cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рамзан Ахматұлы Қадыров
Уақытша Премьер-Министр
2005 жылы қараша айында Сергей Абрамов жарақат алған Жол-көлік оқиғасынан кейін Рамзан Шешенстанның уақытша Премьер-Министрі атанды. Ол дереу түрде Шариғат заңының элементтерін Шешенстанның заңдарына қосумен айналысты; өзгерістердің ішінде әуестік ойындар мен алкогольге тыйым салу болған.
Шешенстан Премьер-Министрі
2006 жылы 1 мамыр күні Премьер-министр Сергей Абрамов өзінің кетуін мәлімдеді. Көп ұзамай Әли Алханов оның ізбасары ретінде Қадыровты таңдады.
Қадыров ең бірінші шешімдерінің ішінде шешен әйелдерінің Исламдағы киім әдебін сақтау заңдарын қабылдау және Сунжа өзені маңында ауданы 120,000 м2 болатын Президенттік Резиденция құрылысын бастау. Құрамына тағы 5-жұлдызды қонақүй құрастыруы бар Резиденция проектіне Қадыров жалпы шамамен 1.5 миллиард ₽ жұмсады.
Оның немере інісі, Одес Хасайұлы Байсұлтанов, Шешен Парламентімен Бірінші Премьер-Министрдің орынбасары болып тағайындалды.
2006 жылы 5 маусым күні Шешен Халық Ассамблеясының Спикері Дукваха Абдурахманов Мәскеудегі пресс-конференсияда "президенттікке сай Қадыровтан басқа ешкім жоқ" деп мәлімдеді.
2007 жылы 5 ақпан күні Қадыров өзінің президент лауазымын алғысы келмегенін айтты, бірақ Әли Алхановтың басқаруын сынады. Бұдан бұрын Әли жеке басқа табынуды ұнатпағанын айтты, сол жылдары Рамзанның портреттерін Грозныйда жиі табуға болатындықтан, оның осы сөзі Қадыровқа тиесілі екені белгілі болды.
Шешен Республикасының Президенті
оңға|нобай|Қадыров (оң жақта) және Путин, 2008 ақпан
2007 жылы 15 ақпан күні Путин Әли Алхановты президенттіктен босатып, Рамзан Қадыровты уақытша Президент қылатын бұйрыққа қол қойды. Путин Жаңа Президентке Қадыровты ұсынды, оны Шешен Парламенті қабылдады. Одес Байсұлтанов, Рамзанның немере інісі, Премьер-министр атанды. Қадыров туыстарына жоғары лауазымдарды бергені үшін ол шетелде үлкен сынға түседі, елде непотизм орнауы басталады.
Сол жылдың 19 мамырында Рамзан елде қалған Ресейге қарсы партизандардың барлығын да екі ай ішінде жоюға сөзін береді. 5 сәуір күні ол халқының қарсылығына қарамастан Президент атанады.
2010 жылының маусымында Рамзан "Шешенстан Президенті" лауазымының "Шешенстан Басшысы" қылып ауыстырылу керек деп айтып кетті және Солтүстік Кавказдың барлық Президенттерін осылай жасауға шақыртты. Кейінірек ол "Ресейде тек бір Президент болу керек" – деп қосты. 2 қыркүйек күні оның осы ұсынысын Шешен Парламенті қолдады, Рамзанның келесі мерзімінде титулдың аты ауысады деп шешілді.
Центарой ауылына жасалған шабуыл
2010 жылы Шешенстан үкіметіне қарсы екі ірі шабуыл жасалған. Біреуі Рамзанның туған Центарой ауылына (қазіргі Ахмат-Юрт) және екіншісі Грозныйдағы Шешен Парламентіне. 29 тамызында болған Центаройға бас салу — соңғы 6 жылдың ішіндегі Қадыровтардың туған ауылына жасалған тұңғыш басқын еді.
2 қыркүйек күні Қадыров шабуылшылар жайлы тапқан мәлімет үшін $300,000 сыйлайтынын мәлімдеді. Қадыров мәліметтің құпиялығын сақтау үшін ауылдың барлық 5,000 тұрғындарын шабуыл уақытында шығуына тыйым салып еді.
Шешен Республикасының Басшысы
2011 жылы 28 ақпан күні Қадыров Ресей президенті Дмитрий Медведевпен президент ретінде (енді лауазымның атауы "Басшы") екінші мерзімге ұсынылған. Оны Шешен Парламенті қайта тағайындайды.
2014 жылғы Грозный жарылысы үшін Ислам Мемлекеті күдікті еді. Рамзан Қадыров ғаламторда жиһадистің видеосын көрсетпеу үшін Шешенстандағы ғаламтордың өшіріп тастауы туралы ұсыныс жасап еді. Өзінің Инстаграмында жамандағаны үшін, ИШИМ қолбасшысы Абу Омар әл-Шишани оның басы үшін $5 млн. сыйақы беретінін жариялады.
30 июн күні Рамзан Қадыров Бірінші канал телеканалында өзінің «Команда» атты реалити-шоуының басталуын жариялады. Оның жеңімпазы Шешенстанның Стратегиялық Дамуы агенттілігінің басшысы болатыны айтылды.
2016 жылы 18 қыркүйек күні Қадыров 98% дауыспен сайлауда қайта жеңеді. Реалити-шоуда жеңіске жеткен Дюссельдорфта туған Филипп Варыченко айтылған лауазымын алды.
26 қыркүйек күні ол Ингушетия басшысы Юнус-Бек Евкуровпен бірге екі республикалардың шекараларын бекітті. Екі президенттін бірге жұмыс істегеніне қарсы шыққан ингуштар кейінірек протесттер бастап, Евкуровты президенттігінен кетуге мәжбүр қылды.
Ресейдің Украинаға басып кіруі
Ресейдің Украинаға басып кіруі кезінде Қадыров өзінің Киевте соғысқанын айтып еді. Кремльдің баспасөз-хатшысы Дмитрий Песков оның шынымен де Украинада болғанын біле алмағандығын айтқан. Қадыров өзінің Украинада болғанын екі рет айтқан, және сөзінің екеуі де жалған болып дәлелденді. Бір рет ол өзінің Мариуполь қаласында болғанын мәлімдеді. Өзінің жанармай станциясында намаз оқыған фотосында Украинада жұмыс істемейтін Роснефтьтің Пульсар бренді байқалды.
2023 жылдың 5 наурызында Microsoft News хабарлауы бойынша Қадыровтың жағдайы ауыр болды және белгісіз дереккөздер оның Ресей Қарулы Күштері Бас штабының Бас басқармасы (ГРУ) улатқанын айтты, қазақстандық журналист Азамат Мартьяновтың айтуынша, Қадыров айықпас дертке шалдыққан және бірнеше рет Біріккен Араб Әмірліктеріне сапарға шыққан. Ақпан айында Қадыровтың жақын серігі, генерал Апти Алаудинов улы зат қосылған хаттан уланған деп хабарланған.
Дереккөздер
Санат:Шешенстан Санат:Шешенстан саясаткерлері Санат:Саясаткерлер Санат:Ресей саясаткерлері Санат:Ресей саясаты
Тіл дауыссыздар
Тіл дауыссыздары орыс (языковые согласные) — Тілдің белсене қатысуы арқылы жасалатын дауыссыздар: т, д, с, ш, з, ж, н, л, р (тіл алды), й, к, г (тіл ортасы), қ, ғ, ң (тіл арты)
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Зычны гук Denganî
Касса
Дереккөздер
Санат:Терминология
Сот орындаушысы
Coт орындаушысы - сотпен бекітіліп, нотариалды органдардың атқарушылық жазбасы заңмен қарастырылған жағдайда төрелік соттардың шешімі негізінде, мүлікті өндіріп алу, бітімгершілік келісім бөлігіндегі қылмыстық істер бойынша соттардың шешімдерін, ұйғаруларын және қаулыларын мәжбүрлеу түрінде жүзеге асыратын лауазымды тұлға.
Жүйенің есептеу ресурсы
Жүйенің есептеу ресурсы (Вычислительный ресурс системы; compu¬ter resurs system) — белгілі бір уақыт аралығы ішінде мәліметтерді өңдеу процесіне бөлінетін есептеу жүйелерінің құралы.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Мансұр Сағатов
Мансұр Сағатов (2 қаңтар 1939 жыл, Батыс Қазақстан облысы Жәнібек ауданы Ұзынкөл ауылы — 29 тамыз 2002 жыл, Алматы) — композитор, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері (1983), Қазақстанның халық артисі (1990).
Өмірбаяны
К.Байсейітова атындағы республикалық музыка мектебінің флейта класында оқыған.
1963 жылы Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын (профессор В.В. Великановтың композиция класы бойынша) бітірген.
1963 — 74 жылдары Қазақ радиосы музыкалық редакциясының редакторы, бас редакторы, директоры қызметтерін атқарды.
1974 жылдан Құрманғазы атындағы Алматы консерваториясында педагогтік қызметті қатар атқарды (1984 жылдан доцент).
Шығармашылығы
Сағатовтың шығармашылық жолы студенттік кезден басталады. Сол жылдары ол шекті аспаптар квартеті үшін сюита; виолончель мен фортепианоға арналған экспромт; қазақтың халық әні “Ләйлімнің” негізінде вариациялар жазды. Алғашқы үш бөлімді симфониялық шығармасымен дипломдық жұмысын қорғаған (кейін бұл шығармаға Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығы берілген, 1967).
Скрипка мен оркестрге арналған концерті (1967), симфониялық оркестрге арналған “Мерекелік увертюрасы” (1972), “Мерген” симфониялық күйі (1976), “Мемориал” атты симфониялық сюитасы (1979), “Диалогтар” поэмасы, “Ақын толғауы”, (1972, Ж.Жабаев өлеңіне жазылған), “Мерекелік кантата” (1980), “Достық елі” кантаталары (1982, өлеңдері Қ.Мырзалиевтікі) “Әлия” атты екі актілі балеті (1978, либреттосы Ж.Байдаралиндікі), т.б. көркемдік деңгейі жоғары шығармалар жазды.
Cағатовтың “Туған ел”, “Алматым менің”, “Бақыт құсы”, “Той кеші”, “Мені ізде”, “Кел биле”, “Кешегі арман — он жеті” сияқты көптеген әндері мен романстары халық арасына кең тарап, жұртшылықтың көңілінен шыққан туындылар.
Дереккөздер
Санат:2 қаңтарда туғандар Санат:29 тамызда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері Санат:Қазақ КСР-інің халық әртістері Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері Санат:Қазақ радиосы редакторлары Санат:Қазақ радиосы бас редакторлары Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы оқытушылары Санат:Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының иегерлері
Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы 2019
2018 жылғы УЕФА Ұлттар Лигасындағы сәтсіз ойындардан соң 2019 жылы қаңтар айында құраманың бапкері Станимир Стоилов қызметінен босады. Оның орнына чехиялық Михал Билек тағайындалды.
Шолу
Билектің басқаруымен тұңғыш ойын 21 ақпан күні Антальяда Молдова құрамасына қарсы өтіп, Қазақстан 1:0 есебімен жеңіске жетті. Бірақ бұл ойын ФИФА-ның ұлттық құрамалар үшін бөлінген датасында ойналмағандықтан, ФИФА қаттамаларына тіркелген жоқ. Бұл ойында Билек бірнеше футболшыны дебьютант ретінде алаңға шығарды: Игорь Шацкий, Темірлан Ерланов, Рауан Орынбасар, Бекзат Шадманов, Рафкат Аслан, Еркін Тапалов, Геворг Наджарян, Сағадат Тұрсынбай.
2019 жылы Қазақстан құрамасы ЕУРО-2020 іріктеу турниріне қатысты. Турнирді Шотландия құрамасын Астанада 3:0 есебімен ойсырата ұтып керемет бастады. Бұл ойында Юрий Перцух пен Ян Вороговский құрамадағы дебют голдарын соқты.
Бірақ бұл қуаныш үш күнге ғана созылды, 24 наурыз күні Астанада Ресейден 0:4 есебімен ұтылып қалды.
Бұдан кейін қазақстандықтардың тек Сан-Мариноға ғана тісі батты. Нәтижеде алты құраманың ішінде бесінші орынға табан тіреді. Дегенмен Еуропа чемпионаттары іріктеулеріндегі бір кездегі рекордын қайталап, 10 ұпай жинады. Айта кетейік, құрама ЕУРО-2008 іріктеуінде де 10 ұпай жинаған болатын (қараңыз, Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы 2006/07).
Алаңға шыққан футболшылар
* - дебютанттар
Тағы қараңыз
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы Санат:2019 жылғы футбол
Бюто-Веневиль
Бюто-Веневиль (Butot-Vénesville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Дьеп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,51 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76732, пошта индексі — 76450.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Технократия
Технократия ( techne – кәсіп, өнер, шеберлік және kratos – билік) – қоғамдық-саяси ой бағыты. Технократия тұтас қоғамды ғылыми-техникалық ұтымдылық қағидаларымен басқаруға болады деп тұжырымдайды. Ол қағидаларды жүзеге асырушылар ретінде инжинер-техник ғалымдардың қолына билікті беру керектігін айтады.
Себебі, компьютерленген және роботтық техникаланған қоғамға тиімді шешімді математик, программист, экономистер ғана қабылдауға қабілетті. Олар машина тәрізді біртекті, жүйелі, догматты ойланады, түпкі мұраттары – бәсекеден жеңу, байлыққа жету. Адам машина іспеттес белгілі бір іске мамандануы, өз қызметін механизациялауы маңызды. Ал ақпараттық технология мен технологиялық революциялар өз бетімен әлеуметтік мәселелердің шешілуін және рухани жаңаруды қамтамасыз етеді. Технократияның салтанат құруының бір дәлелі ретінде бүгінгі алдыңғы қатарлы дамыған елдерде қоғамды меншік иелерінің емес, менеджерлердің басқаруын айтуға болады. Олардың «техноқұрылымына» инженерлерден бастап фирманың бас директорларына дейін кіреді. Барлық Технократия түрлерінің ортақ белгісі – әлеуметтік процестерді техника және өзге де бірсалалық өлшем негізінде басқаруға күш салу. Технократия саясаттың этикалық-рухани өлшемдерін ескермейді, мәдениеттің, өнердің, рухтың маңызын жоққа шығарып, гуманизмге жат қылықтарға негіз жасайды. Технократиялық тұжырымдар техникалық ғылымдар мен осы заманғы қоғамдық өндіріс мамандарының маңызы артқанының көрінісі болып табылады.
Дереккөздер
Technocratie (plan)
Домпер
Домпер (Dompaire) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Вогез департаментінде орналасқан. Епиналь округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,63 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 88151, пошта индексі — 88270.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1076 адамды құрады. Халық тығыздығы — 64,7 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вогез департаментінің коммуналары
Басқарушы тор
Басқарушы тор (Управляющая сетка) — үш электродты вакумдық электрондық шамда катодтан анодқа қарай қозғалатын электрондардың ағынын озіне берілетін кернеу арқылы реттеп отыратын электрод. Б.т- ға берілген кернеу мәніне байланысты электрондық шам арқылы өтетін ток мәні не өсіп, не кеміп отырады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Математикалық қосалқы процессор
Математикалық қосалқы процессор (Математический сопроцессор; mathematical coprocessor, aloating point unit) — жылжымалы нүктелі сандармен операцияларды жылдам орындауға арналган процессор.
Футболдан Ресей кубогы 2022/23
Футболдан Ресей кубогының 31-ші жарысы. 2022 жылы 16 тамызда басталып, 2023 жылы 11 маусымда мәреге жетті. Мәскеудің "ЦСКА" клубы жеңімпаз атанды.
Математикалық қосалқы процессор
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Футболдан Ресей кубогы 2022/23
Турнир "Аймақтар жолы" және РПЛ (Ресей премьер лигасы) жолы боп бөлініп, екі тарапта қатар жалғасты. РПЛ жолында Ресей премьер лигасында ойнайтын командалар қатысса, Аймақтар жолында РПЛ жолынан шығып қалғандар ойнады. Екі жолдағылар өз алдына финалдық ойын өткізіп, шешуші сынға қатысатын команданы анықтады.
Аймақтар жолы
1 кезең
2 кезең
Финал
Санат:Футболдан Ресей кубогы Санат:2022 жылғы футбол Санат:2023 жылғы футбол
Валюталық бақылау
Валюталық бақылау — шет ел валютасын сатып алу және онымен жасалатын операцияларды жүргізу тәртібін мемлекеттік реттеу жүйесі. Әдетте, шет ел валютасымен жасалатын операцияларды жүргізуге лицензиялар беруге елдің Қаржы министрлігі немесе оның орталық (ұлттық) банкісі уәкілетті. Валюталық бақылау бағыттарда жүзеге асырылады. Олар: 1) ұлттық валютаның, құнды қағаздардың, валюталық құндылықтардың елдің кеден шекарасы арқылы өтуін бақылау; 2) тауарлар мен көлік құралдарының елдің кеден шекарасы арқылы өтуімен байланысты валюта операцияларын бақылау; 3) елдің валюталық, экспорттық-импорттық және басқадай сыртқы экономикалық операцияларға қатысты заңдарының сақталуын бақылау мен қадағалауды ұйымдастыру; 4) резиденттер мен бейрезиденттер тарапынан елдің валюта операцияларын жасауды реттейтін заңдары мен идаралық нормативтік актілерінің, мемлекет алдында шет ел валютасы жөніндегі міндеттемелерінің орындалуын бақылау. Қазақстанда валюталық бақылауды тиісті заңдарға және Кеден кодексіне сәйкес қаржы-валюталық бақылау кодексті мен Кеден кодексті өз құзыреті шегінде жүзеге асырады.
Дереккөздер
Санат:Экономика
Садық Әбдіғалымиұлы Әбдіғалыми
Садық Әбдіғалымиұлы Әбдіғалыми (7. 11. 1936 жылы туған, Талдықорған облысы, Үйгентас ауданы ) тіл білімі маманы, педагогикалық ғылым  кандидаты (1977), доцент (1979), профессор (1995). Абай атындағы қазақ мемлекеттік  педагогикалық  институтының шетел тілдері факультетін бітірген (1959). 1959—1980 ж. Алматы педагогикалық шетел тілдері институтындаоқытушы, доцент. 1980—1984 ж. неміс тілі факультетінің деканы, 1992 ж. бері неміс тілінің грамматикасы кафедрасының меңгерушісі. 1995 ж. Қазақтың Абылай хан атындағы мемлекеттік  халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетінің профессоры. Профессор П. Г. Козловтың жетекшілігімен қазақ аудиториясында неміс тілін оқытуда лексикалық интерференция тұр алы кандидаттық диссертация қорғаған. Баспа бетінде жарияланған 30-дан аса еңбегі бар.
Дереккөздер
Санат:Қазақ тілі
Файзолла Сатыбалдыұлы
Файзолла Сатыбалдыұлы (27.09.1883, бұр Торғай уезі, Батпаққара мекені - 1959) - діни қайраткер, ақын, қари. Әкесі - белгілі діни оқымысты Сатыбалды ишан Ғабдоллаұлы. Діни білімді 1900 жылы дейін Троицкіде (Ахунхазіреттен)және Бұхарада алады. 1901 - 1906 жылдары Торғай қаласындағы уездік мешіт, медреселерде Науан хазірет, дамолла Байту, Бейіс хазірет, Оспан қожа,қайраткерлермен бірге қызмет жасайды. 1906 - 1918 жылдары Батпаққарада Сатыбалды ишанның мешіт-медресесінде ұстаздық құрып, 1923 - 1928 жылдары мешіттерде имамдық етеді. 1928 - 1935 жылдары нағашысы Міржақып Дулатовпен бірге айдауда болады. Туған жері Батпаққараға көшіп келген 1946 жылы өмірден өткен 1959 жылы дейін қуғын-сүргіннен көз ашпайды. Ф.Сатыбалдыұлы артына мол поэтикалық мұра қалдырған, араб, орыс әдебиеті үлгілерінен тәржімелер жасаған. Қ.Халидтің «Тауарих Хамсасын» аударған. Ақын 1920 жылы жазған «Халқыма» атты өлеңінде «Құрбандығың болар едім жолына, Ел болсаң сен өз алдына іргелі'» деп жазады. «Тырнақша қадаса да инесін, Білсін тағдыр өнер басын имесін» дейді 1928 жылы Қостанай түрмесінде жазған «Тас түрмеле» атты жырында. «Шафағат яр соллаллаһ'» және «Мүнажат» циклымен жазған жырлары Аллаһтың хақтығына, әділдіктің күні туатынына деген сенімге толы. «Ахмет қайтыс болды дегенде», «Мағжан түсіме кіргенде», «Ахметсафа Юсуповқа хат» сынды өлеңдері тарихилығымен құнды. Ақын «Тас мешіт» (1914), «Тоқымбет - Гүләйім» (1929), «Адамзат шежіресі» (1930), «Ұзақ жол» (1935), «Аязби» (1946) атты дастандар жазған. «Әбдіғаппар хан» атты ұзақ поэмасын 1916 жылы Торғайдағы ұлт-азаттық көтерілісіне арнаған.
Дереккөздер
Санат:Дін Санат:Ислам
Актиномициттер
thumb|right Актиномициттер - сәулелі саңыраукұлақтар бактериялардың және сілбілі саңырауқұлақтардың қасиеттерін үйлестіруші бір жасушалы микроорганизмдер. Актиномициттер микроорганизмдердің шынайы бактериялар және саңырауқүлақтар арасындағы өтпелі топты кұрайды. Актиномициттер қатарында адам-жануарлар және өсімдіктер үшін зиянды түрлері бар, сонымен қатар белсенді дамушы антибиотиктер (стрептомицин тетрациклин және т.б.) В тобынын витаминдері никотин қышқылы.
Дереккөздер
Санат:Бактериялар
G.H.A.D
G.H.A.D отбасы — Қазақстандық рэп тобы. 2005 жылы құрылған. G.H.A.D деген атау рухани күрес деген мағынаны білдіреді.
Топ алғаш құрылғаннан бастап құрамында Al'Nasr, Aset Masta деген қатысушылар бар. Al'Nasr брэйк-данс арқылы рэпке келген, G.H.A.D отбасы 2006 жылы Salamalec Sound шығармашылық құрамына кірген. Көпшілікке естірткен алғашқы өлеңі "Құлақ салып тыңда" деген әуенді Алматылық Big Joe атты орындаушымен бірігіп жазылған болатын. 2007 жылы Al'Nasr-дың "Періштелер" деген өлеңі шыққан, содан бері G.H.A.D отбасы көпшілікке танымал болды.
Санат:Қазақстандық топтар Санат:Қазақстандағы рэп
Бадр әд-Дин әл-Айни
БАДР әд-ДИН әл-АЙНИ (1360, Сирия, Айнтаб қаласы — 1451) — тарихшы, заңгер.
Жастайынан түрік тілін жетік меңгерген. Кейінірек Каирге қоныс аударып, онда бірқатар жоғары қызметтер атқарған. Шығармаларының ең көрнектісі — “Иқд әл-джуман фитарих ахл әз-заман” (“Өз заманындағы адамдар тарихы жөніндегі маржан алқа”). 4 томнан тұратын жалпы тарихқа арналған бұл еңбекте дүниенің жаратылысынан бастап, 1446 жылға дейінгі тарихи оқиғалар баяндалады. Шыңғыс хан шапқыншылығы кезеңі мен Алтын Орда дәуіріндегі Қазақстан тарихын зерттеуде Бадр әд-Дин әл-Айни еңбектерінің маңызы зор. Оларда Дешті Қыпшақ түріктерін ислам дініне бағындыру мезгілі мен себептері, қыпшақтардың орыстармен одақ құрып, Шыңғыс ханға қарсы күресуі, тұтқынға түскен Дешті Қыпшақ түріктерінің Сирия мен Египетке сатылуы жөнінде құнды деректер бар. Алтын Орда хандары туралы мәліметтер беріліп, Дешті Қыпшақтың ішкі саяси және шаруашылық жағдайы, 1302 — 1305 жылдардағы жұт жайлы айтылады. Египетпен одақ құрып, өзара достық, сауда қатынасының орнатылуы жөнінде деректер келтірілген. Бадр әд-Дин әл-Айни шығармаларының кейбір үзінділері орыс және Еуропа тілдеріне аударылған.
Дереккөздер
Санат:1360 жылы туғандар Санат:1451 жылы қайтыс болғандар Санат:Сирия тұлғалары Санат:Араб тарихшылары Санат:Заңгерлер
Каспий маңы ойпаты
thumb|right|150px|Каспий ойпатының картасы Каспий маңы ойпаты – Каспий теңізін солтүстігінен доға тәрізді ораған ойпатты жазық.
Географиялық орны
Солтүстігінде Жалпы Сырт қыратымен, шығысында Үстірт және Маңғыстау тауларының етегімен, батысында Ергене қыратымен шектеледі. Ұзындығы батыстан шығысқа қарай 1000 км-ден астам, ені 500 км-дей. Аумағы 200 мың км2. Негізінен Қазақстан жерінде, батыс шеті Ресей аумағында.
Жер бедері мен геологиясы
Абсолюттік биіктігі Каспий теңізі жағалауындағы –27 м-ден шет жақтарында 100 м-ге дейін көтеріледі. Каспий маңы ойпаты бұрын теңіз түбі болған. Төрттік дәуірдегі теңіз трансгрессиялары кезінде теңіз дүниежүзілік мұхит деңгейінен 50 м жоғары көтеріліп, солтүстігінде Жигули тауларына дейін жеткен. Каспий маңы ойпатының жер бедері теңізден қалған қалыңдығы 1 км-ге дейін жететін беткі қабаты құм, шөгінді саз жыныстары қабаттарынан қалыптасқан. Тегіс жазықтың үстінде жеке тұз күмбезді қыраттар кездеседі (Бесшоқы - 60 м, Индер - 52 м, Үлкен Боғда - 152 м, т.б.). Ойпаттың теңіз жағалық бөлігінде батысында Кума өзенінің сағасынан, шығыста Жем өзеніне дейін бор төбешіктері таралған.
Климаты
Климаты қатаң континенттік. Қаңтардың орташа температурасы солтүстігінде –14 °С, Каспий теңізі жағалауында –8 °С. Абсолют минимумы –40 °С-қа дейін барады. Қар жамылғысы жұқа түскенімен, 4 – 5 ай жатады. Жазы ыстық әрі құрғақ. Шілденің орташа температурасы 22 – 24 °С. Абсолют максимумы 40 °С-тан асады. Жылдық жауын-шашын солтүстігінде 250 мм-ден оңтүстік-шығысында 150 мм-ге дейін кемиді. Аңызақ жел жиі қайталанады.
Су торабы
Өзен торабы сирек. Еділ, Жайық, Терек өзендері ғана Каспий теңізіне дейін жетеді. Қараөзен, Сарыөзен, Ойыл, Сағыз, Өлеңті, Бұлдырты, Қалдығайты жазда үзіліп қалады. Тұзды көлдер көп.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ойпаттары
Вэст Виндсор Тауншип (Нью-Джерси)
Вэст Виндсор Тауншип (West Windsor Township) — Нью-Джерси штатының Мёрсер округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 27165 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 68.2 км² шамасында. FIPS коды — 34-80240.
Аяқтау операторы
Аяқтау операторы (Оператор окончания) — бағдарламалық бірліктің соңын белгілейтін оператор; end түрінде беріледі.
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 2021
2021 жылғы Қазақстан кубогының финалы 28 қарашада "Астана Арена" стадионында өтіп, "Қайрат" және "Шахтер" командалары кездесті.
Матчтың негізгі уақыты 2:2 есебімен тең аяқталды. Қосымша тайдарда қарсыластар бір-бір голдан соқты. Осылай матч 3:3 есебімен мәресінен жетіп, жеңімпаз пнальтилер арқылы анықталды. Есеп 9:8 боп тұрған кезде қарағандылық Абылайхан Назымхановтың соққысын қайраттықтардың қақпашысы Стас Покатилов қақпаға дарытпады.
Сілтемелер
Санат:2021 жылғы футбол Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы Санат:Шахтер Қарағанды ФК ойындары Санат:Қайрат ФК ойындары
Жоғарғы Қасқасу
Жоғарғы Қасқасу — Түркістан облысы Төле би ауданындағы ауыл, Қасқасу ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ленгер қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 29 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 638 адам (325 ер адам және 313 әйел адам) болса, 2009 жылы 625 адамды (318 ер адам және 307 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Төле би ауданы елді мекендері
Олег Валерианович Басилашвили
1984 жылы КCРО-ның халық әртісі атағын алады.
1956 жылы Мәскеу хореография театр академиясының мектеп-студиясын (П.В. Массальский курсында) тәмамдап, Ленин комсомолы атындағы Ленинград театрына қабылданады.
1959 жылы Балет драма театр академиясы (АБДТ) құрамына шақырылады. Олег Басилашвили Г.А. Товстаногов қойылымдарына қатысады.
Эльдар Рязанов кинофильмдеріндегі сомдаған рөлі үлкен жетістік әкеледі.
1990-1993 жылдары Ресей Федерациясының халық депутаты болады.
2006 жылы «Автограф века» кітабының шығарылымына қатысады.
Жеке өмірі
Бірінші әйелі — Татьяна Васильевна Доронина— актриса, театр режиссёрі, 2018 жылдан бастап Мәскеу көркем театрының президенті. Екінші әйелі — Галина Евгеньевна Мшанская — журналист, «Санкт-Петербург» мемлекеттік телерадио хабарларын тарату компаниясы «Культура» студиясының көркем бағдарламалар бөлімінің бас редакторы, «Культура» телеарнасының «Патша үйі» бағдарламалық циклінің авторы және жүргізушісі және басқа бағдарламалар, фильмдер, спектакльдер; Достық орденінің шевальері,кеңестік опера әншісінің қызы, әдебиет пен өнердегі Сталиндік сыйлықтың лауреаты.
Дереккөздер
Санат:1934 жылы туғандар Санат:Кинематограф Санат:КСРО актерлері Санат:Ресей актерлері Санат:Ресей саясаткерлері
Юлиус Рихард Петри
Юлиус Рихард Петри (Julius Richard Petri; 31 мамыр 1852, Бармен — 20 желтоқсан 1921, Цайц) — неміс микробиологы, Роберт Кохтың ассистенті.
Аты әлемге, ең алдымен Роберт Кохпен бірлесе қызмет етіп, 1877 жылы, кейін келе Кохтың атымен аталған зертханалық (лабораториялық) ыдыс құралын ойлап тапқанымен танымал.
Өмірбаяны
Юлиус Рихард Петри, 1852 жылы мамырдың 31 күні, Бармен (кәзіргі Вуппертальдың бір бөлігі болып табылатын) қаласында дүниеге келді. 1871 - нен 1875 жылға дейін патшалық (корольдық) әскери-медициналық академиясында білім алған. Оқуын тамамдағаннан соң Шарите берлин клиникасында дәрігер қызметін (әскери) атқарған. 1876 жылы Петри, докторантураны аяқтап, әскери дәрігер ретінде өзінің жұмысын жалғастырып, аяғында медицина қызметінің майоры шеніне дейін жеткен.
Санат:Германия микробиологтары
NGC 5678
NGC 5678 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1789 жылы 17 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5678 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 51932, UGC 9358, MCG 10-21-5, ZWG 296.9, KARA 634, IRAS14306+5808.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
Нябы-Яха (Арка-Танга-Лова тармағы)
Нябы-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Арка-Танга-Лова өзенінің оң жағалауынан 35 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Касталиа (Айова)
Касталиа (Castalia) — Айова штатының Уиннешик округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.9 км². FIPS коды — 19-11485.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Уиннешик округы (Айова)
Рибейра-де-Низа
Рибейра-де-Низа (Ribeira de Nisa) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Порталегре муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 474 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,03 км² шамасында. Халық тығыздығы — 86,6 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порталегре округінің елді мекендері
Горно-Луково (Хасково облысы)
Горно-Луково (Горно Луково) — Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6585. ЕКАТТЕ коды — 16835.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Хасково облысының елді мекендері
Реснос
Реснос (Reznos) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Сория провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампо-де-Гомара ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,44 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сория елді мекендері
Эйно Баскин
нобай|Eino Baskin (1974) Эйно Баскин (1929 жылы 17 маусымда (Эстония) Таллинде дүниеге келген) — эстон, совет театр- және киноактері және еврей текті режиссер. .
Эйно Баскин актер Хирш Баскиннің отбасында дүниеге келеді. Эстонияның неміс қозғалысы кезінде Ресейге жер 1951 жылы Эстония КСР-ның мемлекеттік театр институтын бітіреді.
1951—1957 жылдары Виктор Кингисепп атындағы Таллин драма театрында актер болады.
1958-1961 жылдары Ленинград театр сахналарында ойнайды.
Ал 1961-1964 жылдары Эстония КСР-ның мемлекеттік филармониясы ауызша сөйлеу жанрының әртісі болады.
Дереккөздер
Санат: Тұлғалар Санат:Кинематограф
IC 1297
IC 1297 — Оңтүстік Тәж шоқжұлдызында орналасқан PN (планеталық тұмандық) типті планеталық тұмандық.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 358-21.1, ESO 337-PN20, CS=12.9.
Сыртқы сілтемелер
IC 1297 Санат:Оңтүстік Тәж (шоқжұлдыз)
Жүйенің жеделдігі
Жүйенің жеделдігі (Оперативность системы; system operativeness) — берілген мерзімде немесе пайдаланушының жұмыс қарқынында мәліметтерді өңдеу мүмкіндігін бейнелейтін жүйе қасиеті.
Мәдениет (Атырау облысы)
Мәдениет — Атырау облысы Қызылқоға ауданы, Жамбыл ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2013 жылы таратылған.
Жүйенің жеделдігі
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Мәдениет (Атырау облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы – Миялы ауылына оңтүстік-батысқа қарай 84 км-дей жерде.
Ирдым
Ирдым — Ресейдегі өзен. Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ивкина өзенінің оң жағалауынан 34 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Маньсоюмья
Маньсоюмья — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Пелым өзенінің сол жағалауынан 486 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тавда өзенінің бастауынан сағасына дейін, Сосьва өзенін қоспағанда бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Валюталық келісім
Валюталық келісім — белгілі бір валюталық қарым-қатынастарды реттеуге қатысты өзара құқылар мен міндеттерді белгілейтін екі жақты не көп жақты мемлекетаралық келісім. Валюталық келісімде халықарық есеп айырысу мен кредит бөлу жөніндегі шарттар мен нормалар қарастырылады. Дамыған елдер арасында жүргізілетін валюталық келісімде, көбінесе, сыртқы сауданы ынталандыру және капиталды пайдалы орынға орналастыруға қолайлы жағдай туғызу көзделеді. Бірінші валюталық келісімге 1865 ж. Франция, Бельгия, Италия және Швейцария арасында жасалған Латын қаржы келісімін жатқызуға болады. Мұнда біртұтас ақша жүйесін орнықтыру, яғни бір ел ақшасының келісім жасалған мемлекеттер территориясында заңды төлем құралы қызметін атқару жайы қарастырылған еді. Сол сияқты, әлемдік валюта жүйесін құруда Бреттенвуд (1944), Ямайка (1976), Маастрихт (1993) келісімдерінің маңызы зор болды.
Дереккөздер
Санат:Экономика
NGC 533
NGC 533 — Кит шоқжұлдызында орналасқан E3 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 8 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 533 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5283, UGC 992, MCG 0-4-131, ZWG 385.121.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Седа-Халето-Се
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Таз өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасынан Енисей шығанағы су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері
Монти-дас-Гамелейрас
Санат:Риу-Гранди-ду-Норти елді мекендері
Технополис
Технополис – ғылымды, білімді және жоғары деңгейде дамыған өндірісті аумақтық біріктірудің қазіргі заманғы нысаны; еркін экономикалық аймақтың бір түрі. Технополис ғылыми-зерттеулер негізінде үздіксіз инновациялық циклді қамтамасыз ететін ғылыми орталық төңірегіне біріккен бірыңғай ғылыми-өндірістік және оқу, сондай-ақ тұрғын үй және мәдени-тұрмыстық аймақ болып табылады. Қазіргі өркениет дәуірінде білімнің, ғылым мен техниканың, ғылымды қажетсінетін бизнестің, тәуекелшіл капиталдың халықаралық, ғаламдық ауқымдағы ғылыми және іскерлік белсенділігінің тұтас тізбегін туғызатын қала да технополиске жатқызылады. Технополис айрықша экономикалық атқарым тетігінің болуымен ерекшеленеді және қаланы, аймақты дамытудың, мысалы, аймақтың өнеркәсіптік базасының экономикалық тиімділігін арттырудың, экологиялық таза өндірістер құрудың, т.б. белгіленген бағдарламасымен біте қайнасады. Технополис құрылымына оның негізгі топтамаларының бірі ретінде алуан түрлі парктер кіреді. Орындалатын міндеттердің сипаты мен көлеміне қарай мынадай түрлерге бөлінеді:
Технополис құру айтарлықтай ақша қаражатын тартуды және уақытты талап етеді. Технополистің неғұрлым тұрпатты басқару органы – басқарма (комитет). Оған негізгі құрылымдықатқарымдық секторлардың (бөлімшелердің), университеттердің, іскерлік орталық компанияларының немесе коммерциялық палатаның басшылары, сондай-ақ жергілікті билік органдарының, банктердің, демеушілердің, т.б. өкілдері кіреді. Басты ғылыми-зерттеу бөлімшесінің немесе негізгі ғылыми-өндірістік компанияның басшысы әдетте басқарушылық рөл атқарады. Егер технополис акционерлік қоғам болса, онда акционерлер жиналысы басты басқарушылық орган болып табылады.
Гуська
Гуська — Ресейдегі өзен. Тверь облысы, Вологда облысы, Новгород облысы, Ленинград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Молога өзенінің сол жағалауынан 156 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Молога өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Құрастырылған және тұрмыс білдектері
Құрастырылған және тұрмыс білдектері (орыс. комбинированные и бытовые станки) — әдетте кішігірім ағаш өңдеу өндірістерінде және тұрмыста құрастырылған және әмбебапты білдектер мен электрленген қол құралдар қолданылады. Бұл білдектер құрастырылған және әмбебап болып бөлінеді. Құрастырылған білдектерде сүргілеу, бойлай және көлденең аралап кесу, бұрғылап тесу — ойық жасау, беттерді жоңғылау, ажарлау жұмыстары орындалады. Бұл білдектер машина жасау өндірісінің үлгі цехтарында, ағаш шеберханаларда және жөндеу алаңшаларында пайдаланылады. Құрастырылған білдектерде келесі операциялар орындалады: 1) сүргілеу және дайындамаларда белгіленген орнықтандыру сызықтарға параллельді белгі сызықтарды таңбалау: өнделетін дайындаманың өлшемдері: ең үлкен ені 250 ... 400 мм, қалыңдығы 5 ... 160 мм, ең кіші ұзындығы 300 мм, 2) аралап кесу: өңделетін дайындаманың өлшемдері: ең үлкен ені 120 ... 140 мм, қалындығы 5 ... 100 мм; 3) жоңғылау: өңделетін дайындаманың өлшемі: қалындығы 5 ... 150 мм; 4) ажарлау: өңделетін дайындаманың өлшемдері: ең үлкен ені 100 мм, қалыңдығы 12 ... 100 мм; 5) бұрғылап тесу, ойық; жасау; өңделетін дайындаманың өлшемі: қалыңдығы 20 ... 100 мм. Әмбебапты тұрмыстық білдектерде әртүрлі үйлестіру әдістері мен келесі жұмыстарды орындауға болады: бойлай, көлденең және бұрышпен тілгілеу, бұрғылай тесу, дайындамалардың қабаттарын және жиектерін жоңғылау, ойықтарды, тығын тарақтарды, типті байланыстарды жоңғылау, ажарлау, жону, кескіш құралдарды қайрау. Өңделетін дайындаманың өлшемдері: 1) тілгілегенде — ең үлкен қалыңдығы 50 мм, ең үлкен ені 250 мм, ең кіші ұзындығы 250 мм; 2) жоңғылағанда — ең кіші қалыңдығы 5 ... 10 мм, ең үлкен ені 140 ... 200 мм, ең кіші ұзындығы 250 мм, алынатын қабаттың ең үлкен калыңдығы 3 ... 4 мм; 3) ширектік, тарақты тығындар мен және жәшіктік тисктермен қосылыстарды жоңғылағанда дайындамалардың өлшемдері: ең үлкен ширектің 20 х 20 мм, ең үлкен тығынның 8x8 мм, жәшіктік тиектің 8 х 15 мм; 4) ажарлаудың ең үлкен ені 80 мм.
Килькабыз
Килькабыз — Башқұртстанның Бакалин ауданындағы ауыл, Ескі Куручев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 421 адамды құрады. Пошта индексі — 452654, ОКАТО коды — 80207849010.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Түйесораң
Түйесораң (Kalidium) — Қызылқұйрық тұқымдасының сор қаңбақ туысына жататын аласа бұта.
Биіктігі 10-75 см, көп тармақты, бір жылдық өркені ақшыл. Жапырақтары цилиндр тәрізді, көгілдір түсті, тақыр, ет-женді. Шілде-тамыз айларында гүлдейді және жеміс береді. Жемісі домалақ, ені 1 мм-дей, қызғылт қоңыр, тұқымының беті тегіс, ұсақ бұлдырлы.
Түйесораң Моңғолия, Батыс Қытайда, КСРО-нің Еуропа бөлігінің оңтүстік-шығысында, Кавказда, Батыс және Шығыс Сібірде (Даурияға дейін), Қазақстанның көптеген жерінде (мысалы, Алакөл атырабында, Арал, Каспий маңы, Зайсанда, Бетпақдала т.б.) ылғалды, борпылдақ сор, сортаң жерлерде, ащы көл жағалауларында өседі. Түйесораңды күзде, қыста түйе, қой, ешкі жейді. Түйесораңнан сақар, сода алуға болады.
Дереккөздер
Санат:Қызылқұйрық тұқымдасы
Монтелеоне-ди-Фермо
Монтелеоне-ди-Фермо (Monteleone di Fermo) — Италиядағы коммуна, Марке әкімшілік аймағына қарасты Фермо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 434 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 54 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 63020.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Marone (martire).
Сыртқы сілтемелер
Санат:Марке елді мекендері
Хорнебург
Хорнебург (Horneburg) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Штаде ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 5551 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,13 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 59 027. Муниципалитеттің басшысы — Ханс-Юрген Дете.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Кунгурка (Чусовая тармағы)
Кунгурка — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чусовая өзенінің сол жағалауынан 489 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чусовая бастауынан Ревда қаласына дейін, Ревда өзенін қоспағанда, (субастауынан Новомариинск су торабына) дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері
Мухитдин Әлішев
Мухитдин Әлішев (1928 жыл, Акынтоғай ауылы – 1996 жыл, Маяқұм ауылы) — қазақ шопан. Қой шаруашылығының шебері (1964). Құрмет белгісі (1964), Ленин (1967) ордендерімен, бірнеше медальмен марапатталған. Есімі ҚазКСР-нің Құрмет алтын кітабына жазылған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Аллювийлiк терраса
Аллювийлiк терраса - аллювий түзілімдерінен тұратын терраса.
Дереккөздер
Санат:Геология
Майкалар
Майкалар (Meloe) – қатты қанаттылар сабының алагүліктер тұқымдасына жататын қоңыздары. Денесі 7-42 мм, түсі күңгірт, көк, үстіңгі қанаттары қысқа, қанаттары жетілмеген, құрсақтары керілген. 130 түрі белгілі. Еуропа мен Сібірде көкшілтім Майка таралған. Ұрғашылары жерге мыңдап жұмыртқа салады, одан шыққан дернәсілдері, (триунгулиндер) өсімдік гүлдеріне шоғырланып, аралары жабысып, олардың ұясында қоректеніп, өсіп жетіледі. Ересектері егіндікке, дернәсілдері араларға зиян келтіреді.
Дереккөздер
Санат:Қатты қанаттылар
Доротеа Ланж
thumb|350px|Доротея Ланж. Калифорния, [[1936]] Доротея Ланж (Dorothea Lange, туған кездегі толық аты — Dorothea Margaretta Nutzhorn, 26 мамыр 1895, Хобокен, Нью-Джерси — 11 қазан 1965, Сан-Франциско) — америкалық фотограф және фотожурналист.
Өмірбаяны
thumb|left|Доротея Ланж. Ұлы тоқырау кездегі ана және оның балалары Жеті жасында полиомиелит ауруынан айықты, кейін осы ауру оның кейінгі өміріне әсерін тигізді. Фотограф ретінде мансабын Нью-Йорк қаласында бастады, Кларенс Уайттан дәріс алған. 1918 жылы Сан-Франциско қаласына көшіп, сонда өзінің фотостудиясын ашты. Көбінесе Ұлы тоқырау (1935 жылдан кейін) кездегі фотосуреттерімен танымал. Сонымен қатар, 1941 жылы Жапонияның американдық Пёрл-Харбор әскери базасына шабуыл жасағаннан кейін фотосуреттер жасады. Aperture фотожурналының негізедушілерінің бірі (1952 жыл). Көп ауырды. 1965 жылы өңеш обырынан қайтыс болды.
Ссылки
Санат:АҚШ фотосуретшілері Санат:1895 жылы туғандар Санат:26 мамырда туғандар Санат:1965 жылы қайтыс болғандар Санат:11 қазанда қайтыс болғандар
Йозефсдорф (Грос-Герунгс қауымы)
Йозефсдорф (Грос-Герунгс қауымы) (Josefsdorf (Gemeinde Groß-Gerungs)) — Аустриядағы қала. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Цветль округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4745 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 105.88 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — ZT, ресми идентификациялық коды — 3 25 08.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Максимилиан Игельсбёк (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Йозефсдорф (Община Грос-Герунгс)
Зехаузен (Альтмарк)
Зехаузен (Альтмарк) (Seehausen (Altmark)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан қала. Штендаль ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5329 адамды құрайды (31 желтоқсан). Алып жатқан жер аумағы 34,45 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 90 520. Қаланың басшысы — Эвальд Дуффе.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Торакометр
Торакометр— көкірек қуысының диаметрі мен шеңберін өлшеуге арналған аспап.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Қарағанды ауылдық округі (Абай ауданы)
Қарағанды ауылдық округі – Қарағанды облысы Абай ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Жартас, Восход, Поливное ауылдары кіреді. Орталығы – Жартас ауылы. Округ құрамында болған Қарақоға ауылы 2023 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1736 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) ауылдық округтері
Валюталық клиринг
Валюталық клиринг сыртқы саудада бір елдің берешегі сол елге қарама-қарсы қойылған талаптардың есебінен өтелетін есеп айырысу формасы. Валюталық клирингтің мәні-экспортталған және импортталған тауарлар үшін екі елдің арасындағы есеп айырысу әр келісім бойынша төлем төлеу жолымен емес, сол елден сыртқа шығарылған және сырттан әкелінген тауарлар құнының айырмашылығын уақыт сайын Төлеп отыру негізінде жүргізіледі. Төлем тауарлар немесе алтын беру болмаса шетел валютасын алушы жақтың есепшотына қосу жолымен де отелуі мүмкін. Халықаралық, немесе валюталық клиринг валюта проблемаларының шиеленісуінің нәтижесінде пайда болған. Соңғы кезде оның көмегімен жүзеге асырылатын операциялардың нысандары қысқарып отыр, өйткені, кейбір қаржы мәселелерінің шешілуіне көмектесе отырып, клиринг сонымен қатар сыртқы сауда айналымындаға экспорт пен импорт сомаларының бір-бірімен дәл келуі салдарынан оның өсуін тежеуде.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Банк терминдері
Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігі
Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігі (http://minregion.gov.kz ) төмендегі салаларда мемлекеттік саясатты қалыптастыру және іске асыру бойынша басқаруды жүзеге асыратын орталық атқарушы орган болып табылады:
Дереккөздер
Санат:Қазақстан Республикасының министрліктері
Дүниежүзілік ауа райы
Дүниежүзілік ауа райы – Жер шарының әр түрлі бөліктеріндегі атмосфералық құбылыстардың бір уақыттағы немесе едәуір уақыт өткеннен кейінгі байланыстары. Дүниежүзілік ауа райының байланыстары ауа райын ұзақ мерзімге болжау мақсатында пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Инерция орталығы
Инерция орталығы - инерциалды емес санақ жүйесінің инерциалдыға қатысты үдемелі ілгерілемелі қозғалысы кезіндегі механикалық жүйеге әсер етуші инерцияның тең әсерлі барлық күштерінің түсу нүктесі; масса орталығымен сәйкес келеді.
Дереккөздер
Санат:Физика
Massefellespunkt
Діни экстремизм
Діни экстремизм Ислам құндылықтарын сақтау жолында үндеу тастаған өздерінің пікірлестерін діни принциптерді бұзушылар деген айыптаулармен кінәлайды. Діни-саяси экстремизм болса, әртүрлі діни пікірлерге негізделгеніне қарамай, олардың іс-әрекеттері Қылмыстық істер кодексінің баптарына сәйкес келеді. Яғни, діни-саяси экстремизм - діттеген саяси мақсаттарына қол жеткізу үшін, дінді қалқан ете отырып әрекет етуші, дінге ешқандай қатысы жоқ іс-қимыл. Басқаша атағанда - терроризм (лаңкестік). Мұндай әрекеттер көбіне мемлекеттің құрамын күшпен өзгертуге немесе үкіметті басып алуға бағытталады. Қауіпті жағдайға айналған осындай әрекеттерді іске асыру, көбіне қарулы топтар құрып, өзара өшіктіру әдістерін қолдану арқылы дін және ұлттық қайшылықтарды қоздырумен, сондай-ақ адам құқын жаппай бұзумен қатар жүреді.