cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вила-Гарсия (Транкозу)
Вила-Гарсия (Транкозу) (Vila Garcia (Trancoso)) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Транкозу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 198 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,29 км² шамасында. Халық тығыздығы — 14,9 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Кастельнодари
Коммунаның INSEE коды — 11076, пошта индексі — 11400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11753 адамды құрады. Халық тығыздығы — 246,29 адам/км².
IC 4414A
IC 4414A — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан P (пекулярлық галактика) типті галактика.
Кастельнодари
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
IC 4414A
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51414, IC 1008A, MCG 5-34-27, ZWG 163.35.
Кастельнодари
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
IC 4414A
Сыртқы сілтемелер
IC 4414,1 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Ордазы
Ордазы — Қызылорда облысы Қармақшы ауданы, Жосалы кенттік әкімдігі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жосалы ауылынан солтүстік-батысқа қарай 7 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 23 адам (13 ер адам және 10 әйел адам) болса, 2009 жылы 20 адамды (8 ер адам және 12 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қармақшы ауданы елді мекендері
Тьявиль-сюр-Мерт
Тьявиль-сюр-Мерт (Thiaville-sur-Meurthe) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Люневиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,47 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 480 адамды құрады. Халық тығыздығы — 107,38 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Шығыс Нюба
Шығыс Нюба — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нюба өзенінің сол жағалауынан 63 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Моноклиндік аңғар
Моноклиндік аңғар - моноклин жатысты таужыныстарда жаралады, бойлық пішіні әдетте асимметриялы. Таужыныстар аңғарының бір беткейінде өзенге қарай құласа, келесі беткейінде өзенге теріс бағытта құлайды. Беткейлер еңістігі таужыныстардың құлау бұрышына байланысты.
Дереккөздер
Санат:Геология
Корольдік қарсы гамбит
Корольдік қарсы гамбит. Талдау жасауды өнертапқыш Фалькбердің есімімен белгілі болған Корольдік қарсы гамбитпен аяқтаймыз.Қарсы гамбит орталықтан соққы жасайды.Екі жақтың да пешкалары майдан даласындағы рыцарлар сияқты «Бетпе-бет шабсуда»кездеседі. 1.е2-е4 е7-е5 2.f2-f4 d7-d5 Қара жағы инициативаға ие болуға,ақ жағы фигуралардың дамуын тоқтатуға әрі орталықта тиімді айырбасты бастауға ұмтылуда. ''' 3.e4:d5         e5-e4
''' 4.d2-d3         kg8-f6
''' 5.kb1-d2       e4:d3
''' 6.Cf1:d3       Kf6:d5
''' 7.Фd1-e2+    Cf8-e7
''' 8.Kd2-e4       0-0 ''' Жайғасым тұрақтанды. Алда миттельшпильде шиеленіскен күрес күтіп тұр.
Дереккөздер
Санат:Шахмат Санат:Ашық дебюттер Санат:Гамбиттер
Алтын булла
нобай|[[III Алексей (Трабзон императоры)|III Алексейд ің империялық алтын булласы, 1374 ж.]] Алтын булла немесе Хрисобул, Хрисобуллос (лат: bulla aurea; грек: Χρυσόβουλλον) — Ортағасырлар мен Ренессанс батыс Еуропа және Византия монархтарының дикреттерін біріктіретін алтын екі жақты қағаз және құжат.
Сегіз жүз жылға жуық уақыт ішінде олар бір жақты, екінші тараптың немесе тараптардың міндеттемелерінсіз шығарылды.
Алайда, бұл, сайып келгенде, тиімсіз болды, өйткені византиялықтар империяны құлатуға шетелдік мемлекеттердың күш-жігерін шектеуге тырысты.
Белгілі алтын буллалар:
солға|нобай|176x176 нүкте|[[Карл IV (Киелі Рим империясы императоры)|Қасиетті Рим императоры IV Карл шығарған 1356 жылғы Алтын булла.]]
Дереккөздер
Санат:Құжаттар Санат:Қасиетті Рим империясы Санат:Алтын буллалар
Орманқунақтар туысы
Орманқунақтар туысы (Pinicola) - Қазақстандағы қунақ тұқымдастарға жататын 15 туыс құстардың бір туысы. Орманқунақтар туысы жалғыз түрден - орманқунақтан тұрады.
Дереккөздер
Санат:Қунақ тұқымдастар Санат:Еуразия құстары
Спортқа жаттығу
Спортқа жаттығу, спортшылардың шеберліктерін шыңдап, бапқа енгізу үшін алдына койған мақсаты, межесі бар күнделікті жүргізілетін спорттық- педагогикалық жұмыс. Ол жеке тұлғаны қалыптастыру оған қажетті білім мен тәжірибе беру өзі таңдаған спорт түрінен жоғары нәтижелер көрсету үшін жургізіледі.Біздің елімізді жаттығу жасаудың жүйесі қалыптастырылган. Көптеген жаттығушылар ғалымдармен бірлесе отырып спорттың ілімін, тәсілдерін іске асырып қазақстандык жаттығу жүйесін жасаған. Жаттығулар нәтижелі болу үшін жаттығушылар қауымы, педагогтермен, медицина мамандарымен бірлесіп жұмыс істейді. Халықаралық деңгейде жоғары нәтижелерге жетудің жолдары өте күрделі.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Чэстерфилд (Массачусетс)
Чэстерфилд (Chesterfield) — Массачусетс штатының Гемпшир округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1 201 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 81.0 км² шамасында. FIPS коды — 25-13590.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Соларусса
Соларусса (Solarussa) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Ористано провинциясында орналасқан.
Бердіқожа батыр (жыр)
Бердіқожа батыр– тарихи дастан.
Соларусса
Елді мекеннің қамқоршысы — Киелі Пётр. Жыл сайынғы мерекесі — 29 шілде.
Бердіқожа батыр (жыр)
Дастанда жеке үй болып жырақта өмір сүрген Бердіқожа батырдың ерлік істері баяндалған. Жырда қалмақтарға қарсы соғысқа аттанып бара жатқан, тарихта есімдері мәлім Қабанбай, Бөгенбай, Боранбай, Барақ және т.б. батырлар жайлы да айтылады. Туынды он бір буынды қара өлеңге құрылған, ішінара қара сөз де ұшырасады. Қолжазба нұсқасы Әдебиет және өнер институтының Қолжазбалар орталығында сақтаулы.
Дереккөздер
Санат:Қазақ жырлары Санат:Тарихи дастандар
Нұрмұхамед Есентаев
Нұрмұхамед Есентаев (1909, Шығыс Қазақстан облысы – 1975, Мақтаарал ауданы) – Социалистік Еңбек Ері (8.6.1957). 1933 – 1938 ж. Өзбекстанда агротехник, агроучаске бастығы болды. 1939 жылдан «Мақтаарал» кеңшарында аға агроном, бөлімше меңгерушісі болып істеді. 2 рет Ленин, «Еңбек Қызыл Ту» ордендерімен, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Спорт жабдықтары
Спорт жабдықтары, спорт түрлерін жабдықтау үшін құрылғылар: қақпалар, торлар, қалқандар, бағандар, тосқауыл, кедергілер және басқалар. Боксшылардың шаршы алаңы, гимнастикалық және күрес кілемдері, тұғырлар және с.с.; жаттығу сабақтары мен спорт жарыстарына қызмет ететін арнайы техника (мәреде суретке түсіру аспабы, ақпараттық электро-көрсеткіш тақтасы, түрліше тренажерлер және т.б. Олимпиялық жарыстар үшін спорттық снарядтар мен жабдықтар ХСФ-ры ережелер мен талаптарға сәйкес дайындалады, оны ХСФ-на сәйкес келетін спорт түрлері бо¬йынша, ресми халықаралық жарыстар үшін, өнімдері мақұлданған фирмалар жасайды. Жеке пайдаланатын спорттық снарядтарды (Мысалы, жеңіл атлетикалық, шаңғылар, қайықтар және т.б.) спортшылар өзінің жеке мүлкі есебінде О.о-ға әкелуге құқылы және төрешілер алқасынан бақылау-тексеруден өткізіледі, егер халықаралық стандарттарға сәйкес келсе рұқсат белгісін алады. О.о-дың ұйымдастыру комитеті (ХСФ-мен алдын ала келісім бойынша). Спорттық снарядтар мен жабдықтарды шығаратын белгілі бір фирмаларды бекітіп, осы фирмаларға арнайы жабдықтаушы атағын береді. О.о-ды арнайы жабдықтаушылардың арасына төмендегідей ірі шетелдік фирмалар бар:
"AMPRO Corportlon" (АҚШ - сырықпен биіктікке секірудегі жерге түсу үшін орынды;
"Anti Manutactuing СО" (АҚШ - жүзу үшін толқынды бөлетін жапсарды;
"Asics Corporation" (Жап.) - антенналары бар волейбол торларын;
"ВАТ - Taratlex" (фр.) - волейбол және гандбол алаңдары үшін "тарафлекс" синтетикалық жамылғысын;
"Ernst К Spicth" (Герм.) - стенд ату үшін жабдықтарды;
"Elektroimpex" (Венг.) - электронды ақпараттық көрсеткіш тақтаны;
"Hans Raj Mahajan & Sone PVT, ltd" (Үндістан) - көгалдағы хоккей үшін доптарды;
"Carmilli S.P.A." (Ит.) - өсушілер үшін тренажерлерді; эргометрлерді;
"The Cooper Group tnc" (Канада) - өлшейтін рулетка; балуандарды
"Misuno sporting guds" (Жап.) - желкенді регата мен олимпиялық алау эстафетасы үшін спорт формасын;
"Mono Rubber S.P.A." (Ит.) - мұнара жамылғысын (суға секіру)
"Myojyo Rubber Lndastry Co, Ltd" (Жап.) - волейбол доптарын ;
"Wavimor" (Польша) - көмекші яхталарды,
"Торнадо" - катомаранын;
"Sarneige" (Фр.); - гимнастикасы төсеніштерді;
"Schelde International" (Нндер.); волейбол мен баскетбол үшін жабдықтарды;
"Swiss timin & Ltd" (Швеция); хронометражды радиоаппаратураларды;
"Tachikara Со, Ltd" (Жап.); баскетбол доптарын;
"3M Company" (АҚШ- Швейцария) – жеңіл атлетикалық стадиондар үшін "тартан" синтетикалық жамылғысын.
"VEB Lehrgerate und Reparturwerk Mittenwalde" (Германия);
Черный Калтанчик (өзен)
Чёрный Калтанчик — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/2677/585/55/12 орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кондома. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тарын-Я
Тарын-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Щекурь-Я өзенінің сол жағалауынан 49 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Талас қысқа көшесі (Астана)
Талас қысқа көшесі (Астана) - бұрынғы атауы №7 қысқа көше. «Көктал» тұрғын алабы. Талас қысқа көшесі Жаңақоныс көшесінен басталады. Ұзындығы - 290,7 м.
Талас - Қырғызстан мен Қазақстан жеріндегі өзен. Ұзындығы - 661 шақырым. Жамбыл облысының Байзақ, Талас, Сарысу аудандары жерімен ағады. Жамбыл облысында осы аттас аудан бар.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
№53-темір жол айрығы
№53-темір жол айрығы — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Жұрын ауылдық округі құрамындағы темір жол айрығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 59 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 118 адам (59 ер адам және 59 әйел адам) болса, 2009 жылы 126 адамды (60 ер адам және 66 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мұғалжар ауданы елді мекендері
NGC 3746
NGC 3746 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1874 жылы 9 ақпанда Copeland Ralph астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3746 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35997, UGC 6597, MCG 4-28-5, ZWG 127.6, Copeland Septett, VV 282, ARP 320, HCG 57B.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Сахан Досова
Сахан Досова (1879 — 2009) — Қазақстанның ең ұзақ жасаған тұрғыны.
Өмірбаяны
17 -18 жасында тұрмыс құрып, бірінші күйеуінен 8 бала көтерген. Алайда 1930-шы жылдары күйеуінің көзі кеткесін, ашаршылық жайлаған кезде балаларының барлығынан айырылған. Кейіннен ол қазақтың әмеңгерлік салты бойынша қайнысының етегінен ұстап, Қарқаралы өңіріндегі сол кездегі Қасым Аманжолов атындағы совхозға келіп тұрақтаған.
Соғыстан кейін Досова екінші мәрте күйеуге шыққан. Екінші күйеуінен үш баласы бар. Сол үш баладан 37 немересі бар.
Досова 2009 жылы қайтыс болған.
Михеева Виска
Михеева Виска — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Волоковая өзенінің сол жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Азаматтық жауапкершілікті сақтандыру
Азаматтық жауапкершілікті сақтандыру - жауапкершілікті сақтандырудың ішкі саласы. Объектісі: сақтанушынын заң бойынша зиян келтірілуі мүмкін үшінші тұлғанын алдын дағы жауапкершілігі. Азаматтық жауапкершілікті сақтандыру бойынша зардап шегушілерге (жеке және заңи тұлғаларға) сақтанушының кінәсынан болған жазатым оқиғадан олар мертіккен немесе қаза тапқан, опат болған мүлкіне зақым келтірілген жағдайда азаматтық қуыным бойынша өндіріп алынған ақшалай сома мөлшерінде зардап шегушілердің (Немесе олардын құқықтық мирасқорларының) пайдасына төлем енүге тиіс. Азаматтық жауапкершілікті сақтандыру автокөлік құралдарының иелеріне, өнеркәсіп орындары мен қауіптілігі жоғары басқа да көздерге, сондай-ақ айласына зиян келтіруі мүмкін белгілі бір кәсіптермен айналысушы адамдарға қолданылады. Көптеген елдердің заңнамасьшда көлік құралдары иелерінің азаматтық жауапкершілігін міндетті турде сақтандыру көзделген. Бұл сақтандыруды сондай-ақ үйлердін, ойын-сауық мекемелерінің, сауда кәсіпорындарының, құрылыс ұйымдарының иелері, жеке кәсіппен айналысушы адамдар - дәрігерлер, заңгерлер, бухгалтерлер де (Мысалы, кәсіби қателіктер жағдайына) пайдаланады. Жазатайым оқиға еңсерілмейтін күш салдарынан болса немесе сақтанушының қасақы әрекеттерінен туындаса, Азаматтық жауапкершілікті сақтандырудың күші қолданылмайды.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Лангуаран
Лангуаран (Langoiran) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Лангон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,14 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33226, пошта индексі — 33550.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2173 адамды құрады. Халық тығыздығы — 214,3 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Шланген
Шланген (Schlangen) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан муниципалитет. Детмольд әкімшілік округіне бағынады. Липпе ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Ғабдрахман Сағди
Ғабдрахман Сағди - татар әдебиетін зерттеуші, филология ғылымдарының докторы, профессор.
Стамбулда оқытушылар институтын бітіріп мұғалім болды. Ташкентте, Қазанда, Самарқанда жоғарғы оқу орындарыда сабақ берді.
Оның "Татар әдебиетінің тарихы", "Шығыстың педагогикалық ойлары", "Татар театры", "Проетариат диктатурасы кезіндегі татар әдебиеті", "Науаи шығармалары - өзбек классикалық әдебиетінің даму жолындағы ең жоғарғы шыңы" атты еңбектерімен қатар қазақ әдебиеті жайлы, оның ішінде Абай, М.Әуезов шығармалары туралы зерттеулері бар. Мысалы: "Абай", "Бәйбіше - тоқал", "Қазақ ақыны Абай және оның мұрасы", "Науаи һәм Абай" атты зерттелерін атауға болады.
Дереккөздер
Санат:Таймеевода туғандар Санат:Татар әдебиетін зерттеушілер Санат:Татар филологтары Санат:Татарстан ғалымдары Санат:Профессорлар Санат:Абайтанушылар
Бостанци (Кырджали облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 81 адамды құрайды.
Қайым Мұхамеджанұлы Сымақов
Қайым Мұхамеджанұлы Сымақов (Каюм Мөхәммәтҗан улы Симаков; 15 қазан 1904, Тебеньково а, қазіргі Рязан обл. — 29 қыркүйек 1984, Ленинград) — Қазақ КСР саяси қайраткері. 1961-1968 жж. — Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Төрағасының орынбасары, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Мемлекеттік жоспарлау комитетінің төрағасы. 1941 жылдан бастап БК(б)П мүшесі.
Бостанци (Кырджали облысы)
Пошта индексі — 6716. Телефон коды — 03691. ЕКАТТЕ коды — 5791.
Қайым Мұхамеджанұлы Сымақов
Сілтеме
Санат:КОКП мүшелері Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 4-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 6-шақырылымының депутаттары Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары Санат:КОКП XXI съезінің делегаттары
Бостанци (Кырджали облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Есенқазақ
Есенқазақ – Қаратүлей сорының оңтүстігінде жатқан қоныс. Маңғыстау және Бейнеу аудандары жерінде орналасқан.
Жазық келген жер бедері теңіз деңгейінен 100 м-дей жоғары жатыр. Ұзындығы 60 км-ге жуық, енді жері 15 км-дей. Қоныстың солтүстік-шығысында шағын келген сексеуіл тоғайы бар. Шөбі шүйгін, тұщы су құдықтары (Бесшыңырау, Сарлықұдық, т.б.) болғандықтан қоныс мал жайылымына пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Маңғыстау облысы қоныстары Санат:Маңғыстау ауданы географиясы Санат:Бейнеу ауданы географиясы
Райнек
250px|thumb|Картада орналасуы Райнек (Rheineck SG) — Швейцарияның Санкт-Галлен кантонында орналасқан коммуна. Рейнталь округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3226 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.18 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3235, пошта индексі — 9424.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Санкт-Галлен елді мекендері
Риу-дас-Педрас
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 26 739 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 226,939 км² шамасында. Халық тығыздығы — 117,8 адам/км².
Тарихы
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Пландар мен карталардың шартты белгілері
Пландар мен карталардың шартты белгілері.Жер бетін планға, картаға түсіру күрделі жұмыс, ол өте аса дәлдікті қажет етеді және дәл аспаптарды пайдаланып, маман- геодезистер, маркшейдерлер жасайды. План мен картаның мазмұны толық, түсінікті және көрнекті болуы үшін пішіні, түрі мүмкіндігінше жердегі заттарды бейнелейтін белгілер қолданылады. Топографиялық картадагы шартты белгілер: карталарды түрлі- түсті безендіруден, түсіндірме жазулардан, цифрлы белгілерден тұратын бір тұтас жүйеден тұрады. Шартты белгілер мен олардың түстері жердін әртүрлі объектілері, тектік түрлерін көрнектендіре түседі. Ал, түсіндірме жазбалар мен цифрлык белгілеулер шартты белгілерде кескінделетін объектілердің және ерекшеліктері туралы мәліметгермен толықтырылады. Карталар мен пландардағы шартты белгілер масштабты (контурлық), сызықтық, масштабтан тыс және түсіндірме шартты белгілерге бөлінеді.
Контурлық белгілер орманның, шабындықтың және олардың көлемін де білуге мүмкіндік береді. Объектілердің контурлары нүктелік пунктирлермен немесе жіңішке тұтас сызықпен жер бетінің белдерін және шын мәніндегі сұлбаға үұқсастығын сақтай отырып белгіленеді. Бейнелейтін заттардың көлемі кішкентай болып, оны масштаб арқылы көрсету мүмкін болса, ондай заттар масштабтан тыс шартты белгілермен көрсетіледі. Мәселен, жаңа өскен ағаштар, құдықтар, километр бағаналары, т.б. заттардың мөлшері көрсетілмей тұрған орындары белгіленеді, яғни масштабтан тыс шартты белгілер тиісті объектінің сыртқы түрін еске салатын геометриялық фигуралар. Өзендер, каналдар, жолдар, т.б. сызықтық объектілер де масштабтан тыс шартты белгілермен кескінделеді. Олар объекті осін оның табиги орнына сәйкес береді, ал олардың ені біршама ұлғайтылып көрсетіледі. Контурлық және масштабтан тыс белгілерді толықтыратын және оларды түсіндіретін белгілерді түсіндіргіш шартты белгілер дейді. Мәселен, өзендердің ағын жылдамдығы, көпірдің ұзындыгы мен көтерімділігі, геодезиялык пункттердің, ормандағы ағаштардың жанында жазылган сандар, т.б. түсіндіргіш белгілеріне жатады. Елді-мекендердің, өзен-көлдердің, таулардың, т.б. аттары толық жазылады. Қысқартьшған жазулар объектілердің маңызын немесе қасиетін түсіндіреді. Мысалы: вкз-вокзал; ск-скважина; қ-құдық деген мағынаны береді. Топографиялық карталардагы түрлі-түсті бояулардың түсі кескінделетін объектілердің шын өзіне сәйкес болып келеді; мәселен: ормандар-жасыл; су-көк, жер бедері-қоңыр, темір жолдар, өнеркәсіптік, шаруашылық және әлеуметтік-мәдениет объектілері-қара бояулармен боялады.
Дереккөздер
Санат:Геодезия
Лес-Кабаньес
Лес-Кабаньес (Les Cabanyes) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Альт-Пенедес ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 902 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1,15 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Шардара ауданы
Жер бедері
Аудан жері негізінен Сырдария өзенінің сол жағалауын, Қызылқұм құмының оңтүстік-шығысын ала, аллювийлік жазықта (Шардара даласы) орналасқан. Қызылқұм өңіріндегі мыңдаған гектар шөлейт алқаптарды игеріп, суландыру арқылы ел қоныстандыру үшін 1958 жылы «Шардара құрылыс» басқармасы құрылды. Кеңестер Одағының әр түкпірінен келген мыңдаған комсомол жастар, жоғары білімді мамандар, осы өлкенің жас кадр мамандары бірлесіп жұмыс істеді. 1967 жылы 15 қазанда Мемлекеттік комиссия сыйымдылығы 5 млрд. 700 млн. м3 Шардара бөгені мен су электр стансасының құрылысының аяқталғаны жөнінде актіге қол қойды. Сол жылы Сырдария өзенін бойлай ұзын 130 км Қызылқұм магистральды каналы іске қосылды.
Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі
Климаты айқын континенттік. Қысы біршама жұмсақ, қаңтардың жылдық орташа температурасы –4 – 6°С. Жаз айлары ыстық, аңызақты, шілденің ортасы температурасы 28 – 29°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 150 – 200 мм. Аудан аумағында құрылыс материалдары барланған. Жерінің басым бөлігі құмды (Қызылқұм), сұр, сортаң топырақты, өзен аңғарлары шалғынды-сазды топырақты. Мұнда жусан, селеу, сексеуіл, жантақ, жыңғыл, баялыш, Сырдария бойында қамыс, құрақ, тал, жиде өседі. Жануарлардан қасқыр, түлкі, қарсақ, ақбөкен, қарақұйрық, бауырымен жорғалаушылар, өзен бойында қаз, үйрек, қырғауыл мекендейді.
Шаруашылығы
Ауылдарда негізінен күріш, қосымша мақта, сүтті, етті мал, жылқы, түйе, көкөніс, бақша өсіруге маманданған 14 кеңшар, 1 күріш өсіру тәжірибелік шаруашылығы болған (1988 ж. «Қазақстан», «Целинный» біріктіріліп, «Жиделі», «Аққала», «Байырқұм» кеңшарлары Арыс ауданына берілді). Олардың негізінде ауданда 5500 ауылшаруашылық тауар өндірушілері тіркелген. Елді мекендер Қызылқұм каналы мен Сырдария өзенінің бойын жағалай орналасқан. Шардара ауданы бойынша ауыл шаруашылықғының жалпы өнім көлемінің 43,0% мақта шаруашылығына тиесілі. Аудандағы егістік жерлердің 91,0% немесе 23,7 мың гектары мақта егістігі. Аудан шаруашылығының негізін «НИМЕКС» корпорациясының з-ты, «Мырзакент», «Достық» мақта пункттері, «Мырзакент» АҚ, т.б. құрайды.
Инфрақұрылымы
Денсаулық сақтау саласында 1 аудандық аурухана, 1 қалалық емханасы, 11 ауылдық дәрігерлік амбулатория, 1 фельдш.-акушерлік пункт, "Қазақстан" БМСК "Алатау батыр" ауылдық стационарлық бөлімшесі,  сан-эпидемиологиялық стансасы, стоматологияық емхана қызмет көрсетеді. Білім беру, мәдениет салаларында 30 жалпы білім беретін мектеп, 1 колледж, 16 кітапхана, 10 мәдениет үйі, оның ішінде 1 аудандық мәдениет сарайы, 9 ауылдық мәдениет үйі тіркелген. «Ақ әжелер» ансамблі жұмыс істейді. 1969 жылдан ауданы «Өскен өңір» газеті шығады. Аудандағы Ұзыната аулынан 8 км жерде бүтіндей сақталып қалған орта ғасыр ескерткіштерінің бірі – Ұзыната кесенесі орналасқан.
Халқы
Тұрғындары 78 132 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар (96,45%), орыстар (2,12%), татарлар (0,34%), өзбектер (0,21%), тәжіктер (0,18%), корейлер (0,13%), басқа ұлт өкілдері (0,56%).
Дереккөздер
Санат:Шардара ауданы
Поскошор
Поскошор — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Колотило көлі - №8370 атауы жоқ өзені орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 4414B
IC 4414B — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: IC 1008B.
Сыртқы сілтемелер
IC 4414,2 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Ортаңғы массив
Ортаңғы массив - геосинклинальдық жүйелерді бөлетін геосинклинальдық белдеу шегіндегі жер қыртысының салыстырмалы тұрақты бөлікшесі. Геосинклинальдық жүйелерден шамалы жылжымалылығымен және едәуір көнелігімен (негізінде кембрийге дейін) ажыратылады. Палеогеографиялық және палеотектоникалық мағынада ортаңғы массив микроконтиненттерге сәйкес келеді.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Айырбас шарты
Айырбас шарты (barter agreement;) Тараптардың әрқайсысының екінші тарапқа бір тауарды екінші тауарға айырбастауға міндеттенетін азаматтық-құқықтық шарт. Егер бұл тәртіптерге және айырбас мәніне қайшы келмесе, айырбас шартына сатып алу-сату тәртібі қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Заң
Баб
Баб (الباب — «қақпа»; 20 қазан 1819 – 9 шілде 1850 ) Баби Сенімінің негізін қалаушы, пайғамбар және Баһаи Сенімінің үш негізгі тұлғаларының бірі. Шын есімі Сейіт Әли Мұхаммед Ширази. Бабтың қасиетті кітабы Байан деп аталады
Ол қазіргі Иранның Шираз қаласынан шыққан саудагер болған. Жиырма төрт жасында (1844 жылдың 23 мамырында) өзінің «қайым» (немесе «мәһди», қазақша «мәди») екендігін жариялайды. Сол жариялымнан кейін қақпа мағынасын білдіретін Баб атағын алады. Оның мұраты қоғамды араға біраз уақыт салып келетін Елшінің келуіне дайындау болатын. Ол жазған жүздеген хаттары мен кітаптарында өзінің мессиялық миссиясын білдіріп, жаңа ілімнің негіздері мен заңдарын түсіреді. Баб қозғалысы он мыңдаған ізбасарға (баби) ие болып, Ирандық дінбасылар мен үкімет тарапынан қудаланады. 1850 жылы отыз жаста болған Баб Тебриз қаласында ату жазасына кесіліп, өлтіріледі.
Дереккөздер
Санат:Баһаи
Шошқакөл (ауыл)
Шошқакөл — Қызылорда облысының Қармақшы ауданы, Жосалы кенттік әкімдігі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жосалы ауылынан солтүстік-батысқа қарай 13 км-дей жерде.
Халқы
Тұрғыны 5 адам (2009).
Санат:Қармақшы ауданының таратылған елді мекендері
Черрето-Груе
Черрето-Груе (Cerreto Grue) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Алессандрия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 339 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 71 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 15050.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Giorgio.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Сен-Бонне-де-Рошфор
Сен-Бонне-де-Рошфор (Saint-Bonnet-de-Rochefort) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Виши округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,36 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03220, пошта индексі — 03800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 643 адамды құрады. Халық тығыздығы — 39,3 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Мондиализм
Мондиализм - [франц. monde - әлем] - әлемге біртұтас деп қарайтын тұжырымды көзқарас, оған сәйкес, адамзат біртұтас және жақын болашақта да, идеалда да бірыңғай әлемдік үкіметпен басқарылуы мүмкін (тиіс). Жаһанданудың қазіргі үрдістерінде мондиалистік деп танылатын ағымдар мен көзқарастар кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Перевест
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Хопер бастауынан Ворона өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Хопер, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саратов облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері Санат:Воронеж облысы өзендері
Лысенко атындағы көше (Алматы)
right|180px Лысенко атындағы көше - Көшеге ұлттық композиторлар мектебінің негізін салған, фольклорист, украин композиторы Николай Витальевич Лысенконың (1842-1912) есімі 1956 жылы берілді. Ол - «Наталка Полтавка», «Тарас Бульба», «Энеида» опералары мен вокалдық циклдер «Музыка», «Кобзарю», «Т.Г. Шевченко» т.б. шығармалардың авторы.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Балалық шағымның аспаны
«Балалық шағымның аспаны» — 2011 жылғы режиссёр Рүстем Әбдірашевтің Қазақстанның тұңғыш президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың балалық және жастық шағы жайында түсірген көркем фильмі. Көпсериялы «Көшбасшы жолы» киноэпопеясының бірінші бөлімі. 2011 жылы 7 сәуірде Нұрсұлтан Назарбаев Астана қаласының «Қазақстан» орталық концерт залында болып, фильмнің тұсаукесерін тамашалады.
Сюжеті
Фильм Алматы облысының Үшқоңыр жайлауы, Шамалған ауылы, Қаскелең және Алматы қаласы деген жерлерінде түсірілген. Оқиға Нұрсұлтан Әбішұлының шынайы өмір жолын баяндайтын «Без правых и левых», «Эпицентр мира», «В сердце Евразии» атты шығармаларының желісі негізінде түсірілген.
Бала кезінен Сұлтан деген есімге ие болған Нұрсұлтан Әбішұлы ұшқыш болуды армандаған екен. Мектепті бітірген шағында Киевтегі азаматтық авиация институтына оқуға түсуге мүмкіндік алады. Алайда, тағдыр оны мүлдем басқа арнаға бұрады.
Фильмнің жалғасы
«Көшбасшы жолы» киноэпопеясының «Отты өзен» атты екінші бөлімі және «Теміртау» деген атпен үшінші бөлімін түсіріп жатыр. Киноэпопеясы 2013 жылы то­лықтай түсіріліп бітеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақстан фильмдері Санат:Қазақфильм Санат:Нұрсұлтан Назарбаев туралы фильмдер
Мондиализация
Мондиализация - [фран. mondialisation - "әлемдену"] - француз философы Ж.Дерридтің түсінігі, 1990- 2000 жылдар арасындағы әлеуметтік философия еңбектерінде енгізілген. Деррид"mondialisation" француз сөзінің мазмұны мен айтылуының ағылшын және неміс "globalisatioif' және "Globalisieruung" эквиваленттерімен сәйкестігі жайлы мәселе кәтереді. Деррид "mondialisation" жаһандану процесіне (тұтастай жалпыландыру) қарсы қояды, оның артында геосаяси агрессия, құқықтық және құндылықты экспансия бүркемеленуде деп болжайды. "Жаһанданудың" синонимдері ретінде Деррид "неоколониализм" және "неоимпериализм" сөздерін қолданады (яғни, бірыңғай құқықтық, экономикалық, ақпараттық кеңістік қалыптастырған үстемдіктің және бағынудың бұрынғы жүйелері). Жаһандану процесі бүгінгі біздің өмірімізге сай келмейді, ол нақтылы әлемнен алшақ, жоғары түр әрі әлеуметтік ұйымдарды бірдейлендіруге талпынады. Осы тұрғыда жаһандану - әлемдік емес, әлемнен жоғары процесс. Осы неологизмді енгізе отырып, Деррид біртұтас құқықтық кеңістік қалыптастырудың "әлемділігіне" назар аударуға тырысады ол француз үоіін айдан анық нәрсе [monde - mondialisation] және ағылшын сөзінің [globe - globalisation] астарындағы ғаламдық және ғарыштық бейнесіндегі жаһанданумен айырмашылығын түсіндіреді. Осы mondialisation түсінігінің маңызын аша отырып, Деррид өзіндік ерекшеліктерді жойып жіберетін әртүрлі әлемдерді жалпыландыру емес, ортақ әлем құру қызметін баса айтады. Әрине ол globalisation және Globalisierung, ұғымдарымен байланысты коннотацияларды жоққа шығармайды, жалпыға ортақ құқықтық, экономикалық және саяси принциптерді қалыптастыру mondialisationнің аса қажетті сатысы болып табылады. Сонымен қатар, оның басты мақсаты - әлемдік бірегейлік емес, біртұтас элем көкжиегіндегі ерекшеліктердің жаңа жүйесі. Релятивизмге келісіп, жалпыға ортақ принциптер қалыптастыру қажеттілігінен бас тартуға болмайды, дей тұрғанмен, осы жалпыландырудың астарында әлдекімдердің саяси мүдделері тұруына жол бермеу керек. Осы mondialisation процесі ғана жалпы қорытуды мүмкін әрі қажетті етіп қана қоймай, сондай- ақ тарихи тамырды бұзып және оның географиялық шекаралардан арылуын мүмкіндік береді.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Вохта
Вохта — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Виледь өзенінің сол жағалауынан 140 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 113 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Черный Таз
Чёрный Таз — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Таз өзенінің оң жағалауынан 55 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кондома. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ауэрбах (Жоғарғы Пфальц)
Ауэрбах (Жоғарғы Пфальц) (Auerbach in der Oberpfalz) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан қала. Жоғарғы Пфальц әкімшілік округіне бағынады. Амберг-Зульцбах ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 8854 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 70,33 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 3 71 113. Қаланың басшысы — Йоахим Нойс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Куммингтон (Массачусетс)
Куммингтон (Cummington) — Массачусетс штатының Гемпшир округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 978 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 59.7 км² шамасында. FIPS коды — 25-16040.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Вила-Нова-ди-Фош-Коа (аудан)
Вила-Нова-ди-Фош-Коа (аудан) (Vila Nova de Foz Côa (freguesia)) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Вила-Нова-ди-Фош-Коа муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 300 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 61,43 км² шамасында. Халық тығыздығы — 53,7 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Қиса
Қиса — (1887-1919) Атырау облысы Индер ауданының Шыңбай деген жерінде дүниеге келген. Ақындық өнерге анасы Жансұлу мен Мұрат ақын тәрбиелеген. 1919 жылы ақ бандылардың қолынан қаза болған. Өлең, айтыстарымен бірге, «Сағындым, Жайық» деген әні сақталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Арболад
Арболад (arbolade) — құрамында ұн, май, қант, сүт бар алмұрт шырынына иленген торт. Қопсытқыш ретінде сода емес аспаз ұнтағы салынады.
Жаттықтырушы
нобай|Футболдан австралиялық жаттықтырушы Жаттықтырушы — спорт түрлерінің қыр-сырына мақыштандыратын спорт маманы. Бұрын дене тәрбиесі жоғары оқу орындарындағы спорт жоғары жаттықтырушылар мектептерінде дайындалды.
Мұндай факультет Қазақ дене тәрбиесі институтында 1958 жылы ашылды, Мәскеу, Киев, Ленинград қалаларында жоғары жаттықтырушылар мектептері болды. Шеберлік деңгейі жоғары (Ә., Азия О.о- дардың чемпиондарын) тәрбиелеу ұстаздан асқан білімдарлықты, жан-жақтылықты қажет ететін күрделі жұмыстардың бірі. Сондықтан спорт өнеріне үйреткендердің бәрін жаттықтырушы деп атауға болады.
Оларды былай жіктеуге болар еді: үйретуші, тәрбиелеуші және жаттықтырушы. Нағыз кемелденген жаттықтырушының адам анатомиясынан, физиологиясынан, патологиялық физиологиядан, генетикадан, биофизикадан, биохимиядан, психологиядан, дене тәрбиесі мен спорттық ілімнен мол хабары болуы керек.
Сонымен қатар ол тәрбиелі, парасатты, білімі жан-жақты, ұлтжанды, ин¬тернационалист, тәрбиелі, өз шәкірттерінің арасында, қоғамда беделді де адам болуға тиісті. Кез келген қоғам, мемлекет, үкімет басшылары жас ұрпақтың, саңлақ спортшылардың ұстазы "КСРО-ның еңбек сіңірген жаттықтырушысы", "ҚазКСР-інің еңбек сіңірген жаттықтырушысы", "Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген жаттықтырушысы" құрмет атақтарды тағайындаған. Атақты чемпиондары мен спорт жұлдыздарын тәрбиелеген көптеген жаттықтырушылар өз мемлекеттерінің жоғары наградаларымен, ордендерімен, медальдарымен басқа да құрметті атақтармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Вагус- пневмония
Вагус- пневмония (Vagus )- Кезбе жүйке зақымдануы нәтижесінде өкпе желденуінің бұзылуына байланысты дамитын өкпенің кабынуы.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Орманқунақ
Орманқунақ (Pinicola enucleator) - қампайған жуан тұмсықты және құйрығы ұзын, дене мөлшері қараторғайдай ірілеу (42-65 г) қунақтың бір түрі. Ересек аталықтың қауырсындарында таңқурай түсті рең басымырақ, оны әсіресе басынан, мойнынан және жонының алдыңғы бөлігінен байқауға болады. Аналығында бұл түс - жасылдау сарғыш реңді, ал жас аталықтарда қызылсары - қызғылт түсті болып келеді. Еуразия және Солтүстік Американың тайгасында мекендейді. Қазақстанға ең жақын ұялау орны - Алтайдың шекаралық үлескілері. Қазақстандық бөлігінен де кездеседі. Бұдан басқа орманқунақтың қашығырақ - Қарағандыға, Орынборға, Оралға ұшып баруы мәлім. Жылыстау кезінде шағын топ құрып, бірімен-бірі ысқырық арқылы қиқуласады.
Дереккөздер
Санат:Қунақ тұқымдасы Санат:Еуразия құстары
Алтын рудалары
Алтын рудалары  – құрамында өндіруге тұрарлық алтыны бар кен жыныстары. Жер қыртысындағы алтынның орта мөлшері (кларкы) 0,0000005 пайызға тең.
Түрлері
Алтын рудаларының кездесу өзгешелігіне қарай түбірлі (рудалы) және қорымды болып бөлінеді. Алтын өндірісін ұйымдастыру үшін оның рудалы кендердегі мөлшері 3 – 5 г/т – дан, қорымды кенде 0,1 г/т – дан кем болмауы керек (өндіру ісі жоғарғы дәрежеде механикаландырылған болса). Түбір жыныстардағы Алтын рудалары докембрийлік, палеозойлық негіз құрамды, колчеданды, жасыл тасты вулканогендік жыныстарындағы мыс және полиметалл кендерінде кездеседі. Қорымды кендер эллювилік, аллювийлік, теңіздік болып бөлінеді.
Алтын минералдары электрум, сап алтын, алтын теллуридтері түрінде түсті, сирек металдар кендерніде, сульфидтер, сульфоарсенидтер, сульфо анитмониттер тағы басқалардың кристалдық торларында шашыраған түрде кездеседі. Түбір кендердегі Алтын рудаларынан алтынды бөлу үшін оларды ұнтап, алтынды сынаппен жинайды немесе көгерткіш қышқылмен ерітіп, химиялық жолмен тұндырады. Қорымды кендердегі алтын әдейі жабдықталған науаларда шайылып, тұндыру арқылы бөлінеді. Алтын үлкен қорымды кендерден тұндырушы машиналар немесе драга арқылы алынады.
Дереккөздер
Санат:Алтын кендері
Шардара бөгені
Шардара бөгені — Түркістан облысының Шардара, Мақтаарал, Сарыағаш аудандары жеріндегі ірі жасанды су айдыны. Сырдария өзенінің арнасына салынған.
Гидрологиясы
1968 жылы бөген шарасы суға толтырылды. Бөгетінің биіктігі 24 м. Ауданы 900 км2, ұзындығы 80 – 100 км, ені 20 – 25 км, ең терең жері 25 – 26 м, орташа тереңдегі 6,3 м. Суының мөлшелері 5200 млн. м3, су жиналатын алабы 174 мың км2. Бөген Сырдария өзеннің ағынымен және қар, жауын-шашын суымен толығады. Бөген арқылы жалпы 394,0 мың га жер суарылады (оның ішінде 105 мың га күріш егістігі).
Тағы қараңыз
Санат:Түркістан облысы гидрографиясы
Алаш ісі
“Алаш ісі” — 1928 жылдан бастап Алаш қозғалысына қатысқандарды (Алаш партиясы мен Алашорда үкіметіне мүше болған және оларды жақтағандарды) Кеңес үкіметінің жаппай тұтқынға алып, тергеп, 1930 — 32 жылдардағы сот процестерінің шешімдері арқылы әр түрлі мерзімге түрмелер мен концлагерлерге қамауы.
Олардың басым көпшілігіне 1918 — 20 ж-да Алашорда қатарында болып, Кеңес үкіметіне қарсы қарулы күрес жүргізді, ал одан кейінгі жылдары Кеңес өкіметін құлатуға қарсы әрекеттер жасады, контррев. орталықтар құрып, кең көлемде Кеңеске қарсы ұлтшыл үгіт-насихат жұмыстарын жүргізді, шетелдік кеңес мемл-іне қарсы орталықтармен байланыста болды деген жалған айыптар тағылды. 1930 жылғы 4-і сәуірдегі ОГПУ (Біріккен мемл. саяси басқармасы) алқасының үкімімен Ахмет Байтұрсынұлы басқарған 40-қа жақын адам әртүрлі мерзімдерге түрмелер мен концлагерлерге қамалуға, жер аударылуға, т.б. жазаларға кесілді. Байтұрсынов, М.Дулатов, Мырзағазы Есполов, Халел Ғаббасов, Дінмұхамед Әділов, Жүсіпбек Аймауытов, Ғазымбек Бірімжанов, Әбдірахман Байділдин, Асқар Дулатов, Теміржан Есмағамбетов т.б. (барлығы 20 адам) ату жазасына кесіліп, ол үкім кейін 10 жыл мерзімге концлагермен алмастырылды. Сол үкіммен Мағжан Жұмабаев, Елдес Омаров, Ибрагим Сәтбаев, Әбуәли Әділов, Асқар Әділов, Абдолла Ұзақбеков алғашында 10 жылдық мерзімге концлагерге кесіліп, бұл үкім кейін Солтүстік өлкеге жер аударумен алмастырылды. Ал Кәрім Жәленов, Дархан Кенжебаев, Төреқұл Мұратов, Ақбар Ыбыраев, Нұрлан Кәрібаев, Алғабек Байдуллаев бес жыл мерзімге концлагерге жіберілді.
Ван Фанси
Ван Фанси – қытай төңкерісшіл саяси қайраткері. 1907 жылы 16 наурызда Чжэцзян провинциясындағы Ханчжоу жерінде дүниеге келген.
Алаш ісі
1932 ж. 20 сәуірде ОГПУ үштігінің үкімімен Мұхаметжан Тынышпаев бастаған Алаш қозғалысының 20-дан астам мүшесі жазаланды. Олардың қатарынан Тынышпаев, Көшмұхамед Қошке Кемеңгеров, Халел Досмұхамедов, Алдаберген Үмбетбаев, Жанша Досмұхамедов, Әшір Қожамқұлов, Кәрім Тоқтабаев, Ахмет Тұнғаншин, Әбдірахман Мұңайтбасов, Әшім Омаров, Жұмахан Күдерин, Мұстафа Бұралқиев, Әбдіхамит Ақбаев, Жақып Ақбаев, Сейдәзім Қадырбаев, Мұхтар Мурзин бес жыл мерзімге Ресейдің Воронеж облысына жер аударылды. Олар аударылып барған жерлерінде саяси сенімсіз адамдар ретінде ОГПУ органдарының бақылауында болды.
Ван Фанси
1925 жылы Қытай Коммунистік партиясының жасырын ұйымына кіреді. 1927 жылы Мәскеуге оқуға барады. Сол жерде Лев Троцкийдің жағына шығады. Қытайға қайта оралып, оппозициялық Троцкий ұйымын құрушы болады. Соның нәтижесінде партия қатарынан шығарылады. 1931-1937 жылдары қамауда болады. 1949 жылы халықаралық байланыс орнату үшін Гонконгқа, сонсоң Макаоға жіберіледі. 1975 жылы ол қайтадан көшуге мәжбүр болып, бұл жолы Лидсқа барады. 2002 жылы 30 желтоқсанда 95 жасында қайтыс болады.
Дереккөздер
Санат:16 наурызда туғандар Санат:1907 жылы туғандар Санат:30 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:2002 жылы қайтыс болғандар Санат:Бейжің университеті түлектері Санат:Шығыс еңбекшілерінің Коммунистік университеті түлектері Санат:Қытай революционерлері Санат:Қытай троцкийшілері Санат:Қытай жазушылары Санат:Төртінші интернационалға қосылғандар Санат:Чжэцзянде туғандар Санат:Лидсте қайтыс болғандар
Алаш ісі
Осы топпен бірге бастары істі болған Мұхтар Әуезов, Уәлихан Омаров, Біләл Сүлеев, Әлімхан Ермеков, Даниял Ысқақов алдын-ала тергеуде түрмеде отырған уақыты есептеліп босатылды.
“Алаш ісімен” 1930 және 1932 ж. сотталғандардан М.Дулатов, Ж.Аймауытов, Ә.Байділдин, А.Дулатов, К.Тоқтабаев елге қайтып оралмады. Ал қайтып оралғандары 1937 — 38 жылдардағы “үлкен террор” кезінде “халық жауы” деген жалған айыппен түгелге дерлік атылды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы
Соррадиле
Соррадиле (Sorradile) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Ористано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 497 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 18 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 28 км² шамасында. Пошта индексі — 9080.
Елді мекеннің қамқоршысы — Киелі Себастьян.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Қазақстанның бірінші ханымы
Қазақстанның бірінші ханымы (Первая леди Казахстана) - Қазақстан Республикасының Президенті жұбайының ресми емес титулы. 1991 жылдан 2019 жылға дейін Қазақстанның бірінші ханымы - Сара Назарбаева болды. Қазіргі уақытта бірінші ханым ретінде де-факто Надежда Тоқаева есептелінеді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан Бірінші ханымдары
Сопақтық
thumb|Сопақтық Сопақтық (Овальность) -дөңгелектіктен ауытқудың бір түрі, бүл кезде нақты пішін сопақ болып шығады.
Монро доктринасы
Монро доктринасы - 1823 ж. АҚШ президенті Дж. Монро еуропалық державаларға сес көрсете, олардың Латын Америкасы жаңа тәуелсіз елдерінің ішкі істеріне араласпауын талап етіп, оның АҚШ-пен достық қарым-қатынасқа түсірілген көлеңке ретінде қабылданатынын ескерткен сөзінде келтірілген "Америка тек американдықтарға" принципі. Егер бастапқыда Монро доктринасы еуропалық державалардың Батыс жартышары істеріне араласпауы керектігін білдірсе, кейіннен доктрина басқадай мәнге ие болды: АҚШ бұл істерге қажет деп тапқан уақытында араласа алады. Монро доктринасының бұлайша түрленіп, құбылуын 1904 ж. АҚШ президенті Т.Рузвельт жүзеге асырды (Монро доктринасының Рузвельттік салдары ретінде белгілі болды).
Дереккөздер
Санат:Саясат
Жұрын ауылдық округі
Жұрын ауылдық округі — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданына қарасты әкімшілік бірлік.
Әкімшлік құрамы
Құрамына Жұрын, Көбелей, Көлденең Темір ауылдары, №53-темір жол айрығы кіреді. Орталығы – Жұрын ауылы. Округ құрамында болған Опытное ауылы 2018 жылы, Ізімбет ауылы 2019 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1967 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Мұғалжар ауданы ауылдық округтері