cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Викершвир
Викершвир (Wickerschwihr) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Кольмар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,25 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 758 адамды құрады. Халық тығыздығы — 336,89 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Шөгінді таужыныстарды макроскоптық (далалық) зерттеу әдістері
Шөгінді тау жынысытарды макроскоптық (далалық) зерттеу әдістері. Шөгінді тау жынысытарды дала жұмыстары барысында көзбе-көз қадағалау және қолда бар қарапайым мүмкіндіктер көмегімен зерттеу шаралары. Мұндай шаралар төмендегі мәселелерді шешуге мүмкіндік береді: шөгінді тау жынысытардың литологиялық типін және заттық құрамын, олардың түсін, омырылым және дербестелу сипатын, керішінің құрамы мен мөлшерін, тау жынысы құрылымын анықтау; тау жынысыты кұрайтын түйірлер мен кесектердің мөлшерлікжөне пәшіндік ерекшеліктерін, тау жынысытың бітімін (қат-қабатталу типін), бітімдік жаралымдарын (кебірсу жарықтарын, жорғалау іздерін, т.с.с.), қат-қабатталудағы ырғақтылықты, түзілімденудегі үзілістерді, қабаттардың жапсарлық сипаттарын, тау жынысытардың физикалық ерекшеліктерін (кеуектілік, жарықшақтылық, тығыздық, саздардың аққыштығы, т.с.с.) анықтау, олардағы әр түрлі кірікпелер мен тасберіштерді зерттеу.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Тәжікстан Жоғарғы Жиналысы
Тәжікстан Республикасының Жоғарғы Жиналысы (Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Высшее собрание Республики Таджикистан) — Тәжікстанның екіпалаталы парламенті, мемлекеттік биліктің жоғарғы заң шығарушы және өкілді органы. Екі палатадан тұрады: Ұлттық Кеңес атты жоғарғы палатасы және Өкілдер палатасы атты төменгі палатасы. оңға|нобай|Тәжікстан Ұлттық Кеңесі (33) [[Партиясыз (33)]] оңға|нобай|Тәжікстан Өкілдер Жиналысы (63) Үкімет: [[ТХДП (47) Үкімет қолдаушылары: Коммунистік партия (2) Социалистік партия (1) Оппозиция: (13) Аграрлық партия (7) Экономикалық реформалар партиясы (5) Демократиялық партия (7)]]
Парламент 1991 жылғы референдумнан кейін екіпалаталы болып өзгертілді, бұрын ол бірпалаталы еді.
Дереккөздер
Санат:Елдер бойынша парламенттер
Сырашылар жүрегі
Сырашылар жүрегі - Алкогольдік миокардиодистрофияның ауыр түрі, жүректің барлық бөлігінің дилатациясының, ырғақ және өткізгіштік бұзылудың және жүрек әлсіздігінің белгілері болады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Бүйен суғару жүйесі
Бүйен суғару жүйесі, 1940 ж. Алматы облысы Ақсу ауданың егіс алқаптарын суландыру мақсатында салынған. Б. с. ж-не Жетісу (Жоңғар) Алатауынан шыққан Үлкен Бүйен, Кіші Бүйен, Орта Бүйен, Мұзбұлақ, Зәуре, Бүркітті және Салқынбел тәрізді бұлақтардан су құйылады. Құрамында 3 бас тоған, 33,1 км-ге созылған каналдары мен арықтары, 4 гидротех. қондырғысы бар.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан суару жүйелері
Сиври-ла-Перш
Сиври-ла-Перш (Sivry-la-Perche) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,17 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55489, пошта индексі — 55100.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Орсоннетт
Орсоннетт (Orsonnette) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Пюи-де-Дом департаментінде орналасқан. Иссуар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,05 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 63266, пошта индексі — 63340.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 210 адамды құрады. Халық тығыздығы — 68,85 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Щетка
right|200px|thumb Щетка - лайдан, балшықтан, шаңнан тазартатын құрал, көбінесе қатты қылдан жасалған щетка.
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Радиолық қарсы әрекет
Радиолық қарсы әрекет — қарсыластың радиотехникалық құралдарын қолдандырмайтын немесе оған қиындық келтіретін шаралар жиынтығы. Радиолық қарсы әрекет радиокедергілер жасау, қарсыластардың радиотехникалық құралдары мен радиолокацияға қарсы бүркемелеу құралдарын анықтау және жою арқылы жүзеге асады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Ылғалтартқыштық
Ылғалтартқыштық (Hygros -дымқыл,Skopio-бақылаймын). Ылғаңданғыштық - белгілі бір заттың бойынша ылғалтартқыштық қасиеті.
Дереккөздер
Санат:Материалдар механикасы терминдері
Тәуелді батырма
Тәуелді батырма, опция батырмасы (Зависимая кнопка, кнопка опции; radio (option) button) — Windows жүйесінің графиктік интерфейсінде — диалогтық терезедегі біреуін ғана таңдап алуға болатын кішкене дөңгелек батырмалар тобы. Тышқанды басу арқылы немесе пернелер көмегімен олардың тек біреуін ғана тандап алу қажет, автомобиль радиосы батырмасының ұқсастығына қарай кейде радиобатырма деп те аталады.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Георгий Григорьевич Хайдин
Георгий Григорьевич Хайдин(1910 - 1954 жылдар) - ресейлік шахтёр, өндіріс жаңашылы.
Ұлы Отан соғысы жылдарында Алтай-Полиметалл руднигінің бұрғышысы, ал 1941 жылдан бастап КОКП мүшесі. Алтайда алғашқылардың қатарында көп перфаторлы бұрғылау әдісін енгізді және мыңшылар қозғалысының негізін салды. 1941 жылы төртінші мезгілінде ол 5,5 жылдық норма, 1942 жылы қаңтар айының өзінде үш жылдық норма орындады.Қазақстанда ең үздік бұрғышы атағын алу жолындағы жарыстың бастамашысы болды. Ленин орденімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1910 жылы туғандар Санат:1954 жылы қайтыс болғандар Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:КОКП мүшелері
Кино түсіру павильоны
Кино түсіру павильоны - киностудиядағы кино түсіруге лайықталған арнаулы бөлме.
Кино түсіру павильоны декорацияларды құру кезіндегі ауыр жұмыстарды механикаландыруға қажетті құралдармен жабдықталады. Дыбысты синхронды жазу кезінде бөлмеге бөгде шу өтпеуі қамтамасыз етіледі, акустикалық қасиеті жақсартылады. Декорацияны жарықтандыруға, әр қилы эпизодтар түсіруге қажетті электр жабдықтары және т.б. қондырғылар қойылады. Кино түсіру павильонының ауданы 400-ден 4000 м^2-ге, биіктігі 6-дан 25 метрге дейін жетеді.
Дереккөздер
Санат:Кинематограф Санат:Кино
Эван (Миннесота)
Эван (Evan) — Миннесота штатының Браун округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Су бұрқақ
thumb|right|[[Женева көлінің бетінен 140 метр биіктікке көтерілетін су бұрқақ (Jet d'eau)]] Су бұрқақ (латынша fontana «бұлақ», «бастау», «көз», «қайнар» деген мағынада) — табиғи немесе жасанды жолмен шығарылған судың атқылау құбылысы.
Ортақ мәліметтер
Бізге табиғи жолмен пайда болға су бұрқақтар яғни гейзерлер (Йеллоустон паркы, Камчатка) белгілі.
Вольфбороу (Нью-Гэмпшир)
Вольфбороу (Wolfeboro) — Нью-Гэмпшир штатының Кэрролл округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 6269 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 151.4 км² шамасында. FIPS коды — 33-86420.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Гэмпшир қалалары
Саяси портрет (журналистік жанрдың бір түрі)
Саяси портрет (журналистік жанрдың бір түрі) – халықаралық немесе мемлекеттік саяси шенеуніктердің мінез-құлқын ашу мақсатында жазылады. Ішкі және сыртқы пішінінін суреттеу арқылы кейіпкерінің бейнесін (я жағымды, я жағымсыз) сомдау. Белгілі бір саяси тұлғаның саяси портретін жасау үшін, ол адам туралы қайда, қандай сөздер айтқанын, нені уәде еткенін, жеке өмірінде қандай жетістіктер мен табысқа жеткенін, неден сүрінгенін, неге көңілі құлағанын егжей-тегжейлі зерттеу қажет. Мәселелер, фактілер дәлелді, айқын болуы шарт.
Санат:Журналистика Санат:Терминология
Протекторлық қорғағыш
Протекторлық қорғағыш - Потенциалы аз анодтық жердегі кабель қабығын тотығудан қорғау үшін оған (кабельге) изоляцияланған сым арқылы жерге қарағанда потенциалы теріс таңбалы болатын электрод қосады. Тотығудан қорғаудың мұндай әдісін "протекторлық қорғау" деп атайды. Протекторлық қорғаудың мәнісі анодтық жерде жатқан кабельге изоляцияланған сым арқылы төмен потенциалды электрод қосу. Сонда электрод анодтың рөлін атқарып, ол арқылы ток жерге кетеді де, кабель қабығы катод міндетін аткарып тотығудан қорғалады.
Протекторлық электродтан ток жерге кеткенде, ток шығыны болып, ол бірте-бірте азаяды. 10 килограмдық электрод шамамен 10 жылға жарайды, содан кейін оны ауыстыру керек. Егер жердегі кабель біреу емес бірнешеу болғанда, олардың әрқайсысына жеке-жеке электрод керек.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Терім бетінің пішімі
Терім бетінің пішімі (формат полосы набора) - басылымның бір бетінде орналасқан мәтін өлшемі. Терімнің ені мен биіктігінің көбейтіндісі ретінде типографиялық өлшем жүйесінде беріледі (мысалы: квадрат).
Дереккөздер
Санат:Полиграфия
Шекербек Садықанұлы
right|200pxШекербек Садықанұлы (23. 12.1936 жылы туған, Меркі ауданы Қостоған ауылы) – журналист, ақын.
Өмірбаяны
1936 жылы 23 желтоқсанда Жамбыл облысы, Меркі ауданының Қостоғай ауылында дүниеге келген. Алматы жоғары партия мектебін бітірген. Қазақстан Жазушылар және Журналистер одақтарының Ұзақ Бағаев атындағы сыйлығының, Жамбыл атындағы халықаралық сыйлықтың лауреаты.
Луғовой темір жолы бекетінде жұмысшы, Жамбыл облыстық «Ақжол», Меркі аудандық «Меркі таңы», Алматы облыстық «Жетісу» газеттерінде корректор, әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі болып еңбек еткен. Алматы облысы, Қарасай аудандық «Заман жартысы» газетінде бас редактор болды. Қазір зейнеткер.
«Тәуіп пен дәрігер» атты тұңғыш поэмасы «Жас Алаш» («Лениншіл жас») ғазетінде 1958 жылы жарық көрген. Алғаш айтыскер ақын ретінде танылған. Айтыс өлеңдері «Ақындар шықты айтысқа» (1958), «Айтыс» жинағының үшінші (1960) кітабында жарияланған.
Айтыстары
Ақындармен айтысы «Ақындар шықты айтысқа» (Алматы, 1960) атты кітапта, одан кейін «Айтыс» (1966) кітабының үшінші томында жарияланған. «Тәуіп пен дәрігер» (1978), «Әкем менің» (1975), «Мұрат» (1980), «Найзағай жарқылы» (1978), «Алтын шапақ» (1980), «Аманжолдың ерлігі» (1985), «Жайна жасыл дүние» (1999), «Дүние дәурен» (2001), «Ах-ау, арман» (2002) атты бірнеше жыр жинақтары жарық көрген. Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі. Қазақстан Журналистер одағының Ұзақ Бағаев атындағы сыйлығының және Жамбыл атындағы Халықаралық сыйлықтың лауреаты. Қаскелең қаласының құрметті азаматы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан жазушылары
Марат Вячеславович Быстров
Марат Вячеславович Быстров (19 маусым 1992, Қостанай облысы, Қазақстан) — қазақстандық футболшы, «Ахмат » клубы мен Қазақстан құрамасының қорғаушысы.
Карьерасы
Қостанай облысында дүниеге келген, әкесі орыс, анасы Ресейде өмірге келген қазақ. 2006 жылы отбасымен Ресейге көшіп өтті де, "Магнитогорск" клубының мектебіне қабылданды.
Кейін Қазақстан және Ресей клубтарында өнер көрсетті. 2018 жылы Қостанайдың "Тобыл" клубына келді де, Қазақстан азаматтығын алып, 2019 жылы ақпан айында Қазақстан құрамасы сапында алаңға шықты.
Сілтемелер
Санат:Ресей футболшылары Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Магнитогорск ФК ойыншылары Санат:Челябинск ФК ойыншылары Санат:Тамбов ФК оыншылары Санат:Тобыл ФК ойыншылары Санат:Ордабасы ФК ойыншылары Санат:Ахмат ФК ойыншылары Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Мольфетта
Мольфетта (Molfetta) — Италиядағы қала, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Бари провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 59900 адамды құрайды (2009). Алып жатқан жер аумағы 58.26 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апулия елді мекендері
Константиновка (Кармаскалин ауданы)
Константиновка — Башқұртстанның Кармаскалин ауданындағы ауыл, Николаев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 1675 адамды құрады. Пошта индексі — 453026, ОКАТО коды — 80235840001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Үлкен Нодимец
Үлкен Нодимец (Нодима) — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Двиница өзенінің оң жағалауынан 25 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 35 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина бастауынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Радиолық тосып алу посты
Радиолық тосып алу посты — қарсыластың жұмыс істеуші станцияларын табу, олардың хабарларын тосып алу жолымен барлау мәліметтерін алуға, сондай-ақ оларға радиопеленгеторларды бағыттауға арналған радио және радиотехникалық барлау органы.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Пегас (Том тармағы)
Пегас (Томский) — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Томь өзенінің оң жағалауынан 452 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері
Жанартау
left|thumb| alt=A.|270 px|Сент-Хеленс жанартауының атқылауы. 1980 ж. Жанартау — төбесінде шұңқырға ұқсас кратері не ойысы бар, көбінесе конус немесе күмбез тәріздес болып келетін геологиялық түзілім. Ол тереңдік магмалық ошақтардан жер бетіне лавалар, ыстық газдар мен булар, сондай-ақ тау жыныстарының сынықтарын атқылап тұратын жер қыртысындағы каналдар мен жарықтардың үстінде пайда болады. Жанартау жылына жер бетіне 5 – 6 кm³ жанартаулық материалдар шығарады, оның 80%-ы су асты жанартауларына, 20%-ы құрлықтағы жанартауларға тиесілі. Лаваның сыртқа шығып қату нәтижесінде пайда болады.
Этимологиясы
thumb|right|200px|Италиядағы Стромболи жанартауының атқылауы Жанартау, латынша vulcanus – «от», «жалын» деген мағынаны білдіреді. Бұл сөз Ежелгі римдіктердің мифологиясындағы от құдайы ұғымынан шыққан.
Атқылау каналдарының пішіні
Атқылау каналдарының пішініне сәйкес жанартауларды
Мұның екеуі де әрекетті, тыныштанған және сөнген болуы мүмкін.
Типтері
Жанартаулық атқылаудың типі, магманың мөлшері мен құрамы жанартаудың пішіні мен биіктігін анықтайды. Оның ең көп тараған типтері:
Орналасуы
Орналасуына байланысты:
Белсендігі
Белсендігіне байланысты:
Сөнбеген жанартауға соңғы 3500 жылғы тарихи кезеңде атқылаған не ыстық газдар мен су шығарған жанартаулар жатады, олардың жалпы саны 947 (2008).
Потенциалды сөнбеген жанартауға 3500 – 13500 ж. ішінде байқалған голоцен дәуірінің жанартаулары жатады, олардың саны 1343. Голоцен дәуірінде ешқандай әрекет көрсетпеген, бірақ өзінің сыртқы пішінін сақтап қалған жанартаулар шартты сөнген жанартауларға жатады. Эрозияға шалынған, жартылай үгіліп, бүлінген және кейінгі 100 мың жылдан астам уақытта ешқандай әрекет жасамаған жанартаулар сөнген жанартау деп аталады.
Шығу жолдары
Жанартау шығу жолдарына байланысты:
Шығу тереңдігі
Магманың шығу тереңдігіне қарай жанартау:
Бірінші жағдайда базальт жынысы, екінші жағдайда басым көпшілігі андезит, дацит, липарит тау жыныстары, үшіншісінде барлық жанартаулық тау жыныстары шығады.
Жанартау атқылауы
thumb|right|200px|Страто-жанартаудың пайда болу механизмі thumb|right|200px|Су асты жанартау Жанартаулардың атқылауы - Жер қабығындағы жарықтар мен каналдар бойымен ыстық газдардың, су буының, тау жыныстары сынықтарының, күлдің және лаваның Жер қойнауынан аспанға атылуы. Жанартау атқылаған кезде аспанға атылған шаңнан атмосфера қарауытады. Күн радиациясы бәсендейді және жарық азаяды. Ауа ағыстарымен атмосфераның жоғарғы қабаттарында таралған жанартаулық ұлпа шаңдардан (күлден) оның атылған тұсында ғана емес, тіпті одан өте шалғай жерлерде аспанда шапақтың басқаша қызыл түсті оптикалық құбылысы болады. Жанартаулардың атқылауынан стратосфера мен мезосферадағы бұлттар пайда болады.
Жанартаулардың атқылауы ұзақ (бірнеше ондаған, жүздеген жыл) және қысқа (бірнеше сағат) мерзімді болады. Атқылау алдында жердің сілкінуі, дыбыс шығаруы, магнит өрісінің өзгеруі, т.б. құбылыстар байқалады. Жанартау атқылауы, әдетте газ бен суық лава кесектерін атқылаудан басталады. Кейде бұл атқылаулар лава (жанартау әсерінен Жер бетіне төгілетін отты-сұйық балқыма) ағуымен қатар жүреді. Қопарылыс күшіне байланысты күл мен лава кесектері ілескен ыстық газ бен бу 1 – 5 км және одан да үлкен (мысалы, 1956 ж. Камчаткадағы Безымянный жанартауының өнімдері 45 км биіктікке көтерілген) биіктікке көтеріледі. Атылған заттар айнала бірнеше км-ден мыңдаған км-ге дейін шашырайды. Жанартау атқылауынан шығатын жанартаулық өнімдер газ тәрізді (жанартаулық газдар), сұйық (лава) және қатты (жанартаулық тау жыныстары) болады.
Жанартау атқылауынан пайда болған тау жыныстары
thumb|right|200px|Лава thumb|right|200px Жанартаулық тау жыныстары, вулканиттер – жанартау атқылауынан пайда болған тау жыныстары. Атқылау сипатына байланысты жыныстардың 2 типі түзіледі: эффузивті тау жыныстары және пирокласты жыныстар (жанартау күлі, құм, туфтар, туфты брекчий). Жанартаулық тау жыныстары қалыптасу жағдайына қарай эффузивті, экструзивті, жанартаулық-кесекті, жанартаутекті-шөгінді болып ажыратылады. Эффузивті тау жыныстары магманың лава күйінде жер бетіне ағып шығып қатаюынан қалыптасады. Олардың пішіні лаваның тұтқырлығы мен сол ауданның жер бедеріне байланысты күмбез, конус тәрізді төбелер болып қалыптасады. Экструзивті жыныстар тұтқыр магманың сығылып шығып, күмбез пішінді болып қатаюынан пайда болады. Эффузивті жыныстардың сыртқы пішіні қатты өзгерген көне түрлері палеотипті, ал пішіні сақталған жасырақтары кайнотипті жыныстар деп аталады. Жанартаулық-кесекті жыныстар эффузивті кесекті, эксплозивті кесекті және шөгінді жанартау кесекті болып бөлінеді. Эксплозивті кесекті жыныстар түгелдей жанартаудың атқылау өнімдері – пирокластардан тұрады. Жанартаулық тау жыныстары Қазақстанның барлық аймақтарында кеңінен тараған: олармен темірдің, полиметалдың, мыстың, марганецтің, күкірттің, алтынның және басқа да элементтердің кендері бірге кездеседі. Құрылыс материалы ретінде кеңінен қолданылады.
Жанартаутекті шөгінді жыныстар – жанартаулық және шөгінді материалдардан тұратын тау жыныстары. Олар жанартаукесекті шөгінді жыныстар, тефроидтар және жанартаутерригенді жыныстар болып үшке бөлінеді. Жанартаутекті шөгінді жыныстарда яшма, фосфорит, боксит, темір, марганец, бораттың кендері кездеседі. Жанартаутекті шөгінді кендер – теңіздердің түбінде жанартаутекті шөгінді жыныстардың шөгуінен түзілген кендер. Мұндағы минералды заттар жанартаудың ыстық газы мен суынан бөлініп, жанартау лавасы мен күліне сіңеді. Кейін суынған лава мен күл теңіз суының әсерінен әр түрлі бөлшектерге ыдырай бастайды. Ал жанартау әрекеті қайталанып, жаңадан бөлінген газдар мен сұйық ерітінділер қайта әсер еткенде олар ериді, сілтісізденеді, тотығады, жаңа химиялық қосылыстар, минералдар түзіп, шөгеді және су массасымен бірге бір орыннан екінші орынға көшеді. Сөйтіп, жанартау атқылауымен жердің терең қабаттарынан келетін заттар ыдырап, жер беті суымен тасымалданады. Жанартаутекті шөгінді кендерге силикаттар мен карбонаттардан, оксидтер мен гидроксидтерден тұратын темір мен марганецтің аса қалың қабаттары, құрамында темір, мыс, мырыш, кейде қорғасын сульфиттері және барит пен гипс болатын колчедан кентастары жатады. Мұндай кендер барлық геологиялық жүйелерде кездеседі. Жанартаутекті шөгінді кендерге Орталық Қазақстанның темір-марганец, Кенді Алтайдың полиметалл кен орындары жатады.
Жанартау шынысы, обсидиан – жанартау лавасының жер бетінде тез суып, кристалданбай қатаюынан пайда болатын тау жынысы. Химиялық құрамына қарай ультранегізді, негізді, орта, қышқыл, сілтілі болып бөлінеді. Жанартау шынысы химиялық құрамына, суу ортасына байланысты ажыратылады. Құрамында кремний оксидінің (SіO2) мөлшері көп, өте тұтқыр, қышқыл риолит лава түрлерінің қатаюы кезінде обсидиан деп аталатын жанартау шынысы түзіледі. Ал сирегірек кездесетін SіO2-ге кедейлеу базальттық лавалар шыны түрінде қатып, мөлдір емес қара базальтты жанартау шынысы – тахилит түзеді. Лава сулы ортада қатқан жағдайда жанартау шынысының құрамында (мысалы, пехштейн, яғни шайыртас) су көптеу болады. Кеуекті жанартау шынысы пемза деген атпен белгілі. Перлит жанартау шынысының құрамында 3 – 5%-ға дейін байланысқан су болады, ол өнеркәсіпте қолданылады. Жанартау шынысы шыны өндірісінде және құрылыс материалы ретінде қолданылады. Кендері Солтүстік Қазақстанда (Торғай), Шығыс Қазақстанда (Семейтау, Тарбағатай, Зайсан), Алматы (Жоламан, Малайсары), Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл облыстарында белгілі.
Сөнген жанартау
Сөнген жанартау – көбіне қираған не шайылған, тарихи кезеңде белсенділігі білінбеген жанартау. Сөнген жанартауға кратері шайылып, Бүліне бастауы, беткейлерінде терең барранкостар пайда болуы мен құрылысының қирауы тән.
Кейбір сөнген жанартау кейде қайта атқылайды. Мысалы,Камчаткадағы Безымянный жанартауы 1955 жыл әрекетін жандандырған. Әрекетті жанартаулар алаңында орналасқан сөнген жанартау ұйқыдағы жанартау деп аталады.
Жерден тыс жанартаулар
thumb|right|[[Ио (серік)|Иодағы жанартаудың атқылауы]] Жанартаулар тек қана жер шарында емес, басқа да ғаламшарларда және олардың серіктерінде болады. Күн жүйесінде биіктігінен екінші орыналатын Олимп тауы (21,2 км) жанартау болып табылады.
Күн жүйесінде белсендігі жағынан Юпитердің ИО серігі бірінші орын алады. Жанартаудың атқылаған заттарының шлейфінің биіктігі 330 км және радиусы 700 км-ге (патера Тваштара) жетеді, лава ағындарының ұзындығы  330 км (Амирани және Масуби).
Дереккөздер
Санат:Жанартаулар Санат:Геология процестер
Мұрын
Мұрын 200px|нобай|оңға - (адамда) тұлғаның бiр бөлiгi немесе (малдарда) бет, қатысушы тыныс, иiс сезу қаблетiнде, Құйрық олжасы және қарым-қатынас.
- Адамда, жануарларда болатын иіс сезу мүшесіне тілімізде осындай ат берілген. «— Сен бармысың дегім келіп тұрдым да, қоя қойдым қарадым да мұрнына» (Ғ. Қайырбеков, Большевик.).
«Мұрын» сөзінің алғашқы мағынасы мен тұңғыш тұлғасын түркі тілдерінің өзінен-ақ іздеп табамыз.
Қырғыз тілінде «мурун» сөзінің екінші мағынасы — «бұрын» дегенді ұғындырса, тува тілінің дерегі айтқалы отырған ойымызды анықтай түседі. Туваларда «алда», «алдыңғы жақта» сияқты мағыналарды — мурнунда, мурнунга сөздері ұғындырады, ал бір заттың алдыңғы бөлігін түсіндіру үшін «мурну» тұлғасы қолданылады. Мұның езі «мұрын» өз атауын орналасқан орнына қарай меншіктенген деген жорамалға тірейді. Шын мәнісінде де, адам мен жануарлар денесінің алдыңғы жағында орналасқан мүше тек мұрын ғана, одан озық орналасқан басқа мүшені айта қою қиын.
Мұрынның Құрылысы
thumb|right|178px|Тапир мұрны. Сыртқы мұрын деп аталатын бесенеден белгiлi көрнектi мұрынның бiр бөлiгi жақсы түбiр, Арқалық, бас жақтан және қанаттар тұрады. Сыртқы мұрынның негiзiн мұрын ойын таcтарын құрайды - маңдай өсiндi шықшытты, қабырғада болу шемiршек және үлкен қанат тәрiздi кеңсiрiк, танаулар саңылаулардың Носоваларының қысуы және созу үшiн төмен қарай арналған жабулы бұлшық еттермен. Сыртқы мұрын бiр жағынан және сондай болып терiмен, сонымен қатар тұлға жабулы, орын бұның аз қозғалатын түкшенi май бездерiнiң молшылығы артынан жуан.
Дереккөздер
Санат:Анатомия
Тәуелділік
Тәуелділік (Зависимость; dependence) функция мен оның аргументгері арасындағы қатынас; мәліметгер базасындағы мәліметтер ассоциациясы. Мәліметтер тәуелділігі (Зависимость данных (по данным); data dependence) — мәліметтер мен программаның өзара өсер етуі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Вила-Кова (Пенафьел)
Вила-Кова (Пенафьел) (Vila Cova (Penafiel)) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 763 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,4 км² шамасында. Халық тығыздығы — 119,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Энтль-Гун-Еган (өзен)
Энтль-Гун-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/1488/4/59/198 орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Зелениград (Перник облысы)
Зелениград (Зелениград) — Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді.
Энтль-Гун-Еган (өзен)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Зелениград (Перник облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 111 адамды құрайды.
Джастин Тимберлейк
Джастин Рэндалл Тимберлейк (Justin Randall Timberlake; туылды: 31 қаңтар 1981, Мемфис, Теннесси, АҚШ) – американдық поп және R&B әншісі, композитор, продюсер, биші және актер. «Эмми» және алты «Грэмми» сыйлығының иегері. ’N Sync бой-бэндінің мүшесі болған Джастин, 2002 жылы өзінің жеке «Justified» альбомын шығарады. Әлем бойынша бұл альбомның 7 миллионнан аса данасы сатылып кетті. Түскен фильмдері: «Model Behavior» (2000), «On the Line» («Байланыста») (2001), «Edison Force» (2005), «Alpha Dog» (2006), «Shrek the Third» (2007), «The Open Road» (2009), «Bad Teacher» (2011), т.б.
Энтль-Гун-Еган (өзен)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Зелениград (Перник облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Перник облысының елді мекендері
IC 2222
IC 2222 — Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 22700, ZWG 178.24.
Сыртқы сілтемелер
IC 2222 Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз)
Загородняя Алина Николаевна
ЗАГОРОДНЯЯ Алина Николаевна (20.9.1939 жылы туған, Талдықорған, қазіргі Алматы облысы Қаратал ауданы Үштөбе қаласы) – техникалық ғылыми докторы (1994), профессор (1995).
ҚазМУ-ды (1964, қазіргі ҚазҰУ), Қазақстан ҒА Металлургия және кен байыту институтының аспирантурасын (1969) бітірген. Қазақ политенхникалық институтында (1961–66), Қазақстан ҒА Металлургия және кен байыту институтында аға инженер, кіші, аға ғылыми қызметкер (1969–81), ал 1981 жылдан жетекші ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді.
200-ден аса ғылыми мақала жариялаған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Яндоч
Яндоч — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тогуна өзенінің сол жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Бия. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Пабнойкирхен
Пабнойкирхен (Pabneukirchen) — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Перг округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1726 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 41 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — PE, ресми идентификациялық коды — 4 11 15.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Бухбергер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Френ-л'Аршевек
Френ-л'Аршевек (Fresne-l'Archevêque) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Андели округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,58 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27270, пошта индексі — 27700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 503 адамды құрады. Халық тығыздығы — 47,54 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Үшқұлын
Үшқұлын — Павлодар облысы Баянауыл ауданы, Майқайың кенттік әкімдігіне қарасты ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Баянауыл ауылынан солтүстікке қарай 72 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғылықты тұрғындары болмады, 2009 жылы тұрғындары 339 адамды (160 ер адам және 179 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Баянауыл ауданы елді мекендері
NGC 6334
NGC 6334 — Сарышаян шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1837 жылы 7 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6334 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 392-EN9, Sh2-8, CED 140.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сарышаян (шоқжұлдыз)
Шенэй Граймс
Шенэй Соня Граймс (ағыл. Shenae Sonya Grimes; 24 қазан 1989 жылы туған, Оттава)- Канадтық әртіс, «Джемини» премиясының  жүлдегері. «90210: Новое поколение» мен «Подростки с улицы Деграсси : Слдеующее поколение» атты сериалдарындағы Энни Уилсон және Дарси Эдвардс рөлдерімен танымал болып табылады.
Өмірбаяны
Киноәртіс Торонто, Онтарио (Канада) қаласында 24 қазан 1989 жылы дүниеге келген. «90210: Новое поколение» атты мектепте оқып, «Toronto’s Fashion Television» программаық шоуына қатысқан болатын. Соңғы 2 мектеп жыдары «City Academy» мектебін  аяқтаған болатын.
2011 жылы «Teen Vogue» журналында Нью-Йоркте интернатураға иемденді. Актрисаның сөзі бойынша ол әрдайым редактор болып жұмыс  істегісі келіпті.
Жеке өмірі
2013 жылдың 10 мамырынан бастап Джош Бич моделіне тұрмысқа шыққан.
Дереккөздер
https://en.wikipedia.org/wiki/Shenae_Grimes
Вереталь
Вереталь (Wehretal) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан муниципалитет. Кассель әкімшілік округіне бағынады. Верра-Майснер ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 5255 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 39,20 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 6 36 014. Муниципалитеттің басшысы — Йохен Кистнер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Пиндобасу
Пиндобасу (Pindobaçu) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Солтүстік-орталық Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сеньор-ду-Бонфин экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 551 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 527,742 км² шамасында. Халық тығыздығы — 35,2 адам/км².
Коннерсройт
Коннерсройт (Konnersreuth) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Пфальц әкімшілік округіне бағынады. Тиршенройт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1900 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 23,32 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 3 77 131. Муниципалитеттің басшысы — Макс Биндль.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 9 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Войводиново (Пловдив облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 889 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4135. Телефон коды — 03101. ЕКАТТЕ коды — 11845.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пловдив облысының елді мекендері
Тәуелсіз верификация және дұрыстықты растау
Тәуелсіз верификация және дұрыстықты растау (Независимая верификация и подтверждение правильности) — құрастырушы ұйымнан техникалық, құрылымдық және қаржылық тәуелсіз ұйым арқылы орындалатын верификация мен аттестация.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Бүйрек (құм)
Бүйрек құмы – Ойыл өзенінің оң жағасын алып жатқан құмды алқап.
Географиялық орны, жер бедері
Атырау облысы Қызылқоға ауданының солтүстігінде орналасқан. Құмды алқап 50 км-ге созылып жатыр, ені 15 – 20 км. Жер бедері төбелі, жалды, қырқалы келген.
Өсімдігі мен жануарлар дүниесі
Жусан, еркек шөп, оңтүстігінде шала бұталар өседі. Қасқыр, түлкі, қарсақ, қосаяқ, т.б. кездеседі. Мал жайылымдық.
Дереккөздер
Санат:Атырау облысы құмдары
Суармалы егіншілік
Суармалы егіншілік – ылғалы аз, құрғақ, шөлейт және шөлді аймақтарда жоғары өнім алуға бағытталған егіншілік түрі.
Суармалы егіншілік жағдайында егістіктердің ылғал режимімен қатар қоректік режимі, яғни топыраққа тыңайтқыштар енгізу қолдан реттеледі. Сондықтан суармалы егіншілік тұрақты, сапалы әрі мол (бидайдыңәр гектарынан 65 – 70 ц, күріштен80 – 100 ц, мақтадан40 – 50 ц, т.б.) өнім алуды қамтамасыз ете алады. Сонымен қатар сол маусымда суармалы егіншілік танаптарына аңыздық дақылдарды қайталап себу арқылы мал азығы қорын арттыруға болады. Суармалы егіншілік күріш, мақта, қант қызылшасы, бидай, жүгері, жоңышқа өсіруде кең қолданылады. Ыстық аймақтарда Суармалы егіншілік халық шаруашылығына көп пайда әкеледі. Суармалы егіншілікте суару (ылғалдандыру үшін, тұқым себу алдында, вегетация кезеңінде, жаңарту үшін, т.б.) әр түрлі тәсілдермен орындалады: атыздар арасымен (қызылша, жүгері, мақта, т.б.), жаңбырлата (жүгері, бұршақ, т.б.), көлдете (күріш, т.б.) суару, т.б. Әлемнің дамыған елдерінде Суармалы егіншілікпен айналысу – өздерін азық-түлікпен, жеңіл өнеркәсібін шикізатпен қамтамасыз етудің негізгі көзі. Сондықтан ертедегі өркениетті дамыған елдердің басым бөлігі суы мол Ніл, Тигр, Евфрат, Әмудария мен Сырдария өзендері және Қытайдың суы мол өзендерінің бойларында болған. Қазақстанда Отырар, Сауран, Тараз, Сығанақ сияқты көне қалалардың аймақтарынан белгілі. Суармалы егіншілік қазіргі уақытта Сырдария, Шу, Іле, Жайық, Қаратал, Ертіс, т.б. өзен алқаптарында орналастырылған. Қазақстан жағдайындағы суармалы егіншілікте кейбір дақылдардан әлемдік рекордтық өнімдер алынған. Мысалы, ақтөбелік Шығанақ Берсиев тарының әрбір гектарынан 201 ц, екі мәрте Социалистік Еңбек Ері атанған Ыбырай Жақаев күріштің әрбір гектарынан 172 ц, тәтті тамыр өсіру шебері О.Гоноженко қызылшаның әрбір гектарынан 1600 ц өнім алуға қол жеткізді.
Дереккөздер
Санат:Егін шаруашылығы
Шаффер Чимер Смит
Шаффер Чимер Смит, Ne-Yo деген атпен кең танымал — Грэмми сыйлығының иегері, американ әншісі, рэпер, продюсер, актер. 1979 жылы 18 қазанда Арканзас штатының Камдена қаласында туған. Азан шақырып қойған аты Шаффер Чимер Смит. Әкесі афроамерикандық, анасы афро-қытайлық, екеуі де сазгер болған. Альбомдары: «In My Own Words» (2006),  «Because of You» (2007), «Year of the Gentlrman» (2008), «Libra Scale»  (2010). Түскен фильмдері: «Save the Last Dance 2» (2006), «Stomp the Yard» (2007), «4Chosen» (2011), т.б.
Дереккөздер
Санат:Ne-yo Санат:Рэпер
Ұлыбритания өзендерінің тізімі
Санат:Тізімдер Санат:Ұлыбритания өзендері
Амфора
200px|thumb|right Амфора (ampni — екі жағынан, рһеrо — алып келемін)— кең бүйірлі, тік, қос тұтқалы, тар алқымды құмыра. Мұндай ыдыстарда шарап, зәйтүн майы мен су сақталған.
Мосница
Мосница — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кокшеньга өзенінің оң жағалауынан 68 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Радиомен басқарылатын ракеталар
Радиомен басқарылатын ракеталар — ұшу траекториясы жерде, кемеде немесе ұшақта орналасқан басқару пунктінен радио арқылы түскен пәрмендік сигналдар арқылы басқарылатын ракета. Берілген пәрмендер ракетаның құрылысындағы қабылдағышы арқылы қабылданып, қайтадан өңделген соң, пәрмендік сигналдар басқару органдарының атқарушы жүйелерінің жұмысын басқарады. Атқарушы жүйе ретінде электр, гидравликалық және пневматикалық қозғалтқыштар, сондай-ақ электрмагннттер қолданылуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Никола-Клод Фабри де Пейреск
Никола-Клод Фабри де Пейреск (Nicolas-Claude Fabri de Peiresc) — француз гуманисті және полиматолог ғалым, өз заманының ең ірі ғалымдарымен кең хат алмасып отырған. Ол иезуиттерден, Падуа және Монпелье университеттерінен білім алды және азаматтық және канондық құқық дәрігері.
Тұқым қуалайтын феодалдық құқықтар бойынша ол Прованс парламентінің кеңесшісі қызметін мұрагер етіп, өзінің басшысы Дю Виремен бірге Парижге дейін барды. 1618 жылдан бастап - Нотр-Дам де Гитре монастырының аббаты, 1624 жылы ол діни қызметкер болып тағайындалды. 1623 жылдан бастап, әкесі қайтыс болғаннан кейін, Прованс парламентінде орын алып, ол Экссте үзіліссіз өмір сүрді, ғылыми қызметпен айналысты және Людовик XIII бұйрықтарын орындады, оның ішінде интеллект; француз корольдігінің Оранжға құқығын негіздеді. Палескенің Галилейдің сот ісіне араласуы жазаны жеңілдетуге көмектесті. Пейресктің ғылыми қызығушылықтары әртүрлі тарихи пәндер мен коллекциялар, сондай-ақ астрономия, атап айтқанда селенография және Юпитердің айларын сипаттау арасында ауытқып отырды; алдымен Орион тұмандығын байқады; бойлық бойынша Жерорта теңізінің ұзындығын анықтады. Оның тарихи зерттеулері Рим, Византия және Ежелгі Египеттің көне дәуірлеріне бағытталған.
Ерте жылдары
Фабри отбасы, өте асыл және өте бай, Пизадан шыққан. Никола-Клод Фабри 1580 жылы 1 желтоқсанда Прованстағы Бельжантье қаласында дүниеге келді, оның әкесі Рейно Фабри, Сенора де Каллас, барон де Риан көмекші соттың кеңесшісі және оның әйелі Маргарита де Бомпард, Пейрескенің мұрагері, обадан қашып, Экс-ан-Прованстан қашып кетті. Он жасында Никола-Клод Авиньонға барды, онда бес жыл иезуиттер колледжінде гуманитарлық ғылымдарды оқыды, содан кейін ол Экске философиямен танысты. Сонымен бірге ол би, атқа міну және елтаңбаларды түсіндірудің асыл өнерін зерттеді. 1596 жылы ол Турнондағы иезуиттер институтында философия бойынша оқуды аяқтауға жіберілді. Сонымен бірге ол математика мен космографияға қызығушылық танытты. 1597 жылы нағашысы оны Фабри заң факультетінде оқып жатқан Экске қайта шақырды. Келесі жылы ол қайтадан Авиньонға барды, онда заң мұғалімін жеке мұғалімнен оқыды. 1599 жылы қыркүйекте Никола-Клод інісімен бірге сирек кездесетін және көне дүниелерді іздеп Италияға ағасының нұсқауымен кетті. Флоренцияға, Болоньяға, Феррараға және Венецияға барғаннан кейін, ағайындылар Падуaдағы университетінде тоқтап, Никола-Клод заңгерлік білімін аяқтады. Қалада бір жылдан кейін, 1600 жылы қазан айында ағайындылар мерейтойлық жылды тойлауға Римге келді. Онда олар бірнеше ай бойы көрнекті жерлерді зерттеді, содан кейін Неапольге барғаннан кейін олар 1601 жылы Палаяға оралды. Онда Фабри қайтадан заңдарды, сондай-ақ ескі медальдар мен монеталардағы жазуларды аударуда пайдалы болуы мүмкін тілдерді зерттейді. Шамамен 1602 жылы ол Италиядан кетіп, Женева мен Лион арқылы Монпельеге келді, ол университетке Юлиус Париустың жетекшілігімен заң ғылымын жетілдірді. Ол ағасының орнын сенаторлық дәрежеге ауыстыру керек болғандықтан, Никола-Клод корольдік патент алуға қатысады, ол үшін қажетті шарт 1604 жылы 18 қаңтарда алынған заң ғылымдарының дәрігері болды.
Алдағы өмірі
1605 жылы ол Парижге өзінің қамқоршысы, Экс Сенатының төрағасы Гийом дю Варды ертіп келді. Ол жерден Франция елшісімен бірге Англияға барды, оны патша Джеймс І қабылдады, Оксфорд, Антверпен және Брюссельге барған соң Пейреск Парижге 1606 жылы 24 тамызда өткен Дофиннің шомылдыру рәсіміне оралды. 1607 жылы ол Риан Баронын сатып алды. Осыдан кейін көп ұзамай ағасының өтініші бойынша ол сенатор атағын алып, 1 шілдеден бастап қызметіне кірісті. 1616 жылы ол қайтадан дю Вермен бірге Парижге жетіп барды, ол жеті жылдан астам өмір сүрді. Шамамен 1622 жылы Пейреску үш жылдан кейін қайтыс болған Прованс парламентінде өзінің әкесі болып табылатын Экске оралуға мәжбүр болды. Осы кезеңде ол жергілікті өнердің меценатына айналды, сүйектерді зерттеді. 1631 жылы інісі Пеламедтің ұлы Клодтың немере інісінің үйленуін ұйымдастырып, ол Риан баронын және сенаторлық шенді оған үш жылға пайдалану құқығын сақтай отырып берді. 1634 жылдан 1637 жылға дейін астроном Гассенди онымен бірге өмір сүрді, ол Де Пейресктің өмірбаянын қалдырды.
Ғылыми қызметі
Оның жаратылыстану ғылымдарына қосқан үлестері де маңызды. 1610 жылы ғалым телескоптың көмегімен Орион тұмандығын ашады. Сонымен қатар, Пейреск ежелгі Египет иероглифтерін ашады. Ол өзінің египеттік ежелгі коллекциясының бір бөлігін иезуит Афанасий Кирхерге сыйға тартты; ол Римдік Кирчериан музейінің негізі болды.
Ғалым көне асыл тастар мен монеталарды жинады. Оның Экс-ан-Прованстағы үйі нағыз мұражай болды - монеталар мен медальдардың коллекциясы ғана 18000 данадан асып түсті. Де Пейреск жас суретшілер мен мүсіншілерге үнемі көмек көрсетіп, оларға тапсырыс беріп отырды. Сонымен, ол оларға, басқалармен қатар, ежелгі заттардан сызбалар мен құймаларды дәл жасауды тапсырды. Сонымен қатар, Пейреске XVI-XVII ғасырлардағы суреттердің кең топтамасын, соның ішінде С.Вуэ, К.Меллан, Адриен де Фриз және басқаларының шығармаларын жинады. Пейреск көптеген тілдерде, соның ішінде баспа басылымдары, қолжазбалар, ғалымның өз жазбалары сияқты көптеген білім салаларында кең кітапхана жинады. Оның өсиеті бойынша кітапхана інісі Пеламедке өтті. 1645 жылы қайтыс болған Пеламед Пейреске кітапхананы қалдырды, бірақ ол қайтыс болғаннан кейін оның ұлы мен мұрагері Клод бірден бүкіл жинаққа сатып алушылар іздей бастады. Пейрескпен хат жазыса отырып, кардинал Мазарин өзінің кітапханашысы Габриэль Наудет арқылы 1647 жылы Парижге жеткізілген және кардиналдың кітапханасына енгізілген қолжазбаларды ғана алуға ниет білдірді.
Хат алмасуы
Де Пиреск Еуропаның көптеген ғалымдарымен және мәдениет қайраткерлерімен - кардинал Ф.Барберинимен, Г.Галилеймен, Дж. Б. делла Портамен, Кассиано дал Позцомен, П.П.Рубенспен, Ф.Бэконмен, В.Камденмен және басқалармен хат алысып тұрды. Сонымен қатар ол астроном және философ Пьера Гассендидің жақын досы болды және ол 1641 жылы Viri illustris Nicolai Claudii Fabricii de Peiresc, senatoris aquisextiensis vita деп аталатын Де Пейрактың өмірбаянын жазды.
200px|нобай|оңға|Экс-ан-Прованстағы ескерткіш
Дереккөздер
Санат:Бельжантьеде туғандар Санат:Экс-ан-Прованста туғандар Санат:Франция астрономдары Санат:Франция тарихшылары Санат:Филологтар Санат:Астрономдар
Югарас
Югарас — Ресейдегі өзен. Тюмень облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Туртас өзенінің оң жағалауынан 209 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Тобыл өзенінің құйылысынан Конда өзенін қоспағанда Ханты-Мансийск (жоғарырақ) қаласына дейін. Өзен саласы — Тобылдан Обьке дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Мұрзақ - Қоба
Мұрзақ - Қоба мезолит дәүіріндегі аңшы тайпалар тұрған үңгір. Қырымдағы Севастополь қаласына жақын жерде орналасқан. Совет археологы Сергей Николаевич Бибиков пен антрополог Евгений Владимирович Жиров 1936 жылы оны тауып, қазба жұмыстарының нәтижесінде әр түрлі шақпақ тастардан жасалған шағын құралдар мен қазіргі тағы жануарларға ұқсас аңдардын сүйектері, ұлу қабыршықтары тапқан болатын. Солармен бірге екі өліктің (еркек пен әйелдің) бейіті зарттелді.
Болгар-осман соғыстары
Болгар-осман соғыстары — ыдырау үстіндегі Болгария мемлекеті мен Осман түріктері арасында 14 ғасырдың екінші жартысы мен 15 ғасырдың басында болған соғыстар. Соғыс 1422 жылы бір кездері күшті болған Болгар патшалығының жойылуымен аяқталды. 1878 жылы Осман империясының бес ғасырлық үстемдігінен кейін ғана болгарлар өз мемлекеттігін қалпына келтірді. Соғыс нәтижесінде Осман империясы Дунайдан Эгейге дейін созылып жатқан Балқан түбегіндегі өз территориясын едәуір кеңейтті. Болгарияда бұл кезең әдетте болгар халқының Осман империясының шапқыншылығына қарсы күресі ретінде сипатталады.
Османлы шапқыншылығына дейінгі Балқандағы жағдай
XIII ғасырда екі ең қуатты Балқан мемлекетінде - Византия мен Болгарияда жекелену процесі басталды, оған жергілікті феодалдардың Константинопольдегі императорға және Тырноводағы патшаға бағынбауы себеп болды. Бұл жағдай осы мемлекеттердің әскери және экономикалық қуатын айтарлықтай әлсіретті. Бұл процес XIV ғасырда, көптеген феодалдар орталық үкіметке тек номиналды түрде бағынған кезде одан сайын күшейді. Болгариядағы Шишман руы батыста Видин провинциясын басқарса, шығыста феодал Балик Тырноводан тәуелсіздік алуға тырысты.
Әдебиет
Санат:XIV ғасыр соғыстары Санат:Османлы империясы соғыстары Санат:Болгария соғыстары
Жолсапар очерктері
Жолсапар очерктері (журналистика жанрларының түрі) – журналистің белгілі бір аймаққа немесе елге сапары жайлы жазбалары. Жолсапар очерктері журналист эмоцияға да, көрген-білгенін сараптауға да, алған әсерін оқырманмен бөлісуге де құқылы. Мұнда пікірлердің алуандығы маңызды емес және де тепе-теңдікті сақтамаса да болады. Көріп-білгенің мен көңілге түйгеніңді оқырманға көркемдеп баяндау.
Санат:Журналистика Санат:Терминология
Джозефсон эффектісі
Джозефсон эффектісі — екі асқын өткізгішті бөліп тұратын диэлектриктің жұқа қабаты (Джозефсонның түйіспесі деп аталады) арқылы асқын өткізгішті токтың ағуы, заряд тасымалдаушылардың туннельдік етуі. 1962 ж. Джозефсон теориялық болжам жасап, 1963 ж. американдық физиктер П. Андерсон мен Дж. Рокуэлл тәжірибе жүзінде анықтаған.
Куперлік қосақтарға біріккен өткізгіштік электрондар туннельдік эффект салдарынан диэлектриктің жұқа кабаты (қалыңдығы 1 мм) арқылы өтеді. Егер осы қабат арқылы өтетін ток белгілі бір мәннен (кризистік деп аталатын) аспаса, онда Джозефсон түйіспесіндегі кернеу түсуі болмайды (стационарлық Джозефсон эффектісі). Түйіспеде критикалық токпен салыстырғанда үлкен токтардың кернеу түсуі U пайда болады да, ол электромагниттік толқындарды сәулелендіреді (стационарлық емес Джозефсон эффектісі).
Құшарбек
Құшарбек, Сайф әд-Дин — Мысырдағы мәмлүк сұлтанының Алтын Орда билеушілеріне жіберген елшісі. Мысырды Бейбарыс сұлтан билеп тұрған кезде Шыңғыс ханның немересі Хулагу басқарған моңғол әскерлері Бағдатты басып алып, Сирияға қауіп төндірді. Бейбарыс сұлтан оған қарсы Шыңғыс ханның екінші бір немересі Алтын Орда билеушісі Берке ханмен одақ құруға тырысты. Сөйтіп, оған елшілік аттандырды. Елшілікті түркі-моңғолдардың салт-дәстүрлерін, жөн-жоралғыларын өте жақсы білетін, бұрынғы Хорезм шаһының ішкі істерін жүргізген Құшарбек әмір басқарды. Бұл туралы сарай тарихшысы ибн Абд аз-Захирдің жазбаларында “Ол елмен таныс әрі тілін білетін” деген мәліметтер келтіріледі.