cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қантөрткіл
Географиялық орны
Ақтөбе облысы Байғанин ауданы Оймауыт ауылының шығысында 56 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 262 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 6 км-ге созылып жатыр, енді жері 3 км шамасында. Жайпақ беткейлері жонды-қырқалы төбешіктерден тұрады. Солтүстік-батысында Жаман Қантөрткіл төбесі, оңтүстігінде Төрткіл бұлағы орналасқан.
Өсімдігі
Тақыр типтес сортаңды топырағында шөл өсімдіктері өседі.
Дереккөздер
Санат:Байғанин ауданы таулары Санат:Төбелер
Хәрри Поттер
Хәрри Поттер (Harry Potter) − Ұлыбританиялық жазушы Жоан Роулиң жазған 7 томдық қиял-ғажайып шығармалар жинағының басты кейіпкері. Кітапта Хогуартс сиқыр мектебінің оқушысы Хәрри Поттер мен оның достары Роналд Уизли мен Хәрмиона Грейнджердің бастан кешкен оқиғалары туралы баяндалады. Оқиға желісі Хәрри Поттер мен Волдеморт арасындағы текетіресіне негізделген. Лорд Волдеморттың көздегені − мәңгілік өмір сүру, сиқырлы әлемді қол астына алу, сиқыршы емес адамдарды (магл) жою және қарсы шыққандардың күлін көкке ұшыру.
1997 жылдың 26 маусымы жарық көрген алғашқы "Хәрри Поттер мен пәлсапа тас" романынан бастап, кітаптар жинағы әлемге кеңінен танылып, сыншылардың оң пікірін алып, үлкен коммерциялық табысқа ие болды. 2018 жылдың ақпан айындағы мәліметтерге сәйкес кітаптардың 500 миллионға жуық көшірмесі сатылып, кітаптар қатары әдеби бестселлерлер тізіміне енген. Роман әлемнің 80 тіліне аударылған; қазақ тіліне алғашқы кітабы аударылып, жарияланды, қалған кітаптары аударылып жатыр. Жазылған кітаптардың соңғы төртеуі әлемдегі ең тез сатылған кітап атағымен жаңа рекорд орнатқан. Бұл шығармада, фэнтезиге қоса, жанрлардың көптеген түрлері кездеседі. Атап айтқанда: жасөспірім әдебиеті, құпиялық, триллер, оқиғалық, ғашықтық, т.с.с. Шығарма балаларға арналса да, Роулиң сөзінше, негізгі тақырып − өмір мен өлім. Ал бұдан басқа кемсітушілік пен жемқорлық тақырыптары да кездеседі.
Кітаптар алғаш Біріккен Патшалықта "Bloomsbury", ал Америка Құрама Штаттарда "Scholastic Press" баспасында жарық көрген. Кейіннен орысша нұсқасы Ресей Федерациясындағы "Росмэн" баспаханасында басылып шықты. "Warner Bros." кинокомпаниясы кітап желісі бойынша түсірген сегіз фильм кинематограф тарихындағы ең табысты фильмдер қатарына енді. Фильмдер де кітаптар сияқты әлемдік әйгілікке иеленіп, әртүрлі тауарлардың шығарылуына желеу болды. Осылайша Harry Potter бренді 12.78 млрд АҚШ долларына бағаланып отыр.
Жинақтың жазылуы
Кітаптың идеясы жазушыға 1990 жылы келген. Роман жазу барысында ол анасынан айырылған (1990), Португалияға кетіп, сол жерде ағылшын тілінен сабақ беріп (1991), Джордж Арантешке күйеуге шыққаннан кейін (1992 жыл), қызды болған (1993 жылы).(1993 жылы) күйеуімен ажырасып Англияға қайтып келген. Оның қолжазбасын 1995 жылы "Блумсбёри" ("Bloomsbury") баспасы қабылдап басып шығарады. Осылайша 1997 жылы Гарри Поттер жайлы алғашқы жарық көрген кітап әлемге тарап, балалармен қоса ересектердің де сүйікті кітабы болып, жандарын жаулап алады. Роулинг бірден кітаптың жалғасын жаза бастайды. Ол кітаптар біріншісінен де кең танымалдыққа ие болады. Осыдан кейін Жоан Роулиң әлемдегі ең бай адамдардың қатарына қосылды.
Элементар геометрия
ЭЛЕМЕНТАР ГЕОМЕТРИЯ – геометрияның элементар математикаға енетін бөлігі. Э. г-ның шекарасы элементар математиканың шекарасы сияқты дәл анықталмаған. Э. г-да негізінен қозғалыс, көшіру, бұру, гомотетия, инверсия, т.б. геом. түрлендірулер, сондай-ақ аксиоматика, сфералық геометрия, геом. салулар, геом. шамаларды өлшеу теориясы, т.б. мәселелер қарастырылады. Э. г-ны геометрияның алғашқы тарауы деп те қарастыруға болады. Өйткені одан геометрияның басқа бағыттары дамыған. Э. г-ның негізі Ежелгі Грекияда қаланып, Евклидтің “Негіздерінде” баяндалған. Э. г-ны мұндай тарихи тұрғыда анықтау заңды болып есептеледі, бірақ ол да Э. г-ның жалпы мазмұны мен сипатын анықтай алмайды. Себебі Э. г. қазіргі кезде де даму үстінде. Сондықтан бұл анықтама, айқындала түсіп, толықтырылуға тиіс. Э. г. нүкте, кесінді, түзу, бұрыш, жазықтық сияқты қарапайым фигураларды және кесінділер мен бұрыштардың теңдігі (немесе жалпы айтқанда, беттескен фигуралардың теңдігі) жөніндегі ұғымдарды қарастыруға негізделген.
Санат: Геометрия Санат: Математика
IC 3668
IC 3668 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан GxyP (галактика бөлігі) типті галактика бөлігі.
Сыртқы сілтемелер
IC 3668 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Пресняков Александр Александрович
Мәскеу алтын және түсті металдар институтын бітірген (1945). Артемьевск зауытында (Украина, Донецк облысы) (1945 — 46), Орск түсті металдар өңдеу зауытында (1946 — 55, Ресей) жұмыс істеді. 1955 — 77 ж. Қазақстан Ғылым Академиясының Ядролық физика институтында лаборатория меңгерушісі, директордың орынбасары, Органикалық катализ және электрхимия институтында лабораториясының меңгерушісі, 1982 жылдан ҚазҰТУ-да қызмет атқарды. Негізгі ғылыми еңбектері металды қысыммен өңдеуге, металдардың физика-химиялық талдауына, металл физикасын зерттеуге арналған. КСРО-да автоматтандырылған мыс вайербасын оттексіз алу цехын жасағандардың бірі. КСРО мемлекеттік сыйлығын алған (1970).
Шығармалары: Сверхпластичность металов и сплавов, А., 1969; Свойство и строение электронных фаз, А., 1974; Локализация пластической деформации, 1983.
Дереккөздер
Санат:1921 жылы туғандар Санат:Ресейде туғандар Санат:Қазақстан металлургтері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Шабындық жерді түбегейлі мелиорациялау
Шабындық жерді түбегейлі мелиорациялау — жер қыртысын бұзып, жыртып өңдеу арқылы жердің отын (шөптің қалыңдығын) арттыру шаралары. Бұл орайда алдымен берілетін су режімі гидротехникалық тұрғыдан реттеледі; одан әрі жыртылып өңделетін жер қатты өсімдіктерден, бұта, талшыбықтардан, ағаш түбірлерінен тазартылып, жер тегістеу жұмыстары жүргізіледі, ең соңында агротехникалық тыңайтқыштар сіңіріліп, шабындық құнарландырылады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Усть-Самженец
Усть-Самженец — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Оңтүстік өзенінің сол жағалауынан 296 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Ауыр атлетикадан әлем чемпионаты 1905
Астында 1905 жылдың Ауыр атлетикадан әлем чемпионатының нәтижелері көрсетілген.
Жарыс 1
Бірінші жарыс (6th World Weightlifting Championships) Берлин қаласында,  сәуірдің 8 мен  10 күндер аралығында өтті. Оған 4 елден келген 41 атлет қатысқан.
Жарыс 3
Үшінші жарыс Францияның астанасында Париж қаласында өтті. Желтоқсанның 16 мен 30 күндер аралығында Франциядан келген 16 атлет бақ сынасқан.
Командалық есеп
Санат:1905 жылғы ауыр атлетика Санат:Ауыр атлетикадан әлем чемпионаттары Санат:Германиядағы ауыр атлетика Санат:Франциядағы ауыр атлетика
Үйсін мемлекеті
Бұлар сақтардың этномәдени мұрагерлері үйсіндер болатын. Қазақ мемлекеттігінің тағы бір қайнар көзі үйсіндер мемлекеті болып есептеледі. Үйсіндерде ежелгі өркениетке тән дамудың барлық белгілері байқалды. Бұл қалыпты даму белгілеріне мемлекеттік билік жүйесін, жазудың болғандығын, тұрақты әскерді, елшілік жоралғыларын және т.б. жатқызуға болады. Сақ дәуірінде болған малға, еңбек құралдарына және тұрмыс бұйымдарына деген жеке меншік үйсіндерде де кең қанат жайды. Қоғамның билеуші және бағынышты топтарға бөлінуі мейлінше айқын байқалды. Қоғам — ру ақсүйектері мен тәуелді ұсақ өндірушілер, жартылай тәуелді құлдарға бөлінді. Жерді жеке иеленумен қатар иерархиялық иелену түрі де дамыды (рулық, тайпалық, қауымдық). Ежелгі үйсіндерде әлеуметтік-экономикалық қатынастар өтпелі кезеңге тән сипатта болды. Дамудың мұндай ерекше түрінің болу себебі экономикалық кұрылысқа байланысты. Жартылай көшпелі және жартылай отырықшы үйсін коғамында өндірістің екі негізгі түрі болды: мал және жер. Мал түріндегі байлықтың жиналуы, мал-мүлік, жиһазға жеке меншіктің, тауар алмасудың дамуына әкелді. Әйтсе де көшпелі қоғам ерекшелігіне сай — әлеуметтік қатынастар аса ірі және шағын дәулетті мал иелерінің жеке меншік қатынастары түрінде дамыды. Рулық құрылыстың ыдырауы барысында туындаған таптық қатынастар құлиеленушілік сипатқа ие болды. Дегенмен ежелгі үйсін қоғамында құлдың еңбегін пайдалану өзіндік ерекше түрде дамыды; яғни, құл еңбегі өндірістің негізгі тірегіне айналған жоқ, ал құл иелену классикалық түрге жете алмады. Жазбаша және археологиялық деректерден ежелгі үйсін қоғамында б.з.д. II—I ғасырлардың өзінде-ақ жекелеген адамдардың қолында байлықтың шоғырланғандығы байқалды. Қытай деректерінде: «Үйсіндерде жылқы көп. Олардың ең бай адамдарында төрт-бес мың жылқы болады», — деп көрсетілген.
Демек, малы көп дәулеттілер болса, малы аз немесе жоқ кедейлер тобының да болғандығы даусыз. Сонымен қатар үй малдарына салынған таңбалар, металдан, тастан және қыштан жасалған мөрлер де жеке меншіктің пайда болғандығын көрсетеді. Ертедегі жылнамашылардың мәліметіне қарағанда, үйсіндердің кейбір әскербасылары мен шенеуніктерінде, күнби сарайы жанындағы тағы да басқа лауазымды адамдардың алтын және мыс мөрлері болған. Үйсін мемлекетінің басында үлкен күнби тұрды. Кей зерттеушілер үйсін мемлекетінің ел-басын күнби деп те атап жүр. Қытай тілінде үйсін патшасын гуньмо деп атаған. Үлкен күнбиден кейінгі мемлекеттік лауазым күнби болды. Бұл — бас уәзір. Одан кейіңгі лауазым — тулы (дулы), бұл Қытай мемлекетіндегі үлкен уәзірмен дәрежелес болды. Әскер оң және сол қанатқа бөлінді, оларды екі қолбасы басқарды. Елдің жоғарғы сотының қызметін билер деп аталатын екі орынбасары атқарды, оларды даруға (дарту) деп атады. Абыз атанған лауазым діни басшылықты іске асырды. Бұдан кейінгі мемлекеттік лауазым — бүкіл ұлыстың шыбегі (биі) болды. Оның екі орынбасары болған. Ел билейтін лауазым иелерінің тапсырмаларын орындатып отыратын атқосшы мансаптары болды. Үйсін мемлекетінің астанасы Ыстықкөл жағалауындағы Чигучэн қаласы болды.
Жағрапиясы
thumb|right|350px|Үйсіндер тұрған жер Жетісу аймағында орналасты. Шекарасы батысында Шу, Талас өзендеріне, шығысында Тянь Шанның шығыс атырауларына, солтүстігінде Балқаш көлінен Ыстықкөлдің оңтүстік жағалауына дейін созылған. Үйсін бірлестігі жайындағы алғашқы мәліметтер б.з.д. 1 ғасырдағы қытай жылнамаларында кездеседі (Үйсін). 630 мың халқы болған. 189 мың адамдай жасақ құрған. Бірлестіктің бекіністі астанасы — Шығу қ. Батыс пен Шығыс елдері аралығындағы «Ұлы Жібек жолы» торабына орналасқан. Мұның өзі бірлестіктің көрші елдермен (қытаймен, ғұн, қаңлы, алан, ұйғыр, қырғыз тайпаларымен) саяси, экономикалық және мәдени байланысты дамытуына мүмкіндік жасады. Астанасы Чигучен (Қызыл алқап) Ыстықкөлдің жағасына орналасты.
Тарихы
Үйсіндер туралы жазба деректі қытайлар қалдырды. Б.з.д. 2 ғасырда Жетісуға Чжан Цянь бастаған елші келді. Ол көптеген мәліметтер әкелді. Үйсіндер туралы (усунь-го) «үйсін мемлекеті» деп айтты. Мемлекетте 630 мың адам, 188 мың әскер барын да көрсетті. Үйсін патшасы гуньмо деп аталды. Мықты ел болған. Орталық Азия аумағындағы ертедегі алғашқы таптық бірлестіктердің бірі. Егер VIII ғасырдағы жазушылардың Бесбалықты «Үйсін князінің шекарасы» деп атайтынын ескерсек, үйсіндердің шығыс шегі бір кездерде Бесбалық ауданы арқылы өткен деген қорытынды жасау керек. Үйсіндер иеліктерінің шекарасы батысында Шу және Талас өзендерінің бойымен өткен. Қаратаудың шығыс беткейлеріне дейін созылып жатса керек. Үйсіндер иеліктерінің орталығы — Іле аңғары, дегенмен олардың ордасы — «Қызыл Аңғар қаласы» Ыстықкөл мен Іле өзенінің оңтүстік жағалауы аралығында орналасты. Чжан Цянның (б. з. б. II ғ.) хабарлауына қарағанда, үйсіндердін «бұрын» мекендеген жері шығыстағы алыс бір жерде болған, мұның шындықка жанаспайтыны анық.
«Үйсін» терминінің мағынасы осы кезге дейін анықталмай отыр. Ол қытайдың иероглифтік жазбаларынан ғана мәлім, оның қазіргі айтылуы қазақ этнонимдерінің бірі — Ұлы жүз қазақтарының басты этникалық компоненті болып табылатын тайпаның өзін атайтынындай «үйсін» сөзіне сәйкес келеді. Бірқатар зерттеушілер бұл транскрипцияны Орта Азия тарихынан мәлім асиан этнонимі деп білуге бейім. Алайда соңғы зерттеулерде асиан термині ятии этнонимінің диалектілік нұсқаларының бірі болуы мүмкін деген басқаша түсініктеме айтылады, ал оның транскрипциясының дәстүрлі ертедегі кытайша түрі казіргі қытай тілінде айтылатын (юечжи) иероглифтері болған.
Үйсін терминінің транскрипциясын түсіндірудің тағы бір нұсқасы бар. Қазір үйсіен деп айтылатын екі иероглиф ертедегі қытай тілінде асман, яғни асман, «аспан» делініп айтылған деп жорамалданады. Бұл айтылғандарды үйсін гуньмосына күйеуге берілген қытай ханшасының хатындағы: «Менің үйім мені… Аспан Еліне… күйеуге берді» деген сөздер растауы мүмкін. Бұл тұрғыдан алғанда, «көк тіреген таулар» дегенді білдіретін тянь-шань деген сөздің өзі де жергілікті атаудың аудармасы сияқты екенін атап өту маңызды.
Үйсіндер туралы алғашқы хабарлар б. з. д. II ғасырдың аяғында пайда болады. Қытай императорының сарайындағылар ғұндарға қарсы күресте одақтас іздеп, Батыс өлкеге Чжан Цянь бастаған елшілік жіберген. Чжан Цяньды сюнну-ғұндар тұтқынға алып, олардың елінде он шақты жылдай болады. Алайда ол кейіннен қашып шығып, Жетісуға барады, үйсіндер туралы алғашқы хабарды еліне сол жақтан апарған. Оның кезінде үйсіндер арасында сэ (сақтар) «тармағы» мен юечжилер мекендеген. Юечжилер туралы хабарлар Чжанье ауданындағы сюннулерден алынғандықтан, Чжан Цянь үйсіндердің өзі де бұрын Цилянь- шань мен Дуньхуан аралығында мекендеген деген қорытынды жасаған.
Қазіргі деректер бойынша, үйсіндер Жетісуды қосқанда неғұрлым байтақ аумақты алып жатқан. Қытай үйсіндердің сюннулерге Ордоста соққы беруін қалады. Бұл пікір үйсіндердің нақ сол Чжан Цянь жазып алып, кейіннен шежіреге енгізілген генеалогиялық аңызының редакциясында да әз көрінісін тапқан. Оның айтуынша, үйсіндердің билеушісің бір кезде көршілері юечжилер өлтірген де, оның қаншық қасқыр мен қарға күзетіп жалғыз қалған ұлы есейген шағына дейін шаньюй ордасында тәрбиеленген. Ер жеткен соң гуньмо әкесін өлтіргені үшін кек қайтаруға шаньюйден рұқсат сұрап, юечжилерді талқандапты. Өз кезегінде Орта Азия юечжилерінің аман қалған бөлігі басқа тайпалармен одақтасып, б. з. б. 140 жылы Грек-Бактрия мемлекетін талқандаған.
Үйсіндерде үштік жүйе болса керек. Сюннулер сияқты, олар да үш бөлікке: сол қанат, орталық және оң қанат болып бөлінген (олардың әрқайсысында он мыңнан жауынгер болған).
Үйсіндер бірсыпыра уақыт бойы сюнну-ғұндарға саяси жағынан тәуелді болғандықтан, соңғы этноним белгілі бір уақыт бойы үйсіндердің өзін де тасасында ұстап келген деп санауға болады. Мүны грек-рим жазушыларының ертедегі ғұндар туралы хабарлары дәлелдейді. Мәселен, ғұндар туралы хронологиялық жағынан алғаш рет Страбонның айтқандарында, Бактрия патшалары «өз иеліктерін серлер мен фаундарға дейін жайды» делінген. Тегінде, Грек-Бактриясының иеліктері бір кезде Тарым ойпатының батыс шегінен әріге созылып жатса керек, демек, бұлайша салыстыру тарихи-географиялық тұрғыдан даулы.
Ғұндар атауының үйсіндерге де таралғанына қарамастан, олардың этникалық туыстығы туралы айтуға берік негіз жоқ, дегенмен мұны толық, бекерге шығаруға болмайды. Сюннулердің тілі әзірше белгісіз. Зерттеушілер қазіргі уақытта сюннулер тілін ежелгі түрік тіліне бәрінен де жақын «алтай» тобының тіліне жатқызуға бейім.
Үйсіндер қазақ халқының қалыптасуына негіз болған ежелгі түркі тайпаларының бірі. Ежелгі қытай жазбаларында Үйсін атауы б.з.б. 2 ғасырдан бастап кездеседі. Ғұндардың күшеюінен қорыққан Қытай үкіметі өзіне одақтас іздеп, батыс елдеріне елшілік жіберді. Қытай елшісі келген кезде Үйсіндер Қытаймен және ғұндармен терезесі тең қуатты мемлекет болды (қ. Үйсін мемлекеті). Үйсіннің шығу тегі, таралуы, халықтардың тарихындағы рөлі жайында тарихи-генеалогиялық зерттеулерде талас пікірлер азды-кемді ұшырасады. Оған себеп — жазба дерек көздері. Оларда адамдардың есімі, лауазымы, қытай транскрипциясы бойынша жазылған. Атап айтқанда, 7 ғасырдағы Қытай жазушысы Чин-гу, «Батыс өлкенің өзге шетелдіктерінен Үйсіндердің едәуір айырмашылығы бар, олардың көзі көк, жирен сақалды» деп жазады (қ. Үйсін антропологиялық типі). Үйсіндердің шаруашылық жағдайы мен мәдениеті жайындағы деректер археол. қазбалардан анықталып отыр (қ. Үйсін дәуірінің ескерткіштері).
Б.з.д. 105 жылдарда Үйсін күнбиіне ұзатылған Қытай императорының қызы киізбен ораған дөңгелек үйде тұратынын, ет, сүтпен қоректенетінін айтып, өлеңмен зарлы хат жазған. Жазба деректемелерде б.з.б. 1 ғасырда Үйсін халқының жалпы саны 630 мың адам (120 мың түтін) болғаны айтылады. Олар 188 мың 800 адамнан тұратын әскер ұстаған. Алғашында Бұлыңғыр өзеннің бойын мекендеген. Б.з.б. 2 ғасырдың орта шенінде Жетісуға, Іле бойына ығысқан. Дегенмен, олардың барлығы көшпеген деген ғылыми жорамал бар. Оны шығыстанушы С.Е. Малов Тоныкөк ескерткіштеріндегі Үйсін есімінің жазылуымен дәлелдейді. Жетісу Үйсіндерінің шығу тегін анықтау жолында А.Н. Бернштам, К.А. Ақышев, Г.А. Кушаевтар археологиялық қазба жұмыстарын жүргізді. Шығыстағы Орхон-Енисей жазба ескерткіштеріндегі деректер де осындай бұлтартпас қорытынды жасауға мүмкіндік береді. Бұл деректерге сүйенген Ресей ғалымдары Үйсіннің исседондармен туыс екенін дәлелдеп, оларды Тянь-Шань және Шығыс Түркістан тармағы деп бөледі. Б.з. 6 ғасырдан бастап Үйсін этнонимі тарихи әдебиетте кездеспейді. Бірақ одан тараған рулар дулат, албан, Шігіл (жікіл) Түрік қағандығы кезіндегі мемлекеттерді құруға қатысқан. 13 ғасырда Рашид әд-Диннің шығармасында Шағатай ұлысындағы Үйсін халқы туралы айтылады. Жетісу, Оңтүстік Қазақстанды мекендеген Ұлы жүз құрамындағы тайпалардың жалпы атауы ретінде халық арасында да, жазба әдебиетте де қолданылды. Қазақтың дәстүрлі шежіре деректері Үйсінді Шыңғыс хан заманындағы Майқы биден таратады. Ботбай руынан шыққан Диқанбай батырдың шежіресінде (Н.Аристов жазбасында) Майқы биден: Қаңлы, Бақтияр, Қырықжүз, Мыңжүз. Бақтиярдан: Үйсін, Ойсыл. Үйсіннен: Ақсақал (Абақ), Жансақал (Тарақ). Абақтан — Қараша, одан Бәйдібек, Байтулы. Ұлы жүздің негізін құраған тайпалар Бәйдібектің балалары болып саналады. Олар: албан, дулат, суан, шапырашты, сарыүйсін, ошақты, ысты. Ш.Уәлихановтың жазбаларында Үйсін — бұл тайпалардың ғана емес, Ұлы жүздің барлық тайпасының түп атасы. Онда Төбейден — Үйсін, одан — Қойылдыр (Қатаған, Шанышқылы), Мекрейіл (Жалайыр), Майқы (Абақ), Қоғам (Қаңлы) тарайды. Үйсін қырғыз халқының құрамында да бар. Солты тайпасының бір тармағы Усон, Қаракесек тармағы Сарыүйсін, Бағышындағы Қалша аталары Үйсін деп аталады. Сол сияқты Үйсін қарақалпақтардың құрамына да енген.
Б.з.д. 73 жылға дейін үйсіндердің жері үш бөлікке: сол (шығыс) бөлікке, оң (батыс) бөлікке және гуньмоның өзіне қарайтын орталыққа бөлінген. Бұлар өзара қақтығысқа толы болды.
Галлия диоцезі
Галлия диоцезі (Dioecesis Galliarum) — Рим империясы диоцезі, преториандық Галлия префектурасында орналасты.
Үйсін мемлекеті
Тарихы
Қытай ханшалары үйсін гуньмоларына ұзатылған. Олар Қытайдың Орта Азия, Батыс Азия және Еуропамен сауда байланысында маңызды рөл атқарды. Б.з.д. 2 ғасырда пайда болған Ұлы Жібек жолын ұстап тұрған осы үйсіндер болды. Үйсіндер туралы қытай деректерінде б.з. 3 ғасырына дейін айтылады.
Мәдениеті
Үйсін ескерткіштерін зерттеу барысында бұл мәдениеттің үш кезеңнен өткені анықталды: алғашқы кезең — б.з.б. 3-1 ғасырлар; орта кезең — б.з. 1-2 ғасырлар; соңғы кезең — б.з. 3-5 ғасырлар. Бұл кезеңдердегі бейіттердің қазылуында, жобалануында, қару-жарақ, сәндік бұйымдар мен тұрмыстық заттардың түрінде, жасалуында ерекшеліктер бар. Мал, егін шарушылығымен қатар қолөнер, үй кәсіпшілігі өркендеді. Әсіресе қыштан ыдыс-аяқ, құмыра жасау ісі өріс алды. Өндеу кәсібі дамыды. Темір мен қоладан еңбек құралдары, қару-жарақ, сәндік бұйымдар, алтын мен күмістен алқа, сырға, түрлі әшекейлі заттар жасалды. Тоқыма кәсібі, тері илеу, тас қашау, сүйек өңдеу өнері дамыды.
Үйсіндердің салт-дəстүрі
Үйсіндердің салт-дəстүрі туралы ғылыми деректер аз. Ертедегі үйсіндердің түсінігінше, өлген адам тіріледі деп сенген. Сондықтан да адамды жерлегенде оған о дүниеде керек болады-ау деген заттардың бəрін қосып көмген. Тірі кезінде пайдаланып жүрген заттардың бəрін қоса көмген. Көптеген бейіттерді қазғанда табылған заттар осыны дəлелдейді. Тамақ ішетін ыдыс-аяқтар, тұрмысқа қажетті басқа да бұйымдар жиі кездеседі. Ер адамдардың жанына сауыт-саймандар, қару-жарағы: садақ, жебелер, қанжар, найза, қамшы, пышақ секілді заттар қойылған.
Діни нанымдары
Табылған заттары мен əшекейлері, қару-жарағы жоғарғы көркемдігімен қатар үйсіндердің діни ұғымын, өмірге көзқарасын да көрсетеді.
Диадемадағы жапырақтар əлемді тіршілік ағашының көзі, өмір нəрі, жан беруші əйел бейнесі болып табылады. Бұл ағаш жер ортасындағы тау шыңына өсіп, дүниенің төрт бұрышын жəне əлемнің үш бөлігін: тамыры тереңге кететін жер астын- о дүниені, адамдар мен жан-жануарлар өмір сүретін жер үстін- бұл дүниені, құдайлар мен құстар мекені- аспан əлемін жалғастырып тұр.
Жерлеу орындары
Бейіт басына тұрғызылған обаның үлкен-кішілігі марқұмның қоғамдағы алған орнының, байлығының қандай болғанын білдірген. Қазба жұмыстары кезінде үлкен обалардан үлкен əшекейлер, қару-жарақ, ыдыс-аяқ түрлері көп шығады. Теңлік қорымындағы қабірден киімге тігілген алтын қапсырмалар, алтын сырғалар, алтын сыммен оралған темір түйреуіш, қола айна табылды. Көлемі жағынан орташа обадан бірнеше қыш құмыралар, ағаш тостаған, қола сырға, түйреуіш, білезік шықты. Қару-жарақтан темір қанжар, пышақ, үш қырлы жалпақ жебе ұштары бар. Кішкентай обалардан бір-екі қыш ыдыс, темір пышақ, қола сырға, моншақ табылды.
Археологиялық ескерткіштері
Жетісу жерінде үйсіндердің обалары, қорымдары мекенжайлары зерттелді. Обалардың көбісі диаметрі 6-20 және биіктігі 0,5-1,5 м. Топырақ, тас қиыршық немесе топырақ-тас аралас үйінділер болып келеді.
Орта кезеңге жататындар б.з.д. 1 ғ-б.з. 1 ғ. деп есептеледі. Бұған Өтеген 1,2, Тайғақ 1, Қарлақ 1, Алтын Емел қорымдары. Олар жүйесіз түрде, үш обадан тізбектеліп орналасқан.
Соңғы кезеңі 2-3 ғғ. деп саналатын кейінгі кезеңге Қапшағай 2, Шолақ Жиде 1, 2, Гүр қора 2, Қалқан 4 қорымдары жатады. Бұлардағы обалар жүйесіз, ретсіз жасалған, қабырлар жерден қазылған, үстері ағашпен бастырылмаған.
Үйсіндердің алғашқы қонысы Шу алқабынан, Луговое аулынан табылды. Қабырғалары қам кірпіштен жасалған, едендері балшықпен сыланған, ортасында жер ошақ болған.
Егіншілік
Үйсіндер суармалы егіншілікпен де, тəлімді егіншілікпен де айналысқан. Дəнді дақылдардан арпа, тары өсірген. Олардың егіншілікпен айналысқандығын қазба жұмысы кезінде тас кетпендер, орақтар мен дəнүккіштер табылуы дəлелдей түседі. Үйсіндер егіс алқабын өзен бойларына салған. Егісті суаруға арық суларын да қолданған. Ертедегі деректердің мəлімдеуінше, үйсіндер «ағаш егіп», «қалалар мен елді мекендер салған». Суармалы егістіктер, суландыру жүйесі, бау-бақшалар үйсіндердің астанасы Чигу қаласының айналасында орналасты.
Қоғамы
Үйсін бірлестігінде малға жеке меншік болды. Ру-тайпаларының жайылымдары иелікке бөлініп, байлық тайпа көсемдерінің қолына жинақталды; тайпааралық қарым-қатынас өсті. Жеке меншіктің болғанын қыш ыдыстарға, сүйектен, металдан жасалған әр түрлі заттарға түсірілген таңбалардан байқаймыз. Қазылған обалардың аумағы әртүрлі. Кейбіреулерінің биіктігі 10-12 м, аумағы 40 м-ге дейін жетеді. Адам сүйегімен бірге көмілген заттардың санына, сапасына қарағанда, үлкен қорғандарға тайпа көсемдері, ақсүйектер, одан кішісіне қауымның қарапайым мүшелері жерленген. Билік мұрагерлік жолмен әкеден балаға ауысып отырған. Оған «бек» аталған ру, тайпа көсемдері бағынған. Үйсін бірлестігінде басқарудың ондық жүйесі қолданылды. Билеуші өзіне қарайтын жұртын балаларына бөліп, әрқайсысына он мыңнан жасақ, көші-қон жерін еншілеген. Үйсін бірлестігінде мемлекетке тән белгілер болды. Бектер өздерінің жайылымдық жерлерін өзгелерден қарулы күшпен қорғағаны жайында деректер бар. Мұның өзі әлеуметтік топтардың қалыптаса бастағанын аңғартады.
Дереккөздер
Санат:Үйсіндер Санат:Қазақстан тарихы Санат:Азияның тарихи мемлекеттері
Галлия диоцезі
Ол бүкіл Галлияны аумағын қамтыды және состоял келесі провинциялардан тұрды: Лугдундық Галлия I, Лугдундық Галлия II, Лугдундық Галлия III, Лугдундық Галлия IV, Белгика I, Белгика II, Германия I, Германия II, Пенниндік Альпі и Секвандық Максима.
Диоцез 314 жылы Диоклетиан мен I Константиннің реформасынан кейін құрылды. V ғасыр Рейн шекарасы бұзылды, сол себептен Галлияның көп бөлігі варварлар тайпасымен басып алынды. Римдіктердің қолында диоцездің тек қана оңтүстік-шығыс бөлігі қалды. Батыс Рим имепериясының құладырауынан кейін диоцез жойылды.
Тағы қараңыз
Санат:Ежелгі Рим провинциялары Санат:Рим Галлиясы
Қантты өсімдіктер
Қантты өсімдіктер – құрамдарында қанты көп, негізінен, сахароза жиналатын дақылдар. Қант өндіру үшін кондитер, нан, консерв өнеркәсіптерінде пайдаланылады. Шаруашылықта әсіресе тамырлы (қант қызылшасы, қызылмия, андыз, шоңайна, т.б.), сабақты (қант құрағы, қантты қонақ жүгері, жантақ, қайың), дәнді (жүгері, тары), жемісті (алмұрт, өрік), жидекті (таңқурай, құлпынай, қарақат, тұшала, тұт ағашы) өсімдіктердің айрықша мәні бар. Қазақстанда қант қызылшасы (Алматы, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстарында) көп өсіріледі.
Дереккөздер
Санат:Табиғат
Артём Александрович Довбик
Артём Александрович Довбык (Артем Олександрович Довбик; 21 маусым 1997, Черкассы облысы, Украина) — украиналық футболшы, шабуылшы. 2021 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты.
Сілтемелер
Санат:Украина футболшылары Санат:Украина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Днипро-1 ФК ойыншылары Санат:Днипро ФК ойыншылары Санат:Мидтьюланд ФК ойыншылары Санат:Сеннерюйск ФК ойыншылары
Бодо
Бодо — талшықты ағзалар типінің өкілі. Бұл – талшықтарының жәрдемімен қозғалатын біржасушалы жәндік. Талшықты жәндіктердің бірнеше отрядтары бар. нобай|Талшықтылардың сан алуандығы|342x342 нүкте
Құрылысы
Бодо – біржасушалы, талшықты жәндік. Тұрқы 10 – 20 мкм. Өте ұсақ болғандықтан, бодоны микроскоп арқылы көре аламыз. Оның денесін плазмалы жарғақша қаптайды. Жарғақша цитоплазманы қаптайтын икемді пелликуламен астарланады. Сондықтан бодо пішінін әр түрлі қалыпқа өзгерте алады. Дене пішінінің өзгеруіне жарғақша мен пелликуладағы тілкемшелер, талшықтар және цитоплазмадағы жиырылғыш талшықтар әсер етеді. Бодоның ядросы бар. Ядро цитоплазмадан қабықшасы арқылы бөлініп тұрады. Бодо денесінің құрылымын, өзге де түрлі жағдаяттарды ядро реттейді. Бодо цитоплазмасында денені қуатпен қамтамасыз етеін органоид – митохондрия бар.
Қозғалуы
Бодо денесінің алдыңғы жағынан бірі ұзын, бірі қысқа екі талшық көрінеді. Алға созылған талшық тез ширатылып бұралған кезде бодоның денесі өз осінен айналады. Сөйтіп талшықтар суға бұрғыша бұралып, бодоны алға тартады. Бодо талшық қимылының жәрдемімен жайлап қозғалады. Артқа қараған талшық бодоның алға қозғалуына бұлқын тәрізді бағыт береді. Талшықтар қозғалысының әсерінен судағы ұсақ ағзалар бодоның аузына қарай ағылады.
Ас қорытуы
Бодоның ауыз төңірегінде ас қорытатын вакуоль түзіледі. Вакуольге түскен қорек асқорыту сөлінің әсерінен қорытылып, цитоплазмаға өтеді. Қорек цитоплазмада зат алмасу кезінде бодо денесін құрастыруға жұмсалады. Қорытылмай қалған қажетсіз заттар бодоның аузы арқылы сыртқа шығарылады. Қажетсіз заттардың бөлінуіне дененің алдыңғы жағындағы жиырылғыш вакуоль қатысады.
Тыныс алуы
Бодо суда еріген оттегімен тыныс алады. Оттегінің денеге таралуы бодоның бүкіл денесі арқылы осмостық жолмен реттеледі. Бодо денесіндегі цитоплазма оттегінің әсеріне күрделі заттарды қарапайым заттарға ыдыратады. Соның нәтижесінде бодоның тіршілік әрекетіне қажетті энергия түзіледі.
Бөлінуі
Бодо денесінің алдыңғы жағында бір ядро болады. Қолайлы жағдай болғанда ядро бөліне бастайды. Бодо жыныссыз жолмен көбейген кезде ядродағы хромосомалар саны екі еселенеді. Бодо жасушасы ұзынынан бойлай екіге бөлінеді. Бөліну барысында ядро және жасушадағы барлық тірі заттар жаңадан түзілетін жасушаларға тең бөлініп таралады. нобай|ортаға|Бодоның бөлінуі
Дереккөздер
http://worldofschool.ru/biologiya/stati/mikro/org/prost/zhgut/bodo-tipichnoe-zhivotnoe-zhgutikonosec           http://www.myshared.ru/slide/957196/               Биология 7-сынып
Вернониа (Орегон)
Қала тұрғындарының саны 2228 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.1 км² шамасында. FIPS коды — 41-77250.
Шайма суды бұрып әкету
Шайма суды бұрып әкету — сүзгіден шыққан шайынды суды үш құрылымды індік құрамалы құбырмен, сутартқышпен немесе аспалы науа көмегімен бұрып әкету.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Фридрихсталь (Саар)
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 10861 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 9,07 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 10 0 41 511. Қаланың басшысы — Рольф Шультайс.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саар елді мекендері
Пресс
Пресс (латын тілінде presso, француз тілінде presse — сығу, қысу) — материалды соққысыз, статикалық қысым түсіру арқылы өңдеуге арналған машиналардың жалпы атауы. Пресс қысым түсіргіш (сырғымалы) бөліктен, тағаннан, өңделетін зат қойылатын үстелден, қысым түсіргіш бөлікті қозғалтатын жетектен, басқару механизмдерінен және штампыдан құралады. Бұйымға пішін беру үлгіні құрал-сайманның қозғалмалы және қозғалмайтын бөліктері арасында қысу арқылы іске асырылады. Жетектің түріне қарай пресс гидравликалық, механикалық, гидромеханикалық болып ажыратылады. Престің соңғы кезде шыққан түрлері компьютер арқылы автоматты түрде басқарылып, жаныштау процесін үлкен дәлдікпен орындай алады. Прессті металдарды, пластмассаны, резинаны, былғарыны (теріні) өңдеу үшін, жеміс-жидектерді сығып, шырын алу үшін, т.б. мақсаттарға пайдаланады.
= Дереккөздер==
Санат:Өндіріс
Табақ (айрық)
Табақ — ыдыс түрі.
Басқа мағыналары:
NGC 7671
NGC 7671 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 21 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7671 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71478, UGC 12602, MCG 2-59-44, ZWG 431.69.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Пьянотолли-Кальдарелло
Пьянотолли-Кальдарелло (Pianotolli-Caldarello) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Оңтүстік Корсика департаментінде орналасқан. Сартен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 42,78 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2A215, пошта индексі — 20131.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Оңтүстік Корсика департаментінің коммуналары
Қаратай Нұралыұлы
Қаратай Нұралыұлы (1772 8.7.1826, қаз. Сырым ауданы, ІІІідерті ө-нің бойы) - Әбілқайырдың немересі, Нұралы ханның баласы, Кіші жүздің Батыс бөлігінің (қаз. Батыс Қазақстан, Атырау облысытары) алғашқы сұлтан-әкімі (1824-26), 12 ата Байұлы тайпа бірлестігінің билеушісі.
Өмірбаяны
Нұралы ханның 1771 ж. Еділ қалмақтарын талқандағанда қолға түскен күңі - Рыс деген тоқалынан туған. Жасынан Кіші жүздегі тарихи оқиғаларға белсене араласқан.
Эштон Кутчер
Кристофер Эштон Кутчер (Christopher Ashton Kutcher; 7 ақпан 1978 жыл, Сидар-Рапидс, Айова, АҚШ) – американ актері, жүргізуші, продюссер.
Отбасында туған әпкесі және егіз ағасы бар. 1999 жылдан бері көптеген танымал киноларға түскен. 2005 жылы өзінен 15 жасқа үлкен танымал актриса Деми Мурге үйленеді. Кейіннен онымен айырылысып, 2012 жылы Мила Кунисмен неке құрды. Атланта мен Лос-Анджелестегі жапон стиліндегі Geisha House мейрамханасының иесі.
«Аңшылық маусымы» және «Робо-балапан» мультфильмдерінің дыбысталуына қатысқан. Көптеген сыйлықтарға ие болған.
Дереккөздер
Санат:АҚШ продюсерлері Санат:Айова штатында туғандар
Уканья
Уканья (Ucanha) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Тарока муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 423 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,28 км² шамасында. Халық тығыздығы — 80,1 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Иоанн Богослов.
Кучинка
Кучинка — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Белый Лух өзенінің сол жағалауынан 56 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Көзі Тимошино ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 20 км жерде орналасқан. Өзен солтүстікке қарай ағады. Өзен ағысы бұрынғы Унжлаг лагерінің аумағы болып табылатын адам тұрмайтын орман алқабы арқылы өтеді.
Уканья
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Пьовене-Роккетте
Пьовене-Роккетте (Piovene Rocchette) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Виченца провинциясында орналасқан.
Кучинка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Уканья
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Кучинка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері
Пьовене-Роккетте
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7724 адамды құрайды. Халық тығыздығы 644 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 12 км² шамасында. Пошта индексі — 36013.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santo Stefano. Жыл сайынғы мерекесі — 26 желтоқсан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Тікелей күшейту радиоқабылдағышы
Тікелей күшейту радиоқабылдағышы — радиоқабылдағыштардың ең қарапайым түрлерінің бірі.
Құрылысы
Тікелей күшейту радиоқабылдағышы тербелмелі контурдан, бірнеше жоғары жиілікті күшейту каскадынан, диод детекторынан және бірнеше төменгі жиілікті күшейту каскадынан тұрады.
Тербелмелі контур қажетті радиобекеттің сигналдарын басқа радиотолқындардан бөліп алу қызметін атқарады. Көбінесе тербелмелі контурдың баптауы сыйымдылығы өзгертілмелі конденсатордың көмегімен өзгертіледі. Тербелмелі контурға антенна, кейде жерқосқыш қосылады.
Тербелмелі контур бөліп алған сигнал содан соң жоғарғы жиілік күшейткішіне беріледі. Жоғарғы жиілік күшейткішті (ЖЖК) әдетте бірнеше каскадтан тұратын транзисторлық күшейткіштен құрастырады. ЖЖК-дан күшейтілген сигнал диодты детекторға жіберіліп, детектор оны дыбыс жиілігіндегі сигналға айналдырады. Дыбыс жиілігіндегі сигнал тағы бірнеше каскад төменгі жиілік күшейткішімен (ТЖК) күшейтіліп, одан әрі дыбыс зорайтқышқа немесе құлаққапқа беріледі, сонда радиохабарды тыңдауға болады.
Арнайы әдебиетте тікелей күшейту радиоқабылдағыштарын кейде жоғарғы және төменгі жиілікті күшейту каскадтарының саны бойынша белгілейді. Мысалы 2-V-3 деген белгі сол радиоқабылдағыш 2 жоғары жиілікті күшейту каскадынан, диодты детектордан (V белгісі) және 3 төменгі жиілікті күшейту каскадынан тұрады дегенді білдіреді. Детекторлы қабылдағышты тікелей күшейту радиоқабылдағышының бір түрі ретінде қарастырып, оны 0-V-0 деп белгілеуге болады (яғни онда сигнал күшейтілмейді деген сөз).
Кастильоне-Тинелла
Кастильоне-Тинелла (Castiglione Tinella) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Тікелей күшейту радиоқабылдағышы
Артықшылықтары және кемшіліктері
Тікелей күшейту радиоқабылдағышының басты артықшылығы — оның құрылымының қарапайымдылығы, оны тіпті бастаушы радиоәуесқой да құрастыра алады. КСРО-да арнайы радиоконструкторлар, яғни транзисторлық тікелей күшейту қабылдағышын жасауға арналған арнайы бөлшектер жиынтығы сатылатын, кейбір елдерде ондай нәрсе қазір де бар. Оның тағы бір артықшылығы — супергетеродинді радиоқабылдағыш сияқты тікелей күшейту радиоқабылдағышы жанама толқындар таратпайды, бұл қабылдағыштың құпиялылығын сақтау керек болса өте маңызды.
Кастильоне-Тинелла
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 842 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 70 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 12 км² шамасында. Пошта индексі — 12053.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Тікелей күшейту радиоқабылдағышы
Артықшылықтары және кемшіліктері
Тікелей күшейту қабылдағышының басты кемшілігі — оның талғампаздығының төмендігі, яғни ол керек радиобекеттің толқынымен қоса жиілігі оныкіне жақын басқа радиобекеттердің де сигналдарын қабылдайтыны (айта кететіні, регенеративті радиоқабылдағыштар да тікелей күшейту қабылдағыштарына жатса да, олардың бұндай кемшілігі жоқ). Сондықтан бұндай қабылдағыштарды тек ұзын немесе орта толқындарда жұмыс істейтін қуатты радиобекеттердің хабарларын қабылдауға ғана тиімді (орта және ұзын толқындар ерекшелігі — олар онша алысқа тарамайды, сондықтан радиоқабылдағыш жергілікті радиобекеттерді ғана қабылдай алады). Осы кемшілігінің себебінен тікелей күшейту радиоқабылдағыштарын өнеркәсіп шығармайды және негізінен радиоәуесқойлар тарапынан пайдаланылады.
Үш бағдарламалы қабылдағыштар да тікелей күшейту радиоқабылдағыштарына жатады.
Алғашқы кеңес теледидары КВН-49 да тікелей күшейту әдісімен жұмыс істеген. Оның себебі, ол метрлік ұзындықты толқындар диапазонында тек 3 бағдарлама ғана қабылдауға жасалған болатын, ал метрлік диапазонда тікелей күшейту арқылы да жақсы талғампаздыққа қол жеткізуге болады.
Тағы қараңыз
Санат:Радиоқабылдағыштар Санат:Радиотехника Санат:Радиоәуесқойлық Санат:Техника тарихы
Пиньял (Риу-Гранди-ду-Сул)
Пиньял (Риу-Гранди-ду-Сул) (Pinhal (Rio Grande do Sul)) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Каразинью экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Пресс-Атташе
Пресс-атташе (француз тілінде press atteche) — дипломатиялық өкілдіктің баспасөз жөніндегі сенімді қызметкері. Негізгі қызметі — елшілікті ақпараттық дерек-мәліметтермен қамтамасыз ету, ақпараттық деректерді жинау.
Пиньял (Риу-Гранди-ду-Сул)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 328 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 68,217 км² шамасында. Халық тығыздығы — 34,1 адам/км².
Пресс-Атташе
Дереккөздер
Санат:Саясат
Пиньял (Риу-Гранди-ду-Сул)
Тарихы
Қала 1988 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Қайыр Сағынұлы
Сағынұлы Қайыр (1915, Маңғыстау уезі, 10-а. – 1982) – мақташы, Социалдық Еңбек Ері (1951).
Өмірбаяны
1934 – 51 ж. Түрікменстандағы Ташховуз облысында мақташы, 1951 – 78 ж. бригадир, Хожелі ауданында мақташы, басшы болды.
Санкт-Бартоломе (Штирия)
Санкт-Бартоломе (Штирия) (Sankt Bartholomä (Steiermark)) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Грац округінің құрамына енеді.
Қайыр Сағынұлы
Марапаттары
Ленин орденімен, «Еңбектегі ерлігі үшін» (1950) медалімен марапатталған.
Санкт-Бартоломе (Штирия)
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1392 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 11.75 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GU, ресми идентификациялық коды — 6 06 39.
Ветляна (Еділ тармағы)
Ветляна — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Еділ (старица) өзенінің оң жағалауынан 2267 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 5 км-ді құрайды.
Санкт-Бартоломе (Штирия)
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Бирнстингль (АҰП) саналады.
Ветляна (Еділ тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Горьков су торабынан Ока өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Санкт-Бартоломе (Штирия)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Ветляна (Еділ тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
NGC 3113
NGC 3113 — Antlia шоқжұлдызында орналасқан SBcd типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1837 жылы 5 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3113 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29216, ESO 435-35, MCG -5-24-21, UGCA 198, AM 1002-281, IRAS10021-2812.
Томар (Қарағанды облысы)
Томар — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы ауыл, Томар ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қарқаралы қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 92 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1323 адам (658 ер адам және 665 әйел адам) болса, 2009 жылы 955 адамды (480 ер адам және 475 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1964 жылы қаланған. «Прогресс» кеңшарының орталық мекені болды. Жерінің жалпы ауданы - 170,1 мың га. Шаруашылыктың мамандандырылған негізгі бағыттары — қой өсіру және оған қосымша астық өндіру. 4 Соцалистік Еңбек Ері — Ж. Кулкин, Б. Байбосынов, Р. Мұздыбаев, Ж. Бәсімбеков шыққан. Томар өндірістік кооперативі. Омаш, Акжол, Жанат шаруа қожалықтары жұмыс жасайды (2006). Шаруашылыққа қарасты елді мекендерде (Томар, Айғыржал) 1 мектеп, 1 отбасылык-дәрігерлік амбулатория, 1 кітапхана, пошта торабы бар. Ауыл баска елді мекеңдермен автомобиль жолы аркылы байланысады.
Дереккөздер
Санат:Қарқаралы ауданы елді мекендері
Баттал
Баттал — Башқұртстанның Учалин ауданындағы ауыл, Миндяк ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 338 адамды құрады. Пошта индексі — 453746, ОКАТО коды — 80253848004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Қосалқы қорлар
Қосалқы қорлар - жер қойнауынан қосалқы әдістер көмегімен, негізінен сумен тоғыту нәтижесінде өндіріліп алынатын мұнай мөлшері. Бұл жағдайда мұнай өндірудің қосалқы әдістерін қолданудың ұтымдылығы тәжірибе жүзінде дәлелденуі шарт.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Лабенц
Лабенц (Labenz) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Герцогство Лауэнбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 852 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,75 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 53 079. Муниципалитеттің басшысы — Ульрих Хардтке.
Саржематы
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Күнкөріс минимумы
Күнкөріс минимумы - адамның тіршілік харекетін қолдау және оның жұмыс күшін қалпына келтіру үшін қажет ақшалай қаражаттың ең төмен деңгейі (минимумы); оны анықтау әдістемесі бүкіл отбасының немесе бір қызметкердің шығыны мен табысының теңгерімі болып табылатын тұтыну бюджетін (күнкөріс минимумының бюджетін) құрауға негізделеді. Статистикада, ғылыми зерттеулерде, болжауларда Күнкөріс минимумының көрсеткіші кедейлік шегі ретінде қаралады.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
領地 領地
Сазгер
thumb|Композитор [[Леверидж, Ричард|Ричард Леверидж]] Сазгер, композитор (compositor — құрастырушы) — музыкалық шығармалардың авторы. Бұл термин алғаш рет 16-ғасырда Италияда кең пайдаланыла бастады және сол кезден бастап, батыс еуропа музыка мәдениетінің тәжірибелерінен туындаған "кәсіби жазба дәстүрінің" бейнесі ретінде қабылданады. Композиторлық мамандық музыкалық-шығармашылық қабілеттілікті және композицияны арнайы оқуын талап етеді.
Қызықты деректер
thumb|150px|left|Композитор [[Волфганг Амадей Моцарт|Вольфганг Амадей Моцарт]]
Дереккөздер
Санат:Музыка Санат:Сазгерлер Санат:Мәдениет
Лакарри-Аран-Шарритт-де-О
Лакарри-Аран-Шарритт-де-О (Lacarry-Arhan-Charritte-de-Haut) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,32 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64298, пошта индексі — 64470.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 130 адамды құрады. Халық тығыздығы — 5,57 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Теңізге тамдым тамшы боп
Теңізге тамдым тамшы боп — 2011 жылы Алматы қаласы «Өнер» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Нұрлыбек Бұлжанов. Беттер саны — 144.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 11-1552.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Өнер баспасының кітаптары
Синюшка
Синюшка — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Белая өзенінің сол жағалауынан 53 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Бия және Катунь өзендерінің тоғысқан жерінен Алей өзенін қоспағанда, Барнаул қаласына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сорвилан
Сорвилан (Sorvilán) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Гранада провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Коста-Тропикаль ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 614 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,5 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гранада елді мекендері
Беллу-ле-Тришар
Беллу-ле-Тришар (Bellou-le-Trichard) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Мортань-о-Перш округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,67 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61041, пошта индексі — 61130.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 239 адамды құрады. Халық тығыздығы — 24,72 адам/км².