Комедиограф_Менандр
Комедиограф Менандр (Μένανδρος; шамамен б.з.б. 343-292 жылдар шамасында өмір сүрген) — ежелгі грек комедографы, жаңа аттикалық комедияның негізін қалаушылардыі бірі. Эллиндік дәуірде грек әдебиетінің поэтикалық жанрларының көптеген түрі өзгеріске ұшырағанына қарамастан, драма жанры көрермендердің сүйікті қызығушылықтарының бірі болып қала берді. Б.з.б. ІУ ғасырдың соңында әдебиет сахнасына «көне» аттикалық комедияны ығыстырып, оның орнына «жаңа» аттикалық комедия келді. Жаңа аттикалық комедияның шарықтаған кезеңі б.з.б. ІУ-ІІІ ғасырлардың аралығына сәйкес келді. Оның негізін қалаған грек комедиографы Менандр болды. Эллиндік қоғамның келуіне байланысты, ірі құлиеленушілер ұсақ өндірушілерді ығыстырып, қоғамда үстемдік етуді өз қолына алды. Осыған байланысты өткір саяси сипатқа ие аристофандық комедия өз тіршілігін эллиндік қоғамда жалғастыра алмады. Яғни, оның орнына жаңа тұрмыстық комедия келуі заңды еді. Ежелгі грек комедиясы көне аттикалық, орта аттикалық және жаңа аттикалық деп үш кезеңге бөлінетін болса, жаңа аттикалық комедияларда көне және орта аттикалық комедиялардың дәстүрлері сақталып отырды. Жаңа аттикалық комедияның негізгі тақырыбы – махаббат сезімі, отбасылық өмір болғанымен, кейіпкерлерін орта аттикалық комедиядан алып отырды. Негізгі кейіпкерлері: қариялар, дәулетті әйелдер, құлдар мен күңдер, ғашық болған бозбалалар, азпазшылар т.б. болды. Оқиға, сюжеттері бір-біріне ұқсас келіп отырды. Өз бастауын мифтер мен ертегілерден алса да, афиндық өмірді сипаттап, көрсетуге бағытталды. Жоғалған баланың туған ата-анасын табуы, зорлықшылдар қолына түскен қызды құтқару – эллиндік кезең комедияларында жиі кездесетін сюжеттер болды. Жаңа комедия жанрында жазған драматургтер саны көп болды. Деректерге сүйенсек, жалпы саны 160-тан асады. Көпшілігі әрі дарынды, әрі атақты драматургтар болды. Бірақ ішіндегі ең танымалы – Менандр болды. Ал екінші қатарға зерттеушілер Менандрдың басты қарсыласы Филемонды қояды. Менандр әдебиетте «жаңа комедия жұлдызы» деген атпен де белгілі. Бұл атауды драматургке византиялық мектеп берген. Жеке өміріне тоқталатын болсақ, Менандрдың ата-анасы жайлы деректер аз. Анасының аты – Гегесистрата, әкесінің аты – Диопиф. Ол бай афиндықтардың санатынан. Ал жалпы Менандрдың бойында ақындық өнерге деген ынтаның пайда болуына оның жиен ағасы, орта аттикалық комедияның өкілі Алексид әсер еткен. Менандрдың сүйікті жары – Гликера әрдайым оған сүйген жар да, өмірінің қиын кезеңдерінде демеуші, ал әдеби шығармашылығында көмекші әрі ақылшы да бола білді. Гликераның Менандрды қалтқысыз сүйгендігі соншалық өзінің бір хатында: «Менандрсыз Афины не болмақ, Гликерасыз Менандр кім болмақ?!» деп жазады. Гликера сымбатының сұлулығын, әсем бейнесін, оның ерекше нәзіктігін гректің эпистолограф жазушысы Алкифрон да суреттеген. Ол сұлу Гликераның Менандрдың нағыз досы болғанын, әрбір қойылымда Менандрмен бірге қобалжып, қойылым соңында халықтың ду қол шапалақтауын тағатсыздана күтетіндігін жазады. Менандрдың сырт келбеті жайлы мағлұматтар да аз емес. Көзінің сәл кемістігі болмаса, ұзын бойлы, өте сымбатты жігіт болған. Ол Афиныда туып, бүкіл ғұмырын Афины жанында орналасқан шағын қалашықта өткізген. Кей деректерде Пирей шығанағында делінеді. Қалай болғанда да оның теңіз жағасында өмір сүргені анық. Ол б.з.б. 291 жылы теңізде шомылып жүрген жерінде суға кетіп, қайтыс болады. Менандр өте жақсы философиялық және риторикалық білім алды. Аристотельдің шәкірті Феофрастпен, философ-материалист Эпикурмен, оратор Деметрий Фалерскиймен жақсы қарым-қатынаста болды. Ғылыми ізденісі жағынан ұстазы Феофрастқа, ал ойлау бағыты жағынан Эпикурдың философиялық оқуларына жақын болды. Мұның өзі Менандрдың өз дәуірінің керемет ойшылдарымен иықтас болғанын көрсетеді. Жасөспірім кезінде  Менандр Эпикурмен  бірге әскери қызмет атқарған. Оның жастық шағы әскери даңқ пен  тоқтаусыз жеңістерден атағы Афиныға дейін жеткен Александр  Македонскийдің әмірлік еткен кезеңіне тура келген. Менандр шығармашылығының өркендеу шағында Птоломей Сотер бірнеше рет оған Александрия қаласына көшіп келуге ұсыныс жасағанымен, Менандр өзі қатты жақсы көретін Афины қаласымен мәңгілікке қоштаса алмайтындығын айтып, бармай қалады. Шындығында комедиограф өзінің бостандығы мен еркіндігін сыйлы әрі пайдалы ақын деген атаққа ауыстырғысы келмеген болатын. Ол Мысырға көшпей, өмірінің соңына дейін туған жерінде тұрды.