cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Археологиялық ескерткіштердегі сейсмикалық зардаптардың ерекшеліктері
Будда храмы
Храмда жүргізілген археосейсмологиялық зерттеулер ғимарат құрылысындағы ұшырасқан екі құрылыс қабатына байланысты қиындықтарға ұшырасты. Саз кірпіштердің төменгі он қатары бірінші құрылыс қабатына жатады. Бұл өңделмеген кірпіштердің үстінде екі қатар күйдірілген кірпіштер жатыр, олар екінші құрылыс қабатының өзіндік іргетасы болып табылады.
Станхоуп (Айова)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Хамильтон округы (Айова)
Күкірт
Күкірттің тығыздығы 2,07 г/см3 (α-түрі) және 1,96 г/см3 (β-түрі), балқу t 112,8°С, қайнау t 444,6°С, жылу өткізгіштігі 0,208 Вт/(м·град). К. суда ерімейді, бензолда жақсы ериді, қыздырғанда молекуласындағы атом саны бірте-бірте кемиді: S8→ S6→ S4→ S2 соңында 2000°С-тан жоғары қыздырғанда К. буында жеке атомдар пайда болады. Салқындатқанда осы процесс кері айналып полимерлену құбылысы жүреді. К. қосылыстарында –2-ден +6-ға дейін тотығу дәрежелерін көрсетеді. Азот, йод, алтын, платина және инертті газдардан басқа элементтердің бәрімен әрекеттеседі. К. металдармен реакцияда болғанда өте көп жылу бөлініп шығады.
Оттекпен бірнеше оксид түзеді. К. саф К., полиметалдық кендер, газ және мұнайды тазалау кезінде олардан қосымша өнім ретінде алынады. К. негізінен химия өнеркәсібінде күкірт қышқылын алу үшін пайдаланылады, сондай-ақ қағаз, резина, сіріңке жасауда, тоқыма өнеркәсібінде мата ағартуға, дәрі-дәрмек, косметик. препараттар дайындауда, пластмасса, қопарғыш заттар, тыңайтқыш, улы химикаттар алуда кеңінен қолданылады.
Археологиялық ескерткіштердегі сейсмикалық зардаптардың ерекшеліктері
Будда храмы
Құрылыстың сейсмикалық тұрғыдан қауіпті аймаққа таяу орналасуы оның күшті жер сілкінісіне тап болғанын жоққа шығармайды, храм бұдан бұрын  да сейсмикалық апатқа ұшыраған болуы, содан кейін қайта қалпына келтірілуі (қайта соғылуы) әбден мүмкін. Сөйтіп, храм қабырғалары екі сейсмикалық оқиғадан хабардар етіп тұруы мүмкін. Мұндай жағдайда алғашқы немесе соңғы жер сілкінісіне қатысты климаттың өлшемдерді ажырату, сейсмикалық толқындардың таралу бағытын анықтау қиындық тудырары анық.
Күкірт
Периодтық жүйедегі орны
Күкірттің жануы|thumb|right Күкірт III периодтың, VI топтың негізгі топшасының элементі, реттік нөмірі 16. Олай болса ядро заряды +16, протон саны 16, нейтроны да 16; электрондарының жалпы саны 16.
Электрондық құрылысы. Осы электрондар үш электрондық қабаттарда бөлініп орналасады, күкірттің электрондық формуласы: 1s22s22p63s23p4
Археологиялық ескерткіштердегі сейсмикалық зардаптардың ерекшеліктері
Будда храмы
Храмның өзгеріске ұшырау сипатын оның бұзылуының себептерін анықтау мақсатында қарастырамыз. Көне ғимараттардың қабырғаларындағы сызаттар - жиі кездесетін құбылыс. Алайда олар әр түрлі себептермен пайда болуы мүмкін: 1) жел өтінде тұру, яғни ыстыққа қақталып, түнде тоңазиды; 2) сейсмикалық қозғалыстар.
Күкірт
Периодтық жүйедегі орны
Күкірт II, IV, VI - валентті бола алады, ал тотығу дәрежелері -2,0, +4, +6 болып келеді.
Физикалық қасиеттері
Күкірт - сары түсті, суда нашар еритін, су жұктырмайтын, жылу мен тоқ өткізбейтін, морт сыңғыш келетін қатты зат. Балку температурасы 119°С. Күкірт атомының сыртқы валенттілік кабатында екі дара электроны болғандыктан, олар өзара байланыса алады.
Археологиялық ескерткіштердегі сейсмикалық зардаптардың ерекшеліктері
Будда храмы
Егерде сызат екі немесе одан да көп қатар қаланған кірпіштерді жарып өтетін болса, ондай сызаттар өте жоғары қысымдардың әсерінен ғана пайда болуы мүмкін. Мұндай сызаттар пайда болуы үшін кірпіштердің немесе құрылыс блоктарының шегінде пайда болатын бос кеңістіктердегі қысым қарқынынан өтіп әсер ететін өте күшті қуат болуы қажет. Демек, өтпелі сызаттар жел өтінде тұрудан пайда болуы мүмкін емес. Кіреберістің шығыс қабырғасының солтүстік-батыс бұрышы бұзылған және бір шеті құлаған. Құлаған бөлік орталық аралық қабырғаға желдің, ыстықтың өтуіне жол ашқан. Бұл жерде көптеген өтпе сызаттар байқалады, олар он кірпішке дейін тікелей сызат салып өтеді.
Күкірт
Табиғатта таралуы. Күкірттің табиғи қосылыстары
Балқаш, Шығыс Қазақстан облысында сульфидтер ( ZnS, PbS, FeS2, т.б.) күйінде болса, сульфаттары (CaSO4 • 2Н2O - ғаныш (гипс), Na2SO4 • 10Н2O - мирабилит, FeSO4 • 7Н2O - темір купоросы) т. б. болады. Күкірт қосылыстары мұнайда және тас көмірде де кездеседі. Бос күйіндегі күкіртті тау жыныстарынан балқыту арқылы алады.
Вулкан атқылағанда газбен ілесе ұшқан күкірт сыртқа шығып кристалл түрінде қатаяды. Ондай күкіртті вулканмен байланысты арасан көздерден (фумаролдардан), тау жыныстарының жарықтарынан, қуыстарынан кездестіруге болады.
Археологиялық ескерткіштердегі сейсмикалық зардаптардың ерекшеліктері
Будда храмы
Бұл мысалдар сызаттардың сейсмикалық жағдайда пайда болғандығын бір ауыздан растап тұр.
Күкірт
Табиғатта таралуы. Күкірттің табиғи қосылыстары
Сульфид минералдардың тотығуынан пайда болатын күкірт кендері көбінесе сульфид кендерінің үстіңгі қабатында болады. Бұл жағдайда пайда болатын күкірттің реакциясын мынадай түрде көрсетейік.
RS + Fe2(SО4) 3 = 2FeSO4 + RSO4 + S.
Археологиялық ескерткіштердегі сейсмикалық зардаптардың ерекшеліктері
Будда храмы
Храмға кіреберістегі аралық шығыс қабырға оңтүстік-батысқа қарай 80°-қа қисайған (құлау азимуты 43°). Сақталып қалған көлбеу аралық қабырғаның биіктігі 2,5 м. Храмның орталық бөлмесіне кіреберістегі саты төрт саман кірпіш биіктігінен тұрады. Кірпіштердің төменгі қатарлары ең жоғарғыларымен салыстырғанда 11 см оңтүстік-батысқа (221°) жылжыған. Саты биіктігі қазба деңгейінен 32 см жоғары, созылу азимуты 131°. Сатыға ешқандай салмақ түспегені туралы айта кету маңызды, сондықтан сатының төменгісінің жоғарғысымен салыстырмалы жылжуын, сірә, құрылыстың астындағы жер бетінің сейсмикалық үдеуімен түсіндіруге болар. Өзгерістердің басқа да мысалдары бар, айталық, храмның орталық бөлмесінің оңтүстік-батыс қабырғасының жоғарғы бөлігінің солтүстік-шығысқа қарай шығыңқы пішінге ие болуы (созылу азимуты 132°).
Күкірт
Қолданылуы
Күкірт каучукты резинаға айналдыру (вулканизация) үшін, медицинада, тұрмыста жертөлені және қоймаларды аластау үшін, оқ-дәрі жөне сіріңке өндірістерінде қолданылады.
Кен орны
КСРО-да шөгінді күкірт кенінің ең көп жері — Орта Азияда (Қарақұм, Гаурдақ, Шорсу), Поволжьеде (Куйбышев қаласы маңында).
Археологиялық ескерткіштердегі сейсмикалық зардаптардың ерекшеліктері
Будда храмы
Сипатталған жағдайдағы сейсмикалық өзгерісті (қисаю, жылжу, шығып кету) сейсмикалық, толқындардың оңтүстік-батыс- солтүстік-шығыс желісі бойынша келуі- мен түсіндіруге болады.
Күкірт
Кен орны
Вулкандық күкірт кендері Кавказда, Камчаткада және Курил аралдарында кездеседі. Шет мемлекеттердегі күкірт кені Италияда, Сицилияда бар. Техас және Луизиана штаттарындағы (АҚШ) күкірт кендері тау жыныстарының жарығында кездеседі. Вулкандық күкірт кендері Италияда, Жапонияда, Чилиде» т. б. жерлерде бар.
Дереккөздер
Санат:Бейметаллдар Санат:Химиялық элементтер Санат:Халькогендер
Археологиялық ескерткіштердегі сейсмикалық зардаптардың ерекшеліктері
Будда храмы
Енді сипатталатын бұзылулар жүйелі емес және сейсмикалық толқындардың бағытын анықтауға қолданыла алмайды. Сонымен, храмның орталық бөлмесінің солтүстік-шығыс қабырғасы қатты бүлінген. Оның сыртқы қабаты түгелге жуық бір кірпіш бойымен құлаған. Осы қабырға белдеулік коридор жағынан да қатты бүлінген (созылу азимуты 41°). Оның сыртқы қабатының бірталай бөлігі бір кірпіш бойымен оңтүстік-шығысқа қарай құлаған. Осы жерде қабырғаның жоғарғы бөлігі оңтүстік-шығыс бағытқа шығып кеткен.
Храмның басты бөлмесінің орталығындағы «тұғыр» қатты өзгерістерге ұшыраған: біріншіден, оның жиектері тегіс емес, екіншіден, төменгі қатарынан жекелеген кірпіштер сыртқа қарай жылжыған.
Тұғырға айтарлықтай тұрақты салмақ түспегенін ескерте кету керек, оны өзгеріске түсірген анағұрлым мүмкін себеп жер қабатының сейсмикалық үдеуі болуы ықтимал. Тұғырдың негізінде қамыс араласқан жұмыр тас қабатының болуы түсініксіз жайт. Бұл қабат жоғарыда сипатталған үй-жайдағы қамыстан немесе ағаш бөренелерден жасалған «сейсмикалық белдеуді» еске салады. Бірақ оның ешқандай тұрақты салмақ түспейтін тұғыр негізіне салынуы түсініксіз. Тұғырдың 7 см дейінгі төменгі кірпіштерінің жылжуымен қатар, кірпіштердің 10°-қа бұрылуы да кездеседі: тұғырдың созылу азимуты - 41°, бұрылған кірпіштің созылу азимуты - 51°, яғни ол сағат тілінің бағытымен бұрылған.
Храмның кірпіш өрімдерінің төменгі қатарлары құрылыстың ерте сатысына, ал үстіңгісі - анағұрлым кеш сатысына жатады. Храм құрылысының екінші сатысына, шамасы, сыртқы коридорды сазбалшық және жұмыр тастар қабатымен толтыру - толық жабу да жатады. Төменде қалыңдығы 1,2 м саз қабаты, сонан соң 1,1 м жұмыр тас қабаты және жоғары тағы қалыңдығы 1,6 м саз қабаты орналасқан. Осылай толтыру храмды бірінші қайта өңдеуде тұрғызылған қабырғалардың жоғарғы бөлігінің де орнықтылығын нығайту үшін жүргізілген.
Қуаттылығы төмендеу осындай толтыру храмның сыртқы қабырғасының бойынан байқалады. Храмның сыртқы қабырғасының толтырудан соң көпе-көрнеу құлауы храмның сейсмикалық өзгерістерге ұшырауы мүмкін үшінші оқиғасы туралы растай алады. Сонымен, храмның оңтүстік-шығыс сыртқы қабырғасы оңтүстік-шығысқа қарай қираған және қабырғаның саман кірпіштері 1 м қуаттылықпен толтыру қабатының үстіне құлаған. Қабырғаның созылу азимуты 44°, кірпіштер оңтүстік-шығыс азимуты бойынша 134°-та құлаған.
Сонымен, Будда храмына алдын ала жүргізілген тексерулер бойынша үш негізі қорытынды жасауға болады:
1)	храм екі рет қайта салынған;
2)	құрылысты қайта салуға кіндігі Солтүстік-батыс Жоңғарияның сейсмикалық қауіпті аймағының біріне жақын орналасқан күшті жер сілкіністері себеп болған;
3)	бұзылуларға әкелген жер сілкінісінің сейсмикалық қарқыны MSK-64 шәкілі бойынша 7-8 балл шамасында.
Сөйтіп, Ұлы Жібек жолының солтүстік тармағы бойындағы ортағасырлық ескерткіштер - Талхир мен Қойлық қалашықтарын арнайы археосейсмологиялық зерттеулер сейсмикалық бұзылулардың (өзгерістердің) болғанын анықтауға мүмкіндік берді: қабырға элементтерінің жүйелі қирауы, қисаюы және жылжуы, сондай-ақ олардың бұрылуы және сейсмогендік сипаттағы өтпе сызаттар. Құрылыстардың қирауына әкелген сейсмикалық тербелістер қарқыны Қойлықта (Антоновка) 7-8 балл, ал ортағасырлық Талхирде (Талғар) 8-9 балмен бағаланды. Сейсмикалық бұзылулардың сипатына байланысты Қойлықтағы («Бай үй-жайды» қиратқан жер сілкінісінің) сейсмикалық толқындардың таралу бағытын солтүстік-шығыс-оңтүстік-батыс деп айқындау мүмкін болды. Ортағасырлық Талхир қалашығын қиратқан жер сілкінісінің кіндігі қалаға тікелей жақын орналасңан. Жер сілкінісінің ежелгі кіндіктері орналасқан орынды дәл анықтау үшін орта ғасырдың өзге ескерткіштерін «азимуттық әдіс» көмегімен зерттеу ңажет. Археосейсмологиялық зерттеу зерттелген ортағасырлық ескерткіштер төңірегінің сейсмикалық қауіптілік деңгейін дәл анықтау үшін қажет. Оның нәтижелері Солтүстік Тянь-Шаньдағы және Солтүстік Жоңғар өңірлігіндегі қазіргі құрылыстар барысында есепке алынуы тиіс. Ақырында, баяндалған археосейсмологиялық еңбектер 1000 жылдық кезеңдегі күшті жер сілкіністері туралы ақпараттарды сақтайтын сейсмикалық мұрағат құрастыруда аймақаралық және халықаралық ынтымақтастыққа шақырады.
Нунг
Нунг (өз атауы - бунун)  — Вьетнамда тұратын халық. Негізінен Каобанг және Лангшон орталық таулы аймақтарында тұрады. Олар Вьетнамның ресми түрде танылған 54 халқының бірі. 1999 жылғы санақ бойынша Вьетнамдағы саны 856 412 адам, сонымен қатар аздаған бөлігі Лаоста тұрады.
Тілі
Тілі - нанг тілі. Диалектілері: нунг, леппин, лунчжоу, т.б. Вьетнам тілі де кең таралған.
Діні
Дінге сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі сенім.
Әнуар Әуезұлы Өскенбаев
Өскенбаев, Әнуар Әуезұлы (26 ақпан, 1976 жылы туған, Жамбыл, Жамбыл облысы, Қазақ КСР ) - бұл қазақстандық азаматтық қызметші, "Нұр Отан" партиясының орталық аппаратының басшысы ретінде тамыздың 26, 2019 жылдан бастап жұмыс істеді.
Өмірбаяны
1976 жылы 26 ақпанда Жамбыл (қазіргі Тараз ) қаласында дүниеге келген.
2000 бастап 2001 дейін, ол "Казфосфат-НПФ3" ЖШС слесарь ретінде, содан кейін инженер болып, жұмыс істеді. 2002-2005 жылдары «ЭмирПроект» ЖШС заңгері болды.
2005 жылдан бастап 2007 жылға дейін Қазақстан Республикасы Индустрия министрлігі қызметкері(бас маманы, талап бөлімінің бастығы). 2007 жылдан бастап 2013 дейін, ол республикалық бюджет (бас сарапшысы, сектор меңгерушісі, бөлім меңгерушісі) іске асыру мониторингі жөніндегі есеп комитетінің қызметкері болды.
2013 жылдан бастап 2015 дейін, ол Орталық аппаратының ,Нұр Отан партиясының Ішкі аудит қызметінің бастаған.
2015 жылы Алматы қаласы әкімінің аппарат басшысының орынбасары болып тағайындалды. 2016 жылдан бастап Алматы қаласы тұрғын үй және тұрғын үй инспекциясы басқармасының бастығы қызметін атқарды.
2018 жылдың 26 қыркүйегінен бастап - 2019 жылдың 26 тамызына дейін Алматы қаласы, Әуезов ауданының әкімі болды.
2019 жылдың 26 тамызында « Нұр Отан» партиясының орталық аппаратының басшысы болып тағайындалды.
Марапаттары
Ерен еңбегі үшін медалі
Нунг
Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсібі - өзен аңғарларында немесе тау террассаларында күріш өсіру.
25 қыркүйек
Қыркүйектің 25 — Григориан күнтізбесінде жылдың 268-ші күні (кібісе жылдарда 269-шы). Жылдың аяғына 97 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:25 қыркүйек
Нунг
Өмір салты
Дәстүрлі қоғамдық ұйымның негізін ақсақалдар (тюн кан) патронимия (пинонг) құрайды. Музыкалық фольклор, әсіресе лирикалық әндер дамыған.
Дәстүрлі әйелдер киімі - кең қысқа жеңді және кең шалбары бар көк түсті кофта.
Дереккөздер
Санат:Вьетнам халықтары
Әнуар Әуезұлы Өскенбаев
Марапаттары
Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі
"Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл"
Ескертпелер
Санат:Нұр Отан мүшелері Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл медалінің иегерлері Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (Қазақстан) иегерлері Санат:Таразда туғандар Санат:Алфавит бойынша тұлғалар Санат:1976 жылы туғандар Санат:28 ақпанда туғандар
Избная
Избная — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сефтра өзенінің сол жағалауынан 25 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жаңа кильбахтино
Жаңа кильбахтино — Башқұртстанның Калтасин ауданындағы ауыл, Жаңа кильбахтин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 426  адамды құрады. Пошта индексі — 452855, ОКАТО коды — 80233846001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Бильцайм
Бильцайм (Biltzheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Гебвилер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,15 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 68037, пошта индексі — 68127.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 374 адамды құрады. Халық тығыздығы — 52,31 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
NGC 1723
NGC 1723 — Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBa/P типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1882 жылы 12 қаңтарда Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1723 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16493, MCG -2-13-29, IRAS04571-1103.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз)
Веровр
Веровр (Verosvres) — Франциядағы коммуна. Бургундия аймағына қарасты Сона және Луара департаментінде орналасқан. Шароль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 22,96 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 71571, пошта индексі — 71220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 439 адамды құрады. Халық тығыздығы — 19,12 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сона және Луара департаментінің коммуналары
Дөңгелекше лейкоцит
Дөңгелекше лейкоцит (глобулярный лейкоцит); (leu- cocytus globularis; грек, leukos — ақ, kytos — жасуша; glo¬bulus - дөңгелек) - эпителий ұлпасында қозғалып жүретін, цитоплазмасында табиғаты шырлы жасушалар (лаброциттер) цитоплазмасындағы дәншелерге ұқсас қосындылар түйіршіктері болатын пішіні дөңгелек келген жасушалар.
Тағы қараңыз
Санат:Лейкоциттер
Бойлай суару схемасы
Бойлай суару схемасы — беткейлеп суаруда қолданылатын жүйекке су беру тәсілі. Бұл схемада жүйекке су оқ арықтан беріледі. Оқ арықтардың ара қашықтығы жүйектің ұзындығына тең болады, ұзындығы 70—400 м аралығында. Оқ арық суды уақытша арықтан алады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
NGC 6193
NGC 6193 — Ara шоқжұлдызында орналасқан II3p типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1826 жылы 14 мамырда Джеймс Данлоп астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6193 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 975, ESO 226-SC20, in N 6188.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Ara (шоқжұлдыз)
Чулаксай
Чулаксай — Ресейдегі өзен. Челябинск облысы, Орынбор облысы, Қорған облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сынтасты өзенінің оң жағалауынан 135 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тобыл өзені бастауынан Увелька өзенін қоспағанда, Уй өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Челябі облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері Санат:Қорған облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері
Бэнсон (Миннесота)
Бэнсон (Benson) — Миннесота штатының Swift округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 3240 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.4 км² шамасында. FIPS коды — 27-05212.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Кат-Той-Еган
Кат-Той-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ватинский Еган өзенінің оң жағалауынан 556 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Диас-д’Авила
Диас-д’Авила (Dias d'Ávila) — Бразилиядағы посёлок, Баия штатында орналасқан. Салвадор агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Салвадор экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 53 821 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 207,504 км² шамасында. Халық тығыздығы — 267,9 адам/км².
Санат:Баия елді мекендері
Құркөл (көл)
Құркөл – Теңіз көлінің шығысындағы тұйық көл.
Географиялық орны
Қостанай облысы Ұзынкөл ауданы Ершовка ауылының солтүстігінде 7 км жерде орналасқан.
Гидрографикасы
Теңіз деңгейінен 168 м биіктікте жатыр. Аумағы 4,2 км2, ұзындығы 2,7 км, енді жері 2,2 км, жағалау бойының ұзындығы 8 км. Суы жаз айларында тартылып қалады. Көктемгі еріген қар және жер асты суларымен толысады. Солтүстік-шығысында Моховое, оңтүстік-шығысында Балықты, оңтүстік-батысында Қарасор көлдері жатыр. Суы тұщы. Қараша айында суы қатып, сәуірде ериді. Алабының 30%-ға жуығы жыртылған.
Дереккөздер
Санат:Ұзынкөл ауданы көлдері
Айттық
Айттық - айт күні айттық деп сұраған айттаушы (айтшылаған) адамдарға берілетін сыйлық, кәде. Оны ақшалай да, заттай да беруге болады. Бұл айтты да, дәстүрді де, сұраған адамды да құрметтеудің белгісі болып табылады. Ел ішінде айттықтың айттық сый деген атауы да кездеседі. Сондай-ақ, айттық - айт күндері қыдырып, айтшылап барған үйдің балаларына беретін түрлі ойыншық, ақша, қант, кәмпит сияқты балалар қызығатын заттар. Айттық беру - мерекенің мерейін асырып, тату-тәттілікті, береке-бірлікті нығайтудың, әсіресе балаларды мәз-мейрам етіп қуандырудың дәнекері. Үйге айтшылап сәлем бере келген туыстардың балаларына айттық беріледі.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Ротапринт
Ротапринт ( - вращаю, айналдырамын и print - печатать, басу) — шағын таралымды (тиражды) басылымдарды офсеттік басу тәсілімен жедел түрде басып шығаруға арналған шағын форматты ротациялық басу машинасы. Ротапринт да басу формасы ролін мәтін мен бейнесурет берілген алюминийден жасалған фольга атқарады.
Дереккөздер
Санат:Полиграфия
Жақыпберді Солтанбекұлы
Жақыпберді Солтанбекұлы — (1884, Райымбек ауданы, Қулық тауы, - 1932, ҚХР, Жанбұлақ қорымы) — батыр, Кеңес және Қытай өкіметі тарапынан қуғынға ұшыраған тарихи тұлға. Тегі — Албан руының Әлмерек тармағындағы Жәнібек атасынан. Әкесі Солтанбек Тазабеқұлы қазақ, қырғыз (албан, бұғы) бірдей сенім артқан беделді билердің бірі болған. Жас кезінде Жүсіпбек Шайхысламұлынан сабақ алып, хат таныған. Бала күнінен саятшылыққа өуестеніп, "құралайды 277 көзге атқан" мерген атанған. 1916 ж. Қарқара көтерілісінде тұтқынға алынған ел ағаларын босатып алу мақсатымен патша жендеттеріне қарсы көтерілген халық жасақтарының біріне Жақыпберді басшылықжасавды. М.Әуезовтің "Қилы заман" хикаятындағы жасақ басшысы Жансейіттің түпбейнесі осы Жақыпберді 1916 ж. көтерілісте патша өкіметі ұйымдастырған қанды қырғыннан бас сауғалап қытай жеріне өткен бір қауым елмен бірге Жақыпберді де 1917 ж. патша өкіметі құлаған соң ата жүртына қайта оралған. Бірақ қарулы казак-орыстардың қарақшылық іс-әрекеттері мен тонауларын жаңа өкімет тұсында да жалғастыра береді. Зорлық-зомбылық Кеңес өкіметі тұсындағы көмпеске саясатына ұласады. 1929-30 ж. Ж. бастаған қарулы топ Қулық тауының бөктеріндегі бірнеше ауылды Қытай жеріне алып өтеді. Жер-гілікті атқамінерлерден қысым көргендердің Жақыпберді айналасына топтаса бастағанынан қауіптенген Қытай өкіметі де батыр соңына әскер салып, қудалай бастайды. Жақыпбердінің Қытай өкіметінің қырына ілігуінің тағы бір себебі озбыр билеушілердің оның үстінен жазған нақақ арыз-шағымдары болатын. Екі жылға созылған қуғын-сүргіннен кейін, 1932 ж. соңында Жақыпберді бастаған 40 шақты адам тұтқындалып, олардың 24-і ату жазасына кесіледі.
Шық
thumb|200px|Шық thumb|200px|Шық Шық – ауа температурасы 0С-қа шамалас кезде қалыптасатын атмосфералық ылғал. Негізінен түнде және таңертең топырақ бетінде, өсімдік үстінде, тағы басқа байқалады. Шық – ауаның күрт салқындауының және су буының конденсациялануының нәтижесі. Шық әсіресе ауа райы ашық және самал жел ескен кезде көбірек жиналады. Шық түрінде түсетін ылғал мөлшері өте аз болады, орташа есеппен түн ішінде 0,1 – 0,3 мм-ден аспайды. Шық — түнгі салқындау нәтижесінде суынған (0°С-тан жоғары) ауадағы ылғалдың конденсацияға ұшырауынан топырақта, өсімдіктерде және жер бетіндегі заттарда жиналатын ылғал тамшылары.
Дереккөздер
Санат:Атмосфералық құбылыстар
Приозёрное (Меңдіқара ауданы)
Географиялық орны
Аудан орталығы — Боровской ауылынан шығысқа қарай 26 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 226 адам (112 ер адам және 114 әйел адам) болса, 2009 жылы 160 адамды (67 ер адам, 93 әйел адам) құрады.
Владимир Зеликович Кацев
Владимир Зеликович Кацев (1929 жылы 7 қыркүйекте УКСР Полтава облысы Кременчуг қаласы- 10.12.2013, Алматы, Қазақстан) - профессор, КСРО және Қазақстандық архитектор.
Өмірбаяны
Жетінші қыркүйекте 1929 жылы Кременчугта, Украиндық ССР-дың Полтава облысында дүниеге келген.Әкесі - Кацев Зелик Вульфұлы, марқұм, зауытта инженер-конструктор болып жумыс істеген. Анасы - Ляхович Мариам Маркқызы, марқұм, зауытта инженер-конструктор болып жұмыс атқарған.
1953 жылы Харьков атындағы инженер-құрылыс институтында архитектура факультетін аяқтаған. 1963 жылы Мәскеудегі Архитектура Академиясында аспирантураны тәмамдайды. Оқуды аяқтағаннан кейін Магнитогорск қаласына жолдама алды. 1953 жылдан - «Магнитогорск қала жобалауының» сәулетшісі, аға сәулетшісі, жоспарлау шеберханасының жетекшісі. 1959 жылдан - «Қазқалақұрылысжобаның» бас сәулетшісі. 1959 жылдан бастап Алматыда «Қазгорстройпроект»  және «Алматыгипротор» жобалау институттарында жұмыс жасады, оқытушылық қызметпен айналысады 1967 жылдан - «Алматыгипрогор» МЖИ бас сәулетшісі, №5 шеберханасының жетекшісі.1989 жылы ҚР Сәулетшілер одағы Мұрағат қоры жобаларының бас сәулетшісі. 1989 жылы ҚР Сәулетшілер одағы Мұрағат қоры жобаларының бас сәулетшісі. 1990 жылдан бастап Қазақстан Республикасы сәулетшілер Одағының студиялық студиясының меңгерушісі, «Имсталькон» МКК бас сәулетшісі. Қазақ мемлекеттік сәулет-құрылыс академиясының (1999) профессоры. Халықаралық Шығыс елдері сәулет академиясының (2001), ҚР Көркемөнер академиясының, Алматы қаласындағы «KAZGOR» Көркемөнер жобалау академиясының академигі. М.Ю. Лермонтов атындағы Мемлекеттік академиялық орыс драма театрындағы бірнеше қойылымдардың қоюшы-суретшісі. 2010 жылдан бері - ҚР Сәулетшілер одағының Алматы қалалық филиалының төрағасы. Сәулет және бейнелеу өнері саласындағы әр түрлі көрмелер мен конкурстарға қатысады. 8 жеке көрме өткізген. Жұмыстары Невзоровтар атындағы мұражайда (Семей қ.), Алматы қаласы Тарих және қалпына келтіру мұражайында, сонымен қатар Қазақстан және шет елдерінің жеке меншік коллекцияларында сақталуда. Владимир Кацев ҚР Үкіметі жанындағы Әдебиет, өнер және сәулет мамандықтары бойынша Мемлекеттік сыйлық комитетінің Бейнелеу өнері және сәулет бөлімінің мүшесі. Халықаралық архитектура академиясы Мәскеу бөлімінің профессоры. КСРО Сәулетшілер одағының, ҚР Дизайнерлер одағының, ҚР Суретшілер одағының мүшесі. ҚР Сәулетшілер одағы Алматы филиалының төрағасы.
Жұмыстары
Графикалық және кескіндеме жұмыстарының авторы: суреттер мен акварельдө салынған «Архитектура» топтамасы, ¥лы Шығыс жолы архитектура ескерткіштері сериясының, М.Ю. Лермонтов атындағы Мемлекеттік академиялық орыс драма театры әртістерінің портреттерінің, натюрморттар, пейзаждар авторы(2003). Қоюшы суретші ретінде «Қуаныш іздеу», «Ванюшин балалары», «Лирикадан драма» спектакльдерін безендірген.
Отбасы
Үйленген. Жұбайы - Мартьянова Доротея Георгийқызы (1933 ж. т.), зейнеткер.
Қыздары - Кацева Татьяна (1959 ж. т.), физика пәнінің мұғалімі; Покровская Марианна (1966 ж. т.), Халықтар достығы орденімен марапатталған М.Ю. Лермонтов атындағы Мемлекеттік академиялық орыс драма театрының актрисасы.
Немелері -  Семён Шемес (1994 жылы туылған ), актер., Георгий Кацев (1988 жылы туылған), музыкант, IT специалист.
Фиби Тонкин
Өмірбаяны
Фиби Тонкин 1989 жылы, 12 тамызда Сиднейде туды. Төрт жасынан бастап әр түрлі би билеу секцияларына қатысты, соның ішінде балет, чечетка, хип-хоп. 12 жасында Фиби өзінің актерлік қабілетін дамыту үшін Австралия жастар театр мен Уорф театр курстарына қатысты.
Квинвуд мектебінде оқу барысында Фиби өзінің актерлік қабілетімен драма студияларға қатысып, «Антигона», «Ақ тырна» мен «Венециялық егіздер» сияқты мектеп көріністерінде ойнады.
Пельер
Пельер (Peslières) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Пюи-де-Дом департаментінде орналасқан. Иссуар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,86 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 63277, пошта индексі — 63580.
Үлкен Ивас
Үлкен Ивас — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ивас өзенінің сол жағалауынан 23 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Пельер
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Үлкен Ивас
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Пельер
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары
Үлкен Ивас
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Пенневиц
Пенневиц (Pennewitz) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Ильм ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 550 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,48 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 70 042. Муниципалитеттің басшысы — Ульрих Шуберт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Бенфика (футбол клубы, Макао)
«Бенфика» (порт. Benfica de Macau) — Макао чемпионаттарында ойнайтын футбол клубы, 1951 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Тайпа аралындағы Олимпиада стадионында өткізеді.
Сілтемелер
Санат:Макао футбол клубтары
Харсдорф
Харсдорф (Harsdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Франкония әкімшілік округіне бағынады. Кульмбах ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1018 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 10,18 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 4 77 119. Муниципалитеттің басшысы — Гюнтер Хюбнер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 14 қалалық ауданға бөлінеді.
Геном
Геном(genome, genos — шығу, тек) — хромосомалардың гаплоидты (сыңар) жиынтығында шоғырланған гендердің бірлестігі. Геном терминін 1920 жылы неміс биологы Г. Винклер енгізді. Гаплоидты жиынтық көбінесе жыныс жасушаларына тән, ал сомалық (дене) жасушаларында хромосомалардың диплоидты (екі еселенген) жиынтығы болады. Кейде хромосомалардың саны қалыпты диплоидты жағдайдан артып кетеді. Егер гаплоидты жиынтықтан Геном үш не төрт есе артық болса, триплоидты және тетраплоидты, ал бір Геном ағзада бірнеше рет қайталанса, автополиплоидты, ал әр түрлі біріккен ағза аллополиплоидты деп аталады. Хромосомалардың жиынтығы еселеніп, артқан сайын Геном саны да өсіп отырады. Әдетте диплоидты клеткада хромосомалар жұп болып келеді. Себебі, ұрықтану кезінде оның бір сыңары аналық гаметадан, екіншісі — аталық гаметадан беріледі, яғни бұл Геномдар сәйкес (гомологты) болады. Сөйтіп екі гаплоидты жасушадан бір диплоидты жасуша түзіліп, жаңа ағза қалыптасады. Әр хромосомада тізбектеліп орналасқан гендердің өзара дәл келуін екі Геномның сәйкестігі деп атайды. Туыстығы қашық буындарда барлық немесе бірнеше Геномдар арасында сәйкестік болмайды. Бұл тұрақтылық бұзылып, белгілі бір факторлардың әсерінен хромосома санының өзгеруін (мысалы, артып, не кеміп кетсе) геномдық мутация деп атайды.
Тірі ағзаларда хромосомалардың саны тұрақты болады. Мысалы адамда — 46, маймылда — 48, қиярда — 14, жүгеріде — 20, қатты бидайда — 28, жұмсақ бидайда — 42, дрозофила шыбындарында — 8, т.б. Организм эволюциялық дамуында неғұрлым жоғары сатыда тұрса, соғұрлым олардың Г-ында ДНҚ көбірек болады.
Дереккөздер
Санат:Генетика Санат:Геномика
Әжім
thumb|250px|right|15 минут суда ұстаған саусақтағы әжім thumb|250px|right|Кәрілік әжімі Әжім- организмнің сола бастауының сөзсіз болатын белгісі.
Сипаттама
Қартаю процесінде теріде бірқатар өзгерістер болады. Қан және лимфа айналысының бұзылуы салдарынан бұл өзгерістер бәрінен де бұрын  беттің, мойынның, қол саусақтарының терісінде пайда болады. Дененің ашық бөлігінің терісі сыртқы ортаның оған тигізетін қолайсыз әсерінің салдарынан (күн көзі, салқын жел мен құрғақ ауа) дененің жабық жүретін бөлігінің терісіне қарағанда анағұрлым тез тозады. Алайда әжім тек қартаюдың ғана бөлігі емес.
Себептер
Әжімнің ерте түсуіне үнемі маңдайын тыржиту, қабақты жоғары керу, немесе түю, көзін сығырайту, еріндерін тістеу , езуін жиіру, басты тұқыртып жүру себеп болады. Әжімнің түсуіне сыртқы және ішкі ортаның қолайсыз факторларының әсері, сондай-ақ организмнің әр түрлі ұзақ  созылмалы аурулары да әсер етеді. Әжім бет және мойын терісін күту ережелерін сақтамаудан бетті ағартатын майларды, спирт ерітінділерін жиі қолданудан, опа-дәрі майларынан және басқалардан бетті дер кезінде тазартпаудан түседі.
Дереккөздер
Санат:Биология Санат:Геронтология
Биосфераның ластануы
thumb| alt=A.| [[Биосфера.]] Биосфераның ластануы  — адамның іс-әрекетінің нәтижесінде биосферада зиянды заттар мөлшерінің көбеюі, жаңа химиялық қосылыстардың пайда болуы, температураның көтерілуінен климаттың өзгеруі. Негізгі себептері: өнеркәсіптің (энергетика, транспорт, т.б.) тез қарқынмен дамуы, ауыл шаруашылығы мен күнделікті тұрмыста химиялық жетістіктерін кеңінен пайдалану, халық санының өсуі және урбанизациялану (қалалардың өсуі).
Кен қазындыларын өндіру кезінде жер қойнауынан жылына 100 млрд. т тау жыныстары алынады. Оның 10%-і ғана іске асады да, 90%-і жарамсыз қалдықтарға айналып жер бетін ластайды. Жыл сайын шартты түрдегі 1 млрд. т отын жағылады, атмосфераға 20 млрд. т СО2, 300 млн. т СО, 50 млн. т NO,150 млн. т SO2, 5 млн. т H2S, 400 млн. т-ға жуық күл, түтін, шаң-тозаң түседі. Ал гидросфераны 600 млрд. т-дай өндірістік және тұрмыстық ағын сулар ластайды. Мұнай өндіру және мұнай өнімдерін тасымалдау кезінде әлемдік мұхитқа 10 млн. т-ға жуық мұнай өнімдері төгіледі. Бұл ондағы тіршілікке үлкен зиян келтіреді. Жыл сайын топыраққа 100 млн. т-дай минералды тыңайтқыштар сіңіріледі.
Соңғы жылдары атмосферадағы қорғаныштық рөл атқаратын озон қабаты жұқарып, кейбір аймақтарда (мысалы, полюстерде) “озон ойықтары” пайда бола бастады. Олардың пайда болуына өндірістерден бөлінетін N, Cu, Fe, Mn, Cl, F, Br оксидтері мен ғарыш кемелерін ұшыру әсер етеді. Әсіресе, метан, этан, пропанның хлорлы және фторлы туындыларын (фреондар) өнеркәсіпте кеңінен пайдалану — озон қабатының жұқара түсуіне үлкен әсерін тигізіп отыр. Ал озон қабатының бұзылуы — Жер бетіндегі бүкіл тіршілікке үлкен зиян. Азот тотықтары мен күкірттің сумен қосылыстары “қышқылды жаңбыр” жаудырып, биосфераға орасан зор қауіп төндіруде. Биосфера ластануының тағы бір қауіпті де қатерлі көзі — қоршаған ортада радиоактивті қалдықтардың жинақталуы және АЭС апаттары.
Дереккөздер
Санат:Биосфера Санат:Ластану Санат:Табиғи құбылыстар
Шешендер
Тілі
Шешен тілі иберий-кавказ тілдер отбасының нах-дағыстан тармағына кіреді, тілдердің жалғамалы (агглютинативті) түріне жатады (флективтіліктің күшті белгілері бар). Шешен тілінің жазуы алдымен латын графикасы негізінде жасалды, содан кейін 1938 жылдан бастап орыс (кириллица) графикалық негізіне аударылды. Ұлттық шешен тілі бірнеше аумақтық диалектілерге бөлінеді: жазық (әдеби тілдің негізін қалаушы), акки (аухов), галанчаж, итумкала, кистин, чеберлоев, шароев; сонымен қатар көптеген сөйленістер бар. Шешен тілі – Шешенстан Республикасының мемлекеттік тілі, Дағыстан Республикасының он төрт мемлекеттік тілінің бірі. нобай|оңға|200px|Шешендер 1870-1886
Дәстүрлі діндері
Яхь - бұл қайырымдылық, мейірбандық жарысы. Бұл үнемі алдыңғы қатарда болу дегенді білдіреді. Өмірдің түрлі жағдайларында ішкі дүниесін өзгертпеу басты нәрсе болып табылады. «Мейірбан, қайырымды ер азаматқа барлық жерде есік ашық». "Яхь йолуш кант" (қайырымды, мейірбан азамат) — бұл біздің батырлар деп айтқан. Қазіргі кезде яхь ұлттық салт-дәстүрін ұстану дегенді білдіреді.
Шешен исламы мен исламдық фундаментализм екі бөлек нәрсе. Шешен исламы өзін басқа дінге, наным-сенімге қарсы қоймайды. Шешендер сунни ағымындағы мұсылмандар болып табылады. Вайнахтардың ислам дінін қабылдауының бастауы XIV-XV ғғ. жатады. Бұған дейін христиан дінін таратуға қадам жасалған.
Діни мейрамдар мен ғұрыптар
Негізгі діни мейрамдар мен ғұрыптар бірнеше ғасырлар бойы қалыптасып, Құранның іргелі ұстанымдары мен ислам дәстүлеріне негізделген. Сонымен қоса олар шешендердің этномәдени ерекшеліктерін ескере отырып, қалыптасқан. Басты діни мерекелердің қатарына Құрбан айт және Ораза (Марха) жатады. Мәуліт айы мен Мұхаммед пайғамбардың туған күні дұға оқу және құрбандық шалу арқылы атап өтіледі. Мұсылмандардың рухани ғибадатханасы мешіт, медреселер болып табылады. Қазіргі кезде мешіттер Шешенстанның барлық елді мекендерінде бар. Мекке мен Мәдине, сонымен қатар Шешенстанда сопылық бағыттың негізін салушылардың жерленген орындары мұсылмандардың қасиетті жері болып табылады.
Дәстүрлі шаруашылығы
Шешендердің дәстүрлі шаруашылығы – жер өңдеу, мал шаруашылығы, құрылыс және сауда. Өкінішке орай, қазіргі кезде эконмиканың бұл салалары дамуы жағынан артта қалып отыр. Шешендер көбінесе ауылдық жерлерде үй шаруашылығы бар үлкен үйлерде тұрады. Шешендер үшін үй – амандық-саулықтың ғана емес, сонымен бірге үй қожайынының ар, намысының көрсеткіші болып табылады. Бұл тек қана отбасының тұрғылықты жері ғана емес, сонымен қатар қонақ күтетін орын. Ал, қонақ шешендер үшін қасиетті. Шешендер үлкен патриархалдық отбасында тұрады. Оларда мықты экономикалық және тайпалық байланыстар сақталып қалған.
Дәстүрлі киім-кешектері
Вайнахтардың ғұрыптық ерлер мен әйелдердің киімі: вайнахтық әскери киім- "Бустамийн чуоаъ", ерлердің тақуалық киімі – «Повтал», "Ghowtal", әйелдердің мейірімділік киімі— "Пабли" - "Ghable". Осы киімдер арқылы шешендердің ішкі дүниесінің құндылықтарын, мінез-құлқын көруге болады.
Вайнахтардың үш киімі «Құдай жазуы» (Хорхе Борхес) сияқты халық тағдырының белгісі.
Ерлердің әскери киімдері – ерлердің жастығы мен бозбалалығы "Бустамийн чуоаъ" ержүректілік пен батылдықпен дәлелденген киім.
Ерлердің тақуалық киімі – ерлердің кемеліне келуі: «Кемеліне келу, даналық, беріктік, соғыс пен бейбітшілікке дайындығы!»:"ПоЬта — Ала!" — Көтеріліңдер! Сөзбен және іспен айқасқа түсіңдер!"
Әйелдердің сәнді ғұрыптық киімі – нәзіктік белгісі— "evigwieblich": "Пабли-Ghable" - "rlo - gho" – көмек, "айба" — көтеремін, көтере аламын, ағылшын тілінде сияқты: ability - қабілет, able — "айбало" — "ло" — беремін, "По - Бала! — "сын сағатта, қайғыда жәрдемдесемін. "По Бала — Ло" – киім-кешек, "По – көмек — көмек беру " – жәрдем "ортақтасу" — "мейірімділік" — "Вайнах мейірбикелерінің бірігуі.
Вайнахтықтардың ішкі және сыртқы Еркіндік идеалын қалыптастыруды "Адат" Кишиева Абубакара, Кунта-Хаджи сөзденінен анықтауға болады және жалпы алғанда келесідей: Сыртқы мұнтаздық, Ішкі жинақылық, Пайымдаудың кемеліне келуі, шешім даналығы, өмірдің "Альфа" және "омегасы": "Сен жасауың керек – сенің қолыңнан келеді!"
Дәстүрлі тағамдары
Бұрын шешен халқының диетасының негізі негізінен жүгері ботқасы, кәуап, бидай бұқтырмасы және қолдан жасалған нан болды. Бұл халықтың тағамдары ең қарапайым және ең көне тағамдардың бірі болып табылады. Қой мен құс еті тамақ дайындаудың негізгі өнімдері болып қала береді, көптеген тағамдардың негізгі құрамдас бөліктері - ыстық дәмдеуіштер, сарымсақ, пияз, бұрыш. Ірімшіктен, жабайы сарымсақтан, сүзбеден, жүгеріден, асқабақтан, кептірілген еттен көп тағам жасалады. Шешендер ет сорпасын, сиыр етін, қайнатылған етті жақсы көреді, шошқа етін мүлде жемейді. Етке жүгері немесе бидай ұнынан жасалған сарымсақ дәмдеуіштері қосылады. Шешен тағамдарындағы негізгі орындардың бірін картоптан, сүзбеден, асқабақтан, қалақайдан және жабайы сарымсақтан түрлі салмасы бар ұн өнімдері алады.
Қазақстандағы шешендер
1926 жылғы санақ бойынша Қазақстанда тек қана үш шешен тіркелді; 1939 жылы республикадағы шешендер саны 2639 адамға дейін өсті. Шешендердің Қазақстанға жаппай қоныс аударуы Сталиндік жер аудару кезеңінде басталды. 1944 жылғы 23 ақпанда КСРО ІІХК жедел мәліметтеріне сәйкес барлығы жарты миллионға жуық шешендер көшірілді. Қоныс аударушылардың негізгі бөлігі (477809 адам) Қазақстанға жер аударылды. Арнайы қоныс аударушылардың тұру режимін бақылау үшін ІІХК-нің 429 арнайы комендатурасы құрылды. 80-ші жылдардың аяғына дейін Қазақстанда КСРО республикалары арасында саны ең көп шешен диаспорасы өмір сүрді. ХХ ғасырдың соңғы онжылдықтары шешендер Солтүстік, Орталық және Батыс Қазақстанда қоныстанды. 1957 жылы Шешен-Ингуш АКСР-ы қайта қалпына келтірілгеннен кейін шешендер өздерінің этникалық отанына орала бастады, бірақ едәуір бөлігі Қазақстанда өмір сүрді.
Қазақстанның шешен диаспорасы санының жалпы динамикасы мынадай: Шешенстандағы соғыс Қазақстанның шешен диаспорасының көбеюіне әкелді.
Дереккөздер
Санат:Вайнахтар Санат:Кавказ халықтары Санат:Ресей халықтары Санат:Шешендер
26 қыркүйек
Қыркүйектің 26 — Григориан күнтізбесінде жылдың 269-шы күні (кібісе жылдарда 270-ші). Жылдың аяғына 96 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:26 қыркүйек
Ғаламдық теледидар
Ғаламдық теледидар — жер центрімен салыстырғанда бір-бірінен 120° бұрыш жасап және бірінен-бірі тікелей көрінетін биіктікгегі (35 800 км) бір орбитаға орналасқан үш синхронды жерсерігі арқылы ТД бағдарламасымен жер бетін тұтас қамтитын теледидар жүйесі.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Энфилд (Нью-Гэмпшир)
Қала тұрғындарының саны 4582 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 111.6 км² шамасында. FIPS коды — 33-24340.
Тео Уолкотт
2006 жылдың 30 маусымында Англия ұлттық құрамасында ойнаған ең жас футболшы болады, ол кездегі жасы - 17 жыл, 75 күн. 2008 жылдың 6 қыркүйегінде Әлем чемпионатының алғашқы сатысында Андорра құрамасына қарсы ойнап, 10 қыркүйектегі Хорватия құрамасына қарсы келесі ойынында ұлттық құрама үшін өзінің бірінші голын соғады. Ағылшын құрамасы үшін хет-трик соққан ең жас футболшы.
«Саутгемптон»
Уолкотт «киелілер» сатысына 2004-2005 маусымында келіп, клубымен бірге Англия Жастар Кубогының финалына жетеді. Оған қосымша «Сотон» резервіндегі ең жас ойыншы болды, дебютін 15 жыл, 175 күн болғанда жасады. 2005-2006 маусымының алдында командамен бірге Шотландияға турнеге аттанады. 16 жыд, 143 күн жасында Саутгемптон бірінші құрама сатысында дебютін жасап, клубтың тарихындағы ресим ойында ойнаған ең жас футболшы атанады. Өзінің толық дебютін Тео 2005 жылдың 18 қазанында Лидс Юнайтед клубына қарсы өткізіп, гол соғады. 4 күннен кейін Миллуолл клубына қарсы ойында тағы бір гол соғады. Осындай жарқын бастамасы арқылы «Самая молодая спортивная персона года по версии BBC» марапатына иеленеді.
Арсенал
thumb|120px|left|Уолкотт 2007 жылы Уолкотт Арсеналға 2006 жылдың 20 қаңтарында өтіп, трансфер сумасына £5 миллион фунт стерлинг жұмсалады (баға ойынына қатысты 12 миллионға көтерілу мүмкін болған)
Уолкотт Премьер-Лигадағы дебютін 2006 жылдың 19 тамызында, 2006-2007 Премьер-Лига маусымының бірінші ойынында жасады, ол Астон Вилла клубына қарсы ойында қосалқы құрамнан ойынға кірді. Чемпиондар Лигасындағы дебюті квалификациялық ойындарың үшінші раундында Динамо Загребке қарсы матчқа келді. Cол матчта Уолкотт Арсеналдың Еуропааралық турнирлерінде ойнаған ең жас ойыншысы болды, оған дейін бұл атақты Сеск Фабрегас иеленген, кейін атақ Джек Уилширге өтті. Ойынға кіре сала Арсеналдың сатындағы бірінші сары қағазын алады, оны оффсайдтан кейін доп тепкені үшін алады. Оның кросы Динамо қорғаушыларынын өтіп Матье Фламини гол соғады, солай Уолкотт екі рет ойынға қосалқы құрамадан кіріп, екі рет ассист жасайды. Үйдегі лига ойынында ол алғашқы рет алаңға Уатфорд клубына қарсы ойында шығады.
Клубтік карьера
Ақпарат 2012 жылдың 12 шілдесіне сай
Дулат Нұрмашұлы Шоқаев
Шоқаев Дулат Нұрмашұлы (1943 жылы туған, Ақсу ауданында, Қапал ауылында) — ғалым, техникалық ғылыми докторы (1994), профессор (1996). 1966 жылы Ленинградтың политехникалық институтын бітірген. 1966-71 жылдары Қазақстан ҒА Таукен инститтутында аға инженер. 1971 жылдан Қазақтың техникалық универверситетінде аға оқытушы, доцент, профессор, кафедра меңгерушісі. 60-тан аса ғылыми еңбегі, соның ішінде 2 монографиясы жарияланған.
Екінші (Тямка тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Тобыл өзенінің құйылысынан Конда өзенін қоспағанда Ханты-Мансийск (жоғарырақ) қаласына дейін. Өзен саласы — Тобылдан Обьке дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сырым (қыстау)
Сырым — Атырау облысы Қызылқоға ауданындағы қыстау.
Қосқұлақ оңтүстік-батысқа қарай 3 шақырым қашықтықта орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары
Никель кентастары
Никель кентастары – құрамында никелі бар минералды шикізат. Никель кентастарының сульфидтік мысты-никельді және силикат-никельді типтері өндірісте қолданылады. Никель тоттанбайтын және ыстыққа төзімді болат (31%), әр түрлі құйма алуға (30%), никельдеуге (22%), тағы басқа бағыттарға жұмсалады. Жер қыртысындағы никельдің орташа мөлшері 0,008%. Сульфидті мысты-никель кентастары дифференцияланған базит-гипербазит массивтерімен генетикалық байланыста болып, магмалық жыныстарда кездеседі. Басты минералдары: миллерит NіS (Nі – 64,67%), пирротин Fe7S8 (Nі – 0,5 – 14,2%), никелин NіAs (43,9% Nі), кубанит CuFe2S3, пентландит (Fe, Nі)9S8 (Nі – 22 – 24%). Сульфидті кентастардағы никельдің мөлшері 0,3 – 4,0%, одан басқа Co, Au, Pt, Rb, Se, Te, S кездеседі. Өндірісте олар магниттік, механикалық сепарациялардан өткізіліп, флотациялық әдіспен байытылады. Байытудан мыс-никельді концентрат алынады. Силикат-никельді кентастар – ультранегізді жыныстардың үгілу қыртысының борпылдақ, саз тәріздес түзілісі, ондағы никель 0,75 – 4% немесе одан көбірек болады. Басты минералдары: аннабергит Nі [AsO4] 8H2O (Nі – 29,4%), гарниерит (нумит) (Nі, Mg)OSіO2H2O (NіO – 40,68 – 46,65%), тағы басқа Бұларда никельден басқа 0,03 – 0,12% Co кездеседі. Химиялық құрамы жағынан темірлі, магнийлі, кремнийлі, алюминийлі болып ажыратылады. Олар Қазақстанда Ақтөбе, Қостанай облыстарында кездеседі. Никель кентастарының барланған қоры жөнінен Қазақстан дүние жүзінде 2-орын алады.
Пайдаланған Әдебиет
Санат:Минералдар
«Ұлы Отан соғысы жылдарында қаза тапкандар» мемориалы
«Ұлы Отан соғысы жылдарында қаза тапқандар» мемориалы» — 1968 жылы  Жеңіс саябағында Ұлы Отан соғысында қаза болған жауынгерлерге арналған ескерткіш-мемориал салтанатты түрде ашылды. Оны жергілікті мүсіншілер Леонид Прокопьевич пен Муза Александровна Белоусовтар сомдады. Сол күні Мәңгілік алау жағылды.