cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мартен Де Рон
Сілтемелер
Санат:Нидерланд футболшылары Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Фейеноорд ФК ойыншылары Санат:Спарта Роттердам ФК ойыншылары Санат:Херенвен ФК ойыншылары Санат:Аталанта ФК ойыншылары Санат:Мидлсбро ФК ойыншылары
Шордик
Шордик — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кильня өзенінің сол жағалауынан 8,5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 36 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері
Валльставе
Валльставе (Wallstawe) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Зальцведель ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 980 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 12,01 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 81 545. Муниципалитеттің басшысы — Франк Вульф.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Шёдер
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1093 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 73.88 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — MU, ресми идентификациялық коды — 6 14 28.
Блоктық сумен тоғыту
Блоктық сумен тоғыту Тоғыту ұңғымаларының тізбегі көмегімен мұнай жатынын ең ұтымды мөлшерлі блоктарға "тілгілеп өту" нәтижесінде мұнай қорларының ішкі белдемдерде игеруден сырт қалуына жол бермейтін және жатынды бір ғана тоғыту сатысында яки тоғыту шебін екіші өңірлерге жылжытпай-ақ игеріп алуды қамтамасыз ететін шектеуіштік сумен тоғытудың жекелеген түрі. Синонимі — "жатынды (игерім нысанын) блоктарға тілгілеу".
Шёдер
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Блоктық сумен тоғыту
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Ла-Бисбаль-дель-Ампурдан
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жирона елді мекендері
211 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:211 жылы туғандар
Йерсбек
Йерсбек (Jersbek) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Штормарн ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1787 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,92 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 62 036. Муниципалитеттің басшысы — Херберт Цeх.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
211 жыл
Түсініктемелер
*
Сарыжылан
Сарыжылан, Сарыбауыр немесе Сарлан (Pseudopus apodus) – қабыршақтылар отрядына жататын сарыбауыр кесіртке. Оңтүстік-батыс Еуропада, Орта және Оңтүстік-батыс Азияда, ал Қазақстанда Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл облыстарында кездеседі.
Денесінің ұзындығы 1,2 метрдей, салмағы 550 граммдай. Сыртқы түрі жылан тәрізді, аяғы болмайды (тек еркектерінде артқы аяғының жұрнағы сақталған). Басы ірі, біркелкі қалқанмен жабылған. Сарыжыланның арқасы қоңыр не қоңырқай, бауыры сарғыш-қоңыр немесе қызғылт түсті болады. Нағыз жыландардан негізгі айырмашылығы қозғалмалы қабағы, құйрығы ұзын болады.
Сарыжылан тау өзендерінің аңғарларын, жеміс бақтары мен егістіктерді мекендейді. Кейде теңіз деңгейінен 2000 м биіктікке де көтеріліп, тіршілік етеді. Суда жақсы жүзеді, қауіп төнген сәтте суға қарай қашуға тырысады не тастардың, шөп-бұталардың астына жасырынады. Адамды шақпайды, қолға тез үйренеді, ін қазбайды. Наурыздың соңы — сәуірдің басында қысқы ұйқыдан оянады. Аналығы маусым — шілде айларында пішіні сопақ 8 — 10 жұмыртқа салады. Тамыздың ортасында жас Сарыжыландар пайда бола бастайды. Омыртқасыздармен (көбінесе жәндіктер және моллюскалармен), ұсақ омыртқалылармен және жерге түскен жеміспен қоректенеді. Зиянды жәндіктерді жеп пайда келтіреді. Сарыжылан табиғатта өте сирек кездеседі. Қазақстанда Ақсу — Жабағылы қорығында қорғалады. Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген. нобай|солға| Аналығы маусымның соңында пана жерде 8-10 ұзыншақ жұмыртқасын салады. Бір айдан кейін ұзындығы 10 см кішкентай кесірткелер шығады. Жылына 6-7 ай белсенді. Сарыбауыр – зиянсыз бауырымен жорғалаушы, бау-бақшалардағы зиянкестерді жеп, пайда келтіреді. Егер қолға түссе, шағайын деп ойламайды, тек босанып шығу үшін жылан сияқты бүкіл денесімен қатты бұралаңдайды.
Дереккөздер
Санат:Ұршықсап кесірткелер
Новосел ауылдық округі (Ғабит Мүсірепов ауданы)
Новосел ауылдық округі — Солтүстік Қазақстан облысы Ғабит Мүсірепов ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Новосёловка, Мұқыр, Привольное ауылдары кіреді. Орталығы – Новосёловка ауылы.
Дереккөздер
Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы ауылдық округтері
Сингапур порты
thumb|right|200px|Сингапур порты Сингапур порты - Сингапур елінің теңіз жағалауында орналасқан ірі теңіз порты.
Қазіргі уақытта әлемнің ең шапшаң жұмыс істейтін порты болып саналады. Аумағы бойынша әлемнің ең ірі төрт Шанхай, Роттердам, Гонконг порттарының бірі.
Зернебек Шілдебайұлы
Өмірбаяны
1967 жылы "Ойық" орта мектебін бітірген.1967-1969 жылдары Қазақстан мемлекеттік ауыл шаруашылығы институтының механика факультетінде оқыған.1967-1969 жылдары Жамбыл облысының Талас ауданындағы "Ойық савхозында  аудандық байланыс торабының радиомонтері" болды.1970-1971 жылдары Алматыдағы номер екінші баспаханада жұмысшы.1971-1976 жылдары Қазақ мемлекеттік университетінің филиология  факультетінде оқыған.
Карьерасы
1976-1978 жылдары Жамбыл облысының Талас ауданындағы "Тамды" орта мектебінде  қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің  мұғалімі,1978-1985 жылдары Жамбыл облысының  Қордай аудандық ұйымының жауапты хатшысы.1985-1987 жылдары Алматыдағы "Мектеп" баспасының корректоры,аға редакторы,1987-1989 жылдары Алматы облыстық "Жетісу" газетінің тілшісі 1989-1991 жылдары Қазақстан мектебі журналында ғылыми редактор Қазақ тілі мен әдебиеті  журналы мен оның Ұлағат  қосымшасының бас редакторы және кейіннен осы журналдардың  бас директоры атанды.
Еңбектері
Көптеген әдеби-публицистикалық ,ғылыми-педагогикалық және әдістемелік  мақалалары,өлеңдері  мен жыр-толғаулары аудандық,облыстық және мерзімдік басылым беттерінде  жарияланған."Кеудемдегі кептерім" атты (1999) өлеңдер жинағының авторы."Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі" белгісімен және Құрмет Грамотасымен марапатталған.
Дереккөздер
/ Қазақстан жазушылары : анықтамалық : 75 жыл / құраст. С. Қамшыгер. - Алматы : Ан Арыс, 2009. - 437 бет.
Санат:1949 жылы туғандар
Ладир
250px|thumb|Картада орналасуы Ладир (Ladir) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Сурсельва округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 111 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.19 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3576, пошта индексі — 7155.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Граубюнден елді мекендері
Керр эффектісі
Керр эффектісі, Керр құбылысы, квадраттық электроптикалық эффект – біртекті электр өрісінің әсерінен оптикалық изотропты заттарда сәуленің қосарланып сынуы. Бұл құбылысты шотландиялық физик Дж. Керр (1824 – 1907) ашқан (1875). Біртекті электр өрісінде орналасқан изотропты зат бір осьті кристалл қасиетіне ие болып, анизотропты затқа айналады. Оның оптикалық осі өрістің бойымен бағытталады. Керр эффектісін бақылаудың мүмкін сұлбасы суретте көрсетілген. Бір-бірімен айқаса орналасқан поляризатор (П) мен анализатордың (А) арасына Керр ұяшығы (мөлдір изотропты затпен толтырылған жазық конденсатор) қойылған. Электр өрісі жоқ кезде жарық П призмасында сызықты полярланған жарыққа түрленіп, бақылаушыға жетпей А призмасында толығымен өшеді. Электр өрісі қосылған кезде сызықты полярланған жарық толқыны зат ішінде екі құраушыға жіктеледі. Оның біреуі (өзгеше толқын) өріс бағытымен, ал екіншісі (кәдімгі толқын) өріске перпендикуляр болып бағытталады. Бұл толқындардың зат ішінде таралу жылдамдығы әр түрлі болады. Соның салдарынан ортадан шыққан жарық эллипсті полярланып, анализатордан жартылай өтеді. Бұл жарықтың алдына Керр компенсаторын қойып, Керр ұяшығынан шыққан жарықты зерттеуге болады. Сәуленің қосарланып сынуының шамасы (n) электр өрісі кернеулігінің квадратына (E2) пропорционал болады: n=nkE2, n – заттың электр өрісі болмаған кездегі сыну көрсеткіші, k–Керр тұрақтысы. Кейде, B=nk/ (мұндағы  – жарық толқынының ұзындығы) шамасын да Керр тұрақтысы дейді. Керр эффектісін 1910 ж. француз физигі П.Ланжевен (1872–1946) және 1918 ж. неміс физигі М.Борн (1882–1970) түсіндірді. Керрдің магнитооптикалық құбылысы магниттелген ферромагнитке түскен жарық сәулесінің эллипс бойымен полярлануы болып саналады. 1876 ж. Дж.Керр ашқан бұл құбылыс ферромагниттің жұқа беттік қабатындағы Фарадей құбылысының ерекше бір түріне жатады.thumb|200px| left|Фарадей
Мәміш қазған құдықтар
Мәміш қазған құдықтар – Бейнеу ауданында Ноғайты ауылынан солтүстікке қарай 9 км жерде орналасқан. Шегем ауылының Жаубасар атасынан тарайтын құдықшы Мәміш 1910 жылы егіншілік, суландыру мақсатында арасын 11 қадам етіп екі құдық қазған. Құдықтар шығырына бір көлік жегілген. Бірінен су толы қауға тартылғанда, екінші бос қауға құдыққа түсетін. Осылай шығарылған су науамен табаны биіктетіліп жасалған тоспаға құйылып, егінге жіберілген. Кезінде осы жерде 20 отбасы құдық суымен еккен егінмен күн көрген. Әлі күнге дейін егістік орнының орны сақталған. Қазір 4 құдық бар. Құдықтар әлі қолданыста.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Someone like You (ән)
«Someone like You» — британдық әнші Адельдің «21» атты екінші альбомына кірген. Бұл композицияны Адель американдық автор және продюсер Dan Wilson-мен біріге жазған. Ұлыбританияда 24 қаңтар 2011 жылы, ал АҚШ-та 9 тамыз 2011 жылы шығып, барлық хит-шерулердің біріншілігіне көтеріледі. Ән Billboard Hot 100 шеруінде № 1 атанған соң, Адель бір альбомнан екі бірдей әні американдық басты хит-шеруін басқарған тарихтағы ең тұңғыш британ әншісі атанды. АҚШ-та «Someone like You» фортепиано дыбысы мен вокалдан басқа ештеңесі болмаса да, нөмірі бірінші хит болған. Осы әні үшін Адель "поп-композицияны үздік орындау" номинациясы бойынша «Грэмми» жүлдесіне ие болды.
Дереккөздер
Massaget.kz сайты
Санат:Алфавит бойынша әндер
(605) Ювизия
(605) Ювизия — Негізгі белдеу тобының астероиды.
Оны 1906 жылы 27 тамызда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.
Парижге жақын орналасқан Жувизи-сюр-Орж жерінің құрметіне орай аталды. Онда астрономия туралы бірнеше кітап жазған Камиль Фламмарионның өз обсерваториясы болған.
thumb|450px|center|Ювизиянің Күн жүйесіндегі орны
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
212 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:212 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:212 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Өрел
Өрел — Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданындағы ауыл, Өрел ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы Үлкен Нарын ауылынан шығысқа қарай 145 км жерде, Бұқтырма өзенінің сол жағасында орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 2008 адам (1067 ер адам және 941 әйел адам) болса, 2009 жылы 1334 адамды (696 ер адам және 638 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1959 жылы қой өсіретін өзімен аттас кеңшардың орталығы негізінде қаланған. 1996 жылы кеңшар таратылып, оның орнына шаруа қожалықтары құрылды.
Apollo
Apollo сөйлемі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін:
Зәрдің түзілуі және шығарылуы
thumb|upright|[[Зәр]] Адам зәрінің шамамен 96%-ы су, 1,5%-ы бейағзалық заттар. Зәрде хлорлы натрий мөлшері көбірек, сульфаттар, фосфаттар, калий, кальций, магний карбонаттары аз мөлшерін құрайды. Зәрдің құрамында 2,5% ағзалық заттар болады. Әсіресе несепнәр (мочевина), зәр қышқылы көбірек кездеседі. Несепнәр бауырда аммиактан түзіледі. Ересек адам тәулігіне шамамен 1,2 -1,6 л зәр бөледі. Көптеген ауруларды анықтау үшін зәрді талдауға алып зерттейді. Зәрдің сарғыш түсті болуы оның құрамындағы урохром пигментіне байланысты. Урохром гемоглобиннің ыдырауынан, ішек пен бүйректе ет пигментінен түзіледі. Зәрдің құрамындағы азотты өнімдер несепнәрмен бірге шығарылады.
Зәрдің түзілуі
Бүйректен тәулігіне 1700-1800 л астам қан ағып өтеді. Бүйректе зәрдің түзілуі, оның қанмен ерекше қамтамасыз етілуіне тікелей байланысты болады. Бүйректе зәрдің түзілуі 2 кезеңнен тұрады: сүзілу (фильтрация), және қайта сіңірілу (реабсорбция). Латынша «абсорбция» - сүзілу, «ре» - косымша кері қайту деген ұғымдарды білдіреді.
Зәр түзілудің сүзілу кезеңінде бүйректің қыртысты затында орналаскан бүйрек денешігіндегі қылтамыр шумағындағы қаннан зәр бөлінеді. Мұны бірінші реттік зәр түзілу деп атайды. Бірінші рет түзілген зәрдің мөлшері өте көп болады. Бүйректен ағып өтетін әрбір 10 л қаннан 1 л бірінші реттік зәр түзіледі. Бірінші реттік зәрдің құрамы қан сарысуына ұқсас, бірақ онда нәруыздар болмайды. Бірінші рет түзілген зәрдің құрамындағы судың көп мөлшері қайтадан канға өтеді. Сонымен бірге ағзаға қажетті қант, аминқышкылдары, натрий, калий иондары, су және басқа заттар да қайтадан қанға сіңіріледі. Судың және басқа заттардың қайтадан қанға сіңірілуі нәтижесінде тәулігіне шамамен 1,5 л екінші реттік зәр түзіледі.
Бүйректе зәрдің сыртқа шығарылуы өсімді жүйке жүйесі арқылы (жұлынның сегізкөз бөліміндегі орталық) реттеледі. Сонымен бірге бүйректің кызметін реттеуге аралық мидан (гипоталамустан) түзіліп, гипофиздың артқы бөлімінен бөлінетін вазопрессин гормоны да қатысады. Зәрдің бөліну мөлшері әсер ететін заттарға (тағамға) және орта жағдайына да байланысты. Суық күндері суды көп ішіп, құрамында нәруызы көп тағамдарды пайдаланғанда зәр көп бөлінеді. Ауаның, температураның жоғарылауы, құрғақ тамақ зәр бөлінуін азайтады. Зәр несепағармен қуыққа толып, одан зәршығару өзегі (үрпі жолы) арқылы сыртқа шығарылады.
Бүйрек жұмысына ішімдіктің әсері
Бүйректің дұрыс жұмыс істеуіне ішімдікті пайдалану өте зиян. Ішімдікті көп ішу бүйрек жұмысын бұзады. Бүйректің жасушалары зиянды заттарды шығара алмайтын болады. Жасушалар қабынып, зәрмен бірге ағзадан қажетті нәруыз бөлініп, сыртқа шыға бастайды. Ішімдікпен уланған бүйрек бүрісіп, зәрдің бөлінуі тоқталады.
Бүйрек аурулары
Бүйрек кызметінің бұзылуынан, қанда несепнәрдің мөлшерінің шектен тыс (20-30 есе) көбеюінен уремия (зәрліқан) ауруына шалдығу мүмкін. Бүйректің ең кауіпті ауруы - нефрит (nерһrоs - бүйрек) - бүйректің кабынуы. Нефрит ауруын бактериялар тудырады. Қанның нәруызы азайып, кан сарысуының ұлпа сұйықтығынан суды сору әрекеті төмендейді әрі зәрдің түзілуі де баяулайды.
Жаракаттанған бүйрек қанта ренин затын көп бөледі. Ренин қан тамырларын тарылтып, қан кысымын көтереді.
Бүйрек тасы (уролитиаз)
Зәрдің құрамындағы қатты заттар (зәрқышқылы, кальций фосфаты) өте нашар ериді. Егер қатты заттардың мөлшері зәрде көбейіп кетсе, зәр жолында қатайып, тасқа айналады. Тас өте ірі болса, зәрдің шығуына кедергі келтіреді. Хирургиялық жолмен алуға тура келеді.
Зәршығару жүйесінде жиі кездесетін аурудың бірі - қуықтың қабынуы (kystis - қуық). Бұл ауру көбіне қуыққа суық тиюден болады да, зәр тоқтамайды. Сондықтан мұндай ауруға шалдыққан адам міндетті түрде дәрігерге қаралуы керек.
Балаларда көбірек кездесетін бүйрек ауруы - түнде зәр тоқтамау (энурез). Бұл ауруды шыжың деп те атайды. Ол бадамша бездердің, жұлын қызметінің бұзылуынан болады. Ауру көбіне 2 жастан асқан балаларда жиі кездеседі. Ондай ауруды дәрігерге көрсету қажет. Бүйрек ауруларын емдейтін дәрігерді уролог (uron - зәр) деп атайды.
Қазіргі кезде өте кауіпті бүйрек ауруларын емдеу кезінде жасанды бүйрек аспабы - гемодиализатор қолданылады. Сонымен бірге бүйрек өз қызметін мүлде атқара алмаса, басқа бүйректі алмастырып салуға да болады.
Бүйрек гигиенасы
Бүйректің қалыпты жұмысын камтамасыз ету үшін көптеген жағдайларды есте сақтау қажет:
Бұл шаралардың бәрі де бүйректің қалыпты, ұзақ уақыт жұмыс істеуіне жағдай жасайтынын естен шығармаңдар.
Дереккөздер
Санат:Биология
Таллий
Таллий (лат. Thallium; Tl) — химиялық элемент. 1861 жылдың наурыз айында ағылшын ғалымы Уильям Крукс күкірт қышқылы өндірістерінің бірінде ауланатын шаңды зерттейді. Крукстың ойынша, бұл шаңның құрамында күкірттің аналогтары болып келетін селен мен теллур болуы мүмкін еді.
Селенді тапқан ол, енді теллурды әдеттегі химиялық тәсілдермен таба алмады. Сол кезде Крукс сол заман үшін жаңа және сезімталдығы жоғары спектрлік анализ әдісін қолдануды жөн көреді.
Спектрдің құрамында ол белгілі элементтердің спектрлеріне сәйкес келмейтін ашық жасыл түсті жаңа жолақты байқайды. Бұл жолақ жаңа элементтің алғашқы хабаршысы еді. Соның нәтижесінде ол табылып, сәйкесінше (латынша thallus), яғни «бүршік жарған бұтақ» деп аталды. Жас жапырақ түсті спектрлік жолақ таллийдің өзіндік белгісіне айналды. Ал грек тілінен бұл сөзді аударғанда, ол «кенеттен табылған» деген мағынаны береді. Шынымен де таллийді кенеттен табылды деуге болады, оны ешкім іздемеп еді, ал ол өзі табылды.
Таллий шашыраңқы элемент. Мырыш, мыс және темір алдау және колчедандарында, калий тұздары мен слюдтарда болады. Таллий-ауыр металл. Таллийдің жеті минералы ғана белгілі (cu, Tl, Ag)2se, лорандит tlass2, врбаит Tl4Hg3Sb2As8S20, гутчинсонит (Pb, Tl)S • Ag2S • 5As2S5, авиценнит Tl2O3), олардың барлығы өте сирек. Таллийдің басты массасы сульфидтермен және ең алдымен темір дисульфидтерімен байланысты. Пиритте ол 25% талданған үлгілерде орнатылған. Оның құрамында темір дисульфидтері жиі 0,1-0,2 % құрайды, ал кейде 0,5% жетеді. Галениттегі таллийдің мөлшері 0,003-тен 0,1% - ға дейін және сирек көп. Дисульфидтер мен галениттердегі таллийдің жоғары концентрациясы әктастардағы төмен температуралы қорғасын-мырыш кен орындарына тән. 0,5% - ға жететін таллийдің мөлшері кейбір сульфосолдарда байқалады.
Санат:Химиялық элементтер
Қызыл Жұлдыз (Үржар ауданы)
Қызыл Жұлдыз — Абай облысы Үржар ауданы, Келдемұрат ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Үржар ауылынан шығысқа қарай 76 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 197 адам (103 ер адам және 94 әйел адам) болса, 2009 жылы 176 адамды (86 ер адам және 90 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Үржар ауданы елді мекендері
Ересектерде балалар инфекциясының өту ерекшеліктері
Ересектерде ауру продромды көріністерден басталады. Бұл кезең ересектерде айқын бас аурумен, жүрек айнумен, кейде құсумен және іштің, бел аймағының ауырсынуымен өтеді. Бұл кезең әдетте диагностиканы қиындатып қана қоймай, сонымен қатар, науқастарды уақытында госпитализациялауды және емдеуді қиындатады.
жел шешек
Егер жел шешек продромды кезеңнен басталса, онда дене температурасы бөртпенің пайда болуына дейін көтеріледі. Ересектерде қызба 8-10 күнге созылады. Температураның ең жоғарғы көрсеткіші бөртпенің ең көп шыққан кезеңіне сәйкес келеді, әсіресе пустула пайда болған жағдайда. Сондықтан да бөртпелер дүркін-дүркін шығып отырған сайын температура да бірнеше рет көтеріліп отырады, жаңа бөртпе пайда болған сайын. Бөртпенің алғашқы элементтері терінің кез келген жеріне шығады, одан кейін белгілі тәртіпсіз бәр жерге таралады. Бетке кеуде мен қол-аяқтан кейін пайда болады. Бөртпеге тән белгі бетке аз мөлшерде пайда болуы. Бөртпеге тән тағы да бір белгі - бастағы шаштың арасына шығуы, алақан мен табанға сирек шығады. Бөртпе біртіндеп кезеңдер бойынша дамиды (дақ, папула, везикула, пустула, қабыршақ). Сырқатының 3-4 күні терідегі бір орында бөртпенің барлық кезеңдері кездесуі мүмкін, басқадай айтқанда полиморфизм тән. Бөртпелер әдетте қышытады. Жел шешектің ересектердегі ерекшеліктері қатарына жатады: продромдық кезеңнің болуы, балалармен салыстырғанда бөртпе кешірек пайда болады, мөлшері өте көп, бөртпе кезеңінің созылуы. Ересектерде бөртпенің қышуы күштірек болады. Қабыршақтың түсуі балаларға қарағанда кешірек байқалады. Бөртпелер жиі жағдайларда лимфа түйіндерінің үлкеюімен өтеді. Жалпы интоксикация көрінісі балаларға қарағанда айқын. Гемограмма тұрақсыз: сол жаққа ығысумен лейкоцитоз жиі кездеседі. Диагностика. Ересектерде аурудың диагнозы кешіктіріліп қойылады. Продромдық кезең көбінесе ЖРВИ ретінде қабылданады. Ауруға тән бөртпе пайда болған кезде ғана диагноз қойылады. Уақытында жел шешекті анықтауға бөгет жасайтын мәліметтер – жеткіліксіз эпиданамнез және сырқаттану анамнезін жинау, бөртпенің пайда болған мезгілін және сипатына көңіл бөлмеу. Қызылша жалпы интоксикация синдромымен, жоғарғы тыныс алу жолдарыныңшырышты қабаттарының, ауыздың, аранның, көздің катаральды көріністерімен және дақты – папулезді бөртпемен сипатталады. Балалардың қызылшамен сырқаттануы жаппай жүргізілетін иммунизацияға байланысты төмендегенмен, жас өспірімдер және ересектер арасында қызылшамен сырқаттану бас көтеріп келеді. Қызылшаның клиникасы бірнеше кезеңдермен өтеді: инкубациялық (9-10 күн, кейде 17 күн), продромды, бөртпе кезеңі, пигментация кезеңі.
қызылша
Ересектерде катаральды кезең 3 күннен 7 күнге созылып, симптомдардың біртіндеп дамуымен көзге түседі. Басында жөтел, температураның көтерілуі пайда болады, 1-2 күннен кейін ринит пен конъюнктивит қосылады. Ересектерде қызбаның ұзақтығы әдетте 6-9 күн. Ересектерде балаларға қарағанда дөрекі, үрген жөтел, стеноздық тыныс алу байқалады, сонымен қатар құрғақ жөтелмен бронхиттер, трахеитттер дамиды. Ерсектерде энантеманы (Филатов-Коплик дағын) бөртпе кезеңінің бірінші күнінде анықтауға болады. Экзантеманың пайда болу тәртібін бұл ауруда да байқауға болады. Бөртпе 2-7 күнге созылады. Бөртпенің жоғалуы біртіндеп кезең бойынша өтіп, пигментациямен дамиды. Пигментацияның ұзақтығы ересектерде 1-2 аптаға созылады. Бөртпенің жоғалуы ұсақ қабыршықтардың пайда болуымен бір аптаға созылады, әсіресе бетте, алақанда, табанда. Жалпы қан анализінде ересектерде сол жаққа ығысқан формуламен лейкопения байқалады. Нерв жүйесі жағынан болатын өзгерістер (шаршағыштық, тітіркенгіштік, еске сақтаудың нашарлауы) сауығу кезеңінде де сақталуы мүмкін. Инфекцияға қарсылық ұзақ уақытқа созылады. Ересектерде қызылша жүйке жүйесінің ерте зақымдануымен өтеді. Жоғарыдығы мәліметтерге қарап, қызылша ересектерде айқын және ұзақ температурамен, катаральды кезеңде интоксикациялық синдромның айқын дамуымен, осы кезеңнің ұзаққа созылуымен өтетіні анықталды. Қызылшаның асқынуы көбінесе пневмония, созылмалы тонзиллиттің өршуіне әкеліп соғады. Әдебиеттердің мәліметтері бойынша ересектерде эпидемиялық паротит баларға қарағанда ауыр өтеді.
Дереккөздер
http://zhana-otbasy.kz/index.php/kz/basty/13-malenkaya-strana/124-mektep-zhasyna-dejingi-balany-minez-ly-erekshelikteri http://topreferat.net/load/aza_sha_referattar/biologija/pnevmonijany_zhasty_erekshelikteri/10-1-0-25 http://referaty.ucoz.kz/load/1-1-0-256
Марсас (Жиронда)
Марсас (Marsas) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Бле округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,13 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33272, пошта индексі — 33620.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1088 адамды құрады. Халық тығыздығы — 133,83 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
IC 3822
IC 3822 — Құзғын шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 43443, MCG -2-33-19.
Олле (Мёрт және Мозель)
Коммунаның INSEE коды — 54408, пошта индексі — 54800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 249 адамды құрады. Халық тығыздығы — 26,27 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары‎
Шарк Ривэ Хиллс (Нью-Джерси)
Шарк Ривэ Хиллс (Shark River Hills) — Нью-Джерси штатының Монмут округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 3697 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.4 км² шамасында. FIPS коды — 34-66840.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Маглев
thumb|JR-Maglev Йаманаши аумағы, [[Жапония 2005]] thumb|Transrapid 09 Эмсланд байқау аумағы [[Германия]]
Маглев (магниттік левитация) сөзінен құралған шапшаң тасымалдау темір-жол жүйесі. Маглев жүйесі темір жол машинесі магниттік левитация арқылы ауада қалғып үйкеліс күшін азайту нәтижесінде кедергісіз әрі үлкен жылдамдықпен қозғалу мүмкіндігіне ие. Ең жоғарғы тасымалдау жылдамдығы рекорды 581 км/cағ, Жапонияда CJR MLX01 маглев поезді 2003-жылы көрсеткен.
Ла-Шапель-Вьель
Ла-Шапель-Вьель (La Chapelle-Viel) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Мортань-о-Перш округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,79 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61100, пошта индексі — 61270.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 276 адамды құрады. Халық тығыздығы — 23,41 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Ямагата
Ямагата (жап. 山県市) — Гифу префектурасында орналасқан Жапнояның қаласы. Ауданы – 222,04 км², халық саны – 28 932, халық тығыздығы – 130,30 адам/км².
Географиялық орны
Қала Хонсю аралында, Гифу префектурасында, Тюбу аймағынды орналасқан. Гифу, Секи, Мотосу қалаларымен шектеседі.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жапония қалалары
Киберспорт
Киберспорт (cybersport, «компьютерлік спорт» немесе «электронды спорт» деп те аталады) — бұл видео ойындарға негізделген командалық немесе жеке жарыс. Әр күнде онлайн ойындарды адам халқының 0,5% ойнайды.
Спорт ретінде ерекшеліктері
Барлық электронды спорт дисциплиналары бірнеше белгілі бір санаттарға бөлінеді. Санаттардың әрқайсысы ойынның орын алатын кеңістігімен, ойынның мақсатымен, ойыншы дамытатын қасиеттерімен ерекшеленеді. . Санаттарға мысал ретінде келесілерді ұсынуға болады: Шутерлық ойындар, стратегиялық ойындар, жекпе-жек ойындары, спорт, авто, авиа симуляторлар және т.б.
Дереккөздер
Санат:Киберспорт
Сен-Бенезе
Сен-Бенезе (Saint-Bénézet) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Алес округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,3 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30234, пошта индексі — 30350.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Азия даму банкі
Азия Даму Банкі - Халықаралық қаржы мекемесі. Біріккен Ұлттар Ұйымының экономикалық және әлеуметтік комиссиясының шешімімен Азия және Тынық мұхит елдері үшін 1966 ж. желтоқсанда құрылды. Ол өз қызметін 1968 ж. бастады. Қазір оған 56 мемлекет мүше, оның 39-ы Азия — Тынық мұхит аймағының (АТА) өкілі, ал қалған 16-сы бұл аймақтан тысқары елдер. Банкінің саясатын айқындайтын жоғары органы — Басқарушылар кеңесі. Банк операцияларының бағыттарына 12 директордан құрылған Директорлар кеңесі жауап береді. Әр директордың орынбасары бар. Директорлардың 8-і Азия — Тынық мұхит аймағының (АТА) елдерінің өкіддері (1998). Банк президентін Басқарушылар кеңесі 5 жылға сайлайды. Ол Директорлар кеңесінің төрағасы болып есептеледі және банк қызметін басқарады. Азия даму банкінің президенті Жапония өкілінен сайланады. Штаб-пәтері Манилада (Филиппин) орналасқан. Банк Бангладеште, Индонезияда, Үндістанда, Непалда, Пәкістанда, Америка Құрама Штатта өзінің тұрақты өкілдерін ұстайды. Банктің уставтық капиталы - 55 млрд долл. шамасы.
Бас кеңсесі - Манилада (Филлиппин)
Банк қызметінің басты бағыттары
Дамушы елдердің экономикалық даму бағдарламаларын қаржыландыру, олардың сыртқы саудасына жәрдем беру, қаржылай, техникалық және экономикалық көмек көрсету. Банк бұл елдердің қажетін өтеу мақсатында жеңілдікпен берілетін несиелік операциялар жүргізу ісіне Азия, Еуропа, Таяу Шығыс және Солтүстік Америка мемлекеттерінің ресурстарын жұмылдыруда маңызды рөл атқарады. Банкінің негізгі қызметі — Азия-Тынық мұхит аумағының(АТА) елдеріне экономикалық өсу мен ынтымақтастық қарым-қатынасты жеделдету мақсатына көмек беру. Банк қарыз берудің екі түрін қолданады: бүкіл несие қорының 68,8 пайызы әдеттегі қарыз, ал қалғаны Азия даму қорынан дамушы кедей елдерге үлкен жеңілдікпен беріледі.
Регионалдық мүшелері (48)
thumb|АДБ мүшелері
Сыртқы сілтемелер
Санат:Азия экономикасы Санат:Халықаралық ұйымдар Санат:Халықаралық банктер
Апокалипсис
Апокалипсис сөйлемі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін:
Көкшетау (қалалық газет)
100px|thumb|right|"Көкшетау" газеті «Көкшетау» – қалалық газет. 1930 ж. 17 қыркүйекте аудандық газет ретінде “Колхоз жолы” деген атаумен шыға бастаған. 1944 ж. 5 тамыздан "Көкшетау правдасы” деп аталып, Қазақстан Компартиясы Көкшетау облыстық және қалалық комитетттері мен Еңбекшілер депутаттары облысы кеңесінің органы болып өзгерген. Облыстың экономикалық, әлеуметтік саладағы жетістіктерін насихаттағаны үшін үш мәрте Бүкілодақтық шығармашылық байқаудың лауреаты атанған. 1980 ж. газет “Құрмет белгісі” орденімен марапатталған. 1990 ж. қаңтар айынан бастап “Көкшетау” деген атпен шыға бастады. 1997 ж. 3 мамырда Көкшетау облысының таратылуына байланысты газет уақытша жабылған. 1997 жылдың 1 тамызынан бастап Көкшетау қалалық қоғамдық-саяси газеті ретінде шығып тұрады.
Дереккөздер
Санат:Ақмола облысы газеттері‎
Тілеумұрат Қожабеков
Тілеумұрат Қожабеков (1948 – 2000, Форт-Шевченко қаласы) – журналист, ақын.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
УЕФА кубогының финалы 1981
1980/81 жылғы УЕФА кубогының финалдық матчы.
Сілтемелер
Санат:УЕФА Еуропа лигасының финалдары Санат:1981 жылғы футбол Санат:АЗ Алкмаар ФК ойындары Санат:Ипсвич Таун ФК ойындары
Куля
Куля — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Недзюга өзенінің сол жағалауынан 8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Онега өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Онега.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Күрделі формаларды есептеу
Күрделі формаларды есептеу- Күрделі формалар деп ішіне қисық сызық енетін формаларды (мойын ойындысының, қолтық ойындысының, жең басының дөңгелете шығарылуы, өңірдің шеті дөңгелете шығарылуы және т. б.) айтады. Күрделі форманы есептеп шығару үшін үлгі-сызықта қосымшалар жасалады: қисық сызыққа бірнеше жанама сызық сызылады, осылайша сызық пайда болады. Бұдан кейін әр жанама сызықты бөлек көлбеу сызық деп есептейді. Егер үлгінің бір бөлігі көлденең түзу сызыққа сәйкес келсе, бұл бөліктегі барлық шалуларды бір мезгілде қысқарту немесе көбейту керек. Егер үлгінің бір бөлігі тік түзу сызыққа сәйкес келсе, бұл бөлікті өзгеріссіз тоқу керек.
Мысал үшін тігіліп қосылатын жеңнің жоғарғы жағы келтірілген. Шалу өлшемі: 1 см = 3 шалу, 1 см = 4,4 қатар. Жеңнің қолтық ойындысындағы ені — 38 см, яғни 3 шалу X 38 см— 114 шалу. Жеңнің жоғарғы жағының биіктігі 15 см, 4,4 қатар X 15 = 66 қатар. Жоғарыдан орта бойын ша 3,5 см (10 шалу) және төменнен шет шетінен 2,5 см-ден (7 шалу) көлденең түзу сызықпен сәйкес келеді. Үлгінің ортасына түсірілген үштік бұрышты қарастырайық. Төменгі, ортаңғы, жоғарғы үшбұрышты құрайтын: тік сызықтар — 4,40, 20 қатарға; көлденең сызықтар — 5,20, 20 шалуға тең. Тоқудың басында жоғарғы рельске кареткаға қарама-қарсы жақтан 7 инедей жылжыту керек, бұдан кейін 1 рет 3 ине, 1 рет 2 ине, 20 рет 1 инеден, 10 рет 2 инеден жыл-жытады. Ортала 10 ине қалады.Мойын ойындысының дөңгелете ойылған есебі берілген. Мойын ойындысының ені —7 см немесе (3 шалу X 7 см) 21 шалу. Ойынды тереңдігі 8 см немесе (4,4 қатар X X 8 см) 36 қатар. Үлгінің ені 2 см (6 шалу), төменгі бөлігі көлденең түзу сызыққа сәйкес келеді, иық тұсындағы ұзындығы 2 см (8 қатар) жоғарғы бөліктік түзу сызықпен сәйкес келеді. Есептел шығару үшін екі тік бұрышты үшбұрыш салу керек. Оларды құрайтын тік сызықтар 4 және 22 қатарта; көлденең сызықтар — 4 және 11 шалуға тең.Тоқыған кезде алдының ортасынан (каретканың қарама-қарсы жағынан) жоғарғы рельске 1 рет 6 ине, 2 рет 2 инеден, 11 рет 1 инеден жылжытып, содан соң кейін қалған 8 қатарлы өзгеріссіз тоқу керек.
Ескерту: күрделі форманың ішінде тек 2 қатар аттатып қана емес, 3—4 қатар аттатып та қысқартылуы немесе көбейтілуі мүмкін.
Көлденең тоқылатын бөліктерді есептен шығару. Көлденең тоқылатын бөліктің үлгісін орта сызығы көлденеңінен, етек сызығы тігінен тұратындай етіп 90 градусқа бұрады. Сонда ұзындық өлшемі шалулармен, енінің өлшемі қатарлармен есептеледі. Көлденең бүрмелер тік сияқтандырып тоқылады және керісінше. Көлбеу сызықтар мен күрделі формалар жоғарыдағыдай есептеледі.
Қиығынан тоқылған бөліктерді есептел шығару
Жұмысты бастар алдында үлгі тоқып, шалу өлшемін анықтайды және көлбеу борышын таңдап алады. Мысалы, ол 2 қатардан кейін шалуларды 1 инеге біріктіргенде қандай болатынын ескеру керек. Бұл үшін 30 шалу терін алатын болса (10 cм), 2 қатар тоқып бұдан кейін жоғарғы рельске тек бір жағынан 1 инедей жылжытып отыратын болса, онда 60 қатар тоқуға тура келеді. Шалу өлшемі бойынша сәйкес келетін пропорциялы құрап, 60 қатарлық неше сантиметр болатынын анықтайды: 4,4 қатар : 1 cм = 60 қатар : X cм
х - 60*1/4.4 = 13.6 см.
АВС бақылау ұшбұрышын құрып оның көлденең катеті (шалулар катеті (АС —10 cм, ал тік катетті қатарлар катеті) АВ —13,6 cм.
Бөліктің бір жағы (немесе бөлік ортасының сызығы) үшбұрыштың BС гипотенузасымен сәйкес келуі керек. Көлбеу сызықтәрмен күрделі формалар ортақ ережелерге сәйкес есептеледі.
Бұрыш көлбеулігі басқа болған күнде онда еcептеріне сай басқа үшбұрыш құрылады. Көбіне киім бөліктерін күрделі геометриялық бөліктермен және түрлі-түсті көлбеу жолақтармен тоқиды, бұлар бағыты өзгерілмей бөлшек тоқу әдісімен тоқылады. Бұл жағдайда бақылау үшбұрышы суретті үлгіге дұрыс түсіру үшін қажет. Мысалы, жемпердің алды түрлі-түсті көлбеу жолақтармен безендірілген АВС бақылау үшбұрышын АС шалулар катеті етек сызығымен, ал АВ қатарлар катеті киімнің орта сызығы на параллель болатындай етіп орналастыру керек. Етек сызығында әр жол ақтың енін белгілен, осы нүктелер арқылы BС гипотенузасына параллель сызықтар жүргізу керек.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс Санат:Математика
Гремша
Гремша — Ресейдегі өзен. Калужа облысы, Орлов облысы, Тула облысы, Брянск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ловатянка өзенінің сол жағалауынан 28 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Белёв қаласынан Упа өзені және Угра өзені өзендерін қоспағанда Калуга қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қазақстан экономикасы
Қазақстан экономикасы - Қазақстанда нақты жұмыс істейтін нарықтық экономика құрылған. 2006 жылғы мамырда экономикадағы жұмыспен қамтылғандар саны 7991,4 мың адам болды. Өнеркәсіптің жетекші салаларының қатарына түсті және қара металлургия жатады. Қазақстанның мысы, қорғасыны, мырышы және кадмийі сапасының жоғары деңгейде болуына байланысты әлемдік нарықта сұранысқа ие және бәсекеге қабілетті.
Қазіргі таңда экономикалық дамудың негізгі көзі елдің шикізат әлеуетін пайдалану болып табылады. 1985 жылмен салыстырғанда көміртегі шикізатын өндіру көлемі 225 пайызға өсті, ал дүние жүзі бойынша бұл көрсеткіш 1,3 есеге жуық өсті. 2005 жылы мұнай өндіру (газ конденсатын қоса алғанда) 61,9 млн. тоннаға, табиғи газ өндіру 25,2 млрд текше м болды. Қазақстанда болашақта ашық кен орындарын игеру есебінен 2015 жылға қарай 150 млн. тонна мұнай және 79 млрд текше м газ мөлшерінде көмірсутегі шикізаты өндіріледі. 2009 жылдан бастап мұнай өндірудің негізгі өсімі Каспий шельфінде байқалады деп көзделіп отыр.
Еуропа елдері Қазақстан экспорты көлемінің негізгі бөлігін алады. Қазақстан ірі отын-энергетикалық өңір болып табылады. Еуропа елдері арасында Қазақстан экспортын негізгі тұтынушылар Швейцария, Италия, Польша, Германия болып табылады. Еуропа елдеріне экспорт жасау мұнай, ферроқорытпалар, металлургия өнеркәсібі өнімдерін, бидай сату есебінен артып отыр. Азия өңіріндегі елдерге қазақстандық өнімдерді жеткізу көлемі ұлғайды, онда негізгі тұтынушылардың бірі қытай өнеркәсібі болып табылады.
1998-2005 жылдар аралығында ЖІӨ-нің нақты көлемі 1,8 есе артты, ал ЖІӨ-нің орташа жылдық өсімі 9,1% болды. 1998-2005 жылдары ЖІӨ-нің жан басына шаққандағы көлемі 2,5 есе артты. Қазақстанның ЖІӨ-нің көлемі 2006 жылы 76 млрд. долларға жетті, ол жан басына шаққанда 5,1 мың АҚШ долларын құрайды.
Қазақстанның қаржы жүйесі ТМД елдерінің ішіндегі ең озық жүйенің бірі деп танылды. Банк секторы өз дамуында Достастықтың басқа елдерінен айтарлықтай алдыңғы қатарда келеді. Қазақстан банктерінің жиынтық активтері (50 млрд. АҚШ долларынан астам) Украина банктерінің жиынтық активтеріне теңеседі. Қазақстан Шығыс Еуропа елдерінің бірқатарынан алдыңғы қатарда. Қазақстанның капиталы сыртқы нарықта белсенді орын алуда, 2005 жылы бұл көрсеткіш 15 млрд. АҚШ долларына жетті. Қазақстан тұрақты әлеуметтік-экономикалық дамуды, сыртқы қолайсыз жағдайларға тәуелділікті төмендетуді қамтамасыз ету үшін бірінші болып Ұлттық қор құрды. 2001 жылдан бастап барлық мұнай түсімдерінің 60% Ұлттық қорда жинақталады. Аталған қордың көлемі 2005 жылдың соңындағы 8 млрд долларға қарағанда, 2006 жылы 14,5 млрд. АҚШ доллары болды. Елдің алтын валюталық қоры Ұлттық қорды қоса есепке алғанда 2006 жылғы 30 қарашада 15,086 млрд. АҚШ долларына дейін өсті.
2006 жылы Қазақстанның халықаралық қорлары Ұлттық қордың қаржысын қоса алғанда ағымдағы бағамен 29 764,8 млн. АҚШ долларын құрады.
Алмасу реакциясы
thumb|231px|right|[[Күміс нитраты (I)|AgNO3 + HCl → HNO3 + AgCl↓]] Алмасу реакциясы – қосылыстардағы атомдарды немесе атомдар тобын басқа атомдарға немесе атомдар тобына ауыстыру арқылы жүретін химиялық реакция.
Қазақстан экономикасы
Республика экономикасына 50 млрд. АҚШ долларына жуық тікелей шетелдік инвестиция тартылған. Қазақстан ашық сыртқы сауда саясатын дәйекті жүргізуде. Мәселен, 2004 жылы сыртқы сауда айналымының көлемі 7 млрд. доллардан астам оң сальдомен 33 млрд. АҚШ долларына жақындап, 1994 жылмен салыстырғанда 3 еседен астам өсті.
Алмасу реакциясы
Бұл реакция типіне тек екі күрделі заттың әрекеттесуі мысал бола алады. Олар өзара құрам бөліктерімен алмасып, жаңа екі зат түзеді. Мәселен, сынауықтың түбіне қара түсті мыс оксидінің ұнтағын салып, үстіне күкірт қышқылының ерітіндісін құяды. Екеуі әрекеттесіп, біртекті әдемі көкшіл түсті тотияйының ерітіндісіне айналады.(Қажет болса түзілген ерітіндіні буландырып, суалта отырып, тотияйынның өзін кристалдап алуға болады). Осы екі заттың әрекеттесуінен химиялық реакция теңдеуі:
Қазақстан экономикасы
2005 жылғы қаңтар-қараша аралығында Қазақстан Республикасының сыртқы сауда айналымы ұйымдастырылмаған сауданы қоспағанда 41016,4 млн. АҚШ долларын құрады. Сыртқы сұраныстың және жоғары экспорттық бағалар нәтижесінде экспорт 25197,4 млн. АҚШ доллары болды. Тұрақты ішкі сұраныстың қалыптасуы нәтижесінде импорт 15819 млн. АҚШ долларын құрады.
Алмасу реакциясы
CuO + H2SO4 = CuSO4 + H2O
Қазақстан экономикасы
Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында сыртқы сауда географиясы негізінен Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығымен шектелсе, ол қазір айтарлықтай кеңейді. 2004 жылы Қазақстанның тауар айналымы құрылымында бірінші орынға ЕО-қа мүше елдер, Ресей, Швейцария және Қытай шықты.
Алмасу реакциясы
Дереккөздер
Қазақ ұлттық энциклопедиясы Химия 8 сынып оқулығы
Қазақстан экономикасы
Республикадағы саяси және экономикалық тұрақтылық, қолайлы инвестициялық жағдай дүние жүзіндегі Қазақстанның жоғары рейтингінің сақталуына ықпал етті.
Алмасу реакциясы
Дереккөздер
Санат: Химия
Қазақстан экономикасы
Қазақстан бүгінгі таңда ТМД елдерінің ішінде бірінші болып Moody’s Investors Service, Standard & Poor’s и Fitch Rating’s Ltd сияқты жетекші халықаралық рейтингтік агенттіктердің инвестициялық класс рейтингін алды.
Қабыршақ (материал)
Дереккөздер
Санат:Механика
Қазақстан экономикасы
2005 жылғы 20 желтоқсанда Fitch Rating’s рейтингтік агенттігі Қазақстан Республикасының инвестициялық рейтингін шетел валютасындағы ұзақ мерзімді облигациялар бойынша «ВВВ» деңгейіне дейін және ұлттық валютадағы ұзақ мерзімді облигациялар бойынша «ВВВ+» деңгейіне дейін жоғарылатты, сондай-ақ шетелдік валютадағы қысқа мерзімді облигациялар бойынша «Ғ3» деңгейін растады. Бұл ретте барлық берілген рейтингтер «тұрақты» екені болжанып отыр. Осы агенттіктің соңғы есебіне сәйкес, Қазақстанда минералдық ресурстардың қомақты қорының болуы оның экономикалық келешегі зор екенін айқындайды.
Қазіргі уақытта Қазақстан Бүкіл әлемдік банктің жіктеуі бойынша, кірісі орта деңгейден жоғары елдердің тобына жатады. Тұрмыс сапасының негізгі көрсеткіштерін салыстырсақ, соңғы 10 жыл ішінде қазақстандықтардың ақшалай табысы орта есеппен 5 есе өсті; орташа айлық жалақы 6 есеге жуық өсті; ең төменгі жалақы 25 есе өсті; ең төмен жалақы мөлшері 25 есе; зейнетақының орташа айлық мөлшері 4,6 есе артты.
2006 жылғы мамырдағы жұмыссыздық деңгейі 7,7% мөлшерінде қалыптасты (2005 жылғы мамырда – 8,2%). Мемлекеттің 2005 жылы тегін медициналық көмектің кепілді көлеміне бөлінген шығыстары 2003 жылмен салыстырғанда 1,7 еседен астам өсті.
Тарихы
Қазақстан экономикасы көне заманнан бастап Қазан төңкерiсiне дейiнгi кезеңде көшпелi мал ш-на негiзделдi. Мал жыл бойы өрiсте бағылады. Жер көшпелi қауымның ортақ меншiгi болып саналып, қазақ шаруалары оны қауымдасып пайдаланды. Мал жеке меншiкте болды. Шын мәнiнде малдың иесi жайылымға да иелiк еттi. Қазақстан Ресейге қосылған, одан мемлекеттiлiгi жойылған кезеңнен бастап, әсiресе, 1891 ж. Дала ережесi өмiрге енгiзiлгеннен кейiн, көшпелi ш-тың сипаты өзгердi. Тауар-ақша қатынастарының дамуы көшпелiлердiң едәуiр бөлiгiн жерсiз қалдырды, ал шұрайлы жайылымдық алқаптар ауқаттылардың қолына шоғырланды. Көшу ұзақтығы едәуiр қысқарып, табынның құрылымы және малды бағып-күту жағдайлары өзгердi. Тұрақты тұрғын үйлер мен мал қоралары пайда болды. Болыстар мен ауылдарға бөлiнген жерлердiң шекарасы айқындала бастады.
9 ғасырың аяғы мен 20 ғ-дың басында көшпелi ш-ты дағдарыс шарпыды. Бұқараның кедей топтары қайыршылыққа ұшырап, мал басы кемiп кеттi. Көшпелiлердiң кедейленген бөлiгi отырықшыға айналды. Дағдарыстың тереңдей түсуiне патша өкiметiнiң ең шұрайлы жерлердi тартып алып, қоныс аударушыларға берген отаршылдық саясаты қатты әсерiн тигiздi. Шын мәнiнде бұл байырғы халықты ата мекендерiнен күшпен ығыстырып, құнарсыз жерлерге қуу болды. 1917 жылға дейiн патша үкiметi қазақтардан 45 млн. гектардан астам жердi тартып алып, iшкi Ресейден келген жаңа қоныс тебушiлерге алып бердi. Патша үкiметiнiң қоныс аудару саясаты жергiлiктi халықтың экон. мүдделерiне нұқсан келтiрдi. Ол қазақтардың ата-бабаларының құнарлы қоныстарын қоныс аудару қорына күшпен алып қосу арқылы жартылай отырықшы мал ш-на және егiншiлiкке бейiмделмеген қазақ көшпелiлерiнiң табиғи дамуын тежедi. Көшпелi ш. дағдарысы құнары аз аймақтарға ығысқан жұрттан мал ш-н анағұрлым тиiмдi жүргiзудi, сондай-ақ, егiншiлiк пен отырықшылыққа көшу мәселесiн шұғыл күн тәртiбiне шығарды. Қазақ халқының жерге қоныстану, оны пайдалану жолындағы күресi, атап айтқанда, жердi әдiл бөлу, орталықтан көшiрiп келген шаруаларға кепiлдi жер телiмдерiн қазақтардан тартып алып берудi доғартуға ұмтылу аса маңызды мәселелердiң бiрiне айналды. Қазақтардың Мемл. Думаға, басқа да мекемелерге жазған көптеген арыздарында жер иелену құқықтарының нақты еместiгi салдарынан көшпелi ш-тар жағдайының тиянақсыз болып отырғандығы атап көрсетiлдi. Мұның өзi олардың еңсесiн түсiрдi, ертеден орныққан үй-жай, қора-қопсыларынан айрылып, шөл және шөлейт, басқа да қолайсыз аймаққа қайта орнығуға, шаруашылықты жетiлдiруге деген ықыласын кемiттi. Отырықшылыққа көшу қазақ шаруалары үшiн қиын үдерiс болды. Жер иелену құқығымен қоса бұған белгiлi бiр мөлшерде қаржы-қаражат та қажет едi. Ал патша үкiметi қандай да бiр көмек көрсетуден бас тартты. Осындай себептерге байланысты қазақ жерiнде отырықшылыққа көшу кең таралмады. Бұл үдерiс егiншiлiктi дамытуға анағұрлым қолайлы жағдайлары бар солт.-шығыс облыстарда, қоныс аударған орыс шаруаларымен тығыз араласқан жерлерде өрiс алды. Сөйтiп, Қазақстанда әрқилы табиғи-геогр. және тарихи жағдайларға байланысты шаруашылықтың көшпелi, жартылай көшпелi және отырықшы сияқты үш түрi қалыптасты. Соңғы екеуiнде шөп шабу мен егiншiлiктi дамыту нәтижесiнде а. ш. машиналары пайдаланыла бастады. Қазақ ауылдарында бұл машиналарды алдымен бiрлесiп, кейiнiрек жекелеген адамдар несиеге сатып алды. 1908 ж. тек Ақмола облысының қазақтарында 6160 шөп шабатын машина болды.
Тауар-ақша қатынастары қазақ ауылына дендеп енiп, бiр жағынан, шаруалардың шаруашылық қызметiнiң ауқымын кеңейттi, екiншi жағынан, өсiмқорлық сауда-саттықтың дамуына жол ашты. Дәулеттiлер бүкiл малды, қауымдық жерлердi өз қолдарына шоғырландырып, барлық су көздерiн, қыстақтар мен жайлауларды иемденiп алды. Қазақ қоғамының көпшiлiгi iс жүзiнде өндiрiс құрал-жабдығы жоқ кедейлер едi. Сауда-саттықты кәсiп етушiлер мен өз шаруашылығында жалдама еңбектi пайдаланушылардың қатары молайып, саудагерлiк-кәсiпкерлiк өрiс алды. Сөйтiп, қазақ жерiндегi нарықтық қатынастардың алғашқы нышандарының шаруашылыққа, шаруаның жеке тұтыну қажетiне ықпалы күшейдi.
Тауар-ақша қатынастарының дамуына, қазақ ауылының экономикасындағы басқа да өзгерiстерге байланысты, жер жекелеген адамдардың жеке меншiгiне айнала бастады. 19 ғ-дың аяғы мен 20 ғ-дың басында Қазақстан экономикасында әр түрлi экон. ұстындардың астасуы байқалды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан экономикасы