cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ақпан батыр Келімбердіұлы
Ел алғысына бөленген ерлік жорығы
Тарихи деректерде қалмақтардың, Ноғай әмірлігі мен Қазақ хандығына қарсы соғысы 1525 – жылы бастала, 1571 – жылы күшейе келе, «200 жылдық қалмақ пен қазақ соғысы» аталып, 1771 – жылы аяқталған.
Қалмақтар 1598-жылы Ресейге ант беріп, бодан болғандықтан, білтелі мылтықпен зеңбіректер алып, орыс патшалығына арқа сүйеп, ноғайлар мен Кіші Жүз қазақтарын тосын тонағандарымен, қазақтар соғыс амал-айласын шебер пайдалана, жауын жасқап, үнемі жеңіске жетіп отырған.
Беклербегі атағы
1599-жылы желтоқсан айында, Ер Қосай Құдайбердіұлы (Құдайке) Бестөбедегі қыстауында, билігіндегі аз Алшын мен Кеншін ұрпақтарынан бекітілген алты алқабилерінің келісімімен Адайнемересі Ақпан батырды өз орнына, беклербегілікке, Қазақ ханы «Еңсегей бойлы ер Есім–Есмұхаммедпен ақылдаса бекіттірді. Осы соғыстарда Ақпан батыр Кіші Жүз сарбаздарын басқарды.
XVII ғ. басында соғыста, Ақпан батыр басшылығымен Кіші Жүз  сарбаздары Еділ, Жайық, Сағыз, Қобда, Елек, Ор, Жем, Ырғыз, Тобыл арасында қалмақ әскерлері талқандалып, жеңіске жетті.
Жерді жаудан азат ету жолындағы шайқас
Қосай Құдайкеұлы Тәуекел ханның өтінішімен қоныс аударып, Сауранды бір айналып, Сырдан өтіп, билігіндегі аз Алшын мен Кеншін ұрпақтарын бастап, Әмударияның шығысы, Қаратау-Бестөбе арасын қыстау еткен. Қосай ата сол кездері, Қазақ ханы Есмұхаммед («Есім») ханмен және Харазым ойын, билігіндегі аз Алшын – Кеншін ұрпақтарымен қыстайтын болғандықтан, Хиуа ханы Хажымұхаммед(«Хажым») пен достық қарым-қатынаста болған. 1600-ші жылдары жүз он жасында, Қосай Құдайберді («Құдайке»)ұлы өз ажалынан бақиға аттанғаннан кейін, Хиуа ханы Хажымұхаммед («Хажым»), «Мал салыққа қосымша жан салық - қыз салық» салады. Харазым шахтың мұрагері Хиуа хандығымен соғысып, берекет таппайтынын, жүйелі сөзбен түсінген, Алшын Кеншін ұрпақтары, ақыл, сабырмен шешу жолын ойласады.
69 жасар қарт Ақпан батыр Харазымды қыстаған билігіндегі аз Алшын - Кеншін ұрпақтарын бастап, «Жібек жолы » арқылы көшіп, Қырға, Үстіртке шығады. Төрт түлігін Үстіртте төлдетіп, «қозыкөш» жылжи қонып, Сам құмы нан Шағырлы жолында үйкті айнала қонып, ерулейді. Жағалай қонған көштің ортасындағы, есте жоқ ескі дәуірден қалған Сақ обасы үйік төбені, ерулегенде қарауыл төбе етіп пайдалануы үшін, 500 үйден, 500 батыр сарбаздар қоржындап құмды тас тасып, үйікті биіктетті. Көпшілік ұйғарымымен, 1600-жылдан бері «Адайнемересі Ақпан үйігі» аталуда. Сол кездері, Хиуа ханының билігі жүріп тұрған Маңғыстаудың үш түбегіне көп бөгелмей, Каспий теңізі н жағалай, Жемге бағыт ала көшеді.
1600 жылдары өз елінен орын таппаған қалмақтардың алғашқы көші шығыстан батысқа Ертіс, Есіл, Торғай, Ырғыз, Мұңалжар, Ор, Елек, Қобда, Сағыз, Жем, Маңғыстау, Еділ, Жайық арасына келіп, елден тасалау жерге жайғасып, қазақтардан ата мекенін тартып алуға кіріскен болатын. Хажым ханның «Қыз салық» қысымына шыдай алмаған аз Алшынды бастап келген Келінбердіұлы Ақпан батыр Жемді жағалай келіп, жігіттерін барлауға жібереді.
1605-жылы, күз басында, Ақпан батыр Қазақ елі мен жер тұтастығы үшін, «Үш Жүздің» әскери көмегімен, ізіндегі аз Алшын-Кеншін баһадүр сарбаздары бірлігінде, аянбай, арыстанша алысып, Атамекен-Қазақ Жерінен жауларын ығыстырып жеңіске жеткен.
1605-жылы, қыркүйек айының соңында Ақпан батыр шаһид болып, Құнанырыс батыр, қазан айының басында бақилық мекені шамамен, Қобда - Ырғыз арасындағы қос мазарға жерленген.
Ақпан батыр және оның ұрпақтарымен  байланысты жер-су  атаулары
Ғалым Серікбол Қондыбай өзінің еңбектерінде Маңғыстауда Ақпан есімімен аталатын бірнеше жер, құдық аттарын атап көрсеткен. «Сеңгір құмының (Қарақия ауданы) оңтүстік-шығысында Ақпан сор, Жабайұшқан тауының оңтүстік ернеуінде Ақпан тауы бар. Тау ішінде көрік ұстап, кеуекті ұстахана қылып пайдаланған Ақпан үңгірі, одан 3 шақырым жерде Ақпансордың жағасында Ақпан құдығы бар.
Ақпан - тау Сеңгірқұмның (Қарақия ауданы) оңтүстік-шығысында, биіктігі  — 224 м. Ақпан сорынан оңтүстік-шығыста 4 км жерде, Сенектен солтүстік-шығыста 47 км, Қызылсу аулынан шығыс-солтүстік-шығыста 37 км жерде. Жабайұшқан қырының оңтүстiк ернегiнде.
"Ақпан үйігі" - Бейнеу ауданының Сам құмы, Шағырлы бетінде, Тұрыш ауылының солтүстік жағында 45 км. жерде «Ақпанның үйігі» деп аталатын тарихи қорым бар. Бейнеуден Шағырлы жолымен 60 км, күншығысқа 14 км, барлығы 74 км. Бұл жөнінде Маңғыстауға белгілі шежіреші қария Естерек Жаманбаев 1993 жылы «Жаңа өмір» газетінде: «...Доңызтау жағында Ақпанның үйігі деген қорым бар. Ол-Келінбердінің Ақпаны үйген үйік» - делінген. (Е.Жаманбаев, «Жаңа өмір», 10.03.1997 ж.)
Қазіргі Ақтөбе облысы Хромтау ауданының оңтүстік шығысындағы Қопа елді мекенен 45-50  шақырым жерде  Ақпансай,  Ақпантөбе деген жер-су атаулары күні бүгінге дейін ешкандай өзгеріссіз,  байырғы атаулары сақталып қалған жерлер.
Ақпаннан ұл туса, темірге күн туады
Ақпанда екі адамның бірі ұста-шебер болған. «Ақпаннан ұл туса, темірге күн туады» - деген сөздер ел аузында содан қалса керек. Ұсташылық өнері Ақпанның баласы Қаракүшіктен қалған дейді көне көз қариялар. Қаракүшік 13-14 жасында ұста дүкенінің иесі болған. Қаракүшіктен кейінгі аты аңызға айналған ұстаның бірі - Жылысұлы Мыңбай ұста. Мыңбай ата Қыдыр көрген қасиетті, шаңырағына Хазіреті Дәуіт орнап темір мен алтын-күмістің ұстасы және зергер болған. Кенжеқара және Қаражан ұсталар бес атар винтовканы қолдан жасаған шеберлер.
Дереккөздер
Санат:Қазақ батырлары
Санат:Ақпан батыр Санат:Ақпан батыр Келімбердіұлы
Жарлы
Жарлы сөзінің бірнеше мағынасы бар:
Елді мекендер:
Өзендер:
Басқа мағыналар:
Паньи-ла-Бланш-Кот
Паньи-ла-Бланш-Кот (Pagny-la-Blanche-Côte) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Коммерси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,43 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55397, пошта индексі — 55140.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 248 адамды құрады. Халық тығыздығы — 19,95 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Поджо-Миртето
Поджо-Миртето (Poggio Mirteto) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Риети провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5175 адамды құрайды. Халық тығыздығы 199 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 26 км² шамасында. Пошта индексі — 2047.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Gaetano di Thiene. Жыл сайынғы мерекесі — 7 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Су шаруашылығы
right|thumb| alt=A.|270 px|[["Су"]]
Су шаруашылығы— жер үсті және жер асты суларын экономиканың түрлі салаларында пайдалану шараларын белгілеп, оларды іске асыратын, сондай-ақ суды қорғау және оның зиянды әсерімен күресумен айналысатын халық шаруашылығы саласы. Өнеркәсіпті, ауыл шаруашылығын, коммуналдық шаруашылықты сумен қамтамасыз етуге, жерді мелиорациялау бағдарламасын орындауға, гидротехника мен су көлігін, балық шаруашылығы мен құс шаруашылығын өркендетуге, денсаулық сақтау ісін нығайтуға септеседі. Қазақстанда үлкенді-кішілі 85 мың өзен, уақытша сай-салалар (бұлардың жалпы үзындығы 720 млн км), 48 мыңнан астам көл (ауданы 36 мың км², Каспий және Арал теңіздерін қоспағанда) бар. Ірі өзендерде кеме қатынайды. Өзен суының көп жылдық орташа ресурсы 100 км3 шамасында, оның 56 км3-і Қазақстанда қалыптасады. Ол республика аумағында біркелкі таралмаған. Жалпы алғанда республика суға тапшы. Республикада су ресурстарын реттеу 1993 жылы 31 наурызда қабылданған № 2061—XII және Қазақстан Республикасының 24.12.1996 жылы № 58-1, 4.05.1999 жылы № 381-1, 23.01.2001 жылы № 151-И заңдарымен толықтырылған "Су Кодексіне" сәйкес жүргізіледі. Оған дейін 1972 жылы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі бекіткен "Су кодексі" қолданылып келген болатын.
Су шаруашылығы құрылысын жобалау
Су шаруашылығы құрылысын жобалау— белгілі бір құрылыс объектілеріне қатысты инженерлік-техникалық тұжырымдамалар жинағы. Су шаруашылығы құрылысын жобалаудың құрамына жоба мәтіні мен графикалық және сметалық құжаттамалар және т.б. жатады.
Су шаруашылық есептеулер
Су шаруашылық есептеулер— әрбір шаруашылыққа қажет болатын су мөлшерін, су қоймасының топографиялық көрсеткіштері негізінде, оның су сыйымдылығын сумен қамтамасыз етілуін, өзен суының құбылмалылығын, сонымен қатар су қашыртқы аркылы ағызылып жіберілетін судың мөлшерін анықтауда қолданылатын гидрологиялык есептеулер.
Су шаруашылық құрылыстары мен құрылғылары
Су шаруашылық құрылыстары мен құрылғылары— су ресурстарын реттеу, пайдалану, ұдайы молайту және қорғау, халықты және экономика салаларын сумен қамтамасыз ету мақсатында, сондай-ақ судың зиянды әсеріне қарсы күресу үшін табиғи ортада және су тоғандарда жасанды жолмен салынған каналдар, су қоймалары, су құбырлары, гидротехникалық құрылыстар мен құрылғылар.
Су шаруашылық теңдестігі
Су шаруашылық теңдестігі—экономикалық аудан немесе физикалық-географиялық аймақ шекарасындағы суға деген кажеттілік пен су ресурстарын мөлшер-шамалық салыстыру.Су шаруашылық теңдестігі әдетте, сулылығы орташа және құрғақшылық (қамтамасыздығы 95%) жылдар үшін жасалады. Су шаруашылық тендестігінің кіріс бөлігі гидрометриялык өлшеулер мен оларды ағынды карталары нысанында қорытындылау және өзге де ізденістер материалдарының негізінде, шығындалу бөлігі — өндірістегі, жылу энергетикасындағы, қалалық, ауылдық сумен жабдықтау, суару мен суландыруға және т.б. кеткен барлық нысандағы су тұтынуды бағалау негізінде белгіленеді.
Су шаруашылық шаралары
Су шаруашылық шаралары— су шаруашылық жүйесінің техникалық жай-күйін арттыруға және жұмысын жақсартуға, табиғи кешендердің экологиялық тұрақтылығын сақтауға, оның ішінде өзендер (көлдер, теңіздер) бассейндері ағыстарын қайта бөлу немесе баска жаққа бұру арқылы сақтауға бағытталған шаралар кешені.
Су шаруашылық шараларын жүргізуден келтірілген зияндарды өтеу
Су шаруашылық шараларын жүргізуден келтірілген зияндарды өтеу— су шаруашылық шараларын жүргізуден, сондай-ақ су пайдаланудың доғарылуынан немесе шарттарының өзгеруінен заңды ұйымдар мен азаматтарға келтірілген зияндардың Қазақстан Республикасының Укіметі белгілеген тәртіпте және көлемде өтeлуге жатуы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Мәриям-ана үйі
Мәриям-ана үйі (түрікше: Meryem ana немесе Meryem Ana Evi, "Mother Mary's House")- Түркия мемлекетінің Эфес аймағындағы Бұлбұл тауында орналасқан христиан және мұсылман ғибадатханасы. Көптеген мұсылмандар мен христиандардың сенімі бойынша Иса пайғамбардың анасы Мәриямды әулие Иоанн осы тас үйге әкелген. Мәриям-ана мұнда католиктер және прославтар сенімі бойынша жаннатқа барар алдындағы жердегі өмірінің соңғы күндерін өткізген.
УЕФА кубогының финалы 1998
1998 жылдан бастап УЕФА кубогының финалдың белдесуі бір ойыннан ғана өтетін болды (1997 жылға дейін "үйде-сыртта" тәсілімен өткізіліп келген-ді). 1997/98 жылғы маусымның финалында Италияның қос клубы "Лацио" мен "Интернационале" өзара кездесіп, "Интернационале" 3:0 есебімен жеңіске жетті.
Мәриям-ана үйі
Француз дін қызметшісі, париждік аббат Джулиан Гоуиет Эгей теңізіне жоғарыдан қарап тұрған таудағы тастан салынған кішкене ғана құрылыс пен Түркиядағы ежелгі Эфес аласының қираған қалдықтарын байқап, оны ашқан еді.
УЕФА кубогының финалы 1998
Сілтемелер
Санат:1998 жылғы футбол Санат:УЕФА кубогы 1997/98 Санат:Интернационале ФК ойындары Санат:Лацио ФК ойындары Санат:УЕФА Еуропа лигасының финалдары
Мәриям-ана үйі
Жыл сайын тамыз айының 15-і күні католик, православ және мұсылман дін басшылары осы ғибадатханада біріккен құлшылық қызметтерін ұйымдастырады. Мәриям-ананың үйі - адамзат баласының діни сенімдерінің дамуына куә болған маңызды орындардың бірі. Базилик Византия императоры Юстинианның бұйрығымен б.з.б. VI ғасырда салынды.
Эфеске оралғаннан кейін Мәриям-ана қатты әлсіреп, 64 жасында қайтыс болды. Мәриям- ананың төңірегіндегі әулиелер жерлеу рәсімін ұйымдастырды. Мәриям-ананың Эфестегі бұл ғибадатханасы Мәриям-анаға арналған шіркеулердің ішіндегі ең көнесі болып табылады. Ғибадатхана күні бүгінге дейін лазарист папалардың қарауында.
Жергілікті екі монах әйел Құдай-ананың үйін күнделікті бақылап тұрады. Мәриям-ана ғибадатханасы мұсылмандарға да, христиандарға да киелі орын болып саналады. Рим католик шіркеуі Мәриям-ананың осы үйің оның осы үйде өмірден қайтқанын ешқашан мойындаған емес. Эфестегі Мәриям-ананың үйі — Мәриям-анаға арналған шіркеулердің ішіндегі ең көнесі болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Түркия мешіттері Санат:Түркия сәулеті Санат:Түркия тарихы Санат:Христиандық Санат:Ислам Азияда
Тарату комиссиясы
Тарату комиссиясы — таратылуға тиіс заңды тұлғаны уақытша басқару органы. Тарату комиссиясы тағайындалған сәттен бастап (не құрылтайшылар — ерікті түрде тарату тәртібімен, не сот — мәжбүрлі түрде тарату тәртібімен) оған тарату барысында заңды тұлғаны басқару жөніндегі өкілеттік көшеді, яғни ол сотқа жүгінеді, баспасөзді заңды тұлғаның таратылатыны туралы хабарландыру жариялайды. Дебиторлық берешекті жүзеге асыру және несиегерлермен е айырысу шараларын қолданады, тағайындалған сәттен бас қабылданған барлық шешімдер бойынша әкімшілік және қылмыстық жауапкершілікті мойнына алады.
Дереккөздер
Санат:Экономика
Мұсылман Жұмысшыларының Біріккен Одағы
Мұсылман Жұмысшыларының Біріккен Одағы, Верный мұсылмандарының біріккен еңбек одағы – еңбекшілердің бұқаралық ұйымы. Уақытша үкімет орнаған соң, 1917 ж. 5 мамырда құрылып, негізінен, экон. және ағартушылық мақсаттарды көздеді. Садақ атты сатиралық журнал шығарды.
Тенсфельд
Тенсфельд (Tensfeld) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Зегеберг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 706 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 7,64 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 60 087. Муниципалитеттің басшысы — Беатрикс Клюфер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Бульбоуретраль бездері
Бульбоуретраль бездері немесе Купер бездері — еркек жыныс мүшесінің түбіндегі зәр шығаратын өзекке жалғанған кішкентай жұп бездер. Бульбоуретраль бездері еркек секрециясына аз ғана үлесін қосатын бездер. Олар шәует сұйықтығын құрайтын сілтілік сұйықтық яғни зәр шығаратын қышқылдық жағдайын бейтараптандыратын ұрықты сақтайды.
Негізінен купер безі екеу болады. Олар бар болғаны асбұршақтың көлеміндей ғана және медициналық тұрғыда аса маңызды емес. Жас ұлғайған сайын купер бездерінің көлемі кішірейеді. Бульбоуретраль бездері шат аралығының көлденең бұлшық етінің тереңінде орналасқан олар диаметрі -0,3-0,8см альвеолярлы түтікше бездер.
Скин безі
Скин бездері (Skene's glands, lesser vestibular, periurethral glands) — әйел адамдардың зәр шығару мүшесінің артқы бөлігінде кездесетін шағын без.
Скин безі – қынаптың алдыңғы қабатында, зәр шығару түтігінің төменгі бөлігіне қарай орналасқан. Табиғи сипаты бойынша Скин безі еркектердің қуық асты безіне ұқсайды. Әйел адамның жыныстық қатынас қозуы кезінде осы безден сөл бөлінеді. Медицинада осы безді алғаш сипаттаған ғалым Александр Скиннің құрметіне Скин безі деп аталған.
Бездер зәр шығару жолы мен оның аузы маңына ашылады. Олар қынапқа қарай созылып, клитор маңын қамтитын ұлпамен қоршалған.
Санат:Экзокрин жүйесі Санат:Жыныстық қатынас физиологиясы
Халықаралық Будда ғибадатханасы
Халықаралық Будда ғибадатханасы Канаданың британдық Колумбия штатындағы Ричмонд қаласында орналасқан. Бұл - Халықаралық Буддистер қоғамы басқаратын Қытай будда ғибадатханасы. Қоғам ресми түрде Махаяна буддизмін үстанады. Ғибадатхананың есігі Теравада буддистерінің бөлімшелеріне және басқа да келушілерге қашанда ашық.
1979 жылы Гонгконгтан келген екі буддист жер және ақша бөліп, Солтүстік Америкадағы Қытай буддист ғибадатханасын салдырды. Гуан Ченг есімді және тағы бес азамат 1981 жылы Халықаралық Буддистер қоғамын құрды. Халықаралық Будда ғибадатханасында Бодхисатва мен Будданың бес үлкен мүсіні бар. Будда Шакямунидің мүсіні Солтүстік Америкадағы ең үлкен мүсін.
Ғибадатхана - Солтүстік Америкадағы дәстүрлі қытай үлгісінде салынған көрнекті ғимарат. Ғибадатхана - Солтүстік Америкадаеы дәстүрлі қытай үлгісінде салынеан көрнекті еимарат. Халықаралық Будда ғибадатханасының кіреберісінде ағаштар, жасыл төбешіктер және жасанды аңдардың мүсіндері бар. Халықаралық Қытай ғибадатханасының жобасы Пекиндегі Тыйым салынған қаланың жобасына негізделген.
Халықаралық Будда ғибадатханасының айрықша белгілері - екі деңгейлі шатырын қаптаған алтын тақтайшалар және екі шәкірт алаңы. Хайуанаттар бағы - Будда Шакямуни өзінің ізбасарларына алғаш дәріс берген жері. Басты аулада Қытайдың классикалық бааы, лотос гүлдері өсіп түрган тоган, екі отыргыш, жартас көрінісі және тастан жасалган көпір орналасқан.
Нью Эра (Мичиган)
Қала тұрғындарының саны 461 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.2 км² шамасында. FIPS коды — 26-57280.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Балуан
Балуан / Палуан - күрес өнерін жетік меңгерген алып күш иесі.
Көне Иранда палуан (палван, пехлеван) деп ақсүйек әскерилерді атаған, бұл сөз көне түркі тіліндегі «алып» сөзімен мағыналас. Шығыс елдерінде орта ғасырларда балуандар соғыс кезінде басы металдан кұйылған ауыр шоқпар күрзімен қаруланып, әскери қосындардың «күрзішілер» бөліктерін құраған. Күрес өнерімен айналысатын, ас-тойларда сайысқа түсетін зор күш иесін қазақтар «балуан» деп атайды.
Балуандықпен айналысатын адам ұлттық күрестің айла-тәсілдерін жетік меңгеріп, күшін жетілдіру үшін ауыр салмақты заттарды көтеріп жаттыққан. Балуандар күрес сайыстарына өз руларының атынан шығып, руының намысы үшін күрескен. Жеңістерге жетіп, елінің атын шығарған балуандардың есімі бүкіл халыққа танымал болып, ел құрметіне бөленген. Балуандар базар, жәрмеңкелерде, ойын алаңдарында жұрт алдында ауыр заттарды, кірдің тастарын көтеріп те өнер көрсеткен.
Күш-қайратымен, күрестердегі жеңістерімен есімі бүкіл қазақ қауымына танымал болған, Балуан Шолақ атанып кеткен әнші-композитор Нұрмағамбет Баймырзаұлы (1864-1916), Иманжүсіп Құтпанұлы, XIX ғ.-дың аяғы мен XX ғ.-дың басында өткізілген әлемдік додаларда кәсіби классикалық күрес жарыстарына қатысып, әлем чемпионы атанған, есімі әлемге әйгілі болған Қажымұқан Мұңайтпасұлы (1871-1948) бар қазақ ардақтаған нар тұлғалы азаматтар.
Балуандық өнермен Абайдың әкесі Құнанбай, ата- бабалары Өскенбай мен Ырғызбай да айналысқан. Әсіресе, Ырғызбай талай ноқталы және қоңыраулы дейтін балуандарды жеңіп, үлкен атақ-даңққа ие болған екен. Балуандардың бір-бірімен күреске шығуын халық балуанға түсті десе, қарсыласын жығып, өз қауымының атын шығарып жүрген балуандарды «түйе балуан» деп атаған. Сонымен қатар күші мен әдіс-амалы айырықша асқан жеңілуді білмейтін балуанды күресетін ортаға ноқталап әкелетін болған. Бұл үрдіс бір жағынан қарсыласының мысын басу үшін қолданылатын психологиялық тәсіл болса, екінші жағынан балуанның асқан жеңімпаз ретіндегі мәртебесін айғақтайтын символдық рөл атқарған.
Нар балуан
Нар балуан (абсолютті чемпион), атағы ауыр салмақ дәрежесінде жеңіске жеткен ең күшті балуанға беріледі. Қазақша күрестен жарыс біткеннен кейін орта салмақтан жогары дәрежедегі балуандардың барлығы "Нар балуан" атағы үшін белдесулерге түседі. Мұнда жеңіске жеткен шеберге Нар балуан атағы беріледі. .
Дереккөздер
Санат:Күрес Санат:Палуандар
Кір жуғыш ұнтақтар
thumb|200px|Кір жуғыш ұнтақтар Кір жуғыш ұнтақтар (Стиральные порошки) — кір жуу қасиеті сабыннан жоғары болатын синтетикалық ұнтақтар; үш негізгі құрағыштан тұрады: органикалық беттік-активтік заттар (жуу заттары); олардың әсерін күшейтетін қойылтылған фосфаттар, сілтілер және бейтарапты электролиттер; ағартатын, хош иіс беретін, көгертетін және т.б. активті қоспалар. Синтетикалық жуу ұнтақтарын өндіру керекті құрамды бөліктерді өндіріске тандай мыңжапырақтың, ерменнің (ащы жусанның), күзенің, қан қызыл долананың, итмұрынның, хош иісті бұрыштың, қара бұрыштың, апорт алмасы жапырақтарының тұнбасы пайдаланылады. Күрең түсті, дәмі ашқылтым, жеке ингредиенттерінің иісі білінбейді. Спирт құрамы 42%, экстрактылығы 7,5%.
Дереккөздер
Санат:Ұнтақтар
Мелиорацияланатын жерді игеру
thumb|228px|[[Мелиорация]] Мелиорацияланатын жерді игеру — жер құнарлылығын арттырып өңдеу. Жердің табиғи құнарлылығын ауыл шаруашылық мелиорациясының көмегімен арттыруға болады. Бұл тәсіл — жер құрғату, суландыру және топырақтың су режімін екі жақты реттеу арқылы (құрғатумен қатар ол жерді суландырып пайдалану) жүзеге асырылады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Аламинос
Аламинос (Alaminos) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
Нярым-Ярт
Нярым-Ярт — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сугмутен-Ях өзенінің оң жағалауынан 62 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Москалёв ауылдық округі
Москалёв ауылдық округі – Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Нярым-Ярт
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Москалёв ауылдық округі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Москалёвка, Жалтыркөл ауылдары кіреді. Орталығы – Москалёвка ауылы.
Нярым-Ярт
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Москалёв ауылдық округі
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1030 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Әулиекөл ауданы ауылдық округтері
Антропогендік стрессорлық факторлардың ұзақ мерзімдегі қосарлы әсерлері
Антропогендік стрессорлық факторлардың ұзақ мерзімдегі қосарлы әсерлері — 2011 жылы Алматы қаласы «Б. о. ж.» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — О. З. Ілдербаев. Беттер саны — 166.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-248-222-5.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Б. о. ж. баспасының кітаптары
Сан-Вито-Кадоре
Сан-Вито-Кадоре (San Vito di Cadore) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Беллуно провинциясында орналасқан.
Фиджино-Серенца
Фиджино-Серенца (Figino Serenza) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Сан-Вито-Кадоре
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1718 адамды құрайды. Халық тығыздығы 28 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 61 км² шамасында. Пошта индексі — 32046.
Фиджино-Серенца
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4636 адамды құрайды. Халық тығыздығы 1159 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 4 км² шамасында. Пошта индексі — 22060.
Елді мекеннің қамқоршысы — Архангел Михаил. Жыл сайынғы мерекесі — 29 қыркүйек.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Элле-Пигал
Элле-Пигал — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Мег-Тыг-Еган өзенінің сол жағалауынан 111 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 3202
IC 3202 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 3089316, NPM1G +27.0359.
Сыртқы сілтемелер
IC 3202 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
NGC 2735
NGC 2735 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBb/P типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1878 жылы 26 ақпанда астроном Эдуард Жан Мари Стефан ашқан болатын және NGC каталогында 2735 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25399, UGC 4744, MCG 4-22-2, ZWG 121.3, ARP 287, VV 40, IRAS08597+2608.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Әлібек Көбентаев
right|thumb Әлібек Көбентаев(1950-2007) - 13 шілдеде Қарақалпақстан Республикасы, Нөкіс қаласында туған. 1969 жылы Хожелі педагогикалық училищесін, 1979 жылы Ресейде Таганрог мемлекеттік педагогикалық институтының орыс тілі және әдебиеті факультетін бітірген.Көп жылдар Нөкіс қалалық педагогикалық училищесінде мұғалім болған. «Халыққа білім беру қызметінің үздігі». 1995 жылдан Өзбекстан және Қарақалпақстан Жазушылар одағының мүшесі. 1997 жылы тарихи Отанына оралды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Нөкіс қаласы Санат:1950 жылы туғандар
NGC 7230
NGC 7230 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1793 жылы 6 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7230 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68350, MCG -3-56-12, IRAS22114-1719.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Булаж
Булаж — Башқұртстанның Стерлибашев ауданындағы ауыл, Стерлибашев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 64 адамды құрады. Пошта индексі — 453180, ОКАТО коды — 80248845002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Кунтег
Кунтег — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Оңтүстік Кельтмаөзенінің оң жағалауынан 82 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Гурцелен
250px|thumb|Картада орналасуы Гурцелен (Gurzelen) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Зефтиген округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 773 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.5 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 867, пошта индексі — 3663.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Сан-Жуан-да-Мата
Сан-Жуан-да-Мата (São João da Mata) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Санта-Рита-ду-Сапукаи экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Пендюкуя
Пендюкуя — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Харь-Яга өзенінің оң жағалауынан 36 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Сан-Жуан-да-Мата
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 908 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 120,5 км² шамасында. Халық тығыздығы — 24,1 адам/км².
Пендюкуя
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Сан-Жуан-да-Мата
Тарихы
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Пендюкуя
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Исэ ғибадатханасы
Исэ ғибадатханасы - Синтоизмнің басты құдайы. Ол Жапон Император әулетінің тікелей ата-бабасы болып саналатын Аматэрасу омикамиге арналып салынған. Исэ ғибадатханасы Жапонияның Миэ префектурасындағы Исэ қаласында орналасқан. Исэ ғибадатханасында жыл сайын өткізілетін мейрамдардың арасындағы ең маңыздысы - Каннамесай мейрамы.
Наки ғибадатханасының ресми атауы - Котаижингу. Ол Аматерасу омиками құдайына сиынатын орын. Исэ ғибадатханасының иелігінде ұлттық жәдігерлер бар, болжам бойынша, Қасиетті Айна мекені. Императорлық Исэ еибадатханасы ерте Синтоизм сәулетінің үлгісі.
Исэ ғибадатханасының мейрамдары ресми түрде атап өтіледі. Ал жыл сайын өткізілетін салт-жоралғылар Найку мен Гекуде де өтеді. Исэ ғибадатханасының Жоғарғы Абызының рөлін Сайо деген есіммен белгілі Жапон Император әулетінің әйел мүшесі орындайды. Найкудегі алғашқы ғибадатхананы император Темму мен оның жұбайы Жито б.з. 692 жылы салдырған.
Исэ Жингудің ішкі ғибадатханасы Найкудың меншігінде ұлттық мұралар сақталған. Қасиетті Айнаның мекені болған ғибадатхана, даусыз, Синтоизмнің ең қасиетті әрі маңызды орыны. Жапонның ертеректегі үйлері секілді, ғибадатханалар да толығымен ағаштан салынған.
Шөл құнағы
Шөл қунақ (Rhodospiza obsoleta) - шағын денелі қунақ, Қунақ тұқымдасының Шөл қунақтар туысы атты монотипті туысының жалғыз биологиялық түрі.
Биологиялық сипаттама
Қара қанатында кішкентай қызғылт дағы бар, ашық реңді (құла-құм түстес реңкті), салмағы 22-28 г. Ересек құстың тұмсығы - жуан, қысқа, қара реңді, осы белгісі бойынша шөл суықторғайдан шапшаң ажыратуға болады, алайда жас қунақтардың тұмсығы ақшыл болып келеді. Ұшып жүріп "трррю, трррю- ррю, трррю" деп құбылтып, әдемі үн шығарады, ол әуені - назды, әуенді сайрау.Өсімдік үлпегін астына төсеген әдемі тостағанша тәрізді ұясын ағаштар мен бұталардың басына орнатады. Бір жазда екі ұя балапан өргізеді. Салындыдағы 4-6 сирек секпілді көгілдір ақ жұмыртқаларды аналығы 13-15 күн басады, ал аталығы өсімдіктің аршылған тұқымын аналыққа тасып, қоректендіреді. Кейін ата-енесі балапандарға осындай қорек тасиды. Балапандар 12-13 күнде ұяны тастайды. Осы уақыттан бастап аталығы балапандарды өз қамқорлығына алады, ал аналық екінші ұяға жүмыртқа басуға кіріседі. Екінші ұядағы балапандар тамызда ұяны тастайды. Осы уақыттан бастап шөл қунақтар топтарымен қыстауға қарай жылыстайды.
Таралуы
Азияның ішкі аудандарындағы шөлдерде таралған. Қазақстанда шөлді зонаның үлкен бөлігінде - Арал теңізінен Алакөл қазаншұңқырына дейін бұталары бар жерлерде орын тепкен. Тәңіртаудың солтүстік тау етектерін бойлай орналасқан елді мекеннен, соның ішінде ірі қалалар - Шымкент, Тараз, Алматыдан да кездестіруге болады. Оңтүстікке таман, Алдыңғы Азия елдерінде қыстайды. Төтенше жағдайларда Қазақстанның қиыр оңтүстігінен де қыста кездестіруге бола¬ды. Көктемде - наурыз және сәуірде, күзде тамыздан қараша айы бойы ұшып өтеді.
Дереккөздер
Санат:Торғайтәрізділер Санат:Еуразия құстары
Дечковци (Велико Тырново облысы)
Дечковци (Дечковци) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5041. Телефон коды — 061109. ЕКАТТЕ коды — 20715.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Эрндтебрюк
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 7205 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 70,86 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 9 70 012. Муниципалитеттің басшысы — Карл-Лудвиг Фёлькель.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 9 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Флодден түбіндегі шайқас
Флодден түбіндегі шайқас (ағыл.Flodden) (9 қыркүйек 1513 ж.) — Итальяндық соғыс кезіндегі Англия мен Шотландия әскерлері арасындағы шайқас. Шотландия әскерінің осы шайқаста жеңіліске ұшырауы Шотландияда король Яков V кәмелет жасына толмаған кезеңінде елеулі ішкі саяси дағдарысқа себеп болды.
Соғыс алдындағы әскери істер
Шартқа сәйкес Шотландия 1513 жылдың ортасында Генрих VIII корольдің ағылшын әскері Францияға басып кірген кезде Шотландия ескі одақтасты қолдау үшін соғыс қимылдарды бастауға мәжбүр болды. 22 тамызда 1513 жылы Яков IV бастаған үлкен (кейбіреулердің бағалауымен 60 мыңға жуық адам) шотланд әскері Англияның шекарасынан өтті. Армиямен бірге Эдинбург қамалынан заманауи ауыр артиллерия 6 кулеврин мен 6 жартылай кулеврин барды. Шотландтық әскерлер тез арада Англияның шекарадағы қамалдарын - Норхэм, Уарк, Форд, Итал басып алды, бірақ жаудың жеріне терең енуге асықпады. Мүмкін Яков IV Англияға ауқымды соғыс қимылдарын жасағысы келмеді, тек Шотландияның Францияның алдында міндеттемелерін орындауын ғана көрсетуге тырысты. Алайда, ағылшындардың ондай ниеті болған жоқ: Генрих VIII Франциядағы соғысқа бара жатып, солтүстіктегі графтықтарды қорғауды талантты қолбасшы Суррей графы, Томас Говардқа тапсырды. Ол саны жағынан ауқымды жасақ жинай алды және жаңбырлы ауа райына қарамастан шотландықтарға қарай ат басын бұрды. Сонымен қатар, адмирал Говардтың Англия флоты, ағылшын әскеріне жеңіл артиллерияны жеткізіп берді.
Екі жақтың жағдайы
Таңертең 1513 жылы 9 қыркүйекте шотланд әскерлері Нортумберлендтегі Тилл өзенінің батыс жағалауында жақсы қорғалған лагерде орналасты. Ағылшын әскері өзенің шығыс жағалауы арқылы Тиллді күтпеген жерден өтіп, шабуыл жасады. Шотланд әскері лагерьді тастауға мәжбүр болды және Флодден белестерінің биік жерлеріне шықты. Қарсыластар әскерлерінің саны шамамен 20-25 мың адамға тең болғанымен, шотландықтардың артиллериясы ауыр және маневр жасауға қиын болғанда, ағылшындарда шотландықтардан асып түсетін жеңіл кеме зеңбіректерімен қаруланған.
Шайқас барысы
Шайқас артиллериялық атыспен басталды. Шын мәнінде, Флодден шайқасында әскери іс-қимыл тарихында алғаш рет артиллерия шайқастың нәтижесін шешті: ағылшындардың жеңіл және нақты зеңбіректері шотландықтардың арбиған артиллериясын тез бомбылап жіберді, бұл соңғыларды белесті тастап, шабуыл жасауға мәжбүр етті. Яков IV өте қуатты және әскерді байсалдылықпен басқаруға өзіне сенімді болды: ол басқа жасақтарға қырғында стратегия мен тактиканы өз бетінше анықтауға мүмкіндік беру үшін ұрысқа алғашқылардың бірі болып ұмтылды. Жаңбыр мен лай батпақтың әсерінен садақшылар мен атты әскер жарамсыз болды, ал шайқас тезірек қарбаласқа айналды. Шотландтық рыцарялар көп жерлерде тиімсіз қару ұзын найзалармен қаруланған болатын. Дегенмен, шайқас өте қатал және ұзақ болды. Шотландықтардың сол қанатын бастаған Хантли графына қарама-қарсы ағылшын жасағын айдап тастай алды. Оң қанаттағы Аргайл мен Леннокс басқарған таулы жасақ кескілескен айқаста жеңілді. Шотландия армиясының орталық қанатын басшылық еткен король Яков IV ағылшындардың қолдарынан қаза тапты. Тек түнде ғана шайқас аяқталды: шотланд әскері үлкен шығынға ұшырап, толығымен талқандалды: 10 мыңға жуық шотландықтар қаза тапты, бұл ағылшындардан кем дегенде үш есе көп болды. Оның үстіне, ұрыс алаңында Яков IV, оның ұлы Александр Стюарт, Аргайл, Леннокс, Ботвелл графтары және тағы басқалар - шотландтық рыцарлардың барлығы дерлік қалды.
Генрих VIII-нің әйелі Арагондық Екатерина, күйеуі болмаған кезде, Англияның регенті болған, Флоддендегі жеңісті мақтан тұтып, тіпті патшаға сыйлық ретінде - Яков IV-нің қанды жейдесін жіберді.
Дереккөздер
Санат:Итальяндық соғыс кезіндегі шайқастар Санат:Англия шайқастары Санат:Шотландия шайқастары
Вале-де-Говиньяш
Вале-де-Говиньяш (Vale de Gouvinhas) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Көкқайнар (Жамбыл ауданы)
Көкқайнар — Алматы облысы Жамбыл ауданы, Үңгіртас ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұзынағаш ауылынан солтүстік-батысқа қарай 37 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 716 адам (352 ер адам және 364 әйел адам) болса, 2009 жылы 610 адамды (308 ер адам және 302 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) елді мекендері
1101 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1101 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1101 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Москва ауылдық округі
Москва ауылдық округі – Қостанай облысы Қостанай ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Мәскеу, Ақжаркөл ауылдары кіреді. Орталығы – Мәскеу ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2224 адамды құрады.
Симен Агдестейн
Симен Агдестейн (Simen Agdestein, Аскер, Аскерхус, Норвегия) — норвегиялық шахматшы (гроссмейстер) және футболшы.
Өмірбаяны
Симон бала кезінен шахматпен айналысқан және 1982 жылы он бес жасында Норвегия чемпионы атанды (одан кейін ол тағы жеті рет ел чемпионы атанған, соңғысы — 2022 жылы). Тура сол 1982 жылы ол шахмат олимпиадасына қатысып, төртінші тақтада ең жақсы жеке нәтиже көрсетті. 1983 жылы Йёвик қаласында өткен турнирда экс әлем чемпионы Борис Васильевич Спасскийды жеңді. 1996 жылы ол аймақаралық турнирда алтыншы орын алды және де Норвегия тарихындағы алғашқы Гроссмейстер атанды. 1986 жылы жасөспірімдер арасындағы шахматтан әлем чемпионатында екінші орын алды.
Дереккөздер
Санат:Шахмат гроссмейстерлері Санат:Норвегия футболшылары
Тасалау аймағы
Тасалау аймағы — қорғаныстағы ұрыс қимылдар аймағының бөлігі.
Ол қарсыластың құрлықтағы әскерлерінің кездейсоқ соққысынан қорғаныстағы әскерлердің басты топтастығын бүркемелеуге, қарсыласты қорғаныстың негізгі аудандарының орналасуы жайында адасушылыққа әкеп соқтыруға, оның әскерлерін уақытынан бұрын жазылуға мәжбүр етуге және оларды шығынға ұшыратуға арналган.
Майданнан — мемлекеттік шекарамен, тылдан корғаныс аймағындағы алдыңғы қорғаныс шегінің алғы шебімен, капталдан — әскери кимылдар театры шекарасымен шектелген. Бірлестіктер мен құрамалардың әрекет жолағына кіретін Тасалау аймағы учаскесі олардың қамтамасыз ету алкабын құрайды.
Ұрыс қимылдарын жүргізу үшін тасалау аймағында тасалау әскері қанат жаяды.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Аралас бездер
Гуморальдық және жүйкелік-гуморальдық реттелу
Аралас бездер сөл де, гормон да бөледі. Сөлді арнайы өзектері арқылы басқа жерде орналасқан мүшелерге, ал гормондарды тікелей қанға бөледі. Сондықтан бұл бездер әрі сыртқы, әрі ішкі секреция бездеріне жатады. Аралас бездерге ұйқыбез бен жыныс бездері жатады.
Ұйқыбездің құрылысы: ұйқыбез бозғылдау қызғылт түсті, ұзындығы 15-22 см, құрсақ қуысының сол жағында асқазанның астына таман орналасады. Ұйқыбездің сыртқы секрециялық (экзокриндік) қызметі: өзінен бөлінетін ұйқыбез сөлі (панкреатин) өзекшесі арқылы тікелей ұлтабарға құйылады. Ішкі секрециялық (эндокриндік) қызметі: ұйқыбездің әр жерінде топтанып орналасқан ерекше жасушалар жиынтығына байланысты. Мұндай топтанып орналасқан жасушалар ұйқыбездің жалпы салмағының 2-10%-ын құрайды. Жасушалар тобы әсіресе ұйқыбездің төменгі ұшында көбірек орналасқан. Адамның ұйқыбезінде мұндай жасушалар тобының саны 1 800 000-ға жетеді, олардың өзегі болмайды. Жасушалар тобының диаметрі 100 мкм-ден 500 мкм-ге дейін, пішіндері домалақ, сопақша және т.б. Сәби және жас кезде ағзаның өсуіне әсер ететін инсулин гормоны, ал қартайғанда глюкагон гормоны көбірек бөлінеді. Ұйқыбездің экзокриндік қызметі асқорыту ферментін бөлу болса, эндокриндік қызметі инсулин, глюкагон гормондарын бөлумен байланысты.
Қызметі: инсулин ( латынша аралша, топ) - қарапайым нәруыз, қандағы глюкозаны реттейтін гормон. Инсулин гормонын Канада ғалымдары 1921 жылы жасанды жолмен бөліп алған. Инсулин жасушалардың жарғақшасы арқылы глюкозанын өтуін жылдамдатады және оның біраз бөлігін гликогенге айналдырады.
Гликоген - глюкозаның жүздеген молекуласынан құралған полисахаридтер. Ол суда ерімейді, сондықтан қанда болмайды. Тағамнан алынған артық мөлшердегі көмірсулар гликоген түрінде бауырда, бұлшықеттерде кор ретінде жиналады.
Дені сау адамның қанында глюкозаның мөлшері 4,6-6,7 миллимоль/ л. Глюкоза - ағза үшін энергетикалық және пластикалық материал. Май мен нәруыз алмасуына да әсер етеді. Нәруыз түзілу кезінде жасуша жарғақшасынан аминқышқылдардың тасымалдануын күшейтеді. Инсулин зат алмасудың көптеген реакциясына қатысады.
Инсулин гормоны жетіспегенде (аз бөлінгенде) ағзада болатын ауытқулар: денеде инсулин гормоны жетіспесе, адам ңантауруына (сусамыр) шалдығады. Қант ауруы (сахарный диабет) көмірсу алмасуының бү-зылуынан болады. Қанда глюкозаның концентрациясы 10 миллимоль/ л дейін жоғарылайды. Бұл аурумен ауырған адамның бауырында гликоген коры азайып, қанда глюкоза мен май қышқылы көбейеді. Жасушада аминқышқылы реакциясы бұзылып, нәруыздың түзілуі на-шарлайды. Қанда глюкозаның мөлшері 0,1%-дан - 0,4% -ға дейін көбейеді, зөрдің құрамында глюкоза пайда болады.
Аурудың белгісі: адам шөлдей береді; тамақты да жиі қабылдайды; тез арықтайды. Бұл ауруды суды көп қажет ететіндіктен, «сусамыр» дейді. Қант диабеті ауруын емдеу үшін құрамында көмірсулары бар тағамдарды өте аз пайдалану; диета сақтау; денеге инсулин гор-монын жіберу; «толбутамид», «надизан» және т.б. дөрілерді ішу қажет. Үйқыбезден бөлінетін екінші гормон - глюкагон. Бұл гормонның қызметі инсулин гормонына керісінше. Егер қанда глюкоза жетіспесе, глюкагон гликогеннің глюкозаға айналуына әсер етеді. Қанда глюкозаның мөлшері көбейеді.
Жыныс бездерінің сыртқы секрециялық белгісі: ер адамдардың жыныс бездерінде жыныс жасушалары - сперматозоидтар, әйелдер-де жұмыртқа жасушасы түзіледі. ішкі секрециялық белгісі: жыныс бездерінде түзілген жыныс гормондары бірден қанға бөлінеді. Ер адамдардан бөлінетін жыныс гормондары - андрогендер (грекше - еркек), оның негізгісі - тестостерон. Әйелдердің жыныс гормондары экстрогендер деп аталады.
Қызметі: ер адамдардың жыныс гормоны еркектерге тән белгілердің дамуына әсер етеді (дауыстың жуандауы, сақал-мұрттың шығуы, бұлшықеттерінің даму ерекшеліктері және т. б.). Андрогендер - бауыр, бүйрек, бұлшықеттегі нәруыздың түзілуін күшейтеді.
Орталық жүйке жүйесіне әсер етеді. Әйелдердің жыныс гормондары әйелдерге тән жыныс белгілерінің дамуын реттейді ( жіңішке дауыс, бетке сақал-мұрттың шықпауы; сүт бездері мен жатырдың дамуы, қаңқа сүйектерінің ерекшеліктері және т. б.). Жыныс гормондары жетіспесе, сүйектің өсуі баяулап, дене өспейді, тек аяқ-қолдары тым ұзарып кетеді.
Адам денесінде ішкі секрециялық бездерден басқа сыртқы секрециялық бездер де болады. Оларға жататындар: тер, жас, сілекей, сүт бездері мен бауыр және т.б. бездер. Бұл бездердің жасушаларында түзілген сұйықтық арнайы өзекшелер арқылы сыртқа шығарылады (тер, сілекей, сүт, өт және т. б.).
Ер адам ағзасында үнемі аз мөлшерде әйел гормондары, ал әйелдерде - еркек гормондары өндіріледі. Егер олардың арақатынасы бұзылса, еркек әйел пішінді бола бастайды, ал әйелге мұрт және сақал өсуі мүмкін.
Ішкі секреция бездерінің біріне-бірінің әсері. Гуморальдық және жүйкелік- гуморальдық реттелу. Ішкі секреция бездері жұмысының бірімен-бірі өзара күрделі байланысы негізінен мына факторлармен анықталады:
Дереккөздер
Санат:Биология
Маңғыстау энергетикалық колледжі
Маңғыстау энергетикалық колледжі – арнаулы орта оқу орны.
Дереккөздер
Санат:Маңғыстау облысы колледждері
Гроффлье
Гроффлье (Groffliers) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Монтрей округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,09 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62390, пошта индексі — 62600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1472 адамды құрады. Халық тығыздығы — 181,95 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Кайзерслаутерн (футбол клубы)
«Кайзерслаутерн» (1. Fussball-Club Kaiserslautern) — Германия футбол клубы, Кайзерслаутерн қаласынан. Өз алаңындағы ойындарын Фритц Вальтер атындағы аренада өткізеді. Қазііргі күнде үшінші дивизионда ойнайды.
Тарихы
1900 жылы "Германия 1896" және "1890" клубтарының бірігуінен құрылды. 2010/11 жылғы маусымнан соң жоғары дивизионда ойнаған жоқ. 2017/18 жылғы маусым қорытындысында үшінші бундеслигаға түсіп кетті.
Құрамында әр жылдары Мирослав Клозе, Юри Джоркаефф, Фритц Вальтер, Ханс-Петер Бригель, Эрнст Вилимовски, Андреас Бреме секілді атақты футболшылар ойнады.
Тұрақты токтың генераторы. Электрқозғалтқыштар
Дереккөздер
Санат:Физика
Арнаулы мектептің тәрбиешісі
Арнаулы мектептің тәрбиешісі - сабақтан тыс уақытта оқушылармен оқу-тәрбие жұмысын жүргізетін педагог-дефектолог.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Мемлекеттік құрылым түрлері
Конституциялық монархияда монархтың билігі конституцямен шектелген. Яғни, нақты заң шығару билігі парламенттің қолында, ал үкімет атқарушы билікке ие. Мұндай мемлекеттерде монархтар "патшалық етеді, бірақ басқармайды", тек ұлттық символы ретінде сан жылғы дәстүрді жалғастырады. Батыс Еуропаның көптеген елдеріне монархияның осы түрі тән: Бельгия, Дания, Нидерланд, Норвегия және т.б. конституциялық монархиялар арасында жоғары дамыған елдермен қатар, Лесото сияқты мешеу елдер де бар. Азиядағы жетекші ел Жапония да конституциялық монархиялар қатарына жатады (бұл елдермен сендер 11-сыныпта жете танысатын боласыңдар).
Теократтық (грек. theos — құдай, kratos — билік) монархияларда мемлекет басшысы діни жетекші қызметін де атқарады. Мұндай мемлекеттер қатарына Бруней, Сауд Арабиясы және Ватикан жатады.