cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Амхёрст (Нью-Гэмпшир)
Қала тұрғындарының саны 11201 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 90.2 км² шамасында. FIPS коды — 33-01300.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Гэмпшир қалалары
Ер-тұрман
thumb|right|300px|Ер-тұрман құрылымы Ер-тұрман – мініс-көлік малына салт мінетін ер әбзелдерінің кешенді атауы. Ер-тұрман "ер-тоқым" деп те аталады.
Тарихи дәстүр
thumb|right|200px| Ер-тұрман – көне заманнан бүгінге жеткен көшпелілер тұрмысында зор маңызға ие болған заттық мәдениеттің айрықша үлгісі. Ердің шаруашылық маңызымен қатар ғұрыптық мәні де ерекше. Ертеректе отты қарудың жетілдірілген түрі шыққанға дейін көшпелілер қоғамында салт атты жауынгерлердің жауынгерлік қимылдарына лайықталған ер-тұрманның алар орны ерекше болды. Сондықтан көшпелі тұрмыс және әскери жорық қажеттілігіне байланысты ер-тұрман жабдықтары үнемі жетілдіріліп отырды. Ер-тұрманның негізінен атқа жайлы болу жағы басты шарт болған.
Ер-тұрманның құрамдас бөліктері
thumb|right|200px|Құйысқан бөліктері. thumb|right|200px|Өмілдірік құрылысы. Ер-тұрман ердің қаңқасы тоқым, желдік, тебінгі, айыл, құйысқан, өмілдірік, үзеңгі, жүген, ноқта, жабу, тұсау, шідер, қамшы және т.б. тәрізді құрамдас бөліктерден  тұрады. Атқа салт мінуге қажетті мұндай әбзел-жабдықтар халық тілінде жалпылама түрде ер әбзел, ат-жабдық, ат-сайман, ат әбзелі, ат-тұрман, ер-тоқым, айыл-тұрман, ат-анжам деп түрліше аталады.
Ер-тұрман дайындау
Бірнеше сатыдан тұратын, ұзақ уақыт алатын күрделі технологиялық үрдіс. Себебі ер-тұрман жасауға ағаш, тері, металл материалдар таңдау, оларды өңдеу, дайындау айрықша біліктілікті талап етеді. Бұл үрдіс ерге ағаш таңдау, ер ағашын шабу, құрастыру, тұрман, әбзелдерін жасау тәрізді бірнеше сатыдан тұрады. Егер лайықты, үлкен ағаш кездескен жағдайда, ердің ағашын бітеу шабатын болған. Қазақстанның орталық және солтүстік өңірлеріндегі ершілер ердің қастарын жуан қайыңның шірімеген түбінен шабады. Себебі мұндай ерлер сапалы, әрі берік болады.
Ер-тұрман материалдары
Ерді құрастыруға және ердің құрамдас бөліктерін жасауға қажетті ағаш, темір, тері, көн, былғары, тарамыс, киіз, мүйіз, сүйек, алтын, күміс, мыс, жез, тоз, шыны, асыл тас, жүн тәрізді табиғи заттар қолданылды. Ер қосушылар қолданатын мұндай материалдардың дұрыс таңдалуы қазақ ершілерінің шеберлік деңгейін көрсетеді. Ершілікте қолданылатын материалдарды қатты материалдар және жұмсақ материалдар деп бөлуге болады. Ершілердің көбі материалдардың осы екі түрімен де шебер жұмыс істей білген. Ер-тұрман жасауда малдың көн терісін пайдаланады. Қайыс – иленген теріден өңделіп жасалған таспа. Иі қанып шыққан теріні көлеңкеде сорғытып, дегдітіп алып, талқыға салып жұмсартады. Кейде теріні ағаш жаңғырықтың үстіне салып, қол тоқпақпен соғу жолымен де жұмсартады, шелдейді. Қайыстан айыл, жүген, тізгін, шылбыр, қанжыға, ноқта, қамшы, тұсамыс, құлақбау, шідер, шілия сияқты т.б. ер-тұрман жабдығының қолданыстық маңызы айырықша элементтері жасалды. ХІХ ғасырдың екінші жартысынан бастап сырттан келетін былғарының таралуына байланысты ер тұрманға былғары түрлерін қолдану кең өріс алды. Былғарыдан тоқым, шашақ, айыл, жүген тәрізді ер-тұрмен бөліктері дайындалды. Ер-тұрман түрлерін сәндеуге ертеде Түркістан өлкесінде айрықша технология бойынша жылқының сауыр терісінен жасалған жасыл, көк түстерге боялған "көксауыр" тері пайдаланылған. Көксауырдан жасалған тұрман жоғары бағаланған.
Әдебиеттер
Санат:Ер-тұрман Санат:Қолөнер Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Ай-Нятлонга-Ягун
Ай-Нятлонга-Ягун — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нятлонга-Ягун өзенінің оң жағалауынан 157 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 39 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Мұхаметқалым Шаяхметов
Ақын. 1922 жылы бұрынғы Семей губерниясы Күршім-Алтай болысының 6-ауылында (қазіргі Шығыс Қазақстан облысы) көшпелі-шаруа отбасында дүниеге келді. Әкесі Шаяхмет тәлім-тәрбиесі мол үлкендердің салиқалы әңгімелеріне қатыстырып, мақал-мәтел, көркем шешендік сөздердің үлгілі тәлімінен сабақ алып өсуіне ықпал жасайды.
'''М. Шаяхметов шығармалары:''' Шаяхметов М. Өткен күннің өткелдері.- Алматы:АБА"Айкос", 1999
Шаяхметов М. Жылдар, жылдар: Естелік. 2-ші кітап.- Алматы: АБА "Айкос", 2001.- 267 б.
Шаяхметов М. Ғасыр асулары [Мәтін].- Алматы: Фолиант,2006.- 512 б.
Дереккөздер
1. Шығыс Қазақстан облысы мәдениеті кітабы, АТАМҰРА
Санат:Қазақ ақындары
Дурница (өзен)
Дурница — Ресейдегі өзен. Түмен облысы, Қорған облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Тава өзенінің оң жағалауынан 193 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — РФ мен Қазақстан Республикасы шекарасынан сағасына дейін Үлкен Уват көлін қоспағанда Үлкен Уват су торабына дейін. Өзен саласы — Есіл (су алабының Ресейдегі бөлігі), өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Түмен облысы өзендері Санат:Қорған облысы өзендері Санат:Омбы облысы өзендері
Жер астындағы мұз
right|thumb| alt=A.|160 px|[["Жер астындағы мұз"]]
Жер астындағы мұз— жер асты қат-қабаттарының арасында немесе тау жыныстардың жарықшақтарында кездесетін мұздар. Олар маусымдық және көпжылдық болып келеді. Орны мен түзілуіне қарай үш топқа бөлінеді:
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Қорамалау құралдары
Қорамалау құралдары - қораманы қолмен және машинамен қалыптастыру үшін қолданылатын құрал. Қорамалау құралдарына келесі жатады: қолды және пневматикалық тығыстағыштар — таптағыштар, сызғыш — қырғыш, ауа қолын инелегіш. Қораманың ақаулы жерлерін түзеу, оны әдемілеу жазық және үлгілі тегістегіштермен, қасықшалармен орындалады.
Дереккөздер
Санат:Техника
13 шілде
Шілденің 13 — Григориан күнтізбесінде жылдың 194-ші күні (кібісе жылдарда 195-ші). Жылдың аяғына 171 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:13 шілде
Чукренс
Чукренс — Ресейдегі өзен. Омбы облысы, Новосибирск облысы, Тюмень облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/1162/1595/6 орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сэйнт Олаф (Айова)
Сэйнт Олаф (St. Olaf) — Айова штатының Клейтон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.6 км². FIPS коды — 19-70140.
Гидродисперсия
Гидродисперсия (грек, һусіог - су, §е — жер, сіізрепт — шашылған, бытыраған) — жер асты сулары жыныстауының (миграциясының) түрі. Бұлай жылыстау арын күшінің әсерімен катар, судың қүрамындағы түрлі химиялық элементгер мөлшерінің ағын бағыты бойынша азаюынан болады.
Сэйнт Олаф (Айова)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 136 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Клейтон округы (Айова)
Гидродисперсия
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Қарын
Бірбөлімді қарын
Бірбөлімді қарын күйіс қайтармайтын жануарлардың құрсақ қуысында,  көкеттен кейін орналасады. Оның сол жағында өңешпен жалғасатын кардиальды тесігі, ал оң жақ ұшында он екі елі ішекке ашылатын пилорикалық (қақпақтық) тесік болады. Қарынның қабырғасы түтікше ағза ретінде үш қабықтан: ішкі — кілегейлі қабықтан, ортаңғы — етті қабықтан және сыртқы — сірлі қабықтан тұрады. Қарынның өңеш тәріздес кілегейлі қабығын — көп қабатты жалпақ эпителий, ал ішек тәріздес кілегейлі қабығын — жалаң қабат призма тәрізді эпителий астарлайды. Безді қарынның кілегейлі қабығында қарын бездері болады. Олар орналасу орындары мен құрылыс ерекшеліктеріне байланысты кардиальды, фундальды (қарын түбі) және пилорикалық (қақпақтық) бездер болып үш топқа бөлінеді. Олар аталуына сәйкес қарынның кілегейлі қабығының кардиальды, фундальды (қарын түбі) және пилорикалық (қақпақтық) аймақтарында орналасады.
Қарынның етті қабығы өз кезегінде ішкі — қиғаш қабаттан, ортаңғы — сақинаша қабаттан және сыртқы — ұзынша қабаттан, ал сірлі қабығы борпылдақ дәнекер- ұлпалық қабаттан және жалаң қабат жалпақ эпителий (мезотелий) қабатынан тұрады. Қарынның сірлі қабығынан үлкен және кіші шарбылар түзіледі.
Көпбөлімді қарын
Көпбөлімді қарын күйісті жануарларда болады. Ол өз кезегінде: мес қарын, жұмыршақ, қатпаршақ және ұлтабар бөлімдерінен құралған. Бұлардың алдыңғы үшеуінің кілегейлі қабығы көпқабатты жалпақ эпителиймен, ал ұлтабардың кілегейлі қабығы бірқабатты призма тәрізді эпителиймен астарланған. Ұлтабар— безді қарын. Қарындағы азық механикалық және биологиялық өңдеулерден өтіп, химиялық жолмен қорытылады. Қарындағы биологиялық өңдеу нәтижесінде түзілген газ тәрізді және кейбір ерітінді заттар алдыңғы қарын бөлімдерінің қабырғалары арқылы-ақ қан және лимфа тамырларына сіңіріле бастайды.
Кейде қарын 2 бөліктен құралады:
Көптеген омыртқасыздарда қарын ерекшеленген және ішкі бөлігі болып есептеледі. Көптеген буынаяқтылардың қарнында қоректік зат бөлшектенеді. Өрмекшітәрізділерде бітеу өсінділері бар ортаңғы ішектің алдыңғы бөлігі қарын. Жәндіктерде қоректік затты бөлшектеп шайнау қарны жақсы жетілген, ал безді қарын тек кейбір түрлерінде ғана байқалады. Ұлулардың қарнына ас қорту бездері ашылған, (бауыры). қарны екі бөліктен тұрады: өңешпен байланысты кардиалды және ішекпен байланысты пилорикалық. Екеуінің ортасында қарын түбі орналасқан. Құстарда қарын екі бөліктен, бұлшық етті және сөлді қарыннан тұрады. Сөлді қарында ас қорыту сөлін шығаратын бездер жақсы жетілген. Сүтқоректілердің қарны жақсы жетілген. Қарапайым бір камералы қарын оларда 4 бөліктен тұрады: өңеш бөлімі, кардиалдық, қарын түбі және бездері жақсы жетілген пилорикалық бөлімнен. Қоректік затпен қоректену ерекшеліктеріне сәйкес жануарлар қарыны әртүрлі болады. Күйіс қайыратын жануарлардың қарнының өңеш бөлімі жақсы жетілген, одан арнайы 3 камера пайда болған: жалбыршақ, тақия, таз қарын, тек ұлтабар ғана нағыз безді қарын. Адамдар мен жыртқыштардың қарны бір камералы, қарын түбі, кардиалды және бездері жақсы жетілген пилорикалық бөліктерінен құралған. Адам қарынның көлемі 1,5-2,5 л ол әйелдерге қарағанда еркектерде біраз үлкен.
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:Биоморфология Санат:Морфология
Антипина
Антипина — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мотьма өзенінің оң жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ақпарат көзі
21Ақпарат көзі – адам, ұжым және деректер. . Деректерді жинау кезінде журналист ақпараттарды түрлі көздерден алады. Кейіпкер журналиске өзі немесе жолдастары жайында мәлімет беруге міндетті емес. Олардың экран алдында ашылулары үшін оған себеп, дәлел, сылтау керек. Егер олар жауап беруден бас тартқан жағдайда, қысым жасаудың қажеттігі жоқ. Мүмкін, сіз таңдаған кейіпкер туралы көпшілік пікірі басқаша болуы немесе сіз істейтін редакция жайындағы көзқарастың тым теріс бағытта да болуы мүмкін екенін ескеріңіз. Ақпарат алудың ұжымдық түріне формалды және формалды емес қатынас, жиналыс, мәжіліс, конференция, дөңгелек үстел, баспасөз конференциясы т.б. жатады. Мұның бағалылығы: онда шыншыл көзқарастардың үстемдік алып, журналистің проблема, оқиға туралы дәл, айқын ой түйіндеуіне жол ашатындығы. Ал айда, кей сәттерде шындықтан алып жататын деректердің де хабарланатынын ескеру керек. Журналист көпшілігінде деректерге жүгінеді. Деректермен танысуға автордың рұқсатымен кірісу қажет. Автордың рұқсаты бар екенін ескеру де қажеттілік және онда дәлдіктің кейде сәйкессіздіктің болатынын да аудиторияға қоса хабарлау шарттылық.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Қоянжырық
Санат:Медицина
Ақпарат қабылдаушылар алдындағы жауапкершілік
Ақпарат қабылдаушылар алдындағы жауапкершілік– БАҚ өкілдерінің беретін өнімдерді аудиторияның қабылдауы. .
Ақпарат қабылдаушылар алдындағы жауапкершілікті сезінетін журналист мына мәселелер шешімін табуы қажет: халық ақпаратты шынайы, қаз-қалпында қабылдай ала ма; дерек және ой-пікірді, комментарийді тең деңгейде түсіне ме; жасалған қорытынды, айырыкша дерек оның себептерінің ықпалы бола ма; нәтижесінде ақпарат қабылдаушының обьективтік жағдай туралы түсінігінде ілгерушілік болмайды.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Герингсвальде
Герингсвальде (Geringswalde) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан қала. Хемниц әкімшілік округіне бағынады. Орталық Саксония ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4604 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 29,93 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 1 82 130. Қаланың басшысы — Райнер Эккерт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Вайндотт (Оклахома)
Вайндотт (Wyandotte) — Оклахома штатының Ottawa округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 363 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.3 км² шамасында. FIPS коды — 40-82250.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Катет
Катет ұзындықтарын Пифагор теоремасы арқылы табуға болады, оған сәйкес гипотенуза ұзындығы квадраты катеттер ұзындықтарының квадраттарының қосындысына тең:
Катет ұзындығы гипотенуза ұзындығы мен сыбайлас бұрышының косинусының көбейтіндісіне тең:
Катет ұзындығы гипотенуза ұзындығы мен қарсы жатқан бұрышының синусының көбейтіндісіне тең:: Катет ұзындығы екінші катетінің ұзындығы мен қарсы жатқан бұрышының тангенсінің көбейтіндісіне тең: Сол сияқты: Тік бұрышынан түсетін биіктік квадтраты катеттердің гипотенузадағы проекцияларының көбейтіндісіне тең: Мұндағы Катеттер тікбұрышты үшбұрыштің үш биіктіктерінің екеуімен беттеседі.
Дереккөздер:
Санат:Үшбұрыш геометриясы Санат:Тригонометрия
Салих (Урман-Бишкадак ауылдық кеңесі)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Грефенберг
Грефенберг (Gräfenberg) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Жоғарғы Франкония әкімшілік округіне бағынады. Форхгайм ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Ақпарат мәселелері жөніндегі консультативтік комиссия (ЮСИА)
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Ориентир-Буссоль
Ориентир-Буссоль — магниттік меридианға қатысты бұрыш өлшеуіш құралдың межебалдағын бағыттау үшін қолданылатын аспап. Геодезияда, навигацияда және т.б. қолданылады.
Қосарланған жанартау
Қосарланған жанартау - күрделі жанартау қүрылысы, ірілеу көне жанартаудың қираған тұрқына жалғасқан жас жанартау конусынан тұрады. Ең белгілі мысалы — Сомма-Везувий Қ.ж-ы. Сомма деп аталатын доға тәрізді қырқадан түратын көне жанартау қалдығын Везувий жанартауы жарып шығып, конус пайда болған. Синонимі: Сомма-Везувий типті жанартау.
Ориентир-Буссоль
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы Санат:Аспаптар
Қосарланған жанартау
Дереккөздер
Санат:Геология
14 шілде
Шілденің 14 — Григориан күнтізбесінде жылдың 195-ші күні (кібісе жылдарда 196-шы). Жылдың аяғына 170 күн қалады.
Өт
Өт аурулары
Өтке қатысты мынадай ауру түрлері бар: Өттас ауруы (холелитиаз), Холецистит ауруы, өттің полипы (өттің ісіп қабынуы), Өт жолының тарылуы, т.б.
Дереккөздер
А. Жанғабылов
Сілтемелер
Санат:Асқорыту жүйесі
Ұмсын Әбиболлақызы Балабиева
Ұмсын Әбиболлақызы Балабиева 1960жылы 11 ақпанда Қызылорда облысының Жаңақорған кентінде туған. Қазақ.
Әкесі - Балабиев Әбиболла, аудандық комсомол комитетінің хатшысы, Қызылорда облысының бірқатар аудандарында аудандық партия комитеттерінің хатшысы, Қызылорда облыстық партия комитеті меңгерушісінің орынбасары болып жұмыс істеген. Анасы - Сманова Алмаш Мақұлбекқызы, зейнеткер, сауда саласында жұмыс істеген.
Алматы халық шаруашылығы институтының жоспарлаужабдықтау факультетін бітірген (1983), экономист. Облыстағы көрсетілетін әлеуметтік көмек түрлері мен тұрғындарға қолдау көрсету тақырыбындағы 15 мақаланың авторы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Аманат ХДП мүшесі.
1983 жылдан - Қызылорда облыстық атқару комитеті еңбек бөлімінің экономисі.
1986 жылдан - Алматы облыстық атқару комитетінің еңбек бөлімінің экономисі.
1988 жылдан - Алматы облыстық Еңбек және жұмыспен қамту бас басқармасында еңбек жағдайларын және жалақы шарттарын нормалауды ұйымдастыру секторының аға экономисі;
1991 жылдан - еңбек жағдайлары мемлекеттік сараптамасының 1-ші дәрежелі маманы, 1992 жылдың наурызынан - жетекші маманы.
1993 жылдан - Алматы облыстық жұмыспен қамту орталығының еңбек бөлімінің бас маманы,
1994 жылдан - еңбек нарығы мен жұмыспен қамту бағдарламаларын талдау бөлімінің бастығы,
1997 жылдың наурызынан - еңбек нарығын және жұмыспен қамту бағдарламаларын болжау секторының меңгерушісі,
2005 жылдан - Алматы облыстық Жұмыспе қамту мен әлеуметтік бағдарламаларды үйлестіру басқармасының әлеуметтік нормативтер және халыққа әлеуметтік көмек көрсету бөлімінің бастығы.
2006 жылдан - Алматы облыстық Жұмыспен қамту мен әлеуметтік бағдарламаларды үйлестіру басқармасы бастығының орынбасары.
2010 жылдың мамырынан бері - Алматы облыстық Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламаларды үйлестіру басқармасының бастығы.
«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл » медалімен марапатталған (2001).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері
Клапанды пневмоторакс
Клапанды пневмоторакс — демді ішке тартқанда, ауа сірі қабық қуысына кіреді, ал демді шығарғанда, сірі қабықтың тесігі жабық болғандықтан оны тастап кете алмайды.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Ілікті механизм
Дереккөздер
Санат:Механика
Қазынашы
ҚАЗЫНАШЫ – 1) қазынаны басқарушы сарай қызметшісі; 2) мемлекеттік кірістердің түсуін, бюджеттен төлемдер төленуін ұйымдастырушы, осы операциялардың есебін жүргізуші және оның барысын бақылаушы лауазымды адам; 3) ірі компанияның айналымға түспейтін бос қаражатын басқарумен, өзара қарыз алысумен, бағалы қағаздар рыногін қолдаумен, есеп-қисапты бақылаумен айналысатын қызметкер.
Дереккөздер
Санат:Лауазымдар
Іріктеу
Іріктеу ( выборка) - жанасатын тетіктердің тозған жерін немесе түйісуі жеткіліксіз саңылау жерлерін толықтыратын жөндеу немесе құрастыру операциясы. Тікелей зерттеуге тиісті әлеуметтанушылық зерттеу объектісі элементтерінің белгілі бір дәрежеде шектелген жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтану
Ольга Федоровна Юроская
Юроская Ольга Федоровна, жазушы (1939)
Ай-Нятым-Кор-Ягун
Ай-Нятым-Кор-Ягун — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Волокта-Ягун өзенінің оң жағалауынан 58 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Ольга Федоровна Юроская
Ольга Федоровна Юровская 1939 жылы 8 ақпанда Семей қаласында дүниеге келген. Семейдегі Н.К. Крупская атындағы педагогикалық институтты бітірген. Облыстық «Прииртышская правда», «Знамя коммунизма» газеттерінің әдеби қызметкері ,Өскемен телерадио хабарлар комитетінде,  «Қазақстан» баспасында  редакторы болып істеген. «Вечерная Алма-Ата» газетінің тілшісі, кейіннен осы газеттің ғылым және оқу орындары бөлімінің жетекшісі қызметтерін атқарған. 1987 жылы мамыр айында үш облыстың қатысуымен Семей қаласында өткен Ертіс өңірі жазушыларының аймақтық кеңесіне қатысқан. О. Юровская - «Все в той же Галактике» новеллалар жинағының, «Открытию равно» деректі повесінің,  «Дана мне радость», «Ходите чаще по земле» жыр жинақтарының авторы.
Ай-Нятым-Кор-Ягун
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ольга Федоровна Юроская
Дереккөздер
1. Шығыс Қазақстан облысы мәдениеті кітабы, АТАМҰРА
Ай-Нятым-Кор-Ягун
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ольга Федоровна Юроская
Дереккөздер
Санат: Мәдениет Санат:1939 жылы туғандар
Ай-Нятым-Кор-Ягун
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мотоо Кимура
Мотоо Кимура (яп. 木村資生 Кимура Мотоо:?, 13 қараша 1924 – 13 қараша 1994) — 1968 жылы өзінің молекулярлық дамуының бейтараптық теориясының, баспаға шығаруылымен кеңінен танымал болған жапон биологы,
Жапониядағы балалық шағы мен оқуы
Кимура айти префектурасындағы Окадзаки қаласында кәсіпкердің жанұясында дүниеге келді. Оның әкесі гүлдерді жақсы көретін, сондықтан да үйінің маңына декоративті өсімдіктер өсірді. Осы Мотооның ерте жастан ботаникаға қызығушылығының оянуына себепкер болуы да мүмкін. Ұлының қызығушылығын көрген әкесі оған микроскоп алып берді, Мотоо оның окулярында таңданған қалпында сағаттар бойы жалықпай отыратын. Бұл микроскоп осы күні Кимура оқыған мектепте өзінің иесінің танымал ғалым болғаннын айғақтап, экспонатта тұр. Кимураның басқа қызығушылығы - математика. Қатты ұшынып сырқаттанған Мотоо сауығу сәттерінде математика оқулықтарын, әсіресе Евклидтік геометрияны қарағанды ұнатты. Оның математика саласындағы жетістіктеріне таңданыспен қараған мұғалімдері Кимураға өзін математикаға арнауын айтқан еді. Екі ғылым арасындағы сабақтастықтың алшақтығын байқаған Мотоо математиканы тереңдетіп оқудан бас тартты, алайда ары қарай қызығып оқи берді.
1942 жылы орта мектепті аяқтаған Кимура Нагоедағы Жоғарғы Ұлттық мектепке оқуға түсті. Онда кейін өзінің зертханасында жұмыс жасауына көмегін берген өсімдіктер морфологы, танымал Масао Кумадзавамен танысты. Кимура лалагүлдің хромосомасын тануға ынтасын салып, құрылымы мен цитологиясын зерттеді. Кумадзавамен бірлесіп жұмыс істеу Мотооға ботаника мен математика арасын байланыс - биометрияны табуына жол ашты. Осы кезеңде кейін Нобель сыйлығының иегері Хидека Юкаваның физика курсына таң болды. Ол Мотооға ғылым батыры ретінде танылып, математика ғылымына ғылыми зерттеу тілі ретінде қолдаудағы жолын көрсетті.
Кимура гүлдерге деген махаббатын ешқашан жасырмаған, алғашқы мүмкіндіктерде ақ орхидея өсімдігін өсіруді қолға алды. Оның гүлдері бірнеше мәрте жетістікке жеткізді, ал Кимураның есімі әлемде орхидеяны құрмет тұтатын қауым үшін кең танымал еді. Кейін кітаптарынан келген гонорарды үйінің маңына гүлдерге арналған жылыжай жасауға жіберді, өзінің кейін қартайған шағында әрбір жексенбіде күндіз орхидея өсіп тұратын.
Екінші дүние соғысы салдарынан Кимура Нагоедағы университетті қалдыруына тура келді және 1944 жылы Киоттық императорлқ университетіне келді. Популяциялық гегетик Хитоси Кихараның кеңесімен Кимута ботаниканың меңгеруді қолға алды.
Популяциялық генетика
1950 	The theory of chromosome substitution between two different species // Cytologia. — Т. 15. — С. 281-284.
1953 	'Stepping stone' model of population // Annual Report of the National Institute of Genetics. — Т. 3. — С. 62-63.
1954 	Process leading to quasi-fixation of genes in natural populations due to random fluctuation of selection intensity // Genetics. — Т. 39. — С. 280-295.
1955 	Solution of a process of random genetic drift with a continuous model // Proceedings of the National Academy of Sciences USA. — Т. 41. — С. 144-150.
1956 	A model of a genetic system which leads to closer linkage by natural selection // Evolution. — Т. 10. — С. 278-287.
1957 	Some problems in stochastic processes in genetics // Annals of Mathematical Statistics. — Т. 28. — С. 882-901.
1958 	On the change of population fitness by natural selection // Heredity. — Т. 12. — С. 145-167.
1960 	(Совместно с T. Maruyama) The mutation load with epistatic gene interactions in fitness // Genetics. — Т. 54. — С. 1337-1351.
1961 	Some calculations on the mutation load // Journal of Genetics (Supply). — Т. 36. — С. 179-190.
Ольга Федоровна Юроская
Дереккөздер
Санат:Педагогтар
Мотоо Кимура
Популяциялық генетика
1962 	On the probability of fixation of mutant genes in a population // Genetics. — Т. 47. — С. 713-719.
1963 	A probability method for treating inbreeding systems, especially with linked genes // Biometrics. — Т. 19. — С. 1-17.
(Совместно с J. E Crow) On the maximum avoidance of inbreeding // Genetical Research. — Т. 4. — С. 399-415.
1964 	Diffusion models in population genetics // Journal of Applied Probability. — Т. 1. — С. 177-232.
(Совместно с J. E Crow) The number of alleles that can be maintained in a finite population // Genetics. — Т. 49. — С. 725-738.
1965 	Attainment of quasi linkage equilibrium when gene frequencies are changing by natural selection // Genetics. — Т. 52. — С. 875-890.
A stochastic model concerning the maintenance of genetic variability In quantitative characters // Proceedings of the National Academy of Sciences USA. — Т. 54. — С. 731-736.
1968 	Evolutionary rate at the molecular level // Nature. — Т. 217. — С. 624-626.
1969 	The number of heterozygous nucleotide sites maintained in a finite population due to steady flux of mutations // Genetics. — Т. 61. — С. 893-903.
(Совместно с T. Ohta) The average number of generations until fixation of a mutant gene in a finite population.
The rate of molecular evolution considered from the standpoint of population genetics // Proceedings of the National Academy of Sciences USA. — Т. 63. — С. 1181-1188.
1970 	The length of time required for a selectively neutral mutant to reach fixation through random frequency drift in a finite population // Genetical Research. — Т. 15. — С. 131-133.
1971 	(Совместно с T. Maruyama) Some methods for treating continuous stochastic processes in population genetics // Japanese journal of genetics. — Т. 46. — С. 407-410.
(Совместно с T. Ohta) Protein polymorphism as a phase of molecular evolution // Nature. — Т. 229. — С. 467-469.
1974 	(Совместно с T. Maruyama) A note on the speed of gene frequency changes in reverse directions in a finite population // Evolution. — Т. 28. — С. 161-163.
(Совместно с T. Ohta) On some principles governing molecular evolution // Proceedings of the National Academy of Sciences USA. — Т. 71. — С. 2848-2852.
1975 	Moments for sum of an arbitrary function of gene frequency along a stochastic path of gene frequency change // Proceedings of the National Academy of Sciences USA. — Т. 72. — С. 1602-1604.
(Совместно с T. Ohta) The age of a neutral mutant persisting in a finite population // Genetics. — Т. 75. — С. 199-212.
1977 	Preponderance of synonymous changes as evidence for the neutral theory of molecular evolution // Nature. — Т. 267. — С. 275-276.
1978 	(Совместно с J. E Crow) Effect of overall phenotypic selection on genetic change at individual loci // Proceedings of the National Academy of Sciences USA. — Т. 75. — С. 6168-6171.
1979 	Efficiency of truncation selection // Proceedings of the National Academy of Sciences USA. — Т. 76. — С. 396-399.
1981 	(Совместно с N. Takahata) A model of evolutionary base substitutions and its application with special reference to rapid change of pseudogenes // Genetics. — Т. 98. — С. 641-657.
1986 	DNA and the neutral theory // Philosophical transactions of the Royal society. — Т. В 312. — С. 343-354.
1991 	Recent development of the neutral theory viewed from the Wrightian tradition of theoretical population genetics // Proceedings of the National Academy of Sciences USA. — Т. 88. — С. 5969-5973.
1993 	Retrospective of the last quarter century of the neutral theory // Japanese journal of genetics. — Т. 68. — С. 521-528.
1995 	Limitations of Darwinian selection in a finite population // Proceedings of the National Academy of Sciences USA. — Т. 92. — С. 2343-2344.
Кітаптары
1960 	Outline of population genetics (in Japanese) — Tokyo: Baifukan.
1970 	(Совместно с J. E Crow) An introduction to population genetics theory — New York: Harper and Row.
1971 	(Совместно с T. Ohta) Theoretical aspects of population genetics — Princeton: Princeton University Press.
1983 	The neutral theory of molecular evolution — Cambridge: Cambridge University Press.
1994 	Population genetics, molecular evolution, and the neutral theory. Selected papers / Edited by and with introductory essays by N. Takahata — Chicago: University of Chicago Press.
NGC 1681
NGC 1681 — Эридан шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Мотоо Кимура
Дереккөздер
Санат:1924 жылы туғандар Санат:1994 жылы қайтыс болғандар Санат:Биологтар
NGC 1681
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1878 жылы 6 қаңтарда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1681 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16195, MCG -1-13-26, IRAS04493-0553.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз)
Омарханұлы Керімбай
Омарханұлы Керімбай (1936 жыл-? жыл)
Өмірбаян
1936 жылы 1 мамыр айында Төреарық ауылында дүниеге келген. Шымкент қаласындағы Қ.Сатпаев атындағы мектепті бітірген. 1954 жылы Совет Армиясының қатарына алынып, Ленинградта үш жыл 1958 жылы Қарағандыда бір жарым жыл шахтада істеген.Шымкент қаласындағы Қазақ химия-технология институтын 1968  жылы бітірген. 1968-1976 жылдары Бөген ауданында П.М.К. инженерқызметін атқарған.1976-1981 жылдары Шымкент қаласындағы рембыттехникада директордың орынбасары, бас инженер қызметін атқарған.1981-1998 жылдары Шымкент қаласындағы бухгалтерлер дайындайтын училищнің директоры қызметін атқарған.
Андовер (Нью-Гэмпшир)
Андовер (Andover) — Нью-Гэмпшир штатының Мерримак округіне жататын АҚШ қаласы.
Омарханұлы Керімбай
Дереккөздер
санат:тұлғалар
Андовер (Нью-Гэмпшир)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Гэмпшир қалалары
15 шілде
Шілденің 15 — Григориан күнтізбесінде жылдың 196-шы күні (кібісе жылдарда 197-ші). Жылдың аяғына 169 күн қалады.
Консейсан-ду-Алмейда
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 19 182 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 281,903 км² шамасында. Халық тығыздығы — 68 адам/км².
Санат:Баия елді мекендері
Инсулин
Инсулин (insulinum insula — арал) — эндокринді эпителиоциттерден құралған ұйқы безі аралшықтарының бета-жасушалары (В- инсулоциттері) бөліп, қанға шығаратын гормон. В- инсулоциттер ұйқы безі аралшықтарының орталықтарында орналасады. Олардың цитоплазмасында инсулин гормонын түзуге маманданған, безді жасушаларға тән барлық органеллалар жақ-сы жетілген. Бета—безді жасушалар цитоплазмасындағы түзілген инсулин дәншелері суда ерімейді, спиртте ериді. Инсулин — қандағы глюкозаның мөлшерін азайтып, оны адам мен жануарлар бауыры мен бұлшықеттерінде қорланатын күрделі көмірсу — гликогенге айналдырады. Инсулин жетіспеушілігі қант диабетін тудырады. Инсулинді табиғи жолмен сиырдың ұйқы безінен алынады.
Дереккөздер
Санат:Пептидтік гормондар Санат:Адам ақуыздары
Орнықтырғыш мөлшерлегіштер
Орнықтырғыш мөлшерлегіштер (установочные калибры) — жұмысты реттейтін мөлшерлегіштерді белгілі өлшемге келтіріп қою үшін қолданылатын мөлшерлегіштер.
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы Санат:Аспаптар
Винона (Оклахома)
Винона (Wynona) — Оклахома штатының Osage округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 437 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.4 км² шамасында. FIPS коды — 40-82450.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Шараповка
Шараповка (Темирка) — Ресейдегі өзен. Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шиш өзенінің сол жағалауынан 123 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Омь өзенінің құйылысынан Оша өзенін қоспағанда Есіл өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Есілге қосылу құйылысына дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері
Мұнай геохимиясы
Сонымен қатар, Мұнай геохимиясы мұнайдың керогенде пайда болып, ұзақ уақыт бойы жоғары температура мен қысымда крогеннен резервуарға шығу жолдарын,сондай-ақ миграция салдарын және жыныстың не керогеннің мұнай шығаруға қабілеттілігін де зерттейді. Кероген- жыныстардағы органикалық заттардың бір бөлігін құрайтын органикалық химиялық қосылыстардың қоспасы. Оның құрамдық қосылыстарының орасан зор салмағы 1,000 дальтон) болғандықтан кероген кәдімгі органикалық еріткіштерде ерімейді. Керогеннің еритін бөлігі- битумен деп аталады. Керогеннің мұнай мен газ шығаруға қабілеттілігін керогеннің пісіп жетілуі немесе матурациясы деп атаймыз.Қазіргі заманда керогеннің пісіп жетілуін өлшеуге арналған мынадай әдістер бар
Мұхаммед әш-Шайбани
аш-Шайбани, '''Әбу Абдаллах Мұхаммед б. әл - Хасан'''(ابو عبدالله محمد بن الحسن الشيباني) (749, Ирак, Уасит қ. - 805) - факих, мұсылмандық кұқықты айқындаушылардың бірі. 14 -18 жасыңда Әбу Ханифадан дәріс алды, содан соң біршама уақыт бойы Әбу Иусуфтен оқыды. 20 жасында Куфаның бас мешітінде уағыз айтады. Суфиан ас-Саури (777 - 78 жылы өлген) мен Абд ар-Рахман әл-Әуза-и (774 жылы өлген) материалдарын пайдалана отырып, хадистерді зерттеумен айналысады. Мединеде үш жыл бойы Малик б. Анастың дәрістерін тыңдады. Иракқа қайтып оралған соң, аш-Ш. Бағдаттағы беделді факиһтердің бірі болды. Аш-Шайбани 792 - 93 ж. зайдшыл имам Йахиа б. Абдоллаһты қолдап сөз сөйлегені үшін халифа ар-Рашидке ұнамай қалады. Алайда, сәл кейінірек, халиф өз ордасын Ефратқа көшіруге бел буған кезде ол аш-Шайбаниді өзінің жаңа астанасы Ракканың қадиы етіп тағайындады. 805 ж. ар-Рашид Хорасанға аттанып бара жатып оны ол жақта да қазы қызметіне тағайындау үшін өзімен бірге алып кетті. Бірақ аш-Шайбани жаңа қызметіне кірісуге үлгірмей орта жолда - Рей қаласының маңында қайтыс болды. аш-Шайбани өзінің көзқарастары бірінші тәлімгерінің көзқарастарымен көп жағдайда үйлеспесе де өз шығармаларында Әбу Ханифа мұраларын жинақтады. Ол фикһ бойынша «әл-Мабсут» (оның басқаша атауы - Китаб әл-асл фил-фуру) жинағын және оған қосымша «Китаб әз-зийадат» кітабын, фикһ бойынша үлкен анықтамалық «Китаб ас-сагир» кітабын құрастырды. Әскери құқық мәселелерін түсіндіретін, бізге тек ас-Сарахси түсініктемелерінің құрамында жеткен «Китаб ас-сийар әл-кабир» кітабын, сондай-ақ арнайы Әбу Ханифа мұраларына арналған еңбек - «Китаб әл-асар» кітабын заңды айналып өтушілердің қулық- сұмдықтары мен олардың алдын алу жолдары туралы шығарма - «Китаб әл-махаридж фи-л-хийал» кітабын (бұл шығарманың әш- Ш-діні екендігіне күмәнданушылар бар) және басқа да көлемі шағын шығармалар жазды. Малик б. Анастың «әл-Муваттасын» құрастырып, оған түсініктеме жазған да аш-Шайбани болып табылады. Оның шәкірттерінің арасындағы көпшілік мойындаған ең белгілі адам - Мұхаммед аш-Шафиғи, шафишілдер мазһабының негізін салушы.
Инфекция
Инфекция — микро және макроорганизмдердің қарым-қатынасының бір түрі. Оның негізіне инфекциялық агенттің организмге кіруі мен онда өсіп-өнуі жатады. Инфекция көп түрлі болады. Оған ауру белгісі білінбей-ақ қоздырғышты тасымалдаудан бастап ауру белгілері толық көрінетін ауруларға дейін жатады. Инфекция барлық органикалық материяға тән. Ол бөлек торшаға да, тұтас организмге де тән. «Инфекция» деп жайшылықта жұқпалы аурулар тобын немесе олардың белгілі бір түрін атайды.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Аптик
Аптик — Башқұртстанның Ишимбай ауданындағы ауыл, Урман-Бишкадак ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 311 адамды құрады. Пошта индексі — 453220, ОКАТО коды — 80231875007.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Ақпарат нарығында байқалатын теріс сипаттағы құбылыстар
Ақпарат нарығында байқалатын теріс сипаттағы құбылыстар– қазіргі заманғы (2006) ақпарат нарығының талаптарына сәйкес келетін кәсіби мамандарының жеткілікті санының менеджерлердің, шығарм. қызметкерлердің, журналистердің, талдаушылардың, тележүргізушілердің, стрингерлердің, технологтардың, заңгерлердің және басқалардың болмауы;. Aқпарат нарығы субъектілерінің бірінші кезекте БАҚ-тың тех. жағынан нашар жабдықталуы, ол ақпарат өндіру мен тарату жөніндегі материалдық-тех. базаның әлсіздігінен, ақпараттарды тарататын телекоммуникациялар мен арналарға, әсіресе өңірлерде, қолжетімділіктің шектеулі болуынан туындап отыр; ақпарат нарығының субъектілері, бірінші кезекте БАҚ өте төмен табыстылықпен жұмыс істейді, көп жағдайларда мемлекетке немесе қаржы-өнеркәсіп топтарға тікелей қаржылай тәуелділікте болады және көбіне өз қызметінде олардың мүдделерін білдіреді; нарықтың Ақпарат сыйымдылығының, соның ішінде жарнаманың аздығы; халықтың бір бөлігінің төлем қабілетінің аса жоғары болмауы, ол жеке және заңды тұлғалардың ақпарат өнімдеріне аз шығын жұмсауымен түсіндіріледі; жергілікті, өнірлік және жалпыұлттық телекоммуникация инфракүрылымының және ақпараттар беру мен тарату инфрақұрылымының дамымауы, соның ішінде ақпаратты беру мен таратудың монополиялы түріне жақын жай-күйіне байланысты туындап отыр.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
IC 1991
IC 1991 — Horologium шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13734, ESO 200-56.
Сыртқы сілтемелер
IC 1991 Санат:Horologium (шоқжұлдыз)
Ақпарат өнімінің (көрсетілген қызметтің) бәсекеге қабілеттілігі
Ақпарат өнімінің (көрсетілген қызметтің) бәсекеге қабілеттілігі – ақпараттық өнімнің ішкі, сондай-ақ сыртқы нарықта табысы ретінде анықталатын тұтынушылық, бағалық және сапалық сипаттамаларының кешені. . Тауардың (көрсетілетін қызметтің) бәсекеге қабілеттілігін үксас тауарлармен (көрсетілетін қызметтермен) салыстыру арқылы ғана анықтауға болады.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Адамдық борыш
Адамдық борыш - өзіне ғана емес, өзгелерге көрсете алатын қызметі. Халқыңа қызмет етсең, сенің білімің, кісілігің мол дегенді білдіреді. Ал, адам өзінің жеке басынан аса алмай, күйбең тіршіліктен шыға алмаса, ол өз бойындағы қуатын халқына бере алмаса, ол адам күйзеліске ұшырайды. Халыққа қызмет ету азаматтың кемелденуіне, өрісінің кеңеюіне үлкен әсер етеді. Ал, Шәкәрім қажы адамдық борыш турасында: «Ақжолдан айнымай, Ар сақта, оны біл», - дейді. Сонда таза ісімен, адал еңбегімен және харекетімен көрінетін адамдар болады, олар өзінің ең басты өмір сүру кеңістігі өз халқына еңбек қылу деп есептейді. Шәкәрім сондай адамдар туралы айтып отыр. Алайда, көшпелі ортада адамдық өзінің функционалдық болмысы жағынан туыстық-рулық байланыстардың іргелі нормалары және принциптерімен біте қайнасып жатқандығын аңғаруға болады. Мысалы, көшпелі ортада қоғамдық қатынасты реттеудің ең ілкімді принциптерінің бірі ағайыншылықтың басты шарты адамдық болды. Яғни адамдықты ұстанған руластардың арасында ғана ағайыншылық жүрмек. «У ішсең руынмен» деп келетін мәтел сөздің туыстық-рулық қатынастарды ұйымдастырушылық принципі ретіндегі әлеуметтік-институционалдық қауқары дамдықтың сақталуына тығыз байланысты болды.
Ай-Орт-Ягун
Ай-Орт-Ягун — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Орт-Ягун өзенінің сол жағалауынан 146 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 38 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жұмыстық мөлшерлегіштер
Жұмыстық мөлшерлегіштер (рабочие калибры) - бұйымды жасау кезінде тексеруге арналған мөлшерлегіштер. Шығарушы заводтың жұмысшылары мен бақылаушылары жұмыстық мөлшерлегіштерде қолданады.
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы
Зертханалық жануарлар
Зертханалық жануарлар - биологияда, медицинада, ветеринарияда және ауыл шаруашылығында ғылыми жұмыстарды жүргізу мақсатында пайдаланылатын жануарлар.
Зертханалық жануарларға жүргізілетін ғылыми тәжірибелер мақсаты мен міндеттеріне қарай таңдалып алынады. Зерттеу жұмысының тиімді де жақсы нәтиже беруі үшін таңдап алған түрдің тек биологиялық ерекшеліктері ғана емес, олардың мінез-құлықтары да ескеріліп, жануарлардың өніп-өсуіне және тіршілігіне қолайлы жағдай жасалуы қажет. Зертханалық жануарлардың қатарына мамандардың ғылыми ізденістеріне қажетті жануарлардың барлық тобы (қарапайымдардан сүтқоректілерге дейін) жатады: тәжірибе, негізінен, омыртқалылардан – бақа, тышқан (бұлар зертханалық жануарлардың 70%-ын құрайды), егеуқұйрық, ит, мысық, қоян, маймыл, сонымен қатар тасбақалар мен құстарға да, ал омыртқасыздардан – дрозофила шыбыны, кене, құрттарға, т.б. жүргізіледі. Тәжірибелік мақсатта, негізінен, арнайы шығарылған инбредті (жақын туыс дарабастарды шағылыстырудан шығарылған) және таза тұқымды зертханалық жануарлар, сондай-ақ гнотобиоттар (микробсыз жануарлар) пайдаланылады. Зертханалық жануарларды виварияларда (тәжірибе жүргізілетін жануарларды арнайы ұстайтын орын) ұстайды.
Дереккөздер
Санат:Зертханалық жануарлар
Қарақалпақстан Министрлер Кеңесі
Қарақалпақстан Министрлер Кеңесі (Qoraqalpog‘iston Vazirlar Mahkamasi) — Өзбекстан құрамындағы Қарақалпақстан Республикасы атқарушы билігінің органы.
Дереккөздер
Санат:Қарақалпақстан Санат:Елдер бойынша парламенттер
Әдебиет пен өнер онкүндігі
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Астваж
Астваж — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Жоғарғы Тойма өзенінің сол жағалауынан 72 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Лавардак
Лавардак (Lavardac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ло және Гаронна департаментінде орналасқан. Нерак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,1 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 47143, пошта индексі — 47230.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ло және Гаронна департаментінің коммуналары
Шүлен тарату
Шүлен тарату, шүлен тарту – дәстүрлі қазақ қоғамына жәрдем мен қамқорлық түрі. Бұл діни парыз, уәжіп, садақа, құдайы немесе зекет те емес, ол тегін таратылатын дүние-мүлік. Шүлен таратуды қазақ байлары тарапынан кедейлерге көрсетілетін жомарттық пен мырзалық деуге болады. Күз түсіп, мал саны көбейгенде ауқатты, дәулетті азаматтар алыс-жақын жерлердегі адамдарға тегін мал, ақша, бұйым, тамақ үлестірген. Шүлен таратушылар бұл рәсімді пайда үшін емес, көптің алғысын, сауабын алу үшін, сондай-ақ кедей-кепшікке қол ұшын беру мақсатында атқарып отырған. Шүлен тарату халық арасындағы күрделі қатынастарды реттейтін әлеуметтік институттың маңызды тетіктерінің бірі болып табылады.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат:Салт-дәстүрлер Санат: Тарих
Зичиуйфалу
Зичиуйфалу (Zichyújfalu) – Мажарстанда, Секешфехервар ауданында орналасқан ауыл. Халық саны 944 адам (2011 жылғы халық санағы бойынша).
Тарихы
Елді-мекен атауы жазбаларда тек 1239 жылы пайда болды.
Дереккөздер
Санат:Фейер медьесі елді мекендері
Бастыра суармалау
thumb|right Бастыра суармалау — суару телімінің беті айтарлықтай ұзақ уақытқа (бірнеше тәуліктен бірнеше айға дейін) суға батырылатын суармалау тәсілі; жер үсті суармалауының бір түрі. Күрішті жүйелі түрде суармалау үшін, сорланған жерлерді шаймалау үшін және көлдете суармалау кезінде көктемде бір рет топырақты ылғалдандыру үшін қолданылады. Жасанды көлтабандар — алаңдардан аққан көктемгі қар суларын немесе өзеңдер мен бөгендерден аққан тасқын суларын үстайтын табиғи шабындық өсетін көлтабандарда үйінді жалдармен (бөгетше) қоршалған жер телімдері. Көлтабандардағы табиғи шабындықты суға бастыру үзақтығының шегі 15—45 тәулік, екпе шөптер үшін 5-15, жаздық дәнді дақылдар мен орман жолақтары үшін 2—5 тәулік.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Адастыру
Адастыру сөзі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін:
Сэйнт Пол (Айова)
Сэйнт Пол (St. Paul) — Айова штатының Ли округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.0 км². FIPS коды — 19-70185.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 118 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Ли округы (Айова)
16 шілде
Шілденің 16 — Григориан күнтізбесінде жылдың 197-ші күні (кібісе жылдарда 198-ші). Жылдың аяғына 168 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:16 шілде
Орташа керіліс
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы Санат:Аспаптар
Бызовец (Русе облысы)
Бызовец (Бъзовец) — Болгариядағы ауыл. Русе облысына қарасты Две-Могили қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 923 адамды құрайды.
Пошта индексі — 7168. Телефон коды — 08142. ЕКАТТЕ коды — 7212.