cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Түлкішек
Тулкішек' (Cantharellus) — саңырауқұлақтардың  базидиомицеттер бөлігінің агарикомицет сабының тегі. Түлкішек тұқымдасының(Cantharellaceae) үлгілік тегі.
Биологиялық сипаттамасы
Тулкішек (лисички) қалпақшасы дөңестеу келген, шеттері бiркелкі емес. Қалпақшасы мен тубіртегінің тусі жумыртканың сарысындай. Жумсагы сары, и i с i жағымды.
Түрлері
Түлкішек тегінде 60-там астам түрлері бар: thumb| Cantharellus cinnabarinus thumb|Cantharellus lateritius thumb|Cantharellus aurora. thumb| Cantharellus minor thumb| Cantharellus tubaeformis thumb|left|Cantharellus cinereus
Дереккөздер
Санат: Саңырауқұлақтар
Вахпэтон (Айова)
Вахпэтон (Wahpeton) — Айова штатының Дикинсон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 3.4 км². FIPS коды — 19-81615.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Дикинсон округы (Айова)
Пускваж
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 1796
NGC 1796 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 26 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1796 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16617, ESO 119-30, AM 0507-611, IRAS05021-6112.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Туюш
Туюш — Башқұртстанның Карайыдель ауданындағы ауыл, Ескі акбуляк ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 126 адамды құрады. Пошта индексі — 452369, ОКАТО коды — 80234872004.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Швеция Ұлттық футбол құрамасы
Швеция Ұлттық футбол құрамасы — Швецияны халықаралық матчтар мен футболдан турнирлерде ұсынады. Ұлттық құрама органының басқарушысы Швед футбол одағы. Скандинавиядағы ең ескі құрамалардың бірі.
1958 жылғы әлем біріншілігінің күміс жүлдегері. 1994 жылғы әлем біріншілігінің қола жүлдегері.
Тағы қараңыз
Гре-Но-Ли
Сілтемелер
Санат:Швеция Ұлттық футбол құрамасы
Асыранды жануар
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Алаойл
Алаойл - Қазақстан Республикасы аумағында көмірсутек шикізаты кенорындарын барлаумен және игерумен, қызметтің өзге де заңмен шектелмеген түрлерімен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестік.
Құрылтайшылары - "ДАСК компаниясы", "АТМК", "Ақсай бірлескен кәсіпорны" жауапкершіліктері шектеулі серіктестіктері. "Алаойл" серіктестігі Алматы қаласының Әділет басқармасында 1998 жылдың 4 желтоқсанында тіркелген. "Алаойл" серіктестігі осы серіктестік пен Қазақстан Республикасы Энергетика және минералдық ресурстар министрлігі құзіретті органы тарапынан 2001 жылдың 24 сәуірінде қол қойылған келісім-шартқа сәйкес, Қазақстан Республикасы аумағындағы көмірсутек шикізаты кенорындарын барлауға жене игеруге байланысты жұмыстарды ұйымдастыруға мүдделі.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайгаз компаниялары Санат:Жылыой ауданы экономикасы Санат:Атырау облысы компаниялары Санат:1998 жылы құрылған компаниялар
NGC 6270
NGC 6270 — Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 28 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6270 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 95562.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Ұйғырлар мен дүнгендердің Қытайдан Жетісуға қоныс аударуы
XIX ғасырдың 70-80-жылдарында ұйғырлар мен дүнгендер Қытайдан Жетісуға қоныс аудара бастады.
Ұйғырлар мен дүнгендердің Жетісу аумағына қоныс аудару себептері
XIX ғасырдың 70—80-жылдары патша үкіметінің бастамасы бойынша ұйғырлар мен дүнгендер Жетісу жеріне қоныс аудара бастады. Бұған дейін олар Қытайдың Іле өлкесінің аумағында тұрып келген еді.
Онда тұрған ұйғырлар мен дүнгендер XVIII ғасырда және XIX ғасырдың бірінші жартысында Қытай үкіметіне қарсы бірнеше рет көтеріліс жасады. Олар өздерінің ұлттық тәуелсіздігі жолында күресті. Алайда Қытай әскерлері ол көтерілістерді аяусыз басып-жаныштады. Ұйғырлар мен дүнгендердің күресі барысында Іле өлкесінде Іле сұлтандығы құрылған болатын. Бұл мемлекеттік бірлестіктің құрылуы ондағы ішкі қарама-қайшылықтарды асқындырып жіберді. 1871 жылы Ресей әскерлері ол аймақты жаулап алды. Патша үкіметі өлке тұрғындарының отбасылық істеріне және мүліктің қарым-қатынастарына араласпау саясатын ұстанды. Олардың жергілікті өкімет органдары құрылды. Бірақ оларды патша әкімшілігі өз бақылауында ұстады. Жалпы жағдай едәуір тұрақтандырылғандай болды.
Алайда дүние жүзі жұртшылығының қысым жасауымен ол өлкені Қытайға қайтару жөнінде келіссөздер жүргізіле бастады. Міне, осы кезде ұйғырлар мен дүнгендердің бұдан былайғы тағдыры туралы мәселе көтерілді. 1881 жылы екі империя арасында Санкт-Петербург бейбіт келісімшарты жасалды. Ұйғырлар мен дүнгендер бір жылдың ішінде Жетісу облысының аумағына қоныс аударуы жөнінде өздері нақты шешім қабылдауға құқықты болды. Бұл мәселе бойынша жергілікті халықтың арасында пікірі сұрастырылды. Сөйтіп 100 мыңға жуық ұйғыр мен дүнген Қазақстан аумағына өтуге тілек білдірді.
Ұйғырлар мен дүнгендердің Қазақстанға қоныс аудара бастауы
Ұйғырлар мен дүнгендерді Қазақстан мен Орта Азияға қоныстандыру арқылы патша үкіметі екі түрлі мақсат көздеді: біріншіден, Қытайдың Құлжа өңіріндегі экономикалық базасын осалдата түспек болды; екіншіден, әскери-саяси жағдай шиеленісіп кете қалған жағдайда оларды Қытайға қарсы әскери күш ретінде пайдалануды мақсат етті. Алайда патша үкіметі бұл жөнінде жергілікті қазақ халқының пікірімен санаспады. Бұл кезде Жетісу жері мемлекеттік меншік деп жарияланып койған болатын.
Қазақстан аумағындағы ұйғырлар мен дүнгендердің саны бірте-бірте арта түсті. Мәселен, 1897 жылы Қазақстанда 56 мың ұйғыр, 14 мың дүнген болса, 1907 жылы ұйғырлар 64 мыңға, ал дүнгендер 20 мың адамға жетті.
Қоныс аударушылардың ауыр жағдайы
Ұйғырлар мен дүнгендер бұрынғы отырған жерлеріндегі өңделіп бапталған жерлерін, жеміс беріп тұрған бау-бақшаларын, үй-жайларын түгел тастап кеткен болатын. Сондықтан да алғашқы жылдары едәуір қиындықты бастарынан қешірді. Жер кепелер мен күркелерде тұрды. Үй салып алуға Жетісуда ағаш өте қымбат болатын. Себетін тұқым, бағатын мал, құрылыс материалдары да жетіспеді. Ұйғырлардың шағын бір бөлігі Қытайдың Іле өлкесіне қайта көшіп кетті.
Қоныс аударып келгендерге шағын жер телімдері берілді. Егер коныс аударушы орыс шаруаларының әрбір ер азаматына 20-25 десятинадан жер берілсе, ұйғырлар мен дүнгендер 5-7 десятинадан ғана жер алды.
Алғашқы кезде еңбек құралдары да, оларды сатып алуға қаржы да жетіспеді. Дүнгендерге арық қазып, егінді қолдан суаратын жерлер бөлінді. Ол жерлер құнарсыз еді, әрі олар тастақты болатын. Сондықтан да олардың үштен бірі ғана игерілді. Дүнген халқының бір бөлігі қайыршылық халге ұшырады. 1914 жылы барлық дүнген шаруашылықтарының 42 пайызы егін сала алған жоқ. Қайыршыланып, қалаға көшіп кеткен дүнгендер өздерінің алғашқы орналасқан жеріндегі болыстарға алым-салық төлеп тұруға міндетті болды.
Ұйғырлардың шаруашылығы
Ұйғырлардың үйлері өзендер мен көлдердің жағасына салынып, дуалмен қоршалды. Әр елді мекеннің өз мешіті, дүкендері мен шағын базарлары болды. Ұйғыр болысын сонау Қытайда Іле өлкесінде тұрған кездерінде сайланған болыс биледі. Басқару жүйесінде сонымен қатар ақсақалдар (старшындар), қазылар (судьялар), онбасы мен елубасы атты билік өкілдері де болды.
Ұйғырлар негізінен тау етегіндегі егіншілікке неғұрлым қолайлы жерлерге орналасты. Егістік жерлерді суландыру үшін бұрынғы ескі арықтарды жөндеді және жаңа арық-каналдар қазды. Кейбір каналдардың ұзындығы 40 шақырымға дейін жетті.
Сыртқа барып жұмыс істеуде жук тасу кәсібімен көбірек айналысты. Ұйғырлар алыпсатарлықты да кәсіп етті. Олар Верныйдан Ташкентке тауар алып барып сатты. Олардың қалалар мен селоларда түрлі қолөнер кәсіпшіліктері де дамыды. Жаркент пен Верный қалаларында тұратын ұйғырлар етік тігумен, темір ұсталығымен, зергерлікпен, сабын қайнатумен, т.б. әр түрлі кәсіптермен айналысты. Бай ұйғырлар кейін қазақтар мен орыс шаруаларынан және жергілікті қазақтардан жер телімдерін жалға алып отырды. XX ғасырдың бас кезінде ұйғырлардың су диірмендері, темір ұстаханалары, май шайқайтын, былғары жасайтын, тон тігетін және тері илейтін шағын зауыттары болды. Олардың дүкендері, асханалары, күріш ақтайтын шеберханалары да бар еді. Атақты бай ұйғырлардың бірі Верный уезінің Жаркент болысында тұратын Уәли Ахун Юлдашев болды. Оның бір өзі 10 мың десятинаға жуық жерді жалға ала алатын. Ол сонымен қатар астық саудасын да өз монополиясына айналдырып үлгерді. У.А. Юлдашев Англиядан алдырған пароходын Іле өзеніне алғашқылардың бірі болып жүргізді.
Дүнгендердің кәсіпшілігі
thumb|300px|Дүнген ақсүйектері.
Дүнгендердің негізгі шаруашылық кәсібі егіншілік, бау-бақша өсіру, ұсақ-түйек сауда жасау, басқа да әр түрлі кәсіп түрлерімен айланысу болды. XX ғасырдың 80-жылдарынан бастап олар Жетісуда алғашқылардың бірі болып күріш еге бастады. Бау-бақша өсірумен, бағбандықпен айналысты. Дүнгендер капуста, пияз, сарымсақ, бұршақ, ас бұршақ, бұрыш, шомыр, сәбіз, аскөк, асқабақ, кияр сияқты алуан түрлі дақылдар өсірудің шебері болды. Олар орыс шаруаларынан кызанақ және картоп өсіруді де үйреніп алды.
Дүнгендер өз шаруашылықтарында аздаған сиыр, қой, ешкі ұстады. Ал ауыл шаруашылық жұмыстарынан қолдары босаған кезде қамыстан ши тоқыды. Ол үшін тайланған бау-бау қамысты пайдаланды. Дүнгендердің бірқатарының май шайқайтын, күріш кептіретін, сіркесу дайындайтын шағын кәсіпорындары болды. Сынған ыдыстарды құрсаулап жөндеуді кәсіп етушілер де аз болған жоқ.
Материалдық тұрғыдан жағдайлары жақсарған дүнгендердің арасында да өз көпестері шықты. 1905 жылы Жаркенттің өзінде ғана 167 дүнген көпесі болды. Олардың қытай тілін жақсы білуі Қытаймен екі арадағы сауда-саттықты монополияға айналдырып алуларына жағдай жасады.
Ұйғырлар мен дүнгендердің рухани мәдениеті
XX ғасырдың 20-жылдарына дейін дүнгендер Қытай иероглифін, сонымен қатар араб алфавитін пайдаланып келді. Дүнгендердің көпшілігі қазақ, орыс және қырғыз тілдерін жақсы білді. Олардың өлең-жырлары мен аңыз-әңгімелерінің едәуір бөлігі Қытайда тұрғандағы ұлт-азаттық қозғалысына арналған болатын. Дүнгендердің сатиралық әзіл әңгімелері мен әндері халық арасында кеңінен тарады. Ақын By Сан байлар мен сарандарды, екі жүзді, жәдігөй жауыздарды айыптайтын, күлкі ететін өлендер жазды. Дүнгендердің ғажайып ертегілері бар. Ертегілер мен аңыз әңгіме айтушылар фофуди деп аталады.
Ұйғырлар мен дүнгендер Қазақстанға өздерінің бірегей материалдық және рухани мәдениетін, өзіндік ерекшелігі бар шаруашылық кәсібін ала келді. Жалпы алғанда қазақтар мен қоныс аударып келген ұйғыр, дүнгендердің арасында тату-тәтті бейбіт қарым-қатынас орнады. Олардың мұсылман дінінде болуы да едәуір дәрежеде оң ықпал етті. Алайда ұйғырлар мен дүнгендердің қоныс аударып келуі қазақтардың онсыз да ауыр жер мәселесінің қиындап, нашарлай түсуіне де өз әсерін тигізді.
Водабль
Водабль (Vodable) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Пюи-де-Дом департаментінде орналасқан. Иссуар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,68 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 63466, пошта индексі — 63500.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 201 адамды құрады. Халық тығыздығы — 17,21 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Гипержазықтық
Гипержазықтық - К өрісіндегі X векторлық кеңістігінің осы кеңістікке дейінгі толықтауышы бір өлшемді кеңістік болатын М ішкеңістігінің бейнесі (ығысқандағы), демек х0+M түріндегі П жиыны, х0\inX. х0=0 болғанда гипержазықтық кей жағдайда біртекті деп атайды. X кеңістігінің П жиыны тек кана П= (мұндағы α\inK f түйіндес X* кеңістігінің нөлдік емес элементі) болғанда гипержазықтық болады. f пен α M арқылы тұрақты β көбейтіндісіне дейінгі дәлдікпен анықталады, β≠0.
Дереккөздер
Санат:Математика
Символдарды жолға пропорционал үлестіру
Символдарды жолға пропорционал үлестіру (пропорциональное распределение символов в строке; proportional spacing) — еніне байланысты символдарға әр түрлі кеңістік бөліп беретін баспа түрі. Стандартты әдісте барлық символдар жолда бірдей кеңістікте орналасады. Пропорционал үлестірілген жол жеңіл оқылады, бірақ онда кестелеу қиынға соғады.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Tipo de letra Tipo di carattere Fonte tipográfica
Назарбаев даңғылы
250px|нобай|оңға‎ 250px|нобай|оңға Назарбаев даңғылы — өнеркәсіптік және ауылшаруашылық инфрақұрылымы дамыған Түркияның халқы саны бойынша алтыншы қаласы болып табылатын (2,2 млн. адам) Адана қаласындағы Н.Ә.Назарбаев атындағы даңғыл. Бұл ірі даңғылға Н.Ә.Назарбаевтың атын беру туралы шешім Адананың облыстық мәслихатының Қазақстанның Тұңғыш Президентінің құрметіне өткізілген отырысы барысында қабылданды. Даңғыл қаланың орталығында аймақ деңгейінде тарихи құндылығы бар Адананың ең көне колледжі тұрған жерінде орналасқан. Ашылу салтанаты барысында Адананың губернаторы Мұстафа Бүюк пен мэрі Хүсейін Сөзлю Қазақстан дамуының динамикалық дамуын, сондай-ақ Тұңғыш Президент Н.Ә.Назарбаевтың басшылығындағы еліміздің жетістіктерін жоғары бағалан. М.Бүюк пен Х.Сөзлю Қазақстан Елбасының қазақ-түрік қарым-қатынасы мен түркі интеграция төңірегіндегі зор үлесін атап өтті.
Дереккөздер
Санат:Нұрсұлтан Назарбаев атындағы нысандар
Боялысай
Боялысай – Мойынты өзені алабында.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Шет ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 60 км.
Бастауы
Шұнақ, Шауыпкелді, Қызылтас тауларының беткейлеріндегі бұлақтар суының қосылуынан түзілген. Сарықуыс тауынан солтүстіктегі сорға сіңіп кетеді.
Гидрологиясы
Жоғарғы бөлігінің жағасы биік жарқабақты, орта және төменгі бөлігі жайпақ, құмдауытты. Қар және жер асты суларымен толығады. Сәуірде тасиды, жазда қарасуларға бөлініп қалады. Мал суаруға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Шет ауданы өзендері Санат:Балқаш су алабы
Сайқырқұм
Сайқырқұм, Сеңгірқұм — Маңғыстау үстіртінің солтүстігіндегі Бостанқұм мен Ақпан соры аралығында жатқан төбешікті құм.
Орналасқан жері
Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданының жерінде.
Сипаттамасы
Абсолюттік биіктігі солтүстік-батысында 119 м. Ұзындығы 33 км, ені 10 км-ге жетеді. Ауданы 200 км². Құм төбешіктер (биіктігі 1 — 6 м) өсімдіктермен жақсы бекіген. Оңтүстік беткейі кемерленіп келген. Бұл өңірінде Жабайұшқан қонысы жатыр. Солтүстік-батысында Тереңорпа құдығы бар.
Өсетін өсімдіктері
Жүзгін, жусан, еркек шөп, ақселеу өседі.
Шаруашылық маңызы
Тұзды грунт суы 25 м тереңдікте кездеседі. Қысқы жайылым.
Дереккөздер
Санат:Маңғыстау облысы құмдары
Ройт (Айфель)
Ройт (Reuth) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Вульканайфель ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 211 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 7,15 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 2 33 235. Муниципалитеттің басшысы — Маргрет Вольф.
Дереккөздер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Сардобадағы су апаты
Сардоба су апаты — 2020 жылғы 30 сәуірден 1 мамырға қараған түні Өзбекстанның Сардоба ауданындағы су қоймасының бұзылуы салдарынан болған су тасқыны. Аққан су Өзбекстанның біраз ауылы мен Қазақстандағы бес елді мекенді басып қалды.
Апаттың басталуы
2009 жылы Өзбекстан су шаруашылығы Жызақ облысы, Сардоба ауданындағы бірнеше елді мекен тұрғындарын жаздық ағын сумен қамтамасыз ету үшін сол төңіректен су қоймасын салуды жоспарлады. Қойма Қорғантөбе ауылының маңынан тұрғызылып, биіктігі 28, кей жерлері 32 метрге дейін жетті. Сыйымдылығы 922 млн текше метр қойма 2017 жылы пайдалануға берілді.
Апатқа 30 сәуір күнгі Жызақ облысы аумағындағы сұрапыл дауыл мен артынша жауған толассыз жаңбыр себеп болды дейді мамандар. Онсыз да суы кілкіп тұрған қойманың суы толқып, жағалауды шайып, кеміре берген де, сапасыз салынған бөгет шыдас бермей, суы сыртқа лықсып, тасып түскен. Артынша су тасып өткен жер шайылып, желініп, топан су сыртқа лап қойған. Ең әуелі сол төңіректегі Қорғантөбе ауылы су астында қалды.
Шұғыл хабарламадан соң Өзбекстанда төтенше жағдай жарияланып, 1 мамыр күні президент Шавкат Мирзяев оқиға болған жерге ұшып келді. Су басқан ауылдағы тұрғындар жедел түрде эвакуацияланды.
Қазақстанға тигізен зардабы
1 мамыр күні-ақ Өзбекстан шекарасына өте жақын орналасқан Мақтаарал ауданыңдағы Жеңіс, Нұрлы жол, Фирдоуси, Еңбекші секілді ауылдарға су жетіп келді. Мұнда да төтенше жағдай жарияланып, тұрғындар қауіпсіз аймаққа көшірілді.
2 мамыр күні түнде Өргебас ауылы су астында қалып, тұрғындар ауылдан қашып шықты. Осылайша бес ауылды су басты.
3 мамыр күні екі елдің шекарасындағы Абай арнасымен аққан су Жетісай ауданындағы Қоғалыға да жайылды. Бірақ ол жердегі су дер кезінде тоқтатылды да, Қоғалы ауылы аман қалды.
4-5 мамыр күндері су деңгейі төмен түсіп, қауіп сейілді. Қазақстанда ешқандай адам шығыны болмады.
Сілтемелер
Санат:Мақтаарал ауданы Санат:Өзбекстандағы табиғат апаттары Санат:1 мамыр оқиғалары Санат:2020 жылғы табиғат апаттары
Андрей Сергеевич Елагин
Андрей Сергеевич Елагин (16 қыркүйек 1920 ж., Батыс Қазақстан облысы, Орал қаласы – 1993 ж., Алматы қаласы) – тарих ғылымдарының докторы (1970), профессор (1980). Орал педагогикалық институтын бітірген (1941). Алғашқы жылдары оқытушы (1945–50), содан кейін Қазақстан Ғылым Академиясының Тарих институтында аға ғылыми қызметкер болды.
«Социалистическое строительство в Казахстане в годы гражданской войны (1918–1920 жж.)» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Оның ғылыми жұмысының негізгі бағыты – республика тарихындағы шетелдік әскери интервенция мен Азамат соғысы жылдарындағы кезең мәселелері.
Дереккөздер
Санат:1920 жылы туғандар Санат:Оралда туғандар Санат:1993 жылы туғандар Санат:Қазақстан тарихшылары Санат:Тарих ғылымдарының докторлары Санат:Профессорлар
Карлскрон
Карлскрон (Karlskron) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Нойбург-Шробенхаузен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4798 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 38,45 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 85 140. Муниципалитеттің басшысы — Фридрих Котмайр.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 13 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Кенас
Кенас — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Терменьга өзенінің оң жағалауынан 36 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
(428) Монахия
(428) Монахия  — Флора отбасына жататын, басты бел астероиды. 1897 жылы Bogenhausener Sternwarte обсерваториясында неміс астраномы Вальтер Филигер тапқан астероид. Бүд астероид Германиядағы Бавария жерінде орналсқан Мюнхен қаласынын латынша атауының құрметіне аталған.
Тағы қараңыз
Астероидтар тізімі
Кіші ғаламшарлар классификациялары
Астероидтар отбасы
Лажи (Баия)
Лажи (Баия) (Laje (Bahia)) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік-Орталық Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жекие экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 536 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 498,089 км² шамасында. Халық тығыздығы — 41,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1905 жылы құрылған.
Санат:Баия елді мекендері
Александр Касимович Мінібаев
Александр Касимович Мінібаев-1947 жылы 12 қаңтарда РКФСР Приморье өлкесі Находкинский ауданының Павловский кентінде туған. Қазақ. Әкесі - Мінібаев Қасым Рахымұлы, марқұм, әскери қызмет атқарған. Анасы - Мінібаева Елена Федоровна, зейнеткер. В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының энергетика факультетін (1969) инженер-энергетик мамандығы бойынша; Марксизм-ленинизм университетін (Алматы қ., 1981); Алматы Жоғары партия мектебін (1991) бітірген. Темір-бетон қысымды түтіктер өндірісі, құрылыс материалдары және құрастырылымдар тақырыптарына арналған жарияланымдардың авторы. Темір-бетон құрастырылымдары, технологиясы және өндірісі саласында авторлық куәліктері бар. Орыс және ағылшын тілдерін біледі. КОКП мүшесі (1975-1991). 1968 жылдан - Қарағанды металлургиялық зауыты желілері мен қосалқы стансалары цехының кезекші, аға кезекші электромонтері. 1969 жылдың қазанынан - Алматы электротехникалық зауытының арнайы құрастыру бюросының инженері. 1969 жылдың желтоқсанынан -Мемғзиортаазастықжоба институты электротехникалық бөлімінің инженері, 1970 жылдың сәуірінен - аға инженері. 1970 жылдың қарашасынан - КСРО Суландыру және су шаруашылығы министрлігі «Союзиливодстрой» басқармасының Боралдай құрылыс және жол мәшинелерін жөндеу зауытының бас энергетигі. 1974 жылдан - КСРО Су шаруашылығы министрлігінің Баскүрішкеңшарқұрылыс «Ремқұрылыстехника» ӨБ бас энергетигі, 1975 жылдан - бас директорының орынбасары. 1977 жылдан - «Ремқұрылыстехника» ӨБ ТБИ және қысымды түтіктер зауытының директоры (Алматы облысы Іле ауданының Қарасу ауылы). 1979 жылдан - КСРО Су шаруашылығы министрлігінің Главрисводхоз «Ремқұрылыстехника» ӨБ бас директоры.1988 жылдың сәуірінен - Алматы қаласы Алатау аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы. 1988 жылдың тамызынан - Алматы қалалық Халық депутаттары кеңесінің атқару комитеті төрағасының орынбасары. 1990 жылдың қаңтарынан - ҚазКСР құрылыс материалдары өнеркәсібінің министрі. 1990 жылдың желтоқсанынан - «Құрылыс материалдары» мемлекеттік-акционерлік өнеркәсіп концернінің президенті (Алматы қ.). 1993 жылдан - «Құрылыс индустриясы және технологиясы» концернінің вице-президенті (Алматы қ.). 1994 жылдан - «Ремқұрылыстехника» АҚ президенті (Алматы облысы Ілө ауданының Қарасу ауылы). 2007 жылдан бері - «Ремқұрылыстехника» АҚ Директорлар кеңесінің мүшесі. Іле аудандық Халық депутаттары кеңесінің (1980-1987), Қарасу ауылдық Халық депутаттары кеңесінің (1980-1988), Алматы облыстық Халық депутаттары кеңесінің (1987—1990), Алматы қалалық Халық депутаттары кеңесінің (1988-1990) депутаты. КСРО Министрлер кеңесі Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1985). ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің грамотасымен марапатталған (1983). ҚР Құрметті құрылысшысы (2006). Әскери атағы - отставкадағы капитан. Діни көзқарасы - православиелік. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Оң болжамдар». Хоббиі - туризм, саяжайдағы демалыс. Сүйіп оқитын әдебиеті - орыс классикалық әдебиеті. Үйленген. Жұбайы - Минибаева Раиса Романовна (1945 ж. т.), жобалаушы. Қыздары - Минибаева Татьяна Александровна (1969 ж. т.), Минибаева Наталья Александровна (1972 ж. т.).
Нэлсон (Нью-Гэмпшир)
Нэлсон (Nelson) — Нью-Гэмпшир штатының Чешир округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 729 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 60.2 км² шамасында. FIPS коды — 33-50580.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Гэмпшир қалалары
Ауа дивергенциясы
Ауа дивергенциясы (divergere — айырылысын табу) — ауа ағындарының таралу нүктесінен немесе таралу сызығынан және осымен бір мезгілде ауа массасының жалпы тасымалдануы бағытында таралуы. Ауа дивергенциясы ауаның төмен түсетін козғалысына, бұлттылықтың сейілуіне және ауа райының ашылуына сәйкес келеді.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Дедикенд белгісі
Дедикенд белгісі - (қатардың жинақталатыны туралы) Егер қатары абсолют жинақталса, аn→0 және  қатарының дербес қосындылары  шенелген болса, онда қатары жианқты болады, мұндағы аnbn - кешен сандар.
Дереккөздер
Санат:Жинақталу белгілері
Пороиште (Разград облысы)
Пороиште (Пороище) — Болгариядағы ауыл. Разград облысына қарасты Разград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 401 адамды құрайды.
Пошта индексі — 7218. Телефон коды — 084. ЕКАТТЕ коды — 59416.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Разград облысының елді мекендері
Омор-Ягун (Нятлонга-Ягун тармағы)
Омор-Ягун — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нятлонга-Ягун өзенінің оң жағалауынан 93 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 64 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тамара Григорьевна Клинк
thumb|right|200px|Тамара Григорьевна Клинк Клинк Тамара Григорьевна ХДСШ-і (1996), Респ-ның бірнеше дүркін ч-ны, Азия ч-тының қола жүлдегері (1996), халықараралық шахмат олимпиадасына қатысушы. Тамара Клинк (қыз аты Коган, сонымен қатар Гиркиян-Клинк, 1967 жылы 27 сәуірде туған) — ФИДЕ әйел гроссмейстері атағын алған неміс шахматшысы (WGM, 2000). Ол бұған дейін Кеңес Одағы (1991 жылға дейін), Ресей (1992-1993) – Қазақстан (1993-2001) құрамаларында ойнаған.
Өмірбаяны
1988 жылы Тамара Клинк әйелдер арасындағы КСРО чемпионатының финалына қатысып, 13-орынға ие болды. 1991 жылы Ленинградта өткен ФИДЕ облыстық шахмат турнирінде 7-орын алды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Клинк Ресей мен Қазақстан құрамаларында ойнады. Клинк Қазақстан құрамасының құрамында әйелдер шахмат олимпиадаларына қатысты:
2000 жылдан бастап Клинк Германияда тұрады және 2001 жылдан бастап шахмат турнирлеріне осы елдің атынан қатысады. 2000 жылы олар Кассельде өткен халықаралық шахмат турнирінде 3-10 орындарды, 2000 жылы Баунаталда 2-3 орынды бөлісті. OSG шахмат клубы Баден- Баденмен Тамара Клинк әйелдер шахматы Бундеслигасын бірнеше рет жеңіп алды (2003, 2004, 2005, 2008, 2011, 2012). 2002 жылы осы клубпен әйелдер шахмат клубтары арасындағы Еуропа кубогына қатысты. 1995 жылы ол ФИДЕ әйелдер халықаралық шебері (WIM) атағын алды, ал бес жылдан кейін ол сонымен қатар FIDE әйелдер гроссмейстері (WGM) атағын жеңіп алды.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша шахматшылар Санат:Қазақстан шахматшылары
Одонтология
Одонтология
Одонтология (грек. odus, odontos – тіс және ...логия) – стоматологияның терапевтік бөлімінің ескірген атауы. Одонтология тістің құрылымын, тіс ауруларын және оны емдеу мен алдын алу шараларын зерттейді. Антропология ғылымында одонтология халықтардың тіс морфологиясын анықтап, ортақ заңдылықтарын ашу мақсатын көздейді. Қазақтардың тіс морфологиясында “шығысқа” ұқсас белгілері “батыстық” ерекшеліктен басым түсіп жатады. Сонымен бірге “батыс” өзегі тіс бедерлерінің кейбір фендерінің көрсеткіштері республиканың батыс бөлігінен шығысқа қарай жылжыған сайын белгілі мөлшерде кеми береді. Қазіргі қазақтардан табылған “батыстың” тұрақты құрылым тамыры генетик. жағынан алғанда қадым замандардағы жергілікті субстраттан барып шығады.
Одонтолог
Одонтолог - одонтология маманы, дәрігер.
Дереккөздер
Санат:Стоматология
Zahnmedizin Odontolochía طب الأسنان Аданталёгія Дентална медицина Odontologia Stomatologie Deintyddiaeth Tandlæge Zahnmedizin Οδοντιατρική Dentistry Dentokuracado Odontología Odontologia fa:دندان‌پزشکی Hammaslääketiede Odontologie Odontoloxía רפואת שיניים दन्तचिकित्सा hif:Dentistry Fogászat Kedokteran gigi Tannlækningar Odontoiatria 歯学 치과 Diransazî Medicina dentium ദന്തവൈദ്യം दन्त चिकित्सा Tandheelkunde Tannpleie Odontologi pnb:دنداں دا علاج Odontologia Kiru hampikamayuq දන්ත වෛද්‍ය විද්‍යාව Dentistry Dentalna medicina Tandvård பல் மருத்துவம் ทันตแพทยศาสตร์ Pagdedentista Diş hekimi Зуболікування طب الاسنان Nha khoa Dentistriya ציינדאקטעריי 牙醫學 Gê-i-ha̍k
Кері жүру жүрістерін өшіру импульстері
Кері жүру жүрістерін өшіру импульстері — жолдық (кадрлық) жаймалаудың бір жолын (кадрын) сызып шығып, келесі жолдың (кадрдың) басына кері қайтқанда сәуле ізі экранда ақ жолақ із қалдырмау үшін электрондық сәуленің шығарылуын тоқтатын импульстер.
Мұндай импульстерді телеорталықтардың студиялық аппараттары құрамындағы синхрогенератор жасап шыгарады жөне толық теледидарлық сигнал құрамына кіреді.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Ваттенс
Ваттенс (Wattens) — Аустриядағы коммуна. Тироль федералды жеріне қарасты Инсбрук округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7607 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 10.8 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — IL, ресми идентификациялық коды — 7 03 67.
2004 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Троппмайр саналады.
Пияз қабығымен емделу
Санат:денсаулық
Ваттенс
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тироль елді мекендері
Пияз қабығымен емделу
Қажалған теріні емдеу
Күстен құтылу үшін пияздың қабығын шыны банкаға салып, ас сіркесін құйыңыз. Банканы пергамент немесе компрестік қағазбен жауып, екі аптаға қалдырыңыз. Содан соң сіркені төгіп, қабықты құрғатыңыз. Ұйықтар алдында қажалған жердің айналасына вазелин немесе басқа да майлы, теріні жұмсартатын иісмай жағып, қажалған жерге қабықты 2-3 мм болатындай қойып, жүннен тоқылған шұлық киіп алыңыз. Таңертең аяқты булауға салып, ақырындап қажалған теріні алып тастау керек. Бұл әдісті бірнеше рет жасасаңыз, күс кетіп, тері жазылады.
Тұмауды емдеу
Пияз қабығы тұмауды оңай жеңеді. Ол үшін қабықты ұсақтап кесіп, 4 ас қасығын қайнаған суға салып, 3-5 минуттай сол судың буымен дем алыңыз.
Бояр
Дереккөздер
Санат:Сорлар Санат:Батыс Қазақстан облысы географиясы
Пияз қабығымен емделу
Варикозды емдеу
Венаның түйнеліп кеңеюі жағдайында пияз қабығының тұнбасын 10 күндей қабылдау керек. Ол үшін 2 ас қасық ұсақталған пияз қабығына 100 мл арақ құямыз. Бұл тұнба бір аптадай тұруы керек. Содан соң сүзгілеп, тамақтануға жарты сағат қалғанда күніне 2-3 рет 20 тамшыдан қабылдап тұру керек. Немесе 2 ас қасық ұсақталған пияз қабығына 400 мл қайнаған су құйып, 6 сағатқа қалдыру керек. Сүзгіден өткізіп, тамақтануға жарты сағат қалғанда күніне 3 мезгіл ¼ стақаннан ішіп тұрыңыз. Бұны үзбей 7-10 күнде жасау керек. Қайталағыңыз келсе, бір апта күтіңіз.
Құрғақ жөтелді емдеу
2 ас қасық пияз қабығына 2 стақан су құйып, астын жай қойып, 15 минут қайнатамыз. Бөлме температурасында суытамыз. Сүзгіден өткізіп, жылы күйінде ¼ стақаннан тамақтануға жарты сағат қалғанда күніне 3 рет ішеміз.
Дереккөздер
http://massaget.kz/layfstayl/Zdorove/24098/
Сыртқы сілтемелер
http://ya-zdorovyi.com/polza-luka/
http://mamapedia.com.ua/health/polza-ili-vred/polza-luka.html
Тағы қараңыз
Пияз
Үлкен Грязная
Үлкен Грязная — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Банновка өзенінің оң жағалауынан 1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь Новокузнецк қаласынан Кемерово қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері
Тұма
right|120 px Тұма - бұлақтың бір түрі; қоры грунт суларымен, жалпы алғанда арынсыз жер асты суларымен толығып отыратын су көзі; сулы қабаттың қоректену аймағынан, жоғарыдан төмен қарай, судың жер бетіне шығу бағытында қозғалатын тегеурінсіз жер асты суларының көзі.
Өзен, көл аңғарларында, тау, шоқы, төбе, жоталардың бөктерлерінде, жер бетінің әр түрлі ойыстарында жер бетіне шығып жататын жер асты су көздері. Тұманың ағын күші болмайды, оның өнімділігі жыл бойғы жауын-шашын мөлшеріне байланысты әр түрлі. Суы тұщы, ашқылтым болып келеді. Суы мол, өнімі тұрақты тұмалар шегенделіп, суы жайылымдағы малды суаруға, ауыз суға, кейде жер суару үшін де пайдаланылады. Мысалы, Алакөл маңындағы Көктұма бұлағы. Тұмаға су жоғарыдан төмен қарай сулы қабаттың қоректену ауданынан, кәріздік орынға — судың жер бетіне шығатын жеріне қарай қозғалады.
Дереккөздер
Санат:Су шаруашылығы
Омар Жұмабекұлы Қиқымов
Омар Жұмабекұлы Қиқымов (1959 жылы Алматы облысы, Кеген ауданы Ұзынбұлақ ауылында туған) — кино және театр актері. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2012). Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актері (1982 жылдан).
Кино рөлдері
«Өгей әке», «Тоғызыншы ұлдан сақтан!», «Қара бала», «Намыс», «Заман-ай», «Махамбет», «Көшпенділер», «Біржан сал» т.б. фильмдердегі әрқилы рөлдері актердің шығармашылық биіктері. «Ісім ізім», «Қилы заман», «Молықбай қобызшы», «Шығыс жұлдыздары» телефильмдеріне түскен.
Марапаттары
Санат:Қазақстан театр актерлері Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары
Кохассэт (Миннесота)
Кохассэт (Cohasset) — Миннесота штатының Itasca округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2698 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 91.3 км² шамасында. FIPS коды — 27-12412.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Курлем
Курлем — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ульмень өзенінің сол жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Коцур Павел Михайлович
Коцур Павел Михайлович (3.01.1974, Астана) ХДСШ-і (1994), халықар. гроссмейстер (1996). Респ-ның (1994, 1997) ч-ны, жастар арасындағы Ә. біріншілігінің (1997-Арг.), үш бірдей дүниежүзілік ш-т олимпиадасынан (1994 - Мәскеу, 1996 - Ереван, 1998 - Элиста), Азия ч-тына (1997-Сингапур 4-орын) қатысушы, С-Петербургте, Корганда, Будапештте, Алматыда, Павлодарда өткен халықар. турнирлердің жеңімпазы.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша шахматшылар Санат:Қазақстан шахматшылары
Жүйелі склеродермия
Жүйелі склеродермия терінің,ағзалар стромасының, склерозымен сипатталатын созылмалы ауру. Бұл аурда негізгі өзгерістер теріде көрінеді. Склеродермия нәтижесінде тері қалыңдап, тығыздалып өз серпімділігін жоғалтады. Науқас бетіне масқа кигізгендей мимкасын жоғалтып, аузы әрең ашылып, езуінің айналасында әжімдер пайда болады, ал қол,аяқ бармақтары бүрісіп, тартылып қалады.
Этиологиясы
Белгісіз келеді, бірақ осы аурудың дамуында діріл ,химиялық заттар әсері, ұзақ уақыт тоңу, кейбір генетикалық себептердің маңызы бар. Осы ауруда HLA AI, В8, Д3,Д5 антигендері жиі ұшырайды.
Патогенезі
Жүйелі склеродермия үшін фиброздану процесінің үдемелі түрде өтуі тән. Бұл жағдай фибробластар қызметінің күшейіп коллаген талшықтарының көптеп түзілуіне байланысты. Фибробластар коллагенге қарсы сенсибилизацияланған лимфоциттер бөліп шығаратын лимфокиндер әсерінде I -және 3-типтегі коллагендерді, фибронектинді көптеп синтездейді. Фибробластардың аутоиммунды цитолизі нәтижесінде фибрилді коллагеннің патологиялық түрлері пайда болады, олар тез арада ыдырап, сорылып кетпей осы жерге жиналып қалады. Нәтижеде жергілікті фиброз процесі едәуір күшейеді.
Патологиялық анатомиясы
Жүйелі склеродермияда коллаген тканінің патологиясымен бірге майда қан тамырларында да ауыр өзгерістер көрінеді. Микроскоппен қарағанда эпидермистің атрофиясын, дистрофиялық өзгерістерін, сол жерге пигменттердің топталып қалғандығын, дерманың мукоидты, фибриноидты ісіну, склероз және гиалиноз нәтижесінде қалыңданады.
Жүректе аралық ұлпа нәтижесінде дамыған склеродермиялық кардиосклероз көрінеді. Бұл процестер жүрек қабының ұлғаюына, оның қуыстарының кеңіп кетуіне әкеп соғады. Өкпеде микроциркуляция арнасының бұзылуы нәтижесінде альвеоланың аралық ұлпасы қалыңдап пневмосклероз процесі дамиды.
Склеродермия үшін бүйректегі өзгерістер өте тән. Бүйрек қыртысының атрофиясымен қатар, көлемді некроз процестері көрінеді. Бұл өзгерістердің негізінде қан тамырлары кенересіне иммунды кешендердің шөгіп қалуы жатады. Микроскоппен тексергенде қан тамырларында фибриноидты некроз, капиллярларда некроз,тромбоз, бүйрек шумақтарында гиалиноз және склероз процестері байқалады.
Өңеште созылмалы эзофагит, буындарда созылмалы синовит артрит, бұлшықетте миозит дамиды.
Аурудың өлімі негізінен бүйректегі өзгерістерге байланысты болады, бірақ жүректің ,өкпенің патологиясы клиникада ауыр белгілермен өтеді.
Моңғол дәуіріндегі Қазақстан
Моңғолдық жаулап алуы еуразиялық аймақтарда құрылған қарым-қатынасты және оны мекендеген тайпалар мен халықтар өзара байланыстарын бұзды, олардың этносаяси және шаруашылық-мәдени дамудың барысын өзгертті.
Моңғол тайпалары ХІІ ғ. ортасына қарай Моңғол Алтайының аумақтарынан және Ертіс жоғары басынан наймандар, қыпшақтарды ығыстырып, түркітілдес топтарды өзіне ұқсатып, түріктерден материалдық мәдениет, шаруашылық және тұрмыстың нысандары, көшпелі салттар мен мал тұқымдарының көптеген элементтерін өзіне алып, Орхон мен Керуленнен батысқа қарай бет бұрды. Осы уақыттан бастап, көптеген уақыт бойы сақталған түрік пен моңғолдарды орналастыру шекаралары орнатылды. Моңғолдар мекенденген аумақ солтүстікте Байқалдан Ертіс және Енисей жоғарғы жағынан оңтүстікте Гоби шөл даласына дейін созылып жатты.
1218-1219 жылға қарай моңғолдар көрші елдердің көптеген халықтарына өзіне бағындырды. Енисей қырғыздары мен буряттардыңжерлері жаулап алынды, танғұттардың мемлекеті құлады, Ұйғыр Турфан патшалығының билеушісі моңғол азаматтығын өз еркімен қабылдады. Цинь империясының әскерлерін құлдырағаннан кейін моңғолдар Солтүстік Қытайды мекендеді. Шыңғысханның келесі мақсаты – Орта Азия, Иран, Таяу Шығыс, Күнгей Кавказ, Шығыс Еуропаны жаулап алу. Ертіс, Арал теңізі және Әмудариядан батысқа қарай Шыңғысхан өзінің үлкен ұлы және оның ұрпақтарына ұлысқа әлі жаулап алынбаған жерлерді берді.
Моңғолдар Жетісуді тойтарыссыз жаулап алды. 1210-1211 жж. қарлұқ облысының иленушісі Арыслан-хан Шыңғысхан билігіне ауысты. 1217 ж. қарлұқ билеушісі Алмалық Бұзар да моңғол ханына тәуелді болды, ал келесі жылы Баласағұн қаласы моңғол қолбасшысы Жебеге күрессіз берілді.
Шығыс Түркістан және Жетісудің жаулап алуы Оңтүстік Қазақстан арқылы Орта Азияға жолды ашты. Шыңғысхан Мәуеренахрдағы жағдайды білу мақсатымен, ең алдымен, хорезмшах Мұхаммадқа Солтүстік Қытайдағы өзінің жеңісі және «түркі елдерінің» жаулап алуы туралы, сонымен қатар бейбітшілік келісім ұсынысы бар хабарламаны жіберді. Бұл болашақ әскери жорықтың дипломатиялық дайынығы болд. 1218 ж. жазда шыңғысхан жіберге Отырар қаласындағы сауда керуенінің опат болуы хорезмшах иелігіне басып кіру себебі болды. Отырар қаласындағы хоремзшах Ғайыр-хан билеушінің өкілі Иналшық көпестерді тыңшылықта күдіктеніп, оның бұйрығы бойынша оларды өлтірді. Шыңғысхан әскерінің жорығы 1219 ж. қыркүйекте басталды. Моңғол әскері Ертістен Жетісу арқылы жүрді. Олар 150 мың адамды құрады, олардың ішінде 111 мың моңғол, әскердің қалған бөлігін Шыңғысхан билігіндегі жауынгерлер – ұйғыр мен қарлұқтар құрады.
1219 ж. моңғол әскерінің Мәуеренахрға Орта және Төменгі Сырдария қалаларының аудандарына қозғалыс бағдары Қазақстанның шаруашылық қатынаста ең қоныстанған және меңгерілген аудандары – Жетісу арқылы жатты. Оңтүстік Қазақстан аумағының жергілікті тұрғындары моңғол әскеріне батыл соққы берді және олар жаппай лаңкестік, зорлық, көптеген облыстарды талқандау, қалаларды бұзу әдістерін қолданды. Араб және парсы деректерінде әр түрлі елдердің отыз шақты қалалар келтіріліген, оның тұрғындарын моңғолдар түгелдей қырып тастады. Олардың ішінде үш оңтүстік қазақстандық қалалар бар: Отырар, Сығанак және Ашнас.
Отырар қаласының билеушісі Ғайыр хан өзінің 80 мың әскерімен қаланың қорғаныс 5 ай бойы ұстай алды. Тек гарнизон әскербасының бірі Қараджа-хаджиб моңғолдарға беріліп, Суфи ханның дарбазы арқылы бекіністен кеткеннен кейін ғана, жау әскері түнде қалаға кірді. Тағы бір бойы Ғайыр хан қамалды соңғы әскері қалғанша дейін қорғады. Ол тұтқынға алынып, жаза тартылды, а бүкіл тұрғындар бір үйір қойлар сияқты қаладан қуылды және өлтірілді, ал тірі қалғандар тұтқынға алынды.
Санат:Қазақстан тарихы
Ақшығанақ ауылдық округі
Ақшығанақ ауылдық округі – Қостанай облысы Жангелді ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Ақшығанақ, Түйемойнақ ауылдары кіреді. Орталығы – Ақшығанақ ауылы. Округ құрамында болған Ақмедия, Қазасалған ауылдары 2009 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1482 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Жангелді ауданы ауылдық округтері
Мончинский Еган
Мончинский Еган — Ресейдегі өзен. Тюмень облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/1162/318/197/32/51 орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Тобыл өзенінің құйылысынан Конда өзенін қоспағанда Ханты-Мансийск (жоғарырақ) қаласына дейін. Өзен саласы — Тобылдан Обьке дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қазақстан Республикасы Мәдениет министрлігінің Мұрағаттар мен құжаттаманы басқару жөніндегі комитеті (2003-2004)
ҚР Президентінің﻿ 2003 ж. 13 қыркүйектегі Жарлығымен министрлік оны ҚР Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі оны ҚР Мәдениет министрлігі және ҚР Ақпарат министрлігіне бөлу жолымен қайта ұйымдастырылуының нәтижесінде құрылды.
ҚР Үкіметінің 2003 ж. 24 қарашадағы қаулысымен комитет туралы бұрын бекітілген ережеге оның ведомстволық бағыныстылығына өзгерту енгізілді. Комитеттің құқықтық мәртебесі, негізгі міндеттері және құрылымы өзгертілмеді.
ҚР Үкіметінің 2004 ж. 21 сәуірдегі қаулысымен комитеттің мемлекеттік мекемелері құрылды: ОММ, кинофотоқұжаттар мен дыбыстықжазбалар ОММ, ғылыми-техникалық құжаттама ОММ, мемлекеттік мұрағаттардың деректі материалдарын шағын көшірмелеу және қайта қалпына келтіру орталық лабороториясы; құжаттама және мұрағат ісі жөніндегі ғылыми-техникалық ақпарат орталығы.
ҚР Президентінің﻿ 2004 ж. 29 қыркүйектегі Жарлығына сәйкес ҚР Үкіметінің 2004 ж. 29 қазандағы қаулысымен комитет ҚР Мәдениет, ақпарат және спорт министрлігінің Ақпарат және мұрағат комитеті болып қайта ұйымдастырылды
Халил (Карайыдел ауданы)
Халил — Башқұртстанның Карайыдель ауданындағы ауыл, Ескі акбуляк ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 243 адамды құрады. Пошта индексі — 452369, ОКАТО коды — 80234872005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Фельдкирш (Жоғарғы Рейн)
Фельдкирш (Feldkirch) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Гебвилер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,21 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 68088, пошта индексі — 68540.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 951 адамды құрады. Халық тығыздығы — 225,89 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Валкотт (Айова)
Валкотт (Walcott) — Айова штатының Скотт округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 7.7 км². FIPS коды — 19-81705.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 1528 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Скотт округы (Айова)
NGC 1794
NGC 1794 — Қоян шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз)
Секейро
Секейро (Sequeirô) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Санту-Тирсу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Аве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 769 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,15 км² шамасында. Халық тығыздығы — 822,8 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Путилиха
Путилиха — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Реваж өзенінің сол жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.