cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қоғамдық тамақтандыру қызметін сертификаттау
''Ресторандар мен барлар қызмет көрсету деңгейіне және көрсетілетін қызмет атауларына байланысты үш дәрежеге бөлінеді:'' люкс, жоғары және бірінші. Кафе, асхана, дәмхана және аспаздар дүкендері дәрежеге бөлінбейді.
Өтінім жасау және оны қарастыру.
Өтінімді қарастырғанда сертификаттау органы мына жұмыстарды атқарады: Кері шешім шығарғанда сертификаттау органы өтінушіге бас тартудың дәлелді себептерін жібереді;
Қызметті сертификаттаудан бас тарту себептері ретінде мыналар болады:
Сертификаттау кезінде тексеру (сынақ) өткізу.
2-саты қызмет көрсету процесін, яғни оның құрамына кіретін барлық элементтерін бағалауды көздейді: Сонымен қатар, аспаздық өнімдердің қауіпсіздік көрсеткіштері іріктеп тексеруден (сынаудан) өткізіледі.
4-саты қоғамдық тамақтандыру мекемелерін аттестациялауды, яғни мына тексеру түрлерін көздейді: Инспекциялық тексеруде аспаздық өнімдердің қауіпсіздік көрсеткіштерін іріктеп тексеру (сапаны тексеру) жүргізіледі.Бұл сызба бойынша мекемелердің түрлері мен дәрежелерін растау жүргізіледі.
5-саты сапа жүйесін сертификаттау және оның жұмысының тұрақтылығын инспекциялық тексеру жүргізіледі. Барлық сертификаттау сызбалары Мемсанэпидқыз- метінің санитарлық-гигиеналық талаптарға сәйкестігіне берілген қорытындысы болуын көздейді. Қоғамдық тамақтандыру мекемелерін сертификаттауда мыналарды бағалайды:
Дереккөздер
Санат:Стандарттау Санат:Метрология
Қайрақты кен орыны
Қайрақты – көне кен орны. Балқаш көлініңнің солтүстік жағындағы Тесіктас тауында орналасқан. Қайрақты осы өңірдегі ежелгі металлургия орталықтарының бірі болған. Мұнда ұңғып алу, қайталама қазу, отпен уату, т.б. әдістер арқылы қола дәуірінде кен өндірілген. Оны осы арадан табылған диаметрі 0,2 мм мыс түйіршіктері және тас қайрақ, қайла, балға, т.б. қазба жұмыстары мен кен өндіру ісіне қажетті бұйымдар дәлелдейді. Тесіктас тауында Қайрақты сияқты 21 кен орны анықталған. Бұл өңірді қола дәуірінде мекендеген тайпалардың еңбек құралдарын, қарулар, сәндік заттар, тұрмыстық бұйымдар жасауда жоғары шеберлікке жеткендігін археологиялық материалдар да растайды.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы Санат:Қазақстан кен орындары Санат:Тарих Санат:Мәдениет
Көлқайнар
Көлқайнар — Жамбыл облысы Жамбыл ауданы, Көлқайнар ауылдық округі аумағында орналасқан ауыл. Жерден ондаған бұлақтар қайнап шығып жатқан көлшіктер, өзеншелер болған. Бұрқырап жатқан бұлақтар мен көлдерге байланысты "Көлқайнар" деп аталған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Аса ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 15 км-дей жерде.
Халқы
Тұрғыны 90 адам (2009).
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Жамбыл облысы) елді мекендері
Иіс сезу механизмі
Иіс сезудің 30- дай механизмі бар екен. Солардың біреуін осыдан 2000 жыл бұрын римдік философ Гит Лукрецкий Кир ұсынған. Оның пайымдауынша әр иістің өзіндік формасы болады және адам мен жануардың иіс сезу мүшелерінде арнайы сезгіш ойықтар болады, әр иістің өзіне сәйкес ойығы болады деп есептеген.
Иіс сезі мүшелеріндегі сезгіш ойықтар иіс молекуларына сәйкес келеді. Адамға иістің бір молекуласы жеткіліксіз, сигнал миға жету үшін 320 дана керек. Ал итке иіс молекуласының 8 ғана жеткілікті, өйткені оларда 220 млн иіс сезу жасушалары бар, ал адамда 6 млн ғана.
Жер шарында ауаның бір куб метрінде бір молекула иісті сезе алатын жануар да бар. Мысалы: жібек құртының аталығы анлығының бөлетін 10000 нан 1 мг иісті 10 км жерден сезе алады.
Жануарлардың сезетін иістері шектеулі, олар: қарсы жыныстың иісі, тамақ, ұрпағының иісі, үйге қайтар жолдың иісі, қауіп- қатер т.б. Иттер иісті 10 м жерден, альбатрос балық иісін 3 – км ден, ал акула теңіз суындағы бір тамшы қанды 4 км жерден сезеді. Маса жылықандылардың дене температурасы мен бөлген көмірқышқыл газын 3- км ден сезеді. Адамның иіс сезуі қандай да бір затпен немесе оқиға мен, эмоциялық күймен байланысты.
Түрлі ағзалардың иіс сезу аймағы әртүрлі, мысалы адамда – 4,8 см2, итте – 64,5 см2, акулада – 130 см2. Бұл жерде әртүрлі ағзалардың иісті сезіп қабылдауына тіршілік ортасы мен өмір сүруге бейімділіктері де әсер етеді. Мысалы, акуланың иісті қабылдауына судың тығыздығы кедергі келтіреді, ал иттерде иіс сезім тек қорек іздеу қызметін ғана атқарады. Ал адамдар да ол ерекше денсаулықтарын сақтауда маңызды, кейде иіс сезім арқылы адам өмірін де қауіптен сақтап қалады.
Дереккөздер
«Биолог анықтамалығы» журналы №2- 2013 жыл. 61 бет
Ривароло-Мантовано
Ривароло-Мантовано (Rivarolo Mantovano) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Мантуя провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2788 адамды құрайды. Халық тығыздығы 112 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 25 км² шамасында. Пошта индексі — 46017.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Бельсу
Бельсу — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Хакасия Республикасы, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Томь өзенінің оң жағалауынан 682 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 83 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь бастауынан Кондома өзенін қоспағанда, Новокузнецк қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Алтай өлкесі өзендері
Баня (Благоевград облысы)
Баня (Баня) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Разлог қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2976 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2778. Телефон коды — 07445. ЕКАТТЕ коды — 2693.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Баркхаген
Баркхаген (Barkhagen) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Пархим ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 584 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 30,28 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 60 094. Муниципалитеттің басшысы — Фред Хаман.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
NGC 6397
NGC 6397 — Ara шоқжұлдызында орналасқан IX типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры.
Ашылуы
Бұл нысанды 1751 жылы Никола Луи де лака астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6397 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 74, ESO 181-SC4.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Ara (шоқжұлдыз)
Звозная
Звозная — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лёжа өзенінің сол жағалауынан 29 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Конуш (Пловдив облысы)
Конуш (Конуш) — Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді.
Звозная
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина бастауынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Конуш (Пловдив облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 725 адамды құрайды.
Звозная
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Конуш (Пловдив облысы)
Пошта индексі — 4268. Телефон коды — 03341. ЕКАТТЕ коды — 38385.
Звозная
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Конуш (Пловдив облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пловдив облысының елді мекендері Санат:Ауылдар
Конуш
Поца
Поца — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уфтюга өзенінің оң жағалауынан 45 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Прегартен
Прегартен (Pregarten) — Аустриядағы қала. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Фрайштадт округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4875 адамды құрайды (1 сәуір 2009). Алып жатқан жер аумағы 27.8 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — FR, ресми идентификациялық коды — 4 06 14.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Антон Шойвиммер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Үлкен Чалыкла
Үлкен Чалыкла (Чалыкла) — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Самара облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы 614 өзенінің сол жағалауынан 69 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 155 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Ырғыз бастауынан Сулак су торабына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Американ сандуғаштары
thumb|right Америкалық сандуғаштары — сайрағыш торғайлар тұқымдасына жатады. Ұзындығы 10-18 см. Тұмсығы жіңішке, өткір. Оның түбін қылтанақтар жапқан. Жалпы түсі сұрғылт бірақ оның арасында сары-қызыл қара және сұрғылт жасыл қауырсындар байқалады. Америкада Аляскадан Аргентинаға дейін 27 туыстың 124 түрі таралған. ТМД кеңістігінде түрі Чукот түбегінде кездеседі. Орман құстары. Жәндіктермен қоректенеді 2-5 жұмыртқа салады. Жақсы сайрайды. 3 түрі, 2 түршесі ХТҚО Қызыл кітабында.
Дереккөздер
Санат:Сайрағыш торғай тәрізділер‎
Петр Александрович Чихачев
Петр Александрович Чихачев (сәуір 16, Гатчина — 13 қазан 1890 жылы) — географ, геолог және саяхатшы.
Өмірбаян
Бүкіл әлемдік, география ғылымына үлкен үлес қосқан аса талантты ғалым, Ресей және басқа көптеген Батыс Еуропа мемлекеттерді зерттеуге, Ғылым академиялары мен Географиялық қоғамдарының мүшесі П.Чихачев бастаған экспедиция аттандырылады. Экспедицияға аталған өлкені, әсіресе Оңтүстік Алтайдың табиғатын, жер қойнауын, ондағы халықтың кәсібін, Ресейдің отарлық саясатына жергілікті халықтың көзқарасын білу тапсырылады. П.Чихачев бұл міндетті өзіне тән іскерлікпен орындап шығады. Оңтүстік Алтайды, осы арқылы қазіргі Шығыс Қазақстан территориясының табиғи байлығын, ондағы негізгі халықтың тұрмысын зерттеп, көргендерін жаза отырып, қазақ жері табиғатының ерекшелігін, байлығын көрсетіп, сол кездегі алғашқы зерттеушілердің қатарында қазақ халқына оңды баға береді. Ол қазақтардың шаруашылығына, тұрмыс салты мен дәстүріндегі ерекшеліктеріне тоқталады. Чихачев Петр «Оңтүстік Алтайға саяхат» атты кітабын жазды. Оған шетел ғалымдары жоғары баға берді. Осы еңбек арқылы Еуропа оқырмандары Алтай тауларының оңтүстігін мекендеген қазақ деген халық бар екендігін білді, оның өзіндік ерекшелігімен, тұрмысымен танысты.
Дереккөздер
Санат:Ресей географтары
Офельгённе
Офельгённе (Ovelgönne) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Везермарш ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 5552 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 123,81 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 4 61 008. Муниципалитеттің басшысы — Томас Брюкман.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Меру
Меру - жер кіндігіндегі алтын мен бағалы тастардан тұратын, Индра аспаны Сварга аруланған және құдайлар қалалары мен аспан рухтарының мекендері орналасқан, аңызға айналған тау. Явалық және камбоджалық әміршілер идеологиясы бойынша Әлем тауы олардың өзіндік мәнінің іс жүзіне асырылуы болып саналады.
Дереккөздер
Санат:Өнер Санат:Мәдениет
Криспьяно
Криспьяно (Crispiano) — Италиядағы коммуна, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Таранто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 13 283 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 114 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 111 км² шамасында. Пошта индексі — 74012.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Santa Maria della Neve.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апулия елді мекендері
2-ші Горькая
2-Горькая — Ресейдегі өзен. Ставрополь өлкесі, Қалмақ Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Горький өзенінің оң жағалауынан 47 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Қайрақты кен-металлургия комбинаты
ҚАЙРАҚТЫ КЕН-МЕТАЛЛУРГИЯ КОМБИНАТЫ – түсті металлургия кәсіпорны. Жоғары Қайрақты және Солтүстік Қатпар кеніштерін игеру мақсатында 1986 жылы құрылған. 1992 жылдан қазіргі атымен аталады. Солтүстік Қатпар кенішінен алынған кентасты тәжірибелік-өнеркісіптік өңдеу жолымен үш тотықты вольфрам металын өндіреді. Кеніштегі кентас қоры С1 санаты бойынша 34,7 млн. т, кентастың құрамында үш тотықты вольфрам – 0,234%, молибден – 0,042%, висмут – 0,15%, мыс – 0,16%.
2-ші Горькая
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері :
Қайрақты кен-металлургия комбинаты
Дереккөздер
Санат:Геология
2-ші Горькая
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ставрополь өлкесі өзендері Санат:Қалмақ Республикасы өзендері Санат:Дон су алабы өңірі өзендері
Сухая Речка (Кенги тармағы)
Сухая Речка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кенга өзенінің оң жағалауынан 209 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Кеть өзенінің құйылысынан Васюган құйылысына дейін. Өзен саласы — Кеть, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Арнозела
Арнозела (Arnozela) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Фафе муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 292 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,34 км² шамасында. Халық тығыздығы — 67,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Әбза (Кигин ауданы)
Әбза — Башқұртстанның Кигин ауданындағы ауыл, Әбзаев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 561 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — 80236805001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Қайрат
Елді мекендер:
Басқа мағыналар:
Ай (Мыңбұлақ ауылдық округі)
Ай — Абай облысы Аягөз ауданындағы ауыл, Мыңбұлақ ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 62 км-дей жерде, Ақшәулі тауының батыс беткейінде, Ай (өзен)нің жоғарғы ағысының аңғарында орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1011 адам (509 ер адам және 502 әйел адам) болса, 2009 жылы 758 адамды (389 ер адам және 369 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Аягөз ауданы елді мекендері
Ловингтон (Нью-Мексико)
Ловингтон (Lovington) — Нью-Мексико штатының Lea округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 9471 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12.4 км² шамасында. FIPS коды — 35-44490.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Мексико қалалары
Жеңілдетілген диффузия
Жеңілдетілген диффузия - заттардың мембрана арқылы қосымша энергия жұмсамай өтуі. Әдетте бұл заттардың электрлік және химиялық градиенті бойынша жүретін процесс. Яғни, заттардың көптеп ағзаға қарай бағытта таралуы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Мимбар
Мимбар - мешіттегі михрабпен қатарлас кафедраның немесе амвонның бір түрі.
Дереккөздер
Санат:Өнер Санат:Мәдениет
Қараағаш (тау, Қарағанды облысы)
Қараағаш – Қызылтас және Қотыртас тауларының аралығындағы тау.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Шет ауданы Ақсу-Аюлы ауылының солтүстік-шығысында 40 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1077 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 8,5-9 км-ге созылып жатыр, енді жері 6 км шамасында.
Өсімдігі
Таудың бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, боз, селеу, бетеге, қараған және т.б. бұталар өседі. Етегі жайылымдық ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Шет ауданы таулары
Гүлбұршақ
Санат:Бұршақтар тұқымдасы
Анатолий Васильевич Твердохлебов
Анатолий Васильевич Твердохлебов - 1954 жылы 18 сәуірде Якут АКСР Орджоникидзе ауданындағы Покровский кентінде туған. Орыс. Анасы - Твердохлебова Нина Григорьевна, марқұм, мұғалім болып жұмыс істеген. Целиноград ауыл шаруашылық институтының Қостанай филиалын бітірген (1976), мамандығы - «Агрономия», ғалым-агроном. «Нұр Отан» ХДП мүшесі.
Әскери атағы - запастағы капитан.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономиканы бекіту».
Хоббиі - балық аулау.
Сүйіп оқитын әдебиеті - фантастика.
Үйленген. 2 баласы, 2 немересі бар.
Гринвалд (Миннесота)
Гринвалд (Greenwald) — Миннесота штатының Stearns округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 222 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.0 км² шамасында. FIPS коды — 27-25874.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Экономиканы реформалауда меншіктің орны
Экономиканы реформалауда меншіктің орны. Реформалау дегеніміз экономикалық жүйе үлгісінің бір түрінен басқасына өту болып табылады. Бұл процесс үстемдік ететін меншік формасының өзгеруі қалайда қажет деп тілемейді. XX ғасыр басына қарай нарық механизмдеріне негізделетін және еркін нарықпен реттелетін экономикалық үлгі өзін өзі жоюға мәжбүр болды. Еркін нарық механизмінің орнына реттелген нарық механизмі келді. Экономиканы мемлекеттік реттеу бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде пайда болды. Соғыс біткен соң одан бас тарту бұрын болмаған экономикалық дағдарысқа әкеліп соқты (1929—1933 жылдары). Кейнс және оның мектебиосы жағдайды дұрыс түсініп, экономиканы реформалау қажеттігін ұсынды. АҚШ-ғы Рузвельттің курсы практика жүзінде олардың қорытындыларының дұрыстығын дәлелдеді.
Меншік формасы экономикалық бағыттың өзгеруінің қатал жүргізілуіне кедергі етпейді. Белгілі жағдай, монополияда, бюрократияда экономикалық өкіметтің тоталитарлық сипатына икемділігін білдіреді. Осылай, XX ғасырдың 30-шы жылдарының ортасында КСРО-да қоғамдық меншік жағдайында әкімшілік экономика орнады, ал Германияда, жеке меншік негіздерінің мықтылығына қарамастан, бұйрық экономикасы орнады. Кейін осы жағдай Франко тұсындағы Испанияда, Пиночет тұсындағы Чилиде қайталанды. Бұлардың барлығында тоталитаризмнің келуіне үлес қосқан, сол мерзімде осы елдерде орын алған, экономикалық және саяси шешімдердің үстемдігі болды.
Әлем төжірибесінің дәлелі бойынша, тауар өндірісінің дамуында, меншік формасы ешқашан шешуші бастама болған емес. Нарық шаруашылығының негізін құрайтын бәсекенің өзі меншік формасына парықсыздықпен қарайды. Бұл бекер емес, өйткені меншіктің екі формасыда мындаған жылдар бойы біртұтас мәннің көрінісі болып келеді. Меншік формаларының эволюциясы қоғамдық өндіріс процесінде жүріп отырады.
Өндірістің шоғырлануы мен бәсеке меншіктің, орталықтануына ат салысады. Бұл процесс шаруашылық субъектілері болып табылатын меншік иелерінің санын біршама төмендетеді. Мысалы, меншік иелерінің (акциялар иелері) санына қарамастан, акционерлік қоғам нарықта келісім жасасатын бір ғана занды тұлға болып танылады.
Тіпті меншікте капиталдың, үлес салмағының тұрақты түрде төмендеу тенденциясы және банктік несие мен облигациялық капиталдың күрт көбейуі байқалады. Акционерлік капиталдың құрылымында өзгерістер болып жатыр. Акциялардың индивидуалдық иемденушілерінің үлес салмағы азайып, меншік иелерінің акцияның индивидуалдық ұстаушысы ретіндегі рөлі төмендеуде, компанияны басқару менеджерлерге көшіп келеді.
Осы замандағы барлық экономикалық жүйелердің негізі — тауар өндірісінің болуы, экономикалық үлгінің бір түрінен екіншісіне көшуді жеңілдетеді. Ал экономикалық жүйелердің өздеріне тән айырмашылықтары сақталады:
Алдымен көзге түсетін жағдай, ол реформа жүргізуде қолданылатын шараларды таңдау арқылы жүзеге асырылуы. Табиғи ортада тұратын халықтар, тек өздерінің дәстүріне зиян келтірмейтін өзгерістерді қабылдайды. Мысалы, терушілікті және аң аулауды кәсіп ететін адамдар және көптеген ғасырлар бойы егіншілікпен, мал өсірумен айналысатын қауымдармен көршілес болған олардың өнерімен жақсы таныс болған, сондада өздеріне тән иелену әдісін жоғалтпаған, одан бас тартпаған. Тек тым үлкен апат, күйзелістер оларды өндіруші шаруашылыққа бейімделуге мәжбүр еткен.
Дәстүрлі өмір туралы бұрмалау жиі кездеседі. Шындығында, ол сіресіп қалған ескілік емес, ол жеке адамның өнегелілігін сақтайтын қоғамдастық емес, ол жеке адамға, кауымға тән, атадан атаға дарыған, ұрпақтан ұрпаққа жайылған өнегелі салт, әдет-ғұрыпты сақтап одан әрі жалғастырудың жүйесі. Роман-герман өркениеті материалдық табысқа жетуді көздеп, іс-әрекет етуді ұнамды деп санаса, индо-будда өркениеті дүниеқорлықты, ашкөздікгі, ал қазақ халқы тойымсыздық пен парақорлықты кіналайды. Ағылшындар, дәстүріне сәйкес бизнеспен айналысса, оның бизнес бойынша серіктесі — индиялық дәстүрге симайтын «прогрессшіл» қызметпен айналысқаны болады. Салт-дәстүр, өнегелік информацияны ұрпақтан ұрпаққа жалғастырып таратудың формасы.
Кей жағдайда реформаның табысқа жетуі үшін, қоғамдық байланыстарды алмастыру, экономикалық қызметтің өнегелілік маңызын көтеріп, экономикалық өкіметтің сипаты мен әдістерін өзгерту жеткілікті болады. Кейде меншіктің басым формасын өзгерту реформаның құлдырауынан құтқармайды. Өйткені, реформалау болмыстың рухани-өнегелік, әлеуметтік, психологиялық жақтарын қозғайды. Ол адамның психикалық күйімен жөне оның реформаға кірісуімен байланысты болады. Осылайша өнегелік тікелей халықтың байлығының қасиеттерінен бірақ шығады.
Реформалау өз мақсатына жету үшін, халық өмірінің ақиқатынан кол үзбеу керек. Ол объективтік ете аз өзгеру, минималдық трансформация заңына бағынысты болады:
Керісінше болса, реформалау жетістікке жол беретін күштен күйретуші күшке айналады. Жапонияның дәстүрлі экономикасында нарықтыққа сәтті көшуін былай дәлелдеуге болады: мұнда дәстүрлі коғамның тұрақтылығын ұстап тұрған тіректерді (негіздерді) жаппай жоймай, субъектінің еңбекті ұйымдастырудың жаңа формасындағы ен бастапқы, тұңғыш әлеуметтік бірлігінің тығыз байланысын пайдаланған. Осының нәтижесінде жеке адамның бұрынғы статусы жаңа экономикалық жағдайда қайта жандана түсіп, ынталану мен өнімділігі жағынан батыстағы формалардан арта түскен еңбекті ұйымдастыру формасы құрылған.
Қазақстандағы реформаның сәтсіздіктерінің көбі, оның өркениет ерекшеліктерімен есептеспеуімен дәлелденеді. Қазақстанда көп мәселе дәстүрлік коғамнан деуге болады. Өйткені осы қоғамның белгілері бізден табылып отыр.
Сондада осы қоғам ерекше, күрделі типтес қоғам болып табылады. Қазақстан көп ұлтты мемлекеттік құрылым болып этникалық бірлестіктерді — мәдениеттің көп түрлі өкілдерін — біріктіру әдістерін іздестіруге мәжбүр болды. Шаруашылық өмір тым көп түрлі болсада, ол тұтас экономикалық жүйеге айналмаған. Экономикалық біркелкілік болмау себебінің тамырлары тарихи, табиғи, этникалық және мәдени негіздерге дарыған. Суперэтникалық тұтастық элементтерінің ара байланыстарын берік етуші экономика, әуел бастан олардың жақындасу күшімен қамсызданған. Қазақстан өзін ұлттық және дін жағдайында сабырлы, төзімді ел деп танытқан, мұнда халықтар өз елдерінің әдет-ғұрпы заңдарына сәйкес өмір сүруге мүмкіндігі болған, ал саяси бірлестіктер белгілі тұрмыс қалпына әр халықтың құқы бар деген принципке негізделген. Еуразияның күн көрісті қамтамасыз ететін ландшафты әр халыққа ұнамды территория игеруге мүмкіндік берген. Өнеркәсіп өндірісіне көшу, шаруашылық өмірдің қажеттігін жоққа шығармай, оның объективтік мәні бар екенін айқындады. Бұл болмысты құлдыратуды көздеген, экономиканы баршаға ортақ үлгіге көшіруді мақсаттанған әрекеттер, әрдайым алыстатып, ажырату күштерін жандандырып отырды. Нәтижесінде, суперэтника бірлігіне зиян келді және ұлттық экономика құлдырауға айналды.
Экономиканы реформалауда тыстан алып пайдаланылатын жағдайларды тандау қажеттілігінің маңызы еселеп өседі. Әсіресе, шаруашылықтың жаңа құрылымына көшу процесінде, бетен тәжірибе, немесе, мақтауы асып кеткен үлгі, өнеге деп қабылданса, әдетте, реформаторлар, өздерінің іс-қимылының жемісін көзі тірісінде көруді мақсат етіп, асығыстық жасайды, әлеуметтік және экономикалық ақиқатты басып озады, болып тұрған шаруашылық формаларын жояды, жаңа мүмкіндіктер өлі жоқ болсада, ескіні күйретеді. Әдетте, бұлар өздерінің үлттық мэдениетімен санаспай, оған менсінбеушіліішен қарайды.
Өкінішке орай, бүгінгі тандағы реформалау процесі әлі де Қазақстанның шаруашылық өмірінің ерекшеліктерімен есептеспей отыр. Өнеге ретінде, біздің елдің экономикалық құрылысына сәйкес келмейтін, экономика құрылымының біркелкілігіне сүйенетін, батыс үлгісі алынып отыр. Халқымыздың этникалық рухани арқаулары ұмыт болуда, экономикалық орта мен мемлекеттілік күйреуде: суперэтникалық бірліктің тұрақтылығын қолдаушы өнегелілік мақсаттарымен санаспау етек алуда. Жұмыскерлерді өндіріске тартудың экономикалық формалары жоғалуда, адамдардың бір-біріне қажеттігі өндіріс жағдайында бой алғаны жөн екенінің мәні кетіп отыр. Реформалаудың жасампаздық күші әлі оның құлдыратқыш күшінен ойдағыдай асып түсе алмай отыр.
Соңғы көш (роман)
'''Соңғы көш. (роман-дилогия) '''Көрнекті қаламгер, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Қабдеш Жұмаділовтің Шығыс Түркістан қазақтарының өмірінен жазылған «Соңғы көш» (1974-1981) роман-дилогиясы оқырман жұртшылыққа кеңінен танымал.
Қысқаша мазмұны. Бірінші кітап
Қ. Жұмадiлов –Шығыс Түркiстан халқының романдағы қамтылған кезеңдегi тартқан жәбiр-жапасы роман желiсiнде халық трагедиясы суреттеледі. Шығыс Түркiстан республикасы кетiп, Қытайдағы жаңа өкiмет армиясының Тарбағатай аймағына кiруiнен бастайды да, алпысыншы жылдардағы ел басына төнген зобалаңмен аяқтайды. Қанағат ауылы – жазушының өз ауылы, ақын жiгiт Естай жазушының өз прототипi болса, басқа да Шығыс Түркiстан республикасын көзiмен көрген, оның азаттығы жолында күрескен тағдырлас тiрi куәлар – өзiнiң күнделiктi көрiп жүрген араласқан адамдары.
Роман-дилогиядағы тарихи оқиғалар
Соңғы көш» роман-дилогиясының негiзгi арқауы Ресей империясы Қазақстанды толық жаулап алғаннан кейiн (1731-1868), ата мекенiнен бiртiндеп қуыла бастаған қандастарымыздың ұзақ жылғы ауыр тағдыры, әсiресе XX ғасырдың басынан басталатын 16, 20, 32, 37 жылдардағы тұрмыс тауқыметi, аштық азабы т.б. тарихи ахуал;1950-1980 жылдары ҚХР-да ғана нақты-тарихи мазмұнда туындаған  саяси науқандардың зардаптары; 1962 жылы жиырма күн iшiнде екi жүз мың адам бiр демде өте шыққан ұлы көш, шетелдегi қазақтар өмiрiнен жазылған Қ.Жұмадiловтiң «Соңғы көш» романында  тарихи шындық суреттелді.
Дереккөздер
http://asyl-bilim.kz/load/p_nder/aza_debieti/abdesh_zh_madilov/10-1-0-202
Санат:Тарихи еңбектер
Верне-ла-Варенн
Верне-ла-Варенн (Vernet-la-Varenne) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Пюи-де-Дом департаментінде орналасқан. Иссуар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 35,10 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 63448, пошта индексі — 63580.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 717 адамды құрады. Халық тығыздығы — 20,43 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Белояровка (Қостанай облысы)
Белояровка — Қостанай облысы Фёдоров ауданы, Вишнёвый ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Фёдоровка ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 85 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 388 адам (187 ер адам және 201 әйел адам) болса, 2009 жылы 260 адамды (128 ер адам және 132 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Фёдоров ауданы елді мекендері
Басқарудың Автоматтандырылған Жүйесі
thumb|Сөйлейтін машина Басқарудың Автоматтандырылған Жүйесі (БАЖ; Система автоматического управления; system of automatic control) — біртұтас “адам-машина” жүйесінің жұмыс істеу процесінде басқару шешімін қабылдау үшін қолданылатын әкімшілік, ұйымдастыру, экономика-математикалық тәсілдердің, есептеу техникасы мен ұйымдастыру техникасының, сондай-ақ, байланыс жабдықтарының жиынтығы. Ол жабдықтау (қамтамасыз етуші) және функционалдық жүйелерден тұрады. Жабдықтау жүйесіне: техникалық, математикалық, ақпараттық, ұйымдастыру жұмысы және мамандармен қамтамасыз ету жатады. Ал функционалдық жүйе есептеу, бақылау, жоспарлау және өндірістік шаруашылық қызметін басқару міндеттерін шешеді. БАЖ-дың негізгі буыны — цифрлы ЭЕМ (немесе есептеу орталығына біріккен ЭЕМ кешені). Ол жүйенің басқа буындарымен байланыс арнасы арқылы қосылады. Ақпарат бұл арнамен басқарудың төмегі сатысынан жоғарғы сатысына қарай, ал тапсырмалар, бұйрықтар (командалар), нұсқаулар мен түзетулер, керісінше, жоғарғы сатыдан төменгі сатыға қарай беріледі. Басқарудың стратегиясына не мақсатына әсер ету, жүйені дамыту және жетілдіру процестері адамның тәжірибесі мен интуициясына негізделген жағдайда ғана БАЖ тиімді болып есептеледі. БАЖ-дың автоматты басқару жүйесінен (АБЖ) ерекшелігі — БАЖ-да адам автоматтардың жұмысын бақылаумен қатар басқару процесіне де белсенді түрде араласатындығы. БАЖ: объектілер БАЖ-ы (мысалы, технологиялық процестер БАЖ-ы, кәсіпорындар БАЖ-ы, т.б.) және функционалды автоматтандырылған жүйе (мысалы, автоматтандырылған жобалау жүйесі, материалдық-техникалық жабдықтауды автоматтандыру жүйесі, т.б.) болып ажыратылады. БАЖ негізін зауыттың не өндірістің ақпараттық есептеу орталығы құрайды. Қазақстанның көптеген институттарында ғылыми-зерттеу жұмыстарына арналған БАЖ-дар құрылған. Сондай-ақ, бұл жүйе қазіргі кезде байланыс пен телекоммуникация бағыттарында да қолданыла бастады.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Элизабет Гэрли Флинн
thumb|right|200px|Элизабет Гэрли Флинн Элизабет Гэрли Флинн (Elizabeth Gurley Flynn; 7 шілде 1890 жыл, Копкорд, Нью-Хэмпшир штаты - 5 қыркүйек  1964 жыл Мәскеу)  – америкалық коммунист және феминист әйел, жұмысшы қозғалыстың қайраткері. 1961—1964 жылдары АҚШ Коммунисттік партиясының төрағасы, Америкалық азаматтық құқықтарды қорғау одағының негізін қалаушылардың бірі.
Қызмет жолы
1906 ж. Социал партияға, сол жылы «Дүние жүзінің индустриялық жұмысшылары» ұйымына, 1937 ж. АҚШ компартиясына кірді. 1938 ж. АҚШ компартиясы ұлттық комитетінің, 1957 ж. Аткомының мүшесі болып сайланды. 1959 ж. компартияның 17-съезінде Элизабет АҚШ компартиясы Ұлттық комитетінің вице төрағасы, ал 1961 ж. оның төрағасы болып сайланды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:АҚШ тұлғалары Санат:1890 жылы туғандар Санат:1964 жылы қайтыс болғандар Санат:АҚШ революционерлері Санат:АҚШ коммунистері Санат:АҚШ социалистері Санат:Феминистер
Радиогониметр
Радиогониметр (радиогониметр) — қозғалмайтын антенналары бар радиосекторда, радиопеленгаторларда қолданылатын аспап.
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы Санат:Аспаптар
Көдек Байшығанұлы
Көдек Байшығанұлы (1888, Райымбек ауданы, Шалкөде жайлауы — 1937, ҚХР, Іле аймағы, Текес ауданы, Аттың тауы) — ақын, Қытайда тұратын қазақтар арасында азаттық идеясы насихатшыларының бірі. Тегі Албан руындағы Айт тармағының Сүйіндік атасынан шыққан. Әкесі Байшыған да, атасы Маралбай да ақын кісілер болған. Өулиеата өңіріне белгілі Сейділдә Тілекметқызы деген ақын әйелмен Көдектің әкесі Байшыған үш жыл айтысып, бірін-бірі жеңе алмапты деген дерек бар. 1919-20 ж. Көдек Ферғанаға барып мұсылманша білімін жетілдірген. 2 жылдай кеңестік Қызыл Армия қатарыңда Самарқант-Бұхарадағы басмашылар бүлігін басу ісіне қатысқан. 1924-29 ж. Түзкөл болыстық комитетінің төрағасы болған. "Асыра сілтеу болмасын, аша тұяқ қалмасын" деген ұран аясында жүргізілген Голощекин геноцида тұсында Қытайға ауа көшкен шекаралық аудан казақтарымен бірге Көдек те Қытайдың Іле аймағына қоныс аударады. Оның "Бүл жаққа жанымды алын өтіп кеттім, Орыстың ілінген соң жаласына" деп жырлайтыны осы тұс. Көдек ақынның "Қытайдағы Албанның игі жаксынарын аралағанда айтқаны", "Сасан аулына барғанда", "Кең Текес", "Албан туралы", "Таңжарық ақынға сәдем", "Сыламқожаға", "1916 жын" атты өлең-толғаулары ел арасында кең таралған. "Мергенбай туралы толғау" атты дастанында Кеңес өкіметі тарапынан "банда" атанған халық батыры Мергенбай Жаманкөзұлы тағдыры көркем суреттеліп, заман шындығы айшықты бейнеленген. Көдек шығармалары Қытайдағы "Шыңжаң жастар-өрендер баспасынан" Тәліпбай Қабайдың құрастыруымен екі мөрте (1988, 1992 ж.) басылып шықты. 1998 ж. әдебиет зерттеушісі Тілеужан Сакалов құрастырған өлендер жинағы "Парасат" баспасынан жарық көрді. Райымбек ауданының Қызылшекара ауылында Көдектің ескерткіші бар.
Дереккөздер
Санат:1888 жылы туғандар Санат:Алматы облысында туғандар Санат:1937 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақ ақындары
Суды тазалау
Суды тазалау — пайдаланылатын судың сапасын өндіріс талаптарына (қазандық су, технологиялық су және т.б.) немесе санитариялық нормаларға (ауыз су) сәйкес жақсарту. Бұл мақсатта тұндыру, сүзгіден өткізу, жұмсарту, зарарсыздандыру, тұщыландыру, тұзсыздандыру және  т.б тәсілдер колданылады.
Дереккөздер
{{wikify
{{Суретсіз мақала}}
Санат:Геология
{{Geology-stub}}
معالجة الصرف الصحي Depuració de l'aigua Čištění odpadních vod Rensningsanlæg Kläranlage Επεξεργασία λυμάτων Sewage treatment Akvopurigejo Tratamiento de aguas residuales Épuration des eaux Estación depuradora de augas residuais טיהור שפכים Szennyvíztisztítás Pengolahan limbah Skólphreinsun Trattamento delle acque reflue 下水処理場 Kläranlag Обработка на отпадни води Rioolwaterzuiveringsinstallatie Kloakkanlegg Oczyszczalnia ścieków Очистка воды Čistilna naprava Системи за обраду отпадних вода Reningsverk Atık su arıtımı Очищення стічних вод 污水處理
Валеология
Қысқаша мәлімет
Валеология (лат. valeo – сау болу, грек. logos – ілім) – адам денсаулығы туралы ғылым.
Тарихи шолу
«Валеология» терминін алғаш рет ғылымға 1998 жылы Ресей ғалымы И.И.Брехман енгізген. В. 20 ғ-дың аяғында пайда болған жаңа ғылым саласы болғанымен, түпкі тамырын ежелгі медицинадан алады. Ортағасырлық ғұлама ғалым Әбу Әли ибн Синаның (Авиценнаның) «Дәрігерлік ғылымның каноны» деген еңбегіндегі ең негізгі насихаты – денсаулықты күні бұрын сақтау. Бұл үшін ибн Синаның қоятын шарттары: тағамды талғай білу, денені шынықтыру және таза ұстау. Алғашқы кезде медицина ғылымы өзінің басты міндеті – денсаулықты сақтау, нығайту деп қараған, ал ауруды емдеуді қосалқы жұмыс ретінде санаған. Бірақ көп ғасырлық даму барысында медицина ғылымы ауру адамды емдейтін ғылымға айналып, сау адамның денсаулығын қорғау мәселесінен алшақтап кетті. Осыған орай Валеология ғылымының негізгі міндеті – адам денсаулығын, оның сапалық және сандық көрсеткіштерін алдын ала сақтандыру әрекеттерін жүргізу арқылы қалыпты деңгейге жеткізу болып қалды. Адам денсаулығының 49–53%-ы өмір сүру салтына, 18–22%-ы тұқым қуалайтын қасиетіне, 15–20%-ы сыртқы ортаға, тек 8–10%-ы ғана медицина жүйесінің қызметіне байланысты.
Толық мәлімет
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының анықтамасы бойынша «Денсаулық – организмде аурудың не болмаса физикалық кемістіктің жоқтығы ғана емес, ол табиғи (физикалық), рухани және әлеуметтік толық аман-есендік». Сондықтан денсаулық сақтау ісі – физикалық, психикалық, рухани және әлеуметтік жағдайларға жіктеледі. Физикалық саулық – адам организміне тән функциялардың өздігінен реттелуі, функциялық процестің келісімді өтуі, сыртқы орта әсерлеріне бейімделу қасиеттерінің жоғары дәрежеде болуы. Психикалық саулық – ауруды болдырмау, қайтсе де одан арылуға ұмтылуды, адам өмірінің мақсатына айналдыру. Әлеуметтік саулық – адам белсенділігінің, яғни жеке адамның айналадағы өмірмен біте қайнасу дәрежесі. Денсаулық, қалып (норма) деген ұғымдар бір-біріне ұқсас. Қалып – дені сау адамның бәріне бірдей тұрақты мақсат, үлгі болатындай денсаулықтың көрсеткіштері. Денсаулық жағдайын бағалау үшін жасқа байланысты жеке адамдардың қалып көрсеткіштері пайдаланылады. Оны анықтау үшін әрбір жастағы адам топтарының орташа көрсеткіші есептеліп шығарылады да, осы орташа көрсеткіш қалыпты стандарт ретінде алынады. Бір топқа енетін адамдардың көрсеткіштерінің бірбірінен айырмашылығы едәуір болуы мүмкін. Өйткені олардың жыныстық, кәсіптік, тұрған жерінің, өмір салтының, т.б. айырмашылықтары болады. Орташа көрсеткіштер анықталғанда, осы айырмашылықтар да ескеріледі. Денсаулыққа залал келтіретін әсерлерге жалпы мәдениеттің төмендігі, денсаулықты сақтау, салауатты өмір сүрудің негізін құрайтын санитарлық-гигиена туралы мәліметтерді көпшіліктің жете білмеуі, гиподинамия (қимыл жеткіліксіздігі), дене салмағының қалыптан көп жоғарылауы, тиімсіз және жөнсіз тамақтану, қоршаған ортаның (ауаның, жердің, судың) хим. заттармен ластануы, үйде және жұмыста күйзеліс (стресс) тудыратын жағдайлардың болуы, залалды әдеттерге әуесқойлық (арақ-шарап ішу, шылым шегу, есірткі заттарды қолдану, т.б.) жатады.
Валеология пәні бар оқу орындар
Қазіргі кезде Валеология пәні бала-бақшадан бастап, орта және жоғары оқу орындарының оқу жоспарларына енгізілген, кафедралар мен факультеттер ашылуда. Қазақстанда Валеология ғылымын дамытуға белсенді үлес қосып отырған ұйымдар қатарына ұлттық салауатты өмір салтын қалыптастыру орталығы (А.Аханов, А.Әділханов, Қ.Төлебаев, т.б.); Қазақ ұлттық медицина университеті (Х.Сәтбаева, т.б.), Қазақ мемл. спорт және туризм академиясы (Қ.Зәкіриянов, Т.Мұстафина, Г.Әлімжанова, т.б.); Қазақ ұлттық педагогикалық университеті (Қ.Рымжанов, т.б.); Қазақ ұлттық университеті (З.Асқарова, т.б.); Солтүстік және Шығыс Қазақстан мемлекеттік университеттері, Қостанай қаласындағы Ментальдік медицина орталығы жатады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Денсаулық сақтау
IC 2298
IC 2298 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 2298 Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Ойтен
Ойтен (Oyten) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Ферден ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 15 450 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 63,45 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 61 009. Муниципалитеттің басшысы — Манфред Кордес.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Флербе
Флербе (Fleurbaix) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Бетюн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,86 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62338, пошта индексі — 62840.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2668 адамды құрады. Халық тығыздығы — 207,47 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Сатиру-Диас
Сатиру-Диас (Sátiro Dias) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Солтүстік-шығыс Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алагоиньяс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Қызылабад
Қызылабад - Жамбыл облысы Тараз қаласындағы ықшам аудан, бұрынғы ауыл. 2012 жылға дейін Жамбыл ауданы құрамында болған. Алғашқы кезде дүнген халқы қоныстанған, кейін үлкен ұжымшар болған, жері көркем, әдемі, қала сияқты болғандықтан "Қызылабад" дейді көнекөз қариялар.
Географиялық орны
Тараз қаласының оңтүстік-батыс шетінде орналасқан
Халқы
Тұрғыны 0,5 мың адам (2009).
Дереккөздер
Санат:Тараз қалалық әкімдігінің таратылған елді мекендері
Берньер-сюр-Сен
Берньер-сюр-Сен (Bernières-sur-Seine) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Андели округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,65 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27058, пошта индексі — 27700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 328 адамды құрады. Халық тығыздығы — 49,32 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Барханчак
Барханчак (балка Үлкен Барханчак) — Ресейдегі өзен. Ставропольск өлкесі, Қалмақ Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Калаус өзенінің оң жағалауынан 175 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Калаус. Өзен саласы — Солтүстік Дон құйылысынан төмен Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ровербелла
Ровербелла (Roverbella) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Мантуя провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 8047 адамды құрайды. Халық тығыздығы 122 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 63 км² шамасында. Пошта индексі — 46048.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Виль-деван-Шомон
Виль-деван-Шомон (Ville-devant-Chaumont) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,21 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55556, пошта индексі — 55150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 56 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,3 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Пьезоэлемент
Пьезоэлемент - ток өткізгіш үлдір, пластина сияқты электродтары бар белгілі геометриялық пішіндегі (өзекше, пластина, диск, цилиндр және т.б.) пьезоэлектрлік заттан жасалған бөлшек. Пьезоэлемент электродтары оның бетімен түйістіріліп жасалады немесе бетіне жақын орналастырылады. Пьезоэлемент — пьезоэлектрлік түрлендіргіш немесе басқа пьезоэлектрлік құрылғылардың негізгі элементі.
Пьезоэлемент электродтарынан электр заряды алынады (тура пьезоэлектрлік құбылыста) немесе оларға кернеу беріледі (кері пьезоэлектрлік қүбылыста). Пьезоэлемент пьезокристалдан кесіп алынғанда немесе пьезокерамикадан жасалганда, механикалық күштер мен электр өрісінің өзара бағыт-бағдары (ориентациясы) қалыпты механикалық тербелістердің белгілі түрі мен жиілігін немесе оптималды электр сигналын алуды қамтамасыз етуі қажет.
p-/-n-диод — шалаөткізпш кристалдың жақсы өткізетін р-п аймақтары арасында, оның өзіндік өткізгіштігіне жақын (г-аймағы) төмен өткізгіштігі жене жеткілікті ені барбазалық аймағының болуымен, кәдімгі р-п құрылымынан ерекшеленетін р-і-п құрылымды шалаөткізгіш диод. Осы диодты кернеуге тікелей қосқанда кірме атомдары көп п және р аймақтарынан электрондар мен кемтікгердің қосақталган инжекциясы база кедергісінің модуляциясына әкеледі (яғни, тура ток өскенде кедергінің бірнеше Ом-ға және одан кіші мәнге дейін кішіреюіне).
Кері қосылыста берілген кернеу і аймағына түседі де, онда күшті электр өрісін тудырады. Заряд тасымалдаушылар осы өріспен база аймағынан "күштеп тартылып" алынып, ажырап-қосылу режімінде р-n-құрылымы негізіндегі диодтарға қарағанда р-і-п диодтың жоғары шапшаңдығын қамтамасыз етеді (релаксация уақыты Ю-10 с-қа жетеді). Сонымен қатар p аймағының болуынан осы диодтардың ойып-тесілу кернеуінің мәні үлкен және зиянды сыйымдылығының мәні кіші болады. р-і-п диоды жоғары вольтты токтарды түзеткіш диодтар, ажыратып-қосқыш және шектегіш ӨЖЖ диодтар, толқынды-ұшпалы диодтар, фотодиодтар, ШӨ детекторлар және т.б. ретінде кеңінен қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Пухкирхен-на-Тратберге
Пухкирхен-на-Тратберге (Puchkirchen am Trattberg) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Фёклабрук округінің құрамына енеді.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Антон Хюттмайр (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Ивачиха
Ивачиха — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Леденга өзенінің сол жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина бастауынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 1942
NGC 1942 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1942 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 85-SC81, in LMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
NGC 6396
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1836 жылы 7 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6396 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 1018, ESO 393-SC10.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз)
Арнойя (Португалия)
Арнойя (Португалия) (Arnóia) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Селорику-де-Башту муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.