cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
КОНКАКАФ Ұлттары чемпионаты 1977
Футболдан Солтүстік Америка чемпионатының жетінші жарысы, Мексикада өтті. Турнир 1978 жылғы әлем чемпионатының іріктеу жарысы рөлін де атқарып, турнир жеңімпазы Мексика әлем чемпионатына жолдама алды.
Сілтемелер
Санат:КОНКАКАФ Алтын Кубогы Санат:1977 жылғы футболСанат:Мексикадағы футбол
Камиль Глик
Камиль Яцек Глик (Kamil Jacek Glik; 3 ақпан 1988, Ястшембе-Здруй, Польша) — поляк футболшысы, Польша Ұлттық футбол құрамасы мен "Беневенто" клубының қорғаушысы.Глик Германия азаматтығын да алған.
Карьерасы
Карьерасын 2005 жылы "Силезия" клубында бастады. Кейін Испанияның "Орадада" клубында ойнады, ол жерден "Реал Мадридтің" үшінші клубына ауысты.
2008 жылы Польшаға оралып, "Пяст" клубына өтті.
2010 жылы "Палермоға" ауысты. 19 тамызда Еуропа лигасының төртінші раундында "Мариборға" қарсы ойында тұңғыш рет клуб сапында алаңға шықты. Бірақ ол маусымда Италия А сериясында алаңға шыққан жоқ. 2010 жылдың соңында "Бариге" жалға берілді.
2011-16 жылдары "Торинода" ойнады.
Құрамада
2010 жылы қаңтарда Таиландқа қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет Ұлттық құрама сапында алаңға шықты.
2016 жылы Еуропа чемпионатына, 2018 жылы әлем чемпионатына қатысты.
1630 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1630 жылы туғандар
Камиль Глик
Профилдері
Санат:Польша футболшылары Санат:Польша Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Пяст ФК ойыншылары Санат:Палермо ФК ойыншылары Санат:Бари ФК ойыншылары Санат:Торино ФК ойыншылары Санат:Монако ФК ойыншылары Санат:Беневенто ФК ойыншылары
1630 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1630 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Абылайша көлі
Гидрографикасы
Жағалауы жайпақ, тілімденген, көл табанында тұнба шөккен. Еріген қар және грунт суларымен толығады. Көлдің аумағы 25 га. Ихтиофаунасының негізін мөңке балық құрайды.
Дереккөздер
Санат:Ерейментау ауданы көлдері
Деметриус Викелас
Деметриус (Димитриос) Викелас (Δημήτριος Βικέλας, 15 ақпан 1835 — 20 шілде 1908) — грекиялық коммерсант, ақын, филолог, Халықаралық олимпиада комитетінің алғашқы президенті (ХОК) (1894—1896).
Олимпиада қозғалысының қалаушысы
Санат:15 ақпанда туғандар Санат:Эрмуполисте туғандар Санат:20 шілдеде қайтыс болғандар Санат:Афиныда қайтыс болғандар Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері Санат:Грекия ақындары Санат:XIX ғасыр ақындары Санат:XX ғасыр ақындары Санат:Грекия аудармашылары Санат:Жаңа грек тіліне аудармашылар Санат:Француз тілінен аудармашылар Санат:Неміс тілінен аудармашылар Санат:XIX ғасыр аудармашылары Санат:XX ғасыр аудармашылары Санат:Грекия филологтары Санат:XIX ғасыр филологтары Санат:XX ғасыр филологтары Санат:ХОК президенттері Санат:Грекия кәсіпкерлері
Жетісу қызыл адыраспаны
Жетісу қызыл адыраспаны кейде Жетісу күреңкөкгүлі, Қызыл адыраспан, Жетісу недзвецкиясы (Nіedzwedzkіa semіretschenskіa) — бигнония тұқымдасына жататын өте сирек кездесетін, тар эндемикті, жеке типті туыстың жоғалып, бара жатқан қалдық түріндегі көп жылдық өсімдік. Қазақстанда Шу-Іле тауының оңтүстік-шығысындағы Аңырақай тау сілемінде ғана өседі. Бұл керемет өсімдік, үштік дәуірдің ежелгі тропикалық флорасының қалдығы. Бірінші рет 1909 жылы В.Е. Недзвецкий бастаған Жетісу облыстық санақ басқармасы экспедициясына қатысқан Лютик деген студент жинаған. Осы жеке типті туыс Недзвецкий құрметіне аталған, оны 1915 жылы Б.А. Федченко сипаттап жазған. Бұдан кейін бұл өсімдікті бірнеше рет тапты және қайта жоғалтып алды.
Тек 1926 жылы геоботаник Р. И. Аболин көшпенді аудандарды тексеру экспедициясын басқарушы недзвецкиясының мемлекетіміздің гербарий қоры үшін жеткілікті мөлшерде жинады. Одан кейінгі жылдары бірнеше рет жойылып кетті деп есептелінді. Оны әрбір 10,15, 25 жылда тауып отырды. Өткен ғасырдың 70-жылдарының соңында Қазақстандық ботаник Б.А. Винтерголлер недзвецкия өсетін барлық орындарды зерттеп, олардың алаңдарын анықтады (7 га). Және де түрдің саны 30-40 мыңдай түр жекелеген популяцияларымен ірі қиыршық тасты сазды беткейлерде, онша биік емес құрғақ адырларда өседі. Л. В. Денисова мен Л. С. Белоусовтың 1974 жылы жарық көрген кітабында былай деп жазылған еді: "... Шу-Іле тауларының 2-3 жерінен табылды, бірақ одан әрі іздегенмен еш нәтиже шықпады. Мүмкін бұл сирек кездесетін өсімдік құрып біткен болар". Таралу аймағында қорғалатын жер болмағандықтан, түрге малды шектен тыс бағу бұл әдемі сәндік көпжылдық өсімдікті мәдени өсіруге кең түрде енгізу қажет. Ол Қазақстан мен Орта Азия ның көптеген қалаларында тұқымнан жақсы өсіріледі. Көшеттері алғашқы жылы гүлдеп, 16-25 жыл бойы жеміс береді. Жекелеген үлкен бұталары ірі қара қошқыл-күлгі түтікті 350 гүлге дейін салады. Сүйірленген тісті-қанатты қауашақты жемістері әдемі көрінеді. Жетісу күреңгүлін ашық құрғақ жерлерде өсіруге болады, тұқыммен, жасыл қалемшелермен, бұтаның бөлінуімен көбейеді. Ол жылыжай жағдайында да жақсы өседі. Санкт-Петербург ботаника бағында 1912 жылдан бері өсіріледі. Бұл сирек кездесетін ежелгі түр мәдени түрде сақталуы тиіс.
Бұл биік (30 см-ге дейін) жартылай бұта шошақ басты тамырымен, түбі ағаштанған бірнеше вегетативті және генеративті өркендер бастау алады. Жапырағы көп санда. Кезектесе орналасқан, жіңішке таспалы бөліктерге тарамдалған. Гүлдері қос жынысты, ірі, ұзындығы 4,5 сантиметр, сабақтары мен бұтақтарының бас жағындағы босаң шашақ тәрізді гүлшоғырына жиналған. Тостағаншасы ұсақ, кең, қоңыраулы бес бөлікті. Күлтесі қошқыл күлгін, воронка тәрізді, ұзын (3 сантиметр), түтікті. Бес дөңгеленген бөлікті желбірімен. Аталықтар төртеу, күлте түтігіне бекінген, түйін ұзарған, бағанасымен гүлден сәл ғана қылтиып тұрады. Гүлдеу мерзімі мамыр маусым, шілдеде жеміс салады, жемістері ерекше қатты қорапшалар, төрт қанатты, әр түрлі тісті қабырғаларымен, тұқымы ашық қоңыр, тегіс, беткейден домалаған жемістен көп уақытқа дейін шашылмайды. Недзвецкия әдемі жаңа декоративті өсімдік. Шу, Іле тауының шөлді, құрғақ пейзажын жандандырғандай әсер береді. Мәдени жағдайда тамаша өседі. Тұқымынан өсірілген алғашқы түрлер тіршілігінің бірінші жылында-ақ гүлдейді. Алматы, Қарағанды, Ташкент және Киев ботаника бақтарында өсіріледі. Барлық табиғаттағы мекен орталарын жедел түрде қорғауға алу керек. Бұл сирек кездесетін реликт түр. Халықаралық табиғатта құрғау бірлестігінің және Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер Санат:Бигнония тұқымдасы
Виктор Геннадьевич Ни
Виктор Геннадьевич Ни - 1968 жылы 11 маусымда Жамбыл қаласында туған. Корей.
Әкесі - Ни Геннадий Николаевич, марқұм, экономист болып жұмыс істеген. Анасы - Цхай Галина Ефремовна, зейнеткер, балабақша меңгерушісі болып жұмыс істеген.
Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының жаттықтырушылық-оқытушылық факультетін бітірген (1994), ауыр атлетика бойынша жаттықтырушы.
Әлем чемпиондары Чиншанло Зульфияны, Манеза Майяны, Подобедова Светлананы тәрбиелеп шығарған. Ауыр атлетика бойынша ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2009).
Үйленген. Жұбайы - Ли Надежда Анатольевна, дизайнер. Қызы - Ни Милана Викторовна (2005 ж. т.).
Дереккөздер
Санат:11 маусымда туғандар Санат:1968 жылы туғандар Санат:Таразда туғандар Санат:Қазақстан корейлері Санат:Қазақтың спорт және туризм академиясы түлектері Санат:Қазақстан жаттықтырушылары Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушылары Санат:Ауыр атлетикадан жаттықтырушылар
Шілікті ауылдық округі
Шілікті ауылдық округі — Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан ауданындағы әкімшілік бірлік. 1997 жылға дейін Тарбағатай ауданының құрамында болған.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Шілікті, Жалшы, Кәкенталды, Қарасай, Тасбастау ауылдары кіреді. Орталығы – Шілікті ауылы. Округ құрамында болған Кемпірбұлақ ауылы 2009 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2830 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Зайсан ауданы ауылдық округтері
Диханбек Сатимов
Диханбек Сатимов (1926, Форт-Шевченко қаласы – 1993) – кеңес қызметкері.
Алматы Жоғарғы партия мектебін бітірген (1958). 1941 – 74 жылы балықшы, хатшы, бухгалтер, Шевченко ауданы комсомол комитетінің 1-хатшысы, Шевченко ауданы партия комитетінде 2-хатшы, Маңғыстау ауданы кеңес атқару комитетінің төрағасы болды. 1974 жылдан бастап түрлі шаруашылық мекемелерінде басшылық қызметтер атқарды.
«Құрмет белгісі» (1975) орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:1926 жылы туғандар Санат:Форт-Шевченкода туғандар Санат:1993 жылы қайтыс болғандар Санат:Маңғыстау аудандық атқару комитетінің төрағалары Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Қазақстан КП ОК жанындағы Жоғарғы партия мектебі түлектері
Техникалық жағдайлар
Техникалық жағдайлар - басқа конструкторлық құжаттарда көрсетілуі жөнсіз болатын, өнімге, оның дайындауы, бақылауы, қабылдауы мен жеткізіп тұрушылығына қойылатын талаптары (барлық көрсеткіштер, мөлшерлер, ережелер мен заңдар жиынтығы) бар құжат.
Дереккөздер
Санат:Механика
Шұғыл қажет ақша
Шұғыл қажет ақша - қарыз ақша капиталының рыноктағы ұдайы өндіріс процесінің қалыпты жұмыс істеуіне қажетті көлемінен тыс ресурстары. Халықаралық ақша рыногында олар елдер арасында қысқа мерзімді алыпсатарлық капиталдардың бақылаусыз орын алмасуы түрінде айналымда болып, валюталық дағдарыстар мен ақшаның құлсыздануының үтеткіші болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Банк терминдері
Герваис (Орегон)
Герваис (Gervais) — Орегон штатының Marion округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 2250 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.0 км² шамасында. FIPS коды — 41-28650.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
IC 3526
IC 3526 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Тежеуіш атанақ
Тежеуіш атанақ (Барабан тормозной) — машиналардың тежеуіш механизмдеріндегі іші қуыс цилиндрлі (кейде конусты) бөлшегі. Оның ішінде фрикциялық жапсырмалы диск қондырылады. Сол диск атанаққа қысылып жанасқанда тежелу пайда болады.
IC 3526
Сыртқы сілтемелер
IC 3526 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Тежеуіш атанақ
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Нанохимия
Нанохимия — нанобөлшектердің құрылымы мен өзгеру ерекшеліктерін зерттейтін химия саласы. Нанохимияның ерекшелігі мөлшер эффектінің болуы, яғни бөлшектердің атом немесе молекула өзегеруінен физика-химиялық қасиеттердің және реакцияға ұшырау белсенділігінің сапалық өзгерісі. Әдетте бұл эффект 10нм көлемнен кем бөлшектерде байқалады, бірақ бұл шартты өлшем болып келеді.
Нанотопография
Нанотопография наноөлшемде пайда болатын беткі ауданның ерекшеліктеріне байланысты. Өнеркәсіпте нанотопографияның қосымшалары көбінесе электр және жасанды түрде шығарылатын беттік ерекшеліктерді қамтиды. Табиғаттың осы нанотопографиялық ерекшеліктері биотикалық ағзаның реттелуіне және қалыпты қызмет етуіне септігін тигізеді, себебі нанотопографиялық ерекшеліктер жасушаларда өте сезімтал.
Нанолитография
Нанолитография - бұл нанотопографиялық жабындылар беткі қабатқа жасанды түрде жасалатын процесс. Көптеген практикалық қосымшаларда нанолитография қолданылады, соның ішінде компьютерлердегі жартылай өткізгіш чиптер де бар. Нанолитографияның көптеген түрлері бар, олар мыналарды қамтиды:
Медицина
Нанохимияның жоғары дәрежеде зерттелген қолданысы медицина болып табылады. Күннен қорғайтын крем нанохимия арқылы жасалынады. Бұл крем құрамында титан диоксиді мен мырыш оксидінің нанобөлшектері бар. Нанобөлшектер теріге зиянды ультракүлгін сәулелерді өзіне сіңіріп, терінің зақымдануын болдырмайды. Нанохимия жарақат пен түрлі зақымдардың тез жазылуына ықпал ете алады. Электроспинниг - биологиялық тұрғыда ұлпа инженериясында қолданылатын полимеризациялық әдіс, бірақ жара жазылуында дәрі жеткізуін қамтамасыз ете алады. Зерттеулер бойынша, күміс нанобөлшектерінде вирус пен бактериялардың ингибирленуіне жағымды ықпал ететін қасиеттер бар екені анықталды.
Ұлпа инженериясы
Нанохимия имплантация процессінің қарқынды дамуына әсер етуде, себебі жасушалар нанотопографияға өте сезімтал болып келеді. Қажетті жағдайлар жасалғанда, 3-д қаңқа жасушалардың мүшеде қалыпты өсуін қамтамасыз етеді.
Катализ
Нанобөлшекті ферменттердің өзіне тән ерекшеліктері бар. Олардың өте кішкентай мөлшерлері, оларды оптикалық, магниттік, электронды және каталитикалық қасиеттермен қамтамасыз етеді.
Нанохимияның зерттеу бағыттары
Зерттеу жұмыстардың мақсаты - функционалды машиналарды дайындау. Бұл машиналар өз кезегінде келесілермен қамтамасыз етеді:
Қазынатау (өзен)
Қазынатау — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Катунь өзенінің сол жағалауынан 393 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қамқалы бөгені
‎ Қамқалы бөгені — Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы жерінде, Шу өзенінің төменгі алабында орналасқан.
Гидрологиялық сипаты
Суының сыйымдылығы 17,0 млн. м³. Бөгеннің суымен Қамқалы, Жайлаукөл және Шығанақ ауылдарының егістіктері суғарылады және жайылымдары суландырылады.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл облысы гидрографиясы
Ғасыр машақаты
Ғасыр машақаты — 2011 жылы Алматы қаласы «ҚАЗақпарат» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Сабырбек Олжабай. Беттер саны — 284.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:ҚазАқпарт баспасының кітаптары
Үйімнің үстіндегі кім?
«Үйімнің үстіндегі кім?» — бұл ойынды ойнау үшін қатынасушылардың бірі жұдырығын түйеді де, столдың үстіне қояды оның үстіне 2, 3, 4, 5-ші ойыншылар да өздерінің бір-бір жұдырықтарын қояды. Бірінің үстіне бірі қойылған жұдырықтар бірнеше қабат үй сияқтанып биіктей түседі. Егер ойыншы 2—3-ақ адам болса, әр ойыншы екі жұдырығын өзара аламастыра қоюына болады.
Ең үстіңгі жұдырықтың астындағы қолдың иесі:
Үйімнің үстіндегі кім? Мұсамын. Неғып жүрсің? Ұшамын. Тезірек ұш. Қорқамын. Кейінірек ұш! Асығамын. Секіріп түс. Жығыламын. Астыңдағы не? Келі. Ішіндегі не? Тары. Жүзің неден сары? Жас шіркінің кәрі.
Осы сөз айтылысымен ойыншылар түгелдей: «Атта жымпи, көжеңді іште тымпи»— деп қолдарын алады да, тым-тырыс бола қалады. Кім бұрын күліп қойса, сол ұпай төлейді.
Ұпайдың тәртібі — күліп қойған ойыншының алақанын жазып, білегінен ұстап отырады да:
Кімнің үйіне қондың?— деп сұрайды. Күлген бала тез өзі білетін үйлерінің ішінен ең шағын басты біреудің атын атайды. Мысалы, Әсеттікіне қондым — дейді. Ұпай алушы бала:
Әсет атам ет асатар, Ет асатса бес асатар, Бесбай етті неше асатар?
— деп тез-тез 5 рет айтып шық деген бұйрық береді.
Ойнаушы жаңылтпашты жақсы айтып кетсе, сонымен ұпайдан құтылады. Егер айта алмаса ойын бастаушы күліп қойған ойыншының алақанын каттырақ шымши отырып «ет асата» бастайды. «Ет асатуды» үйде неше кісі болса, сонша қайталап жасайды. Ең соңынан ойын бастаушы «Енді жақсылап тұрып, өзім де бір асайын» — деп батыра шымшып, өзі де «асайды». Мысалы, Әсеттің үйінде 3 адам бар. Өзі, әйелі Қанипа, ұлы Мұрат.
Мә, Әсет ағай. Мә, сізге Қанипа апай. Мә, саған Мұрат балақай,
Ибирапуйтан
Ибирапуйтан (Ibirapuitã) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-батыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Соледади экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 866 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 307,028 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12,6 адам/км².
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Ронсберг
Ронсберг (Ronsberg) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Швабия әкімшілік округіне бағынады. Восточный Альгой ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Айдаршықты буын
}}Айдаршықты буын (лат. articulation condylaris, айдаршық - condyles) - Дөңгелек өсінді түріндегі дөңес буын басы бар, пішіні эллипс іспеттес форма. Мысалы, тізе буыны. Айдаршыққа басқа сүйектің буындасқан бетіндегі ойыс сәйкес келеді, олардың көлемі әр түрлі болуы мүмкін. Айдаршық буынды шығыр тәрізді буыннан эллипс тәрізді буынға ауыспалы пішін болып табылатын эллипс тәрізді пішінді буынның бір түрі деп қарастыруға болады. Сондықтан оның айналу білігі фронталды болады. Шығыр тәрізді буыннан айдаршықты буынның өзгешелігі буындасатын беттердің шамасы мен пішіндеріне үлкен айырмашылық болуында. Осының салдарынан шығыртәрізді буынға қарағанда бұл буында қозғалыс екі білікті айнала жүруі мүмкін. Ол эллипстәрізді буыннан буын бастарының санымен өзгешеленеді. Айдаршықты буындарда әр уақытта 2 айдаршық болады, олар біршама сигатталды орналасқан, және олар бір қашықта (мәселен, ортан жіліктің тізе буынына қатысатын 2 айдаршық) немесе ауыз омыртқа-шүйде буынындағы сияқты түрлі буын қапшықтарында орналасады. АЙдаршық буын басының дұрыс эллипстік конфигурациясы болмағандықтан, 2-ші осы міндетті түрде нағыз эллипстәрізді буынға жақын болады (тізе буыны). Егер айдаршықтар әр түрлі буын қапшықтарында орналасса, онда оның қызметі жағынан эллипстәрізді буынға жақын болады (ауыз омыртқа – шүйде буыны). Егер айдаршық жақындасқан және бір қапшықта орналасқан болса,мысалы,тізе буынындағы сияқты, онда буын басы тұтас алғанда ортасынан бөлінген цилиндрге ұқсайды. Бұл жағдайда айдаршықты буын қызметі жағынан швғвршықтәрізді буынға жақын келеді.
Санат:Тірек-қимыл жүйесі
Рубано
Рубано (Rubano) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Падова провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 14 110 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 966 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Пошта индексі — 35030.
NGC 7510
NGC 7510 — Цефей шоқжұлдызында орналасқан II2m типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1787 жылы 3 қарашада Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7510 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 256.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Цефей (шоқжұлдыз)
Диспетчерлік кесте
Диспетчерлік кесте өткен кезендегі байқаулар негізінде анықталған гидрологиялық режім жағдайындағы бөген жұмысын сараптау негізінде жасалады, яғни сол арқылы әрбір ағын су ерекшеліктері ескеріледі. Мұнда негізгі аргумент ретінде диспетчерлік кестеде көрсетілген бөгеннің қажетті толтырылуы алынады, соған байланысты тутынушыларға су беріледі. Бөгенді пайдалану кезінде диспетчерлік кестеде берілген шешімдерді түзетіп, реттеу тиімділігін котеру мақсатында күнделікті болжамдар пайдаланылады. Ағынды жағдайын алдын ала болжау мүмкіндігін ескере отырып, диспетчерлік кесте арқылы белгілі бір жағдайда бөгенді тиімді пайдалануға болады. Бөген жұмысының тиімділігін анықтайтын негізгі көрсеткіштер қатарына: есептеу қамтамасыздығы ауқымында тұтынушыларға кепілдікті шығынды үздіксіз беру мен ағындыны жалпы жоғары дәрежеде (максималды) пайдалануды жатқызуға болады. Әдетте, диспетчерлік кесте: уақыт — абцисса осі, бөгеннің толтырылуы (көлем немесе горизонттың биіктік белгісі) — ордината осі түріндегі координатқа салынады. Кестелердің бұл пішіні негізгі және толық пішін болып саналады. Сол арқылы әр түрлі сулылық жағдайларында (қалыпты, жоғары және төмен) бөгеннен су берілу ережелері белгіленеді.
Элементтері
Диспетчерлік кестенің элементтері — уақыт координатындағы бөгеннің толтырылуы сызылған диспетчерлік кестелерде сызықтар қатарымен берілуі. Бұл сызықтар ауқымында тұтынушыларға берілетін белгілі бір көлемдегі су шығыны межелі аймақтарға бөлінеді. Кестелерде бөгеннің жұмыс істеу аймақтары мынадай:
Өтім координатында (бөгеннің толтырылуы) берілген диспетчерлік кестелер кепілді шығынга тең абсцисса мен вертикальды сызықтан басталатын сызықтар сериясынан тұрады. Әрбір сызық бөгенді бақылау датасының толтырылуымен байланысты бағытын өзгертіп отырады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Қыванч Татлытуғ
Қыванч Талытуғ Kıvanç Tatlıtuğ – 1983 жылы 27 қазанда Адана қаласында дүниеге келген түрік актері және модель.
Туған жер
Қыванч 27 қазан айында Адана қаласында дүниеге келді.
Ағарт
Ол орта мектеп Yenice Özel Çağ Lisesi бітірді.
Лачуг
Лачуг — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шелюг өзенінің сол жағалауынан 24 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Қыванч Татлытуғ
Жеке өмірі
2002 жылы «Түркияның ең үздік моделі » және кейіннен «Әлемнің ең үздік моделі» атағына ие болған. Бірақ та танымалдыққа 2005 жылы актерлік қызметке аяқ басқаннан кейін қол жеткізді. «Гюмюш», «Менкше мен Халил» телехикаяларында басты рөлдерде ойын көрсетіп кейін «Америкалықтар Қара теңізде - 2» атты фильмде ойнаған. Halid Ziya Uşaklıgi романының желісімен түсірілген Мезгілсіз сезім телехикаясындағы сомдаған рөлінен кейін үлкен танымалдыққа қол жеткізеді. 2011 жылғы ең танымал EZEL телехикаясында да рөл алған. Қазіргі кезде Kuzey Güney телехикаясында Bugra Gulsoy атты актермен бас рөлді сомдауда.
Лачуг
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Песочня (Суходрев тармағы)
Песочня — Ресейдегі өзен. Калужа облысы, Смоленск облысы, Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Суходрев өзенінің сол жағалауынан 38 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Угра өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калуга облысы өзендері Санат:Смоленск облысы өзендері Санат:Мәскеу облысы өзендері
Үлкен Сибиряченок
Үлкен Сибиряченок (Каменушка) — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сибиряченок сайының оң жағалауынан 11 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Бия және Катунь өзендерінің тоғысқан жерінен Алей өзенін қоспағанда, Барнаул қаласына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сеньи
Сеньи (Segni) — Италиядағы коммуна, Лацио әкімшілік аймағына қарасты Рим провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Бруно. Жыл сайынғы мерекесі — 18 шілде.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лацио елді мекендері
Вэнделл (Айдахо)
Вэнделл (Wendell) — Айдахо штатының Гудинг округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 2.9 км². FIPS коды — 16-86320.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 2338 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айдахо қалалары Санат:Гудинг округы (Айдахо)
NGC 3006
NGC 3006 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Шұғылбай ауылдық округі
Шұғылбай ауылдық округі – Абай облысы Көкпекті ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Шұғылбай, Мелитополь ауылдары кіреді. Орталығы – Шұғылбай ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 746 адамды құрайды.
Дереккөздер
Санат:Көкпекті ауданы ауылдық округтері
Пиньейру (Каштру-Дайри)
Пиньейру (Каштру-Дайри) (Pinheiro (Castro Daire)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Каштру-Дайри муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 868 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,03 км² шамасында. Халық тығыздығы — 45,6 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Алексеевка (Туймазин ауданы)
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Баума (Цюрих)
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4191 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20.91 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 171, пошта индексі — 8494.
Алексеевка (Туймазин ауданы)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Баума (Цюрих)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Беллино
Беллино (Bellino) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 158 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 3 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 61 км² шамасында. Пошта индексі — 12020.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Giacomo.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Мшена
Мшена — Ресейдегі өзен. Тверь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Черемуха өзенінің сол жағалауынан 8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Жоғарғы Еділ бейшлотынан Зубцов қаласына дейін, Вазуза өзенін қоспағанда бастауынан Зубцов су торабына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Атарфе
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15945 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 47 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 11 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гранада елді мекендері
Кеңсе
thumb|300px| right
Кеңсе – фирманың ресми штаб-пәтері, ресми өкілдігі, оның басшылары орналасқан үй-жай. Фирманың орналасқан жері оны тіркеу кезінде көрсетіледі.
1631 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1631 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1631 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Жетісу облыстық қазақ съезі
Жетісу облыстық қазақ съезі, 1917 ж. 12 — 14 сәуір аралығында облыстық қазақ комитетінің ұйымдастыруымен Верный қаласында өтті.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы Санат:Алаш қозғалысы
Әлімбай Оңдабаев
Әлімбай Оңдабаев (1911, Қаратөбе ауылы – 2003) – соғыс және еңбек ардагері. Ұлы Отан соғысына қатысқан. Соғыстан кейін зейнеткерлікке шыққанша «Ақшымырау» кеңшарында шопан болған. 2-дәрежелі Отан соғысы (1985) орденімен (1985), «Германияны жеңгені үшін» (1946), «Г.К. Жуков» (1995) медальдарымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Мех
Мех — үй жануарлары мен аңдардың илектен терісі. Шикізат ретінде аңдардан — түлкінің, тиіннің, ақ түлкінің, бұлғынның, сусардың, ақ тышқанның, кәмшаттың және басқалардың, үй жануарларынан — қойдың, ешкінің, үй қояндарының және басқалардың, теңіз аңдарынан — итбалықтың, теңіз тышқанының терілері қолданылады.
Мехтан жасалған бұйымдардың күтімі
Мехтан жасалған бұйымдарды дұрыс күткенде ғана оның әсем түрі сақталып, көпке дейін тозбайды. Мехтан жасалған киімді немесе бас киімді шеткей соң, қар ұшқындарын немесе жаңбыр тамшыларын кетіру, ұйпаланған түтін жазу үшін сілкіп жібереді. Пальтоны және басқа сырт киімді де ұйпаланып қалмай, біртегіс кебуі, сондай-ақ созылып, формасын жоғалтпауы үшін киім ілгішке іліп қою керек. Бір пальтолық үстіне екінші пальтоны ілуге болмайды, сондай-ақ мех құлақшындарды ылғал күйінде бірінің үстіне бірін қоймайды. Егер түгі ұйпаланып қалса, оны жоғары жағынан бастап арнайы темір тарақпен немесе тісі сирек кәдімгі тарақтан тараған жөн. Тігісі сөгілген немесе аздап жыртылған жерді түгін түзетіл терінің шелі жағынан №60—80 мақта жіппен тігу керек. Егер түк жағынан тігу керек болса, онда түтін жақсылан тарап жіберіп, абайлап, ұстап шетінен тігеді. Жыртылған жері көлемді болса, шебер-ханаға жаматқан жөн.
Мехты сақтау
Мехтан жасалған бұйымдарды салқын жерде сақтайды. Олар бұзылмауы үшін — 40 С шамаеындағы температура сақталатын арнайы жерлерге тапсыру ұсынылады. Температура тым жылы, сондай-ақ ылғалдылығы жоғары болғанда, мех кеуіп бұзылады, терісі қатайып, өңін жоғалтады. Жарықтық, әсіресе күн сәулесінің әсерінен мех тез оңады: ақ немесе ақшыл терілер (ақ тышқан, ақ түлкі, ақ қоян) немесе ақ қылшықты терілер жарықтық әсерлен сарғайып кетеді. Сарғайған мехты үй жағдайында тазарту өте қиын. Жарық әсерінен сақтау үшін қараңғы жерде, қара қапшықта сақтау керек (пальто, жакеттерді орамай, міндетті түрде іліп қою керек). Әсіресе мехтан жасалған бұйымдарға күйе түсірмеу үшін мұқият болған дұрыс. Мех бұйымдарды тазалау. Тым қатты ластанбаған және май тамған мех бұйымдарды үй жағдайында тазалауға болады. Құлақшынға, жағаға, т. б. жұққан май дақтарын бензинге батырылған таза шүберектей сүртін тазалайды. Терінің түтін бір бағытта: тым қатты ластанбаған бұйым-дарды түктің бағытымен, түгі қысқа терілерді түктің бағытына қарсы сүрту керек.
Содан соң түкті кептіріл, тісі сирек тарақтан (дұрыс темір тарақпен) тарайды. Мехқа тиген май, тер лағын мүсәтір спирті мен ас тұзының қоспасымен (0,5 л суға 1 шай қасық мүсәтір спирті мен 3 шай қасық ас тұзы) тазалаған жақсы. Қоспаға батырылған шүберекпен немесе щеткамен түкті ысқылап, содан соң оны кептіріл, тарайды. Ақ түсті мех бұйым-дарды картоп ұнымен тазалап, одан соң жақсылан сілкіп, тараған дұрыс.
Түкті жылтырату үшін оны сірке эссенциясына сәл-сәл малынған шүберекпен сүртін жіберген жөн. Егер мехтан жасалған бұйымдардың терісі қатайып, созылғыштық қасиетін жоғалтса, сірке эссенңиясы мен ас содасының қоспасына (1 л суға 1 ас қасық эссенция және 3 шай қасық ас содаеы қосылады) батырыл, азырақ жұмсартуға болады. Жасанды мехты күту үшін арнайы препарат шығарылады (қолдану ережесі нұсқауында көрсетіледі).
Нілдеу
Матаны, киім-кешекті нілдеу оларға көгілдір рең беріп, өңделетін заттардың өңінің сақталуына көмектеседі. Нілдейтін препараттар ұнтақ, сұйық және паста түрінде шығарылады: Волжская, Синева —2, Лазурь, Голубизна, Индиго мо-розоустойчивая деп аталатын препараттар маталардың барлық түрін нілдеуге арналған.
Лазурь және Синева ұнтақ түрінде шығарылады, құрамында оптикалық ағартқыштардың болуы біркелкі нілдеуге қолайлы, бұйымдарға ашық, жаңарған өң береді. Қолмен нілдеғенде нілді шүберекке түйіп, жылы суға салып, сәл көк түске енғенше араластыра ды. Машинамен кір жуған кезде 1 шай қасық (6—8 г) нілді аз ғана суда ерітеді. Ерітіндіні машинаға құйын, жуғыш затпен араластырады да, оған кірді жуып, ш айңай ды.
Лазурь мен Синева препараттарын ылғалдан және тура түскен күн еәулесінен сақтау керек.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс
Найман және керей ұлыстары
Найман және керейт ұлыстары Найман тайпалар одағы (түрікше «сегіз тайпа одағы») VIII ғасырдың орта шенінде Жоғарғы Ертіс пен Орхон аралығында пайда болып, Ханғайдан Тарбағатайға дейінгі жерлерді алып жатты.
Найманның батыстағы көршісі Ертіс өзені бойында тұрған қаңлылар, ал солтүстігінде – қырғыздар, шығысында – Тола алқабын, Орхонның орта ағысы және оң жақ бетін алып жатқан меркіттер мен керейттер, Оңтүстігінде ұйғырлар болды. Наймандар мен керейлерде ертедегі феодалдық қатынастардың орнығуы ұлыстардың құрылуымен қатар жүрді. «Ұлыс» деген сөз ол кезде «халық» деген ұғымды білдірді, әрбір ұлыс белгілі бір жерлерді алып жатты. Оны белгілі бір рудың өкілі, хан басқарды. Хан ордасы ұлыстың өздеріне меншікті жазғы жайылымы, қысқы қыстауы болып, әскері – ондық, жүздік, мыңдық, түмендерге бөлінді. Наймандар мен керейлер XII ғасырда іс жүргізуде ұйғыр жазуын пайдаланған. Ханның «алтын мөрі» болып, онымен қажетті құжаттарды куәландырып отырған. Шыңғысханның жаулап алу жорықтарына дейін наймандар Орталық Азия жеріндегі өте күшті ұлыстардың бірі болған. Шыңғысханның әкесі Ясукай батырдың тұсында найман елін Иналых Білгі Бұқа хан билеген. «Иналых» — сенімді, «білгі» — білімді, кемеңгер, «бұқа» — ұлық, мықты деген сөз. Білгі Бұқа хан өлгеннен кейін, оның екі баласы: Таян (Байбұқа) хан мен Бұйрық хан арасында тақ таласы басталып, найман ұлысын екіге бөлген. 1199 жылы Шыңғысхан керейлердің билеушісі Оң ханмен одақтасып, найман Бұйрық ханға шабуыл жасайды. Алтай аймағының Ұлыңгір көлінің маңындағы шайқаста Бұйрық хан жеңіліп, қырғыз еліне қашып кетеді.
1204 жылы Шыңғысхан керейлерді жаулап алғаннан кейін, найман Таянхан мен меркіттердің билеушісі Тоқтабектің біріккен әскерлеріне шабуыл жасап талқандайды. 1206 жылы моңғолдар Бұқтырма өзенінің бойында Бұйрық бастаған наймандарды жеңіп, оның өзін өлтіреді. 1208 жылы Шыңғысхан Алтайдағы Күшлікхан бастаған наймандарға қатты соққы берді. Бұдан кейін наймандардың бір бөлігі Алтайдан Жетісу жеріне ойысты, ал екінші бір бөлігі Шығыс Қазақстанда қалып қойды. 1218 жылы моңғолдар Жетісу жеріндегі наймандарды жеңді. Бүкіл Шығыс Түркістан мен Жетісу жерлері моңғолдардың қол астына көшті.
Керейттер конфедерациясының этникалық құрамы бір текті болмаған. Ол түрік тілді және моңғол тілді жұрттан құралады. Керейттердің батысында – наймандар, солтүстігінде – меркіттер, шығысында – татарлар, оңтүстігінде – таңғұттар мекендеген. Керейт тайпалары көсемдерінің екі ордасы болған. Солтүстік ордасы – Орхон өзені бойындағы Қатынбалық қаласы, ал оңтүстік ордасы Хуанке өзені бұрылысының теріскейіндегі Қара-Хото қаласы. 1007 жылы керейттер наймандармен бірге христиан дінінің несторияндық тармағын қабылдайды.
XII ғасырдың 50-ші жылдары керейттерде Марғұз хан билік жүргізді. Кейін ол қытайлар қолына түсіп өлтірілген. Одан кейін елді Бұйрық хан биледі. 1171 жылы хан тағы оның баласы Тоғырылға көшті. Оның Оңхан деген екінші лауазым аты болған. Бұл ат «Уаң хан» дегеннен шыққан, мағынасы – бір елдің әміршісі. Тоғырыл хан тұсында Керейттер ұлысы солтүстікте – Селенганың жоғарғы бойынан, оңтүстікте – Хуанкеге дейінгі, батыста – Хангай тауынан, шығыста – Халкин Голге дейінгі жерлерді еркін жайлаған. Тоғырыл хан Шыңғысханның әкесі Ясукаймен дос болған. Сондықтан осы жағдайды пайдаланып, Темучин Моңғолиядағы күшті ел болып келген Керей ханы Тоғырылға арқа сүйеген. Тоғырыл екеуі дос болды, одақтасып жорыққа аттанып отырды. Бұл жағдай Тоғырыл ханның балалары мен туыстарына, уәзірлері мен жақындарына ұнамайды. Сондықтан олар екеуінің арасында іріткі салу әрекетін қолданып, бір-біріне айдап салады. Мұның аяғы насырға шауып, керейлер мен моңғолдар арасында соғыс қақтығысына әкеліп соқты. Ақырында Шыңғысхан 1202 жылы Оңханның елін шауып, өзін өлтіріп, жерін жаулап алды. Шыңғысханнан жеңілген соң, Керей ұлысы оған тәуелді елге айналды.
Вёльферсхаузен
Вёльферсхаузен (Wölfershausen) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Шмалькальден-Майнинген ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 383 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 4,35 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 66 088. Муниципалитеттің басшысы — Катрин Хёссель.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Сырым Датұлы
Шыққан тегі — Кіші жүздің Алшын тайпасының Байбақты руынан. Өзінің асқан ақылдылығы арқасында өз ортасында тым ерте танылып, әділдігімен аты шыққан «Бала би» атанды.
XVIII ғасырдың аяғындағы отарлық езгіге қарсы ұлт-азаттық күрестің ұйымдастырушысы, әрі көсемі. Сырым дүниеден озған кезде оның асында 2000 жылқы, 2500 қой сойылып, 5000 күбі қымыз ішілген және бірнеше жүз ақшаңқан киіз үйлер тігілген. Бұл, бір жағынан, оның байлығын, екінші жағынан, оның халық арасында беделді болғанын білдіреді.
Сырым 2000 шаңырақты басқарған. Сырым Датұлы өз халқының нағыз патриоты екенін таныта білген және отарлық бұғаудан елді босатуға зор үлес қосқан. Ол Ресейдің отарлау саясатын жүзеге асырған қазақтарға қарсы соғысты бастады. Сырым бастаған ұлт-азаттық көтерілістің негізгі себебі — патша саясаты мен Жайық казактарының жүгенсіздігі, олардың қазақ халқын қанауы болды. Халық көтерілісін Сырым батырмен бірге Барақ, Тіленші, Оразбай, Жантөре сұлтан сынды елдің беделді азаматтары басқарды. Кіші жүздің байбақты, табын, шекті, кете және шеркес рулары көтеріліске қатысты. Көтерілістің бас кезінде Сырым батырдың 2700 сарбазы, Барақ батырдың 2000 және Тіленші батырдың 1500 сарбазы болды.
Нұралы ханмен қақтығыстары
1783 жылдың тамыз айында Жайық казактары Сырым мен Нұралы хан ауылдарын тонау жорықтарын бастады. Нұралы хан Сырымның ел арасында беделі жоғары екенін білгендіктен, оны орыстардың түрмесінен босатып алады. Сырым темір тордан шыққан соң халық көтерілісінің қарқыны үдей түсті. Бұл уақытта патшаға қарсы бас көтеруден қорыққан Нұралы Сырымға қарсы шығып, Ресейді көмек беруге шақырады. Осы кезден бастап Сырым батырға екі жаумен бірдей шайқасуға тура келеді. 1784 жылы Сырым Сағыз өзенінің бойында Нұралы ханға шабуыл жасағанда, ол орыс-казак бекіністеріне қашып құтылды.
1792 жылы хандық билік қайта күшіне енген соң, Сырым Датұлы бастаған халықтық жаппай бас көтеру кезеңі басталды. Бұл кезеңде көтеріліске қатысқан көптеген сұлтандар мен билер күресті одан әрі жүргізуден бас тартқан соң, Сырым батыр партизандық соғысқа көшті. Сонымен бірге, ел ішінде орын алған келеңсіз жағдайлар да көтерілістің жалғаса беруіне себепкер болды. 1797 жылы Кіші жүз ханы Есім көтерілісшілер қолынан қаза тапты. 1797 жылы 28 тамызда Сырым Датұлы көтерілісті тоқтату тұралы шешім қабылдады. Ол хандық кеңестің құрамына енген болатын, алайда оны сұлтандар қудалағандықтан, Хиуаға қашуға мөжбүр болды.
Сырым Датұлы 1-ші көтерілісі
Жасы ұлғайған кезінде отарлаушылардың озбыр саясатына қарсы шығып, жерінен айырылып, жайылымсыз қалған, патша әкімшілігінің езіп-жаншуынан, тонауынан әбден титықтап біткен халқының наразылығына үн қосып, қарулы күреске шығады. Ол өзінің Орынбордың генерал-губернаторы Игельстромға жазған бір хатында былай деп жазады: <blockquote style="border: 2px solid blue; padding: 0.5em 0.5em;"> Сіздердің түрлі әдістермен алдап, қолға түсірген ноғай, башқұрттар сияқты бізге де бұғалық салып, езбекші екендігіңіз белгілі.
Бұдан Сырым батырдың қолына қару алып, көтеріліске шығып, басын бәйгіге тігудегі мақсатының айқындығы, халқының мойнына түскелі тұрған сол бұғауды үзуге ұмтылғаны анық аңғарылады.
Сырым Датұлы 2-ші көтерілісі
Түрмеден босағаннан кейін Сырым Табын руының старшыны Тіленші Бөкенбайұлының қолдауымен орал казак-орыс әскерімен күресін әрі жалғастырады. Бірақ Нұралы хан бұл жолы Сырымды қолдамайды, қайта оған қарсы шығып, шекаралық әкімшіліктен көтерілісшілерді басу үшін арнайы әскер жіберуін талап етеді. Сөйтіп ол былайғы жерде Сырымға қарсы күресте шекара әкімшілігімен бір болады.
Міне, осы кезден, яғни 1784 жылы бастап патшаның отарлау саясатына қарсы күресте ханының да, қарашасының да ортақ ниеттестігіне ие болып келген көтерілісшілер арасына жік түсіп, Сырым бастаған халық қозғалысының күресі енді Әбілқайыр әулетінен шыққан хан мен сұлтандарға қарсы бағытталады. Кіші жүздің көптеген рулары Нұралы ханға бағынбай көтерілісшілер жағына шығады.
1785 жылы күзінде болған старшындар жиналысы Нұралыны хан деп танудан бас тартады. Келесі жылдың көктемі қарсаңында көтерілісшілердің қысымына шыдамаған Нұралы шекаралық шептегі қамалға қашуға мәжбүр болады. Оның ақыры сол жылы Екатерина II-нің Нұралыны хандықтан түсіру жөніндегі жарлыққа қол қоюына әкеп соғады.
1797 жылы көтерілісшілердің үлкен бір тобы Ералыдан кейін хан тағына отырған Есімнің ауылына тұтқиылдан шабуыл жасап, ханды өлтіреді. Есім ханның өлтірілуі Сырымға тілектес билер мен старшындардың одан ірге ашуына себепші болады.
Хиуаға ығысу
Есімнің орнына Айшуақ хан сайлағаннан кейін, ол Есімнің кегін алмақ болып, арнайы әскер жасақтап, Сырымға қарсы аттанады. Соңынан індете қуып, маза бермеген патша экспедициясынан ығысып, Сырым Хиуа хандығының жеріне өтіп кетеді.
Кутово (Видин облысы)
Кутово (Кутово) — Болгариядағы ауыл. Видин облысына қарасты Видин қауымының құрамына кіреді.
Сырым Датұлы
Хиуаға ығысу
Ел арасына атағы кеңінен тараған батырдан қауіптенген Хиуа ханы оның көзін жоюдың амалын жасайды. Ақыры оның есебін тауып улап өлтіреді. Бұл жөнінде халық ауызында түрлі әңгімелер айтылады.
Дереккөздер
Санат:Қазақ батырлары Санат:1753 жылы туғандар Санат:1802 жылы қайтыс болғандар Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстардың көсемдері
Кутово (Видин облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 823 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3767. Телефон коды — 09311. ЕКАТТЕ коды — 41263.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Видин облысының елді мекендері
Технологиялық процесс
Технологиялық процесс — бастапқы мәліметтен талап етілген нәтижеге жету үшін реттелген, өзара байланысқан әрекеттер. Технологиялық процесс еңбек бұйымы күйінің өзгеруі мен анықталуына бағытталған әрекеттерді құрайтын өндірістік процестің бір бөлігі.
Кез келген технологиялық процесті күрделі процестің бір бөлігі және қарапайым (элементарлы) технологиялық процестердің жинағы деп қарастыруға болады. Элементарлы технологиялық процес немесе технологиялық операция деп технологиялық процестің барлық ерекшеліктеріне ие ең кіші бөлігін айтады.
Анықтамалары
Технологиялық өтулер деп технологиялық операцияның бір ғана технологиялық құрылғымен өңделетін, аяқталған бөлігін айтады. Көмекші өту деп технологиялық операцияның аяқталған бөлігін айтады. Ол адам әрекеті және (немесе) технологиялық өтуді орындауға қажетті жабдықтардан тұрады.
Технологиялық процесті жүзеге асыру үшін технологиялық жабдықтау құрылғылары деп аталатын өндірістік жабдықтарды қолдану қажет. Мысалы: үйде ақылды технологиялық процесстер арқылы тұрақты температураны, жарықтың автоматты қосылуын, техникалық құрылғыларды басқару оңайырақ болады.
Дереккөздер
Санат:Өндірістік үдерістер
Итерiп шығару
Итерiп шығару (Выталкивание) — соғылманы қалыптан шығаруға қолданьшатын процесс.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Технологиялық тиімділік
Технологиялық тиімділік - бұйымның ең тиімді, арзан жасау технологиясының талаптарына сәйкестігін анықтайтын қасиеті.
Дереккөздер
Санат:Механика
Ампер заңы
thumb|right|Электрлік ток магнит өрісін тудырады. Ампер заңы – бір-бірінен белгілі бір қашықтықта орналасқан өткізгіштердің шағыш кесіндісі бойымен өтетін екі токтың өзара механикалық әсерлесу заңы. 1820 жылы француз физигі А.М. Ампер (1775-1836) ашқан. Ампер заңынан параллель екі өткізгіш бойымен ток бір бағытта жүрсе, олардың бір-біріне тартылатындығы, қарама-қарсы бағытта жүрсе, бір-бірінен тебілетіндігі шығады. Ампер заңы бойынша тогы бар өткізгіштің шағын кесіндісіне (Δl) магнит өрісі тарапынан әсер етуші механикалық күштің (F) шамасы мына өрнек арқылы табылады: F=kIΔlBsinα, мұндағы α – Δl мен B (магнит индукциясының векторы) бағытының арасындағы бұрыш, k – пропорционалдық коэффициент (Гаусс жүйесінде k=1/c, Бірліктердің халықаралық жүйесінде k=1), I - өткізгіштегі ток күші.
Түрлендірілген Ампер заңы түрі. Алынған нәтижені S көлденең қима арқылы өтетін бөлшектердің  N жалпы саны арқылы жеңіл өрнектеуге болады, сонда. Ампер күші дегеніміз - магнит өрісінде қозғалып жүрген N зарядталған бөлшектерге әрекет ететін жалпы күш. Сонда зарядталған бір бөлшекке әсер ететін күш.
Дереккөздер
Санат:Физикалық заңдар Санат:Электрлік Санат:Электртехника Санат:Электр механикасы Санат:Күш
Хейке Камерлинг-Оннес
Хейке Каммерлинг – Оннес Нидерландтың солтүстiгiнде Гронингенде туылды. Орта мектептi бiтiргеннен кейiн Каммерлинг – Оннес 1870 ж. Гронинген университетiне түседi, онда математика мен физиканы оқиды. 1871 ж. ол кандидат атағын алады. Үш семестрдi Каммерлинг- Оннес университетiнде (Германия) өткiздi, оның оқуына химик Роберт Бунзен мен физик Густав Кирхгов жетекшiлiк еттi. 1873 ж. Каммерлинг – Оннес Гронингенге қайтып оралды. Алты жылдан кейiн ол докторлық диссертация қорғады. Диссертациясында Каммерлинг – Оннес жердiң айналуының жаңа дәлелдеуiн ұсынды.
1878 – 1882 жылдары Каммерлинг – Оннес Дельфтегi Политехниалық училещесiнде (кейiн Техникалық университетке өзгертiлген). Каммерлинг – Оннестiң назарын қысым, температура және көлем арасындағы қатынасты анықтайтын Йоханкес Ван – дер – Ваальстың газдар теориясы аударды. Осы теория нақты және идеал газдар құбылыстарының айырмашылығын ескерудi мүмкiн қылады.
1882 ж. Каммерлинг – Оннес 29 жасында Лейден экспериментал физика университетiнiң профессоры қызметiне тағайындалды, ол осы университетiнiң физика лабораториясын басқарды. Каммерлинг – Оннес ойы бойынша физикалық лабораториялар сандық өлшеулер жасап, сапалық эксперименттер қою керек; теориялық сипаттамаларды дәл өлшеулермен нығайту керек. . Каммерлинг – Оннес төмен температурадағы газдардың күйiн зерттеу Ван – дер – Ваальстың газдар теориясын тексеруге маңызды информация беруi мүмкiн деп есептеген. Төменгi температураларға жету үшiн газдарды сұйылту керек. Каммерлинг – Оннес криогениканың саласын – төмен температуралар эффектерiн зерттеу мен айналысты. Ол төмен температуралы сұйқтарды көп көлемде алу үшiн газдарды сұйылтатын үлкен завод салды. 1909 ж. Каммерлинг – Оннес механиктер мен шыны үрлеушiлер үшiн училище ашты. Оны бiтiрген мамандарды дүние жүзiндегi физикалық лабораторияда кездестiруге болатын едi. Каммерлинг – Оннес лабораториясы XX ғасырдың ғылыми – зерттеу институттарына үлгi болды.
Санат:Нидерланд ғалымдары Санат:Нидерланд физиктері Санат:Физиктер
Орта ғасырлардағы халықтардың діни түсініктері
Орта ғасырлардағы халықтардың діни түсініктер
Қазақстан аумағын мекендеген көшпелі тайпалардың діни түсініктері әр түрлі болды. Ерте ортағасырлық түріктер пұтқа табынған.Түріктер Көкке (Тәңір), Жерге, Суға (Иер-Су) табынды. Түрік қағандары Көк тәңірінің желеуімен билік жүргізді. Түріктердің діни түсінігінде Көктен кейін отбасының және балалардың қамқоршысы Ұмай құдай-ана киелі саналған.IX-XI ғасырларда Қазақстанда мекендеген тайпалар арасында буддизм, христиан, манихейлік, зороастризм діндері таралған. Бұл діндерге тән өлікті жерлеу түркі тілдес тайпалар арасында VI-IX ғасырларда болған.Буддизм діні – Түрік қағанатының ақсүйектер арасында танымал болған ерте ортағасырлық дін. Жетісудағы Суяб қаласының орнынан будда храмы, Шығыс Қазақстан өңірінен буддалық мола табылған (қимақ әйелі)Қазақстан жерінде ерте орта ғасырда христиан, манихейлік діндер болғаны анықталып отыр.Бұл діндердің таралуы VI-IX ғасырларды қамтиды. Аргу-Талас (Тараз) пен Жетісудың 4 қаласында манихейлік дін кең тарағаны жайында VIII ғасырдағы «Қос негіздің қасиетті кітабында» айтылады. Тараз, Мерке, Мервте христиан шіркеулері болған.Қазақстан аумағындағы осындай діндерді ислам діні ығыстырған. IX-X ғасырларда қазақ жерін мекендеген халықтар арасында ислам діні кең тарай бастады.