cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Маңғыстау. Тоқыма өнеркәсібі
Тоқыма өнеркәсібі. Өңдеу секторы өнімдері өндірісінің жалпы көлемінде тоқыма өнеркәсібінің үлесі шамалы. Өңірде сала тұтынатын тиісті шикізаттар жоқ. Оны өңірден тысқары жерлерден тасымалдау шығарылатын өнімнің бәсекеге қабілетсіздігіне әкеледі.
Жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындар қуатының жүктемесі 50%-дан кем, бұл өңірге Түркиядан, Қытайдан, Қырғызстаннан және басқа да елдерден алып келетін өте арзан дайын бұйымдармен бәсекеге әкеледі. Саланың негізгі кәсіпорындары – тігін өнімдерін шығарумен және аяқ киім өндірісімен айналысатын «Жамал-ай» АҚ (бұрынғы «Ақбөбек» АҚ) және тек бұйымдар тігуге бағытталған «Жанарыс» ЖШС. Өндірісті қолдау мақсатында екі кәсіпорын да өз өнімдерін мұнай-газ секторына шығаруға қайта бағдарланды және халықтың тұтынуы үшін өнімдер өндіру үлесі мен оның түрлерінің көлемі айтарлықтай емес.
Доем
Доем (Dohem) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Сент-Омер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,16 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 765 адамды құрады. Халық тығыздығы — 83,52 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Coursera
Курстар
Coursera веб-сайты тегін онлайн курстарымен қамтамасыз етеді. Информатика ғылым; Денсаулық сақтау, Медицина және Биология; Қоғам, жүйе және информация; Гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдары; Математика және санақ ғылымдары; Экономика, қаржы және бизнес салаларындағы куртстарын табуға болады. Әр курс апталық жүйеде әр-түрлі тақырыптарға қатысты қысқа видео-лекциялар мен тапсырмалардан тұрады. Көбінесе гуманитарлық және қоғамтану ғылымдарынна арналған курстарында, жәнеде көптеген объективті стандарттарынын қолданысы жарамайтын тапсырмаларда, эксперттік бағалау жүйесі қолданылады.
2012-жылдың күзінде 100-ден артық онлайн курстары ұсыгылған. Университеттің швецариялық серіктестері, EPFL, француз тілінің курстары ұсыегын болаты. Coursera Білім беру американ кеңесімен (ACE) Coursera курстарына арналған кредиттік эквиваленттіліктігін бағалау жайында  жұмыс істейтіні туралы 2012 жылы қараша айында жарияланған.
Серіктестер
Coursera Стэнфорд университеті және өзге америкалық универсиеттердің серіктестігі ретінде пайда болды. 2012 - жылы шілде айында 12 серік университет атанды, осы жылы қыркүйек айында 17 қосылып 33-ке жетті.
Қатынасатын университеттер
Әзіргі уақытта 33 әр-түрлі университеттер Coursera арқылы онлайн курс өткізуде.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Интернетте білім алу Санат:Онлайн білім беру
Мұнайдың (газдың) жең тұрқылас жатыны
Мұнайдың (газдың) жең тұрқылас жатыны Көне өзен аңғарларының линза пішінді құмтасты түзілімдеріне жинақталған мұнай (газ) жатыны. Бұл атау жатынның пішіндік ерекшелігінен туындайды, мұндай жатыңдар Америка Құрама Штаттарыңда "бау тәрізді шоғыр" деген атауға ие.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Ақжар ауылдық округі (Ақмола облысы)
Ақжар ауылдық округі — Ақмола облысы Целиноград ауданындағы әкімшілік бірлік. 2023 жылға дейін Приречный ауылдық округі деп аталған.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақжар, Опан ауылдары кіреді. Орталығы – Ақжар ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1436 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Целиноград ауданы ауылдық округтері
Берни (Гар)
Берни (Bernis) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,8 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30036, пошта индексі — 30620.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3128 адамды құрады. Халық тығыздығы — 244,38 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Әдебиеттану
Әдебиеттану — көркем әдебиет мәселелерін зерттейтін ғылым. Сөз өнерінің түп төркінін, тегін, туу, қалыптасу тарихын, даму заңдылықтарын, көркемдік және эстетикалық ерекшеліктерін зерттейді. Негізгі салалары үшеу: әдебиет теориясы, әдебиет тарихы, әдебиет сыны. Жанама тараулары — текстология, тарихнама, библиография.
Тарихнама (историография) - әдебиеттану ғылымының арнаулы мәселелері бойынша зерттеудің көлемі мен мәнін, маңызын айқындайтын ғылым саласы. Ол әдебиет теориясының, тарихының, сынының ғасырлар бойғы тарихи дамуы туралы дәйектемелер мен деректерді қарастырады. Оны әдебиеттану ғылымының белгілі бір саласының, тақырыбының зерттелу жайы туралы мәліметтер мен материалдар жинағы деуге болады. Тарихнама көбінесе ғылыми мақсаттар үшін қажет.
Әдебиет теориясы
Әдебиет теориясы әдебиеттің болмысы мен бітімін, әдеби шығарманың сыры мен сипатын, әдеби дамудың мағынасы мен мәнін байыптайды. Сөз өнерінің ерекшеліктерін, қоғамдық рөлін, көркем шығарманы танудың принциптерін, талдауын, әдістері мен методологиясын, әдеби жанрлар мен оның түрлерін, өлең жүйелерін, тіл мен стиль, әдеби ағым мен ағыс мәселелерін тексереді, талдайды. Сонда әдебиет теориясының зерттеу объектісі де үшеу болғаны — әдебиет, әдеби шығарма, әдеби процесс. Әдебиет дегенде, оның тағы да үш түрлі яки, таным тарапындағы, тәрбие саласындағы және эстетикалық мәні мен мәнісі дара-дара сараланады. Әсіресе эстетикалық табиғатына ерекше назар аударылады. Әдеби шығарма дегенде, мәселен, роман яки поэма талдана қалған жағдайда оның мазмұны мен пішініне айналған шындық оқиғадан туатын кем дегенде бес түрлі сауалға жауап беру шарт: Қандай оқиға болды? Оқиға қалайша болды? Оқиға кімдердің басында болды? Оқиға қалай баяндалған? Болған оқиғаға автордың көзқарасы қандай? Осы сұрақтарға жауап беру барысында шығарманың тақырыбы мен идеясын, сюжет пен композициясын, типі мен характерін, суреткердің тілі мен стилін, дүниетанымы мен көркемдік әдісін талдап-тексеру арқылы әдеби шығарманың сыры мен сипатын тұтас танып-білуге болады. Ал әдеби процеске келсек, мұндағы ең басты мәселе — жанр және жанрлық түрлер, мұны тексерудегі негізгі принцип — тарихилық. Нәтижесінде — сөз өнеріндегі тек пен түрді, бет пен бағытты айқындау. Осылардың бәрін тек әдебиет теориясын терең білген адам, сол арқылы өз дәуірінің талабы дәрежесінде өзінің эстетик. талғамын қалыптастырған адам ғана істей алады. Бұл ретте, әдебиет теориясы көркем шығармашылықтың психол-сы мен ерекшеліктеріне қатысты суреткер лабораториясынан да белгілі мөлшерде нақты мәліметтер берері даусыз. Сонымен, әдебиет теориясын білмей, қандай да болса әдеби құбылысты нәзік түсіну, шынайы сөз өнерінің шындық өмірге қарым-қатынасын білу, әдебиеттің өсіп-өрбуіндегі заңдылықты ұғу, сайып келгенде, күллі ілгерішіл адам баласының жалпы көркемдік дамуындағы сыр-сипатты тану мүмкін емес. Әдебиет теориясының ереже секілденген эстетикалық қағидалары мен қисындары — әшейін ойдан туа салған нәрсе емес, әдебиет тарихы арқылы табылып, тексеріліп, жүйеленген ұшан-теңіз нақты әдеби деректерді терең және жан-жақты талдау, байыптау нәтижесіеде қорытылған толғамдар, түйін-тұжырымдар (қазақ әдебиеті теориясы).
Әдебиет тарихы жалпы сөз өнерінің әр халықтың тарихында қалай пайда болғанын, қайтып қалыптасқанын, қандай жолдармен дамығанын зерттейді. Әр ұлттың атамзаманғы сәбилік шағында, жазу-сызуы жоқ кезінің өзінде ауыз әдебиеті өрбігенін, одан ілгерілей келе жазба әдебиеті өніп-өрістегенін, сөйтіп оның көркемдік дамуы қай заманда қай бағытта болғанын саралайтын да, сын көзімен сұрыптап, сарапқа салатын да әдебиеттің тарихы. Сонымен қатар бұл ғылым әр дәуірдің әдеби нұсқасына тарихи тұрғыдан қарап, оның сапасын сол тұстың сана сатысына, ой өрісіне байланыстыра тексереді. Олай етпей, ауыз әдебиетінің нұсқалары болсын, жеке жазушылар шығармашылығы болсын, әділ бағаланып, әдеби дамудағы өзіне лайық орнын алуы мүмкін емес. Мұның өзі Қазақстанның жоғары оқу орындары соңғы отыз жыл бағдарында тұрақты оқулық ретінде пайдаланып келе жатқан “Сөз өнерінде” бір ғана өлең эволюциясы арқылы дәлелденеді: “Жалаңаш халықты тонды, кедей халықты бай қылдым. Аз халықты көп қылдым, тату елге [[жақсылық қылдым, төрт бұрыштағы халықтың бәрін бейбіт қылдым, тату қылдым]]” деп келетін Орхон жазуындағы жырлардың қазақша аудармасын бүгінгі биік талғаммен өлшесек, эстетик. құны онша мықты емес. Ал тарихтық тұрғыдан тексеріп, танымдық мәнін, ғылымдық маңызын бағалап, қазақтың халық ретінде қалыптаса бастаған тұсындағы әдеби, мәдени мүлкінің ажарын аңғарып, енді дәл осы іспеттес өлең сөздің 15 ғасырладағы белгілі Доспамбет жыраудың: “Ағарып атқан таңдай деп, шолпанды шыққан күндей деп, май қабақта ағалардың аты жусап жатыр деп, ақ шаңдақты құрып қойған шатыр деп, жазыда көп-ақ жортқан екенбіз” деген толғауындағы жыр тілінің төгіле жөнелетін шалқыма шешендікке ғана емес, әдемі айшыққа дейін қалай жеткенін байқаймыз да, қазақ өлеңінің ғасырлар бойы қандай жолмен сатылап дамығанын топшылаймыз. Осының бәрін тек әдебиеттің тарихы арқылы ғана танып-білуге болады. Бірақ бұл қазақ поэзиясының есею, жетілу барысындағы мың белгінің тек біреуі ғана. Ал бүкіл әдебиеттің қалыптасу, даму тарихын жан-жақты талдап-түсінуде Әдебиеттанудың әлгі саласының атқарар қызметі орасан зор (қазақ әдебиеті тарихы).
Әдебиет сыны әрқашан дәл өз тұсындағы әдебиеттің тірі процесіне белсене араласып, нақты әдеби туындыны жан-жақты талдау, оның идеялық-көркемдік құнын белгілеу, өз кезінің эстетикасы үшін мәні мен маңызын анықтау арқылы, бір жағынан, жазушыға жазғандарының бағалы қасиеттерін, ерекшеліктері мен кемшіліктерін көрсетіп, оның шығармашылық өсуіне тікелей қолқабыс жасаса, екінші жағынан, оқырманды оқығандарының байыбына барып, оны жете түсініп, дұрыс бағалауға баулиды. Бұл ретте, сыншыны жазушы мен оқырманның екеуіне ортақ ара дәнекер десе де болар еді. Бірақ бұл аз. Сыншы — қалың оқырманның өскелең талабы мен талғамының жаршысы, әдеби құбылысты жалпы мемлекеттік мүдде тұрғысынан пайымдайтын қоғамдық ой-пікірдің озғын өкілі. Олай болса, жалпы әдебиетті дамытудағы сыншының күші, жазушыға деген сынның ықпалы оның оқырманға тигізер әсеріне, қалың көпшіліктің көркемдік талғамын қалыптастыруына тығыз байланысты. Сын тек жазушы үшін ғана емес, оқырман үшін де жазылады. Оның көркем шығармаға қосалқы комментарий емес, өз алдына жеке шығарма болып табылатыны да сондықтан. Әдеби сында көркем шығарманы бағалаудың жолдары, тәсілдері, шарттары бар. Мұны білу, игеру сыншының берік принципін, зор мәдениетін, нәзік түсінігін, өрелі ойын, терең білімін, биік талғамын керек етеді. В.Белинскийдің анықтауынша “сыншы таланты-сирек талант, сыншы жолы — тайғақ һәм қатерлі жол” да, шын мәніндегі әдеби сын — қимыл, қозғалыс үстіндегі эстетика. Ал эстетика — әдемілік туралы ілім болуының үстіне қоғамдағы көркемдік даму тәжірбиесінің теорияcын жинақталуы. Сыншының өзіндік сыры, сынның өзгеше сипаты осы арада жатыр (қазақ Әдебиет сыны). Сонымен қатар әдебиет туралы ғылымның жоғарыда аталған негізгі үш саласы (теориясы, тарихы, сыны) өзара тығыз бірлікте: әдебиеттің теориясын нәзік түсінбей тұрып тарихы жайлы әңгіме қозғау, тарихын білмей тұрып сынын өрбіту мүмкін емес. Бұл бірліктін Әдебиеттанудың жанама тараулары да сырт қалмайды; олардың да мазмұны, пішіні, атқарар қызметі осыған негізделеді.
Текстология — әдеби туындылардың мәтінін зерттеп-танудың принциптері мен әдістерін анықтайтын арнаулы ғылыми пән. Текстология көркем шығарманың түпнұсқасын талдап, оның автор қолымен жасалған ақтық редакциясын анықтайды, әр алуан нұсқаларын өзара салыстырады, әр басылымын қолжазбамен салғастырады; мәтіннің автор еркінен тыс қысқарған жерлері немесе бөгде қолмен орынсыз өзгертілген тұстары болса, қалпына келтіреді; түпнұсқаны көшіріп басқандар мен әріп терушілер тарапынан кеткен, ең арғысы, емле қателері болса да ұқыппен түзеп отырады. Әдеби тарихнама — әдебиет теориясының, тарихының, сынының ғасырлар бойғы тарихи дамуы туралы дәйектемелер мен деректер, мәліметтер мен құжаттар жинағы. Мұның өзі, көбіне, бірыңғай ғылыми мақсат үшін керек. Әдебиеттің теориясына, тарихына не сынына қатысты қандай арнаулы мәселе болмасын, оны зерттеудің көлемі мен тереңдігі, мәні мен маңызы сол мәселенің тарихнамалық материалының мөлшері мен мазмұнына қарай белгіленеді. Библиография — көркем әдебиеттің өзіне және әдебиет туралы ғылымға байланысты көрсеткіштер мен анықтамалар, шолулар мен сілтемелер жиынтығы. Бұл да ғылыми мақсат үшін керек. Әдебиет пен Әдебиеттану тарапындағы қандай арнаулы зерттеулер болсын, оған қажет нақты материалдардың — мәтіндер мен мәністеулердің, сын мақалалар мен зерттеу еңбектерінің бәрін библиография көрсеткіштер мен анықтамалар арқылы іздеп тауып пайдалануға болады.
Әдебиеттану әдісі
Әдебиеттану әдісі - әдеби процесті, әдеби құбылыстарды, көркем шығарманы зерттеудің жүйелі принциптері. Әдебиеттану саласында әр кезде орын тепкен зерттеу әдістерінің ғылыми дәрежесі әр деңгейде болып келді, және әдіс деген ұғымның өзінің мағыналық ауқымы да әр түрлі болып, кейде кең көлемде, кейде тар көлемде алынды. Әрине әдебиетті зерттеудің амал-тәсілдері, жолдары сан қилы болады. Зерттеу әдісі деген ұғым мейлінше кең көлемде алынып, әдебиеттану әдісін жалпы ғылыми зерттеу әдісімен ұштастыра, ең негізгі жүйелі принциптер деп түсінген дұрыс. Әдебиеттану әдісі көркем әдебиеттің табиғатына, бейнелілік, көркемдік секілді өзгешелік сипаттарына сәйкес қалыптасады. Әдеби процесті, оның заңдылықтарын, көркем шығарманың идеялық мазмұнын, құрылысын, көркемдік ерекшеліктерін теориялық жолмен түсіну әр түрлі болуына орай әдеби процесті, шығарманы, жазуының творчествосын зерттеудің бірнеше әдісі қолданылып келді. Мысалы, мәдени-тарихи мектептің өкілдері зерттеу еңбектерінде әдебиеттің жалпы мәдениетпен жалғастығына, әдебиеттің географиялық, тарихи, нәсілдік сипаттарына көбірек мән береді. Ал формалист зерттеушілер көркем шығарманың ішкі құрылысы, жекеленген көркемдік компоненттеріне айрықша назар аударды. Сондай-ақ салыстырмалы әдісін немесе психологиялық мектеп әдісті алсақ, бұлардың да өз артықшылығымен қатар осал жақтары да аз емес. Әдебиеттану методологиясының (зерттеу әдісін тексеретін ғылымның) басты міндеті - әдебиеттану саласындағы қалыптасқан зерттеу әдістерін, негізгі принциптерін саралап, ғылыми ұғымдарды жүйеге келтіру, қазіргі ғылыми ойдың, философия мен эстетиканың, және басқа ғылым салаларының жетістіктерін толық ескере отырып, әдебиеттану ғылымының зерттеу әдісін бүгінгі мақсаттарға сай айқындай түсу.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Әдебиеттану
Колымбай
Колымбай — Ресейдегі өзен. Орынбор облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Терекла өзенінің сол жағалауынан 8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Орск қаласынан Сакмара өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
IC 4067
IC 4067 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Колымбай
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орынбор облысы өзендері
IC 4067
Сыртқы сілтемелер
IC 4067 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Нивация
Нивация, қар эрозиясы (nix, nivis - қар) — бедердің және шөгінділердің ерекше пішіндерінің түзілуіне себепші болатын қардың тау жыныстарын бұзу әрекеті. Қар мен ұлпа қарлар көп жиналатын полюстік, субполюстік және биік таулы атыраптарда анық байқалады. Нивацияға ауа температурасының судың қату нүктесіне дейінгі тербелістері әсер етеді, ол тау жыныстарының қатуына не еруіне және аяздық үгілудің күшеюіне апарып соғады; қар ұлпаларынан келіп түсетін еріген сулар бедердің төмендеуіне себепші болады.
Қондыбай Қазыбайұлы
Қондыбай Қазыбайұлы (т.-ө. ж. б.) - Абайдың «Қыс» өлеңінде есімі аталады. Уақ елі басшыларының бірі. Қондыбайдың баласы - Орман-Байтоқ Россияға бодан болған. Өз әулетінен тараған ел Қондыбай,- Бура- Найман болысы деп аталған. Ақын қатал қыста малыңды қасқырға алдырмай аман сақта, «Ит жегенше Қондыбай, Қанай жесін» деп, ел шонжарларын тағы да бір қағытып өтеді.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Сен-Броладр
Сен-Броладр (Saint-Broladre) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Сен-Мало округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,81 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35259, пошта индексі — 35120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1094 адамды құрады. Халық тығыздығы — 45,95 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Леонид Николаевич Питаленко
thumb|Шавхат Әнесұлы Өтемісов
Леонид Николаевич Питаленко
1943 жылы 19 маусымда Беларусь КСР Витебск облысы Вишни ауылында туған. Белорус.
Әкесі - Питаленко Николай Лаврентьевич, марқұм. Анасы -Питаленко Александра Евгеньевна, марқұм.
С.М. Киров атындағы мемлекеттік педагогикалық институтты бітірген (Витебск қаласы, 1967), химия және биология пәндерінің мұғалімі.
Орыс, белорусь және қазақ (сөздікпен) тілдерін біледі.
1961 жылдан - Витебск облысы Лиознен ауданы Украище ауылының 8-жылдық мектебінің дене тәрбиесі пәні мұғалімі. 1962 жылдан - С.М. Киров атындағы Мемлекеттік педагогикалық институттың студенті. 1967 жылдан - Алматы облысы Талғар ауданының Горный садовод ауылы орта мектебінде химия және биология пәндерінің мұғалімі. 1977 жылдан - ҚазКСР Ағарту министрлігінің инспекторы. 1986 жылдан - Республикалық жас табиғаттанушылар стансасының директоры (Алматы қаласы). 2000 жылдан -Алматы қаласы «Беларусь» аймақтық  ұлттық-мәдени орталығы кеңесінің төрағасы,  Қазақстан Халқы ассамблеясы Кеңесінің мүшесі.
2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының  Қазақстан халқы ассамблеясының атынан депутаты, Экология мәселелері және табиғат пайдалану комитетінің мүшесі.
Хромосомалар
нобай|200px|Адам хромосомалары нобай|200px|Шегіртке хромосомаларының мейозы Хромосомалар (хромо… және грек. soma — дене) — жасуша ядросында болатын, гендерді тасымалдайтын және ағзалар мен жасушалардың тұқым қуалау қасиеттерін анықтайтын органоидтар.
Леонид Николаевич Питаленко
«Тың игеру» (1964), «Еңбек ардагері» (1989), Ы. Алтынсарин атындағы (1992), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған. ҚазКСР Халық ағарту ісінің үздігі (1984).
Діни көзқарасы - православиелік.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Алдағы онжылдықта Қазақстан Еуразия  құрлығындағы ең дамыған елдердің біріне айналатынына сенімдімін».
Хоббиі - балық аулау, серуенге шығу.
Хромосомалар
Клеткадағы хромосомалардың толық жиынтығы кариотип деп аталады. Прокариоттар мен вирустарда хромосомалар болмайды. Оларда тұқым қуалау негізі ретінде әдетте бір жіпшелі немесе сақина тәрізді дезоксирибонуклеин қышқылы немесе рибонуклеин қышқылы болады және олар цитоплазмадан ядро қабықшасы арқылы оқшауланбайды. Клеткалық және тіршілік циклдері барысында хромосомалардың сыртқы көрінісінің өзгеріп отыруы олардың қызметінің ерекшеліктеріне байланысты. Ал хромосомалардың жалпы құ-рылымдық негіздері, биологиялық түрге байланысты әр түрлі болуы және ұрпаққа үздіксіз беріліп отыруы өзгеріске ұшырамайды. Бұған әр түрлі организмдердің хромосомаларын генетикалық, цитол. және биохимиялық зерттеулердің нәтижелері дәлел бола алады және олар тұқымқуалаушылықтың хромосомдық теориясының негізін құрайды. 1928 ж. хромосомалардың ең алғашқы молек. түрдегі үлгісін орыс ғалымы Н.К. Кольцов (1872 — 1940) ұсынды. Эукариоттардың хромосомалардағы ДНҚ молекуласы гистондық және гистондық емес белоктармен байланысып, кешен құрайды. Аталған белоктар ДНҚ-ның хромосомаларда жинақталып, оралған күйде болуын және жасушадағы РНҚ-ын синтездеу қабілетінің реттеліп отыруын қамтамасыз етеді (қара Транскрипция). хромосомаларға тұқым қуалау ақпаратының жазылуы ДНҚ молекуласының құрылымымен іске асырылады. Клеткадағы хромосомаларда ДНҚ молекуласының 99%-ға жуығы жинақталған, ал қалған 1%-ы басқа жасушалық органоидтарда (хлоропластар, митохондриялар) болады. Хромосомалар жасушада өте күрделі құрылымға ие және олар өте маңызды қызметтер атқарады. Хромосомалар құрылымын және қызметін зерттеу қазіргі заманғы биологияның өзекті мәселелерінің біріне жатады. Әсіресе, 20 ғасырдың 60 — 70-жылдары хромосомалар құрылымының молек. негізін түсінуге молекулалық генетиканың дамуына байланысты қол жетті. Бұл жаңалықтар тұқым қуалаушылықтың хромосомалық теориясындағы негізгі заңдылықтарды дәлелдеп, онан әрі дамытуға мүмкіндік береді.
Леонид Николаевич Питаленко
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет.
Хромосомалар
Дереккөздер
Санат:Хромосомалар Санат:Цитология
Леонид Николаевич Питаленко
Үйленген.Жұбайы-Питапенко Мария Николаевна(1947 жылы туған), зейнеткер. Қызы - Павленко Апла Леонидовна (1968 жылы туған), үй шаруасымен айналысады; ұлы - Питаленко Дмитрий Леонидович (1978 жылы туған), инженер-құрылысшы. Немерелері - Павленко Евгений (1988 жылы туған), студент; Павленко Ирина (1999 жылы туған), оқушы; Питаленко Константин (2007 жылы туған); Питаленко Елизавета (2009 жылы туған).
Нидердорфельден
Нидердорфельден (Niederdorfelden) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан муниципалитет. Майн-Кинциг ауданының құрамына енеді.
Леонид Николаевич Питаленко
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Нидердорфельден
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3665 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 6,55 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 4 35 022. Муниципалитеттің басшысы — Матиас Цах.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Пепсин
Пепсин - түзілуінде қош иісті немесе дикарбонды аминқышқылдары қатысатын, пептидтер мен ақуыздар ыдырауы басымырақ байланыстары бойынша жүретін, қышқылды ортада катализдейтін (ерітетін), судан түз ажырату жынысына жататын, протеолизистік ферменттердің жалпы атауы. Пепсин асқазан сөлінде пепсиногеннен түзіледі жоне тағам ақуыздарын корытуға катысады.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Бистаньо
Бистаньо (Bistagno) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Алессандрия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1831 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 104 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 18 км² шамасында. Пошта индексі — 15012.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Giovanni Battista.
Тауқұм (құм, Жамбыл ауданы)
Тауқұм – Шу-Іле таулары мен Іле өзенінің төменгі бөлігі аралығындағы құмды алқап.
Жер бедері
Аумағы 8300 км2, ұзындығы 200 км, ені 60 км. Тауқұм Мойынқұм, Сарытауқұм, Қорғанқұм атты бірнеше шағын құмдардан тұрады. Оңтүстігінде Жусандала даласы, Бозой және Қараой үстірттері жатыр.
Өсімдігі
Құм жүзгін, сексеуілді аласа бұталар, жусан, еркекшөп, изен өсімдіктерімен жақсы бекіген. Іле және оның тармақтарын бойлай қамыс, тал, тораңғы, шеңгел, жиде, т.б. өседі. Тұщы грунт суы оңтүстік-шығыста 60 м, солтүстік-батыста 2-10 м тереңдікте кездеседі. Күздік жайылым ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Алматы облысы құмдары
Тағауз
Тағауз (تعوّذ) — араб тілінен тікелей аударғанда «қатты ұстану, пана тілеу, көмек сұрау, қашу» мағыналарын береді. Исламда «тағауз» деп Құран оқырдың алдында немесе басқа жағдайда Аллаһтан пана сұрап: «ә′ўҙу би-ллāһи мин әш-шайтāни-рра ж им» (أعوذ بالله من الشيطان الرجيم) деп айтуды атайды. Оның мағынасы: «Аллаһтан қарғыс атқан шайтаннан пана тілеймін».
Аллаһ айтады (ән-Нахл сүресі, 98 аят): Егер Құран оқысан Аллаһтан қарғыс айтқан шайтаннан пана тіле
NGC 3444
NGC 3444 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 25 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3444 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32670, UGC 6004, ZWG 66.55, FGC 1148.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Лыби-Яга
Лыби-Яга (Лымбад-Яга) — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Печор теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 43 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Үлкен Тынагота
Үлкен Тынагота — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хальмер-Ю өзенінің сол жағалауынан 66 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 40 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Жеңіс көшесі (Алматы)
Жеңіс көшесі. Көшеге бұл атау 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы аяқталған Жеңіс күні құрметіне 1966 жылы берілген.
Көше Медеу ауданында орналасқан. Абай атындағы даңғылдан басталып, Құлымбетов көшесіне дейін созылып жатыр. Шәкәрім, Есжанов көшелерін қиып өтеді. Көшенің ұзындығы - 1250 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Алмастыру арқылы сұрыптау
Алмастыру арқылы сұрыптау - алгоритмдік сұрыптаудың ең жеңіл түрі болып табылады.Бұл алгоритмдік сұрыптау өте жеңіл, әрі оңай, себебі бұл сұрыптау улкен емес массивтерге қолданылады. Алгоритмнің қиындығы: O(n²).
Қысқаша мазмұн
Қайтсе де сұрыптаудың кез-келген әдісі алмастырумен, яғни жадыда екі элементтін орын ауыстырумен байланысты. Бірақ басқа әдістер үшін бұл әрекет көмекші болса, алмастыру сұрыптауы үшін бұл - процесстің басты сипаты болып табылады. Алмастыру арқылы сұрыптаудың мәні кестенің қатар тұрған элементтерін қос-қостан көптеп салыстырып және осы элементтерді берілген ретпен орын ауыстыруда. Бұның мәні мынада, Мысалы n элементтен тұратын А сандар массиві берілген. Оны алмастыру әдісін қолданып элементтерінің өсуі бойынша сұрыптау қажет.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ғылым Санат:Паскаль
Фонтанарехо
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 307 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 76,95 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сьюдад-Реаль елді мекендері
Хромосомалық қайта құрылулар
Хромосомалық қайта құрылулар, хромосомалық аберрация — хромосоманың құрылымын өзгертетін мутация типі. Хромосомалық қайта құрылулар кездейсоқ пайда болады, бірақ та көп жағдайда әр түрлі мутагендердің әсерінен туындайды. Хромосомалық қайта құрылулар бір хромосома көлемінде де, гомологты және гомологты емес хромосомалар арасында да болуы мүмкін. Оларға негізінен делеция (хромосома бөлігінің үзіліп түсіп қалуы), дупликация (хромосома бөлігінің екі еселенуі), транслокация (хромосома бөлігінің басқа хромосомаға жалғануы) және инверсия жатады. Хромосомалық қайта құрылулар организмде морфологиялық белгілердің өзгерісін тудырады. Мысалы, дрозофиланың көз торшаларының саны кеміген мутантты линиясында Х-хромосомасы дупликацияға, ал онан басқа қанатында ойығы бар мутантты линиясында осы хромосома делецияға ұшырайды. Хромосомалық қайта құрылулар организмнің тіршілік қабілетін айтарлықтай төмендетеді, кейде өлімге де алып келеді. Хромосомалық қайта құрылулар эволюциялық процесс кезінде маңызды рөл атқарады. Хромосомалық қайта құрылуларды әр түрлі мақсатта генетикалық талдауларда кеңінен қолданылады (мысалы, қалыпты гендердің мутантты аллелдерін картаға түсіргенде). Сонымен қатар клетка культурасында хромосомалық қайта құрылулардың жиілігін анықтау — зерттелетін факторлардың мутагендік әсерін бағалауда қолданылады.
Космостық радиосәулелену
Космостық радиосәулелену - космостық объектілердің радиотолқын диапазонындағы электромагниттік сәулеленуі.
Қайыржан Нәукебайұлы Әділов
Қайыржан Нәукебайұлы Әділов 24.5.1936 жылы туған, Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданы Пушкин аулы — 2014) – техника ғылымның докторы (1980), профессор (1982), Қазақстан Ғылым Академиясының академигі (2003). Қарағанды политехнологикалық институтын (1958, қазіргі Қарағанды мемлекеттік техникалық унверситеті) бітірген. 1958–1961 жылы Қарағанды көмір комбинатында кен шебері, Қарағанды көмір-химикалық ғылыми-зертеу институтында ғылым қызметкер (1961–1965), Мәскеу тау-кен институтының аспиранты (1965–1968), 1968–1983 және 1986–1987 жылы Қарағанды политехнологикалық институтында оқытушы, доцент, профессор болды. 1983–1986 жылы Кабул политехнологикалық институтында (Ауғанстан) дәріс берді. 1987–1994 жылы Қазақ ұлттық технологикалық университетінің кафедра меңгерушісі қызметін атқарды. 1994 жылдан Қарағанды Жер қойнауын кешенді игеру институтының лаборатория меңгерушісі. Негізгі ғылыми еңбектері көмір кендерінің өндірістік технологиясын жетілдіруге арналған. Әділов жер астынан кен өндірудің ағынды технологиясын жобалау теориясын жасады, кен өндіру процестері мен жүйелерінің беріктігін және қарқындылығын зерттеді, шахталар мен кеніштерді күкіртті газдардан арылту технологиясының физика-химикалық өлшемдерін анықтады, жер асты кен жұмыстарының экология қауіпсіздігін негіздеді. Әділов 10 монографияның авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Сойма (Войнинга тармағы)
Сойма — Ресейдегі өзен. Владимир облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Войнинга өзенінің сол жағалауынан 15 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 29 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Клязьма Владимир қаласынан Нерль өзенін қоспағанда Ковров қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Құлқайырлар тұқымдасы
Дереккөздер
Санат:Құлқайырлар
Рака (өзен)
Рака — Ресейдегі өзен. Рязань облысы,Тамбов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/Еділ/2231/658 орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Аксель Хуго Теодор Теорелль
Аксель Хуго Теодор Теорелль (Axel Hugo Teodor Theorell; 6 шілде 1903, Линчепинг — 15 тамыз 1982) — шведциялық биохимик, Швеция Ұлттық ғылым академиясының президенті (1967—69), АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшесі, Лондон корольдік қоғамы (1959) және басқалар. Сорбонна құрметті докторы (1951). Халықаралық биохимия одағы Президенті (1967—1973).
Өмірбаян
Стокгольмдегі Каролина медицина институты бітіріп (1930) сонда жұмыс істеді. 1932—1936 жылдары — Упсаль университетінде, 1933—1935 жылдары О. Варбургпен бірге — Берлиндегі жасушалар физиология институтында. 1937—1970 жылдары Нобель медицина институтында (Стокгольм) директор, профессор және биохимия бөлімінің меңгерушісі.
Негізгі еңбектері
Негізгі жұмыстары ферменттер химиясы мен олардың әсер ету тетіктеріне қатысты. Миоглобинді, ақжелкек пероксидазаларын, лактопероксидазаны, цитохром Cын, алкогольдегидрогеназаны, Варбург «ескі сары ферментті» кристалды түрінде тазалаған және алған бірінші адам болатын (қалпына келтірілген никотинамидадениндинуклеотидфосфат дегидрогеназасы). 1934 жылы впервые ферментті (қалпына келтірілген дегидрогеназаны НАДФ) ақуызға және коферментке (флавинмононуклеотид) бөлді және компоненттерден қайта байланыстыруға белсенді ферментті алды. алкогольдегидрогеназаның іс-қимыл тетігін зерттеді. Изоферменттерді, олардың пайда болуы мен әрекетін зерттеді.
Имил Смит-Роу
Клубтық
"Арсенал" клубының түлегі. 2018 жылы негізгі құрамға ілінді, шілде айында Сингапурде өткен маусым алдындағы даярлықта ""Атлетико Мадрид" клубына қарсы алаңға шықты. 31 шілдеде тұңғыш кәсіби келісім шартын жасасты. 20 қыркүйекте УЕФА Еуропа лигасында "Ворскла" клубына қарсы матчта еурокубоктердегі тұңғыш ойынын өткізді.
2019 жылы 31 қаңтарда "РБ Лейпцигке" жалға берілді.
2020 жылы жазда "Арсеналға" қайта оралды. 2021 жылы 22 шілдеде 10-нөмерді иеленді.
Халықаралық
Англияның бірнеше жастағы құрамаларында ойнады. 2017 жылы 17 жасқа дейінгілер арасында әлем чемпионы атанды.
Жетістіктері
«Арсенал» (Лондон)
Англия-17
Сілтемелер
Санат:Лондонда туғандар Санат:Англия футболшылары Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары Санат:РБ Лейпциг ФК ойыншылары Санат:Хаддерсфилд Таун ФК ойыншылары
Графор тіліндегі программа
Компьютердің жұмыс істеуі үшін оны басқаратын, оған не істеу керектігін айтып отыратын программа керек. Копьютерді автомобильмен, ал прогамманы жүргізушімен салыстырады. Жүргізушісіз автомобиль жұмыс істемейді. Жүргізуші қалай қарай бұрса, автомомобиль солай қарай жұреді. Автомобильдің жылдамдығын жұргізуші реттеп отырады. Кейде компьютерді жас баламен, ал программаны баланың анасымен теңейді. Анасы баласын неге үйретсе, баласы соны үйренеді. Анасы баласының қатесін түзеп, оны оқытады және тәрбиелейді.
Құмқұдық (Темір ауданы)
Құмқұдық — Ақтөбе облысы Темір ауданындағы ауыл, Қайынды ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шұбарқұдық кентінен солтүстік-батысқа қарай 68 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1187 адам (604 ер адам және 583 әйел адам) болса, 2009 жылы 675 адамды (341 ер адам және 334 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Темір ауданы елді мекендері
Гуапиасу
Гуапиасу (Guapiaçu) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Жозе-ду-Риу-Прету мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сан-Жозе-ду-Риу-Прету экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 618 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 325,028 км² шамасында. Халық тығыздығы — 51,1 адам/км².
Тарихы
Қала 1959 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Шавхат Әнесұлы Өтемісов
thumb|Шавхат Әнесұлы Өтемісов Шавхат Әнесұлы Өтемісов
1963 жылы 12 маусымда Орал облысы Чапаев ауданының Чапаев кентінде туған. Қазақ.
«Құрмет белгісі» орденді А.С. Пушкин атындағы Орал педагогикалық институтын (1985) тарих мұғалімі мамандығы бойынша; ҚР Президенті жанындағы Мемлекеттік  қызмет академиясын (2000) мемлекеттік  қызмет менеджері мамандығы бойынша бітірген.
Қазақ және орыс тілдерін біледі.
1985 жылдан - Орал облысының Чапаев кентінің №1 орта мектебінің тарих мұғалімі. 1985 жылдың желтоқсанынан -Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1987 жылдан - ЛКЖО Чапаев аудандық комитетінің нұқсаушысы, ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі. 1991 жылдан - Қазақстан Жастар одағының Батыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшысы.
1992 жылдан - Жастар ісі жөніндегі комитет төрағасы, БҚО Жастар ісі, туризм және спорт жөніндегі басқармасының бастығы. 2000 жылдан - БҚО облыстық телерадио-компаниясының төрағасы. 2001 жылдан - БҚО әкімінің орынбасары. 2002 жылдан - БҚО Ақжайық ауданының әкімі. 2006 жылдан - БҚО әкімінің орынбасары.
2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі «Нұр Отан» ХДП тізімі бойынша 4-ші шақырылымының депутаты, Экономикалық реформалар және өңірлік даму комитетінің мүшесі.
Батыс Қазақстан облыстық «Отан» РПП бөлімшесінің төрағасы (2001-2002), «Отан» РПП саяси кеңесінің мүшесі (2001-2002).
ҚР Еңбек сіңірген жатықтырушысы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Кіріктіруші таужыны
Кіріктіруші таужыны - Кен жатынын, кенді желіні немесе өзге де геологиялық денелерді (мәселен, интрузия шоғырлары, мұнай немесе газ жатындары т.с.с.) өз бойына кіріктіретін тау жынысы; аталған денелер еңістене астасқан жағдайда оларды кіріктіретін тау жынысытарды "бүйірлік тау жынысытар" деп те атайды.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Зиссах
250px|thumb|Картада орналасуы Зиссах (Sissach) — Швейцарияның Базель-Ланд кантонында орналасқан коммуна. Зиссах округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5845 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.87 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2861, пошта индексі — 4450.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базель-Ланд елді мекендері
Агиар-да-Бейра (аудан)
Агиар-да-Бейра (аудан) (Aguiar da Beira (freguesia)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Агиар-да-Бейра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Камуньяно
Камуньяно  (Camugnano) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Болонья провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2132 адамды құрайды. Халық тығыздығы 22 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 96 км² шамасында. Пошта индексі — 40032.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Заңды ұры
Дереккөздер
Санат:Қылмыстық топтар
Тонау
Бөтен мүлікті жәбірленушінің өмірі мен денсаулығына қауіпті емес күш қолданып, не осындай күш қолданамын деп қорқыту арқылы ашық ұрлау.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Ran (kriminalitet)
XIX - XX ғ. басындағы Павлодар Ертіс өңірі
XIX - XX ғ. Басындағы Павлодар Ертіс өңірі
XIX ғ. қазіргі Павлодар облысы патша билігінің әлеум.-экономикалық және саяси реформаларына бағынышты болды. XIX ғ. 20 ж. басында Баянауыл аймағы Ресей және Қытай империясы сияқты екі ұлыс тоғысқан жер болды. 1821 ж. Орта жүз қазақтары қытайлармен келіссөз жүргізуге тырысқан Уәлиұлы Ғұбайдолланы хан етіп сайлады. Аймақтық билік Баянауыл тауларына келген қазақтарқытай өкілдерінің, жасақтың келу себебі осы екенін де білді. 1824 ж. Баянауыл ауданы Орыс отряды заң жүзінже сайланған басшыны қамауға алды, ақырында оны дәстүрлі саяс қуғын орны Березов –ке айдады.
Баянауыл сыртқы аймағының құрылуы
Баянауыл сыртқы окр. 1826 жылы ғана құрылды. Алайда оны Қарқаралы айм. Қосып жібергісі келген шекара билігі оны 1833 жылға дейін ресм түрде бекітпеді. Округ Омбы облысы Басқаруға бағынды. Аймақ халқы сан алуан көшпелі шаруашылық Арғын руынан құралды. Сібір қазақтары үшін патша үкіметі тартып алған себепті жайылым жерлердің жетіспеуінен бірнеше болыстық аймақтар көрші Томск губерниясының кейбір жерлерін жалға алуға мәжбүр болды. Мәселен Ертістің оң жағасында1000 –нан астам шаруашылықтан тұратын Сәмеке-Бәсентейін болысы амалсыз қоныстанып отырды. Осындай жағдайды Уақ руының көпшілігі басынан кешірді. Баянауыл сыртқы аймағының алғашқы сұлтаны болып Сүйіндік руының ірі Айдабол тармағына басшылық еткен Шоң Едге би тағайындалды. Аймақтағы ең жоғарғы басшылық орнына сайлау кезінде Сұлтанбеттің ұрпағы Бопы Тәтенов сұлтан да қытысып, жеңіліп қалды. Аға сұлтандыққа «қара сүйек» өкілін қою арқылы орыс үкіметі өзге де «жай адамдарға» билікке жол ашатын қарама-қайшылықты тудырды. Болыстық құрылымдағы осы өзгерістер патша үкіметі әмірімен болып отырды, осылай сұлтан әулеті ұрпақтарын биліктен шеттету басталды.
Павлодар үйезінің болыстары
ХІХ мен XX ғ.ғ. басындағы облыс пен Ресей губерниясындағы әкімшілік-аймақтық бірлік.
1833 ж. Баянауыл сыртқы аймағында көшпелі болыстар құрылды.
XIX ғ. соңында Павлодар үйезінде 16 көшпелі қазақ болыстары болды.
1905 жылдан, Столыпиннің аграрлық реформасына сәйкес, үйезге шаруалардың жаппай көшіп келуі басталды. Қогыс тебушілер өз ауылдарын, өз болыстарын да құра бастады.
Кенесары Қасымов басшылығымен болған ұлт-азаттық қозғалыс
XIX ғ. Павлодар Ертіс өңіріне аймақтың қазақ халқы 30 ж. Кенесары Қасымов басшылық еткен ұлт-азаттық қозғалысқа қатысуымен есте қалды. Мәселен, сібір казактары шекара басқармасының бастығы полк. Талызиннің 1838 ж. баяндамасында: «Жыртқышқа (Кенесары Қасымовқа – Т. И.) Ақмола айм. Сұлтандарының көп бөлігі ғана емес, сонымен қатар Баянауыл, Қарқаралы мен Көкшетаудан да көбі қосылды. Қалған барлық сұлтандар өкіметке сырттай ғана адал болып қалғандар Кенесарымен құпия байланыста болды».
1837 ж. аяғында патша қанаушыларына қарсы күреске Баянауыл айм. Көп руы қосылды: Қозған, Айдабол, Қаржас және т.б. Осы айм. Қазақтары көтерілісінің белсенді ұйымдастырушы Қаржас руынан Сейтен мен Тайжан Азнабаевтар болды. Көптеген мұрағат материалдарында Кенесары ханның жақын жорықтастары ретінде саналады. Белгіленген және жіберліген батырлардың орнына өзгелері келіп отырды. Баянауыл айм. Төртұл болысындағы көтеріліс жетекшісі Таймас Бектасов болды. Ақырында ол ханның әскери мәселелер бойынша кеңесшісіне айналды. Сол кездегі мұрағат құжаттарында ол туралы былай дейді: «оның Кенесарыдан жұбы жазылмайтын, орыс жасақтарына шабуылдаған кезде басты адам болатын, орыстарға қалай соққы беру керектігі жөнінде Кенесарыға кеңес беретін, сол үшін де Кенесары ықыласына бөленді, тіпті бір ыдыстан ас бөлісіп жейтін. Ханның атақты батырларының қатарына Сүйіндік руынан шыққан Жанайдар батыр да кірді. Қозғалыстың белсенділерінің ішінде Олжабай Бәбекі, Шапшақ Кейкі және Тұмат Сайдықовтың да есімдері ұшырайды. Патшалықтың қанауына қарсылық көрсетудің бір түрі қоныс аудару еді. Көтеріліс кезінде Баянауыл айм. Шаңтөрі бмен бірге Айдабол руы, Олжабай старшинасымен бірге Орманшы-Төртұл ауылының жартысы көшіп кетті.
Болыстар:
Болыстардың басқарудың «Уақытша ережесі»
Өлке өмірінің басты оқиғасы 1868 ж. 21 қазандағы өкіметтің Орал, Торғай, Ақмола, Семей облыстарын басқарудың «Уақытша ережесі» болып табылды. Соңғы құрамда Павлодар үезі де құрылды. Үйез Семей облысы Солтүстік жағында Қарқаралы үйезінен – оңтүстікке Томск губерниясына дейін – шығыста және Солтүстік-шығыста кең аумақта орналасты. Батыста үйез Ақмола облысы, оңтүстік шығыста – Семей үйезімен шектесті. Үйез аумағы 103788,2 шаршы шақырым жерді алып жатты, XX ғ. басында. - 160270 адам, оның ішінде 144160 - қазақтар, 8800 - казактар, қалғандары - шаруалар, мещандар және өзге қабаттың өкілдері болды.
Футболдан Қазақстан Кубогы 2013
2013 жылғы Футболдан Қазақстан кубогы - кубоктың жиырма екінші мәрте ойнатылуы.
XIX - XX ғ. басындағы Павлодар Ертіс өңірі
Болыстардың басқарудың «Уақытша ережесі»
XIX екінші жартысында- XX басында Павлодар ү. айм. Ресейдің еуропалық бөлігінен шаруаларды жаппай көшіру басталды.Қазақтар шаруашылықтарының негізі түрі көшпенді және жартылай көшпенді мал шаруашылығы еді. Алайда патшалық тұрғылықты халықтың жерлерін тартып алғаннан кейін қоғамның жаңа әлеум.қабаты – жасақтар пайда болды. Олар Ертіс бойында төсілген казактарға, үйез және көрші Томск губерниясы шаруаларында еңбек етті. Қазақтардың көп бөлігі казактар мен шаруаларға жерді пайдаланғаны үшін жалға алу төлемін төлеуге мәжбүр болды.
Футболдан Қазақстан Кубогы 2013
Дереккөздер
Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы Санат:2013 жылғы футбол
XIX - XX ғ. басындағы Павлодар Ертіс өңірі
Болыстардың басқарудың «Уақытша ережесі»
Шаруалардың көшіп келуі көшпенділердің ең құнарлы жерлерін жаппай тартып алу үрдісіне әкеп соқты. Өңір тарихындағы жарқын оқиғалардың бірі біздің жерлестеріміздің атақты «Қарқаралы петициясын» құруға ат салысуы еді. 1905 ж. маусымында Ресейдің Ішкі істер Мин. 47 тармақтан тұратын, өзекті де тағдыр шешетін дала қазақтарының мәселелерін өзек еткен өтініш келіп түсті. Бұл нағз заңды құжат авторлары: Павлодар ү. Атақозы болысынан Омархан молла Музафыров, Қарқаралы ү. Едрей болысынан Апық Жолшарин және Семей ү. Сейтен болысынан Темірғал Нұрекенов болды. Сонымен қатар 20.5.1907 қазақ халқының осы мәселелерін Омбы қ. дала ген.-губ. жеке жиналысында 12 құзіретті тұлға да ескере кетті. Оның ішінде Павлодар ү. 2 қазағы Мұхамед Қабір, Ысқақ Бердалин (Павлодар бол. ) және Ілияс Жанқарин (Тереңкөл бол.) болды.
Әдебиет
Санат:Қазақстан тарихы
Дрэйкесборо (Кентукки)
Дрэйкесборо (Drakesboro) — Кентукки штатының Мюхленберг округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 627 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.3 км² шамасында. FIPS коды — 21-22348.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Себептік жалғаулықтар
Себептік жалғаулықтар. Салалас құрмаластың бір сыңарында айтылған ойдың себебі басқа сынарында екенін білдіру үшін дәнекер болады. Оған себебі, өйткені жалғаулықтары жатады. Мысалы: Мен будан артыққа баспадым, өйткені берік болмай, ерік жоқ, (А. Бек).
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Өзін-өзі қауіпсіздендіру
Өзін-өзі қауіпсіздендіру, бұл әркімнің жеке басына қатысты, топ мүшелерінің көмегінсіз атқарылатын болады. Өзін-өзі қауіпсіздендіру Қазақстантурнирінің барлық түрлерінде қолданылады. Соның ішінде кең көлемде және әртүрлі мақсатта тау туризмі және спелеологиямен айналысқандар қолданады. Өзін-өзі пассивті түрде сақтандыру оның үстіндегі киімдері, аяқкиімі, әртүрлі қолданыс құралдарының көмегімен туристің өзін жарақат алудан сақтандырады. Өзін-өзі сақтандырудың белсенді түрі көп жағдайда арнаулы құрал жабдықтарды, әдістерді орындау жолымен (туристік арқан, ледоруб, айсбайл, аль-пеншток, темір ілмектер және т.б.) сақтандыруға арналған құралдар қолданылады.ref>Қазақстан - спортшылар елі. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: "Сөздік-Словарь". ISBN 9965-822-57-3
Дереккөздер
Санат:Спорт
Рязковци (Габрово облысы)
Рязковци (Рязковци) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Габрово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 53 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Рақымжан Қошқарбаев ауылдық округі
Рақымжан Қошқарбаев ауылдық округі — Ақмола облысы Целиноград ауданындағы әкімшілік бірлік. 2006 жылға дейін Романовка ауылдық округі деп аталды.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Рақымжан Қошқарбаев, Преображенка, Сарыкөл ауылдары кіреді. Орталығы – Рақымжан Қошқарбаев ауылы. Округ құрамында болған Ағанас ауылы 2018 жылы, Шнет ауылы 2019 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2516 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Целиноград ауданы ауылдық округтері
Халиолла үйі, Бекметов үйі
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Ішкі морена
Ішкі морена — мұздықтың денесіндегі таужыныстар сынықтарының жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Жерұйық көшесі (Алматы)
Жерұйық көшесі. Көшеге «Жерұйық» атауы (Алматы қаласы мәслихаттың 24.03.2005 №138 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 4.04.2005 №2/184 қаулысы) берілген. Жерұйық сөзі «Жер жаннаты», "жайлы өлке" деген мағынаны білдіреді.
Көше Алатау ауданындағы, "Шаңырақ - 4" шағынауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - 13-ші көше. Кешенін ұзындығы - 750 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері