cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Асли Бұрханов
Асли Бұрханов - тәжік совет актері, режисер. КСРО халық артисі. 1945 жылдан КОКП мүшесі.
Сахналық қызметін 1932 ж. Бұхараның музыка-драма театрынан бастады. 1933 жылдан бері Лахкти атындағы дрма театрында актер. Осы театр сахнасында халық азаттығы үшін күрескен ерлер тұлғасымен қатар өткір мінезді рөльдерде де ойнады. Ол - тәжік театрында В.И.Лениннің рөлін тұңғыш орындаған актер. 1946 жылдан бастап режиссурамен де шұғылданды.
Дереккөздер
Санат:КСРО тұлғалары Санат:Бұхара облысында туғандар Санат:Тәжікстан режиссерлері
Хармансдорф (Төменгі Аустрия)
Хармансдорф (Төменгі Аустрия) (Harmannsdorf (Niederösterreich)) — Аустриядағы жәрменкелік коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Корнойбург округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3666 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 55,55 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — KO, ресми идентификациялық коды — 3 12 07.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Норберт Хендлер (АҰП) саналады.
Пес-Пауль-Соим
Пёс-Пауль-Соим — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мань-Я өзенінің оң жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Кырка
Кырка — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Косминская Виска өзенінің оң жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Хетштедт
Хетштедт (Hettstedt) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан қала. Мансфельд ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 15343 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010). Алып жатқан жер аумағы 20,18 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 87 220. Қаланың басшысы — Юрген Лаутенфельд.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Алыс радиолокациялық табу
Алыс радиолокациялық табу — континентаралық баллистикалық және баллистикалық ракеталар мен ғарыштық объектілерді 3000 — 5000 км және одан да алыс қашықтықтан байқап табу. Басты ракеталық қауіпті бағыттарда орналасатын алыстан ұшу жер үсті кешені, көкжиектен әрі радиолокация станциялары және басқа құралдар арқылы қамтамасыз етіледі.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Солтүстік Корея
Солтүстік Корея (ресми атауы Корей Халық Демократиялық Республикасы, КХДР, 조선 민주주의 인민 공화국) — Шығыс Азиядағы Корей түбегінде орналасқан мемлекет. Жер көлемі — 121,2 мың км². Халқы — 22,5 миллион адам (1999). Негізгі халқы — корейлер. Бірнеше мың қытайлар да тұрады. Ресми тілі — корей тілі. Тұрғындарының көпшілігі будда дінін ұстанады, Конфуциандықты, христиан дінін ұстанатындар да бар. Астанасы — Пхеньян қаласы (2,3 млн.). Конституция бойынша, КХДР “Чучхе идеясын басшылыққа алған егеменді социалистік мемлекет”. КХДР 1948 жылдың 9 қыркүйегінде халықтық-демократиялық мемлекет ретінде құрылды. Заң шығарушы органы — Жоғары халық жиналысы. Ким Чен Ын- 2011 жылдың 29 желтоқсанынан бастап елдегі жетекші партия Еңбек партиясының Бас хатшысы және 2012 жылдың 12 сәуірінен бастап КХДР Қорғаныс к-тінің төрағасы болып табылады.
Ұлттық мерекелері:
Ақша бірлігі — вон. Ел аумағы әкімшілік жағынан 9 провинцияға, 2 орталыққа бағынатын қалаға бөлінген.
Табиғаты
КХДР, негізінен, таулы ел. Солт. жағында Корей таулары орналасқан. Түбектегі ең биік тау осы елде (Пэктусан жанартауы — 2744 м). Басты өзендері: Амноккан және Туманган. Климаты теңіздік, континенттік және муссондық. Қаңтардағы орташа темп-ра –21С, шілдеде 22 — 26С. 250 px|thumb|
Тарихы
КХДР-дің 1945 жылға дейінгі тарихы Корея Республикасымен ортақ (қ. Корея). 1945 ж. Корей түбегінің солтүстігінде КСРО әскерлері орналасқаннан кейін ел социализм орнату жолына түсті. 1946 ж. КСРО-ның көмегімен корей коммунистері Ким Ир Сен басқарған Уақытша үкімет құрды және жер реформасын жүргізе бастады. 1948 ж. 9 қыркүйекте КХДР ресми түрде жарияланды. КСРО өз әскерін түбектен алып кетті. 1950 ж. КХДР бұрынғы біртұтас елді біріктіру үшін Оңтүстік Кореяға басып кірді. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі 1950 ж. 25 маусымда КХДР агрессиясын айыптайтын және екі күннен кейін Оңт. Кореяға БҰҰ мүшелері тарапынан әскери көмек беретін қарарлар қабылдады. Оңт. Кореяға АҚШ, ал КХДР-ге Қытай еріктілері (1 млн-дай адам) көмектесті. КХДР жағына КСРО да көмектесіп, елдің ішкі аудандарын АҚШ авиашабуылынан қорғады. 1951 ж. екі жақ та шабуылдаушы күштерін сарқып, қорғаныстық соғыстарға көшті. 1953 ж. 27 шілдеде соғыс аяқталды. 20 ғ-дың 70-жылдарының басында және 80-жылдарының 2-жартысында КХДР үкіметі көршісіне елді біріктіру үшін келіссөз жүргізуді ұсынды, бірақ келіссөздер сәтсіз аяқталды. 1991 ж. желтоқсанда екі Корея мемлекеті бір-біріне шабуыл жасамау, ынтымақтастық орнату жөнінде келісімдерге келді. 1992 ж. ақпанда бірлескен декларацияға қол қойылды. КХДР-де қандай да бір шет ел азаматтарымен қарым-қатынас жасауға тыйым салынған. 1972 ж. президенттің атқарушылық қызметін қайта қараған Конституция қабылданып, ол бойынша корей халқы “Ұлы қолбасшыға”, яғни Ким Ир Сен мен оның ұлы Ким Чен Ирге шексіз берілу рухында тәрбиеленуде. 1994 ж. Ким Ир Сен қайтыс болып, орнына ұлы Ким Чен Ир сайланды. 1996 — 97 ж. КХДР-де экономика құлдырап, елді аштық жайлады. БҰҰ мүшелері елге азық-түлікпен көмектесе бастады. Бірақ қазіргі таңда демокр. елдерге қауіп төндіріп, ядр. қару жасап жатыр деген желеумен АҚШ КХДР-ды “қауіпті елдер” тізіміне кіргізіп отыр. 250 px|thumb|
Экономикасы
20 ғ-дың 50 — 60-жылдары КСРО-ның, Шығ. Еуропадағы соц. елдердің, Қытайдың қайтарымсыз қаржылай, тех., материалдық көмектері арқасында ел экономикасы тез көтерілді. “Қалалар мен селоларда социалистік қайта құрулар жүзеге асырылғаннан” кейін (1958), елді индустрияландыру мәселесі шешілген соң (1970) КХДР-де идеол., тех., мәдени революцияларды жүзеге асыру мәселелері алға қойылды. Оңт. Кореямен арадағы шиеленістерге байланысты қорғаныс мәселелеріне үнемі көп көңіл бөлуіне тура келді. 20 ғ-дың 80-жылдарынан бастап ел экономикасы сырт елдерден тұйықтала бастады. Елдің қазіргі жылдық ұлттық табысы 21,45 млрд. АҚШ долл-ы көлемінде, жеке адамға шаққанда — 950 долл. Сыртқы қарыз — 9,8 млрд. долл. Экспортқа металдар, тоқыма өнімдері, ауыр машина өнімдері, жеміс-жидек шығарылады, мұнай мен мұнай өнімдері, құрал-саймандар, астық, көмір, тамақ өнімдері импортталып әкелінеді. Негізгі сауда серіктестері: Қытай (импорттың 32,6%-ы), Жапония (экспорттың 27,9%-ы), ТМД елдері, Оңт. Корея, Германия, Италия, Иран.
Дереккөздер
*
Айн Атасов
Айн Атасов Тәужи (1891, Қарағанды облысы, Нұра ауданы,- 1962,сонда) - ақын. "Бекбосын", "Койтасбайдың баласы", "Жаңа кала жайнаған" атты өлеңдері "Қарағанды жүмысшыларының әңгіме-жырлары жинағында" жарияланған (1961).
Дереккөздер
Санат:1891 жылы туғандар
Бари-Сардо
Бари-Сардо (Barisardo) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Ольястра провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3871 адамды құрайды. Халық тығыздығы 103,14 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 37,53 км² шамасында. Пошта индексі — 08042.
Елді мекеннің қамқоршысы — Beata Vergine del Monserrato.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Саясат психологиясы
Дереккөздер
Санат:Психология Санат:Саяси философия
Шабандоз
Шабандоз — ат бәйгесіне қатысатын спортшы. Шабандоз төзімді, епті, атқа жақсы отыратын болуы керек. Шабандоз бәйге басталардан бұрын дәрігерлік бақылаудан өтеді де, денсаулығы туралы анықтама қағазын төрешілер алқасына тапсырады. Шабандоздың киімі жеңіл, ықшамды болуы қажет. Қолына жұқа қолғап киіп, жеңіл қамшы ұстайды. Кеудесі мен арқасына нөмірі жазылады. Шабандозға көбіне балалар мен жасөспірімдерді даярлайды.
Кернеу циклінің ассиметриялығы
Кернеу циклінің ассиметриялығы (Ассиметричный цикл напряжений) — ең үлкен және ең кіші кернеудің абсолюттік мөлшері әр түрлі болатын цикл.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Ержан Мерекеұлы Байтасов
Ержан Мерекеұлы Байтасов (26.11.1972, Алматы қаласы) - «Таң» ТРК президенті. Қазақ.
Марапаттары
«Алтын жұлдыз» сыйлығының лауреаты (1996).
Дереккөздер
Санат:26 қарашада туғандар Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Экономика және құқық академиясы түлектері Санат:31 арна қызметкерлері Санат:Таң тРК президенттері Санат:Алтын жұлдыз сыйлығының иегерлері
Теулек
Теулек — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Конда өзенінің сол жағалауынан 75 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Конда. Өзен саласы — Конда, өзен алабы — Ертіс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Федоровка
Қазақстан:
Башқұртстан:
Фашизм
thumb|right|200px| Фашизм (fascismo, fascio – диктаторлық шыбық будасы, билік белгісі) — 1919 жылы Италияда пайда болған саяси ағым, I дүниежүзілік соғыстан кейін социалистік қозғалыстың тармақталып, басқа елдерге, оның ішінде Германияға лезде таралып, национал-социализм аталуы.
Фашизмге тән белгілер
билікті сакрализациялау, мемлекеттің, оның диктаторлық функцияларының қызметінің күшеюі,
Италияда фашистік партия Б. Муссолинидің басшылығымен билікке 1922 жылда келді, Германияда ҰСЖП (ұлтшыл-социалистік жұмысшы партиясы) 1933 жылы сайлауда жеңіп шықты. Елде қанды қырғынмен лаңкестік диктатура орнатқан А.Гитлер Рейхсканцлер болды. Фашизмнің германдық түрі шектен шыққан ұлтшылдығы мен расизмге орай, нацизм деп аталады. Кейінірек фашистік немесе квазифашистік тәртіптер әлемнің басқа да елдерінде пайда болды.
Германияда агрессивті фашизмнің салтанат құруы (нацизмнің), сондай-ақ Ресейдегі (КСРО) агрессивті "социалистік" ("коммунистік") тәртіптің орнығуы Еуропаны және бүкіл әлемді соғысқа жетеледі. Соғыс 1939 жылы күзде басталды, 1945 жылы күзінде антифашистік коалиции күштерінің жеңісімен аяқталды. Фашизм мемлекеттік және әскери күш ретінде талқандалды. Герман фашизмінің (нацизмінің) аса қасіретті қылмысының бірі 6 млн. еуропалық еврейлерді қырғынға ұшыратуы болды (холокост).
Фашистік идеология өміршең болып шықты, оның жаңғырығы бүгінгі XXI ғасырда да әлемнің әртүрлі елдері мен аймақтарында қылаң беруде. Бірқатар елдерде заңдастырылған немесе жартылай занды азшылық, бірақ едәуір елеулі ұлтшылдық, фашистік немесе квазифашистік тұрғыдағы жастар бірлестіктері байқалуда. Бұл қозғалыстардың бір идеологтары "уақыт сынынан өткен" ұлтшылдық, этникалық артықшылық, ксенофобия идеяларына сүйенсе, енді біреулері этникалық геосаясаттың күні өткен идеяларымен қаруланған, үшіншілері күн өткен сайын үдеп келе жатқан жаһандануға қар- сылар қатарын толықтыруға дайын.
Дереккөздер
Санат:Фашизм Санат:Саясат
Поршеньді сорғы
thumb|Поршеньнің жұмыс істеу принципі Поршеньді сорғы — тамшылы сұйықтықтың қозғалуы немесе газдың қысылуы және берілуіне, кірісі мен шығысына алма-кезек қатынасты, сонымен қатар көлемі де үнемі өзгеріп тұратын жұмыс бөлмешігіндегі органның өсері арқылы сұйық зат тиісті қуатқа ие болатын сорғы түрі. Поршеньді сорғы негізінен поршеньді және плунжерлі болып екі түрге бөлінеді. Біріншісі 1,5—2 Мпа-ға дейінгі ал екіншісі одан жоғары қысымға қолданылады. Поршеньді сорғынын, жұмыс өнімділігі поршень жүрісінің ұзындығы мен диаметріне және поршеньнің жүріс санына байланысты; сорғының арыны сорғыш және арынды құбырлар желісіндегі гидравликалық кедергілерден және геодезиялық көтеру биіктігінен тұрады. Арынның өнімділікке төуелді болмауы поршеньді сорғының артықшылығын көрсетеді. Цилиндрде өте үлкен қысым туындататын Поршеньді сорғы түтқыр сұйықтықтарды тасымалдауға (гидросорғы) және дизельдерге отын беруде кеңінен қолданылады. Сығылған газдарды сыртқа аддап және сорған поршеньді сорғыны — поршеньді компрессорлардеп те атайды.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Риккенбах (Люцерн)
250px|thumb|Картада орналасуы Риккенбах (Люцерн) (Rickenbach LU) — Швейцарияның Люцерн кантонында орналасқан коммуна. Зурзее округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2094 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9.36 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1097, пошта индексі — 6221.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Люцерн елді мекендері
IC 4309
IC 4309 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48250, ESO 444-91.
Сыртқы сілтемелер
IC 4309 Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Сәтсіздіктерден құтылу мотиві
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Саттарханов атындағы көше (Алматы)
thumb Саттарханов атындағы көше. Көшеге қазақ боксшысы, Сеул олимпиадасының чемпионы Бекзат Саттархановтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/764 қаулысы) берілген. Саттарханов Бекзат (1982-2000) Түркістан облысы Түркістан қаласында дүниеге келген. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Жантөрин көшесінен басталып, Бірімжанов көшесіне дейін созылып жатыр. Шаймерденов, Қыстауов, Дәуленов көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - 11-ші көше. Көшенін ұзындығы - 1100 метр.
Гусинец (Пеша тармағы)
Гусинец (Гусенец) — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пеша өзенінің оң жағалауынан 5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 59 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Камплон (Эро)
Коммунаның INSEE коды — 34049, пошта индексі — 34260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 239 адамды құрады. Халық тығыздығы — 18,04 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Гущина Ряса
Гущина Ряса — Ресейдегі өзен. Тамбов облысы, Липецк облысы, Рязань облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ягодная Ряса өзенінің оң жағалауынан 3,2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 40 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Воронеж өзенінің бастауынан Матыра өзенін қоспағанда Липецк қаласына дейін. Өзен саласы — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Баязид І
220px|thumb|Баязит I Баязид І, Найзағай (Bayezіt І Yіldіrіm) (1360 -1403) — Осман әулетінен шыққан түрік сұлтаны (1389 - 1403), қолбасшы. Әкесі Мұрат І қайтыс болған соң билік басына келіп, оның саясатын жалғастырған. Баязид І Батыс Анадолыдағы Ментеше, Айдын, Сарухан және Ирмиян бейліктерін өзіне бағындырды (1389 - 90). XIV ғасырдың 90-шы жылдары қолбасшылық даңқы жер жүзіне тараған. Баязид І Египеттегі ішкі алауыздықты шебер пайдалана отырып, Сивас сұлтандығының жерлерін, Жанық және Амасье бейліктерін, мәмлүктер қол астында болған Малатья, Эльбистан, Дивриг  қалаларын өз иелігіне қосып алды. thumb|right|[[Анкарадағы Баязид сұлтан ескерткіші]]
1389 жылы 15 маусымда Косово даласында серб әскерлерін талқандап, Сербияны да өзіне қаратты. 1393-96 жылы Болгарияны, Солтүстік Македония мен Фессалинді жаулап алып, кейін Балқан түбегінде түрік үстемдігін орнатты. Еуропа елдері түріктерге қарсы крест жорығын ұйымдастырды. Бірақ 1396 жылы 25 қыркүйекте болғар қаласы Никополь маңында болған шешуші шайқаста Баязид І әскерлері жеңіске жетеді. Осы жеңісі үшін Баязидке “сұлтан әл-Рум” (Византия жерлерінің сұлтаны) лауазымы беріледі. Кейін Баязид І Босния мен Колохияны бағындырып, түрік билігін нығайтты. 1394 - 1401 жылы Константинополь қаласына бірнеше дүркін шабуыл жасады. Кіші Азияға басып кірген Әмір Темір әскерімен 1402 жылы 28 шілдеде болған, қазіргі Анкара маңындағы шайқаста Баязид І жеңіліске ұшырап, тұтқында қаза тапты.
Дереккөздер
Санат:1354 жылы туғандар Санат:1403 жылы қайтыс болғандар Санат:Осман сұлтандары Санат:Османлы әулеті
Санта-Эуфемия (Пиньел)
Санта-Эуфемия (Пиньел) (Santa Eufémia (Pinhel)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Пиньел муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 194 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,85 км² шамасында. Халық тығыздығы — 16,4 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Жер астынан кен қазу
Жер астынан кен қазу – жер қыртысындағы пайдалы кеңдерді қазып алу әдістерді. Кен орналасқан қабатқа жету үшін алдымен оған қарай шахта оқпаны қазылады. Оның тереңдігі әр түрлі (орта есеппен 600-700 м) болады. Кейбір шахта оқпаның тереңдігі бірнеше км-ге жетеді. Шахта оқпанының кен қабатына жеткен тұсынан квершлаг, штрек, бремсберг деп аталытын кенге қарай бағытталған күрделі жазбалар жүргізіледі.
Тау қабатында орналасқан кенге қарай таудың бір бүйрінен «штольня» деп аталатын жатық қазба қазылады. Штольня шахта оқпанының қызметін атқарады. Күрделі қазбалардан соң дайындық қазбалары басталады, шахтерлердің немесе кен машиналарының жұмыс орны белгіленеді.
Кенді арнайы тәртіп бойынша оның орналасу жағдайына, қаттылығы және т.б. геологиялық ерекшеліткеріне байланысты ғылми-техникалық талаптарға сәйкес қазады.
Ең алдымен кең орналасқан қабатты биіктілігі 60-80 м шамасында бірнеше шартты қабаттарға бөледі. Кен қазу ең үстіңгі шартты қабаттан басталады. Кеннің орналасуы мен көлеміне сәйкес әр қабатта 5-6 жыл жұмыс істеледі. Кенді шартты қабаттарға бөлу үшін әрбір 60-80 м аралықтан шахта оқпанымен байланысқан бірнеше жаттық қазба жүргізіледі. Бір деңгейде жүргізілген осы қазбалар «горизонт» деп аталады. Екі горизонттың арасы шартты қабаттың биіктігіне тең. Әр қабат блоктарға (қазу алаңы) бөлінеді. Блок сайын арнаулы жатық не көлбеу (кейде тік) қазбалар жүргізіледі.
Екі горизонтты өзара қосатын және қабатты блоктарға бөлетін көлбеу не тік қазбалар «өрлеме» деп аталады. Дайындық қазбалары жүргізілген соң жұмыс істелетін горизонттан кеннің әр түпкіріе жетуге мүмкіндік туады. Дайындық қазбаларда темір жол салынып, блоктардағы жұмыс орындары материалдары, кен қазатын құрал-жабдықтармен қамтамасыз етіледі және қазылған кенді шахта оқпанына тасып жеткізуге, блоктарды таза ауамен үздіксіз қамтамасыз етуге болады. Блоктар дайындалған соң кен қазу жұмысы басталады. Ендігі мақсат – мүмкіндік болғанша кенді жер астында қалдырмай түгелдей жер үстіне шығару. Кенді қалдырмай қазып алу жұмыстарын тазалау жұмыстары деп атайды. Осы жұмыстар нәтижесінде пайда болған қуыстар тазалау қазбалары делінеді.
Қазба жүргізілетін жылжымалы жұмыс орны забой деп аталады. Дайындық қазбалардағы жұмыс орны қазба жүргізу забойы, кенді кең түрінде қазуға арналған орын тазалау забойы деп аталады. Ұзын, енсіз тазалау забойы лава, қысқа, бірақ енді забой тазалау камерасы делінеді. Лава көбінесе көмір шахталарында, тазалау камерасы руда қазуда жиі қолданылады.
Әр забойдың ерекшеліктеріне сәйкес онда арнаулы технологиялық процестер орындалады. Бұл процестер – тау жыныстарын бұзу, оларды жүк таситын негізгі штрекке жеткізу және забойдағы тау қысымын басқару. Рудалы тау жыныстарын бұзуда қопарғыш заттар жиірек қолданылады. Көмір және жұмсақ тау жыныстары қазылатын шахталарда кенді механикалық құралдармен бұзу әдісі кең тараған. Кейде жұмсақ тау жыныстары жоғары қысымды су ағынымен бұзылады. Уатылған руданы штрекке жеткізу жұмыстары кеннің орналасуына байланысты жүргізіледі.
Ол құлама тік орналасса, ұсақталған кенді төмен қарай құлата беруге болады. Бұл жағдайда штректің үстінде жоғарыдан жылжып келе жатқан кенді тосып алатын арнаулы қазбалар мен құрылыстар болады. Руданы штректегі вагонеткаға тиеу үшін люк деп аталатын ашпалы-жаппалы құрылыстар пайдаланылады. Жатық не көлбеу жатқан кен уатылғаннан кейін скрепер, конвейер деп аталатын механизмдер көмегімен штрекке жеткізіледі. Жатық орналасқан руданың қалындығы 5-6 м-ден астам болса, кен забойдан машиналар, электр мосвалдар және т.б. арқылы тасылады. Жезқазған шахталарында осы әдіс пайдаланылады. Забойдағы тау қысымын басқару жұмыстары кеннің және оны қоршап жатқан бос тау жыныстарының геологиялық ерекшеліктері мен физика-механикалық қасиеттеріне тәуелді. Кен көлеміне және жыныстың беріктігіне байланысты тазалау камерасының жан-жағынан тау жыныстарынан қауіпсіздігін кен діңгектер қалдыру шарт. Жұқа қабатты кен забойларында кен діңгектердің орнына ағаштан, тастан және т.б. материалдардан жасалған бекітпелер орнату нәтижесінде қауіпсіздік шаралар жасалады. Кен қабатының үстіңгі жағындағы жыныстары жұмсақ болса, кен аз-аздан қазылып, тазаланған забойдың үстін құлатып отыру шарт.
Бұл жағдайда забойдың берік бекітілуі қажет. Бағалы кен забойларында тазаланған қуыс іле-шала бос тау жыныстарымен толтырылады. Кен забойдан шығарылып, штрекке жеткізілген соң, темір жол вагонеткаларымен шахта оқпанына жеткізіледі де, көтергіш механизмдермен жер бетіне шығарылады.
Дереккөздер
Mynbou منجم Minería Qhuya Шахта Шахта Добивна промишленост খনন Mengleuz Rudarstvo Mineria Těžba Mwynglawdd Minedrift Bergbau Μεταλλευτική Minado Minería Kaevandus Meatzaritza fa:معدن Kaivannaistoiminta Mine (gisement) Minaría כרייה खनिकर्म Rudarstvo Bányászat Pertambangan Námavinnsla Industria mineraria 鉱業 광업 Biergbau Kalnakasyba Kalnrūpniecība ഖനനം Perlombongan Mijnbouw Gruvedrift Gruvedrift pcd:Mine Górnictwo Mineração Qhuya Minerit Шахта Rudarstvo Mining Baníctvo Rudarstvo Mugodhi Miniera Рударство Gruvdrift การทำเหมืองแร่ Pagmimina Madencilik Шахта کان کنی Khai thác mỏ Pagmimina 采矿业
Фол Ривэ (Массачусетс)
Фол Ривэ (Fall River) — Массачусетс штатының Бристоль (Bristol) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 88 857 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 99.0 км² шамасында. FIPS коды — 25-23000.
Ағаш қоры
thumbАғаш қоры (Запасы древесины)—тамырында өсіп тұрған ағаштардың саны. А.қ. шауып алынған ағаштың шаруашылық мақсаттарға пайдаланылу мүмкіндігінің, тиімділігінің бар-жоғына байланысты емес.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Орман шаруашылығы
Баян (музыкалық аспап)
Аспаптың оң жақ клавиатурасында 5-6 қатар түймелерден түзілген, диапазоны 4-5 октаваны қамтитын дыбыстық қатар, ал оң жағында 3-5 қатар түймелерден тұратын, 3-4 октаваны қамтитын дыбыстық қатар және дайын аккордтық сүйемелдер бар.
XX ғасырдың басында Ресейде баян жасаудың В. П. Хегстрем, Н. З. Синицкийлер ойлап тапқан жүйелері (мәскеулік, шетелдік, т.б.) пайда болды. 1929 жылы Стерлигов баянның шартты түрдегі “дайын-таңдамалы” түрін ойлап тапты. Оның жетілдірілген соңғы үлгілері — көптембрлы “дайын-таңдамалы” баяндар.
Баян жеке орындауда, сонымен қатар ансамбль, оркестрлерде де пайдаланылады. Ол музыкалық ұжымдардың, көркемөнерпаздар үйірмелерінің, сондай-ақ, көпшілік халықтың арасында да кең таралған.
Дереккөздер
Санат:Саз аспаптары
Файзулла Юлдашев
Файзулла Юлдашев  (15.9. 1912, Оңтүстік Қазақстан облысы Түркістан қаласы – өлген жылы белгісіз) - 2- дүниежүзілік соғысқа қатысушы, лейтенант. Өзбек. Самарқанд педагогикалық техникумын және Ташкент муғалімдер институтын бітіріп, Бұхара облысында мұғалім, мектеп директоры қызметтерін атқарған. Кеңес әскері қатарына 1942 жылдың маусымында шақырылып, сол жылдың қазан айынан Воронеж майданына қарасты 38-армия 180-атқыштар дивизиясы 42- атқыштар полкі құрамында Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1943 жылы 27 қыркүйекте аға сержант Юлдашев алғашқы десантшылар құрамында Киев облысы Вышгород ауданы Новые Петровцы селосы маңында Днепрдің оң жағалауына өтіп, қолма-қол ұрыста басып алған плацдармды ұстап қалу үшін өз бөлімшесімен бірге қаһармандықпен шайқасты. Осы шайқастағы ерлігі үшін Юлдашевқа КСРО Жоғары Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (29.10.1943). 1944 жылы кіші лейтенанттар курсын бітірді. 1945 жылы запасқа шығып, 1948 жылы Өзбекстан Коммунистік партиясының жоғары мектебін бітірді. 1980-90 жылы Өзбекстанның Наманган облысы Наманган ауданы Ирвадан ауылында тұрды. Құрметті демалысқа шыққанға дейін орта мектептің директоры қызметінде болды. Ирвадан ауылында жерленген. Ленин, 1 -дәрежелі Отан соғысы, «Қызыл Жулдыз» ордендерімен, медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Кеңес Одағының батырлары
NGC 3667
NGC 3667 — Crater шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3667 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35028, NGC 3667A, MCG -2-29-25, NPM1G -13.0324.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Crater (шоқжұлдыз)
Бенжамен Констан
right|thumb Констан Бенжамен (1767- 1830) - "Конституциялық саясат курсы" еңбегінің авторы. Бұл жинаққа мемлекет туралы либералдық көзқарастарын жүйелі түрде жинақтады. Бірақ "Курс" автор қайтыс болған соң ғана жарық көрді. Констан Бенжамен ілімінің негізгі қағидасы - жеке адамның еркіндігі мәселесі. Жаңа заман мен антикалық кезеңнің адамдарының еркіндігін салыстырады. Жаңа кеpең адамының еркіндігі: жеке тәуелсіздік, өзінің жекелігі, мемлекетті басқаруға ықпал ету құқы. Тәжірибе жүзінде Бенжамен Констан бірінші кезекке адамның қаржылық және рухани автономдығын, оның заңмен сенімді қорғалуын қояды. Мінеки, осы құндылықтарға мемлекеттің мақсаты мен құрылымы бағынуы керек. Саяси өмірді ұйымдастыруда мемлекет институттары жеке адамның еркіндігі, жеке тұлғаның құқы негізінде құрылуы керек. Адамдар тек еркін болғанда өмірде өздерін ерекше және ақылды көрсете алады. Констан Бенжамен конституциялық монархияны қолдады. Биліктің үш тармағынан тәуелсіз болғандықтан конституциялық монархия олардың бірлігін, дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз ете алады деген сенімде болды.
Дереккөздер
Санат:Франция жазушылары Санат:Швейцария жазушылары Санат:Франция саясаткерлері Санат:Франция философтары Санат:Швейцария философтары
Кіші Огрязь
Кіші Огрязь — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Изяк өзенінің оң жағалауынан 50 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Павловск су торабынан қала типті Шакша ауылындағы су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Башқұртстан өзендері
Үлкенсор
Үлкенсор — Жайық алабындағы көл.
Географиялық орны
Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданындағы Үшана елді мекенінен оңтүстік-батысқа қарай 29 км жерде орналасқан.
Гидрографикасы
Ұзындығы 3,7 км, ені 2,9 км-ге жетеді. Ауданы 8,08 км2, жағалау сызығы 28,0 км. Көл жағалауы сортаңды, көктемде қар суымен толығады. Суы мол жылдары Қойсарысор көліне ұласып жатады. Солтүстік жағалауында қамыс өседі. Кей жылы суы тартылып, сорға айналады. Атырабы — мал жайылымы.
Дереккөздер
Санат:Ақжайық ауданы көлдері Санат:Жайық су алабы өңірі
Мерк-Сен-Льевен
Коммунаның INSEE коды — 62569, пошта индексі — 62560.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 582 адамды құрады. Халық тығыздығы — 49,11 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Баршақұм (ауыл)
Баршақұм — Ақтөбе облысы Байғанин ауданы, Сарытоғай ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 400 адам (204 ер адам және 196 әйел адам) болса, 2009 жылы 260 адамды (131 ер адам және 129 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Байғанин ауданы елді мекендері
Парапуан
Парапуан (Parapuã) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Президенти-Пруденти мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Адамантина экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10 872 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 365,224 км² шамасында. Халық тығыздығы — 29,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1944 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Лисаковск көшесі (Алматы)
thumb Лисаковск көшесі - Көшеге Қазақстанның Қостанай облысындағы Тобыл өзөні маңындағы қаланың атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962 # 453/26 шешімі) берілген. Көшенін ұзындығы - 980 метр.
Орналасқан жер
Көше Медеу ауданында орналасқан. Қаратал көшесінен басталып, Рысқұлов даңғылына дейін созылып жатыр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Ферма
Ферма (ferme, firmus - берік):
thumb|Ферма
Патша құдай сыйындым...
«Патша құдай сыйындым...»  - Абайдың 1886 ж. жазған өлеңі. Көлемі 20 жол. «Өзге алыс ел құмар болып, Абайдың насихатын ұқса да, ұқпаса да құлақ қойып тыңдап отырғандарына қарағанда, қайта ең жақын, туысқан елі Тобықтының көбі айтқан сөзі, жазған өлеңімен ісі жоқ болып, өзіне жаулық ойлайтынына ыза болып жазып еді» дейді Кәкітай. Өлең ақынның жақыны жат болып, ағайыннан да, алыстан да жаулықты көп көрген кезінде әлеумет тіршілігіне, ел надандығына деген ызадан туған. «Жау жағадан алғанда» өмірге налып, бір құдайға сыйынуды медет тұтқан сияқты. Алтындай асыл қайран сөзінің «Самарқанның бөзі» құрлы болмағанына, ақыл-кеңесін ел-жұртының құлаққа ілмегеніне реніш білдіреді, партияға бөлініп дау қуып, ағайын басына жаулық тілеп, өтірік арызға үйірсек болғандарға наразылық танытады. «Түспей кетер деймісің, Тәңірінің құрған тезіне?» деп, пәле іздеген «пысықтарға» да бір зауал болар деген қорытындыға келеді. Өлең 7 буынды аралас ұйқаспен жазылған. Түпнұсқасы Мүрсейіт қолжазбаларынан алынып, алғаш рет 1905 ж. Санкт-Петербургте жарық көрген «Қазақ ақыны Ибраһим Құнанбайұғылының өлеңі» атты жинақта жарияланды. Өлеңнің басылым- дарында аздаған текстологиялық өзгерістер кездеседі. Туындының Мүрсейіт қолжазбаларындағы (1907, 1910) «Айдостың өңкей езіне» деген 8-жолы кейінгі басылымдарда Мүрсейіттің 1905 жылғы қолжазбасына, 1905 жылғы жинақ негізінде «Тобықтының езіне» болып өзгертілген. Өлең башқұрт, қарақалпақ, қырғыз, өзбек, татар, ұйғыр тілдеріне аударылған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Кристиан Карамбё
Кристиан Лали Карамбё (Christian Lali Karembeu;, Лифу, Жаңа Каледония) — франциялық футболшы, жартылай қорғаушы, 1998 жылғы әлем, 2000 жылғы Еуропа чемпионы. Океания аумағынан шыққан үздік футболшылардың бірі.
Феодалдық бытыраңқылық
Натуралды шаруашылық жағдайында жеке феодалдық иеліктер арасындағы экономикалық және саяси байланыстар өте мардымсыз болды.Ірі феодалдық жер иеліктері одан әрі дамыды, ол иеліктерде күштеу аппараты құрылды. Ірі феодалдық иеліктердің саяси және мәдени орталықтарына айналған қалалар өсіп-жетілді.Феодалдық иеліктер өзінше тәуелсіз мемлекет іспеті болды.Ірі феодалдар көршілерімен соғысу немесе бітім жасау мәселелеріе өздері шеше беретін .Күшейіп алған жекелеген феодалдар өзерін корольмен тең санай бастады. Осының бәрі IX - X ғасрлардағы Батыс Еуропада феодалдық батыраңқылықтың негізгі себептері болды.
Кристиан Карамбё
Карамбенің тегі канак, Жаңа Каледонияның Лифу қаласында туған. Бала күнінде жергілікті "Гайтча" клубында ойнап жүріп, "Нант" скауттарының көзіне түседі де, "Нант" футбол академиясына қабылданады.
Жаңа Каледония құрамасы сапында ойнауға да мүмкіндігі болған. Бірақ өз ұлтын әлемге таныту мақсатында Франция құрамасынан келген ұсынысты қабыл алған.
Командалық
Нант
Олимпиакос
Франция құрамасы
Дереккөздер
Санат:Франция футболшылары Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Гайтча ФК ойыншылары Санат:Нант ФК ойыншылары Санат:Сампдория ФК ойыншылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Мидлсбро ФК ойыншылары Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары Санат:Серветт ФК ойыншылары Санат:Бастия ФК ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Фотовольтаика
Фотовольтаика (ағылшын: Photovoltaics немесе PV) Фотоэлементтерді қолданып күн энергиясын электр энергиясына түрлендіру арқылы электр энергиясын өндіру тәсілі.
Тағы қараңыз
Санат:Күн қуаты Санат:Электрлік Санат:Фотовольтаика
Тайланд көбелек түрлері
Осы тізім көбелектердің 1100 түрін қамтиды.
Тұқымдас тармағы Libytheinae
Санат:Қабыршақ қанаттылар
Бага
Бага (Bagá) — Испаниядағы қала. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Бергеда ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2361 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 43,13 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Бойлата ату
Бойлата ату - пулеметтерден, жекелеген зеңбіректерден, жаяу әскердің ұрыс машинасынан немесе танктерден қарсыласқа жақын қашықтықтан кенеттен бір бағытта оқ жаудыру.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Тозым-Канан
Тозым-Канан — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Канан өзенінің сол жағалауынан 27 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Конда. Өзен саласы — Конда, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Пчелино (Добрич облысы)
Пчелино (Пчелино) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 254 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Гериатриялық тәжірибенің нозологиясы
Дәрігер, әдетте, кәрі адам ағзасының көптеген зақымдалуларындағы нозологиялық бірліктің кішігірім тізбегімен кездеседі. Бұл «қартаю үдерісі патологиялық кеш онтогенезіне тән кіші аясының пайда болуының нақты жағдайларын түзеді» деп түсіндіріледі.
Морфологтар мен клиницистер егде және қарт жастағы аурулар ішінде, қартаю үдерісімен байланысты өзара байланыстарының айқын ерекшеліктері бар, нозологияның екі тобын ажыратады.
Бірінші топ
Бірінші топқа жататын аурулар (қатаракта, саңыраулық, остеопороз, вульвовагиналды атрофия, қуық асты безінің нодулярлы гиперплазиясы, Паркинсон ауруы және өкпенің кәрілік эмфиземасы), қартаю үдерісімен өте тығыз байланысты және тек егде және қарт жастағы адамдарда кездеседі. И.В.Давыдовский бұл ауруларды нозологиялық бірліктер статусына ие болатын «кәрілік сырқаттарға» жатқызған. Олардың туындауы тікелей жасқа байланысты және қартаюдың салдарынан деп есептеледі.
Екінші топ
Екінші топ аурулары гериатриялық тәжірибеде жиірек кездесетін көптеген топтар, бірақ олармен орта және тіпті жас жастағы адамдар да ауыруы мүмкін. «Кәрілік сырқаттары» - жасқа белгілі бір қатысы болғанымен, қартаю үдерісіне тікелей тәуелді емес ( И.В.Давыдовский бойынша). Гериатриялық тәжірибеде әртүрлі қосарлануымен жиі кездесетін аурулар:
-	қолқаның, бас миы, жүрек, бүйрек, аяқ және ішек шажырқай айналымы тамырларының мультифокалды зақымдалуымен атеросклероз;
-	артериалды гипертензия;
-	өкпенің созылмалы обструктивті аурулары мен пневмониялар;
-	қатерлі ісіктер (бірінші кезекте өкпе, асқазан-ішек жалпы мүшелерінің, бүйректердің, терінің, сонымен бірге ерлерде қуық асты безінің, ал әйелдерде сүт бездерінің және т.б.)
-	секреторлы жеткіліксіздігімен созылмалы гастриттер;
-	өт-тас ауруы;
-	2-ші типті қант диабеті;
-	ревматикалық полимиалгия және самайлық артериит;
-	аорта стенозы әктенуімен;
-	Педжет ауруы ( деформациялық остит);
-	семіздік;
-	амилоидоз;
-	көптеген миеломалар;
-	психикалық депрессиялар;
-	Альцгеймер ауруы;
-	Паркинсон ауруы;
-	глаукома.
Бұлардан басқа, қарттарға тән ауруларға, миелодиспластикалық синдром, монокланды гаммапатиялар, созылмалы лимфолейкоз, лимфомалар, арезорбтивті гидроцефалия, туберкулез, құрсау теміреткі (герпес зостер) жатады. Қарттардың жарақаттарға, жұқпаларға, тромбоэмболиялық асқынуларға, нейротрофикалық және психикалық бұзылыстарға бейімділігі жоғары болады.
Қарт әйелдерде, сүт бездері мен гениталийдің ісіктерінен басқа, ерлерге қарағанда, семіздік, гипотиреоз, өт-тас ауруы, өт қабының қатерлі ісігі, қант диабеті, самайлық артериит, ревматикалық полимиалгия және психикалық депрессиялар жиі кездеседі.
Жас бойынша өзгерістер қарттарға тән аурулармен екі жақты байланыста болады. Созылмалы аурулардың үдеуі кәрілік келеңсіздіктердің ерте пайда болуы мен тез өрбуіне себеп болып, ағзаны тез болбыратуына зер салмауға болмайды.
Кәрі адам «кәрілік келеңсіздіктер» және «кәрілік сырқаттар» деп белгіленген нозологиялық аурулардан басқа да, жаспен ешқандай байланысы жоқ аурулармен ауыруы мүмкін. Бұл ауруларға тұмау, респираторлы вирусты аурулар және басқа жұқпалар мысал бола алады. Қарттардағы бұл ауруларға клиникалық ауыр жағдайлар, ұзаққа созылу, функционалдық өзгерістер мен асқынуларға бейімділік тән.
Арбалеттен нысана көздеу
Арбалеттен нысана көздеу, XIII-XIV ғасырларда Еуропа елдерінде пайда болған нысана көздеу құралын Арбалет деп атайды. Мұнда жарыстың екі түрі бар: 1. Матчтық кездесу; 2. Далада ату. Арбалет спортының дамуы мен одан жарыстың өткізумен нысана көздеушілердің халықаралық одағы өткізеді. Матчтық кездесулер арнайы жабық залда, ал далада ату таза ауада далада өтеді. Сондықтан да ҚР-да садақ тартушылар мен арбалет атушылардың бірлестігі біреу ғана, олар бірігіп жұмыс жасайды. Арбалет атуда нысаналар (далада) 65, 50, 30 м. қашықтыққа қойылады, оны әр спортшы 30 реттен көздей алады. Жүлдегерлер мен жеңімпаздар ұпай арқылы анықталады. Ұпай санының жоғары шегі - 900.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Темірше Сарыбайұлы
Темірше Сарыбайұлы (20.10.1941 жылы Қызылорда облысы Жалағаш ауданы Мырзабай ахун ауылы) - ақын. Қызылорда мемлекеттік университетін бітірген (1968). 1968 - 1976 жылдары Жалағаш ауданындағы "Жаңадария", Сырдария ауданындағы "Сырдария" газеттерінде бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарған. 1982 - 1988 жылдары Қазақ телеарнасында, "Заман-Қазақстан" республикалық газетінде, халық шығармашылық үйінде қызмет істеген. Қазақстан жазушылар одағы жанындағы әдеби қорда бөлім меңгерушісі болды. Қазір республикалық "Балдырған" журналының бөлім меңгерушісі.
Роглисвиль
250px|thumb|Картада орналасуы Роглисвиль (Roggliswil) — Швейцарияның Люцерн кантонында орналасқан коммуна. Виллизау округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 634 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.22 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1142, пошта индексі — 6265.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Люцерн елді мекендері
Эрнест Төреханов
Эрнест Төреханов (12 қараша 1943 жылы, Алматы облысы, Кеген ауданы, Жалаңаш ауылы ) — жазушы. ҚазҰУ-ды бітірген (1967). 1960-1962 жж. "Алматы құрылыс" тресінде құрылысшы болып жұмыс істеген. 1962 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің орыс филология факультетіне тускен. 1963-1966 жылдары әскер қатарында болған. Одан оралған соң оқуын сырттай жалғастырып, "Лениншіл жас" ("Жас Алаш") газетінде корректор, әдеби қызметкер, жауапты хатшының орынбасары, бөлім меңгерушісі болған.
Маңғыстау, Торғай облыстары ашылғанда өз еркімен Маңғыстауға коныс аударып, мұнайшылар мен кеншілер (уран кеншілері) өмірімен жете танысты. Ұзақ жылдар "Жазушы", "Жалын" баспаларында, "Қазақфильм" киностудиясында жұмыс істеді. "Наука и высшая школа Казахстана" газетінің бас редакторы болған.
1990 жылдан бері Халықаралық "Қазақ тілі" коғамының вице-президенті, осы қоғамның "Ак Жарық" - "Белый Свет" атты газетінің бас редакторы қызметін қоса атқарады.
Ұлы жүздің Албан тайпасынан шыққан.
Петра-Вож
Петра-Вож — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Тыкотлова өзенінің сол жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Ақиар
Ақиар (Aqyar, Севастополь) — Қара теңіз жағалауындағы Қырым түбегінің оңтүстік-батысындағы қала. Мұздатылмайтын теңіз саудасы мен балық аулау порты, өндірістік, ғылыми-техникалық, рекреациялық және мәдени-тарихи орталық. «Батыр қала» атағын иеленген. Ресей Федерациясының Қара теңіз флотының негізгі теңіз базасы Ақиарда орналасқан. 2014 жылға дейін қалада Украинаның Әскери-теңіз күштерінің негізгі теңіз базасы да болды. Ақиар қаласы Ресейдегі федералды маңызы бар тарихи қоныстар тізіміне және Украинаның тарихи қоныстары тізіміне енгізілген.
Этимологиясы
1783 жылы Ақиар айлағында әскери-теңіз порты әрі қала ретінде құрылған. 1784 жылы Ресей империясындағы сол кездегі жаңа қалаларға жалған грекше атау беру дәстүріне сәйкес, қала Севастопол - «қасиетті қала» (грекше себастос - «аса құрметті, қасиетті», полис - «қала») деп аталды. 1797 жылы император I Павел қаланың атын Ақияр деп өзгертті, бірақ I Павел жарлығы кезінде қала Ақиярмен қатар Севастопол деп аталды, бұл сол басылым жылдарындағы карталар мен атластармен дәлелденді. 1826 жылы Сенат қаулысымен Севастопол атауы қалаға қайтарылды.
Орналасқан жері және ландшафты
Су аймағы аумағын – 216 км² қосқанда қала аумағының ауданы 1079,6 км² болады.
2019 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша федералды Ақиар қаласы жерлерінің құрамында мыналар бөлінеді :
Ақиар қаласы Қырым түбегінің оңтүстік-батыс бөлігінде, Хераклей түбегінде орналасқан. Қаланың тарихи орталығы Ақиар шығанағының оңтүстік жағында орналасқан.
Хойккевальде
Хойккевальде (Heuckewalde) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Бургенланд ауданының құрамына енеді.
Ақиар
Орналасқан жері және ландшафты
Федералдық маңызы бар қаланың (Ақиар қалалық кеңесі) аумағы (Автономиялық) Қырым Республикасының әкімшілік бірліктерімен — солтүстік-шығыста Бақшасарай ауданымен, ал оңтүстік-шығыста — Ялта қалалық аймағының (Ялта қалалық кеңесі) аумағымен шектеседі; құрлықтағы шекараларының жалпы ұзындығы 106 км болады.
Хойккевальде
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 441 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 6,55 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 84 225. Муниципалитеттің басшысы — Штеффен Кюн.
Ақиар
Орналасқан жері және ландшафты
Батысында және оңтүстігінде Ақиар аймағының аумағы Қара теңіз жағалауымен шектелген, оның жалпы ұзындығы 152 км болады. Шеткі нүктелері:
Қырым тауларының барлық үш негізгі тізбегі Ақиар аймағының аумағында басталады:
Хойккевальде
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Ақиар
Орналасқан жері және ландшафты
Ландшафттардың негізгі түрлері:
Ақиар аумағы арқылы Белбек, Шорғын және Қашы өзендері ағып, толық сулылығы бойынша тиісінше Қырымда бірінші, екінші және төртінші орындарды алады.
Ақиар маңындағы жағалау ыңғайлы, жақсы қорғалған қатпайтын шығанақтардың көптігіне (30-дан астам) байланысты Қырым үшін бірегей келеді.
Ең ұзын Ақиар шығанағының бұралмалы жағалаулары түбекке сегіз шақырымнан астам жерге енеді. Жартасты мүйістер табиғи қамалдар болып табылады. Ақиар шығанағы әлемдегі ең ыңғайлы шығанақтардың бірі болып саналады.
Ақиардың қорғалатын аймақтары:
Климаты
Жыл бойы ауаның орташа айлық температурасы оңтайлы. Ең суық ай — ақпан (орташа температурасы +2,8ºС), ең жылысы — шілде (орташа температура +22,4ºС). Ақиар жағалауындағы Қара теңіздің беткі су қабатының температурасы да әрқашан нөлден жоғары, ал шілдеде орташа +22,4 ºС құрайды. Атмосфералық жауын-шашын жыл бойы біркелкі түседі: жылына 280-ден 400 мм-ге дейін. Жылдың ең құрғақ айы – мамыр болып келеді.
Күн сәулесінің ұзақтығы 2350 сағаттан асады (оның ішінде сәуір-қазан айларында 1898 сағат), ал шілдеде Ақиарда бұлттармен жабылмаған күн дискісі 356 сағат бойы аспанда үстемдік етеді. Бұл шығыста – Ялта мен Алуштаға қарағанда бірнеше сағатқа және Қара теңіздің оңтүстігіндегі Батуми қаласына қарағанда 122 сағатқа көп.
Бастауы
Мұнда өмір сүрген ең көне тұрғындар мен бірінші айтылған халық — тауырлардың — ізі аз ғана қалды. Қала маңында кромлехтер мен долмендер сақталған. Б. з. б. V ғасырда Хераклея Понти тұрғындары, ежелгі гректер Херсонес Таурияның негізін қалады. Қаланың бұрынғы іргетасы туралы нұсқа бар, оны Страбон Херсонес деп атаған. Қазір Херсонесостың қирандылары Ақиардың Гагарин ауданында, Херсонес қорық-мұражайы орналасқан қала шегінде орналасқан. Қазіргі Ақиардың едәуір бөлігін Херсонестің хорасы (ауылшаруашылық аумағы) алып жатты.
Херсонес тәуелсіз қала болды, Рим, содан кейін Византия империяларының құрамында болды.