cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алло, Алматы
Концерттік топтамада "Айгүл" (Қыздар пед. ин-ты), "Импульс", "Селяне" вокалды-аспаптар ансамбльдерінің шығармалары орындалды. Олардың орындауында қазіргі эстрад, шығармалары берілді. "Алло 02" Семей телестудиясының апталық ақпараттык бағдарламасы. Хабардың такырыбы апта ішінде Семей өңірінде орын алған қылмыстық істер хроникасы. Хабардың формасы (жанры) - студияда жазылады, сюжеттер алдын ала түсіріліп, монтаждалады. Берілу мерзімі - айына төрт рет, жұма күні, сағат 18.40. Жобаның жетекшісі С.Нүсіпбаева, редакторы және жүргізушісі Е.Жақып, реж. К.Қарашолақов, операторлары Б. Жангозин, С. Нүртазинов, Е. Мағзұмов, дыбыс реж. Ш.Жексеңбекова. Ұзактығы 15 мин.
Дереккөздер
Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары Санат:Журналистика
NGC 1669
NGC 1669 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан Sa типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 20 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1669 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 15871, ESO 84-38, IRAS04428-6553.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Көрімдік
Көрімдік — қазақ салтында жаңа киім киіп, мүлік aлғанда, жаңа үйге кіргенде, жетістікке қол жеткізгенде туған-туысқан, жора-жолдастарының жасайтын кәдесі.
Жаңа туған балаға, жас келінге, ботаға тағы басқа алғаш көрген сәтте көрімдік сұрау халықтың ежелгі және лайықты дәстүрі. Мұның маңызы алып, беруде ғана емес жақын-жуықтың адамгершілігін, ниетін, ашыққолдығын да танытудың белгісі ретінде қаралады. Байғазы мен көрімдік екеуі екі басқа ұғым. Көрімдік адамға, жандыға, байғазы көбінесе жансыз дүниелерге қатысты айтылады.
Шорда
Шорда — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мехреньга өзенінің сол жағалауынан 107 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 111 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вага өзенінің құйылысынан Пинега өзенін қоспағанда, сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Гросхаберсдорф
Гросхаберсдорф (Großhabersdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Орталық Франкония әкімшілік округіне бағынады. Фюрт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4219 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 35,5 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 5 73 115. Муниципалитеттің басшысы — Фридрих Бигель.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 12 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Унарка
Унарка — Ресейдегі өзен. Омбы облысы, Новосибирск облысы, Тюмень облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уй өзенінің оң жағалауынан 104 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Омь өзенінің құйылысынан Оша өзенін қоспағанда Есіл өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Есілге қосылу құйылысына дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
20 маусым
Маусымның 20 — Григориан күнтізбесінде жылдың 171-ші күні (кібісе жылдарда 172-ші). Жылдың аяғына 194 күн қалады.
Дереккөздер
"Мереке" газеті. №6 (16) 2009 жыл.
Сыртқы сілтемелер
Санат:20 маусым
Гидрохимиялық аномалия
Гидрохимиялық аномалия - жер асты суларының таралу аумағының, олардың химиялық құрамының қандай болса да көрсеткіштері бойынша (жалпы минералдылығы, жеке құрамбөліктерінің мөлшері және т.б.) берілген сулы горизонтқа, кешенге және т.б. тән жер асты сулары химиялық құрамынан айырмашылығы болатын бөлікшесі (телімі).
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Гидрология Санат:Гидрогеология
Қатты қорытпалар
Қатты қорытпалар - жоғары температураға дейін қыздырғанда қаттылықтарын, беріктіліктерін, кескіш және басқа қасиеттерін жоғалтпайтын метал материалы. Кескіш, қалып және өлшеуіш құралдарды жасау үшін қолданылады.
Сызықжол
Сызықжол (Дорожка; track) - дискінің бір толық айналымында ауыстырусыз бір бастиекпен оқылатын магниттік дискінің бөлігі. Магниттік дискілердің дестелерінде, әдетге, 200 жұмысшы және 3 резервті сызыкжол болады, ЖМД-дің әр бетінде 40 немесе 80 сызықжол.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Велстон (Оклахома)
Велстон (Wellston) — Оклахома штатының Lincoln округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 825 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.5 км² шамасында. FIPS коды — 40-79900.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Құрал-саймандар
Құрал-саймандар (Шанцевый инструмент) — әскерлердің ұрыс кезінде жеке құрамның ор қазуға, фортификациялық құрылыстар, маневр жолдарын жасауға, көпір құрылысына және бөгеттер жасауға кажетті құралдар. Құрал-саймандар тасылуына байланысты жауынгерлердің пайдалануына қажетті үнемі өздерімен бірге алып жүретін шағын құралдар және әскери көліктік машиналармен алып жүретін көлемді құралдар (үлкен күректер, балта, лом, ара, киркомотыла) болып бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Ядролық фугас
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
NGC 6142
NGC 6142 — Corona Borealis шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1791 жылы 30 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6142 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 57984, UGC 10366, MCG 6-36-41, ZWG 196.56, KUG 1621+373.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Corona Borealis (шоқжұлдыз)
Алабұға (өзен)
Алабұға — Ресейдегі өзен. Түмен облысы, Қорған облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/1162/1016/577 орналасқан. Өзен ұзындығы 46 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — РФ мен Қазақстан Республикасы шекарасынан сағасына дейін Үлкен Уват көлін қоспағанда Үлкен Уват су торабына дейін. Өзен саласы — Есіл (су алабының Ресейдегі бөлігі), өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Түмен облысы өзендері Санат:Қорған облысы өзендері Санат:Омбы облысы өзендері
Алабуга
Ескі сайыт
Ескі сайыт — Башқұртстанның Ишимбай ауданындағы ауыл, Кулгунин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 186 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Емуртла (Тобыл тармағы)
Емуртла — Ресейдегі өзен. Қорған облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тобыл өзенінің оң жағалауынан 526 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 106 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тобыл өзені Қорған қаласынан Есет өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қорған облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Майа (аудан)
Майа (аудан) (Maia (freguesia)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Майа (Порту) муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 816 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,61 км² шамасында. Халық тығыздығы — 2 719,10 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Архангел Михаил.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Почения
Почения (Pocenia) — Италиядағы коммуна, Фриули-Венеция-Джулия әкімшілік аймағына қарасты Удине провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2665 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 111 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 24 км² шамасында. Пошта индексі — 33050.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Фриули-Венеция-Джулия елді мекендері
Белқайың
Белқайың  – Жетісу Алатауының солтүстік-шығысындағы тау массиві.
Географиялық орны
Жетісу облысы Алакөл ауданы жерінде, Тастау өзенінің оң жағалауында орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 2087 м. Тау батыстан солтүстік-шығысқа қарай созылып жатыр. Батыс беткейі өзен арналарымен тілімденген, етегі қорымтасты.
Геологиялық құрылымы
Көбінесе палеоген шөгінділерінен түзілген.
Өсімдігі
Таудың қоңыр және шалғынды топырақ жамылғысында бетеге, боз, селеу, бұталар, солтүстік-батыс беткейінде шыршалы орман өседі.
Дереккөздер
Санат:Алакөл ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы
Смитч Валлэй (Невада)
Смитч Валлэй (Smith Valley) — Невада штатының Лион округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1425 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 317.4 км² шамасында. FIPS коды — 32-68050.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Невада қалалары
Мұздықтық атыздар
Мұздықтық атыздар - мұздықтар құрамындағы қатты тау жынысы кесектерінің (мореналардың) астындағы тегістелген бетпен қозғалуы нәтижесінде пайда болады. Мұздықтар қозғалысы бағыттарының өзгеруіне байланысты атыздар қиылысқан жүйелер жасайды. Мұздықтық атыздар бағдары көбінесе мұздық көлдерінің, қоймаңдайлар мен оздардың ұзын осіне сәйкес келеді.
Дереккөздер
Санат:Геология
Барбаст
Барбаст (Barbaste) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ло және Гаронна департаментінде орналасқан. Нерак округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 38,7 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 47021, пошта индексі — 47230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1494 адамды құрады. Халық тығыздығы — 38,6 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
21 маусым
Маусымның 21 — Григориан күнтізбесінде жылдың 172-ші күні (кібісе жылдарда 173-ші). Жылдың аяғына 193 күн қалады.
Мерекелер
1948 жылы алғашқы компьютерлік бағдарлама жасалды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:21 маусым
Каза-Нова
Каза-Нова (Casa Nova) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Вали-Сан-Франсискану-да-Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жуазейру экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 62 723 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9 657,51 км² шамасында. Халық тығыздығы — 6,5 адам/км².
Тарихы
Қала 1879 жылы құрылған.
Санат:Баия елді мекендері
Нариман Мұратұлы Сұлтанбеков
Нариман Сұлтанбеков ( Нариман Мұратұлы Сұлтанбеков, Қаз. - Нариман Мұрат-Ұлы Сұлтанбеков ) 1969 жылы 18 маусымда Семей қаласы, Қазақ КСР, КСРО, қазіргі Семей қаласы, Қазақстан Республикасы ) - кеңестік, қазақ және орыс автор-орындаушы, авторлық ән жанры бойынша, Ленинград әскери округінің әскер әндері байқауының лауреаты (1989), Алматыдағы Екінші Бүкілодақтық армия ән фестивалінің (1991) жеңімпазы, Самарадағы Валерий Грушин атындағы авторлық ән фестивалінің финалисті (2004), тұрақты қонақ және мүшесі. «Ертіс меридиан» авторлық ән фестивалінің қазылар алқасының мүшесі (Қазақстан Республикасы, Павлодар облысы, Баянауыл ауылы); Қазақстан Журналистер одағының мүшесі, 1996 жылы «Алтын Жұлдыз» Қазақстандық телевизиялық сыйлығының лауреаты, ең жақсы автор және жүргізуші; режиссёр,, шоумен. нобай|Нариман Султанбеков Михаил Боярскиймен бірге
Шығармашылық өмірбаяны
1982-1986 жж - Семей облыстық «Ертіс» газетіндегі сынып жетекшісі Анна Рафаиловна Кехтер туралы жарияланымдар, мақалалар мен эссе;
1986 ж. - № 35 орта мектептің түлегі Семей; Семей педагогикалық институтының филология факультетіне түсуі;
1987-1989 жж - Кеңес Армиясы қатарында қызмет ету (ЛенВО);
1986, 1989-1991 жж - "Мицар" пионер лагерінің кеңесшісі және аға пионер жетекшісі (Семей облысы, Қаз. КСР);
1989 жыл - Ленинград әскери округінің әскери әндер байқауының лауреаты; көркем ән байқауының лауреаты Новосибирск, «Новосибирскке кел» әніне арналған диплом;
1991 жыл - Алматыдағы Бірінші Бүкілодақтық армия ән фестивалінің жеңімпазы (Қазақ КСР);
1993 жыл - көркем ән фестивалінің лауреаты Барнаул қ.;
1996 жыл - «СТР» телеарнасындағы «Атпен жүру» авторлық бағдарламасы (Семей қ.), сол жылы бағдарлама ең жақсы авторлық бағдарлама ретінде «Алтын Жұлдыз» Қазақстандық телевизиялық сыйлығына ие болды;
1996 жыл - «Атпен жүру» шығармашылық бірлестігінің директоры (Семей қ.);
1997 жыл - одағына қабылданды  Қазақстан.
1998-2003 жж - «Ирбис» телеарнасындағы «Футбол клубы» телебағдарламасының жүргізушісі (Павлодар қ.), «Қазақстан - Павлодар» (қазіргі «Ертіс») телеарнасында «Көңілді таң» ертеңгіліктің жүргізушісі; бағдарламаның танымал қонақтарының бірі - Михаил Боярский ;
2003-2004 жж - « Орыс Радиосы » және « Еуропа Плюс » радиостанцияларының Павлодар филиалдарының директоры;
2004 жыл - Самарадағы Валерий Грушин атындағы авторлық әндер фестивалінің финалисті; бірінші альбомы «біздің есімізде ме ...»
2005 ж. - қазіргі уақытқа дейін - «Атпен жүру» шығармашылық бірлестігінің директоры (Астана / Астана, Қазақстан Республикасы);
2005-2008 жж - «Эра-ТВ» және «Turan-TV» телеарналарындағы «33 ләззат» бағдарламасының авторы және жүргізушісі (Астана, Қазақстан Республикасы);
2006-2009 жж - «Қазақстан» телерадиокомпаниясының жарнама қызметінің директоры (Астана, Қазақстан Республикасы);
2008 жыл - «Ля-минор» телеарнасындағы «Бізге келді ...» бағдарламасында әртіс-орындаушы ретінде тірі қойылым. (Мәскеу), жүргізуші - Ксения Стриж ;
2013 жыл - «Тұран-ТВ» Қазақстандық телеарнасының атқарушы директоры (тақырып - балық аулау, аң аулау, туризм, саяхат);
2014 жыл - төртінші альбом, «Мен ешқашан қартаймаймын»;
2019 жыл - Испаниядағы орыс киносы фестивалінің құрметті қонағы «Sol Russian Film Festival». Қазақстаннан жалғыз өкіл (актер және автор-орындаушы ретінде).
2019 жыл - «Гнездо Глухаря» бард кафесінде жеке концерттері (Мәскеу) және дыбыстық кафеде «Лада» (Санкт-Петербург).
Қазіргі уақытта екі жаңа альбом шығарылуда - «Пусть дремлет страж» және «Дружище Васин, собирайся на рыбалку!»
Қазақтың түрлі телеарналарында жұмыс істей жүріп, көптеген танымал адамдармен бірге теледидарлық бағдарламалар түсірді;
Автор, орындаушы және жүргізуші ретінде ол Астана мен Алматыдағы көптеген жерлерде концерттер мен іс-шаралар өткізді. Үкімет мүшелері мен Қазақстан Республикасы Президентінің алдында бірнеше рет әндерін орындады. Нариман Сұлтанбеков - Мәскеуде жиі қонақ болды. Отар Кушанашвилимен бірге ол «Метелица» ойын-сауық кешенінде Григорий Лепстің туған күнін атап өтті, Семен Фарада, Вахтанг Кикабидзе, Михаил Боярский, Олег Митяев, Бари Алибасов, Владимир Кристовскиймен (« UMA2RMAH » тобы) бірге әр түрлі іс-шараларға қатысушы және орындаушы болды. Максим Аксенов (« Лейтенант Шмидттің балалары » КВН командасы), Семен Слепаков, Таир Мамедов ( Комедиялық клуб ), Алексей Булдаков, Семен Стругачев (« Ұлттық аңның ерекшеліктері »), Андрей Федорцов (« Сынған көшелер »,« Нарей »), Дмитрий Харатян.
Үйленген, екі баласы бар. Қазіргі уақытта Испанияда тұрады Валенсия қаласында.
Пайдаланылған әдебиеттер
Нариман Сұлтанбеков YouTube арнасы:
https://www.youtube.com/channel/UCiEMoyE8treYE02R7rdwueQ
Нариман Сұлтанбековтың Facebook-тегі парағы:
https://www.facebook.com/profile.php?id=100001152116161
http://solrussianfilmfestival.com/
https://gnezdogluharya.ru/concerts/new/-nariman-sultanbekov-22062019
http://лады-клуб.рф/concerts/product/kosmicheskiye-dali
Санат:1969 жылы туғандар Санат:18 маусымда туғандар Санат:Қазақстан әншілері Санат:Семейде туғандар
Жарықты сәулелі осциллограф
Жарықты сәулелі осциллограф (осциллограф светолучевой ) — өлшеуіш аспап. Онда көрсеткі жазатын жүйемен ауыстырылған. Ол айнасы бар гальванометрден (оны шлейф деп атайды), жарық оптикалық жүйеден және фотопленканы немесе жарық сезгіш қағазды тартатын құрылғыдан тұрады. Онда гальванометрдің айнасынан шағылысқан жарық сәулесінің ауытқуы жазылады. Жарықты сәулелі осциллограф көмегімен жиілігі 10 ... 15 КГц аспайтын физикалық процестер зерттеледі. Жарық сезгіш материалды тарту жылдамдығы 1 ... 5000 мм/с; 4 ... 60 процестерді қатар жазуға болады. Жарықты сәулелі осциллограф көзбен бақылауға арналған құрылғымен және уақытты өлшеуішпен жабдықталады.
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы
Ай-Кат-Гун-Еган
Ай-Кат-Гун-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кат-Гун-Еган өзенінің сол жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
WikiBilim
Ұлттық аударма бюросы қоғамдық қоры- қоғамдық негізде құрылған қор нысанындағы Қазақстандық коммерциялық емес заңды тұлға.
Жаңайыс (қыстау)
Жаңайыс — Атырау облысы Қызылқоға ауданындағы қыстау.
WikiBilim
Қор қазақ тіліндегі ағартушылық мазмұнды дамытуды мақсатымен 2011 жылы WikiBilim атауымен құрылған болатын. 2017 жылдың 1 маусымында қайта тіркеуден өтіп Ұлттық аударма бюросы қоғамдық қоры деп атауын өзгертті.
Ұлттық аударма бюросы Рухани жаңғыру бағдарламасы аясында жүзеге асырылып жатқан алты жобаның бірі "Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100 оқулық" жобасының үйлестірушісі ретінде әрекет етеді.
Тарихы
Қор 2011 жылдың 4 маусымында WikiBilim атауымен құрылған болатын. Қор атауы "Wiki" (Уики) - қолданушылар тарапынан жасалатын контентке негізделген технологияның атауы (жылдам, тез деген мағына береді) және "Білім" сөздерінен құралған. Wiki интернет кеңістігінің дамуына ерекше үлес қосқан технология, мәдениет.
Жаңайыс (қыстау)
Дереккөздер
Санат:Қыстаулар Санат:Атырау облысы қыстаулары
WikiBilim
Тарихы
Қор мәдениет және білім беру саласында "Сандық Қазақстан" бастамасының аясында бірнеше жобаларды жүзеге асырды, солардың қатарында "Қазақша Уикипедия", "Қазақстанның ашық кітапханасы", "Қазақ тілінің әмбебап сөздігі", "Қазақ әдебиетінің аудиохрестоматиясы", "Google аудармашы қызметіне қазақ тілін қосу" жобалары бар.
Қор Қазақстанда және халықаралық деңгейде танымал. Уикипедия онлайн энциклопедиясының негізін қалаушы Джимми Уэйлс 2011 жылы өткен Wikimania конференциясында энциклопедияның қазақ тіліндегі нұсқасын дамытуға қосқан үлесі үшін қорды "Жыл Уикипедияшысы" номинациясымен марапаттаған болатын.
Қордың жарғысына сәйкес негізгі мақсаты ретінде интернеттегі қазақ тіліндегі ағартушылық мазмұнды дамыту және насихаттау деп белгіленген. Қордың негізгі мақсатына жету ісінде бірнеше жобалар жүзеге асырылып жатыр.
2011 жылдың маусым айында халықаралық онлайн энциклопедия Википедияның қазақ тіліндегі нұсқасын дамыту жобасын бастаған болатын. Еріктілермен жұмысты ұйымдастыру мақсатында Алматыға Викимедиа қорының (АҚШ) қамқоршылар кеңесі мүшесі Тинг Чен мырза келді. Еріктілердің алғашқы тобын Халықаралық Ақпараттық технологиялар университеті мен Қазақ ұлттық университетінің студенттері қатысты.
Қазақша Уикипедия
Уикипедия әлемдік ашық онлайн интернет энциклопедиясының қазақ тіліндегі бөлімін дамыту және насихаттау мақсатында "WikiBilim" қоғамдық қоры 2011 жылдың маусым айында "Қазақша Уикипедия" жобасын бастады. Жобаның негізгі мақсаты қазақ тілінде жазылатын энциклопедиялық мақалалардың санын және сапасын арттыру, энциклопедияға белсенді қатысушылардың санын көбейту. Уикипедия интернет энциклопедиясының аясында интеллектуалдық қауымдастық құру, тіл жанашырларының хоббиіне айналдыру. "Қазақша Уикипедия" жобасы басталмай тұрып, энциклопедияда қазақ тілі 127 орында тұр еді. Айналдырған бір жыл ішінде қазақ тілі 25-орынға көтерілді.
Қор жобаны жүзеге асыру жұмысына көптеген ұйымдар мен мекемелерді жұмылдырды. Жобаға Қазақстан Республикасының Премьер Министрі Кәрім Мәсімов қолдау көрсетті. Бас демеуші ретінде "Самрұқ-Қазына" Ұлттық әл-ауқат қоры екі жылға 50 миллион теңге бөлді. .
Қатысушыларға арнап Нокиа компаниясы аптаның үздік мақаласына С3-00 телефондарын табыстады.
Қазақ энциклопедиясының бас редакциясы өзінің дайындаған он томдық "Қазақстан" энциклопедиясының мәтінін Уикипедияға орналастыруға рұқсат берді. Бұл материалдарды Халықаралық Ақпараттық Технологиялар Университеті студенттері өңдеп, энциклопедияға орналастыру жұмысын өткізді. Студенттер аталған оқу тәжірибесі кезінде уики мәтін және медиауики жүйесімен танысты.
Рутланд (Айова)
Рутланд (Rutland) — Айова штатының Гумбольдт округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 2 км². FIPS коды — 19-69375.
WikiBilim
Google Translate қызметіне қазақ тілін қосу
Қордың қазақ тіліне байланысты, әсіресе интернеттегі қазақтілді танымдық, ағартушылық мазмұнды толтыру мәселелеріне қатысты көтерген бастамалары көп. Солардың бірі - Google Translate қызметіне қазақ тілін қосу бастамасы. Қазақ тілін ғаламдық аударма қызметіне қосу үшін қазақ тілінің жанашырлары, жалпы ел азаматтары белсенді атсалысуы тиіс. Бүгінгі таңда Google Translate аударма қызметі 71 тілде жұмыс істейтін ғаламдық сервиске қазақ тілін қосу жайындағы бастаманы алғаш көтерген - "WikiBilim" қоғамдық қоры.
Рутланд (Айова)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 145 адамды құрады.
WikiBilim
TED конференциялары
Таратуға әбден лайық идеялардың қоймасы - TED конференциялары. 2012 жылдың қараша айындағы мәліметтерге қарағанда, TED конференциялары миллардтан көп қаралған. Әр жыл сайын ең ұтымды ой үшін сыйақы мөлшері 1 миллон$-ды құрайтын әлемдік маңызы бар конференцияны "WikiBilim" қоғамдық қоры қазақ тіліне аудару үстінде. Аталмыш конференциялар "Білім" арнасынан көрсетіліп жүр.
Рутланд (Айова)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Гумбольдт округінің елді мекендері
WikiBilim
TED конференциялары
WikiBilim қоғамдық қоры Назарбаев зияткерлік мектебінде онлайн білім беру технологияларына қатысты презентация өткізді. Мұғалімдер мен оқушылар мектепте Уикипедия клубын (Wikipedia Club) және TEDxNIS клубын құруға қызығушылық танытты.
Сыртқы сілтемелер
Санат:2011 жылы пайда болғандар Санат:Қазнет Санат:Қазақстанның коммерциялық емес әріптестігі Санат:Уикимедиа Санат:Уики-жобалар
Шыңғыс Тоқтарбекұлы Байқадамов
Шыңғыс Тоқтарбекұлы Байқадамов 1969 жылы 12 сәуірде Семей облысы Абай ауданының Қарауыл ауылында туған. Қазақ. Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің қолданбалы математика факультетін (1993) математик мамандығы бойынша; Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық унивөрситетінің бухгалтерлік есеп және аудит факультетін (2004) экономист мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орыс және неміс тілдерін біледі. 1993 жылдан - халықаралық «Мақсат» қайырымдылық компаниясының менеджері (Алматы қ.). 1994 жылдан - Алматы қаласы және Алматы облысы бойынша «Теміржол Терминал» кеден басқармасының инспекторы, аға инспекторы. 1998 жылдан - «Ал Ас-Про» ЖШС Менеджері (Алматы қ.). 1999 жылдан - Алматы қ. Кеден департаментінің маманы, бас маманы. 2007 жылдың шілдесінен - «Eurasia Stror LTD» ЖШС директоры (Алматы қ.). 2007 жылдың қазанынан - Алматы облысы бойынша Көліктік бақылау басқармасы бастығы орынбасарының м.а., 2007 жылдың желтоқсанынан - бастығының орынбасары. 2008 жылдан - Алматы облысы бойынша Көліктік бақылау инспекциясы бастығының орынбасары. 2009 жылдан - Алматы қаласы және Алматы облысы бойынша «Жетісу» аймақаралық көліктік бақылау инспекциясы бастығының орынбасары, Алматы облысы бойынша бас мемлекеттік көлік инспекторы. 2010 жылдың наурызынан бері - Шығыс Қазақстан және Павлодар облыстары бойынша аймақаралық көліктік бақылау инспекциясы бөлімшесінің жетекшісі.
Растр
Растр (полиграфия) – жартылай реңкті кескіндерді басып шығару үшін қолайлы сызықтық суретке түрлендіру үшін пайдаланылатын тор. Шағын нүктелерден тұратын алынған кескіннің құрылымын растр деп те атайды. Көп түсті басып шығаруда барлық басып шығару формаларының экрандарын мұқият үйлестіру қажет;
Дереккөздер
Санат:ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Шыңғыс Тоқтарбекұлы Байқадамов
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Швендау
Швендау (Schwendau) — Аустриядағы коммуна. Тироль федералды жеріне қарасты 	Швац округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1473 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 17.36 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — SZ, ресми идентификациялық коды — 7 09 27.
Шувас
Шувас — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шорда өзенінің оң жағалауынан 60 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 38 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вага өзенінің құйылысынан Пинега өзенін қоспағанда, сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Швендау
2004 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Хаузер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тироль елді мекендері
Шувас
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Гидрохимиялық талдау
Гидрохимиялық талдау - судың химиялық құрамын анықтау үшін қолданылатын әдістердің жиынтығы. Гидрохимиялық талдаудың мақсаттары мен міндеттеріне байланысты, оның толықтығы мен түрі өзгеріп отырады.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Гидрология Санат:Гидрогеология
22 маусым
Маусымның 22 — Григориан күнтізбесінде жылдың 173-ші күні (кібісе жылдарда 174-ші). Жылдың аяғына 192 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:22 маусым
Мансфельд (аудан)
Мансфельд (Landkreis Mansfelder Land) - Германия жеріндегі аудан. Аудан орталы?ы - Лютерштадт-Айслебен қаласы. Аудан Бавария жеріне қарайды. Төменгі Баварияиа бағынышты. Жер аумағы 1.348,07 шаршы км. Тұрғыны 100 191  адам. Тығыздығы 133 адам/шаршы км. Ресми коды- 15 2 60.
Аудан 59 қауымға бөлінеді.
Сілтемелер
Санат: Саксония-Анхальт аудандары
NGC 1665
NGC 1665 — Эридан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 5 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1665 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16044, MCG -1-13-9, NPM1G -05.0218.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Эридан (шоқжұлдыз)
Жұлынды
Жұлынды:
Дереккөздер
Санат:Геология
Николай Федорович Гращенков
Николай Федорович Гращенков (4.2.1929, Ресей, Смоленск облысы Духовщина ауданы Сущево деревнясы – 2006) – техника ғылым докторы (1972), профессор (1972). Мәскеу тау-кен институтын бітірген (1955).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Құйма болат
Құйма болат.Балқу процесінен өткен, сұйықтай қалыпқа құйылып, тиісті формаға келтіріген қатты болат
Дереккөздер
.
Санат:Материалдар Санат:Материалдар механикасы терминдері
Ялтаран
Ялтаран — Башқұртстанның Ишимбай ауданындағы ауыл, Кулгунин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 24 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Қалау Есениязов
Қалау Есениязов (1927-1982, Атырау облысы). 1945-1948 жылдары - Кеңес Армиясының қатарында азаматтық борышын өтеген. 1948-1982 жылдары - Қошқар МАБ оператордың көмекшісі, аға оператор, трактор-көтергіштің машинисі. Еңбек Қызыл Ту орденімен (1981) және «Еңбекте үздік шыққаны үшін» медальімен (1975) марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Уыттылық мөлшер
Уыттылық мөлшер (Токсическая доза) — улағыш заттардың және басқа уытты қоспалардың зақымдаушы әрекетінің сан мөлшерлік сипаттамасы. Ауырлығы жөнінен бірдей зақымдайтын уыттылық мөлшер шамасы заттардың уыттылығына және организмге кандай жолмен кіруіне байланысты. Уыттылық мөлшер мг. мин/л арқылы (ингаляция кезінде) немесе тірі массаның мг/кт арқылы (вена, бұлшык ет, тері, асқазан-ішек жолымен өту кезінде) өлшенеді де, тиісінше Ct (С — концентрация, t — уақыт) арқылы белпленеді. Өлімші, қатардан шығарушы және шекті уыттылық мөлшер болып сараланады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Уралью
Уралью — Ресейдегі өзен. Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Аю өзенінің сол жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Омь өзенінің құйылысынан Оша өзенін қоспағанда Есіл өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Есілге қосылу құйылысына дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері
Янычарлар
Янычарлар 16 ғасырдан 19 ғасырдың 20 жылдарына дейінгі Түркия сұлтандығының іріктелген артықшылық жағдайындағы ауыр қаруланған тұрақты жаяу әскері. Ол сұлтан тағының тірегі болып, өкіметті күзету, полицейлік жұмыстарды және жазалау іетерін де атқарды
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Вестпорт (Оклахома)
Вестпорт (Westport) — Оклахома штатының Pawnee округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 264 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21.9 км² шамасында. FIPS коды — 40-80250.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Гросхайрат
Гросхайрат (Großheirath) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Франкония әкімшілік округіне бағынады. Кобург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2569 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 22,27 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 4 73 132. Муниципалитеттің басшысы — Удо Зигель.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 6 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Қосшы
Географиялық орны
Облыс орталығы Көкшетау қаласынан 289 км-дей жерде, ал Астана қаласынан 2-3 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1742 адам (1033 ер адам және 709 әйел адам) болса, 2009 жылы 4527 адамды (2341 ер адам және 2186 әйел адам) құрады.
Бірқатар БАҚ-тың пікірінше, Қосшының нақты халқы 2018 жылдың басында 50 мың тұрғынға жетуі мүмкін еді, ауылдың ресми мәртебесі ауылдың инфрақұрылымын жетілдіруге ықпал етпейді. 2021 жылы 27 шілдеде Президент Жарлығымен Қосшы облыстық маңызы бар қала санатына жатқызылды және Целиноград ауданынан бөлінді.
Дереккөздер
Санат:Ақмола облысы қалалары
Балта руы
Балта - қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре бойынша, Орта жүздегі керей тайпасынан тарайды. Балта руы Қарасары, Қаратал, Байқожа, Мұраталы, Құрманқұл, Мырза, Иранбақ, Айтқұл, Жәдік, Нашан, Көрікті, Ақбалық, Жолбарыс, Жайылған, Барғана аталарына таратылады. Осы рудан Баржақы, Тұрсынбай, Нашан, Итіке сияқты батырлары шыққан. Ұраны - Ошыбай, таңбасы - ашамай.
Дереккөздер
Санат:Қазақ рулары
Исток (Суера тармағы)
Исток — Ресейдегі өзен. Қорған облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Суерь өзенінің сол жағалауынан 16 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тобыл өзені Қорған қаласынан Есет өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қорған облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Белқопа (көл)
Белқопа – Ақтөбе облысы Ырғыз ауданындағы көл.
Гидрографикасы
Ауданы 14 км2. Ұзындығы 5,6 км, ені 4 км, тереңдігі 1-1,8 м. Ырғыз алабындағы Жоса өзенінің құяр сағасының оңтүстік-батысында 22 км жерде. Аумағы 15,2 км2. Су жиналатын алабы 274 км2. Көл көбіне қар суымен толысады. Қарашаның 1-онкүндігінде қатып, сәуірдің ортасында мұзы ериді.
Жағалау сипаты
Көлге солтүстік-батыстан және оңтүстігінен кішігірім 9 өзен құяды. Жағасы жайпақ. Жазда жиі-жиі құрғап қалады. Көлдің тұщы суы мал суаруға пайдаланылады.
Санат:Ырғыз ауданы көлдері Санат:Ырғыз су алабы
Қию
Қию - жүзді құралмен дайындамадан жаңқаны алып тастау арқылы берілген пішінді бұраманы (бұранданы) қалыптастыру процесі.
Дереккөздер
Санат:Техника
Ашеванка
Ашеванка — Ресейдегі өзен. Түмен облысы, Қорған облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Есіл өзенінің оң жағалауынан 20 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — РФ мен Қазақстан Республикасы шекарасынан сағасына дейін Үлкен Уват көлін қоспағанда Үлкен Уват су торабына дейін. Өзен саласы — Есіл (су алабының Ресейдегі бөлігі), өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Түмен облысы өзендері Санат:Қорған облысы өзендері Санат:Омбы облысы өзендері
Әнуар Боранбаев
Боранбаев Әнуар (1948 жылдың 1 наурызы Қостанай облысы Амангелді ауданында туған — 1999 жылдың 14 желтоқсаны Алматыда қайтыс болған) — актер, Қазақстанның халық артисі (1998).
Өмірбаяны
Алматы консерваториясын бітірген (1970).
Ұзақ жылдар бойы Қазақ академиялық драма театрының актері болды.
"Актер үшін қашан да рөл жасау, рөл дауысы шықса, одан артық қуаныш жоқ" деген сөздер Әнуар Боранбаевтың көрермендеріне арналған алғыс сөздер.
Аңғарымпаз, ойы жүйрік, өресі кең, тілге шешен, үні әсем, еңбекке икемді. Қоғамдық жұмыстарға да өз үлесін қосқан актерлердің бірі болған.
Қазақ газетіндегі сұхбатының соңын: «Құрметтерін білдірген азаматтарға, өнеріме көрсеткен ықыластары үшін үлкен ризашылығымды айтқым келеді» деген ілтипат сөздермен аяқтаған.
Театрдағы және фильмдегі рөлдері
Алғашқы ойнаған рөлдері — М.Әуезовтің “Түнгі сарынындағы” мұғалім Сапа мен Ә.Әбішевтің “Белгісіз батырындағы” Жандос. Боранбаевтың актерлік шеберлігінің қалыптасуына М.Әуезов пьесалары бойынша қойылған спектакльдерде ойнаған рөлдері ерекше ықпал етті. Олардың ішінде “Қарагөздегі” Сырым, “Айман — Шолпандағы” Арыстан, “Қарақыпшақ Қобыландыдағы” Бірсімбай, “Еңлік — Кебектегі” Кембай, ұлы жазушы аударған У. Шекспирдің “Асауға тұсауындағы” Люченцио рөлдері — актердің үлкен шығармашылық жемісі. Сондай-ақ, Еламан (Ә. Нұрпейісовтің “Қан мен терінде”), Жәкен (Қ. Мұхамеджановтың “Біз періште емеспізінде”), Момын шал (Ш. Айтматовтың “Ақ кемесінде”), Бөгембай (Т. Ахтановтың “Антында”), Майсалбек (Айтматовтың “Ана — Жер-Анасында”), Тергеуші (Әуезовтің “Қилы заманында”), Полковник (С. Ахмадтың “Келіндер көтерілісінде”), Незнамов (А.Н. Островскийдің “Жазықсыз айыптыларында”), т.б. бейнелері — актердің сахналық табыстары болып табылады.
Боранбаев кинофильмдерге түсіп, ірі экрандық бейнелерді де сомдады. Мысалы, Тастан (“Гауһартаста”), Қойшы (“Біздің үй көгілдір таулар ортасында”), Рысқұлов (“Түрксібте”), т.б.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан халық әртістері
Алма-ата Монреаль
Алма-ата Монреаль - "Қазақтелефильм" студиясының 2 бөлімді, қазақ тілінде, ақ-қара түсті фильмі (1968).
Фильм Қазақ КСР-інің Монреальда (Канада) өткен мәдени күндеріне арналған. Кадрда Қазақ КСР-і Жоғарғы Кеңесінің Төрағасы С.Ниязбеков, атақты артистер Б.Төлегенова, Е.Серкебаев, Р.Бағланова, Р. Абдуллин және т.б. Реж. С.Шәріпов, операторы В.Низавитин.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан фильмдері
23 маусым
Маусымның 23 — Григориан күнтізбесінде жылдың 174-ші күні (кібісе жылдарда 175-ші). Жылдың аяғына 191 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:23 маусым
Антиклимакс
Антиклимакс -
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Көрік
thumb|right|250px|Көрік. [[Қазақстан Республикасының Ұлттық мұрағаты|ҚР ҰМ қорынан.]] Көрік – металды қыздыру, балқыту үшін оттыққа жел беріп тұратын ұстаның үрлегіш құралы. Халық көрікті киелі аспап ретінде қастерлеген. Себебі шеберлердің жақсы бұйым жасауы осы көріктің жұмысына байланысты болған. Еңбектің нәтижесі, өнімділігі осы көрікке байланысты. Сондықтан, қазақта «көрігің желді, көлігің де жемді, көйлегің жеңді болсын»деген тілек те айтылады.
Атау мағынасы
Ұстаның бұл құралы өзінің атауын атқаратын қызметімен байланысты меншіктенгеніне бірнеше тілдік деректер бар. Түркі тілдерінің кейбіреуінде, атап айтсақ, якут, тува тілдерінде «көрік» сезімен түбірлес тұлғалар мынадай мағыналарда қолданылады: якуттарда күөртээ — үрлеп жандыру (Рус.-як. сл., 1968, 526); тува тілінде хөөредири — үрлеу (Рус.-тув. сл., 1980, 484). Тунгус-маньчжур тілдерінің кейбіреуінде: хурху — отты үрлеу (ССТМЯ, I, 478) деген түсінік береді. Келтірілген сөздердің түбірі біреуінде «күөр», екіншісінде — «хөөр», үшіншісінде — «хур» тұлғалары да, қалған соңғы буындар әр тілдің өзіне тән жұрнақтары. Осыларды еске алсақ, ертедегі түркі тілдерінің бірқатарында қазіргі қазақ тіліндегі «үрлеу» мағынасын «хеөр» және осыған сәйкес тұлғалы түбірлер бергендігі байқалады. Қазақ тілінде бұл іспеттес тұлға ұмытылып, тек ұстаның үрлеуші құралы «керік»те ғана сақталған. Онда да алғашқы түбірге қазақ тіліне тән, -ік жұрнағы қосылып барып қалыптасқан (көр + ік). Сөйтіп, көріктің түпкі мағынасын қазіргі тілімізбен түсіндірсек, «үрлеуші» болмақ.
Көрік түрлері
Дәстүрлі қазақы ортада көріктің көлемі мен қолдану тәсілдеріне қарай бірнеше түрі болды.
Қол көрік
thumb|right|200px|Қолкөрік. Ұлы Петр атындағы антропология және этнография музейі (Кунсткамера) қорынан. Арнайы құрылған күрделі тетіктерсіз қолмен жұмыс істейтін, тасымалдауға қолайлы шағындау көрік атауы. Көшіп-қонуға, арнайы тапсырыспен барып жұмыс істегенге өте қолайлы болып келеді. Мұндай көрікті көбінесе зергерлер пайдаланғандықтан "зергер көрік" деп атап кеткен. Қақпақтың үстіңгі бетіне қолмен ұстауға ыңғайлы болу үшін тұтқа орнатылады.
Мескөрік
Бітеу сыпырылған ешкі терісінен жасалған көріктің байырғы түрі. Атақты шебер Дәркембай Шоқпарұлының тәжірибесіне қарағанда, мес көрікті жасаудың өзіндік жолдары бар. Бітеу сыпырылып, иленген терінің пұшпақтарын ағашпен тығындап тастайды. Бөксе жағына қолмен ашып-жауып отыратын екі ағаш бекітеді. Ол екі ағаштың ішкі жағына киіз, сырт жағын саусақтар сұғындыратындай қайыс тағады. Саусақты осы бүлдіргілерге сығындыра киіп, жоғары көтергенде саусақтар көмегімен екі ағашты ашып, түсіргенде жауып отырады. Осылайша мес ішіндегі ауаны отқа қарай үрлейді. Мұндай мескөріктің екеуін қатар қолдануы мүмкін. Бұндай көрік тез жиналады, әрі көшіп-қонуға ыңғайлы, көп орын алмаған.
Қос көрік
Көмейлерін бір оттыққа бағыттап орнатқан екі көріктің жалпылама атауы. Бір-біріне қарама-қарсы немесе қатарластыра орналастырылған екі көрік бұйымды жылдамырақ қыздыру үшін қажет. Көлемді бұйым соққанда үлкен көрік болмай және шағын көріктің әлі келмегенде де екі қолкөрікті немесе мескөрікті қатар қолданған.
Желкөрік
thumb|right|200px|Жел көрік. Суретші ұста [[Дәркембай Шоқпарұлы.]] Желкөрік – ұсталар пайдаланатын үлкен көрік. Неғұрлым көбірек жел беруі үшін көлемін әркім өз жұмысының мөлшеріне орай үлкендеу етіп жасаған. Ол арнайы тетіктер арқылы жұмыс жасайтындықтан белгілі бір орынға орнатылатын болған. Ел арасында көлемінің үлкендігіне орай "қаукөрік", "наркөрік" деген сияқты атаулармен кездеседі.
Көрік жасау
thumb|right|200px|Жел көріктің құрамдас бөліктері. [[Қазақстан Республикасының Ұлттық мұрағаты|ҚР ҰМ қорынан.]] Алдымен көріктің негізгі ағаш құрылымдарын дайындайды. Ағаш бөлігін жасауға қайың, балқарағай, самырсын сияқты ағаштар таңдалады. Әуелі көріктің екі қақпағына қажетті ағаш тақтайды жұқа етіп сүргілейді. Одан әдетте бір жағы доғал, екінші жағы сүйірлене келген алмұрт пішінде көлемдері бірдей екі қақпақ пен белағаш (немесе арыс) құрастырылады. Астыңғы қақпақтың доғал жағының тең ортасына тұтқа шығарады және ауаны сырттан сорып алу үшін ортасынан желбезек тесігі ойылады. Оның ішкі жағына тесікті бітей алатындай көлемде «тіл» деп аталатын шағын киіз, тері (былғары) қағылады. Бұл ауа кіргізуге арналған тетік – желбезек деп аталады. Дәл осындай желбезек белағашқа да жасалып, екі бүйірінен шығыңқы келген көлденең ағаш бекітіледі. Бұларды құрастырып болғаннан кейін ішкі беттері тері немесе киізбен қапталады. Дайындалған екі қақпақ пен олардың арасына салынған белағаш арасын иленген терімен айналдыра шегелеп қосады. Көріктің шанағын қаптауға иленген қой, ешкі, түйе немесе сиыр терісін пайдаланады. «Тесік көрік желге толмас» деп көрікті тесіліп, тілініп кетпейтіндей неғұрлым сапалы жасауға тырысқан. Ең сапалысы жақсы иленген өгіз немесе атан терісі, олар қалың болғандықтан ұзақ уақыт байы қолданыс береді. Серкештің терісі және түйе мойнағы мескөрік және қолкөрік жасауға пайдаланады. Ауа шықпас үшін көбінесе теріні ағашқа темірмен құрсаулай отырып, шегені жиілеп қағады. Осылайша белағаштың астыңғы және үстіңгі жағынан екі шанақ пайда болып, олар ауаны жинап-үрлеп тұру міндетін атқарады. Шанақтың астыңғысының көлемі үлкенірек болып келеді. Дайындалған шанақтардың сүйір жағы іші қуысталып жасалған мойынға (мойынағаш) бекітіледі. Мойынын жуан қайың немесе қарағайдан ішін ойып жасап, берік болу үшін оның сыртын кейде темір қаңылтырмен құрсаулап тастайды. Жанып жатқан көмірге желді бағыттайтын көрік мойынның ең ұшындағы «көмей» темірден ұзын құбыр тәрізді етіп жасалады. Көрік қақпағын көтеріп тұруға қайыс бау тағылады, ұшы «бастырық» деп аталатын ағаш сырыққа бектіледі.
Қолкөрік жасау
Қолкөрік жоғарыда айтылғандай екі шанақты немесе бір шанақты болып жасалуы мүмкін. Көрік мойынның ішкі жағына екінші «тіл» орнатылады. Оны үрімпар деп атайды. Мұндағы үрімпар көріктің үстіңгі қақпағындағы желбезекке қарама-қарсы жұмыс жасайды: көрікті басқан кезде үрімпар (тіл) ашылып, желбезек жабылады. Ал керісінше көтерген кезде мойындағы үрімпар жабылып, желбезек ашылады да, көрік шанағының ішіне ауа сорылады.
Көрік басу
thumb|right|200px|Көрік басу. Суретті салған Ж. Шәйкен. Көріктің түрлері мен қолданысына қарай оны қозғалысқа келтірудің өзіндік ерекшеліктері болады: Шағын көрік түрінің екі қақпағының ұшына қолға ұсталатын ағаш тұтқа салынады. Оны қақпақ дайындағанда бірге жасайды. Тұтқадан ұстаған адам қақпақты қозғап отты үрлетеді. Көрікті басқан кезде, еппен баяу ырғақпен басады. Қатты басса көмейден шыққан жел оттықтағы көмірді үрлеп шашып жібереді. Баяу басса, темір бабыны келмей іс өнбейді, жасалған зат сапасыз ала-құла болып кетеді. Тұтқадан ұстап төмен басқанда оның қарсы ұшы көріктің астыңғы қақпағын жоғары көтереді. Осы кезде астыңғы қақпақ желбезегі жабылады да, төменгі шанақ ішіндегі ауаның жартысы көмей арқылы пешке үрленсе, жартысы белағаштағы желбезек арқылы жоғарғы шанаққа толады. Тұтқаны жібергенде қақпақтар өз салмақтарымен төмен түседі. Ал көріктің белағашындағы желбезегі жабылып, үстіңгі шанақ ішіндегі ауа отқа үрленеді және осы мезетте астыңғы шанаққа ауа толады. Осылайша тұтқаны төмен басып және қайта босатқан сайын көріктің астыңғы және үстіңгі шанағындағы ауа кезекпен үздіксіз пешке беріліп отырады.
Спринг Грик (Невада)
Спринг Грик (Spring Creek) — Невада штатының Элко округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 12361 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 152.0 км² шамасында. FIPS коды — 32-68550.
Ұлықпан Есениязов
Ұлықпан Есениязов (1926, Атырау облысы). 1943-1986 жылдары - Қошқар, Комсомол МАБ мұнай өндіру операторы, Мұнайлы, Құлсары МАБ еңбек пен еңбекақы бөлімінде инженер-нормалаушы, инженер, аға инженер, бөлім бастығы. 1986 жылдан - зейнеткер. «Еңбектегі ерлігі үшін» (1970), «Ерен еңбегі үшін» (1956) медальдарымен марапатталған.
Евгений Алексеевич Титаев
Евгений Алексеевич Титаев (1957), жазушы.
Ақын, журналист, ертегіші Евгений Алексеевич Титаев 1957 жылы 29 желтоқсанда Семей қаласында дүниеге келді. Орта мектепті бітірген соң медициналық училищеге оқуға түсті. Онда ол тау туризмімен айналысты, көркем үйірмелерге қатысты. Тұңғыш өлеңдері газет бетіне дәл осы кезеңде жариялана бастады. Медучилищеде оқып жүргенде Н.Чернова жетекшілік ететін «Иртышские огоньки» әдеби бірлестігіне қатысты. Е. Титаевтің өлеңдері, повестері мен ертегілері газет, журналдарда жиі жарияланатын. Оның "Доктор Стук" (Алматы, 1982), "Иртышанка" (ұжымдық жинағы, Алматы), "Горизонт" (Алма-Ата, 1986) өлең жинақтары бірінен кейін бірі жарыққа шықты. Шығармашылық жолын ақындықпен бастаған Евгений Титаев шағын әңгімелер де жаза бастайды. Сонан кейін өзіне балалар әдебиетінің есігін ашады. Сонымен, 1986 жылы «Жалын» баспасынан "Сказки моего города" деп аталатын кітабы шықты, оған алты шағын әңгіме-ертегілері енді. "Дорога чародеев" повесть-ертегісі 1995 жылы республикалық «Простор» журналында жарияланды.