cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ятрофа
Аурулары:
ауруға сирек шалдығады. Кене және трипс зиянкестері ауру түсіреді. Мөлшерден артық суғаруға болмайды. Өз бойында ылғалды ұстап тұру мүмкіндігі бар өсімдік болғандықтан, артық құйылған судан тамыры мен діңі тез шіріп кетеді.
Көбейтілуі:
қалемшелеп көбейтеді. Тұқым арқылы көбейтуге болады. Бірақ бұл әдіс қиындау.
Пайдаланылған әдебиеттер
"Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727
Санат:Сүттігендер
Лептоспироз
thumb|right|200px|Электронды микроскоп арқылы көргілген Лептоспироз Лептоспироз  ( — жіңішке және — ирекше, бұрама;  —  ауру) — адамдарда, сүтқоректілерде және құстарда кездесетін тез жұғатын жұқпалы ауру.
Қазақстанда лептоспироз “су безгегі” деп атайды, республиканың солтүстік және шығыс аймақтарында жиі байқалады. Лептоспироз тағамдық өнеркәсіп мекемелері қызметкерлерінің, шахтерлердің, қалалық қоқыс тазалаушылардың, ветеринарлар және ит питомнигі жұмысшыларының арасында жиірек кездеседі. Ауру таратушы, яғни инфекция көзі — дала және су тышқандары, егеуқұйрықтар; үй жануарларынан — ірі қара мал, шошқа (әсіресе иттер).
Лептоспира бактериялары
Лептоспира бактериялары — тасымалдаушы жануарлардың бүйрегінің майда өзекшелерінде өсіп-өніп сақталады, сыртқы ортаға несебімен шығады. Лептоспира адамдарға лептоспира бактерияларымен ластанған су, топырақ, ас тағамдары, тұрмыстық және мал өнімдерін өңдейтін өндірістік қалдық заттармен ауыз қуысы, мұрын, көз шырышты қабығы және зақымданған тері арқылы жұғады. Лептоспира жұққаннан кейін 3 — 5 миннуттан соң қанға өтіп, бүйрек пен бауыр тіндеріне таралып, жылдам өсіп-өне бастайды. Аурудың жасырын (инкубациялық) кезеңі орта есеппен 7 — 13 күнді қамтиды. Сонан соң науқастың бірден дене қызбасы басталады (39 — 40°С), өзі қалтырап, бұлшық еттері қатты ауырады; көзі қызарады; лоқсып құсып, ұйқысы қашады. Ауру асқынғанда сандырақтап, мұрнынан қан кетіп, ерін, мұрын айналасына ұшық шығады. Бауыры ісінеді, денеге бөртпе шығады, дененің сарғаюы байқалады. Ауруды дер кезінде емдемесе, адамдардың өліп кетуі (әсіресе, жасы келген) де мүмкін. Ал сарғаймай, жеңіл түрімен науқастанғанда 6 — 12 аптадан кейін толық айығып кетеді. Ауру диагнозы лабараториялық әдістермен анықталады.
Емі: антибиотиктер (пенициллин, тетрациклин, т.б.) беріледі. Гамма-глобулиндер егіледі.
Алдын ала сақтану үшін медицина-санитар-ветеринарлық кешенді шараларды қолдану, тұрғындарды таза, сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету, мал суаратын жерлерден ауыз су алмау, т.б. қажет.
Дереккөздер
Санат:Жұқпалы аурулар Санат:Жануарлар аурулары Санат:Ұмытылған аурулар
Сан-Пабло-де-лос-Монтес
Сан-Пабло-де-лос-Монтес (San Pablo de los Montes) — Испаниядағы қала. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Толедо провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Монтес-де-Толедо ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2184 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 101 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 49 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Толедо елді мекендері
Шахтинск (шахта)
"Шахтинск" шахта 1975 жьлға дейін №17-17 бис шахтасы. «Митгал Стил Теміртау» АҚ Көмір департаментіне карайды (1996), Шахтинск қаласынан 10 км жерде орналаскан. 1958 жылы ашылып, 1973 жылы пайдалануға берілді.Жобалық куаты 2,4 млн т болды. Шахта алаңының аумағы — 1950 га. Шерубай-Нұра көмірлі ауданының батыс бөлігінде, қимасы 24-33 м2және тереңд. 304-349 мЗ тік оқпанмен ашылған. Долинка кен кабатының 2 көмір қабатын өндейді- 1982-1983 және 1985-1987 жылы А. И. Гладких басқарған №3 учаске 1 млн т астам көмір өңдірді. Шахта көмір мен газдың кенеттен атылуынан қауіпті. Проходка забойлары ағымдағы қопарылысты болжау және қопарылыска қарсы шараларды орындау арқылы жүргізіледі. 2005 жылы дегазация қайта құрылды, жаңа вакуум насос стсы, 2 магистральдық скважина, труба құбыры іске қосылды. Көмір алу учаскесінде газдың шығуы 120-140 м3/мин, кешенді дегазация арқылы оның тиімділігі 80%-ға жеткізілді. Газ шахтаның қазандығында жьлына 3-3,5 млн м3мөлшерінде жағылады. Көмір алу учаскелерінде ауа автоматты түрде бақыланып, АПК оператор компьютеріне шығарылады. Қалындығы 4,6 м көмір қабатында 2УКП-5 механикалық кешені мен 511-300 (Германия) комбайны пайдаланылып, кәсіпорын «шахта — лава» жүйесімен жұмыс істейді. Кең-дайындық жұмысында КСП-32, ГПК комбайндары қолданылады. Шахта бойынша көмір тасымалдау толық конвейерлендірілген. Жыл сайын шахта 1 млн т-дан астам көмір өндіреді.
Уэльс (Миннесота)
Уэльс (Wells) — Миннесота штатының Faribault округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2343 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.5 км² шамасында. FIPS коды — 27-69106.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Боливия телевизиясы
Боливия телевизиясы – Боливия мемлектіндегі телеарналар жүйесі.
Аталған жүйелер жеті станцияда және мемлекеттің әр жерінде хабар таратады. Боливияда жалпы саны 48 телестанция жұмыс істейді, оның сегізі түрлі университеттер қарамағында.
Дереккөздер
Санат:Боливия телевизиясы Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Манолич (Бургас облысы)
Манолич (Манолич) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Сунгурларе қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 200 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8453. Телефон коды — 05570. ЕКАТТЕ коды — 47096.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Ұйғыр халқының материалдық және рухани мәдениеті
Ұйғырлар — Орталық Азиядағы көне түркі халықтарының бірі. Қытайдың Шыңжаң ұйғыр автономиясының тұрғын халқы. Сондай-ақ Қазақстанда, Қырғызстанда, Өзбекстанда және Таяу Шығыс елдерінде тұрады. Жалпы саны 8,5 млн. адам (2001). Ұйғыр - Орталық Азиядағы көне түркі халықтарының бірі. Қазіргі ҚХР, Шыңжаң ұйғыр автоном. ауданының тұрғын халқы. Аздаған бөлігі Қазақстанда тұрады. Тілі - түркі тілінің оңт. -шығыс тобына жатады. 15 ғ-да Жетісуға қоныс аударған Ұ-ларды тараншы (дихан)деп атаған.
Ұлттық кәсіптері
Әсемдікке, эстетикалық кемелділікке ұмтылу тіруеіштерді, ағаш қақпалар мен есіктерді, терезелердің қақпақтарын сәндік элементтермен, қыш ыдыстарды мозаикалық әшекейлермен көркемдейтін ежелгі ұсталардың жұмысынан көрініс тапты.
Қолданбалы өнері
Ұйғыр қолданбалы өнерінің ежелгі дамыған түрлеріне металды көркемдік өңдеу жатады, олар – ұсталық кәсіп, ыдыс-аяқ, зергерлік бұйымдар дайындау, ұйғырлардың металл бұйымдарының дәстүрлі жиынтығына әр түрлі мақсаттарға арналған ыдыстар: жуынуға, дәрілік тұнбаларға, шәйнектер, самаурындар, табақтар, жуынатын құралдар, тегештер, мантоваркалар енеді. Олардың арасында жай ғана пайдаланылатындары, сонымен қатар жоғары көркемдік үлгілері де кездеседі. Металды көркем өңдеуде зергерлік өнер ерекше орынға ие. Ұйғырларда барлық уақыттарда зергерлік бұйымдар кең қолданысқа ие болды, оларды еркектер де, әйелдер де тағатын болған. Ұйғырлар тоқылған және киіз кілем бұйымдарын өңдеуде үлкен өнерге қол жеткізді. Ұйғыр киіздері мен түйіндік жүн және жібек кілемдер Шығыс Түркістанның алыс шектерінде де танымал болып, кеңінен экспортталатын тауар болды. Әлемдік нарықта ұйғыр кілемдері парсы кілемдерімен бірдей бағаланды.
Ұйғыр қолданбалы өнерінің ежелгі түрлерінің бірі кесте тігу болып табылады. Ол көбіне үй өндірісі сипатында болады. Әрбір үйде әйелдер кесте тігу білді және өз отбасының қажеттіліктеріне қызмет етті. Қыздар өздеріне тойға жасау дайындады, оның көп бөлігін кестеленген бұйымдар құрады.
Қыш өндірісі – ұйғыр көркемдеу кәсібінің дәстүрлі түрі. Ағаш оюды сәнді безендіру түрі ретінде ұйғырлар дәстүрлі жиһаз, ыдыс-аяқ, балалар ойыншықтарын дайындау кезінде кеңінен қолданған. Былғары белбеулер ұйғырларда ерлер костюмының бұйымы болып табылған. Белбеулер өрнектеліп, оймаланып, нәзік оюмен өрнектелген, жартылай асыл тастар қондырылған фигуралы күміс жалпақ тіліктермен көркемделеді. Белбеулерді безендіруде полихромды қалқаланған эмаль, алтындау қолданылған.
Ұлттық тағамдары
Ұйғыр аспаздық өнері халықтың материалдық мәдениетінің өзіндік ескерткіші болып табылады. Ол өзінің бойында Батыс пен Шығыстың, ежелгі мен қазіргінің өзара әсерін жинақтаған, сонымен қатар бұл ұлы шеберлік, фантазия, талғамның әсемдігі мен үйлесімділігі. Ұйғыр асханасы тағамдарының әр алуандығы мен әр түрлілігі соншалық оның бәрін қамту мүмкін емес.
Ұйғыр асханасының ең ұнамды және кеңінен таралған тағамдарының бірі «лагман» болып табылады. Бұл арнайы дайындалған құймамен бірге ұсынылатын, жуан кесілген шиыршықтардан созылған қамырдың жіңішке жіпшелерінен дайындалған ұзын кеспе. Ұйғыр асханасының әрбір тағамының өзінің белгісі бар. Бұл тағамды махаббат тағамы деп атайды. Ұйғырларда, жыл мезгіліне байланысты, «лагман» 4 түрге бөлінеді. Көктемде бұл тағам үшін құйма жасыл пияздан, джусай өскіндерінен, сельдерей мен шалғамнан дайындалады. Жазда – қиярдан, сарымсақтан, джусайдан, қысқа және ұзын үрме бұршақтан, қызанақтан, жасыл және қызыл бұрыштан, баклажаннан, басты пияздан дайындалады. Күзде – сәбізден, кольрабиден, шомырдан, шалқаннан жасалады. Қыста – кептірілген және тұздалған көкөністерден. Сонымен қатар «лагманның» кеспесінің қалыңдығына, ұнның түріне қатысты дайындау әдістерімен ерекшеленетін түрлері де бар.
"Манты" тағамдар белгісінде жігіттер тағамы деп аталады. Оларды бір біріне қойылған торкөздер – «каскан», немесе қамыстан тоқылған жайпақ ыдыстар «жимбил» жүйелерінен тұратын арнайы құрылғыларда буға пісіреді. Олар түшпаралар «чошуря» сияқты ішіне бірдеме салынып жайылған қамырдан дайындалады. Бұл тағамның әр түрлілігі дайындау әдісіне, қамырына және ішіне салынатын компоненттеріне байланысты. Мантыны тұзы жоқ, ашытылған қамырдан дайындалады, ішіне салынатын компоненттері де әр түрлі болады, бұл ет, пияз қосылған асқабақ, жусай, інжір, клевер, жасыл пияз, айва, көкөністер және т.б. болуы мүмкін.
"Чошуряны" жас жұбайларға некелері қиылғаннан кейін екінші күні, көп балалы және ауқатты болуға тілек белгісі ретінде дайындалады. "Чошуряны" бірінші тағам ретінде де, екінші тағам ретінде де ұсынуға болады. Ұйғырлар көбіне палау дайындайды. Негізінен бұл қонақтардың тағамы. Көпшілік үшін палауды тойға немесе еске алуға арнайы шақырылған «Аш-пяз» (аспаз) дайындайды. Палау дайындау үлкен шеберлікті қажет етеді. Палауды күріштен, еттен, сәбіз бен пияздан, көбіне сарымсақ немесе мейіз қосып пісіреді.
"Самса" — анағұрлым құрметті ежелгі ұйғыр тағамдарының бірі. Самсаның нағыз атауы – самсу. Бұл ішіне тартылған ет пен пияз, асқабақ, көкөністер мен жемістер салынған тағам. Самсаны тонда немесе тандырда (нан пісіруге арналған конус тәрізді пеш). Бұл майға пісірілген тандырлық самса. Самсаға қаиыр дайындау әдістері оның қайда пісірілетіндігіне байланысты. Мысалы, тандырлық самса үшін қамырды тұз қосып, қатты етіп, қазандағы самсаға – жұмсақ, әлсіз қылып дайындайды, қамыр сондай-ақ қатпарлы немесе ашытылған болуы мүмкін.
«Самсамен» қатар «поря», «гош нан», «олук нан» туралы айтпай кетуге болмайды. "Поря" арасына, көк шөп, жусай, клевер, көктеген бидай, әскөк, орамжапырақ, кинза салынған самса тәрізді тағам. Ішіне ұсақ туралған ет пен пияз салуға да болады. "Гош нан" — етті нан, қазанда пісірілген, арасына ет пен пияз салынған самса.
"Олук нан" — буға пісірілген нан, сәбіз, асқабақ, жусай, жасыл пияздан және т.б. дайындалған орама. Ұйғырлардың аспаздық өнері Орта Азияның барлық аумақтарында танымал болды. Ұйғыр асханалары көптеген қалалар мен ауылдарда бар.
Ұлттық әдет-ғұрыптары мен дәстүрлері
Баланың тууына, жерлеуге, үйлену тойларына байланысты дәстүрлі әдет-ғұрыптар сақталады. Бұл дәстүрлер ұйғырлардың үйлену тойында анағұрлым айқын көрініс табады. Ұйғырларда қалыңдық үшін өтем – қалың мал берілмейді, күйеу жігіт тек үйлену тойы салтанатын өткізу бойынша барлық шығынды көтереді. Үйлену тойы музыкамен, билермен және дәстүрлі халық әндерімен қатар жүргізіледі. Кешке күйеу жігіт үйінің маңында қалыңдықты үйге кіргізбес бұрын жанып жатқан отты үш рет айналдырады.
Ұйғырлардың баланың тууына байланысты салттары да өзгеше. Қазіргі ұйғырлар баланың тууына, оны тәрбиелеуге байланысты барлық салттарды орындайды: тууы, ат қою, нәрестені салтанатты түрде бесікке салу – «бошук-той», қырқынан шығару – «кирик суйи», дәстүрлі сүдеттеу – «суннэт той» және т.б. Бірінші баласын әйел дәстүрге сәйкес өз ата-анасының үйінде туады. Босануға дейін 20-30 күн қалғанда жас босанушының анасы күйеу баласының үйіне барып босанушыны өзімен алып кетуге – «тилэп елиш» - рұқсат сұрайды. Анасымен бірге сыйлықтары бар туыстары мен жақындары да келеді. Босанғаннан кейін бала мен жас босанған әйелді күту бойынша барлық қам-қарекет анасының мойнына жүктеледі. Жаңа туған нәресте мен оның анасы қырық күн бойы зұлым күштердің әсеріне ерекше ұшырағыш болады деп саналады, сондықтан оларды қорғау керек. Жалпы аналық пен балалыққа қатысты барлық салттар бір мақсатты көздейді, не болса да баланың өмірін сақтап қалу. Босанушыға осы кезеңде кіру шектеулі болады. 12-ші күні нәрестеге ат қойылады, бұл үшін күйеуінің туған-туыстары мен молда шақырылады. Қырық күнге дейін анасының үйіне сыйлықтар мен дайындалған тағамдар алып әйелдер келеді, бұл олардың анасының қызын күтуіне көмегі болып саналады. Қырықыншы күні баланы жуындыру рәсімі – «кирик суйи» өткізіледі. Бұл үшін бір ыдысқа бір салым тұз, адыраспан, 1-2 кесек шақпақ қант, тиын салынады. Барлық қатысушылар екі ағаш қасықпен су құйылған ыдыстан суды бос ыдысқа құяды. Бұл рәсімге қатысушы әрбір әйел нәрестеге өз тілегін айтуы керек. Осы суда, оны біраз жылытып, баланы жуындырады, сосын алғаш рет шашы мен тырнағын алады.
Санат:Халықтар
Геннадий Павлович Иванов
Геннадий Павлович Иванов (1940 жылы туған) - суретші. Сәндік-қолөнері саласыңда жұмыс істейді.
Ол 1971 ж. «Абай» атты панно жасады (Мысалы, ағашоймыш, шекіме, жалтырату, жеке жинақтарда, Алматы). Ашық түсті металға жалпақ бедермен шекілген ақынның бет пішіні әрленген тақтайға жапсырылған. Мұңда сән өнеріне тән суреттік шарттылық пен портреттің түп бейнеге ұқсау қажеттілігі біршама сақталған.
Дереккөздер
Санат:1940 жылы туғандар Санат:Қазақстан суретшілері
Жакутинга (Минас-Жерайс)
Жакутинга (Минас-Жерайс) (Jacutinga (Minas Gerais)) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Минас-Жерайс мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Посус-ди-Калдас экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 090 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 347,273 км² шамасында. Халық тығыздығы — 57,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1901 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
NGC 2374
NGC 2374 — Үлкен Арлан шоқжұлдызында орналасқан II3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 31 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2374 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 585.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Үлкен Арлан (шоқжұлдыз)
Сан-Лоренсу-де-Санде
Сан-Лоренсу-де-Санде (São Lourenço de Sande) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Гимарайнш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 306 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,67 км² шамасында. Халық тығыздығы — 489,1 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Әулие Лоренсо.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Нұрлан Ермекұлы Сауранбаев
Нұрлан Сауранбаев (1967) Әл-Фараби атындағы ҚазМҰ-ді бітірген. (1991). ЭНИ-АДЖИП, ЦОНП магистратурасын бітіріп, мұнай әкімшілігі магистрі квалификациясын алды. (2001). Экономика ғылымдардың кандидаты.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Даллас
thumb|400px|Даллас Даллас — Техас штатындағы көлемі бойынша 3-ші қала болып, ал АҚШ мемлекеті аумағындағы тоғызыншы қала болып есептеледі. Даллас-Форт Уэрт елдің оңтүстігіндегі ірі қала болып, ол АҚШ мемлекетінде төртінші ірі қала болып есептеледі.
Санат:Техас қалалары
Моош
Моош (Moosch) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Танн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,25 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 68217, пошта индексі — 68690.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1764 адамды құрады. Халық тығыздығы — 115,67 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Нестерова (өзен)
Нестерова — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/2169/174/33 орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Васюган. Өзен саласы — Кеттен Васюганға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қызылқия мұнай-газ кен орны
Қызылқия мұнай-газ кен орны — Қарағанды облысында, Құмкөл мұнай-газ кен орнынан батысқа қарай 40 км жерде орналасқан. Құрылым 1984-1985 жылдары сейсмикалық барлау нәтижесінде анықталған. Алғашқы мұнай өнімі 1986 жылы (3-ұңғыма арқылы) алынды.
Геологиялық құрылымы
Газ-мұнай шоғыры төмен неокомның арысқұм горизонтының шөгінділерінен (тереңдік ара қашықтығы 1467- 1600 м) табылған. Сонымен қатар аздаған мұнай өнімі 5- және 18-ұңғымадағы іргетас жынысынан алынған.
Қанығу сипаты, тығыздығы, құрамы
Санат:Қазақстан мұнай кен орындары Санат:Қарағанды облысы кен орындары
Михаил басағы
Михаил басағы — айлауықтар тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік. Жетісу (Жоңғар) Алатауында: Шолақтауда және Қызылауыз шатқалында кезде-седі. Биіктігі 40 см-дей. Көптеген сабақтары бар. Тамыр түбіндегі жапырақтары ұзын сағақты, доғал, жиектерінде кірпікшелері бар. Күлтелері көкшіл түсті, жалпақ қоңырау тәрізді шеттері қайырылған. Мамыр-маусымда гүлдеп, маусым-шілде айларында жеміс салады. Жаңғақшалары қанат жеміс. Тұқымынан көбейеді. Сирек кездесетін эндемикалық түр, Қазақстанның "Қызыл кітабына" енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Жетісу
Қызыл қасқыр
Қазақстанда Тянь-Шань мен Жетісу (Жоңғар) Алатауында кездеседі. Дене тұрқы 100 — 110 см, құйрығының ұзындығы 45 — 50 см. Құйрық жүні үлпілдек. Арқасы қызыл қоңыр, екі бүйірі солғын қызыл түсті. Қызыл қасқыр жаз айларында альпі және субальпі белдеулерінде 2500 — 4000 м биіктікте, таутеке мен арқар жайылатын жерлерде қоныс аударып тіршілік етеді. Баспана ретінде түрлі қуыстар мен басқа аңдардың тастап кеткен індерін пайдаланады. Көбеюі жөнінде деректер аз. Мысалы, Бейжің хайуанаттар паркінде қызыл қасқырдың қаңтар айында ұйығып, 60 күннен кейін көбіне 3 — 4 күшік туатыны анықталған. Көбею кезінде үйірімен (5 — 10, кейде 30) жүреді. Қызыл қасқыр — терісі бағалы аң. Саны өте аз, соңғы 40 жылда Қазақстанда қызыл қасқырдың кездескені туралы дерек жоқ. Қызыл Қасқыр Халықаралық табиғат қорғау одағы мен Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген.
Статус
EW санаты – еліміздің жабайы табиғатында жойылып кеткен түр; XX-ғасырдың 50-ші жылдарынан бастап оның мекендеуі жайында нақтылы деректер жоқ. ХТҚО-ң Қызыл тізіміне (ЕN санаты), Ресейдің Қызыл (1-ші санат), Қырғызстанның Қызыл (өте сирек және зерттелмеген, ол туралы XX-ғасырдың 50-ші жылдарынан бері деректер жоқ түр) кітаптарына тіркелген.
Генофондын сақтау үшін таксонның маңызы
Қызыл қасқыр– осы аттас туыстың Қазақстан фаунасы мен әлемдік фаунадағы бірден-бір өкілі.
Таралуы
Таралу аймағы - Оңтүстік және Орталық Азия мен Шығыс Азияның оңтүстік жартысын қамтиды. Қазақстанда Тянь-Шань, Жетісу Алатауы, Тарбағатай, Сауыр мен Алтай тауларына енетін таралу аймағының солтүстік шегі жатыр. XX ғасырдың бірінші жартысында, аңдардың нақтылы кездескен жерлері Талас, Қырғыз, Іле, Күнгей және Теріскей Алатауларында, Жоңғар Алатауының оңтүстік-батыс сілемдері мен оның орталық (Сарқант) және шығыс (Алакөл ауданы) бөлімдерінде, Семей облысының Майтабай ауылына жақын жерде, Марқакөл маңында, Бұқтырма өзенінің аңғарында еселке алынған.
Мекендейтін жерлері
Жартасты шатқалдар, субальпі және альпі шалғындықтары, сырттар, таудың далалы және орманды учаскелері, әсіресе теңіз деңгейінен 2500-4000 м биіктікте. Қыс кезінде қасқырлар тұяқты жануарлардың соңынан еріп 800-1500 м биіктікке дейін төмендейді.
Биологиялық ерекшеліктері
Қызыл қасқырға мекенін жиі ауыстыру тән. Шыңғыстау жотасында және Ямынеев ауылының маңында (Павлодар қаласынан оңтүстікке қарай 70 км) кездескені белгілі. Негізгі жемтігі – таутеке, арқар, елік, қабан, марал, үй малдары. Хайуанаттар паркінде қаңтар – ақпанда ұйығады, 2 ай буаз болады. 3-9 бөлтірік туады. Көбею кезеңінен тыс кезде қасқырлар топқа жиналады және жиі 3-10-нан бірігіп жемтігін аулайды. Жаулары мен бәсекелестері – қасқыр, барыс.
Қолда өсіру
Мәскеу, Пекин және басқа хайуанаттар парктерінде көбееді.
Қорғауды керек ететін шаралар
Әзірге тек хайуанаттар парктерінде өсіру жайында ғана айтуға болады.
Зерттеу үшін ұсыныстар
Қызыл қасқыр жөнінде хабар түскен ауданды мұқият тексеру.
Хильдесхайм
Хильдесхайм (Hildesheim) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан қала. Хильдесхайм ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 102794 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 92,96 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 2 54 021. Қаланың басшысы — Курт Махенс.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 10 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
IC 2788-1
IC 2788-1 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 2788,01 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Қапанбұлақ (станция)
Қапанбұлақ — Абай облысы Жарма ауданы, Қапанбұлақ ауылдық округі құрамындағы темір жол бекеті.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қалбатау ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 63 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 176 адам (85 ер адам және 91 әйел адам) болса, 2009 жылы 194 адамды (105 ер адам және 89 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жарма ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Эл Пасо
Эл Пасо - АҚШ еліндегі Техас штатындағы қала. 2010 жылғы санақ бойынша, қалада 649,121 халық болған. Эл Пасо Техастағы алтыншы үлкен қала болса, ал АҚШ бойынша он тоғызыншы үлкен қала болып есептеледі. Санат:Техас қалалары
Қозы Көрпеш – Баян Сұлу кесенесі
Қозы көрпеш — Баян сұлу мазары — X–XI ғғ. тұрғызылған сәулет өнерінің ескерткіші. Шығыс Қазақстан облысы Аягөз ауданы Таңсық ауылына таяу, Аягөз өзенінің оң жағалауында орналасқан.
Сипаттамасы
Мазар табаны төрт бұрышты таған түрінде (сырт жағынан ауданы 7,10x7,10 м, ішкі жағынан 3,38x3,38 м), жоғары қарай сүйірленіп, күмбезделіп өрілген. Биіктігі 11,65 м, еденінен күмбезіне дейінгі биіктігі 4,35 метр. Қабырғасы гранит қалақ тастан сабан аралас балшықпен қаланған, қалыңдығы 1,86 метр Кірер есігі шығысқа қаратылған. Оңтүстік-шығыс қабырғасында өлшемі 0,7x0,5 м саңылау бар (қабырғадан 2,3 м биіктікте). Қозы көрпеш – Баян сұлу мазарының жанында төрт тас мүсін болған. Олардың кескінін ең бірінші болып 1771 жылы Г.Волошин қағаз бетіне түсірген. Тас мүсіндерде үш әйел мен бір ер адам бейнеленген. Халық арасындағы аңыз бойынша, үш әйелдің біріншісі – Баян сұлу, екіншісі – сіңлісі Айғыз, үшіншісі – апасы Айтаңсық, ер адам – Қозы болса керек. Өкінішке орай, қазір бұл тас мүсіндер жоғалып кеткен. Ел ішіндегі аңыз-әңгімеде Қозы көрпеш – Баян сұлу мазарын және оның жанындағы тас мүсіндерді Сарыбайдың інісі Тайлақ би жасатқан деп айтылады.
Зерттелу тарихы
1840-1843 жылдары А.И. Шренктің Орталық Қазақстанның тарихи ескерткіштерін зерттеу барысында мазар туралы деректері кезедседі.
1856 жылы Шоқан Уәлиханов мазар мен оның айналасында орналасқан тас мүсіндердің кескінін қағаз бетіне түсірген.
1915 жылы атақты өлкетанушы А.Н. Белослюдовтың "Қозы Көрпеш - Баян Сұлу эпосын зерттеген" Г.Н. Потанинге хатында мынадай жолдар кездеседі: "...Қозы Көрпеш-Баян Сұлу мазарына екі рет барып келдім. Ол (4 мүсін) мүсіндер жоқ. Мазар қаптал жағынан зеңбірекпен атқыланып, құлап жатыр. Менің марқұм ағамның (Виктор Николаевич) айтуы бойынша, мүсіндерді Германияға алып кетті." Белослюдов мазардың биіктігі 18 метрден 11-12 метрге дейін кемігені туралы болжамдаған.
1952 жылғы Әлкей Хақанұлы Марғұлан жетекшілік еткен Қазақ КСР Ғылым академиясының археологиялық экспедициясы
1982 жылы мазар Қазақ КСР-нің тарихи және мәдени маңызы бар ескерткіштерінң тізіміне еніп, мемлекет қорғауына алынды.
Санат:Қазақстан кесенелері Санат:Аягөз ауданы Санат:Қазақстанның республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
Бинарлы қосылыс
Бинарлы қосылыстар — химиялық зат, екі элементтің және көп элементті қосылыстардың көбісінің жиыны. Бинарлы қосылыстарды қарапайым заттардан синтездеп немесе басқа әдістермен алады. Мысалы: SiC, Fe2O3, KBr, CS2, NH3, CrO2Cl2, СCl2O және т.б.
Бинарлы қосылыстардың гидролизденуі
Бинарлы қосылыстардың кластарына жататын, бірақ тұз емес көптеген заттар қайтымсыз гидролизге ұшырайтын болғандықтан судағы ерітіндіде кездеспейді.Гидролиздену реакциясында элементтердің тотығу дәрежесі өзгермейді.
Бинарлы қосылыстардың гидрализдену реакциясы қайтымсыз болады және бинарлы қосылыстардың айырылуы толық болады, сондықтан оларды су және ылғалды ауа әсерінен сақтандыру қажет. Мәселен, сұйық кремнен тетрахлорид құйылған ыдыст ашсаңыз, ақ түтін пайда болады. Калий хлораты - хлордың оттек қышқылдарының ең белгілі тұзы, оның техникалық атауы бертолле-лет тұзы. Алғаш рет 1786 жылы К.Л.Бертолле ашып, зерттеген. Калий хлораты тұзы марганец диоксиді катализаторы қатысында қыздырғанда шығатын атомарлы оттегі есебінен күшті тотықтырғыш. Катализаторсыз, хлордың дисмутациясы есебінен калий хлораты айырыла береді. Жарылғыш және пиротехникалық қоспалардың, сіріңке шырысы бастарының құрам бөлігі зертханада оттегіні алатын қатты зат.
Дереккөздер
Санат:Бейорганикалық химия
Физикалық космология
Физикалық космология (Physical cosmology) — космологияның бір тармағы болып, ол космологиялық модельдерді зерттейді. Космологиялық модель, немесе жай космология, ғаламның Өлшемі алып құрылымы мен динамикасын сипаттайды және оның пайда болуы, құрылымы, эволюциясы және соңғы түпкі тағдыры туралы іргелі (fundamental) сұрақтарды зерттеуге мүмкіндік береді.
Космология ғылым ретінде аспан денелері жердегімен бірдей физика заңдарына бағынады делінетін Коперниктік принципі мен алғаш физика заңдарын математикалық түсінікті еткен Ньютон механикасынан бастау алады. Физикалық космология қазіргі мағынада 1915 жылы Альберт Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық теориясы арқылы дамып, 1920 жылдардан бастап маңызды жаңалықтар ашылды: біріншіден, Эдвин Хаббл ғаламда Құс жолынан тыс көптеген алып галактикалар бар екенін анықтады; сосын Весто Слайфер (Vesto Slipher) және басқалар жасаған жұмыстары ғаламның кеңейіп жатқанын көрсетті. Осынау маңызды жетістіктер ғалам пайда болуы туралы ғылыми жорамал жасауға мүмкіндік берді және жетекші космологиялық модель ретінде Джордж Лемаитрдің (Georges Lemaître) Жойқын жарылыс теориясын (the Big Bang theory) жүйелеуге мүмкіндік берді. Кей зерттеушілер әлі де бірнеше альтернативті космологиялық моделді жақтайды, бірақ космологтардың көбі Жойқын жарылыс теориясы бақылау нәтижелерін ең жақсы түсіндіретіндігімен келіседі.
90-шы жылдардан бастап бақылау космологиясының дамуы, әсіресе ғарыш микротолқынды фонын, алыстағы ғаламатжұлдыздарды және галактиканың қызылға ығысуын зерттеуді қамтитын ірі жетістіктер космологияның стандартты моделін жетілдіруге серпін берді. Бұл стандартты модель ғаламның көп мөлшердегі қараңғы материя мен қараңғы энергияны қамтитынын айтады, тек олардың табиғаты әлі толық танылып болмады, бірақ модель көптеген әртүрлі бақылаулармен тамаша үйлесетін егжей-тегжейлі болжамдар жасады.
Космология теориялық физика мен қолданбалы физикадағы әртүрлі зерттеу бағыттарының жетістіктеріне көбірек сүйенеді. Космологияға қатысты салаларға бөлшек физикасының эксперименттері мен теориясы, теориялық және бақылаушы астрофизика, жалпы салыстырмалылық теориясы, кванттық механика және плазма физикасы қатарлылар жатады.
Пән тарихы
Қазіргі заман космологиясы теория мен бақылауды қатар алып жүру арқылы дамыды.
1917 жылы Эйнштейн салыстырмалы космология (relativistic cosmology) туралы алғашқы жұмысын жариялады, мұнда ол тынық ғаламды өзінің өріс теңдеулері арқылы модельдеу үшін осы космология тұрақтысын қосты. Эйнштейн моделі тынық ғаламды сипаттайды; кеңістік шекті және шекарасыз (сфера беті секілді, оның аумағы шектеулі, бірақ шеттері жоқ). Бірақ бұл Эйнштейн моделі деп аталатын бұл модель кішігірім толқуларға тұрақсыз болатын, - ол ақыры кеңейе бастайды немесе тарая бастайды.
Кейінірек белгілі болғандай, Эйнштейн моделі көптеген мүмкіндіктердің бірі ғана болып, ол жалпы салыстырмалылық пен космология принциптерге сай келеді. Жалпы салыстырмалылық теориясының космологиялық шешімдерін 1920 жылдар басында Александр Фридман тапты. Оның теңдеулері Фридман — Леметр — Робертсон — Уокер ғаламын сипаттайды, ол кеңеюі немесе тараюы мүмкін, және оның геометриясы ашық, тегіс немесе жабық болуы мүмкін. 1910 жылдары Весто Слайфер (және кейінірек Карл Вильгельм Вирц) спираль тұмандықтарындағы қызылға ығысуды олардың жер шарынан алыстап бара жатқанын көрсететін Доплер эффекті деп түсіндірді. Алайда астрономиялық объектілердің қашықтығын анықтау қиын болды. Осы әдістерді қолдану қиын болғандықтан, олар тұмандықтардың біздің Құс жолы галактикамыздан тысқары галактикалар екенін түсінбеді және космологиялық мәнді де жорамалдай алмады.
Резисторлы-транзисторлық логика
Резисторлы-транзисторлық логика— резисторлық жиынтықтар мен транзисторларда орындалған электрондық құрылғылар (логикалық элементтер) көмегімен логикалық операциялар мен басқа дискреттік ақпаратты түрлендіруді жүзеге асыру әдісі. Осындай логикалық элементтердің салыстырмалы шапшандыгы (шамамен 30-50 не ) аз, бірақ олар кірісте біріктіру коэффициентінің үлкен мәнін қамтамасыз етеді к > 4.
Физикалық космология
Пән тарихы
1927 жылы Бельгиялық Рим-католик діні қызметкері Жорж Леметр Фридман-Леметр-Робертсон-Уокер теңдеулерін дербес шығарды және спираль тұмандықтарының құлдырауы (recession) негізінде ғаламның "алғашқы атомның" "жарылысынан" басталғанын жорамалдады, - бұл кейінірек Жойқын жарылыс деп аталды.
Резисторлы-транзисторлық логика
Дереккөздер
Санат:Электроника
Физикалық космология
Пән тарихы
1929 жылы Эдвин Хаббл Леметр теориясын өз байқауларымен дәлелдеу жасады. Хаббл Цефеид айнымалылары жұлдыздарының жарқырауын өлшеу арқылы олардың арақашықтығын анықтап, сол арқылы спиралды тұмандықтар Құс жолынан тысқары галактикалар екенін дәлелдеді. Ол галактиканың қызылға ығысуы мен оның арақашықтығы арасындағы байланысты ашты. Ол мұны галактикалардың жерден арақашықтығына пропорционалды жылдамдықпен әр бағытқа қарай алыстап жатқанының дәлелі ретінде түсіндірді. Бұл факт қазір Хаббл заңы деп аталады. Дегенмен цефеид айнымалыларының типтері ол кезде білгісіз болғандықтан, Хаббл алыстау жылдамдығы мен қашықтыққа қатысты сандық факторлардан он еседей ауытқу жасаған.
Космологиялық қағида бойынша, Хаббл заңы ғаламның кеңеюін болжайды. Кеңеюге екі негізгі түсініктеме ұсынылды:
Талай жылдар бойы бұл теорияларды қолдау біркелкі болмады. Алайда, бақылау дәлелдемелері ғаламның ыстық тығыз күйден дамығаны туралы идеяны растай бастады. Ғарыш микротолқынды фонының ашылуы 1965 жылы Үлкен Жарылыс моделіне үлкен қолдау көрсетті,, ал 1990 жылдар басында ғарыш фонын шарлаушының (Cosmic Background Explorer) ғарыш микротолқынды фонын дәл өлшеуінен соң, байсалды түрде ғарыштың келіп шығуы мен дамуы туралы басқа теория ұсыну сиреді. Соның бірі, стандартты жалпы салыстырмалылық теориясында ғалам сингулярлықтан басталады деген тұжырым, мұны 1960-шы жылдары Роджер Пенроуз бен Стивен Хокинг ұсынды.
Жойқын жарылыс моделін дамытатын балама көзқарас бойынша бұл ғаламның басталуы да, сингулярлық та жоқ, ғаламның жасы шексіз болады.
Ғаламның энергиясы
Сутегі және гелий секілді ең жеңіл химиялық элементтер жойқын жарылыс кезінде нуклеосинтез процесі арқылы қалыптасады. Жұлдыз нуклеосинтезі реакциясы тізбектерінде кіші атом ядролары ірі атом ядролары ішіне бірігіп, соңында ядролық байланба энергиясы ең жоғары темір және никель секілі тұрақты темір тобы элементтерін құрайды. Бұл процесстер кейінірек энергия шығаруын туғызып, Жойқын жарылыстан кейінгі жағдайлар пайда болады. Ядролық бөлшектердің мұндай реакциясы ғаламатжұлдыз секілді катаклизмдік айнымалы жұлдыздардың кенет энергия шығаруына әкеледі. Заттардың қара құрдымдарға гравитациялық жемірілуі (Gravitational collapse) негізінен галактикалардың ядролық өңірлерінде байқалатын энергетикалық процестерді түгел қоздырып, квазарлар мен белсенді галактикаларды қалыптастырады.
Космологтардың дәстүрлі энергия түрлерін қолданып, ғаламның барлық құбылыстарын, мысалы, ғалам кеңеюінің жеделдеуіне қатысты құбылыстарды түсіндіре алуы мүмкін емес. Оның орынына космологтар қараңғы энергия деп аталатын барлық кеңістікке таралған энергияның жаңа түрін ортаға қойды. Бір гипотеза бойынша, қараңғы энергия дегеніміз анықсыздық қағидасы (uncertainty principle) бойынша өмір сүретін Виртуалды бөлшекпен байланысты бос кеңістіктің құрамдас бөлігі.
Дереккөздер
Санат:Ғарыштану Санат:Ғарыш зерттеулері Санат:Космология Санат:Физикалық космология Санат:Физикалық теориялар
Ескі Казанковка
Ескі Казанковка — Башқұртстанның Мелеуз ауданындағы ауыл, Партизан ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 60 адамды құрады. Пошта индексі — 453862, ОКАТО коды — 80241865004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Игорь Всеволодович Крестовский
Игорь Всеволодович Крестовский  (1893-1976) - мүсінші. РКФСР-дің еңбек сіңірген өнер қайраткері, профессор «Абай портретін» (1960, гипс, Павлодар облысы көркем өнер музейі қоры), «Абай» (1960, мрамор, Шымкент облысы, Абай колхозындағы ескерткіш), «Абайдың мүсін ескерткішін» (1968, бетон, ақынның туған жерінде) жасады. «Абай портреті» ақынның өз тұлғасынан едәуір қомақты етіп сомдалған. Осы еңбегі автордың Абай туралы басқа жұмыстарына негіз болған.
Дереккөздер
Санат:1893 жылы туғандар Санат:1976 жылы қайтыс болғандар Санат:Абай Құнанбайұлы
Құрлық
thumb|300px|Түрлі құрлықтарды көрсететін анимациялық, түспен кодталған карта. [[Құрлық#Құрлықтардың бөлінуі|Конвенциясы мен моделіне байланысты, кейбір континенттер шоғырландырылған немесе кішірек құрлықтарға бөлінген болуы мүмкін: мысалы, Еуразия жиі Еуропа мен Азияға (қызыл реңктер) бөлінеді, ал Солтүстік және Оңтүстік Америка, кейде бір Американдық құрлық (жасыл реңктері) ретінде танылады.]]
Құрлық, материк, континент — жер қабығының дүниежүзілік мұхит деңгейінен көтеріңкі ірі бөлігі. Оның шеткі аймақтары мұхит деңгейінен төменде жатыр (қ. Құрлықтық беткей). Құрлықтың жалпы аумағы 149,1 млн. км² немесе жалпы жер шарының 29,2%-ын алады. Солтүстік жарты шардың 39%-ын, оңтүстік жарты шардың 19%-ын құрайды. Қазіргі геологиялық дәуірде ол 6 континенттен — Аустралия, Антарктида, Африка, Еуразия, Оңтүстік Америка және Солтүстік Америкадан тұрады. Құрлықтың 36%-ы таулы, 64%-ы жазық. Құрлық астындағы жер қабығының қалыңдығы 25-тен 75 км-ге дейін жетеді. Ішкі континенттік және шеткі континенттік құрылымдардан тұрады. Біріншісіне көне және жас платформаларда дамыған жазық өңірлер және геосинклиналдық қатпарлы облыстарда пайда болған таулы құрылымдар жатады. Екінші типтік құрылымдарға континенттердің су астындағы тегістелген жалғасы (қайраң, беткей), пассивті жиегі (атланттық) және кезектесе орналасқан қайраңдық, беткей, терең қазаншұңқырлар, шұңғымалар, мұхиттың қарқынды дамыған арал доғаларының (Тынық мұхиттың) шеткі аймақтары жатады. Құрлықтар ұзақ уақытты қамтитын эволюциялық дамудың нәтижесінде пайда болған гетерогенді дене саналады, ол фиксизм теориясы бойынша геосинклиналдардың дамуы барысында ертедегі ядролардың бірігіп ұлғаюы нәтижесінде пайда болған. Мобилизм теориясы бойынша, қазіргі құрлықтар бір уақыттарда бүтін болған Пангея континенті бөлшектеніп, алдымен Лавразияға және Гондванаға бөлінген. Құрлықтардың нобайы мұхиттардың ашылуынан және литосфералық плиталардың соқтығысуынан өзгеріп отырған.
Құрлықтар аумағы мен жұрты
thumb|300px|Халық саны және жер көлемін салыстыру
Әлем бұрыштары
Солтүстік Америка мен Оңтүстік Америка құрлықтары Панама мойнағымен қосылған. Сонымен қатар Жердегі құрлықтарды әлем бұрыштарына бөліп айту қалыптасқан. Бұл Жағрапиялық ашылымдар дәуірінде пайда бола бастады, яғни әр жаңа жер, сол кезде айтқандай — әлем бұрышын мұхитсаяхатшылары ашқан сайын.
Солтүстік Америка мен Оңтүстік Америка құрлықтық ажыратуға қарағанда бір әлем бұрышы боп есептеледі, ал әлемнің екі бұрышы боп есептелетін Еуропа мен Азия бір құрлықта — Еуразияда орналасқан. Еуропа мен Азия шекарасы Орал таулары, содан Каспий теңізіне дейін Жем өзені бойымен, Құма мен Маныш өзендерімен Дон өзені сағасына дейін, ары қарай Қара теңіз бен Жерорта теңіздері арқылы өтеді.
Дереккөздер
Санат:География
Лизиньяго
Лизиньяго (Lisignago) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Тренто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 504 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 72 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында. Пошта индексі — 38030.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие епископ және мученик Бьяджо.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Хохловка (Андарма тармағы)
Хохловка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Андарма өзенінің сол жағалауынан 180 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Чулым өзенінің құйылысынан Кеть өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Чулым, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ұлттық элита
Ұлттық элита - әр ұлттың құрамындағы қоғамдық өмірдің барлық салаларына неғүрлым белсенді ықпал ететін зиялылар топтары. Ұлттық элитаны ғылыми тұрғыдан мойындау қоғамның экономиканың дамуын, саяси өмірді, ғылымды, мәдениетті, қоғамдық процестерді басқару үшін ұлттық элитаның неғұрлым лайықты және дайындығы мол өкілдерін саралауын талап етеді. Алайда бұған ұлттық элитаның кейбір өкілдерінің басқалардан үстем болуға, белгілі бір артықшылықтарға жетуге, басқаның еңбегін пайдаланып баюға күш салуы қарама-қарсы келеді. Мұндай пиғылдар ұлттың бірлігін бұзады.
Дереккөздер
Санат:Физика
О-де-Сен департаментінің коммуналары
Төменде О-де-Сен департаментінің 36 коммунасы көрсетілген.
Қылмыстық іс жүргізу
Қылмыстық іс жүргізу— анықтау, алдын ала тергеу, прокуратура, сот органдарының өзге де мемлекетік, қоғамдық, лауазымды адамдар мен азаматтардың қатысуы арқылы заңмен реттелген және құқықтық қатынастар түрінде белгіленген қызметі. Қылмыстық іс жүргізу қылмыстық іс қозғау, тергеу, сотта қарау және шешу, сондай-ақ үкімдерді ішінара орындау түрінде болады. Қазақстанда Қылмыстық іс жүргізу ҚР Қылмыстық іс жүргізу кодексі бойынша мынадай қағидаттарға негізделеді: заңдылық, сот әділдігін тек соттың ғана жүзеге асыруы, жеке адамның абыройы мен қадір-қасиетін қорғау, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау, жеке өміріне, тұрғын үйге, меншікке қол сұқпау, судьялардың тәуелсіздігі, сезіктінің, айыпталушының қорғану құқығын қамтамасыз ету, жариялылық, қылмыстық сот ісінің мемл. тілде жүргізілуі, қажет болған жағдайда орыс тілі мен басқа да тілде жүргізілуін қамтамасыз ету, іс жүргізу әрекеттері мен шешімдері жөнінде шағымдану бостандығы. Қылмыстық істі қозғауда анықтау органы, тергеуші, прокурор заңды себеп болған жағдайда іс жүргізуге жеткілікті негіздің бар-жоғын анықтайды. Тек қылмыстық іс қозғалғаннан кейін ғана жауап алу, беттестіру, тінту, басқа да тергеу әрекеттерін жүргізуге болады. Алдын ала тергеу кезінде прокурордың қадағалауымен анықтау және алдын ала тергеу органдарының қылмыстың бар-жоғын, оларды жасаған адамдарды, зиянның сипаты мен мөлшерін, өзге де мән-жайларды анықтау үшін айғақтар жинау, тиянақтау, зерттеу қызметі жүзеге асырылады. Алдын ала тергеу заңда көзделген негіздемелер болған жағдайда істі қысқартумен немесе сотқа жіберумен аяқталады. Егер соттың істі қарауына заңды кедергілер бар болса, онда судья істі қосымша тергеу жүргізу үшін қайтаруға, іс жүргізуді тоқтата тұруға, оны сот қарастылығы бойынша талқылауға жолдауға немесе қысқартуға құқылы. Сот талқылауында сот істі қарап, шешеді. Сот шығарған үкім не өзге де шешім жөнінде іс жүргізуге мүдделі адамдардың шағымдануы мүмкін немесе прокурордың жоғары тұрған сотқа наразылық білдіруі мүмкін. Үкім (өзге де сот шешімі) күшіне енгеннен кейін орындалады. Қылмыстық іс жүргізу қызметін қылмыстық сот ісін жүргізу деп те атайды, мұның өзі соттың қылмыстық істер бойынша сот төрелігін жүзеге асыратын бірден-бір орган екенін көрсетеді. Қылмыстық іс жүргізудің міндеті қылмысты тез әрі толық ашу, айыптыны әшкерелеу, заңды дұрыс қолдану.
Дереккөздер
Санат:Құқық қорғау органдары Санат:Іс қағаздар
Қанатбек Бейсенбекұлы Сафинов
Қанатбек Бейсенбекұлы Сафинов (1962, Жамбыл облысы) ҚазМҰ-ді бітірген. (1985) Заң ғылымдарының докторы.
Юрий Александрович Синявский
Синявский Юрий Александрович (11.11.1951 жылы туған, Алматы облысы, Қарасай ауданы, Ақсай ауылы) – биология ғылымдарының докторы (1998), профессор (1998).
Қанатбек Бейсенбекұлы Сафинов
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Юрий Александрович Синявский
Киров атындағы Қазақ Мемлекеттік Университеті (1974, қазіргі Әл-Фараби Қазақ Ұлттық Университеті) бітірген. Қазақ Тағамтану академиясында зертхана меңгерушісі (1976–1998) болды. 1998 жылдан вице-президенті қызметін атқарады. Негізгі ғылыми бағыты – арнайы және көпшілік тұтынатын медициналық-биологиялық қасиеттері бар емдік-профилактикалық өнімдерді құрастыруға арналған. 330-дан астам ғылыми жарияланымның, 5 монографияның авторы. 30 патенттің иегері. Қазақстан Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (2001).
Дереккөздер
Санат:1951 жылы туғандар Санат:Алматыда туғандар Санат:Қазақстан биологтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Сартирана-Ломеллина
Сартирана-Ломеллина (Sartirana Lomellina) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Павия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1900 адамды құрайды. Халық тығыздығы 66 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 29 км² шамасында. Пошта индексі — 27020.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Импульсивтілік
Импульсивтілік – адам мінез-құлқының ерекшелігі (орнықты нысанда мінез қыры); сыртқы ықпалдың әсерінен әрекет ету. Адамның ұғынбай әрекет етуі. Ол тез, жылдам қимылдайды. Бірақ оған тез өкіне қоймайды. Импульсивті адамды батыл адамнан ажырата білу керек. Батыл адам тез, жылдам әрекет етеді, бірақ әрекетін ойланып істейді. И. жоғарғы эмоциялық қозу әсерінен болады. И. күйіп-пісуден, қатты шаршаудан, жан күйзелісіне және кейбір жүйке ауруларына байланысты бақалады. Импульс –1) қандай да бір нәрсеге итеріс, қандай да бір әрекетті жасауға итермелеуші ынта, қандай да бір әрекетті тудыратын себеп; 2) жүйке импульсі. Ойланбай жылдам жасалатын әрекеттер мен қылықтардан көрініс беретін, икемділіктерге байланысты адамның кейбір қасиеттерінің сипаты. Адамның болып жатқан жағдайларға жеткілікті ойланбастан, өте жылдам, шексіз эмоционалды реакцияға бейімділігі. И. адам мінезінің қасиеті ретінде жиі көрініс береді.
Дереккөздер
Психология Санат: Психология
Стерлинг (Шотландия)
Стерлинг (ағыл. Stirling, скотс. Stirlin, Strivelin, шотл. Sruighlea [ˈs̪t̪ruʝlə]) — Шотландияның орталық бөлігінде орналасқан қала. Стерлинг округының әкімшілік орталығы, сондай-ақ Шотландия патшалығының бұрынғы астанасы және көне қалалардың бірі. Стерлинг Шотландияның жеті «ситилердің» (city) ішіндегі ең кішкентайы.
Тарихы
Қазіргі заманғы Стерлинг аумағындағы алғашқы елді мекендер тас ғасырына жатады. Қала атауының нақты шыққан жері бүгінгі күнде белгісіз. Қала негізінен қорғанысы ыңғайлы және Форт өзенінде жақсы стратегиялық жағдайда орналасуына байланысты Рим әскерінің Британ аралдарын жаулап алу жорығында стратегиялық маңызға ие болды. Қазіргі замандағы болжамдарға сәйкес, Стерлинг қамалының орныда римдік бекініс Иуддеу болды.
Форт өзені арқылы өтетін өткел және кейінірек танымал көпір Стерлинг қаласының баюуы мен ықпалының өсуіне үлкен үлес қосты. «Корольдік қалалар» (резиденция) тізімінде алғаш рет қала XII ғасырда шотланд патшасы Дәуіт I кезінен айтылып, соңғы уақытқа дейін осы тізімде(сондай-ақ Стривелин деп те кездеседі). Стерлинг XIII-XIV ғасырлардағы ұзақ ағылшын-шотланд соғысының екі негізгі шайқасының куәсі болды: 1297 жылғы Стерлинг көпіріндегі шайқас және 1314 жылы Стерлингке жақын орналасқан Бэннокберн өзеніндегі шайқас. Қала басқармасының ежелгі мөрінде Стерлингтің бұрынғы екі ұраны жазылған:
Тұрғындар
2001 жылғы халық санағының деректері бойынша Стерлингте тұрғындар саны 41 243 болды. 2004 жылдың ортасында кейбір бағалау бойынша қаланың халқы 44 460 адамға дейін өсті. 2004 жылы Стерлинг округінің барлық тұрғындары 86370 адамды құрады. Стерлинг қаласы тұрғындар санының өсуі бойынша шотланд қалаларының арасында үшінші орында. 2001 жылғы халық санағының деректері бойынша, әйелдер 52,7% -ды құрады, ал ерлер 47,2% -ды құрады. Халықтың көпшілігі (24,3%) 16 жастан 29 жасқа дейінгі жас тобы құрайды. Стерлинг тұрғындарына сондай-ақ Шотландиядан тыс жерде туылған тұрғындардың жоғары пайызы - 16,5% тән. Қала тұрғындарының санының ауытқуы көбінесе жергілікті университетте оқитын студенттердің келуіп-кетуімен байланысты.
Қаланың көрікті жерлері
thumb|right|300px|Қала маңы