cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Балақұлболды
Балақұлболды — қола дәуірінің орта және соңғы кезеңінен сақталған зираттар. Қарағанды облысы Қарқаралы тауының батысында орналасқан. 1969 жылы Ә. Х. Марғұлан басқарған Орталық Қазақстан археология экспедициясы 20-ға тарта объектіні қазған. Балақұлболды қорымында 200-ге жуық дөңгелек, төртбұрышты, шаршы қоршаулар бар. Қазылған қоршаулардың ортасында үлкен плиталардан құрастырылып, батыстан шығысқа қарай бір-бірімен жапсарлас жұптастырыла қойылған тас табыттар сақталған. Ондағы мүрделер тізелерін бүгіп, оң бүйіріне жатқызылған. Отырғызып жерлеу әдісі де қолданылған. Қатты тоналған қоршаулардан, негізінен, қыш үлгілері алынды. Балақұлболды-2 тобындағы 10-қоршаудан табылған адамның жамбас сүйегіне қадалып тұрған қоладан құйылған жебе ұшы — көне соғыс құралынан хабар берер дерек. Балақұлболды-3 тобындағы пішіні шаршылау (5,65 м, биікт. 1,1 м), тастан қаланған, ортасына тас ошақ, айнала биік сынтастар (менгирлер) орнатылған құрылыс — от жағып, діни ғұрыптар өткізетін арнаулы орын болған.
Пайдаланылған әдебиет
Санат: Археология
Әзидолла Есқалиев күй тартады
«Әзидолла Есқалиев күй тартады» – "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 2 бөлімді, қазақ-орыс тілдеріндегі фильм-концерті (1984 жыл). Фильм-концертте Қазақ мемлекеттік филармониясының домбырашысы Әзидолла Ескалиевтің концерттік топтамасы ұсынылады. Ол Құрманғазының, Дина Нұрпейісованың және өзінің күйлерін орындайды. Режиссері және операторы – А.Қарабалин.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат: Тұлғалар Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Қарахандар әулетi
Қарахандар әулетi 10-ғасырдың орта шенiнде қалыптасты. 12-ғасырдың басында ыдырай бастады. Олардың территориясы қазiргi Шинжаң өлкесi мен Жетiсу өңiрiн және Мауараннахрды (қос өзен аралығын) қамтыды. Қарахандар елiнiң екi орталығы болды. Оның бiрi Шу өзенi бойындағы Баласағұн қаласында, ендi бiрi Қашқар қаласында едi. Қарахандар әулетiнiң шығу тегi мен  бастапқы  кезеңi жөнiнде нақтылы жазба дерек жоқтың қасы. Бұл туралы тарихшылар  арасында   алуан   түрлi    пiкiрлер   айтылған. Олардың едәуiр бөлегi қарахандар әулетiнiң тегi ұйғырлар арасынан шыққан десе, ендi бiр бөлегi қарлықтар арасынан шықкан  дейдi. Кейбiрi  қарахандар   хандығын   ұйғырлар мен қарлықтар бiрлесiп құрған десе, тағы бiрi яғмалар мен шығылдар бiрлесiп құрған дейдi. Қарахандар әулетi бұрынғы түрiктiң ашына тайпасынан  шыққан деушiлер де  бар. Сөйтiп, қарахандар әулетiнiң шығу тегi туралы жоғарыдағыдай бес түрлi пiкiр айтылып келедi. Бұлардың бәрi қарахан мемлекетiн билеген әулеттiң шығу тегi туралы пiкiрлер. Қарахандар әулетi билеген мемлекеттегi халықтың этникалық құрамы едәуiр күрделi едi. Бұл ұлан-байтақ өңiрдi Гың Шымын  «Қараханилар  тарихына  шолу»,   Шинжаң  коғамдық ғылымы, 2-сан, 1982 ж қамтыған елде жоғарыда айтылған ұйғыр, қарлық, яғма. шығыл тайпаларынан басқа да көптеген тайпалар болды. Қараханилар мемлекетiнiң құрамына кiрген бiзге мәлiм тай­палар: үйсiндер, қаңлылар, дулұлар (дулаттар), телi, қыр-ғыз, қыпшақ, арғұ (арғын), яғма, оғыздар (ақшар), букриз. салғыр, бектелi, баяндұз, балт және баскалар1. Демек, қараханилар мемлекетiнiң негiзгi халқы: ұйғыр, қазақ, қыр-ғыз, өзбек, оғыз ұлттары едi. Қарахандар мемлекетiнiң құра-мында түркi тiлдес халықтарымен қатар иран тiлдес ха-лықтар^ да болған. Оның қарамағындағы ұлыстар мен ха-лықтардың әрқайсысы өзiне тән өңiрлердеЧэаз баяғы қал-пында тiршiлiк өткiзiп отыра берген, қарахандар әулетi оларды жергiлiктi басшылар арқылы билеген.
Қарахандар әулетiнiң бастапқы кезеңi жөнiнде Совет Одағындағы зерттеушiлер көбiнесе Бартольдтiң пiкiрiн не-гiзге алады. Олардың айтуынша: «840-жылы қарлық бастау-, шысы, Исфинджапты билеушi Бiлге Қул Қадыр хан қаған атағын қйбылдап, жоғарғы  өкiметтi -алуға  қақысы барын мәлiмдедi. Нак сол  жылы  саманилер   Исфинджапты   ба-ғындырды. Бiлге Қүл Қадыр хан өлгеннен кейiн қағанат-тағы  билiк   ушiн   күресте   оның., екi   баласы   суырылып шықты. Базыр Арслан хан Баласағунды, ал Оғұлшақ Қа­дыр хан Таразды билей бастады./Таразды Саманид Исмаил Ибн  Ахмед  басып  алғаннан  кейiн   (893-жылы)   Огұлшақ аз уакытқа  Қашқарға баруға мәжбүр болса  керек. Одан 904-жылы   ол    Саманилер    иелiгiне    шабуыл    жасады1. Оғұлшақтың немере iнiсi Сатұқ Боғыра ханды (915—955) Қарахан әулетiнiң негiзiн салушы деп есептейдi^ Исламдi қабылдап,   саманилердiң    қолдауын. пайдалана   отырып, Сатуқ Боғыра хан Оғұлшаққа қарсы шығып, оны талқан-дады. Сөйтiп Тараз бен Қашқарды бағындырды. 942-жылы ол Баласағұнды билеушiнi  құлатып,  өзiн  жоғарғы  қаған ~деп жарияладыгҚарахантяемлекетiнiң тарихы осыуақыттан басталды3. Жұңго жылнамаларының осы дәуiрге тән жаз-баларында бұл iрi оқиға женiнде нақтылы дерек кездес-пейдi.
^ Қарахандар әулетiнiң негiзiн қалаған Сатұқ Боғыра хан қайтыс болған соң орнына баласы Мұса отырды. Ол 960 жылы ислам дiнiн қарахан елiнiң мемлекеттiк дiнi деп жариялады. Мұса қайтыс болған соң орнына баласы Эли Оның еишiсiне тигом  жерлiң орталы-i i->i  Қашқар қаласы болды. Әлi Арслан хан жоғары  қаған атағын алып, Тараз бен Баласагунның билеушiсi есептелдi. Сатұқ Боғыра ханның екiншi ұлы Сүлеймен Iлектiң баласы Хасен  Бокыра   хан   Баласағұн   өңiрiн   еншiге   алды,   оиың ортальiгы  Баласағун  қаласында  болды. Сатуқ Боғыраның екi   немересi:   Эли   Арслан   мен   Қасен    (һаруң)    Боғыра ханның   ұрпақтары    будан   былайғы    жерле   карахандар әулетiндегi екi улкен жiк болып қалыптасты.
Қарахан билеушiлерi 10-ғасырдың ақырғы он жылын-да    Мауараннахрды   билеген   саманиларға    карсы    соғыс жорығына аттанды. 990-жылы Хасен  (һарун)   Боiъiра хан бастаған қарахан әскерлерi Исфинджапты, 992-жылы сама-нилардың астанасы Бухараны алды. 999-жылы қарахан би­леушiсi  Насыр   Ибн   Эли   Мауараннахрға   қайта   жөрық бастады, 1005-жылы Мауараннахр бiржолата қарахандар-дыц қолына өттi. Бүрынгы саманилар патшалығына қарас-тi,;  жер   мен   елдi   қарахандар   мен   ғазнаулилар   бөлiсiп аллы. Олардың арасындағы  бөлiстiң  шекарасы   Амудария болды.
Қарахандар әулетiнiң жоғарғы билеушiсi саналған Арс­лан  хан  Сулеймен   (Шафар  Ад-Даула)   1042-жылы  өзiне Қашқар мен Баласағунды алып қалып, басқа қалалар мен аймақтарды   балалары   мен   туыстарына   улестiрген. Бул жайтты араб тарихшысы Ибн Әл-Асыр былай баяндайды: «Баласағунның және түрiктер елiнiң патшасы Шараф Ад-Даула болды. Бул оларға (аға-iнi, балаларына және басқа өзiне бағынышты туыстарына) қалаларды бөлiп бердi, әзi нiң туысы Арслан тегiнге көптеген түрiк қалаларын бердi. Боғыра ханға Тараз бен Исфинджапты бердi, ағасы- Тока ханға Ферғананы түгелдей бердi. Баласы Эли тегiнге Бұха-раны,, Самарқанды және басқаларын бердi, өзi Қашкар мен Баласағұнды қанағат тұтты»’.
10-ғасырдың ақырында қарақандар әулетi екi топқа жiк-телiп, Эли Арслан ханның ұрпақтары мен Хасен (һарұң) Боғыра ханның ұрпақтары бiрi-бiрiмен қырқысып келген едi. 11-ғасырдың қырқыншы жылдарында бұл одан арман ұлғайып, ақырында Қарахан мемлекетi дербес екi қаған-дыққа — Шығыс қағандығы және Батые қағандығына бө-лiндi. .,
Шығыс қағандықтың территориясы Жетiсу еңiрi мен Қашқар, Хотан аймақтарын және Ферғананың бiр ба-легiн қамтыды. Оның жерiнiң шығыс солтүстiк шекарасы Күшардың оңтүстiгiне жеттi.
Шығыс қағандықтың астанасы Шу езенi бойындағы Ба-ласағұн қаласының қасындағы Құзордада болды. Боғыра хандығының саяси орталығы Қашқар қаласында едi.
Батые қағандықтың территориясы Мауараннхрды және Ферғананың батыс белегiн қамтыды. Олардың астанасы алғашында Үзкент, одан соң Самарқант қаласы болды.
Қарахан мемлекетi дербес екi иелiкке айрылғаннан кейiн де олардың арасындағы талас-тартыс толастамады, қиян-кескi қан төгiс .соғыстар, туып тұрды. Әрбiр иелiктi билеген ақсүйектер арасында да таққа таласқан ырың-жырың үдей бердi. Мұның өзi Қарахан мемлекетiн мейлiн-ше құлдыратты. Осы алауыздықтарды пайдаланған Селжұқ сұлтандары Қараханды өзiне тәуелдi етуге ұмтылды.
Қарахандар әулетiнiң өқiмет билiгi ұшiн күрескен iшкi тартыс өте-мөте Шығыс қағандықта шиеленiсе түстi. 1056-жылы Яған тегiн Мұхаммед Боғыра хан өзiнiң ағасы Арслан ханның иелiгiне шабуыл жасап, оны кұйреттi, бiрақ ұзамай өзi де қаскөйлiкке тап болып, у берiп өлтiрiлдi. Бү-дан соң үкiмет билiгi Боғыра ханың баласы Ибраһимнiң қо-лына өттi; Ол да ұзақ дәурен сүре алмады, Барыс Ханды билеген Инал тегiнге қарсы соғыста қаза тапты. Бұл оқиiа-дан кейiн Қадырхан Жүсiптiң балалары: Тоғұрыл хан мен Боғыра хан һарұн Шығыс қағандықты он бес жыл (1059—1074) биледi. Олардың тұсында Ферғана өңiрi Шығыс қағандыққа бiрiктiрiлдi, ал екi қағандықтың шекара-сы Сырдария өзенiнiң бойымен өттi2.
Боғыра хан һарұнның (1074—1102) қолына көштi, ол Бала-сағұнды, Қашқар мен Хотанды биледi.
Осы кезде мейлiнше кушейген Селжұқ мемлекетi қара-хандарға   хауiп    төндiрдi. Селжұк  сұлтаны    Мәлiк-шах (1072—1092)   жер   қайыскан   әскерiн   бастап   1089-жылы қарахандар мемлекетiнiң батыс қағандығының территория-сына шапқыншылық жасап, қағандықтың астанасы Самар­қант   қаласын   жаулап   алды,   одан   соң    Үркент   кала-сына   келдi. Оларды  тойтаруға   шарасыз   қалған   Боғыра хан   өзiн   Мәлiк   шахқа   тәуелдi   бодан   деп   мойындауга мажбур  болды. Сөйтiп,  Қарахан   мемлекетi  Селжуқ  сул-тандарына тәуелдi болды. Бiрақ Селжуқ султандары Қара­хан елiн тiкелей меңгерген жоқ, тек қараханилар әулетi му-шелерiнен өздерiне қолайлы хандарды тағайындаумен сана шектелдi. Нақ осы кезде Тоғұрыл Қашкар қаласын қоршап, Богыра хан һарунды тутқынга алды, бiрақ Атбашты иеле-нушi Яқұптың арага тусуi арқасында һарун тутқыннан боса-тылды. Мәлiк  Шах   Яқұппен   келiсiм   жасап,   Ұзкенттен кеттi.
Қарахандар әулетi Орта Азия өңiрiндеғi iрi феодалдык. мемлекет болды, қарахандардың ең жоғары билеушiсi хақан деп аталды. Қарахандар әулетi өздерiн «тәбғач>> хан деп атаған. Тәбғач Жұңго деғен сөз, қарахан елi-нiң хандары «Арслан хан» және ‘«Боғыра хан» деп атал­ды. Қарахандар қоластындағы ұлестiк жерлердi билеуiмi iлек хандар қағанның жер-жердегi өкiл әкiмдерi едi. Бұлар қағанның туыстары болатын. Жоғары лауазымдардың бiр турi теғiн (Арслан тегiн, Боғыра тегiн) деп атаЛ/ш. Бұлардын тыс, ұга, еркiн (Кул еркiн), сағұн (кун сағұн) атағын алған билеушiлер болды.
Хан сарайында (қаршыларда) ханға ең жақын адам уәзiрлер едi. Бүқiл елдiң әскери, әкiмшiлiқ және шаруашы-лық жұмыстарын басқаратын лауазым иелерi бұғұрұш, абғұ, түксин сияқты ұш жүйеге жiктелдi. Хан сарайындағы тапұқшылардың (мәнсаптылардьiң) белгiлi штаты болды. Мұндай мәнсаптар: субаш (әскери қолбасы), бек^ұлұғха-жип (бас кеңесшi), ялауач (елшiсi), батыкчы (хатщы)’, қабих баш (сарай күзетiнiң бастыгы), хорұқчьГЧесiк қорушы), ағчы (қазынашы), аспаз, тағы баСқалар болды. Қарахан мемлеқетiнде қалалар мен қыстақтарда мехтарлар, әкiмдер, райыстар болды. Пошташылардың бастығы — саһип-барида, алым-салық жинаушы бастықтар мұстауфа деп iлды./
Көшпелi және жартылай көшпелi мал шаруашылығы-’ мен айналысқан аймақтарды басқару жуйесi отырықшы, қалалы орындардан өзгешелеу болды. Бұл аймақтардаi ы халықтар ру-тайпа бастықтары арқылы басқарылды,^олар көбiнесе ел басшылары арқылы бектер мен хандарға бағын-дырылып отырды.
Қарахандар дәуiрiнде егiншiлiк, мал шаруашылығы, қол-өнер және сауда гулденiп, елдiң экономикасы мейлiнше дамыды. Бұрынғы қалалар көркейiп, жаңа қалалар жа-рыққа шықты. Қала мәдениетi өркен жайды. Сол заман-ның авторлары Тараз қаласын (саудагерлер қаласы), Исфинджапты «бүкiл дүние жұзi саудагерлерi үшiн қен бу-лағы»2 деп мадақтады. Сауданың өркендеуiне байланысты ақша айналымы дами тұстi. Тiптi жеке қалалардың өз ақ-шалары болды. Арыс өзенiнiң орта саласынан табылған
қараханилар заманының бiр құлаған қаласының көмбесiнен Алмалықтың, Тараздың, Отырардың, Самарканнын, Магия-iiың, Бұхараның, Қоженттiң, Шаштын (Ташкенттiн), Қгiнi-iчардың жәпе басқа қалалардыц құйкан ақшалары табылған. 10—12-ғасырларда Қарахан мемлекетiнде сәулет онерi дамып, тамаша табыстарға жетiстi. Жетiсу аңiрi мен Сырда-рия алқабында сақталған  Айша   Бибi  кумбезi,  Аяккамыр. Алашахан кумбезi,  Талас   қаласындағы   (қазiрғi   Жамоыл қаласындағы)   Әулие ата  Қарахан мазары,  Бабаша Хатұн кумбезi, Сырлытам, Талас өзенiндеғi Тас көпiр, Тараз мон-шасындағы   су   құбыры   және   олардағы   сан   алуан   ою-өрнек,     нақыштар     Қарахан    дәуiрiндеғi     өнердiң     өзык улгiлерi саналады.
‘Қараханилар дәуiрiнде ғылым, мәдениет мейлiнше гул­денiп жоғарғы өреге көтерiлдi. Бұл мәдениеттiң батыс ие-лiктегi басты орталығы Самарқан қаласы мен Бұхара қаласы болды. Бұл екi қала бұдан бұрын ислам мәдениетiнiң өр-бiген орындарының бiрi болып келген едi. iШығыс иелiк-теғi негiзғi мәдениет орталығы Қашқар мен Баласағұн қа­ласы болды. Қашқар қаласы ерте кезде будда, манихай мәдениетiнiң орталығы болған едi. Қараханилар заманында ислам мәдениетiнiң бесiгiне айналды.
? Қарахандар дәуiрiнде, Орта Азияда жасаушы туркi тiл-дес халықтардың мәдениетi марқаланып, дами тустi. Бу:i дәуiрде әлемге әйгiлi «Диуан луғат ат-турiк>> «Туркi тiл-дерi сөздiғi» және «Құтадғу бiлiк» (Қутты бiлiк) сияқты iиоқтығы биiк шығармалар жарыққа шықты.
«Диуан лұғат ат-түрiк» еңбегi 1072—1072-жылдары жа-зылған. Оның авторы — Махмут Қашқари. «Диуан»— арао-тiлiнде жазылған уш томдық iрi шығарма. Мунда печенег, қыпшақ, оғыз, иемак, башқұрт, басмыл, қай, япгу. татар, қырғыз, шығыл, тохси, яғма, ығырақ, шарук. шiмiл, уiiғыр, тацғұт, қытай, табғаш, арғұ, болғар, суар сияқты жиырма үш тайпаның тiлi туралы тамаша дерек берiлғен. Ол туркi тiлдерiнiң түңғыш реткi толық создiгi, сондай-ақ туркi тiлдес халықтардың тарихы, этнографиясы, тiлi. фольклоры, тур-мыс-тiршiлiк салты, жағырафиялық жағдайы, саясаты. ша­руашылығы -мен мәдениетi  жайындағы  сан-сапалы  бiлiм-дердi   қамтыған   ғылым   шежiресi — энциклопедиясы   едi. Шу езенi  бойындағы   Баласағұн  қаласында  туып   өс-кен  Жусiп Баласағұни   1069-жылы жазған  «Құтты бiлiк» дастаны  сексен  бес   тарау,  алты   мың   бес   жүз   жиырма бәйiт, оның сыртында 124 бәйiт қосымшасы бар, бул әдет-тегi өсиеттiқ цастанемес, саясат пен заң, этика мен мораль  қатарлы сан-салалы бiлiмдердi қамтыған терең философия -лық шығарма. «Құтадғу бiлiк» дастаны мазмұны бай, тiлi көркем, дүниежүзiлiк әдебиеттегi тамаша ескерткiштердiн бiрi, сондай-ақ қараханилар заманында гүлденген көне мә-дениет куәлiп болып есептелiнедi.
Кәріз орналастыру тереңдігі
Кәріз орналастыру тереңдігі — кәрізді құбырды жер астына белгілі бір тереңдікте орналастыру; құбырдың еңістігін сақтай отырып, індік немесе саңылаулы кәріз түрін жасау әдістері.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Сайыановка
Сайыановка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бакчар өзенінің сол жағалауынан 272 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Чулым өзенінің құйылысынан Кеть өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Чулым, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шато-л'Евек
Шато-л'Евек (Château-l'Évêque) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 35,68 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24115, пошта индексі — 24460.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2044 адамды құрады. Халық тығыздығы — 57,29 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Кіші Озерная
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Кама су торабынан Воткин су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бендерн
Бендерн (Bendern) — Лихтенштейндегі ауыл, Гамприн қаласымен бірге Гамприн ұйымдастығының құрамына кіреді. Аумағы 6,19 км2 және жалпы халқы 1664 (2015 ж. жағдай бойынша) жағынан елдегі ең кішкентай ауылдардың ішіндегі үшіншісі болып келеді. Ауылдың өзінде 470-ке жуық тұрғын болды (2007 ж.).
Тарихы
Осы жылдар ішінде маңызды қазба жұмыстары жүргізілді. Шіркеудің тарихы Каролинг-Оттон және Рим дәуірінен басталады. Қоныс орнының қыш ыдыс түріндегі көне іздері ерте замандарға жатады.
Неміс тілінде Benderner Fastentuch деп аталатын Мәриям Бикешке ғибадат жергілікті шіркеу үйінің баркалық төртбұрышты велумасы бүгінде Вадустағы Мемлекеттік мұражай қазыналарының бірі болып табылады, шіркеуде көшірмесі бар.
Географиясы
Ауыл Рейн өзені жағалауы және Ешнербергте, Гамприн мен Швейцарияның шекарасына жақын жерде орналасқан. Ауыл Швейцарияның Хааг ауылымен, Зеннвалдтің кішкене ауылымен автомобил көпірі арқылы байланысады.
Экономикасы
Ұйымдастықта азды-көпті 2500 жұмыс орны бар 100-ге жуық кәсіпорын бар, сонымен қатар ауылда елдегі ғылыми-зерттеу жұмыстарына мамандандырылған Лихтенштейн институты (LI) орналасты, сондай-ақ, 2017 жылға дейін осында Халықаралық философия академиясы (IAP) орналасқан.
Дереккөздер
Санат:Лихтенштейн елді мекендері
Тявсор
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Қылмыстық жауапкершілік
Қылмыстық жауапкершілікке тарту қылмыстық іс қозғаудан, тергеуден және сот жарыссөзінен тұрады. Қылмыс жасау — кінәлі адам мен сот төрелігін атқарушы мемлекет арасында арнаулы қатынас тудыратын құқықтық факт. Мұндай фактіден кейін екі тарап үшін де міндет пайда болады. Мемлекет үшін өзінің арнайы органы арқылы қылмысты тергеу, қылмыскерді тауып, қылмыстық жауапкершілікке тарту міндеті, ал қылмыскер үшін Қылмыстық жауапкершілікті өтеу міндеті туындайды. Қылмысқа дайындалғаны, қылмыс жасауға оқталғаны, қылмыс жасауға қатысқаны үшін де адам қылмыстық жауапкершілікке тартылады.
Қылмыс жасаған адамға қолданылатын жаза немесе басқа да қылмыстық құқықтық шара қылмыстың табиғаты мен қоғамға қауіптілігінің деңгейіне, қылмыс жасалу кезіндегі жағдайға сай болуы тиіс. Ешкім бір қылмысы үшін екі рет қылмыстық жауапкершілікке тартылмайды. Жалпы тәртіп бойынша қылмыстық жауапкершілікке қылмыс жасау кезінде 16 жасқа толған, ақыл-есі дұрыс адам тартылады. ҚР Қылмыстық кодексінің 14-бабында көрсетілген қылмыстарды жасағаны үшін қылмыстық жауапкершілік 14 жастан басталады.
Ішімдік, есірткі немесе басқа да уытты заттардың әсерінен мас күйде қылмыс жасау Қылмыстық жауапкершіліктен босатпайды. Қылмыстық іс бойынша сезіктіні немесе айыпталушыны прокурордың, тергеушінің не анықтаушының Қылмыстық жауапкершіліктен заңсыз босатуы сот төрелігіне қарсы қылмысқа жатады.
Сәбит Қоңырбайұлы Оразбаев
Сәбит Қоңырбайұлы Оразбаев (1936 жылы 29 қаңтарда Түркістан облысы Арыс ауданында туған) — актер, театр қайраткері. Қазақ КСР халық артисі (1976). Қазақстан Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1994). Отан, Парасат, Достық және Еңбек Қызыл ту ордендерінің иегері. Қазақстан Республикасының мәдениет саласындағы мемлекеттік степендиясының лауреаты.
Сахнадағы негізгі рөлдері
Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры сахнасында: Алғашында негізінен комедия жанрында, Қ. Мұхамеджановтың «Бөлтірік бөрік астында», «Құдағи келіпті», Қ. Шаңғытбаев пен Қ.Байсейітовтің «Беу, қыздар-ай!» спектакльдерінде жарқырады. Осы сахнадағы жарты ғасырдан аса шығармашылық өмірінде қазақ және әлем классикасы, қазіргі заман драматургиясынан жүзге тарта  сахналық кейіпкер сомдады. Олардың үздіктері қатарында Ғ. Мүсіреповтің «Қозы Көрпеш-Баян сұлуындағы» Жантық, Ә. Тәжібаевтың «Майрасындағы» Дүрбіт, З. Шашкиннің «Жаяу Мұсасындағы» Жаяу Мұса, А. Островскийдің «Жазықсыз айыптылардағы» Муров, Қ. Мұхамеджанов, Ш. Айтматовтың «Көктөбедегі кездесуінде» Исабек, О. Бодықовтың «Дала тұтқынындағы» Достоевский, Т. Ахтановтың «Антындағы» Әбілхайыр хан, Н. Гогольдің «Ревизорындағы» Дуанбасы, Ә. Нұрпейісовтің «Қан мен теріндегі» Сүйеу, Ә. Таразидің «Жолы болғыш жігітіндегі» Асан, Д. Исабековтің «Тыныштық күзетшісіндегі» Демесін, Чеховтың «Сүйікті менің ағатайымындағы» Серебряков, т.б. сияқты біріне-бірі ұқсамайтын кесек кейіпкерлер бар.
Көрнекті актердің тәуелсіз Қазақстанның сахна өнерін дамытудағы еңбегі үлкен. Бұл кезеңде ол жасаған күрделі бейнелер қатарында А. Сүлейменовтің «Төрт тақта-жайнамаз» драма-диалогындағы Әбдінәсім шал, Д. Исабековтің «Ескі үйдегі екі кездесуіндегі» Айтөре, Б. Мұқайдың «Өмірзаясындағы» Әли, қырғыз драматургы М. Ғапаровтың «Тұзды шөліндегі» Президент, К. Аширдің «Қабыл – Адам ата перзентіндегі» Ібіліс, М. Байсеркеновтің «Абылайханның ақырғы күндеріндегі» Бұқар жырау, Ф. Буляковтың «Отыз ұлың болғаншасындағы» Абдулла және қырғыз драматургы Б. Жакиевтің «Жүрейік жүрек ауыртпай…» драмасындағы басты кейіпкер Қария сынды бір-біріне ұқсамайтын, жан дүние драматизмі күшті кейіпкерлерін жүрегінде заманның дерті бар әлеуметтік тип деңгейіне көтерді.
Халықтық өнер бастауынан қанып ішкен өнерпаз, әнші, сазгердің әндері де халық арасына кең тараған. Және бұл өнері М. Әуезовтің «Абай» трагедиясындағы Мағауия, З. Шашкиннің «Жаяу Мұсасындағы» Мұса, Ш. Айтматовтың «Ана-Жер-анасындағы» Майсалбек рольдерінде кезең-кезеңімен жарқырай көрінді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Қазақстан халық әртістері Санат:Қазақстан театр және кино қайраткерлері Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары Санат:Қазақстан театр актерлері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген əртістері Санат:Қазақстан мәдениет саласының үздіктері Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері Санат:Алматының құрметті азаматтары
Қамқаш Алтайқызы Ибраева
Қамқаш Алтайқызы Ибраева (1941 ж. т., Атырау облысы Жылыой ауданы Құлсары қаласы) – мұнайшы-геолог. Бүкілодақтық политехникалық инcтитутын бітірген (1963). 1966 – 98 ж. «Өзен мұнай-газ өндіру» басқармасында оператор, мастер, ауысым бастығы, КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты болды. Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісі» ордендерімен марапатталған.
Етон (Мез)
Етон (Éton) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55182, пошта индексі — 55240.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 214 адамды құрады. Халық тығыздығы — 19,45 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Анатолий Чемодуров
Анато́лий Влади́мирович Чемоду́ров (1919—1986) —кеңес театр мен киноның актері,кинорежиссер.
Биография
А. В. Чемодуров 21 шілдеде 1919 жылы  Ново-Ивановка аулында (қазіргі Курская облысы) туған.
1942 жылы — Рязан училищесің бітірді.
1947—1961 жылдары— Орталық киноактер студиясының актёрі.
1961 жылдан бастап — «Мосфильм» 2-ші режиссёр.
А. В. Чемодуров 28 желтоқсанда 1986 жылы қайтыс болған.
Санат:1919 жылы туғандар Санат:1986 жылы қайтыс болғандар Санат:Ресей актерлері
Октябрь кенттік әкімдігі (Қостанай облысы)
Октябрь кенттік әкімдігі – Қостанай облысы Лисаковск қалалық әкімдігі аумағындағы бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Октябрьский кенті кіреді. Орталығы – Октябрьский кенті.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 3737 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Лисаковск қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Барано-д'Иския
Барано-д'Иския (Barano d'Ischia) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Неаполь провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9793 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 890 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 80070.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Сан-Рокко.
Балдәурен телебағдарламасы
"Балдәурен" телебағдарламасы – балалар әлемінің өз жұмбақтары мен қайталанбас қызықтары жайлы аудиторияға сыр шертетін бағдарлама.
Олар өзін қоршаған ортаның құпияларын да білуге құштар-ақ. Сондықтан болар бала қиялы ұшқыр. Міне, осындай күрделі де көкейкесті мәселелерді қамтып, балаларға танымдық бағыт-бағдар беру телебағдарламаның басты мақсаты. Хабарды балалардың (Актөбе) өздері жүргізіп, сюжеттерге мәтін жазады. Шығарылымы аптасына 1 рет. Ұзақтығы 20 мин.
Трэйси (Миннесота)
Трэйси (Tracy) — Миннесота штатының Лайон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2163 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.8 км² шамасында. FIPS коды — 27-65308.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
NGC 2336
NGC 2336 — Керік шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2336 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 21033, UGC 3809, MCG 13-6-6, ZWG 348.34, KCPG 132A, IRAS07184+8016, ZWG 349,4.
Мелләт Сабырқызы Сабырова
{{Тұлға |Есімі                = Мелләт Сабырқызы Сабырова |Шынайы есімі         = |Сурет                = |Сурет атауы          = |Туған кездегі есімі  = |Толық есімі          = |Туған күні           = 26.07.1927 |Туған жері           = Морской аулы, {{туғанжері|Теңіз ауданы{{!}}Құрманғазы ауданы|Теңіз ауданында}}, Гурьев облысы |Қайтыс болған күні   = 10.03.2020 |Қайтыс болған жері   = {{Қайтысболғанжері|Атырау|Атырауда}} |Азаматтығы           = {{USSR}} {{байрақ|Қазақ КСР}} {{KAZ}} |Ұлты                 = |Мансабы              = |Әкесі                = Сисембаев Сабыр |Анасы                = |Жұбайы               = Қалиев Табылған |Балалары             = Эльза, Рита, Салтанат, Бауыржан |Марапаттары          = {{{!}} {{!}} {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} {{!!}} {{Еңбек Қызыл Ту ордені}} {{!!}} {{Құрмет Белгісі ордені}} {{!!}} {{Құрмет Белгісі ордені}} {{!}}- {{!}} {{Еңбектегі ерлігі үшін медаль}} {{!!}} {{Еңбек ардагері медалі (КСРО)}} {{!}}- {{{!}} style="background:transparent" {{!}} Құрманғазы ауданының Құрметті азаматы {{!}}- {{{!}} style="background:transparent" {{!}} Жылыой ауданының Құрметті азаматы {{!}}}  |Қолтаңбасы            = |Сайты                = |Басқалары            = |Commons              = }} Мелләт Сабырқызы Сабырова (26 шілде 1927, Морской ауылы, Теңіз ауданы, Атырау облысы - 10 наурыз 2020, Атырау) - қоғам қайраткері, Құрманғазы, Жылыой аудандарының және Атырау қаласының Құрметті азаматы.
Өмірбаяны
Мелләт Сабырқызы Сабырова 1927 жылы шілденің 26-да Теңіз ауданын Морской ауыл Советінде жай шаруа семьясында тұған.
Ганюшкин селосындағы Абай орта мектебін бітірген.
1950 жылы Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетін үздік бітірген.
1950-53 жылдары Байда ауылының орта мектеп мұғалімі.
1953 жылы Теңіз ауданыдық Советке председательдің орынбасары болып сайланды.
1954-62 жылдары Теңіз аудандық оқу бөлімінің бастығы. Аудан мектептерін шефтік комекпенен мектеп үйін тұрғызып (12 ОШ-2) аудандағы 45 мектепті, бір сменалық оқу жүйесіне көшірілгені үшін Құрмет белгісі орденімен наградталып, республикалық оқу жүйесінің үздігі деген атақ берілді.
Арын Мөлтеков
Мөлтеков Арын - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші, Қазақстанда ауыл шаруашылығын көтерушілердің бірі. 1896 жылы Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), 28 гвардияшылар ауданы, Тастызек ауылында туған.
Мелләт Сабырқызы Сабырова
Өмірбаяны
1962 жылдан бері Теңіз аудандық Советінің төрайымы болып сайланды. Ауданда таза балық колхоздары және 10 мал совхоздары болғандықтан шаруашылық басқаруда сырттай оқып, зоотехник деген мамандықпен жұмыс жасауға мүмкіндік туды. Бұл шаруашылық басқаруда көп көмегі тиді.
Арын Мөлтеков
Сыртқы сілтемелер
Санат:Социалистік еңбек ерлері
Мелләт Сабырқызы Сабырова
Өмірбаяны
1969 жылдын ақпан айынын бастап мұнайлы Жылыой ауданына төрайым болып ауыстырылды. Осы жұмыста 1983 жылдын қараша айында зейнеткерлікке шыққанға дейін жұмыс жасады. Осы жерде жұмыс жасаған 15 жыл ішінде аудан алдынғы қатарлы саналып одақтық, республикалық Қызыл Тулардың 14 рет иегері атанды. Көптеген ауылшаруашылық, мұнай өндірісінің қайратекрлері еңбек ері атағына ие болды. “Коммунизм таңы” совхозы жоғарғы көрсеткіштері үшін Құрмет Белгісі орденімен марапатталды.
1983-90 жылдары Гурьев облыстық тұрмыстық басқарма бастығының орынбасары, Облыстық мұражайдың ғылыми аға қызметкері.
1999 жылдан зейнеткер.
Қоғамдық қызмет
Қазақстан Коммунистік партиясының XII-XIV съездерінің делегат болып сайланды.
Шырынқайнатқыш
Шырынқайнатқыш — бірінің үстіне бірі орнатылған екі кастрюльден тұрады. Астыңғы кастрюльге су құйылады, ал үстіңгісіне қақпағы бар конус тәрізді кәкпір орналастырылады, оған тазалапған жеміс-жидектер немесе көкөністер салып, қант қосады. Шырынқайнатқышты кез келген қыздырғыш прибордың үстіне қоюға болады. Алынған шырын кастрюльдің штуцеріне кигізілген түтік арқылы ағады. Шырын қайнатқыштан ағатын шырын ыстық болады, сондықтан оны жемістер мен көкөністер сияқты бірден консервілеуге болады.(Консервілеу деген мақаланы қараңыз).
Мелләт Сабырқызы Сабырова
Қоғамдық қызмет
24 жыл бойы облыстық советінің депутаты болды.
Шырынқайнатқыш
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс
Мелләт Сабырқызы Сабырова
Отбасы
Әкесі Сисембаев Сабыр елге беделді, өмірін колхоздастыру шаруа жұмысына жұмсаған адам. 1930 жылдан өмірдің сонғы кезі 1948 жыл бойында ауданын колхоздарында бастық болды.
1948 жылы Қалиев Табылған деген руы Алаша қоңыр бөрік жігітпен тұрмыс қүрды. Отбасында ұш қыз, бір ұл дүниеге келген: Эльза, Рита, Салтанат, Бауыржан.
Марапаттары
«Құрмет Белгісімен» екі рет (1960, 1966), Еңбек Қызыл Ту екі рет (1971, 1976) ордендарымен, «Еңбек Ерлігі үшін» (1970) медалімен және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің құрмет грамотасымен марапатталған.
Құрманғазы ауданының және Жылыой ауданының Құрметті азаматы.
29 желтоқсан 2010 қалалық мәслихаттың шешімімен Атырау қаласының Құрметті азаматы атаққа ие болды.
Жарияланымдар
Мелләт Сабырқызы. Атырауым - Аңсарым.
Мелләт Сабырқызы. Өмір - тірліктің айнасы.
Мелләт Сабырқызы. Ұрпақ-рухтың ожданы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Змарано
Змарано (Smarano) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Тренто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 470 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 78 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 38010.
Елді мекеннің қамқоршысы — Дева Мария.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Елетт (Атлантикалық Пиреней)
Елетт (Hélette) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Байонна округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 23,45 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64259, пошта индексі — 64640.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 695 адамды құрады. Халық тығыздығы — 29,64 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Ботенхайлинген
Ботенхайлинген (Bothenheilingen) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Унструт-Хайних ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 455 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 9.46 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 64 008. Муниципалитеттің басшысы — Юрген Ибензее.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Астана (гольф клуб)
«Астана» гольф клубы - 1999 ж. негізі қаланған арнайы гольф спорт түріне арналған клуб (ЖШС). Гольф клуб ғимараты - Астана қаласындағы маңызды құрылыстардың бірі. Ғимарат Есіл өзенінің жағалауындағы көрікті жерге орналасқан. Ойын алаңдарын жасау үшін Канада мен Германиядан әкелінген көгал алаңды өсіруге арналған өсімдіктердің 7 түрі пайдаланылды. Жайлы демалыс үшін гольф клубта 70 қызметкер 150 адамға қызмет көрсетеді. Ойыншылар үшін 36 га аумақты алып жатқан 9 жаттығу және шұңқырлы алаң бар.
Пайдаланылған әдебиет
Санат:Астана спорт клубтары
Юлия Липницкая
Юлия Липницкая (1998 жыл маусымның 5, Екатеринбург) — Ресейлік мәнерлеп сырғанаушысы, 2014 жылғы Сочи Олимпиадасының командалық турнирдің чемпионы. 2014 жылы Еуропа чемпионы атанды. 2014 жылғы Әлем чемпионатының күміс жүлдегері, 2013/2014 маусымдағы Гран при финалының күміс жүлдегері. Ресейдің халықаралық дәрежедегі спорт шебері.
Сыртқы сілтемелер
Санат:1998 жылы туғандар Санат:Ресей мәнерлеп сырғанаушылары Санат:Алфавит бойынша мәнерлеп сырғанаушылар Санат:2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Ресей Олимпиада чемпиондары Санат:Мәнерлеп сырғанаудан Олимпиада чемпиондары Санат:Мәнерлеп сырғанаудан Еуропа чемпиондары Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Материалдық құралдар
Материалдық құралдар (Материальные средства) қарулы күштерді бейбіт уақытта және соғыс кезінде қамтамасыз' етуге арналған материалдық өнімдердің жиынтығы. Материалдық құралдарға қарудың және әскери техниканың барлық түрі, оқ-дәрілер, әр түрлі отындар, жанар-жағармай, азық-түлік, заттай, инженерлік, медициналық және басқа мүліктердің түрлері жатады. Соғыстардың тарихы мен қарулы күштердің құрылысы армия мен флоттың материалдық құралдарды үзбей пайдалануының өсуіне негіз болып табылады. Олардың атаулары (номенклатурасы) да, салмақтық (көлемдік) көрсеткіштері де өсуде. Бұл қаружарақтың, техниканың дамуына, материалдық өндірістің мүмкіншіліктерінің өсуіне, армияның көпшілікке бірдейлігінің артуына және қарулы ұрыстың ауқымына байланысты. Қарулы күштерде материалдық құралдар жалпы әскерлік және арнайы болып бөлінеді. Жалпы әскерлік материалдык құралдар қарулы күштердің барлық түрлерінде қолданылады. Олар: артиллериялық қару-жарақ, оқ-дәрілер, сауытты танк және автотанк техникасы, әр түрлі отын, жанаржағармай, азық-түлік, жаппай қырып жоятын қарудан қорғану құралдары, байланыс мүліктері, үгіт-насихаттың техникалық құралдары, инженерлік, заттай, медициналық, мал дәрігерлік, пәтерлік мүліктер жатады. Авиациядағы материалдық құралдар: авиациялық ракеталар, инженерлік-авиациялық, инженерлік-әуежайлық, авиациялықтехникалық және басқа да мүліктер. Әскери-теңіз флотында арнайы материалдық құралдарға: миналы-торпедалық, минаға қарсы, кайыққа қарсы қару-жарақтар, әр түрлі техникалық және инженерлік мүліктер және басқа да құралдар жатады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Ибн Хаукал
Хаукал, ибн Хаукал (943-969) – белгілі тарихшы, «Китаб ал-массаллик ва-л-мамалик» атты еңбегін 951 – 952 ж. қайта өңдеп жазған. Бұл кісі Оңтүстік Қазақстан аймағын суреттегенде Исфиджаб округінің қалалары мен далаларын атайды. Осы кезде Сайрамның айналасы Исфиджаб округ деп біріксе керек. Ғалым өз еңбегінде сол тұста Фараб, Кенджид, Шаша арасында 1000 түтін түркілер ислам дінін қабылдағанын, яғни ислам діні қазақ даласына Қазығұрт арқылы келгеніне куәлік етеді.
Дереккөздер
Санат:943 жылы туғандар Санат:969 жылы қайтыс болғандар Санат:Мұсылман географтар Санат:Ирак тарихшылары Санат:Мұсылман жазушылар
Қаламқас (ансамблі)
Қаламқас - Семей облысы, Абай ауданы, Мәдениет үйі жанындағы жастар ән-би ансамблі. 1973 ж. құрылған. 1975 ж. оған халық ансамблі атағы берілді. Алғашқы көркемдік жетекшісі - Бүкілодақтық еңбекшілер көркем өнерпаздық шығармашылығы байқауының дипломанты М. Тұраров. Ансамбль репертуарында Абайдың «Айттым сәлем, Қаламқас», «Көзімнің қарасы», «Желсіз түнде жарық ай», «Қараңғы түнде тау қалғып» т. б. әндері бар. Алматыда, Москвада өткен Бүкілодақтық фестивальдардың лауреаты.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Шахтер даңқы монументі
Шахтер Даңқы монументі — 1974 жылы Қарағанды қаласының Бұқар жырау даңғылында, Орталық мәдениет және демалыс саябағынын кіре берісіңде орнатылған (арх. А. Малков, мүсіншісі А П. Билық). Монумент қоладан құйылған қос фигуралы композиция жасап, сұрғылт граниттен жасалған тұғырдың үстіне койылған (жалпы биіктігі — 11 м). Қазақ және орыс шахтерлерінің көмір кесегін биікке көтеріп тұрған бейнесі еңбек қарқынын суреттеуде шебер композициялык шешімін тапқан.
Дереккөздер
Санат:Монументтер Санат:Қарағанды облысы
Жұлдызаралық орта
нобай|оңға|Жұлдызаралық бұлт картасы Жұлдызаралық орта – біздің Галактика мен басқа Галактикалардың құрамындағы жұлдыздар арасындағы кеңістікті толтыратын сиретілген зат, жұлдызаралық газ және тозаң бөлшектері. Жұлдызаралық ортаның құрамына бұлардан басқа, ғарыштық сәулелер, жұлдызаралық магнит өрісі, сондай-ақ әр түрлі ұзындықтағы электрмагниттік сәулелер де енеді. Күн (басқа жұлдыздардың да) маңындағы Жұлдызаралық орта планетааралық ортаға ауысады. Галактикалар арасындағы кеңістікті галактикалық орта толтырады. Жұлдызаралық ортаның болатындығы туралы қорытындыны алғаш рет орыс астрономы В.Я. Струве (1793 – 1864) жасаған (1847). Бірақ оның болатындығы 20 ғасырдың 30-жылдары дәлелденді (америкалық астроном Р.Трамплер, орыс астрономы, Б.А. Воронцов-Вельяминов).
Жұлдызаралық газ бейтарап және иондалған атомдар мен молекулалардан құралған. Оның негізгі массасын сутек (шамамен 90% пен гелий (шамамен 10%), сондай-ақ оттек, көміртек, неон және азот (әрқайсысы шамамен 0,01%) атомдары құрайды. Жұлдызаралық газ бен тозаң галактика жазықтығында өте күшті жинақталып, жұлдызаралық бұлтты түзеді. Біздің Галактикадағы жұлдызаралық бұлттың диаметірі 5 – 40 пк, температурасы 20 – 100К. Ғарыштық сәулелерді құрайтын бөлшектердің энергиясы 106 – 1020 эВ. Жұлдызаралық магнит өрісінің кернеулігі Жердің магнит өрісінің кернеулігімен салыстырғанда 105 есе аз, бірақ оның энергиясы ғарыштық сәулелердің энергиясымен шамалас. Галактикалардағы Жұлдызаралық орта мен жұлдыздар арасында үнемі зат алмасу процесі жүріп отырады. Жұлдыздардың түзілуі кезінде Жұлдызаралық орта негізгі материал болып есептеледі. Сондықтан Жұлдызаралық ортаны зерттеу арқылы жұлдыздардың пайда болу механизмі айқындалады.
Сілтеме
Санат:Астрономия
Бразилиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі
ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Бразилияның 19 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге 11 нысан мәдени және 8 табиғи критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Бразилия аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 38 нысан үміткер ретінде тіркелген. .
Тізім
Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан
Сэм Андерсон
Сэм Андерсон (ағыл. Sam Anderson) — американдық актер. Әлемге көбінесе "Форрест Гамп", "Остаться в живых" фильдеріндегі және "Ангел" телесериалындағы рөлдерімен әйгілі.
Өмірбаяны мен мансап
Сэм Андерсон 1945 жылы 13 мамыр күні (АҚШ) Солтүстік Дакота штатындағы Уопентон қаласында өмірге келген. Гранд Форкстағы Солтүстік Дакота университетін оқып шықты. АҚШ-тың жазушылар қауымдастығының мүшесі.
1978 жылдан бастап телесериалдарда белсене ойнай бастайды. Оның ең әйшілі рөлі - "Незнакомец" сериалындағы мистер Горпли рөлі. Тағыда "Остаться в живых" сериалында Бернард Нэдлердің рөлін ойнаған.
Сэм Андерсонның кинофильдағы бірінші тәжірибесі 1995 жылы "Толкачи и кидалы" фильміндегі Рэй Бергтің рөлі болған. Оның әйгілі кинофильмдердегі рөлдері: Хью Хэнкок "Форрест Гамп" (1994), Чарльз Петтон в «Чуваки» (2002).
1970 жылдарының басында Калифорния штатындағы Ланкестер қаласында Долин Антилоптың Колледжінде дррама сабағын жүргізген.
Сэм Андерсон әйелімен бірге егіздердің ата - анасы.
Пайссенберг
Пайссенберг (Peißenberg) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Вайльхайм-Шонгау ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 12 555 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 32,69 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 90 139. Муниципалитеттің басшысы — Манюла Фанни.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Индианополис (Минас-Жерайс)
Индианополис (Минас-Жерайс) (Indianópolis (Minas Gerais)) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Триангулу-Минейру-и-Алту-Паранаиба мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Уберландия экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Тарихы
Қала 1938 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Николай Добронравов
Никола́й Никола́евич Добронра́вов (туғ. 22 қарашада 1928) — кеңес және ресей поэты, Мемлекеттік сыйлығының лареаты (1982).
Биография
Николай 22 қарашада 1928 жылы Ленинградте туған.
Соғыстың басында Горькийге көшірілді. 1942 жылы Малаховкада тұрды, Лоберецкий ауданы, Мәскеу облысы. Сол жерде орта мектепті алтын медалмен бітірді.
Ода екі жоғары білімі бар;ол В. И. Немировича-Данченко мектеп-студиясың М. Горький атындағы МХАТты (1950) бітірді және Мәскеу мемлекеттік қала институтың бітірді (1952).
Қазір Мәскеуде тұрады және жұмыс істейді.
Санат:КСРО ақындары Санат:Ресей ақындары
Сигнал (тау)
Сигнал – Үбі жəне Иванов жоталары аралығындағы тау.
Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Риддер қалалық әкімдігіне қарасты аумақта, Үлбі кентінің солтүстік-батысында 7 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 1048 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 4 км-ге созылған, енді жері 2 км. Беткейі тіктеу, оңтүстік жəне шығыс беткейінде таудың түпкі жыныстары шығып жатыр.
Өсімдігі
Етегі мен төменгі беткейінде аралас сирек орман ағаштары өскен. Оңтүстігінен Черемшанка – Үлбі автомобиль жолы өтеді.
Дереккөздер
Санат:Риддер қалалық әкімдігі таулары
Блиц-сұрау
Блиц-сұрау – белгілі бір тақырыптағы әртүрлі пікірлердің жинағы. Кей телеарналарда бұл сөзді "бобслей" деп те атайды. Көбіне көп қоғамдағы бір құбылысқа немесе оқиғаға жұртшылық ойын білу мақсатында қолданылады. Бейнетаспаға жазылып алынған әркелкі пікірлер бейнематериалда жеделдетіп бірінен соң бірі беріледі. Осыларды ойната отырып сюжет жасаған журналист ұтпаса ұтылмасы анық.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат:Бұқаралық ақпарат құралдары
Коулсвилл (Мэриленд)
Қала тұрғындарының саны 19810 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23.9 км² шамасында. FIPS коды — 24-18475.
Әлібек Асылбайұлы Асқаров
Әлібек Асылбайұлы Асқаров (21 қаңтар, 1951 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Катонқарағай ауданы, Чернов  ауылында туған) – жазушы, прозашы, баспагер, журналист. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (2001). Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2006).
Коулсвилл (Мэриленд)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Әлібек Асылбайұлы Асқаров
ҚР Академиялық Ұлттық кітапханасының директоры. Катонқарағай ауданының Құрметті азаматы (1998 жылдан). Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі.
Толығырақ
Алматы көркемсурет училищесін(1975 ж.), ҚазМУ-ді(1982 ж.) бітірген. 1968-69 ж. киномеханик, 1975 ж. «Білім және еңбек» журналы редакциясының көркемдік редакторы, әдеби қызметкер, жауапты хатшысы, 1986 ж. ҚР Президенті Аппараты және Министрлер Кабинеті ішкі саясат бөлімінің аға референті. 1993 ж. ҚР Баспасөз және бұқаралық ақпарат министрінің орынбасары. 1996 ж. Ұлттық Баспасөз және бұқаралық ақпарат агенттігі төрағасының орынбасары. 1998 ж. ҚР Мәдениет, ақпарат және бұқаралық келісім министрлігі мемлекеттік баспалық бағдарламаларды қалыптастыру департаментінің. 1999 ж. ҚР Мәдениет, ақпарат және бұқаралық келісім министрлігі Баспа және баспахана істері департаментінің. 2005 жылдан ҚР Президенті Әкімшілігі әлеуметтік-саясат бөлімінің сектор меңгерушісі, бас инспекторы, ҚР Президенті Әкімшілігі ішкі саясат бөлімі меңгерушісінің орынбасары.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері Санат:Қазақстан журналистері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Қоғам қайраткерлері Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан халқы ассамблеясына 20 жыл медалінің иегерлері
Калово (Бургас облысы)
Калово (Калово) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Малко-Тырново қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 40 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8368. Телефон коды — 05958. ЕКАТТЕ коды — 35451.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Чепеларе (Смолян облысы)
Чепеларе (Чепеларе) — Болгариядағы қала. Смолян облысына қарасты Чепеларе қауымының құрамына кіреді.
Палеомагниттік жержылнамалық шкала
Дереккөздер
Санат:Геология
Чепеларе (Смолян облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 547 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4850. Телефон коды — 03051. ЕКАТТЕ коды — 80371.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Смолян облысының елді мекендері
Бру-сюр-Шантерен
Бру-сюр-Шантерен (Brou-sur-Chantereine) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Торси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,28 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77055, пошта индексі — 77177.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4167 адамды құрады. Халық тығыздығы — 973,6 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Кяхта келісім шарты
Кяхта келісім шарты — Ресей мен Қытай арасындағы келісімшарт. 1727 ж. 21 қазанда қол қойылған. 1690 ж. Цин империясы Халханы (қазіргі Моңғолия) басып алып, орыс үкіметінен шекараны анықтауды талап етті. 1715 ж. орыс-қытай-моңғол үш жақты келісімі жасалды. 1724 ж. Селенгинскіге келген Қытайдың ресми өкілдері Халхамен шектес орыс жерлері жөніндегі мәселені қайта көтеріп, оны келіссөздер арқылы шешуді ұсынды. Осыған байланысты 1725 ж. Қытайға граф С.Л. Владиславович-Рагузинский басқарған төтенше және өкілетті құқы бар елшілік аттандырылды. Ұзаққа созылған келіссөздерден кейін 1727 ж. 20-тамызда Бура өз. бойында келісімшартқа қол қойылды. Бірақ, келісімшарт Пекинге жіберіліп бекітіліп келгенде, орыс елшісі олардың Ресеймен келіспей кіргізген өрескел өзгерістеріне қатты қарсылық білдірді. Ақыры Бура келісімшартының құрамдас бөлігі ретінде алынып, Кяхта өз. бойындағы елді мекенде келісімшарт қайта жасалады. 1728 ж. 14 маусымда екі жақ қол қойды. Ресей мен Цин империясы арасындағы шекара сызығы белгіленеді. Екі ел арасындағы дипломат байланыстардың тәртібі айқындалды.
Дереккөздер
Санат:Ресей империясының халықаралық келісімдері Санат:Қытайдың халықаралық келісімдері Санат:1727 жыл