cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Химия және химиялық технология факультеті (ҚазҰУ)
Жалпы және бейорганикалық химия кафедрасы
2008 жылғы конкурс нәтижесі бойынша кафедраның оқытушылары: проф. Н.Н.Нұрахметов, проф.Г.В.Абрамова және доцент К.Б.Бекішев «әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-нің үздік оқытушысы» және «Қазақстан Республикасының жоғарғы оқу орнының үздік оқытушысы» атақтарына ие болды.
2009 жылғы конкурс нәтижесі бойынша кафедраның профессоры Бүркітбаев М.М. «Қазақстан Республикасының жоғарғы оқу орнының үздік оқытушысы» атақтарына ие болды.
2009 ж. «ҚР білім беру ісінің құрметті қызметкері» - доцент Мулдагалиева Ирен.
Аналитикалық, коллоидтық химия және сирек элементтер технологиясы кафедрасы
thumb|220px|right|Кафедра ұжымы
Оқу-әдістемелік қызмет
Кафедра оқытушыларының 42 Халықаралық ғылыми-әдістемелік конференциясындағы баяндамалары БІЛІМ БЕРУ ҚЫЗМЕТІНДЕГІ ИННОВАЦИЯЛАР ЖӘНЕ ОҚЫТУДЫҢ САПАСЫН АРТТЫРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ 1. Абилова М.У., Мусабекова А.А., Шалдыбаева А.М. Модулдік оқыту жағдайларында химиялық-технологиялық мамандықтарының магистранттары мен Ph.D.-докторанттарының өздік жұмысы 2. Минажева Г.С., Камысбаев Д.Х., Бадавамова Г.Л. Химиялық бағыттағы мамандықтар студенттерін,магистранттарын және Ph.D.-докторанттарын мәселелі-бейімделу мен мәселелі оқыту әдістері 3. Матакова Р.Н. Зерттеу университеті қалыптасу кезіндегі студент 4. Омарова К.И., Адильбекова А.О., Оспанова Ж.Б. «Полимер бар дисперсті жүйелер» элективті курсын «Органикалық заттардың химиялық технологиясы» мамандығы студенттеріне оқыту ерекшеліктері 5. Қоканбаев Ә.Қ., Тәжібаева С.М., Мұсабеков Қ.Б. Жоғары оку орындарын қазақша оку кұралдарымен қамтамасыз етуде, оку сапасын арттыруда терминалогиялық және түсіндірме сөздіктердің мэні 6. Кұмарғалиева С.Ш. «Беттік кұбылыстардың физика-химиясы» атты электрондық оку кұралының ерекшеліктері 7. Камысбаев Д.Х., Наурызбаев М.К., Кудреева Л.К.. Серикбаев Б.А. Бәсекемстілікке қабілетті мамандар даярлаудың жолы – білім зерттеу арқылы.
Ғылыми-зерттеу қызметі
Ғылыми конференциялар
6-8 қазан 2010 ж. Аналитикалық химия және экология бойынша Халықаралық конференция Конференция ұйымдастырушысы - Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ физика-химиялық талдау және зерттеу әдістерінің орталығы. Конференцияда Азербайжаннан, Дания, Қазақстан, Моңғолия, Ресей, АҚШ және Украина химик-ғалымдары қатысты. 7 пленарлық және 20 ауызша баяндамалар ұсынылды, қабырғалы сессия өткізілді. 2010 жылы кафедра оқытушыларымен қорғалған докторлық диссертациялар КУРБАТОВ АНДРЕЙ ПЕТРОВИЧ «Электрохимические процессы на литии в химических источниках тока» (х.ғ.д., 02.00.05 – электрохимия, 31.08.10) ЕФРЕМОВ СЕРГЕЙ АНАТОЛЬЕВИЧ «Технология производства углеродсодержащих материалов на основе шунгитовых пород» (х.ғ.д., 05.17.01 – технология неорганических веществ, 8.10.10) МИНАЖЕВА Гулшарат Салауатовна «Система менеджмента качества в вузах Казахстана: теория, практика и концептуальные направления развития» д.п.н. 13.00.01 – общая педагогика, история педагогики и образования, этнопедагогика, 30.06.10) 2010 жылы кафедрада дайындалған кандидаттық ЦЕЛЬ АННА ВАЛЕРЬЕВНА «Разработка адсорбционной технологии детоксикации почв, заражённых компонентами ракетного топлива» (х.ғ.к., 05.17.01 – бейорганикалық заттардың технологиясы, 21.05.10) АЛИМЖАНОВА МЕРЕКЕ БАУРЖАНОВНА «Продукты трансформации 1,1-диметилгидразина и их определение хроматографическими методами» (х.ғ.к., 02.00.02 – аналитикалық химия, 18.06.10) ГАЛЕЕВА АЛИНА КУЛБАЕВНА «Перенос заряда в литиевых коррозионных поликристаллических пленках» (х.ғ.к.,02.00.05 – электрохимия, 25.08.10) ДАМИНОВА АЛЬФИЯ ВИКТОРОВНА «Экстракционное извлечение хрома (III) и хрома (VI) легкоплавкими реагентами и его аналитическое применение» (х.ғ.к.,02.00.02 – аналитикалық химия, 29.11.10) ХАМИТОВА КОРЛАН КАДЫРБЕОВНА «Разработка сорбционной технологии очистки промышленных сточных вод от ионов тяжёлых металлов» (х.ғ.к.,05.17.01 – бейорганикалық заттардың технологиясы,27.12.10) PhD диссертация (философия докторының академиялық дәрежесі) КРАСНОПЁРОВА МАРИНА ВЛАДИМИРОВНА «Разработка и исследование защитных свойств ингибиторов сероводородной коррозии стали» по специальности «химическая технология электрохимических производств» (Ғылыми жетекшілері: т.ғ.д., проф. Наурызбаев М.К.; проф. Риттер У.) ШИЛИНА ЮЛИЯ АЛЕКСАНДРОВНА «Получение сорбционных материалов из растительного сырья Казахстана и пути их применения» по специальности «химическая инженерия» (Ғылыми жетекшілері: т.ғ.д., проф. Наурызбаев М.К.; проф. Итцхак Мастей)
Түсті және сирек металдар қатысында көп компонентті жүйелерде электродты процестерді фундаментальді зерттеу, Химиялық тоқ көздері Коррозия процесін зерттеу Қазақстанның минералды және өсімдік шикізаттарынан заттарды алу мен талдаудың жаңа тәсілдерін өңдеу; Берілген қасиеттерімен жаңа композициялық материалдарды құрастырудың ғылыми негіздерін өңдеу; Сирек және асыл металдарды экстракциялық және сорбциялық әдістерімен концентрлеу, алу және бөлу; Ғарыштық-космостық істің әсеріне шалдыққан Қазақстан Республикасының территориясының экологиялық мониторингі; Өнеркісіптің, ауыл шаруашылығының және қоршаған орта объетілерінің әр түрлі сала өнімдерін аналитикалық бақылау (сертификация) жүйесін құрастыру.
Халықаралық жобалар мен зерттеулер
ХАЛЫҚАРАЛЫҚ БАҒДАРЛАМАЛАР
МНТЦ К-1482 Ракета отындарының компоненттерімен ластанған қоршаған табиғи орта объектілерін тиімді талдау әдісін өңдеу және мутагендер болуына жоғар сезімтал биосенсорлы модульдің сызбасын құрастыру (Ғылыми жетекшілер т.ғ.д., профессор Наурызбаев М.К.)
МНТЦ К-1700 Қазақстан Республикасының көміртек құрамды жыныстарының негізінде жоғары эффективті сорбенттер мен компазициялық материалдар алу технологиясын өңдеу (Ғылыми жетекшілер х.ғ.к., доц. Ефремов С.А.)
SfP НАТО Nature-Like Self-Regenerating Polymer Сoatings for Aerospace Shuttle Protection (Ғылыми жетекшілер х.ғ.к., Курбатов А.П.)
Кафедраның марапаттары мен жетістіктері
Кафедра жоғары квалификациялық кадрларды дайындау бойынша жұмыстарды белсенді жүргізеді. Кафедра құрғаннан бері 19 докторлық диссертация қорғалды (А.И. Зебрева, Е.Ф. Сперанская, В.А. Захаров, Х.К. Оспанов, В.П. Гладышев, Е.А. Мамбетказиев, Р.Н. Матакова, М.К. Наурызбаев, А.Д. Акбасова, Д.К. Мендалиева, Т.З. Ахметов, Н.Н. Андреева, А.М. Шалдыбаева, А.П. Нилов, С.С. Досмагамбетова, С.Е. Батырбекова, А.П. Курбатов, С.А. Ефремов, Г.С. Минажева) және 170 аса кандидаттық диссертация. Әр жылдары үздік студенттік жұмыстары сайысында Жалпы Одақтық жеңімпаздары болған және АН КСРО мен КазССР медалдарымен кафедра студенттері Г.А. Тембер, А.Д. Акбасова, Л. Дягилева, Е.В. Злобина марапатталған. 2005 жылы М.К. Наурызбаевқа, Э.Р. Ишкеновқа, В.А. Световқа «Комплекс научно-технологических и информационно-аналитических работ, обеспечивших выход Казахстана на мировой рынок высокотехнологичной продукции - рынок стабильных изотопов». Жұмыстары үшін ғылым, техника және білім саласында ҚР Мемлекеттік премиясы берілді. Кафедра қызметкерлері ҚР ғылым мен техниканың дамуына үлес қосқан ғалымдар мен мамндар үшін Мемкеттік ғылыми степендияларна (Наурызбаев М.К.), талантты жас ғалымдар үшін (Тургамбеков Е.М., Нечипуренко С.В., Ефремов С.А., Долгова Н.Д., Куванчева A.M., Кенжеханова Ж.Т., Малахова О.В., Кенесов Б.Н., Тасибеков Х.С.), жас ғалымдар үшін Д.А.Қонаев атындағы Мемлекеттік премиясына Тасибеков Х.С., Кенесов Б.Н., Курбанова А., Соколов А.Ю., Нечипуренко С.В., Байжуманова А., Куванчева А.М., Кудреева Л.К., Тулегенов А.С., Еуропа қоғамының степендиясына (Тасибеков Х.С.), «Экология және космос» атты Мәскеу ғарыш стипендиясына (Кенесов Б.Н., Тасибеков Х.С.) лайықты марапатталған.
Физикалық химия, катализ және мұнай химиясы кафедрасы
Физикалық химия, катализ және мұнай химия кафедрасы химия факультеті корпусының ушінші және төртінші қабатындағы сол жақ қанатында орналасқан. Ол бакалавриаттың келесі мамандықтары бойынша шығаратын кафедра: 050606 «Химия», 050720 «Бейорганикалық заттардың химиялық технологиясы». Сонымен бірге кафедраның профессорлық-оқытушылық құрамымен 050721 «Органикалық заттардың химиялық технологиясы» және 050112 «Химия (білім беру)» мамандықтары, магистранттардың 6N07020 «Бейорганикалық заттардың химиялық технологиясы», 6N0606 «Химия», 6N0112 «Химия (білім беру)» мамандықтары және РhD докторанттардың «Химиялық инженерия» мамандықтарында оқитын студенттерге сабақ жүргізіледі.
Кафедра мақсаты – білім алушы студенттердің физикалық химия саласындағы қазіргі заманғы көзқарасын дамыту және химия, химиялық технология және ғылым мен техниканың аралас саласындағы ең қиын мәселелердің шешімін табуға қабілетті, жоғары білімді жас мамандарды даярлау. thumb|200px|right
Кафедрада қазіргі заманғы приборлар мен құрылғылармен жабдықталған оқу және зертханалық лабораториялар бар. Әр жылы химия факультетінің бірнеше ондаған студенттері, сондай-ақ магистранттар қатары кафедрада мамандандырылудан өтеді, тәжірибелі оқытушылардың, доценттер мен профессорлардың жетекшілігімен бітіру жұмыстарын орындайды. Бітіру жұмыстарының тақырыптары қазіргі заман ғылымының теориялық және қолданбалы тапсырмаларын шешумен байланысты, ал зерттеу нысандары бейорганикалық және органикалық қосылыстары болады. Кафедра Қазақстанның ғылым және білім мекемелерімен, сондай-ақ алыс және жақын шетелдермен тығыз шығармашылық байланысты қолдайды.
Ғылыми бағыттар
Кафедрадағы ғылыми-зерттеу жұмысы келесі негізгі бағыттармен жүргізіледі:
• Фосфор-, бор-, кремнийқосылысты қосылыстар негізіндегі материалдарды берілген полифункционалды қасиеттерімен алу; • Энергияны электрохимиялық түрлендіргіштер үшін наноқұрылымды материалдардың синтезделуі мен зерттелуі; • Полиадсорбенттер негізіндегі өндірістік ерітінділер мен ағынды сулардан металл иондарын бөлу шарттарын болжаудың физика-химиялық негіздері; • Минералды таңдамалы ерітудің физика-химиялық негіздері
Ғылыми зертханалар
Кафедрада екі лаборатория ғылыми – зерттеу жұмыстарымен айналысуға арналған, оның біреуінде проф., М.Қ.Алдабергеновтің, ал екіншісінде А.Қ.Оспанованың ғылыми топтары зерттеу жүргізеді. Бұл лабораторияларда бакалавриат сабақтары жүргізілмейді, мұнда магистрлерді, PhD докторанттарды, сондай-ақ бакалавриаттардың бітіру жұмыстарын дайындауға бағытталған. А.Қ.Оспанованың жетекшілігімен жаңа полимерлі материалдардың синтезі және олардың комплекстүзгіш қасиеттерін зерттеу бойынша зерттеу жұмыстары жүргізіледі. М.Қ.Алдабергеновтің жетекшілігімен полифункционалды белгідегі жаңа бейорганикалық заттардың синтезі, түпұсқалық минералды тыңайтқыштар синтезі, сондай-ақ литий-ионды батареялар үшін катодты материалдар алу бойынша зерттеу жұмыстары жүргізіледі.
Халықаралық жобалар мен зерттеулер
Проф. А.К.Оспанованың ғылыми тобы әртүрлі функционалды белгілері бар жаңа полимерлі материалдар, сонымен қатар дәрілік заттардың жаңа полимерлі тасымалдаушыларын жасау саласында Стивенс университетінің полимерлі материалдар зертханасымен белсенді түрде жұмыс атқаруда. Тәжірибелер мен ұтқыр ойлардың белсенді алмасуы электрондық пошта, сондай-ақ тікелей кездесу арқылы да жүзеге асырылады – АҚШ-та PhD докторант Ментбаева Алмагул тәжірибе алуда. Проф. М.К. Алдабергеновтің ғылыми тобы Токия Технологиялық институтының ғалымдарымен литий-ионды батареялар алу саласында бірігіп жұмыстар жүргізеді. Кафедраның аға оқытушысы Надиров Р.К. TEMPUS PERSEUS «Білім-Ғылым-Өндіріс» (145171-2008-ES-SMHES) жобасына қатысып келеді. (жобаның атауы: «Ғылыми-қолданбалы зерттеулер мен инновацияларды дамыту орталықтарын жасау»; жоба мақсаты: Әртүрлі қызмет салаларындағы (туризм, химиялық технологиялар, биотехнология, ақпаратты жүйелер) инновациялық технологияларды жасау және коммерциялау).
Әлеуметтік-тәрбие қызметі thumb|180px|right
Кафедрадағы тәрбие жұмысы химия факультетінің тәрбие жұмысымен тағайындалған жоспарымен сәйкес жүзеге асады. Кафедраның аға куратор-эдвайзері аға оқытушы Смагулова Н.Т. Кафедраның куратор-эдвайзер жұмысы жұмыстың тағайындалған жоспарымен жүргізіледі. Кураторлық сағатта келесі сұрақтар қарастырылады: «Қазақстан Республикасының ОБСЕ-дегі төрағалығы –әлемдік қоғамдастығы тарапынан біздің елімізге деген жоғары сенімділіктің куәсі», «әл-Фараби атындағы ҚазҰУ–ң зерттеу университетіне айналуы: университеттің студенттердің, магистранттардың, докторанттардың болашағы », «Қазіргі қоғамдағы студент жастардың салауатты өмір салты», бақылау аптасының қорытындысы мен емтихан сессияларын талқылау. Куратор-эдвайзерлер топтармен бірлесіп мәдени жиындарға жиналып бару орын алған.
Кафедра марапаттары мен жетістіктері
Физикалық химия және электрохимия кафедрасының оқытушылары мен қызметтестерінің оқу, ғылыми және қоғамдық ортадағы жемісті қызметтері марапаттаулар арқылы мойындалып жатады. Төменде кафедра мүшелерінің соңғы жылдардағы жетістіктері келтірілген. 2004-2006 ж.ж.: Доцент Сейлханова Гульзия Амангельдыевна – Талантты жас ғалымдарға арналған Мемлекеттік сыйлықтың иегері; 2005 ж.: Проф. Оспанова Алья Капановна - «ЖОО үздік оқытушысының» грант иегері; 2006 ж.: Проф. Алдабергенов Майлыби Капанович - «ЖОО үздік оқытушысының» грант иегері; Проф. Оспанова Алья Капановна – Ғылым мен техниканың дамуына елеулі үлес қосқан ғалымдар мен мамандарға арналған мемлекеттік стипендиат; 2006 – 2008 ж.ж.: аға оқытушы Какимова Маншук Гинаятовна - Талантты жас ғалымдарға арналған Мемлекеттік сыйлықтың иегері; 2007 ж.: Проф. Оспанов Хабибулла Кусаинович - «ЖОО үздік оқытушысының» грант иегері, сонымен қатар «Ғылым» номинациясы бойынша жоғары ғылыми жетістіктері үшін Жалпыұлттық Тәуелсіз «Платинді Тарлан» сыйлығымен марапатталды (бірінші сыйлық). 2009 ж.: Доцент Сейлханова Гульзия Амангельдыевна – химия саласында «Қазақстан Республикасының Бірінші Президентінің Қоры» сыйлығының лауреаты. Проф. Оспанов Хабибулла Кусаинович әл-Фараби атындағы ҚазНУ-нің 2009 жылдағы үздік ғалымы болып танылды. 2010 ж.: Проф. Оспанова Алья Капановна - «ЖОО үздік оқытушысының» грант иегері.
Органикалық заттар, табиғи қосылыстар мен полимерлер химиясы және технологиясы кафедрасы
1934 жылы органикалық химия кафедрасы ашылды. Алғашқы 1934-1937 жылдары кафедра меңгерушісі міндетін химия ғылымдарының кандидаты, доцент И.М. Григоренко атқарды. 1938 жылы органикалық химия кафедрасын меңгеруге академик кіші, Николай Николаевич Ворожцов шақырылды. Ол кісінің жетекшілігімен А.Ш. Шарифқанов, Т.К.Шомбалов, К.А.Крупенникова және т.б, өздерінің кандидаттық диссертацияларын жасады. 1938 - 1942 жылдар аралығында (катализ және техникалық химия кафедрасы ашылмаған кезде) Д.В. Сокольский органикалық химия кафедрасының доценті болып жұмыс істеген. 1941 жылы кафедраның соғыстағы госпиталдарға наркозға арналған эфир өндірумен, противогаздарға фильтрлер жасаумен, соғыстағы уландырушы қосылыстарды заласыздандырушы заттарды дайындаумен соғысқа өздерінің елеулі үлестерін қосты, бұл жұмыстарды басқарған А.Ш.Шарифқанов болды. 1944 - 1947 жылдарда кафедра меңгерушісі қызметін химия ғылымдарының кандидаты, доцент И.Н. Әзірбаев атқарды. 1947 - 1971 жылдар аралығында кафедра меңгерушісі ҚазССР ғылымына еңбегі сіңген, профессор  Т.К.Шомбалов болды. 1971 - 1988 жылдары органикалық химия кафедрасын ҚазССР ҒА корр-мүшесі А.Ш. Шарифқанов басқарды, ал 1971 жылы жаңадан құрылған табиғи қосылыстар химия кафедрасын ҚазССР ғылымға еңбегі сіңген, проф.,Т.К.Шомбалов басқарды, ол кісі 1978 жылдың аяғына дейін жұмыс істеді, содан кейін аз уақыт кафедраның меңгерушісі қызметін доцент Л.Т.Пашинина жүргізді. 1979 - 1995 жылдары табиғи қосылыстар химия кафедрасын профессор М.С. Ержанова, ал органикалық химия кафедрасын 1988 – 1993 жылдары А.Ш.Шарифқановтың оқушысы: д.х.н., проф. Тоқмурзин К.Х., 1993 - 1996 жылдары – д.х.н., проф. Т.М.Төреханов басқарды. 1996- 2000 жылдар аралығында біріккен кафедраны х.ғ.д., профессор Ж.А.Әбілов басқарды, 2000 жылдан бастап кафедраны әр жылдары мына профессорлар басқарды: Ахмедова Ш.С. (2000-2002), Алимжанова С.Х. (2002-2003), Ержанов К.Б. (2003-2005), Бурашева Г.Ш. (2005-2009), ал 2009 жылдан бастап кафедра меңгерушісі қызметін профессор Әбілов Ж.Ә. атқарады.
Кафедрада ғылыми-оқытушылық мектеп қалыптасқан, білім бергенде тек техникалық сауаты мен білімі бар мамандарды ғана емес, олардан ғылыми зерттеушілерді дайындауда. 1991-1993-ші жылдарда химия факультеті жоғары химиялық білім берудің екі деңгейлі жүйесіне көшу жайлы жұмысты басқарған.
Қазақ мемлекеттік университеті енді қалыптасқан кезде органикалық химия кафедрасы басты кафедралардың бірі болды. Кафедраның тұңғыш меңгерушісі КСРО ғылым академиясының академигі Николай Николаевич Ворожцов болған. Оның бағдарлауы бойынша кафедра екі негізгі ғылыми бағытта жұмыс істеді: - жаңа органикалық заттардың және материалдардың синтезі; - Қазақстанның тері илегіш өсімдіктерін зерттеу. ЖМҚ химиясы мамандандырылуы: Кафедраның ғылыми мектебі кең халықаралық танылымға өзінің полимерлер туралы әртүрлі қазіргі ғылымдар саласындағы фундаменталды зерттеулері арқылы жетті. Кафедраның полимерлі гидрогельдер, стимулсезімтал полимерлер, интерполимерлі комплекстер салаларындағы фундаменталды зерттеулер нәтижелері халықаралық деңгейдегі кең танылымға ие болып, жоғары импакт-факторлы көптеген таяу және алыс шетел мамандандырылған басылымдарында басылып шыққан: Высокомолек. соедин; Polymer; Macromol. Rapid Commun; Polym. Int.; European Polym. Journal; J. Biomaterials Sci. Polym Edn; Polymer Science, Colloid Polym Sci; Macromol.Chem.Phys.; Polym.Bull.; Polym.Adv.Technol.; J. Mater. Chem., Radiat. Phys. Chem.; Colloids and Surfaces; J. Polym. Sci.: Part B: Polym. Phys.; Europ. J. Pharmaceutics and Biopharmaceutics; J. Appl. Polym. Sci.; J. Col. Interface Sci.; Macromol. Biosci; Langmuir, Biomacromolecules және басқалары. АҚШ ғылыми ақпарат институтының (Institute of Scientific Information, ISI, USA) - ғылыми журналдар мен ғалымдардың рейтингін импакт-фактор мен басылу индексінің негізіндегі бағалау жүйесінің әлемдік қолдау тапқан әзірлеушісі- мәліметтері бойынша әл-Фараби ат. ҚазҰУ химиялық физика және ЖМҚ химиясы кафедрасы соңғы жылдар бойы интерполимерлі комплекстер саласында өзгеріссіз әлемдік көшбасшы.
Қазақ мемлекеттік университеті енді қалыптасқан кезде органикалық химия кафедрасы басты кафедралардың бірі болды. Кафедраның тұңғыш меңгерушісі КСРО ғылым академиясының академигі Николай Николаевич Ворожцов болған. Оның бағдарлауы бойынша кафедра екі негізгі ғылыми бағытта жұмыс істеді: - жаңа органикалық заттардың және материалдардың синтезі; - Қазақстанның тері илегіш өсімдіктерін зерттеу.
Ғылыми бағыттар
Соңғы он жылдықтағы жұмыстардың болашағы бар бағыты, ол қосарласқан аминовинилкетондарың жаңа типтерін алу болып табылуда. Коксохимиялық өндірістің қалдықтарын қолдану пиперидинді пиридилэтилдеуге мүмкіншілік берді. Бұл бағытта ҚазССР ҒА Иван Николаевич Назаров, корр. мүшесі, ҚР ҒА Азербаев Ирдан Нигметович, -корр. Мүшесі ҚР ҒА, ҚР ғылымына еңбегң сіңген қайраткер, профессор Ахметжан Шарифканович Шарифкановтар жұмыс істеді. Олардың шәкірттері: профессоры Ахмедова Ш.С., Калугин С.Н., доценттер Турмуханова М.Ж., Мамутова А.А., Нурлибаев А.К., осы бағытта зерттеулерді жалғастыруда. Сол жылдары өсімдіктердің химиялық құрамын зерттеумен, фитопрепараттар өндірісінің қалдықтарын пайдалану туралы қолданбалы сұрақтармен және жаңа дәрілік заттар тудырумен Т.К.Шомбаловтың оқушылары айналысты, олар: Базалицкая В.С., Мұхамедьярова М.М.,  Нұрғалиева Р.М., Өмірқамзинова В.Б., Киль Т.А., Мағзумов А, Музычкина Р.А., Босяков Ю.Г., Гладышев П.П., Фадеева О.В., Лейман З.А., Поляков В.В., Назарова В.Д., Жүсіпова Г.Е., Сүлейменова С.С., Бикбулатова Т.Н., Жубаева Р.А., Рахмадиева С.Б., Бурашева (Қашанова) Г.Ш., Бакина А., Ильясова М., Шукенова Р.Ж., Стороженко Н., Абиюров Б., Абилькаева С.А. және т.б. 1996 жылы кафедраны меңгеруге алған профессор Ж.А.Әбілов биологиялық активті заттарды синтездеу және Қазақстанның өсімдік шикізатын кешенді зерттеу бағытымен қатар, жаңа екі бағытты дамытты – азот-, оттегі бар циклды қосылыстар негізінде беттік активті заттар синтезі (С.Н.Калугиннің докторлық диссертациясы қорғауға даяр) және биологиялық белсенді заттарды полимерлі матрицалар және табиғи сорбенттерге иммобилизациялау, пролонгациялану эффектісін зерттеу. Қазіргі кезде эффективті препараттардың жаңа композициялық дәрілік түрлері жасалуда, олар белгілі дәрілік түрлермен салыстырғанда жоғары активтілік көрсетеді. Бұл бағытта жұмыс істеушілер: профессор Бейсебеков М.Қ. және оның шәкірттері х.ғ.к., доц. Жұмағалиева Ш.Н., PhD Кудайбергенова Б.М, Иминова Р.С., Қайралапова Г.Ж. және т.б. ЖМҚ химиясы мамандандырылуы: -ғылыми негіздер, жаңа технологиялардың дамуы мен әртүрлі функционалды мақсаттардағы перспективті материалдар алу; -сукөмірлі суспензиялар мен эмульсияларға сүйеніп сукөмірлі отын алудың ғылыми негіздерін дамыту; -БАЗ суда еритін полимерлермен комплекстерінің сукөмірлі суспензиялардың тұрақтылығына әсерін зерттеу; -полифункционалды мақсаттағы жаңа амфифильді жоғарымолекулалық беттік активті заттар алудың ғылыми негіздерін дамыту; -ісікке қарсы полимерлі препараттарды құрастырудың нанотехнологияларын дамыту;
Халықаралық қызмет
Қазіргі кезде халықаралық ынтымақтастық шеңберінде кафедра әлемнің көптеген ғылыми орталықтарымен бірлескен зерттеулер жүргізеді. 2003 және 2007 жылдары кафедра «Химия, технология және табиғи қосылыстардың медициналық аспектілері» атты I және II халықаралық конференцияға ұйымдастырушы болды (оргкомитет: Абилов Ж.А., Бурашева Г.Ш., Музычкина Р.А., Корулькин Д.Ю.). Екі конференцияда ғалымдардың үлкен қызығушылығын тудырды. 2003 жылғы конференция жұмысына 28 мемлекеттің ғалымдары қатысып, 213 тезисов жарияланып, 187 баяндама жасалды (орыс, ағылшын тілдерінде). 2007 жылы – 31мемлекет ғалымдары қатысып, 300 тезис жарияланды, 204 баяндама жасалды АҚШ, Германия, Австрия, Польша, Хорватия, Венгрия, Болгария, Пәкістан, Корея, Үндістан, Түркия, Қытай, БАӘ, Мысыр, Ресей, Украина, Белоруссия, Грузия, Өзбекстан т.б. мемлекет өкілдері болды. Бұл конференция қазақстандағы өсімдіктер химиясының негізін салушы профессор Т.К.Шомбаловтың 100-жылдығаны арналды. 2000 жылы ҚР ҰҒА делегация құрамында проф. Әбілов Ж.А. және проф. Р.А.Музычкина болып, олар Пәкістанға барған (Файзалабад және Исламабад), кафедра зерттеулері бойынша баяндамалар жасап, Қазақстан және Пәкістан өсімдіктерінің құрамын зерттеу жайлы ғылыми келісім шартқа қол қойды. Кафедраның жас ғылыми қызметкерлері бірнеше рет гранттар ұтып алған: кафедра аспиранты Дуболазов А.В. Неміс Академиялық айырбас қызметінің (DAAD) грантын иеленген, Майнц қаласының университетінде мамандықты жоғарылату курсын өткен; аспирант Фефелова Н.А. Рединг университетінде (Великобритания) ғылыми-зерттеу жұмыстарын орындау үшін «BOEHRINGER INGEHEIM FONDS» неміс қызметнің дара грантына ие болды; докторанттар Жунуспаев Д.А. пен Маева З.А. 2006 жылы ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу үшін ИНТАС грантын жеңіп алған және де Рединг университетінде сынақ ісін өткен. Аға оқытушы Ирмухаметова Г.С. Рединг университетінде алты айлық сынақ ісін өту үшін Болашақ бағдарламасының стипендиясын иеленген.
Ғылыми тәжірибелер
Ғылыми зерттеу жұмыстарын орындау үшін кафедра қызметкерлері әртүрлі ғылыми орталықтардаға барды: 1. Халықаралық ғылыми-зерттеу орталық, Карачи қаласындағы Химия ғылыми-зерттеу институты (Бурашева Г.Ш., Турмуханова М.Ж., Мифтахова А.Ф., Султанова Н.А., Ескалиева Б.К., Умбетова А.К., Каржаубекова Ж.Ж., Кудайбергенова Б.М., Мынбаева Ж., Иминова Р.С., Бутабаева К.Ж., 2000-2009) 2.СО РАН органикалық химия институты (Новосибирск қ.) (Полтавская М., Султанова Н.А., Кудайбергенова Б.М., 2003-2008) 3. Химия ғылыми-зерттеу институты, Ташкент қ. Университет (Кудайбергенова Б.М., 2007) 4. Цинь-зян физика және химия техникалық институты, Урумчи қ. (PhD Жанар Женис, 2008) 5. Лунд Университеті, Лунд қ., Швеция, (PhD студент Берилло Д.А., 2008-2009). 6. Табиғи қосылыстарды зерттеу Ұлттық орталық, Миссисипи университетінің фармацевтика ғылымының ғылыми-зерттеу институты, АҚШ, (PhD студент Кожамкулова Ж., 2009)
Әлеуметтік-тәрбие қызметі
Органикалық химия және табиғи қосылыстар химия кафедрасында тәрбие жұмысына ерекше көңіл бөлінеді. Кафедраның ұстаздары (Жумагалиева Ш.Н., Мамутова А.А., Султанова Н.А., Кудайбергенова Б.М., Султанова Н.А., Умбетова А.К., Литвененко Ю.А.) студенттік топтарда эдвайзерлік жұмыс атқарады. Кафедрада тәрбие жұмыс жоспары бар. Эдвайзерлер өз топтарына өзара қарым- қатынас туралы, қарым-қатынас мәдениеті жайлы әңгіме жүргізді. Қазіргі өмір, қоғамдық қатынастар туралы әңгіме болды. Кафедрада жыл сайын ″Мамандыққа арнау″ өткізіледі, бұл шараға жауапты 2-курс магистрлері және кафедраның жас мұғалімдері. 2010 жылы сәуір айында химия факультетінің 13- жатаханасында ″Органикалық химия және табиғи қосылыстар химиясы″ кафедрасымен таныстыру өткізілді, олар кафедра тарихымен, ұстаздармен, кафедрадағы бағыттармен, кафедраның үздік жетістіктерімен таныстырады.
Химиялық физика және материалтану кафедрасы
Қазақстандағы химиялық физиканың дамуы РТҒА академигі, химия ғылымдарының докторы, профессор Ксандопуло Георгий Ивановичтің жетекшілігімен жүзеге асырылған. Жану процесінің негізін Г.И. Ксандопуло және оның қызметкерлері зерттеген. Зерттеу барысында тек қана химиктер емес, сонымен қатар физиктер мен математиктерде атсалысқан. Бастапқы зерттеу жұмыстары физикалық химия кафедрасында жүргізілді. Г.И. Ксандопуло және оның қызметкерлері жеткен жетістіктері 1979 жылы ҚазМУ химия факультетінде химиялық кинетика және жану кафедрасын ашуға үлкен үлесін тигізді және 1997 жылы химиялық физика кафедрасы болып аты ауыстырылды (кафедра меңгерушісі профессор Мансұров З.А.). Химиялық физиканың шешетін мәселелерінің шеңбері профессор З.А. Мансұровтың жетекшілігімен кеңейтілді, 1997 жылы профессор З.А. Мансұров кафедра меңгерушісі болып тағайындалған
Қазіргі таңда «Химиялық физика және материалтану » кафедрасында жас мамандар қатары көбейіп келеді.Аға оқытушылардан тәжірибе ала отырып жас оқытушылар дәріс, зертханалық және тәжірибелік сабақтарды нәтижелі өткізуде.Кафедрада 2 профессор, химия ғылымдарының докторы, 1 профессор, техника ғылымдарының докторы, 1 и.о. профессор, химия ғылымдарының докторы, доцент, 16 химия, биология, техникалық және физико және математика ғылым кандидаттары, олардың ішінде - 7 доцент, 4 и.о. доцент, 5 аға оқытушы, 2 оқытушы, 3 PhD-докторлардың, 1 и.о. доцент, 2 аға оқытушы, дәрежесіз 1 аға оқытушы және 1 ассистент жұмыс істейді. Оқу процесінде орыс және қазақ тілдерінде профессорлар З.А. Мансуров, С.Х. Акназаров, М.Б. Исмаилов, Е.К. Онгарбаев, доценттер Р.Г. Абдулкаримова, В.А. Завадский, Н.С. Бергенева, Г.О. Турешева, Б.А. Урмашев, О.Ю. Головченко, К.К. Шекеева, Лесбаев Б. , аға оқытушылар Сейдилдаева А.К., Динистанова Б., Нәжипқызы М., PhD-докторанты Е.О. Досжанов, К.А. Умбеткалиев, А. Исанбекова, оқытушылар, ассистент; ОКП қызметкерлері – жетекші маман Г.Н. Мусиенко., Б.У. Рахимова, мамандар А.О. Жапекова, Н.С. Иванов. Сонғы 3 жылда кафедрада : 90 - студент «Органикалық заттардың химиялық технология», «Химия», « Пиратехникалық құралдар және жарылғыш заттардың химиялық технологиясы» «Тіршілік қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау» мамандықтары бойынша бакалавриатураны бітірді 9 - студент «Химия», « Пиратехникалық құралдар және жарылғыш заттардың химиялық технологиясы» мамандығы бойынша магистратурны бітірді. 8 - PhD- докторантураны ,оның ішінде 2-еуі Үндістандан. 2 - докторлық және 10 кандидаттық жұмыс қорғады
Оқу-әдістемелік қызмет
Қазіргі таңда «Химиялық физика» мамандығы бойынша 2 профессор, 5 доцент, оның ішінде 4 химия ғылымдарының кандидаты, 1 физика-математикалық ғылымдарының кандидаты, 3 аға оқутышысы, 2 PhD жұмыс істейді. Кафедра «Химия», «Бейорганикалық заттардың химиялық технология», «Органикалық заттардың химиялық технология» және «Тіршілік қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау» мамандықтар бойынша студенттер мен магистрларды даярлайды.
Ғылыми бағыттар
Ғылыми зертханалар/орталықтар
Мамандық бойынша оқу сабақтары университеттің материалдық базасында жүргізіледі, ол оқу процессінің сапалы түрде ұйымдастырылуын қамтамасыз етеді. Химиялық физика кафедрасында оқу процессі зертханалық кабинеттерде ( нанотехнология және көміртекті наноқұрылымды материалдар;  энергия ауқымды және экологиялық таза технологиясы; плазмохимия және жану процестер негізіндегі технологиялар) өтеді,, бакалавр, магистрант және докторанттарға арнайы курстар белсенді түрде жүргізілуде, инновациялық оқыту әдістері құрастылылуда және оқу процессіне енгізілуде.
Халықаралық жобалар мен зерттеулер
Халықаралық жобалар және зерттеулер ИНТАС и МНТЦ гранттары бойынша халықаралық жобалармен жұмыс жасағанда Ресей,алыс және жақын шет елдермен тығыз байланыста. Бұл Ғылыми орталықтар мен университеттердің 20 шақты профессоры Химиялық физика және материалтану кафедрасының студенттеріне лекция оқыды немесе докторанттар жетекшісі. Кафедра меңгерушісі, проф. Мансұров бірнеше рет халықаралық жобалардың жетекшісі болған: Жеке грант "Soros" (1993 ж.), DAAD гранты, Бонн, Германия 2001 ж. INTAS грант 2002 ж., ХҒТО 2 гранты. Кафедра қызметкерлері Халықаралық конференцияларға белсенді түрде қатысады, мысалы, «Partnerships for Prosperity & Security. Accessing innovative technologies from Russia, Ukraine and Kazakhstan» Женева (1989 жыл), Үндістан (1996  жыл); Сан-Диего (1995 жыл)конференциялар. Женевадағы отқа төзімді ӨЖС - материал «Фурнон» күміс медальменмарапатталынды.Кафедра жыл сайын Алматы қаласында жалын құрылысы, ӨЖС, көміртектіматериалдардың физикасы мен химиясы//Наноинженерия (200, 2002, 2004, 2006 жылдар) жану жәнеплазмохимия (2001, 2003, 2005, 2007 жылдар) атты халықаралық конференциялар өткізіп тұрады.
Ғылыми тәжірибелер
Кафедра қызметкерлері мен PhD-докторанттары әлемдегі жетекші ғылыми орталықтардан өз білімдері мен ғылыми-зерттеу жұмыстарын шыңдатады. Институттың ғалымдары Халықаралық бағдарлама бойынша Гермениядағы DAAD ғылыми қызметкерлермен алмасады және Гейдельберг университетімен, Карлсруе (Германия) университетімен, сонымен қатар Сеуль университетімен (Корея республикасы) бірігіп ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізеді.Кафедра қызметкерлері Халықаралық конференцияларға белсенді түрде қатысады, мысалы, «Partnerships for Prosperity & Security. Accessing innovative technologies from Russia, Ukraine and Kazakhstan» Женева (1989 жыл), Үндістан (1996 жыл); Сан-Диего (1995 жыл) конференциялар. Женевадағы отқа төзімді ӨЖС - материал «Фурнон» күміс медальмен марапатталынды. Кафедра жыл сайын Алматы қаласында жалын құрылысы, ӨЖС, көміртектіматериалдардың физикасы мен химиясы//Наноинженерия (2000,2002,2004, 2006 жылдар) жану және плазмохимия (2001,2003,2005, 2007 жылдар) атты халықаралық конференциялар өткізіп тұрады. Кафедра қызметкерлері мен PhD-докторанттары әржылы әлем ғылыми орталықтарында іс сапарда болады Кафедра соңғы жылдары за последние годы установила тесные связи с ведущими университетами и научными центрами. Аға оқутышысы, PhD Досжанов Е.О. 2006-2007 жылдар аралығында Берлиннің Технологиялық университетінде және Циттау Халықаралық жоғары мектебінде (Германия) іс сапарын өтті. Аға оқутышысы, PhD Исанбекова А.Т. Нотр-Дам Университетінде (АҚШ) іс сапарын өтті, PhD, Умбетқалиев Қ.А. Лондон Империал колледжінде (Ұлыбритания) іс сапарын өтті. 1. Профессор З.А. Мансуров, С.Х. Акназаров, доценттер Р.Г. Абдулкаримова, О.Ю. Головченко Жану мәселелері институты қызметкерлерімен бірге –Халықаралық симпозимға қатысты «XI International Symposium of Self-Propagating High Temperature Synthesis», 5 – 9 қыркүйек аралығында 2011 ж. Афины қаласы (Грекия). 2.Нажипкызы М., Жандосов Ж.М. – 25 - 29 қыркүйек 2011жылы өткен Халықаралық симпозиум “Carbons for Energy Storage/Conversion and Environment Protection” (CESEP 2011), Виши (Франция) қатысты. 3. Жандосов Ж.М. – 15- 28 тамыз аралығында, Сеул (Корея), Халықаралық азияелдерінің нанофорумына белсенді қатысты “Asia Nanotech Camp, ғылыми –зерттеу орталықтары мен нанозертханаларды .өндірістік мекемелерді және компанияларды аралап ,семинарларғақатысып, дәрістер тыңдады,Nanokorea-2011 көрмесіне қатысты, доклад жасады.Бірінші орын алды жақыс призентациясы үшін. PhD-докторантар: Алдашукурова Г. – Новосибирск университеті, Ресей, РҒА Г.К.Боресков атындағы катализ институт Ермекова Ж.С. – Университет Нотр-Дам, Нотр-Дам, АҚШ. Мохамэд эль-Шазли Аббас Дурая – Техас мем.университет, АҚШ Кудайбергенов К.К. – Оклахом университеті АҚШ Головченко Н.Ю. – Нотрдам университеті, АҚШ Абдулкаримова Д. – Токия техникалық университеті, Жапония Исанбекова А. Т. – Нотрдам университеті, АҚШ Бейсенов Р. – Хьюстон университеті, АҚШ
Әлеуметтік-тәрбие қызметі
Оқу-тәрбие үрдісінің негізгі мақсаты мен міндеті жоғарғы білімді адамдарды және білікті мамандарды дайындаумен байланысты. Қазақстандық қоғамға, бүгінгі күні жұмыс берушілерге білікті, өнегелі, жігерлі, өмірлік белсенді ұстанымы бар, үздік сапалы, алғыр ойлы, халықаралық ынтымақтастыққа дайын жастар қажет,бәсекеге қабілетті елдердің қатарына сап түзеу үшін ең алдымен ата-бабамыздан қалған салт-дәстүрімізді, мәдениетімізді сақтай отырып, келешек ұрпақты сол арқылы рухани адамгершілікке,. Отанына адал азамат етіп тәрбиелеуіміз қажет. Кафедра мамандары мен студентер факультеттің әлеуметтік тәрбие жұмыстарын дамыту үшін белсенді түрде қатысады. Кафедра мамандары іс шараларды орындау барысында кафедрада және химия факультетінің жатақханасында төменгі курс студентер үшін ашық есік өткізді. Студенттер арасында тәрбие жұмысы ір түрлі бағыттарды жүргізіледі.Тәрбие жұмыстарының жоспарын оқу топтарының куратор-эдвайзерлердің көмегімен жүргізіледі. Тәрбие жұмысының мақсаты : студенттердің жеке тұлға ретінде қалыптасуына және өмірлік нық көзқарасы бар азамат болуына ықпал ету Тәрбиежұмысының негізгі мақсаттары : азаматтық-патриоттық, құқықтық тәрбие рухани адамгершілік және мәдени-эстетикалық тәрбие студенттің кәсіби біліктілігін үнеміарттыру мен өзін-өзі дамытуға ұмтылуына ықпал ету салауатты өмір-салтын қадағалауға және өз денсаулығына жауапкершілікпен қарау дағдысын қалыптастыру Студенттерге болашақ мансапты таңдау сұрақтары бойынша студенттерге көмектесу,
IC 4840
IC 4840 — Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SB0-a (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62983, ESO 184-49, IRAS19116-5617.
Сыртқы сілтемелер
IC 4840 Санат:Телескоп (шоқжұлдыз)
Бесті
Бесті - бес жасар жылқы. Жылқы бестісінде белі әбден қатайып, толысып, тісейді (азу тісі шығады). Дәстүрлі ортада беске толған ақталған жылқыны бесті ат, ал ақталмағанын бесті айғыр деп атайды. Дегенмен ақталған бесті атқа балама ретінде жуан aт, белді ат деген атаулар қолданыла береді. Ал түр-түсіне, жынысы мен жасына байланысты торы бесті (айғыр, бие), қара бесті (айғыр, бие) т.б. деп атайды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Ойық жара ауруы
Ойық жара ауруы (morbus ulcerosus) дегенiмiз үдеу және ремиссия кезеңдерiнiң алмасуымен өтетін созылмалы рецидивтi ауру, оның негізгі көрінісіне асқазанның және он екі елі ішектің қабырғасында ойық жараның пайда болуымен шектеледi. Ойық жара ауруының таралуы шамамен 7-10 %, ер адамдар жиiрек ауырады. Ойық дефект ұлтабарда асқазанға қарағанда 4 есе жиірек кездеседі.
Этиологиясы мен патогенезі.
Қазiргi заманғы көзқарас бойынша ойық жара ауруы асқазанның кiлегей қабатының бүтiндiгiн қамтамасыз етiп отыратын қорғаныш механизмдерi мен зиянды факторларға тұз қышкылы, пепсин, ет қышқылдары, Helicobacter pylori, астероидты қабынуға қарсы препараттар, арақ-шарап жатады. Қорғаныс механизмдерге кiлегейлi-бикарбонаттық кедергi, простагландиндер жатады. Созылмалы гастриті бар адамдарды зерттеу кезiнде олардың асқазанынан көптеген бактериялар табылған. Бұл бактерияларды алдымен Campylobacter тобына жатқызған, кейiн Helicobacter pylori болып өзгерiлген. Гистологиялық зерттеулердiң нәтижесінде Helicobacter pylori 95% және 70% жағдайда ұлтабар және асқазан ойық жараларымен ауырған сырқаттарда табылған. Сондай-ақ иммундық бұзлыстар, кiлегей қабатының созылмалы қабыну инфильтрациясы, гастриннің гиперсекрециясы да өз әсерлерін тигiзбей қоймайды. Кейде Helicobacter pylori сау адамдарда да кездесуі мүмкін.
Клиникалық көрінісі
Ойық жара ауруының негiзгi көрінісі ауыру сезімі, ол асқазан тұсында ортаңғы сызықтан сәл солға немесе сәл оңға (ұлтабардың ойық жарасы) қарай орналасады. Субкардиалды ойық жара кезiнде ауыру сезiмi тура төс сүйегiнiң астынан байқалады. Ауыру сезiмi кеуде тұсының сол жағына, омыртқаның кеуделiк және белдiк бөлiмдерiне берiледi.
Ойық жара ауруы кезiндегi ауыру сезімі тағам қабылдауымен тығыз байланысты. Асқазанның субкардиалды ойық жарасында тамақ iшiсiмен ауырады, ойық жара асқазан денесiнде болса - тағам қабылдаған соң 30-60 минуттан кейiн пайда болады. Ұлтабардың ойық жарасында - тамақтан соң 2-З сағаттан кейiн, түнде, аш қарынға пайда болган ауыру сезiмi тән. Ауыру сезiмi холинолитиктердi, спазмолитиктердi антацидтердi қабылдағанда, жылумен емдеген кезде бәсендейді.
Диспепсиялық шағымдар – жүрек қыжылдауы мен жүрек айнуы, кекіру, құсу ,нәжістің қатуы ойық жара ауруында жиi кездеседі. Науқас адамдар қатты жүдеуi мүмкін, себебi олар ауыру сезiмiн болдырмас үшін тағам қабылдаудан бас тартады.
Тринидад және Тобаго
Тринидад және Тобаго (Trinidad and Tobago, ), ресми атауы Тринидад және Тобаго Республикасы (Republic of Trinidad and Tobago) – Вест-Индиядағы, Оңтүстік Америка жағалауларындағы Тринидад, Тобаго және бірнеше ұсақ аралдарда орналасқан мемлекет.
Ойық жара ауруы
Клиникалық көрінісі
Жоғарыда айтылған белгiлер ойық жара ауруы бар барлық науқастарда бiрдей анықталмайды. Кей жағдайларда ауыру сезiмi бiлiнбей, ол тек қана асқыну кезiнде табылуы мүмкін. Ойық жара ауруы бар болса, iштi пальпация жасаған кезде құрсақтың алдыңғы бұлшықеттерінің ауруы және резистенттiлiгi анықталуы мүмкін. Осы тұста перкуссия кезiнде шектелген ауыру аймағы анықталуын "оң " Мендель симптомы деп атайды.
Тринидад және Тобаго
Аумағы 5128 км², халқы 1,3 млн. (2003), оның 95%-ы Тринидад аралында тұрады.
Вальдунсьель
Вальдунсьель (Valdunciel) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді.
Тринидад және Тобаго
Халқының құрылымы
Халқының басым бөлігін үнді-пәкстандықтар мен тринидадтық креолдар (негрлер мен мулаттар 60%, үндістер 37%) құрайды, қытайлар мен еуропалықтар (2%) да тұрады. Дінге сенушілердің көпшілігін католиктер (34%), протестанттар (28%) құрайды, индуизм (25%) мен ислам дінін (6%) ұстанатындар да бар.
Вальдунсьель
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 101 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33,23 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 14 км.
Ойық жара ауруы
Клиникалық көрінісі
Зертханалық көрсеткiштер өзгермеуі мүмкін, анық немесе жасырын қан кету шағыңда анемия байқалады. Нәжістегі жасырын қанды анықтау (Грегерсон, Вебер реакциялары) ауруды табyға көмектеседi. Асқазанның қышқыл түзгiш кызметі ұлтабардың ойық жарасында көтерiңкi деңгейді көрсетсе, 	асқазан ойық жараларында калыпты немесе төмендеген керсеткiштер бередi.
Тринидад және Тобаго
Мемлекет жайлы
Мемлекеттік тілі – ағылшын тілі, басқа тілдерден хинди, испан, француз тілдері қолданылады. Әкімшілік-аумақтық жағынан 8 графтық пен 3 миниципалитетке бөлінеді. Астанасы – Порт-оф-Спейн қаласы (54 мың). Мемлекет басшысы – президент, үкімет басшысы – премьер-министр. Жоғарғы заң шығарушы органы – қос палаталы (Сенат пен өкілдер палатасы) парламент. Ұлттық мейрамы – Тәуелсіздік күні – 31 тамыз (1962). Ақша бірлігі – Тринидад және Тобаго доллары. БҰҰ (1962) мен Америка мемлекеттері ұйымының мүшесі.
Табиғаты
Тринидад аралының көпшілік бөлігін ойпатты, шығысын батпақтанған жазық алып жатыр. Солтүстігінде Венесуэланың Жағалық Кордильерасының ең биік жері 940 м-ге (Арипо тауы) жететін таулы қырат орналасқан. Оңтүстік жағалауында батпақты жанартаулар бар. Тобаго аралындағы ең биік жер 579 м-ге тең, Оңтүстік-батысында ойыстық әктас үстірті жатыр. Мұнайдың, табиғи газдың кен орындары бар.
Ойық жара ауруы
Клиникалық көрінісі
Эндоскопиялық зерттеу арқылы ойық жараның бар-жоғын, оның орналасқан жерiн, пiшiнiн, тереңдігін, көлемiн, жан-жағындағы және түбiндегi тіндердің жағдайын анықтауға болады. Рентген әдiсi эндоскопиялық зерттеудi толықтырып, оны қосымша дәлелдейтін белгiлердi (бұлшықеттердің циркулярлы жиырылуы, ойық тұсындағы жиырылымдардың конвергенциясы, т.б.) анықтайды.
Асқынуы, әр түрлi жағымсыз факторлардан (физикалық қатты күш түcipy, маскүнемдiк) ойық жара ауруының асқынуы мүмкін. Науқастардың 15-20%-ында ойық жарадан қан кетуі ықтимал, оның клиникалық көрінісі құсықтың түрі "кофе қойыртпағы тәріздес" болуы жене нәжістің қара түске боялуы. Ойық жара асқазанның бүкiл қабаттарын тесiп шығуы мүмкiн (перфорация), бұл кезде эпигастрий тұсында "пышақ кескендей" ауыру сезiмi, коллапс, алдыңғы құрсақ бұлшықеттерінің "ағаш тәрізді" қатаюы, iш пердесiн тiтiркендiру симптомдары (Щеткин-Блюмберг) анықталады. Ойық жараның көршiлес ағзаларға eтyiн пенетрация деп атайды. Пенетрацияның клиникалық көріністері: қатты ауыру сезiмi, дененің қалтырауы, ЭТЖ-ның тездеуi. Емдеу шаралары асқыну дамымаған шақта консервативтiк шаралармен (бактерицидтi препараттар, спазмолитиктер, Н2-блокаторлар, антацидтер, симптоматикалық ем) шектеледi, көмектеспеген шақта хирургиялық ем шаралары колданылады. Соңғы кезде жара ауруының дамуына бейімдейтін тұқымға, генге байланысты факторлар ажыратылған:
Тринидад және Тобаго
Тарихы
Тринидад пен Тобаго аралдарын ежелгі заманнан аравака және кариб үндістері мекендеген. Аралдарды еуропалықтардан алғаш 1498 жылы Х.Колумб ашты. Колумб аралды Троица мейрамы күні ашқандықтан “Тринидад” деп атады (тринидад – “троица” сөзінің испандық аталуы). Тобаго атауы жергілікті үндістердің “тобаго” (кейіннен басқа тілдерге “табак” – “темекі” деген атпен енді) сөзінен шыққан. 16 ғасырда испандықтар аралдарды өз отарларына айналдырды. 1797 жылы Тринидадты Ұлыбритания басып алып, 1802 жылы оған ресми түрде өз иелігін орнатты. 1814 жылы Тобаго да Ұлыбританияның иелігіне өтті. 1899 жылы Тобаго ккімшілік жағынан Тринидадқа қосылды. 1962 жылы ынтымақтастық шеңберінде тәуелсіздікке ие болды.
Ойық жара ауруы
Клиникалық көрінісі
•	қанның О (I) тобы, мұндай адамдардың асқазанның кілегей қабығында НР-ге рецепторлардың саны көп болады деген пікір айтылуда, қаны I топты адамдарда жара ауруы 35%-ға жиі кездесетіні анықталған;
Тринидад және Тобаго
Экономикасы
Экономикасының негізі мұнай өндіру мен мұнай өңдеу өнеркәсібі және шетелдік туристерге қызмет көрсету болып табылады. Ұлттық табыстың жан басына шаққандағы жылдық мөлшері 3840 АҚШ долларына тең (2003). Мұнай өндіру мен оны қайта өңдеудің 3/4 бөлігіне жуығын АҚШ компаниялары бақылайды. Табиғи газ бен табиғи асфальт (Пич-Лейк көлі), гипс өндіріледі.
Ойық жара ауруы
Клиникалық көрінісі
•	НLA жүйесінің В15, В5, В35-антигендерінің болуы;