cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Судың ластануы
Су және оның ластану себептері
Ағын суларға құйылатын лас сулар да бірнеше топқа бөлінеді. Оларды қышқылды қоспалар (ерімейтін, коллоидты, еритіндер), лас сулар (минералдық, органикалық, бактериалдық, биологиялық) деп жіктейді. Лас сулардың ішінде  тұрмыстық сарқынды  суларда органикалық  заттар 58%, минералдық  заттар 42 % болады. Өнеркәсіпте пайдаланылатын сулар мен синтетикалық жуатын заттармен  сулардың  ластануы өте  қауіпті. Бұлар –химиялық ластану  көздері. Соның ішінде сулы  экожүйелердің пестицид, гербицид және  басқа  да химиялық  улы препараттармен ластануы Қазақстанда  кең  таралған. Мәселен, мақта мен күріш, жеміс- жидек, бау-бақша, теплица (жылы жай) зиянкестеріне   қарсы бұрынғы Кеңес үкіметі кезеңінде өте  көп  химиялық  заттар пайдаланылған Нәтижесінде, су  ластанып,  оның  сапасы мен микрфлорасы және микрофаунасы, ірі хайуанаттар, құстар жапа шеккен. өз кезегінде химиялық заттардың зиянды қосылыстары азық –түлікпен адам организмін кері әсерін  тигізді. Қазіргі кезде ашық өзен, көл суларымен  қатар  жер  асты сулары да сарқынды, шайынды сулармен  және еріген зиянды заттармен  ластанып  отыр. Оның негізгі  ластану  көздері мыналар: Жер асты суларында  әртүрлі жұқпалы  аурулар  тарататын микроағзалар  кездеседі. Қазақстан жағдайында өзен-көлдердің ластануы  көбіне өнеркәсіп орналасақан аймақтарда,  полигондар мен мұнай-газ өндіретін  жерлерде жаппай  таралуда.
Су қорларын қорғау
Биосфера мен  адамның тіршілік етуі суды  пайдалану арқылы өмір сүрді. Адамзат әрқашан суды пайдалануын ұлғайтып, гидросфераға үлкен  әсер  етті. Қазіргі кезде техносфераның дамуында, әлемде адамның  биосфераға әсері күшті  қарқынмен өсіп  келе  жатыр,  ал табиғаттық жүйе өзінің қорғаныштық қасиетін  жоғалта  бастады, яғни қажетті жаңа  жолдар тенденцияны  іске  асыратын нақтылықты  сезіну болды, ол  табиғат пен жаҺфндық  және  оны  құрайтын құбылыстарында пайда болды. Ал ол жамандыққа  негізделді,  яғни біздің  уақытымыздағы жер  үсті  мен  жер  асты  суларының  бүлінуі. Су қабаттарының  бүлінуі,  ол  биосфералық функциямен  және  экологияның  мәніне  ауыр  әсерінің тигізуіне әкеліп соқтырады, нәтижесінде оған  жаман  заттардың  түсуі  болды. Судың ластануы органолептикалық күшінің қасиетінің  өзгерісінде  көрінеді,  олардың  үлкеюі  және  құрамында  сульфат,  хлоридтер,  нитрат,  уытты  ауыр  темірлер,  азайып, еріп,  ауаға  араласып,  тарап  кетті  де,  соның әсерінен радиоактивтік элементтері,  ауру  туғызатын  бактерилар және  т.б. ауыр лас  заттар  бар. Орта Азия мен Қазақстан жерлері суға тапшы деп есептеледі. Ал көне замандарда бұл жерлердің көп бөлігін су басып жатқандығы мәлім. Оңтүстік теңіз ғайып болғаннан кейін оның орнында қазақ жерінде үш су айдыны қалды. Олар: Каспий, Арал, Балқаш. Каспий мұхиттармен жалғасып жатпағанмен оның Волга, Терек, Жайық, Сулақ, Самура сияқты жан-жақтан толықтырып тұратын өзендері көп. Каспийге құятын өзендер электр қуатын алуға бөгеліп, айналасындағы алқаптарды қолдан суғарып игеруге көшкеннен  кейін сырттай келетін су көлемі кеміп кетті. 1961 жылдың өзінде Каспий деңгейі 230 см төмен түскен. Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы құрғақ шөл даланың ортасында ірі көлдердің бірі — Балқаш көлі орналасқан. Су бетінің көлемі 19 мың шаршы километр. Бұл көлдің халық шаруашылық мәні өте күшті. Осы көл аркылы республикамызда таукен металлургия өндірістері дамыды. Көл жағалауларында балық және кәсіптік аң аулау шаруашылықтары дамыды. 1950 жылдан бастап үздіксіз жүргізілген бақылау көл суының минералдануының аса өзгермегенін көрсетті.
Су ластануының алдын - алу
1)Шаруашылық және ауыз су ретінде пайдаланатын су тоғандарына құятын ағындардағы суды былғаушы зиянды заттардың шептік мөлшері арнайы ережемен белгіленген және онда зиянды заттар тізімінде 400- ден аса атау тіркелген.
2)Өндірістік мақсатта пайдаланылатын судың өзі жұмыс істеушілерге зиянсыз, құрал-жабдықтардың жемірілуін, олардың түбіне тұз тұруын туғызбайтындар және өнім сапасына кері әсер етпейтіндей болуы тиіс.ауыл шаруашылығы алқаптарын суғаруға жұмсалатын су өсімдікке зиянсыз және өнім,түсім мен топырақ сапасын нашарлатпайтын болуы тиіс.
3)Су қоймалары да әр түрлі мақсатта қолданылатындықтан, оларды былғанудан сақтау шараларын негіздеу үшін зияндылық дегеннің, өзі не екенін, оның қандай дәрежелері, белгісі бар екенін анықтап алу керек болады. «Жерүсті суларын төгін сулармен былғанудан сақтауережелері» бойынша судың былғану белгісіне оның дәм арқылы білінетін қасиеттерінің өзгеруі құрамында адамға, жан-жануарларға, құсқа, балыққа, жемдік және кәсіптік ағзалар зиянды заттардың болуын жатқызады. Сондай-ақ су ағзаларының қалыпты өмір сүру жағдайын күрт өзгертуі мүмкіндіктен, судың қызуыда қалыпты өмір сүру жағдайын күрт өзгертуі мүмкіндіктен судың қызуыда бақылауда болуы тиіс.
Соңғы жайт бүкіл әлемдік денсаулық сақтау ұйымының нұсқауында да арнайы көрсетіледі, онда «егер су, оның құрамын немесе түбінің бедерін өзгерту салдарынан су пайдаланудың кез келген түрінің бірі үшін жарамсыздық танытса, оны былғанған деп есептеу керек» деп жариялаған. Су сапасына қатысты жасалған «Тазалық ережесі және жерүсті суларын былғанудан сақтау ережесінің су бөгендерін, олардың тазалық дәрежесіне қарай екі топқа бөледі. Бірінші топқа ауызсу және мәдени-тұрмыстық мақсаттағы су бөгендерін, (олардың ) екінші топқа балық шаруашылығы мақсатындағы су тағамдары жатады. Ереже бойынша су бөгендеріндегі қалқып жүрген ермелер мен жүзгіндер мөлшері, судың иесі, дәмі, түсі, қызуы, РН мәні, құрамы және ондағы минералдық ермелердің,суда еріген оттектің қойырлығы, судың оттекке деген биологиялық сұранысы, улы және зиянды заттар мен ауру таратқаш бактериялардың құрамы мен шектік жіберімдік қойырлығы назарда ұсталып, тексерілуі тиіс. Төгін су мөлшері, соның ішінде құрамында зиянды органикалық қосылыстар бар төгін су мөлшері жылдан-жылға артып келеді. Сондықтан оларды тазартуға қоса басқа кешенді шаралар жүйесін қолдану қажеттігі туады. Мысалы: сұйық қалдықтарды сол өндірістің өзінде қандай да іске жарату, су пайдалануды азайт, өндіріс ішінде су айналымын қалыптастыру, яғни суды қата пайдалану, сусыз технологияларға көшу жолдарын ойластыру қажет.
Әлемдік судың ластануына жол бермеу
Тіршілік аясының су әлемін былғанудан сақтауды қамтамасыз етудің кешенді шараларына төмендегідей әрекеттер кіреді: Бұрынғы кеңес одағындағы барлық өндірістік кәсіпорындарды сумен қамтамасыз ету үшін табиғи су көздеріненжылына 100 млд. текше метрге жуық су алынатын және оның әртүрлі дәрежеде былғанған 90 %-ы айналып келіп су қоймаларына қайтарылатын.
Сілтемелер
Санат:География Санат:Биология
Ненза-Яха (Сядай-Яха тармағы)
Ненза-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Таймыр (Долган-Ненецк) АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сядай-Яха өзенінің оң жағалауынан 55 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Таз өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасынан Енисей шығанағы су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері
Сантана-ду-Серидо
Сантана-ду-Серидо (Santana do Seridó) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Норти штатында орналасқан. Орталық Риу-Гранди-ду-Норти мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Серидо-Ориентал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 279 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 188,402 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12,1 адам/км².
Санат:Риу-Гранди-ду-Норти елді мекендері
Конвейерлендіру
Конвейерлендіру (Конвейеризация) — процессордың (процессордың) бірнеше ішкі құрылғының бірбіріне тәуелсіз және қатарласа жұмыс істеу мүмкіндігі. Процессордың өнімділігін арттырады. К. 286 және 386 процес сорларда қолданылған. Жадқа конвейерлік қатынас құруда алдыңғы команда орындалып жатқан сәтте келесі орын далмақшы команданың адресі көрсетіледі. Сондықтан жадты алдын ала адрестеуге және мәліметтерді алдыңғы команда орындалып бітуі бойынша тасымал данатындай етіп дайындап қоюға болады. Осы арқылы адрестеуге кететін уақыт қысқартылады.
Сілтемелер:
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Янзигит
Янзигит — Башқұртстанның Баймак ауданындағы ауыл, Татлыбаев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 406 адамды құрады. Пошта индексі — 453656, ОКАТО коды — 80206849007.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Ивонинская
Ивонинская — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Воя өзенінің оң жағалауынан 4,3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тавда өзенінің бастауынан сағасына дейін, Сосьва өзенін қоспағанда бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Еңбек заты
Еңбек заты (Предмет труда) -өндірістік процестерде адам ықпалына ұшырайтын материалды - энергетикалық заттар мен құбылыстар.Еңбек заты екі топқа бөлінеді: а) тікелей табиғаттан алынып, өнімге айналатын материалдар (шахталар мен кендерден алынатын көмір мен рудалар, табиғи су қоймаларынан алынатын балықтар, т.б.); б) алдын ала өңдеуді қажет ететін шикізат материалдары (мысалы, тоқыма өндірісіндегі жіп иіру). Табиғаттан алынатын Еңбек заты дайын өнімге айналғанша бірнеше өндеу кезеңдерінен өтеді. Осы ор кезеңде табиғи жаңа Еңбек заты, көбінесе қосымша энергия немесе заттар (ауа, су, т.б.) енгізіледі. Сондықтан Еңбек затының жалпы шығыны экономикалық бағалауға қарағанда көп жоғары.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Бэлвидер (Нью-Джерси)
Бэлвидер (Belvidere) — Нью-Джерси штатының Уоррен округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2681 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.5 км² шамасында. FIPS коды — 34-04990.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Вахенхайм (Пфрим)
Вахенхайм (Пфрим) (Wachenheim (Pfrimm)) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Альцай-Вормс ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 636 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 3,55 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 31 066. Муниципалитеттің басшысы — Дитер Хайнц.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Иммунды жүйе
thumb|right|250px|электронды микроскоптың сканері: Қарапайым жеке [[нейтрофилді лейкоциттер (сары), күйдіргі бактерияларын жұтуы (қоңыр)]] Иммунды жүйе — барлық лимфоидты организмдер мен организмдегі торшалар жинағы. Ерекше иммундық қорғаныс механизмдеріне жауапты.
Иммунды жүйе сүйектік қызыл кемігі, лимфа бездері, айырша безі (тимус), кұстардың фабриций қалтасы, көкбауыр, сондай-ақ тыныс алу және ас қорыту жолдарындағы топталған лимфоидты тканьдар кіреді. Иммунды жүйе ең басты мүшесінің қызметін әртүрлі лимфоциттердің субпоппуляциялары және лимфоциттердің кейбір тармақтары атқарады, олар макрофагтармен қосылып, иммунологиялық жауаптың негізі — антиденелер түзу және сезімталдығы күшейтілген лимфоциттердің жиналуын қамтамасыз етеді, ал бұлар бөтен антигендерді таниды, қорытады және жояды.
Кемік майы қабырғаларда, омыртқаларда, жіліктердің шеміршекті ұштарында және т. б. сүйектерде кездеседі. Ол организмде өмір бойы сақталады да, одан үнемі қан жасушалары түзіліп отырады. Ересек адамның сүйектерінде кемік майының мөлшері шамамен 2,5-3 кг. Кемік майы екі түрлі. Оның біріншісі - қысқа және жалпақ сүйектердің кемікті қуыстарындағы қызыл түсті кемік майы. Екіншісі - түтік пішінді сүйектердің (жіліктердің) ішкі қуысындағы сарытүсті жілік майы. Иммунды жүйенің шеткі мушелеріне - бадамша бездер, лимфа бездері, көкбауыр, соқырішек және т. б. жатады. Жұтқыншақтың сілемейлі қабығында 6 бадамша без шоғырланған. Оларды жұтқыншақ лимфа сақинасы деп те атайды. Ол арада жұп таңдай, жұп түтікті, сыңар жұтқыншақ және сыңар тіл, бадамша бездері орналаскан. Бұл бадамша бездер организмге тамақпен түскен зиянды микробтарды жоюға қатысады. Лимфа бездері көбіне ірі қантамырлардың маңында болады. Адам организмінде 460-қа жуық лимфа бездері бар. Олар шоғырланып жатады.
Көкбауыр - құрсақ куысының жоғары бөлігінің сол жағындағы 9-11 қабырғалардың тұсында орналасқан сыңар мүше. Оның ұзындығы шамамен 10-14 см, ені 6-10 см, қалыңдығы 3-4 см, салмағы 150- 200 г. Көкбауырда қан жасушалары түзіледі әрі уақытша сақталады. Сонымен бірге көкбауырда тіршілігін жойған эритроциттер жиналады.
Иммунды мүшелер организмнің ішкі ортасының тұрақтылығын және генетикалық тұтастығын қамтамасыз етеді.
Иммунды жүйенің жалпы сипаттамасы
Иммундық жүйе организмнің жұқпалы ауруларға және  табиғи жай заттардың  зиянды әсеріне қарсы тұру қабілеттілігін қамтамасыз етеді, қызметі қалпынан өзгергенде адам ауруларға тез ұшырайды.
Иммунитет - организмнің жұқпалы ауруларға қарсы тұру, бөтен заттарды, вирустарды, бактерияларды танып  зиянсыздандыру қасиеті.
Адамда екі түрлі иммунитеті болады:
Тума иммунды жүйе негінде бөтен бөлшектерге қарсы организмде ең бірінші қорғаныш реакциялары қалыптасады. Тума иммунды жүйе бөтен заттың немесе бөлшектің түріне ерекшелігін көрсетпейді.
Иммундық жүйенің қызметі
Иммундық жүйенің қызметі:
Иммундық жүйенің мүшелері басқа мүшелермен өзара әрекеттеседі.
Иммундық жүйенің қасиеттері
Иммундық жүйенің қасиеттері:
Өте сирек кездесетін құбылыс – иммундық жүйенің әсері организмнің өзінің қалыпты ұлпаларының жасушаларына   қарсы бағытталады, нәтижесінде  адамда  аутоиммундық аурулар дамиды. Иммундық жүйенің жауабы есте сақталады, Антигенмен организм қайта кездескенде иммундық жүйенің реакцияларының жылдамдығы және тиімділігі жоғары болады,  антиденелердің деңгейі тез жоғарылайды.
Антигендердің ең бірінші акцепторлары ретінде лимфоциттер қызмет атқарады. Лимфоциттер лимфалық түйіндерінде орналасады.
Иммунды жүйе мүшелері
1) орталық иммундық жүйе мүшелері:  2) перифериялық иммундық жүйе мүшелері:
Тимуста – Т-лимфоцитер дамиды, жіктеледі және жетіледі.
Сүйек кемігі – бағана жасушалар түзілетін мүше. Бағана жасушалар иммундық жүйе жасушаларының, оның ішінде лимфоциттердің негізгі көзі.
Көкбауыр – қанағымына түскен бөгет ақуыздар,  бұзылған формалық элементтер, микроорганизмдер үшін күшті фильтр ретінде қызмет атқарады.
Иммундық жүйенің жасушалары
Иммундық жүйенің жасушалары:
Барлық жасушаларының тегі – плюропотентті бағана жасушалары.
Дереккөздер
Санат:Иммунология Санат:Иммунды жүйе
Ермек Бекмұратұлы Бекмұратов
Ермек Бекмұратұлы Бекмұратов (1942 жыл, Түркістан облысы, Отырар ауданы, Бөген ауылы) – медицина ғылымдарының докторы (1988), профессор (1991).
Бекмұратовтың 104 еңбегі, 2 монографиясы бар.
Дереккөздер
Санат:Медицина ғылымдарының докторлары Санат:Қазақстан медиктері Санат:Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті түлектері Санат:Қазақ онкология және радиология ғылыми-зерттеу институты қызметкерлері Санат:Қазақ туберкулез ғылыми-зерттеу институты қызметкерлері Санат:Халықаралық қазақ-түрік университетінің профессорлары Санат:Халықаралық қазақ-түрік университеті декандары
Флорес-де-Авила
Флорес-де-Авила (Flores de Ávila) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла-Морания ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авила елді мекендері
Программалық артықтық
Программалық артықтық (Программная избыточность (избыточность программы); software redundancy) — жойылуы мәселені шешу нәтижелерінің өзгеруіне әкеліп соқпайтын программа операторларының жиынтығы. Ол программаны бақылау мен нәтижелердің ақиқаттығын арттыруға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Фемида
thumb|Фемида
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Қарақоға (Қарағанды облысы)
Қарақоға — Қарағанды облысы Абай ауданы, Қарағанды ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2023 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Абай қаласынан батысқа қарай 20 км-дей жерде.
Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 90 адам (43 еркек және 47 әйел) болса, 2009 жылы 57 адамды (35 еркек және 22 әйел) құрады.
Дереккөздер
Санат:Абай ауданы (Қарағанды облысы) таратылған елді мекендері
Липлейка (өзен)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мокша өзені бастауынан Темников қаласындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Мокша, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ақжар (Төле би ауданы)
Ақжар — Түркістан облысы Төле би ауданы, Ақжар ауылдық округі орталығы болған ауыл, 2014 жылы Шымкент қаласының құрамына қосылған. Қазіргі уақытта Шымкент қаласының Тұран ауданындағы тұрғын үй массиві.
Халқы
Тұрғыны 3191 адам (2009).
Дереккөздер
Санат:Төле би ауданының таратылған елді мекендері
Кіші Ямсовей
Кіші Ямсовей — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ямсовей өзенінің сол жағалауынан 93 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 121 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қоскөл (көл, Ұлытау облысы)
Қоскөл – Қараторғай өзені алабындағы көл.
Географиялық орны
Арғанаты тауларының солтүстік-батыс бөлігінде. Ұлытау облысы Ұлытау ауданы Қорғасын ауылының солтүстік-шығысында 43 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 443 м биіктікте жатыр.
Гидрографикасы
Аумағы 5 км2, ұзындығы 2,8 км, енді жері 2,2 км, жағалау бойының ұзындығы 8,2 км, ең терең жері 2,3 м, су көлемі 7 млн. м3, су жиналатын алабы 56 км2. Қараша айында суы қатып, сәуірде ериді. Жауын-шашын және жер асты суларыменг толығады. Мал суаруға пайдаланылады.
Жағалау сипаты
Жағалауы жазық, қамыс, құрақ өскен. Солтүстігінде Қамыстыкөл көлі, шығысында Ханым, оңтүстігінде Сарыадыр, батысында Қайыңдышоқы таулары бар.
Дереккөздер
Санат:Ұлытау ауданы көлдері Санат:Торғай су алабы
Рецлинген (Оре)
Рецлинген (Оре) (Rätzlingen (Ohrekreis)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Оре ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 790 адамды құрайды (31 желтоқсан). Алып жатқан жер аумағы 14,74 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 83 435. Муниципалитеттің басшысы — Вильхельм Беренс.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Облигатты анаэробтар
Облигатты анаэробтар — қоршаған ортада бос оттегі жоқ кезде қырылып қалатын анаэробтар.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Владимир Викторович Аукштыкальнис
Владимир Викторович Аукштыкальнис (29.05.1933, Саратов - 7.10.2012, Мәскеу) – совет, Ресей театр және киноактері.
1980 жылы Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі атанған. 1959 жылы К. Маркс атындағы Саратов драма театрының театрлық студиясын бітіреді. Студияны бітіргеннен кейін сол театр құрамына қабылданып, қазіргі уақытқа дейін сол театрда қызмет атқарып келеді. Владимирдің қызы (Лада Аукштыкальнис) да әкесінің жолын қуып келеді. 1965, 1970, 1988 жылдары киноға түскен.
Дереккөздер
Санат:29 мамырда туғандар Санат:1933 жылы туғандар Санат:Саратовта туғандар Санат:7 қазанда қайтыс болғандар Санат:2012 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:КСРО актерлері Санат:Ресей актерлері Санат:XX ғасыр актерлері Санат:XXI ғасыр актерлері Санат:Ресейдің еңбек сіңірген әртістері Санат:Саратов театр мектебі түлектері Санат:Саратов драма театр актерлері
NGC 459
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 15 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 459 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 4665, UGC 832, MCG 3-4-17, ZWG 459,24.
Dansk Melodi Grand Prix
Dansk Melodi Grand Prix Eurovision ән байқауында Дания елінің өкілін таңдау үшін 1957 жылдан бастап ұйымдастырылатын байқау.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Eurovision ән байқауы Санат:Дания мәдениеті
NGC 459
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Сушина (Шумен облысы)
Сушина (Сушина) — Болгариядағы ауыл. Шумен облысына қарасты Вырбица қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 299 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9868. Телефон коды — 05396. ЕКАТТЕ коды — 70398.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шумен облысының елді мекендері
Ангела Меркель
Ангела Доротея Меркель (Angela Dorothea Merkel, туған кездегі тегі — Казнер (Kasner); 17 шілде 1954, Гамбург) — немiс саяси және мемлекеттік қайраткер, ғалым-физхимик. Германияның 8-шi Федералдық канцлерi (2005—2021). Германияның алғашқы әйел-канцлерi. Христиан демократиялық одақтын басшысы. Бірнеше рет Forbes журналының әлемнің ең ықпалды әйелдер тізімін басқарды.
Жастық шағы
Ангела Меркель 1954 жылы  17 шілде күнi Хорст Каснер (1926—2011)  және Герлинда Каснер (т. 1928)  отбасында, Гамбургте  дүниеге келген. Хорст Каснер Гейдельберг және Гамбург университетінің теология ғылымын оқыған. Оның әйелі Герлинда латын және ағылшын тілдерінің мұғалімі болып жұмыс істеді. Ангеладан басқа тағы екі баласы болды: ағасы Маркус (т. 1957) мен апасы - Ирена (т.1964). 1961 жылы, Ангела Каснер Темплин орта политехникалық мектептiн бірінші сыныбына барды. Мектеп жылдарында, сыныптастары мен оқытушылардың естеліктері бойынша, Ангела түспес қыз болды. 1973 жылы Ангела орта мектебінің емтихандарын тамаша тапсырды. Мектепте Ангела Карл Маркс атындағы Лейпциг университетінің физика факультетіне түсу туралы шешім қабылдады және 1973 жылы Лейпцигке көшті. 1974 Ангела өзінің алғашқы күйеуі физика студенті Ульрих Меркельмен  кездесті. Үйлену 1977 жылы 3 қыркүйек  күнi Темплин шіркеуінде өтті. 1978 жылы өзiнiн диссертациясын жақсы бағамен қорғады.
Ғылым Академиясында жұмысы
Ильменау Жоғары техникалық мектепке орналасуы сәтсіздікпен аяқталғаннан кейн Меркель ерлі-зайыптылар Берлинге көшті. Ангела ГДР Ғылым академиясының Физикалық химия Орталық институтына жұмысқа орналасты. 1981 жылы ерлі-зайыпты ажырасқан (ресми түрінде 1982). 1984 жылы, жұмыста, Ангела Меркель оның қазіргі күйеуі Иоахимом Зауэрмен кездесті, олар 1998 жылы үйленді. Ангела Меркель теориялық химия кафедрасында жұмыс істеген. Оның ғылыми жетекшісі Орталық институтында теориялық химия бастығы - Луц Цюликке болды. Жаратылыстану ғылымдары докторы дәрежесін алғаннан кейін, Клаус Ульбрихт басқарған аналитикалық химия кафедрасына көшті. Жұмыста Ангела Меркель саяси өміріне белсенді араласып, Еркін неміс жастар одағы аудандық комитетінің мүшесі және үгiт пен насихатқа хатшысы болды.
Саяси мансабының басталуы
Берлин қабырғасы құлағаннан кейін түбегейлі өзгерістер аясында Ангела Меркель өзінің саяси мансабын бастады. 1989 жылдың желтоқсан айынан бастап «Демократиялық серпіліс» жаңа партиясында уақытша компьютер әкімшісі болып, ал 1990 жылдың ақпан айынан бастап партия төрағасы Вольфганг Шнур штатында референт болып жұмыс атқарады. Кейінірек ол Баспасөз хатшысы лауазымын алды. Ангела Меркельдің мүше болған партияның 18 наурыздағы 1990 жылғы өткен Халық палатасына бірінші еркін сайлауы жеңіліспен аяқталды: партия тек 0,9%  дауыс жинады. Алайда, сайлау блогынын басқа партиясы - Христиан-демократиялық одақ күтпеген нәтижеге жетуiне (41% дауыс) байланысты «Германия үшiн альянсы» сайлау жеңімпазы болып шықты. Сайлау коалиция мүшелерінің арасында портфельдерінің бөлу кезiнде Ангела Меркель баспасөз хатшысының орынбасары лауазымын алған. Германия біріккеннен кейін Меркель Германия Федеративтік Баспасөз және ақпарат кеңсесінде (BPA) министрлік кеңесшісі лауазымын алды. BPA жұмысқа орналасқаннан кейiн, Меркель Бундестагтын депутаты болу туралы шешім қабылдады. 1990 жылдын 20 желтоқсанда Ангела Меркель депутаттық мандатын алды.
Министрлік жұмысы
1991 жылдын 18 қаңтарында әйелдер мен жастар жөніндегі федералдық министрі ретінде ант бередi. Осы лауазымда Ангела Меркель үш жыл жұмыс істейді (1991-1994). 16 қазан 1994 жылғы Бундестаг келесі сайлауда кейін, Ангела Меркель Гельмут Коль үкіметiнде қоршаған ортаны қорғау, табиғатты қорғау және ядролық қауіпсіздік жөніндегі федералдық министрі портфелін алады.
Федералдық канцлер
2000 жылдын 10 сәуірiнде Эссенде өткен Христиан-демократиялық одақтын федералды партиялық съезінде Ангела Меркель партиянын жаңа төрағасы болып сайланады. 2002 жылғы Парламенттік сайлауында жеңіліс тапқаннан кейiн, Ангела Меркель Фридрих Мерц орнына ХДО/ХСО парламенттік фракциясының көшбасшысы болуға шешім қабылдады. 2002 жылғы 11-12 қарашада Ганноверде өткен ХДО федералдық конгресінде Ангела Меркель партия төрағасы ретінде қайта сайланды. Ангела Меркель оппозицияның көшбасшы атанды. 2005 жылғы 18 қыркүйекте ерте Парламенттік сайлауында Германия социал-демократиялық партиясы үкімет коалициясы және «жасылдар» парламентте басым көпшілігін жоғалтты. 10 қазанда ГСДП, ХДО және ХСО Бундестаг сайлауында Ангела Меркельдi Германия Федералдық канцлері лауазымына таңдау туралы олардын қоса беріліп отырған келісімiн жариялады. 2005 жылдын 22 қараша күнi Ангела Меркель Германияның Федералды канцлері лауазымына сайланды. Ол бірінші әйел Федералдық канцлері және Германия тарихында ең жас (51 жыл) Федералдық канцлері атанды.
Сілтемелер
Санат:Германия саясаткерлері Санат:Германия федералдық канцлерлері
IC 1219
IC 1219 — Геркулес шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58037, UGC 10371, MCG 3-42-5, ZWG 109.12, KCPG 496A, IRAS16222+1936.
Сыртқы сілтемелер
IC 1219 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Монилетрикс
Монилетрикс (Моnіlеtһrіх, - моншақтанған шаш, тамшылы шаш, шаштың бұдыр аплазиясы, ұршықшаланған шаш) - Алғашқы балалық шақта байқалатын шаштың тұқым қуатын дистрофиясы. Белгілері - шаштың ұршық тәрізді жуандауы оның жіңішкеруімен алмасып отырады, шаш құрғап, қиылғыш болып келеді, көп түседі.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Тілме
Тілме – терінің жедел қабынуы. Аурудың қоздырғышы – стрептококк бактериялары. Олар денеге жарақаттанған тері арқылы жұғады. Тілме іріңді жара, көршиқан түрінде, сондай-ақ әр түрлі іріңді жара ошақтарына стрептококктың түсуінен дамиды. Ауру жедел басталады. Науқас қалтырап, дірілдеп, дене қызуы 39 – 40С-қа көтеріліп, сандырақтай бастайды. Басы ауырып, құсады. Жарақаттанған тері қатты қызарып, ісінеді. Терінің сау жері мен ауырған жерінің шекарасы анық көрінеді. Қызарған жер ашып, тез ұлғаяды. Тілме төрт түрлі жағдайда өтеді: Тілме асқынғанда сепсиске, менингитке әкелуі мүмкін. Аурудың белгісі білінісімен дерматологқа қаралу керек. Емді дәрігер белгілейді. Үйде қызарған теріге әр түрлі майлар, йод, т.б. жағуға, ыстық басуға болмайды. Тілме дұрыс емделмеген жағдайда қайталана береді. Егер теріде бір жерге бірнеше рет тілме қайталанатын болса, шораяқ ауруына соқтырады. Аурудың алдын алу үшін жеке бастың гигиенасын сақтау қажет. Тілмені жұқтырып алмас үшін, оны ұстап көргеннен кейін қолды сабындап жуып, спиртпен сүрту керек.
Қаракөл (көл, Жамбыл облысы)
Қаракөл – Шу алабындағы көл.
Географиялық орны
Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Ұланбел ауылының шығысында 23 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 262 м биіктікте жатыр.
Гидрографикасы
Аумағы 3,8 км2, ұзындығы 3,2 км, енді жері 1 км, жағалау бойының ұзындығы 20,5 км. Көктемгі еріген қар, жауын-шашын және жер асты суларымен толысады.
Жағалау сипаты
Жағалауы сор батпақты, күрделі тілімденген, түбі лайлы. Солтүгінде Лебяжье, оңтүстігінде Қамқалы, т.б. маңында көптеген ұсақ көлдер бар. Суы ащы, суатқа пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Мойынқұм ауданы көлдері Санат:Шу су алабы
Суан
Суан — қазақ қоғамындағы, Ұлы жүз құрамындағы көне ру. Албан, Суан, Дулат үшеуі бірге туған, Майқы би мен Домалақ ананың балалары.
Тарих
Суандар жайында көне деректерде мүлде ешнәрсе ұшыраспайды. Алайда, бұл бағытта жоғарыда келтірілген Н. Аристовтың сілтемесі аса құнды дерек көзі болып табылады. Бұл мәліметті келтіре отырып, С. Аманжолов Н. Аристовтың пікіріне жан бітіріп, Албан мен Суан Дулат руының одағында болды дегенді қостайды. Қазақ шежіресі де ежелден Дулат, Албан мен Суан руларының түп тамырластығын, тіпті ол үшеуінің Жарықшақтың баласы екеніндігін дәлелдейді.
Аллам
Аллам (Allamps) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Туль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,21 км² шамасында.
Суан
Тарих
Суандар Албандарға, әсіресе, Дулаттарға қарағанда онша көп емес. Сондықтан олар көп жағдайда қысымдық көріп, ең бастысы, жер тәлімі мен жайылымнан шеттетілген. Бұл жәйт әлі күнге дейін айтылып келе жатқан аңызбен де расталады. Онда бауырлар арасында сұр бұқаның ені үшін (ол кезде бұқа ені желінеді екен) дүрдараздық шығып, сыбаға тимеген Суан үлкен ағалары Албан мен Дулатқа өкпелеп, шалғай шығысқа көшіп кеткені әңгімеленеді. Шынында да, Суан руының қонысы Қытай шекарасындағы Іле өзенінің оң қабағында, үш ағайындылар Дулат, Албан, Суан жайлаған аймақтың ең шығыс жағында жатыр.
Аллам
Коммунаның INSEE коды — 54010.
Суан
Болыстары
Жаркент шаһары екі үлкен болысқа бөлінді бірі Тоқарстан бірі Байтүгей, екі болысты Суан руының Ақша атасынан шыққан Мәкен болыс басқарды, кейін Алатау губернаторлығына қарады оны Тезек Төре басқарды.
Зерттеулер
Суаның ата тегі туралы мәліметтер әдебиеттерде біршама. Бұндай деректер көзіне Н. Аристов, М. Тынышбаев, В. Востровтың бізге белгілі еңбектерімен қатар Жетісу облысының байырғы тұрғындарын зерттеген жұмыстарды жатқызуға болады. Оларда Суандардың екі ата Тоқарыстан мен Байтүгейге бөлінетіні айтылады. Бұның бәрі рас болғанымен, әлгілерде үрім-бұтақтың тыңғылықты кестесі жоқ болып шықты. Біз осы кем-кетікті толтырып, өз пайымдауларымызбен салыстыра отырып, Суандар туралы тармақтардың таралуын бір ізге салдық. Суан руының шежіресі туралы біздің мәлімет берушілеріміз онша көп емес, дегенмен, солардың ішінде Талдықорған облысы, Киров ауданың тұрғыны 1897 жылы туған (Суаннан) Кінәз Дәуітәлиев пен сол облыстың Жаркент қаласының тұрғыны 1937 жылы туған (Суан нан) Нұрахан Хабимолдаевтан жинан алған деректерді құнды деп есептейміз. Сонымен Суаннан ірі төрт ата тарады: Тоқарыстан, Байтөгей, Бағыс, Жесегір (соңғы екеуі Көпбағыс пен Досбағыс деген атпен Алматы айналасындағы дулаттарға сіңіп кеткен).
Аллам
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 521 адамды құрады. Халық тығыздығы — 72,26 адам/км².
Суан
Шежіре
Тоқарыстан мен Байтөгей ұдайы көше отырып, қазіргі қонысы Іле өзенінің оң жағасымен Қорғас өзеніне дейін жетеді. Суан руының негізгі ірі атасы төртке: Тұрдымбет, Мұрат, Бердіке мен Баубекке бөлінетін Тоқарыстан болып есептеледі. Тұрдымбет өз кезегінде үш тармақ: Бөргелтай, Есет, Тұрсынға тарайды. Есеттен Қошқар, одан Жанқозы, Бөлек, Одыр, Мейіз. Одырдан Сүйімбай, Сабаз, Қабай. Шежіреде айтылатындай, Мұраттың алты баласы болыпты: Орыс, Қараменде Мұратұлы, Шегірен, Қарабек, Әбдісүгір, Байтөгей. Ел аузында Байтөгейден басқаларын Бес Мұрат деп те атайды. Мұраттың үлкен ұлы Орыс, одан Мырзагелді, Хангелді. Соңғының екі ұлы бар Сұлтанқұл мен Ақша. Ақшадан Бекболат, Құрымбай,Есдәулет,Байтілеу бұларды төрт Ақша деп те атайды. Бекболаттан Сады одан Талтаң. Талтаңнан Шойынтай. Шойынтай дан Нұрбай, Керімбай тарайды. Нұрбайдан Тоқмухаммед Тоқтамамыт, Нұралы тарайды.Тоқмухаммедтен Ұзақ, Байұзақ. Ұзақтан Ермек, Еділ. Еділ ден Жігер. Байұзақтан Бауыржан, Мағжан.Мағжаннан Жақұт, Мейіржан. Мырзагелдінің ұрпақтары недәуір болып, жеті атаға жіктеледі: Қожеке, Тілеке, Кебенек, Олдақсан, Туматай, Еділбай, Мәмбет. Мәмбеттің бірінші Қарлығаш есімді әйелінен Мақпал туса, ал екішпі әйелі Желкілдектен жеті ұл көрген: Сүттібай, Құттыбай, Медеубай, Мес, Айдабол (Сондықтан оларды анасының атымеп Желкілдектің Жеті тазы деп те атайды). Айдаболдан Сабалы, Бабалы, Баба, Байшымыр.
Соңғыдан Тұрғынбай, одан Жақып, Іркітбай, Бүркітбай. Соңғыдан Қайынолда, Қатша, Әбділда, Қабимолда. Соңғыдан Нұрсапа, Нұрахан (мәлімет беруші, 1937 жылы туған), Айдархан. Біз келтірген үрім-бұтақ кестесінде мәлімет беруші Нұрахан Қабимолдаев пен Суанның арасында 11 ата жатыр. Байтөгей үш атаға бөлінеді: Елтінді, Молақ пен Жылгелді. Кейбір әдеби деректерге қарағанда Байтөгейдің ұрпақтары оның екі әйелінің атымен: Нөкейтін мен Сарықыз деп тарайды, біраң, олар қалай бөлінетіні нақты көрсетілмегендіктен, түп- тұқиянын дәл анықтау мүмкін емес. Молақтан Құртымбет, Сексен, Шоқа, Қасаболат, Сүйімбай, Еркебай. Жылгелдіден Аққабақ, Алдияр, Елшібек. Аққабақтың екі ұлы бар: Құдайберді (Аманқұл, Ақбура, Көтен) және Сатай (Абылай, Көпес, Бектемір, Досқұлы, Нәуке, Ақылбек, Әбдіке, Жетімқозы). Сатайдың бес әйелі болды, деп ел айтады. Төртінші әйелінен Әбдіке туыпты, одан Әділбек, одан Дәуітәлі, одап Кінәз (біздің мәлімет берушіміз, 1892 жылы туған). Біздің кестеміз бойынша, ол он екі атадан барып Суанға қосылады. Алдиярдан Есалы мен Дат.
Елшібектен Құлжыкей, Алакүшік, Шабар, Алшор т. б. Сонымен Суан руы екі ата: Тоқарыстан мен Байтөгейге бөлінетінін қайта пысықтаймыз. Алайда, мағлұматтар тапшылығынан үрім-бұтақ кестесінде бүкіл буын қамтылмай қалды. Соған қарамастан екі ата туралы недәуір мәлімет алуға бөлады, өйткені біздің кестемізде Суан руының (5-қосымшаны қараңыз) бұл екі тармағының үрім-бұтағы біршама зерттелді.
Аллам
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары
Суан
Мекені
XIX ғасырдың аяғындағы Суан руының қанша болғанын Н. Аристов еңбегінен табамыз, онда 4000 шаңырақ десе, М. Тынышбаев олар 1917 жылы 40 мыңға жетті деп нақтылайды. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында Суан руына жататын қазақтар негізінен Жетісу уәлаяты Жаркент уезінде тұрып жатты. Олар оңтүстікте Іле өзепінің оң қабағын, шығыста Қытай шекарасына дейіи, ал солтүстікте Жоңғар Алатауының тау шабындықтары мен Батыста Верный уезінің шекарасындағы Көктерек өзенінің бөйын қоныстанып жүрді. Демек, бұл Суандар көрсетілген жерлердегі құнарлы да шұрайлы топырақты аймақты алып жатты деген сөз, онда жер де, су да, ну да жеткілікті еді.
Бұрхан, Үлкен және Кіші Үсек (Өсек), Шыпжың мен Қорғас өзендерінің алқабы мен Алтыңкөл көлінің маңайындағы құмда Байтөгей руының қыстаулары бар болатын. Өсек көлінің айналасында, Іле өзені мен Үсек өзенінің орта шенінде, сонымен қатар Көктерек бойында Тоқарыстан руының қысқы қонысы орналасты. Суан рулары мал және егін салумен айналысты. Төрт түлік өсіріп, бидай, арпа мен тары екті, сөйтіп негізінен жартылай көшпелі өмір сүрді. Ірі байлар Жоңғар Алатауындағы альпі шабындықтарына шығып кетіп, шағын дәулеттілері тау етегін төңіректеп, жарлы-жақыбай, жатақтар қыстауларда қалатын.
Сейшель аралдары
Сейшель Аралдары Республикасы (République des Seychelles, Republic of Seychelles, ) — Мадагаскар аралының солтүстік-шығысындағы аралдарға орналасқан шағын мемлекет. Жер аумағы 405 км². Халқы 79 мың (2000), негізгі тұрғындары креолдардан басқа негрлер, үнділер, қытайлар, ағылшындар. Ресми тілі — креол, француз, ағылшын тілдері. Халқының 80%-ы католиктер. Мемлекет басшысы президент. Жоғары заң шығарушы органы — Ұлттық жиын (бір палаталы парламент). Астанасы — Виктория қаласы. Әкімшілік жағынан 23 ауданға бөлінеді. Ақша өлшемі — сейшель рупиясы.
Ірі аралдары: Маэ, Праслен, Силуэт, Ла-Диг. Ең биік жері — Мери-Сейшелуа шыңы (915 м) Маз аралында. Климаты субэкваторлық, теңіздік. Ауаның орташа айлық температурасы 26 — 28С. Жылдық жауын-шашын мөлшері 4000 мм. Орталық бөлігінде мәңгі жасыл тропиктік орман өседі. Алып тасбақа, құстардың көптеген түрлері мекендейді.
Сейшель Аралдарынан 16 ғасырдың басында португал теңізшілері ашты. 18 ғасырда француздар отарлады. 18 ғасырдың аяғына қарай ағылшындар басып алып, 1810 ж. Англияның иелігі болып жарияланды. 1814 ж. көршілес британ иелігі Маврикиямен біріктірілді. 2-дүниежүзілік соғыстан кейін, әсіресе 1960 — 70 ж. елде ұлт-азаттық қозғалысы күшейді. 1970 ж. елге ішкі автономия берілді. 1976 ж. 28 шілдеде тәуелсіз республика болып жарияланды. 1977 ж. әскери төңкеріс болып, бір партиялы мемлекетке айналды. 1993 ж. жаңа конституциясы бекітіліп, демократиялық даму жолына түсті.
Сейшель Аралдары — аграрлық ел, экономикасында балық аулау кәсібі мен туризм басты орын алады. Кокос пальмасы, темекі, эфир майлы өсімдіктері өсіріледі. Ірі кәсіпорындары жоқ, тұрмыстық бұйымдар жасайтын шағын шеберханалар ғана бар. Теңіз және әуе порты — Виктория. Сырттан күріш, астық, қант, мұнай өнімдерін, тұтыну тауарларын сатып алып, экспортқа балық, эфир майлы өсімдіктерді шығарады. Негізгі сауда серіктестері: Еуропа Одағы елдері, АҚШ, Оңтүстік Африка Республикасы.
Дереккөздер
*
Агрий Робертович Аугшкап
Агрий Робертович Аугшкап (1925 жылы 20 ақпанда Латвияда дүниеге келіп, 2006 жылы 21 сәуірде дүниеден өткен) – совет, орыс және латыш театр актері. .
Кондаду
Кондаду  (Condado) — Бразилиядағы муниципалитет, Пернамбуку штатында орналасқан. Мата-Пернамбукана мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Мата-Сетентриунал-Пернамбукана экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24271 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 90 км² шамасында.
Тарихы
Қала 1958 жылы құрылған.
Санат:Пернамбуку елді мекендері
Герман Вайнгертнер
Герман Вайнгертнер (Hermann Weingärtner;, Одердегі Франкфурт — , Одердегі Франкфурт) — германиялық гимнаст, 1896 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының үш дүркін чемпионы. Сондай-ақ осы Олимпиадада күміс және қола медальдарды да иеленді.
1919 жылы суға кеткен адамды құтқарам деп қайтыс болды.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша гимнасттар Санат:Германия гимнастары Санат:Гимнастикадан Олимпиада чемпиондары Санат:1896 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:1896 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері Санат:1896 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері Санат:Германия Олимпиада чемпиондары
NGC 5603B
NGC 5603B — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Ауқымды объект
Ауқымды объект (Глобальный объект; global object, global) — программаның барлық блогына қатынас құру жарияланған объект.
Ауқымды символ
Ауқымды символ (Глобальный символ; global character) — айнымалының ауқымды SEl-i.
Ауқымды символдық атау
Ауқымды символдық атау (Глобальное символическое имя; global symbolic name) — бір модульде ауқымды деп және олар анықталмаған немесе ішкі деп танылмаған баска модульдерде сыртқы сілтемелер ретінде хабарланған символдық атау.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Радиоактивтілік индикаторы
Радиоактивтілік индикаторы — радиоактивті зиянды заттарды, оның мөлшерін анықтайтын аспап. Оның алып жүруге және тұрақты орнатуга арналған түрлері бар.
Сент-Фуа-ла-Гранд
Сент-Фуа-ла-Гранд (Sainte-Foy-la-Grande) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Либурн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 0,5 км² шамасында.
Радиоактивтілік индикаторы
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Сент-Фуа-ла-Гранд
Коммунаның INSEE коды — 33402, пошта индексі — 33220.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2544 адамды құрады. Халық тығыздығы — 5088,0 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Вила-Пока-ди-Агиар (аудан)
Вила-Пока-ди-Агиар (аудан) (Vila Pouca de Aguiar (freguesia)) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Вила-Пока-ди-Агиар муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3456 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22,7 км² шамасында. Халық тығыздығы — 152,2 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Шөбере алақанынан су ішу
Қазақ үшін өмірдің бір қызығы – шөбере алақанынан су ішу. «Адам ұрпағымен мың жасайды» дейді халық даналығы. Демек бала сүю, ұрпақ өсіру әр адам үшін тіршілік парызы. Соның ішінде «шөбере» деп аталатын төртінші ұрпақ көру көп нәрсені аңғартады. Бұл кемеліне келген қарттық өмірдің үлкен белгісі. Оның қазақ әдетінде жөн-жосығы, қағидасы бар. Жөн-жосығы – ата мен әженің жаңа туған шөберенің алақанынан су ішу. Қағидасы – шөбере қолынан су ішкен адам бұл дүниеде бақытты, о дүниеде де жолы ашық, жеңілдік болады. Қалай болған күнде де төртінші, бесінші ұрпақты көру көп жасаудың белгісі ғана емес, ұзақ ғұмыр кешудегі өмір сапарының мазмұнды жолдары екені артық.
Дереккөздер
Қазақтың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары (Қазақ мәдениетінің суретпен безендірілген энциклопедиялары) "Атамұра",-Алматы. Санат:Салт-дәстүрлер
Сейіт Йағафаров
Сейіт Йағафаров (башқ. Сәйет Йәғәфәров, Сәйет батыр; XVII ғасырдың 2-ші жартысы. — XVIII ғасырдың ортасы) — 1681 — 84 жылдардағы башқұрт көтерілісінің жетекшісі.
Патша өкіметінің отаршылдық саясатына қарсы Сейіт халықты жаппай наразылық көрсетуге үгіттеді. Күштеп шоқындырылған башқұрттар мен татарлардың мұсылмандыққа қайта көшуіне күш салды. Башқұрттар арасында Сейіттің беделі күнге-күнге артып, оның соңынан ереуілшілер қаруланып, жергілікті билік орындарына және орыс селоларына қарсы ашық шабуыл жасай бастады. Сейіт басшылық еткен көтерілісшілерді татар, марий, мордва халықтарының өкілдері де қолдады. 1682 ж. Қазан қаласының воеводасы П.В. Шереметьев бастаған жазалаушы отрядпен шайқаста Сейіт ауыр жарақат алғанына қарамастан, қалмақтар билеушісі Аюкемен байланыс орнатып, көтерілісшілерге қолдау көрсетуін өтінді. Аюке Сейітке бастапқы кезде көмек көрсетіп, жазалаушы отрядқа ойсырата соққы берді. Алайда патша өкіметі Аюкені өз жағына шығарудың амалын тауып, башқұрттарға айдап салды. Жазалаушы отряд пен қалмақтардың соққысынан соң Сейіт бастаған көтерілісшілер жеңілді.
Санат:Башқұрт көтерілісінің көсемдері Санат:Башқұрт аристократиясы
Бек Анника
Анника Бек ( 1994 жылдың 16 ақпан айында Германия Гиссенеда дүниеге келген) - неміс  кәсіби теннисшы (2009 жылдан бастап).
Жалпы Ақпарат
Анника Бектер отбасында жалғыз бала. Әкесінің аты Йоханнес, анасының аты Петра. Әке-шешесі Бонн университетінде дәріс береді, екеуіде химиядан профессор екен. Әке-шешесінің көмегімен 5 жасынан бастап Анника тенниспен айналыса бастапты, ал 11 жасқа толғанда жеңіл атлетика мен жұзуден жаттығуларын қойып, барлық кұш-қуатын теннисқа жұмсауға бел буыпты. 2012 жылы жеке сында юниорлар арасында Үлкен шлем турнирын (Roland Garros-2012) жеңіп алып, Анника неміс теннисшылардың 9 жылдан бері созылып келе жаткан ұтылыстарын тоқтатты. Неміс қызының форхенды өте жақсы, хардта өнер көрсеткенді ұнатады. Спорттан тыс уақытында скрипкада ойнайды екен. Анника неміс, ағылшын, испандық тілдерін толық игерген.
Спорттық карьерасы
Жыл соңындағы рейтингі
Турнирларда Өнер Көрсету
Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету
Жеке сында WTA  турнирлердің финалы (1)
Жеңілістер (1)
Жеке сында ITF турнирлердің финалы (10)
Жеңістер (7)
Жеңілісі (3)
Сілтемелер
Санат:Германия теннисшілері
Қоскөл (көл, Қостанай облысы)
Қоскөл — Тобыл алабындағы тұзды көл.
Географиялық орны
Қостанай облысы Әулиекөл ауданында, Раздольное ауылынан 12 км оңтүстікте, теңіз деңгейінен 228 м биіктікте жатыр.
Гидрографикасы
Аумағы 3,4 км2, ұзындығы 2,5 км, енді жері 1,8 км, жағалау бойының ұзындығы 6,4 км. Шарасында жыл бойы су болады. Көктем айларында бірігіп, жазда екіге бөіленді. Негізінен жер асты және жауын-шашын суларымен толысады. Қараша айының 2-жартысында суы қатып, сәуірдің 2-жартысында ериді.
Жағалау сипаты
Ендік бағытта созылып жатқан көл жағалауы жазық. Батысы мен солтүстігінде қамыс шоғырлары өскен.Алабы мал жайылымына және шабындыққа пайдаланылады. 25% алабы егістікке жыртылған.
Дереккөздер
Санат:Әулиекөл ауданы көлдері Санат:Тобыл су алабы
Эйтоур Инги Гюннлёйгссон
'Э́йтоур И́нги Гю́ннлёйгссон (Eyþór Ingi Gunnlaugsson, 29 мамыр 1989 жыл, Дальвик, Исландия) – исландық рок-музыкант, Исландияның өкілі ретінде Еуровидение 2013 ән байқауының қатысушысы.