cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Теңіз Геоморфологиясы
Теңіз Геоморфологиясы, теңіз түбінің геоморфологиясы – мұхит пен теңіз түбінің құрылысын және дамуын зерттейтін ғылым. Теңіз геологиясы ғылымымен тығыз байланысты. Теңіз геоморфологиясында үш негізгі бағыт айқындалады: 1) жер қыртысының құрылымды геологиясы және Жердің геотектоникалық дамуын (морфоқұрылым) зерттеуге байланысты түп бедерінің ірі элементтерімен айналысу; 2) жер бедерін қалыптастырушы сыртқы күштерді (эрозия,мору, үгілу, абразия, денудаттану, т.б.) зерттеу; 3) мұнай және шашыранды кендерді іздеуге, су асты коммуникациялық құрылыстарын жобалауға, балық кәсіпшілігіне байланысты қалыптасқан қолданбалы Теңіз геоморфологиясы.
Дереккөздер
Қазақстан ұлттық энциклопедиясы
Сыртқы сілтемелер:
Темір дәуірі
Санат:Геология
Эффузиялық тау жынысы
thumb|180px| Эффузиялық Тау Жыныстары Эффузиялық Тау Жыныстары (грек. effusіo – төгілу), жанартаулық тау жыныстары, вулканиттер – лаваның Жер бетінде немесе Жер қыртысының жоғары қат-қабаттары арасында суынуынан түзілген түзілімдер. Эффузиялық тау жыныстары жабын, тасқын түрінде қалыптасады. Бітімі көбінесе ағынды, кеуекті, бадамтасты, сирек шомбал. Құрылымы порфирлі. Құрамы әр түрлі; терең қабаттардағы тау жыныстарынан айырмашылығы – құрамында ультрақышқыл тау жыныстары мүлдем болмайды; ультранегізділер сирек кездеседі. Минералдық құрамында шыны, ірі кристалдар көп тараған. Қалыптаса келе эффузиялық тау жыныстарының шынысы кристалданады, бұзылып біраз өзгерістерге шалынады. Олардың атаулары тарихи қалыптасқан, интруз. сыңарларымен байланысы жоқ. Мысалы, граниттің эффузиялық сыңары риолит, габброныкі – базальт. Қазақстан жерінде қышқыл құрамды эффузиялық тау жыныстары девондық жанартаулық белдеуде кеңінен тараған.
Дереккөздер:
Санат:Тау жыныстары
Ступица
thumb|right Ступица, күпшек - оське немесе білікке отырғызатын тесігі бар, дөңгелектің ортасынадағы бөлік. Күпшектiң саңылауы әдетте бұрау моментiнiң берiлуi үшiн шлиц профильсi шпонка саңылауы болады.
Дереккөздер
Санат:Механика
Жаңашаруа (Павлодар облысы)
Жаңашаруа — Павлодар облысы Ақсу қалалық әкімдігіне қарасты ауыл, Қызылжар ауылдық округі құрамында.
Географиялық орны
Ақсу қаласынан солтүстік-батысқа қарай 67 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 232 адам (114 ер адам және 118 әйел адам) болса, 2009 жылы 154 адамды (79 ер адам және 75 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақсу қалалық әкімдігі елді мекендері
T.O.P
Чхве Сын Хён (хангыль: 최승현; 4 қараша 1987), көбінесе T.O.P (탑) атымен танымал — оңтүстік-кәріс әншісі, моделі және актері. "Big Bang" тобының қатысушысы. Сын Хен бірнеше фильмдерде өз актерлік қабілетін көрсеткен:"Мен мұғаліммін", "Iris" және "71: От", "Түлек", "Құпия жолдау".
Дереккөздер
Санат:1987 жылы туғандар
Эффективтік масса
thumb|200px|right| Эффективтік Масса Эффективтік Масса – квазибөлшектердің негізгі сипаттамаларының бірі. Ол қатты дененің белдемдік теориясында электрондар мен кемтіктерге сыртқы электр-магниттік өрістің тигізетін әсерін сипаттау үшін пайдаланылады. Заряд тасығыштарға сыртқы электр-магниттік өрістен басқа кристалдың ішкі периодтық өрісі де әсер етеді. Заряд тасығыштардың қозғалысын тек сыртқы өріс әсерінен болады деп есептеу үшін (басқаша айтқанда заряд тасығыштарды сыртқы және ішкі өрістердің қорытқы өрісінде қозғалатын еркін бөлшектер, яғни квазибөлшектер деп санау үшін) олардың массасы эффективтік массамен алмастырылады. Эффективтік масса квазибөлшек энергиясының магнит өрісінде квантталуын анықтайды. Қатты денелерде (әсіресе жартылай өткізгіштерде) қарастырылатын кванттық ауысулар эффективтік массаның таңбасына тәуелді: оң таңбалы эффективтік масса электрондар қозғалысына, ал теріс таңбалы эффективтік масса кемтіктердің қозғалысына сәйкес келеді. Тәжірибе жүзінде эффективтік масса металдардағы диамагниттік (циклотрондық) резонанс тәсілі арқылы анықталады.
Анықтама
Эффективтік масса Ньютонның екінші заңы баламасымен анықталады. Кванттық механика көмегімен электрон сыртқы E электр өрісінде:
мұндағы a — үдеу, \hbar — Планк тұрақтысы, k — толқынды вектор, ол импульстан былай анықталады k = p/\hbar, \epsilon(k) — энергияны k толқын векторымен байланыстыратын дисперсия заңы. Электр өрісі бар кезде электронға күші әсер етеді, мұндағы заряд q әрпіме белгіленген. Осыдан эффективті массаны шығарып алуға болады m^*:
Еркін бөлшек үшін дисперсия заңы квадратты болады, осылайша эффективті масса тұрақты әрі тыныштық массасына тең болады. Кристаллда жағдай күрделірек және дисперсия зағы квадраттық емес. Бұл кезде параболамен аппроксимациялауға болатын дисперсия заңының экстремумдарында ғана эффективті масса ұғымын айтуға болады.
Эффективті масса кристалл бағытына да байланысты және жалпы жағдайда эффективті масса тензоры болып табылады.
Дереккөздер:
Санат:Кванттық физика Санат:Масса Санат:Қатты денелер физикасы
Коли (Дордонь)
Коли (Coly) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Сарла-ла-Канеда округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,01 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 226 адамды құрады. Халық тығыздығы — 28,21 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Казальйоне
Казальйоне (Casaglione) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Оңтүстік Корсика департаментінде орналасқан. Аяччо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,73 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2A070, пошта индексі — 20111.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 365 адамды құрады. Халық тығыздығы — 24,78 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Оңтүстік Корсика департаментінің коммуналары
Флоренс (Орегон)
Флоренс (Florence) — Орегон штатының Lane округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 8466 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14.3 км² шамасында. FIPS коды — 41-26050.
Ла-Шапель-о-Муан
Ла-Шапель-о-Муан (La Chapelle-au-Moine) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,32 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61094, пошта индексі — 61100.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 588 адамды құрады. Халық тығыздығы — 110,53 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Тоғызақ ауылдық округі
Тоғызақ ауылдық округі – Қостанай облысы Қарабалық ауданындағы әкімшілік бірлік. 2019-жылы құрамына қысқартылған 8 ауылдық округінен 8 елді мекен қосылды.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Тоғызақ, Веренка, Ворошиловка, Гурьяновское, Ельшанское, Котлованное, Надеждинка, Сарыкөл, Целинное ауылдары кіреді. Орталығы – Тоғызақ ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 3800 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Қарабалық ауданы ауылдық округтері
Ле-Сель-де-Бретань
Ле-Сель-де-Бретань (Le Sel-de-Bretagne) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Редон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,1 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35322, пошта индексі — 35320.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 868 адамды құрады. Халық тығыздығы — 107,16 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Ла-Маделен-су-Монтрей
Ла-Маделен-су-Монтрей (La Madelaine-sous-Montreuil) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Монтрей округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,46 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62535, пошта индексі — 62170.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 174 адамды құрады. Халық тығыздығы — 70,73 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Күпек аурулары
Күпек аурулары – ерлердің жыныс мүшесінің жиі кездесетін аурулары. Күпек ауруларына : баланит, фимоз (күпектің тарылуы), пармифоз (жыныс мүше күпегінің қысылуы), баланопостит (күпек пен оның ішкі қабығының қабынуы), герпес (күпек ұшығы) және күпектің қатерсіз ісіктері жатады. Күпектің қатерсіз ісіктері : вирусты және вируссыз папилломалар (кондиломалар) болып бөлінеді. Вирусты папиллома (өткір ұшты кондилома) – іріңді қабыну туғызатын микробтардың әсерінен тері мен оның шырышты қабаттарында өсетін сүйелше ісік. Ол кездейсоқ жыныс қатынасынан кейін 1 – 6 ай шамасында пайда болады. Алғашында папилломалардың диаметрі 0,1 мм болады, кейін өсіп түкті, өткір ұшты көптеген сүйелшелерге, кейін бір – біріне қосылып, зор өспеге айналады, ауру бастапқыда ауырсынып білдірмейді. Ауру инфекциямен асқынған кезде папилломалар іріңдеп, өлі еттеніп ойық жараға айналады. Бұл кезде науқастың дене қызуы көтерліп, денесі қышып, күпектен ірің ағады, оған шаптың лимфотүйіндерінің қабынуы (шошынуы) қосылады. Бұл кезде күпек папилломаларын еркек жыныс мүшесінің қатерлі ісігінен ажырату қиын болады. Ұсақ вирусты папилломаларды (мөлш. 1 – 2 мм) электркоагуляциямен (электр ағынымен күйдіріп емдейді), мөлшері үлкендерін операция жасап сылып тастайды. Егер кондиломалар күпектің ішкі жағына жайылып кетсе, күпекті кесіп алу қажет (сүндеттеу). Күпектің вируссыз папилломалары (кондиломалар) қатерлі ісікке бейім аурулардың қатарына жатады. Бұл папилломалардың табаны қалың, түкті, саңырау пішіндес болады. Кондиломалар күпектің ішкі жағына шығатындықтан көзге көрінбейді де, кеш аңғарылады. Ауру әбден асқынғанда ғана оның клиникалық белгілері біліне бастайды. Дертті биопсия алу арқылы ғана анықтайды. Оны тек хирургиялық операция жасап емдейді. Салттық жол – жорамен сүндеттелетін мұсылмандар мен еврейлерде Күпек аурулары өте сирек кездеседі.
Дереккөздер
«Қазақстан» Ұлттық энциклопедия. /Бас ред.Б.Аяған. 5 том. Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», Алматы, 2003.
Санат:Анатомия
Сұлтан Ахмед хан, Алаша хан
Сұлтан Ахмед хан I (أحمد, қаз. Алача хан, ойрат Олоча хан — «Қанішер хан») (1465/ 66-1503/04) — Шығыс және Орталық Моғолстан, Тұрфан өлкесінің ханы. Шағатай әулетінен шыққан Жүніс ханның баласы. Далада қалыптасқан ескі моңғол дәстүрлерін жақтаушы. 1484 ж. әкесінен бөлініп, келесі 10 жыл ішінде жергілікті тайпаларды (аралат, жарас, калучи және т.б.) бағындырып, Моғолстанның шығысы мен орталық бөлігінде билікті басып алды. Қуатты аралат тайпасынан шыққан әмірлерді тайдырып, насл тайпасын толығымен қырғынға ұшыратты. Бұл таластарда Әмір Сұлтан Шорас та мерт болды. Калучи тайпасының бірігіп, ханға қарсы жасалған қастандығы іске аспады.
XVI ғ. әдеби ескерткіші "Бабырнамада" ол туралы біраз тарихи деректер келтіріледі. Өзінің мемлекет ішіндегі қарсыластарын жеңген соң Сұлтан Ахмед ханның сыртқы жауларымен қақтығыстары басталарды. Ойрат (қалмақ) тайпаларының Моғолстанның шығыс аймағына жасаған шабуылдарына тойтарыс беріп, оларды асқан қатыгездікпен аяусыз қырып-жойды. "Алача (Қанішер)" хан атануының себебі - осында. Ойраттардың билеушісі Есен тайшымен болған екі шайқас Сұлтан Ахмед ханның жеңісімен аяқталды.
Қашғар мен Жаркентті қол астына қарату мақсатымен қазақ хандарымен бірігіп, Дулат әмірі Мырза Әбу Бәкірмен соғысып, оны жеңе алмады. Яркендтен қалың қолмен шыққан Әбу Бәкір таулы аймақтарда ханның жолын бөгеп, әскерін талқандады.
Мұхаммед Шейбанидің жеңістерінен кейін 1501-1502 ж. туған ағасы Сұлтан Махмұд ханға көмекке аттанды. Моғолстандағы билік Ахмед ханның үлкен ұлы Мансұр ханның қолына көшті. Мұхаммед Салихтың "Шейбанинамасына" сенсек, шешуші шайқас кезінде Ахмед Сұлтан ханның қол астында 10 мың қалмақтан, 10 мың моғолдан жасақталған әскері болды. 1503 ж. Ахси түбінде болған ұрыста Мұхаммед Шайбаниден жеңіліске ұшырап, Махмұд ханмен ("Шейбанинамада" Ханике хан есімімен белгілі) бірге тұтқынға түсті. Шейбани хан тұтқындардың болашағын анықтау үшін сұлтандар мен қолбасшыларын шақырып, кеңес құрады. 2 кезеңнен тұрған кеңестегі бір топ Ахмед ханның Моғолстанға қайтып, қалың қол жинап, жаңа соғыстың басталуынан қатты сескенді. Ахмед хан мен Махмұд хан әскерлерінің бірігу ықтималдылығы үлкен қауіп төндірді. Қызу таластардан кейін Мұхаммед Шейбани хан тұтқындарды жіберуге шешім қабылдады. Сұлтан Ахмед хан Моғолстанға (Ақсу) қайтқан соң ауруға (сал ауруы) шалдығып, хижраның жыл санауы бойынша 909 ж. (1504 ж. ақпан-наурыз айларында) көз жұмды.
Абай «Біраз сөз казактың түбі айдан шыкканы туралы» еңбегінде С. А. х-ды Ахмет хан есімімен атап, 16 ғ-дың әдеби ескерткіші «Бабырнамадан» ол туралы тарихи деректер келтіреді. С. А. х-ның қалмақтарды көп шауып, аяусыз қырғаны жайлы айтады. Сондықтан да қалмақтар рақымсыздығына қарай «мынау бір аласын болды ғой»деп, Алашахан атандырыпты, - дейді ақын.
Ықылас Дүкенұлы
thumb|right|200px| Ықылас Дүкенұлы (1843 жыл, Қарағанды облысы, Жаңаарқа ауданы – 1916 жыл, Жамбыл облысы, Сарысу ауданы, Шу өзеннің бойы, бұрынғы «Сарысу» кеңшарының батысына қарай 30 км Қуарал деген жерде) – қазақтың атақты күйші қобызшысы, композитор, қылқобызда ойнаудың асқан дүлдүл шебері.
Өмірбаяны
Ықылас қобызшылар әулеті отбасында туып-өсті. Атасы Алтынбек, әкесі Дүкен өнері бала Ықыластың музыка қабілетін ерте ашты. Туып өскен жері Қарағанды облысының Жаңаарқа ауданы, Мұңлы-Қулы тауларының етегі. Топырақ бұйырған жері Жамбыл облысының Сарысу ауданына қарасты Шу өзенінің бойындағы Қуарал деген жер.
Ықыластың өскен ортасында күйшілік өнер айрықша әспеттелетін дәстүрге айналып, дәулескер күйшілердің қалың шоғыры қалыптасқан. Тәттімбет, Сары Тоқа, Дайрабай, Қыздарбек, Итаяқ, Әбди сияқты күйшілердің Ықылас бірінің даңқын естіп, күйін құлағына құйып өссе, келесісінің көзін көріп, қадірлес сыйлас болған. Бұл ортада бағзыдан жеткен теріс бұрау күйлері ұшталып, өрісін ұзартқан. Ықылас болса сол ұлы дәстүрді қобыз тілінде жалғастырушы дәулескер күйші. Қорқыт атадан кейін тәңірлік аспапқа адамның тілін дарытып, жоғын жоқтатып, мұңын ұңдатқан біртуар композитор. Ықыластың әкесі Дүкен де, оның әкесі Алтын да қобызшы болған. Алтын қобызға әуестеніп жүрген бозбала шағында түс көріп, түсінде бір ақсақалды абыз: «Бұл қобыз сенің жеті ұрпағыңа дарып, желеп жебейтін болады!» деп аян береді деген шежіре сөз бар. Ықыластың Дүйсебай, Түсіпбек, Ақынбай атты үш баласы да көшелі қобызшылар болған. Олардың балалары мен немере шөберелері қазір Жамбыл облысының Сарысу ауданында тұрады. Ықыластың қара қобызы беріге дейін Ақынбайдың баласы Дәулеттің қолында сақтаулы болған, 2008 жылы Жамбыл облыстық мәдениет басқармасы ол қобызды сатып алып, мемлекеттік мұражайға табыс еткен. Сол күннен бастап, Ықылас Дүкенұлының қара қобызы мемлекет меншігінде.
Шығармалары
Ықыластың тырнақалды туындылары «Қасқар», «Ықылас» деп аталады. Оның «Кертолғау», «Ерден», «Жалғызаяқ», «Жарым патша», «Жезкиік» сияқты күйлерінде өзі өмір сүрген ортаның қоғамдық әлеуметтік көріністері бейнеленсе, «Қамбар - Назым», «Айрауық», «Қазан» сияқты күйлеріне ел арасына кеңінен тараған аңыз әңгімелер, қиял ғажайып оқиғалар арқау болған. Осы күйлердің қай қайсысы да Ықыластың адамға деген, қоғамға деген, табиғатқа деген азаматтық тұлғасын, адамгершілік үнін айқын аңғартады.
Ықыластың күйшілік дәстүрінің жығасын қисайтпай жалғастырған төл шәкірттері Бекмағамбетұлы Ашай, Тоқтамысұлы Әбікей, Сүгір Әліұлы және өзінің бел баласы Түсіпбек болған. Бұлардан тікелей тәлім алған белгілі қобызшы домбырашылар Мықтыбаев Дәулет пен Қаламбаев Жаппас. Ал, Дәулет пен Жаппастың төл шәкірттері Әбдіманап Жұмабеков, Сматай Үмбетбаев, Базархан Қосбасаров.
Көшпелі елдің көшінен түсіп қала жаздап, қадау қадау өнерпаздардың қол жалғауы арқылы көнеден бүгінге жеткен қобыз өнері қазір арнасын кеңейтіп, өрісін ұзартып, өресін биіктетіп, халқын қоңыр үніне ұйытуда. .
Сыртқы сілтемелер
Санат:1843 жылы туғандар Санат:Жаңаарқа ауданында туғандар Санат:1916 жылы қайтыс болғандар Санат:Сарысу ауданында қайтыс болғандар Санат:Күйшілер Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:Қобызшылар
IC 3515
IC 3515 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1819983, Reiz 2547.
Сыртқы сілтемелер
IC 3515 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Әуесқой бокстан әлем чемпионаты 1999
1999 жылғы AIBA Әуесқой бокстан әлем чемпионаты Хьюстон қаласында, АҚШ, тамыздың 15-29, аралығында 1999 жылы өтті.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бокстан әлем чемпионаттары Санат:1999 жылғы бокс Санат:АҚШ-тағы бокс
Молодка
Молодка — Ресейдегі өзен. Калужа облысы, Смоленск облысы, Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Жижала өзенінің оң жағалауынан 23 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Угра өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калуга облысы өзендері Санат:Смоленск облысы өзендері Санат:Мәскеу облысы өзендері
Үлкен Верзиловка
Үлкен Верзиловка — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сосновка өзенінің оң жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Бия және Катунь өзендерінің тоғысқан жерінен Алей өзенін қоспағанда, Барнаул қаласына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 2993
NGC 2993 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 8 ақпанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2993 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27991, MCG -2-25-15, ARP 245, IRAS09434-1408.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Шұбарқайың
Шұбарқайың (2017 ж. дейін – Пантелеймоновка) — Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданы, Самар ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Самар ауылынан солтүстік-батысқа қарай 14 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 355 адам (171 ер адам және 184 әйел адам) болса, 2009 жылы 218 адамды (111 ер адам және 107 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Самар ауданы елді мекендері
Гундерсдорф
Гундерсдорф (Gundersdorf) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Дойчландсберг округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 419 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 5.69 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — DL, ресми идентификациялық коды — 6 03 14.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Вальтер Вёлькарт (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Тирян-Елга
Тирян-Елга — Башқұртстанның Туймазин ауданындағы ауыл, Татар-Улкан ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 170 адамды құрады. Пошта индексі — 452767, ОКАТО коды — 80251865010.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
NGC 7500
NGC 7500 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Тирян-Елга
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
NGC 7500
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы 8 тамызда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7500 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70620, UGC 12399, MCG 2-59-4, ZWG 431.8, NPM1G +10.0579.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Капитановци (Видин облысы)
Капитановци (Капитановци) — Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 093 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3768. Телефон коды — 09313. ЕКАТТЕ коды — 36141.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Видин облысының елді мекендері
Троя (Айдахо)
Троя (Troy) — Айдахо штатының Лата округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 2.1 км². FIPS коды — 16-82360.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 862 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Лата округы (Айдахо)
Бөлетексеру
Бөлетексеру, баламалау - өлшеуіш аспаптың өлшеу қателігін өлшеу дәлдігі өте жоғары аспаппен салыстырып.
Дереккөздер
Санат:Механика
Виттерда
Виттерда (Witterda) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Зёммерда ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1087 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 12,47 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 68 061. Муниципалитеттің басшысы — Хайко Кох.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Махмұт Марипұлы Дараев
Махмұт Марипұлы Дараев — 1949 жылы 1 мамырда Алматы облысы Шелек ауданы Ғайрат ауылында туған. Ұйғыр. Әкесі — Дараев Марвахун. Анасы — Дараева Бахархан. Ж. Елебеков атындағы Республикалық эстрада-цирк училищесінің музыкалық драма факультетін бітірген (1971), солист-вокалист. Ұйғыр, қазақ және орыс тілдерін біледі. 1971 жылдан бері — Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық комедия театрының драма әртісі. «Табассум» шоу-бағдарламасының негізін салушы. «Ерен еңбегі үшін » медалімен марапатталған. «Яшлық» ВАА құрамында Ленин комсомолы сыйлығын иеленген, «Блиц-мини ком» республикалық фестивалінің лауреаты. Діни көзқарасы — мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы — Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы — «Өркендеу». Хоббиі — спорт. Сүйіп оқитын әдебиеті — романдар, поэзия. Үйленген. Жұбайы — Дараева Асиям (1957 жылы туған), үй шаруасымен айналысады. Ұлы — Дараев Руслан (1977 жылы туған), тіс дәрігері; қызы — Дараева Алиям (1980 жылы туған), тіс дәрігері.
Дереккөздер
Санат:2 дәрежелі Достық орденінің (Қазақстан) иегерлері
Күпшек
Күпшек, төлке – машинаның, механизмдер мен приборлардың білік немесе басқа бір бөлшек сұғылатындай өзектік тесігі бар әрі цилиндр немесе конус пішінді бөлшегі. Пайдалану мақсатына сәйкес Күпшек подшипникті, бекітпелік, өткелдік т.б. болып ажыратылады. Подшипникті Күпшек өзегіне біліктің ұшы сұғынып тұратын сырғымалы подшипниктің бөлшегі болып саналады. Ол антифрикциялық кеуек, металлкерамик, т.б. материалдардан ( шойын, жез, графит, пластмасса) жасалады. Бекітпелік Күпшек тербелмелі подшипниктің ішкі астарын, т.б. бөлшектерді біліктің ұшына, ал өткелдік Күпшек сабы конус тәрізді аспаптарды станоктың тесігі кең шпинделіне бекіту үшін пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Машиналар мен механизмдер бөлшектері
Жилинка
Жилинка — Ресейдегі өзен. Тверь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тихвина өзенінің оң жағалауынан 22,2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Жоғарғы Еділ бейшлотынан Зубцов қаласына дейін, Вазуза өзенін қоспағанда бастауынан Зубцов су торабына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Майка
Майка (іш көйлек)—42 размер. Синтетикалық жіптің салмағы (2 қабатталады) 80 г. Шалу өлшемі: 1 см — 3,8 шалу; 1 см =5,4 қатар. Негізгі түрі 2X1 резинкаша жиырыл тоқылады, яғни әр үшінші ине жоғарғы рельске жылжытылған. Майканың арқасы ашық, арқасында айқасатын ұзын баулары бар. Шұлықтық тоқумен өңдейді.
Артқы бой
Жұмыс қалпына 92 инені қойып, сосын әр үшінші инені төменгі рельске түсіреді. Шалулар теріл алып 15 қатар тоқиды, қайырыл тағыда 43 қатар тоқиды. Сосын ортасынан шеттеріне қарай 3 қатар оттатыл тоқыма басында төмен түсірілген инелерді жұмыс қалпына келтіреді. Осылайша әр жолақ бедерлі саңылаулармен аяқталады. Тағы 43 қатар тоқылған соң төмендегідей етіп қосымша тоқиды; екінші бөліктің жарты инесін жоғарғы рельске жылжытып, артқы бойдың ортасынан 1 рет 16 ине, 6 рет 4 ине 1 рет 3 ине жылжытады. Барлық инелерді жұмыс қалпына келтіріп, 1 қатар тоқиды, каретканы тағы осындай қосымша тоқу үшін қарама-қарсы жаққа жылжытады. Шеттен 30 инені жұмыс қалпына келтіріп, орталыққа қарай 1 қатар және қосымша жіппен бірнеше қатар тоқиды. Тоқыманы машинадан босатыл, оң бетін өзіне қаратыл, шалуларды көршілес оң жақтағы инелерге ауыетырады. Бос инелерді төменгі рельске түсіреді. Осылайша 28 қатар тоқып, бірінші қатардың шалуларын инеге іліп қайырады. Төменге түсірілген инелерді жұмыс қалпына қайтарыл, 4 қатар тоқып, қосымша жіппен аяқтайды.
Өңір
143 инені жұмыс қалпына қояды. Әр үшінші инені төменгі рельске түсіріп, шалулар терін алған соң 15 қатар тоқиды, қайырады, тағы 88 қатар тоқып, сосын бүйірлен орталыққа қарай 3 қатар аттатып төменге түсірілген инелерді жұмыс қалпына келтіреді. Содан кейін 104 қатар тоқыған соң тоқыманың шет-шетін жинақтап 18 рет қатар аттатып және 20 рет 3 қатар аттатып 1 шалудан қысқарта беру керек. Жұмыс қалпында 67 ине қалғанда қосымша жіппен бірнеше қатар тоқып, шалуларды босатыл, өзіне тоқыманың оң бетіне қаратыл, шалуларды инеге қайта ілу керек. Алдының жоғарғы жиегін артқы бой сияқ-тандырып өңдейді. Алдының бүйір жақтары-ның өңдеу және осы мезгілде ұзын бау жасау үшін жұмыс қалпына 203 инені қойып (немесе 200 инені) 50 инеге оң жағынан шеттерінен алдының бүйірлерінің
түйін аралық шалуларын іледі, қалған шалуларды қосымша жіппен теріл, бірнеше қатар тоқиды және негізгі жіппен 3 қатар тоқиды. Барлық инелерді жұмыс қалпына келтіріп, 1 қатар тоқиды да, әр үшінші инедегі шалуды тоқырай соң, алғашқы қатарлық шалуларын іліп қайырады. Төменге түсірілген инелерді жұмыс қалпына қайырыл, 4 қатар тоқиды да, қосымша жіппен бітіреді.бүйір жақтарын және артқы бойдағы ашық (алдының ортасынан) жоғарғы рельске 6 рет шалуларын бекітеді. Баудағы жолақтар 4 инеден, 3 рет 5 инеден жылжытып, шеттеріндегі ашық шалуларды өзара содан кейін инелерді жұмыс қалпына кері көлденең трикотаж тігісімен біріктіреді.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс
1614 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1614 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Тістегерішті сорғы
Тістегерішті сорғы — екі роторлы ротациялық сорғының бір түрі. Сұйықтықтың өтуі корпуста орналасқан тістегершіктің ойыстарына оның қармалуы арқылы атқарылады. Т.е. өнімі тістердің өлшеміне және айналым жиілігіне байланысты болады. Т.е. арыны поршеньді сорғылардың сипаттамасы секілді. Т.е. суды, тұтқыр сұйықтарды тасымалдауда, қозғалткыштардың майлау жүйесінде, май толтыру құрылымдарында, гидрожетектерде және т.б. пайдаланылады. Сұйықтықтың температурасы 250°С-тан аспайды, өнімділігі 0,2—140 м3/сағ., қысымы 0,4— 250 МПа аралығында.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Рам Натх Ковинд
Рам Натх Ковинд (Ram Nath Kovind রাম নাথ কোবিন্দ রাম নাথ কোবিন্দ 1 қазан 1945, Параунх ауылы, Рамабайнагар, Біріккен провинция, Британдық Үндістанда т.) — үнді қоғам қайраткері, 14-ші Үндістан президенті (қызметіне 25 шілдеде 2017 жылдан кіріседі). Бұрын 2015-тен 2017 жылға дейін Бихара губернаторы. 1994 жылдан бастап 2006 жылға дейін Раджья сабханың парламентінің депутаты. Ковинд президенттігіне кандидаттыққа билеуші партиядан тағайындалды және президенттік сайлауда 2017 жылы жеңді. Оның қарсыласы — президенттігіне кандидат Мейра Кумар 34,35 % дауыс жинады, ал Ковинд жалпы санынан 65,65 % дауыс жинады.
Ерте өмірі және білімі
thumb|right|Президент Ковинд Непал Президенті [[Бидхья Деви Бхандари мен кездесті, 2019 жылғы 22 қазанда Токио, Жапония]] thumb|right|200px|Рам Натх Ковинд 2017 жылы Рам Нат Ковинд 1945 жылдың 1 қазанында Уттар-Прадеш қаласындағы Рамабайнагар ауданының Параунх ауылында дүниеге келді. Оның әкесі Майкүлал Ковинд кішкентай дүкенге жүгірді. Ол бес бауырластың және екі апа-сіңлінің ең кішісі еді. Ол балшықтың саябағында дүниеге келген, ол ақырында құлаған. Ол бес адам болған кезде, анасы күйдіріп, күйдіріп, өртенгенде ғана өлді. Кейіннен Ковинд жерді қауымға сыйға тартты. Ковинд Кори Касте дүниеге келген, тіпті Дубицизмнің арасында «әлсіз» деген атпен белгілі болған.
Бастауыш мектепте білім алғаннан кейін ол күн сайын 8 км қашықтықта Канпур ауылына кіші мектепке баруға мәжбүр болды, өйткені ауылда ешкімді велосипед жоқ. Ол бакалавр коммерция дәрежесін және ДАВ колледжінің (Канпур университетімен аффилиирленген) бастап ЗБ өткізеді.
Кениг теоремасы
Дереккөздер
Санат:Механика
Рам Натх Ковинд
Адвокат
ДАВ Колледжінен заң факультетін бітіргеннен кейін, Канпур, Ковинд мемлекеттік қызмет сараптамасына дайындалу үшін Делиге барды. Ол осы емтиханды үшінші рет өткізді, бірақ ол біріктірмеді, себебі ол тек ҮӘҚ-ға емес, одақтастық қызметте жұмыс істеуге жеткілікті жоғары ұпай жинады және осылайша заңды практикадан бастады.
БЖП мүшесі
1997 жылы Ковинд Орталық үкімет тарапынан белгілі бір бұйрықтарға қарсы наразылыққа шықты, бұл ҮТ / КТ қызметкерлеріне кері әсерін тигізді. Кейінірек Конституцияға Атал Бихари Ваджпаи басқарған ДДҰ үкіметі бұйрықтарын қайтарып алған үш түзетулер енгізілді.
Раджья сабха
Ол 1994 жылы сәуірде Уттар-Прадеш штатынан Раджья Сабха депутаты болып сайланды. 2006 жылдың наурыз айына дейін екі рет қатарынан екі рет қызмет етті. Парламент мүшесі ретінде ол Парламенттің «Әлеуметтік қамсыздандыру» Жоспарланған кастинг / тайпалар, ішкі істер, мұнай және табиғи газ, әлеуметтік әділеттілік және мүмкіндіктерді кеңейту, құқық және әділеттілік. Ол сондай-ақ Раджья Сабха үйі комитетінің төрағасы болды. Парламент депутаты болған кезде, Парламент Жергілікті аймақтың даму схемасының мүшелері болып табылатын, ол Уттар-Прадеште және Уттардастанда мектеп ғимараттарын салуға көмектесу арқылы ауылдық жерлерде білім алуға назар аударды. Парламент мүшесі ретінде Таиландта, Непалда, Пәкістанда, Сингапурда, Германияда, Швейцарияда, Францияда, Ұлыбританияда және Құрама Штаттарда оқу сапарларына барады.
Басқа тағайындау
Ол Лакнау қаласындағы Б.Р. Амбедкар атындағы университеттің басқару кеңесінде және Калькутта ҮМИ басқарушылар кеңесінің құрамында қызмет етті. Ол сондай-ақ Үндістанды БҰҰ-да танытып, Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясына 2002 жылдың қазан айында жүгінді.
Губернатор
2015 жылдың 8 тамызында Үндістанның президенті Ковинд Бихар қаласының әкімі болып тағайындалды. 2015 жылдың 16 тамызында Патна Жоғарғы Сотының бас төралқасының міндетін атқарушы Икбал Ахмад Ансари Ковиндке Бихардың 35-ші губернаторы ретінде ант берді. Бұл функция Патнадағы Радж Бхаванда өтті. Ковинд тағайындалуына кейін Бихар Нитик Кумардың бас министрі сынға ұшырады, себебі Мемлекеттік Ассамблеяның сайлауы өтіп, Саркия комиссиясының ұсынысы бойынша Мемлекеттік үкіметпен кеңес алмай-ақ тағайындалды. Дегенмен, Ковинд губернаторы ретіндегі өкілі мұғалімдерді насихаттау, ақша қаражатын дұрыс басқармау және жоғары оқу орындарында үміткерлерді тағайындау үшін заңсыздықты тергеу жөніндегі сот комиссиясын құру үшін жоғары бағаланды. 2017 жылы маусым айында Ковинд президенттік сайлаудағы үміткер ретінде танылған кезде, Нитиз Кумар Ковиндтың таңдауы бойынша қолдау көрсетті және Ковиндті оның әкімдігі кезінде үкіметтік емес ұйымдармен тығыз байланыста жұмыс істеді деп бағалады.
2017 жылғы президенттік науқан
Үндістанның 14-ші президенті лауазымына тағайындалғаннан кейін, ол Бихар қаласының губернаторы қызметінен босатылды, Үндістан Президенті Пранаб Мукерджи 2017 жылы 20 маусымда отставкаға кететінін мойындады. Ол 20 шілдеде 2017 жылы сайлауда жеңіске жетті.
Рам Натх Ковинд дауыстардың жалпы санының 34,35 пайызын алған оппозицияның президенттік кандидаты Лок Сабханың бұрынғы спикері Мейра Кумар қарсы 65,65% дауыс алды. Ковинд 367,314 дауыспен артта қалып, Мейра Кумар үшін 367,314 (34,35%) дауысы бар 1844 дауыспен салыстырғанда 702,044 (65,65%) дауысқа ие болатын сайлаушылар коллегиясының дауыстарының (MP және MLA) 2,930 дауысын алды және 77 дауыс жарамсыз. Ол К.Р. Нараянаннан кейінгі президенттің екінші Далит өкілі болды, сондай-ақ лауазымға сайланатын бірінші БЖП кандидаты. Мейра Кумар сұраған дауыс саны (367,314) - 1969 жылғы президенттік сайлауда Neelam Санжива Реддидің жоғалтушы үміткер үшін тек екінші орынды иеленуі. жеңімпаз В В Гиридің 420 077-ге қарсы 405 422 дауысын алды.
Үндістанның 14-ші Президенті
Рам Натх Ковинд 2017 жылдың 25 шілдесінде Үндістанның 14-ші Президенті ретінде ант берді. Ол Раштрия сваямсевак сангхтың Үндістан Президентінің Кеңсесіне жұмысқа орналасу үшін алғашқы көшбасшысы.
Жеке өмір
Ковинд Савита Ковиндті 1974 жылы 30 мамырда үйленді. Оларда ұлы Прашант Кумар және қызы Швета бар.
Қарама-қайшылық
2010 жылы ол «Ислам мен Христиандық ұлтқа жат» деген мәлімдемені БЖП-нің ресми өкілі ретінде айтқан. ҮАЖ қызметі ұсынған және Hindustan Times жариялағандай, ол бұл түсініктемені Діни және тілдік азшылықтар Комиссиясына жауап ретінде жасады, ол діни және тілдік азшылықтарға мемлекеттік қызметте 15 пайыздық резервті ұсынды. Соңғы кездері бұл мәселе бұқаралық ақпарат құралдарында дұрыс емес және «Ислам мен христиан» деген ұғымға «қастық» деп айтылғанына қарамастан, «ұлт» деп айтылғанына қарамастан, бұл мәселе көтерілді.
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша тұлғалар Санат:Үндістан президенттері
Габриэль Феликсович Шершеневич
Габриэль Феликсович Шершеневич (1863 жыл, Херсон губерниясы – 1912 жыл, Мәскеу) — орыс заңгері, құқықтанушысы, Мәскеу және Қазан император университеттерінің профессоры, Бірінші Мемлекеттік Думаның депутаты, жазушы және аудармашы Вадим Шершеневичтің әкесі.
Дереккөздер
Қазақ Совет Энциклопедиясы
Өсімдіктер физиологиясы
Өсімдіктер Физиологиясы (φύσις – табиғат және λόγος – ілім) – өсімдіктің өсуін, дамуын, көбеюін, тыныс алуын, қоректенуін, қоршаған ортаның қолайсыз жағдайына бейімделуін молекулалық, клеткалық, ұлпалық, мүше мен мүшеаралық және біртұтас организмдік деңгейде зерттейтін ғылым; ботаника саласы.
Тарихы
Өсімдіктер Физиологиясы дамуына 18 ғ-дың аяғында фотосинтез процесінің ашылуы (Джозеф Пристли, Ж.Сенебье) негіз болды.
Үлес қосқандар
Бұл ғылым саласының дамуына үлес қосқан ғалымдар: Л.Добрунов, Т.Дарқанбаев, Ф.Полымбетова, І.Рақымбаев, т.б. Каучукке бай көксағыз бен таусағыздың физиология ерекшеліктері (Добрунов) зерттелді. Тың және тыңайған жерлерді игеру кезінде бидайдың минералды қоректену ерекшеліктерін ескере отырып, фосформен қамтамасыз етудің тиімді жолдары (Добрунов, Полымбетова, Л.Мамонов) ұсынылды. Қант қызылшасының физиология ерекшеліктері зерттеліп, оның өнімі мен қанттылығын арттыру жолдары анықталып, өндіріске (Полымбетова) енгізілді. Жаздық, күздік бидайдың ыстыққа, қуаңшылық пен аязға төзімділігі зерттеліп, оның жоғары өнім беретін сорттары (Полымбетова, Е.Богданова, т.б.) шығарылды. Қапшағай су қоймасы аймағында күрішті тиімді өсірудің жаңа технологиясы (Добрунов, Б.Сәрсенбаев, О.Таранов) жасалды. .
Фотосинтез
Фотосинтез – жоғары сатыдағы жасыл өсімдіктердің, балдырлардың, фотосинтездеуші хлорофилл және басқа дафотосинтездік пигменттер арқылы күн сәулесі энергиясын сіңіруі нәтижесінде қарапайым қосылыстардан (көмірқышқыл газы, су) өздерінің және басқа организмдердің тіршілігіне қажетті күрделі органикалық заттар түзуі. Фотосинтез нәтижесінде жер жүзіндегі өсімдіктер жыл сайын 100 млрд т-дан астам органикалық заттар түзеді (мұның жартысынан көбін теңіз, мұхит өсімдіктері түзеді) және бұлкезде олар 200 млрд-тай СО2 сіңіреді, оттегін бөледі.
Өсімдік тынысы
Өсімдік тынысы-өсімдік органзимінде органикалық заттардың физиологиялық тотығу процессі.Тірі организмдер сияқты өсімдіктерде жасушалары барлық мүшелер арқылоы тыныс алады,бірақ оларда арнаулы тыныс мүшелері болмайды.Тыныс алу процесі өсімдіктің өсіп келе жатқан жас мүшелерінде әсіресе жапырақтарында күшті,ал сабағы мен тамырында баяу жүреді.Өсімдік тынысынды температура жоғарлаған сайын күшейеді де,44-55°C-қа жеткенде тоқтайды. Совет биохимігі А.Н.Бахтың теориясы бойынша өсімдіктің тыныс алу кезінде май,көмірсулар,аққуыздың тотығуы екі сатыда өтеді:
Қазіргі ғылыми түсініктер бойынша тыныс алудың негзгі тотығу процесі-электорон жоғалтуы.Электрон жоғалту немесе өзіне электрон қосып алу қабілеті органикалық қосылыстардың тотығу дәрежесіне байланысты.
Өсімдіктер гормондары
Фитогормондар немесе өсімдіктер гормондары — өсімдіктер шығаратын және өте-мөте аз мөлшерде әрекет ететін эндогенді органикалық заттектер. Фитогормондар арнаулы өсу процестеріне себеп болады, бұл процестер өсімдіктердің белсенді өсуге, генерациялық дамуға өтуінде, тропизмдерде, регенерацияда, тыныштық күйінде және т.б. үлкен рөл атқарады.
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:Ботаника Санат:Өсімдіктер физиологиясы
Қайнар ауылдық округі (Жетісу облысы)
Қайнар ауылдық округі — Жетісу облысы Алакөл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Қайнар ауылы кіреді. Орталығы - Қайнар ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 905 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Алакөл ауданы ауылдық округтері
«Айдап сал»
«Айдап сал» — ойынына қатынасушыларға шек қойылмайды. Ойнаймын дегендердің бәрі де қатынаса береді. Ойнаушылар екі топқа бөлінеді. Бірінші топтың ойыншылары сыртқа шығып кетеді де, екінші топтағылар үйде отырып қалады. Ойын жүргізуші сыртта тұрғандардың есімдерін үйде отырғандардың әрбіреуіне қойып, өзі белгілеп алады да, сырттан келген ойыншыларға қойылған есімді білдірмейтіндігі жөнінде ескертеді.
Енді сырттағы ойыншыларды бір-бірлеп шақыра бастайды. Сырттан келген ойыншы үйдегі ойыншылардың біреуін көрсетіп, яғни өз есімімен аталған ойыншыны табуы керек. Егер таба алмаса, онда ойыншылар орындарына барып отырады. Осылайша сыртта тұрған ойыншылар жеке-жеке кіріп, өз есімдері қойылған жігітті іздеп болғаннан кейін белгілеген адамын дұрыс таппағандар айып тартады. Ал өз есімін тапқандар сол ойыншының қасына барып отырады, айып тартпайды. Айып тартушылар көпшіліктің ұйғаруымен өлең айтады, би билейді. Әйтеуір білген өнерін көрсетеді. Осылайша ойын қайталанып біткеннен кейін, екі топтың ойыншылары орындарын ауыстырады, ойын қайта басталады.
Дереккөздер
Санат:Қазақтың ұлттық ойындары
Аньос
Аньос (Agnos) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,18 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64007, пошта индексі — 64400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 864 адамды құрады. Халық тығыздығы — 94,12 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Разия Саталиева
Разия Саталиева (1934 жылы туған, Атырау облысы Исатай ауданы Зормата ауылы) – педагог. Н.Байғанин атындындығы Ақтөбе мұғалімдер институтын (1953), Гурьев педагогикалық институтын (1966) бітірген. 1953 – 2005 жылы Маңғыстау, Ералиев аудандарына қарасты орта мектептерде, Жаңаөзен, Ақтау қаласындағы орта мектептерде мұғалімдік қызмет атқарды. Қазақ КСР-і «Халық ағарту ісінің озық қызметкері» (1965), КСРО «Оқу-ағарту ісінің үздігі» (1983) белгілерімен, «Аға мұғалім» (1977) белгісімен, «В.И. Лениннің туғанына 100 жыл» медалімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1934 жылы туғандар
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Адлисвиль
Адлисвиль (Adliswil) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан қала. Хорген округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 783 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.79 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 131, пошта индексі — 8134.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Жосалы кенттік әкімдігі
Жосалы кенттік әкімдігі – Қызылорда облысы Қармақшы ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Ордазы ауылы және Диірментөбе, Қорқыт темір жол стансалары мен Сарытоғай темір жол айрығы кіреді. Орталығы – Жосалы кенті. Округ құрамында болған Кемесалған, Шошқакөл ауылдары 2018 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 19367 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Қармақшы ауданы ауылдық округтері
Алматы ауданы (Ақтөбе)
Алматы ауданы — Ақтөбе қаласының әкімшілік-аумақтық бірлігі. Халқы — 246 135 адам (2023). Уақыт белдеуі — UTC+5.
2018 жылдың 30 наурызында Ақтөбе қаласының мәслихатының сессиясында Ақтөбе әкімінің ұсынысы бойынша екі ауданды құру жайында шешім қабылданды және Ақтөбе қалалық әкімдігі аумағында екі әкімшілік ауданды құруға дайындық жұмысы басталды.
Тұрғындар Елек ауданы атауын ұсынды.
Дереккөздер
Санат:Ақтөбе аудандары
Бароло
Бароло (Barolo) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 733 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 147 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 12060.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Форэст Гроув (Орегон)
Форэст Гроув (Forest Grove) — Орегон штатының Вашингтон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 21083 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12.3 км² шамасында. FIPS коды — 41-26200.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Ысмайыл Ғаспыралы
Ысмайыл Ғаспыралы (İsmail Gasprinskiy (Gaspıralı)) (1851 ж. наурыздың 21 — 1914 ж. қыркүйектің 24) — Қырымның зиялы азаматы, саясаткері, ағартушысы, қаламгер, газет редакторы, баспахананың құрушы мен бастығы.
Софистер
Софистер - "даналықтың", "шешендіктің" кәсіби үстаздары ретінде көрінген ежелгі грек философтарын осылай атаған (б.з.б. V г.). Софистердің бірегей мектебі болған жоқ. Діннен бас тарту, табиғат кұбылыстарын ұтымды түсіндіру, этикалық және әлеуметтік релятивизм — олардың ортақ көзқарасы болып табылады. Софистердің негізгі тобы ("аға" Софистер) құл иеленушілік демократияны жақтады. Оларға ортақ касиет — табиғатты жалпы материалистік тұрғыдан түсіндіру.
Ысмайыл Ғаспыралы
Ресейдің бүкіл мұсылмандарының және дүниежүзілік түркі тілдес халықтары арасында қадірменді адам ретінде тірі кезінде де еді, қайтыс болғаннан соң да түркі әлемінің ерекше азаматы ретінде тарихта қалды. Түркі тілдес халықтарының бірлігі және дамуы үшін, демократиялық өзгерістер үшін, халықтың сауатын ашылуы үшін шыққан, халықтың қамын ойлаған азамат, жәдитшілік қозғалысының қайраткері.
Софистер
Дереккөздер
Санат:Философия Санат:Ежелгі грек философтары
Ысмайыл Ғаспыралы
Өмірбаяны
Қазіргі Украинаның Қырым автономиялық облысының Бақшасарай ауданында Ауджикөй ауылында дүниеге келген. Әкесі бай емес, бірақ ақсүйектерден шыққан, Ресей әскері Мұстафа Ғаспыралы еді. Мұстафа Ғаспыралы Қара теңіздің жағасындағы Ғаспыра деген ауылында туған, соңдықтан өз тегін Гаспринский (گاسپرينسكى‎) деп жазып жүрді. Анасы — Фатима - Сұлтан-ханым еді.
Добролюбовка
Добролюбовка — Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданы, Самар ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2009 жылы таратылған.
Ысмайыл Ғаспыралы
Өмірбаяны
1868—1871 жылдарында Бақшасарайдағы Зінжірлі медресесінде және Ялтадағы Дерекөй медресесінде дәріс берген.
Добролюбовка
Географиялық орны
Округ орталығы - Самар ауылынан батысқа қарай 10 км-дей жерде.
Ысмайыл Ғаспыралы
Өмірбаяны
Балаларды оқытқан кезде білім берудің жаңа тәсілін жетілдірді. Бұл оқиға жәдидизм қоғамдық-саяси қозғалысының бастауы еді.
Депрессиялы бет
Депрессиялы бет — қысымсыз судың ашық беті. Су айдыны су мен топырақтың толық және жартылай қанығу аумағына бөлінеді. Қысымның азаюына байланысты жер асты суы қозғалысының сүзілу және ағу шегінен су көзінің шыққан жеріне дейін (көрізде, каналда, тоғанда, ұңғымада) пайда болатын құбылыс.
Ысмайыл Ғаспыралы
Өмірбаяны
1871—1873 жылдары Парижда тұрған, үнжария-журнал жарнама агенттігінде жұмыс істеген. Орыс жазушысы Иван Тургеневтың жеке хатшысы еді. Орыс газеттері үшін мақалаларын жазуды бастады.
Добролюбовка
Халқы
Тұрғыны 16 адам (2009).
Санат:Самар ауданының таратылған елді мекендері
Ысмайыл Ғаспыралы
Өмірбаяны
1873—1875 жылдары Ыстамбұлда тұрған. 1878 жылы наурыз айында Бақшасарай қалалық думасының басшысы болып сайланады, ал қараша айында — қала әкімшілігінің басшысының орынбасары болып тағайындалады. 1879—1884 жылдарында Бақшасарай қаласының басшысы болып істейді. Қарапайым халық үшін ауруханасын ашқан, қалада көшедегі электр шамын орнатты.
Депрессиялы бет
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Ысмайыл Ғаспыралы
Өмірбаяны
1905 жылы Ресей Мемлекеттік Думасының бірінші шақыруының депутаты болып сайланды, Думада мұсылмандардың "Иттифак-и-муслимин" деген депутат тобын ұйымдастырған.
Армяндар менен әзірбайжандар арасында қақтығыстар басталғанда, екі жақты қанды ұрысты тоқтату үгітін жасаған.
Журналист және қоғам қайраткері
1883 жылынан бастап Бақшасарайда «Тәржіман» газетін шығарды. Бұл газет көптеген адамдарын санасын оятты, татар, қазақ, өзбек тағы басқа халықтарының зиялы қауымының ойларына әсер еткен еді.
Қазақ ғұламасы, философ, ақын, тарихшы Шәкәрім де оны өзінің Абайдан кейін екінші ұстазы ретінде саналаған. «Түрік, қырғыз һәм хандар шежіресі» кітабында былай деп жазады: Онан (Абайдан) соңғы ұстазым «Тәржіман» газетінің иесі Ысмайыл Гаспринский десем, бек дұрыс, сол кісінің газетін оқып, бек көп айдаландым. Алла екі дүниеде мақсатыма жеткізсін, әмин.
«Тәржіман» газеті арқылы Ысмайыл Ғаспыралы екі біріктірген идеяларын насихаттанды. Тарихшылар Ысмайыл Ғаспыралыны жәдитшілік және түркі тілдес халықтарының біріктіру идеяларының негізін қалаушыларының бірі деп санайды. Ысмайыл Ғаспыралы, біріншіден, мұсылман білім беру жүйесінің өзгерткісі келді. Кейін, тіпті мұсылман әлемінде кейбір өзгерістерін өткізіп, тұрмысын жаңа заманға сай келтіргісі еді. Екіншіден, бүкіл түркі тілдес халықтарын біріктіріп, түркі әлемі өркениетін дамытқысы келді. Ысмайыл Ғаспыралының: «Тілде, пікірде, істе бірлік» деген сөздері сол идеяларын қолдайтын қозғалысының ұраны болып қалды.
Dilde, fikirde, işte birlik!