cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фиделио жүйесі
Нөмірлік қорды жүргізудегі бағдарламалық модулі
- бөлменің типі. Қонақ тұратын бөлменің категориясы мен типі оның қалауы бойынша, сондай – ақ берілген категориядағы бөлмелердің болуына байланысты анықталады.Бөлмелер категориясына, бағасына, төсектердің санына байланысты ажыратылады. Әдетте ең бірінші арзан бөлмелер, содан кейін барып қымбат бөлмелер,сатылады. Әрбір бөлмелердің қонақтарды қызықтыратын нақты бір жақсы және жаман  жақтары бар (бөлме терезесінің ішкі аулаға немесе көшеге қарап тұруы;бөлме орталықта немесе бұрышта, бұрыштар мен лифтің жанында орналасуы және т.б.). Бөлмелерді брондау кезінде қонақтардың тілектерін ескеу қажет;
Кепілі бар брондаулардың әдістері
- Алдын ала төленіп қойған төлемдерді қонақ үйге аудару. Алдын ала төленген төлемдер туралы хабарландыру қағаздары қонақ үйге қонақ келгенге дейін  екі күн бұрын  түсуі керек .Әдетте ол банкілік  аударулар. Алдын ала төленген төлемдерді растау мерзімі қонақ үймен  анықталады және ол  бір тәліктен бірнеше аптаға  дейін өзгереді.
- Несие картасымен кепілдемелер.Несие карталарының қызметін қолдайтын негізгі компаниялар кепілденген брондаулар  кезінде келмегені үшін айыппұлды есептеп шығаруға мүмкіндік беретін жүйені ойлап шығарды. Егерде несие картасымен кепілденген брондауларды қонақ үй белгілеген уақытқа дейін  жоймаса немесе қонақ  келмесе, онда қонақ үй айыппұл сомасын несие картасына (әдетте түнеп шығудың бағасы) есептеп жібереді. Одан кейін банк берілген соманы қонақ үйдің шотына аударып, содан кейін картаның  иесін хабардар етеді.
- Депозитті енгізу. Әдетте депозит банкілік аударылымдар немесе несие карталарының кепілі болмаған жағдайда енгізіледі. Қонақ немесе оның өкілі қонақ үйдің кассасына белгілі бір мөлшерде  ақша енгізеді.Әдетте,енгізілген ақша мөлшері қонақ үйге  бір рет түнеп шығудың бағасынан жоғары болады және көбінесе о,ан телефонды пайдалану,кірлерді жуу және де т.б. кіреді. Брондауды жойған жағдацда депозит қайтарылады. Келу күнін өзгерткен жағдайда ол ауыстырылады. Келесіде депозит қонақ үй ұсынатын қызметтер мен тұрудың төлемдерін  төлеу үшін қонақпен пайдаланылады.
- Компаниялар кепілдемелері. Брондауды кепілдеудің бұл түрі көбінесе қонақ үй келісім шартқа отырған компаниялармен қолданылады. Осындай жағдайларда компания әкілінен “келмей қалғанда......(қонақтың аты) және кешкі сағат 6-ға дейін, келетін күннің, брондауды жоя алмаған жағдайларда компания... (аты) бір күн түнеп шығудың төлемін төлеуге кепілдеме береді” деген мағынада жазылған хат қажет.
- Айыппұл санкцияларын салған жағдайда компания оларды төлеуге міндетті.Мұндай кепілдемелерді  қабылдаған кезде сақ болған жөн. Кепілдемелерді серіктестік процесс кезінде өздерін жақсы жағынан көрсеткен, қаржы жағдайы тұрғылықты және ешқандай қорқыныш туғызбайтын  компаниялардан  ғана қабылдау керек. Ондай болмаған жағдайда айыппұлды қайтара алмауы мүмкін.
- Ваучер–төлеу құжатын пайдалану. Ваучермен брондау  кепілдемесі туроператорларға тән.Ваучер – қонақ  үйде тұратын қонақтың  қолданыстарын,  бір қатар қосымша қызметтер мен тұру мерзімін  түгелімен төлеуді растайтын төлеу құжаты.Егерде қонақ өзінің  тұруы үшін төлемді турфирмада  төлесе, онда  ваучер шығарылады. Туроператор өзінің табысын ваучерге салады, белгіленген қонақ үйге қонақтарды  орналастыру үшін  комиссионныйдың нақты процентін алмайды. Бөлменің нақты бағасы мен ол үшін қонақтан  туроператордың  сұрап отырған  бағаның арасындағы  айырмашылық  көбінесе қонақ үйдің стандартты бағасынан  жоғары болады. Түсініспеушілікті болдырмау үшін, туроператорларға белгіленіп  ұсынылатын бағаны қонақтан  жасырын  түрде ұстау керек.
Дереккөздер
Санат:Туристік технологиялар
Монси
Монси (Moncy) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,75 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61281, пошта индексі — 61800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 244 адамды құрады. Халық тығыздығы — 31,48 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Drake
О́бри Дрейк Грэм (ағыл. Aubrey Drake Graham; 24 қазан 1986 жыл, Торонто )  — канадалық рэпер, өлеңдер авторы және актер. Сонымен қатар Дрейк мононимімен танымал.
Марапаттамалары
Дрейк әлем бойынша өз альбомдерінің 5 миллионнан астам нұсқасын сатып үлгерді.Оның жұмысы оған «Грэмми» сыйлығын, 3 мәрте «Джуно» премиясын  және 6 мәрте BET Awardsruen. Billboard’s Hot Rap Songs чартында 12 синглымен Дрейк алғашқы орынды басқа әртістерге қарағанда көп рет алды. 2012 жылы Billboard’s Hot R&B/Hip-Hop Songs чартында 1 бірінші орынды Jay Z- ді қуып жетіп те алды.
Санат:Хип-хоп
Әби Құрғұлов
Әби Құрғұлов. Доссор ФЗО мектебін бітірген (1933). Қазақ КСР- інің еңбек сіңірген геолог-барлаушысы (1961). 1933-1976 жылдары - «Ембімұнай» бірлестігі және Ақтөбемұнай төресі Жақсымай, Жаңажол, Шубарқұдық мұнай кәсіпшіліктерінде оператор, аға оператор, бұрғышы, мұнай өндіру шебері, бұрғылау шебері, аға инженер, директор. «Құрмет белгісі» орденімен (1973) және медальдармен марапатталган.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Мұстапаева Зейнегүл
Мұстапаева Зейнегүл - Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, Жамбыл облысы (қазіргі Түркістан облысы), Мерке ауданы, Қызылсай колхозының қызылшашылар тобының звеношысы (1946). 1922 жылы Жамбыл облысы, Мерке ауданы, Қызылсай ауылында туған.
Дереккөздер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Сабыр Рақымов ауылдық округі
Сабыр Рақымов ауылдық округі – Түркістан облысы Қазығұрт ауданындағы әкімшілік бірлік. 2011 жылға дейін Көкібел ауылдық округі деп аталды.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Көкібел, Қызылата, Майбұлақ ауылдары кіреді. Орталығы – Көкібел ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 3612 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Қазығұрт ауданы ауылдық округтері
Леньяго
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 25 181 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 307 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 79,66 км² шамасында. Пошта индексі — 37045.
Елді мекеннің қамқоршысы — Мартин Турский. Жыл сайынғы мерекесі — 11 қараша.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Сидней университеті
Сидней университеті (University of Sydney, Sydney Uni) — Аустралиядағы көне университеттерддің бірі. Бұл университет 1850 жылы қазанның бірінші жұлдызында қаланған. 1852 жылдың 12 қазанынан бастап жұмыс істеуін бастады. Австаралиядағы ең мықты бұл универститет әлемдегі ең үздік 10 университеттің тізіміне кірген. Австралиянық университеттерінің арасында әрдайым 3-тікте жүретін Сидней университеті мемлекеттегі ірі 8 зерттеу-интенсивті жоғарғы оқу орындарының тізіміне кіреді. «Times Higher Education» әлемдік рейтингінде гуманитарлық, әлеуметтік ғылымдар мамандықтары бойынша 25 орын, инженерлік және технологиялар мамандықтары бойынша 50-ші орында тұрақтады. Білім ордасында 145 елден 50,000 астам студент білім алады. Оның 10,000-ы шетелдерден келген.
Дереккөздер
Санат:Аустралия жоғарғы оқу орындары Санат:Сидней
Жаровица
Жаровица — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Киров облысы, Нижегород облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ирдом өзенінің оң жағалауынан 41 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга бастауынан Ветлуга қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 2879
NGC 2879 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан *4 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 27 ақпанда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2879 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Бес ғасыр жырлайды
«Бес ғасыр жырлайды» - «Жазушы» баспасынан 1984 жылы жарық көрген үш томдық өлеңдер жинағы. Құрастырғандар: М. Байділдаев пен Мұхтар Мағауин.
Жинақта 15 ғ-дан 20 ғ. бас кезінде өмір сүрген қазақ ақын-жырауларының шығармалары топтастырылған. Кітап «Үш ғасыр жырлайды», «Алдаспан», «Ақберен» жинақтары негізінде құрастырылған. Бірінші томға Асан Қайғыдан Махамбетке, екінші томға Қобылан Бөрібайұлынан Ақан серіге, үшінші томға Абай Құнанбаевтан Сұлтанмахмұт Торайғыровқа дейінгі белгілі ақын-жыраулардың таңдамалы шығармалары енгізілген.
Үшінші том Абай Құнанбаевтың «Қансонарда бүркітші шығады аңға», «Жаз», «Күз», «Қыс», «Жазғытұрым», «Жастықтың оты жалындап...», «Бір сұлу қыз тұрыпты хан қолында», «Көңіл құсы құйқылжыр шартарапқа...», «Адамның кейбір кездері...», «Құлақтан кіріп бойды алар...», «Өлсем орным қара жер сыз болмай ма?..» өлеңдерімен ашылған.
Көлемі 97 баспа табақ, 25 мың дана болып басылған. 1989 ж. «Бес ғасыр жырлайды» осы баспадан 2 том болып қайта шығарылды. Көлемі 22 баспа табақ, 100 мың данамен басылған.
Жеті ғасыр жырлайды
Бес ғасыр жырлайды кытабында жоқ ақындар.
Дереккөздер
Санат:1984 жылы шыққан кітаптар Санат:Жазушы баспасының кітаптары Санат:Қазақша кітаптар
Пиос
Пиос (Pioz) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Алькаррия-Баха ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3103 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,44 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
Дженцано-ди-Рома
Дженцано-ди-Рома (Genzano di Roma) — Италиядағы қала, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Рим провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 22 685 адамды құрайды (2005). Халық тығыздығы 1260 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 18 км² шамасында. Пошта индексі — 45.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Tommaso da Villanova. Жыл сайынғы мерекесі — 18 қыркүйек.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Электроскоп
Электроскоп (электро... және – көремін) - дененің электрлену дәрежесін анықтауға арналған прибор.
Ол жеңіл металл (алюминий) жапырақшалар ілінген металл шариктен (не сырықтан) тұрады. Шарикке (не сырыққа) электрленген денені тиістіргенде жапырақшалар бір-біріне тебіледі. Жапырақшалардың бір-біріне қашықтау дәрежесі (арасындағы бұрышы) шамамен шарикке (сырыққа) берілген электр зарядының мөлшеріне пропорционал. Егер Электроскоп металл қораптың ішіне орналастырылып (металл қорап сырыққа тиістірілмейді), сым арқылы жермен қосылса, онда жапырақшалардың арасындағы бұрыш электроскоп шаригіне (сырыққа) тиістірілген дененің жермен салыстырғандағы потенциалының өлшеуіші болады. Электроскоптың бұдан басқа да түрлері бар.
Дереккөздер
Санат:Электростатика
Рётенбах-Херцогенбуксе
250px|thumb|Картада орналасуы Рётенбах-Херцогенбуксе (Röthenbach bei Herzogenbuchsee) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Ванген округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 354 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.1 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 986, пошта индексі — 3373.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Средни-Колиби (Велико Тырново облысы)
Средни-Колиби (Средни колиби) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 47 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5093. Телефон коды — 06158. ЕКАТТЕ коды — 68429.
Вындяда
Вындяда — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сухая Речка өзенінің сол жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Салехард қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмендегі Обь өзені тармақтарының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Бельмонте-дель-Саннио
Бельмонте-дель-Саннио (Belmonte del Sannio) — Италиядағы коммуна, Молизе әкімшілік аймағына қарасты Изерния провинциясында орналасқан.
Вындяда
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Негіз (қазақ тілі)
Негіз (қазақ тілі) – сөздің өзекті, мағыналы бөлігі. Негіз түбір арқылы жасалады, белгілі бір сөз табының құрамына еніп, оның барлық тұлғалық категориясын қабылдайды. Негізде зат немесе құбылыстың лексикалық мағынасы көрініс табады, ол денотаттық және сигнификаттық мағынаға ие. Негіз түбір арқылы пайда болатын екінші тұлға. Ол көмекші тұлғалардан толық лексикалық мағынасы арқылы ажыратылады. Мысалы, балалық, балаша, балалықта деген сөздерде түбір сөз – бала, негіз сөз – балалық, балаша; көмекші формант – та. Негіз түбірмен салыстырғанда құрамы мен мағынасы жағынан күрделі құрылымдық бірлік саналады. Себебі Негіз түбірдің мағыналық дамуы арқылы, екі не бірнеше тұлғалардың бірігуі не қосарлануы, сондай-ақ жұрнақтардың жалғануы арқылы жасалады. Негіздің жасалуы мен негіз сөз арқылы жасалған өзге атаулар сөзжасамдық тәсіл арқылы пайда болған екіншілік мағыналы туынды сөз ретінде танылады. Сөзжасам саласында әдетте мұндай тұлға себепші негіз ретінде қарастырылады. Негіз құрамына қарай дара және күрделі болып бөлінеді: дара Негіз бір ғана тұлғадан тұрса (мысалы, балалық, ойшыл, оқулық), күрделі Негіз екі не үш тұлғадан құралуы мүмкін (мысалы,Сарыарқа, дарабоз, жерұйық, балабақша). Дәстүрлі тіл білімінде негіз термині әр түрлі аталады: түп негіз, туынды негіз, негізгі түбір, негіз түбір, т.б. Негіз кейбір түбірлер сияқты өлі тұлға емес, жаңа сөз тудырып, туынды сөзге ұйытқы болып, сөзжасамдық ұяны толықтырады. Негіз морфологиялық термин ретінде қарастырылады. Негіз ұғымы үлкен және кіші парадигмаларды айқындауда маңызды рөл атқарады, яғни сөздің септелуіне не жіктелуіне бір ғана негіз қатыса алады. Негіз лексема ұғымымен тығыз байланысты.
Вындяда
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бельмонте-дель-Саннио
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 921 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 46 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Пошта индексі — 86080.
Негіз (қазақ тілі)
Әдебиеттер
Негіз - түбірге жұрнақ жалғану арқылы жаңа лексикалық мағынаны білдіретін сөздің кіші бөлшегі. Негіздің түбірден басты айырмашылығы - белгілі бір сөз табына жатып, оның барлық категорияларын қабылдай алады, сөзжасам негізінде жасалатын еншілік мағынасы болады. Түркі тілдерінде негіз түбірге қарама-қарсы қойылу арқылы ерекшеленеді. негіз сөзжасамның аффиксация, конверсия, бірігу, қосарлану тәсілдері арқылы жасалып, жаңа номинативті мағына беретін, жаңа денотатты атау сөз. Негіз құрамына қарай жай және күрделі негіз болып екіге бөлінеді. Жай негіз бір сөзбен, күрделі негіз екі не бірнеше сөзден құралады. Негіз ұғымы үлкен және және кіші парадигмаларды айқындауда маңызды роль атқарады, яғни сөздің септелуі не жіктелуіне бір ғана негіз қатынаса алады. Негіз ұғымы лексика ұғымымен тығыз байланысты. Негіз - түбірге қарағанда күрделі құрылымды бірлік.
Бельмонте-дель-Саннио
Елді мекеннің қамқоршысы — San Anacleto.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Молизе елді мекендері
Кузанс-ле-Триконвиль
Кузанс-ле-Триконвиль (Cousances-lès-Triconville) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Коммерси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 18,27 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55518, пошта индексі — 55500.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 146 адамды құрады. Халық тығыздығы — 7,99 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Гидротрансформатор
Гидротрансформаторларды қосақтау
Гидротрансформаторларды қосақтау– сароптық және турбинапық доңғалақтарды бір-біріне кезкелген тәсілмен косақтап бекітіп айналдыру.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы Санат:Көлік бөлшектері
Drehmomentwandler
Омесса
Омесса (Omessa) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Корте округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 24,4 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B193, пошта индексі — 20236.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Магнитті лента
Магниттік жазу кезінде (мыс, Магнитофонда, видеомагнитофонда) пайдаланылатын информация таратқыш құрылғы. Магнитті лента көп қабатты болып келеді. Жанбайтын икемді берік негізге магнитті қабат, оның бетіне электростатикалық разрядты азайтатын жұқа ток өткізгіш қабат жалатылады. Ал келесі бетіне лентаның рулонға жақсы оралуы үшін арнаулы фрикциялық қабат жасалады. Лентадағы жазу (жазылған тербеліске сәйкес өзгермелі) интенсивті магниттелген жол түрінде болады. Лентаға 2,4 не 8 жол жазылады. Магнитті жазу сапасының көрсеткіші негізінен магнитті қабаттың қасиетімен анықталады. Қазіргі ленталардың магнитті қабаты ұсақ үшкір бөлшектерден: темір оқ елдінің гаммасынан (ІП) (—Ғ2О3), хром диоксидінен (С1О2) не металл қорытпаларынан (мысалы, Со—N1) тұрады. КСРО-да шығарылатын ленталардың 5 элементтен тұратын таңбасы бар. Ол лентаның екінші бетіне жазылады:
Тұрмыстық магнитофондарда, көбінесе А 4407—6Б, А 4409—6Б, А 4309—6Б, А 4209—3 магнитті ленталары қолданылады. Олар қажетті жазу сапасын қамтамасыз етіп, дыбыс жазғышты (головка) көп тоздырмайды әрі ластануына (бұрынғы ленталардай емес) жол бермейді. А 2601—6Б (6 тип) сияқты ескірген ленталарды тұрмыстық жаңа магнитофондарда пайдаланудың қажеті жоқ, себебі бұл ленталардың түрпілі қасиеті басым болғандықтан, магнитті дыбыс жазғыштар тез тозады. Сауда орындарында 180—1000 метрдік катушкалы және компакт кассеталы ленталар сатылады. Дұрыс жұмыс істейтін магнитофондар лентаны үзбейді, ал лента кездейсоқ үзілгенде не бүлінген жағдайда, оны жабысқақ лентамен желімдейді (лавсан негізді лентаны желіммен ұстатуға болмайды). Желімдеу үшін лентаның үзілген ұштарын қиып (үзілген жер умаждалғанда не қиынды жоғалғанда), бір-біріне түйістіреді де, жабысқақ лентамен желімдейді. Лента ұштары нығыз тиістірілмесе, лента магнитофоннық жетекші білігіне жабысыи, соның салдарынан фонограмма дұрыс шықпайды. Магнитті ленталарды қорапта тік, 20±5о С темперагурада және 60±5% салыстырмалы ылғалдықта сақтаған тиімді. Лентаның тығыны оралғаны дұрыс. Себебі магнитофонның жұмыс режимін өзгерту кезінде лента орамдарының рулон жиегінен шығып кетуі мүмкін (сол себепті сақтау кезінде лентаны басынан аяғына дейін қайта орау қажет). Лентасы бар катушкаларды міндетті түрде қорапшаға қатталған полиэтилен пакеттерде сақтаған жөн. Компакт-кассеталарды арнаулы пластмасса қорапшаларға салып, сөрелерге не кассета сақтағыштарға қою керек. Қыста қажетті ылғалдық болу үшін фонотека тұратын сөрелерге суы бар ашық ыдыс қою керек. Магнитті лентадағы фонограмманы көн рет (мыңнан астам) ойнату мүмкіндігі лентаның механикалық шыдамдылығына, ал негіздің тозуы лентаның кебуіне (құрғақ болуына) байланысты. Құнды, көне фоно грамманы қайталан жазуға болады; оған уақытша (мерзімді) эластикалық қасиет беру үшін, лентасы бар катушканы алдынала бірнеше сағат дымқыл шүберекпен орап қояды. Фонограммаға сыртқы магнит өрісі зиянды, сондықтан магнит көздерінен (электр двигателінен, трансформатордан, стабилизатордан т. б.) аулақ ұстаған жөн. Жазуы бар лентаны акустикалық жүйенің, микрофонның маңына қоюға болмайды, себебі қайта жаңғырту кезінде лентада шу пайда болады.
Дереккөздер
Магниттік таспа блогы
Санат:Тұрмыс
Қаракөзбұлақ
Қаракөзбұлақ – Түпқараған ауданындағы Қаңға ауылының батысындағы бұлақ.
Бұлақ басында тұт ағашыөскен. Жақын жерде Қаракөзбұлақ атты мола бар. Өңделген тау-тасынан қаланған биік мазар қабырғалары жазуға толған. 1870 жылы отаршыл казактардың қолтаңбалары бар. Бұлақ аяғында 1934 жылы халық шеберлері Ыдырыс Серікбайұлы, Қапаш Қинақұлы, т.б. салған мектеп үйінің қабырғалары орналасқан. Ол кезінде балалар үйі де болған. Е. Оразақов, өлкетанушы Е. Өмірбаев, абыз қария Ө. Алшымбаев осы үйде тәрбиеленген.
Сай аяғындағы молада Қожаназар байдың кіші әйелі Ақшолпан мен кенжесі Қошан жерленген.
Қаракөзбұлақ тұщы су көзі ретінде шаруашылық қажетін өтеуде. Ескерткіш мемлекет қорғауына алынған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан бұлақтары
Цератозавр
thumb|Цератозавр Цератозавр — бұдан 156 - 145 миллион жыл бұрын кейінгі Юра дәуірінде өмір сүрген ірі динозавр. Ол бұлшық еті мықты екі аяғымен қозғалған. Оның имек пішінді кең әрі жіңішке мойыны мен тұмсығында қасқа мүйізі болған. Динозаврды цератозавр деп атаған — палеонтолог Отниел Марш. Ғалым 1884 жылы цераптозаврды толықтай зерттеп шығып, осындай атау беруді ұйғарған. Цераптозаврдың көру қабілеті өте жақсы дамыған. Көлденеңінен ұзындығы — 6 метр, салмағы 1360 келі тартатын азуы алты қарыс жыртқыш пышақтарың жүзіндей өткір тістерімен ерекшеленген.
Бари (Африка)
Бари — негізінен Суданда, Джуба маңындағы Ніл жағасында тұратын халық. Жалпы саны 690 мың адам. Суданда шамамен 450 мың, Угандада 50 мың, Конго Демократиялық Республикасында 20 мың адам тұрады.
Ирвин (Айдахо)
Ирвин (Irwin) — Айдахо штатының Бонневилл округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 5.5 км². FIPS коды — 16-40510.
Бари (Африка)
Тілі
Бари тілі - нилот тілдеріне жатады.
Ирвин (Айдахо)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 157 адамды құрады.
Бари (Африка)
Діні
Дінге сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі сенімдер, көпшілігі христиандар
Ирвин (Айдахо)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Бонневилл округы (Айдахо)
Бари (Африка)
Өмір салты
Елді мекендер шағын, шоғырланып орналасқан. Аулалары аласа саман қоршаумен қоршалған, жақтауы бұтақтардан тоқылған және саз, көң қоспасымен сыланған дөңгелек қосалқы құрылыстар, астықтың бүлінуіне жол бермейтін тас немесе ағаш едені бар астық қоймасы және мал қоршаулары бар.
Ер адамдар киім кимеген, денелерін қызыл бояумен бояған. Әйелдер өсімдік талшықтарынан жасалған қысқа белдемше киген. Қазіргі уақытта Бари еркектері былғарыдан, өсімдік талшығынан немесе матадан жасалған денені орайтын мата, немесе еуропалық шалбар, жейде киеді, әйелдер - ұзын көйлектер киіп, әшекей бұйымдар - темір және мыс білезіктер, сақиналар, шаш қыстырғыштар, тұмарлар пайдаланады.
Негізгі тағамдары әртүрлі дәнді дақылдардан, көкөністерден, қуырылған жаңғақтардан, жемістерден және сүт тағамдарынан тұрады, етті сирек жейді.
Дереккөздер
Санат:Судан халықтары Санат:Уганда халықтары Санат:Конго Демократиялық Республикасы халықтары
Артық Жарылқасынұлы Тоқсанбаев
right|150px Артық Жарылқасынұлы 1958 жылы 23 желтоқсанда Алматы облысының Қаскелең қаласында туған. Қазақ.
Өмірбаяны
К. Байсейітова атындағы Республикалық орта мамандандырылған музыкалық мектеп-интернатты; Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын бітірген (1983), композитор. Қазақстан Республикасы көрнекті композиторы. Симфониялық, камералық шығармалардың, балалар мен жасөспірімдерге арналған музыканың, әндердің, романстардың, «Дикий Восток», «Сардар», «Секер» кинофильмдерінің, «Мүсінші Наурызбаев» деректі фильмі музыкасының және т.б. авторы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1984 жылдан - қазақ телевизиясының музыкалық бағдарламалар бас редакциясының редакторы. 1985 жылдан - «Гүлдер» Республикалық эстрадалық ансамблінің бас дирижері және музыкалық жетекшісі. 1988 жылдан - Қазақстан Композиторлар одағы насихат және ақпарат бөлімінің меңгерушісі. 1996 жылдан - қазақ радиосы продюсерлік орталығының жетекшісі. 2003 жылдан - Қазақстан Композиторлар ассоциациясының вице-прөзиденті. 2007 жылдан бері - Қазақстан Республикасы Композиторлар одағы аппаратының жетекшісі.
Отбасы
Әкесі - Тоқсанбаев Жарылқасын Аптынбекұлы (1937-1985), мұғалім болған. Анасы - Сиразитдинова Рабис Ғарифқызы (1940 жылы туған), зейнеткер, мұғалім болып жұмыс істеген. Ұлы - Тоқсанбаөв Шыңғыс (1985 жылы туған ); қызы - Тоқсанбаева Ғазиза (1989 жылы туған).
Оқпан
Оқпан – кен орнын ашу мен жер асты жұмыстарына қызмет етуге арналған жердің бетіне тік немесе көлбеген шығысы бар күрделі кен қазбасы. Кейбір жағдайларда оқпандар ашық кен жұмыстарында сутөкпе, желдеткіш, пайдалы қазбаларды көтеріп шығару үшін де қолданылады. Оқпан басты және көмекші болып ажыратылады. Басты оқпан шахтаның орталық алаңына орналасады да, негізінен, жердің бетіне пайдалы қазбаларды (көмір, кен, т.б.), ал көмекші оқпан адамдарды, бос жыныстарды, құрал-жабдықтарды көтеруге арналады. Көмекші оқпан сонымен қатар шахтаға таза ауа беру үшін және пайдаланылған ауаны сыртқа шығару үшін желдеткіш ретінде де қолданылады. Мұндай оқпандар орталық өндіріс алаңдарында және шахта алабының қапталдарында (қапталдық оқпан) орналастырылуы мүмкін.
Оқпан түрлері
Шахта оқпандарының бір түрі – тұйық оқпан. Олар төңгершек, клеть, рельсті немесе конвейерлі көлікпен, ал құрылыс кезінде қауғалармен жабдықталады. Шахта оқпанының жердің бетіне шығатын жоғарғы бөлігі – аузы (кейде жағасы); ал төменгісі (оқпан албары горизонтынан төмен) – сужима (зумпф) деп аталады. Олардың көлденең қимасы дөңгелек, кейде тікбұрышты, сирегірек эллипс тәрізді де болады. Тік оқпандардың диаметрі 9 м-ге, тереңдігі 3 – 3,5 км-ге дейін болады. Көлбеу оқпандардың пішіні тікбұрышты, арқалы, дөңгелек келеді, қабырғалары бетонмен, темірбетон мен металл немесе темірбетон тюбингтермен; тұрақты берік жыныстарда – бүрікпе бетонмен бекітіледі. Оқпанды арқаулау төңгершектер мен клеттердің жатық жүрісін қамтамасыз ететін көлденең (керме) және тік (бағыттауыш) металл элементтерді қамтиды. Шахта оқпандарын бұрғыжарылыс жұмыстарының немесе бұрғылық үңгілеудің көмегімен орнатады.
Дереккөздер
Санат:Шахта түрі
NGC 7391
NGC 7391 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 1 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7391 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69847, UGC 12211, MCG 0-58-6, ZWG 379.8.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Канделария (Риу-Гранди-ду-Сул)
Канделария (Риу-Гранди-ду-Сул) (Candelária (Rio Grande do Sul)) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Риу-Гранди-ду-Сул штатының шығыс-Орталық бөлігі мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Санта-Крус-ду-Сул экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Мезгіл мінберінен (жиындарда сөйленген сөздер)
Мезгіл мінберінен (жиындарда сөйленген сөздер) — 2011 жылы Алматы қаласы «Жазушы» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Әбіш Кекілбайұлы. Беттер саны — 352.
Канделария (Риу-Гранди-ду-Сул)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31 014 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 943,731 км² шамасында. Халық тығыздығы — 32,9 адам/км².
Мезгіл мінберінен (жиындарда сөйленген сөздер)
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-200-301-7.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Жазушы баспасының кітаптары
Канделария (Риу-Гранди-ду-Сул)
Тарихы
Қала 1925 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Нұрғали Жұмажанұлы Асылов
Нұрғали Жұмажанұлы Асылов (1951 жылы туған) - социология ғылымдарының докторы, профессор. Қазақстан әлеуметтанушылары Ассоциациясының мүшесі. "Қазақстан Республикасындағы жоғарғы мектептің қазіргі жағдайы, мәселелері және перспективалары", "Офицерлік кадрларды дайындаудың өзекті мәселелері", "Соғыс және бейбітшілік туралы ғылым ретіндегі әскери әлеуметтану", ҚР-дағы әскери социологияның алғашқы қадамдары мен өзекті мәселелері / / Ғылыми-практикалық конференцияның материалдары. Алматы, 1997, т.б. еңбектердің авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1951 жылы туғандар
Эбигейл Адамс
Эбигейл Смит Адамс ( ағыл. Abigail Smith Adams, 22 қараша 1744 – 28 қазаң 1818) – Америка Құрама Штаттарының президенті Джон Адамстың жұбайы, 1797 жылы 4 наурыз – 1801 жылы 4 наурыз аралығында  АҚШ-тың Бірінші ханымы.
Өмірбаян
солға|нобай|Эбигейл Адамс Эбигейл 1744 жылы Уэймутта, Массачусетс-Бэй провинциясында дүниеге келген. Құмар оқырман ол өте білімді қыз болды, поэзия, философия және саясатты жете түсінген. Эбигейл Джон Адамспен бұрыннан таныс болса да, байыпты қарым-қатынастары тек 1762 жылы басталды. 1764 жылдың қазаңыңда олар некелесті. Жұбайларда үш ұл мен екі қызы болды, ал олар бірге елу жылдай тұрды.
Джон Адамстың ұзақ іс-сапарлары кезінде Эбигейл көптеген хаттар арқылы күйеуімен байланыста болды. 1784 жылы ол жұбайымен бірге Парижге көшеді, сол жерде Джон елші ретнінде тұрды.
Джон Адамс Америка Құрама Штаттарының бірінші вице-президенті атанғанда, Эбигейл президенттің әйелі Марта Вашингтонмен достасып, оған ресми кештерді шетелде алған тәжірибеның арқасында ұйымдастыруға көп көмегін тигізді. Бұндай іс-шараларды ол оның күйеуі 1797 жылы АҚШ президенті сайланғаннан кейін де ұйымдастыруды жалғастырды. 1800 жылы ел астанасын Вашингтон қаласына көшіргеннен кейін Эбигейл Адамс Ақ үйдің бірінші бәйбәшесі атанды. 1801 жылы президенттік сайлаудағы жеңілістен кейін олар Массачусестқа қайтады.
Эбигейл 1818 жылы 28 қазаңда іш сүзектен қайтыс болады. Оның 74 жылдығына тек екі апта қалған еді. Өзінің күйеуінің қасында көмілген. Бірнеше жылдан кейін оның ұлы – Джон Куинси Адамс Америка Құрама Штаттарының алтыншы президенті болды.
Ескі Курдым
Ескі Курдым — Башқұртстанның Татышлин ауданындағы ауыл, Курдым ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 994 адамды құрады. Пошта индексі — 452842, ОКАТО коды — 80250845000.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Тоңазытылған балық
'''Тоңазытылған балық. ''' Температура төмендегеннен кейін микроорганизімдердің дамуы тежеледі немесе тоқтайды және ткань ферменттердің қызметіне негізінделген биохимиялық процесстер ақырын жүреді.
Вилнис Бекерис
Вилнис Бекерис (1944 жылы 24 қыркүйекте Вентспилсте дүниеге келген) – совет және латыш театр актері және театр жұмысшысы.
Өмірбаяны
Вилнис Бекерис 1944 жылы 24 қыркүйекте Вентспилсте, мұғалім отбасында дүниеге келеді. 1963 жылы екінші Рига орта мектебін және 1971 жылы Я. Витола атындағы Латвия мемлекеттік консерваториясын тәмамдайды. 1966-1979 жылдар аралығында А. Упит атындағы драма театрында актерлік қызмет атқарады. Кейін «Алко» Киностудиясының директоры болады. Вилнис киноға түскен. Алғашқы рөлдерін «Мосфильм» және Горький атындағы киностудиясында бастайды.
Театрда сомдаған рөлдері
А.Упит атындағы драма театры
Дереккөздер
Санат:24 қыркүйекте туғандар Санат:1944 жылы туғандар Санат:Вентспилсте туғандар Санат:КСРО актерлері Санат:Латвия актерлері Санат:XX ғасыр актерлері Санат:XXI ғасыр актерлері Санат:Латвия мемлекеттік консерваториясы түлектері
Магниторадиола
Радиоқабылдағыш, магнитофондық қосымша және электройнатқыш біріктірілген құрылғы немесе жеке блоктардан: тюнерден, электройнатқыштан, магнитофон қосымшасынан, күшейткіштен, эквалайзерден (әр каналдың амплитудалық жиілік сипаттамасын реттеу блогы), қуат күшейткішінен және екі акустикалық жүйелен құралған комплекс (немесе стереофондық комплекс). Бірінші құрылғы магниторадиола, ал екіншісі стереокомплекс деп аталады. Магниторадиола мен стереокомплекс радиохабарды тікелей жазуға ыңғайлы, әрі граммофон табағынан магниттік лентаға бірден қайта жаза алады. Ортақ тораптарды (дыбыс жиілігін күшейткіш^, айнымалы ток түзетуші мен акустикалық жүйені) пайдалану аппаратты басқаруды жеңілдетеді және ол арзанға түседі. Магниторадиола мен стереокомплекс айнымалы ток желісінен қоректенеді. Магниторадиоланы кейде музыкалық орталық (мысалы, «Ресей 101 — стерео») деп те атайды.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс
Меридиан қисықтығының радиусы
Меридиан қисықтығының радиусы - кез келген жазық қисықтың оның белгілі бір нүктесіндегі қисықтығының радиусы - осы нүктедегі қисықтың шексіз кіші доғасының радиусы; бүл хіші доға шеңбер доғасы деп қабылданады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Үлкен Белая (Шарженга тармағы)
Үлкен Белая (Белая) — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шарженг өзенінің оң жағалауынан 143 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Нордкирхен
Нордкирхен (Nordkirchen) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан муниципалитет. Мюнстер әкімшілік округіне бағынады. Косфельд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 10434 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 52,432 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 5 58 028. Муниципалитеттің басшысы — Фридхард Дребинг.
Ла-Рош-л'Абей
Ла-Рош-л'Абей (La Roche-l'Abeille) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Лимож округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 36,56 км² шамасында.
Нордкирхен
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Ла-Рош-л'Абей
Коммунаның INSEE коды — 87127, пошта индексі — 87800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 603 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,49 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
IC 3389
IC 3389 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3389 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Электр өрісінің кернеулігі
Электр өрісінің кернеулігі – электр өрісінің зарядталған бөлшектер мен денелерге күштік әсерін сипаттайтын векторлық шама (Е). Ол электр өрісінің белгілі бір нүктесіне қойылған нүктелік зарядқа әсер ететін өріс күшінің (F0) сол зарядтың шамасына (q0) қатынасына тең: E0=F0/q0. Бұл жерде зерттелетін өріске әкелінген зарядтың шамасы (q0) сол өрістің жасайтын зарядтардың шамасы мен олардың кеңістікте тарала орналасуын өзгертпейтіндей, мейлінше аз деп қарастырылады. Электр өрісінің кернеулігінің бірліктердің халықаралық жүйесіндегі өлшеу бірлігі: в/м.
Оқтағыш машина
Оқтағыш машина – жер үсті және жер асты кен жұмыстары барысында оқталынатын қуыстарға (ұңғыма, шпур, қазандық, камера) түйіршіктелген, оқшандалынған және ағынды (сулы) жарылғыш заттардың механикаға берілуін қамтамасыз ететін және оқталу кезінде жарылғыш заттарды дайындайтын қондырғы.
Электр өрісінің кернеулігі
Электр өрісінің кернеулігі - өрістің көрсетілген нүктесінде орналасқан материалды нүктеге әсер ететін электр өріс күшінің осы заряд мөлшеріне қатынасы.
Оқтағыш машина
Жер үсті жұмыстарына арналған оқтағыш машина көліктік базадан (негізінен автомобиль), жарылғыш зат немесе оның құрамбөліктері тиелетін ыдыстан, ыдыстан жарылғыш затты ұңғымаға алып беретін құрылғыдан, араластыру (жарылғыш зат дайындағанда) құрылғысынан, басқару және бақылау жүйесінен тұрады. Пневматикалы беріліс барысында жарылғыш зат түсірілетін тесіктен түсіргішке бағытталады, одан сығылған ауаның көмегімен оқтамдық құбыршектің бойымен ұңғымаға беріледі.
Электр өрісінің кернеулігі
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Электрлік құбылыстар Санат:Электрмагнетизм
Оқтағыш машина
Оқталу процесі
Оқталу процесін кабинадан басқарады. Жер асты жұмыстарына арналған оқтағыш машинаның өздігінен жүретін, жылжымалы және тасымалды нұсқалары шығарылады, ереже бойынша жарылғыш заттар пневматик. берілісті. Жарылғыш зат оқталу барысында машинаның тиелінім ыдысына төгіледі де, түсіргішке келіп түседі (барабанды, камералы немесе эжекторлы), әрі қарай сығылған ауа арқылы жеткізуші-оқтағыш иілгіш құбыршектің бойымен ұңғымаларға немесе шпураларға жеткізіледі. Оқталым барысында пайда болған статикалық зарядты иелену үшін құбыршек электр өткізгіш материалдардан жасалынады. Жарылыс жұмыстары үшін ірі және орташа кеніштерде қолданылатын оқтағыш машиналардың жұмыс өнімділігі 500 кг/мин, жерасты жұмыстарында 100 кг/мин (құбыршек бойымен жарылғыш заттардың тасымалдану ұзындығы 250 м).
Дереккөздер
Санат:Машиналар
Конодонттар
Конодонттар (конус + грек, odus(odontus) — тіс) — құрып біткен жәндіктердің фосфор қышқылды кальцийден тұратын тіс тәрізді ұсақ түзілімдер түріндегі қалдықтары; палеозой эрасының шөгінділерінде кездеседі. Конодонттар табиғаты күні бүгінге дейін беймәлім: кейбір ғалымдар оларды алғашқы балықтардың тіс сүйектері деп жорамалдаса, екіншілері сақиналы құрттардың жақ сүйектері немесе өзге жәндіктер қалдығы деп есептейді. К. негізінен палеозой эрасында түзілген ұсақ түйірлі тау жыныстары арасында ұшырасады, сондықтан да осы палеозой тобына тән кейбір жүйелер мен жікқабаттар көнелігі қалыптасқан қатпарлы егіз жүйенің (әдетте миогиосинклиндер) бір-бірімен тоқай-анықтауда, яғни палеонтологиялық зерттеулерде шешуші рөл атқарады.
Дереккөздер
Санат:Жақсүйексіздер
Франсиско Пи-и-Маргаль
Франсиско Пи-и-Маргаль Francisco Pi y Margall (1824, Барселона — 1901, Мадрид) — испан саяси қайраткері, революционер-демократ. 1851 ж. жарық көрген «Испания живописінің тарихына» шіркеу тыйым салды, сол жылы басылып шыққан «Орта ғасырлар туралы этюдтері» үшін оны діннен бездірді. 1850 жылдары Пи-И-Маргаль республикашылдармен жақындасып, Демократиялық партия басшыларының бірі болды. 1854—56 ж. революцияға белсене қатысты. 1873 ж. ақпанда республикалық үкіметтің ішкі істер министрі болып тағайындалды, шілдеде республика президенттігіне сайланды. 1873 ж. 18 шілдеде отставкаға шықты. Пи-И-Маргаль өз еңбектерінде демократтық революцияны барынша жақтады.
Дереккөздер
Санат:Испания президенттері
Псалом
Псалом - еврей діни лирикасының шығармалары. Псалом термині інжілдің бір кітабы - Дәуіттің 150 псаломы деп аталатын жинаққа байланысты айтылады. Псалом тақырыптық диапазон кеңдігімен ерекшеленеді. Олардың өзегі - құдайды мадақтау, жалбарыну, тарихты еске түсіру, махаббат, т.с.с. болып келеді. Псалом христиан дінін ұстанатын халықтардың баршасының дерлік тіліне аударылған.
Дереккөздер
Санат:Христиандық Санат:Иудаизм
Ресей экономикасы
Ресей Федерациясы — өтпелі экономика тән индустриялы-аграрлы ел.
Кеңес Одағының ыдырауына байланысты ел экономикасы терең дағдарысқа ұшырады. Біртұтас мемлекет құрамында болған елдер тәуелсіздігін алған соң, олардың арасындағы тығыз экономикалық байланыс үзілді. Мұның өзі жаңа экономикалық одақ құруға түрткі болғанын білесіңдер. Ресей экономикасында жүрген экономикалық қайта құрулардың басты бағыттары мынадай болды: 1) экономикалық әрекетке еркіндік берілуі; 2) экономиканы басқаруда және реттеуде мемлекет үлесінің азаюы; 3) мемлекет меншігінің акционерлік ұжымдар мен жеке адамдар меншігіне өтуі. Жүргізілген қайта құрулар нәтижесінде экономиканы басқару сипаты ғана емес, оның салалық құрылымына, қаржыландыру жүйесіне, басқа елдермен экономикалық байланыстарына да өзгерістер енгізілді.
1990 жылдардан бастап жүргізілген нарықтық қайта құруларға қарамастан, шаруашылықтың салалық құрылымында ала-құлалық сақталуда. Қазіргі кезге дейін ел экономикасында ресурстық салалар басым, өндірістің шоғырлану және монополиялану деңгейі жоғары. Ресей экономикасы басым түрде шикізат пен материалдарды шетке сатуға негізделіп отыр. Шаруашылық дамуында Ресей өз аумағындағы табиғи, материалдық және еңбек ресурстарына сүйенеді. Шетел инвестициясы, негізінен, қаржы саласы мен сауданы дамытуға бағытталған, өндіріс салаларын дамытуға әлдеқайда аз жұмсалады. Қазіргі кезде мемлекет аса маңызды шаруашылық салаларын бақылауды өз қолына алу үшін бірқатар жұмыс жүргізуде.
Ресей шаруашылығының аумақтық орналасуы әркелкі. Табиғат ресурстарының басым бөлігі азиялық бөлікте өндірілгенімен, негізгі тұтынушылар, өндірістік-техникалық және ғылыми әлеует еуропалық белікте шоғырланған. Енді шаруашылықтың жеке салаларының орналасуымен және құрылымдық ерекшеліктерімен танысайық.
Отын-энергетика кешені
Ресей экономикасында отын-энергетика кешенінің (ОЭК) маңызы өте зор, өйткені ел экспортының 40%-ын отын-энергетикалық шикізат құрайды. Кешен отынның барлық түрлерін (мұнай, газ, көмір, шымтезек және тақтатас) өндіру, тасымалдау және бастапқы өңдеу, электр энергиясын өндіру мен тасымалдауды қамтиды (қосымшадағы "Ресейдің отын-энергетикалық кешені" картасын қараңдар).
Отын өнеркәсібі отын түрлерін өндірумен және алғашқы өңдеумен айналысады. Бұл салаға өнеркәсіпте жұмыс істейтіндердің 6%-ы және елдегі өндірілетін өнеркәсіп өнімінің 20%-ға жуығы тиесілі. Қазіргі кезде бастапқы энергия көзі ретінде газдың үлесі (48%) артып келеді. Керісінше мұнайдың үлесі 1970 жылмен салыстырғанда 50%-дан 33%-ға дейін қысқарған. Көмірді пайлалану да соңғы 30 жылда азайған.
Ресей табиғи газдың барланған қоры жөнінен 1-орын алады, оның үлесіне әлемдік газ қорының 1/3 бөлігі тиесілі. Табиғи газдың ең ірі алабы — Батыс Сібір, бұл алап Ресейде өндірілетін газдың 90%-ын береді. Негізгі газ кен орындары Ямал-Ненец автономиялық округінде орналасқан. Батыс Сібірдің мұнай кәсіпшіліктерінде қосалқы газды өндіру де қолға алынған. Табиғи газ өндірілетін басты орталықтар — Жаңа Уренгой мен Надым. Ресейде газ тасымалдау мақсатында біртұтас газ құбыры жүйесі жасалған. Басты газ құбырлары Ямал-Ненец AO мен елдің орталық аудандарын байланыстырады. Бұл ауданнан газдың 1/3-і құбырлармен Беларусь және Украина аумақтары арқылы баска елдерге тасымалданады.
Елде жыл сайын 200 миллион тонна шамасында мұнай өнделеді. Мұнай өндеудің көлемі жөнінен ел әлемде АҚШ пен Жапониядан соң 3-орын алады. Мұнай өңдеу зауыттары бастапқы кезде өндіру аудандарында орналасса, қазіргі кезде тұтыну аудандарында да салына бастады.
Көмір өндіру жөнінен Ресей дүниежүзінде 5-орын алады. Өндірілген көмірдің басым бөлігі ішкі тұтынуға жұмсалады.
Электр энергиясын өндіру жөнінен 4-орын алады. Электр энергиясын өндіруде жылу электрстансыларының үлесі (65%) жоғары. Еуропалық бөлікте олар, негізінен, газ бен мазутты, ал азиялық бөлікте көмірді пайдаланады. Мұнай өндіретін аудандарда қосалқы газбен жұмыс істейтін стансылар да бар. Ірі қалалар маңында орналасатын жылу-электр орталықтары электр энергиясын өндірумен қатар, қалаларды жылумен де қамтамасыз етеді. Сургут, Рефтинск және Кострома электрстансылары елдегі аса ірілерінің қатарына жатады.
Елдегі өндірілетін электр энергиясының 20%-ға жуығын су электрстансылары береді. Жалпы, Ресейдің су-энергетикалық қоры аса мол болғанымен, оның 4/5 бөлігі аз игерілген аудандарда шоғырланған. Қазіргі кезде осы қордың тек 20%-ы ғана пайдаланылады. Аса ірі Саян, Краснояр (Енисейде), Братск, Усть-Илим (Ангарада) су электрстансылары елдегі ең қуатты (22 миллион кВт) Ангара — Енисей каскадын құрайды.
Атoм электрстансылары елде өндірілетін электр энергиясының 15%-ын береді. Олар жергілікті шикізатты пайдаланып жұмыс істейді. Ресейдегі алғашқы АЭС 1954 жылы іске қосылған болатын, қазір олардың саны 11-ге жетті. Ең ірілері — Ленинград, Курск және Балаков стансылары, олардың әрқайсысының қуаты 4 миллион кВт-ты құрайды.
Металлургия және машина жасау
Металлургия кешені металл кендерін өндіру мен байытуды, металдарды балқыту мен прокат өндірісін қамтиды.
Қара металлургия
Елдің қара металлургиясы жоғары деңгейде шоғырланған. Кеннің басым бөлігі аса ірі кеніштерде өндірілсе, дайын металдың жартысынан астамын толық циклді 8 комбинат береді. Темір қоры, негізінен, еуропалық бөлікте (Курск магнит аномалиясы, Орал, Мурман облысы мен Карелияда) шоғырланған. Батыс және Шығыс Сібірдегі, Қиыр Шығыстағы кен орындарының да болашағы зор. Темірмен салыстырғанда қоры мардымсыз марганец Кемерово және Свердлов облыстарында, ал хром Пермь облысында өндіріледі.
Түсті металлургия
Түсті металлургия елдегі өнеркәсіп өнімінің 8,5%-ын береді. Түсті металдарды өндіру жөнінен Ресей АҚШ-тан кейін 2-орын алады. Елде 70-тен астам түсті металл түрлері өндіріледі. Олар ерекшеліктеріне қарай негізгі (алюминий, титан, магний, мыс, никель, қорғасын, мырыш және т.б.), легирлеуші (сапалы болат алу үшін қара металдарға қосылатын вольфрам, молибден және т.б.), бағалы (алтын, күміс, платина) және сирек металдар (цирконий, германий және т.б.) деп бөлінеді. Түсті металлургияда алюминий өндірісінің үлес салмағы жоғары, жылына Ресей металл күйінде 3 млн т алюминий өндіреді. Негізгі шикізат қоры Ленинград, Свердлов, Челябі облыстарында, еуропалық бөліктің солтүстік- батысында, Краснояр өлкесінде шоғырланған. Алюминий өндірісі электр энергиясын көп қажет ететіндіктен, арзан электр энергиясын беретін СЭС маңдарында орналасады. Краснояр және Братск алюминий зауыттары бұл саладағы аса ірі кәсіпорындар болып саналады.
Ресей жылына 130 т алтын өндіреді, оның басты орталығы Қиыр Шығыс болып табылады. Алтын өндірісі жөнінен ел әлемде 5-орын алады. Сирек металдар Оңтүстік Сібірде, Оралда және Кола түбегінде өндіріледі, өнімнің 80%-ы экспортталады. Түсті металлургия саласына, әдетте, алмас өндірісін де жаткызады. Ресейдегі алмастың 99%-ы Саха республикасында өндіріледі. Жалпы алғанда, түсті металлургияның негізгі дамыған аудандары Орал, Шығыс Сібір, Қиыр Шығыс болып табылады. Мұндағы кәсіпорындар өз шикізатымен қатар, Қазақстаннан әкелінетін алюминий шикізатын (глинозем), қорғасын мен мырыш концентраттарын пайдаланады.
Машина жасау
Машина жасау — Ресейдің экономикалық даму деңгейін анықтайтын маңызды саланың бірі. Оның үлесіне елдің өнеркәсіп өнімінің 20%-ы тиесілі. Ресейде машина жасау саласы бойынша 50 мыңнан астам кәсіпорын жұмыс істейді. 1990 жылдары жеңіл автокөлік жасаудан басқалары өнім көлемін екі еседей қысқартты. Бұл шетелдік машиналар мен жабдықтарға қарағанда ресейлік өнімдердің сапасының төмен болуымен түсіндіріледі. Ресейдің машина жасау кәсіпорындарында таукен, энергетика, химия, орман, жеңіл және тамақ өнеркәсібіне, ауыл шаруашылығына қажетті машиналар мен құрал-жабдықтар, көлік құралдары мен электр техникасы, электрондық құралдар жасалады. Кейбір өнімдер тек бір ғана көсіпорында шығарылады. Мысалы, троллейбус шығаратын жалғыз зауыт Энгельс қаласында орналасса, картоп жинайтын комбайндар тек Рязаньда жасалады. Жалпы алғанда, өнімнің 90%-ы еуропалық бөлікте жасалады.
Машина жасау кәсіпорындарының орналасуына бірнеше фактор әсер етеді.