cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ресей экономикасы
Химия өнеркәсібі
Ресей өнеркәсіп құрылымында химия, орман, тамақ және жеңіл өнеркәсіптерінің маңызы зор. Елдің химия өнеркәсібінің құрамына мыңдаған түрлі өнім шығаратын кәсіпорындар енеді. Кейбір химия өнімдерін шығаруда Ресей әлемде алдыңғы орынды алады. Мысалы, күкірт қышқылын өндіруден — екінші, минералды тыңайтқыш бойынша бесінші орынды иеленеді. Химия өнеркәсібінде табиғатта жоқ, бірақ қасиеттері өзінің табиғи баламасымен салыстырғанда асып түсетін жаңа материалдар жасалады. Химия өнеркәсібі шексіз шикізат базасына ие болғандықтан, кәсіпорындарын барлық жерде бірдей орналастыруға болар еді. Бірақ қазіргі кезде олардың басым бөлігі мұнай және газ өндеудің өшмдеріне негізделген. Сол себепті мұндай кәсіпорындар көбінесе шикізатты өндіретін және өңдейтін аудандарда (Поволжье, Орталық) орналасады. Химиялық технологиялар алуан түрлі және күрделі болады. Кейде бір шикізаттан ондаған түрлі өнім алынады. Мұның өзі әртүрлі комбинаттардың қалыптасуына әсер етеді. Қазіргі кезде қоршаған ортаны ластайтын химиялық кәсіпорындарға қатысты экологиялық талаптар күшейтіліп келеді.
Орман өнеркәсібі
Ресей аумағының жартысына жуығын орман алып жатыр. Елдегі ағаш сүрегінің жалпы қоры шамамен 80 млрд м3-ді құрайды. Сол себепті мұнда орман өнеркәсібін дамыту үшін шикізат қоры жеткілікті. Оның жеке салаларының орналасуына әртүрлі факторлар әсер етеді. Мысалы, целлюлоза мен қағаз өндірісіне көп мөлшерде ағаш сүрегі, таза су мен электр энергиясы қажет болғандықтан, мұндай өндірістер Карелия, Сібір мен Оралда орналасқан. Ал жиһаз өндіру тұтынушыларға жақын аудандарда орналасады. Ағаш сүрегін неғұрлым толық пайдалану мақсатында кешенді кәсіпорындар салынған. Мұндай кәсіпорындар Архангельск, Сыктыквар, Братск, Усть-Илимде жұмыс істейді. Ресейдің орман өнеркәсібінің өнімдерінің басым көпшілігі берене, кесілген ағаш сүрегі мен целлюлоза түрінде сыртқы нарықта сатылады.
Жеңіл өнеркәсіп
Жеңіл өнеркәсіп салалары арасында, әсіресе жергілікті шикізатка негізделген тоқыма өнеркәсібінің маңызы зор. Шикізатты (жүн, зығыр) бастапқы өңдеу өндірілетін аудандарда жүргізіледі. Ал тоқыма кәсіпорындары ірі қалалар мен олардың маңында орналасады.
Тамақ өнеркәсібі
Тамақ өнеркәсібі — ауыл шаруашылығымен тығыз байланысты салалардың бірі. Бұл саланың кәсіпорындары барлық аудандарда бар. Шикізатты алғашқы өңдеу барысында қалдық көп болады және кейбір ауыл-шаруашылық өнімдері (сүт, жеміс-жидектер және т.б.) алысқа тасымалдауға жарамсыз. Сол себепті оларды өңдейтін кәсіпорындар шикізат көзіне жақын орналасады. Бұл топқа май шайқау, қант, ұн-жарма өндірістерінен басқа, балық өнеркәсібі де жатады. Ресейде жылына шамамен 3 млн т балық ауланып өнделеді. Алғашқы өндеуден өткен шикізатты пайдаланып жұмыс істейтін кәсіпорындар тұтынушыларға жақын орналасады. Қалалар мен ірі елді мекендерде ет, сүт және макарон, кондитерлік өндірістер шоғырланған.
Дереккөздер
Санат:Ресей экономикасы
Октябрьское (Тереңкөл ауданы)
Октябрьское — Павлодар облысы Тереңкөл ауданындағы ауыл, Октябрь ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Тереңкөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 28 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1008 адам (507 ер адам және 501 әйел адам) болса, 2009 жылы 744 адамды (364 ер адам және 380 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Тереңкөл ауданы елді мекендері
Сәуле Ахметова
Сәуле Ахметова (1972 жылы туған) — социология ғылымдарының кандидаты, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің философия және саясаттану факультетінің әлеуметтану бөлімінің түлегі. Қазақстан әлеуметтанушылары Ассоциациясының мүшесі. 2002 жылы әлеуметтану мамандығы бойынша "Қазақстан Республикасында мемлекеттік тілдің әлеуметтік институт ретінде қалыптасуы: әлеуметтанулық таңдау" атты тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Социология ғылымдарының кандидаттары
Сульц-ле-Бен
Сульц-ле-Бен (Soultz-les-Bains) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Мольсайм округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,55 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67473, пошта индексі — 67120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 913 адамды құрады. Халық тығыздығы — 257,18 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
NGC 2885
NGC 2885 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1827 жылы 24 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2885 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 26811, IC 538, UGC 5037, MCG 4-22-58, ZWG 121,98.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Шуыл генераторы
Шуыл генераторы (noise generator) — калибрлік және реттегіш қуаты бар кең жиілік диапазонда спектральды тығыздығы біркелкі және шуылы бірдей сигналды алатын құрылғы. Генератор шуыл имитаторын немесе түрлі құрылғыларды баптау үшін қолданылатын өлшегіш құрал ретінде қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Миоцен
Дереккөздер
Санат:Кайнозой Санат:Геологиялық кезеңдер Санат:Неоген
Тисса
Тисса (Tissa) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Заале-Хольцланд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 22 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Мальчезине
Мальчезине (Malcesine) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Верона провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3423 адамды құрайды. Халық тығыздығы 50 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 68,19 км² шамасында. Пошта индексі — 37018.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Benigno. Жыл сайынғы мерекесі — 26 шілде.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Алтықарасу ауданы
Алтықарасу ауданы — Қазақ АКСР-дағы Адай және Ақтөбе округтарының бұрынғы әкімшілік бөліну бірлігі.
Тарихы
Аудан Адай округі құрамында 1928 жылы құрылған. 1929 жылдың сәуірінде Адай округы таратылғаннан кейін аудан Ақтөбе округына өткізілді.
1930 жылы Ақтөбе округі таратылғаннан кейін Алтықарасу ауданы да таратылды. Құрамына кірген аумақтар Ойыл ауданына өткізілді.
Әкімшілік бөлінуі
Аудан Темір уезінен өткізілген 3 болыстан тұрды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның таратылған аудандары
Нуклид
Нуклид - ядро құрамындағы протондар мен нейтрондардың белгілі бір санына ие атом.
Радионуклид
Радионуклид - радиоактивті нуклид.
Дереккөздер
Санат:Физика
Алкмар
thumb|right|200px|Сурет:2015 Alkmaar-Altstadt Алкмар – Нидерландтағы Солтүстік Голландия провинциясында орналасқан қала және қауымдастық. Алкмар қаласы тарихы құжаттарда алғаш рет 10 ғасырда айтылған. Қала дәрежесіне 1254 жылы ие болған.
1600 жылдан бастап Алкмар аймақтағы нарық орталығына айналды. Алкмарда ірімшік өндірісі жолға қойылған. Сондай-ақ жыл сайын тұрғындар қалада ірімшік жәрмеңкесін ұйымдастырып отырады. Алкмар – Солтүстік Голландия түбегінің жүрегі. 2004 жылы қала өзінің 750 жылдық мерейтойын атап өтті.
Дереккөздер
Санат:Солтүстік Голландия провинциясы қауымдары Санат:Алкмар
Поведа-де-ла-Сьерра
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 150 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 51,7 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 148 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гвадалахара елді мекендері
Магнитофильм
Жазуы бар магнитті лента. Халықаралық стандартқа сәйкес магнитофильмдер 6,25 мм лентада 19,05 не 9,52 см/сек жылдамдықпен барлық магнитофондарға қайта жаңғыртуға жарамды 4 жолды стереофонды жазумен шығарылады. Сауда орындарында сатылатын магнитофильмдердің диаметрі 127 мм келетін №13 (дыбыс жаңғырту ұзақтығы 25—30 минут) және диаметрі 178 мм келетін, №18 (дыбыс жаңғырту ұзақтығы 55—60 минут) катушкалары бар. Олардың жұмыстың қабаты ішіне қарай оралып, екі ұшына ракорд (түрлі түсті магнитті емес ленталардың қиындылары) желімде ле ді. Ракордтар магнитофильмнің жұмыстың бөлігін лента тартқыш механизмге орау кезінде бүлінуден сақтап, жазудың (фонограмманың) басын табуға мүмкіндік береді.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс
Дейноних
thumb|Дейноних Дейноних. Дейнонихтің қимыл-қозғалысын реттеп тұратын икемді мойыны, үшкір тісті жақ сүйектері мен үлкен басы болған. Аяғының екінші тырнағы орақ сияқты ішке қарай бүгіле біткен. Ұзын құйрығы беломыртқасына жалғасқан. Құйрығының көмегімен дене салмағын тепе-теңдікте ұстап, жылдам бұрылыс жасай алған. Көздері мен ми көемі үлкен. Жеңіл де икемді екі аяғымен шапшаң қозғалатын құс тектес динозаврың ұзындығы — 3 метр, биіктігі — 1,5 метр, салмағы — 79 келі. Иығынан төмен — 1,2 метр, жамбас сүйегінің ұзындығы — 31 см.
Дереккөздер
Санат: Динозаврлар Санат: Зоология
Электр өткізгіштік
Электр өткізгіштік – уақыт бойынша өзгермейтін электр өрісі әсерінен заттың тұрақты электр тогын өткізу қабілеті. Заттың Э. ө-і оларда қозғалғыш электр зарядтары – ток тасушылардың болуына байланысты. Ток тасушылардың тегіне қарай Э. ө.: электрондық өткізгіштік (мыс., металдар мен шала өткізгіштерде), иондық өткізгіштік (мыс., электролиттерде) және аралас (электронды-иондық) өткізгіштік (мыс., плазмада) болып ажыратылады. Ал меншікті электрөткізгіштігіне () байланысты барлық денелер: өткізгіштер (106 сименс/м), шалаөткізгіштер (10–8 сименс/м) 106 сименс/м және диэлектриктер (10–8) болып үш топқа бөлінеді. 2) Электр кедергісіне кері шама. Ол бірліктердің халықаралық жүйесінде (СИ) сименспен өрнектеледі.
Дереккөздер
Санат:Электрлік
Қайқыбай Қуатбеков
Қайқыбай Қуатбеков (1892, Маяқұм аулы — 1976, сонда) — шопан. Социалистік Еңбек Ері (1949). 1948 жылы әр 100 саулықтан 106 қозы алып, оның елтірісінің 76%-н 1-сортпен өткізген. Ленин, "Еңбек Қызыл Ту" ордендерімен, бірнеше медальмен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Социалистік еңбек ерлері
Средно-Село (Велико Тырново облысы)
Средно-Село (Средно село) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 5088. Телефон коды — 06153. ЕКАТТЕ коды — 68494.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Аграфия
Аграфия (грек. a — қаз. болымсыздық қосымшасы және grako — жазаліын)— сойлеудің әртүрлі жағдайында пайда болатын жазудың бұзылуы не жазу қабілетін толық жоғалтудан немесе сөздерді өрескел бүрмалаудан, буындар мен әріптерді тастап кетуден, әріптер мен буындарды сөз етіп қосуға қабілетсіздіктен, т.б. көрінеді. Аграфия балаларда мидың органикалық жете дамымауымен байланысты тілінің жалпы дамуы кенжелеп қалуының бір көрінісі; нашар естудің немесе саңыраулықтың салдарынан сөздерді дыбыстық талдаудағы кінәраттармен байланысты сойлеудің бұзылуынан корінуі мүмкін. Аграфия ми сырқатына байланысты сөйлеудің түрлі бұзылулары салдарынан пайда болатын жазу қабілетінен айырылуы деп те айтады. Аграфия жазу қабілетінен толық айырылу немесе сөздерді тұрпайы түрде бұрмалау, буындар мен әріпгерді тастап кету, әріптер мен буындарды сөзге біріктіре алмауда көрініс табады.
Дереккөздер
Санат:Нейролингвистика Санат:Психолингвистика Санат:Логопедия
Трансген
Трансген – қасиеттерін модификациялау мақсатында белгілі бір ағзаның генін гендік-инженерлік манипуляциялауынан өткен ДНҚ бөлігі. Әдетте (бірақ барлық жағдайда емес), трансген басқа түрдің геномының бөлігі болып табылады. . Трансген биологиялық объекттен немесе жасанды синтезделеді. Трансгенді ағза деп трансген геномы енгізілген ағзаны айтады. Реципиент геномындағы трансген инкорпорациясы нәтижесінде ұрпақтарға трансгендерді беру, яғни трансгенез қабілетіне ие болады
Дереккөздер
Санат:Биотехнология
Эшкуркела
Эшкуркела (Escurquela) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Сернанселье муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Жильская Шайма
Жильская Шайма (Шайма) — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Киров облысы, Нижегород облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ветлуга өзенінің оң жағалауынан 643 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 38 км-ді құрайды.
Еділ-Дон каналы
Еділ-Дон Каналы — Ресейдегі канал. Волгоград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы сол жағалауынан 495 км қашықтықта Цимнан бөлініп Волга өзеніне құяды орналасқан. Өзен ұзындығы 100 км-ді құрайды.
Жильская Шайма
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга бастауынан Ветлуга қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Еділ-Дон каналы
Су реестрінің мәліметтері
700px|thumb|center|Волго-Донской Каналы
Жильская Шайма
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Еділ-Дон каналы
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Карповка; бастауынан Карповка су торабына дейін. Өзен саласы — Хопер және Солтүстік Дон салаларының құйылысы аралығындағы Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Жильская Шайма
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Еділ-Дон каналы
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Каналдар
Оқулық
Оқулық – оқу бағдарламасы мен дидактиканың талаптарына, оқыту мақсатына сай оқу пәнінің мазмұнын ғылыми негізде, жүйелі баяндайтын кітап. Оқулық оқу орындарының типіне қарай (бастауыш, орта, кәсіптік-техникум, жоғары оқу орындары) жасалады. Әр түрлі ұлт мектептері үшін нақты ұлттың ана тілі мен әдебиетінің ерекшеліктерін ескере отырып оқытылатын ағылшын, орыс тілі, т.б. оқулықтар шығарылады. Оқулыққа мынадай педагогикалық талаптар қойылады: оқу материалдарының қазіргі ғылым мен технологияның дәрежесіне сәйкес баяндалуы; жоғары идеялылығы, тәрбиелік міндеттерге сәйкестігі; мазмұнының бағдарлама мазмұнына сәйкес әрі түсінікті болуы; материалдарының оқушылардың жас және танымдық ерекшеліктеріне сәйкес баяндалуы; дәл және анық, нақты қорытындылар, ережелер, заңдар мен анықтамалардың баяндалуы, тілдің жатық, әдеби және ықшам болып, оқушылардың ұғымына сәйкес келуі; оқу материалын меңгеруді жеңілдететіндей иллюстрация, сурет, кесте, диаграмма, сызба мен сызулардың болуы; сыртқы пішінінің (қағаз, шрифт, мұқабасының) ретті сәндендірілуі. Негізгі оқу пәндерінің оқулықтарына қосымша хрестоматия, есеп жинақтары, жазбаша жаттығу кітаптары, анықтама, сөздік, оқу кітаптары, тарихи және географиялық карталар, т.б. қолданылады.
Мак-Кинзи моделі
Мак- Кинзи моделі стратегияны таңдаудың дайын моделін ұсынбайды. Бұл модель - болашаққа ықпал көрсететiн ұйымдардың негiзгi iшкi факторларының ұғыну әдiсі. Осы факторларға мыналар жатады: стратегия, дағдылар сомасы, құндылықтардың ортақтығы, ұйым, жүйенiң құрылымы, фирманың қызметкерлерi, стиль. Модельдің идеясы таңдалған стратегияның ұйымның көрсетiлген дәрежелерi  және стратегиясына  сәйкес келетiнiн көрсетуге бағытталған.
Мак-Кинзи моделі
Мак- кинзи моделі - схемалардың және сандық көрсеткiштердiң жиынтық процессi ретiнде ғана маңызды емес. Бұл жерде сонымен қатар, жұмысшылар мен басшы арасындағы қарым-қатынас, адамдардың мүддесіне көп көңіл бөлінеді.
«Дженерал Электрик – Мак-Кинзи» матрицасы
«Дженерал Электрик – МакКинзи» моделі 9 ұяшықтан тұратын матрица түрінде болады. Матрицада талдау келесі параметрлер бойынша iске асады:
СЗХ тартымдылық көрсеткiші  яғни сол не бiр шаруашылық субъекттер тек қана бекiтетiн және оларға бағдарлай алатын бақылаусыз серiктестiк болып табылады. Бәсекелестiктегi позиция көрсеткiші, керiсiнше, шаруашылық қызметтiң нәтижелерiнен субъекттiң өзiне тәуелдi болады.Егер БКГ-ның абсциссалард өстерінде  (бекiтiлген ) статикалық көрсеткiш қолданылса, ал Мак-кинзиде динамикалық көрсеткiш қолданылады.БКГ матрицасына қарағанда,  бұл матрица сұраныстың барлық фазаларында қолданылады, алайда ол бірнеше қызметтерден кейін қолданылады.
Маккинзи матрицасы 3x3-шi өлшемдi алады. Өстер бойынша нарықтың тартымдылығы және серiктестiктiң салыстырмалы артықшылығының интегралды бағалары немесе серiктестiктiң кәсiпкерлiктiң күштi жақтары көрсетіледі. X осі бойынша, бақылауға алынатын компаниялар, ал Ү өстері бойынша керісінше алынбайтын компаниялар орналасады. Матрицаның өлшемiнiң 3x3ке дейiн үлкеюі кәсiпкерлiктiң толық классификациясын, түрлерiн салыстырып көруді ғана емес,  кең  стратегиялық талдауға  мүмкiндiк бермеуші еді.Кәсiпкерлiктiң талданатын түрлерi үйiрмелер немесе көпiршiктердiң түрiнде торларда көрсетiледi. Әрбiр үйiрме кейбiр нарықта ортақ сату көлемiне сәйкес келедi, серiктестiктiң кәсiпкерлiгiнiң еншiсi сегмент түрінде болады.Екi өстердiң матрицалары үш бөліккке бөлінеді, яғни сетка 9 тордан тұрады. Кәсiпкерлiктiң стратегиялық бағыттары матрицада оның орын ауыстыруы бойынша оңнан солға, төменнен жоғарыға көрсетіледі.
Матрицаның стратегиялық бағыттарының облыстары
1. Жеңiмпаздардың облысы. Жеңiмпаздардың облыстары кәсiпкерлiктiң барлық түрлерi және бәсекелестерімен салыстырғанда жақсы немесе орташа артықшылықтарға ие болады.
2. Жеңілгендер облысы. Бұл мұндай бiр төменгi факторға кем дегенде ие болатын және өстер бойынша жоғарғы параметрлердiң ешқайсыларына ие болмайтын кәсiпкерлiктiң түрлерi. 3. Орташа облыс немесе шекаралық. Мұндай бизнестің түрінде, компания не өсіп лидерге айналады, не төмен түсіп, жеңілгендерге жатады. Матрица екiншi фактордың динамикасын қарауға мүмкiндiк бередi - шаруашылықтың стратегиялық аймағының тартымдылығын. Бұдан басқа, стратегиялық таңдау бұл жерде едәуiр кеңейтілген.
Дереккөздер
Санат:Модель
Айланд Парк (Айдахо)
Айланд Парк (Island Park) — Айдахо штатының Фримонт округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 19.3 км². FIPS коды — 16-40600.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 215 адамды құрады.
Фонсдорф
Фонсдорф (Fohnsdorf) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Юденбург округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 8264 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 54.62 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — JU, ресми идентификациялық коды — 6 08 04.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Штранер (АСДП) саналады.
Кемербастау ауылдық округі
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 4135 адамды құрады.
О. Генри
'''О. Генри (O. Henry) лақап атымен белгілі болған Уильям Сидни Портер''' (William Sydney Porter; 1862—1910) — америкалық жазушы, новелла жанрының хас шебері. Оның хикаяттары әзілге толы және күтпеген финалмен ерекшеленеді.
Өмірдерек
Уильям Сидни Портер 1862 жылдың 11 қыркүйегінде АҚШ–тың Солтүстік Каролина штатындағы Гринсборо қаласында дүниеге келді. Үш жасында анасы туберкүлез ауруынан қайтыс болды. Кейінрек әкесі жағынан туыс болып келетін әпкесінің қамқорлығында өседі. Мектеп бітірген соң фармацевт мамандығына оқып, дәріханада жұмыс жасайды. Үш жылдан кейін Техасқа барып, әртүрлі жұмыстар істейді. Ранчода, жер басқармасында қызмет етеді. Кейін Техас штатындағы Остин қаласында есеп жүргізетін банкте кассир қызметінде болды.
Жазушының алғашқы әдеби тәжірибелері 1880-шы жылдың бас кезінде басталды. 1894 жылы Портер Остинде Роллинг Стоун атты әзіл–оспақ апталық журналын шығара бастады. Бұл журналда жазушы өзінің әзілдерін, өлеңдері мен суреттерін енгізді. Өкінішке орай, аталмыш журнал бір жылдан соң өз жұмысын тоқтатты. Дәл осы кезеңде Портерді банктен ақша жетіспеушілігі үшін жұмыстан шығарып, сотқа берді.
Портерге тағылған айыптан кейін ол алғашында Гондурас қаласында, кейін Оңтүстік Америкада құқық қорғаушылардан тасаланып жүреді. Ол жерлерден қайтқан уақытында ұсталып, Огайо штатындағы Колумбус түрмесіне 1898—1901 жылдар аралығында үш жылға бас бостандығынан айырылады.
Түрмеде Портер шағын әскери ауруханада жұмыс жасап, шағын әңгімелер жазып, өзіне лақап ат іздеуге кірісті. Көп ойлана келе Портер өзіне О. Генри атты лақап атқа тоқталады (көбінде есім — O’Henry ирландық фамилиясы бойынша қате жазылып келеді). Бұл есімнің шығу тегі бұлыңғыр. Жазушының өзі бұл есімнің тарихы туралы: "Генри есімі ақсүйктік басылымдардың бағанынан алынды, ал О инициалы ең қарапайым таңба ретінде таңдалып алынды" деген екен. Сондай–ақ, жазушы газеттердің біріне Olivier (француз есімі — Оливье) атының қысқарған түрі деп те айтқан болатын. Шындығында, жазушы өзінің көптеген әңгімелерін Olivier Henry есімімен берген. Басқа дәлелдерге қарасақ, есім сол кездегі медициналық анықтамаларымен танымал француз фармацевті Этьен Осеан Анридің (Etienne Ocean Henry) есімімен тығыз байланысты. Есім жайындағы тағы бір болжамды ғалым әрі жазушы Гай Дэвенпорт былай дейді: «О. Генри» есімі автордың өзі отырған түрмесінің қысқарған аты — Ohio Penitentiary. Портер алғашқы 1899 жылы басылып шыққан «Рождественский подарок Дика-Свистуна» атты әңгімесін автор түрмеде отырғанда жазған.
О. Генридің жалғыз «Орамжапырақ және патшалар» романы 1904 жылы жарық көрді. Осы басылымнан кейін бірқатар әңгімелер жинағы жарық көрді: «Төрт миллион» (The four million, 1906 жылы), «Жанып тұрған шам» (The trimmed Lamp, 1907 жылы), «Батыстың жүрегі» (Heart of the West, 1907 жылы), «Қала дауысы» (The Voice of the City, 1908 жылы), «Игілікті алдамшы» (The Gentle Grafter, 1908 жылы), «Тағдыр жолдары» (Roads of Destiny, 1909 жылы), «Таңдаулар» (Options, 1909 жылы), «Нақты істер» (Strictly Business, 1910 жылы) және «Бұралымдар» (Whirligigs, 1910 жылы).
Жазушы өмірінің соңына қарай бауыр циррозы мен диабет ауруларымен көп ауырған. Жазушы Нью-Йорк қаласында 1910 жылы 5 маусымда қайтыс болады.
О. Генридің қазасынан кейін жарық көрген «Постскриптумдер» (Postscripts) жинағына жазушының Техас штатында (Хьюстон, 1895—1896 жылы) шығарылатын «Пошта» газетіне арналып жазылған фельетондары, әзіл–оспақ естеліктері енген болатын. О. Генри шығармашылығы жалпы саны 273 әңгімеден тұрады. Шығармаларының толық жинағы 18 томды құрайды.
Шығармашылығындағы ерекшеліктер
О. Генри — америкалық әдебиеттегі "қысқа әңгімелер" (short-story) жанрының шебері. Өлер алдында О. Генри өзінің әлдеқайда салмақты жанр — роман жанрында қалам тартқысы келетіндігін былай білдірген: "менің қазіргі кезде жақып жүрген дүнием бір жылдан кейін жазатын еңбегімнің қасында жай ғана қаламымның сынамасы".
Алайда бұл пікір шындыққа айналған жоқ. Содан О. Генри өзінің еңбегін қалыпты юмор жанрында әңгімелер жаза берді. Осы кездерде жазушы әлеуметтік мәселелерге ден қойып, буржуазды қоғамға қарсы өзінің азаматтық ұстанымдарын ашық айтқан тұсы болды.(Дженнингс «Через тьму с О. Генри»).
О. Генридің шығармаларына арқау болған кейіпкерлер әралуан: миллионерлер, ковбойлар, алыпсатарлар, кір жуатын әйел, қарақшылар, қаржыгерлер, саясаттанушылар, жазушылар, әртістер, суретшілер, жұмысшылар, инженерлер, өрт сөндірушілер.
Шығармалары
Роман:
Әңгімелер жинағы:
Цитаталары
«Мен Мэй Марту Мангэмді көріп, оның аяғына жығылдым. Ол тек он сегіз жаста еді; оның терісі жап–жаңа рояльдің ақ клавиштері сияқты болды, ол өте әдемі еді, өзіне тән қаталдық пен қызықсыз техастық жайылмаларда өмір сүруге мәжбүр болған періштенікіндей көңіл ұйытатын жарқындық бар еді.»(Қазына).
«Адамға бір ғана жалғыз дос керек. Сіздің жаныңызда айналсоқтап жүрген адам сіздің вискиіңізден дәм татып, сізді арқаға қағып, сізді қалай жақсы көретіндігі туралы айтып сіздің уақытыңызды алса, онда ол адам сізге дос емес. Тіпті сіз онымен мектеп кезінде тас ойнасаңыз да, бір көлден балық ауласаңыз да. Егер сізге шын дос керек болмаса, әзірге жаңағы дос та жарай берді. Бірақ, шынайы дос, меніңше, сіз арқа сүйейтін дос болуы керек…». «Мен одан: — Сіз өз тағдырыңыздың сиқырын бәсеңдетуді көрмеп пе едіңіз? – деп сұрадым. Мысалы, көз тоймас ажарыңызды жабатын вуаль жабынғыңыз келмей ме? Немесе әдемі дауысыңызбен екі-үш қатты нотада сөйлегіңіз келмеді ме? Қысқасы, өзіңіз қалай да осы ханымды тастаймын деп ойламап па едіңіз?» (Достым, көмекке кел!)
«— Сіз менің тауық емес, тіпті де қармаққа іліне қоятын балық емес екенімді әлі түсінбедіңіз бе? Менің қармаққа іліне салуымды күту — арқауы кеткен іс.» (Кім биік?)
«Мәселе біз таңдаған жолда емес. Біздің ішіміздегі нәрсе бізді сол жолды таңдауға мәжбүрлейді.»
«Боливар екеуін көтере алмайды (Боливарға екеуін апару қиынға соғады).» (Біз таңдайтын жолдар)
Сілтемелер
Санат:АҚШ жазушылары Санат:Лақап есімімен танымал әдебиетшілер Санат:О. Генри
Касымхан Бегманов
Касымхан Бегманов 1958 жылы 4 тамызда Түркістан облысының Кентау қаласында дүниеге келген. 1975 жылы Түркістан қаласына қарасты Бабайқорған орта мектебін, 1980 жылы Қазақ политехникалық институтының машина жасау факультетін бітірген. Әр жылдар да Шымкент қалалық троллейбустар басқармасына мастер, техника қауіпсіздігі жөніндегі инженер, эксплуатация бөлімінің бастығы, Шымкент облыстық комсомол комитетінің жауапты қызметкері, Түркістан қалалық Мәдениет бөлімінің бастығы, Шымкент қалалық атқару комитетінің жауапты қызметкері, бүкілодақтық балалар қоры облыстық бөлімшесінің төрағасы, Алматы қалалық Алмалы аудандық «Қазақ тілі» қоғамының төрағасы, «Жалын» журналының жауапты хатшысы, Қазақстан Жазушылар одағы жанындағы әдебиетшілер қауымдастығының бас директоры, Қазақстан Үкіметі Премьер-Министрінің кеңсесінде бас маман, референт, әлеуметтік мәдени даму бөлімінің аға референті, 1998-1999 жылдары Қазақтың мәдениет және өнертану ғылыми-зерттеу институты директорының орынбасары болып қызмет еткен. 2000 жылдан бастап «Тұран-Әлем Банк» АҚ-ның баспасөз және қоғамдық ұйымдарымен байланыс бөлімінің бастығы қызметін атқарды. Қазіргі кезде «БТА банкі» АҚ-ның Бренд кеңсесі бастығының орынбасары.
Еңбегі
Алғашқы өлеңдері 1976 жылдан республикалық мерзімді баспасөз беттерінде жарық көре бастады. Тұңғыш өлеңдер кітабы «Бастау» деген атпен «Жалын» баспасынан (1980) жарыққа шықты. «Жазушы» баспасынан «Қарашық» (1990), «Бесіктен бейітке дейін» (1997), «Өлке» баспасынан «Сағыныш» (2001), «Ол көктем оралмайды» (2006), «Менің Түркістаным» «Атамұра» баспасы (2008), «Ақ жаңбырлар әуейі», «Қайнар» баспасы (2007) атты өлеңдер жинағы мен екі томдық шығармалар жинағы «Ұшпақ» баспасынан (2007) жарық көрген. Өлеңдері орыс, түрік, өзбек, қырғыз, якут, қытай тілдеріне аударылып, мектеп оқушыларын арналған әдебиет хрестоматияларына, қазақ поэзиясының антологиясына енген. «Мұстафа Шоқай жолымен» атты ұлы тұлғаның жүріп өткен жолдарымен Наршоқы, Ташкент, Қоқан, Ферғана, Самарқанд, Санк-Петергбург, Баку, Тбилиси, Кутаиси, Батуми, Стамбул, Париж, Ножансюр-Марн, Шелль, Фонтенбло, Берлин тәрізді қалалардың түрлі архивтерінен алынған сирек құжаттар мен нақты фото деректерден тұратын тарихи-зерттеу екі томдық кітабы жуырда «Дәстүр» баспасынын жарыққа шықты. «Мұстафа Шоқай жолымен» атты көп сериялы деректі фильм түсірген. Белгілі композитор-жазушы Илья Жақановтың ақын өлеңдеріне жазылған әнде-рінің тарихы жайлы «Сырлы жүрек пернесі» атты лирикалық эссе кітабы 2008 жылы «Ұшпақ» баспасынан жарық көрген. «Мое последнее слово будет имя твое, любимая...» атты жыр жинағы орыс тілінде, белгілі ақын Ардақ Еженованың аударуымен «Дәстүр» баспасынан жарық көрген. Ел ішіне кең тараған көптеген ән өлеңдерінің авторы.
Жетістіктері
Республикалық Қасым Аманжоловтың 90 жылдығына арналған жыр мүшәйрасының бас жүйесін, Түркістан қаласының 1500 жылдығына арналған халықаралық ақындар мүшәйрасында бірінші орынды, Түркістан, Шардара аудандарының әнұрандарын анықтауға арналған республикалық байқаулардың бас жүлдесін жеңіп алған. Халықаралық жазушылар мен публицистер қауымдастығының мүшесі. Түркістан қаласының Құрметті азаматы.Қазақстан Жастар Одағы, халықаралық «Алаш» және Төлеген Айбергенов атындағы әдеби сыйлықтарының лауреаты (1989).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Төлеген Айбергенов атындағы әдеби сыйлықтарының лауреаты Санат:1958 жылы туғандар
Аббас-Мирза Шарифзаде
Аббас-Мирза Шарифзаде (Abbas Mirzə Şərifzadə; 9 (22) наурыз 1893, Шемахы — 16 қараша 1938, Баку) - Әзірбайжанның кино және театр әртісі, режиссер, әзірбайжан халқының ең алғашқы әртістерінің бірі.
30 жыл ішінде Шарифзаде Әзірбайжан халқы мен әлемдік драматургия шығармашылығында он шақты рөлде ойнады. Шарифзаде бірінші рет әртіс-трагик ретінде танылды. Оның ең атақты шығармашылығы – Уильям Шекспирдің трагедиясында болды. Шарифзаде әзірбайжан халқының драма театрының тарихында үлкен рөлі бар. 1926 жылдан бастап, Шарифзаде әзірбайжан халқының опера театрында режиссер қызметін атқарды.
Сталиннің репрессиясында айыпты болып, 1937 жылдың желтоқсан айында тұтқындалды және жарты жылдан кейін өлім жазасына кесілді.
Өмірбаяны
Аббас-Мирза Шарифзаде 1893 жылы 9 қаңтарда Шемахе жерінде Мирза Абдул-Расула мен Мелек-Нисаның отбасында дүниеге келді.Анасынан ерте айырылған Шарифзаде екінші рет Фаррухбегимге үйленеді. 1907-1908 оқу жылдарында Шарифзаде еркектер гимназиясына түседі.Бірақ ол аурып,оқуы аяқталмай қалады. Шарифзаденің ағасы Мирза Мамед Таги театр әлеміне жақын болды. Шарифзаденің де театрға қызығушылығын ағасы арттырды. Баку қаласында Шарифзаде 9 жасында алғаш рет спектакль сахнасына шығады.Шарифзаде мұны өзінің шығармашылығының бірінші басқышы деп есептейді.
Жеке өмірі
1919 жылы 22 маусымда Аббас-Мирза Шарифзаде Ханифа-ханым Акчуринаға үйленеді. Олардың Ертоғрыл, Қаратай деген ұлдары болған. Екі ұлының аты Шарифзаденің спектакль сахнасында ойнаған рөлдері бойынша қойылды. Шарифзаденің үлкен ұлы Ертоғрыл заңгер болып,көп жылдар бойы Баку районында прокуратура болып жұмыс істейді.1951 жылы 20 қазанда кіші ұлы Каратай үлкен сержант болып тағайындалған.
Шарифзаде 30 жыл бойы ұлттық және әлемдік драматургияда көптеген еңбек сіңірді. Әзірбайжан драматургиясында Шарифзаде Балаш,Айдын,Эйваз рөлдерін сомдаған.
Дереккөздер
Санат:1938 жылы қайтыс болғандар Санат:1893 жылы туғандар Санат:Әзірбайжан театр актерлері Санат:Әзірбайжан театр режиссёрлері Санат:КСРО театр режиссерлері Санат:Әзірбайжан кино режиссёрлері Санат:Әзірбайжан кинопродюсерлері Санат:Әзірбайжан кино актерлері Санат:КСРО актерлері Санат:КСРО-да атылғандар Санат:Сталиндік репрессия құрбандары Санат:Бакуде қайтыс болғандар
Висманнсрайт
Висманнсрайт (Wiesmannsreith) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Кремс-Ланд округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 950 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 63.44 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — KR, ресми идентификациялық коды — 3 13 26.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йозеф Маурер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Висманнсрайт
Сен-Жан-де-Кюкюль
Сен-Жан-де-Кюкюль (Saint-Jean-de-Cuculles) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Монпелье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,09 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 34266, пошта индексі — 34270.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 447 адамды құрады. Халық тығыздығы — 49,17 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Кандиота
Кандиота (Candiota) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Оңтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Серрас-ди-Судести экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 877 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 933,843 км² шамасында. Халық тығыздығы — 10,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1992 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Сыртқы диффузиялық аумақ
Сыртқы диффузиялық аумақ — шектеуші сатысы сыртқы диффузия болып табылатын химиялық процестерді көрсетуге қолданылатын түсінік.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
NGC 7393
NGC 7393 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 5 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7393 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 69874, MCG -1-58-2, VV 68, ARP 15.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Оқшантай
Оқшантай – оқ-дәрі салуға арналған қалта. Оқшантай кісе қалталы былғары белбеудің төменгі жиегіндегі шығыршықтарға ілінеді. Оқшантай сапиян былғарыдан жасалады. Оның етек жағы дөңгелек, жоғарғы жағы оймалы, сүйірлеу болады. Кейде оның айналасы былғарыдан шашақ салып тігіледі. Белбеудегі шығыршыққа ілу үшін оқшантайдың жоғарғы жиегіне күмістен немесе темірден ілгек орнатылады.
Рётенбах (Эмменталь)
Рётенбах (Эмменталь) (Röthenbach im Emmental) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Зигнау округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1285 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36.8 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 904, пошта индексі — 3538.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Кенесары хан
Кенесары хан немесе Кенесары Қасымұлы (1802, Көкшетау өңірі — 1847, Қырғызстан, Кекілік-Сеңгір аңғары) — мемлекет қайраткері, әскери қолбасшы, қазақ халқының 1837–1847 жылдардағы ұлт-азаттық қозғалысының көсемі, Қазақ хандығының соңғы ханы (1841–1847). Кенесары Шыңғыс ханның 27-ші ұрпағы, Абылай ханның немересі.
Көтеріліс
1827 жылдан бастап Абылайдың ұрпақтары қазақ хандығын патшалық Ресей езгісінен босату жолындағы күресте белсенділік танытты. Кенесарының әкесі Қасым мен үлкен ағасы Саржан бастаған жасақтар орыс ауылдары мен керуендеріне шабуыл жасап тұрды, қазақ ауылдарын отарлық бұғаудан босатты.
Міне солардың жолын жалғастырушы Кенесары Қасымұлы да мемлекет тәуелсіздігінің өте маңызды іс екенін халық санасына құюда қыруар еңбектер атқарды. Мемлекет мүддесін қорғау жолында жауды жеңіп, тәуелсіздікке қол жеткізу үшін халықты біліктілікпен басқару көп септігін тигізетінін ол жете түсінді. Кенесары Қасымұлы өз айналасына ең адал кеңесшілер мен батырларды, халық арасынан отарлық езгіге қарсы ең беделді, белсенді азаматтарды топтастыра білді. 1838 жылы Ақмола, Ақтау қамалдарына шабуыл жасаудан басталды. Көтерілісшілер қамалдарды өртеп жіберді. Кенесары соғыс ауқымын Торғай арқылы Кіші жүз жеріне қарай кеңейтті. 1841 жылы қыркүйекте Кенесары үш жүздің өкілдері жиынында қазақ халқының ханы болып сайланды. Осы жылы Кенесарының әскері Қоқан хандығыныңиелігіндегі Созақ, Жаңақорған, Ақмешіт қамалдарын алды. 1843 жылы Ресей үкіметі Кенесарыға қарсы кең көлемді әскери жорық ұйымдастырды. Кенесарының әскері Ресей әскері мен Ресей жағында күресуші қазақ сұлтандарын бірнеше рет ойсырата жеңді. Кенесары сұлтан ең алдымен 1837 көпестердің керуенін күзетіп келе жатқан хорунжий Рытовтың әскерін тас-талқан етті. Кенесары қолы алғашқы ең көлемді әрекетін 1838 жылы 26 мамырда Ақмола бекінісін қоршап, өртеуден бастады. Қамал бастығы әскери старшина Карбышев пен Ақмола аумағының аға сұлтаны Қоңырқұлжа Құдаймендин төнген ажалдан құтылып кетті. Кенесары енді Торғайға бет бұрды. Кенесары Қасымұлы патша өкілдеріне жазған хаттарында бұл әрекетін Ресей шекараларына жақындатуға ұмтылу, сол арқылы келіссөз процестерін жеңілдету деп түсіндірді. Шын мәнінде батырдың негізгі мақсаты 1836–38 жж. Исатай Тайманұлы бастаған ұлт-азаттық көтерілісі болып өткен Кіші жүзді жалпыхалықтық көтеріліске қосу болды. 1840 жылғы Кенесарының Ташкентке жорық жасау жайлы ойынан бас тартуға тура келді. Себебі, сарбаздардың арасында жұқпалы ауру тараған болатын. 1844 жылы 21 шілдедегі түнгі шайқаста Кенесары қолы Ахмет Жантөреұлының әскерін тас-талқан етті. Ұрыс даласында патша үкіметін қолдаған 44 сұлтан ажал құшты. Ал Жантөреұлына көмекке келген Дуниковский Кенесарының әскеріне жақындауға қорыққандықтан ешнәрсе жасай алмады. 1845 жылы Кенесары ханның әскері Мерке бекінісін басып алды. Дәл осы жылы патшаның бұйрығымен Кенесары ауылына Долгов пен Герн елшілігі келді. Қос тарап ешқандай да келісімге келе алмады. Патша өкіметі көтерілістің алдыңғы нәтижелерін жоққа шығаратын қисынсыз талаптар қойғандықтан Кенесары патшаның барлық талабын орындаудан бас тартты.
Ақ киізге көтерілуі
1841 жылы Кенесары хан тағына отырғаннан кейін, көтеріліске қатысушылар әскери қимылын үдете түсті, олар қоқандықтардың елеулі күштері бекінген Жүлек, Ақмешіт, Жаңақорған, Созақ қамалдарын қоршауға алды.
Кенесары өзінің басты мақсаты — азаттыққа қол жеткізу үшін ортақ жауға қарсы үш жүздің күш біріктіре күрес жүргізуі керек екенін түсінді. Алайда ұлт-азаттық күрестің 1844–45 жылдары қарқыны үдей түскен кезеңде де қазақтардың басы толық бірікпеді. Көтерілістің бас кезінде-ақ қазақтар қарама-қарсы екі топқа бөлінді: бірі Кенесары жағында болса, екіншісі патшаның жүргізген саясатын қолдады.
Кенесары Қасымұлы хан, саясаткер, дипломат ретінде қазақтың үш жүзі руларының едәуір бөлігін өз туы астына біріктіре алды. Оның әскерінің жалпы саны кейде 20 000 адамға дейін жетті. Халықтың бас көтеруіне Орта жүздің көптеген сұлтандары мен билері қосылды.
Кенесары бастаған халық көтерілісінің ауқымы кең болды, ол 18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың басындағы азаттық жолындағы өзге қозғалыстардан қазақ рулары көп қоныстанған негізгі аудандарды қамтуымен ерекшеленеді.
Кенесары мемлекет құрылымына көп көңіл бөлді, елді басқаруда жаңа құрылымдар мен ережелер енгізді, сонымен бірге істен шығарылған құрылымдарды қайта қалпына келтірді. Әскер қатарында қатаң тәртіп орнатты. Әскерді ұзақ дала соғыстарына бейімдеу үшін мыңдықтар мен жүздіктерге бөліп басқару құрылымын құрды. Ол қажет ақпараттарды жеткізіп тұратын тыңшыларына да сүйенді, саяси күрес пен дипломатияның тиімді әдістерін қолданды. Мемлекеттің ішкі саясатын хан өзі қатаң бақылауға алды, ру аралық қақтығыстардың жолын кесті.
Хандықтың құлдырауы
Үш жүздің қазақтарының біріккен ұлт-азаттық қозғалысы Ресейді қатты алаңдатты. 1843 жылы шілденің 27 І Николай империя құрамындағы қазақ хандығына қарсы ең көлемді әскери қозғалыстарға рұқсат беретін басқа мемлекет болмауы тиіс деген қағазға қол қойды.
Бір кезеңде патша әскерлерімен және ымыраға келмес сұлтандармен күрес жүргізген Кенесары 1843–44 жылдары біраз жеңістерге қол жеткізсе де, шегінуге мәжбүр болды. Шегіне келе Кенесары қырғыз жеріне шекаралас Ұлы жүздің аумағына орналасты. Ханның келесі бағыты қырғыз халқын орыс отаршылдығына қарсы ортақ күреске көтеру болды, алайда ол манаптар тарапынан күшті тойтарысқа тап болды.
Кенесары Тоқмақ маңындағы екі жақтың күші тең емес шайқаста қаза болды. Кенесары сіңірген тарихи еңбегі — ол қазақ халқының салт-дәстүрін сақтай отырып, оны бостандық пен тәуелсіздік жолындағы күреске жұмылдырды. Кенесары ханның саясаты және идеологиясы ұлттың даму жолындағы өзекті мәселелерді шешуге бағытталды.
Сыртқы саясаты
Кенесары сыртқы саясатында орта азиялық хандықтармен одақтас және әскери қатынастар орнатты. Әкесі Қасым төре кезінде Қоқан хандығымен қатынастарды сақтады. Бірақ әкесі мен ағасын қоқандықтар өлтірді, кейін өзі тұтқындалған. Қоқан ханы Мұхаммад Алихан оны тұтқыннан босатты және отбасы мен мүлігін қайтарды. Кенесары Хиуа хандығына жол бастады. Хиуа ханы Аллакули оны құрметпенен қарсы алып, Бұқараға қарсы одақ құруды ұсынды. Бірақ бұл ұсынысты қабылдай тұра, Бұқара жағын ұмытпады. Бұқара әмірі Насрұлла хан Хиуаға қарсы одақты ұсынды. Кенесары хан оған Қоқанға қарсы одақты ұсынды. Сөйтіп, Кенесары екі хандықтан да көмек алуға талпынды. Ресей империясымен қатынастар ауыр болған, хандық билік таратылғаннан кейін патша үкіметі оны хан ретінде мойындамады. Кенесары империямен бейбіт туралы келіссөздер жүргізді. 1841–1843 жылдары Кенесары мен Ресей империясы бейбіт келісімге жетті. Бірақ Орынбордың губернаторы ретінде Обручев келіп, бейбіт туралы келісімдер бұзылып, Кенесарыға қарсы жазалау әрекеті басталды. 1844 жылы Орынбор губернаторы атынан елші ретінде шекаралық комиссия мүшесі Баймұханбет Жаманшы келіп, ханға Обручевтің хатын берді. Герн мен Долгов басқарған, патша үкіметінің елшілігі келді. Елшіліктің мақсаты: Кенесарыны Ресейге бағындыру және оның талаптарын орындату. Кенесары да өз талаптарын айтқан. Екі жақ та бір-бірінің талаптарын мойындамағандықтан, бұл келіссөз нәтиже бермеген. Кенесары қырғыздарды ұмытқан жоқ. Өзінің адамдарын Орман ханға жіберіп, бірақ ол ханның кеңесшілері Кенесарымен одақ құрғысы келмеді. Одан кейін Кенесары Қытайды таңдады. Елшілікті Даогуану императорына жіберген. Даогуану Абылай ханның кезіндегі қатынастарды қайта құруға уәде берген.
Өлімі
Қоқаннан қайтып келгеннен кейін Кенесары Орта жүздің жеріне келген. Бірақ оған дейін Ресей шешуші әрекеттерді ойластырды, содан Орта жүзде күресті жалғастыру мүмкін емес болды. Сонда Кенесары Ұлы жүзге бару туралы шешім қабылдады. Ұлы жүзге інісі Наурызбайдың қасына жүз жігітті оларға көшпенді жер бөлуіне жіберді. Рүстем сұлтан Наурызбайды қабылдап, жер бөлуді және Кенесарыны қолдайтынына уәде берген. 1846 жылы хан Орта жүзден кетті. Ұлы жүздің аумағына келген ол қырғыз манаптарымен келіссөздерді бастады. Олар ханды қолдаймыз деп уәде берген, негізінде қосарланған саясат жүргізген болатын. Екі жақтың арасындағы тыныштықты қырғыздар Саурық батырдың өлтіргенімен бұзды. 1847 жылдың сәуірінде олардың әрекеттеріне жауап ретінде Кенесары 15 мыңдық әскерімен Қырғызстанға басып кірді. Бұл шабуыл өте қатал болды, содан қырғыздар соғысқа дайындықты бастады. Майтөбе қаласында Кеклік-Сеңгірде Орманның жетекшілігімен қырғыз манапасымен шайқас өтті. Бірақ шайқас кезінде сұлтан Рүстем мен Сыпатай Кенесарыны сатып кетіп, оның әскерінің басым бөлігін алып кетті. Шайқас бірнеше күнге созылды. Кенесары ұсталып және тұтқында үш айдай болған,өйткені қырғыздар онымен не істейтінін білмеген. Содан оны өлтіру туралы шешім қабылданды. Көз жұмбас бұрын Кенесары намаз оқуға рұқсат сұраған. Басынан айырылды. Оның басын қырғыз манабы Орман балауыз мөрімен жазылған хатпенен Батыс Сібірдің генерал-губернаторы Горчаковқа сыйлап, қырғыздардың Ресей империясына деген адалдығын көрсеткісі келді.
Кенесары туралы ақын-жазушылар шығармалары
Кенесары қазақ халқының дербес мемлекеттілігін қалпына келтіру, халқын бодандықтан құтқарып, басын біріктіру, азаттық пен бостандыққа қол жеткізіп, тәуелсіз ел ету мұратын көздеген сұңғыла саясатшы, қайраткер, ірі мәмілегер, дарынды әскери қолбасшы ретінде ел есінде қалды. Кенесарының өмірі мен азаттық жолындағы күресі көптеген ақын-жазушылардың шығармаларына арқау болды. Нысанбай ақынның «Кенесары – Наурызбай » дастаны (19 ғ.) 1875 жылы сұлтан Жантөриннің тәржімасымен «Орыс географиялық қоғамы Орынбор бөлімшесінің жазбаларында» орыс тілінде жарияланды. 20 ғасырдың 30-жылдары М. Әуезов «Хан Кене» пьесасын (сахнаға бірер қойылуынан кейін тыйым салынған), 60-жылдары И. Есенберлин «Қаһар » романын жазды. Алғашқы зерттеулер ішінде «Қазақ сұлтаны Кенесары Қасымовтың бүлігі» деген тақырыппен Н.Середаның 1870 жылы «Вестник Европы» журналының бірнеше нөміріне бастырған кітабының дерек көзі ретіндегі маңызы зор. 1888 ж. Ташкентте «Кенесары мен Садық» деген атпен шыққан Кенесарының баласы сұлтан Ахмет Кенесариннің естеліктер жинағы да құнды еңбек болып табылады. Кеңес өкіметі тұсында Кенесарының күрес жолына іргелі ғылыми зерттеу арнаған тарихшы-ғалым Е. Бекмаханов («ХІХ ғасырдың 20 – 40-жылдарындағы Қазақстан», 1947) саяси қуғын-сүргінге ұшырады. Кенесары тұлғасына жаңаша қарап, оның шынайы бағасын беру ісі Қазақстан тәуелсіз мемлекетке айналғаннан кейін ғана қолға алынды. Тарихшылар (Ж. Қасымбаев, т.б.) өз зерттеулерін жариялады. 2002 жылы Кенесарының туғанына 200 жыл толуына орай халықаралық ғылыми конференция өтті. Астана қаласында Кенесары ханға ескерткіш қойылған және оның есімімен аталатын көше бар.
Сілтемелер
Санат:Абылай хан әулеті Санат:Кенесары хан Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстардың көсемдері Санат:Төрелер
Анди Сельва
Анди Сельва (Andy Selva; 25 мамыр 1976, Рим, Италия) — сан-маринолық футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы.
Электрсинтез
Электрсинтез – күрделі бейорганикалық немесе органикалық қосылыстарды электролиз әдісі арқылы алу. Э-де электрон беру және қосып алу көп сатыда жүзеге асады. Әр сатыда тұрақты немесе тұрақсыз бөлшектер түзілуі мүмкін. Э-дің әр сатысына электродтық потенциалдың белгілі бір мәні сәйкес келеді. Катодта жүретін реакциялар электртотықсыздану, ал анодта жүретін реакциялар электртотығу деп аталады. Мұнда анод ретінде платина, графит, ал катод ретінде сынап, қорғасын, мыс, никель, т.б. алынады. Электродтағы электр тогының тығызд. 1-ден 100 А/дм2-ге дейін, электролиттің темп-расы 20-дан 80С-қа дейін өзгереді. Өндірістегі бейорганик. тотықтырғыштарды (гипохлориттер, хлораттар, перхлораттар, HClO4, H2S2O3, KMnO4, MnO2, т.б) алу электртотығу процесіне негізделген. Органик. қосылыстарды электртотығу және электртотықсыздануды қатарынан қолдану арқылы алады. Мыс., анодта – себацин қышқылы, қорғасынның тетраалкилді туындылары, фторорганик. қосылыстар, ал катодта – адиподинитрил алынады.
Анди Сельва
Клубтық
Энди Сельва Италияның бірнеше клубтарында ойнады, көбі С, Д серияларында ойнайтын ортанқол командалар. Оның ішінде "Верона", "Падова", СПАЛ секілді атақтылау клубтарда да доп тепті (бірақ ол клубтар сапында төменгі лигаға түсіп қалғанда ғана ойнады). Тек 2012-18 жылдар аралығында ғана сан-маринолық "Ла-Флорита" клубында ойнады.
Электрсинтез
Санат:Физика
Анди Сельва
Клубтық
2018 жылы осы "Ла-Флорита" сапында ойнап жүріп, футболшылық карьерасын аяқтады да, Сан-Мариноның 17-жасқа дейінгі құрамасын жаттықтыра бастады.
Ұлттық құрама
Сан-Марино құрамасы тарихындағы ең нәтижелі футболшылардың бірі. Әзірше 8 голмен құрама мергендері қатарында бірінші орында келеді.
2004 жылы 8 сәуір күні Лихтештейн құрамасы қақпасына бір гол соғып, құрама 1:0 есебімен жеңіске жетті. Бұл Сан-Мариноның осы күнге дейінгі жалғыз жеңісі.
Сілтемелер
Санат:Сан-Марино футболшылары Санат:Сан-Марино Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Эллас Верона ФК ойыншылары Санат:Падова ФК ойыншылары Санат:СПАЛ ФК ойыншылары Санат:Ла Флорита ФК ойыншылары Санат:Сассуоло ФК ойыншылары Санат:Сан-Марино футбол жаттықтырушылары
IC 3390
IC 3390 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBa (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ачу-Елга
Ачу-Елга — Башқұртстанның Татышлин ауданындағы ауыл, Курдым ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 71 адамды құрады. Пошта индексі — 452842, ОКАТО коды — 80250845002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері