cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Агроөнеркәсіптік кешен құрамы мен маңызы
Ауыл шаруашылығы - АӨК-тің 2 буыны
Мемлекет ауыл тұрғындарының тіршілігі мен еңбек жағдайын жақсартып, шаруашылықтарға техника мен жанар-жағармай алуға көмектеседі, сонымен бірге ауыл шаруашылығы ғылыми мекемелері мен тәжірибе стансаларын қаржыландырады. Мемлекеттік азық-түлік корпорациясы ауыл тұрғындарынан өсірген өнімнің бір бөлігін сатып алады.
Қазақстанның жер аумағы үлкен - 272 млн га. Еліміздің барлық жері - жер қорына (немесе жер фондына) жатады.
Оның көп бөлігін ауыл шаруашылығына жарамды жерлер құрайды. Бұлар - ауыл шаруашылық жерлері (аумақтары). Олардың негізгі түрлері - егістік жерлер, жайылымдықтар мен шабындықтap, сонымен бірге көп жылдық алқаптар (бақтар мен жүзімдіктер).
Ауыл шаруашылық жерлерінің құрылымындағы ең бағалы жерлерінің (егістіктер) үлесі көп емес. Бірақ оның жан басына есептегендегі шамасы әлемдегі ең жоғарғылардың бірі болып саналады. Ең көп аумақты жайылымдық жерлер алып жатыр.
Еліміздің әр бөлігіндегі ауыл шаруашылық жерлерінің құрылымы бірдей емес.
Ауыл шаруашылық жерлеріне қолайсыз факторлар - құрғакшылық, жел және су эрозиясы, топырақтың тұздануы мен батпақтануы әсер етеді. Сондықтан жерді мелиорациялау (жақсарту) шараларының егістік жерлерді суарудың, жайылымдарды суландырудың; ағаш отырғызудың, құмдарды бекітудің, жер бетін тегістеудің, қышқыл топырақтарды әктаспен өңдеудің маңызы зор. Бірнеше мелиоративтік шараларды бір уақытта қатар жүргізуге де болады. Оны кешенді мелиорация деп атайды. Мысалы, Оңтүстікте егістікті суару және онда ағаш отырғызу арқылы қорғаумен ұштастырыла жүргізіледі. Мелиорациялық шаралар тұрақты өнім алу мен жерді тиімді пайдалануды қамтамасыз етеді.
Біздің елімізде ауыл шаруашылық жұмыстары орасан үлкен аумақтарда кысқа мерзім ішінде жүргізіледі. Ол үшін әр түрлі казіргі заманға сай техниканың көп мөлшері қажет. Ол бірақ әзірге жеткіліксіз.
Сондықтан егістік жерлерді өңдеудің қарапайым технологиясын қолдануға тура келеді. Жағдай дегенмен, біртіндеп жақсарып келеді. Бірақ бәрібір материалдық-техникалық базаның жетіспеушілігі - ауыл шаруашылық өндірісіне кедергі келтіретін негізгі себептердің бірі.
Ауыл шаруашылық өнімдерінің өндірісі өңделетін жер мен мал басының өсуі есебінен ұлғаюы мүмкін. Ондай жол экстенсивті болар еді. Өндірістің өсуін жерді, техниканы, тыңайтқыштарды тиімді пайдаланып, ауыл шаруашылығы ғалымдарының жаңа жетістіктерін қолдана отырып қамтамасыз етуге болады. Бұл - ауыл шаруашылығын дамытудың интенсивті жолы. Қазіргі уақытта негізінен осы жол басым болуы керек.
Ауыл шаруашылығы бір-бірімен байланысты екі саланы - өсімдік шаруашылығы мен мал шаруашылығын біріктіреді. Олар тиісінше ауыл шаруашылық өнімдерінің 53% және 47%-ын береді.
Өсімдік шаруашылығы - ауыл шаруашылығының негізі
Өсімдік шаруашылығы егін шаруашылығы егіншіліктен, бақша шаруашылығы мен жүзім өсіруден тұрады.
Егіншілік дақылдар түріне қарай астық шаруашылығы, техникалық, азықтық, көкөніс-бақша дақылдары мен картоп өсіруге бөлінеді.
Егін шаруашылығы географиясына табиғи факторлар, яғни топырақ пен агроклиматтық жағдайлар (жылу, жарық, ылғал) тікелей әсер етеді.
Белсенді температуралар жиынтығы орманды дала зонасында 1800- 2000°-ка, дала зонасында - 2000-2600°, шөлейт зонада - 2400-3000° және шөл зонасында 3000°-тан жоғары болып келеді.
Өсімдіктің жылу сүйгіштігі жоғары болған сайын, оны өсіруге көп мөлшерде белсенді температуралар жиынтығы қажет. Өсімдіктің ылғалмен қамтамасыз етілуін ылғалдылық коэффициентінің көмегімен анықтайды.
Ауыл шаруашылық дақылдарын орналастырудың климаттық жағдайларына талдау жасау үшін агроклиматтық карталар пайдаланылады.
Еліміздегі егіншіліктің басты саласы - дәнді дақыл өсіру (астық шаруашылығы). Олар егістік жерлердің 2/3 белігін қамтиды. Ең алдымен, бұл - бидай, одан әрі - арпа, жүгері, күріш, сұлы, қарақұмық, тары және қарабидай.
Бидай жылуды жақсы көретін дақыл, ол үшін ең қажетті топырақ түрлері - қара және қара қоңыр топырақтар.
Оны негізінде 3 тың облыстары - Қостанай, Ақмола және Солтүстік Қазақстан құрайды. Олар республикадағы астықтың 4/5-ін береді.
Қазақстанның жылы оңтүстік аймағында күзде, қысқа қарай себілетін күздік бидай өсіріледі. Ол ерте, маусым айында пісіп, көктемгі және күзгі жауын-шашынды пайдаланғандықтан, тұрақты өнім береді.
Жылу және ылғал сүйгіш, тропиктік өсімдік — күріш, бұл су жайылған егістік жерлерде - атызда (чек) өсетін біздің еліміздегі бірден-бір дақыл. Оны Оңтүстіктің суармалы жерлерінде, Сырдарияның (Қызылорда облысы), Іле мен Қараталдың (Алматы облысы) аңғарларында өсіреді.
Арпа мен сұлы негізінен азықтық өсімдіктер. Арпа - тез пісетін, ең төзімді есімдік болғандыктан, барлық жерде таралған дәнді дақыл. Сұлы ыстыққа төзімсіз, ылғал сүйгіш өсімдік. Оның негізгі өсірілетін аудандары - Солтүстік пен Шығыс.
Жылу мен жарықты сүйетін жүгеріні Қазақстанның Оңтүстігіндегі суармалы жерлерде, жылуды көп қажет етпейтін күздік бидайды елдің Шығысында, құрғақшылыққа төзімді тарыны Батыс пен Солтүстікте өсіреді.
Техникалық дақылдар - мақта, қант қызылшасы және күнбағыс.
Мақтадан бағалы талшық, тұқымынан май алынатындықтан, оны «ақ алтын» деп атайды. Оған, әсіресе, көп мөлшерде жылу, жарық әрі мол су қажет. Ол үшін ең қолайлы топырақ - сұр топырақ. Елімізде мақта шаруашылығымен тек жалғыз Түркістан облысы (Сырдария мен Арыс) ғана айналысады.
Қант қызылшасы - ол жылуды, ылғалдылықты, құнарлы топырақты, сонымен қатар көп еңбекті қажет ететін дақыл. Сондықтан оны халық көп қоныстанған суармалы жерлерде өсіреді. Біздің елімізде ондай жерлер - Алматы жәнe Жамбыл облыстары.
Күнбағыс — құрғақшылыққа төзімді, жылуы, жарығы мол, топырағы кұнарлы жерлерде жакқы өседі. Оны Қазақстанның барлық облыстарында дерлік өсіреді. Бірақ егістік пен жинаудын, 3/5-і Шығыс Қазақстан облысының үлесіне тиеді.
Картоп - бір уақытта азық-түлік, мал азығы, әрі техникалық дақыл болып табылады. Картоп құнарлы, ылғалды топырақта жаксы өседі, жазы салқын жылдарда мол өнім береді.
Оны егін шаруашылығы мүмкін жерлердің бәрінде өсіреді. Өнімнің 3/4 бөлігі Солтүстік және Оңтүстік аудандардың үлесіне тиеді, ал еліміздің негізгі «картоп жүйегі» болып бұрыннан бері Алматы облысы саналады.
Алуан түрлі көкөністер - негізгі әрі арзан дәрумендер көзі болып табылады. Көкөніс дақылдарының көпшіліғі (қызанақ, қияр, баклажан, бұрыш) жылуды, жарықты, ылғалды, құнарлы топырақты сүйеді. Бақша дақылдарыныц (қарбыз, қауын, асқабақ, кәді) олардан өзгешелігі - құрғақшылыққа төзімділігі, олар борпылдақ, құмды топырақта жақсы өседі. Көкөністің 2/3-сін, қауын-қарбыздың 9/10-ын беретін Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл және Алматы облыстарын еліміздің «дәрумен цехы» деп дұрыс атайды.
Бірақ Оңтүстік - ең негізгі «Қазақстан бағы» емес, өйткені бақтардың 3/5-і және жүзімдіктердің 9/10-ы Іле және Талас Алатауларының етегінде орналасқан. Мұнда жүзімнің 30-дай түрі, еліміздегі алма (апорт) мен алмұрттың (орман аруы) ең жоғары сорттары өсіріледі.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан экономикасы Санат:Қазақстан географиясы
Бастабақ
Бастабақ — этнологиялық жәдігер. Бұл қонақтарға бас тартатын, жайпақ, үлкен ернеулі ағаш табақ.
Оны қайыңның безінен шауып, мұқият өндеп, қара шұбарлап жасаған. Бастабақты арнайы жасалған тысқапта сақтайды. XVIII ғасырдың соңында жасалған бір үлгісін Кентау қаласының тұрғыны Т.Ермашқызы Отырар руханият музей-кітапханасына тапсырған. Оның көлемі ірі қараның басы сиярлықтай, биіктігі 7,5 см, диаметрі 63,5 см.
Дереккөздер
Санат:Қазақ мәдениеті Санат:Ыдыстар Санат:Қазақ асханасы
Халық шебері Б. Бәсенова
нобай|Айша Ғалымбаеваның 100-жылдығына орай шыққан тиын '''«Халық шебері Б. Бәсенова»''' — қазақ кескіндемешісі Айша Ғалымбаеваның 1958 жылы салған суреті.
Суретте дөңгелек үстелдің алдында отырған, ұлттық киімді киген егде әйел бейнеленген. Бұл — ою-өрнек құрастырудың шебері Б. Бәсенова. Оның алдында сурет салу құралдары және кеселерде ерітілген бояулар тұр. Ол оң қолымен қылқаламды ұстаса, сол қолында өрнектің нобайы салынған қағазы бар. Артқы фонда ою-өрнектермен безендірілген киіз салынған.
2017 жылы шыққан 100-теңгелік тиында Айша Ғалымбаева және оның осы туындысының бейнелері соғылған.
Сілтемелер
Санат:Айша Ғалымбаева суреттері
Ламштедт
Ламштедт (Lamstedt) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Куксхафен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3249 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 52,64 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 52 029. Муниципалитеттің басшысы — Манфред Кнуст.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 6 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Арагуанан (Мараньян)
Арагуанан (Мараньян) (Araguanã) — Бразилиядағы муниципалитет, Мараньян штатында орналасқан. Батыс Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пиндаре экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8664 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 804,394 км² шамасында. Халық тығыздығы — 10,8 адам/км².
Санат:Мараньян елді мекендері
Расымбеттөбе қарауыл мұнарасы
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:Ескерткіштер
Давсон (Айова)
Давсон (Dawson) — Айова штатының Даллас округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.2 км². FIPS коды — 19-19135.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 155 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Даллас округы (Айова)
Қырғызстан елтаңбасы
Қырғыз Республикасының мемлекеттік елтаңбасының (Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик герби) қазіргі нұсқасы 2016 жылы қабылданды. Елтаңба — көбісі көк түспен боялған шеңбер пішінді эмблема. Қырғыз мәдениетінде көк түсі батылдық пен жомарттықты білдіреді. Дизайнының авторлары: Асеин Абдраев және Садырбек Дубанаев.
Сипаттамасы
солға|нобай|[[Бішкек|Бішкектің Ескі Алаңындағы елтаңба]] Елтаңбаның ресми сипаттамасы:
Елтаңбаның көбісін қанаттарын жайған ақ сұңқар алып жатыр. Қырғызша жыртқыш құсты "Ақ шумқар" деп атайды, және ол тазалық пен сыпайылықтың символы болып келеді. Сұңқардың үстінде Алатау таулары және Ыстықкөл көлі бейнеленген. Таулардың төбесінде орналасқан күннің 40 сәулесі Манастың 40 сарбаздарын білдіреді. Бейненің екі бүйірінен мақта-бидай баулары қоршап тұр. Елтаңба дизайнында көп сөз орналаспаған, тек үстінде "ҚЫРҒЫЗ" (КЫРГЫЗ) және астында "РЕСПУБЛИКАСЫ" деп жазылған.
Жалпы елтаңба қара көк түсті гамманы сақтайды. Қырғызстан эмблемасы геральдиканың басты ережелерін сақтайды.
Техникалық егже-тегжейі
Үкімет қолданған түстерінің егже-тегжейі:
Тарихы
Қырғызстанның КСРО заманындағы елтаңбасы басқа республикалардағыдай еді. Сол кезден бері тәуелсіздік алғанымен, кеңестік символиканың элементтері қазіргісінде де бар.
Драбишна (Хасково облысы)
Драбишна (Драбишна) — Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Ивайловград қауымының құрамына кіреді.
Қырғызстан елтаңбасы
Дереккөздер
Санат:Мемлекеттік елтаңбалар Санат:Қырғызстан мемлекеттік рәміздері
Драбишна (Хасково облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 78 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6577. Телефон коды — 03661. ЕКАТТЕ коды — 23056.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Хасково облысының елді мекендері
Юмпаш
Юмпаш — Ресейдегі өзен. Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пидьма өзенінің сол жағалауынан 7,9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Шексна өзені бастауынан (сонымен қатар Ақ теңізінен) Череповец су торабына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері
Сугмутен-Ягун (Комчин-Ягун тармағы)
Сугмутен-Ягун — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Комчин-Ягун өзенінің сол жағалауынан 3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 57 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Айгүл Жарылқасынқызы Қапбарова
Айгүл Жарылқасынқызы Қапбарова (1975 жылы 10 тамызда туған) - Қазақстан журналисті, Шымкент қаласынан сайланған Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты (2019 жылдан бері).
Өмірбаяны
Білімі жоғары. Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік ұлттық университетін бітірген. Журналист.
«Оңтүстік Қазақстан» газеті саясат бөлімінің меңгерушісі, «Шымкент Медиа» МКК бас редактордың орынбасары, директор - бас редакторы, «Шымкент ақпарат орталығы» ЖШС директор - бас редакторы болып қызмет атқарды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары Санат:Нұр Отан мүшелері
Нефроз
Нефроз (Nephrosis - бүйрек ауруы) - Бүйрек өзекшелері эпителиінің дистрофиясы басым ауру. Оның ең ауыр түрі некрозды нефроз.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Шығыршық сығылма
Шығыршық сығылма – бір-біріне иіле жалғасқан сығылмалар жиынтығынан тұратын, жалпы пошымы шығыршық тәрізді геологиялық дене.
Мұндай денелер дөңгелек пішінді интрузия шоғырларын жиектей дамыған жарықтарға сол интрузияны қоректендірген магма балқымаларының сығымдала енуі нәтижесінде қалыптасатын болса керек.
Болгар ғылым академиясы
right|Бүгінгі таңдағы академия|thumb|200px Болгар ғылым академиясы (БҒА) – Болгарияның жоғары ғылыми мекемесі. Софияда орналасқан.
Болгар эмигранттары 1869 жылы Румынияның Браила қаласында Болгар білім құмарларының қоғамын («Българско книжовно дружество») құрды. Болгар ғылым академиясы соның негізінде 1911 жылы құрылды. Болгарияда халық өкіметінің орнауына дейін (1944 жылы), Болгар ғылым академиясы мәдени-ағарту, баспа жұмыстарымен ғана шұғылданды. Ол 1949 жылы қайта құрылып, Болгария Министр Кеңесінің қарауына өтті. Болгар ғылым академиясының басқару мүшелері сайланады. Жоғарғы басқару мүшесі – Жалпы жиналыс, Төралқа және Төралқа бюросы. 1970 жылы Болгар ғылым академиясының 9 бөлімі болды, олардың құрамына 50 ғылым-зерттеу институты енеді. Академияның құрамында (1970 жылы) 46 академик, 53 корреспандент мүше, 68 шетелдік мүше (оның 16-сы кеңес ғалымы) бар. Үлкен кітапхана (кітап қоры 850 мың том) жұмыс істейді.
Болгар ғылым академиясы – көптеген халықаралық ұйымдар мен қоғамдардың (ЮНЕСКО, Халықаралық ғылыми одақтар советінің тағы басқа) мүшесі.
Дереккөздер
Санат:1869 жылы пайда болғандар Санат:Болгар ғылым академиясы Санат:Болгариядағы ғылым Санат:Ұлттық академиялар Санат:Ғылым академиялары Санат:София
Дұрыс белгіленген міндетті атқарды
Дұрыс белгіленген міндетті атқарды - қойылған шартқа сай өнімнің толықтай немесе бір құрам белігінің ағымдағы сәтте кезінде функцияның алгоритм мәндер шамаларын орындайтын техникалық жағдай түрі.
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Игапо
Игапо ( igapo — аласа жайылма) - Амазонка өзенінің алабындағы үлкен өзеңдердің бойларыңцағы аласа жайылмалар ландшафтысы; жылдың көп бөлігінде ұзаққа созылған жаңбыр мен су басудың салдарынан су астында қалады.
Көлдер, батпақтар және мезгілдік ағын сулар көп. Шырмауықтар мен эпифиттері мол тропиктік ормандар өседі.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Геодезия
Бейорганикалық қосылыстардың кластарының арасындағы генетикалық байланыс
Жай (металл, бейметалл) және күрделі (оксид, қышқыл, негіз, тұз) заттардың барлығының өзара байланысы генетикалық байланыс деп аталады (генезис — шығу тегі).
Енді осы генетикалық байланыстарды тұздарды алудың мысалында қарастырайық:
1. Кейбір металдар мен бейметалдар езара әрекеттесіп (синтез әдісі) тұз түзеді:
2. Негіздік оксидтер мен қышқылдық оксидтердің өзара әрекеттесуі де тұз береді.
3. Қышқыл мен негіздік оксидтің әрекеттесуінен де тұз түзіледі.
4. Негізбен қышқылдық оксидтердің әрекеттесуі де тұз тудырады.
6. Тұз бен қышқылдың әрекеттесуі жаңа тұз бен жаңа қышқыл береді, тұз тұнбаға түседі:
7. Тұз бен негіздің әрекеттесуі жаңа тұз бен жаңа негіз береді, олардың біреуі тұнбаға түсуі керек.
8. Металл мен баска тұз әрекеттескенде де жаңа тұз бен металл түзіледі:
9. Тұз бен тұз әрекеттескенде жаңа екі тұз түзіледі, олардың біреуі тұнбаға түседі.
Кеңірдектегі шығыңқы жер
Кеңірдектегі шығыңқы жер— оң жақ және сол жақ негізгі кеңірдек тарамдарының бастапқы бөлінетін және екіге айырылатын жердегі саңылауға кіріп тұратын кеңірдек қабырғасындагы томпақ жер.
Бейорганикалық қосылыстардың кластарының арасындағы генетикалық байланыс
10. Металмен қышқыл әрекеттескенде тұз бен сутегі түзіледі.
Кеңірдектегі шығыңқы жер
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
NGC 5755
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1878 жылы 1 сәуірде Лоренс Парсонс, 4-ші лорд Росс астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5755 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 52690, UGC 9507, MCG 7-30-63, ZWG 220.53, ARP 297.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Сапақ анализ
Сапақ анализ, сапалық талдау — заттың құрамы қандай элементтерден, радикалдардан, иондардан, қосылыстардан тұратынын анықтайтын хим., физ.-хим. және физ. әдістердің жиынтығы; аналитикалық химияның негізгі бөлімдерінің бірі. Сапақ анализ анықталатын құраушылардың түріне қарай изотоптық, элементтік, функционалдық, молекулалық, фазалық, т.б. болып бөлінеді. Оларды хим., физ.-хим. және физ. әдістерді пайдаланып жүргізеді. Хим. элементтерді немесе иондарды хим. әдіспен анықтау олардың сапалық реакцияларына негізделген. Сапалық хим. реакциялар көбінесе ерітіндідегі иондар арасында жүретіндіктен Сапақ анализ катиондар немесе аниондар талдауы болып бөлінеді. Физ. Сапақ анализге спектрлік, эл., магн., адсорбц. және люминесценттік, т.б. әдістерді жатқызуға болады. Олар затты қоспадан бөлмей, өте аз мөлшерімен талдау жүргізуге мүмкіндік береді. Сапақ анализ анықталатын нысанның өзіне тән қасиеттері мен сезгіштігіне негізделіп жүргізіледі.
Қияқ (қыстау)
Қияқ — Жем өзенінің сағасында орналасқан қыстау.
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары
Бриньяс
Бриньяс  (Briñas) — Испаниядағы муниципалитет. Риоха автономды бірлестігіне қарасты Риоха провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Аро ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 252 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,40 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 3 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Риоха елді мекендері
Сурпия
Сурпия — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лозьва өзенінің сол жағалауынан 468 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тавда өзенінің бастауынан сағасына дейін, Сосьва өзенін қоспағанда бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Қызылбұлақ (Түркістан облысы)
Қызылбұлақ — Түркістан облысы Қазығұрт ауданы, Жігерген ауылдық округінің құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Қазығұрт ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 45 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 266 адам (138 ер адам және 128 әйел адам) болса, 2009 жылы 363 адамды (176 ер адам және 187 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қазығұрт ауданы елді мекендері
Мелилли
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 12 555 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 90 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 136,03 км² шамасында. Пошта индексі — 96010.
Елді мекеннің қамқоршысы — Себастьян. Жыл сайынғы мерекесі — 3 мамыр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Тошкур
Тошкур — Башқұртстанның Балтачев ауданындағы ауыл, Тошкур ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 530 адамды құрады. Пошта индексі — 452986, ОКАТО коды — 80208837001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Секіргіштер
Дереккөздер
Санат:Секіргіштер
Эшкаригу (Фундан)
Эшкаригу (Фундан) (Escarigo) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Фундан муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 309 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,32 км² шамасында. Халық тығыздығы — 33,2 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Каштелу-Бранку округінің елді мекендері
Уолпак Тауншип (Нью-Джерси)
Уолпак Тауншип (Walpack Township) — Нью-Джерси штатының Сассекс округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 64.0 км² шамасында. FIPS коды — 34-76640.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Жетікөл ауылдық округі (Батыс Қазақстан облысы)
Әкімшілік құрамы
Құрамына Қосарал, Ақоба, Жетікөл, Қарақұдық ауылдары кіреді. Орталығы – Қосарал ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1373 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Сырым ауданы ауылдық округтері
Маңғылай Сүбе
Маңғылай Сүбе– Дулат тайпасы әмірлерінің 13 – 16 ғ-лардағы мұралық иеліктері. Ол Ыстықкөлден оңт-ке қарай қазіргі Қырғызстан жері мен Қашқарияның батыс бөлігі – Шығыс Түркістанның Куча қ-на дейінгі аумақты алып жатты. 13 ғ-да Шағатай хан бұл жерлерді Дулат тайпасынан
Алматы политехникалық колледжі
Алматы мемлекеттік кинотехникумы (1940) мен Алматы машина жасау техникумы (1989) негізінде 1995 ж. 28 қарашада Алматы Политехникалық Колледжі болып құрылған. Электронды есептегіш машиналар және оның құралдары, есеп және есептеу жұмыстарын механикаландыру, жылдам есептегіш машиналар үшін бағдарламалар жасау, аналитик. есептегіш машиналарды қолдану және жөндеу, металдарды кесу жолымен өңдеу, халық ш. саласы экономикасы және оны жоспарлау мамандықтары бойынша кадрлар даярлайды. 1940 — 98 жылдар аралығында колледж құрамындағы оқу орындарында 13540 орта буынды маман кадрлар (оның 2924-і сырттай оқу бөлімі арқылы) даярланды. 1998 жылдың қыркүйек айынан бастап Орта Азия кино және телевидение техникалық университеті болып қайта құрылды.
Дереккөздер
Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Санат:Алматы колледждері
Ақсуат (Теректі ауданы)
Географиялық орны
Жайық өзенінің сол жағалауында, аудан орталығы — Теректі ауылынан батысқа қарай 25 км жерде орналасқан. Жақын темір жол стансасы — Орал (25 км жерде).
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1057 адам (550 ер адам және 507 әйел адам) болса, 2009 жылы 1121 адамды (575 ер адам және 546 әйел адам) құрады.
Ақсуатта машина-трактор жөндеу шеберханасы, орта мектеп, клуб, дәрігерлік пункт, сауда және тұрмыс қажетін өтеу мекемелері бар. Тұрғындары елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.
Дереккөздер
Санат:Теректі ауданы елді мекендері
Шала қуыру
thumb|right Шала қуыру (passer - уақыт өткізу) — жай отта мол май құйылған ыдыста майдалап туралған көкөністерді жұмсарғанша өндеу. Түбіртамырларды шала қуыру кезінде олардың өзіне тән иісі мен түсі күшейеді.
Лонгвиль-сюр-Си
Лонгвиль-сюр-Си (Longueville-sur-Scie) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Дьеп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,96 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76397, пошта индексі — 76590.
Амато (Италия)
Амато (Италия) (Amato) — Италиядағы коммуна, Калабрия әкімшілік аймағына қарасты Катандзаро провинциясында орналасқан.
Лонгвиль-сюр-Си
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1011 адамды құрады. Халық тығыздығы — 255,3 адам/км².
Амато (Италия)
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 874 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 44 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Пошта индексі — 88040.
Лонгвиль-сюр-Си
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Амато (Италия)
Елді мекеннің қамқоршысы — San Francesco da Paola.
Лонгвиль-сюр-Си
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Амато (Италия)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калабрия елді мекендері
Устенка
Устенка (Сосонка) — Ресейдегі өзен. Тверь облысы, Вологда облысы, Новгород облысы, Ленинград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чагодоща өзенінің сол жағалауынан 142 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Молога өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Домингус-Моран
Домингус-Моран (Domingos Mourão) — Бразилиядағы муниципалитет, Пиауи штатында орналасқан. Солтүстік-орталық Пиауи мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Кампу-Майор экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 292 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 846,831 км² шамасында. Халық тығыздығы — 5,1 адам/км².
Тас көмір қарамайы
thumb|КөмірТас Көмір Қарамайы - тас көмір шайыры – тас көмірді кокстеу кезінде түзілетін өнім. 1 т кокстенген тас көмірден 3%-ға жуық Тас Көмір Қарамайы бөлінеді. Түсі қара, өзіне тән иісі бар, тұтқыр сұйықтық, тығызд. 1120 – 1250 кг/м3. Тас Көмір Қарамайын айдағанда әр түрлі темпиратурада (5 фракция) қайнайтын 400-ден астам ароматты, герероциклді қосылыстар және олардың туындылары бөлініп шығады. Осы фракциялардан жеке қосылыстарды химиялық жолмен өңдеу, кристалдау немесе қайтара айдау әдістері арқылы бөліп алады. Бұл қосылыстар синтездік бояу, дәрілер, пластмасса, қопарғыш заттар өнеркәсіптерінің негізгі шикізаты болып саналады. Қалдығы жол құрылысына жұмсалады.
Автоиондық эмиссия
Автоиондық эмиссия (Автоионная эмиссия) — күшті электр өрісінде атомның (молекуланың) бір немесе бірнеше электрондарының туннельдік эффектісі есебінен сиретілген газдық ортада иондардың пайда болуы.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Дацит
Дацит – өте ұсақ жымдастырушы масса арасындағы сеппелері ізбесті-натрийлі дала пшаттарынан (көбінесе андезиннен), кейде кварцтан немесе түсті минералдардан (биотит, мүйізталшықтар, пироксен) тұратын эффузивті тау жынысы.
Дациттың интрузивті тектестері гранодиориттер мен кварцты диориттер.
Мультиплекстік шина
Мультиплекстік шина (Мультиплексная шина; multiplexed bus) — адрестерді де, мәліметтерді де жеткізуге бір желі пайдаланылатын шина.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Мантия
thumb|[[Жер құрылысы]] Мантия, Жер мантиясы (грекше mantіon — жамылғы), Жердің қыртысы мен ядросының аралығында орналасқан геосфера. Жер көлемінің 83%-ын, массасының 2/3-ін алып жатыр. Температурасы 2000 — 2500°С. Жоғарғы мантияның қалыңдығы 800 — 900 км, төменгі мантияның шекарасы 2900 км тереңдікте орналасқан. Болжал бойынша мантия құрамы ауыр минералдарға бай, негізінен, магний мен темірден тұрады. Астеносфера қабатынан басқа мантиядағы заттар қатты кристалдардан құралған. Мантия тектоникалық қозғалыстармен, магмалық, жанартаулық, т.б. процестермен тығыз байланысты.
Сейсмикалық толқындардың жер мантиясының қимасынан өту жылдамдығы да қима деңгейінің терендігіне тікелей байланысты. Нақ осы байланыс негізінде, яғни сейсмикалық толқындардың мантия қимасынан өту жылдамдығындағы өзгерістерді саралау нотижесінде Ж.м. шартты түрде үш бөлікке бөлінген: жоғарғы мантия, немесе В облысы — Мохоровичич және Голицын жазықтықтарының аралығы; төменгі мантия, немесе мантияның Д облысы (кейде "45 градусты даралану деңгейі" деп аталады), шамамен 950 км терендік пен жер ядросы жабынының (2900 км терендік) аралығын қамтиды; алмасу белдемі деп аталатын мантияның ортаңғы бөлігі (мантияның С облысы) Голицын жазықтығы мен "45 градусты даралану деңгейінің" аралығына орналасқан.
Кинематикалық жұп
Кинематикалық жұп (орысша: пара кинематическая) - механизмнің өзара қозғалу мүмкіндігі бар екі бөлшегінің қосылысы. Бірінің ішкі, екіншісінің сыртқы бетімен қосылысатын бөлшектер (мысалы айналмалы топсалы, сырғымалы- бағыттауышты) төмен дәрежелі кинематикалық жұп құрайды; ал бір-бірімен сызықшада не нүктелерде қосылатын бөлшектері бар кинематикалық жұп жогары дәрежелі деп аталады.
Дереккөздер
Санат:Полиграфия Przegub
NGC 608
NGC 608 — Үшбұрыш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1827 жылы 22 қарашада Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 608 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5913, UGC 1135, MCG 5-4-73, ZWG 502.117, KCPG 38A.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Үшбұрыш (шоқжұлдыз)
Вакуум кристалдану
Вакуум кристалдану - жүйенің қысымы төмендегендегі ерітіндінің буланып кристалдануы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
IC 1385
IC 1385 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SB? (жинақы галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 1385 Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Дацит-липарит
Дацит-липарит – құрамы жағынан липариттер мен дациттер аралығындағы эффузивті тау жынысы.
Дереккөздер
Санат: Геология Санат: Геофизика Санат: География
Мемлекеттік алтын және асыл металдар мұражайы
Мемлекеттік алтын және асыл металдар мұражайы, 1992 ж. құрылған. Қазақстандық қолөнер шеберлерінің туындыларын және көне замандардан жеткен зергерлік бұйымдарды жинап, сақтап және зерттеп, насихаттауды көздейді. Сондай-ақ, республика көлемінде сақталған, археологиялық қазбалардан табылған әр ғасыр қолөнер шеберлерінің бір жерге шоғырландыру; тәуелсіздікке дейін жақын және алыс шет елдерге шығарылған тарихи-мәдени құндылығы зор асыл заттарды Қазақстанға қайтарып, жинақтауға ықпал ету. Зергерлік өнер туындыларын осылайша бір мұражайға шоғырландыру ерте замандардан бері сабақтастығын үзбей келе жатқан өнердің көркемдік, технологиялық әдіс-тәсілдерін, композициялық стилдерін салыстырмалы түрде, әр қырынан зерттеуге мүмкіндік береді. Мемлекеттік алтын және асыл металдар мұражайы 2000 ж. Астана қаласына көшірілді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұражайлары Санат:Мәдениет
Ақсу (футбол клубы, Ақсукент)
2003 жылы Шымкентте құрылған "Ақсу" футбол клубымен шатастырмаңыздар
Ақсу футбол клубы — Түркістан облысының Ақсукент елді мекеніндегі футбол командасы. 1994-1995 жылдары Қазақстан футбол біріншіліктерінде ойнаған.
Қазақстан чемпионатында
1992 жылы "Торпедо" деген атпен құрылды. 1992 жылы Қазақстан әуесқой лигасына қатысып, бірінші кезеңнен аса алмады, "Оңтүстік аймақта" төртінші орында қалды. Келесі жылы да осы лигада осы аймақта ойнап, бірінші орын алды. Бірақ финалдық кезеңде бірінші топтық турнирден өте алмай, бесінші орынға табан тіреді.
1994 жылы Қазақстан чемпионатының бірінші лигасына қатысуға мүмкіндік алды. 1994-95 жылдары екі маусым қатарынан бірінші лигада ойнады. 1995 жылы "Шығыс" аймағында ойнап, алты матчтың үшеуіне ғана қатысты. Қалған ойындарда "Ақсуға" техникалық жеңіліс жазылды да, төрт клубтың ішінде соңғы орында қалды.
Қазақстан кубогы
1994 жылы бірінші айналымда "Шахтермен" ойнауы тиіс еді. Бірақ матч өткізілмей, "Ақсуға" жеңіліс жазылды.
Футболшылары
Санат:Қазақстан футбол клубтары Санат:1992 жылы құрылған футбол клубтары Санат:1995 жылы жабылған футбол клубтары
Марктродах
Марктродах (Marktrodach) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Франкония әкімшілік округіне бағынады. Кронах ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3901 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 33,22 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 4 76 183. Муниципалитеттің басшысы — Норберт Гребнер.
Базаршы хан
thumb|[[Алтын Орда терреториясы]] Базаршы, Базарджибек — Алтын Ордадағы “дүрбелең жылдары” (1359 —1379) билік құрған хандардың бірі. Жошы ханның Таңғұт есімді ұлының ұрпағы. “Шыңғыснамада” келтірілген дерек бойынша, Алтын Орда тағына Келдібек ханнан соң, шамамен 1362/63 жылы Жәнібек ханның жесірі Тайдула бегімнің көмегімен отырады. Ол Алтын Ордада ұзақ билік құра алмаған. Алтын Орда хандарының бірі шайбанилық Хызыр ханмен болған Сарай түбіндегі ұрыста жеңіліп, тақтан айрылды. Низам әд-Дин Шами мен Шараф әд-Дин Йаздидің мәліметтеріне қарағанда, Базаршы Алтын Ордада Келдібек, Наурыз, Черкес, Хызыр хан, Мурудтан кейін билік еткен.
Марктродах
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 16 қалалық ауданға бөлінеді.
Балапанды баулу
300px|right|thumb right|300px|thumb Балапанды баулу. Ұядан әкелінген балапанды алғашқы 2-3 күнде ұшып кете алмайтындай торда ұстайды. Торға бауырын төсеп жататындай ұя тәрізді шөп төсеп қояды". Күн өткен соң қарны ашқан балапан дағдыланған әдетімен жанына жақындаған адамнан тамақ тілеп аузын ашады. Сол кезде суық суға батырылған ет береді. Онан соң үй сыртына шарбақ жасап, "қолбала" балапанның тегеуірінінен 3-4 құлаштай шыжым жіп тағып, оралмайтындай айналсоқты қазыққа байлап қояды. Тұғыр орнатып, қасына табақпен су қойып, сүйегімен ет тастайды. Балапан осылайша өз бетімен жеп-ішіп үйренеді. Күз түскенге дейін балапан бүркіттің аяғындағы бауды оң, сол аяғының саусағына алмастырып отырады.
Марктродах
Дереккөздер
Санат:Бавария елді мекендері
Магдебург (футбол клубы)
«Магдебург» — Германияның Магдебург қаласындағы футбол клубы, 1965 жылы құрылған. ГДР дәуірінде, әсіресе 70-жылдары мықты ұжымдардың бірі болған, үш рет ГДР чемпионы атанды, 1974 жылы финалда  әйгілі "Миланды" тізе бүктіріп, Кубок иелері кубогын жеңіп алды. Бірақ 80-жылдары клуб нашарлай бастады, ал қос Германия біріккен соң тіпті көрінбей кетті. Қазір Германияның аймақтық лигаларының бірінде ойнайды.
Еурокубоктерде топ жарған ГДР-дегі жалғыз клуб.
Сілтемелер
Санат:Германия футбол клубтары Санат:Магдебург ФК Санат:ГДР футбол клубтары
Чащевица
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка өзені; Вятка өзені қаласынан Котельнич қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Балапанды баулу
Күзде балапанның аяғына балақбау тағылады. Тұңғыш балақбау салынған кезінен тыным таппай ұша береді. Бірақ алдымен қолға отырғызып үйретуге дағдыландырады. Ол үшін сол қолымен балапан кеудесінен демеп, оң қолына отырғызуға жағдай жасайды. Балапан қолда қатты қорқып отыратындықтан оны қинай бермей жылы-жылы сөйлеп, мейірімділік танытып, басынан бастап еппен сипап үйретеді.
Қолға отырып үйренген соң ақырындап жаяу жүріп, қолға нық отыруға дағдыландырады. Онан тұғырға отырғызып қойып, қолға шақырып үйретеді. Ол үшін биялайдың алақанынан қызыл тартқызып үйретеді және арақашықтықты біртіндеп алыстата береді. Осылайша әбден көндігіп "отырып" үйреніп, шақыруға келген соң "алғашқы тірілеу", яғни тірі аңды ұстату үрдісіне көшеді. Ол үшін алдын ала ұстап алған құс, қоян, т.б. бала бүркіттің шамасы жететін ұсақ жануарларды алаңқайға шығарады, аяғынан шыжым байланған бала бүркітті жіберіп ұстатады. Егер ол өзі ұшып барып ілсе, онда істің нәтижелі болғандығы. Ондайда алғашқы олжасын өзіне тойғаныншажегізіп, дәніктіреді. Алғашқы олжасын қатты қазғанатындықтан оны тартып алуға келмейді, тек жанында отырып, сылап-сипап бірге болу керек. Әйтпесе бүркіті қызғаншақ мінезге бой алдырады. Бұл бірінші мәрте (алғашқы) тірілеудің мақсаты, аңды көрсету, үй жануары мен түз тағысын ажыратуға үйрету болып табылады. Оны мүмкіндігінше мол жасаса қолбалаға шабыт, дағды бітіреді, үнемі ұшқысы келіп тұрады. Мұнан кейін жас құсты шырғаға түсіріп үйретеді. Шырға-құсбегілік өнерінің құсқа аң алдыру әдісінің әліппесі саналады.
Шырғаға көбіне түлкі терісін алып, терінің үстіне қызыл ет байлап қояды. Кейін түлкіні көргенде лап қоятын мінез қалыптасады. Шырғаны алдымен жақын жерден бастай отырып, бірте-бірте алыстатады. Келесі сатысы - ат үстінде алып жүруге үйрету. Әлбетте оған дағдылы саятқа мінетін атты пайдаланады. Бүркітті желсіз күні қалай шырғаласа да болады. Ал желді күні желге қарсы шақыру қолайлы. Құс желге қарсы ұшып, қалықтап, қолға жеңіл және епті қонады.
Құсты желдің ығына қарай шақыруға болмайды. Онда артынан жел басып, көтеріле алмай, қолға соғылып епсіз қонады. Қолдан асып не жетпей жерге түсіп те қалады. Бүркітті шақырып шырғалағанда да "кә,кә" деп шақырады. Осы дауысқа дағдыланған құс кейін алыстан-ақ иесіне жетіп келетін болады. Шырғаны әу баста бүркіттің жанынан, еңістен төменге қарай сүйретіп, бастырады. Біртіндеп алыстан сүйретіп шырғаның үстінен жем жұлдырып, дәндетіп, алыс-жақынды талғамай жетіп келетін, шақырушыл, шырғашыл етіп баулиды. Жақсы дағдыланып, адамға бейілін берген бүркіт аңға ұшырғанда, аң көрмесе әдетте ұзап кетпей, иесіне қарай тартады. Шырғаға әбден үйренген соң екінші мәрте тірілеуге шығарады. Оған алдын ала ұсталған түлкінің аузына тұмылдырық кигізіп (кейде інге кірмес үшін аузына көлденең ағаш та байлайды), аяғын өрелеп қояды. Оның мәні бүркіт аяғын шайнамасын, әрі алысқа қашпасын дегені. Құсбегі атпен биіктеу төбеге шығып түрып, түлкіні жіберген кезде томағасын сыпырады. Тірі жеп дәніккен құс тірі түлкіге бірден ұшады. Атпен жылдамдата жетіп, алған аңын тояттата жегізеді. Осылайша екі рет тіріленген бала бүркітті аңға шығару үшін қайыруға келді деп есептейді. Алғашқы жылы түлкіге жақыннан жіберуге тырысады және алған кезде жылдам жетіп көмек жасамаса тәжірибесі аз болатындығы өзінен-өзі белгілі.
Дереккөздер
Санат:Спорт Санат:Қазақ салт-дәстүрлері
Базаршы хан
Дереккөздер
Санат:1359 жылы туғандар Санат:1379 жылы қайтыс болғандар Санат:Алтын Орда хандары
Кёльбе
Кёльбе (Cölbe) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан муниципалитет. Гиссен әкімшілік округіне бағынады. Марбург-Биденкопф ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 6964 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 26,66 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 5 34 006. Муниципалитеттің басшысы — Фолькер Карле.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Арайозис
Арайозис (Araioses) — Бразилиядағы муниципалитет, Мараньян штатында орналасқан. Шығыс Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Байшу-Парнаиба-Мараньенси экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 37 067 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1782,5 км² шамасында. Халық тығыздығы — 20,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1938 жылы құрылған.
Санат:Мараньян елді мекендері
Арпажон
Арпажон (Arpajon) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Эссонна департаментінде орналасқан. Палезо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,40 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 91021, пошта индексі — 91290.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10430 адамды құрады. Халық тығыздығы — 4345,83 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эссонна департаментінің коммуналары
Астролябия
нобай|18 ғасырдағы парсы астролябиясі нобай|Сфералық астролябиясі Астролябия — астрономияда ендік пен бойлықты анықтауға арналған XVIII ғ. дейін пайдаланылған бұрыш өлшеуіш аспап. Қазіргі заманғы астрономияда призмалық астролябия қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Астрономиялық аспаптар
Оңтүстік Эптаси-Яха
Оңтүстік Эптаси-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Таймыр (Долган-Ненецк) АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Эптаси-Яха өзенінің сол жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Таз өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасынан Енисей шығанағы су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері
Десмосомдар
thumb|200px thumb|right|200px Десмосомдар (desmos - байланыс және сома) - жануарлар жасушалары арасындағы арнайы байланыстыргыш бөлімдер. Негізінен эпителиалды ұлпаларда кездеседі. Десмосомдар түйіскен жасушалардың плазматикалык мембраналары бір-біріне паралель орналасады да, арасында кеңістік 30 нм шамасында болып, оның ортасында тығыз затты жұқа тақтайша орналасады. Бір қатар жағдайларда мембранааралық кеңістік екі мембрананы байланыстырып тұратын көлденең жіпшелерімен тартылған, (омыртқасыздардың Десмосомдар қабырға немесе ұя тәрізді). Десмосомдар әр мембранасының ішкі қабатында қалындығы 0,1 мкм тең электронтығыз зат болады және онда доға тәрізді прекратинынан филаменттерінен цитоплазма еніп тұрады. Десмосомдар диаметрі жасушаның жазық бетінде 0,2x0,5 мкм-ға тең.
Нұрлан Құдиярұлы Бекназаров
Нұрлан Құдиярұлы Бекназаров (1964 жылы 12 маусымда Шымкент қаласында туған) - Қазақстан мемлекеттік қайраткері, Шымкент қаласынан сайланған Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты (2018 жылдан бері).
Өмірбаяны
1984-1992 жылдары Шымкент қ. Қажымұқан атындағы Орталық стадионында әдіскер, инженер, бас инженер, директордың орынбасары, директоры.
1992-1996 жылдары Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік сақтандыру фирмасының облыстық несиелер мен инвестицияларды сақтандыру жөніндегі басқарманың бастығы, бас директорының бірінші орынбасары.
1996-2003 жылдары "Сенім" ЖАҚ, "Санур" ЖШС, "Трансойл" АҚ филиалдары директорының орынбасары, вице-президенті.
1999-2016 жылдары Шымкент қалалық мәслихатының II, III, IV, V, VІ шақырылымдарының депутаты болып сайланды.
2003-2008 жылдары Шымкент қалалық мәслихатының тексеру комиссиясының екі шақырылымының төрағасы.
2011-2018 жылдары Шымкент қалалық мәслихатының үш шақырылымның хатшысы.
2018 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты болып сайланды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары Санат:Нұр Отан мүшелері
Орысқазған мұнай кен орны
Геологиялық құрылымы
Геологиялық құрылымына қарай кен тұзды төбелік кендер тобына жатады, алаңының аумағы 12x6 км. Алаңынан үш мұнайлы учаске ашылып, игерілуде және өнім беретін 16 қабат анықталды. Бұлардағы неоком, юра және триас кезеңдерінде түзілген мұнайлы кен кабаттарының бәрі құрылымы бойынша тұтас не бір-бірімен сабақтаса жатқан жердің құрылымдық қыртысы қатарына жатады. Төменгі триаста қалыптаскан шөгінділерде саздақ топырақ, ұсақ құм түйіршіктері, бір-бірімен байланысы онша берік емес құмайт қыртыстар кездеседі. Юралық қабаттар көбіне қыртысқа айналған жыныстардан тұрады. Бор жүйелерінде саз балшық пен ұсақ құм түйіршіктері аралас ұшырасады.