cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ботошани (футбол клубы)
Тарихы
2014/15 жылғы маусымда жоғары лигада 8-орын алды да, Еурокубоктерге жолдама алған клубтар лицензия ала алмады да, орнына "Боташани" қатысты. УЕФА Еуропа лигасының бірінші іріктеу кезеңінде Грузияның "Спартак Цхинвали" клубын қапы қалдырды. Бірақ келесі кезеңде "Легиядан" ұтылып қалды.
Ішкі біріншіліктерде
ІІ Лига
ІІІ Лига
Сілтемелер
Санат:Румыния футбол клубтары
Бадия-Полезине
Бадия-Полезине (Badia Polesine) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Ровиго провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 10 431 адамды құрайды. Халық тығыздығы 237 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 44 км² шамасында. Пошта индексі — 45021.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Жаманесіл
Жаманесіл – Есілдің оң саласы.
Географиялық орны
Ақмола облысы Астрахан ауданы жерінде. Таволжанка ауылынан батысқа қарай 4 км жерде Есілдің негізгі арнасынан бөлініп шығып, Баршын көлінің шығыс тұсында 1 км жерде қайта қосылады.
Гидрологиясы
Ұзындығы 29 км тарамдардан, ескі арналардан тұратын жайылмасы су тасқыны кезінде су астында қалады. Оның кейбір телімдерінде шағын көлдер пайда болады. Арнасы ирелеңдеген, жағалаулары жайпақ келеді. Суы қарашада қатып, сәуірдің 1-онкүндігінде ериді. Қар, жер асты суларымен толығады. Жайылманың құнарлы шалғын топырағында әртүрлі астық тұқымдас шөптесіндер өседі. Оларды ауданы ауыл шаруашылығы бірлестіктері пайдаланады. Суы мал суаруға жарамды.
Дереккөздер
Санат:Астрахан ауданы өзендері Санат:Есіл су алабы
NGC 7137
NGC 7137 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 17 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7137 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67379, UGC 11815, MCG 4-51-5, ZWG 472.8.
Жылқылар тұқымдасы
Жылқылар тұқымдасы (Equidae) — үшінші саусағы жақсы дамып, екінші, төртінші саусағы терінің астында жататын кішкене шаша немемсе шабақ сүйекке айналған. Жылқылардың ұзын құйрығы және өскелең түгі болады.
Жылқылардың құйрығы түбінен ұшына дейін ұзын қылдармен жабылып тұрады. Олардың көпшілігінде біркелкі болады. Атақты саяхатшы Н. М. Пржевальский ашқан жабайы жылқылардың бір ғана түрі Орталық Азияның батыс бөлігіндегі таулы далаларды мекендейді. Оларды осы ашқан оқымыстының атымен Пржевальский жылқысы деп атайды.
XIX ғасырдың орта кезінде жабайы жылқылар орыс дала-сының оңтүстік бөлімдерінде мекен еткендігі анықталған. Ол жылқыны тарпан деп атаған. Гептнердің (1955) соңғы зерттеуіне карағанда тарпандар өз алдына жеке түр емес, Пржевальский жылқысынан географиялық орны жағынан жекеленген түр тармағы болып саналады. Тарпандар Днепрдің төменгі ағысында өткен ғасырдың 70 жылдарының басында тіршілік еткен. Соңғы тарпанды осында 1876 жылы өлтірген. Жылқылардың барлығы да үйір құрап, тіршілік етеді. Ашық далалы жерлерді мекендеуіне байланысты көптеген бейімделушіліктер пайда болған; тез қозғалу, құлынын ұзақ уақыт көтеру және құлыны туысымен анасына ілесіп жүріп кету тағы басқалар. Кондилатрлардан таралған. Палеоценнен белгілі. Дамуының жоғарғы денгейі эоценмен олигоценде байқалған, (500 түрі болған). Көпшілігі миоценде жойылған. Тақтұяқтылар ірі жануарлар. Қазіргі уақытта 3 тұқымдастары бар: жылқы, салпы ерін және мүйізтұмсық тәрізділер, рика, Азия, оңтүстік Америкада таралған. ТМД-да Жылқы тәрізділер кездеседі, тарпан, 1 жойылған) мен құлан. Шөлді далалық, орманды-далалық кейбір түрлері тропикалық орманда тіршілік етеді. Шөп қоректілер. Полигамдар. Желіні жұп емшекті. Бір кұлын табады. Тарпан мен жабайы есек қолға үйретілген. ХТҚО Қызыл кітабымен, (12 түр мен 3 түрше) КСРО Қызыл кітабына, (1 түрше) енгізілген.
Туысы
Қазіргі жылқылар туысына төрт түрі жатады.
Тарпан
ХIX ғасырдың орта кезінде жабайы жылқылар орыс даласының оңтүстік бөлімдерінде мекен еткендігі анықталған. Ол жылқыны тарпан деп атаған. Гептнердің (1955) зерттеуіне қарағанда тарпандар өз алдына жеке түр емес, Пржевальский жылқысынан географиялық орны жағынан жекелеген түр тармағы болып саналады. Тарпандар Днепрдің төменгі ағысында 18 ғасырдың 70 жылдарының басында өмір сүрген. Соңғы тарпан 1876 жылы өлтірілген.
Табиғаты
Жылқы тұқымдасына жататын ағзалар үйір құрап тіршілік етеді. Ашық далалы жерлерді мекендеуіне байланысты көптеген бейімделушіліктер пайда болған: тез қозғалу, құлынын ұзақ уақыт көтеру және құлыны туысымен анасына ілесіп жүріп кету т.б.«
Дереккөздер
Санат:Тақтұяқтылар
Ицхок-Лейбуш Перец
Перец Ицхок Лейбуш (30. 5. 1851, Люблин воеводствосы, Замостье қ.,— 3. 4. 1915, Варшава)—еврей жазушысы. Сауда қызметкері семьясында туған. Ол алғашқы өлеңдерін көне еврей тілінде жазды (1875). Перец Ицхок идиш тіліндегі «Мониш» (1888) атты поэмасы жарияланған соң, 1889 ж. Варшаваға көшіп келіп, еврей қауымы арасында жұмыс істеді. Перец Ицхоктің шығармалары әр түрлі жанрда жазылған. Ол «Ескі базардағы түнде» (1907), «Өкіндірген бұғауда» (1908) атты драмаларын, «Семья бақыты», «Тоқымашының махаббаты» т. б. новелла, әңгімелерін жариялады. Шығармаларының негізгі тақырыбы — адамды қанауды жою, әйелдер мен балалардың правосы т. б.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Рақым Тәжібайұлы
thumb Рақым Тәжібайұлы - 1946 жылы 28 мамырда Алматы облысы Ақсу ауданы Сағабүйен ауылында туған.
Әкесі - Мұқанов Тәжібай, зейнеткер. Анасы - Мұқанова Зағипа, зейнеткер.
Республикалық эстрадалық-цирк өнері студиясын (1967); Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетін (1997) домбыра пәнінің мұғалімі, әртіс-домбырашы, мұғалім мамандығы бойынша бітірген. Қазақ және орыс тілдерін біледі. Нұр Отан ХДП мүшесі (2003 жылдан). 1996 жылдан - «Қазақконцерт» қазақ мемлекеттік концерттік бірлестігінің домбырашысы. 1997 жылдан - Құрманғазы атындағы халық аспаптары оркестрінің жеке домбырашысы. Қазақстанның Еңбек сіңірген әртісі (1990).
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Жақын жылдары дүниежүзінің алдыңғы қатарлы мемлекеті болары сөзсіз анық». Хоббиі - «Домбыра жасау өнерімен айналысамын». Сүйіп оқитын әдебиеті - «Өнер туралы кітаптар, әзіл-сықақ жанрын жақсы көремін».
Үйленген. Жұбайы - Ажаркүл, әнші, Қазақстанның Еңбек сіңірген Қайраткері. Балалары - Гүлбахрам, Гүлнар, Айнұр.
Дереккөздер
Санат:1946 жылы туғандар Санат:Алматы облысында туғандар Санат:Қазақстан музыканттары Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері Санат:Домбырашылар
NGC 2665
NGC 2665 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2665 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24634, ESO 563-19, MCG -3-23-4, UGCA 144, IRAS08437-1907.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Кіші Сыня
Кіші Сыня — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы БАР/ПЕЧОРА/754/55/20 орналасқан. Өзен ұзындығы 97 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Жергілікті жердің радиоактивтік зақымдану дәрежесі
Жергілікті жердің радиоактивтік зақымдану дәрежесі — радиация деңгейімен, яғни жер бетіндегі рентген сағатпен өлшенетін гамма және бета — сәулелену қуатымен сипатталады. Жергілікті жердің радиоактивтік зақымдану дәрежесі сонымен бірге, 1 см2 жерге 1 минутта түскен радиоактивтік заттардың атом ядросының ыдырау мөлшерімен есептелетін зақымдану тығыздығымен сипатталады. Ядролык жарылыста жергілікті жердің радиоактивтік зақымдану дәрежесі мен зақымдалған аймақ мөлшері жарылыс түріне, қарудың қуаттылығына, метеорологиялық жағдайларға, жергілікті жердің сипаты мен топыраққа байланысты. Объектілер мен жергілікті жердің радиоактивтік зақымдану дәрежесі ядролық жарылыс бүлты ізінде көп емес. Ол бөлімшелер мен бөлімдердің ұрыс кимылдарына айтарлықтай әсер ете алмайды. Жер үсті ядролық жарылысында жергілікті жердің радиоактивтік зақымдану дәрежесі жарылыс ауданында да, бүлт ізінде де айтарлықтай болады, бірақ уақыт өте үздіксіз кемиді. Оған радиоактивтік заттардың ыдырауы, желдің айдауы, жауынның шаюы мен радиоактивтік заттардың топыраққа сіңуі себеп болады.
Гуго
Ұлы Гуго Францияның Париж қаласының Иль де Франс деген жерінде, шамамен 897 жылы туған. Ол – Франция герцогі, Нейстрияның маркизі, Париж бен Орлеанның графы, Аквитанияның герцогі болған. Одо патшаның жиені. 922 жылы әкесі – І Роберт Францияның патшасы болып жарияланған соң, Гуго Нейстрияның маркграфтығына билеуші болып тағайындалды. Гуго қол астына Бургундия герцогтігінің жартысына жуығын қаратты. 950 жылы Людовик пен Гуго ымыраға келіп, Гуго Людовикке Лаонды қайтарды.
Дереккөздер
1100 қызықты деректер
Екі жаппалы өрістік транзистор
Екі жаппалы өрістік транзистор — құйма мен бастау арасында орналасқан екі жаппасы бар өрістік транзистор. Әрқайсысы екіншісіне тәуелсіз арна енін өзгерте алатын, оған сәйкес заряд тасымалдаушылар ағынын реттейтін екі жаппаны пайдалану өрістік транзистордың функционалдық мүмкіндігін айтарлықтай кеңейтеді. Екі жаппалы өрістік транзисторды кең жолақты күшейткіштерде, жиіліктерді түрлендіргіштерде, күшейту коэффициенті реттелетін күшейткіштерде, автогенераторларда пайдаланады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Моральдық норма
Моральдық норма - бір әрекеттердің орындалуы мен екіншілерінің шектелуін талап ететін идеялар мен жақсылық пен жамандық жөніндегі түсініктердің жүйесі.
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология Санат:Мораль
Белов ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)
Белов ауылдық округі — Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Белое, Коваль, Сливное, Чистое, Щучье ауылдары кіреді. Орталығы – Белое ауылы. Округ құрамында болған Прогресс, Студёное ауылдары 2018 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1305 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Мамлют ауданы ауылдық округтері
1983 жыл
Туғандар
Тағы қараңыз: Санат:1983 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қараңыз: Санат:1983 жылы қайтыс болғандар
Үлкен Кирья
Үлкен Кирья — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лупь өзенінің оң жағалауынан 97 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ахен
Ахен (Aachen) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Кёльн әкімшілік округіне бағынады. Ахен ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 245141 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 160,83 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 3 34 002. Қаланың басшысы — Марсель Филип.
Ілияс Ысмайылұлы Молдажанов
Ілияс Ысмайылұлы Молдажанов (1900, қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Бесқарағай ауданы Бөденелі а. – 25.2.1938, Алматы) – қоғам қайраткері, ақын, журналист.
Дереккөздер
Санат:1900 жылы туғандар Санат:Бесқарағай ауданында туғандар Санат:25 ақпанда қайтыс болғандар Санат:1938 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:КСРО журналистері Санат:КОКП мүшелері Санат:Ресейдегі Азаматтық соғысқа қатысушылар Санат:КСРО-да қуғындалғандар Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қазақстан журналистері Санат:Алаш қозғалысы мүшелері Санат:Гурьев облыстық атқару комитетінің төрағалары Санат:Қостанай облыстық атқару комитетінің төрағалары Санат:Алматы облыстық атқару комитетінің төрағалары Санат:Қазақ АКСР халық комиссарлары Санат:Қазақстан қаржы министрлері Санат:Сталиндік репрессия құрбандары Санат:КСРО-да ақталғандар
IC 3121
IC 3121 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан P (пекулярлық галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39512, 8ZW 178.
Сыртқы сілтемелер
IC 3121 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Азбан
Азбан (жеребец-кастрат, баран-кастрат, бык-кастрат) - бұрын үйірге, күйекке, келеге, шағылыстыруға түсіп жүрген, соңынан піштірілген еркек мал. Мұндай тәсіл, негізінен, аталық мал сапасы төмен тұқым бергенде немесе белсіздік ауруға шалдыққанда қолданылған. Адамға айбаттанатын бураларды да піштірген. Ал айғырды тек мініс көтеретін белді жылқы қажет болған жағдай ғана арнайы піштірген. Төрт түлікке ортақ атау, дегенмен, де түйе мен ешкіден гөрі азбан сөзі жылқыға, қойға және сиырға жиі қолданылады: азбан-қошқар, азбан- айғыр, азбан-өгіз.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Санта-Витория (Минас-Жерайс)
Санта-Витория (Минас-Жерайс) (Santa Vitória (Minas Gerais)) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Триангулу-Минейру-и-Алту-Паранаиба мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итуютаба экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 204 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3 002,82 км² шамасында. Халық тығыздығы — 5,4 адам/км².
Тарихы
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Қайнарлы ауылдық округі
Қайнарлы ауылдық округі — Жетісу облысы Ескелді ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Қайнарлы, Ақтасты, Қоржымбай ауылдары кіреді. Орталығы - Қайнарлы ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1290 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Ескелді ауданы ауылдық округтері
Косамы-Яга
Косамы-Яга — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пим өзенінің сол жағалауынан 220 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 55 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Dota 2
Dota 2 — стратегия жанрындағы командалық компьютерлік ойын. Танымал Warcraft III ойынына арналған DotA картасының жалғасы, компьютерлік рөлдік ойындар қатарына жатады.
2009 жылдың күз айында Valve компаниясы Dota картасын жасаушы IceFrog-ты (шын есімі белгісіз) жұмысқа қабылдап, 2010 жылдың жазында аталмыш сауда маркасын тіркеуге өтініш берді. 2010 жылы 13 қазанда Game Informer порталында ойын 2011 жылы жарыққа шығады деп жазылған. 2011 жылы 15 тамызда ойынның ресми блогында ойынның трейлері жарияланды.
Ойын барысы
Ойында әр қайсысы 5 адамнан тұратын 2 команда бір-біріне қарсы ойнайды. Бір команда жақсы жақ (сәулелі; The Radiant) болып, ал екіншісі жаман жақ (қорқынышты; The Dire) болып ойнайды. Әр ойыншы бір ғана ойын кейіпкерін басқарады, олардың барлығы жалпы "Батырлар" деп аталады. Ойында қазіргі уақытта 119 батыр бар және әрқайсысының жеке қабілеттері бар. Ойыншылар оларды бір-бірімен дұрыс үйлестіре білуі қажет және әрдайым бір-бірімен араласып, келесі болатын сәттерді жоспарлап отыруы тиіс, сонда ғана олар ойынды жеңе алады. Әрбір батырдың өз кемшіліктері мен артықшылықтары бар болып табылады.
Dota 2 - киберспорт ретінде
Әлем бойынша түрлі турнирлер ұйымдастырылып жатыр. Мысалыға: The International турнирі. Бұл жыл сайын өткізілетін мықты ойыншыларға арналған сайыс. 2016 жылы осы жарыстың ақшалай жүлде қоры 1 600 000 АҚШ долларын құрады және оның өткізілген жері : «Ки-арена », Сиэтл, Вашингтон, АҚШ.
The International 2 2012 Сиэтлде 2012 жылғы 26 тамыз - 2 қыркүйек аралығында өтті. Турнирдің жүлде қоры 1,6 миллион долларды құрады. Халықаралық 2012 чемпионы Қытайдың Invictus Gaming командасы болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Компьютерлік ойындар Санат:Стратегиялар Санат:Киберспорт Санат:Windows-ке арналған ойындар Санат:Steam-ойындар
Агрессия (саясат)
Агрессия (agressio - шабуыл) - мемлекеттің егемендігіне, саяси тәуелсіздігіне қарсы бағытталған, БҰҰ- ның Жарғысына қайшы келетін тікелей немесе жанама күш қолдану. Агрессия ұғымы 1974 жылы желтоқсанда БҰҰ-ның Бас Ассамблеясында бекітілді. Агрессия белгілі бір мемлекет екінші бір мемлекетке қатысты бірінші болып күш қолданғанда орын алады. Қарулы шабуыл - аса қауіпті түрі. Бірақ агрессия экономикалық, идеологиялық, психологиялық түрлері де кездеседі. БҰҰ-ның Жарғысы агрессияны айыптайды. Қазіргі халықаралық құқық талаптарына сай агрессия актілері үшін жауапқа тартылады. Бұл тұрғыда қолданылатын санкциялар саяси, экономикалық, қылмыстық, өнегелік сипат алуы мүмкін. Агрессияның алдын алу - кез келген мемлекеттің, халықтың, бейбітшілікті сүйгіш демократиялық күштердің басты парызы.
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Әскери іс
Декстэр (Мичиган)
Декстэр (Dexter) — Мичиган штатының Washtenaw округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2338 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.9 км² шамасында. FIPS коды — 26-22160.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Вартберг-об-дер-Айст
Вартберг-об-дер-Айст (Wartberg ob der Aist) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Фрайштадт округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3894 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 19.4 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — FR, ресми идентификациялық коды — 4 06 24.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Эрих Хакль (АСДП) саналады.
Монтемеццо
Монтемеццо (Montemezzo) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 287 адамды құрайды. Халық тығыздығы 32 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 9 км² шамасында. Пошта индексі — 22010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Ву Хань (У-ди)
Ұлы император У-дидің әу бастағы есімі Лю Чэ. Ол – Қытайдың Хань әулетінің жетінші императоры. У-ди елді б.з.д. 141 жыл мен б.з.д. 87 жылдар аралығында басқарды. Оның есімі Қытай тарихында Ұлы императорлардың бірі ретінде аталады. Ол конфуцийлік қағидаттарды мемлекеттің пәлсапасы мен этика кодексі ретінде қабылдады. У-дидің тұсында Қытай өз территориясын күшейтті. Тарихи деректерге сүйенсек, ол императорлық құрған тұс Қытай тарихындағы ең көрнекті кезең болып саналады. У-ди императорлық өткен тұста Қытай империясы батысында – Ферғана алқабына дейін, солтүстік-шығысында – Солтүстік Кореяға дейін, оңтүстігіне Вьетнамға дейін кеңейді.
Батак (Велико Тырново облысы)
Батак (Батак) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Павликени қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 5228. Телефон коды — 061302. ЕКАТТЕ коды — 2823.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Поденсе
Поденсе (Podence) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Маседу-де-Кавалейруш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 357 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,33 км² шамасында. Халық тығыздығы — 24,9 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Дабыл құралдары
Дабыл құралдары заттық (белгі беру жалаулары, пішіндер), жарықтық (дабылдық шамдар, прожекторлар, белгі беретін оттар) және пиротехникалық (белгілік және жарық беретін-белгілік патрондар, теңіздік белгілер, алаулар) болуы мүмкін. Дыбыстық дабыл құралдары – сиреналар, мегафондар, гудоктар және т.б. Дабылды беру радио арқылы, сонымен бірге сымдық байланыс желісі арқылы да жүзеге асырылуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Қауіпсіздік Санат:Құралдар
Азық өлшемі
Азық өлшемі (кормовая единица) - мал азығының жалпы, яғни энергетикалық қоректілігінің өлшем бірлігі. Біздің елде а.ө. ретінде бордақылаудағы сақа өгіз тіршілігін қамтамасыз етуден тыс жегізген 1 кг сұлы дәнінің 150 г май байлайтын қуаттылығы алынған. Кез келген жемшөптің қоректілігін с.а.ө.- мен бағалау үшін, оның құрамындағы қоректік заттарынын мөлшерін өзіндік май байлау коэффициенттеріне көбейтіп, жалпы май байлау қуаттылығын граммен есептейді де, 1 кг сұлының май байлау қуаттылығына, яғни 150 граммға бөледі. Осылай есептелінген клетчаткалы жемшөптің май байлау мөлшері малға жегізгендегі нақтылы май байланымынан кем түсетіндіктен, көк және ірі азықтың май байлауын белгілі көлемде "клетчаткаға шығару" арқылы кемітіп, ал басқа азықтардың есептеулі және нақтылы май байланымындағы алшақтықты - арнайы "құнарлылық" коэффициенттерін қолдану арқылы жояды. Азық қоректілігін бағалаудағы с.а.ө. бұл ақауларынан айырылу үшін өлшем бірлігі 2500 ккал немесе 10 Мдж алмасу энергиясына тең энергетикалық азық өлшемін қолдану мал азықтандыру практикасында онша өріс алмады, бүгінде тек құс азығының жалпы қоректілігін алмасу энергиясымен бағалайды.
Дереккөздер
Санат:Мал шаруашылығы
Шығырлы ауылдық округі
Шығырлы ауылдық округі – Ақтөбе облысы Темір ауданындағы таратылған әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Шығырлы, Бірлік, Ащысай ауылдары кірді. Орталығы – Шығырлы ауылы болды.
Тарихы
1997 жылы Ақсай ауылдық округі (орталығы Ақсай а.) таратылып, Бородинов ауылдық округіне (орталығы Бородиновка а.) қосылды. Кейін Бородинов ауылдық округі Шығырлы ауылдық округі болып өзгертіліп, Ақсай ауылдық округі қайта бөлініп шықты. 2019 жылы таратылып, Ақсай ауылдық округіне қосылды.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 938 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Темір ауданының таратылған ауылдық округтері
1984 жыл
Туғандар
Тағы қараңыз: Санат:1984 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қараңыз: Санат:1984 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Филипп Мэссинджер
Филипп Мэссинджер (Philip Massinger; 1583, Солсбери маңы, Уилт-шир, Англия — наурыз 1639/40, Лондон) — ағылшын драматургі. Джон Флетчер сияқты драматургтермен бірлесе қызмет істегеннен кезеңнен кейін 1620 жылдан бастап Мэссинджер өзінше жазуды бастады. 1625 жылы корольдік театр компаниясының мүшесі болды. Бізге дейін автордың әлеуметтік реализмі мен сатиралық мәнерлілігі жөнінен керемет 15 дербес жұмысы толық жетті. Олардың ішінде экономикалық және әлеуметтік мәселелерді қарастыратын «Ескі қарызды төлеудің жаңа тәсілі» (1624) атты танымал әрі керемет шығармасы, «Қала ханымы» (1632), сондай-ақ «Рим әртісі» (1626) атты тарихи трагедиясы бар.
Мануальды терапия
Мануальды терапия — медицинаның организмнің тірек-қимыл аппаратының патологиясын зерттейтін жаңа саласы. Мануальды терапияның негізгі мақсаты — тірек-қимыл аппаратындағы ауытқуларды қолмен қалпына келтіру. Мануальды медицина тірек-қимыл аппаратына қатысты ауырсыну синдромдарын тудыратын құрылымдарды, яғни бұлшық ет, байланыс (капсулярлы) және буын жүйелеріндегі ауытқуларды биомеханикалық ауытқу ретінде қарастырады, сондай-ақ, емдеу барысында ішкі органдардың сырқатын да ескеріп отырады. Мануальды медицинаның әр түрлі жүйелері бұрыннан белгілі. Соның ішінде кең тарағандары остеопатия және хиропрактика. Остеопатия (грек. osteon — сүйек және pathos — ауырсыну) — омыртқа жотасының ауруларына қолмен диагноз қойып емдеу. Бұл мектептің негізін 1874 жылы америкалық дәрігер Э.Стилл қалады. Остеопатологиялық медицина буын мен омыртқа жотасы ауруларын функционалды деп тауып, негізінен оны бұлшық ет және байланыс жүйесінің ауытқуы деп санайды. Буын мен омыртқа жотасы аурулары жөнінен Батыс медицинасының көзқарастарын жақтайды. Хиропрактика (грекше сheіr — қол) сырқатты омыртқа сүйектерінің буынынан шығып кетуінен болады деп есептейді. Бұл көзқарасты жақтайтындар медицинаның соңғы жетістіктерін мойындамай, жаңа диагностик. әдістерді қолданбай, ем есебінде тікелей әсер ету, яғни бел басу, жұдырықпен немесе арнайы кеспелтек балғамен соғу арқылы шығып кеткен буынды қалпына келтіруді ұсынады. Ал Мануальды терапиямен емдеушілер омыртқа жотасы мен буындардың жұмсақ тіндеріне әсер ету арқылы емдеуді дұрыс санайды. Мануальды терапия омыртқа жотасының көп дәрежелі патогенетикалық көріністерін функционалды блок, бұлшық ет баланстарының өзгерісі қозғалыс биомеханикасының ауытқуына әкеліп соғады деп түсіндіреді. Бұл жерде омыртқа жотасының ұсақ бұлшық еттерінің маңызы зор, өйткені олар иіліп-бүгілуге мүмкіндік жасап тұрады. Мануальды терапия, негізінен, омыртқа жотасындағы ауытқулар — қозғалысқа байланысты экзогенді (ішкі) және эндогенді (сыртқы) себептердің пайда болуынан туындайды деп есептейді. Омыртқа жотасында пайда болған ауруларды остеохондроз деп қарамай, тірек-қимыл жүйесінің ауытқуы деп қарастыру керек дегенді ұстанады.
Абдуллаһ ибн Әмір ибн әл-Ас
Абдуллаһ ибн Әмір ибн әл-Ас (عبد الله بن عمرو بن العاص) Әмір ибн әл-Астың ұлы. Ол "әл-Сахифаһ әл-Садиқаһ" ("Шыншыл парақтары", الصحيفة الصادقة), атты хадис жинағын жазды.
Абдуллаһ ибн Әмір ибн әл-Ас ислам дінін һижраның 7 жылы, әкесінен бір жыл бұрын қабылдады.
Белоградов ауылдық округі
Белоградов ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Белоградовка ауылы кіреді. Орталығы – Белоградовка ауылы. Округ құрамында болған Ақсу ауылы 2019 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 442 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Тимирязев ауданы ауылдық округтері
Абай және оның орыс достары
«Абай және оның орыс достары» («Абай и его русские друзья») - ҚазССР Ғылым Академиясының баспасынан 1949 ж. орыс тілінде жарық көрген ғылыми-зерттеу еңбектері. Авторы - Ә. Жиреншин. Монография кіріспеден және шағын 4 тараудан тұрады. Автор онда ақынның өмірі мен шығармашылық жолын толықтыра түсетін бірқатар тың мәліметтер келтіреді. Абай шығармашылығының дәстүрлік және жаңашылдық сипаттарына, сондай-ақ, орыс әдебиеті реализмнің әсері мен оның қазақ әдебиетінде өрістеуі мәселесіне жан-жақты тоқталады. Саяси көзқарастары үшін жер аударылып келген Е. П. Михаэлис, Н. И. Долгополов, С. С. Гросс, А. А. Леонтьев т. б. орыс оқымыстыларының ақынның ой-өрісін кеңейте түсуге тигізген ықпалы жан-жақты сөз болады. Жинақ құжаттық маңызы бар суреттермен, тарихи адамдардың портреттерімен безендірілген. Кітап әдебиетшілерге, ғалымдарға, көпшілік оқырман қауымға арналған. Көлемі 8 б. т., 6 мың дана болып басылған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Рейхстаг (ғимарат)
thumb|250px|Рейхстаг, XIX ғасырдың соңындағы фото. thumb|250px|Reichstag 1995 thumb|250px|Рейхстаг ғимараты, [[2009 жыл. Батыс фасад]]
Рейхстаг ғимараты немесе Рейхстаг (Reichstagsgebäude — «мемлекеттік жиналыс ғимараты») — Берлиндегі әйгілі тарихи ғимарат, бұнда 1894—1933 жылдары Германияның аттас мемлекеттік органы — Герман империясының рейхстагы және Веймар республикасының рейхстагы кездесу өткізген, ал 1999 жылдан бұл ғимаратта Германия бундестагы орналасқан.
Тарихы
Ғимарат итальяндық биік қайта өрлеу дәуірінің стилінде франкфурттық сәулетші Пауль Валлотаның жобасымен салынған. Неміс парламенті ғимаратының алғашқы тасын 1884 жылы 9 маусымда кайзер Вильгельм I қалаған. Құрылыс мерзімі он жылға созылып, Вильгельме II кайзердің кезінжде аяқталды. thumb|Сақталған «Астрахань Макаров» жазуы 1933 жылы 27 ақпанда рейхстаг ғимараты өрт қойылған соң жанып кетті. Ұлтшылдар өртке коммунистерді кінәлап бұл жағдайды өз уәкілеттіліктерін арттыруға және басты саяси қарсыласымен мәмілеге келу үшін пайдаланды. Бұдан кейін сирек кездесулер өртелген рейхстаг (барлық саяси маңызынан айырылды) ғимаратта емес, Кролль-Операда өткізіп келді, бұл 1942 жылы тоқтатылды. Кейін Ғимарат насихат кездесулер үшін қолданылған, 1939 жылдан — әскери мақсатта қолданылды.
Берлин үшін шайқас уақытысында кеңес әскерлері Рейхстаг штурмын жүргізді. 1945 жылы 30 сәуірде Рейхстагта Жеңіс туы тігілді, ал 1 мамырда Александра Косс қолбасшылығымен 115-ші гвардиялық истребительдік авиациялық полкы «Победа» деген жазуы бар Қызыл Жеңіс Туы тасталды. Рейхстаг қабырғасына кеңес сарбаздары көптеген жазбалар қалдырған, олардың бір бөлігі (оның ішінде жиналыс залында) әлі күнге дейін қайта қалпына келтірілген соң да сақталған. 1947 жылы кеңес комендатурасының бұйрығымен жазулар «цензураға ұшыраған», яғни ұятсыз жазулар жойылды және бірнеше «идеологиялық жазулар» енгізілді.
Рейхстаг қарбығаларындағы жазуларды сақтау мәселесі, 1990 жылдары оны қайта жөндеу жұмыстары басталған кезде көтерілген болатын (сондай-ақ, алдыңғы қалпына жөндеу жұмыстарының бастапқы кезеңдерінде 1960-шы жылдардағы көптеген жасырын жазулардың табылғаны бар). Бундестаг Президенті Рита Зюсмуттың және Ресей Федерациясының ГФР-дегі елшісінің 1996 жылғы келісімімен әдепсіз жазылған және нәсілшілдік мазмұндағы жойылып, тек 159 граффити қалдырылды. 2002 жылы бундестаг жиналысында жазуларды алып тастау туралы мәселе қойылды, бірақ ұсыныс көпшілік дауысқа ие бола алмай, қабылданбады. Кеңес сарбаздарының жазуларының басым бөлігі Рейхстаг ғимаратының ішкі бөлігінде жазылған, ныне доступных только с экскурсоводом по записи. Жоғарғы қабатта, оң жақ бөлігінің ішкі жағында: «Астрахань Макаров» жазуы сақталған. Сонымен қоса сол жақ бөлігінің де ішкі жағында жазулар сақталған.
Қазіргі заман мәдениетіндегі Рейхстаг ғимараты
thumb|150px|[[Александр Владленович Кисляков|А. Кисляков, Ю. Шабельников. Екі құрбандық: ащы және тәтті (1995)]]
Санат:1894 жылы пайда болғандар Санат:Берлин Санат:Ғимараттар мен құрылыстар
Ерса
Ерса (Ersa) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Бастия округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 20,45 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B107, пошта индексі — 20275.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 152 адамды құрады. Халық тығыздығы — 7,43 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Биошаймалау
Биошаймалау (микроағзалар арқылы пайдалы қазбаларды өндіру) - кендер мен басқа қатты материалдардан металдарды бөліп алуда прокариоттар мен саңырауқұлақтарды қолдану әдісі. Аталған ағзалардан бөлінетін органикалық қосылыстар қоршаған ортадан металдарды шаймалап, жасушасына сіңіртеді. Бактериаларда осы қабілет, негізінен, жасушадағы электрондарды реттеу үшін эволюция нәтижесінде пайда болған.
Кейбір микробтар темір (Fe), мыс (Cu), мырыш (Zn) және алтын (Au) тұрақты заттарымен қатар, уран (U), торий (Th) тұрақсыз атомдарды іске асыра алады.
Биоөндіріс дәстүрлі металдар шаймалау тәсілдерімен салыстырғанда экологиялық таза боп келеді. Пайдалы қазбалар өндірісі көптеген ластағыш заттарды, олардың қатарында жылыжай эффектісін туғызатын SO2, NO, N2O, NO2 ауа поллютанттарды, шығарса, биошаймалаудан бөлінетін химикаттарға тек табиғи, бактериялардың ас қорыту нәтижесіндегі бөлінетін газдар жатады.
Прокариоттардың металдарды колдануы тек 20 ғасырдың ортасына қарай ашылған.
Тарихы
Алғашқы танылған биошаймалау жүйесі 1951 жылы, Кеннет Темпл биология ғылымдарының докторы Acidithiobacillus ferrooxidans бактериясының популяциясының темір,  мыс және магнийге бай орталарда қарқынды нығайуын байқағанда шығарылған. Ол A.ferrooxidans тың қозғалғыштығы мен өсу жылдамдығы деңгейінің темір концентрациясының артуымен жоғарлауын ашқан. Бактерияның екінші реттік өнімі ортаны қышқылдыққа айналдырса да, өсімі тоқтатылмаған.
Кеннет Темплдің эксперименті бактериялардың металдарды сезіп, жасушада қолданысқа ала алатынына көз ашқан. Бұл жаңалық заманауи биошаймалаудың жүйелі дамуына әкелді. Осы жүйе биоремедиацияда, биогидрометаллургияда немесе тіпті металдардың өндіруін саудалық мақсатта қолданыла алады.
Саңырауқұлақтардың осы қасиетке ие болуы кейінірек ашылды.
Заманауи тәсілдер
Биошаймалауды қазіргі таңда көбінесе алтын өндірісінде қолданады. Табиғатта алтын жиі күшән(мышьяк) және пиритпен косылыстарында кездеседі. Микробтар арқылы өндірудің іс жүзінде A. ferrooxidans арсенопиритті солюбилизациядан өткізіп, нәтижесінде таза алтынды береді: 2FeAsS[Au] + 7O2 + 2H2O + H2SO4 → Fe(SO4)3 + 2H3AsO4 + [Au].
Осы тәсілдің арқасында тіпті кенеусіз кендерді өңдеу табысты салаға айнала алады. Ал биогидрометаллургия дамыған елдердің арасында соңғы жылдардың трендіне айналды.
Биошаймалау технологиясы әсіресе Австралия, Оңтүстік Америка және Бразилия мемлекеттерінде қарқынды түрде дамуда.
Зуқа батыр
Зуха батыр, Зауха Сәбитұлы (1869 жыл не 1867 жыл, Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан ауданы, Кендірлік ауылы -1929) - Алаш қайраткері, діни ғұлама, батыр. Керей тайпасы Абақ руының Ителі бөлімінен шыққан.
Зуқа батыр Сәбитұлы – ХIХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың басында ел-жерімен бөтен жұрттың бодандық езгісінде қалып қойған қазақтарды аумалы-төкпелі заманның алуан түрлі апатынан қорғап, басшысыз, биліксіз, қорғансыз, қарусыз халқын жан-жағынан талап, тонап, басымшылық көрсетіп қанаған үстем өкіметтің өктемдігінен қызғыштай қорып, қажет кезінде қарсы тұрып, әлеуметтік теңсіздіктермен өмірінің соңына дейін бел шешпей, аттан түспей аяусыз күрескен қайраткер, қолбасшы тұлға, қайсар батыр.
Тарихи деректерге сүйенсек, XX ғасырдың 20-жылдарының аяқ шеніне келгенде Алтай өңірінің қоғамдық жағдайы тіпті де асқына түсті. 1928 жылы жазда Алтайдың дау иыңы (қосымша қорғаныс елшісі) болып Ви Жыңго дейтін біреу келді. Ол келе сала Алтай халқына қанды шеңгелін салды. Халықты қан қақсатты. Әскери күшпен озбырлық жүргізіп, алман-салықты шектен тыс ауырлатып, елді ерекше қатты күйзелтті. Ви Жыңгоның бұл зұлымдығына шыдамай қарсы күрескендердің бірі – Зуха Сәбитұлы болды.
Әкесі Сәбит Қазан мен Бұхарада білім алған оқымысты адам болған. Зұқа да әкесінің жолын қуып, 1883 жылдан бастап Сауырдағы Жеңісхан төренің ауылында екі жыл ауыл мектебінде мұғалім болады, кейін Өр Алтайға, Қара Ертіс бойына қоныс аударады. 1904 – 1905 жылдары Меккеге қажылыққа барып қайтады. Алтайдағы қытай ұлықтары мен кейбір билерден қысым көрген адамдар Зұқадан пана іздеп, оның маңына топтасады. Мұны Алтайды билеген Мәми бейсі жергілікті әкімшімшілік үстемдігіне қарсы пайдалануды көздеп, Зұқаға әскери жасақ құруға көмектеседі. 1921 жылы Кеңес өкіметінің қызыл әскерлерінен жеңіліп, Қытай асқан ақ гвардия генералы Бакич бастаған топ Ертіс бойына жетіп, ондағы халыққа лаң салған кезде Зұқа жасағы Бакич әскерлерін Өрмегейті асуынан асырып, Моңғолияға дейін ығыстырып тастайды. Кейін осы қарулы жасақ Сарсүмбе мен Өр Алтай арасында жергілікті әкімшіліктің қарулы жасақтарына қарсы тұрып, жергілікті қазақтарды қытай ұлықтарының қыспағынан қорғауға күш салды. 1928 жылы күзде жергілікті әкімшілік өкілдері 200 әскермен түн ортасында Зұқа ауылын басып кіреді. Қытай әскерлерінің қолынан қапыда Зұқа батыр мен оның серіктерінен 28 адам қаза табады. Қытай ұлығы “өкіметке қарсы шыққандардың көретіні осы” деп жергілікті қазақтарды үрейлендіру мақсатымен Сарсүмбе қаласындағы көпірге Зұқа батырдың басын іліп қояды. Батырдың ерлігін құрметтейтін халық кейін оны Белқұдыққа жерлеп, басына үлкен қорған тұрғызды.
Өмірбаяны
1866 жылы қазіргі Шығыс Қазақстан облысының Зайсан ауданының Кендірлік деген жерінде дүниеге келген. Зуқаның әкесі шығыс өңіріне аса танымал – Сәбит молла. Арғы атасы Нұрмұхаммед абыз. Сәбитті жеті жасында Үпі қаласындағы Уәлдан хазіретке жетектеп апарып аманат етеді. Ол он тоғыз жыл оқып, Бұқара, Қазан, Самарқанды аралайды. Сәбит жиырма бес жасқа толғанда оның ақыл-ойына дән ыразы, пәтуа-пайымына тәнті болған хазірет Уәлдан немере қызы Бәтиманы жары етіп, ақ батасын беріп, ақ жолын тілеп, аса таяғын қолына ұстатып: «Мынау сырлы таяқ, жеті пірдің қолынан өткен, шаршағанға дем болады, ауруға ем болады, жаныңнан тастама», – деп атамекеніне аттандырыпты. Сәбит Марқакөл, Маңыраққа мол біліммен оралды. Туған топырағы Қалба тауындай қормал, жүзген көлі Жайсаң көліндей жайсаң азамат болыпты. Ол атасы Нұрмұхаммед құсап Құдайдың құдыретімен қыранша қалықтап ұшып, аспан-көкті шарлап, Абылай ханның ақ туын жебеп аңызға айналмаса да халқына қалтқысыз қызмет қылады. Ел үмітін ақтар, ертеңгі жер иесі жас ұрпақтың жадына білім нұрын төгеді. Ел-жұртына әспеттеліп, әйдік мәртебе Дамолда атанды. Ласты, Тасты, Буыршын, Тарбағатайға төрт бірдей медресе ашып, бар ғұмырын бала оқытуға сарп етеді. Осы мешіт-медреселерде бес жүзден астам бала оқып, қара танып, діни білім алса керек. Жас Зуқа да қаршадайынан мол діни білімді әкеден, сондай-ақ, осы өлкеге дін тарату үшін жіберілген Мұхаммед Мумин ишаннан сабақ алады.
Жасынан зерек, қимыл-қарымы бөлек, қабылеті ерекше, діни білімі зор, шариғатқа жүйрік, хат біліп, қара таныған, есеп-шотқа жүйрік, алғыр бала Зуқа ел көзіне ерте түседі. Енді ғана жетіліп, ат жалын тартып мініп, ел ісіне араласа бастаған шағында Майқапшағайда әкесі қайтыс болып, тағдырдың тауқыметін тартады. Төрт баламен жесір қалған ана, бұғанасы қатпаған інілерінің ендігі өмір-тағдыры өзіне тікелей тәуелді екенін түсінеді. Қалбадағы болыс болмақ және әмеңгерлікке үміткер ағайыны оларды қасына көшіріп әкеледі. Зуқа байдың жылқысын баға жүріп, жетім мен жесірге, кедей мен кепшікке бай-төрелердің батқан тырнағын ерте сезінеді. Кеше өзі табынып өскен ел ағаларының атақ-даңқ, шен-шекпенге таласын көргенде олардың ит жыртыс тірлігінен түңіліп кетеді. Әлсіздерге әлімжеттік көрсеткендерге қарсы келіп, ылғи да жоқ-жітіктердің жанынан табылады. Әлдекімнен зорлық, қорлық көріп тауаны шағылғандар жас та болса қара бұқараның қамын жеп жүрген бозжігіт Зуқаға келіп, арыз-арманын айтып, шағымданатындар саны молаяды. Ал Зуқа болса, оларға шамасы келгенше қол ұшын беріп, көмектесуге тырысып бағады. Сонымен қатар Зуқаның тез арада ес жиып, ел ісіне араласуына іргесі тиіп тұрған, төбеге шықса төбесі көрінетін Жидебай жерінен, Шыңғыс тау баурайынан қалықтай ұшып, қағып алғаны ауыздан ауызға лезде тарап, құйма құлаққа құйыла кететін, зейіндінің жадында жатталып қалатын, ұйқыдағыны оятып, ояуды сергітіп, көзі ашықты серпілткен Абай өлеңдері еді деуге әбден болады. Кейінгі көз көргендердің айтуында, Зуқа әлдебір мәселеге шешім айтарда Құран аяттары, Пайғамбар хадистерімен қатар Абай өлеңдерін қатарластыра атап өтеді екен. Осының барлығы Зуқаның халықшыл болып қалыптасуына әсер етсе керек. Ондай көкірегі ояу, көреген «бұзық» ақ патша ұлықтары мен өзара шен үшін итше ырылдасқан ел басшыларына ұнамайды. Осындай заман зардабына төзбеген Зуқа өзіне қарасты және тілеулес ағайын-жұртты ертіп, Сайқыннан орыстың бодандығынан аулақ Сауырға барып қоныстанады. Бұнда да қой үстіне бозторғай жұмыртқалап тұрмағаны белгілі. Сөйтсе де, ата-баба жолымен шәкірт тәрбиелеп, бала оқытып, айналасына ғылым-білім нәрін құя жүріп, әділдікке жетсем деп ойлайды.
Діни білімі мол, шешен тілді, шариғатқа жүйрік, атақты дамолла Сәбиттің мирасқары Зуқаны сол аймақтың ең үлкен лауазым иесі, Әбілпейіс хан баласы Көгедайдың немересі Жеңісхан гүң өзіне шақырып, медресе молласы етіп тағайындап, кейін дау-шарға да араластырып отырады. Зуқа молла алдына келген «айыптыға» үкім шарапатты шариғат сөзін сөйлеп, біреудің ақысын алып берсе, енді біреудің кеткен есесін қайтарып берді. Бай-шонжарлардың көтензорлық қылып алған алымдарын әшкере етеді. Оның бұл қылығы әлсізді жәбірлеушілерге жақпайды. Осындай қоғамдық теңсіздікке жаны қас Зуқаға мешіт бағып, медресе ұстап, тамағын асырап, бала оқытқан өмірі зая кетіп жатқандай көрінеді. Бес шәкірттің алдында сопы болып сопайып отырған жылдары ерлік жігерін жасытып, қайрат күшін қапаста қамап қалғандай болды. Жасықтығы меңдеп, жалғызсырап, заманы азаматтық арына лайықсыз өтіп жатқандай сезінді. Ол жалғыз күнде шешім қабылдап, моллалықты тастап, елі ішіне көшіп кетеді. Осы күннен бастап ұстаздық емес, жалпы ұлтқа қызмет ету жолына біржола түседі. Осы жолдан өле-өлгенше тайған жоқ.
Зуқа батыр әдебиет әлемінде
Көрсеткен аят хадистен,
Терең сөйлеп жарысқан.
Пәту, дәлел беретін,
Ақылға жүйрік данышпан.
………………………………….
Кәпір десе қарысып,
Қайратын бабам білген соң, Қарсы болған қу дұшпан. Тізгін бермей жауына,
Ақырып өткен арыстан… – деп толғаса, 1912 жылы Ақ аралдан (Шығыс Қазақстан) көшіп өр Алтайға тұрақтанған ақын Арғынбек Апашбайұлы «Абақтың ардагерлері» атты көлемді толғауында: Сөйлесе қажы Зуқа сөзі қандай,
Толымды қарағанда
көзге маңдай.
Молдалық һәм жомарттық,
адамшылық,
Табылар бір өзінен
ойлағандай.
мінезі жоқ,
Бір басына мін тауып қоймағандай.
Мүбада қолына алып
жұрт ұстаса,
Қай жерге делегат боп сайлағандай.
Бір хикымет бар шығар ойлағанда,
Кісі ғой адам қарап тоймағандай… – деп Зуқа батырдың кісілік келбетін, адамгершілігін аша жырлайды. А.Апашбайұлы Зуқа батырдың қайғылы қазасын естігенде Арғынбек аға шайыр
өзім атым,
Дөртуыл сүйегіміз,
найман затым.
Абақтың қажы Зуқа
бұлбұл еді,
Алыстан тілеулес боп
жазған хатым.
Бес қонып үйіңізге
Талдысайда,
Көріп ем ауылыңыздың рахатын… – деп бастап, ұзақ жыр-жоқтау жазып хат жолдайды.
Дереккөздер
Түркістан газеті
Сыртқы сілтемелер
Санат:1869 жылы туғандар Санат:Зайсан ауданында туғандар Санат:Қазақстан қажылары Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстардың көсемдері Санат:Қазақ батырлары Санат:Қытай қазақтары Санат:1929 жылы қайтыс болғандар Санат:Шығыс Қазақстан облысында туғандар
Яхья (Салауат ауданы)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Масегоса
Масегоса (Masegosa) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 101 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куэнка елді мекендері
Кемпірбұлақ
Кемпірбұлақ — Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы, Шілікті ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2009 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Зайсан қаласының оңтүстік-батысында 61 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
Тұрғыны 24 адам (2009).
Санат:Зайсан ауданы таратылған елді мекендері
Ұзынбұлақ ауылдық округі
Ұзынбұлақ ауылдық округі:
Ран
Ран (Rânes) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 34,18 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61344, пошта индексі — 61150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1071 адамды құрады. Халық тығыздығы — 31,33 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Баньоло-ди-По
Баньоло-ди-По (Bagnolo di Po) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Ровиго провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Gottardo.
NGC 2668
NGC 2668 — Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1877 жылы 7 ақпанда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2668 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24791, UGC 4616, MCG 6-20-7, ZWG 180.13, NPM1G +36.0155, IRAS08460+3654.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз)
Татьяна Анатольевна Морозова
Татьяна Анатольевна Морозова (1972 ж.) - социология ғылымдарының кандидаты, Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің философия және саясаттану факультетінің социология кафедрасының доценті. 1994 жылы әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің философия және саясаттану факультетінің "Қолданбалы әлеуметтану" бөлімін бітірді. 1994 - 1995 жылдары Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің философия және саясаттану факультетінің социология кафедрасының стажеры, 1995 — 1998 жылдары осы кафедраның аспиранты. 1999 жылы әлеуметтану мамандығы бойынша "Студент жастардың құқықтық әлеуметтенуін талдаудың методологиялық мәселелері" атты тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады. 15-тен астам ғылыми еңбектің авторы. Морозова өзінің зерттеулерінде тұлғаның құқықтық әлеуметтену мәселелеріне, құқықтық мәдениет концепциясын дамытуға, студент жастардың кұқықтық санасының қалыптасуы мәселелеріне көңіл бөледі. Жастар саясатын жетілдіруге байланысты ұсыныстар береді. Қазақстан әлеуметтанушылары Ассоциациясының мүшесі.
Дереккөздер
Санат:Терминология
NGC 7143
NGC 7143 — Аққу шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Аққу (шоқжұлдыз)
Рансвайлер
Рансвайлер (Ransweiler) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Доннерсберг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 285 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 4,80 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 33 061. Муниципалитеттің басшысы — Карлхайнц Зундхаймер.
Мұстафа Әркал
Мұстафа Әркал - социология ғылымдарының доқторы Стамбул университетінің социология кафедрасының меңгерушісі, әлеуметтік институттар туралы көптеген ғылыми еңбектердің авторы.
Дереккөздер
Санат:Терминология
Ноа (футбол клубы)
Тарихы
2017 жылы "Арцах" деген атаумен құрылды. 2019 жылы "Ноа" деп аталды. 2017/18 жылғы маусымда бірінші лигада екінші орын алып, премьер-лигаға жолдама алды. 2019/20 жылғы маусымда Армения чемпионатының күміс жүлдегері атанды.
Сілтемелер
Санат:Армения футбол клубтары