cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Карама (Ануя тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері Санат:Алтай Республикасы өзендері Санат:Жоғарғы Обь су алабы өңірі өзендері
Батухан Әбдікәрімұлы Бәйменов
Батухан Әбдікәрімұлы Бәйменов (1955 жылы туған) - график-суретші.
Қазақстанның 70 жылдық мерекесіне арналған республикалық көркемсурет көрмесіне оның «Абай шығармаларының әуені бойынша» графикикалық топтама жұмысы (1986; қағаз, линогравюра, автордың жеке қоры) қойылды. Топтамадағы «Наурыз», «Қаңтар», «Маусым» деп аталатын жеке беттері жанрлық сипатта, салтанатты да мұқият баяндау жолымен шешім тапқан. Оның гравюрасындағы халық тіршілігінің көріністері Абай өлеңдерінің мазмұнымен үндес келеді. «Наурыз» топтамасында ұлан-ғайыр тойға сүйсіне қарап тұрған ақын бейнесі сомдалған.
Дереккөздер
Санат:1955 жылы туғандар Санат:Қазақстан суретшілері
Эльфрида Елинек
Эльфрида Елинек — автриялық драматург, ақын және әдебиет сыншысы. .
Өмірбаяны
1972 жылы Елинек Берлиндегі досы Герт Лошутцаның үйіне қоныс аударады, алайда бір жылдан кейін Венаға қайта оралады. 1974 жылы атақты Готтфрид Хюнгсбергке тұрмысқа шығады.
Шығармашылығы
Елинек шығармашылығының дамуына Ролан Барт көп ықпал етеді. Кейінірек оған өзінің "бесконечная невиновность" атты эссесін арнап жазып шығады. 1975 жылы "Любовницы" атты романы, 1980 жылдардың басында "Перед закрытой дверью" романы жарыққа шығады. Ресейде Елинек біраз уақытқа дейін "Любовницы" және "Пианистки" шығармаларынң аудармасымен танымал болады. Алайда Нобель сыйлығын иеленгеннен кейін барлық шығармалары мен пьесалары орыс тіліне аударылады.
1703 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1703 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1703 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Недума
Недума — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Луза өзенінің оң жағалауынан 57 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Владимир Михайлович Киршон
Владимир Михайлович Киршон (1902-1938), орыс драматургі, сыншы. Мәскеудегі Коммунистік университетті бітірген (1923). 1930 ж. БК (б) П-ның 16-съезінде жалынды сөз сейлеп, театр жөніндегі солақай саясатын түйреді. 1937 ж. сәуірден бастап қудалауға ұшырап, тұтқындалды, соңынан атылды. 1955 жылы ақталды. Әуезов өзінің «Жақсы пьеса - саналы әдебиет белгісі» деген мақаласында Бүкілодақтық бәйгеде 1200 пьесаның ішінен 2-бәйге алған. Киршонның «Ғажайып қоспа» драмасы жоғары бағаланған. Ал «Қазақ сахнасындағы аударма пьесалар» атты мақаласында Киршонның «Астық» пьесасы қазақ сахнасында қойылып, «біздің бүгінгі бірнеше ірі актеріміз үлкен сыннан өткендей боп, тәжірибе көріп, ірі табысқа» жеткенін жазған.
Дереккөздер
Санат:1902 жылы туғандар Санат:1938 жылы қайтыс болғандар Санат:Ресей драматургтері Санат:Орыстар Санат:Саяси қуғын-сүргін құрбандары
Болть
Болть — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Унжа өзенінің сол жағалауынан 144 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 35 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері
Ысқақ
Ысқақ немесе Исхақ (إسحاق) — ислам пайғамбары, Ибраһимның баласы. Құранда Ибраһимға Аллаһтың рақымы түсіп, қартайған шағында оның дінге берік, кіршіксіз өмірі үшін ұл сыйлағандығы айтылады. Ұлының дүниеге келетінін қарапайым жолаушылар болып келіп, оның қонақжай дастарқанынан дәм татқан періштелер хабарлайды.
Аллаһтың Ибраһимға «зейінді ұл» сыйлағаны, ал бұдан соң ол түсінде Аллаһтың ұлын кұрбандыққа шалуын талап етіп, аян бергендігі айтылады. Ибраһим мұны орындауға дайын болатын. Бірақ, Аллаһ Тағала пендесінің адалдығына көзі жеткен соң райынан қайтады. Аллаһ өз үмбетін осылай сынаған еді.
Дереккөздер
Санат:Ислам пайғамбарлары
Пролеб
Пролеб (Proleb) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Леобен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1645 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 24.49 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — LN, ресми идентификациялық коды — 6 11 11.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Вернер Шер (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Мәуіті
Мәуіті-Абайдың Семей қаласындағы сыйлас адамы.
Баласы Тұрағұлдың айтуынша өмірінде қысылып-қымтырылып, біреуге тәуелді болғанды жаны қаламайтын ақын «байдың қабағы- нақарап, андапбасып, абайлап сейлеп, күшік күйеуі сықылданып жатамын ба» деп көбіне кедейлеу кісілердің үйіне тұседі екен. Әйелі пысық, тесек- орнытаза, тағамы демді Мәуіті ақынның жайлыжатып, жұмыс істеуіне барынша жағдай жасаған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Мең, Қал
thumb|Мең|250px Мең, Қал — өзінің бітісі мен сыртқы көрінісі жағынан әр түрлі болып келетін тері ақауы. Ол туа бітеді немесе туғаннан кейін әр кезде пайда болуы мүмкін. Әдетте меңнің көлемі мен саны жасөспірім кәмелетке толар шақта, әйел екі қабат кезінде көбейеді. Ол өзінің құрылымы мен түрі жағынан тамырлы — ангиомалар және пигментті болып 2 топқа бөлінеді. Пигментті меңнің құрылымы әр түрлі болып келеді. Көбінесе адамның терісінде қызыл қоңыр, көлемі тарының немесе қарамықтың дәніндей дақ пайда болады. Бұл меңнің саны әр түрлі: бірлі-жарымнан жүзге дейін жетуі мүмкін. Кейде адамның бетінде, бастың, төстің, арқаның түк басқан жерлерінде көлемі бұршақтай, дөңгелек немесе сопақша болып келетін, қолға жұмсақ тиетін бүртік пайда болады. Әдетте олардың түсі сарғыш қызыл, кейде қоңыр болады. Беті тегіс, көп жағдайларда үстіне селдір түк шығады. Туа біткен бұл мең адамның жасы ұлғайып, терісі тозғанда едәуір үлкейеді. Сонымен бірге көлемі шиенің дәніндей не бұршақтай және одан да ірі жұмсақ сүйелдерді де меңге жатқызады, олардың түп жағы жіңішке, түсі қызғылт немесе сары қоңыр келеді. Ол адамның мойнына, арқанша, қолтық астына және шабына шығады. Ал түкті мең — әдетте сарғыш қоңыр, қара, терісі кедір-бұдыр, бетін қылшық басқан болады. Ол денеге жайылып шығады да, адамның ұсқынын бұзады. Меңді электр тоғының көмегімен және хирургиялық жолмен жоюға болады. Бірақ орнында аздаған тыртық қалады. Қара-қоңыр және қара меңге ерекше зер салу қажет, өйткені олар ұлғайып, өсіп, жайылып кетуі мүмкін. Мұндай жағдайда дереу дәрігерге көріну керек.
Дереккөздер
Санат:Адам ажары
Тияновци (Видин облысы)
Тияновци (Тияновци) — Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Брегово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 162 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3787. Телефон коды — 09319. ЕКАТТЕ коды — 72518.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Видин облысының елді мекендері
Байсақаловтар ойнайды
"Байсақаловтар ойнайды" – "Қазактелефильм" студиясының 3 бөлімді, орыс тіліндегі, ақ-қара түсті фильм-концерті (1975). Бұл Байсақаловтар әулетінің өнерін көрсетуге арналған телетуынды. Дәлірек айтқанда – Арал Байсақалов скрипкада, Арита Байсақалова фортепьянода отырып, жұптаса ойнайды. Олар Е.Жұбанова, М.Төлебаев, Қ.Қожамияровтардын шығармаларын орындады.
Дереккөздер
Санат:Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Еврорынок
Еврорынок - операциялар Еуропа валюталарымен жүзеге асырылатын қарыз ақша капиталының халықаралық рыногы. Ұйымдық жағынан Еврорынок Батыс Европаның негізгі қаржы орталықтарындағы ірі және орта коммерциялық банкілер тобы (500-ге жуық) болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Банк терминдері
Том Микс
right|150px|thumb|Микс Том портреті left|150px|thumb|Микс Том ескерткіші
Том Микс (толық аты Томас Хезикайя Микс) (Mix, Tom; Thomas Hezikiah Mix) (6 қаңтар 1880 жыл, Микс-Ран, Пенсильвания штаты, АҚШ - 12 қазан 1940 жыл, Флоренса маңында, Аризона штаты), американдық әртіс. Ковбой болған, шерифтің көмекшісі және техас рейнджері (құқықытық тәртіп сақтау бөлімшесі) болып жұмыс істеген, әскерде қызмет еткен. 1906 жылы «Дикий Запад» шоу труппасына қосылады. 1910 жылы экранға ержүрек кейіпкердің рөлін сомдап шығады, осылайша вестерн фильмдерінің жұлдызына айналады. Уақыт өте оның Тони атты жылқысы да өзі сияқты танымал бола бастаған. Микс 200-ден аса толық және қысқа метражды фильмдерге түсіп, олардың көбіне продюсерлік еткен. Дыбысы бар кинолардың шығысымен Микс ұмытыла бастаған.
Саррола-Каркопино
Коммунаның INSEE коды — 2A271, пошта индексі — 20167.
Том Микс
Том Микс барлық есепшоттармен, 336 кинофильмді бой мансабына алқындырды. 2007жылы ғана олардың барлық 10% -на хабарламалар жетімді болды, сол тым көмескі болды, осы фильмдердің  шығынының көлемі қазіргі фильмдерге кететін шығындардан көптеу болған.
Саррола-Каркопино
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1986 адамды құрады. Халық тығыздығы — 73,53 адам/км².
Том Микс
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тұлғалар Санат:1880 жылы туғандар Санат:АҚШ актерлері
Саррола-Каркопино
Сыртқы сілтемелер
Санат:Оңтүстік Корсика департаментінің коммуналары
Шығыс шайырлары
Шығыс шайырлары — 2011 жылы Алматы қаласы «Қазығұрт» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Өтеген Күмісбаев. Беттер саны — 224.
Базарға
Базарға — Абай облысы Ақсуат ауданы, Көкжыра ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Шығыс шайырлары
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-22-346-7.
Базарға
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсуат ауылынан солтүстік-батысқа қарай 39 км-дей жерде.
Шығыс шайырлары
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Қазығұрт баспасының кітаптары
Базарға
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 117 адам (65 ер адам және 52 әйел адам) болса, 2009 жылы 70 адамды (34 ер адам және 36 әйел адам) құрады.
Ричард Харрис
Ричард Харрис (ағылш. Richard St. John Harris 1 қазан 1930 жыл, Лимерик, Ирландия, - 25 қазан 2002 жыл, Лондон, Ұлыбритания) – британдық кино және театр актері. Джоан Роулинг шығармасының негізінде түсірілген профессор Дамблдордың рөлін сомдаушы.
Н. И. Пирогов атындағы Ресей мемлекеттік медициналық университеті
'''Н. И. Пирогов атындағы Ресей мемлекеттік медицина университеті''' (Российский национальный исследовательский медицинский университет имени Н. И. Пирогова) — Ресейдегі ең үлкен медицина университетi. Еуропадағы ең үлкен медицина университеттерінің бірі. Студенттердің жалпы саны — 9000 адам. РММУ-да 115 оқыту кафедрасы бар. Профессорлық-ағарту мамандарының жалпы саны — 1205 адам. Университет интернатурасында жылына 200 адам білім алады. Университет ординатурасында 700-ден астам ординатор 36 мамандық бойынша 72 кафедрада білімін шыңдауда. Аспирантурада (сырттай және іштей) 550 студент 36 мамандық бойынша 90 кафедрада білім алуда.
Тарихы
Университет тарихы 1906 жылдан басталады. Осы жылы Мәскеу әйелдер курсында медицина факультеті ашылған болатын. Кейінірек курстар Екінші Мәскеу мемлекеттік университеті деген атаумен қайта құрылды, ал 1930 жылы факультет бөлініп шығып, Екінші Мәскеу мемлекеттік медициналық институт болып ашылды. 1946—1956 жылдар аралығында И. В. Сталиннің атында болды. 1956 жылы жоғарғы оқу орнына әйгілі орыс хирургі, анатомы Н. И. Пироговтың аты берілді. 1966 жылы 28 қарашада институттың алпыс жылдық мерейтойына орай, КСРО Жоғарғы Кеңесінің Президиумының қаулысымен институтқа Ленин ордені берілді.
1991 жылдың 5 қарашада Н. И. Пирогов атындағы Екінші Мәскеу мемлекеттік медициналық институты атауы Ресей мемлекеттік медициналық университеті атауына өзгертілді.
Осы жылы университет Ресейдегі ерекше мәртебе — Ұлттық Зерттеу университеті мәртебесіне ие болды.
Рейтингі
2014 жылы "Эксперт РА" агенттігі университетті Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығындағы ең үздік университеттер құрамына қосып, түлектерінің білім сапасына "D" (жақсы) бағасын берді.
Мударис
Мударис — Башқұртстанның Уфим ауданындағы ауыл, Михайл ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 102 адамды құрады. Пошта индексі — 450511, ОКАТО коды — 80252840004.
Н. И. Пирогов атындағы Ресей мемлекеттік медициналық университеті
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей жоғарғы оқу орындары
Мударис
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Люциан Ипполитович Климович
Люциан Ипполитович Климович(1907-өлген жылы белгісіз), дінтанушы, әдебиет зерттеуші. Ленинград мемлекеттік университетінің лингвистика факультетін бітірген (1929), профессор (1933). Ғылыми еңбектері дінтану, соның ішінде Қасиетті Құранның қағидаларын түсіңдіру мәселелеріне арналған. Әуезовпен әдеби байланыста, достық қарым-қатынаста болған. Ұлы жазушы «Манас» эпосының халықтық нұсқасын жасау керек» деп аталатын мақаласында Люциан Ипполитович Климовичтің «Манас» жырының түп негізін ежелгі дәуірден 9 ғасырдағы жазба ескерткіштерден іздеу қажет деген пікірін қолдап, қуаттаған. Алайда оның кейбір құйтұрқы пікірін теріске шығарып, қырғыздың тендесі жоқ бай эпосын қорғап қалды.
IC 3586
IC 3586 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика.
Люциан Ипполитович Климович
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Батырбек Әбдірасілұлы Құлекеев
Қазақ политехникалық институтытын (қазіргі Қазақ ұлттық технологиялық университеті) бітірген (1979). 1979 – 85 жылдары «Қаратау» өндірістік бірлестігінде бөлімше бастығы, 1985 – 89 жылдары Жамбыл қиыршықтас зауытына қарасты ұсақтап-сорттау фабрикасының бастығы, 1989 – 95 жылдары гипс комбинатының бас инженері, директоры, 1995 – 99 жылдары Жамбыл гипс құрылыс материалдары мен конструкциялар комбинатының бас директоры, 1999 жылы наурыздан Талас ауданының әкімі. Қазіргі уақытта Жуалы ауданының әкімі.
IC 3586
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42099, MCG 2-32-157, ZWG 70.193, VCC 1695.
Батырбек Әбдірасілұлы Құлекеев
Дереккөздер
Санат:1953 жылы туғандар Санат:Талас ауданында туғандар Санат:Жамбыл облысы тұлғалары
IC 3586
Сыртқы сілтемелер
IC 3586 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Пити
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс
Нәметбай мешіті
Нәметбай мешітінің ауласы 1897 ж. қалыптасып, онда медресеге арналған үй, тұрғын үй сап түзеген. 1998 ж. Нәметбай мешітінің кіре берісіне жаңа қақпа салынып безендірілді. Мешіттің қабырғасы сабан араластырылған саз балшықпен сыланған. Бөлме қабырғалары, көк, қызыл, жасыл түстермен безендірілген. Намаз оқитын бөлменің биікт. 5 м. Бөлменің төбесі мен тіреуіш қызметін атқарып тұрған бағаналар ою-өрнектермен айшықталынған.
Дереккөздер
Санат:Тараз мешіттері Санат:Тараз сәулеті Санат:1897 жылы пайда болғандар Санат:Қазақстанның республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Волинка
Волинка — Ресейдегі өзен. Тверь облысы, Мәскеу облысы, Ярославль облысы, Владимир облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сабля өзенінің сол жағалауынан 26 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Иваньков су торабынан Уголь су торабына (Уголь суқоймасы) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Келленхузен
Келленхузен (Kellenhusen (Ostsee)) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Шығыс Гольштейн ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1046 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 8,15 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 55 025. Муниципалитеттің басшысы — Ингелоре Колерт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Канилес
Канилес (Caniles) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Гранада провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Баса ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4905 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 216 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 111 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гранада елді мекендері
Ле-Парош
Ле-Парош (Les Paroches) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Коммерси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,24 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55401, пошта индексі — 55300.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 397 адамды құрады. Халық тығыздығы — 38,77 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Кольдуек
Кольдуек — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Барбургазы өзенінің оң жағалауынан 20 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Брольяно
Брольяно (Brogliano) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Виченца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2933 адамды құрайды. Халық тығыздығы 244 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 12 км² шамасында. Пошта индексі — 36070.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santa Maria Assunta. Жыл сайынғы мерекесі — 15 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Типсы
Дереккөздер
Санат:Сән
1704 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1704 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1704 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Мэйвуд Парк (Орегон)
Мэйвуд Парк (Maywood Park) — Орегон штатының Multnomah округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Геофизикалық параметрлер графигі
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Макине
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7 671 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 622,121 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1992 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Сен-Меар
Сен-Меар (Saint-Méard) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Лимож округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 24,51 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 87170, пошта индексі — 87130.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 380 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,5 адам/км².
Гранрье (Лозер)
Гранрье (Grandrieu) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Лозер департаментінде орналасқан. Манд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 65,37 км² шамасында.
Сен-Меар
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Гранрье (Лозер)
Коммунаның INSEE коды — 48070, пошта индексі — 48600.
Сен-Меар
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
Гранрье (Лозер)
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лозер департаментінің коммуналары
Грюнинген (Цюрих)
250px|thumb|Картада орналасуы Грюнинген (Цюрих) (Grüningen ZH) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан коммуна. Хинвиль округінің құрамына кіреді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Паркет
Паркет – еденге төсеуге арналған қысқа әрі жіңішке тақтай; осы тақтайлардан қиюластырып төселген еден. Паркетті сүрегі қатты ағаштардан (емен, бук, т.б.) жасайды. Паркеттің ұзындығы 150 – 450 мм, ені 30 – 60 мм болады. Жасалу ерекшелігіне орай паркет жеке даналық, әшекейлі (мозаикалы), паркеттік тақтайлар және тақта (щит) паркетке ажыратылады.
Паркет бұйымдарын жасауға арналған жабдықтар
Паркет бұйымдарын жасауға арналған жабдықтар (оборудование для производства паркетных изделий) — дөңгелек аралы жалпы жұмысқа арналған білдектер, бойлай-жоңғылайтын төртжақты білдектер, шеттерін теңейтін білдек, паркет тақтайшаларын жасайтын тізбек.
Паркет жұмыстары
Паркет жұмыстары (паркетные работы) — еденді паркетпен жабуға (бет қабатын) арналған жұмыс. Паркетті бетоннан, асфальттан немесе тақтайлардан жасалған қатты тегіс тұтас еденге төсейді. Паркет ағаш еденге шеге арқылы бекітіледі. Жасанды материалдардан жасалған еденге суық немесе ыссы мастика арқылы бекітіледі. Паркетпен жабылған беттер қолмен немесе паркет әдімелеу машинасымен тегістеледі.
Паркет тақтайшаларын жасайтын тізбек
Паркет тақтайшаларын жасайтын тізбек (линия изготовления паркетных планок) — тақтайшалардың алдыңғы және сырт беттерін долбарлап және таза жоңғылауға, оң және сол бойлау жиектерінде ойықтарды және тарақтарды қалыптастыруға, сонымен қатар тақтайшаларды ұзындығы бойынша шетжақтау және тақтайшалардың шетжағында ойықтар мен тарақтарды жоңғылайтын тізбек.
Өңделетін материалдың өлшемдері: ұзындығы 150...500 мм, ені 20... 100 мм, қалыңдығы 8... 18 мм.
Дереккөздер
Санат:Ағаш өңдеу жабдықтары Санат:Құрылыс материалдары
Гольденштедт
Гольденштедт (Goldenstedt) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Фехта ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 9289 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 88,5 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 4 60 004. Муниципалитеттің басшысы — Виллибальд Майер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Жасушаның бөлінуі
Бүкіл тірі ағзалардың көбеюге бейімділігі ажыратылмас бейімділік болып саналады. Олардың бұл ортақ қасиеті жасушалық бөлінумен қамтамасыз етіледі.
Жасушаның жарық дүниеге келуінен келесі еншілес жасушалардың түзілуіне дейінгі тіршілігі жасушалық айналым деп аталады. Жасушалық айналым 2 кезеңге: бөлінуге даярлық - интерфаза және бөліну үдерісі - митоз (немесе өзге амалдарға) бөлінеді. Интерфаза немесе өсу фазасы жасушалық айналымның шамамен 80%-ын алады. Бұл цифр әр түрлі ағзаларға тиесі сан алуан жасуша типтерінде барынша өзгерісте болады. Интерфаза кезінде жасушалар өсіп, энергия АТФ және жұғымды заттар түрінде жинақталады, органоидтар саны артады. Пісіп жетілген, бөлінуге даяр жасушаның әдетте ядросы ірі болады. Көптеген жасуша типтерінде бөлінуге даярлық сигналы ядро көлеміне цитоплазма көлемінің қатысы қызмет етеді. Онсыз келесі бөлінудің мүмкіндігі болмайтын маңызды оқиға – еселену (репликация). Егер еселену болмаса, еншілес жасушаларға хромосома жетпей қалады да, қырғынға ұшырайды. Еселену үдерісі шамамен интерфазаның ортасында өтеді. Интерфазаның соңында және бөліне бастаған кезде жасушада хромосомалар болады, олардың әрқайсысында екі-екіден ДНҚ молекулалары орналасады. Бұл молекулалар бірінің-бірі көшірмесі болып есептеледі. Бұл молекулалар кермелену орнында (центромер) қосылып, оны ортақ нәруыз қабықшасы қаптайды. ДНҚ-ның мұндай еселенген молекулалар типі хроматидтер деп аталады. Жасуша бөліне бастаған кезде хромосоманың әрқайсысы екі жартыдан - екі хроматидтен тұрады.
Жасушаның тіршілік циклі
Көп жасушалы ағзада жасушалар белгілі бір нақты құрылыс пен функцияға ие болады. Соған қарай жасушалардың тіршілік ету ұзақтығы да әр түрлі. Мысалы, жүйке және бұлшықет жасушаларында эмбриондық даму кезеңі аяқталған соң, жасушалар бөлінуді тоқтатып әрі қарай тіршілік барысында өз қызметін атқарады. Ми жасушалары эпидермис, тоқ ішек эпителийлері сияқты басқа жасушалар өздерінің арнайы функциясы барысында тез тіршілігін жояды. Сондықтан да бұл ұлпаларда үздіксіз жасушалық көбею процестері жүріп отырады. Жасушалардың бөлінуге дайындық кезеңінде, сонымен катар митоз барысында бірінен соң бірі жүретін және өзара байланысты процестер жиынтығын митоздық цикл деп атайды, ол тіршілік циклінің бір бөлігін құрайды.
Жасушаның ДНҚ синтезіне дайындық кезеңі (Gt)
Ол G символымен белгіленеді. Бұл кезеңде жасушада РНҚ мен нәруыздардың синтезі жедел түрде жүріп, ДНҚ биосинтезіне қатысушы ферменттердің белсенділігі жоғарылайды. GGj фазасы аяқталған соң, жасушада ДНҚ синтезі жүреді; ДНҚ молекуласының редупликациялануы белгілі бір тәртіппен жүреді. Жаңа молекула абсолютті түрде ескі молекулаға ұқсас болады. Әр түрлі жасушалардағы ДНҚ синтезінің ұзақтығы бірдей емес: бактерияларда бірнеше минут, ал сүтқоректілер жасушаларында 6—12 сағат;
Митоздық цикл
Митоздық цикл — жасушалардың эмбриондық дамуын, өсуін, түзілуін және жас жасушалар арасында тұқым қуалау ақпараттарының көлемі мен құрамы жағынан тең берілуін қамтамасыз етеді. Сонымен қатар зақымданған мүшелер мен ұлпалардың қайта қалпына келуі сияқты тіршілік үшін маңызды құбылыстарды да қамтамасыз етеді. Мұны митоздық циклде — аналық жасушадағы тұқым қуалау материалының редупликациясы (екі еселенуі) мен осы материалдың жаңа ұрпақ жасушаларының арасында тең бөлінуінен көруімізге болады. Мұнда терең биологиялық мағына жатыр, өйткені ДНҚ құрылымының бұзылуы генетикалық кодтың өзгеруіне әкеледі және ол ағза үшін пайдалы белгілердің дамуын қамтамасыз ететін генетикалық ақпараттардың сақталуы мен тұқым қуалау белгілерінің берілуіне кедергі келтірген болар еді. Әрбір ағза жасушалардан тұрады. Организмнің тіршілік етуі мен дамуы жасушалардың көбеюін қамтамасыз етеді. Жасушаның бөлінуі деп бір аналық жасушадан екі немесе бірнеше жасушалардың түзілу процесін айтады.
Митоз (кариокинез)
Көп жасушалы ағзалар жасушаларының көбеюінің негізгі жолы — митоз немесе жасушалардың бөлінуі болып табылады. Жасушаның тіршілігін шартты түрде екі кезеңге бөлуге болады: интерфаза — жасушаның митоздық бөлінуге дайындық кезеңі және нағыз бөліну кезеңі. Екі кезең бірігіл митоздық кезеңді құрайды.
Митоздың негізгі жүру жолдары
Митоздық беліну кезінде бір диплоидті жасушадан (2п) генетикалық материалы теңдей бөлінген екі диплоидті жасуша түзіледі. Митоз төрт фазадан тұрады: 1. Профаза. 2. Метафаза. 3. Анафаза. 4. Телофаза.
Профаза
thumb|upright|150px|Профаза Профазада ядро көлемі үлкейіп, хромосомалар ширатыла бастайды, екі центриоль жасуша орталығы жасушаның полюстеріне ажырайды. Хромосомалар ширатылып, жіпшеге айналып, ядрошық бұзылады. Ядро кабықшасы ыдырайды. Жасуша орталығының центриольдері жасуша полюсіне тартылып, олардың арасындағы микротүтікшелері бөліну ұршығын түзеді. Профаза соңында ядро қабықшасы жеке фрагменттерге бөлініп, олардың шеткі ұштары қабысады. Нәтижесінде эндоплазмалық торға ұқсас ұсақ көпіршіктер түзіледі. Профаза кезеңінде хромосоманың ширатылуы тоқтамайды. Соңында қысқа әрі қалың хромосомаларға айналады. Ядро қабықшасы жойылғаннан кейін, хромосомалар цитоплазмада еркін әрі ретсіз орналасады. Бұл — метафазаның басталғанын білдіреді.
Метафаза
thumb|left|150px|Метафаза Метафазада хромосомалардың ширатылуы күшті жүреді және полюстерден бірдей қашықтықта орналасқан қыскарған хромосомалар жасуша экваторына бағытталады. Бөліну ұршығының түзілуі аяқталады. Хромосомалардың центромерлі бөліктері белгілі тәртіппен бір жазықтық бойына орналасады. Метафазада пентромер аймағында ғана байланыскан екі хроматидтен тұратын хромосома анық көрінеді. Әр хромосома екі хроматидтен тұрады. Экватор жазықтығына жинақталған хромосомалардың әрқайсысы ахроматин (бөліну жіпшесі) жіпшелеріне жабысады. Ахроматин жіпшесі бекінген хроматидтер жасушаның екі жақ полюсіне жылжиды. Бұл процесс анафазаның басталғанының белгісі.
Анафаза
thumb|upright|150px|Анафаза Анафазада центромерлер бөлінелі де, осы кезеңнен бастап ахроматин жіпшелеріне бекінген хроматидтер бір-бірінея ажырап, жеке хромосомаларға айналады. Центромерлерге бекітілген жіпшелер хромосомаларды жасуша полюстеріне тартады, ал хромосома иықтары центромерлерге қарай енжар түрде ілеседі. Сонымен интерфаза кезеңінде екі еселенген хромосомалар анафазада хроматидтерге айналып, жасушаның полюстеріне ажырайды. Жасушаның әр полюсінде бір хроматидтен тұратын хромосома, яғни бүл кезеңде жасушада екі диплоидті хромосома жиынтығы пайда болады. Анафазаның соңында хромосоманың шиыршығы жазылады, хромосомалар біртіндеп жіңішкеріп ұзарады. Бұл — телефазаның бастамасы.
Өсімдіктердегі митоз
Өсімдіктер жасушасында цитоплазмалық мембрана жасушаның ортасында пайда болып, шет жағына қарай таралып, жасушаны тең екіге бөледі. Көлденең цитоплазмалық мембрана түзілгеннен кейін, өсімдік жасушаларында целлюлозалық қабырға пайда болады. Жасушаның тіршілік циклі митоз — салыстырмалы түрде қысқа кезең, ол, әдетте, 0,5—3 сағ-қа созылады. Зиготаның алғашқы митоздық бөлінуінен бастап, соңында түзілген барлық жаңа ұрпақ жасушаларында хромосома жиынтығы мен гендер бірдей болады. Сондықтан митоз — бұл жаңа ұрпақ жасушалары арасында генетикалық материалдар тең мөлшерде бөлінетін жасушаның бөліну әдісі. Митоз нәтижесінде екі жаңа ұрпақ жасушаларында диплоидті хромосомалар жиынтығы пайда болады.
Митоздың биологиялық маңызы
Митоздың биологиялық маңызы зор. Көп жасушалы ағзаларда генетикалық материал сақталмаса, мүшелер мен ұлпалардың құрылыстары мен қызметі тұрақты болмас еді. Митоз тіршілік үшін қажетті мынадай құбылыстарды қамтамасыз етеді: эмбриондық даму, өсу, зақымданғаннан кейінгі органоидтер мен ұлпаларды қайта қалпына келтіру, ұлпалардың қызметі кезінде тіршілігін жойып отыратын жасушалардың орнын толықтыру (тіршілігін жойған эритроциттердің, түлеген тері, ішек эпителиі жасушаларының орнын алмастыру).
Митоз жолымен дене жасушалары бөлініп, саны көбейеді. Үздіксіз жүретін митоздық бөлінуде төрт фаза анықталады. Митозлын маңызы жаңа пайда болған екі жасушаға (сіңлілі) бірдей генетикалық ықпалы бар ДНК молекуласын өткізуі.
Тіршілік дамуының негізгі қасиеті — көбею. Көбею тіршіліктің маңызды қасиеті ретінде ағзалардың құрылымдық-қызметтік ерекшеліктерінің ұрпақтарға берілуі мен өмір бойы сақталуын қамтамасыз етеді. Көбеюдің басты маңызы — ДНК молекуласында нуклеотидтер реттілігі түрінде жазылған генетикалық ақпараттың сақталуы, іске асырылуы және ұрпақтан-ұрпаққа тасымалдануы.
Мейоз
thumb |250 px|Фазы мейоза. Мейоз (meіosіs — кішірею, азаю) — жетіліп келе жатқан жыныс жасушаларының (гаметалардың) бөлінуінен хромосомалар санының азаюы (редукциясы). Мейоз кезінде әрбір жасуша екі рет, ал хромосомалар бір-ақ рет бөлінеді. Осының нәтижесінде жасушалардың гаметадағы хромосомалар саны бастапқы кезеңдегіден екі есе азаяды. Жануарларда мейоз жыныс жасушалар пайда болғанда (гаметогенез), ал жоғары сатыдағы өсімдіктерде споралары түзіле бастағанда жүреді. Кейбір төмен сатыдағы өсімдіктерде мейоз гаметалар түзілгенде жүре бастайды. Мейоз барлық ағзаларда бірдей жүреді. Егер де ұрықтану диплоидтық жасушаларда жүрсе, онда ұрпақтардың плоидтығы келесі әр буында геометриялық прогрессиямен көтеріледі. Мейоздың арқасында гаметалар барлық уақытта гаплоидты жағдайда болады, бұл ағзаның дене жасушаларының диплоидтығын сақтауға мүмкіншілік береді. Мейоздың бөліну уақытындағы екі сатысын 1-мейоз және 2-мейоз деп атайды. Әрбір мейоздық бөлінуде төрт сатысы бар: профаза, метафаза, анафаза және телофаза. 1-мейоздың профазасы лептотена, зиготена, пахитена, диплотена және диакинез секілді бес кіші кезеңдерден тұрады. Лептотенаға (жіңішке жіпшелер сатысы) хромосомалардың тығыздалуы және спираль тәрізденуі тән. Зиготена (жіпшелердің бірігу сатысы) кезінде гомологты хромосомалар бір-біріне жақындап ұзына бойы жұптанады да, коньюгацияланады. Пахитена сатысында (жуан жіпшелер сатысы) гомологты хромосомалардың хроматидтері айқасады (кроссинговер). Нәтижесінде әр гомологта аталық және аналық тұқым қуалаушылық материал араласады. Диплотена (екі жіпшелер сатысы) гомологтар бір-бірінен ажырасуынан және хиазма пайда болуынан басталады. Диакинез (екі жіпшелердің ажырасу сатысы) хромосомалардың барынша жуанданып және спираль тәрізденуімен сипатталады; хиазмалар биваленттердің ұшына (шетіне) қарай жылжиды. Диакинез аяқталғанда, ядроның қабықшасы және ядрошықтар еріп, жойылып кетеді. Әр жасушада хромосомалардың саны мейоздың бастапқы кезеңіндей екі қатар (2N) емес, бір N болады. ІІ профаза өте тез өтеді немесе мүлдем болмайды. ІІ метафазада хромосомалар центромераларымен ұршық жіпшелерге жабысып, метафаза пластинкасында орналасады. ІІ анафазада әр центромера екі бөлініп, жаңа хроматидтер хромосомаларға айналып, қарама-қарсы полюстерге орналасады. ІІ телофаза екі гаплоидтық ядроның сыртында ядролық мембрана құрылуымен аяқталады. Мейоздың тізбектеліп екі бөлінуінің нәтижесінде бастапқы бір диплоидтық жасушадан төрт гаплоидтық жасушалар құрылады. Мейоздың биологиялық маңызы өте зор. Мейоз жыныс жолымен көбейетін азғалар ұрпақтарының хромосома санының тұрақтылығын қамтамасыз етіп, гаметаларда жаңа гендік комбинациялар пайда болуына мүмкіншілік береді. Бұл процесс негізгі екі кезеңен тұрады: ядроньң бөлні — митоз (кариокинез) деп, цитоплазманың,бөлінуі— цитокинез.
Клетка өзінің тіршілік циклінде кезектесіп келетін алты стадияны басынан өткізеді: интерфаза, профаза, прометафаза, метафаза, анафаза және телефаза (I таблица, А). Бұл стадиялардың 6әpi қосылып интерфаза мен митозра жіктелетін 6ip митозды, цикл құрайды. Клетканың екіге бөлінуі арасында ядро интерфаза стадиясында болады. Интерфазада клетканың, ерекшелігіне тән және клетканың бөлінуіне қажетті заттар түзшеді. Бұл кезде ядродан ұсақ, жіпшелерден — хромосомалардан құралған тор құрылымы жақсы көрінеді. Профазада — митоздьқ 6іріншi кезеңінде хромосомолар спиральданады да, екіден қосарланган жіп сияқты болып жарық, микроскопынан көрінеді Интерфаза кезінде хромосоманың қосарлануы немесе оның репродукциясы болатынын байқаймыз. Бұл кезде бастапқы хромосомалардын, әркайсысы дәл өзі сиқты жаңа хромосома түзеді: Сіңлілі хроматидтер деп аталатын бұл жарты бөлік профаза кезінде бөлініп кетпейді, оларды центромера (кинетохором) деп аталатын ортақ бөлік біріктіріп ұcтап тұрады.
Профазада хромосомалар ары қарай ұзынынан спиральдана түседі, соньң нәтижесінде олар қысқарады және жуандайды. Сол сияқлы профазада хромосомалар ядроның бүкіл келемше таралатынын атап көрсету маңызды. Жануарлар клеткасында интерфазанын, бас кезінде немесе тіпті телефазалық, бөлінудің, кезінде центриолдар қосарланады, бұдан кейін профазада жас центриолдар ажырап, клетканьң полюсіне қарай бөліне бастайды. Центриолдар арасында бір буда бөліну ұршығының жіңішке жіпшелері пайда болады, осы жиынтық ахроматин аппараты деп аталады. Бұлшық ет клеткалары құрамындағыдай, ұршық жіптері құрамында актин белогы болады, ол белок қозғалыстың түрлі жағдайында жиырылуды қамтамасыз етеді. Профазаның аяқталуының негізгі белгісі — ядрошықтар мен ядро қабықшасы жоғалып кетеді, сонын, нәтижесінде хромосо-малар цитоплазма мен нуклеоплазманың жалпы массасының ішінде орналасады. Прометафаза клеткадағы хромосомалардың экватор жазықтығына қарай қозғалуымен сипатталады. Бұл қозғалыс пен хромосомалардың экватор ұршығында таралуы метакинез деп аталады. ОЧетафаза деп хромосомалардың экватор жазықтығында ұршық өсіне перпендикуляр орналасуын айтады. Осы жазықтыққа орналасқан хромосомалар экваторлық немесе метафазалық пластинка құрайды. Әрбір хромосома экваторлық жазықтыққа оның центрлері дәл келетіндей болып орналасады, ал хромосомалардың қалған барлық денесі одан тыс жатуы мүмкін. Экваторлық пластинканы клетканың бөлінуі полюсінен қараған кез-де барлық хромосомалар жақсы көрінеді, оларды санауға және формасын байқап көруге болады. Цитоплазманың қалған массасына қарағанда ұршық жіптері тығыз консистенциялана түседі. Олар хромосомаларға мынадай жолмен, яғни центромераға «жіп екі полюстен келіп жалғасады.
Митоздың келесі фазасы анафаза деп аталады, бұл кезде центромералар және сіңлілі хроматидтер (оларды енді хромосомалар деп атауға болады) бөлінеді де, полюстерге таралады. Мұнда ең алдымен хромосоманың центромералық учаскелері бірінен-бірі алшақтайды, бұдан кейін алдымен центромерлер, сонан соң хромосомалардың өздері полюстерге ажырайды. Анафазада хромосоманың ажырап бөлінуі — «команда берілгендей» — бір мезгілде басталады да, өте тез аяқталады. Хромосомалар ажырап барғаннан кейін, екі полюстегі олардың саны бірдей болады және әр бөліктегі хромосом саны бастапқы клеткадағы хромосома санына тең болады. Ядро бәлінуінің осындай ерекшелігіне байланысты клетка ұрпақтарында хромосома саны және олардың сапалық құрамы үнемі түрақты бола-ды. Телефазада жас хромосомалар деспиральданады. дараланып көрінуі жойылады. Ядро қабықшасы пайда болады. Бұдан кейін ядрошық (немесе ядрошықтар) қалпына келеді, оның саны бастапқы ядродағыдай болады. Ядро енді профазада болған езгеріспен салыстырғанда кері реконструкцияланады. Цитокинез. Пластидтер бөліну арқылы көбейеді, сірә олар клеткада жаңадан пайда болмаса керек. Митохондриялар бөлі-ну арқылы көбейеді деген болжам бар. Жалпы алғанда клетка органоидтары репродукциясының механизмі жөнінде мәліметтер өте аз. Бұл процесс асинхронды жүреді, ал ол бөліктердің бөліну жылдамдығы ядро бөлінуінің жылдамдығымен дәл келмейді деген мәлімет бар. Цитокинез кезінде органоидтардың жаңа пайда болған жас клеткаларға бөлінуінде қатал заңдылық жоқ, сірә бұл процесті бақылайтын арнайы механизм болмаса керек. Осыған байланысты жас клеткалардағы бір аттас органоидтардың саны бірдей болмайды. Органоидтардың жас клеткалар арасында теңдей бөлінбеуі, олардың кездейсоқ таралуы клеткалардың тіршілігін бұза алмайды. Сірә, клеткада бірін-бірі алмастыратын аттас бөлшектер өте кеп болады. Клетка денесінің бөлінуі — цитокинез — ядро бөлінуінен кейін іле шала басталады. Жануарлар клеткасының бөлінуі аналық клетканың экваторы бойынша цитоплазманың шетінен ортасына қарай буыақталу жолымен жүреді. Өсімдік клеткасында клеткалық аралықтың қалыптасуына ортасынан шетіне бунақталатын фрагмопласт деп аталатын ұршықтың қатысымен жүреді. Осымен митоз аяқталады. Митоздық циклдің ұзақтығы организм түріне, ткань типіне, организмнің физиологиялық күйіне, сыртқы факторларға (температураға, жарық режиміне т. с. с.) байланысты бірнеше минуттан бірнеше тәулік шамасында ауытқиды. Митоздың жеке фазаларының ету жылдамдығы өзгергіш болады. Клетканың бөлінуге дайындығын анықтайтын себептер, оиы жүргізуші механизм осы уақытқа дейін анықталған жоқ. Қлетка бөлінуінің митоздан басқа типтері де белгілі.
Амитоз
Ахроматин ұршығын түзбей, ядроның тікелей бөлінуі амитоз деп аталады. Бөліну ядроның бунақталып екі бөлікке бөлінуімен жүреді, кейде бір ядродан бірден бірнеше ядро түзіледі (фрагментация). Клетканың амитоз жолымен бәлінуі бірқатар арнайы клеткаларда және патологиялық тканьдерде үнемі кездеседі. Мысалы, картоптың крахмал түзуші клеткаларында, регенерация кезіндегі бұлшық ет клеткаларында, рак клеткаларында, қарапайым организмдерде болады.
Эндомитоз
Эндомитоз деп клеткадағы хромосоманың репродукциялануы кезінде ядроның бәлінбей жүру процесін айтады. Осының нәтижерінде клеткада хромосома саны көбейеді, кейде ол бастапқы санымен салыстырғанда ондаған есе артады. Эндомитоз өсімдіктердегі сияқты жануарлардың да әр түрлі тканьдердегі белсенді жұмыс істейтін клеткаларында кездеседі. Кейде хромосомалардың пайда болуы клеткадағы олардың санының өсуінсіз өтеді. Бұл кезде әр хромосома еселеп еседі, бірақ жас хромосома өзара байланысқан күйінде қалады. Бұл құбылыс лолитения деп аталады. Ол эндомитоздың жеке жағдайынан тү-рады. Политенді хромосомада жіпшелер саны 1000—2000 шамасына жетеді. Бұл кезде аса зор алып хромосомалар түзіледі. Политения құбылысы бірқатар диффереицияланған тканьлеткаларда байқалады және ол клетка ядросының ерекше байланысты болады. Клетканың белінуі процесіндегі болатын ерекше ды бағалау үшін, хромосоманың құрылысын және ұдайы дамып отыруын яғни оның репродукциясын жан-жақты қарастыру қажет.
Дереккөздер
Санат:Жасушалар
Ясир Арафат
thumb|Alt=A.|Ясир Арафат (1999)
Ясир Арафат, Мухаммад Әбд Ар-Рауф Әль Кудвах әль-Хусейни (4 тамыз 1929, Иерусалим – 2004 жылы, сонда) – саяси қайраткер, Палестина автономиясы әкімшілігінің басшысы (1994 жылы), Палестинаны Азат ету ұйымы атқару комитетінің төрағасы (1969 жылдан).
Өмірбаяны
Бай саудагердің отбасында дүниеге келген. 1948 жылы Палестина аумағын түгелдей Израиль жаулап алғаннан кейін Египетке эмиграцияға кетті. Ясир Арафат мұнда “Мұсылман ағайындығы” мен Палестиналық студенттер одағының құрамына кіріп, 1952 – 56 жылдары студенттер одағының президенті болды. 1956 жылы Каир унверситетінің инженер факультетін бітірді және сонымен бір мезгілде израйльдіктерге қарсы диверсия жұмыстарға араласу үшін әскери даярлықтан өтті. 1956 жылы болған Суэц жанжалында Египет армиясының қатарында соғысты. 1957 жылы Кувейтке өтіп, Газа секторындағы күресті ұйымдастырушы Халиль Вазирмен бірге “Аль-Фатах” диверсия тобының негізін қалады. 1964 жылы Палестинаны Азат ету ұйымына (ПАҰ) қосылған ол көп ұзамай осы ұйымының ең ықпалды басшысына айналды. 1970 жылдан палестиналық Қарсыласу қозғалысы қарулы күштерінің бас қолбасшысы, ал 1973 жылдан ПАҰ-ның саяси департаменті бастығы қызметтерін қоса атқарды. Ясир Арафат дербес Палестина араб мемлекетін құру қажеттілігін түсінді және бүкіл күш-жігерін ПАҰ-н Палестина халқының мүдделерін білдіретін өкілетті ұйым ретінде таныту үшін бағыттады. Соның нәтижесінде 1974 жылы ПАҰ Араб елдері лигасының мүшелігіне қабылданды. 1987 жылы палестиналық интифада жариялап, ол 6 жылға созылды. 1988 жылы 15 қарашада “Палестина мемлекеті” жарияланды, ал 1989 жылы 2 сәуірде Палестина Ұлттық Бас Кеңесі Ясир Арафатты осы мемлекеттің президенті етіп сайлады. 1988 жылы Ясир Арафат Израиль мемлекетін мойындап, палестина арабтары мен израильдіктердің арасында бейбіт келісімге қол жеткізу мүмкіндігін ашты. АҚШ-тың делдалдық етуімен Ясир Арафат Израильмен келіссөздер жүргізді. Нәтижесінде 1993 жылы қыркүйекте Вашингтонда Қағидаттар декларациясына қол қойылды. Ол бойынша Газа мен Иерихон секторларында палестиналық өзін-өзі басқару енгізілді. 1994 жылы мамырда бұл аумақтардағы Израиль әскерлері Палестина полициясымен алмастырылды. 1994 жылы шілдеде 27 жылдық қуғын-сүргіннен соң Ясир Арафат отанына палестиналық өзін-өзі басқару әкімшіліктінің басшысы ретінде салтанатты түрде қайтып оралды. Ясир Арафат – Бейбітшілік сақтау істері жөніндегі халықар. Нобель сыйлығы лауреаты (1994 жылы). 1996 жылы қаңтардан өмірінің соңына дейін Палестина Ұлттық кеңесінің атқарушы басшысы болды.
NGC 7571
NGC 7571 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Граммофон инесі
Граммофон инесі — граммофон табағынан дыбысты қайта жаңғыртатын ине. Ұзақ ойнайтын кез келген табақтан (моно, стерео немесе квадро) дыбысты қайта жаңғырт атын иненің мөлшері бірдей: иненің дөңгелектенген конустық бөлігінің радиусы 18+5 мкм, диаметрі 0,35 мм болады. Инені иір сызықты ойықпен дұрыстан жүргізу және ине мен кескіш тербеліс жазу кезінде толығымен үйлесуі үшін эллипс қималы (эллипстің үлкен осі граммофон табағының ойығына көлденең бағытталған) инелер қолданылады. Ол мөлшері мен пішіні дыбыс жазғыштың конструкциясына орай белгіленетін ине ұстағыш құлаққа бекітіледі. Ине алмастан не саифирден жасалады, пайдаланыл}' мерзімі 500 сағатқа жетеді. Егер алмастың кристалдық торы ине осіне бойлай бағытталса (мыс., ГЗМ 008 дыбыс қабылдағышының дыбыс жазғышы секілді), онда пайдаланылу мерзімі 1000 сағатқа дейін ұзарады. Инені соққыдан қорғау қажет, сондай-ақ ескі табақтарды ойнатуға болмайды, ескірген табақ сайы инені майыстыруы не сындыруы ықтимал. Ескірген не бүлінген ине дыбысты қайта жаңғырту сапасын құрт төмендетіп, граммофон табарын істен шығарады.
NGC 7571
Ашылуы
Бұл нысанды 6-9 қыркүйек 1867 жылы Schultz Per Magnus Herman астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7571 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71006, NGC 7597, MCG 3-59-32, ZWG 454.32.
Граммофон инесі
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс
NGC 7571
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Жозе Сарамаго
оңға|нобай|200x200 нүкте| Сарамаго портреті. Сур. К. Ботельо жұмысы нобай| Жосе Сарамаго (оң жақта) Сербия мен Португалия арасындағы дипломатиялық қатынастардың орнатылғанына 140 жыл толуына арналған серб пошта маркасында, 2022 ж. Жозе де Соуза Сарамаго (сонымен қатар Сарамагу, José de Sousa Saramago ; , Азиньяга, Рибатехо, Португалия — , Тиас, Лас-Пальмас, Канар аралдары, Испания) — португал жазушысы және ақыны, драматург және аудармашы, әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (1998). Мәдениетті қорғаудың ұлттық майданының негізін салушы.
Өмірбаяны
Жозе де Соуза 1922 жылы 16 қарашада Лиссабоннан 100 км қашықтықта орналасқан Азиньяга ауылында Рибатежу провинциясында шаруа отбасында дүниеге келген. Жаңа фамилия (Сарамаго, жабайы шомырдың португалдық танымал атауы) 7 жылдан кейін мұрағат қызметкері «өз тәуекелімен, біздің отбасымыздың атына осы лақап атты қосқаны» белгілі болған кезде, жеті жылдан кейін пайда болды. 1924 жылдан бастап отбасымен астанада тұрады. Ата-анасының кедейлігінен ол орта білім де алмаған. Автослесарь, сызбашы болып жұмыс істеді, денсаулық сақтау және әлеуметтік сақтандыру саласында қызмет етті. Сонымен бірге ол шет тілдерін үйренді және көп оқыды. 22 жасында Сарамаго португалдық суретші Ильда Рейшке үйленді.
Осы уақытқа дейін жазушы бірінші әйелімен ажырасып үлгерген. 1980 жылдары ол қайтадан үйленді — испандық журналист Пилар дель Риоға.
2002 жылы Израильге сапарынан кейін Сарамаго Палестина территориясында жүргізіліп жатқан саясат «Освенцим концлагерінде нацистердің еврейлерге қатысты әрекетін еске түсірді» деп мәлімдеді. Израиль Сыртқы істер министрлігінің қатаң мәлімдемелерінен және Сарамагоның одан кем емес қатаң қарсылығынан кейін оның романдары елдегі кітап дүкендерінің сөрелерінен жоғалып кетті, яғни жазушыға шын мәнінде айтылмаған бойкот жарияланды.
Өзін «либертарлық коммунист» деп сипаттаған Жозе Сарамаго 1989 жылдан 2009 жылға дейін Португалия коммунистік партиясының айналасындағы Демократиялық бірлік коалициясы үшін Еуропарламент сайлауына қатысқан. 1989 жылы ол «Лиссабон үшін» коалициясының тізімі бойынша коммунистік кандидат ретінде Португалия астанасының жергілікті кеңесіне де сайланды.
Шығармашылығы
Кейбір ескертпелермен Сарамагоның жұмысы әдетте сиқырлы реализм деп аталады. Оның фантасмагориялық прозасы жалпыадамзаттық теңдік пен терең гуманизм идеясына толы. Жазу стилі, алғашқы нәрселерден бастап, іс жүзінде өзгеріссіз қалды. Нашар бөлшектелген, монолитті мәтін дәстүрлі түрде тарауларға бөлінбейді. Қосымша тығыздық диалогтардағы «сызықшалар» мен жол үзілімдерінің болмауымен беріледі.