cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Құс аурулары
Құстарда жиі кездесетін ауру — сүзек (қ. Құс сүзегі). Құстардың денесі оқыс жараланған кезде тетани бактериясының уы тараған соң, барлық бұлшық еттерінің жиырылып, тартылып қалуын құс тырысқағы деп атайды. Ауырған құстардың аяғы тартылады, жүре алмайды, мойны созылып, бұлшық еттері қатаяды, тұмсығын аша алмай, қатты дірілдейді, қанаттары денесіне жабысып қалады. Құстар ауырған кезде жем-суға зауқы болмайды. Құс ауруларының алдын алу үшін ересек тауықтар мен шөжелерді жеке бөліп бағады, қора-қопсыны таза ұстап, ауланы, қоршалған алаңдарды жылына бір рет жыртады, жоспарлы түрде гельминттерден арылту шаралары жүргізіледі. Алдын алу мақсатында вакцина егеді.
Барра-ду-Бугрис
Барра-ду-Бугрис (Barra do Bugres) — Бразилиядағы муниципалитет, Мату-Гросу штатында орналасқан. Оңтүстік-батыс Мату-гросу мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Тангара-да-Серра экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32 479 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7228,902 км² шамасында. Халық тығыздығы — 4,5 адам/км².
Тарихы
Қала 1943 жылы құрылған.
Санат:Мату-Гроссу елді мекендері
Форхгайм (аудан)
Форххайм (Landkreis Forchheim) — Германия ауданы. Аудан орталығы — Форххайм қаласы. Аудан Бавария жерінде орналасқан. Жоғарғы Франкония әкімшілік округіне бағынады. Жер аумағы 642,96 км² шамасында. Тұрғыны 113 485 адамды құрайды. Халық тығыздығы 177 адам/км². Ауданның ресми коды — 09 4 74.
Аудан 29 елді мекенге бөлінеді.
Қалалар мен қауымдар
Дормиц басқармасы Эберманштадт басқармасы Эффельтрих басқармасы Госберг басқармасы Грефенберг басқармасы Кирхеренбах басқармасы
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария аудандары
Forchheim (district)
Юпитер серіктері
нобай|Юпитерді және оның төрт ірі серігін орнату (қашықтық пен өлшемдер масштабталмайды) Юпитердің расталған орбиталары бар 95 серігі бар. Бұл сан ішкі серіктерден бөлінген деп есептелетін метр өлшемді серіктердің санын, сондай-ақ телескоптар қысқа уақытқа ғана түсірген жүздеген мүмкін болатын сыртқы, бір шақырымдық тұрақты емес серіктерды қамтымайды. Юпитердің барлық серіктері бірге Юпитер жүйесі деп аталатын серіктік жүйені құрайды. Серіктердіңішіндегі ең массиві-галилеяның төрт серігі: Ио, Еуропа, Ганимед және Каллисто, оларды 1610 жылы Галилео Галилей мен Симон Мариус дербес ашты және жер де, күн де емес денені айналып өткен алғашқы нысандар болды. Кейінірек, 1892 жылдан бастап, Рим құдайы Юпитердің немесе оның грек баламасы Зевстің иелерінің (немесе басқа жыныстық серіктестердің) немесе қыздарының аттарын алған Юпитердің ондаған әлдеқайда кіші серіктері табылды. Галилея серіктері Юпитерді айналып өтетін ең үлкен және ең үлкен нысандар болып табылады, ал қалған 91 белгілі серік пен сақиналар бірге орбитадағы жалпы массаның небәрі 0,003% құрайды.
Юпитердің серіктерінің сегізі - Юпитердің экваторлық жазықтығына қатысты көп көлбеу емес прогрессивті және дөңгелек орбиталары бар қарапайым серіктер. Галилеялық серіктер планетарлық массасына байланысты сфералық пішінге ие және егер олар Күннің айналасында тікелей орбитада болса, оларды үлкен планеталар деп санауға жеткілікті. Ішкі серіктердеп аталатын қалған төрт қарапайым жер серігі әлдеқайда кішірек және Юпитерге жақын орналасқан; олар Юпитердің сақиналарын құрайтын шаң көзі ретінде қызмет етеді. Юпитердің қалған серіктері сыртқы тұрақты емес серіктер болып табылады, олардың прогрессивті және ретроградтық орбиталары Юпитерден әлдеқайда алыс және жоғары көлбеу және эксцентриситеттерге ие. Бұл серіктердің ең үлкені, мүмкін, Юпитердің күн орбиталарынан басқа кішкентай денелермен соқтығысуы оларды бірнеше шақырымдық фрагменттерге бөліп, ұқсас орбиталарда орналасқан серіктер тобын құрғанға дейін басып алған астероидтар болса керек. Юпитердің 87 белгілі қате серіктерінің 38-і әлі ресми атауды алған жоқ.
Сипаттамалары
нобай|Галилея серіктері. Солдан оңға қарай, Юпитерден қашықтықты ұлғайту ретімен: Ио; Еуропа; Ганимед; Каллисто. Серіктердіңфизикалық және орбиталық сипаттамалары әр түрлі. Барлық төрт Галилея нысандарының диаметрі 3100 шақырымнан (1900 миль) асады; ең үлкен Галилея, Ганимед, Күн жүйесіндегі Күннен және жеті планетадан кейінгі тоғызыншы үлкен объект, Ганимед меркурийден үлкен. Юпитердің барлық басқа серіктерының диаметрі 250 шақырымнан (160 миль) аз, олардың көпшілігі 5 шақырымнан (3,1 миль) әрең асады. Олардың орбиталарының пішіндері өте дөңгелектен жоғары эксцентрлік және көлбеу болып келеді, ал көпшілігі Юпитердің айналуына қарама-қарсы бағытта айналады (ретроградтық қозғалыс). Айналу кезеңдері жеті сағаттан (өз осінің айналасында айналу Юпитерге қарағанда аз уақытты алады) шамамен үш жер жылына дейін созылады.
Шығу тегі және эволюция
нобай|Юпитердің серіктерінің салыстырмалы массалары. Еуропадан кішілері мұндай масштабта көрінбейді, ал бірге алынғандар тек 100 есе үлкейту кезінде көрінеді. Кәдімгі Юпитердің серіктері планета маңындағы дискіден пайда болды деп есептеледі - аккрециялық газ сақинасы және протопланеталық дискіге ұқсас қатты қоқыстар. Олар Юпитер тарихының алғашқы кезеңдерінде пайда болған ондаған Галилея массасының серіктерінің қалдықтары болуы мүмкін.
Сыртқы тұрақты емес серіктер ұсталған астероидтардан пайда болды деп есептеледі, ал ай дискісі әлі де олардың импульсінің көп бөлігін сіңіріп, оларды орбитаға шығару үшін жеткілікті массивті болды. Олардың көпшілігі басып алу кезінде немесе кейіннен басқа кішкентай денелермен соқтығысу нәтижесінде механикалық әсерлерге байланысты ыдырап, біз бүгін көріп отырған серіктерді тудырды деп саналады.
Көрнекі бақылаулар
нобай|Юпитер мен Галилея серіктері 25 см (10 дюйм) Meade lx200 телескопы арқылы көрінеді Қытай тарихшысы Си Цзэцзун Юпитердің серігі (Ганимеде немесе Каллисто) туралы ең алғашқы жазба қытайлық астроном Гань Дэнің біздің дәуірімізге дейінгі 364 жылы "Қызыл жұлдызды"бақылау туралы жазбасы деп тұжырымдады. Алайда, Юпитердің серіктерінің алғашқы сенімді бақылауларын Галилео Галилей 1609 жылы жасаған. 1610 жылдың қаңтарына қарай ол өзінің 20 есе үлкейтілген телескопымен Төрт үлкен Галилея серігін көрді және 1610 жылы наурызда өз нәтижелерін жариялады.
Симон Мариус Галилейден кейінгі күні серіктерды дербес ашты, дегенмен ол 1614 жылы ғана осы тақырыптағы кітабын шығарды. Осыған қарамастан, Мариус тағайындаған есімдер бүгінде қолданылады: Ганимед, Каллисто, Ио және Еуропа. Барнард 1892 жылы Амальтеяны бақылағанға дейін қосымша серіктер табылған жоқ.
Ғарыштық аппараттардан фотографиялық бақылаулар мен бақылаулар
нобай|1979 жылы 4 наурызда Вояджер 1 Дискавери түсірген ішкі Метис айының суреті Юпитердің бұлттарына қарсы айдың кішкентай сұлбасын көрсетеді 20 ғасырда фотопластинкалармен телескопиялық Түсірілім арқылы одан әрі ашылулар тез жүрді. Гималия 1904 жылы, Элара 1905 жылы, Тынық мұхиты 1908 жылы, Синопа 1914 жылы, Лисифея мен Карме 1938 жылы, Ананке 1951 жылы және Леда 1974 жылы ашылды.
Вояджер ғарыштық зондтары Юпитерге жеткен кезде, шамамен 1979 жылы он үш жер серігі табылды, оның ішінде 1975 жылы байқалған, бірақ 2000 жылға дейін бастапқы бақылау деректерінің жеткіліксіздігінен жоғалған Фемисто жоқ. Вояджер ғарыш кемесі 1979 жылы тағы үш ішкі серікті тапты: Метида, Адрастея және Фива.
Сандық телескопиялық бақылаулар
Екі онжылдықтан кейін, 1999 жылдың қазан айында Spacewatch ғарыш қызметі кездейсоқ Каллирроны тапқанға дейін қосымша серіктер табылған жоқ. 1990 жылдары фотопластинкалар біртіндеп қолданыстан шығып қалды, өйткені жердегі телескоптарда бұрын-соңды болмаған сезімталдықпен аспанды кең бұрышты түсіруге мүмкіндік беретін және Айдың жаңа ашылуларының толқынын ашатын сандық зарядталған камералар (CCD) пайда бола бастады. Дэвид Джевиттің сол кездегі аспиранты Скотт Шеппард 2000 жылдың қарашасында Мауна Кеа обсерваториясының 2,2 метрлік (88 дюйм) uh88 телескопымен жүргізілген зерттеуде CCD камераларының жетілдірілген мүмкіндіктерін көрсетті, ол Юпитердің он бір жаңа тұрақты емес серіктерін, соның ішінде бұрын жоғалған фемистоны автоматтандырылған компьютерлік алгоритмдер арқылы тапты.
2001 жылдан бастап Шеппард пен Джевитт басқа қызметкерлермен бірге 3,6 метрлік (12 фут) Канада-Франция-Гавайи телескопы (CFHT) арқылы Юпитердің дұрыс емес серіктерін зерттеуді жалғастырды, 2001 жылдың желтоқсанында тағы он бір, 2002 жылдың қазанында біреуі және 2003 жылдың ақпанында он тоғыз. Сонымен қатар, Бретт Дж. Глэдман, сондай-ақ 2003 жылы Cfht-ді Юпитердің дұрыс емес серіктерін іздеу үшін қолданды, Шеппардпен бірге төрт және екеуін тапты. Осы CCD түсірілімдерінің басынан аяғына дейін 2000-2004 жылдары Юпитердің серіктерінің белгілі саны 17-ден 63-ке дейін өсті. 2000 жылдан кейін табылған бұл серіктердің барлығы әлсіз және кішкентай, олардың шамалары 22-23 және диаметрі Үgii:Cvt-ден аз. Нәтижесінде олардың көпшілігін сенімді түрде бақылау мүмкін болмады және ақырында жоғалып кетті.
2009 жылдан бастап астрономдар тобы, атап айтқанда Майк Александерсен, Марина Брозович, Бретт Глэдман, Роберт Джейкобсон және Кристиан Вейе, 5,1 метрлік Хейл телескопы CFHT және Паломар обсерваториясының көмегімен Юпитердің жоғалған қате серіктерін қалпына келтіру науқанын бастады. Олар 2010 жылдың қыркүйегінде қалпына келтіру жұмыстары кезінде Юпитердің бұрын белгісіз екі тұрақты емес жер серігін тапты, бұл оларды 2011 жылға дейін растау үшін қосымша бақылаулар жасауға итермеледі. Осы серіктердің бірі, S/2010 J2 (Қазіргі Юпитер LII), көрінетін шамасы 24 және барлық Үgii:CVT диаметрі бар, бұл оны Юпитердің ең әлсіз және ең кішкентай расталған серіктерінің бірі етеді, тіпті Үgii:Asof. Сонымен қатар, 2011 жылдың қыркүйегінде қазір Карнеги ғылыми институтының қызметкері Скотт Шеппард лас Кампанас обсерваториясында 6,5 метрлік (21 фут) Магеллан телескоптарының көмегімен тағы екі тұрақты емес пішінді серікті тауып, Юпитердің белгілі серіктерінің санын 67-ге дейін арттырды. 2012 жылға қарай Шеппардтың екі серігі табылып, расталғанымен, екеуі де бақылаулардың жеткіліксіздігінен жоғалып кетті.
2016 жылы Магеллан телескоптары арқылы алыс транс-нептундық нысандарды зерттей отырып, Шеппард кездейсоқ Юпитерге жақын орналасқан аспан аймағын байқады, бұл оны Юпитердің дұрыс емес серіктерін уақытша шешім ретінде іздеуге итермеледі. Чадвик Трухильо және Дэвид Толенмен бірлесе отырып, Шеппард Юпитердің айналасындағы зерттеулерді 2016 жылдан 2018 жылға дейін Серро Тололо обсерваториясының 4,0 метрлік (13 фут) Виктор М.Бланко телескопын және Мауна Кеа обсерваториясының 8,2 метрлік (27 фут) Subaru телескопын қолдана отырып жалғастырды. Бұл процесте Шеппард командасы 2003 жылдан 2011 жылға дейін Юпитердің бірнеше жоғалған серіктерін тауып, 2017 жылдың маусымында Юпитердің екі жаңа тұрақты емес серігі туралы хабарлады. Содан кейін, 2018 жылдың шілдесінде Шеппард командасы 2016 жылдан 2018 жылға дейінгі бақылаулармен расталған тағы он тұрақты емес серікті жариялады, бұл Юпитердің белгілі серіктерінің санын 79-ға жеткізді. Олардың арасында ретроградтық тұрақты емес серіктермен қиылысатын ерекше алыс прогрессивті орбитасы бар Валетудо болды. 2016-2018 жылдары Шеппардты іздеу барысында Юпитердің тағы бірнеше белгісіз тұрақты емес серіктері табылды, бірақ олар кейінірек растау үшін тым әлсіз болды.
2021 жылдың қарашасынан 2023 жылдың қаңтарына дейін Шеппард Юпитердің тағы он екі дұрыс емес жер серігін тауып, оларды 2003 жылдан 2018 жылға дейінгі мұрағаттық суреттерде растап, жалпы санын 92-ге жеткізді. Олардың арасында s /2018 J4 болды, ол қазір Карпо айымен бір орбиталық топта екені белгілі, ол бұрын жалғыз деп есептелген. 2023 жылдың 22 ақпанында Шеппард 2022 жылғы зерттеуде табылған тағы үш серікті жариялады, бұл Юпитердің белгілі серіктерінің жалпы санын 95-ке жеткізді. 2023 жылдың ақпанында NPR-ге берген сұхбатында Шеппард қазіргі уақытта ол және оның командасы Юпитердің одан да көп серіктерін қадағалап отырғанын атап өтті, бұл келесі екі жыл ішінде расталғаннан кейін Юпитердің серіктерінің саны 100-ден асуы керек.
Атаулар беру
оңға|нобай|Юпитердің айналасындағы Галилея серіктері ···· нобай|Юпитердің ішкі серіктерінің оның сақиналарындағы орбиталары Юпитердің Галилея серіктері (Ио, Еуропа, Ганимед және Каллисто) 1610 жылы ашылғаннан кейін көп ұзамай Симон Мариус деп аталды. Алайда, бұл атаулар 20 ғасырға дейін сәнден шықты. Оның орнына астрономиялық әдебиеттерде "Юпитер I", "Юпитер II" және т.б. немесе "Юпитердің бірінші айы", "Юпитердің екінші айы" және т. б. туралы айтылды. Ио, Еуропа, Ганимед және Каллисто атаулары 20 ғасырдың ортасында танымал болды, ал қалған серіктер атаусыз қалды және әдетте V (5) мен XII (12) арасындағы рим цифрларымен нөмірленді. Юпитер V 1892 жылы ашылды және Амальтея атауын Француз астрономы Камил Фламмарион алғаш рет қолданған танымал, бірақ бейресми Конвенция бойынша алды.
Басқа серіктер 1970 жылдарға дейін көптеген астрономиялық әдебиеттерде олардың рим цифрымен (мысалы, Юпитер IX) белгіленді. Юпитердің сыртқы серіктерінің атаулары бойынша бірнеше түрлі ұсыныстар жасалды, бірақ олардың ешқайсысы 1975 жылға дейін Халықаралық астрономиялық одақтың (ХАА) Сыртқы Күн жүйесінің номенклатурасы бойынша жұмыс тобы v–XIII серіктерге атаулар беріп, болашақ серіктерге ат қоюдың ресми процесін қамтамасыз еткенге дейін қабылданған жоқ.әлі ашылмаған. Тәжірибе Юпитердің жаңадан ашылған серіктерін Юпитер құдайының (Зевс) сүйіктілері мен сүйіктілерінің атымен және 2004 жылдан бастап олардың ұрпақтарының атымен атау болды. XXXIV (Еуропа) бастап Юпитердің барлық серіктері Юпитердің сүйіктісінің атымен аталған LIII (Диа) қоспағанда, Юпитердің немесе Зевстің ұрпақтарының атымен аталған. "А" немесе "о" әрпімен аяқталатын атаулар прогрессивті тұрақты емес серіктер үшін қолданылады (соңғысы қатты көлбеу серіктер үшін), ал "Е" әрпімен аяқталатын атаулар ретроградтық тұрақты емес серіктер үшін қолданылады. Жақында расталған кейбір серіктер аталмады.
Кейбір астероидтардың Юпитердің серіктерімен бірдей атаулары бар: 9 Метис, 38 Леда, 52 Еуропа, 85 Ио, 113 Амальтей, 239 Адрастей. ХАА емледегі айырмашылықтарды жойғанға дейін тағы екі астероид Юпитердің серіктік атауларын алып жүрді: Ганимед және астероид 1036 Ганимед; және Каллисто және астероид 204 Каллисто.
Тізім
нобай|Әр түрлі масштабтағы Юпитер мен Ай жүйесінің сақиналары үшін орбиталық көлбеу және орбиталық қашықтық диаграммасы. Белгілі серіктер, ай топтары және сақиналар жеке белгіленеді. Толық рұқсат алу үшін суретті ашыңыз. Төменде Юпитердің серіктері орбиталық кезең бойынша бөлінген. Олардың беттерін сфероидқа айналдыру үшін жеткілікті массивті серіктерқалың қаріппен жазылған. Бұл төрт галилеялық серік, олардың өлшемдері Аймен салыстыруға болады. Басқа серіктер әлдеқайда кішірек, ең аз массивті Галилея серігі басқа серіктердің ең массасынан 7000 есе үлкен. Тұрақты емес ұсталған серіктерөткен кезде ашық сұр және қызғылт сары, ал ретроградтық қозғалыс кезінде сары, қызыл және Қою сұр түске боялған.
Тұрақты емес серіктердің орбиталары мен орташа арақашықтықтары планетарлық және күн бұзылыстарының жиі болуына байланысты қысқа уақыт аралығында қатты өзгереді, сондықтан белгілі бір уақыт аралығында орташа орбиталық элементтерді қолданған жөн. Мұнда тізімделген дұрыс емес пішінді серіктердің орбиталарының дұрыс элементтері реактивті қозғалыс зертханасының сандық интеграциясының 400 жылдық кезеңінде орташаланған. Әйтпесе, жарияланған тиісті элементтері жоқ жаңадан табылған дұрыс емес серіктер уақытша орбиталық элементтері бар, оларды дұрыс орбиталық элементтері бар басқа дұрыс емес серіктерден ажырату үшін курсивпен көрсетілген. Осы тізімдегі кейбір дұрыс емес Серіктердіңдұрыс айналу кезеңдері жоғарыда аталған бұзылуларға байланысты өздерінің жартылай осьтеріне сәйкес келмеуі мүмкін. Қате серіктік орбиталардың барлық элементтері 2000 жылдың 1 қаңтарында пайда болған дәуірге негізделген.
Дереккөздер
Санат:Юпитер серіктері
Биргильда
Биргильда — Ресейдегі өзен. Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Миасс өзенінің оң жағалауынан 382 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 36 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Миасс өзені Аргазин су торабынан Челябинск қаласына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Петр Поликарпович Бессчетнов
Шығармалары
1. "Редкие и ценные растения Казахстана", Алматы, 1981;
2. "Туранговые тополя Казахстана", Алматы, 1982.
Мал серіктігі
Мал серіктігі - жаппай ұжымдастыруға дейінгі (1929) Кеңес Одағындағы ұжымдық шаруашылықтың қарапайым түрі.
Міндеттері
Мал серіктігі көшпелі аудандарда ұжымшар құрылысының негізі болды. Мал серіктігіне мал шаруашылығын серіктік мүшелерінің отырықшылануын ұйымдастыру, мал шаруашылығы үшін тұрақты жем-шөп қорын жасау және егіншілікті өркендету, серіктік мүшелерінің мәдени-саяси дәрежесін көтеру міндеттері жүктелді. Көшпелі қазақ ауылында жаппай ұжымдастыруды жүргізуде белсенділік көрсетті.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы Санат:Мал шаруашылығы
Қағыл
Қағыл – Желдіадыр тауларының солтүстік-шығысындағы шоқылы тау.
Өсімдігі
Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында дала өсімдіктері өседі. Етегі мал жайылымы, шабындық ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Нұра ауданы таулары
Эврика
нобай|270x270 нүкте|Архимед "Эврика" деп айқайлайды. Толқудан ол киінуді ұмытып, ваннадан сыртқа жалаңаш жүгіреді (сурет Пьетро Скальвини, гравюра Карло Орсолини, 1737). Эврика - 1. «Мен таптым!» деген қуаныш сезімін білдіретін одағай. Бұл сөзді алғаш рет гидростатикалық заңды ашқанда Архимед айтқан. Қиын шешімдердің кілтін тапқанда айтылады; 2. ғылым мен техниканың жаңа салаларындағы батыс еуропалық елдердің ғылыми-техникалық бірлестігінің бағдарламасы.
Япторма-Яха (Ионда-Яха тармағы)
Япторма-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ионда-Яха өзенінің оң жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 74 км-ді құрайды.
Эврика
Айтылуы
Ағылшын сөзіндегі екпін латын екпін ережелеріне сәйкес екінші буынға қойылады, егер оның құрамында ұзақ дауысты болса, соңғы буынның екпінді болуын талап етеді. Грек айтылуында бірінші буынның екпіні жоғары тонда болады, өйткені ежелгі грек екпін ережелері ультима (соңғы буын) ұзақ дауысты болмаса, екпінді екіншісіне қоймайды. Ағылшындардың есту қабілетіне арналған алғашқы екі буындағы ұзын дауысты дыбыстар екі еселенген екпін сияқты естіледі ("Мальта мысығы" тіркесіндегідей).
Япторма-Яха (Ионда-Яха тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Эврика
Айтылуы
Бастапқы /h / жаңа грек және басқа да бірнеше еуропалық тілдерде, соның ішінде Каталан, француз, итальян, испан, португал, голланд және ағылшын тілдерінде алынып тасталды, бірақ фин, Дат және неміс сияқты басқа тілдерде сақталды.
Япторма-Яха (Ионда-Яха тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Эврика
Архимед
"Эврика!" ежелгі грек ғалымы Архимедке жатады. Ол: "Эврика! Эврика!"Ол ваннаға кіріп, су деңгейінің көтерілгенін байқағаннан кейін, ол кенеттенесыстырылған судың көлемі денесінің суға батқан бөлігінің көлеміне тең болуы керек екенін түсінді. (Бұл арақатынас Архимед принципі деп аталатын нәрсе емес, ол сұйықтыққа батырылған дененің жоғары итеруімен айналысады.) Содан кейін ол дұрыс емес нысандардың көлемін жоғары дәлдікпен өлшеуге болатынын түсінді, бұл бұрын шешілмейтін мәселе болды. Олар оның ашқан жаңалығымен бөлісуге асық болғаны сонша, ол ваннадан шығып, Сиракуза көшелерімен жалаңаш жүгірді дейді..
Япторма-Яха (Ионда-Яха тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Эврика
Дереккөздер
Санат:Философия
Мений-Фольамприз
Мений-Фольамприз (Mesnil-Follemprise) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Дьеп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,48 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76430, пошта индексі — 76660.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 131 адамды құрады. Халық тығыздығы — 17,51 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Бала билингвизмі
Бала билингвизмі (балалық қостілділік) — тілдердің қолданылуы бір-біріне кедергі келтірмейтін кездегі баланың екі тілді білу құбылысы.
Бала-билингвтердің даму жағдайлары
Қостілді балалар көбінесе мигранттар отбасыларынан немесе аралас, биэтникалық отбасылардан пайда болады. Бірінші жағдайда баланың ата-аналары қолданатын тілі сыртқы социум тілінен ерекшеленеді, ал екінші жағдайда отбасының өзінде екі тіл бар.
Коммуникативтік стратегиялар
Билингв-баланың дамуы сәтті болуы үшін ата-аналар әдетте екі тілді меңгеруді қолдайтын әдістерді ойлайды. Бұл әдістер коммуникативтік стратегиялар деп аталады.
Билингвизмді трансформациялаудың мүмкін нұсқалары
Қостілді баланың тілдерді меңгеруі статикалық болып қала бермейді — сол немесе басқа тілді меңгеру деңгейі тілдің бірін толық ұмытқанша дейін өзгеруі мүмкін. Тілді меңгеру деңгейін өзгертудің мүмкін нұсқалары :
Билингвизмнің бала дамуына әсері
Баланың дамуы үшін билингвизмнің пайдасы мен зияны туралы мамандардың пікірі екі тарапқа бөлінеді. Билингвизмнің жақтастары жақсы даму деңгейі кезінде билингв-балалар ерте жаста құрдастарынан біраз артта қалғаннан кейін оларды мектеп жасында және одан үлкен жаста көптеген көрсеткіштер бойынша оза бастайтынын көрсетеді. Билингвтердің дамуының қызықты сәттерінің қатарына мектеп жасына дейінгі балалар мен мектеп оқушылары-билингвтер монолингвтерге қарағанда лингвистикалық құбылыстарға көбірек қызығушылық танытады, өйткені оның тілдік тәжірибесі айтарлықтай кең. Қостілділік біріншіден ұлттық мінез-құлық компоненттері болып табылса, екіншіден басқа ұлттардың құндылықтарын тану болып табылады. Билингвизмнің қарсыластары баланың тілдік дамуы-билингваның ерте кезеңдерде құрдастарына-монолингвтерге қарағанда айтарлықтай баяу жүретінін көрсетеді, ал сөйлеу дамуының мұндай кідірісі интеллектуалды салада және ойлау дамуында кідіріс тудыруы мүмкін, себебі ерте жастағы баланың дамуы ересектермен қарым-қатынас жасауымен тікелей байланысты.
Дереккөздер
Санат:Тілді меңгеру Санат:Билингвизм
Рединг Милл (Миссури)
Рединг Милл (Redings Mill) — Миссури штатының Newton округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 151 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.5 км² шамасында. FIPS коды — 29-60986.
Өсімдіктерді сақтау
Өсімдіктерді сақтау(Охрана растительности) — фитоценоз тұтастығын сақтау жөніндегі шаралар жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Валнут Гроув (Миссури)
Валнут Гроув (Walnut Grove) — Миссури штатының Грин округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.5 км². FIPS коды — 29-76840.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 667 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Грин округы (Миссури)
Тюбяк
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Биотикалық факторлар
Биотикалық факторлар — басқа организмдер мен биоценоздардың жеке организмге (жануарға немесе өсімдікке) немесе биоценозга әсер ететін факторлар жиынтығы. Тіршілік иелерінің бір-біріне әсер етуінің барлық формалары. Жануарлардың бір түрінің екінші түрімен немесе жануарлардың өсімдікпен қоректенуін биотикалық фактор деп атайды. Биотикалық факторлар организмге тура немесе жанама түрде әсер етіп отырады (мысалы: жануарлардың топырақты қазып өзгертуі, немесе бактериялардың ортаға химизмдік әсері т.б. Топтық эффект – топ құрып тіршілік ету мен ондағы даралардың санының олардың мінез-құлқына, физиологиясына, даму мен көбеюіне әсері. Көптеген бунақденелілілердің (тарақандар, қанатты шегірткелер және т.б.) топта жеке тіршілік етуге қарағанда зат алмасуы, өсуі мен дамуы жылдам жүреді.
Бәсекелестік
Азық, өмір сүру ортасы және басқа қажетті жағдайлар үшін болатын даралар арасындағы кері әсерлер. Мысалы, түраралық бәсекелестікке сілеусін мен росомаха арасындағы азық үшін бәсекелестікті айтуға болады. Бәсекелестік тікелей немесе жанама болуы мүмкін. Тікелей бәсекелестік даралардың бір-бірімен агрессивті шекісіп қалуы немесе өсімдіктер мен микроорганизмдердің улы заттарды бөліп шығаруы арқылы көрінеді.Жанама   бәсекелестік    кезінде    даралар    арасы тікелей  өзара  әсер  болмайды. Ол аралық  звено түрлі  жануарлардын,  бір  ресурспен  қоректенуі,  ал ресурс  шектеуіні фактор болуы  арқылы  жүзеге асады.Тіршілік   процесінде   көптеген   өсімдіктер,   жануарлар   мен   микроорганизмдер   қоршаған   ортаға   газ тәріздес,   сұйық   және   қатты   заттарды   бөліп   шығарады. Белгілі  бір   биологиялық   белсенділігі   бар   бұл   заттар басқа  ағзаларға  әсер  етеді. 1937 жылы   неміс  ботанигі X.   Молиш   оған   аллелопатия  деген   атау   берді   (грек тілінен   аударғанда   allelon  —   өзара,  pathos  —   әсер ету). Аллелопатия дегеніміз   —   зат  алмасудың   арнаулы химиялық өнімдері арқылы ағзалардың  өзара  әсері.Көбінесе аллелопатия бір түрдің екіншісін басуы арқылы көрінеді. Мысалы, бидайық пен арамшөптер мәдени өсімдіктердің, жаңғақ пен емен өздері бөліп шығарған заттармен шөптесін өсімдіктердің өсуін тежейді.
Симбиоз
Симбиоз дегеніміз — әр түрге жата даралардың екі жақты пайдалы бірігіп тіршілік етуі. Жануарлардағы симбиозға мысал – шаян мен актинияның бірігіп тіршілік етуі жатады. Актиния шаянның арқасына бекініп оны атпа жасушаларының көмегімен қорғайды, ал актиния шаяннан қалған тамақ қалдықтарымен қоректенеді және оны қозғалыс құралы ретінде. пайдаланады. Жоғары дәрежеде дамыған симбиозға термиттер мысал бола ал; Олардың ас ңорыту жолдарында талшықтылар кендейді. Термиттер целлюлозаны гидролиздеуші ферменттерінің болмауына қарамай ағашпен қоректен қабілетті. Мұны олардың орнына талшықтылар ж ге асырады. Ал нәтижеде түзілетін қантты термиттер пайдаланады. Термиттер осы ішек фаунасынсыз тіршілік ете алмайды. Өсімдіктердің арасындағы симбиозға  жақсы  мысал – қыналар. Қыналар, балдырлар  мен   саңырауқұлақтар - селбесіп  тіршілік  етуі  нәтижесінде  түзіледі. Әріптестік бірігіп   тіршілік   ету. Екі  популяция бірлестік   түзеді. Бірақ  бұл   бірлестік   міндетті   емес. Әр бөлек  тіршілік   ете   алады,   бірақ   бірігіп   тіршілік ету   екеуіне   де   пайдалы. Мысалы,  құстардың   бірнеше түрінің   бірігіп   ұя   салуы,   тырна   мен   крачка,   олардың бірігіп  өмір сүруі жауларынан  қорғануды  жеңілдетеді. Комменсализм (француз тілінен аударғанда commensal — бірге тамақтану). Бір ағза екіншісінің есебінен тіршілік етеді, бірақ оған ешқандай зиян келтірмейді. Комменсализм паразитизмге қарағанда симбиозға жақындау. Мысалы, жабысқақ - балық ірі балыққа бекініп алады да, онымен бірге қозғалады және оның тамағынан қалған заттармен қоректенеді. Жер бетінде мекендейтін қоңыздарда (қиқоңыз, өлексе қоңызы және т.б.) гамазды кенелердің қозғалғыш дернәсілдері кездеседі. Осындай әдіспен олар таралады. Амменсализм (латын тілінен аударғанда mensa тамақ, азық). Бір популяция үшін қолайсыз болып табылатын өзара қатынастар. Мысалы, зең саңырауқұлақтарының бактериялармен қатынасы. Зең саңырауқұлақтары бөліп шығарған антибиотиктер бактерияларды жояды.
Комменсализм
Симбиоздың бір формасы, бір түр бірлесіп тіршілік етуден пайда көреді. Ашық мұхиттарда ірі жануарларда (акула, дельфиндер, тасбақалар) тіршілік ететін лоцман деген балық болады., олар қалдықтармен қоректенеді.
Бөлмелік
Кейбір тірі ағзалар басқа жануарларға мекен бола алады. Мысалы, голотурия (типі тікентерілер) кейбірде оны теңіз қияры деп атайды, оның денесінде ұсақ жануарлар тіршілік етеді
Кооперация
Шаяндар, кораллды полиптермен селбесіп тіршілік етеді. Бұндай селбесу екі жаққа да қолайлы: су түбінде жүріп шаян актинияның өрісін кеңейтеді, оның түбіне түскен соң онымен қоректенеді. Организмдер бірлесіп тіршілік етуге бейімделеді, бірақ бір-біріне байланыссыз болады
Мутуализм
Бірлесіп тіршілік етудің формасы. Организмдер бірлесіп тіршілік етуге бейімделеді, әрқайсысы жеке өсе алмайды. Мысалы, қыналар, саңырауқұлақтар мен балдырлар бірлесіп тіршілік етеді.
Жыртқыштық
Популяциялардың біреуі  екіншісіне қолайсыз  әсер  ете  отырып,  пайда  алады. Әдетте жемтігін жыртқьш  өлтірп, онымен  қоректенеді. «Жыртқыш - жемтік»    қатынасының     негізінде     қоректену     тізбегі жатыр. Жыртқыштарды  зиянды   жануарлар   деп   бір жақты   қарастыруға   болмайды. Себебі,  әдетте   жыртқыштың аузына  ауру   және  әлсіреген   даралар   түседі де, аурудың   таралуының   алдын   алып,   популяцияны сауықтырады. Мысалы,   қасқырлар    орманды    тундра мен     тундрада     солтүстік     бұғыларының     интенсивті көбеюі мен тіршілік қабілеттілігін арттырады.
Паразитизм
Паразитизм  (грек   тілінен   аударғанда   parasitus – арамтамақ). Бір    түр     (паразит)     екіншісінің  (иесі) денесінің ішіне не бетіне бекініп, иесінің есебінен тіршілік ететін түрарлық қарым-қатынастарды паразитзм деп атайды. Адам тамаққа шикі немесе шала піскен етті пайдалану нәтижесінде сиырдың таспа құрттарын жұқтырады. Адамның  ас   қорыту   жолына түскен   құрттар  ересек  таспа   құртына  айналып,  сорғыштарымен   ішек   қабырғасына   бекінеді. Адамның  ішектері    құртты    сумен,   қорекпен   және   жылы    ортамен қамтамасыз  етеді.
Нейтралдық
Нейтралдық дегеніміз бір ареалда мекендеген түрлердің бір-біріне тимей тіршілік ету арақатынас формасы. Нейтралдық кезде даралар бір-бірімен байланыста болмайды, бірақ биоценоз құруына қатысқаннан кейін жалпы қауымдастыққа тәуелді болады. Мысалы, тоғайдағы тиіндер мен бұғылар бір-біріне байланыссыз болады, бірақ құрғақшылық екеуіне де әсер етеді
Биотикалық қатынастар    түрлерінің    санын реттеудегі маңызы
Биотикалық  қатынастар    түрлерінің    санын реттеудегі маңызы. Түраралық  қарым-қатынастар ценоздардағы    ағзалар    санының    динамикасында рөл   атқарады. Жыртқыштар  жемтіктерін   жоя   отырып, олардың   санына   әсер   етеді. Паразиттердің  де осындай,    иесін    әлсірете    отырып,    олардың    көбеюін тежейді,  тіпті  өліміне  де  әкеліп  соқтыруы   мүмкін. Бәсекелестік  қатынастарда,   жыртқыштық   пен паразитизм   құбылыстарына  ертеден   экологтар  назар аударып   келген. Солардың  ішінен   А. Лотканың  ( 1923, 1925  ж.ж.)  жұмыстары   ерекше  орын   алады. Ол  алғаш рет   жануарлардың   паразит - иесі   жүйесіндегі өзара қатынастардың  математикалық  үлгісін  (модель)  ұсынады. А.  Лотканың   жасаған   тұжырымы:   паразиттердің өздерінің  иелерін   жоюы  тек   паразиттердің  санына емес,  иесінің  санына  да   тәуелді  болады. Иесінің белгілі  бір   санына   сәйкес   келеді   және   иесінің   популяциясының тығыздығының артуына байланысты  паразит популяциясының   тығыздығы   артады. Паразит  санының  артуы  иесінің  санының  кемуіне  әкеледі  де,  соңғысы  қайтадан  паразиттер  санының  кемуіне  әкеледі. Осылайша толқынды түрде иесі мен паразиттің популяцияларының саны периодты түрде ауытқып отырады. Мұнда динамикалық өзін - өзі реттеуші жүйе жұмыс істейді. Паразитті санының арту толқынынан соң, иесінің санының арту толқыны кезектесіп келіп отырады. Паразит - иесі жүйесінжегі популяциялардың өзара әсеріне толық сәйкес келеді. Өзінің зерттеулері негізінде В. Вольтерр үш заңды тұжырымдайды: 1)     периодтық   цикл   заңы.   Екі   түрдің   санының ауытқулары     периодты     болады.     Жыртқыш пен   жемтігінің   популяцияларының   өсу   коэффициенті   мен   бастапқы   салыстырмалы   санына байланысты   болады; 2)      орташа   шамалардың   сақталу   заңы. Екі  түрдің   популяцияларының   орташа   саны   бастапқы    санына    тәуелсіз,    популяцияның    үлкеюі мен   кішіреюі,   жыртқыштардың   көбею   интенсивтілігі    тұрақты    болғанда,    тұрақты    болып қалады; 3)     орташа   шамалардың   бұзылу   заңы.   Егер   екі түрдің даралары   олардың   популяцияларының тығыздығына   пропорционалды   түрде   жойылса,   онда   жемтігінің   популяциясының   орташа саны   артады,   ал   жыртқыш    популяциясында кемиді.
Бәсекелестік ығыстыру ережесі
Экожүйелердегі  әр   түрлі   байланыстардың   түрлерін, жұмыс    істеу    механизмдерін    түсіну    үшін маңызды   экологиялық   түсініктердің   бірі - экологиялық қойма  (экологическая  ниша)  ұғымын  білу  керек. Әрбір түр немесе оның бөліктерінің (популяциялар, әр түрлі деңгейдегі топтары) қоршаған ортада белгілі бір орны болады. Мысалы, белгілі бір жануардың түрі өзі қоректенетін заттардың құрамын немесе қоректену уақытын, көбейетін орнын, баспанасын және т.б. өз еркімен өзгерте алмайды. Келтірілген мысал экологиялық қойма не оның жекеленген элементтерін сипаттайды Экологиялық қойма дегеніміз - ағзаның табиғаттағы орнын және оның бүкіл тіршілік ету жағдайларын немесе тіршіліктегі орнын, яғни қоршаған ортаға қоректің түріне, қоректену уақыты мен әдісіне, көбейетін орнына, баспанасына және т.б. қатынасының жиынтығы. Бұл түсінік «мекен ету орнынан» көлемді және мазмұнды үғым. Одумның түсіндіруі бойынша мекен ету орны ағзаның «мекен жайы» (адрес), ал экологиялық қойма оның «мамандығы» болып табылады. Бір жерде әдетте әр түрге жататын көптеген ағзалар тіршілік етеді. Мысалы, орманда жүздеген өсімдіктер мен жануарлардың түрлері мекендейді, бірақ олардың әрқайсысының өзі мамандануы экологиялық қоймасы болады. Ормандағы қоян мен тиін бір жерде мекенде. Бірақ, олардың экологиялық қоймасы әр түрлі: тиін негізінен ағашта тіршілік етеді де, ағаштың тұқымдары мен жемістерімен қоректеніп, сонда көбейеді. Қоянның бүкіл тіршілік циклі жер бетімен байнысты болады. Егер  ағзалар   әр   түрлі   экологиялық   қоймада орналасса,  онда  оларда  бәсекелестік   қатынастар  болмайды. Мұндай  қатынастарды   нейтралды   деп   қарастырамыз Әрбір экожүйеде бір экологиялық қойманы не оның элементтерін қажет ететін (қорек, баспана және т.б.) түрлер болады. Мұндай жағдайда экологиялық қойма үшін бәсеке міндетті түрде орын алады. 1930—1934 жылдар аралығында Г.Ф. Гаузе инфузориялардың екі популяциясынан тұратын жүйеде эксперименттер жүргізді Эксиерименттерде жыртқыш инфузория дидиниумның өзінін, жемтігі инфузория кебісшені толық жойыи жібере алатыны, бірақ содан соң қоректің жетіспеуінен өзінің өлетіні көрсетілді. Егер жемтіктің жеке дараларының тірі қалуына жағдай жасалса, сақталып қалган жемтік даралары жылдам көбейеді. Гаузе  принципі   бойынша    экологиялық    жагдайлары    ұқсас     екі түр ұзақ    уақыт   бір   экологиялық қоймада тіршілік   ете  алмайды. Жыртқыш (царазит) - жемтік (ие) жүйесіндегі тураралық  қатынастар   таза   күйінде   табиғатта болмайды. Себебі, жыртқыш тек  бір түрмен  ғана қоректенбейді.
Дереккөздер
Биотические факторы
Лыс
Лыс — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Новосибирск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сары-Чумыш өзенінің оң жағалауынан 84 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чумыш. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алтай өлкесі өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Геоморфологиядағы дедукциялық әдіс
Геоморфологиядағы дедукциялық әдіс (лат. deducio - шығару) — бедердің дамуын жалпыдан жекеге деген логикалық тұжырымдау жолымен талдау әдісі. Америкалық географ У.М. Дэвис қолданған. Геоморфологиядағы дедукциялық әдіс актуализм принципіне негізделгендіктен, ол бедердің даму процесін дұрыс түсіндіре алады, сондықтан ғылым мен оқу практикасында көп қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Кастельфидардо
Кастельфидардо (Castelfidardo) — Италиядағы коммуна, Марке әкімшілік аймағына қарасты Анкона провинциясында орналасқан.
Триполи
Халық саны 1 780 000 адам (2007 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың негізін біздің заманымызға дейінгі 7 ғасырда финикийліктер қалаған.Бұл жер әдепкіде «Эа» (Эя) деп аталған. Триполи – елдің ірі қаласы, негізгі теңіз порты, ірі сауда және өнеркәсіп орындары бар қала. 1986 жылы АҚШ Ливияны лаңкестікке қатысы бар деп айыптағаннан кейін АҚШ авиациясы Триполи мен Бенгазиді бомбалайды. Мальта АҚШ ұшақтарының Триполиге қарай ұшып бара жатқанын хабарлағанымен, қаланың ӘҚҚ-ы еш әрекет істей алмады. 2003 жылы Ливиядан БҰҰ-ның санкциясы алынған соң Триполидің портында жүк тасымалдау істері қарқынды дамып, қаланың экономикасына жақсы әсер етеді. Қаланың ауа райы, Жерорта теңізінің аймағына сай, жазы ыстық және құрғақ болса, қысы салқын жаңбырлы болады.
Кастельфидардо
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 18 550 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 554 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 33 км² шамасында. Пошта индексі — 60022.
Триполи
Дереккөздер
Санат:Триполи Санат:Миллионер қалалар
Кастельфидардо
Елді мекеннің қамқоршысы — San Vittore e Santa Corona.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Марке елді мекендері
Зеебек эффектісі
Зеебек эффектісі – түйіспелерінде әр түрлі температурасы бар әр текті өткізгіштерден тізбектеп құрастырылған электр тізбегінде электр қозғаушы күшінің пайда болуы. Оны 1821 жылы неміс физигі Т.И. Зеебек (1770 – 1831) ашқан. Терможұптың көмегімен температураны реттеу осы Зеебек эффектне негізделген; қара Жылу энергетикасы
Дереккөздер
Санат:Физика
Кирсаново (Батыс Қазақстан облысы)
Кирсаново — Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданы, Январцев ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Перемётное ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 114 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Бәйтерек ауданы елді мекендері Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері
Болашақ телехикаясы
Фильм аты: Болашақ
Шыққан жылы: 2013
Жанр: Телесериал, Телехикая
Суреттеме: Нұржан - Астана қаласындағы ең үлкен емханаға жолдама алса да, шалғайдағы қарапайым бір ауылдың емханасында жұмыс жасағысы келетін жас дәрігер. Сөйтіп ол енді аудандағы орталық аурухананың қатардағы дәрігері атанады. Сезім - сол ауылда тұратын қыз. Ол Алматыдағы институттардың бірінде оқыған, бірінші курсты бітіріп ауылына келе жатқан кезде жол апатына түсіп, содан төсек тартып жатып қалған. Көп ұзамай, ауылға баласының жағдайын білуге Нұржанның анасы да келеді. Нұржанның анасы - Ажар Бектасовна медицина ғылымының докторы, профессор. Елена Петровна сол ауданда бұрын акушер – гинеколог болып жұмыс істеген. Ойламаған жерден ол Ажардың қолындағы сақинаны байқап қалған соң, Ажар Бектасовна ұлы Нұржанға өзіндегі сақина туралы хикаяны айтуға мәжбүр болады.
Дереккөздер
1. http://megafilm.clan.su/news/aza_sha_filmder/2-0-17
Санат:Қазақстан телесериалдары
Байдалы би ауылдық округі
Байдалы би ауылдық округі – Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданындағы әкімшілік бірлік. 2004 жылға дейін Дружба ауылдық округі деп аталған.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Атасу ауылы, №117-темір жол айрығы кіреді. Орталығы – Атасу ауылы. Округ орталығы аудан орталығынан 17 км жерде орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Жаңаарқа ауданы ауылдық округтері
IC 1094-2
IC 1094-2 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан C M (жинақы аралас галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 54009, MCG 3-39-6, ZWG 106.8, 8ZW 453.
Сыртқы сілтемелер
IC 1094,02 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Даксенхаузен
Даксенхаузен (Dachsenhausen) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Рейн-Лан ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1044 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 10,17 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 41 023. Муниципалитеттің басшысы — Дитмар Вольгемут.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Семсерлесуден Азия чемпионаты
Семсерлесуден Азия чемпионаты — Азия семсерлесу конфедерациясымен (Asian Fencing Confederation) ұйымдастырылатын жыл сайынғы жарыс.
Алғашқы чемпионат 1989 жылы Бейжің қаласында өткізілді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Азия чемпионаттары
Апанша
Апанша — жұқа топырақ қабатымен көмкерілген түп таужыныстардың беткі жазықтығын аршу мақсатында қазылатын шұңқыр, тау қазындыларының өте қарапайым түрлерінің бірі.
Дереккөздер
Санат:Геология
Кіші Ашап
Кіші Ашап — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ирень өзенінің сол жағалауынан 82 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сылва бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Шожим-Ю
Шожим-Ю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вычегда өзенінің сол жағалауынан 673 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Дүниенің гелиоцентрлік жүйесі
Дереккөздер
Санат:Ғылым тарихы
NGC 4696B
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Ашылуы
Бұл нысанды 1826 жылы 7 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4696B деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43155, ESO 322-81, MCG -7-26-45, DCL 205, IRAS12446-4058.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Жіп
Жіп - қысқа талшықтардан ширатылған, мата және трикотаж тоқуға, киім, кесте, т.б. тігуге, арқан есуге, т.б. пайдаланылатын жеңіл өнеркәсіп өнімі. Жіп біртектес талшықтан (мыс., мақта талшығы, зығыр талшығы) немесе әр түрлі талшықтан (мыс., жүн мен вискоз штапелі талшықтарынан) иірілуі мүмкін. Жіптің ең басты сапалық сипаттамасы – жіңішкелілігі (нөмірі) мен механикалық қасиеттері (беріктігі, созылымдылығы, ширағыштығы, тазалығы т.б.). Өндіру тәсіліне қарай тарақтап иірілген жіп, иіру машинасында әзірленген жіп болып бөлінеді.
Алғашқы кезде қолмен жіп иіру тәсілдері
Қолмен жіп иіру неолит дәуірінен белгілі. Алғаш жіп иіру құралы ретінде талшық түтетін қол тарақ пен қол ұршық пайдаланылды (қ. Ұршық). Келе-келе адамзат ұршықты доңғалақ арқылы айналдыру тәсілін, бір мезгілде шүйкелейтін және иіретін құралды ойлап тапты. Қазақ қолөнершілері тоқу ісіне көбінесе жүннен иірілген жіптерді пайдаланған. Ондай жіптер түйе мен қой жүнінен, ешкінің түбітінен иірілетін. Мұндай жіптер таза, жұмсақ, әрі төзімді, созылмалы да әдемі. Иіруге арналған жүнді әбден тазартып жуады, кепкен соң қолмен майдалап түтеді. Түтілген жүн қыл-қыбыр, шөп-шаламынан тазарып, ұйысқаны жазылып, жұп-жұмсақ үлпілдеп тұрады. thumb| alt=A.| Жіп. Мұндай жүн созып иіруге, иненің жұмсауынан өткізуге, сымның, біздің, иненің ізімен іркілмей жүргізіп отыруға қолайлы. Түтілген үлпілдек жүнді бір шетінен суыра шүйкелей отырып жеңіл-желпі домалаққа төгеді. Домалақтың ортасында әдейі ызған баудан немесе кез келген матадан екі қабаттап істелген бүлдіргесі сыртқа шығып тұрады. Жіп иіруге кіріскенде, бүлдіргені солақай қолдың ортан саусағына іліп алады. Бұл ілмек шүйкені қыл-қоқыстан сақтап, оны биік жерге (қадаға, керегенің басына) іліп қою үшін де өте қажет.
Жіп иірудің құралдары
Жіп иірудің екі түрлі құралы бар. Оның біріншісі – ұршық. Екіншісі – аяқпен айналдыратын жіп иіруіш. Ұршықпен жүн иірудің де екі түрлі әдісі бар. Бірі – шүйкені сол қолдың сыртына іліп қойып иіру, екіншісі – шүйкені жоғары (үйдің қабырғасына, сәкіге, керегеге және т.с.с.) іліп қойып иіру. Екеуінде де иіруші шебердің созу, оны мұрындыққа іліп, иіріліп келе жатқан жіпті буылдықсыз біркелкі етіп сыптығырлай отыруын, саусақтарының шебер, ширақ қимылдауын керек етеді. Иіріп келе жатқан жіп үзіліп кетсе, оны шүйкенің үлпілдек ұшымен жалғастырады. Егер оның біраз жері жуандап кетсе, не жіңішкерсе онда оны тарқатып қайта иіру қиын. Сондықтан жіптің ондай жерін үзіп тастап, тегіс жерінен қайта жалғап иірген дұрыс. Шұлық, ұйық, қолғап, шарф, шәлі жіптері өрмек, шуда жіптері сияқты өте пысық иірілмейді. Өйткені бұлай иірілген жіп тоқуға бөгет жасайды, ал тоқылып шыққан заттар өте дөрекі және тықыр болып шығады. Қолғап пен ұйықты кейде мықты болу үшін екі қабатталған жіппен тоқиды. Бірақ мұндайда екі жіпті қосып, қатты ширатудың қажеті жоқ. Тоқуға арналып иірілген жіп домалақтанып жиналады.
Жіп иіруді механикаландыру
Жіп иіруді механикаландыру 1770 – 80 жылдары Еуропада басталды. Техниканың кемелдене түсуіне байланысты түту, шүйкелеу, тегістеу процестері де механикаландырыла бастады. Жіп иіру – тоқыма өнеркәсібінің негізгі өндірісінің бірі. Өңделетін талшықтың қасиетіне және алынатын жіп сапасына қарай жіп иірудің әр түрлі жүйелері пайдаланылады. Тарау тәсіліне қарай иірудің негізгі 4 жүйесі бар: 1) кард жүйесінде тарауыш машинада ғана таралған мақта, зығыр, шелқабық талшықтарынан, кейде жүннен төмен және орта нөмірлі жіп алынады; 2)тарақтап иіру жүйесінде тарауыш машина да, тарақтап түту машинасы да пайдаланылады. Ұзынынан тегістелген жүн және ұзын талшықты мақтадан жоғары нөмірлі және аса жоғары сапалы жіп алынады; 3) түту жүйесінде талшық таралмайды, тек қылшықтан ажыратылады. Жүннің, зығырдың, жібек қалдығының ең ұзын талшығын өңдеу үшін қолданылады; 4)аппаратты жүйеде тегістеу кареткамен жалғастырылған 2 – 3 тарауыш машина бірден қолданылады да, төмен нөмірлі үлпілдек жіп алынады. Талшық түріне қарай жіп иіру мақта иіру, жүн иіру, жібек иіру, зығыр иіру, т. б. болып бөлінеді. Әр алуан талшықты жіп иіру үшін өңделетін талшықтың қасиетіне қарай әр түрлі машиналармен өңдеудің түрлі тәсілдері пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Жіп өндірісі
Санат:Тұрмыс
Бенгази
Бенгази қаласы (Ливия) – Ливияның ірі қалаларының бірі .