cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақстан климаты
Климаттық белдеулер
Атмосф. құбылыстарға жауын-шашындар және әр түрлі тұмандар, бұрқасындар мен жаяу борасындар, электрлік құбылыстар – күн күркіреу, жарқылдар, полюстік сәулелену; долы жел, шаңды боран, шаңды борасын құйын, қара құйын, көктайғақ, мұнар, мұз инелері, қырау жатады. Тұманның Қазақстан аумағындағы үлестірімі күрделі сипатқа ие. Жер бедері кедір-бұдыр болып келетін Қарағанды, Ақтөбе, Шығыс Қазақстан облыстары және де Қазақстанның оңт. және оңт.-шығысындағы таулы және тауалды аудандарында тұманның үлестірімі ошақтық сипатта дамыған. Тұманның ең көп жылдық қайталанғыштығы Мұғалжарда (67 күн), Алтайда (Өскемен – 51 күн), Қордайда (63 күн) байқалады. Қалалар мен өнеркәсіп орталықтарында тұманды күндердің саны көбірек байқалады (Қарағандыда – 37, Алматыда – 56, Қарсақбайда – 54).Тұмандар әсіресе шөлдерде өте сирек байқалады. Қазақстанның көпшілік бөлігінде тұманның қайталанғыштық максимумы желтоқсан және қаңтар айларында байқалады. Солт-те және батыс аудандарда тұманданудың жоғары мәні көбінесе наурызда, қар еру кезеңіне тән. Тұманды күндер тау етектеріне қарағанда жазықтарда сирек байқалады. Алматы маңындағы тау етектерінде Іле аңғарымен салыстырғанда тұманды күндердің саны 4 – 5 есеге артып, жылына 75 – 100 күнге жетеді. Тұманның ұзақтығы оңт. және оңт.-шығыстағы шөл аймағында 80 – 90 сағаттан, еліміздің оңт., оңт.-шығыс облыстарындағы тауалды және таулы аудандарында 300 – 500 сағатқа жетеді. Тұманның ұзақтығы әсіресе Мұғалжар тауларында жоғары. Онда тұман жылына 50 – 60 күнге дейін, ал кейбір жылдары 100 күнге жетеді. Ең ұзақ тұмандар қыс кезінде байқалады, ал жазда тіпті жоқ деуге болады. Бұрқасындар күшті жел кезінде, ұлпа қар болған жағдайда туындайды. Бұрқасынды күндердің орташа саны біркелкі емес, алайда орташа алғанда солт-тен оңт-ке қарай 30 – 40 күннен (кей жерлерде 51) 1 – 5 күнге дейін кемиді. Бұрқасындардың жалпы ұзақтығы солт-тен оңт-ке қарай 300 – 400 сағаттан (кей жерлерде 500 және одан да көп) 1 – 5 сағатқа дейін азаяды. Қазақстанда Атбасар, Мұғалжар, Біршоғыр, Жаңғызтөбе сияқты бұрқасындар өте ұзақ уақыт болатын бірнеше ошақ бар. Бұрқасындардың жалпы ұзақтығы солт-те 300 – 500 сағаттан (кей жерлерде 500 сағаттан да көп) оңт-те 1 – 5 сағатқа дейін кемиді.
Желдің жылдамдығына тәуелді атмосф. құбылысқа шаңды дауыл жатады. Далалық белдемдегі шаңды дауылды күндердің саны жылына 20 – 38 күнге тең, ал топырақ бетінің жағдайына тәуелді шөлдерде (Арал маңы және Балқаш маңында) 50 – 60 күнге дейін жетеді. Найзағай зор будақты-жауынды бұлттардың дамуымен тығыз байланысты, сондықтан найзағай кезінде күшті долы желдер, нөсерлі жаңбырлар жиі байқалады және бұршақ ұруы да сирек емес. Қазақстанның солт-ндегі жазық бөлігінде найзағайдың қайталанғыштығы жоғары, онда жылына орташа есеппен 20 – 25 күн найзағайлы болып келеді. Қиыр оңт-те найзағайлы күндердің саны жылына 8-ге дейін төмендейді. Таулы аудандарда найзағайлы күндердің саны 30 – 35 күн аралығында құбылады, кей жерлерде 55 күнге дейін жетеді. Қазақстанда найзағай көбінесе жылдың жылы мезгілінде байқалады. Қыста найзағай өте сирек кездеседі. Тауалды және таулы аймақтарда жазықпен салыстырғанда, найзағайдың жиілігі айтарлықтай жоғары. Мыс., Іле Алатауындағы найзағайлы күндердің саны жылына орта есеппен 30 – 35 күнге жетеді.
Санат:Қазақстан Санат:География Санат:Табиғат
Сандықтау ауылдық округі
Сандықтау ауылдық округі – Ақмола облысы Сандықтау ауданындағы әкімшілік бірлік.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1953 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Сандықтау ауданы ауылдық округтері
Биология
Биология тіршіліктің сан-алуан қисынын зерттейді (сағаттың тілімен жоғарыдан төмен қарай) E. coli, қырыққұлақ, киік, Голиаф қоңызы
Биология (βιολογία; – өмір +  – ғылым) — жаратылыстану ғылымдарының бір саласы. Тірі организмдерді және олардың қоршаған ортамен арақатынасын зерттейтін ғылым. Биология жанды нәрселерде тіршіліктің барлық көріністерімен айналысады. Биология ғылымы тірі организмдердің құрылысын, функциясын, өсіп-жетілуін, шығу-тегін, эволюциясы мен Жер бетінде таралуын қарастырады. Бұл ғылым организмдердің классификациясын жасап оларды суреттейді, олардың функцияларына үңіледі, түрлердің қалай пайда болатынын сипаттаумен қатар организмдердің бір-бірімен қатынасын және табиғи ортасымен арақатынасын зерттейді.
Тарихы
Биология Оңтүстік-шығыс Азия елдерінде (Қытай, Жапония, Үндістан) 6 — 1 ғасырларда дами бастағанымен, тіршілік құбылыстарына жүйелі түрде сипаттама берген грек және рим философтары мен дәрігерлері болды. Соның ішінде Гиппократ ( 460 — 370) алғаш адам мен жануарлардың анатомиялық және морфологиялық құрылысына жүйелі түрде сипаттама беріп, оларда болатын түрлі аурулардың қалыптасуындағы сыртқы орта мен тұқымқуалаушылықтың рөлін атап көрсеткен. Аристотель (384 — 322) өз еңбектерінде жануарларды құрылысы ерекшеліктеріне қарай жіктеу жүйесін ұсынып, оларды 2 топқа бөлді (қансыздар және қандылар). Сонымен қатар адамның анатомиялық-морфологиялық құрылыс ерекшеліктерін, ой-өрісінің дамуын да зерттеді.
Анатомиялық зерттеулер жүргізу арқылы адамның ішкі мүшелерін, көздің тор қабығын сипаттап жазған александриялық ғалымдар: Герофил (300 ж.ш.т.) алғаш рет артерия және вена қан тамырларының арасындағы айырмашылықты ажыратса, ал Эрасистрат ( 300 — 240) мидың құрылысына сипаттама берген. Римдік Гай Плиний ( 24 — 79) құрастырған “Табиғи тарих” атты 37 томдық энциклопедия орта ғасырға дейін табиғат жайлы білімдердің негізгі қайнар көзі болып келді. Көне заманның тағы бір ұлы зерттеушісі Гален сүтқоректілерге көптеген тәжірибелер жүргізіп, олардың орталық және шеткі жүйке жүйесі жайлы құнды мәліметтер қалдырып, анатомия мен физиологияның дамуына үлкен ықпалын тигізді.
thumb|Геккельдің Өмір ағашы (1879).
Қазіргі биологияның негіздері
Қазірде биологияның барлық тармақтарын біріктіретін бес принцип бар :
thumb|Эпителий жасушалары
Жасуша теориясы
Жасуша — тіршіліктің негізгі әрі ең кішкентай бірлігі. Жасуша теориясы бойынша барлық тірі организмдер бір немесе одан да көп жасушалардан құралады немесе олардың түзген заттарынан құралады. Мысалы, бақалшық, сүйек және тері. Жаңа жасуша алдыңғысынан жасуша бөлінуі арқылы пайда болады және көпжасушалы организмдердің денесіндегі әрбір жасуша ұрықтанған аналық жасушадан, яғни жалғыз бір жасушадан шығады. Бұған қоса жасуша организмдегі адам санасы жетпес зор процесстердің негізгі бөлігі саналады.
Эволюция
Кейін тіршілік эволюция арқылы өзгеріп дамиды және қазіргі тіршіліктің барша түрінің ортақ тегі бар деген пікір тарай бастады. 1809 жылы Жан Батист Ламарк ғылыми лексиконға таныстырған эволюцияның негізін жарты ғасырдан соң Чарльз Дарвин қалады. Ол эволюцияның қозғаушы күші ретінде табиғи сұрыпталу процессін атап көрсетті. Альфред Рассел Уоллес те бұл теорияны жасаушылардың бірі ретінде танылады, себебі ол зерттеу жұмыстары мен тәжірибелерде көмек көрсеткен екен. Дарвин түрлер табиғи сұрыптау және қолдан сұрыптау нәтижесінде дамиды деп тұжырым жасады. Қазіргі теорияның жасалуында эволюциялық дамудың қосымша механизмі ретінде генетикалық дрифт қабылданды.
Ген теориясы
Тірі организмнің сипаттары мен белгілері геннің түпкі компонентінде, яғни оның ДНҚ-сында генетикалық код түрінде жазылған. Және белгілі бір организмге тән сипаттар осы гендер арқылы бір ұрпақтан келесі ұрпаққа өтіп отырады.
Организмдегі немесе жасушадағы гендердің жиынтығы оның геномы болмақ. Ол бір я болмаса одан да көп хромосомаларда сақталады. Хромосома - организмге байланысты мыңдаған гендер код түрінде жазулы болатын жалғыз,ұзын ДНҚ шүйкесі. Ген белсендік танытқан жағдайда ДНҚ кодтары транскрипция арқылы геннің РНҚ көшірмесіне өтеді. Кейіннен рибосома РНҚ трансляциясын жасап құрамдас(структурал) протеин немесе каталитик протеин түзіп шығарады.
Биологиялық ғылымдар
Биология бағыттарының тірі материяның ұйымдасу деңгейіне қарай жіктелеуі:
Биология салалары одан әрі қарай организмдердің зерттелу ауқымдылығы мен зерттеу әдістеріне қарай бөлінеді.
Биологиялық ғылыми мекемелер
Қазақстанда алғашқы биологиялық ғылыми мекемелер 1938 ж. ұйымдастырылды. Қазақстан Ғылым Академиясы 1946 ж. ашылған кезде биология саласынан 3 ғылыми-зерттеулер институты (Ботаника институты, Зоология институты және Топырақтану институты) болды. Қазір 8 ғылыми-зерттеулер институты (Топырақтану институты, Ботаника және фитоинтродукция институты, Зоология институты, Микробиология және вирусология институты, Адам және жануарлар физиологиясы институты, Өсімдіктер фиологиясы, генетикасы және биоинженериясы институты, Молекулалық биология және биохимия институты, Жалпы генетика және цитология институты), 6 ботаникалық бақ (Алматыда, Алтайда, Жезқазғанда, Қарағандыда, Маңғыстауда, Іледе) бар. Арнайы бағыттағы ботаникалық зерттеулер Бас ботаникалық бақ (1935) пен Ботаника институты (1945) құрылған кезден басталды.
Қазақ ғалымдарының биология ғылымы жайындағы еңбектері
Қазақстан Ғылым Академиясының академиктері Н.В. Павлов, И. Байтулин, Б.А. Быков, Ғ.Бияшев, корреспондент мүшелері Л.Қылышев, А. Ғаббасов, ғылым докторлары Б. Қалымбетов, М.В. Бессчетнова, т.б. қатысуымен кең ауқымды ботаникалық-географиялық, геоботаникалық зерттеулер жүргізілді. Ең үлкен гербарий жинақталды, өсімдік биологиясы туралы аса бағалы басылымдар жарық көрді. Мысалы, 9 томдық “Қазақстан флорасы”, 13 томдық “Қазақстанның споралы өсімдіктер флорасы” (Қазақстан Мемлекеттік сыйлығы, 1986), т.б. Республика зоологтары омыртқалы және омыртқасыз жануарлар фаунасын зерттеді; кәсіптік мәні бар бірқатар сүтқоректі жануарлар (ондатр, америка құндызы) мен балық түрлері (ақ амур, дөңмаңдай, көксерке, т.б.) жерсіндірілді.
Сирек кездесетін, жойылып бара жатқан құстар мен сүтқоректілерді, бауырымен жорғалаушылар мен қосмекенділерді, балық түрлерін қорғау, олардың санын көбейту шаралары қарастырылды. Ақ бөкен, бұлғын, суыр, тиін, саршұнақ сияқты аңдарды халық шаруашылығында пайдалану жолы табылды. thumb| alt=A.| [[Ақбөкен.]] Қазақстан фаунасы туралы аса құнды басылымдар: мысалы, С.Н. Боевтың “Легочные нематоды копытных животных Казахстана” (1957), И.Г. Галузоның “Природная очаговость болезней и вопросы паразитологии” (1961) және “Токсоплазмоз животных” (1965) деген монографиялық еңбектері ағылшын тіліне аударылды. Академик Галузо, А.Д. Долгушин, т.б. ғалымдардың қатысуымен “Қазақстанның қансорғыш кенелері” (КСРО Мемлекеттік сыйлығы, 1951), Э.И. Гаврилов, А.Ф. Ковшарь, т.б. ғалымдардың қатысуымен 5 томдық “Қазақстанның құстары” (Қазақстан Мемлекеттік сыйлығы, 1978) және А. Бекеновтың “Қазақстандағы ақ бөкенді қорғау және оны пайдаланудың ғылыми негіздерін жасау” (1978) (Қазақстан Мемлекеттік сыйлығы, 1982), Қазақстан Ғылым Академиясының корреспондент мүшесі А.А. Слудский, Бекенов, т.б. ғалымдардың қатысуымен 4 томдық “Қазақстанның сүтқоректілері” (Бүкілодақтық табиғат қорғау қоғамы сыйлығы, 1988) деген еңбектер жарық көрді. Адам және жануарлар физиологиясы инсститутында академик А.П. Полосухиннің басшылығымен лимфа және қан айналым, ас қорыту, т.б. жүйелерін зерттеу жұмыстары үлкен табыстарға жетті. Академик Н. Базанованың ауыл шаруашылығы жануарларының физиологиясы жөніндегі зерттеулері — малдың өнімділігін жоғарылатудың теориялық негізін қалады. 1946 ж. құрылған Экспериментальді биология институтында (қазіргі “Биоген” жабық акционерлік қоғамы) жануарлар селекциясының генетикалық негіздерін зерттеуге бағытталған түр аралық будандастыру жүргізіліп, соның нәтижесінде қойдың (“қазақ арқар-мериносы”, “жартылай биязы жүнді қой”, т.б.), шошқаның (“жетісулық”, т.б.) жаңа тұқымдары шығарылды.
1940 — 50 ж. республикада өсімдіктердің тұзға, қуаңшылыққа төзімділігі зерттеле бастады, соның нәтижесінде бидайдың сабағы жапырылмайтын, құрғақшылыққа және ауруларға төзімді “Эритроспермум-350” және “Көкбидай”, суыққа төзімді “Эритроспермум-260” және “Комсомол-1”, т.б сорттары шығарылды. Жаздық және күздік бидай, т.б. өсімдіктер биохимиясы, олардың қуаңшылыққа төзімділігі, физиологиясы анықталды. Бидайдың биохимиялық көрсеткіштері, ұны мен дәнінің сапасы корреляциялық байланыста болатыны байқалды. Дәннің биохимиясы мен сапасы өсіру экологиясына байланыстыра зерттелді.
Отандық биология дамуының қазіргі кезеңі
Қазіргі кезең тірі организмдердің тұқым қуалаушылығы мен өзгергіштігі механизмдерін молекулалық деңгейде одан ары зерттеумен қатар, ол процестерді басқарып, қалаған бағытқа сай пайдаланумен сипатталады. Қазақстанда молекулалық биологияның қалыптасуы академик М. Айтхожиннің есімімен байланысты. 1983 ж. құрылған Молекулалық биология және биохимия институты үлкен ғылыми орталыққа айналып, елімізде алғаш рет жасушалық және гендік инженерия, трансгеноз, өсімдік геномы лабораториялары ашылды. Алматы мен Астанада биотехнологиялық орталықтар құрылды. Биологияның өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында және медицинада алатын орны ерекше. Өнеркәсіптік жағдайда түрлі органикалық қышқылдар мен амин қышқылдарын синтездеу, антибиотиктер мен басқа да дәрілік препараттар алу іске асырылып, соның нәтижесінде жаңа сала — биотехнология ғылымы пайда болды. Генетика мен селекцияның заңдылықтарын біле отырып, өсімдіктер мен жануарлардың жоғары өнімді жаңа тұқымдары мен сорттарын алуға мүмкіндік туды. Жалпы және молекулалық генетика заңдылықтары, анатомиялық, физиологиялық және биохимиялық зерттеу нәтижелері адамның тұқым қуалайтын ауруларының себебін табуда, оны емдеуде теориялық негіз болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:Жаратылыстану ғылымдары
Ливанов ауылдық әкімдігі
Ливанов ауылдық әкімдігі — Қостанай облысы Қамысты ауданында болған әкімшілік бірлік. 2019 жылы Қамысты ауылдық округімен біріктірілген.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Ливановка ауылы кірді. Орталығы – Ливановка ауылы болды.
Дереккөздер
Санат:Қамысты ауданының таратылған ауылдық округтері
Қабыршақты конденсатор
Қабыршақты конденсатор - диэлектрик ретінде мысалға полистиролдан немесе фторопластан жасалған қабыршақ қолданылатын электр конденсаторы.
Дереккөздер
Санат:Физика
Бесберен
Бесберен - Тоқа-Айтқожадан тарайтын Тәңірбергеннен туған бес ұлдың (Қорысбай, Қопа, Сапақ, Жарқын, Мықы) халық аузындағы аты.
Бақ қонған, бай болған Қорысбайдың асы ерекше өткен. Сапаққа 17 мың (Сәйділ Талжановтың архивтен тапқан деректері бойынша 22 мың) жылқы біткен.
Дереккөздер
Санат:Шежіре
Полиспаст
Полиспаст (гректің polys- pastos - көп жіптермен тартылған деген ұғымды білдіреді), көптеген блоктан немесе арқаннан құралып, жүктерді және адамдарды көтеруге арналған жүйе. Туристік тәжірибеде полиспаст үшін блок ретінде көбінесе карабиндер пайдаланылады, кейбір жағдайларда карабиндер блоктары немесе жеңіл ерітпе қоспасынан жасалған кіші көлемді арнайы блоктар қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Ақ шарап
thumb|[[Жүзім]] thumb|Ақ шарап Ақ шарап — жүзім немесе жеміс-жидек шырындарын толық немесе шала ашытып (кейде спирт немесе басқа заттар қосып) алынған алкогольді ішімдік. Ақ шарап жүзімнің ақ сорттарынан алынады. Шараптар маркалы (көп жыл сақталынған, айрықша) немесе бір жылдық болып бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Шараптар
Хакім Абай
«Хакім Абай» - «Атамұра» баспасынан 1994 ж. жарық көрген ғыл. еңбек. Авторы - Ғ. Есімов. Еңбекте автор Абай шығармаларына ғылымда белгілі герменевтикалық тәсілді қолдана отырып, талдау жасайды. Ақын өлеңіне, оның бір шумағына, бір жолына ден қойып, ой айтады. Абай қарасөздерінің ішкі толғаныстарын саралап, ақын сөз еткен түбегейлі мәселелерді ашып көрсетеді. Кітап көлемі 10 6. т., 15 мыңдана болып басылған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
IC 4064
IC 4064 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44867, UGC 8131, MCG 7-27-15, ZWG 217.6.
Сыртқы сілтемелер
IC 4064 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Тастөбе (қорған)
Тастөбе қорғаны — б.з.б. 3 – 2 ғ-лар ескерткіші. Жамбыл облысы Жамбыл ауданы Ақшолақ бекетінен оңт-ке қарай 5,5 км жерде орналасқан.
Үлкен Сосьва
Үлкен Сосьва — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік Сосьва өзенінің сол жағалауынан 754 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 69 км-ді құрайды.
Тастөбе (қорған)
1940 ж. Геромин Пацевич, 1946 – 48 ж. Н.Ф. Федин зерттеген. Сыртқы көрінісі төрт бұрышты, аумағы 45 м, биіктігі 2 м жер дуалмен қоршалған. Оңтүстігінде үш мұнараның орны сақталған, биіктігі 3 м. Қазба барысында керсендер, күбі көзелер, жайпақ табақтар, тостағанға ұқсас ыдыстар, мойны тар құмандар табылған. Тұрғындары негізінен мал ш-мен, егіншілікпен айналысқан.
Үлкен Сосьва
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Дэйтон (Кентукки)
Қала тұрғындарының саны 5966 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.4 км² шамасында. FIPS коды — 21-20350.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Корнелл университеті
Корнелл университеті (Cornell University, қысқаша Корнелл) — АҚШ-тың ең ірі және әйгілі университеттерінің бірі, Шырмауық Лигасына кіреді.
Негізі қаланған кезінен университеттің принциптері: білімнің зайырлы сипаты, діни нанымына немесе нәсіліне қарамастан екі жыныстағы адамдардың білім алуына рұқсат беру болды. Қазіргі уақытта Корнеллде 245000-нан астам тірі түлектер бар. Осы оқу орнының тарихында ол арқылы Маршалл стипендиясының 31 лауреаты, Родс стипендиясының 28 лауреаты, Нобель сыйлығының 41 лауреаты өтті. Қазіргі уақытта әлемнің 50 штаты мен 122 елінен 14000 студент, дипломнан кейінгі бағдарламалардың (магистратура, докторантура) 7000 оқушысы білім алуда.
"Инженерлік физика" (Engineering Physics) мамандығы — университеттің ең үздік білім беру бағдарламаларының бірі, U. S. News & World Report басылымы инженерлік бағдарламалар рейтингінде бірнеше рет бакалавр дәрежесімен 1-орын, 2010 жылы — 3-орын берді.
Тарихы
Корнелл университеті 1865 жылы 27 сәуірде Нью-Йорк штатының Сенатының жоғары оқу орындарының қажеттіліктері үшін мемлекет жерін беру туралы заң жобасының арқасында құрылды. Сенатор Эзра Корнелл Итакадағы фермасын және бастапқы мақсатты қор ретінде 500 000$ жеке қаражатты ұсынды. Оның бастамасын ғылым туралы жақсы білетін тағы бір сенатор Эндрю Уайт қолдады және ол дамып келе жатқан оқу орнының алғашқы президенті болды. Келесі үш жыл ішінде Уайт алғашқы екі ғимараттың құрылысын қадағалап, студенттер мен оқытушыларды тарту үшін бүкіл әлем бойынша жүрді. Университет 1868 жылы 7 қазан ашылды, және келесі күні 412 студент қабылданды.
Көп ұзамай Корнелл өзінің зерттеулерін теория деңгейінде ғана емес, сонымен қатар практикалық салада да, өзінің студенттік қалашығында қолданатын ғылыми инновациялардың символына айналды. Мысалы, ол электр жарығын қолданатын алғашқы университеттердің бірі болды. Кампустың бүкіл аумағын қамту үшін 1883 жылы динамо-машина іске қосылды. Корнеллдің алғашқы шығарылымдары белсенділік пен үйлесімділікпен ерекшеленді. Мұнда елдегі алғашқы Қамқоршылар кеңесінің бірі пайда болды, оны түлектер басқарды, алма-матердің тағдырына бей-жай қарамады.
2000 жылдан бастап Корнелл бірнеше халықаралық бағдарламаларды іске қосу арқылы әлемдік аренада өз қызметін жандандырды. 2004 жылы университет Катарда медициналық колледж ашты, ол АҚШ-тан тыс жерлерде алғашқы американдық медициналық мектеп болды. Сонымен қатар, Үндістан, Сингапур және Қытай Халық Республикасының негізгі ғылыми-зерттеу институттарымен байланыс орнату және озық тәжірибе алмасу жалғасуда. Корнелл өзінің жоғары халықаралық мәртебесімен өзін "алғашқы трансұлттық университет" деп атайды. 2004 жылы, 9 наурызда Корнелл мен Стэнфорд шенеуніктері Израиль-Иордан шекарасында орналасқан жаңа халықаралық орталықтың құрылысына алғашқы тасты қойды.
Оқу бағдарламалары
2020 жылғы жағдай бойынша Корнелл университеті бакалавриаттың келесі мамандықтары бойынша оқытуды жүзеге асырады (ағылш. majors).
Университет кампустары орналасқан қалалар:
Санат:Американ университеттері қоғамдастығы
Анд тауларындағы әуе апаты
Анд тауларындағы әуе апаты нөмірі 571 Уругвай әскери-әуе күштерінің чартерлік рейсінің әуе апаты. Бортында 5 экипаж мүшелерi және 40 жолаушы-уругвайлықтар (регби командасының мүшелерi, олардың туысқандары, экипаж, демеушiлер) болды. Апат 1972 жылдың 13 қазанында Анд тауларының үстiнде болды.
Әуе апаты
thumb|250px|№ 571 апатқа ұшыраған рейстің, ұқсас ұшақ 1972 жылдың 13 қазанында уругвай ӘӘК-терiнiң FH-227 турбобұрандалы ұшағы Old Christians регбиден юниорлық командасын Уругвайдың Монтевидео қаласынан Чили астанасы Сантьяго қаласына Анд таулары арқылы жарысқа апарды.
Рейс Каррасконың әуежайынан 12 қазанда ұшып шықты, бірақ ауа райының нашар балғанынан Аргентинадағы Мендоса қаласының әуежайында бір түнге қонды. Ұшақ ауа райы артынан Сантьягоға тiкелей ұшып шыға алмады, сондықтан ұшқыштарға Мендоса тауларының оңтүстiгіне параллель ұшып, содан соң батыста бұрып, кейiн солтүстiкке шығып және Куриконы өткеннен кейiн Сантьягоға төмендету тура келдi.
Ұшқыш Куриконы өту туралы хабарлады, авиадиспетчер Сантьягоға төмендетуді рұқсат еттi. Бұл фаталды қате болды. Ұшақ циклонға ұшып кiріп, төмендетуді бастады. Циклонды өткеннен кейін, олар жартасқа тiкелей ұшып жатқаны белгілі болды, бірақ соқтығысудан кету мүмкiндiктерi болмады. Нәтижесінде ұшақтың артқы жағы шыңға ілініп, ұшақтын қанаттары мен артқы жағы жоғалады. Фюзеляж таудың баурайынан үлкен жылдамдықта төмен қарай сырғанап, мұрынымен қар үйіндісіне соғылады. Құлаған жері — Мендоса провинциясы -34.765°N, -70.28639°W.
Алғашқы күндері
45 жолаушылардан 12 апат кезінде немесе содан кейін қайтыс болады; бесеуі келесi күні көз жұмады, содан соң 571-шi рейстiң жолаушысы жарақаттардан жан тапсырады. Қалған тiрi 27 адам, қатал климаттық жағыдайлардағы тiрi қалуы мәселемен қақтығысып қалды. Оларда жылы киiм және аяқ киiм де, альпинистiк құрал-сайман да, дәрi-дәрмек те болмады. Жаралы достарына көмектесу үшін, дәрiгерлiк колледждің бірінші курстың екi студенті ұшақтың сынықтарынан гамактар және дәрiгерлiк шиналары істеген.
12-ші желтоқсан
1972 жылдың 12 желтоқсанында Паррадо, Канесса және Визинтин жорыққа шығады. Паррадо бастаманы өз жауапкершiлiгiне алды және шаршаған жора-жолдастарын артынан айдаған. Төсек қап оларға түнгі уақытта суықтан өлмеуге көмектесті.
Құтқару iздестiру кезiнде
Паррадо және Канесса өз жолдарын жалғастырды. Роберто дизентериямен ауырып қалады. Бiртiндеп қарлы ландшафт жоғалды, адам тiршiлiк әрекетiнiң iздерi көріне бастады. Тоғызыешы күнге қарай олар Los Maitenes(-34.81222°N, -70.58889°W) қалашығында чилилiк бақташы Серхио Каталандарды кездестiрдi. Бақташы № 571 рейстiң аман қалған жолаушылары туралы хабарды барлық өкiметтерге хабарлады. Саяхатшылардың екеуi құтқарылды.
Құтқару операциясы
thumb|right|220px|Тікұшақтан түсірілім 22 желтоқсан күні екі тікұшақ, ұшақтың апат орнына жетеді. Бірақ ауа райының нашар болғанына олар бір рейс кезінде тек қана жарты жолаушыларды алып кетеді. Келесі күні олар тағы бір рейс жасап, барлық 16 аман қалған жолаушыларды ауруханаға жеткізеді.
Жолаушылар
(аман қалғандар қалын шрифтпен белгіленген)
Оқиғалардың хронологиясы
thumb|right|Паррадо мен Канесса [[чилилық қойшы Серхио Каталаноның қасында]]
NGC 3439
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3439 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32634, ZWG 66,50.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Олдувай мәдениеті
Олдувай (Олдувэй) мәдениеті – төменгі палеолиттің ерте кезеңіне жататын археологиялық дәуір. Шамамен б.з.б. 2,5 млн. жылдардан б.з.б. 800 мың жылдарға дейін созылды. 1959 – 63 жылы ағылшын антропологі Л.Лики Танзаниядағы Олдувэй шатқалынан (Шығыс Африка) ежелгі гоминид сүйек қалдықтары мен долбарлап жасалған тас құралдарын тапқаннан кейін ғылымда ол Олдувэй мәдениеті деп атала бастады. Оны еңбек етуге қабілеті болған ең әуелгі өмір сүрген тіршілік иесі Homa habіlіs қалдырған. Олдувэй мәдениеті сипаттайтын ең ерте кездегі ескерткіштер Африкадан табылған. Олар – Эфиопиядағы Вест-Гона (2,8 – 2,4 млн. жыл бұрын), Кениядағы Кооби-Фора (2 млн. жыл бұрын), т.б. Бұл дәуірде алғашқы адамдар тобыр болып өмір сүрген. Олар бірлесіп қорғанды, шабуыл жасады, аң аулаумен және терімшілікпен айналысты. Мамандардың топшылауынша, бұл дәуірде тастан жасалған негізгі құралдар сфероид, түзетілген тас жаңқа, чоппер (қол шапқы), чоппинг (екі жағы өңделген қол шапқы) болған. Адам баласы табиғатқа тікелей тәуелді еді. Ол әлі от жағуды білмеді. Қазақстанда Олдувэй мәдениетіне жататын адамдардың сүйек қалдықтары әзірге табылмаған. Тұрақтары, құралдары Қаратау, Маңғыстау өңірлерінен табылып, зерттелді.
Дереккөздер
Санат:Археологиялық мәдениеттер
Лидянг-Се
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Қазақстания
Қазақстания (не Қазақстан блогы) — ерте палеозойда құрылған кіші құрылықтық өңір. Бұл Арал теңізі солтүстігінде мен шығысында, Сиберия кратонының оңтүстігінде және Алтай мен Балқаштың батысында орналасқан.
Көбінесе жанартаулы аралдар доғалардың және террейндердің жиынтығы болған. Бұлар бір-біріне ордовик кезеңінде қосылды. Сол кезде бұл оңаша құрылық болды.
Бор кезеңі мен карбонда Қазақстаниямен Сиберия кратоны түйісіп Алтай тауларын құрды, сосын Балтика құрылығы Орал тауларымен қақтығысып қазіргі күндегі Еуразияны құрды.
Санат:Қазақстан геологиясы Санат:Арал теңізі
Қазақстан Республикасы (кітап)
"Қазақстан республикасы" - шежіре кітап. 1991 жылы 1 желтоқсанда Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың тұңғыш Президент болып сайланған күнінен бастап, Қазақстанның он жылдық өткен жолын баяндайды. Бас редакторы Ә.Нысанбаев. 2001 жылы «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9 баспасынан шыққан (орыс тіліндегі нұсқасы 2003 жылы жарық көрген) кітапта күнтізбелік ретпен әр ай бойынша ел өміріндегі он жылғы елеулі оқиғалар туралы қысқаша мағлұматтар беріліп, ҚР Президентінің қаулыларынан, заңдар мен нұсқаулардан, т.б. ресми құжаттардан үзінділер келтірілген. Мемлекетіміздің шет елдермен саяси, экономикалық, мәдени байланыстары мен қарым қатынастары, үкімет делегацияларының санарлары мен мәлімдемелері, елімізге келген ресми адамдар мен елшіліктердегі кабылдаулар туралы хабарлар, келісім шарттар, жолдау хаттар, үндеулер, т.б. маңызды материалдар жинақталған. Көрнекті мемлекет қайраткерлері, әдебиет пен өнер саңлақтары, ғұлама ғалымдар өмірі мен қызметіне байланысты мақалалар енгізілген. Күнделікті баспасөзде жарияланған республиканың экономикалық, мәдени және ша- руашылылық табыстарын баяндайтын хабарлардан алынған шағын материалдар он жылдықтың шынайы шежіресі іспеттес. Кітап екі түсті қағазға басылып, түрлі-түсті көркем фотолармен безендірілген.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Руйчовци (Габрово облысы)
Руйчовци (Руйчовци) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5304. ЕКАТТЕ коды — 63296.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Песочинка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Карвальял-Меан
Карвальял-Меан (Carvalhal Meão) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 67 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,66 км² шамасында. Халық тығыздығы — 8,7 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Хромопластар
нобай| Хромопластар (хромо… және грек. plastos — сомдалған) — ішкі құрылысы онша айқындалмаған, пигмент әсерінен сары, қызғылт сары, қызыл, кейде қызыл қоңыр түске боялған өсімдік клеткасы протоплазмасында болатын пластидтер. Хромопластардың пішіні шар, ұршық, орақ тәрізді болады. Хромопластардың түсін әр түрлі пластидтерде шоғырлану пішіні бірдей емес пигмент — каротиноид қамтамасыз етеді. Біреулерінде пигменттер ақуызды-липидті мембранада ыдырайды; екіншілерінде белок фибриллаларында жинақталады, ал үшіншілерінде кристалл түрінде болады. Хромопластарда қос мембрана болады, олардың көмегімен цитоплазмадан ажырайды. Хромопластардың биологиялық маңызы зор, мұның құрамында биологиялық белсенді заттар — май ыдыратқыш D, E, K витаминдері және А1 провитамині, сондай-ақ тотықтырғыш және гидролиздік фермент болады. Хромопластар көбінесе жасыл хлоропластан, кейде реңсіз лейкопластардан не хондриосомадан (пішіні таяқша, түйіршік, жіп тәрізді екі мембранадан түзілген клеткаішілік тұрақты органоид) түзілуі мүмкін. Хромопластар айқас тозаңданатын өсімдіктердің жәндіктер арқылы тозаңдануын, жемістерінің құс арқылы таралуын жеңілдетеді.
Дереккөздер
Санат:Пигменттер
Дивиноландия
Дивиноландия (Divinolândia) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Кампинас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Жуан-да-Боа-Виста экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12 168 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 222,257 км² шамасында. Халық тығыздығы — 54,7 адам/км².
Тарихы
Қала 1953 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Алпа
Алпа — Башқұртстанның Шаран ауданындағы ауыл, Зириклин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 117 адамды құрады. Пошта индексі — 452641, ОКАТО коды — 80258825002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Байқадам (Ақтөбе облысы)
Байқадам — Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы ауыл, темір жол бекеті, Есет Көтібарұлы ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар кентінен оңтүстік-батысқа қарай 58 км жерде. Елді мекен арқылы Жезқазған-Бейнеу темір жолы өтеді.
Казалеккио-ди-Рено
Казалеккио-ди-Рено (Casalecchio di Reno) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Болонья провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 35091 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 2020 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Пошта индексі — 40033.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Martino di Tours.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Хайдесхайм-на-Рейне
Хайдесхайм-на-Рейне (Heidesheim am Rhein) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Майнц-Бинген ауданының құрамына енеді.
Макроэкономикалық талдау
Макроэкономикалық талдау — экономиканың түрлі ұйымдық құрылымдары бойынша дамуының ахуалы мен беталысын макродеңгейде (ауқымды деңгейде) бағалау. Мұнда ауқым, қарқын, үйлесімділік, құрылымдық-құндық арақатынастар туралы мәселелер қамтылады.
Хайдесхайм-на-Рейне
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Елубай Атағайұлы Оразалинов
thumb|Елубай Атағайұлы Оразалинов
1955 жылы 17 шілдеде Павлодар облысы Павлодар ауданының Ефремовка ауылында туған. Қазақ. Арғын тайпасы Қанжығалы руынан шыққан.
Павлодар индустриалдық институтын (1978) инженер механик мамандығы бойынша; Г.В. Плеханов атындағы Ресей экономикалық академиясы жанындағы менеджер лер дайындау орталығын (1996) менеджер, экономика ғылымдарының магистрі мамандығы бойынша бітірген. 1978 жылдан - АП-162/7 мекемесінің ауысым шебері, инженер-технологы, «Павлодарсельстрой» тресті авто базасының механигі; пайдалану бойынша бастық, Ермаков АТП бастығының орынбасары. 1984 жылдан - Павлодар облысы Екібастұз турмыстық қызмет көрсету фабрикасы директорының орынбасары. 1986 жылдан - Павлодар облысы Екібастұз сыра зауытының бас инженері, директоры. 1992 жылдан - Екібастұз қалалық әкімшілігі басшысының орынбасары. 1993 жылдан - Павлодар қалалық әкімшілігі басшысының бірінші орынбасары. 1995 жылдан - Екібастұз қаласының әкімі. 1998 жылдан - Павлодар облысы еңбек және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы бастығының орынбасары. 1999 жылдан - Солтүстік Қазақстан облыстық статистика және сараптама басқармасының бастығы.
2001 жылдан - Павлодар облысы автокөлік жолдары бас қармасының бастығы. 2003 жылдан - Павлодар облысы әкімдігінің істері жөніндегі басқарма бастығы. 2003 жылдан - Павлодар облысы Ақсу қаласының әкімі.
2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-шақырылымының «Нұр Отан» ХДП тізімі бойынша депутаты, Экология мәселелері және табиғат пайдалану комитетінің төрағасы.
«Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Ерен еңбегі үшін» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен; ҚР Үкіметінің, Павлодар облысы әкімдігінің, мәслихатының грамоталарымен марапатталған
Дереккөздер
Санат:Екібастұз әкімдері
Рюненберг
250px|thumb|Картада орналасуы Рюненберг (Rünenberg) — Швейцарияның Базель-Ланд кантонында орналасқан коммуна. Зиссах округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 775 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.98 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2860, пошта индексі — 4497.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базель-Ланд елді мекендері
Казеин
Казеин (лат. caseus – ірімшік) – фосфопротеидтер тобына жататын күрделі ақуыз. Казеин сүт ірімтіктенген кезде оның құрамындағы казеиноген ақуызының пептидтік байланысының үзіліп, бұзылуы нәтижесінде пайда болады. Казеиннің молекекулалық салмағы 75000-нан 100000-ға жетеді. Оның молекуласы 4 фракцияға бөлінеді. Құрғақ Казеин – ақ түсті, дәмсіз, иіссіз ұнтақ. Бейтарап немесе сілтілік ортаның тұзды ерітінділерінде жақсы ериді, суда ерімейді. Қышқылдық ортада тұнбаға түседі. Оның изоэлектрлік нүктесі 4,6 – 4,7 рН шамасында. Сүт құрамында ерігіш казеиноген ақуызы (кальцийлі тұз) түрінде болады, ол ұлтабар сөлінің құрамындағы химозин (реннин) ферментінің әсерімен ірімтіктеніп, тұнбаға түседі. Казеин – құнарлы ақуыз, оның құрамында шамамен 3,5% метионин, 6,9% лизин, 1,8% трифтофан, 12,1% лейцин, 7,0% валин болады. Казеин – сүт пен сүт өнімдерінің негізгі ақуызы (сүт құрамындағы ақуыздың 85%-ін құрайды). Сиыр сүтінің құрамында Казеиннің мөлшері 2,8 – 3,5%, ал ана сүтінде 0,3 – 0,9% болады. Оның ақуызсыз құрамасы серин аминқышқылымен байланысқан фосфор қышқылынан тұрады. Казеиннің құрамында фосфор мөлшері 1% шамасында болады. Өндірісте Казеинді бояу, желім, жасанды талшықтар, пластиктер алу мақсатында пайдаланады.
Дереккөздер
Санат:Ақуыздар Санат:Сүт
Печенка
Печёнка — Ресейдегі өзен. Владимир облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Судогда өзенінің сол жағалауынан 54 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Клязьма Владимир қаласынан Нерль өзенін қоспағанда Ковров қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Лузога
Лузога — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Иванов облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сендега өзенінің сол жағалауынан 35 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Киндерля
Киндерля (башк.Киндерле,Коноплянка, овөзені Ижбаульган) — Ресейдегі өзен. Орынбор облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Урал өзенінің оң жағалауынан 1614 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Орск қаласынан Сакмара өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орынбор облысы өзендері
Аркадий Георгиевич Поздеев-башта
Аркадий Георгиевич Поздеев-башта (03.08.1940 Алматы), СШ-і тау туристік нұсқаушысы "Тамга" туристік базасының аға нұсқаушысы (1979). Орта Азия әскери округінің туристік және спорт саласы бөлімі бастығының орынбасары (1985). Журналист, туристік арналған көптеген мақалалар мен кітаптардың авторы. Таулы саяхаттардың 4-5 категориясындағы соның ішінде Солтүстік Тянь-Шань, Теріскей Алатау өңірлеріне ұйымдастырылған жорықтарды басқарған.
Дереккөздер
Санат:1940 жылы туғандар Санат:Туристер
Адасушылық
Адасушылық (wrong belief, ignorance, mistake, error Irrtumm, Verirrungf; Tauschungf)
Триклиндік сингония
Триклиндік сингония -төменгі санат сингониясы. Триклиндік кристалдарда барлық бағыттар дара: симметрия осьтері мен жазықтыктары болтмайды. Симметрия элементтері болмайды, тек инверсия орталығы (С) болуы мүмкін. Кристаллографиялық координаталық осьтер 3 бір-біріне параллель емес қабырғаларға параллель етіп алынады. Олардың аралық бұрыштары қиғаш болады. Т.с- ның қарапайым пішіндері: моноэдрлер, пинакоидтер.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Химия
Хлебный ауылдық әкімдігі
Хлебный ауылдық әкімдігі – Ақмола облысы Сандықтау ауданында болған әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Хлебное ауылы кірді. Орталығы – Хлебное ауылы болды.
Тарихы
Округ құрамында болған Барақкөл станциясы 2000 жылы, Ащылы ауылы 2009 жылы таратылды. Сол жылы округ ауылдық әкімдік болып қайта құрылды. 2012 жылы Барақбай ауылдық округімен біріктірілді.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 228 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Сандықтау ауданының таратылған ауылдық округтері
Берцано-ди-Тортона
Берцано-ди-Тортона (Berzano di Tortona) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Алессандрия провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Santa Teresa d’Avila.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Импульс иіні
Импульс иіні - импульс моменті салыстырмалы есептелетін нүктеден, бойымен импульс бағытталған түзуге түсірілген перпендикулярдың ұзындығы.
Торренуэва
Торренуэва (Torrenueva) — Испаниядағы қала. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Сьюдад-Реаль провинциясының құрамына кіреді.
Импульс иіні
Дереккөздер
Санат:Физика
Торренуэва
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2991 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 142,15 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сьюдад-Реаль елді мекендері
Ниденштайн
Ниденштайн (Niedenstein) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан қала. Кассель әкімшілік округіне бағынады. Швальм-Эдер ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5279 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 30,61 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 6 34 018. Қаланың басшысы — Вернер Ланге.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Денсаулық журналы
"Денсаулық" – қазақ тілінде ай сайын шығатын республикалық ғылым-көпшілік журнал. 1-саны 1990 ж. қаңтарда Қазақстан Денсаулық сақтау министрлігі мен республикалық кәсіподақтар кеңесінің басылымы ретінде жарық көрді. 1999 ж. «Денсаулық» ЖШС-не айналды. Журнал қазіргі заманғы медицина проблемаларына, әсіресе, аса көп тараған аурулар мен қауіпті індеттерге баса назар аударып, олардың алдын алу, емдеу шараларын дер кезінде көтеріп келеді. Қоршаған ортаны қорғау мен сауықтыру, судың, ауаның, топырақтың ластануы, биосферада экологиялық тепе-теңдіктің бұзылуы, Қазақстанның әскери сынақ алаңдарына айналған аймақтарындағы (Семей, Батыс Қазақстан, Қызылорда) радиация кесапаты журналдың негізгі тақырыбына айналды. Медицина тарихына, дәрігерлердің еңбек жолына арналған, дәрі-дәрмектерді қолдану туралы материалдар арнаулы айдарлармен беріледі.
Дереккөздер
Санат:Журналдар
Фрунзе ауылдық әкімдігі
Фрунзе ауылдық әкімдігі — Қостанай облысы Қамысты ауданында болған әкімшілік бірлік. 2019 жылы Қамысты ауылдық округімен біріктірілген.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Фрунзе ауылы кірді. Орталығы – Фрунзе ауылы болды. Округ құрамында болған Богдановка ауылы 2017 жылы таратылған соң, Богданов ауылдық округі Фрунзе ауылдық әкімдігі болып қайта құрылды.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 672 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Қамысты ауданының таратылған ауылдық округтері
Эстетикалық көзқарасы
Қиыннан қиыстырар ер данасы.
Тілге жеңіл, жүрекке жылы тиіп,
Теп-тегіс жұмыр келсін айналасы.
Бөтен сезбен былғанса, сез арасы,
Ол - ақынның білімсіз бишарасы.
Айтушы мен тыңдаушы көбі надан,
Масатыдай құлпырар жердің жүзі.
Жан-жануар, адамзат анталаса,
Ата-анадай елжірер күннің көзі...
Жазға жақсы киінер қыз-келіншек,
Жер жүзіне өң берер гүл-бәйшешек.
Қырда торғай сайраса, сайда бұл-бұл,
Тастағы үнін қосар байғыз, көкек.
Жаңа бұлмен жамырап саудагерлер,
Диқаншылар жер жыртып, егін егер,
Шаруаның біреуі екеу болып,
Көрінбей жердің топырағы,
Қүлпырған жасыл жер жүзі.
Дүрсіл қағып жүрегі.
Түрмап па еді сүйеніп,
Тамаққа кіріп иегі?...»  ”   '' - деген жолдардан тамылжи мүлгіген түнді, өзді-өзі сыбырласқан қапыңағаш пен сөз айтуға да шамасы келмей, күйіп-жанған екі ғашықтың суреті көз алдымызға келеді. Абайдың бүл кезқарастары қазіргі эстетика ілімінің принциптерінен алшақ жатқан жоқ. Эстетик. қызмет пен сананы, солардан туатын ерекше заңдар мен категорияларды сыңаржақты түсінбеу үшін, адамның табиғатқа эстетик. қатынастарын толық зерттеп, солардың ерекшеліктерін ашу қажет. Адамның әсемдік сапасын Абай табиғатқа байланыстырып қана қарамайды, оны жеке алып, нақтылы суреттейді. Адамды эстетик. тұрғыдан суреттегенде Абай үш нәрсеге көңіл бөледі. Жалпы адамның әсемдігі, әйелдің сұлулығы, соған байланысты шынайы махабатты мадақтау және сыртқы көрініске алданып қалмай, қыздың жан дүниесіне мән беру. Адамның өмірін қалай бағалау керектігі жайында ақын көптеген өлеңдерінде айтып кетеді. Мына елең жолдарын алып қарайық: <blockquote style="border: 0px solid blue; padding: 0.5em 0.8em;"> ''  “    «Сұлулығын қояйын, мінезі артық,
Ақылды, асыл жүрек, сөзі майда
Арттағыға сөзің мен ісің қалса,
Өлсең де, елмегенмен боласың тең.
Жүректен ізі кетпес қызық көрсек,
Жақсылықты аянбай жұртқа бөлсек.
Жақынның да, жардың да, асықтың да, -
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Әдебиет шежіресі
Әдебиет Шежіресі– әдебиеттанудың бір саласы, деректану ғылымының құрамдас бөлігі. Әдеби ортадағы, әдебиет тарихындағы үлкенді-кішілі оқиғаларды болған уақытымен нақтылы көрсетіп отырады. Әдебиет шежіресі барлық халықтардың әдебиетінде бар. Шежіренің сипаты мен мән-мәнері үнемі өзгеріп отырды. Әдебиет шежіресі 2 үлкен салаға жіктеледі. 1-әдеби өмірдің жалпы шежіресі. 2-жеке ақын, жазушылардың өмірі мен шығармашылығына арналған шежіре. Қазақ әдебиеттану ғылымында әдеби өмір шежіресін жасау 20 ғасырлырдың 60 жылдарынан басталды. Ол қазақ әдебиетінің тарихына арналған ғылыми кітаптарға өз алдына жеке тарау ретінде енді.Жазушы М.О.Әуезовтің туған күнінен бастап қайтыс болғанға дейінгі аралықтағы (1897–1961) кезеңге байланысты Әдебиет шежірелері жеке-жеке кітап болып басылды (1997).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Климен дельфині
Климен дельфині (Botsc) – дельфиндер тұқымдасына жататын сүтқоректі.
Климен дельфиндері ұзын тұмсықты өзге де қарапайым дельфиндермен бірігіп жүзе береді. Алайда Климен дельфиндері олардан қарағанда ұзындығымен ерекшеленеді. Дельфиннің бұл түрі теңіздің 250- 500 метр тереңдігінде жүреді. Олар ұсақ балықтар мен асшаяндармен қоректенеді. Климен дельфинінің қимылы өте ширақ. Олар тіпті судың бетіне шығып арқасымен секіріп ойнайды. Көзінің айналасы қап- қара болады.
Таралуы
Климен дельфинін Оңтүстік және Солтүстік Атлант мұхитының тропиктік жылы суларында кездестіруге болады. Климен дельфиндері тек Атлант мұхитының тропиктік және субтропиктік белдеулерінде тіршілік етеді. Олар Үнді, Тынық мұхитында кездеспейді.
Дереккөздер
Санат:Дельфиндер
Ақпан-тоқпан
Ақпан-тоқпан - ақпан айында болатын амалдың атауы. Ақпан-тоқпан амалы үштен - жеті күндік қатты суық амалдың екінші атауы екі ағайынды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Николай Валентинович Пагануццы
Николай Валентинович Пагануццы (1899-1989 Қарағанды қаласы), СШ-і туристік нұсқаушысы. Фан таулары мен Памир-Алтай, Тянь-Шань, Кавказ өңірлерін зерттеушілердің бірі. Карағанды облысы өңіріне алғаш туристік жорықтар ұйымдастырған, КСРО жағрапиялық қоғамының мүшесі. Фан тауларына арналған бір- сыпыра кітаптардың авторы. Әртүрлі категориядағы су, тау, шаңғымен жүру жорықтарын басқарған, альпиниадаларға қатысқан.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Туристер
Хромопротеидтер
Хромопротеидтер (хромо… және протеид — күрделі белок) — түсі күрделі белоктар. Хромопротеидтердің құрамында хромопротеидтердің спектрін және оның түсін анықтайтын простетиктік топтар болады. Простетиктік топтардың құрылымының байланысына қарай хромопротеидтер: гемопротеидтер, флавопротеидтер, ретинилиденпротеидтер, фикобилиндер, т.б. болып бөлінеді. Хромопротеидтер энергияның түрленуімен, тасымалдануымен байланысты процестерге (мысалы, тыныс алу, фотосинтез, көру, т.б.) қатысады.