cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Өрісті (өзен, Алтай Республикасы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Монтевиале
Монтевиале (Monteviale) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Виченца провинциясында орналасқан.
Кен байлықтары
Кен байлықтары. Триас кезеңінде ірі газ кен орындары Алжир Сахарасында, Канаданың арктикалық бөлігінде, ал мұнай шоғырлары Тиман-Печора ойпатында, Вилюй өзені алабында, Австралия мен Аляскада түзілді; Солтүстікүстік Қазақстандағы мору қыртысында каолин саздары қалыптасты. Осы кезеңде қалыптасқан шөгінді уран кендері де экономикалық жағынан үлкен маңызға ие. Мысалы, никель, кобальт, темір және графит кендерінің түзілуіне Орта Сібірдегі трапп формациялары өз әсерін тигізді. Алтын, күміс, қорғасын, мырыш, мыс, қалайы кен орындары Австралияның шығыс жағалауында жиі кездеседі. Көмір жиналу көлемі бойынша юра кезеңі соңғы палеозой мен соңғы бор, палеогеннен кейінгі үшінші орынды иемденеді. Юра түзілімдерінде көмірдің дүниежүзі қорының 16 пайызы шоғырланған. Көмірлі қат-қабаттар әлемнің барлық жерінде кездеседі. Мысалы, Қазақстанның барлық аймақтарында көмір кен орындары бар. Олардың арасынан Майкөбен, Обаған, Шұбаркөл, тағы басқа ірі алаптарды атауға болады. Жер шарының көптеген алқаптарында бұл кезде мұнайлы-газды Сауд Арабиясы (Гхавар мен Мезелидж), Кавказ маңы, Орта Азия, Маңғыстау, Солтүстік Каспий төңірегі, Батыс Сібір, Солтүстік теңіз маңы], газды және газды-конденсатты (Баренцев теңізі) кен орындары түзілді. Жерорта теңізі мен Тынық мұхит қозғалмалы белдеулерінде қалайы, молибден, вольфрам, алтын, күміс және полиметалл кен орындары қалыптасқан. Бор кезеңіндегі құрлық түзілімдерінде көмірдің дүниежүзі қорының 20 пайызынан астамы шоғырланған. Олардың ең ірілеріне Лена, Зырянов, Солтүстік Америка (батысында) көмір алаптары жатады. Біршама ірі боксит кен орындары Торғай ойысында, Енисей бұйратында, Оңтүстік Оралда, Украина қалқанында және Жерорта теңізі алабында (Франция, Грекия, Испания, Түркия, Иран) орналасқан. Оолитті темір кендері Батыс Сібірдің оңтүстік-шығысында көп шоғырланған. Фосфорит қабаттары, өте ірі фосфорит шоғырлары Шығыс Еуропа платформасы аумағынан көп ұшырысады. Сондай-ақ осы кезеңде түзілген жер шарындағы өте ірі фосфорит белдеулерінің бірі Мароккодан Сирияға дейін созылып жатыр. Түрікменстан мен Солтүстік Америка тұз шоғырлары лагуна түзілімдерінен қалыптасты. Жазба бордың ірі қорлары Солтүстік Америка мен Шығыс Еуропа платформаларынан барланған. Батыс Сібірде, Орталық Азияның батысында, Ливияда, Кувейтте, Нигерияда, Габонда, Канада, Мексика шығанағында мұнайлы және газды горизонттар орналасқан. Тынық мұхит белдеуінің полиметалл және алтын кен орындары осындағы қышқылды интрузиялармен байланыста дамыды. Бордың кимберлит түтікшелерінде Оңтүстік Африка мен Үндістанның алмасты кен орындары шоғырланған.
Көкшетау тауы
thumb|right|300px|[[Бурабай]] Көкшетау – Сарыарқаның солтүстігінде, Көкшетау қыратының солтүстік-шығыс бөлігінде оқшау орналасқан, жақпартасты, орманды көлді тау.
Әбілхайыр Ордасы
Әбілхайыр Ордасы немесе Өзбек хандығы — XV ғ. алғашқы ширегінде Қазақстанның солтүстік-батыс және орталық аймағында пайда болған.
Монтевиале
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2034 адамды құрайды. Халық тығыздығы 254 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 8 км² шамасында. Пошта индексі — 36050.
Көкшетау тауы
Жер бедері
Оңтүстіктен солтүстікке қарай 20 км-ге доғаша иіле созылып жатыр, ені 5 км-дей. Ең биік жері – Көкше шоқысы (947 м). Ақылбай кезеңі Көкшетауды екіге бөледі: солтүстігінде Көкше, Бура, Жеке-Батыр, оңтүстігінде Айыртөбе (Седловатка), Шортан шоқылары бар. Тектоникалық жарықтардан, граниттің үгіліп мүжілуінен, денудаттанудан беткейлері көп тілімделген. Соның салдарынан гранит ашылымдары сан алуан қат-қабат тастардан, ғажайып мүсіндерден, қираған мұнара тәріздес тастардан тұратын аласа таулы жартасты бедер құрайды. Қылшықты өзені осы таудан бастау алады.
Әбілхайыр Ордасы
Қазақстанның орталық, батыс және солтүстік-батыс бетінде бірнеше тәуелсіз феодалдық иеліктер құрылып, олардың арасында билік үшін күрес толассыз жүрді. Ноғай ордасы мен Әбілхайыр хандығының пайда болуына әкелді.
Көкшетау тауы
Геологиялық құрылымы
Тау девон, силур кезеңі граниттерінен түзілген.
Әбілхайыр Ордасы
Осындай жағдайда Жошы әулетіндегі Шайбанның ұрпағы Дәулет Шайхтың баласы Әбілхайыр саяси өмір сахнасына шықты. Орталық және Солтүстік Қазақстан тайпаларын билеп отырған топтардың қолдауымен ол 1428 ж. Тура өңірінде (Батыс Сібір) хан болып жарияланды.
Көкшетау тауы
Өсімдігі
Тау беткейлерінің шымды күлгін топырағында қарағай, қайың, терек, әр түрлі бұта, тау етегіндегі аңғарлардың шалғындық топырағында бидайық, арпабас, бұтақты бидайық, айрауық аралас әр түрлі шөптер өседі.
Әбілхайыр Ордасы
Оның хандығының құрамына Қият, Маңғыт, Шынбай, Найман, Қарлұқ, Үйсін т.б. тайпалар кірді.
Монтевиале
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Әбілхайыр Ордасы
Шығыс Дешті-Қыпшақтың феодалдық бытыраңқы жерлерін біріктірген «көшпелі өзбектер мемлекетінің» яғни Әбілхайыр хандығының Қазақстан тарихында елеулі орны бар. Оның иелігі Ноғай ордасының шығыс бетін, батыста Жайық, шығыста Балқаш жерлеріне дейінгі, оңтүстікте Арал теңізі мен Сырдың төменгі ағысына, солтүстікте Тобыл мен Ертіс орта ағыстарына дейінгі жерлерді қамтыды.
Әбілхайыр басқарған 40 жылдай уақыт ішінде елдің саяси жағдайында тұрақтылық пен тыныштық болмады. Оның қолынан билікті алу үшін күрескен әр түрлі топтармен күрес жүргізуге тура келді. Жошы әулетінің оның ішінде Орда Ежен хан, Орыс ханның ұрпақтары Жәнібек, Керей Әбілхайырға үнемі қарсы шығып отырды.
1446 ж. оған қарсы болып жүрген күшті шонжарлардың бірі Мұстафа ханның әскерлерін талқандады. Сол жылы Әбілхайыр хан Сырдария мен Қаратау бауырындағы Созақ, Сығанақ, Аққорған, Үзкент қалаларын басып алып, Сығанақты өз хандығының астанасына айналдырды.
1450 жж. Әбілхайыр Мәуранахрдағы Темір ұрпақтарының ішкі тартысына араласып, Самарқан пен Бұқараға жорық жасайды.
1456—57 жж. ойраттармен болған шайқастарда жеңіліске ұшыраған Әбілхайыр елдің бірлігін қамтамасыз ете алмады.
Джозеф Пристли
Пристли Джозеф
Пристли Джозеф(13.03.1733 жылы -06.]] 1804 жыл)- ағылшын ғалымы, xимик, философ-материалист, қоғам қайраткері.
Әбілхайыр Ордасы
Оған наразы Керей мен Жәнібек сұлтандар бастаған халықтың бір бөлігі Моғолстан жеріне қоныс аударып, Шу мен Қозыбасы (Талас) өзендерінің бойына орнықты.
Джозеф Пристли
Пристли Джозеф
1767 жылы Лондон корольдық қоғамының мүшесі және Париж ғылым академиясының мүшесі. 1780 жылы Петербург ғылым академиясының құрметті мүшесі болып сайланды.
Көкшетау тауы
Емделу, демалыс орындары
Көкшетауда Бурабай, Оқжетпес, Щучинск, т.б. санаторийлер, көптеген демалыс үйлері, оқушылар лагерьлері орналасқан.
Әбілхайыр Ордасы
1468 ж. Әбілхайыр көп жорықтарының бірінде қайтыс болып, «Көшпелі өзбектер мемлекеті» ыдырап кетті.
Көкшетау тауы
Дереккөздер
Санат:Бурабай ауданы таулары
Әбілхайыр Ордасы
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы Санат:Қазақ мемлекеті
Джозеф Пристли
Еңбек жолы
Пристли xимиялық зерттеулерін 1766 жылдан бастады. Ол азот тотығының ауада азот қос тотығына айналатындығын дәлелделі. Алғаш рет xлорлы сутек, аммиак, таза күйінде фторлы кремний, күкіртті газ, көміртек тотығын алды. Ол xимияны көптеген жаңа факторлармен байытқанымен флогистон теориясына дұрыс түсінік бере алмады. Пристли сондай-ақ оптика және электр мәселелерімен де шұғылданды. Пристли Джозеф әлеуметтік көзқарастарында француз буржуазиялық революциясының принциптерін қатты ұстады.
Өкімет тарапынан қатты құдалаушылыққа ұшыраған Пристли 1794 жылы АҚШ-қа өтіп кетті. Пристли философияда Ф. Бекон мен Т. Гоббстың жолын қуды. Джозеф адамның түйсіктері мен ойлауы - сол материяның басқаша ұйымдасуының нәтижесі, ол материяның осы қасиеттерінің өзі оның белсенді екендігінің айғағы деп дәлелдейді. Ол мұнан әрі материалдық субстанция тек белсенді ғана емес, ол белгілі бір жағдайларда ойлауға да қабілетті дейді. Пристли Локктың дуализмін меxаницизм тұрғысынан теріске шығарды. Ол идеялардың ассоциациясын вибрация көмегімен түсіндіруге тырысты. Пристли эксперимент пентеорияны ұштастыруды талап етті. Ол сондай-ақ гипотиза, анология т. б. таным проблемаларына көп назар аударды.
Пристли социологияда детерминизм принципін жақтады, бірақ фатализмге қарсы шықты.
Кен байлықтары
Дереккөздер
Санат:География
Джозеф Пристли
Дереккөздер
Санат:Ағылшын химиктері Санат:Англия философтары Санат:Ұлыбритания қоғам қайраткерлері Санат:Англия ғалымдары
NGC 3101
NGC 3101 — Sextans шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 22 қаңтарда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3101 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29025, MCG 0-26-11, ZWG 8,24.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Sextans (шоқжұлдыз)
Құнанбай мешіті
Құнанбай мешіті - Қарқаралы қаласында құрылысы 1850 ж. басталып, 1851 ж. салынып біткен мешіт. Мешіт салу жөнінде 1847 ж. әңгіме қoзғалып, арасында Күшік-Тобықты баласы Құнанбай бар, 16 болыс қол қойған. Аға сұлтан, майор Құсбек Тәукеұлы мөр басқан мешіт салу туралы акт дуанға тапсырылған. Оңда құрылыс үшін халықтан қаржы жиналатыны айтылады. 1849-52 ж. Қарқаралы округіне аға сұлтан болған Құнанбай құрылыс жүргізу ісін өз қолына алып, тыңғылықты аяқтағаңдықтан - мешіт халық арасыңда Құнанбай мешіті аталып кеткен. Кейінірек мешіт жанынан медресе, шәкірттер үшін жатақ, молдалар үйі бой көтереді. Құнанбай мешіті Қарқаралы округіңдегі ислам дінін уағыздауға, балалардың қара танып, сауат ашуына көп қызмет еткен. Мешітке көзіңде Абай да барып тұрған. Құнанбай мешітінің күтімсіздіктен тозып, жойылып кетудің аз-ақ алдында тұрған кесенені қайта қалпына келтіру үшін 1989 ж. қарашада облыс, аудан жұртшылығының шақыруымен Алматы қаласынан Қазақтың мәдени-тарихи ескерткіштерін қорғау және қайта жабдықтау конструкторлық жобалау институты мен Көркем-сурет Ғылыми-реставрациялау өндірістік бірлестігінің мамандары 1991 ж. Құнанбай мешітін алғашқы қалпына келтірді.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы Санат:Қазақстан мешіттері
Цверндорф (Вайден қауымы)
Цверндорф (Вайден қауымы) (Zwerndorf (Gemeinde Weiden)) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Гензерндорф округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 921 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 55.8 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GF, ресми идентификациялық коды — 3 08 65.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Динст саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Цверндорф (Община Вайден)
Совраж
Совраж — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вонил өзенінің оң жағалауынан 23 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Мұз басудың азаюы, дегляциация
Мұз басудың азаюы, дегляциация - климаттың жылынуы мен құрғауына байланысты мұздықтардың кішіреюі. Тау мұздықтары жиегінің шегінуімен, жамылғы мұздықтар калыңдығының жұқаруымен және ауданының кішіреюімен сипатталады. Соның салдарынан мұздықтың ағыны азаяды да, мұздан босаған алаңдарда мұздықтық бедер пайда болады.
Гальваномагнитті құбылыстар
Гальваномагнитті құбылыстар - Бойынан электр тоғы аққанда магнит өрісінің қатты өткізгіштердің электрлік қасиеттері әсерінен туатын құбылыстар.
Дереккөздер
Санат:Физика
Гэгелов
Гэгелов (Gägelow) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Солтүстик-батыс Мекленбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2571 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 22,61 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 58 029. Муниципалитеттің басшысы — Уве Вандель.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Спектрлік приборлар
thumb| |right| Спектрлік құралдар – оптикалық диапазондағы электрмагниттік сәулелердің спектрлік құрамын зерттеуге, сәуле көздерінің және онымен әсерлескен нысандардың спектрлік сипаттамаларын талдауға, спектрлік талдау үшін пайдаланылатын құралдар. Спектрлік құралдар пайдаланылу мақсатына, сәулені спектрге ажырату және тіркеу тәсілдеріне, толқын диапазонына, т.б. сипаттамаларына сәйкес бөлінеді. Қарапайым спектрлік құралдарға жарық сүзгі жатады. Спектрлік құралдардағы спектрді талдау белгілі толқын ұзындықтарына сәйкес келетін сызықтардың энергиясын өлшеуге тіреледі. Өлшеу әдістеріне қарай спектрлік құралдар көзбен бақыланатын спектроскоптар, фотопластинкаға түсіруге негізделген спектрографтар және камера объективінің фокустық жазықтығында орналасқан саңылаудан шыққан сәуле ағынын өлшеуге арналған спектрометрлер болып бөлінеді. Соңғы кезде ажырату қабілеті өте жоғары, қос сәулелі, бір немесе көп каналды (яғни бірнеше спектрлік сызықтар энергиясын бір мезгілде жеке-жеке өлшеуге арналған) спектрофотометрлер мен өнеркәсіптік мақсаттағы спектрлік талдау үшін қолданылатын күрделі фотоэлектрлік құрылғылар – квантметрлер пайда болды. Қазіргі кезде мұндай квантметрлердің бір мезгілде 80 каналмен жұмыс істейтін түрлері бар.
=Пайдаланған сілтеме=
Аттик
Аттик (ἀττικός ) — карниздің жоғарғы бөлігінде орналасқан сәндік қабырға. Алғашқыда көне римдіктер триумфельді аркада оның аяқталуы ретінде қолданған. Аттикті көбінесе рельефтермен немесе жазбалармен сәнделеді.
Неоклассицизм мен арт деко сәулет өнерінде аттик төмен орналасқан қабат немесе жабық, биік, негізгі карниз үстінде орналасқан парапет. XIX ғасырдың француз сәулет өнерінде тұрғын қабаттары да аттик деп атала бастады.
Санат:Сәулет өнері
Пантану-Гранди
Пантану-Гранди (Pantano Grande) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Риу-Гранди-ду-Сул штатының шығыс-Орталық бөлігі мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Кашуэйра-ду-Сул экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 690 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 847,613 км² шамасында. Халық тығыздығы — 13,8 адам/км².
NGC 7626
NGC 7626 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Пантану-Гранди
Тарихы
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
NGC 7626
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 26 қыркүйекте Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7626 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 71140, UGC 12531, MCG 1-59-57, ZWG 406.76.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Теспелеудің ара қашықтығы
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Бесіктің жасалуы
Бесіктің жасалуы
Қазақта бесік қасиетті,киелі құтты мүлік болып есептеледі. бесіктің жасалуы мен басқа да жабдықтарына тоқталсақ: қазақ бесігі талдан, қайыңнан иілсе, бұрышы имек болып, ал қарағайдан жасалса, тік бұрышты болып келеді. Иіп әуелі бесік қазақ бесігінің негізгі түрі. Ең әуелі бесіктің екі басын тұтас қайыңнан, талдан иіп не төрт бөлек қарағайдан қиыстырып доға тәрізденіп жасайды да, оның алрақтарының ортасынан бір шабақ салып, шабақтар үстіне тақтай төсеп, оның түбек орнататын жерін дөңгеленіп ояды. Бесіктің доға тәрізденген екі басы дәл төбесінен жіңішке жұмыр арқалықпен біріктіріледі. Бесік бөлшектері бір-бірімен желім, ағаш шегелер арқылы бөрік қиыстырылатындықтан, тербетіп қозғаған уақытта сықырлаған бөтен дыбыс шықпайды. Бесіктің әр басының аяқтарын дөңес табанмен біріктіру, оның зіркілсіз, жұмсақ тербетіліп, баланың мазасын алмау жағын қарастырғандық.
Көшпелі ата-жұрттың дәстүрін жалғастырушы қазақ халқы бесікті көпке дейін сақтап, бірден бірге мұра есебінде қалдыра береді. Кездейсоқ жағдай болмаса өздігінен оны сындырып отқа жағуға болмайды.
Дереккөздер
Әмірғазин Қ. Қазақ қолөнері, Алматы, 2004 ж.
Глуховка (Абай облысы)
Глуховка — Абай облысы Бесқарағай ауданындағы ауыл, Глухов ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Бесқарағай ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 62 км жерде, Ертіс өзенінің оң жағасында, Семей - Курчатов автомобиль жолының бойында, орманды-дала белдемінде орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1400 адам (661 ер адам және 739 әйел адам) болса, 2009 жылы 1300 адамды (645 ер адам және 655 әйел адам) құрады.
Тарихы
1930 жылдың бас кезінде ұжымшар және орман шаруашылығының орталығы, 1961 жылы тың жерлерді игеруге байланысты құрылған Ертіс көкөніс-сүт өндіру ұжымшарының орталығына айналды. 1997 жылдан бастап негізінде бірнеше шаруа қожалықтарына айналды. Глуховкада Жаңасемей орман шаруашылығы, орта мектеп, клуб, дәрігерлік пункт бар.
Юкатан бұғазы
Юкатан бұғазы — Юкатан түбегі мен Куба аралы аралығында. Кариб теңізінен Мексика шығанағымен жалғастырады. Ұзындығы 55 км, ені 200 км, кеме жүзетін бөлігінің ең терең жері 1269 м (Куба аралына таяу жерде). Юкатан бұғазы арқылы Кариб теңізінен Мексика шығанағына қарай бүкіл жыл бойына Гольфстрим ағысын тудыратын қуатты су толқындары өтіп отырады.
Санат:Кариб теңізі бұғаздары Санат:Солтүстік Америка бұғаздары Санат:Куба бұғаздары
Осипов Коргон
Осипов Коргон — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Антонов Коргон өзенінің сол жағалауынан 8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Бия және Катунь өзендерінің тоғысқан жерінен Алей өзенін қоспағанда, Барнаул қаласына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Домалақ ағаш
Ойынға қатынасушылар ортадан шеңбер сызып, бір «қазан» қазады. Ойнаушылардың саны көп болса, шеңбер соғұрлым үлкен болады. Шеңбердің бойымен қатарласа тұрып, арасы бір-бірі адымдай жерден, яғни әрқайсысы өзінің алдынан «қазан» қазып алады, домалақ ағашын соған алып қояды. Шеңбердің ортасында бір ойыншы бос «қазанды» күзетіп тұрады, яғни басқа шеңбер бойында түрған ойыншылардың әрқайсысы өзінің шарын ортадағы бос «қазанға» түсіру; ал ортадағы бос «қазанды» қорып тұрған ойыншы басқалардың домалақ ағаштарын өзі қорып тұрған «қазанға» түсірмеуге тырысады. Егер ортадағы «қазанға» домалақ ағашын кім түсіріп алса, сол адаммен орындарынауыстырады. Ойын жалғаса береді.
Дереккөздер
Санат:Қазақтың ұлттық ойындары
Мұз белестер
Мұз белестер - мұздың термиялық кеңеюі, жел қысымы, бөртуі, жаға мұздарына судың шашырауы кезінде пайда болған өзеннің, көлдің, бөгеннің және теңіздің жамылғы мұздарының созылыңқы оң пішінді бедері.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Балдырлық жалбырлар
Балдырлық жалбырлар. Бір немесе бірнеше балдырлардың тіршілік әрекеті нәтижесінде қалыптасқан дөңгелек пішінді карбонатты сорындылар. Көкжасыл және қанқызыл балдырлар есебінен қалыптасады. Саяз сулы алаптарға тән.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Мемлекет аралық несие
Мемлекет аралық несие - мемлекет қарызгер немесе несиегер ретінде әрекет ететін несие қатынастарының жиынтығы. Мемлекет аралық келісімдермен ресімделеді және ақшалай қаражат, байланысқан несие мен тауарлар түрінде беріледі. Негізгі атқарымы: несие капиталын елдер арасында қайта бөлу, түрлі несие қаражатын (вексельді, чекті, ауда~ рымды, т. б.) пайдалану жолымен халықаралық есептесу аясындағы айналыс шығынын үнемдеу, қолма-қол ақшасыз төлемді дамыту және жеделдету; шетелдік несиені пайдалану арқылы капиталдың шоғырлануы мен орталықтануьш жеделдету. Нарықтық экономика жағдайында Мемлекет аралық несие елдердің озара тиімді ынтымақтастығынын амалы ретінде де, бәсекелік күрестің қаруы ретінде де пайдалы.
Дереккөздер
Санат:Экономика
Витре-су-Легль
Витре-су-Легль (Vitrai-sous-Laigle) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Мортань-о-Перш округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,33 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61510, пошта индексі — 61300.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 223 адамды құрады. Халық тығыздығы — 19,68 адам/км².
Майя Веронская
thumb|200px|Майя Веронская Майя Веронская (1983 жыл, 22 маусым – Алматы, Қазақстан) – Қазақстан телеарналарының тележүргізушісі.
Өмірбаяны
Майя бесінші сыныпқа көшкенде ата-анасы оны Алматы қаласындағы Шоқан Уәлиханов атындағы №12 қазақ-гимназиясына әкеледі. Осы сәттен бастап Майя қазақ тілін үйренеді. Мектепті бітірген соң, әкесінің кеңесімен Абай атындағы ҚазҰПУ-дің қазақ филологиясы факультетінің «аудармашы-ісқағаздарын жүргізуші» бөліміне оқуға түседі. Оны бітіргеннен кейін, екінші жоғары білім – «экономист» мамандығын алып шығуға бел буады. Оқуын сәтті аяқтап, хатшы болып жұмыс істейді. Майя алғаш рет телеарнаға көрермен ретінде келеді, телеарна қызметкерлерімен танысып, әртүрлі ток-шоу, бағдарламаларға көрермен ретінде барып жүреді. Телеарна қызметкерлері Майяның қазақ тілін жақсы білетінін байқап, тележүргізуші қызметіне алады, «Таңшолпан», «Екі жұлдыз» «Әйел бақыты»бағдарламаларын жүргізді.
Әлеуметтік қақтығыс
Әлеуметтік конфликт (conflictus - «соғысу») - қоғамдағы диалектикалық қайшылықтар дамуының ең жоғарғы сатысы, ол әлеуметтік қауым және индивидтердің мүдделерінің қарама-қарсы тенденциялардың үдеуімен сипатталады. Әлеуметтік конфликт түрлері, интенсивтігі мен оның шиеленісуінің дамуы экономикалық, саяси, идеологиялық факторлерге тәуелді, бұқара халықтың қоғамның даму заңдарын түсінуі мен бостандығынын даму дәрежесімен тікелей байланысты. Әлеуметтік конфликт ұғымы кең және тар мағнада қолданылады. Кең мәнінде өндіргіш күштер мен өндіріс қатынастар арасындағы дау әлеуметтік конфликтің басқа түрлерін анықтайды, соның ішінде барлық қанаушы формацияларға тән әлеуметтік конфликтің ерекше түрі таптық күрес болып саналады. Ал тар мағна тұрғысынан қарасақ, онда таптық күрес түбегейлі ұғым болса әлеуметтік конфликт сол ұғымға енеді және соған тәуелді болады. Осы тұрғыдан қарасақ, таптық күрестің қозғаушы күші болып таптар, ал әлеуметтік конфликтің қоздырушы күші соларды құраушы әлеуметтік топтар, жіктер және индивидтер болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтану Санат:Әлеуметтік философия Санат:Әлеуметтік мәселелер
Мела (Франция)
Мела (Mela) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Оңтүстік Корсика департаментінде орналасқан. Сартен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,63 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2A158, пошта индексі — 20112.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 30 адамды құрады. Халық тығыздығы — 6,48 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Оңтүстік Корсика департаментінің коммуналары
Ханкелді Махмұтұлы Әбжан
ӘБЖАН Ханкелді Махмұтұлы (1953) — ''ғалым, тарих ғыл. докт. (1992), проф. Қазақ мемл. ун-тінің (қазіргі ҚазҰУ) тарих ф-тін бітірген'' (1976). Целиноград инж.-құрылыс ин-тында (1976 — 77), ҚазМУ-де ассистент (1977-79). ҚР Ұлттық ғылым академиясының Ш.Уәлиханов атынд. тарих және этнология ин-тында (1979 — 93), Абай атынд. ун-тте кафедра меңгерушісі (1993 — 99) болды. 1999 жылдан [http://www.enu.kz/kz/#.UKYfo4cz3JM Л.Н. Гумилев атынд. ЕҰУ-де] гуманитарлық ғыл. орт-ның кафедра меңгерушісі, директордың орынбасары қызметін атқарған. 200-дей ғыл. мақаланың, бірнеше монографияның авторы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихшылары
Диалектикалық материализм
Диалектикалық материализм — революцияшыл пролетариаттың дүниеге көзқарасы, маркстік ілімнің бір саласы, оның ғылыми философиялық негізі, марксизм философиясы. Диалектикалық материализм дүниенің жалғыз ғана негізі бар ол - материя, ал сана дейтініміз осы материяның ерекше жоғары құрылымының туындысы мидың атқаратын қызметінің жемісі, сыртқы дүниенің бейнесі, - деген қағиданы өзінің ірге тасы, түп тұлғасы деп біледі; сондықтан да оны материалистік философия деп атаймыз.
Дүниедегі барлық бұйымдар мен құбылыстардың бір бірімен өзара шексіз қарым қатынаста байланысты болатының табиғат пен қоғамның және ойдың үнемі қозғалыста дамуда, болуды олардың өздеріне тән қайшылықтарының себебінен диалектикалық материализм мызғымас ақиқат деп есептейді, осыған байланысты оны диалектикалық философия деп атаймыз. Диалектикалық материализмді жасаған К.Маркс, Ф.Энгельс болды. В.И Ленин оны ілгері дамытып, жоғары сатыға көтерді.
Диалектикалық материализмнің жасалуы философиядағы нағыз революциялық төңкеріс болып шықты. Оның себебі бұған дейінгі болған философиялық ілімдердің барлығынан мүлдем басқа шын мәнінде гылыми жаңа философия туды. К.Маркс пен Ф.Энгельс өздерінен бұрынғы ой мұрасын түгелдей керексіз етіп, лақтырып тастаған екен деген қорытынды жасауға болмайды. Керісінше диалектикалық материализм мен өткен дәуірдегі философия ілімдер арасында кең алмасу өткелі бар.
Диалектикалық материализм бүкіл тарих бойындағы адамзат ой дамуының игілікті жемістерін сын көзбен пайдалану негізінде революцияшыл таптың күрес тәжербесі мен ғылыми жетістіктерге сүйене отырылып жасалды. Марксизм тұғаңға дейінгі философиядағы материалист бағыт ұзақ даму тарихы болғанымен ғылыми дәрежеге көтерле алмай, тар шеңбердің құрсауында қала береді. Оның басты кемшіліктерінің бірі ол диалектиканың кей кезде ғана көрініп қалып тұрған ұшқындарын былай қойғанда негізінен метафиа қалыптан шыға алмауы, яғни даму турсындағы идеялармен басын біріктіре алмай одан бөлектеніп қалуы. Ескі материалистердің басым көпшілігі табиғат пен қоғамды қозғалатын механикалық түрі арқылы ғана түсіндірмек болып, механистік дәрежеде қалып қойды. Мұның үстіне олар тек табиғатты түсіндіруде ғана материалисттік көзқараста болып, қоғам өмірін тануда идеалісттік тұрғыдан шықпады. Бұл күрделі кемшіліктердің салдарынан марксизмнің ең әрі кеткенде дүниені өзінше әр қилы түсіңдіру міндетін ғана атқара білді, ал оны өзгертудің ғылыми теориялық құралы болудан алыс жатты. Осы тәрізді философиядағы диалектика бағыт та сынар жақ, теріс дамыды, түгелдей дерлік идеалистік көзқарасқа негізделді. Бұған даму жайындағы философия ілімді жан-жақты және терең жасақтап дамытқан Гегельдің диалектикасақ дәлел бола алады. Маркс пен Энгельс философия бағыттардың керектң жақтарын, негізгі рациональдық дәндерін жоғарыда айтылған кемшіліктерін аршып алып, бастарын жай ғана біріктіре салған жоқ.
Ескі материализмді де ескі диалектик ілімді де табиғат тану ғылымдарының ең соңғы табыстары тұрғысынан бүкіл адамзат қоғамы дамуының тарихи тәжірбиесі тұрғысынан сыңға алып, басынан аяғына дейін ұайта құды, оларға жаңа мазмұн, жаңа түр, яғни жаға өмір берді. Материализмді диалекті әдіспен байтып шыңдап оны шың мәнінде ғылыми диалектик дәрежеге жеткізді, диалектиканы аяғына тік қойып, материализмнің мызғымас негңзңне алып, оны ғылыми материалистік сатыға көтерді. Мұның осынша жемісті болып шығуының тағы бір басты себебі Маркс пен Энгельс идеализмді оның ақырғы ұясынан-тарихтан қуып шықты, қоғам өмірі дамуының заңдылықтарын материалистік тұрғыдан түсінуді ашты, басқаша айтқанда тарихқа ғылыми көзқарасты жасақтап бекітті, Сонымен Диалектикалық материализмді басқа да ғылыми салалары тәрізді өзіне тәң тексерістің зерттейтін пәні бар. Басқа ғылымдар зер салып сырын ашатын дүниені ол да зерттейді. Бірақ табиғат пен қоғамның және адам санасының жеке салаларындағы нақтылы қасиеттер мен заңдылықтарды іздестіретін дербес ғылымдармен салыстырғанда Диалектикалық материализм пәннің үлкен ерекшілігі бар. Диалектикалық материализмнің өарастырып зерттейтіні –дүниедегі механикалық, физикалық, химиялық, биологиялық, тарихи, экономикалық тағы басқа сапа жағынан белгілі заңдылықтардың жүйесі емес табиғат пен қоғам өмірінің және адам ойының жалпыға тәң заңдары. Мысалы осы замандағы теориялық физиканың бір саласын болып есептелетін квант механикасы микробөлшектердің (электрон, позитрон, мезон, протон және нейтрон тәрізді «элементралық» бөлшектер мен солардан құрылатын атом ядросы, атом, молекула тәрізді күрделі бөлшектер) қозғалысын зерттейді. Диалектикалық материализм болса, ол бұл бөлшектердің ерекше тіпті үйреншікті ұғымғы сыймайтын қасиеттері мен қозғалыс заңдарын іздестіру міндетән мойнына ала алмайды. Дәл осындай квант механикасы да Диалектикалық материализмнің пәнін – болмыс пен сананың жалпыға тән дамузаңдарын зерттеуге тиіс емес. Дегенмен көңіл аударатын ерекше жағдай мынада.
Сөз болып отырған квант механикасының зер салатын обьектісін оның «толқынды функция» корпускулдер тағы сол сияқты ұғымдары мен категорияларын ғылымының басқа бірде бір саласында айталық ботаникада, тарихта, математикада, химияда кезтестірмейсіз, ал Диалектикалық материализмнің зерттейтін заңдары оның ұғымдары мен категориялары сол ғылымдардың барлығында да кездеседі және зерттеу процесінде пайдаланылады. Сан мен сапа, себеп пен салдар, форма мен мазмұн, мән мен көрініс, қажеттілік пен кездейсоқтық, кеңістік пен уақыт, материя мен қозғалыс, өзгеріс және даму тәрізіді Диалектикалық материализмнің жалпы ұғымдары мен категорияларынсыз бірде бір зерттеуші биолог немесе физик, экономист немесе математик тағы басқа жалғыз қадам баса алмақ емес. Бұдан әрине Диалектикалық материализм өзінің ұғымдары мен категорияларың басқа ғылымдарға еріксіз танып қойып өзі бірқалыпта тұра береді деген пікір тумауға тиіс. Өйткені Диалектикалық материализм-жаратылыс тану және қоғамдық ғылымдардың жаңалықтарын үнемі бақылап қорытындылап отыру арқылы үздіксіз дами беретін ілім. Қазіргі замандағы ғылыми-техникалыө революцияның ұшантеңіз табыстары Диалектикалық материализмнің дүниені тұтасынан бұрыңғыдан әлдеқайда аймақтырақ және тереңірек түсінуге оның қанатын кеңінен жайып өзінің логикалық ұғымдарымен категорияларын молынан байыта отыр. Бұл мәселенің бір жағы. Екінші жағы – осы айтылып отырған гылыми-техникалық табыстар диалектикалық материализмнің түбірлі заңдары мен принциптерінің сөзсіз дұрыс, ақиқат екенін, объективті шындықтың өзіне тән жалпы заңдылықтарға адэкватты, яғни оларға дәлме-дәл екенін тағы да айқын дәлелдәй түсуде.
Диалектикалық материализмнің негізгі арқауы, ірге тасы – материя туралы ілім. Материя дейтініміз – адамның санасынан сырт оған тәуелсіз өмір сүретін объективті реалдық дүние. Үздіксіз қозғалыста болатын материядан басқа әлемде еш-нәрсе жоқ, болуға тиіс емес. Дүниедегі сан жетпейтін көп бұйымдар мен құбылыстар осы материяның әр қилы түрлері немесе қасиеттері болып табылады. Материяның айрылмас қасиеті (атрибуты), оның өмір сүруінің формасы – қозғалыс. Қозғалыссыз материя жоқ, материясыз қозғалыс жоқ. Материя уақыт пен кеңістік ішінде қозғалады. Соңғы екеуі де – материя болмысының формалары. Материя қандай объективті (санадар тыс) болса, бұлар да сондай. Материяны уақыт пен кеңістіктен айырып алуға болмайтыны сияқты, уақыт пен кеңістікті де материядан айырып алуға болмайды. Дүниенің кілті жаратылыстан тыс бір күште, болмаса құдайда, ең алдымен абсолюттік идеяда болды, материялық дүние осы идеяның «кері болмысы», соның туындысы, немесе материялық бұйымдар адам түйсіктерінің комбинациясы, материяның өмір сүруінің шарты – оны адамның, болмаса түйсікті басқадай бір организмнің қабылдауы, деп уағыздайтын идеалистік, мистикалық көзқарастардиалектикалық материализмгемүлде жат. Жаратылыс тану ғылымы сан рет дәлелдегендей, материя мәнгілік, шексіз. Оның өмір сүруінің басы да болған жоқ, соңы да болған емес. Қандайда болмасын философияның негізгі мәселесі – ойдың материяға, сананың табиғатқа қатысы туралы мәселе. Мұны диалектикалық материализм табиғат, материя алғашқы (бірінші), ой, сана соңғы (екінші) деп шешеді. Материяны мәңгілік дедік. Ал, сана мен ой материя дамуының белгілі бір сатысында ғана, яғни homo sapiens (ақылды хайуанның) жаралуына байланысты пайда болды. Бұлар материяның аса бір жоғары құрылымның, мидың атқаратын қызметі, материялық шындықтың бейнесі болып табылады. Сананың қайнар бұлағы – осы материялық шындық, срытқы дүние. Өйткені ол өзінің сансыз көп қасиеттерімен, адамның сезім мүшелеріне әсер ету арқылы миға қызмет еткізеді, ал мидың қызметі сол әсерді сана көріністеріне айналдырады.
Диалектикалық материализм әлемдегі механикалық, физикалық химиялық, биологиялық, әлеумметтік процестерді және бұлардың әрқайсысының өз ішіндегі сан алуан құбылыстар мен бұймдарды жеке-жеке өмір сүретін, бір-бірімен байланысы жоқ томаға тұйық бір нәрселер емес, керісінше, үнемі бір-біріне айналып тұратын бір-бірімен тығыз байланысты шарттас, бір тұтас дүние деп қарайды. Бұл процестер мен құбылыстар және бұйымдар солардың барлықтарына бірдей тән жалпы зандарға бағынышты. Осы заңдар бейне бір шексіз жіп тәрізді оларды бірімен-бірін тіркестіріп, бастарын қосып, біріне-бірін тәуелді, әсерлес етіп тұтастырып тұрады. Онымен қабат диалектикалық материализм дүниені бір орында мызғымай тұра беретін қатып қалған бірдеңе емес, керісінше, үздіксіз қозғалыста, өзгерісте, дамуда болып тұратын бір тұтас процесс деп біледі. Осы айтылып отырған дүниедегі барлық құбылыстар мен заттардың жалпылама байланысты, шарттастығы жөніндегі және олардың қозғалу, дамуының жалпы заңдары жөніндегі ілімді диалектика деп айтамыз. Метафизиккалық әр түрлі көзқарастар құсап, диалектикақозғалыс пен дамудың себебін, қайнар бұлағын сырттан іздемейді, дүниені бір кезде «қозғап жіберген» ерекше күш бар деп есптемейді. Ол қозғағыш күш, дамудың қайнар бұлағы үнемі қозғалыста, дамуды болатын объективті шындықтың өз ішінде, яғни материялық процестің әрқайсысының өзіне тән қарама-қарсылықтардың бірлігі мен күресінде деп біледі. Осы себепті материалистік диалектика өзіне-өзі қозғалу, дамуды өзінен-өзі даму деп қарастырды. Дмау процесінің себебін, қайнар бұлағын түсіндіретін бұл заңды В.И. Ленин диалектиканың ұйытқысы деп атады.
Материялық заттар мен құбылыстардың өзінен-өзі дамуын диалектика олардың тек сан жағынан көбеюі, болмаса өткен қалпын қайталуы деп түсінбейді, сан өзгерісінің белгілі бір мөлшерде сапа өзгерісіне өтуі, ескі сападан жаңа сапаның тууы деп біледі. Және де, ескі сапаның орнына жаңа сапаның «бір ғана» рет келуімен тынбайды, ол үздіксіз болып тұратын процесс. Жаңа сападағы белгілі бір құбылыс өзін тудырған ескі құбылысты теріске шығарған болса, даму нәтижесінде оның өзінен туатын тағыда жаңа сапалы құбылыс мұны қайтадан теріске шығарады. Осындай жолмен даму процесі тоқтаусыз жүре береді. Бірақ жаңа сапалы құбылыс ескі сападағы құбылысты теріске шығарғанда, оны түгелімен лақтырып тастамайды, оның керекті дәнін, пайдалы жақтарын сақтап қалып, ілгері дамытады, іске жаратады. Санның сапаға ауысуы, терістеуді терістеу, қарама-қарсылықтардың бірлігі және күрес заңымен қоса, диалектиканың негізгі заңдары болып есптеледі. В.И.Ленин айтқандай, материалистік диалектика ұғымына дүние танымының теориясы, гносеология да кіреді.
Өйткені ол өзінің пәнін (объектісін) тарихи тұрғыдан, дүние танымының туу және даму жолын, білмеуден білуге өту жолын зерттей, қорытындылай отырып қарастырады. Диалектикалық материализм дүниенің қандай да болмасын құпия сырларын ашуға, оны танып, қоғамдық-өндірістік практиканың қажетіне пайдалануға адамның қабілеті әбден жетеді, - деп үйретеді. Дүние танымы дейтініміз – айналадағы объективті шындықтың адам санасында бейнелену және қайталану процесі. Танымның мақсаты – объективті ақиқатқа (дүниенің адам ойында дұрыс, дәлме-дәл бейнеленуі, оның дұрыстығын іс жүзінде, практика арқылы дәлелденуі) жету. Бірақ оған адам бірден тікелей, бір секіріп ғана жете қалмайды, тек үнемі жалықпай алға ұмтылу арқылы, бүгінгі ашылған болымсыз жаңалықты ертең және одан әрі көбейте, тереңдете түсу арқылы, относительдік ақиқаттан бірте-бірте абсолюттік ақиқатқа жақындай беру жолымен ғана жетеді. Бір кезде адам Күн жүйесіне кіретін Марс планетасының тіпті ьар екенін білмеген. Кейін астрономия ғылымының дамуы нәтижесінде Марстың бар екені былай тұрсын, оның көптеген қасиеттері де ашылды, онда атмосфераның барлығы белгілі болды. Осыған байланысты бұл планетада тірі организмнің юолуы мүмкін деген ғылыми болжаулар туды. Осы болжауларды түгелдей теріске шығаратын көзқарастар тағы бар. Соңғылар Марс бетіндегі жағдайдың Жер бетіндегіден мүлде басқаша екендігіне негізделеді. Қазір бұл пікірлердің қайсысы дұрыс, қайсысы теріс екенін іс жүзінде дәлелдеуге үлкен мүмкіндік туып отыр. Біздің социалистік отанымыз ең бірінші болып Марсқа космостық автоматты станция апарып қондырды. Сондай-ақ Марсқа жақындап барып, ол туралы ғылыми деректерді Жерге хабарлап отыратын станциялар да ұшырылып жатыр. Әлі-ақ бұл плаента жөніндегі бүгін таңда жеткіліксіз біліміміз кеңінен молайып, тереңдей түседі, относительдік ақиқаттан абсолюттік ақиқатқа да бір үлкен қадам жасалады. Сонымен қатар адамның дүние тануы – тарихи процесс. Оның аумағы мен тереңдігі қоғам дамуының тарихи белестерінің сипатына, қоғамдық-өндірістік практикаға тікелей байланысты. Тек практика ғана объективті шындықтың адам ойындағы бейнесінің дұрыстығын, ақиқаттығын дәлелдей алады.
Дереккөздер
Санат:Диалектика Санат:Материализм Санат:Марксизм
Табай-Юскен
Табай-Юскен (Tabaille-Usquain) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,50 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64531, пошта индексі — 64190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 45 адамды құрады. Халық тығыздығы — 10,0 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Сарықамыс (Атырау облысы)
Сарықамыс — Атырау облысы, Жылыой ауданында болған кент. 2007 жылы таратылған.
Тарихы
2002 жылы кенттің негізгі халқы Жаңа Қаратон кенті мен Құлсары қаласына көшірілді. Көші-қон Қазақстан Республикасының қаулысы бойынша іске асты. Көшудің себебі – "Теңіз" кен орнындағы Теңізшевройлдағы өндірістік апат. Жоспарлы түрде зиянды заттардың апатты мөлшерде шығарылуы экологияны күрт нашарлатты. Кенттегі халықтың соңғы легі 2006 жылы Атырау қаласы Лесхоз шағын ауданы мен Жаңа Қаратон кентінде сап түзеген тұрғын үйлерге көшірілді.
Дереккөздер
Санат:Жылыой ауданының таратылған елді мекендері Санат:Қазақстанның бұрынғы кенттері
Станфилд (Орегон)
Станфилд (Stanfield) — Орегон штатының Umatilla округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1979 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.7 км² шамасында. FIPS коды — 41-69900.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Кируна
Кируна – Швеция қаласы. Лапланд провинциясының солтүстігінде орналасқан. Коммунамен аттас басты қала.
Шығу тегі
Қаланың атауы саамс сөзі шыққан, Giron «ақ құс» деген мағынаны білдіреді. Сонымен қатар бұл құс Кируна елтаңбасында алхимиялық темір белгісімен бірге бейнеленген. Бұл қаладағы тау-кен өндірісінің белгісі.
Географиясы
Қала мәртебесін 1948 жылы алған. Поляр шеңберінен 145 шақырым қашықтықта жатқан Кируна 30-шы мамырдан 15-ші шілдегі дейін поляр күн зонасында болып, ал поляр түні желтоқсан - қаңтар айларында болады.
Экономикасы
Кируна мемлекеттегі ірі темір өндірісінің ошағы болып табылады. Бұл қала маңына жақын орналасқан ірі темір руда кеңімен байланысты.
Көрікті жерлері
Кируна шірекуі – Швециядағы көне ірі құрылыс ошақтарының бірі. Нысан готикалық стильде ал алтарь, модерн стильінде тұрғызылған. Кируна шіркеуі – Швецияның (Епархия Лулео) солтүстігіндегі Кируна қаласындағы ежелгі шіркеу. 1909-1912 жылдар аралығында сәулетші Густав Викманның жобасы бойынша бой көтерген. Шіркеу швед ұлттық - романтикалық сәулетінің керемет үлгісі саналады.
Дереккөздер
Санат:Швеция қалалары
Антикоррозиялық құйма
Антикоррозиялық құйма (anti — қарсы) — құрамына коррозияға (тоттануға) қарсы тұрарлық хром, никель, мыс, вольфрам, молибден және т. б. металдар араласқан құйма (шойын қорытпа). .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Сулейман (Ильчигүл ауылдық кеңесі)
Сулейман — Башқұртстанның Учалин ауданындағы ауыл, Ильчигул ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 233 адамды құрады. Пошта индексі — 453715, ОКАТО коды — 80253820008.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Дыбысты кино
Дыбысты кино - экрандағы көріністерді әр түрлі үнмен толықтырылып отыратын кинофильм. Дыбысты киноның дамуы дыбыс жазу мен оны қайта шығару техникасының жетілу дәрежесіне тікелей байланысты. Дыбысты киноны ойлап табуда орыс ғалымдары елеулі еңбек етті. А. Г. Столетов фотоэлектрлік құбылыстың негізгі заңдарын (1888) ашты; А. Ф. Виксцемский дыбысты фотографтық әдіспен жазуды (1889) ойлап тапты, И. Л. Поляков фотоэлементті  пйдалану арқылы дыбысты қайта шығару (1900) әдісін ұсынды. Дыбысты кино жүйесін алғаш рет П. Г. Тагер (1926, Мәскеу) және А.Ф. Шорин бастаған өнер тапқыштар тобы (1927, Снкт-Петербург) жасады. 1929 жылы 5 қазанда Санкт-Петербург қаласында 1-рет дыбысты кино көрсетілді. 1930 жылы "Бесжылдық" (реж. А. М. Роом) дыбысты дыбысты кинофильмі экранға шағарылды. Қазақ кинематографиясындағы дыбысты киноның алғашқы туындысы - 1938 жылы түсірілген "Амангельді" фильмі.
Санат:Кино
Горр
Горр (Gorre) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Рошешуар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,17 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 87073, пошта индексі — 87310.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 394 адамды құрады. Халық тығыздығы — 24,37 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
Кор-Ню
Кор-Ню (Corps-Nuds) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Ренн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 22,56 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35088, пошта индексі — 35150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2865 адамды құрады. Халық тығыздығы — 126,99 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
NGC 3108
NGC 3108 — Antlia шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 28 қаңтарда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3108 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 29076, ESO 435-32, MCG -5-24-19, AM 1000-312.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз)
Монтегальда
Монтегальда (Montegalda) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Виченца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3081 адамды құрайды. Халық тығыздығы 181 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Пошта индексі — 36047.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Қандыағаш орманды алқабы
Қандыағаш орманды алқабы, Ақмола облысы Ерейментау таулы алқабындағы ботаникалық қорықша. 1974 жылы құрылған. Ауданы 0,86 мың га. Қандыағашты орман немесе қандыағаштар осы Ерейментау тауларының көрікті аймағы саналады. Реликт ағаш саналатын қандыағаштың жеңіл сүрегі ағаш өңдеу өнеркәсібінде құнды саналады, жаңғақты жемісі медицинада пайдаланылады. Қандыағаштан басқа Қандыағаш орманды алқабында 300-ден астам өсімдік түрлері өседі: оның 26-сы – ағаштар мен бұталар. Сирек өсімдіктерге қазақ аршасы, қос масақшалы қылша, жартасты қарақат, қырыққұлақ, сүйсін, қарғакөз жатады. Сонымен бірге сәлбен, шерменгүл, таспашөп, тентекмия, жебір, киікоты (көкемарал) кең тараған. Жануарлардан арқар, қасқыр, түлкі, суыр, қоян; құстардан құр, тырна, аққу, саңырау құр, т.б. мекендейді.
Тәркілеу
Тәркілеу, конфискация (confіscatіo — мүлікті қазынаға тәркілеу) — сотталушының меншігіндегі мүлікті мемлекет меншігіне мәжбүрлі түрде өтеусіз алу. Тәркілеу пайдакүнемдік пиғылда қылмыс жасағандарға қосымша жаза ретінде тағайындалады. Жеке тұтынуға арналған және сотталушының асырауындағы адамға қажетті мүлік тәркіленбейді. Қылмыстық атқару заңнамасына сәйкес күнделікті тіршілікке қажетті (киім, азық-түлік, т.б.) дүниелер Тәркілеуге жатпайды. Тәркілеу сотталушының жеке меншігіне және ортақ меншіктегі үлесіне бағытталады.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Жазалар
ताजिक 타지크족
Гнилой Ручей
Гнилой Ручей — Ресейдегі өзен. Самара облысы, Саратов облысы, Ульянов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Безенчук өзенінің оң жағалауынан 5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ###############################################################################################################################################################################################################################################################. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Галстук
нобай|солға Регат-галстук, немесе фабрикадан түйінделіп шыққан галстуктың арт жақтан, жағалық астынан ілінетін ілгегі мен резеңке бауы болады. Басқа бояулы түрлері түрлі-түсті костюммен киіледі. Түрліше түйінделіп байланады. Галстуктың және оның түйінінің үлкен-кішілігі, бояу түрі модаға қарай өзгеріп отырады.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс
Орочаган
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Рысбаев Әбдікерім
Рысбаев Әбдікерім (1926 ж. т., Форт-Шевченко қаласы) – соғыс ардагері, педагог. Орал педоггогикалық институтын қазақ тілі мен әдебиеті пәні бойынша бітірген (1960). 1943 – 48 ж. Маяк, Тельман атындағы мектептерде мұғалім, 1948 – 50 ж. Шевченко аудандық оқу бөлімінде мектеп инспекторы, 1950 – 55 ж. Сенек мектебінің директоры, 1955 – 96 ж. Құлалы, Түбіжік, В.И. Ленин атындағы, Қарақия аудандық орта мектептерінде мұғалім, оқу-тәрбие ісінің меңгерушісі, директор қызметтерін атқарған. «Еңбектегі ерлігі үшін» (1946), «В.И. Лениннің туғанына 100 жыл» (1970) медальдарымен, «Соғыс ардагері» белгісімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері
Оттенбах (Цюрих)
Оттенбах (Цюрих) (Ottenbach ZH) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан коммуна. Аффольтерн округінің құрамына кіреді.