cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мөлдір Әуелбекова
Өмірбаяны
2012 жылдың қаңтар айынан бастап Мөлдір жеке шығармашылықпен айналыса бастады. Бірнеше әндер жаздырды. Атап өтер болсақ "Туған жер", "Күтемін", "Жаным-жаным", "Джан-джан немесе Кел биле", "Бір сен үшін", "Толғау", "Өсиет" әндері. Мамыр айынан бастап «Adam Media Group» компаниясы дайындап, «Қазақстан» Ұлттық арнасында көрсетілген «Елім менің» интеллектуалды думанын жүргізіп, көрермен талғамынан шықты. Сол жылдың қараша айында «Өсиет» атты бейнебаяны жарық көрді.
Марапаттар
«Құрмет » ордені (2018)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері
Оак Блаффс (Массачусетс)
Оак Блаффс (Oak Bluffs) — Массачусетс штатының Дюкс (Dukes) округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 3 735 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 67.2 км² шамасында. FIPS коды — 25-50390.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Закладная Виска
Закладная Виска — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Проходница өзенінің оң жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Педрегулью
Педрегулью (Pedregulho) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Рибейран-Прету мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Франка экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Закладная Виска
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Педрегулью
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15 929 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 701,886 км² шамасында. Халық тығыздығы — 22,7 адам/км².
Майлытоғай
Майлытоғай — Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы ауыл, темір жол бекеті, Майлытоғай ауылдық округі орталығы.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1083 адам (569 ер адам және 514 әйел адам) болса, 2009 жылы 756 адамды (388 ер адам және 368 әйел адам) болды.
Тарихы
Ауыл 1962-96 жылдары қаракөл қойын өсіретін «Первомайский» кеңшары бөлімшесінің орталығы болған.
Дереккөздер
Санат:Шиелі ауданы елді мекендері Санат:Қазақстан темір жол бекеттері
Петр Аркадиевич Деражинский
Деражинский Петр Аркадиевич (6.05.1918, Рига -25.12. 1988, Париж) 1953-85 жылы Алматы қаласында тұрды. 1987 жылдан бас¬тап Қазақ радиосы мен теледидарының спорт комментаторы. Денсаулық, спорттық тақырыпты жете білу, радио дыбысына сәйкес келетін дауыс, материалдарды әсіресе жеткізуі миллиондаған жанкүйерлердің зейінін арттырды.
Дереккөздер
Санат:Спорт журналистері
Әлемдік энергетикалық кеңес
Әлемдік энергетикалық кеңес  — әлемдік энергетиканың дамуын және энергия қорларына байланысты мәселелерді болжаумен айналысатын халықаралық ұйым. Әлемдік энергетикалық конференция негізінде 1924 жылы құрылған. Қазір 90-нан астам елді біріктіреді. Әлемдік энергетикалық кеңес осы елдерге электр энергетикасы, қайта жаңғыратын энергия түрлері, қоршаған ортаны қорғау, қаржы, электр энергиясын үнемдеу мен тиімділігін арттыру мәселелерін шешуге көмек көрсетеді. Әлемдік энергетикалық кеңес үш жылда бір рет конгрес өткізіп тұрады. Оған қатысушы елдерде кеңестің ұлттық комитетттері жұмыс жасайды. Энергетика қорларына бай Қазақстанда 1993 жылдың маусым айында әлемдік энергетикалық кеңестің Ұлттық комитеті құрылды
Грин-карта
thumb|right|250px| Грин-карта (green card, ресми атауы United States Permanent Resident Card) — жұмысқа орналасу мүмкіндігін растайтын жеке куәлік немесе сәйкестендіру картасы. Жасыл түсті «жасыл карталар» 1946 жылдан 1964 жылға дейін болды және 2010 жылдың 11 мамырында дизайнның келесі жаңартылуынан кейін осы түс схемасына оралды. Жасыл карта құжаттарды жинау мен қажетті өтініштерді берудің ұзақ және қымбат процестерінен кейін шығарылады.
Росица (Добрич облысы)
Росица (Росица) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Генерал-Тошево қауымының құрамына кіреді.
Грин-карта
Тұруға ықтиярхат алудың негізгі арнасы:
Росица (Добрич облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 404 адамды құрайды.
Грин-карта
Жақында АҚШ-та тұруға рұқсат алуға өтініштер саны жылына 3 миллионға дейін жетеді, бұл өтінішті қанағаттандырудың орташа мерзімі 0,5-10 жылға жетеді, бұл халқы көп елдерден, әсіресе Үндістан, Қытай, Мексика және Филиппиннен келген азаматтардың өтініштері санының күрт өсуіне байланысты. Елге квота санаттағы көшіп келушілердің жалпы санының 7%-ынан аспауға тиіс.
Росица (Добрич облысы)
Пошта индексі — 9540. Телефон коды — 057305. ЕКАТТЕ коды — 63094.
Грин-карта
Санат:АҚШ Санат:Миграция
Росица (Добрич облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Әлемдік энергетикалық кеңес
Дереккөздер
Қазақ ұттық энциклопедиясы
Лиственничная (Ерса тармағы)
Лиственничная — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ёрса өзенінің сол жағалауынан 86 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 31 км-ді құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 3678
NGC 3678 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1831 жылы 13 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3678 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 35177, UGC 6443, MCG 5-27-71, ZWG 156.75, WAS 21, KUG 1123+281.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Лауыр Георгиевич Корнилов
Балалық шағы
Лауыр Георгиевич Корнилов 1870 жылы 30 тамызда (ескі стиль бойынша 18) Өскеменде казак әулетінде Сібір казак әскерінің Қарқаралы станицадан шыққан тілмашының ұлы Георгий Николаевич Корниловтың отбасында дүниеге келді. Г.Н.Корнилов, әкесі сияқты, Көкпектіде пәтерлерде орналасқан 7-Сібір казак полкінің кіші урядник шенінде аудармашы қызметін атқарды. 1859 жылы 13 ақпанда ол жергілікті казак әулетінен шыққан Прасковья Ильинична Хлиновскаяға үйленді, ол туралы 1859 жылғы туу туралы жазбада бар. Хлиновскийлердің ата-бабаларының арасында поляктар мен алтайлық қалмақтар болған. Лауыр Георгиевичте қалмақтарда айқын шығыс келбетінің болғаны оның арғы ата-бабаларының арқасында. Лауыр отбасында төртінші бала болды. 1873 жылы ересек Корнилов туған жері Қарқаралыға ауысады. Әкесі Георгий Николаевич, бірінші офицер подқорыншы (подхорунжий) шенін алғанына қарамастан, 2 жыл өткен соң, ол әскери қызметтен кетіп, коллеж хатшы шенін алып, азаматтық мекемеге кетті, барлық ұлдары (ауыр Автоном ұстамаларымен зардап шегетінді қоспағанда) 1-Сібір императоры I Александр кадет корпусында Александр оқып, өмір бойы поручик қызметін атқарды, Андрейді корпустан шығарды. Лауырдың сүйікті інісі Жақып кадет бола отырып, жас кезінде өкпе қабынуынан қайтыс болды. Тек Петр атты інісі ғана полковник шеніне дейін қызмет атқарып, 1918 жылы Ташкентте қайтыс болды. Лауырдың Вера мен Анна есімді қарындастары де болған.
Кеңестік тарихнамада Корниловтың казак офицерінің отбасында туғаны туралы тікелей айтылады.
Мысалы, тарихшы К.П.Шовунов өзінің Корниловтың шығу тегі туралы зерттеулерін 1992 жылы «Известия Калмыкия» газетінде «Сіз кімсіз, генерал Корнилов?» мақаласында жариялады. Осыған сәйкес, Корниловтың шын аты - Лавга Гильджирович Дельдинов. Ол Семикаракор дондық станицада қалмақ-казак пен орыс казактың отбасында дүниеге келген. Отбасы ыдырап, кішкентай Лавга Өскеменде тұратын ағасы Георгий Корнилов асырап алып, ол Лауыр деп жазылды.
1992 жылға арналған «Қазақстан Кеңестері» газетінде №223 жарияланған басқа нұсқаның авторы тарих ғылымдарының кандидаты, доцент Мұрат Әбдіров болды. Оның нұсқасы бойынша, Лауыр Георгиевич Корнилов 1870 жылы 18 тамызда Өскеменде 7-Сібір казак полкінің бұрынғы қорыншысы (хорунжий), туылғанға дейін 8 жыл бұрын казактік таптан кетіп, коллеж тіркеуші шеніне ауысқан Егор (Георгий) Николаевич Корниловтың (1906 ж.қ.) отбасында дүниеге келген. Корниловтың өз жұрты Сібірге Ермактың жасағымен бірге келген деп саналады. 1869 жылы Георгий Корнилов Өскемендегі қалалық полицияда хатшы лауазымын алады, жалақысы жақсы және болашақ генерал туылған Ертіс жағалауынан шағын үй сатып алады. Қарындасының айтуынша: Лауыр жейдеде туған... сондықтан болар, бала кезінен бастап оған ерекше бала ретінде қарап, оған үлкен үміт артып отырды... оқытудың алғашқы қадамдарынан бастап ол отбасының мақтанышы болды...
Осы нұсқа бойынша Л.Г. Корнилованың анасы — Мария Ивановна, Мәриям ана — Арғын-Қаракесек руынан шыққан қазақ. Ол шіркеулік-приход мектебінде оқыды, 14 жасында православие дінін қабылдап, Марья Ивановна деген есіммен атала бастады. 17 жасында Мәриям казак Георгий Корниловпен танысып, оған тұрмысқа шықты. Шамасы, ол ақылды, ерік-жігері мықты әйел болған және күйеуі үшін адал тыл мен тірек болған. Үйленгеннен кейін 2 жылдан соң Георгий Корнилов офицер, ал 1878 жылы шенеулік болды. Корниловтың ата-анасы туралы ақпарат өте аз, бірақ, шамасы, олар бір-бірін қатты жақсы көретін, өйткені олардың 13 баласы болған. Ол өзін толығымен бала тәрбиесіне арнады; ол аңғарғыш ақылымен, білімге деген құмарлығымен, есте сақтау қабілетімен және керемет қуатымен ерекшеленді.
IC 4319
IC 4319 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Лауыр Георгиевич Корнилов
Кадет корпусында
thumb|right|200px|Лауыр Корнилов 1883 жылдың жазында жас Корнилов Омбы қаласындағы Сібір кадет корпусына оқуға түседі. Алғашында оны тек «келуші» ретінде ғана қабылдады: қазақ даласында тиісті үйретуші болмағандықтан, француз тілінен басқа барлық пәндерден түсу емтихандарын сәтті тапсырды. Дегенмен, жаңа оқушы бір жыл оқудан кейін өзінің табандылығымен және тамаша аттестаттауымен (орташа балл 12-ден 11) «қазыналық коштқа» ауысуға қол жеткізді. Сол корпусқа бауыры Яков та оқуға түсті.
Еңбекқор әрі қабілетті Корнилов көп ұзамай корпустағы үздік оқушылардың біріне айналды. Корпус директоры генерал Пороховщиков жас кадеттің аттестациясында былай деп атап көрсетті : жетік, қабілеттері жақсы, сабақта зейінді және мейірбан, өте ыждағатты... Қарапайым, шыншыл, тіл алғыш, өте ұқыпты, мінез-құлқы жағынан қырлы. Үлкенге ізетті, жолдастарына өте жақын, қызметшілерге сыпайы Оқудағы жетістіктері үшін Корниловқа вице-фелдфебел атағы берілді. Корпустағы жолдасы С.М. Бигловпен бірге физика оқулығын татар тіліне аударды. 5 жылдан кейін қорытынды аттестацияда мынаны оқуға болады: қарапайым, ашық, шыншыл. Еңбекқор және жолдастарына оқуда үнемі көмектесуге ынталы. Салмақты. Мойынсұнғыш және қатаң орындаушы. (...) Туыстарына сүйіспеншілікпен қарайды және оларға жиі хат жазады. Үлкендермен ізетті және тату. Жолдастары оны өте жақсы көреді және оларға жақсы жағынан әсер етеді...
IC 4319
Сыртқы сілтемелер
IC 4319 Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Лауыр Георгиевич Корнилов
Кадет корпусында
Қорытынды емтихандарды өте жақсы бағамен тапсырған Лацыр одан арғы оқуын жалғастыру үшін әскери мектепті таңдау құқығын алады. Математикаға деген сүйіспеншілігі және осы пәндегі ерекше табысы Корниловтың 1889 жылы 29 тамызда Петербургтегі беделді Михайловский артиллериялық училищесіне (осында әдетте ең дарынды кадеттер ағылып келетін) оқуға түсуіне көмек болады.
Сарва (Салдыбаша тармағы)
Сарва — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Салдыбаш өзенінің оң жағалауынан 36 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Павловск су торабынан қала типті Шакша ауылындағы су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Шонгау (Люцерн)
250px|thumb|Картада орналасуы Шонгау (Люцерн) (Schongau LU) — Швейцарияның Люцерн кантонында орналасқан коммуна. Хохдорф округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 811 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12.46 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1041, пошта индексі — 6288.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Люцерн елді мекендері
Хоэнгёрен
Хоэнгёрен (Hohengöhren) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Штендаль ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 455 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 28,24 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 90 250. Муниципалитеттің басшысы — Петер Хаккель.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Московая Ряса
Московая Ряса (Ряса) — Ресейдегі өзен. Тамбов облысы, Липецк облысы, Рязань облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Становая Ряса өзенінің оң жағалауынан 45 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 35 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Воронеж өзенінің бастауынан Матыра өзенін қоспағанда Липецк қаласына дейін. Өзен саласы — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Пезен-ле-Мин
Пезен-ле-Мин (Pézènes-les-Mines) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Безье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 26,87 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 229 адамды құрады. Халық тығыздығы — 8,52 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Сензитивтілік
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Вакариссес
Вакариссес (Vacarisses) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Вальес-Оксиденталь ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6017 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 40,44 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 44 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Деректер туралы ғылым
Деректер туралы ғылым (data science) — бұл көптеген құрылымдық және құрылымданбаған мәліметтерден білім алу және түсіну үшін ғылыми әдістерді, процестерді, алгоритмдер мен жүйелерді қолданатын пәнаралық сала. Деректер туралы ғылым деректерді іздеу, машиналық оқыту және үлкен деректермен байланысты.
Деректер ғылымы — бұл «нақты құбылыстарды түсіну және талдау» мақсатында «статистика, деректерді талдау және соған байланысты әдістерді біріктіру тұжырымдамасы». Ол математика, статистика, информатика, пәндік білім және информатика контекстінде көптеген салалардан алынған әдістер мен теорияларды қолданады. Тюринг сыйлығының иегері Джим Грей деректер ғылымын ғылымның «төртінші парадигмасы» ретінде ұсынды (эмпирикалық, теориялық, есептеу және қазір деректерге негізделген) және «ақпараттық технологиялар мен деректер ағымының әсерінен ғылымда бәрі өзгереді» деп сендірді.
Негіздері
Деректер туралы ғылым - бұл әдетте үлкен мәліметтер массивінен білім алуға бағытталған пәнаралық сала. Бұл сала талдауды, талдау үшін мәліметтерді дайындауды және ұйымда жоғары деңгейдегі шешімдер қабылдау үшін нәтижелерді ұсынуды қамтиды. Сонымен, оған информатика, математика, статистика, ақпаратты визуализациялау, графикалық дизайн, күрделі жүйелер, байланыс және бизнес саласындағы дағдылар кіреді. Бен Фрайға сүйене отырып, статист Натан Яу деректер ғылымын адам мен компьютердің өзара әрекеттесуімен байланыстырады: пайдаланушылар деректерді интуитивті түрде басқара және зерттей алуы керек. 2015 жылы Американдық статистикалық қауымдастық дерекқорды басқаруды, статистиканы және машиналық оқытуды, сонымен қатар таратылған және параллель жүйелерді үш негізгі кәсіби қауымдастық ретінде анықтады.
Дереккөздер
Санат:Информатика Санат:Деректер
Лек (Од)
Лек (Leuc) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,28 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11201, пошта индексі — 11250.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 683 адамды құрады. Халық тығыздығы — 60,55 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Жылулық қалдықтар
Жылулық қалдықтар (Тепловые отходы) — адамзаттың шаруашылық әрекеті нәтижесінде пайда болатын, айнала қоршаған ортаға тарайтын жылулық. Жылулықтың қомақты бөлігі энергия өндіру, химиялық процестер, суыту процестері кезінде бөлінеді. ірі қалаларда және өндіріс орталықтарында жылулық қалдықтардың атмосфераға таралуы ауаның жылдық орташа температурасының кейбір жекеленген пункттерде 1°С-қа дейін көтеруге алып келді. Нәтижесінде, қаланың орталығының температурасы оның шет аймақтарына қарағанда белгілі дәрежеде жоғары болып, қалалық жылулық аралын туғызады. Оқшауланған аймақтарда жылулықтың артуы жылу электр станциялары мен өндірістік кәсіпорындардың күшті жылу шығаруларымен байланысты болады. Мұндағы ауа температурасының артуы мен ылғалдануы тұманның, аймақтық бұлттың және жергілікті жауын-шашынның пайда болуына апарып соқтырады. Өзен суларын электр станцияларына, оның ішінде атом электр станцияларын салқындатуға апарып соқтырады, себебі олардан шыққан сулар температураны көтеріп жібереді. Әдетте, суыту агрегаттары өзінен шыққан судың температурасын 8—10°С-қа дейін көтереді. Жазғы уақытта мұндай сулар суқойманың температурасын 30°С-қа дейін жоғарылатады. Мұндай температурада көптеген су организмдері өзінің өсуін, азықтануын және кобеюін тоқтатады. 27°С-та суқоймадағы организмдердің жұтаңдануы басталады. Температураның 25—26"С-қа дейін көтерілуі барлық организмдердің көбеюіне жағдай жасайды да, нәтижесінде судың жаппай гүлденуі және гидротехникалық имараттарды балдырлардың қаптауы басталады, кальцийлік тепетеңдік бұзылады, судағы оттек мөлшері азаяды, ол кейде тіршілік ету деңгейінен де (3 мг/л) төмендеп кетеді, сөйтіп балықтардың қырылуына әкеп соқтырады. Осылайша жылулық қалдықтар эвтрофтануеа соқтырады, ал оның жанама салдары көптеген уытты ластағыштардың күшеюіне алып келеді.
Лек (Од)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Жылулық қалдықтар
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Санту-Эштеван (Сабугал)
Санту-Эштеван (Сабугал) (Santo Estêvão (Sabugal)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Сабугал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Сара Абдурахманқызы Ишантураева
Сара Абдурахманқызы Ишантураева (8. 11. 1911 ж. т., Наманган обл., Жаңақорған ауд.) — өзбек совет актрисасы, КСРО халық артисі (1951). 1942 жылдан КОКП мүшесі. 1927 ж. Москвадағы Ағарту үйі жанындағы өзбек театр студиясын бітірді. Сахналық жолыда сол жылдан басталды. 1943—46 ж. және 1953—60 ж. Өзбек драма театрынын директоры. Өзі ойнайтын ролъдерінің әлеуметтік және психол. мінез-кейпін терең ашып көрсететін, реалистік багыттағы актриса. Басты рольдері: Онахон (Яшеннің «Намыс пен махаббатында»), Офелия, Дездемона (Шексппрдің «Гамлеті» мен «Отоллосында»), Хуррият (Ұйғырдың осы аттас пьесасын-да) т. б. КСРО Мемл. сыйлығьшың лауреаты (1949). 2—4-сайланган КСРО Жоғ. Советінің және Өзб. ССР Жог. Советінің (1939) депутаты. 2 рет Ленин орденімен, басқа 5 орденмен марапатталған.
Наурыз-думан әні
«Наурыз-думан» әнін 1988 жылы филармонияда өткен концертте алғаш рет орындалған. Сол жолы әнді танымал күйші Абдулхамит Райымбергеновтің жетекшілігіндегі «Мұрагер» ансамблі сүйемелдеді. Шын мәнінде, бұл ән бірден тыңдаушыларының көңілінен шығып, сәтімен тұсауы кесілген туынды болды. Алматыда, жалпы елімізде сол жылдары Наурыз енді-енді тойланып, өзіндік бағыт, баға алып жатқан тұсы еді. Сол кезде қазақтың өте таланты композиторы Талғат Сарыбаев ақын Мұқағали Мақатаевтың сөзіне жазылған «Наурыз-думан» әнін жазды.
Әннің сөзі
Наурыз айы туғанда, Той болушы еді бұлмаңда. Сақталушы еді сыбаға, Сапарға кеткен ұлдарға, Наурыз айы туғанда.
Наурыз, наурыз күні игі, Күні игі жердің түрі игі! Бауыры жылып науат қар, Бабымен ғана жібиді. Наурыз, наурыз күні игі, Күні игі жердің түр іигі! Шашылып ырыс шанақтан. Шақырып бір үй бір үйді, Шаттанушы еді бір игі!
Осынау игі кең жерге, Наурыз айы келгенде. Наурыз тойын бергенде, Көрмегендер де арманда, Арманда оны көрген де. Келіп ем өмір-орманға, Наурыз айы келгенде.
Пайдаланылған әдебиеттер: http://almaty-akshamy.kz
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша әндер
Бокстан бірінші орта салмақта әлем чемпиондарының тізімі
Қазіргі уақытта атақты бере алатын ұйымдар
Ұйымдар құрылғанға дейін абсолютті берілген.
Сілтемелер
*Бірінші орташа Первый орташа
Ривароне
Ривароне (Rivarone) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Алессандрия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 381 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 63 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 15040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Ауыр бомбалаушы
Ауыр бомбалаушы (Тяжелый бомбардировщик) — келісімде көрсетілген жалпы шектеу санына енгізілген ұшақтарды анықтау үшін СҚШ-2 (ОСВ-2) келісімінде қолданылатын термин. Келісім бойынша ауыр бомбалаушылар қатарына американдық В-52 және В-1, кеңестік ТУ-95 "Медведь" және Мя-4 "Бизон" және келешекте өндірілетін құрлықаралық операцияларды жоғарыда айтылған жүйелер сияқты немесе олардан артық орындай алатын, әрекет радиусы 611 километрден асатын ұшақ снарядты көшіретін бомбалаушынар және "Жер — Әуе" баллистикалық ракеталарын тасымалдайтын бомбалаушылар жатады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Лочери
Лочери (Loceri) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Ольястра провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1311 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 68 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 8040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
№20-темір жол айрығы
№20-темір жол айрығы — Қызылорда облысы Шиелі ауданы, Алмалы ауылдық округі құрамындағы темір жол айрығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шиелі кентінен солтүстік-батысқа қарай 15 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 41 адам (18 ер адам және 23 әйел адам) болса, 2009 жылы 40 адамды (18 ер адам және 22 әйел адам) құрады.
Үштік кезең
Үштік кезең — бұдан шамамен 65 миллион жыл бұрын басталып, шамамен 1,8 миллион жыл бұрын аяқталған, яғни динозаврлардың жаппай қырылу оқиғасынан басталып, ең соңғы мұз дәуірінің басында аяқталған геологиялық кезең.
Осы кезеңнің басында жер бетін билеуші омыртқалылар ретінде сүт қоректілер бауырымен жорғалаушылардың орнын басты. Бұл кезеңде сүт қоректілердің дамуында аса ірі өзгерістер орын алды. Адамдардың ең алғашқы гоминид туыстары Proconsul және австралопитек осы кезеңде пайда болды. Құстардың, бауырымен жорғалаушылардың, қосмекенділердің, балықтардың және омыртқасыздардың қазіргі түрлері осы кезеңнің басында бар болатын немесе оның бас кезінде пайда болды. Жабық тұқымды (гүлді) өсімдіктердің қазіргі заманғы тұқымдастықтары өрбіді. Теңіз омыртқасыздарының және сүт қоректілерге жатпайтын теңіз омыртқалыларының эволюциялық өзгерістері онша көп болмады.
Тектоникалық үрдістер жалғаса беріп, Гондвана түбегейлі екіге бөлініп, Үндістан Еуразия плитасымен соқтығысты. Үштік кезеңнің соңына қарай Оңтүстік Америка Солтүстік Америкамен түйісті. Бұрынырақ бөлініп кеткен Антарктида өзінің оңтүстік полюстағы қазіргі орнына келді. Вулкандардың белсенділігі жоғары деңгейде болды. Үштік кезеңнің барысында ауа райы біртіндеп суып отырды. Палеоценнің басында дүниежүзілік ауа райы тропикалық-қоңыржай болып келсе, кезеңнің соңында ауқымды мұз басу басталды.
Ауа райы
Қараңыз: Zachos 2001
Сілтемелер
Санат:Кайнозой Санат:Геология
Жаңатаң (Байғанин ауданы)
Жаңатаң — Ақтөбе облысының Байғанин ауданындағы ауыл, Қызылбұлақ ауылдық округі құрамында.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қарауылкелді ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 100 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 635 адам (332 ер адам және 303 әйел адам) болса, 2009 жылы 577 адамды (306 ер адам және 271 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Байғанин ауданы елді мекендері
Цитология
Цитология (κύτος — «қойма», бұл жерде: «жасуша» и λόγος — «оқу», «ғылым») - жасуша туралы ғылым. Цитология ғылымы біржасушалы, көпжасушалы ағзалар жасушасының құрылысын,құрамын және қызметін зерттейді.Ал жасуша бүкіл тірі денелердің ең қарапайым құрылысын,қызметін және дамуын сипаттайды. Сондықтан да цитологияның зерттейтін құрылыстары мен заңдылықтары цитология,тәнтану,эмбриология,физиология,генетика,биохимия,молекулалық биология және т.б. ғылым негіздерінің қалануына жол ашты. Цитология бөлімі -цитохимия пәні жасушаның химиялық құрамының құрылысын,олардың түзілуін, жасушадағы таралуы мен белсенділігін және оның қызметінің өзгеруіне байланысты химиялық қосылыстардың өзгеріп отыруын зерттейді. Цитохимияның негізгі жетістіктерінің бірі - нуклеин қышқылдарының ақуыз молекуласын синтездеудегі генетикалық рөлін анықтау.
Жасушаның белсенді қызметіне байланысты ақуыздың өзгеріске ұшырау себептерін және олардың зат айналымындағы рөлін зерттеу де цитохимияның үлесіне тиеді.Бұдан біз цитология ғылымының көп саланы қамтитынын байқаймыз.Өзінің даму бағытында цитология тек биологиямен ғана емес,сонымен қатар медицина,ауылшаруашылық,химия,физика,математика және т.б. ғылымдармен де тығыз байланысты.Бұл ғылымдардың жетістіктері мен әдістері цитологиялық зерттеулерде кең көлемде қолданылады.Сондай-ақ цитологияның жетістіктері көптеген ғылымның негізін салуда маңызды рөл атқарады. Осы ашылған жаңалық органикалық дүние бірлігінің өте нанымды дәлелінің бірі болды.Осындай дәлелді өсімдіктер мен жануарлардың жасуша құрылымының ұқсастықтарынан да көруге болады.
Морфология ілімінен өрбіген цитология анатомия, гистология, физиология, эмбриология, генетика, биохимия т. б. ілімдерімен тығыз байланыса келіп, жасуша физиологиясы, цитохимия, цитогенетика, цитоэкология, салыстырмалы цитология сияқты өзінің төл тармақтарын туындатты.
Цитология да биохимия, биофизика, генетика және молекулалық биология салаларындай ғылыми әдістемелік тәсілдерге жүгінеді. Осы тәсілдер арқылы ол соңғы жылдары жасушаны жан-жақты зерттеуде нәтижелі жетістіктерге жетті.
XIX ғасырдың басында жүргізілген микроскопиялық зерттеулер жануарлар мен өсімдіктер организмдерінің жасушадан құрылатынын дәлелдеп қана қоймады, органикалық дүниенің даму заңдылықтарын ашып берді. Я. Э. Пуркиня және И. П. Мюллер ұйымдастырған ғылыми мектептер өмірге жасуша теориясы жөнінде көп жаңалықтарды әкелді. Жалаң физиологиямен және фармакологиямен айналысқан Пуркинье енді өзінің ғылыми бағыт-бағдарын өсімдіктер мен жануарлар жасушаларын зерттеуге қарай бұрды.
Клетка теориясы ашылғанға дейін биология саласында оптикалық құралдармен жабдықтау, оньт жетілдіру сияқты күрделі жұмыстар жүргізілді. Сөйтіп, өсімдіктер мен жануарларды зерттеуде алғашқы мағлұматтар алына бастады. 1665 жылы Роберт Гук тұңғыш рет үлкейтіп көрсететін шынының көмегімен тозағашының құрылысын зерттеп, оның «клеткадан» тұратынын анықтады. Кейін өсімдіктердің өсіп дамуын бақылай келе М. Мальпиги (1671), II. Грю (1671) бұл жаңалықтарды толық. дәлелдеді.
А. Левенгук (1680) бірінші рет қан құрамында эритроциттердің барын анықтаса, Фантана (1781) жануарлар жасушаларындағы небір құпияларды ашты. Осыдан кейін өсімдіктер мен жануарлардың жасушаларының құрылыстары белгілі бола бастады. Клетканың құрамындағы негізгі элемент — протоплазма (Пуркиня 1830) мен ядро (Браун 1833) табылды. Осы мағлұматтарды негізге алып әрі әр түрлі ұлпалардың құрылысын, дамуын жанжақты зерттеп, соңынан нәтижелі қорытындыларын саралай отырып, 1838—1839 жылдары Т. Шванн өзінің атақты жасуша теориясын жазды. Бұл жаңалық табиғаттану ғылымдарында бұрын-соңды болмаған ұлы жетістіктердің бірі еді. Т. Шванның тұжырымы бойынша жасушаның пайда болуы өсімдіктерге де жануарларға да қатысы бірдей заңдылыққа бағынады. Ғалымның ой елегінен өткізілген осы қағида органикалық дүниенің даму заңдылығын тағы да бір қырынан көрсетті.
Ф. Энгельстің жасуша теориясын XIX ғасырдағы ұлы жаңалықтардьң бірі деп атауына да осы негіз болса керек.
Клетканы зерттеу әдістері
Цитологияда негізгі қолданылатын әдістердің бірі - жарық микроскопы. Соңғы жылдары жасушаны зерттеуде жарық микроскоптарының бірнеше түрлерін қолданылып жүр (люминесценттік, фазасы қарама-қарсы, электронды микроскоптарды). Жарық микроскоптарының көмегімен ұлпадан алынған және әр түрлі бояулармен боялған жұқа кесінділерді (препарат) зерттеуге болады. Ол үшін кесіндінің қалыңдығы 5—7 микроннан (мк) аспау керек, сонда ғана жарық кесінділер арқылы өте алады. Жарық микроскоптары арқылы тексеретін ұлпалардан кесінділер дайындау (препарат) өте күрделі жұмыс. Цитологиялық препараттар жасау бірнеше кезеңдерге бөлінеді: материал алу және оны бекіту, ұлпаларды тығыздау, парафинге күю, кесінділер жасау, бояу, бальзамға бекіту.
Микроскоптың көру қабілеттілігі қолданылып отырған жарық ағымына байланысты және жарық ағынының 1/3 бөлігіне тең болады. Жарық толқынының ұзындыры неғұрлым қысқа болса, микроскоптың көру қабілеттілігі соғұрлым артады. Егер жарық толқынының ұзындығы 0,6 миллимикрон (мкм) болса, микроскоптың көру қабілеттілігі— 0,2 мкм— 1/3 ХО, 6 мкм — 0,2 мкм. Люминесцент микроскопы ультракүлгін жарық толқынымен жұмыс істейді, толқын ұзындығы— 0,27—0,4 мкм. Осындай толқын препаратқа түскенде ол сәулені сіңіре отырып, өзінен жарық шығарады, бұл құбылыс флуоресценция деп аталады. Шыққан жарық толқыны сінген жарық толқынына қарағанда әрдайым ұзын болады. Кейбір заттар түскен жарық толқынының жартысын сіңіріп, өзінен жасыл, сары, қызыл спектрді шығарады. Флуоресценция деп заттарды ультракүлгін жарығымен шағырылыстырылғанда өзінен жарық бөлуін айтады. Оларға пигменттер, витаминдер, майлар жатады. Кейбір заттарды флюрохром бояуларымен бояу арқылы флуоресценцияны көруге болады. Мысалы, ДНК-ны акридин қызыл сары бояуымен боялғанда жасушадағы дизоксирибонуклеин қышқылы (ДНҚ) ашық жасыл сәуле береді, ал рибонуклеин қышқылы (РНҚ) ашық қызғылт сәуле береді.
Синтетикалық бояуларды қышқылды және негізгі деп бөледі. Негізгі бояуларда сілтілік қасиетін анықтайтын, құрамында амин топтары болатын тұздар негіздері болады. Мұндай бояулар жасуша құрылымында қышқылдық топтармен тұзды байланыстар құрайды. Қышқылдық бояулар құрамында гидроксильді топтар немесе SO2OH топтарынан құралады. Негізгі (сілтілік) қасиетті жасуша құрылымы қышқылдық бояулармен байланысын ацидо- немесе оксифильді деп атайды.
Клетка бөліктерін әр түрлі түске бір мезетте бояйтын түрлі бояулар коспалары қолданылады. Осындай бояуларды пайдалана отырып, тек жасушаның морфологиялық айқын суреттемесіне қоса оның химиялық кұрлымы жайлы мағлұматтар алуға болады.
Ерекше химиялық заттарды анықтайтын бояуларға гистохимиялық және цитохимиялық бояулар жатады. Цитохимиялық талдау әдістері өте көп. Цитохимиялық реакцияға мысал ретінде ДНҚ-ға қолданатын кең таралған Фельген реакциясын айтуға болады. Маңыздылығы, тек ДНҚ-да спецификалық қышқылдық гидролизден кейін, дезоксирибоза пуриндердің ұсақталуынан альдегидті топтар пайда болады. Бұл топтар арнайы индикатормен, Шифф реактиымен қызыл түс береді. Бұл бояу арқылы ДНҚ-ны, оның санын анықтайды. Жеке амин қышқылдарымен (тирозин, триптофан, аргенин т.б.) реакциялар арқылы белоктардың таралуын анықтауға болады. Липидтер мен майлар жасушаларда жақсы еритін арнайы бояуларды айқындайды.
Цитохимиялық реакциялар арқылы ферменттерді анықтауға болады. Бұл реакцияның жалпы принципі - микроскоп арқылы белокты ферменттердің өздері емес, өнімдердің белсенділіктерін анықтайтын таралу аймақтары көрінеді.
Клеткаларды өсіру тәсілі
Мүшелер мен жануарлар ұлпаларын зерттеу үшін жасушаларды өсіру тәсілі қолданылады. Ең қарапайым тәсілі қарайтын болсақ, қоректік ортаға эмбриональдық экстракт пен қан плазмасының қоспасы немесе қан плазмасы қосылған синтетикалық ортаға тірі ұлпаның кішірек бөлігін саламыз. Бірнеше уақыттан кейін сол кесектің шеткі жағында жасушалардың өсуі мен бөлінуі басталады. Кейбір жағдайларда жасушаларды трипсин ферментімен өңдеп диссоциация туғызып оларды бір-бірінен алшақтатып, содан кейін осы жасушаларды жуып барып, қоректік ортасы бар ыдысқа салады. Салынған ыдыстың әйнек қабырғасына бекініп біріншілік колонияға айналады. Содан кейін олар жасушалық қабат құрып көбейе бастайды. Осылай бір қабатты жасуша дақылының өсуін тексеруге болады. Жануар ұлпасынан біріншілік дақылдар алу үшін эмбриональдің материалын қолданған дұрыс, ересек организмнен алынған материал өте нашар өседі. Клетка культурасын организмнен тыс өсіру үшін өсіру барысында оған ортадан басқа температураны сақтап тұру қажет.
Қазір организмнен тыс жасушаны дақылдау әдісі тек цитологияда ғана емес, сонымен қатар генетикалық, вирусологиялық және биохимиялық зерттеулерде кеңінен қолданылады.
Дақылда өсімдік жасушаларында өсіруге болады. Ол үшін бір бөлігі ұлпаның жасуша қабығын ерітуде ферментпен өңдейді. Бөліген жасуша денесі, протопласттары дақылдық ортаға салынып, олар бөлінеді және жасуша зонасын құрады.
Тірі жасушаны қарауда әдетте микроскоптың арнайы фото қондырғы көмегі арқылы жасалынған фотосурет түрінде тіркеледі. Тірі жасушаларды кинопленкаларға да түсіруге болады. Мұндай жағдайда осындай микросъемкалар кажетті ақпаратты береді. Тездетілген немесе баяулатылған киносъемканы қолдана отырып (цейтроферлі киносъемка) жасушаның қалай бөлінуі, фагоцитоз процесін, цитоплазма ішіндегі кірпікшелердің құрылуын және т.б. қажетті процестерді толық көруге болады.
Қазір компьютерлік технологияның дамуында арнайы жасушалар көмегімен тікелей компьютер мониторынан жасуша бейнесін көруге және оларды компьютерге жазуға болады. Қозғалмалы объектіні цейтроферлі түсілім үшін компьютерлік көру қолданылады.
Микрохирургиялық әдістер
Тірі жасушаны зерттеуде казіргі таңда микрохирургиялық әдістер қолданылып жүр. Микроманипуляторлық прибор көмегімен жасушалар кесіледі, олардан бөліктер алынады, заттар салады (микроинъекция) және т.б. операцияның жүруін қадағалайтын микромонипулятор әдеттегі микроскоппен үйлестірілген. Микрохирургиялық құрал ретінде әйнек ілмектер, инелер, капиллярлар қолданылады. Олар микроскопиялық өлшемде болады және арнайы микроқұралдар қолданылады. Микроманипуляция кезінде арнайы камераларға жасушаларды салып, сонымен бірге құралдарды да салады. Микроманипулятор көмегімен ядроны бір амеба штаммынан басқаға ауыструға және жасушалық ядро целомындағы жасушалардың физиологиялық ерекшеліктерін анықтауға болатындығын дәлелдеді. Микроманипулятор көмегімен амеба жасушасына коллойдтық алтын енгізу арқылы, содан кейін ядро мен цитоплазмада оның бөліктерінің араласуын зерттейді.
Осыдан микрохирургиялық құралдар көмегімен жасушадағы митотикалық айналуды қозғалтуға, жеке хромосомаларды шығаруға, тірі жасушаға белгіленген антидене немесе әр түрлі белоктік молекулаларды енгізуге болады. Механикалық әсерден басқа микрохирургияда жасушаларға соңғы кезде лазерлік микрошоғырлары немесе ультркүлгін жарығының микрошоғырлары кеңінен қолданылады. Бұл тірі жасушалардың жеке участкелерін тез арада анықтауға мүмкіндік береді. Мысалы, бір ядрошықты анықтап және екіншісінің тіршілігін қадағалауға болады. Бұл жағдайда екінші ядрошық өзіне қосымша жұмыс алып және екеуі үшін жұмыс істейді. Микрошоғырлардың көмегімен митотикалық хромосоманың немесе бөліну ұршығының белгілі бір аймақтарына әсер етуге болады. Жақында өте қысқа сәулелену импульстарын (наносекундтар) қолдануға мүмкіндік беретін және нақты түрде әсер ететін нүктесінде энергия мөлшерін дозалауға болатын, әсерлік микросәулелері бар құрылғылар қолданысқа еніп жатыр.
Тірі жасушаларды зерттеуде оларды витальді деп аталатын боялар қолданылады. Бұл бояу табиғатта қышқыл түрінде (трипанды көк; литий кармині) кездеседі. Тірі жасушаларды бояған кезде цитоплазмада бояу түйіршік түрінде жинақталады, ол зақымданған немесе өлі жасушалардағы цитоплазма мен ядро диффузды түрінде боялады.
Флуресценттік микроскопия әдісі
Өзіндік флуоресценцияда кейбір пигменттер бар (хлорофиллдер, бактериалды пигменттер, витаминдер (А және В2), гормондар. Егер флуоресценттік микроскоппен өсімдік жасушасын қараған кезде күңгірт-көк фонда жасуша ішінен қызыл дәндер ашық көрінеді - бұл хлоропласттар. Флуоресценттік микроскопия әдісінде тірі жасушаларға флуорохромдарды қосуға болады. (флуоресценциялы заттар). Бұл әдіс витальді бояумен ұқсас, яғни бұл жерде өте төмен концентрациясы бар бояу қолданылады (1x10-4-1х10-5) Көптеген флуорохромдар белгілі бір таңдаушы жасуша құрылысымен байланысып, оларды екіншілік люминесценцияға шақырады. Мысалы, сарғыш акринді флуорохром нуклеин қышқылымен таңдаулы байланысады. ДНҚ мономерлік түрдегі ДНҚ-мен байланысқанда жасыл түске флуоросценциаланады, ал димерлік түрдегі РНҚ-да қызыл түске жарықтанады. Сарғыш акриндинмен боялған тірі жасушаларды бақылауда, олардың ядроларында жасыл түсті жарық болады, ол цитоплпазмамен ядрошықта қызыл түс жарқырайды. Осы тірі жасушаларды осы әдістің көмегімен немесе басқа химиялық заттардың шоғырлануын көруге болады (кейбір жағдайда мөлшерін санау). Липидпен, шырыш және керотинмен және т.б. таңдаулы байланысатын флуорохромдар болады.
Таңбаланған флуорохромдық антиденені тірі жасушаға инъецирлеуге болады. Мысалы, тубулин ақуыздық флуорохроммен байланысқан антиденелерін жасушаларға енгізсе, олар микротүтікшелермен косылады. Осының нәтижесінде мұндай тірі жасушаларды флуоресценттік микроскоптың көмегімен бақылауға болады.
Соңғы кезде тірі жасушаларды немесе олардың компоненттерін зерттеу үшін бейнелерді өңдеуде жарық микроскоптың электронды-компьютермен үйлесімі кеңінен қолдана бастады (әсіресе фазасы қарма-қарсы). Бейнелерді электронды өңдеуде бейнетаспа қолданады, сонымен бірге бақылап отырған құрылымды қарама-қарсы етіп, фондық деңгейді "алып" және белгілейді. Мұндай әдістеме микротүтікше сияқты құрылымды телеэкраннан көруге мүмкіндік береді, жарық микроскоптың рұқсат етілген күнінен (20 нм) аз мөлшерде. Мұндай жүйені қолдануда тек цейтраферлі кино түсірілімді алмастырмайды, сонымен бірге бейнетаспаны қолданады, бейнелерді компьютерлік өңдеуде рұқсат етіледі: құрылым тығыздығының мәліметі туралы, сонымен бірге үш өлшемді ұйымдасу. Тірі жасушаларды зерттеуде бұл әдістің флуоресценттік микроскоппен үйлесімділігі үлкен жетістікке әкеледі. Жарық микроскоптағы жай әдіс микроскоптың терең еместігінен қаралып жатқан объекттің суреті үш өлшемде өңделуі өте қиын. әдетте жасушалар оптикалық кесілім ретінде берілген фокус тереңдігінде қаралады. Объектінің толық үш өлшемді реконструкциясын алуда арнайы конфокальді сканирлік жарық микроскопы қолданылады. Бұл прибордың көмегімен әр түрлі тереңдіктен және компьютерде жинақталған бейнелерден алынған тізбектердің кесілімі алынады. Сонымен бірге үш өлшемді, көлемді бейнеленген объектіні арнайы бағдарламамен құрастырады. Әдетте флуорохроммен боялған объекттер қолданады.
Поляризациялық микроскоп
Поляризациялық микроскоптың көмегімен субмикроскопиялық компоненттері тәртіппен орналасқан биологиялық құрылымдарды (коллаген талшықтары, миофибрилдер) зерттеуге болады. Жарық толқындарын белгілі бір поляризация бағытына бағыттайтын конденсорлы шынының алдына поляризатор орналасады. Зерттейтін препарат және объективтен кейін анализатор орналасады, ол жарық толқынына сол жазықтықта өткізеді. Поляризатор мен анализаторлар-призмалар (николь призмасы). Егер екінші призманы (анализатор) бірінші призмаға қарағанда 90°С бұрсақ, онда жарық түспейді. Осы екі призманың арасында екі қабатты сәуле шағылыстыратын немесе поляризация жасайтын қабілеттілігі бар объектілер болса, онда ол қараңғы ортада жарық шашқандай болып көрінеді.
Электронды микроскоп
Электронды микроскоптың көрсеткіштік қабілеті өте жоғары. Қазіргі электронды микроскоптың көрсеткіштік қабілеттілігі 0,1-0,3 нм-ге дейін жетеді. Электрондық микроскоптың құрылыс принципі жарық микроскопына ұқсас, сәулелерінің рөлін электр тоғымен қыздырылған вакуумда орналасқан V пішінді фольфрам жібі электрондар тасқынының қызметін атқарады, әйнек линзалардың орнында электромагниттік линзалар орналасқан. Жарық микроскопының объективі мен окулярының орнына электрондық микроскоптың магниттік катушкалары сәйкес келеді. Электронды микроскопта (ЭМ) міндетті түрде ваккум болуы қажет, себебі ауада электрондар алысқа кете алмайды, оттегі, азот немесе көмір қышқыл газы молекулалармен кездессе, олар бөгеліп өз жолын өзгертіп шашырай кетеді. Электрондар тасқынының бағытын қажетіне қарай қуатты электр өрісі немесе магнит өрісімен өзгертуге болады. Электрондардың жылдамдығы үдесе, электрондық микроскоптың шешуші кабілеті артады.
Электронды микроскоптың экраны мен фотопластинкада 50 000 есе үлкейтуге, фотошығаруда одан да көп есе үлкейтуге (10) болады. Қазіргі уақытта флуоресценцияланатын экраннан электронды-микроскопиялық суреттерді сандық телекамерамен компьютерге беріледі. Принтерді пайдалана отырып, суреттерді шығара алады. Электронды микроскоптың көмегімен металл мен кристалды торларда зерттеуге қолданады.
Электронды микроскоптарда жарықтың орнына электрон сәулелері қолданылады, осыған байланысты қолданылатын қуаттың күші 50—100 кВ-қа дейін барады, ал толқын ұзындығы 0,056—0,035 А°-ге жетеді. Толқын ұзындығы неғұрлым қысқа болса, микроскоптың көрсеткіштік қабілеттілігі сорғұрлым артатынын физика курсынан жақсы білеміз. Осыған байланысты электронды микроскоптардың көрсеткіштік қабілеттілігі —1—7 А°-ға, ал үлкейткіштік қабілеттілігі 600 000-ға дейін жетеді. Электронды микроскоптың көмегімен қарайтын заттың қалыңдығы 400—600А° препаратты көруге болады, өйткені қалың препараттан электрондар өте алмайды, олардың өткізгіштік қасиеті нашар. Электронды микроскопқа препарат дайындайтын приборды ультрамикротом деп атайды. Осы аспаптың көмегімен жұқа кесінді жасап, оны объекті торына бекітіп, арнайы бояулармен бояп, электронды микроскоппен қарайды. Электрон сәулелері препарат арқылы өткенде объектінің үлкейтілген «көлеңкесі» экранға түседі.
Дереккөздер
Санат:Биология бөлімшелері Санат:Цитология
Педрейра (Сан-Паулу)
Педрейра (Сан-Паулу) (Pedreira (São Paulo)) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Кампинас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Кампинас экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 40 575 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 109,71 км² шамасында. Халық тығыздығы — 369,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1896 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Ле-Плесси-Ебер
Ле-Плесси-Ебер (Le Plessis-Hébert) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,73 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27465, пошта индексі — 27120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 419 адамды құрады. Халық тығыздығы — 35,72 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Жатыр аурулары
Жатыр аурулары, әдетте, Жатырдың қабынуы және Жатыр ісіктері болып екі топқа бөлінеді. Жатырдың қабынуы жасанды түсіктен кейін немесе босанғаннан кейін шырышты және бұлшық етті қабаттары жараланып, іріңдеуінен болады. Бұл кезде әйелдің дене температурасы 38 — 390С-қа дейін көтеріліп, қан тамырлары тарылып, жүрек соғысы жиілейді. Әйел безгек тигендей қалтырап, Жатырдың жиырылуы төмендейді. Жатыр қуысынан ірің аралас, жағымсыз иісі бар сұйықтық бөлінеді. Жатырдың қабынуына: эндомиометрия, метроэндометрит, параметрит, т.б. жатады. Жатыр қабынуының созылмалы түрі әр түрлі жұқпалы аурулардың (туберкулез, мерез, актиномикоз) асқынуынан болады. Жатырдың қабынуын емдеу үшін Жатыр мойнының каналы және Жатыр қуысын тазалап, түрлі антибиотиктермен жуады; антибактериалдық терапия қолданылады. Жатыр ісіктері де екі топқа (қатерсіз ісік, қатерлі ісік) бөлінеді. Қатерсіз ісіктің ең жиі кездесетіні — миома. Бұл бірыңғай салалы ет тінінен (жатыр, қарын, ішек, тері етінен) өседі. Жатыр миомасы кезінде ұзақ уақыт қан кетіп, адамды анемияға шалдықтырады, қуықты, қуыққа келетін қан тамырларын, жүйке талшықтарын ісік басады. Ісік 30 — 35 жастағы әйелдерде пайда болып климакс мерзіміне дейін өсе беруі мүмкін. Миоманың түрі өте көп, өте жиі кездесетін түрі — Жатыр фибромиомасы. Бұл ішкі секреция бездері қызметінің бұзылуынан пайда болады. Алғашқы кезде ауру белгісіз өтеді. Ауру асқынғанда кіндіктің төменгі жағы шаншып ауырады. Етеккір мерзімі бұзылып, Жатырдан көп қан кетуі мүмкін. Жатыр миомасы, Жатыр фибромиомасы бар әйелдер, көбінесе, бала көтермей қалуы мүмкін. Сондықтан әр түрлі қабыну ауруларын өз мезгілінде емдеу керек; 30 жастан асқан әйелдер жылына 2 — 3 рет әйелдер консультациясына барып тексеріліп тұруы қажет. Жатырдың қатерлі ісігіне жатыр рагы, саркома, т. б. әйелдің жыныс мүшесінде кездесетін аурулар жатады (қ. Қатерлі ісік).
Сілтеме
Санат: Биология
Дендербай Қажығалиұлы Егізов
Дендербай Қажығалиұлы Егізов (6.06.1939 Индербор, Атырау облысы - 20.02.2007 Алматы) - белгілі спорт фотожурнал иесі. Мәскеудегі (1980), Сеулдегі (1988), Барселонадағы (1992), Лиллехаммердегі (1992) және Атлантадағы (1996) О.о-да Қазақстан құрама командасы мүшелерінің көрсеткен енерін жариялап отырды. Еуропа және Әлемнің көптеген чемпионатында, Азия ойындарында тіркелді. "Спорт бейбітшілік елшісі" (1975) фестивалінің лау¬реаты, "Советский спорт" газетінің (1980) Бүкілодақтық конкурсының (1981) лауреаты. КСРО дене тәрбиесінің үздігі (1991).
IC 4320
IC 4320 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48655, ESO 509-101, MCG -4-32-53, AM 1341-265.
Сыртқы сілтемелер
IC 4320 Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Порх-Юган
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Цоссен
Цоссен (Zossen) — Германия Федеративтік Республикасының Бранденбург жерінде орналасқан қала. Тельтов-Флеминг ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 17 606 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 179,57 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 12 0 72 477. Қаланың басшысы — Михела Шрайбер.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 7 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бранденбург елді мекендері