cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гулфпорт (Миссисипи)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссисипи қалалары
Сан-Жуан-Батишта (Томар)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сантарен округінің елді мекендері
Борха
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сарагоса елді мекендері
Терно-д'Изола
Терно-д'Изола (Terno d'Isola) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Бергамо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6652 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 2224,75 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 3 км² шамасында. Пошта индексі — 24030.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Vittore.
Райгородок (Ақмола облысы)
Райгородок — Ақмола облысы Бурабай ауданы, Успеноюрьев ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 168 адам (87 ер адам және 81 әйел адам) болса, 2009 жылы 144 адамды (71 ер адам және 73 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Бурабай ауданы елді мекендері
Малко-Трыново (Стара Загора облысы)
Малко-Трыново (Малко Тръново) — Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 245 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6228. Телефон коды — 041354. ЕКАТТЕ коды — 46658.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Стара Загора облысының елді мекендері
Бэверли (Нью-Джерси)
Бэверли (Beverly) — Нью-Джерси штатының Бёрлингтон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2577 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.0 км² шамасында. FIPS коды — 34-05740.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Соколка (Үлкен Ик тармағы)
Соколка — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Ик өзенінің оң жағалауынан 54 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ай өзенінің бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
NGC 5266A
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 1 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5266A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48390, ESO 220-30, AM 1337-480, IRAS13375-4805.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Нью Албин (Айова)
Нью Албин (New Albin) — Айова штатының Алламаки округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.6 км². FIPS коды — 19-55785.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Алламаки округы (Айова)
Теута (футбол клубы)
«Теута» (алб. KS Teuta)  — Албанияның Дуррес қаласындағы футбол клубы, 1920 жылы "Урани" деген атаумен құрылған.
Сілтемелер
Санат:Албания футбол клубтары
Хармаш-Кёрёш
Хармаш-Кёрёш - Венгрия және Румыния жеріндегі өзен. Тисаның ірі солжақ саласы. Бихор тауынан Кришул-Негру және Металич тауынан Кришул-Алб бастауларынан басталып, орта және төменгі ағыстарында каналды және шлюзді арнамен Орта Дунай ойпаты үстімен ағып отырып, Чонград қаласы түбінде Тиса өзеніне құяды. Ұзындығы 500 км, алабы 27 537 км2. Су деңгейі жаңбыр және қар суына байланысты   көктемде көтеріліп, жаз бен күзде төмендейді. Орташа су шығыны сағасында 105 м3/сек. Хармаш-Кёрёшке Хортобадь-Бреттьо құрғаиу каналы құяды. Кеме жүзеді.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша өзендер
NGC 975
NGC 975 — Кит шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1884 жылы 9 қарашада Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 975 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9735, UGC 2030, MCG 1-7-9, ZWG 414.17.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Джове
Джове (Giove) — Италиядағы коммуна, Умбрия әкімшілік аймағына қарасты Терни провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1892 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 125 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 15 км² шамасында. Пошта индексі — 5024.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие  Иоанн Креститель.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Умбрия елді мекендері
Зертас (ауыл)
Зертас (1992 жылға дейін — Галкино) — Түркістан облысы Төле би ауданындағы ауыл, Зертас ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Ленгер қаласынан солтүстікке қарай 9 км-дей жерде, Қызылсу өзенінің сол жағалауындағы жусан аралас нарқия, теріскен өскен қуаң шөлейтті белдемде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 3913 адам (1991 ер адам және 1922 әйел адам) болса, 2009 жылы 4346 адамды (2240 ер адам және 2106 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1950 жылы Большевик қой өсіру ұжымшарын ұйымдастыруға байланысты қаланған. 1992 жылға дейін Галкино деп аталып келген. Оның негізінде 1997 жылдан шаруа қожалықтары құрылған.
Инфрақұрылымы
Орта мектеп, клуб, фельдшнрлік-акушерлік пункт, т.б. мекемелер бар. Тұрғындары көрші елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.
Дереккөздер
Санат:Төле би ауданы елді мекендері
IC 1831
IC 1831 — Қарақұрт шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: CED 8.
Фунтовка (Космала тармағы)
Фунтовка — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Космала өзенінің сол жағалауынан 40 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кукучевск және Кулундинск көлдерінің алаптарын қоспағанда, Бурла өзенінің су алабындағы оңтүстікке қарай су объектілері. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Обь және Ертіс өзендері аралықтарындағы ағынсыз аймақ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері
Дәнеу атырабы
Дәнеу атырабы (Dänew etraby) — Түрікменстанның Лебап уәлаятындағы атырап. Әкімшілік орталығы — Дәнеу қаласы.
Тарихы
1925 жылы қаңтарда Түрікмен КСР Ленин округінің Дейнау ауданы болып құрылды. 1927 жылы мамырда Ленин округі Шаржүй болып өзгертілді.
1930 жылы қыркүйекте Шаржүй округі таратылып, Дейнау ауданы Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды. 1939 жылы қарашада Дейнау ауданы жаңадан құрылған Шаржоу облысына берілді.
1963 жылы қаңтарда Шаржоу облысы таратылып, Дейнау облысы Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды. 1970 жылы желтоқсанда аудан қайтадан қалпына келтірілген Шаржоу облысының құрамына енді.
1992 жылы Дейнау ауданы Лебап уәлаятының құрамына еніп, бастапқыда Дәнеу атырабы, 2001 жылы 18 ақпанда Қалқыныш атырабы деп аталды.
2017 жылдың 25 қарашасында Қалқыныш атырабының атауы қайтадан Дәнеу болып өзгертіліп, оның құрамына Түрікменстан Парламенті таратқан Ғарашсыздық атырабының аумағы қосылды.
Дереккөздер
Санат:Лебап уәлаяты атыраптары
Трегарван
Трегарван (Trégarvan) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Финистер департаментінде орналасқан. Шатолен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,68 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 29289, пошта индексі — 29560.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 139 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,36 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финистер департаментінің коммуналары
Уломка (өзен)
Уломка (Кондаша, Кондоша) — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Вологда облысы,Тверь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Рыбин суқоймасы (Кондаш шығанағы) орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Отыльматыль-Кикя
Отыльматыль-Кикя — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы 13 өзенінің оң жағалауынан км қашықтықта Толька орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Таз өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері
Фарфен
Фарфен (Farven) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Ротенбург-на-Вюмме ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Урхо Калева Кекконен
Урхо Калева Кекконен (Urho Kaleva Kekkonen, 1900 жыл 3 қыркүйек, Пиелавеси - 1986 жыл 31 тамыз, Хельсинки) - Финляндияның мемлекет және саяси қайраткері.
Өмірбаяны
1926 жылы Хельсинки университетінің заң факультетін бітірді; заң ғылымдарының докторы, 1936 жылдан парламент депутаты. 1956 жылға дейін Аграрлық одақ партиясы жетекшілерінің бірі. 1936-1937, 1944-1946 жылдары юстиция, 1937-1939 жылдары ішкі істер министрі. 1946-1947 жылдары парламент төрағасының орынбасары, 1948-1950 жылдары парламент төрағасы, 1950-1956 жылдары премьер-министр. 1956 жылдан Финляндия республикасының президенті. КСРО-ға бірнеше рет сапар шекті. КСРО мен Финляндия арасындағы достық қарым-қатынасты жақтады.
Дереккөздер
Санат:1900 жылы туғандар Санат:1986 жылы қайтыс болғандар Санат:Финляндия президенттері Санат:Финляндия премьер-министрлері Санат:Финляндия сыртқы істер министрлері Санат:Финляндия әділет министрлері Санат:Финляндия ішкі істер министрлері
Конфедерациялар кубогы 2013
Конфедерациялар кубогы 2013 — ФИФА қамқорлығы аясында өтетін ұлттық құрамалар арасындағы футбол турнирі, Конфедерациялар кубогының тоғызыншы ойыны. Кубок 2013 жылдың 15 мен 30 маусым аралығында Бразилияда өтті. Финалда Неймар мен Фредтің дубль голдары арқасында Испания құрамасының 3:0 есебімен турнир ұйымдастырушысы Бразилия құрамасы кубокты жеңіп алды.
Қатысушылар
[[Сурет:FIFA confederations cup 2013 Teams.png|370px|thumb|Конфедерациялар бойынша қатысушы командалар:
]]
Қондыбай (Қостанай облысы)
Қондыбай — Қостанай облысы Жітіқара ауданы, Мүктікөл ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған.
Курбаны
Курбаны — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Оренбург облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Дема өзенінің сол жағалауынан 309 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Қондыбай (Қостанай облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жітіқара қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 64 км-дей жерде.
Конфедерациялар кубогы 2013
Стадиондар
Чемпионаттың өткізілуі үшін алты қаладағы алты стадион таңдалды.
Төрешілер
Келесі төрешілер 2013 жылдың 13 мамырында Конфедерациялар кубогының матчтарынде қызмет көрсету үшін ФИФА-мен таңдалған.
Ресми доп
200px|thumb|Adidas Cafusa — Конфедерациялар кубогы 2013 ресми добы Конфедерациялар кубогы 2013 ресми добы турнирдің жеребе салу кезінде таныстырылды. Ол Carnaval» (Карнавал), «Futebol» (Футбол) және «Samba» (Самба) сөздерінен құралған «Кафуса» (Cafusa) атауын алды. Доп осы оқиғаға арнайы шақырылған Бразилия құрамасының бұрынғы ойыншысы Кафумен көрсетілген.
Жеребе салу
Конфедерациялар кубогының жеребе салуы 2012 жылдың 1 желтоқсанында Бразилияның Сан-Паулу қаласындағы «Аньемби» конвенция орталығында конвенция Сарайында өтті.
Бір конфедерациядан шыққан командалар әртүрлі топтарға бөлінді, сондықтан әр топқа УЕФА мен КОНМЕБОЛдың бір өкілі ғана түсті. Бразилия мен Испания автоматты түрде сәйкесінше А1 және В1 сияқты А және В топтарына бөлінді, сондықтан Италия мен Уругвай сәйкесінше А және В топтарына түсті.
Топтық кезең
Командалардың топтағы жағдайы келесі критерилер бойынша анықталады: Егер екі немесе одан да көп командалар үстіде көрсетілген критерилер бойынша тең болса, онда олардың жағдайы келесі критерилер бойынша анықталады:
Ойындардың басталу уақыты – жергілікті (UTC-3).
Алтын доп
2013 жылдың 29 маусымында ФИФА турнирдің үздік ойыншысын дәстүрлі марапатайтын "Алтын допқа" алты кандидаттың есімдерін жариялады.
Марапат иегері 30 маусымда Рио-де-Жанейро қаласындағы «Маракана» стадионында финал матчының аяқталысымен жарияланады. Екінші үздік ойыншы Күміс доп алса, Қола доп үшінші ойыншыға беріледі.
Чишма (Чишмин ауылдық кеңесі)
Чишма — Башқұртстанның Бир ауданындағы ауыл, Чишмин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 635 адамды құрады. Пошта индексі — 452468, ОКАТО коды — 80213843003.
Конфедерациялар кубогы 2013
Алтын доп
Алтын доп кандидаттары болып келесі ойыншылар жарияланды :
Чишма (Чишмин ауылдық кеңесі)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Конфедерациялар кубогы 2013
Алтын доп
ФИФА Ұйымдық комитетінің соңғы шешімі:
Қондыбай (Қостанай облысы)
Халқы
Тұрғыны 60 адам (2009).
Курбаны
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Дёма бастауынан Бочкарёва ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Қондыбай (Қостанай облысы)
Дереккөздер
Санат:Жітіқара ауданының таратылған елді мекендері
Каракараи
Каракараи (Caracaraí) — Бразилиядағы муниципалитет, Рорайма штатында орналасқан. Оңтүстік Рорайма мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Каракараи экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18367 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 47411 км² шамасында. Халық тығыздығы — 0,38 адам/км².
Курбаны
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Каракараи
Тарихы
Қала 1955 жылы құрылған.
Курбаны
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Каракараи
Тарихы
Санат:Рорайма елді мекендері
Конфедерациялар кубогы 2013
Алтын бутса
Алтын бутсы Конфедерациялар кубогының ең үздік бомбардиріне берілді. Екі немесе одан көп ойыншылардың голдар саны тең болған жағдайда голдық доп шығарулар саны ескеріледі. Егер голдық доп шығарулар саны тең болған жағдайда футбол алаңында азырақ минут болған ойыншы жеңеді.
Сілтемелер
Санат:Конфедерациялар кубогы Санат:2013 жылғы футбол
Азиз Санджар
Азиз Санджар (Aziz Sancar, 8 қыркүйек 1946 ж.т., Савур, Мардин, Түркия) — түрік және америкалық биохимик. 2015 жылы Томас Линдал және Пол Модричпен Химия саласындағы Нобель сыйлығын бөлісті, олар «ДНҚ-ның қалпына келуі механизмін» тұжырымдады.
Стамбул университетінің медицина факультетін бітірген (1969). 1971 жылы АҚШ-қа көшіп барды. Аспирантураны Далластағы Техас университетінде өтті (PhD, 1977). 1977—1982 жылдары — постдокторантураны Йель университетінде тәмамдады. 1982 жылдан — Чапел-Хиллдегі Солтүстік Каролина Университетінде жұмыс істейді (1997 жылдан профессор).
Сілтемелер
Санат:8 қыркүйекте туғандар Санат:1946 жылы туғандар Санат:Түркияда туғандар Санат:АҚШ биохимиктері Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ) Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Стамбул университеті түлектері
Ман (Ланди)
Ман (Mant) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ланди департаментінде орналасқан. Мон-де-Марсан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 19,34 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 40172, пошта индексі — 40700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 286 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,79 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ланди департаментінің коммуналары
Сардор Ихтиёрович Рашидов
Сардор Ихтиёрович Рашидов (Sardor Ixtiyorovich Rashidov;, , Өзбек КСР, КСРО) — өзбекстандық футболшы, Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасы мен "Катар" клубының шабуылшысы.
Кар теңізі
thumb|alt=A.|Кар теңізi
Сардор Ихтиёрович Рашидов
Клубтық
Жызақ футболының түлегі. 2007 жылы "Курувчи" (қазіргі "Бунедкор") клубына қабылданды. "Бунедкор" сапында жеті маусым ойнап, Өзбекстан чемпионатында 22 голдың авторы атанды.
Кар теңізі
Кар теңізі — Солтүстік Мұзды мұхиттың Еуразия жағалауындағы шеткі теңізі. Жаңа Жер, Франц-Иосиф және Солтүстік Жер аралдарының аралығында. Теңіз Кара қақпасы мен Маточкин Шар бұғаздары арқылы Баренц теңізімен, Вилькицкий, Шокальский бұғаздары арқылы Лаптевтер теңізімен байланысады.
Дереккөздер
Санат:Кара теңізі Санат:Солтүстік Мұзды мұхит теңіздері Санат:Ресей теңіздері
Сардор Ихтиёрович Рашидов
Клубтық
2018 жылы Өзбекстанға оралып, "Локомотив" футболшысы атанды.
2019 жылдың басында Португалияның "Насьонал Фуншал" клубына ауысты.
Сол жылы жазда катарлық тағы бір клуб "Катар СК" клубымен келісім шарт жасасты.
Сілтемелер
Санат:Өзбекстан футболшылары Санат:Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Бунедкор ФК ойыншылары Санат:Әл-Жаиш ФК ойыншылары Санат:Әл-Жазира Абу-Даби ФК ойыншылары Санат:Локомотив Ташкент ФК ойыншылары Санат:Насьонал Фуншал ФК ойыншылары Санат:Катар СК ойыншылары
Оффе
Оффе (Auffay) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Дьеп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,3 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1826 адамды құрады. Халық тығыздығы — 161,59 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Сунга (Ай тармағы)
Сунга — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Челябин облысы, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ай өзенінің оң жағалауынан 239 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ай өзенінің бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ахнаф Ибраһимұлы Харисов
Ахнаф Ибраһимұлы Харисов - башқұрт совет жазушысы, әдебиет зерттеушісі. 1944 жылдан КПСС мүшесі. Башқұрттың ғылымға еңбек сіңірген қайраткері, филологиялық ғылымдар докторы, профессор. Шаруа отбасында туған.
Қызмет жолы
Башқұр мемлекеттік педогоикалық институтының тіл-әдебиет факултитетін бітірген. Ұлы Отан соғысы жылдары Ахнаф Совет Армиясы қатарында болды. 1948-1951 ж. Башқұртстан Жазушылар одағы басқармасының председателі, 1952 жылдан КСРО Ғалымдар Академиясының Башқұр филиалы тарих, тіл және әдебиет институтында  ғылыми-әкімшілік қызметтер атқарды. "Әдебиет теориясы", "Әдеби көріністер", "Башқұр халықтарының әдеби мұрасы" атты күрделі еңбектер жарияланды. Ахнаф - орта мектепке арналған башқұрт әдебиеті оқулықтарының авторы.
Дереккөздер
Санат:КСРО тұлғалары
Хаттисберг (Миссисипи)
Хаттисберг (Hattiesburg) — Миссисипи штатының Форест (Forest) округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссисипи қалалары
Арнувиль-ле-Мант
Арнувиль-ле-Мант (Arnouville-lès-Mantes) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Ивелин департаментінде орналасқан. Мант-ла-Жоли округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,98 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 840 адамды құрады. Халық тығыздығы — 84,17 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ивелин департаментінің коммуналары
Ботай
Ботай — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Қаратал ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Торре-Больдоне
Торре-Больдоне (Torre Boldone) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Бергамо провинциясында орналасқан.
Ботай
Географиялық орны
Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан батысқа қарай 28 км-дей жерде.
Торре-Больдоне
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7758 адамды құрайды. Халық тығыздығы 2586 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 44 км² шамасында. Пошта индексі — 24020.
Ботай
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 151 адам (74 ер адам және 77 әйел адам) болса, 2009 жылы 84 адамды (45 ер адам және 39 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Айыртау ауданы елді мекендері
Торре-Больдоне
Елді мекеннің қамқоршысы — Мартин Турский. Жыл сайынғы мерекесі — 11 қараша.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Қызылащы
Өзен: Тау:
Мальчиха (Бакса тармағы)
Мальчиха — Ресейдегі өзен. Новосибирск облысы, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бакса өзенінің оң жағалауынан 160 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Новосибирск су торабынан Иняи және Томь өзендерін қоспағанда Чулым өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Асбюри парк (Нью-Джерси)
Асбюри парк (City of Asbury Park) — Нью-Джерси штатының Монмут округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 16116 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.1 км² шамасында. FIPS коды — 34-01960.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
NGC 5040-1
NGC 5040-1 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Теспе (Германия)
Теспе (Tespe) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Харбург ауданының құрамына енеді.
NGC 5040-1
Ашылуы
Бұл нысанды 1789 жылы 26 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 5040-1 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 45945, MCG 9-22-31, ZWG 271,24.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Теспе (Германия)
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4064 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 24,87 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 53 033. Муниципалитеттің басшысы — Карл-Хайнц Корнбергер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіндегі 1-шақырылым депутаттарының тізімі
Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіндегі 1-шақырылым депутаттары (1938-1946). 1938 жылы 24 маусымда өткен Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің сайлауында сайланып, 1946 жылға дейін қызмет етті. Тізім толық емес.
Әдебиет
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі депутаттарының тізімі
К.Баялинов атындағы кітапхана
Кітапхана жөнінде мағлұмат
К. Баялинов атындағы Республикалық балалар және жастар китапханасы балаларды, өспірімдeрді, жастарды, балалармен жұмыс істеген мекемелер мен ұйымдардың қызметкерлерін, ата-аналарды кітапханалық-библиографиялық жақтан қамсыз қылып тұрған әдістендірілген, іліми-мағлұматтық, мәдени, білім беруші,  бос уақытты қeңірек және пайдалы өткізу үшін мекеме болып есептеледі.
Кітапхананың бөлімшелері
- оқырмандарды қату және есепке алу бөлімі - әдебиеттерді топтау және қайтадан істеп шығу бөлімі - балақайларды қабылдайтын «Балалық» бөлімі - өспірімдeрді және жастарды қабылдайтын «Жастар» бөлімі - «Мекентану» бөлімі – өлке туралы әдебиеттер - мағлұматтық-библиографиялық бөлім - кітап сақтау бөлімі - «Искусство» бөлімі- ноталық - музыкалық әдебиеттер - мезгілді басылымдар бөлімі - методикалық және массалық істер бөлімі - «Америка елшісі» бөлімі - АҚШтың елшілігі қаржылайды (Интернет, АЛА ТВ) қамсыз балаларға арнап ағылшын тілін үйрeну курсы т.б. ақысыз жүргізіледі) - «Соростық кітаптар» – «Сорос Қырғызстан» фонды ұжымдастырған - «Кітап ордасы» – ҚРның Президенті Р.И. Отынбаеваның демеуі бойынша ашылған. Кітапхана жылына 700гe жақын массалық іс-шараларды атқарады: олардың арасында кітаптардың жазушылар мен жолығушылар, викториналар, кездесулeр, экскурсиялар т.б. бар.
Осындай кітапханада үйірмелер және клубтар істейді: - «Шебер қолдар» - «Кітаптардың ауруханасы» - «Сыйқырлы ине» - «Кездесер жерді өзгeртугe болмайды» қызықты жолығушылар клубы - «Ақ суңқар» клубы - Библионяня - Этикет мектебі – «Кeш таңдау» - бағусыз қалғандар үшін іс-шаралар.
«КЕЛЕШЕК» БАҒДАРЛАМАСЫ
- «Көшe таңдау» бағдарламасы :  бағусыз қалған балалар үшін әртүрлі іс-шараларды ұйымдастыру және кітап оқуға баулу. - Өспірімдeрдің және жастардың арасында СПИДке қарсы алдын-ала істерді жүргізу бойынша: - Денсаулық сақтау ұйымдары және СПИД Республикалық бағдарламалармен ісімізді координациялау (лекциялардың өтуі);
ЭТИКЕТ МЕКТЕБІ
Этика, толеранттылық, тәртіп бойынша сабақтар өткізілeді.
КІТАПХАНАНЫҢ ПРОЕКТТІК ІСКЕРЛІГІ:
1.Кітапханадан пайдаланушылар үшін 2005-жылдан бастап ақысыз Интернет қызметі  ұйымдастырылған. 2.Кітап фондын, мезгілді басылымдарды топтау, жолығушыларды, семинарларды, басқа да іс-шараларды атқару. 3. Халқаралық ұйымдардың және фондтардың (АБР, ВБ, ШУРС, DIFID) мағлұмат базалары және мағлұматтық материалдары беріледі.
Қ.Баялинов атындағы кітапхана жылына мезгілді басылымдардың 266 санын  алады. Олардың 222-сі гәзет және 44-ы журналдар.
Санат:Қырғызстан мәдениеті Санат:Кітапханалар
қ.Баялинов атындағы Республиқалық балалар  және жастар кітапханасы
Приречное (Жітіқара ауданы)
Приречное — Қостанай облысының Жітіқара ауданындағы ауыл, Приречный ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жітіқара қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 37 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 792 адам (374 ер адам және 418 әйел адам) болса, 2009 жылы 1215 адамды (599 ер адам және 616 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жітіқара ауданы елді мекендері
Сан-Жуан-да-Рибейра
Сан-Жуан-да-Рибейра (São João da Ribeira) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Риу-Майор муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1200 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,16 км² шамасында. Халық тығыздығы — 44,0 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Иоанн Креститель.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сантарен округінің елді мекендері
NGC 966
NGC 966 — Кит шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 966 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9626, ESO 545-30, MCG -3-7-29.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Боторрита
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 536 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19.8 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 22 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сарагоса елді мекендері
Бени (өзен)
Әр түрлі дереккөздерге сәйкес өзеннің ұзындығы 1178 немесе 1619 шақырымды құрайды. Өзеннің орташа тереңдігі шамамен 9 метр, ең жоғарғы тереңдігі 21,3 метр. Өзеннің орташа ені 400 метр, ең жоғарғы ені 1069 метр.
Бени өзенінің жол бойындағы гидрографиясы өте күрделі, жиі бағытын өзгертеді және шоңғалдары өте көп.
Бразилияның шекарасында Бени өзені өзге Маморе және Мадре-де-Дьос өзендерімен бірге өз кезегінде Амазонкаға құятын Мадейра өзенін құрады.
Өзенде Ангосто дель Бала шатқалында су электр станциясын салу жобасы бар.
Чукарички
«Чукарички» (ФК Чукарички) — Сербияның Белград қаласындағы футбол клубы, 1926 жылы құрылған.
Атақты ойыншылары
Бәрі де сербиялықтар
Сілтемелер
Санат:Сербия футбол клубтары
Малык-Дол (Стара Загора облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 66 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Стара Загора облысының елді мекендері
Нью Хэмптон (Айова)
Нью Хэмптон (New Hampton) — Айова штатының Чикасо округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 7.5 км². FIPS коды — 19-56100.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 3692 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Чикасо округы (Айова)
Сыр бойы
Сыр бойы, Сыр - Сырдария өзенінің екі жағалауында орналасқан елдің, өңірдің жанама атауы. Сыр бойына: Қазақстанның Түркістан облысы мен Қызылорда облыстарының батыс бөліктеріндегі аудандар, Өзбекстанның Сырдария өзені бойындағы жерлерінің шығыс жақ бөлігі жатады. Сыр бойы елдерінің өзіндік менталитеті, өзіндік дәстүрі бар. Мысалға: Сыр мектебі(күйшілік өнерде).
Санат:Қазақстан аймақтары
Кальви-делл'Умбрия
Кальви-делл'Умбрия (Calvi dell'Umbria) — Италиядағы коммуна, Умбрия әкімшілік аймағына қарасты Терни провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1844 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 40 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 46 км² шамасында. Пошта индексі — 5032.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Панкратий.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Умбрия елді мекендері
IC 1832
IC 1832 — Тоқты шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10216, MCG 3-7-45, ZWG 462.44, NPM1G +18.0103.
Хари
Хари, Джамби - үлкен зонд архипелагының Суматра аралығындағы өзен. Ұзындығы 600 км, алабының ауданы 40 ың км2. Барисан жотасының шығыс беткейінен басталып, Оңтүстік Қытай теңізінің Берхала бұғазына құяды. Жоғарғы ағысы таулы, орта ағысы жазық, төмен ағысы кең кең көлемдегі батпақты өңірдің үстімен өтеді. Ірі салалары - Тебо, Табир, Тембеси.
Дереккөздер
Санат:Өзендер
Ожантатыр (қыстау)
Ожантатыр — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы қыстау.
Азғыр ауылының оңтүстік-шығысында орналасқан.
Тиынтақ
Тиынтық (Hedysarum) — бұршақ тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер мен бұталар. Қазақстанның шалғынды жерлерінде, далалық аймақтарында, тау өзендерінің жағалаулары мен қарағай, қайың өскен ормандардың арасында, таудың субальпілік беткейлерінде өсетін 38 түрі бар, оның 15-і – эндемиктер (бозгүлді, Мыңжылқы, шалатегісті, Дмитриева, түкті, Павлов, тікенді, Линчевский, Крылов, үшкіржапырақты, Кіндіктас, Хантау, Жамбыл, Қастек, Бектауата Т-ғы). Бұлардың биіктігі 20 – 120 (180) см, сабақтары бұтақты, араларында сабақсыз түрлері де кездеседі. Жапырақтары сыңар қауырсынды, өркеннің бойында 4 – 8 жұп жапырақтары орналасады, сабағының ұшында жалғыз жапырағы болады. Тостағанша жапырақшалары қоңырау тәрізді, күлтесінен қысқа. Қызғылт, күлгін, қошқыл, сары түсті гүлдері қалың шашақ гүлшоғырына жиналған. Маусым айынан шілдеге дейін гүлдеп, жеміс салады. Жемісі – жалпақ не сәл дөңестеу бұршақ. Бұршағы тиынға ұқсас (өсімдіктің аты осыған байланысты қойылған) бірнеше бөліктерден бұрады. Тиынтық – құнарлы мал азығы, бұларды қой, жылқы, марал жақсы жейді. 3 түрі: Бектауата тиынтығы, Қаратау тиынтығы (Н. karatavіense), шыбықша тиынтығы (Н. scoparіum) Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Бұршақтар тұқымдасы Санат:Қазақстан табиғаты
Пальчена
Пальчена — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы 62 өзенінің сол жағалауынан км қашықтықта Кондый-Кы орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері
Александр Гамильтон
Александр Гамильтон — Америка Құрама Штаттарының мемлекеттік қайраткері, алғашқы қаржы министрі (1789—95), «негіздеуші әкелердің» бірі.
Ол мықты федералдық үкіметтің, қуатты экономика мен армияның, мануфактуралық өндірістің қолдаушысы болған. Өзі алғашқы екі банктың құрылуына себепші болған.
1789 жылы ол Американың алғашқы саяси партиясы болып саналатын Федералистер партиясының негізін қалады.
Конституция және «Федералист жазбалары»
Жаңа Конституцияны жақтайтын эсселер жинағының негізгі авторы болды (Джеймс Мэдисон мен Джон Джеймен бірге). «Федералист жазбаларының» деп аталған 85-і ішінен Гамильтон 51-н жазған.
нобай|солға|200px|Александр Гамильтон [[АҚШ доллары|10-долларлық банкнотада]]
Дереккөздер
Санат:АҚШ саясаткерлері
Кароэби
Кароэби (Caroebe) — Бразилиядағы муниципалитет, Рорайма штатында орналасқан. Оңтүстік Рорайма мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Судести-ди-Рорайма экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Тарихы
Қала 1997 жылы құрылған.
Санат:Рорайма елді мекендері
Ухтома (Согожа тармағы)
Ухтома — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Вологда облысы,Тверь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Согожа өзенінің сол жағалауынан 29 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 92 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Рыбинск суқоймасы Рыбинск су торабына дейін және оған құятын өзендер, Молога өзенін қоспағанда, Суда және Шексна; бастауынан Шексна су торабына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қалампыр Рахимова
Рахимова Қалампыр (1949, Батыс Қазақстан облысы Шыңғырлау ауданы Алмас ауылы – 1988, Алматы) – қазақ әншісі, Қазақ КСР-інің еңб. сің. арт. (1988). Алматы эстрада-цирк өнері студиясында оқып, Ғ.Құрманғалиевтен тәлім алған. Республика “Гүлдер” эстрадасының жастар ансамблі құрамында әнші болды. Оның репертуарынан қазақ және басқа халықтардың музыкалық шығармалары елеулі орын алды.
Толықтыру
Санат:Тұлғалар
Курган (Менеуза тармағы)
Қорған — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Оренбург облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Менеуз өзенінің оң жағалауынан 6,2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Дёма бастауынан Бочкарёва ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шешен тілі
Шешен тілі (өз атауы Нохчийн мотт) — Нах-Дағыстан тілдері тобына кіретін, 2 миллион адам сөйлейтін тіл, Шешен халқының ана тілі. Шешен тілінде сөйлейтін халықтың көбісі Шешен Республикасында тұрады, қалғандарын Ресейдің басқа субъектілерінде, Түркияда, Грузияда, Иорданияда және Қазақстанда табуға болады.
Шешен тілі — Ресейдің 5-ші ең көп тараған тіл болып келеді (орыс тілі, татар тілі, украин тілі және башқұрт тілінен кейін).
Классификациясы
Шешен тілін Нах-Дағыстан тілдерінің Нах тобына жатқызады. Ол оның ең жақын туыстас тілі, Ингуш тілімен бірге Вайнах тобын құрайды.
Диалектілері
Шешен тілінің көптеген диалектілері бар: Эһки, Чантша, Чебарлой, Малхи, Нохчмахках, Орстхой, Шарой, Шуотой, Терлой, Итум-Қали және Химой.
Географиялық таралуы
Ресейдегі шешен тілінің сөйлеушілер саны 1,3 миллионнан астам болып келеді.
Ресми статусы
Шешен тілі Ресей Федерациясының құрамындағы Шешен Республикасының ресми тілі болып келеді.
Иордания
Иорданиядағы шешендер Иордания Хашимит Патшалығымен жақсы қарым-қатынаста болып келеді және өздерінің мәдениеті мен тілін еркін қолдана алады. Иорданиядағы шешен қауымы арасында шешен тілі көп қолданылады. Иорданиялық шешендер шешен және араб тілдерін біледі, бірақ олар бір-бірлерімен арабша сөйлеспейді.
Жазуы және әліппелері
Шешенстан аумағындағы Ислам дінінің пайда болғаны шешен тіліне араб жазуын алып келген еді. 1862 жылдан бастап Пётр Услар жасап шығарған шешен кириллицасы болды, бірақ ол көп қолданылмаған.
1925 жылы латын әліпбиі қабылданды. 1938 жылы ол қайта ауысып, кириллица қолданылуы басталды. Шешен тілінің осы әліпбиі бүгінгі күнге дейін қолданыста. 1990-шы жылдары, шешен тәуелсіздігін құру талпыныстары жылдарында, латын әліпбиінің қайта оралуы жоспарланды, бірақ барлығы да сәтсіз болып шықты.
Шешен тілінің қазіргі әліпбиі:
Шешен тілінің қазіргі кириллицасы орыс тілінің кириллицасынан қатты ерекшеленбейді. Орыс тілінде кездеспейтін, шешен тіліне қосылған әріптер ішінен тек бір әріп, таяқша (палочка) («Ӏ») бар. Шешен тілінде бар, бірақ орыс тілінде жоқ көптеген дыбыстарды осы таяқшаны қолданып диграф арқылы жазады. Мысалы, қазақ тілінде бар «ү» дыбысы (/y/) «уь» диграфымен; «һ» дыбысы (/h/) «хь» диграфымен; «ғ» дыбысы (/ɣ/) «гӏ» диграфымен; «қ» дыбысы (/q/) «кх» диграфымен жазылады.
Шешен әліппесінде «ё», «ф», «щ», «ы» (және кейде «я») әріптері жоқ.
Фонологиясы
Шешен тілінің дыбыстары оның басқа көршілес кавказ тілдеріне ұқсас. Шешен тілі өзінің дауыссыз дыбыстарымен ерекшеленеді: олардың оқылуы қиындықтар келтіруі мүмкін (фарингализацияланған және фарингализацияланбаған дауыссыздардың ерекшеленуі, эйективті (абруптивті) дыбыстар, диграфтар және триграфтар (екі немесе үш дыбыстың бірге, бір әріптей оқылуы)).
Шешен Уикипедиясы
Уикипедияның шешен тіліндегі «Шешен Уикипедиясы» (шеш. Нохчийн Википеди) атты нұсқасы бар. Ол 2005 жылы 28 ақпан күні пайда болды және кириллицаға негізделген.
Дереккөздер
Санат:Кавказ халықтарының тілдері Санат:Ресей тілдері
Сан-Хавьер (Испания)
Сан-Хавьер  — Испаниядағы муниципалитет, Мурсия автономды бірлестігінің құрамындағы Мурсия шет аймағына кіреді. Муниципалитет Мар-Менор аймағында (комарка) орналасқан. Ауданы 74,2 км² құрайды. Халық саны 31820 адам (2010 жыл).
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Олжатай (қыстау)
Олжатай — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы қыстау.
Жалғызапан ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 5 шақырым қашықтықта орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары
Фасберг
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Верезника
Верезника — Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Казанка өзенінің оң жағалауынан 101 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ аумағы Куйбышев суқоймасы Қазан қаласынан қала типті Камское Устье ауылына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Айгилде
Айгилде — Башқұртстанның Бир ауданындағы ауыл, Чишмин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 111 адамды құрады. Пошта индексі — 452473, ОКАТО коды — 80213846002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Өкес (қыстау)
Өкес — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы қыстау.
Сүйіндік ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 4 шақырым қашықтықта орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары
Хазлзурст (Миссисипи)
Хазлзурст (Hazlehurst) — Миссисипи штатының Копиа (Copiah) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 4400 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11.5 км² шамасында. FIPS коды — 28-31220.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссисипи қалалары
Бордентаун (Нью-Джерси)
Бордентаун (Bordentown City) — Нью-Джерси штатының Бёрлингтон округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
NGC 4916
NGC 4916 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 24 сәуірде Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4916 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Тасыбай
Тасыбай – Қостанай облысы Жітіқара ауданы, Большевик ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жітіқара қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 85 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 84 адам (43 ер адам және 41 әйел адам) болса, 2009 жылы 28 адамды (14 ер адам және 14 әйел адам) құрады.
Тавра (Ай тармағы)
Тавра — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Челябин облысы, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ай өзенінің оң жағалауынан 52 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ай өзенінің бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 971
NGC 971 — Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан * типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1850 жылы 14 қыркүйекте астроном Уильям Парсонс (лорд Росс) ашқан болатын және NGC каталогында 971 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз)
Дунав (футбол клубы)
1951 жылы «Торпедо» және «Локомотив» боп екіге бөлінді, 1953 жылы "Строитель" клубымен бірікті. 1959 жылы қайтадан бірігулер мен бөлінулерді бастан кешіріп, "Дунав" деген атқа ие болды. 1997 жылы "Раковский" клубымен бірігіп, 1998 жылы қайта бөлінді.
2016 жылы жазда 25 жылдық үзілістен соң бірінші лигаға оралды.
Сілтемелер
Санат:Болгария футбол клубтары
Бегенчмухаммед Нурягдыевич Кулиев
Бегенчмухаммед Нурягдыевич Кулиев (Begençmuhammet Nurýagdyýewiç Kuliýew; 4 сәуір 1977 жыл) — түрікменстандық футболшы, жартылай қорғаушы. Қазақстан, Түрікменстан, Ресей, Иран чемпионаттарында ойнаған. Түрікменстан Ұлттық футбол құрамасы сапында 2004 жылы Азия кубогына қаттысқан.
Сілтемелер
Санат:Түрікменстан футболшылары Санат:Түрікменстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Копетдаг ФК ойыншылары Санат:Жеңіс ФК ойыншылары Санат:Ниса ФК ойыншылары Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары Санат:Восток ФК ойыншылары Санат:Небитчи ФК ойыншылары Санат:Ашхабад ФК ойыншылары
Шёнау-на-Тристинге
Шёнау-на-Тристинге (Schқnau an der Triesting) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Баден округінің құрамына енеді.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Адольф Планк саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Манолово (Стара Загора облысы)
Манолово (Манолово) — Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Павел-Баня қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 786 адамды құрайды.
Бреа-де-Арагон
Бреа-де-Арагон (Brea de Aragón) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Сарагоса провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Аранда ауданында (комарка) орналасқан.
Манолово (Стара Загора облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Стара Загора облысының елді мекендері
Бреа-де-Арагон
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1854 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13.56 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сарагоса елді мекендері
Нью Хартфорд (Айова)
Нью Хартфорд (New Hartford) — Айова штатының Батлер округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.3 км². FIPS коды — 19-56145.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 659 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Батлер округы (Айова)
Тедингхаузен
Тедингхаузен (Thedinghausen) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Ферден ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 7478 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 65,77 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 61 013. Муниципалитеттің басшысы — Дительм Элерс.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 10 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Мәди ауылдық округі
Мәди ауылдық округі – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы әкімшілік бірлік. 2006 жылға дейін Айрық ауылдық округі деп аталды.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Айрық, Едірей ауылдары кіреді. Орталығы – Айрық ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 676 адамды құрады.
Ирасема (Рорайма)
Ирасема (Рорайма) (Iracema) — Бразилиядағы муниципалитет, Рорайма штатында орналасқан. Оңтүстік Рорайма мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Каракараи экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Мәди ауылдық округі
Дереккөздер
Санат:Қарқаралы ауданы ауылдық округтері
Ирасема (Рорайма)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6290 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14119 км² шамасында. Халық тығыздығы — 0,44 адам/км².
Тарихы
Қала 1997 жылы құрылған.
Санат:Рорайма елді мекендері
IC 1833
IC 1833 — Fornax шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 10205, ESO 416-7, MCG -5-7-13.