cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Маринад
Жидек маринадтарын — алхорыдай, шиедей, қарақаттай, қарлығаннан, жүзімнен; жеміс маринадтарын — алмадан, алмұрттан дайындайды. Қосылған қышқылдың мөлшеріне байланысты көкөніс маринадтарын қышқылдау немесе қышқыл және ащы етіп жасауға болады. Тұздау үшін ең дұрысы асханалық (6—8%) сірке суын қолданған жөн, сондай-ақ күштілік 80% (10—ІЗ рет сумен ар ал аст ырым) тағамдық сірке эссекциясын пайдалануға болады, бірақ бұл жағдайда маринадтың дәмі едәуір ащы болады. Ең алдымен маринадқа арнайы тұздық дайындау қажет: көкөніс маринадтары үшін оны тұздан, құмшекерден, сірке суынан және судан, жеміс-жидек маринадтары үшін құмшекерден, сірке суынан және судан дайындайды. Тұз бен құмшекерді немесе құмшекердің өзін суды қыздыра отырып ерітеді және 10—15 минутқа ашытады, содан кейін тығыз матаға құйын сүзеді. Сүзілген ерітіндіге сірке суын қосады. Тұздықты эмальданған ыдыста дайындаған жөн, араластыру үшін тот баспайтын немесе ағаштан жасалған қасық пайдаланады.
Тұздық
Қышқылдау маринадтар үшін: 31/4 стакан су, 3/4 стакан сірке суы, 1 ас қасық тұз, 11/2 ас қасық құмшекер; қышқыл маринадтар үшін: 3 стакан су, 1 стакан сірке суы, 1 ас қасық тұз, 11/2 ас қасық құмшекер: ащы маринадтар үшін: 2 стакан сірке суы, 1 ас қасық тұз, 11/2 ас қасық құмшекер қажет. Әр - банкаға (сыйымдылығы 1 л) қосымша дәмдеуіштер: ащы әрі хош иісті бұрыштық 5 дәнін, 4 дана қалампыр және дәмді қабықтың шағын бөлігін қосады. Қараотқа (портулака) арналған маринадтан өзге көкөніс маринадтарының барлық түрлері үшін қосымша дәмдеуіштерді татымды көкпен (граммен есептегенде) алмастыруға болады: 3 аскөк, 3 эстрагон, 4 петрушка көгі, 2 қара қарақат жайырағы, 2 ақжелкен (тамыры), 2 лавр жапырағы, 7 сарымсақ, 0,2 грамм ащы қабықты бұрыш керек. Көкөніс маринадтарын темнературасы 100°С қайнаған суда стерильдейді: қыздыру уақыты 20—25 минутқа, банкаларды (1/2 л және 1 л) стерильдеу —5—7 минутқа, шөлмектерді (3 л)—20 минутқа созылады. Ақ бас және қызыл бас капусталарды маринадтағанда алдымен капустаның сыртқы кір болған жапырақтарын аршып, өзегін алады, ұсақтан турайды және 1 минуттай қайнаған суға булайды. Содан кейін суытып, алдын ала дайындаған тұздық құнды. Тұздық капустаға жақсы сіңуі үшін алдымен банкаға оның бір бөлігін құйып, содан кейін капустаны салады да, үстіне тұздықтың қалғанын құяды.
Пияз
Маринадтау үшін пияздың ұсағын немесе іріктелгендерін алған жөн. ГІиязды аршып, шашақ-тамыры мен сабағын алып тастайды, содан кейін жуып, қайнаған суға 2—3 минут булайды. Осыдан кейін ғана салқындатын, дайын тұз дықты құнды.
Қияр
Маринадтау үшін дәні жетіле қоймаған және балдыры тығыз ұсақ қиярларды алу керек. Жеміс сабақтарын алып тастанды, қиярларды мұқият жуып, суық суға салады (6—8 сағат бойы). Ұсақ қиярларды тұтастай маринадтайды-, ал ірілерін дөңгелектеп кеседі. Ұсақтан туралған дәмді көк араластырады. Қоспаның бір бөлігін банканың түбіне қалыңдығын 1 —1,5 ем етіп төсейді, сонымен бірге 10—15 түйір қара бұрыш, 1 лавр жапырағы салынады. Дайындаған қиярларды (біркелкі болға- ны жөн) банкаға тығыздан салып, бетіне тағы да көк салып, батып тұратындай етіп тұздық құю керек.
Патиссондар
Мұқият жуу керек: ірілерін бөлшектен кеседі, ұсақтарын сол күйін де маринадтайды. Дайындалған патиссондарды банкаларға салып, үстіне тұздық құяды.
Тәтті қызыл бұрыш
Маринадтау үшін балдыры тығыз және ашық қызыл түсті бұрыштарды алу керек. Жеміс сабақтары мен дәндерін алыптастайды, дәндерік тегіс, кетіру үшін бұрышты суық сумен шайып жуған жөн. Тазартылған бұрышты ортасынан қақ бөліп,, 1 минуттай қайнаған суда булайды. Әзір болған бұрышты банкаларға салып, алдын ала дайындалған тұздықты құяды.
Портулак (қараот)
Портулак жапырақтарын алдын ала дымқылдан, содан кейін қатайғай бұтақтарын мұқият тазалайды, суық сумен жуады және 2 минуттай қайнаған суға салып булаған соң, жеделдетіп суыту керек. Дәмдеуіш ретінде тұздыққа сарымсақ қана қосады (1 кг маринадқа 5 г).
Қызылша
Мұқият жуылған қызылтаны қабығымен қоса пісіреді, содан кейін тазалан, төрт бұрыштап немесе кеспе тәрізді етіп майдалап кесу керек. Дайын болған қызылшаға тұздық құнды. Қызылшаны ақжелкен қосып та маринадтауға болады. Әбден пісіріліп, кесілген қызылшаны банкаларға салған соң, қызылшаның салмағына қарай 5—10% ақжелкен келетіндей есеппен үгітілген ақжелкен ұнтағын себеді.
Қауызды үрмебұршақ
Қауызды үрмебұршақ маринадтау үшін әлі жете піспеген, дәні толық жетілмеген және балдыры тығыз бұршақ алынады. Қауызының екі ұшын кесіп тастайды, ірі қауыздыларын бөлшектеп кесіп (көлемін шамамен 3 ем етіп) қайнаған суға 3—4 минут бойы булау керек, содан кейін суытады. Дайын үрмебұршақ банкаларға салып, алдын ала әзірленген тұздықты құю керек.
Томаттар
Жеміс сабақтарын алғаннан кейін томаттарды мұқият жуу керек. Көлеміне қарай томаттарды тұтастай немесе ұзына бойына кесіп тұздайды. Қиярды қалай тұздаса, мұны да солай маринадтайды.
IC 2195
IC 2195 — Carina шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Маринад
Сарымсақ
Артылуын оңайлату үшін сарымсақты жылы суға (2 сағат бойы) салып қояды. Содан соң сыртқы қабығын аршыл, сабағын иесін тастайды. Тазартылған бөлігін суық сумен мұқият жуып, дайын тұздықты құяды.
Тұздық
Қышқылтым маринадтар үшін, 34/5 стақан су, 3/4 стақан сірке суы, 4 ас қасық құмшекер (жүзім үшін 2'/5 ас қасық). Қышқыл маринадтар үшін: 2 стақан су, 2 стакан сірке суы, 8 ас қасық құмшекер (жұзім үшін —6 ас қасық) қажет. Банкаға (сыйымдылығы I л) 5 түйір хош иісті бұрыш, 4 дана қалампыр және дәмді қабықтың кішкене бөлігін салады. Жеміс-жидек маринадтарын температурасы 85°С суда стерильдейді; банкаларды (1/2 және 1 л) 15 минут, шөлмектерді (3 л) 25 минут қыздырады, банканы (1/2 және 1 л) —15—20 минут, ал шөлмектерді (3 л)—25 минут стерильдейді. Алхоры, шие, бүлдірген қызылтал жемістерінің сабақтарын алып тастап, жақсылап жуады. Қарақатты (қара, қызыл, ақ), жүзі мд і мұқият жуғаннан кейін жемістер қосып (сабақсыз) немесе гүл шоғырын және бір шоқ жүзім қосып маринадтау керек. Алма, алмұрттарды қабығымен немесе аршылған күйінде маринадтауға болады. Олардың өзегін алып тастап, қайнаған суға (алманы—5 минутқа дейін, алмұртты—10 минутқа дейін) булайды, содан соң жеделдетіп суытады.
Шыны банкалар
Шыны банкалар (сыйымдылығы 1/2 және 1 л) мен шөлмектердің (3 л) аузын қол машинаның көмегімен (Консервілеу мақаласын қараңыз) бекітеді. Маринад салынған банкалар мен шөлмектердің аузын, сондай-ақ ағаш тығынмен бекітіп, сыртына шайыр жағып тастайды. Маринадтарды құрғақ салқын жерде сақтаған жөн. Әдетте екі апта тұрғаннан кейін маринад пайдалануға дайын болады.
Дереккөздер
Санат:Тағамдар
Қазақстанда ушу
Қазақстанда ушу, жекпе-жегі респ-лық бірлестік құрылған 1989 жылдан бастап дами бастады. Бірлестіктің тұңғыш президенті Т. Досмұхамедов. Бұл жекпе-жек түрінің әсемдігі, ішкі-сыртқы мазмұндылығы жұртшылықты өзіне баурап алды. Респ-да ушу секциялары жүздеп ашылды, әртүрлі жас топтары бойынша жарыстар жиі өткізілді. 1992 ж. респ-ның ушу саньдоның талантты шеберлері өсіп жетілді. Азия Ә. Ч-ттарында, Азия ойындарында, халықар. турнирлерде Д. Жумаш, В. Әбубәкір, М. Байдуллаев, С. Мұсақұлов, А. және М. Жәлилов, Б. Бөлекбаев, А. Қуатаева, Т.Қуатаев, В. Ким, И. Серябринников, Д. Колокольников сынды жастар талай рет көзге түсті.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Мутуипи
Мутуипи (Mutuípe) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік-Орталық Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жекие экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 441 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 273,32 км² шамасында. Халық тығыздығы — 74,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1926 жылы құрылған.
Санат:Баия елді мекендері
Буаземон (Эр)
Буаземон (Boisemont) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Андели округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,22 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27070, пошта индексі — 27150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 783 адамды құрады. Халық тығыздығы — 59,23 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Гелиобиология
ГЕЛИОБИОЛОГИЯ (грек. helіos — Күн және биология) — Күн әсерінен Жер биосферасында болатын табиғи құбылыстарды зерттейтін биофизиканың бір саласы. Күн сәулесі активтілігінің тірі организмдерге әсері бар екендігін және оның маңызын бірінші рет швед физик-химигі С. Аррениус (1859 — 1927) дәлелдеген. 1915 ж. Г-ның негізін қалаған ғалымдардың бірі А.Л. Чижевскийдің (Ресей) алғашқы еңбегі жарық көрді. Күннің тірі организмдерге әсері тікелей (атмосфераның оптикалық және радиожиілік “мөлдір терезесінде” электромагниттік сәуле тарауы және Күн сәулесінің шағылуынан пайда болатын жоғ. энергиялық протондар арқылы) немесе жанама жолмен Күн радиациясы Жердің ионосферасына, магнитосферасына және атмосферасына ықпал жасау арқылы берілуі мүмкін. ГЕЛИОБИОЛОГИЯ осы факторлардың биол. жүйелер дамуындағы рөлін анықтайды, олардың сандық заңдылықтары мен әрекет механизмін зерттейді. Күн сәулесінің адамның ауруға шалдығуына және олардың жүйке жүйесінің қызметіне, жануарлардың кенеттен өсіп-өніп көбеюіне (әсіресе, шыбын-шіркей мен құрт-құмырсқалардың кең таралуына), олардың миграциясына және т.б. биол. процестерге ықпалының зор екені анықталды. Табиғатта бұл құбылыстар белгілі бір ырғақпен немесе нақты кезеңсіз де қайталануы мүмкін. Бұл құбылыстардың пайда болуы, үдемелі қарқындылығы және кеңістікке таралуы гелиогеофиз. факторлармен тығыз байланысты. Мыс., биол. процестердің белгілі бір уақытта қайталануы Күн әсерінің 11 жылдық циклында, Күннің өз осін 27 тәулікте бір айналып шығуына байланысты екені ашылды. Күннің кейбір бөліктерінде ұзақ уақыт болып тұратын активті процестер Жер бетіндегі әр түрлі құбылыстардың тууына әкеліп соқтырады. Кезеңсіз болатын өзгерістер Күн сәулесінің шағылысуынан пайда болатын геомагниттік дауылдың әсеріне байланысты. Гелиофиз. факторлар бір жағынан тіршілік әрекетінің (фотосинтез, биол. ритм және тағы басқа да процестердің) дұрыс жүруіне жағдай туғызса, ал екінші жағынан, биосферада болатын келеңсіз құбылыстардың тууына себепкер де болады. Табиғаттағы гелиогеофиз. құбылыстарды зерттеу мен оларды болжаудың экологияда, ғарыштық биологияда, медицинада, а.ш-нда маңызы өте жоғары.
Дереккөздер
Санат:Табиғат
Учал
Учал — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пыжа өзенінің сол жағалауынан 74 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Бия. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Нидервинклинг
Нидервинклинг (Niederwinkling) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Бавария әкімшілік округіне бағынады. Штраубинг-Боген ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2508 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 25,63 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 2 78 159. Муниципалитеттің басшысы — Лудвиг Вас.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Торрадуш
Торрадуш (Torrados) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 560 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,33 км² шамасында. Халық тығыздығы — 768,8 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Қазақстан ұлттық қоры
Жинақтау функциясы материалдық емес активтерді қоспағанда, қаржылық активтер мен өзге мүліктің жинақталуын және тәуекелдің қалыпты деңгейінде ұзақ мерзімді перспективада Ұлттық қор активтерінің кірістілігін қамтамасыз етеді. Тұрақтандыру функциясы Ұлттық қордың активтері өтімділігінін жеткілікті деңгейін ұстап тұруға арналған. Қордың тұрақтандыру функциясын жүзеге асыру үшін пайдаланылатын бір бөлігі кепілденілген трансфертті қамтамасыз етуге қажетті мөлшерде айқындалады.
Ұлттық қорды қалыптастыру және пайдалану әлемдік, ішкі тарау және қаржы рыноктарының конъюнктурасы, мемлекеттегі және шет елдердегі экономикалық жағдай, бұл ретте макроэкономикалық және фискалдық тұрақтылық сақтала отырып және Ұлттық қордың негізгі мақсаттары мен міндеттері сақталынып, Қазақстаннның әлеуметтік-экономикалық даму басымдықтары ескеріле отырып айқындалады.
Ұлттық қорды қалыптастыру және пайдалану тиімділігін арттыру жөніндегі, сондай-ақ оны пайдаланудың көлемдері мен бағыттары бойынша шешімдерді Президент қабылдайды.
Ұлттық қордың түсімі мен жұмсалуы ұлттық және шетелдік валюталармен жүргізіледі, ал оның операциялары бойынша есепке алу мен есептеме ұлттық валютамен жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын сенімгерлік басқаруды Ұлттық банк пен Үкімет арасында жасасылатын сенімгерлік басқару туралы келісімшарттың негізінде Ұлттық банк жүзеге асырады.
Ұлттық қорға жіберілетін бюджеттік түсімдер Ұлттық қорды қалыптастыру көздері болып табылады. Бұл түсімдер:
Ұлттық қордың қаражаттары:
Материалдық емес активтерді қоспағанда, рұқсат етілген қаржылық құралдардың тізбесін Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқару жөніндегі кеңестің ұсынысы бойынша Үкімет Ұлттық банкпен бірлесіп айқындайды. Ұлттық қорды жеке және заңи тұлғаларды кредиттеуге және міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету ретінде пайдалануға болмайды. Активтерді Ұлттық қорға есептеу және Ұлттық қорды пайдалану тәртібін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды. Ұлттық қорға түсетін немесе бұл қордан алынатын активтер Ұлттық банк белгілеген тәртіппен айырбастауға немесе қайта айырбастауға жатады. Ұлттық қордан республикалық бюджетке түсетін кайтарусыз түсімдер осы Қордан кепілденілген трансферт болып табылады. Ұлттық қордан үш жылдық кезеңге арналған кепілденілген трансферт мөлшері республикалық бюджет әзірленетін жыл алдындағы қаржы жылының аяғындағы жағдай бойынша Ұлттық қор активтерінің үштен бір бөлігінен аспауға тиіс, ол Үкімет белгілеген тәртіппен айқындалады және Қазақстан Республикасының заңымен бекітіледі.
Есепті қаржы жылы ішінде Ұлттық қордан республикалық бюджетке аударылмаған кепілденілген трансферт сомасын Республикалық бюджеттік комиссияның ұсынысы бойынша және Үкімет бекіткен тәртіпке сәйкес Үкіметтің бюджетті түзету арқылы тиісті бюджеттік бағдарламалар бойынша төленбеген тіркелген міндеттемелер сомасынан аспайтын көлемде өткен қаржы жылының республикалық бюджетінде бекітілген бюджеттік даму бағдарламаларын қаржыландыру үшін ағымдағы қаржы жылында пайдалануға құқығы бар.
Есепті қаржы жылы үшін республикалық бюджетте Ұлттық қордан аударылмаған кепілденілген трансферт сомаларын тарту өткен қаржы жылының бюджеттік даму бағдарламалары бойынша тіркелген міндеттемелердің төленбеген бөлігінің және қаржы жылының басындағы бюджеттік қаражаттар қалдықтары айырмасының сомасында жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқару жөніндегі кеңес Ұлттық қорды тиімді пайдалану және оны, материалдық емес активтерді қоспағанда,шетелдік қаржылық құралдарға орналастыру жөнінде ұсыныстар әзірлейтін Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы консультациялық-кеңесші орган болып табылады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқару жөніндегі кеңестің функциялары: 1) Ұлттық қорды калыптастыру мен пайдалану тиімділігін арттыру жөнінде ұсыныстар әзірлеу; 2) Ұлттық қорды пайдалану көлемдері мен бағыттары жөніндегі ұсыныстарды карау және әзірлеу; 3) Ұлттық қорды орналастыру үшін, материалдық емес активтерді қоспағанда, рұқсат етілген қаржылық құралдардың тізбесі жөнінде ұсыныстарды әзірлеу болып табылады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқару жөніндегі кеңесті құру туралы шешімді, оның құрамы мен ол туралы қағиданы Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді. Ұлттық қордың қалыптастырылуы және пайдаланылуы туралы жылдық есепті Үкімет Ұлттық қор аудитінің нәтижелерін қоса отырып, жыл сайын есепті жылдан кейінгі жылдың 1 сәуіріне дейін Ұлттық банкпен бірлесіп жасайды және оны Ұлттық банкпен бірлесе отырып жыл сайын ағымдағы жылдың 1 мамырынан кешіктірмей Президенттін бекітуіне ұсынады. Ұлттық қордың қалыптастырылуы және пайдаланылуы туралы жылдық есепті Президент бекіткеннен кейін Үкімет оны ақпарат ретінде Қазақстан Республикасының Парламентіне ұсынады.
Ұлттық қорды басқаруға байланысты қызметтің ашықтығын қамтамасыз ету мақсатында жыл сайын аудит жүргізіледі. Аудиторлық ұйымды таңдау конкурстық негізде Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады. Ұлттық қордың қалыптастырылуы және пайдаланылуы туралы жылдық есеп және аудит жүргізудің нәтижелері туралы ақпарат бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланады.
Қордың қалыптастырылуы және пайдаланылуы туралы жылдық есепте:
Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының қалыптастырылуы мен пайдаланылуы туралы 2008 жылғы есеп бойынша 2009 жылғы 1 қаңтарға Ұлттық қордың таза активтері 3,3 триллион теңгені (аудиттелген қаржылық есептемеге сәйкес есептеу тәсілімен) - 27,9 миллиард АҚШ долларын немесе елдің барлық алтын-валюта резервтерінің 60,5%-ын құрады. Қордың жинақтау және тұрақтандыру портфелдерінің ара салмағы 63:37% болды. 2002 жылдың аяғына бұл сома 1,9 миллиард доллар құрап, Қордың жинақтау және тұрақтандыру портфелдерінің ара салмағы 90:10% болған еді.
2008 жылы Ұлттық қорға 1,7 триллион теңге түсті, соның ішінде мұнай секторы кәсіпорындарынан түскен тура салықтардың түсімдері есебінен (жергілікті бюджеттерге есепке алынатын салықтарды қоспағанда)- 1,7 триллион теңге, оның 717,8 миллиард теңгесі (6 миллиард АҚШ долларына барабар) кезекті айырбастау / қайта айырбастау операциясын дәл сол күні жүргізу жолымен Ұлттық қордың тиісті шотына теңгемен есепке алынған шетелдік валютадағы түсімдер болып табылады, мұнай секторының кәсіпорындары жүзеге асыратын операциялардан түсетін басқа түсімдер (жергілікті бюджеттерге түсетін түсімдерді қоспағанда)- 16,6 миллиард теңге, ауыл шаруашылығы арналымындағы жер учаскелерін сатудан түсетін түсімдер - 1,6 миллиард теңге, Ұлттық қорды басқарудан түсетін инвестициялық табыстар - 66,2 миллиард теңге.
Ұлттық қорды басқаруға және жыл сайын сырткы аудитті жүргізуге байланысты Ұлттық қордың шотынан есепті кезеңде жалпы сомасы 2,7 миллиард теңгеге шығыстар жүргізілді.
«Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан 2007-2009 жылдарға арналған кепілдендірілген трансферт туралы» Қазақстан Республикасы Заңына сәйкес 2008 жылы Ұлттық қордан республикалық бюджетке даму бюджетінің шығыстарын жабуға кепілдендірілген трансферт түрінде жоспарланған 461,4 миллион теңгенің 461,4 миллион теңгесі аударылды. Ол жоспардың 99,9%- ын құрайды. Бұдан басқа, 2008 жылы Қазақстан Республикасы Ұлттық қорынан республикалық бюджетке жоспарланған 5,1 миллиард теңгенің 3,5 миллиард теңгесі аударылды, бұл 69,1%-ды құрайды.
Ұлттық қорға 2009 жылы жоспардағы 1 394,9 миллиард теңгенің орнына 1 378,1 миллиард теңге қаржы түсті. Ал Ұлттық қордан республикалық бюджетке дағдарыска қарсы іс-кимыл шараларын қаржыландыру үшін жыл ішінде 1 107,5 миллиард теңге қаржы аударылды. Атап айтқанда, 843,1 миллиард теңге кепілдендірілген трансферт және 261,5 миллиард теңге мақсаты трансферт. Қорыта айтқанда, 2009 жылы Ұлттық қордың өсімі 270,6 миллиард теңгеге жетіп, 2010 жылдың 1 қаңтарындағы есеп бойынша жалпы мөлшері 4 542,8 миллиард теңгеге жетті.
Ұлттық қордың активтері 2020 жылға қарай 90 миллиард долларға дейін өсуі тиіс, мұның өзі ІЖӨ-нің 30 пайыздан кем емес мөлшерін құрайды. Қазір Ұлттық қорды қалыптастырудың және пайдаланудың жаңа тұжырымдамасы жасалуда.
«Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан берілетін 2008 жылга арналған нысаналы трансферт туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығына сәйкес 2008 жылғы қараша мен желтоқсанда Қазақстан Республикасы ұлттық экономикасының бәсекеге қабілеттілігін және орнықты дамуын қамтамасыз ету жөніндегі шараларды іске асыру үшін «Самұрық-Қазына» Ұлттық әл-ауқат қоры» акционерлік қоғамының жарғылық капиталын ұлғайтуға Ұлттық қордан республикалық бюджетке нысаналы трансферт түрінде 607,5 миллион теңге аударылды.
Ұлттық қордың сенімгерлік басқарудың қорытындылары бойынша 2008 жылы алынған ұлттық валютада көрсетілген инвестициялық табыс 66,2 миллион теңгені құрады.
Ұлттық қорды басқаруға байланысты қызметтің транспаренттілігін қамтамасыз ету мақсатында аудиттің халықаралық стандарттарына сәйкес 2008 жылға аудиторлық тексеру жүргізілді.
Сараптаушылардың кезқарастары бойынша тап табиғи рента ғана қор кірістерінің негізгі көзі болуға тиіс және ол кен өндіруші сектор кәсіпорындарының салық ауыртпалығын арттырмайды: табиғи рентаны алу кен-геологиялық жағдайлары әр түрлі кәсіпорындар қызметінің жағдайларын теңестіреді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан қорлары Санат:Қазақстан экономикасы
Креспьатика
Креспьатика (Crespiatica) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Лоди провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1563 адамды құрайды. Халық тығыздығы 223 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында. Пошта индексі — 26835.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Кызлыгай Ускат
Кызлыгай Ускат — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/2677/546/43/18 орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь Новокузнецк қаласынан Кемерово қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері
Ақмырза Исаұлы Рүстембеков
Ақмырза Исаұлы Рүстембеков (15 ақпан, 1956 жылы, Ақмола облысы, Қорғалжын кенті - 29 шілде 2020 жылы, Алматы ) — сәулетші, ҚР Сәулетшілер одағының президенті. Қазақстан Республикасының Құрметті Құрлысшысы. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2004). ТМД Халықаралық сәулетшілер одағының вице-президенті әрі академигі.
Толығырақ
Алматы сәулет-құрылыс институтын бітіргөн (1980), сәулетші. Халықаралық архитектура академиясының және Халықаралық Шығыс елдері архитектура академиясының толық мүшесі. ҚР БАҚ-да және ТМД журналдарында басылып шығарылған архитектура және қала қурылысы туралы 25-тен астам жарияланымдар мен мақалалар авторы. «Мұнара түріндегі ғимарат» авторлық куәлігі бар (2003).
1980 жылдан - «Гипровуз» ВГПИ Алматы филиалында сәулетші, аға сәулетші, топ жетекшісі, жобалардың бас сәулетшісі, филиал директорының орынбасары. 1990 жылдан - шығармашылық-өндірістік шеберханасының жетекшісі. 1996 жылдан - ҚР Сәулетшілер одағының вице-президенті, 2000 жылдан бері - президенті. 2001-2003 жылдары - Халықаралық ТМД Сәулетшілер одақтары ассоциациясының вице-президенті.
Жеке қасиеттері
Әскери атағы - запастағы капитан. Діни көзқарасы - төзімді. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеу». Хоббиі - тау шаңғысы, балық аулау. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарих, әлем сәулет өнері.
Жеке өмірі
Үйленген. Жұбайы - Рүстембекова Баян Нариманқызы (1958 ж. т.), Қ.И. Сәтбаев атындағы Қаз¥ТУ оқытушысы. Ұлдары - Бауыржан (1978 ж. т.), Ержан (1979 ж. т.). 3 немересі бар.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан сәулетшілері Санат:Қазақстан құрылысшылары
Томыш
Томыш — Ресейдегі өзен. Тюмень облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кеум өзенінің сол жағалауынан 271 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Тобыл өзенінің құйылысынан Конда өзенін қоспағанда Ханты-Мансийск (жоғарырақ) қаласына дейін. Өзен саласы — Тобылдан Обьке дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Стратхам (Нью-Гэмпшир)
Стратхам (Stratham) — Нью-Гэмпшир штатының Роккингэм округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 7255 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40.1 км² шамасында. FIPS коды — 33-74340.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Гэмпшир қалалары
Тлюгулюнг-Ягун
Тлюгулюнг-Ягун — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тлятты-Ягун өзенінің оң жағалауынан 64 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 6309
NGC 6309 — Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1876 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6309 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 9+14.1, CS=14.4, Box nebula.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз)
Белаштица (Пловдив облысы)
Белаштица (Белащица) — Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Родопи қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1702 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4124. Телефон коды — 03100. ЕКАТТЕ коды — 3304.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пловдив облысының елді мекендері
Қазақстан Спарассисі
Қазақстан Спарассисі(Sparassіs kazachtanіcus), базидиалды саңырауқұлақтар класына жатады. Солтүстік Қазақстан облысының орташа гумусты, қара топырақты жерлерінде өсетін топ қайыңдардың арасынан табылған. Қалпақшасының диам. 6 – 8 см. Аяқшасының биікт. 6 – 8 см, ені 1,2 – 2 см. Жеу
Виндсор Хэйтс (Айова)
Виндсор Хэйтс (Windsor Heights) — Айова штатының Полк округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 3.7 км². FIPS коды — 19-86250.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 4805 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Полк округы (Айова)
Дискрет шама
Дискрет шама - мәндері ақырлы немесе санақты жиын құрайтын шамалар.
NGC 1850
NGC 1850 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1826 жылы 3 тамызда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1850 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC70, in LMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Тарау
Тарау (раздел) — кітаптың, мақаланың бөлімі (тармағы).
Дереккөздер
Санат:Полиграфия Chapitre チャプター Kapitula
Тивье (Дордонь)
Коммунаның INSEE коды — 24551, пошта индексі — 24800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3121 адамды құрады. Халық тығыздығы — 112,39 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Изохрондар
Изохрондар (изо... және грекше: chronos — уақыт) — географиялық картадағы, сұлбадағы кез келген табиғи құбылыстың (мыс., найзағай, өзеннің мұздан аршылуы, т.б.) басталу уақытының бірдей нүктелерін қосатын сызықтар.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Геодезия
Дье-сюр-Мез
Дье-сюр-Мез (Dieue-sur-Meuse) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,78 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55154, пошта индексі — 55320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1395 адамды құрады. Халық тығыздығы — 88,4 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Мадияр Есқараұлы Байдуллаев
Мадияр Есқараұлы Байдуллаев (17.03.1966, Ақарық с-сы, Қызылорда облысы), ушу-саньдодан ХДСШ-і. Респ-ның әлденеше дүркін Азия (1992) ч-ны. Ә. Ч-тының 2 дүркін күміс (1992- Қытай, 1997-Ит.) жүлдегері. Панкратионнан КСРО-ның (1990- Барнаул. РФ) ч-ны.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан спортшылары
Зарих
Зарих - кенотаф немесе мұсылман мавзолейіндегі жерлеу камерасының бата оқитын жері.
Дереккөздер
Санат:Өнер Санат:Мәдениет
Қызылқасқа сутартар
Қызылқасқа сутартар - кептердің дене пішініндей (салмағы 300 г), құйрығының екі шетінде ақ қауырсындары бар, қара түсті су құсы. Бұл суда құйрығын тік көтеріп жазып ұстайды, сондықтан құйрығының ақ жақтары жақсы көрінеді. Маңдайындағы есте қаларлықтай қызыл белгісі қызыл тұмсығымен байланысқан. Қазақстанның оңтүсіндегі суаттарда, Жайықта, Орталық Қазақстанның кейбір көлдерінде қамысты тоғайларда тіршілік етеді. Жеке жұп болып, жиі жүзіп жүретін ұя салады. Жылына екі рет балапан шығарады. Бірінші рет 6-11, екіншісінде 2-6 теңбілді тотық түсті жұмыртқаларын салады. Аналығы бірінші шыққан балапандары өз беттерінше болмай жатып, екінші ретті жұмыртқасын басуға отырады. Ал балапандарымен олармен аталықтары айналысады. Өсімдік үстіндегі жәндіктерді шоқып жейді. Қызылқасқа сутартар Қазақстанда сәуірдің соңынан қазанның соңына дейін болады.
Санат:Сутартарлар
Виталий Леонидович Метте
Виталий Леонидович Метте (5 қаңтар 1947— 4 шілде 2003), Қоғам қайраткері, Шығыс Қазақстан облысы ның әкімі (1997-2003).
Өмірбаяны
Метте Виталий Леонидович Зырян ауданының Козлушки ауылында дүниеге келген.
Қызметтері
2003 жылдың наурызынан өмірінің соңына дейін «Қазақстан инжиниринг ҰК» ААҚ отандық әскери-өнеркәсіптік холдингінің президенті болды. Ғылым мен техникадан металлургиялық негіз жасап, аса өткізгіш металдардың өнеркәсіптік өндірісін құрғаны үшін Ресей Мемлекеттік сыйлығының Лауреаты атанды. Қазақстан өнеркәсіпшілер мен кәсіпкерлер Одағының Президенті. Техника ғылымдарының кандидаты. Қазақстан ақша құятын жері мен Ұлттық валютаның қалыптасуына да біршама үлес қосқан.
Дереккөздер
1. Шығыс Қазақстан облысы мәдениеті кітабы, АТАМҰРА
2. Облыс әкімі Парасат орденінің иегері [Мәтін] : [Республикада сіңірген еңбегң үшін Шығыс Қазақстандықтарды марапаттау туралы ] // Дидар. - 1999. - 21желтоқсан Тоқпатаев У. Тұрақтылыққа бастаған жол [Мәтін] : [Халқының құрметіне бөленген Виталий Леонидович Метте елу бес жасқа толып отыр. Шығыс Қазақстан облысын басқарудағы атқарған игі істері туралы] / Тоқпатаев У. // Дидар. - 2002. – 2 қаңтар.- Б.1
Жұмыс қабілеттілігі
Жұмыс қабілеттілігі – қарастырылып отырған уақыт мезетінде негізгі параметрлері қойылған техникалық талаптары шегінде орналасқандағы бұйымның қалпы. Ақау - бұл жұмыс қабiлеттiлiгнiң бұзылуы.
Дереккөздер
Санат:Механика
Фациялық ырғақтылық (циклділік)
Фациялық ырғақтылық (циклділік) — ырғақтардың (циклдердің) трансгрессиялық бөлігінде түзілімдердің саяз сулы фацияларының терең сулық фацияларға заңдылық бойынша ауысуымен, ал регрессиялық бөлігінде — керісінше сипатталады. Әдетте шөгінді таужыныстардың мезо – және макроырғақтарында (мезо- және макроциклдерде) байқалады, олар тектоникалық тербелісті (пульсациялық) қозғалыстар нәтижесінде жаралады. Монофациялық, бифациялық және полифациялық, яғни бір немесе бірнеше фациялар тобынан тұратын ырғақтар (циклдер) кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Геология
Физикалық-химиялық әдістер
Физикалық-химиялық әдістер - қандай да болса нысандардың химиялық құрамы мен физикалық табиғатын анықтауға мүмкіндік береді. Қоршаған ортаның айтарлықтай ластауы жағдайында химиялық талдау да бақылауды жүзеге асыруға сенімдік құрал болып табылады. Физикалық-химиялық әдістерді пайдалану тек ластану деңгейін анықтаумен ғана шектелмейді. Табиғат нысандарының табиғи күйіне де солардың жәрдемімен баға береді. Мысалы, бұлақ және минералды су құрамын, топырақтың құрылымы мен құрамын анықтайды. Физикалық-химиялық әдістер географиялық әдістермен бірге атмосфераның, климаттың және т.б. күйін экологиялық тұрғыда зерттеу үшін қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Химия
Жақсығұлов турнирі
Дереккөздер
Санат:Спорт жарыстары Санат:Қазақ күресі Санат:Батыс Қазақстан облысы тарихы
Виктор Робертович Цой
Ви́ктор Ро́бертович Цой (21 маусым 1962 жыл, Ленинград—15 тамыз 1990 жыл, 35-ші км Слока—Талси шоссесі, Латвия, КСРО) – кеңестік рок-музыкант, әнші, сазгер, «Кино» тобынын жетекшісі.
Өнері
1970 жылдың аяғы мен 1980 жылдардың басында әуесқой «Пилигрим» тобындағы Алексей Рыбин мен «Палата №6» тобының бас-гитарашысы Виктор Цой тығыз қарым-қатынаста болады. 1981 жылы Виктор Цой, Алексей Рыбин және Олег Валинский «Гарин және Гиперболоиды» тобын құрды. Бұл топ сол жылы күзде Ленинград рок-тобының мүшелігіне кірді. Валинский әскер қатарына кеткеннен кейін топ өзінің атын «Кино» деп өзгертеді. Виктор «Игла», «Конец каникул», «Асса», «Яхха», «Рок» фильмдерінде түскен. 1990 жылы 24 маусымда Мәскеуде Үлкен спорт аренасында «Кино» тобының ең соңғы концерті өтеді.
Қайтыс болуы
1990 жылы 15 тамызда Виктор Цой көлік апатынан қайтыс болады. 19 тамызда Виктор Цой Богослов зиратына жерленді.
Өзі туралы
Цой жүзден көп өлендер жазған. Виктор Цой жапонның дәстүрлі мүсіндерін ойып жасаған. Виктор Цой өзі жазған «Дети минут» әні бірнеше жылдан кейін ғана Вячеслав Бутусовтың көмегімен «Игла Remix» арнайы киносында орындалды.
Сербия қалаларының тізімі
Сербия қалалары
Джек О’Коннел
Джек О’Коннел (ағыл. Jack O'Connell; туған. 1 тамыз 1990 жыл,[1] Дерби, Англия[2]) — британдық актёр. Көптеген номинация иегері.
Өмірбаяны
Джек өз актерлық өнер 2005 жылдан бастаған болатын.Ең бірінші рет ол Дәрігерлер опералық қойлымында кейін  «Чисто английское убийство» атты телехикаяның 4 бөлімінде де тұрақты рөлді сомдады. 2009—2010 жылдары Коннел жастардың сүйікті скинс телехиеаясында Джеймса Куктың яғни, бұзық ұлдың рөлін керемет ойнап шықты.Осы рөлі үшін оған 2010 жылы TV Choice номациясының ең үздік актеры атанған.
Дереккөздер
Джек О’Коннел
Сталагмит
Сталагмит (грек,. Stalagma-тамшы)- жоғарыдан аққан минералданған су тамшыларының төменнен жоғары қарай қабаттаса өсуінен, үңгірлер түбінде қалыптасатын әк, гипс, тұз құрамды, іркінді минералдық түзілімдер. Сталагтитке қарама- қарсы өсіп кейде онымен жалғасады. Карбонатты жыныстарда жақсы дамиды. Қаратаудағы қарст үңгірлерінде Сталагмиттер көп кездеседі.
Қолданылған әдебиет
Қазақ Совет энциклопедиясы, 1976 жыл, Алматы,10 том, 402 бет
Пневматикалық пошта
Пневматикалық пошта — ішінде қысылған ауа көмегімен шағын контейнерлер (патрондар) қозғалатын құбырлар жүйесі. Контейнерлер (патрондар) ішіне жіберілуге тиісті құжаттар салынады. Ішкі құжат айналымы үлкен мекемелерде, өндіріс орындарында, мысалы, ірі почталарда, телеграфтарда, вокзалдарда қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Жақып Қазірет
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Михайл Иванович Рубцов
Михайл Иванович Рубцов (20. 08. 1934 Алм. қ-сы.), ҚР-ның ЕСЖ-сы (1998). Респ-да каратэ, ушу, саньдо жекпе-жектерінің бастауына үлкен үлес қосқан маман. ХДСШ-і Ф. Аманқұловты, СШ-лері Д. Масимовты, Д. Бейсеновты, С. Байсейітовты, А. Дуйсеновты, А Ордабаевты және т.б. дайындады.
Милкёвци (Перник облысы)
Милкёвци (Милкьовци) — Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2475. Телефон коды — 07733. ЕКАТТЕ коды — 48249.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Перник облысының елді мекендері
Баспақты номинал күш
Баспақты номинал күш (Усилие пресса номинальное) — баспақтың стандарттық өлшемдік қатары жасалған негізгі күштің параметрі.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Игл Лэйк (Миннесота)
Игл Лэйк (Eagle Lake) — Миннесота штатының Blue Earth округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2422 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.1 км² шамасында. FIPS коды — 27-17378.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Неке сарайы (Алматы)
Неке сарайы — Алматыдағы неке қиюға арналған ғимарат, жергілікті маңызы бар сәулет ескерткіші.
800×574нүкте|нобай|оңға|Алматыдағы «Жас отау» неке сарайы
1971 жылы Алматы қаласында (архитектор — М. Меңдіқұлов, А. А. Леппик, инжинер — Н. Оразымбетов) салынған. Композиция құрылымына бірінің үстіне бірі орнатылған сақина іспетті 3 шеңбер қабат алынған. Ортаңғы шеңбер қабат (диаметірі 34 м) радиусын бойлай екі қатар бағаналар тізбегі тартылған. Еңселі кең вестибюльден көтерілетін салтанат басқышы 2-қабаттағы некелесу залына апарады. 2-қабаттағы бөлмелер тұтас айналма галареямен жалғасқан. Ғимарат интерьерінің әсемделуі мен шеңберлі керегесінен дәстүрлі қазақ киіз үйіне ұқсас ұлттық нақыш көрінеді. Оның қабырғасын тұтастай шынымен қаптау, айналдыра өрнекті күнқағар шілтер ұстау ғимаратқа әсем сипат берген. Құрылыс ісінде мәрмәр, гранит, габбро, емен қолданылған.
Дереккөздер
Санат:Алматы ғимараттары мен құрылыстары
Старые Киешки
Старые Киешки — Башқұртстанның Кармаскалин ауданындағы ауыл, Кабак ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 578 адамды құрады. Пошта индексі — 453028, ОКАТО коды — 80235823005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Эйрендер
Эйрендер, ертедегі Спарта мемлекетінде (б.э.д. V-IV ғ.) спортпен жастай айналысатын балалар. Олар 16-20 жастың арасында жергілікті гимнасшыларға барып, спорттың көптеген түрлерімен айналысқан. 4 жылдан кейін Э-дер эфептер тобына ауысып отырған.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Бағаналы жасуша
thumb|right|300px|Бағаналы жасуша диаграммасы: Плурипотентті, эмбриондық бағаналы жасушалар бластоцистің ішіндегі жасуша массасы (ИММ) ретінде пайда болады. Бұл бағаналы жасушалар плацентаны айтпағанда, денедегі кез-келген [[ұлпаға айналуы мүмкін. Морула (morula) деп аталатын эмбрионның ертерек сатысындағы клеткалар ғана тотипотентті, олар организмдегі барлық тіндерге және эмбрионнан тыс плацентаға айнала алады.]] thumb|right|300px|Бағаналы жасушалар әртүрлі [[ұлпалық типтерге дифференциасы: (ең жоғарыдан бастап) 1. Бұлшықет жасушасы, 2. Май жасушасы, 3. Сүйек жасушасы, 4. Қан жасушасы, 5. Жүйке жасушасы, 6. Эпителий жасушасы, 7. Иммун жасушасы, 8. Жаныс жасушасы]] Бағаналы жасуша (Stem cell) — көпжасушалы организмдердегі дифференциаланбаған, немесе ішінара дифференциаланған жасушалар болып, олар жасушалардың әртүріне өзгере алады, немесе өзі секілді бағыналы жасаушаларғ бөлініп көбейе алады. Олар жасуша линиясында (cell lineage) жасушаның алғашқы нұсқасы есептеледі. Олар эмбриондық және жетілген организмдерде кездеседі, бірақ әр түрінің өзіне тән ерекшелігі бар. Олар әдетте, шексіз бөліне алмайтын бастауыш жасушалардан және әдетте бір жасуша түріне бөлінуге міндеттелген прекурсорлардан өзгеше болады.
Бағаналы жасуша - бұл организмдегі арнаулы жасуша түрлеріне айналу қабілеті бар жасуша. Болашақта олар аурудың салдарынан зақымдалған немесе жоғалған жасушалар мен тіндерді ауыстыру үшін қолданылуы мүмкін.
Сүтқоректілерде эмбрион дамудың бластоциста кезеңінде, шамамен 5-14 күн уақытта 50-150 жасуша ішкі жасуша массасын құрайды. Бұлардың бағаналы жасушалық қабілеті бар. Тірі ағызада (In vivo), олар соңында дененің әртүрлі жасушалық түрлеріне бөлінеді (олар плурипотентті болады). Бұл процесс гаструляция сатысында үш жыныстық қабатқа - эктодерма, мезодерма және эндодермаға дифференциациялаудан басталады. Алайда, олар оқшауланғанда және өскенде, олар бағаналы жасуша сатысында сақталуы мүмкін және эмбриондық бағаналы жасушалар (ESC) деп аталады.
Көпжасушалы ағзалардың дамуы әдетте зигота деп аталатын бір бағаналы жасушадан басталады. Көптеген бөлу циклдары мен дифференциациялау процесінің нәтижесінде, белгілі бір биологиялық түрге тән барлық клеткалардың түрлері қалыптасады. Бұл клеткалар адам ағзасында 220-ден астам болады. Бағаналы жасушалар ересектер денесінде де сақталады, соның арқасында тіндерді және мүшелерді қалпына келуі іске асады. Дегенмен, қартаю процесінде денедегі олардың саны азаяды.
Бағаналы жасушаның ерекшелігі
thumb|200px|Адам [[Эмбриондық бағаналы жасушалары А: Әлі дифференциясыз. B: Нерв жасушалары, дифференциациялы.]] thumb|Бағыналы жасушаның бөлінуі мен дифференциясы A: бағыналы жасуша; B: алғашқы жасуша (progenitor cell); C: дифференциялы жасуша; 1: бағаналы жасушаның симметриялы бөлінуі; 2: бағаналы жасушалардың асимметриялы бөлінуі; 3: алғашқы бөліну (progenitor division); 4: терминалды дифференция (terminal differentiation) Біздің денеміз әралуан жасушалардан тұрады.
Көптеген жасушалар белгілі бір функцияларды орындауға арналған, мысалы, эритроциттерде денеге қажетті қандағы оттегі бар, бірақ олар бөлінуге қабілетсіз.
Бағаналы жасушалар өсу барысында организмге жаңа жасушалар беріп, зақымдалған немесе жоғалған арнаулы жасушаларды алмастыра алады. Олар мұны істеуге мүмкіндік беретін екі ерекше қасиетке ие:
Бағаналы жасушаның типтері
Бағаналы жасушаның үш негізгі түрі бар:
Эмбриондық бағаналы жасушалар
Эмбриондық бағаналы жасушалар адам нәрестеге айналар кезде эмбрион үшін жаңа жасушаларды береді.
Бұл бағаналы жасушалар плурипотентті деп аталады, яғни олар дененің кез-келген жасушасына ауыса алады.
Жетілген бағаналы жасушалар
Жетілген бағаналы жасушалар организм өсіп жатқанда зақымдалған жасушаларды ауыстыру үшін жаңа жасушаларға айналады.
Жетілген бағаналы жасушалар мультипотентті деп аталады, яғни олар кез-келген жасушаға емес, дененің кейбір жасушаларына ауыса алады, мысалы:
Плурипотентті жетектеуіш бағаналы жасуша
Бейне Эмбриондық бағналы жасушалар секілді, олар плурипотентті, сондықтан олар кез-келген жасуша типіне ене алады.
Неліктен бағыналы жасуша пайдалы?
Бағыналы жасушалардың бірқанша жағдайда қолданылады:
Бағыналы жасушаны зерттеу
Зерттеулер бағаналы жасушаның ерекшелігін жақсы түсінуді көздейді, сөйтіп біз біз мына істерді істей алатын боламыз:
Бағаналы жасуша терапиясы
thumb|upright=1.5|Бағаналы жасуша терапиясында зерттелетін аурулар мен жағдайлар. (Ағылшынша) Кейде жасушалар, тіндер мен мүшелер аурудан, жарақаттанудан және генетикалық себептерден біржола зақымдануы немесе күйреуі мүмкін.
Бағыналы жасушалар зақымдалған немесе күйреген жасушалардың орнын толдыру үшін денеге трансплантациялауға болатын жаңа жасушаларды генерациялаудың ерекше бір әдісі деуге болады.
Қазіргі уақытта Жетілген бағаналы жасушалар кейбір жағдайларды емдеу үшін қолданылады, мысалы:
Жасына байланысты макулярлы деградация (AMD) - болашақта бағаналы жасушаларды емдеудің жаңа түрі ретінде қолдануға болатын аурудың мысалы есептеледі:
Бағаналы жасушаларды трансплантациялауға арналған жаңа орган жасауға пайдалануға болады:
Қалай плурипотентті жетектеуіш бағыналы жасушасын түзесіз?
Ағыза сигналдары кейбір гендерді (genes) қосу және кейбір гендерді жою арқылы ағызаға мамандандырылған жасушаның қандай түрі қажет екенін білдіреді.
Дереккөздер
Санат:Жасушалар Санат:Биотехнология Санат:Жасуша биологиясы Санат:Клондау Санат:Жасуша қаңқасы
Қазақстан Республикасының Президенті
Қазақстан Республикасының Президенті — Қазақстан Республикасының мемлекеттік басшысы және республиканың атқарушы өкімет билігінің біртұтас жүйесін басқарушысы, мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатының негізгі бағыттарын айқындайтын, ел ішінде және халықаралық қатынастарда Қазақстан атынан өкілдік ететін ең жоғары лауазымды тұлға; сондай-ақ республика азаматтарының құқығы мен бостандықтарының, Конституциясы мен заңдарының сақталуына кепіл болады; ҚР Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас Қолбасшысы болып табылады.
Қазақ КСР президенті
"Қазақ КСР Президенті қызметін тағайындау және Қазақ КСР Конституциясына өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақ КСР Заңы қабылданды.
Осыған орай Қазақ КСР Конституциясы Президенттің мәртебесі мен өкілеттігі алғаш рет айқындалған "Қазақ КСР Президенті" жаңа тарауымен толықтырылды.
Қабылданған заңға сәйкес Қазақ КСР Президенті Қазақ КСР басшысы болып табылды. Қазақ КСР-ның отыз бес жасқа толған және алпыс бес жастан аспаған, Қазақ КСР аумағында кемінде он жыл тұрақты тұрған, қазақ және орыс тілдерін білетін азаматы Қазақ КСР президенті болып сайлана алды. Бір адам қатарынан екі мерзімнен артық Қазақ КСР Президенті бола алмады.
Қазақ КСР президентін Қазақ КСР-інің азаматтары жалпыға бірдей, тең және төте сайлау құқығы негізінде жасырын дауыс беру арқылы бес жыл мерзімге сайлады. Қазақ КСР президенті бір мезгілде Қазақ КСР немесе Халық депутаттары жергілікті кеңесінің халық депутаты бола алмады.
Қазақ КСР Президентінің мынадай өкілеттіктері айқындалды: