cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ислам
Ихуан әл-муслимин
Ихуан әл-муслимин (мұсылман бауырлар) — 1928-ші жылы Мысырда Хасан әл-Банна құрған саяси партия. Ихуан әл-муслимин жамағаты негізінен саясат пен билікке ұмтылып, мұсылмандардың сенімін түзеуге, оларды тура жолға бастауға ұмтылмайды. Бұл партия өздерінің Сүннетті ұстанатынын айтқанымен, олардың қатарында Сүннетке қарсы бидғат иелері де кіре береді.
Ислам тарихы
thumb|left|Әділетті Халифтер кезеңіндегі халифаттың шарықтау шегі thumb|right|Умауи халифтерінің кезеңіндегі халифаттың шарықтау шегі Ислам тарихы әдеттегіде сол заманда билік құрған халифалардың шыққан тегіне байланысты аталады. Мысалы: Аббаси халифтері Пайғамбардың  көкесі Аббастан тараған. Аллаһтың елшісі Мұхаммедтің заманын пайғамбарлық ғасыры атайды. Осы заманда Ислам діні араб тайпаларының арасында тарап, олар мұсылмандықты қабылдай бастады. Пайғамбардың өлімінен кейін Ислам үмметін кезекпен 4 ұлы сахаба — Әбу Бәкір, Омар ибн әл-Хаттаб, Осман ибн Аффан және Әли ибн Әбу Талиб басқарып, халифтер болды. Бұл кезді «Әділетті халифтер» (خلفاء الراشدون) заманы деп атайды. Бұл заманда Ислам халифаты Арабия түбегінің сыртына тарала бастады. Әділетті Халифтерден кейін билік басына Умәйя әулетінің халифтері келіп, олардың кезеңі «Умәуи заманы» (العهد الأموي) аталды. Умәуилер заманында халифат Иберия түбегіне (қазіргі Испания) шейін жетіп, сол жақта халифат билігі орнады. Халифаттағы билікке Пайғамбардың көкесі Аббас ибн Абдуль-Мутталибтың әулеті таласып, Умәуи халифтерінен билікті тартып алды. Аббасилер кезеңі (العهد العبّاسي) сонымен қатар «Исламның алтын ғасыры» деп аталады, себебі осы халифтердің кезінде ғылым мен әдебиет бұрынғы арабтардың жетістіктерінен асып түсіп, үлкен даму алды. Аббасилердің билігі көптеген себебтермен әлсіреп, бұрынғы халифат жерлерінде дербес Тулунилер, Фатимилер, Селжұқилер және т.б. мемлекеттер пайда болды. Осы кезде кресшілердің Иерусалим қаласын басып алуды мақсат еткен жорығы баталып, 194 жылға созылған крест жорықтары басталды. thumb|left|Аббаси халифтерінің кезеңіндегі халифаттың шарықтау шегі thumb|right|Осман империясы кезеңіндегі халифаттың шарықтау шегі Кейбір мұсылман мемлекеттері кресшілерге қарсы соғысқа шығып, олардан басып алынған қалаларды қайтарды. Бұл жағдай Мысырда мәмлүктердің билігі келіп, кресшілерді Шам қалаларынан қуып шыққанға шейін жалғасты. Осы кезде шығыста Шыңғыс ханның немересі Хұлағу халифаттың астанасы болған Бағдадты басып алды. Аббасилер халифат атанасын Әл-Қаһираға (Каир) көшірді және осы уақыттан бастап аббасилердің билігі тек формальды түрде сақталып, нағыз билік мәмлүк сұлтандарының қолында шоғырланды. Осыдан кейін Аббасилер заманындағыдай мұсылмандарды біріктіретін мемлекет Ұлы Османлы Мемлекеті құрылғанға шейін болған жоқ. Османлы сұлтандары мұсылмандардың қол астына бұған дейін жауланбаған көптеген жерлерді қосты. Оның ішінде Еуропадағы Балқан түбегін жаулау мен сол жақта Ислам дінін тарату болды. 7-ші османлы сұлтаны II Мехмет кезінде Константиние қаласы мұсылмандардың қол астына өтті. 1516 жылы сұлтан I Сәлім Шам мен Мысыр жерлерін басып алып, ақырғы аббаси халифінен халиф атағын алды. Осыдан кейін 408 жыл бойы Османлы әулеті халифтер ретінде билік құрды. Және бұл кезең «Османлылар заманы» (العهد العثماني) аталып кетті. Бұл кезде Ұлы Османлы Мемлекетінен бөлек Ирандағы Сефевидтер мемлекеті, Әмір Темір мемлекеті сияқты бірнеше мемлекеттер құрылды. Ұлы Османлы Мемлекеті құлағаннан кейін мұсылмандар бір-бірін ортақ дін, тіл мен мәдениет біріктіретін дербес мемлекеттерге бөлініп кетті.
Мұхаммед пайғамбар заманы (610-632)
thumb|left|Алғашқы аян түскен Хира үңгірі Ислам дінінің негізін салушы Һашим әулетінен шыққан Мұхаммед ибн Абдуллаһ ибн Абдуль-Мутталиб. Һашим әулеті өз кезегінде арабтың Құрайш тайпасының бір бөлігі. Ол Ислам уағыздауын бастамай тұрып та пұттарға табынбай, бірқұдайшылық жолын ұстанған. Ол Аллаһқа құлшылық қылып, дұға ету үшін Рамазан айында керек-жарақтарын алып Меккенің қасындағы Нұр тауындағы Хира үңгіріне баратын болған. Міне, бір күні Хира үңгірінде отырған сәтінде оған Аллаһ жіберген Жәбірейіл періште ең бірінші рет аян етеді. Бұл «Аләқ» сүресінің алғашқы аяттары болатын. Мұхаммед пайғамбар Аллаһтың уахиын адамдар арасында жасырын уағыздай бастайды. Оған ең бірінші боп оның әйелі Хадиджа бинт Хууәйлид, көкесінің ұлы Әли ибн Әбу Талиб, ең жақын досы Әбу Бәкір сеніп, иман келтіреді. Ол құрайштардың арасында пұттарға табынбай, тек бір Аллаһқа ғана құлшылық қылуға шақырады. Осыны білген олар Мұхаммедке ерушілерді азаптап, діннен қайтуға мәжбүрлей бастайды. Бұны көрген Мұхаммед пайғамбар ізбасарларына һижра жасауға рұқсат береді. Ең бірінші дін үшін көшу Эфиопия еліне болып, 80 адамнан тұратын топтың ішінде Осман ибн Аффан мен Джафар ибн Әбу Талиб болады.
Көмекшілері мен тірегі болған көкесі Әбу Талиб пен әйелі Хадиджа қайтыс болғаннан кейін көпқұдайшылардың мұсылмандарға деген қысымы күшейе түседі. Ясриб (Медине) қаласының бір топ адамы Ислам дінін қабылдап, Мұхаммедке 20px көмектесуге уәде етеді. Дінді аман сақтау үшін мұсылмандар жасырын түрде Медине қаласына көше бастайды. Ең соңғылардың қатарында һижраны Мұхаммед пайғамбар мен Әбу Бәкір жасап, Медине қаласына келеді. Осы кезден бастап Ясриб қаласы Медине (яғни «мәдинә ән-нәбәуийә» — пайғамбардың қаласы) атана бастайды.
Һижраның екінші жылы меккелік көпқұдайшылармен Бадр құдықтарының қасында шайқас болып, мұсылмандар Ислам тарихында алғашқы рет жеңіске жетеді. Бұған жауап ретінде келесі жылы меккеліктер Ухуд тауының қасында мұсылмандарды жеңіп, олар шегінуге мәжбүр болады. Келесі жылы мұсылмандар мен меккеліктер арасында «Худайбия келісімі» аталған он жыл бойы соғыспауға келісім жасалады. Меккеліктер жағынан қауіп сейілгеннен кейін мұсылмандар осыған дейін жауласып келген яһудилерге шабуыл жасап, оларды жеңеді.
Меккеліктермен болған келісімнен кейін сегіз жыл өткеннен кейін, Мұхаммед пайғамбар еш шайқассыз Меккені басып алады. Исламға қарсы өлең жазған 10 адамнан басқасының барлығы кешіріліп, оларға амандық беріледі. Меккені мұсылмандар басып алғаннан кейін Қасиетті Қағбаның ішіндегі барлық пұттар сындырылып, көпқұдайшылық белгілірінен тазартылады.
Меккені алғаннан кейін Мұхаммед пайғамбар екі жыл өмір сүріп, өмірінің соңғы жылы жүздеген мың мұсылманмен бірге қажылық жасайды. Арафатта отырған кезінде оған Аллаһ тарапынан ең соңғы аят түседі:
Мұхаммед пайғамбар 632-ші жылдың 8-ші маусым күні қайтыс болып, Медине қаласында өзінің сүйікті жары Айшаның бөлмесінде көміледі.
Әділетті халифалар заманы (632-661)
thumb|left|Мұсылмандардың Шам өлкесіндегі ең алғашқы жаулап алған қалаларының бірі — [[Петра қаласы]] Пайғамбардың өлімінен кейін мұсылмандардың халифасы болып оның ең жақын досы Әбу Бәкір болады. Әбу Бәкір билік құрған кезеңде бұған дейін мұсылмандықты қабылдаған кейбір тайпалар Исламнан бас тартады. Бұлар мен болған соғыстарды «Ридда (діннен қайту» соғыстары деп атайды. Сонымен қатар араб жазирасында өздерін пайғамбармын деген бірнеше адам пайда болып, бүлік жасай бастайды. Әбу Бәкір заманында мұсылмандар алғашқы рет Арабия түбегінің сыртындағы аймақтарды жаулай бастайды. Халид ибн Уәлид бастаған мұсылман әскері Парсы мен Византияға сәтті жорықтар жасайды.
Әбу Бәкір қайтыс болғаннан кейін оның өсиеті бойынша халифатты Омар ибн әл-Хаттаб басқаратын болды. Омар билік құрған кезде мұсылмандар Византия әскерлерін жеңіп, Шам өлкесін басып алады. Парсы еліне болған жорықта Басра, Куфа және т.б, қалалар қолға түседі. Мұсылман әскерлері Хорасан жерлеріне, Әзірбайжан мен Арменияға шейін жетеді. Амр ибн әл-Ас басқарған әскер Мысыр жерін толығымен жаулап алып, жергілікті копттарға амандықты уәде етеді. 644-ші жылдың 1-ші қарашасында Омарды намаз оқып тұрған сәтінде парсылық Әбу Лу-лу қатты жарақаттайды. Көп ұзамай Омар жан тапсырады.
Омардан кейін халифатты Мұхаммед пайғамбардың күйеу баласы Осман ибн Аффан басқарады. Оның кезінде мұсылмандар Солтүстік Африкада жеңіске жетеді. Османның заманында Әбу Бакр кезінде жиналған Құран нұсқасы бекітіліп, барлық қалаларға таратылады. Осман ибн Аффанды Һашим әулеті мен өзі шыққан Умәйя әулетінің қақтығысы себебінен көтерілісшілер өлтіреді.
Османнан кейін Медине қаласындағы сахабалар халифа қылып Әли ибн Әбу Талибті таңдайды. Әли ибн Әбу Талибтің әскері бұл шешімге келіспеген Шам өлкесінің әмірі Мағауия ибн Әбу Суфйанмен «Сыффин шайқасы» аталып кеткен шайқаста шайқасады. Ал Айшамен болған шайқас «Түйелер шайқасы» аталып кетеді. Әли мен Мағауия келісімге келу үшін келіссөз жүргізуге Әлидің жағынан Әбу Мұса әл-Ашғари, Мағауия жағынан Амр ибн әл-Ас тағайындалады. Ұзақ келіссөзден кейін, олар Әли мен Мағауияның билікті тастап, халифаны қайта таңдауға келіседі.
661-ші жылдың 24-қаңтар күні Әли ибн Әбу Талибты Куфа қаласында таңғы намазға бара жатқан кезінде Әбдуррахман ибн Мулджим уланған қылышпен басына жарақат салады. Үш күннен кейін Әли қайтыс болады. Оның нақты қай жерде көмілгені белгісіз.
Умәуилер заманы (661-750)
thumb|right|Умәуи заманындағы алтын тенге Умәйя әулеті — Араб халифатын билеген әулет (661-750). Негізін Меккедегі құрайыш тайпасының умәйя руынан шыққан Мұғауия I (т.ж.б.-680) қалаған. Умәйя әулетінен шыққан халифтар мемлекет құрамына Солтүстік Африка, Пиреней түбегінің көп бөлігін, Орталық Азияны, Иран, Ауғанстан, Ирак, Кавказдың біраз жерлерін қосып алды. VIII-ші ғасырдың ортасына таман мемлекеттегі бірлік әлсірей бастады. Әбу Муслим бастаған шииттік қозғалыс (747-750) Умәйя әулетін тақтан тайдырған соң, билікке Аббас әулеті келді.
Аббасилер заманы (750-1258)
Аббас әулеті — Араб халифатын билеген әулет (749-1258). Мұхаммед Пайғамбардың немере ағасы Аббас ибн Әбділмүттәліп ибн Хашимнен тараған. Мұхаммед ибн Әлидің ұлы Ибраһим жіберген өкіл Әбу Мүслім бастаған шииттік қозғалыс Умәйя әулетін тақтай тайдырған соң, Аббас әулеті үкімет басына келген. Аббас әулетінің алғашқы халифасы Әбуль Аббас әс-Саффах (750-754) болды. 762 жылы Аббас әулетінің астанасы Шамнан Бағдадқа ауыстырылды. Аббас әулетінің мемлекеті әдебиеттерде кейде «Бағдадия халифаты» деп те аталады. Ол «Мұсылман ренессансы» дәуірінде мәдениеті, ғылымы, әдебиеті, философиясы, математикасы, географиясы, саудасы, т.б. әлемдік дамудың алдыңғы қатарындағы мемлекет болды. Бұл халифат төңірегіндегі көптеген халық өкілдері оған өзіндік үлестерін қосып отырды. Ежелгі Шығыс, Грек, Рим өркениетінің жетістіктеріне сүйенген араб мәдениеті Еуропа елдерінің дамуына көмектесті. Аббас әулеті арасынан Һарун әр-Рашид (786-809), Мамун (813-833), әл-Мутасим (833-842) қызметтері айрықша аталды. Кейін VIII ғасырдың ортасында мемлекет бірлігі әлсіреді. Әр аймақта Аббас тұқымдары немесе жергілікті билеуші топтар билік жүргізе бастады. X ғасырда буидтер, одан селжұқтар Аббас әулетін ығыстырып шығарды да, олар тек діни тістерге ғана араласатын болды. 1258 жылы Хулагу хан бастаған моңғолдар Бағдадты басып алып, Аббас әулетін жойды. Тірі қалған әл-Мустансирге Мысыр сұлтаны Бейбарыс 1261 жылы әл-Қаһирада халифа атағын берген. 1517 жылы османлы сұлтаны I Сәлім халиф III Мүтәуеккелді Ыстамбұлға көшіріп, кейін халиф атағы османлы сұлтандарына өтті.
Ұлы Османлы Мемлекеті заманы (1517-1923)
thumb|right|II Мехметтің Константинопольді жаулап алған сәті
Ұлы Османлы Мемлекеті — 1299-1922 жылдары өмір сүрген көпұлтты мемлекет. 1517 жылдан бастап бұл мемлекеттің басшылары халиф аталады. Османлы халифтері бұрын-соңды мұсылман иелігінде болып көрмеген көптеген елдерді басып алды. Оның ішінде Грекия, Албания, Болгария, Сербия, Солтүстік Македония жерлері болды. Өзінің шарықтау шегінде Ұлы Османлы Мемлекеті Венадан Парсы шығанағына шейін, Қырымнан Мароккоға шейін созылып жатты. 1453 жылы 7-ші османлы сұлтаны II Мехмет Шығыс Рим империясының елордасы болған Константинополь қаласына басып кіреді. Бұл қала қазір Ыстамбұл деп аталады.
Осы кезде Шығыста мұсылмандардың бірнеше мемлекеті пайда болды. Оның ішінде Әмір Темір құрған Тұран мемлекеті және Иран, Әзірбайжан мен Ирактың шығысында орналасқан Сефевидтер әулетінің мемлекеті болды. Сефевидтер мемлекетінің негізін қалаушы шаһ I Ысмайыл болды. Ол қоластындағыларға шиизмді ұстануды парыз қылып, Анадолы түбегіндегі шииттерді османлы сұлтандарына қарсы қойып отырған. Шииттердің көтерілісін басқан I Сәлім, ендігі назарын Сефевидтермен келісімге отырған Мәмлүк сұлтандығына аударды. 1517 жылы I Сәлім мәмлүктерге қарсы жорыққа аттанып, мәмлүк иелігінде болған Мысыр мен Шам өлкесін басып алады. I Сәлімнен кейін таққа отырған оның ұлы I Сүлеймен мемлекетті кеңейтуді тоқтатпай, көптеген жерлерді, оның ішінде Белград қаласын жаулап алады. Вена қаласын екі мәрте қоршағанмен, оны ала алмайды.
I Сүлейменнен кейін Ұлы Османлы Мемлекеті әлсіреп, тек IV Мехметтің кезінде ғана жандана бастады. Одан кейін османлы сұлтандары біртіндеп бұрынғы ұлылығынан айырыла бастады. Арабия түбегінде Мұхаммед ибн Абдул-Уәһһаб бастаған Исламды өткен ғасырлар бойы қосылған заттардан тазарту қозғалысы басталды. Османлы сұлтандары бұндай қозғалыстарды жою үшін күрескенмен, толығымен өшіре алған жоқ. Оған қоса Балқан түбегінде ұлт-азаттық қозғалыс өрши түсті. Ұлы Османлы Мемлекеті Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Түркия Республикасының президенті Мұстафа Кемал Ататүріктің шешімімен өмір сүруін тоқтатты.
Ұлы Османлы Мемлекетінен кейін
Ұлы Османлы Мемлекеті құлағаннан кейін, Ұлыбритания, Франция сияқты Дүниежүзілік соғыста жеңіске жеткен елдер бұрынғы мемлекеттің иеліктерін өз қарамағына алды. Соңынан бұл елдер бір-бірімен дін, мәдениет пен тілден басқа еш қатысы жоқ дербес мемлекеттерге айналды. Мысыр президенті Ғамал Әбділ Насыр Сирия мен Мысырды біріктіруге әрекет жасап, онысы сәтсіздікке ұшырады.
Израиль экстремисттерінің Ақса мешітін өртеуінен кейін 1969 жылы Ислам Конференциясы Ұйымы құрылып, оған барлық дерлік мұсылман мемлекеттері кірді.
XX ғасырдың соңында Иранда Ислам төңкерісі болып, ондағы билікке шииттер келді. Сонымен қатар Ливандағы "Хезболла", Ауғанстандағы "Қағида" сияқты бірнеше топтар құрылды.
2001 жылдың 11 қыркүйек күнінде Нью-Йорк қаласындағы Дүниежүзілік сауда орталығына ұшақ соғылып, көптеген адамдардың қазасына әкеп соқтырды. Бұл оқиғаны "Қағида" лаңкестік тобы ұйымдастырды деген айып тағылды. Бұл Ислам дінінің әлемдегі беделіне үлкен нұқсан келтірді.
Ислам өнері
Мұсылмандық каллиграфияның, сәулет өнерінің үлгілері
Әдебиеттер
Санат:Діндер * Санат:Ыбрайымдық діндер
Қанапия Доспамбетқызы
Қанапия Доспамбетқызы (1840 жылы ш., Маңғыстау өңірі – ө. жылы б., сонда) – ақын. Ел ішінде оның «Сүгірәлі ауылы шабылғанда» деген тарихи тақырыпқа шығарылған толғау-дастаны сақталған. Қанапияның әкесі Доспамбет батыр 1853 жылы Хиуа ханы шапқыншыларының қолынан елі мен жерін қорғау жолында мерт болған. Батырдың 13 жасар қызы Қанапия. осы қанды оқиғаны жырмен баяндап, әкесінің рухына арнап жоқтау шығарған. Бұдан басқа Қанапия ақын туралы толық деректер жоқ.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1840 жылы туғандар
Якобсон филлоргериусы
Якобсонның филлоргериусы (Phyllorgerius jacobsoni) – цикадаларға жатады. Таралу аймағы тар, жеке типті туыстың өкілі. Саны қысқарып бара жатқан түр. Ежелгі фауна қалдығы, мүмкін, Солтүстік Тянь-Шань тауында неогеннен бері сақталған. Түр табиғатты әшекелейді, секіргіш өрмекшілерге ұқсас. Бұталы-шалғынды тау баурайларында, түрлі шөпті-астық тұқымдасты тау етегі далаларында, жапырақты және қылқан жапырақты орманды белдеудегі биік шөпті шалғындарда кездеседі. Ересек насекомдар мамыр соңынан тамыз басына дейін белсенді. Көп қоректі. Түр тауда 2000м биіктікке көтеріледі. 25-30 жыл бұрын барлық жерде көп мөлшерде кездесетін. Соңғы жылдары тау етегінде көктемгі және күзгі өрттер мен жер жыртуға байланысты саны күрт азайып кетті. Түрді қорғау үшін дала өрттерімен күресу, малдың шектен тыс жайылуын қысқарту, жыртылған жерлерде егістікті қорғайтын, осы түр үшін пана болатын орман алқаптарын отырғызу керек.
Тағы қараңыз
Қызыл Кітап
Дереккөздер
«Ғажайып омыртқасыздар, Қазақстан Қызыл кітабы беттерінен» И. Д. Митяев, Р. В. Ященко, В. Л. Казенас, Алматы 2005
Autodesk
Autodesk
Autodesk, Inc. - компания, өнеркәсіптік және азаматтық құрылыс, машина жасау, медиа-ойын-сауық нарығына арналған бағдарламалық жасақтаманың әлемдегі ең ірі жеткізушісі.
Компания сәулетшілерге, инженерлерге және дизайнерлерге арналған қайталанған бағдарламалық өнімдердің кең спектрін жасады. Қазір бүкіл әлемде Autodesk-тің 9 миллионнан астам қолданушысы бар.
Тарихы
Автодеск 1982 жылы Джон Уолкер мен оның 12 серіктесі құрды. 1990 жылдардың басында олар AutoCAD програмасын дамыта бастады. 1992 жылы компанияны Кэролл Барц басқара бастады. Ол Автодесктің AutoCAD-қа тәуелділігін азайтқысы келді. Сол 1992 жылы компания Microsoft Windows-тан басқа көптеген операциялық жүйелерге арналған AutoCAD-ты дамытуды тоқтатты. 2006 жылы Карлл Басс компанияның басшысы атанды. 2017 жылдан бері компанияны Эндрю Анагност басқарып келеді.
Өнімдері
Жалпы, Autodesk қазіргі уақытта жүзге жуық бағдарламалық өнімді шығарады. Бас вице-президенттер басқаратын 4 бөлімше дамиды:
Милютин ауылдық округі
Милютин ауылдық округі – Қостанай облысы Жітіқара ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Милютинка ауылы кіреді. Орталығы – Милютинка ауылы.
Дереккөздер
Санат:Жітіқара ауданы ауылдық округтері
Перароло-ди-Кадоре
Перароло-ди-Кадоре (Perarolo di Cadore) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Беллуно провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 362 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 8 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 43 км² шамасында. Пошта индексі — 32010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Кілегей
Дереккөздер
Санат:Сүт өнімдері
Соторрибас
Соторрибас (Sotorribas) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампичуэло ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 864 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 149,33 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 17 км.
Үйіржұлдыз
thumb|right|250px|Диаметрі жүздеген жарық жылы болған Messier 68 үйіржұлдызы Үйіржұлдыз (кейде жұлдыздар шоғыры, жұлдыз кластері, Star cluster) — жұлдыздардың өзара бір-бірімен белгілі физикалық байланысы бар алып үйірі. Үйіржұлдыздар әдетте шар тәрізді үйіржұлдыз және тарқақ үйіржұлдыз деп екі түрге бөлінеді. Шар тәрізді үйіржұлдыз мың-миллиондаған жұлдыздардың гравитация (әлемдік тартылыс күші) әсерінде өзара тығыз байланған жұлдыз үйірі. Ал, Тарқақ үйіржұлдыз жүздеген-мыңдаған жұлдыздардан құралған, өте жас жұлдыздар үйірі болып, оның құрылымы біршама тарқақ болады. Тарқақ үйіржұлдыз Құс жолы жүйесінде қозғалған кезде жойқын молекуларлық тұмандықтың әсеріне ұшырап, уақыт өте келе тарқалып кетуі мүмкін. Бірақ Тарқақ үйіржұлдыздардың әр мүше жұлдызы бір-бірінің шектемесіне ұшырамаса да, олар негізінен қарайлас бағытта қозғалып, өзара әсері жоқ шерулес жұлдызға айналады. thumb|left|300px|Шар тәрізді үйіржұлдыз: [[Messier 80, күннен 30 000 жарық жылы қашықта тұрады.]] Көзбен көруге болатын әйгілі Үйіржұлдыздар: Үркер, Гиадалар және Араұясы (Messier 44) үйіржұлдыздары айтылады. Бірақ көптеген галактикаларда, мысалы Андромеда галактикасында да үйіржұлдыздар көп екені зерттелуде.
Шар тәрізді үйіржұлдыз
Шар тәрізді үйіржұлдыздар Астрономия тарихында көптеген сырлы сұрақтар туғызды. Өйткені, жұлдыздар өзгерісі теориясы бойынша есептелген Шар тәрізді үйіржұлдыздардың жасы Әлемнің жасынан да кәрі болып шықты. Ақыры, Hipparcos спутнигінің дәл есептеулері арқылы Шар тәрізді үйіржұлдыздардың арақашығын анық таныдық, сондай-ақ Хаббл тұрақтысының мәнін барынша дәл білуге мүмкіндік болды. Осы арқылы әлемнің жасы қайта есептеліп, ол шамамен 13 млрд жыл екенін, ең көне Шар тәрізді үйіржұлдызға қарағанда неше 100 млн жыл ары болып шықты. Біздің құс жолында шамамен 150 шақты Шар тәрізді үйіржұлдыз бар, арасындағы кейбіреулері Құс жолына соғылып бүлінген басқа ұсақ галактикалардың қалдығы екен. Мысалы Шар тәрізді үйыржұлдыз M79 дәл осылай. Кейбір галактикаларда Шар тәрізді үйіржұлдыздар өте көп, мысалы, алып Эллипс галактикасында (M87) де неше мыңдаған Шар тәрізді үйіржұлдыз бар екені белгілі болды.
Кейбір жарқыраған Шар тәрізді үйіржұлдыздар жай көзбен көруге болады. Олардың арасындағы ең жарығы Омега үйіржұлдызы. Телескоп тапқырланбаған ежелгі замандарда жұлдыз кестесінде бір жұлдыз делініп қате тіркеліп келгені белгілі. Ал, солтүстік жартышардағы M13 ең танымал Шар тәрізді үйіржұлдыз есептеледі. Ол әдетте Геркулес шар тәрізді үйіржұлдызы делінеді.
Орташа күйдегілер
Бұл түрдегі жұлдыз үйірі түмендеген жұлдыздарды қамтиды, пішіні шар тәрізді болып келеді. Оның сондай-ақ метал құрамы мен өзі тән жұлдыздық әулеті тұрғысынан Шар тәрізді үйіржұлдызға ұқсайды. Бірақ айырмашылығы олар өте үлкен, неше жүздеген жарық жылы диаметріне ие, бірақ тығыздығы нешежүз есе кіші болып келеді. Сондықтан ондай Үйіржұлдыздардың арасындағы қашықтық та зор екен. Бұл түрдегі Үйіржұлдыз Шар тәрізді үйіржұлдыз (қараңғы материяның ықпалы төмен) бен Ергежейлі галактиканың (қараңғы материяның ықпалы жоғары) арасында болып келеді.
Бұл түрдегі Үйіржұлдыздардың қалай қалыптасқаны әлі анықталмады. Бірақ олардың Шар тәрізді үйіржұлдыздармен байланысы бар екені анық. Неге Андромеда галактикасында (М31) бұл түрдегі Үйіржұлдыз кездесетіні белгісіз. Бұл тек Андромеда галактикасына ғана қатысты ма, әлде басқа галактикаларда осындай Үйіржұлдыздар бар ма, әлі айқындалмады.
Тарқақ үйіржұлдыздар
thumb|right|300px|Үркер тарқақ үйіржұлдызы Тарқақ үйіржұлдыздар（OC）— Шар тәрізді үйіржұлдызға ұқсамайды. Олар Құс жолының беткі қабаттарымен шектелген, галактиканың спиралды білегінде көбірек байқалады. Олар көбінесе жас аспан денелерінен құралады, кейбіреулерін есепке алмағанда (М86 қатарлы кәрі үйіржұлдыздарды айтпағанда), олар ары болғанда бірнеше миллиард жылдық тарихқа ие. Аңшы тұмандығындағы H II аймағында қалыптасады.
Тарқақ үйіржұлдыздар диаметрі 30 жарық жылынан төмен болып қалыптасады. Онда ары болғанда жүздеген жұлдыз ғана болады. Шар тәрізді үйіржұлдызға салыстырғанда оның тығыздығы төмен, тартылыс күшінің шектеуі әлсіз болады. Сондықтан жолыққан Молекулиярлық тұмандықтың және басқа да Үйіржұлдыздардың өзіне тартуымен оңай шашырап кетеді. Әдетте оның кейбір жұлдыздары жол-жөнекей басқаларына жұтылып кетіп отырады.
Ең әйгілі Тарқақ үйіржұлдыз Торпақ шоқжұлдызындағы Үркер мен Гиадалар үйіржұлдыздары. Персей шоқжұлдызындағы қосарлы Үйіржұлдыз h пен χ түнгі аспанда біршама айқын көрінеді. Тарқақ үйіржұлдыздар көк түсті жас жұлдыздарды негізгі жұлдыз етеді. Әдетте жұлдыз үшін млиарттаған жылдық уақыт қысқа мезет есептеледі. Олар ақырласар кезде әлдеқашан тарқалып, басқаға қосылып кеткен болады.
Асқын үйіржұлдыз
Асқын үйіржұлдыз （SSC）— өте үлкен үйіржұлдыз қалыптасу өңірі, ол Шар тәрізді үйіржұлдыз қалыптасуының алғашқы сатысы есептеледі.
Қымталған үйіржұлдыз
Қымталған үйіржұлдыз (EC) — жұлдызаралық тозаң мен газдарға аздап, не бүкілдей оранып алған үйіржұлдыздар. Оған ең жақсы мысал Трапеция үйіржұлдызы кіреді. Жыланшы шоқжұлдызының ρ тұмандығында (L1688) да Қымталған үйіржұлдыз бар екені байқалды.
Шерулес жұлдыз
thumb|right|200px|NGC 2264 үйіржұлдызы, ол тарқап, шерулес жұлдызға айналу алдында тұр. Тарқақ үйіржұлдыз өз ішіндегі тартылыс күштің шектемесінен құтылған соң да ондағы жұлдыздар кеңістіктегі жолы бірдей, бағыты бірдей қозғалыс жасай береді. Мұндай өзара физикалық қатысы жоқ үйіржұлдызды Шерулес жұлдыз деп атайды. Жетіқарақшыдағы көп санды жұлдыздар Тарқақ үйіржұлдызға тән болатын. Бірақ қазір олар бағыты бір Үлкен Аю шоқжұлдызымен қозғалуда. Аспанды кесіп өткен басқа жұлдыздар, мысалы Солтүстік Тәжісі α және Оңстүстік аспан үшбұрышы ζ дегендер осы үйіржұлдыздардан келген.. Күн кезекте дәл осындай жұлдыз ағыны сатысында тұр. Бірақ ол Жетіқарақшыдағы шерулес жұлдызүйірге тән емес, оның Құс жолындағы орбитасы басқа, жасы мен химиялық құрамы ұқсамайды.
Персей α жұлдызын айналып жүрген басқа Шерулес жұлдыз Дүрбілі телескоппен қарағанда айқын көрінеді. Тым алыстағы жұлдыздардың қозғалысы бізге сезілмейтіндіктен, олардың басқа үйіржұлдыздармен байланысын айқындау қиын.
Астрономиялық маңызы
Астрономияның көптеген салаларында Үйіржұлдыздың алар орны ерекше. жұлдыздардың көбі өз тобында бір уақытта пайда болған, ұқсас Үйіржұлдыздағы жұлдыздардың тек сапасы (массасы) ғана ұқсамайды, сондықтан  жұлдыздар тобын айқындаудың жұлдыздар өзгерісін түсінуде, Тарқақ үйіржұлдыздар мен Шар тәрізді үйіржұлдыздардың заңдылығын тануда маңызы зор.
Үйіржұлдыз да ғарыштық өшем үшін маңызға ие. Бірнеше жақын үйіржұлдыздың көріну параллаксы арқылы қашықтықтығын өлшеуге болады. HR диаграммасындағы жарық білігі арқылы осынау үйіржұлдыздар ішіндегі маңызды жұлдыздардың обсолютті жұлдыздық шамасын сызып шығамыз. Сосын аралығы белгісіз үйіржұлдыздың HR диаграммасын сызып, негізгі жетектеуіш өңірдің орыны арқылы осы Үйіржұлдыздың арақашықтығын есептеп шығарамыз. Бұл есептеу бағдарламасы арқылы Қызару және Жұлдыздар әулеті мәселелері де шешіле бастайды.
Дереккөздер
Санат:Жұлдыздар Санат:Астрономиялық нысандар
Нәресте
thumb|Alt=A.|Нәресте Нәресте – бір жасқа дейінгі сәби. Нәрестенің алғашқы бір жылы дүниеге келу кезеңіне (алғашқы 4 апта) және емшектегі кезеңге (1 жас толғанға дейін) бөлінеді. Нәрестені анасының организмінен тыс өмір сүруге бейімдеу үшін оның организмінің көптеген органдары мен жүйелерінің қызметін өзгертуге тура келеді. Мерзімінде туған сәбидің салмағы 3,0 – 3,7 кг, бойының ұзындығы 50 – 52 см, басының шеңбері 34–35 см, кеуде шеңбері 34 – 36 см болады. Жас Нәрестенің терісі үлбіреген жұмсақ келеді де дұрыс күтілмеген жағдайда тері қатпарлары базданып іріңдей бастайды. Сүйектерінде тұз аз болғандықтан, майысқақ келеді. Сәбидің күтімі дұрыс болмаса (мысалы, Нәрестені жастыққа отырғызса, аяғына ерте тұрғызса), сүйектері тез қисаяды. Бас сүйегі онша жетілмей туады, оның қосылған жігі жұмсақ, былқылдап тұрады, оны еңбегі (ол 9–14 айда қатаяды) деп атайды. Басында шашы (2 см-дей), тырнақтары қатты болады. Қасы, кірпігі көп білінбейді. Сәбилердің өкпесі мен тыныс алу органы, бұлшық еттері онша жетілмегендіктен, ересек адамдарға қарағанда ауаны көп қажет етеді. Нәрестенің жүйке жүйелері нашар жетіледі. Олар тәуліктің көп уақытын ұйқымен өткізеді, тек тоңғанда, жаялығы су болғанда не іші кепсе ғана оянады. Дені сау бала 6–8 айлығында тіс жарады. Бұл кезде сәбилерде іштен туа біткен рефлекстер (сору, жұту, жан-жағына қарау, ұстау, т.б.) дамиды. Олар дәмді жақсы айырғанымен, иіс сезу, көру, есту қабілеттері өте төмен болады. Бірақ қатты жарыққа не айқайға сәбилер мазасызданып, жылап жауап қайтарады. Олардың организмі анасынан алған иммунитеттің нәтижесінде кейбір жұқпалы ауруларды қабылдамайды.
Алғашқы балалық шақ (Нәресте-бал бөбек) — Өмірге жаңа келген нәресте күн санап өсіп отырады.Мәселен, оның өсуі туған кезіндегісімен салыстырғанда бір жыл ішінде 25 процент өседі.Нәрестенің сүйегі бірте-бірте қатайып, бірақ ол әлде де жұмсақ шеміршек тәрізді майысқақ келеді. Өйткені оның сүйегінде бор мен тұз қышқылы жеткіліксіздеу болады. Организмнің үздіксіз өсіп, дамуы - өзара тығыз байланысты болатын процесс.Балалардың жас ерекшелігіне байланысты түрлі мүшелер мен жүйелердің даму қарқыны бірдей болмайды.Мәселен, адамның сүйек, буын жүйелерінің дамуы жиырма жасқа таман, көз бен есіту қызметінің дамуы жеті он жас шамасында аяқталады. Нәрестенің жүйке жүйесінің даму қарқыны да айтарлықтай болады. Алғашқыда жаңа туған нәрестеде кейбір шартсыз рефлекстер боолады да (тамақ,қозғалыс,бағдар т.б.) кейін олар көбейе түседі.Шартты рефлекстер екі-үш жетіден кейін пайда бола бастайды.Екінші айда баланың барлық анализаторында шартты рефлекстер жасалуға мүмкіншілік туады. Мәселен, екі айлық бала жай суды тәтті судан, ал үш айлық бала тәттіні тұздан, сондай-ақ кейбір нәрсенің иісін ажырата алады.Төрт айлық бала айналасына көз тоқтатады, үйдегі адамдарды бөтен кісілерден ажырата бастайды. Бес айда көзбен қолдың координациясы қиюласады да, бала төңірегіндегі нәрсенің бәріне ұмтылады, оны аузына апарады.Алты-жеті айлық балада үлкендерге еліктеу бастаудың элементтері (алақаның бір-біріне соғу, ырықты қозғалыстар жасау т. б.) ересектер айтқан сөздерге ұқсас дыбыстар шығаруы байқалады.Шартты рефлекстердің анализаторларда пайда бола бастауымен нәрестелік кезең аяқталады.
Бірінші жарты жылдықта ми қабығында тежелудің барлық түрлері көрінеді.Бұл жағдайдың тәрбие процесі үшін ерекше маңызы бар екендігі белгілі. Жарты жастан былай қарай балада <<Бұл не?>> рефлекстері қауырт дамиды.Қол сипай-сезу анализаторының қызметін атқаруға көшеді. Мұның өзі нәрселерді ұстай білу, отыру, еңбектеуге, айналасындағылармен қарым-қатынас жасауға мүмкіндік береді. Олар үлкендердің сұрауларына жауап қайтаруға тырысады.
Дереккөздер
Санат:Балалық Санат:Отбасы Санат:Медицина
Борлы (құдық)
Борлы  – Маңғыстау түбегінің батыс бөлігіндегі құдық.
Сипаттамасы
Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданында орналасқан. Тереңд. 2 м, су шығымы 500 л/сағ. Түпқараған түбегінің шығыс бөлігінде, солт-нде Маңғыстау шығанағы жатыр.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан құдықтары Санат:Маңғыстау облысы географиясы
Таутүрген
Таутүрген — Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы, Түрген ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Есік қаласынан шығысқа қарай 15 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 558 адам (284 ер адам және 274 әйел адам) болса, 2009 жылы 665 адамды (326 ер адам және 339 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Еңбекшіқазақ ауданы елді мекендері
Угджате-Тревано
Угджате-Тревано (Uggiate-Trevano) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3863 адамды құрайды. Халық тығыздығы 773 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 22029.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
1095 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1095 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1095 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Миллингтон (Мичиган)
Қала тұрғындарының саны 1137 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.7 км² шамасында. FIPS коды — 26-54220.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Нинку-Ун-Пеу
Нинку-Ун-Пеу — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Юган өзенінің оң жағалауынан 232 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 7214
NGC 7214 — Оңтүстік Балық шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 30 шілдеде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7214 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 68152, ESO 467-12, MCG -5-52-34, VV 700, AM 2206-280, IRAS22062-2803, HCG 91A.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Оңтүстік Балық (шоқжұлдыз)
Ескі Калкаш
Ескі Калкаш — Башқұртстанның Стерлибашев ауданындағы ауыл, Ескі калкашев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 433 адамды құрады. Пошта индексі — 453171, ОКАТО коды — 80248840001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Шайхы Жантілеуов
Шайхы Жантілеуов (1898, бұрынғы Орал облысындағы Ілбішін уезінде – 1938) – қайраткер, саяси қуғын-сүргін құрбаны. 1919 жылы Орал қаласындағы мұғалімдер семинариясын бітірген. 1919 – 26 жылдары Жымпиты уездік ревалюциялық комитеті ақпарат-нұсқаулық бөлімінің меңгерушісі, еңбек комитетінің төрағасы, уездік атқару комитетінің төрағасы, “Қызыл Ту” газетінің редакторы, Орал губерниясының комитеті үгіт-насихат бөлімі меңгерушісінің орынбасары, губерниялық жер басқармасының меңгерушісі болды. 1926 – 33 ж. Сырдария губерниялық жер басқармасының меңгерушісі, Қызылорда, Алматы қалаларында ауыл шаруашылығын тресінің директоры, Алматы округін атқару комитетті төрағасының орынбасары, Риддер комбинат директорының орынбасары, 1933 жылдың мамыр айынан 1935 жылдың шілдесіне дейін Қазақ АКСР-і халық ағарту халық комиссарының орынбасары, 1935 жылдың наурыз айына дейін коммуналдық шаруашылық халық комиссарының 1-орынбасары, Алматы облысы Шу ауданында атқару комитетінің төрағасы қызметтерін атқарды. 1938 жылда ату жазасына кесілген. 1958 жылда шілде айында ақталды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Өндірістің күнтізбелік жоспары
Өндірістің күнтізбелік жоспары — өндірістік жұмыстар жобасының негізгі құжаты, құрылыс объектісінің технологиялық және ұйымдастырылу үлгісі. Күнтізбелік жоспар арқылы мелиорациялық объект құрылысының жалпы біту мерзімін, оған қажетті жұмысшылар саны мен материалдық-техникалық жабдықтау көлемін анықтап, жылдық, тоқсандық және тәуліктік жоспарлар жасалады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Рорбах (Пфальц)
Рорбах (Пфальц) (Rohrbach (Pfalz)) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Оңтүстік Вайнштрассе ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1560 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 9,25 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 37 068. Муниципалитеттің басшысы — Южный Вайнштрассе.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Укум-Кулын-Игол
Укум-Кулын-Игол — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кулын-Игол өзенінің оң жағалауынан 336 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Николо Барелла
Николо Барелла (Nicoló Barella; 7 ақпан 1997, Кальяри, Италия) — италиялық футболшы, Италия Ұлттық футбол құрамасы мен "Кальяри" клубының "Интернационалеге" жалға берілген жартылай қорғаушысы.
Сан-Жозе-ду-Жакури
Сан-Жозе-ду-Жакури (São José do Jacuri) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Вали-ду-Риу-Доси мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Песанья экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6 281 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 345,861 км² шамасында. Халық тығыздығы — 18,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1950 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Копья (Вурлама тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Васильевка (Алтай ауданы)
Васильевка — Шығыс Қазақстан облысы Алтай ауданы, Полянск ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Алтай қаласынан батысқа қарай 56 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 358 адам (170 ер адам және 188 әйел адам) болса, 2009 жылы 220 адамды (117 ер адам және 103 әйел адам) құрады.
Панэча-Ты-Вис
Панэча-Ты-Вис — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лыа-Ю өзенінің оң жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Supercell
Supercell
Финдік әлемдегі ең ірі видео-ойын жасаушы компаниялардың бірі. Ол 2010 жылы құрылып, өзінің алғашқы өнімін 2012 жылы нарыққа шығарған.
Ел намысы бір кеудеге сыйған ба
Ел намысы бір кеудеге сыйған ба — 2011 жылы Астана қаласы «Б. о. ж.» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Қ. Әбілдинов. Беттер саны — 152.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-436-63-0.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Б. о. ж. баспасының кітаптары
Гриндельвальд
250px|thumb|Картада орналасуы Гриндельвальд (Grindelwald) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Интерлакен округінің құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4138 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 171.1 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 576, пошта индексі — 3818.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Айген (Энсталь)
Айген (Энсталь) (Aigen im Ennstal) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Лицен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2518 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 86.40 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — LI, ресми идентификациялық коды — 6 12 03.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Раймунд Хагер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Дайновци (Велико Тырново облысы)
Дайновци (Дайновци) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Елена қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5084. ЕКАТТЕ коды — 20081.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Мәскеу технологиялық институты
ВТУ Мәскеу технологиялық институты (бұрынғы атауы: Дүниежүзілік технологиялық университет UNESCO ) — жоғары оқу орны. Бұл – Ресей Федерациясы Үкіметінің 6 қаңтар 1997 жылғы № 13-р[3] ұйғарымын орындау мақсатында UNESCO қамқорлығымен құрылған жалғыз Ресей Федерациясындағы жоғары оқу орны. Осы UNESCO жобасы бүкіл әлемдегі жоғары технологиялар саласындағы кадрларды даярлауды интернационалдандыруға бағытталған. «ВТУ» МТИ мақсаты – білімді және үздік технологияларды таратуға, сондай-ақ, білім берудің қол жетімділігін қамтамасыз етуге бағытталған үздік университеттердің күш-жігерін ықпалдауды қамтамасыз ету болып табылады. ВТУ құрылымында кадрларды әзірлеудің 64 бағыты бойынша 2 факультет, 13 кафедра және 71 департамент өз жұмысын жүзеге асырады. Ресейдің 82 университетімен ынтымақтастық туралы келісімдер жасалған, олардың арасында Бауман атындағы ММТУ, Г.В. Плеханов атындағы РЭУ және басқалары бар. МТИ филиалдары Ресейдің барлық ірі қалаларында жұмыс істейді, соның ішінде – Владивосток, Екатеринбург, Красноярск, Новосибирск, Орынбор, Санкт-Петербург, Уфа және Хабаровск қалаларында. Оқыту тек Ресейде ғана емес, әлемнің басқа елдерінде де жүзеге асырылады: ТМД елдерінде үш өкілдік ашылған – Қазақстанда, Өзбекстанда және Украинада. «ВТУ» МТИ айрықша ерекшеліктерінің бірі – материалды игерудің жоғары деңгейін қамтамасыз ететін қашықтан оқыту мүмкіндігі болып табылады.
Бакалавриат
«Менеджмент», «Экономика», «Информатика және есептеу техникасы», «Құрылыс», «Жылу энергетикасы және жылу техникасы», «Техникалық жүйелердегі басқару», «Өсімдік шикізатынан алынатын тағам өнімдері», «Электр энергетикасы және электр техникасы», «Техносфералық қауіпсіздік» бағыттары бойынша жоғары білім беру. Аяқталмаған жоғары білімі, сондай-ақ, арнайы орта білімі бар тұлғалар үшін – бұрын оқылған пәндерді қайта сынақтаумен немесе қайта аттестациялаумен, қысқартылған бағдарламалар бойынша оқу мүмкіндігі қарастырылған. Күндізгі оқу, демалыс күндік топтағы сырттай оқу және қашықтан білім беру технологияларының пайдаланылуымен сырттай оқу түрлері бар.
Екінші жоғары білім
Бакалавриат және магистратура бағдарламалары бойынша білім беру. Бакалавриатта оқу – ең негізгі түсініктерден бастап, жаңа бағыттағы барлық пәндермен жүйелі танысуды білдіреді, бірақ, бұрын өткен жекелеген пәндерді қайта сынақтаумен, қысқартылған бағдарлама бойынша (3,5 жыл) оқу мүмкіндігін қарастырады. Магистратурада оқу (2—2,5 жыл) нақты мамандықты барынша тереңірек және толық игеруді қамтамасыз етеді және барынша дербестікті қажет етеді, өйткені, зерттелетін бағыттың негіздерімен танысуды тұспалдайды.
Колледж
Орта кәсіптік білім беру бағдарламаларында мамандарды даярлау – «Экономика және басқару», «Информатика және есептеу техникасы» бағыттары бойынша жүзеге асырылады. Оқу аяқталғаннан кейін мемлекеттік үлгідегі диплом беріледі.
MBA бағдарламалары
MBA Start, MBA Professional, MBA Салалық, Mini-MBA бағдарламаларында оқу. «ВТУ» Мәскеу Технологиялық Институтының МВА бағдарламалары бойынша оқу – тыңдаушылардың таңдап алынған мамандық бойынша тиімді жұмыс істеуге қажетті теориялық және тәжірибелік білім алуын қамтамасыз етеді. Даярлау бағдарламасы келесі пәндер бойынша курстарды қамтиды: экономика, қаржы есептемесі, құқық, адам ресурстарын басқару, маркетинг, өндірісті басқару және т.б. Тыңдаушылар бизнестің барлық аспектілері, бизнес-стратегиялар және тұжырымдамалар туралы өзекті ақпаратқа қол жеткізеді, жетекшілік қабілеттерді дамытуға, теориялық және тәжірибелік білімдер мен машықтануларды қалыптастыруға, күн сайынғы бизнес-үдерістерді жүзеге асыру барысында оларды бекітуге мүмкіндік беретін тәжірибелік машықтанудан өтеді. «ВТУ» Мәскеу Технологиялық Институтында ұсынылған барлық MBA бағдарламалары Ресей бизнес-білім қауымдастығы (РАБО) тарапынан аккредитивтелген. Оқу аяқталғаннан кейін, тиісті біліктілікті растайтын дипломдар беріледі.
Біліктілікті арттыру
Қолда бар мамандықтың шеңберінде өзінің кәсіби білімін, шеберлігін және машықтарын жүйелі түрде жақсартуға мүмкіндік беретін, мамандар мен басшыларға арналған қосымша білім. Келесі бағыттар бойынша жүзеге асырылады: «Құрылыс», «Техникалық қауіпсіздік», «Энергиялық тиімділік». Бұл білім беру бағдарламаларының мақсаты – тәжірибеге бағытталған қосымша білімге, машықтарға және шеберлікке қол жеткізу, сондай-ақ, жұмыс істеудің жаңа тәсілдемелерін және әдістерін оқыту.
Факультеттер мен кафедралар
Техника және заманауи технологиялар факультеті Факультет – информатика, заманауи техника және технологиялар саласындағы кадрларды даярлау бойынша Ресейдің аса ірі орталықтарының бірі болып табылады. Келесі жетекші коммерциялық технологиялық компаниялармен белсенді түрде ынтымақтасу жүзеге асырылуда: Cisco, EMC, Autodesk, Microsoft, Adobe, Oracle, VMWARE, Positive Technologies және басқалары. •	Информатика және автоматтандыру кафедрасы •	Жаратылыс ғылымдары пәндерінің кафедрасы •	Техносфералық қауіпсіздік кафедрасы •	Энергетика кафедрасы •	Құрылыс кафедрасы •	Тағам өнімдерінің технологиясы кафедрасы
Экономика және менеджмент факультеті Бұл факультет – «Экономика» және «Менеджмент» бағыттарының шеңберіндегі оқу профильдерінің және білім беру бағдарламаларының кең ауқымы бойынша мамандарды даярлауды жүзеге асырады. Оқу – күндізгі оқу және қашықтан білім берудің заманауи технологияларының негізіндегі сырттай оқу түрлері бойынша жүзеге асырылады. Факультетте – белсенді консалтингілік, ғылыми-зерттеушілік қызметті және өзге кәсіби қызметтерді жүзеге асырып жүрген білікті оқытушылар мен тәжірибешіл-сарапшылар жұмыс істейді. •	Экономика кафедрасы •	Менеджмент кафедрасы •	Әлеуметтік-гуманитарлық пәндер кафедрасы
Миды және психикалық үдерістерді зерттеу факультеті (Moscow School of Brain and Cognitive Science) Факультет психологтарды, ұстаздарды, коучтерді, әлеуметтік жұмыскерлерді, дәрігерлерді, бизнесмендерді, сондай-ақ, жеке дамуға және өзін-өзі дамытуға мүдделі адамдарды кәсіби даярлауды жүзеге асырады.
Бизнес-мектеп
МТИ құрылымдық бөлімшесі – Moscow Business School болып табылады.
Әріптестер
Қазіргі таңда МТИ келесі оқу орындарымен әріптестік қарым-қатынастарды орнатқан: •	Ақпараттық технологиялар институты (Мәскеу), •	Психоанализ институты (Мәскеу), •	Мәскеу экономика, менеджмент және құқық институты (Мәскеу), •	Ұлттық заманауи дизайн институты (Мәскеу), •	Самара үздіксіз білім беру институты (Самара).
Сілтемелер
•	Ресми сайт •	Moscow Business School
Мұртты обалар
Мұртты обалар – ерте темір дәуірінен сақталған ескерткіштер (б.з.б. 7–4 ғасырлар). Толық емес мәліметтер бойынша Қазақстанда 300-ден астам мұртты обалаға жататын ескерткіш тіркелген. Оларды Ә.Х.Марғұлан, К.Ақышев, М.П.Грязнов, Ә.Оразбаев, М.Қадырбаев, С.М.Ақынжанов, Ф.Арсланова, С.С.Сорокин, А.Бейсенов, А.Таиров, С.Г.Боталов, т.б. зерттеді. Оның негізгі бөлігі (80%-дан астамы) Орталық және Солтүстік Қазақстан өлкелерінің жәдігерлері. Қалғандары Шығыс Қазақстан жерінде шоғырланған. Мұртты обалар Сарыарқаның ерте темір дәуіріндегі тасмола мәдениетінің ғұрыптық ескерткіштері болып саналады. Құрылымдық жағынан да, семантикалық өрісі жағынан да күрделі құрылыстарға жатады. Ғалымдардың типологиялық сипаттамалары бойынша, құрылымдық-планиграфиялық ерекшеліктері тұрғысынан бірнеше түрге ажыратылады: 1) кешенде негізгі және қосалқы обалар бірлесе орналасады; 2) тек қосалқы обаның өзі ғана беріледі. Мұртты обалар кешенінің барлық мағынасын ашып тұратын да осы ғұрыптық оба. Оның астында жылқы қаңқасы немесе жекелеген сүйектері (көбіне бас сүйек), ал одан шығысқа қарай қыш ыдыс қойылады. Шағын құрылыстар астынан аз мөлшерде күл, кейде мал сүйектері табылған. Бір топ ғалымдар мұртты обалар кешенінің семантикасын ашу барысында мұны жылқыға, күн (от) тәңіріне табыну, ежелгі ата-баба рухын қастерлеу сияқты дәстүрлермен байланыстыратын жалпы сипаттама жасады. Ғылымда ерте темір дәуіріндегі Қазақстан тайпаларын таза парсы тілдес орта ретінде сипаттау қалыптасқанын ескерсе, Мұртты обалардың түркілік дәстүрлерге бейім келуі ерекше назар аудартады. Мұртты обалар құрылымы және семантикасы жағынан көне түркілердің тас мүсін, балбалдармен бірге орналасатын ғұрыптық қоршауларына өте жақын келеді.
Санат:Ескерткіштер
Қастек Баянбай
Қастек Баянбай (15 қараша 1936 жыл, Алматы облысы Алакөл ауданы Талдыбұлақ) - балалар жазушысы, ақын.
Қазақ мемлекеттік университетінде білім алған. 1960 жылдан бастап Алакөл аудандық, 1965 жылдан бастап Алматы облыстық газет редакцияларында әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі болып істеген. 1971 — 1995 жылдары «Жазушы» баспасында редакция меңгерушісі, «Жалын» баспасында Бас редактор қызметтерін атқарған.
Еңбегі
Балаларға арналған «Арғымақ» атты алғашқы жинағы «Жазушы» баспасынан жарық көрген. Өлеңдері бастауыш сынып оқулықтарына, көмекші құралдарға еніп, кейбіріне әндер жазылған, ертегілері бойынша мультфильмдер түсірілген, орыс, украин, белорус, өзбек, болгар, молдован, түрікмен, әзірбайжан, литван және басқа тілдерге аударылған.