cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Воргэ-Кы
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Таз өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері
Комедия
Комедия (κωμωδία - сауық-сайран, әуезді ән) - өмір құбылыстарының, мінез-құлықтың, іс-әрекеттің күлкілі жақтарын көрсету мақсатымен сахнаға лайықталып жазылған драм.шығарма. Жанры түрліше: водевиль, фарс, сатиралық комедия, юморлық комедия, лирикалық комедия, музыкалық комедия, т.б. Комедияның алғашқы белгілері Ежелгі Грекияда шарап тәңірісі Диониске құрмет көрсетуге арналған ойын-сауықтан басталған. Оның сол дәуірдегі көрнекті өкілі - Аристофан (б.з.б. 445 - 385). Өмір құбылыстарын бейнелегенде кейіпкерлер, жағдайлар, оқиғалар өсіріліп, ұлғайтылып суреттел еді де, күлкінің күшімен олқылықтар, кемшілік-тер, қателіктер сыналып, озық идеялар биік мұраттар мадақталады. Характерлер қақтығысы, мінездер шайқасы бірінші катарға шығады. Жағымды, жағымсыз кейіпкерлер тартысының үстінде жеке бастың мақсаты мен құлқынның қайы үшін ұнамсыз кейіпкерлер өзара кикілжіңге барады, күлкіге ұшырайды. Комедияның ерекшелігі тартыспен, сюжетпен, қызықты оқиғамен қатар тіл өрнегіне де қатысты. Дараланған, өзгелерге ұқсамайты нәр кейіпкердің тілі күлкі шақырса, сахналық туындының ажары кете бастайды. Бұл тұрғыда әсірелеу, ұлғайту (гипербола), өсіру (гротеск) сияқты көркемдік құралдары кеңінен пайдаланылады. Комедияда көбінесе жамандық жеңілт, жақсылық үстем болып аяқталады. Жағымсыз кейіпкерлер бармақ шайнап, қателігін мойындады, жеңіліп тізе бүгеді, адал ниет, ақ тілек, әділ іс салтанат құрады. Әлем әдебиетінде комедияның көптеген классик, үлгілері жасалды. Англияда -У.Шекспир,Испанияда-Лопе де Вега, Францияда - Ж.Б. Мольер, П.Бомарше, Италияда- К.Гольдони тамаша комедиялық шығармалар жазды. Орыс әдебиетінде Д.И. Фон-визиннің "Тоғышары" А.С. Гри-боедовтің "Ақылдың азабы", Н.В. Гогольдің "Ревизоры" шебер жазылған туындылар қатарына жатады. Қазақ әдебиетінде алғашқы комедиялық шығарма Б.Майлиннің қаламынан тулы ("Шаншар молда", "Некеқияр", "Талтаңбайдың тәртібі", т б.).М.Әуезов ("Айман-Шолпан"), Ж.Шанин ("Торсықбай", "Айдарбек"), Ә.Тәжібаев ("Той боларда"), ҚМұхамеджанов ("Бөлтірік бөрік астында"), Қ.Байсейітов пен Қ Шаңғытбаев ("Беу, қыздар-ай"), ҚАманжолов ("Досымның үйленуі"), С.Балғабаев "Тойлан қайтқан қазақтар", Т.Нұрмағанбетов ("Қырманбайдың тойы"), т.б. көптеген комедиялар жазды. Бүгінде қазақ комедиясы белгілі жанрлық жүйесі бар арналы салаға айналды.
Дереккөздер
Санат:Әзіл-сықақ Санат:Театр жанрлары
NGC 5011
NGC 5011 — Центавр шоқжұлдызында орналасқан E1 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 3 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5011 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45898, ESO 269-65, MCG -7-27-42, DCL 528.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Бенафин
Бенафин (Benafim) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лоле муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1141 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 55,1 км² шамасында. Халық тығыздығы — 20,7 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Фару округінің елді мекендері
Лымбад-Яха (өзен)
Лымбад-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Обь кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 57 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Больтьере
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4183 адамды құрайды. Халық тығыздығы 1046 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 4 км² шамасында. Пошта индексі — 24040.
Елді мекеннің қамқоршысы — Sant Aurelia. Жыл сайынғы мерекесі — 25 қыркүйек.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Тужа (Пижма тармағы)
Тужа — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пижма өзенінің оң жағалауынан 116 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 35 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка өзені Котельнич қаласынан, қала типті ауылдағы Аркуль Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кастилискар
Кастилискар (Castiliscar) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Сарагоса провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Синко-Вильяс ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 338 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40.7 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 108 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сарагоса елді мекендері
Марина Михайловна Раскова
Марина Михайловна Раскова - совет ұшқышы, штурман, майор, Совет Одағының Батыры. 1940 жылдан КПСС мүшесі.
Қызмет жолы
1932 жылдан Н.Е.Жуковский атындағы әскери-әуе академиясының аэронавигация зертханасында істеді. 1934 ж. Азаматтық әуе флотының Орталық оқу комбинатында штурман атағын алды. 1935 ж. Орталық аэроклуб ұшқыштар мектебін бітірді. 1938 жылдан Қызыл Армияда қызмет етті. 1938 ж. 2 шілдеде П.Осипенко, В.Ломакомен бірге гидроұшақпен Севастополь - Архангельск маршруты бойынша, 24-25 қыкүйекте В.Гризодубова, П.Осипенкомен бірге АНТ-37 ұшағымен Мәскеу - Қиыр Шығыс маршруты бойынша штурман ретінде шалғай жерлерге қонбай  ұшу сапарларына қатысты.
1941-1945 ж. Ұлы Отан соғысы кезінде әйелдер авиаполкінің авиатобын құрды, 1942 ж. қаңтардан әйелдердің бомбалаушы авиаполкінің командирі болды. Міндетті қызметін атқару кезінде қаза тапты.
Дереккөздер
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Әскери-медициналық мекемелер
Әскери-медициналық мекемелер (Военно-медицинские учреждения) — армияның және әскери-теңіз флотының жеке құрамын жабдықтауға арналған қарулы күштердің медициналық кызмет оргаңдары. Әскери-медициналық мекемелер құрамында емдік-профилактикалық мекемелер, санитариялық гигиеналык және эпидемияға қарсы мекемелер, арнайы әскери мекемелер және әскери-медициналық оқу орындары болады. Әскери медициналық мекемелер орталыққа, Қарулы Күштер түрлеріне, сондай-ақ әскери округтерге (флоттарға) бағынышты болуы мүмкін. .
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Се (Фуншал)
Се (Фуншал) (Sé) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Мадейра округінің құрамына кіреді. Фуншал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Мадейра регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2148 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,67 км² шамасында. Халық тығыздығы — 585,3 адам/км².
Макензи
Аумағы: 1 366 199км². Канаданың солтүстігінің үлкен бөлігін және Юкон аймағын, Киуатин аумағы, яғни Макензи алқабын, Үлкен аю және Үлкен Неволничье көлі қосылады. 1895 жылы құрылған, Эдмонтон басқарған, 1979 жылы жойылған.
Макензи Александр (Mackenzie, Sir Alexsander) (1755, Сторноуэй, Льюис және Харрис, Шотландия, сыртқы Гебрид – 1820жылы 11 наурыз жақын Питлокри, Перт), мырза, шотландиядан шыққан канада зерттеушісі. Жас кезінде Канададан қоныс аударған, 1779 жылы тері саудасының фирмасына жұмыс істеген.
1788 жылы Чипевиан бекінісіндегі сауда бекетінде Атбаска өзенінің негізін жасаған. Онда ол экспедицияны жабдықтап (1789 жылы), Макензи өзені арқылы Невольнич көлінен Солтүстік мұзды мұхитқа дейін жүзіп өтеді. Ол 1793 жылы солтүстік Мексика континентімен қиылысқан Чипевиан бекінісінен Жартасты тау арқылы Тынықмұхит жағалауына саяхатқа шыққан ең алғашқы еуропалық.
Дереккөздер
Санат: География Санат: Канада
Комиссия
Комиссия -
1. Банк және сауда практикасында - клиенттің тапсырысы бойынша және соның есебінен орындалатын операцияларды жасағаны үшін коммерциялық банкке төленетін төлем.
2. Бір тараптың (комиссионер) екінші тараптың тапсырмасы бойынша, комитенттің мүддесіне және соның есебінен, сыйақы үшін өз атынан мәміле жасауға міндеттенетін шарт.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Омрась-Юган (өзен)
Омрась-Юган — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сол Хетта өзенінің оң жағалауынан 277 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 79 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Надым өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Надым.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дракенбург
Дракенбург (Drakenburg) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Ниэнбург-на-Везере ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1769 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 11,76 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 2 56 005. Муниципалитеттің басшысы — Клаус Тимке.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Прая-а-Маре
Прая-а-Маре (Praia a Mare) — Италиядағы коммуна, Калабрия әкімшілік аймағына қарасты Козенца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6277 адамды құрайды. Халық тығыздығы 285 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 22,91 км² шамасында. Пошта индексі — 87028.
Елді мекеннің қамқоршысы — Madonna della Grotta. Жыл сайынғы мерекесі — 15 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калабрия елді мекендері
Жоғарғы утяш
Жоғарғы утяш — Башқұртстанның Белокатай ауданындағы ауыл, Утяшев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 256 адамды құрады. Пошта индексі — 452587, ОКАТО коды — 80210837003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Дәуіт Стюарт, Ротсей герцогы
Дәуіт Стюарт (ағыл. David Stewart, 24 қазан 1378 — 26 наурыз 1402) — шотландық ханзада, Каррик графы (1390—1402), Атолл графы (1398—1402), 1-ші Ротсей герцогы (1398—1402).
Өмірбаяны
1402 жылы ақпанда Сент-Андрусқа барған кезде Ротсай герцогы, Дәуіт Стюартты ағасы Олбани герцогы, Роберт Стюарт тұтқындады. Алғашқыда Олбани герцогы інісін Сент-Эндрюс сарайында ұстады, содан кейін оны Файф графтығындағы Фолкленд сарайына ауыстырды.
1402 жылы 26 наурызда 23 жастағы Ротсей герцогы, Дәуіт Стюарт анық-қанығы ашылмаған жағдайда түрмеде қайтыс болды, бәлкім, оны Олбани герцогының бұйрығы бойынша өлтірілген.
Отбасы
3-ші Дуглас графы, Арчибальд Дуглас пен Джоанна де Моравияның қызы Марджори Дугласқа (шам. 1377—1421) үйленген. Некеден бала тумады.
Юнча-Котута-Яха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
АҚШ-тағы қазақтар
АҚШ-тағы қазақтар — Америка құрлығында тұратын қазақ халқы, негізінен АҚШ және Канада елдерінде тұрады.
Тарихы
АҚШ-қа қазақтар Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көшіп бара бастады. Негізінен, АҚШ-тың қазақ халқын бірнеше топқа бөлуге болады. АҚШ мультимәдени және полиэтникалық ел ретінде көшіп-қонған қазақтарды 1960 жылдардың ортасынан бастап, 1965 жылғы көші-қон заңын ырықтандырғаннан кейін тарта бастады. «Америка этникалық топтарының Гарвард Энциклопедиясына» сәйкес 1960-жылдары АҚШ-та 20 шақты қазақ отбасы болған. Бұл 20 отбасының 13-і осы елге 1960-жылдардың ортасында көшіп келіп, Нью-Йорк, Вашингтон (Колумбия округі) метрополиінде және Калифорния штатында қоныстанған бұрынғы вермахт тұтқындарының отбасы. Бұл облыстарға қоныстануды мына көрсеткіштер бойынша таңдаған, жұмыс табу мүмкіндігі, онда тұрып жатқан өз этникалық топтарының өкілдерінің болуы, бұрынғы тұрған жеріне шамалы болса ұқсас климат жағдайы, жоғары оқу орындарының болуы. АҚШ қазақтарында моноэтникалық және этникааралық некелер байқалады. Этникааралық некелер аға буынға тән. Керісінше, диаспораның екінші, үшінші буын жастары өмірлік серіктерін қазақ ортасынан табуға тырысады, бұдан этникалық сәйкестілікті сақтауға арналған стратегия айқындалады. Басқа диаспораларға қарағанда АҚШ-тағы қазақтардың саны аздығынан және америкалық қоғам тіршілігінің барлық саласына ықпал ету мүмкіндігі болмағандығынан маңызды проблемаларын бірлесе шешуге болатын өз қоғамы да жоқ. Британиядағы сияқты америкалық қазақтарға да басы бірікпеушілік тән. 1996 жылы Индиана университетінің (Блумингтон) жанынан Қазақ студенттік ассоциациясы құрылды, ол жыл сайын Наурызды тойлайды, қазақ халқының салт-дәстүрлерімен және әдет-ғұрыптарымен таныстырады, тақырыптық конференциялар өткізеді. АҚШ-тағы қазақ диаспорасы Қазақстан Республикасы қазақтарының АҚШ азаматтарымен жасалған этникааралық некелерінің, сондай-ақ америкалық өкіметтің Қазақстанның көрнекті ғалымдары мен мамандарына осы елде тұрып, қызмет ету мүмкіндігін беруі арқасында өз қатарларын толықтырып отырады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақтар Санат:АҚШ этникалық топтары Санат:Канада этникалық топтары
Атбасталшын
Атбасталшын (Aésculus) - тұқымдас биік те көрікті ағаш. Оның қою өскен бір-біріне қарама-қарсы орналасқан саусақ тәрізді жапырақтары болады. Гүлдері ақ және қызыл түсті болып келіп пирамида тәрізді бұталарының жоғары жағында күлтеленіп тұрады. Ішінде шар тәрізді домалақ дәні бар, миуасы-сырты тікенді, жұмыртқа тәрізді сопақша қауашақ. Атбасталшын мамыр - маусым айларында гұлдейді. Бақтар мен парктерде өседі.
Химиялық құрамы
Атбасталшынның қабығында илік заттар, ащы заттар, эскулин, фраксин, сапонин глюкозидтері және май болады.
Дереккөздер
Санат:Аткаштан тұқымдасы Санат:Еуразия флорасы Санат:Солтүстік Америка флорасы Санат:Дәрілік өсімдіктер
Эмиссиялық пайда
Эмиссиялық пайда – банкілер мен қаржы компанияларының бағалы қағаздар эмиссиясынан алатын пайдасы. Акциялардың жаңа шығарылымына жүгінетін акцион. қоғамдар жарғылық капиталды көбейту үшін әдетте акцияларды орналастыруды ірі банкілерге табыстайды. Олар қолында қыруар ақша капиталы болғандықтан бұл капиталдарды акцияларға өткізілгенге дейін ішінара салады. Акцияларды орналастыру үшін банкілер өз бөлімшелері желісі мен көпшілік клиенттерді де пайдаланады. Жаңадан шығарылған акцияларды өткізуді мойнына алған банкілер олардың акцион. компаниялардан сататын бағасынан неғұрлым төмен бағаммен сатып алады. Бағамдағы осы айырма Эмисиялық пайданы құрайды, бұл пайда әдетте жаңа шығарылым сомасының 4 – 6%-ын, кей ретте 8 – 10%-ын және одан да көп болуы мүмкін. Мемл. қарыз облигацияларын шығарудан алынатын Эмисиялық пайда мемлекет банкілерге сататын облигациялар бойынша бағам олардың атаулы құны мен нарықтық бағамынан төмен болуына байланысты құралады. Банкілер облигацияларды олардың атаулы құны бойынша өткізген кезде Эмисиялық пайда облигациялардың атаулы құны мен шығару бағамы арасындағы айырмаға тең болады. Нарықтық бағам атаулы құннан ауытқығанда Эмисиялық пайда нарықтық бағам мен шығарылу бағамы арасындағы айырманы құрайды. А. Тоқсанбай
Аңырақай (тау)
Аңырақай  – Жамбыл облысы Шу ауданы жеріндегі тау сілемі. Шу-Іле тауларының оңтүстік-шығыс бөлігіндегі тарихи жер аты. Абсолюттік биіктігі 1295 м. Ұзындығы 75 км, ені 5 км.
Геологиялық құрылымы
Архей гнейстері мен кристалды тақтатастардан түзілген.
Жер бедері
Беткейлерінің оңтүстік-батысы жазық, солтүстік-шығысы құлама жар, қорым тасты, шыңды келеді.
Өсімдігі
Қиыршықтас араласқан қоңыр топырағында жусан, бетеге, селеу, қараған, тобылғы, ал тау аңғарларында бұта аралас қау өседі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шу ауданы таулары
Ламий соғысы
Ламий соғысы (б.з.б. 323-322) - грек мемлекеттерінің Македония үстемдігіне қарсы жүргізген соғысы.
Соғысты демократиялық топтардың қысымымен Афина бастады. Оларға Фокида, Этолия және басқа да полистер қосылды. Леосфен басқарған гректердің біріккен күші Македония әскерін Ламия қаласына жасырынуға мәжбүр етті. Дегенмен, Македонияға қарсы лагерь күшінің бытырыңқылығы салдарынан гректер жеңіліске ұшырады.
Дереккөздер
Санат:Соғыстар Санат:Тарих
Самыш (өзен)
Самыш — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Телецкое көлі орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Телецкое көлінің су алабы. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Комбри
Комбри (Combrit) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Финистер департаментінде орналасқан. Кемпер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 24,13 км² шамасында.
Самыш (өзен)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері
Комбри
Коммунаның INSEE коды — 29037, пошта индексі — 29120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3495 адамды құрады. Халық тығыздығы — 144,84 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финистер департаментінің коммуналары
Аңтәрізділер
Аңтәрізділер немесе Тероморфтар (Theromorpha, θήρ, θηρίον - «жануар» және μορφή - «форма» — «аң тәрізді») — немесе Синапсидтер (Synapsіda) — 320 млн жыл бұрын тіршілік еткен, қазбадан табылған жануарлардың таксономиялық тобы, ерте заманның аңтәрізді бауырымен жорғалаушылары. Бұларға пелткозаврлар, дромозаврлар, дейноцефальдар, аномодонттар және аң тістілер жатады.
Синапсидтер тас көмір дәуірінің аяқ кезінде котилозаврлардан пайда болып, триас дәуірінде өліп біткен. Бұл жануарлардың арасында тышқандай ұсақ, керіатей ірі түрлері болған. Синапсидтердің көбісі жыртқыштар, бірақ өсімдік және бұнақденелермен көректілері де болған. Эволюциялық даму нәтижесінде оларда сүт көректілерге тән екі желке төмпешігі т.б. белгілер болған.
Аңтәрізділердің сүйектері алғаш рет Батыс Оралда пермь кезеңінің мыс құмдарының арасынан табылған. Олардың сүйек қалдықтары Азия, Еуропа, Солтүстік Америка, Африка құрлықтарының тас көмір дәуірінен бастап, юраның ортасына дейінгі геологикалық тұнба қабаттарында кездескен. Аңтәрізділер бұл дәуірде котилозавралардан бастап, жоғары сатыдағы териодонттарға дейін дамыған. Көпшілігі жыртқыш (горгонопсий тұқымдастары) болған. Пеликозаврлар сияқты түрлері өсімдіктермен, ал кейбір түрлері ұлулармен, жәндіктермен қоректенген. Бұл жануарлардың арасында қазіргі кемірушілердей ұсақ, мүйізтұмсықтардай ірі түрлері де болған. Негізінен құрлықта, кейбір түрі (офиаконодонттар, дейноцефалдар, листрозаврлар) тұщы көлдердің бойында, батпақты жерлерде тіршілік еткен. Дицинодонт сияқты түрлерінің саусақтары жер қазуға бейім келген. Аңтәрізділердің 60-қа жуық тұқымдасы, мыңнан аса түрлері болған. Бұлардың синопсидтер деп аталатын түрі сүтқоректілердің арғы тегі болып саналады.
Классификациясы
Топтың құрамына екі жасақ кіреді:
Терапсидтер -
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омыртқалылар Санат:Құрып біткен жануарлар Санат:Динозаврлар
Гагово (Тырговище облысы)
Гагово (Гагово) — Болгариядағы ауыл. Тырговище облысына қарасты Попово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 814 адамды құрайды.
Пошта индексі — 7831. Телефон коды — 060384. ЕКАТТЕ коды — 14307.
Аджастер
Аджастер - сақтандыру компаниясының мүдделі тұрғысынан сақтанушының сақтандыру окиғасы орын алған жағдайында туындайтын талап-наразылықтарын реттеуде өкілеттік ететін жеке немесе заңды тұлға. Ол сақтандыру окиғасынан кейін туындаған кәдік себептерді	талдап	 бағалайды. Сақтанушы үшін сараптамалык тұжырым жасайды, бұл салада менеджмент, апаттық комиссар кызметтерін аткарады, сақтанушымен сақтандыру төлемі бойынша келісімге келуге тырысады.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Мезогиппус
Мезогиппус (Mesohippus, от μέσος ἵππος «орта бойлы жылқы») - жылқы тұқымдасының жойылып кеткен бір туысы. Мезогиппустің үлкендігі қасқырдай, жерге тиіп тұратын үш бақайы болған. Мезогиппус орманды мекендеген, шөптесін өсімдіктермен қоректенген. Солтүстік Америкадығы олигоцен шөгінділерінде Мезогиппус қалдықтары көп кездеседі. Мезогиппустың салыстырмалы анатомияда, жылқы тұқымының шығу тегін зерттеуде маңызы бар.
Дереккөздер
Санат:Тақтұяқтылар Санат:Жойылып кеткен жануарлар
Комменсализм
Комменсализм (commensalіs – табақтас, масыл) - дастархандас, симбиоздың бір түрі. Коменсализмде екі жануарлардың бірі, (коменсал) өзінің сыртқы ортамен қарым-қатынасын реттеуді басқа жануарға, (иесіне) толығымен жүктеп, өзі сыртқы ортамен тікелей қарым-қатынасқа түспейді. Мысал ретінде қарапус балықтарын келтіруге болады. Голотуриялардың ішек қуысына еніп, олар оны бас пана ретінде пайдаланады.
Дереккөздер
Санат:Биология
Қабыланбек
Қабыланбек (2018 жылға дейін — Қапланбек) — Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы ауыл, Қапыланбек ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Сарыағаш қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 6 км-дей жерде, Келес өзенінің сол жағалауында орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 4353 адам (2116 ер адам және 2237 әйел адам) болса, 2009 жылы 5450 адамды (2600 ер адам және 2850 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1918 жылы «Қабыланбек» жеміс-жүзім шаруашылығының орталығы болып қаланды. 1954 жылы өзімен аттас кеңшардың орталығы болды. 1993 жылы «Қабыланбек алко-шарап» компаниясы болып құрылып, ӨК, ЖШС, шаруа қожалықтары ұйымдастырылды. Ауыл 2001 жылға дейін "Горное" ауылы аталып келді. Қабыланбекте орта мектеп, мәдениет үйі, кітапхана, емхана, т.б. мекемелер жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Сарыағаш ауданы елді мекендері
Сан-Франсиску-ду-Мараньян
Сан-Франсиску-ду-Мараньян (São Francisco do Maranhão) — Бразилиядағы муниципалитет, Мараньян штатында орналасқан. Шығыс Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Шападас-ду-Алту-Итапекуру экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12807 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2745,804 км² шамасында. Халық тығыздығы — 4,7 адам/км².
Тарихы
Қала 1924 жылы құрылған.
Санат:Мараньян елді мекендері
Гриннэлл (Айова)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 9,218 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Пауэшик округы (Айова)
NGC 738
NGC 738 — Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1850 жылы 11 қазанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 738 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7303, ZWG 503.57, 6ZW 113, NPM1G +32.0085.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз)
IC 1553
IC 1553 — Sculptor шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1977, ESO 473-26, MCG -4-2-17, IRAS00301-2553.
Коммуна
Коммуна (Communaut, communіs – ортақ):
Бовенден
Бовенден (Bovenden) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Гёттинген ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 13350 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 63,54 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 1 52 004. Муниципалитеттің басшысы — Хайдрун Беккер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Ла Вета (Колорадо)
Ла Вета (La Veta) — Колорадо штатының Хуерфано (Huerfano) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 924 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.2 км² шамасында. FIPS коды — 08-44100.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Колорадо қалалары
Апан шынытас кен орны
Апан шынытас кен орны - Қостанай облысы Бейімбет Майлин ауданы жерінде орналасқан.
Жатыс сипаты
Әйнек өндіруге арналған құм құрамындағы темір қышқылының мөлшері 0,78%-ды құрайды. А+В+С, категориялы шикізат қорының мөлшері 18,6 млн. т. Кен орны ірі саналады. Әйнек өндіру үшін шикізатты байытудың флотациялық және сепарациялық тәсілдері қажет.
Дереккөздер
Санат:Қостанай облысы кен орындары
Бәбіш Молда
200px|thumb|Бәбіш молда кешенінен табылған зергерлік бүйымдар. Б.з.б. 4-2 ғасырлар Бәбіш Молда — б.з.б. 4-2 ғасырдардай сақталған археологиялық ескерткіштер кешені. Сырдарияның көке арнасында (Жаңадария) орналасқан. 1950 ж. Хорезм археологиялық-этнографиялық экспедиция (жетекш. С.П.Толстов) зерттеген. Ескерткіштер тобына қала-бекіністер, жерлеу құрылыстары, бірнеше қоныстар және суландыру жүйелерінің қалдықтары жатады. Бәбіш Молда ескерткіштер кешеніңдегі бекікіс-қала қалашығы пахсалы қолдан үйілғен төбеле орналасқан, күйдірілмеген кірпіштен қаланған қамалмен (қалыңд. 5,3 м-ге жуық) қоршалған. Қаланың төртбұрышты қорғанының (100x100 м) өн бойында мұнаралары, ішінде төртбұрышты (44x44) сарай ғимараты болған. Батыс жағындағы күрделі құрамды пасхалы алаңдары (биікт. 3,5 м, аум. 30x30 м) төртбұрышты жерлеу ғимараты (21x21 м, биікт. 7 м) 4 бөліктен тұрады. Өзара қиылысқан екі дәлізбен бөлінген. Қабырғалары қүйдірілмеген үлкен (40x40x10 ем) кірпіштерден қаланған. Дәліз бен қабірхананың төбесі трапеция пішінді кірпіштерді қисайта қалау тәсілімен қүмбезделіп жабылған. Мүрделер қабірхананың еденіне жөне оссуарийларға (арнаулы қыш табыттарға) жерленғен. Бәбіш Молда кешенінің құрамындағы басқа да кішігірім ежелгі қоныстар тобы суландыру каналының бойына орналасқан.
Дереккөздер
Толстов С.П., Воробье-ва М.Г., Раппопорт Ю.А., Работы Хорезмской археолого-этнографической экс.педиции в 1957 г., Полевые исследо-вания Хорезмской экспедиции в 1957 ж., М„ 1960; Толстов С.П., Подрев-нпм дельтам Окса и Яксарта, М., 1962.
Санат:Археология Санат:Тарих
Иван Эргич
Иван Эргич (Иван Ергић; 21 қаңтар 1981 жыл, Шибеник, Югославия) — сербиялық футболшы, жартылай қорғаушы.
Карьерасы
Карьерасын 1999 жылы Аустралияның "Перт Глори" клубында бастады. Сол жылы Аустралия Ұлттық лигасының жеңімпазы атанды, ал плей-оффта финалға дейін жетті. 2000 жылы "Ювентусқа" ауысты, бірақ клубта бір ойын да өткізе алмады, "Базельге" жалға берілді. Бір жылдан соң "Базель" футболшыны түпкілікті сатып алды.
2006 жылы клубтан Паскаль Цубербюллер кеткен соң капитан боп тағайындалды.
2009 жылы "Бурсаспорға" ауысып, екі маусым ойнады.
Ұлттық құрама сапында 2008 жылғы Еуропа біріншілігі мен 2010 жылғы әлем біріншілігінің іріктеулерінде ойнады.
Сілтемелер
Санат:Сербия және Черногория футболшылары Санат:Сербия футболшылары Санат:Перт Глори ФК ойыншылары Санат:Базель ФК ойыншылары Санат:Бурсаспор ФК ойыншылары Санат:Сербия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Аустралия футболшылары
Дитинген
Дитинген (Dietingen) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Фрайбург әкімшілік округіне бағынады. Ротвайль ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3935 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 42,25 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 3 25 011. Муниципалитеттің басшысы — Франк Шольц.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Воргэ-Кыталь-Кы
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Таз өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері
Мезень кірмесі
Санат:Ақ теңіз шығанақтары Санат:Ресей шығанақтары
Пьетрапаола
Пьетрапаола (Pietrapaola) — Италиядағы коммуна, Калабрия әкімшілік аймағына қарасты Козенца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1209 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 23 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 52 км² шамасында. Пошта индексі — 87060.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Domenico.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калабрия елді мекендері
Лымбака-Яха
Лымбака-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Обь кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 91 км-ді құрайды.
Исмаэль Диас
Исмаэль Диас де Леон (Ismael Díaz De Leon; 12 мамыр 1997 жыл, Панама) — панамалық футболшы, жартылай қорғаушы. 2017, 2023 жылдары КОНКАКАФ Алтын Кубогына, 2018 жылы әлем чемпионатына қатысты.
Лымбака-Яха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь кірмесі су алабының батыс бөлігіндегі өзендер. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Исмаэль Диас
Клубтық
Панама-17
Лымбака-Яха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Исмаэль Диас
Клубтық
Панама-20
Панама
Сілтемелер
Санат:Панама футболшылары Санат:Панама Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Тауро ФК ойыншылары Санат:Порту ФК ойыншылары Санат:Универсидад Католика ФК ойыншылары
Бенсафрин
Бенсафрин (Bensafrim) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Лагуш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1533 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 78,46 км² шамасында. Халық тығыздығы — 19,5 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Апостол Варфоломей.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Фару округінің елді мекендері
Жорық жабдығы
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Клайнзитцендорф
Клайнзитцендорф (Kleinsitzendorf) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Мистельбах округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 814 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 19.54 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — MI, ресми идентификациялық коды — 3 16 36.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Лип (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Джо Байден
Джозеф Робинетт (Джо) Байден — кіші (Joseph Robinette "Joe" Biden, Jr.; 20 қараша 1942 жылы, Скрентон, Пенсильвания) — американдық саясаткер, 20 қаңтар 2021 жылдан бастап АҚШ-тың 46-шы Президенті. Демократиялық партияның мүшесі. Бұған дейін 47-ші АҚШ вице-президенті, Барак Обамамен бір уақытта 2009 жылғы 20 қаңтардан бастап, 2017 жылдың 20 қаңтарына дейін қызмет етті. Вице-президент болып сайланғанға дейін Делавэр штаты тарапынан АҚШ-тың сенаторы (1973—2009 жылдары).
Өмірбаяны
Байден 1942 жылы Пенсильвания штатының Скрэнтон қаласында дүниеге келді, отбасы Делавэрге көшкеннен дейін 10 жыл сонда тұрды. 1969 жылы қорғаушы атанып, 1970 жылы Нью-Кастс штатының кеңесіне сайланды. Ол 1972 жылы Сенатқа алғаш рет сайланып, американдық тарихында алтыншы — ең жас сенатор атанды. Байден Конгресстің жоғарғы палатасына алты рет сайланды, 2009 жылы вице-президенттікке қабылдану үшін орнынан түскен кезінде сенатордың төртінші басшысы болды. Ол ұзақ уақыт бойы сенаттың сыртқы байланыстар жөніндегі комитетінің мүшесі және төрағасы болған. 1991 жылы Парсы шығанағындағы соғысқа қарсы болды, бірақ 1994 және 1995 жылдары АҚШ пен САКҰ-ның босниялық соғысқа араласуын қолдаған. Ол 2002 жылы Ирак соғысының пайдасына рұқсат беретін қарарға дауыс берді, бірақ 2007 жылы американдық әскерлердің күшеюіне қарсы болған. Ол сондай-ақ Сенат сот төрелігі комитетінің төрағасы болды, есірткі саясатына қатысты мәселелермен айналысатын, қылмыстың алдын алу және азаматтық бостандықтарына қатысты, сондай-ақ қылмыстың күшейтілуі мен құқық қорғау актілерін және «Әйелдерге қатысты зорлық-зомбылық туралы» заңды құру бойынша заңнамалық топты басқарды. Роберт Борк және Кларенс Томас АҚШ-тың Жоғарғы сотында дау тудырған кезде сот төрелігі комитетіне төрағалық жасады.
Байден 1988 және 2008 жылдары Демократиялық партия атынан Президент праймеризіне сәтсіз ұмтылды, екі мәрте нашар нәтижелерден кейін кандидатурасын алып тастады. 2008 жылы өткізілген президенттік сайлауда Барак Обама Байденді өзінің үгіт-насихатындағы әріптесі етіп сайлады. Обаманың әкімшілігінде вице-президент ретінде, Байден үлкен рецессияға қарсы бағытталған инфрақұрылымдық шығыстарды қадағалап, 2011 жылы американдық әскерлер шығарылғанға дейін Иракқа қатысты АҚШ саясатын қалыптастыруға атсалысты. Конгресстік республиканшылдармен келіссөз жүргізу қабілеті Обаманың әкімшілігіне 2010 жылы салықты жеңілдіктуге, жұмыссыздықтың өсуін тоқтату және «Жұмыспен қамту туралы акт» сияқты заңдарды қабылдауға көмектесті, ол осы жылдың қарыздық шегі дағдарысын шешіп, 2012 жылы американдық салық төлеушілердің жеңілдетілген актілерін жасауға, жақындап келе жатқан «фискалдық жартаcқа» қатысты. Байденге Обаманың 2011 жылғы әскери миссияны мақұлдағаны туралы кеңесі, Усама бен Ладеннің өліміне алып келді, бірақ олар бұл туралы дауласқан. Обама мен Байден 2012 жылы қайта сайланып, республикандық бизнесмен Митт Ромни мен Пол Райанды жеңді.
Байден 2015 жылдың қазан айында бірнеше айдан кейін болатын 2016 жылғы сайлауға төрағалық етпейтінін мәлімдеді. Хиллари Клинтонның Дональд Трамптан жеңілгеннен кейін, желтоқсанда, Байден 2020 жылы президенттікке әлеуетті үміткер екенін жоққа шығармайтынын айтты. Ол 2017 жылдың қаңтарында ол жүгірмейтінін айтты, бірнеше күн өткеннен кейін әлеуетті өтінімге жол бермей бас тартты. 2018 жылдың қазан айынан бастап, Байденге президент лауазымына белсенді қатысқаны туралы айтылды және CNN сауалнамасы оны басқа ықтимал Демократиялық Президенттікке үміткерлердің тізімінде ең танымал деп таныды. Президент Обаманың 2017 жылдың қаңтар айындағы соңғы актілерінің бірінде Байденге Президенттік Бостандық медалі сыйлығы беріледі. Байден өз қызметінен кеткеннен кейін, Пенсильвания Университетінің профессорлық-оқытушылар құрамына кірді, онда ол Бенжамин Франклин Президент тәжірибесінің профессоры болып қызмет етті.
Жастық шағы
thumb|right|180px|Джилл мен Джо Байденнің алғашқы фотосуреті Байден 1942 жылы 20 қарашада, Пенсильвания штатындағы Скрэнтондағы Сент-Мари ауруханасында, Кэтрин Евгения Байден (қыз күнінде Финнеган) мен Джозеф Робинетт Байден кішінің отбасында туған. . Анасы туған жері Ирландиядан, шыққан тамыры әртүрлі түрде айтылатын Лаут (графтығы) немесе Дерри (графтығы) деп аталатын жер. Ата-әжесі, Мэри Элизабет (Робинетт) және Мэриленд штатындағы Балтимордан мұнай кәсіпкері Джозеф Хайден Байден, ата-тектері ағылшын, француз және ирландтықтар. Әкесі жағынан үлкен үлкен атасы Уильям Байден Англияның Сассекс қаласында дүниеге келген және АҚШ-қа қоныс аударған. Анасы жағынан атасының үлкен атасы Эдвард Френсис Блейвит, Пенсильвания штатының Сенатының мүшесі болған.
Байденнің әкесі бұрын байқуатты өмір сүрген еді, бірақ ұлы туылған сәт бірнеше рет бизнеске кері әсерін тигізді. Бірнеше жыл бойы отбасы Байденнің әжесімен, Финнегануспен бірге тұруға мәжбүр болды. Скрэнтон ауданы 1950 жылдардың кезінде экономикалық құлдырады. , Байденнің әкесі жеткілікті жұмыс таба алмады. 1953 жылы Байден отбасы Делавэр штатының Уилмингтон қаласындағы үйге көшкенге дейін бірнеше жыл өмір сүрген Делавэр штатындағы Клэймондағы пәтерге көшіп келді. Джо Байден кіші, содан кейін ұсталған автомобильдерді сатушы ретінде көп табыс тапты және отбасының жағдайы орта классқа жатты. Байден Клеймонт қаласындағы Архимерия академиясына оқыды, онда орта мектептің бейсбол командасында қорғаушысы/қабылдаушысы болған; ол өзінің жетістіктерімен команданы, жеңіліске ұшырағанға дейін, маусымдық ойынға жетуге көмектескен. Осы жылдар ішінде, ол Уильмингтон театрында анти-сегрегацияға қатысқан. Оның академиялық дәрежеде үлгерімі орташадан жоғары, студенттер арасында тумысынан көшбасшы болып саналды, және онда бастауыш және жоғары мектеп жылдарында сынып президенті болып сайланды. Бұны 1961 жылы бітірді.
Ол 1965 жылы Делавэр университетінің бакалавр дәрежесін алып, тарих және саясаттану саласындағы қос дипломмен, 688 сабақтың 506 сабағын бітірді. Сыныптастары оның шеберлігіне тәнті болатын және бірінші курс футбол командасының жартылай қорғаушы болып ойнады. 1964 жылы Багам аралдарында көктемгі демалыс кезінде, Сиракузс университетіне түскен, Нейлия Хантермен танысып, Нью-Йорк штатының Сканеэтелес қаласындағы шіркеуде үйленеді. Ол 30 жасында сенатор болуға, одан кейін президент болуға ниет білдіреді. Ол мини футболдан футбол командасына ойнауға жарты жылдық жоспарын төмендетіп, оған байыпты қарайды, бұл оған көбірек уақыт өткізуге мүмкіндік береді.
Содан кейін ол Сиракуз университетінің заң колледжіне түседі, академиялық қосымша көмек пен қаржылық қажеттіліктерге негізделген жартылай стипендияға ие болады. Өзінің сипаттауынша ол заң мектебін «әлемдегі ең үлкен тас» деп таниды және көптеген заңдармен танысады. Ол бірінші курста жазған 15 беттен тұратын заң жобасы бойынша мақаланы көшіріп жазған деген айыппен шығарылады. Байденнің айтуынша, бұл ережелерді дұрыс білмегендіктен, ол «F» деген баға алғаннан кейін курсты қайтадан алуға рұқсат етілген, бұл кейінірек 1987 жылы оның жазбасына түсірілді (бұл оқиғаға кейіннен плагиаттық айыптаулар болған кезде назар аударылды). 1968 жылы өзінің заң докторы дәрежесін алып, өз сыныбында 85-ші орында аяқтады. Байден 1969 жылы Делавэр штатына қабылданды.
Байден осы кезеңде студенттік жобалардың мерзімін ұзартып, Вьетнам соғысынан шегерілді, 1968 жылы ол жасөспірім кезінде астмамен ауырғандықтан қызмет етуге жарамсыз болып табылатын Селективті Қызмет Жүйесі арқылы қайта жіктелді. Ол сенат сайлауына түсіп, Никсонның соғыс жүргізуіне қарсы болғанға дейін Вьетнам соғысын ашық қолдамады немесе оған қарсы болмады.
Байден және Финненган отбасыларында және төңірегіндегі алкоголь ішудің жағымсыз әсерлері Байденді ішімдікке әуестенбейтін адамға айналдырды. Оның айтуынша, балалық шағынан жиырма жасына дейін кекештіктен зардап шеккен және айна алдында өлең оқу арқылы оны азайтып,, жеңген.
Ерте саяси мансабы мен отбасылық өмірі
1966 жылғы 27 тамызда, ол кезде Байден әлі заң факультетінің студенті, Нейлия Хантерге, олар бастапқыда қыздың ата-анасының римдік католикке некеге беру зауықсыздығын жеңгеннен соң, үйленді. Рәсім Сканателесдегі католик шіркеуінде өтті. Олардың үш баласы бар: 1969 жылғы Джозеф Р. «Бо» Байден III, 1970 жылғы Роберт Хантер және 1971 жылғы Наоми Кристина.
1968 жылы Байден алты ай бойы белгілі жергілікті республикашыл Уильям Прикетт басқарған Уилмингтондағы заң фирмасында қызмет етті және кейінірек «мен өзімді республикалық деп ойладым» деп айтқан. Оған Делавардағы демократ-губернатор Чарльз Л. Терридің консервативті нәсілдік саясатына ұнамады және 1968 жылы Терриді жеңіп шыққан көбірек либералды республикашыл Расселл В. Питерсонға қолдау көрсетті. Жергілікті республиканцы оны жұмысқа алды, бірақ ол өзінің Республикалық партиядан президенттікке кандидат Ричард Никсонды ұнатпайтындықтан тәуелсіз ретінде тіркелген.
1969 жылы Байден Уилмингтонда заңгерлік практиканы қайта бастады, алдымен қоғамдық қорғаушы, содан кейін оны демократиялық форумға қосқан жергілікті белсенді Демократ Сид Балик бастаған фирмада, топта партияны реформалауға және жандандыруға тырысатын заңмен айналысты, осыдан Байден демократ болып тіркелді. Ол сондай-ақ өзінің Байден мен Уолш атты жеке фирмасы бастады. Алайда корпоративтік құқық оны қызықтырмады, қылмыстық құқық аса жақсы табыс әкелген жоқ. Ол өзінің табыстарын жылжымайтын мүлікті басқарумен толықтырды.
Кейінірек 1969 жылы, Байден қала маңындағы аймағына мемлекеттік тұрғын үй қолдауды қамтитын либералды платформада жаңа Нью-Касл кеңесіндегі 4-ші округтік орынға демократ ретінде үміткер болды. Бұл орынды кеңес округтерін қайта бөлуден кейін 5-ші округте сайлауға түскен республикалық Генри Р.Фолсом иеленді. Байден жалпы сайлауда республикашыл Лоуренс Т.Мессикті жеңіп, жеңіске жетті және 1971 жылы 5 қаңтарда қызметіне кірісті. 1970-1972 жж. аралығында округтық кеңесте жеке заң тәжірибесін жалғастырды. Кеңесте сөз сөйлеген мәселелер арасында Уилмингтон маңындағы аймақтарды, соның ішінде мемлекетаралық 95-ке қатысты, кедергіге әкелетін ірі автожол жобаларына қарсы болды.
Коммуналдық Төлемдер
Коммуналдық Төлемдер– елді мекендерге мамандандырылған мемл. және жергілікті (муниципальдік) кәсіпорындар көрсететін коммуналдық қызметтердің төлемақысы. Мұндай қызметтерге электрмен, жылумен, сумен, газбен жабдықтау жатады.
Джо Байден
Сайлау және трагедия; қалпына келуі және жаңа отбасы
Байденнің 1972 жылы Делавэр штатындағы Сенатта өткен сайлауға қатысуы ерекше жағдайды ұсынды. Ұзақ уақыт Делавэр саяси қайраткері және бұрынғы республикашыл сенатор Дж. Калеб Боггсты сайлауда жеңді, ол, бәлкім, АҚШ өкілі Пит Пуэт және Уилмингтоннің мэрі Гарри Г. бұған жол бермеу үшін, АҚШ президенті Ричард Никсоннан қайтадан Николас Боггсқа партияда қолдау көрсетуге шақырды. Боггсқа қарсы келе алатын басқа ешкім болмады. Байден іс жүзінде ақшасы болмады. . Науқанды әпкесі Валери Байден Оуэнс басқарады (ол болашақтағы науқандарды басқаруға қатысады) және басқа отбасы мүшелері де шұғылданады, газет қағаздарын тапсыру қағаздарын қолданады және сайлаушылармен бетпе-бет кездеседі ; штаттың шағын көлемі және ірі медиа нарығының жоқтығы бұл ұстанымды қолайлы етті. Ол AFL-CIO және Демократиялық сауалнамашы Патрик Садделлден көмек алды. Оның платформасы Вьетнамнан кетуге, қоршаған ортаны қорғауға, азаматтық құқықтарға, жаппай транзитке, әділетті салық салуға, денсаулық сақтауға, қоғамның «әдеттегідей саясатқа» қанағаттанбауына бағытталған және «өзгеруден» бас тартуға бағытталған. Сайлауға бірнеше ай қалғанда ол шамамен 30 пайыздық тармаққа қалып отоырды, бірақ оның энергетикалық деңгейі, тартымды жас отбасы және сайлаушылардың сезімдерімен байланысу мүмкіндігі Байденге артықшылық берді. 1972 жылғы 7 қарашадағы сайлауда ол 3 162, яғни 50,5% дауысқа ие болды.
1972 жылғы 18 желтоқсанда, сайлаудан бірнеше апта өткен соң, Дэвеллде Хокессин қаласындағы Рождестволық сауда кезінде Байденнің әйелі және бір жасар қызы Наоми автокөлік апатында қаза болды. Нейлия Байденнің универсал көлігі қиылысатын жерде жартылай тіркеме жүк көлігіне соғылды. Ұлдары Бо және Хантер апаттан аман қалып ауруханаға, Боның аяғы сынған аяғы және басқа да жарақаттарымен, Хантердің бас сүйегі сынған және басқа да бас жарақаттары бар, жеткізілді. Дәрігерлер жақын арада толық қалпына келтіру жұмыстарын жүргізетінін айтты. Байден оларға қарау үшін қызметтен кету туралы шешім қабылдады, бірақ Сенат көпшілігінің жетекшісі Майк Мэнсфилд қалуға көндірді. Жол-көлік апатынан кейін, Байден жүк көлігінің жүргізушісі соқтығысқанға дейін ішімдік ішкенін айтты, бірақ бұл айыптарды жүргізушінің отбасы тарапынан мойынлдалмады және ешқашан полицияда дәлелденбеді.
Жүк көлігінің жүргізушісі 1999 жылы қайтыс болғаннан кейін, 2001 және 2007 жылдары Байден жүк көлігі жүргізушісіне ешқашан айып тағылмағанына қарамастан, жүк көлігі жүргізушісін апатқа дейін ішімдік ішкен деп айыптады және істі тергеп жатқан бас прокурор мас күйінде көлік жүргізгеніне ешқандай дәлел жоқ деп мәлімдеді. 2008 жылы Байденнің баспасөз хатшысы Байден мас күйінде көлік жүргізді деген айыптаулардың «жалған» екенін «толығымен қабылдайтынын» айтты. Жүк көлігі жүргізушісінің қызы Байденнің 2009 жылы БАҚ-тағы хабарынан кейін телефон шалып, «отбасыма қандай да бір зиян тигізгені үшін» кешірім сұрағанын айтты.
Байден 1973 жылы 5 қаңтарда Уилмингтон медициналық орталығының Делавэр штатындағы кішкентай шіркеуінде Сенат хатшысы Фрэнсис Р. Валеонаға ант берді. Боның аяғы апаттан әлі күнге дейін тартылған. Хантер, сондай-ақ, отбасының басқа мүшелері сияқты, сол жерде де болды. Куәгерлер мен теледидарлық камералар болды және іс-шараға ұлттық назар аударылды.
30 жасында (офисті сақтауға қажетті ең төменгі жас) Байден АҚШ тарихындағы алтыншы жас сенатор және 31 жасқа толғанға дейін қызметке кіріскен тек 18 сенатордың бірі болды. Бірақ апат оны ашу-ызаға булықтырды және діни күмән: «Мен түнде жүргенді ұнататынмын, менде күресудің жақсы мүмкіндігі бар деп ойладым ... Мен мұндай қасіретке шыдамды екенімді білмедім ... ». Күн сайын жас балалары үшін үйде болу үшін Байден күн сайын Уилмингтон маңы аймағындағы өз үйінен әр сағат сайын Вашингтонға, К.О.-не «Амтрак» пойызымен қатынады, ол сенаттағы мансаптық жұмысын жалғастырды. Апат салдарынан жұмысқа назар аудару қиынға соқпады және сенатор болуға талпындырды. Өзінің естеліктерінде Байден қызметкерлері қанша уақытқа созылатыны туралы бәстесетінін туралы ескертеді. . Бес жыл бойына жалғыз басты әке, егер ұлдары шақырса, ол кез келген уақытта Сенаттағы бұйрықтарды үзілді-кесілді қалдырды. Жұбайын және қызын еске алу үшін Байден 18 желтоқсан күні апаттың мерейтойын өткізбеді.
Байденнің үлкен ұлы Бо, Иракта қызмет етіп, Әскери сотының адвокаты және Делавэр бас прокуроры болған; кіші ұлы , Хантер, Вашингтон лоббисті және инвертиция бойынша кеңесші болды. 2015 жылдың 30 мамырында Бо 46 жасында екі жыл мидың қатерлі ісігінен кейін қайтыс болды. Қайтыс болғанға дейін, Бо алдағы 2016 жылы Делавэр губернаторы лауазымына Демократтардан үміткер болу ниетін жариялады.