cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шарданка
Шарданка (Шардань) — Ресейдегі өзен. Марий Эл Республикасы, Чуваш Республикасы, Киров облысы, Татарстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Кокшага өзенінің сол жағалауынан 270 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Чебоксар су торабынан Свияга және Цивиль өзендерін қоспағанда Қазан қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бури (Бразилия)
Бури (Бразилия) (Buri) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Итапетининга мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итапева экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Тарихы
Қала 1921 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Сананың бүлінуі
Сананың бүлінуі - орталық жүйке жүйесінің зақымдалуынан туындайтын психикалық ауру. Адамның миы әртүрлі жағдайларға байланысты ауруға шалдығуы мүмкін. Ми зақымдалған кезде оның жоғарғы жүйке қызметі өзгеріске ұшырайды. Адамның қабылдауы, ойлауы, көздеген іс-әрекеті бұзылады. Балаларда сананың бүлінуі әр түрлі кезеңде орталық жүйке жүйесінің зақымдалуынан болады. Біреуінде зақымдалу құрсақта жатқан кезде болса,енді біреуінде туғаннан кейін үш жасқа дейін болады.
Дереккөздер
Психология: Энциклопедиялық сөздік./ Бас ред. Б. Ө. Жақып — Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011 ISBN 9965-893-71-3
Тасшарлаған
Тасшарлаған (Arenaria interpres) - тұмсығы мен аяғы біршама қысқа, шағын денелі (95-115 г) балшықшы.
ت
Та (ﺕ) Араб әліппесінің үшінші (ғ)әрпі. Қазақша та̄’ деп дауысталады.
Тасшарлаған
Биологиялық сипаттама
Шұбар реңді болып келеді, жоны - қара және тот түстес теңбілді қаралтым түсті болады. Жонның артқы бөлігі, бауыры, басы және мойны - ақ, төсі мен жемсауы - сұр, төбесі - қара және тот түстілеу теңбілдері бар қаралтым. Жонының соңғы бөлігі, бауыры, басы және мойны - ақ, төсі және жемсауы - сұр, төбесі - шұбарланған қара реңді болып келеді. Қысқы жасануында қошқыл қоңыр түс басымырақ болады. Салындыда 3-4 қоңырқай немесе жасылдау секпілді жұмыртқаларды ата-енелері басады. Олар балапан жұмыртқадан жарып шығысымен, оларды өргізеді. Бұдан соң жас аналықтар ұша бастайды да, оңтүстікке қарай қоныс аударады, ал аталықтар ұялас балапандармен тағы екі аптаға жуық қалады. Тасшардағандар тас астына жасырынған бунақденелілерді мықты, қысқа тұмсығымен тасты қопарып тауып алады да жейді. Түрдің атауы осыған байланысты қойылған.
ت
ﺕ әрпіне сәйкес келетін сандық мәні - 400.
Тасшарлаған
Таралуы
Тек қана Солтүстік Америка мен Еуразияның солтүстік теңіздерін бойлай ұялайды, алайда оңтүстік жарты шарда қыстайды және ұшып өту кезінде бүкіл әлемде дерлік кездеседі. Тундра жағалауындағы құрғақ үлескілерде жалғыз-жалғыздан ұялайды. Қазақстанда көктем кезінде (мамыр-мау- сым) және күзде (шілде-қыркүйек) ұшып өткенде кездеседі. Көбеюге қатыспайтын жеке дарақтарды да жазғы уақытта кездестіруге болады.
ت
Сілттемелер
Санат:Араб жазуы
Тасшарлаған
Дереккөз
1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.
Санат:Татреңтәрізділер Санат:Еуразия құстары
Costa Crociere
Costa Crociere S.p.A (Costa Cruises) — теңіз саяхаттардың италияндық операторы.
Флоты
Classica классы
Sky классы
Spirit классы
Fortuna классы
Concordia классы
Санат:Италия компаниялары
Пішіннің орта сызығы
thumb|Эгида с головой Медузы Пішіннің орта сызығы (Линия профиля средняя, шероховатость) — бүжырлы беттің нақты пішінін орнықты үзындықтың шектерінде пішіндік ауытқуларының мөндерін минималды түрде бөлетіні номиналды пішінді орнықты сызық.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Чурокса
Чурокса (Чуровка) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Онега өзенінің оң жағалауынан 174 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Ақсай (Теректі ауданы)
Ақсай — Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы, Долин ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2011 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Теректі ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 21 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 163 адам (82 ер адам және 81 әйел адам) болса, 2009 жылы 2 адамды (барлығы ер адам) құрады.
Иса Биназаров
Иса Биназаров(1898, Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданы - 1964 жылы сонда) ақын. 1919 жылы Семей қаласында мұғалімдер даярлайтын екі жылдық курсты бітіріп, ауылдык мектепте мұғалім болған. Өлеңдері "Халық ақындары" (1953), "Пернедегі термелер" (1965), "Айтыс" (3-т., 1965) жинақтарына енген.
Феральдік адамдар
thumb Феральдік адамдар - қоғамнан бөлек, жануарлар арасында өскен адамдар, соның нәтижесінде психикалық және ойларының дұрыс даму қабілетінен тыс қалған. Бұндай адамдардың пайда болуы әлеуметтік өмірдің, қоршаған ортаның, тәрбиенің адамға деген әсерін байкатады.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
I Мехмет Герей
I Мехмет Герей (I Mehmed Geray, ١ محمد كراى; 1465—1523) — 1515-1523 жылдары Герей әулетінен шыққан Қырым ханы. I Меңлі Герейдің сегіз ұлының үлкені.
Әдебиетте кездесетін емле нұсқалары: I Мехмед Гирей, I Мехмед Гирай, Мұхаммед Гирей I, Мағмет Гирей I, Мохаммед Гирей I, Мұхаммед Гирай I.
Қалғай
Мехмет Герей жас кезінде әкесі, Қырым ханы Меңлі Герейдің (1478-1515) Польша мен Ұлы Литва кінәздігіне қарсы көптеген әскери жорықтарына қатысқан. Меңлі Герей үлкен ұлы Мехмет Герейді қалғай-сұлтан етіп тағайындады, яғни оның тең билеушісі және мұрагері. Мехмет Герей әкесінен Ақмешіт және Қарасубазар қалаларын иемденді.
Әкесінің билігінің соңында Мехмет Герей қалғай жеке өзі Польша-Литва және Мәскеу жерлеріндегі әскери шабуылдарды басқарды. 1505 жылы Мехмед Гирай Литва иеліктеріне қарсы үлкен жорық жүргізді. Минск, Новогрудок, Полоцк және Витебск маңын қиратқан үлкен қырым татарлары ордасы Беларуссияға өтіп кетті. Мехмет Герейдің өзі негізгі күштермен Минскіні қоршауға алды, ал оның інілері Біті Герей мен Бұрнаш Герей Слуцк пен Новогрудок маңында болды.
1507 жылы Мехмет Герей (қалғай-мұрагер ретінде) әкесі I Меңлі Герейдің Литвамен келісім бойынша оңтүстік Ресей иеліктеріне жорығына қатысты. Жақып Ивашинцович бастаған литвалықтар қырымдықтардың жол көрсетушілері болды. Қырым әскерлері Ресейдің шетіне жақындағанда, ноғайлардың Қырымға жорығы туралы хабар келді. Мұны естіген I Меңлі Герей басшылықты Мехметке тапсырып, ноғайларға әскерлерін бұрды. Мехмед аттан құлап, сырқаттанып қалды, сондықтан ұрыс тек бірнеше қақтығыстармен шектелді, содан кейін Қырым әскері кері қайтты.
1509 жылы ноғайлар Ағыш бидің басшылығымен Қырымға үлкен жорық жоспарлады. I Меңлі Герей хан барлық күштерін жинап, 250 000 адамнан тұратын әскер құрды. Басшылық Мехметке тапсырылды, онымен бірге негізгі қырым руларының қарашабектері де аттанды. Ноғайларға Еділден тек жартысы өтіп, жорыққа дайындалып жатқан кезде әскер күтпеген жерден шабуыл жасай алды. Ноғайлар ойсырай жеңілді. Адамдар, мал, мүлік қолға түсті. 1510 жылы Мехмет Герей ноғайларға қарсы тағы да сәтті жорық жүргізді.
1512 жылы шілдеде Мехмет Герей қалғай Ресейдің оңтүстік жерлеріне шабуыл жасады, бірақ Мәскеу воеводалары оны Рязан аймағынан қуып шығарды. 1514 жылдың күзінде татар әскерінің басында тұрған қалғай Северск жеріне шабуыл жасады, бірақ қайтадан оған тойтарыс берді. 1515 жылы наурызда Мехмет Герей Литва воеводаларымен бірге Северск жеріне қарсы жаңа жорық жүргізді. Татар-литва әскерлерінің Новгород-Северский, Стародуб және Чернигов қалаларын қоршауы сәтсіз өтіп, көптеген тұтқындарды тұтқындады.
Сарысу (көл)
Сарысу көлі (азерб. Sarısu) — Әзірбайжандағы ең үлкен көл Имишлин және Сабирабад аудандарында орналасқан.
I Мехмет Герей
Хан
1515 жылы сәуірде кәрі Қырым ханы Меңлі Герей Салашықта қайтыс болды. Хан қайтыс болған кезде, Мехмет Герей қалғай әскерімен Орқапы (Ор) бекінісінде болды. Қырық күн бойы Мехмет астанаға оралғанға дейін Меңлі Герейдің өлімі тұрғындардан жасырын болды. Меңлі Герей оның үлкен ұлы Мехмет Герей қалғай астанаға келіп, хан тағына отырған соң жерленді.
Сарысу (көл)
Сипаттама
Сарысу көлі Әзірбайжандағы көлемі бойынша екінші ірі су алабы болып табылады. Ол далалық беткейдің 66 шаршы шақырымын алып жатыр, ұзындығы 12 шақырымға созылған, ені 2 шақырымнан асады. Сарысу көлі Кура-Аракс ойпатында, Кура өзенінің оң жағалауында орналасқандықтан Кура мен Аракс өзендерінің шөгінділері Сарысу көлімен шектесетін жағалау көтерілістерін құрған. Сарысу көлінің шығыстан Кура өзеніне ағысы Мурадбейлі ауылының маңында салынған гидрологиялық құрылыммен реттеледі. 2010 жылы Кура өзенінің тасуымен бірге Кура суы көлге еніп, судың тұщылануына және көл аумағының кеңеюіне себеп болды. Сарысу көлі тұщы су болып табылады, жауын-шашыннан қоректенеді және Аггол көлінен ағатын өзеннен де қоректенеді. Көл тас жолдың солтүстігіндегі тұрғын аудандардан бөлінген. Көл Аггол ұлттық паркінің аумағында орналасқан. Мұнда орналасқан суда жүзетін құстардың сулы-батпақты жерлері Рамсар конвенциясының тізіміне енгізілген және әлемдік маңызы бар табиғи қорық болып саналады. Сарысу көлі жағалауы негізінен сулы-батпақты жерлер мен батпақтардан тұрады. Көлдегі судың шамамен көлемі 60 млн м3 құрайды. Су көлемінің ұлғаюы негізінен көктем мен күзде байқалады. Қыс мезгілінде ол орташа есеппен 11 күн бойы қатып қалады. Көлде минералдану жоғары.
I Мехмет Герей
Хан
Хан тағына отырған Мехмет Герей хан інісі Ақсақ Ахмет Герейді қалғай етіп тағайындады, ол көп ұзамай бүлік шығарды. Алдымен, Ахмет Герей Қырымнан өзінің ұлысына - үлестік меншікке берілген Очаковқа (Ақшақұм) кетті. Сол жерден Ахмет Герей Литваның шекаралас жерлеріне шабуыл жасай бастады. Бүлікші қалғай Мәскеудің Ұлы кінәзі III Василий Ивановичпен хат алмасып, онымен Киев пен Вильноны жаулап алу жоспарын талқылады. Сонымен қатар, Ахмет Герей үлкен ұлы Геммет Герейді Ыстанбұлға жіберіп, Османлы сұлтанынан ағасына қарсы күресте әскери көмек сұрады.
Сарысу (көл)
Фаунасы
Сарысу көлі республиканың негізгі балық шаруашылығы су қоймаларының бірі болып табылады. Сарысу көлі жағалауында қыста 350 мыңға дейін қоныс аударатын құстар мекендейді. Сонымен қатар, көл балықтарға бай және балық аулауға пайдаланылады. Балықтардан каспий тілтісі, шортан, қаракөз, құсбас, ақ амур, оңғақ, табан балық, қылыш балық, сазан, жайын, көксерке т.б.кездеседі.
I Мехмет Герей
Хан
1519 жылдың көктемінде Қырым ханы I Мехмет Герей Ахмет Герейді талқандау үшін ұлдары Баһадүр мен Алып Герейлерді әскермен Орқапыдан ары жіберді. Ахмет Герей Орқапыдан тыс далада ұсталып, өлтірілді. Хан қалғайдың бос орнын үлкен ұлы әрі көмекшісі Баһадүр Герейге тапсырды. 1523 жылдың көктемінде Баһадүр Герей қалғай Астраханның ханы болғаннан кейін, бос қалған қалғай ханның тағы бір ұлы Алып Герейге берілді.
Сарысу (көл)
Дереккөздер
Санат:Әзірбайжан көлдері
I Мехмет Герей
Хан
Хан билік еткен кезең бойы басты уайымы сыртқы саясат болды. Әкесі Ұлы Орданы жеңгеннен кейін, сол уақытқа дейін ыдырап кеткен Алтын Орданың бөліктерін біріктіру міндеті шынайы болып көрінді.
1519 жылы қазақ шапқыншылығы нәтижесінде Ноғай Ордасы талқандалып, оның ақсүйектері мен көптеген ұлыстары батысқа қарай Қырым ханының иелігіне қашты. Ноғай биі Шейх Мұхаммед Қырым ханы I Мехмет Герейге елшілік жіберіп, Қырым иелігінен баспана сұрады. Ноғай ақсүйектері олардың Қырымға тәуелді екенін мойындады. Ноғайлар Еділдің батыс жағалауына өтіп, Қырым ханының иелігіне қоныстанды. 1521 жылы Қазақ ханы Қасым қайтыс болды, ал өз билеушісінен айырылған қазақтарды Еділ мен Ембі арасындағы жерлеріне қайтып келген ноғайлар ығыстырды, бірақ анттары әлі ұмытылмады және Қырым ханы иеліктерін Еділден шығысқа қарай созылды деп есептей алды. Мехмет Герей бір кездері қуатты әрі кең Алтын Орданың барлық ұлыстарын өз билігі астында біріктіруге тырысты.
Жаңа Қырым ханы Мехмет Герей Ресей мемлекеті мен Ұлы Литва кінәздігіне қиратушы шабуылдар жасауды және ұйымдастыруды жалғастырды. Тула түбіндегі осы жорықтардың бірі 1517 жылы сәтсіз аяқталды.
1518 жылы желтоқсанда Мәскеудің қолшоқпары болған баласыз Қазан ханы Мұхамметәмин (1502-1518) қайтыс болды. 1519 жылдың көктемінде Мәскеудің Ұлы кінәзі III Василий Иванович орыс әскери жасағымен бірге жүрген өзінің қолшоқпары, Қасым ханзадасы Шаһғалиді Қазандағы хан тағына отырғызды. Қазан мырзалары Шаһғалидің ресейшіл саясатына наразы болып, оған қарсы қастандық ұйымдастырды. Сол 1519 жылы Қазан мырзалары Қырымға өз елшілігін жіберіп, Мехмет Герейден оның бір бауырын хан етіп беруін өтінді. 1521 жылдың көктемінде Мехмет Герей өзінің інісі Сахиб Герейді Қазан хан тағына отырғыза алды. Сахиб Герей шағын жасақпен бірге Қырымнан Қазанға келді, сол жерде жергілікті мырзалар оны хан тағына көтерді. Мәскеулік қолшоқпар Шаһғали тақтан тайдырылып, Қазаннан орыс иеліктеріне қашып кетті.
1521 жылдың жазында I Мехмт Герей өзінің бауыры әрі одақтасы Қазан ханы Сахиб Гереймен бірлескен іс-қимылдар туралы келісіп, Ресей мемлекетіне қарсы үлкен әскери жорық жасады. Шілдеде ноғайлар мен литва әскерлерінің қолдауымен 100 мың адамнан тұратын татар әскерлері оңтүстік орыс жерлеріне басып кіріп, Ұлы Мәскеу кінәздігінің терең ене бастады. Ока өзенінің жағасында полктермен бірге тұрған орыс қолбасшылары татар әскерлерінің жоғары күштерінен жеңіліске ұшырады. Шілденің аяғында Қырым ханы Коломна маңындағы Окадан өтіп, Ресейдің қалалары мен ауылдарын қирата Мәскеу қаласына жылжыды. Сол уақытта Қазан ханы Сахиб Герей өз әскерімен Мәскеудің шығысындағы иеліктерге шабуыл жасап, онда Төменгі Новгород пен Владимир қалаларын басып алып, қиратты. Коломнаның тұсында Қырым мен Қазан хандары бірігіп, Мәскеуге қарай бірге беттеді. Ұлы кінәз III Василий Иванович көп әскер жинау үшін астанадан асығыс Волоколамскке кетті. 1 тамызда Мехмет пен Сахиб Герей Мәскеуге жақындады. Одақтастар жақсы нығайтылған Ресей астанасын қоршауға алмады. Қырым және Қазан татарлары жақын жердегі болыстар мен ауылдарға тарап, жергілікті халықты тонап, тұтқындап, өлтірді. Екі апта бойы татарлар Ресей мемлекетінің орталық аймақтарымен «шайқасты». Елордадан пана тапқан, шоқынған Қазан ханзадасы Петр (Құдайқұл) бастаған мәскеулік шонжарлар Ұлы кінәз III Василийдің атынан ханға хат жіберуге мәжбүр болды, онда Рус Алтын Ордаға төлегендей мөлшерде алым-салық төлеуге міндетті болды. 12 тамызда Мехмет Герей орыс әскерлерінің Мәскеуге жақындағаны туралы ақпарат алып, шегінуді бастады. Жолда қырымдықтар мен ноғайлар Коломна, Боровск, Кашира және Рязан болыстарын ойрандап кетті. I Мехмет Герейдің өзі, Литва воеводасы Евстафий Дашкевичтің ұсынысымен, тіпті Рязанды қоршауға алды, бірақ орыс гарнизоны оны тойтарды. Шапқыншылық кезінде қырымдықтар, қазандық татарлар мен ноғайлар көптеген тұтқындарға ие болды.
1522 жылдың соңында I Мехмет Астрахан хандығын басып алуға шешім қабылдады және көп әскер жинап, Астраханға (Қажы Тархан) қарсы жорыққа шықты. Ағыш пен Мамай ноғай мырзалары Мехметке өзінің күштерімен қосылды. Шындығында, ешқандай соғыс болған жоқ, Астрахан (Қажы Тархан) ұрыссыз берілді. Астрахан ханы Хұсейін астанасынан қашып кетті. 1523 жылдың көктемінде Мехмет Герей Астраханды басып алып, көп ұзамай үлкен ұлы әрі қалғайы Баһадүр Герейді жаңа хан етіп жариялады. Мехмет Герейдің қуатының күшеюінен қорыққан одақтас Ноғай мырзалары Мамай мен Ағыш алдын ала сөз байласып, оны өлтіруге шешім қабылдады. Осы кезде өркөкірек Қырым ханы өз әскерін таратып, Астраханда шағын жасақпен қалды. Қырым ханы мен оның мұрагері қалғай Баһадүр Герейді ноғай мырзалары қаладан алдап шығарып, нөкерлері және күзетшілерімен қоса өлтірді. Лақап аты Дели («Жынды») болған Мамайдың немере інісі Орақ мырза өзі хан және оның баласын өлтірді. Ноғайлар кенеттен шабуылдап, Қырым әскерін тас-талқан етті, қалдықтары далаға шашырап кетті. Қырымға елу мырзамен келген екі ханның баласы — Ғазы мен Баба Герей ғана аман қалды. Осыдан кейін ноғайлардың Қырымға жойқын шапқыншылығы басталды. Ноғай әскерлері түбекті түгел тонап, қиратты, бірақ қалаларды ала алмады. Қырым хан тағындағы I Мехмет Герейдің мұрагері оның ұлы I Ғазы Герей болды.
Бәйеке Жазыбайұлы
Бәйеке Жазыбайұлы (1820, Тарбағатай, Тоқта - Барлық тауы - 1890, Қытай, Іле аймағы, Текес ауданы Ешкілік тауы) - би, мәмілегер. Бала кезінде медреседе білім алған. 16 жасынан ел билеу ісіне араласып, шешендігімен, зеректігімен жұртқа танылған. 1845 жылы қызай руына би болып сайланды. Бәйеке 1860 - 80 жылдары қызайларды Тарбағатайдан Іле өңіріне көшіріп әкеліп қоныстандыруға басшылық етті. 1879 жылдары Қытай мен Ресей қазақтары арасындағы қарым-қатынасты реттеу мақсатында өткен бірқатар жиындарға Қытайдағы қазақтардың өкілі ретінде қатысты. Бәйеке би Цинь патшалығының ауыр езгісіне, ұлттар арасындағы теңсіздікке қарсылық білдіргені үшін Іле генерал - губернаторының бұйрығымен жазаланып, бір жылдан кейін қаза болды.
Сыртқы сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:1820 жылы туғандар Санат:1890 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақ би-шешендері
Етті салат
Етті салат— піскен ет пен көкөністерді текшелеп турап, майонез қосқан салат. Қабырғалар мен омыртқалар жілік асылғанда үстемеленеді. Бұғана, мойын, құйымшақ, т.б. қазанға етпен қосып салынғанмен, көбіне бала-шағаға тиесілі. Ірі қара да осы әдіспен сойылады. Қазақ ғұрпында етті қиқымдамай, балтамен шауып, сүйегін қиқаламай таза боршалап тұздайды.
Дереккөздер
Санат:Салаттар Санат:Тағамдар
Ференц Лист
Музыкалық романтизмнің үлкен өкілдерінің бірі. Музыкадағы Веймар мектебінің негізін қалаушы.
Лист XIX ғасырдың ұлы пианисттерінің бірі болған. Оның кезеңі концерттік пианизмнің дамуымен сәйкес келді. Лист осы үдерістің алдыңғы қатарында болды, себебі ол шексіз техникалық мүкіндіктерге ие болды. әлі күнге дейін оның виртуоздығы қазіргі пианиношылардың бағдары болса, шығармалары – фортепианолық виртуоздылықтың шыңы саналады.
1843 жылы Лист Джованни Батиста Рубини атты тенормен бірге Нидерландия мен Германиядағы гастрольдық - концерттік турнелерді аралады.
Белсенді концерттық қызметтері 1848 жылы аяқталды. (соңғы концерті Елисаветградте болды), одан кейін Лист сирек сахнаға шығатын болды.
Композитор ретінде Лист үндестік, әуен, пішін және фактура салаларында біршама жаңалықтар ашты. Жаңа аспаптық жанрлардың негізін қалады (рапсодия, симфониялық поэма). Шуман мен Шопеннің шығармашылықтарында байқалған, бірақ аяғына дейін дамымаған бір бағыттық циклдық формалар құрылымын құрастырды.
Лист белсенді түрде өнерлер синтезі идеясын насихаттады (оның ойын жақтаушы сол кезде Вагнер болды). Ол «Таза өнерлер» уақыты таусылды деп айтатын. (бұл тезис 1850-ші жылдары шығарылды). Егер Вагнер бұл синтезде музыка мен сөздердің байланысын көрсе, Лист оларды көркемсуреттермен, архитектурамен, әдебиетпен байланыстырды. Осыған байланысты оның келесі бағдарламалары жарық көрді: «Некелесу» (Рафаэль суреті бойынша),
«Ойлаушы» (Микеланджелоның Лоренцо Медичи гробы үстіндегі мүсіны) және т.б көптеген шығармалары бар. Ары қарай өнер синтезі идеясы кең қолданыс тапты. Лист адамдарға әсер ете алатын, жамандықпен күресетін өнердің күшіне сенді. Бұлмен оның ағартушылық қызметі байланысты.
Лист педагогикалық қызмет атқарды. Оған Веймарға барлық Еуропадан пианиношылар келіп тұрды. Өзінің үлкен залы бар үйінде келген қонақтарға ашықсабақ беріп тұрды, және осы үшін ешқашан да ақша алмайтын. Басқалардың қатарынан оның үйіне Бородин, Зилоти и д’Альбер сияқты танымал адамдар да келген.
Лист Веймарда дирижёрлық қызметпен де айналысты. Ол онда опералар қойып (Солардың ішінде Вагнерді де), симфониялар орындады. =Өмірбаяны= Ференц Лист родился 1811 жылдың 22 қазанында Мажарстанның Доборьян (аустриялық атауы Райдинг) қалашығында дүниеге келген, отбасындағы жалғыз бала болды. Әке-шешесі Оның әкесі Георг Адам Лист (1776—1826) Эстерхази кінәзі әкімшілігінде шенеунік қызметін атқарды. Эстерхазия кінәздері өнерге қолдау көрсететін. 14 жасына дейін Адам Иозеф Гайдан басқаратын кінәз оркестрінде виолончельде ойнайды. Прессбургтегі католиктік гимназиясын аяқтағаннан кейін (бұған дейін Братислав) Адам Лист францискандық орденге тыңдаушы болып оқуға түседі, бірақ екі жыл өткен соң оқуды аяқтамай, кетіп қалды. Кейбір ақпараттар бойынша, ол францисканттардың біреуімен өмір бойына қатты достасып, кейбір зерттеушілердің айтуынша, бұл достық оның өзінің ұлын Ференц деп атауға шабыттандырды. Кейін Листтің өзі өмірінің соңғы жылдары орденге кірді. =Шығармалары= Листтің барлық шығармалары 647: олардың 63 оркестр үшін, шамамен 300 фортепиано үшін жазылған. Листтің шығармаларының барлығы фантазияға керемет бай, өнерге жаңаша көзқараспен қарайды. Оның аспаптық шығармалары музыкалық архитектоникаға қарай алға қадам жасауға бағыттайды. 13 симфониялық поэмалар, «Фауст» және «Divina comedia» симфониялары, фортепианолық концерттер музыкалық форманы зерттеуші үшін жаңа бай материал болып табылады. Оның музыкалық-әдеби шығармаларынан Шопен туралы кітапшалар шығарылады: (орыс тіліне П. А. Зиновьев аударды, 1887 жыл), «Бенвенуто Челлини» туралы Берлиоза, Шуберт туралы, «Neue Zeitschrift für Musik» мақалалары және Мажарстан музыкасы туралы үлкен шығармалар жинағы («Des Bohémiens et de leur musique en Hongrie»). =Дереккөздер= •	Лист Ф. «Письмо о дирижировании»
•	Christern, «F. Liszt nach seinem Leben und Wirken aus authentischen Berichten dargestellt» (Лпц.)
•	Schuberth, «Franz Liszt’s Biographie» (Лпц., 1871); Heymann, «L’abbé Liszt» (П., 1871)
•	П. А. Трифонов, «Франц Лист» (СПб., 1887)
•	Janka Wohl, «François Liszt», в «Revue internationale» (1886), L. Ramann, «Franz Liszt, als Künstler und Mensch» (Лпц., 1880)
•	К. Pohl, «Franz Liszt. Studien und Erinnerungen» (Лпц.).
•	Гаал Д. Ш. Лист. — М. «Молодая гвардия», 1977. — 319 с. — (ЖЗЛ; Вып. 572). — 100 000 экз.
•	Гут, Серже: «Франц Лист» (Париж, 1989) ISBN 978-2-87706-042-4
•	Гут, Серже: «Франц Лист» (Зинциг, 2009) ISBN 978-3-89564-115-2
•	Ференц Лист и проблемы синтеза искусств: Сб. научных трудов / Сост. Г. И. Ганзбург. Под общей ред. Т. Б. Веркиной. — Харьков: РА — Каравелла, 2002. — 336 с. ISBN 966-7012-17-4
•	Demko Miroslav: Franz Liszt compositeur Slovaque, L´Age d´Homme, Suisse, 2003.
БЛКЖО орталық комитеті
БЛКЖО орталық комитеті (Центральный комитет ВЛКСМ) — БЛКЖО съездерінің арасындағы аралықта комсомолдың жоғарғы органы. Комсомолдың XIV съезінде (1962) қабылданған БЛКЖО Жарғысына сәйкес Орталық Комитет «комсомолдың, жергілікті комсомол органдарының барлық жұмыстарына басшылық жасайды, мемлекеттік және қоғамдық мекемелер мен ұйымдарда БЛКЖО атынан өкілдік етеді, „Комсомольская правда“ - орталық органы және басқа БЛКЖО Орталық Комитет басылымдардың редакцияларын беекітеді, комсомол бюджетінің қаражатын бөледі және оның орындалуын бақылайды.
Орталық Комитет БЛКЖО съезінде жасырын дауыс беру арқылы сайланды, оның құрамына дауыс беру құқығы бар толық құқықты мүшелер мен пленарлық отырыстарда кеңесші дауыс құқығы бар кандидаттар кірді.
БЛКЖО ОК өз мүшелерінің арасынан ОК бірінші хатшысын, Бюро мен Хатшылықты сайлады.
Пошталық мекенжайы: БЛКЖО ОК – Мәскеу қаласы, Маросейка көшесі, № 3/13 үй, 1 құрылыс.
Хатшылары
ОК және бүкіл БЛКЖО ресми басшылары бірінші хатшылар болды:
Санат:Комсомол
Миттельбергайм
Миттельбергайм (Mittelbergheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Селеста-Ерстен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,83 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67295, пошта индексі — 67140.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 660 адамды құрады. Халық тығыздығы — 172,32 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Жай шырай
Жай шырай— қ. Шырайлар.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Брасатортас
Брасатортас (Brazatortas) — Испаниядағы қала. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Сьюдад-Реаль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Валье-де-Алькудия ауданында (комарка) орналасқан.
Важенка (Ока тармағы)
Важенка — Ресейдегі өзен. Орлов облысы, Тула облысы, Калужа облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ока өзенінің оң жағалауынан 1239 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Орёл қаласынан Белёв қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Брасатортас
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1119 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 272 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 57 км.
Важенка (Ока тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Брасатортас
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сьюдад-Реаль елді мекендері
Қайрат Кәрімов
Қайрат Кәрімов (1969 жыл, Екібастұз, КСРО) — КСРО және қазақстандық футболшы, қорғаушы.
Карьерасы
1987 жылы "Екібастұз" клубында футболшылық ғұмырын бастады. Сол жылы-ақ Алматының РШВСМ (кейін ол клуб СКИФ деп аталды) ауысты. 1989 жылға дейін алматылық клубта ойнап, КСРО тарайтын жылдары Ұзынағаштың "Ақ қанат" клубында өнер көрсетті.
1992 жылы Қазақстанның тұңғыш чемпионатында "Қайрат" футболшысы атанып, Қазақстан чемпиондығы мен Қазақстан кубогына қол жеткізді.
1993, 1994 жылдары "Намыс" командасында азырақ ойнады да, футболмен қоштасты. 1993 жылы 25 тамыз күні "Қайсардың" қақпасына клуб сапындағы жалғыз голын соқты.
Сілтемелер
Санат:КСРО футболшылары Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Екібастұз-1979 ФК ойыншылары Санат:СКИФ Алматы ФК ойыншылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Намыс ФК ойыншылары Санат:Ақ қанат ФК ойыншылары
Әнуар Керейұлы Бекмұхамбетов
Әнуар Керейұлы Бекмұхамбетов (1935 жылы 17 шілде Ақтөбе облысы Ойыл ауданында туған) — мемлекет және қоғам қайраткері, еңбек ардагері. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты. Ақтөбе қаласының және Ойыл ауданының құрметті азаматы. КСРО және Қазақстанның жоғарғы мемлекеттік марапаттарының иегері.
Толығырақ
Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасының иегерлері Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Көкшытырша
Көкшытырша (Berteroa incana) - екі жылдық, орамжапырақ тұқымдасы шытырша туысына жататын шөп тектес өсімдік.
Сипаты
thumb|left|180px|
Дереккөздер
Санат:Орамжапырақтар Санат:Дәрілік өсімдіктер Санат:Қазақстан флорасы
Бүйрек трансплантациясы
Бүйрек трансплатациясы
Бірінші бүйрек трансплантациясын 1960 ж. Ұлыбританияда жасаған болатын. Қазір бұл ең кең таралған және қауіпсіз операцияның типі, мүшелердің трансплантациясы бойынша. Жыл сайын Ұлыбританияда 1800 дейін операция жасалады және бұл көрсеткіш өсер еді, донорлар саны көп болған жағдайда. Операцияның жақсы өтуінің мүмкіндігі өте жоғары болады және организмнің қабылдамауы (отторжение) циклоспорин А препараты арқылы жеңеді. 1996 жылы жаңа препарат п.б., алғашқы 3 айда қатты қабылдамауды 50% төмендетеді. Донорлы бүйректі ауыстырып орналастыру диализбен салыстырғанда: арзан және операция жақсы өткенннен кейін пациент қалыпты өмір сүре алады. Бір жылдық диализдің ақысы: 1990 жылдары 20000 фунт стерилинг тұратын, ал ауыстырып орналастырудан кейінгі медикаменттердің жылдық ақысы: 300 фунт. 1989 жылы Ұлыбританияда 3700 адам күткен болатын. Кейбір кездері донор ретінде жақын туыстар шығуы мүмкін – бұл қабылдамаудың рискін төмендетеді, қалыпты өмір сүру үшін бір де бүйрек жеткілікті болады. Ұлттық және халықаралық донорларды іздеу жүйесі жұмыс жасайды. Пациентте ұлпалары антигендерге «типпируются» және осының негізінде мүшені іздестіреді. Егер мүшені өлген адамнан алатын болса,потенциальды донордың біріншіден мидың өлімін констациялау қажет, содан кейін бүйректі жылдам алып мұзға салады, осы уақытта гепатит пен ВИЧ ұлпаларды «типируют». Мүшені жылдам қолдану қажет, бірінші екі тәулік ішінде. Көбінесе тізімде тұрған пациент операция алдында бірнеше сағат алдында хабардар болады.
Полога
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шахмат
250px|thumb|Солдан оңға: ақ [[Патша (шахмат)|патша, қара тура, қара уәзір, ақ пешка, қара ат және ақ піл]] Шахмат — ақыл-ой спорт түрі. Шахмат сөзінің мағынасы парсы тілінен аударғанда патша (шах) өлді (мат) дегенді білдіреді. Әлемдегі кең таралған ойындардың бірі саналады.
Ережесі
Шахмат екі ойыншы арасында шахмат тақтасында ойналады. Ойын тақтасы 64 шаршыдан тұрады. Ойынның басында әрбір ойыншының иелігінде ақ немесе қара түсті он алты тас (шахмат фигурасы) болады: бір патша, бір уәзір, екі піл, екі ат, екі турка және сегіз пешка. Ойынның мақсаты қарсыластың тастарын шабуылдай отырып, патшаға мат қою.
Шахматты ойыншылар тобы да, бір-біріне немесе бір ойыншыға қарсы ойнай алады; мұндай ойындар әдетте кеңес беру деп аталады. Сондай-ақ, бір мықты ойыншы бірнеше қарсыластармен (әрқайсысы бөлек тақтада) ойнайтын бір уақытта ойын сеанстарының тәжірибесі бар. Ойын белгілі бір ережелерге бағынады; ресми турнирлерде ФИДЕ ережелері қолданылады, олар тек фигуралардың қозғалысын ғана емес, сонымен қатар төрешінің құқықтарын, ойыншылардың мінез-құлық ережелерін және т.б. реттейді. Стандартты емес ережелері, фигуралары, тақта өлшемдері бар шахматтың көптеген нұсқалары бар. Шахмат композициясының тиісті бөлімі-ертегі шахматы. Математика шахмат ойынының әртүрлі аспектілерін зерттейді (мысалы, классикалық "ходе барысы туралы есеп" және "сегіз патшайым туралы есеп"), соның ішінде компьютерлік модельдеу арқылы.
Ойын басы
thumb|250px|Ойын басындағы тастар жайғасымы
Тарихы
1969 жылғы қазақ жазуының соңғы орыстандыру емле реформасына дейін қазақ тілінде дәстүрлі шатыраш (चतुरङ्ग → пракріттер: chatur anja — төрт бұрыш → арабша: шатрандж) делініп келді. Үнді аңыздары бойынша, билеуші Шерам шахматпен ең алғаш танысқан кезде, оның өзгешелігіне, әр түрлі әдемі комбинациялардың байлығына масаттанды. Ал осы ойынды ойлап шығарған дана оның қол астында екенін біліп, билеуші оған ерекше алғыс білдіргісі келді. Сонда әмірші үнді данышпанның кез келген бұйымтайын орындауға уәде береді. Ал дана оны бидай дәнімен таң қалдырады. Берілген шарт бойынша данышпанға шахмат тақтасының бірінші шаршысына бір, екінші шаршысына екі, ал келессі шаршыларға бұрынғыдан екі есе артық (1 + 22 + 23 + 24 + … + 263 = 264 – 1) бидай дақылдары берілуі тиіс еді және билеуші осы санның қанша екенін білмей, оны данаға лезде беруді бұйырды. Магараджи есептеушілері бұл санды түні бойы есептеп, таңертен ғана математикалық шешімге келіп, оның мүмкін емес екенін әміршіге түсіндіреді. Себебі данышпан айтқан сан бүкіл Үндістанның бидай дәндер санына, тіпті бүкіл әлемнің бидай дәндері санына жетпейді екен. Бұл сан - 18 квинтильон 446 квадрильон 744 триллион 073 миллиард 709 миллион 551 мың 615. Осы мысал арқылы біз математиканың шахматта жасырған таңғажайып мүмкіншіліктеріне көз жеткізе аламыз.
Шахматтың пайда болу тарихы туралы тағы да бір гипотеза бар. Осы гипотеза бойынша шахмат сиқырлы шаршылардан пайда болды. N Тәртібі бойынша құрастырылған сиқырлы квадрат 1 және n2 аралығындағы бүтін сандардан тұратын n х n квадратты кестеден құрастырылған. Берілген кесте ерекшелігі: әрбір жол/бағана сандар қосындысы шахмат тақтасының екі маңызды диагональ сандарының қосындысына тепе-тең келеді. Саны сегізге тең сиқырлы шаршы үшін әрбір жол/бағана/маңызды диагональ қосындысы 260-қа тең. Magic Squares - 8x8 - Permutations along 4x4 diagonals
Ежелден қалған аңыздар бойынша, шахматты ең алғаш болып біздің дәуірімізге дейін 1000 жыл бұрын үндістандық математик ойлап тауыпты. Ал кейбір деректер бойынша, шахмат біздің дәуірімізге дейін II-III ғасырда Мысыр, Ирак және Үндістанда пайда болған. Алайда, бұл ойыны туралы дәлелді нақты ақпарат болмағандықтан, көптеген тарихшылар шахматтың тарихын біздің дәуірімізден кейінгі 570 жылдан басталады деген тоқтамға келіп жүр. Шахмат туралы парсы дастандарында осы дәуірдің 600 жылдарында Үндістанда пайда болған деп жазылған. Ғасырлар бойы елге аса танымал болған шахматтан ресми әлем чемпионаты 1886 жылы өтті. Одан бері 14 шахматшы ғана жоғары дәрежелі атақты иеленді.
Даңқты чемпиондар деген бірінші болып ауызға Стейниц мен Ласкер, Капабланк, Алехин, әлем чемпионы Ботвинник ілінді. Ғасырлар көшіне ілесіп, өркениетті басып озып келе жатқан шахматтың тарихы әркімді-ақ қызықтырары даусыз. Археологиялық жәдігерлерге қарап біздің эрамызға дейінгі III-IV ғасырда Ассирия, Месопотамия және Мысырда халықтардың тақтайға тас қойып ойнағаны білеміз. Кейіннен бұл ойын әскери сипатқа ие болған. Әскери шендегі ойыншылар ұтысқа адам қанын садақа еткен. Мысалы, Ежелгі Мысырда (б.з.д 1270 жылы) «тау» ойыны, Грекияда (б.э.д. V) «петтеия», ал Римде (б.э.д. I-II) «латрункули» деген құмарлық ойыны болған.
Тарихшылардың дін көпшілігі шахматтың ережесі Үндістанда шыққан дегенмен келіскенімен, кейбірі оның тарихын Қытай мен Месопотамиямен байланыстырып жүр. Арабтардың Парсыны жаулап алуы ислам әлемінің осы ойынды жете игеруіне жол ашты. Алайда, арабтар аталмыш ойынды «шатрандж» деп атады. VIII-IX ғасырларда Араб Халифатында «шатрандж» кеңінен таралды. Алайда, ислам тақтай бетіндегі таста адам мен жан-жануарлар мүсінінің салынуына тыйым салынған. Діни қақтығысқа жол бермей үшін сәулетшілер шахмат фигураларын белгісіз бейнелермен алмастырды. Бұл фигуралар қарапайым халықтың қалтасына ауыр тимеді.
Батыс Еуропада шахмат XI ғасырдан басталады делінгенмен ол бұдан екі ғасыр бұрын белгілі болды. XI-XII ғасырларда феодалдар арасында танылды. Ақшалай ұтысты Батыс Еуропа шарықтатып жіберген. Рим котолик шіркеуі ойынға қанша тыйым салғанымен, еш нәтиже бермеді. Кейіннен 1400 жылы тыйым мүлдем алынып тасталды. Кастилия мен Леонның королі Альфонс X Данагөй бұйрығымен Испанияда 1283 жылы «Ойын кітабы» атты 1 томдық қолжазба жарық көрді. Онда шахматтың 103 тапсырмасы көресетілген. Шахмат тастарын қалыптастырушылардың бірі Цессолес өз заманында: «Шахмат тақтайшасындағы әрбір тастың өмірдегі атқаратын құқығымен қатар, міндеттері бар»,- деген екен.
right|thumb thumb|250px|Компьютерлік шахмат тақтасы (испандық нұсқа).
1947 жылы Испанияда Францеска Висентаның «1495 100 тапсырма» және Луиса Рамиреса Лусенының «Шахмат өнерінің құпиялары» атты кітаптары алғаш рет баспаханадан шығарылды. Тіпті, XVI ғасырда Еуропада Марк Иероним «Шахматтың түрлері» атты дастан жазып қалдырған.
1575 жылы Мадридте король Филипп II-нің хансарайында испандық Рюи Лопеса және Альфонс Серонаның италяндық Джованни Леонардо мен Паоло Бои арасындағы өткен шешуші ойын тарихта алғашқы халықаралық турнир болып саналады. Онда испандық шахматшылар жеңіске жеткен. 1836 жылы Лабурдоннеде әлем бойынша шахмат туралы «Паламед» деген журнал шығарылды. Кейіннен 1837жылы Ұлыбританияда және 1846 жылы Германияда осы тектес журнал жарыққа шықты. 1851 жылы Лондонда тұңғыш рет халықаралық турнир өткізілді. Онда Андерсен деген шахматшының жұлдызы оңынан туып, жеңімпаз атанды. Тіпті, ол екінші халықаралық турнирді де бағындырған. 1867 жылы Парижде өткен үшін додада Колиш жеңімпаз атанды. Матчта алға шыққан Стейниц алғашқы әлем чемпионаты атанды.
Дереккөздер
Санат:Шахмат Санат:Ойындар
500 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:500 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Сибан (Шибан)
Сибан( Шибан) (шамамен 13 ғ-да өмір сүрген) - Шыңғыс хан ұрпағы.
Оның нақты өмірі мен қоғамдық қызметі туралы дерек жоқ. Сибан жөнінде Абай "Біраз сөз қазақтың түбі қайдан шыққаны туралы»деген тарихи еңбегінде: «Жошының Сибан яки Шибан деген баласының тұқымынан бір белгілі Шайбақ деген хан» шыққандығы жайлы дерек келтіреді. Ақын Сибанның кім болғанын жазбаған.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Евре
Евре (Évreux) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 26,45 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27229, пошта индексі — 27000.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 51193 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1935,46 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Кабе Этьен
Кабе Этьен (1788-1856) - француз утопиялық социалисті. "Икарияға саяхат" деген фантастикалық романында және басқа да еңбектерінде Кабе өзінің "Икариялық коммунизм" деп аталып кеткен идеяларын баяндады. Онда теңгерімшілік, болашақ қоғамда дінді сақтау, кедейлер мен байларды "ымырластыру" пікірлері баяндалған. Кабе пролет-тың революциялық күресііне қарсы шығып, коммунизмді бейбіт жолымен жүзеге асыруды жақтады. Философиялық мәселелер жөнінде, әсіресе тарихқа деген көзқарастарында Кабе идеалистік нанымды ұстанып, оны 17-ғасырдағы рационализмін платонизммен жіне неоплатонизммен ұштастыруға тырысты.
Турица (Сухона тармағы)
Турица — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сухона өзенінің сол жағалауынан 352 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина өзен басынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері
Сали-Верчеллезе
Сали-Верчеллезе (Sali Vercellese) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Верчелли провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 131 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 16 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 13040.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Desiderio.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Альшвиль
250px|thumb|Картада орналасуы Альшвиль (Allschwil) — Швейцарияның Базель-Ланд кантонында орналасқан қала. Арлесхайм округінің құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18 930 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.39 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2762, пошта индексі — 4123.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базель-Ланд елді мекендері
Вадим Григорьевич Храповицкий
Вадим Григорьевич Храповицкий (4 тамыз 1935 жыл, С-Петербург), шабуылшысы. С-Петербург футболының түлегі, Қарағандының "Шахтер" жене Жезғазғанның "Еңбек" командаларында ойнады. Кейін "Зенит" командасына ауысып белгілі ойыншылардың бірі болды. КСРО чемпионаттарында 139 матчқа қатысып 36 доп соқты. Үлкен спортты аяқтаған соң Қазақстанға қайта оралып өзі енер көрсеткен Қарағанды жене Жезқазған қалалары футбол командаларының аға жаттықтырушысы болып қызмет істеді.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:КСРО футболшылары Санат:Зенит ФК ойыншылары Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары Санат:КСРО футбол жаттықтырушылары
Қазақтардың Ресейге көшуі
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы
Кумустобе
Кумустобе (Кумус-Тюбе) — Ресейдегі өзен. Челябі облысы, Орынбор облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Джуса өзенінің оң жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Магнитогорск су торабынан Ириклинск су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері
Санта-Мария-Майор (Виана-ду-Каштелу)
Санта-Мария-Майор (Виана-ду-Каштелу) (Santa Maria Maior (Viana do Castelo)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Виана-ду-Каштелу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 940 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,32 км² шамасында. Халық тығыздығы — 4 284,50 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
Мұнайгаз жинақталу секторы
Мұнайгаз жинақталу секторы - өздерінің ауырлық күші салдарынан қозғалысқа ұшыраған мұнай және газ массалары жинақталатын біршама ауқымды аумақ. Мұнайгаз жинақталу секторы түгелімен көмірсутектердің туындау  алқабының ішкі өңірінде орналасуы немесе оның сыртына жарым-жартылай шығуы мүмкін. Мұнайгаз жинақталу секторының шекаралары ойыстардың, ойысымдардың, өзге де депрессиялық белдемдердің өстік сызығы арқылы жүргізіледі. Мұнайгаз жинақталу секторын даралау қажеттілігі мұнай және газ жатындары қалыптасуы процесін зерттеу және жекелеген нысандардың мұнай мен газ кіріктіру мүмкіндіктерін бағалау барысында туындайды.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Брикнер кезеңдері
Брикнер кезеңдері - жылы және құрғақ кезеңдердің суық және ылғалды кезендермен ауысуын көрсететін климаттың тербелістері. Әр кезең 25-тен 50 жылға дейінгі уақытты қамтиды да, орта есеппен 35 жылға созылады; ол ғаламдық сипатта болуы мүмкін. Брикнер кезеңдерін көбінесе мұздықтардың шегінуімен және ілгерілеуімен, ағынсыз көлдер деңгейінің тербелісімен, өзендер сулылығының көп жылдық өзгерулерімен байланыстырады. Терминді Батыс Еуропа үшін неміс ғалымы Э. Брикнер ұсынды (1890).
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Лангензельбольд
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 13 453 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 26,25 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 4 35 017. Қаланың басшысы — Йёрг Мут.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Торноло
Торноло  (Tornolo) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Парма провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1195 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 17 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 69 км² шамасында. Пошта индексі — 43059.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Жозеф Фурье
Жан Батист Жозеф Фурье (Jean Baptiste Joseph Fourier; 21 наурыз 1768, Осер, Франция — 16 мамыр 1830, Париж), француз математигі және физигі.
Санат:Француз математиктері Санат:Француз физиктері
Көсемше
Негізгі іс-әрекет әр түрлі формада және түрлі қызметте тұруы мүмкін (әсерлене оқыды, сылдырап аққан су, ишаралап айтқанды түсінбедің т. б.). Негізгі көсемше сөйлемде пысықтауыштық қызмет атқарады. Бұл жағынан алғанда ол үстеу мен етістікті жалғастырушы буын ретінде әрекет етеді. Үстеулердің сөйлемде пысықтауыштық қызмет атқарып, етістіктің сын-сипатын, мақсатын, мезгілін т. б. амалдарын сипаттайтыны секілді негізгі көсемшелер де осы міндеттерді толығымен орындайды. Көсемше тұлғалы сөздер қосарланып та қолданылады. Бұл қасиеттеріне орай қайтапама ("Көре-кере көсем боларсың..."), және қосарлама (шаршап-шалдығып, өліп-өшіп), қос сөзді көсемшелер деп жіктеледі. Қосарлама қос сөзді көсемшелердің екі сыңары да мәнді немесе мағыналары әр түрлі немесе бір сыңары мәнді екіншісі мәнсіз болып, сондай-ақ тұлғаласып та, тұлғалас болмай да қолданыла береді.
Көсемшелер құрмалас сөйлемдегі бағыныңқы сөйлемнің баяндауышы қызметін атқарумен қатар басыңқы сөйлемді байланыстыруға да белсенді түрде қатысады. Сонымен бірге күрделенген сөйлемде оралымдар тудыруға ұйытқы болып, өз алдына бөлек категорияның пайда болуына септігін тигізеді. Негізгі көсемше әрқайсысының басым мағыналық сипаттарына орай: амалды көсемше, мақсатты көсемше, мезгілді көсемше болып бөлінеді. Бұлар қайтіп? қалай? не істегелі? қашан? деген сұрақтарға жауап береді. Амалдық. көбінесе негізгі іс-әрекеттің алуан түрлі қимылдық сын-сипатын керсетеді. Тұлғалық, мағыналық өзгешеліктеріне қарай өз ішінде амалды Көсемше тұжырымды амал (-ып, -іп, - п/ағаштар баяу қозғалыл тұр), созылыңқы амал (-а, -е, -й/құстар қанаттарын суылдата ұшты), болымсыз амал (-пастан, -пестен, -бастан, - бестен, -мастан, -местен/жаңбыр тынбастан жауды) болып топтапады.
-Ып, -іп, -п аффиксті көсемшелер көп жағдайда салыстырмалы түрде тиянақтала айтылады, aн -а, -е, -й жұрнақты көсемшелердің -п формантты көсемшелерге қарағанда созылыңқылығы байқалады. Бұл айырмашылық біреуінің өткен шақты, екіншісінің келер шақты тудыруға қабілеттілігінен, аналит. етістіктегі түр жасау ерекшеліктерінен де айқын байқалады. -Қалы, -келі, -ғалы, -гелі қосымшалары түбір етістіктерге жалғанып, мақсатты көсемше жасалады (хал-жайы-щы білгелі келдім). Мезгілді көсемше -қан- ша, кенше, -ғанша, -генше тәрізді күрделі қосымшалар арқылы көрінеді (Биыл жапырақтар қар түскенше сарғаймады).
Кейіпті Көсемше Пысықтауыштық жанама іс-әрекетті сипаттаумен ғана шектелмей Көсемше шақ (істе-п-ті, істе-й-ді), аналитикалық форма (оқы-п шықты), күрделі етістік (кел-іп кетті) категорияларын тудыруға да ықпал етеді. Осы мағыналық ерекшеліктеріне сәйкес кейіпті көсемше:
Дереккөздер
Санат:Сөз таптары Санат:Қазақ тіліндегі сөз таптары
Әлібек Бәйкенов
Әлібек Бәйкенов (1889 жыл, Қызылорда облысы Қармақшы ауданы - 1944 жыл, Қызылорда облысы Қармақшы ауданы) - ақын.
Дереккөздер
Санат:1889 жылы туғандар Санат:Қармақшы ауданында туғандар Санат:1944 жылы қайтыс болғандар Санат:Қармақшы ауданында қайтыс болғандар Санат:Айтыс ақындары
Гюккинген
Гюккинген (Gückingen) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Рейн-Лан ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1045 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы  2,34 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 41 049. Муниципалитеттің басшысы — Курт Вильхельм.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
NGC 3363
NGC 3363 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.