cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақстан жылнамасы
1841-1847 жылдары
1847 жылы Ұлы жүзде Есет Көтібарұлының көтерілісі басталды.
1852-1870 жылдары
1852 жылы орыс көпесі Ушаков 86 сомға Далабай Тоқтамысовтан Ақмола уезіндегі мыс кен орнын,ал 1856 жылы Игілік Өтепұлынан 250 сомға Қарағанды көмір кен  орнын сатып алды.
1856 жылы Жанқожа Нұрмұхамедұлының көтерілісі одан әрі жалғасын тапты.
1857 жылы 9 қаңтарда Арықбалық деген жерде шешуші шайқас болып,көтерілісшілер шегінуге мәжбүр болды.
1858 жылдың күзіне дейін Есет Көтібарұлы азаттық үшін күресті тоқтатқан жоқ.
1868 жылдың желтоқсан айында Орал және Торғай облыстарында патша өкіметінің отарлық саясатына қарсы қазақ руларының ықпалды көсемдері Сейіл Түркебайұлы мен Беркін Оспанұлының көтерілісі басталды.
1869 жылдың наурыз- маусым айларында көтерілісшілері билер мен болыстардың ,старшындардың ауылдарына 41 рет шабуыл жасады.
1867-1868 жылдары Ресей патшалығының әкімшілік-аумақтык реформалары басталды.
1870 жылы Маңғыстау түбегінде Досан Тәжұлы мен Иса Тіленбайұлының көтерілісі басталды.
1873 - 1899 жылдары
1873 жылы Маңғыстау қазақтары қайтадан көтеріліске шықты.
1870 жылдары патша өкіметі қазақ даласына қоныс аударушыларды әкелу шараларын жүзеге асыра бастады.
1897 жылғы Ресей империясының бірнші жалпы санағы бойынша қазақ жеріне қоныс аударғандардың үлесі 11,9%, жергілікті халық 85,7%, басқа халықтар 2,4% құрады.
1863 жылы Спасск мыс зауыты салынды.
1874-1876 жылдары Орынбор теміржолы салынды.
1898 жылы 5 наурызда Зырянмыс кенішіндегі жұмысшылар ереуілге шығып,еңбек ақысын көтеруді,еңбек жағдайын жақсартуды талап етті.
1893,1895,1899 жылдары Батыс Сібір теміржолы жұмысшыларының ереуілдері болды.
1905-1914 жылдары
1905-1907 жылдардағы алғашқы буржуазиялық-демократиялық революция басылғаннан кейін Стольпиннің аграрлық реформасына сәйкес Қазақстанға қоныс аудару күшейіп,жер мәселесі шиеленісті.1897 жылғы санақ бойынша  қазақ өлкесінде орыс  шаруаларының  үлесі  20% құраса,араға 20 жыл салып барып,1917 жылы 1 қаңтардағы есеп бойынша олардыңүлесі 42% -ға жетті.
1907 жылы ағылшындар Жезқазған мыс кен орнын жалға алды.
1911 ж. «Айқап» журналы жарық көре бастады.
1914 жылы 1 тамызда Ресей империясы I дүниежүзілік соғысқа кірді.
1916 1917 жылдары
1916 жылдың ортасында қазақтардың саны 5 миллион 650 мың адамға жетті. Осы кезде қазақтар саны жағынан дүние жүзінде түркі тілде халықтар ішінде 2 орынға, ал Ресей империясы мен бұрынғы Кеңес Одағында бірінші орында болды. Осыдан 30 жыл өткен соң, яғни большевиктердің үстемдікі тұсындағы демографиялық паттың нәтижесінде,олар 3 орынға түсіп қалды.
1916-45 жылдар ішінде басқа халықтар,социалистік қайта құрудың қиыншылықтарына қарамастан,25-30 пайызға өссе,ал қазақтардың саны 3 миллион 150 мың адамға немесе 45 пайызға кеміді.Қажетті демографиялық өсуді есептегенде қазақ халқы осы жылдарда 65 пайызынан, яғни үштен екісінен айырылды. Мұндай қасиретті 20 ғасырда дүние жүзіндегі бірде-бір халық басынан өткізген жоқ.
1916 жылғы 25 маусымда «бұратана халықтардан» қазақ,қырғыз,өзбек,тәжік,түркімен,дүнген,ұйғырлардан «соғыс аудандарында қорғаныс құрылыстарын жүргізу мен тыл жұмыстары үшін 19 бен 43 жастың аралығындағы еркектерді мобилизациялау туралы» патша жарлығы шықты. Ұлт-заттық көтерілістер басталды.
1916 жылы қазан айында 300 мыңнан аса қазақтар мен қырғыздар Қытайға көшуге мәжбүр болды.
1917 жылы 27 ақпанда патшалық Ресейде екінші буржуазиялық  демократиялық революция жеңіске жетті.
1917 жылы наурыз айында барлық жерлерде Уақытша үкіметтің жергілікті билік органдары құрылы бастады.
1917 жылы наурыз айында қазақ даласында большевиктік идеялар таралып,олардың  ұйымдары қызмет атқарып жатты.
1917 жылы 3 қарашада «Ресей халықтары құқықтарының Декларациясы» жарияланды.
1917 жылы Әулиеатада,Бөкей Ордасында,Петропавлда,Көкшетауда,Атбасарда,Қостанайда кеңестер орнады.
1917 - 1919 жылдары
1917 жылы 26 қарашада Қоқанда Түркістан мұсылмандарының өлкелік IV Төтеншесъезі өтіп, 27 қарашада съезд Түркістан автономиясының  Премьер-министрі  және Ішкі істер министрі болып М.Шоқай сайланды.
1917 жылы 1 желтоқсанда Түркістан автономиялық үкіметі өлке халқына Үндеу жариялап,онда Түркістан Ресей  Федеративтік  Демократиялық  Республикасының автономиялық  бөлгі болатынын мәлімдеді.
1918 жылы Орынборда Кеңестер билігі атамен Дутовтың қарулы қарсылығын басу жолымен орнады.Семейде,Өскеменде,Қарқаралыда,Зайсанда,Верный мен бүкіл Жетісу облысында кеңестік билік орнады.
1919 жылы қаңтар-азық-түлік салғырты туралы декрет қабылданды.
1920 - 1921 жылдары
1920 жылы 26 тамызда РКФСР Бүкілресейлік Орталық Атқару   Комитетінің төрағасы  М.И.Калинин мен Халық Комиссарла Кеңесінің төрағасы В.И.Ленин  қол қойған РКФСР  құрамындағы «Қазақ Кеңестік Автономиялық Социалистік Республикасын құру туралы» декретті қабылдады.станасы Орынбор қоласы болы белгіленді.
1920 жылдары салғырт бойынша халықтан 1,5 млн пұт нан тартылып алынған.Мұның бәі халықтың наразылығын  туғызып,1920-1921 жылдары Кеңес үкіметінің саясатына ашық бас көтеруге ұласты.
1921 жылы 8-16 наурызда РК(б)П Х съезі өтіп,онда жаңа экономикалық саясатқа  (ЖЭС) көшу туралы шешім қабылданды.ЖЭС-тің мәні:азық-түлік салғырты азық-түлік салығымен ауыстырылып,еңбек  міндеткерлігі жойылды;сауда жасауға,жерді жалға алу,жалдамалы еңбекті пайдалануға рұқсат етіліп,кооперация мен шаруашылық есепке еркндік берілді.
1921 жылдың жазында Қазақ өлкесінің солтүстік-батыс аудандарында  құрғақшылық  басталып  Орынбор, Орал, Ақтөбе, Қостанай облыстарындағы егістктер қурап кетті.Республика  бойынша халықтың жартысына  жуығы  2,3 миллион  адам аштыққа ұшырады.
1922-1928 жылдары
1925 жылы республиканың астанасы Орынбордан Ақмешітке көшірілді.
1925 жылы желтоқсанда БК(б)П XIV съезі өтіп,онда елді индустрияландыру бағытынакөшіру туралы шешім қабылданды.
1927 жылы сәуірде Түркістан-Сібір темір жолын салу басталды.
1926 жылы Қазақстанда 44 қала қалашық болса,арағы небары 13 жыл салып барып 1913 жылы олардың саны 81-ге жетті.
192 жылы желтоқсанда Бүкілодақтық Коммунистік большевиктер партиясы БК(б)П  XV съезінде ұжымдастыруғабағыт алынып,1932 жылға дейін қысқа мерзімде жеке шаруа қожалықтарынаа ұжымдық шаруашылық (колхоз)жүйесіне көшу туралы шешім қабылданды.
1928 жылы байлардың мал-мүлкін күшпен кәмпескелеу басталды.Жасанды ұйымдастырылған аштықтың нәтижесінде –голощекиндік зұлматтан аман қалу үшін 900 мың қазақ (18 процент) шет аймаққа-шекаралас  Ресейге,Орта Азияға,сондай-ақ Қытай, Моңғолия, Ауғанстан және Иранға қаша көшті.Өлгендерді және шет жерге көшкендерді қоса есептесек  қазіргі Қазақстан Республикасындағы жергілікті халық өзінің 70 процентке жуығынан айырылды.
1928 жылы «буржуазияшыл-ұлтшыл» деген жалған айыппен 44 адам,қазақ ұлтының зиялы қауымының асылдары бұрынғы Алашорда қайраткерлері Ә.Бөкейханұлы,А.Байтұрсынұлы,М.Жұмабайұлы,Ж.Аймауытұлы және т.б. тұтқындалды.Араға 2 жыл салып М.Тынышпайұлы,Х.Досмұхамедұлы сынды зиялылары бар 40-тан астам адам қуғын-сргінге ұшырады.
1928-1934 жылдары
1928 жылы 27 тамызда ОАК мен ХКК «Ірі байлар мен жартылай феодалдарды тәркілеу және жер аудару» туралы декрет қабылдады.Ұжымдастыру қарсаңында Қазақстанда 40,5 млн мал басы болса,1933 жылдың 1 қаңтарында одан тек 4,5 млн мал басы ғана қалды.
1931-1933 жылы Қазақстанда аштық болып,2,1 млн адам қырылды.
1928 жылы Қазақстандағы тұңғыш  жоғару оқу орны Қазақ педагогикалық институты ашылды.
1935 жылы институтқа қазақ халқынының кемеңгер ұлы Абай Құнанбайұлының есімі берілді.
1929 жылы Алматы зоотехникалық-мал дәрігерлік институты ашылды.
1930 жылы Қазақ ауыл шаруашылық институты ашылды.
1931 жылы Алматы медицина институты ашылды.
1934 жылы Қазақ мемлекеттік университеті ашылды.
1935 жылы профессор С.Асфендиярұлының «Көне дәуірден  бүгінгі күнге дейінгі Қазақстан тарихы»атты ғылыми еңбегі жарық көрді.
1934 жылы Алматыда Қазақ музыкалық театры,қазіргі Абай атындағы опера және балет театры ашылды.
1934 жылы Қазақстанда алғаш көркем фильмдер студиясы ашылды.
1936 - 1938 жылдары
1936 жылы Жамбыл атындағы филармония ашылды.Осы жылдың мамырында Мәскеуде қазақ мәдениеті мен өнерінің алғашқы онкүндігі ашылды.
1937 жылдың күзінде Қазақ өлкесіне Қиыр Шығыстан «жапон тыңшылары» деген заңсыз айып тағылып,100  мыңнан аса корей  күштеп қоныс аударылды.Сол жылдың  күзінде КСРО-ның кавказдық шекасы бойына «шекаралық аймақты тазалау мақсатында» мындаған курдтар,түріктер,әзірбайжандар,ирандықтар Қазақ жеріне кшпен көшіріліп әкелінді.
1920 жылдардың соңында еңбек лагерьлерінің және Еңбек қоныстарының бас басқармасы-ГУЛАГ құрылып,Қазақстанда оның Карлаг,Степлаг,АлЖИР секілді концлагерьлік бөлімдері құрылды.
1938 жылы «Амангелді» көркем фильмі дүниеге келді.
1941-1945 жылғы
1941 жыл 22 маусымда сағат таңғы 4:00 фашистік Германия Кеңестер Одағына басып кірді.2-ші Ұлы Отан соғысы басталды.Соғыс жылдары Қазақ жерінде барлығы 12 атқыштар,4 кавалериялық дивизия,7 атқыштар бригадасы,50-ге жуық полктар және батальондар  жасақталды.Қазақстанда жасақталған 310,312,314,316,391-атқыштар дивизиялары және т.б. әскери құрамалар майданның алғы шептерінде шайқасты.Оның ішінде үш кавалериялық дивизия мен екі атқыштар бргадасы қазақ ұлттық әскери бөлімдері болды.Соғыс кезінде Кеңес армиясы қатарына 1.196.164 қазақстандық жауынгер шақырылды.
1941-1945 жылдары Қазақстан республикасы Одақ бойынша қорғасынның 85%-ын;мыстың 35%-ын;молибденнң 60%-ын;висмуттың 65%-ын;полиметалл кенінің 79%-ын берді.Қарағанды шахтерлері соғыс жылдарында 34 млн тонна көмір өндірді.Ақтөбе облысындағы «Құрман» колхозының звено жетекшісі Шығанақ Берсиев тары өндіруде гектарынан 202 центнер өнім жинап,әлемдік рекорд жасады.Ал Қызылорда облысының «Қызыл ту» колхозының звено  жетекшісі Ыбырай Жақайұлы күріш өндіруде гектарынан 172 центнер өнім жинап,әлемдік рекорд жасады.Мәскеуді қорғауда Алматыда жасақталған 316-атқыштар дивизиясы  ерекше көзге түсіп,кейіннен 8-гвардиялық И.Панфилов дивизиясы болып аталды.
1946-1986 жылдары
1946 жылы Қазақ КСР Ғылым Академиясы ашылды,оның ұйымдастырушысы,әрі тұңғыш президенті Қ.Сәтпайұлы болды.
1747 жылы Е.Бекмаханұлы «XIX ғасырдың 20-40 жылдарындағы Қазақстан» атты іргелі ғылыми монографиясын әзірледі.
1949 жылдың 29 тамызында Семей полигонында алғашқы ядролық сынақ жасалды.
1954 жылы 23 ақпан мен 2 наурыз аралығында Компартия ОК пленумында «Елде астық өндіруде ұлғайту мен тың және тыңайған жерлерді игеру» жөнінде қаулы қабылданды.
1954-1962 жылдар аралығында тың игеру үшін Қазақстанға КСРО-ның тек еуропалық бөлігінен 2 млн адам әкелінді.
1954-1986 жылдар арсында Қазақстанда 600-ден астам қазақ мектебі жабылды.Ғылымдар оның ішінде қоғамдық ғылымдар,тарихта ресми саясаттың «елгезек» қызметшілеріне айналып,ал мәдениет болса ұлттық тамырларынан қол үзіп,сұрқай тартып,өңінен айырыла бастады.Қазақ тілінің жағдайы төзгісіз халге жетті.Ол қоғамдық орындарда қызмет етуден  қалып,тек тұрмыстық тлге айналды.Тілдің өзіндік өрісі де тарыла түсті,өйткені оны жастардың көпшілігі ұмыта бастағаны былай тұрсын, тіпті оларда ана тіліне деген менсінбеушілік пайда болды.Ұлттық мәдениет пен тілден аластаудың осындай ұзақ үрдісі мәңгүрттердің елеулі тобын дүниеге әкелді.
1956-1979 жылдар
1956 жылы ақпанда партияның XX съезі өтіп,сталинизм қылмыстары әшкереленіп,қуғын-сүргін саясаты адамзатқа қарсы жасалған қылмыс деп бағаланды.Қазақстанда Т.Рысқұлов,С.Асфендиярұлы,С.Сейфуллин,Б.Майлин,Н.Нұрмақов сынды қоғам қайраткерлері,ақын-жазушылар ақталғанмен,Алаш қайраткерлері ақталмай қалды.
1958 жылы Қазақстан аумағындағы барлық жолдар желісін бір жүйеге келтірген «Қазақ теміржолы» құрылды.
1960 жылдарға қарай Қазақстанның тың өлкелерінде 9 миллион гектар жер жел эрозиясына ұшырады.
1970-1985 ж. Кезеңде Арал теңізі түбі тұз ошағына айналып гепатит,туберкулез сияқты эпидемиялық,сонымен қатар онкологиялық аурулардың өсуіне алып келді.Аталған аурулар көрсеткші одақ көрсеткішінен 15 есеге көп болды.
1975 жылы О.Сүлейментегінің «Аз и Я» кітабын оқуға тыйым салынды.
1979 жылы неміс автономиясын құруға байланысты қазақ жастары өздерінің наразылықтарын білдірді.
1980-1990 жылы
1980 жылдардың аяғында: Қазақстанның мемлекеттік егемендігі мен ұлттық Тәуелсіздік мәселелері алдыңғы қатарға шыға бастады.
1985 жылы: Қазақстанның орташа жағдайдағы тұрғыны көпшілік тұтынатын тауарларды алу үшін екі – үш айлықжалақысын жұмсаса, қалған тоғыз – он айдың жалақысы тауар тапшылығыны байланысты жұмсалмай қалады.
1986 жылы 16 желтоқсанда: Республиканы 1960 – 1962 және 1964 – 1986 жылдар аралығында басқарған Дінмұхамед Ахметұлы 1986 жылы 16 желтоқсанда небары 18 минутқа созылған Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің V Пленумында КОКП ОК өкілі Г. Разумовскийдің ұсынысымен Қазақ КСР КП ОК – нің бірінші хатшысы лауазымынан босатылды. Осыған байланысты 1986 жылы 17 желтоқсанда Алматыда қаақ жастары қатысқан Желтоқсан тоқулары басталды.
1988 жылы мамырда – Желтоқсан көтерілісіне қатысқан Қайрат Рысқұлбек түрмеде белгісіз жағдайлармен қайтыс болады.
1988 жылы – Қазақ КСР Компартиясының ОК 1920 – 1950 жылдарда қуғын – сүргініне ұшырап, жазықсыз атылып кеткн қайраткерлерді ақтау туралы қаулыны қабылдады. Соған сәйке Ә. Бөкейханұлы, Ахмет Байтұрсынұлы , Міржақып Дулатұлы , Шәкәрім Құдайбердіұлы , Мағжан Жұмабайұлы , Жүсіп Аймауытұлы , Х. Досмұхамедұлы, М. Тынышпайұлы сынды көптеген Алаш қайраткерлері мен зиялы қауым өкілдерін ақтауға және олардың мұраларын қайта қалпына келтіруге мүмкіндік берілді.
1989 жылы белгілі ақын,әрі қоғам қайраткері Олжас Сүлейменовтың басшылығымен «Невада-Семей» экологиялық қозғалысы құрылды.
1989 жылы 22 қыркүйекте «Тіл туралы» Заң қабылданды.
1990 ж. 24 сәуірде Республикада президенттік басқару институты енгізілді.Жоғарғы Кеңестің сессиясында Н.Ә.Назарбаев Қазақ КСР Президенті болып сайланды.
1990 жылы 25 қазанда Қазақстан Жоғарғы Кеңесі «Қазақ КСР-ның мемлекеттік егемендігі туралы Декларацияны» қабылдады.
Қаңтар
20 қаңтар –Қарағандыда қала тұрғындарының қымбатшылыққа қарсы митингісі болып өтті.
Ақпан
11 ақпан-Қазақ КСР Жоғарғы кеңесінің кезектен тыс 3 сессиясы өз жұмысын бастады.Онда президент Н.Назарбаев елде қалыптасқан жағдай туралы сөз сөйледі.
15 ақпан-Жоғарғы кеңес «Жергілкті өзін өзін басқару және Қазақ КСР халық депуттарының жергілікті кеңестері туралы» заңды қабылдады.
Наурыз
11 наурыз- «Егеменді Республикалар одағы туралы» шарт жобасы жарияланды.
15 наурыз-Қазақ КСР Президентінің жарлығымен наурыздың 22-сі көктемгі халық мейрам болып жарияланды.
Сәуір
23 сәуір-одақ құрамына енетін 9 республиканың басшылары КСРО Президенті М.С.Горбачевпен кездесіп,одақтық шарттың негізгі принциптері туралы келісті.
24 сәуір-Қазақ КСР Президенті қызметінің тағайындалғанына 1 жыл толды. Шілде 8 шілде-Нова-огаревада КСРО Президенті М.С.Горбачев пен 9 одақтас республикалардың өкілетті басшылары кездесті.
8 шілде-Нова-огаревада КСРО Президенті М.С.Горбачев пен 9 одақтас республикалардың өкілетті басшылары кездесті.
9 шілде - Президент Н. Ә. Назарбаев « Қазақ КСР мемлекеттік салық салу қызметін құру туралы» жарлыққа қол қойды.
тамыз
17 тамыз - газеттерде « Егеменді мемлекеттер одағы туралы шарт » жарияланды.
19 тамыз - Мәскеуде КСРО вице-президенті Г. Янаев, премьер-министр В.Павлов бастаған топ мемлекеттік төңкеріс ұйымдастырды.
21 тамызға қараған түн - РСФСР кеңестері үйі алдында қарулы қақтығыс болды. Қазақстан Республикасының президенті Н. Ә. Назарбаевтың жарлығымен республиканың қауіпсіздігін нығайту мақсатында қауіпсіздік кеңесі құрылды.
29 тамыз - Президент Н. Ә. Назарбаев « Семей ядролық полигонын жабу туралы » бұйрыққа қол қойды.
31 тамыз - Қазақ КСР жоғарғы кеңесініңпрезидиумы 31 мамырда « 1931-1933 жылдардағы ашаршылық салдарынан қаза тапқандарды еске түсірудің жыл сайынғы күні » деп жариялады.
Қыркүйек
Қыркүйек айы - Ақшаның құнсыздануының ( инфляцияның ) өсуі, халықтың негізгі бөлігінің күнкөріс деңгейінің төмендеуі. Нарықтық экономиканы дамытуға жасалған бетбұрыс.
11 қыркүйек - Қазақ КСР космостық зерттеулер агенттігі құрылды.
16 қыркүйек - Қазақ КСР Жоғарғы кеңесі Президиумының қаулысымен Шевченко қаласы Ақтау деп аталды.
17 қыркүйек – баспасөзде және басқа да бұқаралық ақпарат құралдарында мемлекеттік құпияны сақтау жөніндегі бас басқарма таратылды – республикада цензура жойылды.
Қазан
2 қазан – « Союз ТМ - 13» космоскораблімен халықаралық экипаж құрамында қазақ ғарышкері Тоқтар Әубәкіров ғарышқа сапар шекті.
18 қазан – Мәскеуде сегіз егеменді ел басшылары: Армения, Беларуссия, Қазақстан, Қырғызстан, РСФСР, Тәжікстан, Түркіменстан, Өзбекстан « Экономикалық қауымдастық туралы» шартқа қол қойылды.
Желтоқсан
1 желтоқсан – бүкілхалықтық Қазақстан Президенін сайлау болып өтті. Бұл сайлауда Н. Ә. Назарбаев жеңіске жетті.
8 желтоқсан – Беловежьеде Ресей, Украина және Беларусь басшылары – Б. Ельцин, В. Кравчук және С. Шушкевич Кеңес одағының өмір сүруі тоқтатылғанын жариялады.
10 желтоқсан – республика Жоғарғы Кеңесінің салтанатты мәжілісінде бүкіл халық сайлаған Қазақстан Респбликасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың қызметке кірісу рәсімі болып өтті. Қазақ Кеңестік социалистік Республикасы - Қазақстан Республикасы деп аталды.
16 желтоқсан – Қазақстан Президентін бүкілхалықтық сайлау бірінші желтоқсанға белгіленді.
16 желтоқсан – Президент Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстан Республикасының мемлекеттік Тәуелсіздігі туралы» конституциялық заңға қол қойды. Қазақстан Республикасы мемлекеттік тәуелсіздігін жариялады. Бұл күн Тәуелсіздік күні болып жарияланды.
21 желтоқсан – Алматыда 11 тәуелсіз мемлекеттің басшылары Тәуелсіз Мемлекеттер достастығын құрып, КСР Одағының таратылғандығын мәлімдеді.
25 желтоқсан – КСПО Президенті М. Горбачев Орталық телевизия арқылы сөз сөйлеп, өзінің президенттік қызметтен кететіндігін жария етті.
1992 жылы
Қаңтар айы – Қазақстан Республикасының Ішкі әскерлері құрылды. Қазақстанның ОБСЕ мүшелерін қабылдауы. Республика Президентінің бағаны босату жөніндегі жарлығы, бағаның күрт өсуі, өндірістің құлдырауы.
2 наурыз – Қазақстынның толық өкілетті мүше ретінде БҰҰ – на кіруі.
Маусым айы – Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалауы мен мемлекеттік елтаңбасы бекітілді.
Қазан айы – Қазақстан халықаралық Экономикалық Бірлестік ұйымына мүше болып кірді. (ОЭС)
1993 жылы
28 қаңтар – Қазақстан Республикасының тұңғыш Конституциясының қабылдануы.
15 қараша - Қазақстан Республикасының ұлттық валютасы – теңгенің айналымға енуі. Халықаралық байланыстардың кеңеюі президент Нұрсұлтан Назарбаевтың АҚШ – тың, Қытайдың, Түркияның, Францияның, Иранның, Австрияның және басқа да елдердің басшыларымен жоғары деңгейдегі кездесулері. Өнеркәсіптік және коммерциялық обьектілерді жекешелендіру процессінің кеңеюуі.
1994 жылы
1994 жылы Әлеуметтік – экономикалық саладағы жағдайы: өндірістің он екі тоқсанда 30 пайызға және одан да әрі құлдырау кезеңдері болады.
Наурыз айы – Қазақстан Республикасының Жоғарғы кеңесі сайланады.
Сәуір айы – министрлер Кабинетнің электр энергиясы бағасының босатылуын тоқтатуы. Байқоңыр космодромын Ресейге 20 жылға жалға берілуі және бұл мерзімді одан әрі созуға болатындығы туралы Қазақстан мен Ресей Федерациясы арасындағы келісімнің жасалуы.
Мамыр - Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесінің республика өкіметінің әлеуметтік – экономикалық және құқықтық саясатына сенімсіздік білдіруі. Орта – Азиялық Одақ – Қазақстаның, Қырғызстанның және Өзбекстанның арасында ортақ экономикалық кеңістік жөніндегі келісімге қол қойылды. Рыноқты халық тұтынатын тауарлармен және тамақ өнімдерімен біртіндеп толтыру.
Қазан – Қазақстан Республикасы Үкіметінің өз қызметін тоқтатуы: үкіметтің Жаңа құрамының құрылуы. Министрлер кабинетінің мұнай өнімдерінің бағасын босату туралы қаулысы.
Желтоқсан айында – өндірістік емес сала қызметкерлері жалақысының өсуі.
1995 жылы
Қаңтар – Белоруссияның, Қазақстанның , Ресей мен Қырғызстанның кеден Одағының құрылуы. Наурыз – Конституция соттың сайлау мен оның өкілеттігі заңсыз деп табуына байланысты Жоғарғы Кеңкс депуттарының қызметін тоқтатуы.
19 сәуір – Президенттің өкілдігін 2000 жылдың 1 желтоқсанына дейін ұзарту жөніндегі бүкілхалықаралық референдум.
30 тамыз – Қазақстан Республикасының Жаңа Конституциясының бүкілхалықтық референдумның нәтижелеріне сәйкес қабылдануы.
Желтоқсан – Республика парламентінің жаңа құрамын сайлау. Қазақстанның Ислам Конференциясы ұйымыны кіруі.
1997 жылы
Сәуір айы – Президенттің «Қазақстан Республикасының Әкімшілік – территориялық құрылысын ретеу жөніндегі шаралар турулы» жарлығы: Талдықорған территориясын Ақмола облысының құрамына, Торғай облысын Ақмола және қостанай облыстарының құрамына ендіру.
Мамыр – Жезқазған облысын Қарағанды облысының, Көкшетау облысын Солтүстік Қазақстан облысының құрамына енуі.
Қараша – Нұрсұлтан Назарбаевтың АҚШ – қа сапары мұнай – газ саласындағы бірсыпыра келісімге қол қою және Қазақстан – Америка қатынастарын « Стратегиялық серіктестік » деңгейіне жеткізу.
Желтоқсан – БҰҰ – ның Бас ассамблеясының 52 – сессиясында Қазақстанның бастамасымен Семей ядролық сынақ полигонында ядролық қаруларды сынаудың зардабын жобаға көмек көрсету туралы шешім қабылданды. Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 жылғы 10 желтоқсандағы жарлығымен 1998 жыл «Халық бірліг мен ұлттық тарих жылы » деп жарияланды. Әлеуметтік – экономикалық салада дамуы Заңдардың қабылдануы
Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев мемлекеттік дамудың « Қазақстан - 2030» мемлекеттік басқару стратегиялық бағдарламасын жариялады.
Қазақстан Республикасы экономикасына шетел капиталын жан – жақты тартуға бағыт ұстауға бел буды.
«Қазақстан Республикасындағы тілдер туралы» заңы қабылданып, Қазақстандағы тілдер қызметінің құқықтық негіздері белгіленді.
1998 жылы
29 қаңтар – Талғат Мұсабаев бастаған «Союз - 27 » кемесі ғарышқа ұшты.
6 мамыр - Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан Республикасының астанасы – Ақмола қаласын Қазақстан Республикасының астанасы – Астана қаласы деп қайта ауыстырып атау туралы » жарлығы шықты.
8 маусым – Астана қаласында қазақ халқының азаттығын армандаған үш презенті – Төле би, Қазыбек би , Әйтеке бидің ескерткіш монументі ашылды. Оның ашылу салтанатына Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев қатысты.
Шілде – Қазақстан және Қырғызстан республикалары арасындағы мемоекеттік шекараларды бөлуді ретке келтіру жөніндегі меморандумға қол қойылды.Республикалық «Халық денсаулығы » бағдарламасы жарияланды.
Тамыз – шағын кәсіпкерлікті дамытудың мемлекеттік қоры құрылды.
1999 жылы
11 маусым - Қазақстан Республикасының Президентінің «Жамбыл және солтүстік Қазақстан облыстарындағы жекелеген әкімшілік – аумақтық бірлік атауларын қайта атау және Актюбинск қаласы атауының транскрипциясын өзгерту туралы » Жарлығы шықты. Соған орай Актюбинск қаласы – Ақтөбе болып өзгертілді.
17 маусым – Мұхамед Хайдар Дулатидің туғанына 500 жыл толуына орай ЮНЕСКО 1999 жылды «Мұхамед Хайдар Дулати жылы» деп атауға шешім қабылдады.
27 қазан – Байқоңыр ғарыш айлағынан ұшырылған «Протон» жер серігінің бөлігі Жаңаарқа ауданының орталығы Атасу кентнен 25 шақырым жерге құлады. Осы апатқа байланысты Үкімет комиссиясы құрылды.
28 желтоқсан – Қазақстан Республикасы Президентінің «2000 жылды Мәдениетті қолдау жылы» деп жариялау туралы жарлығы шықты.
2001 жылы
27 ақпан – Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығымен республиканың алдағы 5 жылға экономикалық қауіпсіздігінің Стратегиясы бекітілді.
9 мамыр – Ұлы Жеңіс күні Елордада «Отан қорғаушылар» мемориалдық кешені ашылды.
11 мамыр – Астанада қазақ халқының Тәуелсіздігі жолындағы ұлы күрескер – Кенесары ханның ескерткіші ашылды.
18 мамыр – Астанадағы Л. Н. Гумилев атындағы Евразия мемлекеттік университетінде ғасырлар тереңінен жеткен Күлтегін ескерткшінің ғылыми көшірмесі орнатылды.
14 маусым – ел азаматтарының ақша қаражаттарын легализациялау бойынша акциясы басталды.
3 қыркүйек – елбасы Нұрсұлтан Назарбаев ел халқына «Елдегі жағдай мен 2002 жылға ішкі және сыртқы саясаттағы негізгі бағыттар туралы» атты жолдауын арнады.
22 және 25 қыркүйек күндері - Қазақстан Республикасының мемлекеттік іс сапарымен Рим Папасы Иоанн Павел II келді.
22 қазан – Президент Жарлығымен Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы кәсіпкерлер кеңес құрылды.
30 қараша – ЮНЕСКО – ның бас конференциясының 31 сессиясының пленарлық отырысында Қазақстан Республикасының 2002 – 2003 жылы ақын М. Өтемісұлының туғанына 200 жыл толуына орай және жазушы, драматург Ғ. Мүсіреповтың туғанына 100 жыл толуын атап өту туралы ұсыныстары қабылданды.
2007 жылы
21 наурыз – ел президентінің жарлығымен Қазақстан Зеспубликасының әскери доктринасы бекітілді.
27 наурыз – ел президентінің жарлығымен Қазақстан Республикасы ұлттық ғарыш агенттігі құрылды.
14 мамыр – елбасы Қазақстан Республикасы Еңбек кодексін бекітті.
21 маусым – Шығыс Қазақстан облысының Семипалатинск қаласы Семей қаласы болып өзгертілді.
1 шілдеден бастап шикізат салаларынан түскен кірістердің барлығы Ұлттық қорға аударылатын болды.
29 – 30 қараша – Мадридте өткен Еуропа Қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымының шетел істері министрлерінің 15 отырысында 2010 жылы Қазақстанның ЕҚЫҰ төрағалық ететіндігі туралы шешім қабылданды.
2008 жылы
30 қаңтар – «Болашақ» бағдарламасының стипендиаттарының форумында ел президенті «Интеллектуалдық ұлт - 2020» ұлттық жобасын жасақтау туралы идеясын айтты.
6 ақпан – ел президенті Қазақстан халқына жолдауын арнады.
2 сәуір – Нұрсұлтан Назарбаев елемізге алғаш рет әкелінген олимпиада алауының эстафетасын қабылдады.
6 шілде – Астананың 10 жылдық мерей тойы атап өтілді.
29 тамыз – ел президенті Нұрсұлтан Назарбаев «Ақорда» резиденциясында олимпиададан жүлделі орындардан көрінген спортшыларды қабылдады. Ұлттық құрама медаль саны бойынша 19 орыннан көрінді.
20 қазан – ел президенті «Қазақтан халықтарының Ассамблеясы туралы» заңға қол қойды.
24 қазан – Қазақстан халықтарының Ассамьлеясының 15 сессиясы өтіп, онда ұлттық бірлік Доктринсын әзірлеу туралы ой айтылды.
13 қазан – Үкіметтің кеңейтілген отырысында екі мемлекеттік ірі «Қазына» және «Самұрық» холдингтернің базасында - «Самұрық Қазына» ұлттық әл – ауқат қорын құру туралы шешім жасалды.
2009 жылы
2 ақпан – «Российская газета» басылымында ел президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың «Ключи от кризиса» мақаласы жарияланды. Онда елбасының әлемдік экономикалық дағдарысты еңсеру жолдары туралы айтылды.
3 ақпан – Германиядағы Қазақстан жылы ашылды.
Ақпан айы – «Нұр Отан» ХДП құрылғанына 10 жыл толды.
1 шілде – әлемдік және дәстүрлі діндер басшыларының ІІІ съезі өз жұмысын бастады.
Қазан айы – «Өзара ықпалдастық - 2009» атты кешенді оқу – жаттығулары өтті.
26 қазан – Қазақстан халықтары ассамблеясының «Ұлттық бірлік – біздің стратегиялық таңдауымыз» тақырыбындағы XV сессияс өтті.
2010 жылы
1 қаңтар – Қазақстан, Ресей, Беларуссияның кедендік одағы өз жұмысын бастады.
14 қаңтар – Еуропада Қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымының тұрақты кеңесінде Қазақстан Республикасының 2010 жылы ЕҚЫҰ (ОБСЕ) төрағалығының ресми түрдегі презентациясы өтті.
1 ақпан – Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев № 922 «2020 жылға дейін Қазақстан Республикасының стратегиялық даму жоспары туралы» указға қол қойды.
26 ақпан – «ФРП « Даму» АҚ екінші деңгейлі банктерге кіші және орта бизнесті қолдауға 117 миллиард теңгені аударды.»
12 наурыз - Қазақстан Республикасының Президенті мұнай және газ, индустрия және жаңа технологиялар , экономикалық даму және сауда , мәдениет министрлігінің , байланыс және ақпарат министрліктерінің құрылғандығын хабарлады.
19 наурыз Қазақстан Республикасы 2010 – 2014 жылдарға « Қазақстан Республикасының индустриалдық – инновациялық дамуы туралы мемлекеттік бағдарламасы туралы» жарлыққа қол қойды.
18 мамыр – ел Үкіметі «Ұлттық бірлік » доктринасын іске асыру жоспарын қабылдады.
28 маусым – ел призиденті Назарбаев Университетінің ашылу салтанатына қатысты.
27 қараша – қытайдың Гуанчжоу қаласында Азия ойындарыаяқталды. Қазақстан құрамасы 79 медальмен: 18 алтын, 23 күміс , 38 қолқа медальмен 5 орыннан көрінді.
1 – 2 желтоқсан – Астанада Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының саммиті болып өтті. Оның қорытындысы бойынша декларация қабылданды.
7 желтоқсан – Қазақстанда білім беру жүйесін 2020 жылға дейін дамыту бойынша бағдарлама бекітілді.
2011 жылы
19 қаңтар – ел президенті Қазақстан Республикасы « « Назарбаев Университеті (NU) », «Назарбаев Зияткерлік мектептері» және «Назарбаев Қорының» статусы туралы» заңға қол қойды.
23 ақпан - « Ғылым туралы » заң жарық көрді.
3 сәуір – Республикада кезектен тыс президент сайлауы өтті. Сайлау қорытындысы бойынша ел президенті жеңіске жетті.
8 сәуір - Қазақстан Республикасы президентінің инаугурацясы болып өтті.
27 сәуір – Астанада ТюркПА кеңесінің отырысы болып өтті, ұйымға төрағалық ету эстафетасы Қазақстанға берілді.
18 шілде – ұлттық байланыс спутнигі «Казсат - 2» орбитаға шығарылды.
10 желтоқсан - Қазақстан Республикасының Парламентінің Сенаты «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігі туралы» мемлекеттік Декларацияны қабылдады.
Риуморс
Риуморс (Riumors) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Херона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Альт-Эмпорда ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 224 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,54 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жирона елді мекендері
Пеженьга (Вихтомица тармағы)
Пеженьга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вохтомица өзенінің сол жағалауынан 32 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Меланж
Дереккөздер
Санат:Геология
Кенюхово
Кенюхово — Шығыс Қазақстан облысының Шемонаиха ауданы, Вавилон ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Тарихы
Кенигово ауылын 1907 жылы Қара теңіз аймағынан қоныс аударған немістер құрған. Ол өз атын жер иеленуші, инженер О. Кенигтің атауынан алды. 1917 жылға дейін Томбы губерниясының Змейногорск уезі, Александровская болысының лютерандық ауылы болды.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Шемонаиха қаласынан солтүстік-батысқа қарай 14 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 469 адам (238 ер адам және 231 әйел адам) болса, 2009 жылы 439 адамды (210 ер адам және 229 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Шемонаиха ауданы елді мекендері Санат:Қазақстандағы немістердің елді мекендері
Вольтерсдорф (Магдебург)
Вольтерсдорф (Магдебург) (Woltersdorf (bei Magdeburg)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан кент. Йерихов ауданының құрамына енеді.
Агудус
Агудус (Agudos) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Бауру мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Бауру экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Вольтерсдорф (Магдебург)
Кент тұрақты тұрғындарының саны 403 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 8,89 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 86 245. кент басшысы — Томас Элерт.
Агудус
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 34 185 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 967,591 км² шамасында. Халық тығыздығы — 35,3 адам/км².
Вольтерсдорф (Магдебург)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Агудус
Тарихы
Қала 1898 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Калиновка (Жамбыл ауданы)
Калиновка — Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы, Первомай ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Пресновка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 42 км-дей жерде, Темное көлінің солтүстік-батысында орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 201 адам (97 ер адам және 104 әйел адам) болса, 2009 жылы 176 адамды (92 ер адам және 84 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) елді мекендері
Көмірсулар алмасуы
Көмірсулар алмасуы  – тірі организмдерде жүретін көмірсулардың қорытылу, ыдырау, сіңірілу, сондай-ақ, олардың басқа қарапайым заттардан биологиялық түзілу процестерінің жиынтығы. Адам мен жануарлардың қоректенуіне қажетті негізгі көмірсуларға крахмал жатады. Адам қорегінде дисахаридтердің де атқаратын қызметі үлкен. Ферменттердің (амилазалар, мальтазалар, сахаразалар және лактазалар) әсерінен ас қорыту жолдарында бұл көмірсулар гидролиздік жолмен ыдырайды. Осының нәтижесінде түзілетін моносахаридтер (негізінен, глюкоза, фруктоза және галактоза) қан тамырлары арқылы тіндерге тарайды.
Санат:Қазақ ұлттық энциклопедиясы Санат:Органикалық химия
353 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:353 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:353 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
8 Март бөлімшесі
8 Март бөлімшесі — Павлодар облысы Май ауданы, Қаратерек ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылды.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Көктөбе ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 65 км-дей жерде, Ертіс өзенінің сол жағасында.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 242 адам (123 ер адам және 119 әйел адам) болса, 2009 жылы 72 адамды (34 ер адам және 38 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Май ауданының таратылған елді мекендері
Узытамак
Узытамак — Башқұртстанның Чишмин ауданындағы ауыл, Алкин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 440 адамды құрады. Пошта индексі — 452154, ОКАТО коды — 80257805001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Горна (Таруса тармағы)
Горна (Горка) — Ресейдегі өзен. Тула облысы, Калужа облысы, Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Таруса өзенінің оң жағалауынан 63 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Калуга қаласынан Протва және Нара өзендерін қоспағанда Серпухов қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мазмұн мен түр
Мазмұн мен түр - Абайдың асқан ақындық, суреткерлік шеберлігінің айқын көрінісі оның шығармаларында мазмұн мен көркемдік түр ажырамастай бірлікте келеді.
Идеялық мазмұнды, ақынның ой-сезімін жеткізетін алуан түрлі бейнелеу құралдары, суреттеу тәсілдері бір-бірімен жалғаса тұтаса келіп, көркемдік жүйе дәрежесінде қалыптасады да, мазмұнмен үндестік бірлестік табады.
Соның нәтижесінде шығарманың көркемдік түрі терең мағыналық сипат алып, мазмұны көркемдік, бейнелілік табады.Өмір шындығы поэзиялық шығармадағы керкем шындыққа айналғанда оған ақын дүниетанымы, көркем ой сезімі, адамгершілік, азаматтық мұрат идеялары келіп қосылады. Поэзиялық шығарманың көркемдік тұлға-пішініне, өрнек кестесіне, ен бойына қан жұгіртіп, жан бітіретін, нәрберетін идеялық мазмұн, мағына, ақынның биік қоғамдық мақсаттары, идеалдары.
Абай өлеңнің «іші алтын, сырты күміс» болуынталап етіп, алдымен, терең мазмұн керектігін және сол мазмұнның әсерлі, әдемі жеткізіліп көркемдік сипат алуы қажет екендігін жақсы тұсінді. Абай түсінігіндегі мазмұн қандай еді? Ол қоғамдық өмір, оның табан аудартпас шындығы, бүгінгі жайы мен ертеңгі даму бағыты, аса ділгер, мұқтаж мәселелері еді.
Абай поэзияның міндеті осыларды ақын көзімен көріп, жүрегімен ұғынып, терең зерттеп, поэзияның қанымен жанына сіңіру, сонда ғана өзінің қоғамдық міндетіне сай қызмет етеді деп санады.
Абай шығармаларын, бір сөзбен айтсақ, қазақ қоғамының 19 ғасырдың 2-жартысын түгел қамтыған шежіресі деуге әбден болады. Өйткені, оларда сол көздегі бар өмір барша әлеуметтік топтарымен, солардың, өзіне лайық талас тартыстарымен, қайшылықтарымен, психологикалық сипатымен, өзара қарымқатынастарымен жарқын көрінісін тапты. Абай қазақ өлеңінің табиғатына мүлдем соны керік, сипат беріп, өзгеше байытты. Әйтсе де, ақын өлеңнің түрінен гері мазмұнына ерекше мән берді. Өлеңге әркімнің де таласы бар, талабы бар болғанымен, биік өнер дережесіндегі өлеңнің қиындығын және өлең атаулыға бірдей қараудың талғамсыздық екенін көрсете келіп, мазмұны ментұрі бірлік-бірлестік тапқан өлең ғана нағыз өнер боп табылатынын айқындап берді. Өлеңнің жаңа мазмұнына сай көркемдік қуатын арттыру үшін Абай поэзия тілінің бейнелеу құралдарын жетілдіріп, байытты, халықтың сөйлеу тілінің, қазақтың ауыз екі сөз және ән өнерінің жетістіктерін пайдалана отырып, ол өлең сөздің, өлең елшемдерінің ырғақтық-ұйқастық байлығын терең ашып көрсетті, жаңа ырғақты, үйлесімді өлең үлгілерін еңгізді, ақындық тілдің бейнелік, стилистикалық мүмкіндіктерін молықтырды.
Қазақтың ақындық тілін, әдеби тілін ұстарып, шындап жетілдірді. Қазақтың әдеби тілін биік жаңа сапаға кетеріп, жаңа үлгіде қалыптастырды.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Душевски-Колиби (Габрово облысы)
Душевски-Колиби (Душевски колиби) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5455. Телефон коды — 067390. ЕКАТТЕ коды — 24181.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Бухдорф
Бухдорф (Buchdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Донау-Рис ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1627 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 16,8 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 79 126. Муниципалитеттің басшысы — Георг Феллингер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Смирново (Солтүстік Қазақстан облысы)
Смирново — Солтүстік Қазақстан облысы Аққайың ауданындағы ауыл, аудан және Смирнов ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Облыс орталығы — Петропавл қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 45 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 7556 адам (3649 ер адам және 3907 әйел адам) болса, 2009 жылы 5796 адамды (2749 ер адам және 3047 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1921 жылы Петропавловск — Көкшетау темір жолын салуға байланысты қаланған. Смирновода «Смирнов элеваторы» АҚ, темір жолы және автовокзал, тұрмыс қажетін өтейтін цех, асфальт, нан зауыттары, диірмен, аудандық байланыс бөлімшесі, аурухана, 3 орта мектеп, Мәдениет үйі, кітапхана, қарттар мен мүгедектер үйі, тарихи музей және басқа мекемелер бар. Смирново — ірі автомобиль жолдарының торабы.
Дереккөздер
Санат:Аққайың ауданы елді мекендері Санат:Қазақстанның бұрынғы кенттері
Кампозанто
Кампозанто  (Camposanto) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Модена провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3049 адамды құрайды. Халық тығыздығы 139 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 22 км² шамасында. Пошта индексі — 41031.
Елді мекеннің қамқоршысы — ғибадатханашы Николай, Мирликийский Чудотворец. Жыл сайынғы мерекесі — 6 желтоқсан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Түйіндеме
Түйіндеме немесе Резюме (Резюме; француз тілінен алынған термин; “Айтылған, я жазылған мәселенің қысқаша түйіні” деген мағына береді) — белгілі бір тұлғаның өмірбаяны, білімі, мамандығы, кәсіптік шеберлігі, біліктілігі, икемділігі жайлы нақты, қысқа мәлімет беретін іс қағазының бір түрі.
Түйіндеме жазған адам туралы толық мәлімет беру үшін онда, оның білімі, біліктіліг, жеткен жетістігі, жұмыс тәжірибесі, не нәрсеге икемділігі бар екені жазылу керек керек. Түйіндеме кең көлемдегі визит карточкаңыз іспеттес.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Іс қағаздар
Штоккинг
Штоккинг (Stocking) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Лайбниц округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1494 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 16.45 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — LB, ресми идентификациялық коды — 6 10 40.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Эггер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Реновация
Реновация (латын. renovatio — жаңарту) — фирманың сапалық жағынан ескіріп, тозған негізгі қорларын жаңаларымен ауыстыру, яғни табиғи және сапалық тозуы салдарынан олардың өндірістен шыққан машиналарды, жабдықтарды, құралдарды жаңа негізгі құрал-жабдықтармен ауыстыру жөніндегі экономикалық үдеріс. Бұл үдерісті субъект есеп саясатын әзірлеу кезінде өтелімнің үш әдісінің бірін таңдау жолымен реттейді.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Мейшеду (Виана-ду-Каштелу)
Мейшеду (Виана-ду-Каштелу) (Meixedo (Viana do Castelo)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Виана-ду-Каштелу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 490 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,03 км² шамасында. Халық тығыздығы — 81,3 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Ядролық отын
96px|thumb| Ядролық отынның дайындалуы Ядролық отын – ядролық реакцияға қатысу нәтижесінде пайдалы энергия бөлетін зат. Ядролық реакциялардың пайдалы энергия бөлетін екі түрінің (ауыр ядроларды бөлшектеу және жеңіл ядролардан ауыр ядролардың түзілуі) болуына байланысты. Ядролық отындар бөлшектенгіш заттарға және термоядролық отындарға ажыратылады. Тізбекті реакцияға бейім уран (233U, 235U) мен плутоний (239Pu 241Pu) изотоптары, сондай-ақ шапшаң нейтрондардың әсерінен бөлшектенетін не реакторларда сәуле әсерінен уран ( 233U) не плутоний (239Pu) изотоптарына түрленетін заттар бөлшектенгіш ядролық отын ға жатқызылады. Энергиясы әр түрлі нейтрондар әсерінен бөлшектенетін уранның табиғи изотопы ( 235U) бірінші реттік ядролық отын, ал оның өзге изотоптары екінші реттік ядролық отын деп аталады. Ядроның бір рет бөлшектенуі кезінде 1 г ядролық отын нан шамамен 180 МэВ, яғни 7,41010 Дж энергия бөлінеді. Негізгі ядролық отын – табиғи уран. Ядролық энергетикада торий мен плутоний тәжірибелік мақсаттар үшін ғана пайдаланылады. Ядролық отынның екінші түрі – термоядролық отындардың (дейтерий, тритий, литий) энергиясы қазіргі кезде тек қопарылыс түрінде ғана бөлінуде. Сондықтан бұл отын термоядролық қарулар жасауға пайдаланылуда 1 г дейтерий “жанғанда” 8,51010Дж, ал 1 г дейтерий мен тритий қоспасы “жанғанда” 3,51011 Дж энергия бөлініп шығады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
Санат:Отын Санат:Ядролық энергетика