cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сарыарқа (шайбалы хоккей)
2012 жылға дейін Сарыарқа командасы Қазақстан чемпионатымен қатар Ресей чемпионатының Бірінші лигасының «Сібір - Қиыр Шығыс» дивизионында өнер көрсетті. 2008-2009 маусымында Ресей Жоғары лигасының Шығыс дивизионында өнер көрсеткен. Қазақстан чемпионатының 2010 жылғы маусымында плэй-офф бөлігінде финалда Атыраулық Бейбарыс клубымен теке-тіреске толы жекпе жекте 3-2 серия нәтижесімен Қазақстан чемпионы атанды. 2012-13 жылығ маусымда Ресей жоғарғы лигасында дебют жасап, топтық кезеңде жеңімпаз атанып, Братино кубогы таласында финалдық серияда 7 матч өткізіп Торос клубына ұтылып қалды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақстан шайбалы хоккей клубтары Санат:Қарағанды спорт клубтары
Африка Ұлттары Кубогы 1965 (финал)
1965 жылғы Футболдан Африка чемпионатының шешуші ойыны.
Сілтемелер
Санат:Африка Ұлттары Кубогының финалдары Санат:Тунистегі футбол Санат:1965 жылғы футбол Санат:Тунис Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:Гана Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Фридрих Карл фон Мозер-Фильзек
thumb
Фридрих Карл фон Мозер-ФильзекFreiherr Friedrich Karl von Moser-Filseck – неміс жазушысы, публицист, саясаткер.
1723 жылы 18 желтоқсанда дүниеге келген. Әйгілі заңгер Иоганн Якоб Мозердің ұлы.
Гессен-Гомбург ісін басқара жүріп, елдің қаржы жағдайын реттеуге ұмтылған.
Өзінің әдебиет саласындағы қызметінде ел құзырындағы азаматтардың құқығы және оны қорғау үшін күрескен.
Дереккөздер
Санат:Германия жазушылары
Тісті тұқы балық
Тісті тұқы балық (Сургіnodontiformes) - сүйекті балықтар отрядынан. Дене ұзындығы 2-ден 30 см жетеді. Сырт көрiнісі тұқы балықтарға ұқсас. Желбезек жарғағы 4-8 сәулелі. Жабық-қуықты. Жүзбе қанаттары тікенсіз. Арқа жүзбе қанаты біреу. Жақтарының тістері жетілген. 400 түрі бар, оның көпшілігі аквариум балықтары. ТМД-да гамбузия балығы жерсіндірiлген.
Риччоне
Риччоне  (Riccione) — Италиядағы қала, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Римини провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 34 773 адамды құрайды (2005). Халық тығыздығы 2045 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Пошта индексі — 47838.
Елді мекеннің қамқоршысы — Мартин Турский. Жыл сайынғы мерекесі — 11 қараша.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Рубаят
200px|thumb|rightРубаят(төрттік), рубан, төрттаған — Шығыс және Орта Азия поэзиясында кең таралған лирикалық өлең түрі. Әсіресе, араб, парсы жөне түркі халыктарының ауыз әдебиетінде мол ұшырасады. Рубаят төрт жолдан тұрады. Кей ретте ұйқасатын ор жолдан кейін белгілі бір сөз қайталанып отырады (редиор). Рубаят философиясы мазмүнға құрылып, аяқталған бір ойды білдіреді. Рубаятты парсы-тәжік әдебиетінде 9—10 ғ-да Ханзале, Рудаки, т.б. акындар қолдана бастады. Ал Омар Хөйям Рубаятты өлеңнің негізгі түріне айналдырып, оның тамаша үлгілерін жасады. Руми, Хафиз, Жәми, Хакани, Бедил сияқты сөз шеберлері Рубаятты одан орі дамытты. Түркі жазба әдебиетінде Рубаят Ж.Баласағүнидың "Құтадғу білік" дастанында (11 ғ.) ұшырасады. Рубаят үлгісін дамытуға Қожа Ахмет Ясауи да өзіндік үлесін қосқан. Шығыстық көптеген ақындар Рубаяттарын Сыр мен Қаратау өңірлерінің ақын-жыраулары (моделіқожа, Майлы-қожа, т.б.) жатка білген. Олардың шырайлы философиясы ойларынан, кемел пікірлерінен рухани нәр алған.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
Дайындама бөлімі
Дайындама бөлімі (Отделение заготовительное) — илемделген қаңылтырдан, пішіннен немесе баспақталған пішіннен алғашқы дайындаманы кесуге арналған бөлім.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Ертіс ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)
Әкімшілік құрамы
Құрамына Прапорщиково, Уварово, Черногорка ауылдары және №226 темір жол айрығы кіреді. Орталығы – Прапорщиково ауылы. Округ құрамында болған Краснопартизанское ауылы 2009 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 5386 адамды құрады.
Пухлома
Пухлома — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Кострома облысы, Иваново облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сара өзенінің оң жағалауынан 22 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Рыбинск су торабынан Кострома қаласына дейін, Кострома өзенін қоспағанда бастауынан Исады ауылындағы Су өлшеу постықа дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мал анатомиясы: практикум
Мал анатомиясы: практикум — 2011 жылы Астана қаласы «Фолиант» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Қ. Бозымов, Қ. Есенғалиев, Е. Дурткаринов. Беттер саны — 208.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-292-318-6.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Фолиант баспасының кітаптары
Понтекьянале
Понтекьянале (Pontechianale) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Масса ақауы
Масса ақауы, масса дефектісі — атом ядросын құраушы нуклондар (нейтрондар мен протондар) массаларының қосындысы мен ядро массасының (М) арасындағы айырым  :=ZMp+(A––Z)Mn–M, мұндағы Z — ядродағы протондардың саны, А — ядроның массалық саны, Мр мен Мn — протон мен нейтронның массалары. М. а. массаның атомдық бірлігімен өрнектеледі және ол ядродағы нуклондардың байланыс энергиясына тең (кері таңбамен алынған). ''М. а. неғұрлым үлкен болса, соғұрлым байланыс энергиясы жоғары және ядро орнықты болады''.
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том
Понтекьянале
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 202 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 2 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 94 км² шамасында. Пошта индексі — 12020.
Масса ақауы
Сілтемелер
Санат:Ядерлық физика
Mass defect Liaison nucléaire
Понтекьянале
Елді мекеннің қамқоршысы — Мария Магдалина және Пётр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Бельгерн
Бельгерн (Belgern) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан қала. Лейпциг әкімшілік округіне бағынады. Солтүстік Саксония ауданының құрамына енеді.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 16 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Мусса Сиссоко
Тулуза
Сиссоко алғаш футболмен «Эсперанс Ольне» клубында шұғылдана бастады. 2000 жылы жастардың париждық «Ред Стар» клубына көшіп, 2 жылдан кейін жаңа жүйдегі «Тулуза» клубында болды. Өзінің жақсы ойынының арқасында «Ливерпуль» мен «Болтон » футбол клубтарын қызықтырды, алайда алғашқы профессионалдік контрактың Тулузамен қойды. Негізгі құрамда Мусса 22 нөмерді алды.
Франция чемпионатында алғаш матчын «Валансьен» клубына қарсы 66 минутта алңға шықты. Жалпы маусым ол үшін сәтті өтті. Себебі 30 матч өткізіп, негізгі құрам ойыншысы атанды. Алғаашқы голын 7 турда Осера клубының қақпасына тықты. 2008 жылы 25 шілдеде контракты 2008-ге дейін созды
Алғаш рет Еуропа турнирларында 2007/08 маусымда Чемпиондар лигасында Ливерпульға қарсы ойнады. 83 минутта шығып, сары қағазын алып та үлгерді. Алайда Тулуза екі ойындада «Ливерпульға» жеңіліп, арығарай УЕФА Кубогіне жолдама алды. Сиссоко УЕФА Кубогінде «Цюрих» пен мәскеулік «Спартакқа» қарсы ойнады.
Ньюкасл Юнайтед
2013 жылы 21 қаңтарда Сиссоконың ағылшындық Ньюкасл Юнайтедпен 6,5 жылдық контракка қол қойғаны жарияланды. Жаңа клубта 7 нөмерді алды. Алғаш ойының 2013 жылы 29 қаңтарда «Астон Виллаға» қарсы ойнып, бір рет голық доппен ерекшеленді. Сент-Джеймс Паркінде алғаш рет ойынында Мусса 2 голды «Челсиға» қарсы маңызда соғып, командасы 3:2 есебімен жеңді.
Виласакра
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 627 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,8 км² шамасында.
Мусса Сиссоко
Ұлттық құрамадағы мансабы
Франция 17 жасқа дейінгі ұлттық құрамасымен Сисскоко Еуропа 2006 чемпионатының іріктеу турларына қатысты. Алайда құрамасы Чехияға жеңіліп, ары қарай өткен жоқ.
Виласакра
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жирона елді мекендері
Мусса Сиссоко
Ұлттық құрамадағы мансабы
Франция 19 жасқа дейінгіде алғаш матчын 2007 жылы Еуропа 2008 чемпионатының іріктеу турларында 28 қазанда Люксембургқа қарсы ойнып, 5:0 есебімен жеңді. Алайда чемпионаттың өзіне қайтадан қатыспай, осы жолы Италияға жеңіліп қалды.
Негізгі құрам үшін алғаш рет 2009 жылы 14 қазанда Әлем чемпионатының іріктеу ойындарында Австрияға қарсы матч өткізді. 90 минутты да ойнап, 3:1 есебімен жеңіске жетті.
Сыртқы сілтемелер
Фифаның ресми сайтында профилі
Санат:Франция футболшылары Санат:Франция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Тулуза ФК ойыншылары Санат:Ньюкасл Юнайтед ФК ойыншылары Санат:Тоттенхэм Хотспур ФК ойыншылары
Синодтық аударма
Синодтық аударма (орысша: Синода́льный перево́д) — Орыс тіліндегі Библияның 19 ғасырда жасалған, Орыс Православ шіркеуінің Киелі Басқарушы синоды тарапынан мақұлданған аудармасының жалпы көпшіліктің арасында қалыптасқан атауы; Орыс Православ шіркеуі танитын жалғыз аударма.
Көне келісім кітаптарының аудармасы көне еврей тіліндегі масорет мәтінінен жасалған, аударма кезінде көне шіркеу славян тіліндегі аударма да есепке алынған. Жаңа келісімнің мәтіні болса — грек тілінен аударылған.
Бұл аударма тек православ Шіркеуінде ғана емес, орыс тілінде уағыздайтын басқа да мәсіхшілік ағымдарда: баптистер, евангелистер, елушілдер, адвентистер және орыстілді рим католиктері тарапынан да қолданылады.
Аударманың тарихы
Библияның орыс аудармасының тарихы Ресей императоры ІІ-ші Александрдің пәрменімен ашылған Ресей киелі кітап қоғамының ашылуымен басталады. Сол қоғамның ішінде аударма жұмыстары шамамен 1816 жылы басталып кетті.
Оның алғашқы аудармашысы архимандрит Филарет болатын. Уақыт өте Ресей империясындағы ішкі саяси жағдайдың өзгеруімен бірге аударма жұмысы да тоқтатылды.
1818 жылы Қоғам төрт інжілдің, ал 1822 жылы бүкіл Жаңа келісімнің және Забур кітабының орыс аудармасын жарыққа шығарды. 1824 жылы Таураттың орыс аудармасы дайын болды. Бірақ 1826 жылы Ресей киелі кітап қоғамы жабылып, аударма жұмысы отыз жылға тоқтап қалды.
1845 жылы митрополит Филарет Синодқа (Орыс православ шіркеуінің басқарушы органы) «Грек жетпіс аудармашысының және славян аудармасының догматикалық дәрежесі және сақтау қолданылуы туралы» атты хат жібереді.
Тұқы балық биттері
Тұқы балық биттері немесе тұқыжегіштер (Branchiura) – шаян тәрізділер. Балықтардың терісі мен желбезегінде тоғышарлық тіршілік етеді. 60 түрі бар. Тоғышарлық өміріне сәйкес мұрттары мен мұртшалары қармақшаларға, төменгі жақтары, қан соратын тұмсыққа, жоғарғы жақтары, екі жақсы жетілген сорғышқа айналған. Сорылған қан ішектің тұйық бөліктерінде жиналады.
Синодтық аударма
Аударманың тарихы
Аударма жұмысы І-ші Николайдың қайтыс болғанынан кейін жалғасын табады.
Тұқы балық биттері
Биологиялық сипаттамасы
Оның дене тұрқы 3-8 мм, пішіні жалпақ, сорғыштарымен балықтың терісіне жабысып, қанын сорады. Бір балықтың қанын сорып тойған соң, оны тастап, екінші балыққа жабысады. Тұқыжегіштердің 60 түрі белгілі. Олар көбіне тұщы сулар мен теңіз суларында тіршілік етеді. Тұқыжегіш шаяндардың денесі алдыңғы және артқы бөлімнен тұрады. Алдыңғы ( баскөкірегі) бөлімін тұтанша қалқанша қаптап тұрады, басындағы бір жұп күрделі көздерінің арасында 3 жай көздері бар. Бас көкірегінде 4 бунақтың әрқайсысында бір жұптан аяқтар орналасқан. Ұшы екіге тармақталған аяқтары жүзу қызметін атқарады, құрсағы өте қысқа. 2 жұп қысқа мұртшалары болады. Қанға әбден тойған тұқыжегіш 3 аптаға дейін қоректенбейді. Жүрегі болмайды, қан дене қуысындағы ішіктері мен құрсақ бөлімінің бұлшық еттерінің жиырылуынан қозғалады. Тұқыжегіш паразиттер балықтан басқа тритондарға, бақаның дернәсілдеріне де зиян келтіреді. Аналығы шөпке, тасқа жабыстырып 20-дан 250-ге дейін жұмыртқа салады. 3-5 апта өткен соң ұзын мұртшалы жас шаяндар дамиды. Олар мұртшаларының көмегімен жүзеді де, алдыңғы мұртшаларымен балықтың желбезегіне жабысады. 8 күнде 2 рет түлеген соң артқы мұртшалары қысқарып, жүзу аяқтары дамиды. Үшінші рет түлегенде сорғыштары пайда болады. Әрбір 3-4 күнде түлеп, бесінші рет түлегеннен соң ересек шаянға айналады.
Дереккөздер
Санат:Максиллоподалар Санат:Шаянтәрізділер тұқымдасы Санат:Балық паразиттері Санат:Паразиттік шаянтәрізділер Санат:Шаянтәрізділер
Синодтық аударма
Аударманың тарихы
1858 жылғы наурыздың 20-сында Синод мынадай қаулы қабылдады: ''«Киелі Жазбаның, алдымен Жаңа келісімнің, содан соң біртіндеп Киелі Жазбаның басқа да бөліктерінің орыс тіліне аудармасы керек және пайдалы, бірақ ол шіркеулерде қолданылуға арналмаған; шіркеулерде славян мәтіні қолданыла беруге тиіс, ал аударма Киелі Жазбаны түсінуге арналған тек құрал ретінде ғана қолданылуға тиіс. Аударманы жүзеге асыруға бар мұқияттылықпен кірісіп, еврей және грек тілдеріндегі білімдері сыналған, Киелі Синод таңдап, бекіткен адамдарды араластыру керек».''
Аударманың түбегейлі нұсқасын Киелі Синод пен Мәскеу митрополитінің өзі Филарет (Дроздов) (1867 жылы қайтыс болғанға дейін) бекітіп отырды.
1860 жылы Төрт інжілдің, ал 1862 жылы Жаңа келісімнің басқа да кітаптарының аудармалары жарыққа шығарылды.
1860 жылы Көне келісімді аудару комитеті сайланды, ол үш профессордан тұрды: Моисея Александрович Голубевтен (қайтыс болғанынан кейін оның орнын Павел Иванович Савваитов басты), Даниил Авраамович Хвольсоннан және Евграф Иванович Ловягиннен. «Мұсаның Таураты» 1868 жылы жарыққа шықты.
Содан соң 1875 жылға дейін Библияның қалған кітаптары жеке басылым болып шығып отырды. Жарыққа шыққан бөлімдердің барлығы 1876 жылы орыс тіліндегі толық Библия болып жинақталып басылды. Содан бері осы «Синодтық аударма» деп аталып кеткен аударма барлық орыс тілді христиан-мәсіхшілер оқитын Библияға айналды.
Сілтемелер
Санат:Киелі кітап аудармалары Санат:Орыс әдебиеті Санат:Орыс Православ шіркеуі
Макарье
Макарье — Ресейдегі өзен. Рязань облысы, Владимир облысы, Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сынтулка өзенінің сол жағалауынан 5,5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Копоново ауылындағысу өлшеу постынан Мокша өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Лэйк Телемарк (Нью-Джерси)
Қала тұрғындарының саны 1202 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.8 км² шамасында. FIPS коды — 34-38430.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Карпогон
Карпогон (грекше karpos - жеміс және gone - туылу) - қолбатәріздес жасуша бейнесіндегі қызыл балдырлардың аналық жыныс мүшесі. Астыңғы кеңейтілген қарын бөлігінен және үстіңгі созылған трихогинадан тұрады. Қарын бөлігінің құрамы плазмадан, хроматофорадан, ядродан тұрады, әрі ол жұмыртқа жасушасына ұқсас. Жас карпогонның трихогина құрамында ядро бар, (кейбір қарапайым пішінділеріне қатыс жоқ). Ол тұқым шашу кезінде дегенерацияланады. Ал қарапайым пішінділерінде трихогин болмауы да мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Биология
Ағылшын өлшем жүйесі
Ағылшын бірліктер жүйесі Ұлыбританияда, АҚШ-та және басқа да елдерде пайдаланылады. Кейбір елдердің өлшем мөлшерінде айырмашылықтар бар, сондықтан әдетте есептеулер ыңғайлылығы және метрлік жүйеге аудару үшін ағылшын өлшем жүйесіне  сай дөңгелектенеді. Бұл жүйе бүгінде Метрлік бірліктер жүйесімен ығыстырылып бара жатыр.
Дәріхана және троя (қымбат металл және тастар үшін) бірліктері
Дәріхана және Троя (қымбат металдар мен тастар үшін) өзіндік бірліктерімен ерекшеленеді:
Дәріхана салмақ бірліктері
XV-XX ғасырлардағы британдық Дәріхана жүйесі өлшем салмағы. фармацевтика саласындағы пайдаланылады, онда фунт, унция, драхма, скрупул және гран қолданылды. Бұл жағдайда, дәріхана фунт құны, унция, коммерциялық пайдалану үшін мәндері аттары ерекшеленеді.
Монеталық (троялық) салмақ өлшем жүйесі
Жүйе зергерлер мен теңге сарайында пайдаланылады. Негізгі мәндер - фунт, унция және пенниуейт.
Сыртқы сілтемелер
Ағылшын бірліктер жүйесі Санат:Дәстүрлі бірліктер жүйесі
NGC 3195
NGC 3195 — Хамелеон шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 24 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3195 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 296-20.1, ESO 19-PN2, AM 1009-803.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Хамелеон (шоқжұлдыз)
Талшын
Талшын (Castanea) – әдемі жапырақтарымен ерекшеленетін жалпақжапырақты ағаш.
Ағаш туралы
Биіктігі 25 метрге дейін жетеді. Бізде оны “Ат талшын” деп те атайды. Жер жүзінде табиғи 30 - дан астам түрі бар, көгалдандыруда 500 - ден астам сұрпы қолданылады. Талшын ағашы 500 жылға дейін өмір сүреді және 30 жылдан кейін жеміс бере бастайды. Жапырағының пішіні күрделі қауырсын тәрізді. Ерте көктемде шырақ секілді ақ, қызыл түсті гүл жарады. Гүлдері әдемі, бірақ иісі болмайды, көлемі 10-20 см. Талшынның гүлінде 65-75 % қант бар. Гүлдеп біткен соң, жеміс салады. Қоңыр түсті, жылтыр, диаметрі шамамен 3 см, жалпақтау келген домалақ жемісінің сыртында тікенекті жасыл қабығы болады.
Қолданылуы
Қазақстанда тек көгалдандыру мақсатында өсірілсе, шетелдерде талшынның тамаққа да қолданылатын сұрыптары өсіріледі. Оңтүстік Еуропада жемісін ас мәзірінде пайдаланады және кепкен жемісінен ұн тартып, нан  пісіреді. Парсылар талшынның дәнінен күлше пісіреді. Жемісі бұлшық еттерді нығайтып, қан айналымын реттейді. Дененің және мидың шаршағанын басады, қан аздыққа көмектеседі. Қазіргі кезде кең тараған тамыр, холестерин және жоғары қан қысым ауруларына қолданады. Талшынның балы да пайдалы. Жиһаз жасауда кең қолданылады. Желімдеуге ыңғайлы болғандықтан, діңінен музыкалық аспаптар жасайды. Талшыннан жасалынған жәшіктерде заттар жақсы сақталады. Сондықтан қымбат мата, темекі секілді заттарға жәшіктер мен қораптарды осы талшыннан жасайды. Ал, тұқымын кептіріп, квас араласқан ұнға салу арқылы желім жасайды. Жаңбыр жауардың алдында жапырағының ұшында тамшылар пайда болады. Халық мұны «талшынның көз жасы» деп атап кеткен.
Күтімі
Ылғалсүйгіш өсімдік, жазда күн аралатып мол суғарған дұрыс. Топырақ таңдамайды, әкті жерде де өсе алады. Көлемі өсе келе үлкейіп, кең орын қажет ететіндіктен, көшетін бірден кеңдеу жерге егу керек. Өзінің пішіні әдемі болғандықтан, қырқып-пішіндеуді қажет етпейді.
Көбейтілуі
Табиғатта тұқымы арқылы өздігінен, ал көгалдандыруда тұқымымен қоса қалемшелеу арқылы көбейтіледі.
Талшын туралы тақпақ
Жапырағы жалпақ, қалың, ірі ағаш,
Оныменен ажарланар бақтар шын,
Баққа әдемі көрік берер Ат талшын.
Дереккөздер
Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Ағаштар: Дидактикалық материал - Алматы, 2010 - 15 б; ISBN 978-601-7237-03-5 Санат:Шамшаттар Санат:Ағаштар
Седи-Нова
Седи-Нова (Sede Nova) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Трес-Пасус экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 819 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 118,519 км² шамасында. Халық тығыздығы — 23,8 адам/км².
Тарихы
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Қазақстанның өсімдіктері мен жануарлар дүниесі
Қазақстан өсімдіктері жамылғысының қалыптасуы
Қазақстан өсімдіктері жамылғысының қалыптаса бастауы аумағының негізгі бөлігін су басып жатқан кезден, бор дәуірінің аяғы мен палеоген дәуірінің бас кезінен басталады. Палеогенде бүкіл Тұран ойпатын теңіз басып жатқан. Ол Торғай бұғазы арқылы Батыс Сібір теңізімен жалғасқан. Теңіз Қазақстанға қараған құрлықты екіге бөлген. Торғай бұғазынан шығыста Алтай, Сарыарқа аймақтарында, негізінен жалпақ жапырақтылары мен мәңгі жасыл қылқан жапырақты өсімдік түрлері (ангара флорасы) тараған. Ал Торғай бұғазынан батысқа қарай (Мұғалжар, Жалпы Сырт, Жем үстірті) мәңгі жасыл субтропиктік түрлер (полтава флорасы) дамыған. Неогенде Торғай бұғазының суы тартылып, құрғағаннан кейін екі жағы қосылған. Осы кезде полтава флорасы шығысқа қарай тарап, Жайсан көліне дейін жеткен. Керісінше, шығыста өскен өсімдіктер батысқа ауысқан. Соның нәтижесінде Қазақстанда торғай флорасы деп аталатын өсімдік түрлері қалыптасқан. Оған платан, грек жаңғағы, емен, шамшат, терек, т.б. жатады. Теңіздің шегініп, құрлық көлемінің ұлғаюы арта бастаған кезден (палеоген дәуірден) бастап, Иран арқылы Африка флорасы кірген. Олардың ішінде эфемерлі өсімдіктер, жоңышқа, қараған бұталары мен ағаштардың кейбір түрлері болған. Палеоген дәуірінің алғашқы жартысында жазық ойпаңдарды теңіз басып жатқан тұста, оның жағалауындағы қыраттар мен тауларға субтропиктік жалпақ жапырақты ормандар тараған. Палеоген дәуірінің екінші жартысында, теңіз суы тартылып, құрғап, орнына осы күнгі ірілі- ұсақты көлдер пайда болған. Неоген дәуірінде климат суып, таулы аудандарды мұз басқан кезде жылу сүйгіш өсімдіктер жойылып кетіп, қазіргі орман типтері қалыптасқан, грек жаңғағы, өрік, алма сияқты өсімдіктер сақталып калған. Сібір жақтан ауысып, арктикалық, альпілік өсімдіктер тараған. Қазақстанның осы күнгі өсімдіктер жамылғысы осылай біртіндеп ұзақ кезеңді басынан өткізіп қалыптасқан. Қазіргі өсімдіктердің қалыптасуына жергілікті өсімдіктер мен қоса сырттан келген түрлер де едәуір әсер еткен.
Қазіргі Қазақстанның өсімдік жамылғысы
Қазіргі Қазақстанның өсімдік жамылғысы 6000-дай өсімдік түрлерінен тұрады. Басқа көрші елдермен (Ресей, Орта Азия, Кавказ) салыстырғанда бұл онша көп емес. Оған Қазақстан жерінде шөлді, шөлейтті аймақтардың көптігі, топырақ пен климат әсер етеді. Екіншіден, Қазақстанның едәуір бөлігі геологиялық тарихы жағынан жас. Каспий маңы ойпаты мен Тұран ойпаты теңіз астынан неоген дәуірінде ғана босаған. Үстірт пен Бетпакдаланың босауы одан сәл ғана ертерек. Сол себептен бұл өлкелердің өсімдік жамылғысы әлі толық қалыптасып үлгірмеген.
Таулы аймақ өсімдіктері
Өсімдігі жағынан бай өлке Қазақстанның таулы аймақтары болып саналады. Әсіресе, Батыс Тянь-Шаньда Орта Азия мен Жерорта теңізінің бай флорасы сақталған. Онда палеоген дәуірінен қалған грек жаңгағы, платан, бадам, түркістан үйеңкісі, алмұрт және т.б. түрлері кездеседі. Сырдария- Қаратау флорасы бұдан да бай. Онда 1000-нан асатын өсімдік түрі, оның 150 түрі тек осы ауданға ғана тән, басқа жерде ұшыраспайтын өсімдіктер. Тянь-Шаньның, Алтайдың, Жетісу Алатауының тау беткейлерінде қылқан жапырақты ормандар таралған. Оларда шыршалардан, май қарағай, бал қарағай, самырсын түрлері өседі. Биік таулы белдеу шымды-шалғынды, бұталы шалғынды болып келеді. Тау алды мен аласа таулы белдеулерде дала зонасына тән өсімдіктер өседі. Алтайдың таулы даласында итмұрын, долана, бөріжидек бұталары мол. Жетісу Алатауы мен Тянь-Шань тау жүйесінің тау алды жазықтары шөлге ұқсайды. Оларда эфемерлер мен эфемер тәріздес өсімдіктер (қияқөлең, қоңырбас, көкнәр, қызғалдақ және т.б.) кең тараған. Аласа таулы белдеулер теректі, қайыңды, жабайы ағашты, алма, өрікті, доланалы ормандардан тұрады.
Дала мен шөл өсімдіктері
Солтүстіктен оңтүстікке дейін 1600 км- ге созылып жатқан Қазақстанның кең жазиралы жазығында дала мен шөл өсімдіктері басым. Шөлді аймақтарда (Сарыесік Атырау, Мойынқұм, Бетпақдала, т.б.)  сексеуіл, өзендер бойында жыңғыл, жиде, тораңғы тоғайлары кездеседі.
Ормандар мен жасыл өсімдіктер
Қазақстанда өсімдік дүниесінің 303 түрі Қызыл кітапқа енген және оның сақталуына мемлекеттік қорықтар қамқорлық жасайды. Өйткені шөп қоры мал жайылымы есебінде бағалы, ал орман өндіріс үшін керекті материал болып саналады. Қазақстан дүние жүзі бойынша орманы аз елдердің қатарына жатады. Бүкіл аумағының 11,4 млн гектар жерін (4,2%) ғана ормандар алып жатыр. Ол табиғатты тазартуда, топырақты эрозийдан сақтап, оның тамырын бекітуде, егіндік-шабындық жерлерді қорғау мен құм көшкіндерін бөгеуде аса маңызды рөл атқарады. Ауаны шаң-тозаңнан тазартып, аңызақ желден, құрғақшылықтан сақтауда да ормандар мен жасыл өсімдіктер пайдалы.
Қазақстандағы қазіргі өсімдіктер түрлері
Қазақстандағы қазіргі өсімдіктер түрлері қылқанжапырақты ормандар, ұсақ жапырақты орман-тоғайлар, бұталы тоғайлар, даланың бұталы өсімдіктері, сексеуіл, шөлдің бұталы өсімдіктері, дала өсімдіктері, субтропиктік өсімдіктер, шалғындар, тақырлар, шөлдің бір жылдық өсімдіктері болып бөлінеді. Оларға геоботаникалық жағынан Еуразияның қылқан жапырақты орманы (Оңтүстік Алтай), Еуропа, Сібірдің орманды даласы (Солтүстік Қазақстан), Еуразия даласы ( Еділ- Жайық, Мұғалжар-Торғай, Есіл-Нұра, Қарағанды, Ұлытау- Сарысу, Жайсан бойы), Азияның шөлді аудандары (Тұран ойпаты, Солтүстік Тянь-Шань, Қаратау) кіреді.
Жануарлар дүниесінің дамуы
Жануарлар дүниесінің дамуы жағынан Қазақстан палеоарктикалық-зоогеографиялық облысқа кіреді. Ондағы жануарлар дүниесінің пайда болуы мен қалыптасуы өсімдік жамылғысының даму тарихымен ұқсас. Палеоген дәуірінде Қазақстанды тропиктік және субтропиктік жануарлар мекендеген. Олар Үндістан және Африка жануарларының түрлерімен ұқсас болған. Ал мұз басу дәуірінде жылы климатқа бейім жануарлардың кей түрлері қырылып, біразы жылы жаққа қоныс аударған. Олардың кейбір түрлері Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы таулы аймақта (Жетісу Алатауы, Іле Алатауы, Ұзынқара (Кетпен) жотасы) сақталып қалып, мұз басу дәуірінен кейін қайтадан дамып өскен. Қарақұйрық, жолбарыс, қабан, марал, бұғы, аққұтан, қызылқұтан сияқты жануарлар түрлері осы топқа жатады. Мұз басу дәуірінде Қазақстанға материктің солтүстігінен суыққа төзімді жануарлар ауысқан. Олардың кейбір түрлері таулы аудандарда әлі де сақталған. Оларға тундра кекілігі, жапалақ, т.б. жатады. Мұз дәуірінен кейін Қазақстанға Орталық Азия жануарлары мен құстары өткен. Оларға құр, тоқылдақ, самыр- құс, ор қоян жатады. Кейін олар дала және шөл зоналарына ауысқан.
Қазіргі жануарлар дүниесі
Қазақстанның жануарлар дүниесі казір сүтқоректілердің 178, кұстардың 489, балықтың 104 және омыртқасыздардың 50 мыңнан астам түрлерінен тұрады. Таралуы жағынан олардың мекендері бірнеше зоогеографиялық аудандарға бөлінеді. Оларға дала және орманды дала (Солтүстік Қазақстан, Ертіс өзені бойы), шөлейт және шөл (Каспий теңізінің солтүстік және шығыс жағалары, Жайық бойы, Торғай, Қызылкұм, Балқаш пен Зайсан көлінің жағасы, Бетпақдала, Сарысу, Сырдария жағалауы, Үстірт), таулы аудандар (Алтай, Сауыр, Тарбағатай, Жетісу Алатауы, Тянь-Шань, Қаратау, Ұлытау, Қалба, Сарыарқа) жатады.
Дала жануарлары
Дала жануарлары табиғаттың ерекшеліктеріне икемделіп, түсі де дала бояуына қарай өзгере дамыған. Ондай қасиеттер тышқандар мен сарышұнақтардың көптеген түрлеріне тән. Даланы тышқан, алақоржын, қасқыр, түлкі, борсыққой мекендейді. Киік жиі ұшырасады. Дала құстарынан дуадақ, тырна, торғайдың әр түрі (қараторғай, бозторғай, шымшық) кездеседі.
Орманды дала жануарлары
Орманды даланың сүтқоректілері қатарына қоян, ақкіс, елік кіреді. Қасқыр мен түлкі мұнда да жиі кездеседі. Құстардан құр, шіл кең тараған, қайыңды ормандарды бөктергі, ителгі сияқты жыртқыш кұстар мекендейді. Ашық алаңдарда қарғаның түрлері, былдырық бар. Орман ішінде жылан аз кездеседі, кесірткенің біраз түрлері ұшырасады.
Шөл даланың жануарлары
Шөл даланың жануарлары ыстыққа, шөлге шыдамды болуға бейімделген. Олардың біразы күндіз терең қазылған інде жатып, түнде жемін аулауға шығады. Күндіз жүретін аңдар тым ерте және кешкі мезгілде ғана далада болады. Күндіз көлеңкеде, бұта түбінде жатады. Шөл хайуандары жүйрік келеді, алыс жерлерден су ішіп қайтады, құстары да қонбай, алысқа самғап ұша алады. Көбі шөлге шыдамды келеді. Олар (суыр, құм тышқандары, торғайдың кей тцрлері) ылғалы мол өсімдіктермен қоректенеді, соны қанағат тұтады. Көктемде, жаздың басында жерде ылғал бар кезде өмір сүріп, жазғы ыстықта ұйықтайтын да жануарлар бар. Сарышұнақ осылай тіршілік етеді. Олар маусым айынан бастап жазғы ұйқыға кетеді. Дала тасбақасы ұйқыны одан да ертерек бастайды. Шөлдің де түрлері көп. Олар құмды, ұсақ тасты, тақырлы-сорлы болып келеді. Жануарлар да сол жерлердің табиғи ерекшеліктеріне қарай бейімделе дамыған. Құмды шөл далаларда әр түрлі бұталы өсімдіктердің, сексеуілдің, ақ гүлді қарағанның өсуіне байланысты, соларды қорек ететін хайуандар мекендейді. Ала жертесер, сарышұнақтың, құм тышқандарының кей түрлері, кірпі, құм қояны, кұстардан сексеуіл жорға торғайы кездеседі. Жылан, кесіртке сиякты жорғалаушылар шөлді далаларда көп. Құстар сексеуіл бұтақтарына ұя салады, олардың ішінде дала бүркіті, бөктергі, аққұйрық сауысқан бар. Даланың аңдары бір зонадан бір зонаға ауысып, кейде сол жерлерді мекендеп қалады. Жайық өзені бойы мен Каспий маңы ойпатында Еуропадан ауысқан орман сусары, тоғай барысы, Үстіртте оңтүстік және батыс облыстарға тән үстірт қойы (үстірт муфлоны), сілеусін және т.б. жануар түрлері ұшырасады.
Таулы аймақ жануарлары
Қазақстанның таулы аймақтарының да өзіне тән жануарлары бар. Мұндай аймақтар қатарына Алтай, Жетісу Алатауы, Тянь-Шань және Сарыарқаның аласа таулары жатады. Оларды мекендейтін жануарлар типі де біркелкі емес. Негізінен, оларда солтүстіктен және оңтүстіктен, Жерорта теңізінен, Қытайдан ауып келген аңдар көбірек кездеседі. Таулы аудандардың жалпақ жапырақты, қылқан жапырақты ағаштарынан қорек алатын, грек жаңғағын шағатын, пісте, бадам жемістерін жейтін аңдар (тиін, орман тышқаны, саңырау құр, қарабауыр шіл, үкі, қаршыға, тоқылдақтың кей түрлері, т.б.) мол. Бұлардан басқа Алтайда қоңыр аю, тундра құры, may ұлары кездеседі. Жерорта теңізінен ауысып, Алтайға жетпей, Тянь-Шань, Тарбағатай (Барқытбел) шекарасынан өтпей қалған құстар қатарына гималай ұларын, байғызды атауға болады. Жетісу Алатауы, Күнгей Алатауы бойын бұғы, сілеусін, шиқылдақ торғай, шақылдақ тышқан, шымшық, Батыс Тянь-Шаньды ұзын құйрық тышқан, жайра, көк қарға, суықторғай, шыбыншы торғай, ақтамақ бұлбұл мекендейді. Бұлардан басқа Орталық Тянь-Шаньда алтай суыры, имектұмсық балықшы, қызыл мойын бұлбұл ұшырасады. Іле Алатауының төменгі шөлмен ұласып жатқан зонасынан бастап, суармалы егістігі бойында, одан жоғарғы альпі шалғынында, мәңгі қар жататын тау басында өсіп-өнген жануарлар түрінің де өзіндік ерекшеліктері бар. Алма, өрік, долана, шетен және т.б. бұталы жемістер алқабында кеміргіштер мен кұстардың ірі түрлері қоныстанған. Шыршалы орманда бұғы, сілеусін, елік,  альпі шалғынында таутеке, барыс, арқар кездеседі. Құстардың да әр түрі ұшырасады.
Көлді аймақ, тоғайлы және бұталы жер жануарлары
Қазақстанның көлді аймақтарын, тоғайлы, бұталы жерлерін мекендейтін жануарлар түрі де әр алуан. Оларда құстар ұя салады. Тоғай ішінде бүркіт тұқымдас қарақұс, бөктергі, ұзын құлақты жапалақ, сұр шымшық кездеседі. Қырларда дала мысығы, Сырдария бойының тоғайларында шиебөрі, тоғай бұғысы жүреді. Өзенді алқаптар мен бұталы жерлерде қабан, елік, ақкіс мекендейді. Өзен-көлдер бойы құсқа бай, теңіздер мен су қоймаларында балық түрлері де мол. Аралда балықтың 40, Каспийде 50 түрі және итбалық мекендейді.
Омыртқасыз жәндіктер
Қазақстан далаларында омыртқасыз жәндіктер де көп кездеседі. Олардың ішінде зияндылары да аз емес. Шегіртке егін мен шабындық шөптерді жейді. Қарақұрт, бүйі, шаян, жылан, кененің түрлері адам өміріне қауіп туғызады. Көбелек құрттары ағаштар мен жеміс-жидекті сорады. Ағашты, сулы жерлер мен қалаларда маса ұрық таратады.
Қазақстанның жануарлар дүниесін қорғау
Қазақстанның жануарлар дүниесін қорғау, олардың адам өміріне, халық шаруашылығына келтіретін зиянына қарсы күресу - мемлекеттік шара болып табылады. Жануарлардың сирек және құрып кетуге таяу аз түрі «Қазақстанның Қызыл кітабына» енгізіліп, ерекше қорғауға омыртқалылардың 125 түрі, омыртқасыздардың 96 түрі алынған. Олардың ішінде сүткоректілерден (қарақұйрық, арқар, қабылан, қар барысы, тянъ-шанъ қоңыр аюы, шағыл мысығы, күзен және т.б), кұстардан (қоқиқаз, бура және қызғылт бірқазан, қара және ақләйлек, тоқылдақ аққу, дала бүркіті, дуадақ, қырғауыл, ұлар және т.б.), жорғалаушылар, қосмекенділер мен балықтың бірнеше түрлері бар. Елімізде бұрын көп болған кұлан, қарақұйрық, ақбөкен сияқты аңдардың санын қалпына келтіру, сырттан әкелінген жануарларды жерсіндіру бағытында да жұмыстар жүргізілуде. Өзен бойларында ондатр, Алтай тауларында қара күзен мен балғын, Каспий жағалауында ит тәріздес жанат өсіру қолға алынған. Өзендер мен көлдерге балықтың жаңа тұқымдары жіберілуде. Қазақстан табиғатының байлығы мен жануарларын қорғау максатында Ұлттық парктер (Баянауыл, Іле Алатауы, Қарқаралы, Алтынемел, Ордабасы) мен қорықтар (Ақсу-Жабағылы, Наурызым, Алматы, Барсакелмес, Үстірт, Қорғалжын, Батыс Алтай, Алакөл) ұйымдастырылған.
Тағы қараңыз
Санат:География Санат:Қазақстан табиғаты
Алекс Сантос
Алессандро дос Сантос (Alessandro dos Santos; 三都主アレサンドロ; 20 маусым 1977 жыл, Маринга, Парана) — бразилиялық және жапониялық футболшы. Жапония Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. 2004 жылғы Азия чемпионы.
2002, 2006 жылдары әлем чемпионатына, 2004 жылы Азия кубогына, 2005 жылы Конфедерациялар кубогына қатысты.
Сілтемелер
Санат:Бразилия футболшылары Санат:Жапония футболшылары Санат:Жапония Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Урава Ред Даймондс ФК ойыншылары Санат:Нагоя Грампус ФК ойыншылары Санат:Ред Булл Зальцбург ФК ойыншылары Санат:Футболдан Азия чемпиондары
Төлеген Мұхамеджанұлы Мұхамеджанов
Төлеген Мұхамеджанұлы Мұхамеджанов (27 шілде 1948, Семей обл. Беген а.) — композитор.
Өмірбаяны
1948 жылы 27 шілдеде Семей облысының Бесқарағай ауданындағы Беген ауылында туған.
Семей педагогикалық институтының тарих факультетін (1969) тарих пәнінің мұғалімі мамандығы бойынша; Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын (1980) сазгер мамандығы бойынша; П.И. Чайковский атындағы Мәскеу мемлекеттік консерваториясының аспирантурасын (1982) бітірген.
1969-1973 жылдары - М. Әуезов атындағы Семей педагогикалық училищесінде оқытушы.
1983 жылдан - Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясында оқытушы, аға оқытушы.
1987-1988 жылдары - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының директоры.
1990 жылдан - «Азия дауысы» халықаралық конкурсының бас директоры.
1992 жылдан - «Мәдениет арқылы әлем» халықаралық ассоциациясының қазақ бөлімінде президент.
1995 жылдан - «Рухани келісім конгресі» халықаралық қорының президенті.
1998 жылдан - Астана қаласы әкімінің орынбасары.
2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Сенатының депутаты, Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің мүшесі.
Шығармашылығы
2 симфонияның, 2 операның, 2 поэзиялық жинақтың, музыкалық комедияның, камералық шығармалардың, кинофильмдер, қойылымдар музыкаларының, романстардың, әндердің авторы.
Жеке өмірі
Әкесі - Нұрсейітов Мұхамеджан. Анасы - Зәбиева Сапура.
Үйленген. Жұбайы - Үсенбаева Нұржамал Пернебекқызы (1958 жылы туған). Қыздары - Мұхамеджанова Жанна (1972 жылы туған), Мұхамеджанова Құралай (1981 жылы туған), Мұхамеджанова Қарлығаш (1992 жылы туған);  ұлы - Мұхамеджанов Дәурен (1983 жылы туған).
Марапаттары мен атақтары
Музыкалық өнертану академиясында профессор (2000 жылдан).
«Мәдениет арқылы әлем» халықаралық ассоциациясының қазақ бөлімінде президент (1992 жылдан), «Рухани келісім конгресі» халықаралық  қорының президенті (1995 жылдан).
Республикалық «шинкиокушинкай» каратэ федерациясының президенті (2005 жылдан), Республикалық пиротехниктер федерациясының президенті (2007 жылдан).
«Парасат» (1997) орденімен, Жоғары Кеңес Президиумы Кеңесінің Құрмет грамотасымен (1982) марапатталған.
ҚР Мемлекеттік сыйлығының (1993) лауреаты.
Дереккөздер
Санат:Сазгерлер Санат:Қазақстан сазгерлері
Санкт-Петер-ам-Каммерсберг
Санкт-Петер-ам-Каммерсберг (St. Peter am Kammersberg) — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Мурау округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2175 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 84.31 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — MU, ресми идентификациялық коды — 6 14 25.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Вальтер Пернер (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Хор (телесериал)
«Хор» (ағыл. Glee – бірнеше адам айтатын өлең) – мюзикл, драма және комедия элементтері бар,
АҚШ пен Канадада Fox телеарнасында тікелей эфирде болған телехикая. Сюжетте ойдан шығарылған Огайо штатында, Лайма Уиллиям Маккинли мектебінің ішінде құрылған «Жаңа бағыттар» (ағыл. “New Directions”) хоры туралы баяндайды. Сюжет желісі хористтер арасындағы қарым-қатынастар (олардың ішінді 8 негізгі кейіпкер бар), хор жетекшісі, бір жағынан испан тілі мұғалімі және оған қоса хорды жапқысы келетін, қолдау тобының өктем бапкерінің көрсеткен қысымы туралы айтады.
Райан Мерфи, Брэд Фэлчак, Иэн Брэннан - телехикаяның авторлары. Пилоттық серия 2009 жылының 19 мамырында, American Idol шоуының финалынан кейін көрсетілді. Екінші эпизод 9 қыркүйек 2009 жылы шықты, ал бірінші сезонның соңғы эпизоды 9 маусым 2010 жылы шықты. Екінші сезон 21 қыркүйек 2010 жылы және 24 мамыр 2011 жылы аралығында, үшінші сезон 20 қыркүйек 2011 жылы және 22 мамыр 2012 жылы аралығында, төртінші сезон 13 қыркүйек 2012 жылы және 9 мамыр 2013 жылы аралықтарында көрсетілген. Бесінші сезон 26 қыркүйек 2013 ж. және 14 мамыр 2014 ж. және алтыншы, соңғы сезон, 9 қаңтар 2015 ж. және 20 наурыз 2015 ж. аралығында желіде жүрді. Актерлерді олардың вокалдық көрсеткішіне жіне актерлік шеберлігіне қарап, таңдаған. Телехикаяда орындалған композициялар өте әйгілі болды. Жалпылама алғанда, 42 млн сингл көшірмелері және 21 млн альбом көшірмелері сатылды, 200 аса композиция мен сингл Billboard Hot 100 чартында орын алды, бұл The Beatles пен Элвис Пресли кезіңінен кейінгі ең жоғарғы көрсеткіш болды.
Трансляцияның басында телехикая критиктерден позитивті пікір алды,«Эммидың» 19 сыйлығына, «Алтын глобустың» 4 сыйлығына, «Спутниктің» 6 сыйлығына және басқа сыйлықтарға 57 әртүрлі номиция алды. «Хор» «Эммидің» «Үздік телехикая – комедия немесе мюзикл» номициясының екі рет иегері болды ( 2010 және 2011 жылдары). Ал 2010 жылы Крис Колфер «Үздік екінші планды актер – мини-телехикая, телехикая, телефильм» номициясында үздік болды. Джейн Линч «Эммиді» «Үздік екінші планды әйел актер – комедиялық телехикая» номинациясында ұтса, Нил Патрик Харрис «Үздік шақырылған актер – комедиялық телехикая» номинациясын алды, ал 2011 жылы Гвинет Пэлтроу «Үздік шақырылған әйел актер – комедиялық телехикая» номинациясынан ұтты.
Сюжет
Негізгі кейіпкерлерінің бірі Уилл Шустер, испан тілінің мұғалімі, хорды құруды бастайды. Басында коллектив тек қана өз сыныптастарының қорлаушылығына түсетін оқушыларды қызықтырды. Шустер хордың деңгейін көтергеннен кейін, хорға мектепте танылған оқушылар қосылады. Аздап – аздап бір команда болып, өзіне шенушілік пайда болады. Осылай олардың «танымал» және «бейбақ» деп бөлетін, касталық жүйеге иммунитеті пайда болады.
Актерлік құрам және кейіпкерлер
солға|нобай|229x229 нүкте|Актер Крис Колфер Курт Хаммелдің рөлін орындады оңға|нобай|254x254 нүкте|Кори Монтейт Финн Хадсонның рөлін ойнады Кастинг кезінде телехикаяның негізін қалаушылардың бірі – Райан Мерфи, театралдық рөлдерді ойнауға ұмтылысы бар актерлерді іздеді. Осылай ол 3 ай Бродвейдегі актерлерді бақылай отырып, Мэттью Моррисонға, Лиа Мишельге, Дженна Ашковицке рөлдерді ұсынды.
солға|нобай|200x200 нүкте|Джейн Линч  Сью Сильвестрдің рөлін ойнады Әдеттегі тыңдалымға келгендер өз актерлік шеберлігінен басқа, вокалдық және би шебрлігін көрсету керек болды. Осылай, кәсіби тәжірибесі жоқ Крис Колфер Арти Абрамс рөліне тыңдалым өтті. Тыңдалымда «Чикаго» мюзиклдан «Mr. Cellophane» композициясын орындады. Кастинг- директорлары Колфердің орындауы өнеріне таңғалғаны соншалық, әдейі Колфер үшін Курт Хаммел кейіпкерін еңгізді. Джейма Мейс тыңдалым кезінде The Rocky Horror Show мюзиклдың «Touch-a, Touch-a, Touch-a, Touch Me» партиясын орындады, ал Кори Монтейнт өз агенті арқылы ол қарындашпен тамақ контейнерімен жасалған барабандық қондырғыда ойнаған видеоны жиберді. Райан Мерфиге бұл идея ұнаған, бірақ оның вокалын да естісі келген. Осылай Монтейт REO Speedwagon америкалық рок-тобының «Can’t Fight This Feeling» композициясын орындады, ал кейін Лос- Анджелесте өткен «жанды» тыңдалымда қатысты. Кевин Макхейл өз тобымен келгеніне қарамастан, рөл тек қана Макхейлге берілді. Джейн Линч ең басында «қонақ» рөлін ойнауға келіскен, бірақ сосын тұрақты екінші планды актер ретінде келісім-шартқа қол қойды. Оның кейіпкері телехикаяның харизмалық кейіпкерлерінің бірі және кейбір серияларды бірінші планға шығарылған. Нәтижесінде, «Хорда» 15 актер тұрақты рөлдерді алды. Моррисонге Уилл Шустердің – испан тілінің ұстазы және қосымша хордың жетекшісінің рөлі берілді. Джейн Линч қолдау тобының өктем және хорды жабуды мақсаттанатын бапкердің рөлін алды. Мейс, Эмма Пиллсберидің - обсессивті-компульсивті бұзылуымен ауырытын, мектеп психологының рөлің алды, Шустерге ғашық. Шустердің әйелің (кейін бұрынғы әйелінің), Терри Шустердің рөлі Джессалин Гилсигке берілді. Хористтер арасында хордың лидерінің рөлін - Рейчел Берридің, Лиа Мишель алды. Монтейт Финн Хадсонның – хордың негізгі солистінің және футбол командасының капитанының рөлін алды. Эмбер Райли ұжымға Мерседес Джонстың рөлімен қосылды – қара нәсілді, меццо-сопрано жанрында ән салатын, соло партиясының жоқтығына наразылық білдіретін хорист. Крис Колфер, Курт Хаммелді ойнады – ашық гей болғандықтан қорлауға ұшырайтын және озінің контртенорын қолданып, кейбір кезде хорда әйел партиясын орындайтын хорист. Макхейлге Арти Абрамстың рөлі берілді – аяқ параличі бар және мүгедектер арбашасын қолданатын хорист. Ашковиц Тина Коэн-Чангтың рөлін алды – корей ата-тегі, американдық, сөйлеу дефекті бар деп алдайтын хорист. Марк Саллинг Ной «Пак» Пакерман – Финның досының рөлін алды. Диана Агрон Куинн Фабренің – қолдау тобының капитанының рөлін алды. Ная Ривера мен Хизер Моррис екінші кезектегі Сантана Лопес пен Бриттани Пирстің рөлдерін алды, алайда екінші сезонда олар бірінші планды актерлер болды. Майк О’Мелли Курттың әкесін ойнады, екінші сезнда да тұрақты рөлге ие болды.
Үшінші сезонда Мерфи екі кейіпкерді бірінші планға шығаруды шешті. Олар: биші және әнші Майк Чангты (рөлін Гарри Шам-кіші ойнайды) және Даррен Крисстің ойнайтын Курттын жігіті, Блейн Андерсон. 2011 жылдың маусымында Мерфи актерлік ұжым жарым-жартылай өзгеретінің айтты. Өйткені, сюжет бойынша кейбір кейіпкерлер мектепті бітіру керек. Алайда Брэд Фэлчак, кейіпкерлердің мектеп бітіруі олардың телехикаядан кетуін білдірмейді деп айтты.
Жарнамалар,ерекшеліктері
Симпсон, Кливленд шоуларының кейбір эпизодтарында қонақ ретінде болған. 2010-шы жылы The X Factor - әйгілі жарыста қатысқан.Бірнеше рет PTS(ата-аналардың телекеңесі)-дан түрлі 18+ ақпарат, көрініс болуынан арыздар түсті. Түрлі музыкалық марапаттау кештерінде жүргізуші,қонақ ретінде болған. Постерден біз 'Glee' сөзіндегі 'L' әріпінің саусақпен көрсетілуін көре аламыз, бұл 'Loser'( ағылш. атақты емес, жеңілген тұлға) символы. Ал актер тобының қолындағы жемісті сусындар мектептегі басты келемеждеу символы, яғни мектептің сұр тышқандарының бетіне шашатын сусын.
Музыка-хореография
Әр эпизодта бірнеше ән қойылымдары болғандықтан, барлық ән таңдаудағы жауапкершілік Мерфида болды. Телехикаяда негізінен каверлер жасалатын, бірақ та 'Loser Like Me', 'Get It Right', Original Song' жеке туындылар болып саналады. Каверлердің атақты болғандығы сонша, 'Showmance' сериясындағы, Рианнаның 'Take a Bow' туындысының сатылымы "Хор"-дың каверінен кейін 189% өсті. Кейбір әртістер өз әндерін орындауға келісім бермеген, солардың ішінде ойын кейін өзгерткен Coldplay, әндерін ұсынған Билли Джоэл бар. Енді қойылымдардағы хореографияға келсек оның барлығының ұйымдастырушысы Зак Вудли болды. Әр би хореографиясы түсірілім алдында 6-8 апта бұрын дайындалатын. Актерлер құрамасының өнімділігі сонша, күніне 10 сағаттан кем емес жұмыс жасайтын, әр серияға 3млн АҚШ доллары жұмсалатын.
Glee Live!In Concert!
Концерттік турлар туралы алғаш рет 2010-шы жылдын наурыздарында, твиттер әлеуметтік желісінде шыға бастады. Атағы әйгілі бола бастаған Glee Cast-тың бірінші туры 2010-шы жылы Финикс,Чикаго,Роуксмонт,Лос-Анджелес,Нью-Йорк қалаларында өтті. Ол кезде хорситтер тек өздері емес, құрамында телехикаяның негізгі актеры - кіші Гарри Шам бар, The LXD би тобымен бірге қойылым жасады. 2-ші тур құрамға қосылған жаңа 3 актермен (Даррен,Корд,Эшли) бірге, 2011-ші жылдын мамырында, АҚШ-тың 18 қаласында, Еуропаның 3 қаласында - Дублин,Манчестер,Лондонда өтті. Жағымды кері байланыстар көбейіп, шамамен билеттің 99%-ы сатылып, $ 5 млн көһлеміндегі қаражат әкелді. 44 қойылым $45 млн-ға бағаланып, 2010-шы жылы Billboard журналында "hot performances" тізімі бойынша 9-шы орында болды.
Жанкүйерлер өкілі,пікірлер
Жанкүйерлер өздерін "gleek"(ағылш.тәуелді) деп атайды. "Фурт" эпизодынан кейін түрлі Финчел(Финн+Рейчел),Британна(Британни+Сантана),Клейн(Курт+Блейн) фандомдары пайда бола бастады. Режиссерлер атақты біршама көтеру үшін түрлі "Biggest Gleek" сияқты сайыстарды facebook, myspace әлеуметтік желілерінде өткізіп отырды.
Дереккөздер
Санат:2009 жылы шыққан АҚШ телесериалдары
Кристалдық су
Кристалдық су минералдардың кристалдық торына тұрақты мөлшерде кіреді. Ол қыздырған кезде гана ажыратыла алады. Мұндай жағдайда минералдың кристалдық торы сусыз косылыстар жасайтын бұзылыстарға түседі. Құрамында кристалдық су бар минералдар қатарына гипс CaS04-2H20 жатады. Қыздырған кезде ол алдымен гипстің жартылай гидратына 2CaS04H20 (алебастр), ал содан кейін аигидритке CaS04 өтеді.
Дереккөздер
География
Кур
250px|thumb|Картада орналасуы Кур (Chur) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан қала. Плессур округінің құрамына кіреді.
Кристалдық су
Дереккөздер
Санат:Геология
Кур
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 161 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 28.09 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3901, пошта индексі — 7000-7007.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Граубюнден елді мекендері
110 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:110 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:110 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*