cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Абай асуы
Абай асуы – Іле Алатауындағы Кіші Алматы сілемінің Азутас жалынан өтетін асу.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 3650 м. Кіші Алматы шатқалының орталық бөлігін Богданович мұздығымен жалғастырады. Асу жолы Медеу шатқалынан басталады да, Тұйықсу қақпасын, одан әрі шыршалы орманды, Шайтан шатқалын басып өтеді. Түйықсу қақпасы (ені 250 м) метеостанциясына дейін автомобиль жолы, одан әрі Шайтан шатқалы арқылы өтетін жаяу жол бар. Асудың бастапқы тастақты кезеңі ескі мореналық жол үстімен, қорымтасты қарлы беткеймен өтеді. Арғы түсер беті қорымтасты келеді. Ұлы ақын, қазақ жазба әдебиетінің негізін салушы Абай Құнанбайұлының құрметіне осылай аталған. Абай асуы жеңіл асулар қатарына жатады. Асу 1932 жылдан Абай Құнанбайұлының есімімен аталады.
Дереккөздер
Санат:Алматы облысы асулары Санат:Іле Алатауы
Нью Лондон (Миннесота)
Нью Лондон (New London) — Миннесота штатының Kandiyohi округіне жататын АҚШ қаласы.
Ла-Шапель-Мутий
Ла-Шапель-Мутий (La Chapelle-Moutils) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Провен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,90 км² шамасында.
Нью Лондон (Миннесота)
Қала тұрғындарының саны 1251 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.7 км² шамасында. FIPS коды — 27-45682.
Ла-Шапель-Мутий
Коммунаның INSEE коды — 77093, пошта индексі — 77320.
Нью Лондон (Миннесота)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Ла-Шапель-Мутий
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 367 адамды құрады. Халық тығыздығы — 19,42 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Кустюга
Кустюга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юла өзенінің сол жағалауынан 68 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 3 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Шағыр (өсімдік)
Шағыр (Bergenia) — тасжарғандар тұқымдасына жататын өсімдіктердің бір туысы. Мұның 10 түрі бар. Шағырдың жапырағы мен тамырсабағында аморфтық таннид деп аталатын зат болады. Бұл тері илеуге жұмсалады. Тамырсыз жерсабағы — күзде, жапырағы — жазда жиналып көлеңкелі жерде кептіріледі. Негізінен Азияда өсетін 10 түрі белгілі. Қазақстанда 2 түрі кездеседі. Соның бірі – етжапырақ Б. немесе шағыршай (В. crassіfolіa). Алтайда кең тараған. Биікт. 5 – 50 см. Тамырсабағы жуан, жерге төселіп өседі. Сабағы жапырақсыз. Қалың, ірі, жүрек пішінді жапырағы сабақ түбін айнала қоршай орналасқан. Қызыл гүлдері қалқанша гүлшоғырына топтасады. Мамыр – шілде айларында гүлдеп, тамызда жемістенеді. Жемісі – қорапша, іш жағынан ашылады. Тұқымдары көп. Тамырында илік заттар көп болғандықтан тері илеуге, ал өсімдік құрамындағы глюкозидтерді фотосурет шығаруға қолданады. Жапырағын қайнатып шай орнына ішеді, тұнбасынан қара, қоңыр бояу алынады. Б-ның екінші түрі – угам баданы өте сирек кездеседі, қорғауға алынған.
Дереккөздер
Санат:Тасжарғандар Санат:Техникалық дақылдар
Карате-Брианца
Карате-Брианца (Carate Brianza) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Милан провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 17 408 адамды құрайды (2005). Халық тығыздығы 1782 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 9,86 км² шамасында. Пошта индексі — 20048.
Елді мекеннің қамқоршысы — Амвросий Медиоланский.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Ырысбай (ауыл)
Ырысбай — Қостанай облысы Қостанай ауданы, Заречный ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Тобыл қаласынан оңтүстікке қарай 26 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 444 адамды (207 ер адам және 237 әйел адам) құраса, 2009 жылы 486 адам (238 ер адам және 248 әйел адам) болды.
Дереккөздер
Санат:Қостанай ауданы елді мекендері
Лимбажи
Лимбажи — Латвиядағы қала.
Тарихи ескерткіштері
Санат:Латвия қалалары
Үшсаусақты тоқылдақ
Үшсаусақты тоқылдақ(Picoides tridactylus)- десінің үстіңгі бөлігі- қоңыр шұбар, астыңғы бөлігі де сондай, бірақ едәуір ашық түсті, жалпы қошқыл реңді, шағын денелі (50-75 г) тоқылдақ. Аталығының басында- алтын түсті «телпек», ал аналығының басында сұрғылт түсті телпек болады. Отырықшы құс. Бүкіл Еуропа және Солтүстік Американың солтүстік типті қылқанды ормандарында қоныстанады. Қазақстанда шығыс және оңтүстік-шығыстың таулы қылқанды ормандарында ұялайды. Өмір сүру дағдысы- тоқылдақтар типтес. Қылқанды ағаштардың діңдерінде (кейде телеграф бағандарына) кіретін тесікті дөңгелек етіп ағаш қуысын қашайды. Үшсаусақты тоқылдақтың егжей-тегжейлі өмір сүруі аз зерттелген.
Гумер (Горьков ауылдық кеңесі)
Гумер — Башқұртстанның Кушнаренк ауданындағы ауыл, Горьков ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 237 адамды құрады. Пошта индексі — 452246, ОКАТО коды — 80240815002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Биз (Арея тармағы)
Биз (Тубэк-Биз, Пиязь 1-й) — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Арей өзенінің сол жағалауынан 5,2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Буй өзені бастауынан Карман су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жарық шығарушы мүшелер
Жарық шығарушы мүшелер — жануарлардың жарық шығару арқылы ез түріндегі қарама-қарсы жынысты дарақтардын назарын аудару, ұялар мен топтарды біріктіру, қоректік құрбаның қармағына түсіру, жыртқыш жаулардын қорғану қызметін атқаратын мүшелері. Көптеген теңіз жануарларында және құрылықтық жануарлар арасында жәсерндіктерде. (жарық қоңыз, шыртылдақ қоңыз, саңырауқұлақ және үғгір сары масалары дернәсерсілдерінде), жауың құртының кейбір түрлерінде, көпаяқтыларда т.б. болады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Пудыр-Юган-Егарт
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қаттама
Қаттама — нанның бір түрі.
Май, жұмыртқа, сүт құйып, қатты етіп иленген қамырлы жұқалап жайып, жайманың бетіне май жағалы, оны қайта рулон етіп орап, пышақпен бірнешеге бөліп, әр бөлікті қайтадан жанды. Тәрелкенің үлкендігіндей жайылған нан қазанда қыздырылған майға пісіріледі. Сонда шелпек қатпар-қатпар болып өте дәмді болып ттіседі. Кейде мұндай қаттаманы қазанға май жағыл қарма тәрізді етіп пісіруге де болады. 1 кг ұн, 1 шай қасық тұз, 150 г май, 1 стакан сүт, 2 жұмыртқа қажет.
Май, жұмыртқа, сүт қосып иленетін қамырына ашытқы салмайсыз. Бірақ қатты етіп илеу керек. Июі қанған қамырды жұқа етіп жайып, жайманың бетіне май жағылады. Тұшыған сары май немесе кез келген өсімдік майын жағуға болады. Май жаққан соң қамырды орама тәріздес етіп қабаттап орайсыз да, пышақпен бірнеше бөлікке бөліп, әр бөлікті қайта жаясыз. Орташа қалыңдықпен жайылған қамырды қазанда қыздырылған майға пісіресіз. Алдымен бір бетін қызартып, екінші бетіне аударасыз. Ара арасында май құйып отыруыңыз керек. Сонда шелпек қатпар-қатпар болып піседі. Ұныңыз жақсы болса нанды да пісіру оңай. Ал тез босап кететін ұннан қаттама жасап қарық болмайсыз. Сондықтан қаттама жасайтын ұныңыздың жақсы болуын қадағалаңыз. Бірақ, нан өте майлы болғандықтан, ден саулыққа зиян тұстары көп. Тек сағынғанда немесе арнайы мерекелерде ғана пісіргеніңіз абзал.
Дереккөздер
Санат:Ұн өнімдері Санат:Қазақ асханасы Санат:Әзірбайжан асханасы Санат:Қырғыз асханасы
Абай мұздығы
Абай мұздығы:
IC 2539
IC 2539 — Antlia шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29203, ESO 435-34, MCG -5-24-20, AM 1002-310, IRAS10020-3107.
Сыртқы сілтемелер
IC 2539 Санат:Antlia (шоқжұлдыз)
Пульянелло
Пульянелло (Puglianello) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Беневенто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1399 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 175 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 82030.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Сентрал-ди-Минас
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 626 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 203,675 км² шамасында. Халық тығыздығы — 32,5 адам/км².
Тарихы
Қала 1963 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Педрера
Педрера (Pedrera) — Испаниядағы қала. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Севилья провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Сьерра-Норте-де-Севилья ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5339 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 60 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 110 км.
Маньенти
Маньенти (Manhente) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 587 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,71 км² шамасында. Халық тығыздығы — 427,8 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Мартин Турский.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Метеорологиялық құралдар
Метеорологиялық құралдар дегеніміз атмосферада болатын құбылыстарды өлшеуге арналған құралдар.
Барометр
Барометр-атмосфералық қысымды өлшейтін құрал.Ол температураға және биікікке тәуелді.Температура артқан сайын,қысым төмендейді.Әрбір 10метр биіктік сайын 1 мм сынап бағанасына төмендейді.
Термометр
Термометр дегеніміз температураны өлшейтін құрал.
Гигрометр
Гигрометр дегніміз ауа ылғалдығын өлшейтін құрал.
Лигатне
Лигатне — Латвиядағы қала.
Метеорологиялық құралдар
Қар өлшейтін рейка
Қар өлшейтін рейка-бұл қардың қалыңдығы мен қар жамылғысының мөлшерін есептейтін құрал.
Нефоскоп
Нефоскоп дегеніміз бұлттардың орташа қозғалу жылдамдығын және бағытын өлшейтін құрал.
Лигатне
Тарихи ескерткіштері
Санат:Латвия қалалары
Метеорологиялық құралдар
Анемометр
Анемометр желдің жылдамығын өлшейді.
Флюгер
Флюгер-желдің бағытын өлшейтін құрал.
Санат:Метеорология
Абай жер асты су көзі
Абай жер асты су көзі Қостанай облысы Амангелді ауданында.
Кен көзі Тобыл – Обаған өзендері аралығында жатыр.
1977 жылы барланған.
Оңтүстік-шығысқа қарай созылып жатқан кен орнының өнімді қабаты жоғары бор кезеңінің кешенді су қабатында.
Кендегі судың жиынтық мөлшері тәулігіне 23,8 мың m³-ді құрайды.
Су көзі игерілмеген.
Дереккөздер:
Санат:Қазақстан табиғаты
Сегетальды өсімдіктер
Сегетальды өсімдіктер - ауылшаруашылық өсімдіктердің егістігінде өсуге бейімделген қоқыс өсімдіктер. Кейбір сегетальды өсімдіктердін тіршілік циклі белгілі-бір дақылдарға бейімделген және олардың тіршілік циклімен байланысты болады. Кейде «сегетальды өсімдіктер» термині қоқыс өсімдіктердің синонимі ретінде кең мағынада қолданады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Қатын
1. Социологиялық атау
2. Географиялық атаулар:
Мұнай құю кемесі (танкер)
thumb|right|Супертанкер AbQaiq Мұнай құю кемесі (танкер) - мұнай мен мұнай өнімдерін құйып тасымалдайтын кеме. Негізінен өздігінен жүретін бір палубалы мұндай кеменің машина бөлімі, кеменің артқы бөлігіне орналастырылған кеме корпусын бойлай тартылған тұрғын және жұмыс бөлмелері, жүк қабылдау жүйесі болады. Мұнай арнаулы мұнай құю қондырғысы жәрдемімен құйылады, ал танкерді мұнайдан босату палубада тартылған құбыр желісі арқылы кеменің сорап қондырғылары көмегімен атқарылады. Кемелердің дедвейті 5000 тоннадан 500 мың тоннаға дейін, тіпті одан да артық болуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Кемелер Санат:Мұнай
Petrolier Tanker (loď) Tancer olew Tankskib Tanker Tanker (ship) Cisternoŝipo Säiliöalus Navire-citerne Petroleiro מכלית Tanker Kapal tanker Petroliera タンカー 유조선 ແທັງເກີ Tanklaivis Tankkuģis Tanker Tankskip Tankskip Tankowiec Navio-tanque Танкер Tanker Tanker Tankfartyg Tanker Танкер 油轮 運油輪
Бофисель-ан-Лион
Бофисель-ан-Лион (Beauficel-en-Lyons) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Андели округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,2 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 169 адамды құрады. Халық тығыздығы — 23,47 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Верано
Верано (Verano) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Больцано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 891 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 40 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 22 км² шамасында. Пошта индексі — 39010.
Елді мекеннің қамқоршысы — Мирликийлік Николай.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Айқожа Бектілеуов
Бектілеуов Айқожа (1906 - 1950, Атырау облысы). 1921-1950 жылдары — Доссор, Ескене мұнай өндіру кәсіпшіліктерінде оператор көмекшісі, мұнай өндіру операторы, Қосшағылмұнай және Құлсарымұнай мұнай өндіру басқармаларында ұңғыма ларды жер асты жабдықтарын жөндеу бригадасында оператор, бригада шебері. «Құрмет Белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.
Қатты дене
thumb thumb Қатты дене — қалпы тұрақтылығымен, және затты құраушы атомдардың тепе-теңдік жағдайының маңайындағы аз тербелісі түріндегі жылулық қозғалысымен, сипатталатын заттың агрегат күйі.
Қасиеттері: қатты денелердің тұрақты пішіні мен көлемі бар, оларды сығуға немесе таптауға болмайды, барлық бөлшектер белгілі бір ретпен тығыз топтастырылған, құрамында элементтер еркін қозғала алмайды.
Қолданылуы
Қатты денелерді орындықтар, машиналар, үстелдер, кітаптар, металдар мен баспалдақтар сияқты керекті бұйымдар жасауда қолданады.
Дереккөздер
Санат:Қатты денелер
NGC 2150
NGC 2150 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1836 жылы 9 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2150 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18097, ESO 57-55, IRAS05562-6933.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Тордер
Тордер (Tordères) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Шығыс Пиреней департаментінде орналасқан. Перпиньян округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,91 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 66211, пошта индексі — 66300.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 174 адамды құрады. Халық тығыздығы — 17,56 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шығыс Пиреней департаментінің коммуналары
Нью Манич (Миннесота)
Нью Манич (New Munich) — Миннесота штатының Stearns округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 320 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.4 км² шамасында. FIPS коды — 27-45772.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Лиелварде
Лиелварде — Латвиядағы қала.
Тарихи ескерткіштері
Санат:Латвия қалалары
Аққабақ
Аққабақ — Қостанай облысы Қостанай ауданы, Жданов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Тобыл қаласынан батысқа қарай 26 км-дей жерде.
Халқы
Тұрғыны 44 адам (2009).
Дереккөздер
Санат:Қостанай ауданының таратылған елді мекендері
Ошат Рақымов
Ошат Рақымов (1939 жылы 8 шілдеде ОҚО Сайрам ауданы - 2016 жылы 6 шілдеде ОҚО) — кеңестік және қазақстандық кино және театр актері. Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі (1991). "Парасат" және "Құрмет" ордендерінің иегері. Түркістан облысының құрметті азаматы.
Сомдаған рөлдері
Ғ.Мүсіреповтің «Қозы Көрпеш – Баян сұлуындағы» - Қозы, «Қыз Жібегінде» - Бекежан, «Ақан сері – Аққтоқтысында» - Ақан, Хазірет, М.Әуезовтың «Абайындағы» - Оразбай, Жиренше, Әбдірахман, «Еңлік – Кебегінде» - Көбей би, «Айман – Шолпанда» - Жарас, Балпық, «Қарагөзде» - Нарша, С.Мұқановтың «Мөлдір махаббатында» - Бүркіт, «Шохан Уалихановта» - Жақып, В.Шекспирдің «Асауға тұсауында» - Люченцию, «Ромео мен Джульеттада» - Капулетти, «Юлий Цезарда» - Брут, Шиллердің «Зұлымдық пен махаббатта» - Фердинанд, Қ.Мұхамеджановтың «Біз періште емеспізде» - Сәкен, «Жат елдесінде» -  Асан, Жұман, Х.Бекхожиннің «Ұлан асуында» - Барақ т.б әр түрлі мінездегі бейнелер.
Ошат Рахимовтың еткен еңбегі елеусіз қалған емес. Әр нәтижелі бейнеттің жемісі, марапаты кезең-кезеңінде жоғары жақтан елеп, ескеріп, актер шабытының шырқауына қанат бітіріп келеді.
Әндері
«Әпкелер», «Күлім көз қарындас-ай», «Соға кет», «Жан жарым», «Фрунзе кеші», «Немереме», т.б.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан театр актерлері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасының иегерлері Санат:Түркістан облысының құрметті азаматтары Санат:Еңбек ардагері медалінің иегерлері
NGC 6623-1
NGC 6623-1 — Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 6 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6623-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61739, UGC 11203, MCG 4-43-26, ZWG 142.40.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Қалдықсыз технология
Қалдықсыз технология теориясы табиғатты тиімді пайдаланудың негізгі 2 заңын негіздеуге екі алғышарт туғызады:
1.Бастапқы табиғи ресурстер әр пайдаланылған өнім үшін 1 рет өндірілу керек.
Бұл тек өндірістік процесс қана емес, бұл ұғым бұйымның ұзақ мерзімді қызметімен сипатталады, бірнеше рет пайдалану мүмкіндігі, жөндеуге оңайлығы, өндірістік циклге қайтаруды оңай ететін немесе пайдаланылудан кейін зиянсыз формаға оңай ауысатындығымен сипатталатын соңғы өнімге де қатысты.
Дереккөздер
"Экология және тұрақты даму"/Ә.Н.Назарбаева,Ғ.С.Сыздықова,Қ.О.Шайхеслямова,С.Е.Абдугалина/12 сынып/Алматы 2014/
Кавма
Кавма — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Пермь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пия өзенінің оң жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тура өзені бастауынан Тагил өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Пермь өлкесі өзендері
Невилли-ан-Аргонн
Невилли-ан-Аргонн (Neuvilly-en-Argonne) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,32 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55383, пошта индексі — 55120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 208 адамды құрады. Халық тығыздығы — 11,35 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сердишорка
Сердишорка — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ульва өзенінің сол жағалауынан 35 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты; су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сеймуриялар
Сеймуриялар - жойылып кеткен қосмекенділердің туысы, оның қаңка қалдықтары Солтүстік Американың палеозой заманы пермь кезеңіннің жыныстарынан табылған. Денесінің ұзындығы, 1 м-дей. Бас сүйегінің және аяқтарының құрылысы ертедегі қосмекенділерге де, бауырымен жорғалаушыларға да ұқсас екендігін көрсетеді. Сеймуриялар батпақты ормандарда тіршілік етіп, негізінен балықтармен қоректенген, 3 түрінің қалдықтары табылған.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Пайдаға асыру немесе рециркуляция
Пайдаға асыру немесе рециркуляция дегеніміз – ресурстерді қайта балқыту немесе қайта өндеу арқылы жаңа өнім алу деген сөз. Мысалы, шыныдан, алюминийден, мыстан жасалған бұйым.
Дереккөздер
"Экология және тұрақты даму"/Ә.Н.Назарбаева, Ғ.С.Сыздықова, Қ.О.Шейхеслямова, С.Е.Абдугалина/12 сынып/Алматы 2014/
Ван Вэрт (Огайо)
Ван Вэрт (Van Wert) — Огайо штатының Van Wert округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 10690 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15.8 км² шамасында. FIPS коды — 39-79562.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Огайо қалалары
Ел басына күн туса (фильм)
Ел басына күн туса - 1967 жылы режиссер Мәжит Бегалин түсірген фильм.
Сюжеті
Фильмде Ұлы Отан соғысының батыры, қазақ халқының аяулы перзенті Бауыржан Момышұлының жайында. Фильм 1941 жылда болған Мәскеу түбіндегі шайқас жайында баяндайды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан фильмдері Санат:КСРО әскери фильмдері Санат:Қазақфильм фильмдері
Мар (Эшпозенде)
Мар (Эшпозенде) (Mar (Esposende)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Эшпозенде муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 381 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,54 км² шамасында. Халық тығыздығы — 543,7 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Вайербуш
Вайербуш (Weyerbusch) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Альтенкирхен-Вестервальд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1391 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 4,22 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 32 115. Муниципалитеттің басшысы — Манфред Хендрикс.
Кегумс
Кегумс — Латвиядағы қала.
Тарихи ескерткіштері
Санат:Латвия қалалары
Петропавл округі
Петропавл округі 1928 жылы 17 қаңтарда Қызылжар округі болып Ақмола губерниясының бөліктерінен құрылды. Аудан орталығы Петропавл қаласы болды. Округқа 21 аудан кірді:
1928 жылы 10 мамырда округ Петропавл деп өзгертілді.
1930 жылы 17 желтоқсанда Қазақ АКСР-інің барлық басқа округтары сияқты округ таратылып, оның аудандары ірілендіріліп, республикалық билікке тікелей бағынуға берілді.
Әдебиет
Санат:Қазақ АКСР округтары Санат:Қазақстанның тарихи облыстары Санат:РКФСР округтары
Абай шыңы
Абай – Іле Алатауының Кіші Алматы сілемінде орналасқан шың. Теңіз деңгейінен 4010 м биіктікте орналасқан.
Жер бедері
Шың үш найзатастан тұрады. Батыс жағы Кіші Алматы өзеніне қарай, тік құлама жартасты болып келеді. Солтүстік беткейінде шағын мұздық (Абай мұздығы) бар. Абай шыңына алғаш рет (1932 жылы шілдеде) Г.И.Белоглазов бастаған алматылық альпинистер көтерілген. Шыңға 1932 жылы ұлы қазақ ақыны Абай Құнанбаев есімі берілді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан шыңдары Санат:Іле Алатауы
Пульях-Егарт
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 2540
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29389, MCG 5-24-14, ZWG 153.18, NPM1G +31.0179.
Сыртқы сілтемелер
IC 2540 Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз)
Қызылкупер
Қызылкупер — Башқұртстанның Кушнаренк ауданындағы ауыл, Горьков ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 93 адамды құрады. Пошта индексі — 452246, ОКАТО коды — 80240815003.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Теңіз доңыздары
Теңіз доңыздары - кеміргіштер отрядының тұқымдасы. Дене тұрқы, 22-75 см, құйырығының ұзындығы 5 см-ге жететін, салмағы 0,5-16 кг. Тері жамылғысы, қылшықты жүн. 5 тусы, 14 түрі: теңіз доңыздары, маралар және басқалары қалың және тропикалық ормандардан басқа Оңтүстік Американың түрлі жер бедерлерінде мекендейді; 400 м дейінгі биіктіктегі тауларда жекелеп немесе топтасып тіршілік етеді. Жылына бірнеше рет көбейеді, 1-5 ұрпақ береді, аңшылық көзі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Люизит
Люизит — қоңыр түсті, өткір иісті, тері-іріңдік, тітіркендіретін күшті улағыш зат. Иприттен айырмашылығы әсерінің жасырын кезеңі жоқ. Американ химигі У.Л.Льюстің (1917 ж. улағыш зат ретінде қолдануды үсынған) құрметіне аталған. Техникалық Люизит — ащы, тітіркендіретін иісті, суда ерімейтін, органикалық еріткіштерде жақсы еритін сұйық. Люизит ацетилинді (С2Н2) үш хлорлы мышьякқа (ASCl3) катализаторларды (АСl3HgСl2 және басқа) қатыстыру аркылы қосу нәтижесінде алынады. Өте қауіпті концентрациясы тыныс органдары арқылы әсер еткенде — 0,25 мг/л (15 мин ішінде); теріге тигенде — 25 мг/кг. Люизиттен қорғану құралдары — газтұмылдырық және қорғаныш киімдер. Онымен уланған жағдайда емделудің ең тиімді жолы — димеркаптопропанал және оны алмастырушылар. Ұрыс операцияларында Люизит қолданылмаған.
Дереккөздер
Санат:Химиялық қарулар Санат:Органикалық заттар Санат:Күшән қосылыстары
Кый
Кый — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мысовая өзенінің сол жағалауынан 51 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Айсұлу Бектілеуова
Бектілеуова Айсұлу (1930, Атырау облысы). 1948-1988 жылдары — Ескене, Доссор мұнай өндіру басқармаларында мұнай өндіру операторы. 1988 жылдан зейнеткер. Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.
Қаракүнгей
Географиялық орны
Жетісу облысы Ақсу ауданы Арасан ауылының солтүстігінде 2 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 1274 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 18 км-ге созылған, енді жері 11 км. Солтүстік беткейі тіктеу, оңтүстік жайпақталып жазыққа ұласады. Бүйен және Ақсу өзендерінің суайрығында жатыр. Оңтүстік-шығыс бөлігіндегі таудың түпкі жыныстары жалаңаштанған. Тік құламалы құздың бойында Гасфорд асуы өтеді.
Геологиялық құрылымы
Ортаңғы және төменгі девон кезеңдерінің шөгінділерінен түзілген.
Өсімдігі
Таудың қоңыр топырағында сирек дала өсімдіктерімен бірге, тал, терек, т.б. бұталы ағаштар өседі.
Дереккөздер
Санат:Ақсу ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы
Гросшёнау
Гросшёнау (Großschönau) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Гмюнд округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1271 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 41.95 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GD, ресми идентификациялық коды — 3 09 12.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Мартин Брукнер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Бизь 2
Бизь 2 (Югары-Биз) — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Арей өзенінің сол жағалауынан 7,8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Буй өзені бастауынан Карман су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сентралина
Сентралина (Centralina) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Триангулу-Минейру-и-Алту-Паранаиба мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Уберландия экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 192 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 321,985 км² шамасында. Халық тығыздығы — 23,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1954 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Кермелеу
Дереккөздер
Айналмалы кермелеу
Санат:Механика
Тақтар ойыны (телесериал)
Тақтар ойыны (Game of Thrones) — жазушы Джордж Мартиннің "Мұз бен от жыры" атты романдар желісі бойынша түсірілген фэнтези жанрындағы америкалық драмалық телесериал.
Сериал Дэвид Бениофф және Д. Б. Уайсстың басшылығымен HBO телеарнасы үшін түсіріледі. Телесериал түсірілімі бірнеше елдерде жүруде, солардың ішінде Солтүстік Ирландия, Мальта, Хорватия, Исландия және Марокко бар. АҚШ-та алғашқы маусымының тұсаукесері HBO арнасында 2011 жылы 17 сәуірде өтті; 2014 жылы барлық төрт маусымы көрсетілді.
"Тақтар ойынының" жүрісі ортағасырлық Еуропаны еске түсіретін ойдан шығарылған әлемде өрбиді, бірақ ол әлемде жыл мезгілдері бірнеше жылдарға созылады. Сериалда іс-әрекет ұзақ жаздың соңында басталады. Сериалда бір уақытта көп кейіпкер көрсетіледі және бір -бірімен байланысты бірнеше сюжет желісі өрбиді. Олардың біреуі бірнеше беделді әулеттердің патшалық тағы үшін шайқасқа арналса, басқасы елдің солтүстігіндегі ескі Қорғанды күзететін жұтаң жолдастық, табиғаттан тыс күштерге қарсылық туралы, ал үшіншісі отанына оралу үшін шығыс елдерінде өзіне одақтас іздеп жүрген қуғындалған ханшайым Дейенерис Таргариен туралы. Сериалда қиял-ғажайып жаратылыстар да көрсетіледі: айдаһарлар және аруақтар. "Тақтар ойыны" үшін өте жаман және өте жақсы кейіпкерлердің болмауы, көптеген қаһармандар әртүрлі әрекеттер жасап, көрермен күтпеген сәтте өліп қалуы ғажап емес. Сериалда саясат, дін, азаматтық соғыс, әйелдердің қоғамдағы орны және қылмыс пен жаза тақырыптары қамтылған. Сериал үшін арнайы бірнеше жасанды тілдер жасалған, солардың ішінде дотраки тілі де бар.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тақтар ойыны Санат:АҚШ телесериалдары Санат:2011 жылы шыққан АҚШ телесериалдары
Кулдига
Кулдига — Латвиядағы қала.
Тарихи ескерткіштері
Санат:Латвия қалалары
Секвениялану
Секвениялану - нуклеотидтердің, аминқышқылдардың нуклеин қышқыл және полипептидтер қайталануы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Ждановка (Қостанай облысы)
Ждановка — Қостанай облысы Қостанай ауданындағы ауыл, Жданов ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Тобыл қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 17 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Қостанай ауданы елді мекендері
Ідіріс Егізбаев
ЕГІЗБАЕВ Ідіріс (1903, қазіргі Қармақшы ауданы – 19, сонда) – қайраткер. 1920 жылы Қармақшыдағы түземдік училищеге түскен. 1925 жылдан жастар қозғалысына араласты. 1928 жылы кеңес жұмысына тартылып, облыс милиция бастығы болды. 1929 жылы байларды тәркілеуге, 1930 жылы Қарақұм, Қызылқұмдағы (Қарақтағы) шаруалар көтерілісін басуға қатысқан. 1938 жылы Қарсақбай ауданы партия комитетінде хатшы, Қазақстан Орталық партия аппаратында жауапты қызметтер атқарды. 1940 жылдары «Шіркейлі» каналының құрылысын басқарды. 1950 жылдары Сырдария, Тереңөзек, Қармақшы аудандарында партия,кеңес органдарында басшылық қызметтер атқарып, аудан экономикасы мен мәдениетін дамытуға үлес қосты.
КСРО рублі
Рубл (рубль) — 1923 жылдан бастап 1991 жылдың 26 желтоқсанына дейін КСРО валютасы және осы күннен кейін — Кеңес Одағы ыдыраған соң пайда болған кейбір мемлекеттердің валютасы (атап айтқанда, Тәжікстанда 1994 жылдың 8 қаңтарына дейін) болды. 1947 жылға дейін алтын шақалармен қатар айналыста болды.
Кеңестік банкноттардың көпшілігінің әрленімін безеуші және суретші Иван Иванович Дубасов жасаған.
КСРО-да 1923 жылдың қарашасынан 1924 жылдың ақпанына дейін барлық қағаз ақша белгілері Кеңестік Социалистік Республикалар Одағының Мемлекеттік ақша белгілері деп аталды. 1924 жылдан бастап 1991 жылға дейін 10 рублге дейінгі (бір шеруен) банкноттар КСРО Мемлекеттік қазынашылық билеттері, 10 рублден бастап және одан жоғары — КСРО мемлекеттік банкінің билеттері деп аталды. 1991 жылдан бастап барлық номиналдағы банкноттар КСРО Мемлекеттік банкінің билеттері деп атала бастады.
Кеңес рублі ақша реформасынан кейін 1961 жылдың 1 қаңтарында ресми түрде 0,987412 г алтынға тең болды. КСРО-да 1985 жылы 2,926 миллиард рублге сатылған алтынды зергерлік бұйымдар түрінде сатып алуға болатын, естелік алтын шақалар шығарылды. КСРО мемлекеттік банкі рублдің басқа валюталарға қатысты ресми бағамын белгіледі, осылайша 1991 жылы 25 желтоқсанда 1 АҚШ доллары 0,5571 рублге, 1 фунт стерлинг – 1,0389 рублге тең болды.
1992-1995 жылдары КСРО ыдырағаннан кейін кеңестік рубл біртіндеп айналымнан шығарылды. Кеңестік рублден бас тартқан соңғы ел Тәжікстан болды (1994 ж. 8 қаңтар). Ресей 1993 жылы шілдеде кеңестік рубл аймағынан шықты.
Экономикалық көрсеткіштер
КСРО-дағы тікелей төлемдердің көпшілігі қолма-қол ақшамен жасалды. Бұл айналымдағы көп қағаз ақшаны талап етті. Рублдер Гознактың Мәскеу мен Ленинградтағы зауыттарында басылды. Рублдің сатып алу қабілетін нарық түрлері мен бағаларға байланысты мемлекет саралады; атап айтқанда, табиғи-климаттық белдеулер бойынша: I, II, III, IV.
Шекара арқылы 30 рублден асатын рублді (10 рублдік банкноттармен) шығаруға тыйым салынды. Рубл шетелде айналымға түспеді. Ауыспалы рубл Сыртсаубанктің чектері сияқты тәуелсіз төлем құралы болды.
1950 жылы негізінен шетелдік есеп айырысулар үшін рубль 0,222168 г алтын негізге орналастырылды, дегенмен оның ішкі сатып алу қабілеті сол кезде соғысқа дейінгіден де төмен болды. 1960 жылы 15 қарашада рубльдің алтынға «шаққандағы шамасы» 0,987412 г дейін өсіп, сонымен бірге 10 ескі рубл бір жаңа рублге ауыстырылды. Бұл рублді 55,5%-ға құнсыздандырды, бірақ оның құны одан әрі асыра бағаланды.
Реформаға дейінгі рубл
КСРО-ның алғашқы банкноттары 1923 жылдың 23 қараша мен 18 желтоқсандағы және 1924 жылдың 7 ақпанындағы КСРО ОАК мен ХКК шешімдеріне сәйкес шығарылған атаулы құны 10, 15 және 25 мың рубл банкноттар болды. Бірінші қаулыда белгіленген бағасы 100, 250, 500, 1000 және 5000 рубл банкноттарды шығару да қарастырылған, бірақ ол ешқашан орындалмады.
Банкноталарда КСРО Конституциясының 34-бабында көрсетілген орыс, беларус, украин, грузин, армян және түркі-татар (әзірбайжан) тілдерінде жазылған жазулар және 1923 жылғы үлгідегі 6 лентадан тұратын, аталған тілдерде «Барлық елдердің пролетарлары, бірігіңдер!» жазылған КСРО-ның елтаңбасы болды. Барлық банкноттарға КСРО Қаржы халық комиссары Г.Я.Сокольников (1923-1926) және кассирлердің бірінің қолы болды. Түрдің сериялық нөмірі AB-12345.
Бұл банкноттар бұрын шығарылған 1923 жылғы үлгідегі РКСФСР ақша белгілерімен қатар айналыста болды.
1924 жылғы ақша реформасы кезінде алтынмен қамтамасыз етілген тұрақты валюта енгізілді, 1924 жылғы 15 ақпаннан бастап 1923 жылғы үлгідегі рублді шығару тоқтатылды. Ақша белгілерді жаңасына айырбастау 50 000:1 бағам бойынша 1924 жылдың 31 мамырына дейін (Якут АКСР аумағында - 1924 жылдың 30 маусымына дейін) жүргізілді.
1924-1925 жылғы үлгідегі шақалар
КСРО-ның белгіленген бағасы 1, 2, 3, 5, 10, 15, 20 тиын, жарты рубл және 1 рубл болатын алғашқы шақалары 1924 жылы КСРО ОАК мен ХКК 1924 жылғы 22 ақпандағы қаулысына сәйкес шығарылды. Кейінірек монета сериясына жарты копейка қосылды.
NGC 2146A
NGC 2146A — Керік шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
КСРО рублі
1924-1925 жылғы үлгідегі шақалар
1924 жылы РКФСР елтаңбасы бар 1921-1923 жылдары соғылған күміс (50 копейка және рубл) және биллонды (10, 15 және 20 копейка) шақалар да айналымға шығарылды. Алғашқы кеңестік шақалар салмағы, өлшемі және материалы бойынша соңғы патшалық шақаларды қайталады.
NGC 2146A
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
КСРО рублі
1926—1931 жылғы үлгідегі шақалар
1926 жылы 6 қаңтарда КСРО ОАК мен ХКК белгіленген бағасы 1, 2, 3 және 5 копейкалық жаңа үлгідегі шақаларды соғу және шығару туралы қаулы қабылдады, бұл біріншіден, алғашқы кеңестік шақалардың ауыр салмағы мен өлшеміне байланысты болды.
NGC 2146A
Ашылуы
Бұл нысанды 1876 жылы Winnecke Friedrich August Theodor астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2146A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18960, UGC 3439, MCG 13-5-25, ZWG 348.19, KCPG 110B, IRAS06155+7833, KUG 0615+785.
КСРО рублі
1926—1931 жылғы үлгідегі шақалар
Кейінірек, 1932 жылы мельхиордан (мыс-никель қорытпасы) соғылған жаңа үлгінің 10, 15 және 20 копейка енгізілді. Салмағы жағынан да, көлемі жағынан да жаңа мельхиор шақалары сәйкес күміс шақалардан ерекшеленбеді, никелдің қаттылығы мен тозуға төзімділігі олардың жоғары беріктігін қамтамасыз етті, ал оның баяу балқығыштығы ( = 1453 °C) күміспен ( = 962 °C) - жалғандардан жақсы қорғау болды.
NGC 2146A
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Керік (шоқжұлдыз)
КСРО рублі
1926—1931 жылғы үлгідегі шақалар
Жаңа үлгідегі шақалардың шығарылымы алғашқы шақалар соғылған таза металдар – өнеркәсіптік және басқа да қажеттіліктерге керек мыс пен күмістің көп мөлшерін шығаруға мүмкіндік берді.
Бұл шығарылымның қола шақалары 1935 жылға дейін өзгеріссіз соғылған, оның бет жағының суреті өзгертілгенде, арт жағы 1961 жылғы реформаға дейін өзгеріссіз қалды.
1935 жылғы үлгідегі шақалар
1935 жылы жаңа шақалар айналымға енгізілді. Шақалардың сипаттамалары өзгеріссіз қалды, бірақ барлығының бет жағының суреті, ал мельхиор шақаларының арт жағындағы суреті де жеңілдетілді. Бет жағындағы «Барлық елдердің пролетарлары, бірігіңдер!» деген ұран алынып тасталып, мемлекеттің атауы пайда болды; 10, 15 және 20 копейка шақалардың сырт жағында өсімдікті жақтауда белгіленген баға мен шығарылған жылы ғана қалды. Әрленімдегі мұндай өзгеріс шақа алаңының безендіру элементтерінің көптігінен туындады, бұл өндірісте қиындықтар туғызды.
Бұл үлгідегі шақалар 1935 жылдан бастап 1957 жылға дейін шығарылды. Осы уақыт ішінде бет жағында бейнеленген КСРО елтаңбасындағы ленталардың саны Одақты құрайтын республикалар санына сәйкес бірнеше рет өзгерді: 1935-1936 жылдардағы шақаларда 6 лента, 1937-1946 — 11, 1948-1956 — 16, ал 1957 — 15 лента болды.
1947 жылғы ақша реформасы шақаларға әсер етпей, олар одан кейін өзгеріссіз соғылуын жалғастырды.
1924 жылғы үлгідегі банкноттар
КСРО ОАК мен ХКК 1924 жылғы 22 ақпандағы қаулысына сәйкес шақалардың айналымдағы тапшылық жағдайына байланысты ақша бірліктерін айырбастау қажеттілігін өтеу үшін уақытша белгіленген бағасы 1, 2, 3, 5 және 50 копейка болатын қазыналық боналар шығарылды. Қағаз түріндегі 20 копейканың шығарылымы да дайындалып жатқан еді, бірақ ол жүзеге аспай қалды, бұл атаулы құндағы банкноттар тек үлгі түрінде ғана белгілі.
Барлық айырбас боналарда КСРО-ның 1923 жылғы 6 лентасы бар Елтаңбасы және КСРО республикаларының 6 тілінде жазылған жазулар бейнеленген, реттік нөмірі болмады, Қаржы халық комиссары Сокольников пен кассир М. Козловтың қолы бар болғаны 50 копейкада ғана болды.
Белгіленген бағасы 1, 3 және 5 рубл алтынды қазынашылық билеттер 1924 жылы ақпанда КСРО ОАК мен ХКК 5 ақпандағы қаулысына сәйкес шығарылды. Бұрынғы шығарылымдағы банкноттар сияқты оларға КСРО Қаржы Халық Комиссары Г.Я. Сокольников пен кассирлердің біреуінің қолы тұрды. Сериялық нөмірі 7 таңбалы, серияның өзі 1 рублдік билеттерде 1-3 таңбалы және 3 пен 5 рубл билеттерде 1-2 таңбалы болды.
1928 жылы су таңбасымен және жаңа Қаржы халық комиссары Н. П. Брюхановтың (1926-1930) қолтаңбасымен 1924 жылғы рублден ерекшеленетін алтынды 1 рубл билет шығарылды. Сериялары 1-3 таңбалы немесе 1-2 литерлі болды.
КСРО ОАК мен ХКК 1926 жылғы 21 мамырдағы қаулысымен атаулы құны 1-50 копейка уақытша қазынашылық боналарды айналыста болу және шақаларға айырбастау мерзімі 1926 жылғы 31 тамызға дейін, ал КСРО азиялық бөлігінің жекелеген аудандарында - 1927 жылдың 1 қаңтарына дейін созылды.
1, 3, 5 рубл алтын және 3 шеруен 1947 жылғы ақша реформасы кезінде айналымнан шығарылды, бірақ олар іс жүзінде одан кейінгі шығарылымдардың билеттерімен ығыстырылды.
1925 жылғы үлгідегі банкноттар
1925 жылдың наурызынан 1930 жылдардың басына дейін КСРО мемлекеттік банкі 1925 жылғы үлгідегі 3 және 5 рубл қазынашылық билеттерді шығарды. Банкноталарға Қаржы халық комиссары Г.Я.Сокольников пен кассирлердің біреуінің қолы тұрды. Сериялық нөмірі 6 таңбалы, сериясы 1 немесе 2 литерлі болды.
Бұл қазынашылық билеттер 1947 жылғы ақша реформасы кезінде айналыстан алынып тасталды, бірақ шын мәнінде олар одан да кейінірек шығарылған банкноттармен ауыстырылды.
1926-1932 жылғы банкноттар
1926-1932 жылдары КСРО мемлекеттік банкі шеруендегі банкноттардың бірнеше номиналдарын айналысқа шығарды. 1, 2 және 3 шеруен ақ қағазда басылып, су таңбалары болмады, ал 5 шеруен су таңбасымен, бірақ арт жағы болмады. Барлық банкноттардың реттік нөмірі AБ 123456 түрінде болды. Шеруендерге Мемлекеттік банк басқармасының мүшелерінің қолдары тұрды.
Бұл шығарылымның шеруендері 1947 жылғы реформаға дейін заңды төлем құралы болып қала берді, дегенмен олар 1937 жылғы үлгідегі ұқсас номиналдардың банкноттарымен бұрынырақ ауыстырылған.
1934 жылғы банкноттар
1934 жылдың маусымынан бастап КСРО мемлекеттік банкі жаңа үлгідегі 1, 3 және 5 рубл қазынашылық билеттерді шығара бастады. 1934-1936 жылдары Қаржы халық комиссары Г.Ф.Гринко қол қойған банкноттар шығарылды. 1937 жылы қамауға алынғаннан кейін «халық жауы» қолтаңбасы бар ақша айналымы саяси тұрғыдан «дұрыс емес» көрінді. Осыған байланысты сыртқы түрі ұқсас, бірақ Гринконың қолтаңбасынсыз бірдей номиналдағы банкноттарды шығару туралы шешім қабылданып, мұндай жағдайдың қайталанбауы үшін қағаз ақшаны ешкімнің қолтаңбасынсыз шығаруды жалғастыру көзделді, мысалы, Гринконың қызметтегі мұрагері Қаржы халық комиссары – В.Я.Чубар. Шешім шынымен де «көреген» болып шықты, өйткені кейінірек жаңа басшы да қамауға алынып, атылды. Екі шығарылымның банкноттары су таңбаларысыз, A 123456 (тек бірінші шығарылым) немесе AБ 123456 (екі шығарылым) сияқты нөмірлері болды.
Бұл шығарылымның банкноттары 1947 жылғы реформаға дейін заңды төлем құралы болып қала берді, бірақ олар іс жүзінде 1938 жылғы үлгідегі рублмен ығыстырылды.
1937-1938 жылғы банкноттар
1938 жылы белгіленген бағасы 1, 3 және 5 рубл жаңа қазынашылық билеттер шығарылды. Банкноталардың түсі дәстүрлі (Ресей империясының соңғы шығарылымдарында, сондай-ақ 1922 жылғы РСФСР банкнот-маркаларында қолданылған), ал дәстүрлі емес — сутаңбаларының болмауы. Жалпы түс дәстүрінен 1 және 3 шеруендегі банкноттардың түстері ерекше көзге түседі. Ақша белгілерінің көбісі КСРО мемлекеттік банкі шеруенде көрсетілген атаулы құнмен шығарды.
Ұлы Отан соғысы кезінде нацистік басқыншылық билік жаулап алынған аумақтарға 1, 3 және 5 рубл кеңестік банкноттарды пайдалануға рұқсат берді, атаулы құны одан да үлкен ақшаларды жергілікті шығарылымдарға мәжбүрлеп айырбастатқызды (басқыншылық рейхсмарка немесе Украина Рейхскоммиссариатының карбованеці) немесе қолхатпен тәркіленді.
1, 3 және 5 рубл банкноттарда бейнеленген фигуралар 6-стандартты шығарылымдағыдай түсті әрленімге ұқсас, бірақ басқа атаулы құнмен бейнеленген.
1947 жылғы реформадан кейінгі рубл
1947 жылы тағы да ақша реформасы жүргізілді. Өзгермеген бағалар ауқымында ескі ақша 10:1 қатынасында жаңа ақшаға ауыстырылды. Тиын атаулы құны бойынша айналыста қалды.
1947 жылғы реформадан кейін КСРО елтаңбасындағы лентаның орам саны бойынша ерекшеленетін банкноттардың екі шығарылымы шығарылды: бірінші шығарылымда олар 16, екіншісінде (1957 жылы) 15 болды. Тиісінше, одақтық республикалар тілдеріндегі «бір рубл» жазуларының саны да өзгерді. Бұған Карело-Фин КСР жойылуы себеп болды. Әрленімінің өзгеруіне қарамастан, екінші шығарылымның банкноттарындағы уақыт — 1947 жыл болып өзгеріссіз қалды.
1961 жылғы реформадан кейінгі рубл
1961 жылы тағы да ақша реформасы жүргізілді. 1961 жылдың 1 қаңтарынан бастап баға ауқымы 10 есеге өзгертілді. 1, 2 және 3 копейка шақалары айналыста атаулы құны бойынша қалды. 1961 жылғы үлгідегі ақша КСРО-ның бүкіл тарихында берік болып шықты: олар 1991 жылғы 23 қаңтардағы реформаға дейін өзгеріссіз қалды.
1961 жылғы үлгідегі шақалар
Бұл үлгідегі шақалар ұзақ уақыт айналыста болды. Ресми түрде бұл шақалар 1998 жылдың соңына дейін заңды төлем құралы болып қала берді және 2002 жылдың 31 желтоқсанына дейін оларды Ресей Банкінің басқармаларында 1 жаңа копейкаға (яғни 10 ескі рубл) еселеп айырбастауға болды.