cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Зенон парадокстері
thumb|right|200px|Элейлік Зенон thumb|right|400px|Элейлік Зенон жастарға дұрыс пен қата қақпасын көрсетті. (Fresco in the Library of El Escorial, Madrid) Зенон парадокстері — ежелгі грек ойшылы Элейлік Зенон （Zeno of Elea）ортаға қойған бірқанша парадокстер (апория) айтылады. Олардың әуелгі жалпы саны 40 шақты болған делінеді. Қазір белгілісі төмендегі төрт парадокс. Бұл парадокстердің біршамасын Аристотель өзінің «Физика» атты еңбегінде жазып қалтырған. Бұл парадокстар оның ұстазы, болмыс онтологиясының негізін қалаушы Элейлік Парменидтің "болмыс өзгермейді, болмыс бірегей болады" деген идеяларын қорғау үшін айтылған. Кейін бұл парадокстер Сократ жағынан түрлі тақырыптарда еркін қолданылып, Сократтың өз әріптесін логикалық тығырыққа тіреп, надандығын бетіне басудың тамаша тәсіліне айналды деуге болады. Қозғалыстың өмір сүретінін терістейтін танымал парадокстар "Жартыбөлік парадоксі",  "Ахиль тасбақаға жете алмайды", "Ұшқан жебе қозғалмайды", "Қосын парадоксі" қатарлылар. Бұл парадокстар қазір дифференциал-интеграл теориясы (Шексіздік) арқылы түсіндіріледі.
Жартыбөлік парадоксі
Қозғалыс мүмкін емес. Өйткені, қозғалушы дене нысанаға жетуден бұрын алдымен бүкіл жолдың жартысын басуға тиіс. Ал ол жарты жолды басу үшін алдымен оның тағы жартысын басуға тиіс. Оны басу үшін оның жартысын басу керек. Осылай кете береді. Сөйтіп бұл жерде шексіз жарты жол пайда болады. Шексіз жарты жолдың шексіз нүктесін шекті уақытта басып өту ақылға сыймайды. Яғни, шексіз деген сөз таусылмайды дегенді білдіреді. Таусылмайтынды таусылатынмен орындау мүмкін емес. Демек, қозғалушы нысанаға жетпек түгіл, өзінің сол бір алғашқы нүктесінен еш жылжи алмай мәңгі-бақи қатып тұрады. Мұндағы қозғалыс аралықта жылжуды емес, жылдамдықты көрсетеді. Қалаған А нүктеден В нүктеге қозғалу аралыққа ғана емес, уақытқа да қатысты. Егер қалаған А нүктеден В нүктеге жету үшін шексіз жартыларды басуға қажетті шексіз уақыт керек болса, онда оның жылдамдығы 0 ғана болады. Жылдамдық ұғымын аралық пен уақыттың байланысы етіп көрсеткенімізбен, бірақ табиғатта жылдамдық уақыт пен жылдамдықтың өзіне тіке тәуелді емес.
Ахиль-тасбақа парадоксі
thumb|right|200px|Аралық пен уақыт, Ахильдің тасбақаны қууы thumb|right|200px|Ахиль-тасбақа парадоксінің бейнеленуі "Қозғалысы ең ақырын денені қозғалысы ең тез дене қуып жете алмайды. Қуушы алдымен қашушы қозғалған нүктеге жетіп алуға тиіс. Ал ол қашушы аттанған нүктеге келгенде, қашушы да қарап тұрмай біраз жерге барып үлгіреді. Сөйтіп қашушы қай-қашанда қуушының алдында болады." ——— Аристотель «Физика» 9, 239b15
Әңгіменің ұзын ырғасы былай: Ахиль делінетін ежелгі грекия олимпиадасының жеңімпазы, әйгілі жүйрік өзінің алдында тұрған тасбақаға жете алмайды. Өйткені, мысал үшін Ахиль тасбақаның артында 1 метр қашықтықта деп есептейік. Ахил тасбақадан озу үшін міндетті түрде алдымен тасбақа тұрған нүктеге жетуі керек. Ахиль тасбақадан 10 есе жылдамдықпен дәл тасбақа тұрған нүктеге жеткенде, тасбақа да қарап тұрмай алдыға қарай 10см жылжып үлгіреді. Ахиль тасбақа басқан 10см жолды басып, тасбақа алдыға жылжып жеткен нүктеге жеткенде, тасбақа тағы да қарап тұрмай алдыға қарай 1см жылжып үлгіреді. Ахиль тасбақа жылжыған сол 1см-ді басқанда, тасбақа тағы да 10мм алдыға жылжып кетеді. Ахиль 1мм алдыға жылжығанда тасбақа тағы қарап тұрмай 0,1мм жылжып үлгіреді. Сөйтіп, әр рет Ахиль тасбақа тұрған нүктеге келгенде тасбақа алдыға болымысыз жылжып кетіп қапы қалдырып отырады. Сөйтіп қанша тырысса да тасбақаға Ахиль шексіз жақындайды, бірақ ешқашан оны қуып жетіп озып кете алмайды.
Платонның айтуынша, Зенон бұл парадоксті алғаш қалжыңдап айтқан. Алдымен Парменид осы қалжыңды пайдаланып "математикашыл" Пифагордың “1>0.999..., 1-0.999...>0” идеясын мазақ еткен. Сосын ол тағы осы парадоксті пайдаланып оқушысы Зенонның “1=0.999..., бірақ 1-0.999...>0” идеясын мазақтаған. Соңында Зенон бұл парадоксті пайдаланып Парменидтің “1-0.999...=0, немесе 1-0.999...>0” идеясын мазақ еткен.
Мысал үшін, Ахильдің жылдамдығы 10 m/s, тасбақаның жылдамдығы 1 m/s, тасбақа Ахильден 100m алда тұрады делік. Демек тасбақаны қуалау шексіздікке барып тіреледі:. Ең арғы шек дегеніміз шексіз барыс арқылы ғана орындалады. Жасырын шексіздік нақты шексіздік барысында орындалмайды, ол 1 ге шексіз жақындайды, бірақ 1 ге жете алмайды, демек Ахиль тасбақаға жете алмайды. Егер кеңістік шексіз бөлінбейді деп есептесек, онда мұндай парадокс болмас еді. Демек шексіздік біздің сеніміміз ғана, егер сол сенімге сенсек, онда бұл шексіз жақындауға, бірдің орындалмауына апарады. Нақсандар, шек, интегралдар нақты шексіздікке негізделеді. Жасырын шексіздік үшін олар орындалмайды, қайта шексіз жақындаудай парадоксті жағдай туғызады.
Жебе парадоксі
thumb|right|200px|Жебе парадоксі
Әуеде ұшып бара жатқан бір жебе қозғалмайды, әуеде қатып тұрады. Өйткені, әрбір сәтте осы жебе белгілі бір тұрақты орында тыныш тұратындықтан, жебенің ол тұрақтылықты жойып, келесіге қозғалуы мүмкін емес, ондайда ол жоққа айналады. Яғни, келесі әрбір сәтте келесі тұрақты орынға жету үшін онда қозғалыс қуаты болуы керек және қозғалыс күйіне енуі керек. Сөйтіп әр нүктеде әрі бар, әрі жоқ болу қайшылығы келіп шығады. Демек ол өзінің әрбір жаңа нүктесі үшін бір бар болып, бір жоқ бола ма, сонда? Демек бұл өз-өзіне қайшы парадокс.
яғни: жебе өз траекториясының бүкіл барысындағы әрбір сәтте әрбір нүктеде әрі болу керек, әрі болмауы керек. Ал егер ол сол нүктелерде болмаса, онда оның өзі де болмауға тиіс. Ал, ол мәлім нүктеде болса, бастан-ақыр сонда бола беруге тиіс. Еш нәрсе әрі бар, әрі жоқ бола алмайды. Демек жебе де өзінің әрбір қозғалу нүктесінде әрі бар, әрі жоқ болып қозғала алмайды. Ол тұрақты түрде бар болуы үшін тек қана қозғалмауы тиіс.
Жылдамдық (жылдамдық кері саны (Reciprocal)) әдетте орын ұқсас болған жағдайда қажетті уақыттың ұзын-қысқалығына байланысты болады. Уақыт қысқа болса тез жылжыған, ал уақыт ұзақ болса ақырын жылжыған есептеледі. Бұл жаңа қорытынды шығаруға түріткі болады: дене әрқандай сәтте кеңістікте болады, дене кеңістіктегі әрбір орында тұруы үшін белгілі уақыт керек. мұны былай өрнектеп жазуға болады:
Z=1/V=t/s
Z физикалық шама болып, ол жылдамдыққа тең. Жылдамдық бірлігі "метр секунд", s/m болып таңбаланады. Егер қозғалысты жылдамдық тұрғысынан түсіндірсек, жылдам дене кеңістіктің мәлім нүктесінде тыныш тұрады, оның тыныштығына белгілі уақыт керек, осы уақыт біткенде ол бұл нүктеден шығып, келесі нүктеге ауысады.
Қосын қозғалысы парадоксі
B және ​​Г екі қосын қозғалған кезде олар көрермендерге салыстырғанда оңға және солға қарай белгілі уақыт бірлігінде қозғала бастайды. Төмендегідей көрініс пайда болады:
Бұл кезде, В қосынына салыстырғанда Г қосыны екі бірлік жылжыды. Яғни, қосын бір сәтте бір бірлік (уақыттың ең кіші бірлігі) жылжып та, немесе жарты бірлік жылжып та бір бірлік қашықтық (қашықтықтың ең кіші бірлігі) қалыптастыра алады. Бұл қайшылық. Демек қосын қозғалмауы керек.
(Жоғарыдағы бұл төрт парадокс туралы "Ежелгі және бүгінгі математикалық ойлар" кітабында K.Klein түсіндірулер жасаған, ал Bill Smith төртінші парадокстің түсіндірілуін жетілдірген.)
Зенон құбылысы
thumb|right|200px|Парадоксті елестетсек Уақытқа қатысты жүйеде егер шекті уақыт ішінде шексіз жұмыс жасалса, оны Зенон құбылысы, немесе Зенон оқиғасы деп атайды. Ең қарапайым мысал, шардың жерге тиіп қайта серпіліп, ақыр-соңы тоқтауы құбылысы. Зенон мағынасы бойынша айтқанда, шар алғашқы серпіліс пен соңғы тоқтаған аралығында жерге шексіз серпілуі керек, демек бұл серпілістің шексіздігі шекті уақытта орындалған болып шығады. Біз бұл мәселені шешуде мына амалды қолданамыз: тоқтаған уақыт нүктесін жорамалдап алып, тек шардың серпілісіне ғана назар аударамыз, оның шексіз серпілуіне назар аудармаймыз.
Сыртқы сілтеме
Санат:Парадокстар Санат:Грекия философтары Санат:Философтар Санат:Ежелгі грек философтары
Жаңа ямаш
Жаңа ямаш — Башқұртстанның Куюргазин ауданындағы ауыл, Кривле-Илюшкин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 86 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Степанов ауданы
Степанов ауданы — 1928-1929 жылдары болған Қазақ АКСР-і Петропавл округінің әкімшілік-аумақтық бірлігі.
Аудан орталығы — Степановка ауылы.
Тарихы
1928 жылы тамызда округ Степановская, Бостандықту, Добровольская болыстарының бөліктерінен құрылды. Степановская болысы таратылды:
1928 жылдың 5 қарашасы және 1929 жылдың 27 мамырынан бастап аудан таратылды. Аумағы Сібір өлкесі Омбы округінің Шерлақ, Одесса, Павлоград аудандарына кірді.
Әдебиет
Санат:Қазақстанның таратылған аудандары Санат:Омбы облысы тарихы
Фосфор тыңайтқыштары
right|300px right|300px left|300px Фосфор тыңайтқыштары - өнеркәсіптік әдіспен алынатын, құрамында өсімдіктер үшін қолайлы нысанда фосфор болатын минерал заттектер. Фосфор тыңайтқыштары ерігіштігіне және өсімдіктер үшін қолайлылығына байланысты үш топқа бөлінеді: 1) фосфоры суға еритін және өсімдіктер оңай сіңіре алатындай нысанда болатын тыңайтқыштар — қарапайым және қосарлы суперфосфат; 2) фосфоры суда ерімейтін, бірақ әлсіз қышқылдарда (2%-дық лимон қышқылында) немесе аммоний цитраты сілтілік ерітіндісінде еритін тыңайтқыштар — преципитат, томасқож, термофосфаттар, фторсыздандырылған фосфат. Фосфор тыңайтқыштары — өсімдіктер үшін қолайлылығы орташа нысан; 3) суда ерімейтін және әлсіз қышқылдарда нашар еритін, тек күшті қышқылдарда толық еритін тыңайтқыштар — фосфорит ұны, сүйек ұны, өсімдіктер үшін жетуі қиын фосфор көздері. Суда еритін тыңайтқыштар ұнтақ және түйіршік түрінде, лимондық және цитраттық ерімелі тыңайтқыштар ұнтақ түрінде, еруі қиын тыңайтқыштар өте майда ұнтақ түрінде сондай-ақ, жануарлардың сүйектері және металлургия өнеркәсібінің фосфоры көп қалдықтары. Қандай шикізаттан алынғанына және өндірілу әдісіне байланысты қоректік элементінің (Р205) құрамы жөнінен фосфор тыңайтқыштары біршама әр түрлі болады. Дүние жүзінде өндірілетін фосфор тыңайтқыштарының жартысына жуығы суперфосфаттың үлесіне келеді. Бұл әмбебап фосфор тыңайткышын топырақтың барлық түрлеріңде және кез келген дақылға әр түрлі әдістермен қолдануға келеді. Түйіршіктелген суперфосфаттың ұнтақты түрден едәуір артықшылықтары бар: физикалық қасиеттері жақсы, қатараралық сіңіру кезінде нәтижелілігі мол. Жаздық бидай егістігінде 20 кг заттектің енгізілуі әр гектардың түсімін 3 — 3,5 ц арттырады. Алайда фосфор тыңайтқыштарын біліксіз қолданғаннан топырақтың басы артық фосфорлануы секілді зардабы болуы мүмкін. Фосфор уытты элемент болмаса да, фосфорлану кезінде топырақта тұздар концентрациясының көп болуы өсімдіктердің өсуі мен дамуына, әсіресе вегетация басталған кезеңде, теріс әсер етеді. Мұның үстіне топырактың фосфорлануынан басқа элементтердің біршама тапшылығы күшейіп, өсімдіктердің қоректенуі бұзылуының экологиялық тұрғыдан қауіпті түріне апарып соғуы мүмкін. Мұндайда өсімдіктер басқа элементтерді, соның ішінде ауыр металдарды көбірек сіңіруі ықтимал.
Дереккөздер
Санат:Минерал тыңайтқыштар Санат:Фосфор
Қосаяқтар
Қосаяқтар (Dipodidae) – сүтқоректілер класы кеміргіштер отрядының бір тұқымдасы.
Таралуы
Қазба қалдықтары Қытайда орта миоцен қабатынан табылған. Солтүстік Африка, Арабия, Кіші және Алдыңғы Азияда, Оңтүстік-Шығыс Еуропа, Қазақстан мен Орта Азияның шөл, шөлейтті және далалы аймақтарында кең таралған. Дүние жүзінде 14 туысқа жататын 40-қа жуық түрі белгілі. Көбіне 2–3 жыл (кейбіреулері 4 жылдай) өмір сүреді. Қазақстанда 9 туыстың 16 түрі мекендейді. Оның 4 түрі: бессаусақты ергежейлі қосаяқ, Гептнер ергежейлі қосаяғы, бозтүсті ергежейлі қосаяқ, үшсаусақты ергежейлі қосаяқ Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген (1996).
Биологиялық сипаты
Уақытша және тұрақты індері болады. Індерінің ұзындығы 1 метрден 4 метрге, ал тереңдігі 20 см-ден 2,5 м-ге дейін жетеді.
Өсімдіктермен, жәндіктермен қоректенеді. Ұрғашылары жылына 2 – 3 рет (әр жолы 1 – 9-дан) балалайды.
Көптеген түрлері бірқатар індеттерді, әсіресе оба ауруын таратады.
Дереккөздер
Санат:Қосаяқтар Санат:Кеміргіштер Санат:Сүтқоректілер
Полворейра
Полворейра (Polvoreira) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 813 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,21 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1 187,90 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Апостол Пётр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Үш координатты радиолокациялық станция
Үш координатты радиолокациялық станция (Трехкоординатная радиолоқашюнная станция) — әуе нысаналарының үш координатын бірдей— азимутын, қашықтығын және биіктігін (орнынын бұрышын) анықтауға мүмкіндік беретін радиолокациялық станция. Үш координатты радиолокациялық станция ушінші координатты — биіктікті анықтау үшін түрлі тәсілдер бағыттық диаграммалары белгілі бір бұрышпен орналасып, V тәріздес сәулелер түзетін екі антенна, теледидарлық бейнені әдістетуге ұксас диаграммалық бағыттарын тарату әдісі қолданылады. Диаграммалық бағыттарды тарату әдісі қолданылатын станциялар тік жазықтықта тез тербелісті қозғалыстар жасайды, сонымен бірге диаграмманы антеннамен бірге тік осьтің бойымен айналдырады. Осындай аралас қозғалыс пен антенаны шайқау екі индикатор экранында нысананың үш координатын есептеу мүмкіндігін береді.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Белила (Бургас облысы)
Белила (Белила) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Средец қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 56 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8316. Телефон коды — 0550. ЕКАТТЕ коды — 3455.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Үлкен Петряк
Үлкен Петряк — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Васюган өзенінің сол жағалауынан 939 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 81 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Васюган. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жыр күйі
Қысқаша мәлімет
ЖЫР КҮЙІ – жыраулар мен жыршылардың жыр айту сазы. Әр дәуірде өмір сүрген жыраулар мен жыршылардың жыр, толғау, терме, дастан, қисса айтатын өзіндік мақам, саз, әуені болған. Талантты жыршылар шығарма мазмұнына орай саз, әуенді де өзгертіп отырады. Бұл әдіс тыңдаушыларға ерекше әсер етеді. Жыр күйі композициялық құрылысы жағынан әр түрлі болып келеді. Кейде бірнеше мақамдық бөліктері қайырмалардан құралады. Жыр күйінің негізгі ерекшелігі – дәстүрлі 7 – 8 буынды жыр жолдарының жыраулық өнерге тән мақаммен емес, аспаптық музыка, оның ішінде төкпе күй сарынымен орындалуында. Белгілі әнші Б.Тілеухановтың орындауындағы Ақтамберді жыраудың “Күлдір-күлдір кісінетіп, күреңді мінер ме екенбіз” деп келетін жыр соның айғағы. Осы тұрғыдан келгенде Жыр күйі – жанрлық синкретизм көрінісі: бір жағы – жыр, екінші жағы – күй. Жыр күйі үлгілері, көбінесе, Бат. Қазақстан өңіріне тән. Еліміздің оңт. аймақтарында мұндай төгіп айтатын, шашып тартатын дәстүр байқала бермейді. Екінші жағынан, Жыр күйі әншілік дәстүрдің бір қанатын құрайтын жыр жанрының жіктеліп, аспаптық музыкаға бейімделу үрдісін де байқатады. Бұл тұста Жыр күйі – жанрлық ұғым. Мыс., Қаратау шертпелері шағын жыр-толғаулардан туған. Жыр күйін дербес жанр түрінде өнерпаздар домбырада, қобызда орындайды. Қазақстанның Маңғыстау, Жамбыл облысытары мен Қарақалпақстан, Тәжікстан, Өзбекстан, Түрікменстан қазақтары арасында Қалнияз, Сүгір, Қожай, Мұрын, Қарабай, Ақтан, Теңелдік, Дүйсенбай, Шәдіман, Айтқұл сияқты жыршы, жыраулардың жыр күйлері сақталған. Мыс., Қобылаш жыршы толғау, терме, ерлік дастандарын өзінен бұрынғы жыраулардың 10 – 12 түрлі жыр сазымен айтады. Қарақалпақстанда тұратын Ұзақ Мыңбаев жиырма шақты жыр күйін, маңғыстаулық күйші Сержан Шәкіратов оннан аса жыр күйін орындайды. Жыр күйі – әлі толық зерттелмеген өнер түрі.
Дереккөздер
Санат:Қоғам
Хор-Соим
Хор-Соим — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Собь 30 өзенінің оң жағалауынан 30 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Төлесін Білісов
Төлесін Білісов (1909 жылы қазіргі Әйтеке би, Қарабұтақ ауылы - 1987 жылы Жарықкөл ауылы) – жырау, домбырашы, қолөнер шебері.
Хор-Соим
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Төлесін Білісов
Өмірбаяны
1941-45 жылдары Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан. "Қобыланды", "Алпамыс", "Орақ-Мамай", "Кенесары-Наурызбай" қиссаларын домбырамен жатқа айтқан жырау. Ағаштан ойып, домбыра және ат көлігі құралдары, арба жасаған, қамыстан қамшы, жүген, ноқта әріп, темірден түйін түйген ұста. Қарабұтақтағы Әйтеке би мұражайында үзеңгі, қамшы, т.б. қолтумалары сақталуда.
Марапаттары
Екінші және бірінші дәрежелі «Даңқ» ордендерімен, бірнеше медальмен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Екінші дүниежүзілік соғыстың қатысушылары Санат:Ақтөбе тұлғалары
Идеалды газдардың қайтымды изотермиялық процессі
Егер, берілген температурада, жеткілікті үлкен сыйымдылықтағы жылулық көзі бар деп ұйғарсақ, қайтымды изотермиялық процесстің өзгеру күйін жүзеге асыруға болады. Сонымен, тұрақты температура кезінде, барлық процесс ішінде жылулықтың денеге толассыз жеткізілуі қамтамасыз етіледі.
Изотермиялық процессте меншікті ішкі энергияның өзгеруі нөлге тең: немесе Изотермиялық процесстегі, меншікті жқмысты былай анықтайды: өйткені PV + const. Бұдан интегралданғаннан кейін және меншікті жылу санын анықтаимыз:
Дереккөздер
Санат:Жылу техникасы Санат:Ғылым
Кіші Вотка
Кіші Вотка — Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы, Башқұртстан Республикасы, Удмуртия Республикасы, Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сива өзенінің оң жағалауынан 25 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Воткин су торабынан Төменгі Кама су торабына дейін, Буй (бастаудан Карманов су торабына дейін), Иж, Ик және Белая өзендерін қоспағанда. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жарылғасын Дәуітов
Дәуітов Жарылғасын (1932—1979, Атырау облысы). Қазақ мемлекеттік университетін бітірген (1956). 1956-1958жылдары—Доссор мұнай ендіру кәсіпшілігі геология экспедициясындааға лаборант, мұнай ұңғыларын зерттеу аға операторы. 1958-1964 жылдары — «Маңғыстаумұнайбарлау» тресі Қызан, Төбежік, Өзен мұнай барлау кен орындарында коллектор, аға геолог, Өзен мұнай барлау экспелициясында аға геолог. 1964-1973 жылдары — Өзен іске қосу-бұрғылау кеңсесінде бас геолог, Өзен бұрғылау жұмыстары басқармасында геология белімінің бастығы. 1973-1974 жылдары — Маңғыстау газ өндіру басқармасында бас геолог. 1974-1979 жылары — Өзен бұрғылау жұмыстары басқармасында бас геолог. «Құрмет белгісі» орденімен және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған. КСРО Мұнай енеркәсібі үздігі.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Андреевка (Ақмола облысы)
Андреевка — Ақмола облысы Шортанды ауданындағы ауыл, Андреев ауылдық округінің орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Шортанды кентінен батысқа қарай 39 км-дей жерде. Ең жақын темір жол стансасы — Қараадыр (25 км жерде).
Тарихы
Іргесі 1936 жылы қаланған. 1961 жылы құрылған астық кеңшарының орталығы болды.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1119 адам (570 ер адам және 549 әйел адам) болса, 2009 жылы 815 адамды (400 ер адам және 415 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Орта мектеп, балалар бақшасы, мәдениет үйі, кітапхана, емхана, тұрмыстық қызмет көрсету пункті бар.
Дереккөздер
Санат:Шортанды ауданы елді мекендері
Шакелл Мур
Шакелл Кваме Мур (Shaquell Kwame "Shaq" Moore; 2 қараша 1996 жыл, Паудер-Спрингс, АҚШ) — америкалық футболшы, АҚШ Ұлттық футбол құрамасы мен "Тенерифе" клубының жартылай қорғаушысы.
2021 жылғы КОНКАКАФ Алтын кубогының жеңімпазы.
Дереккөздер
Санат:Тринидад және Тобаго футболшылары Санат:АҚШ футболшылары Санат:АҚШ Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Леванте ФК ойыншылары Санат:Тенерифе ФК ойыншылары Санат:Футболдан Солтүстік Америка чемпиондары
Анна (Ұлыбритания патшайымы)
Анна (Anne 6 ақпан 1665 — 1 тамыз 1714) — 8 наурыз 1702 жылы Англия, Шотландия және Ирландия патшайымы ретінде таққа отырады. 1707 жылдың 1 мамырында Бірігу актісіне сәйкес Аннаның екі аймағы, Англия және Шотландия, Ұлыбритания патшалығына біріктіріледі. Өмірінің соңына дейін Ұлыбритания және Ирландия патшайымы болып өтеді. Ағылшын тағындағы Стюарттар әулетінің соңғы өкілі.
Апалы-сіңлілер қаншалықты жақын болғанымен, Мария таққа отырған соң олардың арасында Аннаның қаражат жағдайына байланысты түсініспеушіліктер пайда бола бастады, сөйтіп олар бір-бірінен алыстап кетті. Вильгельм мен Марияның балалары болмады, сондықтан, 1694 жылы Мария өмірден озған соң Вильгельм елді өзі басқарды. 1702 жылы оның өлімінен кейін Анна таққа келді.
Алғашқы жылдары
thumb|left|'' Анна ортасында бейнеленген, сіңлісі Мария сол жағында. Суретті салған [[Питер Лели и Кіші Бенедетто Дженнари.1668-85 жылдар шамасы]] Анна ханшайым Лондонда Сент-Джеймсс сарайында 1665 жылы 6 ақпанда кешкі 11:39-да дүниеге келді. Ол ІІ Яков пен оның бірінші әйелі Анна Хайдтың төртінші баласы, екінші қызы. Аннаның сегіз бауыры болған, бірақ Мария екеуі ғана ересек жасқа дейін өмір сүрген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Стюарттар Санат:Британ монархиясы
Норс Акомита Вилладж (Нью-Мексико)
Норс Акомита Вилладж (North Acomita Village) — Нью-Мексико штатының Cibola округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 288 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.2 км² шамасында. FIPS коды — 35-52300.
Дона-Эузебия
Дона-Эузебия (Dona Eusébia) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Зона-да-Мата мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Катагуазис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 774 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 54,47 км² шамасында. Халық тығыздығы — 106 адам/км².
Тарихы
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Вилланова-д'Арденги
Вилланова-д'Арденги (Villanova d'Ardenghi) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Павия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 687 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 115 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 27030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
IC 2636
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1393913, NPM1G +11.0269.
Сыртқы сілтемелер
IC 2636 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Мерияк
Мерияк (Mérillac) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Динан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,86 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22148, пошта индексі — 22230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 234 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,88 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
NGC 2241
NGC 2241 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 31 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2241 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 57-SC79, in LMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Пермвсора
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Кинцайм
Кинцайм (Kientzheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Рибовилле округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,83 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 68164, пошта индексі — 68240.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 768 адамды құрады. Халық тығыздығы — 159,01 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Опырылым
Опырылым — тік жарлы баурайлардағы құрғақ тау жынысы шоғырларының өз төсенішімен ілінісін кенет жоғалтуы немесе уақытша таянышынан айырылып қалуы салдарынан қопарыла құлауымен сипатталатын гравитациялық қозғалыс түрі. Өте ірі шоғырлардың опырылуы көбінесе сейсмикалық дүмпулер әсерінен туындайды, тау-төбе етегіне опырыла құлаған шоғырлар құламалар түрінде ошарылады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Кусудама
— қағаздан жасалған модель, көбінесе (бірақ барлық кезде емес) бірдей пирамидалық модульдердің шеттерін бірге тігу (қосу) арқылы жасалады және дайын жұмыс шар түрінде болады. Тағы бір нұсқасы ретінде жеке бөліктер бір-бірімен жапсырылуы мүмкін. Ежелгі Жапонияда кусудамалар емдік шөптердің жиынтығы үшін, сонымен бірге хош иісті тарату үшін пайдаланылған.
Тарихы
Кусудама өнері ежелгі жапон дәстүрінен тарайды. Бұл сөз екі жапон сөзінен құралады: кусури (дәрі) және тама (шар). Қазіргі кезде кусудамаларды безендіру үшін қолданады немесе сыйлық ретінде ұсынады.
Кусудама оригамидің маңызды бөлігі болып табылады. Оны көбінесе модульді оригамимен шатастырады, бірақ бұл дұрыс емес, өйткені кусудаманың бөліктері бір-бірімен тігіледі немесе жапсырылады, ал модульді оригамиде оның бөліктері бір-біріне қиыстырылып салынады.
Қазіргі кезде танымал оригами шеберлері, мысалы, Томоко Фусэ, кусудаманың жаңа конструкцияларын құрастырды, яғни олар кесуді, қиюды, жапсыруды, тігуді қолданбай жасалады.
Кусудама шеберлері
Томоко Фусэ
Әбдірақым Өтеев
Әбдірақым Өтеев (1936, Атырау).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Тиын (Қырғызстан)
Тиын (Тыйын) — Қырғыз сомының 1/100 бөлігіне тең қырғыз ұсақ ақша бірлігі.
Тарихы
Ұлттық валюта «сомды» енгізу туралы қаулыны Қырғызстан парламенті 1993 жылы 10 мамырда қабылдады. 1993 жылдың 10 мамыры мен 15 мамыры аралығында Қырғызстан Республикасының Ұлттық банкі 1, 5 және 20 сомдық банкноттарды, сондай-ақ 1, 10 және 50 тиындық ұсақ ақшаларды айналысқа шығарды.
Ұсақ ақша, тиын бастапқыда төртбұрышты дерлік пішіндегі банкноттар болды, олар үш атаулы құнмен: 1, 10 және 50 тиынмен ұсынылды.
2008 жылдың 1 қаңтарында белгіленген бағасы 1 тиын болатын коллекциялық шақа және белгіленген бағасы 10, 50 тиын айналымдық шақалар айналысқа шығарылды. Барлық банкноттар мен шақалар Қырғызстан аумағында ресми төлем құралы мәртебесіне ие және шығарылған жылына қарамастан төлем құралы ретінде міндетті түрде қабылдануға жатады.
Белгіленген бағасы 1 тиын шақасы бірден коллекция ретінде ғана шығарылды. Қазіргі уақытта 1, 10 және 50 тиын банкноттары мен 10 және 50 тиын шақалары қолма-қол ақша айналысында іс жүзінде жоқ. Қырғыз шақалары Қазақстан теңге сарайында соғылады.
Дереккөздер
Санат:Ұсақ ақшалар
Термено-сулла-Страда-дель-Вино
Термено-сулла-Страда-дель-Вино (Termeno sulla Strada del Vino) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Больцано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3231 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 170 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 39040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Суази-Буи
Суази-Буи (Soisy-Bouy) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Провен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,34 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 797 адамды құрады. Халық тығыздығы — 70,28 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Тасымалдаушысы басылған амплитудалық фазалық модуляция
Тасымалдаушысы басылған амплитудалық фазалық модуляция ((Амплитудно-фазовая модуляция с подавленной несущей); САР (Carrierless Amplitude/Phase modulation) — тасымалдаушы жиілік амплитуда жене фаза бойынша кодалық N жағдайы бар (әдетте, N= 16 (САР16), 64 (САР64) немесе 128 (САР128)) аймақты қүратын көппозициялы квадраттық модуляцияның жолақты-эффективті төсілі. Тасымалдаушы жиілік сызыққа берілмейді — ол сигналдан "кесіп алынады", одан кейін қабылдағышта қайта қалпына келтіріледі. САР64 модуляциясы ADSL және HDSL (1,168 Мбит/с) абоненттік желілерінде, ал САР128 - SDSL (2,32 Мбит/с) абоненттік желілерінде қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Вильярехо-де-Монтальбан
Вильярехо-де-Монтальбан (Villarejo de Montalbán) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Толедо провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла-Хара ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 66 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 65 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 65 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Толедо елді мекендері
Буллевиль
Буллевиль (Boulleville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,17 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27100, пошта индексі — 27210.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 967 адамды құрады. Халық тығыздығы — 134,87 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Жанғали Меймандосов
Жанғали Меймандосов (1935-1995) - 3 мамырда Түркістан облысының Шаян ауданындағы Қайнарбүлақ ауылында туған. 1961 жылы Ташкент қаласындағы Шет тілдер институтын бітірген. Еңбек жолын мектептегі мүталімдіктен бастаған. Тырнақалды әдеби дүниелері 1960 жылдардай бастау алады. Әр алуан өлеңдері, әңгімелері, сықақ дүниелері республикалық баспасөз беттерінде жиі жарияланады. Көптеген ән өлеңдерін жазған.
Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза
Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза (28 қыркүйек 1932 жыл, Жамбыл облысы − 8 қазан 2018 жыл, Алматы) — қазақ жазушысы, қоғам қайраткері, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген мәдениет қызметкері (1984), Қазақстанның халық жазушысы (1992)
Өмірбаяны
М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетін бітірген (1955).
Жанғали Меймандосов
Еңбектері
Юморлық-сатиралық туындылары кезінде әр алуан ұжымдық жинақтарда жарық көрген. 1995 жылы «Бой тұмар» атты кітабы «Жалын» баспасынан жарық көрді. 1990 жылы Қазақстан Республикасы Халық ағарту ісінің үздігі белгісін алған. Түркістан облысының Созақ ауданындағы Шолаққорған ауылында оның есімімен көше аталды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:1935 жылы туғандар
Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза
Өмірбаяны
1955 — 56 жылы Қазақ мемлекет көркем әдебиет баспасында, 1956 — 60 жылы “Лениншіл жас” (қазіргі “Жас алаш”), 1960 — 63 жылы “Социалистік Қазақстан” (қазіргі “Егемен Қазақстан”) газеттерінде тілші, әдеби қызметкер, редактор, 1970 — 72 жылы “Жазушы” баспасы жанындағы Балалар мен жастар әдебиеті бас редакциясының және “Жалын” альманахының бас редакторы, 1972 — 75 жылы “Жұлдыз” журналының бас редакторы, 1975 — 80 жылы Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының 2-хатшысы, 1980 — 89 жылы “Қазақ әдебиеті” газетінің бас редакторы, 1989 — 92 жылы “Егемен Қазақстан” газетінің бас редакторы, 1989 жылдан-«Егемен Қазақстан» республикалық газетінің редакторы. «Қазақстан» мемлекеттік телерадиокомпаниясының төрағасы.
1990 жылдан - Ұлттық саясат, мәдениет және тілді дамыту жөніндегі комитет мүшесі.
1994 жылдан - Мәдениет, баспа, бұқаралық ақпарат құралдары, қоғамдық бірлестіктер жөніндегі комитет мүшесі, Мәдениет, баспа, бұқаралық ақпарат құралдары, қоғамдық бірлестіктер жөніндегі комитеттің мәдениет, әдебиет және өнер бөлімдік комитетінің төрағасы.
ҚазКСР Халық депутаты (1990-1993). ҚР Жоғарғы Кеңесінің (1994-1995), ҚР Парламенті Мәжілісінің 2-ші шақырылым (1999-2004) депутаты.
1992 — 94 жылы “Қазақстан” мемлекет телерадио компаниясының төрағасы қызметтерін атқарды. 12, 13-шақырылған ҚР Жоғ. Кеңесінің, 2-шақырылған ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты болды. Сондай-ақ ол ҚР Президенті жанындағы Ұлттық кеңестің мүшесі.
1995 жылдан - шығармашылық жұмыспен айналысуда.
1996 жылдан - «Егемен Қазақстан» газетінің қызметкері.
Марапаттары
«Құрмет белгісі», «Отан» ордендерімен марапатталған (1999). «Қара алқа» романы үшін ҚазКСР Мемлекеттік сыйлығының (1978); Қазақстандық Лениндік Коммунистік Жастар Одағы, Жалпыодақтық Лениндік Коммунистік Жастар Одағы, «Тарлан» тәуелсіз сыйлықтарының лауреаты (2000). ҚазКСР мәдениетіне Еңбек сіңірген қызметкері. Қазақстанның Халық жазушысы (1992). Қырғыз Республикасының Халық ақыны.
Шығармашылығы
Тұңғыш кітабы — “Құрылысшы Дәку” очерктер жинағы 1958 жылы жарық көрді. Қазіргі замандас бейнесі, соғыс жылдарындағы тылдағы адамдардың қажырлы еңбегін баяндаған “Табылған теңіз” (1963), “Бұлтсыз күнгі найзағай” (1965), “Белгісіз солдаттың баласы” (1967), “Мылтықсыз майдан” (1969), “41-жылғы келіншек” (1972), “Ахметжанның анты” (1973), т.б. повестер мен “Интернат наны” (1974) атты әңгімелер жинақтары жарияланды. Өндірістің дамуы жөнінде, адам мен қоршаған ортаға қамқорлық туралы маңызды мәселелер көтерген, ғылыми-техникалық төңкеріс жайын сипаттаған “Қара маржан” (1976; ҚР Мемлекет сыйлығы, 1978) романы, мемлекет қайраткері Т.Рысқұловтың өміріне арналған (“Қызыл жебе”, 1, 2-кіт. 1980; “Жұлдыз көпір”, 3 кіт., 1984) роман-трилогиясы басылды. Драматургия саласында жазушының “Қызыл жебе” (1987, Қ.Ысқақовпен бірге), “Сталинге хат” (1988), сондай-ақ “Бесеудің хаты” (1989) атты пьесалары қойылды. «41-ші жыл келіні», «Интернат наны», «Жүрек қартаймайды» әңгімелер жинақтарының; «Қара алқа», «Қызыл садақ» романдарының; «Сталинге хат», «Бесеудіңхаты», «Бесінші бұрыш» пьесаларының авторы.
Аудармалары
Шерхан Мұртаза шығармашылық жолын студент кезінде Л. Лагиннің “Хоттабыч қарт”, М.Кәрімнің “Біздің үйдің қуанышы” шығармаларын қазақ тіліне аударумен бастады. Ол Г.Х. Андерсеннің әңгімелерін, венгр халық ертегілерін, Ш.Айтматовтың “Ботагөз”, “Қош бол, Гүлсары”, “Теңіз жағалап жүгірген тарғыл төбет” повестерін, “Боранды бекет”, “Жанпида” романдарын қазақ тіліне аударды. Екі томдық шығармалар жинағы жарық көрді (1982). Ш. Айтматовтың туындыларын қазақ тіліне аударды.
Отбасы
Дулат руының Шымыр тармағынан.
Әйелі — Ақбілек Кененқызы. Екі баласы: бір ұлы Батылжан Шерханұлы, және бір қызы Алма Шерханқызы.
Хоббиі
Хоббиі — төс белгілер және асықтар жинау.
Дереккөздер
Санат:2 қыркүйекте туғандар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мәдениет қайраткерлері Санат:Қазақ КСР халық жазушылары Санат:Қазақстан журналистері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Отан орденінің иегерлері Санат:Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Тәуелсіз "Тарлан" сыйлығының иегерлері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының иегерлері Санат:1 дәрежелі Барыс орденінің иегерлері Санат:Астананың құрметті азаматтары Санат:КСРО жазушылары Санат:Қазақ жазушылары Санат:Мәскеу мемлекеттік университеті түлектері Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері
Қосбасаров Әсімхан
Қосбасаров Әсімхан (1916, Алматы облысы Жамбыл ауданы Ақсеңгір ауылы) – айтыс ақыны, Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері (1977), ҚР халық ақыны (1990). 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Қосбасаровтың айтыстары “Еңбек күйі” (1972), “Жамбыл және қазіргі халық поэзиясы” (1975), “Халық поэзиясы және бүгінгі өмір” (1976), “Шашу” (1977), т.б. жинақтарға енді. “Азамат” (1981), “Алатау аясында” (1989), “Ақсеңгірдің ақиығы” (1991), “Жамбылдан алып батаны” (1991), “Ақиық” (2000) аталатын жеке жинақтары жарық көрді. 3-дәрежелі “Даңқ”, 2-дәрежелі “Отан соғысы”, “Қызыл жұлдыз” ордендерімен, бірнеше медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Норс Валлэй (Нью-Мексико)
Норс Валлэй (North Valley) — Нью-Мексико штатының Bernalillo округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 11923 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18.8 км² шамасында. FIPS коды — 35-52750.
Қайрат Өтенов
Қайрат Өтенов (1997ж, Нүкіс қаласы). Қаз ПТИ (1996ж)-ді бітірген.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Норс Валлэй (Нью-Мексико)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Мексико қалалары
Ақпараттық-есептік мәселе
Ақпараттық-есептік мәселе (информационно-расчетная задача; information-computing task) — ақпараттық және есептік мәселелердің үйлесімі болатын тапсырма. Ақпараттық-логикалық есеп (информационно-логическая задача; information-logical task) — ақпараттық және логикалық мәселелердің белгілерін қамтитын есеп. Бақылау есеп (контрольная задача; check problem) — программаның, жүйенің, құрылғының немесе компьютер жұмыс- тарының дұрыстығын тексеру үшін қолданылатын есеп. Жалғастыруға даяр мәселе (задача, готовая продолжать; readly task) — көп есепті жүйеде — барлық қажетті ресурстары бар, мәселелер кезегінде процессордың уақыт кванты берілуін күтудегі мақсат. Қисынды есеп (корректная задача; correct problem) — қисындылық үғымының келесі талаптарын қанағаттандыратын есеп: а) алғашқы мәліметтер жиынының кез келген элементі үшін есептің шешімі бар; б) шешімі жалғыз болады; в)шешім алғашқы мәліметтерге төуедді. Қосылған есеп (включенная задача; installed task) — параметрлері мен жүктеме модулінің орналасуы жййлы ақпарат операциялық жүйенің кестесіне енгізілген есеп. Мұндай есепке қатынас құру каталогтан іздестіруді қажет етпейді. Логикалық есеп (логическая задача; logi-cal task) — логикалық амалдар орындау арқылы шешілетін есеп. Негізгі міндет (ведущая (главная) задача; major task) — программалар тобының орындалу барысында негізгі жадта тұрақты сақталатын және олардың кейбір сыртқы функциялары жүзеге асатын міндет. Тосатын есеп (ждущая задача; waiting task) — көп мақсатты жүйеде — орындалуы белгілі бір оқиғаның пайда болуынан соң (алмасу соңы, басқа есептің аяқталуы, ресурстың босатылуы немесе белгілі сигналдың түсуі және т.б.) Жалғастырылуы мүмкін мәселе.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Саян Сафуанұлы Шаймерденов
Шаймерденов Саян Сафуанұлы (27.11.1953, Алматы — 15.2.2002, сонда) — хоккейші, көгалдағы хоккейден халықаралық дәрежедегі спорт шебері (1981), Қазақстан Республикасына еңбек сіңіршен жаттықтырушы (1987). Азия хоккей федерациясы кеңесінің мүшесі (1999). Бапкерлері — В.А. Алешин, Э.Ф. Айрих. Алматының “Динамо” және КСРО құрама командасы сапында өнер көрсеткен. Бұрынғы Қазақ мемлекеттік дене тәрбиесі институтын бітірген (1975). КСРО-ның жастар арасындағы (1971) және ересектер арасында 9 дүркін чемпионы (1972 — 73, 1975 — 79, 1981 — 82), екі рет күміс жүлдегері (1974 — 80). КСРО халықтары спартакиадасының жеңімпазы (1979). Еуропа чемпиондары кубогының (1982, Париж, Франция) және КСРО кубогының иегері (1982). “Динамоның” алты жыл (1976 — 82), КСРО құрамасының бес жыл (1977 — 82) капитаны болған. 1982 жылдың соңында бапкерлік жұмысқа ауысты. Көгалдағы хоккейден қыздар құрама командасының бас бапкері және респупликалық көгалдағы хоккей федерациясының президенті болды. Шаймерденовке Алматы қаласында көше аты берілген.
NGC 6714
NGC 6714 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы 27 мамырда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6714 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
NGC 2237
NGC 2237 — Monoceros шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1871 жылы Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2237 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: w part of Rosette nebula.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Monoceros (шоқжұлдыз)
Полигенетикалық беттер
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Дәуір
Дәуір — халықаралық дәрежеде келісілген бірегей жержылнамалық шкаланың иерархиялық бағыныштылық тұрғысынан төртінші дәрежелі бірлігі немесе бөлімшесі.
Геологияда
Қандай да бір құбылыстың өмір сүруіндегі немесе қандай да бір процестің дамуындағы басқа уақыт интервалынан сапалық тұрғыдан өзгеше уақыт интервалы. «Дәуір» ұғымының бұл мағынасы геологияда анағұрлым қатаң түрде пайдаланылады. Мұнда негізгі уақыт көрсеткіші тау жыныстары түзілетін аралықтағы мезгіл сәті болып табылады. Геологияда мұндай интервалдар төмендегідей өрбу сатылары арқылы беріледі. Ең үлкен интервал «заман», яғни эра (латынша аera – бастапқы сан) ұғымы арқылы анықталады. Бұл – геологиялық топты құрайтын тау жыныстарының геологиялық түзілу мерзімі. Мысалы, палеозой, мезозой, кайнозой. Әрбір заман геологиялық жүйені құрайтын тау жыныстарының геологиялық түзілу мерзімін білдіретін кезеңдерге бөлінеді. Мысалы, палеозой заманы кембриялық, ордовик, силурийлік, девондық, тас көмір және перьмдік кезеңдерді қамтиды. Дәуір деп бұл тұста геологиялық бөлімді құрайтын тау жыныстарының геологиялық түзілу мерзімі ұғынылады;
Дәуір геологиялық кезеңнің құрамдас бөлігі болып табылады, өз кезегінде, геологиялык ғасырларға жіктеледі. «Дәуір» түсінігінің стратиграфиялық баламасы бөлім, яғни «нақтылы бөлім» жер қыртысы дамуының «нақтылы дәуірі» барысында қалыптасып үлгерген таужыныстар қабаты. Әрбір геологиялық кезең, әдетте екі немесе үш дәуірге жіктеледі, олар сол кезеңнің «алғашқы», «ортаңғы» және «соңғы дәуірлері» (үшке жіктелгенде) немесе «алғашқы» және «соңғы дәуірлері» (екіге жіктелгенде) деп аталады. Бұларға сәйкес келетін стратиграфиялық бірліктер  яғни бөлімдер «төменгі бөлім», «ортаңғы бөлім» және «жоғарғы бөлім» (үшке жіктелгенде) немесе «төменгі бөлім» және «жоғарғы бөлім» сөз тіркестерімен беріледі. Мысалы, кембрий кезеңі (жүйесі) үш дәуірге (бөлімге) жіктеле отырып, «алғашқы (төменгі) кембрий», «ортаңғы кембрий» және «соңғы (жоғарғы) кембрий» дәуірлеріне (бөлімдеріне) жіктелсе, бор кезеңі (жүйесі) екі дәуірге (бөлімге) жіктеледі, олар «алғашқы (төменгі) бор» және «соңғы (жоғарғы) бор дәуірлері (бөлімдері)» деген сөз тіркестерімен өрнектеледі.
Астрономияда
Қандай да болмасын оқиғаның немесе процестің басталуы есептеле бастайтын уақыт сәті. Дәуір ұғымы бұл мағынада астрономияда қолданылады. Мұндағы «дәуір » әр текті периодты аспан құбылыстарына бақылау жасағанда уақыт санау басталатын мезгіл сәтін, я қандай да болмасын бақыланушы аспан шамшырағының қайсыбір нақты күйі үшін уақыт сәтін білдіреді. «Дәуір» терминінің соңғы мағынасы ежелгі астрономияда, әсіресе, астрологияда қолданылған;
Гуманитарлық ғылымдар мен философияда
Гуманитарлық ғылымдар мен философияда (жекелей алғанда, тарих философиясында) дәуір ұғымы астрономия мен геологиядағыдай нақты мағынада қолданылмайды. Мұнда да дәуір деп басқа тарихи уақыт интервалдарынан сапалық жағынан өзгеше бір уақыт интервалы түсініледі. «Дәуір» ұғымын осы мағынада тарихи процеске қолдану адамзат дүниетанымындағы уақыт категориясын жіктеудің арқасында мүмкін болды. Мұндай мүмкіндік Жаңа дәуірде ғана пайда болды. Сол кезде тарих ғылымы мен тарих философиясы алдында өзекті мәселелердің бірі ретінде тарихи процестерді кезеңдерге бөлу міндеті қойылды. Бұл тұрғыдан қазіргі ғылым адамзат тарихын жіктеуде дәуір ұғымын кеңінен пайдаланады. Мысалы, ежелгі дәуір (Рим империясы құлағанға дейінгі кезең, V ғасырдыңдың 2-жартысына дейін), орта ғасырлар (V ғасырдан XVII ғасырдың ортасына дейін), жаңа дәуір (XVII ғасырдың ортасынан бастап). Адамзат тарихын дәуірге бөлудің жалпылама үлгілерінің бірі ретінде қабылданған бұл 3 уақыт интервалы анықталғанға дейінгі процесс ұзаққа созылған болатын. Адамзат қоғамының дамуын әр түрлі кезеңдеулер ұсынылды, бірақ қалай болғанда да тарихи интервалдарды ешкім де арнайы дәуір деп атамады. XVIII ғасырдан бастап «дәуір рухы», «замана рухы», «бұл тұтас дәуірді құрады», «бұл жаңа дәуірдің бастамасы еді» деген тәрізді ұғымдар пайда болды. Олардың белгілі бір тұжырымдамалық мағынасы болмады, тіпті олар күні бүгінге дейін жоқ.
Дереккөздер
Санат:Геология
Қызылқұм арқары
Қызылқұм арқары (Ovis ammon severtzovi) — қуысмүйізділер тұқымдасына жататын аша тұяқты аң. Құлжасының дене тұрқы 130 см-дей, шоқтығының биіктігі 80 см, салммағы 70–125 кг. Негізгі қорегі – астық тұқымдастар (бетеге, қау, бидайық, т.б.), күрделігүлділер (жусан, көбенқұйрық, т.б.) және әр түрлі шөптесін өсімдіктер (таспа, қазжуа). Жыныстық жағынан 2 жасында жетіледі. Қазанның аяғы желтоқсанның басында күйлеп, сәуір–мамырда аналығы жалқы (кейде екі) қозықа табады. Қызылқұм арқары – өте сирек кездесетін аң. Қазақстанда 20 ғасырдың ортасына дейін Сырдария мен Қуаңдария өзендерінің сағаларының аралығын мекендеген. Қазір Қазақстанда Қызылқұм арқары кездеспейді. Қызылқұм арқары қорғауға алынып, «Жойылып кету қаупі бар жабайы жануарлар мен өсімдіктерді сату туралы халықаралық конвенциясына» және Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.
Статус
I-ші санат. Мүмкін, Қазақстанда жойылған түрше, бірақ Өзбекстанда оның саны біртіндеп қалпына келуде. Халықаралық табиғат қорғау Одағының, Қазақстанның, Өзбекстанның Қызыл кітаптарына енгізілген.