cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Винхаузен
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Тілдердің генеологиялық жіктелуі
Нигеро-конголез тілдері
2. ква,
3.адамуа,
Сондықтан аталған жанұялардың таралуын төмендегідей сипаттауға болады. Нострат тілдері басқа тіл макрожанұяларының ішінде нигеро-конголез және ніл-сахара тілдеріне ең жақын келеді. Яғни бұл халықтардың айырмасы соңғы екеуі негртұрпатты нәсіліне жатады, яғни бұл халықтардың арғы тегі негртұрпатты нәсілінен болған, нострат тілі жанұясы кезінде европойд нәсіл қалыптасады, бұл кейін олар Еуразия құрлығына өткесін болған өзгерістер. Әдетте бұл екі нәсіл жақын деп есептеледі. Ал моңғол нәсілділердің тілдері алғашқыда палеоазиат тілдерінен көрінеді. Олар Еуразия құрылығына ертерек барған одан бұрынғы миграцияның ұрпақтары. Алтай тілдерінің (бастапқыда европалық) кейбір өкілдері (моңғолдар, жапондықтар, корейлер) олармен моңғолтұрпатты тектермен көп араласқаны байқалады. Түркі халықтары бұлардың арасындағы тым аралас нәсілге жатады. Палеоазиат тілдері негізінен қазір Кавказда сақталған және Оңтүстік-шығыс Азияда шоғырланған. Енді бұларға жақын келетіні Автралиялық тілдер. Бұл тіл жанұясы аустронезия, тасмания тіл жанұяларынан құралады да аустралиялық нәсілге жатады. Бұлар Оңтүстік-шығыс шығыс Азиядан Индонезияға одан Автралияға және мұхиттық аралдарға қарай тарала көшкен алғашқы миграцияның ұрпақтары.
Енді басқа тіл макрожанұяларының ішінен Америкалық үндістердің тілдерін бір макрожанұяға топтастырады. Оған на-дене тілдері енбейді, олар соңынан барған. Яғни бұдан 10 мың жыл бұрын негізінен Беринг бұғазы арқылы Америкаға алғаш аяқ басқан тайпалардың ұрпақтары болып саналады. Негізгі нәсілі амер-индиялық болып табылады. Бұл америкалық үндістердің тілдері де өз кезегінде көптеген тіл жанұяларына бөлінеді.
Енді қалған үш тіл макрожанұясы туралы пікірлдер көп. Бірі Африкадағы койсан тілдері. Оларда алғашқы тілдің белгілері көп сақталған және ешбір тілге ұқсамайды. Сондықтан оларды ешқайда көшпей өз шыққан жерлерінде қалған тайпалардың ұрпақтары деп түсінуге болады. Келесісі - пауас тілдері (үнді-тынық мұхит жанұясы), және австротай (вьетнам, лаос, индонезия, май, яван т.б.) тілдері. Бұлар өз атамекенін (Африканы) ең алғаш тастап шыққан тайпалардың ұрпақтары болса керек деп есептеледі.
Тілдердің типологиялық классификациясы
Бұлайша топтастырудың тілдер арасындағы туыстыққа тікелей қатысы жоқ.
Фонетикалық типология
1. Тілдер дыбыс құрылысты және буын құрылысты болып бөлінеді. Дыбыс құрылысты тілдерді сөздер дыбыстардан құралса, буын құрылысты тілдерде буындардан құралады. Буындар одан әрі бөлшектенбейді, ол тек инициаль (буынның басы) және финальға (буынның соңы) бөлшектенеді. Мысалы, еуропалық тілдер дыбыс құрылысты, Қытай тілі буын құрылысты. Дыбыс құрылысты тілдерде дыбыстар болады да, әріптермен жазады, буын құрылысты тілдерде дыбыстар болмайды, олар иероглифтермен жазады.
2. Монотониялық және политониялық тілдер. Монотониялы тауыс тоны сөз мағынасын ажыратпайды. Политониялы тілдерде сөздің мағынасын ажырататын дауыс тоны. Яғни сөздің айтылу әуені оның мағынасын көрсетеді. Политониялы тілдерге мысалы, Қытай, Вьетнам тілдері жатады. Онда сөздің мағынасын айтылу әуені анықтайды. Монотониялы тілдерде сөздің мағынасын оның құрамындағы дыбыстар анықтайды. Мысалы ағылшынғ орыс, қазақ, араб тілдері.
Синтаксистік типология.
Синтаксистік типология бойынша дүние жүзі тілдері үш топқа бөлінеді.
1. Номинативті тілдер – бұндай тілдерде бастауыш негізгі (атау, исходный) септігінде тұрады да баяндауышпен жақ бойынша қиысады, баяндауыш немесе көмекші етістік соған сәйкес жіктеледі.
2. Эргативті тілдерде етістіктің салт немесе сабақты болуына қарай, белгілі бір септіктерді керек етуіне қарай бастауыштың (субъектінің) тұлғасы өзгеріп отырады, ал толықтауыш осы өзгерістерге керісінше басқа тұлғаларға орайласады. Яғни олардың тұрақты тұлғасы болмайды, бұл тұлға етістіктің қажетсінуіне байланысты.
3. Посессив (пассив) тілдерде етістіктер актив және пассив болып күрт қарсы қойылады да. Бастауыштың тұлғасы осыған байланысты болып келеді.
Қазіргі номинативті тілдердегі етіс каегориясы осы өзгерістердің модификацияға ұшыраған бір тармағы болуы керек: етістер өзгергенде бастауыштар мен толықтауыштар (объектілер мен субъект) да өзгеріп кетеді.
Морфологиялық типология
Типологиялық классификациялардың ішінде ең жете зерттелгені морфологиялық типология. Онда әлемдегі тілдерді тұлғалық түрлену жүйесі бойынша топтастырады.
1. Түбір тілдерде сөз түрлендіруші аффикстер болмайды, сөздер орын тәртібі арқылы байланыса береді (қытай тілі).
2. Агглютинативті тілдерде жұрнақтар мен жалғаулар кең таралған және олар түбірдің үстіне бірінен соң бірі үстемеленіп жалғана береді де сөз ұзара түседі. Әлгі қосымшалар бір мағыналы болады, ал түбір өз тәуелсіздігін сақтайды, өзгермейді (қазақ тілі). (көше-көшелер-көшелерге-көшелерімізге).
3. Флективті тілдерде қосымшалар түбірдің көрінісіне өзгерістер енгізеді және ол қосымшаларда көп мағына болады, сондықтан сөздің көлемі ұзармайды, түбір өз ішінен өзгереді (орыс тілі). (улица-улицы-улицам-улиц)
Синтетикалылық индекс
Синтетикалылық индексін (Дж. Гинберг бойынша) алу үшін тілдегі текстіні алып, ондағы морфтардың санына сөздердің санын бөледі. Алынған көрсеткіш 2-ден төмен болса, аналитикалық, 2-ден 3-ке дейін болса, тіл синтетикалық, 3-тен жоғары болса, полисинтетикалық болады. Мысалы: tu be or not tu be, быть или не быть, болу немесе болмау. Аналитикалық тілде неғұрлым көп сөз қажет болады, синтетикалық тілде ол аз сөздің санымен беріледі, яғни аналитикалық тіл негізінен көмекші сөздерге сүйенеді, немесе сөз түрлендірушілерді қабылдауға бейім болмайды (ағылшын тілінде көмекші сөздер өте көп және екі септік бар), синтетикалық тілде негізінен қосымшаларға сүйенеді, түбірдің түрлену жүйесі бай болады (қазақ тілінде жұрнақ-жалғаулар көп және жеті септік бар).
Михаил Степанович Кожемякин
Михаил Степанович Кожемякин (24.1.1913, Украина, Донецк облысы,Веселов ауданы,Верхне-Соленый хуторы – өлген жылы белгісіз) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, майоры, 39-бомбалаушы авиация полкінің штурманы. Кожемякин ұзақ жылдар бойы Алматыда тұрды. 1935 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылды. Ленинградты қорғауда жеке өзі 122 рет ұшып, жауынгерлік тапсырмаларды орындап отырды. 1944 жылдың 29 ақпанында полк 1-Украина майданының құрамына косылды. Бұл уақытқа дейін ол 1285 рет, оның 71-інде жау үстінен шүйіле ұшты. Полк Львов операциясын ешбір шығынсыз орындап, сол үшін «Дембицк полкі» деген атақ алды. Кожемякин полктегі аса күрделі жауынгерлік операцияларда ұшқыштар тобын өзі басқарды. 1943 жылы 17 шілдеде Орел - Курск операциясы кезінде Белые Ворота темір жолын бомбалады. Нәтижесінде вокзал мен үш эшелон жойылды, рельстер талқандалды. Жау 200-ден астам әскері мен офицерінен және көптеген техникасынан айырылды. 1943 жылы 13 тамызда әрқайсысы 9 ұшақтан түратын 8 колоннаны басқарған Кожемякин Спасск-Деменск операциясында Ельня темір жолы станциясын бомбалады. Мұның нәтижесінде станция мен жаудың 4 эшелоны жойылды. 1945 жылы 16 қаңтарда ауа райының өте қолайсыз жағдайында ұшқыштар колоннасы Краков қаласы маңындағы (Польша) әуежайды, 1945 жылы 28 ақпанда Кожемякин тобы Бреслау қаласындағы Гинденбург әскери казармаларын бомбалады. Нәтижесінде 4 үй қирап, қойма жанып, жаудың 5 атыс ұясы және 150-ге жуық әскері мен офицері жойылды. Жеке өзі 122 рет және полкпен бірігіп, 1498 рет ұшып, тапсырманы үлгілі орындағаны үшін Кожемякинге КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (27.6.1945). Ленин, 5 per Қызыл Ту, 1- және 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен марапатталған. 1956 жылы Бас штабтың әскери академиясын бітірді. 1960 жылы полковник Кожемякин запасқа шығып, Мәскеу қаласында тұрды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Ұлы Отан соғысы Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:1913 жылы туғандар Санат:1995 жылы қайтыс болғандар
Георгий Никитович Ковтунов
thumb|right|200px|Георгий Никитович Ковтунов Георгий Никитович Ковтунов (26.5.1918, Ресей, Самара облысы, Алексеев ауданы, Орехово селосы - 7.5.1987, Мәскеу қаласы) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, әскери қайраткер, генерал-лейтенант.
Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, Шиелі кентіне қоныс аударып, орта мектепті осы жерде бітірген. 1936 жылы Ташкент әскери училищесіне оқуға түсіп, 1938 жылы Тбилиси қаласына ауысқан. 1939 жылы оқуды бітірген соң Иран шекарасындағы 80-артиллериялық полкте барлаушылар дивизионының бастығы қызметінде болды. 1941 жылдың қыркүйегінен Ұлы Отан соғысына қатысып, алғаш ұрыс жолын 76-атқыштар дивизиясы 80-артиллерия полкі құрамында Полтава облысы, Кременчуг қаласы (Украина) аймағында бастады. 1942 жылдың басында Ковтунов артиллерия дивизионының командирлігіне тағайындалды. Кейін бұл полк (80-артиллерия) 21-армияның 304-атқыштар дивизиясының қарамағына беріліп, Ковтунов онда штаб бастығы міндетін атқарды. 1942-43 жылдары 1-Прибалтика майданының 6-гвардиялық армияның 67-гвардиялық Витебск атқыштар дивизиясына қарасты 138-гвардиялық артиллериялық полкінің командирі қызметінде Сталинград, Курск шайқастарына қатысты. Оның полкі Батыс Двинадан (Даугава) өтуде жаудың 600 әскері мен офицерін, 46 автокөлігін, 14 артиллерия және миномет батареясын, 31 пулеметін, 51 оқ-дәрі тиелген арбасын, 28 дзоты мен 24 бақылау пунктін жойды. Сонымен қатар полк күшімен 8 танк, өздігінен жүретін артиллериялық 4 «Фердинанд» қондырғысы жойылып, жаудың 13 қарсы шабуылы тойтарылды. Осы ұрыстарда полкті шебер басқарғаны үшін Ковтуновқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (22.7.1944).
1944 жылдың қыркүйегінде Ковтунов артиллерия қолбасшылығына тағайындалды. Соғыстан кейін Мәскеу әскери академиясын (1956) бітірді. 1964-83 жылдары КСРО Қорғаныс минстрлігінің мамандар жөніндегі Бас басқармасында жұмыс істеді. 1983 жылы запасқа шықты.
1978 жылы 21 наурызда оған «Қызылорда қаласының кұрметті азаматы» атағы берілді. Ленин, Қазан революциясы, 2 рет Қызыл Ту, 1-дәрежелі Отан соғысы, Александр Невский, Еңбек Қызыл Ту, 2 рет «Қызыл Жұлдыз», 3-дәрежелі «КСРО Қарулы Күштерінде Отанға қызмет еткені үшін» ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:26 мамырда туғандар Санат:1918 жылы туғандар Санат:Алексеев ауданында (Самара облысы) туғандар Санат:7 мамырда қайтыс болғандар Санат:1987 жылы қайтыс болғандар Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:КСРО генерал-лейтенанттары Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:Ленин орденінің иегерлері Санат:Қазан төңкерісі орденінің иегерлері Санат:Қызыл Ту орденінің иегерлері Санат:Александр Невский орденінің (КСРО) иегерлері Санат:I дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:Қызыл Жұлдыз орденінің иегерлері Санат:III дәрежелі КСРО Қарулы Күштерде Отан үшін қызметі үшін орденінің иегерлері Санат:Жауынгерлік еңбегі үшін медалінің иегерлері Санат:Тбилиси жоғарғы артиллериялық командалық училищесі түлектері Санат:Ұлы Отан соғысы артиллеристері Санат:Кунцев зиратында жерленгендер Санат:Мәскеу әскери академиясы түлектері Санат:Қызылорданың құрметті азаматтары
Джон Сэлли
250px|нобай|оңға|Джон Сэлли Джон Томас Сэлли (John Thomas Salley; 16 мамыр 1964, Бруклин, Нью-Йорк) — америкалық баскетболшы, актер және тележүргізуші. «Fox Sports Net» каналының «The Best Damn Sports Show Period» телебағдарламасында жүргізуші болып жұмыс жасаған. 1990 жылдардан фильмдерде түсе бастайды.
Өмірбаяны
Сэлли Бруклин қаласында дүниеге келіп, кішкентайынан баскетбол ойнаумен айналыса бастайды. Канарси мектебінде білім алып, 1986 жылы Джорджи институтын бітіреді. Студент кезінен үлкен жетістіктерге қол жеткізеді. «Детройт Пистонс», «Майами Хит», «Торонто Рэпторс», «Чикаго Буллз», «Панатинаикос» және «Лос-Анджелес Лейкерс» командаларында ойнайды. Үлкен биіктерден көрініп, төрт рет НБА-ның чемпионы атанған. Институтты бітірген соң, «Детройт Пистонс» командасының мүшесі атанады. Эндриан Дэнтли атты жаңа дос тауып, одан дұрыс тамақтануды, салауатты өмір салтын ұстануды үйренеді. Кейін басқа да командаларда өзін сынап көреді.
Актерлік карьерасы
1995 жылдан телебағдарламалар мен фильмдерде түсе бастайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша баскетболшылар Санат:1964 жылы туғандар
Санат:АҚШ актерлері Санат:АҚШ баскетболшылары Санат:Алфавит бойынша актерлер Санат:АҚШ баскетбол құрамасының ойыншылары
Катарлықтар
Катарлықтар — Катар арабтары, Катардың байырғы халқы. Тұрғылықты халық саны шамамен 288,7 мың адам (2008). Азаматтарының 40% -ы ғана арабтар. Бұл елде Үндістаннан (18%) және Пәкістаннан (18%) көптеген иммигранттар тұрады.
Тілі
Ресми тілі - араб тілі. Ағылшын тілінде де сөйлейді.
Кәсібі
Соңғы уақытқа дейін катарлықтардың дәстүрлі кәсібі: шалғайдағы мал шаруашылығы, егіншілік, құрма шаруашылығы, балық аулау, теңізден інжу-маржандарды алу болды. Халық қолөнерінің ішінде зергерлік, тоқымашылық дамыды.
Мұнай өнеркәсібінің дамуымен елдегі жағдай күрт өзгерді. Қазір Мұнай өндірумен қатар химия және металлургия өнеркәсібі дамыған. Олар елге табыстың 75 пайызын береді. Бұл салада жұмыс істемейтін халық қызмет көрсету саласында жұмыс істейді (ЖІӨ кірісінің 25%).
Өмір салты
Катар халқының дәстүрлі мәдениеті көршілес арабтардың мәдениетіне ұқсас. Катар мәдениеті музыка, өнер, аспаздық болып табылады. Дегенмен, оның қалыптасуы күрделі және ұзақ жолмен дамыды. Мінез-құлық ережелері қатаң. Катардың дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары дінмен тікелей байланысты. Тамақтануда негізгі дәстүр – халал заңдарын сақтау.
Дереккөздер
Санат:Арабтар Санат:Мұсылман халықтары
Медисн Лэйк (Монтана)
Медисн Лэйк (Medicine Lake) — Монтана штатының Sheridan округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 225 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.1 км² шамасында. FIPS коды — 30-48775.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Монтана қалалары
Кампо-де-Пеньяфьель
thumb|right|200px|Районы Вальядолида: синий: Кампо-де-Пеньяфьель ақ: [[Тьерра-де-Медина сары: Монтес-Торосос голубой:Кампиния-дель-Писуэрга : қызыл: Парамос-дель-Эсгева сарғылт:Тьерра-дель-Вино күлгін: Тьерра-де-Пинарес фиолетовый:Тьерра-де-Кампос]] Кампо-де-Пеньяфьель (Campo de Peñafiel) —  Испания ауданы (комарка), Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Вальядолид провинциясының құрамына енеді.
Муниципалитеттері
Санат:Вальядолида аудандары
Нұрғожа Қобыланұлы Алдабергенов
Нұрғожа Қобыланұлы Алдабергенов (18.2.1939 ж.т., Маңғыстау облысы, Маңғыстау ауданы, Таушық ауылы) – эколог, биология ғылымының докторы, профессор (2001). ҚазМУ-ды (1967, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. Гурьев педагогика институтында (қазіргі Атырау университеті) аға оқытушы (1967 жылдан), доцент (1977), кафедра меңгерушісі (1977–95) қызметтерін атқарды. Алдабергенов 65-тен астам ғылыми еңбектің, 4 монография мен экологиядан 3 оқулықтың авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1939 жылы туғандар
Бовеццо
Бовеццо (Bovezzo) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Брешия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7508 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 1161,27 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6,35 км² шамасында. Пошта индексі — 25073.
Елді мекеннің қамқоршысы — S. Apollonio vescovo. Жыл сайынғы мерекесі — 7 шілде.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Плимут (округ, Айова штаты)
Плимут округі (ағылш.  Plymouth County ) АҚШ-та, Айова штатында орналасқан. 2000 жылғы санақ бойынша халық саны 24 849 адам. АҚШ халық санағы Бюросының бағасы бойынша 2009 жылы округтің халық саны 24 210 адамды құраған. Округтің орталығы Ле-Марс қаласы.
Тарихы
Плимут округінің негізі 1851 жылдың 15-ші қаңтарында қаланған.
Географиясы
АҚШ халық санағы Бюросының мәліметтері бойынша Плимут округінің ауданы  2236 км² құрайды.
Демографиясы
2000 жылғы санақтың мәліметтері бойынша округте 24 849 тұрғын өмір сүрген. Олардың ішінде 25,8% 18 жасқа дейінгі балалар, 15,5% жасы 65-тен асқан адамдар. Халықтың 49,9%-ын әйелдер құраған.
Ұлттық құрамы мынадай: 98,1 % ақтар, 0,5 % афроамерикандықтар, 0,2 % байырғы халықтың өкілдері, 0,4 % азиялықтар, 3,0 % латынамерикалықтар. Халықтың 0,8 %-ы екі немесе одан да көп нәсілдердің өкілдері.
Округ халқының жан басына шаққандағы орташа табысы $19442 құрайды. Халықтың 7,3 %-ының табысы күнкөріс минимумынан төмен. Орташа үй шаруашылығына шаққандағы табыс $54013 құрайды.
Сондай-ақ, ересек тұрғындардың 87,4%-ы аяқталған орта білімге, ал 19,3%-ы жоғары білімге ие болды.
Нумерология
Нумерология (Numerology)— сандардың және физикалық нысандардың, процестердің және жалпы адамның өмірі мен санасының мистикалық байланысы және олардың бір-біріне көрсететін әсері туралы эзотерикалық сенімдердің жүйесі.
Қазақ халқының өмірінде түрлі мәнді ерекше сипат бере отырып жиі қолданылатын сандар тізбегі көп. «3, 7, 9, 0» сандар тізбегін өзіміздің салт-дәстүрімізден, ырым-тыйымдарымыздан, нақыл-сөздерімізден мақал-мәтелдерімізден анық көруге болады.
Үлкен Моим
Үлкен Моим — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Атлым өзенінің сол жағалауынан 90 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.
Нумерология
Сандарды зерттеуге жаңа бағыт тұрғысынан келген ізденістерге тоқталатын болсақ олардың лингвокультурология, этнолингвистика, когнитивті лингвистика аспектісінде жүргізіліп келеді. Осындай зерттеулердің бірінде мынадай тұжырымдар жасалған:
Санат:Сандар Санат:Мистика Санат:Эзотерика
Үлкен Моим
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Ертіс құйылысынан Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Ертістен Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысына дейінгі Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Зейтін Ақышев
Зейтін Ақышев  (1911 жылғы 18 сәуір, Павлодар облысы Баянауыл ауданы– 1991) - жазушы, аудармашы.
Найман тайпасының Төртуыл руынан шыққан.
Омбыдағы жұмысшы факультетін бітірген (1938). 1931 жылы Баянауыл аудандық оқу бөлімінің іс жүргізушісі, кейін оның инспекторы, жеті жылдық мектептің мұғалімі, директоры болды. 1939 жылы Семей педагогикалық институтының физика-математика факультетін бітіріп, Павлодар, Талдықорған облыстық оқу бөлімдерінің меңгерушісі қызметін атқарды. Алматыдағы Оқу-педагогика баспасында аға редактор, редакция меңгерушісі, Бас редактор болды. 1955 – 1960 жж. республикалық «Қазақстан мұғалімі» газетінің редакторы, 1965 – 1969 жж. Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің аппаратында аудармашы редактор, ал 1970 – 1972 жж. Қазақ Совет энциклопедиясының Бас редакциясында аға ғылыми редактор болды.
1930 жылдың май айында «Ағаш үй» атты тұңғыш өлеңі Павлодардың оқругтік «Колхоз» газетінде басылды.
Содан бергі жылдар ішінде бірнеше әңгіме, повесть, романдары жеке-жеке жарық көрді. Бірталайы орыс тіліне аударылды.
Драматургия саласында да («Жаяу Мұса», «Келіндер») еңбек етті. В. Панованың «Кружилиха» романын (1952), А. Куприннің «Жекпе-жек» повесін (1955), Я. Коластың «Талап атай» повесін (1956), т.б. қазақ тіліне аударды.
Дереккөздер
Санат:1911 жылы туғандар Санат:Қазақстан жазушылары Санат:1991 жылы қайтыс болғандар Санат:Павлодар облысында туғандар Санат:Қазақстан журналистері Санат:Қазақстан аудармашылары
IC 1948
IC 1948 — Horologium шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13045, ESO 200-32, FAIR 748, AM 0329-480.
Сыртқы сілтемелер
IC 1948 Санат:Horologium (шоқжұлдыз)
NGC 5192
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 12 сәуірде астроном Альберт Март ашқан болатын және NGC каталогында 5192 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 47503, ZWG 17,1.
Бурвиль
Бурвиль (Bourville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Дьеп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,61 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76134, пошта индексі — 76740.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 297 адамды құрады. Халық тығыздығы — 44,93 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Яздач (Стара Загора облысы)
Яздач (Яздач) — Болгариядағы ауыл. Стара Загора облысына қарасты Чирпан қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 216 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Стара Загора облысының елді мекендері
Жаңа илик (Илик ауылдық кеңесі)
Жаңа илик — Башқұртстанның Благовещен ауданындағы ауыл, Илик ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 21 адамды құрады. Пошта индексі — 453456, ОКАТО коды — 80215822004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Үлкен Куса
Үлкен Куса — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Оренбург облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы №502 Зилаир өзенінің сол жағалауынан 50 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Серге-Кикя
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері
Старшын Анатолий Трифонович
Старшын Анатолий Трифонович (3.8.1947 ж. т., Украина, Одесса облысы Измаиль ауданы Приозёрное селосы) – әскери қайраткер, генерал-майор (1998). Чернигов жоғары әскери авиация училищесін (1970), Әскери-әуе академиясын (1978) бітірген. 1970 – 75 жылы Закарпатье әскери округінде ұшқыш, аға ұшқыш, звено командирі және эскадрилья командирінің орынбасары – штурман болды. 1978 – 83 жылы Кеңес әскерлерінің Германиядағы тобында басшылық қызметтерде істеді. 1983 – 93 жылы Орта Азия әскери округінде авиация полкі командирінің орынбасары және командирі, авиация құрама командирінің орынбасары, 1993 – 98 жылы ҚР Әскери-әуе күштерінде әуе атыс дайындығының бастығы және жауынгерлік дайындық бастығы, Әскери-әуе күштері қолбасшысының жауынгерлік дайындық және оқу орындары жөніндегі орынбасары, 1998 – 2003 жылы ҚР Әуе қорғанысы күштері қолбасшысының авиация жөніндегі орынбасары қызметтерін атқарды. 2003 жылы запасқа шықты. 3-дәрежелі “КСРО Қарулы Күштерінде Отанға қызмет еткені үшін” орденімен, медальдармен марапатталған. =Пайдаланған сілтеме=
NGC 1077-1
NGC 1077-1 — Персей шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз)
Хай-Нэлла (Нью-Джерси)
Хай-Нэлла (Hi-Nella) — Нью-Джерси штатының Кэмден округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 870 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.6 шаршы шақырым шамасында. FIPS коды — 34-32220.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Коллаборация
Коллаборация немесе әріптестік – белгілі бір консесусқа немесе келісімге, оқытуға, білім алмасуға бағытталған, кез келген салада ортақ мақсатқа жету үшін екі немесе одан да көп адаммен немесе ұйыммен жасалатын бірлескен әрекет.
Коллаборацияға, керісінше, дәл сондай ұстанымдарға ие краудфандингті де жатқызуға болады.
Коллаборация басқаратын органды талап етеді. Шектелген ресурстар үшін жүргізілген конкуренцияда коллаборация мүшелері көбірек мүмкіндіктерге ие бола алады. Сирек болса да, коллаборацияны қарама-қарсы мақсаттар болғанда да бар деп есептейді.
Санат:Коллаборация Санат:Халықаралық қатынастар
Каниделу (Вила-ду-Конде)
Каниделу (Вила-ду-Конде) (Canidelo (Vila do Conde)) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 941 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,75 км² шамасында. Халық тығыздығы — 250,9 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Марку (Сеара)
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20222 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 574,148 км² шамасында. Халық тығыздығы — 35,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1951 жылы құрылған.
Санат:Сеара елді мекендері
Прэстон (Айова)
Прэстон (Preston) — Айова штатының Джексон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 2.6 км². FIPS коды — 19-64605.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 949 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Джексон округы (Айова)
Хамеропс
Таралуы
Еуропадағы пальмалардың жабайы түрінің екеуінің бірі (екіншісі  — Теофраста құрма ағашы). Батыс Жерорта теңізінде гарригаларда, Испанияда және Францияның оңтүстігінде өседі.
Биологиялық сипаттамасы
Діңінің биіктігі 4-6 м құрайды. Жапырақтары ені 70—80 см желпуіш тәріздес. Гүлдері бір жынысты немесе қос жынысты, сап-сары түсті бұтақты гүлшоғырға жиналған. Гүлдеу кезеңі сәуірден маусымға дейін жалғасады.
Қолдануы
Декоративтік өсімдік ретінде қолданылады. Жапырағының талшықтарынан арқан, жіп және кенеп жасалады.
Әдебиет
Санат:Монотипті өсімдіктер Санат:Пальмалар Санат:Еуропа флорасы
Энтро
Энтро (Introd) — Италиядағы коммуна, Валле-д’Аоста әкімшілік аймағында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 608 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 29 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Пошта индексі — 11010.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Павел.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Валле-д’Аоста елді мекендері
Халифа Алтай
Халифа Ғакибұлы Алтай (18 желтоқсан, 1917 жыл, Шығыс Түркістан – 15 тамыз 2003 жыл) — қазақ дін және қоғам қайраткері, ғалым, жазушы, аудармашы, тарихшы, түркітанушы, антрополог. Орта жүз Абақ Керей ішінде Жәнтекей руынан шыққан, ауыл молдасынан сауат ашқан.
Джордж Вестингауз
Джордж Вестингауз (George Westinghouse; 1846 ж. 6-қазан — 1914 ж. 12-наурыз) — американдық кəсіпкер, инженер жəне өнеркəсіп иесі, «Вестингауз Электрик» компаниясының негізін салушы.
Өмірбаяны
Нью-Йорк штатының Централ-Бридж елді мекенінде 1846 жылдың 6-қазанында дүниеге келген. Фон Вестингаузен орыс ақсүйектер əулетінің ұрпағы; оның əкесі көлік цехының иегері, талантты өнертапқыш жəне кəсіпкер болды. Ол ауылшаруашылық құралдарына алты патент алды.
Джордж Вестингауздың ең маңызды өнертабыстары қатарына темір жолдың қозғалыс бөлігінің тежеуіш жүйесін жасаудағы жұмыстарын жатқызуға болады.
Вестингауз бу қысымы нəтижесінде жұмыс істейтін тежеуіш, алғашқы темір жолға арналған ауа тежеуішін жасаған (1869 жылы патент алды). 1872 жылы Вестингауз тежеуішті автоматты түрде басқаруды енгізді, осыдан кейін тежеуіштерді шығаратын компанияның негізін қалады, оны жүргінші, тауар тасушы темір жолдың қозғалыс бөлігіне енгізуді бастады. ХХ ғасырдың екінші жартысында Вестингауздың тежеуіші автомобильдерде де қолданыла бастады. Негізінен, қазіргі замандағы үлкен автобустар мен жүк көліктеріндегі пневматикалық тежеуіштер жүйесі Вестингауз тежеуішінің дамытылған түрі болып табылады.
Джордж Вестингауз темір жолдағы жаңа дабылдама жүйелері жəне қозғалыстың басталуы мен тоқтау кезіндегі вагондардың соқтығысуының алдын алуға бағытталған қақтығыстарды демпфирлау тəсілін ойлап тапқан.
Сонымен қатар, Вестингауз табиғи газды алыс аймақтарға құбыр арқылы қауіпсіз түрде жеткізудің тəсілін ойлап тауып, электрлік трансформаторды жақсартты. 1893 жылы Вестингауздың электр желісі Чикагодағы Бүкілəлемдік көрмені жарықтандырды. 1894 жылы Вестингауз компаниясы Никола Тесланың 10 электр генераторын жаңадан ашылған Ниагара сарқырамасының су электр станциясына орнатты. Осы кезеңде Джордж Вестингауз айнымалы ток саласында сербтік өнертапқышпен бірге қызмет етті жəне оны əрдайым қолдап жүрді. Соның арқасында өзінің айнымалы ток жайлы ең басты патенттерін алып, Эдисон компаниясымен патенттік соғысқа кіріседі. Бұл соғыс тек екі компанияның қосылып, «General Electric» компаниясының пайда болуымен аяқталды.
Вестингауздың басқа да ірі өнертабыстарының қатарына трамвайдың тартушы электр қозғалтқышы; метро вагондарының электрлік тежеуіші, электрлік локомотив, автомобиль амортизаторы жатады. Жалпы, өнертапқыш 400-ден астам патент тіркеген.
1910 жылы Вестингауз «Инженер-механиктердің Америкалық қоғамының» президенті атанды.
1911 жылы Вестингауз Эдисон сыйлығын алды.
Вестингауз 1914 жылдың 12-мамырында Нью-Йоркте дүниеден өтті.
Дереккөздер
Санат:1846 жылы туғандар Санат:1914 жылы қайтыс болғандар
Россошки (Девица тармағы)
Россошки (Рассошки) — Ресейдегі өзен. Воронеж облысы, Липецк облысы, Белгород облысы, Курск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Девица өзенінің сол жағалауынан 31 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Дон Задонск қаласынан Лиски қаласына дейін, Воронежот өзен өзендерін қоспағанда (бастауынан Воронеж су торабына) және Тұнық Сосна өзеніне дейін. Өзен саласы — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Фройд (Монтана)
Фройд (Froid) — Монтана штатының Roosevelt округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 185 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.7 км² шамасында. FIPS коды — 30-29500.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Монтана қалалары
Кіші Китовая
Кіші Китовая — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Баренцев теңізі орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — 03.04.00 гидрографикалық бірліктің жағалау сызықтарымен, оның ішінде Колгуев аралын қамти отырып, шектесетін РФ-ның ішкі теңіз сулары мен территориялық теңіздері шегіндегі Баренц теңізі аралдары. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезени өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Чанга (Алатырь тармағы)
Чанга — Ресейдегі өзен. Мордовия Республикасы, Нижегород облысы, Чуваш Республикасы, Пензен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Алатырь өзенінің сол жағалауынан 82 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Алатырь өзенінің бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Валенсия-де-Алькантара (комарка)
thumb|right|200px| Валенсия-де-Алькантара (Valencia de Alcántara) — Испания ауданы (комарка), Эстремадура автономды бірлестігіне қарасты Касерес провинциясының құрамына енеді.
Муниципалитеттері
Санат:Касереса аудандары
Valencia de Alcántara
Василий Георгиевич Козенков
Василий Георгиевич Козенков(1923, Ресей, Орынбор облысы, Қуандық ауданы, Қуандық қаласы - 7.4.1945, Калининград облысы, Кенигсберг қаласының маңы) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия майоры, эскадрилья командирі.
Дереккөздер
Санат:1923 жылы туғандар Санат:Қуандықта туғандар Санат:Кеңес Одағының батырлары Санат:7 сәуірде қайтыс болғандар Санат:1945 жылы қайтыс болғандар Санат:Ұлы Отан соғысы ұрыстарында қаза тапқандар
Эвигхаузен
Эвигхаузен (Ewighausen) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Вестервальд ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Терабайт
Тағы қараңыз
Санат:Ақпараттық өлшем бірліктері
Лагранж (Ланди)
Лагранж (Lagrange) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ланди департаментінде орналасқан. Мон-де-Марсан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 21,13 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 40140, пошта индексі — 40240.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 205 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,7 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ланди департаментінің коммуналары
NGC 5072
NGC 5072 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E-S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1867 жылы 26 сәуірде Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5072 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46432, NGC 5070, MCG -2-34-22.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Ведад Ибишевич
Ведад Ибишевич (Vedad Ibišević; 6 тамыз 1984, Власеница, Югославия) — босниялық футболшы, "Шальке 04" клубының шабуылшысы. Босния және Герцеговина құрамасының әлем чемпионаттарындағы тұңғыш голының авторы (2014).
Клубтық
Югославияда дүниеге келгенімен, 1990 жылдардағы елдегі тынышсыздыққа байланысты отбасы Швейцарияға көшіп өтті, бірақ Швейцарияның заңдары иммигратнттарға қолайсыз болды да, 2002 жылы АҚШ-қа қоныс аударуға мәжбүр болды. Карьерасын 2004 жылы АҚШ клубтарында бастады. 2004 жылы Еуропаға оралып, "Пари Сен-Жермен" футболшысы атанды. Бірақ негізгі құрамға ілікпеді, 2004, 2005 жылдары "Дижон" клубына жалға берілді. 2006 жылы Франциядан түпкілікті кетіп, "Алемания" клубына ауысты.
Ұлттық құрама
Босния құрамасы сапындағы тұңғыш ойынын 2007 жылы 24 наурызда Норвегияға қарсы ЕУРО-2008 іріктеу матчында өткізді. Тұңғыш голын сол жылы 13 қазанда Грекия қақпасына соқты.
Сілтемелер
Санат:Босния және Герцеговина футболшылары Санат:Босния және Герцеговина Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Пари Сен-Жермен ФК ойыншылары Санат:Дижон ФК ойыншылары Санат:Алемания ФК ойыншылары Санат:Хоффенхайм ФК ойыншылары Санат:Штутгарт ФК ойыншылары Санат:Герта Берлин ФК ойыншылары Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары
Evernote
Evernote — Жазбаларды, оның ішінде мәтіндік жазбаларды, уеб-парақтарын, тізімдерді, фотосуреттер мен кескіндерді, электронды хаттарды және т.б. ақпарат түрлерін сақтау, синхрондау мен іріктеп іздестіруге арналған онлайн ғаламтор қызметі әрі түрлі операциялық жүйелерге арналған компьютерлік бағдарлама.
Тарихы
Қызмет АҚШ-тың Калифорния штатындағы Саннивейл қаласында Evernot компаниясы тарапынан ашылған. 2009 жылы Тройка Диалог және DoCoMo компаниялары Evernote қызметіне $6,5 млн. көлемінде инвестиция құйды.
2009 жылдың 2 сәуірінде Evernote қызметі орысшаландырылды — уеб-сайты мен локалды клиенттері аударылып, ал мәтінді талдап-оқу технологиясы кескіндердегі орысша мәтіндердің индекстелуіне ие болды.
14 сәуір күні Evernote пен Twitter-дің өзара байланысуы жайлы хабарланды. Қолданушылар екі қызметтегі өзінің тіркеу жазбаларын байланыстырып Twitter-ден жазбаларды Evernote-қа тікелей жібере алу мүмкіндігін иеленді.
2009 жылдың 26 маусымында жазбаларға біріккен қолжетімділік қызметі кеңейе түсті — нақты бір топтардың жазба кітаптарын оқу мен өңдеу режимдері іске қосылды.
Негізгі мүмкіндіктері
Жазбаларды келесідей тәсілдермен қосуға болады:
Сілтемелер
Санат:Жазба жүргізуге арналған бағдарламалар Санат:2008 жылы жасақталған бағдарламалық жасақтамалар Санат:Твиттер Санат:Кросс-платформалық бағдарламалық жасақтамалар Санат:Android-қа арналған бағдарламалық жасақтамалар Санат:Windows-ке арналған бағдарламалық жасақтамалар Санат:MacOS-қа арналған бағдарламалық жасақтамалар
Наштеттен
Наштеттен (Nastätten) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан қала. Рейн-Лан ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4217 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 13,02 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 41 092. Қаланың басшысы — Эмиль Вернер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Ларгс түбіндегі шайқас
Ларгс түбіндегі шайқас (ағыл.Largs; 2 қазан 1263 ж.) - Норвегия королі Хокон IV мен шотланд әскерлері арасындағы Ерте ортағасырлық Шотландия тарихындағы ең маңызды шайқастардың бірі. Шабуылдың нәтижесі екі жаққа да айқын артықшылығын көрсетпегенімен, шайқастың нәтижесіне бойынша Гебрид аралдарын қосып алған Шотландия жеңімпаз болды.
Қақтығыстың алғышарты
XIII ғасырдың басында Шотландия мен Норвегия арасында Гебрид аралдары мен Шотландияның батыс жағалауы үшін шиеленіскен күрес басталды. Бұл аумақ Норвегия патшасының билігін мойындаған Аралдар патшалығына тиесілі болды. Дегенмен, күшейген шотландық мемлекет Гебридтер мен Аргайлды бағындыру әрекеттерінен бас тартпады. 1221 және 1249 жылдары Шотландия королі Александр II батыс жағалауына бірнеше жорықтар өткізді, соның нәтижесінде Аралдар патшалығының ақсүйектерінің бір бөлігі Шотландияға бет түзе бастады.
1263 ж. жазда Гебрид аралдарына келген Хокон IV-ні Мэн королі Магнус пен Гебрид королі Дугал III қолдады. Тек Аргайлдың билеушісі Юэн Макдугалл норвегтерге қосылғысы келмей, аңысын аңдау саясатын қолданды. Гебридтегі норвег күштері заманауи бағалаулар бойынша 120-ға жуық кемелер, яғни 12-20 мың жауынгер деп есептелінеді. Норвегтер Кинтайр қиратып, Бьютты басып алып, Ленноксқа басып кірді. Арран аралында нәтижеге әкелмеген соғыс қимылдарының тоқтатылуына байланысты шотланд-норвег келіссөздері басталды.
Шайқас барысы
thumb|right|250px|Классикалық норвегиялық галера Келіссөздердің сәтсіз аяқталғанынан кейін, норвег флоты Эйршир жағалауына жылжыды. Алайда, 30 қыркүйектен 1 қазанға қараған түні норвег кемелеріне зақым келтіріп, бірнешеуін жағалауға ұшырған қатты дауыл болды. Зақымдалған кемелердің экипажы жағалауды күзететін кішкентай шотландық жасақтың шабуылына ұшырады. Шотландықтар викингтермен жекпе-жек шайқасынан гөрі жебемен оққа ұшыратуды артығырақ көріп, қашықтықта тұрды. Норвегтік қосымша күш келгенде, шотландық жасақ кері шегінді.
2 қазанда, сірә, кемелерді жөндеуді қорғауға тырысуға, Хокон IV-нің жасағы жағалауға қонды. Кемелерден 800-1000 жуық викингтер түсті. Сол уақытта, 500-ге жуық рыцарды қамтитын (шамамен 8 мыңға жуық адам) ірі шотланд әскері қону алаңына жақындады. Шотланд әскерінің басында Александр Стюарт болды. Осылайша, егер «Хокон туралы сагадағы» цифрлар дұрыс болса, онда шотландықтардың норвегтерден үстемдігі басым болды: он есе көп. Шотландия әскері шабуылға шығып, Хокон IV бастаған норвегтерді кемелерге кері шегінуді мәжбүр еткізді. thumb|left|200px|Хоконның кемелері, Уильям Холлдың көркем суретінде, Ұлттық шотландық сурет галереясы
Дегенмен, жеңіс түпкілікті болмады: келесі күні таңертең Хокон IV өз күшін қайта топтастырып, жағалауға қонып, қаза болған викингтердің денесін алып, быт-шыт болған кемелерді өртеп жіберді.
Бұл шайқасқа жағалауға жақын жердегі кемелерде болған норвегтердің негізгі күштері де, шотландық атты әскері де қатысқан жоқ. Шындығында, Ларгс түбіндегі шайқас екі жаққа да шешуші жеңіске жеткізбеген кішкентай ғана қақтығыс болды.
Ларгс түбіндегі шайқастың маңызы
thumb|left|300px
Соғыс нәтижесінің белгісіздігіне қарамастан, Ларгс түбіндегі шайқас Шотландия тарихында маңызды рөл атқарды. Тойтарысқа тап болғаннан кейін, Хокон IV, азық-түлік жетіспеушілігін бастан кешіріп, Оркней аралдарына оралып, 1263 жылы 15 желтоқсанда қайтыс болды. Норвег флоты еліне оралды. Келесі жылы Александр ІІІ-нің шотландық әскері Аргайл мен Гебрид аралдарын басып алып, олардың билеушілерін Шотландия билігін мойындауға мәжбүр етті. 1265 жылы шотланд-норвег келіссөздері басталды, 1266 жылы бұл келіссөз Перт шартына қол қоюмен аяқталып, шартқа сәйкес Норвегия Гебрид аралдарын Шотландияға берген.
Осылайша, Ларгс түбіндегі шайқасының нәтижесінде Шотландия патшалығы батыс жағалау мен Аралдардың кең аумақтарын қосып, шотландық жерлерді біріктіру аяқталды. Гебридтердің Шотландияға кіруі, бір жағынан, шотланд этно-мәдени бірлестігінің гэлдік құрамдас бөлігінің өсуіне, ал екінші жағынан елдің батыс аймақтарының феодализациасының аяқталуына ықпал етті.
Ларгс түбіндегі шайқасты ескте қалдыру үшін, шайқас алаңында дәстүрлі гэлдік-ирландық дөңгелек мұнара түріндегі ескерткіш орнатылып, ресми емес «Қарындаш» (ағыл. the Pencil) атауымен аталды.
Сілтеме
Санат:Шотландия шайқастары Санат:1263 жыл Санат:Норвегия шайқастары
Николай Илларионович Колбасов
Николай Илларионович Колбасов(21.12.1911, Ақмола облысы,Сандықтау ауданы,Максимова селосы - 21.9.1943) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, гвардия кіші лейтенанты, взвод командирі.Кеңес әскері қатарына шақырылғанға дейін (1942 жылы қазан айы) Колбасов Жезқазған қаласында тұрып, жұмыс істеді.
Дереккөздер
Санат:II Дүниежүзілік соғысы Қазақстан ардагерлері Санат:Кеңес Одағының батырлары
IC 1949
IC 1949 — Horologium шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13047, ESO 200-33, FAIR 749, AM 0329-480, IRAS03293-4808.
Сыртқы сілтемелер
IC 1949 Санат:Horologium (шоқжұлдыз)
Өтеміс Алдамбергенұлы Алдамбергенов
Өтеміс Алдамбергенұлы Алдамбергенов (1935 ж.т., Қызылорда облысы, Қазалы ауданы, Коммунизм ауылы). – техника ғылымының докторы (1995). Орталық Азия политехникалық университетін бітірген (1960). Қарағанды облысы Саран қаласы Атасу кентас басқармасындағы №121 шахтада тау-кен шебері (1961–63). Бүкілодақтық ғылыми-зерттеу және жобалау-конструкторлық көмір институтында кіші ғылыми қызметкер, топ жетекшісі, сектор бастығы қызметтерін атқарды (1964–77). 1979 жылдан ҚР ҒМ–ғылым академиясының тау-кен істері институтының ғылыми жұмыс жөніндегі директорының орынбасары.
Шығармалар
Формирование параметров закладочного массива, А.-А., 1984 (соавт.); Геомеханические процессы при разработке крутопадающих месторождений с закладкой, А.-А., 1990 (в соавт.); Оценка влияния закладки на геомеханические процессы при камерно-целиковой выемке наклонных перекрывающих залежей. // Комплексное использование минерального сырья, А., МН-АН РК. 1996, №4 (соавт.).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1935 жылы туғандар
Виттонкур
Виттонкур (Vittoncourt) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мозель департаментінде орналасқан. Буле-Мозель округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,51 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 57726, пошта индексі — 57580.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 387 адамды құрады. Халық тығыздығы — 40,69 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мозель департаментінің коммуналары
Сент-Аркон-де-Барж
Сент-Аркон-де-Барж (Saint-Arcons-de-Barges) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Жоғарғы Луара департаментінде орналасқан. Ле-Пюи-ан-Веле округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,38 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 43168, пошта индексі — 43420.
Ақтөбе (Талас облысы)
Ақтөбе (Ак-Дөбө, 2001 жылға дейін — Орловка ) — Қырғызстанның Талас облысы Бақайата ауданындағы айыл, Ақтөбе айыл аймағы орталығы.
Сент-Аркон-де-Барж
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Ақтөбе (Талас облысы)
Халқы
2009 жылы айылда 4298 адам тұрған.
Сент-Аркон-де-Барж
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Луара департаментінің коммуналары
Ақтөбе (Талас облысы)
Дереккөздер
Санат:Бақайата ауданы елді мекендері
Ильино-Поляна
Ильино-Поляна — Башқұртстанның Благовещен ауданындағы ауыл, Ильино-Полян ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 2156 адамды құрады. Пошта индексі — ?, ОКАТО коды — ?.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Үлкен Пидым
Үлкен Пидым — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нягинь-Юган өзенінің оң жағалауынан 69 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Ертіс құйылысынан Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Ертістен Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысына дейінгі Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Траусдорф-ан-дер-Вулька
Траусдорф-ан-дер-Вулька (Trausdorf an der Wulka) — Аустриядағы коммуна. Бургенланд федералды жеріне қарасты Айзенштадт округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1859 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 15,4 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — EU, ресми идентификациялық коды — 1 03 17.