cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бернулли формуласы
Дәлелдеме
Соңғы өрнек Бернулли формуласы секілді. Сонымен қатар, оқиғалар тобының толықтығы төмендегідей:
Қазақ тілінің морфологиясы
Қазақ тілінің морфологиясы — 2010 жылы Қарағанды қаласы «ХБА» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — З. А. Омарова. Беттер саны — 52.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-7298-14-2.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2010 жылы шыққан кітаптар Санат:ХБА баспасының кітаптары
NGC 3165
NGC 3165 — Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sdm типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1856 жылы 30 қаңтарда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3165 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29798, UGC 5512, MCG 1-26-23, ZWG 36,63.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз)
Георгий Николаевич Нейков
Георгий Николаевич Нейков (10.6.1929 ж.т., Украина, Запорожье облысы Приозерск ауданы Ботево селосы) – медицина ғылымдарының докторы (1985), профессор (1987).
Днепропетровск медициналық институтын бітірген (1955). Қазіргі Ақмола облысы Аршалы аудандық ауруханасында дәрігер (1955–1962), Ақмола облыстық ауруханасында бөлім меңгерушісі (1962–1969), 1972 жылдан Астана медицина институтында ассистент, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарған.
1984 ж. «Изменения микроциркуляции и их коррекция при гнойно-септических хирургических заболеваниях у детей» тақырыбында докторлық диссертация қорғады. 140-тан астам ғылыми жарияланымның авторы.
Дереккөздер
Санат:10 маусымда туғандар Санат:1929 жылы туғандар Санат:Приозерск ауданында туғандар Санат:Медицина ғылымдарының докторлары Санат:Днепропетровск медициналық институты түлектері Санат:Астана медицина институты оқытушылары Санат:Қазақстан педиатрлары Санат:Астана медицина институтының профессорлары
Монтемале-ди-Кунео
Монтемале-ди-Кунео (Montemale di Cuneo) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 227 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 21 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 12025.
Елді мекеннің қамқоршысы — Архангел Михаил.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Коллингс Лэйкс (Нью-Джерси)
Қала тұрғындарының саны 1726 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.8 км² шамасында. FIPS коды — 34-14230.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Ребырково (Враца облысы)
Пошта индексі — 3158. Телефон коды — 0910. ЕКАТТЕ коды — 62390.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Враца облысының елді мекендері
Есеп саясаты
Қазақстандық бухгалтерлік есеп тәжірибесіне «есеп саясаты» термині кезіндегі Қазақстан Республикасы «Бухгалтерлік есеп жөніндегі ұлттық комиссияның» 13 қазан 1996 жылғы №2 «Қаржылық қорытынды есеп дайындау және тапсыру жөніндегі тұжырымдама (концепция)» деп аталған қаулысымен енгізілген. Бұдан соң «есеп саясаты» ұғымы Қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттарының №1 «Есеп саясаты және оны ашу» стандартында көрсетіліп, меншік түрі мен қызмет ерекшеліктеріне қарамастан барлық ұйымдар өздеріне тән есеп саясатын қалыптастыратындығы міндеттелді.
Кейіннен Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 17 қаңтар 2003 жылғы №14 бұйрығымен: №1 «Есеп саясаты және оны ашу», №2 «Бухгалтерлік баланс және қаржылық қорытынды есеп маңызын ашу негіздері», №3 «Қаржы-шаруашылық қызметі нәтижесі жөнінде қорытынды есеп» жөніндегі стандарттары жойылып, бұлардың орнына №30 «Қаржылық қорытынды есеп тапсыру» жөніндегі жаңа стандарт қабылданып, мұның 14 тарауы 2-ші тармағында ұйымдардың есеп саясатын жасау мен тапсыру жөніндегі тәртіптер қарастырылған.
Есеп саясаты ұғымы екі жағдайда; біріншісі - мемлекеттік  және қоғамдық ұғымдардың белгілеген есеп саясаты, екіншісі ұйымдардың ішкі есеп саясаты болып ажыратылады. Ендігі жерде біздер ұйымдарда жасалынып, қалыптасатын ұйымдардың ішкі есеп саясатының мәселелерін қарастырамыз.
Халықаралық қаржылық есеп стандартында (ХҚЕС) есеп саясаты; «Қаржылық қорытынды есеп дайындау мен тапсыру жөніндегі ережелер мен тәжірибе» деп анықталған.
Қазақстаыдық 30 «Қаржылық қорытынды есеп тапсыру» жөніндегі стандарттың 2-ші тарауында: «Есеп саясаты деп -Қазақстан Республикасындағы бухгалтерлік және қаржылық қорытынды есеп, бухгалтерлік есеп стандарттары және бухгалтерлік есептің типтік шоттар жоспарының талаптарына және ұйымдар қызметін жүргізу ерекшеліктеріне сай бухгалтерлік есеп пен қаржылық қорытынды есеп жасау үшін ұйымдардың қабылдаған принциптерін, негіздерді, ережелер мен тәжірибені айтады», - делінген.
Осы заманғы нарықтық экономика жағдайында шаруашылық операцияларының  түрлері әр түрлі ықпалдастық  жағдайда болады.
Елімізде көптеген типтегі ұйымдардың әр қайсысы әр түрлі экономикалық факторларға тап болады. Әртүрлі типтегі ұйымдар саны аса көп. Осыларға байланысты әрбір ұйым өзінің алға қойған мақсат-мүддесіне жету үшін өз қызметтеріне тән: өнім өндірудің технологиялық ерекшеліктері, басқарудың ұйымдық құрылымы, қызмет көлемінің түрі мен деңгейі, операциялар жүргізу, клиенттермен жұмыс істеудің тәртібі, ақпараттарды өңдеу т.б. ерекшеліктерін зерделеуі керек. Мұның барлығы да шаруашылық жүргізу ерекшеліктеріне байланысты ұйымдарда есеп саясатын қалыптастырудың мазмұны мен маңызын ашып көрсетудің негізін қалайды.
Ұйымдар өздерінің есеп саясатын қалыптастыру барысында тәжірибедегі есеп әдістері мен қорытынды есеп жасаудағы ережелердің ішіндегі ең тиімділерін  таңдап алуына құқылы. Таңдалып қабылданған ережелер мен әдістерді өз мәнінде  қолдану арқылы есеп мәліметтерін жинақтаудың тәртібін, мұны пайдаланушыларға түсіндіріп, шаруашылық процесінің ерекшеліктері жөніндегі ақпараттарды зерделеу және ұйымдар қызметіндегі өзгерістер мен жағдайларды дер кезінде білу мүмкіндіктері туындайды.
Сонымен есеп саясаты деп - ұйымдар шаруашылық қызметі өрісінің іс-тәжірибесінде қолданылынатын, таңдалып алынған және сабақтастықпен жүргізілетін бухгалтерлік есеп жүйесіне тән ішкі ережелер жиынтығын айтамыз. Есеп саясатының мазмұны ұйымдардың шаруашылық жүргізу қызметі талабы мен қаржы нәтижесін сипаттауға арналған есеп әдістерін жақсы және тиімді қолданудың жолдарын көрсетеді. Есеп саясаты қаржылық қорытынды есеп жасауда ұйымдардың қолданатын есеп принциптері, әдістер мен ережелер, сондай-ақ ұйымдардың шаруашылық қызметі мазмұнын тәжірибеде ашып көрсету үшін қабылданған ережелер жиынтығынан құралады.
Сондықтан әрбір ұйымда бухгалтерлік есеп пен қорытынды есеп жүйесінің қандай жолдармен жетілдірілетінін біліп түсіну үшін бұған әсер етуші  факторларды зерделей білу қажет.
Есеп саясатының мазмұны белгіленген жағдайда ұйым әкімшілігінің  басқару процесін қандай дәрежедегі тиімділікке жеткізгендігі, ұйымның  қаржы жағдайы мен мұның өзгеріске  түсуін, сондай-ақ шаруашылық қызметінің нәтижесін шындық және сенімді әдістермен дайындау үшін қолданылатын есеп принциптерін таңдап алу бағытында ашылды. Есеп саясатын жасау мен мұның маңызын ашып көрсету мақсатында әрбір ұйым өздеріне тән есеп ережелерін, есеп тәсілдерін таңдап алуға, мұндай ережелерді қорытынды есеп жасау процесіне қолдануға құқылы болып танылады. Мұның өзі ұйымдар мен меншік иесінің өз мүліктеріне иелік ету, пайдалану және әміршілік жүргізу құқысын сипаттайды.
Есеп саясатын жасау мен қалыптастыру барысында есеп әдісіндегі кездесетін жорамал-принциптерді зерделеп білген жөн. Халықаралық қаржылық есеп стандарттарына сай, мұндай жорамал принциптерге: мүліктік жекелену, үздіксіздік, сенімділік, шындық, бейтараптық, байқаушылық және шаруашылық фактілерінің толықтылык принциптері жатады.
Кейінгі жылдары Қазақстан Республикасы бухгалтерлік есеп жүйесіне елеулі өзгерістер, қосымшалар мен дәлдік шаралары енгізілді. Осыған орай есеп саясатын жасау барысында ұйымдар ең әуелі бухгалтерлік есепке тән заңдар мен нормативтік актілерді, ҚР Президентінің жарлықтарын, Үкіметтің шығарған қаулылары мен ережелерін, Қаржы министрлігінің арнайы бұйрықтарын, хаттарын т.б. ресми материалдарды басшылыққа алуы керек. Алайда есеп саясатын қалыптастыру барысында ұйымдар бостандығы сақталып, бухгалтерлік есеп жүйесін жүргізудің көптеген мәселелері мемлекеттік тұрғыда реттелетіндігін де есте сақтаған жөн.
Нарықтық қатынастар жағдайында көптеген типтегі ұйымдар, құқылы тұлғалар өзара экономикалық қатынастарға түседі. Бұлардың мақсат-мүддесі де әр түрлі жағдайда танылып, әр түрлі  дәрежедегі көптеген шаруашылық фактілерін орындайды. Яғни әрбір ұйым өзінің қаржылық жағдайын жақсарту және көрсету үшін өзінің ішкі ұйымдық ерекшеліктерін есепке алуы керек. Ішкі ұйымдық ерекшеліктер басқарудың стратегиялық және тактикалық шараларынан, басқару құрылымынан, шаруашылық қызметінің түрлері мен көлемінен, шаруашылық фактілерінің жекелеген ерекшеліктерінен, клиенттермен жұмыс істеудің тәртібінен және ақпараттарды өңдеу мен беру сияқты факторлардан туындайды. Маңызы жағынан жоғары дәрежедегі мұндай факторларды нақтылы іске асыру барысында есеп жүргізудің көптеген әдістері мен ережелері, құқықтық және нормативтік актілер қолданылады. Әдіснамалық процестің барлық әдістері мен тәсілдерін қолдану нәтижесінде ұйымның есеп саясатын қалыптастыруға болады.
Есеп саясатының мақсаты: бухгалтерлік есеп операцияларын орындау барысында қателер жібермеу, фактілерді бұрмаламау, ұйымдардың қаржы жағдайын бағалау, шаруашылық қызметінің үзіксіздігін қамтамасыз ету, материалды активтерді бағалау  мен есептен шығару, таза пайда резервін құру бағытындағы мейлінше жоғары дәрежедегі икемді есеп ақпараттарын қалыптастыру болып табылады.
Қаржылық қорытынды есеп ақпараттарын пайдаланушылар тұрғысынан қарағанда есеп саясаты - қандай әдістердің қолданылғандығы, бірнеше есепті жылдар ішінде қорытынды есептің қалай жасалғандығы, қаржылық талдау жұмысының қалай орындалғандығы, сондай-ақ ұйым қызметі өрісінде болған өзгерістер жөніндегі қосымша ақпараттардың қалай алынғандығы, т.б. жағдайларды толығымен көрсетуі керек. Айтылған мақсаттарды нақтылы тәжірибеде іске асыру үшін әр түрлі есеп ережелері мен әдістер қолданылады. Есеп әдістері шындық фактілерді тану мақсатымен ұштастық жағдайда болады. Яғни бухгалтерлік есеп әдістерін ықпалды және икемді жолдармен іске асыру арқылы тиісті мақсатқа жетуге болатындығын білгеніміз жөн.
Есеп саясатынын ең негізгі атқаратын міндеті ұйымдардың әр жылдар бойы таза пайда алуына әсер ету. Таза пайда алу процесіне ұйымдардың  өздері  ғана  емес,  мұның акционерлері  мен инвесторлары, сатып алушылар, несиелендірушілер және салық органдары да мүдделі екендігін білген жөн.
Есеп саясатының міндеттері: есеп процедуралары арасындағы нақтылы фактілер мен орындалмай  қалған фактілер арасындағы байланысты анықтау; нәтижелік көрсеткіштерге есеп өрісінде қолданылған әр түрлі  әдістердің сандық және сомалық әсер етуінің тиімділігін анықтау; қаржылық қорытынды есеп сенімділігін арттыру үшін қолданылатын маңызды есеп әдістерін белгілеу; ұйымдардың есеп варианттарын таңдап алу процесінде ұзақ және ағымдағы активтерді бағалаудағы,  материалды және материалды емес активтерге амортизация есептеудегі әдістерді таңдап алу жөніндегі ұйымның құқығын  қамтамасыз ету; синтетикалық және аналитикалық счеттар тізімін жасау, тауарлы материалды құндылықтарды бағалау және бұларды сату, өндірістік шығындарды реттеу т.б. әдістерді кеңінен қолдану т.б.
Бухгалтерлік есеп жүйесіндегі есеп саясатының көп варианттығы  әр түрлі жағдайда іске асырылады. Есеп саясатын қалыптастырудың типтік оптималды варианты болмайды. Мұның өзі ұйымдардың технологиялық, техникалық және ұйымдық мәселелеріне байланысты болады. Айта кететін жағдай: қаржылық қорытынды есеп, қаржылық, бухгалтерлік есеп, басқарушылық және салық есебі араларында гармониялық байланыс болмаған жағдайда бухгалтерлік баланс жасалынып қорытылмайды. Көрсетілген есептің әрбір жекелеген түрлерін жүргізу үшін осыларға тән белгілі әдістер мен ережелер қолдалынады. Есептің әр түріне тән ережелер қолданылмаған жағдайда ұйымдардың қаржылық қорытынды есебі жасалынбайды.
Ұйымдардың есеп саясатының дәрежесі мен бағыты басқару ерекшеліктеріне, кәсіпкерлік қызмет нормасына, үлес қосу құжаттарының қалыптасуына, салық жағдайына, клиенттермен ұзақ мерзімді келісім жасауға т.б. байланысты болады. Сонымен қатар есеп саясатының негізгі жүйесі «жоғарыдан» және «төменнен» реттелетін жағдайда қалыптасады.
Бірінші, «жоғарыдан» реттеу жүйесі заңдар мен нормативтік актілер, сондай-ақ бухгалтерлік есеп стандарттары мен салық жөніндегі заңдар талабын сақтауға байланысты. Екінші «төменнен» реттеу жүйесі негізінен ұйымдар деңгейіндегі технологиялық ерекшеліктерге, салалық және құрылымдық нышандарға байланысты. Ұйымдардың ішкі есеп саясаты -арнайы мақсат пен міндетке жету үшін таңдалып алынған есеп жүйесі шараларынан тұрады.
Тәуелсіз жолдармен таңдалып алынған есеп ережелерін әрбір ұйымдар есеп саясатын қалыптастыру мақсатында жылдан жылға тұрақты түрде қолданғаны жөн. Есеп ережелерінің ішкі әдіснамаларын жасау жалпыға бірдей танылған есеп принциптері мен қаржылық қорытынды есеп элементтері негізінде жасалынуы керек.
Ұйымдар өрісінде қалыптасқан есеп саясаты осы ұйым қызметінің ары қарай дамуына, бизнестік әрекеттің  кезеңдік жолдармен өркендеуіне  тікелей әсер етуі керек. Егер инвестициялық процестің тиімділігі болмаса, сондай-ақ таза пайда алу процесі қалыптаспаған жағдайда есеп саясатын жасаудың қажеті болмайды. Есеп саясаты ұйымдар қызметінің қаржылық тиімділігіне және ақша қаражатының көбеюіне әсер етеді. Сонымен қатар жасалған келісім-шарттар мен қаржылық келісімдер ұйымдар қызметінің тиімділігіне бірден әсер ете қоймайтындығын есте сақтаған жөн. Мұндай экономикалық қатынастар ұзақ мерзім аралығындағы тиімділікті сипаттайды. Осыған орай ұйымдардың атқарушы бухгалтерлері тұрақты бағытта пайда келтіру процесін қамтамасыз етуге әсер ететін бухгалтерлік есеп әдіснамаларын жақсы зерделеп, ұйымның есеп тәжірибесінде пайдалануы керек.
Алайда кейбір бухгалтерлер салық салынатын табыс көлемін, сондай-ақ төленетін дивиденттік соманы азайту мақсатында ойланған түрде  қателер жіберіп, өндірілген өнімдердің өзіндік құнына тікелей байланысты емес шығындарды жазу фактілерін орындауы да мүмкін. Қандай жағдайда болмасын бухгалтерлік есеп өзара сабақтастық байланыстағы жүйеден тұратындығын ескере отырып, бір баптың тиімділігін ұлғайту мақсатында есеп объектілерінің басқа баптарына зиян келтірмеу жағы есеп саясатын жасау барысында жан-жақты қаралуы керек.
Ұрық қап
Ұрық қап (Sacculus embryonalis) - жұмыртқа торшасы дамитын және қос қабат ұрықтану жүретін, гүлді өсімдіктер тұқым түрінің орталық бөлігі. Ұрық қап атқаратын функциясы және шығу тегі жағынан аналық гаметофит болып табылады. Ұрық қап, ұрық қаптың аналық торшасы деп аталатын, дара гаплоид торшадан, (мегаспора) дамиды. Мегаспора ядросының үш рет бөлінуіне байланысты, жетіклеткалы сегізядролы дене пайда болады. Ұрық каптың протоплазма бөлігі әрбіреуінің айналасында жекеленуіне байланысты үш торшаға айналған үш ядро, ұрық қаптың жоғарғы шетінде орналасады. Бұл жұмыртқа аппараты. Жаңағы үш торшаның біреуі жұмыртқа торшасы деп аталады және аналық жыныс гаметасы болып табылады. Ал қалған екеуі синергид деп аталады және ұрықтану кезінде көмекші қызмет атқарады. Ұрық каптың ортасында орналасқан екі ядро полярлы деп аталады. Олар көбінесе қосымын немесе ұрық каптың орталық ядросы деп аталатын, бір ядроға бірігіп кетеді. Тағы үш ядро ұрық қаптың төмеңгі бөлігінде орналасады және антиподтар деп аталатын үш торшаға айналады. Қос қабат ұрықтану барысында тозаң түтігі ұрық қапқа еніп жарылады және бар ішіндегісін ішке құяды. Ал ұрық каптың ортасында тұрған екінші спермий қосымша, (орталық) диплоидты ядромен қосылып, триплоидты ядро қалыптастырады, ол кейін дами келе эндосперм деген қорек ұлпасына айналады.
Дереккөздер
Санат:Биология
IC 3723
IC 3723 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42914, MCG 7-26-48, MK 441, ZWG 216.24.
Сыртқы сілтемелер
IC 3723 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Арзак-Арразиге
Арзак-Арразиге (Arzacq-Arraziguet) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,26 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64063, пошта индексі — 64410.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1007 адамды құрады. Халық тығыздығы — 65,99 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
52 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:52 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:52 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Цумикон
250px|thumb|Картада орналасуы Цумикон (Zumikon) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан коммуна. Майлен округінің құрамына кіреді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Конча (Сота тармағы)
Конча (Конша) — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Кострома облысы, Иваново облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Соть өзенінің оң жағалауынан 21 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 45 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Рыбинск су торабынан Кострома қаласына дейін, Кострома өзенін қоспағанда бастауынан Исады ауылындағы Су өлшеу постықа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 7717
NGC 7717 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SB0-a типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Роки-Гонзалис
Роки-Гонзалис (Roque Gonzales) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Серру-Ларгу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7 053 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 346,622 км² шамасында. Халық тығыздығы — 20,3 адам/км².
Тарихы
Қала 1965 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Вайскирхен
Вайскирхен (Weiskirchen) — Германия Федеративтік Республикасының Саар жерінде орналасқан муниципалитет. Мерциг-Вадерн ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 6408 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 33,64 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 10 0 42 117. Муниципалитеттің басшысы — Вернер Херо.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саар елді мекендері
Комотини қаласы
Комотини қаласы (Грекия) (Κομοτηνή) – Грекияның солтүстік-шығысындағы қала. Халық саны 52 659 адам (2001 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың атауының шығу тарихы осы уақытқа дейін нақты белгісіз. Қазба жұмыстары барысында адамдар бұл аймақты палеолит дәуірінен бері мекендеген. Біздің заманымызға дейінгі 2000 жылы аймақты көне фракийлықтар мекен еткен. Біздің заманымызға дейінгі 7 ғасырда Орталық Грекия мен Эгей теңізінің аралдарынан отаршылдар келіп, жағалаудың маңында тұрақтады. Бұл Марония, Дикея, Авдира, Месимвира және Энос қоныстарының қалыптасып жатқан кезі еді. Бұл қоныстар уақыт өте маңызды коммерциялық орталыққа айналады. Біздің заманымызға дейінгі 4 ғасырда Фракияны Ескендір Зұлқарнайын жаулап алады.
Қалада 20 шамасында бастауыш мектеп, 7 гимназия немесе толық емес орта мектеп, толық орта білім беретін 4 мектеп және техникум бар. Комотини – Солтүстік Грекиядағы жақсы танымал университет. 1973 жылы қалада «Демокрит» Фракиялық университеті ашылады. Онда:
Дереккөздер
Санат:Грекия қалалары
Жасылкөкшілдер
Жасылкөкшілдер (Dolichopodidae) - тікжікті қысқамұрттылар тұқымдстары. Денесі 2-8 мм, жасыл, сұрғылт, жылтыр. 3500-дей түрі белгілі. ТМД-да 800 түрі таралған. Шөп арасында, ағаш-бұталардың сабақтары Мен жапырақтарында тіршілік етеді. Жыртқыштар. Қабыршағы жұмасақ омыртқасыздармен қоректенеді. Дернәсілдері көбінесе топырақта өмір сүреді.
Дереккөздер
Санат:Биология
Кастэль-Болоньезе
Кастэль-Болоньезе (Castel Bolognese) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Равенна провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9006 адамды құрайды. Халық тығыздығы 257 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 32 км² шамасында. Пошта индексі — 48014.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Petronio.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Черновая (Кумир тармағы)
Черновая — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кумир өзенінің сол жағалауынан 42 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Бия және Катунь өзендерінің тоғысқан жерінен Алей өзенін қоспағанда, Барнаул қаласына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Аржелагер
Аржелагер (Argelaguer) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Херона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла Гарроча ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 425 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,56 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жирона елді мекендері
Сүлеймен Мәдияров
Сүлеймен Мәдияров (1949 жылы туған, Маңғыстау облысы) – мұнайшы. ҚазПТИ-ді (қазіргі ҚазҰТУ) бітірген (1989).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Санат:1949 жылы туғандар
Сент-Винсент және Гренадиндер Ұлттық футбол құрамасы
Сент Винтсент және Гренадиндер Ұлттық футбол құрамасы — Халықаралық футбол жарыстарында Сент Винтсент және Гренадиндер аралының намысын қорғайтын құрама. Басқарушы ұйым - Сент-Винсент және Гренадиндер футбол федерациясы
Тарихы
ФИФА және КОНКАКАФ мүшесі. Әзірше әлем чемпионаттарына қатыспаған. Құрама 90-жылдардың ортасында шамалы күшейді: 1995 жылы Кариб елдері кубогында финалға шықты, 1996 жылы КОНКАКАФ Алтын кубогының финалдық турниріне жолдама алды. Бірақ топтық турнирден өте алмады.
Сілтемелер
Санат:Сент-Винсент және Гренадиндер Ұлттық футбол құрамасы
Магмалық сатының скарн түзілуі
Магмалық сатының скарн түзілуі — сұйық немесе кристалданып жатқан магмадан бөлініп шыққан ерітінділердің қоршаған карбонатты тау жынысытармен әрекеттесуінен скарндардың қалыптасу процесі. Бүл процесте С02-нің парциал қысымының жоғары болуына байланысты кальцит пен кальцийлі силикаттар мен алюмосиликаттар өзгермей қалып, магнийлі карбонаттар ыдырайды, содан магнийлі силикаттар мен кальцит, яғни магнийлі скарндар қалыптасады. Мұндай скарндар әр түрлі тереңдікте (1 км- ден 30 км-ге дейін), 650-1000°С аралығында пайда болады. Магмалық сатының скарн жапсар-инфильтрациялық типке, ал абиссаль жағдайда жапсар-диффузиялық пен бимета-соматоздық типтерге жатады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Режиссёр
right|thumb|200px|Режиссердың жұмыс орны Режиссер (regіsseur, rego – басқарамын) – сахнада драмалық немесе муз. туындыны қоятын театр қызметкері. Режиссер - Таспаға жазылған материалдың басты компоненттері   дауыс, оқиғаның дыбыстық бейнесі, музыка, шу, т.б. көркемдік элементтерді біріктіріп, үйлестіріп отыратын бірден-бір маман. Режиссерлік қызмет қаншалықты қиын болғанымен - соншалықты елеусіз қалып жатады. Эфирлік өнім әуе толқынынан өткен соң "хабардың  режиссері-бәленбай" деген бір ауыз сөзбен тиянақтала салады, ал атқарылған істің жауапкершілігі, ауқымдылығы өте үлкен екендігі байқала бермейді.
Радиодағы хабарлар жанры жағынан әр түрлі болған сайын режиссер еңбегі де күрделене түседі. Бұрынырақтарда радиода жиі кездесетін радиокомпозиция, радиоочерк, радиофельетон, т.б. сияқты жанрлардың, көркем әдеби хабарлардың, радиодраматургияның азайып кеткендігі де радиорежиссерлерінің жұмысын бір жақты, бір сарынды бағытқа ауыстырып жібергендей.
Жақсы режиссер оператор, жөндеуші, топмейстер, дыбыс рсжиссері сияқты көмекшілері бола тұра бар жұмысты өзі атқара береді. Ол алдымен, жұмысты бастамас бұрын хабардың мәтінімен танысады. Сонан соң күллі көркемдеуші элементтерді дайындайды, музыканың естілу уақытын да сол белгілейді. Кез келген жерден музыканы үзіп тастауға болмайды, белгілі бір жеріне дейін ойнатып, сонан соң біртіндеп барып хабардың жабылу процесіне сай аяқтау қажет. Эстетикалық талғам, тыңдаушыға жетер әсер басты талап болуы тиіс.
Тікелей эфирде режиссерден жинақылық, шапшаңдық талап етіледі. Дер кезінде қажетті шуларды, музыкаларды жіберу, фонограмманы қосу т.б. әрекеттер ашық эфирде тез орындалуы тиіс. Кейде шақырылған адамдар келмей қалады, кешігеді, ондайда хабар жоспары өзгереді. Ендігі жерде режиссердің жедел шешімі керек. Әрине, режиссер көмекшісінің, оператордың жәрдемдері кажет. Хабардың үзіліп қалмауын қамтамасыз ету де соның міндеті. Кейде жүргізуші сөйлеп тұрады, ал радиодан естілмейді. Сондықтан, студия мен апараттық бөлме арасын байланыстыратын микрофоннан басқа наушниктер де қолданылады.
Дыбыс режиссері
Дыбыс режиссері - телевизия мен радиода жүмыс істейтін дыбыстық материалдарды дайындауды ұйымдастыруға басшылық жасайтын, фонотекалық материалдарды таңдайтын, дыбыстың техникалық, көркемдік сапасын бақылайтын, дәл уақытында дыбыстық эффектілерді қосып, тоқтатып тұруды, микшерлеуді, фонограмма жазуды бақылайтын шығармашылық қызметкер.
Дереккөздер
Санат:Мамандықтар Санат:Терминология
Евгений Брониславович Пашуканис
Пашуканис Евгений Брониславович (23. 2. 1891-1937) - совет ғалымы, юрист. 1918 жылдан КПСС мүшесі. 1920-23 ж. П. Сыртқы істер халкомында істеді. 1922 ж. П.И. Стучкомен бірлесіп КСРО-дегі марксистік заң ғылымдары орталықтарының бірі- Коммунистік академияда право секциясын ұйымдастырды. 1927 ж. Коммунистік академияның толық мүшесі, президиум мүшесі және вице-президенті. 1931 ж. Коммунистік академиясың Совет құрылысы және право интында директор, 1936 ж. КСРО Юстиция халкомының орынбасары. Ол- правоның жалпы теориясы,мемл. және халықтар, право, право тарихы және саяси ілімдер жайында ғылми еңбектердің авторы. Оның негізгі еңбегі - "Общая теория права и марксизм" (1924). Автор бұл еңбегінде право категорияларына марксистік тұрғыдан сипаттамалар беріп, бурж. право мен право теориясын сынға алады.Ол право категорияларын қоғамдық экономиканың дамуы мен таптық қатынастарға байланыссыз қараудың нәтижесізігін атап көрсетті. Сонымен бірге оның еңбектерінде бірқатар қателік пікірлер де (правоның соц. қоғамдағы ролі т. б.туралы) кездеседі.
Дереккөздер
Қазақ Совет Энциклопедиясы
Масжид әл-Ақса
Масжид әл-Ақса, Масджид ул-Ақса, әл-Ақса мешіті (арабша: المسجد الاقصى al-Masjid al-Aqsa,, — тым шалғайдағы ғибадатхана) — “Масжид ул-Харамнан” кейін Құдыс (Иерусалим) қаласында салынған ең алғашқы мешіт. thumb|right|Қасиетті жердегі мешіт пен оңтүстіктегі керегесімен thumb|Мешіт күмбезі 1982 жылы. Алюминийден жасалған (бірақ күміс сияқты көрінген), бірақ бастапқы қорғасынды материалмен 1983 жылы қайта жамылған thumb|right|Салах ад-Дин мінбері есігі, 1900 жылдар. [[мінбар Нұр әл-Дин бұйрығымен жасалған, бірақ Салах ад-Дин орнатқан]] Әл-Ақса мешітінің іргетасын Дәуіт Пайғамбар (ғ.с.) қалаған, құрылысты аяқтау үшін Сүлеймен пайғамбар (ғ.с.) Финикиядан сәулетшілер алдыртқан. Пайғамбар хадисінде мешіт құрылысына жындар да жегіліп, жеті жылда салынып біткен делінген. Әл-Ақсаны Ассирия әміршісі талқандап, парсы патшасы Кейқұсрау қалпына келтірді.
Біздің заманымыздың 70-жылдары римдіктер қайтадан қиратып, 123 жылы Византия патшасы қайта жөндеді.
Мешіт әл-Ақсаның шынайы мәртебеге ие болуы ислам дінімен тікелей байланысты. Мұхаммед пайғамбар (ғ.с.) хадисінде зиярат етуге болатын үш мешіттің бірі ретінде аталған Масжид әл-Ақса (һижра бойынша 16 жылға дейін) мұсылмандар үшін құбыла саналды. Құран Кәрімнің “әл-Ісра” сүресінде Мұхаммед пайғамбардың (ғ.с.) миғраж түні Мешіт әл-Ақсаға барып, намаз оқығандығы жайлы айтылады. Әл-Уәлид тұсында (705 —715) мешіт зәулім ғимаратпен алмастырылды, көп ұзамай (780) зілзаладан зардап шеккен ғимаратты Әбу Жапар Мансұр мен Мәһди бин Мансұр халифалар қайта қалпына келтірді. Мешіттің көл. 105 70 м, оңт. қабырғасы әл-Харам аш-Шарифпен жапсарласқан. Масжид әл-Ақса 12 ғасырдың басында король сарайы болды, 1128 жылы Балдуин ІІ оның бір бөлігін рыцар орденіне сыйға тартты. Жөндеу жұмыстары кезінде ғимарат көп өзгеріске ұшырамай, бастапқы қалпын сақтаған.
53 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:53 жылы туғандар
Масжид әл-Ақса
thumb|left|Мешіт көрінісі, 2005 жыл. thumb|left|Ғауанима минареті, 1900 thumb|Мешіт ішіндегі [[михраб, құбыла нышаны]]
Дереккөздер
Санат:VIII ғасыр Санат:Әл-Құдыс Санат:Палестина Санат:Ислам сәулет өнері Санат:Мешіт
53 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:53 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
50er
Ақаутапқы
mini|right|450px|Дефектоскоп Ақаутапқы, дефектоскоп — металдар мен металл емес бұйымдар ақауын оларды бүлдірмей анықтауға арналған құрал немесе қондырғы. Ол магниттік ақаутапқы, рентгендік ақаутапқы, ультрадыбыстық ақаутапқы, электр индуктивтік ақаутапқы, түтікшелі ақаутапқы. т.б. болып ажыратылады. Ақаутапқы қол аспабы, лабораториялық аспап немесе тұрғылықты қондырғы түрінде жасалады. Ал кейбір ақаутапқылар едәуір жылдамдықпен қозғалып бара жатқан бұйымдардың ақауларын (мысалы: прокаттау процесіндегі құбырлардың) не өзі үлкен жылдамдықпен қозғалып бара жатып (мысалы: рельстік ақаутапқы т.б.) қозғалмай тұрған бұйымдардың ақауларын анықтай алады. Жоғары температураға дейін қыздырылған бұйымдарды бақылауға арналған ақаутапқы да бар.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Дефектоскопія
Алвареду
Алвареду (Alvaredo) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Мелгасу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 614 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,48 км² шамасында. Халық тығыздығы — 137,1 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Виана-ду-Каштелу округінің елді мекендері
УЕФА Суперкубогы 1976
УЕФА Суперкубогы 1976 (European Super Cup 1976) — аталмыш турнирдің төртінші жарысы. "Бавария" мен "Андерлехт" клубтары кездесіп, екі ойын қорытындысында "Андерлехт" жеңіске жетті.
Сілтемелер
Санат:УЕФА Суперкубогы Санат:1976 жылғы футбол Санат:Бавария Мюнхен ФК ойындары Санат:Андерлехт ФК ойындары
Ақбақай кен байыту комбинаты
Ақбақай Кен Байыту Комбинаты– қоспа әрі құйма алтын, күміс және басқа да минералды шикізат шығаратын ашық түрдегі акционерлік қоғам (1994 жылы). Акциялары мемлекет меншігінде. Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Ақбақай кентінде орналасқан. “Алтайзолото” комбинатының Семейдегі кен өндіру учаскесі ретінде ашылып (1974), кен өндіру көлемі артуына байланысты кенішке айналған (1979). Кейін Ақбақай, Арқарлы кеніштерінің негізінде комбинатқа айналды. 1994 жылы қаңтарда акционерлік қоғам болып қайта құрылды. Қоспа алтын мен құйма алтынның доре балқымасын, күміс өндіреді. Өндірілетін алтынның орташа жылдық көлемі 2 т-ға жуық. Ақбақай кен байыту комбинаты өнімдері Қазақстан Республикасының мемлекет сақтау мекемесіне тапсырылады.
Дереккөздер:
Қазақ энциклопедиясы I том
Озериха (Юза тармағы)
Озериха — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юза өзенінің оң жағалауынан 92 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері
Ислам дінінде Ғибадат
Ислам дінінде Ғибадат — 2008 жылы Алматы қаласы «Хикмет» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Сейфеддин Языжы. Беттер саны — 151.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-7100-03-2.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2008 жылы шыққан кітаптар Санат:Хикмет баспасының кітаптары
Пахмурный Павел Михайлович
ПАХМУРНЫЙ Павел Михайлович (3. 3. 1915 ж. т., Полтава) - қазақстандық тарихшы, тарих ғыл. докторы (1967), профессор. Қаз. ССР-інің ғылымға еңбек сің. қайраткері (1965). 1940 жылдан КОКП мүшесі. 1937 ж. Харьковтың пед. ин-тын бітірген. 1937-46 ж. әскери саяси қызметте болды. Ұлы Отан соғысына (1941-45) қатысты.1946-56 ж. Алматы пед. шет тілдер ин-тында марксизм-ленинизм кафедрасының меңгерушісі және сол институттың директоры (1951). 1956 жылдан Қазақстан КП ОК жанындағы Партия тарихы ин-ты директорының орынбасары. Оның негізгі ғылми жұмысы - КОКП тарихы мен Қазақстан Коммунистік партиясы тарихының партия құрылысын зерттеуге арналған. Бұл салада 170-ке тарта ғылми еңбек жазды. Ол Қазақстан К (б) П 6-съезінің (1952) делегаты болды. Портретті 171-б.
Дереккөздер
Қазақ Совет Энциклопедиясы
Им Наён
Им Наён (кор.임나연; 1995 жылы 22 қыркүйек күні дүниеге келген, көбінесе Наён атты есіммен танымал) — оңтүстіккореялық әнші. Twice атты қыздар тобының басты әншісі және топ келбеті болып келеді.
Өмірбаяны мен мансабы
Им Наён 1995 жылы 22-ші қыркүйек күні Оңтүстік Корея мемлекетіндегі Сеул қаласына дүниеге келген. 2010 жылы 15 қыркүйек күні JYP Entertainment ұйымдастырған жетінші тыңдалымға жасырын қатысып, болашақта жоспарланған 6mix атты қыздар тобымен бірге сахнаға шығу үшін тағалымдамаға алынады. Дегенменде екі трейнидің кетуіне байланысты бұл топ сахнаға шыққан жоқ.
2014 жылы GOT7 тобының «Girls Girls Girls», Jun. К әншінің «No Love»  және miss A тобының «Only You» атты бейнебаяндарында түскен. Сонымен қатар, жарнамалық видеороликтерге де қатысқан.
2015 жылы 5 мамыр күні «Sixteen» атты тір қалу бағытындағы реалити-шоу эфирға шыққан болатын. Осы шоудың қорытындысы бойынша Пак Чин Ён атты продюсер жаңа қыздардан құрылған топты жинау керек еді. Наён осы шоуға қатыса отырып, продюсердің таңдауы бойынша топ құрамына кірген. 20 қазан күні Twice тобы «Like Ohh-Ahh» атты синглмен және  The Story Begins атты дебюттік альбоммен сахнаға шыққан. Бұл топта Наён ең үлкен қатысушы, басты вокалист және топтың келбеті болып келеді. 2017 жылы Gallup Korea жыл сайынғы музыкалық сауалнамасында Наен өзінің топтағы барлық әріптестерінен озып, Оңтүстік Кореядағы танымалдығы бойынша алтыншы болып танылды. 2018 жылғы сауалнамада ол 6,7% дауыс жинап, алтыншы орынға ие болды. 2019 жылы ол 8,2% дауыс жинап, бесінші орынды иеленді. 2019 жылы Наен Оңтүстік Кореяда міндетті әскери қызмет атқарып жүрген сарбаздардың сауалнамасында K-pop айдолдарының ең танымал қыздарының арасында сегізінші орынды иеленді.
2022 жылдың 19 мамырында Наен 24 маусымда өзінің мини-альбомы Im Nayeon-мен жеке орындаушы ретінде дебют жасайды деп жарияланды.
Қазақ хандығы
Қазақ хандығы — 1465 жылы Алтын Орданың және 1468 жылы Өзбек хандығының ыдырау кезінде қалыптасқан қазіргі Қазақстан мен оған іргелес мемлекеттер аумағындағы қазақ мемлекеті. Оның аумағының көбісі Орта Азияда болып, бір бөлігі Шығыс Еуропада орналасқан. XV ғасырда қазақтар Өзбек хандығындағы жемқорлық, саяси тұрақсыздық пен әлсіз үкіметтен шаршап, қазақтарды Жетісуда жинаған Керей мен Жәнібек хан 1465 жылда Қазақ хандығын құрған. Тарих бойы Қазақ хандығы өз аумақтарын үлкейтіп, қазіргі Қазақстанның территорияларының көбісіне ие болған. XVII ғасырда қазақтар Жоңғарлармен соғысып, әлсізденген де, келесі ғасырда хандықты Ресей патшалығы жаулап алған.
Қазақ хандығы Еділден Жайыққа дейінгі территорияны, Сырдария мен Әмудария өзендерінің аралығын, Хорасан жерін қамтыған.
Қазақ хандығының мемлекеттік құрылымы дала демократиясына негізделген монархияға негізделген. Мемлекет басшысы — хандар саяси билік жүргізетін. Олар төре тұқымынан шыққан сұлтандар арасындағы таңдау негізінде сайланатын.
Қазақ хандығының тұңғыш ханы — Керей, соңғы ханы — Кенесары Қасымұлы.
Керей мен Жәнібек хандар
Қазақ хандығының пайда болуы Қазақстан жерінде 14-15 ғғ. болған әлеуметтік-экономикалық және этникалық-саяси процестерден туған заңды құбылыс. Өндіргіш күштердің дамуы, көшпелі ақсүйектердің экономикалық қуатының артуы, феодалдық топтардың тәуелсіздікке ұмтылуы, осы негізде Әбілхайыр хандығы мен Моғолстан арасындағы тартыстың өршуі, әлеуметтік қайшылықтардың үдеуі 15 ғ. 2 жартысында бұл мемлекеттердің құлдырап ыдырауына апарып соқтырды.
Әсіресе Әбілхайыр(1428-1468) Жошы-Шайбан- Дәулет-Шайх оғланның ұлы хандығы өте нашар еді. Территориясы батысында Жайықтан бастап, шығысында Балқаш көліне дейін, оңтүстігінде Сырдың төменгі жағы мен Арал өңірінен, солтүстігінде Тобылдың орта ағысы мен Ертіске дейінгі жерді алып жатты. Бір орталыққа бағынған мемлекет болмады. Көптеген ұлыстарға бөлінді. Олардың басында Шыңғыс әулетінің әр тармақтағы ұрпақтары, көшпелі тайпалардың билеушілері тұрды. Әбілхайыр билік еткен кезде халық өзара қырқыс пен соғыстан шаршады. 30 жж. ол Тобыл бойында Шайбани ұрпағы Махмұт Қожаханды талқандады. Сыр бойындағы далада Жошы әулетінің Махмұтханы мен Ахметханын(Тоқа Темір тұқымы) жеңді.
1446 жылы Әбілхайыр Темір ұрпақтары мен Ақ Орда хандары ұрпақтарынан Сыр бойы мен Қаратау баурайындағы — Сығанақ, Созақ, Аққорған, Өзгент, Аркүк сияқты қалаларды басып алады.
1457 ж. Өз-Темір тайшы бастапан ойраттардан (жайылым жер іздеген) Түркістан өңірінде жеңіліп қалды. Масқара ауыр шарт жасасып, ойраттар Шу арқылы өз жерлеріне кетті. Ал Әбілхайыр өз ұлысында, қатал тәртіп шараларын орнатуға кіріседі. Бұл халық бұқарасының оған деге өшпенділігін күшейтті. Нәтижесінде халықтың жартысы Шығыс Дешті Қыпшақтан Түркістан алқаптарына және Қаратау бөктерлерінен Жетісудың батыс өңіріне көшіп барулары еді. Оны Жәнібек пен Керей басқарды. Дешті Қыпшақ пен Жетісудағы көшпелі бұқара феодалдық қанаудың күшеюіне, соғыстарға наразылық ретінде, хандар мен феодалдардың қол астынан көшіп кетіп, қоныс аударды. Сөйтіп, 15 ғ. 50-70 жж, яғни 1459ж. Әбілхайыр хандығынан Жетісудың батысына Есенбұға хан иелігіне Шу мен Талас өзендерінің жазықтығына көшіп келді. Олардың қоныс аударуының бір себебі, оларды Шыңғыс әулетінен шыққан Керей хан мен Жәнібек ханның жаңа қалыптасып келе жатқан қазақ халқының дербес мемлекетін құру, оның тәуелсіз саяси және экономикалық дамуын қамтамасыз ету жолындағы қадамы мен қызметі өз ықпалын тигізді. Жетісу рулар мен тайпалар мемлекет бірлестігінің орталыпына айналды. Олардың саны 200 мың адамға жетті. Моголстан ханы Есенбұға өзінің солтүстік шекарасын қорғату үшін, сондай-ақ өзінің бауыры Тимурид Абу Саид қолдап отырған Жүністің шабуылынан батыс шекарасын қорғату үшін пайдаланғысы келді. Жәнібек қазақ хандығының тұңғыш шаңырағын көтерген Барақ ханның ұлы, ал Керей оның ағасы Болат ханның баласы. Барақтан басталатын қазақтың дербес мемлекеттігі жолындағы күресті оның туған ұлы мен немересінің жалғастыруы табиғи құбылыс. Мырза Мұхамед хайдар Дулати Қазақ хандығының құрылған уақытын хижраның 870 жылына (1465-1466 жж.) жатқызады.
thumb|300px|Астана қаласындағы Жәнібек пен Керей мүсіні Қазақтың алғашқы ханы болып Керей жарияланды (1458-1473 жж.). Одан кейін қазақ ханы болып Жәнібек сайланды (1473-1480 жж.). Бұлардың тұсында Жетісу халқы, 1462 жылы Моғолстан ханы Есенбұға хан өлгеннен кейін ондағы тартыстың күшеюіне байланысты, өзара ынтымақтықты нығайтуға үлес қосты. Әбілхайыр хандығынан көшіп келушілер Жәнібек пен Керейдің қазақ хандығын күшейте түсті. Едәуір әскери күш жинаған және Жетісуда берік қорғанысы бар Жәнібек пен Керей, Жошы әулетінен шыққан сұлтандардың Шығыс Дешті Қыпшақты билеу жолындағы күресіне қосылды. Бұл күрес 1468 ж. Әбілхайыр өлгеннен кейін қайтадан өршіді. Қазақ хандарының басты жаулары Әбілхайырдың мұрагерлері- оның ұлы Шайх -хайдар мен немерелері Мұхамед Шайбани мен Махмұд сұлтан болды.
70-жылдары Сауран, Созақ түбінде, үлкен шайқастар болды. Асыны (Түркістанды), Сығанақты біресе қазақ хандары, біресе Мұхамед Шайбани басып алып отырды. Осындай шайқастардың бірінде көрнекті қолбасшы Керейдің ұлы Мұрындық болды. Ол 1480 жылдан бастап хан болды. Соның нәтижесінде 15 ғ. 70-ж-да қазақ хандығының шекарасы кеңейе берді. Оңтүстік қазақстан қалалары үшін Шайбани әулетімен арадағы соғыстар Жәнібек ханнан кейін қазақ хандығын билеген Бұрындық хан (1480-1511 жж.) тұсында да толастамады. Батыс Жетісудағы иеліктеріне оңтүстіктегі өздеріне қараған қалаларға (Созақ, Сығанақ, Сауран) сүйене отырып, алғашқы қазақ хандары Дешті Қыпшақтағы өкімет билігіне талаптанушы барлық хандарды жеңіп, өз иеліктерін үлкейтті. Дешті Қыпшақта қазақ хандары билігінің орнығуы, Мұхаммед Шайбаниды Дешті Қыпшақтағы тайпалардың кейбір бөлігін соңына ертіп Мәуереннахрға кетуге мәжбүр етті. Мұнда ол Темір әулеті арасындағы өзара тартысты пайдалана отырып, өкімет билігін басып алды.
Сонымен қазақ хандығының құрылуына ұйтқы болған себептер — саяси және этникалық процестер болды. Оның басты этапы — Керей мен Жәнібектің қол астындағылармен бірге көшпелі өзбектердің басшысы Әбілхайырдан кетіп, Моғолстанның батысына қоныс аударуы. Мұндағы маңызды оқиға — Керей мен Жәнібекті жақтаушылардың өзбек-қазақтар, кейін тек қазақтар деп аталуы. Әбілхайырдың өлімінен кейін Керей мен Жәнібектің Өзбек ұлысына келіп, үкімет билігін басып алуы. Жаңа мемлекеттік бірлестік Қазақстан атана бастады.
Қасым хан кезеңі
16-17 ғғ. Қазақ хандығы нығайып, оның шекарасы едәуір ұлғая түсті. Өз тұсында «жерді біріктіру» процесін жедел жүзеге асырып, көзге түскен хандардың бірі Жәнібектің ұлы Қасым. Қасым ханның (1511-1523 жж.) тұсында Қазақ хандығының саяси және экономикалық жағдайы нығая түсті. Ол билік құрған жылдары қазақ халқының қазіргі мекен тұрағы қалыптасты.Бірсыпыра қалалар қосылды, солтүстікте Қасым ханның қол астындағы қазақтардың жайлауы Ұлытаудан асты. Оңтүстік-шығыста оған Жетісудың көп бөлігі (Шу, Талас, Қаратал, Іле өлкелері) қарады. Қасым ханның тұсында Орта Азия,Еділ бойы, Сібірмен сауда және елшілік байланыс жасалды. Орыс мемлекетімен байланыс болды. Ұлы князь 3 Василий (1505-1533) билік құрған кездегі Мәскеу мемлекеті еді. Батыс Еуропа да қазақ хандығын осы кезде танып білді.
«Қасым ханның қасқа жолы» деген әдет-ғұрып ережелері негізінде қазақ заңдары жасалды.
Дегенмен Қасым хан тұсында Қазақ хандығы бір орталыққа бағынған мемлекет болмады. Ол Қасым өлгеннен кейін бірден байқалды. Өзара қырқыс, таққа талас басталды. Моғол және өзбек хандарының қазақ билеушілеріне қарсы одағы қалыптасты.
Өзара тартыс кезінде Қасым ханның ұлы және мұрагері Мамаш қаза тапты. Қасым ханның немере інісі Таһир (1523-1532) хан болды. Оның айырықша елшілік әне әскери қабілеті болмады. Маңғыт және ойрат хандарымен әскери қақтығыстар басталды. Бұл соғыстар қазақтар үшін сәтті болмады. Қазақ хандығы оңтүстіктегі және солтүстік-батыстағы жерінің бір бөлігінен айрылып, оның ықпалы тек Жетісуда сақталып қалды. ТаҺир ханның інісі Бұйдаштың (1533-1534) тұсында да феодалдық қырқысулар мен соғыстар тоқтаған жоқ.
Хақназар хан кезеңі
16 ғ. 2 ж. әлсіреген хандықты біріктіруде Қасым ханның баласы Хақназар (1538-1580 жж.) өз үлесін қосты. Ноғай Ордасындағы алауыздықты сәтті пайдаланған ол, Жайық өзенінің сол жағындағы жерді қосып алды. Оның тұсында Жетісу мен Тянь-Шаньды басып алуды көздеген Моғол ханы Абд-Рашидке қарсы ұтымды күрес жүргізілді. Хақназар өзара тартыста өзбек ханы Абдулланы қолдау арқылы Сыр бойындағы қалаларды (Сауран, Түркістан) өзіне бағындырды. Оның Абдулламен байланысынан қорыққан Ташкенттің ұлыстық әміршісі Баба сұлтан жансыздары арқылы Хақназарды у беріп өлтірді.
1563 жылы Сібір хандығының билігіне келген Көшім хан Қазақ хандығына дұшпандық саясат ұстанды. Оның үстіне моғол билеушілері мен қазақ хандары арасында да қақтығыстар болып тұрды. Осындай күрделі жағдайларда Хақназар хан Қазақ хандығының сыртқы саясатын өзгертті. Өзінен бұрынғы қазақ хандары үнемі жауласып келген Мауераннахрдағы шайбани әулетімен одақтастық байланыс орнатуға ұмтылды. Сөйтіп, шайбанилық Бұхара ханы Абдолла ІІ-мен одақтық келісім-шарт жасасты. Соғыс қимылдары тоқтап, бейбітшілік орнады, қазақтардың Орта Азия халқымен сауда-саттық қарым-қатынасы, экономикалық байланысы жиіледі. Мұның өзі Қазақ хандығының ішкі жағдайын жақсартуға, шаруашылық өмірдің оңалуына тиімді болды. Қазақ хандығы нығайа түсті. Бірақ Хақназар ханды 1580 жылы Абдолла ханның қарсыласы Ташкент билеушісі Баба сұлтан астыртын өзінің адамын жіберіп өлтіртті. Қадырғали Жалайырдың айтуынша «Оның да атағы мен абыройы туралы көп айтылады. Алайда Хақназар хан өз араларында болған қақтығыстарда қаза болған».
Тәуекел хан кезеңі
Хақназардың мұрагері Жәдіктің баласы және Жәнібек ханның немересі қартайған Шығай (1580-1582) болды. Ол өзінің баласы Тәуекелмен (1586-1598 хан болған) бірге Баба сұлтанға қарсы күресінде Бұқар ханы Абдоллаға келді. Абдолла Шығайға ходжент қаласын сыйға тартып онымен қосылып Баба сұлтанға қарсы Ұлытау жорығына шығады. Осы жорықта Шығай қайтыс болады. Қазақ хандығының иелігі енді Тәуекелге көшеді.
1582 жылы Шығай хан қайтыс болғаннан кейін таққа Тәуекел (1582-1598 жж.) отырды. Тәуекел хан Бұхара ханы Абдолламен жасасқан шартты бұзып, қазақ және өзбек билеушілері арасындағы жаугершілік қайта қоздады. Абдолла ханмен одақтан Тәуекел ханның бас тартуының себебі, біріншіден, Абдолла әуелдегі Түркістаннан төрт қала беруі туралы уәдесінен бас тартады, екіншіден, біздің ойымызша, басты себеп – Абдолла Тәуекел ханның беделінен, батырлығы мен батылдығынан қорқа бастайды, яғни Тәуекел ханнан өзінің бақталасы ретінде қауіп төнгенін сезді. Өйткені кезінде бүкіл Мәуереннахрды Тәуекелдің көмегімен Шайбани мемлекетінің қол астына біріктірген болатын. Тәуекел хан да Жошы ұрпағы болғандықтан, бүкіл Орта Азияны билеуіне толық құқығы болды.
Тәуекел сыртқы саясатында хандықтың оңтүстігіндегі қалаларда билікті нығайтуға күш салады. Ендігі жерде ол Сыр бойындағы қалалар үшін Абдолламен  күресті бастайды.
Нәби Бөрекешев
Нәби Бөрекешев 1926 жылы 13 қыркүйекте Ақтөбе облысының қазіргі Байғанин ауданында туған.