cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Үш жүз он алтыншы атқыштар дивизиясы
Сілтемелер
Санат: Әскери іс Санат: Тарих
Есентемір
Есентемір — қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре бойынша, Кіші жүз құрамындағы байұлы тайпасынан таратылады.
Есентемір руының шығу тегі туралы әр түрлі аңыз әңгімелер айтылады. Үлеңмен жазылған көне шежіренің бірінде Алшынның немерелері Әлімқожа мен Қыдырқожа Сыр бойынан көшкенде Байқожа көшпей қалып қойған. Кейін Байқожаның ауылын қалмақтар шауып, өзі және баласы Ата әйелімен қалмақтың қолынан қаза табады. Кешікпей Атаның екі інісі Қалпақ пен Естай да өледі. Атадан Темір деген бала қалады. Елтай немере інісі Темірді, Қалпақтың әйелі Күмісті, Естайдың әйелі Күймежанды ертіп Сыр бойына қарай жол тартады. Бірақ аяғы ауыр жеңгелері және кішкене інісі жол жүруге жарамаған соң оларды қайтып келіп алып кетем деп уәде беріп, Елтай әрі қарай жалғыз аттанады. Кейін үшеуін де Сыр бойына өзінің қасына алады. Сыр бойында Қаратаудың тасына шамамен бұдан 271 жыл бұрын қашалып жазылған мына өлең ескі кездегі әңгімені растай түседі: Тағы бір көне аңызда Темірді Кіші жүзге өлы жүзден немесе Орта жүзден әкеледі. Ол жаугершілік заманында Қыдырқожаның қолына түседі де, Бай еті тірі, ержүрек жігітке көп жылқысын бақтырып қояды. Он екі атаның бабасы Қыдырқожа асқан бай, дәулетті болғандықтан, одан тараған әулет Байұлы атанып кеткен. Бір жылы үлкен жұт болып, қаhарлы қыста Темір байдың көп жылқысымен бірге ығып, ұшты-күйлі жоғалып кетеді. Боран ашылған соң Бай жан-жаққа сұрау салып, іздеткенімен, жылқышыдан да, жылқыдан да хабар-ошар болмайды. Бай әбден күдерін үзгенде алыстан мұнартқан шаң көрінеді. Қара көбейіп, ауылға жақындағанда жылқының алдында құрығын сүйретіп ат үстінде келе жатқан еңсегей бойлы ірі жігітті алыстан таныған Қыдырқожа Темірім есен екен ғой деп дауыстап жіберген екен дейді. Содан Темір Есентемір аталып кеткен деседі. Есентемір руы Көн, Тағашы болып екі атаға бөлінеді. Бөкен би, Көктаубай батыр, Мыңбай батыр, Есбай күйші, Досжан ақын сынды белгілі тұлғалар шыққан. Ұраны Алдоңғар, таңбасы — адалбақан.
Дереккөздер
Санат:Қазақ рулары
IC 692
IC 692 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35151, UGC 6438, MCG 2-29-27, ZWG 67.73, ARAK 292.
Сыртқы сілтемелер
IC 692 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Анна Васильевна Владимирова
Анна Васильевна Владимирова (туған-өлген жылы белгісіз) – Қаныш Сәтбаевтың емдеуші дәрігері (1951-61). Анна өз естелігінде: ''«Менің алдыма алғаш тап болған кездің өзінде ол (Сәтбаев) түрліше сырқаты мол, аурушаң адам еді. Соның ең бастысы - екінші кезеңдегі гипертония болатын, қан қысымы кейде сынап бағанасының екі жүз мм-іне дейін көтеріліп, басы зеңіп, құлағы шулап, көруі де төмендеп кететін... Ал 1951 жылдан былай, әсіресе, оның соңғы жартысында Сәтбаев жиі-жиі кризге ұшырап, жатып қалатын қатерлі шекке жақындады. Сондай бір ауыр күндерде мен науқасқа Алматыдан тезірек кетуге кеңес беріп, үзілді-кесілді талап қойдым...»'' - деп жазды. Бұл жағдай Сәтбаевтың 1951-52 жылы орын алған «ұлтшылдық іздеу» науқаны кезінде қандай ауыр күйде жүргенінен мағлұмат береді. Емдеуші дәрігердің сол күндегі ахуалды емеурінмен сипаттаған шағын естелігі ғалымның дербес қорында сақтаулы.
Қанымбек Қасымбеков
Қанымбек (Кано) Қасымбеков (4 ақпан 1943 жылы Алматы облысы Жамбыл ауданы Шиен ауылында туған - 15 ақпан 2014 жылы Алматыда қайтыс болған) — кинорежиссер, 1974 жылында Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.
Мәскеудегі Бүкілодақтық кинематография институтын бітірген (1969).
Фильмдері
Өкінішке қарай «Арман қала – Астана», «Сәлем, Қа­зақстан», «Алматы апорты», «Аманат» сынды туындылары көпшілікке жеткен жоқ.
Жүлделері
"Шоқ пен Шер" атты толық метражды фильмі Монте Карлодағы кинофестивальда "Ең үздік балалар фильмі" (1972) жүлдесін алды, сондай-ақ1973 жылыТашкент қаласында өткен телевизиялық фильмдердің Бүкілодақтық кинофестивалінде КСРО кинематографистерінің жүлдесін жеңіп алды.
«Сен 12-ге толғанда» фильмі 1978 жылы  Бакуде  өткен Бүкілодақтық кинофестивальде  арнаулы жүлдесін  алды.
Комсомол сыйлығы иегері (1974), ҚР Еңбек сіңірген қайраткері (1999).
Отбасы
Үйленген. Жұбайы - Аязбаева Оралтай Қастенханқызы,зейнеткер. Қыздары - Қасымбекова Меруерт (1978 жылы туған), Қасымбекова Айжан (1990 жылы туған). Немересі - Қасымбеков Даниал (2001 жылы туған).
Буксьер-о-Шен
Буксьер-о-Шен (Bouxières-aux-Chênes) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Нанси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 19,85 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54089, пошта индексі — 54770.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Үш жүз тоқсан бірінші атқыштар дивизиясы
Үш жүз тоқсан бірінші атқыштар дивизиясы — әскери құрамандағы 1941 жылдың тамыз — қарашасында Алматы қаласында әскерге шақырылған Семей, Шығыс Қазақстан, Алматы облыстарының және Алматы қаласы жергілікті тұрғындарынан жасақталды (алғашқы командирі, полковник Д.А. Коваленко). 1942 ж. 13 ақпанда Великие Луки мен Холм қаласының түбіндегі ұрысқа қатысты. Дивизия жауынгерлерінің табандылығы мен қайсарлығына қайран қалған неміс фашистері оларға “азиаттық жабайы дивизия” деген ат қойды. Дивизия Калинин майданының 3, кейіннен 1-Екпінді армиялары құрамында солтүстік-батыс бағытта соғыс қимылдарын жүргізе отырып, Калинин және Ленинград облыстарының 500-ден астам елді мекендері мен қалаларын азат етті. Онан соң, 2-Балтық жағалауы майданының құрамында Латвияны, оның астанасы Риганы азат етуге қатысты. 1944 ж. 27 шілдеде дивизия басқа әскери бөлімдермен бірге Режица (Резекна) қаласын азат етудегі ерен қимылдары үшін “Режицалық” деген құрметті атаққа ие болды. 1945 ж. көктемде 1-Украин майданының 59-армиясы құрамында Жоғары Силезия шабуыл операциясына қатысып, 22 сәуірде Қызыл Ту орденімен марапатталды. 6 — 10 мамыр аралығында Чехословакияны азат ету ұрыстарында болып, соғысты Чехословакия мен Германия шекарасында аяқтады. Қазақстан еңбекшілері соғыс жылдары дивизияны қамқорлыққа алып, өзара байланыста болды. 1945 ж. 31 мамырда дивизия таратылды.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат: Әскери іс Санат: Тарих
Фукар
Фукар (Foucart) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Авр округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,28 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76279, пошта индексі — 76640.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 361 адамды құрады. Халық тығыздығы — 84,35 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Қапшықталмаған рецепторлар
Қапшықталмаған рецепторлар  — сыртынан арнайы сезімтал эпителиоциттермен немесе глиоциттермен қапталған сезімтал нейроциттер дендриттерінің соңғы жүйке ұштары. Қапшықталмаған рецепторларға сезгіш тегіршіктерді (Меркел дискісін) жатқызуға болады. Терінің көпқабатты жалпақ эпителийі жасушаларының араларындағы дендриттердің сезімтал жүйке ұштары сыртынан ерекше сезгіш глиялық жасушалармен қапталып, қысымдық тітіркеністерді қабылдайды. Сезгіш тегіршіктер шошқаның талпақ тұмсығында көптеп кездеседі.
Дереккөздер
Сезімтал жүйке ұштары
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Архитектура (IT)
Архитектура  (Architecure) - күрделі есептеу жүйелеріндегі программалық немесе аппаратуралық объектілердің жалпы дамуының сатылық сипаттамасы. Әдетте, мұндай жүйелер архитектурасы осылардың құрылымдық принциптерін, байланыс құру үшін пайдаланылатын хаттамалары мен интерфейстерін, әрбір құраушылар арасындағы өзара байланыс тәсілін және т.б. сипаттайды. Архитектура ұғымын құрылым элементтерінің өзара байланысының тұжырымдамасы деп те айтуға болады. Ол логикалық, физикалық және программалық құрылым элементтерінен тұрады.
Күсем руднигы
Кусимовского Рудника — Башқұртстанның Әбзелил ауданындағы ауыл, Ташбулат ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 316 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — 80201834008.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Қапшықталған рецепторлар
Қапшықталған рецепторлар  — сыртынан сезгіш глиялық қабықпен және оның сыртындағы қабаттасып жатқан дәнекер ұлпалық тақташалардан құралған қапшықпен қапталған сезімтал нейроциттер дендриттерінің соңғы сезімтал ұштары. Қапшықталған рецепторлар негізінен мүшелердің дәнекер ұлпалық қабаттарында орналасып, қысымдық тітіркеністерді қабылдайды. Бұларға сезгіш денешіктер (Мейснер денешігі), пластинкалық денешіктер (Фатер-Пачини денешігі), жыныс мүшелеріндегі денешіктер (Догель денешігі), баданаша денешіктер (Гольджи-Маццони денешіктері), соңғы колбалар (Краузе колбасы), жүйке-ет ұршықтары жатады. Осылардың ішінде құрылысы жете зерттелгені пластинкалық денешіктер. Пластинкалық денешікте сезімтал нейроциттер дендриттерінің соңғы жүйке ұштары сыртынан сезгіш глиялық жасушалармен қапталып, денешіктің ішкі баданасын түзеді. Ішкі бадана сыртынан қосымша қабаттасқан дәнекер ұлпалық пластинкалардан құралған қапшықпен қапталған. Дәнекер ұлпалық пластинкаларды фибробласттар қатарлары мен коллаген талшықтарының шоғырлары құрайды. ішкі бадана мен сыртқы қапшық аралығында орналасқан жүйкелік глиоциттер, дендриттердің біліктік цилиндрлерінің соңғы ұштарымен синапс арқылы байланыс түзеді. Пластинкалық денешіктер ұлпалардағы қысымды қабылдайды. Олар ішкі мүшелер қабырғаларында, тірек-қимыл аппараты мүшелерінің дәнекер ұлпалық аралықтарында, лимфа түйіндерінде, эндокринді бездерде кездеседі. Пластинкалық денешіктердің мөлшері жануарлардың түрлеріне, жасына, орналасқан мүшелеріне байланысты 0,1 мм-ден 6 мм-ге дейін өзгеріп отырады. Басқа денешіктердің құрылысы да пластинкалық денешіктер құрылысына ұқсас. Жүйке-ет ұршығы бұлшықет талшықтарындағы сезімтал нейроциттер дендриттерінің соңғы тармақтары. Сезімтал жүйке ұштары бұлшықет талшығын сыртынан ұршық тәрізді шырмап, сыртынан дәнекер ұлпалық қапшықпен қапталған.
Дереккөздер
Сезімтал жүйке ұштары
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Receptor
Кэндис Аккола
Кэндис Рене Аккола (ағыл. Candice Renee Accola; 1987 жылы 13 мамырда Хьюстон қаласында Техас штатында АҚШ-та туылды) — америкалық актриса, әнші. «The Vampire Diaries»(2009) телесериалындағы Кэролайн Форбстың рөлімен танымал.
Өмірбаяны
Кэндис Эджвудте(Флорида штаты, АҚШ) туып өскен. Оның әкесі Кевин Аккола — хирург, ал анасы Кэролин Аккола — үй шаруасындағы әйел, бұрын инженер-эколог болған. Екеуі де жергілікті республикалық саяси партияның белсенді мүшелері. Кэндистің Кри есімді інісі және  Диана есімді сіңлісі бар. left|thumb
Мансабы
Жасөспірімдік кезінде Кэндисте музыкалық дарын пайда болды. Сол кезде ол Лос-Анджелеске көшіп кетті. Жарты жыл өткеннен кейін «It’s Always the Innocent Ones» атты демо-диск шығарды. 2005 жылы мектепті бітірді.
2006 жылы Кэндис өзінің алғаш «Бұл әрдайым бүйкүнә» атты алғаш музыкалық альбомын шығарды. Онда 12 өлең бар, Ол ’til tuesday тобының Voices Carry өліңіне және American Hi-Fi тобының  The Breakup Song өліңіне кавер жазды. 2008 жылы «Ханна Монтана/Майли Сайрус: Әлемдегі екіліктің үздігі» деген концертіне бэк-вокаолист ретінде аттанды. Сол жылы Жапониядағы ең танымал «BURRN!» журналының сұранысында Топ-10 танымал музыкандықтың қатарына кірді.
Аккола ең алғаш рет 2007 жылы «Pirate Camp» фильмінде көрінді. Оны танымал «Сіздің ананызды қалай кездестірдім», «Табиғаттан тыс» және «Университет» сияқты телесериалдарға шақырды. Сондай-ақ «On the Doll», «X’s & O’s», «Джуно» және т.б фильмдерде ойнады. Бірақ танымалдылықты ең көп алған «The Vampire Diaries» телесериалындағы Кэролайн Форбстың рөлі болып табылады.
Жеке өмірі
2009 жылы 22 тамызда қоғамдық тәртіпті бұзғаны үшін Кайл Юэлл, Нина Добрев, Сара Каннинг, Джулия Смартпен және фотограф Тайлер Шилдспен бірге Джорджида сотталды. Бірақ содан кейін айыпталу жабылды.
Гихуэло
Гихуэло (Guijuelo) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Сьерра-де-Франсия ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6046 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 63,23 км² шамасында.
Қала қамқоршысы Нуэстра Сеньора де ла Асунсион болып саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Пыча-Вой-Вож
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Ионда-Яха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Сен-При (Валь-д'Уаз)
Сен-При (Saint-Prix) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Валь-д'Уаз департаментінде орналасқан. Понтуаз округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,93 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 95574, пошта индексі — 95390.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7374 адамды құрады. Халық тығыздығы — 929,89 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валь-д'Уаз департаментінің коммуналары
Мария Мутола
Мария ди Лурдеш Мутола (Maria de Lurdes Mutola, 27 қазан 1972 жыл, Лоуренсу Маркеш, Мозамбик) — мозмбиктік жеңіл атлет, Мозамбиктен шыққан тұңғыш Олимпиада чемпионы.
Өмірбаяны
2000 жылғы Олимпиадада 800 мерт қашықтыққа жүгіруден Олимпиада чемпионы атанды. Олимпиададан соң елінде Марияны қаһарман ретінде қарсы алды. Кейін Мапуту қаласында бір көшеге есімі берілді.
Кейін бапкерлікпен айналысты.
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша жеңіл атлеттер Санат:Мозамбик жеңіл атлеттері Санат:Мозамбик Олимпиада чемпиондары Санат:Жеңіл атлетикадан Олимпиада чемпиондары Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері Санат:2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Жеңіл атлетикадан әлем чемпиондары Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Йопполо-Джанкаксио
Йопполо-Джанкаксио (Joppolo Giancaxio) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Агридженто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1220 адамды құрайды. Халық тығыздығы 64 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 92010.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Иосиф.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Энгль аспабы
Энгль аспабы . Тіс қатарының әр түрлі ауытқуында қолданылатын механикалық аспап. Ол тістерді тілден таңдайға қарай жылжыта отырып, тіс қатарын кеңітеді.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Двойники
Двойники — Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданы, Афанасьев ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Сергеев қаласынан оңтүстікке қарай 33 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Шал ақын ауданы елді мекендері
Карст циклі
Карст циклі — карсты аудандарға тән бірін-бірі заңды түрде ауыстырып тұратын рельеф формасының жиынтығы.
Карст циклінің дамуы кәдімгі эрозиялық циклдің дамуынан мүлдем басқаша. Карст пайда болу үшін: көлемі үлкен жерде құрамында саз жоң қалық қабатты ізбестас болуы керек; бұл ауданның беті тегіс, бірақ онық азғана көлбеуі болуы қажет және жер асты суларының ағуына керекті тиісті көлбеу болу үшін — бұл аудан қоршап тұрған айналадағы жерден жоғары орналасуы керек.
Дереккөздер
Санат:Жер бедерінің карстық формалары
Новоандреевка (Солтүстік Қазақстан облысы)
Новоандреевка — Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданы, Леденёв ауылдық округі құрамындағы ауыл.
География
Аудан орталығы - Мамлют қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 27 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 260 адам (136 ер адам және 124 әйел адам) болса, 2009 жылы 172 адамды (91 ер адам және 81 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мамлют ауданы елді мекендері
Аммерланд (аудан)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония аудандары
Перейра
Перейра (Pereira) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Монтемор-у-Велью муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2241 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,96 км² шамасында. Халық тығыздығы — 172,9 адам/км².
Күлік қажы тамы
Күлік қажы тамы - 19 ғасырдың аяғы - 20 ғасырдың басындағы архитектуралық ескерткіш. Қостанай облысы Амангелді ауданы Күмкешу ауылында орналасқан. Күлік қажы тамы - саманнан қаланған, кірпіштің көлемі 43x19x13 см, қос бөлмелі және қос күмбезді құрылыс. Оның сыртқы аумағы 8,8Х6,9 м, жалпы биіқтігі - 6 м. Ғимаратқа қірер есік оңтүстік-шығысқа бағытталған (азимуты - 1502). Есік аузында дәлізі бар: төбе жабыны доғалы, ұзынынан иіліп қаланған, аласа және шағын, аумағы 1,3x0,9 м, қаусап құлаған. Күлік қажы тамының кіре беріс бөлмесі төртбүрышты, ұзынша келген, ішкі аумағы 3,9x1,74 м, еңсесі биік, құрылыс төртбұрышталып басталып, күмбезге айналатын "шатыр" тәрізді әдіспен өрілген. Бөлмейін батыс төргі бұрышында келесі бөлмеге өтетін, маңдайшасы доға тәрізді иілғен есік ойығы бар. Екінші бөлме - қабірхана, шаршы пішіндес, аумағы 3,8x3,9 м. Бөлменің төрт бүрышында үш ширеқті және әр қабырғасының қақ ортасынан жартылай келген дінгектер тұрғызылған. Олар күмбез кенеріне тіреу міндетін атқарады. Бөлменің солтүстік және оңтүстік қабырғаларында 2,33 м биіктікте, екі-екіден терезе ойығы бар. Тәрт бүрышының, діңгектер ұштарынан бастап жоғары күмбез табанына дейін "сталактит" тәрізді әдіспен жұқа кірпіш пайдаланылып қаланған. Күмбездері ерекше қалыпқа құйған, ауданы 21x20x14x7 см дөңес төртбұрыш (трапециялы) саман қірпішпен өрілген. Ғимараттың күншығыс жағында аумағы 4,78x0,55 м ұзын көлбегей жазықтық арқылы, төбеге көтерілетін өтпелі дәліз бар. Сыртқы солтүстік бетінің батыс жағында, іргелен сәл жоғары (30 см) арнаулы қуысқа, бетінде төте жазуы бар, тақтатас (көктас) орнатылған. Ерекше пішінді, Күлік қажы тамы Қазақстандағы сирек кездесетін құрылыс өнерінің үлгісіне жатады.
Дереккөздер
Санат:Тарих
Перейра
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коимбра округінің елді мекендері
Каменка газконденсат кен орны
Каменка газ конденсат кен орны – Батыс Қазақстан облысы Тасқала ауданы аумағында, Орал қаласынан батысқа қарай 75 км жерде орналасқан. 1986 жылы ашылған.
Жатыс сипаты
Кен орны төменгі қазан қабатындағы Калинов шоғырының тұзаралық қабатының карбонатты жыныстарында (156 – 180 м). Газды, аздап конденсат бар. Шоғырлары қабатты-күмбезді, қабатты. Шоғыр қоры 2662 м-де анықталған. Жабындысы қазан қабатының тұзды қабатынан тұрады. Коллекторы кеуекті және кеуекті-жарықшақты типке жатады. Орташа кеуектігі 5,7 – 12,6%, орташа өткізгіштігі 156 фм2. Бастапқы қабат қысымы 2700 м-де 45,4 МПа, қабаттық температурасы 78°С. Газдың бастапқы қысымы тәулігіне 6,4 – 1280 мың м33.
Құрамы
Газдағы конденсаттың мөлшері орта есеппен 40 г/м3, тығыздығы 760 – 790 кг/м3. Газ құрамында метан (87%), этан (1,2%), пропан (0,6 – 0,8%), бутан (0,19 – 0,28%) кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Батыс Қазақстан облысы кен орындары
Қапшықтану
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Малык-Извор (Ловеч облысы)
Малык-Извор (Малък извор) — Болгариядағы ауыл. Ловеч облысына қарасты Ябланица қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 241 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5734. Телефон коды — 06990. ЕКАТТЕ коды — 46886.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ловеч облысының елді мекендері
Әмір Оқас
Әмір Оқас (т. ж. б. — 1447) — Ноғай ордасының ханы.
Өмірбаяны
Ноғай Ордасының басқару тағына Едігенің немересі Нұреденұлы Оқас отырғаннан бастап, астана Сарайшыққа ауысты.
Әмір Оқас — Ақ Орда ханы Әбілқайыр дың (1428—1468) замандасы. Ол билеген тұста Ноғай Ордасы Әбілқайыр билеген көшпелі өзбек-қазақ тайпалар бірлестігіне қараған. Сондықтан да Әмір Оқас Әбілқайырдың Дешті Қыпшақ тағын иемденуіне көмектеседі, оның бас кеңесшісі болады. Ол Әбілқайырдың Сырдарияны алуына, 1446 ж. Үзгент қ-сын жаулауға қатысты. 1447 ж. Оқас қайтыс болғаннан соң, отыз ұлды Оқастың балалары Әбілқайырдан бөлініп, Жайық бойындағы өз ордаларын нығайтуға бет бұрады.
Естеліктер
1999 жылы Сарайшықта бой көтерген хандар пантеонында Әмір Оқасқа арналып құлпытас қойылған.
Дереккөздер
Санат:Кіші жүз хандары Санат:Туған жылы белгісіздер
Сен-Феликс-де-Вилладе
Сен-Феликс-де-Вилладе (Saint-Félix-de-Villadeix) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Бержерак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,88 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24405, пошта индексі — 24510.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 309 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,31 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Генриетта Суон Ливитт
Генриетта Суон Ливитт (Henrietta Swan Leavitt, 4 шілде 1868 ж. - 12 желтоқсан 1921 ж.) - ауыспалы жұлдыздарды зерттеу жайлы еңбектерімен белгілі америкалық астроном. Биография Ливитт 1868 жылы Ланкастер қаласында конгрегационалистік шіркеу министрі Джордж Рузвелл Ливитт және оның әйелі Генриетта Суон (Кендрик) отбасында дүниеге келді. Он жетінші ғасыр басында Масачусетс шығанағы колониясында қоныстанған 1892 жылы сол кездегі алғаштардың бірі болып әйел адамдарға есігін ашқан Рэдклифф колледжін бакалавр деңгейімен бітірді. Оқу кезінде ауыр науқастан кейін есту қабілеті қатты нашарлады.
Зерттеулері
1893 жылдан бастап Гарвард Колледжінің Обсерваториясында әйел адам - компьютерлердің бірі ретінде Эдуард Чарльз Пиккеринг обсерваториясында еңбек етті. Ливитт өз қалауымен еңбек еткендіктен, Пикеринг алғашында оның жұмысына ақы төлемеген, кейінірек Ливитт сағатына $0,30 алатын болды. Пикеринг Ливиттке жарықтығын периодпен өзгертетін ауыспалы жұлдыздарды зерттеуді тапсырды. Ғылыми жазушы Джереми Бернштейн жазуы бойынша: " ауыспалы жұлдыздар көп уақыт бойы ғылымда белгілі болды, бірақ Ливитт бұл жұмыспен айналысуды бастағанда, Пикеринг оның бар астрономияны өзгертетін ашылу жасайтынына сенімді болды". Ливитт Магеллан бұлттарындағы мыңдаған ауыспалы жұлдыздардың бейнесін жасады. 1908 жылы бақылау нәтижесін Annals of the Astronomical Observatory of Harvard College,. Бұл жұмыста кейбір жарық жұлдыздар салыстырмалы түрде ұзағырақ периодқа ие болатыны айтылған. Тағы біраз зерттеуден кейін, 1912 жылы ол абсолютті жарықтығы жоғары жұлдыздар ұзаырақ периодқа ие болатынын дәлелдеді. Ливитт өз зерттеуінде келесі болжамды пайдаланды: "Егер Магеллан бұлтындағы Цефеида Жұлдыздары жерден шамамен бірдей қашықтықта болса, олардың абсолютті жарықтарының қатынасы мен көрінетін жарықтарының қатынасы тең болады" Ливитт зерттеулері период пен жарықтықтың қатынасы ретінде белгілі: Период логарифмі жұлдыздың орташа ішкі жарықтығына(көрінетін спектрдегі қуаттың логарифміне) тәуелді. Ливиттің ашқан тәуелділігі астрономияға ғаламат өзгерістер алып келді, ғылымға галактикаларға дейінгі қашықтықты зерттеуге мүмкіндік берді Сонымен қатар ол Эдвин Хаббл сияқты ғалымдарға маңызды ашылулар мен теориялар жасауға көмектесті.
Уффенхайм
Уффенхайм (Uffenheim) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Орталық Франкония әкімшілік округіне бағынады. Нойштадт (Айш) — Бад-Виндсхайм ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6135 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 59,47 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 5 75 168. Қаланың басшысы — Георг Шёк.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 8 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Фёренбах
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3805 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 70,47 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 3 26 068. Қаланың басшысы — Роберт Штрумбергер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Телман ауданы
Телман ауданы — 1928-1997 жылында Қарағанды облысы құрамындағы аудан (1931 жылға дейін Қарағанды ауданы).
Ауданда мамандандырылған шаруашылық бірлестігі, 1 құс фабрикасы, 1 областық а.ш. тәжірибе станциясы, 1 кеңшар-кешен, көкөніс, картоп өсіру, сауын мал, сойыстық-сауын мал, шошқа, құс, жылқы өсіру бағытындағы 10 кеңшар, 1 кент, 11 ауылдық кеңес болды. Орталық мекені — Токаревка кенті (қазір Ғабиден Мұстафин кенті).
Кердері
Кердері – қазақ халқының құрамындағы ру.
Телман ауданы
1931 жылдан аудандық «Рассвет» газеті (1930-1935 жылдары «Колхоз даласы» деген атпен қазақ тілінде шықты) шығып тұрды.
Тельман ауданы — қазақ кеңес әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі Ғ.Мұстафиннің, Кеңес Одағының Батыры П.П.Корниенконың туған жері.
Кердері
Кердері руының бастапқы тарихын ғалымдар б.з.б. 2 ғасырда ғұндардың жойқын шабуылына ұшыраған юечжи елінен тарқатады. Көне Қытай жазбалары бойынша, бұрын шығыс Еренқабырға төңірегін қоныстанған юечжилердің (оны Қытайда тұратын қазақ оқымыстылары “иүзлер” деп аударады) көп бөлігі сол үркіншіліктен Әмудария алқабына дейін ауады. Олар Қытай дерекнамасында ұлы (юечжилер) иүзлер (қ. Ақ ғұндар), ал көшіп кете алмай ата қонысында қалғандар кіші юечжилер (иүзлер) деп аталған. Әму жаққа жеткен юечжилерді Еуропа тарихшылары кидарит-ғұндар деген атпен таныды. Сол кидариттерден кердері руының атауы туындаған. Ғылыми деректер 10 ғасырда Арал теңізінің Кердері теңізі аталғанын, Әмударияның екі бетінде сол аттас бір-екі қала болғанын да алға тартады. Кердерінің бір бөлігі қарақалпақтардың мүйтек тайпасы құрамына, екінші бөлігі Кіші жүздегі жетіру тайпасының құрамына енген. “Ақтабан шұбырынды, алқакөл сұлама” кезінде кердерілер Аралдан Қобданың жоғарғы жағына, Електің сол жағына, Орал қаласы маңына үдере көшуге мәжбүр болған. Кердеріден: Көтермен, Жабағы, Смайыл, Бердімбет, Жанбас, Шағыр, т.б. аталар тарайды. Ұраны – Қожахмет, таңбасы – (Q) тостаған.
Кердері – кіші жүздің Жетіру тайпасына құрамына кіретін ру. Кердерінің шығу тегі тарихи әдебиетте Хорезмнің солтүстігінде Кердері деген өз мемлекеті болған ғұн-кидариттардың тағдырымен байланысты қаралады. Кердері мемлекет кезінде күшті болған. Соның атымен 10-ғасырда Арал теңізі Кердері теңізі деп те аталған. Осы мемлекеттерің ескерткіштерінің бірі- Жанкент қаласы. Оның қалдықтары қазіргі Қазалы стансасының төңірегінде. Қазақтар мен қарақалпақтардың халық болып құрылу барысында Кердерілердің бір бөлігі қарақалпақтардың Мүйтен тайпасының құрамына, ал екінші бөлігі Кіші жүз қазақтарының құрамына енген. «Ақтабан шұбырынды - алқакөл сұлама» кезінде Кердерілер Арал бойынан Қобданың жоғарғы жағына, Електің сол жағы мен Орал қаласы маңына үдере көшуге мәжбүр болған. КЕРДЕРІ: Көтермен, Құлтай, Жабағы, Смайыл, Бердімбет, Жанбас т.б. аталарға бөлінеді. Кердерінің ұраны-Қожақмет.
Телман ауданы
Тарихы
1934 жылы 14 мамырда Қарағанды кенттік кеңесіне ауданның 4 ауылдық кеңесі берілді. 1935 жылы 10 ақпанда Қарағанды кенттік кеңесіне 5 ауылдық кеңес, Вишнёв ауданына 4 ауылдық кеңес берілді.
1938 жылы 14 ақпанда Тельман ауданының 2 ауылдық кеңесі жаңадан құрылған Ворошилов ауданына берілді.
1940 жылы 28 желтоқсанда Тельман ауданының 3 ауылдық кеңесі жаңадан құрылған Осакаров ауданына берілді.
1941 жылы 23 мамырда Тельман ауданына Қарағанды кенттік кеңесінен 4 ауылдық кеңес, Ворошилов ауданынан 5 ауылдық кеңес берілді.
1964 жылы 31 желтоқсанда Тельман ауданы бұрынғы шекарасында қайта құрылып, 11 ауылдық кеңес Ульянов ауданына қайтарылды.
1970 жылы 9 сәуірде Ульянов ауданының Ақбастау ауылдық кеңесі ауданына берілді.
1972 жылы 10 наурызда Қушоқы кенттік кеңесі мен Покорный ауылдық кеңесі жаңадан құрылған Молодёжный ауданына берілді. 15 наурызда Покорный ауылдық кеңесі Тельман ауданына қайтарылды.
1973 жылы 21 наурызда жаңадан құрылған Мичурин ауданына 8 ауылдық кеңес берілді.
1981 жылы 24 тамызда Молодёжный ауданының Тұзды ауылдық кеңесі Тельман ауданына берілді.
1990 жылы 23 мамырда Молодёжный ауданының Қушоқы кенті Тельман ауданына қайтарылды.
1997 жылы 23 мамырда аудан таратылып, аумағы Бұқар жырау ауданының құрамына енді.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы тарихы Санат:Қазақстанның 1997 жылы таратылған аудандары Санат:Эрнст Тельман Санат:Бұқар жырау ауданы
Футболдан Англия Чемпионаты 2023/24
Футболдан Англия чемпионаты 2023/24 — Англия Премьер-лигасының 32-ші маусымы.
Чемпионат 2023 жылдың 12 тамызынан 2024 жылдың 19 мамырына дейін өтеді. 2024 жылдың 13-20 қаңтар аралығында үзіліс болады.
Чемпиондық атақты Манчестер Сити қорғайды.
Қатысушылар
Премьер-лигаға 20 команда қатысады — өткен маусымның ең үздік 17 клубы және Чемпионшиптан көтерілген 3 клуб.
Қатысушылар құрамындағы өзгерістер
Өткен маусымның нәтижесі бойынша Чемпионшиптан Бернли, Шеффилд Юнайтед және Лутон Таун клубтары көтерілді. Олар жоғарғы дивизионға бір, екі, отыз бір жыл болмағаннан кейін оралады. Бұл маусым Лутон Таун үшін премьер лигадағы алғашқы болады. Лутон Таун 5 дивизионнан премьер-лигаға көтерілген алғашқы клуб.
Премьер-лигадан Саутгемптон, Лидс Юнайтед және Лестер Сити клубтары Чемпионшипқа түсірілді. Олар премьер-лигадан ода он бір, үш, тоғыз жыл ойнағаннан кейін шықты.
Дереккөздер
Санат:Футболдан Англия чемпионаты Санат:2023 жылғы футбол Санат:2024 жылғы футбол
Жаман қыздар
Жаман қыздар (ағылш. Mean Girls) – режиссер Марк Уотерспен түсірілген, 2004 жылы шыққан америкалық комедия. Фильмнің ұраны : «Абайла! Олар артында!»
Желісі
Балалық шағын аке – шешесі зоологтармен Африкада өткізген Кэйди Хирон, «мықтысы құтаяды» ережесі тіралы барлығын білетінің шешеді. Бірақ бұл заң 15 жасар қыз бірінші рет қарапайым мектепке келіп, осы мектептің ең оңбаған қыздың бұрынғы жігітіне ғашық болған кезде қайта қаралып шығады.
Кейіпкерлер
Кэйди Хирон – фильмнің басты кейіпкері. 16 жасқа дейін Африкада зоолог ата-анасымен тұрады, Оның тұңғыш және де жан достары Дженим Иэн мен Дэмиэн болады.
Дженис Иэн – Кэйди мен Дэмиэнның жан досы. Өткенде Реджина Джорджтың жан досы болатын. Мектептегі қуылғандардың, аласталғандардың бірі.
Дэмиэн – Кэйди Хирон мен Дженистің жан досы. Ол да аласталғандардың бірі. Өзінің гомосексуал екендігін құпияламайды.
Реджина Джордж – фильмнің басты антагонисты. Мектептің ең танымал, әйгіл қызы , «Баунти» көшбасшысы.
Карен Смит - Реджина Джордж пен Гретхен Виннерстің жан досы, «Баунти» ішіндегі ең ақылсыз қызы.
Гретхен Виннерс - Реджина Джордж пен Карен Смиттің жан досы, «Баунти мүшесі»,Джейсонмен қарым – қатынаста.
Аарон Семьюэлс – мектептегі спорт тобының көшбасшысы .Реджинаның бұрынғы жігіті. Кэйдиге біріншщі қарағаннан бастап ғашық болды.
Кевин Гнапор – математикалық топтың көшбасшысы.
Шейн Оман – Реджина Джоджтың жігіті.
IC 693
IC 693 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35208, MCG -1-29-22, IRAS11242-0443.
Сыртқы сілтемелер
IC 693 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Мұстафа Көкебаев
Мұстафа Көкебаев (1888 жыл, Бөкей ордасы ауданы – 1964 жыл, Шымкент қаласы) – қоғам қайраткері.
Дереккөздер
Санат:Бөкей ордасы ауданында туғандар Санат:Шымкентте қайтыс болғандар Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстар қатысушылары Санат:Алаш қозғалысы мүшелері Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері
Педро Сьеса де Леон
Педро Сьеса де Леон - (исп. Pedro de Cieza de León, 1518 немесе 1520, Льерена, Эстремадура, Испания) — 2 шілде 1554, Севилья, Испания) — испандық әскер және дін қызметшісі, гуманист, тарихшы, географ, Оңтүстік Америка континентін жаулап алу туралы жазған хронист.
Жанұясы
Сьеса де Леон ол уақытта араб тұрғындары қолында болған Льерена атты испан қалашығында дүниеге келді.1520 жылы Льерена қаласында 3100 шамасында тұрғыны болған. .
Лебедка (Берикула тармағы)
Лебёдка (Альтибет) — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Берикуль өзенінің оң жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 36 км-ді құрайды.
Педро Сьеса де Леон
Білімі
Білім алған кезеңі туралы мағлұматтар жоққа тән, дегенмен оның жастық шағы жанұясы XVI ғасырдағы Льерена қаласындағы атақтылардың бірі болғандығынан  мәдени ортада өткені мәлім. Сьеса де Леон жақсы әдеби білім алған. Өте жас уақтының өзінде хронист Франсиско де Хересаның 1534 жылы Севильяда жарыққа шыққан «Conquista del Perú» кітабын Жаңа Континентке шықпай тұрып оқыған болатын. Осыған ықыласы ауғаны соншалық, оны Жаңа Америкаға алып кетті. Осы кітаптан өзінің мақсаттарын көре білді: Императорға қызмет ету, Христианин мен испанецтің абыройы және конкистадор мен жазушының ауыр еңбегін қатар алып жүруді үйренді.
Перуге инспекциялық айналым
thumb|150px|right|Первое в Европе изображение южноамериканских верблюдовых. [[Сьеса де Леон, Педро де|Сьеса де Леон.]]
Лебедка (Берикула тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Грин Парк (Миссури)
Грин Парк (Green Park) — Миссури штатының Сент-Луис округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 3.6 км². FIPS коды — 29-29324.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 2622 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Сент-Луис округы (Миссури)
Славия-Мозырь
«Славия-Мозырь» («Сла́вія-Мазы́р») — Беларусьтің Мозырь қаласындағы футбол клубы. 1987 жылы құрылған. 2018 жылғы маусым қорытындысында Беларусь бірінші лигасында жеңімпаз атанып, элитаға қайта оралды.
Беларусьтің екі дүркін чемпионы (1996, 2000).
Маусымдар
Ескерту: 1998 жылы бірінші лига — "Жоғары лиға" боп, екінші лига — "бірінші лига" боп өзгертілді.
Сілтемелер
Санат:Беларусь футбол клубтары
Соуспорт (Мэн)
Соуспорт (Southport) — Мэн штатының Линкольн округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 684 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36.0 км² шамасында. FIPS коды — 23-71955.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Ұлытау ән-би ансамблі
"Ұлытау" ән-би ансамблі. 1973 жылы қазіргі Қарағанды облысының Ұлытау Мәдениет үйі жанынан (С.Елеусізов пен К.Досмахановтың қатысуымен) ұйымдастырылды. Ансамбль ұжымынын қалыптасуы негізінен Т.Боранбаев, Ф.Ғараева, Б.Қалиаскаров,Қ.Назарқұлов, К.Өрмұрзов есімдерімен тікелей байланысты. 1977 жылы Бүкілодақтық ән-би мерекесіне, 1981 жылы Грузияның құрылуына 60 жыл толу мерекесіне қатысты. Мәскеу қаласында өткізілген "Олимпиада - 80" спорт мерекесінің концерттік бағдарламасына да қатысып, өнер көрсеткен. Гастрольдік сапармен Германияда (1974, 1976) және Исландияда (1979) болды. Бүкілодақтық және республикалық еңбекшілер көркемонерпаздык шығармашылығы фестивалінің жеңімпазы (1975-77).
Дереккөздер
Санат:Әдебиет Санат:Мәдениет
NGC 36
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Энхбатын Бадар-Ууган
Энхбатын Бадар-Ууган (Энхбатын Бадар-Ууган, 3 маусым 1985 жыл, Ұлан-Батор, Моңғолия) — моңғолиялық боксшы, 54 келі салмақта Бокстан Олимпиада (2008), Азия (2007) және Моңғолия чемпионы.
Моңғолиядан шыққан екі Олимпиада чемпионының бірі (екіншісі дзюдошы Найдангийн Тувшинбаяр)
2008 жылғы Олимпиада ойындарынның финалында кубалық Янкиэль Леонмен бокстасты. Бадар-Ууган кубалықтан (16-5) айқындықпен басым түсті, жалпы турнирдегі 5 жекпе-жектің барлығын кемінде 7 соққы айырмасымен жеңіп, Олимпиада чемпионы атанды.
Санат:Алфавит бойынша боксшылар Санат:Моңғолия боксшылары Санат:Бокстан Олимпиада чемпиондары Санат:Моңғолия Олимпиада чемпиондары Санат:Бокстан Азия чемпиондары Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары
Жетісай орамы (Астана)
Бұрынғы атауы Ю.Малахов қысқа көшесі. Жетісай қысқа көшесі Ю.Малахов көшесінен басталады. Ұзындығы - 949 м.
Жетісай - Түркістан облысындағы қала. Облыс орталығы Шымкент қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 234 шақырым жерде, Сырдария алабында орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
IC 5116
IC 5116 — Үндіс шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67055, ESO 75-18, IRAS21325-7112.
Сыртқы сілтемелер
IC 5116 Санат:Үндіс (шоқжұлдыз)
Брондбю
«Брондбю» (Brøndbyernes Idrætsforening) — Данияның Бреннбю қаласындағы футбол клубы, 1964 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Брондбю" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 29 мың адам.
Әу баста әуесқой клуб ретінде құрылып, Данияның төменгі лигаларында ойнады. 1981/82 жылғы маусымда Финн Лаудруптың жаттықтыруымен (Бриан және Микаэль Лаудруптардың әкесі) суперлигаға жолдама алды. Ал 1985 жылы тұңғыш рет Дания чемпионы атанды.
Сілтемелер
Санат:Дания футбол клубтары
Ақпараттық қауіпсіздік
Ақпараттық қауіпсіздік — мемлекеттік ақпараттық ресурстардың, сондай-ақ ақпарат саласында жеке адамның құқықтары мен қоғам мүдделері қорғалуының жай-күйі.
Ақпаратты қорғау
Ақпаратты қорғау — ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге бағытталған шаралар кешені. Тәжірибе жүзінде ақпаратты қорғау деп деректерді енгізу, сақтау, өңдеу және тасымалдау үшін қолданылатын ақпарат пен қорлардың тұтастығын, қол жеткізулік оңтайлығын және керек болса, жасырындылығын қолдауды түсінеді. Сонымен, ақпаратты қорғау - ақпараттың сыртқа кетуінің, оны ұрлаудың, жоғалтудың, рұқсатсыз жоюдың, өзгертудің, маңызына тимей түрлендірудің, рұқсатсыз көшірмесін жасаудың, бұғаттаудың алдын алу үшін жүргізілетін шаралар кешені. Қауіпсіздікті қамтамасыз ету кезін қойылатын шектеулерді қанағаттандыруға бағытталған ұйымдастырушылық, программалық және техникалық әдістер мен құралдардан тұрады.
Ақпараттық қауіпсіздік
Ақпаратты өңдеудің автоматтандырылған жүйесі (АЖ) ретінде келесі объектер жиынтығын түсіну керек: АЖ-нің ақпараттық қауіпсіздігі жүйенің мына күйлерінде: Тәжірибе жүзінде ақпараттық қауіпсіздік қорғалатын ақпараттың келесі негізгі қасиеттерінің жиынтығы ретінде қарастырылады: Желілік қауіпсіздік сервистері есептеуіш жүйелерде және желілерде өңделетін ақпараттың қорғау механизмдерін береді.
Инженерлік-техникалық әдістер өзінің мақсаты ретінде техникалық арналар арқылы ақпараттың жайылып кетуінен ақпараттың қорғалуын қамтасыз етуді қарастырады.
Ақпаратты қорғаудың құқықтық және ұйымдастырушылық әдістері нормалар үлгілерін жетілдіру үшін ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге байланысты әр түрлі қызметтерді ұйымдастырады.
Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің теориялық әдістері өз кезегінде екі негізгі мәселені шешеді. Біріншіден, ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге байланысты әр түрлі процесстерді формализациялау.Осыдан екінші мәселе туындайды – ол, қорғалу деңгейін талдағанда ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі жүйелер қызметінің қисындылығы мен адекваттығының қатаң негізделуі.
Ақпараттық қауіпсіздіктің қауіптері
Автоматтандырылған жүйенің ақпаратық қауіпсіздігіне қауіп дегеніміз – бұл АЖ өңдейтін ақпараттың конфиденциалдығы, тұтастығы мен қатынау қолайлығының бұзылуына әкеліп соғатын әсерлердің жүзеге асырылуы және де АЖ құраушыларының жоғалуына, жойылуы мен қызмет етуін тоқтатуына келтіретін мүмкіндігі. Қауіптердің жіктелуі: қауіп көзі – табиғи орта. Мысалы: өрт, тасқын және басқа да табиғи апаттар;
қауіп көзі – адам. Мысалы, бәсекелес ұйымның АЖ қызметкерлері қатарына өз агенттерін енгізу;
қауіп көзі – рұқсатты программалық-аппараттық құралдар. Мысалы, жүйелік утилиттерді пайдалануды жете білмеушілік;
қауіп көзі – рұқсатсыз программалық-аппараттық құралдар. Мысалы, жүйеге кейлоггерлерді енгізу; қауіп көзінің бақылау аумағынан тыс орналасуынан пайда болатын қауіп.Мысалы, жанама электромагнит сәулеленулерін (ЖЭМС) немесе байланыс арналарымен беріліп жатқан деректерді ұстап алу; қашықтан фото және бейне түсіру; бағытталған микрофон көмегімен акустикалық ақпаратты ұстап қалу;
қауіп көзінің бақылау аумағының шекарасында орналасуы. Мысалы,білдірмей тыңдау құрылғыларын қолдану немесе конфиденциялды ақпараты бар деректерді тасушыларын ұрлау. Пассивті қауіп іске асырылғанда АЖ құрамына және құрылымына ешқандай өзгеріс енбейді, ал активті қауіп, керісінше, АЖ құрылымын бұзады. Пассивті қауіптің мысалы ретінде деректер файлдарын рұқсатсыз көшіруді келтіруге болады. стандартты қатынауды қолданатын қауіп. Мысалы, заңды иеге қатысты пара беру, шантаж, физикалық қауіп төндіру арқылы рұқсатсыз парольді алу;
стандартты емес қатынауды қолданатын қауіп. Мысалы, қорғау құралдарының ресми мәлімделмеген мүмкіндіктерін пайдалану.
Ақпарат қорғанысының негізгі қауіптеріне және ақпараттық жүйенің қарапайым функциялануына келесілер жатады:
Идентификация
Идентификация – қатынасатын субъектке арнайы идентификатор (қайталанбайтын) тағайындау және оны мүмкін болатын идентификатор тізімімен салыстыру операциясы.
Аутентификация
Аутентификация – қатынасатын субъект пен оның идентификаторының сәйкестігін тексеру әрі растау операциясы. Аутентификацияның әдістерін үлкен 4 топқа бөлуге болады:
Аутентификацияның парольдік жүйелерінің ерекшеліктері:
Қауіпсіздіктің парольдік жүйелерінің негізгі қауіптеріне:
Қауіпсіз жүйе
Қауіпсіз жүйе - белгілі бір тұлғалар немесе олардың атынан әрекет жасайтын үрдістер ғана ақпаратты оқу, жазу, құрастыру және жою құқығына ие бола алатындай етіп ақпаратқа қол жеткізуді тиісті құралдар арқылы басқаратын жүйе.
Сенімді жүйе
Сенімді жүйе - әр түрлі құпиялық дәрежелі ақпаратты қатынас құру құқығын бұзбай пайдаланушылар тобының бір уақытта өңдеуін қамтамасыз ету үшін жеткілікті ақпараттық және программалық құралдарды қолданатын жүйе.
Жүйенің сенімділігі (немесе сенім дәрежесі) екі негізгі өлшемі бойынша бағаланады: қауіпсіздік саясаты және кепілділік.
1983 жылы АҚШ Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі қызғылт сары мұқабасы бар «Сенімді компьютерлік жүйелерді бағалау өлшемдері» деп аталатын кітап шығарды.
«Қызғылт сары кітапта» сенімділіктің төрт деңгейі анықталған: D, С, В және А. D деңгейі қанағаттандырылмаған жүйеге арналған С деңгейіне А деңгеіне өту кезінде жүйелерге қатаң талаптар қойыла бастайды. С және В деңгейінің бөлімдері сенімділік деңгейінің өсуі бойынша кластарға (С1,C2.B1,B2,B3) бөлінеді.
Қауіпсіздіктің барлық алты класы бар (C1,C2,B1,B2,B3,A1). Сертификация кезінде жүйені белгілі бір кластарға жатқызу үшін, оның қауіпсіздік саясаты мен кепілдеме деңгейі маңызды талаптарды қанағаттандыру қажет.
«Қызғылт кітапқа» қойылатын талаптар келесідей:
Қауіпсіздік политикасы Есеп беру Кепілдік
Қауіпсіздік саясаты
Қауіпсіздік саясаты - мекеменің ақпаратты қалайша өңдейтінін, қорғайтынын және тарататынын анықтайтын заңдар, ережелер және тәртіп нормаларының жиыны. Бұл ережелер пайдаланушының қайсы кезде белгілі бір деректер жинағымен жұмыс істей алатынын көрсетеді. Қауіпсіздік саясатын құрамына мүмкін болатын қауіптерге талдау жасайтын және оларға қарсы әрекет шаралары кіретін қорғаныштың белсенді сыңары деп санауға болады.
Кепілдік
Кепілдік - жүйенің сәлетіне және жүзеге асырылуына көрсетілетін сенім өлшемі. Ол қауіпсіздік саясатын іске асыруға жауапты тетіктердің дұрыстығын көрсетеді. Оны қорғаныштың, қорғаушылар жұмысын қадағалауға арналған, белсенсіз сынары деп сипаттауға болады.
Қауіпсіздік кластары
Кластың талабы: пайдаланушы ұсынылған қорғау құралдарын қолдану мүмкіншілігі бар. Қорғау бірнеше үзінді «нүктелі» элементтерден ұйымдастырылады.
Тиісті критерийлары:
С2 - Қатынаумен таңдамалы басқару
Қатынауды тиімділеу бағытта, ұсыныстар, кеңестер беріледі. Жүйеге қадағалау енгізіле басталады.
В1 - Мандатты басқару
Мандатты басқару – (ағылш. Mandatory access control, MAC) — субъектілердің объектілерге қолжетімділігін берілген құқыққа немесе (мандатқа, рұқсатқа) сәйкес ұйымдастыру. Кейбір жерлерде оны Еріксіз басқару деп аударады.
В2 - Құрылымдық қорғаныс