cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бізөкше
Дереккөздер
Санат:Спорт
Кингслей (Кентукки)
Қала тұрғындарының саны 428 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.3 км² шамасында. FIPS коды — 21-42598.
Аспалы бульдозерлік жабдық
Аспалы бульдозерлік жабдық (Навесное бульдозерное оборудование) — пана, окоп, тасалардың астынан механикалық түрде шүңқыр қазуға арналған танкіге тіркелген бульдозерлер, шынжыр табанды тартқыштар мен тракторлар. Сондай-ақ, олар лек жолын төсеуге, үйінділер көтеру үшін, өткелдерден түсу жолын салу үшін және таулар мен елді мекендерді үйінділерден тазарту үшін де қолданылады. Аспалы бульдозерлік жабдықтың негізгі бөліктері мыналар: қайырма (жер қыртысын аударатын қанат), қайырманы көтеруге және түсіруге арналған механизм. Бульдозерлердің әр түрінің өнімділігі 50-ден 200м3/сағ-қа дейін жетеді. Аспалы бульдозерлік жабдық артиллериялық және танк бөлімдерінің штаттық мүлігі болып саналады, оны автомобильдермен немесе тартқыш шанағымен тасуға болады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Иса Байзақов
Иса Байзақов (3.10.1900, Павлодар облысы, Ертіс ауданы, Үлгілі ауылы — 3.9.1946, Алматы) — ақын, әнші-композитор.
Өмірі
Әкесі Байзақ ескіше хат таныған, жасында ән салып, өлең шығарған, шағын шаруалы, сауыққой кісі болған. Иса 9-ға шыққанда шешесі қайтыс болып, өлеңші, әңгімеші әжесі Жанбаланың бауырында өседі. Нағашы ағасы Рахмет оған домбыра тартып, ән салуды үйретеді. Кішкентайынан “Әнші Иса” атанады. 1921 жылы Семейдегі жұмысшы факультетінде, 1922 жылы Орынбордағы Қазақ халық ағарту институтында, 1929—1932 жылы Қазақ педагогикалық институтында оқыған.
Өзгеше жанры
Көптеген өлеңдеріне өзі өмір сүрген кезеңдегі Қазақстанның тыныс-тіршілігінің түрлі көріністерін арқау еткен. Ақын өлеңдерінде фольклорлық сипат басым. Бұл — оның суырып салмалық талантына байланысты ерекшелігі. Байзақовтың жұрт алдында айтылатын ұзақ толғау алдындағы кіріспе іспетті, өзіндік әні бар желдірмелері халық арасына кең тараған. Байзақов поэма жанрын дамытуға да зор үлес қосты.
“Құралай сұлу”, “Алтай аясында” поэмаларында жоңғар шапқыншылығы, “Ақтабан шұбырынды” заманындағы қазақ тұрмысы шынайы суреттеліп, ел бірлігі, патриотизм идеясы көтеріледі. Әлеуметтік қайшылықтарға толы “Ақбөпе” поэмасында ақын өз кейіпкерлері Ақбөпе мен Әміржан бойына бұрынғы қазақ жастарының ең жақсы қасиеттерін жинақтаған. Ақбөпе — өз бақыты үшін күрескен өр мінезді қазақ қызының бейнесі. Байзақовтың ақындық дарыны Ұлы Отан соғысы жылдарында ерекше танылды. Ақын өзінің отты жырларымен ел ішіндегі насихат жұмысына белсене араласып, еңбектегі ерлікті жырлады. Байзақов 40-тан астам әннің сөзін жазып, көптеген қазақ әндерін нотаға түсіртті. Оның шығармашылығы — қазақ поэзиясындағы жарқын белестердің бірі. Актерлік, әншілік, жыршылық дарынымен қазақ мәдениетінде терең із қалдырған.
Дереккөздер
Санат:3 қазанда туғандар Санат:1900 жылы туғандар Санат:Ертіс ауданында туғандар Санат:3 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:1946 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:Қазақстан әншілері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері
Швабмюнхен
Швабмюнхен (Schwabmünchen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Аугсбург ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 13342 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 55,52 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 72 200. Қаланың басшысы — Лоренц Мюллер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Куштып-Юган
Куштып-Юган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Сосьва өзенінің сол жағалауынан 464 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Суррей
Суррей немесе Саррей (Surrey ) — Оңтүстік Англиядағы графтық, Оңтүстік-шығыс Англия аймағының бөлігі, «Үй графтықтарының» (Home Counties) бірі. Әкімшілі орталығы — Кингстон-апон-Темс қаласы, дегенмен графтықтың тарихи қаласы — Гилдфорд. Халқы — 1,098,300 адам (2007).
Географиясы
Графтықтың басым бөлігі ормандар. Борлы жоталар бар.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Англия графтықтары Санат:Суррей
Алтын инелер
Алтын инелер - дәмі мен консистенциясы нәзік саңырауқұлақ. Шампиньондармен алмастыруға болады (қытай асханасы).
Экстуарий түзілімдері
Экстуарий түзілімдері. Өзен түзілімдері мен атырау түзілімдерінің аралығына сәйкес келетін түзілімдер, себебі олардын қалыптасуына өзен экстуарийлерінің шөгінділері де, теңіздің тасу-тартылу ағындарының түзілімдері де үлес қосады. Бұлардың қалыңдығы өте болымсыз. Олар негізінен құмдардан, құмайттардан және саздардан құралады.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Аткөрпе
Аткөрпе - ерге көпшік үстінен салынатын сәнделген бұйым, жабу тәрізді көрпеше. Оны әркім өз ыңғайына қарай пыстанның үстінен төсеп, тартпамен бекітеді. Егде адамдар, әйелдер мен атқамінерлер, алыс жолға жүретін адамдар аткөрпенің қалыңдау түрін салады.
Дереккөздер
Санат:Ер-тұрман
Исанба (Ижболдин ауылдық кеңесі)
Исанба — Башқұртстанның Яңауыл ауданындағы ауыл, Ижболдин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 158 адамды құрады. Пошта индексі — 452822, ОКАТО коды — 80259830002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Сәбит Байзақов
Байзақов Сәбит (21.3. 1940 жылы туған, Қостанай облысы, Жангелді ауданы, Саға ауылы) — экономика ғылым докторы (1988), профессор (1990), Қазақстан Ғылым Академиясының корреспондент мүшесі (1995), Қазақ ауыл шаруашылық Ғылым Академиясының академигі. (1994). Алматы ауыл шаруашылық институтын бітірген (1964). Сол институтта кафедра меңгерушісі, декан (1965 — 1991), Қазақ ауыл шаруашылық ғылым академиясының бас ғылым хатшысы (1991 — 1994) болды, Қазақстан Ғылым Академиясында бас ғылым хатшы міндетін атқарды (1994 — 1996). 1996 жылдан Қазақ аграрлық университетінің проректоры. Байзақов Сәбит орман және орман шаруашылағының сандық, сапалық тұтастығын ғылым жағынан негіздеп, бұл проблеманы шешудің басты принциптерін жасады. Көптеген ғылым еңбектердің, оның ішінде үш монографияның авторы. ҚР Орман кодексі жобасын жасауға қатысты, “Орман” ғылым-техникалық бағдарламасының жетекшісі болды.
Дереккөздер
Санат:Tұлғалар
Фени
Фени (Feignies) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Авен-сюр-Ельп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,8 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7234 адамды құрады. Халық тығыздығы — 384,79 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Сиртя-Яга
Сиртя-Яга (Сирта-Яга) — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Печор теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Басши
Басши — Жетісу облысы Кербұлақ ауданындағы ауыл, Басши ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Сарыөзек ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 85 км-дей жерде, Түлкілі өзенінің жағалауында, Жетісу (Жоңғар) Алатауының батыс сілемдерінің бірі Алтынемел жотасының оңтүстігінде, боз және қызылқоңыр топырақты қуаң агроклиматтық белдемде орналасқан. Өңірінде бұта аралас селеу, көде, жусан, боз шөптесін өсімдіктер өседі.
Халқы
Бұрынғы Басши қой кеңшары негізінде шаруа қожалықтары ұйымдастырылған. Ауыл маңынан Сарыөзек — Жаркент автомобиль жолы өтеді.
Дереккөздер
Санат:Кербұлақ ауданы елді мекендері
Фонте-Лонга (Меда)
Фонте-Лонга (Меда) (Fonte Longa (Mêda)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Меда муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 199 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,96 км² шамасында. Халық тығыздығы — 20 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Дайзенхаузен
Дайзенхаузен (Deisenhausen) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Гюнцбург ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Торпақ (шоқжұлдыз)
Торпақ (лат. Taurus) – 12 зодиактік шоқжұлдыздардың бірі. Торпақ аспанның Солтүстік жарты шарында Персей, Тоқты, Кит, Эридан, Таразы, Егіздер, Жетекші шоқжұлдыздарының аралығында орналасқан (қ. Жұлдыздық аспан картасы). Ең жарық жұлдыздары – Сұлусары (Альдебаран), Нат, Альциона. Бұлар 0,8; 1,6 және 2,9-көрінерлік жұлдыздық шамада жалтырап көрінеді. Торпақта Гиад және Үркер деп аталатын екі шашыранды жұлдыз шоғыры бар. Торпақ қараша – желтоқсан айларында жақсы көрінеді.
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том.
Санат:Астрономия Санат:Торпақ (шоқжұлдыз)
I Сахиб Герей
I Сахиб Герей (I Sahib Geray; 1501—1551) — Қазан (1521-1524) мен Қырымның (1532-1551) ханы. Қырым ханы І Меңлі Герейдің кіші ұлы, І Мехмет Герейдің кіші інісі, шамамен Сүлеймен сұлтанның нағашы ағасы. Бақшасарайдың негізін қалаушы.
Өмірбаяны
Сахиб Герей Қырымда туып-өскен. 1510-1511 жылдары ол өгей шешесі Нұрсұлтан ханбикені Қырымнан Мәскеуге және Қазанға сапарда еріп барды, ол жерде өзінің (Нұрсұлтан) балалары — Ұлы Мәскеу кінәзі III Василий Ивановичтің қызметінде болған Қазан ханы Мұхамметәмин және Ғабделлатиф ханзадамен кездесті. Оның үлкен ағасы, Қырым ханы Мехмет Герей патшалық құра бастаған кезде ханзада Сахиб Герей ұзақ уақыт түрмеде болды.
Қазанда билік етуі
1519 жылы мұрагер қалдырмаған Қазан ханы Мұхамметәмин қайтыс болғаннан кейін (Ғабделлатиф одан да ертерек көз жұмды), Қырым ханы I Мехмет Герей (1515-1523 жж.) өзінің бауыры Сахиб Герейдің кандидатурасын Қазан тағына ұсынды. Алайда Мәскеудің талап етуімен 1519 жылы сәуірде Қазан хан тағына татар ақсүйектері арасында танымал болмаған Қасым ханы Шаһғали отырды. Шаһғали Қазан тағын үш жыл ғана ұстай алды. Шаһғалидің мәскеушіл саясатына наразы болған ірі Қазан мырзалары өздерінің ханына қарсы қастандық ұйымдастырды. 1521 жылы бүлікшілер Қырымға, Қырым әулетінен билеуші беруді сұрап I Мехмет Герей ханға өз делегациясын жіберді.
1521 жылдың көктемінде Қырым ханы I Мехмет Герей інісі Сахибті Қазанға жібереді. Сәуірде Сахиб Герей кішкентай татар жасағымен Қазанға жақындады. Сонымен бірге, қаланың өзінде Қазан мырзаларының ұйымдастыруымен Қырымға бағытталған көтеріліс басталды. Қазанда орналасқан орыс жасағы қырылды. Мәскеу елшісі В.Ю.Поджогин мен орыс көпестері ұсталды. Қазан ханы Шаһғали гаремі және қызметшілерімен бірге Мәскеу жеріне қашты. Сахиб Герей Қазанға кіріп, хан тағына отырды. Қазан тағында бекінгеннен соң Сахиб Герей Ресей мемлекетіне соғыс жариялады.
1521 жылдың жазында Қазан ханы Сахиб Герей Қырым ханы Мехмет Гереймен бірлескен әрекеттер туралы келісімге келіп, шығыс орыс иеліктеріне қарсы жорыққа шықты. Сахиб Герей Қазан әскерімен Төменгі Новгород пен Владимирді қиратты. Коломна тұсында Қазан ханы Сахиб Герей өзінің ағасы Қырым ханы Мехмет Гереймен бірігіп, үлкен ордамен оңтүстік орыс жеріне басып кірді. Одақтастар Мәскеуге жақындап, астананың айналасы мен маңын қатты қиратты. Тамызда көптеген тұтқындары бар Қырым мен Қазан хандары өз иеліктеріне оралды. 1522 жылдың күзінде Қазан ханы Сахиб Герей Мәскеудің шығыс жерлеріне шапқыншылықтар ұйымдастырды.
1523 жылдың көктемінде Сахиб Герей мәскеулік тұтқын елші В.И.Поджогин мен барлық орыс саудагерлерін өлтіруді бұйырды. 1523 жылдың тамыз-қыркүйек айларында Ресей үкіметі Қазан хандығына қарсы жорық ұйымдастырды. Қасым ханы Шаһғали басқарған кеме әскері Еділдің екі жағасындағы Шермис ауылдарын қиратып, Қазанның өзіне жетті, содан кейін кері бұрылды. Атты әскер Свия өзенде татар әскерін талқандады. Қыркүйекте Мәскеу воеводалары Сура өзеніндегі Васильсурск бекінісінің іргетасын қалады. 1523 жылдың қазанында Қазан ханы Сахиб Герей орыс жеріне қарсы шабуыл жасап, Галичті қоршауға алды, бірақ қаланы ала алмады. Сахиб Герей айналадағы ауылдарды қиратып, көптеген тұтқындарды алды. Сахиб Герей жаңа шабуылдан қорқып, ағасы Саадет Герейге Қырымға елші жіберіп, одан Қазанға зеңбіректер, білтелі мылтықтар мен жаңа шеріктерді жіберуді өтінді. Қырым ханы Саадет Герей бауырына көмектесуден бас тартты. Содан кейін 1524 жылдың көктемінде Сахиб Герей көмек сұрап Ыстанбұлға жүгініп, түрік сұлтаны Сүлейменге өзін Осман империясының вассалы болатынын мойындады.
1524 жылдың көктемінде Мәскеудің ұлы кінәзі III Василий Иванович Қазан хандығына қарсы жаңа үлкен жорық ұйымдастырды. Бас воевода әрі боярин кінәз Иван Федорович Бельский бастаған Ресейдің 150 мыңдық әскері Қазанға жақындағанда, Қырым ханы мен Осман сұлтанынан көмек алмаған Сахиб Герей 13 жасар інісі Сафа Герейді астанада қалдырып, Қазаннан Қырымға қашып кетті. Осылайша, Сахиб Герей Қазан тағына небары үш жыл отырды.
1524 жылдың жазында Сахиб Герей Қырымға келіп, ағасы Саадет Герейдің бұйрығымен Балаклавада түрмеге қамалды. 1524 жылдың күзінде Сахиб Герей түрмеден босатылып, інісі Ислам Гереймен билік үшін күрес кезінде Саадет Герейге көмектесті.
Сахиб Герей ағасы Қырым ханы Саадет Герейдің (1524-1532 жж.) тұсында екі рет 1525-1526 және 1528-1530 жылдары қалғай сұлтан қызметін атқарды. 1531 жылы қалғай Сахиб Герей Саадет Герейдің Шырын мырзаларға қарсы жазалау жорығына қатысты. Содан кейін Сахиб Герей Османлы астанасы Ыстанбұлға көшті.
Қырымда билік етуі
1532 жылы мамырда Қырым ханы Саадет Герей тақтан өз еркімен бас тартып, Ыстанбұлға кетті. Оның інісі әрі қарсыласы Ислам Герей Қырымға қайтып оралды, онда ол хан болып жарияланды. Османлы сұлтаны Сүлеймен Ислам Герейді мойындаудан бас тартып, күзде ағасы Сахиб Герейді Қырымның жаңа ханы етіп тағайындады. Хәлім Герей Сұлтанның айтуынша, падишаһ ханға бұлғын қалпақ пен қылыш сыйлады. Сол жылы I Ислам Герейдің бес айлық билік етуінен кейін Сахиб Герей жаңа шеріктердің үлкен жасағымен Қырымға келді. Хандықтың шекарасында оны Қырым ақсүйектердің үлкен делегациясы қарсы алды. Сахиб Герей інісі Ислам Герейді қалғай етіп тағайындап, оған Очаков пен Орқапы бекіністерінің белгілі бір үлесті меншігін берді.
1535 жылы I Сахиб өзінің інісі, бұрынғы І Саадет Герей ханның ұлы Ахмет Герейді (1535-1537) қалғай етіп тағайындады. Алайда, 1537 жылы елге опасыздық жасауға ниеттене бастаған Ахмет Герей қалғай ханның бұйрығымен өлтірілді. I Сахиб Герей жаңа қалғай етіп үлкен ұлы Әмин Герейді тағайындады.
1537 жылы Қырым ханы Сахиб Герей өзінің бүлікші інісіне қарсы Орқапы маңына сәтті жорық жасады. Ислам Герей жеңіліп, Ноғай ұлыстарына қашады. Сол жылдың тамыз айында Қырым ханы жіберген мансұрлық мырза Бәкі би Ислам Герейді өлтірді.
I Сахиб Герей ірі татар ақсүйектерін тыю үшін өзінен бұрынғылардың жолын жалғастырды. Шырын текті руға қарама-қарсы Мансұр мен Сежеуіт руларын сарайға жақындатты, сонымен қатар ірі ақсүйектердің ықпалын әлсірету үшін қызметші төрелердің көптеген өкілдерін көтерді.
Ксонвиль
Ксонвиль (Xonville) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,27 км² шамасында.
I Сахиб Герей
Қырымда билік етуі
I Сахиб Герей өзінен бұрынғылардың сарайы орналасқан Салашықтан Шіріксу өзені бойымен 2 шақырым төмен жерде жаңа ханның резиденциясын салды. Жаңа қала Бақшасарай деп аталды. I Сахиб тұсында Көзлевтегі айлақ жабдықталып, кеңейтілді, соның арқасында мемлекет өз қарамағындағы теңіз портын алды (Қырымның басқа жағалаудағы қалалары Османлылар бақылайтын аумақта орналасқан еді).
Ксонвиль
Коммунаның INSEE коды — 54599, пошта индексі — 54800.
I Сахиб Герей
Қырымда билік етуі
Мемлекет экономикасын дамыту үшін I Сахиб елдің дала бөлігінде көшіп-қонып жүрген ноғайлардың отырықшы өмір салтына көшуін барынша қолдады.
Қырым ханы Сахиб Герей Османлы сұлтаны Сүлейменнің Еуропадағы жаулап алу жорықтарында өз әскерлерімен жиі көмектесті, сонымен қатар Солтүстік Кавказға әскери жорықтар жасады. Реммал Қожа деген атпен танымал Қайсунизаде Мехмет Нидайдың шежіресінде олардың тоғызы сипатталған. Жорықтарға мушкетерлер жасағы, хан ұланы, тайпалық ақсүйектердің атты әскері, ханның далалық артиллериясы қатысты. Тоқтағанда бір-біріне бекінген арбалардан тобыр құрды.
Ксонвиль
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
I Сахиб Герей
Қырымда билік етуі
1538 жылы Молдавияға бастаған Османлы сұлтаны Сүлейменнің үлкен жорығында, Қырым ханы I Сахиб Герей түрік сұлтанымен сол жерде кездестірді. Әскери қимылдар Молдавияның опасыз билеушісі Петр Рарешке қарсы жүргізілді. Жорықтың нәтижесі, басқаларымен қатар, оңтүстік Бессарабия — Бұжақтың Молдовадан бөлінуі болды. Сондай-ақ Очаковты Османлы түріктері басып алды.
1539 жылы шеркестердің Темрүк маңында мұсылмандарға жасаған шабуылдарына жауап ретінде оларға қарсы экспедиция жасалды. Хан Жаней шеркес тайпасының көсемі Қансауықпен кездесіп, оны шабуылдарға жол бергені үшін жазаламақ болды, бірақ ол ханға, сұлтанға және Кефе бейіне берген (Қырым жағалауындағы Осман иеліктерінің билеушісі) өтеуін беріп құтылды. Таудан қылмыскерлерді іздеу еш нәтиже бермеді, хан кетіп бара жатып, қайтар жолда шеркес ауылдарынан есірейлерді жинап алды.
1539-1540 жылдардағы қыс солтүстік елдерге, Литваға және, мүмкін, Мәскеуге қарсы жорық болды. Жорықты ханның үлкен ұлы Әмин Герей аталықтың бақылауымен басқарды. Тұтқындарды жинап алуға ұйымдастырылған жорық сәтті өтті, бірақ қайтар жолда әскер суықтан қатты зардап шекті.
Жылжымайтын мүлікпен қосылған жылжымалы мүлік
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
I Сахиб Герей
Қырымда билік етуі
1541 жылы Мәскеудің қашқын ақсүйегі кінәз Семен Федорович Бельскийдің айтақтауымен Қырым ханы Сахиб Герей Ресей мемлекетіне қарсы үлкен жорық жасады. С.Ф.Бельский Окаға жақын жерде қауіпсіз өткелді көрсетуге уәде берді, бірақ маңғыт мырза Бәкі би мен хан арасындағы өзара сенімсіздіктен қырымдықтар өткелге кешікті. Кенеттен шабуыл жасау мүмкіндігі пайданылмай кетті, ал Мәскеу әскерлері мушкет және артиллерия бөлімшелерін Окадағы өткелге тартты. Сахиб Герей өзеннен өте алмай, Қырымға қашты. Қайтар жолда татарлар Пронскіні алмақшы болды, бірақ олар сәтсіздікке ұшырап, орыс воеводаларының күшімен жан-жаққа тарап кетті.
Пьер Бурдье
Пьер Бурдье (1930) - франция әлеуметтанушысы. Париждегі Жоғары әлеуметтік ғылыми зерттеу мектебінің басшысы. Негізгі еңбектері мәдениет, білім, өнер, социолингвистика және әлеуметтану ғылымның эпистемология- сының жалпы проблемаларына арналған. Бурдьенің әлеуметтік көзқарастарының құрылуына К.Маркс және М.Вебер әсер етті. Бурдьенің әлеуметтік теориясының негізгі түсініктері: алаң, habitus, "жәбір нышаны", "білімсіз". Қоғам Бурдье бойынша әр түрлі алаңдарда құрылған қарым-қатынас жиынтығы. Олардың әр қайсысының өзіндік спицификалық билік түрлері бар. Habitus - бұл құрылымдық әлеуметтік қарым-қатынас, интеграцияның схемалық жиынтығы, әртүрлі алаңдардың интериоризациясы, көп мерзімді топтық және индивидуалдық жүйелерді орнату. "Жәбір нышаны" - маңызды билік функциясы. Шығармашылық жолының бастапқы кезеңінде Марксизмнің ықпалына түскенімен, кейінгі зерттеулерде оны өткір сынға алды. Ол негізінен ғьшымда әлеуметтік кеңістік құрылымы жайлы зерттеген. 1975 ж. ол жан-жақты халықаралық ғылыми байланыстар мен бағдарламалары бар аса ірі Еуропа әлеуметтану орталығын басқарды. Сол жылы Бурдье "Әлеуметтік ғылымдағы ғалымдардың еңбектері" ("Actes de la reherch en sciences") атты журналды үйымдастырып шығарды. Бүл журнал сол уақытта Францияның әлеуметтік журналдарының арасында ең беделдісі саналды. Ол өзінің еңбек жолының әр кезеңінде әлеуметтік қайта құруды, білім жүйесін, мемлекетті, билік пен саясатты, әдебиетті, масс-медианы және әлеуметтік ғылымдарды зерттеді. Оның негізгі еңбектері: "Әлеуметтік саясат", "Университеттік тақта және шығармашылық: схоластикалық бөлінуге қарсы", "Мемелекет рухы: бюрократиялық кеңістіктің құрылымы мен генезисі", "Социология және демократия", "Практикалық ой" және т.б.
I Сахиб Герей
Қырымда билік етуі
1542 жыл. Тағы да Солтүстік Кавказға жорық, себебі: жанейлік көсем Қансауықтың өз міндеттерін, соның ішінде құл жеткізуді орындамауы. Қансауықтың уәделері бар хабары қабылданбады да, қырымдықтар тауларға кіреді. Шеркестердің шабуылына ұшыраған түнгі шайқаста татарлар жеңіп, көптеген есірейді алып кетеді.
Пьер Бурдье
Әдебиеттер
1) Бурдье Пьер. Практический смысл. "Институт экспериментальной социологии". - Москва, 2001.; 2) Социсанализм Пьера Бурдье. Альманах Российского- Французского центра социологии и философии. - Москва, 2001.
I Сахиб Герей
Қырымда билік етуі
1544 жылы кабарда кінәзі Елбозады хан ордасында өзіне қарсы шыққан өз тайпасын жазалауды өтініп келеді. Сахиб Герей егіс алқабындағы егін орағы кезінде жауды қолға түсіремін деп жорыққа шығады. Бірақ қырымдықтар тым ерте келеді; кабардалардың түнгі шабуылы сәтсіз аяқталып, татарлар көптеген тұтқындарды алып кетеді.
Пьер Бурдье
Дереккөздер
Санат:Франция тұлғалары Санат:1930 жылы туғандар
I Сахиб Герей
Қырымда билік етуі
1545 жылы — көпестердің Қырым мен Қазан арасындағы саудаға кедергі келтіргені туралы шағымдарына байланысты хан Жамқұршыға қарсы Астрахан жорығын бастайды. Жамқұршы жеңіліп, қашып кетеді, Астраханды Сахиб Герейдың мушкетерлері мен дала артиллериясының көмегімен алады.
1546 жылы — ноғайларға қарсы қорғаныс жорығы. Әли мырза бастаған 10 мыңдық ноғай әскері Астраханды басып алғаны үшін кек алу мақсатында Қырым хандығына қарсы жорыққа шықты. Орқапы маңындағы ірі әрі кескілескен шайқаста қырымдықтар ноғайларды толығымен қоршап алып, мушкетерлер мен артиллеристтердің отын пайдаланып, шайқас қылышпен шабу арқылы шешіледі. Сахиб Гирай тұтқынға түскен көптеген ноғайларды өлтіруді бұйырады.
Тақтан тайдырылуы және дүниеден өтуі
1551 жылы Иранмен соғысып жатқан Османлы сұлтаны Сүлеймен Қырым ханына әскерімен Сефевидтерге қарсы жорыққа шығуды бұйырды. Алайда Сахиб Герей көнбей, сұлтанға оның сарбаздары кедей, нашар киінген және ұзақ жорыққа төтеп бере алмайды деп жауап береді. Бірте-бірте сұлтан Қырым ханының адалдығына күмәндана бастады. Бұдан бұрын да Сахиб Герей сұлтаннан інісі Дәулет Герейді Қазандағы хан тағына отырғызу үшін Қырымға жіберуді сұрады. Негізінде хан сұлтанды Қырым тағына үміткерден айыру үшін өзінің інісін Ыстанбұлдан кетірмек болды. Дегенімен, Сүлеймен сұлтан өзінің серіктерінің кеңесімен Сахиб Герейді биліктен кетіруді ұйғарып, Дәулет Герейді Қырымның жаңа ханы етіп тағайындады. Сахиб Герейге Дәулет Герейдің Қазан ханы болып тағайындалғаны туралы хабар келеді. Сахиб Герейді Қырымнан шығару үшін сұлтанның шенеуніктері оған көтеріліске шығып, Меккеден келген қажыларға шабуыл жасап жүрген Жане шеркес тайпасына қарсы Солтүстік Кавказда соғысуға бұйрық береді.
Кинода
«Керемет дәуір» түрік телехикаясында Сахиб Герей рөлін Месүт Өзкечежи сомдады.
Дереккөздер
Санат:Қырым хандары Санат:Қазан хандары Санат:Қырым хандығының қалғайлары
Бүрісу
Бүрісу (спортта) - саусақтарымен денені ішке тартып, шынтақтарды денеге қыса ұстап, тізелерді иықка тыға дененің бүгілген қалпы. Бүрісіп суға секіру кезіндегі, акробатикалық, айналып түсу, сияқты т.б. жаттығуларды көптеген суға секірістерді жасауды дұрыс орындаудағы техникалық әдіс.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Годалминг
Годалминг — Ұлыбританияның Суррей графтығындағы Британия аралының оңтүстігінде, Гилфордтан оңтүстікке қарай 7 шақырым қашықтықта, Уэй өзенінің бойында орналасқан қала. Халқы - 21 мың адам.
Электростанция
1881 жылы Годалмингте «Siemens» фирмасымен қоғамдық пайдалануға арналған әлемде ең бірінші электростансасы енгізілді.
Санат:Суррей
815 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:815 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:815 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Камет
Камет тауы Гархвал Гималайында орналасқан. Ол - Үндістандағы көлемі жағынан санағанда үшінші орынды иемденетін тау. Камет тауы ең биік таулардың арасында 29-шы орынды иеленеді. Дхаули өзенін бойлай салынған жолдың аяғында Гамсали жолы орналасқан. Камет экспедициясы аталған жол арқылы жүрген. Камет тауы Үнді-Тибет шекарасында орналасқан. Вул тау Камет, Аби Гамин Мукут Парбат, Мана деп аталатын шыңдардан тұрады. Олардың биіктігі мен орналасу аймақтарын алғаш рет Ричард Стречей анықтаған. Камет тауы Гархвалдың солтүстігінде Аби Гамин тауларына жақын маңда тұр. Камет тауының биіктігі 7620 м-ден асады. Ол альпинистердің ең алғаш көтерілген Гималай шыңдарының бірі болып табылады. Тауға көтерілу үшін 1855 жылдан бастап талпыныстар жасалған. Камет - Суру өзені мен Карнали өзені арасындағы Гималайдың негізгі тізбегінің солтүстігінде орналасқан 3 аскар үстіртінің бір бөлігі. Биіктігі 7092 м болатын Мана, 6977 м-лік Пойнт, 6855 м-лік Деобаң 6519 м-лік Парбат шыңдары да Каметке жуық маңда орналасқан. Камет көлемі жағынан Гархвал аймағындағы Нанда-Девиден кейін екінші орынды иемденеді Камет тауына алғаш рет альпинистер 1931 жылы көтерілген.
Дереккөз
1. Алматы: “Аруна” баспасы. 208 бет. Сер.:“1100 қызықты дерек”.
Санат:Үндістан таулары
Божурово (Добрич облысы)
Божурово (Божурово) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 970 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9368. Телефон коды — 05760. ЕКАТТЕ коды — 5061.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Сүннет
Сүннет (арабша: سنة– суннат) — Хазіреті Пайғамбардың (с.а.у.) сөзі, әрекеті және тақриры (шешімі) деген сөз. Құранда Хазіреті Пайғамбарға (с.а.у.) бойұсыну бұйырылады. Сүннет - парыз бен уәжіптен бөлек, Пайғамбар (с.а.у.) жасаған және жасауды насихат еткен іс-әрекеттер.
Сүннет үшке бөлінеді:
құптан намазының алғашқы Сүннеттері осыған жатады. Осы Сүннеттерді орындау сауапты, ал орындалмаса, күнә жоқ. күнәсі жоқ. Факихтер осы негіздегі бұйрықтардан Хазірет Пайғамбардың (с.а.у.) Сүннеттеріне бойұсынудың қажет екендігін түсіндірген, осылайша Сүннет Кұраннан кейінгі екінші түпдеректі қалыптастырған.
Сүннет құрылымы тұрғысынан үшке бөлінеді:
Ауызша Сүннет - Хазіреті Пайғамбардың (с.а.у.) сөздері, ол хадис деп аталады.
Іс-әрекеттік сүннет Хазіреті Пайғамбарлық (с.а.у.) орындаған іс-әрекеттерін білдіреді.
Ал тақрири сүннет Хазіреті Пайғамбардың (с.а.у.) көрген ісі төңірегінде үндеместен, оны макұлдағанын көрсетеді. Хазіреті Пайғамбарлық (с.а.у.) көрген ісіне қарсы шықпауы сол істі істеуге болады деген сөз. Риуаят түріне қарай Сүннет үшке бөлінеді:
Мүтеуатыр Сүннет - жалған айтуға келісуі мүмкін болмаған қауымдар тарапынан ұрпақтан ұрпаққа жеткізілген Сүннет. Сол себептен, мүтеуатыр Сүннеттің жарамдылығы мәселесінде фикһтер арасында пікірталастар туындамаған.
Ахад Сүннет - әрбір табакадағы жеке кісілер тарапынан жеткізілген Сүннет. Мұны «хабер-и уахид» деп атайды, яғни тек қана бір адам риуаят еткен хабар дегенді білдіреді. «Хабер-и уахид» пен іс-әрекет мәселесінде мазһаб имамдарының көзқарастарындағы шарттар бір-бірінен өзгеше. Әртүрлі фикһ мектептерінің пайда болуында және мазһабтар арасындағы көзқарастардың ерекшеленуінде Сүннетке түрлі көзқараспен қараудың да үлкен ықпалы болған.
Сүннетпен жүрудің пайдасы
Хадис ғалымдарының айтуы бойынша. Сүннет – Аллаһ Елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) мінез-құлқы мен келбетін сөздер, амалдар, үнсіз мақұлдау және сипаттау.
Ал фақиһтар мен фикх негіздерін меңгерген мамандардың анықтамасы бойынша: Сүннет – Алла Елшісінің (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) сөздері мен іс-әрекеттері, сондай-ақ басқалардың амалдарын мақұлдау.
1. Пайғамбардың (с.ғ.с.) сүннетін ұстану туралы айта отырып, біз шариғат пен Исламның моральдық-этикалық нормаларын сақтау туралы айтып отырмыз, өйткені бүкіл дін Сүннет. Алла Тағала былай деді:
'''«Кім Исламнан басқа бір дін іздесе, әсте одан ешқашан қабыл етілмейді де ақыретте зиянға ұшыраушылардан болады. Аллаға иман келтіріп, шын мәнінде Пайғамбардың хақтығына куә болғаннан әрі оларға ашық дәлелдер келгеннен кейін қарсы шыққан қауымды Алла қалайша тура жолға салады? Алла залым елді тура жолға салмайды. Міне солардың жазалары: Шәксіз оларға Алланың, періштелердің әрі біртұтас адамдардың қарғысы болады. Олар қарғыста мүлде қалады да олардан азап жеңілтілмейді және оларға назар аударылмайды. Бірақ сондай иман келтіріп, сонсоң тәубе еткендер және де амалдарын түзелткендер басқа. Расында Алла (Т.) Аса Жарылқаушы, Ерекше Мейірімді.».' «Әли Имран» сүресі, 85-89 аяттары.''
Дініміз – Ислам, Ислам – сүннет. Демек, сүннет – дін. Әрі қарай сүннетті ұстану мүмінге әкелетін жемістер туралы айтатын боламыз.
2. Сүннетке ілесу мүміндерді айыпталып, адамдарды діннен алыстататын келіспеушіліктерден сақтайды.
'''«Аллаға және Оның Елшісіне бойұсыныңдар және дауласпаңдар, әйтпесе көңілдерің түсіп, күштерің жоғалады. Сабыр етіңдер, шынында Алла сабырлылармен бірге».' «Әнфал», 46-аяты.''
Сүннетті мүлтіксіз орындау және Алла Тағалаға мойынсұну арқылы мұсылман өзін айыпты келіспеушіліктерден сақтайды.
Тирмизидің «Сунан» кітабында «Білім кітабында» «Сүннетпен жүру және бидғаттардан алыстау туралы айтылған», ал Әбу Дәуіттің «Сунанында» «Сүннет кітабында» «Сүннетпен жүру туралы айтылған» деген тарау бар. Бұл тарауларға келесі хадистер кіреді. Әл-'Ирбад ибн Сария (Алла оған разы болсын) былай дейді: «Бірде Алла Елшісі (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) жүректеріміз қорқыныш пен қорқынышқа толы өсиетпен бізге жүгінді, көзімізден жас ағып кетті. Бір кісі: «Уа, Алланың Елшісі, бұл қоштасу сияқты, бізге тура жол көрсет!», - деді. Ол былай деді:
3. Алла Тағала бізге Пайғамбарға (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) ілесуді, оған бағынуды, оған қолдау көрсетуді және оны жақсы көруді бұйырды. Ал біз Аллаһты және Оның Елшісін бәрінен де артық жақсы көруіміз керек. Алла Тағала өзіне мойынсұнып, оны жақсы көретіндерге Оның сүйіспеншілігі мен құрметіне кепілдік берді.
Алла Тағала былай деді: “Оған мойынсұныңдар, сонда тура жолда боласыңдар”. «Ан-Нұр» сүресі, 54-аят .
Алла Тағала былай деді: '''“Кімде-кім Аллаға және Оның Елшісіне бойұсынса, Ол өзендер ағатын Әдем бақтарына кіреді. Ол сонда мәңгі болады. Бұл үлкен жетістік”.' «Ән-Нисә» сүресі, 13-аят .''
Құранда осыған ұқсас аяттар көп. Сондай-ақ ешкім сүннет пен шариғатта түсіндірілгеннен, Құран мен сүннеттің нұсқауларынан және салих бұрынғыларымыз ұстанған нәрселерден ауытқымауы керек. Адам білгеніне еріп, білмегенінен тыйылуы керек. Ол білмеген нәрсеге еріп, білмеген нәрсені Аллаға жала жаппауы керек. Расында, Алла Тағала оны харам етті». «Қаида жалил фи ат-тауассул уа әл-уәсила».
4. Сүннетке ілесу – тура жолмен жүру және адасудан алыстау.
Әбу Һурайра (Алла оған разы болсын) Алла елшісінің (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) былай дегенін жеткізеді:
«Расында, мен сендерге екі нәрсе қалдырдым, оларда ешқашан адаспассыңдар. Бұл Алланың Кітабы және менің сүннетім. Олар тоғанға келгенше ажырамайды». Әл-Хаким, ад-Даракутни және әл-Байхақи.
Және Ибн ‘Аббас, Аллаһ оған және оның әкесіне разы болсын, Аллаһ елшісінің (оған Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) қоштасу қажылығы кезінде былай дегенін жеткізеді:
«Уа, адамдар! Расында, мен сендерге оны сақтау арқылы ешқашан адаспайтын нәрселер қалдырдым. Бұл Алланың Кітабы және Пайғамбарының сүннеті». Әл-Байхаки.
5. Сонымен бірге Құранның көптеген аяттарында Аллаға мойынсұнбаудың жазасы туралы айтылады. Мысалы, Алла Тағала былай деді:
'''«Ал кім Аллаға және Оның Елшісіне мойынсұнбай, Оның шектеулерінен шықса, Ол отқа түседі де, онда мәңгі қалады. Ол қорлайтын азапқа ұшырайды».' «Ән-Нисә» сүресі, 14-аят.''
'''«Бірақ жоқ – Раббыңның атымен ант етемін! Олар өзара таласқан нәрселерінде сені би қылып, сонсоң берген билігіңнен көңілдерінде ақау таппай толық бой ұсынғанға дейін толық мүмін бола алмайды.».' «Ән-Нисә» сүресі, 65-аят .''
Алла Тағала былай деді: «Кімде-кім Аллаға және Оның Елшісіне мойынсұнбаса, оны тозақ оты күтіп тұр, ол онда мәңгі қалады.». «Ән-Нисә» сүресі, 14-аят.
Дереккөздер
สุนัต
NGC 3537-1
NGC 3537-1 — Crater шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1878 жылы 7 ақпанда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3537-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33752.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз)
Атқа мінгізу
Атқа мінгізу — тіршілік циклы ғұрыптарындағы жора, ұл баланың сәбилік шақтан балалық шаққа өтуін айғақтайтын рәсім.
Шөгінді таужыныс материалдарының бағдары
Шөгінді тау жынысы материалдарының бағдары. Шөгінді тау жынысыты құрайтын түйірлер мен минералдардың, кейде оларға кіріккен органикалық және бейорганикалық қалдықтардың ұзын өсінің түзілімдену ортасының динамикасына (толқындану, түптік ағыс бағытына) сәйкес нақтылы бағытқа жаппай сәйкес келуі; түзілімдену алабыныц динамикалық ерекшеліктерін анықгау мақсатында зерттеледі.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Сеченка (Поля тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Клязьма Орехово-Зуево қаласынан Владимир қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Бүкір
Бүкір - омыртқаның қапталға қарай қисаюы.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Лон-Амманнзег
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2550 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.46 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2526, пошта индексі — 4573.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Золотурн елді мекендері
Дибольсайм
Дибольсайм (Diebolsheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Селеста-Ерстен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,03 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67090, пошта индексі — 67230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 639 адамды құрады. Халық тығыздығы — 90,9 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Серри
Серри (Serri) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Кальяри провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 760 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 40 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 8030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Сорғыш инфузориялар
Сорғыш инфузориялар (SUCTORIA) тұщы суларда және теңіздерде субстратқа сабақшасымен тіркеліп тіршілік етеді. Кірпікшелері, ауыз тесігі, жұтқыншағы жоқ, тек дамуының алғашқы кезеңдерінде ғана кірпікшелері болады, кейін олар жойылып кетеді. Денесінде сорғыш таяқшалары немесе қармалауыштары болады, бұлар ұзын, жиырылғыш, қуыс түтіктер. Осы таяқшалары арқылы басқа кірпікшелі инфузорияларды ұстап қоректенеді. Таяқшалары өте сезгіш. Егер кірпікшелі инфузория сорғыш таяқшаға тиіп кетсе, олар сол сәтте оған жабысады. Ұсталған кірпікшелі инфузорияға таяқшалардың бірнешеуі бұрылып келіп, жабысқан жерінің пелликуласын ерітіп жіберіп ішіндегі цитоплазманы сорып алады. Таяқшалары денесінде радиальды түрінде (Sphaerophrya) шоғырланып немесе арнайы өсінділерінде "қолдарында" тарамдалып орналасқан (Dendrocometes) ұзын немесе қысқа. Таяқшаларының осындай құрылысты болуына байланысты оларды сорғыш және ұстағыш таяқшалар деп атайды. Сорғыш таяқшалар қоректену, ал ұстағыш таяқшалар жемді ұстау және өлтіру қызметін атқарады. Сорғыш инфузориялардың 500-ге жуық түрі бар. Субстратқа ұзын немесе қысқа сабақшасымен бекініп тіршілік етеді. Дене пішіні сопақша, шар тәрізді немесе бұтақталған. Ядросы екеу: вегетативті-макронуклеус, көбеюден басқа денедегі барлық зат алмасу қызметтерін реттейтін және генеративті-микронуклеус тек қана көбею қызметін атқаратын. Тұщы суда тіршілік ететін сорғыш инфузорияларда жиырылғыш вакуолі жақсы дамыған және ол зәр шығару, осмос қысымын реттеу, тыныс алу қызметін атқарады. Сорғыш инфузориялар жыртқыштар, кірпікшелі инфузориялармен қоректенеді. Кейбіреулері эктокомменсалдар, айрықша дамыған аяқшалары немесе табаншасымен басқа жануарларға, әсіресе шаянтәрізділерге жабысып тіршілік етеді, мысалы Tocophrya cyclopum. Кейбір түрлері инфузориялардың паразиттері, мысалы Sphaerophrya stentor және S.sol. Сорғыш инфузорияларды кірпікшелілер типіне жатқызу себебі бұлардың макронуклеусінің, микронуклеусінің болуы, жынысты - конъюгация жолымен көбеюі және дамуының алғашқы кезеңінде кірпікшелерінің болуы. Сорғыш инфузориялардың жыныссыз көбеюі сыртқы немесе ішкі бүршіктену арқылы өтеді. Пайда болған бүршіктер анасының денесінен үзіліп, біраз уақыт кірпікшелері арқылы суда еркін жүзіп, содан кейін кірпікшелерін жойып, сабақша арқылы судың түбіне бекініп, сорғыш қармалауыштарын шығарып ересек түріне айналады. Жынысты көбеюі конъюгация жолымен өтеді, бірақ конъюгация процесі жақсы зерттелмеген.
Дереккөздер
Санат:Қарапайымдылар
Ураевка
Ураевка — Ресейдегі өзен. Белгород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Козинка өзенінің сол жағалауынан 15 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оскол өзені Старооскольск су торабынан төмен, РФ мен Украина шекарасына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі), өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шәрбану Ақылқызы Байзақова
Байзақова Шәрбану Ақылқызы (15.4.1907, қазіргі Павлодар облысы Ертіс ауданы Қызылағаш ауылы — 28.4.1937, Семей қаласы) — қазақ әйелдерінің арасынан шыққан алғашқы актриса. 1927 жылы Қызылорда қаласында қазақ драма театрына қабылданып, онда 1935 жылға дейін қызмет еткен. Сахнадағы алғашқы ойнаған рөлдері—Раушан, Айсұлу (Ж. Аймауытовтың “Шернияз” бен “Сылаң қызында”), одан кейінгі жылдары — Зәуре (Қ.Байсейітов пен Ж. Шаниннің “Зәуресінде”), Қайша (М. Әуезовтің “Бәйбіше-тоқалында”) бейнелерін сахнаға шығарды. Байзақова Шәрбану Ақылқызы сомдаған Перизат (Ж. Тілепбергеновтің “Перизат — Рамазанында”) пен Зәуре (Б. Майлиннің “Майданында”) бейнелерінің театр тарихында ерекше орны бар. Бұлар — көркемдік болмысы, әлеуметтік сыр-сипаты мейлінше айқын ашылған қазақ қыздарының сахналық тұлғалары. Перизат — актрисаның сомдауында махаббатына берік, ол үшін еш қиындықтан тайынбайтын, ашық, ақжарқын, көркі мен биязы мінезі көркемдік тұтастық тапқан бейне. Ал, Зәуренің Байзақова Шәрбану Ақылқызы жасаған бейнесі — қазақ әйелінің қоғамдық саяси-әлеуметтік істеріне араласу үдерісін көрсеткен көзі ашық, көкірегі ояу, ауыл басшысы әрі отбасына адал әйел-ананың сахналық образы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Итапира
Итапира (Itapira) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Кампинас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Можи-Мирин экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 68 396 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 517,504 км² шамасында. Халық тығыздығы — 132,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1820 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Нунатак
thumb|right Нунатак (эскимос, нуна - жалғыз және так — шың) — мұздық бетінде жеке-дара шоқиып тұратын жартасты шың. Гренландия мен Антарктиданың мұздық жамылғыларының шеткі бөліктеріне тән.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Шорнақ
Географиялық орны
Түркістан қаласынан солтүстік-батысқа қарай 20 км-дей жерде, Арыс-Түркістан каналының бойында орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 2855 адам (1449 ер адам және 1406 әйел адам) болса, 2009 жылы 2986 адамды (1503 ер адам және 1483 әйел адам) құрады.
Тарихы
Мақта ұжымшары болып, Түркістан мақта тазалау зауытының дайындау пункті, астық қабылдау мекемесінің пункті болды. Оның негізінде шаруа қожалықтары ұйымдастырылды.
Инфрақұрылымы
Орта мектеп, клуб, кітапхана, фельдшер-акушерлік пункт жұмыс істейді. Округ жерінде 18 ғасырда ежелгі Шорнақ қаласы болған.
Дереккөздер
Санат:Сауран ауданы елді мекендері
Бүйір оттары
Бүйір оттары (желкен спортында) - түн қараңғылығында жүзген басқа желкенді қайықтармен соқтығысып қалмас үшін қайықтың алдыңғы бүйірлеріне қойылатын көк, қызыл шамдар.
Үлкен Калагаза
Үлкен Калагаза — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юрюзань өзенінің оң жағалауынан 324 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Нязепетровск су торабынан Ай өзенін қоспағанда, Павловск су торабына дейін. Өзен саласы — Ақ, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Челябі облысы өзендері
Заборовка
Заборовка — Ресейдегі өзен. Тверь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Руна өзенінің оң жағалауынан 14,6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ бастауынан Жоғарғы Еділ бейшлотына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тверь облысы өзендері Санат:Жоғарғы Еділ су алабы өңірі өзендері
Айзек Азимов
Айзек Азимов. (Isaac Asimov, туған кездегі аты Исаак Ю́дович Озимов; 02.01.1920,Петровичи, Смоленск облысы, Ресей — 06.04.1992, Нью-Йорк, АҚШ) - америкалық жазушы, фантаст. 500-ден астам кітап жазған, англо-америкалық дәстүрде "Үш үлкен" жазушыларының бірі болып саналады (Артур Чарльз Кларк пен Роберт Хайнлайнмен бірге). Мамандығы - биохимик.
Смоленск маңындағы Петровичи деген жерде диірменші еврейлердің отбасында дүниеге келіп, 1923 ж. әке-шешесімен бірге АҚШ-қа қоныс аударады. Колумбия университетінде 1939 ж. бакалавр, 1941 ж. магистр болды.
1945-46 ж. әскерде болып, содан кейін білім алуын жалғастырып, 1948 ж. аспирантураны бітіреді. 1949 ж. Бостон университетінде сабақ беріп, 1955 ж. доцент болады. 1979 ж. профессор атағына ие болады.
1970 ж. біріші әйелімен ажырасып, Джэнет Опал Джеппсонмен (Janet Opal Jeppson) бірге тұрып, 1973 ж. оған үйленеді.
1992ж. 6 сәуірде жүрек және бүйрек жетімсіздіктен (ЖИТС фонында, ЖИТС-қа 1983 ж. жүрекке операция жасаған кезде ұшыраған) қайтыс болды.
816 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:816 жылы қайтыс болғандар
Төбеттөбе
Дереккөздер:
Санат:Тарих
Сутьеска (футбол клубы)
«Сутьеска» (ФК Сутјеска) — Черногорияның Никшич қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын Край Никшич атындағы стадионда өткізеді.
Тарихы
1927 жылы құрылды. Алғашқы атауы — SK Hajduk. Екінші дүниежүзілік соғыстың алдында SK Hercegovac деп аталды. Соғыс аяқталған соң қазіргі атауына ие болды: Сутьескадағы соғыста ерлік көрсеткен югославиялық партизандардың құрметіне атауы осылай өзгертілді.
Югославияның бірінші лигасында тұңғыш рет 1964 жылы ойнады. Жоғары лигада ойнаған черногориялық екі клубтың бірі саналады.
Алғаш қатысқан еуро турнирі — 2003 маусымдағы Интертото кубогы. 2009-10 маусымда Еуропа Лигасында ойнауға мүмкіндік алды.
2013 жылы тұңғыш рет мемлекет ченмпионы атанды.
Куттава (Кентукки)
Куттава (Kuttawa) — Кентукки штатының Лион округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 596 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.7 км² шамасында. FIPS коды — 21-43264.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Чип
집적회로 Чип
Санат: Физика Санат: Математика
Атқа сарпастау
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мәдениеті Санат:Терминология
Дүниежүзілік әділ сауда күні
Дүниежүзілік әділетті сауда күні — Жыл сайын мамырдың екінші сенбісінде атап өтіледі, ал мамыр айы әділетті сауда айы деп есептеледі.
Бұл күн Дүниежүзілік әділетті сауда ұйымының (World Fair Trade Organization) басқаруымен өткізіледі, онда 70 мемлекеттен 350 өндіруші ұжымы әділетті сауда ұйымына қатысқаны туралы жариялайды.
Азнаурлар
Азнаурлар (აზნაური) - Грузия дворяндары (5-ші ғасырдан бастап).
Феодал қатынас дамыған кезде азнаурлар феодалдардың жетекші қоғамдық тобына айналды. 13-15 ғасырларда Азнаурлардан феодал ақсүйектер тобы - тавадилер шықты, 18 ғасырдың аяғында олар патшалық, князьдық және шіркеулік болып үшке бөлінеді.
Грузия Ресейге қосылғаннан кейін (1850-53) азнаурлар орыс дворяндарының құқықтарына ие болды.
Дереккөздер
Санат:лауазымдар Санат:Грузиндер
Қараадыр
Елді мекен:
Таулар:
Дәмегөй Мүсірәліқызы
Дәмегөй Мүсірәліқызы(1870-1932) - Абайдың баласы Мағауияның бәйбішесі. Абайдың республикалық әдеби-мемориал музейінде Дәмегөйдің Абай, Мағауия т. б. туралы естеліктері сақтаулы.
Жазушының екінші әйелі - Кәмила Мағауияқызының шешесі. Абайға қатысты деректердің біразын Әуезов осы кісінің аузынан жазып алған. Мінезі өжет, тура, тік сейлейтін, адуынды адам болған.