cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Көптеген миелома
Бүйректің зақымдану синдромы
Бүйрек зақымдалуының үдеу қарқынына байланысты созылмалы бүйрек жетіспеушілігі дамиды. Оның даму кезеңдерін келесі түрде көрсетуге болады: протеинурия (бүйрек қызметі сақталған) → бүйректің концентрациялық қызметінің төмендеуі (гипоизостенурия, компенсаторлық полиурия) → олигурия → азотемия → уремия. Созылмалы бүйрек жетіспеушілігі интоксикация, гипоизостенурия, азотемияның үдеуімен және анемияның тереңделуімен сипатталады. Әдетте артериялық гипертензия дамымайды. Көбінде созылмалы бүйрек жетіспеушілігі уремиялық комамен шешіледі.
Кейде миеломдық нефропатия жіті бүйрек жетіспеушілігімен асқынуы мүмкін. Кейбір жағдайда протеиндік цилиндрлер көп мөлшерде түзіліп, басым көпшілік нефрондарды бітеуіне байланысты жедел ануриямен көрінетін жіті бүйрек жетіспеушілігі табылады.
Миеломдық нефропатияның клиникалық ерекшеліктері:
• миеломдық нефропатияда айқын протеинурия болуына қарамастан нефротикалық синдром дамымайды; • айқын протеинурияға қарамастан қан сарысуында жалпы протеиндер мөлшері жоғары, альбуминдер қалыпты болады; • бүйректің зақымдануы артериялық гипертензиямен бірге жүрмейді; • әдетте ауыр ангиоретинопатия дамымайды.
Екіншілік иммундық тапшылық синдромы
Көптеген миелома кезінде қалыпты иммуноглобулиндер өндірілуінің күрт төмендеуіне байланысты екіншілік иммундық тапшылық дамиды. Ол өкпе мен бронхтардың, несеп шығару жолдарының инфекциялық асқынулармен көрінеді. Оған нейтрофильдердің фагоцитоз қызметінің бұзылысы әсер етеді. Науқастар жоғарғы тыныс жолдарының жедел респираторлық вирустық ауруларымен, белдеме ұшықпен жиі ауырады.
Қан тұтқырлығының жоғарылау синдромы
Қан тұтқырлығының жоғарылау синдромы 10 % науқастарда байқалады және жоғары деңгейлі протеинемия салдарынан микроцирку-ляцияның бұзылысы болып табылады. Ол IgА- парапротеинемиясында жиі кездеседі. Қан тұтқырлығының жоғарылауы неврологиялық синдром, көрудің нашарлауы, қол-аяқ қан ағысының бұзылыстары нәтижесінде ауыр жағдайда гангренаға алып келетін трофикалық бұзылыстармен және геморрагиялық синдроммен (өте сирек) көрінеді. Бұл кезде парапротеиндер тромбоциттерді «орап алып», олардың белсендігін, аггрегациясын төмендетіп,  қан ұю факторлар белсендігін тежеуіне байланысты геморрагиялық синдром дамиды.
Неврологиялық синдром
Осы ауруда қатты ми қабығының плазмалық жасушалармен инфильтрациясы, экстрадуралдық миелома, бас сауыты мен омыртқаның өзгерістері, миеломдық өсуден жүйке бағаналарының басылуы салдарынан науқастарда жүйке жүйесі зақымданады. Олар шеткі нейропатия мен бұлшықеттегі әлсіздік пен тактильдік және ауырсыну сезімнің төмендеуімен, парастезиялармен, сіңірлік рефлекстердің баяулануымен көрінеді. Омыртқа денесінің зақымдануы түбіршіктік түрдегі сезімталдықтың бұзылысымен жүретін түбіршіктердің қысылу синдромына алып келіп, айқын ауырсынуды, ауыр жағдайда – параплегияны туындатады. Кейбір науқастарда бас-ми нервтерінің зақымдану белгілері байқалады.
Гиперкальциемиялық синдром
Қанда кальций деңгейінің жоғарылауы 20-40 % науқастарда тіркеледі және ол дерттің соңғы кезеңінде кездеседі. Остеопорозға байланысты кальций сүйектен шайылып, қанда көбейіп, жүрек айну, ұйқышылдық, сананың күңгіртелуі, ориентацияны жоғалтумен көрінеді. Кальций кристалдары көптеп бүйректің интерстициальдық тіндерінде жиналып (нефрокальциноз), СБЖ дамуына алып келеді.
Соңғы кезеңі
Соңғы кезеңінде қанда плазмалық жасушалар көп мөлшерде табылады.
Жіктемесі
Көптеген миеломаның сатылары Durie, Salmon (1975) бойынша жіктеледі.
Оның сатыларын анықтау кезінде гемоглобин деңгейі, қан сарысуындағы кальций, иммуноглобулиндер, несептегі Бенс-Джонс протеиннің мөлшері және остеодеструкция үрдісінің айқындылығы ескеріледі. Әрбір саты қан сарысуындағы креатинин деңгейіне байланысты А мен В топтарына бөлінеді:
IА, IIА, IIIА – қан сарысуындағы креатинин < 177 ммоль/л не  < 2 мг %;
IВ, IIВ, IIIВ – қан сарысуындағы креатинин > 177 ммоль/л не > 2 мг %.
Көптеген миеломаның клиникалық-анатомиялық жіктемесі қаңқаның рентгендік зерттеуіне және сүйектердің пунктаты мен трепанатының морфологиялық талдауына сүйеніп жасалған.
А. Солитарлық миелома (сүйектегі немесе сүйектен тыс);
В. Жайылмалы (көптеген) миелома:
•	көптеген ісіктік (жайылмалы емес) – 15 % кездеседі;
•	жайылмалы-түйінді – 60 % кездеседі;
•	жайылмалы – 24 % кездеседі.
Иммунохимиялық жіктемесі қан сарысуындағы және несептегі парапротеиндердің Ig сыныбын анықтауға негізделген. Иммунохимиялық нұсқалары: G – миелома, A – миелома, E – миелома, D – миелома, M – миелома, диклонды миелома, жеңіл тізбектер ауруы, секрецияламайтын миелома.
Көптеген миеломаның «агрессивтілігіне» байланысты түрлері
Н.Е. Андреева (1998) науқастардың қандағы креатинин, билирубин, кальций, ЛДГ, АсАТ, АлАТ, β-микроглобулин, С-реактивті протеин, тритний-тимидинді белгілеу индексі бойынша ісіктің митоздық белсенділігін анықтайтын клиникалық-зертханалық зерттеулер негізіне сүйеніп, келсі түрлерін ажыратады:
•	көптеген айлар (жылдар) аралығында үдеу белгілері жоқ «түтеуші» миелома;
•	баяу үдемелі;
•	жылдам үдемелі – «агрессивті», сондай-ақ саркомаға немесе жедел плазмобластық лейкозға өтетін миелома.
Э.И. Подольцева (1996) дерт ағымының белсенділігіне байланысты көптеген миеломаның келесі клиникалық жіктемесін келтіреді:
•	индоленттік ағымы (науқас қолдау химиотерапиясымен ремиссия сатысында 5 және одан ұзақ жылдарда болуы; 5 жылдық өмір сүруі 87,5 % құрауы);
•	белсенді ағымы (науқас химиотерапияның 1 жобасы бойынша ремиссияға немесе платоға қол жеткізуі; 5 жылдық өмір сүруі 65 %,  10 жылдық өмір сүруі 17,5 %, өмір сүрудің ортасы – 72 ай болуы);
•	агрессивті ағымы (науқас химиотерапияға біріншілік не екіншілік тұрақтылықты көрсетіп, HLA–В13 тасымалдайды; 5 жылдық пен      10 жылдық өмір сүруі 0 %, өмір сүрудің ортасы – 24 ай құрауы);
Сонымен қатар көптеген миеломаның кезеңдері (симптомсыз, айқындалу, соңғы) көрсетіледі.
Көптеген миеломаның диагностикасы мен ажыратпалы диагнозы
Н.Е. Андреева (1998) «Көптеген миеломаның диагнозын тек келесі екі белгісінің қосарлануы ғана жоғары айғақтықпен дәлелдейді», - дейді:
Жалпақ сүйектердегі остеодеструкцияны (остеолизис, остеопороз) рентгенмен анықтайды, бірақ сүйекте зақымданулардың табылмауы диагнозды жоққа шығара алмайды.
Көптеген миеломаның ең маңызды белгісіне сүйек миының плазмалы жасушалармен инфильтрациясы саналады (10-15 %-дан жоғары). Бірақ, сүйек миындағы 10-15 %-ға дейінгі плазмалы жасушалардың табылуы инфекциялық-қабыну ауруларында, дәнекер тіндердің жүйелі ауруларында (жүйелі қызыл жегі, ревматоидты артрит және т.б.), аутоиммундық гепатиттерде реактивті түрде кездесуі мүмкін. И.А. Кассирский гипернефроидтық обыр кезінде сүйек миында айқын плазмалы жасушалардың көбеюін жазған.
Дерттің ошақты түрінде сүйектің деструкция ошақтары жайылмалы емес, әр жерде шашыраңқы орналасады. Төс пунктатын тек бір рет қана зерттеген кезде плазмалы жасушалар анықталмай қалуы мүмкін. Бұл жағдайларда төстің әр жерінен пункцияны қайта жасау қажет. Сонымен қатар, мықын сүйегінің трепанобиопсиясы, сүйектегі ісіктің немесе остеолизистік ақауы бар жерлерден пункция жасалады. Егер, зақымданған сүйектің бөлімі (қабырға, жауырын) оңай жерде болса, онда оның резекциясын жасап, гистологиялық зерттеуін жүргізеді.
Рентген суретті бағалау барысында көптеген миеломаға тән өзгеріске ұқсас көріністі обыр (әсіресе өкпе, қалқанша безі, бүйрек) метастаздары және остеосаркома мен остеопороз да бере алады.
Қатерсіз моноклондық парапротеинемияға (гаммапатия) – парапротеинемиялық гемобластоздар сияқты қанда моноклондық иммуноглобулиндердің (парапротеиндердің) болуына қарамастан, оның ешқандай клиникалық және зертханалық белгілерінің табылмауы тән. Бұл терминді 1961 жылы Waldenström ұсынған болатын, бірақ ол шартты түрде, себебі парапротеинемияны туындататын аурулардың ағымы ауыр өтеді.
Қатерсіз моноклондық гаммапатия эссенциалдық (себебі белгісіз) немесе бірқатар аурулардың клиникалық көріністерінде байқалады.
Foester мен Lichtman екіншілік моноклондық гаммапатияның келесі себептерін көрсетеді:
•	дәнекер тіндердің жүйелі аурулары мен аутоиммундық дерттер (ревматоидты артрит, жүйелі қызыл жегі, ревматологиялық полимиалгия, Шегрен ауруы, склеродермия, Крон ауруы, аутоиммундық тиреоидит, миастения, пернициозды анемия);
•	тері аурулары (псориаз, есекжемі, склеродермия);
•	бауыр аурулары ( гепатиттер, цирроздар);
•	эндокринді аурулар (гиперпаратиреоз);
•	инфекциялық аурулар (туберкулез, бактериялық эндокардит цитомегаловирустық инфекция, ЖПИТС, вирусты гепатит, токсоплазмоз, микоплазмалық пневмония);
•	мүшелердің трансплантациясы (бауыр, бүйрек, сүйек миы);
•	фолий қышқылының тапшылығы;
•	химиотерапия, сәулелік емнен кейінгі жағдайлар.
Сондай-ақ екіншілік моноклондық гаммапатияларға қатерлі ісіктер (тоқ ішектің, өкпенің, қуық асты безінің обыры), миелопролиферативті аурулар (жедел және созылмалы миелоидты лейкоз, шынайы полицитемия),Т-жасушалық лимфома алып келуі мүмкін.
Осы аталған екіншілік гаммапатиялардан басқа клиникалық белгілері жоқ, бірақ протеиндердің электрофорездік зерттеуінде табылатын эссенциалды қатерсіз моноклондық гаммапатиялар бар. Бұл кезде ЭТЖ қалыпты немесе жоғары болады.
Екіншілік моноклондық гаммапатиялардың парапротеинемиялық гемобластоздардан негізгі ерекшеліктері:
•	сүйек миында плазмалы жасушалар инфильтрациясының болмауы;
•	қан өндірілудің қызыл және мегакариоцитарлық өскіншелер депрессиясының болмауы (сүйек миындағы метастаз және жедел лейкоздан басқаларында);
•	несепте Бенс-Джонс протеинінің болмауы;
•	қанда қалыпты иммуноглобулиндер, гаммаглобулиндер денгейінің қалыпты болуы немесе сирек жағдайда жоғарылауы;
•	динамикалық бақылауда М-компонентінің үдемелі жоғарыламауы;
•	қанда β²-микроглобулин деңгейінің жоғарыламауы.
«β²-микроглобулин» дегеніміз иммуноглобулиннің жеңіл тізбектері, олар жасуша беткейіндегі HLA-жүйесінің 1 сыныбы (HLA- А¹ – В¹ – С) антигендері болып табылады. Оның саны көптеген миеломада көбейсе, екіншілік моноклондық гаммапатияларда қалыпты.
Екіншілік моноклондық гаммапатия кезінде болжам негізгі ауруға тәуелді. Эссенциалдық қатерсіз моноклондық гаммапатияның болжамы жақсы, ауру ұзақ жылдар бойы үдемейді.
Бірақ, кейін көптеген миеломаға өтуі мүмкін.
Болжамы. Көптеген миеломаның болжамы қанағаттанарлықсыз. Өмір сүру ұзақтығы аурудың сатысына, бүйрек жетіспеушілігіне тәуелді. IA сатыдағы миелом ауруы кезінде науқастың орташа өмір сүру ұзақтығы 61 ай, IIA, IIB – 55 ай,  IIIA – 30 ай,  IIIB – 15 ай. Қазір емдік шаралардың көмегімен науқастың өмірін 3-4 жылға ұзартуға болады.
Диагноздың жазылу үлгісі
1. G-миелома, жайылмалы түйінді түрі, IIB сатысы, айқын клиникалық көріністер кезеңі, миеломдық нефропатия, созылмалы интермиттерлеуші бүйрек жетіспеушілігі, орташа ауырлық дәрежедегі анемия, кардиомиопатия, ҚЖ І А;
Емі
Соңғы жылдары қатерлі ісік жасушасына қарсы әсер көрсететін – талидомит (глютамин қышқылының туындысы, 1952 жылы Германияда алынды) қолданылуда. Оның әсер ету механизмі күрделі. Талидомид жас қан өткізгіш тамырлардың өсуін (ангиогенез) тежей отырып, ісікке қан келуін төмендетіп (аштық туындатып), ісік жасушаларының өсуін тоқтатады. Талидомидтің стандарттық мөлшерін (100-200 мг/күніне) ішке қолданады. Кейін оны бірте-бірте мөлшерін (әр 1-2 аптада 50-100 мг/күніне) көбейте отырып, 800 мг/күніне жеткізеді. Препаратты кешке (18 – 22 сағатта) ішкен жөн. Алғашқы нәтижесі 1 айдан кейін байқалады, ал тиімділігі 2-3 айдан соң (5 айға дейін) тіркеледі. Егер 3 ай ішінде нәтиже болмаса, онда емге қосымша дексаметазон тағайындалады.
Велкейд (Velcade, бортезомиб) – дипептидил-бор қышқылының маннитол эфирі. Ол 26 S протеосоманы тежейді. Велкейд 1,3 мг/м2 мөлшерде 1-, 4-, 8-, 11- күндері к/т жіберіледі, содан кейін 10 күн (12-21- күндері) үзіліс жарияланады. Әдетте оның 8 курсы жеткілікті.
Флударабин ВАД бағдарламасымен бірге қолданған кезде жақсы нәтижелерді көрсетеді.
Цитостатикалық ем
Ісік массасының өсу симптомдары болғанда цитостатикалық ем міндетті түрде жүргізіледі. Бүгінгі таңда көптеген миеломада көптеген химиотерапиялық бағдарламалар ұсынылып жүр.
Олардың емдік жауабының ұзақтығы 6 -18 айға дейін ауытқиды, орташа өмір сүру ұзақтығы 30 ай, 5-жылдық өмір сүруі – 19 % құрайды.
Гемопоэздік бағаналық жасушалардың трансплантациясы
ХХІ ғасырда инновациялық емнің жаңа бағытына жоғары сезімтал химио- мен сәулелік терапияны қолдана отырып, терең миелодепрессияны туындатып, шеткі гемопоэздік бағаналық жасушалардың трансплантациясын жасау болып табылады. Соңғы жылдары көп орталықты рандомизирленген зерттеулерде емнің барлық кезеңдерінде талидомид пен велкейдтің тиімділігін көрсетті. Көптеген миелома анықталған науқастардың барлығы гемопоэздік бағаналық жасушалардың трансплантациясын жасауға үміткер ретінде санауға болады.
Жергілікті сәулемен емдеу
Сүйектің ірі ошақты деструкциясынан сынуы, химиотерапияға басылмайтын күрт ауырсынуда, омыртқалар денелерінің қысылуында, жұмсақ тіндердегі ісіктердің үлкен өлшемдерінде сәулемен емдеу тағайындалады. Зақымданған ошаққа сәуленің бір реттік дозасы 75-200 Гр болса, жалпы дозасы – 2500-4000 Гр құрайды. α²- интерферонмен емдеу
Гемопоэздік бағаналық жасушаның трансплантациясын жасау кезінде α²-интерферонды 1-7- күндері 10 млн ӘБ тері астына немесе б/е енгізіп,    2 апта үзіліс жасайды, содан кейін 3 млн ӘБ тері астына немесе б/е күн ара дәріге тұрақтылық не көтере алмау дамыған уақытқа дейін тағайындалады. Оны химиотерапиялық бағдарламамен бірге, әсіресе флударабинді (ИНФ) қолдану жақсы нәтиже береді.
Асқынуларды емдеу және алдын-алу
Инфекциялық-қабыну дамығанда әсері кең спектрлі антибиотиктер қолданылады және оған емдік иммуноглобулиннің үлкен дозаларын –      7-10 дозасын күніге немесе күнара қосып береді. Міндетті түрде сұйықтықты көптеп ішу ұсынылады және дезинтоксикациялық ем жүргізіледі (глюкозаның 5 % ерітіндісі, NaCl 0,9 % ерітіндісі, Рингер ерітіндісі, реополиглюкин, мафусол).
Бүйрек жетіспеушілігі кезінде протеинді шектеп, несеп айдайтын және азотемияға қарсы дәрі-дәрмектер, плазмаферез тағайындалады. Плазмаферезде 1-1,5 литр плазманы аптасына 2-3 рет алып тасталынады. Сондай-ақ гемосорбция қолданылады.
Гиперкальциемияда аллопуринол 300-400 мг/тәу мөлшерде беріледі және сілтілі сұйықты көптеп ішу ұсынылады.
Ісікпен жұлынның басылуында жергілікті сәулемен емдеу, интенсивті полихимиотерапия тағайындалады, ал нәтиже болмаған жағдайда хирургиялық декомпрессиондық ламинэктомияны омыртқалардың фиксациясын қамтамасыз ететін пластикамен (спондилез) бірге жасайды.
Қалмақжатқан тауы
Қалмақжатқан – Солтүстік Балқаш маңындағы тау.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Саяқ кентінен оңтүстік-батысқа қарай 15 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 589 м, ұзындығы 10 км, ендік жері 4 км.
Геологиялық құрылымы
Девон жүйесінің жыныстарынан түзілген.
Өсімдігі
Сортаңдау сұр қоңыр топырақ жамылғысында жусан, баялыш, т.б. өседі. Етегі көктемгі, күзгі мал жайылымы.
Қарашолпан
Қарашолпан, қарашалан – Арал ауданындағы ауыл, Бөген ауылдық округі құрамында. Аудан орталығы – Арал қаласынан оңтүстікке қарай 150 км, округ орталығы – Бөген ауылынан 20 км жерде Сырдария атырауында орналасқан. Тұрғыны 0,5 мың адам (2005). Ауылда 1996 жылдан балық шаруашылығымен айналысатын шаруа қожалықтары жұмыс істейді.
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Лумбода-Яха
Лумбода-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Таймыр (Долган-Ненецк) АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Гыдан шығанағы орналасқан. Өзен ұзындығы 46 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері
NGC 4752
NGC 4752 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4752 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43555, ZWG 71,58.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Сырмия
Сырмия (Cephalaria syriaca) – ұшқаттар тұқымдасына жататын егін арасына өсетін арамшөп. Оның тұқымы бидаймен бірге тартылса нанның дәмі кермек татып кетеді. Сырмияның тұқымынан 25—27 процент май шығады.
Дилан О'Брайен
Дилан О’Брайен (Dylan O'Brien; туылды: 26 тамыз 1991, Нью-Йорк, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық актер және музыкант. «Бөлтірік» телесериалында Стайлз Стилински және Лабиринтте жүгіруші фильміндегі Томас рөлімен танымал.
Сырмия
Дереккөздер
Санат:Ұшқаттар
Дилан О'Брайен
Өмірбаяны
О’Брайен 26 тамызда Нью-Йоркте туылған. Бала кезі Спринфилгте өтті,Нью-Джерси штаты. Дилан 12-ге толғанда оның отбасысы Хермос-Бич,Калифорния штатына көшті. О’Брайенның әкесі видеооператор болып жұмыс істеді,ал анасы актриса болды. О’Брайенде ирландық,ағылшын,итальяндық және испандық тамырлары бар.2009-шы жылда Mira Costa High Schoo жоғары мектебін бітірді.
Танымал болуы
2006 жылда Дилан өзі режиссер болып, түсірген YouTube видеоларынан арқылы өте әйгілі болып кетті. О’Брайен колледж бен киномектепті бірге бітіруге жоспарлаған,бірақ сол уақытта оны «Бөлтірік» сериалында бір рөлге таңдады. 4-ші естуден кейін О’Брайенді басты Скотт рөліне бекітті,бірақ сценарийді оқығаннан кейін ол Скоттың жақын досы Стайлздың мінезі жақын екенін түсінді.
Сантьягу-да-Рибейра-де-Альяриш
Сантьягу-да-Рибейра-де-Альяриш (Santiago da Ribeira de Alhariz) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Дилан О'Брайен
Фильмдер тізімі
О'Брайн Comic Con-да, 2014 жыл|thumb|right|200px
Сантьягу-да-Рибейра-де-Альяриш
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 835 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,09 км² шамасында. Халық тығыздығы — 46,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Әбу-Л-Хасан Нұр Әд-Дин Әли Ибн Саид
Әбу-Л-Хасан Нұр Әд-Дин Әли Ибн Саид Әбу-л-Хасан Нұр әд-Дин Әли әл-Ғарнати әл-Мағриби ибн Саид (1217, Гренад — 1274, Тунис) — испан-араб тарихшысы, географ. Севильде білім алған. Мысыр, Сирия, Месопотамия, Меккені аралаған. “Жеті ықлым туралы географиялық кітап” аталатын шығармасы басқа авторлардың еңбектеріндегі деректерге сүйеніп жазылған. Онда Балтық т. жағалауларындағы батыс славяндар, Азау т. мен Дондағы орыстар, Кавказдағы касогтар, абхаздар мен аландар, Еділ бойындағы буртастар туралы мәліметтер келтірілген. Сондай-ақ қыпшақтар, қимақтар, оғыздар, түрікмендер жөнінде, Оңт. Қазақстанға қатысты тарихи-географиялық деректер кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
IC 1154
IC 1154 — Кіші Аю шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 56273, UGC 10088, MCG 12-15-35, ZWG 338.29, NPM1G +70.0153.
Сыртқы сілтемелер
IC 1154 Санат:Кіші Аю (шоқжұлдыз)
Әбіш (ауыл)
Әбіш — Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданы, Жаңажол ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Казталовка ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 43 км-дей жерде, Сарыөзеннің (Кіші Өзеннің) сол жағалауында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 301 адам (150 ер адам және 151 әйел адам) болса, 2009 жылы 308 адамды (161 ер адам және 147 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Казталов ауданы елді мекендері
Үлкен Травянка
Үлкен Травянка (Травянка) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лысьва (Лысьвенский тоғаны) өзенінің оң жағалауынан 41 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пермь өлкесі өзендері Санат:Свердлов облысы өзендері
Алтай кен байыту кешені
Алтай кен байыту кешені (еск. Зырянов кен байыту кешені) – Қазақстандағы қорғасын-мырыш кентастарын өндіріп, байытумен айналысатын ірі түсті металлургия кәсіпорны.
Тарихы
1791 жылы ашылған Зырян кенді ауданы негізінде 1953 жылы құрылды. 1953-1993 жылдары Зырянов қорғасын-мырыш комбинаты, 1993–1997 жылдары “Зырянов қорғасын-мырыш комбинаты” акционерлік қоғамы болып аталды. 1997 жылы “Зырянов кен байыту кешені” акционерлік қоғамы болып қайта құрылды. Құрамында қорғасын зауыты, Грехов және Малеевка кеніштері, кен байыту фабрикасы бар.
Өнімдері
Ашық әдіспен және жер астында өндірілетін қорғасын, мырыш кентастары кен байыту фабрикасында өңделіп, қорғасын, мырыш, мыс концентраттары түрінде өнім шығарылады. Кешенде 1000-ға жуық адам жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан өнеркәсібі Санат:Kazzinc Санат:Шығыс Қазақстан облысы кен орындары Санат:Шығыс Қазақстан облысы кәсіпорындары
Буасси-ле-Сек
Буасси-ле-Сек (Boissy-le-Sec) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Эссонна департаментінде орналасқан. Етамп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 19,06 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 91081, пошта индексі — 91870.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 659 адамды құрады. Халық тығыздығы — 34,58 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эссонна департаментінің коммуналары
Белловакилер
Белловакилер (Bellovaci) — Сомма, Сена және Уаза өзендері аралығын мекендеген белг тайпалары. Оларды басты қалалары Братуспантиум (Bratuspantium) мен Цезаромагус (қазіргі Бове) болды.
Белловактар римдіктреге б.з.д. 52 жылы, тіпті Цезардің Галлияданшегінуі кезінде де қатты қарсылық көрсетеді. Оларды тек б.з.д. 46 жылы Брут қана бағындыра алды.
Белловакилер қаһарман тайпа болып саналды. Верцингеториг жалпы галльдық құрылтай ұйымдастырып, әр тайпаға белгілі бір мөлшерде әскер шығаратыны туралы хабарлағанда, белловакилер ешкімге бағынбайтынын, римдіктермен өздері-ақ шайқасатындары туралы айтқан. Шынындада олар көтеріліске қатыспаған тайпалардың ең қауіптісі болып саналған.
Санат:Кельт тайпалары
Радиация дозасы
Радиация дозасы — өткір радиацияның атомдар орталығын иондандыру дәрежесі. Ол рентгенмен (Р) бейнеленеді. Радиация дозасының мөлшері өткіш радиацияның және т.б. радиоактивті сәулелендірудің зақымдау әрекетін сипаттайды.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Гальйоле
Гальйоле (Gagliole) — Италиядағы коммуна, Марке әкімшілік аймағына қарасты Мачерата провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 640 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 27 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 24 км² шамасында. Пошта индексі — 62020.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Michele.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Марке елді мекендері
Моңғолдар
Моңғолдар, моңғол тілдес халықтар; алтай тіл шоғырының моңғол тілінде сөйлейтін (Моңғолиядағы халха, ойраттар мен Қытайдағы баоань, дунсян, даур, барга, монгор, моңғолдар мен Ауғанстандағы моғолдар, Ресейдегі буряттар мен қалмақтар) халықтар тобының жалпы атауы.
Қоныстануы
Моңғолдардың жалпы саны 7 млн-нан астам (2000). Олардың басым көпшілігі Қытайдағы Ішкі Моңғолияда (5 млн.), Моңғолияда (2 млн-нан аса) өмір сүреді. Моңғолдар үлкен моңғолоид нәсілінің орт. азиялық түріне жатады. Моңғолдардың көпшілігі будда дінінің ламаизм тармағын ұстанады.
Тілі
Моңғол тілдері, бурят, қалмақ тілдеріне жақын. Ол бірнеше жергілікті ерекшеліктерге ажыратылады: шығыс диалектісіне - морчин, харачин, арухорчин; орталық диалектіге - халха, чахар, ордос; батыс диалектісіне - амашан, эдзин, кукунор жатады. Әдеби тілі халха диалектісі негізінде қалыптасқан. Көне жазба ескерткіштері сақталғанымен, моңғол тілі ұлт ретінде 14-16 ғасырларда қалыптаса бастады. Моңғол тілі лексикасында көне түркі, маньчжур, тибет, санскрит, қытай тілдерінен енген сөздер жиі кездеседі.
Діні
Буддизм моңғолдарға 12 ғасырдың соңы - 13 ғасырдың басында енсе, гелугпа мектебі түрінде ол тек 16 ғасырдың соңы - 17 ғасырдың басынан бастап қалыптасты. 20 ғасырдың басына қарай Моңғолияда 700-ден астам үлкенді-кішілі монастырлар, храмдар мен часовнялар жұмыс істеді. Социализм кезеңінде елдің дәстүрлі, соның ішінде буддалық мәдениеті іс жүзінде жойылды. 1990 жылдан бастап оның жандануы басталды. 20 ғасырдың ортасына дейін кейбір аймақтарда шаманизм болды.
Тарихы
Протомоңғолдық этностардың қатарына ежелгі Қытай деректерінде келтірілетін түркі және тұңғыс-маньчжур тайпаларымен араласқан дун-ху, сяньби, хи және шивэй кіреді. “Моңғол” этнонимі 7 – 10 ғасырлардағы Қытай шежірелерінде мэн-гу, мэн-ва, мэн-гу-ли түрінде кездеседі. “Моңғол” этнонимінің пайда болуы жөнінде ғылымда бірнеше болжамдар бар. 13 ғасырда қазіргі Моңғолия мен Қытайдың солтүстік-шығысын мекендеген тайпалардың бір бөлігі Шыңғыс ханның басшылығымен көршілес тайпа одақтар мен мемлекеттік құрылымдарды (қидандарды, ұйғырларды, қыпшақтарды, таңғұттарды, меркіттерді, наймандарды, т.б.) бағындырып, біртұтас мемлекет құрды. 13 ғасырдың жартысында Шыңғыс хан империясы бөлінгенде көпшілік Моңғолдар Юань империясына қарады. 14 ғасырдың 2-жартысында Юань империясы тарап, Моңғолдар Қытайдан қуылды. 15 ғасырда моңғол тілдес халықтар батыс және шығыс топқа бөлініп кетті. Моңғолдардың шығыс тобы 16 ғасырда солтүстік және оңтүстік болып бөлінді. Солтүстік Моңғолдар 16 ғасырдан бастап “Халха” деп атала бастады (қазір олардың ұрпақтары Моңғол Республикасы халқының 90%-ын құрайды). Моңғолдардың қазіргі әдеби тілінің негізі халха тілі болып табылады. Оңтүстік Моңғолдар Қытайдың құрамында қалып қойды және қазір ҚХР-дағы ішкі Моңғолияда тұрады. Батыс Моңғолияда ойраттар 17 ғасырда Жоңғар хандығын құрды, олардың ұрпақтары Моңғолиядағы, Қытайдағы Моңғолдар мен қалмақтардың құрамына енді.
Шаруашылығы
Барлық Моңғолдардың материалдық және рухани мәдениеті ұқсас. Дәстүрлі кәсіптері – көшпелі мал шаруашылығы (жылқы, сиыр, қой, ешкі, қодас, түйе өсіру). Егіншілік қосалқы рөл атқарады. Ішкі Моңғолияда арпа, бидай, жүгері, тары, зығыр өсіреді. Қосымша кәсібі – аңшылық. Негізгі баспанасы – киіз үй. Ер адамдар мен әйел адамдардың дәстүрлі киімдері – қапсырма шапан. Мерекелік киімдер жібек матадан тігіліп, жеңсіз кеудешемен толығады. Бас киімдер пішіні мен жасалған материалдары бойынша әр түрлі әлеуметтік топтарда бір-бірінен ерекшеленеді. Аяқ-киімдері – қалың табанды етік (гутал). Дәстүрлі тағамдары – ет (негізінен қой еті, сиыр мен жылқы етін сирек жейді), әр түрлі сүт өнімдері [ірімшік, май, сүт, айран, қымыз, сүт арағы (архи), т.б.]. Құс етін, балық, жеміс-жидектер, жабайы өсімдіктердің кейбір түрлерін тамақтарына пайдаланады.
Қазақстандағы моңғолдар
Моңғолдар Қазақстанға негізінен өткен ғасырдың орта шенінен бастап бастап, нарықтық қарым-қатынастарға байланысты көші-қон үрдістеріне орай қоныстанған. Қазақстандағы моңғолдардың саны:
Дереккөздер
Санат:Азия этникалық топтары Санат:Моңғолия этникалық топтары
Брудас (Монтана)
Брудас (Broadus) — Монтана штатының Powder River округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 451 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.8 км² шамасында. FIPS коды — 30-09700.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Монтана қалалары
Петра Меде
Петра Мария Меде (7 наурыз 1970, Стокгольм, Швеция) — швед тележүргізушісі, комик және шоумен.
2009 жылы Eurovision ән байқауына Швециядағы Melodifestivalen іріктеу сайысының жүргізушісі ретінде жұмыс істеген. 2013 жылы швециялық Мальмё қаласында өтетін Eurovision ән байқауының жүргізушісі ретінде таңдалды.
Меде ағылшын, испан және француз тілдерінде еркін сөйлейді.
Марандар
Марандар (Marrano), қуғын-сүргіннен қашу үшін христиандықты қабылдаған испан еврейлері, бірақ жасырын түрде иудаизмнің жолын ұстанған. .
14 ғасырдың соңындағы қатаң қуғын-сүргін кезінде еврейлердің көбі дінді ауыстырудың орнына өлімді қалады, алайда кем дегенде 100 мың еврей қуғын-сүргіннен қашу үшін христиандықты қабылдады.
Уақыт өте келе марандар Испанияда тұйық қауым құрды, дәулет жинап, саяси ықпалын пайдалана бастады. Бірақ, оларға әлі де болса күмәнмен қарау жалғасты және «маран» сөзі қорлау реңкін білдірді. Оларға деген ызаланушылық сезімі 1473 жылы тәртіпсіздіктер мен қиян-кескі ұрыстарды тудырды.
1480 жылы инквизиция қуғын-сүргінді күшейтті, мыңдаған марандықтарды дарға асты. 1492 жылы король жарлығына сәйкес дінін ауыстырудан бас тартқан барлық еврейлер мемлекеттен қуылды.
Марандардың көбі Солтүстік Африкаға және Батыс Еуропаға қоныс аударды. 18 ғасырдағы эмиграция мен ассимиляция марандардың жойылуына әкеп соқты.
Дереккөздер
Санат:Халықтар
Зетцин
Зетцин (Setzin) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Людвигслуст ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 517 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 20,60 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 54 097. Муниципалитеттің басшысы — Илона Райнш.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Адэл (Айова)
Адэл (Adel) — Айова штатының Даллас округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 8.5 км². FIPS коды — 19-00505.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 3435 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Даллас округы (Айова)
Бетти Уильямс
Бетти Уильямс (Betty Williams; 1943 ж. 22 мамыр — 2020 ж. 17 наурыз) — 1976 ж. Бейбіт адамдар қоғамдастығының негізін салушы, Мэйрид Корриганмен бірге Әлем бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. Бұл ұйымның қызметі Солтүстік Ирландиядағы қанды қақтығысты бейбіт жолмен шешуге ықпал етті.
Өмірбаяны
Бетти Уильямстың әкесі Смит мырза (Mr. Smyth) — қасапшы, ал анасы — үй шаруасындағы әйел болған. Ол бастауыш білімді Әулие Тереза атындағы мектепте алды, ал орта білімді Әулие Доминиктің грамматикалық мектебінде алды. Ол 1961 жылы 14 маусымда Ральф Уильямсқа тұрмысқа шықты. Оның Пол атты ұлы дүниеге келді. Ол кәсіби ағылшын клубтары мен Солтүстік Ирландия құрамасында ойнаған футболшы болды. Кейіннен Уильямстың Дебора есімді қызы дүниеге келді. 1982 жылы ол ажырасып, Джеймс Т.Перкинске қайта тұрмысқа шықты. Бетти Уильямс отбасымен Флорида, АҚШ-қа қоныс аударды. Ол танымал дәрістерді оқумен айналысты. Австралияның Брисбен қаласында өткен осындай дәрістердің бірінде ол жазықсыз балалардың өліміне әкеп соқтыратын соғыстың басталуына кінәлі АҚШ президенті Джордж Бушты өлтіруге деген ыстық ықыласын білдірді.
Бітімгершілік қызметі
Ол Солтүстік Ирландия үшін сирек кездесетін аралас отбасында дүниеге келді. Оның әкесі — протестант, анасы — католик болған.
1976 жылы 10 тамызда Уильямс ИРӘ жауынгерлерінің бірі Дэнни Леннонның (Danny Lennon) машинасы үш баланы қалай жаншып өлтіргеніне кездейсоқ куә болды. Үшеуінің де анасы Анна Магуайр тірі қалды. Бірақ, 1980 жылы Жаңа Зеландияда ол өз-өзіне қол жұмсады.
1977 жылы Уильямс пен Корриганға Нобель сыйлығын табыстады (1976 жыл үшін). 1978 жылы қоғамдастықтың барлық үш құрылтайшысы жаңа белсенділерге өздерін көрсетуге мүмкіндік беріп, қызметтерінен кетті.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Бейбітшіліктен Нобель сыйлығының иегерлері
POWR
POWR - бұл шағын бизнестің өсуіне көмектесетін веб-плагиндер кітапханасы.
Тарихы
POWR 2014 жылы құрылған және штаб-пәтері Сан-Франциско қаласында орналасқан. 2021 жылдың шілде айында, POWR жылдам дамып келе жатқан электрондық коммерция кеңістігіндегі алғашқы сатып алу ретінде Pluribus Technologies-пен күш біріктірді.
Дереккөздер
Санат:Бағдарламалық жасақтама
Май көрсеткіші
Май көрсеткіші - қозғауыш картеріндегі табанындағы майдың мөлшерін көрсететін, таңбасы бар өзекше түрлі көрсеткіш.
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Пессак-сюр-Дордонь
Пессак-сюр-Дордонь (Pessac-sur-Dordogne) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Либурн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,78 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33319, пошта индексі — 33890.
Жүрек медитациясы
Мағынасы
Рухани ғылымның ілімдеріне сәйкес жаратылыстың бәрі өзінің өлшемдерінің бірінде бір нүкте сияқты, жаратылыстағы барлық тіршілік иелері бір нүктеде өмір сүреді. Бұл бейненің кішкентай микропленкада бейнеленгені сияқты құбылыс. Дәл солай барлық тіршілік осы ғарыш нүктесінде бар. Осы ғарыш нүктесі қоғалысқа түскен кезде ол таралып, жаратылыс ретінде танылады. Бұған тағы бір мысал ретінде ағаштың кішкентай дәнін алуға болады, ол үлкен ағашты өзіне сыйдыру үшін өте кішкентай, солай бола тұрса да ағашты ағаш етіп тұрған нәрсенің бәрі, оның барлық қасиетті осы бір титтей дәнде. Бұл дәне өсе бастайды, басқаша айтқанда, қозғалысқа түседі, діңі, бұтақтары, жапырақтары, гүлдері мен дәндері бар нағыз ағашқа айналады. Ол дәндерден одан әрі да ағаштың тұқымдары өсіп шығады. Рухани ғылымға сәйкес жаратылыстың бір пішінде бір нүктеде болуы жалғыз «Мен», жүрек, ақыл-ой, ішкі «мен» деп аталады. Жүректің немесе ішкі «мен»-нің нүктесінің ең тереңіне бойлау үшін, тәлімгер ұстазыңыздың рұқсатымен көзіңізді жауып отырып, көңіліңізді жүрегіңізге аударуыңыз керек. Жүрегіңізге бір қара нүкте бар деп елестетіңіз. Біршама уақыт өткеннен кейін, осы нүктені анық елестете алағаннан кейін, бүкіл ақыл-ойыңыздың осы нүктеге ауғанын елестетуіңіз керек. Ақыл-ойыңыз бірте-бірте осы нүктеге тереңдеп енеді де, сол нүктенің ішкі дүниесі айқындалады.
NGC 407
NGC 407 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Пессак-сюр-Дордонь
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 471 адамды құрады. Халық тығыздығы — 60,54 адам/км².
NGC 407
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Пессак-сюр-Дордонь
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
NGC 407
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Косинка (Казанка тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка қала типті ауылдағы Аркуль су өлшейтін посттан Вятка Алаңқайы қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Рококо
Рококо (rococo), рокайль - 18 ғасырдың 1-жартысы мен орта кезіндегі Еуропа өнерінде сарай зиялылары мен мәдениетімен байланысты туған стиль. Ұлу қабыршағының түріне ұқсас рокайль өрнегінің атына байланысты аталған. Францияда абсолютизм тоқырауға ұшыраған кезеңде пайда болған. Сәулет әнерінде Рококо, негізінен, ғимарат интерьерін нақыштау ісінде кең қолданылды. Алуан айшықты өрнек салу, айна, панно - Рококоға тән белгілер. Бұл салада белгілі болған архитекторлар: Франңияда Ж.М. Онпенор, Ж.О. Мейсонье, Ж.Бофрман; Германияда И.Б. Нейман, М.Д. Пзенппельман, Г.В. Кнобельсдорф. Ықшамдылық, накыштау ісіндегі нәзіктік пен образды тым сұлуландыру барысындағы үстірттік, мифологиялық, пасторальдік, көбіне жеңіл эротикалық сюжетке бой ұру - бейнелеу өнеріндегі Рококо стиліне тән қасиеттер. Әсем әрі жеңіл пошым мен ашық та ұнамды бояу үндестігі, экзотикалық мотивтер Рококо декорация өнерінің негізгі ерекшелігі болып табылады. 18 ғасырдың орта кезіндегі орыс декораңия өнерінде В.В. Растрелли мен С.И. Чевакинский шығармғынан Рококо белгілері байқалды.
Дереккөздер
Санат:Терминология Санат:Өнер Санат:Сәулет өнері
Бур-Блан
Бур-Блан (Bourg-Blanc) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Финистер департаментінде орналасқан. Брест округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 28,31 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3333 адамды құрады. Халық тығыздығы — 117,73 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финистер департаментінің коммуналары
Ечты-Пур
Ечты-Пур — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Янг-Ягун өзенінің оң жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 91 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Зілғара Байтоқаұлы
Зілғара Байтоқаұлы, шын есімі Желқара (18 ғасырдың соңы, Көкшетау өңірі – 19 ғасырдың соңы, Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы Алуа көлі жағасы) – би. Жасынан ел басқару ісіне араласқан. 1822 – 24 жылдары Андағұл-Ырсай болысын басқарған. 1824 жылы Көкшетау округі ашылғанда аға сұлтан болып Ғұбайдолла Уәлиұлы, округ қазысы болып Зілғара сайланған. Ғұбайдолла аға сұлтандықтан бас тартқан соң орнына Зілғараны бекітеді. 1824 – 54 жылдары Тоқтамыс би екеуі кезек аға сұлтан болып округ басқарған. 1852 жылдың басында Зілғараға Ресей әкімшілігі тарапынан алтын медаль, подполковник шені берілген.
Сілтемелер
Санат:Тұлғалар
Қырғызбай Бақытбаев
Қырғызбай Бақытбаев (20.11.1932 ж.т., қазіргі Түркістан облысы Бәйдібек ауданы Жиенқұм а.) – физика-математика ғылымдарының докторы (1991), профессор (1991).
1990 ж. «Теоретико-групповой подход к исследованию низколежащих состояний ядер» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Б-тың ғылвми-зерттеу жұмыстарының негізгі бағыты – көпбөлшекті жүйелердің микроскопиялық жағдайлардағы құрылымын, ядролық жүйелердің жиынтық және көпбөлшектік сәйкестігін зерттеу мәселесі.
Сәния Махамбетова
Сәния Махамбетова (1969 ж. т.) Атырау қаласынан. «Самбо» және «Дзюдо» күресінен Халықаралық дәрежедегі спорт шебері (1993). 1992 ж. дүниежүзілік (клубаралық) жарыстың күміс жүлдегері, Азия чемпионатының күміс жүлдегері, халықаралық Харлампиев турнирінің (1992-93) чемпионы. Еліміздін ұлттық құрама командасының құрамында Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы болды. 1994 жылдан жаттықтырушы.
Сыртқы сілтемелер
Санат:1969 жылы туғандар Санат:Атырау облысында туғандар Санат:Қазақстан самбошылары Санат:Қазақстан дзюдошылары Санат:Қазақстанның халықаралық дәрежедегі спорт шеберлері Санат:Азия біріншілігінің күміс жүлдегерлері Санат:Қазақстан чемпиондары Санат:Қазақстан жаттықтырушылары
Жекей
Қазіргі тұрғыдан қарасақ, тілімізде өте сирек қолданылатын сөз. Сондықтан да болар «жекей» сөзінің қара басын 1959—1961 жылдары баспадан шыққан екі томдық «Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі» мен осы күндерде қолданылып жүрген орфографиялық сөздікте де кездестірмедік. Тек он томдық түсіндірме сөздігімізде:
«жекей» сөзіне «сәнді, әсем (мода)» сияқты түсінік берілген де, мысал ретінде «Үш ғасыр жырлайды» кітабынан мына екі жол өлең берілген:
«Жем жейді қара арғымақ түрт дегенде, Аяғын жекей басар, қық дегенде...» Осындағы «жекей» сөзінің мағынасына, сөздік жасаушы авторлардың бірі, түсінікті нақты біле тұрып емес, сөйлемдегі тіркеске қарап, долбарлау, тұспалдаумен бергендігі байқалады. Шамасы, басқа көркем әдебиеттерден «жекейі» сөзін қамтыған сөйлем кездеспеген болса керек. Қазақта әрқайсымыз білетін «сұржекей» деген халық әні бар. Бұл әннің сөзі —«Мінгенім дәйім менің сұржекейім... Алдында сұржекеймен бір кетейін...» болып келеді. Міне осы елеңде «сұржекей» біріккен сөзінің құрамында «жекей» кездеседі. Сөйлем мағыналарына зер сала қараған адамға «сұржекей» сөзі атқа және оның түсімен байланысты қолданылып тұрғаны күмән келтірмесе керек. Бір ғажабы осы «сұржекей» сөзі он томдық түсіндірме сөздік пен орфографиялық сөздіктен тыс қалған. Оның себебін түсіндіру біздің міндетіміз емес. Алайда, көне сөз болса да тілімізде оның өмір сүргеніне келтірілген мысалдар дәлел болады. «сұржекей» сөзінің алғашқы буыны —«сұр» қазіргі тілімізде қолданылады әрі мағынасы да белгілі. Ал «жекей» сөзінің мағынасы, шыққан тегі бізге беймәлім. Егер халық өлеңіндегі «сұржекейге» көңіл бөлсек, түсіндірме сөздік керсеткендей «сәнді, әсем» емес, аттың түр-түсін білдіретін мағынада көрініп тұр. «Жекей» сөзінің жылқының түсімен байланысты қолданылғанын дәлелдерлік кейбір тілдік деректер жоқ емес. Тунгус-маньчжур тобындағы тілдердің бірінде: джэкэ — мал түсіне байланысты атау деген мағына беретіндігі жазылған. «Жекей» сөзіне дыбыс құрамы әрі мағынасы жақын сөзді түркі тілдері ішінен, якут тілінен табамыз. Онда «дьүһүй» немесе' «дьүһун» тұлғалары біздегі ''«түр, түс»'' деген мағыналарда айтылады. Мысалы, якуттарда «күөх дьүһун» тіркесі біздегі «жасыл түс» ұғымын береді. Якуттардағы «дь» біздегі «ж» дыбысы орнына қолданылатынын ескерсек, «дьүһүй» тұлғасының «жекей» қалпына дейін өзгеруі өте заңды құбылыс. Көрсетілген деректер «жекей» сөзі өте ерте кездерден қазақтарға да тән болған және малдың әсіресе, жылқы түсін аңғартқан. Жоғарыда келтірген халық әніндегі сөзді қазіргі түсінігімізше айтсақ, «Мінгенім дәйім менің сұр түсті атым» болар еді. Әрине, бұл жерде «ат» сөзін түсіріп айтса да, түсінікке нұқсан келмейтіні белгілі. Осыған қарағанда, «жекей» сөзі ертеден түркі, тунгус-маньчжур тобындағы тілдерге тән және ортақ сөз болғандығына шүбә туғызуға болмайтындығын байқаймыз.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Сан-Жозе-ду-Риу-Клару
Сан-Жозе-ду-Риу-Клару (São José do Rio Claro) — Бразилиядағы муниципалитет, Мату-Гросу штатында орналасқан. Солтүстік Мату-гросу мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Аринус экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 434 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5 057,854 км² шамасында. Халық тығыздығы — 2,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1979 жылы құрылған.
Санат:Мату-Гроссу елді мекендері
Геопатегендік аймақ
Мағынасы
Ежелден жер бетінде құпия әрі түсіне бермейтін әсерлер көп болғанда, ол геопагендік аймақ деп есептеледі. Соңғы кездері жұмыстың көбейгеніме деп сәл-пәл шаршаңқырап жүргендерін айтатындарда көбеюде. Мойындауға тура келді. Ондайда отырған орыныңды тексеріп көру керек екені, мүмкін үстел геопатегендік  нүктесінің үстінде тұрғанда болмауы мүмкін. Алдымен геопатеген деген сөздің мағынасын біліп алуымыз керек сияқты. Ол «гео» – жер және «патеген» – зиянды деген екі сөзден тұрады. Демек, геопатегендік аймақ дегеніміз – зиянды жер, зиянды аймақ деген ұғымды білдірсе керек. Егер сіз жерде ұзақ уақыт орын ауыстырмай отырып жұмыс істесеңіз немесе жатып демалсаңыз, ұйықтасаңыз тұрған соң денеңіз делсал болып, ауыр тартып қалса немесе неше түрлі түс көріп, нашар демалсаңыз қайтер едіңіз? Әрине, оны сол күні немесе сол түнгі көңіл-күйге жатқызасыз да қоясыз. Тіпті мән бермеуіңіз де мүмкін. Біртіндеп сол орынға үйренсеңіз, дағдыланасыз. Ал бұл құбылыс қайталана береді де,адамды айықпас дерт ауруына душар етуі анық.
Себептері
Оны ешкім де білмеуі мүмкін. Себебі, бұл жәйт ғылымға кейіндері ғана белгілі бола бастаған... Соның бірі – жұмыс орнындағы  жағдай болмақ. Шетелдерде оған ерекше мән береді. Зерттей келе, гигиенашылар мен физиологтардың тек сыртқы  эстетикаға ғана емес, сонымен бірге  түрлі  метеорологиялық  факторға  да көп  көңіл  бөлінетінің білген. Рас, бізде де жұмыс  орындарында  санитарлық нормаларға  назар аударушылық болған. Бірақ, «геопатегендік аймақ» деген ұғым көп ескеріле бермейді. Алғаш АҚШ пен Канада, Англия мен Германия сияқты өркениетті елдерде жүргізілген ғылыми зерттеулер адамдардың жұмыс қабілеттерінің төмендеп, түрлі ауруларға ұшырауы  олардың жұмыс істейтін орындары мен жататын орындарына  тығыз байланысты екенін анықтаған. Содан бұл ғылым бірте-бірте бізге ТМД елдеріне  де тарай  бастаған. Біздің аталарымыз да мұндай қолайсыз аймақтардың бар екенін бұрын да білген сияқты және оларды ең алдымен жануарлар жақсы сезінетінін де байқаса керек. «Қой» десе елең ете түсетін қалпымызбен, біз де бір сәтке ойланып қалдық. Туғаннан көзін малмен ашып, малмен бірге өмір кешкен атам қазақ табиғат құбылыстарын осы алдыңғы төрт  түліктің  мінез-құлқына  қарап болжап  отырған. Сондай-ақ, жұмыс орны мен жатын  жерді  қайдам, иен  даладағы  осындай  қолайсыз аймақтарды халық ықылым заманнан білген. Білген де, ол жерлерді  айналып өтетін болған. Егер жол сол аймақты  кесіп өтетін болса, абайлап өтуге тырысқан. Көлікпен келе жатса, жылдамдығын азайтып, тіпті жерге түсіп, біраз кідіретіндері де болған. Біреулер «қырсық жер» десе біреулер «киелі жер» деп сан-саққа жүгіртетін ондай  аймақтар жөнінде  неше түрлі аңыздар да бар екенін білеміз. Геопатегендік нүкте сондай аймақтың әлсіз  сәулесі болуы мүмкін. Өйткені, ГПА – жердің тартылыс күшінен  пайда  болатын сәуле. Жер астындағы түрлі гидро және геологиялық  қозғалыстардың«энергетикалық демі» осылайша буырқанып жатады. Оның аумағы 1,5 метрден 4 метрге дейін жетуі  мүмкін. Шағын нүктелері 10х10 сантиметрге де әсер етеді. Жер сәулесі  кез-келген кедергіні тесіп өтеді. Және де оның  күші  барлық  жерге  тең  тарайды. Сіз көп қабатты үйдің  бірінші  қабатында  болсаңыз да, жиырмасыншы қабатында болсаңыз да, егер сол нүктеге дәл келсеңіз, бірдей әсер етеді.
Ерте заманнан мысал
Ертеректе көп қабатты үйлердің бір жақ қабырғасына орналасқан пәтерлерден рақ ауруына шалдығып, қайтыс  болғандардың  көбейіп кеткені анықталды. Алғаш дәрігерлер оны сонда тұратын  отбасылардың генетикалық ерекшеліктеріне сай тұқым қуалаушылыққа жатқызбақшы болады. Бірақ, кейін бұл пәтерлерге мүлде басқа жақтан орын ауыстырып келген және бұрындары ата-анасы мұндай аурулармен ауырып көрмеген отбасылардың  орналасып, олардың да айықпас дертке  ұшырауы ойландыра бастайды. Іске маман биолокаторшылар да кіріседі. Сөйтсе әлгі үй тұрған пәтерлердің аталмыш қанатындағы бір нүктеден  геопатегендік  сәулелер өтетін болып шыққан. Бірде бөлмені тексергенде екі жерден әлсіз тербеліс байқалды. Оның біреуі үстелімнің жанынан өтеді екен. Үстелді сәл-пәл шегіндіріп қойдық. Сақтықта қорлық жоқ. «Сақтансаң - сақтаймын» деп Тәңірінің өзі айтқандай бәрін білген де зиян болмасы анық.