cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бөлтірік Әлменұлы
Шыққан тегі
Бөлтіріктің шыққан тегі Ұлы жүз — Ысты. Шежіре дерегі бойынша Ыстыдан өрбіген бір ата Ойықтан Қызылқұрт, Зорбай (Ауызүсіген), Орбай (Көкшекөз), Сәтек туған. Осы төрт бұтақтың Зорбайынан Бәйгелді, одан Қосай, одан Малай, одан Сүйіндік, одан Өтеген, одан Сабдалы, одан Әлмен, одан Бөлтірік туады. Бөлтіріктің нағашысы — әйгілі Қараменде би. Ақындық, шешендік өнері ерте танылып, төңірегін әділдік-тапқырлығымен тәнті еткен Бөлтірік ел ішінің дау-шарына көп араласқан, өз ортасының ісілікті, жарастықты болуына айрықша ықпал еткен. Оның абырой беделі ауыл арасымен шектелмей, ел қамы мен халық тағдырына қатысты істерде де еленіп-ескеріліп отырған. Ол Кенесары бастаған ұлт-азаттық қозғалысына қатысып, сөзімен де, ісімен де танылған. Сондай-ақ, Бөлтірік өз тұсындағы Балпық би, андас Құтым би, мырза Жайнақ би, сарыүйсін Сары би, ботпай Сыпатай би, Байсерке би, албан Малай би, суан Қожбанбет би, шапырашты Сұраншы би, қасқарау Ноғайбай би, тобықты Құнанбай Өскенбайұлы мырза, сондай-ақ, Сұраншы батыр, Сыпатай батыр, Тезек төре сияқты игі жақсылармен тізе түйістіріп, бастас болып, ел ісіне бел шеше араласқан. Айтқан сөзі жерге түспеген аға сұлтан Тезек төре айтыпты дейді: "Мен екі ақын, бір шешенді көрдім: бірі — жалайыр Бақтыбай, біреуі — қызыл екей Сүйінбай, үшіншісі — Бөлтірік шешен. Атам — Абылай, әкем — Әділ, өзім Тезек едім. Он сегіз мың ғаламды жарылқап, қорғауға күшім жетуші еді, осы үшеуінен біржола сағым сынды". Сондай-ақ, "Ақын деп Шөжені айт, шешен деп Бөлтірікті айт, батыр деп Сыпатайды айт", — деген сөзді әйгілі Ноғайбай би айтыпты дейді.
Бөлтірік шешен туралы А.Байтұрсынов, М.Ж.Көпеев, С.Сейфуллин, К.Әзірбаев, З.Қабдолов, Ж.Дөдебаев еңбектерінде толымды мағлұматтар кездеседі.
Дереккөздер
Санат:1771 жылы туғандар Санат:Шу ауданында туғандар Санат:1854 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақ ақындары Санат:Қазақ би-шешендері
Құрғақ айрауық
Таралуы
Құрғақ айрауық саздауыт шабандықтарда, орман алаңқайларында, Республиканың барлық жазықтарында және тау етектерінде орын тепкен.
Биологиялық сипаттамасы
Жапырағы таспа тәрізді, барынша керілген. Масақтары ұсақ, дара гүлді, күрделі жоғарғы гүл щоғырында жиылып қалың сыпырғышқа ұқсайды. Гүлдерінің гүлсерігі болмайды, аталығы үшеу, олардың майысқақ жіпшелері мен төменгі қарай иіліп тұратын тозаңқаптары бар. Жемісі ұсақ, бір ұялы, дәнек. Барлық астық тұқымдасатры сияқты құрғақ айрауық та желдің көмегімен тозаңдалады. Жазда жаппай гүлдей бастағанда, қандай да болсын бір қимыл олар топтасқан шілік тозаңынан жылтыр сарғыш бұлт көтереді.
Пайдалануы
Шаруашылықта үй жануарлары үшін де, жабайы жануарларға азық ретінде де маңызы зор. Басқа да көптеген маңызды, пайдалы қасиеттері бар. Мықты сабағы тоқыма бұйымдарын жасауда, қағаз дайындауда және жерасты бөлігі халық медицинасында тыныс жолдары мен бүйрек ауруларын емдеуде қолданылады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астық тұқымдасы
Сортөбе
Сортөбе, (Шортөбе) — Жамбыл облысы, Қордай аудандағы ауыл, Сортөбе ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Қордай ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 47 км-дей жерде, Шу өзенінің оң жағалауындағы төбелі-жонды келген тау алды жазығында орналасқан.
Тарихы
Ауыл 1998 жылға дейін "Шортөбе" деп аталып келген. Іргесі 1930 жылы қызылша өсіретін “Коммунистік” ұжымшарының орталығы ретінде қаланған. Оның негізінде 1997 жылдан бастап Сортөбеде 2 ӨК және 50-ден астам шаруа қожалығы құрылды.
Инфрақұрылымы
2 орта, 1 орталау мектеп, отбасылық-дәрігерлік амбулатория бар.
Санат:Қордай ауданы елді мекендері
Аргайл-энд-Бьют
Аргайл-энд-Бьют (ағыл. Argyll and Bute, шотл. Earra-Ghaidheal agus Bòd) - Шотландиядағы 32 округтың бірі. Уэст-Данбартоншир, Перт-энд-Кинросс, Стерлинг және Хайленд округтерімен шекаралас.
Ірі аралдар
Малл аралы Роберт Льюис Стивенсонның «Ұрланған» романының кейіпкері теңізде ұзаққа созылған жолдан кейін осында оралды.
Ірі елді мекендер
thumb|left|200px|Аргайл-энд-Бьюттің елді мекендері
Көрікті жерлері
Санат:Аргайл-энд-Бьют Санат:Шотландия округтері
Жақ бұлшық еттерінің құрыcуы, тартылып қалуы
Жақ бұлшық еттерінің құрысуы, тартылып қалуы (contractura). Ауызды толық немесе жартылай аша алмау — жақ-сүйек тұсындағы әр түрлі себептерден болған тыртықтардан, қабынудан, шықшыт буынының шорбуындануынан болады.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Сейітхан Нұрмұханбетұлы Темірбаев
Темірбаев Сейітхан Нұрмұханбет ұлы (1922 жылы Қостанай облысында, Таран ауданында дүниеге келген)- Совет Одағының Батыры (31.5.1945). КОКП мүшесі. Қызыл Армияға 1941 жылы шақырылды. Сталинград шайқасынан кейін ол взводқа, ротаға командир болды, Харьков, Донбасс,Одесса, Белоруссия, Польшаны азат етуге қатысты. 1945 жылы 25 сәуірде оның ротасы Берлин-Шпандау каналынан қарсы жағалауға бірінші болып өтті. Осы ұрыста асқан ерлік пен батырлық көрсетті. 1950 жылы Алматы жоғары партия мектебін бітіріп, партия,совет,кәсіподақ органдарында қызмет істеді. Қостанайда тұрады, «Энергосбыт» басқармсында бөлім бастығы.Ол Ленин орденімен, Қызыл Ту, Қызыл Жұлдыз,1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталды.
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Б. з. д. 215 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 215 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 215 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Судың серпінділік коэффициенті
Судың серпінділік коэффициенті. "Судың сығылғыштық коэффициенті" түсінігінің синонимі.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Ұйымдастырудың даралық нысаны
Ұйымдастырудың даралық нысаны - әр оқушының мүмкіндігіне орай өзіндік тапсырмалар беру арқылы оқытуды кемелдендіру. Ұйымдастырудың топтық нысаны — белгілі бір тапсырмаларды орындау үшін оқушыларды топқа бөліп жүргізілетін жұмыс. Ұйымдастырудың даралық нысаны лабораториялық жұмыстарда, шығармашылық тапсырмаларда және т.б. қолданылуы мүмкін. Ұйымдастырудың тұтастық нысаны — педагогтің бүкіл оқу тобымен бір мезгілде жүргізетін жұмысы. Мысалы, үй тапсырмасын сұрайды, барлық оқушылармен әңгімелеседі, бақылайды және т.б. Ұйымдастырудың ұжымдық нысаны — таным процесінде оқушылардың сабақтағы өзара әрекеттестігіне негізделген ұйымдастыру нысаны: оқушылардың бірін-бірі оқытуы, бақылауы, өзара сөйлесуі және т.б.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Медициналық қорытынды
Медициналық қорытынды, дәрігерлік тексеру, дәрігерлік-педагогикалық бақылау және өзіне де мәліметтер негізінде жасалынған, денешынықтыру және спортпен шүғылданудың әсеріне қатысты дәрігердің практикалық түжырымы. Алғашқы дәрігерлік тексерістегі қорытындыда тексерілушінің денсаулық жағдайының, дене дамуы мен дайындығының сипаттамасы, жаттығу мен жарысқа жіберу, жібермеу жөніндегі нұсқау, денешынықтыру және спортпен шүғылданудың тәртібі мен әдістері, емдік және сақтандыру мақсатындағы үсыныстар болады.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Ырғыз ауданы
Географиялық орны
Аудан батысында Шалқар, солтүстігінде Әйтеке би, шығысында Қостанай облысының Жангелді ауданы, оңтүстік-шығысында Ұлытау облысының Ұлытау ауданы, оңтүстігінде Қызылорда облысының Арал ауданымен шектеседі. Орталығы – Ырғыз ауылы. 1928 жылы құрылған. Жер аумағы 41,5 мың км².
Халқы
Тұрғындар саны 14999 адам (2019). Ұлттық құрамы – қазақтар (99,72%), орыстар (0,17%), басқалары (0,11%).
Әкімшілік бөлінісі
Аудан жеріндегі 18 елді мекен 7 ауылдық округке біріктірілген:
Климаты
Аудан климаты тым континенттік, қыста Сібір антициклоны ықпалын тигізсе, жазда шөл даланың құрғақ субтропикалық ауасы кедергісіз жетеді. Орташа жылдық температура 5,3 °C. Жылдың ең ыстық айы шілдеде ауаның орташа температурасы 25 °C. Тіркелген ең жоғарғы температура 44 °C. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері- 102-183 мм. Қаңтар-ақпан айларының орташа температурасы -12-17 °C. ең төменгі температура -39-42 °C аяз.
Су жүйесі
Бұл өлкені батысынан Ырғыз өзені, солтүстік–шығысынан Торғай өзені орап өтеді. Ырғыз өзені басын Мұғалжар тауының жотасы - Өтеш үстіртінен алып 440 шақырым оңтүстік–шығысқа ақса, Торғай өзені басын Ұлытаудан алып 150 шақырым солтүстік–батысқа құлайды да, одан оңтүстік–батысқа кілт бұрылып, шығысқа ағады. Осы екі өзен екі жүз километрден Ырғыз жерін басып өтіп, Тәуіп даласында тоғысып, әрі қарай бір арнамен Ырғыз–Торғай болып жұптаса Шалқар теңізіне (ел аузында Құрдым деп аталады) сарқылады. 136 үлкенді–кішілі салалар көктемде бар суын Ырғызға құйып, 31 мың шаршы шақырым алқапты суландырады. Бұл өлкеде Ырғыз, Торғай өзендерінен басқа: Өлкейек, Телқара, Қарақай, Ащысай, Сарыөзек, Шоңқай, Талдысай аталатын ұзынды–қысқалы өзендер мен отыздан астам аумақты көлдер бар. Бұлардың ішінде ұзын ағатындары: Өлкейек, Қарақай, Телқара. Өлкейек – Жантай, Толыбай өзендерінің қосылған сағасынан басталып, Нұра бойындағы Қызылкөлге құятын арасы 349 шақырымға созылатын, су шығатын алқабы 3600 шаршы шақырым құрайтын сулы өзен. Қарғын кезінде аңғары кей тұста 1 шақырымнан 3,5 шақырымға жетеді. Көктемгі қар суының тасқынынан кейін суы үзілген арналар қара суларға айналады. Қарақай – Басқұдық жерінен басталып, Күшіккөлге құятын ұзындығы 146 шақырымға созылатын өзен. Көктемгі тасқында суын 3150 шаршы шақырым алқапқа жаяды. Құрғақшылық жылдары арнасы үзіліп, көп тұстары құрғап қалады. Алқабынан мол түсімді мал азығы дайындалады. Телқара ағысы 100 шақырымға созылатын, Ырғыз жерінен басталып, Торғай өзеніне құятын, 1400 шаршы шақырым су шығатын алқабы бар өзен. Кең жайылымы – алуан түрлі шөп өсетін шабындық. Ырғыз ауданының көлдері ішінде Байтақ, Қызылкөл, Бақшақкөл, Малайдар, Қармақкөл, Айыркөл, Алакөл, Жаркөл, Аманкөл, Жалаңаш көлдерін атап өтіге болады. Байтақкөлдің көлемі 47 шаршы шақырым, тереңдігі 3 метр. Көктемде Торғай өзенінен сабасын толтыратын көл. Бөгенкөл – теңіз деңгейінен 52 метр биіктікте жатқан ағынды көл. Көктемде 12,5 шаршы шақырымға шалқып, төңірегіндегі ұсақ көлдермен тұтасады. Ырғыз елінің Байтақкөлден кейінгі мақтанышы – Қызылкөл. Бұл ұзындығы 11 шақырым, ені 6,2 шақырым, жалпы ауданы 14,6 шаршы шақырым ағынсыз, тұйық көл. Жағалауын белдеулеп шоқ-шоқ қамыс өседі. Ырғыз су бассейніне 87 мың шаршы шақырым су қоры жинақталғанымен, оның біразы көктемде Шалқар теңізіне (Құрдымға) сіңеді. Құрдым табиғаттың артық су жинайтын алапат қоймасы тәрізді. Өйткені, ұзындығы 22,6 шақырым, ені 10,9 шақырым, тереңдігі 1,6 м, жалпы көлемі 30 шаршы шақырым құрайтын тұйық көлдің сабасы көктем мезгілінде де ешқашан суға толған емес.
Өсімдігі мен жануарлар дүниесі
Түр-тұқымына қарағанда ауданда өсімдіктің әр түрлісі бар. Шөп бітіктігі негізінен екі түрмен сипатталады: далалықта – дақылдық, қуаң далада – жусанды өсімдіктер. Ауданда кездесетін түрі негізінен жусанды өсімдіктер. Олардың кейбіреулері мыналар: бидайық, қамыс құрақ, қоға, шағыр, көкпек, барқын, боздық, көде (еркек), алабота, қына, жантақ, түйе жапырақ, адыраспан, киік оты, жалбыз, қурай, есекмия, өлеңшөп, саңырауқұлақ, бүлдірген, жусан, шілік, қызғалдақ, жабайы тал, шеңгел, жыңғыл, тобылғы, изен. Географиялық орналасуы мен ландшафты-климат жағдайының әртүрлілігінен аудан жерінде аң-құстың түрлері де сан алуан. Өңірде сүт қоректілердің 42, құстардың 250 және балықтың 11 түрі кездеседі. Ауданда кездесетін жануарлар: жабайы шошқа, ақбөкен, бұлан, елік, шибөрі, қасқыр, шағыл мысығы, қамыс мысығы, қарсақ, түлкі, борсық, ақкіс, сасық күзен, су егеуқұйрығы, ондатр, саршұнақ, құмқоян, орқоян, аққоян, аламан. Бұлардың ішінде шағыл мысығы мен қызыл қасқыр ҚР «Қызыл кітабына» енгізіліп, қорғауға алынған. Жабайы шошқа қамыс-құрақты қопалары бар ірі су арналарын, тоғайларды мекендейді. Тұяқтылар ішіндегі ең көп тарағаны киік. Ырғыз жерінде олар жаз айларында кездеседі, қысты үстірт жазығында, Байғанин және Шалқар аудандары өңірінде өткізеді. Қыс қатаң болса, одан әрі оңтүстікке көшеді. Өңірде құстың түрі көптеп кездеседі. Оның 35 түрі ұя салады, қалғаны жыл құстары. Құс түрлерінің көпшілігі тұрақты және кеңінен таралған. Ырғыз өңірінде мекендейтін кейбір құстар: сұрқаз, шаңқылдаққаз, от үйрек, даурықпа шүрегей, қызылтұмсық сүңгуір, барылдауық үйрек, сарыайдар үйрек, бізқұйрық үйрек, жалпақтұмсық үйрек, сұр үйрек, ысылдақ шүрегей, үлкен суқұзғын, үлкен әупілдек, қызылбас сүңгуір, алакөз сүңгуір, айдарлы сүңгуір, қасқалдақ, шіл, бөдене, көкқұтан, тауқұдірет, жылқышы, қызғыш, үлкен шалшықшы, қараторғай, айдарлы үйрек, секпілтас бейнарық, дала шілі, көк кептер, күжіркей, шаушалшық, қасқа шалшықшы, үлкен шырғалақ, кіші шырғалақ, қарақаз, көкшіл көгершін, атшакөкек. Құстардың 32 түрі сирек және жойылуға қалған санатқа жатқызылып, ҚР «Қызыл кітабына» енгізілген. Олар: қызғылт бірқазан, бұйра бірқазан, кіші аққұтан, жалбағай, қарабай, қара дегелек немесе ләйлек, қоқиқаз, бидайық, реликті шағала, қара бауыр бұлдырық, балшықшы тұйғын, тұрымтай, үкі, бақалтақ қыран, сұңқылдақ аққу, кіші аққу, мәрмір шүрегей, қара тұрпан, ақбас үйрек, дуадақ, безгелдек, жорға дуадақ, аққұйрық тарғақ, тарғақ, орақ тұмсық, кіші шалшықшы, дала қыраны, қарақұс, ителгі, көкқұс. Аудан аймағында Ырғыз-Торғай мемлекеттік табиғи резерваты орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Ырғыз ауданы
Септік жалғауларының тізілісі
Септік жалғауларының тізілісі нанизывание падежей — бірынғай септік жалғаулы сөздердің бір-біріне бағынышты түрде тізіле орналасуы. Мұндай тізіліс әсіресе ілік Жалғаулы сөздердің қолданылуында жиі кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі Санат:Грамматика
Ескендір Сәбитұлы Ахметов
Ескендір Сәбитұлы Ахметов - ХІХ ғасырда Қазақстан аумағындағы сауда ісін жүргізуші белгілі ноғай көпесі. Ескендір Сәбитұлы бүгінгі Жамбыл облысының Жамбыл ауданына қарасты Бесағаш ауылында дүниеге келген. Ноғай көпесі Ескендір Солтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан аймақтарымен Ташкент арасында сауда ісін жүргізген. Түркістан генерал-губернаторлығының орталығы Ташкент қаласындағы негізгі саудагер көпестің бірі болған. Ескендір Сәбитұлы Ахметов - ХІХ ғасырда Қазақстан аумағындағы сауда ісін жүргізуші белгілі ноғай көпесі. Ескендір Сәбитұлы бүгінгі Жамбыл облысының Жамбыл ауданына қарасты Бесағаш ауылында дүниеге келген. Ноғай көпесі Ескендір Солтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан аймақтарымен Ташкент арасында сауда ісін жүргізген. Түркістан генерал-губернаторлығының орталығы Ташкент қаласындағы негізгі саудагер көпестің бірі болған.
Ұйымдастырушылық қабілет
Ұйымдастырушылық қабілет - қандай да істі ұйымдастыруға бағытталған қабілет. Ұйымдастырушылық істерді басқару мен ұйымдастыру саласындағы орналастыруды, қорларды жұмылдыруды, ортамен байланысты, тәлімгер мен оқушылардың өзара әрекеттестігін қамтамасыз ететін шығармашылық қабілет.
Алберген Төлпеков
Төлпеков Алберген (1927 жылы туған, Маңғыстау ауданы) – инженер. Қызыларбат қаласында (Түрікменстан) училищесін бітірген (1943). 1943 – 1945 жылдары Красноводск (қазіргі Түрікменбашы) қаласында машинистің көмекшісі, 1945 – 1964 жылдары Красноводск мұнай айыру зауытында оператор, 1964 – 1993 жылдары «Маңғыстаумұнайгазбарлау» тресінде жөндеуші, инженер қызметтерін атқарған. Түрікмен КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен (1957), «Құрмет белгісі» орденімен (1959) және бірнеше медальдармен марапатталған.
Иван Владимирович Кирилюс
Иван Владимирович Кирилюс (30.4.1926 жылы туған, Украина, Запорожье облысы Нововасильевка ауданы Марьяновка селосы) – химия ғылымының докторы (1983), профессор (1987). Кирилюстің ғылыми еңбектері негізінен органикалық қосылыстардың физика-химиялық қасиеттерін зерттеп, оларды электрокатализдік синтез арқылы алу технологиясын жасады. Кирилюс 200-ден астам ғылыми жарияланымның, оның ішінде 8 монографияның авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Ғылым
Норвэлл (Массачусетс)
Норвэлл (Norwell) — Массачусетс штатының Плимаус (Plymouth) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 10 506 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 54.8 км² шамасында. FIPS коды — 25-50145.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Саяси мобилизация
Саяси мобилизация - саяси көшбасшылардың, топтың немесе үкіметтің қойылған мақсаттарға жету үшін материалдық немесе адам ресурстарын тартуы. Саяси мобилизация әдетте жұмылдырылған саяси қатысумен байланысты.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Дели
Дели (दिल्ली; Delhi; دلّی) — Үндістан астанасы, Мумбаидан кейінгі екінші мегаполис. Делиде халық өте тығыз. Ауылдық жерлерден келген жұмыс қолдарын есептемегенде, ресми түрде 15 миллион адам өмір сүріп жатыр. Аумағы 1484 шаршы шақырым болатын Үндістанның астанасы Дели қаласы Инд пен Ганг өзендері суарып жатқан алып алқапқа орналасқан. Бұл жерде қаншама қала тұрғызылып, қаншасы жермен-жексен жоқ болды дейсің. Ел аузындағы аңыз бойынша, қазіргі Дели бұрынғы жеті қаланың орнын алып жатыр. Солардың бірі біздің дәуірімізге дейінгі ХІІ ғасырда салынған Махабхарата үнді эпопеясында баяндалады. 1192 жылы ауған легионы басып алып, осы өңірде сұлтанат құрған. Сұлтанатты 1398 жылы Ақсақ Темір келіп шапты. Оның Бабыр сұлтан бастаған ұрпақтары бірнеше ғасыр бойы үстемдік жүргізді. Сөйтіп, Ганг өзенінің саласы Жамуна өзенінің жағалауына салынған Агра бекінісіне ту тігіп, 1526 жылы Ұлы Моғолстан мемлекеті құрылды. Әндіжаннан шыққан Бабырдың ұрпақтары – Ғумайын, Әкбар, Жаһангер, Жақан осы өңірге биліктерін жүргізді. Әлемдегі жеті кереметтің бірі – Тәж Махалды салдырған Жақан шах 1638 жылы ескі Делидің іргетасын қалатып, үлкен шаһарға айналдырды. Бүгінгі күнге дейін сол күйінде сақталған ескі Делидің қорғандары әлемдік тарихи мұраға жатады. XVІІ-XІX ғасырлардағы ескі Дели Үндістандағы мұсылман орталығы болған. 1911 жылы сол кезде әмірін жүргізіп тұрған ағылшын үкіметі Үндістан астанасын Калькуттадан Делиге көшіреді. Сол кезде ағылшын мәнеріндегі Жаңа Дели бой көтер­ген. Қызыл құмнан жасалған күйдірілген кірпіштен салынған сол кездегі үйлер қазірге дейін қаланың көркін кіргізіп тұр.
Транспорт
15 миллионнан астам тұрғыны бар Делидің көшелеріндегі автокөліктер 5 миллионнан асады. Үш аяқты авторикшалар негізінен адам тасымалдауға арналған. Газбен жүретін болған соң ба, жолақысы арзан, егер міне қалсаңыз, есеп таблосына қарап төлейсіз, әдетте 50 рупийден артық болмауы тиіс. Велорикша, ат арба, есек арба, өгіз, түйе жеккен арбалар жүк машиналарымен араласып, онсыз да тар жолды одан сайын тарылтады. Тротуар көп жерлерде жоқ, сондықтан кей кездерде қоқыс төгілген жерлермен жүруге де тура келеді. Үндістанның заңы бойынша жол қозғалысы бізге керісінше, көліктер жолдың сол жағымен жүреді. Сондықтан көшелерден жаяу өткенде алдымен оң жағыңызға қарап алыңыз, содан кейін солды байқайсыз.
Тiл
Дели халқының 90 пайызы хинди және урду тілінде сөйлейді, ал шетелдіктермен түсінісу үшін көзі ашықтары ағылшын тілін қолданады. Соңғы жылдарда бұл өңірге, әсіресе Агра қаласындағы Тәж Махал мазарына бұрынғы Кеңес Одағынан орыс тілді туристер көптеп келетін болғандықтан, саудамен айналысатындар оларға тауарларын өткізу үшін орыс тілін шала-шарпы үйренген. Тауардың бағасын орысша айтуға шамалары бар.
Санат:Үндістан қалалары Санат:Миллионер қалалар Санат:Көшірілген елордалар
Б. з. д. 216 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 216 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 216 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Ырықтандыру
Ырықтандыру–, либерализация – азаматтық, саяси, экономикалық бостандық принциптерін насихаттауға негізделген қоғамдық-әлеуметтік көзқарас. 17 – 18 ғ-ларда Еуропа елдерінде Ы. принциптерін, яғни әлеум., саяси, экон. бостандық қағидаларын уағыздаған “либерализм” атты ағым болғандығы белгілі. Ы. негіздері Дж. Локк, А.Смит, Ш.Монтескье, т.б. ғалымдардың абсолютизм және феодалдық регламентацияға қарсы концепцияларында айқындалды. Кейіннен Ы. идеялары АҚШ-тың Конституциясы мен Францияның адам және азамат құқығы туралы Декларациясында көрініс тапты. 19 – 20 ғ-ларда Ы-дың азаматтық қоғамға, жеке тұлғаның құқығы мен бостандығына, демократ. саяси ин-ттарға, жеке кәсіпкерлік пен саудаға байланысты негізгі қағидалары қалыптасты. Қазіргі Ы. еркін нарықтық қатынастың тетіктерін дамытып, жетілдіру арқылы тиімді экон. қатынастарға мүмкіндік туғызуға, әлеум. және экон. үрдістерді реттеуге бағытталған. Сонымен қатар ол мемлекеттің нарықтық қатынастарды реттеуге араласып отыруында қарастырады. Кейінгі уақытта Ы., консерватизм, социал-демократ. идеялардың өзара жақындай түсуі байқалады.
Пайдаланылған cілтемелер
Санат:Экономика
Екпін Қасымұлы Нұрмағамбетов
Екпін Қасымұлы Нұрмағамбетов (26. МЩЬ 06.1935, СҚО, Арықбалық ауданы Мәдениет ауылы 1999 Алматы.), м.ғ.к. (1962), м.ғ.д. J (1975), профессор., Қаз СТА-ның спорттық медицина және гигиена кафедрасының меңгерушісі (1979-98. АММИ-ның санитарлық-гигиеналық факультетін 1958 жылы  бітіргеннен кейін СҚО-ның Шортанды СЭС-да санитарлық дәрігер болып істеді, кейін өлкелік патология институтының аспирантурасында оқыды. 1961-1978 ж. Өлкелік патология институтында кіші ғылыми қызметкер, әлеуметтік гигиена және  денсаулықты сақтауды ұйымдастыру бөлімінде меңгеруші болды. Профессор Нұрмағамбетов Е.Қ. 70-тен астам гылыми және оқу-әдістемелік еңбектердің авторы, мамандар мен жас ғалымдардың бір тобын тәрбиелеп шыгарды.
Дереккөздер
Санат:Профессорлар
Ұлтаралық кикілжің
Ұлтаралық кикілжің - ұлттар мүдделері келіспеушіліктен туындайтын қақтығыстар. Этнопсихология ғылыми объектілерінің бірі. Ұлтаралық кикілжің астарында территория, тіл, дін, басқа да қайшылықтар жатады.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
КОНКАКАФ Чемпиондар Лигасы 2010/11
КОНКАКАФ Чемпиондар Лигасының 46-шы жарысы.
Финал
Санат:КОНКАКАФ Чемпиондар Лигасы Санат:2010 жылғы футбол Санат:2011 жылғы футбол
IC 4532
IC 4532 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53828, ZWG 135.6.
Сыртқы сілтемелер
IC 4532 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Майшұқыр
Майшұқыр — Ақмола облысы Қорғалжын ауданындағы ауыл, Майшұқыр ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Қорғалжын кентінен солтүстік-батысқа қарай 17 км-дей, Майшұқыр көлінің оңтүстік жағасында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 461 адам (246 ер адам және 215 әйел адам) болса, 2009 жылы 209 адамды (108 ер адам және 101 әйел адам) құрады.
Дүкен, мектеп, кітапхана, фельдшерлік-акушерлік пункт, монша бар.
Дереккөздер
Санат:Қорғалжын ауданы елді мекендері
Әл-Ахтал
Әл-Ахтал әт-Тағлиби (шын есімі: Ғийас ибн Ғаус, шамамен 640— шамамен 710) — араб ақыны. Арабтардың христиандықты ұстанған тағлиб тайпасының өкілі. Дамаск қаласында Умәйя әулетінің халифаларының сарайында өмір сүрген.
Әл-Ахталдың бай шығармашылық мұрасы өзіне саяси поэзияны, Умәйялықтарға және олардың Ирактық басшыларына арнап жазылған көптеген панегириктерді қосады. Қарсыласы Джарир ибн Атыяға қарсы жазылған көркем айтыс өлеңдері әл-Ахталға мұсылман әлемінде кең танымалдылық берді. Әл-Ахтал сонымен қатар шарап туралы поэзияның шебері болды. Бұл өлеңдер дәлдікпен, детальдардың жарқындығымен ерекшеленеді және көбінесе шын өмірдің «тірі» және реалисттік суреттерін бейнелейді, ішкі уайым-қайғыны, достық пен махаббаттың қуаныштары мен қайғыларын білдіреді. Әл-Ахталдың шығармашылығы Исламға дейінгі арабтардың поэзиясының үлкен әсеріне ұшырады.
Тағы қараңыз
Санат:Араб ақындары
Алжан
Алжан (Мәмбет) — Ұлы жүз құрамындағы Албан тайпасыннан шыққан, күллі қазақтың атақты сәуегей биі Шоған абыз ұрпағынан тараған атаның бірі.
1865 жылғы мәлімет бойынша 1200 түтін (үй) болған. Қазан революциясына дейін Алжан ұрпағы Албан тайпасының Басқа ру-аталарымен бірге Верный уезінің шығыс бөлігін мекендеген.
Дереккөздер
Санат:Қазақ рулары
Арқалануды қалдыру керек
«Арқалануды қалдыру керек», жазушының мақаласы. 1922 ж. «Қазақ тілі» газетінің 28 қыркүйектегі санында шыққан. Жазушының 100 жылдық мерейтойына байланысты шыға бастаған 50 томдық толық шығармалар жинағының 2-томында басылды (А., Ғылым, 1998, 55-57-беттер). Мақалада «Қазақ тілі» газетінде шыққан Сыбанұлының, «200 түйе құн» материалында айтылған құн дауы жайында түсінік берілген. Материал авторының газет арқылы біреулерді айыптағанымен, тікелей мекемелерге барып іс шешудің орнына құр сөзбен тынатынын мінеген. Қазақ ішінде бұрыннан келе жатқан ру, ата, жерлестіктің салдарынан туындайтын жаман әдеттердің, әділетсіз билердің қазір де бар екенін айтқан. Халықтың ескі әдеттен арыла алмай, жергілікті жерлерде құрылып жатқан әкімшілік орындары арқылы әділдік іздеудің орнына, бедедці әлдекімдерді арқалану салтын қоймағанын айыптайды. ''«Әрине, зорлықшылар - айыпты, сонымен бірге қурғақ зорлық, өзімшіл билікке бас иіп, мойынсұнып отырған Сыбан айыпты. Сыбан дайын түрған хүкімет кеңселеріне шауып барып, неге көмек сұрап алмайды?»'' деп, халыққа жаңа жол усынып, ескі әдеттен арылуға шақырған. Мақалада құн іздеп жүргендер ретінде Абайдың балалары Тұрағұл мен Мекайыл аталған. Әуезов бұл екеуін Абайдың қатарына қоюға болмайтынын айтып, осы даудың мәнісін заң бабтарына қойып, тадцап беруге тырысқан. Шығарманың соңында іс басындағы азамат та өте сақ болып, әділетсіздігінен айрылмау керек, арқаланып қылмыс істеушілерге арқа болған азаматтың өзі көз болып, қуғын салу керек... іс басына келген азаматсымақтың ескі әдетті қолданылуы сезілсе, алдын ала тыйым салып, тиісті жазасын тарттыру керек деп, үкімет мекемелерінің жүмысына қатысты ойлар айтқан.
Әукебай Қалмағамбетұлы Кенжин
Әукебай Қалмағамбетұлы Кенжин (1898-1982), партия, кеңес қызметкері, Қарағанды көмір бассейнінің құрылысын ұйымдастырушылардың бірі.
Арғын тайпасы Қуандық руының Тоқа бөлімінен шыққан. .
Өнеркәсіп академиясын (1938) бітірген. 1929-1934 жылы Қарағанды облысы Жаңаарқа аудандық атқару комитетінің төрағасы, 1938-1942 жылдары Шығыс Қазақстан облысы «Алтайзолото» тресі Күршім руда басқармасының директоры, Самар аудандық партия комитетінің 2-хатшысы. 1942-1951 жылдары БК(б)П Горбачев атындағы шахтаның парторгы, Киров аудандық партия комитетінің хатшысы, Қазақстан КП Қарағанды қалалық комитетінің 2-хатшысы, Қарағанды облысының партия комитетінің хатшысы. 1951-1954 және 1962-1974 жылжары «Қарағандыкөмір» комбинаты бастығының орынбасары. 1959-1962 көмір өнеркәсібі жұмысшылары кәсіподағы облыстық комитетінің төрағасы. Октябрь революциясы орденімен, 2 мәрте Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған. Кенжинге 1-дәрежелі кен директоры дербес атағы (1948) берілді. «Шахтер даңқы» белгісінің толық иегері. Қарағанды қаласының құрметті азаматы.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы Санат:Тұлғалар
Абайдың поэзия жанрлары
Абайдың поэзия жанрлары. Абай поэзияның өмір шындығын жан-жақты, мол қамтитын идеялық, мазмұндық байлығы, тереңдігі, лирика туындылардың жанрлық өзгешелігі, құрылыс бітіміне қарай әр алуан болуын талап етеді. Лирика басты сипатын, оған тән ойшылдық, сезімталдықты белгілейтін ақынның өз бейне-тұлғасы десек, лирика шығармалардың жанрлық сипатының алуан түрлі болып келуі ақынның өмір құбылыстарын, әлеуметтік мәселелерді қаншалық кең қамтып, әр қырынан көре білуіне, әр алуан көркемдік шешім табу қабілетіне байланысты. Абай қазақ поэзиясында қалыптасқан жанрлық түрлерді молынан пайдалана отырып, жазба әдебиетке тән жаңа жанрлық үлгілерді де қалыптастырды. Абайдың лирикасы жанрлық ерекшеліктері жағынан алғанда көп салалы, көп қырлы, алуан түрлі болып келеді. Олар тақырыбы, идеялық мазмұны жағынан да аса бай, әр қилы өмір құбылыстарын қамтиды. Халықтың тағдырын, заман жайын толғайтын сан алуан қоғамдық-саяси, философия лирика түрлері, адамның ішкі жан дүниесін бейнелейтін жырлары, махаббат лирикасы, сатиралық өлеңдері, табиғат суреттері, оларға қоса жеке адамдарға арналған жырлары т. б. өлең түрлерін Абай поэзиясынан молынан табамыз. Оларда қуаныш сезімі де, ерімге деген зор сенім де, мұң мен наз да, зәрлі ащы сын да - бәрі де бар. Абайдың көңіл-күй лирикасы бізді нәзік сыршылдығымен, езі туралы айта отырып, қоғам, заман жайын танытатын ой-сезім тереңдігімен баурап алады. Бұл жырлық түрге жататын лирика туындылардан ақынның өзімен өзі ойласқандай, өзімен өзі сырласқандай қалпын, көңіл толғанысын білдіретін: сияқты арнау сез үлгілерін кездестіреміз: «''Жүрегім, нені сезесің, Сенен басқа жан жоқ па? Дүниені, көңілім, кезесің. Тиянақ жоқ па, қой, тоқта''!» Мұнда ақын жүрек, көңілденген ұғымдарды кейіптеу бейне ретінде алып, ой-сезімін соларға қаратып айтқандай болады. Бұл оның жан-сезімін асқан лирика нәзіктікпен, әсерлі етіп жеткізуіне мүмкіндік береді. Өзіне сауал қойып, өзіне тоқтау айтуы, езі дәлел іздеуі - мұның бәріой-сезім тереңдігін, әсерлі жан тебіренісін көрсетеді. Арнауды осындай ұтымды көркемдік тәсіл етіп пайдаланып отырған ақын бір сәт тіпті өз көңілімен, жүрегімен көлденең сырт адамша сөйлеседі: Немесе: Мұндай көркемдік тәсілдер лирика өлеңнің сыршылдық сипатын күшейте түседі. Нәзік сыршылдық Абайдың махаббат лирикасынан да мол табылады. Сонымен бірге ақынның махаббат жайлы өлеңдерінен, әсіресе сұлу әйелдің сымбатын, портретін бейнелеуінен халықтық әдеби дәстүрге сүйену мен жаңалық іздеу өзара тоғысып, ұштасып келетінін де анық байқаймыз. Абайдың махаббат лирикасында адамның жан дүниесінің, нәзік сезім иірімдерінің шебер бейнеленуі жағынан «Қызарып, сұрланып...» деп басталатын өлеңін айрықша атаған жөн. Мұнда ғашықтық сезімі бойын билеген жастардың - қыз бен жігіттің бір-бірінен қысылып, жүрексінген күйі тамаша суреттелген. «Қызарып, сұрланып ...Пішіні құбылып... жүрекпен алысып, лүпілдеп жүрегі... Саусағы суынып...»
Міне, бұл сипаттаулар нақтылы шындықтың бұлжытпай, дәл тауып айтылған көрініс-белгілері. Қыз бен жігіттің осы сипаттаулардан көрінетін қалпын одан да әсерлі етіп, күшейте түсу үшін ақын табиғи суретін жанастыра қатар өрнектейді. Жапырақтар да қалтырап, жұлдыздардың да сәулесі дірілдеп көрінуі жас ғашықтардың дегбір таба алмай тұрған қалпын үндестіре алу талабынан туған. Абай бір топ лирика өлеңдерінде ақын өмір сүрген ортаны, нақтылы табиғат құбылыстарын адамның күнделікті тұрмысымен сабақтастыра бейнелей отырып, ез көңіл күйінен де айқын елес береді. Тегінде қай жанрлық түрге жатқызуға лайық шығарма болса, лирика өлеңдердің көбінде қоғамдық, әлеуметтік мәселелер жайлы ой-түйіндер мен ақынның өз көңілін толқытқан сезім-әсерлері астасып жатады. Өйткені лирика туындыларды саяси-әлеуметтік, философия лирика, көңіл-күй лирикасы, махаббат немесе табиғат лирикасы деген сияқты жанрлық түрлерге бөлудің өзінде көп жағдайда белгілі мөлшерде шарттылық бар. Мұндай жіктеп-ажыратулар алдымен лирика шығармалардың тақырыбы, құрылыс-қалпы, бейнелеу тәсілдері біркелкі емес, әр алуан келетініне көңіл аудару үшін қажет. Сонымен бірге лирика шығармасының езі бірнеше қырынан алып қарауға лайық келіп, қат-қабат жанрлық сипат-белгілері болуы мүмкін. Осыны Абайдың әр қилы жанрлық түрлерге жатқызылып жүрген лирика шығармаларынан байқауға болады. Ақынның адам бейнесін, әртүрлі сипат-келбетін ашып көрсету тәсілдері де алуан түрлі. Айталық, ел билеушілер типін жасаған кезде ақын сан алуан сатиралық тәсілдерді пайдаланды. «Болыс болдым, мінеки...» өлеңі түгелдей болыстың монологы болып келеді. Мұнда шығарманың идеялық мазмұны кейіпкерді әшкерелеу арқылы ашылады. Бұл өлеңде зәрлі мысқыл да, күлкі-әжуа да көп. Өзінің тапқырлығы мен ептілігіне дандайсыған болыстың бейнесі сатиралық жағынан өткір. Бұл оған әлеуметтік және психология жағынан мінездеме берудің бірден-бір ұтымды тәсілі болады да, ол өмірдің езі туғызған нағыз шыншыл тип ретінде көрінеді: деген сездерді болыстың өз аузымен айтқызып, Абай халықты басқаруға тиісті адамдардың негізгі кесел-кесепатын дәл сипаттайды. Ал «Мәз болады болысың...» атты өлеңде болыстың ез қимыл-әрекеті жоққа тән, баяндаушының мысқылдары мол да әсерлі. Абай «Антпенен тарқайды...» өлеңінде де ел билеушілердің пайдақорлығын, орынсыз айтыс-тартысқа бейім тұратындығын, енім сіз дау-жанжалға шырмалып, халық мүддесін аяқ асты ететін жаман әдеттерін өлтіре сынап, шенейді. Абай ерім құбылыстарын бейнелеп суреттеу немесе баяндап жеткізу, адамның ішкі жан дүниесін, .психологиясын ашып көрсету секілді әр түрлі кер көмдік тәсілдерді шебер қолданады. Бірақ қай әдісті қолданса да, ол өз өлеңдерінде негізінен ойшыл ақын бейнесінде танылады. Оның ақындық бейне-тұлғасынан біз алдымен осы терең ойшылдықты кереміз. Лирикалық сезімнің зор күші де, суреттеушілік шеберлігі де - бәрі-бәрі оның осы ақындық қасиетін үстемелеп, жандандыра түсетін сипаттар болып шығады.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Ұшатын тиін
Ұшатын тиіндер Қанатты тышқан (Рtегmуіdае) тұқымдасына жататын сүтқоректілер. Қанатты тышқан (Рtегmуіdае) негізінен тропиктік зоналарға тараған.
Қазақстанда таралуы
Бізде ұшатын тиін (Рtегmуs vоtоs) деген бір ғана түрі Еуропа мен Сібірдің ормандарын мекендейді. Күндіз ағаш қуыстарына жасырынып, түнге қарай шығатын түн жануары. Алдыңғы және артқы аяқтарының арасында болатын тері жарғағының көмегімен ұшатын тиіндер ағаштан-ағашқа секіріп, қалықтай “ұшып”, 10 м-дей жерге барып түседі. Бұлар сирек кездесетін, кәсіптік маңызы жоқ жануарлар.
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:Зоология Санат:Омыртқалылар
Сан-Сиприан-де-Виньяс
Сан-Сиприан-де-Виньяс (San Ciprián de Viñas) — Испаниядағы муниципалитет. Галисия автономды бірлестігіне қарасты Оренсе провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Оренсе ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4441 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 39,48 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Оренсе елді мекендері
Беарнэз
Беарнэз (sauce béarnaise) — француз және халықаралық аспаздығындағы негізгі және аса танымал соус. Алғашқы рет Францияның оңтүстігіндегі Беарнда шығарылған. Барбекю тағамдары үшін қолданылады. Негізі — шалот пияз (5—6 бадана), эстрагон, кервелья, тимьян, лавр жапырағы, ақ бұрыш. Пияз бен татымдықтар ақ жүзім шарабы мен сірке су қоспасында (50:50 г) қайнатылады, содан кейін суытылып, шай қасық сумен араластырылған екі жұмыртқа сарыуызы қосылады, қоспа сәл қыздырылғаннан кейін, араластырылып 50—75 г сары май, тұз, бұрыш салып, бір екі тамшы лимон шырынын қосуға болады.
Дереккөздер
Санат:Соустар
Жарық сәулесімен емдеу
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Ялбын-Я (Воль-Я тармағы)
Ялбын-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Воль-Я өзенінің оң жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 99 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Третья Абкодняута
Третья Абкодняута — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Баренц теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Бадьяёль (Үлкен Патока тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Третья Абкодняута
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Бадьяёль (Үлкен Патока тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Третья Абкодняута
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Бадьяёль (Үлкен Патока тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Третья Абкодняута
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Субсидиарлық принципі
Субсидиарлық принципі - мемлекет және т.б. институттардың қызметі мен ұйымдастыру принципі, бұл қағидатқа сәйкес жоғарғы органдар төменгі органдар шеше алмайтын міндеттерді мойнына алады. Жоғарыда тұрған органдар төменде тұрған органдардың дербестігіне және жауапкершілігіне қолдау көрсетуі керек. Мемлекетті құруға қатысты субсидиарлық шектен шыққан орталықтандырылуға қарсы бағытталған. Бұл принцип ГФР мемлекеттік құрылысында пайдаланылған.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Монгардино
Монгардино (Mongardino) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Асти провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 972 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 144 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында. Пошта индексі — 14040.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Викентий Сарагосский.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Брикеразио
Брикеразио (Bricherasio) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4322 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 191 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 23 км² шамасында. Пошта индексі — 10060.
Елді мекеннің қамқоршысы — Maria Assunta.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Мерькова
Мерькова — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Виледь өзенінің оң жағалауынан 125 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Семенов (Шача тармағы)
Семёновская — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шача өзенінің оң жағалауынан 91км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34,001 км-ді құрайды.
Мерькова
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Семенов (Шача тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кострома өзені бастауынан Исады ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мерькова
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Агин (Португалия)
Агин (Португалия) (Aguim) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Анадия муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Вога экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1227 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,82 км² шамасында. Халық тығыздығы — 179,9 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авейру округінің елді мекендері
Батыр Жукембаев
Батыр Жукембаев (1991 жылы 5 сәуір Шу, Жамбыл облысы, Қазақ КСР, СССР) - 66,7 келі салмақ дәрежесінде өнер көрсететін Қазақстанның кәсіби боксшысы IBO ұйымының нұсқасы бойынша әлем чемпионы.
Таракса
Таракса — Ресейдегі өзен. Тамбов облысы, Мордовия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кашма өзенінің оң жағалауынан 61 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Батыр Жукембаев
Өмірбаяны
Батыржан 1991 жылы 5 сәуірде Қазақстандағы Жамбыл облысының Шу қаласында дүниеге келген. Бокспен кәсіби түрде Алматыда шұғылдана бастады. Батыр - жастар арасында Қазақстан чемпионы, студенттер арасындағы Қазақстан чемпионы, Қазақстан, Украина, Финляндиядағы халықаралық турнирлердің жеңімпазы. 2019 жылдың қазан айына қарай Джукембаев кәсіби рингте 16 жекпе-жек өткізді және оның 13-і нокаутпен аяқталды.
Таракса
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Цна Тамбов қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокша, өзен алабы — Ока.
Батыр Жукембаев
Кәсіби мансап
Батырдың мансабы 24 жасында кәсіби боксқа көшуімен басталды. Оның промоутері - бұрынғы ресейлік Артур Бетербиевпен бірге жұмыс істеген Анна Рева болды. Батыр Жукембаев 2015 жылы 19 қыркүйекте Монреальдағы кездесуінде Мексикандық Ноэль Мехия Ринконмен жүлдеге таласқан. Бірінші турда жеңіске жеткеннен кейін, Джукембаев тізелеріне құлап, крест байламын қағып алу себебінен кездесу жарамсыз деп танылды. Ресейде орналасқан Қазан қаласында болған операциядан кейін Батыр үш ай бойы гипске оратылған аяқпен жүрді. Боксшы өзін көп күттірмей, екінші дебютын 2016 жылдың 12 наурызында Монреальда қайта өткізбекші болды, бірақ, өкінішке орай, осы жолы оның қарсыласы канадалық Ради Эрнандез жарақат алу себебінен рингке жарамсыз деп танылды
Джукембаевтың нағыз кәсіби боксттағы дебюті ақыры Монреальда тек 2016 жылы 13 мамырда ғана өтті. Ол бірінші раундта Польшалық Камилл Джозеф Вибранецті құлатып, өз жеңіс тізбегін бастады. Батыр қатар нокаут орнату арқылы тағы 5 жеңіске жетіп, 16 қарашада Мексикалық Хуан Мануэль Маресті ұтты.
Таракса
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тамбов облысы өзендері Санат:Мордовия өзендері
Батыр Жукембаев
Қызықты деректер
2017 жылдың қаңтарында Батыр Джукембаев Канадалық «12 раунд» журналының номинациясында 2016 жылдың ең перспективті боксшысы деп танылды. Журналда «25 жастағы Қазақстандық талантты боксшы жеті жеңісті жекпе-жегінің алтауын нокаутпен аяқтады, біз оның 2017 жылы рингке өнер көрсетуін асыға күтеміз», - деп жазылған болатын.
Сілтемелер
Санат:5 сәуірде туғандар Санат:1991 жылы туғандар Санат:Мойынқұм ауданында туғандар Санат:Жеңіліссіз кәсіпқой боксшылар Санат:Қазақстан боксшылары Санат:2010 жж. боксшылары Санат:Бірінші орта салмақ боксшылары Санат:Халықаралық бокс ұйымы чемпиондары Санат:Даңғыл боксшылар
Ленне
Ленне (Lenne (Niedersachsen)) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Хольцминден ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 685 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 9,07 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 2 55 027. Муниципалитеттің басшысы — Ханс-Дитер Штенбок.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Dynamics Explorer
Dynamics Explorer немесе DE-1 және DE-2 — Жердің магнитосферасы мен ионосферасын зерттеуге арналған екі америкалық жасандысерік.
Олар цилиндр тәріздес пішінде жасалған, диаметрі 137 см, ал биіктігі 115 см болды.
Екеуі 1981 жылдың 3 тамызында ғарышқа ұшырылды. DE-2 жоспарланған орбитадан сәл төменірек орбитаға шығарылғаннан соң, қызметін 1983 жылдың 19 ақпанына шейін атқара алды. Ал DE-1 он жылға жуық жұмыс істеп, өз миссиясын 1991 жылдың 28 ақпанында бітірді.
Таруман (Сан-Паулу)
Таруман (Сан-Паулу) (Tarumã (São Paulo)) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Ассис мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Асис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Dynamics Explorer
Құрылғылар
DE-1: Spin-Scan Auroral Imaging (SAI), Plasma Wave Instrument (PWI), High Altitude Plasma Instrument (HAPI), RIMS және EICS спектрометрлері, MAG-A магнитометрі.
Таруман (Сан-Паулу)
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 13 386 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 303,503 км² шамасында. Халық тығыздығы — 38,2 адам/км².
Dynamics Explorer
Құрылғылар
DE-2: иондарды анықтағыштар, Low-Altitude Plasma Instrument (LAPI), WATS және NACS спектрометрлері, Фабри — Перо интерферометрі, Ленгмюр зонды.
Дереккөздер
Санат:Жер серіктері Санат:Explorer бағдарламасы
Таруман (Сан-Паулу)
Тарихы
Қала 1927 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Тегервилен
250px|thumb|Картада орналасуы Тегервилен (Tägerwilen) — Швейцарияның Тургау кантонында орналасқан коммуна. Кройцлинген округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3640 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11.58 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4696, пошта индексі — 8274.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тургау елді мекендері
Костен синдромы
Костен синдромы. Самай астындағы жақсүйек буынының әр түрлі себептерден зақымданып, тістердің үйлесуінің нашарлауы, оның негізгі белгілері: қүлақ ауырып, нашар естиді де, ауыру шүйдеге қарай таралады. Тіл қызып, ауыз құрғап, бас айналадьк Құлақтың сыртында және ауыздың шырыш қабығында ұшықтың пайда болуы да кездеседі.
Жинзифово (Кырджали облысы)
Жинзифово (Жинзифово) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кырджали қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 413 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6654. Телефон коды — 03625. ЕКАТТЕ коды — 29407.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
NGC 3833
NGC 3833 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 15 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3833 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36441, UGC 6692, MCG 2-30-20, ZWG 68,43.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Камала Харрис
Камала Деви Харрис (Kamala Devi Harris; 20 қазан 1964 жылы, Окленд, Калифорнияда дүниеге келген) — америкалық заңгер және саясаткер, АҚШ Демократиялық партиясының мүшесі. 2020 жылғы АҚШ президент сайлауында Демокртаиялық партиядан сайланған Вице-президенті (вице-президенттікке сайланған тұңғыш әйел, тұңғыш қара нәсілді саясаткер және тұңғыш азиялық шығу тегі бар саясаткер).
Калифорнияның бас прокуроры (2011—2017), Калифорния штатының сенаторы (3 қаңтар, 2017 жылдан бастап).
Өмірбаяны
Камала Деви Харрис 1964 жылы 20 қазанда, АҚШ-тағы нәсіларалық толқулар болып жатқан тұста, Калифорния штаты Окленд қаласындағы жоғары білімді отбасында туған.
Ата-анасы
Харристің анасы Шьямала Гопалан Үндістаннан АҚШ-қа бірнеше жыл бұрын Берклидегі Калифорния университетінде оқуға келген биолог болған.
Әкесі Дональд Харрис 1961 жылы Берклидегі Калифорния университетінде экономика саласы бойынша білім алу үшін Ямайкадан көшіп келген. Ол кейін АҚШ-тың тағы бір белгілі университеті Стэнфордтың профессоры болды.
Харристің ата-анасы саяси белсенділіктің ортасы саналатын Берклиде азаматтық құқық үшін күресіп жүрген кезде танысқан. Олар ажыраспай тұрып, отбасындағы екінші қыз Майя дүниеге келген. Харрис бала кезінде Калифорнияның ақ нәсілділер тұратын ауданындағы мектепке автобуспен қатынаған. Кейінірек анасы және сіңлісімен бірге Канаданың Квебек қаласына көшкен.
Білімі мен еңбек карьерасы
Харрис Калифорниядағы заңгерлер арасында тез танылып үлгерді. 2003 жылы сайлауда жеңіске жетіп, Сан-Франциско округінің прокуроры болды. Бір жылдан кейін полиция қызметкерін өлтірді деп айыпталған қылмыстық топ мүшесіне өлім жазасын сұраудан бас тартқаны үшін құқық қорғау органдарының сынына қалды.