cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ай-Юган (Куновата тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Альта-Рибагорса
Альта-Рибагорса (Alta Ribagorza, Alta Ribagorça «Жоғарғы Рибагорса») — Испания ауданы (комарка), Каталония автономды бірлестігіне қарасты Лерида провинциясының құрамына енеді.
Муниципалитеттер
Санат:Лерида аудандары
Ай-Юган (Куновата тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Казас (өзен)
Казас — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Хакасия Республикасы, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/2677/635/17 орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь бастауынан Кондома өзенін қоспағанда, Новокузнецк қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Алтай өлкесі өзендері
Жерминьи-л'Евек
Жерминьи-л'Евек (Germigny-l'Évêque) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Мо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,76 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77203, пошта индексі — 77910.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1331 адамды құрады. Халық тығыздығы — 113,18 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Жәкен Мыңғырбайұлы Қуанышбаев
Жәкен Мыңғырбайұлы Қуанышбаев (1949 ж. т.), тасымалдауды ұйымдастыру және басқару, үздіксіз әрекет ететін көлік қондырғылары саласының маманы, техн. ғылымдарының докторы (2002), проф. (2003). Қарағанды политехникалық институтын бітірген (1971). 1971-2003 ж. ҚарПТИ стажер зерттеушісі, аспиранты, аға оқытушы, доценті, профессоры. 112-ден астам ғылыми еңбектің, 5 оқу құралының, монографиялардың авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Вальтер Тиль
Вальтер Тиль (2 наурыз 1910, Бреслау - 17 тамыз 1943) Фау-2 зымыранының зымыран қозғалтқышының негізгі бөлігін дамытқан неміс инженері.
Дереккөздер
Санат:2 наурызда туғандар Санат:1910 жылы туғандар Санат:Бреслауда туғандар Санат:17 тамызда қайтыс болғандар Санат:1943 жылы қайтыс болғандар Санат:XX ғасыр өнертапқыштары Санат:Германия өнертапқыштары Санат:Космонавтика тұлғалары Санат:Германия конструкторлары
Буббьяно
Буббьяно (Bubbiano) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Милан провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1400 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 467 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 3 км² шамасында. Пошта индексі — 20088.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Дара жарнақтылар
Дара жарнақтылар, лилиопсидтер (Мonocotyledones немесе Lіlіopsіda) – гүлді өсімдіктердің екі класының бірі. Дара жарнақтылардың қос жарнақтылардан айырмашылығы жеміс ұрығындағы тұқым жарнағы біреу ғана болады. Дара жарнақтылардың 3 класс тармағы (алисмалар, лалагүлділер, арецидалар), 80-дей тұқымдасқа, 2600-дей туысқа және 60 мыңдай түрге жіктеледі. Бұлар гүлді өсімдіктердің 25%-ын құрайды. Көпшілігі шөптесін өсімдіктер, негізінен, қоңыржай белдеулердегі шабындықтарда, далалық аймақтар мен саваннада, ал ағаш тәрізділері субтропиктік, тропиктік аймақтарда өседі. Алисмалар (Аlіsmatіdae) – суда және батпақта өсетін шөптесін өсімдіктер (сукөрік, кербезгүл, т.б.). Гинецейі (аналықтар жиынтығы) тұтаспаған (апокарпты). Тұқымы эндоспермсіз (ұрықтың қоректенуіне қажетті ұлпа). Арецидалар (Аrecіdae) – шөптесін немесе ағаш тәрізді өсімдіктер (пальма, аронниктер, т.б.). Гүлі дара жынысты, шашақ гүлшоғырына топталған. Гинецейі – түйіні көп ұялы (ценокарпты). Тұқымы – эндоспермді. Лалагүлділер (Lіlііdae) – жуашықты және тамырсабақты көп жылдық шөптесін өсімдіктер (қызғалдақ, құртқашаштар, қияқөлең, орхидея, т.б.). Гинецейі – ценокарпты (сирек апокарпты). Гүлі – жай гүл серікті, тостағанша жапырақшалары болмайды, шашақ гүлшоғырына топталады, ірі гүлі жеке-жеке орналасқан, жәндіктер арқылы тозаңданады. Тұқымы – эндоспермд і. Дара жарнақтылардың көпшілік түрінің (бидай, қарабидай, күріш, қант қамысы, пальма, т.б. сондай-ақ әсемдік үшін егілетін қызғалдақ, лалагүл, т.б.) шаруашылық маңызы өте зор. Дара жарнақтылар Қазақстанның барлық жерінде кездеседі.
Шарапат Сәбитқызы Әбішева
Әбішева Шарапат Сәбитқызы (1965 жылы туған, Маңғыстау ауданы Таушық ауылы) – ғалым-филолог, филологиялық ғылым кандидаты (2005), доцент (2006). ҚазМУ-ды (қазіргі ҚазҰУ) бітірген (1987). 1987 – 99 ж. Ақтау қаласындағы орта мектептерде мұғалім, 1999 жылдан АқтМУ-дың қазақ тілі мен әдебиеті кафедрасының доценті. Әбішеванің ғылыми жұмысының негізгі бағыты Ж.Аймауытов прозасының көркемдік ерекшеліктері тақырыбын зерттеуге арналған. Әбішева 2 әдістемелік оқу құралы (2004, 2005), 25-тен астам ғылыми мақаланың авторы. ҚР Білім және ғылым министрлігінің алғыс хатымен марапатталған (2005).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Қу қорықшасы
Қу қорықшасы – 1971 жылы құрылған зоологиялық қорықша.
Географиялық орны
Қарағанды облысының Қарқаралы ауданындағы Егіндібұлақ ауылына жақын жерде орналасқан.
Жер бедері
Қаумалға Мемлекеттік орман қорының жері бөлінген. Ауданы 33,46 мың га, оның ішінде орманды алкабы – 16 150, жайылымы – 7154, шабындығы 1176, жыралы, тік жартасты, шашырзнды ұсақтасты жері – 10 250, су жиналған жері – 19, жырғылған жері – 37. Қаумал гранитті Қу тауының (теңіз деңгейінен 1366 м, айналадағы жазықтан 650 м биік) басым бөлігін алып жатыр. Оның негізгі қызметі жануарлар мен өсімдіктердің ғылыми-практикалық маңызы бар пайдалы түрлерін қорғау, ландшафтысының басым бөлігі Бала Түндік өзенінің бастауы мен Түндік өзенінің сол жақ салаларының аңғарымен тілімделген.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан қаумалдары Санат:Қарағанды облысы географиясы
Қарадиірмен
Қарадиірмен, Қарадермен – Шығыс Қаратау жотасының батыс бөлігіндегі тау.
Географиялық орны
Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданы Жармыш ауылының батысында 13 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 316 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 2,5-3 км-ге созылған, енді жері 1,5 км. Беткейлері уақытша ағатын сулардың шаюынан эрозиялық процестерге ұшыраған. Солтүстігінде Солтүстік Ақтау, батысында Батыс Қаратау, оңтүстік-батысында Қарақыз-Қоғақыз жоталары орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Маңғыстау ауданы таулары
Вракуповица (Благоевград облысы)
Вракуповица (Вракуповица) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Струмяни қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Корбанка
Корбанка (Корбанга, Корбона) — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Двиница өзенінің сол жағалауынан 78 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 62 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина бастауынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Кабесейраш-де-Башту (аудан)
Кабесейраш-де-Башту (аудан) (Cabeceiras de Basto (freguesia)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Кабесейраш-де-Башту муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 868 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,52 км² шамасында. Халық тығыздығы — 35,4 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Дарбаза су құбыры
‎Дарбаза су құбыры  – Сырдарияның бір саласы Келес өз алабындағы жер асты су қорына негізделген су құбыры. Түркістан облысының Сарыағаш ауданы жерінде. Елді мекендерді ауыз сумен қамтамасыз ету мақсатында 1975 ж. салынды. Шатқал жотасының Шардара даласына ұласатын етегіндегі Абай бұлағынан басталады да солтүстіктегі Дарбаза аулына дейін 174 км-ге созылады. Бастауындағы су ағымы 9300 м³/сағ. Сорғы станцияларының торабы Абай аулында орналасқан. Құбыр 14 елді мекенге ауыз су таратады және 63,5 мың га жайылымдықты суландырады. Түркістан облысында 1977 ж. іске қосылған. Келес және Сарыағаш аудандарының 34 елді мекенін сумен қамтамасыз етеді. Құбыр ұзындығы — 198 км, қамту ауданы — 21 мың га. Негізгі су көзі — Абай артезиан алабы. Алабына су жинау Келес ауданының Абай аулындағы 11 ұңғыма арқылы жүзеге асырылады. Тәулігіне 32 мың м3 су береді. Құбыр төңірегінде 55 мың халық мекендейді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан су құбырлары
Болотная (Велс тармағы)
Болотная (Тан-Ко-Сы-Я) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Велс өзенінің оң жағалауынан 53 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
IC 2333
IC 2333 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Болотная (Велс тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 2333
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 2333 Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Валенти
Валенти (Valente) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Солтүстік-шығыс Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Серринья экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 653 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 356,895 км² шамасында. Халық тығыздығы — 56,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1958 жылы құрылған.
Санат:Баия елді мекендері
Бекслэй (Огайо)
Бекслэй (Bexley) — Огайо штатының Franklin округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 13203 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.3 км² шамасында. FIPS коды — 39-06278.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Огайо қалалары
Приграничное мұнай кен орны
Приграничное мұнай кен орны — Каспий маңы ойысының солтүстік бөлігіндегі мұнай кен орны. Орал қаласының солтүстік-батысында 90 км жерде 1993 жылы параметрлік ұңғыманы сынамалау кезінде белгілі болды.
Геологиялық құрылымы
Жатын құмтастар қабатынан орын алған, типі қойнауқаттық күмбездік, тектоникалық тұрғыдан шектелген. Сейсмикалық деректер бойынша, тұтқыштарды солтүстік-батыс бағытына созылған Приграничное көтеріңкі өңіріне кіретін антиклин қалыптастырған, ол өзінің өрлемесі бойынша тектоникалық тұрғыдан қалқаланғанға ұқсайды.
Жатыс сипаты, құрамы
Құрылымның өлшемдері 4,7x6,7 км, амплитудасы 175 м. Жинауыш қойнауқаттардың оңтүстіктен солтүстікке қарай сүйірленуі нәтижесінде жатындар литологиялық түрғыдан қалқаланған болуы да мүмкін. Бұл жағдайда құрылымның өлшемдері 4x8 км-ді құрайды. Ұңғымадағы өнімді шөгінділердің беті 4444 м, табаны 4454 м тереңдіктерде. Қойнауқаттың қалыңдығы 10 м, тиімді мұнайға қаныққан қалыңдығы 8,4 м. Жатынның су-мұнай жапсары толық анықталмаған, бірақ 4400-4450 м-лік белгілерде деп болжанады. Жатынның жалпы қалыңдығы 191 м деп шамаланады, орташа кеуектілігі 10,0% құмтастар жинауыш болып табылады. Қалыңдығы 5 м-дей тиман горизонтының саздары мен аргиллиттері жапқыш болып саналады. Сыналған 4442-4457 м аралығындағы мұнайдың шығымы 4 мм-лік штуцерде 12 м3/тәулікті құрайды. Мұнайдың тығыздығы 805 кг/м3. Күкірт мөлшері анықталмаған. Табанасты сулары ашылмаған. Кен орнында жұмыс тоқтатылған.
Дереккөздер
Санат:Батыс Қазақстан облысы кен орындары Санат:Қазақстан мұнай кен орындары
Еркін Жекенұлы Қалиев
Қалиев Еркін Жекенұлы (17 сəуір, 1957 жылы туған, Алматы қ.) - ғалым, меценат, физ.-матем. ғыл. канд. 1980 ж. Мәскеу инж.физика институтын, 1985 ж. КСРО ҒА ЕО-ның аспирантурасын бітірген. Қазақстан ҒА Матем. және механика институтында (1980-1982; 1985-1988), Қазақстан ЛКЖО ОК Көрме-ақпарат орталығыныңдиректоры (1989-1991), "Глотур" бірлескен кәсіпорнының директоры (1991-1996), Қазақстан т. жолдарынын уәкілетті басқарушысы (1996-1997), "Қазақстан темір жолы" РМК бас директоры (1997-1998), ҚР Көлік және коммуникациялар министрі. 1998 жылдан "Еркін-Көмек" қоғ. қорының басқарма төрағасы, 1999 жылдан "Демография" қайырымдылық қорының президенті. Облыс аумағындағы мәденитарихи ескерткіштерді қорғап, қалпына келтіру жұмыстарына қаржылай көмектесіп, республика Меценаттар клубының мүшесі ретінде мәдениет қайраткерлеріне қолдау көрсетеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ғалымдары
Чонджо
Чонджо (1752 - 1800) — Чосон патшалығының 22 - ші ваны (1776 - 1800). Ёнджо патшаның немересі, Садо (1735-1762) ханзаданың ұлы. Əкесінің қазасынан кейінгі тақ мұрагері болды.
Өмір жолы
Ол өзінің ел билеген тұсында елдің құдіретін асырып, елдің жағдайы жақсарып, даму деңгейіне жеткізді. Бірқатар реформалар жүзеге асырылды. Елде кітапханалар ашылып, патша əулетінің мəртебесіе ел алдында көтерді. Елде ескі консервативтік шенеуіктердітжаңа талантты либерал шенеуіктерге ауыстырды. Елдегі ғылым мен мəдениет қайраткерлерің қолдап, олардың ілімін дамытты, олардың патша әулетімен байланысынт дамытты.
Ұзақ жылдар бойына атасы өлім жазасына кескен жəне аты ұмытылғаг əкесі Садо ханзаданың мəртебесін қалпына келтірді.
Əкесін Сувонға қайта жерлеу рəсімін өткізіп, жанына Хвасон қорғанын салдырды.
Сыртқы саясаты
Чонджо өз сыртқы саясатында Цин империясымен дипломатиялық байланысты күшейтті. Қытайға бірнеше елшілік жіберді. 1795 жылы Цин императоры Цяньлунды (1735 - 1796) 60 жылдық жауһар тойымен құттықтады.
Дүние салуы
Чонджо 1800 жылы 18 тамызда жұмбақ жағдайда қаза тапты. Оны жəне оның жұбайы Хвасон қорымына бір қатарда жерленген.
Дереккөздер
Санат:1752 жылы туғандар Санат:1800 жылы қайтыс болғандар Санат:Чосон вандары
Тілеген Дүйсенғалиев
Өмірбаяны
Губкин атындағы Мәскеу мұнай институтын бітірген (1956). Сейсмикалық барлаудың жаңа әдістерін енгізген. Ақтөбе геофизикалық экспедициясының бас инженері.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Нижние Киги
Нижние Киги — Башқұртстанның Кигин ауданындағы ауыл, Төменгі кигин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 1431 адамды құрады. Пошта индексі — 452510, ОКАТО коды — 80236845001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Форж (Орн)
Форж (Forges) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Алансон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,01 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61175, пошта индексі — 61250.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 228 адамды құрады. Халық тығыздығы — 45,51 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Эйлер түзуі
Эйлер түзуі - үшбұрышқа сырттай сызылған шеңбер орталығы мен ортоцентрі арқылы өтетін түзу.
1765 жылы неміс математигі Эйлер кез келген үшбұрышта ортоцентр, ауырлық орталығы және сырттай сызылған шеңбердің орталығынің бір түзудің бойында жататынын дәлелдеді. Бұл кейінірек Эйлер түзуі деп аталды.
Қасиеттері
Санат:Үшбұрыш геометриясы Санат:Леонард Эйлер
Үшбұрышқа іштей және сырттай сызылған шеңберлер
Үшбұрышқа сырттай сызылған шеңбердің орталығы
Үшбұрышқа сырттай сызылған шеңбердің орталығы – үш орта перпендикулярдың қиылысу нүктесі және ол үшбұрыштың бірінші тамаша нүктесі болып табылады (1 - сурет).
Үш орта перпендикулядың бір нүктеде қиылысатынын дәлелдеу үшін келесі теорема қолданылады.
Теорема: Кесіндінің орта перпендикулярында жататын кез-келген нүкте берілген кесіндінің ұштарынан бірдей қашықтықта жатады. (3 - сурет) m ─ АВ кесіндісіне жүргізілген орта перпендикуляр, ал  О нүктесі ─ осы кесіндінің ортасы болсын (2- сурет). m түзуінің бойынан кез-келген бірақ О нүктесінен басқа бір Р нүктесі алынсын. Р нүктесі мен АВ кесіндісінің ұштары қосылды.
Дәлелдеу керек: АР = ВР Дәлелдеуі: АРВ үшбұрышын қарастырса, m түзуінде жатқан РО кесіндісі үшбұрыштың АВ табанына жүргізілген әрі медианасы, әрі биіктігі болып табылады. Осыдан, бұл үшбұрыш тең бүйірлі үшбұрыш және АВ ─ оның табаны. Демек, АР мен РВ үшбұрыштың бүйір қабырғалары, және олар тең, яғни АР = ВР. Дәлелденді. Теореманы тағы басқа жолмен де дәлелдеуге болады: ОАР және ОВР тікбұрыштары екі катеті бойынша тең (ОА = ОВ, ОР ─ ортақ катет). Сондықтан, АР = ВР. Дәлелденді. (3- сурет)
Кері теорема: Кесіндінің ұштарынан бірдей қашықтықта жатқан әр нүкте кесіндіге жүргізілген орта перпендикулярдың бойында жатады. (5 - сурет)" АВ кесіндісінің ұштарынан бірдей қашықтықта жататын кез-келген N нүктесін қарастырып, оның m түзуінде жататынын дәлелдеу керек (4 - сурет).''
Дәлелдеу керек : N нүктесі m түзуінде жатады.
Дәлелдеуі: АNВ үшбұрышы қарастырылады: АN = NВ. Демек, АNВ үшбұрышы тең бүйірлі ұшбұрыш, сәйкесінше АВ ─ оның табаны. Демек үшбұрыштың N төбесінен табанына жүргізілген NО – оның әрі биіктігі, әрі медианасы. Осыдан, NО ─ АВ кесіндісінің орта перпендикуляры, яғни m түзуінде жатады. Дәлелденді. ''(5 - сурет)"
Салдары: Үшбұрыштың қабырғаларына жүргізілген орта перпендикулярлар бір нүктеде қиылысады. (7- сурет )
Дәлелдеуі: АВС үшбұрышы, m және n ─ орта перпендикуляр, және олар О нүктесінде қиылысады (6 - сурет). Жоғарыда дәлелденген теорема бойынша, АО = ОВ және ОВ = ОС. Бұдан,     АО = ОС. Демек, О нүктесі АС-ның орта перпендикулярында жатады, яғни, m, n және р орта перпендикулярлары бір нүктеде қиылысады. Дәлелденді (7 - сурет). ,
Үшбұрышқа іштей сызылған шеңбердің орталығы
Үшбұрышқа іштей сызылған шеңбердің орталығы - ішкі бұрыштардың үш биссектрисасының қиылысу нүктесі, және ол үшбұрыштың екінші тамаша нүктесі болып табылады. (8 сурет).
Үш биссектрисаның бір нүктеде қиылысатынын дәлелдеу үшін келесі теорема қолданылады.
Теорема: Жазыңқы емес бұрыштың биссектрисасының бойындағы кез-келген нүкте оның қабырғаларынан бірдей қашықтықта жатады. (10- сурет) АВС бұрышының В бұрышынан шыққан m биссектриса бойынан кез келген D нүктесі алынды (9- сурет). Осы нүктеден АВ және АС қабырғаларына сәйкесінше DH және DN перпендикулярлары жүргізілді.
Дәлелдеу керек: DH = DN
Кері теорема: Бұрыш қабырғаларынан бірдей қашықтықта және бұрыштың ішінде жататын әрбір нүкте осы бұрыштың биссектрисасында жатады. (12- сурет) АВС бұрышының ішінен оның АВ және ВС қабырғаларынан тең қашықтықта жататын кез-келген D нүктесі алынды (11- сурет).
Дәлелдеу керек: ВD түзуі АВС бұрышының биссектрисасы.
Дәлелдеуі: D нүктесінен АВ және АС қабырғаларына сәйкесінше DH және DN перпендикулярлары жүргізілді. Гипотенуза мен катет бойынша ∆BHD және ∆BND тікбұрышты үшбұрыштары тең (BD – ортақ гипотенуза, берілгені бойынша DH =DN, BHD және BND – тік бұрыштар). Бұдан, сәйкесінше олардың HВD және NВD бұрыштары тең, яғни ВD ─ АВС бұрышының биссектрисасы. Дәлелденді (12- сурет).
Салдары: Үшбұрыштың биссектрисалары бір нүктеде қиылысады. (14- сурет) Дәлелдеуі: О нүктесі ─ АА1 және ВВ1 биссектрисаларының қиылысу нүктесі (13- сурет). О нүктесінен АВ, ВС, АС қабырғаларына сәйкесінше ОК, ОL, OM перпендикулярларын түсіреміз. Жоғарыда дәлелденген теорема бойынша, ОК = OM, ОК = ОL. Сондықтан, ОМ = ОL, яғни О нүктесі АСВ бұрышының қабырғаларынан бірдей қашықтыұта, бұдан О нүктесі осы бұрыштың СС1 биссектрисасында жатады. Сондықтан да АВС үшбұрышының барлық үш биссектрисасы да бір О нүктесінде қиылысатыны дәлелденді (14- сурет).
Санат:Үшбұрыш геометриясы Санат:Шеңберлер
NGC 1977
NGC 1977 — Орион шоқжұлдызында орналасқан OCL (розсіяне скупчення) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 18 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1977 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 525.1.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз)
Муайен-Комоэ
Муайен-Комоэ (Moyen-Comoé) — Кот-д’Ивуардыӊ шығысындағы облыс.
Дереккөздер
Санат:Кот-д’Ивуар әкімшілік бөлінісі
Рокка-Сан-Феличе
Рокка-Сан-Феличе (Rocca San Felice) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Авеллино провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 903 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 65 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Пошта индексі — 83050.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Жекен Қалиев
Қалиев Жекен (7.11.1937 жылы туған, Ақсу ауданы, Ақсу ауылы) — мемлекет және қоғам қайраткері, Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қайраткері (1990), ЮНЕСКО істері женіндегі ұлттық комиссия мүшесі. 1957 ж. Алматы шетел тілдері институтын бітірген. 1957-61 ж. Жамбыл ауданы, Үңтіртас орта мектебінде, ҚазПИ-де, 1961-68 ж. ҚазМУ-де педагогика-ғылыми жұмыстармен шұғылданған. Кейін Қазақ КСР Сыртқы істер министрінің 1-орынбасары (1968-74), республика Министрлер Кеңесі жанындағы Шетелдік туризм жөніндегі бас басқармасының бастығы (1974-76), республика Шетелдермен достық мәдени байланыстар жасайтын қоғамы төралқасының төрағасы (197684) және т.б. лауазымды қызметтер атқарды. 1991 жылдан Қазақстан Сыртқы саясат қауымдастығының президенті, 1999 жылдан Қазақстан Парламента Мәжілісінің депутаты. "құрмет белгісі" орденімен, бірнеше отандық және шетелдік медальмен марапатталған.
Радиобюро
Радиобюро - радиотаратқыштар аркылы таратылатын ақпараттарды оларды дайындайтын орындардан қабылдап, тиісті радиотаратқыштарға (қалааралық телефон станциясына, жергілікті радиоторапқа) таратып беретін және олардың жұмысына бақылау орнататын байланыс кәсіпорыны.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Қожаберген жырау
Қожаберген жырау — Орта жүз Ашамайлы Керейден тарайтын Көшебе руынан шыққан атақты батыр, әйгілі суырып салма ақын Қожаберген Толыбайұлының есімі ежелден еліне белгілі болғанымен, соңғы уақыттарға дейін түрлі себептермен әдебиет тарихына енбей, қағаберіс қалып келді.
Өмірбаян
Қожаберген 1663 жылы, қоян жылы, қазіргі Солтүстік Қазақстан облысына қарасты Жамбыл ауданының Күлтөбе деген жерінде Толыбай сыншының отбасында дүниеге келген.
Қожабергеннің араб, парсы тілдерін жетік білгендігіне байланысты ол Әз-Тәукенің сенімді елшілерінің бірі болған. Сондай-ақ, шежіреші, білімдар адам болған. Қазақ шаңырағында туған. Анасы Ақбілек Орта жүз, Арғын Айдабол бидің қызы.
Қожаберген қазақ халқының шығу тарихын жырға қосып, «Ата-тек» деген дастанын шығарды. Өз аулында мешіт-медресе ашып, бала оқытып, ислам дінін насихаттайды, шеберхана салдырып, елді қол өнеріне баулып, егін салуды қолға алады.
1688 жылдың маусым айында Түркістан шаһары маңында Әз-Тәуке бастаған барша қазақ жақсылары 25 жастағы Қожабергенді Ордабасы, яғни хан ордасының бас қолбасшысы, әрі бас ақын етіп сайлайды. Ол сол кездегі қоғамдық-әлеуметтік жағдайды, қазақ хандығының ішкі-сыртқы саяси хал-ахуалын жете біліп, әрдайым өз жырларына арқау етіп отырған. Қожаберген батырдың жан-жақты қабілеті бар дарабоз тұлға екендігіне қоса, оның елші әрі сынықшы болғаны жайлы да деректер бар. Оған ақынның «Елшілік» деген өлеңі дәлел.
Қожабергеннің әдеби мұрасын жинап, сақтаған — Сегіз Сері. Ол жыраудың «Елім-ай», «Баба тіл», «Жеті Жарғы», «Қабанбай батыр», «Ер Көкше», «Асан ата», «Ер Қосай», «Ер Жәнібек», «Қорқыт баба», «Ер Едіге», «Орақ батыр» т.б. төлтума шығармаларын жинап, бізге жеткізген. Осы дастандарының бәрінде де ақын елді сыртқы жауға қарсы азаттық жолындағы күреске шақырып, қазақ халқының бірігіп, іргелі ел болуын армандап, соны жырға қосады. Бұл жағынан алғанда, Қожабергеннің жыр еткен тақырыбының саяси жағынан өте маңызды екенін көреміз.
«Дабыл», «Аңырақай», «Бозайғыр», «Күлдірмамай», «Шұбырынды», «Сұлама» күйлерін шығаруы Қожабергенді күйшілік қырынан танытады. Атынан белгілі болып отырғанындай, күйлерінің тақырыбы да күрес, майдан, ел басына туған қиын кезең. Жырау сол кездегі халық зарын күй тіліне айналдырады.
Қожабергеннің ақындық талантын танытқан, тарихқа атын қалдырған «Елім-ай» жыр-дастаны. Ел басына түскен ауыр апатты «Ақтабан шұбырынды, алқакөл сұлама» кезеңін жыр тіліне көшірген. Шығарма 7 бөлімнен тұратын 3683 шумақ, яғни 14732 жол өлең. Қазақ әдебиетінде 11 буынды, 4 тармақты, қара өлең ұйқасымен шығарма жазудың негізін салушы осы Қожаберген жырау десек, қателеспейміз. Оның көлемді дастандарының бәрі бұған дәлел бола алады. Жыраудың бұл дәстүрін кейін оның інісі Дәстем салдың немересі Жанкісі ақын, шәкірттері Көтеш, Жанақ ақындар одан әрі дамытып әкеткені белгілі.
Дереккөздер
Санат:Қазақ жыраулары
Хиббинг (Миннесота)
Хиббинг (Hibbing) — Миннесота штатының St. Louis округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 16361 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 483.1 км² шамасында. FIPS коды — 27-28790.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Бовино
Бовино (Bovino) — Италиядағы коммуна, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Фоджа провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3662 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 44 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 84 км² шамасында. Пошта индексі — 71023.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Maria SS. di Valleverde.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апулия елді мекендері
Елсау би
Елжау би Байтболатұлы, Лэйгяом, Лецзяоми (Б. з. д. 178 жыл — Б. з. д. 104 жыл) — Үйсін мемлекетінің күнбиі.
Елжау би жөнінде қытай елшісі Жаң Чиянның жазба деректері мен ежелгі аңыздарда баяндалады. Әкесі Дәу би тақ үшін болған соғыста қайтыс болып, жаңа туған Елжау биді туысы ақсүйек Бөже ябғу (Бужю) ордадан жасырын алып шығып, ғұн тәңірқұтына жеткізеді. Жылнамада Елжау биді ордадан алып шығып ғұндар жеріне жеткізгенге дейінгі аралық ежелгі аңызбен жалғастырылған. Аңыз бойынша, қорғансыз қалған нәрестені көк бөрі (кейбір деректерде ит, барыс, қабылан) емізіп асырайды. Ғұн ордасында тәлім-тәрбие алып, ғұн тәңірқұтымен бірге бірқатар жорықтарды басынан өткізіп, шыңдалған Елжау би Үйсін мемлекетінің күнбиі болып сайланады. Елжау би билік еткен тұста Үйсін елі қуатты мемлекетке айналады. Б. з. д. 160 жылы Іле өзені бойында иүзилермен болған ірі шайқаста Елжау би әскері жеңіске жетеді. Елжау би тұсында (Б. з. д. 138 жыл) Үйсін елі 120 мың отбасы, 630 мың тұрғыны, 188 мың 800 адамдық әскері бар ірі мемлекет болып қалыптасты. Үйсін елі Қытаймен дипломатиялық қатынаста болған. Қытай императоры қызын үйсін күнбиіне ұзатып, туыстық қарым-қатынас орнатқан.
Елсау бидің жастық шағы
Енді Елсау бидің жас шағына келейік. Шапқыншылықтан аман есен қалған нәестені Нәнди бидің жақын туысы Бөже шаңырағы ортасына түскен жұрттан баланы тауып алып, бауырына басады. Өшіккен жаулар: «Кейін әкесінің кегін аламын деп қайта шауып жүрер» Деп, жас балаға іздеу салады. Бөже баланы жау қолына түсірмей жасырады. Ауылдан тысқарылау тау қойнауына жиналған ескі мая шөп болады екен. Бөже сол шөптің арасын кеулеп баланы сонда жасырып, түн-түнде барып тамақтандырып жүреді. Бала түннен түнге түлеп өсе береді. Бөже бір күні кешқұрым мая шөпке жақындай берсе, әлгі шөптің арасында бауырында емшегі салпылдаған бір бөрі шығып бара жатады. Ұяны барып қараса бала аман есен ұйықтап жатыр дейді. Ол баланы дереу құшақтап ауылға апарады. Бар көргенін ауылдастарына айтады. Үлкен-кіші бәрі: «Бұл киелі бала екен жөндеп күтіп, тәрбиеге алайық», — дейді.
Елсау бала ер жетеді
Сонымен Елсау бала ер жете береді. Қойшы, жылқышылармен бірге жүріп, ат ойындарын үйренеді, садақ тартып мергеншілікті меңгереді. Қойшы, малшылардан ел аңыз-әпсаналарын, бұрынғы батыр,билер сөзін тыңдайды. Сөйтіп, Елсау бара-бара батыр тұлғалы, ақылды, алғыр, елге қамқор дана болып ер жетеді. Ол 11 жасынан ел билігіне араласады. Талай-талай дау дамай істердің түйінін шешіп, әділ би, ел қамқоры аталады. Мыңдаған жасақ қол жинап, елін талап, әкесін өлтірген Хұн еліне аттанып, олардан әке кегін, ел есесін қайтарады. Елсау би және ол басқарған үйсін мемлекетінің тарихнамасы қақында ежелгі Қытай тарихшысы Бань-Гүдің «Ханнама, батыс өңір шежіресі. Үйсін мемлекеті» деген еңбегін зерттеп жазған белгілі жазушы Тұрсын Жұртбаев өзінің «Дулыға» (1994) атты кітабында жан жақты жазыпты. Енді осы еңбектің мына бір жолдарына көңіл қоя кетейік: «Ұлы Күнбидің астанасы – Қызылқорған қаласы, түтін саны – 120 мың, әскері – 188 мың 800. Күнбидің екі уәзірі, оң қанаттағы, сол қанаттағы екі әскер басы, үш сұлтаны, екі биі, бір тұтық биі, екі бас бақылаушысы болған. Жері ұлан-байтақ кең, әрі жазық, жауын-шашыны көп, ауа райы суық. Тауларда қалың қарағай өседі. Егіншілікпен шұғылданбайды. Малшылармен бірге, жайылым-суат жағдайына қарай көшіп жүреді. Әдеп-ғұрпы хұндарға ұқсайды. Бұл елде жылқы көп, байларында 4-5 мыңнан болады. Халқы қайсар, батыр келеді. Ұры қарасы көп. Ең күшті мемлекет. Бұрын Ғұндарға бағынышты болған, кейін күшейді де, оның сұрауынан құтылып, оған бағынбайтын болды. Шығыс жағы Хұндармен, батыс, солтүстік Қаңлымен, батыс жағы Ферғанамен, оңтүстігі қалалық мемлекеттермен шектеседі. Әсілі сақтар қоныстанған орын еді. Иузилер сақтарды жеңгеннен кейін, сақ халқы оңтүстік жағындағы Шуандызды (қазіргі Кашмир, Балтистан – Болурды) Басып өтіп көшіп кетті. Ал иузилер сақтардың жеріне ірге тепті. Кейін Үйсін Күнбиі Иузилерді соққымен жеңді. Иузилер батысқа көшіп Бактрияны бағындырды. Үйсін оның жерін иеленді. Сондықтан үйсін елінің құрамында сақтар мен иузилер бар деген деректерден ақ Елсау баба билік еткен ежелгі үйсін мемлектінің қандай болғанын аңғаруға болады.Шығысы Қытаймен шектелетін Алтай, Алатау, Қаратау алқабын алып жатқан, іргесі біздің заманымыздан бұрын қаланған Елсау би басқарған үйсін мемлекеті талай қуғын сүргін, шапқыншылықты бастан кешірді. Ол оқиғалар тарихи шежірелерде, әсіресе, Қытай жылнамаларында ілгеріде жазылған. Біз ол жағына тоқталмаймыз.
Елсау бидің ғұмырнамасы
Елсау бидің ғұмырнамасына назар аудармақпыз. Елсау бабамыз үйсін мемлекетіне елу жылдан астам билік жүргізген, Әр тарапта бытырап жүрген үйсін жұртының басын біріктіріп, ұйымдастырып («Үйсін» деген сөздің өзі «ұйысын», біріксін деген сөзден шықса керек) ірі мемлекеттер қатарына жеткізген. Үйсін жұрты мал шаруасымен, әсіресе жылқы өсіруден өзге елдерге өарағанда озық болған. Кейінірек егін егумен шұғылданған. Қол өнер, темір, шойын қорыту, қыш құю, құмыра ыдыс-аяқтар жасау өнерімен, зергерлікпен айналысқан. Мұның бәрі археологиялық қазба зерттеулерде дәлелденген. Елсау бидің бес әйелі болыпты. Сол бес әйелден 23 бала өсіп, ер жетеді. Әрқайсысы ру-ру болып Алатау Қаратау атырабын алып жатады. Арғын жұртынан алған Ұмай бәйбіше өзі 13 құрсақ көтерген.Елсау би тұңғыш баласы Нұлыны көрші елді билетуге таққа отырғыэбақ болғанда, одан өзі бас тартып, орнына Дулы інісін ұсыныпты. Дулы әкесән де, ағасы Нұлыны да өле-өлгенше сыйлап өткен. Олардың айтқанын бұлжытпай іске асырып отқан.Елді дұрыс басқарған. Ағасы Нұлы 22 жасында қайтыс болған. Одан Абыл Албан, Азық Санжар (Жөңше би) деген төрт ұл бала қалдырған. Олар өсе келе Абылдан – абыл елі, Албаннан — албан елі, Азықтан – азық елі таралады. Кейін сол ұсақталып кеткен үш елдің басын Санжар би біріктіріп іргелі елге айналдырады.Ежелгі шежіреге қарағанда Елсау бимен Майқы би Мәнұлының арасы жеті ата болап шығады екен. Оларды Тауасарұлы Қазабек «Түп-тұқияннан өзіме шейін» деген кітабында былай таратады: Елсау Абыл, Қайыр, Бақ, Тан, Мән - осылардын бәрі де өз халқының қамын ойлаған, олардың бірігіп ел болу жағынакөп еңбек сіңірген әруақты бабалар болған екен.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Б. з. д. 177 жылы туғандар Санат:Б. з. д. 104 жылы қайтыс болғандар Санат:Үйсіндер Санат:Билеушілер
Санат:Б. з. д. 178 жылы туғандар Санат:Б. з. д. 100 жылы қайтыс болғандар Санат:Үйсін мемлекетінің күнбилері
Дарбай
‎ Дарбай (Evax) – астралылар тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы.
Таралуы, өсетін жері
Қазақстанда өзен-көл жағалауларында, құмды, батпақты жерлерде өсетін 1 түрі – қазығұрт Дарбайы (Evax fіlagіnoіdes) бар.
Дереккөздер
Санат:Күрделігүлділер Санат:Қазақстан флорасы
Германия ордені
Германия ордені (немісше: Deutscher Orden) – нацистік партияның жеке адамға «мемлекет пен партияға көрсеткен ең жоғарғы дәрежелі қызметі үшін» берген ең жоғарғы марапаты. Бұл марапатты алғаш рет 1942 жылы рейхсминистр марқұм Фритц Тодттың жерлеу рәсімінің кезінде оған Адольф Гитлер табыс етті. Герман ордені екінші рет сол жылдың маусым айында Райнхард Һейдрихке оның жерлеу рәсімінің кезінде табыс етілді.
Сыншылар бұл орденді «өлген адамға берілетін орден» деп атады, себебі бұл орденмен марапатталғандар негізінен қайтыс болған адамдар болатын. Осы орденмен марапатталып соғысты қаза болмай тірі аяқтаған тек екі адам ғана: Константин Һирль мен Артур Аксманн болатын.
Германия орденінің бастапқыда үш дәрежесі белгіленген болатын, бірақ оның тек алқа дәрежесі (ең жоғарғы дәрежесі) ғана марапат ретінде беріліп үлгерілді. Бұл марапат Үшінші Рейхтың ең аз берілген марапаты, одан аз берілген марапат – Ұлттық өнер мен ғылым жүлдесі). Германия орденімен марапатталғандар өзара бауырластық құруға тиіс болатын.
1942 және 1945 жылдардың арасында осы орденмен 11 адамның марапатталғаны дәлелденген. Кейбір құжаттардың мәліметінше, осы орденмен СС райхсфюрері Һайнрих Һиммлер мен гросс-адмирал Карл Дөнитцтер де марапатталуға тиіс болатын.
Дәлелденген марапатталушылар және марапатталу уақыты
Санат:Үшінші Рейхтың марапаттары
Қопа таспасы
Қопа (қопалы) астрагалы (лат. Astragalus kopalensis) - бұршақ тұқымдасына жататын бұта.
Өсетін орны мен таралуы
Қазақстанда Жоңғар Алатауында кездеседі. Тасты-қиыршықтасты тау баурайында, далалы шалғында, бұталар арасында өседі. Сирек кездесетін эндемик. Мал жайылымы ретінде пайдаланылатындықтан саны жылдан-жылға азаюда. Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген.
Әбділхамит Қуанұлы Нарымбетов
Әбділхамит Қуанұлы Нарымбетов Әбділхамит Қуанұлы (1.1.1928 жылы туған, Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданы) – ғалым, филология ғылымының доктары (1974), профессоры (1995).
Өмірбаяны
Орал педагогикалық институтын (1948), Қазақстан ҒА Әдебиет және өнер институтының аспирантурасын (1951) бітірген, 1951 – 95 ж. аталған институтта ғылыми қызмет атқарған. Әбділхамит Қуанұлы Нарымбетов еңбектері қазақ әдебиеті тарихы, қазақ поэмасы, әдеби өмір шежіресі, қазақ әдебиетінің библиографиясына арналған. Әбділхамит Қуанұлы Нарымбетов “Қазақ совет әдебиеті тарихының очеркі” (1960), “Қазақ совет әдебиетінің тарихы” (1971), “Көп ұлтты совет әдебиетінің тарихы” (1974), “40 – 50 және 60 жылдардағы қазақ әдебиеті” (1998), т.б. ұжымдық жинақтар мен “Қазақ совет әдебиеті” атты библиогр. еңбектің (5 т., 1970 – 2001), “Елеукенов Ш.Р.” (2004, телавтор), “Махамбеттану” (2004, телеавтор) атты библиографиялық көрсеткіштердің, “Қазақстан Жазушылар одағына 60 жыл” (1994), “Әдеби өмір шежіресі” (2002 – 05) атты кітаптардың авторы. Ол Ғ.Мүсіреповтің 5 томдық (1972 – 76),  С.Сейфуллиннің 5 томдық (1986 – 88) шығармалар жинақтарын баспаға дайындаған.
Шығармалары
Шығармалыры:
Дереккөздер
Санат:Тарихи тұлғалар
Ай-Юган (Логась-Юган тармағы)
Ай-Юган — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Логась-Юган өзенінің оң жағалауынан 123 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 35 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мытеница (Пловдив облысы)
Мытеница (Мътеница) — Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Хисаря қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 111 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4176. Телефон коды — 03173. ЕКАТТЕ коды — 49624.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пловдив облысының елді мекендері
Ғылым логикасы
Ғылым логикасы – ғылыми танымның логикалық заңдылықтарын зерттейтін философия ғылымының саласы.
Бисайм
Бисайм (Biesheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Кольмар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,55 км² шамасында.
Ғылым логикасы
Дереккөздер
Санат:Ғылым
Бисайм
Коммунаның INSEE коды — 68036, пошта индексі — 68600.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
NGC 6433
NGC 6433 — Геркулес шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 9 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6433 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60766, UGC 10962, MCG 6-39-15, ZWG 199.13, IRAS17422+3649.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Фриденсдорф
Фриденсдорф (Friedensdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Мерзебург-Кверфурт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 325 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3,29 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 88 110. Муниципалитеттің басшысы — Михель Бедла.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Враня (Благоевград облысы)
Враня (Враня) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сандански қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 141 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2830. Телефон коды — 07438. ЕКАТТЕ коды — 12200.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Казымча
Казымча — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Хакасия Республикасы, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Томь өзенінің сол жағалауынан 788 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Корбыш
Корбыш — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Двиница өзенінің сол жағалауынан 70 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Казымча
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Алтай өлкесі өзендері
Корбыш
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина бастауынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қарадүлей
Теңіз деңгейінен 80 м биіктікте. Сор бұйырғын, жусан өскен шөлді дала ортасында орналасқан. Жалпы ауданы 400 км² шамасындағы екі бөліктен тұрады.
Сор маңында 3 – 10 м тереңдікте кездесетін грунт суларының минералдылығы әртүрлі. Оңтүстігінде кең аумақты қамтитын сексеуіл тоғайы өскен. Шаған төбесі (102 м) орналасқан. Оңтүстігінде шөбі шүйгін Есенқазақ қонысы жатыр. Сорды айнала бірнеше қара жолдар өтеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан шөлдері Санат:Сорлар Санат:Бейнеу ауданы географиясы
Сивзеньга
Сивзеньга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вель өзенінің сол жағалауынан 140 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ақшоқы (Аягөз ауданы)
Ақшоқы — Абай облысы Аягөз ауданы, Тарбағатай ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Сивзеньга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Родина
Родина — славян тілдерінде келесі мағыналарды беретін сөз: ро́дина — «отан, туған жер, атамекен»; роди́на — «отбасы»; роди́на — «отан, туған жер»; серб-хорв. родѝна/rodìna — «өнімдер молшылығы»; rodina, словакша rodina — «отбасы»; rodzina — отбасы)
Ақшоқы (Аягөз ауданы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 112 км-дей жерде.
Борис Ярославович Толмачев
Толмачев Борис Ярославович (1947 жылы туған, Алматы қаласы) – филология ғылымының докторы (1994), профессор, Қырғыз мемлекеттік университетін бітірген (1970).
Ақшоқы (Аягөз ауданы)
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 288 адам (153 ер адам және 135 әйел адам) болса, 2009 жылы 265 адамды (146 ер адам және 119 әйел адам) құрады.
Родина
Топонимика
Қазақстан:
Сивзеньга
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Борис Ярославович Толмачев
Қысқаша өмірбаяны:
1970–1972 жылдары Қырғызстан Ғылым академиясының «Илим» баспасында редактор. 1972–1975 жылдары Қырғыз мемлекеттік университетінде аспирант. 1975–1978 жылдары «Қырғыз энциклопедиясы» Бас редакциясында редакция меңгерушісі. 1978–1981 жылдары «Қазақстан» баспасында аға редактор. 1981 жылдан ҚазМУ-да (қазіргі ҚазҰУ) доцент қызметін атқарады.
Родина
Топонимика
Ресей:
Болгария:
Ақшоқы (Аягөз ауданы)
Дереккөздер
Санат:Аягөз ауданы елді мекендері
Борис Ярославович Толмачев
Дереккөздер:
Санат:1947 жылы туғандар
IC 2334
IC 2334 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Сыртқы сілтемелер
IC 2334 Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Қазақ-башқұрт қарым-қатынасы
Кіші жүз аумағындағы қарама-қайшылықтардың шиеленісе түсуі
1748 жылы Әбілқайыр ханның ұлы Нұралы Кіші жүздің ханы болды. Жаңа билеуші патша әкімшілігі бұл лауазымға ресми түрде бірінші рет бекіткен қазақ ханы еді. Оған жылына 600 сом мөлшерінде жалақы тағайындалды. Ол өзінің ұлдарын аманат ретінде Орынборға тапсыруға міндеттенді.
Нұралы ханның патша үкіметіне тәуелділігі, оның қазақтар арасында абыройын түсірді. Бірақ Нұралыны хан ретінде барлық рубасылары түгелдей дерлік мойындай коймады. Шекті руы ықпалы күшті Батыр сұлтанды өз билеушіміз деп таныды. Нұралының інілері Айшуақ пен Ералы Ермұхамет баһадүр хан да өз беттерінше тәуелсіз болуға тырысты. Сондықтан да патша үкіметі шекара шептерін нығайта түсуге көп күш-жігерін жұмсауға кірісті.
Мұндай тыйым салулардың бірқатар себептері болды. Патша үкіметінің өз тылында бақылау жасау қиын тиетін көшпелілердің қарулы қалың тобын жақын ұстағысы келмеді. Алғашқыда Ресейдің шекаралық ішкі аумағына орыс халқын — бірінші кезекте казактарды, содан кейін қоныс аударатын шаруаларды орналастыру көзделген болатын. Акырында бір жағынан қазақтардың, екінші жағынан башқұрттар мен қалмақтардың арасында бұрыннан орын алып, созылып келе жаткан қарама-қайшылықтар болды. Қазақтардың Жайық пен Еділ өзендерінің аралығына келуі ол қарама-қайшылықтарды ушықтырып жіберетін еді.
Қазақ-башқұрт қатынастарының даму ерекшеліктері
Кіші жүз бен Орта жүз қазақтарының солтүстіктегі ұзаққа созылатын ең үлкен шекарасы Башқұртстанмен екі арада болды. Башқұрттар да көшпелі және жартылай көшпелі өмір салтын ұстанатын. Олар қазақтармен тегі бірге туыстас түркі тілдес халық болатын. Олардың шаруашылықты жүргізу қызметінің түрі ұқсас, тілі де, діні мен мәдениеті де ортақ еді.
XVII ғасырдың екінші жартысында Кіші жүз қазақтардың бір бөлігі ру-руымен Үй-Миасс өзендері аралығындағы және Жайықтың оң жағалауындағы башқұрт жерлерінде көшіп-қонып жүретін. Башқұрт-қазақ байланыстарының ол кездегі кеңінен тараған түрлері екі халық арасындағы қыз беріп, қыз алысу, құда-жекжат болып араласу болатын. Башқұрт және қазақ батырларының арасындағы күрес, бәйге, садақ ату сияқты жарыстар бірлескен мереке кездерінде кеңінен өткізілетін.
Патша әкімшілігінің башқұрттар арасындағы отаршылдық саясаты көптеген көтерілістердің жиі-жиі шығып тұруына алып барып соқтырды. Мәселен, 1740 жылы башқұрттардың Қарасақал бастаған кезекті көтеріліс болды. Оған қазақтар және олармен одақтас карақалпақтар да белсене қатысты.
Башқұрттармен екі арада бейбіт байланыстармен және одақтастастық қарым-қатынастармен қатар әр түрлі қақтығыстар да, қыз алып қашу, барымталау, қазақ және башқұрт билері мен батырларының бақталастығы сияқты әрекеттер де болып тұратын.