cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ливан
Экономикасы
Ливан — өнеркәсібі мен ауыл шаруашылығы төмен дәрежеде дамыған ел болса да, қаржы-банк, тұрмыстық қызмет салалары біршама жақсы жолға қойылған. Бейрут — Таяу Шығыстағы ең ірі банк орт-тарының бірі. Ішкі саяси жағдайдың тұрақсыздығы мен елдің оңтүстігіне Израиль тарапынан жасалған қарулы шабуылдар экономикалық жағдайдың төмендеуіне әсер етті. Ауыл шаруашылық өнімдері ұлттық табыстың 30%-ын құрайды. Сыртқа көкөніс пен жеміс-жидек, темекі, мата, әшекей бұйымдар шығарады. Импортының негізін электр жабдықтары, машиналар, мұнай, металл, тұтыну тауарлары құрайды. Ұлттық жалпы өнімнің жан басына шаққандағы мөлш. 5470 АҚШ долларына тең (1994). Басты сауда серіктестері — Сирия, Кувейт, Италия мен Біріккен Араб Әмірліктері.
Халқы
Ливанның халқы — салстырмалы түрде жас әрі сауатты. Халқының жалпы саны 4 257 405 адамды құрайды. Бұл елде мұсылмандар, христиандар, дуздар мен еврейлер т.б. тұрады.
Тілі
Ливандықтардың ресми тілі, бірақ тұрғындардың басым көбі ағылшын және француз тілдерінде сөйлейді. Француз тілі жартылай ресми тіл болып саналғандықтан халықтың 20 %-ы оны күнделікті қарым-қатынаста қолданады. Француз тіліне мұндай өкілеттілікті Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ұлттар лигасы берген.
Ливан тағамдары
Ливан ас мәзірі Таяу Шығыстағы озық тағам үлгілерінің қатарына жатады. Ливанлықтар тағам әзірлегенде қрахмалды мол пайдаланады. Сондай-ақ жеміс-жидек, көкөністер мен балықты көп жейді. Карли, зәйтүн майы, көк шөптер мен лимон шырыны түрлі мәзірлерге қосылады. Ливандықтар балапан мен қозы етін жиі тұтынады.
Эпенвёрден
Эпенвёрден (Epenwöhrden) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Дитмаршен ауданының құрамына енеді.
Гленко (Кентукки)
Гленко (Glencoe) — Кентукки штатының Галлатин округіне жататын АҚШ қаласы.
Ливан
Дереккөздер
*
Эпенвёрден
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 798 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 13,52 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 51 028. Муниципалитеттің басшысы — Раймер Хинрикс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Гленко (Кентукки)
Қала тұрғындарының саны 251 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.8 км² шамасында. FIPS коды — 21-31204.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Льюис Капальди
нобай Льюис Марк Капалди (1996 жылы 7 қазанда туған) — шотланд әншісі, композитор және музыкант. Ол 2019 Brit Awards сыйлығына ұсынылды. 2019 жылдың наурыз айында оның " Someone You Loved " синглы Ұлыбританияның синглдер чартында көш бастады, ол жеті апта бойы сақталып, 2019 жылдың қарашасында АҚШ-тың Billboard Hot 100 тізімінде бірінші орынға шықты; ол 62-ші жыл сайынғы Грэмми мараппаттауында « Жыл әні» номинациясына ұсынылды және 2020 жылғы «Жыл әні» үшін Brit Award сыйлығын жеңіп алды. Капалди сонымен қатар 2020 жылғы Британдық ең үздік жаңа әртіс жүлдесін жеңіп алды.
2019 жылдың 17 мамырында ол өзінің Divinely Uninspired to a Hellish Extent атты дебюттік альбомын шығарды, ол алты апта бойы Ұлыбританияның альбомдар диаграммасының жоғарғы жағында тұрды. Кейінірек, ол Ұлыбританияда 2019 және 2020 жылдардағы ең көп сатылған альбомдарының бірі болды, ал «Someone You Loved» Ұлыбританияда 2019 жылғы ең көп сатылған синглге айналған. 2020 жылдың мамыр айында Капальдидің «Someone You Loved» әні барлық уақыттағы британдық 10 үздік сингл қатарында ең ұзаққа тұрып сақталған ән деп жарияланды.
2014–2016: Басталуы
2014 жылы Капалди The Scottish Music Centre басқаратын Hit the Road жобасының бір бөлігі ретінде үш күндік турға қатысты. Ол Дамфриде, Эдинбургте және Форт-Уильямда Джейкоб, Рори Грин және Зое Бестельмен бірге ойнады. Ол 18 жасында менеджері Райан Уолтер оны жатын бөлмесінде жазылған және SoundCloud есептік жазбасына жүктеп салған iPhone жазбасы арқылы тапты. Капальдиге алғаш рет хабарласқан күннің ертеңіне Уолтер Капальдидің тікелей ойынын тыңдау үшін Америкадан Ұлыбританияға ұшып кетті. 2016 жылы Капалди Мотервеллдегі Ланаркширдегі Нью-колледжді музыка бойынша HND дәрежесімен бітірді.
2017–2018: Танымалдылығының артуы
Ол 2017 жылдың 31 наурызында өзінің алғашқы «Bruises» синглін тәуелсіз шығарды. Ән бүкіл әлем бойынша Spotify- да 28 миллионға жуық ойналды, бұл оны платформада 25 миллион ойнауға жеткен ең жылдам орындаушы болды. Ән кейінірек 2019 жылы сингл ретінде қайта шығарылды және UK Singles Chart-те №6 шыңға жетті. Әннің алғашқы шығарылымынан кейін ол Universal Music Group неміс бөлімшесіне жазылды және Vertigo Berlin бөлімшесіне тағайындалды. Оның дебюттік синглы, сондай-ақ " Lost on You " және " Fade " әндері оның алғашқы кеңейтілген Блум пьесасында және кейінірек оның алдағы альбомында көрсетілді.
2019-2021: Қазіргі уақыт
2021 жылдың наурызында Капальди өзінің алдағы екінші курс альбомында жұмыс істеу үшін барлық алдағы шоуларын кейінге қалдырғанын хабарлады. Ол 2022 жылдың жазында кейінге қалдырылған шоуларын, соның ішінде TRNSMT фестиваліндегі, Latitude фестиваліндегі, және Уайт аралындағы фестиваліндегі басты слоттарын ойнау үшін оралды.
Сілтемелер
Санат:Billboard Hot 100-де топ бастаған орындаушылар Санат:Ұлыбритания музыканттары
Темір уезі
Темір уезі– 1869 ж. Орал облысында құрылған әкімш.-аумақтық бөлік. Уез 17 болыстан тұрды. 1887 жылғы санақ бойынша Т. у-нде 95071 адам, оның ішінде 94094 қазақтар тұрған. Тұрғындары көшпелі мал ш-мен, солт. жағы егіншілікпен айналысты. Санат:Уезд
NGC 3488
NGC 3488 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SBc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1793 жылы 8 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3488 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 33242, UGC 6096, MCG 10-16-45, ZWG 291.22, IRAS10583+5756.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Енгота-Ю
Енгота-Ю — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хулга өзенінің сол жағалауынан 136 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 76 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Әскери-әуе күштері
thumb|right|200px| Әскери-әуе күштері — мемлекеттің Ұлттық Қарулы Күштерінің құрамдас бөлігі. Жиырмасыншы ғасырдың басынан бері әскери авиация жедел қарқынмен дамып, Қарулы күштердің маңызды құрамдас бөлігіне айналды. Кейбір дамыған елдерде әскери - әуе күштерінің құрамына құрлықаралық баллистикалы ракета, әскери-ғарыштық жерсеріктер де енеді. Алғаш авиациялық техниканың дамуына байланысты пайда болған, сондықтан оны “әскери авиация” деп те атайды. Авиацияның соғыс мақсатына пайдаланылуы 1909-10 жылы басталады. 1911 жылы Түрік-Италия соғысында Итальяндық ұшақыштар жердегі Түріктердің позицияларына 4 әскери гранатаны тастауынан бастап әскери авиация соғыс құралына айналды. Ол Қарулы Күштердің барлық түрлерімен біріге отырып, соғыс қимылдарын жүргізеді, дербес шұғыл-стратегиялық міндеттерді атқарады. Әскери - әуе күштері жау шебіне тұтқиылдан бастырмалата шабуыл жасап, ауыр соққылар береді, дұшпан тылындағы маңызды объектілерді күйретіп, оның әскери-экономикалық мүмкіндігін әлсіретеді, әскерлер мен жүктерді тасымалдайды және әуе барлауын жүргізеді.
Әскери - әуе күштері құрылымындағы әскери авиация мақсатына қарай тактикалық, стратегиялық, әскери-көліктік авиацияға, ал ұшақтардың міндеттерді орындау сипатына, ұшу тактикасы мен қарулануына қарай бомбалаушы, жойғыш, жойғыш-барлаушы, барлаушы және көмекші (байланыс, санитарлық) авиация түрлеріне бөлінеді. Ол ұйымдық жағынан авиац. бірлестіктерден (стратегиялық және тактикалық авиация), құрамалардан (корпус, дивизия, тағы басқа) және бөлімдерден (полк, эскадрилия тағы басқа) тұрады. Бұлардың құрамына материалдық, техникалық, арнаулы жабдықтау, аэродромдық қызмет бөлімдері мен бөлімшелері енеді. Реактивті ұшақтар, қанатты зымырандар және жаппай қырып-жоятын қарулармен жабдықталған қазіргі заманғы әскери - әуе күштерінің соғыс қимылдарын, жүргізуге, дұшпанға соққы беруге мүмкіндігі мол. 1992 жылы 7 мамырда құрылған Қазақстан Қарулы Күштерінің негізгі бөлігі. Әскери - әуе күштері құрамаларынан тұрады.
Дереккөздер
Санат:Әскери авиация
Армунджа
Армунджа (Armungia) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Кальяри провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 584 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 11 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 55 км² шамасында. Пошта индексі — 9040.
Елді мекеннің қамқоршысы — Дева Мария.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Тырхово (Габрово облысы)
Тырхово (Търхово) — Болгариядағы ауыл. Габрово облысына қарасты Севлиево қауымының құрамына кіреді.
Нюдя-Яга
Нюдя-Яга — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хей-Яга өзенінің оң жағалауынан 112 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Тырхово (Габрово облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 134 адамды құрайды.
Нюдя-Яга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Тырхово (Габрово облысы)
Пошта индексі — 5423. Телефон коды — 067308. ЕКАТТЕ коды — 73763.
Нюдя-Яга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Тырхово (Габрово облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Нюдя-Яга
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Темірқазық
thumb|Темірқазық (Alpha Ursae Minoris) Хаббл ғарыштық телескопты көрген. thumb|Жетіқарақшы мен Темірқазық thumb|left|400px|Солтүстік жартышардағы жұлдыздар ағыны, ортада Темірқазық Темірқазық — Кіші аю шоқжұлдызындағы 2-ші жұлдыздық шамада көрінетін жарық жұлдыз. Ол дүниенің солтүстік полюс нүктесіне өте жақын орналасқан және солтүстік жарты шардан көрінеді. Темірқазық үш жұлдыздан тұрады. Оның ең жарығы айнымалы жұлдыз деп есептеледі. Қазіргі Темірқазық — α Кіші аю жұлдызы есептеледі.
Әдетте ауырлық күштің әсерінде ғаламшардың өз өсінде айналуы кеңістікте өзгеріс туғызады, оны әдетте өстік прецессия (axial precession) деп атайды. Жершарының айналу өсінің өзгеруіне ілесіп оның "темірдей қазығы" (полюс нүктесі) да тарихта түрліше болған, болашақта да түрліше болады. Шамамен 4800 жылдың алдында, Полюс нүктесі жұлдызы α Айдаһар жұлдызы болған. Ежелгі грекиялық жазбалар бойынша "темірдей қазық" β Кіші аю жұлдызы болғаны анықталған. 2100 жыл өткенде қазіргі Кіші аю α мен темірқазық бағытының бұрышы ең кішкене болды (27'38"). Яғни, кезекте осы α Кіші аю жұлдызы жер үшін қозғалмайтын полюс жұлдызы есебінде жер шарының "темірдей қазығы" есептеледі, әрі ресми түрде Темірқазық жұлдызы деп аталады.
31 ғасырдан кейін γ Цефей жұлдызы жер шарының "темірдей қазығы" болады. 14000 жыл шамасында уақыт өткен соң α Лира жұлдызы жер шарының "темірдей қазығы" болады.
Темірқазық жұлдызының маңызы
Темірқазық жұлдызы ежелден тартып ғарыштық жетектеуіш (аспан денелерін күзету арқылы бағытты ажырату) жолбелгісі есептеледі. Онымен алыс сапарға шығушылар, теңізшілер жақсы таныс болған. Қазақта "Темірқазықты білсең жолыңнан адаспайсың" деген мәтел бар. "Компас" секілді бағыт айыру құралдары болмаған замандарда солтүстік жарты шардың адамдары ашық түнде көбінесе Темірқазыққа қарап барар бағытын тапқан.
Қазақ әдебиетінде кездесетін Темірқазық тақырыбы
Темірқазықтың навигациялық жұлдыздар санатына жатуы ғана емес, оның қашанда бір тұстан тұрақты көрінуі де көптеген халықтардың мәдениетінде өзіндік маңызға ие символ белгіге, мәдени білім-тәрбиенің маңызды мазмұнына айналған.
thumb|left|200px|Темірқазық жұлдызы төңірегіндегі қозғалыс Қазақ мифологиясында Темірқазық пен жетіқарақшы туралы ертегі айтылады. Аңыз бойынша Темірқазық Тәңірінің құдіретімен аспанға қағылған ат байлайтын алтын қазық болып, ол дүниенің кіндігі есептеледі. Оған Ақбозат пен Көкбозат арқандаулы тұрады, олар түнімен Темірқазықты айнала оттап жүреді. Ал, шөміш пішінді Жетіқарақшы болса олардың соңынан аңдиды да жүреді. Негізі Темірқазықты төңіректеп әр түні бір айналып шығатын Жетіқарақшы (Үлкен Аю, ондағы жеті жұлдыз Үлкен аю α、β、γ、δ、ε、ζ және η жұлдыздары) және Қара құрт (Кассиопея шоқжұлдызы, W әрібіне ұқсайтын, Темірқазықтың бір шетінде Жетіқарақшыға қарсы орналасқан бес жұлдыз) шоқжұлдыздары орналасқан. Темірқазық төңірегіндегі жұлдыздардың әр түн сайынғы Темірқазықты өзек өс етіп айналуы Жер шарының өз өсінен айналуынан екені белгілі. Ал, сол жұлдыздардың өзіндегі өзгерістер мен қозғалыстар аралықтың тым алыс болуына байланысты жай көзге көрінетіндей шамада емес.
Қазақтың жауынгер ақыны Махамбет Өтемісұлының «Ерлердің ісі бітер ме!» деген өлеңінде «Темірқазық жастанбай, қу толағай бастанбай» деген өлең жолдары кездеседі. Мұндағы «Темірқазық жастану» — сол жұлдызы самсыған түнде батырлардың далаға түнеуі мағынасын береді. Ондайда адам басы бейне қу толағай секілді қатып қалады дегенді айтса керек.
Физикалық құрылымы
thumb|right|200px|Темірқазық және оның серік жұлдызы, Хаббл ғарыш телескопы түсірген сурет Темірқазық (α Кіші аю жұлдызы) үш жұлдыздың бірлігі. Олардың негізгісі (Кіші аю А жұлдызы) болса сары түсті Цефеид жұлдызы, ал келесі Темірқазық В жұлдызы сары түсті Ергежейлі болып, ол 2400 AU қашықтықтан орағыта айналып жатыр. Темірқазық В жұлдызын 1780 жылы Уильям Гершель байқаған болып, қазіргі кішкентай телескоптармен де көруге болады. 1929 жылы Темірқазық А жұлдызының спектрлі қосары бар екені белгілі болды, ол ергежейлі серік есептеледі және Кіші аю Pα, немесе Кіші аю aα жұлдызы деп аталады. 2006 жылы қаңтарда NASA жариялаған Хаббл ғарыш телескопының суретеріне негізделгенде, Темірқазық (Кіші аю α жұлдызы) жұлдызындағы осы үш жұлдызды анық ажыратуға болады. Темірқазық А жұлдызы Ергежейліге 18.5 AU шамасында жақын орналасқан, бұл шамамен күн мен Уран ғаламшарының арасындағы қашықтық. Осы арқылы Темірқазық А жұлдызының жарығы қалай жасырылатынын аңғаруға болады.
thumb|right|200px|Темірқазықтың үш жұлдызы Hipparcos спутниктік өлшеуіне негізделгенде, Темірқазық пен Жер шарының шынайы арақашықтығы 434 жарық жылы. Басқа да деректерге негізделгенде, Темірқазық А жұлдызы F7 күйіндегі Аса алып жұлдыз （Ib）, немесе жарқыраған алып жұлдыз （II） есептеледі. Екі кішкентай серік жұлдыздары: Темірқазық В жұлдызы болса F3V Негізгі тізбекті жұлдызы болып 2,400 AU қашықтықтан өз өсінде орағытып айналады. Таяудағы зерттеу мен күзетулер бойынша Темірқазық А және Ғ түріндегі тұрақты жұлдыздардан құралған, әлдеқашан күйреп жемірілген галактиканың бөлігі есептеледі.
Темірқазық Бірінші Цефеид жұлдызына тән. Цефейд жұлдыздарының жарығы айырықша жойқын болғандықтан, жұлдызара қашықтықты өлшеудің таптырмас орайы есептеледі. Темірқазық бізге жақынырақ орналасқандықтан ол туралы зерттеу де көбірек қолға алынды. 1900 жылдары оның жарық шамасының өзгеріс периоды 3.97 күн болып, жарық өзгерісі орта есеппен ± 8 %（шамамен 0.15 магнитуда） болған. Бірақ XX ғасырда оның амплитудасы шұғыл құлдырап, 1990 жылда өзгеріс мөлшері 1 % түсті және осы маржаны сақтауда. Дегемнен, осы аралықта жарқырауы 15% артты, периоды да жыл сайын 8 секундқа артты.
Таяуда 《Ғылым》журналының хабарлауынша, Темірқазықтың жарық шамасы Птолемей күзеткен кездегіден 2.5 есе артты (Қазір 2 деңгейлі жұлдыз, ал ол заманда Темірқазық (Кіші аю α жұлдызы) 3 деңгейлі жұлдыз болған. Астроном Edward Guinan-ның айтуынша бұл өзгеріс нәтижесі шынында таңғаларлық, "Егер бұл рас болса, бұл ставка жылдамдығының өзгерісі теорияда мөлшерленген жұлдыздар өзгерісінен 100 есе артық болуы мүмкін."
Кіші Қамқалы
Географиялық орны
Аудан орталығы - Мойынқұм ауылынан солтүстік-батысқа қарай 123 км-дей жерде.
Темірқазық
Темірқазықтың солтүстік полюсті көрсетуі
thumb|right|200px|Темірқазықты өс етіп [[Аспанның айналуы]] Темірқазық (Кіші аю α жұлдызы) негізінен жердің өз өсінде айналуының қиыр солтүстік полюсінің аспанында тұрғандығы себепті ол жер бетінен қарағандағы аспанда қозғалмайтын нүкте есептеледі. Ал солтүстік жартышардағы тұрақты жұлдыздар түгелдей оны төңіректеп айналып жүреді. Демек ол Астрономиялық жетектеуіш жұлдыз, және Аспан денелерін өлшеудің таптырмас тұғыр нүктесі есептеледі. Бұған ең ежелгі жазбалардан бері қарай нақты дәлел келтіруге болады. Қазір Темірқазық жұлдызы (Кіші аю α жұлдызы) солтүстік полюс нүктесінен бар болғаны 0.7° (ай диаметрінің 1.4 есесіндей) ауытқиды. Ол өз кезегінде екі рет солтүстік полюсті дәл көрсеткен. Қалған уақыттарда ол негізінен солтүстік полюсті меңзейді.
Кіші Қамқалы
Халқы
Тұрғыны 73 адам (2009).
Темірқазық
Темірқазықтың солтүстік полюсті көрсетуі
Әрине, жер шары полюсінің өзгерісіне орай Кіші аю α жұлдызы мәңгі-бақи солтүстік полюсті көрсетіп, Темірқазық болып тұра бермейді. ӨЗ өсінде домалаған Жер шары түмен жылдар бойындағы тербелу мен ауытқу шамасының артуына ілесіп, оның полюс орбитасы бір шеңберді сызады. Осы шеңберге тұспа-тұс келген тұрақты жұлдыздар, мысалы Тубан, Лира секілділер өткенде және болашақта жер шары полюсі бағытталатын Темірқазық бола алады. Болашақта, қазіргі Темірқазық тіпті де полюске туралана түседі, 2100 жылдары шамасында ол полюсті көрсетуі ең төменгі ауытқуға (0.5°-тан кіші) жетеді. thumb|right|200px|Темірқазықтың жаз кешіндегі айналу бағыты Солтүстік жарты шарда Темірқазықты әйгілі Жетіқарақшы арқылы және онымен қарсы жақта параллел жатқан Кассиопея (Қара құрт) шоқжұлдызының W пішіні арқылы бірден байқауға болады. Эквадор сызығының оңтүстік бөлігінде негізінен Темірқазық көрінбейді.
Кіші Қамқалы
Дереккөздер
Санат:Мойынқұм ауданының таратылған елді мекендері
Темірқазық
Темірқазықтың солтүстік полюсті көрсетуі
Кіші аю α жұлдызы Темірқазық ретінде кейде аспандағы ең жарық жұлдыз деп те сипаттайтындар болған. Өйткені оның төңірегінде жарық жұлдыздар жоқ болған соң айналасындағыларына қарағанда біршама жарық есептеледі. Дегенмен оның жарқырау шамасы аспанда 48 орында (өзінен артық 47 жарық жұлдыз бар) тұрады, демек ол соншылық жарық жұлдыз есептелмейді. Аспанда ең жарық жұлдыз (Күнді айтпағанда) әрине әйгілі Сүмбіле жұлдызы екені о бастан белгілі.
Арақашықтық
Көптеген есептеулерді өзара біріктіргенде, Темірқазықтың бізден арақашықтығы 434 жарық жыл (133 секундтық парық) екен. Ол жер шарына ең жақын Цефеид жұлдызы. Цефеид жұлдызы дегеніміз жарқырауы өте күшті, жарық жарқырауының ауытқуы мен пульсациялық циклі арасындағы байланысы айқын жұлдыз болып, ол Құс жолындағы және Құсжолы сыртындағы жұлдыздардың қашықтығын есептеуге қолайлы және сенімді жұлдыз. Темірқазық жұлдызы жерге ең жақын цефеид жұлдызы ретінде тұрақты санасу көрсеткіші етіп, басқа әлемдік қашықтықтарды есептеуге тіке пайдалануға болады.
Hipparcos спутингінің 1989-1993 жылдар аралығындағы өлшеуі мен есептеуіне негізделгенде арақашықтықтың дұрыс есептелу дәлдігі 0.97 Milliarcsecond -ке жеткізілді. Бірақ кейбір зерттеулер арақашықтық шамасына күдік туғызады, өйткені аталған жұлдыз Цефеид жұлдызы ғана емес, ол және Қосаржұлдыз есептеледі.
Мәдениет саласында
thumb|right|200px|Мың жылдық астрология картасы
Дереккөздер
Санат:Кіші Аю шоқжұлдызының жұлдыздары
Серзуха
Серзуха — Ресейдегі өзен. Иваново облысы, Владимир облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Клязьма (старица) өзенінің сол жағалауынан 128 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Клязьма Ковров қаласынан Уводь өзенін қоспағанда сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Кадафаш (Селорику-да-Бейра)
Кадафаш (Селорику-да-Бейра) (Cadafaz (Celorico da Beira)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Селорику-да-Бейра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Серзуха
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Гуарани-д’Уэсти
Гуарани-д’Уэсти (Guarani d'Oeste) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Жозе-ду-Риу-Прету мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Фернандополис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Кадафаш (Селорику-да-Бейра)
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 164 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8,53 км² шамасында. Халық тығыздығы — 19,2 адам/км².
Серзуха
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кадафаш (Селорику-да-Бейра)
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Гуарани-д’Уэсти
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 132 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 84,534 км² шамасында. Халық тығыздығы — 25,2 адам/км².
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Вольпедо
Вольпедо (Volpedo) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Алессандрия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1204 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 114 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 15059.
Елді мекеннің қамқоршысы — апостол Иоанн.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Тепляшка
Тепляшка — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Иванов облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Горьков суқоймасының оң жағалауынан 2349 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Кострома қаласынан Унжа өзенін қоспағанда Горьков су торабына (Горьков суқоймасына) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сасы Бұқа хан
Сасы Бұқа хан — Ақ Орданың ханы (1318 — 1321). Баян ханның ұлы. Алтын Орда ханы Құзыр мен Ақ Орда ханы Ерзеннің әкесі.
Басқаруы
Сасы Бұқа тұсында Ақ Орда әкесінің кезіндегідей Алтын Ордаға тәуелді болды. “Мунтахиб ат-тауарихи Муини” авторы Му’ин әд-Дин Натанзидің айтуынша Сасы Бұқа Өзбек ханның замандасы және Ноғайдың ұлы, Алтын Орданың батыс ұлысының билеушісі. Сасы Бұқа билік еткен кезеңі туралы мәліметтер сақталмаған. Натанзидің айтуынша, Сасы Бұқа 1321 жылы өз ажалынан қайтыс болған. Денесі Сауран қаласына жерленген.
Тағы қараңыз
Санат:Ордаежендіктер Санат:Ақ Орда хандары
Sasibuqa
Ли Фабин
Дереккөздер
Санат:Қытай ауыр атлеттері
Кызыл-Яр (өзен)
Кызыл-Яр — Ресейдегі өзен. Челябі облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бирся өзенінің сол жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені бастауынан Жоғарғы Урал су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері
Педагогикалық эксперимент
Педагогикалық эксперимент - педагогика мәселені шешудің жаңа, анағұрлым тиімді әдістерін іздеу мақсатында оқу немесе тәрбие жұмысы аласында ғылыми койылатын тәжірибе, сынақ; педагогика құбылыстардағы себептік-салдарлық байланыстарды зерделеу жөніндегі зерттеу жұмысы, бұл мыналарды қамтиды: пед. құбылысты және оның ағысының жағдайларын тәжірибеде модельдеуді; зерттеушінің педагогикалық құбылысқа белсенді ықпал етуін: педагогикалық ықпал мен әрекеттесу нәтижелері мен үндестігін өлшеуді; педагогикалық құбылыстар мен процестердің бірнеше рет қайталануын.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
714 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:714 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:714 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Санкт-Энгльмар
Санкт-Энгльмар (Sankt Englmar) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Бавария әкімшілік округіне бағынады. Штраубинг-Боген ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1514 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 36,85 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 2 78 184. Муниципалитеттің басшысы — Антон Пирмайер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Бейбіт Баймағамбетұлы Мамраев
Бейбіт Баймағамбетұлы Мамырбаев (05.02.1957 жылы туған, Қарағанды облысы Нүра ауданы) - ғалым, филология ғылымының докторы (1999). Қарағанды мемлекеттік университетін бітірген (1980). 1980 - 1988 жылдары Қарағандыдағы кооперативті институтының, осындағы мемлекеттік университетінің аға оқытушысы, доценті, 1988 - 1993 жылдары Әдебиет және өнер институтының аға ғылыми қызметкері, ғалым-хатшысы, 1995 жылы институт директорының орынбасары қызметтерін атқарған. ҚР Президенті әкімшілігінде сектор меңгерушісі болды. Қазір дипломатиялық қызметте. "Казахские литературные связи начала XX века" (1991), "Основные тенденции развития казахской литературы первой четверти XX века" (1998) монографияларының авторы. С.Торайғыровтың 2 томдық жинағын құрастырушылардың бірі.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Ақермен
Ақермен — Жамбыл облысы Меркі ауданындағы ауыл, Ақермен ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Меркі ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 32 км-дей жерде, Аспара өзенінің оң жағалауында, қылқан боз басым астық тұқымдасты шөптесін өскен қызыл қоңыр, сортаңдау қоңыр топырақты тау алдының қоңыржай ылғалды жазығында орналасқан.
Тарихы
Іргесі 1930 жылы "Овцевод" кеңшары ретінде қаланды. Ақермен - тарихи атау. Ақермен ауылында "Меркі асыл тұқымды мал зауыты" орналасқан. Бұл өңірде Ақермен шөбі мол болғандықтан, ауыл осылай аталған.
Инфрақұрылымы
Ауылда мәдениет үйі, орта мектеп, фельдшерлік пункт, байланыс бөлімшесі, кітапхана бар.
Дереккөздер
Санат:Меркі ауданы елді мекендері
Грачевка
Қазақстан:
Башқұртстан:
Өзендер:
Алекс Петтифер
Александр Ричард «Алекс» Петтифер -(ағыл Alexander Richard «Alex» Pettyfer; туған. 10 сәуір 1990) — ағылшындық актёр.
Жеке өмірі
Алекс бос уақытында бауыры Джеймспен теннис ойнағанды ұнатады.
Фильмографиясы
2005	-Tom Brown's Schooldays 2006-	Stormbreaker 2008	-	Wild Child 2009	-Tormented 2011-I Am Number Four 2011-Beastly 2011-In Time 2012	-Magic Mike 2013	-The Butler 2014-Endless Love
Дереккөздер
Санат:1990 жылы туғандар Санат:Актерлер
Ат шана
Ат шана - қысты күні қар, мұз үстінде жүру үшін атқа жегілетін көліктің атауы. Ат шананың сүйегі жеңіл болу үшін қайың, емен, тал тәрізді төзімді, иілгіш, берік ағаштардан құрастырылады. Жерге үйкелетін табан бөліктері темірмен қапталады. Жердегі кедергіге тіке соқтықпас үшін, ат шананың табан ағашының басы иіліңкі, қалған бөлігі түзу болады. Табан ағашқа деңгейлес түзу екі ағаш оған қатарласа үстінен келетіндей етіп, арасына бірнеше тіреу ағаш салып бекітіледі. Дайын болған екі табанның арасы көлденең ағаштармен «тұсаулап» ұстатылады. Үстінен шабақ ағаштар бекітіледі. Табан ағаш тез тозбас үшін темірмен қапталады. Сондай-ақ құрама ағаштардың беріктігін арттыру үшін әртүрлі қосалқы темірлермен бекітіледі. Ат шананың атқа жегілуі арба жегумен бірдей.
Ат шана жасалу ерекшелігіне, пайдаланылуына қарай ағаш шана, темір шана, жайдақ шана (жайпақ шана), қос аттық шана, бір аттық шана, күймелі шана, қалқанды (қанатты) шана және т.б. деген түрлерге бөлінеді. Дегенмен кейінгі уакытта бұндай шана түрлері әртүрлі темірлерді дәнекерлеу арқылы да жасалады.
Олжа
Дереккөздер
Санат:Салт-дәстүрлер
Ат шана
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Уақ
Уақ тарихы жайлы барлық тарихшылар бір ауыздан бір шешімге келген. Уақтар академик Әлкей Марғұланның және Қытай қазақтары тарихшысы Нығмет Мыңжандардың айтуынша, Шыңғыс хан кезіндегі Оңғыдтар. Мұны Ш.Уәлиханов атындағы тарихи институтының директоры, бұрын Моңғолия премьер-министрі болған Зардыхан Қиянатұлы "Моңғол үстіртін мекендеген соңғы түркі тайпалары" деген еңбегінде дәлелдеген.
Етреенг
Етреенг (Étrœungt) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Авен-сюр-Ельп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 25,1 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59218, пошта индексі — 59219.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1382 адамды құрады. Халық тығыздығы — 55,06 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
IC 4113
IC 4113 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Бұрлық (көне зират)
Бұрлық – көне зират. Солтүстік Қазақстан облысы Иман-Бұрлық өзенінің Есілге құяр тұсында.
IC 4113
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1628367, stellar.
Бұрлық (көне зират)
1967 — 68 жылдары С.Я. Зданович зерттеген. Зираттағы 40-қа жуық топырақ обалар мен қоршаулар жалпы ұзындығы 1 км жерге шашырай орналасқан. Қазылған 15 обадан алынған деректер зираттың қола дәуіріндегі Андрон мәдениетінің Нұра кезеңіне (б.з.б. 2-мыңжылдықтың 2-жартысы) жататынын көрсетті. Адам мүрделері бүгілген күйі оң бүйіріне жатқызылып, басы күнбатысқа қаратып жерленген. Өртеп жерлеу ғұрпы да кездеседі. Қабірлер топырақтан үйілген. Қазба барысында қыш ыдыстар, қола бұйымдардың қалдықтары, моншақ, т.б. табылды. Қыш ыдыстар Андрон мәдениеті кезеңінің ыдыстарына ұқсас. Заттай деректер осы өңірді мекендеген тайпалардың Орталық Қазақстан, Оңтүстік Орал өңірлерін мекендеген андрондықтармен мәдени-тұрмыстық сабақтастығын дәлелдейді.
Дереккөздер
Санат:Солтүстік Қазақстан облысы археологиялық ескерткіштері Санат:Қазақстан кесенелері
Уақ
XIX ғасырдың бірінші жартысында уақтар барлық округтерде қоныстанды деуге болады, алайда олар Аягөз, Аманқарағай (Құсмұрын), Баянауыл сыртқы округтері мен Омбы ішкі округінде көп болған. Салық төлемеген болыстар жөнінде жасалған 1841 жылғы ведомость бойынша, ондайлар: Сарман Уақ болысында 3220 адамы, 736 шаңырағы бар 12 ауыл, ал Шоға Уақ болысында 3999 адамы, 913 шаңырағы бар 14 ауыл болған. Уақтардың екі болысында барлығы 26 ауыл, 1649 шаңырақ, 7219 адам есептелген.
Бұл көшпенділер өздерін Уақтан тараған сегізінші буынбыз деп білетін ағайынды Шоға мен Сарманның ұрпақтары (6кесте). Сібір шебі төңірегінде көшіп жүрген 374 шаңырақ уақтар 7- ші казак полкінің жерінен қуып шығарылып, 1844 жылы Аягөз округінің Уақ болыстарына қосылды. Шоға (6 ауыл, 621 шаңырақ) мен Ергенөкті уақ (5 ауыл, 430 шаңырақ) біріккен бір Уақ болысы Томск губерниясындағы Бийск округінің жерінде, Черемухов және Белокаменный станцияларына жақын жерде көшіп жүрген. Ал олар барлығы 11 ауыл болып, 1051 шаңырақты біріктірген. Баянауыл, Ақмола сыртқы округтеріне қосылған уақтардың көпшілігі Томск және Тобыл губернияларында көшіп жүрген. 1849 жылғы деректер бойынша, 4 әкімшілік ауылдан (384 шаңырақ) тұратын Баянауыл уақтары (ергенекті уақ руының Бидалы атасы 6-кесте) Томск губериниясының Бийск округіндегі Семияр станицасының маңында, Сарбеубел алқабында, сондай-ақ Тобыл губерниясьшың Омбы округінде, Песчаный станциясына жақын маңда көшіп жүрген. 1840 жылғы деректерге қарағанда, ашылмақшы болған Көкпекті округі иелігінде Делбегетеіі тауы мен Жартас алқабынан Шар өзеніне, приказдан солтүстік - батысқа қарай 150 шақырым қашықтықта көшіп жүрген уақтардың 170 шаңырағы болған. Омбы округіндегі казак полктері жерінде көшіп жүргеи уақтар да көп болған.
Мысалы, 5 - ші, 6 - шы казак полктерінің жерінде (Құланды даласы) 665 шаңырақ, Ертістің сол жағалауындағы 10 шақырымдық өңірде, 7 - ші полктің жерінде 909 шаңырақ көшіп жүрген. Ақмола сыртқы округіне қосылған 10 қауымнан тұратын (898 шаңырақ) Шоға Ергенекті уақ (Бидалы, Жансары аталары 6кесте) рулары да округтен тыс жерлерде: Томск губерииясының Бийск округіндегі Лебяжье, Ямышев, Семияр станциялары маңында: Тобыл губерниясының Омбы округіндегі Качиры және Песчаный станциялары аралығында, Черлак станциясының маңында, сондай - ақ 7 - ші казак полкінің жоғарыда аталған станициялары маңында көшіп жүрген. Сібір ведомствосы жерінің батысында, Орынбор ведомствосының жерімен шектес, Аманқарағай уақтары орналасқан.
Уақтардың шағын топтары Кіші жүздің жерінде, Тамды, Қарақобда және Сарықобда өзендерінің бас жағын мекендеген. Өз тайпаластарынан бөлініп қалғаи бұл уақтар Кіші жүз рулары (әлімұлы, байұлы тайпалары) арасында қоныстанған. Бұлар, мұнда не жоңғар шапқыншылығынан кейін қалған немесе өз тайпаластарымен ренжісіп, олардан айырыла көшкен болса керек. Соңғысы жиі болатын құбылыс. Мысалы, Орта жүз тайпалары арасынан өз руластарынан бөлініп, Орта жүз қауымдарына кетіп қалғанына көп болған жағалбайлыларды, тамаларды т. б. жиі кездестіруге болады. Өскемен уезінің жерінде, Бұқтырма өзенінің бас жағында және Аршаты тауының төңірегінде керейлермен бірге уақтардың 68 қожалығы көшіп жүрген.
Семей уезінде уақтардың 5728 қожалығы болған. Төрт болыс пен Қызылқұм болысының бір бөлігі солардан құралған. Олардың орналасқан жерлері Семей қаласынан оңтүстікке қарай Семейтау, Белтерек, Арқалық тауларының жазығы, Ащыкөл өзенінің төңірегі және Ащысу өзенінің бас жағы. Олар Ертістің оң жағалауында уездің 10 шақырымдық өңірін бойлай және одан әрі шығысқа қарай Лебяжье, Черный поселкелері аралығындағы жазыққа орналасқан. Ертістің оң жағалауындағы Белағаш даласында қазақтар Кабинеттен, Сібір казак әскерінен жалға алған Қараөзек, Қарағанды т. б. «бос дала» деп аталатын жерлерде тұрды. XVIII ғасырдың аяғында Жалқарағай (Шульба тоғайы) мен Қараөзек (Ремев даласы) ормандары мүлде бос болған. Қыс кезінде бұл жерлерге сол жағалаудан мал айдап әкелініп жүрген. 1780 жылдар шамасында Уақ тайпасынан шыққан Есібар өз руластарымен Жақсы Қараөзекке (Ремев даласы) қоныстанды. Ол кезде бұл қоныстанушылар алым төлемеген.
Уақтар иелігінің оңтүстік шегі Әжі-Болат-Қарасу көлдері бойымен өткен. Ертіс өңіріне уақтардан негізінен алғанда Бидалы (Ергенекті уақ) тармағының Әжібек, Абырай аталары мен аздаған Шоға руы (6-кесте) қоныстанды. Қазақстанның солтүстігінде, Петропавл уезінде, уақтар Обаған өзенінің шығыс жағалауында, Алабота, Қойбағар, Шалқар, Жарқайың, Шошқалы көлдерінің жазығында, Есіл, Қойбағар, Түнтүгір өзендерінде көшіп жүрген. Ондаған шаңырақ Теке өзені маңында қоныстанған. Петропавл уезінде 221 ауыл (2260 шаруашылық) болған, бұл барлық шаруашылық санының 19,8 пайызы болады. Уезде ергенекті уақ руының қауымдары көбірек те, Шоға руының өкілдері азырақ болған.
Дереккөздер
Санат:Шежіре
Василий Васильевич Тимофеев
Василий Васильевич Тимофеев (1943 жылы туған) - график. Экслибрис, қондырғылы графика және кітап безендіру ісінде пайдаланатын өрнекті, литографиялық әдіспен сурет салу саласында жұмыс істеді. Оның 1983 жылы бастаған «Қазақстанның көрнекті адамдары» атты портреттер топтамасында «Абай Құнанбаев» (1990, линогравюра, автордың қоры) портреті бар.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы Санат:1943 жылы туғандар Санат:Қазақстан суретшілері
IC 4113
Сыртқы сілтемелер
IC 4113 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Мұхамеджан Хұсайынов
Хұсайынов (Құсайынов) Мұхамеджан (1750/56 — 1824, Уфа) — діни әрі саяси қайраткер, Орынбор мүфтиі. Орынбор әкімшілігінің Кіші жүздегі саясатын жүргізуге көмектескен адамдардың бірі. Жас кезінде патша өкіметінің құпия тапсырмасымен Бұхара, Кабул қалаларына барған. Кейін түрлі қызмет атқарып, 1789 ж. мүфти болып тағайындалды. Нұралы, Ерәлі, Есім және Айшуақ хандардың тұсында Кіші жүз қазақтарын Ресей өкіметіне адал болуға шақырды. Ал Сырым Датұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс (1783 — 97) кезінде Игельстром реформасын жүзеге асыру мақсатымен шекаралық сот, жазалау топтарын құру жөнінде билер мен старшындар арасында үгіт жүргізді. 1796 ж. Есім хан өлтіріліп, Кіші жүзде хан кеңесі (оны Айшуақ сұлтан басқарды) құ-рылғанда, Хұсайынов патша әкімшілігінің өкілі ретінде кеңестің құрамына кірді. Хұсайынов өзінің “Өсиет” атты (1790 — 1820) жазбаларында Кіші жүздің сол кездегі саяси жағдайы, қазақ қоғамының ішкі күресінің себеп-салдары, Әбілқайыр ханның ұрпақтары, өзара жауласқан топтар туралы мәліметтер береді. Бірақ патша өкіметінің мүддесін қорғаған адам болғандықтан мүфтидің жазбаларында Ресей империясының отарлау саясатын қорғау жағы басым. Хұсайыновтың қызы Фатима Бөкей Ордасының ханы Жәңгірдің әйелі болған.
Дереккөздер
Санат:Ресей империясының мүфтилер
Әскери Губернатор
Әcкери губернатор— Ресей империясында 1801 жылдан бастап кейбір шекаралық губернияларды басқару үшін тағайындалған әскери шені бар лауазым иесі. Әcкери губернатор жергілікті жердегі азаматтық және әскери істі басқарды. 19 ғасырдың 60 — 80 жылдары Қазақстанда құрылған. Дала генерал-губернаторлығының құрамындағы Жетісу, Сырдария облыстарын, Орынбор генерал-губернаторлығының құрамындағы Орал, Торғай облыстарын әcкери губернатор басқарды. Олар қазақ жеріндегі империялық саясатты тікелей іске асырушы, шексіз билік иелері болды. Ресей мүддесін қорғай отырып, Қазақстанды отарлауды жүзеге асырды, халық наразылықтарын аяусыз басып-жаншыды. 1917 жылғыАқпан төңкерісінен кейін әcкери губернатор қызметі жойылды.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Әкелім (импорт) бажы
Мемлекеттің импортталатын тауарлардан, мемлекеттің бюджеттік кірісіне алатын кедендік баж салықтары. Шеттен әкелінетін тауарлардан алынатын баж салығы, қазыналық. (мемлекеттік табысты толтыру үшін), демпингке қарсы, өтемақылық және т.б. болуы мүмкін; олар тауар бағасына қосылатындықтан, импорттық тауарларды қымбаттатып, олардың ішкі рынокқа молынан енуіне кедергі келтіреді және ұлттық өндірісті қорғауға жағдай жасайды.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Партатуа
Партатуа, Прототий – сақтардың бір Ишпақайдың бөлігінің билеушісі.
Дереккөздер
Санат:Сақтар
Ла-Шапель-о-Фильсмеан
Ла-Шапель-о-Фильсмеан (La Chapelle-aux-Filtzméens) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Сен-Мало округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,36 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35056, пошта индексі — 35190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 726 адамды құрады. Халық тығыздығы — 114,15 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Мадирак
Мадирак (Madirac) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Бордо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 1,86 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33263, пошта индексі — 33670.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 188 адамды құрады. Халық тығыздығы — 101,08 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Тентексор мұнай кен орны
Тентексор мұнай кен орны — Атырау облысының Мақат ауданындағы Оңтүстік Ембі мұнайлы-газды ауданына жатады. 1945 жылдан пайдаланылады.
Кельм
Кельм (Quelmes) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Сент-Омер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,86 км² шамасында.
Тентексор мұнай кен орны
Геологиялық құрылымы
Кен орнының геологиялық қимасының табанын төменгі пермьның кунгур ярусының тас тұзы құрайды, оны саз, малтатас, құмтастан тұратын жоғарғы пермь мен триас шөгінділері, құмтас, малтатастан құралған төменгі юра, құм мен сазды орталық юра жыныстары жапқан.
Кельм
Коммунаның INSEE коды — 62674, пошта индексі — 62500.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 567 адамды құрады. Халық тығыздығы — 57,51 адам/км².
Тентексор мұнай кен орны
Сипаты, құрамы
Кен солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай созылған тұз күмбезін байланыса келеді. Өндіруге тұрарлық мұнай ортаңғы юраның құмды-сазды свитасының солтүстік-батыс қанатындағы  готерив пен төменгі апт шөгінділерінде. Юра мұнайының шайыры аз (5,5%), тығыздығы 840-850кг/м3, жеңіл фракциялар шығымы 200°С-қа дейінгі температурада 3,5-9,0%. Қоры жөнінен шағын кен саналады.
Санат:Атырау облысы кен орындары Санат:Қазақстан мұнай кен орындары
Кельм
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Тросенка
Тросенка — Ресейдегі өзен. Орлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/Еділ/2231/1459/15 орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока бастауынан Орёл қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Радикалды эксперимент
Радикалды эксперимент - бұрын аналогы, прототипы болмаған, жаңашыл тұрғыдан қаралатын жаңа тәжірибенің пайда болғанын негіздейтін эксперимент.
Дереккөздер
Санат:Педагогика
Бетрак
Бетрак (Bétracq) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,70 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64118, пошта индексі — 64350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 49 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10,43 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Деникен (Золотурн)
250px|thumb|Картада орналасуы Деникен (Золотурн) (Däniken SO) — Швейцарияның Золотурн кантонында орналасқан коммуна. Ольтен округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2747 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.37 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2572, пошта индексі — 4658.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Золотурн елді мекендері
Гленвью (Кентукки)
Гленвью (Glenview) — Кентукки штатының Джэфферсон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 558 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.6 км² шамасында. FIPS коды — 21-31348.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Өмірбай Сәуірбаев
Өмірбай Сәуірбаев (17.9.1946, Түркістан облысы Түркістан қаласы - 10.9.1996) - ақын.
1962 жылы оныншы сыныпта оқып жүрген кезінде қатты сырқаттанып, бес жыл бойына төсек тартып жатқан. Осы кезден бастап өлең жаза бастайды. Мектепті де, Шымкент педагогика институтын да сырттай оқып бітірген. Түркістан ауданы мәдениет бөлімінде автоклуб меңгерушісі, С.Ерубаев мұражайының директоры болып қызмет істеген.
Дереккөздер
Санат:17 қыркүйекте туғандар Санат:1946 жылы туғандар Санат:Түркістанда туғандар Санат:10 қыркүйекте қайтыс болғандар Санат:1996 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан ақындары
Безус
Безус (Bezouce) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,29 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2113 адамды құрады. Халық тығыздығы — 171,93 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Чанд Баори
Сілтемелер
Санат:Құдықтар Санат:Үндістан
Нядей-Ты-Вис
Нядей-Ты-Вис — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Падымей-Ты-Вис өзенінің сол жағалауынан 37 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 42 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Әдрірахманов Серік Ахашұлы
Қарағанды мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1990), заңгер.
Үйленген
Жұбайы - Әбдірахманова Жәмиля Полатқызы (1968 ж. туған). Қыздары - Кәмиля (1991 ж. туған), Шолпан (1997 ж. туған).
Дереккөздер
Санат:1966 жылы туғандар Санат:Павлодар облысында туғандар Санат:Қазақстан заңгерлері Санат:Қазақстан судьялары
Құмшығанақ
Құмшығанақ — Атырау облысы Махамбет ауданы, Ақжайық ауылдық округі құрамында болған ауыл. 2007 жылы Ақжайық ауылының құрамына енгізілген.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Махамбет ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 34 км-дей жерде.
Халқы
1989 жылы тұрғындар саны 77 адам болса, 1999 жылы 31 адамды (14 ер адам және 17 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Махамбет ауданының таратылған елді мекендері
Кумбрес-де-Сан-Бартоломе
Кумбрес-де-Сан-Бартоломе (Cumbres de San Bartolomé) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Уэльва провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Сьерра-де-Уэльва ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 459 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 145 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 145 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Уэльва елді мекендері
Екпінді (Жамбыл облысы)
Екпінді — Жамбыл облысы Меркі ауданы, Сарымолдаев ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
Тұрғыны 1087 адам (2009).
Географиялық орны
Аудан орталығы - Меркі ауылының шығысында 2,5 км-дей жерде.
Инфрақұрылымы
Бастауыш мектеп, фельдшерлік пункт бар.
Тарихы
Бұл ауылдың адамдары колхоздастыруға дейін тау етегіне жақын жерде шашырай қоныстанған. 1929 жылы осы жерге жолдың екі шетіне келіп қоныстана бастаған. 1932 жылы артельдің жұмысы екпіндеп тұрғаннан соң "Екпінді" колхозы атандырды.
Осы ауылдың тең ортасымен бетондалған каналмен Меркі өзені өтеді. Бұл канал 1970 жылдары салынып, оның суы БЧК (Үлкен Шу каналы)-ға барып құяды. Егістікті суландырады. Екпінді мен Сарымолдаев ауылының ортасынан Ойтал өзені өтеді.
Дереккөздер
Санат:Меркі ауданы елді мекендері
Эвтрофтану
thumb|300px|Эвтрофтану Эвтрофтану - биогенді элементтердің, оның ішінде, азот пен фосфордың су көздерінде жиналуына байланысты солар арқылы суқоймаларының бірінші өнімділігінің артуы.