cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қатимолла Ризуанов
Марапаттары
"Ерен еңбегі үшін. В.И.Лениннің туғанына 100 жыл толу құрметіне” медалі (1970)
"Еңбек ардагері" (1991)
Ол Республикалық ардагерлер ұйымының «Құрмет белгісі» иегері және Орталық Кеңес мүшесі және Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының «Құқықтық статистика және арнайы есепке алу органдарына - 20 жыл» төсбелгісі - 2017 ж.
Атырау облысының (2014), Исатай (2014), Индер (2007), Махамбет (2017) аудандарының Құрметті Азаматы
Альмонасид-дель-Маркесадо
Альмонасид-дель-Маркесадо (Almonacid del Marquesado) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Манча-Альта ауданында (комарка) орналасқан.
Қатимолла Ризуанов
Жарияланымдар
Қатимолла Ризуанов. Тоқтамыс Адай Ұрпақтары (Жезбике) шежірелердің жалғасы, Атырау, 2004 ISBN 9965-475-01-6
Альмонасид-дель-Маркесадо
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 486 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 47,3 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 70 км.
Қатимолла Ризуанов
Жарияланымдар
Қатимолла Ризуанов. “Белестер” Монография, Алматы, 2008 ISBN 978-601-201-030-1
Альмонасид-дель-Маркесадо
Қала қамқоршысы киелі Мигель (септьембре) болып саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куэнка елді мекендері
Қатимолла Ризуанов
Жарияланымдар
Қатимолла Ризуанов. "Күнгей мен көлеңке", Атырау, 2014 ISBN 978-601-242-034-0
Дереккөздер
Санат:Атырау облысының құрметті азаматтары
Дағдарысты және қақтығысты саяси жағдайлардың генезисі
Дағдарысты және қақтығысты саяси жағдайлардың генезисі. Генезис туралы мәселедегі, ескеретін нәрсе, дағдарысты және қақтығысты саяси жағдайлар әлеуметтік-практикалық процестің элементі бола отырып, объективті және субъективті негіздерге, бастауларға, себептерге ие болады. Саясаттанулық сараптаманың күрделілігінің өзі сонда, олар шынайы әлеуметтік-саяси процесте объективті тұрғыдан да, субъективті тұрғыдан да бөлінбеген, органикалық өзара байланыста өзара ендіріледі, оған «құйманың» бір элементі ретінде кіреді. Нәтижесінде, оларды шектеу, айқындау мен анықтау шынайы қызмет етуші әлеуметтік-саяси құбылысты айтарлықтай формализациялаудың негізінде ғана мүмкін болады.
Алайда дағдарысты және қақтығысты саяси жағдайларды қарастырудың бастапқы, үстіртін тәсілінің өзінде, ең алдымен, субъективті себептер, бастаулар, негіздер көрініс табады. Өйткені, зерттелініп отырған жағдайдың субъектіден, оның шығармашылық қабілеттілігінен, потенциалынан тәуелділігі — белгілі дәрежеде анық, себебі субъект ғана әлеуметтік-саяси процестегі шынайы бояуды, адамдар өмірінде тікелей көрінетін проблемалардың варианттылығын құрады. Сондықтан бұқара халықтың санасы қоғамдық өмірге бояу берген, мемлекеттің саясатын анықтаған, әлеуметтік-саяси дамудың тенденциясын бейнелеген қандай да бір қайраткердің қызметіне байланысты тарихтың бір бөлігін соған таңады. Бұл — саяси қайраткердің тұлғалық "үлесі".
Алайда, саяси қатынастардың субъектілері адамдардың қауымдастығы ретіндегі халық, мәдени-этникалық ұйым ретіндегі, этнос, таптар, әлеуметтік топтар, саяси элита болып табылады. Олардың барлығы субъект ретінде әрекет етіп, әлеуметтік-практикалық процеске субъектілік пен субъективтілік элементін қосады. Олар процестің өзіндік бітімінде, шынайы проблемалардың ерекшеліктерінде бейнеленеді, олармен адамдар күнделікті өмірде, үстемдік ету тәсілдерінде, оларды шешудің формалары мен құралдарында ұшырасады. Әрине, осы ретте халықтың, этностың, таптың, әлеуметтік топтың, саяси элитаның әлеуметтік-саяси процеске қосатын объективті үлесі, тұлғалыққа қарағанда әлдеқайда салмақты. Дегенмен, бір мезгілде олар бір реттіліктің мәні, яғни субъектілер болып табылатындығын ескеру қажет. Олардың қайсысының болмасын қызметін дағдарысты және қақтығысты саяси жағдайлардың субъективтік негізі, себептері мен бастаулары ретінде түсінуге болады.
Қоғам адамдардың қайшылықты ассоциациясын, объективті даму жолындағы нақтылықтың, көптүрліліктің бірлігін көрсетеді. Онда әр түрлі этностардың, таптардың, әлеуметтік, әлеуметтік-демографиялық, этникалық топтардың, индивидтердің экономикалық, саяси және рухани мүдделерінің өзара әрекеттесуі өтеді. Осынау мүдделердің барлығының түйісуі белгілі бір саяси күш салуды талап етеді және қоғамның басқару, биліктік функцияларының мазмұнын құрайды.
Осы негізде, белгілі болғандай, қоғамда оның маңызды жағы саяси шынайылық қалыптасады және қызмет етеді. Дағдарысты және қақтығысты саяси жағдайлар — саяси шынайылықтың аса маңызды, сипатты элементтері. Сондықтан, олардың пайда болуының негізі, бастаулары мен дамуы, себептері — саяси шынайылықтың өзінде объективті түрде негізделінеді, одан таралады. Осы орайда, неліктен саяси шынайылық дағдарысты және қақтығысты болады — деген сұрақ туады. Әңгіме, ең алдымен, тарихтың, өркениеттің қалыптасуының ерекшелігінде. Ұзақ уақыттар бойы оның дамуының базалық әлеуметтік негізі адамның адамды қанауы болып келді, және осы әлеуметтік субъектілердің мүдделерінің қарама-қарсылығын туғызады. Мәселен, мемлекеттер арасындағы соғыстар, діни, азаматтық соғыстар, этникааралық қақтығыстар, тап күресі ретіндегі антагонистік формаларда көрінді. Мүдделердің антагонизмі дағдарыстық жағдайды тудырады, олардың өткірлігі қоғамның тұтастығының бұзылуына алып келеді, әлеуметтік реттеушілер жаңылады, өшпенділік пен қатыгездік етек алады, қалыптасқан әлеуметтік-экономикалық және әлеуметтік-саяси жүйелер ішінен жарылады. Сондықтан, құлдық, крепостнойлық, жалдамалы еңбек өзінің бастапқы формасында таптық күрес пен әлеуметтік-саяси революция сияқты катаклизмдерді тудырды. Осы революциялардың ішіндегі мейлінше көрнектілері өркениет тарихында тарихи процестің қозғаушы күші рөлін ойнады, оның бұрылыс кезеңі болды, жаңару тенденциялары үшін әлеуметтік плацдармды тазалады.
Одан ары ескеретін жайт, дағдарыстар мен қақтығыстардың пайда болуы әлеуметтік қайшылықтардың өткірлігіне, субъектілердің мүдделерінің қарама-қайшылығына байланысты ғана емес, қоғамдық организмнің өзінде пайда болып отыратын дағдарысты және қақтығысты саяси жағдайларды реттеу мен шешуге қолайлы әрекеттердің формасы, құралдары мен тәсілдерінің жеткілікті түрде дамымағандығы себебінен де болады. Қоғамның демократиялық саяси мәдениетінің төменгі деңгейі, ондағы институттармен қоғамдық ұйымдардың формаларының әлсіздігі, басқару методтарының, қызмет құралдары мен ұйымдастыру құрылдарының позитивті мәні мен мазмұнының соған сәйкес дамымағандығы әлеуметтік субъектілердің көп бөлігінің пісіп-жетілген проблемаларды шешуде тікелей күш қолдану методтарын қолдануларына алып келеді. Бірақ сараптау көрсеткендей, күш қолдану методтары тез және маңызды шешімдер кабылдауда канша тиімді болса да, олардың оңды нәтижелері сырт көзге көрерлік қана, өйткені олар қоғамдық организмге жазылмас жарақат түсіреді, және, ең бастысы, антигуманистік мәндегі саяси мәдениеттің ерекше түрін қалыптастырады. Саяси мәдениеттің осы түрінің үстемдігі, өз кезегінде, қоғамдағы дағдарыстың пайда болуы мен күшеюінің және қақтығысты қарама-қайшылықтың өткірлігінің айқын негізі болады.
Демек, саяси сфера — мемлекет, саяси партиялар, әр түрлі қоғамдық ұйымдар тәрізді әлеуметтік-саяси институттар қызмет ететін қоғамдық өмірдің ерекше сферасы. Осы сферадағы адамдардың қызметі қоғамдық дамудың негізгі тенденңияларын жүзеге асыру үшін айқындаушы мағынаға ие. Саяси сфераның мәні қоғамдық организмде дағдарыстар мен қақтығыстар болатын қоғамдық дамудың өзгерісті, өтпелі кезендерінде өсе түседі, және одан шығу үшін халық бұқарасының күшін жинақтау қажет. Қоғамдық прогрестің табыстары елеулі деңгейде осы сферадағы әлеуметтік-саяси күштердің әрекеттерімен анықталынады. Қабылданған саяси шешімдердің дұрыстығы, олар пайдаланған методтармен саяси құралдардың сәйкестігі, қоғамдық ұйымдардың формаларының тиімділігі, эр түрлі саяси акциялар мен әрекеттердің нәтижелілігі тұтастай алғанда әлеуметтік процеске шешуші ықпалын тигізеді. Демек, егер солақай тәжірибесіз және тиімсіз саясат дағдарысты тудырып, оны күшейтсе, қақтығысқа әкеліп соқтырып, оны шиеленістіре түссе, ғылыми дәлелденген, шынайы саясат пайда болып келе жатқан дағдарыстық тенденңияларды ескереді, оларды өз уақытында алдын алады, мәселелерді шешудің ауыртпалықсыз жолдарын табады, әлеуметтік процесті қарсыласушы жақтардың шиеленісті қайшылықтарына дейін жеткізбейді.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Ербевиль (Мез)
Ербевиль (Herbeuville) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,71 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55243, пошта индексі — 55210.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 174 адамды құрады. Халық тығыздығы — 25,93 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Қазақстан мемлекеттiк рәміздері
Мемлекеттік Рәміздер – мемлекеттің тәуелсіздігін білдіретін символикалық айырым белгілері. Мемлекеттік Рәміздер белгілі бір мағына берерлік өзара үйлесімде орналастырылған жанды-жансыз заттардың бейнелерінен құрастырылады. Мұндай бейнелер үйлесімінен мемлекеттің, елдің арман-мұраты, өзін-өзі түйсінуі көрініс береді.
Қазақстанның мемлекеттік рәміздері ретінде туы, елтаңбасы және әнұраны жатқызылады.
Мемлекеттік рәміздер тәуелсіздік нышаны ретінде ерекше қадірленіп, оларға биік мәртебе беріледі, сондықтан да мемлекет адамдарға мемлекеттік рәміздерді қастерлеуді парыз етеді. Олардың түр-түсі мен ресми қолданылу тәртібі Конституцияда немесе конституциялық заңда белгіленеді (бұл Мемлекеттік Рәміздерге биік мәртебе береді) және заңмен қорғалады. Мемлекеттік рәміздерді қадірлеу азаматтардың мемлекет тәуелсіздігін құрметтеуді нығайтып, жасөспірімдердің отансүйгіштік сезімін қалыптастырады.
Мемлекеттік рәміздер көне замандардағы ру-тайпаны қорғаушы болып есептелетін тотемдік аң-құстың бейнелерінен, рудың, әулеттің мал-мүлкіне салынған ен-таңбаларынан шыққан. Мыңдаған әскерлер соғыс майданында жаудан өз сарбаздарын ажырату үшін айырым белгілерін пайдаланды. Ортағасырлық Батыс Еуропада бет-жүзіне дейін темір сауытпен қымталған рыцарьлардың кім екенін айыру қажеттілігінен ақсүйектердің әулеттік таңбасы пайда болды. Одан бұрын көптеген көне қалалардың, қала-мемлекеттердің өз таңбалары болғаны тарихтан белгілі. Б.з.б. 3-мыңжылдықта Шумер мемлекеттерінің арыстан басты қыран бейнеленген таңбалары болған. Грекиядағы Афины үкісі, Коринфтің қанатты пырағы, Родостың раушаны, Самостың тауыс құсы, Византияның екі басты қыраны мемлекеттік рәміздерге жатады. Өзін көк бөрінің ұрпағымыз деп санайтын түркі жұрты бөрінің басы бейнеленген көк байрақ ұстаған.
Қазақ халқында әрбір рудың мал-мүлікке салатын өз таңбасы болды. Соғыс жағдайында межелі жерге әрбір рудың жасағы өз руының таңбасы салынған байрақ ұстап, хан туының астына жиналатын болған.
Қазақстан Елтаңбасы
Қазақстан Pеспубликасының мемлекеттiк Елтаңбасы — Қазақстан Республикасының негiзгi мемлекеттiк рәмiздерiнiң бiрi. Қазақстан Республикасының Президентінің “Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк рәмiздерi туралы” конституциялық заң күшi бар Жарлығымен (24.1.1996) белгiленген. Рәмiздiк тұрғыдан ҚР мемлекеттік гербiнiң негiзi — шаңырақ. Ол — елтаңбаның жүрегi. Шаңырақ — мемлекеттiң түп-негiзi — отбасының бейнесi. Шаңырақ — Күн шеңберi. Айналған Күн шеңберiнiң қозғалыстағы суретi iспеттi, Шаңырақ — киiз үйдiң күмбезi көшпелi түркiлер үшiн үйдiң, ошақтың, отбасының бейнесi. Тұлпар — дала дүлдiлi, ер-азаматтың сәйгүлiгi, желдей ескен жүйрiк аты, жеңiске деген жасымас жiгердiң, қажымас қайраттың, мұқалмас қажырдың, тәуелсiздiкке, бостандыққа ұмтылған құлшыныстың бейнесi. Қанатты тұлпар — қазақ поэзиясындағы кең тараған бейне. Ол ұшқыр арманның, самғаған таңғажайып жасампаздық қиялдың, талмас талаптың, асыл мұраттың, жақсылыққа құштарлықтың кейпi. Қанатты тұлпар Уақыт пен Кеңiстiктi бiрiктiредi. Ол өлмес өмiрдiң бейнесi. Бiр шаңырақтың астында тату-тәттi өмiр сүретiн Қазақстан халқының өсiп-өркендеуiн, рухани байлығын, сан сырлы, алуан қырлы бет-бейнесiн паш етедi. Бес бұрышты жұлдыз гербтiң тәжi iспеттi. Әрбiр адамның жол нұсқайтын жарық жұлдызы бар. Қазақстан Pеспубликасының мемлекеттiк Елтаңбасының авторлары — Жандарбек Мәлiбеков пен Шотаман Уәлиханов.
Қазақстан туы
Қазақстан Республикасының мемлекеттiк Туы – Қазақстан Республикасының мемлекеттiк негiзгi рәмiздердiң бiрi. ҚР Президентiнiң “Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк рәмiздерi туралы” конституциялық заң күшi бар Жарлығымен (24.1.1996) белгiленген. Мемлекеттік ту көгiлдiр түстi тiк бұрышты кездеме. Оның ортасында арайлы күн, күннiң астында қалықтаған қыран бейнеленген. Ағаш сабына бекiтiлген тұста — ұлттық оюлармен кестеленген тiк жолақ өрнектелген. Күн, арай, қыран және ою-өрнек — алтын түстi. Тудың енi ұзындығының жартысына тең. ҚР мемлекеттік туының авторы — суретшi Шәкен Ниязбеков. Бiрыңғай көк-көгiлдiр түс төбедегi бұлтсыз ашық аспанның биiк күмбезiн елестетедi және Қазақстан халқының бiрлiк, ынтымақ жолына адалдығын аңғартады. Бұлтсыз көк аспан барлық халықтарда әрқашан да бейбiтшiлiктiң, тыныштық пен жақсылықтың нышаны болған. Геральдика (гербтану) тiлiнде — көк түс және оның түрлi реңкi адалдық, сенiмдiлiк, үмiт сияқты адамгершiлiк қасиеттерге сай келедi. Ежелгi түркi тiлiнде “көк” сөзi аспан деген ұғымды бiлдiредi. Көк түс түркi халықтары үшiн қасиеттi ұғым. Түркi және әлемнiң өзге де халықтарындағы көк түстiң мәдени-семиотикалық тарихына сүйене отырып, мемлекеттік тудағы көгiлдiр түс Қазақстан халқының жаңа мемлекеттiлiкке ұмтылған ниет-тiлегiнiң тазалығын, асқақтығын көрсетедi деп қорытуға болады. Нұрға малынған алтын күн тыныштық пен байлықты бейнелейдi. Күн — қозғалыс, даму, өсiп-өркендеудiң және өмiрдiң белгiсi. Күн — уақыт, замана бейнесi. Қанатын жайған қыран құс — бар нәрсенiң бастауындай, билiк, айбындылық бейнесi. Ұлан-байтақ кеңiстiкте қалықтаған қыран ҚР-ның еркiндiк сүйгiш асқақ рухын, қазақ халқының жан-дүниесiнiң кеңдiгiн паш етедi.
Қазақстан Әнұраны
thumb|right|200px|Қазақстан Республикасының мемлекеттік Әнұраны Қазақстанның «Менің Қазақстаным» атты қазіргі әнұраны 2006 жылдың қаңтарында қабылданған. Ол танымал аттас өлеңге негізделген еді. Әнұранның сөзін жазған авторы — Жұмекен Нәжімеденов және композиторы — Шәмші Қалдаяқов. thumb|right|200px|Жамал Омарованың орындауындағы «Менің Қазақстаным» әні
Рәміздер туралы заңнама
1993 ж. Қазақстан Конституциясы бойынша "республика азаматы мемлекеттік рәміздерді – Елтаңба, Ту, Әнұранды құрметтеуге міндетті" (31-бап). 1995 жылы жаңа Конституция қабылданғаннан кейін, 1996 жылдың 24 қаңтарында президентті Жарлық ретінде республиканың рәміздері туралы бірыңғай Конституциялық заң шығарылды, ол 2007 жылдың 4 маусымында жаңа "мемлекеттік рәміздер туралы"Конституциялық заңға ауыстырылды.
Қылмыстық кодексте мемлекеттік рәміздерді қорлағаны үшін жауапкершілік белгіленген:
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақстан рәміздері
Мүкжидек
Мүкжидек (Oxycoccus) – қаражидектер тұқымдасына жататын мәңгі жасыл бұта. Қазақстанда батпақты жерлерде өсетін 2 түрі: кәдімгі (төрткүлте) Мүкжидек (Oxycoccus quadrіpetalus) және ұсақжемісті Мүкжидек (Oxycoccus mіcrocarpus) бар. Оның жіп тәрізді жіңішке тармақтарының ұзындығы 75 – 80 см-дей, жапырақтары майда, сопақша немесе дөңгелек, қалың шырынды болады. Қызғылт түсті гүлдері (саны 2 – 4) шатырша гүлшоғырын құрайды. Мамыр – маусым айларында гүлдеп, тамыз – қыркүйекте жеміс салады. Жемісі – шырынды, қышқыл дәмі бар жидек. Ол алғашқыда ақ болады да, кейін қызарады. Жемісінің құрамында лимон, қант, пектин заттары, минерал тұздар, С витамині бар. Жемісі жеуге жарамды және медицинада пайдаланылады.
Мүкжидек квасы
Мүкжидекті жуып, жентектен, оған су құйып қайнатады да сүзеді. Сонан соң алынған тұнбаға қант қосып қайтадан қайнатады да, суытады, (тұнба шамалы жылу үшін). Содан кейін ашытқы салып, араластырып, бір тәулік қояды. Шөлмекке немесе банкаға құйыл, салқын жерде сақтайды. 2—3 күннен кейін квас әзір болады. 800 г мүк жидегіне: 350—400 г құмшекер, 40 г ашытқы керек.
Дереккөздер
Санат:Көкбұталар Санат:Қазақстан табиғаты
Футболдан Испания Кубогы
Футболдан Испания Кубогы (исп. Copa del Rey — Патша кубогы) — әр жыл сайын футболдан Испания футбол клубтарының арасында өтетін турнир. 1902 жылдан бастап өтеді.Өзі құрылған сәттен бастап, турнир бірнеше рет өз атауын өзгертті; қазіргі атауы — Патша кубогы (1977 жылдан бері). Осы күнге дейін 17 клуб турнир жеңімпазхы атанды, ең көп жеңгені «Барселона» (30), содан кейін «Атлетик Бильбао» (23) және  «Реал Мадрид» (19). Турнирдің жеңімпазы Еуропа лигасына қатысады және Футболдан Испания Суперкубогына қатысады.
Тарихы
1902 жылы «Реал Мадрид» футбол клубының президенті болған Карлос Падрос, бұл турнирдің басшысы Альфонсо XIII салтанатты түрде ұсынды. Бұл бастамаға 4 клуб қана жауап берді:«Барселона», «Эспаньол» біріккен Бискайский командасы және күрделі клубы «Нью Фут-Бол».Бірінші турнирдің жеңімпазы «Бискайя» болды. Осылайша Патша кубогы басталды.
Сілтемелер
Санат:Испаниядағы футбол Санат:Футболдан Испания кубогы
Мечка (өзен)
Мечка — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кама суқоймасының (Чусов, Сылвин шығанағы) оң жағалауынан 122 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кокель
Кокель (Coquelles) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Кале округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,77 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62239, пошта индексі — 62231.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Манисинг (Мичиган)
Манисинг (Munising) — Мичиган штатының Alger округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2539 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23.7 км² шамасында. FIPS коды — 26-56200.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Мюльбек
Мюльбек (Mühlbeck) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Биттерфельд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 950 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 4,8 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 82 235. Муниципалитеттің басшысы — Бернд Хиронимус.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Казашка-Река (Варна облысы)
Казашка-Река (Казашка река) — Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Аврен қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 348 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9125. Телефон коды — 05101. ЕКАТТЕ коды — 35208.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
Баньоле
Баньоле (Bagnolet) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена-Сен-Дени департаментінде орналасқан. Бобиньи округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,57 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 93006, пошта индексі — 93170.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена-Сен-Дени департаментінің коммуналары
Насер Әл-Даусари
Насер Әл-Даусари (Nasser Al-Dawsari; 19 желтоқсан 1999 жыл) — саудиялық футболшы, Сауд Арабиясы Ұлттық футбол құрамасы мен "Әл-Хилал" клубының шабуылшысы.
2017 жылдан бері "Әл-Хилал" клубында ойнайды.
Жетістіктері
Әл-Хилал
Сілтемелер
Санат:Сауд Арабиясы футболшылары Санат:Сауд Арабиясы Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Әл-Хилал Эр-Рияд ФК ойыншылары
Фобос
Фобос (φόβος «қорқыныш») — Марстың екі серігінің бірі. 1877 жылы америкалық астроном Асаф Холл ашты. Көне грек мифологиясындағы соғыс құдайы — Арестің жолдасы болған Фобостың («Қорқыныш» деп аударылады) құрметіне аталған.
Санат:Марс
Электромагнитті дефектоскоп әдісі
thumb| 'Дефектоскоп  '- (лат. defectus «кемістік» + др.-греч. σκοπέω «байқау») -темір немесе темір емес бұйыдардың ақауын табу үшін қолданылатын жабдық.
Дефектоскоптар көлік, тасымал құралдарында, машина жасау, химиялық, мұнай өнеркәсіптерінде, энергетика мен құрылыста қолданады.
Электромагнитті дефектоскоп әдісінде - электр қуаты немесе магнит ағыны зерттелетін бұйымның бойымен өтеді.
Қолдануы
Бұйым массада магниттiк ағын немесе токтi бөлу кезінде бөгде кiрмелер, зақымданулар, қабыршақтар, сызаттар және қылтақтардың болуын қадағалайды. Сыналып отырған металл бұйым тұрақты тоқтың күштi электромагнитi жолақтарының арасында орналасады, егер магнит ағынының тығыздығы материалдың тығыздығына жақын болса, онда қиманың кішіреюінің орныны күш сызықтарының бөлiгі бұйымның бетіне шығады, беттің үстiнде ауада тұйықтана отырып, бұйымның бетiнде қабыршақ немесе сызаттың бар болуын көрсетеді.
Нуритдин Мұхамбетқалиұлы Атаханов
Нуритдин Мұхаметқалиұлы Атаханов(31.01.1905, Өскемен қаласы- 20.7.1974, Семей қаласы) - актер, Қазақстанның халық артисі (1958). 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан.
Режиссерлік жұмыстары
Атаханов режиссерлік жұмыспен айналысып, Әуезовтің "Айман - Шолпан" (1936) мен "Түнгі сарын" (1937), Мүсіреповтің "Амангелді", Ф.Шиллердің "Зұлымдық пен махаббат" (1946) пьесаларын және Е.Г. Брусиловскийдің "Қыз Жібек", "Ер Тарғын" операларын қойған. 1958 ж. Мәскеуде өткен қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігіне қатысты. Атаханов "Құрмет белгісі" орденімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:30 қаңтарда туғандар Санат:1905 жылы туғандар Санат:Өскеменде туғандар Санат:20 шілдеде қайтыс болғандар Санат:1974 жылы қайтыс болғандар Санат:Семейде қайтыс болғандар Санат:Қазақстан актерлері Санат:Қазақ КСР-інің халық әртістері Санат:Ұлы Отан соғысының мотоатқыштары Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Шығыс Қазақстан облыстық Абай атындағы Қазақ музыкалық-драма театры әртістері
Вандемьян
Вандемьян (Vendémian) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Лодев округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,89 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34328, пошта индексі — 34230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1031 адамды құрады. Халық тығыздығы — 61,04 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Еуропа кнемизус қоңызы
Еуропа кнемизус қоңызы (Cnemisus rufescens) – Аз зерттелген,сирек кездесетін тақтамұртты қоңыз түрі.Еуразия жергілікті түрі,туыстағы төрт түрдің бірі.Еуропа мен Қазақстаннан табылған жалғыз түр.(Солт. Каспий маңы құмдарынан солтүстікке Индер көліне дейін).Дернәсілдері шіріген өсімдік қалдықтарының көмегімен дамиды.Еділ-Жайық өзендерінің құрамында тіршілік ететін бар насекомдар бірлестігін қорғау үшін қорық немесе қорықша ұйымдастыру керек.
Дереккөздер
Ғажайып омыртқасыздар 2005ж
Тамара Тәтімқызы Екібаева
Тамара Тәтімқызы Екібаева (1929, Ақтөбе қаласы – 2002) – педагог. Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мұғалімі (1976). Алматы Қыздар педагогикалық институтын бітірген (1951). Красноводскіде (қазіргі Түрікменбашы), 1966 жылдан Маңғыстау облысы мектептерінде мұғалім. Қазақстан мұғалімдерінің ІІІ съезіне, Ташкентте өткен Бүкілодақтық ғылыми-теориялық конференцияларға қатысқан. Қазақ КСР-і «Халық ағарту ісінің үздігі» (1975).
Еуропа кнемизус қоңызы
Дереккөздер
Санат:Қатты қанаттылар
Тамара Тәтімқызы Екібаева
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Сен-Пьерр-де-Салерн
Сен-Пьерр-де-Салерн (Saint-Pierre-de-Salerne) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,92 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 254 адамды құрады. Халық тығыздығы — 36,71 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Ат байлар (кәде)
Ат байлар  — күйеу жігіт қалыңдығының аулына тұңғыш рет барғанда орындалатын кәде. Күйеу қалыңдық аулына алғаш келгенде ауылға баса-көктеп кірмей, алыстан аттан түсіп, ізет білдіреді. Күйеу атын қарсы алушылардың біреуі жетелеп апарып байлайды. Осы үшін күйеу кәде береді. Бұл кәде көшпенділердің қадым замандағы бір-бірімен келіссөзге, бітімге келгенде қару-жарақтарын шешіп, аттарынан түсіп жаяулап барып жүгініске отыру дәстүрінен қалған.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Ахмет (Нұра ауданы)
Ахмет ауылы (1999 жылға дейін — Энтузиаст) — Қарағанды облысы Нұра ауданындағы ауыл, Ахмет ауылдық округі орталығы.
Тарихы
19 ғасырда ірге көтерген. 1954-1996 жылдары «Энтузиаст» кеңшарының орталығы болды.
Географиялық орны
Нұра өзенінің сол жағалауында, ауданы орталығы - Нұра кентінен солтүстікке қарай - 41 км, Қарағандыдан солтүстік-батысқа қарай 217 км жерде орналасқан.
Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 1727 адам (851 ер адам және 876 әйел адам) болса, 2009 жылы 1396 адамды (668 ер адам және 728 әйел адам) құрады.
Орта мектеп, клуб, кітапхана бар. Ауыл арқылы Теміртау — Нұра — Астана автомобиль жолы өтеді.
Дереккөздер
Санат:Нұра ауданы елді мекендері
Солтүстік Осетия
Астанасы — Владикавказ қаласы.
Шекарасы: батысында - Қабарда-Балқариямен, солтүстігінде - Ставропол өлкесімен, шығысында - Ингушетиямен және Шешенстанмен, оңтүстігінде - Грузиямен және ішінара мойындалған Оңтүстік Осетиямен шектеседі.
1924 жылы 7 шілдеде Солтүстік Осетин автономиялы облысы ретінде құрылды. 1936 жылдан бастап республика.
Географиялық орны
frame|Оңтүстік және Солтүстік Кавказ федералды округінің картасындағы Солтүстік Осетия right|thumb|250px|Солтүстік Осетияның картасы
Республика Үлкен Кавказдың солтүстік беткейінде орналасқан.
Пайдалы қазбалар мен геологиялық құрылым
Төрттік кезеңнің басында Кавказ аумағында (әсіресе қазіргі Солтүстік Осетия — Алания аумағыда) тау құрылысының қуатты үдерістері жүріп, нәтижесінде көптеген қатпарлар, ойықтар мен ойыстар пайда болды. Кейін тау бөктерлерін кесіп өтіп, көлденең аңғарларды (Терек, Ардон, Гизелдон, Фиагдон өзендерінің аңғарлары) құрған бедердің түзілуінде сыртқы күштер (ең алдымен өзендер) үлкен рөл атқарды.
Пайдалы қазбалар: құрамында мырыш, қорғасын, мыс, күміс, доломиттер, минералды су көздері бар полиметалл кендері. Алтын мен мұнайдың қоры барланды, келешегі бар кен орындарын пайдалануға дайындық жүріп жатыр.
Климаты
Климаты орташа континенталды. Моздок жазығында — құрғақ, аңызақ жел жиі болады; қаңтардағы орташа температура −16 °C, шілдеде - +24 °C; жауын-шашын жазықта жылына 600-700 мм, тау бөктерінде 900 мм дейін жетеді.
Орталық және тау бөктерінде таулардың жақындығымен жұмсарған қоңыржай климаттық белдеу бар. Қысы жұмсақ, жазы ұзақ, бірақ құрғақ емес, әдетте тым қапырықты және жаңбырлы емес. Жазда найзағаймен қатты жаңбырлы муссон алып жүретін тропикалық циклондардың ену мүмкіндігі. Қыста жауын-шашын негізінен Каспий теңізінен келеді. Қаңтардың орташа температурасы: -3,2 °С. Шілде айының орташа температурасы: +20,4 °C.
Гидрографиясы
Солтүстік Осетия — Алания аумағында көптеген өзендер ағады.
Солтүстік Осетия — Аланияның негізгі өзені — республикадан тысқары жерде, Зилгахох тауының мұздықтарынан 2713 м биіктікте және ұзындығы шамамен 600 км (соның ішінде Солтүстік Осетия-Алания аумағында 110 км) болатын — Терек. Теректе көптеген салалар бар, олардың ішіндегі ең ірілері Урух (104 км), Ардон (101 км), Кумалажыдон (99 км), Гизелдон (81 км) және т.б.
Терек, Урух, Ардон қайнаркөздері таудан бастау алады және мұздықтармен қоректенеді. Бұл өзендер тау тобына жатады. Тау етегіндегі өзендерге Кумалажыдон мен Сунжа кіреді, оларда қоректенуі аралас: ыза сумен, жаңбыр мен қар. Оларда көктемгі су тасқыны болады, күзде және қыста олардың ағыны айтарлықтай азаяды. Қыста олар, ағыны таулы өзендерге қарағанда аз болса да таулы өзендер сияқты бұлықсып ағуына байланысты қатып қалмайды.
Ең маңызды мұздықтарға Караугом мұздығы (35 км²), Майли (22 км²) және Цей (18 км²) жатады.
Топырақтар
Солтүстікте және солтүстік-шығысында республиканың ең құрғақ бөлігі (Моздок даласы), қошқыл реңді және қоректік заттардың жеткілікті мөлшеріне ие құба топырақтар кең таралған. Қалған аумақта қара топырақтар басым.
Осетиндік еңісті жазығының солтүстігінде және солтүстік-шығысында көмірқышқыл кальцийге едәуір қорлары бар карбонатты қара топырақтар басым. Жазықтың оңтүстігінде жауын-шашын мөлшері артып келеді, мұнда негізгі орынды әлсіз сілтісізденген және сілтісізденген қара топырақтар алады.
Жазықтың орталық бөлігінде жер асты сулары жер бетіне жақын орналасқан, мұнда шалғынды, шалғынды-батпақты және аллювиалды топырақтар басым.
Жалпақ жапырақты ормандармен жабылған тауларда орман топырақтары басым. Олар қоңыр түспен, жентектік құрылымымен және қарашіріктің орташа мөлшерімен сипатталады.
Субалпілік пен алпілік өсімдіктер аймағында қалыңдығы шағын, жоғарғы қабаттарында қарашірік мөлшері көп және қышқылдығы мен ылғалдылығы жоғары таулы шалғынды топырақтар басым.
Солтүстік Осетия — Аланиядағы ең құнарлы топырақ — бұл жақсы құрылымы мен қарашіріктігі жоғары Дигор ауданындағы Силтанук қыратының қара топырағы.
Үлкен аумақтарды құрылымы жеткіліксіз, қарашірік мөлшері аз, батпақтылық және қышқылдықтың жоғары болуына байланысты құнарсыз болып келетін орманды күлгінденген және шалғынды-батпақты күлгінденген топырақтар алып жатыр.
Өсімдік әлемі
Өсімдік әлемі бай сан түрлі шөптермен: далалық өсімдіктерден субалпі мен альпі шалғындарына дейін ұсынылған. Ормандар республиканың жалпы аумағының 22%-ын құрайды; шамшат үстемдік ететін жалпақ жапырақты ормандар басым (орманды алқаптың 61%); қызылқайың, жөке, қандыағаш, шаған, үйеңкі, емен, көптеген жабайы жеміс ағаштары мен бұталар өседі, ал тау аралық ойпаттарда қарағай мен қайың ормандары өседі.
Жануар әлемі
Жануарлар әлемі алуан түрлі: республиканың «байырғы» фаунасының өкілдерінен басқа (тур, таукиік, орман мысығы, сілеусін, қабан, елік, аю, қасқыр, түлкі, ор қоян, құр және т.б.), қодас, бұғы, алтай тиіні, жанат ит, зубр жерсіндірілген, сонымен қатар Алдыңғы Азия қабыланының (Кавказ барысы) популяциясын қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде. Цей, Ардон және Фиагдон өзендерінің жоғарғы ағысында Солтүстік Осетия мемлекеттік қорығы орналасқан.
Сағаттық белдеу
Солтүстік Осетия - Алания МСК уақыт (Мәскеу уақыты) белдеуінде орналасқан. UTC-тен уақытты ауыстыру +3:00.
Ежелгі тарихы
Белгілі орыс офицері Штедер 1781 жылы былай деп жазады: «Остар немесе орысша осетиндер шығыста — ингуштар және Терекпен, оңтүстігінде — грузиндер мен имереттермен, батыста — Лесген өзенімен және Үлкен Кабардамен, солтүстікте — Кіші Кабардамен шектеседі. Ұзындығы шығыстан батысқа қарай 75 шақырым, ені солтүстіктен оңтүстікке қарай солтүстік тауларда 55, ал оңтүстікте - 30 шақырым: бұл қашықтықтар сағатпен есептелінді» («Осетиндер ресейліктер мен шетелдік саяхатшылардың көзімен», 29-30 бет).
Біздің заманымыздан бұрын I мыңжылдықтан бастап қазіргі Солтүстік Осетия — Алания аумағында өзінің атауын ең көне археологиялық ескерткіштер табылған Қобан (Солтүстік Осетия) қонысынан алған Қобан мәдениеті таралды.
Орта ғасырлар
thumb|right thumb|right|Даргавс ауылындағы қорым thumb|Донифар-Лезгор қорымы thumb|right|200px| XII ғасырда Алания феодалдық бытыраңқылық дәуіріне еніп, іс жүзінде жауласушы ұлыстарға бөлінді. 1238 жылы моңғолдар Аланияны жаулап ала бастады. Аланияның жазық бөлігі қирап, тоналды, ал қалалар өртенді. 1395-1400 жылдары Темірдің әскері ақыры аландарды жеңіп, толығымен дерлік жойды. Қалған халық таулы аймақты паналады, онда тілтанымның мәліметтері бойынша олар басқа тілді отбасыға жататын жергілікті тұрғындарымен араласып кетті. Алайда, ұзақ мерзімді археологиялық қазба деректер басқаша сендіреді, өйткені біздің заманымыздың VI ғасырынан бастап Кавказ шатқалдарында аландар болғанын дәлелдейді.
Ресей империясына қосылуы
Солтүстік Осетия аумақтары Солтүстік Кавказда алғашқылардың бірі болып 1774 жылы Ресей империясына қосылды, Осетияның оңтүстік бөлігі 1801 жылы Шығыс Грузиямен бірге қосылды. Владикавказ аймақтағы бірінші орыс бекінісі болды (негізі 1784 ж. қаланды). Азаматтық соғыс кезінде осетин әскерлерінің көпшілігі Ақ қозғалыстың жағында шайқасты.
Кеңес билігі
1921 жылы Осетия Таулы Кеңестік Республиканың құрамына кірді, 1924 жылы автономды облыс мәртебесін алды, ал 1936 жылы Солтүстік Осетин Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасына айналды.
Қазақтар диаспорасы
Қазақ диаспорасы – Қазақстан Республикасынан шет аймақтарда тұратын қазақтар. Қазақ диаспорасы сыртқы шекараларды кесіп өтіп, әуелі Қазақстаннан Қытайға, Орталық Азия мемлекеттеріне, Ауғанстан мен Иранға, одан әрі бүкіл дүние жүзіне тараған. Қазақстанмен іргелес шет жұртта қалың шоғыр күйінде қалған және шалғай аймақтарда шашырап жүрген Қазақ диаспорасының жалпы саны 5,4 миллион деп есептеледі (1997). Шет елде болса да өз ата мекендерінде тұрып жатқан ирредент Қазақ диаспорасының, яғни Қазақстанмен іргелес, шектес, түрлі тарихи кезеңдерде одан зорлық-зомбылықпен тартып алынған, қилы замандардағы түрлі саяси айла-шарғы, белден басқан қиянат салдарынан Ресейге, Қытайға, Өзбекстанға қосылып кеткен ата мекендерде тұратын қазақтардың ұзын саны 5 миллион-ға жуық. Ал бөтен жерлердегі бытыраңқы диаспора 0,5 миллион адам. Қазақ диаспорасы шоғырлы диаспораға жатпайды. Батыс Еуропаның реципиент-елдеріндегі және АҚШ-тағы этникалық қазақтар топтасып тұрмайды. Бірақ Шығыс елдерін (Түркия, Иран, Ауғанстан) мекендеуші қазақтар анағұрлым шоғырланып мекендеген. Бұған олардың бірлесіп тұру тілегі ғана емес, сонымен бірге реципиент-елдің олар жөнінде жүргізген саясаты да ықпал еткен. Қазақ халқының көшпелі тұрмыс-тіршілігінен қанға сіңген тамаша бейімделгіштік, жерсінгіштік, алғырлық қабілет-қасиеттерінің арқасында Қазақ диаспорасы жартылай этникалық, мультимәдени, мультидіни құрылымды елдерде жергілікті тіршілікке бейімделіп кете алды. Өздері тұрып жатқан аймақтарда этникалық азшылық болғандықтан, сол елдің саяси құрылымында Қазақ диаспорасының айтарлықтай салмағы жоқ.
Солтүстік Осетия
Ұлы Отан соғысы
Ұлы Отан соғысы кезінде жер аударылған ингуштардың аумақтары Солтүстік Осетияға қосылды, Солтүстік Осетиядан, сондай-ақ Оңтүстік Осетин автономиялы облысынан және Грузияның ішкі аймақтарынан осетиндер қаңырап бос жатқан елді мекендерге қоныстандырылды. 1950 жылдары қайтып келген ингуштарға жердің бір бөлігі қайтарылды, ал СОАКСР құрамында қалған Пригородный ауданының орнына сол кезде Шешен-Ингуш АКСР-нен Ставропол өлкесінің жерлері берілді.
Қазақтар диаспорасы
Көші-қон салдары
Қазақ диаспорасының ата жұрттан ығысып сыртқа ауа бастаған тарихи ұзақ ағыны “Ақтабан шұбырынды “ кезіндегі жаугершілік-шапқыншылықтан басталды.
Солтүстік Осетия
Ресей Федерациясының құрамында
1992 жылы осетиндер мен ингуштар арасындағы аумақтық дауларға байланысты қарулы қақтығыс басталды. 2020 жылға қарай аймақтағы қақтығыс шешілмеген күйде қалып отыр.
Қазақтар диаспорасы
Көші-қон салдары
1723 ж. солтүстік шығыстан баса-көктеп кірген жоңғар шапқыншылығынан шегінген бейбіт көшпенді шұбырындылар оңтүстік батысқа қарай ауып, қазіргі Орта Азия жеріне тереңдей енуге мәжбүр болды. Шапқыншылықтан қатты күйзелген қазақтың шашырап және өзара араласып кеткен ру-тайпалары Ташкент маңында жасанды құрамалар түрінде қайта құрылып, сол аймақтарда қалып қойған. Бүгінде құрамалар қазақ-өзбек арасында қалған ирредент-маргиналдар болып саналады. Олардың өмір тіршілігі аз зерттелген. Тамды аймағында, Мырзашөлде, Шыршық бойында қазақтар ежелден-ақ тұрып келген. Қазақтардың әрі қарай кең жайылуына отаршылдық тікелей әсер етті. Алдымен, Еділ мен Жайықтың жағасынан, кейін Есіл мен Тобылдың бойынан және Ертіс өңірінен зорлықпен қуылып, сарытабан сүргін болған көшпенді қазақ тайпалары солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай жөңкіле көшкен. Отаршылдық тудырған үркіншілік кезеңі шамамен 1650 жылдан 1916 жылға дейін жалғасып келді. Қытай мен Моңғолияға қарай қазақ жұртының үркіншілігі, әсіресе, азамат соғысы жылдары кең өріс алды. Саясаттан бейтарап момын халық шетке қарай ақ гвардия шылар келгенде бір ығысса, қызыл әскерлер келгенде тағы жөңкілді.
Солтүстік Осетия
Ресей Федерациясының құрамында
1993 жылы 9 қарашада Солтүстік Осетия АКСР Жоғарғы Кеңесі Солтүстік Осетия Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасын Солтүстік Осетия Республикасы деп атау туралы Заң қабылдады, ал 1995 жылы республика атауы Солтүстік Осетия — Алания Республикасы болып өзгертілді.
1990 жылдардағы және XXI ғасырдың басындағы Ресей мен Шешенстан арасындағы қақтығыс Солтүстік Осетия-Алания аумағында бірнеше ірі лаңкестік әрекеттердің жасалуына себеп болды, бұл біріншіден, ресейлік әскерилерден кек алу, (Шешенстандағы ұрыс қимылдарына қатысқан орыс әскерлерінің, әуеайлақтарының және тыл базаларының көптеген басқару органдары республика аумағында орналастырылған); екіншіден, Солтүстік Осетияның ресейшіл халқынан кек алу, үшіншіден, сағыздай созылған осетин-ингуш қақтығысын өршітіп, федералды орталықтың назарын Шешенстаннан басқа жаққа аудару әрекеті деп санауға болады.
Қазақтар диаспорасы
Көші-қон салдары
1916 – 1921 жырдары алты жылға созылған ұлт-азаттық көтерілісі мен азамат соғысы жылдарында ата мекенінен 200 мың адам көшіп кеткен. Ал кеңестік дәуірдегі әміршілдіктен туған асыра сілтеу жылдары (1930 – 1934) 1,9 миллион. қазақ шет жұртқа үдере көшті. Ирандағы қазақтар қазіргі Маңғыстаудан ауып келсе, Моңғолиядағы қазақтардың соңғы көші Сібірге барып паналағандар. Қазақстанның солтүстігінде қызылтабан болған қазақ жұрты екінші рет бас сауғалап Қытайға бет алған. Қызыл қырғыннан қашқан қазақтардың ұрпақтары сондай-ақ Қарақалпақстан, Түрікменстан, Өзбекстан, Тәжікстан, Иран мен Ауғанстанға ауып барған.
Солтүстік Осетия
Ресей Федерациясының құрамында
Әсіресе, қорқыныштысы 2004 жылдың 1 қыркүйегінде Бесландағы №1 мектеп ғимаратында террористер тобының 1100-ден астам тұтқынды кепілге алғаны адамгершілікке жатпайтындығы және жазықсыз құрбан болғандардың санының көптігі болды. Шабуыл салдарынан 334 адам қаза тапты, оның 186-сы балалар. 800-ден астам адам жарақат алды. Лаңкестік әрекет республика үшін ғана емес, жалпы Ресей үшін ауыр саяси және демографиялық зардаптарға әкелді.
2022 жылдың 31 наурызында Оңтүстік Осетия Республикасының президенті Анатолий Бибилов Оңтүстік Осетия референдум арқылы Ресей Федерациясының құрамына кіретін болса, Солтүстік Осетиямен біріге алатынын мәлімдеді. Сол күні Солтүстік Осетияның басшысы Сергей Меняйло республикаларды біріктіру мүмкіндігін қолдады.
Қазақтар диаспорасы
Көші-қон салдары
Қазақстан дүниежүзілік қоғамдастықтың толық құқылы мүшесі болып отырған қазіргі жағдайда Қазақ диаспорасының, Қазақстанмен біздің отандастарымыз мекендейтін елдердің өзара қатынастары мен байланыс мәселелері мемлекетаралық деңгейде өткір қойылып отыр. Қазақ диаспорасы біздің мемлекетіміздің қазақтар тұратын елдермен сыртқы саясатының маңызды бөлігіне айналды. Қазақстанда “Халықтың көші-қоны туралы заң” (1999) қабылданып, шет аймақтардағы қандастарымыздың ата жұртына – тарихи Отанына көшіп келу үрдісін реттеу ісі қолға алынды.
Шетелдерде қазақ диаспорасының қалыптасуы
Жаңа заманда қазақ халқының бір бөлігі өздерінің тарихи отанынан тыс жерлерде тұрып жатты. Олар бір бөлігі ирредента, ал екінші бөлігі диаспора саналды. Ирредента деп өздерінің ежелгі атамекенінде дәстүрлі өмір сүріп отырған біртұтас халықтың бір бөлігін айтады. Алайда өкінішке қарай, қазақтардың бірқатар жерлері шекаралардың өзгеруі, отаршыл басқыншылық сияқты оқиғалардың салдарынан басқа мемлекеттің құрамында болып шықты. Ал диаспоралар халықтың бір елден екінші елге лажсыз қоныс аударып, өзге халықпен бірге тұруы болып табылады.
Солтүстік Осетия
Тұрғындары
Росстат мәліметтері бойынша республика халқының саны 688 124 адамды (2022) құрайды. Халық тығыздығы – 86,16 адам/км² (2022). Қала халқы – 65,15% (2020).
Солтүстік Осетия-Алания Ресей Федерациясының ең тығыз қоныстанған субъектілерінің бірі болып табылады және бұл көрсеткіш бойынша 5-орында (Мәскеу, Санкт-Петербург, Мәскеу облысы және Ингушетиядан кейін) тұр. Халықтың негізгі бөлігінің тұрғылықты жеріндегі халықтың нақты тығыздығы 140 адам/км²-ден асады.
Әкімшілік-аумақтық бөлінісі
Әкімшілік-аумақтық құрылым шеңберінде республика 1 республикалық бағыныстағы қала (Владикавказ) және 8 ауданға бөлінген.
Республиканың әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктерiнiң шегiндегi муниципалды құрылымның құрамында 2016 жылғы 1 қаңтарға қарай 111 муниципалды құрылым, оның iшiнде: 1 қалалық аймақ, 8 муниципалды аудан, оның құрамына 5 қалалық кент және 97 ауылдық кент құрылды.
Қазақтар диаспорасы
Ресей
нобай|300x300 нүкте|[[Ресейдің әкімшілік-аумақтық құрылымы|Ресей Федерациясының субъектілері бойынша қазақтардың үлесі (этникалық тегі белгілі) (2010 жылғы халық санағы бойынша).]] нобай|480x480 нүкте|Қазақтар. Ресей күніне орай этникалық қауымдастықтар фестивалі. Түсті бульвар, Түмен, Ресей. Болжам мәліметтер бойынша қазіргі уақытта Ресей Федерациясында 1 310 000 этникалық қазақ тұрады, олардың 70%-дайы ауылды жерде тұрады. Біздің отандастарымыздың көпшілігі Ресей Федерациясының Қазақстанмен шекаралас 12 субъектілерінде жинақы тұрып жатыр. Бұл - Алтай өлкесі, Астархан, Орынбор, Самар, Қорған, Шелебі, Омбы, Сарытау, Волгоград, Новосібір және Түмен облыстары. Қазақтардың белгілі бір саны Мәскеуде, Сант-Петерборда, Татарстанда, Қалмақияда, сондай-ақ Ресейдің басқа да облыстарында өмір сүруде. 1999 жылдың басында Ресей Федерациясының өңірлерінде тұрып жатқан қазақтар туралы мынандай мәліметтер болды:
Алтай Республикасы
1989 жылғы мәліметтер бойынша Таулы Алтай автономиялық облысының Көшағаш ауданында халықтың 39,6% – төлеңгіттер мен алтайлықтар, 54,4 % (9 000 адамдай) – қазақтар. 1989 жылы ауданда 8 200 қазақ және 7 013 төлеңгіттер (алтайлықтар) болған;
Солтүстік Осетия
Экономикасы
Солтүстік Осетия-Алания Республикасының экономикасы дамыған өнеркәсіп пен әртараптандырылған ауыл шаруашылығымен сипатталады.
Қазақтар диаспорасы
Алтай Республикасы
1993 жылы – тиісінше 6 377 және 7 264 адам. Соңғы жылдары көшіп келу азайды, кері процесс байқалды.
1995 жылы аудан халқы 15 748 адам болса, соның 7 999 қазақ, 7 555 төлеңгіт (алтайлық). Дамудың қазіргі кезеңінде қазақ диаспорасына жалпы екі процесс тән: этникалық сәйкестілікті сақтау және Қазақстанға оралу.
Солтүстік Осетия
Өнеркәсіп
«Баспик» ЖШҚ Ресейдегі микроарналық пластиналарды зерттеу, әзірлеу және өндіру саласындағы монополист және осы саладағы мойындалған әлемдік көшбасшылардың бірі болып табылады, ал «Кетон» ААҚ — елдегі аса жіңішке конденсаторлы пленкалардың жалғыз жеткізушісі болып табылады.
Энергетика
2020 жылдың қарашасындағы жағдай бойынша Солтүстік Осетияда жалпы қуаты 452,92 МВт болатын 10 электр станциясы, оның ішінде тоғыз СЭС және бір жылу электр станциясы жұмыс істеді. 2019 жылы олар 300,9 млн кВт⋅сағ электр энергиясын өндірді. Өңірдегі энергетика саласының ерекшелігі электр энергиясын өндірудің барлық көлемін қамтамасыз ететін гидрогенерацияның өте жоғары үлесі болып табылады.
Қазақтар диаспорасы
Өзбекстан
Өзбекстан Республикасы Статистика орталығының ресми мәліметтері қазақтардың санын өте төмендетіп, 1 миллион.-ға дейін жеткізіп отыр. Алайда қазақтардың саны 1 миллион. 660 мың адам деп сеніммен айтуға болады, бұл шетелдегі қазақ диаспораларының үштен бірін құрайды. Олардың Өзбекстандағы жинақы тұратын жерлері Қарақалпақстан, Ташкент қаласы, Ташкент, Навои, Жызақ, Сырдария және Бухара облыстары. Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі өзбек тарапына азаматтық алудың оңайлатылған тәртібі туралы келісім жасауды ұсынған болатын. Алайда Өзбекстанның Сыртқы істер министрлігі қолданылып жүрген ішкі заңдарына сілтеме жасай отырып оны кейінге қалдыруды ұсынып, оны қараудан бас тартты. «ҚР Азаматтығы туралы» Заңға қажетті түзетулер енгізілгеннен кейін бұл мәселе шешілді. Мамандардың болжамы бойынша Отанына оралғысы келетін обасылар саны таяу жылдарда күрт өсіп, көшіп шығу жаппай бұқаралық сипат алуы мүмкін Мектептерде қазақ тіліндегі оқу құралдарының жетіспеуіне байланысты 2002 жылы Елшілік ҚР Білім және ғылым министрлігімен бірлесе ӨР Халыққа білім беру министрлігіне 5 миллион теңгенің оқулықтарын берді. 2005 жылы алыс және жақын шетелдегі, соның ішінде Өзбікстан, қазақ диаспорасының балалры үшін 5 сынып үшін 18 699 дана, 9-сынып үшін 19 300 дана оқулық пен оқу-әдістемелік кекшн жіберілді. Өзбекстанның білім беру министрлігі қазақ мектептеріне арналған оқулықтар шығаруды ұйымдастырды, алайда оқулықтардың жетіспеуінен және өзбек мектептерінің латын әліпбиіне көшуінен қазақ мектептері қысқарып жатыр.
Солтүстік Осетия
Ауыл шаруашылығы
2021 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша ауыл тұрғындарының саны 247 493 адамды құрайды, бұл Солтүстік Осетия халқының шамамен 36%.