cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Микробиология
Әсері
Микробиология – микроорганизмдердің биохимиялық әрекеттерін, қоректік заттарды өзгертудегі олардың негізгі ролін қарастырады. Бұл процестердің ішінде кейбір микроорганизмдер әрекеттерінің, мәселен қанттың спиртке дейін ашуының, антибиотиктер мен витаминдер түзілуінің халық шаруашылығында зор маңызы бар. Микроорганизмдер тіршілігінің ең бір айқын байқалатын жері – ашу процесі. Күнделікті көріп жүрген сыра мен түрлі шараптар, тағамдардың шіріп, бүлінуі және көгеруі бәрі де осы микроорганизмдер әсерінен болады.
Осы жағдайды еске ала отырып, біз микроорганизмдердің биохимиялық әрекеттеріне ерекше көңіл бөлдік, көптеген биологиялық процестердің негізін толығырақ баяндауға тырыстық.
Сонымен қатар микробиологияның отан қорғау жөнінде де алатын орны ерекше. Дүние жүзілік үстемдікке құмар империалистер көздеген мақсаттарына жетуге барлық айла-амалдарын қолданудан бас тартпайды. Мұны тарих көрсетіп отыр. Қазір кейбір капиталистік мемлекеттер микроорганизмдердің адам мен жануарлардың өміріне қауіпті аурулардың тууына себепші болатын әрекеттерін соғыс мақсатына пайдалануды көздеп отыр. Олар антибиотиктердің өзі қарсы тұра алмайтын микроорганизмдердің қасиеттерін күшейтіп, оны әр түрлі жәндіктерге (маса, сона, шіркей, шыбын, бүрге т.т) жұқтырып қолданбақ. Өйткені мұндай жәндіктер жұқпалы ауруды ауылдар мен қалаларға тез таратып, жаппай қырғынға ұшырау қаупін тудырады. Ол үшін микроорганизмдерді жан-жақты зерттеп, жете талдау керек. Сонда ғана олардың қауіпті әрекеттерін біліп қана қоймай, нақты күрес шараларын белгілеп, келтіретін пайдасын да білуімізге болады
Дереккөздер
Санат:Микробиология
(703) Ноэми
(703) Ноэми — Негізгі белдеу тобының астероиды.
Оны 1910 жылы 3 қазанда Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты.
Альберт фон Ротшильдтің қызы құрметіне орай аталды деп есептелінеді.
thumb|450px|center|Ноэмидің Күн жүйесіндегі орны
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
Queen's Blade
Queen's Blade (クイーンズブレイド) — аниме сериал, премьера 2009 жылы сәуірдің 2. Өндіру: ARMS, Hobby Japan.
Сілтемелер
Санат:Аниме-сериалдар
Оқу мәселесі
Оқу мәселесі - бұл мәселе оқушылардан жаңалық ашуды және оқу барысында жеке тәжірибелі мәселелердің шешуінің жалпы қағидасын меңгеруді талап етеді. Оқу мәселесін қою - бұл оқушыны әр түрлі жеке де нақты да жағдайларда оның жалпы тәсіліне көңіл аударуга талап ететін шарттқа келтіру
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Зұлыстар
thumb|right| Зұлыс сарбазы Зұлыстар (өзд. атауы – зулус, амазулу) – халық. Оңтүстік Африка Республикасының Наталь аймағында қоныстанған, банту халықтары тобына жатады (қаласы Бантулар).
Лесото, Мозамбик, Свазиленде, т.б. мемлекеттер аумағында да зұлыстар қоныстары кездеседі. Жалпы саны – 7 млн. адам (1997). Антропологиялық жағынан зұлыстар зәңгі нәсіліне жатады. Игуни тілінің зулу (зунда) диалектісінде сөйлейді. Зұлыстардың басым көпшілігі дәстүрлі діни наным-сенімін сақтаған, кейбір бөлігі ғана христиан дінінің католик тармағын ұстанады. Зұлыстардың тайпалық одағы 19 ғасырдың бас кезінде бурлер мен ағылшындардың отарлау саясатына қарсы күресте қалыптасты. 1879 жылы ағылшындар зұлыстардың қарсылығын күшпен басып, өздерін зорлықпен арнаулы орындарға қоныстандырды. 1962 жылы Квазулу бантустаны құрылды. 20 ғасырдың соңына қарай нәсілшілдік саясат әлсіреді.
Зұлыстардың дәстүрлі кәсібі – егіншілік пен сиыр өсіру. Жүгері, тары, бұршақты дақылдар, сорго өсіреді. Құмыра жасау, темір ұсталығы, тері өңдеу, ағаштан ою-өрнек жасау өнері дамыған. Дәстүрлі мекен жайы – крааль деп аталатын қамыс құрақтан тығыздап өріп тұрғызатын лашық. Ұлттық киімдері – белге орайтын теріден жасалған белдемше мен алжапқыш. Ұлттық тағам түріне айран, сорго мен жүгеріге көкөніс араластырып пісірген шалма көже жатады.
Сілтемелер
Санат:Халықтар
Айлалы технология
Айлалы технология — қарсыластың өз радар жүйелері көмегімен ұшақтар мен зымырандарды табуын жасыру үшін қолданылатын арнайы материалдар мен дизайн құрылымының үйлесімі.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Бавария орманы
Бавария орманы (Bayrischer Wald; ) — Германияның оңтүстік-шығысындағы Чех массивының құрамына кіретін биіктігі орташа, қатпарлы-жақпарлы, кристалды тау жотасы.
Ұзындығы 90км-ге, биіктігі 1456 м-ге дейін (Үлкен Явор (Großer Arber) тауы) жетеді. Кейбір жерлері болмаса, жота негізінен тегіс. Шумаваға қараған солтүстік-шығыс беткейі біршама көлбеу; оңтүстік-батыс беткейі Дунай аңғарына қарай тік жар болып бітеді. 800 м биіктікке дейін шырша-шамшат, одан жоғары шамшат, майқарағай ормандары өседі.
Галерея
950px|[[Эдо қаласының көрінісі, 1865-1866 ж.]]
Дереккөздер
Санат:Германия географиясы
Қайыңды (Абай облысы)
Қайыңды — Абай облысы Үржар ауданы, Көктерек ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Үржар ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 74 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 618 адам (318 ер адам және 300 әйел адам) болса, 2009 жылы 534 адамды (266 ер адам және 268 әйел адам) құрады.
Кешенді тыңайтқыш
Кешенді тыңайтқыш– құрамында азот, фосфор, калийі бар тыңайтқыштар қоспасы. Кешенді тыңайтқыш тар 20 ғ-дың 50-жылдарында АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Жапония мен бұрынғы КСРО республикаларында кеңінен пайдаланыла бастады. Оларға үстеме микротыңайтқыштар ретінде өнеркәсіп қалдықтары (бор, мыс, цинк, кобальт, т.б.) қосылады. Құрамындағы қоспаларға байланысты Кешенді тыңайтқыштар: екі қоспалы (азот-калийлі, азот-фосфорлы, фосфор-калийлі) және үш қоспалы (азот-фосфор-калийлі) болып бөлінеді; күрделі тыңайтқышқа – аммофос, диаммофос, нитрофос, нитрофоска, нитроаммофос, нитроаммофоска, т.б.; сұйық тыңайтқышқа – аммоний полифосфаты жатады. Кешенді тыңайтқыштар минералдық тыңайтқыштарды органик. тыңайтқыштармен араластыру арқылы дайындалады. Топырақтың ерекшелігіне, дақылдардың қоректі қажет етуіне қарай – қоректік заттардың мөлшері белгіленеді. Аса көп тараған Кешенді тыңайтқыштар: 1) аммофос, аммоний фосфаты, қос азот-фосфор қосылысы. Бұл қоспада: 10 – 12% азот, 45 – 52% фосфор бар, суда тез ериді, оны өсімдік бойына жақсы сіңіреді; 2) диаммофос – негізінен диаммоний фосфатынан тұрады. Құрамында: 50 – 54% фосфор, 18 – 21% азот бар; 3) аммоний полифосфаты – полифосфор қышқылдарының аммоний тұзы. Ол өсімдікке сіңімді, ерімтал, құрамында 62 – 64% фосфор, 12% азот болады. Бұл полифосфат қышқылдарын аммиакпен әрекеттестіру арқылы алынады; 4) нитрофоска – құрамында азот, фосфор, калий элементтері бар тыңайтқыш. Бұл тыңайтқыш – фосфорит пен апатитті азот қышқылымен ыдыратқанда түзілетін сұйыққа калий тұзын қосып аммиакпен бейтараптау арқылы алынады; 5) нитроаммофос – азот қышқылы мен фосфор қышқылының қоспасын бейтараптау арқылы алынады. Оның құрамында азот пен фосфор бар; 6) нитроаммофоска – құрамында азот, фосфор, калий бар Кешенді тыңайтқыш Оларды, көбінесе, топыраққа бірнеше элементтерді енгізу қажет болған жағдайда қолданады.
Дереккөздер
Санат:Тыңайтқыштар Санат:География
Алтын рубль
Алтын рубль - 1895 – 1897 жылдары Ресейдегі ақша реформасына сәйкес енгізілген. Салмағы 0,774 грамм таза алтынға тең. Империал және жартылай империал, 10 және 5 сомдық теңгелер түрінде айналымда жүрді. 1-дүние жүзілік соғыстың басталуы салдарынан айналыстан шықты.
Санат:Алтын Санат:Ресей экономикасы Санат:Ақша
Хостес
Хостес сөзі итальян тілінен "hospeс", яғни "қонақ" деген мағынаны білдіреді, бұл сөз ескі француз тіліне (h)ostes яғни, (h)ostesse деп енген, ал қазіргі француз тіліне hôte, hôtesse. Орта ғасырлардың өзінде бұл сөз ағылшын тіліне қонақтарды қабылдаушы мағынасында "hostess" және XX ғ. аяғында бұл термин орыс тіліне енді. Хостес жалпылай алғанда әйел адамдардың жұмысы болып табылады, ал ерлер үшін "хост" ұғымы қолданылады.
Этимологиясы
Хостес қызметінің отаны Англия болып табылады. Ағылшын тілінен аударғанда ол "қожайын" деген мағына береді. Алғашында бұл атаумен тек стюардессаларды атаған болатын, бірақ кейінірек бұл атпен мейрамханадағы залдар қожайындарын, бас даяршыларды, тіпті қонақ үй қожайындарын да атаған болатын. Хостес қызметі басқаларға қарағанда өте жас мамандық. Бірнеше жыл бұрын зал қожайындарын тек ең қымбат, әрі танымал мейрамханалар мен қонақ үйлерде ғана кездестіруге болатын, ал қазіргі таңда тіпті кішігірім кафелердің өзінде-ақ хостес бар. Оның міндеттері ретінде - келген қонақтарды күтіп алу, олардың қандай залға баратынын сұрау ( темекі шегетіндер үшін не керісінше), үстелдеріне дейін шығарып салу және мәзірді ұсыну болып табылады. Хостес кейбір кездері сонымен қатар, даяршылардың қызметін бақылап, оларға бағыт-бағдар беріп отырады.
Қызметтік міндеттері
Жұмыс істеу орнына байланысты хостес қызметінің міндеттері ұлғаюы мүмкін.
Жеке қасиеттері мен дағдылары
Осы мамандық иесі болуы үшін ұқыпты сыртқы келбет мен сымбатты сыртқы келбет иесі болуы керек. Хостес - кәсіпорынның беті болғандықтан, ол өте көрнекі болуы керек. Қожайынның сырқы келбеті - ұқыпты болуы керек: аса ашық түсті макияж, тым ұзын тырнақ және аса үлкен, салмақты әшекейлердің болмағаны абзал. Әдетте хостес-қыздарға арнайы униформа беріледі. Тартымды келбеттен басқа, хостес сауатты сөйлей білуі керек. Мысалыға, жақсы хостеске паразит сөздерді қолданбаған жөн. Аса қажетті мінез-құлықтар - шыдамдылық, стресске төзімділік және байсалдылық. Осы қасиеттердің маңыздылығы соншалықты, оларды тіпті арнайы ережелер түрінде жазып қояды. Келушілер әр түрлі болады және өздерінің еркелік және басқыншылық қасиеттерін көрсетеді. Хостестің негізгі қызметтеріне дау-дамайларды шешу кіретіндіктен, ол әрқашанда шыдамдылық пен сабырлылық танытуы керек. Хостестің визит карточкасы ретінде оның күлкісі болып табылады. Осы мамандық иелеріне әрқашанда күліп жүру керек - шаршаған және көңілсіз күй тек клиенттерді шошытады, сонымен қатар шайпұлды (чаевые) да ала алмассыз.
Білімі
Бұл қызмет үшін арнайы жоғарғы білімнің қажеті жоқ, оқыту әдетте сол жұмыс орнында жүзеге асырылады. Мамандықпен танысу 2 күннен бірнеше аптаға дейінгі уақытты алады. Сынақ мерзімін өткізу барысында қыздарға берілген мекеменің ас мәзірін, шараптардың картасы мен қонақтармен жақсы қарым-қатынас пен жақсы мінез-құлық таныту ережелерін оқыту күтеді. Бұл кәсіпорынның артықшылығы ретінде "мейрамхана бизнесі" мен "әлеуметтік-мәдени сервис пен туризм" мамандықтарынан жоғарғы білімнің болуы да тек артықшылық жасайды. Негізінен хостес - бұл клиенттермен жұмыс істейтін менеджер болып табылады. Соныдықтан, психологиялық білімнің болуы міндетті деуге де болады. Шетел тілдерін білу де міндетті деуге болады. Беделді орында жұмыс істеу үшін кем дегенде ағылшын тілін білу қажет, әйтпесе, хостеске жолыққан клиенттермен ымдап сөйлеуге тура келеді, ал бұның келген қонақта теріс әсер қалдырары сөзсіз.
Студенттерге жұмыс
Көбінесе қазіргі кезде хостес болып студент-қыздар жұмыс істейді. Олар мейрамханалық бизнесте даяршы қызметінен бастап, кейін хостеске дейін көтеріледі. Қыздар әдетте график бойынша 2 күннен кейін жұмыс істейді. Кезек 12 сағат аралықты камтиды - мекеменің ашылуынан соңғы клиентке дейін. Хостестің түнгі клубтардағы кезегі кішкене қысқарырақ - таңғы 9-дан кешкі 6-ға дейін. Хостес жалақысы соншалықты көп те емес. Жалақы мөлшері кәсіпорынның беделіне, престижіне байланысты болады. Мәскеуде зал басшысының орташа жалақысы 25-30 мың. рубльді құрайды, ал біздің елімізде 1000-1300$ шамасында болады. Кішігірім аймақтарды оның мөлшері одан да төмен - 15-25 мың. Қыздарға қосымша жалақы ретінде - клиенттерден түсетін шайпұлды (чаевые) атауға болады. Хостестке шайпұлдың қолына бірден түсуі екіталай, дегенмен көптеген мекемелерде шайпұлдардың ортақ кассасы болады, кейін ол ақша жұмыс уақыты біткеннен кейін барлық персоналдың арасында теңбе-тең бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Халықтар
Кешкі мектеп
thumb|200px| right Кешкі мектеп– түрлі себеппен орта мектепті дер кезінде бітіре алмаған адамдарға өндірістен қол үзбестен жалпы орта білім алуға мүмкіндік беретін оқу орны. Мектеп өзінің қызметінде жалпы орта білім беретін мектеп жарғысы мен кешкі (ауысымдық) жалпы білім беретін мектеп туралы ережені басшылыққа алып отырады. Кешкі мектеп құрамында 9 – 11-сыныптар болды, оқушылар қатары толыққан жағдайда 5 – 8-сыныптар ашылды. Оқу жылының ұзақтығы – 36 оқу аптасы, бірінші жарты жылда – 17 апта, екінші жарты жылда – 19 апта болды. Оқу жылы 1 қыркүйекте басталып, 25 мамырда аяқталатын. Оқуға қабылдану және оқушыларға берілетін қосымша жеңілдіктер арнайы белгіленген ережеге сай іске асырылды.
Рэдклифф (Кентукки)
Рэдклифф (Radcliff) — Кентукки штатының Хардин округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 21961 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29.8 км² шамасында. FIPS коды — 21-63912.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Алтын Орда теңгелері
Алтын Орда Теңгелері- орта ғасырлардағы металл ақша. Алғаш 14 ғасырдың орта тұсында Бұлғар қаласында Берке хан соқтырған (1257 - 67 жылы). Алғашқы теңгелерге Бағдад халифы ән-Насрдың аты, кейін моңғол хандары Меңгу, Арықбұға, т.б. Алтын Орда хандарының аттары жазылды. Алтын орда теңгелері Сарай, Сарай әл-Жадид, Сарай әл-Махрус, Қажы Тархан, Сарайшық, Гүлстан, Хорезм, Жент, Баршын, т.б. қалаларда соғылды. Сарайшықтағы қазба жұмыстары кезінде табылған тиындардың ең көнесі - Тоқтамыс хан теңгесі (1295 - 96 жылы). Ал кейінгілері Сарайда соғылған Өзбек хандікі. Оның дихремдері мен пұлдарында мұсылман дінінің суннит символдары салынған. Әр қалада соқтырылған теңгелердің өз ерекшеліктері бар. Кейбір теңгелерде соқтырған ханның аты мен жылы жазылса, кейбіреулерінде әр түрлі тамғалар: жануардың, құстардың, балықтардың суреттері, геометриялық өрнектер бейнеленген. 1996 - 97 жылы Батыс археологиялық экспедиция (жетекші З.Самашев) Сарайшыққа жүргізген қазба барысында Тоқтамыс ханның рәміздері салынған күміс жөне мыс тиындар табылды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Тарих
Гүлжауһар Сейітжан
ҚазМУ-дың (қазіргі ҚазҰУ) журналистика факультетін бітірген (1971). 1973 – 90 жылы облыстық газетте аға әдеби қызметкер, әдебиет және мәдениет бөлімінің меңгерушісі, 1990 – 99 жылы Ақтау қалалық «Қазақ тілі» қоғамының төрайымы, облыстық әкімшілікте кеңсе меңгерушісі, облыстық ақпарат басқармасында бөлім бастығы болды.
1999 жылдан шығармашылықпен айналысуда. «Тұңғыш» атты алғашқы өлеңдер жинағы (1978), «Ақерке» (1981), «Үміт жағалауы» (1985), «Жол айырық» (1986), «Гүлайым» (1987) атты өлеңдер мен әңгімелер жинағы жарық көрген. Аймақтың әйгілі адамдары, елдегі елеулі оқиғалар жайлы «Маңғыстауым – ғұмырымның арнасы», «Маңғыстау мұнайшылары», «Жаңаөзен оттары» атты кітаптары бар.
Дереккөздер
Санат:1947 жылы туғандар Санат:2017 жылы қайтыс болғандар Санат:Шәуешекте қайтыс болғандар Санат:Қазақстан журналистері Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қазақстан жазушылар одағы мүшелері Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері
Оттерсталь
Оттерсталь (Ottersthal) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Саверн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,13 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67366, пошта индексі — 67700.
Қарлығу
Қарлығу, дисфония (грек. dys және рһоnе — дыбыс, дауыс) — дауыстың бұзылуы, бәсеңдеуі.
Оттерсталь
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 715 адамды құрады. Халық тығыздығы — 228,43 адам/км².
Қарлығу
Бұл — көмекейдің өткір, созылмалы аурулары салдарынан дыбыс жалғамаларының зақымдалуымен аяқталатын әр түрлі кеселдер. Мыс., қабыну, көмекей обыры, т.б. Қарлығу кезінде көмекейден дыбыс шығу қиындап, дыбыстың ырғағы бұзылады, дауыс бәсеңдеп, дірілдеп, сыбырлау дәрежесіне дейін жетуі мүмкін. Қарлығу ларингит сияқты көмекейдің қабыну кеселінде, дыбыс жалғамаларының ісініп, қалыңдауында, сол сияқты дыбыс жалғамалардың сөйлеу барысында толық ашылып жабылмауына байланысты болады. Дыбыс жалғамалары ісінуіне, домбығуына, зақымдалуына дәрі-дәрмектердің әсерінен туатын аллергиялық реакциялар да себеп болады.
Оттерсталь
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Қарлығу
Науқасқа мезгілінде сапалы ем қолданылса, Қарлығу тоқтап дыбыс та, дауыс та орнына келеді. Дыбыс жалғамаларын операциядан кейін тыртық басса немесе туберкулез, мерез, т.б. жұқпалы аурулармен ауырса, адам дауысында Қарлығу сақталып қалады.
Санат:Аурулар Санат:Дауыс
280 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:280 жылы туғандар
Түсініктемелер
*
Әбу Таийб әл-Мутанабби
Мүтәнәбби әл-Мутанабби Әбу-т-Тайиб Ахмед ибн әл-Хусейн (915, Куфа – 965, Нумания маңы) – араб ақыны. Су тасушының отбасында туған. Жасынан халқының көне әдебиетін жетік біліп өскен. Мүтәнәбби өз шығармаларында араб поэзиясының жетекші жанрларын түгел дерлік қамтыды. Ақын өзінің мадақ (мадх) жырларында әміршілерді дәріптеу салтын ұстанбай, ел бірлігі, ұлттық рух туралы ойларын насихаттады, ел қорғаны боларлық азамат бейнесін сомдады. Асқақ сезімге, романтикаға толы (фахр) жырларында билікке, байлыққа бас ұрмайтын ер тұлғалы, өр рухты ақын бейнесін жасады. Лирика, ғазал, сатира (хиджа), жоқтау (риса) жанрларында да озық туындылары бар. Мүтәнәбби поэзиясының шыңы философия өлеңдері болды. Мұндай жырларында адамның мінез-құлқы, іс-әрекеті, қоғамда алар орны, өмір мен өлім мәселесі, тағы басқа туралы толғанады. Тілге оралымды, терең мағыналы Мүтәнәбби поэзиясы өзіне дейінгі классикалық араб әдебиеті дәстүрін жалғастырды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Ирак ақындары
Кіші Сензера
Кіші Сензера — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Құрғақ Вычера өзенінің сол жағалауынан 27 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Әл-Харақи
Әбул-Қасим Амр ибн әл-Хусәйн ибн Абдуллаһ ибн Ахмад әл-Харақи — ханбали мазһабының имамы, көрнекті фақиһ, Аллаһқа көп құлшылық еткен тақуа. Білімді өзінің әкесінен, Әбу Бәкр әл-Маруазидан, имам Ахмад ибн Ханбалдың ұлдары — Салих пен Абдуллаһтан алған. Одан Абдуллаһ ибн Батта, Әбул-Хусәйн әт-Тамими, Әбул-Хусәйн ибн Самғун секілді ханбали мазһабының ғалымдары білім алған. Ибн Қудаманың атақты «әл-Муғни» кітабы әл-Харақидың «Матн әл-Харақи» еңбегіне негізделген.
Бағдат қаласында жамандақ таралып, сахабалар мен сәләфтарды сөгу баталғанда әл-Харақи өзінің тұрғылықты қаласынан Дамаскқа қоныс аударуға мәжбүр болады. Қазы Әбу Йағлә айтады: «Әл-Харақидың таралмаған көптеген кітаптары мен мазһаб түсініктемелері болған. Оның себебі сахабаларды сөгу басталып, ол қаланы тастап кеткенде, оның кітаптары үйінде қалып қойған. Кейін оның үйі кітаптарымен бірге отқа оранып, жанып кеткен» Әл-Харақи шәһидтер моласына жақын жерде, «Баб әс-сағир» қабірінде жерленген.
Тағы қараңыз
Санат:Ислам тұлғалары
Бланфикс
250 px|thumb
Бланфикс — жасанды жолмен тұндырылған барий сульфаты, ЛБМ- дың, қағаздың, резеңкенің толтырғышы ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Химия
Херман Песселья
Херман Алехо Песселья (Germán Alejo Pezzella; 27 маусым 1991 жыл, Баия-Бланка, Буэнос-Айрес) — аргентиналық футболшы, Аргентина Ұлттық футбол құрамасы мен "Фиорентина" клубының қорғаушысы.
2019, 2021 жылдары Америка кубогына қатысты.
Халықаралық
Аргентина
Дереккөздер
Санат:Аргентина футболшылары Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Ривер Плейт ФК ойыншылары Санат:Реал Бетис ФК ойыншылары Санат:Фиорентина ФК ойыншылары Санат:Футболдан Оңтүстік Америка чемпиондары Санат:Футболдан әлем чемпиондары
Жемиейра
Жемиейра (Gemieira) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 572 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,4 км² шамасында. Халық тығыздығы — 130 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Ащылау алқа
Ащылау алқа (Solanum dulcamara) – алқалар тұқымдасы, алқа туысына жататын, биіктігі 4 метрге дейін жететін, жартылай бұталы өсімдік.
Ботаникалық сипаты
thumb|left|150px| thumb|left|120px|Ащылау алқа Ашылау алқа ылғалды ормандарда, бұталардың арасында, өзен жағаларында, шабындықтарда өседі. Дәрі жасау үшін оның жоғарғы бөлігін жапырақтарымен қоса жинап алады.
Емдік қасиеті және қолданысы
Ащылау алқаның құрамында салоецин, ащы заттар, танин, С дәрумені, дулкамарин бар. Халық медицинасында тері ауруларын, есекжемді, бронх демікпесін емдеу үшін қолданылады. Сонымен қатар қуықтың қабынуын, ревматизмді, іш өткенді емдеу үшін де пайдаланылады.
Зиянды әсері
Ащылау алқаның жемістерін көп жесе балалардың уланып қалуы мүмкін. Уланған кезде жүрек қатты соғып, ентігу пайда болады, іш ауырады, құсады, іші өтеді, есінен танады. Сондықтан бұл өсімдіктен жасалған дәрілерді тек дәрігердің бақылауымен ғана пайдаланған жөн.
Тағы қараңыз
Санат:Алқалар Санат:Дәрілік өсімдіктер Санат:Қазақстан флорасы
Боденмайс
Боденмайс (Bodenmais) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Бавария әкімшілік округіне бағынады. Реген ауданының құрамына енеді.
Астралылар тұқымдасы
Астралылар тұқымдасы (Asteraceae), немесе ескі атауы Күрделі гүлділер (Compositae) — қос жарнақты өсімдіктердің класына жатады.
Күрделігүлділер тұқымдас өсімдіктер гүлді өсімдіктердің қосжарнақтылар класының ең көп тараған тобы. Жер жүзінде, Арктика және Антарктида мұздарының өзге таралу аймақтарының барлығында 1300 туысқа бірігетін 25 мыңнан астам түрі бар. Қазақстанда 140 туысы, 700-дей түрі кез-деседі. Қоңыржай аймақта — шөптесін өсімдік, шала бұта түрінде, тропикте — шырмауық, бұта, кейбір түрлері ағаш түрінде өсетін бір, екі не көп жылдық өсімдік.
Айтмұхамет Айтқазыұлы Төлеуханов
Айтмұхамет Айтқазыұлы Төлеуханов 1950 жылы 29 қыркүйекте Семей облысының Аягөз қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Төлеуханов Айтқазы (1925 жылы туған), мектеп-интернат директоры қызметін атқарған, ҚазКСР әлеуметтік қамсыздандыру саласының еңбек сіңірген қызметкері. Р.А. Руденко атындағы Свердповск заң институтының заң факультетін бітірген (1974), заңгер-құқықтанушы. 1968 жылдың маусым айынан - Аягөз қалалық еңбекші депутаттары кеңесінің әлеуметтік қамсыздандыру бөлімінің инспекторы. 1970 жылдан - Р.А. Руденко атындағы Свердловск заң институтының студенті. 1974 жылдың сәуір айы- нан - Алматы қаласы Октябрь аудандық прокуратурасының тергеушісі, аудан прокурорының орынбасары. 1980 жылдың желтоқсан айынан - Алматы қаласы Алатау ауданының прокуроры. 1984 жылдың желтоқсан айынан - Қазақстан Компартиясы Алматы облыстық комитетінің әкімшілік органдар бөлімінің нұсқаушысы. 1987 жылдың шілде айынан - әділет бөлімінің бастығы, ҚазКСР Әділет министрлігі Алматы қалалық әділет басқармасының бас- тығы. 1991 жылдың қаңтар айынан - ҚР Мемлекеттік кеңесшісінің мемлекеттік-құқықтық мәселелер жөніндеіі кемекшісі. 1992 жылдың шілде айынан - ҚР әділет министрінің орынбасары - Сот-сараптама мекемелері басқармасының бастығы. 1994 жылдың желтоқсан айынан - ҚР әскерлерінің Әскери сот төрағасы. 2001 жылдың қаңтар айынан - ҚР Бас прокурорының орынбасары - ҚР Бас әскери прокуроры. 2008 жылдың ақпан айынан 2009 жылдың мамыр айына дейін - ҚР Бас әскери прокуроры. II дәрежелі «Даңқ» орденімен (2001); 3-ші дәрежелі «Мінсіз қызметі үшін», «Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріне 10 жыл» медальдарымен марапатталған. Әділет генерал-лейтенанты. Үйленген. Жұбайы - Аманжолова Алтын Сәрсенқызы Ұлы - Дәурен; қызы - Дариға.
Астралылар тұқымдасы
Ботаникалық сипаттамасы
left|thumb|150px|[[Күнбағыс гүл шоғыры]] Негізінен - шөптесін өсімдіктер, көбіне көпжылдық, кейде бір жылдық, жартылай бұта, бұта және кейде кішігірім ағаш. Сонымен қатар өрмелегіш және суккулентті өсімдіктер. Жапырақтары жай, бөбежапырағы жоқ, жапырақ алақаны бүтін немесе тілімделген. Жапырақтарының орналасуы көбіне әрқашанда кезекті. Көпшілік өсімдіктердің вегативтік органдарында (смоляные ходы) шайыр өзегі болады, инулин түзу тән.
Гүлшоғыры әрқашанда корзинка - зембілгүл. Бұл өз қатарында күрделігүл шоғырына әртүрлі құрылысты және әрқалай болып жиналған. Зембілгүлдің негізін сабақтан шыққан ось жасайды. Осьтің төменгі бөлігіндегі гүлшоғырының өсі бір-бірімен жақындайды да қоршай орналасып, орам жапырақшаларын жасайды. Олардың түстері жасыл немесе керісінше түсі және құрылысы жағынан ерекше болады. Зембілгүлдің үсті түкпен немесе трихомадан (қапталған) тұрады, және кішкене ойықтардан, кейде тор немесе ұя тәрізді гүлдің бекіну орыны болып табылады. Кейбір жағдайларда гүлдер гүлтабанының редукцияға ұшыраған төбешіктерінде орналасады. Бір зембілгүлде гүлдің саны өте көп болуы мүмкін (ірі күнбағыстың зембілгүлінде - мың) немесе керісінше, шектеулі (мыңжапырақтың зембілгүлінде). Күрделігүлділердің гүлдері қосжынысты, бірақ аналық, аталық, тіпті жыныссыз да болады.
Гинецейі бір ұялы, екі жемісжапырақшасынан жасалған, бір тұқымбүрі бар. Бағаны біреу, оның негізінде шірнелік диск орналасқан. Бағанның жоғарғы жағы әрқашанда екі бөлікті. Бағанның ішкі жағында тозаң қабылдайтын (сосочки) емізіктер, ал сыртқы (беті) жағынан олар толық немесе жоғарғы бөлігі ғана шашақталған түктер-(выметающие волоски) мен жабылған. Шашақталған түктердің орналасуы, жиілігі және ұзындығы әртүрлі, кейде олардың болмауы да мүмкін. Андроцейі 5 мүшелі, түтік күлтесіне жабысқан аталық жібі бос (кейде ғана бір-бірімен бірігіп кетеді). Тозаңқабы керісінше бір-бірімен түтікшеге байланысып, ішіне қарай ашылады. Желменен тозаңдануға өтуіне байланысты, тозаңқабы бос.
Күрделігүлділердің күлтелерінің жалпы бейнесі - күлтежапырақтарының бірігіп кетуі және 5 мүшелілігі. Күрделігүлділердің күлтесі актиноморфты сияқты басталған, сондықтан жеке, жай формасын түтікше деп есептеуге болады және жетілген жағдайда да актиноморфтылығы сақталады. Экзотикалық күрделігүлділердің күлтелері зигоморфты болады және жоғарғы екі мүшелі екі ерінді формаларында да кездеседі. 1-ерінді күлтенің пайда болуы жиі байқалады, түтікшеден 1 тілше шығады, оның шеттері 5 тісшеден тұрады, өйткені 5 күлтежапырақтарынан жасалған, осындай күлтені тілше деп атайды. Күлте түйіннің жоғарғы төбесіне орналасқан, оның төменгі бөлігі түтікше бағаны және шірнелікті қоршай орналасқан.
Күрделігүлділердің тостағаншалары әртүрлі, бірақ ешқашанда жапырақтәрізді тостағаншалар кездеспейді, 5 мүшелі болады. Түйіннің жоғарғы бөлігінде өте жиі көптеген қыл (щетинки) және түктер дамыған. Бірақ бұлардың тостағаншажапырақшамен биологиялық байланысы жоқ. Тостағаншажапырақшалары көптеген түрөзгерістерге ие болған, осы түрөзгерістердің жиынтығын (хохолок-айдар) деп атайды. Оның биологиялық маңызы болып жемістің таралуына әсер етуі болып табылады.
Жалпы сағақта ұсақгүлдердің жиі орналасуы, гүлдердің көптеген гүлшоғырынан тұруы зембілгүлді тозаңдатқыш-насекомдарға аян етеді. Соған байланысты күрделігүлділердің әрбір зембілгүліндегі ортаңғы гүлдері актиноморфты және шеткі ірі тостағаншалы зигоморфты болуының салдарынан зембілгүл ашылу кезінде диаметрі біршама ұлғаяды, үлкейеді. Біздің күрделігүлділердің шеткі гүлдері жалғантілшелі болады: ромашка (Matricaria)-түймедағы, василек-Centaurea-гүлкекіре. Кейбіреулерінің шеткі гүлдерінің түсі ортаңғы гүлдерінің түстерімен бірдей болады. Девасиль-андыз (қараандыз), басқасында шеткі гүлдері ақ, ал ортаңғысы сары нивяник-егінек, раушангүлділер пиеретрум-кесте жусан. Бұндай түстердің әртүрлілігі насекомдарды одан ары қызықтырады.
Кейбір күрделігүлділердің шеткігүлдері жыныссыз болады: андроцейі де, гинейцейі де жоқ болады. Енді бір жағдайда андроцейі ғана дамымайды, ондай жағдайда шеткі гүлдер тек аналықты болады. Нивяник-егінек, подсолнечник-күнбағыс.
Зембілгүлдің гүлдерінің біржынысты болуы өте сирек кездеседі. Мысалы: мать-и-мачеха-өгейшөпте зембілгүлдің ортаңғы гүлдері түйін мен тұқымбүрдің жетілмеуіне байланысты физиологиялық жағынан аталықты, зембілгүлдің шетінде аналықты гүлдер орналасқан. Сирек жағдайда қосүйлілік байқалады.
Күрделігүлділердің жемісі-семянка-дәнек (қауызды жемісқабы бар бірұялы, қақырамайтын құрғақ жеміс). Жемісінің таралуы жел, жануарлар, кейде ғана су арқылы. Жел арқылы таралуы жемісінің жеңіл және ұсақ болуына байланысты. Сонымен қатар оларда хохолок-оның шоқтары желмен ұшуға ыңғайлы қалыпты қабылдайды. Кейде бірімен-бірі жабысып бүтін қабат құрайды. Бақбақ және (казлабородник) желкекте (холокок) парашют тәрізді қалыпқа келіп, аналық особьтан жемістің ажырауына көмек жасайды. Сирек жағдайда жабындық жапырақтар ұшу аппаратын жасайды. Кейбір түрлерінде жел арқылы тарауға байланысты айдарша (холокок) түрі өзгерген қылға айналады. Мысалы: череда-итошағанның жемісің қатты өскіндермен қапталған 2 қылы бар. Күрделі гүлділер тұқымдасын 2 ірі тұқымдас тармағына бөледі: түтікгүлділер-Трубкоцветные и тілшегүлділер-Язычноцветные.
Кептірілген және үгітілген долмат түймедағының (долматская ромашка) жұмыргүлінен алынған (головка) пиретрум деген атпен белгілі препаратты инсектицидті зат ретінде қолданылады. Біздің елімізде бұл препаратты кавказ және персид түймедағынан алады. Ол өсімдіктер бізде өсіріледі.
Күрделігүлділердің көптеген түрлері әсемдік өсімдік ретінде кеңінен белгілі: маргаритка-дәстүргүл, ногаток-қырмызгүл, георгины-нарғызгүл, астры-қашқаргүл, рудбекии-алтынашар, бархатцев-бархытшәй, бессмертники-салаубас. Әсемдік өсімдіктерге бөлме және оранжерея хризантемалары-бақытгүл, эделбвейсы-еңлік гүл жатады.
Күрделігүлділердің көп үрлері - арамшөптер. Ең зиянды түрлері-бодяк сары қалуен (розовый осот), ойраншөп, қалуен, гүлкекіре, түйетікендер. Олар көптеген мөлшерде тұқым шашады және тұқымы желмен тарауға (айдарша-хохолок) арқылы бейімделген.
Арамшөп ретінде синий василек гүлкекіре - қыстайтын 1 жылдық, көбіне қыстық өсімдіктердің арасында өседі. Жартылай тұқымы егістікте шашылады, жартылай егістің ішіне түседі де егетін кезде егістік материалды тазалау өте қиынға түседі. Адам тамаққа пайдалану үшін осындай үлкен тұқымдастың біраз өсімдіктерін ғана өсіреді. Олардың негізгілері-күнбағыс және жералмұрт немесе топинамбур. Бірақ күрделігүлділер тұқымдасының көпшілігі-бағалы сәндік өсімдіктер (георгина, хризантема, қашқаргүл). Бұл тұқымдастың құрамына көптеген дәрілік өсімдіктер (дәрілік түймедағы, дәрілік қырмызгүл, үштілімді итошаған) кіреді.
Тұқымдасқа тән белгілер мыналар: гүлшоғыры себет (корзинка), сырт қарағанда гүлге ұқсас. Кейде себеттер (корзинка) жиналып қалқанша (шиток) немесе сыпыртқы (метелка) түзеді.
Күрделігүлділер әр түрлі мақсатта пайдаланылады. Күнбағыс, мақсырдан өсімдік майы алынады. Ассүттіген, бөрігүл - көкөністік өсімдіктер. Дермене, түймедағы, бақбақ, итошаған, қырмызыгүл дәрілік шөп ретінде пайдаланылады. Жералмұрт (топинамбур) - малазықтық дақыл.
Бақытгүл (хризантема), нарғызгүл (георгина) - сәндік өсімдіктер. Күрделігүлділердің арамшөп түрінде өсетіндері де бар. Оларға ойраншөп, қалуен, гүлкекіре, түйетікендер жатады.
Буркина-Фасо қалалары
Төмендегі кестеде соңғы халық санағы (2006 жыл) бойынша халық саны 10 000 адамнан асатын Буркина-Фасоның барлық елді мекендері берілген .
Астралылар тұқымдасы
Күрделігүлділер тұқымдастарына жататын өсімдіктердің ортақ белгілері
Бұлардың гүлдерінде тостағанша болмайды. Тостағаншасы кейде үлпекті айдарша тәрізді өзгеріп кетеді. Нағыз күрделігүлді өсімдіктердің себетгүлі - гүлшоғыры болады. Күлтесі 5 күлтежапырақшалардан құралады. Олардың төменгі бөлігі түтікше тәрізденіп бірігіп, жоғары ұшындағы 5 тісшесі болады. Ал жалған, тілшегүлдің жоғарғы ұшында 3 тісшесі ашылып жайылады. Күлтенің түтікшесіне бітісіп өскен 5 аталығы бар. Тозаңдығы да түтікшеге қосылады. Жатыны төмен орналасады. Аталық түтік арқылы аналық аузы қостелімді аналық мойны өтеді. Демек, күрделігүлділерде бір ғана аналық болады. Жемісі - айдарлы немесе айдарсыз тұқымшалар. Күрделі гүлділердің формуласы: Т0К(5)А(5)Ж(2)(бақбақ гүлі).
Буркина-Фасо қалалары
Елдің ең үлкен қаласы болып мемлекеттің елордасы Уагадугу (1,2 млн адам) саналады, қалада халықтың 8 %-ы тұрады.
Астралылар тұқымдасы
Күрделігүлділер тұқымдастарына жататын өсімдіктердің ортақ белгілері
Гүлдерінің құрылысы өте күрделі және алуан түрлі болғандықтан, кейбір өсімдіктердің гүл формуласын ұсынамыз. Т0К(5)А5Ж(2) жалған тілшегүлі: Т0К(0+3)А0Ж(2).
Буркина-Фасо қалалары
Сілтемелер
Санат:Елдер бойынша қала тізімдері Санат:Буркина-Фасо
Астралылар тұқымдасы
Күрделігүлділер тұқымдастарына жататын өсімдіктердің ортақ белгілері
Сонымен күрделігүлділер тұқымдасы гүлдерінің құрылысы бойынша 2 тұқымдас тармағына топтастырылады:
Қашқаргүл
Астра немесе қашқаргүл (Aster) - күрделі гүлділер тұқымдасына жататын бір және көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Олар бау-бақшада, гүлзарларда, саябақтарда өсіріледі. Қазақстанда алтай астрасы, кермек-жапырақты астрасы, Попов астрасы, шөл дала астрасы, бурыл астрасы, талорман астрасы деген түрлері бар. Ең көп кездесетіні алтай астрасы (A.altaicus). Астралардың гүлдері түрлі түсті әсем болғандықтан, олар қолмен көптеп өсіріледі. Көп жағдайда өсімдіктен бөлініп шығатын әртүрлі заттар жиналатын қуыстары болады-сүт жолдары, схизогенді шайыр жолдары. Жасушаларында инулин жиналады.
Кейде қашқаргүл тұқымдастар деп аталатын күрделігүлділер тұқымдас өсімдіктер қосжарнақтылардың көбірек назар аударатын тобы болып саналады. Бұлар гүлшоғырында әр түрлі гүлдер өте көп жиналғандықтан, күрделігүлділер тұқымдасы деп аталған. Гүлшоғыры - себетгүл, күрделігүлділерге жататын өсімдіктердің көпшілігі біржылдық, көпжылдық, едәуір биік шөптекті өсімдіктер. Жапырағында бөбешік жапырақ болмайды. Себетгүлге орналасқан кішкене гүлдердің тостағаншасы үлпекті айдаршаға айналған, күлтесі 5 күлтежапырақшадан құралады. Себетгүлдегі гүлдердің барлығы жеміс бере бермейді. Көбінесе қосжынысты (аталықтар және аналықтар) гүлдер болғанымен, жеміс түзбейтін дара жынысты аталық гүлдер де кездеседі. Жемісі айдарлы немесе айдарсыз тұқымша. Күрделігүлділердің тозаңданбай-ақ жеміс түзетін бірнеше түрлері бар (бақбақ). Жемісі жел, жануарлар, су арқылы таралады. Күрделігүлділердің май алынатын, көкөністік, дәрілік, малазықтық, сәндік, техникалық түрлері бар. Ойраншөп, қалуен, гүлкекіре, түйетікендер - арамшөптер.
Мақсыр
thumb| alt=A.| Мақсыр. Бұл өсімдіктің жабайы түрі кездеспейді. Жерорта теңізі елдерінде, Орта Азияда мақсырдың қолдан өсірілетін 19 түрі бар. Қазақстанда оның 4 түрі өсіріледі. Олар: түкті мақсыр, тікенді мақсыр, сортаң мақсыр және бояу мақсыр деп аталады. Енді бояу мақсырға толығырақ назар аударайық.
Мақсыр (сафлор) - тармақталған тік сабақты, біржылдық өсімдік. Оның қандауыр тәрізді сопақ жапырақтары өсімдік сабағына сағақсыз орналасады. Жапырақтарының жиегінде тікенектері болады. Сабақтың биіктігі - 100 сантиметр, кейде одан асып түседі. Гүлшоғыры - себетгүл. Гүлінің түсі ашық сары немесе қызыл-сары болып келеді. Бір өсімдікте 5-тен 60-қа дейін себетгүл бар. Жемісі - тұқымша. Бір себетгүлдегі ақ түсті, қырлы, жылтыр тұқымшалар саны 20-дай 100-ге дейін жетеді.
Мақсырдың тұқымшаларынан май алынады. Олардың құрамында 25-37% май болады. Мақсыр майы күнбағыс майынан кем түспейді. Оның майы тағамға және техникалық мақсатқа (бояу, эмаль, сабын алуға) пайдаланылады. Мақсырдың тұқымшалары ауыл шаруашылық құстарына жем ретінде беріледі. Ал тұқым ұны ауыл шаруашылық малдарға күнжара түріндегі малазық болып саналады. Мақсырдың балаусалы сабақ жапырақтары сүрлемге салынып, малға беріледі. Күлте жапырақшалары да бағалы. Олардан қызыл және сары бояу өндіріледі. Аспаздыққа да пайдаланылады. Мата бояйтын бояу алынады.
Өгейшөп
Өгейшөп - Қазақстанда 1 ғана түрі кездесетін тамырсабақты, көпжылдық шөптекті өсімдік. Ерте көктемде көптеген шөптекті өсімдіктерден бұрын өгейшөп шығып, гүлдейді. Өгейшөп тамырсабағынан дамыған гүлсидамның биіктігі 10-25 см, жапырақтары қызғылт-қоңыр түсті, сағақсыз, қабыршақты болады. Гүлдеп болған соң тамырға жақын жерінен ұзын сағақты, жүрек пішінді, ені 10-15 сантиметрге жететін үлкен жасыл жапырақтары дамиды. Өгейшөп жапырағы тақтасының үстіңгі беті түксіз жылтыр - «салқындық» сезім тудырады. Жапырақтың астыңғы бетінде жұмсақ түктер өсіп, «жылылық» шырай білдіреді. Осы екі түрлі ерекшелігіне байланысты өсімдік «өгейшөп» аталған. Өгейшөптің сары түсті ұсақ гүлдері ені 1-2 см мөлшерінде себетгүлге (корзинка) - гүлшоғырға жиналған. Себетгүлде топтасқан гүлдері екі түрлі: себетгүлдің жиегіндегі (шетіндегі) гүлдердің барлығы - аналық тілшелі гүлдер, ортасында орналасқандарының барлығы - аталық түтікшелі гүлдер. Сонымен, өгейшөптің себетгүлінде (гүлшоғырында) аталық та, аналық та гүлдердің болатынына көз жеткіздік.
Өгейшөпті өзен жағалауынан, сайлардан, аласа төбе етектерінен, өзге де жерлерден кездестіре аламыз. Ол - дәрілік өсімдік. Халықтық медицинада жапырағы, гүлі, сабағы әр түрлі дертке дәру ретінде пайдаланылады. Оның жапырағы қақырық түсіруге жиі қолданылады. Ауатамырдың қабынуына, сондай-ақ туберкулезді емдеуде де өгейшөп жапырағының маңызы зор.
Шаруашылық маңызы
Астралылар тұқымдасының шаруашылық маңызы зор. Бұлардың арасында каучуктылары (мыс., көксағыз, гвайюла, жерсағыз, т.б.), көкөніс түрінде пайдаланылатын (мыс., ассүттіген, бөрікгүл, шашыратқы, т.б.), мал азықтық (мыс., жер алмұрты), май алынатын (күнбағыс, мақсары, т.б.), әсемдік үшін өсірілетін (қошқаргүл, нарғызгүл, хризантема, қырмызыгүл,барқыт шөп, әсел, т. б.), дәрілік маңызы бар (түймедагы, арника, дермене, андыз, итошаған, т.б.) түрлері кездеседі.
Астралылар тұқымдасының арамшөп (шоңайна, қалуен, түйетікен, у кекіре, гүл кекіре, тікенқурай, ошаған, бақ-бақ, түйме-шетен, ақбас жусан, жусан, лаңса, т. б.) түрлері де бар.
Дереккөздер
Санат:Күрделігүлділер
Кеңес ауылдық округі (Ақмола облысы)
Кеңес ауылдық округі — Ақмола облысы Ақкөл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Кеңес, Домбыралы, Кіші Барап, Айдарлы ауылдары кіреді. Орталығы - Кеңес ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2059 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Ақкөл ауданы ауылдық округтері
Горни-Радковци (Габрово облысы)
Горни-Радковци (Горни Радковци) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5360. ЕКАТТЕ коды — 16609.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Сейтек Оразалыұлы
Сейтек Оразалыұлы (1861 —1939 жж.) – күйші - композитор.
Өмірбаяны
Сейтектің "Арпалыс", "Айман", "Шәрипа", "Қарашаш", "Бес қыз", "Көк ала ат" және басқа туындылары Қазақтың мемлекеттік ұлт аспаптары оркестрі репертуарынан орын алды.
Кадельбоско-ди-Сопра
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 10.610 адамды құрайды. Халық тығыздығы 240 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 44 км² шамасында. Пошта индексі — 42023.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Мольет-де-Пералада
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 170 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жирона елді мекендері
Потья
Потья — Ресейдегі өзен. Калужа облысы, Орлов облысы, Тула облысы, Брянск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Жиздра өзенінің оң жағалауынан 200 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Белёв қаласынан Упа өзені және Угра өзені өзендерін қоспағанда Калуга қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Муттен
250px|thumb|Картада орналасуы Муттен (Mutten GR) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Альбула округінің құрамына кіреді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Граубюнден елді мекендері
Сезім
Сезім — адамдардың бір-бірімен қатынас жасау қажеттігінен туындайтын және біртіндеп дамып қалыптасып отыратын жан қуаты. Мәселен, достық, адалдық сезімдері, адамда бірден қалыптаса қоймайтын белгілері. Ал, эмоция болса, адамның түрлі органикалық қажеттіліктеріне байланысты оқтын-оқтын туып отыратын, кейде шағын, кейде күрделі, ситуациялы көріністері. Мәселен, адам қуанғаннан немесе қамыққаннан козіне жас алады, не болмаса бір нәрсеге мәз болып шек сілесі қатқанша күледі, әрине мұндай жағдайдың ұзаққа созылмайтыны белгілі. Бұл сезім мен эмоцияның бірінші ерекшелігі.
Ал, эмоцияға келсек, мұның физиологиялық негізі ретикулярлық формацияның лимби жүйесінің, соңдай-ақ, ондағы гипоталамус бөлігінің (дененің зат алмасуы, температурасын реттестіретін жүйке) орталығымен ұштастырамыз. Мәселен, осы жүйке қызметінің орталықтарына зақым келсе, адам тойғанын білмейтін, немесе шөлі қанбайтын жағдайға ұшырайды. Бұл жерде де сезімдер мен эмоцияның бір-бірінен айырмашылығы байқалады. Адамның сезімдері ылғи да қоғамдық-тарихи сипатта болады. Мәселен, адамның адамгершілік сезімдері (жолдастық, борыш, жауапкершілік, адалдық, шыншылдық, т.б.) қоғамдағы өзгелерге байланысты өзгеріп отыратыны белгілі. Мәселен, нарық экономикасына көшкенде, жастардың сезімдерінде әр түрлі көріністерді байқаймыз.
Сезім — адамның өзіне, өзге адамдарға, айналасындағы заттар мен құбылыстарға көңіл-күйінің қатынасын білдіретін және оларды бейнелейтін психикалық үрдіс. Сезімінің психикалық үрдіс екендігін білдіретін тағы бір ерекшелігі — оның адам көңіл-күйіне байланысты әрбір үрдіске белгілі бір түрде рең беріп тұратындығы.
Сезімінің сан алуан көріністері мен олардың пайда болуы әлеуметтік-қоғамдық жағдайларға, әсіресе, материалдық, рухани-мәдени қажеттіліктерді қанағаттандырудың мақсат-мүдделеріне байланысты. Сезім мен эмоцияның адам іс-әрекеті мен көңіл-күйіне ұнамды әсер етуі стеникалық — күшті сезім тудырса, ал ұнамсыз не теріс әсер етуі астеникалық — әлсіз, жағымсыз сезім тудырады. Стеникалық сезім жүйке жүйесіндегі қозуды күшейтсе, астеникалық сезім жүйкеге тежелу жасап, адамның әрекетшілдігін әлсіретеді.
Адам сезімінің қайнар бұлағы — бізді қоршаған болмыс, объективтік шындық. Сезім адамның табиғи және әлеуметтік қажеттіліктерінің қанағаттандырылу не қанағаттандырылмауы салдарынан туындап отырады.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина Санат:Сана философиясы
Тунас
Тунас (Tunas) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Соледади экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 252 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 217,969 км² шамасында. Халық тығыздығы — 19,5 адам/км².
Тарихы
Қала 1987 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Фоссано
Фоссано (Fossano) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Giovenale.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Кисьма (Улейма тармағы)
Кисьма — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Тверь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Улейма өзенінің оң жағалауынан 7,1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 29 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Уголь су торабынан Рыбинск суқоймасының басына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кукри
Кукри кейде оны «кхукри» немесе «кукури» деп те жазу кездеседі. Бұл – непалдық гуркхтар қолданатын ұлттық пышақ түрі. Кукридің жүзі «сұңқардың қанаты» деп те аталады. Себебі, иілген түрі құстың қанатына ұқсайды және қыры қайырылады, яғни пышақтың иілетін тұсы басқа пышақтармен салыстырғанда қарама-қарсы. «Кукри дәл осындай бүгілген гректердің кописынан шыққан» деген мәліметтер бар. Непалға б.з.д. 4 ғасырда Александр Македонскийдің армиясы арқылы жетсе керек. Сол жерден ол Балқан түбегі елдері мен Орта Шығыс мемлекеттеріне тараған, солайша осы аймақтарға тән басқа да пышақтар мен ятаганның туындауына ықпал еткен.
Мнесикл
Мнесикл — грек сәулетшісі, б. э. бұрынғы V ғ. екінші жартысында Афиныда жұмыс істеді. Грек сәулет классикасын жасаушылардың бірі. Мнесикл б. э. бұрынғы 437—432 жж. Афины акрополіндегі сәулет өнерінің аса көрнекті ескерткіші монументтік қақпа Пропилейді тұрғызды.
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:Өнер
Дәмелі Сәкенқызы Нұғыманова
Дәмелі Сәкенқызы Нұғыманова(29.4.1953, Алматы қ.) – медицина ғылымдарының докторы (1995), профессор.
Алматы мемлекеттік медицина инстиутын (1976, қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) бітірген. Қазақ өлкелік патология ғылыми-зерттеу институтында аспирант (1976–1979), Қазақ эпидемиология, микробиология және жұқпалы аурулар ғылыми-зерттеу институтында аға ғылыми қызметкер (1980–1994) болған. 1995 жылдан Алматы дәрігерлер білімін жетілдіру институтында профессоры, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарады.
Дереккөздер
Санат:29 сәуірде туғандар Санат:1953 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Медицина ғылымдарының докторлары Санат:Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті түлектері Санат:Гигиена және эпидемиология ғылыми орталығы қызметкерлері Санат:Қазақ эпидемиология, микробиология және жұқпалы аурулар ғылыми-зерттеу институты қызметкерлері Санат:Алматы дәрігерлер білімін жетілдіру институтының профессорлары
Вельслебен
Вельслебен (Welsleben) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан кент. Шёнебек ауданының құрамына енеді.
кент тұрақты тұрғындарының саны 1851 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005 жыл). Алып жатқан жер аумағы 21,7 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 3 67 027. кент басшысы — Штеффен Каден.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Дюпкошен
Дюпкошен — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Рассомаха өзенінің сол жағалауынан 108 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 54 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері