cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Абай және Сәбит Мұқанов
«Осы үшеуінен басқа өлең түрі Абайдан бұрынғы қазақ поэзиясында жоқ. Абай осы үш түрдің үшеуін де өзінің шығармаларында үнемі қолданады. Бірақ қазақ поэзиясындағы өлең құрылысындағы бұл үлгілерді Абай бұрынғы дәстүрлі күйінде ғана қабылдамай, ол үлгілерді өңдейді, өнерлендіреді» деп білді. Алайда бұған Мұқановтың өзі де ортақтас екенін үмытпайық. 1939 ж. Абайдың екі томдығына жазған алғы сөзінде «Абайдан бұрын қазақ поэзиясында екі-ақ тұр болды» деп тұжырымдағанын бірнеше жылдан кейін сынық, кетік жолға бола үшінші түрді шығаруы әрине, тереңірек зерттеуді қажет етері сөзсіз. Қалай болғанда да ғылыми ойлар әр кездегі ізденіс-топшылауларға байланысты өзгеріп отырғаны жөн, әйтпесе, «бір рет айттым, енді одан қайтпаймын» деп қасарысу әшейінгі менменсіген пенделік болмақ. Ап өзгөріске ұшырау, дамытып отыру, бірде сәтті, бірде шалыс тұсу сөкеттейтін нәрсе емес. 1945 ж. Абай туралы кесек монография жазған шығармаларына тән бір ерекшелікті айрықша айта кеткенжөн. Ол - Сәбиттің тарихи шежірелігі. Абайға байланысты айтылатын ой арқылы қазақ оқырманын өзінің тарихына тереңірек үңілдіретүсу, қызықтыра баяндау машығы осы монографияда мейлінше анық көрінеді. Кейбір зерттеушілер Сәбеңнің бұл тәсілін сюжетті ауырлату, артық деталь деп есептегенімен, өзінің азаматтық тарихы түбегейлеп жазылмаған қазақ сияқты момын халық үшін, әсіресе тәуелсіздік алғаннан кейін айрықша қажет. Осы тұрғыдан келгенде Сәбиттің шежірелік түйіндерінің күні енді туды, халық қажетіне енді мықтап жарайды. Абайды айтқанда халықтың тарихын қосарлап отырмаса Абайдың Ұлылығын тануға кеселін тигізер еді. Жалғыз қана емес, қолына қалам алған жанның, ел мақсатын айтпақ болған шешендер мен ойлылардың Абайсыз ауыз ашпайтынын ескерер болсақ, онда Сәбиттің жамбасы қара жерге тигенше ұлы кемеңгер ақынның рухын айрықша ардақтап еткенін көреміз. «Қазағым» дегенді «ұлтым» деген мағынада түсінген Абай туған халқының өмір шындығының араламаған түкпірін қоймады және көрген-білгендерінің барлық бейнесін шығармаларына түсіріп отырды. Ол өмір шындығының тіркеушісі емес, көрген-білгендерінің сыншысы және кемкетікті қатты сынау арқылы түзетуге тырысушы. Сондықтан ол ұлт ақыны. Қазақ халқының ұлт әдебиетін, ұлттілін еркендетуде Абайға ешкім тең келмейді. Абайға шейін де, Абайдың тұсында да қазақтың ұлт мәдениетін Абайдай кетерген ақын жоқ. Абай жасап кеткен биік - тым зор биік. Қазақтың Абайдан кейінгі ақындары идея жағынан болмаса, өлеңнің шеберлігін ол биіктен әлі де асыра алған жоқ. Қазақ жазба әдебиетінің негізін қалаушы, тұңғыш просветитель-демократ, классик ақын - Абай» деген қорытынды түжырымы Мұқановтың ғалымдық танымын, жазушылық арын айқын танытады.
«Жарқын жұлдыздар» монографиясыңда ақын өскен орта, ата-тегі, өмір көзеңдері, дүниеге, сөз енері- не көзқарасы туралы зерттеу жүргізіп, тиянақты тұжырымдарайтты. Жазушы сөзімен айтсақ: «Абайды - ататегінде, өз өмірінде, ақындық таланты мен шеберлігін де, оқу-білім де, жалпы адамдық, өз ұлтының пікірлерін де, өміріндегі, шығармаларындағы күшті я әлсіз жақтарын да түгел қамту » көзделген(«Жарқын жұлдыздар», - А., 1980,169-6.). Зерттеуші «Абай Құнанбаев» дейтін монографиялық еңбегінде даналық қорытындыларға, қанатты, ғибратты ойларға мейлінше бай қарасөздеріне зейін аударады. Қарасөздеріндегі көркемдік шеберліктің бірсыры ақынның дарынды шешендердің мұрасын жетік Һәм терең үйреніп білгендігінен деп түйіндейді. Зерттеуші Абай поэзиясының бейнелілік–суреттілік жүйесіне, ақындық тілі мен құрылысына талдау жасайды.
Абайдың Шығыстың классикалық әдебиетімен байланысы және Александр Сергеевич Пушкиннен, М.Ю. Лермонтовтан, И. А. Крыловтан аударылған шығармалары жөнінде ой өрбітеді. Ұлы ақынның табиғат лирикасындағы философиялық ой да, сурет те, сыр да біртұтастықта екендігін керсетеді. Яғни Абайдың жаратылысты сейлетіп, құпиясын тегілте суреттеп жеткізіп, ой-сезім мұхитының ағыс-толқындарын тудырып, ғаламат қуаттың көзіне айналатындығын дәлелдейді. Осы еңбегінде:''' «Ұлттық тіл - сол ұлттың тіршілігінің айнасыда, құралыда. Әрбір ұлттың тілі - сол ұлттың барлық мүшесіне түсінікті бола білсе ғана тіршілігінің айнасы мен құралы болады»,''' -деп жазады. Шынында да, Абай поэзиясы – қазақ өмірінің айнасы. Демек, ол ана тілінің негізгі сөздік қорын сарқап айдаланған, соның ну орманына еркін шүйгіген ерен дарын. Мұқанов ұлы ақын туындатқан шендестірулерге, ауыстыруларға, теңеулерге, әсірелеулерге ой сәулесін түсіреді. Олардың қазақ халқының шаруа кәсібімен, тұрмыс-салтымен, аңшылық, малшылық дәстүрлерімен төркіндес, тамырлас екендігін баяндаған, Абайдың қазақ өлеңіне енгізген өзгөріс-жаңалықтарына тоқталған. Фольклорлық поэзияға жыр үлгісі мен қара өлең шумағы тән болса, ал қазақтың жазба поэзиясына Абай жиырмаға жуық түр қосты деп пайымдайды. Абай жыр үлгісімен «Өзгеге, кеңлім, тоярсың...», «Болыс болдым мінеки...», «Жаздыгүн шілде болғанда...» сияқты өлеңдерін шығарған. Мұнда «бірқалыпты үйлес жиі қолданылғандығын» ескертеді зерттеуші. Ақын енгізген жаңалықтарды анықтау үстінде, оның өлеңдерінің буындық, тармақтық, ұйқастық, шумақтық, ырғақтық құрылысының ерекшеліктерін есепке алады. Абайдың қазақ өлеңіне кіргізген ұшан-теңіз өзгерістерін осылай- ша жіктейді: «Асылы «осы жаңалықтарында Абай қазақ поэзиясына тән занды (өлеңге терт буыннан артық буыны бар сөз қоспау, қазақ сөзінің буын құрылысын сақтау)бұзбайды, қатты сақтайды». Мұқанов ақынның композиторлық шеберлігіне де назар аударған. Ол музыка зерттеуші А. В.Затаевичке Абайдың «Татьянаның Онегинге жазған хатын» өзі орындап, нотаға түсірткен. Ақындық жолда Мұқанов Ұлы Абай шығармаларын зерттеу устінде өзі де одан көп үлағат алды. Мұқановқа «Аққан жұлдыз» романы үшін Абай атындағы Мемлекетік сыйлық берілген.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Фивы (Египет)
Тебес (Мысыр) (Θῆβαι, ежелгі мысыр тілінде - Уасыт) – Мысыр елінің ежелгі астанасы. Ніл өзеннің бойында орналасқан. Жазба деректерде б.з.б. 3-мыңжылдықтың ортасынан бастап белгілі. Бүкіл Мысырды біріктірген ХҚ әулет перғауындары кезінде (б.з.б. 22 – 20 ғасырлар) Тебес елдің астанасына айналды. Кейбір жекелеген перғауындар өз орттарын басқа қалаларға ауыстырса да Тебес Орта және Жаңа патшалық кезінде де астана болып қала берді. 22 – 23 (ливиялық) әулет кезінде (б.з.б. 10 – 8 ғасырлар) Тебес саяси орталық ретінде өз маңызын жоғалтып, діни орталыққа айналды. Мұнда Амон құдайының жартылай тәуелсіз жоғары шенді абыздарының сарайы орналасты. Шамамен б.з.б. 730 жылы Тебесті Куш Пианхи патша жаулап алды. Ал б.з.б. 663 жылы қаланы ассирия патшасы Ашшурбанипал қиратып, астана елдің солт-не көшірілгеннен кейін Тебес өз рөлінен айрылды. Діни орталық ретінде өз маңызын сақтап қалғанына қарамастан біртіндеп шалғай қалаға айналды. Б.з.б. 88 жылы қала кезекті халық көтерілісін басу кезінде мүлдем талқандалды. 19 ғасырдың 1-жартысынан бастап әр түрлі елдердің ғалымдары Тебес ғибадатханаларын қалпына келтіру мен қазба жұмыстарын жүргізе бастады (неміс ғалымы – К.Р.Лепсиус, ағылшындар – У.Питри Флиндерс, Х.Картер, америкалық Х.Уинлок, т.б.). Тебес аумағында үлкен ғибадатханалық ансамбльдер (шығыс жағалауындағы Қарнақ пен Лұқсорда) орналасқан. Батыс жағалауында негізінен некропольдар (Бибан-әл-Молұқ, т.б.) мен перғауындардың табыттары қойылған ғибадатханалардың қалдықтары сақталған. Олардың ішінен Аменхотеп ҚҚҚ-нің (б.з.б. 15 ғасыр, арх. Аменхотеп, Хапудың ұлы) ғибадатханасы, гректер “Мемнон колосстары” деп атаған перғауынның екі алып мүсіні, ғибадатханадан Нілге қарай кететін сфинкстер аллеясы (сфинкстердің екеуі қазіргі кезде Санкт-Петербургте), Рамсес ҚҚ перғауынның ғибадатханасы (Рамессеум) көпке танымал болды. Тебеске жақын жердегі Дейір-әл-Баһриде ежелгі Мысыр кешенді құрылысы орналасқан. Тебестің тұрғын үйлері зерттелген жоқ, өйткені олар қазіргі Лұқсор қаланың астында қалып қойған.
Сілтемелер
Қазақ Энциклопедиясы, 9-шы том.
Санат: Тарих Санат:Көне қалалар
Әскери академия
Әскери академия (Военная академия) — жоғары әскери және арнайы әскери білімі бар офицер кадрларын даярлауға арналған жоғары әскери-оқу мекемесі; әскери мәселелерді зерттеуге арналған ғылыми орталық. Әскери академия 18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың басында пайда болды. Әскери академия алғашқы қызметі бас штаб үшін офицерлер контингентін, ал кейін әскерлер және әскери теорияны зерттеу үшін офицерлер даярлау болды.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Кембридж мектебі
Кембридж мектебі – маржинализмнің жетекші мектептерінің бірі. Ұлыбританияда 19 ғасырдың 90-жылдары Кембридж университетінің профессоры Альфред Маршалл төңірегінде қалыптасты. “Саяси экономия қағидаты” (1890) атты еңбегінде ол экономика ғылымына “экономикс” (economіcs) деген жаңа атау берді. Ол нарықтық тепе-тең баға теориясын жасап, еркін нарық жағдайында баға белгіленімінің сұраным мен ұсынымға тәуелді екенін көрсетіп берді. Бұл тұжырым “Маршалдың айқастырмасы (кресі)” ретінде баршаға мәлім. Ол өзі жасаған экономиканы талдау әдістерінің арқасында қазіргі заманғы микроэкономиканың негізін қалаушыға айналды, бұл әдістер: сұраным мен ұсынымның икемділігі, уақыт факторының шаруашылық қызметіне ықпалы, фирманың шығынын талдау. Кембридж мектебін ақша, несие, пайыз теориясын дамытты. Қаржы мәселесін жекелеген фирма деңгейінде шығынды, табысты, пайда мен залалды талдау шеңберінде қарады.
Дереккөздер
Санат:Ұлыбритания Санат:Мектептер
Ун-Шош-Юган
Ун-Шош-Юган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сотэ-Юган өзенінің оң жағалауынан 66 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері Санат:Төменгі Обь су алабы өңірі өзендері
Жеңіс даңғылы (Астана)
Жеңіс даңғылы. Бұрынғы атауы Победа даңғылы. Жеңіс даңғылы Т. Рысқұлов көшесінен басталып, І. Есенберлин көшесінде аяқталады. Абай, Бөгенбай батыр даңғылдарын және Кенесары, Т.Бигелдинов, С.Сейфуллин, Ә.Жангелдин, Мәскеу, Ә. Молдағұлова, Ы. Алтынсарин көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы 3304,4м.
Жеңіс - қырғын соғыста жауды жеңіп, тізе бүктіріп, толық жеңіске ие болушылық. Кеңес Одағы 1945 жылы Германия мен оның одақтастарының басқыншылығына қарсы шығып, жеңіске жетті. Германияның негізгі мақсаты Барбаросса жоспары бойынша КСРО-ны жою еді. Мамырдың 8-інен 9-ына қараған түні герман жоғары командованиесінің өкілдері Германияның сөзсіз тізе бүккені туралы актіге қол қойды. Рейхстагқа бірінші болып лейтенант Р. Қошқарбаев пен қатардағы жауынгер Г.Булатов ту тікті. 9-мамыр Жеңіс күні болып жарияланды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Дария кенттік әкімдігі
Дария кенттік әкімдігі – Қарағанды облысы Шет ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Дария кенті кіреді.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 825 адамды құрады.
Гамбия - Понтеш - Алту-да-Герра
Гамбия - Понтеш - Алту-да-Герра (Gâmbia - Pontes - Alto da Guerra) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сетубал округінің құрамына кіреді. Сетубал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Жартыарал Сетубал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4076 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,87 км² шамасында. Халық тығыздығы — 124,0 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сетубал округінің елді мекендері
Б. з. д. 88 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 88 жылы туғандар
Қоғалы
Елді мекендер:
Б. з. д. 88 жыл
Түсініктемелер
*
Линч соты
«Линч соты» ақ нәсілді елдің озық бағытталған өкілдері сотсыз және тергеусіз қара нәсілділерге заңсыз хайуандық істеу. АҚШ-та өзіндік сот.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Уылдырық шашу миграциясы
thumb|right|300px|[[Балықтар миграциясы]] Уылдырық шашу миграциясы. Уылдырық шашу миграциясы кезінде балықтар теңізден өзенге немесе керісінше өзеннен теңізге келеді.
Миграция қашықтығы
Балықтардың түрі мен тіршілік еткен су қоймаларының жағдайына байланысты уылдырық шашу миграциясының жолының қашықтығы түрліше болады. Мысалы, Каспий теңізінің солтүстік бөліміндегі жартылай өткінші карптар, уылдырық шашу үшін өзен бойымен не бары ондаған шақырымдай ғана көтеріледі.
Миграция кезіндегі өзгерістер
Балықтардың миграциялық қозғалысының негізі сөз жок, олардың нервтік рефлекторлық қызметіне байланысты. Миграция кезінде балықтарға әсер ететін — сигналдың қызметін атқаратын ортаның біртіндеп өтетін заңды өзгерістеріне кездеседі. Ашық теңізден жағалауға, жағалаудан өзенге қарай судың химиялық құрамында біртіндеп елеулі өзгеріс болатындығында. Судың тұздылығы, оттегінің шамасы, сілтілігі, немесе ондағы көмір қышқылының бар жоғы т. б. Миграция кезінде балықтар “шам жарығы түн көбелектерінің көру органдарын қоздырып, жарыққа жиналғаны сияқты, қоздырғыштың максимальды көзіне қарай ұмтылады”
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:Ихтиология Санат:Балықтар
Павлодар қаласының әкімшілігінің спорт құрылыстарының басқармасы
Павлодар қаласының әкімінің спорт құрылыстарының басқармасы. Қалалық орталық стадион (1968). Сыйымдылығы - 15000 мың адам. Аумағы - 3035 шар¬шы м., мұнда Италия, Бразилия, Түрікменстан командаларының қатысуымен футболдан халықаралық ойындар өткізілді. Жыл сайын футболдан ҚР-ның чемпионаты, Президенттік сынамалары, ҚР-ның чемпионаттары өткізіледі.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан стадиондары Санат:Павлодар
Ұлы Влахия
нобай|Уильям Роберт Шефердтің тарихи атласынан алынған карта, шамамен Балқанды көрсетеді. 1265, Фессалия қою көк түсте, «П. Уоллах Фессалия» деп белгіленген Ұлы Влахия немесе Ұлы Уоллахия (аром. Vlãhia Mari; грек: Μεγάλη Βλαχία, романизацияланған: Megálē Vlachía), жай ғана Влахия (аром. Vlãhia; грек: Βλαχλλία) деп те аталады, және оңтүстікте Влахия, промомандық Влахия деп аталады. 12 ғасырдың аяғында және 13-14 ғасырларда бүкіл Фессалия аймағын белгілеу үшін қолданылған. Бұл атау аймақтың көп бөлігінде өмір сүрген влахтардан (аромандар) шыққан.
Аты
Фессалиялық Влахия, шамасы, «Эллададағы Влахия» (ἐν Ἑλλάδι Βλαχία), сондай-ақ «Ұлы Влахия» (Μεγάλη Βλαχuία) деген атпен де белгілі болды. орыс және «Кішкентай Влахия» Этолия-Акарнаниядағы. Қазіргі византиялық тарихшы Никетас Чониатс «Ұлы Влахияны» Метеора маңындағы аудан ретінде ерекшелейді. «Влахия», «Ұлы Влахия» және басқа нұсқалар 14 ғасырдың басында Фессалия үшін қолданыстан шыға бастады, ал Дунайдың солтүстігінде Валахия пайда болғаннан кейін 15 ғасырдан бастап бұл атау сақталды.
Дереккөздер
Санат:Византия империясының провинциялары Санат:Орта ғасырлық Фессалия Санат:Грециядағы тарихи аймақтар
Биялай
Биялай
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
Санат:Киім
Амбермений
Амбермений (Emberménil) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Люневиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,39 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54177, пошта индексі — 54370.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 261 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,14 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары
Ламазьер-От
Ламазьер-От (Lamazière-Haute) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Юссель округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,31 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19103, пошта индексі — 19340.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 72 адамды құрады. Халық тығыздығы — 4,7 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Эттенхаузен (Тургау)
Эттенхаузен (Тургау) (Ettenhausen TG) — Швейцарияның Тургау кантонында орналасқан ауыл немесе кент. Фрауэнфельд округінің құрамына кіреді.
2005 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1130 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.34 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4551, пошта индексі — 8356.
Бофор (Нор)
Бофор (Beaufort) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Авен-сюр-Ельп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,76 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59058, пошта индексі — 59330.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 969 адамды құрады. Халық тығыздығы — 75,94 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Сусымалылық
Сусымалылық (Сыпучесть) - материалдың механикалық күш эсер етпей-ақ өзінше ысырылып, қозғалу қабілеті. Сусымалылық мысалы ретінде қүмның сусымалылығы жоғары екендігін атауға болады.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Темп
Темп- термоэлектрлік қозғалыс күшінің пайда болуынан қандай да бір параметр немесе көріністің өзгеру жылдамдығы.
Дереккөздер
Санат:Физика
Биіктік
БИІКТІК АУРУЫ
Биіктік ауруы, тау ауруы — биік тауға шықанда не ұшақпен жоғары көтерілген кезде ауада оттегінің үлестік қысымының күрт төмендеп кетуінен болатын сырқат. Адамның басы ауырады, басы айналады, қатты ентігеді, әлсіздік, т.б. аурудың көптеген белгілері пайда болады. Дем алатын ауада оттегінің тым аз болуынан қан қысымы азайып, мидың жұмысы бұзылады, құлағы шыңылдап, құсады. Бұл өзгерістер негізінен 3000 — 4000 м-ден астам биіктікке көтерілгенде байқалады.
БИІКТІК БЕЛДЕУЛІГІ
Биіктік белдеулігі, тік белдемдік — тау биіктігіне байланысты табиғат құбылыстарының белгілі заңдылықпен өзгеруі. Биіктік артқан сайын күн радиациясы күшейеді, бірақ ауа температурасы (1 км биіктікте 5 — 6оС-қа) мен қысымы (11 — 15 м биіктікте 1 мм-ге) төмендеп, құрамы өзгереді; белгілі бір биіктікке (жауын-шашынның ең көп түсетін белдеуі) дейін ылғалдылық көбейе береді де, одан жоғары қайтадан азая бастайды. Климаттық белдеуге байланысты таудағы топырақ, өсімдік, жануарлар, жиналатын судың мөлшері, тіпті жер бедері, яғни бүкіл ландшафт өзгереді. Таудың ең төменгі белдеуінің ландшафтысы сол тау жатқан ендік бағыттағы белдемге сәйкес болады. Мысалы, Орта Азиядағы таудың етегінде шөлді ландшафт, одан жоғарыда шөбі шүйгін дала, одан әрі орманды белдеу, бұлардан жоғары альпі шалғыны, ең жоғарыда көпжылдық қар мен мұздықтың нивальдық белдеуі жатады. Көптеген жергілікті жағдайларға, тау беткейлерінің экспозициясына және басым желдерге байланысты Биіктік белдеулігі әр түрлі биіктікке сәйкес келеді. Биіктік белдеулігі Қазақстан тауларының барлығында дерлік тараған және ол солт-тен (Алтайдан) оңт-ке қарай (Тянь-Шань тауларына дейін) әр түрлі Биіктік белдеулігі құрып отырады. Егер таулық орман белдеуі Алтайда 700 — 900 м биіктікте болса, Жетісу (Жоңғар) Алатауында 900 — 1100 м, Іле Алатауында 1200 м биіктіктен басталады. Қазақстанда Іле өз. аңғарынан (400 м) басталып, Талғар шыңына дейін созылып жатқан Іле Алатауының Биіктік белдеулігінде Жер бетіндегі табиғат белдеулері түгел кездеседі. 200 км-ге созылған табиғаттың ғажап Биіктік белдеулігі үлгісі Р.И. Аболиннің1930 жылы шыққан “Балқаш өңірінің шөл даласынан Хан Тәңірі қарлы шыңына дейін” атты еңбегінде баяндалған.
Габариттік, тұрпаттық биіктік
Габариттік, тұрпаттық биіктік- көлік кұралының ең жоғары және ең төменгі нүктелердің арасындағы қашықтық.
Қаңқа орналасуының биіктігі
Қаңқа орналасуының биіктігі - көлік кұралы қаңқасының ең жоғарғы нүктесі мен жол бетінің арасындағы қашықтық.
Жүкарту биіктігі
Жүкарту биіктігі - жол бетінен жүк автомобиль платформасының еденіне дейінгі қашықты (самосвал үшін- жақ бортының жоғары шеңберіне дейін)
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
Санат:Кеңістік
Джорджия технологиялық университеті
Джорджия технологиялық университеті (ағылш.  Georgia Institute of Technology ) — АҚШ-тың ірі білім беру және ғылыми-зерттеу орталығы.
Саванна (АҚШ), Мец (Франция), Атлон (Ирландия), Шанхай (Қытай) және Сингапур қалаларында филиалдары бар.
Құрылымы
Институттың құрамына 6 колледж кіреді:
Ғылыми қызметі
Ғылыми жұмыстардың бір бөлігі институттың мамандандырылған зерттеу орталықтары мен зертханаларында жүргізіледі
Ламза
Ламза — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ноля өзенінің оң жағалауынан 63 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кострома өзені бастауынан Исады ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ольмедо (Сардиния)
Ольмедо (Сардиния) (Olmedo) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Сассари провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2852 адамды құрайды. Халық тығыздығы 84,6 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 33,71 км² шамасында. Пошта индексі — 07040.
Елді мекеннің қамқоршысы — Nostra Signora di Talia. Жыл сайынғы мерекесі — 1 мамыр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Тарумаэ
Тарумаэ тауы Томакомай және Читоуз қалаларына таяу орналасқан. Оны аталған қалалардан анық көруге болады. Тау Жапониядағы батыс Хоккайдодағы Шикотсу көлінің жағалауында орналасқан.
Мәліметтерге сүйенсек, 1667 және 1739 жылғы болған атқылаулар кезіндегі пирокластикалық материалдар қоршаған орманды тугелдей өртеп жіберген. Сол кезде тау етегінің шығыс бөлігі күндіз де қараңғы болып турған екен.
Бул тау саяхатшылар арасында кең танылған. Себебі оған шығу оңай. Тарумаэ Хоккайдо аралының табиғи ескерткіші болып саналатын лава күмбезі бар, Насу жанартаулы аймағына жатады. Тау шыңында түрып төменде жатқан Шикотсу көлің қашықтағы Хидака тау тізбектерін жәнө Хоккайдо аралының басқа да тамаша көріністерін тамашалауға болады.
Тарумаэ тауының биіктігі 1041 м-ді құрайды. Тарумаэ тауының етегінде көптеген ыстық булақтар, демалыс орындары мен гольф алаңдары бар.
Тарумаэ тауы белсенді андезитті стратожанартау болып саналады. Онда жанартаулық белсенділік 9000 жыл бурын басталған болатын. Тарумаэ соңғы рет 1982 жылы атқылаған. Ол фреатикалық сипатта болатын. Фреатикалық атқылау магманың топырақпен немесе сумен түйісуі нәтижесінде орын алады. Тауда ірі атқылаулар 1667, 1739, 1909 жылдары болған. 1667 және 1739 жылғы болған атқылаулар таудың қазіргі түрін қалыптастырған.
Дереккөздер
Санат:Жапония жанартаулары
Рия
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Ислам
Фотографиялық жұлдыздық шама
Фотографиялық жұлдыздық шама — егер бақылаушының көзінің спектрлік сезімталдығы сенсибильді емес, фотографиялық пластинканың спектрлік сезімталдығымен сәйкес келсе, бақылау барысында бақылаушы жұлдыздың фотографиясындағы жарқылын қабылдар еді.
Бір жұлдыздағы фотографиялық және визуалды жұлдыздық шаманың айырмашылығы түс көрсеткіші деп аталады.
Қызыл түсті жұлдыздар оң көрсеткіш көрсетеді, ал көкшілдер — теріс.
Дереккөздер
Санат:Астрофизика
Абдул-зиз ибн Шарафиддин
Абд ул-Әзиз ибн Шараф Әд-дин (Шараф ад-Дин) (14 ғасырдың ақыры — 15 ғасырдың басы) — тебриздік ұста, шойын құюшы. Әмір Темір билік құрған кезеңде құйылған бірқатар бұйымдардың бас ұстасы. Соның бірі — Темірдің бұйрығымен Түркістандағы Қожа Ахмет Ясауи мешітіне арналып, 1399 жылы Түркістан маңындағы Қарнақ қыстағында құйылған алып тайқазан (құйған жердің орны күні бүгінге дейін сақталған). Бұл — өз дәуіріндегі шойын құю өнерінің ерекше үлгісі. Қазанның диаметрі 12,5 м, биікт. 1,7 м, салмағы 2 т шамасында. Ернеуінің сырт жағын жиектей құранның 9-сүресінің 19-аяты, төменгі жағына ұстаның өз аты жазылған. Қазан 1939 жылдан Санкт-Петербургтегі Эрмитажда сақталып келді. 1989 жылы Түркістан қаласына қайтарылып, Қожа Ахмет Ясауи мешіт-кесенесіндегі орнына қойылды.
Сарутая
Сарутая (Sarutaiá) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Ассис мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Ориньюс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 268 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 141,511 км² шамасында. Халық тығыздығы — 30,2 адам/км².
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Умбинский
Умбинский — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пижма өзенінің оң жағалауынан 232 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы
Қысқаша тарихы
Қазақ КСР-і депутаттарын сайлау және кері шақырып алу бойынша Орталық сайлау комиссиясы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 1989 жылғы 22 қыркүйектегі қаулысымен 25 адамнан құрылған болатын. 1989 жылғы 18 қазанда Қазақ КСР-і депутаттарын сайлау және кері шақырып алу бойынша Орталық сайлау комиссиясы аппаратының құрамы бекітілді. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының қаулысына сәйкес Ортсайлауком аппараты 7 адамнан құралды. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі 1991 жылғы 28 маусымда Қазақ КСР-і депутаттарын сайлау және кері шақырып алу бойынша Орталық сайлау комиссиясы құрамына өзгерістер енгізді. 1993 жылғы 8 желтоқсан күні Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің «Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясын сайлау туралы» қаулысы қабылданды. Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының құрамын Қазақстан Республикасы Президентінің ұсынысы бойынша Жоғарғы Кеңес сайлады. Осы жылдың 21 желтоқсанында Қазақстан Республикасы Президентінің Қаулысымен Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы туралы Ереже бекітілді. 1995 жылғы 17 наурызда Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы туралы» Жарлығы қабылданды. Орталық сайлау комиссиясының отставкаға кету туралы өтінішін қарай келе, Орталық сайлау комиссиясының бүкіл құрамын қызметтен босату туралы шешім қабылданды. 1995 жылғы 25 наурызда Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының жаңа құрамы бекітілді. 1996 жылғы 11 қарашада Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Орталық сайлау комиссиясы туралы жаңа Ереже бекітілді. 2007 жылғы конституциялық реформаға дейін Республиканың Орталық сайлау комиссиясы Төрағасын, Төрағаның орынбасарын және мүшелерін Қазақстан Республикасы Президентінің ұсынысы бойынша сайлау Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің айрықша құзіретіне жататын. Қазіргі кезде қолданыстағы Конституцияға сәйкес Орталық сайлау комиссиясын қалыптастырудың келесі тәртібі қолданылады:
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мемлекеттік құрылымдары
Ғабдолла Шоланов
Шоланов Ғабдолла (1907, қазіргі Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданы – 22.2.1966, Алматы) – экономист-ғалым, экономика ғылымының докторы (1956), профессор (1960), Қазақ КСР-і ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1962). Гурьев кеңес-партия мектебін (1926) бітірген. 1928 – 1931 жылдары Омбы жұмысшы факультетінде, 1933 – 1937 жылдары Новосібірдегі Марксизм-ленинизм институтында оқыған. 1926 – 1928 жылдары Гурьев облысында Қызылқоға болыстық комсомол комитетінің хатшысы, 1931 – 1933 жылдары Омбы қазақ педтехникумының оқытушысы, директоры. 1937 – 1939 жылдары Қазақстан К(б)П Балқаш қалалық, Қарағанды облысы комитетінің 2-хатшысы. 1939 – 1942 жылдары Қазақ КСР-і Мемлекеттік жоспарлау комитеті төрағасының орынбасары, төрағасы қызметтерін атқарды. 2-дүниежүзілік соғыс жылдары (1942 – 1945) Қазақ КСР-і Халком кеңесі төрағасының орынбасары және Қазақстан КП ОК-нің кадрлар бөлімі меңгерушісінің орынбасары (1945 – 1948), “Коммунист” журналының бас редакторы (1946 – 1950) болды. КСРО Жоғарғы Кеңесінің (1941 – 1946) және Қазақ КСР-і Жоғарғы Кеңесінің (1938 – 1947) депутаты болып сайланды. 1938 – 1947 жылдары Қазақ КСР-і Жоғарғы Кеңесінің төрағасы болды. 1948 жылы Қазақстан КП ОК-нің шешімімен Қазақ КСР-і ғылым академиясына жіберіліп, экономика секторын басқарды. Бұл сектордың экономика институты болып құрылуына (1952) күш салған ол өмірінің соңына дейін осы институттың директоры қызметін атқарды. Шоланов 60-тан астам ғылыми еңбектің, соның ішінде бірнеше монография кітаптың авторы. Ол Қазақстанның 1917 жылдан 1945 жылға дейінгі экономикалық тарихы бойынша материалдарды алғаш рет жүйелеп, қорытындылаған 3 томдық “Қазақ КСР-і халық шаруашылығы тарихы” очерктерін (орыс тілінде) әзірлеуге белсене ат салысты. Көптеген ғылым кандидатын дайындаған ол КСРО Жоғары және арнаулы орта білім министрінің жоғары аттестациялық комиссиясының мүшесі болды. Шоланов Еңбек Қызыл Ту орденімен, көптеген медальдармен марапатталған.
Дереккөздер:
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары
NGC 3792
NGC 3792 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Натик (Массачусетс)
Қала тұрғындарының саны 33 006 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 41.6 км² шамасында. FIPS коды — 25-43895.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Б. з. д. 89 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 89 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 89 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Кизес-Ю
Кизес-Ю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вычегда өзенінің оң жағалауынан 405 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Йель университеті
Йель университетті (Yale University) — Американдық жекеменшік иелігіндегі Айви Лигасына кіретін зерттеу университеті. Ол Коннектикут штатының Нью Хэван қаласында орналасқан. Бұл университтет 1701 жылы Коннектикут колониясында қаланып, бүгінгі күні АҚШ-тың колониялдық кезеңде қаланған университеттер тізіміне кіреді.
Йель университетінің құрылуы 17–шы ғасырдың дін қызметшілерінің бастамасымен жас шіркеу қызметшілері мен саясаткерлерді даярлау мақсатымен қалана бастап "Collegiate School" деп аталған. 1718 жылы университеттің аты "British East India Company" ұйымының бастығы Элиху Йельдің құрметіне берілді. 1861 жылы Йель университетінің магистранттарға арналған өнер және ғылым факультеті АҚШ-тағы алғаш PhD дәрежесін тағайындайтын жоғарға оқу орны болды. 1900 жылы Йель Америка Университеттер Ассоциациясын құрды.
1930 жылдары Йель оқу жүйесін өзгертіп, 12 факультеттерге бөлінді. Бүгінгі күні Йель тағы 2 факультет құруды жоспарлауда. Йельде 1,100 ұстаздық құрамы студенттерге сабақ оқытып кеңес береді. Бакалавриатта оқитын студенттердің саны 5,300 және магистратура мен профисианалды студенттердің саны 6,100. Йельдің барлық ең жоғары дәрежелі профессорлары бакалавриатта оқитын студенттердіңбарлығына сабақ оқытады.
Йель университетінің эндаументі $19.4 миллиард. Бұл әлемдегі екінші ең үлкен жоғарғы оқу эндаументі. Йельдің жиырмадан астам кітапханасы бар және бүкіл кітап қорының саны 12.5 миллион. Йельдің 49 Нобель лауреаттары бар, мұның ішіне студенттер, ұстаздар және басқа да университет мүшелері кіреді. Американың 5 президенті, 19 АҚШ жоғарғы сот мүшелері, және бірнеше басқа мемлекеттердің басшылары Йельден білім алған. Йель Заңгерлік факультеті университеттің ең танымал бөлігі және АҚШ-тың бүкіл заңгеплік мектептерінің ішінде оқуға қабылдану бәсекелестігінен ең қиыны.
Йель университетінің спорт топтары Йель Бульдогтары атымен танымал. Йельдің спорт топтары бүкіл АҚШ колледждер арасындағы жарыстарда Айви Лигасы кіретін Бірінші Дивизионында жарысады. Йель және Гарвард университеттерінің спорт топтары өз-ара ерекше тартыстары жан-жақты танымал. Екі университ арасындағы ең атақты екі тартыстың біреуі АҚШ футболынан "The Game" деп аталады және, екіншісі, қайық есуінен "Harvard-Yale Regatta" деген аты бар.
Дереккөздер
Санат:АҚШ жоғарғы оқу орындары Санат:1636 жылы пайда болғандар Санат:АҚШ коллониялды жоғарғы оқу орындар Санат:Массачусетс штатының жоғарғы оқу орындары‎ Санат:Йель университеті Санат:Американ университеттері қоғамдастығы Санат:Алфавит бойынша университеттер
Аққайың (Целиноград ауданы)
Аққайың (2018 ж. дейін — Малотимофеевка) — Ақмола облысы Целиноград ауданы, Қызылсуат ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақмол ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 54 км-дей, округ орталығы - Қоянды ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 10 км, Астана қаласынан шығысқа қарай 15 км жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 350 адам (195 ер адам және 155 әйел адам) болса, 2009 жылы 417 адамды (208 ер адам және 209 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Бастауыш мектеп, қарттар мен мүгедектерге арналған облыстық дәрігерлік-әлеуметтік мекеме, православ шіркеуі бар.
Дереккөздер
Санат:Целиноград ауданы елді мекендері
Сутекті морттық
Сутекті морттық  (Водородная хрупкость) — сутектену нөтижесінде металдың илемділігінің төмендеуі.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Жолғабас
Жолғабас — Түркістан облысы Бәйдібек ауданы, Ақбастау ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шаян ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 27 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 448 адам (238 ер адам және 210 әйел адам) болса, 2009 жылы 393 адамды (205 ер адам және 188 әйел адам) құрады.
Иссенозен
Иссенозен (Issenhausen) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Страсбур-Кампань округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,1 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67225, пошта индексі — 67330.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрады. Халық тығыздығы — 55,24 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Анықтау (заң)
Анықтау (investigation, inquiry) - заң саласындағы термин болып, Қылмыстық іс жүргізу кодексінде белгіленген окілеттік шегінде істін мән-жайын анықтау, белгілеу, бекіту, сондай-ақ қылмыс жасаған адам/адамдарды қылмыстық жауапка тарту үшін оның қылмысты анықтауды көздеген, сотқа дейінгі зерттеу, ізденіс әрекеттері.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Хемоз
Хемоз (chemosіs) — көз алмасының дәнекер тінді қабығының ісінуі. Хемоз ауруы негізінен көз алмасы мен оның қосалқы мүшелерінің жиі кездесетін ауруларының: блефарит (қабақтың қабынуы), кератит (көздің мүйізгек қабығының қабынуы) және конъюнктивит салдарынан дамиды. Ал Хемоздың асқынуына теріскен, дәнекер тінді қабықтың кейбір жедел қабынуларында (пневмококк, Кох-Уикс, гонококк, т.б.), көз алмасы қабықтарының қабынуларында, көз шарасының ісіктерінде, бадырақ көзде (экзофтальде) және организмнің жалпы әлсіреуінде (мысалы, қан аздықта, т.б.), сүйек қабынуы аурулары кезінде, қан мен лимфа сұйықтықтарының іркілуінде байқалады.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат: Көз аурулары
Шиқұдық
Шиқұдық — Ақтөбе облысы Ойыл ауданы, Саралжын ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Шумшевашка
Шумшевашка — Ресейдегі өзен. Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сорма өзенінің оң жағалауынан 26 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Шиқұдық
Географиялық орны
Аудан орталығы – Ойыл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 46 км-дей жерде.
Шумшевашка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Цивиль бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Шиқұдық
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 345 адам (188 ер адам және 157 әйел адам) болса, 2009 жылы 260 адамды (128 ер адам және 132 әйел адам) құрады.
Шумшевашка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Шиқұдық
Дереккөздер
Санат:Ойыл ауданы елді мекендері
Жамбыл кенттік әкімдігі
Жамбыл кенттік әкімдігі – Қарағанды облысы Шет ауданындағы әкімшілік бірлік.
Шумшевашка
Сыртқы сілтемелер
Санат:Чувашия өзендері
Жамбыл кенттік әкімдігі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Жамбыл кенті кіреді.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 151 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Шет ауданы ауылдық округтері
IC 76
IC 76 — Кит шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 76 Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Тазие
ТАЗИЕ — 1) Иранның діни театрының бір түрі. Имам Хұсейіннің (680 ж. өлтіріпген) қүрметіне өткізіліп түра-тыи дінн салт-жора. Т. Иранда Бупд-тордің ітгииттік әулеті басқарған кез-ден (935—1055) белгілі. Сефевидтер-дің бнлігі (1502—1736) түсында барын-ша дамып, Иран мен Оңт. Азербайжан шіптттері арасында кеңінен тара-ды. Т. арнайы жайларда (тазиелерде) өтеді. Т-нің мазмүніі пмам Хұсейінді еске түсіру түрінде болып, ол оншақ-ты күнге созылады. Орындаушыпар 9 күн бойы Хүсейіннің шеккен азапта-рын толгайды, онъгң өмірінен үзінді-лер корсетеді. 10-күнгі қаралы шеру актерлердің Хүсейіннің өлтірілу сәтін бопнелеуімеп аяқталады. 2) Иарсы трагедпясының әдеби түрінің бірі. Т. текстерінің 17—18 ғ-дан жазыльш алына бастауы парсы трагедиясының дамуьша негіз болды. Сақталған текс-тердің көшпілігі бір-біріне ұқсас, ау-ыз әдебиеті мен коркем әдебпеттің аралық түрінде келеді. «Әмір Темір мен губернатор Шама» (18 ғ-дың со-ңы) Т. трагедпясының озық түрінен саналады.
Әдебиет
Бертельс Е. Э., Персидский театр, Л., 1924; Кор-оглы X., Совре-менная персидская литература, М., 1965.
Оң Иевка
Оң Иевка — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Иевка өзенінің оң жағалауынан 32 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Камерано-Казаско
Камерано-Казаско (Camerano Casasco) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Асти провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 498 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 74 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында. Пошта индексі — 14020.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Lorenzo.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Бад-Висзе
Бад-Висзе (Bad Wiessee) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Мисбах ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4640 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 32,79 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 82 111. Муниципалитеттің басшысы — Петер Хёс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Сарықұл тауы
Сарықұл – Қалба жотасының оңтүстік-шығысында, Үлкенлаба тауының шығысында 20 км жердегі тау.
Географиялық орны
Абай облысы Ақсуат ауданы жерінде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 702 м. Негізгі тау сілемдерінен оқшау жатыр. Ұзындығы мен ені шамамен 3 км-дей. Беткейі көлбеу. Сай-жыралармен тілімденген солтүстік-шығыс етегінде қорымтас шоғырлары кездеседі.
Өсімдігі
Беткейі мен етегіндегі сұрғылт қоңыр, сұр топырағында құрғақ далаға тəн астық тұқымдас шөптесіндер өскен.
Нафиси Саид
Нафиси Саид -иран оқымыстысы әрі жазушысы. Иран тілі және әдебиеті академиясының мүшесі.Жоғары білімді Париж қаласында алды. 1934 жылдан Тегеран Университетінің парсы тілі, әдебиеті тарихының профессоры.Нафиси Саид шығармалары 20 жылдың басынан жариялана бастады. Оның негізгі еңбектері Иран, Орта Азия, Үндістан халықтарының әдебиеті мен тарихына , орыс және батыс Еуропа елдерінің әдебиеті мәселелеріне арналған. Ең елеулі туындылары- Рудаки туралы монографиясы, <<Бахрейн тарихы>>,<<Қазіргі Иранның әлеуметтік- саяси тарихы>> және тағы басқа.
Солтүстік Македония
Солтүстік Македония (Северна Македонија, Maqedonia e Veriut), ресми атауы — Солтүстік Македония Республикасы (Република Северна Македонија, Republika e Maqedonisë së Veriut) — Еуропаның оңтүстігінде, Балқан түбегінде орналасқан мемлекет. Жер аумағы 25,7 мың км². Халқының саны 2 млн-нан асады (2016). Астанасы — Скопье қаласы. Ресми тілі — македон тілі. Халықтың 65%-ын македондықтар, қалған бөлігін албандар, түріктер, сығандар, сербтер мен босниялықтар құрайды. Діни сенімі бойынша халықтың басым бөлігі —христиан-православтар, қалғандары — мұсылмандар. Әкімшілік жағынан 30 ауданға бөлінеді. Конституциясы бойынша елді президент басқарады. Жоғарғы заң шығарушы органы — бір палаталы парламент (Жиналыс). Жоғарғы атқарушы органы — үкімет. Солтүстік Македония 1993 жылдан БҰҰ-ға, 1995 жылдан НАТО мен Еуро одаққа мүше. Ақша бірлігі — денар.
Географиясы
right|thumb|270 px Географиялық жағынан Македония  үш елдiң аумағында орналасқан - оның оңтүстiк бөлiгi - Эгей Македониясы, Грекия құрамына кiредi; шығыс жерлерi - Пирин Македониясы - Болгария құрамында, Македония республикасының солтүстiк және батыс өңірлері  Вардар өзенiнiң бойында сұлап жатыр.
Климаты
Македония жерінің климаты — жерортатеңіздік. Қаңтардағы орташа температурасы 5 — 7 °C, шілдеде 24 —26 °C болады. Жылдық жауын-шашын мөлшері 450 — 500 мм шамасында. Тау аралығындағы жазықтар түрлі дақылдар өсіруге қолайлы.
Тарихы
Солтүстік Македония аумағы әр түрлі тарихи кезеңдерде әртүрлі мемлекеттер мен империяларға – Паэонияға, Ежелгі Македонияға (оның аты бүкіл географиялық аймаққа мұра болған), Рим және Византия империяларына, Бірінші және Екінші Болгар патшалығына, Сербия патшалығына, С. Осман империясы. 864 жылы территория Болгар патшалығының құрамында болған кезде христиандық мемлекеттік дін ретінде қабылданды. Қазіргі македондықтар этникалық жағынан болгарларға жақын. XIV ғасырда бұл жерлерді Осман империясы жаулап алды. 19 ғасырда болгарлардың Македониядағы ұлттық қозғалысы дамыды, ол болгарлардың шіркеу және мектеп тәуелсіздігі үшін күрес түрінде көрінді, ол 1870 жылы Болгар эксархатының құрылуымен сәтті аяқталды. 1870 жылдардың ортасында Македонияның этникалық болгар жерлерінің көп бөлігін өзінің епархиясына қоса алды.
1877-1878 жылдардағы орыс-Түрік соғысының нәтижесінде Ресей империясы Болгарияны азат етті және Түркиямен Сан-Стефано бейбітшілігін жасады, оған сәйкес Болгария мемлекеті және Османлы Македониясының оңтүстік бөлігі қоныстанған аумақтарының бір бөлігі пайда болды. Славяндар Болгарияның бір бөлігі болды. Бірақ бұл шартпен ұлы державалардың барлығы дерлік келіспеді, ал Берлин келісімі Сан-Стефано келісімінен кейін Болгарияны екі бөлікке – Болгар княздігі мен Шығыс Румелияға бөлді. Оңтүстік славян халқы бар Македония аумағы қайтадан түріктерге өтті.
1912 жылы Бірінші Балқан соғысы басталды. Болгар және одақтас Балқан христиан әскерлері Осман империясын талқандады. Алайда бірден дерлік одақтастар - Болгария мен қалған Балқан христиан халықтары арасында соғыс басталды, нәтижесінде Болгария Македониядан айырылды.
1912 және 1913 жылдардағы Балқан соғыстары және Осман империясының құлауы нәтижесінде Османлы Македониясының аумағы Сербия деген атпен "Јужна Србија" («Оңтүстік Сербия»), Греция және Болгария (Пирина облысы) арасында бөлінді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Сербия жаңадан құрылған Сербтер, Хорваттар және Словендер Корольдігіне қосылды. 1929 жылы корольдік жаңа атау алды - Югославия және провинцияларға бөлінді - бановина. Солтүстік Македония аумағы Вардар бановинаға айналды.
1941 жылы Югославияны ось елдері басып алды. Вардар бановинасының аумағы Болгария мен Албания арасында бөлінді. Македониялық славяндардың бір бөлігі кейін Югославияның президенті болған Иосип Броз Тито бастаған қарсылық қозғалысын қолдады. Болгар оккупативтік биліктері 1944 жылы бірнеше ай өмір сүрген Тәуелсіз Македония мемлекетін құрды.
Македония — ежелгі грек империясының орталығы
Теңізге шығатын жолы жоқ бұрынғы Югославия республикасы — Македония б.з.д. IV—III ғасырларда құдіретті ежелгі Грек империясының орталығы болды. Македония Грекиямен, Болгариямен, Албаниямен, Сербия және Черногориямен шектеседі. Елдің көпшілік бөлігін тік жартастар, терең аңғарлар мен кең аумақты ормандары бар таулар алып жатыр. Македонияда биіктігі 2000 м-ден асатын 34 тау шыңы мен ішіндегі ең үлкені — Охрид болатын терт ірі көл бар. Елдің ең ұзын өзені — Вардар елді 301 км бойында кесіп өтеді. Вардар өзінің бастауын солтүстік-батыстан алып, Эгей теңізіне құйғанға дейін Оңтүстік Грекиямен ағып өтеді. Бұл өзенді мұнда Аксьос деп атайды.
Вардардың жағасында елдің астанасы — Скопье орналасқан. 1963 жылғы апатты жер сілкінісінен кейін іс жүзінде қайта салынған Македонияның бұл ең ірі қаласы көршілес ауыл шаруашылығы облыстары үшін маңызды сауда орталығы, сондай-ақ индустриясының шешуші салалары—қара және түсті металлургия, машина жасау, химия және жеңіл өнеркәсіп болып табылатын басты өнеркәсіптік ауданы болып есептеледі.
Негізгі ауыл шаруашылығы дақылдары — дәнді дақылдар (күріш, бидай, жүгері), темекі, мақта, көкнәр, жемістер, жүзім. Мал шаруашылығында қой мен тауық өсіру басым. Бал арасын өсіру дамыған — 80 мыңнан аса омарта бал мен балауыз береді. Бұрын Югославияның құрамына кірген Македония 1991 жылы тәуелсіздікке ие болды. Халқының 2/3 бөлігін македондық славяндар, 23%-ын албандықтар құрайды. Түріктердің, сербтер мен цыгандардың шағын диаспоралары бар. Елдің неғұрлым көкейкесті проблемалары — шиеленіскен ұлтаралық қатынастар мен басқа балқан мемлекеттерінен келетін босқындар легінің көбеюі болып табылады.