Қабарда-Балқар_Автономиялы_Кеңестік_Социалистік_Республикасы
Тарихы
1961 жылы бүкіл жердің 50 пайызы астамы помещиктер мен кулактардың қолында болды. Шаруалардың 40 пайызында ат-көлігі болмады. 1917 жылы қарсаңында Қабарда-Балқар капиталист даму процесі аяақталмаған еді. 1905-1907 жылдары Ресейдегі революция еңбекші халық бүқарасын оятып, революциялық күреске жігерлендірді. РСДЖП Кавказ одақтық комитетінің Владикавказ темір жолы ереуіл бюросының және Минеральные воды с.д ұйымдарының қолдауымен 1905-1907 жылдары жауынгерілік жасақтар құрылды. 1905 жылы желтоқсанында Нальчикте Екатериноград станциясында және басқа жерлерде демонстациялар, митингілер өтті, қарулы бас көтерулер болды. 1905 жылы 26-28 желтоқсанда Нальчикте өкімет билігі көтерісшілер қолында болды. 1905 жылдың желтоқсанда Қабарда соғыс жағдайында деп жарияланды. 1906 жылғы аграрлық қозғалыс «Жер шаруаларға берілсін» деген ұранмен өтті. Еңбекшілердің бас көтеруімен өкімет орындары қаталықпен басты. 1917 жылы ақпан революциясының кейін 27 наурызда құрылған Нальчик округтық азаматтық контрреволюциалық комитет буржуазия Уақытша өкіметінің билігін жүзеге асырды. 1917 жылы наурыз аяағында Нальчикте РСДЖП-нің алғашқы ұйымы құрылды. Сәуір айында Нальчикте және Прохладная станциясында жұмысшы және солдат депутаттарының Советі пайда болды. Терск облысында Совет республикасы жарияланғаннан кейін (1918 жылдың 4 наурыз) Қабарда мен Балқарияда Совет өкімет орнады. Советтер 1 халықтық съезін (1918 жылы 18-23 наурызда) Қабарда мен Балқарияда совет өкіметін жариялады. 1918 жылғы шілде айында Совет өкіметіне қарсы Г.Бичерахов бастаған бүлік шықты. Ақ гвардияшылар қазан айында Нальчикті басып алды. Қызыл Армия бөлімдері Қабарда мен Балқариядың отряддарының жәрдеміне сүйеніп, 1918 жылдың қараша айында бүлікті басты. 1919 жылы қаңтар айында Қабарда мен Балқария жерін генерал А.И Деникиннің гвардияшыл әскерлері басып алды. 1920 жылдың 24 наурызында Қызыл армияның қолдауымен партизан отрядтары Қабарда мен Балқария жерін ақ гвардия мен ұлтшылардың бандысынан толық тазартты. Совет өкіметін қалпына келтірді. 1921 жылы қаңтар айында Қабарда мен Балқария әкімшілігі округ ретінде Таулық АССР құрамына енді. Қабарды округы Советтерінің 4 съезі (1921 жылы 10 маусым айында) автономит облыс құруды жақтаған ұсыныс жасады. 1921 жылдың 1 қыркүйегінде БОАК РКФСР құрамында Қабарда АО-н құру туралы декретті бекітті. Орыс халқының және КСРО-дегі өзге халықтардың арқасында қабарда, балқарияда халықтары соғысқа дейінгі бесжылдықтар кезінде (1929-1940 жылдар) шаруашылықтың патриархалдық феодалдық формасының капитализмге соқпастан социализмге аяқ басты, 70-тен астам ірі өнеркәсіп орындары салынды. Өнеркәсіптік өндіріс 1913 жылымен салыстарғанда 1941 жылы 152 есе өсті. 1934 жылы дихандар шаруашылықтарының 99,5 пайызы колхоздарға бірікті. 1932 жылы егістік жері 1913 жылға қарағанда 68 пайыз артты. Ауыл шаруашылық саласындағы жетістіктері үшін Қабарда-Балқария 1934 жыл 3 қаңтарда Ленин орденімен марапатталды. 1940 жылға дейін сауатсыздық негізі жойылды, ұлттық жазу жүйесі жасалды. 1936 жылғы КСРО конституциясы бойынша Қабарда-Балқария АО Қабарда-Балқария АКСР-на айналды. Қабарда-Балқария Кеңестіктерінің 10 төтенше съезі 1937 жылы 24 маусымда республиканың конституциясын қабылдады.