cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Орталық стадион (Ақтөбе)
Қайта жаңарту
Стадион ашылғаннан кейін, соңғы рет Қаланың бас аренасын басты жөндеу 2000 жылы жүргізілді, пластикалық орындықтар орнатылып, жарықдиодты дисплей орнатылды. 2005 жылы ол УЕФА стандарттарына сәйкес келе бастады. Орталық стадиондағы қондырғыларда жылу, сумен жабдықтау және кәріз жүйелері ауыстырылды. Баспасөз орталығының аумағы 54 ш.м. дейін кеңейтілді, диспетчер бөлмесі-21 ш. м. жарықтандыруға келетін болсақ, стадионда 142 заманауи прожектор орнатылған, оның жарық қуаты 1800 люкс құрайды. Стадионның шөп жамылғысы да ауыстырылып, автоматты суару орнатылды. 2011 жылдың 28 сәуірінде стадионда алаңды жылытуды орнату және көгалдарды жаңарту жұмыстары басталды. Көгалдардың астына сұйық жылыту құбырлары орнатылды, олар арқылы тосолмен қатпайтын зат жіберіледі. Бұл жылыту ерте көктемде және күздің соңында жұмыс істейді, бұл шөптің вегетативті процесін тездетуге көмек теседі. Сондай-ақ, көгалдарды ауыстыру жұмыстары жүргізілді, өйткені соңғы рет көгалдар 2005 жылы өзгертілді.
Қызықты фактілер
Бес жыл бойы "Ақтөбе" 2004 жылдың 2 қазанынан 2009 жылдың 27 тамызына дейін (1790 күн, Қазақстан чемпионаттарының рекорды) барлық турнирлерде (Қазақстан чемпионаты, Қазақстан Кубогы, УЕФА Чемпиондар Лигасы және УЕФА Еуропа лигасы) өз алаңында жеңілген жоқ. Қазақстандық футбол тарихындағы осы рекордтық Жеңіс сериялары немістің "Вердере"командасында үзілді. 2010-2011 жылдары "Ақтөбе "бұл стадионда да жеңілмеді, серия 2012 жылдың 6 мамырында алаң иелері "Тобылдан" жеңіліп қалды. Сондай-ақ 2012 жылы "Ақжайық" пен бельгиялық "Генкке"есе жіберді.
Сілтемелер
Санат:Стадиондар Санат:Қазақстан стадиондары Санат:Ақтөбе ФК
Ахмет Кендірбекұлы
right|thumb Ахмет Кендірбекұлы - 1956 жылы 25 қарашада Алматы облысы, Алакөл ауданы, Бұлақты ауылында дүниеге келген. Абай атындағы ҚазПИ-дің филология факультетін 1977 жылы бітірген. Алакөл ауданындағы Көктұма орта мектебінде мұғалім, директордың оқу-тәрбие жұмыстары жөніндегі орынбасары, 1981—1985 жылдары мектеп директоры болып қызмет атқарған. 1990 жылға дейін Алакөл аудандық «Жаңа өмір» газеті редакторының орынбасары, аудандық «Қазақ тілі» қоғамының төрағасы, 1992—1997 жылдары Алакөл ауданы әкімінің орынбасары, 1999 жылға дейін Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасында редактор, Қазақ мемлекеттік ақпарат институтында аға редактор. 1999 жылдан бастап Алматы облысы әкімінің аппаратына бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарған. Алматы облысы әкімдіғінің мемлекеттік тілді дамыту бөлімінің бастығы. Қазір Алматы облысы әкімдігінің Тіл басқармасының бастығы.
Өлеңдері басылымдарда жиі жарияланады. Ойтұмар («Талдықорған», 1991); Көкпар («Жазушы», 1996); Зер («Арыс», 2003), «Жылдар сөйлейді» атты жыр кітаптары бар. Сондай-ақ республикалық баспалардан «Аққулы айдын», «Армысың, ата тарих — Аңырақай» және «Жетісу жауқазындары» кітаптарын құрастырып шығарған. Ақынның сөздеріне жиырма шақты ән жазылған.
«Халық батырлары» жылының лауреаты. Қазақстан Журналистер одағының Құрмет Грамотасымен, «Тәуелсіздіктің он жылдығы», «Астананың 10 жылдығы» медальдарымен, Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің «Мәдениет қайраткері» белгісімен, Қазақстан Республикасы Құрмет грамотасымен (2009) марапатталған. Алматы облысы, Алакөл ауданының Құрметті азаматы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Бұлақты ауылы Санат:1956 жылы туғандар
Доломиттену
Доломиттену — таужыныстың минераддық құрамының доломиггермен алмаса бастауы немесе түпнегіз таужынысқа тән қуыстар мен жарықтар өңірінде доломит минералының шоғырлану процесі. Доломиттену процесіне әсіресе әктастар бейім.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Табиғат
Прорва - Сарықамыс
Сарықамыс Прорва кенорнын және оған жақын орналасқан өзге де кенорындары игерген мұнайшылар мен бұрғылаушылардың қалалық типтегі негізгі кенті болды. Каспий теңізінің шығыс жағасына жақын. Мақаты-Ақтау жол тарамындағы темір жол станциясы және аудан орталығы Құлсарының оңтүстік-батысында орналасқан. Қаратон мұнай кәсіпшілігінің оңтүстік-батысы мен шығысында іздестірумен және барлаумен айналысатын мұнай барлаушылардың орталық кенті ретінде 1959 жылы пайда болды. Орталық Прорва және Шығыс Прорва ірі газ-мұнай кенорындарының негізінде 1962 жылы дербес мұнай кәсіпшілігі болып іргетасы қаланды. Осы кенорында 1960 жылы №1 ұңғымадан қуатты газ-мұнай бұрқағы атқылаған еді. 1963 жылы газ-мұнай өндіруші "Прорванефть" басқармасы ұйымдастырылды, кейін ол "Теңізмұнайгаз" АҚ-ның құрамына, ал кейінірек "Ембімұнайгаз" АҚ-ның құрамына кірді. Бұрынғы балықшылар кенті, Прорваның шығыс жағында 25 км жердегі Сарықамыс кенті осы кәсіпшіліктің орталығы болып табылады. "Прорванефть" кәсіпшілігінің (Сарықамыс кенті) инфрақұрылымы 60-жылдарда қалыптаса бастады. "Прорванефть" сонымен қатар Батыс Прорва (1978 жылдан игерілуде), Ақтөбе (1979 жылдан игерілуде), Досмұхамбетов (1980 жылдан игерілуді) мұнай кенорындарын игеруді іске асырып келеді. Теңіз кенорнын игеруге байланысты Сарықамыс кенті санитарлық белдем ауқымында қалды (күкіртсутектің әсері), сондықтан бұл кенттің тұрғындарын 2005 жылдан қалдырмай аудандағы өзге елді мекендерге көшіруге шешім қабылданды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнай құбырлары
Жәндіктер
thumb|right|190px| thumb|right|190px| thumb|right|190px| thumb thumb Жәндіктер, не бұнақденелер, немесе шыбын-шіркейлер, ескі атауы насекомдар (Insecta) – буынаяқтылар типіне жататын омыртқасыз жануарлар класы.
Қазба қалдықтары девон кезеңінен белгілі. Филогенетикалық шығу тегі көп аяқтыларға жақын, арғы тегі буылтық құрттар деп есептелінеді. Жер шарында кең тараған 1 млн-дай түрі анықталған (барлығы 1,5 – 2 млн. түрі болуы мүмкін).
Жәндіктер екі класс тармағына бөлінеді: алғашқы қанатсыз жәндіктер және қанатты жәндіктер. Қазақстанда 2 класс тармағына жататын 28 отряды 550-ден астам тұқымдасы бар. Бұлардың дене тұрқы бірнеше мм-ден (ең майдасы – трихограмма – 0,2 мм) – 33 см-ге дейін болады.
Жәндіктердің ең басты ерекшелігі – денесі бас, кеуде және құрсақ бөлімдерінен тұрады. Денесін тығыз кутикула (эпителий клеткаларынан бөлінетін тығыз қабықша) жапқан. Басында екі күрделі фасетті көздері, қарапайым майда көзшелері, екі мұртшасы болады. Ауыз құрылысы қоректену әдісіне қарай: инеліктер, тарақандар, дәуіттер, қоңыздардың аузы кеміруге; көбелектер, шыбындардың аузы сұйық қоректі соруға; өсімдіктердің шырынымен және адамның, жануарлардың қанымен қоректенетін маса, бит, қандала, цикадалар, т.б. аузы шаншып-соруға бейімделген. Жәндіктердің кейбір түрінде аузы болмайды (бөгелек, біркүндіктер). Үш бунақты (алдыңғы, ортаңғы және артқы) кеудесінде (әр буынында жұптан) алты аяғы болады, жәндіктердің ежелгі атының алтыаяқтылар (Нexapoda) деп аталуы осыған байланысты. Аяқтары жамбасша, ұршықбас, сан, сирақ және табаннан тұрады. Жәндіктердің жүруге, жүгіруге (тарақан, қоңыздарда, т.б.); секіруге (шегіртке, шекшек, бүргелер); жүзуге (жүзгіш қоңыздар, т.б.); қазуға (бұзаубас, т.б.); жемін ұстауға (дәуіт, т.б.); гүл тозаңын жинауға (бал арасы) бейімделген аяқтары болады. Ортаңғы және артқы буынында бір-бір жұп қанаттары бар. Тек қосқанаттыларда артқы кеуде буынындағы қанаттары – ызылдауыққа айналған.
Жәндіктердің басым бөлігінде ұшуға екі жұп қанаттарын (көбелектер, инеліктер, торқанаттылар, т.б.), кейбір түрі тек артқы жұбын (қоңыздар, т.б.) ғана қағады. Құрсағы көп бунақты, кейбір түрінде 11 бунақты. Құрсағында аяғы болмайды, бірақ олардың қалдықтары рудимент (жұмыртқа салатын мүшесі немесе шаншары, еркегінде – жыныс мүшесі) түрінде сақталған. Жәндіктердің бұлшық еті тек көлденең жолақты. Ет талшықтарының саны 1,5 – 2 мыңға жетеді. Бұлшық еттерінің жиырылып-жазылуы бас миымен тығыз байланысты және оларға бұлшық еттен бөлінетін жиырылғыш белок – актомиозин әсер етеді. Жәндіктердің ас қорыту жүйесі алдыңғы, ортаңғы, артқы ішектен және сілекей бездерінен тұрады. Олар қорегіне қарай фитофагтар (өсімдік қоректілер), жыртқыштар, өсімдік шірнесімен қоректенетіндер, некрофагтар (өлексемен қоректенетіндер), сапрофагтар (басқа жануарлардың өлексесімен қоректенетіндер), қан сорғыштар, т.б. болып бөлінеді. Жәндіктер атмосфералық ауаны – трахея (кеңірдек) жүйесімен жұтады, ал суда тіршілік ететін дернәсілдерінде екінші реттік трахея не кутикулалы желбезек дамиды. Жәндіктердің дене температурасы тұрақсыз, сондықтан олар салқынқанды жануарлар тобына жатады.
Қан айналу жүйесі нашар дамыған. Ол жүрек пен арқа қолқасынан құралған. Бірнеше камераларға бөлінген. Осы камералар бір бағытта жиырылып қанды (гемолимфаны) артқы жағынан қолқаға қарай сырғытады. Гемолимфа қолқадан бас қуысына, одан кеуде және құрсақ бөлігіне ағып, қайтадан жүрекке құйылады. Зәр шығару жүйесі – мальпиги түтікшелері. Бұл суды және организмге қажетті еріген затты гемолимфаға өткізеді, ал сіңбей қалған заттар артқы ішекке түсіп, аналь тесігі арқылы сыртқа шығарылады. Жүйке жүйесі бас миы, жұтқыншақ асты ганглий және құрсақ жүйке тізбегінен құралған.
Жәндіктерде сезім мүшелері жақсы дамыған. Олар әр түрлі механикалық, химиялық, дыбыстық, көру, есту, терінің сезу қабілеті, т.б. көптеген тітіркенулерді қабылдай алады. Жәндіктер дара жыныстылар және жыныс диморфизмі айқын байқалады. Бұлардың онтогенезі екі кезеңнен өтеді: толық түрленіп дамитындар және шала түрленіп дамитындар.
Жәндіктердің биоценоз тұрақтылығын сақтауда айрықша маңызы бар. Олардың ішінде көптеген ауыл шаруашығы мен орман зиянкестері де жеткілікті: Қазақстанда әр түрлі қоңыр көбелектер, астық қоңыр көбелегі, жапырақ ширатқыштар, мүр көбелектер, өсімдік биттері, жапырақ жегілер, т.б. – зиянкестер; бит, бүрге маса, шіркей, сона, т.б. – қан сорғыш жәндіктер; тарақан, үй шыбыны, цеце шыбыны, т.б. – аса қауіпті ауру қоздырғышын тарататын жәндіктер; бал арасы, тұт жібек көбелегі – пайдалы жәндіктер кездеседі. Сонымен қатар ара, көбелек, т.б. жәндіктер өсімдікті тозаңдандырады; құмырсқа, қоңыз дернәсілдері топырақты қопсытады. Жәндіктердің сирек және жойылып бара жатқан 200-дей түрі (Тянь-Шань апполоны, әсем барылдауық қоңыз, махаон, сары көбелектің кейбір түрлері, т.б.) қорғауға алынып, Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген.
Жәндіктердіӊ пайдасы
Ара шаруашылығы халық федерфциясында 47 елде 4 млн. ара шаруашылығы бар екендігі белгілі болды. Есептей келгенде онда 48 млн. ара отбасы бар, онда жылында 370 000 т. бал өндніріледі. Мысалы, 1970 жылы АҚШ 108 000 т, Канада 19000 т. ал Аргентинада төрт айда ғана 10 000 т. бал өндіріпті. Бұл насекомның адам баласына келтіретін пайдасының бір бөлігі.
Зинақорлық
Зинақорлық, нәпсіқұмарлық – некесіз адамдардың жыныстық қатынас жасауы, мұсылмандық құқықта ауыр күнә болып саналатын, қазақ халқының дәстүрлі әдет құқығы бойынша адамгершілікке жат азғындық қылық ретінде жазғырылатын әрекет. Қазақ халқының әдет-ғұрып заңдары бойынша Зинақорлық кісі өлтірумен, біреудің отбасына бүлік салумен, діннен безумен, ата-анасына қол көтерумен, өкіметке қарсы көтеріліс жасаумен, т.б. бірдей деп есептелінетін ең ауыр қылмыстың қатарына жатқызылады. Жеті жарғыда: “ері әйелінің зинақорлық жасап жатқан үстінен шықса, онда әйелін де, көңілдесін де өлтіруге құқықты, ол үшін құн төлемейді”, – деп жазылған. Ал шариғат заңдары бойынша, Зинақорлық жасағаны үшін жазаның үш түрі: дүре соғу, жерге көміп қойып тас ату және өлім жазасы қолданылады. Өлім жазасына әйелді зорлағанымен тұрмай, сол әйелмен Зинақорлықты тоқтатпай жалғастыра бергендер, шариғат некелесуге тыйым салған қағидаларды бұзып, қарындасымен, т.б. туыстарымен жақындасқандар және үйленгендер кесіледі. Ал әйелді зорламай, тек Зинақорлық жасаушылар жерге көміліп, тас атып жазаланған. Өзара келісіп ойнап-күлушілер де дүреленді. Оларға міндетті түрде 100 қамшы дүре соғылды. Сүйісу, құшақтасу, төсекте бірге жатудың өзі де дүрелеп жазалауға жетерлік қылмыс саналды. Күңге Зинақорлық үшін жаза ретінде 50 дүре соғылды. Зинақорлық жасағандар жас-кәрі, азат не құл, мұсылман не кәпір, ер не әйел екеніне қарамай, тек кәмелетке жетсе болғаны, жазалана береді. Шариғат заңы бойынша, бір-біріне жақындасқан еркектер өлім жазасына кесілсе, бір-бірімен жақындасқан әйелдер 100 дүре соғуға жазаланады. Егер бұлардың араларында жеңгетай жүрсе, оған 75 дүре соғылады. Қазақ халқының дәстүрлі әдет-ғұрып заңдары бойынша, Зинақорлық үшін өлім жазасына кесілгендер мойнына тұзақ салынып, түйеге артып өлтірілген. Қазақ халқының дәстүрлі әдет-ғұрып заңдары мен шариғат заңдарында әйел зорлағандардың ауыр күнә жасаушы қылмыскер ретінде – өлім жазасына кесілуі әйелдердің жеке мүддесі мен абыройын қорғағандық қана емес, сонымен бірге ол әйел келін боп түскен отбасының, қала берді бүкіл руының намысын қорғағандық болып саналған.
Дереккөздер
Санат:Терминология Санат:Ислам
Сондуга
Сондуга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сондуж көлі - Кулой өзені орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Монте-Сант'Анджело
Монте-Сант'Анджело (Monte Sant'Angelo) — Италиядағы коммуна, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Фоджа провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 13491 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 57 адам/шаршы шақырымына. Алып жатқан жер аумағы 243 шаршы шақырым шамасында. Пошта индексі — 71037.
Елді мекеннің қамқоршысы — Архангел Михаил.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апулия елді мекендері
Төлеуғали Ибраимұлы Сарбасов
Төлеуғали Ибраимұлы Сарбасов (1934 жылы туған, Жамбыл ауданы Бектөбе ауылы) – ғалым, ауыл шаруашылығының ғылым докторы (1984), профессор Қазақстан ҒА-сы корреспондент-мүшесі. Алматы зооветеренарлық институтын бітірген. 1956 – 58 жылы ұжымшарда зоотехник, 1958 – 61 жылы Мәскеудегі КСРО ҒА мал шаруашылығы институтында аспирант, 1961 – 64 жылы осы институтта аға ғылыми қызметкер, забтық меңгерушісі, 1964 жылы Қазақстан ҒА қой шаруашылығы ғылым-зерттеу институтында ғылыми хатшы, бөлім бастығы, директордың ғылым жөніндегі орынбасары қызметтерін атқарған.
Шығармалары
3 ғылым докторы мен 20 ғылым кандидатын тәрбиелеп шығарған. Қазақстан Республикасының ғылым мен техника саласы бойынша Мемлекеттік сыйлығының лауреаты. 190-нан аса ғылыми еңбек, соның ішінде 7 монография жазған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Левая Сученьга
Левая Сученьга (Сученьга) — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сухона өзенінің сол жағалауынан 109 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина бастауынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Плазмол
Плазмол (Plasmolum) — адам қанынан алынатын препарат. Невралгия, неврит, радикулит және тағы да басқа аурулар кезінде ауыруды сездірмеу және гипосенсибилиздеу мақсатында қолданылады. Плазмол жүйке ауруларын, асқазан жарасын, он екі елі ішек, бронх демікпесі, артритті емдеуде қолданылады. Эндокардит, нефритте қолдануға тыйым салынған. Күнде немесе күнара тері астына 1 мл мөлшерде салынады. Плазмол қараңғы жерде, 15 С температурадан төмен қоймада сақталуы тиіс.
Дереккөздер
Санат: медицина
Үлкен Дураком
Үлкен Дураком — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Глухая Вильва өзенінің оң жағалауынан 181 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Исанти (Миннесота)
Исанти (Isanti) — Миннесота штатының Isanti округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 5251 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.5 км² шамасында. FIPS коды — 27-31328.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Райнсберг
Райнсберг (Reinsberg) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Шайбс округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1025 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 29.54 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — SB, ресми идентификациялық коды — 3 20 10.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Рудольф Даурер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Гизериц
Гизериц (Gieseritz) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Зальцланд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 158 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 13,45 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 81 140. Муниципалитеттің басшысы — Эльфрид Мёллер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Псевдоморфозалар
Псевдоморфозалар — минералогияда: өздерін құрайтын затқа тән емес сырттай кристаллографиялық нысанды минералдык түзілімдер; өзіндік пішіндерімен сипатталатын, алайда түгелімен ыдырап кеткен минерал орнын өзге минералдық түзілім алуы нәтижесінде қалыптасады.
Василий Александрович Сухомлинский
thumb|right|200px Василий Александрович Сухомлинский (Василь Олександрович Сухомлинський; 28 қыркүйек 1918, Васильевка селосы Александрийский уезі Херсон губерниясы, Украина — 2 қыркүйек 1970, Павлыш поселкасы Онуфриевский ауданы Кировоград облысы, Украина КСР) — әйгілі кеңес педагог-новаторы, жазушы. КСРО Педагогика ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1957), УКСР мектептеріне еңбек сіңірген мұғалім Социалисттік Еңбек Ері (1968). 1943 жылдан КОКП мүшесі.
Псевдоморфозалар
Дереккөздер
Санат:Геология
Василий Александрович Сухомлинский
Өмірбаяны
Василий Александрович Сухомлинский 1918 жылдың 28 қыркүйегінде Васильевка селосында Херсон жерінде (қазіргі Кировоград облысы) кедей шруалар отбасында туған. Осында оның балалық және жастық шағы өтті. 1938 жылы Полтава мемлекеттік педагогикалық институтының тіл және әдебиет факультетін бітірді. Институтты бітіргеннен кейін, В.А.Сухомлинский өзінің туған жеріне оралып, Онуфриев орта мектебінде украин тілі мен әдебиетінен мұғалім болып қызмет атқарады.
1941 жылы өз еркімен майданға аттанады. 1942 жылы қаңтар айында Мәскеуді ерлікпен қорғау кезінде Сухомлинский ауыр жарақаттанады. Уралда әскери госпитальде ұзақ емделгеннен кейін, сол кезде неміс басқыншыларынан азат етілген туған жеріне қайтадан оралады.
1947 жылдан Кировоград облысы Павлыш орта мектебінің директоры болып тағайындалды және үзбестан оны өмірінің соңына дейін, 22 жыл бойы басқарады.Оған соғыстан кейінгі тұрмыстың барлық қиындығын басынан өткізеді. Сухомлинский коммунисттік тәрбие және оның ішінде еңбек тәрбиесі проблемаларын зерттеді (оқушылардың коммунисттік сенімділігін қалыптастыру, еңбекке коммунисттік қатынасын, коллективизмге тәрбиелеу т.б.), бастауыш мектептің оқу-тәрбие жұмыстарының методикасымен шұғылданды. Сухомлинский - дарынды мұғалім, талантты ғалым әрі публицист. Оның мектепке басшылық етудегі және мұғалімдік жұмысындағы құнды тәжірибиесі «Павлыш орта мектебі» (1969) атты кітабында жан-жақты баяндалды.
В.А.Сухомлинскийдің 1970 жылы 2 қыркүйекте дүниеден озды.
Еңбектері
Сухомлнскийге «Балаға жүрек жылуы» атты кітабы үшін УКСР-інің мемлекеттік сыйлығы берілді (1974), қазақ тіліне аударылған (1976).
Ишмет
Ишмет — Башқұртстанның Краснокам ауданындағы ауыл, Музяк ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 121 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Василий Александрович Сухомлинский
Еңбектері
Сухомлинский 2 Ленин орденімен, Қызыл Жұлдыз ордені, К.Д.Ушинский, А.С.Макаренко медальдарымен марапатталған.
Ишмет
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
NGC 2005
NGC 2005 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан GCL (шар тәрізді жұлдыздар шоғыры) типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры.
Ишмет
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Василий Александрович Сухомлинский
Дереккөздер
Санат:28 қыркүйекте туғандар Санат:1918 жылы туғандар Санат:Онуфриевский ауданында туғандар Санат:2 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:1970 жылы қайтыс болғандар Санат:Онуфриевский ауданында қайтыс болғандар Санат:КСРО педагогтары Санат:Украина педагогтары Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Александрийск уезінде туғандар
NGC 2005
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1826 жылы 24 қыркүйекте Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2005 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC138, in LMC.
Каррейра (Вила-Нова-ди-Фамаликан)
Каррейра (Вила-Нова-ди-Фамаликан) (Carreira (Vila Nova de Famalicão)) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Вила-Нова-ди-Фамаликан муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 907 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,15 км² шамасында. Халық тығыздығы — 887 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Иаков Зеведеев.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Денисов ауданы
Денисов ауданы  — Қостанай облысының батыс бөлігіндегі әкімшілік бөлініс. Жер аумағы — 6,8 мың км². Аудан орталығы — Денисовка ауылы.
Жер бедері
Аудан жері жазық, шығысқа қарай еңіс келетін Орал сырты үстірті мен Торғай Үстіртінің солтүстік тұсын алып жатыр. Кен байлықтарынан құрылыстық тас, әктас кездеседі.
Халқы
Тұрғындар саны – 18 376 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар – 27,20%, орыстар – 39,43%, украиндар – 16,29%, немістер – 7,43%, беларустар – 2,86%, татарлар – 1,59%, башқұрттар – 0,91%, әзірбайжандар – 0,83%, басқа ұлт өкілдері –3,45%.
Әкімшілік бөлінісі
26 елді мекен 2 ауылдық әкімдік пен 10 ауылдық округке біріктірілген:
Дереккөздер
Санат:Денисов ауданы
Қабылбек Төретай
Қабылбек Төретай - 1950 жылы 13 қарашада Түркістан облысы Сайрам ауданы Қайнарбұлақ ауылында туған. Қазақ. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін бітірген (1978), журналист. «Қазығұрт- Қайнарбұлақ» (1993), «Жан шуағы» (1995), «Қаракөз қалқам» (2005), «Арғымақ алауы» (2009) өлеңдер жинақтарының; «Басбасына би болғаннан сақтасын» (1994)мақалалар жинағының; «Күнәсіз махаббат», «Жұлынқұрт», «Безберіш», «Бюро», «Жаңартаулы Желтоқсан», «Мөлдір мұң», «Жаман жәутік» әңгімелерінің авторы. БАҚ-та мұрағат ісін дамыту жөнінде мақалалары мерзімді түрде жарияланады, радио мен теледидардан жарық көреді. Қазақ, орыс және өзбек тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2007 жылдан).
әлеуметтік-мәдени кешен бөлімінің меңгерушісі, жалпы бөлімнің меңгерушісі. ономастикалық комиссия мүшесі. Облыстық ақын-импровизаторлар қауымдастығының төрағасы. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) мерейтой медальдарымен; ҚазКСР Жоғары Кеңесі Президиумының, ҚР грамоталарымен марапатталған. ҚР Мұрағаттар мен құжаттаманы басқару комитетінің Алғыс хатымен ескерілген.
Әскери атағы - запастағы сержант.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстанның гүлденуі».
Хоббиі - өлең жазу.
Үйленген. Жұбайы - Бекмырза Сұлушаш Бекмырзақызы (1952 жылы туған), Қ. А. Иассауи атындағы ХҚТУ доценті. Ұлдары - Сырым (1974 жылы туған), Мерей (1982 жылы туған); қызы – Назым (1976 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Егинская
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Кинель бастауынан сағасына дейін, Кутулук өзенін қоспағанда бастауынан Кутулук су торабына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Гильерме Маринато
Гильерме Алвин Маринато (Guilherme Alvim Marinato; 12 желтоқсан 1985, Катагуазис, Минас-Жерайс, Бразилия) — бразилиялық және ресейлік футболшы, қақпашы.
Карьерасы
"Атлетико Паранаэнсе" клубының түлегі. 2007 жылы "Локомотивке" ауысты.
2015 жылы Ресей азаматтығын алды да, 2016 жылдан Ресей ұлттық құрамасында ойнай бастады. 2016 жылғы Еуропа чемпионатына барған футболшылардың тізіміне енгенімен, негізгі құрам Юрий Акинфеевтен босамай, алаңға шыға алмады.
2017 жылы Ресейде өткен Конфедерациялар кубогына да шақырту алды.
Конфедерациялар кубогынан соң ұзақ уақыт құрамаға шақырылмады. 2018 жылы УЕФА Ұлттар Лигасында екі кездесуде құрама қақпасын қорғады.
Үйленген, екі қызы бар.
Сілтемелер
Санат:Бразилия футболшылары Санат:Ресей футболшылары Санат:Ресей Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Атлетико Паранаэнсе ФК ойыншылары Санат:Локомотив Мәскеу ФК ойыншылары
Генрих VI (Англия королі)
Генрих VI (Henry VI, Henri VI; 6 желтоқсан 1421, Виндзор қамалы, Оңтүстік-Шығыс Англия — 21 мамыр 1471, Тауэр) — Ланкастер әулетінен шыққан Англияның үшінші және соңғы патшасы (1422 - 1461 және 1470 - 1471 жылдар). Жүзжылдық соғыс кезінде және одан кейін «Франция королі» атағына сайланған және Францияның елеулі бөлігінде билік құрған барлық ағылшын патшаларының ішінен жалғыз патша (1431 жылы). Ол кішкентай кезінде ағаларының регенттігі тұсында патша атанды. Кейіннен Маргарита Анжуйға үйленіп, толығымен оның ықпалына түсіп қалды. Әйелінің кесірінен ол патша әскерлерінің жеңілісімен, Генрих пен оның ұлының өлімімен және Ланкастер әулетінің құлдырауымен аяқталған Йорк әулетімен соғысты бастады. Көптеген тарихшылар оны ой өрісі тар және әлсіз билеуші ретінде бағалайды, кейбіреулері оны ақылы кем деп санайды. Қайырымдылық және шүленгерлікпен белсене араласты, шіркеуді, әдебиет пен өнерді дамытуға үлес қосты.
Нәресте-патша
Генрих Генрих V-нің жалғыз баласы және мұрагері болды. Ол 1421 жылы 6 желтоқсанда Виндзорда дүниеге келді және сегіз ай толғанда әкесі қайтыс болғаннан кейін 1422 жылы 31 тамызда ағылшын тағына отырғызылды. Генрих 21 қазан 1422 жылы нағашы атасы Карл VI қайтыс болған соң 1420 жылғы Труа келісімшартына сәйкес Франция королі атанды. Оның анасы Екатерина Валуа 20 жаста еді; Карл VI-нің қызы болғандықтан, ол ағылшын ақсүйектердің сеніміне ие болмады және ұлының тәрбиесіне әсері шектеулі болды.
1423 жылы 28 қыркүйекте лордтар Генрих VI-ге ант берді. Парламент шақырылып, патшаның кәмелет жасына келгенше жұмыс істейтін регенттік кеңес құрылды. Генрих IV-нің тірі ұлдарының үлкені - Бедфорд герцогы, Джон - басты регент болып сайланып, Франциядағы соғысқа жетекшілікті өз қолына алды. Ол болмаған кезде Англия үкіметін оның інісі - «Патшалықтың демеуі мен сүйеуі» деп жарияланған Глостер герцогы, Хамфри басқарды. Оның міндеттері бейбітшілікті сақтаумен және Парламентті шақыру мүмкіндігімен шектелді. Генрих V-нің ағасы, епископ Генри Бофорт (1426 жылдан бастап кардинал) кеңесте үлкен рөл атқарды. 1435 жылы Бедфорд герцогы қайтыс болғаннан кейін Глостер герцогы регенттікті жеке-дара басқаруға үміттенді, бірақ басқа кеңес мүшелері оның құқығына келіспеді.
1428 жылдан бастап Генрихтің тәлімгері әкесі Ричард II билігіне қарсы оппозицияның белсенді мүшесі болған, Уорик графы болды.
Генрихтің анасының Оуен Тюдормен құрған екінші некесінен туған кіндіктес бауырлары Эдмунд пен Джасперге кейіннен графтықтар берілді. Эдмунд Тюдор кейін Генрих VII атанған Генрих Тюдордың әкесі еді.
Генрих 6 қараша 1429 жылы Уэстминстер аббаттығында, сегізге толуға бір ай қалғанда Англия королі, ал 16 желтоқсан 1431 жылы Париждік Құдай ана Соборында Франция королі ретінде тәж кигізу жорасы өтті.
Францияға билік пен саясатқа келу
1437 жылы, анасының қайтыс болған жылы, Генрих ересек болып жарияланды және үкіметтің тізгінін қабылдады. Генрих VI сарайында билікке Франциямен соғыс туралы ортақ пікірге келе алмаған бірнеше жоғары дәрежелі патшаның іштартарлары (фавориттері) ие болды.
Генрих V қайтыс болғаннан кейін Англия соғыстағы қолайлы сәтті жіберіп алды, бұл Жанна д’Арк әскери жетістіктерімен бірге, Валуаға жағдайды тұрақтандыруға мүмкіндік берді. Жас патша Франциядағы бейбітшілік саясатын жақтады, сондықтан ол бұл мәселені дәл осылай қараған кардинал Бофорт пен Уильям де ла Пол, Саффолк графы бастаған фракциясына жақын болды, сол уақытта соғысты жалғастыруды жақтаушылар Глостер герцогы, Хамфри мен Йорк герцогы, Ричард еленбеді.
Маргарита Анжуймен некесі
thumb|right|200px|Тақта отырған Генрих VI Кардинал Бофорт пен Саффолк графы патшаны Франциямен татулықты сақтаудың ең жақсы тәсілі - Карл VII-нің әйелінің жиені Маргарита Анжуйге некелесу деп көндірді. Генрих сондай-ақ Маргаританың ғажайып сұлулығы жайлы әңгімелерін естігендіктен келісіп, Саффолкті Карлмен келіссөздерге жіберді, ол мұндай жағдайда жасауды бермейтінін және оның орнына ағылшындардан Анжуй мен Мэн жерлерін алуға келістіні жайлы шарт қойды. Осы жағдайларда Турда келісімге қол қойылды, бірақ Мэн мен Анжуй туралы айтылған келісімнің бір бөлігі парламенттен жасырылды. Мұндай келісім Англияда танымал болмайтыны анық болды. Үйлену тойы 1445 жылы өтті.
thumb|left|110px|Маргарита Анжуй Генрих мұндай қадам танымал болмайтынын және Глостер мен Йорк герцогтары белсенді түрде қарсы болатынын біліп, Мэн мен Анжуйды Карлға беремін деген уәдесін бұзды. Маргарита, өз кезегінде, батыл болды. 1446 жылы келісімнің егжей-тегжейі белгілі болды және көпшілік Саффолкқа жабылып кетті. Генрих VI мен Маргарита оны қорғауға мәжбүр болды.
Саффолк пен Сомерсеттің дәуірлеуі
1447 жылы Саффолк пен кардинал Бофорттың інілері Сомерсет графы, Эдмунд Бофортпен бірге патшалық жұпты Глостер герцогіне қарсы парламентте сот ісін бастауға шақырды, бірақ айыпталушының кенеттен қайтыс болуына байланысты сот отырысына жете алмады. Көпшілігі герцогты патшайымның, патшаның немесе олардың іштартарларының бірінің бұйрығымен өлтірді деп санады. Осыдан кейін, тақ мұрагері болуы мүмкін Йорк герцогі Ирландияны басқаруға жіберілді, ал Саффолк пен Сомерсет графтары герцог атағын алды. Сомерсет герцогы Франциядағы әскери жорықты басқаруға жіберілді.
Өсіп келе жатқан алауыздық
Монархияның беделі заңсыздық пен жемқорлықтың, сондай-ақ Францияда жердің тұрақты жоғалтуының салдарынан төмендей берді. Нормандиядағы Сомерсет герцогі басқарған әскери әрекеттер сәтсіз аяқталды, ал 1450 жылы бұрын Генрих V әрең жаулап алған Нормандия Франциямен қайта бірікті. Ақыларын жиі алмаған әскер Англияға оралып, толқулар орнатты. Кентте Джек Кадтың көтерілісі басталды. Генрих VI көтерілісті басу үшін Лондонға әскер әкелді, бірақ Кадтың қашып кеткенін естіп, ол өз әскерлерінің аз ғана бөлігін артынан қуалауға жіберді. Алайда Кадтың қашуы тактикалық амал еді және Солфилд түбіндегі шайқаста патша әскерін жеңіп, көтерілісшілер қайтадан Лондонды басып алды. Бірнеше күннен кейін көтеріліс Лондон тұрғындарының қолдауына ие болмағандықтан сәтсіздікке ұшырады.
1453 жылы Кастийон түбіндегі шайқас нәтижесінде Гиен Бордодағы орталығымен бірге француздарға өтті. Осылайша, Жүзжылдық соғыс Англияның жеңілісімен аяқталды.
Йорк герцогының өркендеуі
1452 жылы Йорк герцогы Ирландиядан оралып, ол патша кеңесіне орынды беруді талап етті және жаман басқаруды тоқтатты. Оның мәлімдемелері көпшіліктің қолдауына ие болып, көп ұзамай Шрусбериде әскер жинады. Осы кезде патшалық топтың Лондонда шамалас әскер жинады. Екі әскер Лондонның оңтүстігінде кездесті, сосын Йорк герцогі патшалық билікке шағымдар мен талаптардың тізімін, оның ішінде Сомерсет герцогы Эдмунд Бофортты қамауға алу талап етті. Патша бастапқыда келісті, бірақ Маргарита патшайым араласып, Бофорттың тұтқындалуына жол бермейді. 1453 жылға қарай Бофорттың әсері қайтадан күшейіп, Йорк алыстатылды. Патшалық топтың әсері патшайымның жүкті екендігі туралы хабармен күшейе түсті. 13 қазан 1453 жылы мұрагер - Эдуард Уэстминстер дүниеге келді.
Алайда, Бордодан айырылғаны туралы хабарды естігенде, патша психикалық ауруды бастан кешірді және айналасындағылардың бәріне бір жыл бойы мән бермеді. Қазіргі сарапшылар Генрих VI шизофрениядан зардап шегуі мүмкін деп болжайды; басқа белгілерінің арасында оның галлюцинациялары болғандығы айтады. Оның психикалық ауруы нағашы атасы Карл VI-дан берілген шығар. Сонымен қоса, Йорк герцогі ықпалды одақтастарды жинай бастады. Ол билеуші болып жарияланды, ал Бофорт Тауэрде қамауға алынды.
Бірақ 1454 жылдың соңында патша кенеттен есін жиді. Йорк тобы билікті жоғалтуға келісе алмай, әскери қақтығыс басталды.
Азамат соғысы
Дегенмен де, 1461 жылы Таутон түбіндегі қанды шайқастан кейін Ричард Йорктың үлкен ұлы Эдуард IV деген атпен Англия тағына ие болды. Маргарита Анжуй ұлы Эдуардпен бірге Шотландияға, сол жерден Уэльске, ақырында Францияға уақыт үнемдеп жаңа әскер жинауға мәжбүр болды. Королдің өзі Ланкаширде және Вестморлендте достарымен бірге жасырынып жүрді, ақыры, бір монах оны жауларына тапсырды. 1465 жылы шілдеде Генрихты тұтқындап, Лондонға жеткізіліп, Тауэрде қамалды.
1470 жылы, XV ғасырдағы ағылшын саясатындағы ықпалды тұлға, «Патшаларды жасаушы» 16-шы Уорик графы, Ричард Невилл бұрын одақтас болған Эдуард IV-мен жанжалдасып, Генрих VI-ның жағына өтті. Уориктің көмегімен Генрих 1470 жылы қазан айында босатылып, Англия тағына қайта отырды, ал Эдуард IV қашуға мәжбүр болды. Оның екінші билігі кезінде Генрихте ешқандай ықпал болған жоқ, Уорик барлық істерді оның атынан басқарды.
1471 жылдың көктемінде Эдуард IV әскер жинап Англияға оралды және 1471 жылы 14 сәуірде Барнет түбіндегі шайқаста қаза болған Уорик графы бастаған ланкастер әскерін толықтай жеңді. Уориктің өлімі туралы естіп, Маргарита Анжуй мен Эдуард бастаған ланкастерлердің екінші әскері кері шегіне бастады, бірақ йоркшылдар оларға жетіп, 1471 жылы 4 мамырда Тьюксбери түбіндегі шайқаста талқандалды. Бір нұсқа бойынша, осы шайқас кезінде тақ мұрагері Эдуард Уэстминстер қаза тапты; басқа деректерге сүйенсек, ол тұтқынға түсіп, содан кейін өлтірілген.
Тұтқындалуы және өлімі
Генрих Лондон мұнарасына қамалды, онда ол 1471 жылы 21 мамырда түнде қайтыс болды. Генрихтің ұлы Эдуардты - Ланкастердің одан да зор жетекшісі ретінде болдырмас үшін Генрихтің қарсыластары оның өмірін сақтап қалуының себебі болуы мүмкін. «Эдуард IV-нің келуі туралы тарихына» сәйкес, Эдвард IV-ге арналған ресми шежіре, Генрих Тьюксбери түбіндегі шайқас пен ұлының қайтыс болғаны туралы хабарды естігеннен кейін «меланхолиядан қайтыс болды». Генрихтің өлімінен кейінгі келесі күні таңертең қайтадан патша сайланған Эдуард IV оны өлтіруді бұйырды деген күдік бар.
Сэр Томас Мордың «Ричард ІІІ-нің тарихында» Commynes' естеліктерінен мұра болуы мүмкін пікірді Генрихті Ричард III өлтірді деп нақты айтады (ed. Blanchard, vol. I, page 204). Басқа заманауи дереккөз - Wakefield’s Chronicle, Генрих 23 мамырда, Ричард Лондонда болмаған күні қайтыс болды деп мәлімдейді.
Генрих VI Чертси аббаттығында жерленді; содан кейін 1484 жылы оның денесін Ричард III тапсырысы бойынша Виндзор қамалының Әулие Георгий шіркеуіне ауыстырылды.
Драматургияда
Уильям Шекспирдің үш пьесадан тұратын серия - «Генрих VI»
Сілтеме
Санат:Англия королдері Санат:Ланкастерлер Санат:Франция королдері
Алпинополис
Алпинополис (Alpinópolis) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пасус экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 690 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 458,976 км² шамасында. Халық тығыздығы — 40,7 адам/км².
Тарихы
Қала 1938 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Розовец (Пловдив облысы)
Розовец (Розовец) — Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Брезово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 361 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4154. Телефон коды — 03195. ЕКАТТЕ коды — 62966.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пловдив облысының елді мекендері
Бірлестік
Бірлестік
Дереккөздер
Санат:Әскери іс Санат:Қоғам
Вагенбург
Вагенбург (нем. Wagenburg, ағылш. Wagon fort) — XV-XVIII ғасырлардағы арбалардан жиналған далалы жылжымалы бекініс.
Вагенбург қолда бар құралдардан да жасақталған. Кең мағынада вагенбург деп ішінде адам және қару бар жылжымалы фортификациялық бөгетті атаған. Негізінен ауыр (рыцарлық) кавалерия қолданған заманда вагенбург үлкен артықшылықтарға ие болды. Оқ атаның қарудың дамуы жаяу әскерде тізбекті (тік сызықты) сапты қолданудың тиімділігін байқатты. Дала артиллериясың пайда болуы вагенбургтың архаизмге айналуына алып келді.
Табор
Табор деп атты арбалардан біріктірілген айдауылды (конвой) немесе лагерді айтамыз. Таборлар Еуропада XIII-XX ғасырлар аралығында орын алған жорықтар мен қақтығыстар барысында өз әскерлеріне демеу болып отырды. Әскердің артынан ере отырып, таборлар керек-жарақты тасумен қатар далалы асхана, қару-жарақшылар, етікшілер сияқты бөлімшелермен жасақталған. Кейінірек бұл тактиканы Орталық Еуропа мемлекеттерінің әскерлері де көшіріп алды (Поляк-Литва одағын қоса). XVI-XVII ғасырларда жаяу жүрісті жауынгерлерін қорғау мақсатында осы тактиканы казактар да меңгере бастады.
Лаагер
"Лаагер" термині африкаанс тіліне неміс тілінен енген (нем. lager - "лагерь" немесе "апан, ұя") "lager" сөзінен пайда болды. Қазіргі таңда африкаанс тілінде "lager" терминінің орнына "laer" қолданылады. Көне замандарда саяхатшылар қарақшылардан, жыртқыш аңдардан қорғану үшін арбаларын шеңбер тәріздес тізбекке біріктірген. Лаагерлерді воотреккерлер 1830-шы жылдары Ұлы трек кезінде кеңінен қолданды. 1838 жылдың 16 желтоқсанында Андрис Преториус бастаған бурлар (африканерлер) 10 мыңдық зулус әскерін жеңді. Зулустардың бастапқы соққысына тойтарыс беріп, бурлар қарсыласын үлкен шығынға (3 мыңнан артық) ұшыратты. Бұл қақтығыс тарихта "Қанды өзендегі шайқас" ретінде белгілі.
Қытай
Вагенбургтердің ең алғашқы қолданылуы туралы мәліметтерді “Ханьшу” тарихи трактатында кездестіреміз. Б.з.д. 119 жылы ғұн-қытай соғыстары кезінде қолбасшы Вэй Цин Гоби шөлін өтіп, қарсыласымен кездесті. Алғашқы соққыларға тойтарыс беріп, қытайлықтардың қарсы шабуылынан кейін ғұн әскері шегінуге мәжбүр болды. Қытайлықтар жауынгерлік екі аяқты күйме арбаларды, негізіне, шабуылдау құралы ретінде қолданған.
Ежелгі Рим
IV ғасырда өмір сүрген Рим әскерінің офицері Аммиан Марцеллин готтардың вагенбургке ұқсас жылжымалы бекіністері туралы баяндаған.
Көшпенділер
Кейбір болжамдарға қарағанда, моңғол шапқыншылығына дейін вагенбургтерді көшпенді халықтар да қолданған (ғұндар мен қыпшақтар арасындағы дәуір).
Чехия
Вагенбург гусит соғыстарында (1419-1434) кеңінен қолданды. Вагенбургтың чех үлгісі “табор” (чех. tábor) немесе “возова градьба” (чех. vozová hradba) атауларына ие болды. Вагенбурті қолданудың арқасында көтерілісшілер ұзақ уақыт бойы жақсы қаруланған қарсыластың әскеріне тойтарыс берді. 18-21 адамнан құралған әр арбаның құрамы төмендегідей болды: Гуситтердің вагенбургтерді нәтижелі қолдануы қарсыластың да бұл тактикаға еліктеуіне алып келді. Тахов түбіндегі шайқаста (1427) неміс крескерлері вагенбургті қолданғанымен, тәжиберінің жеткіліксіздігінен жеңіліске ұшырады. 1434 жылы Липан шайқасында вагенбурті қолданған екі чех әскері (табориттер мен чашниктер) кездесті. Шайқас барысында вагенбуртің үлкен кемшілігі байқалды. Чашниктер вагенбургті бұзып өткеннен кейін бұл жылжымалы бекініс шығаберісі жоқ қапанға айналды. Таборит әскері ойсырата жеңілді. Таборит әскерінің жеңілісімен Чехиядағы вагенбургті қолдану дәуірі аяқталды.
NGC 6465
NGC 6465 — Мерген шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1826 жылы 1 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6465 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 521-**2.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз)
Розенгартен (Харбург
Розенгартен (Харбург (Rosengarten (Landkreis Harburg)) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Харбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 13 477 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 63,67 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 53 029. Муниципалитеттің басшысы — Дитмар Штади.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 10 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Кубансу
Кубансу — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Хакасия Республикасы, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мрас-Су өзенінің оң жағалауынан 284 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь бастауынан Кондома өзенін қоспағанда, Новокузнецк қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Алтай өлкесі өзендері
Росбах (Жоғарғы Аустрия)
Росбах (Жоғарғы Аустрия) (Roßbach (Oberösterreich)) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Браунау-на-Инне округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 955 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 15 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — BR, ресми идентификациялық коды — 4 04 34.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Хартвагнер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Өмірге айналған ойын
Өмірге айналған ойын (англ. The Game of Their Lives) — 2005 жылы 22 сәуірде жарыққа шыққан режиссер Дэвид Анспоның фильмі. Джеффри Дугластың осы аттас кітабының желісімен түсірілген. Фильмде 1950 жылғы футболдан әлем чемпионатындағы Англия — АҚШ құрамаларының кездесуі жайлы баяндалады. DVD дискілеріне бұл фильм "Ғажайып матч" (The Miracle Match) деген атаумен тарады.
Түсірілім
Түсіру жұмыстары 2002 жылы қыркүйекте Сент-Луисте басталды. 1950 жылғы матчқа қатысқан АҚШ құрамасының көзі тірі бірнеше футболшысы түсірілімге келді. Фильм консультанты 90 жылдардағы көпке белгілі АҚШ футболшысы Эрик Винальда болды. Және де АҚШ-тың жақын өткен шақтағы ойыншысы Джон Харкс те фильмге түсті. Бір өкініштісі, қаржының жеткіліксіздігінен ардагер футболшылар баяндап берген көптеген нәрселер түсірілмей қалды.
Фильм Дент Макскиммингтің мемориалды сұхбатымен өрбиді.
Әдебиет
Douglas Geoffrey. The Game of Their Lives. — New York: Henry Holt and Company, 1996. — ISBN 0-8050-3875-2.
Санат:Футбол жайлы фильмдер Санат:Футболдан 1950 жылғы әлем біріншілігі Санат:АҚШ драма-фильмдері
Риоха
Риоха, немесе Ла-Риоха (La Rioja) — Испанияның солтүстігінде орналасқан автономды бірлестік және провинция. Астанасы және ең ірі қаласы — Логроньо қаласы.
Географиясы
Территориясы 5 045 км². Испанияның ең кіші автономды бірлестігі.
Демография
Халқы — 321 780 (2005 ж. мәліметтер).
Административті құрылымы
Ла-Риоха автономды бірлестігі аттас провинциядан тұрады.
Сілтемелер
Санат:Риоха
IC 2361
IC 2361 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23646, UGC 4394, MCG 5-20-12, ZWG 149.23, KUG 0822+280, IRAS08227+2802.
Сыртқы сілтемелер
IC 2361 Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Вакуум
Вакуум - атмосфералық қысымның төменгі жайындағы газ қалыбы.
Газдық қысымы нөлге тең таза вакуум философиялық түсінік деуге болады, себебі табиғатта ондай кездеспейді, тіпті кездескеннің өзінде куантум физиканың айтуынша еш кеңістік бос бола алмайды. Куантум өріс теориясындағы анықсыздық принципіне сәйкес физикалық вакуумда нөлдік толқындар болып, әрқашан виртуалды бөлшектер пайда болып және жоғалып тұрады.
Вакуум —
Актуальді немесе лездік вакуум түрлері актуальді кысым жағдайында туындайтын вакуум (уакыттың осы сәтінде) сұйықтыкпен толтырылған кеңістіктің тыныштықтағы кез келген бір нүктесінің сүйықтықтың шамасыньгң атмосфералық қысымынан кем болады.
Орташаланған вакуум — орташаланған абсолюттік қысым жағдайындағы вакуум. Рауалы вакуум қүрылғы немесе құрал үшін мүмкін болатын вакуумның ең үлкен шамасы.
Шекті вакуум кез келген сүйықтықтың белгілі бір температурасында болуы мүмкін ең үлкен вакуум. Бұл вакуум "каныққан бу қысымы" кеңістікті қанықтыратын сүйықтыктың қысымына тең абсолюттік гидромеханикалық қысым жағдайында пайда болады.
“Вакуум” ұғымы, әдетте тұйық не газы сорылған ыдыстағы газға байланысты айтылады, кейде бұл ұғым бос кеңістіктегі (мысалы, ғарыштағы) газға да қолданылады. Вакуумның дәрежесі қалдық газдардың шамасын өлшей отырып анықталады. Вакуумның физикалық сипаттамасы газ молекулаларының еркін жол ұзындығы (λ) мен нақты процеске не құралға тән өлшемнің (d) ара қатынасы (λ/d) болып есептеледі. Мысалы, өлшемнің (d-ның) қатарына вакуумдық камера қабырғаларының ара қашықтығы, вакуумдық түтіктің диаметрі, электр вакуумдық құралдар электродтарының ара қашықтығы, т.б. жатады. λ/d қатынасының шамасына қарай вакуумды төмен вакуум (λ/d 1), орташа В. (λ/d ~ 1) және жоғары В. (λ/d 1) деп бөледі. Әдеттегі вакуумдық қондырғылар мен құралдарда (d λ 10 см) төмен вакуумға қысымы 1 мм сын. бағ-нан жоғары қысым, орташа вакуумға 1 — 10-3 мм сын. бағ. аралығындағы қысым, ал жоғары вакуумға 10-3 мм сын. бағ-нан төмен қысым сәйкес келеді. Осы кездегі белгілі әдістермен жеткен вакуумның дәрежесі 10-15 — 10-16 мм сын. бағ. Бұл жағдайда 1 см3 көлемде небары бірнеше ондаған ғана молекула қалады.