды. нобай|оңға|200px|Талыш Алайда 1785 жылы Фатали хан Каспий маңындағы жерлерді өзіне бағындыра бастағаннан кейін талыштар оған тәуелді болып, 1795 жылы Талыш хандығының билеушісі Мир Мұстафа хан Ресейден қорғауды сұрайды. Орыс-парсы соғысы кезінде талыштар Ресей жағына өтті. 1809 жылы Ресей Талыш хандығын протекторатқа алады. 1812 жылы парсы әскері Ленкоранды қоршауға алып, Талыш бекінісін басып алады, бірақ бірнеше айдан кейін, 1813 жылы 1 қаңтарда генерал П.С.Котляревский басқарған отряд шабулдап бұл бекіністі Ресейге қайтарады.
Етістіктің шақ категориясы — іс-әрекет
Өткен шақ
Өткен шақ — іс-әрекет, қимылдың сөйлеп тұрған уақыттан бұрын болып өткенін білдіретін етістіктің шақтарының бір түрі.
Талыштар
Тарихы
Гүлістан бітім шартына сәйкес Талыш хандығының бір бөлігі Парсыға берілді, бірақ парсылар мұнымен қанағаттанбай, басқа аумақтарға айырбастау арқылы Солтүстік Талышты қайтарып алуға барған сайын жаңа әрекеттер жасады. 1828 жылы кезекті орыс-парсы соғысынан кейін Түркманчай бейбіт шарты бойынша Талышқа қосымша Зуванттың бір бөлігі қосылды. 1919 жылы Баку губерниясының Ленкоран уезінде Мұған Кеңестік Республикасы құрылды, бірақ ол екі ай ғана өмір сүрді. Кулактарды жою кезінде көптеген Талыш отбасылары Қазақстанға жер аударылды. Алайда, кеңес өкіметі кезінде талыштар 1938 жылға дейін өздерінің мәдени автономиясына ие болды, бұл оларға тіл мен дәстүрді сақтауға көмектесті.
Етістіктің шақ категориясы — іс-әрекет
Өткен шақ
Өткен шақ 3 топқа бөлінеді:
1) Жедел өткен шақ “-ды, -ді”, “-ты, -ті” жұрнақтары арқылы жасалып, іс-әрекеттің жуық арада ғана болып өткенін, аяқталғанын көрсетеді. Мысалы: “келдім”, “таптыңдар”.
Талыштар
Кәсібі
Талыштар егіншілікпен, мал шаруашылығымен, тоқымашылықпен айналысады. Негізгі егілетін дақылдар – күріш пен бидай. Олар мал шаруашылығының маманы атанып, мақтадан сапалы өнім шығаруда. Қазіргі таңда бұдан бөлек, шәй, цитрус және көкөніс өсірумен айналысады. Иранда экономиканың негізгі түрі бау-бақша, мал шаруашылығы және егіншілік болып табылады. Дәстүр бойынша талыш ұлтының өкілдері күріш өсірумен және жібек шаруашылығымен, қоржын мен төсеніш тоқумен, жібек және мақта мата өндірумен айналысқан. Талыштар қыш жасау өнерін ежелгі парсылардан алған, сондықтан олар ежелден ою-өрнектермен және жануарлардың бейнелерімен мол безендірілген қыш ыдыстар жасайды. Талыш кілемдері бұрыннан бағаланған, бір кездері талыштар тіпті бұл кілемдерді ақша ретінде пайдаланған: салық төледі, пара берді, туыстарына сыйлық ретінде берді.
Етістіктің шақ категориясы — іс-әрекет
Өткен шақ
2)Бұрынғы өткен шақ іс-әрекеттің сөз болып отырған уақыттан көп бұрын іске асқанын білдіріп, айғақты түрі есімшенің “-ған, -ген”, айғақсыз түрі көсемшенің “-п”, “-ып”, “-іп” тұлғаларындағы етістіктің тікелей жіктелуі арқылы жасалады. Мысалы: “барған”, “айтқан”, “барыпты”.
Талыштар
Кәсібі
Көптеген елді мекендер тау етегіндегі аймақтарда шоғырланған. Талыштардың дәстүрлі тұрғын үйлері (анджинака) ағаштан жасалған, төбесі конус тәрізді, едені топырақ, ішінен саз балшықпен жабылған.
Етістіктің шақ категориясы — іс-әрекет
Өткен шақ
3) Ауыспалы өткен шақ — іс-әрекеттің бірнеше дүркін болып өткенін білдіреді. Есімшенің “-атын, -етін”, “-йтін” формалары арқылы жасалады. Мысалы, “тыңдайтынбыз”, “көретінсіңдер”. Келер шақ іс-әрекеттің сөйлеп тұрған сәттен кейін болатынын білдіретін етістіктің бір шағы.
Келер шақ
Келер шақтың негізгі 3 түрі бар:
Талыштар
Мәдениеті
Талыш халқы ұзақ ғасырлар бойы қалыптасқан музыкалық-ән мәдениетіне зор мән береді. Әндерді әдетте әйелдер дөңгелене билеп орындаған, ең танымалы "халай" болды, оның ішінде 7 жұп ән бар. Ер адамдар олардың би шеңберінің бір жағын құра отырып қосыла алады. Фольклоры Әзірбайжандарға ұқсас, талыш тілінде үйлену, еңбек әндері сақталған.
Етістіктің шақ категориясы — іс-әрекет
Келер шақ
1) Болжамды келер шақ — есімшенің “-ар”, “-ер”, “-р”, “-с” қосымшалары арқылы жасалады: “берерміз”, “айтпассың”. Болжамды келер шақ аналитикалық тәсілмен: “-атын”, “-етін” есімше тұлғалы етістікке “шығар”, “секілді”, “тәрізді” сөздері тіркесуі мен “-і” тұлғалы тұйық етістіктің тәуелдік немесе барыс септік формасына “мүмкін”, “тиіс”, “қажет”, “керек” тәрізді сөздердің тіркесуі арқылы жасалады.
Талыштар
Мәдениеті
Киімдері, ерлер - көйлек, шалбар, қалпақ немесе киізден бас киім киеді. Әйелдер ұзын және кең шалбар, көйлек, юбка киіп, орамал таққан. Сонымен қатар жүннен тоқылған шұлық пен таза былғарыдан жасалған аяқ киіммен ерекшеленеді.
Етістіктің шақ категориясы — іс-әрекет
Келер шақ
2)Мақсатты келер шақ етістік түбірге “-мақ, -мек”, “-бақ, -бек”, “-пақ, -пек” қосымшалары жалғану арқылы жасалады: “жүрмек”, “айтпақпын”.
3) Ауыспалы немесе жалпы (анық) келер шақ — етістік түбірге көсемшенің “-а”, “-е”, “-й” қосымшалары жалғанып, жіктеліп жасалады. Мыс.: “барады, оқиды”. Морфологиялық талдау үлгілері. Сөздерді тұлғасына қарай талдағанда мына шартты белгілер қойылуы керек. -түбір -жұрнақ -жалғау
Талыштар
Мәдениеті
Талыштардың тағамдары жарқын және шынайы, бұл нақты географиялық орналасуы мен ерекше табиғатымен байланысты. Жиі тұтынатын тағамдар - палау, кәуап, балық. Талыштар арасында палаудың алуан түрі таң қалдырады. Мұнда асқабақ, жасымық, балық, бұршақ палауы, мейіз қосылған палау және т.б. бар. Талыш асханасында ұннан жасалған тағамдар – ет, картоп және дәмдеуіштер қосылған құтаба маңызды орынды алады.
Етістіктің шақ категориясы — іс-әрекет
Келер шақ
Мысалы: Оқушылар жазғы демалыс кезінде тауға серуенге шықты. 1.Сөйлемдерге морфологиялық талдау жаса. Мен хайуанаттар саябағында көптеген аңдарды көрдім. Піл өте үлкен екен. Менің бір кішкентай күшігім бар. Мысығым мен күшігім жақсы достар. Мен күшігіме әр түрлі тамақ беремін. Менің мысығым ұйықтағанды жақсы көреді.
Талыштар
Қазақстандағы талыштар
Қазақстанның талыш диаспорасы санының жалпы динамикасы ұлғаю үрдісін көрсете отырып, мынадай түрде болды:
Етістіктің шақ категориясы — іс-әрекет
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, III том
Санат:Лингвистика
Талыштар
Дереккөздер
Санат:Ресей халықтары Санат:Кавказ халықтары Санат:Әзірбайжан халықтары Санат:Иран халықтары
Роберто Росселлини
Росселини Роберто (Roberto Rossellini,8. 5. 1906 жылы, Рим, 3.06.1977,сонда) — итальян кинорежиссері. Неореализм негізін салушылардың бірі. Кинодағы қызметін әуесқой ретінде бастады. «Рим — ашық қала» (1945), «Пайза» (1946), «Генерал Делла Ровере» (1959) және «Римде түн еді» (1960) атты үздік фильмдерінің тақырыбы антифашистік Қарсыласу қозғалысымен тығыз байланысты. Бұдан басқа Дж. Гарибальди туралы «Жасасын Италия!», Стендальдің шығармасы бойынша «Ванина Ванини» (1961) фильмдерін қойды. 60 жылдары телевизиялық фильмдер жасаумен шұғылданды. Оның картиналары бірнеше рет Халықаралық кинофестивальдар сыйлығына ие болды.
Дереккөздер
Санат:Италия тұлғалары
Тоқтамыс би
Тоқтамыс би Жанұзақұлы (19 ғасыр) – Атығай руынан шыққан би. Тоқтамыс бидің Атығай–Қарауыл, Керей-Уақ, Бағаналы, тағыда басқа болыстарға ықпалы бар, патша әкімшілігі алдында да беделді төбе би болған. 1820 ж. оған Коллежский Ассесор атағы берілген. Полковник шеніне ұсынылғаны туралы дерек бар. Атығай Ажар ақын Тоқтамыс би туралы былай деп жырлаған: Туған жоқ асып қазақ Тоқтамыстан, Хан болып Орта жүзге атағы ұшқан. Олжабай Нұралыұлы Қанжығалы Саққұлақ бидің немересі: қазақта жан туған жоқ Тоқтамыстай, Тоқтамыстың баласы-Маңдай, Жандай. Патшамен грамота хат алысқан, Жандайды қандай адам осал дейді-ай? Ер Жандайдың баласы Кәкен еді, Құнанбай тобықтыны қарына ілді, – деп жырлаған тұқым. Мәшһүр Жүсіп (1-том 283 бет) ақ Патшаға 1855 ж. барған адамдар туралы: Бәрінің болып көсемі, Тоқтамыс тілге шешені, Жақсылық іске бас болған, жамандарға қас болған, Жаяуларға ат болып, тарыққанға ас болған, – деп Тоқтамыс бидің де барғанын айтады. Тоқтамыс би – Маңдай – Ғафар ата-балауылынемере аға сұлтандықта болған атақты әулет. Бұларға «Дворян әулеті» атағы берілген.
Дереккөздер
Санат:Қазақ би-шешендері
Серік Секенұлы Апрымов
Серік Секенұлы Апрымов (1960 жылы 28 қазанда Семей облысының Ақсуат ауылында туған) - режиссер.
Әкесі - Апрымов Секен (1921-1982), судья болып жұмыс істеген. Анасы - Қажиева Күлшен (1923-1973), үй шаруасымен айналысқан.