cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Криохимия
Төмен температурадағы денелердің мінез-құлықтары
Абсолют нөлдік кезде элементтердің көпшілігі қатты болады, бірақ бәрін де болжау мүмкін емес; мысалы, гелий өте ерекше сұйықтыққа айналады. Алайда, заттар арасындағы химия тіпті абсолютті нөлдік температура кезінде жоғалып кетпейді, себебі бөлінген молекулалар / атомдар әрқашан олардың жалпы энергиясын төмендетуге қабілетті болуы мүмкін. Әрбір молекула немесе элемент әртүрлі температурада түрлі қасиеттерге ие болады; егер жеткілікті суық болса, кейбір функциялар толықтай жоғалады. Криогендік химия стандартты химиямен салыстырғанда әртүрлі нәтижелерге әкелуі мүмкін және заттарда жаңа химиялық қасиеттер криогендік температурада пайда болуы мүмкін, мысалы, аргон фторсутек байланысы тек 17 К (-256,1 ° С) немесе одан төмен температурада ғана тұрақты бола алады.
Салқындату әдістері
Абсолюттік нөлге жақын температураға молекулаларды суыту үшін қолданылатын әдістердің бірі - бұл лазермен салқындату. Допплерлер салқындату процесінде лазерлер берілген молекуланың электроннан энергиясын алу арқылы молекуланы баяулатады немесе салқындатады. Бұл әдіс кванттық механикада қолданылады және бөлшектер тұзақтары мен Бозе-Эйнштейн конденсатымен байланысты. Осы барлық әдістер кеңістіктегі белгілі бір нүктеге қарсы тұратын экваторлық бұрыштарда орналасқан лазерлерден тұратын «тұзақ» пайдаланады. Лазер сәулелерінен келетін толқындар газ тәріздес атомдардың сыртқы айналатын электрондармен соқтығысады. Бұл толқындардың соқтығысы молекулаларды баялату немесе салқындату үшін олардың кинетикалық энергияның күй фракциясын төмендетеді. Ультра салқын зерттеулер әдетте химиялық әрекеттесулерге емес, негізгі химиялық қасиеттерге бағытталған.
Өте төмен температура салдарынан, химиялық күйін диагностикалау төмен температуралық физика мен химияны зерттеу кезінде басты мәселе болып табылады. Бүгінгі таңда қолданылатын негізгі техника оптикалық болып табылады - спектроскопияның көптеген түрлері бар, бірақ олар криогенді процестерге бөлме температурасына қол жеткізуді қамтамасыз ететін вакуумдық терезелері бар арнайы аппараттарды қажет етеді.
Санат:Физикалық химия Санат:Термохимия Санат:Криобиология Санат:Астрохимия
Қомыз
Қомыз, комуз 1. қырғыз халқының ішекті шертпелі музыкалық аспабы. Тұтас ағаштан ойып жасалады. Үш ішегі бар, пернелері болмайды. 1-ші және 3-ші ішектерінің дыбыс үндестігі әдетте ұқсас, ортаңғы ішек онан кварта немесе квинта жоғары бұралады. Қомыздың ұзындығы шамамен 85 сантиметр. 2. Түрік халқының варган аспабы. Жасалатын материалына байланысты қомыз атауына сол материалдың аты қосыла аталады (мыс, темір қомыз).
3. Дағыстанның бір қатарлы гармоны.
Пайдаланған әдебиетттер
Санат:Саз аспаптары Санат:Алфавит бойынша музыкалық аспаптар
Тау тізбегі
Тау тізбегі — бірінен кейін бірі бір бағытта созылып жатқан, кейде етектері қосылып жатқан жеке жоталар мен алқаптардың қатары. "Тізбек" термині бірінен кейін бірі созылып жатқан ояндармен бөлшектенген бұйраттарға да қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Географиялық терминдер
NGC 2600
NGC 2600 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1886 жылы 7 наурызда Гийом Бигурдан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2600 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24082, UGC 4475, MCG 9-14-68, ZWG 263,55.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Лонкас-Еган
Лонкас-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мег-Тыг-Еган өзенінің сол жағалауынан 23 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 93 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Константин Эдуардович Циолковский
Циолковский Константин Эдуардович (5(17).9.1857, Ресей, Рязань губерниясы, Ижевское ауылы — 19.9.1935, Калуга қаласы) — осы заманғы ғарыштану мен ракеталық техниканың негізін қалаған ғалым. Жас кезінде ауыр науқастанып, есту қабілетінен мүлдем айрылған.
Басқа
Санат:1857 жылы туғандар Санат:1935 жылы қайтыс болғандар Санат:КСРО ғалымдары
Суша-Лог
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ирсина
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5564 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 22 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 262 км² шамасында. Пошта индексі — 75022.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие  Евфимия. Жыл сайынғы мерекесі — 16 қыркүйек.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базиликата елді мекендері
Владимир Апполонович Захаров
Владимир Апполонович  Захаров (1915, Орал қ. - 1990,сонда) - майдангер, Даңқ орденінің толық иегері. Ұлы Отан соғысы жылдары 8-артиллерия бригадасы құрамында Курск түбінен Берлинге дейін барған. Соғыстан кейін сауда саласында жұмыс істеген
Дереккөздер
Санат:Даңқ орденінің толық иегерлері
Айшвария Рай Баччан
Дереккөздер
Санат:Үндістан актерлері
Детерминант
Детерминант (determinar - анықтау, айқындау) — сөйлем мүшелерімен байланысы жоқ, бірақ бүкіл сөйлем құрамына қатысы бар сөйлем мүшесі. Детерминант қашанда сөйлемнің семантикадық құрылымын жасауға қатысады және сөйлемнің барлық түрлерінде кездеседі. "Детерминант" терминін орыс тіл біліміне енгізген [http://ru.wikipedia.org/wiki/Шведова,_Наталия_Юльевна Н. Ю. Шведова].
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі Санат:Грамматика
Николай Михайлович Мелехин
Николай Михайлович Мелехин — тракторшы-механизатор, көптеген мемлекеттік марапаттарының егесі, Социалистік Еңбек Ері (1967).
1929 жылы Солтүстік Қазақстан облысындағы Соколов ауданының Николаевка селосында туды. 1945­-1948 жылдары «Путь коммунизма» ұжымшарында тракторшы болып істеді.1949­-1952 жылдары Кеңес Әскері қатарында қызмет етті. 1952 жылдан 1958 жылға дейін Налобин МТС-­нда еңбек етті, кейін 1958 жылдан 1961 жылға дейін «Путь коммунизма» ұжымшарында тракторшы болды. 1961 жылдың ақпанынан бері «Налобин» кеңшарында тракторшы­-комбайнер.
1967 жылы 19 сәуірде КСРО Жоғарғы Кеңесінің Төралқасының Жарлығымен Николай Михайлович Мелехинге Социалистік Еңбек Ері атағы берілді.
Дереккөздер
Санат:1929 жылы туғандар
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Иондайтын сәуле
Иондайтын сәуле, кванттық (электрмагниттік) немесе корпускулярлық (қарапайым бөлшектерден құралған) сәуле, оның әсерімен бейтарап атомдар мен молекулалардан оң және теріс зарядталған бөлшектер-иондар пайда болады. Кванттық И.с.ультракүлгін, рентген және гамма-сәулелер, корпускулярлықтарға – альфа-сәулелер, протондар, позитрондар, нейтрондар және басқа да бөлшектер ағындары жатады. Табиғи И.с. – космостық сәулелер мен радиоактивтік заттардың сәулеленуі. И.с. жасанды көздері - ядролық жарылыстар, ядролық реакторлар, зарядталған бөлшектерді тездеткіштер, рентген аппараттары. Белгіленген И.с. деңгейінде ядролық қарудың зақымдау факторларының бірі болып табылады. И.с. дозасымен өлшенеді.
Дереккөздер
Төтенше жағдайлар және азаматтық қорғаныс: Энциклопедиялық анықтамалық. / Бас ред. Б.Ө. Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы»,2011. – 640 б. Қазақша-орысша, орысша-қазақша.ІSBN 9965-893-69-1
Соусфилд (Мичиган)
Соусфилд (Southfield) — Мичиган штатының Oakland округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 71739 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 68.0 км² шамасында. FIPS коды — 26-74900.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Ленто (Жоғарғы Корсика)
Ленто (Lento) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Бастия округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,72 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B140, пошта индексі — 20252.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 116 адамды құрады. Халық тығыздығы — 4,89 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Юберак
Юберак (Uberach) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Агено округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,01 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67496, пошта индексі — 67350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1195 адамды құрады. Халық тығыздығы — 594,53 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Ла-Кошер
Ла-Кошер (La Cochère) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,92 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61110, пошта индексі — 61310.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Лодойнш
Лодойнш (Lodões) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Вила-Флор муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Доуру экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 142 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,83 км² шамасында. Халық тығыздығы — 18,1 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Тұшпара
thumb|Тұшпара етпен (пісірілмеген) |thumb|200px|Тұшпара етпен |thumb|200px|Тағам пияз бен қаймақпен беріледі Тұшпара – тағамның түрі. Оны қамырдың ішіне ет және балық салып әзірлейді де қайнап тұрған тұзды суға пісіріп май, сірке суын, қыша, қаймақ қосып, сондай-ақ сорпамен бірге де береді. Дайындау тәсілі: тұзды жылы суға жұмыртқа қосып иленген қамырды 30 минутқа жауып қояды. Содан кейін қамырды жұқа етіп жайып, дөңгелектеп кеседі де, кесілген қамырдың ішіне фарш салып шетін бүктейді. Қазір арнайы Тұшпара жасағыш та бар. Пісіргенге дейін оны ұн себілген тақтайға салып, салқындау жерге қоя тұру керек. Содан соң қайнап тұрған тұзды суға немесе сорпаға 6 – 8 минут пісіреді. Егер Тұшпара сорпаның бетіне қалқып шықса, дайын болғаны. Тұшпара жасау үшін қой немесе сиыр етін ет тартқыштан өткізіп, пияз, тұз, бұрыш салып, үстіне аздап суық су (сүт немесе кілегей) құйып, жақсылап араластырады. 1 стақан ұнға: 200 г қой немесе сиыр еті, 1 бас пияз, жарты стақан су, жарты шай қасық тұз керек. Бұрышты әркім қалауынша қосады. Балықтан жасалған фарш: балықтың жон етін ет тартқыштан өткізіп, пияз, тұз, бұрыш, сары май(немесе маргарин) салып үстіне су құйып жақсылап араластыру керек. 1 стақан ұнға 400 г балықтың жон еті, 1 бас пияз, 1 ас қасық сары май (немесе маргарин), жарты стақандай су, жарты шай қасық тұз қажет. Бұрышты әркім қалауынша қосады.
Дереккөздер
Санат:Қазақ асханасы Санат:Ет тағамдары Санат:Орыс асханасы Санат:Өзбек асханасы Санат:Әзірбайжан асханасы
Фоссмань
Фоссмань (Fossemagne) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 21,88 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24188, пошта индексі — 24210.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Тарланбоздар
Тарланбоздар — 2011 жылы Алматы қаласы «8&8» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Б. Қабасов. Беттер саны — 208.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-80093-5-8.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:8&8 баспасының кітаптары
Элансон (Мичиган)
Элансон (Alanson) — Мичиган штатының Emmet округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 785 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.6 км² шамасында. FIPS коды — 26-00860.
Гомменек
Гомменек (Gommenec'h) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Сен-Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,83 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22063, пошта индексі — 22290.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 523 адамды құрады. Халық тығыздығы — 44,21 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
Герман Ким
Герман Николаевич Ким (16 шілде 1953, Үштөбе, Алматы облысы, Қазақстан) — әл-Фараби атындағы ҚазҰУ корейтану кафедрасының профессоры, тарих ғылымдарының докторы. «Халықаралық зерттеулер. Қоғам. Саясат. Экономика» журналының редакциялық кеңесінің мүшесі. . Беделді академиялық баспаларда қазақ, орыс, ағылшын, корей, неміс және жапон тілдерінде шығарылған 15 монографияның, кітаптың, оқу құралының және 200-ден астам басылып шыққан еңбектің авторы. XIX ғасырдың екінші жартысынан бүгінгі күнге дейінгі әлемді қамтыған, әлемдік корейтануға маңызды үлес қосқан «Корейлік иммиграцияның тарихы» үш томдық іргелі ғылыми еңбегі Қазақстанда және Оңтүстік Кореяда басып шығарылды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақстан тарихшылары
Сарытас шығанағы
Сарытас – Каспий теңізінің шығысындағы шығанақ. Маңғыстау шығанағының оңтүстік жалғасы.
Географиялық орны
Маңғыстау облысы Түпқараған ауданында, Түпқараған түбегінің солтүстік жағалауында.
Сипаты
Доғаша иілген шығанақ құрлыққа шамамен 6–7 км еніп жатыр. Теңізге қараған ені 15–18 км. Жарқабақты батыс жағалауының биіктігі 8 м, орта бөлігінде 3–5 м, шығыс жағалауының биіктігі шамамен 1–1,5 м. Кеме тоқтауға қолайсыз. Суының тереңдігі 4 м. Шығанақтың қиыр батысында Сұлтанапа мүйісі, шығысының түйетайлы жағалауында суы тұзды Төбе құдығы орналасқан. Сондай-ақ жағалау бойында шағын балық артельдері, қыстаулар бар.
Дереккөздер
Санат:Маңғыстау облысы географиясы Санат:Каспий теңізі шығанақтары
Александр Яковлевич Таиров
right|thumb|Александр Яковлевич Таиров Александр Яковлевич Таиров (1885—1950) — режиссер. 1935 жылдан Ресей Халық артисі. Мұғалім отбасында туған. 1913 жылы Санкт-Петербург университетінің заң факультетін бітірді. Шығармашылық жолын актер ретінде 1905 жылы Киевтегі М.М.Бородайдың труппасынан бастады. 1913 жылға дейін Санкт-Петербург, Рига, Симбирск, Мәскеу театрларында ойнаумен қатар, режиссурамен шұғылданды. П.П.Гайдебуровтың Көшпелі театрында Шекспирдің "Гамлетін” және А.П.Чеховтың "Ваня ағайын" (1908) қойып, өзінің режиссерлік өнер жолын бастады. Зайыбы А.Г.Кооненмен және жас актерлер тобымен бірлесе отырып, Камералық театрды (1914—1950) ұйымдастырды әрі 1949 жылға дейін оның көркемдік жағын баскарды. Осы театр сахнасында Калидасаның "Сакунталасын”, П.Бомаршенің "Фигароның уйленуі”,” О.Уайльдтің "Саломеясын”, Л.Лекоктың "Жирофле-Жирофлясын", Ж.Расиннің "Федрасын", 0'Нилдің "Сабалақ маймылы" мен "Шегірішін тубіндегі махаббатын”, Б.Брехтің "Қайыршылар операсын", В.Вишневскийдің "Оптимистік трагедиясын”, Г.Флобердің "Мадам Бовариын”, М.Горькийдің "Шалын", т.б. қоюмен Таиров режиссерлік өнердің дамуына мол үлес қосты. Ол койған спектакльдерімен адамның күші мен сезім дүниесін паш етті. Сахналық өнерде жинакты, бейнелі шешімге ден қоя отырып, натурализмге қарсы күрес жүргізді. Таиров — XX ғасырдағы театр өнеріндегі аса көрнекті реформатор - режиссерлердің бірі. Оның өнері мен шығармашылық ұстанымы казіргі орыс және шетел театры қайраткерлерінің өнеріне зор ықпал жасады.
Траун
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 25 287 адамды құрайды (1 ақпан 2008). Алып жатқан жер аумағы 15.49 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — LL, ресми идентификациялық коды — 4 10 21.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Харальд Зайдль (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Остерфельд (Наумбург)
Остерфельд (Наумбург) (Osterfeld (bei Naumburg)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан қала. Бургенланд ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2654 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 7,07 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 84 375. Қаланың басшысы — Герд Зайдель.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Виттнау (Брайсгау)
Виттнау (Брайсгау) (Wittnau (Breisgau)) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Фрайбург әкімшілік округіне бағынады. Брайсгау-Жоғарғы Шварцвальд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1461 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,04 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 3 15 125. Муниципалитеттің басшысы — Энрико Пентин.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Шындық (философия)
Шындық (reality) — бақылаушы адам үшін нақты бар екендігі күмәнсіз заттар мен істер, оқиғалар мен құбылыстарды білдіретін философиялық категория; факт; объективті әлемнің түрлі шынайы көрінісі. Шындықты дұрыс тану ақиқат делінеді.
Шындық объективті (зат) және субъективті (сана-сезім) болып екіге бөлінеді.
Философияда "Шындық" термині екі мағынада қолданылады:
Қатысты ұғымдар
=Ақиқат=
Таным теориясының негізгі категориясы, адам ойының өмір шындығымен сәйкестілігі. Ақиқат — танушы кісінің объектіні дұрыс, дәл бейнелеуі, адам санасынан тыс және тәуелсіз күйінде, өмір сүрген қалпында көрсетуі. Ақиқат категориясы білімнің затқа сәйкес келуін ғана емес, танымдық қызмет тәсілін де сипаттайды.
=Факт=
Факт — әр уақытта әлдебір айтылымның растығына кепіл болатын шындық. Пролог тілінде қарастырылады.
Шынымен болған, ойдан шығарылмаған оқиға, жағдай, құбылыс; берік тағайындалған білім; қандай да бір болжамды тексеру болып табылатын қандай да бір қорытынды, түйін үшін қызмет ететін тәжірибедегі мәліметтер.
Объективті тіршілік ететін шындық, нақтылық.
=Дүниетаным=
Болмыс пен Шындық
Шындық ирреалдылық пен сюрреалдылық бірге болмыстың үзіндісіне айналады.
Болмыс керісінше шындықтың бір бөлшегі бола алады. Экзистенциализмде болмыс тек адамда ғана болады, адам шынайылықтың ішінде, яғни болмыс пен адам шынайылықтың бөлігі.
=Шындық түрлері=
Физикалық шындық Материалды әлем. Табиғат. Бізді қоршаған орта: жан-жануарлар мен өсімдіктер, Жер мен Ай, Күн мен алыстағы жұлдыздар.
=Әлеуметтік шындық= Әлеуметтік әлем шындығы. Әлеуметтік шындық биологиялық, когнитивті және жеке тұлғалық шынайылықтан бөлек, қоғамда тұрақталған үрдістерге (тенденция) негізделеді.
=Виртуалды шындық= Негізгі мақала: Виртуалды шындық
Виртуалды шындық — компьютерлік техниканың негізінде кеңістіктік-уақыттық континиумды адам тілектеріне сай өзгертіп, жаңа әлемді, шындықты — қолдан жасалған құрылымды қалыптастыру нәтижесі. Виртуалды шындық сөздің тар мағынасында «электронды көзәйнек» киіп алғаннан кейін пайда болатын ойындық немесе техникалық қажетті жасанды шындыққа жатады. Сөздің кең мағынасында виртуалды шындық — бұл сананың кез келген өзгертілген түрлері: жүйкелік шатасу, наркотиктік немесе шараптық мас болу, гипноздық қалып, наркоз, ұзақ уақыт тар кеңістікте қалған адамдардағы психикалық өзгерістер.
=Қосалқы шындық=
Дереккөздер
Санат:Философия
Мария Александровна Грабовецкая
Мария Александровна Грабовецкая (1987 жыл 10 сәуір, Көкшетау) — қазақстандық ауыр атлетші.
Биографиясы
Әкесі - Грабовецкий Александр Васильевич, жеке кәсіпкөр. Анасы - Грабовецкая Светлана Геннадьевна, жеке кәсіпкер. Ш. Уалиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университетін бітірген (2008), заңгер. Дәл қазіргі уақытта Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университетінде оқып жүр, ауыр атлетикадан жаттықтырушы. Орыс және ағылшын тілдерін біледі. 2004 жылдан бері - Астана қаласындағы ШҰКД жанындағы спорт нұсқаушысы.
Марапаттары
«Құрмет» орденімен (2008), ҚР Президентінің құрмет грамотасымен (2007) марапатталған. Көкшетау қаласының құрметті азаматы (2008). Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген спорт шебері (2008). Ауыр атлетикадан 75 кг артық салмақ категориясындағы 270 кг нәтижесімен XXIX олимпиадалық ойындарының қола жүлдегері (Пекин, 2008); Азия чемпионы (Дубай,2005); Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (Прага, 2007); ауыр атлетикадан жастар арасында Азия чемпионы (2004); Азия Чемпионатының қола жүлдегері (2004); жастар арасындағы Әлем чемпионатының қола жүлдегері (2007).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ауыр атлеттері Санат:1987 жылы туғандар Санат:Көкшетау тұлғалары Санат:Қазақстанның Олимпиада қола жүлдегерлері
ЗЕСКО Юнайтед
«ЗЕСКО Юнайтед» (ZESCO United Football Club) — Замбияның Ндола қаласындағы футбол клубы, 1974 жылы құрылған.
Сілтемелер
Санат:Замбия футбол клубтары
Ақмоншақ Баужанова
Дереккөздер
Санат:1948 жылы туғандар
Ақ бауырсақ
thumb|right|200px| Ақ бауырсақ — ең жоғары сортты ұннан май құйып илеп, құйрық майға қуырады. Көлемі өріктің үлкендігіндей болады. Ақ бауырсақты сүт пен майлы сорпаға немесе жұмыртқа қосып илеп дайындауға болады.
Дереккөздер
Санат:Үй тұрмысы Санат:Тұрмыс
Вуя-Яны
Вуя-Яны — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Юган өзенінің сол жағалауынан 252 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 113 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Лакатош Имре Лакатос
Лакатош Имре Лакатос (1922-1974) - ағылшын ғылым тарихшысы, ғылыми білімнің дамуының заңдылыктарына бағытталған, ғылымның методологиясы және философиясындағы тарихи мектептің көшбасшыларының бірі. Өзінің зерттеулерінің мақсаты деп, білімнің өзгеру үрдісінің логика- нормативті қайта құрылуын және ғылыми теориялардың даму логикасын құру деп білген.
Дереккөздер
Санат:Англия философтары Санат:Ағылшын тарихшылары Санат:1922 жылы туғандар Санат:1974 жылы қайтыс болғандар
IC 3047
IC 3047 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1420536.
Сыртқы сілтемелер
IC 3047 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Көбей би
Көбей би - 1710-1785 жылдар аралығында өмір сүрген, халқына белгілі шешен, би атанған. Арғын тайпасы Тобықты руынан шыққан. 1779-1780 жылдардағы "Еңлік-Кебек" оқиғасының ішінде болып жолсыз жазаға ұшыраған екі жастың өліміне қатты қайғырып, тебіренген Көбей би шешендігі туралы жазушы Мұхтар Әуезов "Еңлік-Кебек" атты драмасында көрсеткен. Көбей би айтты деген ел ішінде көптеген шешендік алғыр, ойлы сөздер қалған. "Ақырында мен ғаріп" атты толғауды Еңлік - Кебектің жазықсыз жазаға ұшырағаннан кейін айтқаны:
Дереккөздер
Санат:Қазақ би-шешендері
Қопа (Жетісу облысы)
Қопа — Жетісу облысы Ақсу ауданы, Барлыбек Сырттанов ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жансүгіров ауылынан солтүстік-батысқа қарай 39 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Ақсу ауданы елді мекендері
Келтірілген радиация
Келтірілген радиация, нейтрондармен сәуле түсірудің және тұрақты элементтердің нейтрондардың ядромен басып алуы нәтижесінде пайда болған ауаның, сулардың, топырақтардың, материалдардың және әр түрлі заттардың радиоактивтілігі. Ядролық жарылыс кезінде келтірілген радиация топырақтары, техниктері, салулары силиция, алюминий, магний, натрий, мырыш, мыс, марганец, темір радионуклидтердің пайда болу негізінде ескертілген. Әсіресе күшті келтірілген радиация теңізге жарылар кезінде суда болады.
Дереккөздер
Төтенше жағдайлар және азаматтық қорғаныс: Энциклопедиялық анықтамалық. / Бас ред. Б.Ө. Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы»,2011. – 640 б. Қазақша-орысша, орысша-қазақша.ІSBN 9965-893-69-1
Кушкул
Кушкул — Башқұртстанның Нуриман ауданындағы ауыл, Байгильдин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 69 адамды құрады. Пошта индексі — 452443, ОКАТО коды — 80245805006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Й
thumb|left|110px|
thumb|right|400px| Й, й немесе қысқа и — кириллицаға негізделген әліпби әрпі.
Тіл алдының жуықтануынан жасалатын дауыссыз дыбысты белгілейтін таңба. Й ауыз жолды үнді дыбысқа жэатады. "Й" әрпі көбінесе сөһздің орта, соңғы буындарында жазылады (мысалы, тайлақ, тай, айна, тоғай). Қазақ тілінде (өз төл сөздерінде) й - дыбысы сөз басында келмейді. Қазақ тілінің заңдылвқтары бойынша ондай сөз Ж-ға айланады. Мысалы: Түрікше һәм Қазақша: йер-жер, йүр-жүр, йай-жай (бір зат жайында мағнасында), йе-же және т.б. Й сөз басында көбінесе, қазақ тіліне орыс тілі арқылы басқа тілдерден енген сөздерде ғана келеді (йодизм, йот) немесе халықаралық терминдерде, мемлекет, жер-су есімдерінде: Йемен, йети және т.б. .
Кодтар кестесі
HTML жүйесінде бас әріп «Й»-ны &#1049; немесе &#x419;, ал кіші «й» әріпін - &#1081; немесе &#x439; деп белгілейді.
Дереккөздер
Санат:Кириллица
Виндель
Виндель (Vindel) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Алькаррия-конкенсе ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,18 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куэнка елді мекендері
Абишек Баччан
Абишек Баччан (5 ақпан 1976, Мумбай, Махараштра, Үндістан) — үнді актері, продюсер. Үндістанның әйгілі әртістері Амитабх Баччан мен Джайя Бхадури отбасында дүниеге келген. Өзінен үлкен Швета деген әпкесі бар. Бала кезінде дислексиямен ауырған. Швейцариядағы әйгілі Aiglon College жеке меншік мектебінде оқыған. 2007 жылдың 20 сәуірінде Үндістанның танымал әртісі Айшвария Райға үйленген. Мынандай киноларға түскен: «Махаббат жайлы бір ауыз сөз» (2000), «Kabhi Alvida Naa Kehna» («Ешқанада Қош айтпа») (2006), «Om Shanti Om» («Ом Шанти Ом») (2007), «Dostana» («Жақын достар») (2008), «Dum Maaro Dum» (2011), т.б.
Кальо (Комо)
Кальо (Комо) (Caglio) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 369 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 57 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында. Пошта индексі — 22030.
Аец
Аец (Ahetze) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Байонна округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,56 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64009, пошта индексі — 64210.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1697 адамды құрады. Халық тығыздығы — 160,7 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Тау фаунасы
Тау фаунасы – Жер шарының таулы алқаптарында мекендейтін жануарлар түрлерінің жиынтығы. Қарапайым ұғым бойынша, Тау фаунасы деп тек биік таулар фаунасын атайды. Жануарлардың таралу аумағы едәуір үлкен (белдеуге қарағанда) болса да, түгелдей биік белдеуге жатқызылады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Алтын
left|73x73px|Алтын Au thumb|250px|Сом алтын
Алтын (лат. Aurum; Au) — элементтердің периодты жүйесінің I-тобындағы химиялық элемент, асыл металдардың бірі. Реттік нөмірі 79, атом массасы 196, 967, балқу температурасы 1063ْ°С, қайнау температурасы 2947°С.
Лаптатывис
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Алтын
Алтынның биологиялық маңызы
Күмістің бактерицидтік қасиетін арттырады. Ағзадағы иммундық процесті қалыпты етеді. Көне Грекия мен Римде алтынды (пластинкаларын) ауызға салып, тамақ ауруларын емдеген екен. Сондай-ақ қазіргі медицинада да алтын қоспалары кеңінен қолданылады.
Ғалымдар алтынның адамға тигізетін залалы да бар екенін дәлелдеп шықты. Канадалық ғалымдар алтын бұйымдардың адам ағзасына тигізетін әсерін зерттей келе күтпеген шешімге келді. Олар алтын бұйымдардың қызу қанды адамдардың көңіл-күйіне кері әсерін тигізетінін, тіпті депрессияға түсулеріне себеп тудыратынын айтады. Ғалымдар алтын бұйымның адам терісіне тигенде оның ағзасындағы зат алмасуды баяулатып, жүйке жүйесінің қозуына әсер ететінін дәлелдеп шықты.
Мамандар бұл шешімге келе отырып, алтын бұйымдардан мүлдем бас тарту керектігін алға тартпайды. Алайда, олар қызу қанды адамдарға ұйықтар алдында алтын бұйымдарын шешіп жатуға кеңес береді. Себебі, адам ұйықтап жатқанда оның ағзасы әлсіз болады.
Қасиеттері
Таза алтын сары түсті, соғылғыш және созылғыш металл, химиялық инертті элемент. Сыртқы ортаның химиялық әсеріне аса төзімді. Оттек, сутек, азот, және көміртекпен тікелей қосылмайды. Алтынға сілтілер және жеке қышқылдар әсер етпейді. “Патша сұйығында” (1 көлем HNO3, 3 көлем HCl) және кейбір күшті қышқылдар қоспасында ериді. Қосылыстарында алтын бір және үш валентті болып келеді. Табиғатта саф алтын түрінде, тау жыныстарында (5*10−7%), теңіз және мұхит суында (0.01-0.05 мг/т) кездеседі. Кентастардын алтынды ұсақтау, байыту және цианды натрий ерітіндісімен өңдеу арқылы алады. Алтынмен басқа металдардың бетін жалатады, әшекей бұйымдар жасайды. Тауар өндіруде, сауда-саттықта басқа заттардың бәрінің нарқы алтынмен бағаланады.
Алтын табиғатта сап түрде кездесетін металл. Алтынның, ұсақ түйірлері кварц ішінде, немесе кварц құмы арасында шашыраңкы күйде болады. Алтынның табиғаттағы қосылысы алтын теллуриді (калаверит) AuTe2 құрамында және мыс тың, қорғасын ның сульфид кендерінде болады. Алтын Сібірде, Оралда және Орта Азия мен Қазақстанда да кездеседі.
Ажырату әдістері
Құмда шашылған аз алтынды (тоннасына 2 - 4 г) ажыратып алу үшін әр түрлі әдіс қолданады. Ең оңай, көптен қолданылып келе жатқан әдіс - құмды ағын сумен жуу, сонда құм қиыршықтары суға ілесіп кете береді де, алтын ауыр болғандыктан қалып қояды. Екінші бір әдіс алтынды амальгамаға айналдыру. Сынап көпшілік металдарды өз ішінде еріте алады, ол ерітіндіні амальгама дейді. Амальгамадағы алтынды шығарып алу үшін, амальгаманы қыздырса, сынап ұшып кетеді, оның буын жинап, салқындатып қайтадан іске қосады. Бірақ бұл екі әдіспен де кұмдағы алтын түгел алынбайды, көп болса, 75% ғана алынады. Бұлардан гөрі тәуірірек әдіс цианид әдісі. Ішінде алтын қалған жынысты KCN тұзынын, 0,02 - 0,2% ерітіндісімен 2 - 3 рет қайталап шаймалап жуады, сонда:
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em; width:40%"> 4Au + 8NaCN + 2H2O + O2 = 4Na[Au(CN)2] +4NaOH
Комплексті қосылыс құрамындағы алтынды мырыштың, жәрдемімен ығыстырып шығарады:
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em; width:40%"> 2Na[Au(CN)2] +Zn = Na2 [Zn (CN)4] +2Au
Бұл шыққан алтынды мырыштан тазалау үшін сұйық күкірт қышкылы мен жуады, мырыш еріп кетеді. Күміс сияқты басқа қоспалардан тазалау үшін концентрленген ыстық күкірт қышқылымен жуады, онда күміс Ag2SO4-кe айналады. Кейде күмістен тазалау үшін электролиздеуді қолданады - анод - тазартылмаған алтын, катод - таза алтын, электролит ретінде Н[АuС14] ертіндісін қолданады сонда күміс анод шламы түрінде қалады.thumb|255x255px|250 кг алтын, Той музейі, Жапония.|солғаАлтын - жұмсақ сары түсті, соғылғыш, созылғыш, жайылғыш, ауыр, жұмсақ. металл. Қалыңдығы, 0,0001 мм фольга жасауға болады.
Алтын жұмсақ болғандықтан таза түрде емес, мыс және күміспен араластырылған құйма түрінде колданылады. Түрлі алтын заттарды алтын мен мыстың құймасынан жасайды, ол құймада көбінесе 58,3% алтын болады (алтын заттардың пробасы 583).
Алтын активтігі тіпті нашар металл, активтік қатарында ол ақырғы орында тұр. Оттекпен тікелей еш жағдайда да қосылмайды. Сұйық заттардан тек калий немесе натрийцианидының ерітіндісінде, хлор суында және «патша сұйығында» ериді.
«Патша сұйығы» үш көлем тұз қышқылымен бір көлем азот қышқылының коспасы:
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em; width:40%"> 3HCl + HNO3 = 2Cl+NOCl+2H2O,
Au + 2Cl + NOCI = AuCl3 + NO,
АuСl3 + НСl = Н[АuСl]4
Алтын селен қышқылында да (күшті тотықтырғыш) ериді:
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em; width:40%"> 2Au + 6H2SeO4 = Au2(SeO)4 + 3SeO2 + 6H2O
Алтын ұсақ ұнтақ түрінде хлормен, 400 - 650° С фосфор буымен реакцияласады. Алтыннан монета (ақша) жасайды (тұтынуға шығарылған қағаз ақшаның қорғауышы ретінде банкта жатады); тіс салады, баска металдардың бетіне жалатады және әсемдікке тұтынатын әшекей бұйымдар жасайды.
Алтынның қосылыстapы
Алтын қосылыстарда бір және үш валенттік көрсетеді, бірақ үш валентті қосылыстары берігірек. Бір валентті алтынның тұздары бір валентті мыстын, қосылыстары сияқты диспропорцияланып үш валентті қосылыс және дербес алтын береді:
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em; width:25%"> 3AuCI=AuCl3 + 2Au,
3AuCl + KCl = K[AuCl4] +2Au
Бір валентті алтыннын комплексті қосылыстары ауриттер тұрактырақ, мысалы K[Au(CN)2]. Алтынның (I) оксиді да қыздырса тотығу-тотықсыздану реакциясына ұшырайды
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em; width:25%"> 2Au2O = 4Au + O2
Алтынның үш валентті қосылыстары көбірек. Алтынның (III) оксиді Au2O3 - қара қоңыр, Au2S3 - қара, Au(ОН)3 - күрең түсті барлығы қатты заттар, суда еритіні тек AuСl3.
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em; width:25%"> NaOH + Au(OH)3 = Na[Au(OH)4],
Au(OH)3 + 4HCl = H[AuCl4] +3H2O,
Au(OH)3 + 4HNO3 = H[Au(NO3)4] +3H2O
Аниондық комплекс түзілуінен алтынның галогенидтері галогено-аураттарга айналғыш келеді:
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em; width:25%"> NaBr + AuBr3 = Na[AuBr4]
AuCl3 гидролизінде аквоқышқылдap түзіледі.
<blockquote style="border: 1px solid blue; padding: 0.5em 0.8em; width:25%"> AuCl3 + H2O = H2[AuOCl3]
Қолданылуы
Алтын ақшалық күнды металл (валюта). Coнымен қатар ол әр түрлі әшекейлік-көркемдік өнім, зергерлік бұйымдарға қолданылады.
Кен орны
Алтын кені мол кездесетін ТМД аймақтары: Орал таулары, Қазақстан, Сібір. Алыс шетелдерде Аляскада, Колорадода (АҚШ), Африкада, Австралияда т. б. көп бар.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Асыл металдар Санат:Химиялық элементтер Санат:Алтын Санат:Алтын қоспалары Санат:Тағам қоспалары Санат:Бояғыштар Санат:Өтпелі металдар
NGC 7074
NGC 7074 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1863 жылы 16 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7074 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 66850, ZWG 401.27, 2ZW 133, PGC 66854, IRAS21271+0627.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Салыстырмалылық теориясы
Салыстырмалылық теориясы — физикалық процестердің кеңістік- уақыттық қасиеттерін зерттейтін теория. thumb|right|400px|Кеңістіктің иілуі Ұғымды 1906 жылы Макс Планк енгізген.
XX ғасырдың басында салыстырмалық принципі оптика мен физикаға және физикалық басқа салаларына қатысты екендігі белгілі болды. Салыстырмалық принципі өзінің мэнін кеңейтіп, мынадай анықтамаға ие болды: оқшауланған материалдық жүйеде кез келген процесс бірдей жүреді, және ол жүйе бір қалыпты түзу сызықты қозғалыс жағдайында болуы керек. Немесе физиканың заңдары бар-лық инертті жүйелерде бірдей формаға ие.
Бір инертті жүйеден келесіге ауысу Лоренц қайта өзгертулері арқылы жүзеге асырылады. Бірақ жарық жылдамдығы түрақтылығы туралы мәліметтер қайтадан жаңа түсініктерді қажет ететін мәселелерге әкеліп тіреді. 1904 жылы X. Лоренц қозғалыстағы дене өзінің қозғалыс бағыты бойынша қысқаратындығын және әртүрлі жүйелерде байқалатын уақыт аралықтары өлшенетінін айтты. Бірақ, келесі жылы А.Эйнштейн Лоренц қайта қүруларындағы байқалатын уақытты нақты уақыт ретінде қарастырды.
Жалпы салыстырмалылық теориясында кеңістік- уақыт қатынастарының материалдық процестерге қатысының жаңа жақтары ашылды. Жалпы салыстырмалылық теориясы инерциялық және гра-витациялық массалардың эквиваленттік принципінен шығады. Атап айтқанда, массалардың эквиваленттік принципінің негізінде салыстырмалылық принципі қалыптасты, ол жалпы салыстырмалылық теориясында табиғат заңдарының инварианттылығын бекітті.
Жалпы салыстырмалылық теориясының фантастикалық болжам-дарының бірі - өте күшті тартылыс өрісінде уақыттың толық тоқтайтындығы туралы. Тартылыс күші артқан сайын уақыттың баяу-лауы да күшейе түседі. Уақыттың баяулауы жарықтың гравитациялық қызыл орын ауыстыруы арқылы байқалады да, толқындар үзындығы артқан сайын оның жиілігі азая береді. Белгілі бір жағдайда толқын үзындығы шексіздікке, ал жиілігі нөлге үмтылады.
Салыстырмалылық теориясы уақыт пен кеңістіктің бірлігін көрсетті, кеңістік-уақыттық төртөлшемдік контимуум туралы түсінік қалыптасты.
Салыстырмалылық теориясы масса мен энергияны Е-МС қатынасымен байланыстырды, мұнда С - жарық жылдамдығы.
Дереккөздер
Санат:Альберт Эйнштейн Санат:Ғылыми теориялар Санат:Салыстырмалылық теориясы
Әлме
150 г май, 2 ас қасық ұн, бір шай қасық (22 г) су, 4 ас қасық қант керек.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс
Лукас-Еган (Кулын-Игол тармағы)
Лукас-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кулын-Игол өзенінің сол жағалауынан 69 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 52 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Лазер қаруы
Лазер қаруы, энергиясы жоғары лазерлердің электр магниттік сәулесін пайдалануға негізделген энергияны бағыттайтын қару түрі. Л.қ. зақым келтіру факторлары негізінен нысанаға (әскери техникаға, тірі күшке) термомеханикалық және соққы беретін-импульстік әсер болып табылады. Оптикалық-электрондық құралдар мен адамның көру органдарын зақымдауға арналған Л.қ. ең озығы болып саналады. Ол көру мүшелеріне дозамен әсер ету жолымен адамды уақытша қатардан шығаруға арналған өлтірмейтін қару ретінде қаралады.
Дереккөздер
Төтенше жағдайлар және азаматтық қорғаныс: Энциклопедиялық анықтамалық. / Бас ред. Б.Ө. Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы»,2011. – 640 б. Қазақша-орысша, орысша-қазақша.ІSBN 9965-893-69-1
Тотипотенттік
Тотипотенттік - (латынша totus – барлығы, тұтас және potentіa – күш) – өсімдік клеткаларының ядродағы генетикалық ақпарат негізінде онтогенетикалық даму бағдарламасын толық жүзеге асырып, тұтас организмге айналу және ұрық түзу қабілеттілігі.
Қазіргі кезде Тотипотенттік қасиеттің толық жүзеге асуы өсімдік клеткаларын іn vіtro (жарық, температура, т.б.) жағдайында өсіру арқылы іске асады. Сондай-ақ Тотипотенттікті қасиетті диплоидты сомалық (грек. soma – дене, 2n) және гаплоидты репродуктивті жыныс клеткалары (n) да жүзеге асырады. Диплоидты денелік клеткалардан алынған өркендер ұрық түзуге қабілетті болады. Алайда гаплоидты өсімдік-регенераттарынан ұрық алу үшін оларды (колхициндеу арқылы) диплоидтық деңгейге өткізу керек. Тотипотенттік қасиеттің толық жүзеге асуына донорлық өсімдіктің генотипі мен оның физиол. даму жағдайы және қоректік орта құрамы әсер етеді. Сонымен қатар өсімдік клеткасындағы эндогендік гормондар деңгейінің де маңызы зор. Жануарларда Тотипотенттік қасиет тек ішекқуыстылардың кейбір клеткаларына тән. Ал қалған жануарларда олардың клеткалары эмбриогенездің алғашқы сатысында тіндік қабілетке ие болады.
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том.
Санат:Биология Санат:Өсімдіктер
NGC 2605
NGC 2605 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1858 жылы 11 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2605 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2424112.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Грин Мамба
Грин Мамба (Green Mamba F.C.) — Эсватини футбол клубы, 1987 жылы құрылған. Қазіргі күнде Эсватини Премьер лигасында ойнайды.
Сілтемелер
Санат:Эсватини футбол клубтары
Кальчано
Кальчано (Calciano) — Италиядағы коммуна, Базиликата әкімшілік аймағына қарасты Матера провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 819 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 19 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 48 км² шамасында. Пошта индексі — 75010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базиликата елді мекендері
Руслан Қайыржанұлы Сапарғалиев
Руслан Қайыржанұлы Сапарғалиев 1976 жылы19 шілдеде Орал облысы Жымпиты ауданының Жымпиты кентінде туған. Қазақ. Әкесі - Сапарғали Қайыржан Мәдиұлы. Анасы - Қайжан Гүлбағила Зағипарқызы, зейнеткер, Сырым ауданы балалар кітапханасының меңгерушісі болып жұмыс істеген. Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық университетін (1998) инженер-механик мамандығы бойынша; «Еуразия» Батыс Қазақстан тілдер және менеджмент институтын (2000) экономист-бухгалтер мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орысжәне ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. 1998 жылдан - Сырым аудандық еңбек, халықты жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғау бөлімінің маманы, бас маманы. 2000 жылдан - Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы Әкімі аппаратының бас маманы, 2001 жылдан - экономика бөлімінің меңге- рушісі. 2003 жылдан - Батыс Қазақстан облысы Әкімі аппаратының сараптау- талдау бөлімінің бас маманы. 2004 жылдан - Батыс Қазақстан облысы Әкімі аппаратының жылу-энергетикалық кешен мәселелері жөніндегі бас инспекторы, 2005 жылдан - өнеркәсіп және құрылыс кешені мәселелері жөніндегі бас инспекторы, 2006 жылдан - уйымдық-инспекторлық бөлімінің бас инспекторы. 2007 жылдан - Батыс Қазақстан облысы Кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаментінің директоры. 2008 жылдан бері - Батыс Қазақстан облысы Кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасының бастығы. Діни көзқарасы - дәстүрлі ислам. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикалық жағынан гүлденген Қазақстан». Хоббиі - футбол. Сүйіп оқитын әдебиеті - детективтік жанр, тарихи әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Сапарғалиева Нұрсәуле Жалғас- Қалиқызы. Қыздары - Қайыржан Аружан Русланқызы, Қайыржан Айриза Русланқызы; ұлы - Қайыржан Шыңғыс Русланұлы.
Виндиш
250px|thumb|Картада орналасуы Виндиш (Windisch AG) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Бругг округінің құрамына кіреді.
Руслан Қайыржанұлы Сапарғалиев
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Виндиш
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6678 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.91 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4123, пошта индексі — 5210.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргау елді мекендері
Сылвожанка
Сылвожанка — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нердва өзенінің сол жағалауынан 88 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Соусгэйт (Мичиган)
Соусгэйт (Southgate) — Мичиган штатының Wayne округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 30047 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17.9 км² шамасында. FIPS коды — 26-74960.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Тұщыбас
Тұшыбас – Сырдария сағасындағы көл.
Географиялық орны
Қызылорда облысы Арал ауданы жерінде, Бөген ауылынан шығысқа қарай 2 км жерде орналасқан.
Гидрографикасы
Ауданы 12,6 км2, ұзындығы 11,5 км, енді жері 2,9 км, ең терең жері 5,5 м. Жаздың ыстық айларында көл құрғап, шалшыққа айналады. Сырдария өзені қатты тасығанда көл деңгейі көтеріліп, аумағы ұлғаяды. Тұщыбасқа Ақлақ бөгеті (тоспасы) салынып біткеннен кейін суы тұрақты болады деп болжанып отыр.
Жағалау сипаты
Құмайтты жағалауы жайпақ. Оңтүстігі батпақты. Көл бір-бірімен каналдар жалғасқан 3 бөліктен тұрады. Жағалауында қамыс өседі. Батыс жағалауы биік, бұйра құм, оңтүстік бөлігі жазықтау. Суында сазан, табан балық, қаракөз, жайын, ақмарқа, алабұға, қаяз, т.б. бар.
Дереккөздер
Санат:Арал ауданы көлдері Санат:Сырдария су алабы