cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сәрсен Жылысбаев
Сәрсен Жылысбаев (1888 - 1980 жж) - халық ақыны. Шу өңірінде туып өскен. Жас кезінде Сауытбек, Мырзабай, Бармақ, Кенжеқожа,  Кенен, Балуан Шолақ, Шашубай сында ақындардан тәлім алған. "Алпамыс" дастанын жатқа айтып,  жырщы аты шыққан. Заманы мен замандамтарын шығармаларына арқау  еткен өресі кең ақынның  көптеген  өлең-жырлары, терме-толғаулары мұра болып қалды. Оның ішінде Балуан Шолақ  туралы дастаны ерекше орын алады. Зираты Шу ауд. Еспе мтансасының жанында.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1880 жылы туғандар
Генетика тарихы
Генетика — тірі организмдердің тұкым қуалаушылық және өзгергіштік қасиетін зерттейтін ғылым. Тұкым куалаушылык және өзгергіштік бұл барлық тірі организмдерге тән касиет.
Адам баласы ерте кезден үй жануарлары мен өсімдіктердің түрлерін көбейту мақсатында будандастыру жүргізген. Олар бір түрге жататын мал тұқымдарын, өсімдік сорттарын жөне бір-бірінен ерекше белгілері бар дақылдарды таңдап алып, будандастырып отырған. Алынған ұрпакты ата-анасымен салыстыру нәтижесінде белгілері мен ерекше қасиеттерінің тұқым қуалау ерекшелігін байқаған. Адамдарды тұқым куалаушылықтың үш касиеті қызықтырған:
Қоршау құралымы
Пайдаланған әдебиетттер
Санат:Сәулет өнері
Генетика тарихы
Бірінші кезең
1865—1900 жылдар аралығында Мендельдің жұмысына неміс ғалымы Ф. Фокк және Ресей ғалымы Шмальгаузен өз еңбектерінде сілтеме жасағанымен, оның маңызына толық мән бермеді. Ал 1900 жылы үш елдің ғалымдары: Германияда Карл Корренс, Австрияда Эрих Чермак, Голландияда Гуго де Фриз бір-біріне байланыссыз, тәуелсіз әр түрге жататын өсімдіктерді шағылыстыру барысында Г.Мендельдің бұршақ өсімдігіне жүргізген тәжірибелерінің нәтижесін қайталайды. Г. Мендельдің заңдарының қайтадан ашылуы, тұқым куалаушылық және өзгергіштік бағытындағы зерттеулердің қарқынын күшейтті. Биологияның жаңа саласы генетика ғылымының пайда болуына әсерін тигізді. Сондықтан 1900 жыл генетика ғылымының туған жылы болып саналады.
1901 жылы Голландия ғалымы Гуго де Фриз өсімдіктерде жүргізген тәжірибелері бойынша тұқым қуалайтын өзгергіштікті түсіндіретін мутациялық теория ұсынды. 1903 жылы дат ғалымы В. Иогансен Мендельдің жұмысын негізге ала отырып, популяциялар және таза сорттармақ (линия) туралы теория жасады. Популяцияларда тұқым қуалайтын белгілердің ұрпаққа берілу заңдылықтарын ашып, оның эволюция мен селекция үшін маңызын көрсетті. Генетика ғылымына "ген", "генотип" жөне "фенотип" деген ұғымдарды енгізді.
1903—1904 жылдары америкалық ғалым У.Сэттон және неміс ғалымы Т.Бовери белгілердің ұрпаққа берілуінде хромосоманың рөлін көрсетті. Бұл теория цитология ғылымының дамуына әсерін тигізді. "Генетика" деген терминді алғаш рет 1906 жылы ағылшын ғалымы У.Бэтсон ұсынды.
Екінші кезең
Екінші кезең америкалық генетик Т. Морганның тұқым қуалаудың хромосомалық теориясын жасауынан басталады. Бұл теорияға У.Сэттон мен Т. Боверидің тәжірибелері негіз болды. Т. Морган хромосомалық теориясында тұқым қуалайтын гендер хромосомада тізбектеле орналасады деп тұжырымдайды. Гендердің тіркес тобының саны, сол түрдің хромосома жиынтығының гаплоидтік санына тең болады. Бір тіркесу тобындағы гендер, айқасу құбылысының нәтижесінде өзгереді. Айқасу мөлшері хромосомада орналасқан гендердің аракашықтығын көрсететіні тәжірибелер жүзінде дәлелденіп, анықталды. Бұл тәжірибелер дрозофила шыбынына жүргізілді.
Осындай зерттеу жұмыстары жануарлар мен өсімдіктердің кейбір түрлеріне жүргізіле бастады. Жасуша ядросында орналасқан хромосомалардың құрылысын зерттеу нәтижесінде, олардың тұқым қуалаудағы рөлі белгілі болды. Белгілердің тұкым қуалау барысында өзгерістерге мутацияға ұшырауы ішкі және сырткы факторлардың хромосомаға әсер етуінен екендігі анықталды.
XX ғасырдың 20—30-жылдары Ресейдің ұлы ғалымы Н.И. Вавилов тұқым қуалайтын өзгергіштіктегі гомологтік қатарлар заңын қалыптастырды. Бұл заң бір-біріне жақын тұрған, шығу тегі бір жануарлар мен өсімдік түрлерінде тұқым қуалау өзгергіштігі ұқсас болып келетінін дәлелдеді. А. Серебровский және Н. Дубинин бірінші рет геннің бөлінетіндігін, оның құрылысының күрделі екенін дәлелдеп, гендік теория құрды. Ген дегеніміздің белгілі бір белгіні анықтайтын хромосоманың бөлігі екені анықталды.
Үшінші кезең
нобай|170px|Джеймс Уотсон Генетиканың даму тарихының келесі үшінші кезеңі тұқым қуалаушылықтың материалдық негізін молекулалық және субмолекулалық зерттеуден басталады. 1953 жылы америкалық ғалым Дж. Уотсон және ағылшын физигі Ф. Крик хромосомаларды құрайтын дезоксирибонуклеин қышкылы (ДНҚ) молекуласының кұрылысын анықтады. Оның тұқым қуалауда басты қызмет атқаратынын дәлелдеді. 1957 жылы америкалық ғалым Корнберг табиғи вирустың толық касиеті бар вирус бөлшегін қолдан жасады. 1958 жылы лабораториялық жағдайда ДНҚ құрылымы синтезделді.
1961—1962 жылдары америкалық ғалымдар М. Ниренберг, Г. Маттеи, С.Очоа жөне Ф. Крик тұқым қуалаудың кодын тауып, нәруыз молекуласын құрайтын 20 амин қышқылының нуклеотидті триплеттерінің құрамын анықтады. Осы жылдары француз ғалымдары Ф. Жакоб жәнө Ж. Моно нәруыз синтезінің реттелуі негізінде ферменттер синтезінің генетикалык бакылау механизмінің үлгісін көрсетті. Ал 1969 жылы үнді ғалымы Г. Корана ашытқы саңырауқұлақтың жасушасынан генді синтездеді. Бұдан кейін ген организмнен тыс, химиялық жолмен алынды. Сөйтіп, генетика ғылымының жаңа бір саласы — молекулалық генетика пайда болды. Бұрынғы КСРО-да генетика ғылымы даму тарихының тоқырау кезеңі. 1948—1964 жылдар аралығын генетика ғылымы дамуының қиын кезеңі деп санауға болады. 1948 жылы Ленин атындағы Бүкіл-одақтық ауыл шаруашылығы академиясының сессиясынан кейін, КСРО-да теориялық іргелі ғылыми зерттеулер тоқтатылды. Академик Т.Лысенко және оны жақтаушылар Дарвин ілімінің кейбір қағидаларына қарсы болды. Олар Г.Мендель мен Т.Морганның тұқым қуалау заңдылықтарын жоққа шығарды. Бұл генетика ғылымының дамуын тежеп қоймай, басқа да цитология, молекулалық биология ғылымдарына кері әсерін тигізді. Осы кезеңде ғылыми-зерттеу институттары жабылып, ғалымдар таратылды. Университеттер мен институттарда генетика пәні оқытылмады. Тек 1964 жылғы Орталық партия комитетінің пленумы қаулысынан кейін, генетика ғылымы қайтадан дами бастады.
Дереккөздер
Санат:Генетика
Юрьевка (Ветлуга тармағы)
Юрьевка — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Киров облысы, Нижегород облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ветдуга өзенінің сол жағалауынан 393 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ветлуга бастауынан Ветлуга қаласына дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Орозинью
Орозинью (Ourozinho) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Пенедону муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Д. А. Қонаев атындағы тау-кен ісі институты
Тарихы
Қазақ КСР халық комиссалар кеңесінің 1944 жылғы 6 желтоқсандағы №689 қаулысына сәйкес КСРО ҚазҒАФ Геология ғылымдары институтының «Тау-кен секторы» КСРО ҚазҒАФ Тау-кен институты болып өзгертілді. 1945 жылы 25 сәуірде бұйрық бойынша КСРО ҚазҒАФ мәліметі бойынша институттың алғашқы директоры техника ғылымдарының кандидаты, Кривой Рог тау-кен институтының түлегі И.З.Лысенко болды. 1946 жылы Қазақ КСР Ғылым академиясының Тау-кен институты болып өзгертілді.
Қазақстандағы кендерді пайдалану мен жобалаудағы көпжылдық тәжірибенің ашық кен қазу теориясы мен тәжірибенің маңызды мәселелеріне, ашық карьерлерде руданы бұзудың тиімді әдістерін зерттеу және енгізуге арналған іргелі еңбектерімен танымал Д.А. Қонаев институтты ұйымдастыруға және дамытуға ерекше үлес қосты.
Д.Қонаевтың зерттеулері республиканың тау-кен өнеркәсібінде өндіріс тиімділігінің едәуір артуына ықпал етті.
Тау-кен ғылымының дамуына институт ғалымдары: Ө.А. Байқоңыров, А.Н.Жақыпбаев, Ж.М.Қанлыбаева және басқалар айтарлықтай үлес қосты.
Тағы қараңыз
Санат:Қазақстан ғылыми-зерттеу институттары
Якорь ауылдық округі
Якорь ауылдық округі — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Якорь, Вишнёвка, Вознесенка, Ольшанка ауылдары кіреді. Орталығы – Якорь ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2786 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Қызылжар ауданы ауылдық округтері
Донеділ Ізмағамбетұлы Қажымов
Донеділ Ізмағамбетұлы Қажымов (1952 ж. т., Жымпиты (қаз. Сырым) ауданы, Қособа а.) — композитор, термеші. Республикалық термешілер конкурсының лауреаты (1991).
Құрманғазы атындағы музыкалық училищесін бітірген.
Қажымов «Ақ Жайық», «Айлы түн», «Махаббат», «Ақ Жайық — ару мекенім», «Екеуміз» атты әндерімен жұртшылыққа кең танымал. Еңбек жолын 1970 ж. автоклуб меңгерушісі ретіңде бастаған. «Ақ Жайық» ансамблінің әншісі (1976), халық театры директоры (1988-92) қызметтерін атқарған. Қазір Батыс Қазақстан облыстық филармониясының директоры өрі көркемдік жетекшісі. Бірнеше рет республикалық мәдени мерекелерге қатысты (1977, 1985,1986). «Ақ Жайық» халық ансамблі құрамында Норвегия, Румыния, Болгария, Арктикадағы Салехард қаласында, Мәскеуде өнер көрсеткен.
«Құрмет» орденімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1952 жылы туғандар Санат:Сырым ауданында туғандар Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:Термешілер Санат:Құрманғазы атындағы музыкалық училищесі түлектері Санат:Құрмет орденінің иегерлері
Бозай ауылдық округі
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2149 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Келес ауданы ауылдық округтері
Желдету
Желдету ағындата желдету, сора желдету, ағындата-сора желдету, жалпылай алмастыра желдету және жергілікті желдету болып бөлінеді. Ағындата желдету ішке тек таза ауа беруді қамтамасыз етеді. Ал ауаны тысқа шығару іштегі қысымның артуына байланысты саңылаулардан, есіктің ашылып-жабылуы кезінде іске асады. Сора желдету желдетілетін бөлмедегі ауаны әкету үшін қолданылады. Бұл жағдайда бөлмедегі ауа қысымы кемиді де, есіктен және саңылаудан таза ауа кіреді. Ағындата-сора желдетуде таза ауаның енуі мен лас ауаның әкетілуі бір мезгілде қатар жүреді. Бұл әдіс ауа алмасуы үнемі қарқынды жүрген кезде ғана тиімді.
Жалпылай алмастыра желдету бөлмеде бөлінетін шектен тыс зиянды заттардың, жылу мен будың таза ауамен залалсыз шекке дейін араласуына негізделген. Ал жергілікті желдетуде зиянды заттар (газ, бу, т.б.) олардың пайда болатын жерлерінен сору құралдары арқылы тысқа шығарылады. Бұл әдіс шектеулі кеңістікте ғана қолайлы ауа ортасын тудыра алады. Желдету үйдің және сыртқы температураларының айырмашылығы мен желдің әсерінен (мысалы, үймерет аэрациясы) болатын табиғи желдету және механикалық әсер ету арқылы (ауа желдеткіштер арқылы қозғалысқа түсіріледі) атқарылатын механикалық желдету болып ажыратылады.
Ауа алмастыруды қамтамасыз ететін техникалық құрал-жабдықтар жиынтығы да желдету деп аталады. Сырттан сорылып алынатын ауаны шаң-тозаңнан тазарту үшін желдету жүйелеріне ауа сүзгілер орнатылады, ал тысқа шығарылатын ауа шаң тұтқыштар — абсорбер және адсорберлер арқылы тазартылады.
Табиғи жолмен желдету
Табиғи жолмен желдету - ашық терезелер немесе люктар арқылы ауаның еркін алмасуымен қамтамасыз етілетін желдету.
Қартерді жабық түрде желдету
Картерді жабық түрде желдету - қозғауыш цилиндрларына ауа сүзгісі арқылы картерлік газдарды сорып алуды қамтамасыз ететін желдету.
Қартерді ашық түрде желдету
Картерді ашық түрде желдету – атмосферадағы эжекциялық түтік арқылы қартерлік газдарды сорып алуды қамтамасыз ететін желдеткіш.
Дереккөздер
Санат:Желдету Санат:Механика
تهوية داخلية Вентилация Ventilation Luftwechsel Ventilation (architecture) Ventilación (arquitectura) Ilmanvaihto Ventilation 換気 Vėdinimas Ventilatie Wentylacja Ventilação Вентиляция Ventilation (byggnader) ระบบระบายอากาศ Bentilasyon Вентиляція
Сен-Венсан-де-Косс
Сен-Венсан-де-Косс (Saint-Vincent-de-Cosse) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Сарла-ла-Канеда округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,19 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 374 адамды құрады. Халық тығыздығы — 52,02 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Метацентр
Метацентр - іс-әрекет күші сызығының қиылысу нүктесі, масса ортасына жататын тік бойлық жазық қалқымалы көлік құралдарының тепе-тендігінің орнықтылығы оның жағдайына байланысты.
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Этимология
Дереккөздер
Санат:Этимология
Электрондық аспаптарды таңбалау
Электрондық аспаптарды таңбалау (Маркировка электронных приборов) — аспаптың қолданылатын жерін, номиналды параметрлерін, дәлдігін, шығарылу күнін, жасаушы зауыттың тауарлық белгісін және т.б. көрсететін кодаланған белгілерді (мысалы, сандарды, әріптерді, түрлі түсті жолақтарды, нүктелерді) аспаптардың бөлшектері мен корпустарына салу. Металл бұйымдарды таңбалау — граверлеу, таңба басу арқылы, шыны бұйымдарды таңбалау — күйдіру арқылы, пластмасса бүйымдарды қалыптастырылып жатқанда таңбалық штамппен қысымдап белу арқылы іске асырылады. Қазіргі кезде электрондық аспаптарды сынау электрофизикалық әдістермен (ультрадыбысты, лазерлік сәулені пайдаланумен) жүргізіледі.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Ятрофобия
199 × 240px|нобай|Нәрестені емдеп жатқан дәрігер Ятрофобия—қорқыныштың дәрігерлерден қорқу түрі.Бұл қорқыныш түрі адамдар арасында өте танымал.Себебі дәрігерлерден қорқу күннен-күнге көбеюде.
Дәрігерлердің гинеколог, стоматолог, хирург секілді түрлері бар. Ятрофобтар олардың барлығынан қорқады. Бірақ 2008 жылы өткен сұрауға сенсек, ятрофобтар үшін дәрігерлердің ең қорқынышты түрі — стоматолог екен. Одан кейінгі орындарда гинеколог және хирург тұрады.
Қорқыныш себептері
Ятрофобия қорқынышының себептері дәрігерлердің түрлеріне қарай өте көп. Бірақ бұл қорқыныштың да белгілі бір себептері бар. Бұл қорқыныш адам бала кезінде алған негативті емдеудің әсерінен немесе дәрігердің емдеу кезінде жіберген қателігінің әсерінен болуы мүмкін. Кейбір адамдар туылғаннан ақ түсті қауіп түсі деп қабылдайды.Бұл себептерден бөлек қорқыныш адамның туысқандары айтқан әңгімелерден шығуы мүмкін. Мысалы, туысқандар олардың ауыр отадан өткендігін немесе олардың бір мүшесін кесіп, қайта тіккендігі туралы айтуы мүмкін немесе туысқандар балаларды тыныштандыру үшін: "дәрігер келіп, екпе салады",- деп қорқытады. Бұның әсерінен қорқыныш пайда болып, бала өскенге дейін өрши береді.
Қорқынышты жеңу жолдары
Сіз қорқынышты жеңу үшін дәрігерлер жайлы ойыңызды өзгертуіңіз қажет. Егер сіздің қолыңыздан бұл іс келмесе, сіз дәрігерлер жайлы жақсы фильмдер көріңіз. Фильмдерде ақ халатты абзал жандар адамдарды құтқарады. Шын өмірде де олар сіздің өміріңізді құтқаратынын ұмытпаңыз.
Бұл жолдан бөлек бұл аурудың нейролингвистикалық жолдары бар. Ол жолдар гипнотерапия, психотерапия сеанстары, топтық психотерапия секілді болуы мүмкін. Бұл жолдардың біреуі кем, біреуі артық емес. Маман сізге бұл қорқынышты жеңу, үшін осы жолдардың біреуін таңдайды.
Дереккөздер
Санат:Фобиялар
Александр Львович Синицын
Синицын Александр Львович - Социалистік Еңбек Ері (1948), Жамбыл облысы (қазіргі Түркістан облысы), Жамбыл МТС-ның аға агрономы (1938). 1891 жылы Украинада, Полтава облысы, Чутовск ауданы, Искровка селосында туған.
Дереккөздер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Лореджа
Лореджа (Loreggia) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Падова провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6316 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 303 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 35010.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Rocco. Жыл сайынғы мерекесі — 16 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Жаңатекес
Географиялық орны
Аудан орталығы - Нарынқол ауылынан солтүстік-батысқа қарай 16 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 442 адам (219 ер адам және 223 әйел адам) болса, 2009 жылы 505 адамды (252 ер адам және 253 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Райымбек ауданы елді мекендері
NGC 2973
NGC 2973 — Antlia шоқжұлдызында орналасқан *3 (еселі жұлдыз) типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1837 жылы 5 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2973 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Antlia (шоқжұлдыз)
Дылго-Поле (Видин облысы)
Дылго-Поле (Дълго поле) — Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Димово қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 3756. Телефон коды — 09341. ЕКАТТЕ коды — 24579.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Видин облысының елді мекендері
Беларусьтегі ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі
Тізім
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан
Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан
Сыртқы сілтемелер
Санат:Әлемдік мұра нысандары тізімі Санат:Беларусия
Альбаретто-делла-Торре
Альбаретто-делла-Торре (Albaretto della Torre) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 248 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 62 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 4 км² шамасында. Пошта индексі — 12050.
Елді мекеннің қамқоршысы — Себастьян.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Желдік
Желдік — ер, ашамай, ершіктің қапталы мен тоқымның арасына салынатын киіз тоқымша. Ол былғарымен тысталып, ер қапталдарына қайыспен бекітіледі. Желдік аттың қыр арқасына ер батпауы үшін салынады. Әсіресе, құранды ердің оқпаны аласа болатындықтан, желдіксіз ерттелмейді.
Дереккөздер
Санат:Ер-тұрман
Биралар
Тілі
Олар банту тілінде сөйлейді.
Діні
Дәстүрлі нанымдар мен культтер сақталған, кейбіреулері католиктер.
Тоғыз аяқ, тоғыз табақ
Дереккөздер
Санат:Қазақтың ұлттық ойындары
Биралар
Кәсібі
Дәстүрлі кәсібі қолмен қолмен атқарылатын егіншілік (маниок, тәтті картоп, таро, күнжіт, банан, майлы пальма), терушілік, жабайы пальма жемістерін жинау, аңшылық, орман шаруашылығымен айналысады. Әйелдер мен балалар балық аулауға барады. Биралар боялған сабаннан қыш және ағаш ыдыстар, металл бұйымдар жасайды, қоржын, төсеніш тоқиды.
Өмір салты
Әйелдер киімі - күртеше және жамбасқа оралған матаның бір бөлігі, ер адамдар еуропалық киім киеді.
Дәстүрлі тағамы - май немесе сүт қосылған маниок ұнынан жасалған ботқа, балық, көкөністер, жемістер.
Дереккөздер
Санат:Конго Демократиялық Республикасы халықтары
1589 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1589 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1589 жылы қайтыс болғандар
Ислам Жеменей
Жеменей Ислам Ақмұратұлы (01.09.1952 ж.т. Иран Ислам Республикасы, Горган қаласы) – әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті «Тұран-Иран» ғылыми-зерттеу орталығының директоры, профессоры, филология ғылымдарының докторы, ҚР мәдениет қайраткері, Халықаралық жазушылар «Pen klub» мүшесі, Қазақстан жазушылар одағының мүшесі, мұсылмандар діни басқармасының ақылдастар алқасының мүшесі, «Тұрмағамбет» журналының ақылдастар алқасының мүшесі. Түркияда шығатын «Guncel sanat» журналының Қазақстандағы өкілі, Иран Ислам Республикасы «Фирдауси» атындағы ғылыми-зерттеу қорының ақылдар алқасы мүшесі, Өзбекстан Республикасы «Зәһиреддин Мұхаммед Бабыр» атындағы ғылыми-зерттеу қорының Қазақстандағы өкілі. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ тарапынан «Ерен еңбегі» үшін төсбелгісі; Р.Б.Сүлейменов атындағы Шығыстану Институты тарапынан «Шығыстану ғылымына сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісі; «Д. Қонаев қорының» мерейтойлық төсбелгісі беріліді.
жолы
alt=Ислам Жеменей|нобай|Ислам Жеменей 1929-1933 жылдары Кеңес өкіметі қысымы салдарынан Иран жеріне қоныс аударған маңғыстаулық қажы Ақмұраттың перзенті, экономика магистрі, педагог-әдебиетші. Иран әдебиеті мамандығы бойынша Горгандағы орта оқу орнын (1970), Теһрандағы Иран ұлттық университетінің педагогика ғылымдары факультетін психология мамандығы бойынша (1980), Түркиядағы Стамбул университетінің экономика факультетінің магистратурасын (1989) бітірген.
Қазақстан республикасында филология ғылымдарының кандидаты(1999) және филология ғылымдарының докторы (2007) ғылыми атағын диссертация қорғап алған. Иранның Горган, Бәндәр-Түрікмен, Мешһед, Теһран, Тәбриз қаларының оқу орындарында 15 жыл әдебиет, философия, қоғамтану, логика, психология пәндерінен сабақ берді.
Кітаптары
1.  Жеменей И., Тобыш Н. Қазақ әліппесі. Иран Горган қ. 1980 жыл.
2.  Жеменей И. доктор Митхат Зеки Динжердің жетекшілігімен жазған. Kazakistan’da turizm Стамбұл 1989 жыл. 86/285 бб.
3.  Жеменей И. Парсыша-қазақша және қазақша-парсыша сөздік. – Алматы, “Санат”, 1994 – 368 бет.
4.  Жеменей И. ХАФИЗ ЖӘНЕ ҚАЗАҚ ӘДЕБИЕТІ (оқу құралы) – Ы. Алтынсарин атындағы Қазақтың білім академиясының Республикалық баспа кабинеті, Алматы, 2000 ж., 122 б.
5.  Жеменей И. Шабани Риза. Тарих ғылымдарының докторы, Теһрандағы Шәһид Беһеште атындағы университеттің профессоры. Иран тарихы. – Алматы: “Зерде” баспасы, 2002. -288 бет.
6.  Жеменей И. Тараз – парсы ақындарының жыр шумақтарында – Алматы: «Зерде», 2002. – 32 бет.
7.  Жеменей И., Мырзахметұлы М., Әбдуалиев А. Көне Тараз. – Алматы: “Санат”, 2002. – 216 бет.
9.  Жеменей И. Парсыша-қазақша сөздік. Алматы, “Зерде”, 2003, - 448 бет.
10.  Мұхаммед Хайдар Дулати. Тарих-и-Рашиди. Парсы тіліндегі қолжазба нұсқасынан тәржімалаған Ислам Жеменей. – Алматы: М.Х. Дулати қоғамдық қоры, 2003. - 616 бет.
11.  Жеменей И. Рүстем – Дастан (Фердауси «Шаһнамасының» желісімен жазылған қаһармандық жыр). Бірінші кітап: Алматы. – Жазушы. 2004. – 336 бет.
12.  Жеменей И. Рүстем – Дастан (Фердауси «Шаһнамасының» желісімен жазылған қаһармандық жыр). Екінші кітап: Алматы. – Жазушы. 2004. – 328 бет.
13.  Жеменей И. Қазақша-парсыша сөздік. Алматы, “Зерде”, 2007, - 224 бет.
14.  Жеменей И. Қазақша - парсыша ТІЛАШАР. – Алматы, “Зерде” баспасы, 2007 – 136 бет.
15.  Жеменей И. Мұхаммед Хайдар Дулат (1499-1551) тарихшы-қаламгер: монография. - Алматы: Зерде, 2007. - 352 бет.
16.  Жеменей И. ИРАН ҚАЗАҚТАРЫ (тыныс-тіршілігі, салт-дәстүрі). Алматы: «Зерде» баспасы, 2007 – 152+16 бет.
17.  Жеменей И. ХАФИЗ – ШӘКӘРІМ РУХАНИ ҮНДЕСТІГІ: - Алматы: “Даналық мәйегі”, 2008.- 148 б.
18.  Жеменей И. Ізтілеуұлы Т. ШАҺНАМЕ (Фердауси «Шаһнамесінің» желісімен жырланған тарихи дастан). Бірінші кітап: - Астана. «Сарыарқа» Баспа үйі, - 2009. – 432 бет және 456 бет қолжазба.
19.  Жеменей И. Ізтілеуұлы Т. ШАҺНАМЕ (Фердауси «Шаһнамесінің» желісімен жырланған тарихи дастан). Екінші кітап: - Астана. «Сарыарқа» Баспа үйі, - 2009. – 454 бет және 310 бет қолжазба.
20.  Жеменей И. «Тарих-и Рашиди» еңбегінің әдеби әлемі. – Алматы: “Арыс” баспасы, 2009. – 176 бет.
21.  Жеменей И. «ТАРИХ-И РАШИДИ» ЕҢБЕГІНІҢ ӘДЕБИ ӘЛЕМІ: Алматы, - 2009. – 200 бет.
22.  Жеменей И. «ТАРИХ-И РАШИДИ» ЕҢБЕГІНІҢ ТАРИХИ ӘЛЕМІ: Алматы, - 2009. – 200 бет.
23.  Жеменей И. Қос өзен : Қанаттас түркі, парсы ақындары: Оқу құралы. – Павлодар : «Brand Print» баспасы, 2010.- 276 б.
24.  Жеменей И. Иран және иран қазақтары: Деректі зерттеу. Алматы: Дүниежүзі қазақтарының қауымдастығы. 2012. 264 бет (16 бет түрлі-түсті суреттер).
25.  Жеменей И. Шейх Ахмет Құдайдад Тарази. Көркем сөз өнері («Фонун әл-бәлағе»). Оқу құралы. – Алматы: «Таңбалы», 2013. - 440 бет.
26.  Жеменей И. Жеменей А. Мырза Хайдар Дулат Тарих-и Рашиди: Энциклопедиялық туынды. – Тараз, Тараз университеті, 2014. -124б.
28.  Жеменей И. Түрік халықтарының әдебиет тарихы. Оқу құралы. – Алматы: «Таңбалы» баспасы, 2014. – 200 бет.
29.  Ізтілеуұлы Т. ШАҺНАМА (Фердауси «Шаһнамасының» желісімен жырланған тарихи дастан) / Жауапты шығарушы SDU проф. И. Жеменей – Алматы: «Арыс» баспасы, 2015. – 896 бет.
30.  Жеменей И. Мұхаммед Қайдар Дулат ТАРИХ-И РАШИДИ: - Алматы: ҚАЗақпарат, 2015, - 698 бет.
31.  Жеменей И. Тәуелсіздік киесі: Өлеңдер, мақалалар. – Алматы, 2016, 304 бет.
32.  Жеменей И. Қазақ әдебиеті мен тарихы – Алматы: «Нұрлы әлем», 2017. 296 – бет.
33.  Жеменей И. Ясир Рашид Қазақ тілі грамматикасына кіріспе: оқу құралы (ауған тілді азаматтарға арналған). – Алматы: Қазақ университеті, 2019. - 211 бет.
34.  Жеменей И. Түрік халықтары әдебиеті тарихына кіріспе: оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2019. – 274 б.
35.  Жеменей И. Парсы және түркі жазба деректеріндегі қазақ тарихы (Ежелгі және орта ғасырлық дәуір). – Алматы: «Сардар» баспа үйі, 2019. – 224 бет.
36.  Жеменей И. Мырза Мұхаммед Айдар Дулаттың «Тарих-и Рашидиі» (Парсы тіліндегі текстологиясы). Бірінші кітап. (905-957 жж.). Теһран, Оғызхан баспасы. 2019. Алматы: Қазақ университеті, 2020 ж. - 230 бет.
37.  Жеменей И. Мырза Мұхаммед Айдар Дулаттың «Тарих-и Рашидиі» (Парсы тіліндегі текстологиясы). Екінші кітап. (905-957 жж.). Теһран, Оғызхан баспасы. 2019. Алматы: Қазақ университеті, 2020 ж. - 655 бет.
38.  Жеменей И. Мырза Мұхаммед Айдар Дулаттың «Тарих-и Рашидиі» (Парсы тіліндегі текстологиясы). Толық нұсқа. (905-957 жж.). Теһран, Оғызхан баспасы. 2019. Алматы: Қазақ университеті, 2020 ж. - 781 бет.
39.  Жеменей И. Мұхаммед Айдар Дулат Тарих-и Рашиди. 2 кітап/ ауд. И. Жеменей. – Алматы: Қазақ университеті, 2020. 1-кітап. – 367 б.
40.  Жеменей И. Мұхаммед Айдар Дулат Тарих-и Рашиди. 2 кітап/ ауд. И. Жеменей. – Алматы: Қазақ университеті, 2020. 2-кітап. – 450 б.
41.  Жеменей И. Абай Құнанбайұлының шығармасындағы түркі-парсы ақындары (шығыстық дүниетаным): монография. – Алматы: Қазақ университеті, 2020. – 178 б.
42. Жеменей И. Әбу Насыр әл-Фарабидің «Негізгі ой түйіндері»  – Алматы: Қазақ университеті, 2020. – 146 б.
43. Зәһиреддин Мұхаммед Бабыр Бабырнама: Аударма Алматы: «Қазақ университеті», 2022. – 424 бет.; Наманган, Өзбекстан. 2022. – 403 бет.
44. Тарих-И Рашиди еңбегіне аналитикалық талдау (Мырза Қайдар Дұғлат) (Парсы тілінде) Тегеран: «Оғызхан» баспасы, 2022. – 224 бет.; Алматы: «Қазақ университеті», 2022. – 224 бет.
Мақалалары
'''І. Скопус'''
1.  Adil Markhaba, Islam Zhemeney, Aman K. Rakhmetullin, Kalamkas B. Bolatova, Aigul S. Adilbayeva «Medieval Kazakh History in Arab and Persian Sources» Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities Vol. 13, No. 4, 2021. 1-15. DOI: https://doi.org/10.21659/rupkatha.v13n4.70 First published on December 31, 2021 © AesthetixMS 2021 www.rupkatha.com
'''ІІ. Хабаршыда жарияланған мақалалары'''
1.  И. Жеменей, А.К.Бегалиева «Тарихи-Рашиди» еңбегінің аудармалары һәм қолжазба нұсқалары жайында. //Хабаршы/Вестник Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті. Алматы. 1 (56), 2018 ж.
2.  И. Жеменей,  Ы.Палтөре Қорқыт ата жырларының шығу тарихы. //КазНУ Хабаршы, 2018 ж. №12. 107-114 бб.
4.  И. Жеменей, Қанашаева Г.А. Әдебиеттегі мотив: таным мен пайым. //КазНУ Хабаршы, Шығыстану сериясы №2(89) 2019 ж. 89-96 бб.
5.  Ислам Жеменей, Беһруз Бек Бабаи «Тарих-и-рашиди» әдеби көркемдік табиғаты. //ҚазҰУ хабаршысы, Шығыстану сериясы №3 (90) 2019 ж. 26-37 бб.
6.  И. Жеменей  Әбу Насыр әл-Фарабидің өмірі мен философиясы: таным мен пайым. //ҚазҰУ хабаршысы, Шығыстану сериясы №3 (94) 2020 ж. 33-42 бб.
7.  Жеменей И., Мархаба Ә., Рахметуллин А. Шетелдік қорлардағы арабша жазба деректер. // Қазақ тарихы республикалық ғылыми-әдістемелік жұрналы. Меншік иесі – “Қазақ тарихы” ЖШС. №12 (189), желтоқсан 2020 жыл. 67-70 бб.
8.  Жеменей И. Тарих-и Рашидидің қолжазбалары мен аудармалары. // Теһран университетінің хабаршысы, Халықтар арасындағы тіл және әдебиеттің салыстырмалы зерттеулері сериясы №18 1398 (2020) ж. 123-136 бб.
9.  Жеменей И., Мархаба Ә., Рахметуллин А. Тұраннан бастау алған қазақ тарихы. // Қазақ тарихы республикалық ғылыми-әдістемелік жұрналы. Меншік иесі – “Қазақ тарихы” ЖШС. №1 (190), қаңтар-ақпан 2021 жыл. 68-72 бб.
10.  И. Жеменей, Б.Ш. Батырхан Сағди мен Абай шығармашылығындағы рухани сабақтастық. // Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының хабаршысы ISSN 1991-3494 Volume 3, Number 391 (2021), 182 – 188 бб.
11. Керим Ш., Жеменей И. Әбу Насыр Мүбашшир ат-Таразидің «Йадгар Зандан иа aйней жаһан» («Түрме естелігі немесе әлем айнасы») атты мәснәуиі. "Керуен" ғылыми журналы No2, 75-том, 2022. – 33-47 бб.
12. Керім Ш., Жеменей И. Ат-Таразидің «Йадгар Зандан иа aйней жаһан» атты мәснәуіндегі діни сарындар. ҚазҰУ хабаршысы. Шығыстану сериясы. No3 (102) 2022. – 59-67 бб.
'''ІІІ. Халықаралық және Республикалық ғылыми конференция жинақтарында жарияланған мақалалар мен оқыған баяндамалары'''
1.  Ислам Жеменей Тараз, түркі елі иран бодандығында // Ақ Жол газеті 7 қыркүйек 2002 жыл
2.  Ислам Жеменей Мырза Хайдар Дулати және исламият. //«Ислам және Қазақстан» Республикалық ғылыми-практикалық конференция материалдары. Алматы, 2003. 47-52 бб.
3.  Ислам Жеменей Шәкәрім және парсы әдебиеті. //«Шәкәрім Құдайбердіұлының шығармашылығын зерттеудің өзекті мәселелері» атты республикалық ғылыми-теориялық конференция материалдары. Семей. – 380 бет. 30-31 наурыз, 2006 ж. 29-33 бб.
4.  Ислам Жеменей Ұстаз бейнесі. //«Әбсаттар Дербісәлі және Шығыстану мен руханият мәселелері» атты республикалық ғылыми-теориялық конференция материалдары. Алматы, 2007 ж. – 500 бет. 313-319 бб.
5.  Ислам Жеменей Ортағасырдағы түркі халықтары мен парсы-араб елдерінің саяси-мәдени байланыстары. //«Ислам ынтымақ пен бірлік жолында. «Жетісу мұсылмандарының І құрылтайына 10 жыл» атты халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары. Алматы, Атамұра. 2008. – 208 бет. 99-114 бб.
6.  Ислам Жеменей «Тарих-и Рашидидің» әдеби ескерткіштері. //М.Х.Дулатидың 510 жылдығына арналған  «ҮІ Дулати оқулары» халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары. Тараз, 2009, 26-31 бб.
8.  Ислам Жеменей Қашаған жырау мұрасы – қазақ мәдениетінің жауһары. //Қашаған Күржіманұлының туғанына 17 жыл толуына арналған «Жаһандану жағдайындағы ұлттық құндылықтардың орны мен Қашаған жырау мұрасы» республикалық ғылыми-практикалық конференция материалдары. Алматы, 2011. 43-47 бб.
10.  Ислам Жеменей Исламдық өркениет және түркі әдебиеті. //«Білім және ғылым саласындағы инновациялар» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция еңбектері. Алматы, 2011. 12-желтоқсан. – 631 бет. 637-371 бб.
11.  Ислам Жеменей «Тарих-и Рашидий» тарижмалари хусусида. //Мухаммад Хайдар мирзонинг «Тарих-и Рашидий» асарининг жахон маданияти тарихидаги урни. Халқаро илмий анжуман материаллари. Бобур жамоат фонди. Тошкент, 2011, 20-22 с.
12.  Ислам Жеменей Көші-қон және бейімделу мәселелері. //Қазақстан және шетелдегі қазақтар дүниежүзі қазақтары қауымдастығының құрылғанына 20 жыл толуына орай өткізілген ғылыми-практикалық конференция материалдары. Алматы. – 2012. – 376 б. 137-142 бб.
14.  Ислам Жеменей «Шаһнама» дастанының тарихи-мәдени құндылықтары. //«Тұрмағамбет Ізтілеуұлының қазақ әдебиетіндегі орны» ғылыми танымдық конференция материалдары. Алматы, 2012. – 68 бет. 3-8 бб.
15.  Ислам Жеменей Ислам тарихы және түркілер. //«Ү-мәдениеттер тоғысындағы тіл, әдебиет, аударма және журналистика мәселелері» атты халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары. І том. 2013. 25-27 сәуір. – 480 бет. 299-305 бб.
16.  Ислам Жеменей Ауған қазақтары және бейімделу мәселелері: өткені мен бүгіні. //«Қазақ диаспорасының жасампаз әлеуеті: тарихы және заманауи келбеті» республикалық ғылыми-практикалық конференция материалдары. Алматы. – 2013. – 480 бет. 146-153 бб.
17.  Ислам Жеменей Иран-Қытай қазақтарының өткені мен бүгіні. //«Қазіргі заманғы Қытай және оның Қазақстанмен қатынасы», Алматы, 2014. – 192 бет. 98-104 бб.
18.  Ислам Жеменей «Тарих-и Рашиди» шығармасының «қазақ» сөздеріне орай зерттелуі. //М.Х.Дулатидың 515 жылдығына арналған «М.Х.Дулати – тарихи танымы мен қазіргі кезең» тақырыбындағы «ҮІІІ Дулати оқулары» халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары. Тараз, 2014, 81-83 беттер.
19.  Ислам Жеменей Заһиреддин Мухаммед Бабыр. //М.Х.Дулатидың 515 жылдығына арналған «М.Х.Дулати – тарихи танымы мен қазіргі кезең» тақырыбындағы «ҮІІІ Дулати оқулары» халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары. Тараз, 2014, 76-84 беттер.
20.  Ислам Жеменей Абай шығармасындағы ислами терминдер хақында. //«Абай мұрасы – тілдік өрістің негізі» атты халықаралық ғылыми-теориялық конференция материалдары. «Информ – А», Алматы, 2015. 122-127 бб.
21.  Ислам Жеменей Мырза Мұхаммед Қайдар еңбегіндегі қазақ тарихы. //«Ұлы даланың өшпес тарихы» халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. Астана, 11-қыркүйек, 2015 жыл. – 328-бет  109-117 бб.
22.  Ислам Жеменей «Тарих-и Рашиди» және қазақ мәдениеті. //Материалы ІІІ Международной конференции, посвященной 500-летию государственного деятеля Средневековья Центральной Азии, Великому ученому-историку Мухаммеду Хайдару. Алматы, 2015.
23.  Ислам Жеменей Тәуелсіздік киесі және тарих. //«Ә.Бөкейхан және Қазақстандағы ұлт-азаттық қозғалыс мәселелері» республикалық ғылыми-теориялық конференция материалдары. Алматы, Қазақстан, 4-қараша, 2016. – 160 бет. 7-9 бб.
24.  Ислам Жеменей Қорқыт ата дастаны – түркі әдебиетінің бастауы. //«Қазақ филологиясы мен түркітанудың ортақ мәселелері» атты дәстүрлі халықаралық симпозиум. Алматы, «Таңбалы» баспасы. 2016.- 316 бет. 252-257 бб.
25.   Ислам Жеменей Мұхтар және дәуір. //«Мұхтар Әузов және әлем әдебиеті» халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары. Алматы. – 2016. – 151 б. 19-21 бб.
26.   Ислам Жеменей Алаш және ұлттық саяси психология. //«Ғасырлар тоғысындағы Алаш идеялары» халықаралық ғылыми-теориялық конференция материалдары. Алматы. – 2017 . – 206 бет. 40-44 бб.
28.  Ислам Жеменей Ислам мәдениеті араб, парсы, түркі елдерінің ортақ қазынасы. //«Орталық Азия – Араб әлемі: тарих пен мәдениеттің өзара ықпалдастығы» атты халықаралық ғылыми конференция материалдары. Алматы, 2017, 207-212 беттер.
29.  Ислам Жеменей парсы ақыны Нима мен ұлы Абайдың ұқсастықтары // Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ шығыстану факультетінің Түрксой ғылыми, білім беру және мәдени орталығы, ҚР БҒМ ҒК «Ғылым ордасы» РМК Орталық ғылыми кітапханасы, Иран Ислам Республикасының Қазақстандағы елшілігі жанындағы мәдени орталығының бірлесіп ұйымдастыруымен өткен «Шығыс поэзиясы: Абай мен Нима, Мұқағали мен Орхан Вели» атты халықаралық поэзия кеші. 21.02.2018 ж.
30.  Ислам Жеменей Тіл, тарих, әдебиет: ортақ түркілік құндылықтар // «Тіл, тарих, әдебиет: ортақ түркілік құндылықтар» атты тақырыпта әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Шығыстану факультеті Түрксой кафедрасы, «Тұран-Иран ғылыми зерттеу орталығы» мен Ыстамбұл университеті филология факультетінің «Қазіргі түркі тілдері» кафедрасымен бірлесіп өткізген халықаралық онлайн конференциясы. 10.10.2018 ж.
31.  Ислам Жеменей Ұлы даланың тарихи жаңғыруы. //«Маңғыстаудың тарихи-мәдени мұраларын зерттеудегі жаңа көзқарастар мен перспективалар» халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары жинағы. Ақтау қаласы, 2019. 12-13 наурыз. 107-123 бб.
32.  Ислам Жеменей Ұлы даланың тарихи жаңғыруы. //«ХХІ ғасырдағы ұлттық тарихи сана және қоғамның жаңғыруы» атты Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» жалпыұлттық бағдарламасы мен «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласында қойылған міндеттерді шешуге арналған республикалық ғылыми-практикалық конференция материалдары. 25-қаңтар, 2019 ж. 53-58 бб.
33.  Ислам Жеменей Сағди дүниетанымының негіздері. //«Шағди Ширази» шығармашылығына арналған жыр-мүшайрасы. Алматы қаласы, 13 мамыр. 2020 ж. (ZOOM – платформасы аясында).
34.  Ислам Жеменей Абай Құнанбайұлы шығармаларындағы түркі-парсы ақындары. // «Абай мұрасы – жалпыадамзаттық құндылық» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы. 9 желтоқсан 2020 ж. (ZOOM – платформасы аясында).
35.  Ислам Жеменей Абай Құнанбайұлының шығармасындағы түркі-парсы ақындары (шығыстық дүниетаным) // ҚР БҒМ ҒК Р.Б. Сүлейменов атындағы Шығыстану институты мен Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Шығыстану факультетімен бірлесе өтетін “АБАЙ ЖӘНЕ ШЫҒЫС ӘЛЕМІ” атты дөңгелек үстел. 3 желтоқсан 2020 ж. (ZOOM – платформасы аясында).
36.  Ислам Жеменей Абай және Түркі-парсы шайырлары // «Абай және түркі-парсы шайырлары» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясы. 23 желтоқсан 2020 ж. (ZOOM – платформасы аясында).
37.  Ислам Жеменей Бабырнаманың текстологиялық құндылығы және лоғатнамасы // Bobur nomli xalqaro jamoat fondi. Zahiriddin Muhammad Bobur va Boburiylar ilmiy adabiy merosini o'rganish: yangi tadqiqotlar va kelgusi rejalar. Уақыты: 12.02.2021 10:00 AM Исламабад, Карачи, Ташкент (ZOOM – платформасы аясында).
38.  Ислам Жеменей Науаи мен Бобур түркі дүниесінің ортақ тарихи-манауи құндылығы // International Conference: The Creative Works of A.Navoi and Z.M.Babur. Уақыты: 13.02.2021 11:00 AM Исламабад, Карачи, Ташкент (ZOOM – платформасы аясында).
39.  Ислам Жеменей Абай және Шығыс ақындары // Абайдың қоғамдық көзқарастарының көкейкестілігі атты семинар. Шет тілдері және іскерлік карьера университеті. 12.3.2021 ж.
40.  Ислам Жеменей Әлішер Науаи (1441-1501) // Аударма және тіл дамыту: техникалық аударма мен тілді жетілдірудегі аударманың рөлі атты Наманган инженерлік-технологиялық институтының халықаралық ғылыми-практикалық конференциясының материалдары. Наманган 2021 ж. 37-44 бб.
41.  Ислам Жеменей «Ұлық Ұлыс – Алтын Орда» халықаралық ғылыми практикалық конференция 26-30 қазан 2021 ж.
42.  Ислам Жеменей Науаи және Абай әлемі // «Науаи және Абай әлемі» тақырыбында Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті «Тұран-Иран» орталығының ұйымдастыруымен онлайн лекция (ZOOM – платформасы аясында) 09.11.2021 ж.
43.  Ислам Жеменей Дипломаттарды еске алу // ҚР-ның Ұлттық кітапханасы дипломаттарды еске алу мақсатында ұйымдастырған оффлайн конференция 11.11.2021 ж.
44.  Ислам Жеменей Тұраннан бастау алған қазақ тарихы // Түркі әлеміндегі постотарлау/отарсыздану идеялары атты Назарбаев университетінің ұйымдастыруымен өткен онлайн кездесу (ZOOM – платформасы аясында) 12.11.2021 ж.
45.  Ислам Жеменей Орта ғасырда Орталық Азияда сүнни мәзһабының қалыптасу мәселелері // филология ғылымдарының докторы, профессор Орынбеков Мұханмадияр Серікбекұлының 75 жылдығына арналған «Дінтанудағы қазіргі заман тенденциялары. Постнормальды кезең мәселелері: антропологиялық дискурс» халықаралық ғылыми-практикалық конференция 16.11.2021 ж.
46.  Ислам Жеменей Сақтар жазба деректер мен зерттеу еңбектерде... // «Еуразия далалық белдеуіндегі мемлекеттіліктің пайда болуы мен дамуы: алғышарттары, кезеңдері, салдары» атты Халықаралық ғылыми-тәжірибелі конференция 22.11.2021 ж.
47.  Ислам Жеменей Тәуелсіздік және білім беру кеңістігі // «Сырдария» университеті 2021 жылдың 24-27 қараша күндері аралығында ұйымдастырған «Тәуелсіздікке 30 жыл: жаңа цифрлық дәуірде – ұлттық дамудың ұтымды жүйесін нығайту» атты халықаралық форум аясында өткізілген «Тәуелсіз Қазақстан: заманауи білім әлеуеті мен жетістіктер» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция 24.11.2021 ж.
48.  Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының ұйымдастыруымен өткен «Азаттық айбыным ата дін байлығым» дөңгелек үстел 20.12.2021 ж.
49. Ислам Жеменей Тұран мәдениеті мен өркениеті тарихының келелі мәселелері // Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті философия және саясаттану факультеті философия кафедрасының шығыстанушы-ғалым, филол.ғ.д., профессор – Ислам Жеменеймен кездесуі. 11.02.2022 ж.
50. Ислам Жеменей Бабырнама қолжазбаларының текстологиясы мен сөздігі хақында // ЗАҲИРИДДИН МУҲАММАД БОБУРНИНГ ИЛМИЙАДАБИЙ МЕРОСИНИ ЎРГАНИШ: ЯНГИ ТАДҚИҚОТЛАР ВА РЕЖАЛАР” мавзусидаги халқаро онлайн илмий-амалий конференция 14.02.2022 ж.
51. Ислам Жеменей Тәуелсіздің және Қазақ диаспорасы // «Тәуелсіздік кезеңіндегі Отан тарихының өзекті мәселелері» атты тарих ғылымдарының докторы, профессор Қаражан Қуанышбек Сүлейменұлының 75 жыл толуына орай республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция 24.02.2022 ж.
52. Ислам Жеменей «Жаһан нама» кітабының тарихи маңыздылығы // «№1 кешкі мектеп» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің ұйымдастырған «Көнеден жеткен асыл мұра» тақырыбындағы «Жаһан нама» әлемдік географиялық кітабының тұсаукесері. Қазақстан Маңғыстау, 25.02.2022 ж.
53. Ислам Жеменей Мөңке би, аңыз бен ақиқат // «Ұлы дала кемеңгері» Мөңке би Тілеуұлы кітабының тұсаукесер рәсіміне арналған конференция 08.04.2022 ж.
Дарси заңы
thumb|right Дарси заңы — сүзілу жылдамдығының су тегеуріні бәсеңдеуіне пропорционалдығы заңы.
Ислам Жеменей
Мақалалары
54. Ислам Жеменей әділ қазылар мүшесі // Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті тарих факультеті, «Сырым Хабиев атындағы адамзатты қолдау және өркендету жөніндегі жеке қор» және «Amanat партиясы жанындағы АҚФ Jas Otan Жастар Қанаты» қолдауымен дәстүрлі «Фараби әлемі» атты студенттер мен жас ғалымдардың халықаралық ғылыми конференциясы аясында өтетін республикалық байқауы. 4-7 сәуір, 2022 жыл.
Дарси заңы
Бұл заңды алғаш рет тәжірибе жүзінде құмды сүзгідегі су ағынын зерттеу барысында француз инженері А. Дарси (1856 жылы) ашқан. Сүзілу кезіндегі тегеурін шығынының жылдамдыққа тәуелділігі түзу сызықты болғандықтан, Дарси заңы сүзілудің түзу сызықты заңы деп те аталады. Дарси заңы ағынның ламинарлық режімі жағдайындағы кеуекті ортадағы сұйықтықтың сүзілу заңы Дарси заңы бойынша сүзілу жылдамдығы ( v ) пъезометрлік көлбеудің ( i ) шамасына тура пропорционал: мұндағы k — көлбеуі бірге тең жағдайда сан жағынан сүзілу жылдамдығына тең болатын сүзілу коэффициенті, өлшем бірлігі см/сек., k -ның сандық мәні топырақтың сипатына және ең алдымен оның кеуектерінің шамасына тәуелді. Дарси заңының Дюпон формуласынан ерекшелігі сол: козғалыстың кез келген сипатындағы (бірқалыпты немесе күрт өзгеретін) сүзілу аймағындағы кез келген нүктенің сүзілу жылдамдығын анықтайды.
Ислам Жеменей
Мақалалары
55. Ислам Жеменей Әбсаттар қажы Дербісәлінің өмірі мен еңбек жолы // Абсаттары хаджи Дербисали «Забытые мыслители Великой степи (ІХ-ХХ вв.)» еңбегінің тұсаукесері 07.05.2022 ж.
Дарси заңы
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Ислам Жеменей
Мақалалары
56. Ислам Жеменей Әбілқасым Фирдаусидың еңбек жолы мен әйгілі шаһнамасы жайында // Парсының әйгілі ақыны Әбілқасым Фирдауси күніне арналған «Фирдаусидың шаһнамасы және қазақ әдебиеті» атты дөңгелек үстелі 16 мамыр 2022 ж.
57. Ислам Жеменей Бабырнама және Бабыр жайында // Өзбекстандағы халықаралық гүлдер форумы 23.05.2022 ж.
10. Ислам Жеменей Періште тарихы тұрғысында // Бабыр халықаралық қоғамдық қоры мен ғылыми экспедицияның құрылғанына 30 жыл толуына ұйымдастырылған ғылыми-тәжірибелік конференцияның «Ізгілік жолы» атты жинағы. Өзбекстан, Әндіжан. 2022 жыл. 336 б.; - 65-76 бб.
58. Ислам Жеменей Періште тарихы тұрғысында // Бабыр халықаралық қоғамдық қоры мен ғылыми экспедицияның құрылғанына 30 жыл толуына ұйымдастырылған ғылыми-тәжірибелік конференцияның «Ізгілік жолы» атты жинағы. Өзбекстан, Әндіжан. 2022 жыл. 336 б.; - 65-76 бб.
59. Ислам Жеменей Айтумыс батыр және ұлттық рух // Бұзауұлы Айтумыс батырдың 500 жылдығына орай ұйымдастырылған «Елдік пен Ерлік» атты республикалық рухани-мәдени шара. 24-25 қыркүйек 2022 ж.
60. Ислам Жеменей Ақмұратұлы 70 жаста // Шығыстанушы ғалым, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті «Тұран-Иран» ғылыми-зерттеу орталығының директоры, филология ғылымдарының докторы, профессор Ислам Жеменейдің 70 жылдық мерейтойына арналған дөңгелек үстел. Маңғыстау, 27 қыркүйек 2022 ж.
61. Ислам Жеменей Байахмет Жұмабайұлының этнографиялық шығармашылығы // Жазушы, фольклоршы, этнограф Байахмет Жұмабайұлының шығармаларының тұсаукесері. Алматы 5 қазан 2022 ж.
62.  Ислам Жеменей «Бабырнама» Қазақстан және Орталық Азияның тарихи-мәдени ортақ құндылығы // Жаңа Қазақстан һәм Шығыс әлемі: ынтымақтастық тарихы, болашағы және өзекті мәселелер атты халықаралық ғылыми-практикалық конференция. 22 қазан 2022 ж.
63.  Ислам Жеменей «Бабырнама» - түркі тілінің маңызды тарихи деректер қоры // Ахмет Байтұрсынұлының 150 жылдық мерейтойына арналған халықаралық түркітанушылар конгресі. 16 қараша 2022 ж.
64.  Ислам Жеменей «Бабырнама» түркі тарихының жазба дерегі // ІІІ Есік оқулары «Орталық Азияның жазба ескерткіштері (аударма және интерпретациялау мәселелері)» тақырыбындағы Халықаралық ғылыми-тәжірибелік онлайн-конференция. 22 қараша 2022 ж.
65.  Ислам Жеменей Ұлжан Байбосынова және Шығыс өркениетіндегі шайырлық дәстүр // «Жыршы, әдебиеттанушы-ғалым Ұлжан Байбосынова және Шығыс өркениетіндегі шайырлық дәстүр» атты дөңгелек үстел. 25 қараша 2022 ж.
66.  Ислам Жеменей Әбсаттар Дербісәлі және шығыстану // ҚР ҰҒА академигі, көрнекті ғалым, дипломат Әбсаттар Дербісәлінің 75 жылдығы және мемлекеттік, қоғамдық және діни қызметінің 50 жылдығына арналған «ШЫҒЫСТАНУ МЕН РУХАНИЯТ МӘСЕЛЕЛЕРІ» атты  халықаралық ғылыми-теориялық конференциясы. 02 желтоқсан 2022 ж.