cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мулхақат әс-сурах
Шығармада тек шайқылардың өмірін сипаттайтын күлдіргі әңгімелер және басқа бірде-бір жазба деректерде кездеспейтін тарихи мәліметтер көп. “Мулхақат әс-сурахтың” Қарахан әулеті жайлы тарауы өте құнды. Онда бұл әулеттің Қашғар тармағының генеалогиясы мен Алмалықта 13 ғ-да билік еткен түрік әулеті туралы егжей-тегжейлі жазылған. Моңғол хандары мен олардың серіктері жайлы қызықты деректер бар. “Жете” (кейбір тарихшылар 15 – 16 ғ-ларда Моғолстан халқын осылай атаған) термині алғаш рет осы шығармада кездеседі. “Мулхақат әс-сурахтың” екі кітабы (толық емес) Ресей Ұлттық ғылым академиясының Шығыстану институты Санкт-Петербург бөлімшесінің қолжазба қорында сақтаулы.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Сан-Томе (Риу-Гранди-ду-Норти)
Сан-Томе (Риу-Гранди-ду-Норти) (São Tomé) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатында орналасқан. Агресте-Потигуар мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Борборема-Потигуар экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Холден Кеффер Хартлайн
Холден Кеффер Хартлайн (Haldan Keffer Hartline, 22 желтоқсан 1903, Блумсберг — 17 наурыз 1983, Фоллстон) — америкалық физиолог және нейробиолог, «Көздегі бастапқы биологиялық және химиялық процестерге қатысты көрнекі жаңалықтары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1967 жылғы лауреаты (Рагнар Гранитпен және Джордж Уолдпен бірге).
Сілтемелер
Санат:Пенсильванияда туғандар Санат:Мэрилендте қайтыс болғандар Санат:АҚШ нейробиологтары Санат:АҚШ физиологтары Санат:XX ғасыр биологтары Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері
Орташа Яру-Яха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Таз өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасынан Енисей шығанағы су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері
Тұт
Биіктігі 16 – 35 м, ағаштың тармақталған ең жоғарғы бөлігі шар сияқты, өте тығыз болады. Жапырақтары – жібек көбелегінің негізгі қорегі, пішіні жұмыртқа тәрізді, шеті қалақты, бөбешік жапырақшалары ерте түседі. Негізінен қос үйлі, кейде бір үйлі, гүлі жапырағымен бірге шығады, дара жынысты, сырға тәрізді гүлшоғырына топталған. Тұқымынан, ал мәдени өсіргенде қалемше, сұлатпа өркендері арқылы көбейтіледі. Жемісі – ұсақ сүйекшелер, таңқурай мен қарақаттың жемісіне ұқсайды. Дәмі қышқылтым-тәтті, құрамында 10%-дай қант болады. Оны жас күйінде жейді, тағамға, шарап дайындауға, ағашы құрылысқа, т.б. пайдаланылады, өсімдік тінінен мықты талшық алынады. Табиғи жағдайда 200, кейде 300 – 500 жылдай өмір сүреді. Қазақстанда 2 түрі: ақ Тұт (М. alba) және шах Тұты (М. nіgra) қолдан өсіріледі.
Өсімдік туралы
Тұт ағашы – тұт тұқымдасына жататын ағаш. 10-16 түрі Азияның, Африканың, Солтүстік Американың тропикті және жылы субтропикті аймақтарында таралған. Биіктігі 10-15 метр. Діңінің түсі қоңырқай қызғылт. Жарықты жақсы көреді, құрғақшылыққа төзімді. Жапырақтары қарапайым, жиектері аратісті. Жидегі – күрделі құрылысты, сүйекшелердің бірігуінен тұрады, тәтті әрі жағымды иісі бар. Тұт ағашы тәтті, адам ағзасына пайдалы жемісімен ғана бағалы емес, сонымен қатар тұт ағашының жапырағы да бағалы, себебі жібек құрты тұт ағашының жапырақтарын жеп жібек матасының жібін береді. Қытай мыңдаған жылдар бойы тұт ағашынан жібек өндіруді құпияда сақтаған. Үш мың жылдан астам уақыт жібек өнімі тек Қытайдан ғана экспортқа жөнелтіліп жатты. Оларда әлі күнге дейін жібек құпиясын ашқан адамға өлім жазасы бар. Құпия толықтай ашылмағанымен, кейіннен жібек өндірісі Жапония, Үндістан, Орта Азия елдеріне ойыса бастады. Ерте кезден бастап Орта Азияның халықтары тұт ағашынан музыка аспаптарын жасаған. Тұт ағашынан жасалған аспаптар бағалы болып саналған. Тұт ағашының орташа өмір сүру мерзімі 200 жыл, кейбір түрлері 300-500 жылға дейін өмір сүреді. Иерихонда өсіп тұрғанына 2000 жыл болған әйгілі тұт ағашы бар екен.
Қолданылуы
Қазақстанның жылы оңтүстік аймақтарында тұт ағашының екі түрі; ақ тұт (Morus alba L) және қара тұт (Morus nigra L) өседі. Бұл екі тұт ағашының айырмашылығы жидегінің түсінде. Ақ тұт ақ жидек береді, қара тұт қара жидек береді. Екеуінің жемісі де өте тәтті, жұмсақ, нәзік хош иісті. Жемісінің ұзындығы – 2-3 см, ені – 1-2 см. Шілде айында піседі. Құрамында сахароза, фруктоза, эфир майы, минералды заттар, илік және бояу заттар, органикалық қышқылдар, дәрумендер бар. С дәрумені көп мөлшерде болады. Емдік мақсатта тұт ағашының жемісі, жапырағы, діңінің қабығы қолданылады. Жапырағының шырыны қарақұрттың шаққанына, тіс ауруына, ауыз қуысы уылғанда көмектеседі. Тұмау, қант диабеті, көз аурулары кезінде өте пайдалы және сауықтырғыш қасиетке ие. Жемісінен сусын, шырын алуға болады. Қазіргі кезде тұт ағашының жалғанбалы декоративті түрі көгалдандыруда пайдаланылады. Бақшаларда өсіреді. Жасыл қоршау, табиғи бөгеттер жасайды. Тұт ағашын тұқым және қаламшалау арқылы көбейтеді.
Тұт туралы тақпақ
Өсірер тұт ағашын,
Баптар «жібек құрты» үшін.
Жібек мата жасауға,
Көйлек тігер жұрт үшін.
Қолданады дәрі үшін,
Киелі ағаш деп білер.
Саз аспабын жасауға,
Бұтақтарын кептірер.
Дереккөздер
Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жидектер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8
Санат:Тұттар Санат:Ағаштар
Хузум (Нинбург)
Хузум (Нинбург) (Husum (bei Nienburg)) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Ниэнбург-на-Везере ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2073 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 39,84 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 2 56 016. Муниципалитеттің басшысы — Фридрих Фишер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Джеймс Троизи
Джеймс Троизи (James Troisi Джеймс Троиси ; 3 шілде 1988 жыл, Аделаида, Аустралия) — аустралиялық футболшы, «Вестерн Сидней Уондерерс» командасының және Австралия ұлттық құрамасының жартылай қорғаушысы. 2008 жылғы Олимпиада ойындарының және 2014 жылғы әлем чемпионатының қатысушысы.
Халықаралық
2008 жылы 22 наурызда Сингапур құрамасына қарсы матчта Джеймс Австралия құрамасы сапында тұңғыш рет алаңға шықты 2011 жылдың 5 маусымында Жаңа Зеландия құрамасына қарсы жолдастық кездесуде Троизи кездесудің соңында пенальтиді дәл орындап, ұлттық құрама сапындағы тұңғыш голын соқты.
2015 жылы Азия кубогына қатысты.
Ақжелкек
Ақжелкек ,ж е л к е к (Armoracia) – орамжапырақ тұқымдасына жататын көпжылдық шөптесін өсімдіктер.
Қазақстанның барлық аудандарында егіледі. Оның бір түрі — к ә д і м г і Ақжелкек(A. rustіcana) — жабайы түрінде бақтарда, егістіктерде өседі. Қазақстанның көптеген аймақтарында қолдан өсіріледі. Ақжелкектің биіктігі 1 м-дей, сабағы тік, жоғарғы жағы бұтақты келеді. Тамырға жақын өскен жапырақтары сопақша, жұмыртқа пішінді, ортаңғы сабақтан шыққан жапырақтары ұзынша қандауыр, ал сабақ ұшындағы жапырақтары таспа тәрізді, жиектері тегіс, кейде тісшелі болады. Гүлі ақ түсті, хош иісті. Тұқым салмайды. Маусымда гүлдейді, өсімді (вегетативті) жолмен көбейеді. Суыққа төзімді. Оның тамыры мен жапырақ құрамында тұздар (калий, натрий, фосфор, темір, хлор, мыс), эфир майы, С витамині, фитонцидтер, лизоцим ферменті т.б. бар. Ақжелкектің тәбет ашатын ерекше иісі оның құрамындағы аллил майы мен глюкозид-сингринге байланысты.
Ақжелкек көкөніс, дәрілік заттар ретінде қолданылады, тамыры мен жасыл жапырағы қияр, томат, саңырауқұлақтарды тұздап, бұқтырғанда пайдаланылады.
Сілтемелер
Санат:Орамжапырақтар
Монтефальконе-Аппеннино
Монтефальконе-Аппеннино (Montefalcone Appennino) — Италиядағы коммуна, Марке әкімшілік аймағына қарасты Фермо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 520 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 32 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Пошта индексі — 63020.
Елді мекеннің қамқоршысы — Arcangelo Michele.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Марке елді мекендері
Омофон
Омофон (homos — бірдей, phone—дыбыс) — айтылуы бірдей, жазылуы мен мағынасы әр басқа сөздер. Мысалы, ащы (дәм), асшы (аспаз) сөздері айтылуда ашшы болып дыбысталады, қарала (қарсы мағынасы — ақта), қара ала (қара түс пен ақ түстің араласып келуі) сөздерінің айтылуы - қаргша. Қазақ тілінде омофондар түбір мен қосымшаның немесе сөз тіркестері сыңарлары аралығындағы дыбыстардың ілгерінді-кейінді ықпал, элизия және тағы басқа фонетикалық заңдылықтардың пайда болуынан, орфоэпиялық нормаларды дұрыс сақтаудан туындайды. Сондай-ақ әр түрлі жазылатын бірақ бірдей дыбысталатын фонемалар да омофон деген ұғымға кіреді. Мысалы, қазақ тіліндегі һ және х әріптерінің дыбысталуы ұқсас: қаһарман, хат, хабар, қаһар, гауһар.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі
Тентексор (қоныс)
Тентексор — Каспий маңы ойпатындағы қоныс.
Жем алабында. Атырау облысы, Мақат және Жылыой аудандары жерінде орналасқан. Теңіз деңгейінен ең төмен жері 19 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 55 км-ге созылған, енді жері 20-25 км. Қоныс аумағын түгелдей дерлік сор алқабы алып жатыр. Батысында Тентексор, шығысыңда Комсомол мұнай кен орындары бар. Сор, сортаңды топырақ жамылғысында сораң шөптер өседі. Солтістігінде Бэр төбешіктері орналасқан. Топырақтың құнарсыздануына байланысты қоныстағы сор алқабы жылдан- жылға ұлғаюда.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан қоныстары Санат:Атырау облысы қоныстары
Ижина
Ижина — Ресейдегі өзен. Тверь облысы, Вологда облысы, Новгород облысы, Ленинград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Молога өзенінің оң жағалауынан 83 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 43 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Молога өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ақсары бөгені
Географиялық орны
Кентау қалалық әкімдігі аумағында, Қаратау жотасының оңтүстігінде орналасқан. Батысында Көксарай өзенінде Бабайқорған бөгені салынған. Ақсары маңында артезиан құдықтары мен қыстаулар бар.
Дереккөздер
Санат:Түркістан облысы гидрографиясы
Футболдан КСРО бірінші лигасы 1974
1974 жылғы КСРО бірінші лигасында "Локомотив" (Мәскеу) мен "СКА Дондағы Ростов" клубтары жеңімпаз атанды.
Турнир кестесі
Санат:Футболдан КСРО бірінші лигасы Санат:1974 жылғы футбол
Зерно (қала)
Зерно (қала) (Serno) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Анхальт-Цербст ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 443 адамды құрайды (31 желтоқсан). Алып жатқан жер аумағы 33,86 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 91 325. Муниципалитеттің басшысы — Петер Нёслер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
NGC 5680
NGC 5680 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 12 сәуірде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5680 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52173, ZWG 19,68.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Чапаев (Солтүстік Қазақстан облысы)
Чапаев — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы, Қызылжар ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Бескөл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 13 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 429 адам (216 ер адам және 213 әйел адам) болса, 2009 жылы 366 адамды (179 ер адам және 187 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қызылжар ауданы елді мекендері
Орақ тәрізді-клеткалы қаны аздық
right|thumb| alt=A.|200 px|[["Анемия"]]
Орақ тәрізді-клеткалы қаны аздық (син: өкпенің көрінуі) — қанның орақ тәрізді қызыл түйіршіктері бар, обтурация салдарынан өкпенің жіңішке қан тамырларына қан құйылуының бүзылуы альвеола арасындағы қолқаны жансыздандыруға әкеледі, рестриктивті белгісі үлғайған өкпенің жоғарғы күре тамырларының қан толтыруы.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Тілдік жағдаят
Тілдік жағдаят (орыс языковая ситуация) — бір тілдің немесе бір аумақтық-әлеуметтік ортада қызмет ететін тілдік формалардың (жергілікті, әлеуметтік диалектілер, койне, жаргон, тілдің функционалды стильдік түрлері) белгілі географиялық аймақ, болмаса саяси-әкімшілік құрылым шегінде өмір сүру формасынын жиынтығы.
Тілдік жағдаят — әлеуметтік тіл білімінің зерттейтін мәселесі. Тілдік жағдаяттың бірнеше типологиялық түрі бар. Олар сандық, сапалық және бағалық белгілері арқылы анықталады. Тілдік жағдаяттың сандық белгілеріне: Тілдік жағдаятқа қатысты тілдердің саны, олардың әрқайсысында сөйлеушілердің саны, қоғамдық қатынаста әр тілдің қолданылу аясының мөлшері, қолдануда басым тілдердің саны т. б. жатады. Тілдік жағдаят бір компонент (бір ғана тілден тұратын) болуы мүмкін, бірақ сирек кездесетін құбылыс.
Тілдік жағдаяттың сапалық белгілеріне: Тілдік жағдаятқа қатысты тілдердің біртектес немесе әртектес болатыны; тілдердің функционалдық сипаты тең немесе ген емес екендігі; мемлекет аумағында басымдық ететін жергілікті тіл ме, әлде кірме тіл ме екендігі жатады. Тілдік жағдаяттың бағалық белгілері қарым-қатынастық қызметі, көркемдігі, мәдени қадірі жағынан тілді басқа ұлт, халық өкілдерінің немесе онын байырғы иелерінің бағалауына байланысты. Бұдан тілдің сырттай және іштей бағалануы келіп шығады. Тілді (тілдерді) іштей бағалау нәтижесінде белгілі тілдік ортада өзінің ана тіліне оң көзқарас қалыптасады. Қалыптасқан Тілдік жағдаятқа байланысты бұрынғы Кенестер Одағындағы ұлттық республикаларда билингвизм қалыптасты. Орыс тілі ұлтаралық қатынас құралы болумен бірге қоғамдық қарым-қатынаста да басым қолданылды. Осыдан барып ол елдердегі тілдің қызметінде тепе-теңдік сақталмай, Тілдік жағдаят қалыптасты.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Альбитит
Альбитит — түгелге жуық альбит кристалдарынан тұратын, желілерге шоғырланатын тау жынысы.
Соттылық
Соттылық - қылмыс жасағаны үшін сотталған адам соттың айыптау үкімі заңды күшіне енген күннен бастап соттылықты жою немесе алып тастау кезіне дейін сотты болған деп есептеледі. Соттылық – соттар арасында белгілі азаматтық істер қарастыру өкілеттіліктерді бөлу. Соттар азаматтық отбасалық, еңбек тұрғын үй, әкімшілік, қаржы, шаруашылық, жер құқықтық қатынастардан, табиғи ресурстарды пайдалану мен қоршаған ортаны қорғау жөнінде қатнастар мен басқа да құқықтық қаынастардан, оның ішінде бір тараптың екінші тарапты билікпен бағындыруына негізделген қатынастардан туындайтын даулар жөніндегі талап жөніндегі  талап қарайды. Мемлекеттік орган немесе оның лауазымды адамы қабылдаған актіге сотта дау жасалуы мүмкін. Егер халықаралық шартта ҚР заңдарында немесе тараптардың келісімнде өзгеше көзделмесе, соттар шетелдік азаматтар, азаматтығы жоқ адамдар, шетелдік ұйымдар, шетелдік заңды тұлғалар, шетел қатысатын ұйымдар, сондай-ақ халықаралық ұйымдар қатысатын істерді қарайды. Заң бойынша соттың құзыретіне  жатқызылған басқа да істер сотқа бағынысты болады. Азаматтық істерді қай соттың қарауына жататындығының топтық түрі және аймақтық түрі:
Альбитит
Дереккөздер
Санат:Геология
Соттылық
Топтық соттылық. Топтық соттылық дауды мәні бойынша қай деңгейдегі (аудандық, облыстық, Жоғары) сот қарайтынын белгілейді. Аудандық, қалалық сотта және оған теңетірілген соттың сотталуына жататын азаматтық істер ҚР АІЖК-нің 28-30-баптарында көзделген істерді қоспағанда қалған барлық азаматтық істер қаралып шешіледі. ҚР-ның Жоғарғы соты бірінші саты бойынша (ҚР АІЖК-нің 29-бабы):
Аймақтық сотылықтың мынадай түрлерін атауға болады: ҚР АІЖК –нің 36-бабының 1-бөлігіне сәйкес, соттылық ережелерін сақтай отырып сот жүргізуге қабылданған іс, кейіннен ол басқа соттың соттауына жатса да, мәні бойынша шешілуге тиіс. Іс басқа соттың қарауына мына жағдайларда беріледі: Істің сол соттың сотталуына жатпайтыны туралы тараптардың арыздарын сол сот шешеді. Істі басқа сотқа беру туралы мәселе бойынша сот ұйғарым шығарады. Тараптың (тараптардың) іс сол соттың соттауына жатпайтыны туралы арызын қанағаттандырмай қалдыру туралы сот ұйғарымына жоғары тұрған сотқа шағымдануға болады, оның шешімі түпкілікті болып табылады және шағымдануға, наразылық келтіруге жатпайды. Істі бір соттан басқасына беру – бұл ұйғарымға шағымдану мерзімі өткеннен кейін, ал шағым берген жағдайда шағымды қанағаттандырай қалдыру туралы ұйғарым шығарылғаннан кейін жүргізіледі. Істің соттылығы туралы соттардың арасындағы дауларды жоғары тұрған сот шешеді, оның шешімі түпкілікті болып табылады және шағымдануға, наразылық келтіруге жатпайды (ҚР АІЖК-нің 36-бабының 4-бөлігі).
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Ван Го-Вэй
Ван Го-Вэй, Ван Цзинь-ан (3.12.1877, Қытай, Чжецзян провинциясы, Хайнин уезі — 2.6.1927, Пекин) — қытай ғалымы, тарихшы және филолог. 1901 жылы Шанхай университетінің шығыс әдебиеті факультетін бітіріп, сонда философия, социология пәндерінен сабақ берді. 1916 жылдан Шанхайда шығатын “Ғылым” журналының редакторы қызметін атқарды. Ежелгі қытай жазбаларын зерттеумен шұғылданды. Қытай тарихы, деректану жөнінде бірқатар еңбек жазды. Моңғолдардың тарихын және олардың Қытаймен қарым-қатынасын зерттеді. Түркі тайпалары туралы ертеде жазылған қытай деректеріне және Орталық Азияда болған қытай саяхатшыларының естеліктеріне ғылыми түсініктемелер жасады.
Дереккөздер
Санат:Қытай тарихшылары
Оулд Бридж Тауншип (Нью-Джерси)
Оулд Бридж Тауншип (Old Bridge Township) — Нью-Джерси штатының Мидлсекс округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 66044 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 105.3 км² шамасында. FIPS коды — 34-54705.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Қарақұдық (құдық)
Қарақұдық — Ментеке құмының орта бөлігіндегі құдық.
Атырау облысы, Исатай ауданы,  Жанбай ауылының солтүстік-батысында 46 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 8 м төменде жатыр. Тереңдігі 2 м, су шығымы 100 л/сағ. Құдық төбешікті құм шағылдардың ортасында. Мал суаруға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Құдықтар Санат:Атырау облысы географиясы Санат: Исатай ауданы географиясы
Такуаритинга-ду-Норти
Такуаритинга-ду-Норти (Taquaritinga do Norte) — Бразилиядағы муниципалитет, Пернамбуку штатында орналасқан. Агресте-Пернамбуку мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алту-Капибариби экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 124 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 450,77 км² шамасында. Халық тығыздығы — 46,86 адам/км².
Санат:Пернамбуку елді мекендері
Копотяги
Копотяги — Ресейдегі өзен. Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ивкина өзенінің сол жағалауынан 40 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка Вятка қаласынан Котельнич қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сан-Фелисес
Сан-Фелисес (San Felices (Soria)) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Сория провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Тьеррас-Альтас ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 76 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,10 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сория елді мекендері
Юнгшлаг
Юнгшлаг (Jungschlag) — Аустриядағы жәрмеңке. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Цветль округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1049 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 26.15 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — ZT, ресми идентификациялық коды — 3 25 18.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Роман Тифенбахер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Олику-Ай-Бай-Тарка
Олику-Ай-Бай-Тарка — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ай-Бай-Тарка өзенінің сол жағалауынан 16 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Хлоридтер
thumb|225px|right|[[Мыс(I) хлориді]] thumb|right|[[Иод монохлориді]] Хлоридтер — хлордың электр терістілік қасиеті өзінен төмен болып келетін элементтермен түзетін қосылыстары. Сондай-ақ тұз қышқылының тұздары да хлоридтер деп аталады. Мысалы, NaCl, KCl, CaCl2, т.б. Олардың көп (AgCl, CuCl, AuCl, Hg2Cl2, TlCl және PbCl2 басқасы) суда жақсы ериді. Натрий хлориді немесе ас тұзы күнделікті тұрмыста, калий хлориді ауыл шаруашылығында тыңайтқыш ретінде, ал кальций хлориді суды бойына жақсы сіңіретін болғандықтан лабораторияда газдарды құрғатуда және эфир, т.б. органикалық заттарды сусыздандыруда қолданылады. Бейметалдар хлоридтері газ (HCl), сұйықтық (PCl3) және қатты (PCl5) болып келеді. Бұлардың ішіндегі маңыздысы хлораминдер, төрт хлорлы көміртек, хлороформиялық хлоридтер хлорлы калий кені және минералдар түрінде (галит, сильвин, карналит, тахгидрит, кохнелит, лаурионит, т.б.) табиғатта кең тараған.
Сілтемелер
Санат:Хлоридтер
Санту-Амару (Созел)
Санту-Амару (Созел) (Санту-Амару (Созел)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Созел муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 706 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 39,51 км² шамасында. Халық тығыздығы — 17,9 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порталегре округінің елді мекендері
IC 1305
IC 1305 — Vulpecula шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 169.
Сыртқы сілтемелер
IC 1305 Санат:Vulpecula (шоқжұлдыз)
Класвиль
Класвиль (Clasville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Дьеп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,16 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76176, пошта индексі — 76450.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 261 адамды құрады. Халық тығыздығы — 82,59 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Сэнтрал Сити (Айова)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 1157 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Линн округы (Айова)
Қайыпқали Баламұратов
Дереккөздер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Ақжелкен
Ақжелкен, петрушка (Petroselinum) – шатыршагүлділер тұқымдасына жататын бір немесе екі жылдық өсімдік. Отаны — Жерорта теңізінің маңы. Жабайы түрлері Испанияда, Грекияда және Алжирде кездеседі.
Жапырағынан көктей салат жасалады және бұқтырылған ет тағамдарға тұздық ретінде қосылады. Ақжелкенді косметикада пигменттік дақтарды, сепкілді кетіру үшін, медицинада бүйрек, жүрек ауруларына, асқазан, ісік және көздің көру қабілетін сақтау үшін профилактикалық зат ретінде кеңінен пайдаланады. Ақжелкен С, А, В1, В2, РР витаминдеріне және жұпарлы майға өте бай. Ақжелкеннің екі тобы бар: тамырлы және жапырақты және олар бір-бірінен жапырақ саны мен тамырдың даму ерекшеліктері арқылы ажыратылады. Қазақстанда Ақжелкеннің 5 түрі өседі.
Дереккөздер
Санат:Шатыршагүлділер
Халықаралық студенттік спорт федерациясы
250px|thumb|right|FISU эмблемасы
Халықаралық студенттік спорт федерациясы (International University Sports Federation – FISU) – студенттер арасында әлем чемпионаттары мен Универсиада ойындарын өткізетін ұйым.
ФИСУ-дың құрамына бес құрлықтан 171 мемлекет кіреді.
Негізгі қалаушылар
XIX ғасырдың басында спорттық жарыстар алғашқы қадамдарын жасай бастап, оның бастамашысы қазіргі Олимпиада ойындарының негізін қалаушы барон Пьер де Кубертэн болды. Студенттер арасындағы алғашқы сайыстар АҚШ, Англия, Швейцария елдерінде өтті. Бұл жарыстар Студенттердің Спорттық Қауымдастықтары құрылуының қажеттілігін көрсетті. Мұндай қауымдастық тұңғыш рет 1905 жылы АҚШ-та құрылды. 1923 жылдың мамыр айында Парижде өткен алғашқы «Студенттер арасындағы Дүниежүзілік Ойындарды» Жан Петитьен ұйымдастырды. Келесі жылдан бастап Студенттердің Халықаралық Конфедерациясы осы спорттық қозғалыспен тығыз байланыста болды.
FISU ресми түрде 1949 жылы құрылды. Бірақ оның нақты қызметі 1920 жылдан бастау алады.
1925 – 1939 жылдар аралығында студенттердің және аталған ұйымның бастауымен Прагада (1925 ж.), Римде (1927 ж.), тағы да Парижде (1928 ж.), Дармштадте (1930 ж.), Туринде (1933 ж.), Парижде (1937 ж.), Монакода (1939 ж.) көптеген тамаша спорттық шаралар ұйымдастырылды.. Екінші Дүниежүзілік соғыстан кейін студенттердің Бүкіләлемдік Ойындарын Франция қайта жандандырды.
FISU-дың құрылуы
1949 жылы люксембурлық Пол Шлеймердің бастамасымен Халықаралық Студенттер Спортының Федерациясы (FISU) құрылды.
1957 жылы Француз Федерациясы студенттер арасында Әлемдік Чемпионаттар өткізді. Осы шаралардан кейін бүкіл әлемнің студенттері қатысуға мүмкіндік алатын әлемдік деңгейдегі Ойындар өткізуге деген ниет арта түсті.
Алғашқы Универсиада
1959 жылы FISU мен ISU Италия Студенттер Спортының Қауымдастығы ұйымдастырған Турин қаласындағы Ойындарға қатысуға келісімін береді. Сол жыл FISU-ге қатты әсер етеді. Сонда алғаш рет италиялық ұйымдастырушылар 1959-шы жылғы ойындарға “Универсиада” деген атау береді. Олар Универсиадалардың әлемдік шеруінің рәмізіне айналған бес жұлдызбен қоршалған “U” әрпі бейнеленген жарыстың туын жасап шығарады.
Студенттік спорттың өрістеуі
Қалыптасуының маңызды кезеңінен кейін Универсиада қатысушыларды көбіне-көп қызықтыра бастады. 1959 жылы Туринде өткен додада 1407 қатысушы болса, FISU-дің жемісті еңбегінің арқасында 2001 жылғы Бейжіңде (Қытай) өткен жазғы Ойындарға 165 елден 6757 спортшы қатысты. 2003 жылы Кореяның Даегу қаласында өткен Универсиадада 174 елден 6643 спортшы бақ сынады. Ең көп қатысушы 2011 жылы Қытайдың Женьшене қаласында өткен жарыста тіркелді. Оған 10 624 спортшы қатысты.
Қысқы Универсиадалар да сондай жетістіктерге жетті. Мәселен 1958 жылы Аустрияның Зел-Ам-Си қаласында ұйымдастырылған Ойынға 98 атлет қатысса, 2009 жылы Қытайдың Харбин қаласында өткен қысқы Универсиадада барлық рекорд жаңартылды. Жарысқа әлемнің 44 елінен 2931 спортшы қатысқан еді.
50 жыл ішінде спорттың әр алуан түрлерінен бүкіл әлем спортшыларының басын біріктірген 300-ден астам чемпионаттар ұйымдастырылды. Жарыс бағдарламаларының толассыздығына кепіл болуға бейімделген бұл чемпионаттар жұпты жылдары өткізіліп, жыл сайын жетістігі арта түсуде.
FISU Президенттері
FISU-дың бірінші президенті болып, люксембурлық физик әрі математик Пауль Шлеймер тағайындалады. Ол FISU-ды 12 жыл басқарды. Оны бұл қызметте есімі Бүкіләлемдік универсиадалардың қарқынды дамуымен байланысты Примо Небиоло алмастырды. 1999-2011 жылдары FISU-ды Джордж Киллиан басқарды. 2011 жылдың 9-шы тамызында Қытайдың Шеньчжен қаласында өткен FISU-дың атқару комитетінің отырысында FISU-дың президенті болып Клод-Луи Галльен сайланды. Ал 2015 жылдың 8-ші қарашасында Швейцарияның Лозанна қаласында өткен FISU-дың атқару комитетінің отырысында дауыс беруге қатысқан 128 өкілдің 102-сінің дауысын жинаған ресейлік Олег Матыцин FISU-дың жаңа басшысы болды.
Сілтемелер
Санат:Универсиада Санат:Студенттік спорт
Программалық жасақтаманың сенімділігі
Программалық жасақтаманың (бұйымның) сенімділігі (Надежность программного обеспечения (изделия); software (program) reliability) — өзіне жүктелген міндеттерді орындауға сұраныстар келіп түскен кезде программалық жасақтаманың оларды орындауға қабілеттілігінің сипаттамасы; программалық бұйымның өр түрлі жағдайларда жұмыс істеу кезінде сол бір ғана нәтижелерді беру қасиетін сипаттайтын сапа көрсеткіші. Программаның сенімділігі мен дұрыстығы бірдей ұғымдар емес.
Дереккөздер
Санат:ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
ВАЗ 2172
ВАЗ-2172  — Ресейдің автокөлігі. Ізашары ВАЗ-2112, ізбасары Lada-Vesta.
Автокөліктің жасалу тарихы
Автокөлiктi дайындау 2008 жылы басталды. Автокөлiктiң өндiрiсi 2008 жылы басталды. Волжский автокөлік зауытында (АвтоВаз) 2008 жылдан 2015 жылға дейін шығарылған. 2015 жылы өндірістен алынып тасталды.
Суреттері
VAZ-2172 LADA Priora Hatch 1.JPG
Сыртқы сілтемелер
Санат:Хэтчбектер Санат:ВАЗ автомобильдері
Төңкеріс көшесі (Астана)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Фидаи
Фидаи («Өзін-өзі құрбандыққа шалғай адам») - қауым басының тапсырмасын орындау үшін үнемі өз өмірін өзі құрбандыкқа шалғай исмаилшыларды осылай атаған. XX ғ. мұсылман елдерінде азаттық жолында күреске шыққандар да өздерін осылай атап жүр. Мәселен, Иран төңкерісі кезінде (1905 - ІІ) Тебризді қорғағандар, Суэц каналы аймағында ағылшындарға қарсы қарулы күреске шыққандар, Палестинадағы қарсыласушылардың қарулы тобының мүшелері, Ирандағы шаһ билігіне қарсы шыққандардың ұйымының мүшелері осындай атаққа ие. Қазір, көбінесе Палестина партизандары Фидаи саналады.
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Ислам
Молва (Похманка тармағы)
Молва — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Похманка өзенінің сол жағалауынан 25 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тавда өзенінің бастауынан сағасына дейін, Сосьва өзенін қоспағанда бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Үлкен Лобенжа
Үлкен Лобенжа — Ресейдегі өзен. Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тумбаж көлі (Тумба өзенінің бастауы) орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Шексна өзені бастауынан (сонымен қатар Ақ теңізінен) Череповец су торабына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері
Старые Маты
Старые Маты — Башқұртстанның Бакалин ауданындағы ауыл, Ескі Матин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 1115 адамды құрады. Пошта индексі — 452673, ОКАТО коды — 80207855001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Геральд Суренович Бежанов
Геральд Суренович Бежанов (1940 жылы 15 наурызда Тбилисиде дүниеге келген) — режиссер, сценариші, продюссер және актер.
1967 жылы Тбилиси мемлекеттік университетінің заң факультетін және 1973 жылы ВГИК-тің режиссерлік факультетін тәмамдайды.
«Нино» фильмінде режиссер көмекшісі қызметін атқарады. «Цвет граната» фильмінің құрылуына қатысады. Гераль Бежанов өз фильм сценарилерінің авторы.
1970 жылдан бастап киноға түсе бастайды.
Дереккөздер
Санат:15 наурызда туғандар Санат:1940 жылы туғандар Санат:Тбилисиде туғандар Санат:КСРО кинорежиссёрлері Санат:Ресей кинорежиссёрлері Санат:КСРО сценарийшілері Санат:Ресей сценарийшілері Санат:КСРО продюсерлері Санат:Ресей продюсерлері Санат:КСРО актерлері Санат:Ресей актерлері Санат:XX ғасыр актерлері Санат:XXI ғасыр актерлері Санат:Геральд Бежанов фильмдері Санат:Бүкілресейлік мемлекеттік кинематография институты түлектері Санат:Тбилиси мемлекеттік университеті түлектері
Тілдік контактілер
Тілдік контактілер (латcontactusжанасу) орыс контакты языковые — бір немесе бірнеше тілдін күрылымы мен сөздігіне ыкпал ететін екі не одан көп тілдін бір-бірімен байланыска түсуі. Тілдік контактілердін әлеуметтік жағдайлары әр түрлі этникалык, тілдік топтардын шаруашылык, саяси т. б. себептермен бір-бірімен жиі карым-катынаска түсуі аркылы аныкгалады. Тілдік контактілер — эр түрлі тілде сөйлеушілердін үнемі байланыс жасауы нәтижесінде пайда болады, ондай жағдайда сөйлеушілер бір мезгілде екі тілді бірдей пайдалануы немесе әркайсысын жеке колдануы мүмкін. Нейролингвистиканын жана мәліметі бойынша Тілдік контактілер екі тілде сөйдеушілердін әркайсысынын өзі аркылы іске асырылады: мидын бір сынары (әдетте сол жағы) бір тілді менгереді, екінші сынары (он жағы) екінші бір тілді түсінеді не белгілі мөлшерде біледі. Мисынарларынын арасындагы байланыс аркылы Тілдік контактілердегі бір тілдін формалары мидын баска сынарына беріліп, баска тілде айтылуғатиіс мәтінге косылады. Тілдік контактілер нәтижесі тіл денгейлерінде эр түрде көрінеді. Тілдік күрылымға неғүрлым кірікпейтіндер арнаулы салалардағы терминдер, сол себегіті олар түгелдей баска тілден ауысып алынады (мысалы, көптеген тілдердегі итальяндык музыка терминдері т. б.). Грамматикалык мағынасымен коса сөз ауысу Тілдік контактілер жағдайында туыс тілдердін арасында болады. Осындай жағдайда аффикстерде сөзжасамдык мағыналарымен бірге грамматикалык мағыналар да ауысып отырады. Тілдік контактілердін әсеріне ұшыраған тілдер эр түрлі өзгеріске түседі. Тілдік контактілердін кеңінен белгілі нәтижелері контактіге түскен тілдердін біреуінін (не екеуінін) фонемалар жүйесінін өзгеруіне байланысты. Костілділік жағдайында кейде байланыска түскен тілдердін біреуі басымдылык жасайды, сөйлеушілер сонын ынғайымен өздері колданатын екінші тілдін сипатын өзгертеді. Тілдік контактілермен байланысты неғұрлым мәртебелі тіл негізгі тіл бейнесінін өзгеруіне эсер етеді (мысалы, араб тілінін араб емес халыктар тіліне әсері). Тілдік контактілер бір тілдін диалекгілері мен солардын біреуіне негізделген әдеби тіл арасында болуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Қосқұдық (құдық)
Қосқұдық — Сағыз алабындағы құдық.
Атырау облысы, Қызылқоға ауданы, Миялы ауылынан оңтүстікке қарай 30 км жерде орналасқан. Құдықтың терендігі 5 м, су шығымы 200 л/с. Солтүстігінен Сағыз өзенінің тармағы - Ақсай өзені ағып өтеді. Батысында Қазанғап соры жатыр. Қосқұдық маңында өзімен аттас және оңтүстігінде Қожақұдық қыстаулары орналасқан. Жаз айларында құдық суы кермек татиды, жылдың басқа мезгілінде тұщы. Мал суаруға және ауыз суға жарамды.
Дереккөздер
Санат:Құдықтар Санат:Атырау облысы географиясы Санат:Қызылқоға ауданы географиясы
Торакалды хирургия
Торакалды хирургия (thorax — көкірек қуысы) — кеуде клеталарының ішкі қуысында орналасатын, ішкі кеуделік ортада жүргізілетін хирургия.
Тағы қараңыз
Санат:Хирургия
Қарақойын ауылдық округі
Қарақойын ауылдық округі – Қарағанды облысы Нұра ауданындағы әкімшілік бірлік. 1992 жылға дейін XXII партсъезд атындағы ауылдық кеңес деп аталған.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Жанбөбек, Аққолқа ауылдары кіреді. Орталығы – Жанбөбек ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 547 адамды құрады.
Ситиу-Нову (Риу-Гранди-ду-Норти)
Ситиу-Нову (Риу-Гранди-ду-Норти) (Sítio Novo) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатында орналасқан. Агресте-Потигуар мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Борборема-Потигуар экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 336 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 213,470 км² шамасында. Халық тығыздығы — 20,3 адам/км².
Санат:Риу-Гранди-ду-Норти елді мекендері
Дервишка-Могила (Хасково облысы)
Дервишка-Могила (Дервишка могила) — Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Свиленград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6539. Телефон коды — 03778. ЕКАТТЕ коды — 20674.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Хасково облысының елді мекендері
Шұрымсай
Шұрымсай – Терісаққан өзенінің алабындағы өзен.
Бастауы
Бастауын Атбасар ауданындағы Қосбарақ ауылынан 23 км оңтүстігіндегі Қызыл-топырақ шатқалынан алып, Қайрақты өзеніне оң жағынан құяды.
Гидрологиясы
Су жинау алабының жер бедері төбелі-шонды ұсақ шоқы. Қою қара топырағында селеу мен бетеге өскен. Алаптың 22 пайызы жыртылған. Аңғары нақты белгіленген, ені 600-700 м. Екі жағалауында да жайылмасы бар. Ені 400-700 м, шалғынды өсімдіктер өскен. Арнасының жоғары бөлігі бөген салғандықтан, суы реттелініп отырады. Өзен суы тек қана көктемгі еріген қар суының нәтижесінде ағып, жазда құрғап қалады. Суы қарашада қатып, сәуірде ериді. Мұздың қалыңдығы 160 см. Ауызсуға пайдалануға тиімді. Минералдануы жазда 1000 мг/л, қыста 1,5-22 г/кг. Кермектілігі 6-16г/экв. Өзенде кішігірім су қоймасы бар. Су жайылманы суландыруға пайдаланады.
Дереккөздер
Санат:Жақсы ауданы өзендері Санат:Есіл су алабы
Суры-Яха
Суры-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Таймыр (Долган-Ненецк) АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юрац кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 79 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Таз өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасынан Енисей шығанағы су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері
NGC 534
NGC 534 — Sculptor шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 23 қазанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 534 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5215, ESO 296-21, MCG -6-4-26.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Sculptor (шоқжұлдыз)
Торпедо (футбол клубы, Мәскеу)
«Торпедо» — ресейлік кәсіпқой футбол клубы, 1924 жылы құрылған. Қазір Ресейдің екінші лигасында ойнайды. КСРО чемпионатының үш дүркін чемпионы.
Тарихы
КСРО дәуірінде үш рет ел чемпионы атанды. Жеті рет КСРО кубогында топ жарды.
2006 жылы тұңғыш рет Ресей жоғары дивизионынан төменге түсіп кетті. Мықты футболшыларының көбі басқа клубтарға кетті де, команда біраз қиындықты бастан кешіп, тарап кетудің аз-ақ алдында қалды. Содан бері төменгі лигаларда ойнап келеді.
Ұлттық
КСРО / Ресей чемпионаты
КСРО / Ресей кубогы
ВЦСПС кубогы
РСФСР суперкубогы
КСРО 1 лигасы
Ресей 2-лигасы
Ресей 3-лигасы
Халықаралық
Интертото
Аймақтық
Мәскеу чемпионаты
Сілтемелер
Ресми сайты Санат:Ресей футбол клубтары Санат:1924 жылы құрылған футбол клубтары
Категориялар
Жалпы түсінік
Заттар мен құбылыс тардың елеулі жақтарын, белгілерін және қасиеттерін бейнелейтін жалпы ұғымдар, ойлау формалары, дүниетану сатылары. Әрбір ғылымның өзіне тән ұғымдық аппараты, ұғымдар жүйесі бар.
Мысалы: Ғылымды зерттейтін пән, оның ұғымдық аппаратын атайды. Материя листтік диалектика да табиғаттың, қоғамның және ойлаудың жалпы заңдарын зерттейтін философиялық ғылым - дамудың жалпы теориясы. Оның да өзіне тән ұғымдары бар. Философия тарихында санатқа ең бірінші теориялық анализ жасаған Аристотель. Ол санатты бір-біріне байланыссыз, субординациясыз етіп көрсетті және олардың методологиялық маңызын аша алмады. Санат мәселесін одан әрі зерттеп дамытқан Кант болы. Санат адамның сезімдік тәжірбиесін жүйеге салатын ережелер екенін дәлелдеді. Олардың арасындағы байланысты, сабақтастықты ашуға тырысты. Кант 12 санатты 4 топқа бөліп, әрбір топ арасына диалекті байланыс элементтерінің бар екенін байқады. Егер Аристотель санатты болмыстың бейнесі десе, Кант оларды шындық бейнесі емес, сезімдік пайымдаудың априорлы формалары деп түсіндірді. Кант Аристотельдік дұрыс түсініктен бас тартып, идеализмге бой ұрды.
Бұл күрделі мәселені философтар мен басқа ғылымның өкілдері бірлесіп шешуі мүмкін. Санат жүйесін диалектиканың, логиканың, таным теориясының тепе-теңдігі, тарих пен логиканың бірлігі абстрактылықтан, нақтылыққа қарай өрлеу принциптері арқылы құрудың зор теориялық және практикалық маңызы бар.
Электромиография
Электромиография — бұлшық еттің электрофизиологиялық белсенділігін анықтау мақсатында биопотенциалын жазу. Бұлшық еттің сау және сырқат қалпын тексеретін ортодонтиялық тәсіл.
Категориялар
Дереккөздер:
Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология
Электромиография
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Шылбыр жаға
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Ақтоғай орта мектебі
Ақтоғай орта мектебі — Махамбет ауданының Ақтоғай ауылында орналасқан орта мектеп.
Тарихы
Ақтоғай ауылы Атырау облысы Махамбет ауданында орналасқан шағын ауыл. Ақтоғай ауылдық округіне Атамбаев, Кеңөріс, Бала Ораз елді-мекендері кіреді. Ауыл 1981 жылы «Қазақ КСР-ның 60 жылдығы» атындағы кеңшардың құрылуымен байланысты. Ақтоғай деп аталуының себебі үлкендердің айтуы бойынша көрші жатырған Сарытоғай, Көктоғай (бұрынғы атауы Зеленый) ауылдарының атауларына байланысты болуы мүмкін.
Аталған кеңшар бұрынғы Бақсай (Шой) деп аталған елді мекеннің жанынан бой көтерген еді. Бұл ауылдың тарихы ХVIII ғасырдан бастау алады. Ол кезеңде Патша үкіметі Еділ бойы, Орал, Сібір мен Қазақстан өңірінде әскери бекіністердің, ескі шептерінің жарақталуын жасақтауға және жаңа шептер салуға кіріскен. Осы уақыттарда Жайық өзенінің оң жағалауынан орыс-казактардың күшімен Сахарная, Калмыково, Гребенщиково, Кулагино, Зеленый, Карманово, Тополев (Топайлы), Бақсай (Шой) т.б әскери бекіністері салынып, патша үкіметінің суық қаруланған орыс-казак әскерлері тұрақтаған. Соңғы үш бекініс қазір Ақтоғай ауылдық округінің жеріне кіреді. Қазан төңкерісінен кейін ауыл шаруашылығын ұжымдастыру кезінде 1929 жылы Бақсай ауылында «Путь Ленина», Карманово ауылында «Киров», Топайлыда «Путь Ильича» ұжымшарлары құрылып жұмыс жасаған. 1930 жылы сол ұжымшарлармен қатар «Гурьев» қой кеңшары ұйымдастырылған. Оның орталығы Бақсай ауылында болған. Кейін 1942 жылы орталығы Таңдайға көшірілген. Осыған орай Бақсайлықтар Таңдайға қоныс аудара бастаған. Осы кезде мектепте оқитын оқушылардың көпшілігі және мұғалімдердің бірқатары да көшкен.
Ақтоғай орта мектебі Бақсайда орталау мектебінің ізбасары деп қарастырған дұрыс. Бақсай орталау мектебінің нақты қай уақытта ашылғандығы жөнінде әзірге ақпарат жоқ. Бірақ осы мектепте жұмыс жасаған мұғалімдердің өмірбаяндарын іздестіріп, зерделеу барысында М.Ф.Харкин атты мұғалімнің Орал гимназиясын бітіргеннен кейін 1912 жылы Бақсай ауылындағы мектепке жіберілгендігі туралы ақпарат бар. Демек, 1912 жылдың өзінде-ақ мектеп жұмыс жасап тұрған. Бұл мектеп шамамен 1970-71 жылдарға дейін жұмыс жасаған. Бұл мектепте әр түрлі жылдарда Хрущев Данил Тимофеевич, Дүйсенғалиев Мәтеш, Жұмашев Молдаш, Кәкішев Шәміл Кәкішұлы, Тасымбаева Қатша, Байшуақова Тыныштық Менешқызы, Бағытова Қапиза, Бижанов Сенбі, Жайлашев Нұреден, Жұмалиев Сапарғали, Ермұханов Сәңкі, Өміралиев Зияш, Айтенова Зәру, Абишев Төлеу, Аманов Амангелді, Бердімұратов Сембай, Ғабдиев Рысбай, Машанов Әбілхайыр, Маханова Айша, Бижанова Латима, Керешов Сәрсенғали, Баймұратов Рамазан т.б еңбек еткен. Бақсайдағы мектеп жабылары алдында бастауыш мектеп болып жұмыс жасаған. Балалардың азаюына байланысты 1972 жылы мектеп жұмысын тоқтатып, оқушылар Сарытоғай, Махамбеттегі интернатқа бөлініп кеткен. Мектептің жабылары алдында мектеп директоры болып жоғарыда аталған Машанов Әбілхайыр және мұғалім Маханова Айша қызмет еткен. Екеуінің де ұрпақтары қазіргі таңда Ақтоғай ауылында тұрады.
Мектеппен қатар Бақсай ауылында жетім балалар үйі болған. 1946 жылы Жаманқала ауданындағы жетім балалар үйі Бақсай ауылындағы 1885 жылы салынған бақылаусыз қалған ескі үйге көшірілген. Директоры болып Көзболов Көшкінбай тағайындалған. Кейін Бекбергенов Махмұт, Әйтенов Әбдірахман, Қайыров Жұмағали, Себекова Оңайша, М.Дюсенгалиева жұмыс жасаған. Бұл үйге Зелёныйдағы (қазіргі Көктоғай) жетім балалар үйі келіп қосылады. 1963 жылы жетім балалар үйі Доссор поселкесіне көшірілген.
Жоғарыда айтылған ауылымызға қарасты Топайлы, Карманово елді-мекендерінде де мұрағат деректеріне сүйенсек 1926 жылдары мектеп жұмыс жасап тұрған және бірқатар танымал тұлғалар еңбек еткен. Яғни, бұл естеліктер мен деректерден мектебіміздің тарихы тым тереңде жатқандығын көре аламыз. Бұл тарихты зерттеу, сол кездегі сауатсыздықты жою, ағартуға үлес қосқан білім ордалары, мұғалімдері туралы естеліктер мен ақпараттарды жарыққа шығару болашақтағы біздің борышымыз деп білемін.