cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Санту-Антониу-да-Шарнека
Санту-Антониу-да-Шарнека (Santo António da Charneca) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Баррейру муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10983 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,14 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1.349,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сетубал округінің елді мекендері
Лангриккенбах
250px|thumb|Картада орналасуы Лангриккенбах (Langrickenbach) — Швейцарияның Тургау кантонында орналасқан коммуна. Кройцлинген округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1099 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10.9 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4681, пошта индексі — 8585.
Еңбек (Жаңақорған ауданы)
Еңбек — Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы, Сунақата ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңақорған кентінен солтүстік-батыс жаққа қарай 36 км-дей жерде.
Халқы
Тұрғыны 640 адам (2009 жылдың мәліметі). Код КАТО — 434059200.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жаңақорған ауданы елді мекендері
Сызат
thumb Сызат (Трещина) — металдың бір-бірінен ажырау түрінде болатын материал бүтіндігінің бүзылуы.
Дереккөздер
انهيار (خواص المواد) Sprödbruch Fracture Fractura (geología) Fraktura fa:شکست Haurasmurtuma Rupture (matériau) Fractura mecánica שבר (הנדסה) Rupto Frattura (meccanica) 断口 Plaisa Breuk (mechanica) Przełam Трещина Ruttura (lu rùmpiri) Bali
Мақсұт Шафиғи
Мақсұт Шафиғи Әминүлы (21.3.1934 жылы туған., Шығыс Түркістан, Тарбағатай аймағы, Толы ауданы) - көне қолжазбалар маманы, ауызәдебиетін жинаушы және зерттеуші.
1961 - 1964 жылдар ШҰАР Орт. партия комитеттінің нұсқаушысі болып қызмет атқарған.
1964 жылы Қазақстанға қоныс аударып, 1974 жылы дейін қазақ a.ш. институттында лаборант болып еңбек етеді.
1974 жылдан бастап Әдебиет және өнер институттыны ғылыми қызметкері болып еңбек етеді Қазақстандағы қолжазбатан; ісіне көп еңбек сіңірген.
Оның тікелей еңбегі нәтижесінде және көмегімен ҚР Ұлттық кітапханасы, Әдебиет және өнер институттындағы қолжазба және мәтінтан; бөліміндегі араб әрпінде жазылған көптеген көне қолжазбалар ажыратылып оқылып, қазіргі жазуға түсірілді. "Қазақ халық әдебиеті көптомдығының ертегілер мен дастандарға және Абылай хан туралы тарихи жырларға арналған томдарын, алты кітаптан тұратын "Қазақ қолжазбаларының ғылыми сипаттамасын" құрастырушылардың бірі Қожа Ахмет Иасауидің "Диуані хіікмет" кітабының қазақ тіліндегі алғашқы ғылыми аудармасын жасап, түсініктерінжазуға.баспағаәзірлеуге қатысты. Қазақ ауыз әдебиетті мәселелеріне арналған жүзден астам ғылыми мақалалардың авторы Ол қазақ мектептеріне арналған алғашқы "Араб тілі" оқулығы авторларының бірі.
Үндеу
ҮНДЕУ, прокламация (лат. proclamatіo) — батыл қимылға: стачкаға, ереуілге, қарулы көтеріліске шақыратын, әдетте астыртын таратылатын хат. Большевиктер 1917 жылғы Қазан төңкерісіне дейін Үндеуді бұқаралық саяси үгіт құралы ретінде кеңінен пайдаланды. Қазіргі кезде “Үндеу” термині көбінесе орыстың “воззвание”, “призыв”, “обращение” сөздерінің баламасы ретінде қолданылады.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат: Саясат Санат: Тарих
Апофеоз
Апофеоз (грек. apotheosis - құдайға ұқсату, дәріптеу)
Дереккөздер
Санат:Театр
Нидхам (Массачусетс)
Нидхам (Needham) — Массачусетс штатының Норфолк (Norfolk) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 28 886 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32.9  км² шамасында. FIPS коды — 25-44105.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Берацхаузен
Берацхаузен (Beratzhausen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Пфальц әкімшілік округіне бағынады. Регенсбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 5463 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 72,54 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 3 75 118. Муниципалитеттің басшысы — Конрад Майер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 56 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Гүлжанат Жанатбек
Гүлжанат Жанатбек-халықаралық дәрежедегі спорт шебері, Қазақстан жеңіл атлеттерінің танымалдарының бірі. Алматы облысының тумасы Талдықорған қаласында 1991 жылы 30 қарашада дүниеге келген.Жеңіл атлетикадан 2018 жылғы ұлттық құрамаға кандидат спортшы. Ол 2016 жылы Шанхай ынтымақтастық ұйымының 15 жылдығына байланысты өткізілген Қытайдағы марафонда 21 шақырымға жүгіріп, жеңіске жеткен еді.
Гонгонгте өткен Азия чемпионатының қола жүлдегері. 2016 жылы Олимпиада ойындарына қатысқан. 2017 жыл маусымда Шымкенттегі қысқы чемпионатта жартылай марафоннан бірінгі орын алды. Сәуір айында Душанбедегі дәстүрлі халықаралық жарыста алтыншы орыннан көрінді. Ал соңғы рет Алматыдағы ел чемпионатын ұтып алды
Қазіргі кезде ресейлік Лилия Шобухованың қарамағында жаттығып жүр.
Бойы 170см. Салмағы 55 келі.Бағдарламасы жартылай марафон, марафон.
•	Қатысушы Олимпиада ойындары (Рио-де-Жанейро 2016)
•	Қатысушы Әлем чемпонаты (Пекин, 2015)
•	Қатысушы Азия ойындары (Инчхон, 2014)
Қыздар арасындағы ШЫҰ марафонында (42 км) бас жүлде қырғызстандық Виктория Полюдинаға бұйырды. Екінші орынды Өзбекстаннан келген желаяқ қыз Марина Хмелевская еншілесе, үздік үштікті жерлесіміз Гүлжанат Жанатбек қорытындылады. Гүлжанат Жанатбек (Қазақстан) – 2:42:21,20
=Жетістіктері=
=Жеке рекорды=
Дереккөздер
http://www.kazinform.kz/kz/zhenil-atletter-sporttyk-zhetistikterine-baylanysty-kategoriyaga-bolinbek_a3082224
https://kazathletics.kz/kz/national-team-kazakhstan/running-on-the-highway/gliant-zhanatbek/?sphrase_id=7349
IC 107
IC 107 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5271, IC 1700, UGC 986, MCG 2-4-41, ZWG 436.47.
Сыртқы сілтемелер
IC 107 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Николай Семенович Курнаков
Курнаков Николай Семенович (06. 12. 1860, Нолинск, қазіргі Киров облысы — 19. 03. 1941, Барвиха, қазіргі Москва облысы) — совет химигi, физика-химиялық анализдiң негiзiн салушы. Академик (1913): РКФСР-дiң еңбек-ғылым қайраткері (1940). 1882 жылы Санкт-Петербург таукен институтын бiтiрiсiмен, сонда оқытушы (1893 жылдан профессор) болған. 1902- 1930 жылдары Санкт-Петербург (Ленинград) политех. институтының профессоры. Ғылым академиясының жанындағы Ресей табиғи өндiрiс күшiн зерттеу комиссиясын ұйымдастырушылардың бiрi және председателiнiң орынбасары (1915- 1926). КСРО ғылым академиясының өзi ұйымдастырған физ.-хим. анализ институтының (1918), Платина т. б. асыл металдарды зерттеу институтының (1922), 1934 жылдан Жалпы және анорганик. хим. институтының директоры. Д. И. Менделеев атындағы Үлкен сыйлық (1924) алған.
Дереккөздер
Санат:1860 жылы туғандар Санат:1941 жылы қайтыс болғандар
IC 4503
IC 4503 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52763, MCG 3-38-10, ZWG 105.23.
Сыртқы сілтемелер
IC 4503 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
КСРО халықтарының спартакиадасы
КСРО халықтарының спартакиадасы — ірі, дәстүрлі, кешенді жарыс бұрынғы КСРО дене тәрбиесі қозғалысының жетістіктерін бүкілхалықтық байқауы болды. Спартакиада мектеп пен оқу орындағы, фабрикалар мен зауыттардағы, колхоздағы, совхоздағы денешынықтыру ұжымдарында басталатын. Сосын жарыстар аудандарда, қалаларда, облыстарда және одақтас республикаларда жалғасатын. С. ақтық жарыстармен аяқталатын. Одақтас республикалардың құрама командалары үшін спартакиада халықтардың туысқандық достығы мен моральдық-саяси бірлігінің айқын көрінісіне айналды. 1-спартакиада 11.08. 1928 ж. Мәскеуде өтті. 1956 ж. бастап КСРО халықтарының жазғы, 1962 ж. бастап қысқы спартакиадасы өткізілді. КСРО халықтарының жазғы 9-спартакиадасы 1986 ж. шілдесінде Мәскеуде, Таллинде, Алматыда, Киевте, Вильнюсте, Ташкентте, Минскіде және басқа қалаларда өткізілді. Ақтық жарыстар алдындағы бұқаралық жарыстарға 40 млн.-нан астам адам қатысты. Қазақстан спортшылары 1956 ж. КСРО халықтарының I -жазғы спартакиадасында жалпы командалық 13-орын алған болса, соңғы төрт спартакиада (1975, 1979, 1983, 1986) жалпы командалық есепте 6-орынға ие болды. 1956-91 жылдар арасында КСРО халықтарының 10- смартакиадасы өткізілді. КСРО тарағаннан кейін спартакиадалар өткізілмеді.
Дереккөздер
Санат:КСРО халықтарының спартакиадасы
Гистологиялық препараттар
Гистологиялық препараттар — микроскопиялық зерттеулерде пайдаланылады. Гистологиялық препараттарды дайындау процесі төмендегідей кезендерден тұрады:1) зерттеуге керекті гистологиялық материалды тиісті мүшелерде жануарлар организмі мүшелері мен ұлпаларынан кесіп алып бекіту (формалин, алмас және т.б. ерітінділерде), 2) бекітілген гистологиялық материалды тығыздап қатайту (спирттер ерітінділері қатарынан — 60, 70 , 80 , 96 , 100 өткізіп сусыздандырып, парафин немесе целлоидиннің эфирдегі ерітіндісіне салып қатайту), 3) қатайған кесекшелерден микротом арқылы жұқа жонындыларды дайындау, 4) жарық микроскопымен зерттеуге дайындалған жонындыларды бояу (гистологиялық бояғыштар қолданылады), 5) боялған жонындыларды төсеніш және жапқыш шынылар арасына канада бальзамына салып қатыру.
Дереккөздер
Гистология
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Б. з. д. 155 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 155 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 155 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Бәйдібек ата
Бәйдібек ата (1992 жылға дейін — Китаевка) — Түркістан облысының Бәйдібек ауданы, Алмалы ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шаян ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 53 км-дей жерде орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Бәйдібек ауданы елді мекендері
Виллих
Виллих (Willich) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Дюссельдорф әкімшілік округіне бағынады. Фирзен ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 51949 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 67,77 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 1 66 036. Қаланың басшысы — Йозеф Хайес.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Екі партиялық жүйе
Екі партиялық жүйе - басым көпшілігінде англо-саксондық елдерде кең өріс алған, екі партиялық ұйымның алма-кезек жоғары билікте бірін-бірі алмастыруы. Мұндай жүйелерде басқа партияларға тыйым салынбайды, бірақ тек екеуі ғана билікке келуге қабілетті. Бипартизм тікелей дауыс беру арқылы сайланатын екі партияның біреуіне өзінен-өзі парламенттегі басым орынды иемденуге мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде парламенттік басқару тәртібінде үкіметтің тұрақтылығын кепілдендіріп, мемлекеттің "басқармалығын" арттырады.
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Саяси жүйелер
Жетісай
Жетісай — Түркістан облысы Жетісай ауданындағы қала, аудан және Жетісай қалалық әкімдігі орталығы.
Географиялық орны
Облыс орталығы – Түркістан қаласынан онтүстік-батысқа қарай 393 км жерде, «Достық» каналының сол жағалауында, Сырдария алабында орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 30 487 адам (14 727 ер адам және 15 760 әйел адам) болса, 2009 жылы 36 494 адамды (17 437 ер адам және 19 057 әйел адам) құрады.
Хулим-Я (Ляпин тармағы)
Хулим-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ляпин өзенінің сол жағалауынан 136 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 29 км-ді құрайды.
Жетісай
Инфақұрылымы
Жетісайда мақта тазалау, сыра, нан зауытттары, май өндіру цехтары, т.б. кәсіпорындар жұмыс істейді. Қалада «Сырдария» университеті, Қожа Ахмет Иасауи атындағы қазақ-түрік халықаралық университетінің филиалы, педагогикалық колледж, 6 орта мектеп, Қ.Жандарбеков атындағы Жетісай драма театры, «Жетісай сазы» фольклорлық-этнографиялық ансамблі, аурухана, емхана, орталық кітапхана, т.б. мекемелер жұмыс істейді. Ж. арқылы халықар. Ташкент – Сырдария – Бұхара темір жол өтеді.
Дереккөздер
Санат:Жетісай ауданы елді мекендері Санат:Түркістан облысы қалалары
Хулим-Я (Ляпин тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Флажолет
ФЛАЖОЛЕТ (франц. flageolet, көне франц. flageol — кішірейтілген флейта) — 1) үрлемелі көне музыкалық аспап; флейтаның бір түрі. Флажолет жеке орындауда және шағын ансамбльдерде қолданылған. 18 — 19 ғасырларда Флажолеттің жетілдірілген түрі опера мен симфония оркестрде пайдаланылды. 19 ғасырда Флажолеттің Жювиньи жасаған (Париж, 1851 жылы) түрі кең тараған. 2) Ысқырық тембрдегі дыбысы Флажолет көбіне ысқымен ойналатын (скрипка) музыка аспапта қолданылады, ал шертпелі аспапта сирек пайдаланылады. 3) Кіші флейта 18 ғасырға дейін Флажолет деп аталған.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет Санат:Мәдениет
Айдын (көл)
Айдын көлі – Талас өзенінің төменгі ағысы алабында орналасқан тұйық көл.
Географиялық орны
Жамбыл облысы Сарысу ауданы жерінде, Ақжар, Жылқыбай көлдерінің солтүстігінде, теңіз деңгейінен 305,0 м биіктікте жатыр.
Гидрографикасы
Аумағы 7,0 км2, ұзындығы 5,8 км, енді жері 2,9 км, жағалау бойының ұзындығы 23,0 км. Жағалауы жазық, қамыс, құрақ өскен. Суы тұзды. Негізінен жауын-шашын суымен толысады. Көктемгі жауын-шашын кезінде көршілес жатқан көлдермен ұласып кетеді. Жағалауы – мал жайылымы.
Дереккөздер
Санат:Сарысу ауданы көлдері
Байламды су
тау жынысы қуыстары мен кеуектерінің жақтауларында ауырлық күші мен капиллярлық күштерден артығырақ дәрежедегі электрлік-молекулалық күштер көмегімен жабысып тұратын жерасты суы. Байламды суда сұйық судың басты қасиеттері жоқ, оны тау жынысыты кептіру арқылы (105-110°С температурада), немесе сығымдау арқылы (300-500 МПа қысым жағдайында) аластауға болады. Байламды судың екі түрін даралауға болады, олар: берік байламды су (бұл суларды адсорбциялық су немесе гигроскоптық су деп те атайды) - тау жынысыты қыздырғанда, иә болмаса сығымдағанда қозғалуға дәрменсіз байламды су; босаң байламды су (бұларды кейде "қабықшалық су" деп атайды) - тау жынысы түйірлерін қалыңдығы түрліше болып келетін қабықшалар түрінде көмкере отырып, сол қабықшаның қалың тұстарынан оның жұқа тұстарына қарай жылжуға қабілетті байламды су.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология Санат:Геология
Иван Семенович Воронин
Иван Семенович Воронин - Социалистік Еңбек Ері (1971), инженер-металлург, өнеркәсіп өндірісін ұйымдастырушылардың бірі. ҚазКСР-інің еңбек сіңірген металлургы(1975), КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1971). 28 тамызда 1924 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Өскемен қаласында туған.
Герман Вилькер
Герман Вилькер (Hermann Wilker; 28 шілде 1874, Фломершейм, Бавария — 28 желтоқсан 1941, Людвигсхафен-ам-Райн) — германиялық ескекші, Академиялық есуден 1912 жылғы Олимпиада чемпионы, 1900 жылғы Олимпиаданың қола жүлдегері.
Санат:Алфавит бойынша академиялық ескекшілер Санат:Германия академиялық ескекшілері Санат:Академиялық есуден Олимпиада чемпиондары Санат:1912 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:1900 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері Санат:Германия Олимпиада чемпиондары
Сорбье (Алье)
Сорбье (Sorbier) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Виши округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,09 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03274, пошта индексі — 03220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 294 адамды құрады. Халық тығыздығы — 17,2 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Лодошная
Лодошная — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Берёзовая өзенінің сол жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Альбьяно-д'Ивреа
Альбьяно-д'Ивреа (Albiano d'Ivrea) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — киелі Мартин.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Сахара Араб Демократиялық Республикасы
Сахара Араб Демократиялық Республикасы (الجمهورية العربية الصحراوية الديمقراطية; República Árabe Saharaui Democrática) — солтүстік-батыс Африкада орналасқан.
Санат:Сахара Араб Демократиялық Республикасы Санат:Солтүстік Африка
Сан-Лоренсу-да-Серра
Сан-Лоренсу-да-Серра (São Lourenço da Serra) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Паулу агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итапесерика-да-Серра экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 668 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 186,709 км² шамасында. Халық тығыздығы — 83,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1992 жылы құрылған.
Кессиньи
Кессиньи (Quessigny) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,35 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27484, пошта индексі — 27220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 124 адамды құрады. Халық тығыздығы — 28,51 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Аппақ Майтабанқызы
Дереккөздер
Санат:1904 жылы туғандар Санат:Қытай қазақтары
Қазақстан республикасы мектеп және колледж оқушыларының спартакиадасы
Қазақстан республикасы мектеп және колледж оқушыларының спартакиадасы, I жазғы спартакиада 2002 ж. спорттың 34 түрінен, ақтық жарыстар 14 қалада өткізілді. Спартакиаданың барлық кезеңдеріне 2 млн. шамасында адам қатысты. Ашылу салтанаты Қарағанды қаласында, жабылуы Павлодар қаласында болды. I қысқы спартакиаданың бағдарламасына спорттың 12 түрі енді. Оның барлық кезеңдеріне 500 мыңдай адам қатысты. Спартакиаданың ашылу және жабылу салтанаты ШҚО-ның Риддер қаласында өтті. "Спорт есірткіге қарсы" ұранымен өткізілген II жазғы спартакиада 2004 ж. спорттың 45 түрінен, ақтық жарыстары - 14 қалада өткізілді. Ашылу және жабылуы ОҚО-ның Шымкент қаласында болды. Спартакиаданың барлық кезеңдеріне 2 млн.-нан астам оқушылар қатысты. Спартакиада қарсаңында "Спортшы ұлан", "Спортшы ізбасар" газеттері жарық көрді. Спартакиаданың ұйымдастырушысы - ҚР Білім және ғылым министрлігінің Дене тәрбиесінің ұлттық ғылыми-практикалық орталығы.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Тауыскөзділер
Биологиялық сипаттамасы
Тауыскөзді - атлас әлемдегі ең ірі көбелектер санатына жатады. Оның алдыңғы қанаттарының ұштары 25 см-ге дейін жетеді. Оның ауқымды қалың мамық денесі мен кең барқыт қанаттары әсем үйлесіп, ортасындағы ашық саңылау кейпіндегі қара дақтар сән беріп тұрады. Кейде бұл тауыс қауырсынындағы көзшелерді еске түсіреді.
Басқа да түнгі көбелектер сияқты, тауыскөзділерде де қауырсынды мұрттар жарасым тапқан. Ол иіс сезу мүшесі болғандықтан, сол арқылы көз байлайтын түнде көбелектер серіктерін тауып, жарастық құрады. Тауыскөзділердің аталықтарының біренеше шақырым қашықтықтан аналықтары сепкен феромондардың иісін қапысыз сезетіні қызықты.
Тауыскөзділердің ірі жұлдызқұрттары тікірейген қылтанға көсіледі, осы үшін құстар мен рептилиялар оны маңалай да алмайды.
Тауыскөзділер 7-10 күн бойы қоректенбейді. Олар өзгелерге өмір беру арқылы өліп отырады. Ал Америкаға бауыр басқан тауыскөзді-аутомерис жұлдызқұрттарының қылдарында улы зат жасырынған, сондықтан абайсыз тиіп кетсеңіз, күйіп қалуыңыз мүмкін. Алайда улы қылтандардың арасынан қауіпсіз мекен тауып, жайланып жататын ұсақ алау-көбелектің жатыпішер жұлдызқұрттары өз қожайынына қарай жол салып алады. Қуыршаққа айналмай тұрып,тауыскөзділердің балапанары өздерін берік жібек жіптің пілләсімен мұқият орайды.
Таралуы
Бұлар Оңтүстік-Шығыс Азияның субтропикалық ормандарынан сая тапқан. Дөңгелек көзшелермен бірге оның қанаттары үшбұрышты ашық саңылауға сән беріп тұрады. Тек Мадагаскар аралында ұшырасатын сатурния-құйрықты жұлдызға қатты ұқсайды.
Классификация
Тұқымдаста келесі тұқым тармақтары бар:
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қабыршақ қанаттылар
Балық тағамдары
нобай|Балық котлеттері Балық тағамдары — балықтардан жеңіл тамақтар (салаттар), сорпалар, қайнатып дайындалынған тағамдар, қуырылған тағамдар, бұқтырылған тағамдар, көміп пісірілген тағамдар және көптеген ұлттық тағамдар дайындауға болады.
Дереккөздер
Санат:Балық аулау Санат:Балықтар
Айдын тоғаны
Дереккөздер
Санат:Жамбыл облысы тоғандары
Жақсықылыш (тау)
Жақсықылыш – Солтүстік Арал маңында, Жақсықылыш көлінің батыс, солтүстік-батысындағы қыратты тау жұрнағы. Абсолюттік биіктігі 110 м. Ұзындығы 28 км, ені 5-10 км.
Жер бедері, геологиялық құрылымы
Оңтүстік-шығыс беткейі тік жартасты, сай-жыралармен тілімденген, етегінде үйінділер кездеседі. Эоценнің гипс негізді саз балшығы мен құмынан түзілген.
Өсімдігі
Қоңыр сортаң топырағында жусанды-сортаңды шөптер өскен.
Дереккөздер
Санат:Арал ауданы таулары
Б. з. д. 156 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 156 жылы туғандар
Юнкаю
Юнкаю (Юнкою) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шапкин өзенінің оң жағалауынан 407 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 41 км-ді құрайды.
Б. з. д. 156 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 156 жылы қайтыс болғандар
Юнкаю
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ботаника
Ботаника (botn — шөп, өсімдік) — өсімдіктер туралы ғылымдар жиынтығы, биологияның бір саласы; өсімдіктер туралы ғылым. Ботаника жеке өсімдіктер мен олардың бірлестігінің өзара және қоршаған ортамен байланысын, жер бетіне таралуын, шығу тегі мен эволюциясын, салалану заңдылығын (жіктелімін) зерттейді.
Юнкаю
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Б. з. д. 156 жыл
Түсініктемелер
*
Юнкаю
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ботаника
макроқұрылысын және сыртқы пішінін зерттейді);
Ботаниканың негізгі салалары
Зерттеу мақсатына байланысты, ботаника әртүрлі салаларға бөлінеді. Әр саланың бағыты мен зерттеу методикасы болады. Қазіргі таңдағы ботаника көп салалы ғылым. Ботаниканың басты салалары мыналар:
1. өсімдіктерді туыстық топтарға жіктеу (классификациялау);
2. өсімдіктердің эволюциялық дамуының тарихи тізбегін анықтау.
Зерттеу объектісіне байланысты ботаника мына салаларға бөлінеді:
Ботаниканың тарихы
19 ғасырдың ортасында неміс ботаниктері М. Шлейден, Т.Шванн клеткалық теорияның, ал А. Гумбольт ботаникалық-географикалық зерттеулердің негізін салды.
Қазақстан территориясында ғылымның дамуы
thumb|250px|right|Ботаниктің дәстүрлі құралы Қазақстан жерінде ботаникалық зерттеулер 18 ғасырда басталды. 1777 ж. П.С. Паллас қазіргі Павлодар, Шығыс Қазақстан облыстарында болып, өсімдік түрлерін жинап, олардан коллекциялар жасаған. Республикада Ботаника саласындағы жүйелі зерттеулер 19 ғасырдың 30-жылдарынан басталды. Қазір Ботаника мәселелерімен Алматыдағы Ботаника және фитоинтродукция институты, Ботаникалық бақтары, жоғары оқу орындарының арнаулы кафедралары, орман тәжірибе ст-лары шұғылданады. Зерттеулердің нәтижесінде флоратану, өсімдік ресурстары туралы көптеген еңбектер жарық көрді. Қазақстан және Орта Азия өсімдік жамылғысына, Тянь-Шань шыршалы ормандарына, олардың құрылымына, даму тарихына, басым (доминант) түрлеріне ботан. сипаттама берілді (Б.А. Быков, т.б.). Қазақстанда өсетін саңырауқұлақтар зерттелді (Бердіқұл Қалымбетов, С.Р. Шварцман, С.Әбиев). Өсімдіктер интродукциясы саласындағы зерттеулер, олардың нәтижелері жүйеге келтірілді (В.Г.Рубаник, А.М. Мушегян, т.б.). Ботаникалық зерттеулер, олардың нәтижелері туралы көп томдық монографиялар, анықтамалықтар жарық көрді. Қазақстан флорасының құрамы зерттелді: мұнда жоғары сатыдағы өсімдіктердің 6000-нан астам түрі бар екені, оның 13%-і эндемиктер (тек Қаратауда бұлардың 100-ден артық түрі бар) екені анықталды. Бірқатар физиол.-биохим. зерттеулер жасалды. Оңтүстік Қазақстанның өсімдік қорына (Н.В. Павлов), Балқаш маңындағы кейбір ағаш түрлерінің тұзға төзімділігіне (Е.А. Жемчужников), шөл далада өсетін құм өсімдіктеріне (Л.П. Гвоздева, Г.Мақұлбекова, С.Есенова, т.б.), Батыс және Шығыс Қазақстандағы өзен-көл аңғарларының шалғындарына (О.Демин, Б.Махмудов, т.б.), су өсімдіктеріне (К.В. Доброхотова), дәрілік, тех. өсімдіктерге, жеміс-жидектерге сипаттама берілді. Дермене (Г.Балтабаева, т.б), мия (В.П. Михайлова, Э.Кұдайбергенова, т.б.), адыраспан (Л.Сафина), қырықбуын, қылша (Г.С. Синицын, т.б.), Түркістан сабыншөбі (С. Беспаева), т.б. өсімдіктердің экологиясы мен Ботаникасы зерттелді. Каучукты өсімдіктер физиологиясы зерттеліп (Л.Г. Добрунов, т.б.), бұлар мәдени өсімдікке айналдырылды және Оңтүстік Қазақстанда өсіріле бастады. Республика аумағының өсімдіктері, олардың мәдени түрлері биохим. тұрғыдан сипатталып, зерттеулер нәтижелері қорытылды (Т. Дарханбаев). Өсімдіктерді интродукциялау (М.В. Бесчетнова, М.А. Проскуряков, т.б.), флористика және геоботаника (М. Бәйтенов, С. Арыстанғалиев, М.П. Васягина, т.б.), өсімдік ресурстары (М. Көкенов, С. Беспаев), адамның өсімдік жамылғысына тигізетін әсері (Л.Я. Курочкина, Р.Н. Писак), сирек кездесетін өсімдіктерді қорғауға алу (Б.А. Винтерголлер), палеоботаника (В.С. Корнилова), генетика (Ғ. Бияшев, А. Сейсебаев), цитология (Ф. Камалетдинова), жалпы экология және өнеркәсіптік ботаника (И. Байтулин), өсімдік өсуін реттеу (І. Рахымбаев), өсімдіктер төзімділігі (Ф.Полымбетова), өсімдіктердің минералдық қорегі (Б. Сәрсенбаев), фотосинтез (В.П. Беденко) мәселелері одан әрі зерттелуде.
Дереккөздер
Санат:Ботаника
Франк
Франк (франц. franc) — Швейцарияның (Швейцария франкі) ақша өлшемі;
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат:География Санат:Терминология
Артефакт
Артефакт сөзінің бірнеше мағынасы бар:
Құң-зы
Жоғарыда айтылып өткендей, Конфуций өз ілімін адамға бағыттаған. Ол - алғаш рет адамның кісілік тұлғасы туралы ой қозғаған философ. Үлгі тұтуға жарайтын ер адамның адамгершілігі (жень), үлкенді сыйлауы (сяо), әдет-ғұрып, дәстүрді құрмет тұту (ли) жоғарғы дәрежеде болуы тиіс. Адам тумысынан жаман болып тумайды, оны жаман да, жақсы да қылатын өскен ортасы. Конфуций мемлекетті де үлкен отбасы деп түсіндірген. Оның ілімі, жалпы алғанда, үстем таптың мүддесін қорғады, құлдықты сөкет көрмеді, сондықтан да ұзақ жылдар бойы мемлекеттік ресми идеологияға айналып, Қытайдағы қоғамдық өмірдің барлық салаларына өз әсерін тигізді.
Конфуцийдің қазасынан кейін оның ілімі сегіз тармаққа бөлініп кетті. Олардың ішіндегі ең негізгілері идеалистік бағыттағы Мэн-цзы мектебі мен материалистік бағыттағы Сюнь-дзы мектебі. Бұл екі бағыт та Конфуцийдің шәкірттері Мэн және Сюньнің аттарымен аталады. Мэн-дзы Конфуций ілімдерін жинақтап, бір жүйеге түсірумен ғана айналыспаған, сонымен қатар, жаңа ойлармен толықтырып отырған. Мысалы, «адамның табиғаты тек жақсылықтан жаратылған» деген қағида Мэн-дзы философиясының негізгі өзегі болып табылады.
Сюнь-цзы Конфуций іліміне материалистік нышан енгізген. Әлемнің негізі материалдық күш (ци) және оның екі түрі болады (инь және ян). Әлем өзінің табиғи заңдылықтары арқылы өмір сүреді, көк тәңірі - әлемнің құрамдас бөлігі ғана, оны зерттеп, сырын ұқса адамдардың мақсат-мүдделеріне пайдалануға болады, Бақытты, бақытсыз болу, сау немесе ауру, бай немесе қайыршы болу адамдардын өзіне ғана байланысты. Бұл тұжырым Абайдың ауруды жаратқан Құдай, бірақ нақты адамды ауру қылған Құдай емес; байлық кедейлікті жаратқан Құдай: бірақ белгілі бір адамды бай немесе кедей қылған Құдай емес, адамның бақытты яки бақытсыз болмағы өзінен дейтін ойымен үндесіп жатыр.
Өмірбаяны
Конфуций, (бзд 551 жылы, Лу патшалығында туылған – 479 жылы сонда қайтыс болған) – Ежелгі Қытай ойшылы, философ, тарихшы, мемлекет қайраткері, Қытайдағы жергілікті діни мектеп – конфуцийшілдіктің негізін салушы. Кедейленген ақсүйектер отбасында дүниеге келген. Өмірінің көп бөлігін Лу патшалығында өткізген. Б.з.б. 11 – 3 ғасырларда болған осы көне мемлекет ежелгі дәуірдегі қытай тарихы мен мәдениетінің дамуында елеулі рөл атқарғанмен, 6 – 5 ғасырлардан бастап құлдырау кезеңін бастан кеше бастаған-ды. Сондай шақта өз отанында өмір сүрген Конфуций өзіне дейін өркен жайған философиялық ой маржандарын оқып-тоқып өсті. Жас шағында төменгі буындағы шенеунік қызметін атқарып жүрді. Сосын жеке мектеп ашып, 22 жасында бала оқыта бастады. Кофуцийдің он мыңга жуык шәкірттері бар және жиырма шактысы ертелі-кеш жанында болган деген деректер бар. Қытайдағы тұңғыш жекеменшік оқу орнының негізін қалаушы атанды.Ең атақты мұғалім ретінде даңқы шықты. Халық оны сүйіспеншілікпен Құң ұстаз деп атады. Конфуцийдің мектебінде төрт пән – ақлақ (мораль), тіл, саясат және әдебиет оқытылды. Конфуций 50 жасында Лу патшалығының жоғары дәрежелі мемлекеттік қызметшісі болып істеді. Сол шақта саяси қызметін бастады. Алайда, қаскөйлік интригалдар салдарынан лауазымды жұмысынан кетуге мәжбүр болады. Содан 13 жыл бойы Ежелгі Қытайдың Лу патшалығынан басқа мемлекеттерін аралайды. Бірақ еш жерде өз идеяларын қолданысқа енгізе алмайды да, ақыры 484 ж. еліне қайтып оралады. Содан өмірінің соңына дейін ұстаздықпен және көне даналық кітаптарды жинап, өңдеп, таратумен шұғылданған. Конфуций өзіне арнайы бөлінген орынға жерленген. Оның қасына ұрпағы, жақын шәкірттері мен ізбасарлары қойылған. Тұрғын үйі ғибадатханаға айналдырылып, Конфуций  рухына тағзым етушілер зиярат жасайтын орын ретінде әйгілі болған. Конфуций ілімі ол қайтыс болғаннан кейін б.з.б. 136 ж. мемлекеттік идеологияға айналған шақта ол “он мың ұрпақтың ұстазы” деп жарияланды. Мемлекет Конфуцийді 1503 ж. қасиеттілер,әулиелер қатарына қосты. Конфуций есімі Қытайда 1911 ж. болған ұлттық-буржуазиялық революцияға дейін ресми түрде ардақталған.
Конфуцийден біртоп бала "неге ай жаңа көтеріліп келе жатқанда үлкенірек, ал ең төбеге көтерілгенде кішірек көрінеді" деп сұрапты. Конфуций жауап бере алмапты. Балалар Конфуцийді ақымақ деп мазақтапты. Оптика ғылымы бертінгі ғасырда ғана көптеген табиғат құбылыстарының сырын айқындай бастады.
Шығармашылығы
thumb|200px|left|Конфузцийшілдік
Конфуций өзіне тән төл ілім жасамаған деген пікір қалыптасқан, ол Ежелгі Қытайдың бес классикалық шығармасын – “Шуцзин” (тарих кітабы), “Щицзин” (әндер мен гимндер кітабы), “Лицзин” (рәсімдер туралы жазбалар), “Юэцзин” (музыка туралы кітап), “Ицзин” (өзгерістердің канондық кітабы) жинастырып, қайта әңгімелеген және оларға түсіндірмелер берген. Осы ретте тұжырымдалған басты көзқарастары мен ілімі жайындағы мағлұматтар “Әңгімелер мен пайымдар”' (“Лунь юй”) деген кітапта таратылып баяндалған. Бұл кітап Конфуций айтқан ойлар мен оның жақын шәкірттерімен және ізбасарларымен әңгіме-дүкенінің жазбасы болып табылады. Зерттеушілер Конфуцийдің жеке басына тиісті деп тек “Көктем мен Күздің, Лу мемлекетінің тарихы кітабына” түсіндірмелерін атайды. “Ұлы ілім” мен “Аралық туралы ілім”' атты туындылар да Конфуцийдің өзінікі емес, ол тек мұның екеуін де қайта әңгімелеп берген деп саналады. Конфуций ілімінің өзіндік сипаты антропоцентризммен, яғни адамды ғаламдық ғимараттың кіндігі және ең жоғарғы мақсаты деп білетін көзқараспен айқындалады. Конфуций ой-пікірінің негізгі мазмұны табиғат заңдарына сәйкес келетін, адамдардың бірлесіп өмір сүруіндегі парасатты реттілікті, тәртіпті қамтамасыз етудің аса маңызды шарттары болып табылатын қарапайым да ғаламат зор “5 ізгілікті” ұғындыруға арналған. Конфуций ғарыш пен әлемнің пайда болуы, эволюциясы мәселелерімен әуестенбеген деген пікір бар, өйткені ол рухтар мен о дүние мәселесіне көңіл бөлмеген. Бұл Конфуцийдің:” “Өмірдің не нәрсе екенін білмей тұрып, өлімнің не екенін білу мүмкін бе?”, – деген, сондай-ақ: “Адамдарға қызмет ете білмей тұрып, рухтарға қалай қызмет көрсетуге болады?” – деп түйген қағида іспетті ой-тұжырымдарынан аңғарылады. Ол адам проблемасына, оның ақыл-ойына, адамгершілік кескін-келбетіне мол көңіл бөлді. Конфуцийдің саяси-этикалық маңызды ұғымы – адамшылық, адамның әділ, ақжүрек болуы (жэнь). Ұлдың кішіпейіл болуын, ата-ананы, жалпы үлкен кісілерді сыйлап жүруін анықтайтын “сяо” тұжырымдамасы да осы қатарда. Бұл екі ұғым жасы үлкен мен орны жоғары адамдарға сый-құрмет көрсетіп отыруға, ел басына адалдыққа, т.с.с-ларға негізделген этик. және әлеуметтік қатынастар жиынтығын білдіреді. Ол “текті ерлерді” (цзюнь цзы) шешімді түрде “ұсақ пенделерге” (сяо жэнь) қарсы қойып отырған. Алғашқысы кейінгісін басқарып отыруға, оларға үлгі болуға тиіс деген.
Идеялары
thumb|200px|lcentre|Китайская стена
Осындай этикалық теориялары негізінде Конфуций өзінің саяси тұжырымдамасын дамытты, бұл орайда оның: “Билеуші – билеуші, ал бағынышты – бағынышты, әке – әке, ал ұл – ұл болу керек”, – деген атақты сөзі кеңінен мәлім. Конфуцийдің мемлекетті “адамгершілікпен басқару” теориясы оған дейін де болған идеяға – басқарушы билігін құдіреттендіру идеясына сүйенді. Соған сүйене отырып, оны дамытты әрі негіздеді. “Басқару – түзету деген сөз” деген қанатты сөзбен тұжырымдалатын негізгі принцип “чжень мин” ілімінде көрініс тапқан. Мұнда Конфуций қоғамдағы әр нәрсені өз орнына қою қажеттігін, әркімнің міндетін қатаң да дәл анықтау керектігін айтты (Конфуций бойынша [[мемлекет – үлкен отбасы). Ол ел билеушілерін халықты заңдар мен жазалаулар негізінде емес, ізгілік жасаушылар жәрдемімен биік адамгершілік, имандылық қасиеттер танытатын тәртіпті үлгі ету жолымен басқаруға үндеді. Халықты салық, салғырт салумен қинамай, әдет құқығы негізінде басқаруды қош көрді. Ең бастысы – шынайы принципті әрқашан басқарушы қатаң ұстануға тиіс деп білді, сонымен бірге адамдар мен олардың игіліктеріне қамқорлық көрсету – басқарушы парызы. Адамдардың байлық пен мәртебені бәрінен жақсы көріп, кедейлік пен жасқанбаушылықты жек көретіндерін дана билеуші жақсы білуге тиіс. Билеуші үшін – кісі сеніміне ие бола білу өте қажет. Осы пайымынан туындайтын: “Билікке қалай жетуге болады?” – деген сұраққа Конфуций: “Халықтың сүйіспеншілігіне қол жеткіз, – деп жауап берген, – сонда сен билікке жетесің, егер халықтың сүйіспеншілігін жоғалтар болсаң, онда билікті де жоғалтып аласың”.
Дереккөздер
Санат:Б. з. д. 551 жылы туғандар Санат:Қытай философтары
Седуйяга
Седуйяга — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Баренц теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Кортандоне
Кортандоне (Cortandone) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Асти провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 331 адамды құрайды (2017). Халық тығыздығы 65.89 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5.02 км² шамасында. Пошта индексі — 14013.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Мансанеда
Мансанеда (Manzaneda (Orense)) — Испаниядағы қала. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Оренсе провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Тьерра-де-Тривес ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 994 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 114,59 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Оренсе елді мекендері
Машня
Машня — Ресейдегі өзен. Тамбов облысы, Мордовия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Выша өзенінің сол жағалауынан 107 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Цна Тамбов қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокша, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тамбов облысы өзендері Санат:Мордовия өзендері
NGC 3814
NGC 3814 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1881 жылы 25 сәуірде Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3814 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36267, MCG 4-28-24, ZWG 127,28.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Лентре
Лентре (Leintrey) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Люневиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,44 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54308, пошта индексі — 54450.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Домиште (Кырджали облысы)
Домиште (Домище) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 427 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Мәсих
Мәсих (грек Χριστός (Khristós), ағылш. anointing or anointed - сөзбе-сөз аудармасы мәсіхтелген, яһудилік מָשִׁיחַ (Māšîaḥ), (يسوع المسيح Ису‘ әл-Мәсих) ) Иса Мәсіх - Иса пайғамбарға қатысты айтылатын сөз.
Этимологиясы
Яһудилік Інжілде мәсіх (ағылш.: Christ) сөзінің (Иврит тілінен מָשִׁיחַ (Māšîaḥ)) мағынасы "жағу" (Ағылшын тілінде: "anointed") - шашқа су, май немесе әтір жағу деген мағынаны білдіреді
(Ағылшын тілінде: Khristós in classical Greek usage could mean covered in oil, or anointed, and is thus a literal translation of messiah).
Арғы оқылымдар
Санат:Иса Санат:Христиандық
Christ
Санту-Изидру-де-Пегойнш
Санту-Изидру-де-Пегойнш (Santo Isidro de Pegões) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Монтижу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1454 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 55,33 км² шамасында. Халық тығыздығы — 26,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Тұтқыр
Тұтқыр – қазан ұстағанда қолға киетін киіз дорба, қолғап. Ол киізден немесе қалың матадан жасалады.
Дереккөздер
Санат:Қолөнер
Бабалар сөзі (жинақ)
«Бабалар сөзі» жинағы - қазақ фольклорының 100 томдығы. Алматыда Мәдениет және спорт министрлігі мен ұлттық Кітап палатасының қолдауымен Орталық Азия елдері фестивалі мен ІІІ Халықаралық кітап форумы (17.11.2014) аясында «Бабалар сөзі» атты қазақ фольклорының 100 томдығының тұсаукесері өтті.
Бұл жинақ «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасы аясында жарыққа шыққан.
«Бабалар сөзі» топтамасының 20 томы батырлар жырына, 13 томы тарихи жырларға арналған. Жетеуі діни, 13-і хикаялық дастандар. 8-і ғашықтық дастандар, 5-томы ертегілерден тұрады. «Бабалар сөзі» жинағында қазақ халқының ғасырлар бойы жинаған асыл мұрасы, тарихы, мәдениеті, салт-санасы, философиясы, педагогикасы, өнері түгел қамтылған.
2014 жылы Франкфуртта өткен әлемдік кітап жәрмеңкесінде қазақ фольклорының 100-томдық «Бабалар сөзі» топтамасы әлем жұртшылығына таныстырылды. Франкфурттағы кітап жәрмеңкесі 1473 жылдан бастап ұйымдастырылып келеді.
1-том
"Бабалар сөзі" сериясының алғашқы томына Қазан төңкерісіне дейін жарық көрген, кейін халқымыздың рухани өмірінен аластатуға ұшыраған және қолжазба күйінде жеткен "Сыршы молда", "Ғаяр қатын", "Қисса Зейне Зайуб", "Жетім көдек", "Орқа-Күлше", "Қисса Таһир" атты хикаялық дастандар енді.
2-том
"Бабалар сөзі" сериясының екінші томына "Шаһмаран" атты хикаялық дастан енді.
5-том
"Бабалар сөзі" сериясының бесінші томына "Қағира мен Таймұс", "Хикаят Сәлімжан", "Хикаят Марғұба қатын", "Балықшы илә ғифрит қиссасы", "Қисса Тәжбақыт-Хоршаһра қыз", "Қисса үш қыз" атты хикаялық дастандар енді.
6-том
"Бабалар сөзі" сериясының алтыншы томына "Болат, Жанат", "Қисса самұрық", "Қисса Жәмшид", "Алтын балық" атты хикаялық дастандар енді.
7-том
"Бабалар сөзі" сериясының жетінші томына 9312 жолдан тұратын "Әбуғалисина, Әбілхарис" атты хикаялық дастан енді.
8-том
"Бабалар сөзі" сериясының сегізінші томына 11917 жолдан тұратын "Қисса қырық уәзір" атты хикаялық дастан енді.
9-том
"Бабалар сөзі" сериясының тоғызыншы томына "Бақтияр қиссасы", "Қисса Шәкір, Шәкірат падиша һашым балалары", "Қисса шаһ Ғаббас ұғлы Иранғайып", "Қисса һамра, Хұсрау патша", "Қисса мәлік Хасен" атты хикаялық дастандар енді.
10-том
"Бабалар сөзі" сериясының оныншы томына "Киік", "Қақпанға түскен киіктің хикаясы", "Дариға қыз", "Қисса Шаһизинда", "Қубас", "Қисса жұмжұма", "Үшбу қисса Зеңгір жүһүд", "Хикаят Тәжілмәлік", "һаза кітап Мұхаммед-Ханафия", "Мұхаммед-Ханафия хазірет Әли ұғлының Табут падишамен соғысқаны", "Мұхаммед-Қанапия" атты діни дастандар енді.
11-том
"Бабалар сөзі" сериясының он бірінші томына "Мұхаммед пайғамбар", "Қисса анхазірет Расулдың Миғражға қонақ болғаны", "Қисса Мұхаммед Расул Алланың дәрул пәниден дәрул бақиға рихлат еткен мәселесі", "Бозторғай", "Қисса Қаһарман", "Қисса уақиға Кербала үшбу-дүр", "Қисса хазіреті Айшаның тұһматы", "Қисса Мансұр әл-Халаж" атты діни дастандар енді.
12-том
"Бабалар сөзі" сериясының он екінші томына "Қисса Зарқұм", "Зарқұм" атты діни дастандар енді.
13-том
"Бабалар сөзі" сериясының он үшінші томына көлемі 18094 жолдан тұратын "Ғазауат Сұлтан" атты дастанның алғашқы он төрт тарауы енгізілді.
14-том
"Бабалар сөзі" сериясының он төртінші томына "Ғазауат Сұлтан" дастанының жалғасы (он бесінші - жиырма жетінші тараулары) енгізілді. Шығарманың алғашқы он төрт тарауы аталмыш серияның 13-томында жарияланды.
15-том
"Бабалар сөзі" сериясының он бесінші томына "Қисса Салсал", "Әзірет Әлидің соғысы", "Қисса Әбушахма", "Хикая Әбушаһыма" атты діни дастандар енді.
16-том
"Бабалар сөзі" сериясының он алтыншы томына "Қисса Сейітбаттал" "Қисса Гүлжәмила қыздың хикаясы", "Диуана шейх Бұрқы","Қисса хазірет Әли разы Алла анһудың шаһ Барбарға құл болып сатылғаны туралы","Хазірет Әлидің Жанәділ шаһарында төбелескені","Қисса Сәдуақас", "Қисса Зейнеп пен Заидтың уақиғасы", "Қисса Мәлікаждар" және т.б. діни дастандар енді.
17-том
"Бабалар сөзі" сериясының он жетінші томына "Бозжігіт", "Сейпілмәлік", "Қисса Сейпілмәлік шаһзада - Бәдіғұлжамал перізат" атты ғашықтық дастандар енді.
18-том
"Бабалар сөзі" сериясының 18-томына "Қисса хазірет Жүсіп аләйһиссалам илән Зылиханың мәселесі", "Қисса Шеризат - Күлшат", "Қисса Дандан", "Қисса Зияда, Шаһмұрат" атты ғашықтық (романдық) дастандар енді.
19-том
"Бабалар сөзі" сериясының он тоғызыншы томына "Қисса Ләйлі - Мәжнүн", "Қисса Таһир - Зүһра", "Бозаманның қиссасы" атты ғашықтық дастандар енді.
20-том
"Бабалар сөзі" сериясының 20-томына "Қисса Жиһаншаһ Тамузшаһұғылы", "Қисса қожа Ғаффан", "Нұғыман - Нағиманның қиссасы", "Қисса Баһрам" атты ғашықтық (романдық) дастандар енді.
21-том
"Бабалар сөзі" сериясының 21-томына "Жаскелең", "Гүлнәр қыз", "Мәлікриан, Рабиғұлмүлік, қыз Жәмила", "Әмірзада", "Қисса шаһизада", "Асылбек пен Гүлжиһанның қиссасы" атты ғашықтық дастандар енді.
22-том
"Бабалар сөзі" сериясының 22-томына "Назымбек пен Күлше қыздың зары", "Есім - Зылиқа", "Қарға батыр", "Талайлы құл мен Әйім қыз", "Мақпал - Сегіз" (4 нұсқасы), "Жетім Мәриям", "Ақбөпе - Сауытбек" атты ғашықтық дастандар енді.
23-том
"Бабалар сөзі" сериясының 23-томына "Нәзігүл", "Нұрден мен Мәриямның хикаясы", "Алтын балақ ақ сұңқар", "Қамарзаман", "Әбдікерім", "Сәнуар патша", "Бердібек пен Шаһизат", "Ақиық", "Қайраңдаған кит" атты хикаялық дастандар енді
25-том
"Бабалар сөзі" сериясының 25-томына "Анар - Сәуле", "Әнуар - Күләнда", "Садық - Сәлиқан", "Байын - Жүрек", "Салиқа - Сәмен", "Досан", "Нұртаза мен Күнасыл", "Олжа қыз" атты ғашықтық дастандар енді.
26-том
"Бабалар сөзі" сериясының 26-томына "Қозы Көрпеш - Баян сұлу", "Қыз Жібек", "Дандан мен Нәркес", "Ахмет пен Нүрилә" атты ғашықтық дастандар енді.
27-том
"Бабалар сөзі" сериясының 27-томына "Арқалық", "Ер Жәнібек", "Тәутік батыр", "Жақыпберді батыр", "Боқы батыр", "Бөке батыр", "Жантөкеш" т.б. тарихи жырлар енді.
28-том
"Бабалар сөзі" сериясының 28-томына "Майқы би", "Қожеке", "Арғынбектің жыры ", "Үркін-қорқын", "Кешубай - Жәмила", "Ер Бұлан", "Уаң бала", "Он сегіз", "Қан кешу", "Нүптебектің асы", "Сәтбек", "Шейітсай", "Сақари" атты тарихи дастандар енді.
29-том
"Бабалар сөзі" сериясының 29-томына "Абылай хан", "Ер қормалы - ер Абылай", "Бөгенбай батыр", "Кенесары", "Кенесары - Қарақас", "Ағыбай батыр", "Есенкелді" атты тарихи жырлар енді.
30-том
"Бабалар сөзі" сериясының 30-томына "Нұрғазарын", "Сағаттың хикаясы", "Патша мен әйел", "Сырлы қобди", "Тотай сал", "Өлген қыз", "Ұлар мен құзғын", "Нұх және наурыз", "Аққан сынап", "Алтын балта", "Ғалым қыз Буадат", "Жүніс жетім", "Қараторғай" т.б. хикаялық дастандар енді.
31-том
"Бабалар сөзі" сериясының 31-томына "Құламерген", "Арық мерген", "Әбу жылан", "Телім - Тентек", "Екі ағайын ", "Мұрат Салих пен Мағрипа", "Көкек пен Зейнеп", "Қойшы батыр", "Саналы сара", "Сәукеле", "Бөкен жарғақ", "Бұлғын сусар", "Үш жетім", "Үш жетім қыз", "Кезбе шал", "Хан хүкімі" атты хикаялық дастандар енді.
33-том
"Бабалар сөзі" сериясының 33-томына "Алпамыс батыр" жырының сегіз нұсқасы еніп отыр.