cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Томас Бролин
Пер Томас Бролин, Томас Брулин (Tomas Brolin; , Худиксвалль, Евлеборг, Швеция) — швециялық футболшы, шабуылшы. 1990, 1994 жылдары Швециядағы жыл футболшысы атанды. 1994 жылғы әлем чемпионатының символикалық құрамына енгізілді.
Карьерасы
"Навискен" клубының түлегі. 1984 жылы карьерасын осы клубта бастап, екі маусым ойнады. 1987 жылы "Сундсвалль" клубына ауысты. 1990 жылғы маусымды "Норрчепингте" өткізді.
1990 жылғы әлем чемпионатынан соң "Парма" футболшысы атанды. Сол жылы ғана Италия А сериясына жолдама алған клуб 1990/91 жылғы маусымды 7-ші орынмен аяқтады, ал Бролин жеті голдың авторы атанды. Ал келесі маусымда Бролин не бары төрт гол ғана соқты, есесіне Италия кубогын иеленді (клуб тарихында бірінші рет).
1995 жылы "Пармаға" Христо Стоичков келген соң Бролин негізгі құрамнан ығыстырылды, оның үстіне жиі жарақаттана беретін футболшымен клуб басшылары келісім шартты созған жоқ, солайша футболшы "Лидс Юнайтедке" ауысты. Бірақ англиялық клубта да футболшының жолы бола қоймады, алаңға жиі шыға алмай, бір маусымнан соң жаңа клуб іздеуге мәжбүр болды да, "Цюрихке" жалға берілді. Ал 1996 жылы желтоқсанда бұрынғы клубы "Пармаға" жалға берілді.
1997 жылы күзде "Кристал Пэлас" футболшысы атанды. 1997/98 жылғы маусымда клуб төменгі лигаға түсіп кетті, ал Бролин 13 кездесуде алаңға шығып, бір гол да соға алмады.
1998 жылы 12 тамызда карьерасындағы соңғы ойынын қақпашы ретінде өткізді (ойынның 78-ші минутында алаңға шықты).
Сілтемелер
Санат:Швеция футболшылары Санат:Швеция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Сундсвалль ФК ойыншылары Санат:Норчепинг ФК ойыншылары Санат:Парма ФК ойыншылары Санат:Лидс Юнайтед ФК ойыншылары Санат:Цюрих ФК ойыншылары Санат:Кристалл Пэлас ФК ойыншылары
Қатынастар
Қатынастар - объектілі акиқаттың әр алуан жақтарымен тұлғаның жеке, тандаулы, саналы байланыстардың бүтіндік жүйесі. Қатынастар адам үшін қажетті жеке объектілердің, кұбылыстардың, адамдардың нақты маңызын сипаттайды. Адам қарым-қатынастарының жағымды немесе жағымсыз тәжірибесі өзіне деген тұлғалық қатынастың қалыптасуына ыкпал етеді. А.С. Макаренко тәрбиені тәрбиенушілерде қатынастар жүйесін қалыптастыру деп есептеген.
Оқушының оқуға деген қатынасы
Оқушының оқуға деген қатынасы - оқушының орналған жағдайы, бұл оның қабылдау, ойлау және оқыту саласындағы әрекеттердің бағыттамасы мен тұрактылығы.
Тұлға аралық қатынacтap
Тұлға аралық қатынacтap - адамдар арасындағы субъектілі кайғырылатын өзара байланыстар; бірлескен қызмет пен қатынас жасау барысындағы адамдардың бір-біріне көрсететін өзара ықпалдардың сипаты мен амалдарында айқындалады.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Қаратөбе көшесі (Астана)
thumb|300px|Астана Қаратөбе көшесі Жиделі, Ақниет, Ақселеу көшелерін қиып өтіп, Үшкөпір көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 719,8 м. Бұрынғы атауы Н.Некрасов көшесі. «Заречное» тұрғын алабы.
IC 4923
IC 4923 — Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SB0 (жинақы галактика) типті галактика.
Грини (Мэн)
Грини (Greene) — Мэн штатының Андроскоггин округіне жататын АҚШ қаласы.
IC 4923
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 63984, ESO 185-45, FAIR 880.
Сыртқы сілтемелер
IC 4923 Санат:Телескоп (шоқжұлдыз)
Грини (Мэн)
Қала тұрғындарының саны 4076 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 91.5 км² шамасында. FIPS коды — 23-29255.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Қаратөбе көшесі (Астана)
Қаратөбе - Батыс Қазақстан облысындағы аудан, Қырғыз Алатауының қиыр батыс сілемдерінің бірінде, Қазақстан мен Қырғызстан Республикаларының шекарасында (Жамбыл облысында) орналасқан асу. Елімізде осы аттас елді мекендер көп кездеседі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Реза Гучаннеджад
Карьерасы
Иранда дүниеге келген, бірақ сегіз жасында ата-анасы Нидерландыға көшіп өтті. Сол себепті де Нидерланд футболының түлегі саналады. Тіпті Нидерландының бірнеше жастар құрамасында ойнады да. Бірақ негізгі құрамадан шақыру келмей, 2012 жылы ақыры өзінің тарихи отанының намысын қорғауға шешім қабылдады.
2014 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. Топтық турнирдің соңғы матчында Босния және Герцеговинаның қақпасына бір гол соқты. Бұл кездесуде Иран 1:3 есебімен ұтылып қалды.
Карьерасында Нидерландының, Бельгияның, Англияның, Катардың, Кувейттің клубтарында доп тепті. 2018 жылы жазда туған клубы "Херенвенмен" келісім шарт мерзімі аяқталды да, клубсыз қалды.
Сілтемелер
Санат:Иран футболшылары Санат:Нидерланд футболшылары Санат:Херенвен ФК ойыншылары Санат:Стандарт Льеж ФК ойыншылары Санат:Иран Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Әл-Кувейт ФК ойыншылары Санат:Сент-Трюйден ФК ойыншылары Санат:Чарльтон Атлетик ФК ойыншылары
Киселица (Кюстендил облысы)
Киселица (Киселица) — Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Трекляно қауымының құрамына кіреді.
Георг Кантор
Гео́рг Ка́нтор (Georg Ferdinand Ludwig Philipp Cantor, 1845 жыл 3 наурыз, Санкт-Петербург - 1918 жыл, Галле) - алман математигі, жиындар теориясын ашқан математик.
Киселица (Кюстендил облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33 адамды құрайды.
Георг Кантор
Өмірі
Әке-шешесі Ресейге қоныс аударған Даниялық саудагер. Кантор 11 жасында аке шешесімен бірге Германияға қоныс аударып, сол жерде орта мектеп оқиды. 1862 жылы 17 жасында Шветцариядағы Свейш университетіне оқуға түседі. Келесі жылы Берлинге аусып келіп сол жерде оқуын жалғастрады.Е.Е Кумер, К.Вейштрас және Кронекр қатарлы үлы математиктерден сабақ алады. 1866 жылы Гюттингенге барып бір жыл оқиды. 1867 жылы Кумердің жетекшілігінде сандар теориясы жағындағы диссертациясын қорғап доктор болады.1869 жылы Галле университетінде доцент,1879 жылы сол университеттің профессоры болады.Университет кезінде ол негізінен сандар теориясын зеріттеумен айналысады, бірақ кейіннен Вейштрастың ықпалымен математикалық талдау саласына ауысады. Галле университетінің профессоры Е.Х.Хайнидің жігерлендіруімен ол функционалдар теориясын зерттей бастайды. Ол 1870,1871,1872 қатарынан үш жыл тригонометриялық қатарлар туралы үш мақала жариялайды. 1872 жылғы мақаласында негізгі тізбек (Коши тізбегі) арқылы иррационал сандардың нақты сан теориясын ұсынады,әрі жоғары дәрежелі туынды жиындардың қасиетін шексіз жиындар қосындысына бөлінуінің критерн көрсетеді. Функциялар теориясын зеріттеу оның шексіз жиын мен асқын реттік сандарды тереңдей зеріттеуіне жол ашады.
Киселица (Кюстендил облысы)
Пошта индексі — 2556. Телефон коды — 07927. ЕКАТТЕ коды — 36960.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кюстендил облысының елді мекендері
Георг Кантор
Өмірі
1872 жылы Кантор Швецарияда Р.Дедкинмен танысады, содан бастап екеуі өзара хат арқылы зерттеулер мен талқылаулар алып барады. 1873 жылы барлық оң рационал сан мен оң бүтін сан арасына бір мәнді сәйкестік орнатқанмен барлық оң сандармен бір мәнді сәйкестік орнатуға болмайтынын болжайды.оның 1874 жылы жариялаған «барлық нақты алгебралық сандардың бір қасиеті » атты мақаласында өзінің болжамын дәлелдейді,әрі барлық нақты алгебралық санмен оң бүтін сандар арасында бір мәнді сәйкестік орнатуға болатынын көрсетеді, бұл асқын сандардың бар әрі шексіз көп екенін дәлелдеп береді. Осы мақаласында бір мәнді сәйкесткті шексіз жиындарды бөліктеудің критериі деп алады.
Бүтін сандармен нақтысы сандар жиыннан басқа бұдан да үлкен шексіз жиын бар ма? 1874 жылдан бастап кантор беттегі нүктелік жиынмен түзу сызық бойындағы нүктелік жиын арасына бір мәнді сәйкестік орнатуды ойластрады. Үш жылдан артық ізденістердің арқасында 1877 жылы ол өлшемді дененің бойындағы нүктемен түзу сызық бойындағы нүктелерге бір мәнді сәйкестік орнатуға болатынын дәлелдейді.
1878 жылы осы мақаласы жарияланған соң көптеген күмәнді пікір туады, ең алғаш болып Кронекр және басқада математиктер қарсы болады.ал Дедекин 1877 жылы шілде айында ұқсамайтын өлшемді кеңстіктегі нүктелерге үзілісті бір мәнді сәйкестік орнатуға бірақ үзіліссіз бір мәнді сәйкестік орнатуға болмайтынын байқайды,осы мәселе тек 1910 жылы Л.Е.Блавир дәлелдеп береді, Кантордың 1878жылғы осы мақаласында «қуат» ұғымын(базис) ашық көрсетіп, әрі «өзінің ақиқат ішкі жиынымен бірмәнді сәйкестік бар» болуды шексіз жиынның мінездесесі(қасиеті) ретінде қолданады. Кантор жиындар теориясын орнатудың ең маңызды қадамы сандап ұғымын шекті сандардан шексіз санға кеңейту деп қарады. Оның 1879～1884 жылдары аралығнда жариялаған «Шексіз сызықтық нүктелік жиын»туралы алты бөлімді мақаласының бес бөлімінің мазмұны түгелдей нүктелік жиынға қатысты талдаулар ал бесінші бөлімі өтк үлкен, онда реттік қатынас(реттелген қатынас) талданып реттік жиын,реттік сан және сандар типі ұғымын енгізген.ол бірінен бірі үлкен асқын шексіз реттік санмен асықын шексіз базалық санның шексіз тізбегі ұғымын анықтайды, сонымен бірге шексіздік үғымына көптеген философялық талдаулар жасайды. Осы мақаласында толық реттелу теоремсын(әрбір жиындар толық реттеледі) дәлелсіз көрсетіп береді.
Он тоғызыншы ғасырдың жетпісінші жылдары Кантор негізін қалаған жиындар теориясы математиканың аса үлкен саласына ал, өзі болса ғалам мойындаған ұлы математик болды, оның математика тарихында алатын орны ерекше.
Дереккөздер:
ЭҚазақстан энциклопедиясы", ІV-том
Ақбастау (Сайрам ауданы)
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсукент ауылынан оңтүстікке қарай 3 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1020 адам (499 ер адам және 521 әйел адам) болса, 2009 жылы 839 адамды (418 ер адам және 421 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Сайрам ауданы елді мекендері
NGC 4177
NGC 4177 — Құзғын шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 27 наурызда астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 4177 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38937, MCG -2-31-21, IRAS12101-1344.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Құзғын (шоқжұлдыз)
Алтамира
Алтамира (Altamira) — Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Оңтүстік-батыс Пара мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алтамира экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 85 649 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 159695,938 км² шамасында. Халық тығыздығы — 0,5 адам/км².
Тарихы
Қала 1911 жылы құрылған.
Санат:Пара елді мекендері
Батна
Батна – Алжирдің солтүстік-шығысындағы Батна провинциясының астанасы.
Халық саны 375 000 адам (2007 жылғы халық санағы бойынша). Қала Орес аймағында орналасып, жан-жағынан таумен қоршалған. Жергілікті тұрғындардың көпшілігі берберлер. Олар алжир-араб және шавий тілдерінде сөйлейді. Бұл аймақта қала тұрғызып, дамытуды алғаш болып римдіктер бастаған болатын. Батнаға жақын жерде Тимгад және Ламбез атты ежелгі Рим қалалары бар. Кейін 1844 жылы Франция әскері осы жерге әскери мақсатта қолдануға бекініс тұрғызады. Осы бекініс қаланың дамуына негіз болды. 1954 жылы Батнада болған оқиғалар ел ішінде Тәуелсіздік үшін соғыстың басталуына түрткі болды. 2007 жылдың 6 қыркүйегінде Алжир президенті Абдель Әзиз үш күндік іссапарымен қалаға келер алдында қалада лаңкестердің ұйымдастыруымен жарылыс болды. Жарылыс нәтижесінде 15-тен 20-ға дейін адам қаза тапты. Бұл жарылысқа Аль-Кайиданы айыптады.
Дереккөздер
Санат:Алжир қалалары
Рамазан Өмірәліұлы Стамғазиев
Рамазан Өмірәліұлы Стамғазиев (1967 жылы 3 мамырда Алматы облысы, Райымбек ауданы, Көкпияз ауылында туған) — қазақтың халық әндері мен дәстүрлі әндерін кеңінен насихаттап жүрген әнші. Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі (1998). "Құрмет" орденінің иегері.
Отбасы
Үйленген. жары: әнші, "Құрмет" орденінің иегері Ұлту Қабаева
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы оқытушылары
Блида
Блида – Алжирдегі Блида провинциясының әкімшілік орталығы
Халық саны 264 598 адам (2005 жылғы халық санағы бойынша). Елдің астанасы Алжирдің оңтүстік-батысында, 45 км қашықтықта орналасқан. Қаланың атын арабтың «белда» сөзінен аударғанда «қала» деген мағына береді. Қазіргі таңда қала қарқынды дамып жатыр.
Дереккөздер
Санат:Алжир қалалары
Трельо
Трельо (Treglio) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Кьети провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1526 адамды құрайды. Халық тығыздығы 316 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 66030.
Елді мекеннің қамқоршысы — Богоматерь Возносящаяся, Сан-Рокко, Сан-Джорджо.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
1888 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1888 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1888 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Джинтуяёль
Джинтуяёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бур-Кем өзенінің оң жағалауынан 39 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Тұрғанбай Нұрланұлы Досжанов
Тұрғанбай Нұрланұлы Досжанов (15.05.1928 жылы туған, Жамбыл облысы, Жамбыл ауданы — 16.8.2019, Алматы) – биология ғылымдарының докторы (1984), профессор (1993).
Джинтуяёль
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Тұрғанбай Нұрланұлы Досжанов
Қазақстан Ғылым Академиясының академигі (2003). Алматы зоотехникалық-малдәрігерлік институтын (1951, қазіргі Қазақ ұлттық аграрлық университеті) бітірген. 1955–57 ж. Қазақ малдәрігерлік ғылыми-зерттеу институтында кіші, аға ғылыми қызметкер, 1957–67 ж. Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институтында доцент, кафедра меңгерушісі, ректордың оқу ісі, ғылыми жұмыстар жөніндегі орынбасары, 1967–71 ж. Зоология институтында лаборатория меңгерушісі, 1971–87 ж. директордың ғылыми жұмыстар жөніндегі орынбасары, 1991–94 ж. осы институттың директоры болды. 1995 жылдан Зоология институтының бас ғылыми қызметкері.
Джинтуяёль
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тұрғанбай Нұрланұлы Досжанов
Дереккөздер
Санат:15 мамырда туғандар Санат:1928 жылы туғандар Санат:Таразда туғандар Санат:Биология ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері Санат:КСРО зоологтары Санат:Қазақстан зоологтары Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері Санат:Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика университеті оқытушылары
Chevrolet Aveo
Chevrolet Aveo Автокөлік Солтүстік Америкада Chevrolet Sonic брендімен саудаға шығарылады.
Джорджетто Джуджаро Chevrolet Aveo-ны Daewoo Kalos (model T100) базасында жасаған. Дизайны итальяндық автокөлік ItalDesign ательесімен жасалған.
T200/T250
thumb|left|230px|Chevrolet Aveo 1 (T200) thumb|left|230px|Chevrolet Aveo 2 (T250)
Өндіріс 2002 жылы басталған. Модель қатары үш шанақ түрлерінен тұрады — 4-есікті седан, 5-есікті хетчбэк, 3-есікті хетчбэк. Ең соңғысының сатылымы Европада 2005 жылы басталды. АҚШта Chevrolet Aveo 2003 жылы сатыла бастады, 2001 жылы Chevrolet Metro қалдырған алшақтықты толтырды. Канадада хетчбэки Suzuki Swift+ және Pontiac Wave аттарымен белгілі. Китае Shanghai GM Aveo седанның атауын өзгертіп, осы елде Buick Sail деген атпен сатты, Chevrolet Sail. 2005 жылы Жаңа Зеландияда және Австралияда Aveo-ны Holden Barina деп сата бастады. 2005 жылға дейін бұл маркамен Opel Corsa сатылған.
2008 жылы модель жаңартылды, сыртқы түрінде айырмашылыққа ұшырады, қозғалтқышы да өзгерді енді Қазақстан үшін 1.2 DOHC S-TEC II 84 а.к. және 1.4 л DOHC ECOTEC 101 а.к. қуатты қозғалтқышпен пайда болды.
Концепт-карлар
Chevrolet Aveo RS Aveo RS сериялық нұсқасы өндіріске 2011 жылы енгізілді. Автокөлік төртцилиндрлі қозғалтқыш, Ecotec турбоүрлеуімен, көлемі 1,4л және қуаты 138 а.к. МБҚ мен жабдықталған. thumb|center|Chevrolet Aveo RS
Базалық жинағында автокөлік екі қауіпсіздік жастығымен жабдықталған. Chevrolet Aveo Хетчбэк 2003 жылғы және Chevrolet Aveo Седан 2006 жылғы краш-тесттерді наша баға алды. Chevrolet Aveo Хетчбэк 2008 ж. получил неплохую оценку — 4 звезды из 5 — от Австралийской организации ANCAP.
Дереккөздер
Aveo Kalos Санат:Субкомпактты седандар Санат:Chevrolet автомобильдері
Жосалы (тау, Алматы облысы)
Жосалы – Малайсары жотасының солтүстік-шығысындағы тау.
Географиялық орны
Жетісу облысы Көксу ауданында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 945 м.
Жер бедері
Солтүстік беткейі Быжы өзенінің арналарымен тілімденген. Солтүстік-батысында Мойынқұм құмымен, батысында Көкшиелі тауымен, оңтүстігінде Достар тауымен шектеседі. Батыс беткейі тіктеу келген.
Өсімдігі
Қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, селеу, т.б. өседі. Етегі мал жайылымына қолайлы. Шығысынан Сарыөзек – Үштөбе темір жолы өтеді.
Дереккөздер
Санат:Көксу ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы
Отнога (Бурлуки тармағы)
Отнога — Ресейдегі өзен. Волгоград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бурлук өзенінің сол жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Медведица Терса өзенінің құйылысынан сағасына дейін. Өзен саласы — Хопер және Солтүстік Дон салаларының құйылысы аралығындағы Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 501-2
IC 501-2 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ZWG 119.42.
Сыртқы сілтемелер
IC 501,02 Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Повуа-де-Санта-Ирия
Повуа-де-Санта-Ирия (Póvoa de Santa Iria) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Вила-Франка-де-Шира муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария (Nossa Senhora de Fátima).
Тарихы
Аудан 1916 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лиссабон округінің елді мекендері
Қазақ КСР Министрлер Кеңесі (1980)
1980 жылғы 28 наурызда Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің қаулысымен құрылған Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің тізімі.
Дереккөздер
Санат:Қазақ КСР Санат:Қазақ КСР Министрлер кеңесі
Еселава-Харвута
Еселава-Харвута — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Обь кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 45 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Надым өзені өзені су алабының шығыс шекарасынан Пур өзені су алабының солтүстік батыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Жан Шарль Леонар Симонд де Сисмонди
1833 жылдан Француздың моральдық және саяси ғылымдар академиясының мүшесі. Сисмондий саяси экономиядағы жаңа бағыттың - экономикалық романтизмнің негізін қалады. Капитализм мен классикалық буржуазия саяси экономияны ұсақ буржуазияшыл тұрғыдан қатты сынға алды. Капит. қорланудың қайшылықтары мен кемшіліктерін ашты. Алғашқылардың бірі болып капитализмге тән өндіріс пен тұтынудың арасындағы қайшылықты көрсетіп, экономикалық дағдарыстардың сөзсіз болмай қоймайтыны жөнінде қорытынды жасады. В.И. Ленин Сисмондий капитализмнің қайшылығы туралы мәселе көтерді, осы арқылы одан әрі талдау міндетін алға қойды деп атап көрсетті. Алайда Сисмондий өзі қойған мәселелердің ғылыми шешімін бере алмады. Жалақыны еңбекке төленетін ақы ретінде қарастырып, қосымша құнның құралу механизмін түсіндіре алмады. Жұмыссыздықты талдаған кезде Т.Р. Мальтустың көзқарастарынан сын елегінен өткізбей-ақ қабылдай салды. Артық өндірудің, дағдарыстардың себебін еңбекшілердің жеткілікті тұтынбауына әкеліп саяды. Смиттің догмасына сүйене отырып, сыртқы нарықсыз қосымша құнды өткізудің мүмкін еместігі туралы жаңсақ пікір ұсынды. Сисмондий идеалды экономикалық жүйе деп ұсақ өндірісті санады, оның кпит. тауар өндірісіне сөзсіз ұласатынын мүлде түсінбеді; ол технологиялық прогресті кідірту мақсатымен мемлекеттің экономикаға белсене араласуына, пайданы бөлуге жұмысшылырдың қатысуына жағдай жасауды, әлеуметтік қамсыздандырудың арнаулы қорын құруды қолдады. Сисмондий – Францияның және Италияның тарихы жөнінде көптеген еңбектердің авторы. Сисмондийдің ұсақ  буржуазияшыл  утопиялық идеялары социализмнің ұсақ  буржуазияшыл теориясының негізін салды.
Дереккөздер
Санат:Швейцария экономистері
Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік әскери институты
Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік Ұлттық қауіпсіздік әскери институты. 1931 жылы 26 желтоқсанда Харьков қаласында шекаралық күзет пен әскерлердің 2-ші мектебі құрылды. 1944 жылдың тамызында училище атанған мекеме Алматыға көшіріліп, бұрынғы Ішкі Істер Халық Комиссариаты әскерлері атты әскер полкінің әскери қалашығына орналастырылды.
1993 жылы 17 маусымда ҚР Президенті Алматы шекаралық училищесін "ҚР Ұлттық қауіпсіздік Комитетінің Әскери институтына" айналдыру туралы Жарлыққа кол қойды.
Институттың негізгі міндеті — басшылық буынның офицер кадрларын дайындау, сондай-ақ ҚР КК-нің шекара әскерлері үшін офицер құрамын қайта дайындау мен біліктілігін арттыру, әскери ғылыми-педагогикалық мамандарын дайындау.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан Қарулы күштері Санат:Алматы жоғарғы оқу орындары Санат:Қауіпсіздік
Ортон Рэнди
Биография
Санат:1 сәуірде туғандар Санат:1980 жылы туғандар
Санация
Санация (лат. sanatіo — емдеу, сауықтыру), сауықтырма — фирманың (компанияның, банктің, кәсіпорынның) ықтимал банкроттығын болдырмау мақсатымен несиелендіру, қайта құру, әр тараптандыру, т.б. шаралар арқылы жүзеге асырылатын қаржы-шаруашылық кешені. Мұнда фирманың істерін басқару жөніндегі міндеттер мемлекеттік органға немесе дәрменсіздік туралы істер жөніндегі уәкілдерден құралатын несиегерлер кеңесіне (соттың шешімімен) табысталады. Санация рәсімін қолдану фирманың экон. организм ретінде аман қалуын бүтіндей немесе ішінара қамтамасыз ету, борышқорлар мен несиегерлер арасында бітімгерлік мәмілесін жасасу, таратылған кезде оның активтерінің жақсы өткізілуіне қол жеткізу міндеттерін шешуге нақты мүмкіндіктер туғызады. Санация рәсімін жүзеге асыру әдістеріне ұйымдастыру шаралары (фирманың әкімшілік аппаратын өзгерту, тиімсіз бөлімшелерді жою немесе қысқарту), қаржы шаралары (жаңа капитал тарту, сондай-ақ керексіз капиталдан бас тарту) жатады. Қаржы шараларында ақша капиталын жұмылдыру үшін жаңа акциялар мен облигациялар шығару, банк несиелерін көбейту және бюджеттен жәрдем қаражат беру, акциялар (облигациялар, депозиттер) бойынша дивидендті (пайызды) азайту, оның өтелу (төлену) мерзімін ұзарту, қысқа мерзімді берешекті ұзақ мерзімді берешекке көшіру қарастырылады. Қазіргі тәжірибеде корпоративтік ұйымдастыру — компанияның заңды тұлға ретінде өмір сүруін ресімді түрде тоқтатып, оның негізінде жаңа заңды тұлға құру рәсімі көбірек орын алып келеді. Заңнамалық актілерде нақты несиегердің мүдделерін міндетті түрде қанағаттандыра отырып, компанияны бүтіндей немесе оның қайсыбір бөлігін қалпына келтіру тәсілдері мен шарттары қарастырылады.
Дереккөздер
Санат:Банк терминдері Санат:Экономика
Гёминг
Гёминг (Göming) — Аустриядағы коммуна. Зальцбург федералды жеріне қарасты Зальцбург округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 620 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 8,77 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — SL, ресми идентификациялық коды — 5 03 13.
2004 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Рудольф Фельбер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Зальцбург елді мекендері
Мора-де-Рубьелос
Мора-де-Рубьелос (Mora de Rubielos) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Гудар-Хаваламбре ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1706 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 166.2 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 41,8 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Арсенал (футбол клубы, Тула)
«Арсенал» Тула футбол клубы — Ресейдің Тула қаласындағы кәсіби футбол клубы, 1946 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Арсенал" стадионында өткізеді.
2014/15 жылғы маусымда тұңғыш рет Премьер лигада өнер көрсетті.
2007 жылы әуесқой клуб деңгейіне түсіп қалды да, үшінші лигада ойнады. 2011 жылы кәсіпқой мәртебесін қайтарып алды.
Атаулары
1946—1958: «Зенит»
1962—1963: «Шахтёр»
1964—1973: «Металлург»
1974—1978: «Машиностроитель»
1984—2006: «Арсенал» (Тула)
2007: «Оружейник»
2008—2011: «Арсенал-Тула»
2011—: «Арсенал» (Тула)
Атақты ойыншылары
Бәрі де ресейліктер
Сілтемелер
Санат:Ресей футбол клубтары
Азаматтық қоғам
Азаматтық бастамалар тек елеуciз шамада ғaнa мемлекет арқылы қабылданады: мемлекет мұндай бастамаларды өзiнiң даму үлгiлерiне көшiруге қабiлетсiз. Мемлекет пен азаматтық қoғaм органикалық жүйе элементтерi ретiнде емес, ал тек ресми турде ғaнa өзара iс-қимыл жасайды: олар өзара тiптi белгiлi бiр қарама-қайшылыққа да барады.
Азаматтық қoғaмның даму қажеттiлiгi тек демократия қажеттiлiктерiмен ғaнa мәжбүрленбейдi, ол сонымен қатар экономикалық сипат та алады: кәсiпкерлiк қызмет бастамалары, әcipece шағын және орта бизнес салалары, тек жеткiлiктi түрде дамыған азаматтық қоғамда берiлетiн мүмкiндiктермен тiкелей байланысты.
Азаматтық қoғaмның қалыптасу және даму процесi үшінші сектордың дамуымен тығыз байланысты.
Үшiншi сектор - бұл өз мақсаттарын мүдделер бойынша клубтарда, кәсiби одақтарда, әлеуметтiк қозғалыстарда, одақтарда icке асыратын epiктi азаматтардан құралатын өзiн-өзi басқаратын сектор (деп анықтама беріледі – Sourcebook on Building Partnerships with Civil Society Organizations. UNDP, 2002)
Азаматтық қoғaмның ажырамас құрамды бөлiгi бола отырып, «үшiншi сектор» елдегi қоғамдық-саяси процестердi ары қарай демократияландыруға оң ықпалын тигiзедi. Мемлекеттiң демократиялық жүйесi әзipше дамымай oтырған жағдайда, дәл осы бейүкiметтiк ұйымдар арқылы азаматтық қoғaм көбiне iлгерi дамып отырады.
«Бейүкіметтік ұйымдарды» мемлекеттік емес ұйымдар деп те аударады.
Дереккөздер
Санатя:Әлеуметтік философия
* Санат:Саяси философия Санат:Саясаттану Санат:Саяси теориялар
Гёзен
Гёзен (Gösen) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Заале-Хольцланд ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Чаффи (Миссури)
Чаффи (Chaffee) — Миссури штатының Скотт округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 4.7 км². FIPS коды — 29-12988.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 3045 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Скотт округы (Миссури)
1889 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1889 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1889 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Жұқпалылық
Жұқпалылық — жұқпалы ауру қоздырғышының бір ағзадан екінші ағзаға тізбектеліп және тармақталып таралу қабілеті.
Дереккөздер
Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Жұқпалы аурулар
Сандық өзгерістердің сапалыққа ауысуы
Сандық өзгерістердің сапалыққа ауысуы - қозғалыс пен даму қалай жүзеге асатындығын түсіндіретін диалектиканың негізгі заңдарының бірі.
Феллоген
Перидерма феллоген деп аталатын соңғы жабындық ұлпаның жетілуінен пайда болады. Өсімдіктердің түріне байланысты феллоген әр түрлі жолмен жетіледі. Біреулерінде эпидермадан төмен жатқан паренхималық жасушалардан, кейде эпидермис жасушаларынан, тіптен флоэмадан жетілетіндері де кездеседі.
Сандық өзгерістердің сапалыққа ауысуы
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Феллоген
Санат:Өсімдік ұлпалары
Гляциалдық селдер
Гляциалдық селдер - бастауын таулардағы нивалдық-гляциалдық белдеулерден алатын лайлы тасты тасқындар. Таудағы мұздықтардың тез еруінен пайда болады. Гляциалдық селдер мұздық маңындағы көлдерді жарып өтіп, көршілес мореналар мен зандрлық шөгінділерді шайып кетеді. Осындай бір апатты гляциалдық селдер 1963 жылы Қазақстанның өте әсем Есік көлін құртып жіберді.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Калифорний
thumb|left|100px|Калифорний Californium (Cf) Калифорний (лат. Californium; Cf) — Менделеевтің Периодтық кестесінің 7 периодына жататын  химиялық элемент; актиноидтарға жататын қатты радиоактивті металл. Рет нөмірі - 98, атомдық массасы - 251,0796.
Калифорнийді 1950 америкалық химик Г. Сиборг тобы (С.Томпсон, А.Гиорсо, К.Стрит) Берклидағы Калифорния университетінде ядролық реакция арқылы алған. Калифорния штатының атымен аталған. Калифорнийдің бірінші қатты қосылыстары — 249Cf2O3 и 249CfOCl 1958 жылы алынды.
Калифорнийдің изотоптарының бәрі де радиоактивті. Маңыздылары
251Cf (жартылай ыдырау мерзімі T1/2=900 жыл), 249Cf (T1/2=351 жыл), 250Cf (T1/2=13,08 жыл) және 252Cf (T1/2=2,645 жыл), сондықтан Калифорнийдің химиялық қасиеттері жоғарыдағы изотоптар көмегімен зерттелген.
Қосылыстарында үш валентті Калифорний тотығы Cf2О3, хлоридтері CfСІ3, CfОСІ алынып зерттелген.
Калифорний және оның қосылыстарының қасиеттері диспрозийге ұқсас.
Арбагач
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Бөкей Ордасы
150px|thumb|Жәңгір хан және Пәтимә
Ішкі Қазақ Ордасы немесе Бөкей Ордасы) — Ресей империясының вассалы ретінде Еділ мен Жайық өзендерінің аралығында 1801 жылы құрылған тарихи мемлекет. Бөкей Ордасы — қазақтардың және әлемдегі ең соңғы Шыңғысхан ұрпақтарымен меңгерілген мемлекеттік құрылым.
Атауы
Хандық сұлтан Бөкей Нұралыұлының есімімен аталды.
Географиясы
Бөкей Ордасы Еділ мен Жайықтың аралығында орналасқан. Солтүстікте Самар губерниясы, шығыста — Орал облысы, оңтүстікте Каспий теңізі батыс жағында — Астрахан губерниясының Царёв, Енотаев және Краснояр уездері. Жер көлемі — 921,445 km2 19 ғ. аяғында Астрахан меже бөлімі бойынша — 77,624 km2.
Орда өңірініңдегі дала көпшілігі құмды мен сазды жерден тұрады. Көтеріңкі жерлері төмпелі, ойпаттарда шабындық жерлер орналасады, бірақ кей тұстарда былқылдақ құм бар. Солтүстік жағында (Тарғын, Тал, Қамыс-Самар, Қалмақ) қара топырақты дала кездеседі, Оңтүстігінде көбінесе құм жайлайды. Оңтүстікте құм төбелерінің арасында құмаршық (Triticum cristatum) өсетін ойпаттар кездеседі. Төмпелерде ештеңе өспейді, теңізге жақындағанда тегістеніп кетеді де сорларға айналады. Оңтүстік-батыста Бэр төмпелері көріне бастайды. Орданың солтүстігінде бірде жалғыз, бірде топтасқан обалар бар,әдетте біреуі ірілеу болады. Ең ірілерінің шеңбер диаметрі 30 м шамасына жетеді. Бұл обалар мола екенін қазба жұмыстар дәлелдеді, соның ішінде адам мәйітінен басқа дүние-мүлік табылған, ал кейбіреулерінде зер тасты кірпіш қалауы бар.
Хан Жәңгір Бөкей ордасына келген ғалым-зерттеушілерді ерекше құрметпен қабыл алған. Осы өңірде болған Г.С. Карелин, В.И. Даль, т.б. хан үйінің қонақжайлылығына ризашылықтарын естелік—зерттеулерінде жазып көрсетеді. Бұлардан басқа Бөкей ордасында 100-ден астам Ресей және шетел зерттеушілері болған.
Халқы
Хандықта Кіші жүзден шыққан 5 мың жанұя болды, 19 ғ. 50 жж. Бөкей ордасында 300 мың адам тұрды (50 мың жанұя).
Тарихы
Кіші жүз - үш жүздің ішіндегі жерді ең көп иеленген өлке. Ол Жайық пен Тобылдаң бастап Сырдарияның төменгі ағысына дейінгі алқапты қамтып (850 000 шақырым) жатыр. Оңтүстігінде Хиуа, Қоқан хандықтарымен, Түрікмен, Қарақалпақ иеліктерімен, солтүстігінде Ресейдің Астрахан, Саратов және Орынбор губернияларымен, шығысыңда Ұлы және Орта жүз жерімен шектеседі. ХІХ ғасыр басында Кіші жүздің бірқатар ауылдары Ресей империясының құрамындағы Жайық пен Еділ өзендерінің төменгі ағысын қамтыды. Олар кейін Бөкей ордасы немесе Ішкі орданы (географиялык орналасуы бойьнша) құрады. 1801 жылғы 11 наурызда император I Павелдің Жарлығымен Кіші жүз қазақтарының осы жерде көшіп-қонуы заңдастырылды. 1803 жылғы есепке қарағанда олардың мал саны едәуір болған (70 мың түйе, 30 мың жылқы, 250 мың ірі қара мал, 1 миллионнан астам қой). Патша үкіметі Кіші жүз руларына Жайық пен Еділ арасында еркін қоныстануға қайта мүмкіндік беру арқылы қазақтардың жер үшін күресін біршама бәсеңдетіп, оны өзінің отарлау саясатындағы басты бағыт деп қарастырды. Бөкей Нұралыұлы (1804 - 1845 жж) - Кіші жүздің белді сұлтандарының бірі. Саяси күреске ХVIII ғасырдың соңынан араласа бастаған. Өзінің туған ағасы Қаратаймен алакөз болып, кейіннен Айшуақ ханмен де жағаласты. ХIX ғасырдың басында Хан кеңесіне төраға болды, алайда тәкаппарлығы оның бағыныштылығына жол бермеді, орыс өкіметіне жағымды болды. Жәңгір жас кезінен білімге құштарлығын байқатты. Астрахань губернаторының үйінде тәрбиеленді. Парсы, орыс, араб тілдерін білді. Сауда-саттыққа қамқорлық жасады. Ресей елінде белгілі қайраткер ретінде бедел мен билікке ие болды.
Хандық
1806 ж. мамырдың 19 Патшалық Үкіметтің арнайы жарлығымен хандықтың территориялық көлемі 6500 мың десятина болып бөлінеді. Жарлықта былай деп көрсетіледі: <blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em;"> Бөкей сұлтанның қол астындағы қазақтарға Үлкен және Кіші өзендерінен Боғда тауларына дейін, одан Шапшашы арқылы Дудацкий немесе Телепнёв батағаларына және теңізге дейін көшуге рұқсат беріледі.
1808 жылы шілденің 17 Бөкей хандығы Астрахан әскери губернаторының және Орынбор шекара комиссиясының құзырына бағынышты болып бекітіледі.
1812 жылы Александр I патшаның арнайы жарлығымен Бөкей сұлтан Ішкі Қазақ ордасының ханы болып тағайындалады. Бөкейді ақ киізге көтеріп хан сайлау Орал қаласының маңындағы тоғайда өтеді, кейін ол жер «Хан тоғайы» деп аталады.
1815 жылдың мамырдың 21 Бөкей хан қайтыс болады. Тақ мұрагері Жәңгір жас болғандықтан, хан тағына регент есебінде уақытша сұлтан Шығай Нұралыұлы отырады.
1823 ж. Жәңгір Бөкейұлы хан тағының мұрагері болып танылып, 1824 ж. маусымның 22 «Хан тоғайында» ақ киізге көтеріліп, хан сайланады.
Бөкей хандығының тарихында Жәңгір ханның билік еткен кезеңі анағұрлым елеулі із қалдырды. Жәңгір ең алдымен қазақтарға ыңғайлы әрі тиімді тұрмыстың үлгісі етіп, 1827 ж. Нарын құмының Жасқұс деген жеріне Хан сарайын салдырады. Жәңгірден үлгі алған би-сұлтандар, кейін қарапайым халық үй тұрғызып, Хан ставкасы саяси-экономикалық маңызға ие орталыққа айналады.
Бөкей ордасы тарихында маңызды орын алатын оқиға — Исатай Тайманұлы мен Махамбет Өтемісұлы бастаған 1836—1838 жж. халық көтерілісі. Бүл — патша әкімшілігі мен хан-сұлтандарға қарсы көтерілген халықтың азаттығы үшін бастаған бой көтеруі болды.
1845 жылы тамыздың 11 Бөкей ордасының саяси, мәдени, экономикалық жағынан дамуына жол бастап, бұл өлкенің басқару ісіне көптеген өзгерістер енгізген ұлы реформатор, қазақ даласының ұлы жаңартушысы Хан Жәңгір Бөкейұлы қайтыс болады.
Хан Жәңгір дүние салғаннан кейін хан тағы Паждар корпусында оқыған Жәңгірдің баласына Сайып-Керейге көшті. Хан дәрежесі берілгенде басқа Жәңгір Бөкейұлының балаларына сияқты тегі Шыңғысхан деп өзгертілді.
1847 ж. Сайып-Керей хан қайтыс болады, Бөкей ордасындағы хандық басқару құрылымы жойылып, жаңа әкімшілік — Уақытша Кеңес құрылады. Сол кездегі болған ірі Исатай-Махамбет, Кенесары көтерілістерінен шошыған Ресей империясы Бөкей Ордасын аннексияландырады.
Уақытша Кеңес
Уақытша Кеңес 1847—1917 жж. аралығында билік жүргізеді, орталықта және жергілікті жерлерде жазбаша іс жүргізу енгізілді. Сонымен бірге, Орда қазынасы пайдасына халыққа салық салудың қатал жүйесі іске асырылды.
1860 ж. Бөкей ордасы 7 әкімшілік бөлікке бөлінеді. Олар: Тарғын, Қалмақ, Нарын, Қамыс-Самар, Талов қисымдары және I, II Теңіз жағалауы округтері. Әрбір әкімшілік бөлікті әкім-правительдер басқарады.
1862 ж. Хан Ставкасында кітапхана ашылады. Кітапхана қорында О. Бальзактың, У. Шекспирдің, В-М. Гюгоның, Т. Шевченконың кітаптары, сондай-ақ Ресейдің басылымдары болған.
Хан жәрмеңкесіндегі сауда саласының дамуына байланысты, ақша капиталын реттейтін әрі сақтайтын орын «Казначейство» мекемесі 1867 ж. ашылып, банк қызметін атқарады.
1870 ж. Ресейден ауа райын бақылайтын аспаптар әкелініп, метеорологиялық станция жұмыс жасайды.
1832 ж. Жәңгірдің бастауымен отырғызылған Орда орманын мемлекет тарапынан қорғау 1890 ж. бастап қолға алынады. 1908 ж. Орда орман шаруашылығы мекемесі жанынан питомниктер жасақталып, зерттеу жұмыстары жүргізіледі. Соның нәтижесінде — Нарын қарағайы дүниеге келеді.
1908 ж. қазақ даласындағы ең тұңғыш Оба індетіне қарсы күрес станциясы кұрылады. Бүл станцияда Халықтық денсаулық сақтау комиссарының орынбасары М. Шомбалов, оба індетін емдеуге маманданған дәрігерлер И.А. Деминский, А. Михайлов, кейін медицина ғылымының докторы Н. Доброхотова жұмыс жасады.
1911 ж. қазақ баспасының қарлығаштарының бірі — «Қазақстан» газеті белгілі ақын Г. Қараштың ұйымдастыруымен Ордада басылып шығады.
1917 ж. Бөкей Ордасы жерлері жаңадан құрылған Бөкей губерниясына енді.
Саяси құрылысы
Елді хан басқарды. Жәңгір-Керей хан кезінде хан билігі абсолютистікке жақын болды. Дегенмен, 1828 ж. сәуірдің 1 хан жанында 12 би кеңесі ұйымдастырылды. Бірінші шақырысындағы болған билер (депутаттар): шеркештен — Мүпәт Айдаболұлы, ноғай-қазақтан — Шомбал Ниязұлы, байбақтыдан — Қонаш Сопақұлы, масқардан — Шора Кедейұлы, беріштен — Бәтке Құдайбергенұлы, алашадан — Алтай Досмұхамедұлы, жаппастан — Көшетұр Мапақұлы, ысықтан — Жантөре Абдалұлы, адайдан — Байту Төменбайұлы, қызылқұрттан — Дуантай Айтуғанұлы, есентемірден — Татан Сәкенбайұлы, таздан — Құдайшүкір Базайұлы, жетірудан (табын, тама, кердері рулаларынан) — Кендірбай Ырысбайұлы және кетеден — Бос Боздайұлы.
Бөкей хандығында хан билігі институты, екі ханның Бөкей хан мен оның баласы Жәңгір ханның басқару кезеңін қосып есептегенде 45 жылға созылды.
Ішкі Орданы қадағалауды Орынбор әскери губернаторы және Ресей империясының Сыртқы істер министрлігі іске асырды.
Экономикасы
Бөкей хандығы Ресей үшін мал, ет, жүнмен жабдықтаушы болды. Хандықта ақша-тауар қатынасының дамуы қоғамның әлеуметтік-экономикалық құрылымының өзгеруіне, рулық-қауымдық шаруашылықтың қалдықтарын жоюға ықпал етті.
Хан Жәңгір Бөкей ордасындағы мал басының санын көбейтіп қана қоймай, оның тұқымын асылдандыруға, әсіресе, жылқы малына үлкен мән береді. Хан ставкасында, Ресейдің Орск, Элиста қалаларында ат көрмелері өткізіліп, ат жарыстары ұйымдастырылып тұрады.
1841 ж. Хан ставкасы мен Черный Яр қаласының аралығына пошта-телеграф байланысы орнатылады.
Мәдениет және қоғам
1828 жылы Жәңгір өз үйінің бір бөлмесіне әулеттік-династиялық құнды заттарды, ат әбзелдерін, жауынгер қару-жарағын жинастырып, қару-жарақ палатасын ұйымдастырады. Бұл - қазақ жерінде ашылған тұңғыш музей болатын.
1841 ж. желтоқсанның 6 Нарын құмында Қазақстан тарихында ең түңғыш қазақша-орысша білім беретін мектеп ашылды. Бұл мектептен есімі елге танылған талай тұлғалар білім алды. Солардың бірі - қазақтан шыққан ғалым-этнограф Мұхамедсалық Бабажанов. Оның қазақтар жөніндегі зерттеулері, тарихи мұралары туралы басылымдары жоғары бағаланып, 1862 жылы Орыс жағрапиялық қоғамының күміс медалімен марапатталады. Жәңгір мектебінен білім бастауын алған жүзден астам ғалым-зерттеушілер, Асан Тайманов сынды жиырмадан астам академиктер шықты.
1844 ж. Қазақ жастарының Ресейдің жоғары оқу орындарында оқуы үшін вакансиялық орындар алынды. Осы уақытта көшпелі және жартылай көшпелі қазақ халқына қызмет ететін дәріхана және емдеу орны, өте сирек кездесетін экспонаттары бар қару-жарақ музейі ашылды.
Әлеуметтік саласы
Бөкей хандығы құрылуының алғашқы жылдарынан бастап шұрайлы тәуір жайылымды жерлерде хан өз туыстары мен хан сарайындағы ақсүйектерге бөліп берді. Өйткені Бөкейдің - Ішкі орданың хандары тақты ұзақ ұстап отыра алмайтындарын түсінді.
Жәңгір өз қоластындағы халқының денсаулығына да үлкен көңіл бөліп отырған. 1825 ж. С. Жәнібеков деген қазақты шешекке қарсы екпе жұмысын жүргізуді үйрену үшін оқуға жібереді. 1826 ж. бастап Ордада шешек ауруына қарсы екпе жұмыстары жүргізіледі. 1832 ж. Жәңгір ханның шақыртуымен Хан ставкасына дәрігер А.А. Сергачев келеді. Кейін 1839 ж. тұңғыш дәріхана ашылады. Осы кезеңдерде Ордада В.Ф. Евланов, Пупорев, т. б. дәрігерлер қызмет атқарады. 1852 ж. Ордада 16 кереуеттік қоғамдық аурухана ашылады. Бүл аурухана күні бүгінге дейін сақталып, халыққа қалтқысыз қызмет етіп келе жатыр.
1832 ж. хан Жәңгір халықтың әлеуметтік жағдайын көтеру, сауда-саттық саласын дамытып, жолға қою мақсатында жәрмеңке ұйымдастырады. Жәрмеңке көктем және күз айларында өткізіліп, оған Ресейдің Сарытау, Мәскеу, Нижний Новгород, т.б. губернияларынан саудагерлер келген. 1846 ж. көктемгі жәрмеңкеге 3883 адам қатысса, 1851 ж. тауар айналымы 1,5 миллион күміс ақша құраған.
Жәңгір бөкейлік қазақтардың өз дінін жоғалтпай, сақтап қалуы үшін 1835 ж. өз үйінің ауласына ерекше архитектуралық үлгімен мешіт салдырады. Ел ішінде оны «Хан мешіті» деп атаған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақстанның тарихи облыстары Санат:Ресей империясының әкімшілік-аумақтық бөліністері Санат:Батыс Қазақстан облысы тарихы Санат:Еуропаның тарихи мемлекеттері Санат:Бөкей Ордасы
Азаб Әл-Кәбир
Азаб Әл-Кәбир (“азаб әл-Барзах” сөзінің синонимі, мағынасы “көрдегі азап”) — сынау, жазалау, өлгеннен соң берілетін алғашқы сот үкімі алдындағы тергеу.
“ Азаб Әл-Кәбир” түсінігі бойынша өлген адам үшін көр не жәннат, не дозақ орнының алғашқы белгісі іспетті болады. Онда осылардың біріне лайықты жаза беріледі. Адамдар мәйітті көміп, ол арадан 40 қадам ұзап кеткен соң, қабірге Мункир мен Нәкир атты екі періште (қазақта Мүңкір-Нәңкір делінеді) келіп, о дүниелік болған адамнан тіршілікте істеген іс-әрекеті, дінге қатыстылығы жайлы жауап алады. Егер мәйіт тірі күнінде иманды, жақсы адам болса, онда рахат көріністе қияметке дейін қалдырылады, ал күнәсі көп, жаман адам болса, онда ол ақыр заман келіп жеткенше азаптала береді. Құранда Азаб Әл-Кәбир жайында тікелей айтылмағанмен, бірнеше аяттарда: “біз оларды (имансыз, жаман адамдарды) екі рет жазалаймыз”, “біз оларға таяуда және ақыретте берілетін жазалар дәмін таттырамыз” делінген. “Азаб Әл-Кәбир.” туралы түсінікке мутазилиттер қарсы шығып (8-9 ғасырда), оны мұсылмандық тұжырымға жатқызбауға тырысып бақты. Бірақ олар жеңіліске ұшырап, сунашылдық жолдағылар қабір азабының шындығын, Мункир мен Нәкир періштелері барлығын бұлжымас қағидаға айналдырды. Мұсылман түркілер, оның ішінде қазақтар да кейін ақырет күні әркімнің істеген іс-әрекеттеріне баға беріліп, лайықты жазаларын алатынына сенеді.
Дереккөздер
Санат:Ислам жобасының мақалалары
Қарауыл көшесі (Астана)
Қарауыл - Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданының орталығы. Қарауылдан 18 шақырым жерде Жидебай қыстауында Абайдың мемлекеттік мүражайы бар.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Л'Иль-Адам
Л'Иль-Адам (L'Isle-Adam) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Валь-д'Уаз департаментінде орналасқан. Понтуаз округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,94 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 95313, пошта индексі — 95290.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11575 адамды құрады. Халық тығыздығы — 774,77 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валь-д'Уаз департаментінің коммуналары
Гүлнәр Тілеуханқызы Хауадамова
Гүлнәр Тілеуханқызы Хауадамова (1950 жылы туған) – медицина ғылымдарының докторы (1992).
Сен-Мартен-де-Комб
Сен-Мартен-де-Комб (Saint-Martin-des-Combes) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Бержерак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,99 км² шамасында.
Гүлнәр Тілеуханқызы Хауадамова
Дереккөздер
Санат:1950 жылы туғандар Санат:Қазақстан дәрігерлері Санат:Медицина ғылымдарының докторлары
Сен-Мартен-де-Комб
Коммунаның INSEE коды — 24456, пошта индексі — 24140.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 195 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,94 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Леклюз
Леклюз (Lécluse) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дуе округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,96 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59336, пошта индексі — 59259.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1483 адамды құрады. Халық тығыздығы — 298,99 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Сетиф
Сетиф – Алжирдің солтүстік-шығысындағы Сетиф провинциясындағы қала
Халық саны 240 мың адам шамасында (1998 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың жанында ежелгі Рим некрополі мен ірі византиялық бекіністің орындары сақталып қалған. Рим империясының кезінде нумидиялық Sitifis деген атпен белгілі болған. 1838 жылы француз әскері орналасқан және ірі ауылшаруашылық орталығы болған. 1945 қала тұрғындары мен Еуропа өкілдерінің арасында қақтығыстар болды. Нәтижесінде 100 адам қаза болған. Осыған жауап ретінде француздықтар жазалау операциясын өткізіп, шайқаста шамамен 6 мыңнан 8 мыңға дейін адам қаза болды. Алжир президенті Әбдел Әзиз Бутефлик бұл операцияны алжир халқының зұлматының бастамасы деп айтты. Тарихта ол «Сетиф қырғыны» деген атпен белгілі.
Дереккөздер
Санат:Алжир қалалары