cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қараөлең
Қараөлең — Абай облысы Семей қалалық әкімдігіне қарасты Қараөлең ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2020 жылы таратылған.
Географиялық орны
Семей қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 301 км-дей жерде орналасты.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 291 адам (149 ер адам және 142 әйел адам) болса, 2009 жылы 141 адамды (67 ер адам және 74 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Семей қалалық әкімдігінің таратылған елді мекендері
Аманжол Дүйсенбайұлы Әлтаев
Аманжол Дүйсенбайұлы Әлтаев (1971 жылы 31-тамызда Жезқазған облысы Жаңаарқа ауданы Ақтүбек ауылында дүниеге келген) - айтыс ақыны.
Арғын тайпасы Қуандық руының мойын рақпанқұл бөлімінен шыққан.
Қарағанды мемлекеттік университетін бітірген (1993). 1993 жылдан осы университеттің қазақ әдебиеті кафедрасының оқытушысы болып жұмыс істеген. Қазір Л.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде оқытушы. Қарағанды қаласында өткен "Арқа арулары мен сал серілері" сайысының (1990), жыр сүлейі Иса Байзақовтың 90 жылдық мерейтойына арналған (Павлодар, 1990), С.Сейфуллиннің 100 жылдық тойына арналған (Жезқазған, 1990) республикалық айтыстардың жеңімпазы. 1990 ж. Қызылорда облысында өткен халық ақыны Нартай Бекежановтың 100 жылдық мерекесіндегі, 1991 ж. Түркістан облысында болған атақты балуан Қажымұқан Мұңайтпасұлының 120 жылдығына арналған тойында, 1993 ж. Ташкент қаласында өткен халықаралық ақындар айтысында, 1992 ж. Қарағанды облысында ұйымдастырылған. Қ.Аманжоловтың 80 жылдық мерейтойында, Ғ.Мүсірепов құрметіне арналған айтыс­та, Тоқтар Әубәкіровтың ғарышқа ұшқанына 1 жыл толуына арналған айтыста, Ж.Жабаевтың 150 жылдық мерейтойы құрметіне өткізілген ақын, жыршы-дастаншылар сайысында (Қарағанды, 1996) жеңімпаз атанды. 1995 ж. ұлы акын, ойшыл, Абай Құнанбайұлының ЮНЕСКО дәрежесінде өткен 150 жылдық ме­рейтойында, т.б. өткізілген республикалық ақындар айтыстарында жүлделі орындарды иеленді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті Санат:Айтыс ақындары
76-шы 1902 жылдың үлгiсiнiң - дивизиондық зеңбiрегi
76-шы өңделген 1902 жылдың - дивизиондық зеңбiрегi - 76, 2 ммнiң калибрының орыс жеңiл дала артиллерия сайманы.
Кеңес одағы, Польша, Финляндия және тағы басқалар Ресейдегi орыс-жапон соғысқа, Бiрiншi әлемдiк соғысқа, азамат соғысында және бұрынғы Ресейлiк империядан елдерiнiң қатысуымен басқа қарулы дауларында белсене қолданылды) Бұл зеңбiректiң модернизациялалған варианттары басында екiншi әлемдiк соғыстарды қолданылды.
Жасауды тарих
76, 2-шi 1902 жылдың үлгiсiнiң - конструктор Л.А.Бишлякомдармен, К.М.Соколовскиймен және өндiрiстiң тәжiрибесi және осы калибрды бiрiншi ресейлiк сайманның пайдалануын есепке алуы бар К.И.Липницкиймен Санкт-Петербургке Путил зауытында жасалды.
Сайманның өз уақыты үшiн өз конструкциясындағы көп пайдалы жаңалықтары қосты. Олардың санына төбенiң көкжиекке және бұрышы бойынша шегiнуге қарсы құрылымдары, сiлтеудiң тетiктерi кiрдi, жабулы позициялармен атыс және сiлтеумен түзу, оңай ашылатын екi тактiлi поршень затворы, бiртұтас оқтау үшiн өте дәл нысаналар.
Минимум бойынша зеңбiректiң конструкциясындағы сериялы өндiрiсiнiң жеңiлдетулерi үшiн жоғары қоспалы қолданылды болды, оған арзан аз қоспалы және көмiртектi болаттардан iстелдi.
Зеңбiрекке оқ-дәрiлер жарқышақ снарядтар, шрапнел және картечьлер қосты. Оқ-дәрiлердiң мамандандырылғанырақ түрлерi түтiндiк, жалынды және химия снарядтары тұрды. Өңделген 1902 жылдың дивизиондық зеңбiрегi үшiн көп оқ-дәрiлер Францияларда өндiрiлдi.
Жауынгерлiк қолдану
1902 жылдың үлгiсiнiң дивизиондық зеңбiрегi Ресейлiк империяның артиллериясының негiз болды. 75 ммнiң калибрының деңгейде ұқсас олардан француз және немiс саймандарының ол мiнездемелерiне беттерiнше және орыс зеңбiрекшiлерiнiң биiк бағасын алған болды. Бұл түрдiң зеңбiректерi орыс-жапон және Бiрiншi әлемдiк соғыстарға белсене қолданылды. Оларды 1917 жылда Ресейлiк империяның күйреуiнен кейiн көп қарсы күресетiн фракциялардың қолында үйт - Большевик Қызыл әскерi, монархисттық және қарсы революция Ақ ұлан, төңiрегiнде орыс тұрғынының аз санымен ұлтшыл күштерi, ұлттық Польша әскерлерi және Финляндия, анархисттар және бұрынғы Ресейлiк империяның барлық еңгезердей аумағындағы тонаушылары жай ғана.
Санат:Әскери іс Санат:Тарих
Вердица
Вердица — Ресейдегі өзен. Рязань облысы,Тамбов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вёрда өзенінің оң жағалауынан 38 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 39 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Рязань қаласынан Проня өзенін қоспағанда, Копоново ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Графикалық процессор
Графикалық процессор (graphics processing unit, GPU) — дербес компьютердің немесе ойын приставкасының графиканы бейнелеу үшін қолданылатын жеке құрылғысы. Қазіргі заманғы графикалық процессорлар компьютерлік графиканы жоғары тиімділікпен өңдеп, бейнелейді. Арнайы конвейерлік архитектураның арқасында графикалық процессор кәдімгі орталық процессорға қарағанда графикалық ақпараттарды өңдеуде тиімдірек. Графикалық процессор заманауи бейнеадаптерлерде 3D графиканың ретінде қолданылады.
Графикалық процессор құрамында да,  де ( қондырылып немесе гибридті процессорда) қолданылуы мүмкін.
Сипаты
Санат:Компьютерлік техника Санат:Ақпараттану Санат:Процессорлық технологиялар
Хроматография
upright=0.4|нобай| Өсімдік экстрактының компоненттерін ажыратуға қолданылған жұқа қабатты хроматография. Бұл эксперимент хроматорграфияның атауын берді. Хроматография — бұл әртүрлі қоспаларды бөлудің зертханалық әдісі. Қоспа жылжымалы фаза деп аталатын сұйықтықта ерітіледі де, ол оны стационарлы фаза деп аталатын басқа материал бойымен өткізеді. Қоспаның әртүрлі құрамдас бөліктері станционарлы фаза бойында әртүрлі жылдамдықпен қозғалады, бұл олардың бөлінуіне әкеледі. Бөліну компоненттердің жылжымалы және стационарлы фазалар арасында әртүрлі болып таралуына негізделген. Құрамдас заттардың таралу коэффициенттері әртүрлі болғандықтан, олар станционарлы фазада әртүрлі уақыт тежеледі, бұл заттардың бөлінуіне алып келеді.
Хроматографияның негізгі екі түрі: препаративті және аналитикалық. Препаративті хроматографияның мақсаты - қоспаның компоненттерін кейінірек пайдалану үшін бөлу, сондықтан заттарды тазартудың жолы болып табылады. Аналитикалық хроматография әдетте аз мөлшердегі материалмен орындалады және қоспадағы аналиттердің мөлшерін немесе бар болуын анықтауға арналған. Препаративті хроматография аналитикалық бола алмайды, және керісінше.
Этимологиясы
Хроматография сөзі грек тіліндегі χρῶμα, яғни "түс", және γράφειν («жазу») деген сөздерден шыққан
Тарихы
Хроматографияны алғаш рет Ресейде 1900 жылы итальян текті ғалым Михаил Цвет қолданған. Ол ХХ ғасырдың басында, ең алдымен, хлорофилл, каротин және ксантофилл сияқты өсімдік пигменттерін бөлу үшін хроматографиямен жұмыс істеді. Бұл компоненттер әртүрлі түстерге ие болғандықтан (сәйкесінше жасыл, қызғылт сары және сары), олар бұл әдіске өз атауын берді. 1930-1940 жылдары дамыған хроматографияның жаңа түрлері көптеген бөлу процестері үшін қолдыныла бастады.
Бағанды хроматография
Бағанды хроматография - стационарлы төсеніш түтік ішінде болатын бөлу әдісі. Қатты стационарлы фазаның бөлшектері немесе сұйық стационарлы фазамен қапталған тірек түтіктің бүкіл көлемін толтыруы мүмкін (толтырылған баған) немесе түтік қабырғасының бойында немесе түтіктің ортаңғы бөлігінде жылжымалы фаза үшін ашық жол қалдырып орналасуы мүмкін (ашық түтікті баған). Орта бойымен әртүрлі жылдамдықпен қозғалғандықтан, қоспаның компоненттерінің тежелу уақыты да әртүрлі.
1978 жылы У. Кларк Стил Бағанды хроматографияның жылдам бағанды хроматография деп аталатын өзгертілген нұсқасын ұсынды (флеш). Бұл әдіс дәстүрлі бағанды хроматографияға өте ұқсас, бірақ, еріткіш түтік арқылы қысым әсерінен қозғалады. Бұл көптеген бөлулерді 20 минуттан аз уақыт ішінде орындап қана қоймай, ескі әдіспен салыстырғанда жақсырақ бөлінуге алып келді. Қазіргі кезде флеш-хроматография жүйелері алдын-ала толтырылған пластик картридж түрінде сатылады, ал еріткіш картридж арқылы сығылып, қысыммен қозғалады. Сондай-ақ мұндай жүйелер аутоматтандыруды қамтамасыз ететін детекторлармен немесе фракция жинағыштармен байланысуы мүмкін. Градиентті сорғылардың енгізілуі бөлінуді одан әрі тездетіп, қолданылатын еріткіш мөлшерін азайтты.
Кеңейтілген төсенішпен жүретін адсорбция кезінде қатты фазалы толтырылған төсеніш емес, сұйылтылған төсеніш қолданылады. Бұл үлгіні дайындау кезінде кейбір тазарту қадамдарын жасамауға мүмкіндік береді. Мысалы, биоматериалдарды центрефугалау, не сүзу.
Қағаз хроматографиясы
нобай| Қағаз хроматографиясы Қағаз хроматографиясы - бұл хроматографиялық қағаздың жолағына үлгінің кішкене нүктесін не сызығын қою арқылы орындалатын әдіс. Қағаз еріткіштің аз мөлшері орналасқан контейнерге салынып, кақпақпен жабылады. Еріткіш қағаз бойымен көтерілгенде, үлгіні өзімен ала кетіп, оны қағаз бетіне жаяды. Қағаз целлюлозадан, полярлық заттан жасалған және қоспаның құрамындағы полярлы заттар целюлозамен әрекеттесіп, онымен байланысады, сондықтан тез тежеліп қалады. Ал полярлығы төмен заттар алдыға жылжи береді.
Жұқа қабатты хроматография (TLC)
Жұқа қабатты хроматография (TLC) - әртүрлі биохимиялық заттарды стационарлы және жылжымалы фазалар арасында тарату арқылы оларды бөлетін кеңінен қолданылатын зертханалық әдіс. Бұл қағаз хроматографиясына ұқсас. Алайда, бұл әдісте тегіс, инертті субстратқа жағылған кремнийлі гель, глинозем немесе целлюлоза сияқты адсорбенттің жұқа қабаты стационарлы фаза рөлін атқарады. TLC өте көп қолданыс тапты; бірнеше үлгіні бір қабатта бір уақытта бөліп алуға болады, дәрі-дәрмектердің деңгейі мен судың тазалығын сынақтан өткізу үшін де өте пайдалы. Айқас ластану ықтималдығы төмен, өйткені әр бөлу жаңа қабатта орындалады. Қағазбен салыстырғанда бұл әдіс жылдамырақ, жақсырақ бөледі, сандық талдауға келеді, әртүрлі адсорбенттерді таңдауға болады. Еріткішті аз қолданып, жақсы ажыратымдылықпен жылдам бөлу үшін өнімділігі жоғары TLC (HPTLC) қолдануға болады. Оған қоса, ертеректе хромосомаларды саралау үшін де TLC қолданылған, ол үшін олардың гельде жылжыған қашықтығын анықтайтын (бөлу бөлек саты болды).
Кеңейтілген төсенішпен жүретін адсорбцияылық хроматографиялық бөліну
Кеңейтілген төсенішпен жүретін хроматографилық адсорбция (EBA) бағаны көбіне биохимиялық бөлу процесстерінде қолданылады. Ол кеңейтілген төсеніштің төменгі жағындағы кеуекті бұғаттаушы тор астыдағы өзін-өзі тазарту функциясы бар қысымды теңестіруші сұйық таратушыдан, кеңейтілген төсеніштің жоғарғы бөлігіндегі кері шаю арқылы тазаланатын шүмек механизмінен тұрады.
Кеңейтілген төсенішпен жүретін адсорбцияылық хроматографиялық бөліну - тазартылмаған, лас үлгіден нәруыздарды тікелей бөліп алудың ыңғайлы және тиімді әдісі. EBA хроматографиясында алдымен нығыздалған төсеніш теңестіруші буфердің жоғары қарай ағынымен кеңейтіледі. Содан кейін еритін нәруыздардың, ластаушы заттардың, жасушалар мен жасуша қалдықтарының қоспасы кеңейтілген төсеніш арқылы жоғары қарай өтеді. Бізге қажет нәруыздар адсорбентке жабысады, ал ластаушылар ары қарай өтеді. Жоғары қарай ағынға элюция буферін жіберген кезде қажетті нәруыздар кеңейтілген төсеніштен десорбциялана бастайды, немесе, егер ағынды кері айдаса, бөлшектер тез төменге нығыздалады, кейін оларға адсорбцияланған нәруыздарды элюция буферінің көмегімен элюциялап алуға болады. Элюция үшін қолданылатын режим (кеңейтілген режим не нығыздалған режим) үлгінің сипаттамасына байланысты таңдалады. Элюциядан кейін адсорбент белгілі бір еріткішпен тазаланып, келесі қолдануға не сақтауға дайындалады.
Газ хроматографиясы
Газ хроматографиясы (GC), кейде газ-сұйық хроматографиясы деп те атайды (GLC) - жылжымалы фаза газ болып табылатын бөлу әдісі. Газды хроматографиялық бөлу әрқашан бағанда жүзеге асырылады, олар әдетте «толтырылған» немесе «капиллярлы» деп жіктеледі. Толтырылған бағандар - бұл газды хроматографияның қарапайым түрі, олар арзан әрі пайдалану оңай және көбінесе жеткілікті өнімділік береді. Капиллярлы бағандар әдетте әлдеқайда жоғары ажыратымдылық береді және қымбатқа түседі, әсіресе күрделі қоспалар үшін кеңінен қолданылады. Бағандардың екі түрі де адсорбент емес әрі химиялық инертті материалдардан жасалған. Тот баспайтын болат пен әйнек толтырылған бағандар жасауға, ал квартц пен балқытылған кремнезем капиллрлы бағандар жасауға қолданылады.
Газ хроматографиясы қатты немесе тұтқыр сұйық стационарлы фаза (көбінесе сұйық, кремний негізіндегі материал) мен жылжымалы газ (көбінесе гелий) арасындағы аналиттің таралу тепе-теңдігіне негізделген. Стационарлы фаза кіші диаметрлі (әдетте диаметрі 0,53 - 0,18 мм) әйнектен немесе ерітілген кремнийден жасалған түтікке (капиллярлық бағанның) немесе үлкен металл түтіктің (толтырылған бағанның) ішіндегі қатты матрицаға жабыстырылады. Ол аналитикалық химияда кеңінен қолданылады; GC-да қолданылатын жоғары температура биохимияда жиі кездесетін жоғары молекулалық массалы биополимерлер мен нәруыздарды зерттеуге жарамсыз етеді (себебі, жоғары температура оларды денатурациялайды), ол мұнай өнімдерін зерттеуде, экологиялық мониторинг және экологияны қалпына келтіру, өнеркәсіптік химия салаларында қолдануға қолайлы. Ол зерттеуші химия салаларында да кең қолданылады.
Сұйық хроматография
нобай| Препаративті HPLC аппараты Сұйық хроматография (LC) - жылжымалы фазасы сұйықтық болатын хроматографиялық бөлу әдісі. Оны бағанда да, жазықта да орындауға болады. Қазіргі кезде сұйық хроматография бағанды толтыруға өте кішкентай бөлшектерді пайдаланады және салыстырмалы түрде жоғары қысыммен жұмыс істейді, мұндай LC жүйелерін өнімділігі жоғары сұйық хроматография (HPLC) деп атайды.
HPLC-да үлгі үлкен қысымдағы жылжымалы фазаның әсерінен стационарлы фазамен (бөлшектер, кеуекті монолит, немесе кеуекті мембрана) толтырылған баған бойымен күштеп жылжиды. HPLC жылжымалы және стационарлы фазалардың полярлығына байланысты екі түрлі класқа бөлінген. Стационарлы фазаның жылжымалы фазадан гөрі полярлы болатын әдістері қалыпты фазалық сұйық хроматография (NPLC) және керісінше жылжымалы фаза көбірек полярлы болатын әдістері кері фазалық сұйық хроматография (RPLC) деп аталады. Мысалы, NPLC кезінде жылжымалы фаза ретінде толуол, стационар фаза ретінде - кремнезем қолданылуы мүмкін, ал RPLC - ға мысал су мен метанол қоспасы жылжымалы фаза фаза және C18 (октадецилсилил) стационарлы фаза болатын әдіс.
Төменде осы әдістің кейбір арнайы әдістері көрсетілген.
Суперкритикалық сұйықтық хроматографиясы
Суперкритикалық сұйықтықтық хроматографиясы - жылжымалы фазасы температура мен қысымның критикалық мәнінен асқан, не оған таяу сұйықтық болатын бөлу әдісі
Адсорбциялық хроматография
Міндетті түрде қатты стационарлы фаза қолданылады, ал жылжымалы фаза сұйық та, газ да болуы мүмкін. Еріген заттар қатты бөлшектердің бетіне адсорбцияланады. Адсорбция қаншалықты күшті болса, еріген зат соншалықты баған арқылы баяу жүреді.
Таралу хроматографиясы
Көбінесе газ хроматографиясы үшін қолданылады. Онда балқытылған кремнеземге адсорбцияланған сұйық стационарлы фаза қолданылады. Еріген заттар жылжымалы фаза мен стационарлы фаза арасында әртүрлі таралу коэффициенттерімен тепе-теңдікке келіп, соның арқасында олар әртүрлі жылдамдықпен қозғалады.
Ион алмасу хроматографиясы
Ион алмасу хроматографиясы (әдетте иондық хроматография деп аталады) зардтарына байланысты аналиттерді бөлу үшін ион алмасу механизмін қолданады. Ол әдетте бағандарда орындалады, бірақ ол жазықта да қолданылуы мүмкін. Ион алмасу хроматографиясында зарядталған қосылыстарды, соның ішінде аниондар, катиондар, аминқышқылдар, пептидтер мен нәруыздарды бөлу үшін зарядталған стационарлы фаза қолданылады. Кәдімгі әдістерде стационарлы фаза - ион алмасу шайыры, ол зарядталған функционалды топтармен жүктелген, бұл топтар қосылыстың кері зарядталған топтарымен әрекеттеседі де, оларды тежейді. Ион алмасу хроматографиясының екі түрі бар: Катион Алмасу және Анион Алмасу. Катион Алмасу хроматографияда стационарлы фаза теріс зарядталған, ал алмастырылатын ион - катион, ал Анион Алмасу хроматографияда стационар фаза оң зарядталған, ал алмастырылатын ион - анион. Ион алмасу хроматографиясы Жылдам нәруызды сұйық хроматография (FPLC) көмегімен нәруыздарды тазарту үшін жиі қолданылады.
Жақындық хроматографиясы
Жақындық хроматографиясы биомолекуланың металға жақындығын жиі қолданады (Zn, Cu, Fe және т.б.). Бағандар көбінесе қолмен дайындалады. Дәстүрлі жақындық бағандары қажетсіз биомолекулалардан үлгіні тазарту үшін дайындық қадамы ретінде қолданылады.
Алайда, жақындық хроматографиясының қасиеттерін қолданатын HPLC әдістері бар. Иммобилизацияланған металлға жақындық хроматографиясы (IMAC) жоғарыда аталған молекулалардың металға салыстырмалы жақындығын қолданып бөлуге пайдалы. Қажет жақындықты жасау үшін көбінесе бұл бағандарды әртүрлі металдармен толтыруға болады.
Өлшем бойынша бөлу хроматографиясы
Өлшем бойынша бөлу хроматографиясы (SEC), немесе басқаша гельден өту хроматографиясы (GPC) немесе гельмен сүзу хроматографиясы молекулаларды өлшеміне қарай бөледі (немесе гидродинамикалық диаметріне немесе гидродинамикалық көлеміне сәйкес). Кіші молекулалар ортаның кеуектеріне ене алады, сондықтан олар тежеліп, жылжымалы фазаның ағынынан шығарылады. Аналит молекулаларының өлшеміне байланысты олар кеуектерде әртүрлі уақыт тежеледі. Алайда, орташа кеуек өлшемінен үлкен молекулалар кеуектерге ене алмайды, сондықтан олар айтарлықтай тежелмейді; мұндай компоненттер бірінші болып бағаннан элюцияланады. Бұл әдетте ажыратымдылығы төмен хроматография әдісі, сондықтан көбінесе тазартудың соңғы сатысы болып табылады. Бұл әдіс әсіресе тазартылған нәруыздардың үшіншілік және төртіншілік құрылымын анықтау үшін пайдалы, себебі оны бастапқы ерітінді жағдайында жүргізуге болады.
Гидрофобты әрекеттесу хроматографиясы
Нәруыздар мен хроматографиялық матрица арасындағы гидрофобты әрекеттесуді нәруыздарды тазарту үшін пайдалануға болады. Гидрофобты әрекеттесу хроматографиясында матрица материалы гидрофобты топтармен алмастырылған. Бұл топтарға метил, этил, пропил, октил немесе фенил топтары кіреді. Тұздың жоғары концентрациясы болғанда, нәруыздардың бетіндегі полярлы емес бүйір тізбектер гидрофобты топтармен әрекеттеседі; гидрофобты эффект ерітіндінің иондық күшінің жоғарылауымен артады. Осылайша, үлгі бағанға полярлығы өте жоғары буферде түседі. Элюант әдетте тұз концентрациясы төмендетілген, жуғыш заттар концентрациясы жоғарлаған (олар гидрофобты әрекеттесуді бұзады) немесе рН өзгертілген судағы буфер болып табылады.
Жалпы, гидрофобты әрекеттесу хроматографиясы (HIC) үлгі рН өзгеруіне немесе өте күшті еріткіштерге сезімтал, ал жоғары тұз концентрациларына шыдамды болса тиімді болып табылады. Әдетте, талдау кезінде буфердегі тұздың мөлшерін өзгертіп отырады. 2012 жылы Мүллер мен Францреб ірі қара сарысуының альбуминін (BSA) қолдана отырып, төрт түрлі гидрофобты шайырдағы HIC-ға температураның әсерін сипаттады. Зерттеу температураны өзгертіп, BSA-ның матрицамен байланыс жақындығына әсерін зерттеді. Цикл температурасының 10-50 C болуы BSA-ны матрицадан шайып шығуға жеткіліксіз екенін, дегенмен баған аз ғана рет қолданылса өте тиімді екені анықталды. Температураны өзгерту арқылы әсер ету мүмкіндігі зертханаларға тұзды сатып алу шығындарын азайтуға және ақшаны үнемдеуге мүмкіндік береді.
Егер тұздың жоғары концентрациясы мен температураның өзгерісін болдырмау қажет болса, өте гидрофобты бәсекелес затты қолдануға болады. HIC-дің тұзға тәуелсіз әдісі деген атпен белгілі бұл әдіс Адамның G иммуноглобулинін (IgG) тікелей қан сарысуынан жеткілікті шығыммен бөлуге мүмкіндік берді. IgG-ды матрицадан ығыстыру үшін бәсекелес ретінде бета-циклодекстринді пайдаланды. Бұл тұзға сезімтал үлгілерді HIC арқылы бөлуге мүмкіндік ашады, өйткені тұздың жоғары концентрациялары нәруыздарды тұндырады. нобай| [[Гданьск технологиялық университеті|Гданьск Технология Университетінің химия факультетінде орналасқан Екі өлшемді GC\GC\TOFMS хроматографы. Гданьск, Польша, 2016]]
Екі өлшемді хроматография
Кей жағдайларда бір бағанды пайдалану күрделі үлгілердегі аналиттерді анықтау үшін жеткілікті селективтілік бере алмайды. Екі өлшемді хроматография біріншісінен физика-химиялық қасиеттері ерекшеленетін екінші бағанды пайдалану арқылы керек шыңдардың ажыратымдылығын арттырады. Екінші бағандағы қатты тіректе тежелу механизмі бірінші бағаннан өзгеше болғандықтан, бір өлшемді хроматографиямен ажыратылмайтын қоосылыстарды екі өлшемді хроматография арқылы бөліп алуға болады. Сонымен қатар, екінші өлшемдегі бөлу бірінші өлшемге қарағанда тезірек жүреді.
Екі өлшемді TLC бөлудің мысалы - төртбұрышты тақтайшаның бір бұрышынан үлгіні бір еріткішпен бөліп, кейін ауамен кептіріп, содан кейін тақтайшаны 90° айналдырып, екінші еріткіште қайта бөлу.
Екі өлшемді хроматографияны GC немесе LC арқылы бөлуге де қолдануға болады. Бұл бөлу әдісін орта бөлігін кесіп алу тәсілі арқылы қолдануға болады, ол үшін бірінші өлшемнің бойынан белгілі бір аймақтар екінші өлшем бойынша бөлу үшін таңдалады да, тек солар ған екінші рет бөлінеді. Екі өлшемді хроматографияда керісінше барлық аналиттерді екінші өлшемге жіберуге де болады.
Симуляцияланған қозғалмалы төсеніш хроматографиясы
Симуляцияланған қозғалмалы төсеніш (SMBC) әдісі - өнімділігі жоғары сұйық хроматографиясының бір түрі; бұл әдіс басқа жолмен бөлінуі қиын немесе бөлінуі мүмкін емес бөлшектер мен химиялық қосылыстарды бөлуге қолданылады. Бұл жоғары өнімді бөліну клапан-бағандық қондырғы арқылы жүзеге асырылады. Бұл қондырғы арқылы стационарлы фазаны шектеусіз ұзартуға болады. Препаративті хроматографияда қолданылатын қозғалмалы төсеніш әдісінде енгізу және аналиттердің шығарылуы бір уақытта және үздіксіз болады, бірақ үздіксіз қозғалатын төсенішпен туған қиындықтарға байланысты, симулцияланған қозғалмалы төсеніш әдісі ұсынылды. Төсенішті жылжытудың орнына симуляцияланған қозғалмалы төсеніш әдісінде үлгіні енгізу және аналиттердің шығу позициялары үнемі өзгеріп отырады, бұл төсеніш жылжып жатқандай әсер береді. Шынайы қозғалмалы төсеніш хроматографиясы тек теориялық түсінік болып табылады. SMBC тек оның симуляциясы. Бұған бір-біріне жалғанған бірнеше бағандарды және үлгіні мен еріткішті беретін, сонымен қатар кез-келген бағанның тиісті орындарынан аналит пен қалдықтарды шығаруды қамтамасыз ететін, онымен қоса, бірдей уақыт аралықтарында үлгі мен еріткішті қарама-қарсы бағытта беріп, аналит пен қалдықтарды шығару позицияларын сол уақытта өзгерте алатын күрделі клапан қондырғыларын қолдану арқылы қол жеткізілді.
Пиролизді газ хроматографиясы
Пиролиз-газ хроматографиясы-масс спектрометрия (Пиролиз/GC/MS) - үлгіні кіші молекулаларға қыздыру арқылы ыдыратып, газ хроматографиясымен өнімдерді бөліп, масс спектрометриясын қолдана отырып оларды анықтайтын химиялық талдау әдісі.
Пиролиз - бұл инертті атмосферада немесе вакуумда материалдардың термиялық ыдырауы. Үлгіні платина сымымен тікелей байланыстырып немесе кварц түтікке үлгіні салып, 600-1000 °C дейін тез қыздырады. Мақсатына байланысты одан да жоғары температура қолданылуы мүмкін. Пиролизде қыздырудың үш түрлі әдісі қолданылады: изотермиялық пеш, индуктивті қыздыру (Кюри Пойнт филаменті) және платина филаменттерін қолданып резистивті қыздыру. Ірі молекулалар өздерінің ең әлсіз нүктелерінде үзіліп, кішірек, ұшқыш бөлшектер түзеді. Бұл фрагменттерді газ хроматографиясымен бөлуге болады. Пиролиз/GC/MS хроматограммалары әдетте күрделі, өйткені ыдырау өнімдерінің көптеген түрлері қалыптасады. Деректер материалды дайын ақпаратпен сәйкестендіру үшін немесе GC/MS деректері арқылы жеке бөліктерді зерделеп, құрылымдық ақпарат алу үшін қолданылуы мүмкін. Полярлы бөлшектердің ұшқыштығын жоғарылату үшін әртүрлі метилдеуші реагенттерді пиролиз алдында үлгіге қосуға болады.
Арнайы пиролизерлерден басқа, қатты және сұйық үлгілердің пиролизін тікелей қыздыруды қамтамасыз ететін Бағадарламаланатын Температуралы Буландырғыш (PTV) инжекторларының ішінде жасауға болады, олар үлгіні тез (30°C/с-қа дейін) 600–650°C дейін қыздыра алады. Бұл кейбір пиролиз процесстері үшін жеткілікті. PTV-дің негізгі артықшылығы - арнайы құралды сатып алудың қажеті жоқ және пиролизді күнделікті GC талдауындай жасауға болады. PTV үшін қарапайым GC-дың кварцты инлет лайнерлерін пайдалануға болады. Бұл әдіс арқылы сандық мәліметтерді алуға болады, сонымен қатар PTV инжекторының ішінде деривизация да жасауға болатындығы жариялануда.
Қері ағымды хроматография
нобай| HPCCC жүйесінің мысалы Кері ағымды хроматографи (CCC) - сұйық-сұйық хроматографияның бір түрі, мұнда стационарлы да, жылжымалы фаза да сұйықтық болып табылады.CCC құралы бобинге оралған ашық түтіктен тұратын бағанды қажет етеді. Бобин екі осьті (кардиоид бойымен) айналмалы қозғалыста, бұл әр айналу кезінде бағанға әсер ететін ауыспалы ауырлық күш өрісін тудырады. Бұл қозғалыстың әсерінен бағанда бір айналым кезінде бір таралу қадамы жүреді, және пайдаланылатын екі сұйық фазаның арасындағы таралу коэффициентіне байланысты компоненттер бөлінеді. Бүгінгі таңда CCC-дың көптеген түрлері бар. Оларға HSCCC (Жылдамдығы жоғары кері ағымды хроматография) және HPCCC (Өнімділігі жоғары кері ағымды хроматография) жатады. HPCCC - қазіргі уақытта қол жетімді аспаптардың ең соңғы және ең жақсы нұсқасы.
Периодты кері ағымды хроматография
Кері ағымдық хроматографиясынан айырмашылығы, периодты кері ағымды хроматография (PCCC) қатты стационарлы фазаны және сұйық жылжымалы фазаны қолданады. Осылайша, ол кәдімгі CCC-ге қарағанда кәдімгі жақындық хроматографиясына ұқсас. PCCC бір-біріне қосылған бірнеше бағандарды пайдаланады. Бұл режим осы қатардағы бірінші бағанды шайыр толық қаныққанға дейін бағаннан өтіп кететін өнімді жоғалтпай артық жүктеуге мүмкіндік береді. Өтіп үлгерген өнім келесі бағандарда тежеледі. Келесі қадамда бағандар бір-бірінен ажыратылады. Бірінші баған шайылып, элюцияланады, ал келесі бағандар жүктеледі. Бірінші баған қайта тепе-теңдікке келген кезде, ол жүктеме ағынына соңғы баған ретінде қайта енгізіледі. Содан кейін процесс циклді түрде жалғасады.
Хиралды хроматография
Хиралды хроматография стереоизомерлердің бөлінуін қамтиды. Энантиомерлер жағдайында бір-бірінің үш өлшемді айна кескіндері болуынан басқа бұл молекулалардың химиялық немесе физикалық айырмашылықтары жоқ. Кәдімгі хроматография немесе бөлудің басқа процестері оларды бөлуге қабілетсіз. Хиралды бөліну үшін мобильді фаза не стационарлы фаза хиралды болуы қажет, бұл аналитттер мен жылжымалы не стационарлы фазалар арасында әртүрлі жақындық тудырады. Қазіргі кезде, NPLC-ға да, RPLC-ға да HPLC хиралды бағандары (хиралды стационарлы фазамен) қол жетімді.
Сулы қалыпты фазалық хроматография
Сулы қалыпты фазалық хроматография (ANPC) кәдімгі қалыпты фазалық элюциямен сипатталады (яғни жылжымалы фаза стационарлы фазадан едәуір аз полярлы), бірақ ерекшелігі, мұнда су жылжымалы фазалық еріткіш жүйесінің құрамдас бөлігі болып табылады. Ол гидрофильді әрекеттесу сұйықтық хроматографиясынан (HILIC) ерекшеленеді, себебі тежелу механизмі таралуға емес, адсорбцияға негізделген.
Ажыратымдылық және өнімділік
Еріген зат баған бойымен қозғалған кезде ол гаусс қисығына ұқсас болып жайыла бастайды, оның тежелу уақыты ұзарған сайын, қисықтың ені өсе береді. Жалпы алғанда бұл қисықты келесі теңдеумен сипаттауға болады: Мұндағы C - концентрация, t - уақыт, D - Фик заңдарындағы диффузия коэффициенті, x - баған басының шыңнан қашықтығы, m - белгілі бір константа.
Көріп тұрғанымыздай, бұл гаусс қисығының орташа квадраттық ауытқуы:
Гаусс қисығының теңдеуінен қорытсақ, шыңның түбіндегі ені w=4\sigma ал шыңның жарты биіктігіндегі ені екені анықталады.
Хроматографияда, екі шыңның бір-бірінен ажыратылымдылығы компоненттердің тежелу уақыттарының айырымының шыңдардың орташа еніне қатынасы ретінде анықталады: мұндағы t'_R және t_R сәйкесінше бірінші және екінші компоненттің тежелу уақыттары, w', w сол компоненттерге сәйкес шыңдардың түбіндегі ені.
Егер шыңды Гаусс қисығы ретінде қарастырсақ, онда мұндағы t'_R және t''_R сәйкесінше бірінші және екінші компоненттің тежелу уақыттары, сол компоненттерге сәйкес шыңдардың жарты биіктігіндегі ені.
Теориялық табақтардың саны - баған бойына қанша табақ сиятындығы, оны анықтау үшін: мұндағы N - теориялық табақтар саны - хроматографияның өнімділігі, w_L - компоненттің жайылған ұзындығы.
Бұл түрде теңдеуді қолданған ыңғайсыз. Байқайтын болсақ, бұл шама өлшем бірліксіз, сондықтан біз ондағы мәндерді хроматограммадағы мәндермен алмастыра аламыз: мұндағы w - хроматограммадағы уақытпен өлшенген шыңның ені, w_{1/2} - хроматограммадағы шыңның жарты биіктігіндегі уақытпен өлшенген ені.
Өнімділігі жоғары сұйық хроматографиядағы теориялық табақтың биіктігінің ағын жылдамдығына тәуелділігі Ван Деемтер теңдеуімен сипатталады. Бұл теңдеу аксиалды диффузияны, бойлық диффузияны және жылжымалы фаза мен стационарлы фаза арасындағы масса ауысымдарының кинетикасын ескеретін үшмүше болып табылады: мұндағы H - табақ биіктігі, A - адсорбенттің толтыруының идеал емес болуынан туатын аксиалды диффузияны ескеретін мүше, B- дисперсияны тудыратын бойлық диффузияны ескеретін мүше, u_x - ағынның сызықтық жылдамдығы C - тепе-теңдік күйге баяу жетудің әсерінен туатын жайылуды ескеретін мүше.
Ашық түтікті бағандарда аксиалды диффузия мөлшері өте аз, себебі онда бағанды толтырып тұрған адсорбент жоқ. Сондықтан да ашық түтікті бағандар үшін A=0 деп алынады.
Бір біріне жақын орналасқан екі шыңның ажыратымдылығын Пурнелл теңдеуінің көмегімен де есептеуге болады: мұндағы N - көбірек тежелген шың (тежелу уақыты көбірек) бойынша өнімділік, \alpha - осы екі шыңның салыстырмалы тежелуі, k_2 - көбірек тежелген шыңның тежелу коэффициенті.
Дереккөздер
Санат:Хроматография Санат:Аналитикалық химия
Плазмотрон
Плазмотрон - төменгі температуралы плазманы алуға арналған газ разрядты құрылғы.
Дереккөздер
Санат:Физика
Ингар
Ингар — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Иванов облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Таха өзенінің оң жағалауынан 5,8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Кострома қаласынан Унжа өзенін қоспағанда Горьков су торабына (Горьков суқоймасына) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Көктал ауылдық округі (Ақмола облысы)
Көктал ауылдық округі — Ақмола облысы Целиноград ауданында болған әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Көктал, Қажымұқан, Қоянды, ЛПУ-10, Райавтодор, Талапкер ауылдары және №96-темір жол айрығы кірді. Орталығы – Көктал ауылы болды. 2000 жылы Көктал, ЛПУ-10, Райавтодор ауылдары Астана қаласына қосылғаннан кейін, сол жылы округтегі қалған ауылдардан Талапкер ауылдық округі құрылды.
Халқы
1999 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 5406 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Целиноград ауданының таратылған ауылдық округтері
Гордя-Шор
Гордя-Шор — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нямдо-Ю өзенінің оң жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Ат бекіту
Ат бекіту - мініс атын күндіз немесе түнде отқа қойғанда, алысқа ұзап кетпеу үшін және ұры-қарыдан сақтануға байланысты аттың қозғалысын шектейтін тәсілдердің атауы. Осыған байланысты арнайы құралдар пайдаланылады. Олар арнайы қайыстан, мықты арқаннан соңдай-ақ, темір шынжырдан жасалады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Вила-Франка (Виана-ду-Каштелу)
Вила-Франка (Виана-ду-Каштелу) (Vila Franca (Viana do Castelo)) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Виана-ду-Каштелу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 824 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,01 км² шамасында. Халық тығыздығы — 202,4 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Саяси билік
Саяси билік
Саяси билік - таптық, топтық, жеке адамның саясатта тұжырымдалған өз еркін жүргізу мүмкіндігін білдіреді. Саяси билік адамзат тарихының барлық кезеңдерінде болған. Саяси билік тек мемлекеттік аппарат арқылы ғана емес, сонымен бірге партиялар, кәсіподақтар, халықаралық ұйымдар сияқты саяси жүйенің басқа элементтері арқылы да жүргізіледі.
Принциптері
Саяси билік принциптері - легитимдік принципі, қорғау принципі, ұтымдылық принципі, сыр бермеу принципі.
Әдістері
Саяси билік әдістері - саяси билікті жүзеге асыру құралдары мен түрлері. Құқық, бедел, сендіру, дәстүр, алдап-арбау, зорлау, күштеу арқылы жүзеге асырылады.
Саяси биліктің легальдылығы
Саяси биліктің легальдылығы - басқару түрінің зандық негізі, яғни оның құқықтығының барлық тұрғындармен мойындалуы. Кейбір саяси жүйелерде билік легальды болғанымен, легитимді болмауы мүмкін. Мысалы, отар мемлекеттердегі метрополия билігі. Ал, тұрғындардың басым көпшілігінің қолдауымен жүзеге асқан революциялық төңкерістен кейінгі жағдайда билік легитимді, бірақ легальды емес.
Саяси биліктің легитимділігі
Саяси биліктің легитимділігі - халықтың келісіміне негізделген әрі заңмен, ережелермен, дәстүрмен анықталған билік сапасы. Легитимдік дегеніміз - халықтың үстемдік етіп отырған саяси билікті қолдауы, оның заңдылығы мен шешімдерін растауы.
Демократиялық жағдайда мемлекеттік билік легитимді болуы үшін келесі екі шарт орындалуы қажет: Немістің көрнекті ғалымы М. Вебер билік басына келудегі легитимдіктің мінсіз түрлері ретінде үш үлгісін көрсеткен:
Саяси биліктің маңызды қырлары
Саяси биліктің маңызды қырлары:
Саяси билік ресурстары
Саяси билік ресурстары - субъекті мақсатына сәйкес билік объектісіне ықпал етуді қамтамасыз ететін барлық құралдар. Олар: экономикалық, әлеуметтік, ақпараттық, күштеу, демографиялық. Экономикалық - қоғамдық және жеке өндіріске және пайдалануға қажетті материалдық құндылықтар, ақша, пайдалы қазбалар, техника, т.б. Әлеуметтік - әлеуметтік құрылымдағы орынды, әлеуметтік мәртебені жоғарылату немесе төмендету қабілеттілігі. Ақпараттық - білім мен ақпарат, сонымен бірге оларды алу және тарату: ғылым және білім институттары, БАҚ, т.б. Күштеу - бұл қару, күшті қолдану аппараты, осы мақсатта арнайы дайындалған адамдар тобы. Мемлекетте оның ядросын әскер, полиция, қауіпсіздік органдары, сот, прокуратура құрайды. Демографиялық - адамның өзі басқа ресурстарды құрушы әмбебап ресурс ретінде қызмет етеді.
Саяси билік субъектілері
Саяси билік субъектілері - іс-әрекетті жасаушы, объекті өзгертуші жеке адам, әлеуметтік топ, тап, партия, мемлекетті айтады. Саяси билікті жүзеге асыру үшін арнайы ұйымдар мен ме- кемелер құрылып, субъект оларға өкілдік береді. Олар билікті қолданушы, қорғаушы, "иелік етуші" болып есептеледі. Басқа сөзбен айтқанда, субъект билікті "иелік етушілер" арқылы жүргізеді.
Дереккөздер
Санат:Саясат
600 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:600 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:600 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Феррьере
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2012 адамды құрайды. Халық тығыздығы 11 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 179 км² шамасында. Пошта индексі — 29024.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Минералогиялық талдау
Минералогиялық талдау Тау жыныстары мен кендердің минералдық құрамын сан және сапа тұрғысынан талдау.
Актюба (Шошка тармағы)
Актюба — Ресейдегі өзен. Орынбор облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шошка өзенінің оң жағалауынан 37 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Орск қаласынан Сакмара өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орынбор облысы өзендері
Сенбі
Сенбі — аптаның алтыншы күні, жұма мен жексенбі тәуліктерінің арасындағы тәулік.
Атауы парсы тілінен енген. «Шембе» сөзінің төркіні Орта Шығыс халықтарының көне тілдерінде жатыр. Шумерше «шамму» — күн, көне еврей тілінде «хамму» — аспан, көне сирия тілінде «шәмші» — күн, арабша да «әш-Шәмсі» деп беріледі.
Дереккөздер
Санат:Апта күндері
Гильфи Сигурдссон
Гильфи Тоур Сигурдссон (Gylfi Þór Sigurðsson; 8 қыркүйек 1989, Хабнарфьордюр, Исландия) — исландиялық футболшы, «Эвертон» футбол клубы мен Исландия құрамасының жартылай қорғаушысы.
2016 жылы Еуропа чемпионатына, 2018 жылы әлем чемпионатына қатысты.
Сілтемелер
Санат:Исландия футболшылары Санат:Хабнарфьордур ФК ойыншылары Санат:Брейдаблик ФК ойыншылары Санат:Рединг ФК ойыншылары Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойыншылары Санат:Эвертон ФК ойыншылары Санат:Суонси Сити ФК ойыншылары Санат:Исландия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Жарылғасов атындағы көше (Алматы)
Жарылғасов атындағы көше. Көшеге Исатай Тайманов бастаған ұлт-азаттық қозғалысқа қатысқан ақын әрі батыр Шернияз Жарылғасовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 27.11. 1963 №402 шешімі) берілген. Шернияз Жарылғасұлы (1806-1867) Ақтөбе облысының Орал ауданында дүниеге келген.
Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Чапаев көшесі. Көшенің ұзындығы - 1550 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Қарабұлақ тауы
Қарабұлақ – Арқарлы тауларының солтүстік-шығысындағы тау.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Қаражал қалалық әкімдігіне қарасты аумақта, Сарыби мен Қарасай өзендерінің аралығында. Абсолюттік биіктігі 600 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 6 км-ге созылып жатыр, енді жері 4 км шамасында.
Жер бедері
Оңтүстік беткейі тіктеу, солт-не қарай еңістеніп жазыққа ұласады. Таудың түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Етегінде Итауыз құдығы орналасқан.
Өсімдігі
Аласа таудың карбонатты қоңыр топырағында жусан, боз, селеу, т.б. далалық өсімдіктер өседі.
Дереккөздер
Санат:Ұлытау ауданы таулары
Поповци (Габрово облысы)
Поповци (Поповци) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 535 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5345. Телефон коды — 06714. ЕКАТТЕ коды — 57675.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Тұщыландырғыш
Тұщыландырғыш - ішер суды тұщыландыратын құрылым. Тазартқыш тұщыландырғыштар көмегімен дүние жүзінде тұщыландыратын судың 96 пайызына жуығы алынады, олар бір және көп сатылы болып шығарылады.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Жүнісұлы Ахмет
Жүнісұлы Ахмет (20.6.1926, Шығыс Қазақстан облысы Ақсуат ауданы Қызылтас ауылы - 2.4.1998, Алматы) - жазушы, журналист, этнограф. ҚХР, Үрімжі қаласындағы педагогикалық институтты бітірген (1947). 1947 - 1961 жылдары Шыңжаң әлкелік "Шұғыла" журналының бас редакторы қызметін атқарған. Жүнсісұлының алғашқы әңгімелері елуінші жылдардан бастап жарық көрген. Шыңжаң баспасынан шыққан әңгімелер жинағы қытай, ұйғыр тілдеріне аударылған. Қазақстанға 1961 жылы оралғаннан кейін Шығыс Қазақстан облысы Ақсуат ауылынданда орта мектепте ұзақ жылдар мұғалім, 1995 - 1997 жылы "Ана тілі" газетінде қызмет істеген.
Шығармалар: “Жанасыл”, “Әңгімелер мен повестер”,1964; “Өмір іздері”,Әңгімелер мен повестер, 1971; Аласапыран кез. Әңгімелер мен повестер, 1978; Жолаушы. Әңгімелер мен повестер, 1978; Ақжелең. Әңгімелер, 1987; Екі ошақтың түтіні. Повестер мен әңгімелер, 1998; Пәниден бакиға дейін, Әдет-ғұрып әліппесі, 2001;
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Альтавилла-Монферрато
Альтавилла-Монферрато (Altavilla Monferrato) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Алессандрия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 492 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 44 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 15041.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Giulio di Orta.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Посуэло-де-Калатрава
Посуэло-де-Калатрава (Pozuelo de Calatrava) — Испаниядағы қала. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Сьюдад-Реаль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампо-де-Калатрава ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3064 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 99.67 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сьюдад-Реаль елді мекендері
Артиллерия сайманы
Артиллерия сайманымен  - 20 мм-ден аз емес калибры және кез келген ұңғылы дәрiмен атылатын қару.
Классификация
Әрекет ету қағидаты кез келген артиллерия саймандарында бiрдей: жау және оның заттық бөлiгiнiң ұтылуы үшiн қолайлы снаряд лақтыратын зарядтың жану құрастыратын кеңейтiлетiн оқ-дәрiлi газдарынан қысым күшi арқылы дiңгектен итерiп шығарады. Артиллерия саймандары тiптен әр түрлi белгiлер бойынша алуан түрлi классификациясы болады.
Муттенц
250px|thumb|Картада орналасуы Муттенц (Muttenz) — Швейцарияның Базель-Ланд кантонында орналасқан қала. Арлесхайм округінің құрамына кіреді.
Артиллерия сайманы
Әскери көлiк құралда монтировка бойынша
Санат:Артиллерия
Муттенц
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 096 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16.64 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2770, пошта индексі — 4132.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базель-Ланд елді мекендері
Тері-терсек
Тері-терсек - терінің шикізаттық түрі. Тері-терсекке өндеп, пайдалануға жарайтын мал, жабайы жануарлар, аң терілері жатады.
Дереккөздер
Санат:Мал шаруашылығы
Старые Тлявли
Старые Тлявли — Башқұртстанның Шаран ауданындағы ауыл, Базгиев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 341 адамды құрады. Пошта индексі — 452639, ОКАТО коды — 80258810004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Әбу Насыр Әл-Фараби
Әбу Насыр Әл-Фараби (أبو نصر محمد الفارابي; Әбу Насыр Мұхаммад ибн Мұхаммад Тархан ибн Узлағ әл-Фараби ат-Турки; 870 – 950 ж. ш.) — әлемге әйгілі ойшыл, пәлсапашы, әлеуметтанушы, математик, физик, астроном, ботаник, лингвист, логика, музыка зерттеушісі. Отырар қаласында туған.
Шығармашылық жолы
Әбу Насыр Әл-Фараби — түркі ойшылдарының ең атақтысы, ең мәшһүрі, “Әлемнің 2-ұстазы” атанған ғұлама. Оның заманы “Жібек жолы” бойындағы қалалардың, оның ішінде Отырардың экономикасы мен мәдениетінің дамыған кезіне дәл келеді. Әбу Насыр Әл-Фараби Орта Азия, Парсы, Ирак, араб елдері қалаларына жиһанкездік сапарлар жасап, тез есейді. Ол жерлерде көптеген ғұламалармен, ойшыл-ақындармен, қайраткерлермен танысып, сұхбаттасты. Тарихи деректер бойынша 70-ке жуық тіл білген. Өздігінен көп оқып, көп ізденген ойшыл философия, логика, этика, метафизика, тіл білімі, жаратылыстану, география, математика, медицина, музыка салаларынан 150-ге тарта трактат жазып қалдырды. Шығармаларында көне грек оқымыстыларының, әсіресе, Аристотельдің еңбектеріне талдау жасады (Аристотельдің “Метафизика”, “Категория”, “Бірінші және екінші аналитика” сияқты басты еңбектеріне түсіндірмелер жазған). Арабтың атақты ғалым-географы ибн-Хаукал өзінің “Китаб Масалик уә мамалик” атты еңбегінде және 13 ғасырлырда өмір сүрген ибн-Халликан өзінің “Уфиат әл-аиан фи әл-Заман” атты еңбегінде Әбу Насыр Әл-Фарабидің арғы аталарының аттары (Тархан, Ұзлақ) таза түркі тілінде келтірілген. Болашақ ғалым алғашқы сауатын туған жерінде өз тілімен ашса да, 12 — 16 жас шамасында керуенге ілесіп, білім іздеп Бағдатқа кетеді. Әбу Насыр Әл-Фараби дүниеге келгенге дейін 126 жыл бұрын түркілердің үлкен мәдени орталығы болған Фараб қаласы бейбіт жолмен ислам дінін қабылдаған болатын. Ол кез санасы ашық әрбір мұсылманға ислам діні ғылымымен шұғылдануды парыз еткен. Осы кезден бастап Әбу Насыр Әл-Фараби араб тілді ғалым болып есептеле бастады.thumb|200px|Әл-Фарабидің «Китаб Ихса' әл-'улум» («Ғылымдар энциклопедиясы») кітабының Кремоналық Жерар аударған латынша нұсқасы.|солғаҚасиетті Құран Кәрім тек діни қағидалар жинағы ғана емес, сонымен қатар талай ілімнің құпия кілтін бойына бүккен ғаламдық кітап болғандықтан, Әбу Насыр Әл-Фараби бүкіл ислам ғалымдарына парыз болған — иджтихад (ойлау қабілетінің шыңына жету үшін беріле еңбек ету) және муджтахид (иджтихадпен шұғылданған адамның өз жаңалықтарын Құран Кәрім мен Хадис Шариф — парыз-сүннет амалдарына негіздеп отыруы) жолына түскен. Кеңес өкіметі тұсында атеистік идеологиканың ықпалымен әл-Фараби діннен тыс ғалым ретінде көрсетілді. Әйтсе де оның ислам бірлігін сақтауға қосқан зор үлесі туралы мынадай дерек сақталған. Тегі түркі болып табылатын баһадүр қолбасшы Мұхаммед Ихшид ибн Тұғыт Әмір ислам жолын бұзған “қармат” елін талқандаған соң, Әбу Насыр Әл-Фарабимен кездеседі. Меккеге барар жолды кесіп “қажылық” жасауға мұрша бермеген қарматтардың жеңілгеніне қуанған Әбу Насыр Әл-Фараби іштей “қажылық” етуге ниет етіп, араб халифының саид-задаларымен әңгімелеседі. Осы әңгімеде ғалым ислам бірлігін сақтау үшін мазһабтар арасын жақындастыру керек деген ой айтып, өзінің араб, парсы және түркі нәсілдері арасындағы алауыздықтарды жоюға күш салып жүргендігін мәлімдейді. “Бабалардан қалған өсиетте түркі халқы әділетшіл делінген еді. Сол сөздің ақиқаттығы мен әділеттілігіне енді көз жеткізіп отырмыз” деп Саид-задалар Әбу Наср Әл-Фарабидің қолын құрметпен қысады.