cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Беса (Албания)
Беса лингвомәдени ұғым ретінде
Кезінде «беса» деп айтқан албан ешбір жағдайда уәдесін бұза алмайды немесе оған адал бола алмайды. Беса сөзі орыс тіліне сөзбе-сөз аударғанда «сенім», «уәде» немесе «құрмет сөзі». Бұл ұғым лат тіліне жақын. Оның жақын туыстығы (бұл ретте сол fides діни сезім мағынасында албан тілінде басқа формаға ие болды - feja). Бесник сын есімі «адал» немесе «шындық» деген мағынаны білдіретін беса сөзінен шыққан. Албандар арасында әйел есімі Беса және еркек есімі Бесник жиі кездеседі.
«Беса» ұғымы отбасы мүшесінің немесе досының алдындағы сөзіне және міндетіне адал болуға негізделген. Ол сондай-ақ қайтыс болған ата-бабалардың өсиетімен немесе оларға берілген уәдемен байланысты жағдайда негізгі ұғым болып табылады.
Жарғылары Шкодра, XV ғасырда италию-венециялық диалектіде жазылған, етістігі bessare пайдаланады (ант беру), бұл Ардиан Клоси және Ардиан Вехбиу, тәжірибенің алғашқы құжатталған ескертуі. XVI ғасырда Гён Бузуку аударған миссалда діни сенімді білдіретін беса сөзі қолданылған: лат. o mulier, magna est fides tua → Alb. o gruo, e madhe äshte besa jote. XIX ғасырдың басында албан-грек сөздігін жасаған кезде Маркос Боцарис албан сөзін беса (грек алфавитінде μπέσα деп жазылған) θρησκεία сөзімен аударып, діни сенімді білдіреді. 1896 жылы фр-мен салыстырғанда «беса» ұғымы туралы мақала жарияланды.
Мәдениетте
Көптеген албан мақал-мәтелдері «беса» ұғымымен байланысты:
Сілтемелер
Санат:Албания мәдениеті Санат:Ант пен серт Санат:Албания дәстүрлері
Карл Бюлер
Карл Бюлер (Karl Ludwig Bühler, 27 мамыр 1879, Мекесхайм, Баден-Вюртемберг, Баден — 24 қазан 1963, Лос-Анджелес) — неміс психологы және лингвист, жалпы тілтану, тілдер психологиясы және ойлау психология бойынша көптеген шығармалардың авторы.
Қазақтың дәстүрлі үй кәсіпшілігі мен қолөнері
Үй кәсіпшілігі — қазақ коғамындағы өндірістің бір түрі. Үй кәсіпшілігінің негізгі қызметі шаруашылықты қажетті құрал-жабдықтармен, тұрмысқа қажетті заттармен қамтамасыз ету. Қазақ қоғамының шаруашылығы мен кәсіпшілігі, негізінен, табиғи болды. Яғни, шаруашылықтан алынатын өнім де, кәсіпшілік арқылы өндірілетін құрал-сайман, тұрмыс жабдығы, қолөнер туындылары да, негізінен, қауымның өз қажеті үшін шығарылды. Сондықтан да Қазақстан Ресей құрамында капиталистік қарым-қатынасқа, тауарлы өндіріс жүйесіне кіргенге дейін қазақ қауымының шаруашылығы табиғи болды, ал кәсіпшілігі үлкен өндірістік, тауарлық мақсатқа құрылмай, негізінен, ауыл-үй, қауымдастықтар сұранысын өтеуге бағытталды. Кәсіпшіліктің бұл деңгейдегі түрі үй кәсіпшігі деп аталды. Қазақ ұсталарының, зергерлерінің қолынан шыққан заттар ешбір елдің өндірістік деңгейде ұйымдастырылған қолөнер заттарынан кем болмаған. Көшпелі тұрмысқа ыңғайланып жасалған түркі-моңғол халықтарының, қазақтың киіз үйі өзінің сәулеттік, құрылымдық, ішкі-сыртқы жабдықтары жағынан адамзат баласы ақыл-ойының, өнерінің ең бір шырқау шегі болып табылады.
Карл Бюлер
1938 жылдары АҚШ-та тұрады. Венадағы психология, институтын құрушылардың бірі. Карл Бюлер - "Баланың рухани дамуы", "Психология дағдарысы", "Тіл теориясы" т.б. еңбекетердің авторы. Бірақ ол бала психикасының даму кезендерін инстинкт, дағды, парасат, сатыларына бөліп, әлеуметтік жағдайды ескермей, биологизмге ұрынды. Бюлер - жалпы психология, қабылдау, ойлау, сөйлеу психологиясы жайындағы зерттеулермен әйгілі.
Жаздыкүн шілде болғанда...
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Қазақтың дәстүрлі үй кәсіпшілігі мен қолөнері
Жүннен жасалатын бұйымдар
Малдың жүні қазақ тұрмысында кеңінен қолданылды. Оның ішінде қой және түйе жүндері ерекше орын алды.
Карл Бюлер
Дереккөздер
Санат:Германия психологтары Санат:Аустрия психологтары Санат:АҚШ психологтары Санат:Германия тілтанушылары Санат:Аустрия лингвистері
Одырци (Добрич облысы)
Одырци (Одърци) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді.
Қазақтың дәстүрлі үй кәсіпшілігі мен қолөнері
Жүннен жасалатын бұйымдар
Киіз басу. Киіз басуға қойдың күзде кырқып алынған күзем жүнін пайдаланған. Алдымен, киізге арналған жүнді тазалайды. Ол үшін жүнді тулаққа салып, сабау ағашпен тулақтың жан-жағынан отырып алып сабаған. Сонда жүн шаң-тозаңнан, шөп-шаламнан арылады және ұйысы жазылады. Тулақ дегеніміз - сиырдың иленбеген, керіп кептірген қатты терісі. Ал сабауды бұтақсыз түзу талдан, жыңғылдан, тобылғыдан жасаған. Жүн сабау, әдетте, ойын-сауықпен өтеді. Жүн сабалып болған соң «тулақ шашу» деген ырым жасалады. Қазақта оюлы киізді текемет, сырмақ деп екіге бөледі. Текеметтің жай киізден айырмашылығы бір түсті (ақ немесе қара) жүнді шиге төсеген соң бетіне бояған жүннен ою салады. Қазақ киізді үйдің жабулары үшін, жерге салу үшін, тұсқа ілу үшін жасаған. Тұсқа ілінетін өрнектеліп жұқалау қылып жасалған киізді тұс киіз деп атаған. Киізден бұдан басқа да тұрмыстық заттар киіз кебенек, киіз қалпақ, байпақ, кесеқап, шәйнекқап, кірқап, сандыққап, жер жастық, асмалдық (түйенің жабуы), тоқым, жабу, т.б. істеген.
Одырци (Добрич облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 695 адамды құрайды.
Торпе
Торпе (Torpè) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Нуоро провинциясында орналасқан.
Қазақтың дәстүрлі үй кәсіпшілігі мен қолөнері
Жүннен жасалатын бұйымдар
Кілем тоқу. Қазақ әйелдерінің қолөнерінің бір түрі - кілем тоқу. Кілемнің екі түрі - түкті кілем және тақыр кілем болады. Түкті кілем көбінесе оңтүстік аймақтарда таралса, солтүстік өңір, негізінен, тақыр кілем тоқыған.
Одырци (Добрич облысы)
Пошта индексі — 9362. Телефон коды — 05761. ЕКАТТЕ коды — 53450.
Торпе
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2719 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 29 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 92 км² шамасында. Пошта индексі — 8020.
Қазақтың дәстүрлі үй кәсіпшілігі мен қолөнері
Жүннен жасалатын бұйымдар
Ши, өрмек тоқу. Қазақта ерте заманнан-ак ши тоқу өнері қалыптасқан. Шиді кереге сыртына тұту үшін, үйдің аяқ-табақ, саба тұратын бөлігін қоршап кою үшін, киіз үйдің есігіне ұстау үшін және төсеніш ретінде киіздің астына да төсеген, киіз басу үшін де, құрт жаю үшін де пайдаланған. Тұтылатын шиге боялған жүн орап, өрнектеп безендірген. Мұны «шым ши» деп атаған. Қазақтың үй кәсіпшілігінде өрмек тоқу кең таралған. Өрмек арқылы бау-басқұрлар, алаша токылады. Арқан, жіп, баулар, негізінен, түтіп, шүйкелеп, есіп, бұрау арқылы, кейде жіптен өру, тоқу тәсілдерімен жасалады. Бұл заттарға көбіне шетпұшпақ өлі жүндер, жабағы жүн, жылқы қылы, түйе жүні пайдаланылады. Арқан, жіп есілу тәсіліне қарай екі түрге бөлінеді. Есіп жасалатын жіптер арқан, желі, ноқта, құрық бау, бұйда, шылбыр, тізгін, т.б. Тоқып және өріп жасалатын жіптер басқұр, таңғыш, туырлық бау, жел бау, тең таңғыш, кұр жіп, құлын ноқта, нар ноқта, т.б. Арқанның түрлері арқан, қосақ арқан, сүйретпе арқан, жел арқан, тарту арқан, матау арқан, ат арқан, белдеу арқан, шом арқан, қом арқан, тең арқан, желі арқан.
Одырци (Добрич облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Торпе
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
Қазақтың дәстүрлі үй кәсіпшілігі мен қолөнері
Жүннен жасалатын бұйымдар
Тері өңдеу. Мал терісі қазақ тұрмысында өте кең қолданылған шикізат. Әрбір іске әр түрлі терілер пайдаланылған. Шеберлер оның әркайсысына өзінше атау берген. Мысалы, қара мал терілерін сиыр терісі, өгіз терісі, тайынша терісі, бұзау терісі деп төртке бөлген. Әр терінің өн бойындағы жекелеген бөліктерінің де атауы болған - жондық, қабырғалық, сүйек бас тері, пұшпақ, мойын терілері. Жылқы терісін - бие терісі, жабағы және құлын терісі деп үшке бөлген. Түйе терісін - атан терісі, бота терісі деп екіге бөлген. Атан терісі, өгіз терісі және олардың жондықтары қазақ қолөнерінде өте кең қолданылған.
Қазақ халқының материалдық мәдени дәстүрі
Қазақ халкының дәстүрлі мәдениетінің түп тамыры өте тереңде жатыр. Қазақ мәдениетінің қалыптасып дамыған аймағы осы ұлттың бүгінгі мекені, соның төңірегі. Оның дәлелі археологиялық, палеоэтнографиялық деректер. Біздің жерімізде мекендеген андронов тайпаларының қыш құмыраларындағы ою-өрнектер кейінгі қазақтың бау, басқұрларындағы нақыштарға ұқсайды. Андроновтықтардың тастан салған үйлері, шаруашылық құрылыстары, құдықтары кейінгі қазақтың осындай құрылыстарында көрініс тапқан. Одан бергі сақ, ғүн, үйсін, қаңлы тайпаларының да мәдениеттерінің қазақ дәстүрлі мәдениетінің қалыптасуына әсері аз болмаған. Ерте орта ғасырларда бүгінгі Қазақстан жерін және көрші аймақтарды мекендеген таза түркілік этностар және мемлекеттер тұсында бүгінгі қазақ халқы дәстүрлі мәдениетінің, тілінің негізі қалыптасты. Жалпы мәдениетті, әдетте, шартты түрде екіге бөлеміз. Ол материалдық (заттай) және рухани мәдениет. Материалдық мәдениетке ұстап көруге болатын заттық дүниелерді жатқызсақ, рухани мәдениетке көзбен көріп ұстауға келмейтін рухани құндылықтарды жатқызамыз. Ұлттық материалдық мәдениетте оның дәстүрлі ерекшеліктері анық көрініс табады.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы
Кнутвиль
250px|thumb|Картада орналасуы Кнутвиль (Knutwil) — Швейцарияның Люцерн кантонында орналасқан коммуна. Зурзее округінің құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1697 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9.78 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1089, пошта индексі — 6212-6213.
Николай Николаевич Плавильщиков
Плавильщиков Николай Николаевич [29. 5. 1892, Мәскеу,— 7. 2. 1962, Мәскеу] — кеңес зоологы, биология ғылымдарының докторы, профессор. Мәскеу университетінің физика-математика факультетінің табиғат тану бөлімін бітірген (1917). 1919—21 ж. және 1941 жылдан өмірінің соңына дейін Мәскеу мемлекеттік университетінің зоология музейінде қызмет істеген. Плавильщиков — ағаш сүген қоңыздарын зерттеудегі ғылыми маман, ол бұлардың систематикасын, фаунистикасын, маңызын зерттеген және бұл қоңыздардың 38 мыңнан астам ғылыми коллекциясын жинаған. Плавильщиков сүген қоңыздардың 100 шақты жаңа түрін, түр тармақтарын және 30-дай жаңа туыс, туыс тармақтарын сипаттаған. Плавильщиков энтомология, жалпы биология, ғылым тарихынан анықтамалық, оқулық, методикалық оқу құралдарын жазған.
Дереккөздер
Санат:КСРО зоологтары Санат:КСРО ғалымдары Санат:Профессорлар
Агроценопопуляция
Агроценопопуляция (грек. agros — дала, егістік жер, koinos — жалпы, ортақ, франц. population — орнығу, қоныс тебу) — агроценоздағы түрлер (сорттар) дарақтарының жиынтығы. А. түр шегінде бір сортты және генотипті, көп сортты болады
Дереккөздер
Санат:Экология
Рабасал (Меда)
Рабасал (Меда) (Rabaçal (Mêda)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Меда муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 348 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,58 км² шамасында. Халық тығыздығы — 25,6 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Харслебен
Харслебен (Harsleben) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Хальберштадт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2209 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010). Алып жатқан жер аумағы 27,86 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 85 140. Муниципалитеттің басшысы — Хольгер Бауэрмайстер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Вилькова Виска
Вилькова Виска — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Губистая өзенінің сол жағалауынан 32 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Сарыбас
Сарыбас (Rorippa) – орамжапырақ тұқымдасына жататын бір, екі немесе көп жылдық шөптесін өсімдік. Қазақстанда ылғалы мол және батпақты жерлерде, ағысы баяу су айдындарында, өзендер мен көлдердің жағалауларында өсетін 6 түрі бар. Жиі кездесетіні — қосмекенді Сарыбас (R. amphіbіa). Биікт. 30 — 100 см. Тік сабағының іші қуыс. Суда өсетін жапырақтары қауырсын тәрізді тілімденген, ал құрлықтағылары — тұтас болады. Гүлдері ашық сары түсті, қысқа шашақ гүлшоғырына топталған. Мамыр — шілде айларында гүлдеп, жеміс салады. Жемісі — бұршаққын. Батпақты Сарыбастың (R. palustrіs) жапырағының құрамында С витамині мен аскорбин қышқылы, ал тұқымында жартылай кепкен май болады.
Дереккөздер
Санат:Орамжапырақтар
Заң психологиясы
Сот психологиясы сот, айыпталушылар, куәлар, сот тергеуін жүргізу, олардан жауап алу тәрізді т.б. жайттардың психологиялық астарларын қарастырады. Қылмыс психологиясы қылмыскердің жеке басы мен оның зиянды әрекеттерінің сырын ашады. Еңбекпен түзету психологиясы тұтқындагы адамдарды сендіру не күштеп істету арқылы қайта тәрбиелеудің жолдарын іздестіреді.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Агрессиялық іс-әрекет
Агрессиялық іс-әрекет   — соғысты жариялауға байланыссыз төмендегі қимылдар: бір мемлекет қарулы күштерінің басқа мемлекеттің аумағына басып кіруі, шабуыл жасауы, әскери басқыншылық жасауы немесе басқа мемлекеттің аумағын не оның бір бөлігін күш қолданып қосып алуы; бір мемлекеттің басқа мемлекеттің аумағын бомбалауы немесе оған қарсы қандай да болсын қару қолдануы; бір мемлекеттің қарулы күштерінің басқа мемлекеттің кеме тұрақтарын немесе жағалау өңірін қоршауы; бір мемлекеттің қарулы күштерінің басқа мемлекеттің құрлық, теңіз немесе әуе әскерлеріне шабуыл жасауы; келісім бойынша басқа мемлекеттің аумағына орналасқан бір мемлекеттің өз қарулы күштерін келісімнің шарттарын бұза отырып қолдануы немесе келісім әрекеті аяқталған соң оларды сол аумақта қалдыруы; бір мемлекеттің өз аумағын басқа мемлекетке оның үшінші мемлекетке қарсы агрессиялық іс-әрекет жасау үшін жалға беруі агрессиялық іс-әрекет. Бұларға қоса БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі әрбір нақты жағдайдың агрессиялық іс-әрекет болып табылатынын анықтайды.
Саясаттағы агрессия
Агрессияны анықтау БҰҰ Бас Ассамблеясының 1974 жылғы 14 желтоқсандағы 3314 қарарында қамтылған. Агрессия актілері әдетте тікелей және жанама бөлінеді: Тікелей агрессия- Басқа мемлекеттің аумағында мемлекеттің қарулы күштерінің шабуылына немесе шабуылына; кез келген әскери іс-қимыл, тіпті мұндай шабуылдан немесе шабуылдан туындайтын уақытша; кез келген басқа мемлекеттің аумағын аннексиялау (мәжбүрлеп аннексиялау). Тікелей агрессияға сондай-ақ шет мемлекетке қару-жарақ салу немесе қаруды қолдану кіреді; басқа мемлекеттің қарулы күштері тарапынан мемлекеттің порттары мен жағалауларын қоршау; мемлекеттің қарулы күштерінің басқа мемлекеттің жерінде, теңізде немесе әуе күштеріне (флоттарына) шабуыл жасауы; басқа мемлекеттiң аумағында халықаралық келiсiмде белгiленген әскери қатысу шарттарын бұзу. Жанама агрессия- ол тікелей агрессия актілеріне равносильно осындай ауыр сипаттағы басқа мемлекетте, немесе осындай актілерге елеулі бөлігіне қарсы қарулы күшіне жүзеге актілерді қарулы топтар мен топтардың, құралымдарға немесе наемников арқылы жіберу. агрессия қатысқаны туралы акт ол басқа мемлекеттің билік ету, үшінші мемлекетке қарсы агрессия қылық пайдаланылатын соңғы кезде орналастырды, оның аумағын, мүмкіндік беретін, мемлекеттік іс-шаралар қарастырылады.
Дереккөздер
{{wikify
{{Суретсіз мақала}}
Санат:Әскери іс
Қазақстандағы лагерьлер жүйесі
Қазақстандағы лагерьлер жүйесі
1930 ж. мамыр айында КСРО ХКК “Қазақстанда еңбекпен түзету лагерін құру (ҚазЕТЛАГ) туралы” қаулы қабылдады. 1931 ж. 19 желтоқсанда шешім шығарылып, “Ги­гант” совхозы ОГПУ-дің Қарағанды жеке еңбекпен түзету лагері болып қайта құрылды, қысқаша “Қарлаг ОГПУ” аталған бұл мекеменің “Долинское” селосында басқармасы орна­ласып, ГУЛАГ-қа тікелей бағындырылды. Қарлагтың солтүстіктен оңтүстікке дейінгі аумағы — 300 км, шығыстан батысқа — 200 км.
Қарлагқа қоныстанушылар 1930 жылдары бұрынғы партия өкілдері, кулактар мен байлар, сондай-ақ, айыпты боп табылған жұмысшылар мен шаруалар болды. Қарлаг өмір сүрген уақытта онда 1 млн. тұтқын тіркелген: тұтқындар құрамы үнемі өзгеріп отырды: жаңадан лек-легімен адамдар әкелініп, этаппен өзге лагерьлерге жөнелтіліп жатты. ГУЛАГ жобасы бойынша Қарлаг 32 мың тұтқынға арналған, ал шын мәнінде мұнда 75 мыңдай адамға дейін ұсталды. Тұтқындар санын арттыру Қарлагқа жүктелген халықшаруашылық міндеттерімен — Қарағанды көмір алабын игеру, Жезқазған және Балқаш металлургия комбинаттарының құрылысымен тығыз байланысты болды. Алайда тұтқындардың негізгі бөлігі ауыл шаруашылығы жұмыстарына тартылды. Лагерь тұрғындарының ауыл шаруа­шылығында 98,5%-ы, ал өнеркәсіпте — 41,5%-ы істеді. Қарлаг әкімшілік жағынан 1931 ж. 14 бөлімше, 64 участокке бөлінсе, 1941 ж. — 22 бөлімше, 159 участок болды, ал 1953 ж. — 26 бөлімше, 192 лагерь нүктелері белгіленді.
30-жылдардағы жаппай саяси қуғын-сүргін кезеңінде Отанға опасыздық жасағандардың отбасы мүшелерін қоғамнан аластауға арналған лагерь (ЧСИР) құрылды. Қазақстанда Отанына опасыздық жасағандар әйелдерінің лагері (АЛЖИР) жұмыс істеп тұрды.
1938 ж. 6 қаңтарда “Р—17” еңбекпен түзету лагеріне (Ақмола облысы) 1-ден — 3 жасқа дейінгі балалары бар 50 әйелден тұратын алғашқы этап келіп түсті. Әйелдерді елдің түкпір-түкпірінен жинаған. Бұлар қуғын-сүргінге ұшырағандар отбасыларының өкілдері еді.
Алжир (Отанына опасыздық жасағандар әйелдерінің Ақмола лагері) тұрғындарының арасында С.Сейфуллин, Б.Майлин, Ж.Шанин, Х.Баяубаев, Т.Рысқұлов, Т.Жүргенов, С.Мең­дешев, М.Тәтімов, Ж.Садуақасов, С.Есқараев, С.Асфендияров, Н.Нұрмақов, К.Сар­молдаев, т.б. көптеген белгілі адамдардың әйелдері болды.
Алжир ерекше жағдайдағы лагерь болды: күшейтілген күзет, қатаң тәртіп пен субординация, жоғары тұрған ұйымдардың бұйрығын қалтқысыз орындау, т.б. 4 жастан асқан балалар анасынан ажыратылып, балалар үйіне жіберілді.
1940 ж. Кеңгір өзенінің жағасында, бұрынғы пионер лагерінің орнында КСРО НКВД-сінің ірі лагері ұйымдастырылып, Жезқазған қаласының құрылысына бағытталды. 1948 ж. Жезқазғанда, Байқоңырда, Қарсақбайда, Жезді марганец кенішінде, Қорғасын, Кеңгір бө­лімшелері Далалық лагерьдің орталығына айналды. Лагерь тұтқындары ірі халық­ша­руа­шылық объектілері құрылысында ауыр дене еңбегін атқарды, жұмыс күнінің ұзақтығы 10 сағатқа созылды, емдеу-сауықтыру шаралары мүлдем болмады.
Әсіресе Кеңгірдегі 3-бөлімше айрықша белгілі болды. Мұнда 1954 ж. мамыр айында тұтқындар көтеріліс жасады, басқа ерекше лагерьдегілер сияқты, Далалық лагерь де Ста­лин­нің өлімінен кейін өзгеріс болады деп күткен еді. Алайда, рақымшылық жайлы жарлық ерек­ше лагерьлер жүйесіне қатыссыз болды. 1954 ж. 25 мамырда 3-бөлімше адамдары — 4 мың жұ­мыскер жұмысқа шығудан бас тартты. Бүлік бір айға созылды, тұтқындар қарсылығы 1954 ж. 26 маусымда лагерь зонасына әскер және танк енгізу арқылы әзер басылды.
Өзге лагерьлерге қарағанда бұл лагерьлер өнеркәсіптік профильде болды. Ел еңбекпен түзеу лагерьлеріндегілер еңбегін тоталитарлық экономика үшін пайдаланды. Халықшаруа­шылық жоспарын жасағанда ГУЛАГ экономикасы жеке есептелетін. Лагерьлер толық шаруашылық есеп жағдайында болды, тұтқындар өз еңбегімен тапқан табыстарына асырап-сақталды.
Тұтқындар қатары жаппай қуғын-сүргін кезеңінде айтарлықтай өсті. Әсіресе 1937—38 жылдары шырқау шегіне жетті. Қуғын-сүргінді үш кезеңге бөліп қарастыруға болады:
І — 1928—1931 жж.: қуғын-сүргінге негізінен ұлттық интеллигенция өкілдері, бұрынғы “Алаш” партиясының мүшелері, зорлықпен жүргізілген ұжымдастыруға қарсы болғандар ұшырады.
ІІ — 1937—1938 жж.: “Алаш” партиясының бұрынғы мүшелері болған ұлттық ин­телли­ген­ация өкілдері, БК(б)П бағытынан ауытқыған кеңестік партия қызметкерлері қамалды және атылды.
ІІІ — 1948—1950 жж.: партияның идеологиялық бағытымен көзқарастары үйлеспеген ғылыми және көркемөнер интеллигенциясының өкілдері қуғындалды.
Россац-Арнсдорф
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1191 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 39.04 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — KR, ресми идентификациялық коды — 3 13 38.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Шюц (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Ким Серікбайұлы Серікбаев
Серікбаев Ким Серікбайұлы (14.1.1934 жылы туған, Ақтөбе облысы,Хромтау ауданы, Көптоғай ауылы) — әскери қайраткер, полковник, әскери ғыл. канд. (1974), проф. (2000). 1952 — 56 жылдары қазіргі ҚазМУ-де, Уфа әскери училищесінде оқыды. Мәскеудегі әскери академияны бітірген (1970). 1956 — 66 жылдары Қиыр, Шығыс, Прикарпатье, Мәскеу, Орта Азия әскери округтерінде взвод, рота, батальон командирі, мотоатқыштар полкында штаб бастығы, полк командирі болды. 1970 — 73 жылдары Мәскеудегі әскери академияда Кубадан, Моңғолиядан келген офицерлерге жалпы тактикадан сабақ берді. 1973 — 75 жылдары Алматы жоғары әскери командалық уч-щесінде кафедра бастығы, 1975 — 88 жылдары Алматы жоғары партия мектебінде кафедра бастығы, 1988 — 91 жылдары  Б.Момышұлы атынд. респ. әскери мектеп-интернаттың бастығы, 1992 — 93 жылдары Мемлекеттік қорғаныс комитеті төрағасының кеңесшісі, ҚР Президенті аппараты мен Минстрлігі Кабинеті жанынан құрылған Қорғаныс бөлімінің жетекшісі, 1994 — 96 жылдары  Минстрлігі Кабинетіжанындағы мемлекеттік аттестация комитетінде арнаулы мәселелер жөніндегі бас сарапшы, 1996 — 99 жылдары  ҚР Парламентінің Мәжіліс аппаратында қорғаныс және қауіпсіздік мәселелер жөніндегі кеңесші қызметтерін атқарды. 2000 жылдан ҚР Қорғаныс мин-нің әскери-ғылыми орталығында бас ғылыми қызметкер. Жоғары оқу орындарында ғылыми және педагогикалық жұмыстармен айналысты. Әскери ғылым саласындағы негізгі ғылыми-зертттеу бағыты — мемлекеттің әскери қауіпсіздігі, әскери құрылыс, әскери өнер мәселелері, жалпы тактика және оперативтік өнер. 180 ғылыми еңбектің, “Сыновний долг” (1978), “Быть патриотом” (1978), “На кафедре тактики” (1994), “Бауыржан Момышулы в моей жизни” (1995), “Доброму делу — долгая жизнь” (2002), “Военная безопасность страны: проблемы, перспективы” (2002), “Надежный страж Родины” (2005), “Обретенной независимости — надежную защиту” (2005), “Батыр ағаның шапағаты” (2005) атты кітаптар жазған. 3-дәрежелі “КСРО Қарулы күштерінде Отанға қызмет еткені үшін” орденімен, көптеген медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Саяси клан
Саяси клан - билік құрушы топтағы мемлекеттік билік үшін күресуші немесе оны қорғаушы түрақты формальды емес бірлестік, оған патриархалды отбасылық немесе жерлестік белгілер тән. Саяси клан мүшелерінің саны оннан жүзге дейін болуы, бір көсемнің маңайына топтасуы мүмкін. Саяси кланның белсенді саясат субъектісі ретінде рөлі дәстүрлі саяси мәдениеттегі елдерде жоғары. Саяси клан тек элитаға сүйеніп қоймайды, ол қоғамның орта және төменгі топтарына да негізделеді. Саяси кланның ядросын патриархалдық қатынастар этикасымен байланысты жақын туыстар тобы, руластар, жерлестер құрайды.
Түрлері
Саяси кланның екі түрі бар. Бірі - жоғары билік эшелондарында бірнеше ұрпақ бойы өз өкілдерін сақтап келген саяси клан ("үлкен"). Екіншісі - жаңа әлеуметтік-саяси өзгерістерге байланысты ықпал үшін күресуші жаңа ұйымдардың өмір сүруі ("кіші").
Мұндай өзгерістер, біріншіден, "үлкен" саяси кланның ықпалын әлсіретеді, екіншіден, қоғамдық өнімнің жаңа бүқарасының пайда болуына мүмкіндік береді. "Үлкен" және "кіші" саяси клан арасындағы өзара әрекет бейбіт және дау-дамайлы болуы мүмкін. "Жаңа" саяси клан дау-жанжалга ұмтылады, себебі тек бәсекелестік шиеленіскен жағдайда ғана олар билікте басымдыққа қол жеткізе алады. Саяси кланның бәсекелестік күрес жүргізе алу мүмкіндігі оның көлемі мен ұйымшылдығына тікелей байланысты.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Розен Виктор Романович
нобай Розен Виктор Романович - орыс шығыс зерттеушісі, арабист, иракист, Санкт-Петербург ҒА-ның академигі. Ол 1849 жылы 5 наурызда жарқын дүниенің есігін ашқан. Туған жері – Таллин қаласы. Розен революцияға дейінгі Ресей шығыстану ғылымына елеулі үлес қосты. Ол Ресей шығыстану ғылымында жаға мектептің негізін қалады. Санкт-Петербург университетінің шығыс тілдері факультетінің 1870 жылы бітірген. Розен 1872 жылы – приват-доценті, 1883 жылы – араб филологиясының докторы. 1893-1902 жылдары шығыс тілдері факутетінің деканы. Ол 1885 жылдан бастап ресей археологиялқ қоғамының шығыс бөлімін басқарды. Розен еңбектері 1886 жылдан бастап басылып шықты. Оның дәлелі «Записки Восточного отделения Российского археологического общества» атты тұңғыш шығыс тану ғылыми журналы. Ол журналдың бас редакторы және белсенді авторы болды. Сонымен қоса өз еңбектерін француз, неміс тілдеріне аударды. Ширек ғасырдан астам Ресей шығыс зерттеушілерінің алды болған Розен арабтың классикалық поэзиясын, араб елдері мен Византияның тарихи, мәдени байланысын зерттеді. Шығыс Еуропа және Орта Азия туралы араб тіліндегі жазылған деректерді тауып, оларды жариялауға баса назар аударды. Розен – 1876 жылы Санкт-Петербургте ориенталистердің халықаралық 3 съезінің шақырылуына себепкер болғандардың бірі. Әйгілі шығыс зерттеушілер Н.Я.Марр, В.В.Бартольд, С.Ф.Ольденбург, П.К.Коковцов, П.М.Мелиоранский, И.Ю.Крачковский – ғалымның шәкірттері.
Бронхоэктаз ауруы
Бронхоэктаз ауруы - орта және кіші бронх қуыстарының патологиялық кеңейуі және бронхтардың іріңді қабынуымен жүретін полиэтиологиялық ауру. thumb|300px.|Грей анатомиясы. Бронхтың алдыңғы жағынан көрінісі
Таралымы.
Бронхоэктаз ауруы өкпенің барлық созылмалы ауруларының ішінде 12-33% құрайды. Жас балаларда көп кездеседі. Ерлер мен әйелдер арасындағы жиілігі бірдей.
Патогенезі.
Қабыну процесінің салдарынан бронх қабырғылары өзінің эластикалық қасиетін жоғатады және өкпеішілік бронх нервтерінің зақымдалуы мүмкін. Бронх қабырғаларының тонусы жоғалады және созылғыш болады. Жөтел кезінде бронхішілік қысым көтеріліп, бронхтар созылады. Айтылған факторлар бронхоэктаз дамуына әсерін тигізеді.
Клиникасы.
Астено-вегетативті синдром: жалпы әлсіздік, дене қызуының көтерілуі 38-39, тәбетінің төмендеуі, жүдеу, ұйқысының  бұзылуы байқалады.
Өкпеде- жөтел, қан аралас қақырық. Қақырық мөлшері күніне 50-200 мл ауыр дәрежесінде 500мл жетеді. Өршу кезінде көкірегінің ауырсынуы және ентігу байқалады. Бронхоэктаз классикалық белгілеріне қарай саусақтары “Барабан таяқшалары (барабанный палочек)” болады.
Көкірек қуысын объективті қараған кезде, бір бөлігі тыныс алу актісінен қалғанын байқауға болады. Қан анализінде- лейкоцитоз, нейтрофилез, формулалардың солға ығысуы байқалады. ЭТЖ-жоғарылайды. Зәрде белок, цилиндр анықталады.
Диференциалдық диагностикасы
Бронхоэктазды өкпе абсцессімен, өкпе карциномасымен, бронхтар ісіктерімен  және туберкулезбен  салыстыруға болады.
Оперативті емі:
I-II дәрежесі оперативті емге көрсеткіш болып табылады. Операция кезінде зақымдалған сегметтерін алып тастайды. Сегментэктомия, лобэктомия, билобэктомия, пульмонэктомия жасалады.
Дереккөздер:
1. Самусев Р.П. Атлас анатомии человека / Р.П. Самусев, В.Я. Липченко. — М., 2002. — 704 с.: ил.
2. Бронхи // Малая медицинская энциклопедия (том 1, стр. 265).
3. М. Г. Привес, Н. К. Лысенков, В. И. Бушкович. Анатомия человека — 9-е изд.. — Москва: Медицина, 1985. — С. 275-282. — 110000 экз.
Санат:Медицина
Чан Гын Сок
Чан Гын Сок — 1987 жылы 4 тамызда Чхунчхон-Пукто провинциясындағы Танян уезінде туған оңтүстік корей актері, әнші және модель. Алты жасында модельдегі мансап жолын бастайды, ал он жасынан бастап телехикаяларға түсе бастайды. Мектеп жасында Кэн Хираидың және L’Arc-en-Ciel тобының орындауындағы жапон поп-музыкасына тәнті болған Чан Гын Сок өз бетімен жапон тілін үйрене бастайды. Кейін Жаңа Зеландияда білім алып, ағылшын тілін меңгереді. Жапон фильмінде «One Missed Call: Final» және американ-корей «The Case of Itaewon Homicide» фильмінде рөлдерді сомдайды.
Владимир Владимирович Маяковский
Маяковский Владимир Владимирович (7/19.7.1893, Грузия, Багдади с. — 14.4. 1930, Мәскеу) — орыс ақыны. 1911 ж. А.Крученых, Д.Бурлюк, В.Хлебниковтермен бірге орыс футуристерінің әдеби тобын құрып, өздерін “кубуфутуристер” деп атады. 1912 ж. М. осы ақындармен бірге “Қоғамдық талғамға шапалақ” атты футуристер манифесін жариялады. Футуризмнің әдеби жиындарына қатысқаны үшін ол Мәскеудің кескін және көркемсурет уч-щесінен шығарылды (1914). 1913 ж. ақынның “Владимир Маяковский” трагедия-сы Петербург театрында қойылды. Трагедияны Б.Пастернак жоғары бағалады. Оның “Соғыс жарияланды” (1914), “Ана және немістер зая қылған кеш” (1914) өлеңдерінде соғыстың мағынасыз қантөгіс екені суреттеледі. Оның шығарм-дағы жаңа белес “Шалбарлы бұлт” (1915), “Соғыс және бейбітшілік” (1916), “Адам” (1917), т.б. поэмалары. Қазан төңкерісінен кейінгі шығармаларында өмір болмысын, шындықты суреттей отырып, ақын шығарм-ның негізгі әдісі — төңкерісшіл романтизм үлгісінде “Біздің марш” (1917), “Солға марш” (1918) өлеңдерін, “Сүйемін” (1922), “Бұл туралы” (1923), “Владимир Ильич Ленин” (1924) поэмаларын жазды. Кезең талабына үн қосып, партия, кеңес өкіметі шешімдеріне сай үгіт-насихатқа берілгенімен, жаңа жағымсыз болмыс құбылысын да аяусыз әшкереледі (“Кеңес төлқұжаты туралы өлең”, (1929). Ақын қоғамдағы кемшіліктерді көре білді, кеңестік тоғышарлықты, бюрократизмді, билік пен басқаруды, тұтастай алғанда тоталитарлық жүйені сынап әшкереледі. “Қандала” (1928), “Монша” (1929) пьесалары М-дің сол жүйеге қарсылығының, ой қақтығысының көрінісі. М. шетелдерде (АҚШ, Германия, Испания, Мексика, Франция, Куба, т.б.) болып, “Париж” (1924 — 25), “Америка туралы жырлар” (1925 — 26) атты шығармалар жариялады. М-дің 20-жылдардың соңына таман жазған шығармаларында трагедиялық сарын жиі көрініс тапты (“Қаржы инспекторымен поэзия туралы әңгіме”, 1926). Ол “Александр Блок өлді” мақаласында ақын өліміне қайғырды. М-дің шығарм. ізденісі, поэтик. жаңашылдығы орыс әдебиетіне, сондай-ақ қазақ ақын-жазушыларына да көп ықпал етті (С.Сейфуллин, І.Жансүгіров, С.Мұқанов, Т.Жароков, т.б.). Қазақ тілінде “Бар дауыспен” (1941), “Таңдамалы өлеңдер” (1950), т.б. шығармалары жарық көрді. ''С. Жұмағұлов''
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том
Сілтемелер
Орыс поэзиясы
Теңге (кәсіпорын)
«Теңге» – америкалық-қазақстандық бірлескен кәсіпорын.
«Өзенмұнайгаз» өндірістік бірлестігі мен «Бритиш-Датч» компаниясы арасында 1993 жылы жасалған шарт негізінде Маңғыстау облысының Теңге кеніндегі көмірсутек шикізатын (мұнай және газдың қалдық қорын) өндіру үшін құрылған. Теңге кенінде көмірсутек шикізатын өндіруге рұқсатты Қазақстан Республикасы Үкіметі 1995 жылы берді.
Дереккөздер
Санат:Маңғыстау облысы кәсіпорындары Санат:1993 жылы құрылған компаниялар
Филатовка (Бисерта тармағы)
Филатовка — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бисерть өзенінің оң жағалауынан 88 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Нязепетровск су торабынан Ай өзенін қоспағанда, Павловск су торабына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Дмитрий Назарович Бурцев
Дмитрий Назарович Бурцев (1900-1971), геолог ғалым, Қарағанды көмір бассейнін алғаш игере бастаған кездегі (1930-1937) геология барлау жұмыстарының басшысы, геология-минералогиялық ғылыми кандидаты (1964), Шерубай-Нұра көмір ауданының алғаш ашушы (1932), Қарағанды тас көмір бассейніндегі төменгі карбонның көмірлі қабаттарының тұңғыш стратриграфиялық схемасын жасаушылардың бірі. Мәскеу тау-кен академиясын бітірген (1929). Бурцев Қарағанды тас көмір бассейнінің қоры 50 млрд т деп тұңғыш рет баға берді (1933). Жаңғыш қатты қазбалар геологиясы жөніндегі 26 ғылыми еңбектің авторы. Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған.
Филатовка (Бисерта тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Челябі облысы өзендері
Дмитрий Назарович Бурцев
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы Санат:1900 жылы туғандар Санат:1971 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан геологтары
Монтане (Атлантикалық Пиреней)
Монтане (Montaner) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 19,13 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64398, пошта индексі — 64460.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 466 адамды құрады. Халық тығыздығы — 24,36 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары
Флавио Бьондо
Флавио Бьондо (Flavius Blondus; Форли, 1392 – Рим, 4 маусым 1463) — әйгілі итальян гуманист, тарихшы.
Орта ғасырларды тарихтың ерекше кезеңі ретінде алғаш рет бөліп қараған кісі. Басты еңбегі - "Рим империясы құлағаннан кейінгі тарихтың үш он күндігі". Мұнда Еуропаның орта ғасырлардағы тарихы баяандалады. Флавио - "Иллбстрацияланған Италия" атты еңбектің авторы. Бұл - италия географиясының тарихы жөніндегі тұңғыш еңбек.
Дереккөздер
Санат:Италия тарихшылары Санат:Италия ғалымдары
Фотоэлектрондық автоматика
Фотоэлектрондық автоматика — бақылауыш, басқарғыш және реттеуіш құралдарда пайдаланылатын фотоэлектрондық құрылғылардың жиынтығы. Бұл құрылғылардың жұмысы фотоэлементке бағытталған сәулелердің көлеңкеленуі немесе оның қарқындылығының өзгеруіне негізделген. Фотоэлектрондық құрылғылар сәулелік (инфрақызыл, көрінетін және ультракүлгін сәуле) энергияларды “сезу” негізінде әр түрлі энергетикалық, өнеркәсіптік, көліктік, т.б. қондырғылардың басқарғыш және реттеуіш жүйелеріне әсер етеді. Фотоэлемент өңделуші материалдан немесе бұйымнан таралатын сәулелерді, бақыланатын орта арқылы өткен сәулелерді қабылдау, сондай-ақ күшейткіш пен жұмыстық тетіктерді іске қосу нәтижесінде әр түрлі механизмдердің қозғалысын тоқтатады немесе оның жылдамдығын өзгертеді, электр желісін іске қосады немесе ажыратады, т.б. Фотоэлектрондық автоматиканың жұмыстық тетіктері ажыратып-қосқыш, реостат, муфта, редуктор, клапан т.б. механизмдер түрінде жасалады.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Санат:Химия Санат:Терминология
Кіші Ира
Кіші Ира — Ресейдегі өзен. Тамбов облысы, Пензен облысы, Воронеж облысы, Саратов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ирка өзенінің оң жағалауынан 23 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ворона. Өзен саласы — Хопер, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Гүлнәр Қалменқызы Сүгірбекова
Гүлнәр Қалменқызы Сүгірбекова (16.04.1955 жыл, Жамбыл облысы, Шу ауданы, Белбасар ауылы) - Химия ғылымдарының кандидаты (1989), докторы (2009). Қазақ.
Әкесі - Разымбеков Қалмен Разымбекұлы, Жамбыл облысы Шу ауданының халық бақылау комитетінің төрағасы болған. Анасы - Разымбекова Нілжан Мұсабекқызы, Жамбыл облысы Шу ауданының Новотроицк ауыл кеңесінде жұмыс істеген.
С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің химия факультетін (1977), мамандығы - «Физикалық химия және электрохимия»; С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің физикалық химия және электрохимия кафедрасының аспирантурасын (1988) бітірген.
Жамбыл облысындағы химиялық кластердің жасалуына белсенді қатысады, инновациялық жобалардың өңдеуі мен жаңа материалдарды алу және химиялық кәсіпорындарының техника-экологиялық талдауын жасау мақсатында фосфор өндірісінің қалдықтарын залалсыздандыру, бағалау, олардың қоршаған ортаға әсер етуін болжау жөніндегі зерттеулерінің нәтижелерін енгізуімен айналысады, М.Х. Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университетінің наноинженерлік зертханасында наноқұрылымды гетероциклді күкірт және фосфоры бар полифункционалды қолданылатын металл кешендерінің (дәрілік вирусқа қарсы препараттардың, жартылай өткізгіш материалдар мен катализаторлардың) синтезі бойынша ғылыми зерттеулерді басқарады.
Жоғарғы мектептердің өзгертілуі жөніндегі Халықаралық ғылыми-әдістемелік семинарлардың қатысушысы, ҚР Білім және ғылым қызметкерлерінің 3-ші съезінің, ҚР БҒМ тіркеу орталығының форумдары мен семинарларының, РФ нанотехнология мен наноиндустрия бойынша Бас агенттігінің делегаты, Ресейдің нанотехнология бойынша Бас агенттігінің және ҚР БҒМ ҰАО халықаралық экспертінің сертификаттарына ие.
Тұрмыс құрған. Жұбайы - Сүгірбеков Таңатар Күзембайұлы (1953 жылы туған), «Капитал-құрылыс» ЖІІІС директоры. Қызы - Габдуллина Айжан Таңатарқызы (1982 жылы туған), шығыстанушы; ұлы - Сүгірбеков Ержігіт Таңатарұлы (1991 жылы туған), ҚБТУ студенті. Немересі - Габдуллин Әлен (2007 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:16 сәуірде туғандар Санат:1955 жылы туғандар Санат:Шу ауданында туғандар Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері Санат:Қазақстан химиктері Санат:Химия ғылымдарының кандидаттары Санат:Тараз мемлекеттік университеті оқытушылары Санат:Павлодар мемлекеттік педагогикалық институты оқытушылары
Радиациялық тұман
Радиациялық тұман — төсеніш беттің (жер қыртысы) күшті радиациялық сууы барысында қалыптасатын (түнде немесе қыста төулік бойы) тұман.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Отис (Массачусетс)
Отис (Otis) — Массачусетс штатының Беркшир округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1 365 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 98.5 км² шамасында. FIPS коды — 25-51580.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Массачусетс қалалары
Қабылбаев атындағы көше (Алматы)
thumb|right|200px Қабылбаев атындағы көше (Алматы) Көшеге көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, Ішкі істер генерал-лейтенанты, КСРО Ішкі істер министрінің еңбек сіңірген қызметкері - Шырақбек Қабылбаевтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 №83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 №2/139 қаулысы) берілген. Шырақбек Қабылбаев (1908-1991) Қазақ КСР-інің бұрынғы ішкі істер министрі қызметін атқарған. Көше Әуезов ауданының «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы -1600 метр.
Орынбай Шойбек
ҚазҰУ-ды бітірген. Сарыағаш ауданы "Қызыл ту" газетінде жауапты хатшы, редактордың орынбасары, Көкшетау, Түркістан облысы газеттерінде, облыстық әкімшілікте жауапты қызметтер атқарған. Біраз уақыт республика "Егемен Қазақстан" газетінің Түркістан облысындағы меншікті тілшісі, тәуелсіз "Ар" газетінің бас редакторы болған. Қазір "Ғасыр Ш" баспасының директоры. 1986 жылы "Жалын" журналы мен ҚазақКСР Ішкі істер министрлігінің бірігіп жариялаған жабық бәйгесінде "Қателік" деген шытырман хикаяты үшінші орынды, 1995 жылы "Жалын" баспасы жариялаған дәстүрлі бәйгесінде "Әміршінің әлегі" атты повесі бас жүлдені иеленген. Алғашқы туындылары "Арман қанатында", "Сарыағаш саздары" ұжымдық жинақтарына енген. "Өмір деген осындай", "Тозаңды терезе", "Саңырау құлақ", "Әміршінің әлегі"  повестері мен әңгімелері, "Қайғы заман немесе Төле би тағдыры" роман-дилогиясы, т.б. жеке кітап болып шыққын. 2003 жылы шындық деректерге негізделген "Түрмеге түспейтіндер" атты детективті романы жарық көрді. 1999 жылы облысы әкімінің "Алтын қауырсын" жүлдесін, 2001 жылы "Жылдың үздік жазушысы" атағын иеленді.
IC 4279
IC 4279 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47642, ESO 509-47, MCG -4-32-32.
Сыртқы сілтемелер
IC 4279 Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Турник
Турник немесе белтемір - спорттық аспап. Турниктегі жаттығулар ер азаматтардың арасында өтетін жарыстардың құрамына да кіреді. Турник көбінесе гимнастикалық аспап ретінде қарастырылады. Турниктегі жаттығулар немесе элементтер өте оңай болғандықтан, турникті барлық спортзал төрінде көруге болады. Турникте орындалатын элементтерге жай тартылу, қол арасын көбірек ашып тартылу, офицер шығуы, капитан шығуы және т.б. жатады. нобай|Ауладағы қарапайым турник
Турник тарихы
Турникті ойлап тапқан "гимнастика әкесі" деп жазылады шетел ғалымдарының еңбектерінде. Бұл лақаб атқа ие болған Фридрих Людвиг Ян. Ол 18-19 ғасырлар аралығында өмір сүрген. Наполеон пруссия әскерін ойсырата жеңген уақытта, неміс ғалымы өз ұлтының рухын дене шынықтыру арқылы көтермекші болған. Фридрих Ян жаттығуларға арналған алғашқы аппаратураларды ойлап тапты. Турниктен басқа ол кіші ат, бөренелерді ойлап тапқан.
Турник орналасуы
Турниктер алғашында ойықтарда орналасқан. Яғни, қабырғалардың арасында, есік тұсында. Мұндай турниктердің атауы "есік турнигі". Екі ғасыр ішінде бұл спорттық аспап дамып, түрлі өзгерістерге ұшырады. Қазіргі таңда екі паралель жазық арасына қойылып, алынатын әмбебап турниктер жетерлік. Жарда орналасқан турниктер кронштейндер арқасында тұрғандықтан, берік болып саналады.
Турниктегі жаттығулардың пайдасы
Турникте асылып тұрудың өзі ағзаға пайдалы. Бұл кезде денемізді бос ұстасақ, омыртқа созылады. Дәрігерлер бұл жаттығуды сколиозбен ауыратын адамдарға ұсынады. Турникте асылып тұру жаттығуын жай тартылумен кезектестіріп жасау қажет. Турникте асылып тұрып аяқтарымызды тоқсан градус шамасына дейін көтеру белге өте пайдалы және бұл жаттығу қарт адамдарға ұсынылады. Сонымен қатар турникте асылу бойдың өсуіне септігін тигізеді.
Абай лирикасы
Абай лирикасы кең көлемді мол қазына; биігі бітпес, тереңі таусылмас сырлы мұра. Абай лирикасы сала-сала. Жалпы лирика деген ұғымға қандай қасиеттер тән болса, Абай өлеңдерінде соның бәрі бар. Абайды бірыңғай қайғының, яки қуаныштың ақыны деуге, не мұңшыл, не күлкішіл ақын деуге тіпті де болмайды. Абай лирикасында осының бәрі түгел, түтас жатыр. Оның сырлы жырларындағы сәл ғана, ең бір жай сезінудің өзі оқырманның жан жүйесін, көңіл күйін түгел тебіренте толқытып, барлық пернені түгел басып, барлық шекті түгел сөйлеткендей сайрайды. Бұл - ғажайып құбылыс.
'''«Болыс болдым мінекей, Бар малымды шығыңдап... Күштілерім сөз айтса, Бас изеймін шыбындап. Әлсіздің сөзін салғыртсып, Шала ұғамын қырындап. Сияз бар десе жүрегім Орнықпайды суылдап, Сыртқыларға сыр бермей, Кұр күлемін жымыңдап...»''' Осында сол тұстағы ел билеушінің екі жүзді кескін-кейпі, мінез-құлқы оқырманның дәл көз алдына келмей ме? Осы секілді саяси сипаттағы сатиралық өлеңдерінде Абай болыс-билердің адам шошығандай қылығын, қүлқын ғана суреттеп тынған жоқ, есте қаларлық образын жасады. Қараңғылыққа, надандыққа жаны кұйген Абай дұйім жұртты қайткенде түзеудің жолын көздеп, бір тоқтаған түйіні - ғылым, өнер болса, соның ізінше еңбекті тауып, халықты соған үндеді: «Тамағы тоқтық, Жұмысы жоқтық, Аздырар адам баласын... Еңбек қылсаң ерінбей, Тояды қарның тіленбей...» Абайдың әлеуметтік тақырыптағы өлеңдері көп. Соның бәріне желі боп тартылып жатқан неғізгі идея - қалың бұқараның «көзін қойып, көңілін ашу», қараңғы қауымды еңбекке, білімғе, өнерге, адалдық пен адамгершілікке бастау, азаматтыққа тәрбиелеу; замандастарын еркениетті ортаның прогресшіл мәдениетіне әкелу. Бірақ ұлы ақын осы жолда қолдау таппай, мынадай өкінішке келеді: «Моласындай бақсының - Жалғыз қалдым - тап шыным!..» Бұл ащы шындықта айрықша мағына бар. «Күз» деген өлеңіне ілесе жалғасып, тақырып жағынан ұласа ұштасып жататын «Қараша, желтоқсан мен сол бір-екі ай» деген өлең, сөз жоқ Абайдың саяси лирикасының ең түйінді біртұсы. Әуелі қысқа ғана табиғат суреттерін ернектеп, одан шаруа-жайға көшіп, іле мүнан туған қоғамдық қарым-қатынасты суреттейді де, одан алған өзінің ақындық әсерін, азаматтық пікірін қорытады. <i> «Кедейдің өзі жүрер малды бағып,
Отыруға отын жоқ ұзбей жағып.
Тоңған иін жылытып, тонын илеп,
Шекпен тігер қатыны бүрсең қағып». </i>
Бұл - Абай заманындағы типтік көрініс: түндей қараңғы, қапас тұрмыста қоңыр іңірдей күңгірт мұңы, арман-сыры бар кедей үйінің жабырқау өмірі. Таңның атысы, күннің батысы аяғы сайға тимей, ұйқысыз да күлкісіз, бай малының соңында сабылып өзі жүрсе, азынаған қырық қүрау қараша үйде ең болмаса жылынар отыны да жоқ, құныса бұрісіп, жыртық шекпенін жама пәйелі отыр. Бұл-бір көрініс: кедейдің қоңыр лашығындағы күй-жай. Осыған салыстыра ақын бай үйінің бір қалпын көзге елестете: «Кәрі қой ептеп сойған байдың үйі...», — дейді де, әлгісіне қайта оралып: '''«Қай жерінде кедейдіңтұрсын күйі? Қара қцдан орта қап ұрыспай берсе, О да қылған кедейге үлкен сыйы»''' - деп, тағы да өз ортасындағы тапшы тұрмыс жайын айтып, теңсіздік сырын баяндайды. «Қар жауса да тоңбайды бай баласы, Үй жылы, киіз тұтқанайналасы...» Уайым жоқ, қайғы жоқ, тамақ тоқ, көйлек көк, бұлаңдап өскен бай баласы... Бұл - бір көрініс. Жә, енді кедей баласы, әлгі жыртық лашықтағы жарлы-жақыбай ата-ананың жалғыз Ұлы не күйде? «Бай ұлына жалшы Ұлы жалынышты, Ағып жүріп ойнатар көздің жасы». Жалшыдан туған күнәсіз сәби бала дажалшы. Байға әке-шешесі қызмет етсе, бай баласына бұл да тәуелді халде... Бәрінен бүрын, дәл осы шындықты, дәлірек айтқанда, теңсіздікті Абайдың тура тауып, тануы керегендік қана емес, кемеңгерлік болатын. Оның үстіне, өзі танып қана тынбай, өмірді өнерге көшіріп, өзгеге танытуы - өзінен бұрын көп адамның қолынан келе бермеген шыншылдық.
Абай өзі суреттеп отырған өмір шындығынан көрінген кедейдің ауыр тұрмысына оқырманның аяныш сезімін туғызып, өзі де іштей сол жағында болады. Тілегі ауып, мейірімі тұсіп тұрады. Бірақ қайткенде кедейдің халі жақсарып, жеке басына теңдік тиеді? Осы жолда жөн таппай көп түйткілдейді. «Байда мейір, жалшыда бейілдежоқ, Андыстырған екеуін, құдайым-ай!..»- деп, не істеудің бабын таба алмай, тіпті ыза да болады. Ақыр аяғында белгілі бір жөн жолға тұсе алмай, бұлыға-бұлыға келіп, бай мен жарлыны алдына қатар келтіріп алады да: '''«Алса да аяншақтау кедей сорлы, Еңбек білмес байдың да жоқ қой орны. Жас бала, кемпір-шалынтентіретпей, Бір қыс сақта, тас болма, сен де о құрлы»''' - деп, тамаша саяси лирикасының аяғын жай ғана салқын қалпымен, оларды өзара ымыраластыру ниетінде бітіреді.