cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
MIT OpenCourseWare
MIT OpenCourseWare (MIT OCW) — Массачусетc Теxнологиялық институтының барлық курстарды қолжетімді ету жобасы. Шығарылатын материалдарға курс жоспарлары, лекция конспекттері, үй жұмыстары мен емтиxандық cұрақтар жатады. Кейбір курстарда бейнематериалдар да кездеседі. Бірнеше премиялармен марапатталған  MIT жобасы басқа университтерге үлгі болды.
Пайда болу алғышарттары
MIT-дің білім беру теxнолониялар кеңесінің бастамасымен жүзеге асырылды. 1999 жылы кеңес құрамындағы стратегия әзірлеу тобы мен Роберт Браун ғаламторды білім көзі ретінде қарастыра бастаған. Сол кезде қашықтықтан оқыту әлі де табысты саналды. Merrill Lynch аналитиктері қашықтықтан оқытудың АҚШ нарығындағы үлесі артып, 2003 жылы $25 млрд.-қа жетеді деп болжаған. Аталмыш саладағы көптеген компаниялар даму үшін түрлі жоғарғы білім мекемелерімен (солардың қатарында MIT де бар) серіктестікке ұмтылған. Ауыспалы жағдайдағы ғаламторлық оқытудың мүмкіндіктерін бағалау үшін стратегия әзірлеу тобы McKinsey & Company атты консалтингтік агенттікке жүгінді.
Институт жұмысшылары арасында MIT мен McKinsey тарапынан өткізілген сауалнама негізінде келесі ақпараттар белгілі болды: жұмысшылардың басым бөлігі үздіксіз білім беру нарығын қолдамайды; көзделген аудитория ретінде институт түлектерін қарастыру қажет. Бұл аудитория үшін 2000 жылы стратегия әзерлеу тобымен техникалық және пәнаралық салаларда жаңа мини-курстар жасау Knowledge Updates@MIT атты жобасының жоспары аяқталған. Дегенмен, шығындардың орнын толтыру үшін ұзақ уақыт және бастапқы нәтижеге қарағанда аудитория саны да ұлғаюы қажет еді. Бұл жобаның қаржы тұрғысынан мүмкіндіктерінің әлсізденуіне әкеп соқты. Топ мүшелерінің тағы да бір күдігі “жоба институттың беделін айтарлықтай арттырмайды” деген ойда болды.
Оған қоса, сауалнама нәтижесі бойынша, курстар үшін сайттарды қызметкерлердің 20%-ға жуығы өз тарапынан жасап үлгерген. Бұл оқу материалдарының тегін түрде таралу мүмкіндігін жүзеге асырудың себебі болды (OpenCourseWare@MIT). Топпен жасалған есептемеде OpenCourseWare клиенттерді ақылы Knowledge Updates курстарына қызықтырады деген тұжырым жасалған, бірақ кейінірек екі жоба бөлінді. 2003-2005 жылдар аралығында Knowledge Updates курстары дайындалған, алайда клиент саны қажетті мөлшерге жетпеді.
Жобаның пайда болу себептерін түсіндіру барысында оның бастаушылары OCW институттың оқу бағдарламасын көрсетеді, басқа білім беру мекемелеріне әсер етеді және MIT оқытуды ақшадан артық көретініне дәлелі деп айтқан. Бұл пікірмен көптеген ұстаздар келіскендігін оқытушылардың 78%-ның өз еркімен жобада қатысуы көрсетеді. Жобаның коммерциялық емес ету бірнеше қайырымдылық гранттарға ие болуына жол ашты.
Педагогикалық практика
Педагогикалық практика - педагогика институттары мен училищелерде, университеттерде студенттер мен оқушыларды педагогикасы, психологиясы жеке пән методикасы және арнаулы пәндерден алған ғылыми-теориялық білімдері мен практиалық дағдыларын педагогикалық қызметте қолдануға үйрету мақсатын көздейтін оқу процесінің құрамдас бөлігі.
Дереккөздер
Санат:Педагогика
MIT OpenCourseWare
Жоба дамуы
Жоба 2001 жылы жарияланып, жоспар бойынша 10 жылға созылу керек еді. 2002 жылы сайттың сынамалық нұсқасы, ал 2003 жылы ресми түрде жарық көрді. 2004 жылдан бастап материалдар Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike лицензиясы бойынша таратылады. Бұл лицензияны MIT OCW мен Creative Commons негіздерін қалаушысы Харольд Абельсон ұсынған. Екі жоба шамамен бір уақытта пайда болған және мақсаттары да бір болды. MIT OCW Сreative Commons лицензиясымен жарияланған алғаш үлкен жоба.
2007 жылы шығарылған курстар саны 1800 жетуімен инститтутің барлық курстарын жариялау шешімі қабылданды. Осымен қарқынды даму сатысы аяқталып, оның орнына тұрақтылық келді: курстар санын өсірудің орнына жарияланған курстарды жаңартуға көбірек назар бөлінді.
2007 мен 2011 жылдары қосымша екі бөлім пайда болды: Highlights for High School-да орта мектептегі жаратылыстану ғылымдарын оқу материалдары, ал OCW Scholar-да өздігінен білім алу үшін мәлімет жарияланған.
Жоба даму барысында оның институт беделін өсіруден басқа да пайдасы бар екені белгілі болды. MIT-ға түскен студенттердің 35%-ы олардың таңдауына OpenCourseWare әсер етті дейді. Сонымен қатар, OCW білім беру сапасын нығайтады, себебі миллиондаған адамдарға қолжетімді материал жақсырақ дайындалады.
Жарияланған материалдар
OCW пайда болу кезінде басқа университет профессорлары баршаға қолжетімді курстар бар сайттарды әлдеқашан жасаған. OCW-дың айырмашылығы - бүкіл институттың оқу материалын жариялап, олардың коммерциялық емес мақсатта қолдануға рұқсаты мен курстарды жаңарту арқылы жобаны қолдау. Әрбір курс үшін жүйелі түрде веб-парақшалар жасалып, іздестіруге ыңғайлы құрылымға біріктіріледі. Мұғалімдер тарапынан материалдарды жариялау жеңілірек болу үшін орталықтандырылған қолдау көрсету ұйымдары құрылды.
Әкімшілік пен MIT қызметкерлерінің айтуы бойынша OCW қашықтықтан оқу бағдарламасы емес, белгілі бір уақыт аралығында пән қалайша оқытылғанын бейнелейді.
Жарияланған материалдардың басым бөлігі дайын курс емес, басқа мекемелер мұғалімдері қолдана алатын курстың бөлек құраушылары болып табылады. Сондай құраушыларға:
Түрлі курстар материалдары ұстазға байланысты түрлі көлем мен форматта беріледі. Мысалы, үй жұмысы мен емтихан жауаптары және таспырмалары электронды түрде болмау себебінен жарияланбауы мүмкін, өйткені оларды институттың өзінде көшіру үшін қолдануы болжамды. Оған қоса, үй жұмысы кітаптар мен оқулықтар бойынша берілген кезде кітап/оқулықты бөлек сатып алу қажет. Бейнероликтерді жариялау жобаның негізгі мақсаты болмағандықтан 2011 жылы тек 34 курста бейнеролик болған. Оған қарамастан, ең әйгілі лекциялар - бейнежазбалар, мысалы, Гилберт Стренгтің сызықтық алгебра курсы немесе Уолтер Льюиннің физика курсы. 100-ге жуық курста симуляция мен анимация сияқты мультимедиялық материал кездеседі. Қалған материалдар - мәтін түрінде.
Жариялау үдерісі
Ашық білім беру ресурстарын жариялау бағдарламасы ең қымбат саналады. Ең алдымен шығын $85-100 млн. деп бағаланса, кейін саны төмендеді. Жобаның қарқынды даму кезеңі Hewlett Foundation мен Mellon Foundation фондтары қолдауымен өтті. 2007 жылы 1800 курс жарияланған кезде жоба құны $30 млн.-ға жетті. Одан кейін жобаның жылдық бюджеті $3.5-3.7 млн. құрады: жартысын институт төлесе, қалғаны - гранттар резерві.
Бір курстың MIT OCW-ға жүктелуі $10 000-15 000 тұрады. Жариялау бойынша топ ұстаздар материалды сайтқа орналастыру үшін 5 сағаттан кем уақыт жұмсатуға тырысады. Топ міндетіне қолмен жазылған ақпаратты цифрлі күйге көшіру, қосымша материалдардың қосылуын тексеру, сол материалдарды қолдануға рұқсат алу және рұқсат етілмегендерді өздері жасау кіреді.
Институт саясаты бойынша авторлық құқық профессорлардың өзінде қалады. Институтта оқытылатын курстар үшінші тараптан да болуы мүмкін. Ол жағдайда сол ақпаратты баршаға қолжетімді етуге болмайды және публикация кезіндегі кешігудің себебі болып табылады.
Аудитория
2011 жылы сайттың қолданушылар саны 53 млн.-ға жетеді. Солардың 40-50% өз бетімен оқиды. Бұл MIT OCW қатысушыларын таң қалдырды, себебі басында сайт ұстаздар үшін ресурс көзі болып жоспарланған.
Жоба бүкіл әлемді қызықтырды. Қытай, испан, португал және парсы тілдеріне 50-ден астам курс аударылған. АҚШ-тан басқа ең көп қолданушылар саны Қытай мен Индиядан. Ғаламтордың қолжетімділігі төмен Африка мен Азия елдерінде OCW-дың 200-ден астам аналогы бар.
OpenCourseWare Consortium
OpenCourseWare көздеген мақсатының бірі MIT OCW-дің басқа университеттерден ізбасарларларының пайда болуы. MIT-дан бөлек OCW-дағы Вьетнамда экономика курсын Фулбрайт бағдарламасы бойынша 2003 жылы оқыту бұл бағдардағы ең алғаш тәжірибе. 2004 жылы OCW-да Жапония, АҚШ, Қытай мен Франция университтері жариялай бастады.
2005 жылы MIT басқа университеттермен бірге OpenCourseWare Consortium-ді шығарды. Оның мақсаты әлем бойынша ашық білім беруді тарату. Консорциумға енетін ең ауқымды университеттердің бірі болып Берклидегі Калифорния университеті, Токио университеті, Мичиган университеті, Ирвайндағы Калифорния университеті, Осака университеті, Аризона штаты университеті, Юта Университеті, Ноттингем университеті, Мичиган штатының университеті жатады.
OpenCourseWare-дің негізгі спонсоры - Hewlett Foundation: 2000 жылдары $110 млн.-ға жуық бөлген. OpenCourseWare сияқты ашық білім беру ресурстарының басты мәселесі - ұзақ мерзімге спонсор табу, себебі бұл жобалар табысы аз немесе мүлдем жоқ. Мысалы MIT OCW тек Amazon-да оқулықтарды сатып алуға сілтеме жасау арқылы пайда табады. Қаржыландыру тапшылығынан OCW жобасы Юта штатының университетінде тоқтатылды.
Оффен (Па-де-Кале)
Оффен (Offin) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Монтрей округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,29 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62635, пошта индексі — 62990.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 205 адамды құрады. Халық тығыздығы — 38,75 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Алата
Алата (Alata) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Оңтүстік Корсика департаментінде орналасқан. Аяччо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 30,37 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2A006, пошта индексі — 20167.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2955 адамды құрады. Халық тығыздығы — 97,3 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Оңтүстік Корсика департаментінің коммуналары
Адольф Гитлер
Адольф Гитлер (Adolf Hitler ; , Браунау-ам-Инн, Аустрия-Мажарстан — , Берлин, Германия) — неміс саясаткері, нацизм идеологиясының және Үшінші рейх тоталитарлық диктатурасының негізін қалаушы. Ұлтшыл-социалистік неміс жұмысшы партиясының көшбасшысы, Германия фюрері және рейхсканцлері (1933—1945).
Өмірі
Адольф Гитлер 1889 жылдың 20 сәуірінде қазіргі Аустрия елінің Браунау ам Инн жерінде дүниеге келген. Әкесі — кеден қызметкері Алойс Гитлер (Alois Hitler) анасы — Клара Пөлцель (Clara Pölzel). 1903 жылы әкесі, 1907 жылы анасы дүниеден өтеді. 1905 жылы мектепті аяқтамай тастап кетеді. Кейін Гитлер Австрияның астанасы, Вена қаласына қоныс аударады. 1913 жылы Германияның Мюнхен қаласына көшеді.
Гитлер Австриядан шыққан неміс саясаткері әрі диктаторы болды. Ол 1933 – 1945 жылдар аралығында канцлер болып билік етеді. Сондай-ақ, 1921 жылдан бастап НСДАП партиясының басшысы және нацистік Германияның көсемі болып та саналады. Канцлер болып тұрған шағында өзін неміс Рейхының ең жоғарғы қолбасшысы, лидері деп санады.
Нинхурсаг
right|thumb|250px|Нинхурсаг Нинхурсаг (Ninhursag) - месопотамия дінінде Адаб пен Киш қалаларының құдайы. Солтүстік Месопотамия көшпенділері үшін ерекше есептелген. Тасты қырлы жерлердің құдайы және шөл дала мен тау бөктерін тірілтетін қабілеті болған. Ананың жүзіндей және туу құдайы саналған. Қиналған ана және баласын аңсап жылаған ана, жас құлын бейнесінде болған. Оның күйеуі - Шульпа құдай. Балаларының ішінде ажалды құдай Мулуллиль болып, жыл сайын оған қайғыру рәсімін жасаған. Бұл құдайдың мiндеттерiнiң шеңберi бiр жағынан айқын сызбай және мәдени оның шумер тарихтың кенжелеу мерзiмдерiнде айқын кең таратуы болмай, патшалар және үкiметтер көне заманда оны өз аналарымен деп атады. Әртүрлi аттардың астында алға шыққан Нинхурсаг - (өмiр берген ханым) Нинту, (биiк ханым) Нинмах тағы басқалар, ең ежелгi тiзiмдерде Энки құдайы алда тұрады. Сiрә, бұл құдайлар - бастапқыда Ки(жер)деп аталды және Ананың(таңдай) әйелі болып есептелдi, ең ежелгi бейнелеумен, мақлұқаттарды аталуы тек құнарлылықтың қамқоршысы және өнiмдер болып табылды. Ол - құдай және оның сызығының анасы әйел етегi тәңiрлерi көпшiлiгiнде мәлiм болады. Нинхурсаг адам жаратудағы өте маңызды рөлде ойнады, сонымен бiрге болды. Оның мәдениеті кешiрек Инанны инанна мәдениетімен ығыстырылған.
Адольф Гитлер
Тегінің шығу көзі (этимология)
Атақты неміс филологы, ономастика бойынша маман — Макс Готтшальдың (1882—1952) ойы бойынша «Гитлер» (Hittlaer, Hiedler) тегі Hütler («бақылаушы», «орман қарғаушысы», Waldhütter) тегінен шыққан.
Саясаты
Гитлердің билігі тұсында елдегі ұлттық социалистер (Nationalsozialisten) III Неміс Рейхының диктатурасын орнатты. Ұлттық социалистер билікке келгеннен бастап басқа партияларға шектеу қойылып, қысым жасалды. Кейбірін өздігінен жойылып кетуге дейінгі халге жеткізді. Гитлердің саясатына қарсы келгендерді қудалап, концлагерлерге жер аударып жіберді. Тіпті, жазалаудың шектен шыққаны сонша, адамдарды өлтіруге дейін барды. Еуропалық Иудейлерді қырғынға ұшыратқан осы Гитлердің нацистік, фашистік саясаты мен оның жақтаушылары еді. Холакауст кезінде жазықсыз иудейлер өлтірілді. Олар үшін басқа этникалық топтар мен басқа діннің өкілдерінің көк тиындық құны болмады. Ақырында Екінші Дүниежүзілік Соғыстың отын тұтатты. Соның салдарынан Германияның көп бөлігі мен Еуропаның біраз бөлігі қирады, бүлінді. Екінші дүниежүзілік соғыста өлген 55 миллион адамның 6 миллионы еуропалық еврейлер, 30 миллионы славяндар болды.
Өмірінің естеліктері
Гитлердің жиырма бес жасына дейін атқарған немесе атап айтарлықтай іс-әрекеті болмаған. 25 жылдық өмірінде мамандыққа қатысты білімі болмаған, әлеуметтік және қоғамдық өмірде де белсенді болмаған. Алайда, аздаған жылдар арасында немістердің еліне барып ел билігін қолына алып, диктатор болады. Саясатқа келген кезіндегі ол жайлы мәліметтер құпия болатын.
Ол өзінің қарсыластарына айтқан сөзінде: Сіздер менің қайдан келгенімді және қандай отбасынан шыққанымды білуге тиісті емессіздер — деп айтқан екен. Майн Кампф, Менің күресім (Mein Kampf) еңбегінде бұрынғы өмірінің нацистік түсінікте қалыптасқан мықты тұлға болуға өзін-өзі тәрбиелегенін айтады.
Арциз
Арциз – Украинадағы Одесса облысындағы қала. Арциз ауданының әкімшілік орталығы.
Адольф Гитлер
Өмірінің соңы. Қайтыс болуы
Адольф Гитлер өмірінің соңына дейін христиан дінінің католиктік бағытын ұстанған. Оның ең сенімді адамдарының бірі Альберт Шпеер Гитлердің шіркеулерге деген көзқарасының оң болмағанын айтады. Әртүрлі ортада әртүрлі ой білдірген. Шіркеулерді халықты ұстап отыратын күшті элемент деп те қарастырған. Гитлер 1930 жылдан бастап вегетариан болған. Ол жайлы оның өмірін зерттеген адамдар да бірауыздан келіседі. 1933 жылдан бастап Гитлер өзінің қалауы бойынша көшелер мен орталық алаңдарды өзінің атымен атай бастайды. Кез-келген елді мекендер мен қалаларда Гитлердің атымен аталатын көше және алаңдар болды. Ол әсіресе, өзіне ұнамайтын адамдардың атына ие көшелер мен алаңдарды өзгертті. Біраздан соң НСДАП партиясы елдегі жаңа көше мен алаңдарға Гитлердің саясатын қолдаған тұлғалардың есімін беру туралы заң шығарды. Партияның жастар қанатын Гитлер жастары деп өзгертті. Сондай-ақ, стадиондар, мектептер, қалашықтар Гилердің атымен немесе Гитлердің қарамағында екендігін білдіретін атаулармен аталды.
Арциз
1816 жылы Вюртембергтен қоныс аударған неміс колонистері «Арсис» қаласының негізін қалаған. Қоныс атауы Арси атты француз қаласының атауымен аталған. Бұл қала маңында 1814 жылы одақтас әскерлер (Ресей, Австрия және Бавария ) Наполеон әскерін ойсырата жеңген. Келімсектер ауыл шаруашылығымен айналысқан. XX ғасырдың басында қалада өнеркәсіп дами бастайды. 1945-1950 жылдары соғыстан кейін қираған кірпіш және нан зауыты, тігін фабрикасы, өнеркәсіп комбинаты мен диірмен қайта құрылады. 1950-1960 жылдары ет комбинаты, мұнай базасы мен автотізбек жаңадан салынады. Осы жылдары жүзім өсіру шаруашылығы қарқынмен дами түседі. 1960-1970 жылдары темір бетон өнімдерін шығаратын зауытының жұмысы іске қосылады.
Дереккөздер
Санат:Одесса облысы қалалары
Адольф Гитлер
Өмірінің соңы. Қайтыс болуы
1945 жылы 30 сәуірде Берлин қаласындағы бункерінде өзіне-өзі қол жұмсап мерт болады.
Лувьер-ан-Ож
Лувьер-ан-Ож (Louvières-en-Auge) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,22 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61238, пошта индексі — 61160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 82 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,18 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Жар қарлығашы
thumb| Riparia riparia
Жар қарлығашы, жағалаушы (Riparia riparia) — торғайтәрізділер отрядының қарлығаш тұқымдасына жататын кішкентай құс. Қазақстанның су айдындарында кең тараған. Өзендердің жарқабағын мекендейді. Дене тұрқы 12 — 14 см, қанатының ұзындығы 9 — 10 см, салмағы 11 — 18 г. Арқасы қоңырқай, қанаты мен құйрығы қара, бауыры ақшыл сұр түсті. Жемін ұшып жүріп ұстайды. Жерде жүре алмайды. Шықылықтаған дыбыс шығарады. Жар қарлығашы — жыл құсы. Сәуір — мамыр айында Қазақстанға ұшып келіп, жарқабақтағы індерге (тереңд. 50 см-дей, кейде 1,5 м-дей) ұялайды. Жылына екі рет көбейеді. Мамырда 3 — 8 (кейде 4 — 6) жұмыртқа салып, мекиені мен қоразы кезектесіп, 12 — 16 күн басады. Балапандары 20 шақты күнде қанаттанады. Қыркүйекте қыстау үшін Африкаға, оңтүстік Азияға ұшып кетеді. өсақ зиянкес жәндіктермен қоректеніп, пайда да келтіреді.
Дереккөздер
Санат:Қарлығаштар
Дойс-Ирманс
Дойс-Ирманс (Dois Irmãos) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Порту-Алегри агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Грамаду-Канела экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28 155 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 65,156 км² шамасында. Халық тығыздығы — 432,1 адам/км².
Тарихы
Қала 1959 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Радиоэлектроника негіздері
Радиоэлектроника негіздері — 2011 жылы Алматы қаласы «Қазақ университеті» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — З. Ж. Жаңабаев, Ж. Б. Мұқан, Қ. Б. Ізтілеуов. Беттер саны — 180.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-29-534-4.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Қазақ университеті баспасының кітаптары
Жартытөбе ауылдық округі (Созақ ауданы)
Жартытөбе ауылдық округі – Түркістан облысы Созақ ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Жартытөбе, Аққолтық, Бабата ауылдары кіреді. Орталығы – Жартытөбе ауылы. Округ құрамында болған Таскөмірсай ауылы 2015 жылы таратылған.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 3305 адамды құрады.
Ауыл бөлімшелері
2 орта мектеп, 1 емхана, 2 ФАП, 1 балабақшасы, 2 ауылдық клуб, 2 кітапхана, 1 Қазпошта бөлімшесі, байланыс бөлімшесі, телестанция бар.
Ауылдық кеңес төрағалары
“1-Май” ауылдық кеңесі төрағасы болып Тайлақбаев Бейсен қызмет атқарды. Ауылдық кеңес төрағалары болып Есжанов Баймұса (1962-1975 жылдары), Жақсыбаева Рабиха (1975-1976 жылдары), Байділдаев Сағынтай (1976-1980 жылдары), Төлебаева Бибі (1980-1985 жылдары), Алтеков Сержан (1985-1992 жылдары) қызмет атқарды. Ауыл әкімі болып Алтеков Сержан 1992 жылдан бері қызмет атқаруда.
Колхоз төрағалары
“1-Май” ауылдық кеңесіне қарасты колхоздар және олардың төрағалары туралы мынадай деректер бар. Үштөбе атындағы колхозда Тоғызбаев Тұран (1947-1948 жылдары), Мықтыбаев Жұмабек (1948-1950 жылдары), Рақышов Асқар (1950-1952 жылдары) төраға болды. “1-Май” атындағы колхозда Иманқұлов Алтек (1942-1944 жылдары), Оқшиев Жайық (1945-1952жылдарға дейін) төраға болды. Сталин атындағы колхозда Сауқауов Темірәлі (1948-1952 жылдары) басшылық жасады. “Жаңатілек” колхозында Ақбергенов Серікбай (1943-1948 жылдары), Жанкеев Аштархан (1949-1952 жылдары) төраға болды. 1952 жылы колхоздар біріктіріліп, іріленді және Сталин атындағы колхоз болып аталды. Оның төрағалары болып Рахышов Асқар (1952-1954 жылдары), Айқожаев Бұзау (1954-1956 жылдары), Есенсариев Ысқақ (1953-1957 жылдары) қызмет атқарды. 1957-1962 жылдары аралығында Сталин атындағы колхоз Калинин атындағы совхозының құрамында болған.
Кеңшар директорлары
1962 жылы Жартытөбе кеңшары құрылғанда директорлары болып Малдыбеков Слабек (1962-1967 жылдары), Мырзахметов Исабек (1967-1978 жылдары), Исаев Өмірбай (1978-1987 жылдары), Жүсіпов Әбіл (1987-1989 жылдары), Мұсабеков Сағынтай (1989-1991 жылдары), Еспенбетов Қабылбек (1991-1994 жылдары) қызмет атқарған.
Дереккөздер
Санат:Созақ ауданы ауылдық округтері
Көктемгі жанаргүл
Сипаттама. Жанаргүл туысына жататын, биіктігі 10-40 см-ге жететін, көп жылдық шөптектес өсімдік. Жеміс берген кезінде өсімдіктің биіктігі 50-60 см-ге дейін жетеді. Сабағының диаметрі 2,3 -5,5 мм. Сабағының жоғарғы жағы қырлы, жапырақтары ұзын, 2-5жапырақшалары бар. Сабағының ортасында жапырақтар жоқ, тек жоғарғы бетінде жапырақтары санаулы, отырмалы, домаланып келген. Түп жагы үшкір, жиегі тузу. Гүлдері жалгыздан, ірі, диаметрі 4-8 см. Тұқымы 4-7 мм, жалаңаш тұмсығы бар, бүралып келген, тұқымының салмағы. 10,5 г. Мамыр-маусым айларында гүлдейді, жемісі шілде-тамыз айында піседі.
Таралуы. Өсімдік Қазақстан мен Өзбекстанда кеңтаралған. Негізгі таралу аудандары: Іле, Күнгей Алатаулары. Дайындалуы. Дәрі жасау үшін өсімдіктіңжер бетіндегі бөлігін, /Herba Adonidis/теріп алады.Шикізатты гүлдегеннен кейін жинайды. Себеттерге салып, көлеңке жерде немесе желдетілген бөлмеде кептіреді. Кептіргіштерде де 60° С температурада кептіруге болады. Сонымен қатар, флавоноидтар: ориентин, изоориентин, илік заттар, алкалоидтар, сапониндер, С витамині, органикалық қышқылдар кездеседі. Қолданылуы. Жылтыр жанаргүлдің шөбінен жасалған дәрі-дәрмектер негізінен қан айналу қызметінін жетіспеушілірінде, орталық жүйке системасын тыныштандыру үшін, невроз ауруларын емдеу үшін қолданады. Жанаргүлдің шөбі М.Н. Здренко микстурасының қүрамына енеді. Дәрі-дәрмектер. Тұнба, құрғак экстракт, Адонис-бром, Адонизид, Кардиовален. Сақталу мерзімі 6 ай немесе 1 жыл.
Санат:Сарғалдақтар тұқымдасы
Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев
Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев (1 сәуір, 1925, Алматы облысы, Іле ауданы, Шилікемер (қазіргі Нұрғиса Тілендиев ауылы) - 15 қазан, 1998, Алматы) – қазақтың әйгілі күйші композиторы, дирижер, дәулескер домбырашы. Қазақ КСР халық әртісі (1975), КСРО халық әртісі (1984), халық қаһарманы (1998).
Туындылары
Нұрғиса Атабайұлы қазақтың музыкалық мәдениетіне композитор, дирижер, орындаушы ретінде өшпес із қалдырған суреткер. Ол 500-ден астам музыкалық төл туындылардың авторы. Осынау мол мұраның жанрлық аясы да қайран қалдырады: ән, күй, романс, увертюра, поэма, контата, опера, балет. Сүйікті шығармаларынан
Нұрғиса Атабайұлы музыкасын жазған М.Әуезовтың, Ш.Аймановтың, Т.Ахтановтың, Ә.Тәжібаевтың пьесалары, сондай-ақ
Ол Абайдың
Сонымен қатар қазақ ақындарының өлеңдеріне
Музыкалық мәдениет
Нұрғиса Атабайұлы қазақтың музыкалық мәдениетіндегі сал серілік дәстүрдің соңғы тұяғы. Ол өнер туындату барысында уақыттың идеологиялық өктемдігіне, ассимиляцияшыл әсіре үрдісіне мүлде мойын ұсынбастан, өзінің тәңір дарытқан төлтума қалпынан қылдай ауытқымай жүріп, шығармашылық даралығын сақтап қала алды. Бұл ретте, Нұрғиса жерден қуат алатын Антей сияқты, қазақтың музыкалық дәстүріне табанын нық тіреп тұрып, өзінің арман аңсарын еш жасқанбастан дыбысқа айналдыра білді. Ол өз заманының музыкалық танымын терең игерген кәсіпқой музыкант бола тұра суырыпсалмалық дәстүрді ұдайы шабыт тұғыры етіп отырды. Былайша айтқанда, көргенді күйттеп, естігенді жаттап отыратын оркестрлік қасаңдыққа Нұрғиса буырқанған шабыт еркіндігін дарыта білді. Бұл рете, Нұрғиса сахараның ақ бас абыздары сияқты, өз үнін көп дауысқа тұншықтырмай, өз лебізін көп даңғазаға ілестірмей, қазақтың дәстүрлі музыкалық тіліндегі дарашыл қасиетті (монодийность) тәу етіп өтті. Нұрғисаның композитор, дирижер, орындаушы ретіндегі ойы көпке ортақ, тілі көпке түсінікті. Егер, салсерілер өнері адамның жан жүрегіне бағытталуымен дараланса, сол ұлы дәстүр Нұрғисаның да барша шығармашылық болмысында аста төк болып, шалқып шашылып жатты. Дәл осы тұрғыда Нұрғиса қазақтың дәстүрлі музыкасының әрін тайдырмастан, нәрін жоғалтпастан тек қана өзіне тән профессионализмді қалыптастыра алды.
Толығырақ
Н. Тілендиев тұңғыш рет қазақтың төл музыкасын төл аспаптарымен оркестрлік үлгіде дыбыстау арқылы, әрі қалай дамытудың тамаша үлгісін көрсетті. Енді, орындаушы Нұрғиса, яғни домбырашы Нұрғиса туралы. Қашанда айғақсыз деректің бәрі қиялмен қоңсылас, болжаммен кіндіктес. Айғақты дерек атаулы шын тарихтың тапжылмас іргетасы. Қазақ маңдайына біткен ұлы күйші – композиторлардың, шүкір қатары қалың. Бүгінге жеткен күй мұрасына да кенде емеспіз.Дегенмен, сұлулыққа іңкәр көңіл кейде қиялдайды: шіркін – ай, осынау құдірет күйлерді сол шығарушы құдіреттердің өзі қалай тартты екен деп. Өкініштісі, арыдағы дәулескер күйшілерден жеткен «қолтаңба» жоқ. Қолдан – қолға көшіп жеткен күйлеріне қанағат. Домбырашы – орындаушылық өнерді көксегенде де, сол көненің күйлерін көкірегіне қонақтатып, бүгінгі күнімізге жеткізген саңлақтардың өнеріне жұбанамыз. Жай ғана жұбанып қоймаймыз, орындаушылық ұлы дәстүрдің жығасы қисаймай, барша сән – салтанатымен, барша шеберлік – шалымымен жеткеніне де күмәнсіз сенеміз. Сендірмей қоймайтын құдірет – бүгінгі күй құмар қауым Дина Нұрпейіскеліні, Қали Жантілеу, Әбікен Хасен, Жаппас Қаламбай, Төлеген Момбек, Нұрғиса Атабайұлы, Мағауия Хамза, Ырысбай Ғабди, Қаршыға Ахмедьяр, Әзидолла Есқали, Талас Әсемқұл, Шәміл Әбілтай, Секен Тұрысбек, Сыматай Үмбетбай, Мұхаметжан Тілеухан сияқты күйші – орындаушылықтың жылжыған жорғасы мен жылмиғмн жүйріктерін естіп – көріп отыр. Бұлардың әр қайсысы бір – бір мектеп, әр қайсысының саусағына ілесіп сан ғасырдың шеберлік – шалымы жеткен. Сонан соң, бұлардың бәрі де жай ғана жапттап тартатын жайдақ орындаушылар емес, күйші – орындаушылар. Яғни, күй туындататындар, содан да, олар тартатын күйінің ішіне түсіп, кейіпкеріне айналып тартады. Олар арыдағы құдірет күйшілердің өзі тіріліп келіп тыңдаса, өкіндірмейтін дүлдүлдер. Міне, осындай дүлдүл орындаушылардың бірі ғана емес, бірегейі – Нұрғиса. «Солақайдың сойынан сақтан» дегендей, Нұрғиса солақай домбырашы болған. Мұның өзі оң қол саусақтарының пернелерге қапысыз қадалатын икемділігін пайдаланып, мөлдір дыбыстар шығаруына дес берген сияқты. Ол бар айтарын домбыра арқылы жеткізген қайталанбас домбырашы.
Күй сезіну
Қазақ домбырашылары күй өнерін көз арқылы, қол арқылы және құлақ арқылы жұғады деп отырады. Осылардың ішінде күйді құлақпен сіңіретіндердің жөні бөлек. Себебі, көз – көргенінен танбайды, қол – ұстағанынан – айырылмайды. Яғни, күйді көз бен қол арқылы жұғысты еткендер, әдетте, қасаң қайталаушылыққа ұрынады. Ал, құлаққа сіңген күй, сөз жоқ, санаға да сіңеді. Санаға сіңген күй жүректі тербеп, жүрекпен тартылмақ. Нұрғиса болса, күйді құлақпен сіңіріп, жүрекпен тартатын домбырашы. Оның тартқан күйлері жүректен шыққан соң да жүректерді байрап жатады. Нұрғиса домбырашы – орындаушы ретінде қазақтың күйшілік мектептеріне тән төл ерекшеліктерді терең танып – түсінген; сол танып – түсінгенін дыбыстай алар әдіс–тәсілдерді қапысыз меңгерген. Ол Алтайдың тік күйлерін, Арқаның қоғыр күйлерін, Сыр бойының бойлауық күйлерін, Жетісудың жайсаң күйлерін, Атыраудың адуын күйлерін тартқанда, солардың қай–қайсысының да әрін тайдырмай, нәрін жоғалтпай, сәні мен салтанатын келістіріп тарта алған санаулы ғана саңлақтардың бірі. Егер Нұрғиса композитор да болмай, қоғам қайраткері де болмай, тек қана домбырашы – орындаушы болса, ол сонда да қазақтың мәдени – рухани шежіресіндегі көрнекті тұлға ретінде төрден орын алар еді.
Дарын
Тілендіұлы Нұрғисаның бойындағы осындай Тәңір дарытқандай көп қырлы, алуан сырлы аста–төк дарынның сыр–себебі кім–кімге де ден қойдыртса керек. Әрине, ондай сыр–себептің негізі қашанда туған топырақ, шыққан тек, өсіп-өнген ортамен кіндіктес. Бұл ретте, Нұрғисаны жарық дүниеге келген сәттен бастап–ақ әнге бөлеп, жырмен құндақтап, күймен тербеткен Жетісудың өнерпаздық дәстүрін тағдырлы себептің зоры десе жөн. Мұндайда көктей шолып болса да, Жетісудың өнер мектебіне тұғыр болған тұлғалардың атын атап, түсін түстеп өті қажет. Бұл ретте, әрине, Сүйінбай, Жамбыл, Құлмамбет, Бақтыбай, Бармақ, Үмбетәлі, Қалқа, Кенен, Қуат, Балтағұл, сияқты айыр көмей ақындар, Кебекбай, Сапақ, Ноғайбай, Бөлтірік сияқты от ауызды, орақ тілді шешендер, Қанадан, Байсерке, Бердібек сияқты дәулескер күйшілер, Дәурен сал, Қырмызы, Жидебай, Балқыбек сияқты толлықсып–бұлықсыған сал–серілер, Ұлбике, Әлмен, Ақкүміс, Ләтипа, Жаңылдық сияқты жезтаңдай қыз–келіншектер алдымен еске түседі. Олар қалыптастырған ұлы өнер мектебі, ұлағатты өнеге Нұрғисадай туа біткен дарынды жөргегінде тыныш жатқызуы мүмкін емес еді. Осы орайда, Нұрғисаны ақ көйлекпен туған, ақжолтай жан деуге болады. Ол өнерпаздықтың ұлы дәстүрін талбойына сіңірген әкесі – Тілендінің бауырында өсті. Тәңірдің тіліндей күй сарындарын әке алдында отырып бала көкірегіне қонататты. Нұрғисаның анасы Салиха әйгіліКенен ақынның қарындасы, ол кісі де төңірегін әншілігімен тәнті еткен. Сол кісінің сызылта салатын сұлу әндеріне бала Нұрғиса жан–жүрегін тербелтіп өсті.
Мүшел жасқа толар–толмас кезінің өзінде–ақ ауылындағы қазақ пен қырғыздың, орыс пен татардың музыкалық аспаптарын тегіс қолынан өткізіп, алуан түрлі ән мен күйді құйқылжыта тартқанда ауыл–аймағы аузын ашып, көзін жұматын болды. Есейе келе Нұрғиса әншіліктің ақиығы Кененнен бата алып, жыр жампозы Жамбылдың сарқытын ішті.Мұның бәрі де Нұрғиса өнерпаздығының себепшісі, бастау бұлағы деуге әбден болады. Алайда, үлкен өнердің сара жолына қадам бастыртқан, тағдырдың жазуындай орайлы сәтке Нұрғиса он төрт жасында кезікті. Кезігушісі – қазақ музыкасына пайғамбардай шапағаты тиген әйгілі Ахмет Жұбан еді. Жеті қабат жер астынан жаңа ғана бұлқынып шығып, булыға ағып, енді ғана жүлге тарта бастаған кәусар бұлақтың тегеурінін жазбай танитын қарт бағьан сияқты, бала Нұрғисаның бойындағы бұла дарынды дана Ахмет те бірден таниды. Таниды да, Нұрғисаны қолынан жетектеп алып келіп, қазақ ұлт аспаптар оркестрінің домбырашылар тобына қосады. Бұл, жазмыш дегенді қойсайшы, оркестр құрамындағы өңшең дәулескер домбырашылардың ішінен домбырашылықтың дүлдүлі Қали Жантілеудің оң жағынан Нұрғисаға орын тиеді. Қалидың алдын көрген құйма құлақ Нұрғиса кешікпей–ақ, бұрын күйді қызығып тартса, енді күйді құнығып тартатын болады, бұрын күйді еліріп тартса, енді күйді елігіп тартады. Міне, осының бәрі де Нұрғиса әлеміне тапжылмас тұғыр болды, осының бәрі де Нұрғиса дарынының сарқылмас қайнар көзі еді.
Тілендіұлы Нұрғиса өзінің барша қабілет – дарынын халқының рухын асқақтатуға арнады. Бұл жолда ол халқымен етене тіл табысып, халқының сырласы да, мұңдасы да бола алды. Оның музыкасы баланың да, дананың да жүрегіне жол тауып, дүйім жұрттың рухани жан серігіне айналды. Ол атақ – даңқ іздеген жоқ, атақ – даңқ оны іздеп тапты. Қазақстан композиторларының ішінде тұңғыш рет Халық қаһарманы атағын алды. Кез – келген кесек дарынның күмәнсіз орындалатыны сияқты, бұған дүйәм жұрт қалтқысыз көңілмен қуана қол соқт. Нұрғисаны біртуар дарын, қайталанбас тұлға ретінде көзінің тірісінде – ақ әйгілі замандастары бірауыздан мойындады. Олар Нұрғисаны мақтаған жоқ, халықтың мәдени – рухани өміріндегі құбылыс ретінде Нұрғисамен мақтанды.
Ұлылардың сөзі
Осы ой – толғамдардың алып – қосары жоқ, бәре де ақиқат сөздер. Ойдың орамын Тілендіұлы Нұрғисаның өз сөзімен түйіндеуге болар:'' «Кейде мен өзімді әке – шешеден тумағандай сезінем. Өйткені, халық алақанына салып, өмір бойы аялап келеді,»'' - дейді екен. Бұл да шығар күндей шындық.
«Арман»
Бір ауылда той болып, сол тойға Тілендіұлы Нұрғиса арнайы шақырылыпты. Өзі той болған соң, оған Нұрғиса шақырылған соң, әрине, күй тартылады. Күйді, әрине, Нұрғиса тартады. Елдің де күткені сол, күй тартылған сайын тыңдаушы жұрттың айызы қанып, желпіне түседі. Жұрт желпініп, қошамет көрсеткен сайын Нұрғисаның арқасы қозып, домбырасын қырық құбылтады. Тыңдаушының делебесі одан сайын қозады. Жұрт осылайша мәз–мейрам болып жатқанда, бір ақ сақалды қарт құйған мүсіндей болып, шеттеу отырады. Бейне бір тас керең адам секілді, тартылып жатқан күйге селт етпейді. Әрбір күйді тартқан сайын қолпашты қардай боратқан көпшілік Нұрғисаны одан сайын қолқалай түседі. Еті қызып алған Нұрғиса домбыраны төсіне қойып, басына шығарып, шырқ үйіріп тартады. Тыңдаушы көпшіліктің есі шығып, одан сайын үздіге түседі.
Бірақ, шеткеріде отырған қарт қана, селт етпестен, сол тұнжыраған қалпынан танбайды. Содан, күйдің неше атасы тартылып, әннің неше атасы айтылып, тыңдаушының құмары қанып, түннің бір мезгілі болған кезде Нұрғиса тынығып, дем алмақшы болады. Қонақтарды алдын–ала сайланған үйлерге бөліп–бөліп жатқызу үшін тарата бастайды. Нұрғиса болса, бағанағы құйған мүсіндей тұнжыр қарттың үйіне бөлінеді. Үйге келеді. Тап–тұйнақтай қонақ түсетін үй екен. Нұрғисаның көзіне төрде ілулі тұрған қозы қарын қызыл домбыра алдымен шалынады. Домбыра көрсе Нұрғисада тағат қала ма, қызыл домбыраны қолына алып, шертіп көрсе, домбыраның көмейі күмбірлеп, көкірегі өксиді екен. Нұрғиса қызықғып кетеді де, үй иесіне: «Ақсақал, бір күй тартып берейінші!» дейді. Үй иесі самарқау қалпымен Нұрғисаның бетіне барлай қарап алады да: «Тартсаң тарт, шырағым. Тек, үйдің берекесін алмай, адам құсап тартшы!» - дейді. Қарттың үні мүлде түңілгендей, дені дұрыс күй тыңдаудан күдерін үзгендей болып естіледі.
Нұрғиса болса дүние төңкеріліп түскендей «Ах!» дейді. Күн ұзынғы қолпаштың, күн ұзынғы марапаттың бәрі желге ұшқандай, бәрі жалған сияқты жаны құлазып сала береді. Ол аздай–ақ, сол сәт әкесі Тіленді марқұмның дәл жаңағы қарт сияқты «Күйдің берекесін алмай, күйін келтіріп тартар болар» деп отыратын сөзі есіне түсіп, одан сайын құмығыды. Тап бір әке өсиетін аттанғандай, күйші әкесінің арманына қылау түсіріп алғандай, жан–дүниесі әп–сәтте әптер–дәптер болады. Сол сәт көкірігінен «Ах, арман–ай!» деген сөздің қалай лықсып шыққанын өзі де аңғармай қалады. Нұрғиса тұғырдағы қырандай дүр сілкініп, есін жияды. Сол қалпында домбыраны үгітіп жіберердей құшырлана бауырына басып отырып, жөргектен құлағына сіңген ескі сарынды сұңқылдатып қоя береді. Күй қолымен емес, жүрегімен тартылады. Тереңнен тепсініп шыққан шұңғыла сарын гөй–гөйлеп, небір нақышты иірім–қайырымдар өзінен-өзі құйылып арманымен қауышқандай сезіне беріледі.
Күй аяқталады. Нұрғиса қарсы алдында қақшиып отырған қартқа қарайды. Қарттың қабағы ашылып, жанары шоқтай жайнап, мүлде басқа күйге түскен. Сол қалпы ботадай елпілдеп: «Ой, бәрекелді, өркенің өссін, қарағым!» дейді. Нұрғиса сонда ғана өзіне өзі келгендей болып, көңілі орнына түседі...
Сөйтсе, бұл қартыңыз соғысқа барғанға дейін тыңдаушысын тәнті еткен дәулескер домбырашы екен. Соғыстан сол қолы шынтағынан кесіліп оралыпты. Қол кесілгенмен, көкірек сау, күйге ынтық көңілін өзінше аулап, домбырасын баптап қояды екен. Міне, осы қарттың алдында тартқан күйін Нұрғиса кейін «Арман» деп атап жұртқа жайса керек.
Дереккөздер
Санат:Күйшілер Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:КСРО сазгерлері Санат:XX ғасыр сазгерлері Санат:КСРО дирижерлері Санат:Қазақстан дирижерлері Санат:XX ғасыр дирижерлері Санат:КСРО музыка педагогтары Санат:Қазақстан музыка педагогтары Санат:XX ғасыр музыка педагогтары Санат:Қазақстан Халық Қаһармандары Санат:Отан орденінің иегерлері Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:КСРО халық әртістері Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері Санат:Қазақстан халық әртістері Санат:Қазақстан киносазгерлері Санат:Қазақфильм тұлғалары Санат:Опера сазгерлері Санат:Балет сазгерлері Санат:Опера дирижерлері Санат:КСРО академиялық музыканттары Санат:Қазақстан академялық музыканттары Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Раттельсдорф
Раттельсдорф (Rattelsdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Франкония әкімшілік округіне бағынады. Бамберг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 4478 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 39,58 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 4 71 174. Муниципалитеттің басшысы — Бруно Кельнер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 13 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Вудвард (Оклахома)
Вудвард (Woodward) — Оклахома штатының Woodward округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 12051 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34.2 км² шамасында. FIPS коды — 40-82150.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Бирюля (Майма тармағы)
Бирюля (Куру-Айры) — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Майма өзенінің сол жағалауынан 39 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Толағай (ауыл)
Толағай — Абай облысының Көкпекті ауданы, Көкпекті ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Көкпекті ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 16 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 409 адам (198 ер адам және 211 әйел адам) болса, 2009 жылы 228 адамды (107 ер адам және 121 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Көкпекті ауданы елді мекендері
Николай Алексеевич Иванов
Николай Алексеевич Иванов - 1934 жылы 3 маусымда РКФСР Курск облысының Ильинка ауылында туған. Орыс.
Әкесі - Иванов Алексей Михайлович, марқүм. Анасы - Иванова Екатерина Павловна, марқұм.
1998 жылдан бері - «Көкшетау» облыстық Мәдениет үйі ардагерлер хорының жетекшісі.
Бүкілодақтық көркемөнерпаздар шығармашылық байқауының лауреаты (1981); 2-ші Бүкілодақтық халық шығармашылығы байқауының лауреаты (1987). «Ерен өңбегі үшін» (1970), «Еңбек ардагері» (1988) медальдарымен; «Кәсіподақтардың мәдени-ағарту мөкемелеріндөгі үздік жұмысы үшін» белгісімен (1981) марапатталған. ҚазКСР Еңбек сіңірген мәдениет қайраткері (1982).
Діни көзқарасы - атеист.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - «Саяси көшбасшыда шыншылдық, адалдық, бірбеткейлік, риясыздық секілді қасиеттерді бағалаймын».
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Мемлекеттің қуатты өркендеуіне үміттенемін».
Хоббиі - бау-бақша өсіру.
Сүйіп оқитын әдебиеті - әскери тақырыптағы көркем әдебиет.
Үйленген. Жұбайы - Иванова Лилия Семеновна (1940 ж.т.), зейнеткер. Қызы - Щербак Светлана Николаевна (1961 ж.т.); ұлы - Иванов Николай Николаевич (1962 ж.т.).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Көктал-Арасан
Көктал-Арасан — Жетісу облысы Панфилов ауданы, Үлкенағаш ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орта­лығы — Жаркент қаласынан солтүстік-батысқа қарай 34 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 289 адам (141 ер адам және 148 әйел адам) болса, 2009 жылы 283 адамды (138 ер адам және 145 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Панфилов ауданы елді мекендері
Фердинанд Порше
thumb|300px
Фердинанд Порше (немісше Ferdinand Porsche; 1875 жыл 3 қыркүйек. Мафферсдорф, Австро-Венгрия – 1951 жыл 30 қаңтар, Штутгарт, Германия) – неміс брондалған танк техникасы мен автомобиль  құрастырушысы. Porsche компаниясының негізін қалаушы. 20 ғасырдың әйгілі Volkswagen Käfer автомобилін шығарушы ретінде танымал.
Ерте кезең
Фердинанд Порше 1875 жылы 3 қыркүйекте Мафферсдорф қалашығында дүниеге келеді. Әкесі – Антон Порше жөндеу шеберханасының иемденушісі болған. Жергілікті тұрғандар арасында құрметті болады. Тіпті ол мэр қызметін атқаруға да сайланады. Фердинандтың сондай-ақ ағасы мен әпкесі болады. Антон Порше өзінің мұрагері етіп үлкен ұлын қойғысы келеді, бірақ ұлы шеберханада жұмыс істеп жатқанда оқыс жағдай орналып қаза табады. Осыдан кейін әкесінің үлкен ұлы әрі мұрагері ретінде Фердинанд Порше болады.
Әкесінің шеберханасында Фердинанд 15 жасынан бастап жұмыс істей бастайды. Кейін ол техникалық училищеге түседі. Таңнан кешке шейін әкесінің шеберханасында істеп, кеште Райхенберг училищесіне оқуға барып жүреді.
Автомобиль құрастырушы
Фердинанд Порше Вена университетінде жүргізілетін дәрістерге ерікті тыңдарман ретінде қатысып инженерлік істі үйреніп алады. Лонер құрастырушылық бюросында жұмыс істейді. Ол жерде Фердинандқа жылдам жүретін, сонымен қатар Австрияда жақсы сатылатын электрлі тартылысты автомобиль құрастыру талабы қойылған еді. Порше аталмыш жобаны сәтті құрастырып шығады. Көлік шағын әрі жылдам - сағатына 40 километр жүретін болады. Алайда көліктің салмағы едәуір ауыр болады, қорғасыннан жасалған аккумуляторлы батареялар көлік салмағының басым бөлігін құрайды. Батареялардың қуаттылығы ұзақ уақытқа жетпейді, автомобиль небәрі бір сағат қана қозғалыста бола алады. Лонер бұл үлгіні өте сәтті шыққан деп есептеп, Порше электромобилінде рахаттана жүреді. Бірақ Фердинанд бұл жобаны сәтсіз деп табады.
1898 жылы Поршеде жаңа электромобиль жасау идеясы туады. Лонер Фердинандты өз компаниясына бас құрастырушы етіп тағайындап, іске кірісуге жағдай жасайды. Өздігінен жүретін экипажда әрбіреуі екі жарым жылқы күшіне тартатын қуаты бар екі электромоторы бар болады. Оған Lohner-Porsche деген атау береді. Бұл үлгі 1900 жылы Парижде өткен бүкіләлемдік көрмеде Гран-приге ие болады. 1906 жылы Порше Austro-Daimler автомобилін шығарған Вена фирмасының техникалық директоры мен бас құрастырушыс болады. Оның басшылығымен Prinz-Heinrich, Sascha, ADM және ADR үлгілері шығады.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1943 жылдың аяғында одақтас авиацияның рейд кезінде бюроның бүкіл мұрағаты жойылды. Келесі жылдың басында аман қалған жабдықтар мен құжаттар Австрияның Гмюнд қаласына жеткізіліп, жергілікті ағаш кесу зауытының ғимаратына орналастырылды. Дәл осы жерде Фердинанд Порше мен оның 36 жастағы ұлы Фердинанд «паромы» Антон Эрнст соғыстың аяқталуын қарсы алды.
Соғыстан кейінгі кезең
1945 жылы желтоқсанда әкесі мен баласы Францияның Әділет министрлігі қозғаған іс бойынша тұтқындалды. Фердинанд 20 айға жуық түрмеде отырды (Ферри 1946 жылы наурызда босатылды). Тек 1947 жылдың 1 тамызында профессордан айыптар алынып тасталды, бірақ олар бір жыл бойы француз оккупация аймағынан шықпау туралы қолхат алды. Бұл жағдай, сондай-ақ түрмеде жатқан оның денсаулығына қатты нұқсан келтіру Фердинандты бюро басшылығынан кетуге және ұлы мен оның көмекшілерімен кеңесумен шектелуге мәжбүр етті.
Австрияны азат еткеннен кейін оның үкіметі Порше бюросының капиталын қоса алғанда, немістің барлық мүлкі мен банктік есепшоттарына тыйым салды. Маған шұғыл түрде демеушілер іздеуге тура келді. Бұл рөлді екі неміс - Цюрих жарнама агенттігінің басшылары фон Зенгер мен Бланк алды.
Бюроның Германияға оралуы 1949 жылдың аяғында болды. Өндіріс Штутгарттың Зуффенгаузен қаласында орналасқан Reutter бодибилдерінен жалға алынған шеберханаларға көшті. 1951 жылы 30 қаңтарда Porsche инсульттан кейін қайтыс болды. Ферри фирмадағы толық билікті өз қолына алды.
Дереккөздер
Санат:Машинажасаушылар
Пегас
Пегас -(грек тіліндеΠήγασος ) қанатты жылқы образы. Ежелгі грек мифологиясында Персей өлтірген Медуза Горгонадан туған жылқы. Кейін Беллерофонт қолға үйретіп мініп,аждаһа Химерді жеңді.Геликон тауында Пегас тұяғымен тарпыған жерден Гипокрена бұлағы пайда болған. Кейінгі аттикалық ұғвм бойынша,осы бұлақ суы ақындарға шабыт берген. «Пагасты ерттеп міну», яғни ақын болу деген сөз осыдан шыққан. Санат:Тарих Санат:Грек мифологиясының кейіпкері
Әлфина Робертқызы Насырова
Әлфина Робертқызы Насырова (12 маусым 1988, Алматы, Қазақ КСР) — Қазақстандық модель, актриса, «Алматы аруы-2007» байқауының жеңімпазы, «Қазақстан аруы 2007» ұлттық сұлулық байқауының жеңімпазы.
Өмірбаяны
Қазақ отбасында дүниеге келген. Байқауда жеңімпаз атанған кезде Алматы технологиялық университетінде оқыды. Ұлты татар. Оның бойы 178 см, дене өлшемдері 90-60-90.
Сұлулық байқаулары
2008 жылғы 13 желтоқсанда Нячангта (Вьетнам) өткен «Ғалам аруы-2008» және Йоханнесбургте (Оңтүстік Африка) өткен «Әлем аруы-2008» халықаралық сұлулық байқауының қатысушысы. Әлемнің үздік 15 аруының қатарына енді. Miss Globe International 2011 халықаралық сұлулық байқауында 4-вице-мисс атағын алды. Miss New World 2017 байқауында 3-орын алды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан актрисалары Санат:XXI ғасыр актрисалары Санат:XXI ғасыр фотомоделдері Санат:Мисс Қазақстан Санат:Қазақстан фотомоделдері Санат:Модельдер
IC 3454
IC 3454 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sb (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41468, UGC 7670, MCG 5-30-13, ZWG 159.10, KUG 1229+277.
Сыртқы сілтемелер
IC 3454 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Өтетілеу би
Өтетілеу би – Кетебайдың үлкен ұлы және әкесіні билік жолын ұстаған баласы. Өтетілеу шамамен 1760 жылдары дүниеге келген.
Байұлы тайпасы Жаппас руынан шыққан. Өтетілеу қарақалпақ, Бұқара, Қоқан, Хиуа хандықтары арасындағы түрлі келісімдерге араласқан би. 1834 жылы Бұқараға сапар шеккен П.И.Демезон мен И.В.Виткевичтің «Записки о Бухарском ханстве» атты еңбектерінде (жазбаларында) Өтетілеу би туралысөздер бар. Негізгі мазмұны: «...1824 жылға дейін хиуалықтар қазақтарды жыл сайын тонап отыратын, бірақ арнайы алым түрі жоқ болатын. Кейіннен тонаушыылық шектен шыға бастайды. Сол тұста Шөмекейлер Хиуа ханына арнайы елші жіберіп, зекетті өздері апарып тұратын болып келіске-ді. Бұл келісім 1832 жылға дейін созылады. Өтетілеу би 1832-33 жылдарда Хиуа ханына жолығып, бұдан былай зкетті өздері келіп жинауын ұсынады. Осыны күтіп отырғандай Хиуа бектері Сырдария бойына еркін ене бастаған.
Атақты Балқы Базар Төребай биге арнаған көңілқосында:
...Өтетілеу, Сарытай,
Мөңке, Қылыш би өтті.
Бес бозғұлдың баласын,
Наһандай өрге сүйреген,-
Деп тегін айтпаса керек.
Ел арасында Өтетілеу бидің күзді күні Арқада қайтыс болып, кейіннен Сырға әкелініп, Ер Сейтпенбет әулиенің қасына жерленгені айтылады. Орынбор губерниялық хатшысы Бегловтың мәлімдеуінше Өтетілеу би 1845 жылы дүние салған. Өтетілеу атында жер-су аттары бар.
Дереккөздер
Санат:Қазақ би-шешендері Санат:1760 жылы туғандар Санат:1845 жылы қайтыс болғандар
Сен-Поль (Жоғарғы Вьенна)
Сен-Поль (Saint-Paul) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Жоғарғы Вьенна департаментінде орналасқан. Лимож округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 37,39 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 87174, пошта индексі — 87260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1237 адамды құрады. Халық тығыздығы — 33,08 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :