cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лактар
Кәсібі
19 ғасырдың аяғынан бастап лактардың негізгі кәсібі егіншілік болды (бидай, қара бидай, арпа, тары, бұршақ дақылдары, 19 ғасырдың аяғынан – жүгері, картоп, 20 ғасырдың басынан – бау-бақша дақылдары). ХХ ғасырда – мал шаруашылығы, мата жасау, киіз басу дамыды. Лактардың алтын-күміс кестелері асқан талғампаздығымен ерекшеленеді. Лактар қыш құмыра жасау шеберлігімен де танымал, Балхар керамикасы әлемге әйгілі болды. Дәстүр бойынша лак әйелдері қыш бұйымдарын жасаудың ең шебері болған. Олар жасаған әдемі ақ бояумен жасалған жұқа ыдыстар Кавказда ең сапалы болып саналады.
Лактардың ежелгі тұрғын үйлері жартастың бүйіріне ойылған бір бөлмесі бар бір қабатты үй болды. 19 ғасырда лактар көп бөлмелі екі және үш қабатта жеке тұрғын үй сала бастады. Бүкіл отбасы әдетте от жанып, тамақ әзірленетін жалпы бөлмеде уақыт өткізетін. Үш және екі қабатты үйлердің алғашқы екі қабатында қосалқы бөлмелер орналасқан. Бірінші қабаттың үй-жайлары, сондай-ақ тұрғын үйлердің терезе саңылаулары арка тәрізді болды.
Мәдениеті
Лактардың фольклоры бай. Батырлық және тарихи жырлары, лирикалық әдет-ғұрып, тұрмыстық жырлары, ертегілері сан-салалы.
Ежелгі уақытта лак ер адамдар міндетті түрде Кавказ белдеуін тағып, папахалар мен буркаларды киетін. Ақсақалдары бешмет пен черкес киді. Әйелдері кең туника тәрізді көйлек - лачек киген, салтанатты жағдайларда кең шалбар киді. Әйелдерде әрқашан алтын мен күмістен жасалған зергерлік бұйымдар көп болды: белдіктер, сақиналар, сырғалар. Олар маңдайлары мен кеуделеріне інжу, маржан, жартылай асыл тастар бейнеленген зергерлік бұйымдарды тағып отырған.
Кең тараған бидің түрі - лезгинка.
Дәстүрлі тағамдары сүт, ет және ұннан жасалған тағамдар, картоп пен көкөністер бар. Күнделікті тағамға жүгері тұшпарасы қосылған сүт сорпасы, кептірілген қой еті, ірімшік, сұлы жармасы, сүт, қуырылған қой еті, ұн мен шай қосылған қышқыл пісірілген сүт кіреді. Кең таралған тағамдар - палау, жұмыртқамен қуырылған тауық еті, күріш ботқасы, қышқыл сүт соусы қосылған қырыққабат орамдары.
Қазақстандағы лактар
Лактар Солтүстік Кавказ этностары секілді Қазақстанда 19 ғасырдан бастап омір сүруде. Олардың келуіне Ресей империясының Солтүстік Кавказды отарлау саясаты кезіндегі ұлт-азаттық көтерілістің жанышталуы себеп болды. Олар Сібірге және қазақ жеріне қарай қоныс аударды. Сонымен қатар кеңестік кезең тұсында да лактар Қазақстан жеріне күштеп және өз еркімен қоныстандырылды. Келесі легі негізінен 90-жылдары көші- қон үрдістері, нарықтық қатынастарға байланысты жалғасты Қазақстандағы лактар саны - 392 адам (2013).
Дереккөздер
Санат:Дағыстан халықтары Санат:Ресей халықтары
Төменгі Аллагуват
Төменгі Аллагуват — Башқұртстанның Стерлибашев ауданындағы ауыл, Аллагуват ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 272 адамды құрады. Пошта индексі — 453188, ОКАТО коды — 80248802001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Сатог-Еган
Сатог-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Котыг-Еган өзенінің оң жағалауынан 47 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 26 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ежелгі дәуірдегі Қазақстан
thumb|right|400px| [[Карта]] Тас дәуірі палеолит, мезолит және неолит болып үшке бөлінеді. Әуелгі палеолиттің өзі үш дәуірге бөлінеді. Олар олдувай (2,6 млн.-700 мың жыл бұрын), ашель (700 мың -150-120 мың жыл бұрын) және мустье (150-120 мың -31-30 мың жыл бұрын) дәуірлері. Тас құралдарының мынадай түрлері болды: шапқылар, қырғыштар, үшкір тастар, пышақтар.
Тас дәуірі
Ауыр салмақты, тік бұрышты, ұсақ шақпақ тастар ең ежелгі еңбек құралдарына жатады. Олар Қаратаудан табылды. Бөріқазған мен Тәңірқазған деген жерден табылған құралдар - ашельдік кезеңге жатады. Олар шапқылар, ауыр тас сынықтар, нуклевстар. Төменгі палеолитте адам тасты сындыру үшін басқа тасты пайдаланып, біріне-бірін ұрған. Мұндай техника "малта тас мәдениеті" (өзеннің малта тастарын пайдаланған) деп аталады. Мұны тапқан археолог халел Алпысбаев. Ашель уақытының ескерткіштері Орталық Қазақстанда Құдайкөл, Жаман айбат, Обалысай тұрақтары, батыс Қазақстанда – Маңғыстауда Шақпақата, Сарытас.
Мустье кезінде тас өңдеудің жаңа техникасы табылды. Ол оңтүстік Қазақстанда Ш.Уәлиханов атындағы тұрақ деп аталынады. Адамдар бизон, жылқы аулаған.
Қазақстанның ежелгі тұрғындары эволюциялық даму жағынан хомо сапиенс (саналы адам) сатысына сай келеді.
Меандр
thumb|Меандр Меандр немесе Өзен ирелеңі — (Кіші Азиядағы ирелеңділігі аса жоғары өзен аты) — өзен айналымы, жазық өзендері арнасының баяу ағысты иіндері. Меандрдың қисықтық радиусы өзендегі судың молдығы мен ағыс жылдамдығына тәуелді. Меандрдың қалыптасуына негізгі өзен ағынымен сәйкес емес ағыстар себепші болады: беткі ақпалар ойыс жағаға, ал тасындыға қаныққан түптік акпалар шығыңқы жағаға карай бағытталады. Ойыс жаға, әдетте, тік әрі биік, шығыңқы жаға қайырланған, көлбеу болып келеді. Өзен иіндері біртіндеп тұзақ сипатқа ауысады. М. — шектелген, еркін, бітпеген болып жіктеледі. Өзен ирелеңі үлкен жайылмасы бар жазық жердегі өзендерге тән бұрылыстар, өзен ирелеңінің екі түрі бар:
Ежелгі дәуірдегі Қазақстан
Палеолит
Соңғы палеолит – б.з.б. 40-35 мың жылдық аяқталады. Адамдар жер бетінің барлық аймағында өмір сүрді. Ру пайда болды. Ана жағынан (экзогамия-аналық ру). Дүниетанымы өсті. Өнер шықты, жануарлар суреттерін жартасқа салу пайда болды.
Меандр
Өзеннің ирелеңділігі
Өзеннің ирелеңділігі – өзен арнасының иректелу пішінінің дәрежесі. Өзеннің режіміне, алабы мен аңғарының геологиялық құрылысына және топырақ құрамына байланысты. Өзеннің ирелеңділігі коэффиңиентімен бастауы және сағасының арасындағы ұзындығының олардың арасындағы түзудің ұзындығына қатынасымен сипатталады.
Ежелгі дәуірдегі Қазақстан
Палеолит
О дүниеге сену болды. Мәдениеті – Шығыс Қазақстанда - Қанай, Свинчатка, Пещера, Шүлбі тұрақтары.
Меандр
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Ежелгі дәуірдегі Қазақстан
Мезолит
Мезолит – Қазақстанда аз зерттелді. Тек 80-90 жылдары Батыс және оңтүстік Қазақстанда археологиялық жұмыстар жүргізілді. Мезолит (орта) кезінде садақ пен жебе пайда болды. Тұрақтар өзен-көлдерге жақын болды. Мезолит тұрақтары – Қарағандыда - Әлімбек, Көкшетауда - Виноградовка, Қостанай маңында - Дачная, Маңғыстауда – Қызылсу қорымы және т. б.
Неолит
Жаңа тас ғасыры – неолит - бұл дәуірдің басы шамамен б.з.б. 7 мыңжылдық - 2 мың жылдық басы. Тас өңдеудің тегістеу, бұрғылау түрі пайда болды. Басты белгісі - табиғаттың дайын өнімдерін пайдалану орнына, өндіретін шаруашылық, яғни мал шаруашылығы мен егін егу пайда болды. Қыш құмыра, тоқымашылық пайда болды. Қазақстанда 600-ден астам неолиттік, энеолиттік ескерткіш бар. Неолиттік тұрақтар орналасу сипатына қарай бұлақтық, өзендік, көлдік, үңгірлік болып 4-ке бөлінеді. Бұлақтық тұрақ көп тарады. Үй малдары пайда болды. Жылқы. От жағу пайда болды. Ескерткіштері -солтүстік Қазақстанда, Есіл өңірінде - Атбасар мен Торғай үстірті -маханжар неолиттік мәдениет; оңтүстік Қазақстанда - Қараүңгір үңгірінің неолиттік тұрағы. Атырауда Шатпакөл; Құлсары 1-5; Маңғыстауда Бозащы түбегі (Шебір), орталық Маңғыстауда Түйесу (Сенек 1,4).
Энеолит
Энеолит - адамдар өміріне мыс құралдар енген дәуір. Ботай мәдениеті (Көкшетау облысы, Ботай бекеті жанындағы қоныстың аты. Б.з.б. 3-2 мыңжылдық. Ботай мәдениетін зерттеген Зайберт В.В. (Энеолит. Урало-Иртышского междуречья, Петропавл,1993). Қазір 158 тұрғын үй жұрты табылды, сазбалшық, сүйектен жасалған ыдыстар, әшекейлер табылды. 70.000 жылқының сүйегі табылды. Маңғыстауда ең елеулі тұрақ Бозащыда, Шебірде табылды. Шақпақ тас, керамика, кішкене метал, біз табылды. Жылжымалы мал шаруашылығы пайда болды.
Қола дәуіріндегі тайпалар
Б.з.д. 2 мыңжылдықтың алғашқы ширегі бітер кезде Волга мен Алтай арасында мал шаруашылығымен айналасқан адамдар қола жасауды меңгерді. Мыс пен қалайының қосындысы қола. Оңтүстік Сібірдегі Ачинск қаласы маңындағы Андроново селосынан қола дәуірі ескерткіштері алғаш рет табылды. Оны 1913 ж. Б.Г. Андрианов ашты. Ғылымда шартты түрде қола дәуірі ескерткіштерін Андронов ескерткіштері деп атайды.1927 жылы археолог М.П.Грязнов осындай қорымды Батыс Қазақстаннан да тапты. Андронов ескерткіштері Қазақстан, Орта Азия, Сібірден табылып отыр.
Андронов мәдениеті
Жалпы, Қазақстанда Андронов мәдениетімен бірге, қима мәдениет ескерткіштері Батыс Қазақстанда табылған. Қима мәдениетінің бас ерекшелігі - қайтыс болған адамдарды қиылған ағаштың арасына салуы. Андронов мәдениетінің ескерткіштері Казақстанда мол кездесетін болғандықтан, осы хронологиялық кезеңді Андронов мәдениеті арқылы қарастырады.
Андронов мәдениеті шартты түрде үш кезеңге бөлінеді. Ерте қола -б.з.д. 18-16 ғғ, орта қола б.з.д.15-12 ғғ., кейінгі қола б.з.д. 12-8 ғ.б. Андронов мәдениеті 8-9 ғасырға созылады (б.э.д. 17-9 ғасырлар).
Орталық Қазақстандағы андронов мәдениеті
Бұл өңірден көптеген мекендер, қорымдар, көне рудниктер, құрбандық орындары, петроглифтер. Орталық Қазақстанның андронов мәдениетіне тән сипаты-оның мазарларының күрделілігі, тас өңдеумен байланысты құрылыс техникасының жетіле түскендігі.
Нұра кезеңі
Ертедегі Нұра кезеңі -жерлеу салтында кремация (мәйітті өртеу) басым болған. Мәйтті табытқа салып қою рәсімімен де жерлев кездеседі. Керамика ыдыстар жоғары жағы ғана әсемделеді. Қабір ішінде мәйітпен қатар үй жануарларының сүйектері де табылған.
Атасу кезеңі
Келесі – Атасу кезеңінде жерді игеру, оның ішінде шөлейт аудандарды да игеру кеңінен жүргізіледі. Тау-кен жұмыстарының көлемі күрт өседі. Мәйіттерді бір жамбасына бүк түсіріп жатқызып жерлев жиірек ұшырасады.
Беғазы-Дәндібай мәдениеті
Кейінгі кезеңі – Беғазы-Дәндібай мәдениеті. Оның ерекшелігі - мәйіттерді шалқасынан жатқызып қою. Мысалы: Ақсу-Аюлы - 2 қабыры. Жер бетіне тастан қалап қабырғалы тұрғын үйлер салу рәсімі кең жайылады. Сондай-ақ ағаш та қолданылған.
Солтүстік және Батыс Қазақстан
Солтүстік және Батыс Қазақстанда Алексеев қонысы мен Тасты-бұтақ қорымы кеңінен мәлім болды. Топырағы төбешік болып үйілген, дөңгелек және тікбұрышты қоршаулары бар қорымдар көп кездеседі. Челябинск және Қостанай облыстарының шекарасынан Арқайың қонысы ежелгі қалалардың мысалы болады.
Оңтүстік Қазақстан мен Жетісу
Оңтүстік Қазақстан мен Жетісу. Ескерткіштері - Таңбалы, Қаратау сияқты тастағы суреттер, Таутары қорымы. Сырдарияның төменгі жағынан Арал алқабынан - Тегіскен кесенесі ашылды.
Шаруашылығы
Андроновшылар қоныстары дала өзендері мен оның жағаларына егін, бау-бақша салып қоныстанған.
Тары ботқасы күйген құмыралар табылды. Қоныстардың бәрінен табылған ортақ олжалар: дәнүккіштер, келсаптар, орақтар мен тас кетпендер.
Мал өсіру маңызды роль атқарды. Негізгі тамағы сүт болды, сүзбе, ірімшік жасаған. Ет өте аз болған, оны мейрамдарда ғана, құдай жолына құрбандық жасағанда ғана пайдаланған. Негізгі мал қой, сиыр, жылқы.
Жылқының үш тұқымы болды:
NGC 2703
NGC 2703 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Ежелгі дәуірдегі Қазақстан
Шаруашылығы
Олар соғыс арбасына жегілетін болған. Андроновшылар мал бағудың қыр-сырын жетік меңгергендер болды. Олар дүние жүзінде алғаш рет малды қолда ұстауды енгізді. Қыста төлді жылы жерде ұстаған, ол үшін үйдің бір жағын қоршап бөліп тастаған. Тұрғын үйлерге жалғаса мал қора салды. Андроновшылар қос өркешті бактриан түйелерін өсірді.
NGC 2703
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1877 жылы Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2703 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Ежелгі дәуірдегі Қазақстан
Ежелгі кеншілер
Кен өндіру б.з.-дан үш мың жыл бұрын пайда болды. Мысалы, Жезқазған осы кезде-ақ кен өндіріле бастады. Олар кенді тотықтандыру, қайлалау, отпен өндіру әдістерін меңгерді. Сондай-ақ әрбір отбасы өз ыдыс-аяқтарын өздері жасады. Әйелдер саз балшықты әзірлеп, одан ыдыс-аяқ істеп, оларды ошақтағы отқа, кейде таспен қоршалған шұңқырға алаулатып күйдірген. Ыдыстар әртүрлі сызықтармен, геометриялық ою-өрнектермен әсемделген.
Үй кәсіптері
Андроновшылар үй тіршілігіне қажетті нәрсені өздері жасады. Жіп иіру, тоқу, теріні өңдеу, киімді түрлі-түсті жіппен әдіптев бәрін игерген. Матаға қажетті жіпті мал жүнінен игерген. Тоқыма станогы, ұршық болды. Олар өкшесіз аяқкиім киген, жүннен тоқыған, теріден тіккен құлақшын киген. Әйелдер көбіне ұзын жеңді етегі жер сызған жүн көйлек киіп жүрді. Әшкейлік бұйымдар сырға, салпыншақтар, моншақтар таққан. Ерлері қоладан үшкірлеп жасалған садақтармен қаруланды.
Халық, қоғам, әдет-ғұрып
Олар үлкен үйде отбасылық қауым болып өмір сүрді. Ағайын-туыстар шаруаны бірге атқарды. Обалар, қабырлар қазу ісінде өзгешеліктер болған. Бұл андронов қоғамының біртекті болмағандығын көрсетеді. Байлар, текті адамдар өлгенде олар ерекше құлпытас орнатылған мазарларға жерленді. Жауынгерлер, патшалар абыздар тәрізді әлеуметтік жік болған.
Діні мен өнері
Өліктер қабырда бастары батысқа немесе оңтүстік-батысқа қаратылып қойылды. Бұл о дүниемен байланыс жасайтын құдайға қарату деген мағынаны білдірді. Мәйіт бүктей жатқызылды. Сондай-ақ мәйітті өртеп жіберу де болды. Ол отқа табынудан шықса керек. Үй құрылысы да құрбандық шалудан басталған. Оған сүт толы ыдыстар, бұқа не бағлан шалынған. Тіпті балаларды да құрбандыққа шалған, оны үй едені астына көмген. Үйдің ошағы отбасының ең қасиетті жері болды.
Тастағы суреттер
Қола дәуірінің жартастар бетіне салынып, кілегей қоңыр қабыршақпен жабылып қалған суреттерінің өзіндік ерекшелгі бар. Бұл суреттер – жануарлар, күн бейнелі адамдар, соғыс арбалары, шайқас көріністері туралы тасқа салынған суреттер олардың дүние-танымын көрсетеді. Жартастағы суреттер-петроглифтер Қазақстанда Таңбалы, Ешкіөлмес, Қарату мен Маймақ, Тарбағатай мен Бөкентауда табылды.
Сала-Комачина
Сала-Комачина (Sala Comacina) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 602 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 120 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 22010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Амнезия
Амнезия (Ἀμνησία – ұмытшақтық, есінен айрылу) еске түсіру және есте сақтау қабілетінің жоғалуы нәтижесінде адам жадының нашарлауы немесе жойылуы. Амнезия үдемелі амнезия, бекімелі амнезия, ретроградтық амнезия және антероградтық амнезия болып бөлінеді.
Амнезияның соңғы екі түрі көбінесе қабаттаса жүреді.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң Санат:Аурулар Санат:Психикалық процестер
Портальрубио-де-Гвадамехуд
Портальрубио-де-Гвадамехуд (Portalrubio de Guadamejud) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Алькаррия ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 40 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,03 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 1 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куэнка елді мекендері
Тунгвет (футбол клубы)
Тунгвет (фр. Teungueth FC) — Сенегалдың Рюфиск қаласындағы футбол клубы, 2013 жылы құрылған.
Сілтемелер
Санат:Сенегал футбол клубтары
NGC 7185
NGC 7185 — Суқұюшы шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1830 жылы 23 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7185 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67919, ESO 601-10, MCG -4-52-11.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Суқұюшы (шоқжұлдыз)
Силва (Миранда-ду-Дору)
Силва (Миранда-ду-Дору) (Silva (Miranda do Douro)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Миранда-ду-Дору муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 310 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,44 км² шамасында. Халық тығыздығы — 9,9 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Апостол Пётр.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Аэродром
Аэродром  — құрылыстар салынған, құрал-жабдықтар орналастырылған, сондай-ақ ұшақтардың ұшып-қонуына, қозғалуына, тоқтап тұруына және күтімделуіне арналған кең аймақты жер. Аэродром — ұшу аппараттарын ұшыру, қондыру, оған қызмет көрсету үшін кажетті түрліше ғимараттары бар алаң. thumb|Аэродром Аэродром ауданы (Аэродромный район) — қатынас жолдары және байланыс құралдары арқылы өзара байланысқан бірнеше аэродром тораптарының жиынтығы. Аэродром ауданына кіретін аэродромдар саны авиация құрамы және авиациялық бөлімдердің орналасу тығыздығына қарай белгіленеді. Аэродром ауданына 2-4 және одан көп аэродромдық тораптар кіруі мүмкін.
Аэродром желісінің сыйымдылығы (Емкость аэродромной сети) — ұрыстық қимылдар театры, стратегиялық бағытта немесе белгілі бір ауданда бар аэродромдарға бір уақытта орналасуы мүмкін авиация түрлеріндегі авиациялық құрамалар, бөлімдер, бөлімшелердің ең көп саны. Ол дайындалған аэродромдар санына және оның сыйымдылығына байланысты.
Аэродром сыйымдылығы (Емкость аэродрома) — қабылданған бытыратып орналастыру нормаларына сәйкес аэродромда бірыңғай орналастырылған ұшу аппараттарының (әуе бөлімшелерінің) ең көп мөлшері. Аэродром сыйымдылығы ұшу алаңының көлеміне, ұшу-қону жолақтарының санына, ұшу аппаратының тұрағындағы орындардың болуына, аэродромның жарақталуы дәрежесіне, техникалық құралдармен қамтамасыз етілуіне, сонымен бірге ондағы орналасқан ұшу аппараттарына байланысты болады.
Дереккөздер
Санат:Аэродромдар Санат:Авиация
Реттерсхайн
Реттерсхайн (Rettershain) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Рейн-Лан ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 347 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 4,81 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 41 116. Муниципалитеттің басшысы — Герхард Циммерман.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Р (кирил)
thumb|left|110px|
Боргентрайх
Боргентрайх (Borgentreich) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Хёкстер ауданының құрамына енеді.
Жасымыққұс
Жасымыққұс немесе Қызылқанат құралай (Rhodopechys sanguineus) - Таушымшықтар тұқымдасына жататын өте жуан тұмсықты, ұзын қанатты және қысқа айыр құйрықты ірі денелі (30-45 г) қунақ.
Боргентрайх
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 9092 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 138,76 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 7 62 012. Қаланың басшысы — Бернхард Темме.
Р (кирил)
Тіл алды, діріл, үнді дауыссыз дыбысты белгілейтін әріп. Латынша романдалуы: "R, r". Қазақ тілінде сөздің барлық шенінде кездесетін дыбыс(рахмет, рет, рай, жарлық, бекер, отыр).
Боргентрайх
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Жасымыққұс
Биологиялық сипаттамасы
Жонының жалпы реңі - сары қоңыр, бауыры - қызғылт реңкті ақ, қанаты - қара, қызылдау қызғылт «көзтартары» бар. Аналықтан аталықтың айырмашылығы - басында қара «телпек» болмайды, қанатында қызғылт түстің азырақ болуы және баяу жүретіндей болып көрінеді, ал ұшқанда - шапшаң әрекет етеді. Ұшып жүріп «ти-лиу» деген таза, қанық ызылдаған дыбыс шығарады, әуені де дәл осындай таза дыбыстардан құралады. Мұндай дыбысты әсіресе бірнеше рет жаңғыртатын жартастар маңынан естіп, ләззаттануға болады.
Р (кирил)
Кодтар кестесі
HTML жүйесінде бас әріп «Р»-ны &#1056; немесе &#x420;, ал кіші «р» әріпін - &#1088;  немесе &#x440; деп белгілейді.
Дереккөздер
Санат:Кириллица
Жасымыққұс
Ұялауы
Ұясын тас астына немесе биік тауға өсетін жастықтәріздес тікенекті балбұршақтың (эспарцет) арасына салады. Салындыдағы 4-6 ұсақ секпілді бозғылт көгілдір жұмыртқаларды аналығы басады. Балапандарын ұяда алғашқы күндері жылытатын да аналығы, ал аталығы жем тасиды. Балапандар ұяны 16-күні тастайды, ал ата- енелері тағы біраз уақыт оларға қамқорлық жасайды және оларды қоректендіреді. Жасымыққұстар балапандары ұшқан соң топқа жиналып, жылдың көп бөлігін топтасып өткізеді. Ол қазан-қарашада ұшып кетеді.
Дереккөздер
Санат:Торғайтәрізділер Санат:Африка құстары Санат:Азия құстары
Алтынмұрат Бекенжанов
Бекенжанов Алтынмұрат (1948, Түпқараған ауданы Қызылқұм жері – 1991) – бұрғылаушы. Гурьев (Атырау) мұнай техникумын бітірген (1979). Қарақия мұнай-газ барлау экспедициясының Доңға алаңында бұрғылаушы, шебер болды. 1972 ж. комсомол жастар бригадасын басқарған. Қазақстан ЛКЖО 13-съезінің делегаты (1974), Еңбек Қызыл Ту (1976) орденімен, КСРО Геология министірлігінің алтын белгісімен (1977) марапатталған.
Болашақ ауылдық округі (Маңғыстау облысы)
Әкімшілік құрамы
Құрамына Болашақ, Бопай ауылдары кіреді. Орталығы – Болашақ ауылы.
Тарихы
Ауылдық округ Болашақ және Бопай станцияларының негізінде құрылған аттас ауылдардың түзілуімен құрылды.
Дереккөздер
Санат:Қарақия ауданы ауылдық округтері
Тіл қызметі
Тіл қызметі
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Серік Ибрагимұлы Жәмбеталин
Серік Ибрагимұлы Жәмбеталин - 1953 жылы 30 қазанда Көкшетау облысы Чкалов ауданының Қара ағаш ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Жәмбеталин Ибрагим Қабылұлы (1918-2003), облыстық статистика басқармасында экономист болып жұмыс істегөн. Анасы - Жәмбеталина Шәмшия Әшімқызы (1927 жылы туған), зейнеткер.
Жетістіктері
Әскери атағы - запастағы капитан. Діни көзқарасы - мұсылман. Хоббиі - автоәуесқой, шахмат, футбол. Сүйіп оқитын әдебиеті - «ТАӨ» сериясымен жарық көрген кітаптар. Үйленген. Жүбайы - Барбанова Тамара Ермұқанқызы (1957 жылы туған), Ақмола облыстық статистика басқармасының есепшісі. Қызы - Әсемгүл.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
IC 3167
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39795, ZWG 70.17, VCC 407.
Сыртқы сілтемелер
IC 3167 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Дерштеттен
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 854 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32.8 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 761, пошта индексі — 3763.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Му’Ин Әд-Дин Натанзи
Му’ин әд-Дин Натанзи (туған, өлген жылдары белгісіз) – 15 ғ-да парсы тілінде жазған тарихшы, Әмір Темір ұрпақтарының біріне арналған “Ескендір анонимі” (“Мунтахиб ат-тауарих-и Му’ини”) атты тарихи шығарманың авторы. Аты-жөніне қарағанда Исфахан уәлаятының Натанзи қыстағында (Иран) туған болса керек. Му’ин әд-Дин Натанзи жайлы мәлімет жоқтың қасы, сондықтан көп уақытқа дейін оның еңбегі авторы белгісіз шығарма саналып келді. Дәулет шаһ (Даулатшаһ) Самарқанди парсы әдебиетінің тарихы жөніндегі еңбегінде (1487) осы аталған шығарманың авторын анық көрсетіп жазған. Ол 1409 – 14 ж. Әмір Темір ұрпақтары билеген Иран мемлекетіндегі ғұламаларды атай келіп, “Мунтахиб ат-тауарих-и Му’инидің” авторы сол кездегі үздік ғалым екенін және сарай шежірешісі болғанын айтады. Му’ин әд-Дин Натанзи өз шығармасын 1413 – 14 ж. жазып бітірген. Бұл шығарма жайлы тұңғыш жазған В.В. Бартольд әуелде оның авторы Мусеви деп есептеген. Кейін ол Мусевидің еңбегі “Тарих-и Хайрат” деп аталатынын анықтап, Ескендірге арналған шығарманы “Ескендір (Искандер) анонимі” деп атауды ұсынды. 1927 ж. Бартольд автордың аты-жөнін (“Ескендір анонимінің анықтамасы” деген мақаласында), ал 1929 ж. шығарманың екі нұсқасы бар екенін (“Тағы да Ескендір анонимі хақында” атты мақаласында) анықтады. Му’ин әд-Дин Натанзи шығармасының 1-нұсқасының екі көшірмесі Ресей ҰҒА Шығыстану институтының Санкт-Петербург бөлімшесінде, Британ мұражайында және 2-нұсқасының бір көшірмесі Париждегі ұлттық кітапханада сақтаулы. Екінші нұсқасының үзінділерін Ж.Обен 1957 ж. Тегеран қаласында бастырып шығарды.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
1033 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1033 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1033 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Төрт миллион
«Төрт миллион» (The Four Million) — америкалық жазушы О. Генридің новеллалар жинағы.
Алғаш рет 1906 жылы шыққан бұл кітапты автор келесідей кіріспемен бастайды: ''«Жақында бір суайт айтқан екен, Нью-Йоркте назарымызды аударуға тұрарлық тек төртжүз-ақ адам тұрады-мыс деп. Бірақ тағы бір адамның — Нью-Йорк халқының санағын жүргізетін кісінің — дұрысырақ есебіне сүйеніп, мен осы жинақты "Төрт миллион" деп атадым».'' Яғни О. Генри осы кітабын Нью-Йорк қаласының тұрғындарына арнағанын айтады.
Мазмұны
Кітап 25 новелладан тұрады:
Санат:О. Генри
Темірхан Құлмұхамбетұлы Мүсәлімов
Темірхан Құлмұхамбетұлы Мүсәлімов (16.5.1955 жылы, Ресей, Түмен облысы Ханты-Манси қаласында туған) – педагогика ғылымдарының докторы (2004), профессор (2007). ҚазПИ-ді (1977, қазіргі ҚазҰПУ) бітірген. Осы институтта ассистент, аға оқытушы (1977–90), Ақтөбе мемлекеттік университетінде кафедра меңгерушісі (1990–2004), Ақтөбе мемлекеттік педагогика институтында декан (2004–06), Еуразия ұлттық университетінде кафедра меңгерушісі, ректордың кеңесшісі (2006–08) қызметтерін атқарды. 2008 жылдан осы университеттің профессоры. Негізгі ғылыми еңбектері жоғары кәсіптік білім жүйесінде көркемсурет өнері мамандарын даярлаудың теориясы және практикасына арналған. 80-нен астам ғылыми жарияланымның авторы.
Cілтемелер
Санат:Қазақстан ғалымдары
Городец ауылдық округі
Городец ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданындағы әкімшілік бірлік.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1148 адамды құрады.
Нэлыня-Вож (приток Үлкен Нерцеты)
Нэлыня-Вож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы 35 Үлкен Нерцет өзенінің сол жағалауынан км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Басқұдық
Басқұдық:
Л'Aнсэ (Мичиган)
Қала тұрғындарының саны 2107 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.7 км² шамасында. FIPS коды — 26-45540.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
«Абайтану»
«Абайтану» - Абайдың туғанына 140 жыл толуына орай қазақ және орыс тілдерінде «Ғылым» баспасынан 1988 ж. жарық көрген библиографиялық көрсеткіш. Авторы - ''М. Мырзахметов''.
Еңбек кіріспе сөз бен үлкен 2 бөлімнен тұрады. Онда 1939-85 ж. аралығында Абай және оның мұрасы жайлы қазақ және орыс тілдерінде жарияланған мақалалар, зерттеулер, моногр. еңбектер тізілген. Ақын шығармалары және оның басқа тілдерге аударылуы туралы деректер келтірілген. Әр бөлім 60-тан астам тақырыпқа шоғырландырылған. Кітап соңында әр бөлім бойынша пайдаланған газет-журналдардың тізімі ұсынылған. Кітап көпшілік оқырманға, мектеп оқушыларына, студенттерге, аспиранттарға, әдебиетшілерге, әдебиет зерттеушілеріне, кітапхана қызметкерлеріне арналған. Көлемі 12,6 баспа табақ, 1990 дана болып басылған.
Дереккөздер
Санат:Абайтану Санат:1988 жылы шыққан кітаптар Санат:Ғылым баспасының кітаптары Санат:Қазақша кітаптар Санат:Орысша кітаптар
Кіші Варь-Еган
Кіші Варь-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Юган тармағының сол жағалауынан 121 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Во-ле-Паламе
Во-ле-Паламе (Vaux-lès-Palameix) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Коммерси округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,52 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55540, пошта индексі — 55300.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 47 адамды құрады. Халық тығыздығы — 4,47 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Буенгиди Спортс
Буенгиди Спортс — Габонның Куламуту қаласындағы футбол клубы.
2020 жылғы Габон чемпионатында "Буенгиди Спортс" біраз уақытқа дейін топ бастады. Маусым барысында COVID-19 пандемиясына орай үзіліс болды да, қайта жалғаспай, 14 ұпай жинаған "Буенгиди" чемпионат жеңімпазы саналды.
Сілтемелер
Санат:Габон футбол клубтары
Махфируз Қадиша сұлтан
Махфируз Қадиша сұлтан (Mahfiruz Hadice Sultan; 1590 — 1620) — I Ахметтің күңі (хасеки), II Осман анасы.
Өмірбаяны
Махфируз Қадиша сұлтан шамамен 1590 жылы дүниеге келген. Оның нақты шығу тегі белгісіз: оның грек және серб екендігі жайлы болжамдар бар. Туған есімі Евдокия болуы мүмкін. 1600 жылдардың басында Махфируз 1603 жылдың 22 желтоқсанында қайтыс болған III Мехметтің гареміне түседі. Таққа оның 13 жасар ұлы I Ахмет отырады. Ахмет жас кезінде сұлтан болғандықтан, оның мұрагерлері болмады; Ахметтің анасы, Хандан сұлтан, лайықты күң ретінде Махфирузды таңдайды. Ахметтің таққа отырғанынан кейін бір жылдан кем уақыт өткен соң, тарихта алғашқы рет бас қалада туған тақ мұрагері II Осман дүниеге келеді.
Махфируз сұлтанның күңіне айналған кезде, гаремге Көсем сұлтан келеді. Ол Ахметтің сүйікті күңі, және болжамдар бойынша заңды әйелі атанады. Көсемнің үлкен ұлы Мехмет шаһзада Османның туылғанынан 4 ай өткен соң дүниеге келеді. Осы сәттен, Ахметтің өміріндегі басты әйел Көсем болғанымен, ол өзінің тұңғышының анасына бауыр басып қалған еді — Махфиркз кем дегенде екі ұл — 1612 жылы Баязид шаһзада мен 1613 жылы Хүсейн шаһзаданы туды; ол әдетте анасы Көсем саналатын 1609 жылы туған Ханзада сұлтан мен 1610/11 жылы туған Сүлеймен шаһзаданың анасы болуы мүмкін.
Өнерде
Санат:Осман сұлтандарының жұбайлары
Жолдыбай Қайыпов ауылы
Жолдыбай Қайыпов ауылы — Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы, Қазақстан ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Есік қаласының солтүстік-шығысында 38 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1678 адам (865 ер адам және 813 әйел адам) болса, 2009 жылы 2332 адамды (1212 ер адам және 1120 әйел адам) құрады.
Вилле-ди-Пьетрабуньйо
Вилле-ди-Пьетрабуньйо (Ville-di-Pietrabugno) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Бастия округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,53 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B353, пошта индексі — 20200.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3312 адамды құрады. Халық тығыздығы — 439,84 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Неевиллер-пре-Лотербур
Неевиллер-пре-Лотербур (Neewiller-près-Lauterbourg) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Висембур округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,34 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67315, пошта индексі — 67630.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 663 адамды құрады. Халық тығыздығы — 90,33 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Музыкатану
Музыкатану — музыка туралы ғылым, өнертанудың бір саласы. Музыкатанудың салаларына музыка теориясы (теориялық музыкатану), музыка тарихы, музыкалық этнография, музыкалық аспапты зерттеу ғылымы, музыкалық акустика, музыкалық психология және музыка сыны жатады. 20 ғасырдың 60 – 70 ж. музыканың қоғамдағы түрлерін зерттейтін ерекше пән ретінде музыкалық социология бөлінді. Теориялық музыкатану музыканың бейнелеу тәсілдерін, даму процесінде қалыптасқан негізгі заңдылықтарын, композициялық әдістерін зерттесе, музыкалық гармония, полифония, әуен, ырғақ, өлшем, аспаптану, форма сияқты, т.б. пәндер музыканың жеке элементтерін зерттейді. Тарихи музыкатанудың мақсаты – музыка өнерінің даму кезеңдерін музыканың түрлі салаларымен, қоғам өмірінің өзгерістерімен байланыстыра отырып зерттеу. Музыка тарихы музыкалық шығармашылықтың құбылыстарын зертеуде музыкалық-теориялық талдаудың нәтижелеріне сүйенеді. Сонымен қатар зерттелетін құбылыстың тарихи шарттылығын ескермейінше теориялық музыкатану қорытындылары толық және ғылыми дәлелді болмайды. Музыка тарихы музыканың жалпы тарихымен қатар жеке ұлттардың музыка тарихын, музыкадағы жанр мен форма (мысалы, опера, симфония, соната), орындаушылық өнер түрлерін (пианизм, скрипкалық өнер), музыкатанудың жеке салаларының (мысалы, гармония жайындағы ілімнің тарихы) тарихын қамтиды. Музыкатанудың маңызды салаларының бірі – ‘‘музыка сыны’’. Ол қазіргі замандағы музыка өнерімен қатар өткен заман музыкасындағы құбылыстарды да талдап, бағалайды. Музыкаға ғылыми тұрғыдан қараудың алғашқы көріністері Қытай, Үндістан, Грекия, т.б. елдерде пайда болды. Гректің көрнекті музыка теоретигі Аристоксеннің (Аристотельдің шәкірті, б.з.б. 4 ғ.) музыка құбылысын қарастырған еңбектері бар. Римнің философ-ғалымы Боэцийдің “Музыка жайында” (6 ғ.) атты трактаты орта ғасырдағы музыка теориясының дамуына әсер етті.
Музыкатануға мол үлес қосқандар
Орта Азия ғалымдары (Әбу Наср әл-Фараби, 10 ғ.; Ибн Сина, 10 – 11 ғ-лар), араб, парсы, Византия теоретиктері. Қайта өркендеу дәуірінде полифония ережелері жүйеге келтіріліп, мажорлы-минорлы ладтар жүйесінің және гармония жөніндегі ілімнің негізі қаланды. 18 ғ-да Дж. Б. Мартинидің (Италия, 1781), Дж. Хокинс пен Ч. Бернидің (Ұлыбритания, 1776 – 89) музыка тарихына арналған ғылыми еңбектері жарық көрді. 19 ғасырда Г. Берлиоз, Р. Шуман, Р. Вагнер, Ф. Лист музыкалық эстетика және музыка сыны туралы еңбектерінде музыка теориясының мәселелерімен шұғылданды. 19 ғасырдың 2-жартысынан ұлттық музыкалық мектептер қалыптасып, өркендей бастады. 20 ғасырдың басында музыкалық фольклористика кең дамыды. ТМД елдерінде А.Д. Кастальский мен Е.В. Гиппиус орыстың, Д.И. Аракашвили грузиннің, В.А. Успенский өзбек пен түрікменнің, А.В. Затаевич, Б. Г. Ерзакович, А. Жұбанов қазақтың музыкалық фольклорын жинап, зерттеді. Музыкатану ғылымы 20 ғ-да өркен жайды. Жалпы көркемөнер және музыкатану ғылымымен Мәскеу қаласындағы Өнер тарихы институты, Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) қаласындағы Театр, музыка және кинематография институты шұғылданды. музыкатану мақсатында және әр елдің алдыңғы қатарлы музыкант-ғалымдарының өзара шығармашылық бірлестікте болуы үшін Мәскеу қаласында өткен ЮНЕСКО жанындағы Халықаралық музыкалық бірлестігінің 7-конгресі болды (1971). Осы мақсатта тұңғыш рет Алматы қаласында (1973) Азия елдерінің халықаралық музыкалық симпозиумы, ал 1974 ж. бүкілодақтық фольклорлық комиссияның халық музыкасын зерттеу жөніндегі пленарлық мәжілісі өтті. ҚР ҰҒА-ның Әдебиет және өнер институтында қазақ музыка өнерінің тарихы мен даму мәселелері зерттелуде. Қазақ музыкатану ғылымы 20 ғасырдың алғашқы ширегінде қалыптасып, ұлттық мәдениеттің жеке түрі ретінде халық музыка шығармаларын жинап, зерттеу, музыкалық мұраларды кәсіби өнердің жаңа жанрларында шығармашылықпен пайдалану көзделді. Қазақтың музыкалық фольклорының алғашқы басылымдары – А.В. Затаевичтің “Қазақ халқының 1000 әні” мен “Қазақтың 500 ән-күйлері” атты екі кітабы. Кәсіби өнердің ауызша дәстүрін зерттеу саласында академик Жұбанов еңбектерінің ғылыми әрі танымдық маңызы ерекше. Оның “Құрманғазы” (1936, 1968), “ұасырлар пернесі” (1963, 1975), “Замана бұлбұлдары” (1963, 1975) атты кітаптарына 19 ғ. мен 20 ғасырдың 1-жартысындағы бірқатар көрнекті кәсіби халық композиторларының, әншілер мен музыкалық аспапта орындаушылардың өмірі мен шығармашылық туралы очерктер енген.
Музыкалық фольклорды жинау - қазақ музыкатану ғылымының негізгі міндеттерінің бірі
ҚР ҰҒА-ның Әдебиет және өнер институты мен Алматы мемлекеттік консерваториясы өткен XX ғасырдың 20-80-жылдарына дейін 10 мыңға тарта ән мен күй жазып алды. Ерзаковичтің “Қазақ халқының ән мәдениеті” (1966) мен “Қазақ халқының музыкалық мұрасы” (1979) атты кітаптары музыкалық мұра және осы заманғы музыкалық шығармашылық туралы жүйелі зерттеу болып табылады. И.И. Дубовскийдің “Қазақ халық әндерінің ладтық құрылымы туралы мәселе” (1958), П.Аравиннің “Құрманғазының музыкалық стилі туралы мәселе” (1971), А.Байғаскинаның “Қазақ халық әндерінің өлеңдік өлшемінің эволюциясы мен музыкалық формасының даму логикасы” (1973), Ә.Мұхамбетованың “Қазақтың күйшілік өнері” (1974), С.Еламанованың “Арқаның әншілік дәстүрі” (1974), Б.Қарақұловтың “Қазақтың дәстүрлі музыкалық тілінің кейбір құралдары туралы” (1974), А.Темірбекованың “Қазақ кеңес халық әндерінің ладтық-ырғақтық негізі” (1975), Б.Байқадамованың “Домбыра музыкасындағы тематикалық стереотип туралы” (1976), С.Күзембаеваның “Қазақ музыкасындағы үндестіктің қалыптасуы” (1977), Қ.Т. Жүзбасовтың “Таулы Алтай қазақтарының музыкалық фольклоры” (1980), Қ.Ж. Төлеутаевтың “Балқаш маңы қазақтары әндерінің мелодиялық стилі” (1982) еңбектері қазақ халық музыкасының теория саласындағы зерттеулер. Халық аспаптарын зерттеу ісінде Б.Сарыбаев көп еңбек сіңірді. Ол ұзақ жылдар бойы ел аралап, тарихи, әдеби және археологиялық деректерді зерттеп, ұмыт болған 25-ке тарта музыкалық аспаптарды тапты. “Қазақтың музыкалық аспаптары” монографиясында (1980) халық музыка аспаптарына классификация жасады. Қазақ музыкасында жиі қолданылатын түрлі терминдер Б.Ғизатов құрастырған “Қазақша музыкалық-терминологиялық сөздіктен” (1981) орын алды. Қазақ музыкасының тарихы КСРО Мәдениет мин-нің Өнертану институты шығарған “КСРО халықтары музыка тарихы” (1966 – 85) атты алты томдығына кезең-кезеңімен жеке тараулар болып енді. Ғизатовтың “Құрманғазы атындағы қазақтың мемлекеттік академиялық оркестрі” (3-басылуы, 1984) атты кітабы тұңғыш халық аспаптар оркестрінің құрылуы және қалыптасу тарихымен таныстырады, Күзембаеваның “Әсемдікті жырлайық” (1982) атты кітабында таңдаулы опера және балет спектакльдеріне сипаттама берілді. Қазақ музыкатану зерттеулерінің маңызды мәселелері Әдебиет және өнер институты, Қазақстан Композиторлар одағы мен Алматы мемлекеттік консерваториясында өткізілетін “Музыкатану оқуларында” тұжырымдалды. Музыкатану саласына республикамыздағы жоғары оқу орындарында қызмет істейтін ғалымдадың да қосып жүрген үлестері елеулі. Т.Қоңыратбайдың "Көне мәдениет жазбалары" (1991) атты ЖОО арналған оқулығында қазақ музыкасының көне дәуірі алғаш рет сөз болса, автордың одан бергі жердегі "Қазақ халқының музыкалық фольклоры мен мәдениеті" (2003), "Ел мұрасы" (2004), "Қазақ музыкасының тарихы" (2011), "Әлем музыкасының тарихы" (2010) атты ҚР БҒМ грифімен жарық көрген оқулықтары да музыкатану саласына қосылған сүбелі үлес болды.
Дереккөздер
Санат:Музыка
Муканна Көтерілісі
Муканна көтерілісі – араб үстемдігіне қарсы бағытталған 776 – 83 жылдардағы Орта Азиядағы халық көтерілісі. Көтеріліс “ақ киімді адамдардың” қозғалысы деген атпен белгілі болды. Муканна көтерілісін басқарған Муканна (араб. “жамылғымен жабылған”) Мерв өңіріндегі қоныстардың бірінде дүниеге келген қолөнерші Хашим ибн Хаким (туған жылы белгісіз – 783) болды. Ол “Жалғыз көзді Хашим” деген атпен де белгілі еді. Муканна жастайынан білім алып, араб, парсы тілдерін жақсы меңгерген. Жас шағында мата бояу кәсібімен шұғылданған. Негізін маздакизм (әлеуметтік теңсіздікті жоюды жақтаған діни-философиялық ағым) идеялары құраған ілімді насихаттап, Араб халифатының үстемдігіне қарсы белсенді түрде күресуге шақырды. 759 ж. Бағдад халифіне қарсы қозғалысқа қатысқаны үшін абақтыға жабылып, одан бірнеше жылдан соң қашып шығады. 769 ж. Мервке қайтып келіп, өмірінің соңына дейін халифатқа қарсы халық қозғалысын басқарды. Муканна көтерілісінің негізгі қозғаушы күші шаруалар, негізгі орталықтары Кеш (Шахрисабз), Самарқанд, Наршах қалалары мен Санам таулы бекінісі болды. Муканна көтерілісін басу үшін халиф Абу Жағфар Әзірбайжаннан Жабраил ибн Яхия бастаған әскерді шақыртты. Оларға ибн Салим бастаған 10 мың әскер көмекке жіберілді. Наршах қаласын көтерілісшілер 4 ай бойы қорғады. Арабтар қамалдардың астын 50 жерден қазып құлатып, қалаға басып кірді. 777 ж. жазалаушыларға қосымша әскери күш жіберілді. Арабтар 2 жылдық қоршаудан соң Самарқандты да бағындырып, Муканнаға қарсы аттанды. 4 жыл бойы қарсыласып, әбден әлсіреген көтерілісшілер арабтарға берілуге мәжбүр болды. Қолға түскісі келмеген Муканна өзін жанып тұрған алауға тастап, мерт болды. Муканна көтерілісі жеңілгенімен, араб үстемдігіне үлкен соққы берді.
Дереккөздер
Санат:Тарих
Сен-Сернен-де-л'Ерм
Сен-Сернен-де-л'Ерм (Saint-Cernin-de-l'Herm) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Сарла-ла-Канеда округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,25 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24386, пошта индексі — 24550.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 242 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,89 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Басқұдық ауылдық округі
Басқұдық ауылдық округі:
Егон
Егон (Heugon) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,70 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61205, пошта индексі — 61470.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 226 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,39 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
1034 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1034 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1034 жылы қайтыс болғандар
Беска
Беска (Bescat) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,81 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64116, пошта индексі — 64260.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 272 адамды құрады. Халық тығыздығы — 39,94 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Ченезелли
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1868 адамды құрайды. Халық тығыздығы 67 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 28 км² шамасында. Пошта индексі — 45030.
Интерлингвистика
Интерлингвистика — эсперанто, интерлингва және езгелері сияқты халықаралық тілдерден бастап, аралық, ақпараттық-қисынды тіл, машинамен аударудың, ақпараттық машиналардың қосалқы кодтары сияқты математикалық тілдерге дейінгі түрлі қосымша тілдердің құрылуы мен функциясына байланысты сан алуан мәселелерді зерттейтін тіл білімінің бөлімі.
Дереккөздер
Санат:Тілдік контактілер Санат:Жасанды тілдер Санат:Интерлингвистика
Цитоқаңқа
Цитоқаңқа қаңқасы үш компоненттен түзілген. Оларға микротүтікшелер, микрофиламенттер және аралық филаменттер жатады.
Эукариотты жасушалардың цитоплазмасында қаңқа қызметін атқаратын микротүтікшелер, нәруызды талшықтардың шоғыры болады. Олар сыртқы цитоплазмалық мембранамен және ядро қабықшасымен байланысты болып, цитоплазмада күрделі құрылым түзеді.
Бұл тірек элементтері жасушаның пішінін сақтайды. Сонымен қатар жасушалық қозғалысты қамтамасыз етеді. Жаңа жасуша қабықшасының түзілетін орнын анықтайды.
Микротүтікшелер
Микротүтікшелер клетканың бүкіл цитоплазмасын тесіп өтеді. Әрбір микротүтікше диаметрі 20-30 нм іші қуыс цилиндр тәрізді. Олардың қабырғалары 6-8 нм. Микротүтікшелер қабырғасы спираль түрінде бірінің үстінде бірі бұралаңдаған 13 жіпше – протофиламенттерден құралған. Осындай әрбір жіпше тубулин ақуыздарының димерлерінен құралады. Әрбір димер         a және b – тубулиннен түзілген. Тубулиндер синтезі түйіршікті эндоплазмалық тордың мембраналарында жүреді, ал спираль клетка орталығында жасалады.
Көптеген микротүтікшелер центриольдерге қатысты радиальді бағытта болады. Осыдан барып олар цитоплазмаға тарайды. Олардың бір бөлігі плазмалемманың астында орналасады да, сол жерде микрофиламенттердің шоқтарымен бірге терминальды тор құруға қатысады.
Микротүтікшелер өте мықты, олар цитоқаңқаның сүйеуші құрылымын құрайды. Микротүтікшелердің бір бөлігі жасушаға әсер етуші қысым және тарту күштеріне байланысты орналасады. Мысалы, бұл қасиетті сыртқы ортамен байланыстыратын эпителий ұлпаларынан байқауға болады.
Микротүтікшелер клеткаішілік зат тасымалдауға қатысады. Микротүтікшелердің қабырғасына өздерінің бір ұшымен қысқа тізбек түзетін ақуыз молекулалары жалғасады, олар белгілі бір жағдайларда өздерінің кеңістіктегі конфигурацияларын өзгерте алады. Бейтарап жағдайда тізбек қабырға бетіне параллель орналасады. Бұл жағдайларда тізбектің бос ұшы гликокаликстегі бөлшектермен қосылыс түзулері мүмкін.
Осындай бөлшектерді қосқаннан кейін ақуыз өз конфигурациясын өзгертіп, қабырғадан алшақтайды да өзімен бірге бөлшектерді ала кетеді, алшақтаған тізбек бөлшекті өзінің үстінде жатқан тізбекке, ол өзінен кейінге т.с.с. тасымалдайды.
Микротүтікшелерде конфигурацияланатын сыртқы тізбектер бар болғандықтан, олар клеткаішілік белсенді тасымалдаудың негізгі ағыстарын түзеді.
Микротүтікшелердің қабырғаларының құрылымдары әр түрлі әсер етулерден өзгерулері мүмкін. Бұл жағдайларда клеткаішілік тасымалдау бүлінеді.
Микрофиламенттер
Микрофиламенттер дегеніміз – 4 нм-дей ақуыз жіпшелері. Олардың көпшілігі актин молекулаларынан құралады. Актин молекулаларының           10-шақты түрі анықталған. Сондай-ақ, актинді филаменттер цитоқаңқаның сүйемелдеу құрылымын түзетін шоқтарға топтастырылады.
Мишель Фэйрли
Мишель Фэйрли  - (Michelle Fairley) 17 қаңтарда 1964 жылы туған ирландық әртіс. Колрейне, Лондондерри графтығы, Ирландия. Ол көптеген британдық телеқойылымдарды ойнады. Мысалы, «Чисто английское убийство», «Холби Сити» және ирландық телесериал The Clinic. 2010 жылдың 19 сәуірінде ол Джениффер Эльдің орнына «Игра престолов» телесериалында Кейтилин Старк рөліне алынды. «Гарри Поттер и Дары Смерти» фильмінде Мишель Фэйрли Гермиона Гренджейрдің анасының рөлін ойнаған болатын. 2014 жылы ол Игра Престолов телесериалындағы рөлі үшін Irish Film and Television Awards премиясының иегері болды.
Гипонимия
Гипонимия (hypo - асты, төмен + onyma - атау) семантика жағынан біртектес единицаларды терминдардың тиісті классына біріктіру (физика, химия, филология, биология, тарих-ғылым деген класқа біріктірген).
Дереккөздер
Санат:Лингвистика