cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ботагөз Қазбекқызы Мурзалина
М. В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің филология факультетін бітірген(1970). 1976—1995 ж. Көкшетау педагогикалық институтінде оқытушы, кафедра меңгерушісі. 1987 ж. филология ғылымы кандидаты Е. А. Брызгунованың жетекшілігімен орыс интонациясының мағыналы айырмашылық және фонетикалық құрамы туралы кандидаттық (1997) диссертация қорғады. 1995 ж. осы күнге дейін Ұлттық қауіпсіздік комитеті институтында мемлекеттік тіл кафедрасының меңгерушісі.
Дикая Утка
Дикая Утка — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сылва өзенінің оң жағалауынан 433 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 35 км-ді құрайды.
Ботагөз Қазбекқызы Мурзалина
Дереккөздер
Санат:5 қарашада туғандар Санат:1952 жылы туғандар Санат:Көкше ауданында туғандар Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары Санат:Қазақстан филологтары Санат:Қазақ тілін зерттеушілер Санат:Мәскеу мемлекеттік университетінің филология факультеті түлектері Санат:Көкшетау педагогикалық институты оқытушылары
Дикая Утка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сылва бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Құсайынов атындағы көше (Алматы)
right|thumbКөшеге қазақтың жазушы-драматургі Шахмет Құсайыновтың есімі (1978 жылы) берілген. Құсайынов Шахмет (1906-1971) Көкшетау облысында дүниеге келген. Ол «Біздің Ғани», «Алдар Көсе», «Әл-Фараби» пьесаларының авторы. Көше Бостандық ауданында орналасқан. Көшенін бұрынғы атауы - 18-ші линия. Көшенің үзындығы - 4800 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Вёртзее
Вёртзее (Wörthsee (Gemeinde)) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Штарнберг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4742 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 20,42 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 88 145. Муниципалитеттің басшысы — Петер Флах.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
NGC 4671
NGC 4671 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1789 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4671 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43029, MCG -1-33-4, MK 1334.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2008
Сілтемелер
Санат:Футболдан Қазақстан Суперкубогы Санат:Ақтөбе ФК ойындары Санат:Тобыл ФК ойындары Санат:2008 жылғы футбол
Джәһм ибн Сафуан
'''Жахм б. Сафуан, Әбу Мухриз, Мәулабаяурасиб''' (745 ж.ө.) - әйгілідіни уағыздаушы, хорасандық мурджжахмшілердің басшысы. Әл-Харис б. Сурайдждың хатшысы бола жүріп, Хорасанның Омейя әулетінің бастығы Наср б. Саййарға қарсы көтеріліске қатысып, тұтқынға түсті де, Мервте өлім жазасына кесілді. Ол мұсылман дәстүрі бойынша, тұңғыш рет Құранның жаратылғаны туралы идеяны айтқан әл-Жад б. Жидхамның шәкірті. Шүбәсіз болжаудың уағыздаушысы, антропоморфизмнің қарсыласы болып табылатын Жахм б. Сафуан Термез бен Мервте өзінің көзқарасын қолдамайтын мурджшіл және мутазилашылдық уағыздаушылармен қиян-кескі таластар жүргізді. Оның Хорасанда мутазиашылдық уағыздаушы Хафс б. Сәліммен, мурдшіл дінгер-антропоморфисі және Құранның түсініктемешісі, «Аллаһтың да адам сияқты денесі, тәні мен қайы бар» деп үйретуші Мукатил б. Сүлейменмен (767 ж. ө.) жүргізген пікір таластары белгілі. Ол бір шығармасын Мукатилдің көзқарастарын «теріске шығаруға» арналы. Ортағасырлық мұсылман доксографтары Жахм б. Сафуанға дінгерлердің наразылықтарын тудырған пікірлерін теліді. Бәрінен бұрын оны тәңірілік қасиеттерді мойындамайды деп кінәлады. Ол Аллаһтың бойынан оған жаратылыстан берілген (құдіреттілік, әрекетшілік, жаратушылық) қасиеттерді ғана мойындады. Субстраттан тыс туындайтын білімдер Аллаһқа тән деп түсінді. Ол адам әрекеттік қабілетке де, қалауға да, таңдау еркіндігіне де ие емес деп тұжырымдады, Аллаһадам бойына табиғатта да жасап отыратындай әрекеттерді дарытады. Ол әрекет адамға тура табиғаттағы секілді «ағаш жеміс береді», «су ағады» деген сияқты астармен жетелі. Адамның әрекет ету қабілетін және әрекет етуге талпынуын Аллаһ нақ оның терісінің түсі, оның тұрқы, т. б. секілді жаратқан. Қылығына қарай бағалау мен жазалау еріксіздік болып табылады, яғни адам - өз әрекетінің жаратушысы емес. Жахм б. Сафуанша сенімді күшпен бағындыруға болмайды, сөз бен іс, сенім - бұл Аллаһ туралы білім, сенімсіздік - ол туралы білмеу. Сенім (Аллаһ туралы білім) барша жұрт үшін - Пайғамбардай қатардағы мұсылманға дейін бірдей. Мутазилашылар тәрізді Жахм б. Сафуан Алланы көзбен көру мүмкіндігін теріске шығарады, Құранның жаратылғанын және ақыл естің тәңірі жібергенді тануға дейінгі қажеттігін мойындайды.
Дінгерлер тарапынан Жахм б. Сафуанның Исламда қабылданған пейіш пен тозақтың мәңгілігі туралы пікірді теріске шығарғаны және оны Аллаһ мүмкіндіктерінің шектеулі екендігі туралы эсхатол. түсінігі өткір сынға ұшырады.
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Ислам
Липофусциноз
Липофусциноз (Lipofuscinosis, грек. липофусцин ауруы - майлы пигменттердің жиналуы) — липофусциноз. Тыныс ферменттері белсенділігі азайған жағдайда липофусциннің жиналуы байқалатын патологиялық процесс - аралас дистрофияның варианты.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Касавьеха
Касавьеха (Casavieja) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Аренас-де-Сан-Педро ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авила елді мекендері
Жыланқарауыл
Жыланқарауыл, Күлтөбе – Қаратау өңірінде сақталған ортағасырлық қала орны. Түркістан облысы Созақ ауданы Жыланқарауыл қыстағынан батысқа қарай 25 км жерде. 15 – 18 ғ-дағы жазба деректерде Жыланқарауыл бекінісі деп аталған.Қала орнының қазіргі сыртқы көрінісі үшбұрышты. Батыс жағының ұзындығы 70, оңтүстік-батысы 40, оңтүстік-шығысы 60, шығысы 30, солтүстік 30 м. Үстіңгі орталық қорғаны – ұзынша келген жалпақ төбешік түрінде сақталған. Оның оңтүстік жағында аласалау доға тәрізді жал болып жатқан құрылыстың көрінісі байқалады. Оның ұзындығы 35 м, зерттеу жұмысы қаланың батыс және солтүстік жағына, орталық қорғанға жүргізілген, жалпы көл. 2000 м2 жері аршылған. Сонымен бірге қаланың бекініс жүйесін тексеру үшін, бат. жағынан ұзындығы 25 м, кеңдігі 1 м ор қазылды. Тексеру нәтижесі қаланың сыртынан айналдыра салынған екі қатар (қалыңд. 1 м) тастан қаланған дуалдың, оның сыртында кеңдігі 5 м, тереңд. 3 м ордың орнын анықтады. 54 бөлме, 2 көше ашылып, қаланың соңғы кезеңдегі (16 – 17 ғ-лар) тұрмыс-тіршілігі толық зерттелген. Тұрғын үйлер бір, екі, үш, төрт бөлмелі етіп салынған. Әрбір үйде тандыр ошақ, жанында күл-көмір, қоқыс салатын ұралар болса, ал шаруаға қажетті бөлмелерде және ауызғы кіреберіс дәліздерде міндетті түрде астық сақтайтын ұралар кездесіп отырады. Кейбір бөлмелерде қатар салынған ошақтар бар. Олардың түтін шығаратын мұржалары біріктіріліп, қабырғаның бойымен үйдің төбесі арқылы сыртқа шығарылған. Үйлердің қабырғаларының негізі тастан қаланып, екінші жартысы шикі кірпіштен тұрғызылған. Әрбір үйде өздерінің дәретханасы болған. Ол бөлменің түпкі жағынан есік шығарылып, жеке төртбұрышты етіліп жасалған. Дәреттің суы ағатын күбі көзелердің түбі жоғары қаратылып, оның үстіне төртбұрышты крест сызықша ойылып, қосылған жеріне су ағатын тесік жасалған. Бұл – ислам дінінің күшейе бастаған кезінің белгісі. Тұтыну бұйымдарының жиынтығы мыңнан асады. Басым көпшілігі – ас ішетін сырланған қыш ыдыстар. Олар әр түрлі ою-өрнектермен безендірілген. Шаруаға қажетті бұйымдардан сырланбаған күбі де көп кездеседі. Ыдыстардың іші-сыртына қазақ ру-тайпаларының таңбалары салынған. Сүйектен жасалған бұйымдар, әсіресе, ұршық басы, балалар шүмектері, ойын асықтарының үш жерден көмбесі ашылған. Ыдыстардың пішіні, ою-өрнегі, сырдың түр-түсі жағынан Түркістан, Созақ, Отырар, т.б. қалалардың ыдыстарына өте ұқсас. Сондықтан да бұл ірі қалалар 16 – 17 ғ-ларда Жыланқарауыл сияқты кіші қалалармен тығыз қарым-қатынас жасаған деп тұжырымдауға болады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан көне қалалары
Туромша
Туромша — Ресейдегі өзен. Рязань облысы, Тула облысы, Липецк облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Проня өзенінің сол жағалауынан 160 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Проня бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тілеулі Әбдірахманұлы
Тілеулі Әбдірахманұлы – жоңғар шапқыншылығына қарсы күресте қол бастаған батыр.
Орта жүздің қара қыпшақ тайпасының ұзын тармағынан шыққан. Үш жүздің 1710 жылы Қарақұмдағы халық құрылтайына, 1723 жылы Талас өзені бойында жоңғарлармен болған шайқасқа, сондай-ақ Бұланты – Білеуті, Аңырақай шайқастарына қатысқан. Бөгембай, Саурық, Тайлақ, т.б. батырлармен бірге Әбілқайыр ханға жасақ ұйымдастыруға көмектесті. Жәнібек тархан мен тама Есет батырлармен жолдас болып, қазақ елінің Ресейге қосылуын рәсімдеген құжатқа Тілеулі мен оның баласы Нияз би де қолын қойған. Тілеулі Ақтөбе қаласынан 18 км жердегі Бестамақ деген елді мекенінде тама Есет батырдың жанына жерленген. Ұрпағы Әбдіғапар Жанбосынұлы 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліс басшыларының бірі болды. Қазіргі ұрпақтары Қарағанды, Қостанай, Қызылорда облыстарында, Ресейдің Новосібір облысында тұрады. Тілеулі жайында ел ішіндегі аңыз-әңгімелер мол сақталған. Сондай-ақ тарихшылар М.Қозыбаев пен З.Байдосовтың зерттеу мақалаларында, зерттеуші М.Сүлейменовтың “Әбдіғапар хан” атты кітабында, мерзімді баспасөз беттерінде жарық көрді. Жазушылар Ә.Кекілбаевтың “Елең-алаң” (1984), Қ.Сәрсекеевтің “Смута” (1988) романдарында, “Шақшақ Жәнібек батыр” кітабында Тілеулі туралы мағлұматтар келтірілген.
Жансұлтан Сейдалин
Алаш қозғалысы қайраткерлерінің бірі Сейдалин Жансұлтан 1856 жылы Қостанай қаласында туған. Өз заманында қазақ қоғамының дамуы үшін, қазақ халқының мүддесі үшін аянбай еңбек еткен коғам қайраткері. Заң ғылымынан магистрлік қорғаған тұңғыш қазақ азаматы. Қазақ заңгерлерінің төлбасы. Бала кезінде Орынбор каласындағы орыс-қазақ ғимназиясын күміс медальмен бітірген ол 1878 жылы Қазан университетінің заң факультетіне түседі. Оқуда алғыр, зерек, ойшыл қазақ жігіті 1883 жылы университетті заң ғылымының магистрі дәрежесімен бітіріп шығады.
Университетті бітірген соң Орынбор қаласына келіп, 1883-1886 жылдар арасында губернатордың ерекше тапсырмалар жөніндегі көмекшісі болады. Одан кейін Қапал уезінде, Ақмола уезінде судья, Троицк каласында округтік соттың мүшесі болып жұмыс істейді. Сот ісіне сіңірген еңбегі үшін 1889 жылы «колледжский асессор» дәрежесін алды. Алайда ол патша өкіметінен қанша атақ алса да, негізгі мақсатым — ұлтым үшін қызмет ету деп біледі. Өзі ғана емес, інісі Жиһанша Сейдалин мен қызы Мариям Сейдалинаның ұлтшылдық бағыт ұстануына да ықпал етеді.
1912 жылы 4-Мемлекеттік Думаның қарауына қазақ даласында әдет-ғұрып- қа негізделген «билер сотын» жойып, оның құзыретін шаруалар сотына беру туралы жоба ұсынылғанда, Жансұлтан Сейдалин оған батыл қарсы шығады. Себебі бұл Қазақ халқының дәстүрлі әдет-ғүрыптық құқық жүйесін бұзатын жоба еді. Жобаны ұсынушылар қазақ қоғамына орыс заңдарының үстемдік етуіне негіз жасауды көздеген болса керек. Ғасырлар бойы қолданыста келген дәстүрлі құқық жүйесінің бұзылуы ұлттың дағдысына сай келмейтіні және ел арасына сызат түсіретіні анық еді. Осыны аңғарған сұңғыла заңгер жобаға батыл қарсы шығып, орыс заңдарының қазақ халқының өміріне үстемдік етуін тежеу үшін күреседі. 1919 жылы қайтыс болған.
Дереккөздер
Санат:Алаш қозғалысы Санат:Тұлғалар
Фольядела
Фольядела (Folhadela) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Реал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 897 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,05 км² шамасында. Халық тығыздығы — 118,2 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Иаков Зеведеев.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Қазақстан соғыстан кейінгі кезеңде
Қазақстан соғыстан кейінгі кезеңде (1946-1960)
Ұлы Отан соғысының зардаптары.
Кеңес Одағы соғыстан экономикалық жағынан әбден әлсіреп шықты. 32 мың өнеркәсіп орны, сондай-ақ 100 мың ауыл шаруашылық өнеркәсіп орындары үлкен шығынға батты, олардың біраз бөлігі толығымен жойылды. Сталинград (Волгоград), Ленинград (Санкт-Петербург), Киев, Минск сияқты қалалар жер мен жексен етілді. Экономикалық қиындықтар жұмыс қолының жетіспеуіне байланысты күрделене түсті. Соғыс жылдарында еліміз 30 млн-ға жуық халқынан айырылғаны белгілі, одан да көп болуы мүмкін. Өндірістегі жетпейтін жүмыс күшінің орнын толтыру үшін КСРО үкіметі Кеңес Армиясы қатарынан ірі көлемдегі демобилизация жүргізді. Бірінші демобилизация 1945 жылы шілде-қыркүйек айларында өтті. Алдыңғы кезекте солдаттар және жасы ұлғайған кіші офицерлер, инженер, мұғалім, агроном т.с.с. мамандар демобилизацияланды. 1945-1946 жылдары армия қатарындағылардың саны 8,5 млн-ға азайды. Қазақстандағы тек қана әскери тапсырыстар орындаған көптеген зауыттар жаңа жағдайда бейбіт өнімдер шығаруға көшті. Дегенмен соғыстың зардабы Қазақстанға ауыр тиді. Мысалы: зауыттарда, фабрикаларда және ауыл шаруашылығында жүмыс күші жетіспеді. Бұл жағдай бірнеше себептерге байланысты еді. Соғыс кезінде Қазақстанға қоныс аударған мамандардың көпшілігі туған жерлеріне кайтты. Көптеген Қазақстандықтар майданда қаза тапты және соғыстан оралмады. 1930-1934 жылдардағы шаруалардың зорлап ұжымдастыру кезіндегі жаппай қоныс аударуы, сондай-ақ республиканың ауыл шаруашылық аудандарының жартысына жуығының қырылуына алып келген аштық салдарлары айқын сезілді. Зауыт және фабрика жүмысшыларының мамандану дәрежесі, жалпы алғанда, жоғары болмады. Жетіспейтін жүмыс күшінің орнын толтыру үшін республикада жер-жерлерден еңбек ресурстары мектептері мен училищелері құрыла бастады. Жұмыс күшінің орны Кеңес Армиясы катарынан демобилизацияланған әскерлер, сондай ақ фашистік тұтқыннан оралған репатрианттар есебінен толығып отырды. Қолданылған ісшаралар нәтижесінде егін алқабының деқаншылары мен еңбекшілерінің қатары толықты. 1946 жылы Қазақстан Компартиясы ОК-нің бірінші хатшысы болып Жумабай Шаяхметов тагайындалды. Кеңес Одағының басқа республикалары сияқты Қазақстан да фашистік оккупациядан зардап шеккен аудандарға қолдан келген көмекті аямады. Республикада тұтастай азық-түлік керуендері жасақталды. Қазақстандықтар Сталинградтың, Ленинградтың, Солтүстік Кавказдың соғыстан зардап шеккен шаруашылықтарын қалпына келтіруге белсене катысты. Тек 1945 жылдың өзінде Украинаға 500 трактор және басқа да ауыл шаруашылық машина, 140 паровоз, бірнеше жүздеген ауыл шаруашылық мамандары жіберілді. Фашистік оккупациядан зардап шеккен аудандарға жарты миллионнан астам ірі қара мал, жылқы, қой жеңілдетілген бағамен сатылды. Сондай-ақ тегін көмек көрсетілді. Қазақстан колхоздары неміс оккупациясынан азат етілген аудандарға көмек ретінде 17,5 мың ірі қара мал, 22 мындай жылқы және 350 мың қой жіберді.Кеңес өкімет өз кезегінде Қазақстанның халық шаруашылығын және мәдениетін дамытуға ерекше назар аударды. КСРО экономикасы біртіндеп бейбіт калыпқа түсе бастады. Бұрын әскери өнім шығарып келген өнеркәсіп орындары күнделікті тұтыну заттарын шығаруға қайта бейімделді.
Соғыстан кейінгі жылдардағы тоталитарлық жүйенің күшеюі. Жеке басқа табынушылық.
20-жылдардың ортасынан орнаған қатаң әміршіл-әкімшілік жүйе 40-50-жылдары әрекет ете берді. Саяси жүйеге адам еркіндігін басып-жаныштау, оның құқықтарын жоққа шығару, еңбек адамдарын өндіріс құрал-жабдықтарынан жатсындыру сияқты қолайсыз құбылыстар тән болды. Жетекші күш - Коммунистік партия болып, оның басшылығымен өмір сүріп отырған жүйенің барлық басқа буындарының (Кеңес мемлекетінін, кәсіподақтардың, комсомол, кооперативтер мен басқа да қоғамдық ұйымдардың) жүмысы үйлестірілді. Мемлекеттік органдардың құзырындағы мәселелерді шеше отырып, Коммунистік партия халық шаруашылық және әлеуметтік-мәдени, қоғамдық ұйымдардың міндеттерін орындауды өз қолына жинақтап, оларды дербес әрекет етуден айырды. Республикада И. В. Сталиннің жеке басына табынушылық жағдай қалыптасты. Қандай да бір қол жеткізілген табыстар оның кемеңгерлік басшылық жасай біліумен байланыстырылып, өрескел кемшіліктер мен сәтсіздіктер жөнінде сөз болмады. Осының бәрі Қазақстанның қоғамдық-саяси дамуына қолайсыз ықпал етіп, ауыр зардаптарға ұрындырды. Аты шулы ұрандарды саяси мақсаттарға пайдаланумен заңдылықтың бұзылуы, өкімет билігін асыра пайдалану жалғаса берді. Өмір сүріп отырған саяси жүйе өзінің дербес дамуына қабілетсіз екендігін көрсетті. Кеңес қоғамын дамытудың соғыстан кейінгі жоспарлары сталиндік антидемократиялық, социализмнің тоталитарлық үлгісімен үйлесіп кетті. Майдан мен тылда, соғыстың барлық ауыртпалығы мен қиыншылығын көтерген халық соғысқа дейінгі кезеңдегі халықтан басқаша еді. Қоғамдық өмірдің бейбіт жағдайының орнығуына байланысты қүндылықтарды қайта бағалау орын алды. Замандастардың санасында әлеуметтік бағдарламаларға бет бұрудың қажет екендігін түсіну айқын біліне бастады. Алайда қоғамдық сананың барлық деңгейінде сезіле бастаған қоғамдық жаңарудың кешенді бағдарламаларына өтуге тұрақты әлеуметтік-саяси құрылым бөгет жасады. Сонымен бірге өте ауыр соғыстағы жеңіс соғыстан кейінгі кезеңде басшылықтың қолданыстағы саяси жүйенің тиімділігіне деген сенім қалыптастырды, ал көпшілік басшылар баскарудың әкімшілік өдістерінің өзін-өзі ақтайтындығына сенімді болды. Сталинизм идеологиясы 40-жылдар мен 50-жылдардың басында өзінің шырқау шегіне жетті. 1939 жылы болған БК(б)П XVIII съезінің құжаттарында жазылған социализм қрылысын аяқтаудың соңына карай ел коммунистік қоғам кұруға өтеді деген тезисті Ұлы Отан соғысы аяқталған соң, теориялық жағынан талқылау жалғаса берді. 1946 жылғы наурыздағы КСРО Жоғарғы Кеңесінің сессиясында бүл тезис партияның жетемгілікке алатын тұжырымдамасы ретінде жарияланды. Соғыстан кейінгі онжылдық - КСРО-дағы 1920-1940 жылдардағы өмір шындығына қасад көзқарастың жалғасы еді.
Еңбек армиясы
Майдан төңірегіндегі аудандардан әкелінген немесе қашып шыққан жүздеген жұмысшылар Ембі кәсіпшіліктерінде, Кенді Алтай, Коңырат, Текелі кеніштерінде жұмыс істеді. «Жұмысшы колонналарының» еңбек жағдайы туралы Челябинск металлургия құрылыстың жұмысшысы кейін еңбек жағдайы өте нашар болғаны туралы айтты. Қазақстан мен Орта Азия еңбекшілерін еңбек колонналарына жинау көп ретте шығыс халықтарын тылдағы қара жұмысқа шақыру туралы 1916 жылғы патша жралығын еске түсіреді. Тылда шаруашылық құру ісінде әбден жаттыққан бауырлас республикалардың өзара кадр алмасуы орасан зор рөл атқарды. Сібір мен Оралдың металлургиялық зауыттарында 1944 жылы Қазақ қайта жөндеу зауытының болашақ 2000 металлургі тәжірибеден өтті.
Қазақстан - лагерьлер өлкесі
20-жылдардың соңы - 30-жылдардың басында басталған қуғын-сүргін соғыстан кейінгі кезенде де жалғастырылып, ол көптеген бұрынғы әскери тұтқындарды - Кеңес Армиясының солдаттары мен офицерлерін қамтыды. Көптеген «әшкерелеудің» ішінде «ленинградтық іс», «дәрігерлер ісі» т.с.с. істер болды. Өнеркәсіптегі жұмысшылардың төменгі мамандық деңгейіне байланысты болған кез келген апаттар мен ақаулар «халық жауларының» әрекеттері ретінде түсіндірілді. Халықтарды күштеп қоныс аудару - біздің елдің өткен тарихының қайғылы беттерінің бірі. 40-жылдардағы депортацияға байланысты оқиғалар жөнінде ұзақ уақыт бойы еш нөрсе айтылмады. Тұтастай халықтарды қоныс аудару «операциялары» әр түрлі негізде жүргізіліп, жапа жабу, басқалардың әрекеттері үшін адамдарды тобымен жауапкершілікке тарту т.б. әдістер қолданылды. КСРО Мемлекеттік қауіпсіздік комиссариаты III басқармасының 1946 жылғы қазан айындағы мәліметтері бойынша Қазақстанға 2463940 адам күштеп жер аударылған. Жүз мыңдаған отбасы мүшелері бір-бірінен көз жазып қалды, олардың кейбіреуі бала-шағасынан мәңгілікке айрылды. Отанының кешегі корғаушылары - солдаттар да жер аударылып, олар өз отбасыларынан біржола немесе ұзақ уакытқа қол үзді. Осындай ауыр күндерде республиканы мекендеген әр түрлі ұлттардың өкілдері өздерінің үздік адамгершілік және интернационалдың қасиеттерін көрсете алды. Олар жазықсыз жапа шегушілерді жылы қабылдап, мейірімділік танытты, олармен соңғы нандарына дейін бөлісті. Қоныс аударғандар да борышта қалмай, бірден еңбекке араласып, Қазақстанға үлкен кемек көрсетті.
1940-1950 жылдары да ұлт саясатын қудалау ісі жалғасты. Мұхтар Омарханұлы Әуезов, Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов, С. Мұқанов «Қазіргі тақырыпка пьеса жазбайтындар» ретінде саналды. Ө. Тәжбаевтың «Біз қазақпыз» атты шығармасы ескі хандар мен бай-шонжарлар өмірін мақтау, марапаттау деп сынға алынды. Белгілі композитор А. Жұбанов «феодалдық- байшылық дәстүрлерді асыра дәріптегені» үшін катаң сынға ұшырады. Әсіресе 1947 жылы Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің «Қазақ КСР Ғылым Академиясының Тіл және әдебиет институтының жұмысындагы саяси өрескел қателіктер туралы» қаулысы жарияланған соң ултшылдықты айыптау кеңінен қанат жаяды. Қазан төңкерісінен бұрынғы жазылған ұлттық сипаттағы шығармаларды зерттеуші ғалымдар қуғындалды. Орталық Комитет 1948 жылы тамыз айында «Қазақ совет әдебиетінін; жағдайы және оны одан әрі дамыту туралы» шешім қабылдады. Нәтижесінде Б. Кенжебаев, Т. Нүртазин, Ә. Қоңыратбаев, Е. Ысмайылов, Мұхтар Омарханұлы Әуезов, Қ. Жұмалиев, Ө. Марғүлан секілді талантты зерттеушілер үлтшылдар қатарына жатқызылды. Әдебиетші ғалымдардың бір тобы «Кенесарыны дәріптеушілер»ретінде де айыпталды. 1947 жылы жарияланган «Қазақстан XIX ғасырдың 20-40-жылдарында» атты монографиялық зерттеудің авторы, талантты тарихшы ғалым Е. Бекмаханов жазықсыз қудаланып, 25 жылга сотталады. Оның көзкарасын жақтап, ғылымға адалдық танытқан тарихшылар да қудаланды. Қазақстандық ғалымдардың жазықсыз жазалануына араша болуға ұмтылған республиканың Ғылым академиясының тұңғыш президенті Қ. Сәтбаев қызметінен босатылып, Қазақстаннан кетуге мәжбүр болады.
Тек кана 1956 жылы КОКП-ның XX съезінде сталиндік жеке баска табынушылық әшкереленіп, айыпталғаннан кейін жазықсыз тұлғаларды қудалау саясаты токтатылды. Солай дегенмен де еркін ойлайтын, демократиялық тәртіпті жақтағандар әдеттегідей түрмелерге жабылды. Сталиншілдіктің ауыр қылмыстарының бірі - Қазақстан аумагында тұзеу мекемелерінің тутас жуйесін. - Степлаг, Карлаг (Қараганды лагері), АЛЖИР (Акмолинский лагеръ жен изменников Родины) лагерьлерін салуы болды. Бүл лагерьлерде жазықсыз айыпталған мыңдаған адамдар өз мерзімін өтеді. Олардың катарында М. Тухачевскийдің анасы мен қарындасы, Гамарниктің отбасы мүшелері, Т. Рысқұловтың әйелі мен кызы, Т. Жүргеновтің, С. Қожановтың әйелдері т. б. болды.
Кеңестік әміршіл-әкімшілік жүйенің тоқырай бастауы.
Соғыстан кейінгі қоғамда пісіп-жетілген езгерістердің қажеттігін түсіну әкімшілік жүйесінің бірқатар идеологиялык және қуғындау сипатындағы шаралармен шебер басылып тасталды. Алайда 40-жылдардың ортасы мен 50-жылдардың басында рухани жағдай түншықтырылғанымен, біржолата күйреген жоқ. Сталиннің өлімінен (1953 жылғы 5 наурыз) кейінгі алғашқы жылдардың өзінде қоғамда мүмкін болатын өзгерістердің сипаты жөніндегі мәселеге екі бағыт, екі көзқарас қалыптаса бастады. 1953- 1954 жылдары өзіне қоғамның көпшілік бөлігінің назарын аударған социалистік қоғамдағы карамақайшылықтардың сипаты, тарихтағы жеке адам мен халық бұқарасының рөлі, теория мен практиканың арақатынасы, басшылыктың үжымдылығы т. б. сияқты кекейкесті проблемалар женінде пікірталастар басталды. Жүріп өткен жолға сын көзбен қарау, қоғамды толқытқан сүрақтардың шешімін қарастыруда КОКП ОК-нің қыркүйек Пленумы (1953) жауап берді. Денсаулығының құрт нашарлауының нәтижесінде 1953 жылы І наурызда И. В. Сталиннің миына қан. құылды. Мәскеуде «көсемді» жерлеу кезінде көптеген адамдар халық нөпірінің астында қалып қаза тапты. Кейбір адамдар, әсіресе қуғын-сүргінге үшырағандар «көсем» әліміне қайғыра қойған жок. Қоғамдық өмірдің демократиялануы жолындағы маңызды кезең жазалаушы органдардың басшыларының бірі, КСРО Ішкі істер халқомы (министрі), КСРО Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары, КОКП ОК Президиумының мүшесі Лаврентий Берияның қылмыстық қызметшің жолын кесу болды. 1953 жылы шілдеде КОКП ОК Пленумы Сталиннің жақын серіктерінің бірі, саяси арандатушы және қаскұнем ретінде ОК құрамынан және КОКП-ның қатарынан шығарды JI. П. Бериямен бірге негізінен мемлекеттік қауіпсіздік қызметінің қызметкерлері болған оның көмекшілері тұтқындалып, соңынан атылды. И. В. Сталиннің өлімі және JI. П. Берияның биліктен тайдырылуымен КСРО-да өмір сүрген катаң тәртіптің қара түнек кезеңі аяқталды. Берия ісінен жасалған маңызды саяси қорытынды - жеке баска табынуға жол бермеу және оның зияндылығын ресми түрде мойындау болды. Тек осындай жағдайда ғана жоғарғы партиялык және мемлекеттік қызметтерге JI. Берия сияқты кездейсоқ адамдардың өтіп кетуі мүмкін болатын еді. Сол кезде айтылғандай марксизм-ленинизм рухына жат жеке басқа табынушылык идеологиясын іс-тәжірибеден түп тамырымен жою ОК Пленумынан кейін жарияланған «Кеңестер Одағы Коммунистік партиясына елу жыл» (1903- 1953) кұжатында маңызды міндет болып танылды. Одан әрі демократиялық қайта кұру үрдісі неғұрлым белсенді ете бастады. Алайда И. Сталинның өлімі ол кұрған әміршіл-әкімшіл жүйенің толық талқандалуын қамтамасыз етті дегенді білдірген жоқ. Мыңдаған сотталғандар бұрынғыша лагерьлерде қалып қойды, Сталиннің өзі сияқты адам қүкықтарының бұзылуына қатысы бар көптеген саяси қайраткерлер (В. Молотов, К. Ворошилов, JI. Каганович т. б.) жоғарғы мемлекеттік қызметтерді атқара берді. 1950 жылдың басында КСРО- дағы түрмелерде 5,5 млн-дай тұтқындар болды. И. Сталин қайтыс болғаннан кейін партиялық билікке талас басталды. JI. Берия, Г. Маленковтар жеңіліп, бар билік Н.С. Хрущевка көшті.
1950 жылдардың ортасындағы біршама прогресшіл бастамалар.
Қоғамдық ойдағы екі бағыттың куресі мен өзара бір-біріне әсер етуінің нәтижесі - 1956 жылгы ақпандагы КОКП XX съезінің шешімдері болды. Демократияландыру идеясы съездің көптеген саяси нүсқауларымен анықталды. Идеология саласында жеке басқа табынушылық үлгісін талқандау, догматизм мен схоластиканы жеңуге алғашқы әрекеттер жасалды. Бүл ниеттердің орындалуы жолындағы неғұрлым байыпты қадам - XX съездің Сталиннің жеке басына табынушылықты айыптауы болды. КОКП ОК-нің Бірінші хатшысы Кеңес қоғамының Сталиннің билігінен кейінгі дамуы
Н. С. Хрущевтің баяндамасында жеке басқа табынушылықтың пайда болу себептеріне, оның мәні мен сипатына, зардаптарына баға беруге әрекет жасалды. Съезд көпшілік бұқараға өкімет билігін жүзеге асырып отырған жүйенің шынайы бейнесін ашып көрсетпеуге шешім қабылдады. Тек КОКПОК-нің «Жеке адамға табынушылық және оның зардаптары туралы» (маусым, 1956 жыл) қаулысы дайындалды. Онда жеке басқа табынушылыққа байланысты жіберілген қателіктер мен бұрмалаушылықтардың «кеңестік құрылыстың терең демократияшыл сипатын өзгерте алмағаны» атап көрсетілді. Тек 33 жыл өткен соң ғана «КОКП ОК-нің хабаршысы» («Известия ЦК КПСС») журналында (1989 ж., №3) Н. С. Хрущевтің съезде жасаған баяндамасының толық мәтіні жарияланды. Ал бұл мәтін көбейтіліп, XX съезд біткеннен кейінгі бірнеше аптадан соң-ақ шетелде жарық көрген еді. Түрмелерге ешбір кінәсіз қамалған бірқатар адамдарды (олардың ішінде партияның көрнекті қайраткерлері - Я. Рудзутак, А. Рыков, В. Чубарь т. б.) еркіндікке шығарып, оларды ақтаумен мемлекеттік аппарат көп ұзамай бұл реформаны доғарды. Мыңдаған адал адамдар түрмелерде қалып қойды, қуғын-сүргіннен қаза тапқан адамдардың қызметіне шынайы саяси баға берілмеді. Өткен тарихтың қайғылы беттері: Қазан төңкерісінің тарихы, Азамат соғысының себебі мен сипаты, 30-жылдардағы аштық пен шаруаларды қырып-жою жөнінде біржақты ғана еске алулар болды немесе бұлар жайлы еш нәрсе де айтылмады. Сталиннен кейінгі билік қадамдарының жартыкештік сипатта болғаны шешен, ингуш, қалмақ, балқарлар тарихи отандарына қайтарылып, Қазақстанда тұрған корейлер, немістер, қырым татарлары мен месхет түріктері құкықтарының қалпына келтірілмегенінен көрінді. 1954 жылы ішінде көптеген майдангерлер болған саяси тұтқындардың Кеңгірдегі көтерілісі қатал басып тасталынды. Жезқазғанға жақын жерде салынған бұл арнайы каторгалык лагерь түрмедегілер мен тұрақты әскери бөлімдерінің арасындағы шайқас алаңына айналды. Елдің экономикалық жағынан артта қалуы себептеріне талдау жасау әрекеттері де тез тыйылып отырылды. Одақтас республикалардың құқығын кеңейту тұжырымдамасы да дамытылмады.
Нова-Мариландия
Нова-Мариландия (Nova Marilândia) — Бразилиядағы муниципалитет, Мату-Гросу штатында орналасқан. Оңтүстік-орталық Мату-гросу мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алту-Парагуай экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Қазақстан соғыстан кейінгі кезеңде
Дереккөздер
Санат:Тарих
Нова-Мариландия
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 891 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 942,816 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1,5 адам/км².
Тарихы
Қала 1991 жылы құрылған.
Санат:Мату-Гроссу елді мекендері
Борис Владимирович Александров
2002 жылы Ресейдің халық әртісі атанған. 1971 жылы Луначарский атындағы ГИТИС-тің профессор М.Н. Орлова курсын бітіреді. Сол жылы Борис Александров Ульянов драма театрында жұмыс істей бастайды. 1997 жылдан бастап Ульянов мемлекеттік университетінің актерлік бөлімінде сабақ береді. Ол жүзден астам әртүрлі қойылымдарда ойнаған. Ресей, Германия, Польша өнер театр фестивальдеріне қатысады. Он жылдан астам уақыт Ресей Ульянов театр одағы қайраткерлерінің төрағасы болады.
Дереккөздер
Санат:КСРО актерлері
Елизариха
Елизариха — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Новосибирск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Талица өзенінің оң жағалауынан 39 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чумыш. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Руфина
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7382 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 166 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 45 км² шамасында. Пошта индексі — 50068.
Елді мекеннің қамқоршысы — Мартин.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Программаланатын перне
Программаланатын перне (Программируемая клавиша; programmable (soft) key) — атқаратын қызметі берілген қолданбалы программамен анықталатын перне.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Кіші Кетпен
Кіші Кетпен – Кетпен (Ұзынқара) жотасының солтүстік беткейіндегі өзен.
Бастауы
Бастауын таудың солтүстік беткейінен алып, Іле өзеніне 20 км жетпей жерге сіңіп кетеді.
Дереккөздер
Санат:Ұйғыр ауданы өзендері Санат:Іле су алабы
Депонент
Депонент (deponere–сақтауға беру)
1. Банкке ақшалары немесе құнды қағаздарын сақтауға беріп, депозитар- дың құнды қағаздарды сақтау бойын ша және құнды қағаздарға құқы кәсібін жүргізу құқығын пайдаланатын жеке немесе заңды тұлға.
2. Қандай да бір себептермен, тағайындалған мерзім ішінде кәсіпорын немесе мекемеден ақша төленбеген, ақша сомасы тиесілі адам.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Ылғалды айырғыш
Ылғалды айырғыш — әдетте термодинамиқалық немесе адсорбциялық тәсілдермен, мысалы,автомобильдің пневматикалық тежегіш жетегінде ауадан ылғалды жоюға арналған құрылғы.
Дереккөздер
Санат:Көлік бөлшектері
Егіндібұлақ (Батыс Қазақстан облысы)
Егіндібұлақ — Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданындағы ауыл, Егіндібұлақ ауылдық округі орталығы.
NGC 322-2
NGC 322-2 — Феникс шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Егіндібұлақ (Батыс Қазақстан облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы – Перемётное ауылынан солтүстік-батысқа қарай 27 км-дей жерде.
NGC 322-2
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Егіндібұлақ (Батыс Қазақстан облысы)
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 669 адам (345 ер адам және 324 әйел адам) болса, 2009 жылы 546 адамды (263 ер адам және 283 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Бәйтерек ауданы елді мекендері Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері
NGC 322-2
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 5 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 322-2 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 95427.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Феникс (шоқжұлдыз)
Пчела (Ямбол облысы)
Пчела (Пчела) — Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Елхово қауымының құрамына кіреді.
Лев Исаакович Шестов
Лев Исаакович Шестов|right|thumb Лев Шестов, шын аты Лев Исаакович Шварцман (1866-1938) - орыс діни философы және жазушы. Сорбонна (1920) профессоры; рационалисттерге қарсы экзестенциалистік бағыттағы философ. Дәстүрлі философияны қайта қарауга ұмтылды, субъектке назар аударуды талап еткен. Паскальдің, Кьеркегордың, Достоевскийдің, Ницшенің жолымен дәстүрлі рационалистік философиямен айтысты. Құдай логос мұратымен байланыспайтындықтан, Шестовта «жаксылық пен жамандықтың арғы көрінісі» ерік-жігердің идеалы болған. Философиялық нақыл сөздердің шебер болған, академиялық ойлау жүйесін сынаған.
Пчела (Ямбол облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 424 адамды құрайды.
Лев Исаакович Шестов
Дереккөздер
Санат:Философия
Пчела (Ямбол облысы)
Пошта индексі — 8718. Телефон коды — 04727. ЕКАТТЕ коды — 58801.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямбол облысының елді мекендері
Қырғызстан Сыртқы істер министрлігі
Қырғыз Республикасының Сыртқы істер, сыртқы сауда және инвестиция министрлігі (Кыргыз Республикасынын сырткы иштер министрлиги) — Қырғызстанның сыртқы саясатын қадағалайтын Қырғызстан үкіметінің министрлігі. 2022 жылдан бері Қырғызстанның сыртқы істер министрі — Жиенбек Молдаханұлы Құлыбаев.
Департаменттері
Қырғызстан сыртқы істер министрлігінің 11 департаменті бар:
Дипломатиялық академиясы
2001 жылы негізі қаланған Қырғыз Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Дипломатиялық академиясы Қырғызстанның болашақ дипломаттарын дайындайтын министрлік жасаған оқу орны болып келеді.
Ландсберг ам Лех (аудан)
Аудан 31 елді мекенге бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария аудандары
Бактериялық уыт
Бактериялық уыт - сыртқы ортаға (экзоуыт) немесе бактериялық жасуша құраушысы (эндоуыт) түрінде бөлінетін бактериялар тіршілігі нәтижесінде түзілетін уыт.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Ла-Шапель-о-Шасс
Ла-Шапель-о-Шасс (La Chapelle-aux-Chasses) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Мулен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 25,96 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03057, пошта индексі — 03230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 220 адамды құрады. Халық тығыздығы — 8,47 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Фитогемагглютинин
Фитогемагглютинин — ФГА — өсімдіктерден алынған глобулин белоктарының жалпы аты. Коберт ашқан (1888). ФГА -у деп есептелінген. Ландштейнер мен Раубичек 1907 жылы бірінші рет улы емес өсімдіктер тұқымынан агглютининдерді тапты. ФГА қы- зыл қан түйіршіктерін желім- деумен қатар, кіші лимфоциттердің бласттрансформациясын туғызады. ФГА бірнеше түрге бөлінеді:
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Жалған аэродром
Жалған аэродром — қарсыласты авиацияның шын орналасуына қатысты жаңылыстыруға арналған аэродром. Жалған аэродром тәулік бойынша, күндізгі, түнгі әрекетті болып бөлінеді. Жалған аэродром ретінде әрекетсіз аэродром пайдаланылуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Аэродромдар
Эсперанто Уикипедиясы
Эсперанто Уикипедиясы (Vikipedio en Esperanto) — Уикипедияның эсперанто тіліндегі бөлімі. Ол 2001 жылдың қараша айынан бастап жұмыс жасап келеді.
Санақ
2023 жылдың 1 күніне сәйкес Эсперанто Уикипедиясында  мақала бар. қатысушы тіркелген, олардың соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны -.
Эсперанто Уикипедиясы барлық Уикипедия бөлімдері арасынан мақалалар саны бойынша -орында (.September.2023 яғни бүгінгі көрсеткіш).
Шошқа аскаридозы
ШОШҚА АСКАРИДОЗЫ – шошқаның ащы ішегінде Ascarіs suum паразитті нематодасы тудыратын ауру. Шошқа аскаридозының жұмыртқасын жемшөп, сумен бірге жұтып жұқтырады. Көбіне Шошқа аскаридозымен 2 – 3 айлық торайлар ауырады. Аурудың белгілері: өкпесі қабынады, ыстығы көтеріліп мазасызданады, содан соң іші өтіп, әлсіреп сілекейі ағады, кейде торайлар оқтын-оқтын қалшылдап, дірілдейді. Ауырған малдың денесінде бөртпе, есекжем, т.б. шығып, жарылады және қотырға айналады. Аурудың алдын алып емдеу үшін паразиттің жұмыртқасын тауып, жою керек. 14 – 35 тәулік болған торайларды гигроветин, пиперазин препараттарымен емдеу қажет.
Маунт Мориах (Миссури)
Маунт Мориах (Mount Moriah) — Миссури штатының Harrison округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 143 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.7 км² шамасында. FIPS коды — 29-50528.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Сен-Медар-де-Гизьер
Сен-Медар-де-Гизьер (Saint-Médard-de-Guizières) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Либурн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,37 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33447, пошта индексі — 33230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2347 адамды құрады. Халық тығыздығы — 226,33 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Қазақ жерінің зиялы азаматтары (кітап)
Қазақ жерінің зиялы азаматтары – жинақ. Алматы қаласындағы «Дәуір» баспасынан 1999 жылы қазақ және орыс тілдерінде жарық көрген; көлемі 19,2 баспа табақ. Құрастырушы – Ж.Ә.Уралбаев. «Ғұмырнамалық жинақтар» топтамасы бойынша шығарылған 1-кітабы қазақтың біртуар ұлы, ұлы ғалым Қаныш Сәтбаевтың 100 жылдық мерей тойына арналған.
Жинаққа Қазақстанның 2-дүниежүзілік соғысы мен еңбек ардагерлері, көрнекті мемлекет пен қоғам, білім мен ғылым және мәдениет қайраткерлері, тағы басқалары туралы деректі ғұмырнамалық мақалалар топтастырылған. Осы жинақтағы Халықаралық Қаныш Сәтбаев қорының президенті, ақын Қ.Салықовтың «Қаныш Имантайұлы Сәтбаев» атты көлемді мақаласында ғалымның өмірі мен еңбек жолы, бағалануы мен насихатталуы, оны ұлықтауда атқарылған іс-шаралар кеңінен баяндалған.
Дереккөздер
Санат:Қаныш Сәтбаев Санат:Кітаптар
Угдым-Ю
Угдым-Ю (Угдым, Укдым) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вычегда өзенінің сол жағалауынан 527 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 116 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бластопор
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Үргін-сүргін
Үргін-сүргін. Бұл қос сөздің мағынасы «қуғын-сүргіну әуре-сарсаң» дегенмен бірдей. «...жерінің кеңдігінен, елінің кеңпейілінен зардап шегіп, үргін-сүргінді көп көрген бақытсыз халық» (С. Жүнісов, Ақан сері). Қос сөздің алғашқы сыңары «үргін» өткен ғасырлардағы және осы күнгі кейбір түркі тілдерінде жеке-дара қолданып та тиісті мағына меншіктенген. Шағатай тілінде «үргүн» сөзі «ызалану», «қозғалыс шығару» мағынасында жұмсалған. Қазіргі түркі тілдері ішінде қырғыздарда —«үркүн» тұлғасы «әбігер, астан-кестен, абыржу, босып қашу» іспеттес мағыналарға нұсқайды. Енді ертедегі жазба ескерткіштерге бет бұрсақ, «үркүн» сөзінің «қорқыныш, үрей» сияқты мағыналарын кездестіреміз. Сөздің алғашқы, тұңғыш мағынасы осы болса керек. Қос сөздің екінші сыңары — «сүргін» туралы сөз қозғамаймыз. Өйткені, оның төркіні туралы өткен бір кітапта әңгіме болған.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Миксовирустар
Миксовирустар (грек. mуxa – кілегей, шырыш және лат. vіrus –у, улы зат) – адамдарды, сүтқоректілер мен құстарды ауруға шалдықтыратын вирустар тобы. Вибриондарының (нуклеин қышқылы мен белокты қабықшадан тұратын вирустар) негізгі құрамы нуклеоидтан (рибонуклеопротеид) және сыртқы қабықшадан (белок, липид, көмірсу бар) тұрады. Миксовирустардың 2 тобы бар: ортомиксовирустар (грек. orthos – дұрыс) – адам тұмауы мен құс обасы ауруының вирустары. Вирионының мөлшері 80 – 120 нм (өте сирек жіпше тәрізді). Құрамында РНҚ, РНҚ - полимераза, сыртқы қабықшасында екі қатпарлы липидті гемаглютинин және нейраминидаза бар; парамиксовирустар (грек. nara – қасында, жанында) құстың жалған обасы мен қызылша ауруының қоздырғыштары. Вирионының мөлшері 150 – 500 нм, ортасында спираль тәрізді симметриялы нуклеокапсид орналасады. Құрамында РНҚ - полимераза (транскриптаза) ферменті болады. Ауру нәрестелерде ауыр өтеді. Алдын алу шаралары: тазалық сақтау, эпидемия паратитке, қызылшаға, тұмауға қарсы вакцина егу. Емдеу үшін ауру түрлеріне қарай қоздырғыштарды жою, уланған организмді тазарту керек.
Дереккөздер
Санат:Вирустар
Жыланшық қазба фаунасы
Жыланшық Қазба Фаунасы– неоген кезеңінің миоцен дәуірінде тіршілік еткен жануарлардың Жыланшық өзенінің орта ағысынан (Торғай алабы) табылған қазба қалдықтарының жиынтық атауы. Кейбір деректерде Жыланшық қазба фаунасы жақын орналасқан Күшік қыстауының атымен Күшік фаунасы деп те атайды. Қазбадан мастодонттың алғашқы түрлерінің бірінің гомфотерий тұқым тармағына жататын Мastodon atavus, мүйізтұмсықтар (Аceratherіum deperetі, Вrachypotherіum aurelіanense), бауырымен жорғалаушылар (Тestudo turgaіca), т.б. қалдықтары табылды. Жыланшық қазба фаунасынан қалдықтары табылған жануарлар тіршілік еткен кезде ауа райы құрғақ, континенттікболған. Жыланшық қазба фаунасының Жердің шөгінді қабаттарының геологиялық жасын анықтауда, олардағы жануарлар мен өсімдіктердің қазба қалдықтарының таралуын зерттеуде маңызы зор; қ. Күшік флорасы.
Дереккөздер
"Қазақ Энциклопедиясы"
Санат:Қазақстан табиғаты Санат:Қазба қалдықтары
Добровольное (Башқұртстан)
Добровольное — Башқұртстанның Аургазин ауданындағы кент, Степан ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 81 адамды құрады. Пошта индексі — 453496, ОКАТО коды — 80205837003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Ивано-Петровка
Ивано-Петровка — Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы, Волошин ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Явленка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 54 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 408 адам (202 ер адам және 206 әйел адам) болса, 2009 жылы 355 адамды (182 ер адам және 173 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Есіл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы) елді мекендері
Жиымды мәлімдеу
Жиымды мәлімдеу (Объявление массива; dimensioning) — жиымның өлшемін анықтайтын және компьютерге берілген жиымға жадтың қанша ұяшыгын калдыру керектігін көрсететін әрекет. Ұяшықтар санын артығымен мәлімдеуге болады, бірақ еш уақытта қажеттілігінен кем мәлімдеуге болмайды. Мысалы, Бейсик тілінде DIM А$(25) А$(0)-ден А$(25)-ке дейінгі элементтерді белгілейді, олардың саны 26 элементген тұрады. Басқа тілдерде жиымды мәлімдеу осы тектес болады. Мәліметтер жиымын жадтың аралас ұяшықтарына сақтау тәсілі жадқа қатынас құруды және олармен операция орындауды жеңілдетеді. Жиымды мәлімдеген кезде программа бастапқы кезеңде жадтың жетпеуі туралы сигнал береді, осы операциясыз жадтың жетіспеушілігі кажетсіз уақытта байқалған болар еді.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Бартоломе
Бартоломе (Bartholomä) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Штутгарт әкімшілік округіне бағынады. Восточный Альб ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2125 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 20,75 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 1 36 007. Муниципалитеттің басшысы — Томас Кун.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Рекспоед
Рекспоед (Rexpoëde) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дюнкерк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,37 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59499, пошта индексі — 59122.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Григорий Васильевич Александров
Григорий Васильевич Александров (1903 жылы 10 қаңтарда Екатеринбургте дүниеге келіп, 1983 жылы 16 желтоқсанда Мәскеуде дүниеден өткен) – совет кинорежиссері, актер, сценариші.
1948 жылы КСРО-ның халық әртісі атанған. 1941, 1950 жылдары бірінші дәрежелі сталиндік сыйлықтың лауреаты болады. 1973 жылы Социалистік Еңбек Ері атағын алады. 1954 жылы КОКП-тың мүшесі болады. 1912 жылдан бастап Екатеринбург опера театрында жұмыс істейді. 1917 жылы Екатеринбург музыкалық мектебін (скрипка класы бойынша) бітіреді. 1924 жылы сценарий бойынша жұмыс істеп, Эйзенштейннің бірінші фильміне көмектеседі. 1929 жылдан 1932 жылға дейінгі аралықта Эйзенштейн және оператор Э.К. Тиссемен бірігіп, АҚШ-та жұмыс істейді.
Джәһмия
Ислам
Григорий Васильевич Александров
Дереккөздер
Санат:КСРО актерлері Санат:Социалистік еңбек ерлері
Квокка
Квокка немесе шолақ құйрық кенгуру (лат. Setonix brachyurus) – Setonix тегі мен кенгуру тұқымдастарының жалғыз түрі.
Джәһмия
Джаһмия (جهمية) — Джәһм ибн Сафуан жолын қуушылар. Ортағасырлық мұсылман Доксография доксографтары джаһмияны біресе мурджииттерге, біресе джәбриттерге жатқызады. Джаһмияның діни мектебі ол қайтыс бола салысымен пайда болды. Джаһмилік көзқарасты алғашқы уағыздаушылардың бірі — Бишр әл-Мәриям (Бағдатта 833 ж.ө.). IX ғасырда джаһмия ілімін жоққа шығаратын, авторлары әрі сунниттік, әрі мутазилалық дінгерлер жазған көптеген «Жарияламалар» пайда болды. Олардың арасында Ахмад ибн Ханбал, Ибн Қутайба, әд-Дарими, т. б. бар еді. IX ғ-дың басында-ақ джаһмия Нахавендте де тіршілік етті. Олардың бір бөлігі әл-Ашғаридің ілімін қабылдауға мәжбүр болды.