cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Үлкен Бадажи
Үлкен Бадажи — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Челябин облысы, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы реканің сол жағалауынан 12 км қашықтықта Кіші Ургала орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ай өзенінің бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мутациялық теория
1901-1903 жылдары мутация ілімінің негізін қалаушы нидерланд ғалымы Х. Де Фриз мутациялық процестің үзіліссіз үнемі жүріп отыратындығын атап көрсетті.
1926 жылы көрнекті орыс ғалымы С.С. Четвериков өзінің шәкірттерімен бірге жеміс шыбынының табиғи популяциядағы мутациялық өзгергіштігін зерттей жүріп, популяциялық генетика ғылымының негізін салды. Сонымен қатар ол табиғи популяцияларда рецессивті мутацияның жиі кездесетіндігін анықтады.
С.С. Четвериков 1926 жылы "О некоторых моментах эволюционного процесса с точки зрения современной генетики" деген мақаласын жариялады. Бұл мақаласында табиғи популяциялардағы организмдердің фенотипі біркелкі болғанымен, рецессивті мутацияның жиі кездесетіндігін және сыртқы орта жағдайларының өзгеруінен гендер жиілігінің ауытқитындығын атап көрсетті. Сонымен қатар ол популяция ішінде болатын еркін шағылысудың нәтижесінде генотиптің жиілігі үнемі бірқалыпты, тепе-теңдік жағдайда болатындығын да нақтылап берді.
Бір түрге жататын популяциялар бір-бірінен жеке оқшауланып таралуы арқылы ерекшелінеді. Шекаралас таралған популяциялар бір-бірімен генетикалық ақпараттар алмасуы арқылы біртұтас жүйені құрайды.
Кез келген популяция белгілі бір табиғи орта жағдайларына бейімделгенімен, оның ішінде де табиғи сұрыпталу процесі жүрмейді деп айтуға болмайды. Өйткені әрбір популяция ішінде мутациялық және үйлесімдік өзгерткіштік байқалады да қалыпты жағдайдан күрт ауытқыған дараталу нәтижесінде яғни тұрпқтандырушы сұрыпталудың әсерінен жойылып отырады.
Санат:Эволюциялық биология
Клайнойтерсдорф
Клайнойтерсдорф (Kleineutersdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Заале-Хольцланд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 385 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,61 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 74 048. Муниципалитеттің басшысы — Клаус Ширмер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Мартэнсдэйл (Айова)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 467 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Уоррен округы (Айова)
Қалмақ-ноғай қатынастары
Қалмақ-ноғай қатынастары - 17 ғасырда Үлкен Ноғай ордасының күйреуіне алып келген соғыстар. Ноғайлар мен қалмақтар арасындағы алғашқы әскери қақтығыстар 1607 жылы көктемде Жем өзенінің бойында басталды.1610 жылдан бастап Арал теңізінің маңайы тұрақты қақтығыс орнына айналды. 1613-19 жылы 2 рет ноғайларға күйрете соққы берген қалмақтар олардың әлсіз екеніне көздері жетті. Барлаушылар 1618 жылы Солтүстік Каспий жағалауларында ешкім мекендемейтін бос жер бар екендігін анықтады. Ноғайлар қарсылық көрсету үшін Ресеймен және Бұхар хандығымен одақтасуға тырысты. Бірақ бұл әрекеттері нәтижесіз аяқталды. Ноғайлар арасында бірлік болмады. Шейх-Мамайдың ұрпақтары (алты ұлы) қалмақтардың одақтасы болып шықты. Ноғайлар Еділге қарай шегіне бастады. Босаған жерлерге (қазіргі Батыс Қазақстан аумағы) қалмақтар жаппай көшіп келе бастады. Жайық пен Жем аралығына толық орнығып алған олар 1628 жылы Үлкен Ноғай Ордасына күйрете соққы берді. Қанай бидің қалмақтармен келісімге келуге тырысуы еш нәтиже бермеді. 1632 жылы Еділ жағасына қалмақ билеушісінің ордасы тігілгеннен кейін, 1633-34 жылы ноғайлар Еділден Солтүстік Кавказ бен Қырымға жаппай көшті. Тек қалмақтарға бағынышты кейбір рулар ғана қалып қойды. Үлкен Ноғай Ордасы толық күйреп, халқы Қара таудың жағалауына қоныс аударды. Үлкен Ноғай Ордасының күйреуімен түркі халықтарының тұтастығы бұзылды. Қазақ хандығының батысында оның жаңа жауы ретінде Қалмақ хандығы пайда болды. Бұл кезең туралы қазақ халқында «Ел айрылған» деген күй сақталып қалған.
Дереккөздер
Санат:Тарих
Сегізтармақ
Сегізтармақ – қазақ поэзиясында лирикалық өлеңдерде қолданылатын шумақ өрнегі.
Қолданылуы
"Сегізаяқ" атты өлеңінде Абай сегізтармақты шумақ түрін өзінше өрнектеген. Оның өз өлшемі бар. Сонымен бірге қазақ поэзиясында сегізтармақты шумақ жеті-сегіз буынды өлеңде қолданылып келеді: Жан толқытар жыр іздеген, Әдемілік нұр іздеген, Қиял құлы-мен бір ақын. Тұрмыста тар, тайғақ жолға Түсіп келе жатып зорға, Күні кеше кешке жақын Батқан күннің таңын көрдім, Сол сұлудың жанын көрдім. Мағжан бұл өлеңінде Абайдың "Сегізаяқта" қолданған ұйқас өрнегін сақтаған. Бұл шумақтың тұтастығын күшейте түскен. Шәкәрім ақын "Ашу мен ынсап", "Өлген көңіл-ындынсыз өмір" атты өлеңдерінде сегізтармақты айқас ұйқастармен топтастырған: Білгенімді жазушы ем, Бекем буып белімді. Мінін айтып, қазушы ем, Түзетпек боп елімді. Бұлдарлық ой менде жоқ Бұған шыққан терімді. Ұқтырарлық пенде жоқ Қате басқан жерімді.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет жанрлары Санат:Поэзия
Сан-Бенту (Параиба)
Сан-Бенту (Параиба) (São Bento) — Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Параиба штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Католе-ду-Роша экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2014 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33065 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 248,198 км² шамасында. Халық тығыздығы — 133,22 адам/км².
Санат:Параиба елді мекендері
Ақтепе атырабы
Ақтепе атырабы (Akdepe etraby) — Түрікменстанның Дашоғыз уәлаятындағы атырап.
Әкімшілік орталығы — Ақтепе қаласы.
Тарихы
1937 жылы мамырда орталығы Ақтепе ауылында болған Түрікмен КСР Ташауыз округінің Ленин ауданы болып құрылды. 1939 жылы қарашада Ташауыз округі таратылып, Ленин ауданы жаңадан құрылған Ташауыз облысына қосылды.
Дереккөздер
Санат:Дашоғыз уәлаяты атыраптары
Горно-Белево (Стара Загора облысы)
Горно-Белево (Горно Белево) — Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Братя-Даскалови қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 291 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6219. Телефон коды — 041351. ЕКАТТЕ коды — 16691.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Стара Загора облысының елді мекендері
Ішек таяқшасы
thumb Ішек таяқшасы (Escherіchіa colі) – ішек тұқымдасына жататын таяқша пішінді бактерия. І. т-н 1885 ж. неміс педиатры Т.Эшерих адам организмінің қалыпты микрофлорасын зерттеу барысында адамның нәжісінен тапқан. Бұлар талшықтары бар, спора түзбейтін, екі шеті жұмыр, грам әдісімен бояғанда теріс боялатын (қызыл түске) бактерияларды бір туысқа біріктіріп, оны алғашқы ашқан ғалымның құрметіне Эшерихиа (Escherіcha) деп атады. І. т-лары хим. және физ. факторлардың әсеріне төзімді келеді. 55С-та қайнатқанда 1 сағ-тан кейін өледі, медицинада қолданылатын дезинфек. ерітінділерде тез жойылады. І. т-лары адамдардың, сүтқоректілердің тоқ ішегінде тұрақты тіршілік етіп, сыртқы ортаға нәжіс арқылы шығады. Ал құстардың, бауырымен жорғалаушылардың, балықтардың, жәндіктердің ішек жолында тұрақты кездеседі. Қазіргі кезде кейбір қасиеттерінің (дақылдық, биохим., антигендік) айырмашылығына қарай І. т-ның 200-ден астам нұсқалары ажыратылады. Олардың көпшілігі организмге зиян келтірмейді, қайта пайдалы рөл атқарады: а) әртүрлі тағамдық заттектерді ыдыратып, ас қорыту процесіне қатысады; ә) адам организмін витаминдермен (В1, В6, В12, С) қамтамасыз етеді; б) ауру қоздыратын (патогенді) микробтарғақарсы антагонистік рөл атқарады; г) иммундық жүйенің дұрыс қызмет атқаруына жағдай жасайды. Сонымен қатар І. т. арнайы (специфик.) жұқпалы ауру қоздырады, оны колиэнтерит деп атайды. Бұл аурумен көбінесе үш жасқа дейінгі сәбилер ауырады. Оларға қоздырғыш науқас балалардан, лас судан, тұрмыстық заттардан, ойыншықтардан, т.б. жұғады. Дерттің жасырын кезеңі 2 – 3 күнге созылады. Содан кейін аурудың белгілері көріне бастайды: сәби тамақ ішпейді, лоқсып, құсады, іші өтеді, дене қызуы көтеріледі. І. т. шартты-патогенді бактериялар ретінде іріңді-қабыну процестерін (сепсис, флегмона, бронхит, менингит, отит, цистит, т.б.) қоздыруға себепші болады. Эшерихиа туысына жататын бактериялар қоздыратын ауруларды жалпы эшерихиоздар (колиинфекциялар) деп атайды. І. т. тудырған аурулардың клиник. белгілері бойынша дәл диагноз қою өте қиын. Сондықтан арнайы лабораторияларда бактериол., серол. тәсілдерді қолданып аурудың диагнозын анықтайды. Емі: антибиотиктер (тетрациклин, левомицетин, т.б.), эубиотиктер (колибактерин, лаптобактерин, бифидумбактерин, бификол, т.б.), әртүрлі витаминдер және организмде су-тұз балансын қалпына келтіру үшін күрделі құрамды ерітінділер енгізіледі. Алдын алу үшін арнайы егу қолданылмайды. Жеке бастың гигиенасы дұрыс сақталуы және сан.-гигиен. шаралар бұлжытпай орындалуы керек.
Пайдаланылған cілтемелер
Санат:Бактериялар
Әулиешоқы (тау, Қарағанды облысы)
Әулиешоқы – Қарағанды облысы Шет ауданы жерінде, Ақшатау ауылының шығыс жағындағы тау. Солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып жатыр, ұзындығы 8 км, ені 3 км.
Жер бедері
Солтүстігі және шығыс беткейлері тегіс, жұмыр оқшауланған ұсақ шоқлы. Ең биік жері 926 м. Шығыс тау етегінде қорым тастар мол жиналған.
Геологиялық құрылымы
Силур жүйесінің жоғарғы бөлімі жыныстарынан түзілген.
Өсімдігі
Нашар дамыған қоңыр топырақ жамылғысында жусан, сұлыбас, бетеге, бұта өседі. Жазғы, қысқы мал жайылымына пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Шет ауданы таулары
Шаликха
Шаликха  —Баңладештің батысында орналасқан қала, Қала алаңы 5,13 км²-ге тең. 2001 жылғы санақ бойынша, қалада  4549 адам тұрып жатқан, оның ішінде 54,52 % еркектер ,45,48 % әйелдер.Қала тығыздығы 1 км²-ге 886 адам. Сауаттылық деңгейі 35,2 % құрайды (Баңладештің орташа есебімен 43,1 %).
Сілтемелер
Санат:Бангладеш қалалары Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Әнуар Ғафурұлы Ақшорин
Әнуар Ғафурұлы Ақшорин(Акчурин) (28.4.1944 ж.т., Батыс Қазақстан облысы, қазіргі Ақжайық ауданы, Бітік ауылы) – техника ғылымының докторы (1976), профессор (1982). Саратов механикаландыру және электрлендіру институтының механика факультетін бітірген (1965). 1972 ж. аға ғылыми қызметкер. Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1976), КСРО өнертапқышы (1983), Қазақстанның құрметті жолшысы (1983), КСРО Жоғары мектебінің үздігі (1989), ҚР ҒМ–ғылым академиясының үздік оқытушысы (2007), Халықаралық шығармашылық академиясының академигі (1994), Еуразия халықаралық экономия академиясының академигі (1997). 300-ден астам ғылыми еңбектің, патенттердің, т.б. авторы.
Шығармалар
Машиналардың техникалық диагностикасы, А., 1981; Өнімнің сапалығын компьютерлі басқару, А., 1992; Автокөліктік техникалардың бәсекелестікке қабілеттілігі, А., 2007.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1944 жылы туғандар
Орташа Гаревка
Орташа Гаревка — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кобра өзенінің оң жағалауынан 236 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка өзені бастауынан Чепца өзені өзенін қоспағанда, Вятка өзені қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Кама су алабы өңірі өзендері
Земзя
Земзя — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Урюк өзенінің сол жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Нугуш өзенінің бастауынан Нугуш су торабына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Башқұртстан өзендері
Қазақстан футбол клубтары Азия кубоктарында 2000/01
Бұл — Қазақстан клубтары қатысқан соңғы Азия кубоктарының маусымы болатын. 2002 жылы Қазақстан футбол федерациясы УЕФА-ға өтті де, командаларымыз еуротурнирлерге қатыса бастады.
Іріктеу раундтары
'''Бірінші кезең. Батыс аймақ'''
--- '''Екінші кезең. Батыс аймақ'''
Дереккөздер
Санат:Қазақстан футбол клубтары Азия кубоктарында Санат:2000 жылғы футбол Санат:2001 жылғы футбол
Эль-Бусте
Эль-Бусте (El Buste) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Сарагоса провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Тарасона-и-эль-Монкайо ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 88 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.73 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сарагоса елді мекендері
Мемель-Енкаф-Игол
Мемель-Енкаф-Игол — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Каралька өзенінің сол жағалауынан 164 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Ишкашымдықтар
Ишкашымдықтар (өз атауы: ишкошими, ишкошуми) — Памир халықтарының бірі. Тәжікстанның Таулы Бадахшан автономиялы облысысында (Пянж өзенінің оң жағалауында Рын, Нют, Сумджин, Мулводждр ауылдарында) және Ауғанстанда (Пянж өзенінің жоғарғы ағысының сол жағалауында 17 ауыл) тұрады. Саны 2,5 мың адам деп есептелінеді (2006).
Мемель-Енкаф-Игол
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Таз өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ишкашымдықтар
Тілі
Тілі - ишқашым тілі. Тәжік, орыс, парсы тілдері де жиі кездеседі.
Мемель-Енкаф-Игол
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ишкашымдықтар
Діні
Сенушілер мұсылман-шииттер (исмаилит)
Мемель-Енкаф-Игол
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері
Ишкашымдықтар
Кәсібі
Ишкашымдықтар басқа памир халықтарымен бірге Батыс Памирдің, Гиндукуштың, Солтүстік Гималайдың және Қарақорымның биік таулы аймақтарының отырықшы егістік, суару және мал бағушылықпен айналысады.
Тәжікстанның ишкашымдықтарында суармалы егіншілік мал шаруашылығына қарағанда үлкен үлес алады. Егістік алқапты суаруға дайындау техникасы көп жағынан вахандарға ұқсас.
Өмір салты
Ишкашымдықтар қауымдастығының өмірі негізінен қарапайым заңға негізделген. Шағын және бөлінбеген отбасылар патронимияға кіреді.
Тұрғын үйлері жоспар бойынша бір бөдлмелі, кейде бір жағынан ашық, кіреберіс есігі бар қабырғаға іргелес терассалары (пехвоздары) бар. Төбесі жоғары қарай иілген, жеңіл түтін шығатын саңылауы бар.
Дереккөздер
Санат:Тәжікстан халықтары
NGC 919
NGC 919 — Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 5 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 919 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9267, UGC 1894, MCG 4-6-39, ZWG 483.49.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Тоқты (шоқжұлдыз)
Орташа Ласта
Орташа Ласта — Ресейдегі өзен. Қалмақ Республикасы, Волгоград облысы, Астрахань облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Цаца көлі орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Терек Дон және Еділдің өзен аралықтарының ағынсыз аумақтары. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек су алабынан оңтүстікке қарай РФ шекарасына дейінгі Каспий теңізінің өзен алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қалмақ Республикасы өзендері Санат:Волгоград облысы өзендері Санат:Астрахан облысы өзендері
Олд Сэйбрук (Коннектикут)
Олд Сэйбрук (Old Saybrook) — Коннектикут штатының Мидлсекс округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 10 512 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 55.9 км² шамасында. FIPS коды — 09-57320.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Old Saybrook, Connecticut
Құртамыш шалшықшы
Құртамыш шалшықшы (Numenius minutus) - сирек, таралған аймағы шағын, реликті түр, Сібір эндемигі. Шығыс Сібірде ұялайды, Шығыс Аустралия мен Тасманияда қыстайды. Қазақстанда қонысын аудару кезінде бірен-сараны кездесетіні және жаз кезінде сирек болса да ұшырасып қалуы қызық оқиға. Тау және тау бөктеріндегі селдір ормандарды мекендейді. Табиғаттағы жалпы саны - шамамен 5 мыңдай және ол біртіндеп кемуде, оның себептері айқындалмаған. Қазіргі ұялайтын орындарын тауып, оларды қорғалатын территориялар деп жариялау қажет.
Дереккөздер
Санат:Шалшықшылар Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген құстар Санат:Қазақстан құстары
NGC 4854
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 24 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4854 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44502, MCG 5-31-49, ZWG 160.70, DRCG 27-58.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз) Санат:1865 жылы ашылған астрономиялық нысандар Санат:Жаңа жалпы каталог галактикалары
Тельгрюк-сюр-Мер
Коммунаның INSEE коды — 29280, пошта индексі — 29560.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2088 адамды құрады. Халық тығыздығы — 73,81 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финистер департаментінің коммуналары
Сен-Валери-ан-Ко
Сен-Валери-ан-Ко (Saint-Valery-en-Caux) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Дьеп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,47 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76655, пошта индексі — 76460.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4463 адамды құрады. Халық тығыздығы — 426,27 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Беттона
Беттона (Bettona) — Италиядағы коммуна, Умбрия әкімшілік аймағына қарасты Перуджа провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3784 адамды құрайды. Халық тығыздығы 84 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 45 км² шамасында. Пошта индексі — 6084.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Crispolto. Жыл сайынғы мерекесі — 12 мамыр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Умбрия елді мекендері
Масан (Сантарен)
Масан (Mação) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Масан (Сантарен) муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Интериор-Сул экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2276 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 67,26 км² шамасында. Халық тығыздығы — 33,8 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Байша провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сантарен округінің елді мекендері
Ишмик
Ишмик — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Вологда облысы,Тверь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Маткома өзенінің оң жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Рыбинск суқоймасы Рыбинск су торабына дейін және оған құятын өзендер, Молога өзені өзенін қоспағанда, Суда және Шексна; бастауынан Шексна су торабына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Архимед бұрандасы
thumb| Архимед бұрандасының жұмысының анимациясы thumb|200px Архимед бұрандасы— төмен орналасқан су қоймасынан жоғары орнасқан суландыру каналдарға су жіберу үшін тарихи пайдаланған механизм. Бұл механизмді б.з.д. III ғасырда тұрған Архимед ойлап тапқан деп есептейді. Қазіргі заманда кең пайдаланатып Шнектің түпнұсқасы.
Дереккөздер
Санат:Сорғылар Санат:Архимед Санат:Жай механизмдер Санат:Техника тарихы
Мақпал Ибрахимқызы Қаппарова
Мақпал Қаппарова (12 сәуір 1993 жыл, ) — қазақстандық гандболшы, Қазақстан гандбол қыздар құрамасы мен "Астана" клубының ойыншысы.
2010 жылғы Қазақстан чемпионы.
2013 жылы Универсиаданың қола жүлдегері атанды.
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша гандболшылар Санат:Қазақстан гандболшылары Санат:Астана ҚГК ойыншылары
Боқтықарын
Өзендер:
Тау:
Қалмақтардың Еділге көшуі
Қалмақтардың Еділге көшуі - 17 ғасырдың бірінші жартысында болған тарихи оқиға. Бітпейтін соғыстар мен жайылым жерлер үшін өзара тартыс нәтижесінде ойраттар 16 ғасырдың соңы мен 17 ғасырдың бас кезінде екі топқа бөлінді. Билік үшін тартыста жеңіліске ұшыраған Торғауыт тайпасының көсемі Хоө-Өрлөг өз қол астындағыларды ертіп, 1607 - 08 жылы Тарбағатайдағы қонысынан Солтүстік-батысқа қарай Ертіс өзенінің бойымен Сібірге көшті. 17 ғасырдың 20-жылдарында олардың жағдайы нашарлап кетті. Қалмақтар тағы да әрі қарай Есіл және Тобыл өзендеріне, Ресей қол астындағы Тобыл, Түмен қалалары төңірегіне қоныс аударды. Бұл жерде олар жергілікті халықтармен және орыс әскерлерімен қарулы қақтығыстарға барды. Сөйтіп қалмақтар Сібірде орнығып қала алмай, жаңа қоныс іздеуге мәжбүр болды. Олар Башқұртстан шекарасынан өтіп Жайық, Сақмар, Елек, Ор, Қиыл, Тоғызақ, т.б. өзендердің бойына қарай ауды, бірақ ол жерлерде башқұрттардың табанды қарсылығына тап болды. Қол астындағы башқұрттарды қолдай отырып, орыс үкіметі қалмақ тайпаларынан кейін шегінуді талап етті. Сібірде орыс бекіністері, шығыста - халха маңғолдары, оңтүстікте - қазақтар қыспаққа алғаннан кейін, қалмақтар оңтүстік-батыс бағытта жылжиды. Олар Жем өзеніне жетіп, онан әрі Еділ - Жайық арасына қоныс аударды. Бұл жерді мекендеген ноғайлар өзара тартыстардың салдарынан қалмақтарға төтеп бере алмады. Сөйтіп Хоө-Өрлөг бастаған топ қалған ойраттардан біржолата бөлініп, Еділ - Жайық арасына көшіп барды. 1628 жылы ол Жайықтан өтіп, Үлкен Ноғай ордасына басып кірді. 40 мың ноғай оған бағынуға мәжбүр болды. 1632 жылы қалмақ ордасы Еділде тігілді де, 1633-34 жылы ноғайлар жаппай көше бастады ( Қалмақ - ноғай қатынастары). 1630-40 жылы қалмақтар Еділ-Жайық, Жем, Елек, Ырғыз, Үлкен және Кіші өзен, Самар өзендерінің бойларында тұрақтап қалды. Осы жерде 17 ғасырдың 60-жылдары Ресей боданындағы қалмақ хандығы құрылды.
Дереккөздер
Санат:Тарих
Ат туризмі
Ат туризмі атқа мініп,немесе ат туризмы экипажында (әсіресе атқа міну) саяхаттау атқа мінушінің барлық бұлшықетін қозғалысқа түсіріп,денсаулыққа жақсы әсер береді. Атпен саяхаттау тек қана атқа мініп қана қоймай, жаяу (пешком) жүруге де мүмкіндік береді,ал ол нагрузканы кең көлемде ұлғайтуға жағдай жасайды.Ат туризмінің ерекшелігі сол,серуендеу кезінде барлық құралдар (жеке және топтық) және жүктер аттың ер-тоқымына бекітілген аспалы дорбаларда немесе арбаларда,шанада не болмаса жегілген аттармен тасылады.
Ат туризмінің тарихы
СССP-дағы ең бірінші атпен жүру маршрутын («Катунь» туристік базасы – Қаракөл көлі (Алтай)) 1970 жылы Алтай өлкелік СТЭ-сі ұйымдастырды.1975 жылдан бастап ат маршруттары Башкирияда («Арский Камень» туристік базасы),Качерево-Черкеште («Теберда» туристік комплексі),Оңтүстік Оралда («Курган» туристік қонақ үйі),Чувашиядағы («Сурские зари»  туристік базасы),Шығыс Қазақстанда  (Өскемендегі «Турист» қонақ үйі,Кемеров облысында «Юность» туристік базасы),Грузияда («Ваке» туристік қонақ үйі және «Кутанский» кемпингі),Краснодар өлкесінде ( Шуменскідегі « Турист» туристік қонақ үйі) және т.б. ұйымдастырылады.
Жыл сайын туристік саяхаттауға 40 мыңнана астам адам қатысады.Ат маршруттары бар туристік базаларда туристерді атты ұстауды және атқа мінуді немесе ашық манежде (ауданы 40х60 метр жұмсақ жерді қоршалған  алаң),немесе ашық алаңда (қоршалмаған алаң).Көп күндік саяхаттарға дайындық дала жағдайында өткізіледі,дайындық бадарламасына жаттығу серуендері міндетті түрде кіреді.Маршруттың негізгі бөліміне туристер сынақты сәтті тапсырған соң ғана қатысады.Атқа мініп серуендеу маршруттары кез келген жолдарда жүргізіледі,орман іші жолдары,тау жолдары,сонымен бірге жолсыз аумақтарда да жүргізіледі,жазық далада,көкшалғында,ор-жыралардың ой аумақтарында,өзен,көл жағалауларында.
Ат маршруттарының негізгі бөлімі туристердің өзіне-өзі қызмет етуіне және ашық далада тұруға есептелінген (жазда-шатырларды түнейді,ал қыста-баспаналарда түнейді,асты отта дайындайды,өздері аттардың күтімімен айналысады.
Ат маршруттарының қиындық дәрежесі
Ат маршруттары ұзықтылығы бойынша бір сағаттан бірнеше күнге дейін, тіпті бірнеше айларға дейін созылуы мүмкін. Ат маршруттары бір сағаттан бір күнді қамтыса, онда оларды атты-жайлаулық дейді. 2 күндік маршруттарды жорықтар деп атайды. Ат маршруттары өзімен қоса, өзге адамдармен, яғни, бас топтан басқа, олардығ тамақтары мен заттарын таситын топтың болуын да қамтамасыз етеді. Спорттық талаптарға сәйкес, ат жорығы спорттық еп аталады. Ат маршруттары: атқа салт мініп жүру, атқа салт мініп жүру мен қостау тобы бар және көсемдік жорықтар.
- Атқа салт мініп жүру маршруты - бұл маршрут барысында тамақ пен құрал-жабдықтар арнайы сөмкелерге салынып, аттың шетіне қыстырылып қойылатын және жорытағы аттар саны адамдар санына тең болады.
- Атқа салт мініп жүру мен қостау тобы бар - бұл маршрут барысында тамақ пен өзге құрал-жабдықтар басқа аттар немесе көлік құралдары арқылы тасымалданатын болған.
- Көсемдік жорықтар - мұндай маршрут барысында тамақ пен құрал-жабдықтар, туристер аттардың үстінде емес. арнайы экипаж кибитка ішінде орналасады. Ат туризмі деп. сонымен қатар, пони, түйе, есік, піл және т.б. үстіндегі жорықтарды атайды.
Атшы-туристің киімі
Ат маршруттары бойынша, саяхаттау үшін жаяу туризмге де қажетті заттар алынады. Әдетте ол ыңғайлы етік, ал атшы үшін бұл арнайы етік болады. Шалбар қозғаласықа ыңғайлы, яғни джинсы емес, спорттық костюм мен атшыларға арналған киімде болуы мүмкін.
Ат туризмі - бұл белсенді демалу түрінің бірі болып табылады, ол аттың үстінде белгілі бір уақыт бойы саяхаттауды қамтиды. Кейбір ат базалары мен жеке атқорасы бар адамдар атшыларға ат жорықтарынан басқа, белгілі бір аң аулауға да қатысуға шақырады. Мысалы, Ресейде парфостық аң аулау сияқты типі өте ерте кездерден бері жалғасып келе жатыр. Парфостық аң аулау - өте қызықты. және тек бір күнді қамтымайды. Аса тәжірибелі және мамандар үшін бірнеше аптаға сощылатын жорық ұсынылады. Осы уақыт барысында атшыларды ойынның барлық ережелерімен, талаптарымен таныстырады.
Дереккөздер
Санат:Туризм
Құмарық ауылдық округі
Құмарық ауылдық округі – Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Құмарық, Алғабас, Қаракемер ауылдары кіреді. Орталығы – Құмарық ауылы.
Халқы
Тұрғыны 3559 адам (2009).
Клайнфурра
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1182 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 18,51 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 62 026. Муниципалитеттің басшысы — Бенно Кошоррек.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Құнан қымыз
right|thumb| alt=A.|130 px|[["Құнан қымыз"]]
Құнан қымыз — үш тәулік бойы ашытылған қымыз. Саумал ішпейтіндерге осы берілген. Ас пен тойларға, ұзақ отырыстар үшін дачрланған. Дөнен қымыз — төрт тәулік бойы ашытылған қымыз. Бесті қымыз — бес тәулік бойы ашытылған қымыз. Саумал — баяу ашыған немесе ащы қымызға жаңа сауылған бие сүтін қосып пісу арқылы жұмсартылған қымыз — қарттар мен балаларға арналып дайындалады. Қысырдың қымызы — жазда қысыр қалған, бірақ тайы еміп жүрген бие сүтінен ашытылған қымыз; қыс айларында сырқат немесе өте сыйлы қонаққа арнап әзірлейді. Қорабалы қымыз — бірнеше күн жиналған мол қымыз; қордың үстіне сүт құйып жинайды, оны қорланған қымыз деп атайды.
Вайсенкирхен-ин-дер-Вахау
Вайсенкирхен-ин-дер-Вахау (Weißenkirchen in der Wachau) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Кремс-Ланд округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1424 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 23.28 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — KR, ресми идентификациялық коды — 3 13 51.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Антон Боденштайн саналады.
Едіге Айдарбекұлы Масанов
Өмірбаяны
Мәскеудің М.В. Ломоносов атындағы университеттің тарих факультетін бітірді. КСРО ҒА Миклухо-Маклай атындағы этнография институтында "19 ғасырдың 2 жартысы - 20 ғасырдың басындағы қазақ халқының үй кәсіпшілігі мен қол өнері" деген тақырыпта кандидат диссертация қорғады. ҚазКСР Ғылым академиясы Ш.Ш. Уәлиханов атындағы Тарих, археология және этнография институтында аға ғылыми қызметкер болып істеп, республиканың әр түрлі аудандарына жіберілген этнография экспедицияларды басқарды. Ш. Уәлиханов пен Ы. Алтынсарин жайлы құнды деректер жариялады. Оның "КСРО-дағы қазақ халқын этнографиялық тұрғыдан зерттеу жөніндегі очерктері" - революцияға дейінгі Қазақстан жайлы этнографиялық тұңғыш шығарма.
Отбасы
Баласы — Нұрболат Едігеұлы Масанов.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан этнографтары
Бюль (Баден)
Бюль (Баден) (Bühl (Baden)) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан қала. Карлсруэ әкімшілік округіне бағынады. Раштат ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 29452 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 73,21 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 2 16 007. Қаланың басшысы — Ханс Штрибель.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 10 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Жаңа бурн
Жаңа бурн — Башқұртстанның Бир ауданындағы ауыл, Бурн ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 130 адамды құрады. Пошта индексі — 452467, ОКАТО коды — 80213808004.
Бут
Дереккөздер
Санат:Механика
Жуи-Мовуазен
Жуи-Мовуазен (Jouy-Mauvoisin) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Ивелин департаментінде орналасқан. Мант-ла-Жоли округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,82 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 78324, пошта индексі — 78200.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 543 адамды құрады. Халық тығыздығы — 192,55 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ивелин департаментінің коммуналары
Бірәлі (қыстау)
Бірәлі — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы қыстау.
Сүйіндік ауылынан солтүстік-батысқа қарай 4 шақырым қашықтықта орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары
Мартинсбург (Айова)
Мартинсбург (Martinsburg) — Айова штатының Киокак округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.0 км². FIPS коды — 19-49935.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 126 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Киокак округы (Айова)
IC 1761
IC 1761 — Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7484, ZWG 387.19, NPM1G +00.0079, KCPG 49B.
Сент-Етьенн-ле-Ремирмон
Сент-Етьенн-ле-Ремирмон (Saint-Étienne-lès-Remiremont) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Вогез департаментінде орналасқан. Епиналь округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 33,81 км² шамасында.
IC 1761
Сыртқы сілтемелер
IC 1761 Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Сент-Етьенн-ле-Ремирмон
Коммунаның INSEE коды — 88415, пошта индексі — 88200.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3887 адамды құрады. Халық тығыздығы — 114,97 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вогез департаментінің коммуналары
Азиялық тарбақ шырғалақ
Азиялық тарбақ шырғалақ (Limnodromus semipalmatus) - сирек, аз зерттелген, реликті түр. Сібірдің солтүстігінен бастап Моңғолия мен Қиыр Шығысқа дейін таралған. Қазақстанның ең шығысында, Алтайға жақын оңтүстік аудандарында кездеседі. Түрдің жалпы саны - 5-6 мыңнан артық емес. Сақталып қалған ұялайтын жерлерін іздеу және онда қорғау режимін орнату, тұрғындар арасында үгіт - насихат жүр гізу, қолда өсіру әдестерін дайындау қажет.
Дереккөздер
Санат:Татреңтәрізділер Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген құстар Санат:Қазақстан құстары
Серілік роман
Серілік роман (рыцарлық роман), (roman chevaleresque), (Riterroman), (romance of chivalry), (romance), (romanzo cavallereso) — ақсүйек, асыл тек қауымның бекзадалық қасиеттерін, өмір салтын дәріптеп, ерлікті, адалдықты, көзсіз махаббатты мұрат тұтатын куртуаздық әдебиеттің негізгі жанрларының бірі.
Сипаты
Әуел баста Францияда, серілер дәуірлеп тұрған 12 ғасырда, көне, Айса заманына дейінгі мифология, батырлық эпос аясында дүниеге келген серілік роман сол кезеңдегі Еуропа әдебиетін өлшеусіз байытты, өзімен бірге тың тақырып, соны идеялар, жаңа көркемдік тәсілдер ала келді. Психологиялық мінездеу мен табиғатты нәзік суреттеу нышандары, оқиға тартымдылығына, кейіпкердің жеке басының қадір-қасиетіне ерекше ден қою - осының бәрі Еуропа әдебиетіне серілік роман сыйлаған аса мәнді көркемдік жаңалықтар болатын. Ғашықтық жолына бас тігіп, неше түрлі шырғалаңға түсетін мәрт серілер туралы қызықты шығармалардан Шығысқа жасалған үш бірдей крест жорығының нәтижесінде Еуропада там-тұмдап жете бастаған Шығыс мәдениеті мен әдебиетінің де игі ықпалы байқалады. Серілік романның ең танымал үлгілері - Король Артур, "Дөңгелек стол" серілері, Тристан мен Изольда туралы романдар. Серілік романмен қатар серілік новеллалар, серілік повестер де болған.
Дереккөздер
Санат:Еуропа мәдениеті Санат:Әдебиет жанрлары Санат:Ортағасыр әдебиеті
Горно-Ботево (Стара Загора облысы)
Горно-Ботево (Горно Ботево) — Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Стара-Загора қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 921 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6053. Телефон коды — 041172. ЕКАТТЕ коды — 16701.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Стара Загора облысының елді мекендері
Үлкен Куторка
Үлкен Куторка (Ищелька) — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Челябин облысы, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ай өзенінің сол жағалауынан 302 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ай өзенінің бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жібек шаруашылығы
Жібек шаруашылығы — қабыршаққанаттылар отрядының бір түрі Жібеккөбелегін жібекті өндіру үшін өсіру.
Жібеккөбелек қазіргі кезде жабайы түрі кездеспейді. Бұдан 5 мың жыл бұрын Қытайда қолда өсіріле бастаған. Жібеккөбелекті кейде тұткөбелек деп те атайды. Өйткені ол тұт ағашының жапырағымен ғана қоректенеді. Шет елдерде бұдан басқа емен көбелегінен де жібек өндіріледі. Жібеккөбелектің қуыршаққа айналған кезде, арнайы бөлінетін безінен түзілетін сыртқы қабаты. Піллә өте жіңішке, біртұтас ұзын жібек жіптен тұрады. Одан арнайы өңдеу арқылы табиғи жібек алынады.
Жібек шаруашылығы Жапония, Қытай, Үндістан, Корея, Түркия, Италия, Испания, Бразилия, Орта Азия, Кавказ жерлерінде бар. Қазақстанда жібеккөбелегі Өзбекстанмен шекаралас оңтүстіктегі аудандарда ғана өсіріледі.
Жібеккөбелектің жұмыртқаларын тоңазытқыштарда белгілі температурада сақтайды. Көктемде тұт ағашы жапырақ шығара бастағанда, арнайы бөлмелерде тақта тәрізді темір тордың үстінде өсіреді. Үнемі тұт ағашының жас жапырағымен қоректендіреді. Қазіргі кезде жібеккөбелекті сұрыптау арқылы олардың мол өнім беретін қолтұқымдары шығарылған. Бұл салада Ресей ғалымы Б.Л.Астауровтың еңбегі зор.
Дереккөздер
Санат:Ауыл шаруашылығы
Сан-Домингус-ди-Помбал
Сан-Домингус-ди-Помбал (São Domingos de Pombal) — Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Параиба штатындағы Сертан мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Соза экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2138 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 169,103 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12,6 адам/км².
Санат:Параиба елді мекендері
Үлкен әупілдек
Үлкен әупілдек (Botaurus stellaris) – Ескекаяқты құстар отрядының құтан тұқымдасының Әупілдек немесе Көлбұқалар туысына жататын құс.
Өзен-көл жағасын, қалың қамыс арасын мекендейді. Түсі сарғылт, маңдайы, төбесі және желкесі қара қоңыр, көзінің алды жасыл сары түсті болады. Қанатының ұзындығы 320 – 350 мм, салмағы 900 г-ға дейін жетеді. Жемін аулауға түнде шығады, бақа, итшабақ, ұсақ балықтармен және су жәндіктерімен қоректенеді. Көбейер кезде ғана жұптасып, басқа уақытта жеке тіршілік етеді. 2 – 3 қоңырқай жұмыртқасын қамыс-қопа ішіндегі ұясына салады. Балапандары екі айлығында ұшады. Әупілдек – жыл құсы. Наурыз – сәуірде Қазақстанға ұшып келіп, қазан айында жылы жаққа қоныс аударады. Әупілдек жемсауына су толтырып алып, қайта шығарғанда ерекше дыбыс естіледі, аты соған байланысты аталған.
Дереккөздер
Санат:Ескекаяқты құстар
Кемеңгер
right|200px Кемеңгер- ақылдың, дарынның ең жоғарғы даму деңгейі.
Данышпан - рухани кемелдікке жетіп, даналық қасиеттерді меңгерген тұлға. Данышпан болмыстың заңдылықтарын терең түсініп, толық сезінеді және өзі де сол заңдылықтардың аясында, ауытқымай өмір сүреді. Оның қарапайым адамдардан айырмашылығы - өзінің іс-әрекетін, барша ғұмырын өткінші қызықтың, жеке бастың қамына емес, мәңгілік құндылықтарға, жалпы адамзаттық аңсарларға бағыттап, өз тұстастарына, кейін ұрпақ өкілдеріне өнеге таратып, ізгі ықпалын тигізеді.
Дереккөздер
Санат:Адам мінез-құлықтары Санат:Тұлғалық белгілер Санат:Қабілеттілік
Портланд (Коннектикут)
Портланд (Portland) — Коннектикут штатының Мидлсекс округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 9 543 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 64.5 км² шамасында. FIPS коды — 09-61800.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Орташа Симановка
Орташа Симановка — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Симановка өзенінің сол жағалауынан 9,5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка өзені бастауынан Чепца өзені өзенін қоспағанда, Вятка өзені қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Эль-Фраго
Эль-Фраго (El Frago) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Сарагоса провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Синко-Вильяс ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 106 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33.8 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 79 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сарагоса елді мекендері
NGC 5025
NGC 5025 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1787 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5025 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45887, UGC 8292, MCG 5-31-155, ZWG 160.162, IRAS13103+3204.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Құрғақ Ласта
Құрғақ Ласта — Ресейдегі өзен. Қалмақ Республикасы, Волгоград облысы, Астрахань облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Цаца көлі орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Терек Дон және Еділдің өзен аралықтарының ағынсыз аумақтары. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек су алабынан оңтүстікке қарай РФ шекарасына дейінгі Каспий теңізінің өзен алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қалмақ Республикасы өзендері Санат:Волгоград облысы өзендері Санат:Астрахан облысы өзендері
Мұхтар Саматұлы Саматов
Саматов Мұхтар (1894, Павлодар уезі, Баянауыл – 1938) – қайраткер, саяси қуғын-сүргін құрбаны. Омбының ауыл шаруашылық училищесін (1917), Омбы политехникалық институтының 1 курсын (1919) бітірген. 1914 – 16 жылдары “Бірлік” атты оқушы жастар одағын ұйымдастыруға қатысты. 1917 жылы Ақпан төңкерісінен кейін “Алаш” партиясының Ақмола облысы ұйымдастыру комитетінің мүшесі болып, жергілікті бөлімшелерді ұйымдастыруға қатысты. Азамат соғысы жылдарында дутовшыларға қарсы жасақ ұйымдастырды. 1920 – 21 жылдары Қарқаралы уездік атқару комитеті төрағасының орынбасары, 1921 – 24 жылдары Қазақ АКСР-і азық-түлік халық комиссары, 1924 – 25 жылдары Қазақ АКСР-і Халық шарушылық Орталық Кеңесінің төрағасы қызметтерін атқарды. 1925 – 37 жылдары өлкелік партия-кеңес мектебінің лекторы, өлкелік баспа басқарушысы, Семей губнериясның атқару комитетінің төрағасы, Қазақ АКСР-і Су шаруашылық басқармасының бастығы, Қазақ КСР-і Мемлекеттік жоспарлау комиссиясы төрағасының орынбасары, Халық шаруашылық есебі басқармасының бастығы болды. 1937 жылы ұсталып, ату жазасына кесілген.
Дереккөздер
Санат:Қазақ КСР халық комиссарлары мен министрлері
Ималелга
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Куба (арал)
Куба (исп. Cuba) — Кариб теңізінің солтүстігіндегі арал, Үлкен Антиль аралдарындағы ең үлкені. Солтүстік Америкамен солтүстігінде Флорида бұғазы және батыста Юкатан бұғазымен бөлінеді. Ауданы - 105 мың км². Бұл Куба Республикасының негізгі аумағы.
Бедері
Кубаның бедері негізінен жазық, ал төбелер мен таулар аумақтың үштен бір бөлігін алады. Арал бірнеше табиғи аумақтарға бөлінген. Батыста аралдың геологиялық құрылымы мен топографиясы мозаикалық сипатқа ие, карстық үдерістері кеңінен ұсынылған. Ландшафт ауыл шаруашылығы жерлерімен және қалалық ғимараттармен жабылған. Орталық аймақта өзен желісі тығыз және көптеген батпақтар бар, ормандар Гуамуай таулы аймағында ғана сақталған, ал алқаптар мен жазық жерлерде жыртылуда. Орталық-шығыс өңірі тегіс ландшафтқа ие, ал табиғи өсімдіктер қант қамысы плантациялары және жайылымдарымен ауыстырылған. Аралдың оңтүстік-шығыс бөлігінде қатты тілімделінген таулы жүйелер бар, олардан суы мол өзендер ағады. Таулардың беткейлерінде қант қамысы мен кофе плантациялары, жайылымдар бар. ең биік таулы сілем Сьерра-Маэстра 250 шақырым оңтүстік-шығыс жағалауында созылған. Оның ең биік нүктесі - Туркино шыңы (1974 м).
thumb|left|200px|Кубаның ғарыштан көрінісі
Кубада карст кеңінен дамиды, осыған байланысты көптеген үңгірлер, соның ішінде ірілері де бар. Сонымен, батыстағы Санто-Томас үңгірі жалпы ұзындығы 25 км болатын жер асты галереяларының кең желісіне ие. Көбінесе «моготес» деп аталатын - тропикалық карсттардың формалары, тік беткейлері мен жалпақ шыңдары бар биіктікті білдіреді. Кубаның бүкіл аумағының шамамен 2/3 бөлігі бірқалыпты адырлы жазықтар алып жатыр. Олар ең қоныстанған және игерілген жерлер. Жағалаулары әдетте төмен, кейде батпақты, көптеген жағдайларда мангрлермен толы. Жиі бірнеше километрлерге созылған құмды жағажайлар кездеседі (мысалы, Икакос түбегінде орналасқан әйгілі Варадеро шипажайы).
Геологиялық құрылымы және пайдалы қазбалар
Куба аралында никель, хром, марганец, темір және мыс кендерін, асбестті, ас тұзы және фосфариттың маңызды қорлары бар. Аралдың батысында мұнай мен газдың орындары табылған.
Климаты
thumb|right|200px|
Кубаның климаты тропикалық, пассатты. Орташа жылдық температура 25,5 °C құрайды. Ең суық айдың (қаңтар) орташа температурасы 22,5 °C, ал ең ыстық (тамыз) 27,8 °C құрайды. Қыс мезгілінде жағалаудың үсті суларының температурасы 22-24 °C, жазда 28-30 ° C. Орта жылдық жауын-шашын, әдетте нөсер түрінде 1400 мм құрайды, бірақ құрғақшылық та сирек болмайды.
Кубада екі түрлі климаттық маусым бар: жаңбырлы (мамыр-қазан) және құрғақ (қараша-сәуір). Жаңбырлы маусым жылдық жауын-шашынның 3/4 бөлігін құрайды.
Куба климаты жыл бойы әдетте жоғары ылғалдылықпен ерекшеленеді. Жоғары ылғалдылық пен жоғары температураның үйлесуі адамдардың өміріне жағымсыз әсер етеді. Дегенмен, жағалауда теңізден соққан жел салқындық алып келіп, шыжыған ыстықты басады, ал кешке қоңыр салқын жел әкеледі. Кез-келген жерде желдер белгілі бір тұрақтылықпен ерекшеленеді, сондықтан иілген ағаш діңдерін жиі көруге болады.
Санат:Үлкен Антиль аралдары Санат:Кариб теңізі аралдары Санат:Куба аралдары
Жетіасар
нобай| Жетіасар — б.з.б. 3-1 ғасырлардағы қаңлы тайпалары қоныстарының орны. Жосалы темір жол стансаның (Қызылорда облысы) маңындағы бір-біріне жақын бірнеше қоныстардан тұрады.
Осы қоныстардың бірі көлемі жағынан үлкен, орташа қоныс болып, онда тайпа ақсүйектері тұрғанға ұқсайды. Соңғы жылдары оның орнын қазғанда, сол кезде салынған үйлердің қабырғаларынан әдемі ою-өрнекті әшекейлер табылды. Осы аймақты мекендеген қаңлылар Қаратау мен Сырдарияның орта саласында да тұрған. Ертедегі қытай деректеріне қарағанда, олардың тайпалық бірлестігі бес “кіші иеліктен” құрылған. Қоныстарда 120 мыңдай түтін немесе 600 мыңдай адам болған.
Толығырақ
Қала орнында бірнеше қоныстар қалған. Аталмыш қоныстар бір-біріне өте жақын. Олардың орта бөлігінде көлемі ауқымды бір қоныс бар. Бұл мекен сол ескі шаһарлардың орталығы болған секілді. Өйткені орналасуы соған ұқсайды. Онда тайпаның беткеұстар адамдары өмір сүруі әбден мүмкін. Ақ­сүйектер өзге жұрттан оқшау тұрғаны аңғарылады.