cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Караяр (Караяр ауылдық кеңесі)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Регургитация
Регургитация (Regurgitation - қайта құйылу) - Қуысты органдар қабырғалары еттерінің жиырылуына байланысты олардың ішіндегі сұйықтықтың әдеттегіге қарсы бағытта қозғалысы.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Никольская (Том тармағы)
Никольская — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Томск облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Томь өзенінің оң жағалауынан 186 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь Кемерово қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
NGC 6228
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Никольская (Том тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Томск облысы өзендері
NGC 6228
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6228 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 59007, UGC 10558, MCG 4-40-1, ZWG 139.3, VV 791, VV 846, IRAS16460+2617.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
NGC 1764
NGC 1764 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1837 жылы 2 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1764 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 56-SC30, in LMC.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Сана қалтарыстары (фильм)
Сана қалтарыстары (Mindscape) — 2013 жылғы испан-американдық психологиялық трилер. Фильмнің режиссеры Хорхе С. Дорадо, продюсерлары Хауме Кольет-Серра, Питер Сафран , Мерседес Гамеро. Басты рөлдерді орындаған: Брайан Кокс, Ричард Диллэйн , Марк Стронг , Таисса Фармига , Альберто Амман , Ноа Тейлор , Антония Кларк , Индира Варма , Джессика Барден , Саския Ривз , Клер Кэлбрайт. Фильмнің слоганы: "Don't Let Her In" (Оны ішке кіргізбе). Жанры - Драма, Триллер.
Қысқаша сюжеті
Джон ерекше қабілеттерінің арқасында жаңа бір істі зерттеуге кіріседі. Ол үрейленген 16 жасар қыздың ісін қолға алады.
Хербштадт
Хербштадт (Herbstadt) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Франкония әкімшілік округіне бағынады. Рён-Грабфельд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 646 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 20,69 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 6 73 131. Муниципалитеттің басшысы — Георг Рат.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Ақсу аудандық тарихи-өлкетану мұражайы (Алматы облысы Ақсу ауданы)
нобай|оңға|Ақсу аудандық тарихи-өлкетану мұражайы
Құрылуы
Тарих пен танымның қайнар көзі болып табылатын, тарих қойнауынан сыр шертетін ұлағатты орындардың бірі ретінде облыстағы Ақсу аудандық І.Жансүгіров атындағы тарихи-өлкетану музейін айтуға болады. Музей Алматы облыстық мәдениет комитетінің 1991 жылғы 3 шілдедегі № 59-шы бұйрығы бойынша бекітіліп, құлагер ақын І.Жансүгіровтың 100 жылдық мерейтойына орай 1994 жылы салтанатты түрде ашылды. Содан бергі жылдарда музей ауданы қонақтары мен келушілерге қажетті деңгейде қызмет көрсетуде.
Музей ғимаратының тарихы сонау Жетісудағы алғашқы білім ошақтарының бірі – Мамания мектебімен сабақтасып жатыр. Мәселен, бұрынғы Мамания мектебі Қарағаштан көшіріліп әкелініп салынған. Ғимарат талай жылдар бойы мектеп интернаттың кейіннен құрылыс техникумының оқу сыныптары болған. Кейіннен оның музей болып қалыптасуына, жәдігерлердің жинақталуына белгілі мұғалім, алғашқы директоры К.О.Омаров көп еңбек сіңірген. Музей қызметкерлерінің басты мақсаты облыс және аудан қонақтарын өлкенің табиғаты мен тарихымен таныстырып, насихаттау. Сондай-ақ музей ісін жандандырып, ғылыми негізде жұмыстар атқару.
Мұражай директорлары
Бүгінгі күні музей қорындағы музейлік маңызы бар заттар саны 517 болса, оның  ішіндегі 186-і негізгі қорды, 331-і ғылыми көмекші қорды құрайды.
Мұражай экспозициясы
Осы музейден Жетісудың атақты ақыны, Алаш зиялыларының бірі – І.Жансүгіровтың өмірі мен шығармашылығына да арнайы бір бөлім берілген. Экспозицияда ақынның өміріне қатысты құжаттар мен фотосуреттер хронология бойынша өрбіп, соңынан оның ізбасарлары – Жетісудың ақын-жазушыларымен аяқталады.
Ақсу өңірінің әр саласында еңбегі сіңіп, ел құрметіне бөленген азаматтарына келесі «Ардагерлер» бөлмесі арналған. Бұл бөлімнің қабырғасында соғыс және еңбек ардагерлерінің суреттері, құжаттары мен марапаттары берілген. Музей әрдайым көпшілікпен және БАҚ-мен тығыз қарым-қатынаста жұмыс істейді. Әсіресе, жастар арасында түрлі іс-шаралар өткізіп, олардың патриоттық рухта тәрбиеленуін қамтамассыз етуде.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұражайлары
Восточная Поча
Шығыс Поча — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Поча өзенінің оң жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Жоламан (Павлодар облысы)
Жоламан (1993 ж. дейін — Белешское ) — Павлодар облысы Ақтоғай ауданы, Ақтоғай ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Ақтоғай ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 7 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 289 адам (153 ер адам және 136 әйел адам) болса, 2009 жылы 227 адамды (110 ер адам және 117 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақтоғай ауданы (Павлодар облысы) елді мекендері
Златоуст (Қостанай облысы)
Златоуст — Қостанай облысы Сарыкөл ауданындағы ауыл, Златоуст ауылдық әкімдігі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Сарыкөл кентінен солтүстік-батысқа қарай 33 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 1383 адам (675 ер адам және 708 әйел адам) болса, 2009 жылы 1080 адамды (527 ер адам, 553 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Сарыкөл ауданы елді мекендері
Треппо-Карнико
Треппо-Карнико (Treppo Carnico) — Италиядағы коммуна, Фриули-Венеция-Джулия әкімшілік аймағына қарасты Удине провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 653 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 37 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 33020.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Фриули-Венеция-Джулия елді мекендері
Пошта-жинақ кассалары
Пошта-жинақ касалары — ұйымдық жағынан поштамен біріктірілген жинақ мекемелері. Пошта-жинақ кассалары халықтың салымын пошта мекемелері арқылы шоғырландырылады, олардың рөлі қаражатты тартумен және берумен шектеледі, коммерциялық банкілер жоқ жерлерде халыққа қызмет көрсетеді.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Пошта Санат:1861 жылы пайда болғандар
Кербұлақ аңғары
Кербұлақ – Алматы облысы Талғар ауданы аумағындағы аңғар. Малайсары жотасы мен Іленің оң жағалық аңғарында жатыр.
Жер бедері
Ендік бағытқа созылып жатқан аңғардың ұзындығы шамамен 40 км, енді келген шығысы 15 км-дей. Аңғардың орта тұсында ұзындығы 20 км, ені 250 м болатын терең сай жатыр. Оңтүстігіндегі Итжон үстіртінің шетінде Кербұлақ қыстауы орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан аңғарлары Санат:Алматы облысы географиясы
Мюльхаузен (Жоғарғы Пфальц)
Мюльхаузен (Жоғарғы Пфальц) (Mühlhausen (Oberpfalz)) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Пфальц әкімшілік округіне бағынады. Ноймаркт-Жоғарғы-Пфальц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4616 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 36,96 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 3 73 146. Муниципалитеттің басшысы — Клаус Фац.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Кулунка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Тобыл өзенінің құйылысынан Конда өзенін қоспағанда Ханты-Мансийск (жоғарырақ) қаласына дейін. Өзен саласы — Тобылдан Обьке дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Рафаэль Надаль
2021 жылғы шілдеге дейін 88 жүлдеге қол жеткізген.
2008, 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы.
Отбасы
Ағасы Михель Анхель Надаль кәсіпқой футболшы.
Дереккөздер
Санат:Испания теннисшілері Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Испания Олимпиада чемпиондары Санат:Теннистен Олимпиада чемпиондары Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Беспай
Беспай, Бесбай — 19 ғасырдан сақталған ескерткіштер тобы. Ақтөбе облысы, Доңызтаудың Масақ шатқалында, Тұщыайрық құдығынан солтүстік-батысқа қарай 16 км жерде. Тарих, археология және этнология институтының экспедициясы (1990, жетекшісі С.Әжіғалиев) зерттеген. Кешен бір-бірінен 800 м қашықтықта жатқан төменгі және жоғарғы бөлімнен тұрады. Үш жағынан Үстірттің қырқалары қоршаған аңғарда тұрған төменгі бөлігі шамамен 19 ғасырдың 1-жартысында ірге көтерген. Онда мешіт және діни-ғұрыптық жоралғылар үшін салынған құрылыстар, тұрғын үйлер жұрты бар. Ғимараттың бәрі тас сынықтарынан, тақта тастан саз балшықпен бекітіп, өте аласа етіп тұрғызылған. Кейбір күмбезді, шикі кірпіштен салынған, төбесі тегіс тамдар болмаса, құрылыс негізінен үлкен тас тақталармен жабылған не мүлде жабылмаған. Мешіттің жобасы шаршыға жақын, өзі аласа, жапсарлас салынған қосымша құрылыстары бар. 4 күмбезді негізгі ғимарат арка және орталық колонна арқылы төрт бөлінген. Солтүстігіндегі қосымша ұзынша құрылыс тегіс жабылған, шығыс жағындағы қосымша бөлме қатты қираған. Мешітті салған Өмірбай ақын деп есептеледі. Кешеннің жоғарғы бөлігіндегі шағын қорым, тұрғын үйлердің орны, тас астаулы құдық Үстірт шетіндегі жалпақ террасаға ыңғайлы орналастырылған. Осындағы қорымнан шығысқа қарай 500 м жерде, Үстірттің құлама шетінде киік аулауға арналған аран сақталып қалған.
Итамаражу
Итамаражу (Itamaraju) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Порту-Сегуру экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 64 024 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2 369,91 км² шамасында. Халық тығыздығы — 27 адам/км².
Тарихы
Санат:Баия елді мекендері
Видрар (Перник облысы)
Видрар (Видрар) — Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Трын қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 17 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2495. Телефон коды — 07735. ЕКАТТЕ коды — 11017.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Перник облысының елді мекендері
Фиқһ
Фикһ (فقه) - терең түсіну мен жан-жақты ұғыну. Ұғым ретінде бұрын діннің барлық салаларында терең түсінікке ие болу мағынасында қолданылатын және сенім, ахлақ (мораль), амал (іс-әрекет) мәселелерінде білім иесі болу Фикһ сөзімен түсіндірілетін.
Ханафи мазһабының негізін қалаушы Әбу Ханифа осы кең және жалпы мағынаға Фикһты «адамға пайда және зиян келтіретін нәрселерді (яғни құқықтары мен міндеттерін) білу» деп түсіндірген. Кейіннен сенім және ахлақ (мораль) мәселелері Фикһ саласынан шығып, басқа салаларда зерттеле бастаған. Осылайша, сенім мәселелерін зерттеген ғылым саласы – қалам ғылымы, ал-ахлақ мәселесін зерттеген ғылым саласы тасаввуф (сопылық) ғылымы немесе ахлақ ғылымы деп аталған. Одан кейін тек адамның іс-әрекеттеріне қатысты (амал) мәселелер ғана калып, Фикһ ғылымы сол іс-әрекеттерді зерттей бастаған. Осыған орай, Фикһ ғылымы адамның іс-әрекеттеріне (амал, фиил) қатысты діни үкімдерді зерттейді. Адамның іс-әрекеттері жалпы ғибадаттар және муамалат болып екіге бөлінеді. Ғибадаттар адамның Аллаһ алдындағы міндеттерін түсіндіреді. Мысалы, намаз оқу, ораза тұту, зекет беру, қажылыққа бару ғибадат болып табылады. Бұлар - жеке мағынадағы ғибадаттар. Мұнымен қоса, ғибадаттың жалпы мағынасы да бар.
Ол - адамдарға пайда келтіретін әрекет жасау Пайғамбарымыз (с.а.у.) бір сөзінде (хадис): «''Иманның 60-тан аса бөлігі бар. Жолдан адамдарға зиян келтіретін тасты алып тастаудың өзі де иманның бір бөлігі болып табылады''» - деп айтқан. Сол себептер мұсылмандықта адамның өзін және отбасын басқаларға мұқтаж етпеу үшін жұмыс істеп табыс табу, туыстарына көмек көрсету ғибадат деп есептелгеніндей, еліне және барлық адамзатқа пайдасын тигізу үшін жұмыс істеу де ғибадат болып саналады. Ал муамалат іс-әрекеттері болса, екі немесе бірнеше адам арасындағы немесе қоғамдар, мемлекеттер арасындағы қарым-қатынасты білдіреді. Адамдар арасында пайда болатын сауда-саттық, жалға беру, кепіл немесе кепілдік көрсету, несие беру, үйлену, ажырасу және мирас қатынастары сияқты, бұрын укубат (қылмыс пен жаза) ретінде зерттелген қылмыс пен жаза да муамалат саласында қарастырыла бастаған. Сонымен қатар, мемлекеттер арасындағы қатынастар да осы салаға кіреді. Қамтитын мәселелеріне қарай отырып, муамалатты қазіргі ұғым бойынша құқық немесе құқықтық қатынастар деп те атауға болады. Құқық ұғымы ғибадаттарды емес, тек муамалат тақырыптарын ғана түсіндіру үшін қолданылған. Классикалық Фикһ ғылымы бір қалыпты дамығандықтан, әрбір муамалат мәселесіне қатысты мәліметтер жалпы теория тұрғысынан айтылмай, тек тиісті мәселе төңірегінде ғана түсіндіріледі. Мысалы,: сауда-саттыққа қатысты мәліметтердің барлығы «Китаб әл-Бей» (сауда-саттық) тақырыбына қамтылады. Алайда, бұл факихтердің (мұсылман заңгерлердің) бір келісім теориясына тоқталмағанын көрсетпейді. Сауда-саттық, жалға беру, кепіл немесе кепілдік көрсету, несие беру сияқты мәселелер қаншалықты жеке зерттелсе де, әсіресе, сауда-саттық мәселесі зерттелгенде, келісім теориясы деп есептелетін мәліметтер беріледі. Фикһ (мұсылман құқығы) саяси және мәдени өмірмен бірге діни өмірді де қамтитын мазмұнға ие. Жалпы алғанда, Фикһтың қамтитын мәселелері 4-ке бөлінеді.
Ғибадаттарға дәрет, намаз, ораза, зекет және қажылық жатады. Сондай-ақ, ант етуге және құрбандыққа қатысты үкімдер де осы бөлімге кіреді.
Муамалаттың құрамына заманауи (қазіргі кездегі) құқықтағы жеке құқықтың бөлімдері - міндеттемелік құқық, мүлік құқығы, сауда құқығы және мемлекеттік жеке құқық пен мемлекеттік құқықтық бөлімдері - мемлекеттік жалпы құқық және әдістемелік құқық үкімдері кіреді. Фераиз деп аталатын мирас үкімдері мен «Сыяр» тақырыбында қарастырылатын халықаралық құқыққа қатысты үкімдер де осы бөлімде қамтылады. Сондай-ақ, «әл-Ахкаму'с-Султания» атты жеке жұмыстарда қарастырылған Ата заң мен басқару құқығына қатысты үкімдер де осыған жатады.
Мүнакахат үйлену, ажырасу, қамқорлыққа алу, алимент төлеу және баланың заңды немесе заңсыз туылуы сияқты отбасылық құқық мәселелерін қамтиды. Қылмыстар мен жазаларға қатысты мәселелер укубаттың құрамында қарастырылады.
Осы төрт бөлімнің орнына ғибадаттардан тыс, қалған барлық құқық мәселелерін муамалаттың құрамына алып, жалпы екі бөлімді қарастырады. Классикалық мұсылман құқығы заманауи құқықтың барлық негізгі мәселелерін қамтумен қатар өз жүйесі мен жіктеу қисыны тұрғысынан да өзіндік ерекшелікке ие. Мұсылман құқығында Рим құқығынан бері қолданылып келген мемлекеттік құқық пен жеке құқық түрлеріне бөлу мәселесі қарастырылмайды. Алайда мұсылман заңгерлер діни және құқықтық міндеттерге жауапкер болған адамдардың әрекеті туралы айтқанда, оларды мемлекеттік құқық және жеке құқық бөлімдеріне ұқсас «Аллаһ хақтары» және «Құл хақтары» деп аталатын екі топқа бөлген.
«Аллаһ құқығы» ұғымы, көбінесе белгілі бір тұлғаның мүддесіне қарамастан, жалпы алғанда қоғамның мүддесін жүзеге асыруды және қоғамдық тәртіпті сақтауды мақсат еткен үкімдерді түсіндіреді. Бұл топқа жататын үкімдерден ешкімнің бас тартуға құқығы жоқ және осы үкімдердің орындалуында немқұрайлылықтың байқалуы мүмкін емес. Ал «Құл құқықтары» ұғымы, көбінесе тұлғалардың бір-бірімен жасаған әртүрлі құқықтық қарым-қатынастарын анықтайды. Мұндай құқықтарда құқық несі қадаған кезінде құқығынан бас тарта алады.
Аллаһ құқықтары құрамына кіретін үкімдері
Иемденген ерекшеліктерінің салдарынан Аллаһ құқықтықтарына немесе құл құқықтарына жатпайтын үкімдер «аралас құқықтар» тақырыбында үшінші топ ретінде қарастырылады. Мысалы, кінәсіз әйелге зинақорлыққа бой берді деп әдейі жала жабу «казиф» және қасақана кісі өлтіру әрекетіне қолданылатын «қысас» үкімі аралас құқықтың құрамына кіреді. Аллаһ құқықтары немесе құл құқықтары деп бөлу жеке тұлға сипатындағы жауапкер адамның әрекеттеріне қарай жасалғандықтан, мұнда мемлекет сияқты, т.б. заңды тұлғалардың болмауы табиғи нәрсе.
Мұсылман қауымының мәні және ерекшеліктері
Мұсылман құқығының негізін Аллаһтың сөзі - Құран мен Аллаһ Елшісі Хазіреті Мұхаммед ПайғамбарХазіреті Мұхаммед Пайғамбардың (с.а.у.) сөзі мен әрекеті - сүннет құрайды. Құран мен сүннетте үкім беретін сөздер жекеше түрде «нас», көпше түрде «нусус» деп аталады және нас дегенде Аллаһтың немесе Пайғамбарлық сөзі негізге алынады. Осыған сай мұсылман құқығының негізгі сүйенішінің бірі «нас» болып табылады. Осы настарды қойған Аллаһ пен Пайғамбар «Шари» деп аталады.
Алайда Құран мен сүннетте қамтылған осы настардың түсінілуі мен қолданылуында және олардың тікелей қамтылмаған мәселелерінің үкімін беруде адамзат күшіне мұқтаждық туындайды. Бұл күш мұсылман құқығы терминологиясында «ижтихад» деп аталады. Ижтихад – қысқаша шариғи-амали, бір мәселенің үкімін білуге әрекет ету. Осы әрекетті атқаратын адам «мүжтахид» деп аталады.
Осыған сай мұсылман құқығы Аллаһтың сөзі «нас» пен адамзаттың әрекеті «ижтихадтан» тұрады.
«Шари» ұғымы «шариғатты қойған» түсінігіне сай келеді және тек Аллаһ пен Мұхаммед Пайғамбар (с.а.у.) үшін қолданылады.
Діни-құқық мәселелерде адамдардың сұрақтарына жауап беретін кісіні «мүфти», ал берген жауабын «пәтуа» деп атайды. Мүфтидің берген жауабы тұрақты бекітілген қағида болмағандықтан, адамдардың басқа мүфтиден де осы мәселе турасында қайта сұрауына болады.
Хазіреті Пайғамбар (с.а.у.) дәуірі
Мұсылман құқығының пайда болуы Хазірет Мұхаммед (с.а.у.) Пайғамбар болып, оған уахидің келуімен басталады және осы кезеңде түсіріліп, аяқталуына байланысты бұл кезең мұсылман құқығының алғашқы кезеңі болып саналады. Уахи Аллаһтың Пайғамбарларға жолдама жіберуі мағынасына және жіберілген жолдама мағынасына келеді. Уахи қамтитын тақырыптарда Хазіреті Пайғамбар (с.а.у.) Меккеден Мединеге көшкеннен кейін (хижрет) өзгерістер болғандықтан, бұл кезең Мекке және Медине кезеңі болып екіге бөлінеді: Мекке кезеңінде түскен аяттар, көбіне сенімді нығайту, бір Тәңір сенімін орнықтыру және ахлақты (мораль) тәрбиелеу тақырыптарын қамтиды. Бұл кездегі дінге шақыру ісі әлемдік сипатта болды және де аяттар көбінесе: «Ей адамдар!» деп басталады. Бұл кезеңде құқық саласында ешқандай аят түспеген. Мұның себептерінің бірі - мүминдер қоғамының қоғамдық беделінің болмауы. Ал құқықтық жүзеге асырылуы қоғамдық күшті қажет етеді. Екінші бір себеп - құқық қағидаларының табысты түрде жүзеге асырылуының және күткен нәтижеге жетуінің алғышарты болған ахлақ (мораль) тұрғысынан жетілген адам түріне байланысты болуы. Бұл жағдай ахлақ пен құқық арасындағы тығыз байланыстыр тіпті құқықтық негізі ахлақ екендігінің нышаны болып саналуы мүмкін. Осылайша Медине кезеңінде түсірілетін құқықтық қатынастардың іргетасы Мекке кезеңінде қаланды. Хазіреті Пайғамбар (с.а.у.) Мединеге Пайғамбар ретінде ғана емес, сонымен бірге Мединеде сүрген үш яһуди қауымын (Құрайза, Қайнука және Надирұлдары) араларындағы әрі сол жердегі Әуіс және Хазреж деген араб қауымдары арасындағы келіспеушіліктерге қазылық ету және қоғамда сөзі өтетін көсем сипатымен барған. Қысқаша айтқанда Хазіреті Мұхаммед (с.а.у.) Пайғамбардың Меккедегі діни «шатына дүниелік көсем сипаты да қосылды. Бұл кезеңде қоғамдық тәртіп орнату, адамдар арасындағы қатынастарды реттеу туралы үкімдер келе бастады. Ғибадаттар да осы кезеңде реттелді. Практикалық өмірге қатысты үкім аяттарын ахкәм аяттар дейді. Бұл кезеңнің ерекшеліктерінің бірі - үкімдердің бәрі бірден емес, уақытқа қарай сатылап қойылуы (Тедриж). Арабтар арасында кейінен тараған шарап ішу және пайыз алу бірден тоқтатылмай оларға үйрете келе тыйым салынған. Бұрын қойылған үкімнің кейіннен келген үкіммен күшін жоюы деген «несх» те осы кезеңнің ерекшеліктерінің бірі болып табылады. Кейінгі кезеңдердің негізгі қайнары болған уахи - осы кезеңнің де негізгі қайнары. Алайда Хазіреті Мұхаммед (с.а.у.) Құрандағы үкімдерді түсіндіргенде ақылын колданғандығы қабылданады. Сол себептен Пайғамбардың (с.а.у.) сөзін немесе іс-әрекеттерінің барлығын, яғни сүннет толығымен уахи деу дұрыс емес. Алайда сүннеттің уахиден шыққанын қуаттайтын ғалымдар да бар.
Омеядтар дәуірі
Рашид халифалар дәуірі Муауияның 41/661 ж. саяси билік басына келуіне байланысты аяқталады, келесі жаңа кезең Омеядтар дәуірі деп аталады. Муауия халифа болғаннан кейін, дін мен құқық істерін үмметке қалдырып, саяси істерді өз қолында ұстады. Осылайша, рашид халифалар дәуірінде халифа діни-құқықтық және саяси беделге өкілдік етсе, Муауия діни-құқықтық саланы үмбетке қалдырып, дін мен мемлекетті бір-бірінен бөлген еді. Осы тұрғыдан мұсылман құқығының пайда болуы мен жүйеленуінің халық арасында жүзеге асқандығын айтуға болады. Бұл кезеңде дін мен құқық істері халыққа берілгендіктен, түрлі көзқарастар айналасына топтасу байқала бастады. Осы кезеңде пайда болған алғашқы бөлініп-топтасу Хижаз мектебі және Ирак мектебі түрінде болды. Кейіннен Хижаз мектебі «хадис әхли», ал Ирак мектебі «рей әхли» деп атала бастаған және бұл топтасу мұсылман құқығы мектептерінің пайда болуымен аяқталды. Бұл кезеңде сахабалармен бірге, табиун ғалымдардың да пікір айтқандықтары байқалады. Табиун - сахабаны көріп, олардан білім алған адамдар. Табиун араб тілінде «зерттеген, бағынған адам» мағынасын беретін «таби» сөзінің көпше түрі. Табиилер орталық Медине болған «Хижаз мектебі» және орталығы Куфа болған «Ирак мектебі» ақыл мен көзқарасқа онша мән бермейтін настардың ашық мағыналарын алдыңғы катарға қоятын, сол себептен де хадис риуаятына мән беретін көзқарасы бар. Бұл мектептің алдыңғы қатарлы өкілдері «Мединелік жеті факих» деп аталған. Олар мыналар: Саид (Мүсеййебұлы), Әбу Бәкір (Абдуррахманұлы), Урие (Зүбейрұлы), Қасым (Мұхаммедұлы), Сүлеймен (Иесарұлы), Хариже (Зейдұлы), Убейдуллах. Ал Ирак мектебі Хижаз мектебіне керісінше рей ижтихадына маңыз беретін сүннеттің алынуына қатаң талаптар қойылып, жан-жақты қарайтын көзқараста болған. Бұл мектептің алғашқы өкілдері - Алкаме, Месрук, Қазы Шурейх Саид (Жүбейрұлы), Ибрахим ән-Нахаи және Хаммад. Одан кейінгі дәуірлерде де Хижаз мектебінің мүшелері жалпы түрде «Хадис әхли», ал Ирак мектебінің мүшелері «Рей әхли» (Рейшілер) деп атала бастады.
Аббасилер дәуірі және Фикһ мектептерінің пайда болуы
Билікті өз қолдарына алып, Омеядтар сұлтандығын құлатқан Аббасилер арабтардан басқа ұлттарға жылы қарап, олардан қолдау тапты және де ғалымдарға жақындық танытып, солардың көзқарастарын ұстанған. Түріктердің сахнаға шығуы да осы кезенде жүзеге асты. Әсіресе халифа Мутасым кезеңінен (833 - 41 жж.) бастап, әскери және басқару саласында түрік халқы таныла бастады. Халифа Харун Рашид қаржылық істерін және осыған қатысты үкімдер жазуды Әбу Ханифаның досы және шәкірті Әбу Юсуфтан сұрайды. Ол атақты «Китабу'л-Харажды» жазып шықты. Халифа Мансұр Имам Малик «Муатта» атты шығармасын билеушілер мен мүфтилер бағынатын заң түріне келтіруді қалады, бірақ ол бұған ризалық білдірмеген. Омеядтар дәуірінде пайда болған Рейшілер және Хадисшілер деп топтасулар бұл дәуірле орнын жеке мектептерге қалдырды. Бұл мектептердің кейбірі қазірге дейін жалғасып келген, ал кейбірі жоғалып кеткен. Қазір сүнни мазһабтар: Ханафи мазһабы, Мәлики мазһабы, Шәфии мазһабы және Ханбели мазһабы бар. Кейіннен құрылған Шин мазһабтарының ішінде Жафери мазһабы мен Зейди мазһабы де қазіргі кезге дейін жеткен мазһабтар қатарында. Бұл мазһабтар Фикһ мектептері немесе амали (іс-әрекет) мазһабтары болып табылады. Жоғарыда аталған Итиқад (сенімдік) мектептерге (Әһли сүннет, Шиа және Харижилер) бұл дәуірде Муғтазила мектебі мен Муржиа мектебі қосылды.
Мұсылман құқығының түпдеректері (дәлелдері)
Жалпы түпдерек (дәлел) ұғымы Құран мен сүннет, жеке тұлға мен қоғам өмірін, сенім, ғибадат, ахлақ (мораль және құқық тақырыптарын (муамалат) қамтитын үкімдердің негізін құрайды. Осы екі түпдеректен өмірдің бастауыш түсіндіретін, жеке адамды бақыт пен тыныштыққа, қоғамды тәртіп пен қауіпсіздікке қауыштыратын барлық негізгі принциптерді табуға болады. Алайда Құран мен сүннет жеке адам мен қоғамға ұсталатын негізгі тәртіп ережелерін, сақтайтын негізгі құндылықтарын көрсетумен шектеледі. Осы екі түпдеректе берілген үкімдер мен көрсетілген мақсаттарды ұғыну, олардан өмірге және жеке-жеке әрбір оқиғаға қатысты нәтиже шығару ісі толығымен Құран мен Сүннетте мұсылмандарға айтылған тиісті жауапкершілік болып табылады. Сол себептен Хазіреті Пайғамбар (с.а.у.) қайтыс болғаннан кейін Құран мен Сүннетті қалай түсіну және қандай амал мен әдістер арқылы үкім шығару мәселесі пайда болады. Тарих ағымында пайда болған түрлі Фикһ мазһабтары де осы мәселеге қатысты жұмсалған ақыл әрекеттің нәтижесі. Сондай-ақ, настардан (аят пен хадис) үкім шығару әдістемесін өз тақырыбы етіп алған ғылымның тарихта «усул-и Фикһ» (мұсылман құқығы әдістемесі) деген атпен алғаш рет мұсылмандар тарапынан шығарылуы да осы процестің нәтижесі болып табылады. Осы тұрғыдан практикалық өмірге қатысты шариғи үкімдердің негізгі түпдеректері Құран мен сүннет болумен қатар, осы екі түпдеректе қамтылған сөздер мен олардың мағына және мақсаттарын түсіндіруге бағытталған ахыли әрекеттердің де маңызы мен қызметі ерекше орын алады. Осыған орай мұсылман құқығының түпдеректерін жалпы үш бөлімге жинақтауға болады. Олар Құран, Сүннет, Ақыл. Классикалық мұсылман құқығы теориясында бұдан да көп дәлелдер келтіріледі: Ижма, қияс, истихсан, истислах, истисхаб, т.б. Осы дәлелдердің бір бөлігінің нас құрамына, ал екінші бір бөлігінің ақыл құрамына кіруі мүмкін. Дәлелдер фахихтер шариғи амал сипатындағы үкімге апаратын құралды немесе үкімнің сүйенішін дәлел деп атайды. Дәлел түпдерек тұрғысынан «ахыли дәлел» және «иақыли дәлел» болып екіге бөлінгеніндей, күштілігі тұрғысынан да «нақты дәлел» және «занни (жорамал) дәлел» болып екіге бөлінеді. Фикһ әдебиетінде кеңінен қабылданған пікірге сай шариғи дәлелдердің ішінен Құран, сүннет, ижма және қияс негізгі дәлелдер тобына, ал истихсан, истислах, истисхаб, седд-и зериа сияқты дәлелдер қосалқы дәлелдер тобына кіреді.
Мұсылмандық азаматтық құқық – шариат заңы негізінде азаматтық қарым-қатынасты және содан туындайтын мәселелерді реттейтін қағида-ережелер жиынтығы.
Ондай қағида-ережелер фикһ ілімінің ең үлкен тармағын құрайды. Азаматтық құқық негізінен Ақудат, Айқаат, Ахкәм бөлімдерінде қарастырылған. Ондағы отбасы мен неке, сату мен сатып алу, қарыз беру мен қарыз алу, сақтауға беру, жалдану, кепілдік, үжіре, серіктестік, тапсырыс, жерді жалға беру, уақып, өсиет айту, татуластыру, банкроттық ең маңызды міндеттемелер қатарына жатады. Шарт талабы мүлтіксіз орындалуға тиісті міндеттемелер Ләзім тобына, ал бір тарап ұсынысымен шарт талаптарының жойылуы ықтимал міндеттемелер Жаиз тобына жатады. Ақудат өзара келісу арқылы жасалатын шарттарды қарастырады. Шарт жасасу үшін тараптардың ақыл-есінің бүтін болуы, өз ісіне жауап беру қабілетінің болуы, куәлердің қатыстырылуы талап етіледі. Екі жақтың келісімін талап етпейтін шарттар Айқаатта қарастырылған. Ондай шартты жасауға да, жоюға да екі жақтың келісімі талап етілмейді. Бірақ басқа ақудаттық талаптар сақталады. Айқааттың аясына ажырасу, ант ішу, нәзір (Алла жолына жақсы іс істеу), кафарат секілді бір жақты қабылданатын міндеттемелер кіреді. Мұсылмандық азаматтық құқықта барлық азаматтық құқықтық қатынастар қамтылған және бүкіл қағида-ережелер тек адамгершілік пен әділетке негізделген.
Мұсылмандық құқықтық жүйе
Мұсылмандық құқықтық жүйе – ислам діні және шариат ережелерін бұзған адамға қолданатын жаза-шаралардан тұратын 7 – 10 ғасырларда Араб халифатында қалыптасқан құқықтық жүйе. Негізгі қайнар көзі – Құран Кәрім. Сондықтан мұсылмандар әрбір әрекетке Алланың қатысы бар деп санап, ислами қағида-ережені бұзбауға тырысады. Мұны мұсылман елдеріндегі түрмелердің бос тұрғанынан көруге болады. Мұсылмандық құқықтық жүйенің ендігі бір қайнар көзі Мұхаммед пайғамбардың (ғ.с.) айтқан уағыздары мен шешімдерінен тұратын хадис және оның өмір салты үлгілері қамтылған сунна. Сондай-ақ алғашқы төрт халифа шығарған шешімдер мен ережелер жиынтығы, Иджма және Қияс аталатын ережелер мен шешімдер жиынтығы да мұсылмандық құқықтық жүйенің қайнар көзі болып табылады. Қияс деп жоғарыда аталған қайнар көздерден таралатын мәселеге лайықты үлгі табылмаған жағдайда тәжірибе мен ақылға салып шығарған шешімдер мен үкімдерді айтады. Бұл қайнар көзге байырғы қазақ билері де көп жүгінген. Мұсылмандық құқықтық жүйе шариат, кәләм деген екі тармақтан тұрады. Шариғат тұрмыс-тіршілікке қатысты заңдардан құралған. Ал кәләм адамгершіліктің мәнін түсіндіреді және оны бұзған адамға шара қолдану туралы ережелерді қамтиды. Мұсылмандық құқықтық жүйеде адам әрекеті бес санатқа жіктеледі. Олар: парыз (орындалуы міндетті әрекеттер), мандуб (міндеттелмеген, бірақ орындалуы дұрыс саналады), мубаһ (әркімнің өз еркіндегі әрекеттер, жасалмағаны дұрыс), мәкруһ (қолдамайтын әрекеттер), һарам (тыйым салынған әрекеттер). Мұсылмандық құқықтық жүйе – әлемдегі үш құқықтық жүйенің біреуі. Ағылшын-саксондық және роман-германдық құқықтық жүйелерге қарағанда мұсылмандық құқықтық жүйе өзінің тұрақтылығымен, жинақылығымен, көпшілікке қолайлылығымен, әсерлілігімен, әділеттілігімен ерекшеленеді.
Дереккөздер
Санат:Ислам терминдері Санат:Шариғат Санат:Ислам дінтанушылары Санат:Мінез-құлықтың діни жинақтары Санат:Исламдық мінез-құлық пен тәжірибелер Санат:Құқықтану
Нүкте қозғалысының векторлық берілу әдіс
Нүкте қозғалысының векторлық берілу әдіс - нүктенің радиус-векторының уакытқа тәуелдігінің функциясы.
Дереккөздер
Санат:Механика
Титонка (Айова)
Титонка (Titonka) — Айова штатының Кошут округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.7 км². FIPS коды — 19-78330.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 584 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Кошут округы (Айова)
Дандас (Миннесота)
Дандас (Dundas) — Миннесота штатының Rice округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1367 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.0 км² шамасында. FIPS коды — 27-17126.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
IC 2090
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ESO 361-?8.
Сыртқы сілтемелер
IC 2090 Санат:Кескіш (шоқжұлдыз)
Кіші Кучиминская
Кіші Кучиминская — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Кучиминская өзенінің оң жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ақ ауыз
Ақ ауыз - тиісті үлесінен, сыбағасынан айрылып, алданып қалған адам. XIX ғасырдың 20-30 жылдарында Орталық Қазақстанның тау-кен өнеркәсібінде еңбек ететін жергілікті ұлт өкілдерінің арасында күндік нормасын орындай алмаған шахтерлер ақ ауыз деп аталып, оларға наряд жазылмай, табысынан құр алақан қалатын болған. Жер астындағы конвойда бұрғылайтын нормалары орындалмай қалса, бұрғыланбай қалған бөлікті ақ бормен белгілеп сызып қоятын болған. Жоспарын орындай алмаған күні ақ ауыз болып қалдым дейтін болған, ол күнге еңбекақы жазылмаған. Осымен байланысты ақ ауыз тіркесі қалыптасқан.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Дженнифер Джонс
Дженнифер Джонс (Jennifer Jones), туған кездегі есімі Филис Флора Айли (Phylis Flora Isley, 2 наурыз 1919 — 17 желтоқсан 2009 жыл) — американдық актриса, «Оскар марапатының», жүлдегері ,"Золотой голос" жүлдегері.
Фильмография
1939ж-Dick Tracy’s G-Men,рөлі-	Гвен Эндрюс
1944ж-Since You Went Away,рөлі-Джейн Дебора Хилтон
1945ж-Love Letters,рөлі-Синглтон/Виктория Морланд
1946ж-Cluny Brown,рөлі-Клуни Браун
1946ж-Duel in the Sun,рөлі-Перл Чавес
1948ж-Portrait of Jennie,рөлі-Дженни Эпплтон
1949ж-We Were Strangers,рөлі-	Чайна Вальдес
1949ж-Madame Bovary,рөлі-Эмма Бовари
1949ж-Gone to Earth,рөлі-	Хейзл Вудус
1952ж-Carrie,рөлі-Керри Мибер
1952ж-Ruby Gentry,рөлі-	Руби Джентри
1953ж-Beat the Devil,рөлі-	Гвендолен Челм
1953ж-Terminal Station,рөлі-Мэри Форбс
1954ж-Indiscretion of an American Wife,рөлі-Мэри Форбс
1955ж-Love Is a Many-Splendored Thing,рөлі-Доктор Хэн Суйин
1955ж-Good Morning Miss Dove,рөлі-	Мисс Дав
1956ж-The Man in the Gray Flannel Suit,рөлі-Бетси Рэт
1957ж-The Barretts of Wimpolе,рөлі-Элизабет Барретт
1962ж-Tender Is the Night,рөлі-Николь Дайвер
1969ж-Angel, Angel, Down We Go,рөлі-Астрид Стил
1974ж-The Towering Inferno,рөлі-Лизолетт Мюллер
Райнхольтероде
Райнхольтероде (Reinholterode) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Айхсфельд ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Интегралдаушы көбейткіш
Интегралдаушы көбейткіш - P(x,y)dx + Q(x,y)dy = 0 дифферециалдық теңдеуінің сол жағын қандай да болмасын бір и(х,у) функциясының толық дифференциалына	айналдыратын μ(x,y) көбейткіші. Демек,	μ(x,y)P(x,y)dx+μ(x,y)Q(x,y)dy=du(x,y) теңдеуін	қанағаттандыратын u(х,у) функциясы табылады. Әлбетте, интегралдаушы көбейткіш р(х,у) функция ∂( μ,P)/ ∂y-∂(μ,Q)/∂x=0 дербес туындылы теңдеуін қанағаттандырады.
Дереккөздер
Санат:Математика
NGC 6235
NGC 6235 — Ophiuchus шоқжұлдызында орналасқан X типті шар тәрізді жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 26 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6235 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: GCL 48, ESO 586-SC5.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Ophiuchus (шоқжұлдыз)
Хоббит: Бес әскердің шайқасы
Хоббит: Бес әскердің шайқасы (The Hobbit: The Battle of the Five Armies) — «Хоббит» атты кинотрилогияның соңғы бөлігі. Фильмді 2014 жылы режиссер Питер Джексон түсірген. Басты рөлдерін орындаған: Хьюго Уивинг, Кристофер Ли, Мартин Фриман, Иэн МакКеллен, Ричард Армитедж, Джеймс Несбитт, Кен Стотт, Кейт Бланшетт, Иэн Холм, Бенедикт Камбербэтч, Орландо Блум, Люк Эванс, Грэм МакТавиш, Дин О’Горман, Эйдан Тернер, Джед Брофи, Стивен Фрай, Уильям Кирчер, Стивен Хантер, Джон Коллен, Питер Хэмблтон, Эванджелин Лилли, Билли Коннолли, Ли Пейс. Сценарийді жазған: Питер Джексон, Фрэнсис Уолш, Филиппа Бойенс. Продюсерлер: Питер Джексон, Фрэнсис Уолш, Филиппа Бойенс, Кэролинн Каннингэм. Жанры: Фэнтези, Қызық оқиғалы.
Қысқаша суреттеме
Он үш гноммен бірге Жалғыз тауға аттанған Бильбо Бэгинстің негізгі міндеті - қазынаны табу ғана еді. Бірақ гномдардың патшалығын айдаһар Смаугтан тартып алу оңайға түспейді. Оның үстіне гномдардың патшасы Торинге дер кезінде көмек қолын созған адамдар мен эльфтар өз үлестерін талап етті. Ол аздай - жер астынан зұлымдықтың елшілеріндей орктар пайда болады. Ары қарай бес түрлі халықтардың (адам, орк, эльф, гном, гоблин) соғысы басталады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша фильмдер Санат:2013 жылғы фильмдер
Қатынас аймағы
Қатынас аймағы (Зона коммуникации) — әскери қимылдар театрының тылдағы ауданы. Ол ұрыс қимылдары аймағына қабыса орналастырылады. Қатынас аймағында қатынас жасау, тылды басқару орғандары, тылдағы бөлімдер мен мекемелер, армия топтары мен әскери қимылдар театрындағы әскерлерді (күштерді) басқару қорлары орналасады. Қатынас аймағының тереңдіғі 140-600 км және одан да көп болуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Ақ басқұр
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Санат:Киіз үй
Носкова (Васькина тармағы)
Носкова (Лесная) — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Томск облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Васькина өзенінің сол жағалауынан 5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь Кемерово қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Музыкалық интервал
Санат:Музыка Музыкалық интервал (лат. intervallum - арасы,қашықтық,айырмашылық) - белгілі биіктікте орналасқан екі дыбыстың арасындағы арақатынасы. Интервал музыкада өте маңызды. Музыканың тиімді қолдануы үшін интервал білуге тиісті. Бұл сөздің алғашқы пайда болуы грек философы Пифагор болған (деректер бойынша 580-500 б.з.д.). Пифагор мен оның шәкірттері музыкадағы тон жоғарлығын мен қалтақ шегінің ұзындығының байланысын іздегенде, олар музыкалық интервалдардың байланысын тапты. Нәтижесінде музыка ғылымына үлкен үлес қосты.
Носкова (Васькина тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Бардарламасы қайта реттелетін робот
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Қарабайлар
Қарабайлар (Plegadis) – Threskiornithidae тұқымдасының үш түрден тұратын тырнақұтандар туыстас құстар. Қошқыл реңі, төмен иілген ұзын тұмсығымен ерекшеленеді. Қазақстанда жалғыз ғана түрі тіршілік етеді.
Түрлері
Туыста 3 түр бар :
Дереккөздер
Санат:Дегелектәрізділер
Эманометр (Өлшеу техникасы)
(лат. emano - тараламын және грек. metre’o - өлшеймін) радон изотопын анықтауға арналған аспап. Жер қыртысындағы ауа ішіндегі радон концентрациясын өлшеуге арналған, сонымен қатар ұнтақ сынаманың активтілігін өлшеуге арналған геофизикалық аспап.
Әбдуллино (Карайыдел ауданы)
Әбдуллино — Башқұртстанның Карайыдель ауданындағы ауыл, Караяр ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 463 адамды құрады. Пошта индексі — 452374, ОКАТО коды — 80234836002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Гүлсім Әбдірахманқызы Досжанова
Дереккөздер
Санат:1946 жылы туғандар Санат:Түркістанда туғандар Санат:Медицина ғылымдарының докторлары Санат:Астана медицина университеті түлектері Санат:Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті оқытушылары Санат:Оңтүстік Қазақстан медицина академиясы оқытушылары Санат:Оңтүстік Қазақстан медицина академиясының профессорлары
Перледо
Перледо (Perledo) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Лекко провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 874 адамды құрайды. Халық тығыздығы 73 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 12 км² шамасында. Пошта индексі — 23828.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Қағида
Қағида немесе принцип (principim – принцип; негіз, алғы бастама) — белгілі білім жүйесінің түп-негізі, алғы бастамасы, абстрактылы түрдегі ең қысқа жалпылама мазмұны. Ғылыми танымда идея, теория, әдіс сияқты таным түрлерімен өзара байланыста тұжырымдалады.
Дереккөздер
Санат:Философиялық терминдер
Биполярлық транзистор
Дереккөздер
Санат:Транзисторлар
Минералдардың парагенезисі
Генезис деген грек сөзі — жаратылу, шығу, пайда болу деген сөз. Демек, минералдардың генезисі дегеніміз — олардың жаратылысы. Жердің ішкі қабаттарында пайда болатын магма жоғары көтеріліп жіктеледі; салқындап қатаюдан пайда болатын тау жыныстары магмалық жыныстар, оны құраушы және соған байланысты пайда болған минералдар магмалық минералдар деп аталады. Онан кейін қалдық магмалардан магмалық минералдар пайда болады. Оның ең ірі және минерал заттар көп кездесетін түрі — пегматит, оны құраушы және оған байланысты пайда болған минералдар — пегматиттік минералдар. Онан қалған су буы мен газдарға қаныққан заттардан пайда болып, жердің үстіне таман таянған жарықтарды толтыратындар — пневматолиттік минералдар. Онан қалған бу мен газдар суға араласып ыстық ерітінді құрайды, яғни гидротермалар пайда болады. Гидротерманың ішіндегі заттар жер жарықтарына, тау жыныстары арасындағы қуыстарға сіңіп, минералды желілер құрады. Олардың өзі минералдану тереңдігіне қарай, соған байланысты жаратылыс температурасына қарай үшке бөлінеді: Осыған сәйкес гидротермалық минералдар да үшке бөлінеді: Онан кейін гидротермадан қалған су, яғни жаңадан пайда болған ыстық ювенил су жер бетінің айналыстағы вадоз суына қосылып кетеді; кейде олар ыстық минералды көзге — арасан көздерге айналады. Оларды курорттарда емге пайдаланады. Екінші жағынан магмалық жыныстардың вулкандық немесе эффузивтік түрлері тағы бар. Магма жердің астыңғы қабаттарында қатаятын болса, ол интрузивтік делінді. Жоғарыда айтылған магмалық жыныстар, қалдық магмалар — пегматиттер, пневматолиттер, гидротермалар — бәрі де сол интрузивтермен байланысты түзілген. Жердің жарығымен жоғары көтеріліп, жер бетіне шығып тасыған магма лава деп, лавадан пайда болған тау жыныстары эффузивтік немесе вулкандық болып аталады. Соған сәйкес минералдар да вулкандық және эффузивтік болады. Лаваға байланысты гидротермалар мен арасан көздер де пайда болады. Бірақ лава тез салқындайтын болғандықтан онан шыққа н заттар да кристалданып, жіктеліп үлгіре алмайды, оның барлық бөлшектері шыныша араласып қатаяды. Сондықтан эффузивтерге байланысты кендер де кұрала қоймайды. Металды эндогендік кендердің көпшілігі магмалық, пегматиттік, пневматолиттік, гидротермалық болады. Экзотендік тау жыныстары — шөгінді жыныстар. Бұлар бірнеше түрге бөлінеді; соған сәйкес минералдар да жаратылыс жағынан бірнеше түрлерге бөлінеді: көлдік шөгінді тұздар, органикалық қайталама тұнба, үгілген метаморфтық тау жыныстары мен минералдар әрі магмалық, әрі шөгінді тау жыныстарынан пайда болады. Сондықтан оларды аралық — ортақ жыныстар деп қарауға болады. Олардың кұрамындағы метаморфтық минералдар да эндогендік пен экзогендікке ортақ болып табылады. Жалпы метаморфтық минералдар региондық және контактылық болып екіге бөлінеді. Соның ішінде химиялық алмасудан пайда болған метасоматикалық, қысым күшінен пайда болған динамометаморфтық, қызу күшінен пайда болған пирометаморфтык, кебуден-құрғаудан пайда болған дегидраттық т.б. түрлері бар. Оның үстіне кен минералдары метаморфтық және метаморфогендік болып белінеді.
Парагенезис дегеніміз — қатар жаратылысты деген сөз (грекше пара — қатар, қасында деген сөз). Минералдардың парагенезисі дегеніміз — олардың жаратылысы, құралу жағдайлары бірдей, сондықтан жатыс орыны қатар, кездесетін жері қатар, бір-біріне серік деген сөз. Сондықтан минералдардың парагенезисі мен минералдардың ассодиациясы өз ара тығыз байланысты. Латынша ассоциация — бірлесу, қосылысу немесе бас қосу деген сөз. Жаратылысы бірдей минералдар бір жерде бас қосатын болғандықтан минералдар парагенезисінен ассоциация пайда болады. Дегенмен бір жерден қатар табылған минералдар тобының (ассоциацияның) жаратылысы бірдей бола бермейді. Мысалы, эндогендік бір тау жынысы, айталық гранит,үгілу мен бұзылу әрекетіне ұшыраса, онан бірнеше түрлі экзогендік минералдар пайда болып, сол жерде қалып қояды (мысалы, қалдық минералдар). Демек, мұндай жағдайларда эндогендік минералдар мен экзогендік минералдардың күрделі ассоциациясы құралады. Кен минералдары, әсіресе сирек металдар кендері оңай жерден кездесе бермейді. Бірақ әрқашанда сол сирек минералдар- дыц касында кездесетін, жаратылысы сирек металдар мен парагенезис минералдарын білетін болсақ, солар арқылы басқа сирек минералды іздеп табамыз. Демек, минералдар жаратылысын білу, оның парагенезистік заңын білу минералогия ғылымында аса зор роль атқарады. Әсіресе кен іздеу істерінде парагенезис заңының алатын орны орасан зор. Сондықтан бұл мәселеге ірі ғалымдар ерте замандардан-ақ көңіл аударған. Парагенезис деген терминді «минералдардың бірге кездесуі» деген ұғымда 1849 жылы алғаш қолданушы Брейтгаупт. Бірақ мұндай түсінік, дәл солай аталмаса да ғылымда онан бұрын да болған. Мәселен, осыдан мың жылдай бұрын Бируни мен Абуғали Сина минералдарды жаратылысы бойынша топтарға бөлгенін білеміз. Әрине, олар мұны теория жағынан бөлген жоқ, тек практикада қолданғандары белгілі болды. Мысалы, Бируни гидротермалық минералдардың ішіндегі калып қойған тамшы ерітінділері мен газдары бойынша оларды жаратылысы басқа минералдардан айыру әдісін қолданған. Ол әдіс осы күнге дейін ғылымда қолданылып келеді. Біздің заманымызда минералдардын, парагенезисі геохимия ғылымында көп зерттелді. В. И. Вернадский мен A. Е. Ферсман еңбектерінде бұл мәселеге зор көңіл аударған. Кейінгі кезде Д. С. Коржинский парагенезиске физика-химиялық жеке зерттеулер жүргізіп, еңбектер жазды. Минералдар парагенезисін білудің аса бір керек жері кейбір кен байлықтарын табуда екенін білеміз. Сондықтан кен құраушы минералдардың парагенезисі көбірек талданған. Сонымен қатар кейбір минералдардың парагенезисін түсіну тау жыныстарының жасын айыруға да әсерін тигізеді. Екінші жағынан, минералдардың кристалдық решетка құрамында атомдар мен иондардың радиусы қандай әсер көрсететінін жоғарыда көрдік. Демек, осы жағынан қарағанда минералдар парагенезисін айыруда геохимия мен кристаллохимия да көмектеседі. Сонымен, минералдар парагенезисі тек минералогия үшін ғана емес, барлық геологиялық ғылымдарға, топырақ тану ғылымына, геохимияға, физикалық химияға, кен іздеу істеріне керекті, бәріне ортақ мәселе. Солай бола тұрса да, осы күнге дейін минералдар парагенезисі туралы жазылған оқулық қазақ тілінде түгел орыс тілінде де жоқ.
Дереккөздер
Санат:Химия Санат:Кристаллография