cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аннигиляция
Аннигиляттану  немесе Аннигиляция (көне лат. annіhіlatіo — жойылу, құру), жұптар аннигиляттануы — бөлшек пен антибөлшектің соқтығысуы кезінде элементар бөлшектердің басқа түрге айналу процесінің бір түрі. Электрон мен оның антибөлшегі — позитрон соқтығысқанда электрлі магниттік сәулеге (фотонға немесе -квантқа) айналады. Бұл термин дұрыс аталмаған, өйткені А. процесі кезінде барлық сақталу заңы орындалады. Бұл процесте материя жойылмайды, ол бар болғаны бір түрден екінші түрге айналады. Сондай-ақ электрлі магниттік немесе басқа да өзара әсерлесулер кезінде бір мезетте бөлшек және антибөлшек жұбы пайда болады. Жұптардың пайда болуы — жұптар А-на кері жүретін процесс. Жұптар А-ы, антибөлшектің бар екендігін, жұптардың пайда болу мүмкіндігін ағыл. физигі П.Дирак теория жүзінде 1931 ж. болжап айтқан (қ. Дирак теңдеуі). 1933 ж. француз физиктері И. және Ф.Жолио-Кюрийлер магнит өрісіне орналастырылған Вильсон камерасының көмегімен электрон-позитрон жұбын бақылаған. Жұптардың А. құбылысы электрлі магниттік өзара әсер арқылы ғана емес, сонымен бірге (мыс., -мезонға айналып кететін нуклон мен антинуклон А-ы) күшті өзара әсер арқылы да жүзеге асады.
Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы
thumb|400px|{{legend|#333366|ЕЭЫДҰ мүше-мемлекеттер}} {{legend|#666699|ЕЭЫДҰ мүшелігіне қызығушылық білдірген мемлекеттер}} {{legend|#9999CC|ЕЭЫДҰ-мен ынтықмақтастыққа шақырылған мемлекеттер}} Еуропа экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы, ЕЭЫДҰ (Organіsatіon for Economіc Cooperatіon and Development, OECD) — өкілдік демократия және еркін нарықтық экономика принциптерін мойындайтын дамыған елдердің халықаралық экономикалық ұйымы.
Еуропа елдерімен ынтымақтастықта Еуропаны қалпына келтіруге Американың экономикалық және қаржы көмегін оңтайлы пайдалану (Маршалл жоспары) мақсатымен 1948 жылы Парижде құрылған Еуропа экономикалық ынтымақтастық ұйымының мирасқоры. 1961 жылдан бастап Еуропа экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы деп аталады. Мақсаты — мүше мемлекеттердегі қаржы тұрақтылығын сақтау арқылы, олардың экономикалық дамуын қамтамасыз ету, халықты жұмыспен қамтуды жақсарту және тұрмыс жағдайын көтеру.
Дереккөздер
Санат:Халықаралық ұйымдар Санат:Халықаралық экономикалық ұйымдар
Рожер Ибаньес
Рожер Ибаньес да Сильва (Roger Ibañez da Silva; 23 қараша 1998 жыл, Жуан-Песоа, Бразилия) — бризилиялық футболшы, қорғаушы.
Сілтемелер
Санат:Бразилия футболшылары Санат:Флуминенсе ФК ойыншылары Санат:Аталанта ФК ойыншылары Санат:Рома ФК ойыншылары
IC 5158
IC 5158 — Үндіс шоқжұлдызында орналасқан SBm типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 5158 Санат:Үндіс (шоқжұлдыз)
Футболдан Исландия чемпионаты
Исландия премьер лигасы (исл. Úrvalsdeild) — Исландиядағы басты футбол турнирі. 1912 жылдан бері өткізіледі. 12 команда чемпиондық үшін сынға түседі.
Сілтемелер
Санат:Футболдан Исландия чемпионаты
IC 727
IC 727 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36536, UGC 6715, MCG 2-30-25, ZWG 68.50, FGC 1300.
Сыртқы сілтемелер
IC 727 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Линда (Әлшеев ауданы)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Таркойтаёль (Белая Кедва тармағы)
Таркойтаёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Белая Кедва өзенінің сол жағалауынан 75 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Огузова
Огузова — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Кемчуг өзенінің сол жағалауынан 88 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Таркойтаёль (Белая Кедва тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Огузова
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Таркойтаёль (Белая Кедва тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Огузова
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Любтен
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4542 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 119,69 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 54 067. Қаланың басшысы — Уте Линденау.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 18 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Марианополис-ду-Токантинс
Марианополис-ду-Токантинс (Marianópolis do Tocantins) — Бразилиядағы муниципалитет, Токантинс штатында орналасқан. Батыс Токантинс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Мирасема-ду-Токантинс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 070 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2091,364 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1,9 адам/км².
Санат:Токантинс елді мекендері
NGC 4353
NGC 4353 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан IBm типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1860 жылы Peters Christian Heinrich Friedrich астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4353 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40303, IC 3266, MCG 1-32-43, ZWG 42.77, VCC 688.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Өлкетану
Өлкетану — белгілі бір өңірдің табиғатын, халқын, шаруашылығын, тарихын, мәдениетін зерттеумен шұғылданатын ғылым мен мәдениет саласы; шағын аумақтың табиғатын, халқын, шаруашылығын, тарихын және мәдениетін, елді мекендерін олардың таяу төңірегімен қоса зерттеу.
Салалық өлкетану (тарихи, этнографиялық, топонимиялық және т.б.), табиғи және әлеуметтік құбылыстардың өзара байланысын зерттейтін кешендік географиялық өлкетану болып бөлінеді. Өлкетанудың негізгі әдісі - аумақ туралы ақпаратты, табиғи үлгілерді (геологиялық, топырақ, биологиялық, зоологиялық), материалдық мәдениет заттарын және т.б. деректерді жинау және жүйелеу.
Қазақстанда өлкетану патшалық Ресейдің қазақ даласын отарлау мақсатында алдын ала арнайы әскери экспецидиялар шығарып, ғылыми-танымдық зерттеулер жүргізу шеңберінде енді. Ресей өкіметі 18 ғасырдың 2-жартысында қазақ жері, халқы, шаруашылығы және этнографиясы бойынша зерттеу жүргізу үшін алғашында Солтүстік және Батыс Қазақстан, кейінірек Орталық Қазақстан аумағына экспедициялар ұйымдастырды. Қазақ өлкесін зерттеу жұмыстарына И.И. Лепехин, П.С. Паллас, П.И. Рычков, И.К. Кирилов, В.Н. Татищев, А.И. Левшин өз үлестерін қосты. Қазан төңкерісіне дейін 19 ғасырдада Қазақстанның ғылыми-танымдық Өлкетануында Орыс география қоғамының 1868 жылы құрылған Орынбор бөлімшесі жетекші орын алды. Бөлімше өлкенің географиясын, тарихын, этнографиясын, қазба байлықтарын және статистикасын зерттеумен айналысты. Бұл бөлімшемен қатар Торғай статистика комитеті мен Орынбор ғылыми архив комиссиясы (1887) ашылды. Бұл өлкеде атқарылған жұмыстарға Ы.Алтынсарин, С.Бабажанов, Б.Дауылбаев, Т.Сейдалин, С.Жантөрин, т.б. өз үлестерін қосты. Өлкетанудың тағы бір орталығы Орал қалысы болды. Онда Орал казактарының тарихы мен шаруашылығына, балық аулау кәсібі мен шаруалардың қоныстану мәселесіне көбірек көңіл бөлінді. Омбы қаласында жергілікті жерді зерттеушілер Ақмола статистика комитетінің жанындағы география қоғамның бөлімшесіне бірікті. Батыс Сібір Өлкетану қоғамдарына қазақтардан Ш.Уәлиханов, Ә.Бөкейханов, т.б. белсене қатысты. 19 ғасырдың аяғында Батыс Сібір география қоғамы бөлімінде саяси жер аударылғандар көп болды. Солтүстік Қазақстанды зерттеуде Өлкетану қоғамдары өлкенің тарихы, экономикасы, табиғи жағдайлары жөнінде едәуір материалдар жинап, жариялады. Өлкетанушылар этнография, жергілікті өсімдіктер және жануарлар дүниесі, минерология бойынша бай экспонаттар жинақталған жергілікті мұражай құрды. Бұл Қазақстанда ғана емес, бүкіл Сібірге де мәлім мұражайлардың бірі болатын. Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан өңірін зерттеумен 1896 жылы Ташкент қаласында ұйымдастырылған Ресей география қоғамының Түркістан бөлімшесі, сондай-ақ ауыл шаруашылық қоғамы, Шығыс археологиясы мен тарихы үйірмесі белсенді айналысты. Қоғамдарда Е.Букин, Н.Жетпісбаев, Ә.Диваев, Қ.Қостанаев зерттеулер жүргізді.
Жетісуға П.П. Семенов-Тян-Шанский, кейініректе А.Н. Краснов, А.Ф. Голубев, М.И. Венюков экспедициялық сапарлар жасады. Сонымен қатар 1896 жылдан жұмыс істей бастаған “Дала облыстарын зерттеу жөніндегі экспедиция” Ресейдің ішкі губернияларынан келетін шаруаларды қоныстандыру үшін өлкенің барлық уездерін табиғи-тарихи және шаруашылық-статистикалық жағынан зерттеуге баса көңіл бөлді. Ғылыми-танымдық материалдардың қорын жасауда, оларды жарыққа шығаруда облысы статистика комитеттері үлкен рөл атқарды. Қазақстанды басқару саласындағы әкімшілдік реформаларға байланысты 1886 жылы статистика комитеті “Қазақтардың заңдық ғұрыптарын зерттеуге арналған материалдарды” басып шығарды. Кеңес үкіметі орнағаннан кейін Қазақстанда Өлкетанудың тұрақты ғылым мекемелері мен ғылыми-зерттеу интернаттары, қорықтар ұйымдастырылды. Өлкетану бойынша Қазақстанды зерттеу қоғамы аясында және Кеңес өкіметінің Қызыл керуен, Қызыл отау шараларының негізінде көптеген жұмыстар атқарылды. Бұл кезеңде негізінен Қазақстанның табиғи ресурстарын игеру, шикізаттың жаңа көздерін ашу, индустрияландыру, елдің бет-бейнесін түбірінен өзгерту, кеңестік шаруашылықтар мен мәдени құрылыс бағдарламасын іске асыру мақсатында ғылыми-зерттеу жұмыстары жүргізілді. Қазақстан Өлкетануында Қ.И. Сәтбаев, Ә.Х. Марғұлан, т.б. қомақты еңбектер атқарды. Бірқатар тұрақты және маусымдық экспедициялар Қазақстанның жер қойнауын, өсімдік, жануарларын, жалпы табиғатын кешенді зерттеу және тарихи-археологиялық қазба жұмыстарын жүргізумен қатар жергілікті халықтың мәдениетін, тілін, өнерін, ауыз әдебиеті үлгілерін жинастырумен де айналысты. 1973 жылы Кеңес Одағы жергілікті халықтар өлкесінің тарихын, экономикасын, мәдениетін, табиғатын зерттеп білуге қатысты арнайы Бүкілодақтық туристік экспедициялар ұйымдастырылды. Туристік-өлкетану үйірмелері жұмыс жасады. Өлкетанудың жергілікті орталықтары ретінде тарихи-өлкетану мұражайлары, мәдениет үйлері, түрлі үйірмелер құрылды. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан бері жергілікті жерлердегі Өлкетану мекемелерінің ісін жандандыру, бұрынғы жер-су атауларының шығу тегін зерттеп, қалпына келтіру, халыққа көп танымал емес бай мұраны жинастыру, тарихи-мәдени ескерткіштерді қорғауға алу ісі қолға алынды. Жергілікті жерлерде облыс, аудан Өлкетану мұражайлары жұмыс істейді. Қазақстанның әр өлкесіне арнайы ғылыми-зерттеу экспед-ицияларын ұйымдастыру да ілгері дамуда.
Өлкетанудың өзіндік атқаратын 3 функциясы бар: бірінші фунцкциясы - педогогикалық, білім беру орталықтарында оқыту және тәрбиелеудің эффектісін жоғарылату үшін қолданылатын дидактикалық әдіс ретінде; екінші функциясы - оқытулық, ол өлкетануды элементарлы мектеп географиясын оқытудағы базалық курс ретінде қарастырады; үшінші функциясы - ғылыми, ол өлкетануды барлық әдістерімен бірге географиялық зерттеудің жүйелік құрамы ретінде қарастырады. Өлкетанулық зерттеулерді жүргізудің өзіндік әдістері бар. Олар: экономикалық, тарихи, географиядлық, әлеуметтік, картографиялық, модельдеу арқылы, статистикалық, визуальді (байқау), анкеталық және сипаттау әдісі.
Өлкетану түрлері
Өлкетанудың төмендегідей түрлері бар: Мемлекеттік, қоғамдық, мектеп және тарихи өлкетану. Мемлекеттік өлкетану –арнайы органдардың қатынасымен мұражай жұмысын ұйымдастрыу, әкімшіліктердегі, кітапханалардағы, ғылыми-зерттеу институттарындағы мәдениет пен ғылымға байланысты бөлімдердің жұмыстары.
Қоғамдық өлкетану –қоғамдық өлкетанушылардың, туристердің, қоғамдық ұйымдардың жеке адамдардың күшімен ұйымдастырылады. Олар өлке ерекшеліктеріне байланысты, өлке тарихы мен онда өмір сүрген белгілі адамдардың өміріне байланысты деректер жинау т.б. жұмыстармен айналысады
Мектеп өлкетануы –мектептердегі оқу бағдарламалары және олардан тыс атқарылатын туған өлкеге қатысты жұмыстар бойынша білімді жетілдіруге, сондай-ақ әртүрлі туристік өлкетану шаралары барасында түрлі тәрбие беруге байланысты жұмыстар.
Зерттеу нысандары
Өлкетанудың зерттеу нысандарын 4 топқа бөліп қарастыруға болады.
Дереккөздер
*
Коррополи
Коррополи (Corropoli) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Терамо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3738 адамды құрайды. Халық тығыздығы 178 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 21 км² шамасында. Пошта индексі — 64013.
Елді мекеннің қамқоршысы — Sant’Agnese. Жыл сайынғы мерекесі — 21 қаңтар.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
Айверсон нотациясы
Айверсон нотациясы (Нотация Айверсона; Iverson notation) — АПЛ (A Programming Language) тілінің негізі болып табылатын математикалық өрнектерді жазудың жинақы тәсілі.
Монталлегро
Монталлегро (Montallegro) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Агридженто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2727 адамды құрайды. Халық тығыздығы 101 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 27 км² шамасында. Пошта индексі — 92010.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Leonardo. Жыл сайынғы мерекесі — 6 қараша.
Кастельянос-де-Вильикера
Кастельянос-де-Вильикера (Castellanos de Villiquera) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла-Армуния ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 683 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,81 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 11 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Хлевене (Ловеч облысы)
Хлевене (Хлевене) — Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 330 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5579. Телефон коды — 069240. ЕКАТТЕ коды — 77311.
Футболдан 1966 жылғы әлем біріншілігі
Ерлер арасындағы футболдан әлемнің 8-ші чемпионаты — 1966 жылы Англия стадиондарында өтті. Турнирдің өткізілу ережесі дәл 1962 жылғыдай болды. Финалда ГФР құрамасын 4:2 есебімен ұтқан Англия тұңғыш рет әлем чемпионы атанды.
Чемпионатқа шолу
Чемпионат басталардан үш жарым ай бұрын, 1966 жылы наурыз айында Лондондағы Вестминистер сарайында сақтаулы тұрған әлем кубогі аяқ астынан ұшты-күйлі жоғалды. Бүкіл полиция аяғынан тік тұрып іздейді. Бірақ кубокты олар емес, Лондонның 26 жасар тұрғыны Дэвид Корбеттің "пиклз" атты иті қаланың ішіндегі бұталардың арасынан тауып алады. Артынша күдікті саналған Эдвард Блетчли есімді жігіт екі жылға сотталып кетеді.
Бұл чемпионат — әйгілі португалдық футболшы Эйсебио қатысқан жалғыз әлемдік біріншілік еді. Эйсебио барынша жарқырады, алты матчта тоғыз гол соғып, чемпионат сұрмергені атанды, ал Португалия құрамасы әлем чемпионатына бірінші рет қатысып отырса да, күміс жүлдені иемденді.
Финал
Толық мақаласы: Футболдан 1966 жылғы әлем біріншілігі (финал)
Санат:Футболдан 1966 жылғы әлем біріншілігі
Зүлфия Хафизқызы Валитова
Зүлфия Хафизқызы Валитова (1971 ж) – социология ғылымдарының кандидаты. Қазіргі қазақстандық қоғамның әлеуметтік стратификациясы мәселелерімен, қазіргі отбасының ауысулары мәселелерімен айналысады 12-ден астам ғылыми еңбектердің авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Феррейра-а-Нова
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 678 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,25 км² шамасында. Халық тығыздығы — 149,2 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Санта-Олайа (Santa Olaia).
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коимбра округінің елді мекендері
Құм қайыр
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Сёмжа
Сёмжа — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мезень өзенінің оң жағалауынан 5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 63 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сара Уотерс
Сара Уотерс(Sarah Waters) — ағылшын жазушысы, ғылым докторы.
Өмірбаяны
Ол 1966 жылы Уэльсте, Нейлэндте дүниеге келген. Жергілікті католик мектебінде білім алған. Мектепті бітіргеннен соң ол Кантебери Университетіне түсіп, ағылшын әдебиеті саласы бойынша бакалавр дәрежесіне ие болады. Ланкастер Университетінде "Тарихи проза" тақырыбында магистрлік жұмысын қорғаған. Осы жұмыс бойынша ол кейіннен Лондондағы Квин Мэри Университетінде докторлық жұмысын жалғастырды.
Шығармалары
•	Tipping the Velvet («Бархатные ножки» немесе «Касаясь бархата кончиком языка» немесе «Бархатные коготки») (1998).2002  жылы «Бархатные ножки» фильмі жарыққа шықты.
Дереккөздер
Санат:Англия жазушылары Санат: Әдебиет Санат: Тұлғалар
Айдарлы көшесі (Астана)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Хайландвилл (Миссури)
Хайландвилл (Highlandville) — Миссури штатының Кристиан округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 12.9 км². FIPS коды — 29-32068.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 970 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Кристиан округы (Миссури)
Корразия
Корразия — (лат. corrado – қайраймын, қырнаймын, үшкірлеймін) – әр түрлі көшкін орта (су, жел, мұз, т.б.) тасымалдап әкелетін кесек жыныстардың жер бетіндегі түрлі тау жыныстарын үйкеуі, үңгуі, мүжуі және өздерінің қайралу, қажалу процесі. Шөлдердегі тау жыныстарын күшті соққан жел көшірген құм, т.б. ұсақ жыныстар мүжіп тілгілейді, қуыстар мен үңгірлер жасайды. Мұздықтар табанын мұзбен бірге көшкен дөңбек тастар, ал өзен аңғарлары мен теңіз жағалауындағы жартастарды сумен бірге ағатын кесек жыныстар қырнап үшкірлейді. Тау беткейлеріндегі Корразия өз салмағының әсерінен жылжып көшкен жыныстардан пайда болады.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Геология
Қоспа-құрамбөліктер
Таужыныстар деп аталатын күрделі жүйеде өте аз мөлшерлерде ұшырасатын, сондықтан олардың мөлшерінің азды-көпті өзгеруі таужынысты күрайтын басты минералдардың парагенезистік қатынас мөлшеріне өз әсерін тигізбейтін құрамбөліктер.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Кеген (өзен)
Географиялық орны
Алматы облысының Райымбек ауданы жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 110 км, су жиналатын алабы 7,7 мың км2.
Гидрологиясы
Жоғарғы бөлігінде тар шатқалдармен ағып, төменгі бөлігінде тауаралық аңғарға шығып ағысы баяулайды. Ірі салалары: Кетпен, Кеңбұлақ т.б. Өзен қар және жер асты суларымен толығады. Жылдық орташа су ағымы Үлкен Талдыбұлақ сағасынан төменде 30,0 м3/с. Суын өзен бойындағы елді мекендер қажеттеріне пайдаланады.
Дереккөздер
Санат:Райымбек ауданы өзендері Санат:Іле су алабы
Константин Александрович Лордкипанидзе
Өмірі
«Литературная Грузия» (1956-1962), «Цискари» (1962-1966) журналдарының бас редакторы, 1966 жылдан «Накадули» баспасының директоры. 1941-1945 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысқан. Шығармалары 1924 жылдан жариялана бастады. «Таңдамалы өлеңдер» (1926) жинағы мен «Стенька Разин» (1927) поэмасында социалистік құрылыстың нығая түсуін жырлады. Оның прозалық шығармаларының негізгі тақырыбы - ескінің күйреуі, грузин ауылындағы өзгерістер, кеңес адамдарының ерлігі мен гуманизмі. Ол «Колхида таңы» (1931-1932), «Өшпес өмір» (1938), «Тот шалмаған жүз» (1949), «Ажал күте тұрады» (1968), «Сиқырлы тас» (1955-1965), «Ортычал балықшылары» (1969), «Дон-Кихот жасасын» (1970) т.б. шығармалар мен «Достық» (1941), «Жолдағы көлеңке» (1957), «Үзілген өлең» (1960) атты киносценарийлердің авторы. 8-сайланған Грузия КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты.
Марапаттары
6 орден және көптеген медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Жазушылар Санат:Тарихи тұлғалар Санат:1905 жылы туғандар Санат:1986 жылы қайтыс болғандар
Изотермалық процесс
thumb|right|Изотермалық процесстер Изотермалық процесс, изотермиялық процесс – физикалық жүйеде тұрақты температурада жүретін процесс; термодинамикалық күй диаграммасында изотермамен кескінделеді.
Изотермалық процессті жүзеге асыру үшін жүйе, әдетте, термостатқа орналастырылады. Бұл жағдайда термостаттың жылу өткізгіштігі өте үлкен болып келеді де, жүйе температурасының іс жүзінде термостат темп-расынан айырмашылығы болмайды. Изотермалық процесстің мысалына тұрақты температурадағы сұйықтықтың қайнауы не қатты дененің балқуы жатады. Изотермалық процесс кезіндегі идеал газда қысым мен көлемнің көбейтіндісі тұрақты болады. Изотермалық процесс кезінде жүйеге белгілі бір жылу мөлшері беріледі (не одан белгілі бір жылу мөлшері алынады) және оның есебінен сыртқы жұмыс жасалады. Идеал газ үшін ол жұмыстың шамасы мынаған тең:
Егер фазалық ауысу болмаса, онда изотермалық процесс кезінде қатты дененің және көптеген сұйықтықтардың көлемі өте аз өзгереді.
Изотермалық процесс орын алған кезде: P1/V1=P2/V2 қатынасы орындалады.
Және Изотермалық процесс Термодинамикада Ішкі энергияны сиппатау үшін қолданылады.
Сілтемелер
Санат:Термодинамикалық процестер
Алтай шақылдағы
Алтай шақылдағы - Қазақстандағы қоянтәрізділер отряды, шақылдақтар тұқымдасындағы бес түрдің бірі (денесінің ұзындығы 25 см, салмағы 250 г). Басқа шақылдақтар сияқты қысқа шөп үйіп, қор жинайды, сондықтан бұларды кей кезде пішен салғыштар деп те атайды. Алтай шақылдағының аяғы қысқа, қысқа дөңгеленген құлақтары және байқалмайтын құйрығы болады. Дене бітімі тышқандікіне өте ұсас. Басқа шақылдақтарға қарағанда ірілеу және табаны көбінесе қара немесе қоңыр түсті. Қазақстанда тек Алтайда, ірі тасты шөгінділерде мекендейді. Жыл бойы белсенді. Жаз мезгілінде қысқа азық жинайды. Қыста жазда дайындалған пішенмен қоректенеді. Сәуірде күйлейді. Жылына 2-4 ұрпақтан туып, бірнеше рет көбейеді. Олар келер жылы ғана ересекке айналады. Шақылдақтың жауы - барлық сусарлар (бұлғын, сары күзен, сарғыш күзен, ақкіс, аққалақ және басқалар) және де күндізгі қанатты жыртқыштар мен жапалақтар.
Дерекөздер
Санат:Шақылдақтар
Лэрухэй-Яха
Лэрухэй-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Харасовая өзенінің оң жағалауынан 105 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 61 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Вэйд (Мэн)
Вэйд (Wade) — Мэн штатының Аростук округіне жататын АҚШ қаласы.
Геннадий Иванович Лопатников
Геннадий Иванович Лопатников (1928 жыл 6 сәуір, Алматы)) - мал дәрігері. Ветеринария ғылымдарының докторы (1972).
Өмірі
1950 жылы Алматы зоотехникалық-мал дәрігерлік институтын бітірген. 1950-1951 жылдары Қостанай облысы Қамысты ауданында, 1951-1956 жылдары Нарынқол ауданында бас мал дәрігері. 1956-1959 жылдары Алматы зоотехникалық-мал дәрігерлік институтында аспирант, 1959-1963 жылдары ассистент, ал 1963 жылдан доцент. Лопатников Қазақстанда ірі қара мен қой-ешкінің жұқпалы ауруын зерттеу жөнінде көп еңбек сіңірді. Оның қатысуымен қой-ешкінің контагиоздық эктима ауруына қарсы вакцина шығарылды, бұл вакцина сол кездегі шаруашылықтарда кең қолданылды. 1972 жылы бір топ ғалымдармен бірге оған Қазақ КСР-інің Мемлекеттік сыйлығы берілді. Негізгі еңбегі - «Контагиозная эктима овец и коз» (1974).
Дереккөздер
Санат:Ғалымдар Санат:Тарихи тұлғалар Санат:1928 жылы туғандар
Рик Карсдорп
Рик Карсдорп (Rick Karsdorp; 11 ақпан 1995 жыл, Схонховен, Нидерланд) — нидерландтық футболшы, қорғаушы.
Жүлделері
«Фейеноорд»
«Рома»
Дереккөздер
Санат:Нидерланд футболшылары Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Фейеноорд ФК ойыншылары Санат:Рома ФК ойыншылары
IC 728
IC 728 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36580, UGC 6720, MCG 0-30-21, ZWG 12.71, IRAS11422-0119.
Сыртқы сілтемелер
IC 728 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
IC 5159
IC 5159 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Сыртқы сілтемелер
IC 5159 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Прецедент
Прецедент - бұдан бұрын орын алған және осы кездегі ұқсас әрекеттерге үлгі немесе негіз боларлықтай оқиға, жағдай, әрекет.
Ұқсас жағдайлар туындаған кезде, үлгі ретінде қарастырылатын белгілі бір жағдайдағы тәлім-жосық.
Coт прецеденті — соған ұқсас істерді шешу кезінде не міндетті күші болмайтын заңды түсіндіруде үлгі қызметін атқаратын сол немесе төменгі сатыдағы соттар үшін міндетті болып табылатын нақты іс бойынша шешім.
Соттың үлгі боларлық өнегесі оның міндеттілігін мойындайтын елдерде, құқық кезі болып табылады.
Прецеденттік құқық
Құқықтың негізгі көзі ретінде сот өнегесі мойындалатын құқық жүйесі, яғни әлдебір іс бойынша шығарылған шешім, соған ұксас істі қарастыру кезінде тең және төмен сатыдағы барлық соттар үшін міндетті болып саналады.
Бұл жүйе сотқа, тиісті заңның болмауы жағдайында ғана емес, сондай-ақ айқын нормалар жетіспеушілігі болған кезде, құқықтық шығармашылық міндеттерін орындауға мүмкіндік береді. Ұлыбритания (Шотландияда өздерінің ерекше құқығы әрекет ететіндіктен, дәлірек айтқанда Англия үшін), АКДІ және ағылшын құқығын қабылдаған басқа елдерге тән. Өнегелі құқық аясында: жалпы құқық және әділеттілік құқығы түріндегі екі тармақ қалыптасты.
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Құқық Санат:Заң
Жамиғ Ат-Тауарих
Жамиғ Ат-Тауарих ("Жылнамалар жинағы") — Қадырғали Жалайыри еңбегінің атауы. Бұл XVII ғасырда жазылған шежіре. Оны кезінде 1825 Қазан университетінің қызыметкері Ибраһим Халифінен Илья Березин (1854) алып Қазанда бастырған.
Бұл басылыммен Шоқан Уәлиханов, көптеген татар, қазақ ғалымдары таныс болған. Шежіре қазақ тілінде алғаш 1989, содан кейін 1991, 1997 ж. жарық көрді.
Жазбаның бас жағы Борис Годунов патшаға мадақ, орта тұсы Рашид әд-Дин шежіресінің ықшам баяны, аяғы Орыс хан мен Оразмұхаммед аралығындағы оқиғаларды қамтыған Шыңғыс ұрпақтарының тарихы.
Қадырғали Жалайыри шежіресі Рашид әд-Дин жазбасының көшірмесі емес. Көлемі шағын, бірақ тың тараулары бар жеке тарихи жазба.
Ол Қазақстан, Орта Азия, Алтай, Моңғолия елдерінің тарихын зерттеуде тарихи дерек көздердің бірі ретінде қолданылып келеді.
Дереккөздер
Санат:Тарихи еңбектер Санат:Шежірелер Санат:Орталық Азия тарихы
Оңтүстік Қытай теңізі
Оңтүстік Қытай теңізі — Тынық мұхиттың Азия жағалауындағы ең ірі теңіз. Үндіқытай және Малакка түбектері мен Калимантан, Палаван, Лусон, Тайвань аралдарының аралығында. Аумағы 3,54 млн. км², орташа тереңдігі 1024 м, ең терең жері 5560 м. Филиппин аралдарымен іргелес солтүстік-шығыс бөлігі аса кең тектоникалық қазаншұңқырда жатыр. Аралдары түгелдей дерлік маржандық. Солтүстік тропик пен экватордың аралығында жатқандықтан беткі қабатындағы судың температурасы жыл бойы жоғары. Тек солтүстігінде ғана ақпан айының орташа температурасы 20°С-қа дейін төмендейді. Теңіз түгелдей муссондар алабына кіреді. Тұзд. 32 – 34‰. Теңіз түбінде жер сілкініп, жанартау атқылап тұрады, олармен апатты құбылыс – цунами байланысты. 2004 жылы желтоқсанда теңізге іргелес Үлкен Зонд аралдарының маңындағы жер сілкінуден туған цунамидан 11 ел зардап шегіп, 300000-ға жуық адам қаза тапты. Теңізден балық, теңіз тасбақасы, трепанг ауланады. Ірі порттары: Бангкок, Сянган, Гуанчжоу, Хошимин, Манила.
Санат:Оңтүстік Қытай теңізі Санат:Филиппиндер теңіздері
Азебрук
Азебрук (Hazebrouck) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дюнкерк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 26,2 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59295, пошта индексі — 59190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21721 адамды құрады. Халық тығыздығы — 829,05 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Эммануил Валлерстайн
220px|thumb|right Эммануил Морис Валлерстайн (Immanuel Maurice Wallerstein; 28 қыркүйек 1930 жыл - 31 тамыз 2019 жыл) — өзінің жүйелік сараптау әлемі теориясында әлемдік капиталистік экономиканың негізгі сипаттарын жасады:
Дереккөздер
Санат:Терминология
Кастельянос-де-Морискос
Кастельянос-де-Морискос (Castellanos de Moriscos) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла-Армуния ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1638 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,84 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 8 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Дорзель
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 187 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 7,2 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 31 018. Муниципалитеттің басшысы — Гюнтер Адриан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Крусейдерс (футбол клубы)
«Крусейдерс» (Crusaders Football Club) — Солтүстік Ирландияның Бельфаст қаласындағы футбол клубы, 1898 жылы құрылған.
Сілтемелер
Санат:Солтүстік Ирландия футбол клубтары
Тебыр
Тебыр (Тэбырь, Тобырь) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ижма өзенінің оң жағалауынан 109 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 4360B
NGC 4360B — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Кортино
Кортино (Cortino) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Терамо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 845 адамды құрайды. Халық тығыздығы 14 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 62 км² шамасында. Пошта индексі — 64040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
NGC 53
NGC 53 — Tucana шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1836 жылы 15 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 53 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 982, ESO 111-20, FAIR 3, AM 0012-603.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Tucana (шоқжұлдыз)
Принциптілік
Принциптілік - кез келген мәселеге, міндетке қабылданған принциптердің бірізділігін сақтау түрғысынан қарай білу қабілеттілігі.
Орта сапасы
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Любц
Любц (Lübz) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан қала. Пархим ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6152 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 31,02 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 60 049. Қаланың басшысы — Гудрун Штайн.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Қарқара артезиан алабы
Қарқара артезиан алабы– Алматы облысы Райымбек ауданында, Кеген, Шалкөдесу және Қарқара өзендерінің аңғарындағы арынды жер асты суы бар өңір.
Солтүстік-шығысында Кетпен (Ұзынқара), Құлықтау, оңтүстігінде Күнгей және Теріскей Алатаулары жотасымен шектелген. Алап батыстан шығысқа қарай 120 – 135 км-ге созылып жатыр, ені 8 – 10 км-ден 25 – 28 км-ге дейін. Мұндағы арынсыз грунт сулары өзен аңғарларындағы құм аралас малтатастармен байланысты. Олардың тереңдігі 0,6 – 10 м, минералдылығы 0,5 г/л, құрамы гидрокарбонатты, натрий-кальцийлі. Сулы қабаттың қалыңдығы 2 – 20 м. Арынды жер асты сулары төрттік кезеңінің шөгінділері мен жоғарғы миоценнің ірі кесекті құм-қиыршық аралас дөңбектас-малтатастарынан тұратын қабаттарда 24 – 30 м-ден 236 м-ге дейінгі тереңдікте қалыптасқан. Кеген елді мекенінің маңында бұрғыланған ұңғымалармен 36 – 95 м тереңдікте жоғары арынды үш сулы горизонт ашылды. Олардағы судың деңгейі жер бетінен 15 – 30 м биіктікке дейін көтерілді. Ұңғымалардан өз бетімен ағатын тұщы (минералдығы 0,4 – 0,8 г/л) жер асты суының шығымы 6 – 8 л/с-тан 12 – 17 л/с-қа дейін. Миоцен мен төменгі плиоценнің сазды шөгінділерінің арасындағы құмтастар мен конгломераттарда жиналатын жер асты сулары, көбінесе тұзды болып келеді. Артезиан алабының шет жағындағы Шөладыр тауының ортүстік бөлігінде жер бетіне минералд. 16,6 – 322,6 г/л термальды (ыстық) сулар шығып жатыр. Жер асты суының құрамында HBO2, J, Br, F микроэлементтері бар. Бос күйінде H2S кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Артезиан алабы Санат:Райымбек ауданы географиясы
Питирим Сорокин
thumb|200px Питирим Александрович Сорокин (1889 жылы Вологодск губерниясы, Турья елді мекені - 1968 жыл 10 ақпан, Винчестер, Массачусетс, АҚШ) - орыс-американ әлеуметтанушысы, әлеуметтік стратификацияны және әлеуметтік мобильділік теориясының негізін салушылардың бірі болып саналады.1930 — 1959 жж. аралығында Гарвард университетінің социология факультетінің деканы болған.
Балалық шағы
Питирим Сорокин 21 қаңтар 1889 жылы Вологодск губерниясы, Турья елді мекенінде туған. Әкесі Александр Сорокин қолөнерші ретінде шіркеуде реставратор ретінде жұмыс жасаған. Анасы Пелагея Васильевна шаруаның қызы болған, баласы туғаннан кейін бес жылдан кейін қайтыс болған. Питирим ағасы Василиймен бірге әкесінен қолөнершілікке үйренген. Ағасы екеуі шіркеулерде реставрациялық жұмыс жасап, кезбе өмір сүрген. Сорокиннің өзінің айтуы бойынша әкесі көп ішетін болған
Кеңес Үкіметі
Кеңес Үкіметі көптеген белгілі ғалымдардың жұмысына кедергі келтіріп, оқу орындарында сабақ беруіне тыйым салды. Тыйым салумен қатар оларды абақтарға қамап, бірақ сосын елден 10 күннің ішінде шығып кетуге мүмкіндік берді және Кеңес Үкіметіне рұқсатынсыз қайта оралуға болмайтынын айтты. Бұл мәліметті Лев Троцкий өзінің "Правдадағы" мақаласында жария етті.
Эмиграция
"Қызыл террордың" аяусыз машинасы Сорокинді де айналып өтпеді. Сорокин беріліп тұрған мүмкіндікті пайдаланып, 1922 жылдың 23 қыркүйек күні пойызбен Чехословакияға аттанды. Чехословак елінен қолдау тапқан Сорокин Прагадағы Шарль университетінде дәріс оқи бастайды. Чехословак елінен көптеген орыс ғалымдары пана табады. Сорокин Прагада жүріп көптеген ғалымдармен танысып, ой бөліседі. Иллинойс университетінің социологы Хейес пен Висконсин университетінің ғалымы Росс Сорокинді Америкаға шақырады.
АҚШ
1923 жылы қазақ айында Сорокин итальяндық "Марта Вашингтон" кемесіне отырып, Бостонға жетеді. Бостон арқылы Нью-Йоркке барып, "орыс студенттеріне көмек көрсету" ұйымынан көмек сұрайды. Нью-Йоркте жүріп Сорокин эммиграцияда жүрген белгілі орыс интеллегенциясымен және американ ғалымдарымен тез тіл табысып кетеді. Орыс революциясы жайында оқу орындарын дәріс оқып жүріп,
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Прага лингвистикалық мектебі
Прага лингвистикалык мектебі орыс. Пражская лингвистическая школа — структуралық тіл білімінің негізгі бағыттарының бірі.
Тарих
Прага лингвистикалық мектебі Прагада 1926 ж. тіл үйірмесінің негізінде кұрылып, 1950 ж. басында тарқаған. Оны ұйымдастырушылар В. Матезиус бастаған чех ғалымдары: Б. Трнка, Б. Гавранек, Й. Вахек, кейінірек С. Скаличка,И. М. Коржинек т. б., үйірмеге Н. С. Трубецкой,Р. О. Якобсон, С. О. Карцевский сияқты орыс ғалымдары кірген. Бұл мектеппен Кеңес ғалымдары. Г. Богатырев, Г. О. Винокур,Е. Д. Поливанов, Б. В. Томашевский. Ю. Н. Тынянов шығармашылық байланыста болды. Прага лингвистикалық мектебінің идеялық негізін салған Ф. де Соссюр. Дегенмен, оның көптеген мәселелерін шешкен чех ғалымдары. Бұл мектепке Ф. Ф. Фортунатов,Л. В. Щерба, әсіресе И. А. Бодуэн де Куртенэ арқылы орыс тілдік дәстүрі ықпал жасады.
Прага лингвистикалық мектебі тіл құрылымын атқаратын қызметі жағынан зерттеуді мақсат етті. Тілдегі әрбір элемент өзінің тілдік жүйеде атқаратын қызметіне қарай бағалануы керек, тіл дегеніміз — функционалды жүйе деп есептеді. Тіл элементтерінің қызметін бірінші қатарға қоятындықтан, бұл мектепті Прагалык функционалды лингвистика деп те атайды.
Прага лингвистикалық мектебі фонологияны зерттеуге зор мән берді. Бұл салада әсіресе Н. С. Трубенкойдың ғылыми жетістігі елеулі болды, ол әр түрлі тілдердің фонологиялық жүйесін зерттеп,фонетика мен фонологияның шұғылданатын объектілерін анықтады: фонологияның негізгі объектісі — фонема,фонология тіл дыбыстарының функциясын зерттеп, олардың мағына ажыратқыштық қызметімен шұғылданатын таза тілдік пән, фонетика — тіл дыбыстарының жасалуы, физикалық, физиологиялық сипаты туралы білім деп есептеді.
Прага лингвистикалық мектебінің синтаксис саласында қосқан елеулі үлесі Матезиустың сөйлемнің актуалды (өзекті) мүшеленуі туралы теориясымен байланысты. Сөйлем құрамын жіктеудің екі жағы көрсетіледі: бірінші, сөйлем құрамынан бастауыш пен баяндауышты ажырататын, формалды мүшелеу, екінші, сөйлемнің грамматикалық күрылымының функционалды мүмкіндігі түрғысынан "т е м а" және "р е м а г а" мүшелеу. Прага лингвистикалық мектебі тіл эволюциясына жүйелік түрғысынан қарап, синхрония мен диахронияның арасында жақындаспайтын қайшылық бар деген де Соссюрдің идеясын қолдамады. Прагалықтар әдеби тіл нормасы, тілдік, поэтикалык стиль, сөйлеу мәдениеті мәселелерін де зерттеді. Прага лингвистикалық мектебі тіл білімі тарихында маңызды рөл атқарды.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Люби-Яха
Люби-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Байдарата кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 43 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Бронды транспортер
Бронды транспортер — мотоатқыштар бөлімшелерін тасымалдауға, ұрыс кезінде оларды атыс қару-жарағымен демеуге арналған, дөңгелекті не шынжыр табанды, оқ өтпейтін, әскери жүрдек машина. Бронды транспортердің алғашқы түрі 1918 ж. Англияда шығарылған. 2-дүниежүзілік соғыста армиялардың соғыс техникасы қатарында шынжыр табанды, жартылай шынжыр табанды және дөңгелекті үсті ашық Бронды транспортерлер қолданылды. Қазіргі заманғы Қазақстан Қарулы Күштеріндегі Бронды транспортерлерге штаттық қару-жарақтар, күшейткіш қондырғы, трансмиссия, әскери-десанттық және басқару бөлімшелері орналастырылған. Бронды транспортердің корпусы тұтас, жабық, оқ өткізбейді, тұмшаланған, түнде көретін приборлармен, өртке қарсы жабдықтармен және атом қаруына қарсы қорғаныс жүйелерімен жарақтанған, мина, снаряд жарықшақтары айтарлықтай зақымдай алмайды. Бұл Бронды транспортердің радиациялық, химиялық және бактериолдық зиянды учаскелерде жүре беруіне мүмкіндік береді. Бронды транспортерге 2 пулемет (1-еуі ірі калибрлі) немесе 1 зеңбірек, 1 пулемет орнатылады. Кейбіреуі танкіге қарсы қолданылатын басқарылмалы ракета қондырғысымен және граната атқыштармен жабдықталады. Қарулар айналмалы мұнараға немесе корпус кронштейндеріне бекітіледі. Бронды транспортердің бұлай жарақтануы қажет болғанда қарсыластарға штаттық қару-жарақтардан немесе жекелеген қару түрлерінен жүріп келе жатып-ақ оқ ата беруге мүмкіндік жасайды. Бронды транспортерлердің көпшілігі винт немесе су атқыш түріндегі қозғаушы механизмі бар жүзбелі, авиация арқылы тасымалдауға лайықты етіп жасалған. Бірқатарында шынжыр табанның қозғаушы механизмдері суда жүзу үшін ескек ретінде пайдаланылады. Бронды транспортердің әскери іс-әрекеттерге икемділігін, оңтайлылығын арттыру және қуатын толық пайдалану үшін қосымша жабдықтар: жетектер (кабестандар), тартқыш шығыршықтар, дөңгелектердегі ауа қысымын реттейтін жүйелер, жылытқыштар, ауа алмастырғыш-желдеткіш қондырғылар, радиац., химиялық және бактериолдық залалдарды анықтайтын, сондай-ақ, бағдарлау жабдықтары орнатылған. Мұның бәрі оқ өтпейтін танк типтес техника түрлеріндегі жабдықтармен үйлестіріліп, бір жүйеге келтірілген. Бронды транспортер барлау жүргізуге, жорық кезінде әскер күзетіне, зеңбіректерді (минометтерді) тіркеп жүруге, жаралыларды тасымалдауға, қару-жарақтар мен өзге де әскери жүктерді тасымалдау ісіне пайдаланылады. Бронды транспортер негізінде өздігінен жүретін зеңбіректер мен минометтер, зенитті қондырғылар, танкіге қарсы қолданылатын әскери техникалар, т.б. жасалуда.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, ||-том
Гүлнар Дусматова
Гүлнар Абдуллақызы Досматова - (5.11.1964 жыл, Алматы) - киноактриса, тележүргізуші, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2011).
ҚазҰУ-ды бітірген (1989). Кинодағы алғашқы елеулі рөлі "Даладағы қуғын" (Бандыны қуған Хамит) фильміндегі - Әйгерім (1979). Сол фильмнен Гүлнар кішкентай болғанымен де бірден атақты бола шықты.
1985 жылдан "Қазақфильм" киностудиясының актрисасы. Досматова 20-дан астам фильмге түскен. Мысалы, "Жеңімпаз" (1982), "Мерекенің үш күні" (1981), "Кардиограмма" (1995), т.б. Отандық "Тоғысқан тағдырлар" телесериялында ойнады.
1985 ж. Минскіде өткен Бүкілодақтық кинофестивальда "Адамдық фактор" фильміндегі ролімен "Ең үздік әйел бейнесі" үшін жүлдесін жеңіп алды. 2000 ж. "Жыл таңдауы" байқауында "Жылдың үздік актрисасы" атанды.
Ал 1982 жылы оны диктор болуға телевизияға шақырылды.
Оны атақты қылған фильмдер: «Бегущая мишень», «Сон во сне», «Кардиограмма» және де Хуат Ахметовтің режиссерлігімен түсірілген "Человек ветер" фильмі. 2000 жылы үздік актриса деген номинацияға ие болды.
Дереккөздер
Санат:5 қарашада туғандар Санат:1964 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақстан актрисалары Санат:КСРО актрисалары Санат:Қазақстан халық әртістері Санат:XX ғасыр актрисалары Санат:XXI ғасыр актрисалары Санат:Қазақстан тележүргізушілері Санат:XXI ғасыр тележүргізушілері Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Қазақфильм актрисалары Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Форшоктар
Форшоктар (fore - алдыңғы, sһосk — дүмпу, соққы) - күшті жер сілкіну алдында пайда болатын, аз магнитудамен сипатталатын жер асты думпуі. Негізгі жер сілкінуден бірнеше сағат (кейде бірнеше минут) бұрын байқалады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Лонг бұғазы
Лонг бұғазы — Врангель аралы мен Азия жағалауының аралығындағы бұғаз.
Шығыс Сібір және Чукча теңіздерін жалғастырады. Ең тар жері 125 км. Жылдың көпшілік уақытында мұз құрсанып жатады. Американ теңізшісі Т.Лонг есімімен аталған.
Балтимор
Географиясы
Патапско өзенінің Чесапик шығанағына құяр жерінде. Қала Пидмонт үстірті мен Атлантикалық жазықтықтың арасында орналасқан.
Климаты
Балтимордың климаты - ылғал субтропикалық:
Экономикасы
Металлургия, (тас, темір), электротехникалық радиоэлектроника, тікұшақ, ракета, кеме жасау, химия және тамақ өнеркәсіп орындары шоғырланған.
Қалада консерватория, өнер мұражайы, сурет галереясы бар.
Қара тоқылдақ
Қара тоқылдақ - Қазақстанда мекендейтін 8 тоқылдақтың ішіндегі ең ірісі (салмағы 300-400 грамм), осылардың ішінде жалғыз осы ғана түгелдей қара түсті, тек басында ашық қызыл түсті телпегі бар. Қазақстанда тек Алтай ормандарында және Республикамыздың солтүстігінің кей жерлерінде тіршілік етеді. Ескі биік діңді қылқан жапырақты ормандарды таңдайды, оның қатты мұңды кли-и-и-и-а ағайын немесе ерекеше барабанның даңғыр дүңгірін жиі естуге болады. Тұмсығы ұзын және үшкір болып келеді. Дене бітімі әдемі әрі сүйкімді болып келеді. Жеке болып жүреді, тек ұялау кезінде ғана жұптасады. Ешқандай жерде көп болмайды, яғни қоныстанбайды. Қарағай діңін ұңғылап тесіп, ұя жасайды. Ұясының шығу тесігі созылған тікбұрыш сияқты. Қазақстандағы тіршілігі әлі де зерттелмеген. Бірақ та Қара тоқылдақ құсын зерттеу алдағы жылдардағы зерттеуге мақсатқа қойылған.
Чавдарци (Ловеч облысы)
Чавдарци (Чавдарци (Област Ловеч)) — Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ловеч қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 5559. Телефон коды — 06946. ЕКАТТЕ коды — 80039.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ловеч облысының елді мекендері
Крок (Крез)
Крок (Crocq) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Обюссон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,16 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 23069, пошта индексі — 23260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 466 адамды құрады. Халық тығыздығы — 32,91 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Крез департаментінің коммуналары
Социал-демократиялық идеология
Социал-демократиялық идеология - әділетті қоғамдық құрылыс басымдықтары негізінде жатқан көзқарастар мен идеялар жүйесі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Розмари Сатклиф
Розмэри Сатклиф — (Rosemary Sutcliff; 14 желтоқсан 1920 жыл — 23 шілде 1992 жыл) — ағылшын жазушысы, көптеген тарихи романдардың авторы.