cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қарағанды облысының әкімшілік-территориялық бөлінуі
АБАЙ АУДАНЫ
АБАЙ АУДАНЫ, Қарағанды облысының орталық бөлігіндегі әкімшілік аудан. 1973 ж. құрылған. Алғашқыда Мичурин ауданы болып аталды. 1997 жылдан Абай ауданы. Халқының саны - 54,7 мың (2008 ж.). Жерінің аумағы 6,4 мың км². Ауданда 10 аулдық әкімшілік округ, 1 кала, 4 кентбар. Орталығы - Абай каласы. Ауданның Сарыарканы4 орта тұсыңда, қуан дала белдемінде орналасқан. Батыс бөлігі аласа белесті, жазық. Шығысы ұсақ төбелі (орташа биіктігі 600-800 м). Пайдалы қазбалардан: тас көмір, барит, әктас т. б. құрылыс материалдары кездеседі. Климаты тым континенттік, қысы суық, қары аз, жазы ыстық, құрғақ. Орташа температурасы каңтарда - 15-16°, шілдеде +20 - 21°С. Жауын-шашынның жылдық мөлшемі 250-350 мм. Нұра, Шерубай-Нұра өзендері мен олардың салалары - Есен, Соқыр осы аудан аумағынан өтеді. Сасыққөл, Сопақсор, Сарыбұлак, Шубаркөл, Шұбар, Шерубай-Нұра, Ынтымак т.б. көлдер мен бөгендер бар. Ауданның шығысы қарақоныр, батысы ашыққоныр, сортаң топырақты болып келеді. Өсімдіктерден: селеу, бетеге, жусан, өзен және тау анғарларында кызғылт боз, қыраттарда қараған, тобылғы т. б. өседі. Жануарлардан: қасқыр,түлкі, қарсақ, суыр, атжалман, ондатра мекендейді. Суларында: табан, мөнке, онғак, нәлім, алабұға, торта, шортан, аққайран кездеседі. Тұрғындарының 76,7%-ы - қала халқы. Аудандағы ірі елді мекендер: Топар, Южный, Изумрудный, Қарабас кенттері. Ауданда өнеркәсіп ерте дамыған. 1863-1917 ж. аудан жерінде Орталық Қазақстандағы алғашқы өнеркәсіп орындарының бірі - Спасск мыс балқыту зауытты жұмыс істеді. Абай ауданда көмір өндіретін шахта, «Восточная» кен байыту фабрикасы, темір-кұйматас бұйымдар завоты, құрылыс материалдары мен құрылымдар комбинаты, тігін фабрикасы, нан завоты, тұрмыстық қызмет көрсету комбинаты, құрылыс және көлік мекемелері, «Арселор Миттал» АҚ-ның шикізат базасы, әктас карьері бар. Ауданда шаруа кәсіпорындары ет, сүт, жұмыртқа, картоп, көкөніс өндіруге бейімделген. Ауданда пайдаланылатын жер аумағы 610,5 мың га. Оның 48%-ына дәңді дақылдар, 3%-ына картоп пен көкөніс, 49%-ына жемшөп дақылдары егіледі. Мал шаруашылығы саласы бойынша ірі қара, жылқы, құс өсірумен 8 кәсіпорын, 1 құс фабрикасы, 1 арнайы шаруашылық бірлестігі, агрофирма-техникум шұғылданады. Аудан аумағы арқылы Қарағанды-Шу т. ж., Астана-Қарағанды-Алматы, Қарағанды-Атасу-Жезқазған автомобиль жолдары өтеді. Ауданда оқу-ағарту, мәдениет, денсаулық сақтау, тұрмыстық қызмет көрсету мекемелері жұмыс істейді.
АҚТОҒАЙ АУДАНЫ
АҚТОҒАЙ АУДАНЫ, Қарағанды облысының оңтүстік-шығысыңдағы әкімшілік ауданы. 1931 ж. құрылған. (1963 ж. дейін Қоңырат ауданы). Аумағы 52,0 мың км². Халқының саны 17,7 мың адам (2008 ж.). Ақтоғай ауданда 15 округ, 2 кентбар. Аудан орталығы - Ақтоғай ауылы.
Аудан Сарыарканың оңтүстік-шығысында, шөлейтті және шөлді аймақта орналасқан. Солтүстігін аласа таулар тізбегі алып жатыр. Олардың арасында Балқаш пен Қарасор алаптарының суайрығы болып саналатын Қызыларай (1565 м), Қызылтас (1238 м) және тағы басқа таулар мен олардың сілемдері орналасқан. Ауданның орталық өңірі - Балқаш к-не қарай еңістеп аласара беретін ұсак шоқылы, қырқалы жазық. Түстік өнірінде белесті Солтүстік Балқашманы жазығы жатыр. Ауданның оңт. шетін Балқаш к. көмкереді. Кен байлықтарынан мыс, молибден, вольфрам, қорғасын, мырыш, темір, тальк, кварцит, табиғи құрылыс материалдары т. б. өндіріледі. Климаты тым континенттік, қысы суық, қары аз, жазы ыстық, құрғақ. Қаңтарда орташа температурасы солтүстігінде - 16°С, оңтүстігінде - 14°С, шілдеде солтүстігінде 16°С, оңтүстігінде 24°С. Жауын-шашыннын жылдық орташа мөлшемі солтүстігінде 350 мм, оңтүстігінде 150 мм болады. Ақтоғай ауданында Тоқырауын, Қусак, Қаратал, Еспемейірман, Ақтайлақ, Ашыөзек, Еспе өзендері бар. Олар ауданның солт-ндегі таулардан бастау алып, оңтүстігіндегі Балқаш к-не қарай ағады, бірақ оған жетпей жерге сіңіп кетеді. Орта жөне оңт. өңірлерінде баялыш, көкпек, боз және қара жусан, сораң, бұйырғын т. б. тау аңғарларында қарағай, қайың, терек, көктерек өседі. Арқар, елік, сайғак, доңыз, қасқыр, түлкі, ақ қоян, аққіс, қарсақ, борсық, күзен, сұрсуыр, аққұлақ, ондатра, құстардан: шіл, бұлдырық, сажы т. б. су құстары мекендейді. Тұрғындарының орташа тығызд. 1 км²-ге 0,6 адамнан келеді. Қала тұрғындары 30,4%. Аудандағы ірі елді мекендер: Шашубай, Сарышаған, Қоңырат, Шығыс Қоңырат, Саяқ, Гүлшат кенттері; Тораңғылық, Ортадересін, Тасарал, Сәуле, Акжарық, Шылым, Нүркен, Сарытерек, Қошқар, Айыртас, Жаңаорталық, Абай, Ақтас, Ақши ауылдары. Жерінің жалпы ауданы 3990,7 мың га. Негізінен мал шаруашылығымен айналысты. Қой, жылқы, ірі қара өсірілді. Ауданда кәсіптік-техник. училище, бастауыш және орта мектеп,балабақшалары, 2 емдеу-сауықтыру мекемесі, 23 клуб пен мәдениет үйі, халық театры, демалыс үйлері, оқушылар лагері бар. «Тоқырауын тынысы» атты аудандық газет шығып тұрады (1938 жылдан). Аудан арқылы Қарағанды-Ақтоғай-Балқаш-Қарқаралы автомобиль жолы өтеді.
ҚАРҚАРАЛЫ АУДАНЫ
ҚАРҚАРАЛЫ АУДАНЫ, облыстың солт.-шығ. бөлігінде орналасқан. 1930 ж. құрылған. 1997 ж. Казыбек би (бұрынғы Егіндібұлак ауданы) ауданымен біріктірілді. Жер аумағы 35,5 мың км². Халқының саны - 40,1 мың (2008 ж.). Аудандағы 79 елді мекен 1 кала, 1 кент, 23 ауылдык округке біріктірілген. Орталығы - Қарқаралы к. Аудан аумағы Сарыарканың шығысында, дала белдемінде орналасқан. Жері негізінен аласа таулы, шоқылы, төбелі, белесті келеді. ОңтүстігіндеБалқаш к., Ертіс өз. және Теңіз-Қорғалжын тұйык көлдерінің суайрығы болып табылатын Қызылтас (Қушоқы), Бүртас, Кіші және Үлкен Қарақуыс таулары, Кешубай, Қоныртеміршілік (Қарасораң) т. б. таулар тізбегі өтеді. Ауданның орт. Бөлігін Ханқашты, Түнқатар, Қарқаралы (Жиренсақал), Кент таулары алып жатыр, солт. ұсақ шоқылы, қырқалы жазық. Олардың арасында Қу, Айыртау, Дос таулары орналасқан. Ауданның солт.-батысын Қарасор қ-нің ойысы алып жатыр. Жер қойнауында қорғасын, темір, барит, мырыш, күміс, алтын, флюорит, кварцит, молибден, мыс, құрылыс материалдары (гранит, қиыршықтас, кұм, саз) барланған. Климаты айқын коңтиненттік, қысы ұзак, суық, боранды, қары аз, қаңтардын орташа температурасы -14- 15°С. Жазы қоңыржай ыстық, куан, шілденің орташа температурасы -19-20°С. Шаруашылық маңызы бар басты өзендері: Нұра (жоғ. ағысы), Жарлы, Қарқаралы, Қарасу, Талды, Түндік, Қусақ (жоғарғы ағысы) т. б. Негізгі көлдері: Қарасор, Балықтыкөл, Саумалкөл, Қатынкөл, Сарыкаска, Үлкенкөл, Қарасор. Қарқаралы тауында туристік маңызы бар Шайтанкөл, Бассейн к., Самалкөл жайласқан. Гранитті тауларында қарағай, арша, тасжарған, ырғай, қараған, таңкурай, қарақат, бөріқарақат, үшқат, долана т. б. бұталар, олардың бөктерінде қайың, көктерек өседі. Аңдардан арқар, елік, қасқыр, түлкі, қарсақ, борсық, ақкіс, сасық күзен, ақ тиін, қоян, сарышұнақ, боз суыр, байбақ суыр, қосаяқ: құстардан дуадак, бүркіт, тырна, кұр, шіл, бөдене, қаз, үйрек т. б. су, орман құстары мекендейді. Ауданда өнеркәсіп орындарынан темір кенін өндіру кәсіпорны, Қорғасын-барит өндіру, май завоты, нан завоты, тамақ комбинаты, тігін цехы, астық қабылдау пункті, құрылыс, автокөлік мекемелері бар. 462 шаруа қожалықтары, 2 ӨК («Қоянды», «Томар»), 3 ЖШС («Балгер», «Қазыбек», «Еңбек») агроөндіріспен шұғылданады. Егін ш-ның басты саласы - астық дақылдары мен жемшөп, картоп пен көкөніс егіледі. 1930 жылдан ауданы «Қарқаралы» газеті шығарылады. Ауданда орта мектеп, музыкалық және спорт мектебі, колледж, тарихи-өлкетану мұражайы, халық театры, кітапханалар, ФАП бар. Аудан аумағынан ежелгі адамдардың қоныстары, алғашқы қауым адамдарының жартасқа салған таңбалары, ортағасырлык қираған қалалар, бертінгі феодалдық бекіністер табылды (қ. Қарқаралы тас қорғаны). Қазақстанда Кеңес өкіметін орнатуға ат салысқан У. Жәнібеков, Н. Нұрмаков, М. Тәтімов, сондай-ақ Кеңес Одағынын Батырлары Н. Әбдіров, М. Мамыраев, П.И. Теряев, әнші Ә. Кашаубаев, КСРО халық әртісі Қ. Қуанышбаев, белгілі қазақ кеңес ақындары Қ. Аманжолов, Ғ. Игенсартов, жазушылар Ә. Әбішев, Қ. Сатыбалдин Қарқаралы ауданында туған. Қарағанды-Қарағайлы т. ж., Қарқаралы-Қарағанды, Қарқаралы-Егіндібұлак автомобиль жолы өтеді.
НҰРА АУДАНЫ
НҰРА АУДАНЫ, облыстың батыс бөлігінде орналасқан. 1928 ж. құрылган. 1923-28 ж. Акмола уезінің Нұра болысы болып құрылған. Халқының саны - 29,1 мың (2008 ж.). Жерінің жалпы ауданы - 35,0 мың км². Орталығы - Киевка қала типтес кенті. Аудаңда 25 селолық әкімшілік, 2 кент бар. Аудан жері ұсак шоқылы (сарыарқа), батысына қарай жазық келген. Климаты тым коңтинеттік. Қаңтар айының орташа температурасы -16 -17°С, шілденікі +20-21°С. Жылдық жауын-шашын мөлшері 250-300 мм. Аудан жерімен Нұра, Құланөтпес, Үлкен Құндызды т. б. өзендер ағады. Ашыкөл, Кұмкөл,Тассуат, Кұлтансор, Қаратай, Өстемір сияқты көлдер бар. Жері қызыл қоңыр, сортаң топырақты. Жусан, бетеге, қоңырбас, итмұрын, тобылғы, қараған, қамыс өседі. Қасқыр, түлкі, қарсақ, киік, жабайы шошқа, ондатра, құстан үйрек, қаз т. б. кездеседі. Ауданда қазақтар, орыстар, украиндар, немістер,татарлар т.б. ұлт өкілдері тұрады. Халқының орташа тығыздығы 1 шаршы км-ге 2 адамнан. 1985 жылдан Шұбаркөл көмір кеніші пайдалана бастады. Ауыл шаруашылығына жарамды жері (мың га, 2006) 3500, онын ішінде жайылымдық жері басым - 2900, жыртылған жері - 430, шабындығы - 48,7. Егіс көлемі - 390 мың га. Мал басы (мың, 2006), ірі қара - 43,8, қой - 69290, жылқы -15610, шошқа - 51352. Ауданда 40 орта мектеп, 30 клуб, 35 кітапхана (жалпы кітап қоры 449468 дана), 29 медицина мекеме, 5 ФАП, 9 ФП, 2 аурухана, 13 ОДА бар. Аудандык«Нұра» газеті қазақ және орыс тілдерінде шығып тұрады. «Отты тракторшыларға», тың игерушілерге обелиск қойылған. Ауданнан Данқ орденінін толық иегерлері М. Сүлейменов, Соц. Еңбек Ерлері Н. Айтуғанов, А. Боднар, ҚазКСР Мемлекет. сыйлығының лауреаты А. Балмағамбетов шықты. Аудан мемлекет қайраткері А. Асылбековтын, ақын-жазушылар Қ. Айнабековтың, С. Талжановтын, Қ. Мұкышевтын, ғалым Қ. Мыңбаевтың, Кеңес Одағының Батырлары И. Колодий мен С. Лебедевтін туған жері. Аудан жерімен Астана-Киевка-Теміртау, Осакаровка-Киевка-Құланөтпес автомобиль жолдары өтеді.
ҰЛЫТАУ АУДАНЫ
ҰЛЫТАУ АУДАНЫ. Қарағанды облысының оңт.-батысындағы әкімшілік аудан. 1939 ж. құрылған (1963 ж. таратылып, 1972 ж. қайта ашылды). 1997 ж. Жезді ауданы жері қосылды. Аудан солтүстік-шығысыңда Қарағанды облысы Нұра, оңтүстік шығысында Жаңаарка ауданымен, солтүстік-батысында Қостанай, оңтүстігінде Оңтүстік Қазақстан және Қызылорда облыстарымен, оңтүстік батысыңда Актөбе облысымен шектеседі. Жерінің жалпы ауданы 12,3 млн га. Халқының саны 13,2 мың (200ү). Ауданда 12 ауылдық, 3 кентгік аймақ бар. Орталығы - Ұлытау ауылы. Аудан негізінен мал және егін шаруашылығымен айналысады. Ауданда 16 мектеп, мектеп-интернат, кәсіптік-техникалық мектеп, 13 кітапхана, 7 клуб үйлері, Ұлытау ұлттық тарихи-мәдени және табиғат қорығы мұражайы бар. 826 шаруа қожалығы, 13 шағын кәсіпорын 22 шағын жекеменшік фирма, өндіріс орындарынан Қарсакбай металлургия зауыты жұмыс істейді. Ұ. а. батысында Ырғыз - Арал атырабына, солтүстігінде Есіл - Нұра ерне-іне, шығысында Ақтау - Атасу аймағына, оңтүстігінде Шу - Сырдария сағаларына дейін созылып жатыр. Ұлытау атырабындатемірлі кварцит, темірлі марганец рудалары, қоңыр көмір, мұнай кен орындары бар. Ұлытаудан басталатын өзендер - Қараторғай, Сарыторғай, Ұлы Жыланшық, Қаракеңгір, Жезді. Ұ. а., әсіресе Ұлытау тауы көлдерге бай. Көктем сайын Барақкөл, Қоскөл, Ашыкөл, Кұркөлдерге Үңдістаннан, Жерорта теңізінен, Азия, Африка жағалауларынан сан түрлі құстар келеді. Тау қойнауында кайың, қараағаш, терек бұталардан ұшқат, тобылғы, боз, бидайық және сораң өседі. Жалпы тау баурайында 930-ға тарта түрлі өсімдік түрлері кездеседі. Ұ. а-нда 687 тарихи ескерткіш орналасқан, онын 30-га жуығы мемлекеттік маңызы бар ескерткіштер. 2005 ж. Ұлытау ауданында Елбасымыз Н. Назарбаевтың қолдауымен «Қазақстан мемлекетгігінің тұтастығымен халықтар бірлігі» мен тұтастығы монументі» орнатылды. Ұлытаудан белгілі публицист-жазушы Б. Бұлкышев пен жазушы М. Иманжанов, публицист-жазушы К. Смайылов пен академиктер Т. Шарманов, А. Абдуллин, Қорғаныс министрі М. Алтынбаев, тағы да басқа айтулы азаматтар шыққан. «Ұлытау өңірі» газеті шығып тұрады. Аудан басқа елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы байланысады. Ең жақын т. ж. стансасы 130 шақырым жерде.
ШЕТ АУДАНЫ
Жол бойы бизнесі дамуда. Аудан аумағында Дүниежүзілік даму банкі тарапынан инвестиция тартылып 2003 жылдан «Қуаң жерлерді игеру» бағдарламасы бойынша 11,6 мың га жерге көп жылдық, шөп егілді (2006). Ауыл шаруашылық құрылымдарының саны 1160, оның ішіңде 14 ЖШС-і, 1146 шаруа қожалықтары бар. Оқу-ағарту, денсаулық сақтау және мәдениет салалары бойынша 2 балабақша, 59 мектеп, 1 оку өндірістік комбинаты, 1 кәсіптік мектеп, балалар мен жасөспірімдердің 2 спорт мектебі, 4 аурухана, 2 емхана, 18 дәрігерлік амбулатория, 4 ФАП, 8 ФП, 28 мед. пункттер, 21 кітапхана, 1 музей, 22 мәдениет үйлері мен ауыл клубтары бар (2006). 1938 жылдан ауданы «Заман» газеті шығады. Аудан жері арқылы Алматы-Астана, Балкаш-Жезқазған т. ж., Алматы-Астана, Қарағанды-Балқаш, Қарағанды-Жезқазған, Қарағанды-Ақтоғай автомобиль жолдары өтеді.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы
NGC 3644
NGC 3644 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 22 наурызда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3644 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34814, IC 684, UGC 6373, MCG 1-29-37, ZWG 39.139.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Рапа (Гуарда)
Рапа (Гуарда) (Rapa) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Селорику-да-Бейра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 197 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,95 км² шамасында. Халық тығыздығы — 24,8 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Фотоэлектрондық көбейткіш
right|thumb|100px|ФЭК thumb|400px|ФЭК схемасы Фотоэлектрондық көбейткіш  (ФЭК), — іс-әрекеті екінші ретті электрондық эмиссияға негізделген фотоэлектрондық аспап. Ол әлсіз фототоктарды күшейтуге арналған. Оптикалық сәулелену әсерінен электрондар ағынын шығаратын фотокатодтан, көбейткіш жүйе кірісіне фотокатодтан шыққан электрондарды фокустейтін және жинайтын, электр өрісін тудыратын кірістік электронды-оптикалық жүйеден, екінші ретті электрондық эмиссия нәтижесінде шыққан электрондарды көбейтуді қамтамасыз ететін динодты көбейткіш жүйеден және екінші ретті электрондар коллекторы — анодтан тұрады. ФЭК-ті алғаш рет кеңес физигі Л.А.Кубецкий 1930—34 жж. ойлап тауып, оны жасап шығарған. ФЭК әлсіз сәулеленуді (бірлі-жарым кванттар деңгейіне дейін) тіркеуде кеңінен пайдаланылады. ФЭК ядролық физикада, оптикалық аппаратураларда, теледидарлық және лазерлік техника кұрылғыларында және т.б. қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Электроника Санат:Аспаптар
Гаскон тілі
Гаскон тілі Гаскония мен Беарнде (Францияда: Атлантикалық Пиреней, Жоғарғы Пиреней, Ландтар, Жер, Жоғарғы Гаронна, Ло және Гаронна және Арьеж департаменттерінің бір бөлігінде, Жиронданың көп бөлігінде; Испанияда — Каталонияның солтүстік-батысындағы шағын Валь-д'Аран аңғарында) сөйлейді.
Испанияда Гасконның оңтүстік нұсқасы ғана кең таралған — каталан және испан тілдері қатты әсер еткен Аран диалектісі. Осы әсердің нәтижесінде аран диалектінің француздық Гаскон диалектілерінен алшақтап кету тенденциясы байқалады. Аран тілі Валь-д'Аранда (испан және каталан тілдерімен бірге) ресми тіл мәртебесіне ие.
И.И.Челышеваның айтуынша, қазіргі уақытта гаскон тілінің/диалектінің қолданылу аясы азайып келеді. Қалаларда тіл іс жүзінде қолданылмайды. Гаскон диалектілері Пиренейде және ауылдық жерлерде жақсы сақталған, ауызша және күнделікті қарым-қатынас саласына қалдырылады. Оның Францияда ресми мәртебесі жоқ. Кейбір мәліметтер бойынша әлемде 250 мыңға жуық адам сөйлейді, дегенмен сөйлейтіндердің саны анықталмаған. Романистикадағы гаскон тілінің/диалектісінің мәртебесі әлі де талас тудыруда.
Баск субстраты
Рим билігіне дейін Гасконияда сөйлеген тіл баск диалектінің континуумының бөлігі болды (аквитан тілін қараңыз). «Гаскония» сөзінің өзі латынның vasco/vasconem түбірінен шыққан және «баск » (Vasconēs, [v] → [gw] → [g] көшуімен) туыстас. Бұл сол кездегі ана тілінде сөйлейтіндердің өздерін басктар деп танығанын көрсетуі мүмкін. Гаскон тілінің дамуында баск субстратының болуы ғылыми түрде дәлелденген. Бұл теория гасконды басқа оккитандық тілдерден ерекшелейтін кейбір белгілерді түсіндіреді.
Гасконның субстрат тілінен алынуы мүмкін сипаттамасы «f»-тен «h»-ке өзгеруі болып табылады. Латын тілінде бастапқыда [f], (мысалы, festa - «салтанат») арқылы басталған сөздерде бұл дыбыс аспирациялық [h] деңгейіне дейін әлсіреді, содан кейін кейбір жерлерде мүлдем жоғалып кетті (гаскон тілінде hèsta немесе ). Субстрат теориясына сәйкес, бұл баск диалектілерінде /f/ фонемасының болмауына байланысты болуы мүмкін. Осыған ұқсас өзгеріс материктік испан тілінде де орын алды: латынша facere испандық hacer-ге айналды (айтылуы:, ал кейбір шалғай аудандарда, әсіресе оңтүстік-шығыс Андалусияда — ).
Алайда кейбір лингвистер субстрат теориясын қате деп санайды және осы және басқа өзгерістерді интралингвистикалық процестерге жатқызады. Баск тілінде сөйлейтін аймақтарда дамыған гаскон және испан тілдеріндегі [f]-дан [h]-ге көшу кездейсоқтық болуы мүмкін, бірақ бұл екіталай.
Қазіргі баск тіліне сондай-ақ, мысалы beira («әйнек»), polit («сүйкімді», гаскон polit/polida) сөздері сияқты, гаскон жағынан лексикалық әсер еткен.
Ағымдағы позиция
1982 жылы Беарн қаласында жүргізілген сауалнамада халықтың 51 % сөйлейді екені анықталды, оны халықтың 70 % түсінді және 85 % тілді қорғау керектігін жақтаған. Алайда, соңғы кездері тілдің қолданысы күрт төмендеді – бұл негізінен тілдің кейінгі ұрпаққа берілмейтіндігінен. Қалаларда және аумақтың солтүстік-шығысында тілдің қолданылуы әсіресе қатты қысқарды.
Францияда жалпы жергілікті диалектіні білдіретін гаскон тілі үшін «патуа» термині қолданылады. Беарнде гасконның жергілікті түрлері XVI ғасырдан бері «Béarnais» (беарн) деп аталды. Бұл 1347 жылдан 1620 жылға дейін егемен мемлекет болған Беарннің саяси өткеніне байланысты.
Лингвистикалық тұрғыдан біртұтас Беарн диалектісі жоқ және провинцияның әртүрлі аймақтарында тіл айтарлықтай өзгереді. Айтылу ерекшеліктерін шығыс, батыс және оңтүстік (таулы аймақтарда) деп бөлуге болады. Мысалы, сөз соңындағы «а» батыста [a], шығыста — [o], оңтүстікте — [œ] болып оқылады.
Субдиалектілер
Гаскон диалектілердің үш тобын қамтиды:
Сілтемелер
Санат:Роман тілдері Санат:Франция тілдері
Көктоғай (Ақтөбе облысы)
Көктоғай (2009 ж. дейін — Голубиновка) — Ақтөбе облысы Алға ауданы, Қарақұдық ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Алға қаласынан солтүстік-батысқа қарай 61 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 423 адам (213 ер адам және 210 әйел адам) болса, 2009 жылы 327 адамды (165 ер адам және 162 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Алға ауданы елді мекендері
Водяная (Нерута тармағы)
Водяная — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нерута өзенінің оң жағалауынан 100 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 36 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Құрылымдық болат
thumb|right|200px|
Құрылымдық болат — беріктігі, сенімділігі және төзімділігі жоғары машина бөлшектерін, кұрылыс құрылымдарын, т.б. жабдықтар жасау үшін қолданылатын болат.
Дереккөздер
Санат:Болат Санат:Метал құрастырмалары
Родина (Қостанай облысы)
Родина — Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне қарасты ауыл, Родина ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Арқалық қаласынан солтүстік-батысқа қарай 3 км жерде, Ақжар өзенінің жағалауында орналасқан.
Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 3224 адам (1573 ер адам және 1651 әйел адам) болса, 2009 жылы 2529 адамды (1247 ер адам және 1282 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1965 жылы қаланды. 1970 жылы Торғай облысының құрылуына байланысты Арқалық ауданының орталығы Родина ауылына көшірілді. Ауылда 1971 жылы астық өсірумен айналысатын “Родина” кеңшар-техникумы, 1980 жылы ғ37 кәсіптік-техникалық мектеп, 1982 жылдан Қазақ КСР Энергетика министрлігі электр желілерінің Оңтүстік кәсіпорны мен Арқалық аудандық тұтынушылар қоғамының қосалқы шаруашылығы болды. 1996 жылы кеңшар және қосалқы шаруашылық негізінде Родинада ЖШС, ұжымдық кәсіпорын және 25 шаруа (фермер) қожалығы құрылды.
Ынтымақ атындағы көше (Алматы)
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Посол (Вор-Яи тармағы)
Посол — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вор-Я өзенінің оң жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 39 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Конда. Өзен саласы — Конда, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Джордж Уэлс Бидл
Джордж Уэлс Бидл (George Wells Beadle; 22 қазан 1903, Уаху, Небраска — 9 маусым 1989) — америкалық генетик, «Бір ген — бір фермент» гипотезасының авторы.
Өмірбаян
1926 жылы Небраска-Линкольн университеті бітіріп, одан кейін Корнеллді бітірді. 1931—1936 жылдары Калифорния технологиялық институты қызметкері. 1937—1946 жылдары Стэнфорд университеті профессоры. 1946—1961 жылдары Калифорния технологиялық институтында профессор, биология кафедрасының меңгерушісі.
1961—1968 жылдары Чикагского университеті президенті. 1968—1982 жылдары Америка медициналық ассоциациясының биомедициналық зерттеулер институтының директоры.
Негізгі жұмыстары
Цитология және Генетике бойынша, сондай-ақ метаболизмді генетикалық бақылау саласындағы зерттеулердің, тұқым қуалаушылықтың физикалық және химиялық принциптері бойынша еңбектердің авторы. Гендердің табиғаты мен функциясын жан-жақты зерттеген (жүгеріге, дрозофила шыбынына және нейроспора саңырауқұлақтарына) байланысты эксперименттерінде, бактериялардың өзінің генетикалық субстанциясын бөтенмен біріктіру әлеуетін анықтады.
Нобель жүлдесі
Микроорганизмдердің генетикасы бойынша өз зерттеулері үшін Э. Тейтеммен және Дж. Ледербергпен бірге Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы (1958).
Қайнар көзі
Санат:АҚШ генетиктері Санат:Небраска-Линкольн университеті түлектері Санат:Корнелл университеті түлектері Санат:Медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ) Санат:XX ғасыр биологтары Санат:Лондон корольдік қоғамының мүшелері Санат:Жапон ғылым академиясының мүшелері Санат:Үндістан Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшелері
Нова-Индепенденсия
Нова-Индепенденсия (Nova Independência) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Арасатуба мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Андрадина экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 114 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 265,282 км² шамасында. Халық тығыздығы — 8 адам/км².
Тарихы
Қала 1943 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Енкен-ле-Мин
Енкен-ле-Мин (Enquin-les-Mines) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Сент-Омер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,1 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62295, пошта индексі — 62145.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1051 адамды құрады. Халық тығыздығы — 94,68 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Каменная Валса
Каменная Валса (Каменный Валс) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Валса өзенінің оң жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 68 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
PGE Arena
PGE Arena Gdańsk — Польшаның Гданьск қаласында орналасқан футбол стадионы. 2012 жылдың футболдан Еуропа чемпионатының матчтары өтетін ареналарының бірі. Стадионның сыйымдылығы шамамен 44 мың көрерменді құрайды.
Тарихы
Стадионның құрылысы 2008 жылы басталып, 2011 жылы аяқталды. 2009 жылдың желтоқсан айына дейін стадион Baltic Arena деген жұмыс атауы болған, бірақ PGE Group компаниясы 35 млн. злотыйға таяудағы 5 жылға дейін стадионның атауына құқығын сатып алды.
Стадионның сырты Балтық жағалауындағы сирек кездесетін кәріптасқа ұқсайды. Ғимараттың құрылысы 623 млн. злотыйға бағаланады.
Ричмонд (Массачусетс)
Ричмонд (Richmond) — Массачусетс штатының Беркшир округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1 475 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 49.8 км² шамасында. FIPS коды — 25-56795.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
IC 4283
IC 4283 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47611, ZWG 161.78.
Сыртқы сілтемелер
IC 4283 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Хассельфельде
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3072 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 74,28 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 85 150. Қаланың басшысы — Хайко Кашель.
Мокрая Панда
Мокрая Панда — Ресейдегі өзен. Тамбов облысы, Пензен облысы, Воронеж облысы, Саратов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ворона зенінің оң жағалауынан 170 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 69 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ворона. Өзен саласы — Хопер, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Суден-Лавинадьер
Суден-Лавинадьер (Soudaine-Lavinadière) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Коррез департаментінде орналасқан. Тюль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 21,86 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 19262, пошта индексі — 19370.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 187 адамды құрады. Халық тығыздығы — 8,55 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Ұйқы безінің резекциясы
Ұйқы безінің панкреатодуаденальды резекциясын өткізу техникасы
thumb|300px.|Ұйқы безінің резекциясы
Панкретодуаденальды резекция ұйқы безі басының, жалпы өт жолының преампулярлы бөлігінің және онекіелішектің үлкең емізікшесінің қатерлі ісіктерінде қолданылатын ең негізгі емдеу тәсілі болып саналады. Операцияның мақсаты ұйқы безінің басы мен онекіелішектің резекциясын жасаған кезде асқазан-ішек жолының және өт жолдарының өтуін қамтамасыз ету болып саналады.
Панкреатодуаденальды резекциясын өткізу техникасы күрделі болғандықтан бұл операцияның көптеген әртүрлі нұсқаулар ұсынылған, олар өт жолдары мен асқазан-ішек жолдарының арасындағы анастомозына және ұйқы безі культасының өңдеу техникасына байланысты ерекшеленеді. Панкреатодуаденальды резекцияның барлық әдістерін В. Н. Шамов төрт топқа бөлді.
Операцияның маңыздысы өт жолы, ұйқы без культасы, асқазан және ішектер арасындағы анастомоздардың рациональды орналасу болып саналады. Ең жиі қолданылатыны жоғарғыда - өт жолдары мен ішек арасындағы анастомоз болып саналады, ал одан біраз төмен – ұйқы без культсы мен ішек арасындағы анастомоз және одан да төменгісі – гастроэнтероанастомоз.
Операция техникасы.
Құрсақ қуысын көлденен тілу арқылы ашу. Қажет болса орта сызық бойымен қосымша кесуге болады. Құрсақ қуысын ашқаннан кейін онекіелішек пен ұйқы бездің басының мобилизациялауы жасалынады. Ол үшін сырттан онекіелішектен париетальды құрсақты кесіп бөлу және тұйық (тупо) түрде ішекті ұйқы без басымен бірге құрсақ арты клетчаткадан және төменгі қуысты венадан тұйық (тупо) түрде бөлу.
Эрнан Креспо
Эрнан Хорхе Креспо (Hernan Jorge Crespo; 5 шілде 1975 жыл, Флорида, Буэнос-Айрес, Аргентина) — аргентиналық футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы.
Карьерасы
Аргентина Ұлттық футбол құрамасы сапында көптеген жылдар бойы өнер көрсетіп, үш бірдей әлем чемпионатына (1998, 2002, 2006), 1995 жылы Конфедерациялар кубогына, 2007 жылы Америка кубогына қатысты. Және Аргентина Олимпиада құрамасы сапында 1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында бақ сынады.
Ұйқы безінің резекциясы
Операция техникасы.
Қақпа алды (привратник) аймағында асқазан салынған жомалардың арасында кесіледі, сонымен оларды жан-жаққа жылжытып ұйқы бездің мойынын жаншиды. Кейін ұйқы бездің жоғарғы қыры бойымен енген саусақпен бездің мойын бөлігінің артқы бетін қақпа венасынан тұйық бөліп алады. Ұйқы безді мойын аймағында жомдармен кесіледі. Қақпа венасы зақымданбауы үшін ұйқы бездің астына желоб тәрізді зонд немесе саусақты қою керек. Бездің басын абайлап оң жаққа тартып, өсіндіні кесіп, безден қақпа венасына баратын венозды тамырларды байлап ажырату керек, сонымен қатар төменгі ұйқы без-онекіелішек тамырларын. Ілмек тәрізді өсіндіні жоғарғы шажырқай тамырлардың астынан байламын кесе отырып шығады. Осыдан кейін жалпы өт өзегін ажырату өтеді.Өтті әкету үшін өт қабы мен жіңішке ішек арасына тесік (соустье) қойылады, онда жалпы өт өзегінің проксималды соңы екі жібек лигатурасымен байланады және оның культасы перитонизирленеді.
Эрнан Креспо
Карьерасы
Клубтық карьерасын "Ривер Плейт" клубында бастап, кейін Италияның көптеген жетекші командаларында ойнады, тек біраз уақыт "Челси" клубының намысын қорғады. Әр жылдары Италия, Аргентина, Англия чемпионы атанды.
Ұйқы безінің резекциясы
Операция техникасы.
Ұйқы без басының мобилизациясы толығымен аяқтау үшін онекіелішектің жоғары өрлейтін бөлігін кесіп байлау және соған баратын тамырларды байлау керек. Кесілген ішектің культасын тігу және перитонизирлеу жасалады.
Егер онекіелішекті толығымен алып тастау керек болса, онда жінішке ішектің алдыңғы бөлігінен кесу жасалады. Осыдан кейін онекіелішектің төменгі бөлігін жоғарғы шажырқай тамырлардың астынан шығарып, ал аш ішектің культасын анастомоз үшін қолданылады. Ұйқы бездің мобилизацияланған басымен қоса онекіелішекті алып тастайды және гемостазды мұқият жасап, оларды перитонизациялайды. Содан ұйқы бездідің культасын өндейді. Көп жағдайда соустьені ұйқы бездің культасы мен аш ішек арасына қояды. Мұндай анастомоз соңы соңына немесе соңы бүйіріне бойынша жалғанады. Бірінші нұсқа сирек қолданылады, себебі культаның диаметрі бір-біріне сәйкес келе бермейді.
Эрнан Креспо
Карьерасы
2012 жылы "Парма" сапында жүріп карьерасын аяқтады да, 2014 жылы "Парманың" жастар командасын жаттықтырды. Кейін Италияның "Модена", Аргентинаның "Банфильд" клубтарында жаттықтырушылық қызмет атқарды.
Ұйқы безінің резекциясы
Соңы бүйірі бойыншы анастормоз салудың техникасы.
Көлденен тоқ ішек шажырқайынан құралған тесік арқылы аш ішектің ілмегін жүргізеді. Бездің культасын 2 см бойы мобилиздейді және оған ішек ілмегін жақындастырады. Содан ұйқы бездің көлденен өлшеміне сәйкес ішектің қабырғасын кеседі және бірінші қатарда культаның артқы қабырғасы мен серозды қабатына жібек жібін тігеді.
Дереккөздер
1. Г.Е. Остоверхов, Д.Н.Лубоцкий, Ю.М. Бомаш “Курс оперативной хирургии и топографической анатомии”.
Эрнан Креспо
Карьерасы
2004 жылы ФИФА 100 тізіміне енді.
Ұйқы безінің резекциясы
Дереккөздер
2. В.В. Кованова “Оперативная хирургия и топографическая анатомия”.Москва “Медицина”, 1985
Эрнан Креспо
Командалық
«Ривер Плейт»
Ұйқы безінің резекциясы
Дереккөздер
4. М. Г. Привес, Н. К. Лысенков, В. И. Бушкович Анатомия человека — 9-е изд.. — Москва: Медицина, 1985. — С. 275-282. — 110000 экз.
Санат:Медицина
Эрнан Креспо
Командалық
«Лацио»
«Челси»
«Милан»
«Интернационале»
Аргентина құрамасы
Сілтемелер
Санат:Аргентина футболшылары Санат:Аргентина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Ривер Плейт ФК ойыншылары Санат:Парма ФК ойыншылары Санат:Интернационале ФК ойыншылары Санат:Челси ФК ойыншылары Санат:Лацио ФК ойыншылары Санат:Милан ФК ойыншылары Санат:Дженоа ФК ойыншылары Санат:ФИФА 100 Санат:Аргентина футбол жаттықтырушылары Санат:1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Орынбай Аймағамбетов
Орынбай Аймағамбетов (1923, Қарағанды облысы, Тельман ауданы) - ақын. Қарағанды шахталарында жұмыс істеген. Қарағанды мұғалімдер институтында оқыған. Ұлы Отан соғысына (1941-45) қатысқан. Қазіргі Бұқар жырау ауданы түлегі. Қарағанды шахталарында, облыстық радио, «Орталық Қазақстан» газетінде жұмыс істеген. Өлеңдері 1940 жылдан жергілікті газеттерде жариялана бастады. "Шахтер шамы", "Туған калам", "Қарқаралы", "Ильичпен сырласу" тәрізді өлең-жырлары туған жер, оның еңбекшіл адамдарына арналған. Мақсұт Байсейітов, Кәртай Ермекбаев, Бақыт Мұстафин сияқты үзеңгілес әріптестерімен айтысып жүлдегер атанды. 1969 ж. халық ақындарының Республикалық ғылыми шығармалар конференциясына қатысты.
Дереккөздер
Санат:1923 жылы туғандар Санат:Ақындар Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қарағанды облысы тұлғалары
Қаскелең асуы
Қаскелең – Іле Алатауындағы асу.
Географиялық орны
Қазақстан (Алматы облысы Қарасай ауданы) мен Қырғызстан шекарасы аралығында орналасқан.
Жер бедері
Биіктігі 3716 м. Іле Алатауының солтүстігіндегі Қаскелең өзенінің жоғарғы аңғарынан Қаскелең арқылы Шоң-Кемін өзенінің саласы Оңтүстік Қаскелеңнің бастауынан соқпақ жол өтеді. Асуда жыл бойы қар жатады. Тәңір тауын алғашқа зерттеуші П.П.Семенов-Тян-Шанский 1856 жылы осы асудан өткен.
Албан комикстері
Албан комикстері халықаралық деңгейде танымал болмаса да, негізінен Косоводан келген комикс авторларымен шығарылды. Соңғы уақытқа дейін Албанияда комикстерді фумити (сөзбе-сөз, түтіннің бұлттары) деп аталатын керексіз әдебиет ретінде қарастыратын күлкілі дәстүр болған жоқ, себебі поп-артқа диктаторлық коммунистік режим тыйым салған. Бүгінгі таңда Косовода Леон деп аталатын бір комикс журналы және Гарфилд пен Кальвин және Гоббспен бірге (албан тіліне аударылған) Тафе Кусури комиксті Koha Ditore газетіде (Агим Кена негізін қалаған және оның ұлы Ррон Цена жалғастырған ең көне сериал кейіпкері) жарық көрді.
Қысқаша тарихы
Косовода күлкілі мәдениетке Югославиядағы субмәдениет әсер етті, дегенмен басқа елдер ықпал етті. Косовода жарық көрген алғашқы комикс Агим Кенаның (Рилинджа газеті) Тафе Кусури болды. Тоқсаныншы жылдардағы параллельді басқару кезінде Косовоның Приштина қаласында басылып шыққан албан күлкілі журналы болды және ол Стрип Арты деп аталды. Онда жергілікті және халықаралық авторлардың комикстері ұсынылды. Журнал негізін қаламағаны үшін тоқтатылды. «Стрип Арты» болмаса, күлкілі мәдениет негізінен балалар мен жасөспірімдер журналдары арқылы жалғасты. Баламалы өнерге арналған Хапи Алтернатив журналы комикстердің жанкүйері Петрит Селими өңдеген, сонымен қатар Хеллбой сияқты роман кейіпкерлерін албан тілінің нарығына таныстыратын жергілікті және шетелдік комикстерді басып шығарды. Басқа аралас мазмұнды журнал Харежа (тоқсаныншы жылдары Ибрагим Кадриу ай сайын шығаратын) және Визатори деп аталатын Коха Диторедегі апта сайынғы балаларға арналған қосымшасы (Илл Ругова 2000–2005 жылдары шығарған) болды. «Ррота» баспасы 2003 жылы Өрмекші адам, Алан Форд және Икс адамдарын басып шығарды және аударды. Кейінірек олар Пишпирику деп аталатын ай сайынғы балалар журналын шығарды, онда бес беттік комикс (Трембелат жазған және суреттеген) үнемі көрсетіліп тұратын. 1999 жылы Дайли Зериде түпнұсқалық шығармаларды шығарды, ал апта сайынғы Жава 2003 жылы Рротелат (Эдон Мухакхери) шығарды, бірақ екеуі де тәжірибені тоқтатты.
Албан комикстері ауызекі тілде Югославия комикс мәдениетінің әсерін көрсететін «стрипа» деп аталады.
Авторлар
Косоводағы негізгі комикс авторлары: Агим Кена, Шпенд Када, Бинжамен Хакша, Валдет Гаши, Гжон Марку, Гани Сундури, Гани Якупи Рамадан ЗаплужаФахри Акханела.
Албаниядағы негізгі комикс авторлары: Шпенд Бенгу. Косоводағы негізгі комикс баспалары; Рилинджа, Ррота, Хареджа, Хапи балама, Коха.
Чад (Сарса тармағы)
Чад — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сарс өзенінің сол жағалауынан 111 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Нязепетровск су торабынан Ай өзенін қоспағанда, Павловск су торабына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Үлкен Алматы каналы
Үлкен Алматы каналы – гидротехникалық құрылыс. Шілік және Шамалған өзендері аңғарларын қосады.
Географиялық орны
Алматы облысындағы Еңбекшіқазақ, Талғар, Іле, Қарасай аудандары жерімен ағады, Алматы қаласын шығыстан батысқа қарай қиып өтеді. Алматы облысы тұрғындарын ауыл шаруашылығы өнімдерімен қамтамасыз етуді түбегейлі жақсарту үшін салынған. Құрылысы 1979 жылы басталды.
Гидрологиялық сипаты
Бастауындағы бөген (алғашқы кезегі 1982 жылы іске қосылған) теңіз деңгейінен 1010 м жоғары жатқан Бартоғай шатқалында. Шілік өзенінің жайылмасындағы бөгеттің биіктігі 60 м, ұзындығы 330 м. Бартоғай бөгенінің сыйымдылығы 320 млн. м3, су айдынының ауданы 14 км2. Каналдың жалпы ұзындығы 170 км, тереңдігі 4 — 4,5 м, ені 6 — 25 м. Алматы қаласы шегіндегі арнасының ені 30 м-ге дейін жеткізілді, тереңдігі 1,5 — 2,0 м-дей. Каналдың бас жағындағы су ағымы 87 м3/с, қала ішіндегі телімінде 25 м3/с. Су қаланың өнеркәсіпті аймақтарының тұсынан құбырмен ағады. Каналдың ұзына бойында 550-ден астам гидротехникалық қондырғылар (су жинауыш, су бөлгіш, тұндырғыш, т.б.) іске қосылған.
Дереккөздер
Санат:Алматы облысы каналдары
Джордж Буш
Джордж Буш
Сен-Ипполит-де-Монтегю
Сен-Ипполит-де-Монтегю (Saint-Hippolyte-de-Montaigu) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,05 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30262, пошта индексі — 30700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 240 адамды құрады. Халық тығыздығы — 59,26 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Заңсыз тартып алынған жерлерді қазақ еңбекшілеріне қайтарып беру туралы
Заңсыз тартып алынған жерлерді қазақ еңбекшілеріне қайтарып беру туралы - Қазақ АКСР ОАК-нің 1921 жылы 2 ақпандағы Ресей империясының отарлау саясатының салдарларын жоюға бағытталған декреті. Қазан төңкерісіне дейін Ресей империясы Қазақстанда қатаң отарлау саясатын жүргізіп, қазақ халқының 45 млн. десятинадай егіндік пен шабындық жерін тартып алған болатын. Қазан төңкерісінен кейін Қазақ АКСР ОАК-і жер мәселесіндегі отарлау саясатының салдарларын жоюға бағытталған шараларды жүзеге асыра бастады.
Бұл шаралардың ішінде Қазақ АКСР ОАК-нің 1921 жылы 2 ақпандағы “Заңсыз тартып алынған жерлерді қазақ еңбекшілеріне қайтарып беру туралы” декреті маңызды рөл атқарды. Декрет бойынша, Ресей империясы кезінде қоныс аудару басқармасы бөліп алған, бірақ 1917 жылғы ақпанға дейін ешкім иеленбеген бос жерлер, пайдаланылудағы, бірақ кезінде заңсыз тартып алынған жерлер қазақ халқына қайтарылуға тиіс болды. Декреттің шарттарына сәйкес қоныс аудару басқармасы бөліп алған жерлерде қоныстанып қалған жерсіз шаруалар шаруашылықтары өз үлестерін алды. Қазақ АКСР ОАК 1921 жылы 19 сәуірде осы декретке мазмұндас тағы бір декрет жариялады. Ол Ресей империясы казак-орыс әскерлерінің меншігіне бөліп берген, Жайық өз-нің сол жақ жағалауындағы жерлер мен Ертіс өз-нің бойындағы 10 шақырымдық алқапты қазақ халқына қайтарып беру туралы декрет еді. Декреттер жарияланысымен жер-жерде кіріптарлық жал шарттары жойылды, ауқатты казак-орыстар мен кулактардың жер пайдаланудағы артықшылық құқы тежелді, жер иелену межелері белгіленді. Жер көлемі өлшенді. Бұл жұмыстарды Жерге орналастыру комиссиялары атқарды.
Қазақ шаруашылықтарын жерге орналастыру ісі 1921 жылғы ашаршылық пен жұтқа байланысты кең өріс алған жоқ. 1922 жылы көктем және жазда біраз жер қайтарып берілді. 1922 жылдың күзіне қарай Жайық өз-нің сол жағасынан қазақ еңбекшілері 208 мың десятинадан астам жайылым мен егістік жер алды. 1922 жылы Қазақ АКСР-нде аталған декреттер жүзеге асырылуымен қатар, сол кезеңде Түркістан АКСР-іне қараған Жетісу, Сырдария облысытарында да осыған ұқсас жер-су реформасы жүргізілді.
Пароди-Лигуре
Пароди-Лигуре (Parodi Ligure) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Алессандрия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 751 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 60 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 13 км² шамасында. Пошта индексі — 15060.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Венцлов
Венцлов (Wenzlow) — Германия Федеративтік Республикасының Бранденбург жерінде орналасқан муниципалитет. Потсдам-Миттельмарк ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 562 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 20,37 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 12 0 69 648. Муниципалитеттің басшысы — Мартин Шефер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бранденбург елді мекендері
Қаршыға (тау, Күршім ауданы)
Қаршыға – Күршім жотасының оңтүстік-батысындағы тау.
Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы Ақбұлақ аулынының солтүстік-шығысында 5 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1332 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 8 км-ге созылып жатыр, енді жері 5 км шамасында.
Жер бедері
Беткейлері ұсақ өзен арналарымен тілімденген. Таудан Қалжыр, Балақалжыр өзендерінің салалары бастау алады. Батысында Сарыоба, шығысында Қызылащы, оңтүстігінде Бақай таулары орналасқан.
Өсімдігі
Тауалдының қара қоңыр және сұрғылт топырақ жамылғысында жусан, бетеге, селеу, боз, бұталар өседі. Етегінде өзімен аттас қыстау бар. Жері мал жайылымына қолайлы.
Дереккөздер
Санат:Күршім ауданы таулары
Сарыарқа көшесі (Алматы)
Сарыарқа сөзінің мағынасы - арқадай кең көсіліп жатқан байтақ сары дала. Көше Медеу ауданындағы, Думан 1 шағынауданында орналасқан. Бішкек көшесі мен Келес көшелерінің аралығында созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 2020 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Төлеке
Төлеке. Төлекеден – Қамысбай, Қаржау, Дорал, Күмісбай.
Дереккөздер
Санат:Шежіре Санат:Қазақ рулары
Ырғайлы атындағы көшесі (Алматы)
Ырғайлы атындағы көшесі (Алматы) - көшеге Ырғайлы шартты атауы (Алматы қаласы мәслихатының 2.07.2008 №113 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.07.2008 №3/550 қаулысы) берілген. Көше Түрксіб ауданындағы «Шуақты» шағынауданында орналасқан. Кешенін ұзындығы - 500 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Еуропа чемпиондары кубогының финалы 1970
Еуропа чемпиондары кубогының финалы 1970 — Чемпиондар кубогының 1970 жылғы финалында "Фейеноорд" және "Селтик" клубтары кездесіп, "Фейеноорд" 2:1 есебімен жеңіске жетті.
Шәміл Керімұлы Серіков
Шәміл Керімұлы Серіков (5 наурыз 1956 жыл, Алматы қаласы — 22 қараша 1989 жыл, Алматы қаласы) —палуан, грек-рим күресінен әлем және олимпиада чемпионы (1980), КСРО-ның еңбек сіңірген спорт шебері (1979).
Биографиясы
6 жасар жас баланың бойында талантты байқаған тәжірибелі бапкер Аянбек Алдабергенов Шамильді өз секциясына жаттығуға шақырады. Осы бапкердің қол астында жаттыққан алты жыл ішінде Шамиль төрт рет Қазақстан чемпионы болды, Бүкілодақтық оқушылар спартакиадасын жеңді.
Өзінің үлкендер арасындаеы алғашқы чемпионатында сәтсіз өнер көрсетеді. Дегенмен келесі жылы өткен Иван Поддубный Мемориалында әлем және олимпиада чемпионы Виталий Константиновты жеңеді.Көпшілік мұны кездейсоқ жағдай деп бағалаған болатын. Алайда Шамиль келесі жылы КСРО чемпионатында жеңімпаз болады. Шамилтден жеңілген палуандардың ішінде Константинов та болады. Бұл жол жеңіс айқын басымдықпен өткен болатын. Әлем чемпионатына Шамиль Серіков аттанады.
Шәміл Серіков әлем чемпионатында бұрынғы әлем чемпионы поляк Юзеф Липенмен кездеседі. Одан кейін италияндық Антонио Кальтабианоны ұтады. Финалда ФРГ палуаны Паскуале Пасареллиді 29:9 есебімен жеңеді. Финалдық сайыста мұндай басымдықпен жеңіске жеткен палуандар болған жоқ.
Келесі жылы АҚШ-тың Сан-Диего қаласында өткен әлем чемпионатын да жеңеді. Алайда КСРО біріншілігінде тек 7 орынға ғана тоқтайды.
Мәскеу Олипиадасында алты кездесу өткізеді. Алтауын да анық жеңіспен ұтып шығады. Алайда олипиада жеңісінен кейін жас дарын өзінің бұрынғы біліктілігінен айырылып қалады. Күрестен шаршайды. Кейіндері КСРО ұлттық құрамасына өте алмағандықтан тұңғыш рет Қазақстан біріншілігіне қатысып, 1982 жылы Қазақстан чемпионы атанады.
1989 22 қарашады өз-өзіне қол жұмсап, дүниеден озды.