cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қызылтау (Жамбыл облысы)
Қызылтау— ерте палеолит ескерткіші. Жамбыл облысы Қаратау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 24 км жерде. 1994 жылы Қазақстан — Ресей біріккен археологиялық экспедиция (жетекшісі А. П. Деревянко) ашқан. Мұнда шағын төбенің 15080 м алаңқайынан 157 тас құралдар табылды. Халцедоннан жасалған 68 тас құрал көбірек, 74 құрал орташа деңгейде, 15 құрал аздап қана бүлінген. Бүлінісі көбірек байқалатын құралдар арасында бастапқы тұрпат (10 дана), өзектас (15 дана), сандық тас (9 дана), леваллуа жарқыншақтары (8 дана), тісті-ойықты құралдар (10 дана), жарқыншақ (4 дана), тас тілік (2 дана) және тас жаңқа (100 дана) бар. Қызылтаудан алынған тас құралдар бұл жерді адам баласы эоплейстоцен, плейстоцен кезеңдерінде мекендегенін айғақтайды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан сәулеті Санат:Жамбыл облысы географиясы
Сопот (Пловдив облысы)
Сопот (Сопот) — Болгариядағы қала. Пловдив облысына қарасты Сопот қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 544 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4330. Телефон коды — 03134. ЕКАТТЕ коды — 68080.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пловдив облысының елді мекендері
NGC 6770
NGC 6770 — Тауыс шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1836 жылы 11 тамызда астроном Джон Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 6770 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63048, ESO 141-49, VV 304, AM 1914-603.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Тауыс (шоқжұлдыз)
Өңдеу
Мынадай түрлерге бөлінеді: <ol TYPE="a" > <li>республика резиденттерінің тауарларды‚ шикізатты‚ материалдарды өңдеуі.</li> <li>Айталық‚ астық меншіктену құқығын табыстамай-ақ ұнға ұқсатуға беріледі. </li> <li>Мердігерде астық баланстан тысқары шотта есептеледі. </li> <li>Табыстау шартпен‚ қолхатпен‚ жүкқұжатпен ресімделеді; </li> <li>тауарларды “кеден аумағынан тыс” жерде өңдеу – кеден тәртіптемесі‚ мұнда республика тауарлары шетелге әкетіледі‚ сонда өңделіп‚ республика аумағына еркін айналысқа әкелінеді; </li> <li>тауарларды “кеден аумағында” өңдеу – кеден тәртіптемесі‚ мұнда шетел тауарлары республика аумағында өңдеу үшін пайдаланылады және баждар мен салықтардың төленген сомасы қайтарылып‚ экспорт тәртіптемесімен әкетіледі;</li> <li>тауарларды кеден бақылауымен өңдеу – кеден тәртіптемесі‚ мұнда шетел тауарлары республика аумағында баждар мен салықтар алынбай пайдаланылады‚ кейіннен еркін айналысқа шығарылады немесе өңделген өнімдер өзге кеден тәртіптемесімен орналастырылады.</li></ol>
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
NGC 2306
NGC 2306 — Monoceros шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 23 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2306 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: * cloud?.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз)
Иіс сезу мүшелері
Иіс сезу мүшелері – адамның және жануарлардың иіс қабылдайтын органы. Иіс сезу мүшелері иіс сезу шұңқыршасын жауып жатқан иіс сезу клеткаларынан тұрады. Омыртқасыз жануарларда иіс сезу мүшелері эктодермадан дамиды және олардың әр жерінде жеке не топтанған клетка түрінде болады. Кейбір буынаяқтыларда шоғырланған ұзын не қысқа талшықтары бар көп клеткалы өсінді түрінде болады. Мысалы, иіс сезімі жақсы дамыған бал арасының әрбір мұртша буынында 15 мыңдай сезім түйіні болса, иіс сезімінен гөрі көзі жақсы дамыған инелікте ол 10 – 12 ғана болады. Омыртқалы жануарлар мен адамдарда мұрын қуысының (иіс сезу шұңқыршасының) кеңейіп, тереңдеуіне байланысты Иіс сезу мүшелері одан әрі жетіле түседі. Бұлайша күрделену – иіс сезуі өте күшті дамыған жануарларда (макросоматиктерде) – жыртқыштарда, кемірушілерде, тұяқтыларда ең жоғары дәрежеге жетеді. Керісінше иіс сезуі нашар дамыған (микросоматик) жануарларда, мысалы, ескекаяқтылар, тіссіз киттер, т.б. иіс сезу мүшелері біршама жетілмеген (редукцияланған). Кейбір жануарлардың иіс сезу мүшелері болмайды (аносоматиктер). Оларға дельфиндер жатады. Адамдарда Иіс сезу мүшелері мұрын қуысының жоғарғы бөлімінде, яғни жоғарғы мұрын қалқаны мен мұрын қалқасының жоғасыр бөлігінде орналасқан. Заттардың иісі ауамен бірге мұрын қуысына еніп, иіс сезу мүшелерінің иіс сезетін, жүйке клеткаларынан түзілген рецепторларда қабылданады. Бұл клеткалардың орт. өсінділері бассүйектің тор сүйегі арқылы миға өтетін 15 – 20 иіс сезу жүйкелерін құрайды. Мидың ілгек деп аталатын бөлігінде иіс сезу мүшелерінің (анализаторының) орталығы орналасқан. Осы орталықта әр түрлі иістер саналы түрде қабылданады.
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том
Санат:Беология
Драка (Бургас облысы)
Драка (Драка) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 80 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8324. Телефон коды — 05553. ЕКАТТЕ коды — 23529.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Сан-Чиприано-д'Аверса
Сан-Чиприано-д'Аверса (San Cipriano d'Aversa) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Казерта провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 12882 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 2 147 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 81036.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Cipriano vescovo.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Сога (Пинега тармағы)
Сога — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пинега өзенінің оң жағалауынан 281 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Лардираго
Лардираго (Lardirago) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Павия провинциясында орналасқан.
Сога (Пинега тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Лардираго
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1248 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 250 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 27016.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Sebastiano.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Дессау
Дессау (Dessau) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан қала.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 90507 адамды құрайды (30 маусым 2007 жыл). Алып жатқан жер аумағы 182,81 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 01 000. Қаланың басшысы — Клеменс Кошиг.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Мутал
Мутал — Башқұртстанның Куюргазин ауданындағы ауыл, Шабагиш ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 2 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Ла-Эстрелья
Ла-Эстрелья (La Estrella (Toledo)) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Толедо провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла-Хара ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 325 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 77 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 126 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Толедо елді мекендері
Мейса Куроки
Сацуки Симабукуро (島袋 さつき Симабукуро Сацуки, 28 мамыр 1988) — Мейса Куроки атымен көбірек белгілі жапон актрисасы, модель, әнші. Окинава аралының Наго қаласында туған. Sweet Power агенттігімен ұсынылған, Sony Music Japan компаниясымен істестікте. Әйгілі JJ сән журналында модель ретінде еңбек етті. Көп телевизиялық драмаға, фильмге, жарнамаға түсірілген және спектакльге қатысқан.
Степное (Шығыс Қазақстан облысы)
Степное — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Ушанов ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Глубокое кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 40 км-дей жерде, Өскемен қаласының шығыс жақ шетінде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 611 адам (288 ер адам және 323 әйел адам) болса, 2009 жылы 903 адамды (432 ер адам және 471 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Глубокое ауданы елді мекендері
Гидродинамикалық кедергі
Гидродинамикалық кедергі - дене сұйықта немесе сығылмайтын газда қозғалғанда, сонымен бірге газ немесе сұйықтың каналда аққан кезінде пайда болатын күш.
Дереккөздер
Санат:Механика
Асқар Қанапияұлы Арынғазин
Асқар Қанапияұлы Арынғазин (6.10.1961 ж.т., Алматы қаласы) – физика-математика ғылымдарының докторы (1998), профессор (2000). Мәскеу мемлекеттік университетін (1985) бітірген.
Қарағанды мемлекеттік университетінде оптика және толқымалы процесс кафедрасында инженер, аға оқытушы, теориялық физика кафедрасының меңгерушісі, жалпы теориялық физика кафедрасының профессор(1988–2000) қызметтерін атқарды. 2001 жылдан Қарағанды мемлекеттік университеті жанындағы кешенді ғылыми-зерттеу ин-тының директоры, Еуразия ұлттық университетінің кешенді ғылыми-зерттеу институтының директоры, профессор қызметтерін атқарады. Арынғазин 40-тан астам ғылыми еңбектің авторы. . Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ-дың Іргелі зерттеулер институтытының директоры.
Сілтемелер
Санат:Еуразиялық ұлттық университеті қызметкерлері Санат:1961 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақстан физиктері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар
Романь-су-Монфокон
Романь-су-Монфокон (Romagne-sous-Montfaucon) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,7 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55438, пошта индексі — 55110.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 193 адамды құрады. Халық тығыздығы — 12,29 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Ануар Саадат
Мухаммад Анвар ас-Садаат (محمد أنور السادات; 25 желтоқсан 1918—6 қазан 1981) — Мысыр Араб Республикасының президенті (15.10.1970 — 6.10.1981), маршал (мушир; 1973).
25 желтоқсан 1918 жылы Каирдың сотүстік маңайындағы Мит-Абуль-Ком қалашығында көпбалалы шаруа отбасында туған. Әкесі - Мухаммада ас-Садат әскери госпиталда хатшы болған. Медреседе Құран үйреніп, орта мектепті Каирда бітірді.
1938 жылы - Әскери колледжін бітіргеннен кейін Египет әскеріне қызмет етуге кетті. Сол жерде "Исаба" жасырын ұйымына кіріп, оның шараларына белсене қатысты.
1942 жылы әскерден шығарылып, түрмеге отырды. 1944 жылы түрмеден қашып, 1946-48 жылдары қайтадан отырған.
1952 ж. Маусым төңкерісін жасаған "Ерікті офицерлер" құпия ұйымының мүшесі. Төңкерістен кейін елде өкімет билігін қолына алған Революциялық советінің мүшесі.
1957 ж. Египет Ұлттық жиналысының вице-председателі болып сайланады және бұқаралық саяси ұғым - Ұлттық одақтың (кейіннен Араб социалисттік одағы болып қайта құрылған) Бас секретары  қызметіне тағайындалды.
1960-64 жылдары БАР Ұлттық жиналысының төрағасы болды.
1964 ж. науырызда елде жаңауақытша конституция қабылданғаннан кейін Ұлттық жиналыстың төрағасы болып қайта сайланды. Садат Анвар 1964-68 және 1969-70 жылдары БАР вице-президенті.
1970 ж. 13 қарашадан (Абдель Насер Гамаль қайтыс болғаннан кейін)  Египет президенті.
thumb|left|200px|Анвар Садат [[АҚШ президенті Джимми Картермен]] Израильмен соғысқанда СССРды аз көмек көрсеткен деп кінәләп, Садат 1972 жылы Кеңес Одағының әскери кеңесшілерін елден шығарып жіберді. 1976 жылы өз жағынан "Достық туралы шартты" денонсация жасады (бұзды). Сонымен бірге АҚШ-пен жақындасып, қарым қатынасын нығайтып, нәтижесінде Египет - Таяу Шығыстағы америкадық әскери көмегін алатын елдерінің санына кірді.
1978 жылдың қыркүйегінде Кэмп-Дэвидтағы саммитте (Джимми Катрердің төрағалығында) Садат пен Израильдің премьер-министрі Менахем Бегин бейбітшілік келісім шартқа және Синай түбегін Египетке қайта оралу туралы қол қойды. Осы әрекеті үшін Садат пен Менахем Бегин Нобель Бейбітшілік сыйлығын алды.
1981 ж. 6 қазанда әскери парадта Садат міндеде отырған жеріне бомба лақтырылып, снайпер оғынан Анвар ас-Садат қайтыс болады.
Садаттың мұрагері - Хосни Мубарак болды. 2011 жылдың 11 ақпанына дейін елді басқарды.
Дереккөздер
Санат:Мысыр президенттері Санат:1918 жылы туғандар Санат:1981 жылы қайтыс болғандар Санат:Бейбітшіліктен Нобель сыйлығының иегерлері
Дёрен (Оре)
Дёрен (Оре) (Döhren (Ohrekreis)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Оре ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 220 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 6,01 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 83 140. Муниципалитеттің басшысы — Франк-Хильдемар Росбург.
Орынбасар Иманбаев
Орынбасар Иманбаев (1901-1978, Атырау облысы). 1922-1931 жылдары - Доссор, Мақат мұнай кәсіпшіліктерінде жұмысшы, оператор. 1931-1961 жылдары - Ескене МКБ-да механика шеберханасында балташы, ұста, шебер. «Ерен еңбегі үшін» медалімен (1952) және Қазақ КСР Жоғарғы кеңесінің Құрмет грамотасымен (1961) марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1901 жылы туғандар Санат:1978 жылы қайтыс болғандар Санат:Атырау облысында туғандар Санат:Қазақстан мұнайшылары
Фонтене-Трезиньи
Фонтене-Трезиньи (Fontenay-Trésigny) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Провен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 22,12 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77192, пошта индексі — 77610.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Обюр
Коммунаның INSEE коды — 68014, пошта индексі — 68150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 419 адамды құрады. Халық тығыздығы — 85,51 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Пивень Дмитрий Иванович
Пивень Дмитрий Иванович (2.5.1943 жылы т., Украина, Хмельницкий облысы) — әскери қайраткер, генерал-майор (1995). Ульяновск әскери-техникалық училищесін (1963), тыл және транспорт әскери академиясын (1985) бітірген. 1963 — 72 жылдары әскери бөлімдерде жанар-жағар май заттарымен жабдықтау бөлімінің бастығы, 1972 — 89 жылдары әскери округтердің штабтарында әскери құрама қызметінің бастығы, 1989 — 91 жылдары Түркістан әскери окр. бірлестігінде штаб бастығының орынбасары қызметтерін атқарды. КСРО тарағаннан кейін 1992 — 94 жылдары ҚР ҚК Бас штабында бөлім бастығы, 1994 — 97 жылдары Бас штаб бастығының орынбасары болды. 1997 жылы зейнет демалысына шықты. Пивень бірнеше медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том
Санат:Тұлғалар
Пахтакор (футбол клубы)
Тарихы
Алғашқы ойынын 1956 жылы 8 сәуір күні Молотов қаласының (қазір ол қала Пермь деп аталады) командасына қарсы өткізді. 1962 жылы КСРО чемпионатында 6-ші орын алды. Бұл команданың кеңестік дәуірдегі ең жоғары көрсеткіші.
1979 жылы көптеген ойыншылары әуе апатына ұшырап, команда біраз жылға дейін оңала алмады.
Одақ тараған соң Өзбекстан чемпионатында өнер көрсете бастады. Көптеген жылдар бойы чемпионаттың басты фавориті саналды. Кейін "Бунедкор", "Локомотив" секілді клубтар күшейді де, команда елдегі ең үздік үш клубтың бірі саналады.
Орта Азия дербиі
Одақ кезінде "Пахтакор" мен Алматының "Қайраты" ойнаса стадионда міндетті түрде халық көп жиналатын, мұндай ойында екі жаққа да жеңіс ауадай қажет, тіпті жеңіске жете қалса маусым соңында төменгі лигаға түсіп кетсе де кешірілетін.
Одақ тараған соң екі команда мүлде кездеспей қойды, тек бірді-екілі жолдастық кездесулер ғана өткізді.
Сілтемелер
Санат:Өзбекстан футбол клубтары Санат:1956 жылы құрылған футбол клубтары Санат:Пахтакор ФК
Помази
Помази (bombasin; бумазея, бомбазин) — қалың, жұмсақ түкті мата. Матаның помази атауы ХХ-ғасырдың екінші жартысында қолданыстан шығып қалып, көбінесе байка, фланель деген атпен белгілі. Помази жұмсақ және жылы болуына байланысты, көбінесе іш киім, нәрестенің жөргек-жаялықтарын тігуге қолданылған. Сонымен қатар помази жұмсақтығына байланысты шұлғауға да пайдаланған.
Дереккөздер
Санат:Маталар
Глетчер
Глетчер (нем: Gletcher – мұз) — аңғар мұздығы,құрлық мұздығы. «Мұздық» терминінің шет ел ғылыми әдебиетінде кең тараған синонимі; қосымша Мұздық.
Глетчер — таудағы мұздықтардың швейцариялықтарша аталуы. "Мұздық" терминінің көбірек қолданылагын синонимі.
Дереккөздер
Мұздық
Санат:Геология
Гранж-д'Ан
Гранж-д'Ан (Granges-d'Ans) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,81 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24202, пошта индексі — 24390.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,8 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Сәбіз пирогі
Сәбіз пирогі (морковник) — орыс пирогі. Жіңішке, ұзынша келген, ортасындағы салмасы майда қуырылған және тұздалған сәбіз бен пияздан тұрады. Шығыс Сібір пирогіндегі сәбіз қаймақта езбеленіп піскенше қайнатылады. Балтық жағалауындағы елдерде сәбіз кондитер өнімдеріне, үгітіліп, құмшекер мен жұмыртқа сарысымен араластырылып қамырға қосылады.
Дереккөздер
Санат:Тағамдар
Питер Мэнсфилд
Сэр Питер Мэнсфилд (Sir Peter Mansfield; 9 қазанда 1933 ж.т., Лондон, Ұлыбритания - 8 ақпанда 2017, Ноттингем, Ұлыбритания ) - британиялық физик, Медицина саласындағы Нобель сыйлығының 2003 жылғы лауреаты, «магнитті-резонанстық томография әдісін» тапқаны үшін алды. Ноттингем университеті (Ноттингем) профессоры.
Өмірбаян
Питер Мэнсфилд Лондонда 9 қазанда 1933 жылы дүниеге келген. 15 жасында мектепті тастап кетіп, баспаханада жұмыс істеді, 18 жасқа толған кезде әскери борышын өтеуге барды. Әскерде, Мэнсфилд зымыран жасаумен қызығып, қажетті сараптамалардан өтіп және Лондонда Пайтшайым Мария колледжіне түсті. 1959 жылы колледжді аяқтап, 1962 жылы ЯМР-спектрометр дамыту бойынша диссертация қорғады және Ph.D. дәрежесін алды. Диссертациядан кейін екі жыл Урбан-Шампэйн Иллинойс университетінде жұмыс істеді. АҚШ-та өткен тағылымдамадан кейін 1964 жылы Мэнсфилд Ноттингем университеті ұсынысын қабылдаған, онда ЯМР спектроскопия саласында жұмысын жалғастырды. Ноттингем университетінің құрметті профессоры болды (1994).
Ғылыми еңбегі
Пол Лотербол және Питер Мэнсфилд жұмыстарына дейін бұрын белгілі болған Феликс Блох және Эдвард Перселлдер 1952 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын дамытқаны үшін алған магнитті ядролық резонанс (МЯР) әдісі, негізінен молекулалық құрылымын зерттеу үшін қолданылды. Лотербур және Мансфилд жұмыстары бүкіл денені бейнелеу әдісін қолдануға мүмкіндік берді.
2003 жылы Мэнсфилд Лотербурмен бірге Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын «магнитті резонанстық томография әдісі үшін» алды.
Сілтемелер
Санат:Физиктер Санат: Ұлыбритания физиктері Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері Санат: Лондон корольдік қоғамының мүшелері Санат:АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері Санат:Лондонда туғандар Санат:9 қазанда туғандар Санат:8 ақпанда қайтыс болғандар
Парсы тіліндегі Қазақстан тарихы туралы деректемелер
Парсы тіліндегі Қазақстан тарихы туралы деректемелер,
13 – 19 ғасырлардағы Орталық Азия және қазақ халқының тарихы мен мәдениеті туралы құнды дерек көздері. Парсы тіліндегі Қазақстан тарихы туралы деректемелер жалпы тарих және әулеттер тарихы бойынша жазылған еңбектер ретінде екі үлкен топқа жіктеледі. Сондай-ақ оны жазылған уақыты мен саяси бағдарына қарай аумақтық-кезеңдерге бөліп қарастыруға болады.
Әмір Темір әулетінің жазба ескерткіштері
Низам әд-Дин Шамидің “Зафар-наме”, Шараф әд-Дин Әли Йездидің “Зафар-наме-ий Тимури”, авторы белгісіз “Тузук-и Тимури”, Ұлықбектің “Тарихи-и арба улус”, Му'ин әд-Дин Натанзидің “Мунтахиб ат-тауарих-и Му’ини” (қ. “Ескендір анонимі”), Хафиз-и Абрудің “Маджма, ат-тауарих-и султанийа” (оның 4-томы “Зубдат ат-тауарих-и Байсунгури” деп те аталады), Мұхаммед ибн Хавандшах Мирхондтың “Раузат әс-сафа”, Шихаб әд-Дин Абдаллах ибн Лутфуллах ибн Абд әр-Рашид әл-Харавидің “Му’изз ал-ансаб” және “Тарих-и Хафиз-и Абру”, Әбу-л-Хасан Сайид Әли әл-Жүзжанидің “Масалик әл-мамалик”, Фасих Ахмед ибн Жәлел әд-Дин Мұхаммед әл-Хавафидің “Муджмал-и Фасихи”, Абд әр-Раззақ Самарқандидің “Мәтлә, әс-сәдәйн уә мәджмә, әл-бәхрәйн”, Гийас әд-Дин Мұхаммед Хусайни Ширази Херавидің (Хондамир) “Ма’асир әл-Мулук” және “Хабибас-сийар фи ахбар афрад әл-башар”.
Бабыр әулеті жазба ескерткіштері
Мырза Мұхаммед Хайдар Дулаттың “Тарих-и Рашиди” еңбегі, Ходжам Кули-бека Балхидің “Тарих-и Кипчак-хани” және Мир Мұхаммед Салима ибн Мұхаммед Рүстем сұлтанның “Силсилат ас-салатин”, т.б.;
Шайбани әулетінің жазба ескерткіштері
Масуд бин Осман Кухистанидің “Тарихи-и Абулхайр-хани”, “Шараф-наме-йи шахи”, Молла Мұхаммед Шадидің “Фатх-наме”, Маулана Камал әд-Дин Беннаидің “Шайбани-наме”, және “Футухат-и хани”, Әбу-л-Хайр Фазлаллаһ ибн Рузбеханның “Михман нама-и Бұхара” Мукимидің “Зафар-наме-ий Мукими”, Хафиз Таныш ибн Мир Мұхаммед Бұхаридің “Шараф-наме-йи шахи”, Мұхаммед-Йара ибн Араб Катаганның “Мусаххир әл-билад”, т.б.
Орта ғасырлардағы қазақ жері туралы баяндайтын шығармалардың бірі- «Шайбани-наме» кітабы. Шығарманы Бинаи атанып кеткен ақын Шайбани ханға арнап жазған. Кітапта Шайбанидің дүниеге келгенінен бастап, оның көшпелі өзбектермен бірге Мәуереннахр мен Хорезмді жаулап алуына дейінгі оқиғалар баяндалады. Қазақстан тарихына қатысты Шайбани ханның Креймен, Жәнібекпен, Бұрындық ханмен және Қасыммен өзара қарым-қатынастары, Сыр бойынның қалалары үшін күресі жазылады. Сонымен қатар, қазақ халқының құрамына кірген тайпалар жөніндегі кейбір ақпарттар да кездеседі.
Сефеви әулетінің жазба ескерткіштері
Хасан-бек Румлудің “Ахсан ат-тауарих”, Амин Ахмет Разидің “Хафт иклим” және Ескендір бек Түркменнің “Тарих-и аламара-йе Аббаси”.
Аштархан әулетінің жазба ескерткіштері
Сухайланың “Имамкули-хан-наме”, Мир Мұхаммед Амин Бұхаридің “Ұбайдолланаме”, “Тарих-и Әбу-л-Файз-хани, Махмұд ибн Уәлидің “Бахр әл-асрар фи манақиб әл-ахйар”, Сейид Мұхаммед Тахир ибн Әбу-л-Касимнің “Аджаиб ат-табакат”, Әмір Сайид Самарқандидің “Тарих-и Сайид Рахим”
Бұхар хандығы жазба ескерткіштері
Мұхаммед Карминагидің “Тухфат ал-хани”, Абд ул-Карим Бұхаридің “Хака’ик әл-умур” (қ. “Орта Азия тарихы”), Молла Ибадоллах және Мұхаммед Шарифтің “Тарих-и амир Хайдар”, Мұхаммед Хусайн ибн Амир шах Мұраттың “Махазин ат-такуа фи та’рих әл-Бухара”, Му’ин әд-Диннің “Тауарих-и ауаил уа ауахир”, Мир Мұхаммед Алим Бұхаридің “Фатх-наме-йи султани” Мұхаммед Йақуб Бұхаридың “Тарих-и амиран-и мангиттаийа”, Мырза Мұхаммед Абд әл-Азима Сами Бустанидің “Тарих-и салатин-и Мангитиййа”, Мырза Салимбек ибн Мұхаммед Рахимнің “Сийахат-наме-и Сайид Ахмед Қожа” мен “Тарих-и Салими” және Мырза Сирадж әд-Дин Абдуррауфаның “Тухф-е ахл-е Бұхара”, Мұхаммед Шариф ибн Мұхаммед Накидің “Тадж ат-тауарих” және Қажы Абдал Азим Шар-и Бұхаридің “Айн ат-тауарих”.
Қоқан хандығы жазба ескерткіштері
“Мунтахаб ат- тауарих”, “Тарихи-и джадида Тошканд”, “Хуласат ул-ахвал”, “Омарнаме”, т.б. шығармалар жатады. Бұл деректемелердің барлығы тарихи оқиғаларды жан-жақты сипаттап, баяндау тәсілімен жазылған (нарративті) шығармалар және мазмұнына қарай тарихи жылнама, мемуар, аннал, биогр., геогр, энциклопед. еңбектер саналады. Шығармалардың көпшілігі дәстүрлі құрылым бойынша жазылған, яғни кіріспе бөлім, негізгі мәтін, қорытындыдан тұрады. Жалпы тарих бойынша жазылған шығармалар әдетте бірнеше томнан (муджаллад) тұрады. Әр том үлкен тарауларға (баб, макала) немесе тараушаларға (фасл, максад, табака) бөлінген, бірнеше бөлімдерден (кисм, дафтар) және әңгімелерден (дастан) құралады. Шығарманың кейбір томының жеке аты бар.
Тарихы
Тарихи жылнама, тарихи-әдеби анықтамалық және биогр. еңбек түрінде жазылған нарративтік шығармалардан бөлек жазба ескерткіштердің енді бір тобы жоғ. немесе дербес билеушілердің бұйрығы, белгілі саясаткерлердің, діни қызметкерлердің жазысқан хаттарынан тұратын құжаттық деректемелік шығармалар болып табылады. Бұл деректер көзі әлі күнге дейін Қазақстан тарихшылары тарапынан ғыл. айналымға түспеген. Айталық “Раузат ар-риван уа хадикат әл-гилман” шығармасында Шайбани хандары мен сұлтандарының, қашқарлық және бадахшандық билеушілердің 100-ден аса хаттары, Темір мен шайбаниліктердің жарлықтары мен бұйрықтары бар. Сонымен 13 – 19 ғасырлардағы парсы деректерін қазақ халқының тарихына қатысты сенімді дерек көзі ретінде қарауға болады. Себебі бұл шығармалардың көпшілігі негізінен араб жазбаларына, ресми моңғол жылнамаларына, моңғолдар жаулап алған түрлі елдердегі тарихи деректерге, оқиғаларға қатысушы хабарламашылардың мәліметтеріне сүйеніп жазылған. Бұл жазба ескерткіштердегі мәліметтердің дәлдігін фольклор мен нумизматика деректері де растайды. Парсы тіліндегі Қазақстан тарихы туралы деректемелер 13 – 19 ғасырлардағы қазақ халқының тарихына қатысты басқа дерек көздерінде келтірілген мәліметтерді толықтырып қана қоймай, біржақты зерттелген көптеген жағдайды терең әрі кеңірек ұғынуға мүмкіндік береді. Айталық, орыс материалдарында көп айтылмайтын қазақтардың Мауераннахрмен, Иранмен тарихи өзара байланыстарының даму барысынан мағлұмат алуға болады. Дегенмен ортағасырлық тарихнаманы қолданғанда аса сақтықпен қараған дұрыс. Мысалы, “Мунтахаб ат-тауарих-и Му’ини” (“Ескендір анонимдері”) деректерін басқа дерек көздерімен салыстырғанда Дешті Қыпшақтың саяси тарихы мен билеушілерінің генеалогиясының автор жағынан, немесе шығармаға тапсырыс беруші тарапынан алдын ала қасақана бұрмаланғаны байқалады. Соған қарамастан, бұл жазбалар 13 – 19 ғасырлардағы Қазақстанның саяси тарихының бағытын, кейбір кезеңдерді дәлірек зерттеуге, бағдарлауға, әлеум.-экон. тарихы мен мәдениетін зерттеу үшін бағалы деректемелер болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Тарих
Өтебай Қанахин
Өтебай Қанахин (1923-1990) - 17 желтоқсанда Ақтөбе облысы, Ырғыз ауданы, Тәуіп ауылында, Жайсаңбай қонысында туған.
Кіші жүздің Шөмекей руы Тоқа бұтағынан шыққан.
''Шежіре: Өтебай-Итбай-Қанаха-Қабанбай-Төлеген-Райымбай-Шұқыр-Қалақ-Есқара-Тоқа-Шөмекей
1932-37 жж. балалар үйінде тәрбиеленген, Ы. Алтынсарин атындағы қазақ орта мектебі интернатында оқыған.
1940 ж. Ақтөбе қаласындағы педагогикалық курсты бітіріп, сондағы оқытушылар институтының қазақ тілі мен әдебиеті факультетіне сырттай оқуға түсіп, Ырғыз ауданында ұстаз болған.
1941-45 жж. Ұлы Отан соғысына қатысқан.
1953 жылға дейін Кеңес әскері қатарында қызмет етті. "Ара" журналында бөлім меңгерушісі болып, 1960 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін бітірген. Әдебиетке елуінші жылдары келді. 1953—1960 жылдары «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінде әдеби қызметкер, жауапты хатшының орынбасары, 1963—1966 жылдары «Жазушы» баспасында бас редактор, 1966 — 1969 жылдары Қазақстан КП ОК-нің насихат бөлімі меңгерушісінің орынбасары, 1969 — 1970 жылдары «Жалын» альманахының тұңғыш бас редакторы, «Мәдениет және тұрмыс» журналында бөлім меңгерушісі, 1975—1982 жылдары Қазақ КСР Мәдениет министрлігі репертуарлық редакциялық алқасының бас редакторы қызметтерін атқарды. 1 дәрежелі Отан соғысы, Қызыл Жұлдыз ордендерімен және медальдарымен мараппаталған.
Алғашқы әңгімесі «Екі кездесу» 1947 жылы жарық көрді. «Ауыр күндер», «Мұрагер» (1958), «Көл жағасында» (1960), «Маздақ» (1964), «Тұңғыш махаббат» (1966), «Жас дәурен» (1966), «Жер басып жүрсем» (1968), «Дәмелі» (1962), «Жүрек қалауы» (1974), «Бақыт бәйшешегі» (1976), «Құдірет» (1979), «Қарт сарбаз хикаясы» (1986), «Ата қоныс» (1990), т.б. кітаптарды^ авторы.
М.А.Шолохов, А.М.Кожевников повестерін тәржімалады, бірқатар шығармалары орыс, украин, белорус, өзбек, армян, тәжік, татар, башқұрт, қырғыз және неміс тілдеріне аударылған.
Помбарқыт
Помбарқыт — жібектен тоқылатын, барқыт тектес жұқа келген қымбат мата. Көбінесе әйелдердің киімін тігуге қолданылады. Помбарқыттың басқа мата түрлерінен айырмашылығы төгіліп тұратын жұқалығында және жалтырап тұратындығында.
Дереккөздер
Санат:Маталар
Лихтенштейн кінәздерінің тізімі
Лихтенштейн кінәзі — 1608 жылы құрылған Лихтенштейн кінәздігі билеушілерінің титулы. Билеуші әулет Лихтенштейн кінәздік үйі XII ғасырдан бері белгілі. Қазіргі уақытта II Ханс-Адам билеуші кінәз болып табылады, бірақ 2004 жылдан бастап оның ұлы, тақ мұрагері Алоиз кінәздікті регент ретінде басқарады.
Билеушінің толық атауы: Жоғары мәртебелі Лихтенштейн кінәзі, Троппау және Йагерндорф герцогы, Ритберг графы, Лихтенштейн үйінің басшысы (Fürst von und zu Liechtenstein, Herzog von Troppau und Jägerndorf, Graf zu Rietberg, Regierer des Hauses von und zu Liechtenstein).
Тарихы
Ғасырлар бойы Лихтенштейн әулеті негізінен Моравияда, Төменгі Аустрияда, Силезияда және Штирияда орасан зор жерлерді иемденді, дегенмен бұл аумақтар барлық жағдайда басқа жоғары феодалдардың, әсіресе Лихтенштейн кінәздері жақын кеңесшілер болған Габсбургтердің әртүрлі желілері феодалдардың иелігінде болды.
Әулеттің өз аумағы болмағандықтан, оның Қасиетті Рим империясының Рейхстагында орын алуға құқығы болмады. 1699 және 1712 жылдары Валдбург-Тсайл-Хогенем графтарынан Шелленберг пен Вадутс графтығының шағын жерін сатып алып, Лихтенштейндер тікелей Қасиетті Рим империясының құрамындағы жерлерді иеленді, бұл оларға императорлық Сеймге кіруге мүмкіндік берді. Нәтижесінде, 1719 жылы 23 қаңтарда император VI Карл Вадус пен Шелленбергті бұдан былай біріктіріп, «өзінің шынайы қызметшісі Антон Флориан фон Лихтенштейннің» сіңірген еңбегі үшін «Лихтенштейн» деген атпен фюрстентум (кінәздік) мәртебесіне көтеру туралы шешім қабылдады.
Отбасы Орталық және Шығыс Еуропаның әртүрлі бөліктеріндегі үлкен аумақтарға ие болды, Лихтенштейн империялық меншік мәртебесіне ие болып, Аустрияның бай дәулетті сарай ақсүйектерінің отбасылары императорлық астана Венада немесе басқа жердегі жылжымайтын мүлік, сондай-ақ 300 жылдан астам Монакодағы тұрақты тұрғылықты орнында тұруын жалғастырған империялық кінәздерінің әулетіне айналды. Кінәздік отбасы өздерінің Алпілік иелігіне тек 1938 жылы, Қасиетті Рим империясы мен Аустрия-Мажарстан империясы жойылғаннан кейін көшті.
Өкілдігі
Лихтенштейн кінәзі сотты тағайындау, министрлерді немесе үкіметті жұмыстан босату, вето құқығын және референдумдарды тағайындауды қамтитын кең өкілеттіктерге ие. 2003 жылы билікті басқарып отырған кінәз II Ханс-Адам конституциялық референдумға Конституцияның кейбір бөліктерін қайта қарау, бір жағынан монархтың өкілеттіктерін кеңейту, оған заңнамаға вето қою құқығын беру, екінші жағынан, азаматтарға кінәздік вето қолданбай дауыс беру арқылы кез келген уақытта монархияны жою мүмкіндігін беру туралы конституциялық референдумға ұсыныстар енгізді. Сонымен бірге кінәздік құрайтын кіріске енгізулерді бөліп шығу құқығы танылды.
II Ханс-Адам кінәз референдумда ұсыныстар қабылданбаған жағдайда отбасымен бірге Аeстрияға көшетінін ескертті. Лихтенштейннің бұрынғы премьер-министрі Марио Фриктің қарсылығына қарамастан, референдумда сайлаушылардың көпшілігі кінәздің ұсыныстарын қолдады. Қарсыластар Ханс-Адамды өз мақсатына жету үшін эмоционалды бопсалады деп айыптады, ал Еуропа Кеңесінің конституциялық сарапшылары бұл оқиғаны кертартпа қадам ретінде анықтады. 2012 жылғы референдумда сайлаушылардың 76%-ы жаңа вето құқығын жою туралы ұсынысты қабылдамады. 2004 жылы 15 тамызда кінәз өзінің тәуелсіз билігінің көп бөлігін ұлы әрі мұрагері, мұрагер ханзада Алоиске ресми түрде беріп, билікті жаңа ұрпаққа берді. Ресми түрде II Ханс-Адам мемлекет басшысы болып қала береді.
Сілтеме
Санат:Еуропа монархиялары Санат:Лихтенштейн кінәзі
Павел Сергеевич Кривенцев
Павел Сергеевич Кривенцев (16 қаңтар 1996 жыл, Алматы) — қазақстандық футболшы, "Қызылжар" футбол клубының шабуылшысы. "Қайрат" (Алматы) клубының түлегі. 2019 жылға дейін "Қайратта" ойнап, "Қызылжарға" ауысты.
Сілтемелер
Профилі
Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Қызылжар ФК ойыншылары
Аштон-Сэнди Спринг (Мэриленд)
Аштон-Сэнди Спринг (Ashton-Sandy Spring) — Мэриленд штатының Montgomery округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 3437 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19.7 км² шамасында. FIPS коды — 24-02762.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Спринг Лэйк Парк (Миннесота)
Спринг Лэйк Парк (Spring Lake Park) — Миннесота штатының Anoka округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 6412 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.4 км² шамасында. FIPS коды — 27-61996.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Коровья (Васюган тармағы)
Коровья — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Васюган өзенінің сол жағалауынан 896 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 41 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Васюган. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Құлжа шарты
Құлжа Шарты – Ресей мен Қытай арасындағы сауда келісім-шарты. 1851 жылы 25 шілдеде Құлжада қол қойылған. Ресей империясының қазақ даласындағы 18 ғасыр және 19 ғасырдың 1-жартысында жүргізген отарлық әрекеттеріне байланысты Ресей мен Қытайдың Орталық Азиядағы шекаралары жақындай түсті. Ресей шикізат көздері мен тауар өткізу рыногін іздеу мақсатында шеткері аймақтармен қоса Орталық Азия арқылы Қытаймен сауданы дамытуды қолға ала бастады. Цин империясы Шыңжаң халқының Азия халықтарымен дәстүрлі сауда байланыстарына қатаң бақылау орнатып, бұл өлкеге Ресейдің сауда байланыстарын орнатуына тыйым салған еді. Ресейліктер Шыңжаңдағы саудасын Орта Азиялық көпестер мен қазақ би-сұлтандарын делдал ретінде пайдаланып, құпия жағдайда жүргізіп келді. Орыс өкіметі бұл өлкеде ресми түрде сауда байланыстарын орнату үшін Қытаймен 18 ғасырдан бері келіссөздер жүргізуге ұмтылды. Бірақ Қытай Орталық Азиядағы жағдайының қауіпсіздігіне алаңдай отырып, орыс үкіметінің талабына құлақ аспай келді. Құлжа шарты орыс-қытай сауда қатынастарының дамуындағы жаңа кезеңді қалыптастырып қана қоймай, сонымен қатар, Ресейдің қазақ және қырғыз жерлеріне тереңдей еніп, патша өкіметінің Орталық Азия шептеріндегі ықпалының одан әрі күшеюіне әкелді.
Дереккөздер
Санат:Қытайдың халықаралық келісімдері Санат:Ресей империясының халықаралық келісімдері Санат:1851 жыл Санат:Қазақстан тарихы
Бикеш (шоқжұлдыз)
Бикеш (Vіrgo) — зодиактік шоқжұлдыздың бірі. Оны аспан экваторы шамамен қақ бөледі. Бикештің төңірегінде Вероника шашы, Сиыршы, Жылан, Гидра, Құзғын, Арыстан, т.б. шоқжұлдыздар орналасқан.
Бикештің ең жарық жұлдызы — Спика (жарқырауы 0,98m). Бикеш шоқжұлдызынан радио сәулесінің галактикадан тыс орналасқан қуатты көзі (Vіr A) анықталды. Қазақстанның солтүстік аймақтарында қыс және көктем айларында көрінеді.
Дереккөздер
Санат:Зодиак шоқжұлдыздары Санат:Катастеризмдер Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Түлен аралдары
250px|нобай|оңға|Түлен аралдары Түлен аралдары (Тюлень аралдары, Итбалықты аралдар) — Каспий теңізінің солтүстік-шығыс бөлігінде, Түпқараған түбегінен солтүстік-батысқа қарай су асты жоны ретінде созылып жатыр; аралдар – осы жонның көтеріңкі жерлері. Құлалы, Теңіздік, Балықты, т.б. аралдардан тұрады.
Сипаты
Жалпы аумағы шамамен 130 км², көбінесе теңіз деңгейіне байланысты өзгеріп отырады. Негізінен оолитті құмнан, саздақты жыныстардан құралған. Шөлейт және шөлге тән өсімдіктер өседі. Итбалықтар мемлекеттік қорғауға алынған.
Дереккөздер
Санат:Каспий теңізі аралдары Санат:Мағыстау облысы географиясы
Бидаш
Бидаш (Bidache) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Байонна округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 30,43 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64123, пошта индексі — 64520.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1267 адамды құрады. Халық тығыздығы — 41,64 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Көпей Буданұлы Жұмашев
Көпей Буданұлы Жұмашев (1928 ж. т.), партия-кеңес қызметкері. Карағанды партия-кеңес мектебін, Целиноград а. ш. институтын, КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін бітірген. Еңбек жолын 1943 ж. Тегісжол ұжымшарында есепші болудан бастаған. Тельман аудандағы ұжымшарларда есепші, бас есепші, аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары, аудандық партия комитетінің 2-хатшысы болған. 1967- 1970 ж. Егіндібұлақ ауатқомының төрағасы, Қарағанды облыстық партия комитетініңа. ш. бөлімі меңгерушісінің орынбасары, Осакаров ауаткомының төрағасы, Ақадыр аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы, Молодежный ауаткомының төрағасы қызметгерін аткарған. Екі мәрте «Құрмет Белгісі» орденімен марапатгалған. Жұмашев Қалкаман (1948 ж. т.), қара, түсті және сирек кездесетін металлдар металлургиясы саласындағы маман, техника ғылым докторы (1996), проф. (1992). ҚарМУ-ді бітірген (1976). 1976- 1989 ж. инженер, аға инженер, ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер. 1990 жылдан Химия-металлургия ин-ты (Қарағанды облысы.) конденсияланған қалдықтарды кешенді пайдаланудын физика-химиясы зертханасының меңгерушісі. 180-нен астам ғылыми еңбектің, оның ішінде 2 монографияның авторы.
Озёрное (Әулиекөл ауданы)
Озёрное — Қостанай облысы Әулиекөл ауданы, Аманқарағай ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Көпей Буданұлы Жұмашев
Дереккөздер
Санат:Партия-кеңес қызметкері
Озёрное (Әулиекөл ауданы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Әулиекөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 17 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 134 адам (61 ер адам және 73 әйел адам) болса, 2009 жылы 128 адамды (59 ер адам және 69 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Әулиекөл ауданы елді мекендері
Табиғаттан тыс (телесериал)
«Табиғаттан тыс» (Supernatural) - америкалық фэнтези-телесериал, режиссёры - Эрик Крипке. Телесериалдың тұсаукесері 2005 жылы 13 қыркүйекте The WB телеарнасында жасалынды. Кейіннен The WB және UPN арналарының бірігуінен пайда болған The CW арнасы бағдарламаларының бір бөлігіне айналды. Дженсен Эклс бен Джаред Падалеки ағайынды Дин және Сэм Винчестерлердің рөлін сомдады. Сериал 1967 жылғы Chevrolet Impala көлігін мініп АҚШ жерлеріндегі тылсым күш иелерін аулап, қала аңыз-әңгімелеріне негізделген табиғаттан тыс дүниелерді зерттеп, әзәзіл, елес, жын-перімен айқасатын ағайынды екі жігіттің өмірін баяндайды. Сериалдың өндірісімен Warner Bros. Television компаниясы Wonderland Sound and Vision компаниясымен бірігіп айналысты. Крипкемен қатар ұзақ уақыт бойы телесериалдың атқарушы продюсері ретінде Макджи, Роберт Сингер, Фил Сгричча, Сера Гэмбл, Джереми Карвер, Джон Шибан, Бен Эдлунд және Адам Гласс жұмыс жасады. Сериалдың тағы бір режиссёрі әрі атқарушы продюсері Ким Мэннэрс төртінші маусымның өндірісі кезінде өкпе обырынан көз жұмды. Сериалдың түсірілімі Британдық Колумбия мен Канадада өтіп, сериалдың жасалынуына 10 жыл уақыт кеткен. Пилоттық серияны 5,69 млн адам көріп, алғашқы 4 серияның рейтингі толық бір маусым шығаруға ықпал етті. Алғашында Крипке сериалды 3 маусымнан аяқтауды ойлаған, алайда толық 5 маусым жасап шығаруды жөн көреді. Осыдан кейін ол жобаның шоураннері қызметінен кетті. Оның жұмысын одан әрі Сера Гэмбл (6—7 маусым), Джереми Карвер (8—11 маусым) және Эндрю Даб, Роберт Сингер (12—15 маусым) жалғастырды.
Қыпшақ тілі
thumb|оңға|300px|[[Қыпшақ даласы XII-XIII ғасырлар]]
Қыпшақ тілі - Орта ғасырда Дешті-Қыпшақ деп аталған кең аймақ пен оған жапсарлас жатқан жерлерді мекендеген қыпшақ  ру-тайпаларының тілі.
Сонымен бірге ол Мәмлүк мемлекеті мен Армян колониясында, Қырым далалары мен Кавказ өлкесінде де қолданылған.
Қазіргі заманда — өлі тілі болып есептеледі. Татар, башқұрт, қазақ, қарашай-балкар, құмық, ноғай, қарақалпақ және т.б. тілдердің негізі болып табылады.
Тағы қараңыз
Санат:Түркі тілдері
IC 2702
IC 2702 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 2702 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Қанапия Мүбәракұлы Арынғазин
Қанапия Мүбәракұлы Арынғазин (18.9.1935 ж.т., Павлодар облысы Май ауданы Жалтыр ауылы) – педагогика ғылымдарының докторы (2001), профессор(2002).
ҚазПИ-ді (1963, қазіргі ҚазҰПУ) бітірген. Қарағанды педагогика институтында (қазіргі Қарағанды мемлекеттік университеті) оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі, декан, профессор(1963–2005) қызметтерін атқарған. Арынғазин 87-ден астам ғыл. еңбектің, оның ішінде 6 монографияның («Геометрические идеи в теоретической физике», 1994; «Теоретические и практические аспекты смысловой педагогики», 2004) авторы.
Дереккөздер
Санат:1935 жылы туғандар Санат:Павлодар облысында туғандар Санат:Қазақстан педагогтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар
Линароло
Линароло (Linarolo) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Павия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2169 адамды құрайды. Халық тығыздығы 181 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 12 км² шамасында. Пошта индексі — 27010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Экологиялық ғылыми бағдарламалар мен зерттеулер және олардың сипаттамасы
Экологиялық бағдарламалар белгілі бір территорияларда тіршілік ететін организмдер (синэкология) мен жеке түрлерді (аутоэкология) зерттеуді қарастырады. Екі жағдайда да бағдарламаның мақсатын, сипаты мен көлемін анықтап алу қажет. Әрбір зерттеудің мақсаты - қандайда бір мәселені шешу немесе гипотезаны сынау, тексеру болып табылады. Бағдарламаның мақсаты анық және онда жалпы міндеттермен қатар нақты міндеттер де болуы тиіс.
Мысалы:
Сондықтан бұл мәліметтердің жүйелі түрде көрсетілгені дұрыс.
Дереккөздер
Санат:Экология
NGC 6759
NGC 6759 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 31 шілдеде Voigt Auguste астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6759 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62779, MCG 8-35-2, ZWG 256.6.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
NGC 2305
NGC 2305 — Volans шоқжұлдызында орналасқан E2/P типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 30 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2305 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 19641, ESO 87-44, AM 0648-641.
Қозғалтқыштағы, жоғарғы сығушы қоспа құрылуы
Қозғалтқыштар - дизельдер - қоспа құрылу тәсілдері бойынша, бір камералы және қос камералы болып бөлінеді. Бір камералы қозғалтқыштардың ерекше өзгешелігі сонда, цилиндірдің сығу камерасына, отынды тікелей бүркіп жіберіледі. Отынды, сұйық сорғыштың бүріккіші арқылы беріледі. Бөлінбеген, жану камерасындағы газдардың қозғалу жылдамдығы, отын мен ауаны тез және бір қалыпты араластыру жеткіліксіз, сондықтан, отынды жоғарғы қысыммен, тозаңдату әдісімен, қоспа құрылуын қамтамасыз етеді.
Бір камералы қозғалтқыштардың артықшылығы болып, олардың, жоғарғы үнемділігімен қамтамасыздандырылуының, ең төменгі энергия шығынымен, қоспа құрылуымен, жандыру камерасының аз жылу беруі және газдар қалдығынан, оны, босатудағы, өте жақсы тазалануы. Бір камералы қозғалтқыштарды, бас қозғалтқыш ретінде, дизельді электростанцияларда, теплоходтарда, тепловоздарда және автомобильдерде қолданады. thumb|left|250px|2-сурет. Камера алды әрекетінің сүлбесі Сондықтан, қоспа құрылу кезінде, тікелей таза тозаңдату, отынды, сұйық сорғыштың дамытуы, энергия есебінен өтеді және тозаңдату сапасы, отын, қысымына байланысты, отынның әрекетінен, сұйық сорғыш бөлшектерінде кездесетін, шамалы тозуынан (негізінен гильзалары, плунжерде), бүріккіштің тозаңдату сапасы нашарлайды да, қозғалтқыштың үнемділігі кемиді. Сонымен қатар. жүктеменің кемуі кезінде және біліктің айналу жиілігінен, қоспа сапасы нашарлайды. Сондықтан, отын аппаратурасының жұмыс жағдайын жасарту үшін және бірден ауыспалы жүктеме кезіндегі тұрақты қоспа құрылуын және айналу жиілігін қамтамасыз ету үшін, қоспа құрылуын жекеленген, жандыру камераларын қолданады. Мұндай қозғалтқыштар үшін, қоспа құрылуын жақсарту үшін, ауа ағынының құйындатқыш энергиясына жандырушы продуктыны пайдаланады. Осындай құйындатқышты жасау үшін цилиндр қақпағына, арнаулы канал пішіні есебінен, бағытталған ауа ағынын ұйымдастырады, кіргізуші қақпақшаға, шымылдық немесе желқағар қалқанды орнатады немесе сығылу кеңістігін екі қуысқа бөледі: негізгі кеңістіктегі, піспек үстінде - цилиндрде сығылу және қосымша камераның бірінші каналмен немесе мойнымен жалғастырады.
Қосымша камералар, қондырғысына байланысты және қоспа құрылу процессінің сыйпатына және жануына қарай, қозғалтқыштың камераларындағы және құйынды камералы болып, ажыратылады. Камера алды 1, әдетте цилиндрдің қақпағына орналастырады.