cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ювентус
1970—1990
1985 жылы 29 мамырда Эйзелдегі УЕФА кубогының финалдық ойынында әлемдік футбол тарихындағы ең үлкен трагедиялардың бірі болды. Ойын басталар алдында белгісіз себептерден 39 жазасыз адам қаза тапты. Бұған қарамастан «Ювентус» УЕФА кубогын ұтып, Токиода өтетін Интерконтиненталды кубокқа қатысуға мүмкіндік алды. Финалдық ойында аргентиналық «Боканы» ұтып, Әлем Чемпионы атанды.
1990—2013
Алессандро Дель Пьеро|нобай 1990 жылы Витторио Кайззотти Кьзано Джанпьеро Бонипертидің орнына «Ювентус» президенті болды. Үш жылдан кейін клуб өзінің үшінші УЕФА кубогын ұтып алды, бірақ чемпионатта клубтың жолы болмайды. Команданың бас жаттықтырушысы Марчелло Липпи болды, ал құрамда Чиро Феррара, Пауло Соуза, Дидье Дешам, Джанлука Виалли, Роберто Баджо сияқты футболшылар пайда болды. Сонымен қоса клубқа «Падова» командасынан, болашақта клубтың рекордтарының көбін өз атына жазған ойыншы—Алессандро Дель Пьеро келді. 1994/95 жылы «Ювентус» Италия чемпионаты мен кубогын ұтып алды. Чемпионаттағы жеңіс клубқа келесі жылғы Чемпиондар Лигасына жолдама берді. Ширекфиналда Мадридтік «Реал», жартылай финалда «Нант» жеңілді, ал Римде өткен финалдық ойынның негізгі уақытында «Аякспен» 1:1 есебімен теңбе-тең ойнады. «Ювентус» ойыншылары он бір метрден барлық доптарын соқты, ал команда қақпашысы Перуцци қарсыластың екі добын қақты. Сонғы голды Югович салып, команда Чемпиондар Лигасын ұтып алды. Эдгар Давидс және Алессио Таккинарди|нобай Келесі жылдары клубта Зинедин Зидан, Филиппо Инзаги, Эдгар Давидс сияқты жаңа ойыншылар пайда болды. Токиода өткен Континентаралық кубокта жеңіске жеткеннен кейін «Ювентус» әлемдік шыңға қайта оралды. «Ювентус» 1996/97 және 1997/98 жылдары Скудеттоны екі жыл қатарынан ұтып алды. Ал Чемпиондар Лигасында клуб екі рет финалдық ойында жеңіліске ұшырап, жолы болмады. 1998 жылдың 8-ші қарашасында Дель Пьеро «Удинеземен» болған ойында өте ауыр жарақат алды. Ал Марчело Липпи болса өз орнын Карло Анчелоттиға босатты.
Юлыновка
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нижегород облысы өзендері Санат:Чувашия өзендері Санат:Мордовия өзендері
Ювентус
1990—2013
«Ювентуста» өткізген екі жылында ешқандай жетістікке жетпеген Анчелоттидың орнына қайтадан Марчело Липпи келді. Бұл кезде команда Зидан мен Индзагисіз болды. Зидан «Реалға» рекордты 75 миллион евроға көшті. Ал Индзагиді «Ювентустың» бас бапкері қызметін атқарған, «Миланның» жаттықтырушысы Карло Анчелотти өз құрамында осы футболшыны көруді талап етті. Кейін ол «Миланға» 31 миллион евроға көшті. Бірақ командаға Буффон, Тюрам және Недвед сияқты жаңа ойыншылар келді. Марчело Липпи «Ювентусты» 2001/2002 және 2002/2003 жылдары чемпионатта жеңіске алып келді. Сонымен қоса финалға дейін жетіп, финалда «Миланнан» ұтылып қалды. 2004 жылы Липпи «Ювентустан» кетіп, Италия ұлттық құрамасының тренері болды.
Марчело Липпидің орнына «Романың» жаттықтырушысы Фабио Капелло келді. Онымен бірге клубқа Эмерсон, Фабио Каннаваро және Златан Ибрагимович келді. Фабио Капелло кезінде «Ескі Синьора» чемпионатта екі жыл қатарынан жеңіске жетті, ал Чемпиондар Лигасында клубтың жолы болмады.
2006 жылы мамырда Туриндік прокуратураның тергеуі италиялық футболдағы жемқорлық туралы хабарлады. Бұл іс баспасөзде «Кальчополи» деген атпен танымал болды. Нәтижесінде «Ювентус» 2004/2005 жылы 2005/2006 жылы ұтып алған барлық кубоктарынан айырылды және 30 ұпаймен В Сериясына жіберілді. Осындай қиын кезде клубтың жаңа тренері болып Дидье Дешам келді.
В Сериясында өнер көрсетуді қаламаған алты ойыншы басқа клубтарға кетіп қалды: Эмерсон, Фабио Каннаваро, Джанлука Дзамбротта, Лилиан Тюрам, Патрик Виейра және Златан Ибрагимович. Көптеген ойыншыларынан айырылған «Ювентус» енді құрамын жас ойыншылармен толтырды. Клубқа кейін бүкіл Италияға танылған Федерико Бальцаретти, Клаудио Маркизио мен Раффаэле Палладино қосылды. «Ювентус» В Сериясында жеңіске жетіп, А Сериясына жолдама алды. Дидье Дешам клуб басшылығымен келіспеушіліктен кейін клубтан кетіп қалды.
2007 жылы маусымда Клаудио Раньери клубтың жаңа тренері болып келді. Ол клубта екі жыл болды. Бірінші жылы ол бірден чемпионатта үшінші орын алды. Ал келесі жылы чемпионат бітуге 2 тур қалғанда клубтан кетіп, оның орнына келген Чиро Феррара соңғы 2 турда жеңіске жетіп, клуб 2-ші орын ады. left|«Ювентус Стэдиум»|нобай 2009/2010 жылдарда «Ювентус» нашар өнер көрсеткендіктен Чиро Феррараның орнына Альберто Дзаккерони келді. Бірақ ол клубты үлкен жетістіктерге алып келе алмады. Оның кезінде «Ювентус» Еуропа Лигасынан 1/8-ші финалда ұтылып, шығып кетті. Ал Италия чемпионатында 7-ші орында табан тіреді.
2010/11 жылы клубқа жаңа президент Андреа Аньелли келді. Ал клубтың тренері болып, бұрынғы «Сампдория» клубының тренері Луиджи Дель Нери келді. Дель Нери басшылығында да клуб чемпионатта 7-ші орын алып, ал Еуропа Лигасында өз тобында 6-ойындада тең нәтиже көрсетіп, сайысты аяқтауға мәжбүр болды.
2011 жылы мамырда клубқа Дель Неридың орнына Антонио Конте келді. «Ювентусқа» сонымен қоса жаңа алаң берілді. Ол «Ювентус Стэдиум» деп аталды. Осы жылы керемет өнер көрсетіп, бірде-бір рет ұтылмай «Ювентус» «Кальчополи» кезінен кейінгі алғашқы Скудеттоны ұтып алды. Бұл маусым Дель Пьеро үшін соңғы маусым болды. Ол карьерасын Австралияның «Сидней» клубында жалғастырды.
A Сериясының үздік бомбардирлері
Мишель Платини|нобай Джампьеро Бониперти|нобай Джанлуиджи Буффон|нобай Зинедин Зидан|нобай
Әлем Чемпиондары
Әлем Чемпионатын ұтып алған «Ювентус» ойыншылары:
УЕФА нұсқасы бойынша жыл ойыншылары
УЕФА нұсқасы бойынша жыл ойыншысы атанған «Ювентус» ойыншылары:
Еуропа чемпиондары
Еуропа чемпионы атанған «Ювентус» ойыншылары:
Марразеш
Марразеш (Marrazes) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Ювентус
Дереккөздер
Санат:Ювентус ФК Санат:1897 жылы құрылған футбол клубтары Санат:Италия футбол клубтары
Марразеш
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты  Пиньял-Литорал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 444 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,90 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1 081,70 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Қан кету
thumb|right|200px Қан кету (Haemorrhagia compensatio - қан кету, ағу) - қан кету. Қан кету деп қанның тканьдерде жиналуын айтады. Оның түрлері гематома, геморрагиялық сіңбе, қан сүйелері, петехия, экхимоздар. Қан тканьдерде жиналады деген ұғым бойынша қанның іге құйылуы, қанның кілегей қабықтарға құйылуы деп айтады. Дұрысында қан кілегей қабықтың астында, эпидермис астында жиналады.
Дереккөздер
Haemorrhage Кровоизлияние
Ошка
Ошка — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тимшер өзенінің оң жағалауынан 67 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Джон Гарвард
Джон Гарвард — Ағылшын христиан миссионері, кейіннен Гарвард университеті соның атын алды. 1607-ші жылы 26-шы қарашада дүниеге келген.
Биография
Ерте жылдар
Саутворк қаласында (қазіргі Лондонның бөлігі) Суррейде туып өскен Джон Гарвард қасапшы және дүкен иесі Роберт Гарвардтың (1562–1625) және Стратфордтың тумасы Кэтрин Роджерстің (1584–1635) тоғыз баласының төртіншісі болды. Ол Қасиетті Құтқарушы орта мектебінде білім алды, онда әкесі басқару кеңесінің мүшесі және приход шіркеуінің қараушысы болды.
1625 жылы оның әкесі, әпкесі және екі ағасы бубонды обадан қайтыс болды. Біраз уақыттан кейін Гарвардтың анасы бірнеше айдан кейін қайтыс болған Джон Эллетсонға (1580-1626) үйленді. 1627 жылы Кэтрин Ричард Уэрвудпен (1580–1632) күйеуге шықты. Ол 1635 жылы, оның ағасы Томас 1637 жылы қайтыс болды.
Неке және мансап
1636 жылы 19 сәуірде Гарвард Энн Садлерге (1614-1655) үйленеді.
1637 жылдың екінші жартысында олар Жаңа Англияға қоныс аударып, Чарльстаунға (қазіргі Бостонның бөлігі) қоныстанды. Гарвард Массачусетс штатының еркін адамы және Бірінші шіркеудің уағызшысы болды. Онда уағызшы З.Симмстің көмекшісі қызметін атқарды.
1638 жылы сәуірде Гарвард колонияға арналған заңдар жинағын дайындайтын комитетке қосылды және оған жер учаскесі де берілді.
Ол Country Street (бұрынғы Базар көшесі, қазіргі басты көше), Lane Lane маңында үй салды. Бұл жер қазір Джон Гарвард алаңы.
Өлім
1638 жылы 14 қыркүйекте Гарвард туберкулезден қайтыс болды және Фиппс көшесіндегі Чарлстон зиратына жерленді. 1828 жылы Гарвард университетінің түлектері оның құрметіне граниттен құлпытас тұрғызды, өйткені американдық революция кезінде түпнұсқа құлпытас жоғалып кетті.
Гарвардтың жесірі Энн Чарльстаун шіркеуінде мұғалім болған Гарвардтың мұрагері Томас Алленге үйленді. Аллен Гарвардтың еркі мен мұрасының басқарушысы болды.
Гарвард университетінің негізін қалаушы
Гарвард қайтыс болғанға дейін екі жыл бұрын Массачусетс шығанағы колониясының заң шығарушы органы «білімді алға жылжытып, оны ұрпаққа жеткізгісі келеді, біздің қазіргі уағызшыларымыз кеткенде, шіркеулерге сауатсыз дін қызметкерлерін қалдырудан қорқып», «мектеп үшін» 400 фунт стерлинг бөлді. немесе колледж» ол кезде Ньютаун деп аталды. Әкесінен, шешесінен және ағасынан қомақты байлықты мұра еткен баласыз Гарвард әйеліне ауызша айтқан өсиетінде осы мектепке 780 фунт стерлинг – мұрасының жартысы ақшалай, ал қалған жартысы әйеліне мұраға қалдырылған. Бұл сома шамамен Массачусетс шығанағы колониясы алатын жылдық салық сомасына тең болды.
Сонымен қатар, ол 1636 жылы құрылған жаңа колледжге (шамамен 329 атау, кейбір кітаптар көп томдық) өзінің ғылыми кітапханасынан 400-ге жуық томды сыйға тартты. Бұл қайырымдылық үшін алғыс ретінде 1639 жылы «бұрын Кембридж болуы керек болған колледж Гарвард колледжі деп аталсын» деп шешілді. (Гарвард қайтыс болғанға дейін Ньютаун көптеген отаршылар бітірген ағылшын университетінің құрметіне Кембридж деп аталды, оның ішінде Гарвардтың өзі де).
«Іргетас» туралы миф
The Clever туристік гидтер мен Гарвард колледжінің газеті Гарвард Кримсон Джон Гарвардты құрушы атағына лайық емес деп есептейді, өйткені колонияда дауыс беру Гарвард қайтыс болғанға дейін екі жыл бұрын өткен. Бірақ 1934 жылы Гарвард қауымдастығының хатшысы Джером Дэвис Гриннің хатында айтылғандай, Гарвард колледжінің негізін қалау бір адамның емес, көптің ісі болды; сондықтан Джон Гарвард жалғыз негізін қалаушы емес, солардың бірі болып саналады.
Дегенмен, мифтерді жоққа шығару маңызды болғанымен, тарихи фактілерді бағалау керек. Шынында да, бұл колледж 1636 жылы 28 қазанда құрылған, бірақ бұл оқу орнының алғашқы күндерінде Гарвардтың қосқан үлесі зор болды, соның арқасында жалпы заң шығарушы орган мұны мойындай отырып, 1639 жылы наурызда бұл колледжге Гарвард атауын берді. Бұл бірінші президенттің пайда болуынан екі жыл бұрын және алғашқы студенттердің оқуын аяқтауынан төрт жыл бұрын болды.
Джон Гарвард ескерткіші
1884 жылы мүсінші Дэниел Френч 1885 жылы аталып өткен университеттің 250 жылдығына орай арнайы Джон Гарвардқа ескерткіш жасады, бірақ батырдың бейнесі табылмады, Гарвард студенті (Шерман Хоер) үлгі болды. Бұл ескерткіш университет ауласында тұр және оның көрнекті орны болып саналады.
Ескерткіш кейде Джон Гарвард емес, негізін салушы болмағандықтан, университет 1638 жылы (Джон Гарвард қайтыс болған жылы) құрылмағандықтан «Үш өтірік мүсіні» деп те аталады.
Сілтемелер
Стратфордтағы Катрина Роджерстің Гарвард үйі
Жұбан ана күмбезі
Жұбан-Ана күмбезі республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан кесенелері Санат:Қазақстанның республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері Санат:Жаңаарқа ауданы
Икемділік
Икемділік – адамның қандай нәрсені болмасын орындай білу қабілеті.
Ол түрлі дәрежеде көрінеді. Икемділік білім мен тәжірибеге негізделген. Кімнің білімі мен тәжірибесі көбірек болса, сол адамның икемділігі де артық болады. Икемділік – білімнің амалға айналуы, сол амалды жүзеге асырудың тәсілі. Ол саналы әрекетті қажет етеді. Икемділік – адамның іс-әрекеттің белгілі түріне (сурет, музыка) ұмтылысынан, ынтықтығынан көрінеді. Көбінесе, мұндай талпыныс көзге ерте түседі, іс-әрекетке берілу тіпті өмірдің қолайсыз кезеңдерінде де байқалады. Икемділік болған жағдайда әрекетке деген зор ынталылық қана емес, шеберлікті шапшаң игеру, елеулі нәтижелерге жету байқалады. Икемділікте адамның табиғи және жүре пайда болатын қасиеттері сомдалып көрінеді. Ол еңбек процесінде, тәрбие жағдайында дамып жетіледі.
Сілтемелер
Санат:Адам
Боббау
Боббау (Bobbau) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Биттерфельд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1661 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 7,94 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 82 020. Муниципалитеттің басшысы — Дитер Ульман.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Нёба
Нёба — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пысса өзенінің оң жағалауынан 63 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 4568
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 15 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4568 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42069, UGC 7776, MCG 2-32-152, ZWG 70.188, Siamese Twins, IRAS12340+1130, VCC 1676, VV 219, KCPG 347B.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
NGC 4568 NGC 4568 NGC 4568 NGC 4568 NGC 4568
Монтекатини-Валь-ди-Чечина
Монтекатини-Валь-ди-Чечина (Montecatini Val di Cecina) — Италиядағы коммуна, Тоскана әкімшілік аймағына қарасты Пиза провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1908 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 12 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 155 км² шамасында. Пошта индексі — 56040.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Biagio vescovo e martire.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Арна программаларын аудару
Дереккөздер
Санат:Компьютерлік техника
Channel I/O
Освальдо Ардилес
Освальдо Сесар (Осси) Ардилес (Osvaldo César «Ossie» Ardiles; 3 тамыз 1952 жыл, Бель-Вилье, Аргентина) — аргентиналық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жатттықтырушысы
1978 жылғы әлем чемпионы.
Карьерасы
1975 жылы Америка кубогына, 1978, 1982 жылдары әлем чемпионатына қатысты. 1982 жылғы әлем чемпионатында 1-нөмірде ойнады, ол кезде Аргентинада футболшыларды позициясына қарап емес, әліпби бойынша нөмірлейтін.
Әлем чемпионаттарындағы жалғыз голды 1982 жылы топтық турнирде Мажарстанның қақпасына соқты. Бұл ойында Аргентина 4:1 есебімен жеңіске жетті.
1989 жылы Англияның "Суиндон Таун" клубында ойыншы-бапкер қызметін атқарды әрі бапкерлік карьерасын осы клубта бастады. Кейін Англия, Жапония, Мексика, Хорватия, Сирия, Парагвай, Израиль клубтарын жаттықтырды.
2012 жылы футболмен түпкілікті қоштасты.
Сілтемелер
Санат:Аргентина футболшылары Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Аргентина футбол жаттықтырушылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Бельграно ФК ойыншылары Санат:Уракан ФК ойыншылары Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойыншылары Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары Санат:Блэкберн Роверс ФК ойыншылары Санат:Куинз Парк Рейнджерс ФК ойыншылары Санат:Суиндон Таун ФК ойыншылары Санат:Ньюкасл Юнайтед ФК жаттықтырушылары Санат:Вест Бромвич Альбион ФК жаттықтырушылары Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК жаттықтырушылары Санат:Гвадалахара ФК жаттықтырушылары Санат:Симидзу С-Палс ФК жаттықтырушылары Санат:Динамо Загреб ФК жаттықтырушылары Санат:Иокогама Ф Маринос ФК жаттықтырушылары Санат:Әл-Иттихад Алеппо ФК жаттықтырушылары Санат:Расинг Авельянеда ФК жаттықтырушылары Санат:Бейтар Иерусалим ФК жаттықтырушылары Санат:Уракан ФК жаттықтырушылары Санат:Серро Портеньо ФК жаттықтырушылары Санат:Токио Верди ФК жаттықтырушылары
Шабанбай Қалқаманұлы
Шабанбай Қалқаманұлы (1754, қазіргі Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы — 1839, сонда) — би, Арғын тайпасы, Қаракесек руының Сарым бұтағынан шыққан.
Қаракесектің немересі Майқы, Майқының немересі Өтеміс. Шабанбай сол Өтемістің немерелерінің бірі Қалқаманның баласы. Замандастарының бағалауынша Шабанбай аса қарапайым, мейірімді адам болған. Зерек, зерделі, көкірегі қазына, ақылға бай, ойы терең, толғауы кең, топшылауы жүйрік, алғыр да тапқыр әділ би атанған. Зираты қазіргі Шет ауданының Кеншоқы өңірінде (қазірігі Нұра), Ақтоғай — Қарағанды тас жолының 103 км тұсында, өзен жағасында орналасқан. Ақтоғай ауданында Шабанбай би ауылы бар. Ата-тегі Арғын - Қаракесек, одан берегіректе Майқы, оның бір немересі Өтеміс, Өтемістен бірер атадан соң Шабанбайдың әкесі Қалқаман ұрпақтары таралады.
Шабандай би Сарыарқаның Қараменде (1707-1797), Сеңкібай (1709-1786), Жидебай (1726-1826), Боранбай (1709-1801), Жанғұтты (1810-1873) сияқты атақты айтулы би-шешендерімен замандас, қатарлас, пікірлес, қызметтес, ағайын-жекжат боп араласып жүрген.
Ел жадында Шабанбай би айтыпты дейтін жүйелі шешендік билік сөздер көп. Соның бірсыпырасын 1993 жылдың жаз айында Сеңкібай бидің Қарқаралы ауданында өткен ұлан-асыр асында кездескен ақсақалдар айтқан деректердің кейбіреуіне келейік:
Қасқырмен болған оқиға
Бір жолы Шабанбай би Қарқаралы еліндегі бір жесір дауына билік айтып, қайтарында Талды өзенінің бойында отырған бір байдың үйіне қоныпты. Түнде байдың қорасына қасқыр түсіп, екі қойын жеп кетеді. Таңертең тұрған бай:
Шабанбайдың батасы
Жанқұттының әкесі Ботанбай бай ауылының бір ақсақалына: Ақсақал жігіттерді ертіп, үй алдындағы кермеге барып аттарын байлайды. Үйге кіріп жайғасады. Дастарқан жайылады, сары қымыз сапырылады. Әне-міне дегенде әлгі желі басында жүрген кісі де келеді. Жігіттер бір-біріне сыбырлап: Сонда Шабанбай би:
Шабанбай би аз сөйлеп көп ұғындыратын адам болыпты, аса даулы мәселелерді талкылап шешерде Шабекең деу отырады екен. Билер дауласып, әркайсысы өз үкімін біреуі келісіп, біреуі келіспей әркім өз билігін жактап отырғанда Шабанбай өз билігін бір-ақ ауыз сөзбен жеткізеді, осыған келіседі екен. Шабанбай бидің ұзақ жылдар билік құрған, шешімдер; бәсі осындай болыпты. Жидебай батырдың: деуі осыдан болса керек. Шабекеңді кейінгі ұрпақ әулие тұтып, осы уақытқа дейін, медет тілеп түнеп жүреді. Шабанбайдың өзінен туған бес баласы: Байша батыр, Бияш, Тойғұл молда, Қожа - бәрі де өз заманында бай болған. Шабанбай беріп, бөлек шығарғанда Балапан деген баласына берген еншісін маңайындағы замандастары азсынып: "Шабеке, неге аздау бердіңіз?" - деп сұрайды. Сонда Шабекең: Осы келіні Ұмсынгүл кейінде Қарабәйбіше атанған дөулетті келін, қасиетті адам болыпты. Балапан мен Ұмсынгүлдің дөулеті дарынан артық болмаса кем болмаған. Осы Қарабәйбіше әулие адам ретінде сақталған. Шабекең ұрпағының көбірек тұрған жері - Ақтоғай ауданы "Қаратал" совхозы. Қазір Ә. Бөкейханов атындағы ұжымдық Ақтоғай аудандық Кеңесі 1992 жылғы мамыр айында мақұлдай отырып, осы кеңшардың орталығын Шабанбай ауылы деп атау жөнінде шешім қабылдады.
Шабекеңнің ниеті дұрыс адам. Ұрпағы өсіп-өнген. Толықтар бойынша казір Шабекеңнің өз кіндігінен тарап, жеке түтін түтетіп отырған ер балалар отбасы 160-тан асады. Олар Тоқырауын аудандарында, Қарағанды, Жезқазған, Балқашта өмір сүріп, әр салада еңбек етіп жүр. "Жақсы атаның шапағаты баласына" деген Шабекеңнің ХІХ ғасырдың аяқ көзі мен XX ғасырдың бас кезінде өмір сүрген ұрпақтарының ішінде 27 жыл (9 сайлау) үзбей болыс болған Шоңбай осы Шабанбай әулетінен, Шабекең ұрпағынан Бекпенбеттің Ахметжаны 1905 жылы қазаққа сайлау құқын беруді талап етіп, Ресей патшасына Қарқаралы дуанынан жіберілген 42 өкілдің бірі болған. Сол себеп болып қазақ халқы сайлауға дауыс беру құқын алады. Сөйтіп, бірінші Мемлекеттік думага Ә. Бөкейханов депутат болып сайланғанда, ол үшін Семей губерниясының дауыс берген 274 сайлаушы елубасылардың біреуі тағы да Шабекеңнің бесінші ұрпағы Емесбек Байсеркин болған. Шабекең ұрпақтарының бірі Садуақас Әбділдин 20-25 жасында Әлихан Бөкейхановпен, Әлімхан Ермековпен сырлас - пікірлес, ниеттес болған адам. 1922 жылдың қазан айында Тоқырауын бойындағы Желтауда Ә.Бөкейханов тұтқынға алынады. Сонда Әлиханмен соңғы рет қош айтысып қалған азғантай зиялылардың бірі сол кезде 28 жастағы осы Сәдуақас Әбділдин болған. Шабанбай би 85 жасында дүниеден кайтқан. Зираты Шет ауданының "Кеңшоқы" совхозының жерінде, Ақтоғай - Қарағанды тас жолының 103-ші шақырымы тұсында, күнбатыста, өзен жағасында тұр. Бұл өзенді Ә. Бөкейханов өзінің 1905 жылы жазған шежіресінде Жарас өзені деп көрсетіпті.
Дереккөздер
Санат:1754 жылы туғандар Санат:Қарағанды облысында туғандар Санат:1839 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақ би-шешендері
Тальма-Ю
Тальма-Ю — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Силова-Яха өзенінің оң жағалауынан 165 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 45 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Әуеде жанармай құю
thumb|right|200px| Әуеде жанармай құю (aerial refueling) — ұшу аппатараттарды жанар маймен ұшып бара жатқан кезде қамтамасыз ету. Бұл арқылы шу аппатараттардың қонбай ұшу қашықтығын көбейтуге, ұшып-қонуына байланысты жанармай шығынын азайтуға, пайдалы жүк салмағын арттыруға болады.
Оның конустық және телескоптық екі жүйесі бар. Конустық жүйеде май құйатын самолеттен арнаулы қондырғы арқылы ұшына конусты датчик орнатылған шланг лақтырады. Конустың ұшына автоматты түрде ашылатын клапан орнатылған. Ал май құйылатын самолеттің қанатында немесе тұмсығында қабылдағыш штанг болады. Лақтырылған шланг пен штанг түйісіп тұйықталады да, конус пен штанг автоматты түрде бірігеді. Клапан ашылған кезде май қабылдайтынсамолетке сигнал беріледі. Экипаж жанар май насосын іске қосады. Бак толғанда клапан жабылады да, жылдамдықты бәсеңдету арқылы ұшқыш өз самолетін бөліп алады. Конустық жүйемен бір мезгілде бірнеше самолетке жанар май құюға болады. Телескоптық жүйеде жанар май шланг арқылы емес, самолеттің артқы бөлігіне орнатылған телескоптық түтік арқылы беріледі. Түтік ұшында аэродинамикалық руль мен жанар май клапаны орналасқан. Аэродинамикалық руль көмегімен оператор май қабылдайтын самолетке түтікті түйістіріп біріктіреді. Түтік ұшындағы клапан ашылғанда, сигнал шамы да, май жүретін насос іске қосылады. Конустық жүйеге қарағанда жанар май құю процесі телескоптық жүйеде 2 есе тез болады.
Дереккөздер
Санат:Әскери авиация
Пельворм (Солтүстік Фризия)
Пельворм (Солтүстік Фризия) (Pellworm) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Солтүстік Фризия ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1089 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 37,44 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 54 103.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Көкшегүлдер тұқымдасы
Көкшегүлдер тұқымдасы (Polemoniaceae) – қос жарнақты бір жылдық және көп жылдық шөптесін өсімдік. Ол негізінен Солтүстік Американың батысы мен оңтүстігінде, Еуразияда (көкшегүл мен флокс) кездеседі. Көкшегүлдер тұқымдасы әр түрлі геогр. ендіктерде: арктикалық тундра мен биік таулы аймақтардан ылғалы мол тропиктік ормандар мен шөлейтті жерлерге дейін таралған. Көкшегүлдер тұқымдасының дүние жүзінде 18 туысы 330 түрі бар. Қазақстанда тек 1 туысы – көкшегүл кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Көкшегүлдер
Круп
thumb|right|200px Круп ( croup - круп) - Кейбір жедел инфекциялық ауруларда болатын жедел ларингит немесе ларинготрахеит, оларға қоса көмейдің спастикалық стенозы болады, басты белгілері - дауыстың қарлығуы, қатты (үрген даусына ұқсас) жөтел және инспираторлық демікпе.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
NGC 209
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1885 жылы 9 қазанда Фрэнсис Пресервед Ливенворт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 209 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2338, ESO 540-8, MCG -3-2-31, NPM1G -18.0019.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Еркебұлан Сабырұлы Нұрғалиев
Еркебұлан Сабырұлы Нұрғалиев (12 қыркүйек 1993 жыл, Семей) — қазақстандық футболшы, "Елім-ай" клубының жартылай қорғаушысы.
2011 жылы Қазақстанның 19 жасқа дейінгі құрамасында ойнаған.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан футболшылары Санат:Спартак Семей ФК ойыншылары Санат:Ертіс ФК ойыншылары Санат:Оқжетпес ФК ойыншылары Санат:Ақжайық ФК ойыншылары Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойыншылары Санат:Каспий ФК ойыншылары Санат:Ақтөбе ФК ойыншылары Санат:Елім-ай-2022 ФК ойыншылары
Сәуле Әбдіқұлқызы Жапарбекова
Сәуле Әбдіқұлқызы Жапарбекова (25. 3. 1956 жылы туған, Мәскеу қаласы) — тіл білімі маманы, филология ғылыми кандидаты (1991). Алматы педагогика шет тілдер институтының ағылшын тілі факультетін бітірген. Жамбыл қаласындағы №2 мектептің мұғалімі, Жамбыл педагогика институтының ағылшын филология кафедрасының оқытушысы болып істеді. 1984-1986 жылдары ҚР Ұлттық ғылым академиясының А. Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтында ізденуші-зерттеуші. 1986-1990 жылдары Абай атындағы педагогика институтта аспирантураның 1990 жылдан Жамбыл педагогика институтының ағылшын тілі кафедрасында оқытушы. Академик Ә. Қайдаровтың жетекшілігімен "Екі тілді сездіктердегі фразеология" деген тақырыпта кандидат диссертацияны қорғады. 6 мақалаларды жариялады.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі Санат:Тұлғалар
Евгений Моисеевич Бень
Евгений Моисеевич Бень ─ публицист, сыншы, эссеист, өнертанушы.
1960 жылы 5 тамызда Мәскеуде дүниеге келген. 1982 жылы Мемлекеттік педагогикалық институтының филология факультетін бітірген. 1983-1987 жылдары Орталық мемлекеттік әдебиет және өнер архивінің жарияланым бөлімінде жұмыс істейді. 1992-1993 жылдары «Наше Наследие» журналының редакция алқасының мүшесі болады. 2000 жылдан бастап Мәскеу Жазушылар Одағының мүшесі.
Дереккөздер
Санат: Әдебиет Санат: Орыс әдебиеті
Сүлеймен шаһзада (I Ахметтің ұлы)
Сүлеймен шаһзада (1615 — 27 шілде 1635) — I Ахмет пен Көсем сұлтанның ұлы.
Өмірбаяны
Сүлеймен шаһзада 1610 жылы немесе 1611 жылы I Ахмет пен Көсем сұлтанның шаңырағында дүниеге келді. 1617 жылы I Ахмет қайтыс болғаннан кейін таққа оның баласы II Осман отыру керек еді, ал қалған шаһзадаларды, Фатиха заңы бойынша, өлім жазасы күтіп тұрды. Алайда осыдан бірнеше жыл бұрын I Ахмет ұлдары туылса да, I Мұстафаға өмірді сақтап қалды. Тарихшылар Мұстафаның психикалық аурулары үшін таққа кауіп төндіруге қабілетсіз болғандықтан I Ахмет өлтірмеді деп санайды. Тағы бір себеп: Көсем өзінің балаларынның болашағына қауіптенгендіктен Ахметті көндірді, себебі болашақ сұлтан Османның анасы басқа әйел еді, ал бұл Мехмет шаһзада үшін үлкен қауіп туғызды. Нәтижесінде, әкесінің өлімінен кейін таққа оның есалаң інісі I Мұстафа отырды.
Баласыз I Мұстафаның сұлтанаты қысқа болды: 1618 жылы төңкеріс нәтижесінже II Осман таққа шықты. Көсем сұлтанның әсері осы жолы да балаларының өмірін сақтап қалуға көмектесті. Төрт жылдан соң, кезекті төңкеріс орын алды: Осман құлатылып, өлтірілді. Алайда, таққа жаңадан Сүлеймен емес, Мұстафа шықты. 1623 жылы Мұстафаны екінші рет тақтан түсірді. Сүлеймен бұл күндері ағасы Баязитпен Ыстамбұлда болмаған еді. Мұндай мән-жайларда Көсем өзінің он бір жастағы ұлы IV Мұратты таққа отырғызды.
1635 жылы IV Мұрат Сүлеймен мен Баязитті өлім жазасына кесті. Екі ағайынды Сұлтанахмет мешітінің жаңындағы I Ахмет мазарында әкесінің жанында жерленді.
Балқытқыш шпат
Дереккөздер
Санат:Геология
Кәмәси Өмірзақов
Өмірзaқов Кәмәси (17 ақпан 1913, бұрынғы Үйгентас ауданы, Талдықорған облысы - 4 тамыз 1965, Алматы) -  актер, Қазақстанның еңбек сіңірген артісі (1965).
Өмірбаяны
1942 - 1947 ж. Біріккен орталық киностудиясында (ЦОКС), ал 1947 жылдан бастап қазіргі Қазақ акад. балалар мен жасөспірімдер театрында актер болды.
Рөлдері
Басты рөлдері: М.Ақынжанов пен Қ.Бадыровтың "Алты сақасында" Шоң, Ақынжановтың "Ыбырай Алтынсариндегі" Шоңмұрын, Қ.Сатыбалдиннің "Аягөз аруындағы" Далбасқан, Ф.Шиллердің "Махаббат пен зұлымдығында" Миллер, А.Н. Толстойдың "Алтын кілтіндегі" Карло атай, Ш.Құсайыновтың "Алдар көсесіндегі" Қарашор, т.б.
Ол кинода ("Жамбылдағы" Темір, "Абай әніндегі" Шал, "Иван Грозныйдағы" Солдат, "Шоқан Уәлихановтағы" Атқосшы, т.б.) түсті.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Санат:1913 жылы туғандар Санат:1965 жылы қайтыс болғандар
Борсы
Борсы — Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауданындағы ауыл, Борсы ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жәнібек ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 86 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 705 адам (352 ер адам және 353 әйел адам) болса, 2009 жылы 615 адамды (322 ер адам және 293 әйел адам) құрады.
Жезқазғанның генезисі туралы және кешенді геологиялық зерттеулерінің негізгі нәтижелері (мақала)
Жезқазғанның генезисі туралы және кешенді геологиялық зерттеулерінің негізгі нәтижелері – Қаныш Сәтбаевтың 1962 жылы Мәскеу қаласында шығып тұрған «Геология рудных месторождений» журналының 3-санында (11-21-бет) жарияланған мақаласы. Мақала «Жезқазған ауданындағы кен орындары геологиясының мәселелері» мен «Жезқазған кен орындары генезисінің кейбір мәселелері» деген үлкен екі бөлімнен, қорытындыдан және Дереккөздер тізімінен тұрады.
Ғалым көлемді ғылым мақаласында, негізінен, минералды шикізатты базаны республиканың өндірістік дамуының кепілі ретінде қарастырып, Қазақстанның геологиялық зерттелуіне, оның ішінде Жезқазған өңірінің геологиялық зерттелуі мен генезисі мәселелеріне үлкен көңіл бөлген. Сәтбаев Жезқазғанда 36 жыл бойы геологиялық зерттеулер жүргізіліп келе жатқанын жазады. Қазіргі уақытта Қазақстан геологиясының геологиялық талдаудың бүгінгі заманға лайық озық тәсілдерін жете білетін мықты ғылыми-зерттеу институттары бар. Теория мен практиканың негізгі органик, бірлігі арқасында Қазақстанның біртұтас геологиялық ұйымы қазір нағыз шығармашылық зерттеу үстінде екені айтылады.
Борсы
Дереккөздер
Санат:Жәнібек ауданы елді мекендері
Жезқазғанның генезисі туралы және кешенді геологиялық зерттеулерінің негізгі нәтижелері (мақала)
Мақаладан Сәтбаевтың бүкіл геологиялық ғылымының күллі тармақтарының, олардың ішінде стратиграфия, палеонтология, литология, тектоника, петрография, минералогия және геофизикалық тәсілдерімен ұйымдастырылып институт зертханаларын жаңа құралдармен жабдықтау арқылы Қазақстандағы геологиялық мәселелері жоғары деңгейде шешуге тырысқаны анық көрінеді. Мақала 1998 жылы Алматы қаласындағы «Ғылым» баспасынан шыққан Сәтбаевтың 8-томдық еңбектері жинағының 1-томына (230-43-бет) енді.
Дереккөздер
Санат:Қаныш Сәтбаев мақалалары Санат:Жезқазған Санат:Мақалалар
Ғапар Айтиев
Айтиев Ғапар (15.9.1912, Қырғызстанның Ош облысы 1-Төлеукен селосы — 1984, Бішкек) — қырғыз суретшісі, Қырғыз Республикасының өнер қайраткері (1941), КСРО халық суретшісі (1971), КСРО Көркемсурет академиясының корреспондент мүшесі (1973).
1935 — 38 жылдары Мәскеу бейнелеу өнері техникумында  Н.П.Крымовтан оқыған. Поэзиялық-эпикалық сипатта бейнеленген “Ұжымшар ауласы” (1946, Бішкектегі Қырғызстанның бейнелеу өнері мұражайы), “Ыстықкөлдегі шаңқай түс” (1954, Третьяков галереясы), “Ақшам” (1974) аталатын пейзаждық картиналары, “Замандастар портреттері” топтамасы (“Р.Чокоева— биші”, 1979) т. б. 120-дай бейнелеу өнері туыңдысы бар. Бірқатар театр спектакльдерін көркемдеді. Қырғызстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1967). 2 рет Ленин орденімен т.б. ордендермен марапатталған.
Сілтемелер
Санат: Өнер Санат:15 қыркүйекте туғандар Санат:1912 жылы туғандар Санат:Бішкекте қайтыс болғандар Санат:Ленин орденінің иегерлері
Өзіне-өзі жала жабу
Құқықта - өз-өзін жалған айыптау, өзіне өзгенің кінәсін алу; қылмыстық іс жүргізуде күдіктінің (айыпталушының) жасалған немесе жасалмаған қылмысқа өзінін алдамшы қатыстылық жайы бойынша қасақана жалған көрсетулер беруі.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Әулиеата партия ұйымы
Әулиеата партия ұйымы – 1917 жылы желтоқсанның аяқ кезінде құрылған большевиктік ұйым. 1919 жылдың 9 сәуіріне дейін «Большевик-коммунистердің фракциясы» деп аталды. Ұйым басшылары С.Хмелевский, Н.Чернышев, Ф.Федоров-Завадский, С.Карев, Д.Цыганковтар меньшевиктер мен эсерлерге қарсы үзілді-кесілді күрес жүргізді, қалада және уезде Кеңес өкіметін орнату және нығайту жұмыстарымен шұғылданды, ірі капиталистік элементтердің жерін, мал-мүліктерін еріксіз алып, оларды кедей еңбекшілерге бөліп берді, алғашқы советтік шаруашылық – совхоз, коммуналар ұйымдастырды. Байлар мен кулактардың контрреволюциялық бүліктерін басу ісіне басшылық етті. Ұйымның белсенді мүшесі С.Карев эсерлер ұйымдастырған Беловодск контрреволюциялық бүлігіне қарсы қарулы күресте ерлікпен қаза тапты. 1919 жылы қазанда РК(б)П Әулиеата уездік ұйымы болып қайта құрылды.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл облысы тарихы
Қазақстан компанияларының тізімі
Банктер
Бұл тізімде Қазақстандағы әрекеттегі (жұмыс жасайтын) жергілікті және халықаралық банктер («екінші деңгейлі банктер») активтерінің азаю тәртібі бойынша көрсетілген. 2010 ж 1-шілдедегі жағдай бойынша Қазақстанда 39 коммерциялық банктер жұмыс жасайды.
Энергетика
Санат:Қазақстан компаниялары Санат:Қазақстан экономикасы Санат:Қазақстан бойынша тізімдер Санат:Қазақстан ұйымдары
Шөлдала
Шөлдала — Жамбыл облысы Тараз қаласындағы ықшам аудан. 2012 жылға дейін Жамбыл ауданы, Құмшағал ауылдық округінің құрамында болған.
Географиялық орны
Тараз қаласынан оңтүстік-батысқа қарай, бозжусан, баялыш, күйреуік, тағы басқа шөптесін өскен сұр, сортаң сұр топырақты шөлді белдемде орналасқан.
Халқы
Тұрғыны:
Тарихы
Іргесі 1929 жылы қаланған. 1997 жылға дейін “Пригородный” көкөніс-сүтті кеңшарының бөлімшесі болып келді. Оның негізінде Шөлдалада “Қиыршықтас” АҚ және шаруа қожалықтары құрылды.
Инфрақұрылымы
Орта мектеп, клуб, кітапхана, фельдшерлік пункт, т.б. мекемелер бар.
Атау тарихы
1929 жылға дейін "Қызыладыр" ауылы деп аталған. Теміржол бекетінің маңында жұмысшылардың жартылай казармалары болған. Ауыз су тапшы, су алу үшін Аса өзеніне бару керек болған. Бекет атының аталуы туралы мәселе қойылғанда бұл жерде су тапшылығына байланысты темір жол бекеті мен ауыл "Шөлдала" ауылы деп аталған.
Дереккөздер
Санат:Тараз қалалық әкімдігінің таратылған елді мекендері
Ле-Мений-Льебре
Ле-Мений-Льебре (Le Mesnil-Lieubray) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Дьеп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,94 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76431, пошта индексі — 76780.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 98 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,5 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Биг Лэйк (Миссури)
Қала тұрғындарының саны 127 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.9 км² шамасында. FIPS коды — 29-05495.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Solar Impulse
thumb|300px|Прототип HB-SIA thumb|300px|Solar Impulse concept model, 2008 Solar Impulsе (прототиптың ресми аты HB-SIA) — күн қуатымен ғана ұшатын ұшақтың еуропалық жобасы.
Solar Impulse компаниясы жасаған, қанаттары ұзындығы Airbus A340 (63 метр) ұшағымен шамалас, массасы — 1600 кг. Крейсерлік жылдамдығы — 70 км/сағ. Әлемді айналып саяхаттауға және баламалы қуат көзін дәріптеуге арналған ұшу аппараты прототипі. Әлемге 26 маусымда 2009 жылы швейцарлық аэронавт Бертран Пикард таныстырды. Алғашқы ұшу 3 желтоқсанда 2009 жылы орын алды. Сынақ Дюбендорф әуебазасында өткен.
Дереккөздер
Санат:Эксперименталды ұшқыш аппараттар Санат:Күн энергиясы Санат:Жаһандық саяхат Санат:Әуе кемелері даналары Санат:Авиациялық рекордтар
Көкшекөл
Көкшекөл – Қамыстыбас көлінің оңтүстік-шығысындағы қоныс. Қызылорда облысы Арал ауданы Қамыстыбас ауылының оңтүстік-шығысында 11 км жерде орналасқан. Сырдария аңғарында. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 10 км-ге созылып жатыр, енді жері 4 – 5 км. Жер бедері жазық келген. Басықара (Алтай) каналының суайрығында жатқан қоныс алқабына күріш егіледі. Көктемгі – күзгі мал жайылымы. Шығысынан Шалқар – Қазалы автомобиль жолы өтеді.
Ривель
Ривель (Rivel) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Лиму округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 24,3 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11316, пошта индексі — 11230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 223 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,18 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Изаритмдік артықтық
Изаритмдік артықтық (Изаритмическая избыточность; voted redun-dancy) — бұзылған құрылғы автоматты түрде табылып әрі аластатылатын, ал оның қызметі ұқсас резервтік кұрылғыға берілетін резервтеу түрі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Эйсрайзенвельт үңгірі
200 × 100px|оңға|Эйсрайзенвельт мұзды үңгірі Эйсрайзенвельт - Австриядағы Хохкогель тауында орналасқан дүние жүзіндегі ең үлкен мұзды үңгір. Мұзды үңгірдің ұзындығы 42 шақырымға созылып, Альпі қойнауына кіріп кетеді. оның ең басындағы бір шақырымы мұз болып қатып жатыр. Үңгір ежелден белгілі, бірақ үңгірді зерттеуге ешкімнің батылы жетпеген.Ол 1879 жылға дейін қорқынышты мекен саналып, тек сол жылы ғана өлкетанушы көмегімен белгілі болды.Қыс мезгілінде жел үңгірдің аузынан ішке қарай ұрса, жазда іштен сыртқа қарай салқын самал есіп тұрады.
Санат:Алфавит бойынша үңгірлер
Күнелту
Күнелту. Сөз түсінігі — күн көру, өмір сүру, тіршілік ету екендігі рас. «Жалданып байға күнелту, Басқан таңба жарлыға» (Сәбит Мұқанұлы Мұқанов, Таңд. шығ.). Сөз екі түбірден құралған — күн және елту. Қазіргі тілімізде бұлардың екеуі де бар әрі мағыналарын да ұғындырып жатуды қажет етпейтін тәрізді. Бірақ мына біріккен сөздегі «күн» мен «елту» бізге мағынасы мәлім зат есім және етістікке жуық келмейді. Оның мәнісі — алғашқысы араб тілінің сөзі де, соңғысы түркі тілдерінің біріндегі өзгеше тұлғадағы етістік. Арабша күн — болу, бар болу, өмір сүру деген мағына береді (Араб.-рус. сл., 1970). Екінші сөз «елту», В. Радлов сөздігі бойынша, «еліт» (шағатай тілінде) тұлғасында беріліп, мағынасы — ұстау, қолға алу деп түсіндірілген (В. Рад.,Опыт..., I, 1, 819). Әрине мүның түбірі — ал, алу екендігі көрініп тұр. Сөйтіп, араб және түркі тілінің сөздері бірігіп, «күнелту» болып қалыптасып, қазіргіше айтсақ — «болуды қолға алу» немесе «өмірді, тіршілікті ұстау» деген мағынаға мезгейді.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі
Марансен (Жиронда)
Марансен (Maransin) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Либурн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 29,94 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33264, пошта индексі — 33230.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Сен-Пурсен-сюр-Сиуль
Сен-Пурсен-сюр-Сиуль (Saint-Pourçain-sur-Sioule) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Мулен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 35,67 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03254, пошта индексі — 03500.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5030 адамды құрады. Халық тығыздығы — 141,01 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Ваш-Язы
Ваш-Язы — Башқұртстанның Аскин ауданындағы ауыл, Кшлау-Елгин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 21 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Ақзат Әкімқұлұлы Бейсебаев
Ақзат Әкімқұлұлы Бейсебаев (26.6.1935 жылы туған, Жамбыл облысы Тараз қаласы) – медицина ғылым докторы (1986), профессор (1992). Алматы мемлекеттік мед. ин-тын (1959, қазіргі Қазақ ұлттық мед. ун-ті) бітірген. 1962–1982 ж. Қазақ клиник. және эксперименттік хирургия ғыл.-зерт. ин-тында (қазіргі Хирургия ғыл. орт.) ғыл. қызметкер, директордың орынбасары болды. Осы институтта оның бастамасымен балалар өкпе хирургиясы бөлімі ашылған, оған Бейсебаев жетекшілік етті. 1982 жылдан Қазақ онкология және радиология ғыл.-зерт. ин-тында аға ғыл. қызметкер, меңгерушісі, директоры (1987–1989). Негізгі ғыл. еңбектері кеуде хирургиясына арналған. Бейсебаев өкпе ісіктерін, плевра және көкірек (диафрагма) ауруларын хирургиялық жолмен емдеу мәселелерімен шұғылданады. Республикада тұңғыш рет тыныс алатын кеңірдек тарамдарын қайта қалпына келтіру операциясын жүзеге асырды. Бейсебаевтың 200-ге жуық ғыл. және 7 әдістемелік еңбектері, 2 монографиясы жарық көрді. 10 авторлық куәліктің иесі. Бейсебаев 20 мыңнан аса бала мен ересек адамның өкпесіне операция жасады (2002).
Бараона
Бараона (Baraona) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Сория провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Тьерра-де-Мединасели ауданында (комарка) орналасқан.
Санат:Сория елді мекендері
IC 950-2
IC 950-2 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: UGC 8780, MCG 3-35-32, ZWG 102.73.
Сыртқы сілтемелер
IC 950,02 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Пауини
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18938 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 43447 км² шамасында.
Тарихы
Қала 1956 жылы құрылған.
Қатерлі ісік
Қатерлі ісік – тұтас организмнің жүйкелік-эндокриндік реттеулеріне бағынбай, өз бетінше дербес өсетін, құрылымы мен қасиеттерінде шыққан тін жасушаларынан үлкен алшақтықтары бар, шексіз бөлініп көбейетін және жаңадан қабылдаған қасиеттерін туынды жасушаларына бере алатын, дерттік өзгерістерге ұшыраған жасушалардың тым артық өсіп-өніп кету
Жалпы мағлұматтар
Қатерлі ісік қалыпты жасуша қатерлі трансформация нәтижесінде пайда болады, ол бақылаусыз көбейеді, апоптозға қабілеттілігін жоғалтады. Қатерлі трансформация бір немесе бірнеше мутация кесірінен пайда болады, жасушалардың шекарасы анықталмаған жағдайда апоптоз механизімі бұзылуына алып келеді. Егер де ағзаның иммундық жүйесі мұндай трансформацияны анықтамаса, ісік ары қарай өсіп сонында метастаз береді. Метастаздар барлық ағзалар мен тіндерде пайда болуы мүмкін. Өте жиі метастаз сүйекте, мида, бауырда және өкпеде пайда болады.
Және де жасушалардың бақылаусыз бөлінуі қатерсіз ісікке алып келуі мүмкін. Қатерлі ісік қатерсіз ісіктен ерекшелігі метастаз қалыптастырмауы болады, басқа ағзаларға енбейді және ағзаға қатерсіз. Бірақ та қатерсіз ісік жиі қатерлі ісікке ауысады. Қатерлі ісіктің қорытынды диагнозын гистологиялық тінді зерттеуден кейін патоморфолог қояды. Диагноздан кейін операциялық ем, химиотерапия, сәулелі терапия тағайындалады. Медицина ғылымы дамуына байланысты әр ісікке спецификалық ем тағайындалады. Емсіз қатерлі ісік леталді ағымға дейін прогрессиялайды. Ісіктің көбісі емге берілмейді, бірақ та оның емі ісік түріне, таралуына, және кезеңіне байланысты. Қатерлі ісік әртүрлі жаста кездеседі, бірақ жиі қарт жастағы адамдар осы ауруға шалдығады. Бұл дамыған елдердегі өлімнің негізгі себебі. Көптеген ісіктердін пайда болуы қоршаған орта факторы әсеріне байланысты, сонын ішінде алкоголь, шылым түтіні, ионды сәулелердің әсері, ултракүлгін сәулелердің әсері және кейбір вирустар.
Тарихы
Саналы адам қалыптаспай тұрып қатерлі ісік ауруы бұрыннан белгілі болған. 1932 жылы антрополог Луис Лики Kенияда қазіргі адамның жағын тапқан, болжам бойынша ол бір қатерлі ісік түрімен зақымдалған. Сонымен қоса бұрынғы адамдар қалдықтарынан патологиялық өзгерістін барын байқаған, сүйек, мұрынжұтқыншақ, сүт безі және меланома ісіктeріне ұқсас. Қатерлі ісік жиі адамдардың тәжірибесі болған, оны ерте уақыттан бастап жазба түрінде сипаттаған. Ерте кездегі ғалымдардың жазбалары бойынша ісіктерді емдеу 1600 жыл б.з.д. Eжелгі Египетте папирустармен жазылған. Бұл жазбада сүт безінің көптеген формалары жызылған, ем ретінде обыр күйдіру жазылған. Сонымен қоса Египетте беткей ісік емін маймен күйдіру қолданылған, ол майдың құрамында мышьяк болған. Рамаяндар осыған ұқсас жазба қалдырған: емді хирургиялық жолмен мышьяк майын қолдану арқылы жасалынған.
Обырдың атауын Гиппократ енгізген «карцинома» терминінен шыққан, бұл қатерлі ісікті білдіретін перифокальді қабыну дегенді білдіреді. Гиппократ ісікті карцинома деген, себебі қарағанда шаянның екі айырына ұқсас келеді. Және ол "онкос" терминің енгізді. Гиппократ сүт безі ,тік ішек және мұрынжұтқыншақ обырларына сипаттама берген.
Емнің дәрежесіне қарай ісікті хирургиялық жолмен алып тастағаннан кейін жараны құрамында өсімдік майлары және мышьяктары бар маймен өндеу керек. Болжам бойынша олар қалған жасуша ісіктерін жою қасиеттеріне ие болған. Ішкі ісіктерге Гиппократ ем жүргізбеген, себебі операция науқасты ісікке қарағанда тез өлтіреді.
Рим дәрігері Авл Корнелий Цельс б.з.д. І ғасырда ісікті емдеудің алғашқы сатысында оны хирургиялық жолмен алып тастауды, ал соңғы сатысында ешқандай ем көрсетпеуді ұсынған. Ол грек сөзін "кαϐкίvоς" латын тіліне аударған (cancer- краб). Гален «oncos» сөзін ісікті сипаттауға қолданған, қазіргі онкология сөзін де негіздеген осы ғалым болған.