cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Садовый ауылдық округі (Қарағанды облысы)
Әкімшілік құрамы
Құрамына Садовое, Жаңатоған ауылдары кіреді. Орталығы – Садовое ауылы.
Дереккөздер
Санат:Осакаров ауданы ауылдық округтері
Гистерезис тұзағы
Гистерезис тұзағы - дененің күйі сыртқы шарттан бір мәнді емес тәуелді болғанда, сыртқы шартты сипаттайтын физикалық шама мерзімді өзгерген кездегі, дененің күйін сипаттайтын физикалық шаманың соңғыға тәуелділігінің графиктік кескіні.
Меккелік сүре
Меккелік сүре — хронология бойынша ертерек сүрелер, Мұхаммед пайғамбарға һижраға дейін түсірілген. Сүренің басқа түрі — мединелік сүре.
Меккелік сүрелер әдеттегіде мединелік сүрелерден қысқа, негізінен Құранның соңғы бөлігінді орналасқан. Муқаттаға әріптері бар сүрелердің көбісі меккелік сүрелер.
Санат:Ислам Санат:Құран Санат:Құран сүрелері
Хромаль
Хромаль (хром және алюминий)— меншікті электрлік кедергісі күшті, ыстыққа төзімді қорытпа. Ол электр пештерінің қыздыру элементі ретінде пайдаланылады. Хромальдің құрамында 23 — 27% Сr, 4,5 — 6,5% Al, 0,05 — 0,12% С және Fe бар. Хромальдың меншікті электрлік кедергісі 1,3 — 1,5 мкомм (20°С-та), жұмыстық температурасы 1100 — 1300°С-қа жетеді.
Дереккөздер
Санат:Қорытпалар
Әбу-л-Фарадж ибн Харун
Әбу-Л-Фарадж, Әбу-л-Фарадж Григориус ибн әл-Ибри әл-Малати, Бар Хебрайа, Бар Эбрей, Barhebraeus (1226 – 1286) – араб тарихшысы, географ. Сирия тілінде жазылған шығармаларында наймандар мен керейіттер, Шығыстан Батысқа шапқыншылық жасаған т.б. көшпелі тайпалар туралы, қазақ даласындағы тайпалардың этносына қатысты деректер берілген, салжұқ сұлтаны Тоғрұл бектің ордасы, оғыздар сарайының салтанаты, түркілер биі сипатталады. Әбу-Л-Фарадж жасаған жартылай шар тәрізді әлем картасында Қара теңіздің солтүстік жағалауы мен Каспий теңізінің солтүстік-шығысын мекендеген түркі тайпаларының орналасуы, Қыпшақ даласы, Фараб қ. көрсетілген.
Санат:Араб ғалымдары Санат:Сирия жазушылары Санат:XIII ғасыр тарихшылары Санат:1226 жылы туғандар Санат:1286 жылы қайтыс болғандар
Калифорния (Кентукки)
Калифорния (California) — Кентукки штатының Кэмпбелл округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 86 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.6 км² шамасында. FIPS коды — 21-11872.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
IC 4029
IC 4029 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2135829.
Черватто
Черватто (Cervatto) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Верчелли провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 53 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 6 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 9 км² шамасында. Пошта индексі — 13025.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Rocco.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Жансүгіров атындағы көше (Алматы)
thumb|200px Жансүгіров атындағы көше. Көшеге қазақ әдебиетінің көрнекті өкілдерінің бірі, қазақ поэма жанрында жаңа құбылыс тудырыл, жаңа белестерге көтерген ақиық ақын, сталиндік репрессия құрбаны - Ілияс Жансүгіровтің есімі (Алматы қаласы әкімінің 05.05.1993 №198 шешімі) берілген. Жансүгіров Ілияс (1894-1937) Талдықорған облысының (қазіргі Алматы облысы) Ақсу ауылында дүниеге келген. Ол Халық ағарту институтын басқарған, Қазақстан Жазушылар Одағының бірінші хатшысы болған. I.Жансүгіров - «Дала», «Құлагер» поэмаларының, «Махамбет-Исатай» пьесасы мен «Жолдастар» романының авторы. Пушкин, Лермонтов, Демьян Бедный, Уткин, Голодныйдың, түрік жазушысы - Назим Хикмет шығармаларын қазақшаға аударған.
Көше қаланың оңтүстік-шығысынан солтүстік-батысына қарай Райымбек даңғылы нан басталып, Боралдай жолы на барып жалғасады. Көше Жетісу және Түрксіб аудандарын қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Белинский көшесі. Көшенін ұзындығы - 9100 метр.
Жансүгіров көшесінде Республикалық ипподром, «Север» ательесі, т.б. бар.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Еркін экономикалық аймақтар
1970-2000 жылдары  бүкіл дүниежүзінде кең таралған  еркін  кәсіпкерлік аймақтардың  құрылуы ашық экономиканың жарқын  көріністерінің бірі, олардың  жалпы саны  3мыңнан асады. Қазір ЕЭА –ның үлесіне Дүниежүзілік сауда айналымының 1/3 пайызы тиесілі. Еркін экономикалық аймақтар құру дүниежүзілік шаруашылыққа түбегейлі  өзгерістер  әкелмесе де, оған қатысушы елдер өзара  саудада кедендік кедергілерді жояды. Дүниежүзілік инвестициялық рынок  дүниежүзілік экономика мен халықаралық  экономикалық байланыстардың  ерекше маңызды сипаты саналады. Ұзақ уақытқа алынған шетелдік қаржы қандай да болмасын  елге кәсіпкерлік  іс-әрекет  арқылы табыс табу  үшін мемлекеттік немесе жеке кәсіпорындарға беріледі. Инвестиция дүниежүзілік экономика мен халықаралық бизнеске  елеулі әсер етеді.Оның негізгі бөлігін  өте ірі трансұлттық компаниялар құрайды. Несие беруде халықаралывқ рынокта шетелдік валютаның басымдылығы байқалады.Қарызға алынған заттардың басым көпшілігі америкалық  доллармен жапондық йенамен, ағылшындық фунд стерлингпен және Еуропа Одағының  еуросымен беріледі.Соңғы жылдары дүниежүзілік валюта рыногында АҚШ-тың доллары өз позициясынан айырылуда.
Ай фазалары
Қалыпты жағдайда аспан әлемінде байқалатын ай тұрақсыз күйде болады. Ол, біресе шар тәріздес домалақ күйде жарқырайды, біресе орақ тәріздес күйде кішірейе бастайды, біресе аспан денесінен мүлдем жойылып кетіп, кейінірек орақ тәріздес күйде өсуші пішінге айналып отырады. Мұндай барлығына белгілі ай пішіндерінің өзгеріске ұшырауы, ай фазаларының ауысымы деп аталады.
Ай фазалары
Ай жер бетіне, негізінен, күн сәулелері арқылы көрінеді, ал ай фазаларының өзгеруі - ол жер бетіндегі қарапайым адамға байқалатын үрдіс немесе өзгеріс. Негізінен ай, әрине, шар тәріздес күйін сақтап қалады, мұнда тек қана күннен түсетін сәулелердің бағыттары өзгеріп отырады.
Ай фазалары - жер бетінен байқалатын, күн сәулелерінің бағыттарының өзгеруінен, айдың көрінетін бөлігінің әр түрлі пішіні. Ай түрінің өзгеруі оның Жерге және өзіне жарық түсіретін Күнге қатысты әр түрлі қалыпта орналасуы.
Жыл бойындағы ай фазалары
Айды бақылағанда әртүрлі көрінуіне байланысты 7 фаза, көрінбей тұрғандағысын қосса 8 фазаны ажыратады. Олар: Жаңа ай, Толысқан жарты ай, Бірінші тоқсан, Толысқан дөңес ай, Толық ай, Дөңес ай, Үшінші тоқсан, Кішірейіп бара жатқан ай. Фазалар Айдың Күнге қатысты тәуелдігіне байланысты анықталатындықтан, қолдануға маңызды ретінде 4 фаза қарастырылады. Олар: жаңа ай, толған ай, өсуші ай, кемуші ай.
Толған Ай
Толған Ай- бұл айдың дөңгелек шар тәрізді пішіндес толықтай жарқырауы, бұл кезде өсуші айдан кемуші айға ауысым процесі өтеді. Біраз жылдық тәжірибе бойынша бұл кезеңде адам бойында энергия біршама көтеріліп, керісінше потенциал азаяды.
Өсуші Ай
Біраз жылдық тәжірибе бойынша бұл кезеңде адам бойында энергия толып, астралдық информация көбейеді. Бұл кез жақсылықтың бастауы болып табылады.
Ай фазаларының адамға әсері
Ай фазалары адамға келесідей әсер етеді деп есептелінеді: Ай толық кезінде көптеген адамдардың ой, күш-қуаты артады. Ескі ай кішірейіп, жоқ боларда және жаңа ай туғанша адамдардың көңіл –күйі төмендейді. Интеллектуалды өрлеу, шарықтау айдың 1/4 бөлігінен толық айға айналғанға дейін артады. Жаңа туған ай - өзіне жайлы, елге жайсыз. Ал айдың шалқайып немесе тік тууы егін шаруашылығына ыңғайсыз.
Қолданылған әдебиеттер
Санат:Ай Санат:Жер Санат:Физика Санат:Күн Санат:Астрономия
Асырау
Асырау-өмір сүру үшін тұрақты және негізгі көз болып табылатын толық асыраушылық немесе көмек. Асырауында болу фактісі, зейнетақы, жәрдемақы, мұрагерлік тағайындау кезінде заңдық маңызға ие болады.
Ұңғымаларды орналастыру жүйесі
Ұңғымаларды орналастыру жүйесі - нақтылы геологиялық жағдайда геологиялық барлау шараларын табысты да тиімді жүзеге асыру мақсатында мұнай мен газ жатындары бар немесе болуы мүмкін алқаптарда бұрғылау ұңғымаларын орналастыру нүктелерін және оларды бұрғылау кезектілігін анықтайтын арнаулы сызбанұсқа.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Эдисон Флорес
Эдисон Флорес Перальта (Edison Flores Peralta; 15 мамыр 1994 жыл, Лима, Перу) — перулік футболшы, Перу Ұлттық футбол құрамасы мен "Монаркас Морелия" клубының шабуылшысы. Карьерасында Перу, Испания, Дания, Мексика клубтарында ойнап келеді. Қазіргі клубына 2018 жылы "Ольборг" сапынан ауысты.
2016, 2019 жылдары Америка кубогына, 2018 жылы әлем чемпионатына қатысты.
NGC 3398
NGC 3398 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3398 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32564, IC 644, UGC 5954, MCG 9-18-38, ZWG 267,18.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Рахат (Елтай ауылдық округі)
Рахат — Алматы облысы Қарасай ауданы, Елтай ауылдық округінің құрамында болған ауыл. Қазіргі уақытта Алматы қаласының Алатау ауданындағы шағын аудан.
Халқы
1999 жылы халық саны 461 адам болса, 2009 жылы 650 адамды құраған.
Дереккөздер
Санат:Қарасай ауданының таратылған елді мекендері
Ат айдаушы
Ат айдаушы - ат бәйгесі барысына бақылау жасаушы адам. Ол ат жарысының ережесін бұзылмауын қадағалайды. Ат айдаушы болып ат жарысының шарттары мен ережесін жетік білетін, көпшілікке сыйлы тұлға сайланды. Бәйгеге қатысушылардың санына сәйкес ат айдаушы өзіне көмекшілікке қажетті адамдарды алды. Бәйге барысында болуы мүмкін жанжалдың алдын алу үшін көмекшілікке әр рудың адамдары сайланды. Ат айдаушы қолына таяққа байланған ақ жалау ұстап жүрді. Бәйгеге қатысқан аттардың жасы, тұрпаты және шығу тегі жөніндегі мәліметтерді ат айдаушы мен оның көмекшілерінің білуі бәйгені тиімді ұйымдастырудың басты шарттарының бірі болды. Атшабар балаларды ертіп мәреге қарай жол тартқан ат айдаушының бірнеше көмекшілері, мәреге жақындаған кезде балаларға дәрет алып, бой жазуға кеңес береді. Алдын ала белгіленген бәйгенің мәресіне (құнан, дөнен, үлкен ат жарысы, аламан бәйгеге қарай) жеткен соң, ермен шабатын балалардың атының айылының дұрыс тартылуын қадағалайды. Содан кейін, бәйгеге қатысушыларды алдын ала белгіленген рет бойынша бірыңғай қатарластырады. Ал ат айдаушы биіктеу төбеге орналасып, жоғары көтерілген оң қолындағы ақ туды төмен кілт түсіріп, шабандоздарға жарысқа шығуға белгі береді. Жарыс барысында аттан құлап, мертіккен балалар болса, оларға ат айдаушы мен оның көмекшілері көмек береді.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Хроматизм
Хроматизм (грек. chromatіsmos — түр, бояу) — музыкада диатоникалық лад баспалдағының жарты тонға өзгеруі. Хроматизм нотаға альтерация белгілері арқылы (диез — ғ; бемоль — b, т.б.) түсіріледі. Хроматикалық жарты тон бір лад баспалдағының екі дыбысшаға бөлінуі арқылы (мысалы, фа-фа-диез), ал диатоникалық жарты тон екі дербес дыбыстардан (мысалы, ре-бемоль-до) пайда болады. Гармонияның аккордтарын түрлендіре, байыта отырып, хроматизм модуляция тәсілдеріне кең мүмкіндік туғызады немесе лад дыбыстарының арасындағы тәуелділік, тартымдылық заңдарын күшейтеді, аккордтардың мелод. байланыстарын үдетеді.
Эллон
Элло́н (фр. Ellon) —Төменгі Нормандия аймағында орналасқан Франция коммунасы. Департаменті— Кальвадос. Бальруа кантонының құрамына кіреді. Коммуна орналасқан жер — Байё. INSEE коды - 14236.
Халық қоныстануы
2010 жылы коммунада 414 адам тұрған.
Итинген
Итинген (Itingen) — Швейцарияның Базель-Ланд кантонында орналасқан коммуна. Зиссах округінің құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1921 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.14 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2849, пошта индексі — 4452.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базель-Ланд елді мекендері
Харгартен (Айфель)
Харгартен (Айфель) (Hargarten (Eifel)) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прюм ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 87 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 2 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 2 32 233. Муниципалитеттің басшысы — Гюнтер Вебер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Трузянка
Трузянка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кеть (Үлкен Кеть) өзенінің сол жағалауынан 153 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Околиите (Габрово облысы)
Околиите (Околиите) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Трявна қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5350. ЕКАТТЕ коды — 53477.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Мединелік сүре
Мединелік сүре — түсу хронологиясы бойынша кешірек, Мұхаммед пайғамбар Медине қаласына һижра жасағаннан кейін түскен сүрелер. Бұл сүрелер мұсылмандар Меккедегідей қуғын-сүргін шекпей, саны ұлғайған кезеңде түскен. Сүрелердің басқа түрі — меккелік сүре.
Мединелік сүрелер Құранның бас жағанда орналасып, меккелік сүрелерге қарағанда аят саны көп әрі аяттар меккелік аяттарға қарағанда ұзағырақ. Мұсылмандардың жаңа хәліне сәйкес, бұл аяттар шариғаттың егжей-тегжей тұстарын баяндайды, соғыс мәселелерін қоғайды.
Санат:Ислам Санат:Құран Санат:Құран сүрелері
573 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:573 жылы туғандар
Түсініктемелер
*
Тасман теңізі
thumb|300px|Тасман Теңізі Тасман теңізі (Tasman Sea) — Тынық мұхиттың шеткі теңізі. Австралияның шығыс жағалауы мен Тасман, Жаңа Зеландия, Норфолк және Жаңа Каледония аралдарының аралығында. Ауданы 3336 мың км², суының көл. 10960 мың км3. Орташа тереңд. 3285 м, ең терең жері 6015 м. Теңіз табанының басым бөлігін 3000 м тереңдікте орналасқан Тасман қазаншұңқыры алып жатыр.
Порттары: Сидней, Ньюкасл, Брисбен (Австралия) және Окленд, Нью-Плимут (Жаңа Зеландия).
Дереккөздер
Санат:Тасман теңізі Санат:Теңіздер
Орталық (Жамбыл ауданы)
Орталық — Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы, Троицк ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Пресновка ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 32 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 492 адам (252 ер адам және 240 әйел адам) болса, 2009 жылы 215 адамды (121 ер адам және 94 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) елді мекендері
Сальница (Зуша тармағы)
Сальница — Ресейдегі өзен. Орлов облысы, Тула облысы, Калужа облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Зуша өзенінің оң жағалауынан 8,4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Орёл қаласынан Белёв қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сан-Висенте-де-Тавора
Сан-Висенте-де-Тавора (São Vicente de Távora) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Аркуш-де-Валдевеш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Сальница (Зуша тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сан-Висенте-де-Тавора
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 314 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,16 км² шамасында. Халық тығыздығы — 145,4 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Оттоне
Оттоне  (Ottone) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Пьяченца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 613 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 6 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 98 км² шамасында. Пошта индексі — 29026.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Bartolomeo.
Тайсойған полигоны
«Тайсойған» полигоны - бұрынгы КСРО Қорғаныс мин-лігі мен Атом өнеркәсібі мин-лігінің сынақ аймағы. Полигон 1952 жылы Атырау облысы Қызылқоға ауданында қүрылған. Сынақ ауданының жалпы аумағы 7,5 мың км², зымырандардың түсу ауданының аумағы 12,55 мың км². Полигонды стратег. мақсаттағы зымырандық әскери бөлімдер және әскери-әуе күштерінің бөлімдері пайдаланған. «Тайсойған» полигоны сынақ жұмыстарының түріне қарай 3 телімге бөлінген. 1-телімде («Мақат» алаңында) 40 жыл ішінде әрқайсысы 5,3 т болатын 300-дей СС-20 баллистик, зымырандар сыналды. Зымырандардан қалған аса қауіпті деп саналатын 600 кг-дай жанармай (НДМГ) және 1200 кг-дай азотты тотықтырушы (АК-27И) заттар сол аймақтағы 100 км²-дей жерді ластаған; әскери техника мен құралдардың 1,5 мың г-дай сынықтары әлі жатыр. 2-телімде, 929 - жазғы сынақ алаңында (ГЛИЦ) әскери-әуе күштері Сағыз өз-нің батысы мен Үшоба а-ның солт-нде сынақтар жүргізген. 3-телімде қанатты зымырандар 1991 жылдың қыркүйек айына дейін сыналған. Мұндағы сынақ жұмыстары Сағыз өзенінің шығысында жүргізілді. Бұл жерлердегі әскери техниканың сынықтары 2000 т-дай және зымырандардан қалған аса қауіпті жанармай қоршаған ортаға қауіп төндіруде. Полигон аймағында жанармайдың әсерінен пайда болған улы заттар топырақ пен өсімдіктер жамылғысын, жануарлар мен су құбырларын ластады. Су құрамындағы қорғасын, кадмий, талий, мыс және темірдің мөлшері шектеулі деңгейден 10-15 есе жоғары болған. Сонымен қатар зымырандар түскен жерлердегі топырақ құрамындағы көптеген элементтердің (қалайы, магний, кальций, марганец, хром, сынап, қорғасын, кобальт, т.б.) мөлшері айтарлықтай жоғарылаған. Қызылқоға ауданындағы қоршаған ортаның ластануынан жергілікті түрғындар арасында өкпе, жүрек, қан тамырлары мен қатерлі ісік аурулары жыл сайын көбейіп отырған. Нәрестелердің өлі тууы, 1-2 жастағы сәбилердің өлімі жоғарылаған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан полигондары Санат:Атырау облысы географиясы
Лусиана
Лусиана (Luciana) — Испаниядағы қала. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Сьюдад-Реаль провинциясының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 437 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 113,84 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сьюдад-Реаль елді мекендері
Ача (Немда тармағы)
Ача — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Иванов облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Немда өзенінің оң жағалауынан 136 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Кострома қаласынан Унжа өзенін қоспағанда Горьков су торабына (Горьков суқоймасына) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Латвияның қоңыр сиыры
Латвияның қоңыр сиыры - мүйізді ірі қара малдың сүтті тұқымы. XIX ғ. аяғы XX ғ. басында жергілікті малды голландиялық сиыр тұқымдарымен, кейінірек Данияның қызыл сиыры бұқаларымен будандастыру арқылы шығарылған. Қазақстанға тың игерілген жылдары әкеліне бастады. Қазіргі уақытта Қостанай, Ақмола облыстарында кең тараған тұқымдардың бірі. Түсі қоңыр, қызыл қоңыр, сүті мол, майлы. Жылына майлылығы 3,9-4,1 пайыздық 3,5-4,0 мың кг сүт береді. Бұқасы - 800-850 кг, сиыры - 470-520 кг тартады. Тандаулы табыңдары Қостанай облысының шаруашылықтарында өсіріледі.
Дереккөздер
Санат:Мал шаруашылығы
Тақия
Қазіргі кезде жергілікті кәсіпорындар әр түрлі тақия жасап шығарады.
Дереккөздер
Санат:Қазақ ұлттық киімдері
Айдаркөл көлі
Айдаркөл (Aydar ko‘li, Айдар кўли; Haydar ko‘li, Ҳайдар кўли) — Өзбекстандағы, Нұрата тауының солтүстігінде орналасқан көл. Ол шығысында Мырзашөлге, солтүстігі мен батысында Қызылқұм шөліне тіреледі. Солтүстік-шығысында Арнасай ойпатымен ұласады. Теңіз деңгейінен 232 м биіктікте жатыр. Жағалауының жер бедері негізінен тегіс келеді. Солтүстігі мен шығысында өсімдігі сирек аласа құм қайраңдары мен құм төбелер кездеседі. Айдаркөл шалшық көлінің беті 20-30 см тұз қатпарымен жабылған. Оның құрамында натрий (19,5%), сульфат (25,6%), хлор (25%) тұздары бар. Топырақ асты суы жер бетіне жақын жатыр. Тұз қатпары сол судың көп болуына байланысты түзілген. Көл Мырзашөлдегі суармалы жерлердің қалдық суларымен толысады. Соған байланысты Айдаркөлдің аумағы құбылып отырады және кейбір жерлері батпаққа айналған. Шалшықты тұз кристалдарын жел ұшырып аймақ атырабы кебірленуде.
Дереккөздер:
Санат:Өзбекстан көлдері
Ат арқан
Ат арқан - ат арқандауға арналып, арнайы есілген арқанның ұзын түрі. Ат арқан берік болуы үшін қойдың жүніне жылқының қылы (құйрық, жалы) және сиырдың кұйрық, бауыр жүні, ешкі қылшығын қосып еседі. Бунақсыз, яғни сапалы есу үшін арқанға қосылатын қыл, жүн және қылшықтың мөлшеріне айырықша көңіл бөлінеді. Әдетте жылқы қылының мөлшері басым болып келеді - шамамен арқанды құрайтын материалдың үштен екі бөлігін алады. Әдетте арқанның осы түрі қарала түсті етіп жасалынады. Бұл - арқанның ала түсі ұры-қарыдан және ит-құстан сақтайды деп ырымдағаны. Қыл арқандар жаңбыр тиген сайын ширығып қатая түседі. Яғни мықтылығы артады. Ат арқанды алыс сапарға шыққанда өзімен бірге алып жүреді.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Мельзунген
Мельзунген (Melsungen) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан қала. Кассель әкімшілік округіне бағынады. Швальм-Эдер ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 13 384 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 63,1 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 6 34 014. Қаланың басшысы — Дитер Рунцхаймер.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 8 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Май шайқау
Май шайқау - қаймақтан май алуға байланысты іс-әрекеттер мен түсінік. Май шайқау белгілі тәртіппен жүргізіледі. Қаймақты жинап дайындау, шайқау ыдысын белгілі мөлшерде толтыру, шайқап май алу, майды жуып, тұздау және өндеу сияқты жұмыстарды жүргізудің қалыптасқан ережесі бар. Олар   сүт    өнімдерін    өңдіруге    арналған    нұсқаулар    мен оқулықтарда берілген.
Дереккөздер
Санат:Мал шаруашылығы
Кәдірхан Жұматайұлы Баққараев
Кәдірхан Жұматайұлы Баққараев - (1.9.1935 жылы туған, Жамбыл облысы Талас ауданы Ақкөл ауылы) - журналист, жазушы. Қазақ мемлекеттік университетін (қазіргі ҚазҰУ) (1962), Алматы жоғары партия мектебін (1966) бітірген. 1956 - 60 жылдары Жамбыл облысы Талас ауданы Пионерлер үйінің директоры, ауданы сот хатшысы, ауданы білім беру бөлімі әдістемелік кабинетінің меңгерушісі. 1960 жылдан баспасөзде, қаламгерлік жұмыспен айналысады. Жамбыл облысы Талас, Сарысу ауданаралық "Ленин жолы" газетінде әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі (1960 - 64), Жамбыл облысы "Еңбек туы" (казіргі "Ак жол") газеті редакциясында бөлім меңгерушісі (1966 - 70), Шу ауданы" Шу өңірі - Чуйская долина" газетінің редакторы (1970- 74), "Еңбек туы" газетінің бөлім меңгерушісі, меншікті тілшісі (1974- 91), Халықаралық "Қазақ тілі" коғамы Жамбыл облысы филиалының жауапты хатшысы, төрағаның орынбасары және қоғамдык Әулиеата газетінің редакторы (1992 - 94), Жамбыл облысы қоғамдық-экологиялық "Табиғат аясы" газетінің редакторы (1994 - 96). 1996 жылдан Халықар. "Қазақ тілі" қоғамы Жамбыл облысы филиалының төрағасы. Әзіл-сықак, сатиралық жанрдағы әңгімелері республика және облысы баспасөзде жарияланған. 3 көркем шыгарма жинактарының авторы. Шығармалары: Ұзатылған қауын. Сатиралық әңгімелер, фельетондар, А., 1993; Алтын жұмыртқа. Әзіл-сықак әңгімелер, Тараз, 2004.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Юрий Васильевич Пругло
Юрий Васильевич Пругло (1939 жылы туған, Украина, Днепропетровск қ.) – медицина ғылымының докторы (1987), профессор (1994).
Ғылыми еңбектер
200-ден астам ғылыми жарияланым мен 3 монографияның авторы.
Ябалаклы
Ябалаклы — Башқұртстанның Чишмин ауданындағы ауыл, Шингак-Куль ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 306 адамды құрады. Пошта индексі — 452140, ОКАТО коды — 80257875007.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Деформациялық ескіру
Деформациялық ескіру (Старение деформационное) илемділік деформациядан кейін ескіру.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Ницца (округ)
Ницца (Nice – nis) — Прованс-Альпі-Зеңгір жаға аймағында орналасқан Франция округі. 2006 жылы округте 521 254 адам тұрған. Халық тығыздығы— 170 адам/км². Округтің жалпы ауданы - 3067 км².
thumb|right|200px|
Сілтемелер
Санат:Франция округтері
574 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:574 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Махаббат туралы аңыз (фильм, 1975)
«Махаббат туралы аңыз» — толық метражды көркем фильм. 1975 ж. Қазақфильм студиясы шығарған.
Юрманга (Топшма тармағы)
Юрманга — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Толшма өзенінің оң жағалауынан 39 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Махаббат туралы аңыз (фильм, 1975)
Сюжеті
Сынаушы ұшқыштардың күнделікті өмірі, махаббат пен адалдық туралы фильм.
Юрманга (Топшма тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина өзен басынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Махаббат туралы аңыз (фильм, 1975)
Дереккөздер
Санат:КСРО нақыл фильмдері Санат:Қазақфильм фильмдері
Орта бөлік
Орта бөлік — 1824 жылы Кіші жүзде хандық билік жойылғаннан кейін енгізілген әкімшілік басқару жүйесі. Орта бөлік шығыста Тобыл, Тоғызақ, Әйет өзендерінің жоғарғы ағыстары, батыста Елек, Темір өзендері мен Арал теңізіне дейінгі жерлерді қамтыды. Орта бөлікті Орынбордың әскери губернаторы тағайындаған сұлтан басқарды. 1831 жылы Кіші жүзде басқарудың сатылық жүйесі енгізілгеннен кейін, Орта бөлік 20 сатыға бөлінді. Орта бөлік жерінде 1856 жылы жағалбайлы, табын, шекті, қаракесек, қаракете, жаппас, уақ, керей, алтын, кердері руларынан 43 300-ден аса түтін болды. Орта бөлік 1869 жылы Қазақстанда “Уақытша ереже” бойынша жаңа әкімшілік жүйе енгізілгенге дейін сақталды.
Юрманга (Топшма тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Орта бөлік
Сұлтан-билеушілер:
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:Арал теңізі
Мұнайгаздылық мүмкіндігінің картасы
Мұнайгаздылық мүмкіндігінің картасы - көмірсутектер жатынын кіріктіруге әр түрлі дәрежеде мүмкіндіктері бар алқаптардың нақтылы жазықтықта түрлі масштабта түсірілген геологиялық құрылыс ерекшелігін айқындайтын сызбалы құжат; сәйкесті масштабтағы геофизикалық негіз бетіңде кескіңделеді. Мұндай карталардың басты параметрлері мұнай және газ кіріктіруді бағалаудың түрлі-түрлі критерийлері болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Итикава Сёитин
Итикава Сёити (20. 3. 1892—15. 3. 1945) — Жапония жұмысшы қозғалы-сының қайраткері. Васэда ун-тінің әдебиет ф-тін бітірген (1916). Жұмысшылар қозгалысына белсене қатысты. Жапопия Компартиясы (ЖКП) құ-рылганнан кейін (1922) оның қатары-на кірді. 1922 ж. сентябрьден «Мусан кайкю» жургта.тының редакторы бол-ды. 1923 ж. түрлгеге жабылды. 1924 ж. майда «Марксусюгпп («Марксизм») журналыя құрды. 1928 ж. жазда ЖКП-пың өкілі ретінде Компютерннің 6 конгресіне қатысты, Коминтерн Аткомының мүшесі больш сайяанды. Жапонттяға қайтып оралгапнан кейін ЖКП ОК-ін басқарды. 1929 ж. 16 апрельде тұткынға алынды. 1931 жылгы шонь — нюльдегі сотта ЖКП-нід лро-граммасьі мен тактпкасыя қорғап сөз сөйледі. Өмтрлік түрмеге отыру жа-засьпта кесілді, Коминтерпшң 7 кон-гресі (1935І И-ды сырттап Атком мүшесі етіп сайлады. Мияги түрмесінде азаптан өлтірілді.
Кавказдық нәсіл
Кавказдық нәсіл, кавказ нәсілі – Кавказ өңіріне кең тараған нәсілдердің бірі. Кавказдық нәсіл кавказдық және үнді-жерортатеңіздік болып екіге бөлінеді. Жалпы Кавказ тұрғындары антропол. жүйелену бойынша төртке бөлінеді. Олар: понтий, каспий, понтезаграссы, кавказ топтары. Алдыңғы екі топ жерортатеңіздік нәсілге жатады, ал соңғы екі топ памир-альпілік нәсілді құрайды. Грузин антропологтары кешенді зерттеу нәтижесі бойынша, кавказдық нәсілдің кавкашин нәсілі деген тобы да бар. Бұл нәсілдің негізгі өкілдері болып грузиндер, свандар, осетиндер, шешендер, ингуштар, қарашайлар, балқарлар саналады. Олардың бойлары шамамен 168 – 170 см, беттері біраз жалпақтау, көзінің түсі ашықтау келіп, сақал-мұрттары (ерлер тобында) қалың болады.
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том
Санат:Кавказ Санат:Нәсілдер
Витт
Витт (Wittes) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Сент-Омер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,92 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62901, пошта индексі — 62120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 865 адамды құрады. Халық тығыздығы — 220,66 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
IC 4030
IC 4030 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44763, RB 99, DRCG 27-119.
Сыртқы сілтемелер
IC 4030 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Мәдениет (Алматы облысы)
Мәдениет — Алматы облысы Қарасай ауданы, Елтай ауылдық округінің құрамында болған ауыл. Қазіргі уақытта Алматы қаласының Алатау ауданындағы шағын аудан.
Халқы
1999 жылы халық саны 239 адам болса, 2009 жылы 337 адамды құраған.
Муссонвилье
Муссонвилье (Moussonvilliers) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Мортань-о-Перш округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 21,94 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61299, пошта индексі — 61190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 222 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10,12 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сен-Лубес
Сен-Лубес (Saint-Loubès) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Бордо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 25,07 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33433, пошта индексі — 33450.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Табиғат Төлемісұлы Қожанбаев
Жетістіктер
Қожанбаев «Жігер» ортаазиялық жас суретшілер фестивалінің лауреаты (1995), Оңтүстік Корея астанасы Сеулде өткен халықаралық туризм көрмесіне жүмыстары қөйылды (2001). Оның көптеген жұмыстары Еуропа елдерінің жеке коллекцияларында. Қожанбаев туындыларына ағаш, тері, мүйіз, сүйек, темір секілді материалдарды кеңінен пайдаланады. Ол қазір облысы қазақ драма театрында суретші.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Әбул-Фида
Әбу-Л-Фида, Имад әд-Дин әл-Мәлік әл-Му аййад Исмаил ибн Әли әл-Айюби (1273, Дамаск — 1331) — араб тарихшысы, географ. Әкесі Сириядағы Хама эмиратының билеушісі болған. Әдеби білім алып, әскери тәрбиеде өскен Әбу-Л-Фида 1292 ж. мамлүк сұлтаны Лашинаның Кіші Азияға жорығына қатысты. “Тақуим әл-бұлдан” (“Елдерді жүйелеу”) атты екі бөлімнен тұратын географиялық шығарма жазған. Шығарманың 1-бөлімінде өзен-көлдер, таулар мен теңіздерге сипаттама берілген, 2-бөлім — Арабиядан бастап, Хорезм мен Мауераннахрмен аяқталатын географиялық аймақтарға арналған 28 тараудан тұрады. Еңбекте географиялық аймақтардың шекаралары, саяси жағынан бөлінуі, елді мекендер, ондағы халықтардың этникалық құрамы, әдет-ғұрпы, ертеректегі мәдени ескерткіштері туралы мәліметтер бар. Әбу-Л-Фида шығармасы қыпшақтар мен құмандар туралы тарихи-географиялық құнды дерек болып табылады. Құмандардың Азов (Азу) және Қара теңіз жағалауындағы далаларға қоныс аудармас бұрын 9 — 10 ғ-да Арал маңын мекендегені, олардың ғарыш туралы танымы, діни нанымдары жөнінде мағлұматтар берілген. “Тақуим әл-бұлданда” Әбу Исхақ әл-Истахри, Әбу Абдоллах Мұхаммед әл-Идриси, ибн Саидтың (13ғ.) еңбектері пайдаланылған. “Мұхтасар тарих әл-башар” (“Адамзаттың қысқаша тарихы”) атты Изз әд-Дин Әбу-л-Хасан Әли ибн әл-Асирдің шығармасы негізінде өзінің қосымшаларымен толықтырылған еңбегін жазды. Бұл шығармада ежелгі дүниеден 1329 жылға дейінгі оқиғалар баяндалады.
Санат:1273 жылы туғандар Санат:1331 жылы қайтыс болғандар Санат:Араб тарихшылары Санат:Мұсылман тарихшылар
Ат арқандау
Ат арқандау - мініс атын таң атқанша жайылуына мүмкіндік беретін шағын аумаққа қағылған қазыққи арқан тағып бекіту тәсілі. Ол үшін ауылдан алыс емес суға жақын, шөбі бітік, көкмайса жер таңдалады. Ұры қарыдан сақтану мақсатында ондай жер жүргінші жолынан аулақ, көзден таса, қалтарыс аумақта болуы тиіс Ат арқандайтын жерді басқа малдан қориды. Ат арқандаудың сондай-ақ, саяқ жүретін немесе бөтен үйірден әкелген атты жерсіндіру үшін де қолданады. Ат арқандау үшін қазықтын айналсоғына арқанның бір ұшын бекітіп, екінші ұшын аттың басына киілген ноқтаға байлайды немесе алдыңғы екі аяғын тұсайды. Кейде аттың алдыңғы бір аяғын ғана байлап қояды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Таға
Таға — көлік малының тұяғының тозбауы және табаны таймауы үшін тұяғына қағылатын темірдің жалпақ бөлігінен жасалған құрал.
Таға аттың тұяғына лайықталып екі түрде жасалады - емшекті таға қыста, жалпақ таға жазда қағылады. Тағамен бізде негізінен атты тағалайды. Қыстық таға тоңнан, мүздан таймайтындай бүршікті болып келеді.
Тағаның маңдайының қалыңдығы 7 мм, екі басының қалыңдықтары 5 мм болып келген. Ал тағаның доғаланып келген темірінің жалпақтығы - 1,5х1,7 см аралығында. Тағаның жалпы ұзындығы мен ені 9х9,2 см.
Мақсаты
Жылқы қатты жерде жұмыс істеген кезде тұяқтың мүйізді бөліктері тез тозады. Тұяқ зақымдалған кезде, ат ауыр сезінеді, ақсап бастайды немесе ауру аяққа бас тартады. Соғу Тұяқтарды тозудан қорғауға және оларды қатты топыраққа травматикалық соққылардан қорғауға мүмкіндік береді. Қыста шыбықтармен жабдықталған аттар тұяқтың жерге жабысуын жақсартады және тайып кетуіне жол бермейді. Жылқының арнайы түрлері (ортопедиялық аттар) жылқының аяқ-қолдарының әртүрлі ауруларын емдеуде қолданылады. Ірі қара малға ортопедиялық аттар қажет.
Тарихы
Алғашқы құрылғылар шұлық немесе аяқ киім түрінде тоқылған, қамыс, тері, өсімдік талшықтары. Арқанның немесе белдіктің астындағы тұяқ королласының үстіне күшейтілді. Бұл аяқ киім нәзік болды, оларды арқанмен немесе белдіктермен нығайту дерматитке себеп болды. Жұмыс малы тұяқтарының плантациялық беттері шайырмен жабылған.
Римдіктер тұяқтың плантациялық бетін қорғау үшін металл плиталарды қолданды, көбінесе сопақша пішінді, ілмектері, доғалары, құлақтары немесе сақиналары бар, тұяқтағы тақтайшаны арқанмен немесе белбеумен нығайту үшін. Жылқыларға арналған мұндай жазбалар гиппосандалия, қашырлар үшін — мулосандалия, бұқалар үшін — бососандалия деп аталды.
Жылқыларды аттандыру әдісін алғаш рет галлдар шамамен б. з. д. IV–III ғасырларда қолданған.
Орта ғасырларда олар металл жылқыларды арнайы тырнақтармен — ухнальдармен бекітуді үйренді.
Таға құрылысы
Стандартты ат жұмсақ төмен көміртекті болаттан ерекшеленеді. Қазіргі заманғы аттар өте икемді және ыстық және суық күйде анвильге оңай сәйкес келеді. Жылқының орташа ені-шамамен 22 мм, қалыңдығы — 8 мм. жылқының үстіңгі, плантациялық, беті әрдайым тегіс, төменгі жағы тегіс немесе басқа профиль болуы мүмкін, мысалы, жартылай шеңберлі немесе көлбеу — контрбухтовка.
Аттың алдыңғы (Ілмек) бөлігінде әдетте жоғарыға бағытталған лапель бар-бұл аттың тұяққа берік бекітілуіне ықпал ететін металл жапырақшасы. Артқы тұяқтарға арналған аттар көбінесе оның алдыңғы үштен бірінде орналасқан екі лапельмен жабдықталған. Төменгі бетінің әрбір бұтақтарының таға тесілген болды гвоздевая жол — желобок, онда утапливаются басының подковных шеге. Қысқы троттерлерде тырнақ жолы әдетте жоқ. Тырнақ тесіктері жолда орналасқан, әдетте әр филиалда 4. Да өкше бөлігіндегі таға жиі бар оймалы тесігі вкручивания подковных шипов. Қазіргі заманғы аттардағы ілмек тәрізді шыбық (ұстау) сирек кездеседі.
Алдыңғы тұяқтарға арналған аттар дөңгелек пішінді, артқы тұяқтар үшін олар сәл ұзартылған, бұл алдыңғы және артқы тұяқтардың табиғи пішініне сәйкес келеді. Көптеген өндірушілердің аттарында оң және сол жақтардың айырмашылықтары бар, олар ат үстінде стигма арқылы белгіленеді: стигма сыртқы тармаққа қойылады. Бұл жағдайда аттың сыртқы тармағы ішкі жағынан сәл ұзағырақ және сәл иілген.
Дереккөздер
Санат:Мал шаруашылығы
COVID-19 коронавирустық инфекциясына қарсы Pfizer/BioNTech вакцинасы
Pfizer/BioNTech вакцинасы (BNT162b2) — американдық Pfizer және қытайлық Fosun Pharma-мен бірлесе отырып, Biontech неміс биотехнологиялық компаниясы әзірлеген COVID-19-ға қарсы ақпараттық РНҚ негізіндегі вакцина. Халықаралық патенттелмеген атауы тозинамеран (ағылш. tozinameran).
Pfizer/BioNTech вакцинасы бұлшық ет ішіне енгізіледі. Бұл аРНҚ вакцинасы, модификацияланған матрицтік РНҚ нуклеозидтерінен тұрады, липидті нанобөлшектерге капсулаланған SARS-CoV-2 ақуызының мутантты формасын кодтайды. Вакцинация үшін үш апта аралықпен екі дозаны енгізу қажет.
Вакцина 2020 жылдың тамыз және қыркүйек айларында мыңдаған адамдарға сыналды, елеулі жанама әсерлер туралы хабарланған жоқ. 2020 жылдың қараша айында аралық сынақ талдауы аясында COVID-19 диагнозы қойылған және кандидаттық вакцина алған зерттеуге қатысушылар зерттелді, бұл екінші дозадан кейін жеті күн ішінде инфекцияның алдын-алуда 90 %-дан жоғары тиімділікті көрсетті. Вакцинаның балаларға, жүкті әйелдерге немесе иммунитеті төмен адамдарға қатысты тиімділігі, сондай-ақ иммундық әсерінің ұзақтығы қазіргі уақытта белгісіз.
2020 жылдың желтоқсанына дейін дәрі-дәрмектер саласындағы бірнеше үкіметтік реттеуші органдар тозинамеранды кеңінен қолдану үшін жедел қолдануға рұқсат беру үшін бағалады. Шұғыл көмекке рұқсат талап етіледі, өйткені III фазаны сынау әлі де жалғасуда: бастапқы нәтижелерді бақылау 2021 жылдың тамызына дейін жалғасады, ал екінші нәтижелерді бақылау 2023 жылдың қаңтарына дейін жалғасады. Ұлыбритания бұл вакцинаны төтенше жағдай протоколы бойынша қолдануға рұқсат берген алғашқы ел болды, одан кейін Бахрейн, Сауд Арабиясы және АҚШ, ал Канада жедел қарау процедурасынан кейін сатуға толық рұқсат берді.
BioNTech компаниясымен ынтымақтастық нәтижесінде Fosun Pharmaceutical фармацевтикалық компаниясы Қытай Халық Республикасының аумағында вакцинаны өндіру және тарату құқығын алды, ал Pfizer компаниясы Қытай аумағын қоспағанда, бүкіл әлемде вакцинаны өндіру және тарату құқығын алды.
2020 жылғы 21 желтоқсанда "comirnaty" вакцинасын Еуропалық дәрілік заттар агенттігі шұғыл жағдайларда пайдалану үшін, сол жылғы 31 желтоқсанда — Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы мақұлдады.
Тарихы
2020 жылдың 27 шілдесінде Нью-Йоркте орналасқан Pfizer және қытайлық дәрі-дәрмек өндірушісі Fosun Pharma компаниясы АҚШ-та және басқа елдерде, соның ішінде Аргентина, Бразилия және Германияда 30 000 еріктілердің қатысуымен аРНҚ вакцинасының II / III кезеңін зерттеудің басталғанын жариялады. Бұған дейін шілде айында АҚШ пен Германияда I / II фазасын зерттеудің алдын-ала нәтижесі жарияланды. Еріктілерде SARS-CoV-2 антиденелері, сондай-ақ вирусқа жауап беретін иммундық Т лифоциттері бар екендігі анықталды. Кейбір еріктілерде ұйқының бұзылуы және қолдың ауыруы сияқты орташа жанама әсерлер байқалды.
Трамп әкімшілігі Pfizer-мен желтоқсан айына дейін 100 миллион вакцина дозасын жеткізуге және тағы 500 миллион доза сатып алуға 1,9 миллиард долларға келісімшарт жасады. Осы уақытта Жапония 120 миллион дозаға келісім жасады. Егер мақұлданған болса, Pfizer өкілдері 2021 жылдың соңына қарай бүкіл әлемде вакцинаның 1,3 миллиардтан астам дозасын шығаруды жоспарлап отырғанын айтты.
2020 жылдың 9 қарашасында Biontech неміс фармацевтикалық компаниясы мен американдық Pfizer вакцинаны сынақтан өткізу деректерін алдын-ала талдау оның 90% - дан астам тиімділігін көрсетті. Клиникалық зерттеулердің жалғасып жатқан үшінші кезеңін аралық талдау аясында вакцинаның немесе плацебоның екі дозасын алған 43000-нан астам еріктілердің арасында COVID-19 расталған алғашқы 94 жағдай қарастырылды. Жұқтырғандардың 10% — дан азы вакцина енгізілген қатысушылар, ал жұқтырғандардың 90% - дан астамы плацебо берген қатысушылар екендігі анықталды. Бұл нәтиже компанияларға АҚШ-тың азық-түлік және дәрі-дәрмектер басқармасына (FDA) вакцинаны осы айда қолдануға рұқсат беру туралы өтініш беруге мүмкіндік береді. FDA-дің пікірінше, шұғыл жағдайларда қолдану үшін вакцинаны қабылдау тиімділіктің кемінде жағдайлардың 50% болуы жөн. Biontech және Pfizer фармакомпаниялары вакцинаның клиникалық сынақтарын субъектілер арасында COVID-19 расталған жағдайлардың саны 164-ке жеткенше жалғастырмақшы.
2020 жылдың 18 қарашасында Biontech және Pfizer фармацевтикалық концерні вакцинаның сынақ нәтижелерін барлық 164 жағдайды талдап, тиімділігі 95% құрайды деген қорытындыға келді. Вакциналарға әлсіз реакциясы жиі байқалатын 65 жастан асқан адамдардың арасында вакцинаның тиімділігі 94% - ды құрады.
FDA-дің Pfizer вакцинасы туралы есебіне сәйкес, COVID-19 мүмкін 3410 жағдайы тіркелді, бірақ жалпы санында расталмады: вакцинацияланған топта 1594, плацебо тобында 1816 жағдай болды, және мүмкін жағдайлар расталғаннан 20 есе көп болғандықтан, аурудың бұл санатын елемеуге болмайды. Вакцинациядан кейін 7 күн ішінде болған жағдайларды алып тастағаннан кейін COVID-19 вакцинасының тиімділігін өрескел бағалау (плацебо үшін 287 қарсы Pfizer вакцинасы үшін 409) 29% құрайды. Жалған теріс нәтижелердің жиілігі неғұрлым жоғары болса, соғұрлым COVID-19 вакцинасының тиімділігі төмендейді, бірақ жалған теріс сынақ нәтижелерінің нақты жиілігі белгісіз. FDA Pfizer вакцинасын шолу кестесінде 371 адам "7 күн ішінде немесе 2 дозасын қабылдағаннан кейін маңызды хаттамалық ауытқуларға" байланысты тиімділікті талдаудан шығарылды деп көрсетілген. Шығарылған адамдар саны бойынша кездейсоқ топтар арасындағы мұндай теңгерімсіздік: плацебо тобының 60-қа қарсы вакцинацияланған 311-і Pfizer зерттеуіндегі хаттамадан ауытқулардың табиғаты туралы және вакцинацияланған топтан бес есе көп қатысушылар неге алынып тасталды деген сұрақтар туғызады. Ақпаратты ашуға қатысты қосымша алаңдаушылық вакцинацияланған адамдар тобында ауырсынуды басатын және антипиретикалық препараттарды қолданудың жоғары деңгейіне негізделген. Pfizer SARS-CoV-2-де бастапқы деңгейде оң болған адамдарда COVID-19 симптоматикалық расталған сегіз жағдай туралы хабарлады (вакцинацияланған топта 1, плацебо тобында 7), ал бүкіл әлемде қайта жұқтырудың 31-ден астам жағдайы тіркелген, бұл екі айлық орташа бақылау кезеңі бар субъектілердің санын ескере отырып, статистикалық күмән тудырады. Pfizer хаттамасын тәуелсіз сарапшылар жасаған жоқ, бірақ оны компанияның үш қызметкері дайындаған.
Технологиялық платформа
Вакцина SARS-CoV-2 вирусының спин-ақуызының мутантты формасын кодтайтын нуклеозидтермен модификацияланған мРНҚ-дан тұрады, ол инфекцияға қарсы иммундық реакцияны тудырады.
BNT162b2 кандидаттық вакцинасы BioNTech әзірлеген және шығарылған басқа үш вакцинаның ішіндегі ең перспективті болып таңдалды. I фазаның BNT162b1 вакцинасының клиникалық сынақтары Германия мен АҚШ—та BioNTech және Pfizer, Қытайда Fosun өткізді. I фазалық зерттеулер BNT162b2 вакцинаның басқа үш үміткеріне қарағанда қауіпсіз екенін көрсетті.
Вакцинаның жанама әсерлері
Екінші инъекциядан кейін 18-55 жас аралығындағы субъектілерде жиі кездесетін жанама әсерлер болды (плацебо алған бақылау тобы үшін жақшадағы сандар) :
Вакцинаның қолданысы
2020 жылдың 20 қарашасында BioNTech және Pfizer концерні АҚШ-та олардың вакциналарын шұғыл пайдалану туралы өтініш берді.
2020 жылғы 2 желтоқсанда Ұлыбритания денсаулық сақтау министрлігі MHRA реттеушісінің (дәрілік заттар мен медициналық мақсаттағы бұйымдарды бақылау жөніндегі агенттік) ұсынысы бойынша Ұлыбританияда "BNT162b2" вакцинасын қолдануды мақұлдады.
2020 жылдың 8 желтоқсанында Ұлыбритания Батыс елдерінің алғашқысы болып COVID-19-ға қарсы жаппай вакцинацияны бастады.
2020 жылдың 21 желтоқсанында Biontech компаниясының "BNT162b2" вакцинасы "Comirnaty" атауымен ЕО-медициналық препараттар тіркелімінде тіркелді. Сол күні Еуропалық дәрілік заттар агенттігі (төтенше жағдайда) Biontech және Pfizer компанияларының comirnaty вакцинасын Еуроодақта 16 және одан жоғары жастағы адамдарға пайдалануға кеңес берді.
Дереккөздер
Санат:COVID-19 қарсы вакциналар Санат:Антивирустық заттар
Суалмасуы едәуір қиындаған белдем
Суалмасуы едәуір қиындаған белдем (жерасты суларының төменгі белдемі). Жерасты суларының жатындары (сулы горизонттар, сулы кешендер, т.с.с.) жер бетімен тікелей байланыса алмайтын гидрогеологиялық қима бөлігі.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ Санат:Мұнай және газ геологиясы
Кальверт Сити (Кентукки)
Қала тұрғындарының саны 2701 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36.0 км² шамасында. FIPS коды — 21-12016.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары