cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чулас
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Фазалық кеңістік
Фазалық кеңістік — 1) физикалық жүйенің барлық мүмкін күйлерінің жиынтығын білдіретін геометриялық бейне. Жүйенің қандай да бір уақыт мезетіндегі күйі осы кеңістіктегі нүкте түрінде кескінделеді. Мысалы, серіппеге тік ілінген жүктің күйі серіппенің созылуымен (s) және жүктің жылдамдығымен анықталады. Оның координаттары s және болатын нүктелер түріндегі күйлерінің жиыны қарастырылып отырған жүйенің екі өлшемді Фазалық кеңістікі болып табылатын жазықтықты құ-рады. Мұнда серіппедегі жүктің жақын күйлеріне фазалық жазықтықтың жақын күйлері сәйкес келеді және керісінше. Жүйе күйі өзгергенде бұл күйді кескіндейтін нүкте Фазалық кеңістікте қисық сызық сызады. Ол фазалық траектория деп аталады. Фазалық кеңістіктің әрбір нүктесі арқылы тек бір фазалық траектория өтеді. Сондықтан Фазалық кеңістік жүйенің барлық мүмкін күйлеріне сәйкес қиылыспайтын фазалық траекторияларға бөлінеді. Фазалық кеңістіктің қиылыспайтын фазалық траекториялармен толған бұл геометриялық бейнесі жүйенің фазалық портреті деп аталады. Көптеген физикалық тербелмелі құбылыстар — автотербелістер, тербелісті қоздырудың жұмсақ және қатаң тәртіптері, автотербелісті қармау, созу, периодын екі еселеу және модуляциялау фазалық портреттерде математикалық жолмен сипатталады. Фазалық кеңістік жөніндегі түсініктер статистикалық физикада және тербелістер мен толқындар теориясында кеңінен қолданылады. 2) Статистикалық физикада остері N еркіндік дәрежелі мех. жүйенің барлық жалпыланған qі координаттары мен pі(і=1, 2, …, N) импульстері болып табылатын көп өлшемді кеңістік. Фазалық кеңістіктің өлшемділігі 2N-ге тең. Жүйенің күйін Фазалық кеңістікте координаттары q1, p1,…, qN, pN нүкте, ал жүйе күйінің уақыт бойынша өзгерісін нүктенің фазалық траектория бойымен қозғалысы кескіндейді. Жүйе энергиясының белгілі бір E мәніне сәйкес нүктелер Фазалық кеңістікте кеңістіктік энергияның әлдеқайда жоғары және төмен мәндеріне сәйкес екі бөлікке бөледі. Энергия мәндері әр түрлі беттер қиылыспайды. Тұйықталған жүйенің (Е тұрақты) траекториялары осы беттерде жатады. Көп бөлшектерден тұратын жүйе күйін статистикалық сипаттау үшін фазалық көлем (Фазалық кеңістік көлемінің элементі) және жүйенің бөліну функциясы — жүйе күйін кескіндейтін нүктенің фазалық көлемнің кез келген элементінде болу ықтималдығы ұғымдары енгізіледі. Фазалық кеңістік — көп бөлшектерден тұратын жүйенің бөліну функциясын зерттейтін классикалық, статистикалық механиканың негізгі ұғымы.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат:Физика Санат:Терминология
Қызыл көтеру
Малды ауылда мал өлімі мен шығыны болмай тұрмайтыны белгілі. Ауқатты адамдардың малы өлсе оның ештеңесі кетпейді. Егер ауыл ішіндегі тұрмысы төмен кедейдің малы шығын болып адал өлсе оның жөні басқа. Мұндайда әлгі пышаққа ілінген ірі малды ауыл адамдары сойып, оның 12 жілігін бір-бір ұсақ малға балап, бөліп әкетеді. Бұл дәстүр қазақ ғұрпында "қызыл көтеру" деп аталған.
Дереккөздер
Қазақтың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары (Қазақ мәдениетінің суретпен безендірілген энциклопедиялары) "Атамұра",-Алматы.
Санат:Салт-дәстүрлер
Диспетчер
ДИСПЕТЧЕР (Dispatcher) - 1) ресурстардың үлестірілуін басқаратын программа; компьютер ресурстарын ортақ пайдалануды ұйымдастыруға арналган мәселелерді басқару программасы. Диспетчер функциясына процессорды, негізгі жадты, сыртқы құрылымдарды пайдалануға сұраныстар кезегін ұйымдастыру жатады; 2) өзектің орындалуга дайын ағындарды есепке алатын және I олардың орындаду ретін (кезегін) таңдайтын жеке бөлшегі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Хорватша Уикипедия
Хорватша Уикипедия (Hrvatska Wikipedija, хорват тіліндегі Уикипедия Wikipedija na hrvatskom jeziku )  — Уикипедияның хорват тіліндегі бөлімі. Ол 2003 жылдың 16 ақпаннан бастап жұмыс жасап келеді.
Санақ
2023 жылдың 1 күніне сәйкес Хорватша Уикипедияда  мақала бар. қатысушы тіркелген, олардың соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны -.
Хорватша Уикипедия барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (.September.2023 яғни бүгінгі көрсеткіш).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Славян тілді Уикипедиялар Санат:Уикипедия бөлімдері *
IC 1075
IC 1075 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53314, UGC 9593, MCG 3-38-53, ZWG 105.69, KCPG 444A, DRCG 31-8.
Сыртқы сілтемелер
IC 1075 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Сервиль
Коммунаның INSEE коды — 54110, пошта индексі — 54420.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 584 адамды құрады. Халық тығыздығы — 71,31 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Спокэйн (Миссури)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 177 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Кристиан округы (Миссури)
Каинча
Каинча — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Новосібір облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чумыш өзенінің оң жағалауынан 522 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чумыш. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Новосібір облысы өзендері Санат:Жоғарғы Обь су алабы өңірі өзендері
Қазақ ССР Ғылым Академиясының хабарлары, химия топтамасы (журнал)
Қазақ ССР Ғылым Академиясының хабарлары, химия топтамасы - 1947 жылдан Алматы қаласындағы Қазақстан Ғылым Академиясының химия-технология бөлімі «Ғылым» баспасынан жылына 6 рет орыс тілінде шығарып тұрған журналы; көлемі 9 баспа табақ. Мұнда химия-технология саласында жүргізілетін зерттеулер жарияланады. Журналдың 1969 жылы шыққан 2-санының алғашқы бетінде академик Қаныш Сәтбаевтың суреті беріліп, химия ғылым доктары басқалары В.Суворовтың «Академик Қаныш Сәтбаев және Қазақстандағы химия» атты мақаласы орыс тілінде жарияланған. Ол осы мақаласында Сәтбаев химия ғылымының, өнеркәсіпті химияландыру және ауыл шаруашылығының дамуына жан-жақты көмектесті, Алтайдағы химиялық өнеркәсібі мен өндірістік күштердің, Орталық Қазақстандағы металлургия және хлор өнеркәсібінің, кокс және химия өндірісінің, Батыс Қазақстандағы мұнай өндіру және мұнай-химия өнеркәсібінің, сондай-ақ Оңтүстіктегі фосфор өндірісінің жандануына үкімет назарын аудартып отыруын жазады. Соғыстан кейін Алматы, Гурьев (қазіргі Атырау), Қарағанды қалаларында химия ғылымдары институты, мұнай химиясы және табиғи тұздар институты, химия-металлургия институты құрылды, Қазақстан химиктерінің қол жеткен табыстары мен нәтижелері Сәтбаевтың есімімен тығыз байланысты екені атап көрсетілген.
Дереккөздер
Санат:Қаныш Сәтбаев
Скалица (Ямбол облысы)
Скалица (Скалица) — Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 654 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8645. Телефон коды — 04795. ЕКАТТЕ коды — 66737.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямбол облысының елді мекендері
Кресси (Сен-Маритим)
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 263 адамды құрады. Халық тығыздығы — 60,46 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Кіші қызылоба
Кіші қызылоба – Көшім алабындағы көл.
Географиялық орны
Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданы Бөрік ауылынан солтүстікке қарай 5 км жерде орналасқан.
Гидрографикасы
Аумағы 3,5 км2, ұзындығы 3,6 км, ені 1,7 км, жағалау бойының ұзындығы 19,7 км. Жағалауы жарлы келген. Суы ащы. Негізінен жауын-шашын, жер асты суларымен толысады. Суы қарашаның 1-жартысында қатып, сәуірдің ортасында ериді. Жазда құрғап қалады. Жағалауы жайылым ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Жаңақала ауданы көлдері Санат:Жайық су алабы өңірі
Нестор Михайлович Малеча
Нестор Михайлович Малеча (1887 жыл, Украина, Брянск облысы, Чернягов губерниясы - 1979) - ғалым, этнограф, Украина ғылым академиясының корреспондент мүшесі.
Өмірбаяны
Діни семинарияда, кейіннен гимназияда оқыған. 1905 жылы Санкт-Петербург Жоғары педагогикалық институтының курс студенті. 1930 жылы Батыс Қазақстанға жер аударылады. 1935 жылы Орал қаласында Шевченконың «Оралдың өлкентанушы казагы Н.Савичьев портреті» атты суретінің түпнұсқасын табады. Орал қаласындағы 6-мектепті ұйымдастырушылардың бірі. 1939 жылы Орал педагогикалық институтында сабақ берген. Нестор Малеча География қоғамы Батыс Қазақстан бөлімінің негізін қалаушы. «Жайық өзені орта және төменгі ағысында орналасқан орыс халқының говорлар сөздегі (Жайық казактарының диалектісі)» атты еңбегі 4 томнан тұрады.
Дереккөздер
Санат:Ғалымдар Санат:Географтар Санат:Тарихи тұлғалар Санат:Тарих Санат:1887 жылы туғандар Санат:1979 жылы қайтыс болғандар
Юрмя-Ненз-Яха
Юрмя-Ненз-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тиутей-Яха өзенінің оң жағалауынан 102 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Беллинсгаузен қазаншұңқыры
-64°N, -90°W Беллинсгаузен қазаншұңқыры — Тынық мұхиттың оңтүстік-шығысындағы, Антарктида мен Оңтүстік Американың құрлықтық беткейлерінің және Оңтүстік-Тынық мұхиты су асты көтерілмесі аралығында жатқан мұхит түбіндегі қазаншұңқыр. Ол оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа 8 мың км-ге созылған, тереңдігі 4000 — 5000 м. Ең терең жері 5399 м. Орыс адмиралы Ф.Ф. Беллинсгаузеннің құрметіне аталған.
Дереккөздер
Санат:Қазаншұңқырлар Санат:Тынық мұхит
Форвард
Форвард(forward - алға, алдағы, асығушы) — мәміле жасалғаннан кейін әрі кеткенде 2-3 күн өткен соң жүргізілетін мерзімді есеп айырысу нысаны. Валюталардың бағамы мен биржадағы бағаның ауытқуынан болатын ықтимал залалдан құтылу мақсатымен жүзеге асырылады. Форвардтық мәміле, әдетте, тараптар болашақта белгілі бір күні тауар жеткізіліміне келіскенде қолма-қол ақшаға жасасылады, сөйтіп есеп айырысу мәміле жасасылған сәтте жүргізіледі.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Ғазнауи әулеті
Ғазнауи әулеті (сұлтандығы) ( ġaznaviyān) қазіргі Ауғанстан, Хорасан, Солтүстік Үндістан аумағында XI - XII ғ-ларда болған мемлекет. Самани әулеті дағдарысқа ұшыра-ғанын пайдаланып, түркілерден тұратын әскери топ бар билікті өз қолдарына жинай бастады. Олар 962 ж. көтеріліс жасап, Балтай, Кабул, Ғазна қалаларын басып алды. Бірақ көп ұзамай Самани әулеті билікті қайта қалпына келтірді. Тек 15 жыл өткеннен кейін түрік ғұламалары өз адамдарын таққа отырғызып,Ғазнауи әулетінің негізін қалады. Жаңа мемлекет, әсіресе, Махмұт сұлтанның тұсында (998 - 1030) қатты күшейді. Бағдат халифы оған сұлтан дәрежесімен бірге «йемин әд-Даул уа амин әл-милла» (мемлекет және діни қауымның сенімді тұлғасы) атағын берді. Оның тұсында мемлекет шекарасы солтүстікте Әмудария өз-не дейін жетіп, Қарахандар әулеті мемлекетімен шектесті. Батыста Бүйлер әулетіне қараған Иранды қол астына қаратса, оңтүстік-шығыста Солтүстік Үндістанды басып алды. Сұлтанның қолында биліктің барлық түрі шоғырланды. Мемлекеттің экономикасы соғыстардан түскен олжа мен халықтан жиналған алым-салықтан құралды. Сұлтанның негізгі тірегі - тұрақты әскер тек түркі ғұламаларынан ғана емес, араб, хорасан, үнді, дейлемит, тура, ауған жасақтарынан да тұрды. Бұған қоса ғазауат соғысына қаты- сушы ғазилер (дін үшін күресушілер) мен еріктілер де әскери жорықтарға қатынаста. Соғыс кезінде үйретілген пілдер, қамал бұзуға арналған тас лақтырғыш құралдар, өзеннен өту үшін жүзбелі көпірлер пайдаланылды. Мемлекетте халықты бақылауда ұстау үшін тыңшылардың қызметі кеңінен жолға қойылды. Мұсылман дінбасыларына үлкен құрмет көрсетіліп, үнемі сарай жұмыстарына қатыстырылды. Ақындар мен тарихшыларға, ғалымдарға өнімді жұмыс істеу үшін арнайы жағдай жасалынып, оқу жүйесінде медреселер пайда болды, мешіт- медресе, сарай құрылыстарын салуға үлкен мән берілді.Ғазнауи әулетінің құлдырауы Масуд сұлтан (1031 - 41) тұсынан басталды. Осы кезде күшейген Селжұқтар 1040 жылы ғазнауилерғе Данданекан түбінде күйрете соққы берді. Осыдан соң екі әулет арасындағы 100 жылдан аса уақытқа созылған күрес кезінде Орталық Ауғанстанда тұратын Тура билеушілері күшейіп, 1186 жылы Пенжабта орналасқан Газнауи сұптандығының қалдығын түпкілікті жойды. ы
Дереккөздер
Санат:Түркі әулеттері * Санат:Ғазнауи әулеті Санат:Қазақстан тарихындағы мемлекеттер Санат:Түрікменстан тарихы Санат:Өзбекстан тарихындағы мемлекеттер Санат:Ауғанстан тарихындағы мемлекеттер Санат:Тарихи сұлтанаттар
Ошақ майлау
Қайтыс болған белгілі адамдарға ас беру ежелгі дәстүр. Бұған күні бұрын үлкен дайындық ұйымдастыру жұмыстары жүргізіледі, сауын айтылады. Ас болатын күннен бір-екі күн бұрын дайындық жайын тексеріп, қорытындылайтын мәжіліс болады. Бұл үлкен тойдың ақырғы, қорытынды сәті. Бұған арнайы бір мал сойылып, ас алдындағы шағын бір той өткізіледі. Той өткізушілер бірауызды болуға, ел намысын қорғауға шақырып, пәтуаласады. "Ошақ майлау" дегеніміз осы.
Дереккөздер
Қазақтың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары (Қазақ мәдениетінің суретпен безендірілген энциклопедиялары) "Атамұра",-Алматы.
Говайнш-да-Серра
Говайнш-да-Серра (Gouvães da Serra) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Пока-де-Агиар муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 227 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,55 км² шамасында. Халық тығыздығы — 14,6 адам/км².
Жан Реньо де Сегре
Жан Реньо де Сегре (Jean Regnault de Segrais; 22 тамыз 1624 жыл, Кан – 15 наурыз 1701 жыл, сонда) – француз жазушысы.
Оаквю (Миссури)
Оаквю (Oakview) — Миссури штатының Clay округіне жататын АҚШ қаласы.
Говайнш-да-Серра
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Жан Реньо де Сегре
1647 жылы Парижге келіп, 24 жыл Ұлы Мадмуазельдің хатшысы болып қызмет атқарады. Пол Скаррон, Менаж, Пьер-Даниэль Юэ және Никола Буалолармен достық қатынаста болады. 1662 жылы Француз Академиясының мүшесі болып сайланады. «Ханшайым Монпансье», «Ханшайым Клевская» және «Заида» атты шығармалары тұңғыш рет Сегре деген атпен басылып шығады. 1653 жылы «Ацис» (Athys) атты өлеңін жазады. «Береника» (Bérénice,1648-1651) атты аяқталмаған төрт томдық роман шығарады. Сондай-ақ «Уақыт емдеген махаббат» атты трагедиясы бар.
Оаквю (Миссури)
Қала тұрғындарының саны 386 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.4 км² шамасында. FIPS коды — 29-53858.
Говайнш-да-Серра
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Оаквю (Миссури)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Жан Реньо де Сегре
Дереккөздер
Санат:Франция жазушылары
Жылқы
Жылқы (Equus ferus caballus) – тақтұяқтылар отрядының бір тұқымдасы.
Жылқы адамзат өркениетіндегі, әсіресе, дала өркениетіндегі дамудың жарқын да елеулі көрсеткіштерінің бірі болады. Жылқыны қолға үйрете бастау көшпелі шаруашылық пен өркениет дамуының негізін қалады. Қолға үйретілген жылқының (E. caballus) шаруашылықта маңызы зор. Ол – ет және қымыз өндіру, салт міну, арбаға не шанаға жегу, әскери және спорттық бағыттарда өсіріледі.
Қолға үйрету тарихы
Қазба қалдықтары жылқының б.з.б. 7000 ж. бұрын-ақ Азия мен Еуропада қолға үйретілгендігін дәлелдейді. Жылқы тұқымдасы есек, құлан, зебра, жабайы жылқы болып 4 туысқа бөлінеді. Үй жылқысы жабайы жылқыға жатады, одан басқа оған керқұлан (немесе Пржевальский жылқысы) және қазір жойылып кеткен Тарпаң жатады. Соңғысы 19 ғ. дейін Батыс Қазақстан, Батыс Сібір, Ресейдің еуропалық бөлігінің оңтүстік және оңтүстік-шығыс аймақтарын және кейбір Еуропа елдерін мекен еткен. Керқұлан үйірлері қазір Моңғолияда ғана кездеседі. Көптеген ғалымдардың зерттеулері бойынша үй жылқысының ең жақын тегі осы керқұлан. Жабайы жылқының сүйегі Францияның солтүстігінен көп табылған. Америкада жабайы жылқы болмаған, қолға үйретілген жықылар кейін тағыланып (мустанг деп аталады) кеткен.
Қазақстандағы тарихы
Ежелгі дәуірлерде-ақ қазіргі Қазақстан аумағы жылқының қолға үйретілген мекені болғандығын археологиялық қазбалар дәлелдейді. Солтүстік Қазақстандағы Ботай мәдениеті энеолит дәуірінде (б.з.б. 4-3-мыңжылдық), Арқайым ескерткіштері орта қола дәуірінде (б.з.б. 2-мыңжылдық), Қазақстанның барлық аймақтарынан кездесетін арий, сақ, ғұн кезеңдерінің ескерткіштері (б.з.б. 1-мыңжылдық – б.з. 2 ғ.) ежелгі Қазақстанда жылқының қолға үйретіліп қана қоймай, бұл малдың ерекше қастерленіп, әдет-ғұрыптық рәсімдердің ажырамас бір бөлігіне айналғанын көрсетеді.
Арийлер кезеңі
Арийлер жылқыны ерекше құрметтеген. Ғалымдар арийлерде жылқының үш түрлі тұқымы болғанын анықтады: тауда жүруге ыңғайлы аласа жылқы, ұзақ жүруге ыңғайлы шыдамды қазанат және қазіргі Түрікменстанның ақалтеке жылқысының арғы тегі саналатын ұшқыр тұлпар. Әсіресе, арийлер арасында ұшқыр тұлпарлар қатты қадірленген. Әлемде алғаш рет екі доңғалақты арбаны ойлап тапқан арийлер оған ұшқыр тұлпарларын қос-қостан жегіп алып, сары далада сағымша жүйткіген. Қазақстан аумағында арийлер қалдырған құнды мәдениет ескерткіштері өте көп. Олардың көпшілігі – жартастарға салынған суреттер. Суреттерден арийлердің дүниені қалай түсінгені, қандай рәсімдік билерді билегені, қалай аң аулағаны, қандай мал баққаны, екі доңғалақты арбалары, абыздар мен батырлар туралы түсініктері, т.б. туралы толық мағлұмат алуға болады.
Сақтар кезеңі
Ал сақтар Алтайдан Дунай өзеніне дейінгі кең байтақ аймақта үйір-үйір жылқы өсіріп, ат құлағында ойнауды өнер дәрежесіне көтерген. Сақтардың балалары мен әйелдеріне дейін ат үстінде соғысу тәсілдерін жас кезінен жетік меңгеріп, көрген жұрттың зәресін ұшырған. Олардың қанқұйлы жорықтарынан соң, Еуропада, Кіші Азияда, Жерорта теңізінің бойында, Мысырда атпен бірге жаратылған кентаврлар туралы аңыз тараған. Ежелгі грек мифологиясындағы жауынгер әйелдер – амазонкалар туралы аңыздар да осы сақ әйелдерінің бейнесінен алынған деген пікір бар. Қалай болған да, жылқыға салт мінуді қас өнерге айналдырып, оны әскери әдіс-тәсілдермен шебер ұштастыра білген сақтар өз заманының ең қуатты еліне айналған. Олар өздерінің жаңа жерлерді жаулап алуына, тіршілікке қажетті байлықтарға кенелуіне жағдай жасаған жылқы баласын аса қатты құрметтеп, жан серігі санаған. “Олар аттарына да мыстан кеудені жауып тұратын сауыт кигізеді, – деп жазады ежелгі грек тарихшысы Геродот, – ал жүгендерін, шылбырын алтынмен әшекейлейді” Сақтардың патшалары, қолбасшылары мен батырларының тек өздерінің бас киімдеріне ғана емес, мінген аттарының төбесіне де лауазымдық белгі – жыға таққаны туралы деректер бар. Олардың қайтыс болған хандарды, ханзадаларды, батырларды т.б. жерлегенде, оның жан серігі болған атын жанына бірге қою ғұрпы да “иесіне аты о дүние де серік болады” деген сенімнен пайда болған.
Өмір мерзімі және кезеңдері
Түріне, күтімі және өсу айналасына байланысты қазіргі үй жылқысы орташада 25-30 жыл жасайды. Кей кезде, кейбір жануарлар жасы 40-тан асады. Жазу деректеріне сай ең көп 19 ғ. Ескі Билли деген ат 62 жыл өмір сүрген. Қазіргі заманда, Шуга Пафф деген пони 2007 ж. 56 жаста өліп Гиннесс рекордтар кітабына енген.
Жылқы төлдерін былай бөледі: Ал бұдан әрі ұрғашы жылқыны яғни байталды: Піштірілмеген еркек жылқының яғни айғырдың атаулары:
Түсі
Жылқы түсі қылаң, баран, ала боп бөлінеді. Алыстан қарағанда жылқының денесіндегі бозғыл түктер басым болса, ол қылаң жылқы деп аталады. Қошқыл түстер көбірек болса, баранға жатады. Ерекше кездесетін түстер болады. Мысалы, шұбар, бозшұбар, көкшұбар, қарашұбар, т.б. жылқылар. Будандары қашыр, қарта қашыр (лошак), құланоид (құлан мен жылқы буданы), зеброид (зебр мен жылқы буданы) деп аталады.
Қоректенуі
Жылқы шөпті жануарларға жатады. Жайылымда ол тәулігіне 25-тен 100 кг дейін шөп жейді. Жасына және тірі салмағына байланысты жылқы орта есеппен жазда тәулігіне 30-60 литр су және қыста 20-25 литр су ішеді. Жылқыны сіңіру үшін 4-5 акр жер керек, 2 га.
Жылқы азығы негізінен сұлы мен шөптен тұрады, бірақ соңғысы кейде сабанмен алмастырылады. Бірнеше рет сұлы мен сұлы басқа да дәнді жеммен алмастыруға тырысты, бірақ мұндай әрекеттердің барлығы табысқа жете алмады. Тек Италияда, Испанияда және Португалияда, әсіресе Шығыста арпа сұлы, жылқы жемі сияқты ерекше.
Көбеюі және дамуы
Жылқыларда жүктілік шамамен 335-340 күн (11 ай) созылады. Әдетте бие бір, екі құлын сирек туады. Құлындар әдетте биеге қарағанда 2-7 күн кейінірек пайда болады. Құлын ашуланып туады және бірнеше минуттан кейін тұрып жүре алады; ол 4-6 ай бойы сүт тістері пайда болады, сүт кескіштерден орташа жұп туғаннан кейін 8-14 күннен кейін, 2-3 аптадан кейін өтеді; туғаннан кейін 5-6 айдан кейін сыртқы кесіледі. Орташа кескіштер шамамен 2 ½ жыл, келесі шамамен 3½, шеткі 4½, олармен бірге кескіштер де кесіледі; одан әрі жас кескішпен, төменгі жақпен, кескіштердің ішкі жұпымен анықталады, олар 5-6 жастағы, орташадан 7 жылға, сыртынан 8 жылға жуылады; содан кейін сол ретпен жоғарғы жақ кескіште шұңқырлар жуылады, ал 11-12 жастан бастап шұңқырлар барлық кескіштерде жоғалады, жас әр түрлі болады. 3 жылы жылқы көбеюге қабілетті болады.
Түрлері
Жылқы жүк жылқысы (Владимир жылқысы, Першерон жылқысы, т.б.), мініс жылқысы (араб жылқысы, ақалтеке, т.б.), жазық дала жылқысы (Дон жылқысы, Буденный жылқысы, Қостанай жылқысы, моңғол жылқысы, қазақ жылқысы, т.б.), тау жылқысы (кабардин, қарабақ, қырғыз, алтай жылқылары, т.б.), солтүстік дала жылқысы (витский, эстон, якут жылқылары, т.б.) болып ажыратылады. Дүние жүзінде жылқының 250-дей түрі бар. Қазақстанда жылқының 16 түрі өсіріледі (қ. Жылқы өсіру).
Қазақстандағы жылқы қолтұқымдары
Қазақстанның жылқы өсіретін асыл тұқымды шаруашылықтарында жылқының 20-ға жуық қолтұқымы өсіріледі.
Қазақы жылқы
Қазақстанда ерте кездерден бастап, өсіріп келе жатқан қолтұқымның бірі - қазақы жылқы. Оның негізгі тобын - «жабы» деп атайды. Бұл қолтұқым көлік малы ретінде және еті, сүті үшін де өсіріледі. Дене бітімі шымыр, қатаң ауа райына төзімді. Жыл бойы жайылымда, жемшөп талғамайды, тез қоңданады, салт мінуге ыңғайлы. Ең байырғы тұқымы нашар қазақы жылқы - жабы. Оның шоқтығына дейінгі биіктігі - шамамен 145 см, тұрқы - 150 см, салмағы - 460-470 кг. Жайылымда семіртілсе, одан 230-250 кг таза ет алынады. Жабы жылқылары Атырау, Ақтөбе, Қарағанды, Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан, Алматы, Жамбыл, Шығыс Қазақстан, Ақмола аймақтарында өсіріледі.
Адай жылқысы
Қазақстанның батыс аймақтарында ертеден өсіріп келе жатқан қолтұқымы – адай жылқысы. Жергілікті халық «дала көркі» деп ерекше дәріптейді. Оны салт мініс көлігі ретінде пайдаланады.
Қостанай жылқысы
Қазақстанның батыс өңірінде соңғы жылдары жылқының - мувалжар қолтұқымы шығарылды. Ол негізінен етті және сүтті бағытта өсіріледі. Биелері жылына 3000 литрдей сүт береді.
Қазақстанда жоғарыда аталған қолтұқымдардан басқа жон, желғор, қарабайыр, буденный, түрікменнің ахалтекесі жылқылары өсіріледі. Жылқы малын тек көлік ретінде ғана емес, оның дәмді еті, шипалы қымызы үшін де өсіреді.
Қымыз
Қымыздың 3 мың жылдық тарихы бар. Қымыз - халқымыздың кәделі әрі киелі сусыны. Қымыздың 40-қа жуық түрі дайындайды, оны дайындау тәсілдері де түрліше. Мысалы, уыз қымыз, бал қымыз, бесті қымыз, дөнен қымыз, жуас қымыз, қысырақ қымыз, шырғанақ қымыз және басқа да түрлері бар. Қымыздың шипалық қасиетіне шет елдер де көңіл бөле бастады. Халқымыздың ұлттық мерекесінің бірі «қымызмұрындық» деп аталады.
Қазақ халқындағы жылқы маңызы
thumb| Таза қанды салт мінетін жылқы
Қазақ халқының дүниетанымында, ділі мен тілінде жылқыға қатысты өзгеше философиялық және мәдени жүйе қалыптасқан. Қазақтар адам мен оның жан серігі атына біртұтас әлем ретінде қарағанын. Адамның азамат қатарына қосылуының өзін “ат жалын тартып мінді” деп бейнелейді қазақ халқы. Жас баланың алғаш атқа отырғанын атап өту рәсімі – тоқым қағар тойынан бастап, адамның бұл өмірден өткенінің белгісі ат тұлдауға дейінгі бүкіл пәнилік тіршілікті жылқымен байланыстырған. Сыйлы қонаққа ат мінгізу, күйеу жігіттің қалыңдық алуына алғаш барғанда ат байлауы, ұрыс кезінде жау қоршауында қалған қолбасшыға ат сүйек беріп құтқару, т.б. дәстүрлер жылқының қазақ халқының шаруашылығында ғана емес, әлеуметтік өмірінде де үлкен мәнге ие болғанын білдіреді.
Қазақ халқы жылқыны, ең алдымен, ел қорғаны ердің жан серігі деп дәріптеген. Ұлттық мифологиядағы иесі қысылғанда тіл бітіп, ақыл айтатын тұлпарлар (мысалы, “Ер Төстік”, “Алтын сақа”, т.б. ертегілерде), батырлық жырлардағы Қобыландының Тайбурылы, Алпамыстың Байшұбары, Қамбардың Қарақасқа аты, бергі заман батырлары Исатайдың Ақтабаны, Амангелдінің Шалқасқасы иелерімен бірге жыр-аңызға айналып, ел құрметіне бөленген. Қазақ халқының әскери жорыққа төзімді жылқы тұқымдарын көптеп өсіретіні туралы деректер Ресей және Еуропа зерттеушілері Н. Бахметьевтің (1870), С. Вогактың (1873), А. Гердердің (1875), А. Вилькинстің, т.б. еңбектерінде жазылып қалған. Қазақ даласында өсірілген жықлылар 1-ші, және 2-ші дүниежүзілік соғыс майдандарына көп алынған.
Екіншіден, қазақ халқы жылқыны спорттық ойын-сауықтарда (қ. Аламан бәйге, Бәйге, Құнан бәйге, Жорға жарыс, Көкпар, Аударыспақ, Ат омырауластыру, Ат үстінен тартыс, Қыз қуу, Салма ілу, Күміс ілу, т.б.) азаматтың мерейін асыратын, сал-серілік пен сәнділіктің шырайын келтіретін текті жануар деп есептеген. “Жылқы сәндік үшін, түйе байлық үшін” деген мақалдың мәні осыны мегзейді. Қазақ халқының алыс қашықтыққа шабатын аламан бәйгелер ұйымдастыратыны туралы орыс саяхатшылары тамсана жазады. Мысалы, А. Вилькинистің 1885 ж. “Журнал коневодства и коннозаводства” басылымында жарық көрген “Заметки о лошадях Туркестана” деп аталатын мақаласында мынадай пікір айтылады: “Орта Азия халықтарының ішінде атты алысқа шабуға машықтыратын қазақтар мен түрікмендер 25-тен 40 верстке (1 верст – 800 м) дейін ат шабысын ұйымдастырған. Ал Әулиеата қазақтары қашықтығы 100 версттік бәйге ұйымдастырып отырған”. Осы мақалада тағы бір қызғылықты пікір бар: “...Ташкент пен Орынбор арасына қосарға бір ат алып, 18 күнде барып қайтқан. Дәстүрлі қазақ қоғамында жүйрік жылқы тек иесінің ғана емес, бүкіл рудың, аймақтың мәртебесін өсірген. Олар туралы әндер мен күйлер шығарылып, есімдері халық жадында ұзақ сақталған. Жылқы тұқымын асылдандырудың, сәйгүлік болар жылқыны тай күнінен ажырата білудің, ат баптаудың қыры мен сырын жетік білетін мамандарды халық арасында атбегілер немесе атбаздар деп атаған (қ. Атбегілік).
Үшіншіден, дәстүрлі қазақ қоғамында байлық мөлшері тек жылқымен ғана өлшенген. Жылқысының саны 5000-нан асатындар ғана бай санатына жатқызылған. Халықтың жылқы малына қатысты ерекше ықыласы, кең байтақ жайылымдардың болуы, жылқының қыста тебініп өзі жайыла алатындығы, т.б. факторлар қазақ даласында бұл түліктің көп өсірілуіне себеп болған. 1880 ж. Австрия-Венгрияда 3,5 млн., Германияда 3,3 млн., Францияда 3,0 млн. Ж. болса, 1879 ж. Қазақстанның бір ғана Орынбор облысында 1,8 млн. жылқы болған. 20 ғ-дың басындағы нәубеттерден кейін 1920 ж. Қазақстанда 8 млн-нан астам Ж. қалғандығы туралы ресми дерек бар. Шын мәнінде, ұлттық байлық саналған осыншама Ж. Кеңес үкіметінің солақай саясаты салдарынан 20 ғ-дың 30-жылдары қырғынға ұшыраған (қ. Ашаршылық).
Қазақ халқы жылқы малын 3 топқа бөлген. Қазақтар бәйгеге қосатын жүйрік жылқыларды тұлпар, арғымақ, сәйгүлік деп әлпештеп, ерекше күтімге алған. Ал ауыр жүк артуға, алыс жолға төзімді жылқыны қазанат деп атап, оны да ерекше бағалаған. Ал еті мен сүті үшін өсіретін қалған жылқылар жабы деп аталған.
Дереккөздер
Санат:Күйіс қайырмайтындар
Гранулоцитопоэз
нобай|Қан түзілудің сатылары Гранулоцитопоэз (granulocytopoesis; лат. granulum - дәнше, грек, kytos — жасуша; poesis — түзілу) — адам мен жануарлар сүйегінің қызыл кемігі майында жүретін дәншелі (гранулалы) лейкоциттердің түзілу процесі. Гранулоцитопоэз процесінде қанның көпмүмкіндікті діңгекті жасушаларынан көпмүмкіндікті жартылай діңгекті жасушалар, олардан бірмүмкіндікті бастама жасушалар жетіледі. Бұлардан цитоплазмаларында дәншелер пайда болатын, кезегімен промиелоциттер, миелоциттер, метамиелоциттер (балғын гранулоциттер), таяқша ядролы гранулоциттер, бұлардан сегментті ядролы гранулоциттер дамып жетіледі. Сегментті ядролы гранулоциттер цитоплазмаларындагы дәншелердің әртүрлі бояулармен боялу сипатына сәйкес, олардың үш түрі: нейтрофилдер, эозинофилдер және базофилдер болып ажыратылады.
Гранулоцитопоэздің осы алдыңғы үш жасушалар генерациялары (көпмүмкіндікті діңгекті жасушалар, көпмүмкіндікті жартылай діңгекті жасушалар, бірмүмкіндікті бастама жасушалар) құрылысы жағынан бір-біріне ұқсас, олардың бәрі кіші лимфоциттерге ұқсас болып келеді. Бірмүмкіндікті бастама жасушалардан мөлшері ірі келген миелобласттар дамиды. Миелобласттардың ірі ядролары жасушалардың ортасында орналасады. Олардың солғын базофилді цитоплазмасында аздаған азурсүйгіш немесе біріншілік дәншелердің пайда бола бастағаны байқалады. Миелобласттар митоз арқылы бөлініп, ірі промиелоциттерге (20-25 мкм) айналады. Промиелоциттердің ірі ақшыл келген сопақ немесе дөңгелек ядроларында бірнеше ядрошық болады. Ядро маңындағы цитоплазмада жақсы жетілген Гольджи кешені мен лизосомалар және центросома орналасады. Промиелоциттер цитоплазмасында біріншілік (азурсүйгіш) дәншелер болады, ал екіншілік арнайы дәншелер болмайды. Промиелоциттер митоз арқылы бөлініп, боялу сипатына сәйкес үш түрлі миелоциттерге ажырайды: нейтрофильді (гетерофильді) миелоциттер, эозинофильді миелоциттер, базофильді миелоциттер. Бұлардан кезегімен: метамиелоциттер (балғын грану¬лоциттер), таяқша ядролы гранулоциттер, бұлардан сегментті ядролы гранулоциттер дамып жетіледі.
Дереккөздер
Санат:Қан Санат:Лейкоциттер
Исма (өзен)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Протва бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Диспетчердің мәліметтер базасы
ДИСПЕТЧЕРДІҢ МӘЛІМЕТТЕР БАЗАСЫ (База данных диспетчера; dispatcher database) — өзегі қандай ағындардың орындалуга дайын екенін және орындалатын ағындардың процессорлар арасында қалай бөлінгенін қадағалау үшін қолданылатын мәліметтердің жалпы кұрылымдар жиынтығы.
Қабанбай
Негізгі ұғым:
Елді мекендер:
USB Implementers Forum
USB-IF 1995 жылы USB стандартын дамушы компаниялар тобымен(Intel, Microsoft, Philips, US Robotics және басқалар.) құрылды. Қазір форумның басты қатысушылары Intel, Microsoft, Hewlett-Packard, Texas Instruments, NEC және NXP Semiconductors, дәлірек айтқанда, осылардың қатысуымен USB 3.0 стандарты әзірленді.
Vendor ID
Әзірлеушілер үшін USB стандарты бойынша құжаттамаға USB-IF сайтында еркін қол жеткізуге болады. Алайда, бірегей Vendor ID алу үшін 5000 АҚШ долларын аудару қажет. Сондай-ақ Vendor ID USB логотипін пайдаланған үшін ақы төлеген жағдайда тегін қол жетімді (3500 АҚШ доллар 2 жылға) немесе USB-IF мүшелігін төлеген жағдайда (жылына $ 4000).
Дереккөздер
Санат:USB
Мюнхен (аудан)
Мюнхен (Landkreis München) — Германия ауданы. Аудан орталығы — Мюнхен қаласы. Аудан Бавария жерінде орналасқан. Верхняя Бавария әкімшілік округіне бағынады. Жер аумағы 667,27 км² шамасында. Тұрғыны 319 573 адамды құрайды. Халық тығыздығы 479 адам/км². Ауданның ресми коды — 09 1 84.
Аудан 29 елді мекенге бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария аудандары
Уәсила Мағауияқызы
Уәсила Мағауияқызы (1890-1954) - Абайдың өз қолында өскен немересі.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Ле-Вуавр
Ле-Вуавр (Les Voivres) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Вогез департаментінде орналасқан. Епиналь округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,81 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 88520, пошта индексі — 88240.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 335 адамды құрады. Халық тығыздығы — 26,15 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вогез департаментінің коммуналары
Шарль Жирарде
Шарль Жирарде (фр. Karl Girardet, кейінірек Карл деген атпен әйгілі; 13 мамыр 1813, Ле-Локль, кантон Невшатель — 24 сәуір 1871, Версаль) — швейцарлық жанрлық суретші және пейзажшы, Леон Коньенің шәкірті.
Швейцария мен оның халқының өмірінің көріністерін бейнелеген, сосын 1836 жылдан бастап Испания мен Солтүстік Африкаға саяхат жасап, осы елдердің табиғаты мен өмірін бейнелеген. Оның басты суреті - «Католик әскерімен кездескен протестанттар жиыны»(1842).
Галерея
Санат:Швейцария суретшілері
Медиастиналь синдромы
Медиастиналь синдромы — көкірек қуысындагы шеткері жатқан лимфастаз бен стенотикалық тыныс алу ауруларының сай келуі, көкірек қуысындағы мүшелердің қысылып жаншылуы, мысалы ісік, қолқадагы қан тамырларының кеңейіп жиналып ісіп қызаруы себепші болады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Фильйне-Вальдарно
Фильйне-Вальдарно (Figline Valdarno) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Флоренция провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 16 722 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 235 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 71 км² шамасында. Пошта индексі — 50063.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Romolo.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Ағылшын тілді әлем
thumb|right|400px|Ағылшын тілі ресми тіл болып табылатын мемлекеттер Ағылшын тілді әлем (English-speaking world) — әлемнің ағылшын тілінде сөйлейтін халқы. 2000-шы жылдардағы мәліметтер бойынша әлем халқының екі миллиардтан астамы ағылшын тілін қандай да бір деңгейде меңгерген және осы тілде сөйлей алады. Бұл көрсеткіш ағылшын тілін әлемдегі ең ірі, кең таралған және маңызды тіл етеді. Ағылшын тілі сондай-ақ, әлемдегі сөйлеушілер саны бойынша бірінші, ал ағылшын тілі ана тілі болып табылатын адамдар саны бойынша үшінші орында. Ағылшын тілі ана тілі болып табылатын адамдардың ең көп мөлшерін 67 және 330 миллион халқы бар Ұлыбритания мен АҚШ иеленеді. Сонымен қатар, ағылшын тілі Канадада 29 миллион, Аустралияда 25.7 миллион, Жаңа Зеландияда 5 миллион және Ирландияда 5 миллион адамға ана тілі болып табылады.
Біріккен Патшалықтың бөлігі болып табылатын Англия — ағылшын тілінің отаны. Тілдің қазіргі нұсқасы 17-ші ғасырдан бастап Ұлыбританияның және 19-шы, 20-шы ғасырлардан бастап Америка Құрама Штаттарының әлемдік ықпалы бойынша әлемге тарала бастады. Осы елдердің барлық баспа және электронды ақпарат құралдары арқылы ағылшын тілі көптеген бағыттар мен ғылым, навигация және құқық сияқты кәсіби тұрғыда халықаралық дискурстың және лингва-франканың халықаралық тіліне айналды. Ұлыбритания Еуропадағы ең ірі ағылшын тілді мемлекет.
Сондай-ақ, ағылшын тілінің әлемде көптеген диалектері бар. Мысалы, Америкалық ағылшын, Британдық ағылшын, Канадалық ағылшын, Аустралиялық ағылшын, Жаңа Зеландиялық ағылшын және олардың тармақталған диалектерін қолданатын елдер, мысалы, Оңтүстік Африка, Үндістан, Филиппиндер, Нигерия, Ямайка, Гана, Уганда және тағы басқалары.
Ұлыбритания
Ұлыбританияның ресми тілі — ағылшын тілі. Ұлыбритания ағылшын тілінің және көне ағылшын тілінің отаны болып табылады. Ағылшын тілі Британ империясының арқасында әлемге жайылып, халықаралық бизнес пен экономиканың басты тіліне айналды. 2011 жылғы санақ бойынша 3 жастан асқан Ұлыбритания халқының 59.8 миллионы (98%) ағылшын тілін біледі.
АҚШ
АҚШ халық санағы бюросының мәліметінше Америка Құрама Штаттарындағы ең кең таралған ана тіл — ағылшын тілі. 2009 жылы бұл тілді ана тілі ретінде 5 жастан асқан 228.7 миллион (80 %) америкалықтар білген. АҚШ-та ағылшын тілі мемлекеттік тіл болып саналмағанымен, ағылшын тілі кеңінен таралған және ресми тіл болып саналады. Сондай-ақ, АҚШ-тың 50 штаттарының 32-де ағылшын тілі ресми тіл ретінде бекітілген.
Канада
Канаданың ресми тілдері ағылшын мен француз болғанымен, канадалықтардың 57.8 пайызына ағылшын тілі ана тілі болып есептеледі. Сондай-ақ, халықтың 67.5 пайызы тек ағылшын тілін біледі, 13.3 пайызы тек француз тілін біледі, ал 17.7 пайызы екі тілді де біледі. Канаданың 10 провинциясының 9-да ағылшын тілі ресми тіл ретінде бекітілген. Тек Квебек провинциясында ғана ресми тіл ретінде ағылшын тілі бекітілмеген.
Аустралия
Аустралияның ресми тілі — ағылшын тілі. Аустралия халқының 16.5 миллионы ағылшын тілінде сөйлейді.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландияның ресми тілі — ағылшын тілі. Жаңа Зеландия халқының 96 пайызы ағылшын тілін біледі және қолданады. Ол сондай-ақ, кітаптарда, газеттерде, журналдарда және кино мен телевидениеде қолданылады.
Қазақстан
Ағылшын тілі Қазақстанның ресми тілі болып саналмайды. Кино мен телевидениеде де, ақпарат құралдарында да, кітаптар мен газеттерде де қолданылмайды. Қазақстан халқының көп бөлігі ағылшын тілін меңгермеген. Дегенмен, Қазақстанда ағылшын тілінің маңызы мен сұранысы жоғары. Қазақстан халқының арасында ағылшын тілін меңгеру белең алуда. Мысалы, 1991 жылы ел халқының тек 2 пайызы ғана ағылшын тілін білсе, 2012 жылы бұл көрсеткіш 11.6 пайызға дейін өсті, ал 2017 жылы 23.7 пайыздан асты. Қазақстанда Нұрсұлтан Назарбаев құрған "Үш тілді жоба" атты бағдарлама жұмыс істеуде. Қазақстанның әр мектептерінде, колледждерінде және жоғарғы оқу орындарында ағылшын тілі қазақ және орыс тілдерімен қатар пән ретінде оқытылады.
Дереккөздер
Санат:Ағылшын тілі
Куэвас-дель-Валье
Куэвас-дель-Валье (Cuevas del Valle) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Аренас-де-Сан-Педро ауданында (комарка) орналасқан.
Өкіл күйеу
Бірі жасы үлкен, бірі жас екі ер адам тым жақын достық әрі сыйластық қарым-қатынаста болады. Бірімен-бірі туыстай араласып, бірінің жоғын бірі түгендеп, жан аямас достық қалыпта жүреді. Мұндай кісілер бірін-бірі "өкіл күйеу" деп атайды. Бірақ бұлар кәдімгі күйеу емес, атауы ғана солай болғанмен достықтан да, туыстықтан да жақын көңілдес болады. Мұны екі ұлт өкілі немесе құрбы адамдар арасындағы "тамырлық" қатынаспен шатастыруға болмайды. Бұлардың айырмашылығы адамдардың жас ерекшелігімен ажыратылады.
Куэвас-дель-Валье
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 537 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авила елді мекендері
Өкіл күйеу
Дереккөздер
Қазақтың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары (Қазақ мәдениетінің суретпен безендірілген энциклопедиялары) "Атамұра",-Алматы.
Санат:Салт-дәстүрлер
Цайтларн
Цайтларн (Zeitlarn) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Пфальц әкімшілік округіне бағынады. Регенсбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 5902 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 16,11 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 3 75 213. Муниципалитеттің басшысы — Франц Крёнингер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Балалар авто-отырғышы
нобай|300px
Балалар авто-отырғышы — автомобильдерде балаларды тасымалдауға арналған отырғыштар. Автомобильдердегі қауіпсіздік белбеулері ересек адамдарға арналғандықтан, балалардың туған кезінен бастап, шамамен 12 жас аралығына (36 кг немесе 1.5 метрге шейін) дейін тасымалдау үшін қажет.
Негізгі мақсаты – кішкентай жолаушыны жол апаты кезінде, дереу тежелу немесе басқа да маневрлер кезінде қауіпсіздігін қамтамасыз ету. АҚШ жол қозғалысы қауіпсіздігі басқармасының деректеріне сәйкес, авто-отырғыштар бір жасқа дейінгі нәрестелерге апат кезінде төнетін өлім қаупін 71%-ға, ал 1 мен 4 жас аралығындағы балалар үшін 50%-ға азайтады. .
Дереккөздер
Санат:Автомобиль Санат:Қауіпсіздік
Дәптербергіш
Дәптербергіш (орысша: тетрадные самонаклады) — бүктемеленген дәптерлерді жекелеп өңдеуге арналған кітапшалау-түптеу жабдықтарында (жапсырмалау, жинақтау, жіппен тігу машиналары, салып-тігіп кесу, тікпей желіммен бекіту агрегаттары т.б.) дәптерлерді біртіндеп беруге арналған құрылғы. Дәптербергіш дәптерді шығару, ашып салу түрлері; койструкциялық құрылымына қарай қысқшшты, фрикционды, ротациялық және планетарлық түрлері болады.
Дереккөздер
Санат:Полиграфия
NGC 333A
NGC 333A — Кит шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 333A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3519, NGC 333, MCG -3-3-13.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Бүркіт пен бүркітші жабдықтары
нобай alt=SAYAT JABDYQTARY|нобай|sayatshy Аушы құстарды баулуды өнер еткен адам оған қажетті жабдықтары негізінен өзі дайындап алады. Олар: томаға, аящап, құндак, балдақ, тұғыр, ырғақ, жезтуяк, балак, бау, шолақбау, сузу жіп, шыжым (жіп, сайыс), жем сапты аяқ, биялай, жемқалта, тұзақ, кұс қақпан, түтік.
Дереккөздер
Санат:Қазақ салт-дәстүрлері Санат:Спорт
Турсугали
Турсугали — Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Таштамак ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 193 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Кормиловка (Кунгура тармағы)
Кормиловка — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кунгур өзенінің сол жағалауынан 7,7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Луис Гальван
Луис Адольфо Гальван (Luis Adolfo Galván; 24 сәуір 1948 жыл, Фернандес, Сантьяго-дель-Эстеро, Аргентина) — аргентиналық футболшы, қорғаушы. 1978 жылғы әлем чемпионы.
Карьерасы
"Тальерес Кордова" клубының түлегі. 1970 жылы кәсіпқой карьерасын осы клубта бастап, ұзақ уақыт ойнады. 1982 жылы ғана клубтан кетіп, тағы аргентиналық "Лома Негра" клубына қосылды.
1975 жылы ұлттық құрама сапындағы тұңғыш ойынын өткізді. Бірақ сол жылғы Америка кубогына қатыспады. Есесіне 1978 жылы өз елінде өткен әлем чемпионатына қатысып, бірнеше кезздесуде (соның арасына Нидерландпен өткен финалдық ойын да бар) алаңға шығып, әлем чемпионы атанды.
1982 жылғы әлем чемпионатынан соң құрамадағы карьерасын аяқтады.
Рибейранзинью
Рибейранзинью (Ribeirãozinho) — Бразилиядағы муниципалитет, Мату-Гросу штатында орналасқан. Оңтүстік-шығыс Мату-гросу мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Тезору экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2388 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 623,453 км² шамасында. Халық тығыздығы — 3,8 адам/км².
Санат:Мату-Гроссу елді мекендері
NGC 4679
NGC 4679 — Центавр шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 22 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4679 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43170, ESO 322-82, MCG -6-28-18, DCL 209, IRAS12447-3917.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Оноре д’Юрфе
Оноре д’Юрфе (Honoré d'Urfé, 11 ақпан 1568 жыл (1568.02.11) – 1 маусым 1625 жыл) – француз жазушысы.
1580 жылдың ортасында «Астрея» («L’Astrée») атты атақты пасторальды романын жазып бастайды. Бірінші бөлімі 1607 жылы, екіншісі 1610 жылы, ал үшінші бөлімі 1618 жылы басылып шығады. Шығарманың желісімен 2007 жылы режиссёр Эрик Ромер «Астрея мен Селадонның махаббаты»(«Les Amours d’Astrée et de Céladon») атты фильм түсіреді. Романды Мольер, мадам де Севинье, Ларошфуколар жоғары бағалаған. «Савуазиада» («La Savoysiade») атты аяқталмаған эпопеясы бар. Оның романдарының кейбір оқиғалары экфрасис дәстүрі бойынша құрылған. Сондай-ақ 1606 жылы «Сирен» («Le Sireine») атты пасторальды поэма жазады.
Дереккөздер
Санат:Франция жазушылары
Бёлленборн
Бёлленборн (Böllenborn) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Оңтүстік Вайнштрассе ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 242 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 4,11 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 37 013. Муниципалитеттің басшысы — Герхард Флек.
Дереккөздер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Кішімайлан
Кішімайлан – Ақмола облысы Ерейментау ауданындағы күмбез тәрізді тау. Ауданның батысында, Сілеті өзеннің оң жағалауында орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 352 м, ұзындығы мен ені 600-800 м. Тіктеу келген батыс беткейі Сілеті өзеніне тіреледі, шығысы – көлбеу.
Геологиялық құрылымы
Жоғарғы девонның интрузивті тау жыныстарынан түзілген жер қыртысын аллювийлі шөгінділер жапқан.
Чедь-Ю
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дмитрий Федорович Снегин
Дмитрий Федорович Снегин (шын аты-жөні - Поцелуев) (7 қараша 1912, Алматы — 30 наурыз 2001, Алматы) — жазушы, кинодраматург, ҚР-ның халық жазушысы (1984).
Шығармашылығы
Соғыс жылдарында жазылған 50-жылдардан кейін С. шығарм-нда тарихи тақырып басты орын алды.