cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 3366
Ашылуы
Бұл нысанды 1836 жылы 15 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3366 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31335, IC 2592, ESO 264-7, MCG -7-22-24, SAO 222170 (6.2) 1.5, IRAS10329-4325.
IC 3989
IC 3989 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3989 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Санта-Мария-де-Ребордойнш
Санта-Мария-де-Ребордойнш (Santa Maria de Rebordões) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Понте-де-Лима муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 065 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,2 км² шамасында. Халық тығыздығы — 147,9 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Авторлық қолжазба
Авторлық қолжазба - әдеби шығарманың автордың өз қолымен жазылған түпнұсқасы.
Шығарманы жариялау кезінде оның қандай өзгеріске ұшырағанын білуге, пайымдауға, қажет жағдайда ғылыми-текстологиялық түзетулер жасап, алғашқы нұсқасын қалпына келтіруде мүмкіндік береді.
Дереккөздер
Санат:Авторлық құқық
Қыстырма сөз
Қыстырма сөз - сөйлеушінің не жазушының айтылған ойға әртүрлі көзқарасын, сезімін білдіретін моральдық мәні бар сөздер. Қыстырма сөз бір сөзден де, бірнеше сөзден де тұратыны белгілі. Кей реттерде сөйлем түріндегі қыстырма сөз кездеседі. Бір қызықты жай - Абай поэзиясында да, прозасында да қыстырма сөз өте аз ұшырасады. Әдетте, мәдениетті сөйлеу, жазу дәстүрінде қыстырма сөзді көп қолдана бермеген де дұрыс. Тілдің эстетикасын өте терең ұғынған және халық тілінің байлығын еркін игерген Абай Қыстырма сөзді орыңды-орынсыз көп пайдаланудың қисынсыздығын жақсы білген. Тағы бір қызық жай - Абай шығармаларында қыстырма сөз «біл» сөзінің қатысуымен жұмсалып отырады:'' «Кім біледі, Сен кәпір, Баяңдыдан сендің бе? Әлде айналып, кім білер, Боталы түйе секілді Қорадан шықпай өлдің бе», «Ақынды кісі мен ақылсыз кісінің, менің білуімше, бір белгілі парқын кердім», «Мен білемін, қайтейін. Мұндай асыл тумайды», «...Әзіде білмей ме. Көп сөйлеп созбайын».'' Әдеттегідей, А. туыңдыларындағы Қыстырма сөз айтылған ойына автордың сенімін, күдігін, жорамалын т.б. көзқарасын аңғартады.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
د
Да̄ль (د) Араб әліппесінің сегізінші әрпі, қазақша дауысталуы - да̄ль, ауызекі тілде «д» деп жазу қолданысқа кірген.
Георгий Адрианович Прокушев
Георгий Адрианович Прокушев (1937 жылы туған, Алматы қ.) – техника ғылымының докторы (1991), профессор (1996).
د
Да̄ль әрпіне сәйкестірілген сан – 4.
Сілттемелер
Санат:Араб жазуы
Георгий Адрианович Прокушев
Ғылыми еңбектер
120-дан астам ғылыми жарияланым мен 2 монографияның авторы.
Марапаттар
Қазақ КСР-і Министрлер Кеңесі сыйлығын алған.
Арбольдсвиль
250px|thumb|Картада орналасуы Арбольдсвиль (Arboldswil) — Швейцарияның Базель-Ланд кантонында орналасқан коммуна. Вальденбург округінің құрамына кіреді.
Мид Джордж Гербарт
Мид Джордж Гербарт (1863-1931) - америкалық философ,   әлеуметтік психология саласының өкілі, өзара дара  әрекеттестік (интеракция)  теориясының негізін салушы. Ол өзара әрекеттестік  үдерістерінің  жиынтығы қоғамды құрайды, ал қоғам  жеке тұлғаның  әрекеттерін  жанам түрде қабылдайды. Бұл жеке тұлғаның әлеумпттік рөлін түсініп,  оны қабылдауғы мүмкіндік береді. Әлеуметтік психологияға Мидтің енгізген негізгі ұғымдары (әлеуметтік рөл, әлеуметтік мәртебе және т.б.). Бұлар қазіргі әлеуметтік  психологияның іргелі  ұғымдары болып есептеледі. Ол адамның әлеуметтенуінің ең жоғары түрі - әлеуметтік рефлексияны зерттейді. Бұл айтылғандар Мидтің "Сана, тұлға және қоғам" (1943) еңбегінде баяндалған. Санат:тұлғалар
Арбольдсвиль
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 510 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.48 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2881, пошта индексі — 4424.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базель-Ланд елді мекендері
Кутырды
Кутырды — Ресейдегі өзен. Челябі облысы, Орынбор облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Кизил өзенінің сол жағалауынан 158 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Магнитогорск су торабынан Ириклинск су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері
Михаил Иосифович Авербах
Михаил Иосифович Авербах (29.05.1872-29.07.1944) - совет офтальмологі, КСРО ғылым академиясының академигі(1939), 1912 жылдан Мәскеудің 2-ші медициалық институтының профессоры, ғылымға еңбек сіңген қайраткер, Сталин сыйлығының бірінші дәрежесінің Лауреаты(1943).
Физиологиялық оптиканы зерттеу, көзге операция жасаудың және әдістерін іздестіру жолында көп еңбек еткен. Мәскеудегі көз дәрігерлері қоғамының ұйымдастырушысының бірі.
КСРО Медициналық ғылым академиясының М.И.Авербах атындағы сыйлық бар, ол офтальмология саласындағы озат ғылыми еңбек үшін жыл сайын беріледі.
Дереккөздер
Санат:Офтальмология Санат:Ленин орденінің иегерлері
Айдабол (зираттар)
Айдабол (1,2) — қола және темір дәуіріне сақталған зираттар тобы. Зеренді көлінің (Солтүстік Қазақстан) маңында орналасқан. Шартты түрде “А-1” аталған зираттағы топырақтан үйіліп, сыртынан жалпақ тастармен шеңберлеп қоршалған 16 обаның екеуі зерттелді. Оның бірі ғұрыптық баспана болып шықты. 1-ші оба-қоршаудан (диаметрі 28 м, биіктігі 0,6 м) Андронов мәдениетінің Атасу кезеңіне қатысты қыш ыдыстар, қола моншақтар, қоладан құйылып алтынмен апталған сырғалар т.б. бұйымдар табылды. Шартты түрде “А-2” аталған зираттағы ең үлкен 1-ші обада егде жастағы, қару-жарақты ер адам басы батысқа қаратыла лақаттап жерленген.
Жанына темір ақинақ, 5 қола ұшты жебе, тас қайрақ қойылған. Оған 2-ші обада жерленген әйел адамның туыстық жақындығы болуы мүмкін. Дәл әлгідей жерлеу ғұрпымен қойылған әйел қабірінен қола айна, бояу езетін тас ыдыс (үккіш), сүйектен істеген әдемі шаш түйреуіш, алтыннан құйылған сырғалар және алтын тұмаршалар табылғаны бұл әйелдің де өз қоғамында көрнекті орын алған адам болғанын көрсетеді.
Ал көлемі жағынан алдыңғы 2 обадан анағұрлым кіші, тым қарапайым қаланған 3-ші обадағы топырақ қабірге қойылған мүрденің жанында ешқандай зат жоқ. Бұл көне қоғамдағы мүліктік және әлеуметтік жіктелу болғанын білдіреді. Жерлеу ғұрпы мен заттай деректердің ерекшеліктері А-2 зиратында Орталық және Солтүстік Қазақстанда ерте темір дәуірінде қоныстанған, ғылымда Тасмола мәдениеті деп аталатын ескерткіштер пайда болған кезеңде өмір сүрген адамдардың жерленгенін көрсетеді. Обалардың пайда болған мерзімі біздің заманымыздан бұрын 5-4 ғасырларда.
Дереккөздер:
Қазақ энциклопедиясы I том
Салуджа
Салуджа (Saluggia) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Верчелли провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4105 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 131 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 31 км² шамасында. Пошта индексі — 13040.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Grato.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Қара тасшыбжық
Қара тасшыбжық (Oenanthe picata) - аталығының бүкіл денесі - қара, тек қана құйрықүсті мен құйрықастының түсі ақ, мөлшерлес құстардың бәрінен ерекше ажыратуға болады; қоңыр реңді аналығы қалған тасшыбжықтарға ұқсас; қылығы - тасшыбжықтар типтес. Өмір сүру дағдысы ғана емес бұл түрдің жүйелік орны да зерттелмеген - бәлкім, бұның жеке түр болмауы да мүмкін.
Таралуы
Азияның оңтүстік өңірлерін, солтүстікте -Орта Азияға дейін қоныстанады. Қазақстанда шағын мөлшерде тек қана қиыр оңтүстікте - Өзбекстан шекарасындағы Пістелітаудың шөлдік аласа тауларында кездеседі. Мұнда наурыздың аяғынан қыркүйектің соңына дейін болады.
Дереккөз
1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.
Санат:Тасшымшықтар Санат:Еуразия құстары
Кемер (қала)
Кеме́р (Kemer) — Анталияның оңтүстік-батысында, 42 км қашықтықта, Тавр таулары етегінде орналасқан курортты қала. Халық саны 20,1 мың адам (2010).
Тарихи
1910 жылдан шейін Кемер ептеген ауыл болды және Эскикёй (Eskiköy — «Ескі Ауыл») атауды тасысты. Оның тарихтың ішінен ертедедi Ликия елдін Идриос қаласы аталу. Бірнеше жыл бойына осы кіші қала өте қаупті сель болып ақты және  қалада көлдер өте көп болған, ал сосында  батпағы шығарды. Сондықтан жергілікті тұрғындар 1910 жылда тасты қабырға салу басталды. Ал 1917 жылда құрылысы аяқталды. Осы қабыр 23 км ұзындығы жетеді. Шеттен көру осы қыбыр белбеуге бітімдес 1960 дейін Кемерге тек-ғана теңізден жетсiн мүмкін, бірақ соңыра Кемерге автомагистральдан адамдар жетеді.
Климат
Кемер климаты типті жерорта теңіздік болып табылады. Ерекше микроклимат артынан туралы Кемерде неткенмен салқын ауа райы болады. Қыс мезгілінде Кемерде жауын шашынның түсуі көп және салқын ауа райы болады, ал жазда жауын шашын аз  болады, ауа райы өте ыстық. Қыстың күні түсетін жауын шашынның басты себебі Тавр таулары болып табылады, ол циклондардың ары қарай солтүстікке кетіп қалуына төтеп беріп тұр. Сәуір айынан бастап қазан айына дейін бұлтсыз ашық ауа райы сақталып тұрады. Жылдың орташа температурасы 17-18°С, қаңтарда +9-11°С, шілде +27-29°С, ал судың орташа температурасы 21,5 °C құрайды. Қыста су температурасы +17-19°С, ал жазда 28-29°С болады. Орташа ылғалдылық 64 % құрайды. Қыста Тавр төбелерде қар төседі, бірақ Кемерде қар сирек жауады. Суға шомылуға болатын маусымдар — Маусым-Қараша.
Курорт
Кемерде және оның шартараптарындағы өзi әр түрлi бұзаулауларды жиын орналастырған - салтанатты бес жұлдызды клубтерге сыпайы отбасылық пансионаттарынан. Кемер курорт зонасы аудан Бельдибилер, Гёйнюк, Кемер қаласы, Кириш, Чамьюв, Текиров тұрды
Суреттер
Санат:Түркия қалалары Санат:Түркия порттары
Пайыз
Пайыз:
Несие шамасымен, сипатымен және мерзімімен айқындалады.
Несие пайызы оның төлемшісі мен алушысы арасындағы өзара қатынастарда деңгейі өндірістің пайдалылығына тәуелді пайыздық мөлшерлеме нысанында көрініс табады.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Математикалық белгілер
Лаубах
Лаубах (Laubach) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан қала. Гиссен ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9887 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 97,01 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 5 31 010. Қаланың басшысы — Клаус Шпандау.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Косс-Бегон
Косс-Бегон (Causse-Bégon) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ле-Виган округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,67 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30074, пошта индексі — 30750.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1,96 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Бижамал Жақсымбетова
Бижамал Жақсымбетова (1925 жылы 24 желтоқсанда Батыс Қазақстан облысы Орал туған) — қазақстандық ардагер ұстаз, еңбек ардагері. Қазақ КСР халық ағарту ісінің құрметті қызметкері. Шалқар қаласының құрметті азаматы.
Толығырақ
Санат:Қазақстан педагогтары Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері
505 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:505 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:505 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Ақпараттық қамтамасыз ету
Ақпараттық қамтамасыз ету - қарсыласқа ақпараттық ықпал ету жөніндегі шаралар мен әскери әрекеттердін, стратегиялық, оперативтік, ұрыстық жағдайы туралы ақиқат ақпараттарды өз басқару жүйесінде жинау, толықтыру, өңдеу, сақтау, қорғау және тарату тұрғысындағы ұйымдастырушылық-техникалық шаралардың жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Омарқұл Итаяқов
Омарқұл Итаяқов (1896, Алматы облысы Қаскелең ауданы - 1944) - ақын. 1930 - 35 жылдары ұжымшарда өндіріс бригадирі, 1935 - 41 жылдары басқарма төрағасы қызметтерін атқарған. Итаяқовтың ақындығын паш еткен Тәбиямен айтысы (1916) жинақтарда ("Айтыс", 1942,1965) жарияланған. Мұнда әлеуметтік теңсіздік, феодалдық қоғамның кесір-қырсықтары әшкереленеді. Ол Тәбияның ақындығын жоғары бағалайды. Бұл - Біржан мен Сараның айтысынан кейінгі әлеуметтік сарыны өткір, көркем айтыстардың бірі. Итаяқовтың өзге шығармалары белгісіз.
Балсаму
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7 761 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 150,41 км² шамасында. Халық тығыздығы — 51,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1924 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Сергей Рустамович Тагиев
Сергей Рустамович Тагиев (18 қыркүйек 1967 жыл, Жамбыл, Қазақ КСР) — қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы.
Ойыншы карьерасы
Карьерасында КСРО және Қазақстан, Ресей клубтарында өнер көрсетті. Кеңес дәуірінде тек "Химик" клубында доп тепті де, 1993 жылы Грозныйдың "Эрзу" клубында бір жыл доп тепті.
1994 жылы "Таразға" қайта оралып, 2002 жылы карьерасын аяқтағанша бірнеше рет клуб ауыстырды, "Қайсар", "Мұнайшы" клубтарында ойнады.
Хабшайд
Хабшайд (Habscheid) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прюм ауданының құрамына енеді.
Сергей Рустамович Тагиев
Бапкер карьерасы
2003 жылы туған клубы "Тараздың" бапкерлер штабына кірді. 2003 жылы азырақ уақыт клубтың бас бапкері қызметін атқарды. 2010 жылы "Қаратау" клубының бас бапкері боп тағайындалды.
Хабшайд
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 595 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы  17,60 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 2 32 231. Муниципалитеттің басшысы — Теодор Игельмунд.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Сергей Рустамович Тагиев
Бапкер карьерасы
2013-14 жылдары "Жетісу" командасында физикалық дайындық бойынша менеджер боп жұмыс істеді. 2016 жылы "Тараздың" бапкерлер штабына қайта оралды.
Сілтемелер
Санат:КСРО футболшылары Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Тараз ФК ойыншылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Қайсар ФК ойыншылары Санат:Каспий ФК ойыншылары Санат:Тараз ФК жаттықтырушылары Санат:Қазақстан футбол жаттықтырушылары
Көтере жинаушылар
Көтере жинаушылар  – мұқтаж адамдарға қарызға берген өсімді несиені қайтарып алушылар. Қазан төңкерісіне дейін байлар, саудагерлер, кедей шаруаларға несиеге өсімімен қайтару шартымен ақша беріп отырды. Ақшалай берген қарыздың пайыздық өсімі ақшалай, малдікі төл өсімімен төленді. К. ж. өсімді несиені жинаумен қатар, ру басылары мен ауыл старшындарының көмегіне сүйеніп, түрлі алым-салықты да қоса жинап отырды. Олар көтерме несие ақысына борышкердің малын, ол жетпесе – жерін, тіпті өздерін де басыбайлы жұмыс істеуге алды. Өсімқорлық қазақ дәстүрлі қоғамына жат, адамгершілік қағидаларына қайшы құбылыс еді. К. ж. әрекеттері қазақ даласына енген жабайы капитализмнің тұрпаты ретінде халық наразылығын туғызды. Ислам дінінде өсімқорлықпен мал жию харам деп, тыйым салынған. “Дананың ақылы, ердің қайраты, байдың малы – ортақ” деген қазақ халқының жадында К. ж. жағымсыз сипатымен қалды. Қазіргі заманғы жан-жақты ойластырылған заң жүйесіне негізделген азаматтық қоғамдағы экон. қатынастарда К. ж-дың бұрмалаушылықтарына жол берілмейді.
Санат:Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Шоффур-сюр-Вель
Шоффур-сюр-Вель (Chauffour-sur-Vell) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Брив-ла-Гаярд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,19 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 383 адамды құрады. Халық тығыздығы — 53,27 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Ағымның алымды қиындысы
Ағымның алымды қиындысы - сұйық немесе газ ағымы бағытына перпиндикуляр бағыттағы қойнауқаттың көлденең қимасының сол сұйықтар мен газдарды сүзбелейтін бөлігі, яғни кеуектер мен жарықтардың тиімді (сүзбелейтін) саңылауларының жалпылама ауданы.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Владимир Иванович Шацилов
Шацилов Владимир Иванович (20 Тамыз 1936 жылы туған, Ресей, Алтай өлкесі, Благовещенка селосы) – техника ғылымының докторы (1987).
Қысқаша өмірбаяны:
Ғылыми еңбектері жер қыртысының құрылымы мен параметрлерін сейсмикалық тәсілмен зерттеу мәселелеріне арналған. 1 авторлық куәлігі бар.
Антиномия (құқықта)
Бір нормативтік акт ережелерінің әрқайсысы логикалық тұрғыдан дәлелді бола отырып, екі норманың арасында қарама-қайшылықтың болуы.
Дереккөздер
Антиномия
Санат:Құқық Санат:Заң
Шавреньга
Шавреньга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Няндома өзенінің сол жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Шойка
Шойка — Ресейдегі өзен. Марий Эл Республикасы, Чуваш Республикасы, Киров облысы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ировка өзенінің оң жағалауынан 48 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Чебоксар су торабынан Свияга және Цивиль өзендерін қоспағанда Қазан қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Карамалы (Сафар ауылдық кеңесі)
Карамалы — Башқұртстанның Чишмин ауданындағы ауыл, Сафар ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 65 адамды құрады. Пошта индексі — 452151, ОКАТО коды — 80257855002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Канталупа (Италия)
Канталупа (Cantalupa) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2073 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 188 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 10060.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Biagio Vescovo e Martire.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Малчовци (Габрово облысы)
Малчовци (Малчовци) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 5367. Телефон коды — 06116. ЕКАТТЕ коды — 46869.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Мәңгүрттік (психология)
Мәңгүрттік(психология) - өмір барысындағы әртүрлі  жағдайларға  байланысты ана тілін білмей өсіп,  өз ана тілін құрметтеудің көрінісі. Әрбір тұлғаның ана тіліндегі  құндылықтарға терең ой  сол тілді дамытуы  адамдық қаситеттеріның негізі болып табылады. Әрбір этностың генетикалық ерекшіліктері оның ана тілімен тікелей байланысты. Өз тілінде сөйлей алмаған адам ұлттық бейнесін жойып алады. Елін, туған халқын, ата жұртының тарихын білмеу, оныңт рухани мұрасынан бейхабар,  шыққан тегінен де мақұрым болу, тіпті белгісі де келмеушіліктің, яғни мангүрттіктің бірнеше түрі болады. Патологиялық сырқатқа  ұшыраған адамдар да осыған ұқсас  күйге түседі.
Правая Пайдугина
Правая Пайдугина — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пайдугин өзенінің оң жағалауынан 432 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Пішінөлшегіш
thumb|Пішінөлшегіш Пішінөлшегіш (Профиломер) — бақылайтын беттің бойымен қозғалатын алмас инесі бар, бұйымның бет кедір-бүдырлық параметрлерін бергіш (көрсеткіш) арқылы анықтайтын аспап.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Мюллер (футболшы)
Луис Антонио Корреа да Коста (Luís Antônio Corrêa da Costa; 31 қаңтар 1966 жыл, Кампу-Гранди), Мюллер ретінде танымал ) — бразилиялық футболшы, шабуылшы. 1994 жылғы әлем чемпионы.
Ұлттық құрамада 1986-98 жылдары ойнады. 1986 жылғы әлем чемпионатында Мюллер бес кездесуде де алаңға шықты. Алайда гол соға алмады. 1990 жылғы әлем чемпионатында құрама төрт гол ғана енгізді. Оның екеуін Мюллер, екеуін Карека енгізді. Мюллер 1994 жылы да әлем чемпионатына барды. Бірақ бұл жолы бір кездесуде ғана алаңға шықты да, мергендігімен көзге түсе алмады.
Карьерасын аяқтаған соң комментаторлықпен айналысты. 2006 жылғы әлем чемпионатының матчтарын TV Bandeirantes арнасынан жүргізіп отырды.Турнирден соң "Санту-Андре" клубының атқарушы директоры боп қызметке орналасты.
Сілтемелер
Санат:Бразилия футболшылары Санат:Операрио ФК ойыншылары Санат:Сан-Паулу ФК ойыншылары Санат:Торино ФК ойыншылары Санат:Касива Рейсол ФК ойыншылары Санат:Палмейрас ФК ойыншылары Санат:Перуджа ФК ойыншылары Санат:Сантос ФК ойыншылары Санат:Крузейро ФК ойыншылары Санат:Коринтианс ФК ойыншылары Санат:Сан-Каэтано ФК ойыншылары Санат:Тупи ФК ойыншылары Санат:Португеза Деспортос ФК ойыншылары Санат:Ипатинга ФК ойыншылары
Талғат Амангелдіұлы Момышев
Талғат Амангелдіұлы Момышев - 1968 жылы 4 тамызда Көкшетау облысының Щучинск қаласында туған. Әкесі - Момышев Амангелді Аршабайұлы, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты. Анасы - Момышева Оңпасын Сыздыққызы, үй шаруасымен айналысады. Жамбыл гидромелиоративтік-құрылыс институтының өнер-кәсіптік-азаматтық құрылыс факультетін (1990) инженер-құрылысшы мамандығы бойынша; Алматы экономика және статистика институтының «Бухгалтерлік есеп және аудит» факультетін (2000) экономист мамандығы бойынша; Лондонның экономика және саяси ғылымдар мектебінде (2007) біліктілік арттыру курстарын бітірген. Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2007 жылдан). 1990 жылдан - Жамбыл спирт-арақ комбинаты сату бөлімінің маманы. 1994 жылдан - «Қарахан» БК атқарушы директоры. 1997 жылдан - Жамбыл Стандарттау, метрология және сертификаттау орталығы директорының орынбасары. 1998 жылдан - Жамбыл облысы әкімі аппаратының жалпы бөлімініңаға референті. 1999 жылдан -Жамбыл облысы әкімінің Инвестициялар және сыртқы экономикалық байланыстар жөніндегі комитетінің төрағасы. 2000 жылдың қаңтарынан - «Метрология» РМК (Алматы к.) басшысы. 2000 жылдың шілдесінен - «Қазсертико» РМК (Астана қ.) директорының бірінші орынбасары. 2000 жылдың қарашасынан - ҚР Индустрия және сауда министрлігінің «¥лттық Сараптау және сертификаттау орталығы» ААҚ Астана қаласы бойынша өндірістік басқармасының бастығы. 2005 жылдан - Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрлігінің Техникалық реттеу және метрология комитеті төрағасының орынбасары. 2010 жылдың желтоқсанынан бері - ҚР Мұнай және газ министрлігі Мұнайгаз кешеніндегі мемлекеттік инспекция комитетінің терағасы. «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медалімен марапатталған. Әскери атағы - запастағы аға лейтенант. Хоббиі - спорт. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи романдар. Үйленген. Жүбайы - Момышева А.А., жеке кәсіпкер. 3 ұлы бар.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Вальдепеньяс
Вальдепеньяс (Valdepeñas (Ciudad Real)) — Испаниядағы қала. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Сьюдад-Реаль провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31370 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 487,6 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 200 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сьюдад-Реаль елді мекендері
Көтерем
Көтерем  – жануарлардың әбден тұралап арықтауы. Бұл ауру, көбінесе, сиырларда, ешкіде, кейде биеде де кездеседі. К., негізінен, ауру (созылмалы дерт, туберкулез, жүйке жүйесі, ішкі секреция бездері аурулары), ұзақ уақыт ашығу, авитаминоз, түрлі заттармен (тотияйын, қорғасын, сынап, фтор, т.б.) уланудан пайда болады. Ауырған мал организмінде майы азайып, еті қатаяды, терісінің түсі өзгереді, дене салмағының 40 – 50%-ын жоғалтады. Малдың жатып-тұруы қиындайды, кейде мүлдем тұрмай жатып қалады. К-ге ұшырамау үшін малды (әсіресе) ашықтырмай, сапалы жемшөп беру, аурудан, уланудан алдын ала сақтау қажет. Дер кезінде емдесе, баптап күтсе ауырған мал ауруынан айығып кетеді.
Бернд Ферстер
Бернд Фёрстер (Bernd Förster; 3 мамыр 1956 жыл, Мосбах) — германиялық футболшы, қорғаушы, 1980 жылғы Еуропа чемпионы. Ағасы Карл-Хайнц Ферстер де футболшы, ұлттық құрамада ойнаған. Екеуі бірге 1980 жылғы Еуропа чемпионатына, 1982 жылғы әлем чемпионатында ойнады. 50 жылдарда құрамада ойнаған Фритц және Оттмар Вальтерден кейінгі танымал ағайындылар осы Ферстерлер болды.
Көтерем
Санат:Жануарлар аурулары
Бернд Ферстер
Жетістіктері
Германия
«Штутгарт»
«Бавария»
Сілтемелер
Санат:Германия футболшылары Санат:Германия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Бавария ФК ойыншылары Санат:Штутгарт ФК ойыншылары Санат:Саарбрюккен ФК ойыншылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Биологиялық ортаның сыйымдылығы
Биологиялық ортаның сыйымдылығы (Биологическая емкость среды) — табиғи немесе табиғи-антропогендік қоршаған ортаның белгілі бір организмдер мен олардың қауымдастықтарының қалыпты тіршілігін (тыныс алуын, қоректенуін, көбеюін, демалысын және т.б.) сақтап, қоршаған ортаны аса бүлдірмеуінің қабілеттілік дәрежесі.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Гипстену
тау жынысы (мәселен, карбонаттар) құрам-бөлшектерінің сульфатты сулар әсерінен гыпспен алмасуы, немесе осы тау жынысықа тән қуыстар мен ұраларды гипс иемденуі яки оларда гипсті желілердің қалыптасуы.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
506 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:506 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:506 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Грязная (Зуша тармағы)
Грязная — Ресейдегі өзен. Орлов облысы, Тула облысы, Калужа облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Зуша өзенінің сол жағалауынан 215 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Орёл қаласынан Белёв қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Аят
Құрандағы сәжде аяттары
Олар:
Ислам шариғаты бойынша осы сәжде аяттарының қайсы бірін оқыған не естіген адамға тіләуәт сәждесін жасау уәжіп болып есептеледі.
Құранда 114 сүре бар, 6 236 аят бар, “Құран Кәрім” сөзі 79 000 рет қайталанған және Құранда 323 670 әріп бар.
Бір мұсылман Құранды толық оқып шықса әр әрпіне 10 сауаптан алады. Яғни 323 670 х 10 тең 3 236 700 болады екен. Демек Құранды толық оқып шықсаңыз 3 236 700 сауапқа ие болады.
Құранда қанша аят бар?
Құранда қанша аят бар екендігі жайлы ғалымдардың бірнеше пікірлері бар.
Бұның себептері кей ғалымдар ұзын сөйлемді бірнеше сөз деп есептесе, кейбірі бір аят деп есептеген. Шафиғи ғалымдары аяттардың басындағы бисмиллә сөзін сүренің ішінде деп есептесе, Ханафи ғалымдары бисмиллә сөзін бөлек бір аят деп есептеген. Сол секілді «Я-син»,
«Ха-Мим» секілді әріптерге байланысты осындай пікірлер бар.
Ибн Аббас Құранда 6616 аят,
Нафи 6217,
Жоңғар-қазақ соғысы (1723—1730)
Отан соғысы (1723—1730) — қалмақ шапқыншылығына қарсы қазақ халқының ұлт-азатттық күресі. Бұл кездегі ең күрделі кезең ел ішінде «Ақтабан шұбырынды» атауымен белгілі.
Санат:Қазақстан тарихы
Аят
Құранда қанша аят бар?
Ибн Хузайма «ән-Насиху уәл Мансуху» кітабында Құранда 6666 аят бар деген тоқтамға келіп, аяттарды мына төмендегідей бөліктерге бөлген:
Уаъд (уәде беру) аяттары – 1000
Уаъид (жазалану туралы ескерту) аяттары – 1000
Әмір аяттары – 1000
Наһи (тыйым) аяттары – 1000
Мысал және ғибрат аяттары – 1000
Насих және мансух (үкімдері жойылған) аяттар – 66
Осылайша барлығы – 6666 аят болады деп жазған.
Бүгінгі күні Куфилердің пікірі бойынша Құранда 6236 аят бар деген тұжырымға тоқталған.
Бүгінгі күні басылып жатқан Құран кітаптарының барлығында 6236 аят бар.
Дереккөздер
Санат:Ислам
Әбдесте
Әбдесте– құманның бір түрі. Жезден жасалады, мойны жіңішке, шүмегі қаз мойынды келеді. Беті-қол жууға пайдаланылады. Кейде сәндік мүлік түріне жүреді. Әбдесте тәрізді құман түркі халықтарында, Үндістан, Иран елдерінде де көп кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
Роз-Ландрие
Роз-Ландрие (Roz-Landrieux) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Сен-Мало округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,10 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35246, пошта индексі — 35120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1246 адамды құрады. Халық тығыздығы — 68,84 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Шатонеф-де-Рандон
Шатонеф-де-Рандон (Châteauneuf-de-Randon) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Лозер департаментінде орналасқан. Манд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 24,49 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 48043, пошта индексі — 48170.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 520 адамды құрады. Халық тығыздығы — 21,23 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лозер департаментінің коммуналары
Акаламдуг
Акаламдуг (шумер. «Игі елдің ұлы») — б. з. д. XXVI ғасырдағы Урбасқарушысы
Оның есімі «Патшалар тізімінде» аталмаған.
Леонард Вулли экспедициясында Акаламдугтың «Ур (лугаль) патшасы» мөрін тапты. Акаламдуг еске алынған басқа деректер жоқ.
Треказали
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3054 адамды құрайды. Халық тығыздығы 105 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 29 км² шамасында. Пошта индексі — 43010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Аққұйрықты тарғақ
Аққұйрықты тарғақ (Vanellus leucurus) - дене бітімі қызғышты еске түсіретін балшықшы құстардың бірі.
Дене мөлшері қызғыштан кішірек (140-150 г) және сирағы да ұзынырақ. Жоны - түтін түстес сұрғылттау, төсі - күлгін сұр, беткі бөлік, құйрық және қанатының көпшілік бөлігі - ақ. Құс ұшып жүргенде сұр жонын және қанаттың түбін көмкеретін жалпақ ақ жолақ жақсы көрінеді. Орта және Оңтүстік-Шығыс Азияда қоныстанады. Қазақстанда шөл зонаның өзендері мен көлдерінің жағаларын бойлай орын теуіп, негізінде оңтүстік бөлікте өмір сүреді. Басқа тарғақтар сияқты шағын қауымдасы- ның тыныштығын ұжымдаса қорғап, сирек шоғырлармен ұялайды. Ұяларын суға жақын құрғақ орындарға орналастырады. Салындыда 3-4 шүбар жұмыртқа болады. Ұялау өмір сүру дағдысы егжей-тегжейлі нашар зерттелген.
Сирек кездесетін құс. Қазақстанда наурыздан қыркүйекке дейін болады.
Дереккөз
1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.
Санат: Татреңтәрізділер Санат:Еуразия құстары
NGC 3373
NGC 3373 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1830 жылы 23 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3373 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32306, NGC 3389, UGC 5914, MCG 2-28-13, ZWG 66,22.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Мән (психология)
Мән (психология) - іс-әрекет пен қарым-қатынастың бірлігі арқасында тұлғаның шындықтағы құбылыстарды далпылай алуының нысаны.
Мұнда жеке тұлға қоғамыдық-тарихи тәжірибені, түрлі ұғымдар мен рөлдерді, құндылықтар мен нормаларды меңгеруге мүмкіндік алады. Олардың жекелеген мағынасын  психикалық үрдістер (қабылдау, ес, ойлау, қиял т.б.) мен мінез-құлқының  түрлі актілері  арқылы бейнелеп отырады. Мұндайда нәрсенің мәнін меңгеруде адамның сөзді, формуланы, сызбаны, өрнекті, кестені және т.б. белгілерді пайдаланыу ерекше маңызды болады.
Дереккөздер
Санат:Психологиялық терминдер Санат:Психология
Көтерме
Көтерме  – 1) Жер бедеріне қарай салынған арықтың, су жолының түрі. Қазып келе жатқан арықтың деңгейінен төменірек, ойпаң жер кездескенде, К. жасайды. К-ні істегенде арық жолын қазбай, екі жағын топырақпен, таспен үйіп, су іркілмей ағатын етіп, ой жерді көтереді. Мұны кейде көтерме арық деп те атайды. 2) Ат бәйгесінде шапқан ат қарақшыға, сөреге жақындағанда шылбырынан тартып, дүбір қосып, қиқулап, демеген адамдарға ат иесі тарапынан бәйгеден берілетін үлес, сыйлық. 3) Ат шана, арба әбзелі, енін 1,5 – 2 елідей етіп тілген ұзын қайыс. Ол екі жетекті ершікке көтеріп байлап, бекіту үшін пайдаланылады.
Санат:Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Буланулық
Буланулық — ылғал қорының шексіздігі жағдайында ең көп булану мүмкіндігімен сипатталатын шама. Суқойма бетінен буланған су қабатының мм-мен өлшенеді. Ол: а) буландырғыштағы судың бетінен булану; ә) тұщы сулы табиғи суқойманың бетінен булану; б) артык ылғалды топырақтардың бетінен булану деп бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
IC 3990
IC 3990 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика.
Ет тағамдары
Ет тағамдары - еттен, ет өнімдерінен көптеген қою тағам түрлері дайындалады.
Санта-Мария-де-Тавора
Санта-Мария-де-Тавора (Santa Maria de Távora) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Аркуш-де-Валдевеш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Ет тағамдары
Мұндай тағамдардағы гарнир массасы 100-200 г-ға дейін, ал тұздығы 50-100 г болады. Тұтынушыға таратылған қою тағамның температурасы 65° С-тан төмен болмауы, массасының ауытқуы ±3%-дан аспауы қажет. Тағамдардың түрлері: пісірілген ет, қуырылған ет, бұқтырылған ет, көміп пісірілген ет, тартылған еттен дайындалған тағамдар және т.б.
Санта-Мария-де-Тавора
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 729 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,81 км² шамасында. Халық тығыздығы — 191,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Ет тағамдары
Көп мерзімге сақталатын ет - соғым еті. Оны сақтаудың әдісі - мал етін мүшелеп бұзып, тұздап, шошалада арысқа іліп, сорғыта отырып кептіру. Жылы мезгілдерде етті сақтау үшін оны жұқалап тіліп, тұздап, көлеңкеде бірнеше күн бойы жел қақтырып, ыстап кептіру көп тараған. Ыстау, көбіне, ет ұзақ қатпайтын жылы өлкелерде жасалады. Аяз қайтқан көктемнің алғашқы күндері арыстағы кепкен ет сүр ет деп аталады.
Санта-Мария-де-Тавора
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Ет тағамдары
Дереккөздер
Санат:Ет Санат:Тағамдар
Құмсуат ауылдық әкімдігі
Құмсуат ауылдық әкімдігі — Ақмола облысы Жарқайың ауданындағы әкімшілік бірлік. 2013 жылға дейін Құмсуат ауылдық округі деп аталған.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Құмсуат ауылы кіреді. Орталығы – Құмсуат ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 405 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Жарқайың ауданы ауылдық округтері
Урус (Оң Сученьга тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина өзен басынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сүттіген
Сүттіген (Euphorbia) – сүттіген тұқымдасына жататын бір не көп жылдық өсімдіктер мен шала бұталар.
Биіктігі 15 – 20 см, тамыры тармақталып, сабағы тік өседі. Қандауыр тәрізді жапырағы бүтін жиекті. Гүлдері дара жынысты, жасылдау сарғыш түсті. Маусым – тамыз айларында гүлдеп, шілде – қыркүйекте жеміс береді. Жемісі – үш ұялы қауашақ. Сүттігеннің көпшілік түрінің сабағы сүтті, шырынды болады, кейбіреуінің ұрығында іш өткізетін май бар. Өте улы өсімдік. Көкшіл сүттіген (Е. helіoscopіa) – дәрілік өсімдік. Халық медицинасында сүттігенді іш өткізетін, несеп жүргізетін және ішек құртын түсіретін, сондай-ақ қатерлі ісіктерді емдейтін дәрі ретінде қолданады. Сүттігенді аса сақтықпен пайдаланған жөн, көп мөлшері ауыр асқынуларға, шырыны көздің, еріннің, мұрынның, жыныс мүшелерінің шырынды қабатына зиянды. 2 түрі: берік сүттіген (Е. sclerocyathіum) және Ярослав сүттігені (Е. jaroslavіі) – өте сирек кездесетін өсімдіктер ретінде қорғауға алынып, Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген
Жер атмосферасы
thumb|right|162px|Атмосфера қабаттары
Сүттіген
Химиялық құрамы.
Сүттіген шөбінің құрамында іш өткізетін май, сондай – ақ эуфорбин қышқылының улы тотығы, шайырлы және органикалық заттар, аздаған алколоидтар болады.
Малдың улануы.
Жалпы сүттігенді мал жемейді. Бірақ жазда дайындалған пішен арасында сүттіген шөбінің араласып кетуі ықтимал. Қыс айларында осындай шөппен азықтандырған мал уланып қалады. Уланған малдың асқазан – ішегі зақымданып, қабынады, іші өтеді, тәбеті қашады. У денеге әбден тараған кезде оның зәріне қан араласады. Аузынан шұбырып көбікті сілекей ағады, тыныс алу органдары мен жүрек жұмысы нашарлайды. Дер кезінде емдемесе уланған мал 1 – 2 күнде өледі. Уланған малға алғашқы жәрдем – оның асқазынын марганцовканың әлсіз ертіндісімен жуу болып табылады.
Жер атмосферасы
Атмосфераның төменгі қабаты тропосфера деп аталады, ол 10-12 км биіктікке дейін (орта ендіктерде) созылып жатады. Одан биіктеген сайын температура төмендейді. Онан жоғары стратосферада температура тұрақты дерлік болып қалады (-40С маңында). Ал шамамен 25 км-дей биіктіктен бастап бұл қабат Күннің ультракүлгін сәулелерін жұтатындығынан температура баяу артып отырады.
Сүттіген
Дереккөздер
Санат:Сүттігендер Санат:Улы өсімдіктер Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер
Жер атмосферасы
Жер атмосферасының жоғарғы қабаттарында күн сәулелері күшті иондану туғызады. Атмосфераның ионданған қабаты ионосфера деп аталады. Атмосфера ғарыш кеңістігінен Жерге келетін сәулелерден басым бөлігін шағылдырады немесе жұтады. Мысалы, ол Күннің рентген сәулелерін жібермей, ұстап қалады. Атмосфера бізді микрометеориттердің үздіксіз атқылауынан және ғарыш сәулелерінің – жедел қозғалатын бөлшектердің ағынының бүлдіру әрекетінен де сақтайды.
Атмосфера Жердің жылу балансында ерен маңызды роль атқарады. Көрінетін Күн сәулелері атмосфера арқылы ешбір бәсеңсімей өте алады. Оларды Жер беті жұтады, осыдан келіп ол жылынады да, инфрақызыл сәуле шығарады. Осы күнгі көзқарастар бойынша гидросфераның және атмосфераның болуы арқасында ғана жерде тіршілік пайда болған. Міне, сондықтан да экология мәселесі, біздің бірегей ғаламшарымыздың табиғатын қорғау ерекше маңыз алуда.
Санат:Экология Санат:Жер атмосферасы
Hewa Ajri Ҳаво ʻea
Сыбаға
Сыбаға – құрметті қонаққа немесе жақын-жуыққа арнап сақталған кәделі ет мүшелері, тағам.
Мәселен ақсақалдарға, құдаларға, т.б. жолы үлкен адамдарға бас, жамбас, жая, ірі малдың омыртқалары сияқты мүшелері тартылады. Сондай-ақ құдағилардың жамбас, қыздар мен күйеулердің төс, балалардың құлақ, бүйрек, жүрек сияқты сыбағалары болады. Өзі келе алмайтын қарт адамдардың сыбағасын беріп жібереді. Үлкен адамдарға ірі мал жамбасының шұқыршағын, жауырынын, кәрі жілігін аспайды. Қыздарға кәрі жілік, өкпе бермейді. Қолдың жіліктері құрметті адамдарға тартылмайды. Сыбағаның, төркін сыбаға, қара сыбаға, өлі сыбаға, су сыбаға түрлері бар.
Дереккөздер
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Нұрғали Итембаев
Нұрғали Итембаев (1888, Қарағанды облысы Ұлытау ауданы Керегетас ауылы - 1936, сонда) - ақын. Ауыл молдасынан оқып хат таныған. Жиырма бес жасында Арқаға аты мәлім Қонысбай ақынмен айтысқан. "Әйел теңдігі туралы", "Оқыңдар жасың,көріңде",т.б. өлең-жырлары бар. 1920 - 30 жылдары Т.Қалмағанбетовпен, Т.Ізтілеуовпен, Жеңсікбай ақынмен айтысқан. Нұрғали төкпе ақындығымен қатар асқақ әнші, шебер күйші болған.
Дереккөздер
Санат:Айтыс ақындары
Эдвард Григ
Э́двард Хагеруп Григ (норв. Edvard Hagerup Grieg; 1843 жылдың 15 маусыныда Берген, Норвегияда туылып —1907 жылдың 4 қыркүйегінде Берген, Норвегияда қайтыс болған) — романтизм кезеңінің норвегиялық композиторы, музыкалық қызметкер, пианист, дирижёр. Григтің шығармашылығы норвегия ұлттық мәдениеті әсерінің арқасында дамыды. Григтің ең әйгілі және танымал еңбектерінің ішінде —Генрик Ибсен драмасына арналған екі сюиталық «Пер Гюнт» музыкасы болды. (фортепианоға арналған оркестрмен бірге жүргізілетін концерт, скрипкалық сонаталар). =Өмірбаяны= Эдвард Григ 1843 жылы 15 маусымда Бергенде дүниеге келді, бұл жер өзінің ұлттық шығармашылық дәстүрлері арқыры, әсіресе театр саласында әйгілі еді: бұл жерде әлемге танымал норвегиялық драматургтер Генрик Ибсен мен Бьёрнстьерне Бьёрнсон өздерінің театрлық қызметін бастаған. Әкесінің тармағы жағынан оардың отбасы өздерінің арғы атасы, 1770 жылдары Бергенге көшіп келіп, сол жерде британ вице-консулы лауазымында қызмет атқарған шотланд көпесі Александр Григтен тараған. Алдымен бұл қызметте атасы жұмыс істесе, кейін композитордың ұлы Александр Григ те осы лауазымға ие болады.
Эдвардтың атасы — Джон Григ, берген оркестрінде ойнап, Нильс Хаслун атты басты дирижердің қызына үйленген. Композитордың анасы, Гесина Хагеруп, әдетте тек еркектерді ғана қабылдайтын Гамбург консерваториясын аяқтаған пианист. =Жеке өмірі= Эдвард Григ және Нина Хагеруп Бергенде бірге өскен, бірақ Нина бар болғаны сегіз жасында әке-шешесімен Копенгагенге көшіп кетеді. Эдвард оны тағы келесі рет көрген кезде ол бойжекткен қыз болатын. Балалық құрбысы сұлу әйел, керемет дауысты әншіге айналып, Григ пьесасын орындау үшін жаратылғанадай болды. Бұған дейін тек Норвегия мен музыканы сүйіп көрген Эдвард, махаббаттан басы айналғанын сезіне бастайды. 1864 жылдың
Рождествосында жас музыканттар мен композиторлер жиналатын салонда, Григ Нинаға «Жүрек әуендері» атты махаббат туралы сонеталар жинағын сыйлап, тізесіне тұрып оның әйелі болуға ұсыныс жасады, ал Нина келісіммен жауап берді. =Өлімі= Жүрек ауруынан құтыла алмаған Григ шығармашылыққа кетіп қалады. Туған Берген қаласында дамқылдылықтан плеврит ауруы тарап, оның туберкулезге айналу қаупі туындады. Нина Хагеруп одан алыстай берді. Жанталасқан ауру сегіз жылға созылды: 1883 жылы Нина году Эдвардты тастап кетеді. Ұзақ үш ай бойы Эдвард жалғыз тұрған. Бірақ оның ескі досы Франц Бейер композиторды тағы бір рет әйелімен кездесуге көндірді. «Шынымен жүрегіңе нағыз жақын адамдар бұл өмірде өте аз», — дейді ол оөінің досына. =Лирикалық пьесалары= Григтің «Лирикалық пьесалары» оның фортепианолық шығармашылығының үлкен бөлігін құрайды. Григтің «Лирикалық пьесалары» Шуберттің «Музыкалық мезгілдері» және «Экспромттар», Мендельсонның «Сөзсіз өлеңдерімен» ұсынылған камералық фортепиано музыкасының типін жалғастырады. Оның шығармаларында Лиризм, пьесадағы бір бағыттылық, үлкен емес масштабтарға деген әуесқойлық, көркемдік ой мен техникалық құралдардың қарапайымдылығы мен қол жетімділігі — Григтің «Лирикалық пьесаларына» да жақын романтикалық фортепианолық миниатюраның қырлары болып табылады.
Композитордың сезімдері, оның тірі атаулармен аталған шығармаларынан байқалады: «Құс», «Көбелек», Шекспирдің «Макбет» өлеңіне шабыттанып жазған «Күзетшінің өлеңі» атты шығармасы, «Гаде» - композитордың музыкалық портері, «Ариетта» - лирикалық толғаулар беттері, «Вальс-экспромт», «Естеліктер») — бұл композитордың отандық циклы образдарының айналымы. Автордың лиризмге толы, тірі сезімдерге толы өмірлік сезімдері — оның лирикалық шығармаларының мәні болып табылады.	«Лирикалық пьесалар» бір бірінен үлкен жанрлық сипаты арқылы ерекшеленеді. Бұл жерде біз элегия мен ноктюрн, бесік жыры мен вальс, ән мен ариеттаны кездестіре аламыз. Григ норвегиялық ұлттық музыка жанрына жиі жиі оралады (спрингданс, халлинг, гангар). =Дереккөздер=
•	Большая советская энциклопедия
•	«Эдвард Григ». Краткий очерк жизни и творчества
•	Б. В. Асафьев. «Эдвард Григ», Изд. «Музыка»; Ленинград, 1984 г.
•	М. Друскин, «История зарубежной музыки». Изд. «Музыка»; Москва, 1967 г.
Тақыр (айрық)
Негізгі ұғым:
Елді мекендер:
Меркі тауы
Меркі тауы - Жамбыл облысы Меркі ауданы аумағында орналасқан тау.
Тарихы
Меркі тауларының табиғатын, ауа райының қолайлылығын білген бабаларымыз Меркі тауындағы жайлаулар - Аралтөбе, Қарақыстақ, Қасқасу, Сандық, Шайсандық, Күнгейсандық, тағы басқа тау алқаптарын Сақ, Ғұн, Үйсін замандарынан бері атамекен етіп қана қоймай, бүкіл қазақ даласында тұрған зиялы ата-бабаларымыздың қайтыс болғаннан кейін жерлейтін сахнасына айналдырған. Ашық аспан астында табиғаты пейіш сарайындай шаң жоқ, көгал, қайнар бұлақтар қоршаған сахнаға (пантеон) Түркістан заманынан мыңдаған жылдар бұрын сақ, ғұн, қазақ даласында қайтыс болған күнбилерін, хандарын, болыстарын, ардақты аналарын Меркіге әкеп жерлеп отырған. Бастарына тастан қорған тұрғызып, тас бейне, тас кітаптар қойып отырған. Археологиялық зерттеулер жасап, тіркеуге алынған 127 осындай бейіттер белгілі.
Ғибадатханалары
Меркі ауданына қарасты Алатау дың Сандық жайлауында 2004 жылы Ә.Марғұлан атындағы археологтиялық институттың ғылыми қызметкерлері экспедициялық жұмыстар жүргізіп, бұрыннан осы өңірге белгілі көне түркі ғибадатхана сын көріп, тағы да сол тектес үш ғибадатхананың орнын тапты. Көне түркілер Аралтөбе, Белсаз, Сандық, Сұлусай, Шөлсай, Сулысай, Сүйіндік, Шайсандық, Тоғансай, Қарасай секілді тау қыраттарын әдеп-ғұрыптары мен салт-дәстүрлерін өткізетін орын ретінде пайдаланып келгендігін анықтады.
Дереккөздер
Санат:Меркі ауданы таулары