cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақстанда кеңес өкіметі орнауының ерекшелігі. Азаматтық қарсы тұру
Торғай облысындағы күрес
1918 жылы көктемге қарай большевиктерге Қазақстанның бір ғана өңірі — Орал өңірін толық қаратып алудың сәті түсе қоймады. Мұның басты себебі жергілікті большевиктердің әлсіздігі ғана емес, генералдар А. Михеев, И. Савельев, М. Мартынов және басқалар басқарған Орал қазақ әскерлері төңірегіне топтасқан большевиктерге қарсы күштердің тығыз ынтымақтастығында еді. 1918 жылы қаңтар-наурыз аралығында бірқатар уездік орталықтар мен елді мекендерде (Темір, Доссор, Гурьев) Кеңес өкіметінің жеңгеніне қарамастан революциялық күштердің жағдайы Оралдың өзі мен негізінен қазақтар қоныстанған өңірлерде аса қиын болды.
Кеңес өкіметінің жақтастары оған Оралдың сол жағасында (Бұхар жағында) тұратын орталықтан қоныс аударып келген шаруалардың басым бөлігін және «басқа қалалықтарды» (ягни қазақ станицалары мен хуторларында тұратын шаруаларды) қатыстыра отырып, Орал өңірінде революциялық қимылды барынша тездетуге күш салды. 1918 жылғы қаңтарда өткен шаруалардың облыстық съезінде биліктің Кеңестерге берілуі туралы қаулы қабылданған болатын, бірақ ол күшіне енбей қалды. 1918 жылы 1-3 ақпанда «басқа қалалықтардың» съезі шығарған қаулының тағдыры да осылай аяқталды. Делегаттар қазақтарға бұл жайды білдіргенде, олардан қандай да бір жауап болмады. Наурыздың басында Оралда қазақ станицаларының тұрғындары съезд өткізіп, онда Кеңес өкіметін мойындауға қарсы шықты, қазақ автономиясын құру туралы шешімді қуаттап шықты. Съезде «қазақтардың қоғамның таптық белгі бойынша бөлініп-жарылуына қарсы екендігі және осы тұрғыдағы өз ұстанымын қорғайтыны» атап көрсетілді. Делегаттардың бірі «Жолдастарға хатында» боьшевиктер Құрылтай жиналысын қуып таратып, «бізге соғыс жариялады, оған дайын болайық... Құрылтай жиналысын қорғауға топтасындар, корпусқа жазылыңыздар». деген үндеу тастады.
Саратов кеңесінің атқару комитеті әскери үкіметпен арадағы қатынасты ретке келтіруге тырысты. Олардың делегациясын қабылдады және оларга өз делегациясын жіберді, бірақ нәтиже шықпады, қазақтар өз дегенінен қайтпады. Кеңес өкіметімен келіскен немесе оны қолдаған қазақтар көшіп кетуге тиіс болды немесе Орал қазақ әскерлерінің басшылығы тарапынан қатаң жазаланды. «Әскери үкімет» Кеңестерді жоюға мықтап әзірленді. Большевиктердің кезектен тыс шақырылған Орал облыстық Кеңестерінің съезі (1918 жылы 18-24 наурыз) «әскери үкімет» пен Алашорданың батыс бөлімін тарату, майдангер-солдаттарды қызыл әскерге алу туралы шешім қабылдады. Ол Облыстық кеңестің атқару комитетін сайлады, оның құрамына П.А. Дмитриев (төраға), Ә. Әйтиев (төрағаның орынбасары), М. Ипмағамбетов, С. Пужалин, П. Червяков, сондай-ақ Б. Қаратаев, С. Арғыншиев, Н. Ипмағамбетов және басқалар енгізілді. .
Бірақ съездің бұл шешімін жүзеге асырудың сәті түспеді. 1918 жылы 29 наурызда ақ қазақтар кеңестік қайраткерлерді тұтқынға түсіріп, Кеңес үкіметін орнату үшін белсенді күрескен П. Червяков, А. Алмазов, З. Половинкин және басқалар атылды. Сөйтіп 1917 жылғы қазанның аяғынан 1918 жылғы наурызға дейін Кеңес өкіметі негізінен Қазақстанның қалалары мен ірі елді мекендерінде (Орал мен оның кейбір айналасындағылардан басқасы) орнатылды.
Бүл тұста Кеңес өкіметінің жеңуіне жергілікті гарнизондардың солдаттары және шаруаларға жер мен шалғайдағы ұлттарға өз тағдырын өзі шешуге құқық беруге уәде еткен өкіметке шын берілген бұрынғы майдангерлерден құралған Қызыл гвардия отрядтары шешуші рөл атқарғанын ерекше атап өту керек.
Кеңес өкіметін орнату барысында большевиктер тарапынан заңды бұрмалаушылық әрекеттері жиі орын алып тұрды. «Ресейдің орталығында большевиктік қозғалыстың қалай жүргені қырғыздарға (қазақтарға — авт.) белгілі болды. Ол шет аймақтарда барлық жерде бірдей күш көрсетуге, талан-таражға, қиянат көрсетушілікке, диктаторлық билікке жол берді», — деп атап көрсеткен Ахмет Байтұрсыновтың сөзінде дәл айтылған шындыкқ бар еді. .
Қазақстанның селолары мен қазақ ауылдарында Кеңес өкіметін орнату үрдісі Азамат соғысының басталуына дейін жалғасты. .
Дереккөздер
Қазақстан тарихы (көне заманнан бүгінге дейін). Бес томдық. 4-том. – Алматы: «Атамұра», 2010, 752 бет, суретті, карталы. ISBN 978-601-282-055-3, т. 4 ISBN 978-601-282-026-3
Санат:Тарих Санат:Қазақстан тарихы
Василий Васильевич Веселов
thumb|right|200px|Василий Васильевич Веселов Василий Васильевич Веселов (17 шілде 1940, Украина, Харьков – 2005, Алматы) – техника ғылымдарының докторы (1988 ж.), профессор (1992 ж.), Қазақстан ғылым академиясының академигі (2004 ж.), Украин кибернетика технология ғылым академиясының академигі (1994 ж.), Ресей жаратылыстану ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1997 ж.).
Ғылыми еңбектері
Оның негізгі ғылыми еңбектері гидрогеогиялық объектілер мен процестердің математика және ақпараттық үлгісін жасау проблемаларына арналған. Ол гидрогеологиялық жүйелердің үлгісін жасау, басқару және үйлестіру мәселелеріне жүйелік-ақпараттық тұрғыдан келудің теориясын және қолданымдық негіздерін жасады. Бұл гидрогеологиялық объектілердің тұрақты жұмыс істейтін математикалық үлгілерін жасау мен пайдаланудың компьютерлік технологиясын, соның негізінде Оңтүстік және Солтүстік Қазақстанның, Арал және Каспий аймақтарының гидрогеолық ақпараттық жүйелерін іске асыруға мүмкіндік берді.
Дереккөздер
Санат:17 шілдеде туғандар Санат:1940 жылы туғандар Санат:Харьковте туғандар Санат:2005 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан инженерлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Техника ғылымдарының докторлары Санат:Гидрогеолия және гидрофизика институтының профессорлары Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері Санат:Қаныш Сәтбаев атындағы сыйлықтың иегерлері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері
Сормас-Юган
Сормас-Юган — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сормас тармағының сол жағалауынан 9 км қашқытықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Балуантас
Балуантас - қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Марқакөл аймағындағы орналасқан ірі тас. Ені 1 метр, ұзындығы 2 метр. Балуантасты ең алғаш Қожамбет руынан шыққан Сырым балуан көтерген. Кейіннен Балуантасты Төртуыл руынан шыққан Мейрамғали балуан көтерген. Оқиғаны өз көзімен көргендердің айтуы бойынша, Мейрамғали балуан тасты көтеріп алып, 40-50 қадамдай апарып, қайтадан орнына әкеліп қойған. Осыдан кейін, Балуантасты көтерген адамдар болмаған. Балуантас осы күнге дейін сақталған. Мейрамғали балуан 1969 жылы қайтыс болған. Ұрпақтары Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданы, Жиделі және Жаңаауыл ауылдарында тұрады. Санат:Тарихи ескерткіштер
Шөгінді таужыныстардың тесілме (жарып өту) бітімі
Шөгінді таужыныстардың тесілме (жарып өту) бітімі - өсімдіктердің сабағының немесе ең төменгі жануар-жәндіктердің тіршілік әрекетінен көлбеу қабаттылықтың бұзылуынан пайда болған бітім.
Дереккөздер
Санат:Геология
Консейсан-дас-Алагоас
Консейсан-дас-Алагоас (Conceição das Alagoas) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Триангулу-Минейру-и-Алту-Паранаиба мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Убераба экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 426 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 348,22 км² шамасында. Халық тығыздығы — 14,4 адам/км².
Тарихы
Қала 1938 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Херена
Херена (Gerena) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Севилья провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Сьерра-Норте-де-Севилья ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6812 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 129 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 25 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Севилья елді мекендері
Суперсимметрия
Суперсимметрия - кванттары бозондар болатын өріс пен кванттары фермиондар болатын өрісті байланыстыратын симметрия.
Дереккөздер
Санат:Теориялық физика
Тұрсынбай датқа ауылы
Тұрсынбай датқа (2018 жылға дейін — Ботабай) — Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы ауыл, Қоғалы ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Шиелі ауылынан солтүстік-батысқа қарай 48 км-дей жерде.
Тарихы
Іргесі 1928 жылы қаланып, ауылдың алғашқы аты "Боқтыөлең" деп аталған. Кейін "Ботабай" деген атау берілген. 2018 жылы ауылға 19-ғасырда бір бүйірін орыс, бір бүйірін Қоқан билеушілері қысқан кезеңде өмір сүрген сөз ділмәр әрі жаужүрек батыр, мәртебесі жағынан төртінші тұлға болып саналатын "датқа" деген абыройлы атаққа ие болған Тұрсынбай Бүркітбайұлының есімі беріліп "Тұрсынбай датқа" деп аталды.
Іргесі 1928 жылы ауыл  шаруашылығын ұжымдастыру кезінде қаланды. 1928-1996 жылдары күріш өсіретін «Гигант»  ұжымшары бөлімшесінің ортуған болған. Бөлімше негізінде Ботабайда шаруа қожалықтары жұмыс істеді. Ауыл жанынан Орынбор – Ташкент темір жолы өтеді.
Дереккөздер
Санат:Шиелі ауданы елді мекендері
Мұнай мен газдың тұтқыштары
Мұнай мен газдың тұтқыштары - өзінің жатыс жағдайы мен өзін көмкеретін таужыныстармен ара-қатынасы тұрғысынан мұнай мен газдың шоғырлануын және ұзақ уақытқа сақталуын қамтамасыз ететін жинауыш бөлігі. Тұтқыштардың элементтері ретінде мұнай мен газ жинауыштары, жапқыш және қалқа (экран) қарастырылады. Іздестіру және генетикалық белгілеріне қарай тұтқыштар күмбездік тұрғыдан қалқаланған, линза пішіндес болып бөлінеді. Күмбездік тұтқыштар антиклиндердің күмбездік бөлігінде, тұз күмбездерінің, интрузиялардың үстінде, көмілген кедертас массивтерінде, эрозиялық шошақтарда, оларды бүркеуші жаппаларда түзіледі. Қалқаланған тұтқыштар антиклиндердің қанаттарында, литологиялық және гидродинамикалық қалқалар пайда болған моноклиндерде болады. Қалқаның жаралу түріне қарай тектоникалық, стратигрфиялық, литологиялық, гидродинамикалық тұрғыдан қалқаланған тұтқыштар ажыратылады. Линза пішіндес тұтқыштар құрылысы линза тәрізді келген жинаушытарда қалыптасады.
Дереккөздер
Санат:Мұнай
Ғимараттарды ауаландыру
Ғимараттарды ауаландыру - сыртқы және іштегі ауа тығыздығының айырмашылығы есебінен және желдін кабырғалар мен еденге тигізетін әсері негізінде жүргізілетін табиғи ауа алмасу.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Вильвершайд
Вильвершайд (Willwerscheid) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Бернкастель-Витлих ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 63 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 2,46 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 2 31 132. Муниципалитеттің басшысы — Христа Шу-Даус.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Әділет социал-демократиялық партиясы
Дереккөздер
Санат:Өзбекстан саяси партиялары
Нұрлан Кәкенұлы Әміржанов
Нұрлан Кәкенұлы Әміржанов (1966 ж. 5 сәуірде Шығыс Қазақстан облысы Мақаншы ауылында туған) - «Нефтегаз-ДЕМ» жинақтаушы зейнетақы қоры» АҚ Басқарма төрағасы.
Дереккөздер
Санат:5 сәуірде туғандар Санат:1966 жылы туғандар Санат:Үржар ауданында туғандар Санат:Қазақстан банкирлері
Вакуум сорғысы
thumb|right|150px Вакуум сорғысы — вакуум жасау, оны жоғарылату және сақтау үшін қолданылатын құрылғы. Ол тұйық көлем (жүйе) ішінен газды немесе буды сорып шығару үшін қолданылады.
Вакуум сорғылардың ең көп өнімділігі минутына 25—150 м3. Жылжымалы станцияларда өнімділігі 4,2 м3/с және 11,5 м3/с вакуум сорғылары қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Құрылғылар
Вилмингтон (Огайо)
Вилмингтон (Wilmington) — Огайо штатының Clinton округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 12520 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19.3 км² шамасында. FIPS коды — 39-85792.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Огайо қалалары
Аудандық ардагерлер кеңесі
Аудандық ардагерлер кеңесі - 1987 жылы 14 ақпанда құрылған. Алғаш 4 соғыс және 1485 еңбек ардагерлері мүше болған. Аудандық ардагерлер кеңесі — аудан аумағындағы соғыс және еңбек ардагерлеріне арналған обелиск - тақталардың, ескерткіштердің ашылуын, т.б. еске түсіру шараларын ұйымдастырады. "Ардагер-жәрдем" қорымен бірлесе отырып, ардагерлерге материалдық көмек беруді де жүзеге асырады. Ауданда 35 бастауыш ардагерлер ұйымы бар.
Ақтұма (Сарқан ауданы)
Ақтұма (2018 жылға дейін — Петропавловка) — Жетісу облысы Сарқан ауданы, Черкасск ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарқан қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 49 км жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1001 адам (523 ер адам және 478 әйел адам) болса, 2009 жылы 852 адамды (441 ер адам және 411 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1910 жылы қаланған. Ауыл 1950-97 жылдары қой өсіретін ұжымшардың орталығы болды. Оның негізінде Петропавловкада бірнеше шаруа қожалығы құрылды.
Дереккөздер
Санат:Сарқан ауданы елді мекендері
Ноузэн (Миннесота)
Ноузэн (Nowthen) — Миннесота штатының Anoka округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 4443 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 91.1 км² шамасында. FIPS коды — 27-08740.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Уден
Уден (Houdain) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Бетюн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,3 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62457, пошта индексі — 62150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7651 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1214,44 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Ислам Баукенұлы
Ислам Баукенұлы Баукенов 1915 жылы Солтүстік Қазақстан облысы Ленин (қазіргі Есіл) ауданы Қарағаш ауылдық кеңесінің Әлибай ауылында туған. Еңбек жолын 1933 жылы Мамлют ауданындағы «1 Май» ұжымшарында есепші болудан бастады. Содан кейін осы ұжымшардың басқарма төрағасы болып сайланады. 1936­-1939 жылдары және 1941­-1945 жылдары Кеңес Әскері қатарында болды. 1950 жылдан «Луч Ленина»  ұжымшарының  төрағасы  қызметін  атқарды. 1961  жылы   сауын сиырлар   гуртының   бригадирі,   кейін «Березовский» кеңшары бөлімшесін басқарды. 1957 жылы 11 қаңтарда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Еслям Баукенұлына Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. Екі рет Қазақ ССР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланды.Өзінің еліне еңбегі сіңген азамат.Бұл жайлы халқы мойындаған.
Дереккөздер
Айбын Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011
Санат:Қазақстан Халық Қаһармандары Санат:1915 жылы туғандар Санат:Социалистік еңбек ерлері
Қисса
Қисса ( - әңгіме, аңыз) - ауыз әдебиетіне тән эпикалық жанр, сюжетті жыр, дастан, кітаби эпос. Мазмұны, құрылысы жағынан лиро-эпосқа жақын. Махаббатты, пәктік пен тазалықты, ізгілікті, адамгершілікті жырлайтын шытырман оқиғалы поэтикалық жанр ретінде Қисса араб, парсы, әдебиетінде кең дамыған. Түркі тілдес халықтарға араб әдебиеті арқылы енген. Көне дәуірдегі қиссаларға Әлидің "Кисса Нүсүф", Рабғузидің "Қиссасул-әнбиясын" жатқызуға болады. 19 ғ-да қазақ даласына Қазан, Уфа. Омбы, Ташкент қиссаларында басылған "Бозжігіт", "Жүсіп-Зылиха", "Сейфілмәлік-Бадиғұлжамал", "Мұңлық-Зарлық" сияқты қиссалар тарала бастады. Сонымен қатар қазақ халқының лиро-эпостық жырлары "Айман-Шолпан", "Қыз Жібек" жеке кітап болып шықты. Шығыс аңыз-ертегілерінің сюжетін назира дәстүрімен жырлау 18-19 ғасылардағы қазақ ақындарына тән болған. А.Құнанбайұлы шығыс сюжеті бойынша "Масғұт", "Ескендір", "Әзім" дастандарын ал Түрмағамбет Ізтілеуов "Ескендір хикаясы", "Мәрді дихан", "Рауа бану", т.б. дастандарын жазған. Қиссаларды араб-парсы тілінен аударуға, өңдеп бастыруға еңб. сің. ақындар - Ш.Жәңгіров, А.Сабаұлы, Ж.Шайхысыламұлы, М-Ж. Көпеев, Ә.Тәңірбергенов, т.б. Қиссаны айтушыны қазақтарда қиссашы деп атайды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Татра таулары
Татра таулары, Биік Татра - Польша және Чехия жеріндегі тау массиві, Карпаттың ең биік бөлігі.
Флора
Шырша, самырсын, қарағай, субальпі, альпі шалғыны өседі.
Дереккөздер
Санат:Таулар Санат:Еуропа географиясы
Сыбанбаев Серікхан Құмариянұлы
Сыбанбаев Серікхан Құмариянұлы (28.11.1928, Қырғызстан, Бішкек – 6.11.1996, Алматы) – зоолог-ғалым, биология ғылымдарының докторы (1969), профессор (1970), Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым және техника қайраткері (1993).
Жетістіктері
Негізгі ғылыми еңбектері паразитология және протозоология мәселелеріне арналған. Сыбанбаев С.Қ. мал және үй құстары кокцидиоздары мен қан паразит ауруларынан арылу шараларының (емі, сақтық шаралары) ғылыми негіздерін жасады. Жабайы жануарларда болатын кокцидияны (клеткаішілік паразиттер) зерттеді. Оның басшылығымен республиканың ландшафтық-географиялық белдемдеріне арнайы экспедициялар ұйымдастырылды. 4 монографиясы мен 150-ден астам ғылыми еңбегі жарық көрген.
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, VIII том
Санат:Қазақстан зоологтары Санат:1928 жылы туғандар Санат:1996 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан ғалымдары
Бре (Мез)
Бре (Breux) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,99 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55077, пошта индексі — 55600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 259 адамды құрады. Халық тығыздығы — 19,94 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Ағартқыш саздар
АҒАРТҚЫШ САЗДАР, адсорбент- т (ағыл. Puller’s earth, франц. Des terres a foulon — шұға басушының сазы — жүнді майдан, шайырдан тазартуға қолданылғандықтан осылай аталған) — табиғи күйінде не өңдегеннен кейін әр түрлі заттарды құрамындағы бөгде қоспалар мен зиянды бөлшектерден тазартын, олардың сапасын жақсарту үшін қолданылатын тау жыныстарыныц тобы. А. с-ға флоридиндер, бентониттер, кремнийлі адсорбенттер (диатомит, тре¬пел, опока) және боксит жатады. Вулкандық жыныстар мен олардыц туфтарының және карбонаттардыц курделі өзгеруінен жаралатын, құрамы монтмориллонит (өте көн), нонтронит, гидрослюда т. б-дан тұратын аса ұсақ түйіршікті А. с. (флоридиндер мен бентониттер) балауыздай жылтыр, көбіне ашық түсті болады. Суда колемін өзгертпейтін флоридиндердің (гумбрин, нальчикин, флоридин, франконит т. б.) табиғи күйдегі сіціргіштік қасиеті өте жоғары болып ке- леді, ал бентониттер (асканит, гюльяби, огланли, кил, бентонит, ардморит, вилкинит, сапонит т. б.) қышқылмен «ңдегёнде ғана жаңсы адсорбтаушы қасиеттерге ие болады. А. с-дың тазартқыштық қасиеттері алмасу реак- цияларына негізделген (қ. Адсорб¬ция). Кремнийлі адсорбенттерге балдырлар мен ұсақ организмдердің опалды және халцедонды қабыршақтарынан түзілген диатомиттер және көбіне тек кремнеземнен қүралған трепел мен опока жатады. Кремнийлі адсорбенттерді сілтілік элементтер тотыңтарымен өңдегенде ағартқыштық қасиеті жақсарады. Флоридиндер мүнай өнімдері мен тамақ майларын, шарап пен жеміс шырындарын, жүн мён жүннен тоқылған маталарды майдан тазартуға қолданылады. Бентониттер бұрғылау ертіндісін дайындауға, сабын өндірісінде пайдаланылады. Диа¬томит, трепел, опоңа хим. өндірісінде, тамақ пен техника майларын, қант шырынын ¥азартуға суды мүнайдан бөлуге, бактериялық сүзгіге жүмсалады. Боксит күкіртке бай мұнай мен мұнай өнімдерін тазартады.
Ағартқыш саздар - терең сулы алаптар түбінде қалыптасатын полигенді құрамды сазды шөгінділер. Қатты тотыққан, әдетте коңыр, кейде қызыл түсті бұл тұнбалары мұхит алаптарының континенттерден қашық, терең аудандарында (4000-6000 м) түзіледі.
Дереккөздер
Қазақ Совет Энциклопедиясы
Санат:Геология Санат:Шөгінді жыныстар
Сен-Симеон (Сена және Марна)
Сен-Симеон (Saint-Siméon) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Провен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,30 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77436, пошта индексі — 77169.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 863 адамды құрады. Халық тығыздығы — 70,16 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
NGC 2171
NGC 2171 — Mensa шоқжұлдызында орналасқан *Cloud типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 16 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2171 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: in LMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Mensa (шоқжұлдыз)
Мәліметтердің концепциялық моделі
Мәліметтердің концепциялық моделі (концептуальная модель данных; conceptual data model) — толық мәліметтер жинағы мен олардың арасында байланыстары бар нақты мәліметтер базасын басқару жүйесі терминдеріндегі пән саласының ақпараттық моделі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Магнитті меридиан
Магнитті меридиан (Магнитный меридиан) — магнитті меңзермен көрсетілетін, белгіленген нүктеден өтетін бағыт. Магнитті меридиан шынайы (географиялық) меридианмен сәйкес келмейді және одан магнитті меңзердің ауытку мөлшері жағынан ерекшеленеді.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Иодану жүйесі мен тәсілдері
Оң зарядталған иондар түзетін химиялық иондану сондай-ақ реактатты иондары бар (Не+, Аг+, N2, (СО+, НО+) зарядты талданатын зат молекуласына ауыстыру нәтижесінде жүреді. Реагентті газы бар химиялық иондардың масс-спектрлері электрондық соққылау спектрлеріне ұқсас. Бұл әдіс газ күйіндегі органикалық қосылыстардың кышқылды-негіздік қасиетін бағалауға көмектеседі. Теріс зарядталған иондардың түзілуін қамтамасыз ететін химиялық иондау талданатын қосылыстың теріс зарядталған иондармен (NH2, OH-. CH3O) өзара әрекеттесуі кезіңде болады. Ондағы теріс иондардың электронға жақындығы 1682, 816 және 778 кДж/мольге сәйкес және олар төменгі энергиялы электрондармен (~6эВ) молекулаларды қармағанда түзіледі. Бұл әдіс электрондық соққылау әдісінен едәуір сезімтал, өйткені иондаушы камерадағы барлық иондар түгелдей дерлік иондануға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Аналитикалық химия Санат:Химия Санат:Ғылым
Шөгінді таужыныстардың торлама бітімі
Шөгінді таужыныстардың торлама бітімі - минералдық, органикалық және басқа құрамбөліктері тор тәрізді болып орналасатын бітім.
Дереккөздер
Санат:Геология
Белозёрка (Қостанай ауданы)
Белозёрка — Қостанай облысы Қостанай ауданындағы ауыл, Белозёр ауылдық округі орталығы.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 880 адам (431 ер адам және 449 әйел адам) болса, 2009 жылы 783 адамды (382 ер адам және 401 әйел адам) құрады.
Тала (Глухая Вильва тармағы)
Тала (Шығыс Тала) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Глухая Вильва өзенінің сол жағалауынан 219 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты; су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 6647
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 18 маусымда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6647 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Мерген (шоқжұлдыз)
Якуп (Кушнаренк ауданы)
Якуп — Башқұртстанның Кушнаренк ауданындағы ауыл, Матвеев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 140 адамды құрады. Пошта индексі — 452236, ОКАТО коды — 80240840004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Николай Иванович Веселовский
Николай Иванович Веселовский (12 желтоқсан 1848, Мәскеу – 12 сәуір 1918, Санкт-Петербург) – орыс шығыстанушысы, тарихшы, этнограф, археолог, Санкт-Петербург университетінің Шығыс тарихы кафедрасының профессор (1890), Санкт-Петербург ғылым академиясының (1914) және Ресей ғылым академиясының (1917) корр. мүшесі. Орыс археологиялық қоғамының мүшесі.
Дереккөздер
Санат:24 қарашада туғандар Санат:1848 жылы туғандар Санат:Мәскеуде туғандар Санат:12 сәуірде қайтыс болғандар Санат:1918 жылы қайтыс болғандар Санат:Санкт-Петербургте қайтыс болғандар Санат:Санкт-Петербург ғылым академиясының мүше-корреспонденттері Санат:Ресей шығыстанушылары Санат:Кавказтанушылар Санат:Черкестанушылар Санат:Ресей археологтары Санат:Алтын Орданы зерттеушілер
Эртль
Эртль (Ertl) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Амштеттен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1308 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 21.11 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — AM, ресми идентификациялық коды — 3 05 10.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Алойс Панстингль-Панстингль (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Монти (Терраш-ди-Бору)
Монти (Терраш-ди-Бору) (Monte (Terras de Bouro)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Терраш-ди-Бору муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Сен-Мартен-л'Егийон
Сен-Мартен-л'Егийон (Saint-Martin-l'Aiguillon) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Алансон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,61 км² шамасында.
Монти (Терраш-ди-Бору)
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 147 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,26 км² шамасында. Халық тығыздығы — 10,3 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сен-Мартен-л'Егийон
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 190 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,0 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Слаштен (Благоевград облысы)
Слаштен (Слащен) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Сатовча қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 991 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2937. Телефон коды — 07546. ЕКАТТЕ коды — 67270.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Летняя Рассоха (Попья тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Остерберг
Остерберг (Osterberg) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Ной-Ульм ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 861 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 13,79 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 75 142. Муниципалитеттің басшысы — Клаус Зайдлер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Александр Александрович Семёнов
Семенов Александр Александрович [30. 9. (12. 10). 1873 – 16. 11. 1958] – совет тарихшысы, тарих ғылымының докторы (1942), профессор. Тамбов мұғалімдер ин-ты мен Лазарев шығыс тілдері ин-тын бітірген (1900). Октябрь революциясынан кейін Ташкент ун-тін ұйымдастырушылардың бірі болды. Тәж. КСР ғылым академиясының академигі (1951), Өзб. КСР-і (1944) мен Тәж. КСР Еңбек сің. Ғылыми қайраткері (1946). Бомбей ғылми қоғамының толық мүшесі, Тәж. КСР ҒА Тарих, археол. және этногр. Ин-тының директоры (1951 жылдан). С. Орта Азия халықтарының тарихы, филологиясы мен этнографиясын зертеуге зор үлес қосты. КСРО-дегі ислам тану жөніндегі тұңғыш маман. Оның 229 ғылми еңбек жарық көрген.
Санат:Шығыстанушылар
Хромшпинелидтер
Хромшпинелидтер (хромшпинелдер, хромиттер) - шпинелдер деп аталатын минералдар тобына кіретін, магнезиохромит (МgСr2O4) пен хромит (FеСr2O4) аралығындағы изоморфтық тізбек атауы; жалпы формуласы (МеҒе)Сг204; хромның бірден-бір кені.
Дереккөздер
Санат:Геология
IC 2556
IC 2556 — Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29727, ESO 374-42, MCG -6-23-12, AM 1010-342, IRAS10104-3428.
Сыртқы сілтемелер
IC 2556 Санат:Antlia (шоқжұлдыз)
Сен-Виктор (Дордонь)
Сен-Виктор (Saint-Victor) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,12 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24508, пошта индексі — 24350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 197 адамды құрады. Халық тығыздығы — 38,48 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Штайнхаус (Жоғарғы Аустрия)
Штайнхаус (Жоғарғы Аустрия) (Steinhaus (Oberösterreich)) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Вельс округінің құрамына енеді.
Якоруда (Благоевград облысы)
Якоруда (Якоруда) — Болгариядағы қала. Благоевград облысына қарасты Якоруда қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 689 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2790. Телефон коды — 07442. ЕКАТТЕ коды — 87338.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Штайнхаус (Жоғарғы Аустрия)
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Харальд Пирич (ААП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Шөгінді таужыныстардың түйінді құрылымы (бітімі)
Шөгінді таужыныстардың түйінді құрылымы (бітімі) - таужыныстарына құрамы негізгі массадан бөлек түйін пішінді түзілімдер.
Дереккөздер
Санат:Геология
Кьенес
Кьенес (Chienes) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Больцано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2644 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 80 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 33 км² шамасында. Пошта индексі — 39030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Сарышоқы (тау, Тарбағатай жотасы)
Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы Асусай ауылының оңтүстігінде 10 км жерде орналасқан
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 2257 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 25 км-ге созылған, енді жері 12-13 км. Беткейлері тіктеу, тізбек таулардан тұрады. Өзен суайрығымен дараланған. Солтүстігінен Бозша, Тайбаққан, оңтүстік беткейінен Терісайрық өзендерінің салалары бастау алады. 1000-1500 м биіктік белдеуіне дейін Ақтас, Боранбай, Иманбай, Қызылащы, Терісайрық, Қыздар, т.б. қыстаулар орналасқан.
Өсімдігі
Таудың қара, қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында бұталы дала ландшафтысы, одан биік белдеуде шағын тоғайлар кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Тарбағатай ауданы таулары
Борис Александрович Рузанов
Борис Александрович Рузанов (25.8.1939 жылдары туған, Шымкент қаласы ) – еңбек ардагері.
Шымкент кен-металлургия техникумын (1959), Қазақ химия-технология институтын (1968), Алматы қаласындағы жоғары партия мектебін (1974) бітірген. Еңбек жолын Шығыс Қазақстан облысындағы Белоусов кенішінде бастаған. 1962 – 72 жылдары Шымкент қорғасын завотында аппаратшы, 1974 – 76 жылдары Пресс-автомат завотында партком хатшысы болды. 1976 – 97 жылдары қалалық еңбекшілер депутаттары кеңесі атқару комитеті төрағасының орынбасары, Еңбекші ауданы партия комитетінің бірінші хатшысы, облыстық халық бақылау комитетінің төрағасы, халық депутаттары облыстық кеңесінің бақылау-тексеру комиссиясы төрағасы қызметтерін атқарды. Қазір облыстық славян мәдениеті орталығының төрағасы. Облыстық, қалалық кеңес депутаты болып сайланған. Қазақстан Республикасы Президентінің грамотасымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:25 тамызда туғандар Санат:1939 жылы туғандар Санат:Шымкентте туғандар Санат:Шымкент кен-металлургия техникумы түлектері Санат:Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті түлектері Санат:Еңбекші аудандық партия комитетінің бірінші хатшылары
Түбек Есенқұлов
Түбек Есенқұлов -(1780, қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Жарма ауданы Үшбиік т. ж. бекеті – 1870, Жалғызтал қыстағы) – айтыс ақыны.
Найман ішінде сыбан руынан шыққан. Жастайынан ақындық талантымен танылған. Сыбаннан шыққан он алты ақынға бас болып, арқалы ақын Жанақ Сағындықұлымен айтысқан. 1830 жылы Түбек Керекуде апалы-сіңлілі Жәкежан, Айымжан деген қыздармен үш күн бойы айтысып, жеңіске жеткен. М.Әуезов бұл айтысқа ерекше тоқталып, жоғары баға берген. Поляк зерттеушісі А.Янушкевич 1848 жылы Семейде болған кезінде Т. ақынмен кездесіп, “Қырғыз даласынан жазылған хаттар мен күнделіктер” атты кітабында ақын талантына сүйсініп, ол туралы тебірене жазған. Құлмамбет ақынмен атақты Тезек төренің үйінде 1863 жылы сөз сайыстырып, жеңіске жетуі Түбектің даңқын Жетісу өлкесіне мәшїүр еткен. Сондай-ақ Түбектің Қарқабат, Орынбай, Сабырбай, Қосан, Бақтыбай, т.б. жыр жүйріктерімен сөз қағысулары белгілі. Түбектің ақындық өнері жас Абай шығарм-на да әсер еткен, Абай айтыскер ақынды ұстаз тұтқан. Бұл туралы Әуезов “Абай жолы” эпопеясының 1-кітабында жазған. Түбекті жыр алыбы Жамбыл да ұстазы санап, 1863 жылы онымен жүздесіп, ерекше әсер алғандығын естеліктерінде айтып кеткен. Түбектің ақындығын В.В. Радлов, Ы.Алтынсарин жоғары бағалап, оның Жанақпен айтысын өздері құрастырған жинаққа енгізген. Халық ақыны Қ.Алтынбаев “Қалбатау” кітабында (1997) Түбек өмірі мен шығармашылығы жайлы зерттеу мақаласын жариялаған.
Дереккөздер
Санат:1780 жылы туғандар Санат:Шығыс Қазақстан облысында туғандар Санат:1870 жылы қайтыс болғандар Санат:Айтыс ақындары
Консейсан-дас-Педрас
Консейсан-дас-Педрас (Conceição das Pedras) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Санта-Рита-ду-Сапукаи экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 877 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 101,562 км² шамасында. Халық тығыздығы — 28,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1962 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Жерді көлденең жырту
Жерді көлденең жырту — жерді жыртып айдау кезінде беткейлі жерді көлденең жырту тәсілі; беткейлі жердің жауын-шашын суын сіңіруіне байланысты жазықтық топырақ эрозиясына қарсы қолданылатын тиімді шара. Мұндай жер көбіне тіркемелі немесе аспалы соқамен жыртылады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Оак Гроув (Миннесота)
Оак Гроув (Oak Grove) — Миннесота штатының Anoka округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 8031 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 90.7 км² шамасында. FIPS коды — 27-47690.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Семпер Йоханнес
Семпер Йоханнес (22. 3. 1892, Тухалаане қазіргі Вильянди ауд., – 21. 2. 1970, Таллин) – эстон совет жазушысы. Эст. КСР халық жазушысы (1964). 1940 жылдан КОКП мүшесі. Тарту университетін бітірген (1928). Шығармалары 1910 жылдан жарияланды. «Көпір тіреуіштері» (1927). «Артықтағы күн» (1930), «Қызғаныш» (1934), «Тасқа тас» (1939) кітаптары бар. Эстон буржуазиялық өкіметі құлағына кірді, оқу министрі болды. 1946–50 ж. Эст. КСР Жазушылар одағының председателі қызмет атқарды. «Үнсіз қала алмаймын» (1943) кітабы мен «Заман әмірі» (1946), «Қарқындаған адамдар» (1960) пьесаларын, «Қызыл қалампырлар» (1955, орысша ауд. 1958) романын жазды. Эст. КСР Гимнінің авторы. Ленин орденімен, 2 басқа орденмен марапатталған.
Евгений Павлович Леонов
Евгений Павлович Леонов (2 қыркүйек 1926, Мәскеу, — 29 қаңтар 1994, Мәскеу) — кеңестік және ресейлік театр мен кино актёрі. КСРО халық әртісі (1978). КСРО мемлекеттік сыйлығының (1976) және Ресей Федерациясы мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1992).
Өмірбаян
Евгений Павлович Леонов - Павел Леонов пен Анна Ильяқызының отбасында дүниеге келген. Павел авиазаводта инженер, ал анасы үй шаруасындағы адам болған. Евгений отбасында екінші бала еді. Ағасы Николай Евгенийден екі жас үлкен болған. Леоновтар Васильевский көшесіндегі екі бөлмелі коммуналды пәтерде тұрған. Ұлы Отан соғысы басталған кезде, Евгений енді ғана жетінші сыныпты бітірген еді. Ата-анасының кеңесімен ағаш ұстасының шәкірті атанады. Соғыс кезінде ол жерде отбасының бар мүшесі қызмет етті: әкесі — инженер, анасы — тақташы, ағасы — көшірмеші болды.
Күзде Евгений Леонов Серго Орджоникидзе атындағы Әуе Техникумына оқуға түседі. Үшінші курста Ростислав Захаров басқарған Мәскеу театралды тәжірбие драма студиясына түседі, 1947 студияны бітіріп, Дзержинский атындағы Мәскеу театрына қабылданады. 1948 жылы К. С. Станиславский атындағы театр сахнасында өнер көрсетеді. 1968 жылдан — В. В. Маяковский атындағы театр актёрі. Евгений Леонов түскен фильмдердің ішіндегі ең сәтті шыққаны - Джентельмен удачи.
Дереккөздер
Санат:2 қыркүйекте туғандар Санат:Мәскеуде туғандар Санат:29 қаңтарда қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:КСРО халық әртістері Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Ресей мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Дүйсен Егенұлы Нұрымов
Дүйсен Егенұлы Нұрымов (20.12.1935 жылы туған, Шиелі ауданы) – ғалым, ауыл шаруашылық ғылыми доктор(1995), профессор Ташкент қаласындағы ауыл шаруашылық институтын (1958), Қазақ егін шаруашылық ғылыми-зерттеу институтының аспирантурасы (1962) жылдан Қазақ күріш ғылыми-зерттеу институтының (Арал өңірі агроэкология және ауыл шаруашылық ғылыми-зерттеу институты) мал азығын өндіру бөлімін басқарып келеді. Негізгі ғылыми еңбектері Арал өңірі жағдайында мал азығы дақылдарын өсіру технологиясы, оның сапасын арттыру мен бақылауға арналған. Жүгерінің «Қазақстандық 587 ТВ» буданын шығаруға үлес қосқан. Алматы қаласындағы Мал шаруашылық мен малдәрігерлік ғылыми-өндірістік орталық жанындағы диссертациялық кеңес мүшесі. Нұрымов 83-тен астам ғылыми еңбек, оның ішінде 3 монография, 2 оқулық, 25 әдістемелік жазған. КСРО халық шаруашылық жөніндегі комитеттің күміс медалімен марапатталған (1990).
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Әдебиет
Вустэр (Огайо)
Вустэр (Wooster) — Огайо штатының Wayne округіне жататын АҚШ қаласы.
Конфедерациялар кубогы 2009
Конфедерациялар кубогы 2009 — 2009 жылы 14-28 маусымда Оңтүстік Африка Республикасында өткен Конфедерациялар кубогының алтыншы турнирі. Финалдық матч 29 маусымда Йоханнесбургте өтті. Бразилия футболшылары 3:2 есебімен АҚШ құрамасын ұтып, үшінші рет турнирде топ жарды.
Вустэр (Огайо)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Огайо қалалары
Жанартаулық газдар
Жанартаулық газдар - жанартау атқылағанда (эруптивтік) және тынышталған кезде (фумаролдық және соль-фатарлық) шығатын газдар. Олардың құрамында Н2О, Н2, НС1, НҒ, Н2S, SO2, СО, СO2 булары және тағы басқа бар екені анықталған. Бұл газдардың кейбіреуі айтарлықтай концентрацияда болған жағдайда қоршаған ортаға қолайсыз әсер етеді, өсімдіктер құрып, су көздері уланады.
Оскар (киножүлде, 1932)
<div style="float: right; font-size: smaller; background-color:#FAEB86; padding: 15px; margin-left: 5em; margin-bottom: 2em; width: 258px" align="center"> << 4-ші марапаттау рәсімінің жеңімпаздары мен номинаттары  6-шы >>
5-ші рәсім, «Оскар» жүлдесімен марапаттау рәсімі 18 қарашада 1932 жылы Лос-Анжелесте «Амбасадор» отелінде өтті. Алғаш рет үш жүлде мультипликацияда, ойын және ғылыми-танымал фильмдер қысқа фильмдер үшін марапатталды.
Жеңімпаздар мен номинанттар
Бірнеше номинациялар алған фильмдер тізімі:
Ғылыми және техникалық жетістіктері үшін
II класс марапаты III класс марапаты
Дереккөздер
1932 Санат:1932 жыл Калифорнияда Санат:18 ақпан оқиғалары Санат:1932 жылғы қараша Санат:Лос-Анжелес тарихы
Хилена
Хилена (Gilena) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Севилья провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Сьерра-Норте-де-Севилья ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3960 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 52 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 104 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Севилья елді мекендері
Төлеген Момбеков
Шығармалары
1943 жылдан мәдениет саласында қызмет еткен. Алғашқы ұстазы — өз атасы Бапыш Қожамжарұлы. "Қаратау", "Қара жорға", "Ыңғай төкпе", т.б. күйлерін атасынан үйренеді. Кейін күйші Сүгір Әліұлынан тәлім алады. Момбеков тартатын күйлердің дені Орталық Қазақстан, Оңтүстік Қазақстан өлкесіне кең тараған шертпе күйлер. Ол Сүгірден үйренген "Телқоңыр", "Боз інгеннің бүлкілі", "Бес жорға", "Шалқыма", "Жолаушының жолды коңыры" секілді күйлерін орындады. Оның "Қосбасар", "Мешін", "Салтанат", "Қат-қабат", "Мың жылқы", "Ел жаңа", "Асу", "Анама", "Қоштасу", "Қаратаудың шертпесі" т.б. күйлері грампластинкаға түсірілді. Момбеков туындылары фольклорлық-этнографиялық "Отырар сазы" оркестрінің репертуарында орындалды.
Өмірі
1919 жылы Қаратау баурайындағы Қозмолдақ деген ауылда туып-өскен. Киелі өнердің бастауы арғы аталарынан басталады. Арғы атасы Қожамжар мен Назар әділ билік айтқан шешен болса, Қайдау атасы бүкіл Орта жүзге әйгілі айтыскер ақын, ал Бапыш атасы - аң аулап, құс салып, серілік құрумен бірге, асқан күйші болған адам.
Күйлер тарихы
Салтанат күйінің шығу тарихы: 1969 жылы Төлеген Момбековтың асыл жары Пернеш қайтыс болып, Райхан, Қызжан, Дана, Гүлжан, Салтанат атты бес қызымен, Қайрат атты бір ұлымен қалған Төкеңе бұл қаза қатты батады. Жан күйзелісіне толы осы жылы өмірге бірінен соң бірі төрт күй келеді. Сол кезде автоклуб меңгерушісі болып жұмыс істейтін Төлеген бір күні жұмыстан шаршап үйіне келсе, Қайраты төрт жасар Салтанат деген қызын жылатып қойыпты. Сонда Салтанат біраз жыл өтсе де, өлген шешесін ұмытпай: “Апама айтам” деп зар еңіреп жылайды. Осы сөзді құлағы шалып қалған күйші сондай бір ауыр күй кешіп, қатты толқиды. Қызын жұбатып отырып: “Қайтемін, жаным-ау” деп қосыла жылайды. Сосын сүйеніші де, жұбанышы да болған домбырасын сабалай береді. Ертеңіне жаңа күй шығады. Күйдің атын қызына жұбату ретінде “Салтанат” деп қояды.
Дереккөздер
Санат:1918 жылы туғандар Санат:Күйшілер
Сергеевка (Қостанай облысы)
Сергеевка — Қостанай облысы Қостанай ауданы, Белозёр ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Тобыл қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 41 км жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 403 адам (207 ер адам және 196 әйел адам) болса, 2009 жылы 541 адамды (281 ер адам және 260 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қостанай ауданы елді мекендері
Эдуард Мацкевич
Эдуард Мацкевич - 1939 жылы 9 қыркүйекте Алматы қаласында туған. Қазақ Мемлекеттік Университет филология факультетінің журналистика бөлімін бітірген. Шығыс Қазақстан облыстық газеті редакциясында бірнеше жыл қызмет істеді. 1965 жылы «Ленинская смена» газетіне ауысып, мұнда әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі қызметін атқарды. 1967 — 1969 жж. «Простор» журналында істеді. 1969 жылдан бері «Известия» газетінің Қазақстан бойынша меншікті тілшісі болған. Бірнеше повестер, әңгімелер мен очерктер кітаптарының авторы.
Еңбектері
Шығармалары:
NGC 2169
NGC 2169 — Орион шоқжұлдызында орналасқан I3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 15 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2169 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 481.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз)
Вильзеккер
Вильзеккер (Wilsecker) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прюм ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 191 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 4,53 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 2 32 135. Муниципалитеттің басшысы — Эдельтруд Хильден.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
I Мұрат
I Мұрат (29 маусым 1326 – 28 маусым 1389) — Осман империясының 3-ші сұлтаны, қолбасшы.
Өмірбаяны
I Мұрат 1326 жылы османлы елордасы Бурсада османлы ұлыбейі Орхан бей шаңырағында дүниеге келді.
Әкесі Орхан бей қайтыс болғаннан кейін оның орнына таққа отырған. Алғашқы кезеңде өзінің кіші інілері Ибраһим шаһзада мен Халил шаһзадаға қарсы тақ үшін күрес жүргізді. Ақырында I Мұрат өз інілерін өлім жазасына кесіп, соғысты аяқтады.