cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нағашыбай Мұқатов
Өмірбаяны
1970 жылы қазіргі әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің журналистика факультетін бітіріп, Жангелдин аудандық газетінде әдеби қызметкер, Торғай, Қостанай облыстық радиоларында редактор, Қазақ радиосының Торғай облысындағы меншікті тілшісі, Қостанай теледидарының бас редакторы қызметтерін атқарған. «Қазақстан-Қостанай» теледидар компаниясында «Шаңырақ» шығармашылық бірлестігін басқарған. Қазір Қостанай облыстық Ы.Алтынсарин мемориалдық мұражайының директоры болып қызмет істейді, Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай мемлекеттік университетінің журналистика бөлімінде шәкірттерге дәріс береді.
Өлеңді мектеп қабырғасында жазған. Аудандық, облыстық ақындар айтыстарына қатысып, бірнеше мәрте жеңімпаз болған. 1972 жылы Шымкент қаласында өткізілген тұңғыш жас ақындар фестиваліне қатысқан.
Еңбектері
Қазақ радиосы ұйымдастырған «Қазақстаным — қара шаңырағым» атты тұңғыш республикалық радио фестивалінің бас жүлдегері. Әр жылдары жарық көрген «Сөйле, жүрек», «Айналайын адамдар», «Ақбұлақ», «Жанымның жасыл жапырақтары», «Бейсенбай биік бәйтерек», «Қанат және Қаламқас», «Күлкім келеді», «Қазыналы Қайнекей» кітаптарының авторы. Филология ғылымдарының кандидаты.
Марапаттары
«Кеңес одағы теледидары мен радиосы қызметінің үздігі» белгісімен, «Астанаға 10 жыл» медалімен, Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігінің «Мәдениет қайраткері» белгісімен марапатталған. Қостанай облыстық меценаттар клубы тағайындаған «Қазына» сыйлығының екі мәрте иегері.
Отбасы
Үйленген. Жұбайы - Мұқатова Рәзия Ағытаевна (1950 жылы туған), зейнеткер. ¥лы - Мұқатов Қанат Нағашыбайұлы (1974 жылы туған), қызы - Мұқатова Қаламқас Нағашыбайқызы (1979 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:1949 жылы туғандар Санат:Жангелді ауданында туғандар Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қазақстан журналистері Санат:Қазақстан филологтары Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері
Антрепренер
Антрепренер  (франц. entrepreneyr — иеленуші, кәсіп иесі) — жеке меншік театр иесі, жеке театр труппасын ұйымдастырып басқаратын жетекші. Антрепренерді Англияда менеджер, Италияда импрессарио, ал АҚШ-та продюссер деп атайды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Тарих
Монфокон-д'Аргонн
Монфокон-д'Аргонн (Montfaucon-d'Argonne) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,61 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55346, пошта индексі — 55270.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 360 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,25 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Риба-де-Аве
Риба-де-Аве (Riba de Ave) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Нова-де-Фамаликан муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 396 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,83 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1 200,00 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Апостол Пётр.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Инкрустациялық (қаптаулық) құрылым
Инкрустациялық (қаптаулық) құрылым — сынықтардың, бақалшақтардың, қуыстардың беттеріне карбонатты немесе кремнийлі, кейде темірлі, фосфатты материалдардың қаптап өсуінен пайда болған құрылым. Көбінесе мұндай қабыкшаларда минералдардың кристалл түйірлері сынық беттеріне радиалды өсіп, крустификациялық құрылым береді. Кейде қабықшалар жасырын кристалды немесе аморфты құрылымды болады.
Дереккөздер
Санат:Геология
IC 2690
IC 2690 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1419739.
Сыртқы сілтемелер
IC 2690 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Қырқалы құмдар
Қырқалы құмдар - жіңішке параллель қырқалар түрінде орналасқан және басым желдің бағыты бойынша бағдарланған құм массивтері. Ұзындығы бірнеше км-ге, жартылай өсімдік өскен қырқалардың биіктігі бірнеше метрден 80 м-ге, шөп өспеген қырқалардың биіктігі 200 м- ге дейін жетеді. Желден құмның құйындап қозғалуының, сондай-ақ әр түрлі экспозициядағы беткейлердің әркелкі ысуының салдарынан калыптасады. Орталық Азияның, Аустралияның,Африканың шөлді аудандарында көп кездеседі.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Футболдан КСРО бірінші лигасы 1991
Футболдан 1991 жылғы КСРО біріншілігі (Бірінші топ) — Бірінші топтың соңғы маусымы. Чемпионаттан соң КСРО тарады да, 1992 жылдан командалар өз елдеріндегі ұлттық біріншіліктерге қатыса бастады.
Мергендер
Санат:Футболдан КСРО бірінші лигасы Санат:1991 жылғы футбол
Бехштедт
Бехштедт (Bechstedt) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Заальфельд-Рудольштадт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 164 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3.46 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 73 006. Муниципалитеттің басшысы — Юрген Пачулль.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Фотооксиданттар
Фотооксиданттар - атмосферада күн жарығының әсерімен азот оксидтері мен көмірсутектерінен түзілетін химиялық қосылыстардың жалпы атауы. Басты-басты фотооксиданттар — озон мен азот қышқылы. Фотооксиданттар адамның денсаулығына зиян келтіреді және ормандардың жай-күйіне теріс ықпал-әсер етеді.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
NGC 2293
NGC 2293 — Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 20 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2293 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19619, ESO 490-49, MCG -4-16-23, VV 178, AM 0645-264, CGMW 2-42.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз)
Доғалы елеуіштер
Доғалы елеуіштер — елеуіш бет белгілі бір радиуста иілген доға пішіндес тордан тұрады. Олар ұнтақтау циклінде диірменнен шыққан затты екі ірілік кластарына бөлуге қолданылады. Түсетін зат ірілігі 3—5 мм-цен' аспайды және пульпа түрінде түседі. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Пешковка
Пешковка — Қостанай облысы Фёдоров ауданындағы ауыл, темір жол бекеті, Пешков ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Фёдоровка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 22 км жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 3564 адам (1830 ер адам және 1734 әйел адам) болса, 2009 жылы 2912 адамды (1418 ер адам және 1494 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1901 жылы қаланған. 1939–59 жылдары ұжымшардың, 1960 жылдан астық кеңшарының орталығы болды. Кеңшар негізінде 1996 жылы Пешковкада астық өндірумен айналысатын бірнеше шаруа қожалықтары құрылды. Ауыл Қостанай — Челябинск автомобиль және темір жол бойында орналасқан.
Герой Жолтаев
Герой Жолтайұлы Жолтаев (28 тамыз 1940 жыл Алматы облысы Балқаш ауданы Ақкөл ауылы) – геология-минералдар ғылымдарының докторы (1992), професор (1993), КСРО Мұнай өндіру ісінің үздігі (1984). Қазақстан Республикасының Инженерлік Академиясының академигі, халықаралық минералды ресурстар академиясының корреспондент мүшесі, Американдық және еуропалық мұнайшы-геолог қауымдастығының мүшесі. "Геология ғылымдарының институты" ЖШС-нің директоры ,
Биографиясы
1957 жылы Балхаш ауданының Баканас ауылының орта мектебін алтын медальмен бітірді.
1962 жылы Қазақ политехникалық институтын үздік бітіреді. 1966 жылы өзінің кандидаттық диссертациясын, ал 1992 жылы докторлық диссертациясын қорғаған.
Қазақ ұлттық техникалық университетінде ассистент, аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі, мұнай факультетінің деканы ретінде қызмет етті.
1974 -78 жылдары Алжир мұнай-газ және химия институтында оқытушы болып істейді. 1993 жылдан бастап мұнай және газ геологиясы кафедрасының меңгерушісі және профессоры. 180-нен аса жарияланымның, 4 монографияның авторы.
Деветак (Бургас облысы)
Деветак (Деветак) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 259 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8480. Телефон коды — 05525. ЕКАТТЕ коды — 20417.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Рувьяно
Рувьяно (Ruviano) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Казерта провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1914 адамды құрайды. Халық тығыздығы 80 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 24 км² шамасында. Пошта индексі — 81010.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Кильсинка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Васюган. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жанат Ғазизұлы Нұрпейісов
Жанат Ғазизұлы Нұрпейісов 1961 жылы 16 қарашада Солтүстік Қазақстан облысы Бунаев ауданында туған. Қазақ. Алматы халық шаруашылығы институтын (1982) бітірген, мамандығы - «Қаржы және кредит». Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2006 жылдан). 1982 жылдан - Солтүстік Қазақстан облысы Возвышен аудандық қаржы бөлімінің ауыл шаруашылығын қаржыландыру бөлімінің аға экономисі. 1982 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1984 жылдан - Солтүстік Қазақстан облысы Возвышен ауданы бақылау- тексеру басқармасының аға бақылаушы-тексерушісі. 1990 жылдан - Солтүстік Қазақстан облысы Возвышен ауданы салық инспекциясының бастығы. 1997 жылдан - Ақмола қаржы басқармасы бастығының орынбасары. 2005 жылдан - Астана қаласы Экономика және бюджеттік жоспарлау департаменті директорының орынбасары. 2008 жылдан - Астана қаласы қаржы департаментінің директоры, қаржы басқармасының бастығы. 2010 жылдан бері - Астана қаласы Экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасының бастығы. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған. Әскери атағы - запастағы майор. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Нарықтық экономикасы бар өзіне-өзі жеткілікті демократиялық мемлекет». Хоббиі - аңшылық. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи және саяси әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Нұрпейісова Айгүл Жексембайқызы (1965 жылы туған), Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы Ауруханасының тіркеу бөлімінің меңгерушісі. Ұлдары - Азамат (1986 жылы туған), Азат (1993 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Иштуан қасиетті
Иштуан қасиетті, Қасиетті Стефан Қ (970 жылы ш. – 15 тамыз 1038) – Мажарстан корольдігінің тұңғыш королі (1000 жылдан). Арпадтар әулетінен шыққан. Елдегі тайпалық бірлестіктерді жойып, оның орнына мемлекетті аймақтық-әкімшілік округтарға – корольдік комитаттарға бөліп, оларды өзі тағайындаған ишпандарға басқартты. Мемлекетті ұстап тұру үшін христиан дінін күшпен енгізді және өз жақтастарына ірі жер иеліктерін берді. 1030 жылы неміс әскерлерінің Венгрияға шабуылын тойтарды.
Дереккөздер
Санат:960 жж. туғандар Санат:15 тамызда қайтыс болғандар Санат:1038 жылы қайтыс болғандар Санат:Эстергомда тәж кигізілгендер Санат:Секешфехерварда жерленгендер Санат:X ғасырдағы еуропа билеушілері Санат:XI ғасырдағы Еуропа билеушілері Санат:Арпадтар Санат:Мажарстан әулиелері Санат:Католик әулиелері Санат:Православ әулиелері Санат:XI ғасырдағы христиан әулиелері Санат:Каноникаландырылған монархтар Санат:Өсиетшілер Санат:Эстергом тұлғалары
Кілт өрісі
Кілт өрісі (кілттік өріс) (Поле ключа (ключевое поле); key field) — файл кілті орналасатын оның жазбасындағы өріс.
Сілтемелер:
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Шорвю (Миннесота)
Шорвю (Shoreview) — Миннесота штатының Ramsey округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 25043 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33.0 км² шамасында. FIPS коды — 27-59998.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Жойқын сығылу
Жойқын сығылу (Big Crunch) — ғаламның түпкі тағдырына арналған гипотетикалық сценарий болып, ол бойынша жаһанның кеңеюі ақыры қайтып, ғалам қайта жеміріле сығылып, нәтижесінде ғарыштық масштаб коэффициенті нөлге жетеді, ал бұл оқиға ғаламның тағы да қайтадан Жойқын жарылыс жасауына мүмкіндік қалдырады. Дәлелдердің көпшілігі Жойқын сығылу теориясының дұрыстығын дәлелдеген жоқ. Есесіне, астрономиялық бақылаулар ғарыштың кеңею жылдамдығы үдей түскенін, әркез гравитациялық әсерден баяуламағанын растайды. Бұл Жойқын мұздау (Big Chill), немесе Жойқын сөгілудің (Big Rip) мүмкіндігі әлдеқайда зор деген сөз.
Жалпы шолу
thumb|left|200px|Жойқын сығылу анимациясы Жойқын сығылу сценарийі бойынша, ғарыштағы заттардың тығыздығы жеткілікті жоғары, сондықтан гравитациялық тартылыс Жойқын жарылыстан басталған кеңею күшін ақыры жеңеді деп болжайды. FLRW (метрика, Friedmann–Lemaître–Robertson–Walker metric) космологиясы орташа энергия тығыздығына - Хаббл параметріне және космологиялық тұрақты шамаға сүйене отырып ғарыштық кеңеюдің ақыры тоқтап қалатынын болжады. Егер метрикалық кеңею тоқтар болса, онда уақыт өте келе міндетті түрде жиырылу пайда болып, әрі үдеп, соңында жаһан гравитациялық күйреу күйінде аяқтайтын болады
"Жойқын серпіліс" (Big Bounce) деп аталатын нақты теория жаһанның өзі басталған күйіне қайта қайтып, тағы бір Жойқын жарылысқа бастама болар жойылуға жетеді, осылай Жойқын жарылыс және Жойқын сығылу кезеңдерінен тұратын серпілістер арқылы ғалам мәңгі өмір сүреді.
90-жылдардың аяғы мен 2000-жылдардың басындағы эксперименттік дәлелдер (атап айтқанда, алыстағы ғаламатжұлдыздарды (supernova) бақылау және Ғарыш микротолқынды фонын картаға түсіру) жаһанның кеңеюі гравитациядан баяуламаған, қайта үдей түскен деген қорытынды шығарды. 2011 жылғы Физика саласындағы Нобель сыйлығы осы жаңалықты ашуға үлес қосқан зерттеушілерге берілді.
Сыртқы сілтеме
Санат:Космология Санат:Эсхатология
Уранометрия
Уранометрия-(лат. Uranometria: omnium asterismorum continens schemata, nova methodo delineata, aereis laminis expressa) - 1603 жылы Иоганн Байер шығарған жұлдызды аспан атласы, қазіргі заманғы алғашқы атлас.
Атласта жұлдызды аспанның 51 картасы бар. Алғашқы 48 парақта Птолемейдің 48 шоқжұлдызы орналасқан. Бір парақта аспанның оңтүстік жарты шарының 12 жаңа шоқжұлдызы ұсынылған. Сонымен, соңғы 2 жапырақ аспанның солтүстік және Оңтүстік полярлы аймақтарына шолу жасайды.
Сол кездегі дәстүр мен астрономиялық тәжірибе бойынша атласта шоқжұлдыздардың мифологиялық кейіпкерлерінің суреттері болды. Астрономдар аспандағы фигураның бір немесе басқа бөлігінде орналасқан аспан нысандарын орналастыру арқылы сипаттамалық принципті қолдануды жалғастырды. Байердің мыс гравюралары жұлдызды атластарды безендірудің үлгісін көрсетті.
Атласта алғаш рет жұлдыздардың әріптік белгісі қолданылды.
Жаңа шоқжұлдыздар
XVI ғасырдың ұлы географиялық ашылуларының дәуірі, өте алыс теңіз экспедициялары, жаңа теңіз сауда жолдарын зерттеу және сәйкесінше жаңа навигациялық міндеттер астрономдарға осы уақытқа дейін аз зерттелген аспан сферасының оңтүстік жарты шарын картаға түсіру міндетін қойды. Мұндай жұмыстардың бастамашыларының бірі голландиялық теолог, теңіз экспедицияларын жабдықтау жөніндегі кеңесші Питер Планциус болды. Оның тапсырмасы бойынша голландиялық көпес Фредерик де Хаутман (Фредерик де Хоутман, 1571-1627) Үндістанға 1595-1596 жылдары жақсы үміт кейпінің айналасында сапар шегу кезінде оның бас штурманы Питер Дирксцун Кейзер (лат. Петрус Теодори) Солтүстік жарты шарда байқалмайтын Оңтүстік аспанның ең жарқын 135 жұлдызының каталогын құрастырды және әрқайсысына символдық атау бере отырып, оларды 12 топқа бөлді. 1598 жылы шоқжұлдыздардың жаңа фигуралары алғаш рет Планцийдің аспан глобусында пайда болды.
Бұл 12 шоқжұлдыз Байердің "Уранометрия" карталарына түсірілді, Атластың танымалдылығының арқасында олар жалпы қабылданған және дәстүрлі түрде Байердің өзіне тиесілі болды. Бұл ежелгі дәуірден белгілі және осы уақытқа дейін сақталған шоқжұлдыздарды толықтыратын жаңа шоқжұлдыздардың алғашқы тобы.
"Уранометрия" үлкен ит шоқжұлдызының картасында жаңа Көгершін шоқжұлдызы да бар. Алайда, ол жаңа полярлы Оңтүстік шоқжұлдыздардың жеке тізіміне енбегендіктен, Көгершін Байер шоқжұлдызы болып саналмайды.
Биологиялық әралуандылықты сақтау проблемалары
Биологиялық әралуандылықты сақтау проблемалары. Жер бетінде жекелей немесе қауымдастық түрінде тіршілік ететін организмдер қоршаған ортаға әсер ететіні белгілі. Осы арқылы табиғат өзін-өзі тазалап, қолдап тұрады. Алайда адам өзінің «нағыз жыртқыш - консумент» ісімен флора мен фаунаның көптеген түрлері, популяциялары тіршілік ететін экологиялық қуысына әсер етуде. Табиғатта зиянды түрлер болмайды, барлық түрлердің айналасы үшін бірдей пайдасы бар. Биоталардың түзілуі, пайда болуы миллиондаған жылдар бойы жүріп келді. Барлық тіршілік формалары бір-бірімен тығыз байланысты. Технологиялық дамудың арқасында адам осы байланыстарды бұзуда. Палеонтологтардың айтуы бойынша, біздің геологиялық дәуірімізде Қазақстан мен Сібір территорияларында тіршілік еткен мамонттардың, жүндес мүйізтұмсықтардың, үлкен мүйізді бұғылардың, алып түйелердің және бегемоттардың популяцияларын адамдар аң аулау нәтижесінде жойып жіберген. Сондай-ақ Қазақстан жерінде бір кездері бір өркешті түйелер, құлан, қабылан, тарпан, жабайы тур, арыстан, жолбарыс, керік т.б. аңдардың тіршілік еткені белгілі. Тіпті, Іле тоғайынан жолбарыстың соңғысын 1947 жылы қазақ аңшысы атып алған. Адамның тікелей немесе және жанама әсер етуі арқылы жабайы аңдар мен өсімдіктерді жоюды жалғастыруда. Қазіргі заманды «қырып-жою эрасы» деп атайтьны да осыған байланысты.
Дереккөздер
Санат:Экология
Безымянная (Барда тармағы)
Безымянная — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Барда өзенінің сол жағалауынан 52 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Кама су торабынан Воткин су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дрондорф
Дрондорф (Drohndorf) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан ауыл. Ашерслебен-Штасфурт ауданының құрамына енеді.
Ауылдың тұрақты тұрғындарының саны 531 адамды құрайды (2006). Алып жатқан жер аумағы 6,11 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 3 52 005. Ауылдың басшысы — Манфред Топф.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Валенсиа (Нью-Мексико)
Валенсиа (Valencia) — Нью-Мексико штатының Valencia округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 4500 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14.2 км² шамасында. FIPS коды — 35-81800.
Байбарақұлы Жарылғап
Байбарақұлы Жарылғап (1908, Бейнеу кентінің маңы – 1990, Иран) – жырау. Аталары бай болған. 1929 ж. атасына ас беріп, 1930 ж. зұлмат кезінде Иранға өтіп кетеді. «Атақонысым Маңғыстауды көрсем...» деп армандап жүріп, шет жерде қайтыс болған. Жыраудың «Даусы желдей гулеген», «Сұрқыл заман», «Қаңбақтай жел айдаған», «Аласатқа айтқан сөз», т.б. өлеңдері белгілі.
Валенсиа (Нью-Мексико)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Мексико қалалары
Тимерба (Свободин ауылдық кеңесі)
Тимерба — Башқұртстанның Куюргазин ауданындағы ауыл, Свободин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 324 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Солтүстік Рассоха (Пильменьга тармағы)
Солтүстік Рассоха — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пильменьга өзенінің оң жағалауынан 59 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Гас Халберг Арво
Гас Халберг Арво( Arvo Kustaa (Gustav) Halberg,лақап аты:Гэс Холл)(08.10.1910 жылы туған, Айрон қаласы, Миннесота штаты-13.10.2000) - американ және халықаралық жұмысшы қозғалысының қайраткері.
Өмірбаяны
14 жасынан ағаш кесуші, шахтер болды, темір жол транспортында, болат құю өнеркәсібінде жұмыс істеді. 1927 жылы АҚШ Компартиясына (АҚШ КП) кірді. 1927-37 жылдары Миннесота,Огайо, Пенсильвания штаттарында бірқатар ереуілдер ұйымдастырды, жұмыссыздық пен соғысқа қарсы қозғалыстарға қатысты, бірнеше рет тұтқынға алынды (алғаш рет 1928 жылы). Болат құю өнеркәсібінің жұмысшылары кәсіподағының негізін қалаушылардың және оның басшыларының бірі болды. 1944 жылдан АҚШ КП Ұлттық комитеті Ұлттық атқару бюросының мүшесі. 1949 жылдан АҚШ КП Ұлттық комитетінің хатшысы. Холл 1949 жылы Смит заңы бойынша 1951-1957 жылдары түрмеде отырды, оны қудалау 1966 жылы ғана тоқтатылды. 1959 жылы желтоқсаннан АҚШ КП-нің бас хатшысы. Холлдың мақалаларында, сөйлеген сөздерінде, баяндамаларында американ империализмінің қазіргі жағдайына, АҚШ КП-нің стратегиясы мен тактикасына, халықаралық коммунистік және жұмысшы қозғалысына, бейбітшілік, демократия және социализм үшін күрес мәселелеріне маркстік талдаулар жасалады. Ол өз қызметінде марксизм- ленинизмнің тазалығы, ревизионизм мен оппортунизмге қарсы күрес мәселелеріне зор көңіл бөледі.
Дереккөздер
Санат:1910 жылы туғандар Санат:2000 жылы қайтыс болғандар Санат:8 қазанда туғандар Санат:Миннесотада туғандар Санат:13 қазанда қайтыс болғандар Санат:Нью-Йоркте қайтыс болғандар Санат:Халықаралық лениндік мектеп тыңдаушылары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері Санат:АҚШ коммунистік партиясы мүшелері Санат:Марксистер Санат:АҚШ Президенттігіне кандидаттар (1980) Санат:АҚШ Президенттігіне кандидаттар (1972) Санат:АҚШ Президенттігіне кандидаттар (1976) Санат:АҚШ Президенттігіне кандидаттар (1984) Санат:АҚШ революционерлері Санат:Афроамерикандар құқығы үшін қозғалысы белсенділері Санат:Ағаш кесушілер
Замандас
Замандас - өмір сүрген кезеңі қатарлас адамдар. Замандастардың жасының үлкен-кішілігі ажыратылмайды. Бұл ұғым бір дәуірдің белгілі бір кезеңінде қатар өмір сүргендерді тұтас қамтиды. thumb| alt=A.| [[Замандастар.]]
Тхару
Тхару — Үндістан мен Непал шекарасының бойында тұратын этникалық топ. Непалда 1,08 млн., Үндістанда 20 мың адам.
Тілі
Үнді-еуропалық отбасының үнді-арий тобының бихари тілінің бхожпури диалектісінде сөйлейді.
Діні
Сенушілер - индуистар, дәстүрлі нанымдарды сақтайды.
Этнонимі
Тхарулар ежелден Терайды (жазық аймақтар) мекендеген, кейбір зерттеушілер тхару этнонимін үнді шөлінің Тар (Тхар) атауымен байланыстырады. Тхарулардың өздері XVI ғасырда мұсылмандар жаулап алулары кезінде осы аймақты тастап кеткен Раджастханнан (Үндістан) келген иммигранттардың ұрпақтары екендігі туралы аңыздар бар.
Кәсібі
Негізгі кәсібі – егіншілік (күріш, бидай, тары, қант қамысы, шай, кардамон, темекі және т.б.). Қышаның ерте пісетін сортын өсіріп, одан май сығып алынады. Ірі және ұсақ мал, шошқа ұстайды. Аңшылықпен айналысады және Батыс Непал ормандарында жабайы пілдерді аулаумен айналысады. Балық аулау дамыған (негізінен әйелдер кәсібі), Қолөнерден тоқу, тоқымашылық, ағаш ұстасы кең тараған.
Өмір салты
нобай|оңға|200px|Тхару әйелдері балық аулауда Этникалық эндогамия қатаң сақталады. 32 патрилинейлік топтардың арасында әлеуметтік айырмашылықтар бар, олардың кейбіреулері одан да кішігірім бірліктерден тұратын кішігірім топтарға - падаларға бөлінеді. Неке негізінен моногамдық, алып қашу, «айырбас» некелесу дәстүрлері кең тараған. Әйелдің отбасындағы орны жоғары, ер адамға қарағанда олар ажырасуға оңайырақ қол жеткізеді.
Тұрғын үйлері тік бұрышты, бір бөлмелі, бір қабатты, қабырғалары тоқылған, сазбен сыланған, сырты әктелген, төбесі қамыспен немесе сабанмен жабылған, кейде қалқалармен бөлінген. Терезелер шағын желдеткіш саңылаулары ролін атқарады.
Ер адамдар денені орайтын мата, көйлек және қалпақ киеді, көбінесе фабрикадан шыққан киімдерді пайдаланады. Әйелдер киімі әртүрлі топтарда әртүрлі. Ол дененің төменгі жартысына сари сияқты оралған (жоғарғы бөлігі бос ұшымен жабылған). Ең жоғары әлеуметтік топтағы әйелдер жеңі тар күртеше, кең белдемше, тиындармен кестеленген қысқа кеудеше, үлкен жеңіл жамылғымен жабылған бас киім киеді.
Дәстүрлі тағамдары – көкөніс қосылған «құрғақ күріш» – сукхаа бхат, жасымық сорпасы – дал, соустар – джол. Кейбір топтардың диетасындағы айырмашылық олардың арасындағы мәртебелік айырмашылықтарды көрсетеді.
Дереккөздер
Санат:Үндістан этникалық топтары Санат:Непал этникалық топтары
Офиолитті белдеулер
Офиолитті белдеулер - қатпарлы атыраптың сағалануына сәйкес бағытталған тектоникалық блоктар мен линза тізбектерін құрайтын, ультранегізді және негізді құрамды плутонды, жанартаутекті және тереңсулы шөгінді таужыныстардың ассоциацияларымен сипатталатын белдеулер.
Дереккөздер
Санат:Геология
Дуплекс-процесс
Дуплекс-процесс — металлургияда металды екі қорытқыш аппараттарында бірінен соң бірінде (мысалы, конвертер-мартен, мартен-электр пеші) қайталап қорыту процесі. Бұл қорытылатын металдың залалды қоспалардан әбден тазартылуына технология жағына қажет әдіс және экономикалық жағынан тиімді. .
Дуплекс-процесс арқылы түпкі өнімнің сапасы жақсарады және негізгі агрегаттың өндірімділігі артады. Дуплекс-процестің мысалдары: конвертер-электр пеш, құдықпеш-электр пеш, индукциялық вакуумдық пеш-доғалық вакуумдық пеш.
Дереккөздер
Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі
Николай Александрович Холодковский
Николай Александрович Холодковский(19.02.1858,Иркутск - 02.04.1921,Петроград) - көрнекті орыс зоологы және әдебиет саласында аудармашы - ақын. Медицина хирургиялық академияны бітірген (1880), Санкт-Петербургтегі Орман шаруашылығы институтының приват - доценті(1885), кейін осы институттың профессоры, Соғыс медицина академиясының профессоры(1892).
Еңбектері
Холодковский зоология, биология саласындағы көптеген теориялық және ғылыми - зерттеу, тәжірбие жұмыстарының авторы. Мысалы, қылқан жапырақты ағаш зиянкестері - херместердің күрделі даму циклін зерттеудегі және "Краткий курс энтомологий"(1890),"Атлас человеческих глист"(1898-99), "Учебник зоология и сравнительной анатоми")1905,1933) т.б. еңбектерінің отандық паразитология ғылымын дамытуда, Ресейде дарвинизмді кеңінен таратуда маңызы зор болды.
Қолданылған әдебиет
Санат: 1858 жылы туғандар Санат: 1921 жылы қайтыс болғандар Санат:Тұлғалар
Мұнай өнімдерінің арналық құбыры
Мұнай өнімдерінің арналық құбыры - мұнай өнімдерін мұнай айыру заутынан аралық және мұнай таратушы базаларға дейін тасымалдауға арналған құбырлар құрамындағы эмульгаторлардың (беткейлік әсерлі заттардың) жиналуы көрініс береді. Мұнайдың суда немесе судың мұнайда диспергирленуі (аса нәзік араласуы) түрінде бола алады. М.э. мұнайды өндіру, тасымалдау және өңдеуге дайындау кезінде оның ысырап болуына әкеліп соқтырады.
Дереккөздер
Санат:Мұнай
Лайфхак
Лайфхак (лайфхакинг, life hack) — әртүрлі кеңестер мен айлалы трюктар арқасында қыр-сырға толы өмірде көздеген мақсатқа жетуді оңайлататын жолдар мен әдістер жинағы. Басқаша айтқанда, күнделікті проблемаларды тапқырлықпен шешуді білдіреді.
Лайфхакерлік блогосферада компьютер сарапшылардың арасында пайда болды деп есептеледі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жеке өмір
Гёттинген
Гёттинген (Göttingen) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан қала. Гёттинген ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 121060 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 117,27 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 1 52 012. Қаланың басшысы — Вольфганг Майер.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 18 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
NGC 6761
NGC 6761 — Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 8 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6761 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62957, ESO 231-28, FAIR 858, IRAS19113-5044.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Телескоп (шоқжұлдыз)
Ростислав Викторович Петров
Ростислав Викторович Петров
1932 жылы 1 наурызда ҚХР Үрімші қаласында туған. Орыс.
С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін бітірген (1964), филолог, орыс тілі мен әдебиетінің мұғалімі.
«Қара Ертіс» (1 кітабы - 1982 жылы, 2 кітабы - 1991 жылы шыққан) роман-хроникасының тең авторы. ҚАЛАСЫ Тоқаевтың «Соңғы соққы» (1986), М. Қабанбаевтың «Ұзақ құс жолы» романын (1993), М. Ерзиннің «Орыс кітабы» (Мәскеу қаласы, 2003), «Бабалар соқпағымен» (2005) кітаптарын қазақ тілінен орыс тіліне; 3. Самадидің «Жылдар құпиясы»,«Советский писатель» романын (Мәскеу қаласы, 1979) ұйғыр тілінен орыс тіліне аударған.
Орыс, қазақ, ұйғыр және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі.
1951 жылдан - И.В.Сталин атындағы орта мектептің оқытушысы, оқу ісінің меңгерушісі, директоры (Құлжа қаласы).1958 жылдан - Қазақ мемлекеттік әдеби баспасының корректоры. 1959 жылдан - ҚазКСР Ауыл шаруашылығы министрлігі Карткәсіпорнының аға корректоры. 1962 жылдан - «Простор» журналының жауапты хатшысы. 1992-1996 жылдары - «Простор» журналының бас редакторы. 1998 жылдан - «Простор» журналы бас редакторының орынбасары. 2000-2003 жылдары - «Простор»журналының бас редакторы.
Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі (1982).«Құрмет белгісі» орденімен марапатталған (1986).
Діни көзқарасы - православиелік.
Хоббиі - оқу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет.
Үйленген. Жұбайы - Петрова Тамара Николаевна,«Қазақстан жолдарында» бас маман. Ұлдары - Апександр (1956 жылы туған ), Алексей (1978 жылы туған ).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Баня (Пловдив облысы)
Баня (баня) — Болгариядағы қала. Пловдив облысына қарасты Карлово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3468 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4360. Телефон коды — 03132. ЕКАТТЕ коды — 2720.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пловдив облысының елді мекендері
Археология мұражайы
Сипаттамасы
Археология мұражайы — Қазақстандағы археология қазбалардан табылған көне заман мұраларын сақтап, зерттейтін мәдени мекеме. Тарих, археология және этнография институтының жанынан 1973 жылы ашылды. Мұражайдың негізгі мақсаты – Қазақстан жеріндегі адамзат қоғамының ежелгі дәуірінен бастап, кейінгі орта ғасырға дейінгі аралықтағы даму жолын заттай деректер арқылы көрсету. Мұражайда қазақ жерін мекендеген тайпалар мен халықтардың мәдени даму деңгейі, олардың бүкіләлемдік өркендеудің қазынасына қосқан үлесі туралы мағлұматтар беретін көптеген ескерткіштер сақталған. Мұражай экспонаттары іштей өзара кезеңдер мен аудандарға жіктелетін үлкен төрт бөлімнен тұрады. Көрменің бірінші бөлімі «Алғашқы қауымдық қоғам мен оның ыдырауы» тақырыбына арналған. Мұнда қойылған тас экспонаттар Қазақстан жері адамзаттың алғаш қалыптасып, дамыған аймағына жататындығын көрсетеді. Көрмеде палеолит тұрақтары Бөріқазған, Тәңірқазған қоныстарынан табылған, кремниден жасалған тас құралдардан бастап, Қазақстанның түкпір-түкпірінде орналасқан тас дәуірі ескерткіштерінен жиналған тас шапқылар, қалақшалар, қырғыштар, нуклеустер қойылған. Қаратауда жүргізілген қазба кезінде табылған тас құралдар мен қарулар жинақталған. Олардың ішінде көптеген найзаның ұштары, қырғыш, қалақша, қол шапқылар бар. Неолит пен энеолит дәуірінің құралдарын Шығыс, Оңтүстік және Орталық Қазақстанда жүргізілген қазбалар кезінде және кездейсоқ табылған тас білезіктер мен балталар, найзаның ұштары құрайды.
Мұражайдың келесі бөлімі қола дәуірінің ескерткіштері – Андрон мәдениетіне, Беғазы-Дәндібай мәдениетіне арналған. Қола құралдарды жасауға қажетті мыс пен қорғасын кен орындары Шығыс пен Орталық Қазақстаннан табылған. Қола дәуірінің қоныстары мен зираттарының осы өңірлерден көптеп табылуы тегін емес. Мұражай көрмесіне найзаның, жебенің ұштары, қола мен алтыннан жасалған зергерлік бұйымдар қойылған. Таутары мен Қарақұдық зираттарынан табылған қыш ыдыстар, балталар, айбалталар, әшекей бұйымдары Андрон мәдениетінің айқын белгілерін және оның оңтүстік және оңтүстік шығыс аудандағы өзіндік ерекшеліктерін көрсетеді. Үшінші бөлім ерте темір ғасырына (б.з.б. 8 – б.з. 5 ғасырлар) арналған. Бөлімде Тасмола мәдениетінің ескерткіштеріне жүргізілген зерттеу кезінде жиналған қарулар, ат әбзелдері, қолданбалы өнер туындылары, сүйектен жасалған бұйымдар мен қоладан құйылған аңдардың денесі жинақталған. Жетісудағы Сақ мәдениетінің дамуын айқын көрсететін Есік қорғанынан табылған «Алтын адамның» қалпына келтірілген киімі ерекше көңіл аудартады. «Алтын адамның» үстіндегі киімі мен шошақ қалпағын айнытпай қайталайтын жаңа көшірме 1997 жылы мұражай төрінен орын алды. Оның түпнұсқасы арнайы алтын қазынажайда сақтаулы. Бас сүйектерінің негізінде М.М.Герасимовтың шеберханасында қалпына келтірілген сақтың, үйсіннің және сармат әйелінің қола мүсіндері Қазақстан жерін мекендеген тайпа өкілдерінің бет-бейнесін көз алдына елестетеді. Мұражайдың төртінші бөлімі орта ғасыр ескерткіштеріне арналған. Мұнда орта ғасырдағы Тараз, Алмалы, Талғар, Ақтөбе, Баба ата қалаларында жүргізілген зерттеулер кезінде жиналған қыш ыдыстар, шыныдан, мыстан жасалған бұйымдар, қолданбалы өнер туындылары қойылған. Көп жылдардан бері зерттеу жұмыстары жүргізіліп келе жатқан Отырар қаласының материалдарынан арнайы көрме жасалған. Қаланың әуеден түсірілген суретінен оның 16–18 ғасырлардағы құрылысының іздері анық байқалады. Ортағасырлық құрылыс өнері мен архитектурасы жетістіктерін бейнелейтін бірқатар суреттер мен екі макет қойылған. Олар: Айша Бибі мен Қожа Ахмет Йасауи күмбездері. Мұражай қоры жыл сайын жаңа материалдармен толықтырылып келеді.
Суреттер
Санат:Қазақстандағы археология Санат:Алматы мұражайлары
Бала айдаарлы
Бала айдаарлы — ерте темір дәуірінен cақталған археологиялық ескерткіш. Қарағанды облысы Шет ауданы Қызылтай ауылынан оңтүстікке қарай 48 км жерде, Бала Айдаһарлы тауының оңтүстік-шығыс етегінде орналасқан. 1982 жылы Орталық Қазақстан археология экспедициясы (жетекшісі Ж. Құрманқұлов) зерттеген. Тастан үйілген обаның диаметрі 20 м, “мұрттарының” ұзындығы 180 — 200 м. Айналдыра жалының тілі немесе күннің шуағы сияқты өрнектер салынған. Заттай деректерге қарағанда оба біздің заманымыздан бұрынғы 7—5 ғасырларға жатады.
Дереккөздер
Санат:Археология
Вяловка
Вяловка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Парабель тармағының оң жағалауынан 3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 35 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Чулым өзенінің құйылысынан Кеть өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Чулым, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Байболов Жұма
Байболов Жұма (1926 жылы туған, Атырау облысы Мақат кенті) – мұнайшы, ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1979). 1942 ж. мұнай өндіру операторы мектебін бітіргеннен кейін өндірісте оператор, жер асты ұңғымаларын жөндеу мастері болды. 1962 жылдан зейнеткерлікке дейін мұнай саласында үзіліссіз еңбек етіп, Жетібай, Қаражанбас, Доңға, Түбіжік, Қаламқас, Қаратұрын кен орындарын игеруге қатысты. Еңбек Қызыл Ту орденімен (1971), бірнеше медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1926 жылы туғандар Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Ағаш көмірі
Дереккөздер
Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі
Санат:Биоотын Санат:Көмір Санат:Көміртегі
Трапани (провинция)
Трапани (Provincia di Trapani) —Италияның Сицилия аумағындағы провинция. Палермо және Агридженто провинцияларымен шектеседі.
Сызықты ұялы типті жанартаулар
Сызықты ұялы типті жанартаулар— жекелеген эрупциялық орталықтары тығыз "ұяларға" топтасып, бір-бірімен біршама қашықтықта жанартау жотасының созылымы бойынша орналасқан жанартаулар.
Дереккөздер
Санат:Геология
Койшыгүл Зихатов
Койшыгүл Зихатов (1911-1978, Батыс Қазақстан облысы). Доссор кәсіптікучилищесін бітірген (1927). 1927-1967 жылдары - Қосшағыл бүрғылау кеңсесінде бүрғышының көмекшісі, бүрғышы, бұрғылау шебері. «Ерен еңбегі үшін» (1948), «Еңбекте үздік шыққаны үшін» (1967) медалдарымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
IC 2691
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 2691 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Сығанақ
Ұлы Жібек жолының бойындағы маңызды сауда және қолөнер орталығы. 1469-1511 және 1521-1599 жылдары Қазақ хандығының астанасы, ал оған дейін қыпшақ мемлекеті мен Ақ Орданың бас қаласы ретінде белгілі.
Моңғол шапқыншылығына дейін
Қала туралы алғашқы дерек X ғасырдағы парсы шығармасы “Худуд әл-Әламда” кездеседі. Ертедегі Сығанақ қыпшақ мемлекетінің сауда және саяси орталығы болған. Сығанаққа көшпелі елдер мал, ет, тері, жүн, т.б. әкеліп, өздеріне қажетті заттарын алған. Сол кездегі тарихшылар Сығанақты “Қыпшақ даласының гаваны” деп атаған. Шыңғыс хан шапқыншылығынан бұрын Сығанақ Хорезмшах Текештің қол астында болған.
Моңғол шапқыншылығынан кейін
1219 жылы Сығанақты жетікүндік қоршаудан кейін Жошы әскері басып алып, қарсылық көрсеткендерді қырғынға ұшыратты. Осы кезден бастап қала Жошы ұлысының (Алтын Орда) құрамында болды.
XIII ғасырдың 2-ші жартысында қала қайта жандана бастады. Жошы ұрпақтары кезінде Сығанақ Ақ Орданың орталығы болып, онда теңге соғылған (1328 жылы теңге сарайы пайда болды).
1379 жылы қайта біріккен Алтын Орданың ханы Тоқтамыс Әмір Темірдің көмегімен Сығанақты басып алып, өз атынан теңге соқтыра бастады. 1383 жылы қаланың теңге сарайында Әмір Темір өз ақшасын шығарды. 1384-1395 жылдары Сығанақ алтынордалықтар мен Әмір Темірдің арасындағы тартыстың орталығына айналды. XV ғасырдың басында қаланы Әмір Темірдің немересі Ұлықбек бағындырды. Алайда 1423 жылы Барақ ханның әскері Сығанақты басып алып, Темір әулетінің өкілдерін қаладан қуып шығарды.
1446-1468 жылдары қала Әбілхайыр мемлекетінің құрамында болды. Рузбиханның пікірінше, Әбілхайыр хан Сығанақта жерленген. Бүгінгі күнге дейін сақталмаған Көк-Кесене ханның қабірі саналады.
Қазақ хандығының астанасы ретінде
XV ғасырдың 80-жылдары қаланы қазақ ханы Бұрындық биледі, ал оның маңайы қазақ тайпаларының қысқы қоныстарына айналды. Осы кезден бастап Сығанақ пен оның төңірегі біржола Қазақ хандығына қарады және негізгі саяси, экономикалық орталықтардың бірі саналды. XV – XVIII ғасырларда қала бұрынғысынша сауда және қолөнер орталығы болды.
1598 жылы қаланың төңірегінде мекендеген қарақалпақтар туралы алғашқы деректер кездеседі.
Құлдырауы
Ұлы Жібек жолының дағдарысы мен көршілес өзбек, жоңғар билеушілерінің шабуылдары Сығанақтың өз маңыздылығын жоғалтуына алып келді. Қаланың орталық бөлігі XVII ғасырдан бастап зират ретінде қолданылған. XVII–XVIII ғасырларда бірнеше рет жоңғар шапқыншылығына ұшырады. Осы шапқыншылықтар және басқа да әртүрлі себептерден қала бірте-бірте өзінің өмір сүруін тоқтатты (XIX ғасырға қарай).
XIX ғасырдағы қоқандықтардың көне қаланың айналасындағы қаланған Сунақата бекінісі орыс-қоқан соғысы кезінде қиратылды.
Архитектурасы
Қаланың қазіргі орны 10 га жерді алып жатқан үлкен бес бұрышты төбе. Жан-жағында көптеген үйінділер, ертеде су жүргізілген құрылыс іздері сақталған. Шахристан аумағындағы 15 мұнарадан тұратын қабырғаның ауданы 10 га құрайды. Бесбұрышты шахристанның солтүстігіндегі ұзындығы 250 м, батысындағы - 360 м, оңтүстігіндегі - 250 м, оңтүстік-шығысындағы - 450 м, солтүстік-шығысындағы - 350 м. Оның оңтүстік-батысында ауданы 7,2 га құрайтын цитадель орналасқан. Шығыс қабырғаға қарай цитадельге қосымша кіре-беріс орны бар. Археологиялық қазба барысында табылған заттарға қарағанда Сығанақ VI – XVIII ғасырларда өмір сүрген.
Зерттеу жұмыстары
1801 жылғы “Сібірдің сызба кітабында” да Қазақстанның Сырдария алабындағы қалалардың бірі деп көрсетілген.
Қаланы 1867 ж. П.И. Лерх, 1906 – 07 ж. И.А. Кастанье, 1947 ж. Оңтүстік Қазақстан археологиялық экспедициясы (жетекші А.Н. Бернштам) зерттеген.
2004 жылдан бастап "Мәдени мұра" атты мемлекеттік программаның аясында көне қаланы зерттеу жұмыстары жүргізілуде. 2006 жылға қарай XV-XVI ғасырдың қабаты ашылып, қызыл кірпіштен салынған төрткамералы кесене мен XIV-XV ғасыр мешітінің іргетасы табылды.
2009-2011 жылдары жүргізілген қазба жұмыстары кезінде қыш ыдыстардың 57 үлгісі табылды. Табылған үлгілер Қызылорда облысының тарих және өлкетану мұражайына табысталды. Қазба жұмыстарын жалғастыру мақсатымен қосымша 4 млн қаржы бөлінді.
Глаусиландия
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 907 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 145,632 км² шамасында. Халық тығыздығы — 20 адам/км².
Тарихы
Қала 1996 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Үрлеу
Үрлеу — металлургиялық пештерге, агрегаттарға, газгенераторларға, бу қазандарының оттығына, химиялық процестерге энергетикалық жабдыққа ауа үрлегіш машиналар, желдеткіштер немесе компрессорлар арқылы қысылған ауаны үрлеу. .
Рибаш
Рибаш (Ribas) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Селорику-де-Башту муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 229 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,73 км² шамасында. Халық тығыздығы — 126,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Масимжан Шамиұлы Зулфикаров
Шығармалары
Повесть, әңгімелер:
Дереккөздер
Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Алматы облысы тұлғалары Санат:1925 жылы туғандар
Феофан Грек
Феофан Грек (1340ж, Византия - 1405 пен 1415 жылдар арасы) - византиялық кескіндемеші.
Қызмет жолы
14 ғасырдың 70 жылдары Ресейде қызмет етті. Фреска, икона жазбасы мен миниатюраның асқан шебері. Феофан Гректің көпетеген еңбектері ішінен Новгордтағы Спас Преображения шіркеу фрескалары, Мәскеу Кремлі Благовещенск соборы иконалары сақталған. Епифаний Премудрыйдың Кирилл Тверскийге жолдаған хатында Феофан Грекдің Константинополь, Новгорд, Мәскеу т.б. қалалардағы шіркеулерді түрлі суреттермен, өрнектермен көркемдегені жайлы мәлімет кезігеді. Феофан Грек образдары ерекше жігерлі, драмалық сезімге толы болып келеді. Оның шығармалары компазициялық құрылымының еркіндігімен ерекшеленеді.
Дереккөздер
Санат:1340 жылы туғандар
Мұқаш Құлтөлеу
Мұқаш Құлтөлеу - жазушы, қаламгер. Қазақстан Жазушылар одағының, Қазақстан Журналистер одағының мүшесі. 1959 жылы 25-қарашада Қарағанды облысына қарасты Ақшатау кенішінде туған. Қазақ Ұлттық Университетінің журналистика факультетін тамамдаған.
Еңбек жолы
Еңбек жолын туған жеріндегі шахталардан бастады. Совет Армиясы қатарында қызмет еткен. Әр жылдары Қарағанды облыстық «Орталық Қазақстан» газетінде тілші, «Қарағанды жастары» газетінде бас редактордың орынбасары, «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас Алаш»), «Қазақ әдебиеті» газеттерінде бөлім меңгерушісі, «Қазақстан мектебі» журналы бас редакторының бірінші орынбасары, «Қазақстан» Ұлттық арнасында бас редактор қызметтерін атқарған. Қазір республикалық «Қазақ үні» газетінде бас редактор болып қызмет еткен.
Еңбектері
«Біз білмейтін Құдайберген» («Тамаша» тарланы Құдайберген Сұлтанбаев жөнінде), «Хан Кене рухы», «Мәнер», «Әуестік әлемі» сияқты танымдық-публицистикалық кітаптардың, сондай-ақ «Сенің терезең», «Боз жауын», «Ақдариға» әңгіме-хикаят жинақтарының, «Ұзақ бұралаң жол» (Бұл кітап «Долгая дорога домой» деген атпен орыс тілінде де шықты), «Салбыруын» роман-эсселерінің авторы. Француз жазушысы Луи Жаколионың және Джек Лондонның бірқатар дүниелерін тәржімалаған. Сол секілді Олжас Сүлейменовтің «Таңбалар тілі» еңбегін ана тілінде сөйлетті.
Марапаттары
ҚР Мәдениет қайраткері.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан жазушылары Санат:1959 жылы туғандар Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері Санат:Жазушылар
Иші
Иші – тері илеу кәсібімен шұғылданатын адам. Ишінің қолынан шыққан терілер, әсіресе, ұсақ мал, аң терілері киім-кешек (тон, ішік, т.б.), тұрмыстық қажеті бар заттар үшін пайдаланылады. Қазақ ишілері тері илеу үшін идің малма, былжыр, кермек деген түрлерін қолданған. Ағаш ыдысқа айран, сарысу, іркіт құйып, оған ұн, кебек, сірке суын қосып, теріні тұтас батырып, мезгіл-мезгіл араластырып илеуді малма иімен илеу деп атаған. Мұндай әдіспен қой-ешкі терісі 6 – 9 күнде, ірі қара терісі 15 – 20 күнде иленеді. Айранға ұн, кебек, шамалы сірке суын қосып, қоймалжың қалыпқа келтірілген иді былжыр дейді. Былжырды терінің іш жағынан жағып, пұшпағына пұшпағын келтіре бүктеп, жылы жерге бірнеше тәулік қойып илейді. Кермек имен илеу әдісімен иленген теріден былғары, жарғақ, т.б. жасау үшін малмаға иленіп жұмсарған теріні пісіріп әрі бояу үшін қолданады. Томар бояу, рауғаштың тамыры, қына, емен сияқты ағаштардың қабығын жуып, кептіріп, ұнтақтап, оған ермен-жусанның бүрін, ашудас қосады. Қазір ишілікпен, негізінен, арнаулы өндіріс орындары шұғылданады.
Сілтемелер
Санат:Мамандықтар
Гидравликалық байланыс
Гидравликалық байланыс — жер асты суы мен жер беті суының гидравликалық байланысы, топырақ қабатындағы су мен артезиан суының және жер бетінің суларының су алмасу процестерінің әрекеттестігі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Силвэр Бэй (Миннесота)
Силвэр Бэй (Silver Bay) — Миннесота штатының Lake округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1 887 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21.1 км² шамасында. FIPS коды — 27-60250.