cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Үсінбекова Қалима
Сыртқы сілтемелер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Гете музейі
Гете музейі - ұлы неміс ақыны, ойшыл, жаратылыстанушы, зиялы бюргер әулетінен шыққан Иоганн Вольфганг Гетенің Германияның Ильменау қаласындағы музейі. Ильменау қаласынан 4 шақырым жердегі Киккельхан тауының басындағы орман ішінде 1780 ж. ағаштан тұрғызылған 2 қабатты үйге 31 жастағы Гете сол жылы қыркүйек айының 6-ыңда тұңғыш рет бас сұққан. Гете танушылардың айғақтауынша Абай тәржімелеген «Қараңғы түнде тау қалғыптың» неміс тіліндегі түпнұсқасын, яғни «Түнгі кезбенің әнін» ұлы ақын сол күні кеште мұнартқан Тюрингия қыраттарына қарап тұрып есікке жазыпты. Гете музейі Киккельхан тауынан екі шақырым қашықтағы, Ильменау қ-сы маңындағы Габельбах деп аталатын жерге орналасқан. Музейдегі Гете «Түнгі кезбенің әнін» алғаш жазған есік тарихи мүлік саналады. Жазушы Қалмұқан Исабаевтың белсенді қызметінің арқасында Абайдың «Қараңғы түнде тау қалғып» өлеңі қашалған мәрмәр тақта 1979 жылғы 22 шілдеде Қазақстаннан Габельбах музейіне жеткізіліп, салтанатты жағдайда аталмыш есіктің жанына орнатылды. Сол уақыттан бастап музейге келген шетелдік қонақтарды Абай әнімен қарсы алу дәстүрге айналған. 1980 ж. мамыр айында Исабаев Г. м-не өзі салған Абай Құнанбайұлы бейнесін, «Қараңғы түнде тау қалғып» әнінің ноталық жазбасын, арнайы әзірленген домбыраны сыйға тартады. Домбыраның сынбайтын шынымен қапталған бөлігі астында неміс және орыс тілдерінде: «Гетенің Азиядағы тұңғыш аудармашысы - ақын әрі композитор Абай мына аспапта ойнап, «Түнгі кезбенің әніне» ән шығарған» деген жазу бар. Өз кезегінде Гете музейі мен немістің классикалық әдеби мұрасын жинап, зерттейтін Ұлт институты қызметкерлері әдеби-мемориалдық Семейдегі Абайдың республикалық музейіне Гетенің портретін сыйға тартқан. Б.Сапаралы.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы Санат:Мұражайлар
Кіші Сортым
Кіші Сортым — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Сортым өзенінің оң жағалауынан 2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Балтабек қажы кесенесі
Балтабек қажы кесенесі — 20 ғасырдың басынан сақталған сәулет өнері ескерткіші.
Дереккөздер
Санат:Сәулет өнері Санат:Қазақстан кесенелері
Илзе Лиепа
thumb|right|200px|Илзе Лиепа Илзе Марисовна Лиепа (22 қараша 1963, Мәскеу, КСРО) — ресей балеринасы, Ресей Федерациясының халық әртісі мен әншісі(2002).
Өмірдерек
Илзе Лиепа 22 қарашада 1963 жылы Марис Лиепа және Маргарита Жигунова отбасында туған. Ағасы — Андрис Лиепа.
1981 жылы Мәскеу академия хореографиялық училищең (Н.В.Золотова курсы) бітірді,ал 1991 жылы ГИТИСтің педагогикалық бөлімің бітірді.
Өзінің Үлкен театрындағы артист карьерасында Илзе Лиепа «Кармен», «Иван Сусанин», «Князь Игорь», «Хованщина», «Травиата» операларында өзгеше билерді орындаған.
2011жылдан бастап „Балет FM“ на радио „ авторлық бағдарламасың жүргізеді.
Бірінші күйеуі — скрипкашы Сергей Стадлер. Екінші күйеуі — бизнесмен Владислав Паулюс. 2010 жылдың 15 наурызында жұбайларда Надежда атты қызы туылды (Лиепа алғашқы рет 46 жасында ана болды ). 2013 жылы ажырасты.
Дереккөздер
Санат:1963 жылы туғандар
Борнхайм (Рейнланд)
Борнхайм (Рейнланд) (Bornheim) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Кёльн әкімшілік округіне бағынады. Рейн-Зиг ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 48 531 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 82,72 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 3 82 012. Қаланың басшысы — Вольфганг Хензелер.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 14 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Іштен жанатын піспекті қозғалтқыштардың циклдары
Жұмыстық денеге, жылулықты жеткізу тәсілдеріне байланысты, барлық, қазіргі кезде, кездесетін жылулық қозғалтқыштарын екі топқа бөлуге болады - сырттан және іштен жанатын қозғалтқыштар.
Бірінші топ
Бірінші топқа жататындары, сондай жылулық қозғалтқыштар, жұмыстық денеге жылулықты жеткізу, яғни жылу процессі қозғалтқыштан бөлек жүргізіледі. Бұған мысал ретінде, булы қозғалтқыштар - булы машиналар және турбиналар. Бұл қозғалтқыштардың жұмыстық денесі болып, су буы атқарады, булы қазанды қондырғыдан алып, оны саптамамен (сопло) турбинаның жұмысшы дөңгелегіне немесе булы машинаның бу бөліп - таратушы құрылғысына беріледі.
Екінші топ
Екінші топқа жататындарына, мына жылулық қозғалтқыштар: оларға жылулықты, жұмыстық денесіне жеткізуді іске асыру тікелей отынды қоспамен, қажетті санды мөлшердегі ауамен қозғалтқыштың ішінде жандырады. Отынның жанғыш бөліктерінің, (С, Н, S) химиялық қоспалар нәтижесінде және ауаның оттегімен қосылып, отынның жану өнімі - газды қоспаны құрайды да, ол іштен жанатын қозғалтқыштың жұмыстық денесі болады. Осы қозғалтқыштар типін, кең ұғымда газды қозғалтқыш деп атайды, себебі, оның отыны ретінде, қандай жанғыш болса да жарайды: қатты, сұйық, газ түріндегі.
Іштен жанатын қозғалтқыштардың (ІЖҚ) газ түріндегі отынмен жұмыс атқаруын, тар мағынада атайды. Ондағы жанғыш газ (генератордың, сұйытылған және басқа), белгілі пропорциялы ауамен араластырады және осындай жанғыш қоспа, қозғалтқышқа кіреді де, отын тұтанады, жанғыш өнім кеңейеді де, жұмыс атқарылады. Сұйық отын - бензин, спирт, керосин, дизельді отындар (газды және солярлы май), мұнай - белгілі мөлшердегі ауамен тозаңды түрінде қозғалтқышқа енгізіледі де, осылардың нәтижелерінде жанғыш қоспа пайда болады. Қатты отынды ІЖҚ-та, тікелей тозаң түрінде жұмысшы кеңістікте пайдалану, әзірше қанағаттанарлық нәтиже берген жоқ, себебі, жанғыш заттарды ауамен жақсы араластыру мүмкіндігі жоқ және қозғалтқыштан, оның күлін алып кету де нәтижесіз болып отыр.
Дереккөздер
Санат:Жылу техникасы Санат:Ғылым
Раунен
Раунен (Rhaunen) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Биркенфельд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2221 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 10,75 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 34 069. Муниципалитеттің басшысы — Манфред Клингель.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Ақша фетишизмі
Ақша фетишизмі (Fetuchisme, порт. Feitico- сиқырлық белгісі) — экономика мен өмірдегі ақшаның рөлін және тауар жиыны арасындағы байланысты, акшаның тауарлы табиғатын түсінбеуге негізделген, ақшаға ерекше мән беру, ақшаның алдында бас ию және оларды құдайға теңеу.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Ақша Санат:Экономикалық теория
Фуцзянь
Фуцзянь (қыт. 福建; пиньинь Fújiàn) — Қытай Батыс провинциясы. Әкімшілік орталығы и үлкен қала аймағы — Фучжоу.Тұрғыны 36 894 216 адам(17-ші орын провинциялар арасында;көрсеткіш 2010 ж.).
Географиясы
Бұл провинцияның жер аумағы 122 919 км².
Әкімшілік бөлініс
Провинция 8 қалалық аймақтарға және 1 қалалық субпровинциальдық мәнге бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша елді мекендер Санат:Фуцзянь
Виндишгарстен
Виндишгарстен (Windischgarsten) — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Кирхдорф-на-Кремсе округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2452 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 4.9 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — KI, ресми идентификациялық коды — 4 09 23.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Дін негіздері. Биология, химия, педагогика
'''Дін негіздері. Биология, химия, педагогика''' — 2010 жылы Алматы қаласы «Б. о. ж.» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Ж. Ж. Жатқанбаев. Беттер саны — 726.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-232-321-4.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2010 жылы шыққан кітаптар Санат:Б. о. ж. баспасының кітаптары
Т (кирил)
thumb|left|110px|
thumb|right|400px| Т, т — кириллицаға негізделген әліпби әрпі.
Шұғыл, тіл алды, қатаң дауыссыз дыбысты белгілейтін әріп. "Т" дыбысы орын талғамай, сөздің кез келген жерінде кездесе береді. Дауыстының ықпалымен ықпалымен ұяңдамайды. Бұл - қазақ тіліне тән дыбыстық ерекшеліктерінің бірі.
Кодтар кестесі
HTML жүйесінде бас әріп «Т»-ны &#1058; немесе &#x422;, ал кіші «т» әріпін - &#1090; немесе &#x442; деп белгілейді.
Дереккөздер
Санат:Кириллица
Октябревка
Октябревка — Башқұртстанның Стерлибашев ауданындағы ауыл, Аллагуват ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 18 адамды құрады. Пошта индексі — 453188, ОКАТО коды — 80248802005.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
NGC 2713
NGC 2713 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
NGC 7182
NGC 7182 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 31 шілдеде Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7182 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67864, MCG 0-56-6, ZWG 377.15, NPM1G -02.0477.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Вырзулица (Велико Тырново облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 163 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5191. Телефон коды — 06143. ЕКАТТЕ коды — 12869.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Ниуэ қалалары
right|thumb|323x323px|Ниуэ мемлекетінің қалалары Ниуэ 14 ауылға бөлінеді. Алофи астанасы екіге бөлінеді: Оңтүстік Алофи және Солтүстік Алофи. Әр ауылдың өзінің ауылдық кеңесі болады. Ауылдық кеңес ауылдың төрағасын сайлайды.
Дереккөздер
Санат:Елдер бойынша қала тізімдері Санат:Ниуэ қалалары
Ла-Ферте-Френель
Ла-Ферте-Френель (La Ferté-Frênel) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,70 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61167, пошта индексі — 61550.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 696 адамды құрады. Халық тығыздығы — 90,39 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Ауронцо-ди-Кадоре
Ауронцо-ди-Кадоре (Auronzo di Cadore) — Италиядағы қала, Венето әкімшілік аймағына қарасты Беллуно провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3611 адамды құрайды. Халық тығыздығы 16 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 220 км² шамасында. Пошта индексі — 32041.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Собралия
Собралия (Sobrália) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Вали-ду-Риу-Доси мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Говернадор-Валадарис экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 875 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 206,97 км² шамасында. Халық тығыздығы — 28,4 адам/км².
Тарихы
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Қазақстан Коммунистік партиясы (Қазақ КСР)
Қазақстан Коммунистік партиясы Партияның бірінші хатшысы - Алдамжаров Ғазиз Қамашұлы. Партия 1998 жылғы 27 тамызда тіркелген, 2003 жылғы 20 наурызда қайта тіркелді. ҚКП мүшелерінің саны 54 246 адамды құрайды. Республиканың барлық облыстарында партияның өз бөлімшелері бар.
ҚКП мүшелері, негізінен, соғыс және еңбек ардагерлері, жұмысшылар, зейнеткерлер болып табылады. Партия өзінің негізгі мақсаттары: республикада ғылыми социализмнің қағидаттарына негізделген, еркіндік және әлеуметтік әділеттілік қоғамын құру үшін жағдайлар жасау; коммунистік қоғамдық құрылыс құру деп есептейді.
2004 жылы өткен Мәжіліс сайлауына Қазақстанның коммунистік партиясы партиялық тізім бойынша 3,44% дауыс жинаған «Коммунистердің халықтық оппозициялық одағы және ҚДТ» сайлау блогының құрамында қатысты. 2007 жылы Мәжіліске сайлауға Қазақстан Коммунистік партиясы қатысқан жоқ.
Әділет министрлігінің Тіркеу қызметі мен заң қызметін ұйымдастыру департаменті мәліметінше, партияны жабу туралы Алматы қалалық ауданаралық-экономикалық сотының шешімі 2015 жылдың 4 қыркүйегінен бастап күшіне енді. Осылай Қазақстан коммунистік партиясы қызметін тоқтатты.
Бүкілодақтық коммунистік партиясының әміршіл-әкімшіл басқару жүйесінің қалыптасуы
1936 жылы КСРО-да сталиндік Конституция қабылданып, бюрократиялық орталықтандыру жүйесі орнаған. Конституцияның сталиндік аталуының өзі оның жеке басына табынудың негізгі заңымен бекітілуі еді. Конституцияда қабылданған жаңа негізгі заң бойынша социалистік федерация құрамына Қазақ автономиясы Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы болып енді. Ал 1937 жылы Бүкіл Қазақстан Кеңестерінің төтенше Х съезінде Қазақ КСР Конституциясы қабылданды. Алайда бұл Конституцияның заң шығару құқығы болмады. Мұнда жазылған заң жобаларының барлығы дерліктей КСРО Конституциясының жергілікті жерге ыңғайластырып жасалған көшірмесі болды.
Конституцияда жалпыға бірдей сайлау құқығы мен тікелей жасырын түрде дауыс беру енгізілді. Бірақ мұндай жұмыстарды іске асыруда коммунистік партия тарапынан бақылау қойылып, партия өзі ұсынған кандидаттарының өтуін бақылап отырды. Сонымен қатар Кеңестердің орталық атқару комитетінің билік органы да Коммунистің партияның ОК-нің айтқанын ғана орындап отырды. Сөйтіп, Коммунистік партия Кеңес өкіметінің мызғымас тірегі болды. Ал Қазақстан компартиясы Орталықтың орындаушысына айналды.
Коммунистік орталық партия комитеті одақтас республикаларды өзінің бақылауынан шығармау үшін басқару жүйесінің барлық салаларын өз қолына алды. 1939 жылы БК(б)П 18 съезінің қаулы-қарарлары бойынша халық шаруашылығына билік жүргізуді жақсарту деген сылтаумен республикада кейбір облыстарды ірілендіру жүргізілді. 1938-1939 жылдары 6 жаңа обком – Ақмола, Гурьев, Семей, Қызылорда, Жамбыл, Павлодар және 21 аудандық, 3 қалалық комитеттер құрылған. Мұндай бөлімдерді құрудың басты мақсаты Орталық партия комитеттерінде әміршіл-әкімшіл басқару жүйесін күшейту болды.
Орталық партия комитеті өзінің жұмысын нығайтып жандандыру үшін Қазақстанда партия шешімдерінің орындалуын тексеруді қадағалап оны күшейтіп отырды. Партияның 18 съезінің шешімдері бойынша идеологиялық жұмыстың жүргізілуін бақылайтын партиялық аппарат бекітілген. Республикалық және облыстық комитеттерде үгіт насихат бөлімдері құрылған. 138-1940 жылдар аралығында марксизм-ленинизм классиктерінің шығармалары қазақшаға аударылып көптеген таралыммен жарық көрді. Жоғары оқу орындарында марксизм-ленинизим негіздері жеке курс болып оқытылды. Сталиннің автолығымен Коммунистер париясының қысқаша тарихы жазылып арнаулы және жоғары оқу орындарында оқытылды. Сонымен, Коммунистер партясының басқару ісін өз қолына алған Сталин Одақ көлемінде оның теориялық-тәжірибелік жұмыстарын өзінің әміршіл-әкімшіл жандайшаптарымен басқарып отыды.
Қазақстан Компартиясының басқару жүйесіндегі тоқырау құбылыстары
БК(б)2 өзінің ел басқарудағы үстемдігін соғыстан кейінгі жылдарда бұрынғыдан да тереңдете түсті. Оны партияның иеологиялық жұмыстарын бірқалыпта келтіру керек деген сылтаумен «Ленинград», «Звезда» журналдары мен «Кинофильм және драмалық театорлардың репертуары, оны жақсартудың шаралары туралы» қаулы-қарарлары дәлелдейді. Мұндай қаулы-қарарлардың іс-шаралары одақтас республикаларда тіпті ерекше қаталдықпен жүргізілген. Орталық партия комитетінің қаулысы бойынша Алматыда 1946 жылы 26 қыркүйекте әдебиет және өнер қайраткерлерінің бас қосқан жиыны өтеді. Мұнда Қазақстан жазушыларына шығармалары Кеңес өкіметінің саясатынан тыс жазылған, социализмнің шындығынан ауытқыған деген сын тағылды.
Қазақстан орталық партия комитеті 1947 жылы 21 қаңтарда «Тіл және әдебиет институтының жұмысындағы өрескел қателіктері» деген қаулы шығарды. Бұл қаулы Ғылым академиясының партия жиналысында талқыланып тіл және әдебиет институтының ғылыми жұмыс жоспарлары қайта қаралып, қазақ әдебиетіне байланысты Қазан төңкерісіне дейінгі тақырыптар бағдарламадан мүлде алынып тасталды. Сөйтіп, әдебиетіміздің негізгі түп-тамыры қиылды. Мұндай тақырыпта жазып жүрген ұлы жазушы Мұхтар Әуезовке ұлтшыл, реакцияшыл деген айып тағылды. Сонымен, орталық партия комитетінің қаулы-қарарларымен қаруланған Қазақстан К(б)П ОК-і Қазақстан композиторлар одағының, суретшілердің, қоғамдық ғылымдар мен биологиялық және медицина ғылымдарының ұйымдарында жиындар өткізіп, олардың барлығына мін тақты.
1949 жылы 25 ақпан мен 1 наурыз аралығында Қазақстан  К(б)П 4 съезі өтті. Онда бірінші хатшы Шаяхметов баяндама жасап, съезде республиканың экономикасы мен мәдениетін одан әрі дамыту туралы қаулы қабылданды. Қазақстан К(б)П ОК-і «Правда» газетінде жарияланған «Қазақстан тарихы маркстік-лениндік тұрғыдан сөз ету туралы мәселелер» деген мақалаға байланысты қаулы шығарып, ол бойынша корнекті тарихшы ғалым Бекмаханов қуғын-сүргінге ұшырады. Бұдан кейін халқымыздың тарихының зерттелуіне үлкен нұқсан келді. Көрнекті ғалымдар А.Қ. Жұбанов, Б.С.Сүлейменов, Қ.Жұмалиев, т.б. қуғын-сүргінге ұшырады.
Әлеуметтік-экономикалық жағдайдың дағдарыс жылдарындағы Қазақстан компартиясының қызметі
Сталиннің қаза болуына байланысты оның жеке басына табыну әшкереленіп, ел ішінде азда болсы жылымдық пайда болған еді. Алайда бұл мәселе аяғына дейін шешілмеді. Бюрократтық жолға біржолата түскен коммунистік партияның басқару аппараты жеке басқа табыну кезіндегі зардаптардың бетін толық ашпай, қайта жауып қойды. Бұл мәселені көтерген Хрущевтің өзі де дәрменсіздік көрсетті. Оның дәрменсіздік көрсетуіндегі басты себеп, егер ол көтерген мәселе аяғына дейін жеткізілсе, орыс шовинизмі әшкереленіп, Коммунистік партияның бюрократтық басқару жүйесінің беті ашылар еді.
Қазақстан ОПК-нің бірінші хатшылығына бар-жоғы 18 жыл ішінде алты адам сайланған. Мәселен, Шаяхметов, Пономаренко, Брежнев, Беляев, Қонаев, Юсупов. Бұл жағдай елдің әлеуметтік-экономикалық және мәдени жағынан өсіп-өркендеуіне едәуір нұсқан келтірген. Әлеуметтік-экономикалық жағдайды жақсарту үшін КП ОК-нің 1954 жылғы пленумында «Елде астық өндіруді одан әрі арттыру, ол үшін тың және тыңайған жерлерді игеру туралы» мәселе қаралып, қаулы қабылданды. Бұл қаулыға байланысты қазақ даласын игерудің орасан зор бағдарламасы белгіленді. Қазақтың тың жеріне жүргізілген жұмыстар бірнеше рет миллиардтаған гектар жер ғылыми негізсіз жыртылды. Кейбір облыстардағы жеңіл топырақты жерді айдау шаңды дауылға айналып, табиғи тепе-теңдік бұзылды. Оған қоса тың игеруге байланысты басқа ұлт өкілдерінің жерімізге қоныстануы әдейі күшейтіліп, қазақ халқы өз жерінде азайып кетуінің салдары халқымыздың тіліне, діліне, дініне әсер етіп, орыстандыру саясаты күшейе түсті.
Тың жерді көтеру экологияны нашарлатқаны өз алдына, ядролық сынақ алаңдарында жасалған жарылыстар да ол аймақтағы халық денсаулығына аса ауыр залалын тигізді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан саяси партиялары
Аэростат
thumb| Аэростаттар: 1 — Монголфье аэростаты; 2 — Шарль аэростаты; 3 — Бланшар аэростаты; 4 — Жиффар аэростаты; 5 — Жиффардың еркін ұшатын аэростаты; 6 — Дюпюи де Ломнің аэростаты; 7 — Генлейн аэростаты; 8 — Ренар және Кребс аэростаты.
Типтері
thumb| Гелийлік аэростат Аэростаттарды байлаулы, жеңіл ұшатын және қозғалтқыштары бар - дирижабльдер деп бөледі. Толтыру типіне сәйкес оларды:
Шарльерлерді толтыру үшін сутегі мен жарық бергіш газды пайдаланатын; бірақ бұл газдар жанармай сияқты, олардың ауамен байланысы өрт тудыруы мүмкін, сондықтан осындай газбен толтырылған аэростатта ұшу бір жағынан қауіпті болғандықтан, қазіргі кезде оның орнына оқшау гелий қолдануда. Гелийдің бас кемшілігi тек оның тым қымбат тұруында деуге болады. Монголфьерлерде қыздырылған ауа қолданылады.
Қолданылуы
thumb| Қамал пішінді аэростат Аэростаттар алғашқы рет адам баласына ауаға көтерілу мүмкіншілігін сыйлаған болса, кейін стратосфераға көтерілуді де қамтамасыз етті. Ресейде атмосфераны зерттеу мақсатымен ең алғашқы рет аэростатпен ұшуды ұйымдастырған адам - А.М.Кованько болды. Оны қолданудың негізгі бағыттары ретінде - жүйелерді ауаға байланыс, видео бақылау және метео мағлұматтарды алу үшін керек болды. Екінші Дүниежүзілік соғыс кезінде аэростаттарды қалаларды, өндірістік аудандарды, әскери-теңіз базаларын және т.б. объектілерді ауадан шабуылдау қаупінен қорғады. Сонымен қатар, оларды жаулардың самолеттері өте үлкен биіктікте ұшып, қалаларды бомбалау қаупінен қорғау үшін де пайдаланған.
Аэростат түрлері
Аэростаттар жеңіл, яғни жеңіл ұша алатын және байлаулы ( жылан типтес), яғни колмен немесе байлап тұратын болып бөлінеді. Мұндай аэростаттардың көтергіш күштері гелиймен толтырылады, ол герметикалық қабықшада орналасады. Гелийлік аэростаттар жарнамалық немесе безендірушілік мақсаттарында қолданылады. Ақпарат аэростаттың сыртқы қабықшасына, ауыстырылатын еніне немесе туына салынуы мүмкін. Жылулық аэростаттар кез келген жарнамалық, спорттық, мерекелік шоуды ұмытылмастай және әдемі етіп, көрмені, фирманың презентациясын безендіру немесе әдемі де көне жерлерге ауамен ұшу сияқты қызметтерді атқарады. thumb| Fair Brno ғимаратының қасындағы аэростат Жарнамалық аэростаттар бөлмеде немесе далада да қолданылады. Әсіресе мерекелер мен жарнамаларын жиі ауыстыратын акциялар үшін пайдаланылады. Сфера және тамшы формалы аэростаттар өздерін 7 м/с шамасында, ал сигар формалы аэростаттар желде 15 м/с шамасында тұрақты істейді.
Дереккөздер
Санат:Әуе кемелері Санат:Аэростаттар
Лахта
Лахта- теңіз жағасындағы кішігірім таяз сулы шығанақ, қойнау. Термин Балтық, Ақ және Баренц теңіздеріндегі кейбір географиялык объектілер атауларының құрамына енеді (мысалы, Лахти қаласы).
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Компреньяк (Жоғарғы Вьенна)
Компреньяк (Compreignac) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Беллак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 47,62 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 87047, пошта индексі — 87140.
Нидерлотербак
Нидерлотербак (Niederlauterbach) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Висембур округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,22 км² шамасында.
Компреньяк (Жоғарғы Вьенна)
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1713 адамды құрады. Халық тығыздығы — 35,97 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары
Нидерлотербак
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 956 адамды құрады. Халық тығыздығы — 85,2 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Виньель-ле-Аттоншатель
Виньель-ле-Аттоншатель (Vigneulles-lès-Hattonchâtel) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Коммерси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 62,59 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55551, пошта индексі — 55210.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1542 адамды құрады. Халық тығыздығы — 24,64 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Шыж-мыж
Жылқы сойылып жатқанда соғымшыларға "қолы қимылдағанның аузы да қимылдайды" деп қуырдаққа дейін ауызға салып жіберетін жедел тағам дайындалады. Соғымның бүйрегі мен шарбы майын отқа қақтап шала пісіреді де асатып жібереді. Бұл да жедел пісіру амалы. Қазақта "мың сіз-бізден бір шыж-мыж артық" деген сөз бар. Бұл - сырттай жай сыйласқаннан гөрі бір рет дәм тартысқаннан артығы жоқ дегенді білдіреді. Дәм татысу - аралас-құраластың басы және тамаққа тойғызу емес, ата дәстүрдің жолы әрі ықылас, достық белгісі. Казактың дарқан дастарқаны "Алматы кітап баспасы", 2010
Арнайы провизиялар
Арнайы провизиялар — қайтарылмаған немесе құндарының төмендеуінен туындайтын нақты бір жіктелген активтер бойынша жиындарды жабуға арйалған ақшалай резервтер.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Ақша Санат:Экономикалық теория
Симплекс
Дереккөздер
Санат:Политоптар Санат:Топология
Бюзи (Атлантикалық Пиреней)
Бюзи (Buzy) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,70 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64157, пошта индексі — 64260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 929 адамды құрады. Халық тығыздығы — 55,63 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Жұмабай Мыңбайұлы Оразбақов
Жұмабай Мыңбайұлы Оразбақов (7.7.1913, қазіргі Сырдария ауданы – 27.8.1987, сонда) – еңбек ардагері. 1933 – 38 жылдары Сырдария ауданы «Сталин» ұжымшарының төрағасы, ауданы атқару комитетінің жауапты хатшысы, 1938 – 41 жылдары ауданы жер бөлімінің бастығы, 1941 – 42 жылдары ауданы атқару комитетінің нұсқаушысы, 1942 – 46 жылдары Шиелі ауданы жер бөлімінің бастығы қызметтерінде болған. 1946 – 73 жылдары Сырдария және Шиелі аудандарының ауыл шаруашылық салаларында қызмет істеген. Оразбақов «Құрмет белгісі» (1945, 1951) орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. Есімі КСРО-ның Құрмет кітабына жазылған (1946).
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Әдебиет
Петру Атлетику
Петру Атлетику (порт. Atlético Petróleos Luanda) — Анголаның Луанда қаласындағы футбол клубы, 1980 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын «Эштадиу да Сидадела» стадионында өткізеді, сыйымдылығы 35 мың адам. Клуб қазіргі күнде Ангола жоғары дивизионында (Жирабола) ойнайды.
Норвег теңізі
Норвег теңізі — Солтүстік Мұзды мұхиттың шеткі теңізі. Cкандинавия түбегі,Шетленд, Фарер, Исландия, Ян-Майен, Аюлы аралдарының аралығында. Аумағы 1,34 млн. км², ең терең жері 3970 м. Норвегия жағалауы қайраңды (Лофотен банкісі және т.б.). Теңіз суының температурасы ақпанда 2 – 7°С, тамызда 8 – 12°С. Тұзд. 34 – 35%. Жарты тәуліктік толысу (3,3 м) байқалады. Балыққа бай. Басты порттары: Тронхейм, Нарвик, Тромсе, Тросхавн.
Санат:Норвег теңізі
Абайтану арнайы курсы
Абайтану арнайы курсы - ұлы ақынның мұрасын зерттеп, танып-білу мақсатында республиканың жоғары оқу орындарында оқылатын арнаулы пән. ҚазМУ-дің қазақ әдебиеті каф. жанынан, 1942-43 оқу жылында, М. О. Әуезов ұйымдастырған. Абайдың әдеби мұрасын ұзақ жылдар бойы зерттеу, оның қорытындыларын Абайтану арнайы курсында шығармашылық тұрғыда жетілдіріп, пайдалану нәтижесінде Әуезовтің «Абай Құнанбаев. Мақалалар мен зерттеулер» (А., 1967) ғылыми еңбегі жарық көрді. Абайтану арнайы курсы негізінен Әуезовтің ұлы ақын мұрасын зерттеп, танып білудегі ізденістерінен туындаған шығармаларымен қатар Абайдың әдеби мұрасын тікелей не жанама түрде зерттеген ғалымдардың еңбектеріне де сүйеніп отырды. Курсты 1942-61 ж. аралығында Әуезов жүргізді. 1966-67 оқу жылынан бастап абайтану мен абайтану тарихынан арнайы курс оқу Қазақстан мен Өзбекстанның бірқатар педагогикалық институттарының қазақ әдебиеті кафедраларында жүргізіліп келеді. Осы мақсат тұрғысында хронологиялық және тақырыптық жүйедегі библиографиялық көрсеткіштер мен абайтану бағдарламасы жарық көрді.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Ор жанындағы шайқас
Санат:География
Стоматит
thumb|200px Стоматит (στόμα – ауыз) – ауыздың шырышты-кілегей қабығының қабынуы. Клиникалық ағымына қарай стоматиттың жедел және созылмалы түрлері бар. Егер қабыну тілде болса – глоссит, ал қызыл иекте болса – гингивит деп атайды. Аурудың пайда болу себептері: Сондай-ақ стоматит жыныстық жетілу кезінде немесе ақыл тіс кеш шыққанда дамиды. Стоматиттің қай түрінде де ауыздың шырышты қабығы қызарады, сілекей аға бастайды, жақасты лимфа түйіндерінің айналасындағы тіндер ісінеді. Дақ, бөртпе, бұдыр-төмпешіктер пайда болып, кейде олар іріңдеп, жараға айналуы мүмкін. Стоматитті емдеу тәсілдері аурудың негізгі себебіне қарсы бағытталады. Ауру белгісі пайда болысымен ауыз қуысын көмір тотығы, фурациллин, калий перманганаты (ашық қызғылт түсті) ерітінділерімен шаю керек. Физиотерапия жолымен, шырғанақ майымен де емделеді.
Акрил стоматиті
. Акрилден ауыздың қабынуы. Протез базисінде акрилды пластмассаның монамері мөлшерден көп болған соң, шырышты қабыққа зиян тигізіп, ауыз қуысының қабынуына әкеп соғады.
Аллергиялық стоматит
Аллергиядан ауыздың қабынуы. Әр алуан аллергендер (микробты, дәрі-дәрмек, аутоаллергин т. б.) сенсибилизация туғызып, ағзаның сезімталдығын күшейтіп ауыз ішін қабындырады. Зақымдайтын элементтерге полиморфизм (эр түрлілік) тән, яғни күлдіреуік, күлдіреу, жаралар, теңбіл, қызарған, қан кернеген орындар өзара қабаттасып бөртеді.
Cоз стоматиті
Соз кеселін қоздыратын микроб гонококк. Гонококк жүмсақ таңдай, тіл үстінің ортасын, тіл үзбесін, қызыл иек және төменгі ерінді қабындырады. Ауызда сарғыштау гоиококктері бар ірің бөлініп шығады. Қабыну кезінде ауыз шырышты қабығы қызарып іседі, асқынғанда жарылады.
Cаңырауқүлақ стоматиті
Антибиотикті көп пайдалану ауыз қуысындағы микрофлора тепе-теңдігін бүзады, кортикостеройдтарды артық жұмсау ағзаның қарсыласу күіііін әлсіретеді және т. б. себептер кандидоз ауруына алып келеді. Ауыз шырышты қабығын қан кернейді, ерін, ұрт, тіл үстінде нүкте тәрізді ақ дақтар пайда болады да, кейін жайылып ақ таңдаққа айналады. Ауыздың уылуы күшейген кезде иек қанағыш келеді, жара пайда бола бастайды.
Темекі тартушылар стоматиті
Никотиннің шырышты қабықты тітіркендіруінен болатын ауыздың қабынуы. Ерін, ұрт шырышты қабығының түсі қызыл-көктеніп, эпителий мүйізденгендіктен бозғылт тартады.
Дәрі-дәрмек стоматиті
Кейбір дәрілер жақпағанда немесе белгілі бір медикаменттерге ағзаның сезімталдығы артқанда тез арада пайда болады. Әсіресе йод, новокаин, сульфаниламид және антибиотиктерден (тетрациклин тобы) ауыз жиі қабынады. Жалақ, жара, күлдіреуік, ақ таңдақтанғанып бөрткен жағдайда бұл кеселдің өзіне тән белгісін ажырату қиынға соғады.
Қызылша стоматиті
Қызылша вирусі денеге енген соң қан арқылы ауыз эпителийін зақымдайды. Сонымен бірге тыныс алу, ас қорыту, көз, орталық жүйке жүйесі және қан тамыр жасушаларда ауруға шалдығады. Ауыз іші эпителий тканьдері сіріленіп, кедір-бұдырланады. Шырышты қабықтың беті сыдырылып түседі.
Көкжиек баспасы
thumb|Көкжиек баспасының логосы «Көкжиек-Б» баспасы Қазақстанның кітап ісі нарығында 2005-жылдан бері жұмыс істеп келеді.
Стоматит
Миелоидты лейкемия стоматиті
Бұл кезде адам әлсізденіп, көк бауыр маңы ауырады, температурасы сәл ғана көтеріліп, қан құрамы өзгереді. Ауыз шырышты қабығы бозғылт тартып, қызыл иек қанап, некроз (шіру) ошағының сүйек тканіне дейін жетеді.
Көкжиек баспасы
Баспа ұжымы қысқа уақыт аралығында діни-танымдық, руханият саласындағы сауатты еңбектерімен Қазақстанға танылып үлгерді. Баспа негізінен рухани және діни салаға маманданып, бүгінде осы саладағы Қазақстандағы жетекші баспалардың бірі болып табылады. Сонымен қатар, баспа аталмыш саладағы білікті қазақстандық әрі шетелдік мамандармен арнайы жобалық жұмыстар атқарып келеді. Баспа өнімдері түгелімен Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының сараптау коммиссиясынан өткен. Сонымен қатар баспа жанынан халықаралық «Новые грани» атты ғылыми-танымдық журнал жарық көреді.
Стоматит
Лимфолейкоз стоматиті
Мойын, қол асты т. б. без түйіндері ұлғаяды. Лейкемия жасушалық кернеу (инфильтрация) салдарынан қызыл иек, тіл, бадамша бездері шіриді, кейде тканьге қан кету жиілей түседі.
Көкжиек баспасы
Мекен жайы
Мекенжай: Мақатаев көшесі, 128А үй, Алматы қаласы, 050008
Стоматит
Желшешек стоматиті
Бұл вирустан қозатын жедел жұқпалы ауру. Ерін маңындагы күлдіреу кеуіи орны қабыршықтанады. Ауыз ішіндегі күлдіреуіктер жарылып, дөңгелектеніп жалақтанады да, бірте-бірте ойық жараға айналады.
Мақатбай Оразалыұлы
Мақатбай Оразалыұлы (1892, Баян-Өлгий аймағы, Моңғол Халық Республикасы, 1972, Баян-Өлгий аймағы) - МХР-дің батыр партизаны. Ұлты қазақ. 1921 ж. комиссар К.Байкаловтың басшылығымен Қызыл Армия бөлімдері және қолбасшы Хасбатор бастаған Халық Революциялық Армиясының бөлімдері МХР-дің батыс өлкесін, Баян-Өлгий аймағын  ақ гвардияшылдардан азат ету жолында шайқасқан кезде, Мақатбай Оразалыұлы оған белсене қатысып ерлік көрсетті. Мақатбай Оразалыұлы соғыстың қиын жағдайына қарамастан комиссар Б.Байкаловтың құпия хатын Қошағаштағы совет әскерлерінің гарнизонына табыс етті. Совет әскерлерінің бөлімдері жедел жәрдемге келді. Соның нәтижесінде Байкалов пен Хасбатор бастаған әскери бөлімдер жау қоршауын бұзып, ақ гвардияшыларды тас-талқан етті. Ерлік еңбегі үшін оған МХР-дің партизаны деген құрметі атақ берілді; Мақатбай Оразалыұлы МХР-дің Алтын Жұлдыз, КСРО-ның  Қызыл Жұлдыз ордендерімен және көптеген медальдармен марапатталды.
Стоматит
Пеллагра стоматиті
РР (никотин қышқылы) дәрцменнің жеткіліксіздігінен болатын созылмалы ауру. Ауру кезінде таңдай, ұрт, тіл, ерін, қызыл иек шырышты қабығында күлдіреуік бөртіп шығады. Күлдіреуіктер жарылып орны жалақтанып ауырады. Ерін тілініп, құрғайды, тіл ісіп қызыл күреңденіп шетінде тістердің ізі таңбаланып көрінеді.
Мақатбай Оразалыұлы
Дереккөздер
Санат:1892 жылы туғандар Санат:Қазақтар Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері
Стоматит
Cынап стоматиті
Сынап буы үзақ уақыт ағзаға әсер еткеннен болатын ауру. Науқастың басы ауырып, ұйқышыл әрі шаршағыш келеді. Бұл кезде қызыл иек қанап, тіл ауырып, сілекей көп бөлінеді. Ауыздан темір дәмі кетпейді. Ақыл тістің арт жағы және алдыңғы тістердің шырышты қабығы жиі зардап шегеді. Қызыл иек шеті қара қоңыр болып жиектеніп, ауыздан жағымсыз иіс шығады.
Көкжиек баспасы
Мекен жайы
Телефон:	 +7 727 279 93 14
Факс:	 +7 727 279 82 93
Стоматит
Дереккөздер
Санат:Ауыз қуысындағы аурулар
Көкжиек баспасы
Мекен жайы
Ресми сайты: http://kokzhiek.kz
Дереккөздер
Санат:Қазақстан баспалары
Минангкабау тілі
Минангкабау тілі (мин. Baso Minangkabau) — аустронез тіл әулетіне жататын тіл. Бұл тіл минангкабау халқының ана тілі болып табылады. Бұл тіл Индонезияның Батыс Суматра және Риау аймақтарында, ал Малайзияның Негери Симбилан және Ачех провинциясында таралған.
Малай тілімен грамматикалық ұқсастығы бар болғандықтан, малайлықтар кей кезде бұл тілді малай тілінің бір диалекті деп санайды.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша тілдер мен диалекттер
Донни ван де Бек
Донни ван де Бек (Donny van de Beek; 18 сәуір 1997 жыл, Нейкеркервен, Нидерланд) — нидерландылық футболшы, "Манчестер Юнайтед" футбол клубы мен Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушысы.
Клубтық
2015 жылдан бастап "Аякстың" негізгі командасында ойнайы. Арасында оқтын-оқтын "Йонг Аякс" фарм-клубында да ойнап тұрады.
2020 жылы 2 қыркүйекте "Манчестер Юнайтедпен" бес жылдық келісім шарт жасасты. Трансфер құны 39 млн еуро.
9 мамыр 2019
Аякс
Сілтемелер
Санат:Нидерланд футболшылары Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Аякс Амстердам ФК ойыншылары Санат:Манчестер Юнайтед ФК ойыншылары
Лэйк Одесса (Мичиган)
Лэйк Одесса (Lake Odessa) — Мичиган штатының Ionia округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Агрегаттар
Агрегаттар (aggregatus - қосылған) - макроэкономикалық агрегаттар — экономикалық агенттердің жекелеген операцияларының жалпылама қорытындысы, экономика жай-күйінің жиынтық статистикалық сипаттамалары.
Агрегаттар, әдетте, ұлттық шоттар жүйесінде көрсетілетін теңгерімдік қорытындыларды қосу жолымен шығарылады (мысалы, жалпы ұлттық өнім (ЖҰӨ), ұлттық табыс).
Ақша агрегаттары
Ақша агрегаттары — ақша массасы құрылымының көрсеткіштері, бір-бірінен өтімділік дәрежесімен ерекшеленетін ақша түрлері. Ақша агрегаттарның құрамы елдер бойынша ажыратылады. Көбінесе М0 (айналыстағы қолма-қол ақшаның көлемі), М, (қолма-қол ақша мен талап етілмелі салымдардың көлемі), М2 (қолма-қол ақшаның, талап етілмелі салымдардың және аздаған мерзімді салымдардың көлемі), М3 (қолма-қол ақшаның және барлық банк салымдарының көлемі), L (қолма-қол ақшаның, салымдардың және бағалы қағаздардың кейбір түрлерінің көлемі) Агрегаттары пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Макроэкономика Санат:Ақша айналымы Санат:Экономикалық терминдер Санат:Банк ісі Санат:Макроэкономикалық көрсеткіштер
Сес
Сес — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Асес-Еган өзенінің сол жағалауынан 15 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Беллуно
Беллуно (Belluno) — Италиядағы қала, Венето әкімшілік аймағына қарасты Беллуно провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 36112 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 238 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 147,18 км² шамасында. Пошта индексі — 32100,32024.
Елді мекеннің қамқоршысы — Мартин Турский. Жыл сайынғы мерекесі — 11 қараша.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Айдарали
Айдарали — Башқұртстанның Стерлибашев ауданындағы ауыл, Айдаралин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 785 адамды құрады. Пошта индексі — 453190, ОКАТО коды — 80248805001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
IC 3171
IC 3171 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39796, MCG 4-29-65, ZWG 128.78, NPM1G +25.0285.
Сыртқы сілтемелер
IC 3171 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Идеал Ғалиұлы Мүсәлімов
Идеал Ғалиұлы Мүсәлімов (23 тамыз 1941 Астрахан облысы – 17 маусым 2003 Қарағанды) – техника ғылымдарының докторы (1994).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ғалымдары
Елва (Пильва тармағы)
Елва — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пильва өзенінің сол жағалауынан 126 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дислексия
Дислексия ( көне грекше: δυσ- көне грекше: δυσ- δυσ- - бұзылу, λέξις префиксі - «сөйлеу») - жалпы оқуға қабілеті сақтала отырып, оқу және жазу дағдыларын меңгерудің таңдамалы бұзылуы. Бірнеше еуропалық мемлекеттерде тарихи кездерден бастап "дислексия" ұғымы жазуға байланысты барлық мәселелерді қамтыған:
ТМД логопедиясы осы мәселелердің барлығын өзара байланыстырмай, бөлек қарастырады: сәйкесінше.
Дислексияның тағы бір түрі - әріптік дислексия кездеседі( лат. dyslexia litteris ). Ол мәтінді теру кезінде бірге тұрған әріптердің ретінің өзгеруімен ерекшеленеді. Берілген дислексия түрін жүйелі түрде қадағалау мүмкін емес: ол тек төрт әріптен жоғары тұратын сөздерде пайда болады.
Сипаттама
Қазіргі уақытта дислексияның бірнеше түрлі анықтамалары бар. Олардың бірі Халықаралық дислексия қауымдастығымен ұсынылған:
Дислексия - нейрологиялық шығу тегіне ие оқудың айрықша қабілетсіздігі. Ол нақты және жүрдек түрде сөздерді тану кезінде пайда болған қиындықтар мен жеткіліксіз оқу және жазу дағдыларымен сипатталады. Осы қиындықтар тілдің құрамдас бөліктердің фонологиялық толымсыздығымен байланысты. Олар басқа когнитивті қабілеттердің қалыпты деңгейіне және оқу жағдайлардың толыққандығына қарамастан пайда болады. Дислексияның қосымша салдары оқыған ақпаратты түсінбеумен байланысты мәселелерді қамтиды, ал олар өз ретінде сөздік қордың толық жетілуі мен жалпы білім алуына тосқауыл ретінде қарастырылуы мүмкін.
Дислексияны анықтау үшін екі тәсіл қолданылады. Соның бірі - педагогикалық. Ол логопедиялық оқулықта берілген анықтамаға сәйкес келеді : «Дислексия - бұл жоғары психикалық функциялардың бұзылуынан немесе толықтай жетілмеуінен туындаған және қайталанатын тұрақты қателіктер арқылы көрінетін оқу процесінің ішінара спецификалық бұзылуы».
«Дислексия» термині оқу мен жазуда қиналатын балалардың құрама тобын білдіреді. Ағылшын-американдық клиникалық психологияның дәстүрлеріне сәйкес «дислексия» диагнозы тек оқу дағдысының ғана емес, жазу дағдысының бұзылыстарын да білдіреді. Ресейлік логопедияда жазудың бұзылуы жекелеген атауларға ие:диграфия мен дизорфография. Дислексия адамның нейробиологиялық ерекшеліктерінің нәтижесі болғанына қарамастан, бұл психикалық ауру деп саналмайды.
Математика, физика, кескіндеме немесе музыка секілді басқа көптеген салаларда бала керемет қабілеттерді де көрсете алады.
Дислексияның негізгі белгілері: баяу, буындармен немесе әріптермен оқу, әріптерді орындармен ауыстыру немесе орнына басқа әріптерді қолдану түріндегі қателіктермен оқу; оқылғанның мағынасын түсіну әртүрлі дәрежеде бұзылу мүмкін.
Профилактика
Барлық 5 жастағы балаларға дислексия маманына көріну ұсынылады.
Мектепке дейінгі жастағы балалар мен 1-сынып оқушыларын профилактикалық тексеру оқудың спецификалық қиындықтарды, сондай-ақ дислексиямен ауыратын балалардың мінез-құлқындағы көңіл-күйдің жиі өзгеруі, депрессия немесе керісінше күйгелектік, мазасыздық, гиперактивтілік сияқты неврологиялық ауытқуларды алдын алуды көздейді.
Тарихы
Бұл термин 1887 жылы Штутгарт қаласында қызмет атқарған офтальмолог Рудольф Берлинмен енгізілген. Ол осы терминді басқа салаларда қалыпты интеллектуалды және физикалық қабілеттерге ие болғанға қарамастан оқу мен жазу саласында қиындықтарға тап болған ұл баланы сипаттау кезінде қолданған.
1896 жылы терапевт Прингл Морган Британ медициналық журналында (ағылш. British Medical Journal) оқу дағдысын меңгеруге ықпал ететін спецификалық психологиялық бұзылысты сипаттайтын "Туа біткен сөз соқырлығы" мақаланы жариялады. Бұл мақалада ой-өрісі деңгейі қалыпты жағдайда болған, алайда оқуға қабілетсіз 14 жасты баланың жағдайы сипатталған.
1925 жылы невропатолог Сэмюэл Т. Ортон бұл құбылысты толықтай зерттей бастаған және алғаш рет мидың зақымдалуымен байланысы жоқ, бірақ оқу мен жазу қабілетін төмендететін синдромның болуын ұсынды. Ортон дислексикалық оқу мәселелері көру қабілетінің бұзылуымен байланысты емес екенін де атап өтті. Оның теориясы бойынша, бұл жағдай мидың жартышарлар арасы асимметриясынан туындауы мүмкін. Теорияны сол уақытта көптеген ғалымдар сынаған еді, олар аурудың негізгі себептері ретінде ақпаратты визуалды қабылдау процесі кезінде туындайтын түрлі мәселелерді санаған.
1970 жылдары дислексия - фонологиялық немесе метафонологиялық даму ақауларының нәтижесі деген теориялар пайда болған еді; соңғы жылдары осы теориялар Батыста жоғары қолданысқа ие.
Себептері
Қазіргі заманғы нейровизуализация әдістерін қолданатын көптеген зерттеулер (МРТ, ПЭТ және т.б.) дислексияның негізінде нейробиологиялық себептер жататынын көрсеткен. Дислексияға шалдыққан адамдардағы мидың белгілі бір аймақтары (сол жақты ортаңғы самай қатпардың артқы жағы ) қалыпты деңгейге қарағанда төмен белсенділікке ие. Ми тінінің құрылымы дислексиямен ауыратын адамдарда да қалыптыдан ерекшеленеді. Оларда сол жақтағы ортаңғы самай қатпарының артқы бөлігінде тығыздығы төмен аймақтары табылған.
1917 жылы ағылшын зерттеушісі Дж.Хиншелвуд дислексиямен ауыратын баланың туыстарында дислексияның қайталанған жағдайларын анықтады. Кейінірек отбасылық дислексия жағдайларының болуы көптеген ғалымдармен расталды. Дислексияның тұқым қуалау сипатының ең мықты дәлелі егіз зерттеулерден анықталған. Біржұмыртқалық егіздерде дислексия болуының сәйкестік (конкорданттылық) жиілігі бауырлас(қосзиготалы) егіздер көрсеткішінен едәуір асып түсетіндігі көрсетілген (сәйкесінше 73% және 47%). Дислексияның тұқым қуалау коэффициенті 40-70% құрайды.
Молекулалық-генетикалық зерттеулер арқылы дислексияның пайда болуына жауап беретін гендерді табылған. Қазіргі уақытта дислексиямен байланысты бірнеше ген белгілі, соның ішінде DYX1C1, DCDC2, KIAA0319, ROBO1. Бұл гендердің мутациясы ми қыртысындағы нейроналдық миграцияның бұзылуына әкеледі. Кейінгі зерттеулер DYX1C1 және DCDC2 гендердің экспрессиясы кірпікшелермен (цилиялармен) байланысты екенін көрсетті. Осылайша, дислексияны цилиопатия сияқты генетикалық патологияға да жатқызуға болады.
Диагностика
Дислексияға шалдыққан адамды басқалардан анықтау оңай болып табылады, өйткені дислексия белгілері адамның мінез-құлқында және күнделікті өмірдегі әр түрлі, тіпті қарапайым жағдайларға жауап беру мәнерінде айқын көрінеді.
Дислексия белгілері:
Дислексияға шалдыққан адамдардың проблемалары
Дислексия кезінде психологиялық қиындықтар:
Лавар
Лавар — Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы, Қаратұрық ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Есік қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 59 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 400 адам (222 ер адам және 178 әйел адам) болса, 2009 жылы 450 адамды (224 ер адам және 226 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Еңбекшіқазақ ауданы елді мекендері
Қоялы Аяпбергенов
Қоялы Аяпбергенов (1933 жылы туған) - химия ғылымдарының докторы (1993), профессор (1994).