cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гериатриядағы мейірбике ісінің аспектілері
Науқастарға күтім жасау мейірбикенің әдістемелік ұйымдастыру үдерісі болып табылады.
III. мейірбикелік іс-әрекетті жоспарлау
IV. жоспарды іске асыру
V. жасалған жұмысты тиімді бағалау.
Бірінші кезең
Бірінші кезеңде мейірбике мына жағдайларға баға беруі керек:
• ағзадағы негізгі жүйелердің жағдайы;
• психологиялық статусы;
• науқастың өз-өзіне күтім жасай алуы;
• қоршаған ортадағы құбылыстардың науқасқа оң және теріс әсер етуі;
• әлеуметтік статус.
Гериатриялық науқастармен жұмыс жүргізу барысында кездесетін қиыншылықтар: есту және сөйлеуі қиын, есте сақтау қабілеті төмен науқастар. Сол себепті жұмыс барысында мына ережелерді қатаң сақтау керек:
• әңгімелесу барысы науқасқа да өзіне де ыңғайлы орын табу;
• әңгіме соңы науқастың жағдайын жақсарта түсуі керек;
Троллейбус
thumb|200px|Троллейбус thumb Троллейбус(trolley bus, trolley – түйіспелі (контактілі) сым, роликті ток қабылдағыш және bus – автобус) – рельссіз жолмен қозғалатын қалалық, электрлік көлік.
Гериатриядағы мейірбике ісінің аспектілері
Бірінші кезең
• науқасты аты-жөнімен атау, науқаспен тұрып сөйлеспеу, сабырлықпен тыңдау, артық іс-қимыл қолданбау;
Троллейбус
Тарихы
Троллейбус 19 ғасырдың 80-жылдарынан бастап Германияда пайдаланыла бастады (1882). Қазақстанда Троллейбус алғаш рет 1944 жылы Алматы қаласында жүре бастады.
Гериатриядағы мейірбике ісінің аспектілері
Бірінші кезең
• құлағы ауыр науқастармен асығыс сөйлеспеу, сіздің «ерніңізден оқуға» мүмкіндік беру;
Троллейбус
Құрылымы
Троллейбустың негізгі электрлік жабдықтарына тұрақты токтың күштік тарту қозғалтқышы, компрессор жетегі (қосалқы электр қозғалтқышы), желдеткіш пен генератор, жарық және сигналдық аппаратуралар, ал механикалық бөліктеріне трансмиссия, жүрістік бөлік, басқару тетігі жатады.
Артықшылығы
Рельстік жолды қажет етпейтіндігі, басқаруға икемді болуы Троллейбустың трамвайдан артықшылығы болса, арзан электр энергиясын пайдалануы, зиянды газдың жоқтығы, т.б. оның автобустан артықшылығы болып саналады.
Гериатриядағы мейірбике ісінің аспектілері
Бірінші кезең
• сөйлесу барысында әңгімені дұрыс бағытқа бұру;
Троллейбус
Кемшілігі
Аспалы екі сымнан құралған түйіспелік (контактілік) жүйесінің күрделі болуы, сапалы жолды қажет етуі, т.б. Троллейбустың жоғарыда аталған көлік түрлерімен салыстырғандағы кемшілігі болып табылады. Қазіргі кезде Қазақстанда “Электротранс Сервис” ЖШС-дан “Қазақстан” Троллейбустары шығарылады.
Сілтеме
Санат:Көлік және коммуникация
Гериатриядағы мейірбике ісінің аспектілері
Бірінші кезең
• науқасты қобалжытатын тақырыпта сөз қозғамау. Анамнез жинау барысында көп ақпаратты жинауда науқастың туысқандары, оның үйдегі күтушісі, ұзақ жыл бойы қатынаста болған медицина қызметкерлерінің рөлі жоғары.
Үшінші кезең
Үшінші кезеңде мейірбикелік  күтім жасауда алдын-алу шаралары мақсатында жоспар құру қажет. Алға қойған мақсатты жүзеге асыру үшін науқастың жағдайын жақсарту керек. 60 жастан асқан қарт кісілерге көрсетілетін мейірбикелік көмектің негізгі ерекшеліктері:
2) Денсаулығына байланысты қиыншылықтарды шешу кезінде науқастың белсенділігінің төмен болуы.
3) Күтім жасау барысында мүшелер мен жүйелердің қаншалықты қартайғандығын ескеру керек.
Төртінші кезең
Төртінші кезеңде мейірбикенің күтім жасау жоспары 3 типті араласуымен болады: тәуелді, тәуелсіз, өзара тәуелділік.
Тәуелді араласу – дәрігердің бақылауымен, оның нұсқаларын мейірбике бұлжытпай орындайды (наркотикалық заттарды енгізгенде, науқасқа, қатаң тәртіп пен емдәм тағайындағанда), және де әрдайым мейірбике дәрігермен кеңесіп тұруы қажет.
Тәуелсіз араласу – дәрігердің талабынсыз мейірбике өзі әрекет жасай береді. Мысалы, науқастың өзіне күтім жасау барысында көмек көрсету, науқастың өз ауруына реакциясы мен бейімделуін қадағалау, науқастың ауру дәрежесіне сай өзіне күтім жасауы мен тазалықты қалай сақтау керектігін үйрету және т.б., науқастың денсаулығына байланысты кеңес беру.
Өзара тәуелділікпен араласу – мейірбикенің физиотерапевт, диетолог, ЕДШ дәрігерлерімен тығыз байланыста жұмыс істеуі.
Гериатриялық науқастарға фармакотерапиялық ем жүргізу кезіндегі ерекшеліктер
• дәрі-дәрмекті әр науқасқа жеке таратып, бір реттік ішетін дәрмекті қайта-қайта қабылдау ережесін түсіндіру;
• ауыз арқылы қабылданатын дәрілерді қабылдау аралығы 40 – 60 минут болу керек;
• қабылдаған дәрілер ағзаға кештеу әсер етуі мүмкін, себебі ағза қартайғандықтан асқазан-ішекте сіңірілу үдерісі төмендейді, шеткері қанайналым төмендегендіктен теріастына немесе бұлшықетке енгізілген ерітінді ұзақ уақыт кешігіп сіңіріледі;
• енгізілген дәрмектердің бүйрек, ішек, бауыр арқылы сыртқа шығарылуы төмендейді;
• бұрын қабылдаған дәрілерге де аллергия туындауы мүмкін;
• орта терапевтік ½-1/3 көрсеткішінен дәрі мөлшері азаяды;
• созылмалы ауруларда қабылдаған дәрілерге бақылау жасау. Мейірбике бірнеше егде және қарт жастағы науқастармен жұмыс істегенде, бәріне бірдей көңіл бөлуі керек, науқасты бөлектемеу керек. Науқастың физиологиялық және эмоционалдық жағдайына көп көңіл бөлу керек, себебі бұл нәрсе келешекте науқастың тез айығып кетуіне жол береді.
Бесінші кезеңі.
Науқасқа күтім жасау барысында оның сапасына мейірбике баға беру керек. Жасаған іс-әрекетіне анализ жасап, қателіктерін түзеуге, дұрыс шешім қабылдауға бағытталған шараларды игеру керек. Мейірбикелік үдеріс орталығында – науқасты жеке тұлға ретінде қарап, белсенді медқызметкерлермен жұмыс жасайды.
Бортная
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Ока өзені сағасынан Сура және Ветлуга өзендерін қоспағанда Чебоксар су торабына (Чебоксар суқоймасы) дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Кунианг Киш
Кунианг Киш - Пәкістанның Қарақорым тауындағы Гиспар Музтаг тау қырқасы биік шыңдарының екіншісі болып табылады. Кунианг - Қарақорымның негізгі мұздықтарының бірі. Кунианг Киш Гиспар муздығының сол жағында, Гиспар Музтагтың дәл ортасында орналасқан. Тауға альпинистер үш рет сәтті көтерілген болатын. Кунианг Киш — тегіс, биік, күрделі шың. Кунианг Киштің биіктігі 7823 м-ді құрайды. Ол әлемдегі ең биік таулардың арасында 21-ші орынды иемденген. Бұл - Кунианг мүздығының оңтүстігіндегі ең биік шың. Ал мұздықтың солтүстік жағында Дистагил Кап орналасқан. Таудың географиялық координаталары: 36 ° 12’ 19“ С, 75 ° 12’28” Ш. Аталған тау Дистагил Сардан бастау алады. Кунианг Кишқа алғаш рөт 1971 жылы Анджей Завада бастаған поляк тобы көтерілген еді. Кунианг Кишқа шығуға 1962 жылы талпыныс жасалынған болатын. Бірақ кенеттен болған қар көшкінінің кесірінен өкі альпинист қаза тапты. Осы себептен шыңға көтерілу мақсаты іске аспады. Келесі талпыныс 1965 жылы жасалынды. Бірақ бұл жолы да 7200 м биіктіктегі тау тізбегі опырылып кетіп, тағы да бір альпинистің қаза болуымен аяқталды. Кунианг Киш тауының биіктігі аймақтағы жөр бедерінен жоғары. Ол Кунианг мұздығында орналасқан оңтүстік базалық лагерьден 4000 м биіктікте тұр.Тау Кунаянг Кхиш, Кунианг Киш жәнө Кхианг Киш деген түрлі атаулармен аталады. Кунианг Киш тауының дөңестігі 1765 м-ді құрайды.
Дереккөздер
Санат:Пәкістан шыңдары
Генерал-Колево (Добрич облысы)
Генерал-Колево (Генерал Колево) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 85 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9373. Телефон коды — 05766. ЕКАТТЕ коды — 14684.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Лилиан Тюрам
Карьерасы
Бала кезінде футболшы емес, католик әулиесі болуды армандапты, бірақ бойындағы ерекше талантты байқаған соң футболды таңдайды. Кейін мұсылман дініне ауысты.
Клубтық
1991 жылы карьерасын "Монако" сапында бастады. 1996 жылы "Пармаға" ауысып, бес маусым өнер көрсетті. Осы аралықта 1999 жылы УЕФА кубогын ұтып алды.
2001-2006 жылдары "Ювентусте" ойнап, 4 рет чемпион атанды. Бірақ 2006 жылғы "Кальчополи" атанған жемқорлық жанжалынан соң екі чемпиондығы кері алынды да, команда Б сериясына түсіп кетті. Төменгі топта ойнағысы келмеген бірнеше футболшы "Ювентустан" кетті, соның ішінде Тюрам да бар еді.
Тюрам 2006 жылы жазда "Барселонаға" ауысты. Барселонада екі жыл ойнап, 2008 жылы жүрек ақауына байланысты футболмен біржола қоштасты.
Халықаралық
Ұлттық құрама сапында ең көп ойын өткізген рекордшы (142). Құрамада ойнап жүріп екі гол ғана енгізген, екеуін де 1998 жылы әлем біріншілігінің жартылай финалында Хорватияның қақпасына соқты. Тюрамның голдары арқылы Франция тұңғыш рет финалға шықты.
Кейін 2000, 2004, 2008 жылдары Еуропа чемпионатына, 2002, 2006 жылдары әлем чемпионатына қатысты.
Жетістіктері
Командалық
Жеке
Сілтемелер
Санат:Франция футболшылары Санат:Монако ФК ойыншылары Санат:Парма ФК ойыншылары Санат:Ювентус ФК ойыншылары Санат:Барселона ФК ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Шрапнель
Шрапнель — ашық нысананы жоюга арналған артиллериялық снаряд. Шрапнель сфералык оқтар толтырылған стақаннан, зарядталған орталық құбырдан және траекториялық нүктеге жеткен кезде жарылатын дистанциялык құбырдан тұрады.
Кенчурка
Кенчурка — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нязя өзенінің оң жағалауынан 40 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Шрапнель
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Кенчурка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Нязепетровск су торабынан Ай өзенін қоспағанда, Павловск су торабына дейін. Өзен саласы — Ақ, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Алқым шалу
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Камфора ағашы
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том
Санат:Дәмжапырақтар тұқымдасы Санат:Тұлғалар
Берг-им-Аттергау
Берг-им-Аттергау (Berg im Attergau) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Фёклабрук округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 987 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — VB, ресми идентификациялық коды — 4 17 06.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Штайнбихлер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Газды такия газы
Газды такия газы. Қойнауқаттық жағдайда газдық фаза түрінде мұнайда еріген газбен тепе-тең жағдайдағы мүнай үстінде орналасатын, өзінің құрамы жағынан ауыр көмірсутектер мөлшерінің аздығымен ерекшеленеіін мұнайлы-газды (газды-мұнайлы) жатындардағы табиғи көмірсутектік газ. Синонимі— "дербес газ".
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Шұбар тышқан
Жолақты шұбар тышқан кішкене ақ тиінге ұқсайды, оның дене тұрқы 15 сантиметрдей, құйрығының өзі 10 сантиметрге жуық. Бұлардың ерекше бір белгісі - ұрт қалтасы. Сол ұрт қалтасымен кішкене жаңғақтарды, астық дәндерін, ағаштың тұқымдарын тасиды. Ұртын бір толтырғанда 8-10 грамм астық дәнін ұясына тасиды. Шұбар тышқан жемістерді, ұзақ жәндіктерді, тіпті тышқандар мен кесірткелерді де жейді.
Шұбар тышқандар ағаш тамырының астынан ін қазып алып мекендейді. Індерінде азық азық қорларын сақтайтын арнайы қоймалары болады. Жергілікті халық бір іннен 4 килограммға дейін самырсын жаңғақтарын тауып алған.
Дереккөздер
"Қазақстанның өсімдіктері мен жануарлары".Б. Муханов, Т.Мұсақұлов, Н. Суворов. Қазақтың Мемлекеттік оқу-педагогикалық баспасы, Алматы. 1963
Евгений Густавович Раузин
Евгений Густавович Раузин (1939 ж.т., Алматы қ.) – ауыл шаруашылығы ғылымы докторы (1989).
Ғылыми еңбектері
1988 ж. «Освоение и использование горных земель Юго-востока Казахстана под многолетние насаждения» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. 80-нен астам ғылыми жарияланымның, оның ішінде 3 монографияның авторы.
Дереккөздер
Санат:Қазақ ғалымдары
Санат:Ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторлары
Амынья (өзен)
Амынья — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Леушинский Туман көлі орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Конда. Өзен саласы — Конда, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тэдин-Яга
Тэдин-Яга — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сада-Яга өзенінің сол жағалауынан 29 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Яман (өзен)
Яман — Ресейдегі өзен. Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ик өзені орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Нуглар-Санкт-Панталеон
250px|thumb|Картада орналасуы Нуглар-Санкт-Панталеон (Nuglar-St. Pantaleon) — Швейцарияның Золотурн кантонында орналасқан коммуна. Дорнек округінің құрамына кіреді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Золотурн елді мекендері
Бид
Бид (ағыл. bid — баға ұсынымы) — сатып алушының нарықтық бағасы, сұраныс бағасы. Бұл баға бойынша ол валютаны, бағалы қағаздарды сатып алуға, банк аралық депозитті алуға келіседі.
Стикер
Стикер - бұл өнімдерді бақылау үшін ойлап тапқан арнайы жабысқақ қабаты бар қағаз жапсырмасы. Яғни жапсырма, шын мәнісінде, баспа өнімдерінің кішігірім формаларының бірі, кепілдік немесе қорғаныс белгісі болып табылады, ол тауарларға қолжетімділікті басқаруға мүмкіндік беретін мөрдің түрі болып табылады. Шын мәнінде, жапсырма затбелгіге немесе орауышқа кірмеген қосымша ақпаратты орналастыру үшін немесе өнімнің дербестендірілуі үшін пайдаланылатын бірдей жапсырма - тауарларды бөлуді ескеру және бақылау. Жапсырмалар тауарларды бұрмалаудан қорғайды және ашуға тыйым салады.
Дереккөз - Википедия сайты
Мускогтар
Мускогтар (Creek)— тілдері (муског-нат-чез отбасы) бір-біріне жақын: Крик, Чокто, Чикасо, Семинол, Мобил, На-чез, Аппалач, Тимуква тайпаларының тобы. Мускогтар отарланғанға дейін Солтүстік Американың оңтүстік-шығысында, қазіргі Оңтүстік және Солтүстік Каролина, Джорджия, Алабама, Флорида, Миссисипи штаттарында, біразы Теннесси штатында тұрды. Мускогтар кетпенмен жер өңдеу, аң аулау және терімшілік кәсібімен айналысты. 17—18 ғасырлардан бастап еуропалықтардың егіншілік кәсібі мен мал өсіру үлгісін қабылдады. Испания, Франция, Англия отарлары Мускогтардың ұсақ тайпаларын тонап, жойып жіберді. 1826— 37 ж. Мускогтар оңтүстік-шығыстан батысқа күштеп қоныс аудартты. Негізінен ұсақ қолөнерімен шұғылданады.
Дереккөздер
Санат:Америка халықтары Санат:Үндістер Санат:Солтүстік Америка үндістері Санат:Оклахома үндістері
Тропиктік климат
thumb Тропиктік климат, тропиктік ендіктің құрғақ және ыстық климаты, субтропиктік белдеулердің жоғарғы қысымды облыстары және мұхиттар үстіндегі пассатты айналым әсерінен бүкіл жыл бойы түзіледі. Тұрақты бұлттылығы аз ауа райы, жауын-шашын мөлшерінің аздығымен (әдетте жылына 200 мм-ден аз), ауа температурасының жоғарылығымен (қыста 10С-тан жазда 35С-қа дейін), жер шарының жылу полюсінің болуымен ерекшеленеді. Шөл және шөлейт ландшафттары басым таралған.
Сілтеме
Санат:Климат Санат:Тропиктер
Номинал және нақты өлшем
Бұйымның атқаратын міндетіне байланысты есептеуден туатын, сызбада көрсетілетін негізгі өлшемді номинал өлшем деп атайды. Құрастырылған екі тетікбөлшек үшін олардың тесігі мен осіне ортақ өлшемі біріктірудің номинал өлшемі дейді. Дайын болған бұйымды мүмкіндігінше жоғары дәодікпен өлшеудің нәтижесінде алынғанөлшемді нақты өлшем деп атайды. Ол номинал өлшемнен өзге болады. Нақты және номинал өлшемдердің айырымын өлшемнің ауытқуы дейді. Нақты өлшем номинал өлшемнен үлкен болса, ауытқудың оң, ал кіші болса, ауытқуды теріс дейді.
Кисак-Кайын
Кисак-Кайын — Башқұртстанның Яңауыл ауданындағы ауыл, Кисак-Кайын ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 567 адамды құрады. Пошта индексі — 452820, ОКАТО коды — 80259850001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Шора Мұқышұлы Тәжімғалиев
Шора Мұқышұлы Тәжімғалиев (1940 жылы туған, Атырау облысы Құрманғазы ауданы Теңіз ауылы) – ақын, кеден қызметкері. Атырау қаласындағы педогогика институтты (1963) бітірген. Ганюшкин мектеп-интернатында (1963 – 64) оқытушы, ауданы «Ленин жолы» газеті редакциясында әдеби қызметкер, ауданы жастар комитетінің бөлім меңгерушісі (1965 – 67), Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінде (1968 – 83), ішкі істер саласында (1983 – 88), Солтүстік Қазақстан облысы мемлекеттік қауіпсіздік комитетінде (1988 – 90), Маңғыстаудың кеден жүйесінде (1990 – 96) жауапты қызметтер атқарды. 1996 жылдан «Қаражанбасмұнай» АҚ-ның қызметкері. Өлең жазумен айналысады. «Гүлденген шақ» (1985) және «Айтылмаған ән» (1995) атты өлең жинақтарының авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Дәм сезу адаптациясы
Дәм сезу адаптациясы. Мысалы: ауызға тәтті затты салғанда оның дәмін тез сезеді, егер оны қозғамай ауызда ұзақ ұстаса, тәтті дәмін сезбей қалады. Дәм сезу түйсігі иіс сезу сияқты заттардың химиялық қасиеттерімен шартталады. Дәм сезетін қасиеттердің негізгі төрт түрін бөліп көрсетеді — тұзды, қышқыл, тәтті және ащы. Дәм сезуге, әдетте, иіс сезу, ал кейде қысым, жылулық, суықтық және ауырсыну түйсіктері қосылады. Дәм сезуде компенсация, яғни бір дәм сезу түйсігінің (тұзды) басқамен (қышқыл) басылыл қалуы үлкен рөл атқарады. Контраст құбылысымен қатар, дәм сезуде контраст құбылысы да орын табады. Мысалы, қант ерітіндісінің тәтті дәмін түйсіну тұздың аз мөлшерінің қосындысынан күшейеді. Дәм сезу түйсіктері вегетативтік жүйке жүйесі арқылы эмоциялық көңіл-күйге әсер етеді. Дәм сезу, иіс сезу сияқты басқа рецепторлық жүйелердің табалдырықтарына, мысалы, ол көз бен естудің өткірлігіне, тері сезгіштігі мен проприоцепторлар күйіне әсер етеді.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
838 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:838 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:838 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Қанабек Байсейітов
Қанабек Байсейітов (15 наурыз 1905, Алматы облысы Қаратал ауданы Қалпе — 10 наурыз 1979, Алматы) — әнші-актер, режиссер, драматург, Қазақ музыка театрының (қазіргі Қазақ опера және балет театрының) негізін қалаушылардың бірі, Қазақстанның халық артисі (1936), Қазақстан мемлекеттік сыйлығының лауреаты.
Өмірбаяны
Жалайыр тайпасының Андас руынан шыққан. .
Байсейітов 1905 жылдың көктемінде қазіргі Алматы облысының Қаратал ауданындағы Қалпе деген жерде дүниеге келген. Әке-шешесі көпке дейін бала көрмей жүріп Ескелді, Балпық әулиелердің басына түнеп, боз қасқа сойған соң дүниеге Қанекең келген екен. Жалғыз бала ерке өссе де, молданың алдын көріп, харіп таныған. Әкесі оны орыс мектебіне де беріп оқытқан көрінеді. Қанекеңнің жас кезінде көрген әсері — ауылдағы жиын-той, әнші-күйшілердің өнер сайысы, балуандар күресі, ат жарысы. Оның, әсіресе, есінде сақтағаны — жеті-сегіз жасында бұл ауылға кұдалыққа келген ақын Сараны көзімен көріп, айтқан ән-өлеңдерін өз құлағымен естуі. Екінші бір ұмытпайтыны — Арқа жақтан Алматыға қарай өнер жолын қуып бара жатқан Манарбек Ержановпен кездесуі. Бұл кезде ер жетіп, қызметке араласып жүрген, өзі де ойын-сауықта ән салатын Қанекең ән дүлдүлі Әміренің тікелей шәкіртінен Арқа әндерін естігендегі әсерін кейін "Құштар көңіл" атты кітабында сүйсіне жазды.
Жиырмасыншы жылдардың ортасында қазақ ішінде Қанекеңдей екі тіл білетін адамдар аз-тұғын. Кеңес өкіметі жаңа орнай бастағаннан-ақ ол жаңа қоғам қызметіне араласып кеткен еді. Болыскомда, ревкомда хатшы қызметін атқара жүре ол кеңсе жұмысына бірсыпыра төселіп алды. Ол заманда ауылдық жерде милициядан артық қызмет жоқтай көрінетін. Ол жиырмаға жетер-жетпесте жергілікті милиция бастығы болып тағайындалды. Осы күнгі Ескелді ауданының орталығы Қарабұлақ ол кезде колонизациялық дәуірден бермен қарай жергілікті халықты басып-жаншуға дағдыланған казак-орыстарға толы болатын. Солардың ішінде тәртіп орнатамын деп әуреге түсіп жүрген "кешегі калбит" Қанабек өлім аузынан қарудың күшімен ғана аман қалғаны бар.
Талдықорған волкомының бастығы, КирЦИК мүшесі Байсақов Қатқылбай деген кісінің көмегі арқасында ол сотталудан аман қалып, Алматыға аттанады.
Педтехникумға оқуға түседі. 1926 жылы техникум өнерпаздары қойған Ж. Шаниннің “Арқалық батыр” спектакліндегі Арқалық рөлін ойнап, актерлік талантын байқатты. Ол 1927 жылы ұйымдастырылған жастар театрының режиссеры болды.
Сол тұста Қазақстан астанасы Қызылордадан Алматыға ауысып, сол жақта құрылған тұңғыш Қазақ драма театры көшіп келген еді. Қазақтың тұңғыш театр режиссері Жұмат Шанин Қанабектің талабын байқап, жұмысқа шақырады, Мәскеуге оқуға кеткен Құрманбек Жандарбеков орындап жүрген басты рөлдерді ойнауға тартады. "Еңлік-Кебектегі" Кебекті, "Арқалық батырдағы" Арқалықты ойнауы оны бірден жұртшылық көзіне түсірді. Ол бұдан кейін де сахна саңлақтары Қалибек Қуанышбаев, Серке Қожамқұлов, Қапан Бадыров, Құрманбек Жандарбековтармен бірге талай образдар жасады. Алайда, оның даңқын шығарған опера өнері еді. Консерваториялық жоғары білімі жоқ болса да Күләш, Құрманбек, Шара, Манарбек сияқты майталмандармен бірге бұрын-соңды қазақ естіп көрмеген опера өнерін тез арада игерулері — таңғаларлық жағдай. Кешегі сал-серілердің әндері мен күйлері негізінде жазылған "Қыз Жібек" операсы талайлардың бағын ашты. 1936 жылы Мәскеуде өткен қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігінде түгелдей ауыл жастарынан құралған сахна саңлақтары Мәскеудегі Үлкен театрда дүние жүзі операларымен таныс көрерменді қалай таңғалдырғаны жайында көп айтылып, көп жазылған. Сонда Төлеген рөлін Қанабек, Жібек рөлін жұбайы Күләш, Бекежанды Құрманбек ойнап, халқымыздың атақ-абыройын шырқау биікке көтерген еді. Онкүндік өткен соң да көңілдері көтеріңкі шеберлер жаңа опералар жасауға құлшына кіріскен. "Қыз Жібекті" жазған Брусиловский халық әндері мен күйлері негізінде "Ер Тарғынды" дайын қылды. Сондағы Тарғын рөлін ойнап, сахнаға тұңғыш шығарған Қалекең тағы бір творчестволық тұғырға көтерілген еді. Күләш Ақжүністің таңғажайып бейнесін жасады. Бұдан кейін "Жалбыр" операсы туған. Мұнда да басты рөлдерде - Қанабек, Күләш, Құрманбек. Ол кезде дауысы да еркін, жүріс-тұрысы да ширақ. Осы опералармен олар арнайы шақыру бойынша Ленинградқа да барып қайтты.
Бұл кезде Мәскеу, Ленинград режиссерларымен жұмыс істесіп үйреніп қалған, өзі де орталық театрлардан талай спектакльдерді көріп-тыңдап ой түйген Қанекең режиссерлық деген қиын іске кірісіп кетуге бел буды. Әуелі ол "Қыз Жібекті" қайта қойды. Бұл табысты өткен соң грузин операсы "Даисиді" қолға алған. Бұл сәтті шыққан соң орыстың классикалық опералары — Чайковскийдің "Евгений Онегин", Бородиннің "Князь Игорь" операларын сахнаға шығарған соң, Брусиловский мен Төлебаев бірігіп жазған "Амангелді" операсын қойды. Осының өзі-ақ жоғары режиссерлық білімі жоқ Қанабектің қаншалық тума талант екенін қалың жұртшылыққа танытқан еді.
Жетпісінші жылдардың басында "Қыз Жібек" операсы мыңыншы рет қойылғанда Төлеген рөлінде қарт Қанабектің жас жігіттей жайнап шыға келгенін көрген жұрттың талайы таңдайын қаққан шығар деймін.
Шығармашылығы
Б. Төлеген, Тарғын (Е. Г. Брусиловскийдің “Қыз Жібегі” мен “Ер Тарғынында”), Абай (А. Жұбанов пен Л. Хамидидің “Абайында”), Арыстан хан (А. А. Зильбердің “Бекетінде”) сияқты түрлі сипаттағы опералық образдарды сомдады. Ол Қазақ опера және балет театрының алғашқы режисерлерінің бірі ретінде “Абай” (Қазақстанның Мемлекеттік сыйлығы, 1967), “Қыз Жібек”, “Қамар сұлу”, “Дударай”, “Даиси”, “Евгений Онегин”, “Князь Игорь” операларын сахнаға шығарды. Көптеген кинофильмдерде ойнап, Жағыпар болыс (“Аманкелдіде”, 1938), Жұрқа Жұрынбаев (“Қыз бен жігітте”, 1954), Итбай болыс (“Ботагөзде”, 1956), т.б. бейнелерді сомдады. Драматургия саласында да жемісті еңбек етіп, “Беу, қыздар-ай”, “Ой, жігіттер-ай” комедияларының, “Достық жолымен” балетінің және “Айсұлу”, “Алтын таулар” атты опералардың либреттоларын (Қ. Шаңғытбаевпен бірге) жазды. Оның “Құштар көңіл” кітабы қазақ, орыс тілдерінде жарық көрді.
Қанекең кино өнері саласында да айтарлықтай көзге түсті. Отызыншы жылдардың аяғында түсірілген атақты "Аманкелді" фильміндегі болыс рөлін ойнаған Қанекең баршаның есінде. Беріде қойылған "Қыз бен жігіт" фильміндегі бастық, Сұлтан Қожықовтың "Қыз Жібек" фильміндегі тұтқын батыр, Абдолла Қарсақбаевтың халықаралық сыйлықтарға ие болған "Эй, ковбой", "Жүйрік болсаң қуып жет" балалар үшін жасалған фильмдеріндегі қарт кісілердің бейнесі Қанекеңнің актерлік шеберлігін басқа қырынан танытты.
Марапаттары
Байсейітов Қазақстанның халық әртісі, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, Еңбек Қызыл Ту, “Құрмет Белгісі”, т.б. бірнеше ордендермен, медальдермен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан драматургтері Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Қазақстан халық әртістері
Люли-Я
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Лоретто (Кентукки)
Лоретто (Loretto) — Кентукки штатының Марион округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
(1065) Амундсения
(1065) Амундсения — Марс орбитасын кесіп өтетін астероид.
Оны 1926 жылы 4 тамызда С. И. Белявский Қырымдағы Симеиз обсерваториясында ашты.
Норвегияның полярлық саяхатшысы Руаль Амундсен құрметіне орай аталды.
thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
Жұмағали Оразалыұлы
Жұмағали Оразалыұлы (1860-сыншы жылдары дүниеге келген, Доңызтау өңірі, Байғанин ауданы, Ақтөбе облысы - 1910 жылы, Тасқабақ ауылы, Байғанин ауданы, Ақтөбе облысы) - діни қайраткер, ахун, ағартушы.
Өмірбаяны
Жұмағали Оразалыұлы 1860-сыншы жылдары Ақтөбе облысынының бұрынғы Табын ауданында атақты Оразалы ишанның отбасында дүниеге келген. Жұмағали ахуннің арғы атасы Ербатыр ишан да белгілі ғұлама, би болған кісі. Жұмағали ахун Мысырдың әйгілі оқу орны әл-Азһар университетінде білім алған. Жұмағали ахун Әл-Азһар университетінде оқып жүрген кезде әкесі Оразалы ишан қайтыс болады. Оқуын жалғастыруға қаржысы болмаған Жұмағали жергілікті араб азаматымен келісімшарт жасасады. Келісімшартқа сәйкес, Жұмағали оқуын бітіргеннен кейін араб азаматының медресесінде сабақ беруі керек болады. 1874 жылдардың орта шенінде меккеге қажылық сапармен Досжан Қашақұлы барады және медресені енді бітіргелі жатқан Жұмағалидің жағдайын естіп, онымен кездеседі. Келісімшарт жасасқан араб азаматымен де сөйлесіп, Жұмағалидің оқуына кеткен қаражатын өтеп береді. Осылайша Досжан хазірет жас ғұлама жігітті елге алып қайтады. Досжан хазірет Шұбарқұдықта өзі салдырған мешітке Жұмағалиді имам етіп тағайындайды. Жұмағали ахун араб, парсы, түрік, орыс, француз тілдерін білген.
Петербургқа хат жазу
1905 жылы Орал және Торғай облысынан Петербургқа депутат болып сайланған дін қайраткерлері мен билері түрлі министрлерге хат жазған. Олар хатта қазақ даласындағы дін мен жер жағдайын айтып, бірнеше ұсыныс айтқан. Хатқа қол қойғандардың ішінде Жұмағали ахун да бар.
Жеке өмірі
Жұмағали ахун Досжан хазіреттің жалғыз қызы Үммагүлсім үйленген. Үммагүлсімнен Жиенғали атты ұлы бар. Жиенғали де әкесінің жолып қуып, жақсы діни білім алған. Жиенғали де ахун дәрежесін алып, Ақтөбе өңіріне белгілі діни қайраткер болған.
Жұмағали ахун мешіті
Жұмағали ахун 1892 жылға дейін Досжан хазіреттің мешітінде имам болады. Доңызтаудағы Жұмағали ахунның туыстары Досжан хазіретке келіп: "Көрсай" деген жерде мешіт салдырған едік. Сол мешіктке өзіміздің елден шыққан Жұмағалиді имам еткіміз келеді, соған рұқсат беріңіз" деп өтініш айтады. Досжан хазіреттің рұқсатын алып, Жұмағали ахун ата қонысы Доңызтауға оралады. Алайда Көрсайдағы мешіт Жұмағали ахунның көңілінен шықпайды. Ахун Тасқабақ деген жерден жаңадан мешіп салып, сол жерде қайтыс болғанға дейін имам болып, бала оқытады. Кеңес үкіметі жылдары Тасқабақтағы мешіті мектеп болған. Кейінрек мешіт қойма, мал ұстайтын қора ретінде де пайдаланылған. Бүгінде мешіттің тек бір қабырғасы ғана сақталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Аалы Тоқамбаев
Аалы Тоқамбаев (лақап аты - Б а л қ ы ) (1904- 88) - қырғыз ақыны, драматург, қырғыз-совет әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі. Қырғызстан Республикасының халық ақыны. Қырғызстан ғылым академиясының академигі, Социалистік Еңбек Ері. «Әйелдер айнасы», «Атака», «Ант», «Алғыс» өлеңдер жинақтары, «Манастың жерлесі», «Тұтқын Марат», «Жиырма сегіз туралы» дастандары, «Мезгіл үні», «Өз көзіммен» кітаптары, «Тергеу жүріп жатыр», «Өлместің еркені» пьесалары, «Таң алдында» өлеңмен жазылған романы қырғыз оқырмандарына жақсы таныс. Ол Абай өлеңдерін қырғыз оқырмандарына таныстыруда айтарлықтай еңбек етті. Ақынның 54 өлеңін және «Ескендір» дастанын аударып, алғаш рет 1954 жылы Бішкектегі Қырғыз мемлекеттік баспасынан «Абай жырлары» деген атпен жеке кітап етіп бастырып шығарды. Кітап Тоқамбаевтың «Қазақ халқының ұлы ақыны» деген көлемді мақаласымен ашылған. Автор мақаласында Абай шығармаларының реалистік қуаты мен оның ұлттық әдебиеттерге жасаған ықпалын баса көрсетеді. Тоқамбаев аудармалары Абайдың 1970 жsks «Менің елім» деген атпен жарық көрген жинағына да енді.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Санат:1904 жылы туғандар Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:1988 жылы қайтыс болғандар
Алхоры
Алхоры — раушангүлділер тұқымдасына жататын, жемісі сүйекті бұта және ағаш тәрізді өсімдік. Еуропада, Солтүстік Америкада, Солтүстік Африкада, Шығыс және Орта Азияда өседі. Ағашынан 40-100 кг-ға дейін өнім алынады. Жемісінен тосап, сусын, шырын, шәрбат және т.б. дайындалынады. Құмдақ, жақсы ылғалданған, қызыл-қоңыр топырақты ыңғайлы көреді. Диқандар оны телімдеу, көзбақтау, балапан бұтақшалар, көзқалемшелер әзірлеу әдістері арқылы өндіріп, өсіреді.
Өсімдік туралы
Алхоры – раушангүлдер тұқымдасы, сүйекті жемістер тобына жататын  ағаш және бұталы өсімдік. Отаны – Кіші Азия, Кавказ және солтүстік Иран. Қазіргі кезде мәдени алхорының 2000-ға жуық түрі бар. Жер шарының барлық тропикалық және субтропикалық аймақтарында таралған. Ағаштың биіктігі 3-12 м аралығында болады. Кейбір түрлерінің бұтақтары тікенекті болып келеді. Жапырағының жиектері аратісті. Сұрпына қарай гүлі ақ, қызғылт түсті болады. Жемісі ірі. Жемісінде салыстырмалы үлкен сүйегі бар. Түсі алғашында жасыл, кейін піскенде күлгін болып өзгереді. Түсі сары, күңгірттеу сарғылт, жасыл, қоңыр-көк алхорылар да бар. Жемістің пішіні сұрпына қарай сопақша, сопақша-домалақ және домалақ болады. Дәмі де сұрпына қарай тәтті, қышқылтым-тәтті және қышқылдау болып келеді. Еті тығыз, шырынды, сүйегінен оңай ажыратылады.
Қолданылуы
Алхорының құрамында су, қант, пектиндік заттар, өзектер, органикалық қышқылдар, В1, В2, РР, С,А дәрумендері, сонымен қатар натрий, калий, магний, фосфор, йод, мыс, мырыш сияқты минералды заттар бар, әсіресе, темірге бай. Және де алхорыда Е дәрумені шие, апельсин, мандарин, алмұрт жемістеріне қарағанда көбірек болады. Алайда С дәрумені аз, бірақ бұл оның пайдалылығын кемітпейді. Өйткені құрамында Р дәрумені көп, ол қан қысымын түсіруге және қан тамырларын нығайтуға көмектеседі. Сонымен қатар алхорының құрамында темір көп болғандықтан, ағзаны темірмен қамсыздандырушы деп атауға болады. Темір – қан аздықтың алдын алу және емдеу үшін қажет. Алхоры ағзаны холестериннен тазалауға жақсы көмектеседі. Кептірілген алхорыны ішті жүргізуге, несеп айдағанға қолданады. Алхорыдан компот, шырын, тосап, қақ жасайды.
Алхоры туралы тақпақ
Мекен еткен Мысырды,
Ұнатпайды қысыңды.
Сәл суыққа үсінді.
Бүйректі емдер адамдар
Дәрі жасап дәнінен.
Шыдамайды суыққа,
Өзгелерден нәзіктеу.
Күтімі
Алхоры 10-15 жыл жеміс береді. Алхорыны тұқымнан және вегативті тәсілмен – қаламшалау, ұластыру арқылы көбейтеді. Көктемде егеді. Отырғызылғаннан кейін сұрыпына қарай 2-7 жылдан бастап жеміс бере бастайды. Бір ағашы 100 кг-ға дейін жеміс беретін түрлері бар. Алхоры желсіз, ық және күн көзі мол түсетін жерде жақсы өседі. Қырқу жұмыстарын жапырақтары шыққан кезде жүргізеді. Құрғақшылыққа шыдамсыз. Көң және минералды тыңайтқыштармен қоректендіріп тұрған абзал.
Дереккөздер
Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жемістер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8
Санат:Раушангүлділер Санат:Жемістер
Атыстың орталық автоматы
Атыстың орталық автоматы (Центральный автомат стрельбы) — кеменің артиллериялық атысын басқару жүйесінің негізгі есептеуіш-шешуші құралы. Оның көмегімен теңіз, жағалаулық немесе әуе нысаналарына атыс міндеттері шешіледі.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
PlayStation Vita (PS Vita)
PlayStation Vita (PSV) - Sony Computer Entertainment жасаған портативті консоль, PlayStation Portable мирасқоры болып табылады. Жапонияда 17 желтоқсан 2011 жылы, Солтүстік Америка және Еуропада 22 ақпан 2012 жылы шығарылды.
27 қаңтар 2011 жылы PlayStation Meeting 2011-де бұл жүйе PlayStation Suite-пен бірге құлағдар етілді. Консоль анонсқа дейін, бөтен өндірушілердің сыбыстары арқылы бізге PSP2 атауымен белгілі болды. E3 2011 болмас бұрын, жүйе Next Generation Portable (NGP) деген атауға ие болды. Консоль Ресейде ИгроМир 2011-де алғаш көрсетілді.
Техникалық мінездемелері
Бастапқыда консоль анонспен бірге сипаттамаларыда жарияланған болатын. E3 2011 кейін нақты сипаттамалары анықталды.
Санат:Компьютерлік ойындар
Байтақкөл
Байтақкөл – Торғай алабындағы көл.
Географиялық орны
Ақтөбе облысының Ырғыз ауданында, Нұра кентінің оңтүстік-батысында 16 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 76 м жоғары жатыр.
Гидрографикасы
Аумағы 45 км2, тереңдегі 3 м дейін. Көктемгі қар және Торғайдың жайылма суымен толығады, қуаң жылдары тартылып қалады. Қараша — сәуір айлары аралығында мұз қатады. Суы көктемде тұщы, жаздың ыстық кезінде ащы.
Жағалау сипаты
Көлге Торғай, Ырғыз өзендерінің тарамдары құяды. Жиегі қамысты келеді. Жағалауы мал жайылымына пайдаланылады. Көлден балық, құс ауланады.
Витория Сетубал
Витория (Vitória Futebol Clube) — Сетубал қаласындағы португал футбол клубы.
Тарихы
1964–65 жж. маусымда Витория Сетубал алғашқы рет Португалия Кубогына ие кетті (финалда клуб Бенфиканы 3:1 есебімен жеңді). 1967 жылғы финалда клуб Кубокты екінші мәрте жеңді (финалда клуб Академиканы жеңді).
Осы жеңістерден кейін клуб алғаш рет еурокубоктерде өнер көрсетті. УЕФА Кубок иегерлер Кубогында клуб екі мәрте бірінші кезеңнен шығып қалды (Орхустан 4:2 және Бавариядан 7:3 есебімен жеңілді).
Витория Сетубал 1969/70 жж. Ярмаркалар Кубогының бірінші кезеңінде Ливерпульді жеңсе де, екінші кезеңде клуб Гертаға жеңілді.
1973–74 жж. маусымда Витория чемпионатта үшінші орынға қол жеткізді.
1980-ші жылдардан 2000-ші дейін клуб Португалия екінші дивизионында ойнады. Сагриш лигаға клуб теқ қана 2004/05 жж. маусымда оралды.
Жалдауда
Санат:Португалия футбол клубтары
Қайролла Дүйсенбайұлы Рахимов
Рахимов Қайролла Дүйсенбайұлы (15.3.1948 жылы туған, Павлодар облысы Баянауыл ауданы Баянауыл кенті) – фармаколог ғалым, медицина ғылыми докторы (1993), профессор (1996).
Арғын тайпасының Сүйіндік руының Қаржас бөлімінен шыққан.
Алматы мемлекеттік медицина институтын(қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) бітірген (1972). 1972 – 75 жылдары Алматы орталық қалалық клиникалық ауруханасында дәрігер, 1975 – 91 жылдары Қазақ онкология және радиология ғылыми-зерттеу институтында аспирант, кіші, аға ғылыми қызметкер, 1991 – 2004 жылы Қазақ ұлттық медицина университетінде доцент, профессор, кафедра меңгерушісі, 2004 – 05 жылдары Дәрілік заттар, медициналық мақсаттағы бұйымдар және медицина техникасы Ұлттық орталық бас директорының ғылым жөніндегі орынбасары, 2005 жылдан Алматы мемлекеттік дәрігерлер білімін жетілдіру институтында кафедра меңгерушісі. Рахимовтың негізгі ғылыми еңбектері фармакология мәселелеріне арналған. Оның қатысуымен “Арглабин”, “Алхидин”, “Альнусидин”, “Сүттіген” (ісікке қарсы), “Салсоколлин”(гепатопротекторлық), “Калиор” (антисептикалық), “АВС” (жақпа май), “Паннувладин” (қабынуға қарсы), т.б. фармакология әсері әр алуан отандық ерекше дәрілік препараттар алынды. Оның жетекшілігімен 5 докторлық және 25 кандидаттық диссертация қорғалды. 750-ден астам ғылыми мақаланың, оның ішінде 25 монографияның, 29 әдістемелік еңбек пен оқулықтардың, 116 өнертабыстың авторы. Рахимов “Қазақстанда табиғи сесквитерпен лактондарын химиялық қасиетін зерттеп, солардың негізінде жаңа дәрілік заттарды алу және ерекше отандық фитопрепараттар өндірісін ұйымдастыру” еңбектер топтамасы үшін Қазақстан Мемлекеттік сыйлығын алды (2007).
Шығармалары
Шығармалары: Қазақстанның дәрілік өсімдіктері және оның қолданылуы, А., 1998; Биологический активный комплекс – Алхидин и его фармакологическая активность, А., 2001; Лекарственные препараты в Казахстане, А., 2004.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан фармацевтері
Санат:1948 жылы туғандар
Камчалдар
Камчалдар – Камчатка жарты аралының 18 ғасырдағы тұрғылықты халқы, Камчатканың Анадырь өз. алқабын және Охот т. жағалауын қоныстанған, орыс тілінде сөйлейтін жергілікті халықтарды атау үшін қолданылған термин. Камчалдар – орыстанған ительмендер, чувандар, коряктар. Олар – 18 – 19 ғасырларда Камчаткаға қоныс аударылған орыс-казак шаруаларының тұрғылықты халықтарымен араласып кеткен ұрпақтары. Антропол. жағынан камчалдар моңғол нәсілі мен еуропа нәсілдің араласуынан қалыптасқан өтпелі топқа жатады. Христиан дінінің православие тармағын ұстанады. Камчалдар орыс тілінің жергілікті диалектісінде сөйлейді. Негізгі кәсіптері – балық аулау, аңшылықпен қоса егін, мал шаруашылығы Көлік ретінде жол қатынасына жылқы мен ит (шана) пайдаланады. К-дың киімі мен ұлттық тағамында, тұрмыс-тіршілігінде орыс халқымен қоса, ежелгі жергілікті тұрғындардың да материалдық мәдениеті сезіледі. Қазан төңкерісіне дейін камчалдар орыс көпестері қанап келген. Қазіргі кезде камчалдар ұжымдық ш-пен айналысады.
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том
Санат:Тұлғалар
Алқа қотан (тәртіп)
Алқа қотан - қазақ ауылының қоныстану жүйесіндегі ертедегі дөңгелене қоршау құра орналасу тәртібі. Ертеде көшіп жүрген ру немесе ауыл бір жерге аялдағанда тосын жау шабуылынан сақтану үшін, көшпелі үйлерді шеңбер түрінде орналастырып, оларды айналдыра немесе арасына арба мен күймелер қойылып, шеңбердің ортасында рубасының шатыры немесе киіз үйі орналасқан. Қоныста жылжымалы баспана түрлерінің бұлай орналасуы жау шапқыншылығы кезінде қажет болған жағдайда олардың тасасында қорғаныс ұрысын жүргізуге мүмкіндік берді. Соғыс жағдайында бір қауым ел бір жерге жиналып, осы әдіспен арбалар мен киіз үйлерді бір-біріне байлап, шеңбер құра орналастырып, қотанның сыртына ор қазып, топырақтан жал салып, қамал кұрады. Айдап кетуден сақтау үшін малдар осылайша жасалған жылжымалы бекіністің ішіне кіргізілді. Жаудың тосын шабуылынан сақтану үшін айналдыра көптеген атты жауынгерлер кұзеті орналастырылды. Қотан көптеген түркі тілдерінде ауыл ортасы, мал жусайтын қора деген мағына береді. Қазақта ауылдың алқа қотан отыру қазақ үйі дөңгеленіп орналасуды білдіреді. Ал адамдардың алқа қотан отыруы дөңгелене отыру және отырыстың бұл түрінде тор жақ, төмен жақ деген ұғым болмайды. Сондықтан, белгілі бір әлеуметтік мәні бар мәселені ақылдаса шешуде алқа қотан отырыстың мәні ерекше болды.
Сәрсенбай Әбуғалиұлы Абдулаев
Сәрсенбай Әбуғалиұлы Абдулаев (1954 жылы Астрахан облысы,  Қарауылды ауылында туды) – инженер-механик, экономика ғылымдарының кандидаты (2002).
«Құрмет» орденімен, ҚР-ның «Құрметті спортшысы» белгісімен марапатталған (2006).
Дереккөздер
Санат:1954 жылы туғандар Санат:Астрахан облысында туғандар Санат:Қазақстан инженерлері Санат:Құрмет орденінің иегерлері Санат:Қазақстан экономистері
Мюссиг
Мюссиг (Mussig) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Селеста-Ерстен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,73 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67310, пошта индексі — 67600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1154 адамды құрады. Халық тығыздығы — 98,38 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Трофимовка Обасы
ТРОФИМОВКА ОБАСЫ – біздің заманымыздың 6 – 8 ғасырларында Солтүстік Қазақстанды мекен еткен тайпалардың 18 обалы қорымы. Павлодар облысы Трофимовка ауылынан батысқа қарай 4,5 км жерде орналасқан. Қорымды 1955 жылы Павлодар археологиялық экспедиция (жетекшісі Е.И. Агеева) зерттеген. Диаметрі 6 – 12 м, биіктігі 0,12 – 0,48 м топырақ үйінділі обалардың 11-ін қазғаннан кейін мынадай жерлеу түрлері ашылған:
Сілтеме
Санат:Қазақстан обалары
Гильейру
Гильейру (Guilheiro) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 242 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,61 км² шамасында. Халық тығыздығы — 16,6 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Апостол Пётр.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Ақмола сыртқы округі
Ақмола сыртқы округі — Ресей империясының билігі кезеңіндегі әкімшілік-территориялық бөлік (22.8.1832). Архивтік құжатта бұл округтің құрылу себебін “Біздің бодандығымыздағы руларды бодандыққа кірмеген рулар барымтасынан қорғау үшін” деп дәлелдеген. Омбы облысы әкімшілігінің өкілі полковник С.Б.Броневский 1825 жылдың күзінде Петропавл қамалынан Нұраға дейін сапар шегіп, кезекті сыртқы округ дуанына лайықты деп Ақмола деген жерді белгілейді. 1830 жылдың жазында мұнда дуан салуға кіріседі. Үйлерін су алып кеткендіктен дуан орны Есілдің Қараөткел тұсына көшіріледі де, құжатқа түскен Ақмола аты қала береді. Ақмола сыртқы округінің аға сұлтаны болып ''Құдаймендіұлы Қоңырқұлжа төре, орынбасарлығына Қоңырқұлжаұлы Арыстан төре, қазылары болып Қарпық руынан Қабанбайұлы Қотыраш би, Алтай руынан Бектасұлы Матақбай би сайланады. Құрамына мына болыстар енді: Тоқа-Қарпық (болысы Құдаймендіұлы Өмірбек төре), Тінәлі Қарпық (Құдаймендіұлы Арыстан төре), Қареке Алтай (Құдаймендіұлы Бекәлі төре), Қырғыз Төртуыл (Дайырұлы Байқара төре), Темеш (Бөлтікұлы Төбет төре), Сарымұрат (Қоңырқұлжаұлы Шыңғыс төре), Сайдалы Алтай (Бөлекұлы Томан төре), Айтқожа Қарпық (Тәңірбергенұлы Сапан би), Тама (Сеңгірбекұлы Итемген би), Жағалбайлы (Байғұлұлы Қабанбай би), Алтай (Сармантайұлы Жұман би), Тарақты (Әбітайұлы Шикі төре), Түнқатар Қарпық (Ескенұлы Құлбек би). А.с.о-на 34740 адамы бар 5180 шаңырақ қарады''. Бұл халықтың есепте 140488 жылқысы, 28939 сиыры, 216875 қойы және 16011 түйесі болған. Ресей императоры І Александр қол қойған 1838 ж. 25 наурыздағы “Ереже” негізінде дала генерал-губернаторлығы (орталық Омбы қаласы) құрамында Ақмола облысы құрылды. 1869 жылы осы облыс құрамында Ақмола уезі ашылды.
Әкімшілік бөлінісі
Мұрағаттық құжатта Ақмола сыртқы округінің құрамына кіретін қазақ болыстарының тізімі, әр болыстағы ауыл мен үй саны және руладың жазғы жайлау, қысқы қыстаулары туралы мәліметтермен бірге көрсетілген. Құжат 1841 жылдың 2 қазанында басталып, 29 қарашада аяқталған [2, 20қп.-23п.]
Сыртқы сілтеме
Санат:Ақмола облысы
Алғашқы медициналық-санитарлық көмек
Алғашқы медициналық-санитарлық көмек - денсаулық сақтау кызметінің, ауруға шалдыққан тұрғындармен бірінші қатынас деңгейінде жүргізетін, емдеу - аурудың алдын алу, санитарлық- гигиеналық шаралар жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:Медицина