cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Артур Шопенгауэр
Таным теориясы
Таным теориясын Шопенгауэр өзінің диссертациясында былай деп тұжырымдайды: «Жеткілікті себеп заңының төрт жақты түбірі туралы». Танымда екі жақты бір жақты тенденция болуы мүмкін – өзінен өзі анық ақиқаттардың санын шектен тыс минимумға дейін азайту немесе оларды шектен тыс көбейту. Бұл ұмтылыстардың екеуі де бір-бірін теңестіруі керек: екіншісіне біртектілік принципі қарсы тұруы керек: «Entia praeter necessitatem non esse multiplicanda», біріншісі - нақтылау принципі: «Entium varietates non temere esse minuendas».Екі принципті де бірден ескеру арқылы ғана біз барлық білімді кейбір А=А-дан алуды көздейтін рационализмнің және белгілі бір позицияларда тоқтап, жалпылаудың ең жоғары деңгейіне жетпейтін эмпиризмнің біржақтылығынан аулақ боламыз. Осы пікірге сүйене отырып, Шопенгауэр өздігінен көрінетін ақиқаттардың табиғаты мен санын нақтылау үшін «жеткілікті себеп заңын» талдауға кіріседі. Бұрын жеткілікті себеп заңын берген сол интерпретацияларға тарихи шолу көптеген екіұштылықтарды ашады, олардың ішінде рационалистер (Декарт, Спиноза) байқаған ең маңыздысы логикалық негізді (қатынасты) нақты себеппен (себеппен) шатастыру болып табылады). Осы екіұштылықтарды жою үшін, ең алдымен, жеткілікті себеп заңының негізгі сорттарын анықтайтын санамыздың сол іргелі қасиетін атап өту қажет. «Жеткілікті себеп заңының түбірін» құрайтын сананың бұл қасиеті субъектінің объектіден және объектінің субъектіден бөлінбейтіндігі болып табылады: «біздің барлық бейнелеріміз субъектінің объектілері және субъектінің барлық объектілері болып табылады. біздің өкілдіктер. Бұдан шығатыны, біздің барлық идеяларымыз бір-бірімен табиғи байланыста, оны формаға қатысты априори анықтауға болады; осы байланыстың арқасында оқшауланған және тәуелсіз, жалғыз, бөлек тұрған ешнәрсе біздің объектісі бола алмайды» (бұл сөздермен Шопенгауэр сөзбе-сөз дерлік идеализм формуласын шығарады, оны Фихте «Ғылым туралы ғылымның» үш теориялық тұжырымында береді). «Түбірден» жеткілікті себеп заңының төрт тармағы шығады.
Құқықтың төрт түріне сәйкес қажеттіліктің төрт түрі бар: физикалық, логикалық, математикалық және моральдық (яғни психологиялық).
Метафизика
Шопенгауэрдің гносеологиялық ілімімен оның болмыстың мәні ретіндегі ерікті метафизикалық көзқарасы қосады. 1813 жылы Шопенгауэр өзінің алғашқы жұмысын аяқтап жатқанда, оның «өзіндегі нәрсеге» қатынасы жалпы алғанда ұстамды болды: ол «өзіндегі нәрсенің» «күмәнді» концепциясы туралы айтып, оның қарама-қайшылықты сипатын көрсетеді. «Әлем ерік және өкілдік ретінде» кітабында бұл ұғым кейбір жағымды мазмұнға сәйкес келеді. Біздің интеллектіміз үшін тек дүние бейнесі ғана беріледі, бірақ тікелей сезім ішкі жол арқылы бізді барлық болмыстың мәніне, ерік-жігерге енгізеді.Біздің денеміз бізді физикалық және психикалық өзгерістермен таныстырады: оның қозғалыстарында бізге көбінесе болмыс пен мотивация түрінде себептілік беріледі. Міне, осы жерде біз механикалық себептілік пен мотив үшін бір уақытта орындайтын әрекеттерде физикалық және психикалық ортақ тамырдың дүниелік ерік екендігі бізге бірден анық болады. Бұл дәлел өз алдына – логикалық негізді қажет етпейді, соған қарамастан, сансыз фактілер, әлемді бейнелеудің бүкіл құрылымы осылай екенін біздің сезімімізді нанымды түрде айтады. Дүниелік еріктің ерекшеліктері қандай? 1) Логистикалық емес: біздің жеткілікті себеп заңдарымыз – кеңістік, уақыт, себептілік және ойлау заңдарына бағыну – оған жат. 2) Ол бейсаналық: сана дүние бейнесінің өмір сүруінің шарты болғандықтан, ерік әлемнің басқа дүниелік мәні ретінде сана шарттарынан тыс жатқан нәрсе, бейсаналық нәрсе болуы керек. 3) Ол бір: principia individuationis (кеңістік пен уақыт) құбылыстардың мәніне қатысты емес болғандықтан, соңғысы бір болуы керек. 4) Қатаң айтқанда, оған рухани және материалдық ұғымдар да қолданылмайды - ол осы қарама-қайшылықтардан жоғары көтерілетін нәрсені білдіреді, бұл ұғымдар саласындағы клер-көмескі логикалық дәл анықтамаға сәйкес келмейді: соқыр стихиялық. мотивация, қозғалыс және сонымен бірге өмірге деген ұмтылыс, жеке сенсорлық формаларда болу. Бейорганикалық табиғаттағы күштердің титандық күресі, жаңа өмірдің мәңгілік туылуы, ашкөз, үздіксіз, табиғатта өте мол (сансыз эмбриондардың өлімі)- мұның бәрі көптеген адамдарда біртұтас мәңгілік және экстрадиментті еріктің үздіксіз ыдырауын немесе жүзеге асуын куәландырады
Дүниелік ерік бір болғанымен, дүниелік бейнелеуде оның инкарнациялары объективтенудің бірқатар кезеңдерін құрайды. Объектіленудің ең төменгі сатысы – инертті материя: ауырлық, импульс, қозғалыс және т.б. жетектерге ұқсас – олардың негізінде материалдық деп аталатын құбылыстардың ішкі өзегі сияқты ерік, дүниенің біртұтас мәні жатыр. Өсімдіктер мен жануарлардың органикалық формалары материяның төменгі түрлерінен пайда болды, бірақ олардың шығу тегі физика-химиялық процестерге келтірілмейді: барлық табиғат субъектілердің тұрақты иерархиясын құрайды;ерікті іске асырудың бұл қадамдары ерікті бейнелеу үшін тұрақты бейнелер әлеміне, сөздің платондық мағынасында Идеялар әлеміне сәйкес келеді. Табиғаттағы еріктің объективтілігі кезеңдерін сипаттай отырып, Шопенгауэр ондағы таңғажайып мақсаттылықты атап өтеді, ол организмнің құрылымына сәйкес қоршаған ортаға, жануарлар мен өсімдіктер органдарының олардың мақсатына сәйкестігіне, таңғажайып пайдалылығын көрсетеді. инстинкттердің және, ең соңында, симбиоз құбылысында. Бұған қоса, табиғаттың мақсатты өнімдері сөздің өте шартты және шектеулі мағынасында ғана мақсатқа сай келеді: өсімдіктер мен жануарлар әлемінде (соның ішінде, ерікті объективті етудің ең жоғары сатысы ретінде).- адам) баршаның барлығына қарсы кескілескен күресі бар - ерік, материяны иелену үшін өз бөліктерінде соқтығысатын сияқты, индивидтердің көптігіне ыдырайтын. Сайып келгенде, ұйымдасқан дүние өзінің құрылымының өмір сүру жағдайларына барлық салыстырмалы сәйкестігімен жеке адамдар мен топтар арасында материалдық игіліктерді иелену үшін болатын ең ауыр күреске ұшырайды, ол материалдық игіліктерді иелену үшін. ең үлкен азап
Шопенгауэр трансформист болды, яғни ол generatio aequivoca жолымен жоғары жануар формаларының шығуын төменгілерден, ал соңғысын инертті материядан алды. Сұрақ туындайды, идеализмді эволюционизммен қалай біріктіруге болады? Өйткені, дүниеде сана жануарлардың пайда болуымен ғана пайда болды. Пайдалы қазбаларда ол жоқ, өсімдіктерде білімнен айырылған квази сана ғана болады. Саналы болмысқа дейінгі осы болмыстарды қалай түсіндіре аламыз? Шопенгауэр былай деп жауап береді: «Жер бетіндегі барлық тіршіліктің алдында болған геологиялық сілкіністер ешкімнің санасында да, өз санасында да болған жоқ, оларда да, басқа біреуде де болған жоқ, өйткені ол кезде болған жоқ. Демек, бірде-бір субъект болмаған кезде оларда объективті болмыс мүлде болмады,яғни олар мүлде болған жоқ немесе одан кейінгі өткені нені білдіреді?» «Ол (яғни объективті болмыс) мәні бойынша гипотетикалық, яғни сана сол бастапқы уақытта болған болса, онда мұндай процестер бейнеленетін еді. Бұл құбылыстардың себеп-салдарлық регрессиясының нәтижесі, демек, заттың өзінде мұндай процестерде бейнелеу қажеттілігі болды». «Сонымен, санаға дейінгі әлемнің бүкіл эволюциясы менің ғылыми қиялым арқылы регрессивті түрде құрылған өткен әлемнің перспективасы сияқты эмпирикалық шындыққа ие, сонымен бірге, өз-өзіндегі нәрсе бұл иллюзорияның басқа нысандарын емес, дәл осындай мүмкіндігін қамтиды, бірақ табиғатты бірқатар кезеңдерде қатаң түрде жүйелі түрде объективті ету. Танымсыз квази санаға ие өсімдіктерді объектілеудің ең жоғары сатысы ретінде жануарлар, ақыл-ойы бар тіршілік иелері, ал соңғысынан (ең ықтимал, орангутан немесе шимпанзеден) ақыл-ойы бар адам пайда болды. Адамдарда ерік өзінің соңғы және толық көрінісін табады: адамзат үшін емес, нәсіл үшін,бірақ әрбір адам әлемдік ерік ерекше Идеяға немесе әлеуетке сәйкес келеді; сондықтан адамда ерік жеке «түсінікті кейіпкерлердің» көптігінде дараланады.
«Тар иықты, кең жамбас, қысқа секс» рухтың шынайы өзіндік ерекшелігінен айырылған, әйелдер шын мәнінде ұлы ештеңе жасаған жоқ, олар жеңіл-желпі және азғын. Әйелдер де балалар сияқты мемлекеттің қамқорлығында болуы керек. Демек, өмір сүруге деген ерікті растау адамзатты тек апатқа апарады. Философиялық білім, сондай-ақ эстетикалық ой толғау, жанашырлық моралі және аскеттік «еркін қалау» болмыстың ауыртпалығын жұмсартады және өтелу процесін жеңілдетеді.
Дереккөздер
Санат:Артур Шопенгауэр Санат:Германия философтары
Қызылжар ауылдық округі (Ақмола облысы)
Қызылжар ауылдық округі — Ақмола облысы Астрахан ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Жаңатұрмыс, Акимовка, Оксановка ауылдары кіреді. Орталығы - Жаңатұрмыс ауылы.
Дереккөздер
Санат:Астрахан ауданы ауылдық округтері
Сынтулка
Сынтулка (Сынтул) — Ресейдегі өзен. Рязань облысы, Владимир облысы, Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2231/408 орналасқан. Өзен ұзындығы 36 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Копоново ауылындағысу өлшеу постынан Мокша өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рязань облысы өзендері Санат:Владимир облысы өзендері Санат:Мәскеу облысы өзендері Санат:Ока су алабы өңірі өзендері
Класс (биология)
Класс (classis) - биологиялық жүйелеудің жоғарғы таксономиялық санаттарының бірі. Ол жақын отряд жануарларын біріктіреді. Мысалға, кемірушілер отряды, насекомжегіштер, жыртқыштар, сүтқоректілер класына біріктірілген. Арғы тегі бір құрылысы жалпы жобаға сәйкес класс жануарлары бір типке біріктірілген. Мысалға, мекенділер, құстар, сүтқоректілер т.б. омыртқалы жануарлар типіне енгізілген.
Радиолық жылыстау жорамалы
Орыс ғалымы В.В.Белоусов 1942-43 жылдары алғаш ұсынған бұл жорамал бірнеше қағидаларды негізге алады:
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Доровичка
Доровичка — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Святица өзенінің оң жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Өтем
Дереккөздер
Санат:Медицина
Санкт-Петер-Фрайенштайн
Санкт-Петер-Фрайенштайн (Sankt Peter-Freienstein) — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Леобен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2489 адамды құрайды (1 қаңтар 2007). Алып жатқан жер аумағы 27.35 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — LN, ресми идентификациялық коды — 6 11 14.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Фридрих Крайсль (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Сандықтас (ескерткіш тақтатас)
Сандықтас – қабір үстіне қойылатын қарапайым ескерткіш тақтатас-белгі; Маңғыстау өңірінде кең таралған қабірүсті ескерткіштерінің бірі. Сандықтастар 14 – 15 және 20 ғ-дың басында құлпытас және қойтаспен бірге қабір басына құрастырылып орнатылатын болған. Сандықтас түрлері ертедегі және көркем-сәулеттік пошымдарға бөлінеді. Ертедегі пошымы қарапайым параллепипед пішінінде өңделген немесе шала өңделген жазық тақтатастардан құралады. Көркем-сәулеттік түрлерінің жоғарғы жағы доғалданып, күмбезделіп жасалады да, оның қабырғаларына ою-өрнектер мен әр түрлі суреттер салынады.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Жаңақорған ауданы ескерткіштері
Сауран ескерткіші
Сауран ескерткіші туралы Х ғасырда-ақ айтыла бастаған. Араб тарихшысы Әл – Макдиси «Сауран - жеті қабат дуалмен қоршалған ірі қала. Оның ішінде рабат мешіт бар. Ол оғыздар мен қиматтар үшін шекаралық қорған» деп жазған. Зерттеушілер Сауран күмбездерінің Болгар құрылыстарымен байланысы барын айтады. Бұл ескерткіш туралы В.М.Флоринский өзінің еңбектерінде анық жазып «Сауранда сақталған күмбездердің биіктігі жеті кез. Оның жанынан шамамен 16 футтай жерде құлаған бір күмбездің орны бар». Сауран қаласының кіре берісінде екі мұрнара болған. Бірі 1877 жылы, екіншісі 1901 жылдар шамасында құлағанға ұқсайды. Археолог П.Лерхтың қосынында болған ротмистр М.К.Приорев 1866 жылы Сауран қамалын, ондағы мұнараларды суретке түсірген. Бұл екі сурет «Түркістан альбомында» жарияланған.
Төлегетай мавзолейі
Төлегетай найман руының Ақсопыдан тараған батыр. Сүйінішұлы Төлегетай мазары Жаңақорған теміржол стансасынан 25 – 30 шақырымда. Қылышты ара қорымында. Ойрат – жоңғарлар мен соғысқан батыр. Көп жылдар бұрын мавзолей бүлінген. Төлегетай мазары төрт бұрышты ені мен ұзындығы бірдей жасалынған. Кірер есіктегі босағалар биіктеу өрілген. Мавзолей ішінде Төлегетай қабірі бар, қарсысында балбал тас қойылған. Төлегетай Қылышты әулиенің күйеу баласы болғандықтан әулиенің қасына жерленген. Ел азаматтары мен ұрпақтары бас болып, жақын жылдарда жаңадан мавзолей тұрғызды. Кесененің ауданы 6x6 м, биіктігі 4 м. айналасына қамыс өскен. Төлегетай бабаны кейде Төлек ата деп те атаған.
Жаңақорған қорғаны
Жаңақорған бұрынғы Дінқорған және Шепқорған маңынан жаңадан салынғандықтан Жаңақорған аталған. Қоқан ханы салдырған қорғанның (1803 – 1806 ж) бүгінде орны жатыр. Жаңақорғанның бастапқы аты Ордакент. Бекініс төртбұрышты қорғанмен қоршалған. Қамал саз балшықтан тұрғызылған, айналасы ормен қоршалған. Қамалды Ресей патшалығы 1863 басып алды. Осы бекініс атымен Жаңақорған ауданы аталған.
Қатынқамал үңгірі
Қатынқамал аталған үңгір көп құпиясын ішіне тартқан. Қаратаудың етегінде кешегі Жоңғр мен Қазақ арасындағы алапат соғыс кезінде балалар мен әйелдерді бір жерге жинап, Алладан тілеу тілегендердің зарын қабыл алғандай үңгір пайда болып, соған тығылғандар аман қалыпты дейді қариялар.
Жаңақорған бекінісі
Жаңақорған бекінісі шамамен 1815 – 1816 жылдары қаланған. Қорған бұрынғы қалашық орнына салыныпты. 1845 жылы қыпшақ Тұрғанбай датқа бас болып, Жаңақорғанды қоқандықтардан басатқаны мен қайтадан қоқандықтарқайтарып алады. 1858 – 1860 жылдарда ғана орыстар түпкілікті қоқандықтардан бекіністі тартып алды.
Құмиян қалашығы
Құмиян қалашығы орта ғасыр ескерткіші. Сырдария өзенінің сол жағалауында, Келінтөбе ауылынан 10 – 12 шақырымда. Бүгінде қала құлап, үйіндіге айналған. Қамал төртбұрышты болып келген, қазіргі қала биіктігі 4 – 5 м. болады.
«Мәжит ата» мешіті
2013 жылы Жаңақорған ауданындағы «Ақсуат» ауылында «Мәжит ата» атындағы мешіт салынды. Мәжит Мырзахметұлы, атақты Айқожа ишанның немересі, діни сауатты, елге сыйлыболған кісі. Мешіт күйдірілген кірпішпен өрілген, қас бетінде көрнекті екі мұнара, мешіт төбесі күмбезделіп, ай белгісі қойылған. Мешіттің айналасы қоршалған.
Қолжанылған дереккөз
Сыр Еліндегі ескерткіштер-Тынышбек Дайрабай, Молдабек Ахметов
Санат:Жаңақорған ауданы
NGC 7798
NGC 7798 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 18 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7798 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 73163, UGC 12884, MCG 3-1-10, MK 332, KUG 2356+204, IRAS23568+2028, ZWG 456.9.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Тікенді қараөрік
Ботаникалық сипаты
thumb|left|150px| thumb|left|150px|Гүлдеген кезі
Өсетін жері
Таулы және тастақты беткейлерде, орманның шеттерінде, жыраларда, өзеннің тік жағалауларында, бұталардың арасында өседі.
Құрамы, емдік қасиеті және қолданысы
Құрамында цианоген гликозиді, амигдалин, кемферон деген заттар болады. Гүлдері мен жапырақтарының несеп айдайтын, іш жүргізетін қасиеттері бар. Сондықтан оны іш жүрмей қалғанда және түйнеп ауырғанда қолданады. Дене сыртына іріңді бөртпелер шыққанда пайдаланса да жақсы нәтиже береді. Жасалған дәрілермен бауырдың әр түрлі ауруларын емдейді. Өсімдіктің қабығынан, тамырынан жасалған дәрілерді дене қызуы көтерілгенде пайдаланады. Дәрілік мақсат үшін тікенді алхорының гүлдерін, жапырағын, тамырын, қабығын жинайды.
Дереккөздер
Санат:Раушангүлділер Санат:Дәрілік өсімдіктер Санат:Қазақстан флорасы
Гонконг университеті
Гонконг Университеті (ағылшынша The University of Hong Kongнемесе HKU; қытайша 香港大學) – Гонконгтағы көне жоғары оқу орны. .Оқыту – ағылшын тілінде жүргізіледі. Британ «Times Higher Education» журналының рейтингісі бойынша Гонконг университеті Азияда 1-орында, ал әлем бойынша 21-орында.
Тарихы
Университет негізі 1911 жылы қаланған. Алғашқы кезде оқу орнында медицина факультеті ашылғанымен, гуманитарлық ғылымдар басым болады. Уақыт өте инженер және өнер факультеттері ашылады. 1920 жылдардың екінші жартысынан бастап университет шығыс мәдениетіне назар аудара бастайды. 1941 жылы жапондықтардың басып кіруімен байланысты университет ғимараты қирап қалып, 1945 жылға дейін жабылып қалады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жөндеуден өтіп, қайта ашылады. Факультеттер
Дереккөздер
Санат: Университеттер
Кабрейру
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 574 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40,4 км² шамасында. Халық тығыздығы — 14,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Eurosport 2
«Eurosport 2» (Еуроспорт 2) — еуропалық спорттық арна; Еуропада хабар таратуды 2005 жылдың 10 қаңтарында бастады.
Арна туралы
Eurosport 2 2005 жылдың 25 қаңтарында құрылған. Бұл арнаны шамамен 47 елде 50 млн адам тамашалайды, әлемнің 16 тілінде хабар таратады: ағылшынша, шведше, французша, италиянша, немісше, грекше, мажарша, орысша, болгарша, полякша, румынше, сербше, түрікше, чехше, датша және голландша.
Eurosport негізгі арнасынан айырмашылығы, ең алдымен сквош, регби, флорбол, бадминтон, үстел теннисі, экстремалды спорт түрлері және т.б. жастар спорт түрлерінің көрсетілуімен ерекшеленеді. Бірақ, классикалық спорт түрлері (еуропалық футбол, теннис) де көрсетіледі. Тәулігіне 24 сағат бойы хабар таратады.
Eurosport 2 HD
Eurosport 2 HD арнаның жоғарғы анықтықты нұсқауы. Қазіргі кезде ол тек қана Орталық және Солтүстік Еуропада хабар таратады және футболдан Германия чемпионаты, WWE реслинг шоуларын және австралиялық футбол матчтарынан тікелей эфир көрсетілімдері сияқты бірнеше эксклюзивті бағдарламаларды көрсетеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Спорттық телеарналар Санат:Телеарналар
Сеха (Понга тармағы)
Сеха — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Понга өзенінің сол жағалауынан 73 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Бишофсверда
Бишофсверда (Bischofswerda) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан қала. Баутцен ауданының құрамына енеді.
Сеха (Понга тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері
Бишофсверда
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 12 130 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 46,26 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 2 72 020. Қаланың басшысы — Андреас Эрлер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Ыза су режімінің болжамы
Ыза су режімінің болжамы— ғылыми дәлелдерге сүйене отырып, топырақ арасындағы судың (ыза су) өзгерістері заңдылықтарын болжау.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
NGC 3196
NGC 3196 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Алтай таулары
Алтай, Алтай тау жүйесі — Азия құрлығының орта тұсындағы таулы өлке. Ұзындығы батыстан шығысқа қарай 2000 км-ге созылып жатыр.
Географиялық орны
Алтай солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай Батыс Сібір ойпатынан Гобь шөліне дейін жан-жаққа таралған. Оңтүстіктегі табиғи шекарасы Қара Ертіс өзені мен Зайсан көлі, ал батыс бөлігі Сарыарқадан Қалба жотасы арқылы бөлінеді. Солтүстік-шығыста Шығыс Алтайдың Шапшалы жотасы Батыс Саянмен жалғасады. Алтай таулары 4 мемлекеттің шекараласқан территорияларында орналасқан: Қазақстан (Кенді Алтай — Шығыс Қазақстан облысы), Моңғолия (Гобь Алтайы — Баян-Өлгей аймағы, Ховда аймағы, Алтай аймағы, Увс аймағы ) Ресей (Алтай өлкесі, Алтай Республикасы), Қытай (Шыңжаң-Ұйғыр аутономиялы өлкесінің, Алтай аймағы).
Жер бедері
Алтайдың өзіне тән географиялық ерекшеліктері бар. Оның жоталары мен қыраттарының биіктігі, сондай-ақ олардың бағыттары жер бедеріне ерекше сипат береді. Алтайдың ең биік және қатты тілімденген жоталары Қатын, Оңтүстік және Солтүстік Шуй, Оңтүстік Алтай, Сарымсақты, Сайлүгім, Чихачев, т.б. Олардың орташа биіктігі 3000 м-ден асады. Мұнда альпі типтес жер бедері басым, Тау беткейлері өте тік, құзды, шыңды, шатқалды, жартасты келеді. Тау жүйесінің ең биік шыңы - Мұзтау (Ақсүмбі, Ақтайқы)(4506 м). Осы тұстан бастап таулар жан-жаққа қарай біртіндеп аласарады. Орташа биіктігі 1500-2000 м таулардың үсті жадағай, тегіс, тек кей жерлері ғана дөңес, ал беткейлері тік келеді (мыс., Шабанбай таулары, Қоржынтау (Холзун), Тегерек (Тигарец), Үлбі жотасы, Ануй жотасы, т.б.). Орталық және Оңтүстік Алтайдың басты жоталары мен тау тізбектері, негізінен, ендік бағытта, ал Батыс және Солтүстік тау жоталары оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа қарай, кейбірі бойлық бағытта созылған. Алтай тауларына ұзын, кейде кең дала деп аталатын тектоникалық тауаралық ойыстар (Шүй, Қурай, Ойман, Абай даласы, Нарын даласы) мен үстіртті жазықтар тән (Үкөк, Ұлаған, Чулышман, Жайдақ, т.б.). Олар ел қоныстанып, мал жаюға өте қолайлы.
Геологиялық құрылысы мен кен байлықтары
Алтай тауларының қазақстандық бөлігі геологиялық тұрғыдан 4 ауданға бөлінеді: Кенді Алтай, Таулы Алтай, Оңтүстік Алтай және Қалба жотасы. Олар Орал - Моңғол геосинклинальдық белдеміндегі қайта көтерілген тауларға жатады. Оның оңтүстік бөлігін Сібір платформасы құрайды. Таулы өлкенің іргетасы, негізінен, палеозой дәуірінде пайда болған терригенді, карбонатты және жанартаутекті метаморфтанған тау жыныстарынан түзілген. Кейбір тұсында интрузивті жыныстар жер бетіне шығып жатыр. Алтайдан палеозой құрылымының іргетасы болып саналатын жоғарғы протерозойдың тақтатастары, кварциттері кейбір антиклинорийлер мен горсттер (Қатын, Теректі жоталары) кұрамынан табылды. Жоғарғы палеозой, юра, палеоген, неоген, антропоген кезеңдерінде пайда болған, құрамында қазба көмірі бар континенттік жыныстар бірен-саран тауаралық ойыстар мен грабендер де (Шыңғыстай, Голубовка ауылдары маңында, Құрай даласы, Көкпекті, Кіші Бөкен, Үлбі өзендерінің бойында) кездеседі. Ең көне, ерте каледондық құрылымдар Алтайдың шығысын алып жатыр. Бұл құрылымдық процесс орталық Алтайда ордовик пен силурде, ал оңтүстік-батыс Алтайда төменгі тас көмір кезеңінде аяқталды. Осы кезде (негізінен, блоктық өте қуатты тектоникалық козғалыстар нәтижесінде) интрузив жыныстары пайда болған. Онда қорғасын, мырыш, мыс, темір, алтын, күміс, вольфрам, молибден, қалайы, тантал, ниобий, сынап, т.б. металдык кентастар, тас көмір, қоңыр көмір, жанғыш тақтатастар, асыл және әшекей тастар, құрылыс материалдары мол. Бұлардың ішінде аса маңыздысы Шығыс Қазақстанның түсті металлургия базасын құрайтын полиметалл кентастары.
Климаты
Алтайдың климаты тым континентті. Қысы суық әрі ұзақ. Қаңтар айының орташа температурасы тауаралык ойыстарда 27—30°С, тау етектері мен жазық жерлерінде - 13-16°С. Ең суық орташа температура Марқакөл көлінің маңында (-27,6°С). Алтайдың ең жылы шілде айының орташа температурасы 18-20°С, ал 1000-1500 м биіктікте ол 14—16°С-тан аспайды. Ең жоғары температура Зайсан қазаншұңқырында (40°С-қа дейін). Жер биіктігі артқан сайын, температура инверсиясының нәтижесінде, қысқы температура төмендеп отырады. Сондықтан тауда қыста жылы, жазда салқын, далалар мен жазықтарда қыста суық, жазда ыстық болып келеді. Ылғалды, желге ашық жатқан Батыс және Солтүстік-шығыс Алтайда жауын-шашын мөлшері 1200 мм-ге жетеді (кей жерлерде 2000 мм). Алтайдың шығысы мен оңтүстігінде жауын-шашын мөлшері 200-300 мм (Шүй даласында 100 мм), ал Зайсан қазаншұңқырында 150 мм шамасында. Жауын-шашын, көбінесе, көктем мен күз айларында жауады. Өзен бойы мен тауаралық ойыстарды қуалай соғатын тұрақты жел жазда сирек байқалады. Қыста батыстан суық әрі қарлы-боранды "құбыла желі", оңтүстіктен жылы "''Алтай желі" соғады. Ауа райы Алтайда "құбыла желінен" кейін ашық, аязды болып келсе, "Алтай желінен" кейін бұлтты әрі жылы болып, қар жауады.''
Өзен-көлдері мен мұздықтары
thumb|200px|left|[[Марқакөл (көл)|Марқакөл көлінің жағасы]] Алтайда өзен де, көл де көп. Олар басын таудағы қар суынан, мұздықтардан алады. Ең үлкені - Ертіс. Оған Кендірлік, Күршім, Бұқтырма, Үлбі, Үбі, т.б. өзендер кұяды. Ертіс бойында Өскемен, Бұқтырма, Шүлбі электр стансалары салынған. Олар бүкіл Шығыс Қазақстанға жәнe республиканың басқа жерлеріне электр қуатын береді. Шағын өзендер көп. Олардың ішінде Ақ Берел, Тұрғысын, Березовка, Көкпекті, Кіші Үлбі, Қалжыр, Қалғұты, Ұлан, Білезікті, Қызылсу, Алқабек, Аққаба, Қайыңды, Бөкен, Бұлғын т.б. өзендерді атауға болады. Олар Ертіске, Бұқтырмаға, Нарын мен Күршімге құяды.
Алтай көлге де бай. Бұқтырма, Зайсан, Тұранғыкөл, Марқакөл, т.б. көлдердің ауданы 1 км2-ден асады. Көлдердің ең үлкені - Зайсан (ауданы 5510 км2), Марқакөл (ауданы 455 км2). Марқакөл тектоникалық қазаншұңқырда орналасқан.
Қазақстандық Алтайдың тауларында 328 мұздық бар. Олардың жалпы ауданы 89,6 км2. Мұздықтар негізінен 2600 м-ден жоғары тау биіктіктерінде жатады. Олар Қатын, Холзун, Иванов, Оңтүстік Алтай, Сарымсақты тау жоталарында көбірек сакталған.
Мұзтау
thumb|right|200px|Мұзтау шыңы Мұзтау - Алтай тау жүйесінің Ресей және Қазақстан жеріндегі ең биік шыңы (4506м). Қатын жотасының шығыс жағын ала, Қазақстан мен Алтай өлкесінің (Ресей) әкімшілік шекарасы маңында жатыр. Ұшар басында Үлкен, Кіші Берел, Меңсу, т.б. мұздықтары бар, бұлардан Қатынсу өзені бастау алады. Мұзтауды қазақтар Ақсүмбі, Ақтайқы деп атаса алтайлықтар Үч сумер деп атайды. Алтайдың Мұзтаудан кейінгі екінші биік шыңы - Бесбоғда теңіз деңгейінен 4374 м биікте, Қытай мен Моңғолия шекарасында орналасқан. Үшінші биік шыңы теңіз деңгейінен 4362м биіктегі Мөнххайрхан тауы.
Табиғат зоналары, өсімдіктері мен жануарлар дүниесі
Алтай тауларының табиғатына оның алып жатқан географиялық орны үлкен әсер етеді. Оңтүстік-батыстағы аласа тау беткейлерінде ылғал аз түседі. Сол себептен оның батыс бөлігіндегі тауларға ылғал молырақ түседі. Солтүстік-батыстың биік белдеулері дала зонасынан (1600-1800 м) басталады да, оңтүстік-батыста Зайсан қазаншұңқырына қараған жағы шөлейт зонаға (900-1100 м) кіреді. Ол екеуінің шекарасы Бұқтырма өзенімен жүреді. Далалық тау беткейлерінен жоғары орманды таулар (2100-2300 м), шалғынды альпілік белдеуі (2500-2600 м) жәнө биік шыңдағы мәңгі қар жататын белдеу (2600 м-ден жоғары) өтеді. Орман алқаптарында май қарағай, бал қарағай, шырша, самырсын өседі. Тау жоталарындағы шалғында мал жайылады, омарта шаруашылығы дамыған. Ең жоғарғы белдеу таулы тундрадан, жалаңаш тау басындағы қар мен мұздықтардан тұрады. Тау етегі мен аласа таулар кұнарлы кара топырақты келеді, онда дала зонасының өсімдіктері (боз, бетеге және т.б.), шөлейт зонада сортаң өсімдіктер өседі. Тоғайларда итмұрын, қарақат, жидек, тау аралық аудандарда күлгінді тарғақ шөп, қоңырбас, т.б. шөп тектес өсімдіктер шығады.
Алтай өлкесі аңға бай. Орманда бұғы-марал өсіретін шаруашылықтары бар. Тағы аңдардан аю, жабайы шошқа, бұғы, таутеке, қар барысы тіршілік етеді. Бұлғын, қаракүзен, ақкіс сияқты терісі бағалы аңдар жиі ұшырайды. Су тышқаны, жанат тәріздес ит жерсіндірілген. Құстардан меңіреу құр, шіл, кекілік, тоқылдақ, ұларлар кездеседі.
Рахман қайнары - шипалы жылы су көзi, Оңтүстік Алтайдың кішкене тектоникалык ойпатында Арасан курорты жағасында теңіз деңгейінен 1750 м биікте орналасқан. Айналасын биік тау,орман қоршаған табиғаты өте көрікті жер.
Шығыс Қазақстан - еліміздегі негізгі ағаш даярлау, ағаш өңдеу шаруашылығының орталығы. Орман оның басты байлығының бірі болып табылады. Бірақ кейінгі жылдары осы байлықты ысыраппен пайдалану, ағашты бақылаусыз кесу және өрттің жиі болуы орман алқаптарын азайтып барады.
Тағы қараңыз
Санат:Қазақстан таулары Санат:Ресей таулары Санат:Моңғолия таулары Санат:Қытай таулары Санат:Алтай
Биологиядағы жүйелеу
Дереккөздер
Санат:Биология
Вылков-Дол (Габрово облысы)
Вылков-Дол (Вълков дол) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5349. ЕКАТТЕ коды — 12454.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Севериану-ди-Алмейда
Севериану-ди-Алмейда (Severiano de Almeida) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Эрешин экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 948 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 167,615 км² шамасында. Халық тығыздығы — 23,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1963 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Филипповка (Федор ауданы)
Филипповка — Башқұртстанның Федор ауданындағы ауыл, Денискин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 5 адамды құрады. Пошта индексі — 453282, ОКАТО коды — 80254825006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Раккониджи
Раккониджи (Racconigi) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — Гварино Гварини.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Гомбрен
Гомбрен  (Gombreny) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Херона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Рипольес ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 224 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 43,3 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жирона елді мекендері
Гагарино (Шығыс Қазақстан облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы – Қасым Қайсенов кентінен солтүстік-батысқа қарай 71 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1155 адам (572 ер адам және 583 әйел адам) болса, 2009 жылы 921 адамды (475 ер адам және 446 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ұлан ауданы елді мекендері
Эдвард Льюис
Ғылыми еңбегі
Льюис Даму генетикасы саласында Drosophila атты классикалық генетикадағы модельдік ағзалардың біріне жасаған жұмысатары, жануардың дамуын бақылаудағы эволюциялық және әмбебап бекітілген ережелерінің қазіргі заманғы түсінігінің іргетасын қалады. Льюис сол немесе басқа гендерде бірдей фенотип тудыратын мутация бар ма көрсете алатын, генетикадағы комплементациялық тестті әзірлеген. Оның негізгі ғылыми жетістіктері ішінде жазылған негізгі кітабі, 2004 жылы «Гендер, даму және қатерлі ісік» деген атпен басылып шықты.
Сілтемелер
Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Медицина бойынша Вольф сыйлығының иегерлері Санат:АҚШ генетиктері Санат:АҚШ эмбриологтары Санат:АҚШ Ұлттық ғылым медалімен марапатталғандар
Ла-Вернаред
Ла-Вернаред (La Vernarède) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Алес округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,59 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30345, пошта индексі — 30530.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 354 адамды құрады. Халық тығыздығы — 63,33 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Хорнбек
Хорнбек (Hornbek) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Герцогство Лауэнбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 175 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,89 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 53 056. Муниципалитеттің басшысы — Херман Крёнерт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Дувин
250px|thumb|Картада орналасуы Дувин (Duvin) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Сурсельва округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 93 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17.93 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3593, пошта индексі — 7112.
Ан Чжун Хваң
Ан Чжун Хван (, Ahn Jung Hwan; 27 қаңтар 1976 жыл, Паджу, Кёңгидо провинциясы) — корей футболшысы, Корея Ұлттық құрамасында ойнаған шабуылшы. 2002 жылғы әлем біріншілігінің жартылай финалисі.
Дувин
Сыртқы сілтемелер
Санат:Граубюнден елді мекендері
Сен-Лоран-де-Мюре
Сен-Лоран-де-Мюре (Saint-Laurent-de-Muret) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Лозер департаментінде орналасқан. Манд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 46,04 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 48165, пошта индексі — 48100.
Монтерфий
Монтерфий (Monterfil) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Ренн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,94 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35187, пошта индексі — 35160.
Сен-Лоран-де-Мюре
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Монтерфий
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1241 адамды құрады. Халық тығыздығы — 73,26 адам/км².
Сен-Лоран-де-Мюре
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лозер департаментінің коммуналары
Монтерфий
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Клептопаразитизм
Клептопаразитизм - бір жануардың екінші жануардың өз үшін тапқан азығын күштеп тартып алуы. Жануарлардың азық қорын жасырып, иесі жоқта ұрлап алу сирек кездеседі. К. құстар, сүтқоректілер, балықтар арасында кең таралған. Қысқа құйрықты қаратұмсық кайрлар мен моевоктерден тартып алған балықпен қоректенеді. Кейбір жануарлар қоректік затты өздері аулағаннан гөрі клептопаразитизмге дағдыланып, толық, ауысуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Биология
Элой Мартинес
Томас Элой Мартинес(исп. Tomás Eloy Martínez)- аргентиналық жазушы және журналист.
Вигарано-Майнарда
Вигарано-Майнарда (Vigarano Mainarda) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Феррара провинциясында орналасқан.
Элой Мартинес
Өмірбаяны
Элой Маритнес 1934 жылы 16 шілдеде Аргентинаның  Сан-Мигель-де-Тукуман қаласында дүниеге келеді. Тукуман университетінде оқыған, содан Парижде де оқыды. 1969—1970 жылдарында репортер ретінде Парижде жұмыс істеген. 1975 жылы Венесуэлаға көшіп кетеді. 1984—1987 жылдары Мэриленд Университетінде профессор болады. 1995 жылы Рутгерс Университетінде Латиноамерикалық зерттеулер орталығының директоры болып істейді. 31 ақпан, 2010 жылы өкпе рагынан қайтыс болады.
Вигарано-Майнарда
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6589 адамды құрайды. Халық тығыздығы 157 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 42 км² шамасында. Пошта индексі — 44049.
Элой Мартинес
Дереккөздер
Tomás Eloy Martínez
Вигарано-Майнарда
Елді мекеннің қамқоршысы — Антоний Падуанский.
Аванпост
Аванпост (avant-poste) — алдыңғы пост, алдыңғы шеп, әскердің қарсылас жаққа қойылған алдыңғы күзет посты, сонымен қатар посттың орналасқан орны. Ол 18-19 ғасырларда орыс және басқа да шетел әскерлерінде қолданылған. Соңғысында және армия ұстаған барлық мемлекеттерде осы күнге дейін сақталған.
Вигарано-Майнарда
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Аванпост
Дереккөздер
Санат:Әскери құралымдар
Бөрте
Бөрте — (шамамен 1154 — 1230/31) — Шыңғыс ханның жұбайы. Қоңырат тайпасының көсемі Дай (Тай) мырзаның қызы.
Қият ішіндегі боржіген (бөрітегін) руының батыры Есугей 9 жасар ұлы Теміршіні (болашақ Шыңғыс хан) қоңырат еліне ертіп барып, ежелгі түркілер дәстүрі бойынша Бөртеге құда түсіп қайтады. Көп ұзамай Есугей қайтыс болып, Темірші жетім қалып, көптеген қиыншылықтарды басынан өткізеді. Тек ержеткеннен кейін ғана, шамамен 1178 жылы Бөртені іздеп барып, алып қайтады. Бірақ осы кезде Теміршінің ауылына меркіттер шабуыл жасап, Бөртені тұтқын ретінде алып кетеді. Темірші әкесінің андасы Керей хандығының ханы Тұғырыл (Уән хан) мен жажират руының нояны, өз андасы Жамұқаның көмегімен Бөртені босатып алады. Шыңғыс ханның бірнеше әйелдерінен көптеген балалар тараған. Дегенмен Шыңғыс хан Бөртеден туған 4 ұлын: Жошыны (1182 — 1227), Шағатайды (1183 — 1242), Үгедейді (1185 — 1241), Төлені (1193 — 1256) өз мұрагерлері ретінде таныған. Бөртеден туған 4 ұл мен олардың ұрпақтары Шыңғыс ханның серіктері болып қана қоймай, ол бастаған істі әрі қарай жалғастырушылар ретінде түркі-моңғол халықтары тарихында үлкен із қалдырды.
Дереккөздер
Санат:1154 жылы туғандар Санат:Моңғолияда туғандар Санат:1230 жылы қайтыс болғандар Санат:Моңғол империясының әйелдері Санат:Моңғол хандарының зайыптары
Футболдан Америка кубогы 2021 (финал)
Футболдан 2021 жылғы Америка кубогының финалы (2021 Copa América Final) 10 шілдеде Рио-де-Жанейродағы "Маракана" стадионында өтіп, Аргентина және Бразилия құрамалары алтын жүлдені сарапқа салды.
22-минутта Анхель ди Мария соққан гол ойын тағдырын шешті. Аргентина құрамасы 28 жылдан кейін турнир жеңімпазы атанды.
Сілтемелер
Санат:2021 жылғы футбол Санат:Футболдан Америка кубогының финалдары Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Бимон
Бимон (Bimont) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Монтрей округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,81 шаршы шақырым шамасында.
132 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:132 жылы туғандар
Бимон
Коммунаның INSEE коды — 62134, пошта индексі — 62650.
132 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:132 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Бимон
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 128 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,8 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Омыртқа бағанасының қозғалысы
Омыртқа бағанасы омыртқааралық дисктер және байламдардың көмегімен икемі және серпімді вертикалды бағана түзеді, онда екі серпімді жүйе біріне-бірі қарама-қарсы әсер етеді:
Жинауыштың саздылығы
Жинауыштың саздылығы. Жынауыштардың өздерін құрайтын түйірлерінің байланыстылығы, адсорбциясы, фазалар аралығының беткейлік тартылысы, капиллярлығы, ылғалданғыштығы сияқты физикалық- химиялық қасиеттеріне күшті әсер ететін олардың кеуекті және өтімді тау жыныстарынан тұратын өкілдерінде сазды минералдардың болуы (таужыныстың жалпылама болмысы арасында шашыранды орналасқан жекелеген тозаңдар түрінде, өзге түйірлердің керіиіі түрінде, немесе жекелеген қабатшық түрінде).
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Сохма
Сохма — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Кострома облысы, Иваново облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Яхробольское өзені (Рыбинки өзенінің бастауы) орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Рыбинск су торабынан Кострома қаласына дейін, Кострома өзенін қоспағанда бастауынан Исады ауылындағы Су өлшеу постықа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кристиан Бассогог
Кристиан Муганг Бассогог (Christian Mougang Bassogog; 18 қазан 1995 жыл, Дуала, Камерун) — камерундық футболшы, Камерун Ұлттық футбол құрамасы мен "Хэнань Жянье" клубының шабуылшысы. 2017 жылғы Африка Ұлттары кубогының чемпионы және үздік футболшысы.
Ұлттық құрама сапында тұңғыш рет 2016 жылы 12 қараша күні ӘЧ-2018 іріктеуіндегі Замбияға қарсы ойында алаңға шықты. 2017 жылы Конфедерациялар кубогына қатысты.
Карерасында Камерун, Дания, Қытай клубтарында ойнады.
Сілтемелер
Санат:Камерун футболшылары Санат:Камерун Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Ольборг ФК ойыншылары Санат:Футболдан Африка чемпиондары
IC 3769
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3769 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Пасеченко Петр Степанович
Пасеченко Петр Степанович (1946 жылы туған, Алматы облысы, Талғар ауданы, Белбұлақ ауылы) - ғалым, экономика ғылымдарының докторы (1992), профессор (1997). 1968 ж. Қазақ мемлекеттік ауыл шаруашылығы институтын, 1973 ж. Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің аспирантурасын бітipген. 1973-88 ж. Қазақ мемлекеттік баскару академиясында, 1988-91 ж. Қазақстанның менеджмент, экономика жене болжау интында (КИМЭП) жұмыс іcтеді 1992-95 ж. Қазақ мемлекеттік баскару академиясында доцент, профессор 1995 жылдан l-шi проректор, ғылыми жұмыс жөніндегі проректор. 80-нен астам жарияланымның, онын, ішінде 2 монографияның авторы.
Шығармалары: Финансирования обновление основных фондов. Алматы, 1978. Эффективность обновления основных фондов Алматы-Алматы, (соавт.) 1986.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ғалымдары
Санат:1946 жылы туғандар
Солнечный кенттік әкімдігі
Солнечный кенттік әкімдігі – Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Солнечный кенті кіреді. Орталығы - Солнечный кенті.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 4892 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Екібастұз қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Мерсе (Эр)
Мерсе (Mercey) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,5 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27399, пошта индексі — 27950.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 53 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,14 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
ОФК Ұлттар кубогы 1998 (финал)
1998 жылғы Футболдан Океания чемпионатының финалдық матчы.
Сілтемелер
Санат:ОФК Ұлттар кубогының финалдары Санат:1998 жылғы футбол Санат:Аустралиядағы футбол Санат:Аустралия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Жаңа Зеландия Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Мұз картасы
Мұз картасы - ұшақ, жердің жасанды серіктері немесе теңіз кемелерінен мұз барлау арқылы алынған мұз ақпаратының шартты белгілері бойынша түсірілген теңіздер тобының, теңіздің немесе оның бір бөлігінің бланкгік картасы.Мұз картасы мұздың бөлінуі, оның бірігуі, құрамы, үйінділігі және басқа сипаттамалары туралы деректерді камтиды. Мұз картасын жедел және шолулық деп бөледі.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Әбу Әли әл-Хайсам
thumb|right|200px|Әбу Әли әл-Хайсам Әбу Әли әл-Хайсам Әбу Әли әл-Хасан ибн әл-Хайсам, әл-Ғазен, ибн әл-Хайсам (965, Басра — 1039 шамасында) — араб ғұламасы.
Каирде біраз жыл тұрып, еңбек еткен. Оның еңбектері математикаға, физикаға, медицинаға, физиологияға т.б. арналған. Әл-Хайсамның геометрикалық оптика мәселелеріне байланысты 7 кітаптан тұратын “Оптика қазынасы” (12 ғ-да латын тіліне аударылған) деген еңбегі физикалық оптиканың дамуына үлкен әсер етті. Аристотельдің, Евклидтің, Галеннің еңбектеріне түсіндірме жазған.
Дереккөздер
Санат:965 жылы туғандар Санат:Басрада туғандар Санат:1039 жылы қайтыс болғандар Санат:Каирда қайтыс болғандар Санат:Орта ғасырлардағы Шығыс математиктері Санат:XI ғасыр математиктері Санат:Орта ғасырлардағы Шығыс механиктері Санат:XI ғасыр механиктері Санат:Орта ғасырлардағы Шығыс физиктері Санат:XI ғасыр физиктері Санат:Орта ғасырлардағы Шығыс астрономдары Санат:XI ғасыр астрономдары Санат:Араб астрономдары Санат:Араб математиктері Санат:Оптиктер
Кепілпұл
Кепілпұл (deposit, advance, pre-payment) – міндеттемелерді қамтамасыз ету тәсілдерінің бірі. “Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі” бойынша, уағдаласушы тараптардың бірінің шарт бойынша өзінен есептелетін төлемнің есебінен басқа тарапқа беретін ақшалай сомасы. Шарттың жасалғанын дәлелдейді және оның орындалуын қамтамасыз етеді. Кепілпұл туралы келісім кепілпұлдың сомасына қарамастан жазбаша жасалуға тиіс. Міндеттеме орындалмастан бұрын тоқтатылған жағдайда тараптардың келісуімен не орындаудың мүмкін еместігі себепті кепілпұл қайтарылуға тиіс. Келісімшарттың орындалмағаны үшін кепілпұл берген тарап жауапты болған жағдайда ол екінші тарапқа кепілпұлдың екі есе мөлшердегі сомасын төлеуге міндетті. Бұған қоса, келісімшарттың орындалмағаны үшін жауапты тарап екінші тарапқа, шартта өзгедей көзделмесе, келтірілген залалды да кепілпұл сомасына қоса төлеуге міндетті. Сөйтіп, кепілпұл үш атқарымды: тараптардың келісімшарттық қатынасқа түскендігін айғақтайтын дәлелдемелік атқарымды; келісімшартта көрсетілген баға ішінара төленетін төлемдік атқарымды; тараптардың бірі келісімшарт талаптарын бұзған жағдайда залал шеккен тарап мүддесінің қорғалуын қамтамасыз ету атқарымын орындайды.
Дереккөздер:
Санат:Құқық Санат:Заң
Eurosport HD
Eurosport HD — Eurosport арнасының HD нұсқасы. Жалпыеуропалық спорттық телеарна болып табылады. Аудитория 240 млн көрерменді құрайды. Әлемнің 19 тілінде хабар таратады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Спорттық телеарналар
Непуль
Непуль (Nespouls) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Брив-ла-Гаярд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,14 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19147, пошта индексі — 19600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 612 адамды құрады. Халық тығыздығы — 30,39 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Ұзынкөл ауылдық округі (Астрахан ауданы)
Ұзынкөл ауылдық округі — Ақмола облысы Астрахан ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Ұзынкөл, Алғабас, Бұлақты ауылдары кіреді. Орталығы – Ұзынкөл ауылы.