cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жұма намаз
Жұма намазының дұрыс орындалу шарттары
Әбу Юсуп пен Имам Мұхаммед бойынша, хұтпа - хұтпа делінетіндей айтылуы керек. Бұл - әт-тәхият, мадақ және салауат пен мұсылмандарға дұға ететіндей көлемде болмақ.
Хұтпаның сүннеттері
Жұма намазы ауылдық жерлерде де оқылатыны жайлы бұрыннан рұқсат берілген. Бір ауылда тұратын адам қалаға келіп, жұма уақытына дейін қалуды ниет етсе, оған Жұма намазы - парыз. Бірақ жұмадан бұрын кетуге ниет етсе, парыз емес. Жұма уақыты кіргеннен кейін шығуды ниет етсе, басым көпшіліктің көзқарасы бойынша, парыз болмайды. Ауылға көліктің ерте кетіп, басқа бір көліктің болмауы секілді себептерге байланысты, Жұманы күтпесе де болады. Бесін намазын оқыса, жетіп жатыр.
Хұтпашы мінберге шыққан кезде, жамағайын тыныштық сақтауы, сәлем алып, сәлем бермеуі, нәпіл намаз оқымауы керек. Жұма намазының екі сүннетін оқып қойса, қалғанын тезірек уәжіптерін бұзбай бітіру қажет. Тіпті хұтпада Пайғамбарымыздың (с.а.у.) аты айтылса да салауат айтпай үнсіз қалу - абзал. Бірақ Әбу Юсуп бойынша, іштей салауат айтылады.
Жұма намазының сүннеттері
Жұма намазының алды мен соңында төрт рәкаттан нәпіл намаз оқылады. Яғни, Жұма намазы - бас-аяғы он рәкат намаз. Хазіреті Пайғамбарымыз (с.а.у.) жұмадан бұрын төрт рәкат намаз оқыған. Басқа бір хадисте Пайғамбарымыз (с.а.у.): «Кімде-кім Жұма намазын оқыса, артынан қосымша төрт рәкат оқысын» (Муслим, Жума, 67), - дейді. ref>Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2010 ISBN 9965-26-322-1
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Ислам
Сенімдік белбеуі
Сенімдік белбеуі — жыныс актті жіне мастурбацияны (уқалауды) жасауға бермейтін құрал.
Аңыз бойынша рыцарьлар соғысқа (крест жорығына) кеткенде, әйелдеріне сенімдік белбеуін киген. Бірақ бұл жай ойлап шығарылған аңыз ба, шын ба, әлі дәлелделінбеген.
Сенімдік белбеу туралы алғашқы мәліметтер 12 ғ. бастап аңыз-әңгімелерде, өлеңдерде кездеседі. Ал 15 ғ. бастап бұл құрал құжаттарда кездеседі. «Bellifortis» кітабында (бұл кітапті 1405 ж. тамыздың 28 Konrad Kyeser von Eichstätt Конрад Кайзер фон Эйштат жазып бітірді) Флоренция қаласының әйелдері киетін сенімдік белбеуінің суреті бар. Ал 16 ғасырынан бастап сенімдік белбеулерінің көпшілік өңдеуі басталды. Біздің дәуірімізге қалған ең ескі сенімдік белбеудері сол уақытта жасалған еді. Ал Ұлыбритания ханшайымы Виктория кезінде, 19 ғасырында, сенімдік белбеуін мастурбацияға қарсы құралы ретінде қолданған. Сол кезде мастурбациясын қатерлі дерттердің және өлімінің себебі санап, онымен күресті. Қазір сенімдік белбеуін тек қана Индонезияның қытай әйелдері қолданылады, өйткені Индонезияда жергілікті жұрт пен қытайлықтар арасында қақтығыстар тоқтамайды, және қытай әйелдерінің зорлау жиі кездеседі. Сенімдік белбеуін киіп, қытай нәсілді әйелдер өзіні зорлаудан қорға алады. Садисттер мен мазохисттер де сенімдік белбеуін есалаң "ойындарында" қолдайды. Бұрын темірден жасалған сенімдік белбеуі әйелдің денсаулығына қауіпті нәрсе еді, өйткені темірді қақ басқаннан соң, әйелдің жыныс мүшелері жараланған соң, әйел өлуі да мүмкін еді. 20 ғасырында қақ баспайтын болатты өңдіріп шығара бастады, бірақ қазіргі заманда сенімдік белбеуінің орта ғасырлардағыдай кең пайдаланбайды. Бұл тарихи құралға айналып кетті.
Санат:Жыныс
Қолды жаттықтыру
Қолды жаттықтыру (бокста) - боксшының оң және сол қолдарымен қарсыласынын басы мен денесіне екпінді әрі өзара байланысқан соққылар жұмсауы және қорғаныс амалдарын қолдануы.
Санат: Спорт Санат: Физика
Поццалья-Сабина
Поццалья-Сабина (Pozzaglia Sabina) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Риети провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 366 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 15 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 25 км² шамасында. Пошта индексі — 2030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
IC 3234
IC 3234 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 3234 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Табулейру
Табулейру (Tabuleiro) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Зона-да-Мата мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Уба экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 728 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 211,382 км² шамасында. Халық тығыздығы — 22,4 адам/км².
Тарихы
Қала 1953 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Ашық жоғары оқу орны
Ашық жоғары оқу орны - тыңдаушыларды жасын шектемей, білімдеріне ең төмен талап қоя отырып қабылдайтын жоғары оқу орны. Ашық жоғары оқу орны оқу тәртібі анағұрлым еркін, өйткені оқу мерзімі шектелмейді. Тыңдаушылар стипендия ала алады, грант бойынша немесе белгілі кепілдіктер бойынша төлемақысыз оқи алады. Мұндай оқу орындарына Ашық Британиялық университет, Германияның бірқатар ашық университеттері жатады.
Дереккөздер
Санат:Жоғарғы оқу орындары
Үкіметтің жарлықтары бойынша белгіленген қалалар
Үкіметтің жарлықтары бойынша белгіленген қалалар (жап. 政令指定都市 Сэйрэй ситэй тоси) — Жергілікті өзіндік басқарма туралы заңымен сәйкестенетін, Министрлер кабинетінің жарлығы бойынша берілген ерекше әкімшілік-құқықтық мәртебесі бар жапон қалалар. Осы қалалардың өзін-өзі басқару ұйымдарының мүшелерінде, тек префектураның деңгейінде шешілетін кейбір сұрақтар бойынша шешімдерді қабылдауға (мысалы, қалалық білім алу жүйесі, әлеуметтік қамсыздандыру, қаланы жоспарлау, шағым бизнестің кәсіпорындарын лицензиялау салаларында) құқықтары бар.
Осы мәртебеге ие қалалар, үкімет органдарының әкімшілік деңгейдегі сұрақтарды (мысалы, тіркеу, жылжымайтын мүлікке салынатын салық, медициналық сақтандыру салаларында) шешуге құқықтары бар, қалалық аудандарға(жап. 区 ку) бөлінеді.
Заң бойынша үкіметтің жарлықтары бойынша белгіленген қалаларда минимум 500 000 адам тұруы керек (2005 жылға дейін тек халықтың саны 1 млн-ға жететін қалалар ғана жарлықтар бойынша белгіленген қалалар деген мәртебге ие болған).
Үкіметтің жарлықтары бойынша белгіленген қалалардың тізімі
2010 жылдың 1 сәуірінде Жапонияда үкіметтің жарлықтары бойынша белгіленген 19 қала болған :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жапония әкімшілік бөлінісі
1166 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1166 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1166 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Ле-Биянж
Коммунаның INSEE коды — 87016, пошта индексі — 87340.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 305 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,49 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
Жеңге
Жеңге— туыстық атау; ағаның әйелі. Бірге туған бауырлардың жасы үлкенінің әйелі іні-қарындастарына жеңге болады. Қазақ халқының дәстүрінде жақын болмаса да, өзінен үлкеннің әйелін жеңге деп атай береді. Кейде жеңгенің қайны, қайынсіңлілерінен жасы кіші болуы да мүмкін. Жасы үлкендер үшін келін, кішілері үшін “ жеңге” аталатын бұл адамның ауыл, үй, тәлім-тәрбие үшін орны ерекше. Ол, әсіресе, өзінен кіші қайнылары мен қайынсіңлілері үшін әзіл-қалжыңы араласа жүретін сүйкімді де сыйлы адам. Жеңге дастарқан басында бұлардан төмен отырады. Абысындардың кішісі үлкенін, жасы кіші, туыстығы жақын ер адамдар жеңгесін жеңеше деп атайды.
Дереккөздер
Санат:Туыстық Санат:Әйелдер
Мұрат Әбдрахманұлы Қалқабаев
Мұрат Әбдрахманұлы Қалқабаев (1948 жылы 31 қазанда Шымкент облысы Ленгір ауданы Оңтүстік ауылы) - Кескіндемеші, мүсінші, сәндік және қолданбалы өнер суретшісі. Қазақстан мәдениет қайраткері. Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2008).
Әкесі - Қалқабаев Әбдраман, ¥ОС мүгедегі. Анасы - Қалқабаева Қаламқас Жаманбайқызы, үй жұмысымен айналысады.
Жұмысының жанрлары - киізбен жұмыс және гобелен, сәндік және монументалды пластика. «Қобыз» (тең автор, 2003), «Қазақстан жерінде қуғын-сүргін жылдары қаза болғандарға» (тең автор, 2004), «Сталиндік қуғын-сүргін кезінде қаза болған ресейліктерге арналған естелік белгісі» (2004) монументтерінің, «Қаза болған шахтерлерге» ескерткішінің (тең автор, 2006) авторы. ҚР Көркемөнер академиясының академигі. 1976 жылдан бүкілодақтық, халықаралық, шетел, республикалық, облыстық көрмелердің қатысушысы.
1975 жылдан - Ә. Қастеев атындағы Шымкент көркемсурет училищесінің оқытушысы. 1977-1989 жылдары - Қарағанды көркемсурет және өндірістік шеберханалардың бас суретшісі.
1992 жылдан - Е. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің сәндік, қолданбалы өнер және сурет кафедрасының меңгерушісі.
2000 жылдан - Қазақстан Суретшілер одағының Қарағанды облыстық ұйымының бас суретшісі, басқарма мүшесі.
2004-2009 жылдары - ҚР Суретшілер одағының Қарағанды облыстық ұйымының басқарма төрағасы.
КСРО және ҚР Суретшілер одағының мүшесі. «Астананың 10 жылдығы» медалімен (2008), Қазақстанның ЛКЖК ОК құрмет грамотасымен (1977), «Қазақстанның сәндік өнер саласындағы үздік жыл шығармасы үшін» дипломымен (1987) марапатталған. «Бейнелеу өнері» номинациясында Қарағанды облысы әкімі сыйлығының лауреаты (2001). Мәдениет қайраткері (2004).
Дереккөздер
Санат:1948 жылы туғандар Санат:Түркістан облысында туғандар Санат:Қазақстан суретшілері Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан мәдениет қайраткерлері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:КСРО суретшілері
Рапси-Юган
Рапси-Юган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Назым өзенінің оң жағалауынан 382 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 33 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мансо
Мансо (Manso) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Кальви округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 121,02 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B153, пошта индексі — 20245.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 105 адамды құрады. Халық тығыздығы — 0,87 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Роскоммон (Мичиган)
Роскоммон (Roscommon) — Мичиган штатының Roscommon округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1133 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.2 км² шамасында. FIPS коды — 26-69540.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Қорғау, қорғаныс
Санат:Спорт Санат:Терминология
NGC 7258
NGC 7258 — Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Вилар-ду-Монти (Маседу-ди-Кавалейруш)
Вилар-ду-Монти (Маседу-ди-Кавалейруш) (Vilar do Monte (Macedo de Cavaleiros)) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Маседу-де-Кавалейруш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
NGC 7258
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 30 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7258 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68710, ESO 467-49, MCG -5-52-68, IRAS22201-2836.
Вилар-ду-Монти (Маседу-ди-Кавалейруш)
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 142 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,23 км² шамасында. Халық тығыздығы — 22,8 адам/км².
NGC 7258
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз)
Вилар-ду-Монти (Маседу-ди-Кавалейруш)
Ауданның қамқоршысы — Әулие Себастьян.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
NGC 2761
NGC 2761 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 29 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2761 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25638, MCG 3-23-41, ZWG 91.1, ZWG 90.77, KARA 302, IRAS09047+1838.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Бреда-ди-Пьяве
Бреда-ди-Пьяве (Breda di Piave) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Тревизо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6348 адамды құрайды. Халық тығыздығы 254 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 25 км² шамасында. Пошта индексі — 31030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Пелагея Прохоровна Баева
Баева Пелагея Прохоровна - Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, Жамбыл облысы (қазіргі Түркістан облысы), Мерке ауданы, "Новый путь" колхозының звеношысы (1947). 1908 жылы Жамбыл облысы, Мерке ауылында туған.
Дереккөздер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Өнім ассортименті
Өнім ассортименті - кәсіпорынның, өндіріс салаларының шығарған өнімдеріне немесе белгілі бір тауарлар тобына бұйымның жекелеген түрлерінің құрамы мен арақатынасы. Өнім ассортименті өнімді сапалық және сорттық тұрғыдан сипаттайды.
Байдес
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 88 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 66 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
Кіші Пожег
Кіші Пожёг — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Жоғарғы Пожег өзенінің сол жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Имантау (ауыл)
thumb|right|Имантау ауылындағы ашылған [[страус фабрикасы]] Имантау — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданындағы ауыл, Имантау ауылдық округі орталығы.
Мырза Қалендар Исфараги
Мырза Қалендар Исфараги(лақап аты – Мүшриф) (т-ө.ж.б.) – тәжік тілінде жазған ортаазиялық тарихшы; “Шаһнама” (“Тарих-и Әмір Омар-хани”) және “Мунтахаб ат-Тауарих” атты тарихи еңбектердің авторы. Мұхаммед Хаким ханның баяндауынша, М. Қ. И. Қоқан билеушісі Омар ханның әскери кеңесшісі әрі сарай тарихшысы болған. М. Қ. И. “Шаһнаманы” 1822 жылдан жаза бастады. Онда Қоқан билеушісі Әлім ханның Ташкентті қазақтардан тартып алуы мен Омар ханның Қоқан хандығы тағына отыру кезеңінен бастап, оның өліміне, Мұхаммед Әли ханның таққа отыруына дейінгі аралықтағы оқиғалар қамтылған. Автор сондай-ақ Бабыр мен Шайбани әулеті дәуіріндегі Орта Азия мен Қазақстанға қатысты тарихи оқиғаларды баяндайды. “Шаһнамада” Қоқан хандығының Қазақстан жеріне шапқыншылығы (1819 – 20 жылы Түркістан мен Созақ аймағындағы бекіністерге шабуылы), Қырғызстанның таулы аймақтарына жасаған екі жорығы, Тентек төре бастаған көтеріліс жайлы мәліметтер және Омар ханның қырғыз тайпаларын бір-біріне айдап салу саясатын көрсететін, автордың өзі куә болған оқиғалар келтірілген. Еңбектің екі қолжазбасы бар. Олар: Санкт-Петербург пен Душанбе қалаларында сақтаулы.
Имантау (ауыл)
Географиялық орны
Аудан орталығы – Саумалкөл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 47 км-дей жерде, Имантау көлінің шығысындағы Жыланды өзенінің сағасында, қарағайлы-қайыңды орман шоқылары арасындағы жазықта орналасқан.
Мырза Қалендар Исфараги
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Имантау (ауыл)
Тарихы
Іргесі 1848 жылы қаланды. 1930 жылы ауылшаруашылығын ұжымдастыруға байланысты өзімен аттас ұжымшар мен ауылдық кеңестің орталығына айналды. 1960 жылы ұжымшар негізінде құс фабрикасы (“Правда” газеті атынд.) мен Имантау астық кеңшары ұйымдастырылды. 1996 жылдан осы екеуінің негізінде бірнеше шаруа (фермер) қожалықтары құрылды. Имантауда құс фабрикасы, орта мектеп, мәдениет үйі, кітапхана, аурухана, т.б. мекемелер бар. Тұрғындары көрші елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.
Дереккөздер
Санат:Айыртау ауданы елді мекендері Санат:Сібір казак әскерінің елді мекендері
Ампутация
Ампутация (amputatio — кесемін) — хирургиялық операция; әр түрлі ауруға шалдыққан адам мүшелерін (аяқ-қол) немесе органдарын (жатыр, сүт безі, тік ішек, т.б.) бүтіндей не бір бөлігін кесіп алып тастау.
Ампутация өте ерте заманнан белгілі. Ол туралы мәліметтерді Гиппократтың (4 ғ. ЗБ), Галеннің (2 ғ. ЗБ) еңбектерінен кездестіруге болады.
Ампутация әр түрлі аурулардың зардабынан тіршілік белгілері әбден жоғалған немесе зақымданған аяқ-қолдың белгілі бір бөлігінің шіруі, іріңдеуі, т.б. адам өміріне қауіп туғызған кезде жасалады. Егер аяқ-қол буыннан кесілсе, оны экзартикуляция, ал түгелдей алынып тасталса, экстирпация деп аталады.
16 ғасырда франсуз хирургі А. Паре операция кезінде кесілген тамырларды байлау әдісін ұсынған.
Ампутация кезінде аяқтың немесе немесе қолдың қалған бөлігіне протез (жасанды мүше) кигізіледі.
Санат:Хирургия Санат:Ампутация
Ручей Болбаншор
Ручей Болбаншор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы БАР/ПЕЧОРА/754/21/294 орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Шығыс шындығы
Шығыс шындығы — 2011 жылы Алматы қаласы «Балауса» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — О. Асқар, аударған Н. Мыңжани, С. Үсен, Қ. Мырза Әли. Беттер саны — 480.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-672-69-5.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Балауса баспасының кітаптары
Максют (Ашкадар ауылдық кеңесі)
Максют — Башқұртстанның Стерлитамак ауданындағы ауыл, Ашкадар ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 168 адамды құрады. Пошта индексі — 453142, ОКАТО коды — 80249816006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Дизосмия
Дизосмия - иістерді қалыптан тыс түйсіну.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Баньоло-Кремаско
Баньоло-Кремаско (Bagnolo Cremasco) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Кремона провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4554 адамды құрайды. Халық тығыздығы 455 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 10 км² шамасында. Пошта индексі — 26010.
Елді мекеннің қамқоршысы — Santo Stefano.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Сызықтық спектр
Сызықтық спектр – жеке спектрлік сызықтардан тұратын оптикалық спектрлердің бір түрі. Сызықтық спектр еркін атомдарға тән.
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
Комон (Па-де-Кале)
Комон (Caumont) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Монтрей округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,44 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62219, пошта индексі — 62140.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 184 адамды құрады. Халық тығыздығы — 19,49 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Тарталья Никколо
нобай|оңға|Тарталья Никколо Тарталья Никколо(1499 -1557) - итальян математигі.Ол өзінің <<Жаңа ғылым>>(1537 жылы) деген еңбегінде зеңбірек оғының ұшу жолының қисық сызық(парабола) болатынын және зеңбіректің оқпаны жер бетіне 45˚ көлбеу бұрыш жасап орналасқанда оның оғының алысқа түсетінін анықтаған.<<Сандар және өлшеу бірлігі туралы ортақ трактат>>(1556 -1560 жылдары) деген еңбегі арифметика, алгебра және геометрия мәселелеріне арналған.Н.Тартальяның аты Джероламо Карлономен(1501 - 1576) қатар 3-дәрежелі теңдеуді радикал арқылы шешу тәсіліне байланысты әйгілі болған.
Дереккөздер
Математика әлемі: Жалпы орта білім беретін оқу орындарының(мектеп, гимназия, колледж, лицей) оқушылары мен студенттеріне және математика әуесқойлары мен көпшілік оқырмандарға арналған математикалық пәндік энциклопедия.Нұрқанат Көбенқұлұлы.
Зеленик (Велико Тырново облысы)
Зеленик (Зеленик) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 5099. ЕКАТТЕ коды — 30721.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Дина Ерғазықызы Әбдірахимова
Дина Ерғазықызы Әбдірахимова (1934-2002), мемлекет қайраткері. Қазақ мемлекеттік университеті филология факультетін бітірген. Қарағанды қаласына комсомолдық жолдамамен келіп, 1959-1961 ж. облыстық комсомол комитетінің 2-хатшысы, көп жылдар бойы партиялық қызметтерді атқарған, 1972-78 ж. обком хатшысы болып сайланды. Қазақ республикалық кәсіподақтар кеңесінің хатшысы, 1985-1990 ж. ҚазКСР әлеуметтік қамсыздандыру министрі. 12-шақырылған ҚазКСР Жоғарғы Кеңестің депутаты. Еңбек Қызыл Ту, 2 «Құрмет Белгісі» ордендерімен, медальдармен марапатталған. Алаштың қоғам қайраткері Халел Досмұхамедовтың немересі. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін сол кісі атындағы қор кұрып еңбектерін жарыққа шығарды.
Қаратау (тау, Ойыл ауданы)
Қаратау – Барқын құмының солтүстігіндегі төбе.
Сипаты
Абсолюттік биіктігі 206 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 3,5 км-ге созылып жатыр, енді жері 2 км. Беткейлері көлбеуленген, бірнеше ұсақ жонды қырқалардан тұрады.
Өсімдігі
Ашық қоңыр топырақ жамылғысында жусан, еркек шөп, жантақ, бұталар, т.б. өседі. Мал жайылымына пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Ойыл ауданы таулары Санат:Төбелер
Ноғайлар
Ноғайлар (ногай, ногайлар) — Солтүстік Кавказды мекендейтін түркі халқы. Халық саны 110,000 адамнан астам, соның 104 мыңы Ресейде тұрады. Ноғайлар негізінен Ресейдің Дағыстан, Қарашай-Черкесия, Шешенстан республикалары, Ставрополь өлкесі және Астрахан облысында тұрады. Бір бөліктері Украинаның Қырым Республикасының солтүстігінде, Румыния теңіз жағалауында және Түркияда тұрады. Дағыстанның Ноғай ауданы және Қарашай-Шеркесияның да аттас ауданы бар, алайда екеуінің де автономиялық деңгейі жоқ. Ноғай халқының шығу тегі жиі қыпшақтар, маңғыттар, құмандар және печенегтермен байланыстырылады.
Тілі
Ноғай тілі алтай тілдері семьясының түркі тілдерінің батыс ғұн бұтағындағы қыпшақ тобының қыпшық-ноғай ішкі тобына жатады.
Діні
Ноғайлардың дәстүрлі діні — сунни исламның ханафи мазһабы.
Тарихы
Ноғай халқының қалыптасуында 3 кезеңді атап өтуге болады: Ноғай ордасының құрылуы және ыдырауы (XV–XVII ғасырдың бірінші жартысы), бөліну кезеңі (XVII ғасырдың екінші жартысы–XVIII ғасырдың бірінші жартысы) және соңғысы — ноғай ордаларының Ресей империясының құрамына кіруі (XVIII ғасырдың екінші жартысы).
Өз дәуірінде Еуразия құрлығында ноғайлардың рөлі зор болатын. Ноғайлар Қырым хандығында, Днестр мен Днепрдің төменгі сағаларында (орыс тарихында «Дикое поле» деген атпен белгілі, қазіргі Украина жерлері), Валахия мен Добруджада, оңтүстік Молдовада, Еділ бойы, Орал бойы мен Сібірде және бүкіл Солтүстік Кавказда (көбіне Дон мен Құбан арасы) тұрған болатын.
Ноғайлардың өте күшейген кезі ХV ғасырдың соңы және ХVІІ ғасырдың бірінші жарты жылдығының аралығында еді. Мәселен, Қырымда тұратын ноғайлар Қырым ханынан тәуелсіз бола отырып, сол кездегі Ресейдің оңтүстік шекаралас аумақтарына жиі шабуылдар жасап тұрды. Орыс үкіметі 1550 жылы ноғайлардан қорғану үшін «Засечная черта» деген қорғаныс желісін салды. 1580–1590 жылдары осы желі бойында тірек пунктері мынадай қалалар салына бастады: Воронеж, Елец, Ливны, Оскол, Валуйки және т.б.. Бұл қамалдарды салудан кейін орыстар енді өз әскерлерін Ока өзенінің бойынан неғұрлым оңтүстікке қарай жылжытып, Мценск, Орёл және Новосел қалаларының төңірегіне шоғырландыра бастайды.
ХV ғасырдың екінші жартысында ноғайлар екіге бөлінді: Үлкен және Кіші орда. ХVІІ ғасырда қалмақтардың қатты қысымынан кейін (қазақ тарихында «Ала тайдай бүліну» деген атпен белгілі) ноғайлар бұрынғы мекендерін тастап, тек Солтүстік Кавказ бен Қара теңіздің солтүстік жағалауы бойында ғана қалды. Ал, ХVІІІ ғасырда ноғайлар Осман мен Ресей империяларының арасындағы ойыншыққа айналды, бұрынғы тәуелсіздігінен толық айырылды. ХVІІІ ғасырда жұртта қалған аз ноғай төрт приставтыққа бөлініп Ставрополь губерниясының құрамына қосылды, патша үкіметінің отарлау саясатына шыдамаған ноғайлардың екінші толқыны шетел аса берді.
1944 жылы Шешен-Ингуш АКСР таратылғаннан кейін Грозный облысы құрылып, оған Ноғай даласының аудандары қосылды. Шешендер мен ингуштарға Қазақстаннан өз ата-мекеніне қайтуға рұқсат берілгеннен кейін Ноғай, Қызлар және Тарум аудандары Дағыстанның, ал Шелковский ауданы Шешенстан-Ингушетияның құрамына берілді, ал Нефтекум ауданы Ставрополь өлкесінің құрамында қалды. Осылайша, ноғайлардың этникалық аумағы Ресей Федерациясының әртүрлі субъектілерінің құрамында бөлініп қалып, ноғайлардың қоғамдық-саяси өмірінде дағдарыс туды. Дағыстандағы Ноғай ауданын басқа жерлерде тұратын ноғайлар сол жерлерде азшылықты құрауының өзі де әсер етпей қоймады, бірақ 2005–2006 жылдары Қарашай-Шеркес автономиясындағы ноғайлар өз ауданын құра алды.
Ноғай бөліктері
Ноғайлардың Үлкен ордасы Ноғайлардың Кіші ордасы Ашықұлақ, құм ноғайлар бар Ставрополь өлкесінде тұрады, Астрахан ноғайлары бар. Қазаққа кірген ноғай-қазақ деген ру бар, атақоныс жері — Еділ менен Жайықтың арасы.
Кәсібі
Ноғайлының негізгі кәсібі, тұрмысы — мал шаруашылығы. Төрт түлікті: жылқы, түйе, қой, сиырды түгелімен өсірді. Әсіресе, өгіздер, олар негізінен, өгізбен көшетін. Төрт түліктен, қойдан кейінгі көп өсіргендері — жылқы.
Көшпелі ноғайлар киіз үйде, отырықшы ноғайлар Солтүстік Кавказ бен жергілікті орыстар сияқты жер үйлерде тұрды. Көшпелі ноғайлардың тағы бір түрі – киіз үй екі түрлі болды: жиналмалы және тегершікті. Тегершікті киіз үй қара жерге емес, төрт, алты, сегіз тегершікті арбалардың үстіне тігілді. Оны бұзып жинау, қайта құру деген болмады, тозса, арба үстінде тозды.
Мәдениеті
Ноғайлардың ертеден келе жатқан ауыз әдебиеті мұралары (лиро-эпикалық, ерлік, азаттық, тұрмыс-салт жырлары, мақал-мәтел, аңыздар) кеңес заманына дейін халық жадында сақталып келді. Ноғай халқының өлең, жырлары қазақ ауыз-әдебиетімен үндес, түбірлес болып келеді.
Солт Кавказ ноғайларының киімдері сол өңір халыктарына құсас. Ерлер жейде, шалбар, бешпент, бөрік, башлық, бурка, тон киген. Әйелдер ұзын кең етек кейлек, бешпент, қыста тон киген. Зергерлік бұйымдар таққан. Аяқ киімдері — етік, башмақ, шарық.
Дәстүрлі тағамдары — ет, сүт ұн және балық өнімдерінен жасалады. Жылқы, қой етінен тамақ әзірлейді, түрлі шұжықтар жасайды. Ұннан шелпек пісіріледі, тұшпара қайнатады. Дәнді дақылдардан дәмді жарма дайындалады, жүгері, бидай жармасы, бұршақ қолданылады. Сорпалар ноғай асханасында ерекше орын алады, олар тауық кеспесі, ет, қамыр өнімдерімен дайындалады. Негізгі ұлттық сусындары — қымыз, одан басқа айран, бөзе, бал шербет, ноғай шайы дайындалады.
Қазақстандағы ноғайлар
Қазақстанның ноғай диаспорасы санының жалпы динамикасы мынадай: Қазақстан ноғайларының басым бөлігі (63,5%-ы) Атырау облысында тұрады.
Дереккөздер
Санат:Ресей халықтары Санат:Ноғайлар Санат:Дағыстан халықтары Санат:Ноғай Ордасы Санат:Қырым татарлары Санат:Түркі этникалық топтары
Ақмарал (ауыл)
Ақмарал (1998 жылға дейін – Парковое) — Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданы, Аққайнар ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы Үлкен Нарын ауылынан шығысқа қарай 108 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 281 адам (142 ер адам және 139 әйел адам) болса, 2009 жылы 228 адамды (112 ер адам және 116 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Катонқарағай ауданы елді мекендері
Вая (Уст тармағы)
Вая — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы, Кострома облысы, Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уста өзенінің оң жағалауынан 132 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 106 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга өзені Ветлуга қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мырзалытөбе
Мырзалытөбе– бекіністі мекен орны. Жамбыл облысы Жамбыл ауданы Тастөбе ауылында. 1936 ж. Жетісу археологиялық экспедиция (жетекшісі А.Н. Бернштам) зерттеген. Қазіргі көрінісі – төрт бұрышты төбе (аумағы 150x200 м). Мырзалытөбеден табылған құты, манқұс сияқты қыш ыдыс сынықтарына, олардың пішіндері мен жасалу тәсілдеріне қарағанда, Мырзалытөбені тұрғындар 9 – 11 ғасырларда мекен еткен.
Дереккөздер
Санат:Тарих
1167 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1167 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1167 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Жәнібек Кәрімов
Жәнібек Кәрімов (1937 жылы туған, Ақмола облысы Есіл ауданы) – ауыл шаруашылық ғылымының докторы (1989), профессор (1990).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Хальфер
Хальфер (Halver) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Арнсберг әкімшілік округіне бағынады. Меркиш ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 16717 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 77,37 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 9 62 012. Қаланың басшысы — др. Бернд Айккер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Жеңгетайлық
Жеңгетайлық—
1) қазақ халқының дәстүрлі әдет-ғұрпындағы қыз бен жігіттің арасына дәнекерлік жасайтын іс-әрекет. Бір-бірін ұнатып, отбасы құруға дайындалып жүрген жастардың арасында жеңгетайлық жасауды қыздың немесе жігіттің жеңгелері атқарады. Кей уақытта бұл қызметті олардың өзге жақын адамдары да көрсетуі мүмкін. Екі жас қосылған жағдайда жеңгетайлық жасаушы сый-сыяпат алып, түрлі құрметке бөленеді. Алайда біреудің отбасына нұқсан келтіре отырып, зинақорлық жасау мақсатында жеңгетайлық ету де кездеспей қалмаған. Мұндай жағдайда қылмысы дәлелденген зинақорлық жасаушы өлім жазасына дейін кесіліп, оған көмектесіп, жеңгетайлық қызмет атқарушы адам ел алдында масқараланатын болған 2) жезөкшелікпен айналысуға арналған топтар мен арнаулы орындарды ұйымдастырып, зинақорлық жасаушы адамдарды өзара кездестіретін, сол арқылы пайда табуды көздейтін қылмыстық іс-әрекет. Күш қолдану немесе күш қолданбақшы болып қорқыту, тәуелді жағдайын пайдалану, бопсалау, мүлкін жою, не алдау жолымен жезөкшелікпен айналысуға мәжбүрлеу арқылы жеңгетайлық жасау — ауыр қылмыстар қатарына жатқызылады. Қазақстанда осындай жолмен жеңгетайлық жасаушы азаматтар Қылмыстық кодекстің 270- және 271-баптары бойынша қылмыстық жауапкершілікке тартылады;.
Дереккөздер
Санат:Қылмыстық іс-әрекеттер Санат:Салт-дәстүрлер
Сейітқұл Оспанов
Сейітқұл Оспанов (1955-2003) - 30 наурызда Қызылорда облысының Қазалы қаласында дүниеге келді. 1977 жылы Қазақ ұлттық университетінің журналистика факультетін бітірді. «Жалын», «Мектеп» баспаларында, «Пионер», «Зерде», «Парасат» журналдарында, «Жетісу» газетінде жұмыс істеді. 1994 — 2003 жылдары Қазақстан Республикасы Үкіметінің аппаратында аударма секторын басқарды. «Қазақойл» ұлттық мұнай-газ компаниясында қызмет етті. «Бәйге», «Ащы қауын, тәтті қауын», «Күн көтерілген шақ» атты жыр жинақтары мен «Ағаш ат», «Бақытты үй», «Самый сладкий день», «Құлдар көтерілісі» атты проза кітаптарының авторы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қызылорда облысы Санат:1955 жылы туғандар
Лакомманд
Лакомманд (Lacommande) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,33 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64299, пошта индексі — 64360.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 236 адамды құрады. Халық тығыздығы — 70,87 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Ла-Кулонш
Ла-Кулонш (La Coulonche) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,32 км² шамасында.
Тюттендорф
Тюттендорф (Tüttendorf) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Рендсбург-Экернфёрде ауданының құрамына енеді.
Ла-Кулонш
Коммунаның INSEE коды — 61124, пошта индексі — 61220.
Тюттендорф
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1141 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,76 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 58 165. Муниципалитеттің басшысы — Клаус Юшкат.
Ла-Кулонш
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 516 адамды құрады. Халық тығыздығы — 36,03 адам/км².
Тюттендорф
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Ла-Кулонш
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Изельтвальд
250px|thumb|Картада орналасуы Изельтвальд (Iseltwald) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Интерлакен округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 403 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21.9 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 582, пошта индексі — 3807.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Франко Васкес
Франко Дамиан Васкес (Franco Damián Vázquez; 22 ақпан 1989 жыл, Танти, Аргентина) — аргентиналық және италиялық футболшы, жартылай қорғаушы.
Карьерасы
Италия құрамасы сапында екі жолдастық кездесуде алаңға шықты.
2016 жылы тарихи отанының құрамасында ойнағысы келетінін мәлімдеді. 2018 жылы Аргентина құрамасына шақырылып, қазан айында Иракка қарсы жолдастық матчта тұңғыш ойынын өткізді. Бұл ойын 4:0 есебімен Аргентинаның жеңісімен аяқталды.
Сілтемелер
Санат:Италия футболшылары Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Аргентина футболшылары Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Палермо ФК ойыншылары Санат:Райо Вальекано ФК ойыншылары Санат:Севилья ФК ойыншылары
Бовйоль
Бовйоль (Boviolles) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Коммерси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,13 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55067, пошта индексі — 55500.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 105 адамды құрады. Халық тығыздығы — 12,92 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Виларельюш
Виларельюш (Vilarelhos) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Алфандега-да-Фэ муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 335 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,15 км² шамасында. Халық тығыздығы — 27,6 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Рос-Ега
Рос-Ега — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лямин өзенінің сол жағалауынан 176 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 46 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шығанақ (Сарысу ауданы)
Шығанақ — Жамбыл облысы Сарысу ауданындағы ауыл, Қамқалы ауылдық округінің орталығы.
Роусбуш (Мичиган)
Роусбуш (Rosebush) — Мичиган штатының Isabella округіне жататын АҚШ қаласы.
Шығанақ (Сарысу ауданы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңатас қаласының солтүстік-шығысында 140 км-дей жерде, Шу өзенінің төменгі сағасында, Бетпақдаланың оңтүстік бөлігінде орналасқан.
Роусбуш (Мичиган)
Қала тұрғындарының саны 379 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.2 км² шамасында. FIPS коды — 26-69640.
Шығанақ (Сарысу ауданы)
Халқы
Тұрғыны 436 адам (2009).
Роусбуш (Мичиган)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Шығанақ (Сарысу ауданы)
Халқы
Санат:Сарысу ауданы елді мекендері
Бад-Аусзе
Бад-Аусзе (Bad Aussee) — Аустриядағы курорт . Штирия федералды жеріне қарасты Лицен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4934 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 82.03 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — BA, ресми идентификациялық коды — 6 12 07.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
IC 3235
IC 3235 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 40155.
Сыртқы сілтемелер
IC 3235 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
1168 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1168 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Гидрологиялық болжам
Гидрологиялық болжам — 1) күтілетін гидрологиялық жүргінің ғылыми негізделген алдын ала болжамы. Осы аймақтағы жалпы физикалық-географиялық процесс құбылыстарының даму және өзара байланыс зандылықтарын білуге негізделген. Қазіргі уақытта гидрологиялық болжам негізінен өзен режімдерін ғылыми болжау түрінде дамиды. Ауыл шаруашылығы жерлерін мелиорациялау кезінде алқаптарды ұзақ уақыт су басудан сақтандыру үшін, бөгендердегі, өзендердегі, каналдағы гидротехникалық имараттардың апатсыз жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін, ағынды реттеуге, сумен қамтуға, суармалауға, суландыруға қажетті су көлемін бағалау үшін гидрологиялық болжамның ерекше мәні бар. Алдын ала болжау мерзіміне қарай гидрологиялық болжам қысқа мерзімді (алдын ала болжау уақыты 15 тәулікке дейін) және ұзақ мерзімді болып жіктеледі; жүргі (режім) сипатына қарай — су болжамы (су тасу мен тасқындардың ең жоғарғы деңгейі және өтімдері, олардың өту мерзімі, су тасу және тасқын кезіндегі жеке гидрологиялық маусымдар және т.б. су көлемі) және мұз болжамы (ағын су мен суқоймадағы, мұз қату және аршылу мерзімдері, мұз қалыңдығы және т.б.) болып бөлінеді. Гидрологиялық болжамның мақсаттық мәні халық шаруашылығы салаларының сұраныстарымен айқындалады. Мелиорация үшін көктемгі ағынды көлемінің (суармалау үшін су жинау), ең жоғары өтім мен гидрографтардың (ауыл шаруашылығы жұмыстарын жүргізу, гидротехникалық имараттардың қалыпты жұмыс істеуі үшін), топырақ-грунттардың ылғал қорының (мол өнім қалыптастыру жағдайын қамтамасыз ету үшін) болжамы маңызды; 2) өзен, көл, бөгендердегі түрлі құбылыстардың мерзімдік әрі кеңістіктік дамуын алдын ала есептеп болжаудың ғылыми дәлелденген әдістерін қолдану. Гидрологиялық болжам сулық (маусымдық және тасқындық ағынды көлемдері, ең жоғары және ең төмен су өтімі мен деңгейінің шамасы) және мұздық (өзендердің, көлдердің, бөгендердің қату және ашылу мерзімдері, мұздың қалыңдығы, және т.б.), қысқа мерзімдік (15 тәулікке дейін) және ұзақ мерзімдік (бірнеше ай бұрын) болып сараланады.
Әдістері
Гидрологиялық болжам әдістері — өзендегі, көлдегі, бөгендегі нақты пункттегі немесе телімдегі гидрологиялық жүргінің өту уақытын немесе шамасын түрлі дәрежеде жуықтата және алдын ала анықтауға мүмкіндік беретін есептеу амалдары. Гидрологиялық болжам әдістері нақты физикалық-географиялық өңірдегі гидрологиялық процестердің дамуын анықтайтын бастапқы және соңғы болатын гидрометеорологиялық жағдайлардың өзара байланыстарын талдау негізінде жасалады. Болжамның тәжірибелік (практикалық) амалдарын жасау барысында корелляциялық (тәуелділік) талдау мен математикалық статистика әдістері қолданылады. Оперативтік тәжірибеде қолданылатын гидрологиялық болжам әдістері негізгі үш топқа бөлінеді:
Арнадағы және су алабындағы гидрологиялық процестердің даму зандылықтарын қолдануға негізделген бірқатар әдістер де бар. Гидрометеорологиялық болжам әдістерінің бұл категориясына, мысалы, көктемгі су тасу мен жаңбыр тасқындары, тау өзендерінің ағындысы элеменггерінің болжамы және т.б. жатады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Амангелді Әбдірахманұлы Айталы
Амангелді Әбдірахманұлы Айталы (10 қыркүйек 1939, Астрахан облысы, Володар ауданы, Болдырево ауылы — 21 желтоқсан 2022) — ғалым, мемлекет және қоғам қайраткері. Философия ғылымының докторы, профессор. ҚР Әлеуметтік ғылым академиясының академигі. Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университетінің профессоры.
Қазақстан Білім беру ісінің Құрметті қызметкері. Ақтөбе қаласының Құрметті азаматы.
Өмірбаяны
1939 жылы 10 қыркүйекте Астрахан облысы, Волгоград ауданы, Болдырево ауылында дүниеге келген.
2022 жылы 21 желтоқсанда қайтыс болды.
Марапаттары
Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары Санат:Володар ауданында (Астрахан облысы) туғандар Санат:Философия ғылымдарының докторлары Санат:Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университетінің профессорлары Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері Санат:Қазақстан білім беру ісінің құрметті қызметкерлері
NGC 2758
NGC 2758 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы Франк Муллер астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2758 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25515, ESO 564-20, MCG -3-23-19, IRAS09032-1850.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Баньос-де-Тахо
Баньос-де-Тахо (Baños de Tajo) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Гвадалахара провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28,26 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
Мусина Ермек
Мусина Ермек Есләмбекқызы (1966 жылы туған, Зеренді ауданы Зеренді ауылы) – экономист. Свердлов халық шаруашылық институтын бітірген (1987). Зеренді ауылындағы «Агроөнеркәсіпэнерго» кәсіпорнында экономист (1987 – 89), Көкшетау облыстық статистика басқармасының өнеркәсіп статистикасы бөлімінде экономист (1989 – 92), Көкшетау облыстық статистика және талдау басқармасының макроэкономика көрсеткіштер бөлімінде жетекші экономист, қаржы статистикасы бөлімінің басшысы (1992 – 97), Ақмола қаласындағы Ақмола статистикалық басқармасының қаржы, баға және баланстық жұмыстар бөлімінің Бас маманы (1998), Астана қаласындағы Статистика Басқармасында бөлім бастығы, Көкшетау қаласындағы облыстық Статистика басқармасында бөлім бастығы, басқарма бастығының орынбасары (1999 – 2008) қызметтерін атқарған. 2008 жылдан қазіргі уақытқа дейін облыстық Статистика департаментінің бастығы.
Дереккөздер
«Ақмола облысы» энциклопедиясы
Санат:Тұлғалар
Амортизация
Амортизация (Тозу шығыны / Өтем пұлы, amortisatio — өтеу; arnortir - бәсеңдет) — жалпы ұлттық өнімді өндіру барысында тозған немесе пайдаланылған (тұтынылған) капиталдың көлемін бағалау; негізгі қорлардың тозуына қарай олардың құнын өндірілетін өнімге (орындалатын жұмысқа, көрсетілетін қызметке) бірте-бірте көшіру жолымен олардың құнын өтеу үдерісі.
Амортизация аударымының сомасы амортизация нормаларына сәйкес өндіріс пен айналыс шығынына енгізіледі, негізгі қорлардың тозуы дәрежесін сипаттайды және олардың толық қалпына келтірілуі (ұдайы өндірілуі) үшін ақшалай өтемпұл қорын құрады. Амортизация бейматериалдық активтердің тозуын есептеу кезінде де есептеледі.
Амортизация термині басқа мағыналарда да қолданылады, мысалы, жеке адамның немесе ұйымның мерзімдік жарналарын төлеу немесе міндеттемелерді сатып алу жолымен борышты бірте-бірте өтеуі; борышқорлық міндеттеменің ұрлануы, жоғалуы, тб. себепті оны жарамсыз деп тану; машиналарда, құрылғыларда - машиналардың конструкцияларындағы арнаулы қондырғылар, оларды салмақтан қорғайтын құрылғылардың көмегімен соққының, серпудің күшін жұмсарту, бәсендету.
Терминологиясы
Сөз ортағасырлық Ағылшын тіліндегі "amortisen" - "өлтіру", "кәсіпте оқшаулау" сөзінен жасалған. Ал, ол англо-француз тіліндегі "amorteser" және оның өзгерген нұсқасы "amortir" сөзінен шыққан болыып, ол тұрмыстық латын тіліндегі "admortire" - "өлтіру" сөзінен келген. Мұндағы ad- және mort- латын тілінде "өлімді" білдіреді.
Дереккөздер
Санат:Экономика
NGC 7256
NGC 7256 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 27 қыркүйекте Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7256 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68686, NGC 7254, ESO 602-13, KAZ 537, IRAS22198-2159.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Тайобейрас
Тайобейрас (Taiobeiras) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Солтүстік Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Салинас экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 363 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 194,23 км² шамасында. Халық тығыздығы — 25,4 адам/км².
Тарихы
Қала 1953 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Мелиорациялық жүйені жөндеу
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы