cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пу И
Өмірбаяны
Арада тоғыз жыл өткен соң Пекинге қайта келіп, ботаникалық бақта жұмыс істейді. Сосын кітапханада қызмет атқарады. Халықтық билікті мойындайтынын ашық айтады. Мао Цзедунмен де жолығады. 1964 жылы ҚХР саяси кеңесшілерінің мүшесі болады. Мао Цзедуннің ұйғаруымен «Императордан қарапайым азаматқа дейін» атты естелік-шығарма жазады. Өзінің формальды ғана император болғанын баяндайды.
Жеке өмірі
Ол бес рет некелескен, бірақ бір де-бір перзент сүймеген. Вань Жун, Вэнь Сю, Тань Юйлин, Ли Юйцинь. Соңғы рет 1962 жылы медбике Ли Шусянмен некелесті. Оны белсіздік ауруына шалдыққан деушілер де болды.
1967 жылы 17 қазанда рактан қайтыс болды да, Баабошандағы (Бейжіңдегі қорым) патшалар зиратына жерленеді. 1995 жылы Цинцилиндегі әкесі жатқан қорымға қайта жерленеді.
Кинематография
Оның бейнесі Бернардо Бертолуччидің «Соңғы патша » телехикаясында сомдалған.
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша тұлғалар Санат:1906 жылы туғандар Санат:1967 жылы қайтыс болғандар Санат:Қытай императорлары
Лурдиос-Ишер
Лурдиос-Ишер (Lourdios-Ichère) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. Олорон-Сент-Мари округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 16,24 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64351, пошта индексі — 64490.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 149 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,17 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Жария Марксизм
Жария Марксизм - идеялық-саяси ағым, оның өкілдері (П.Б. Струве, М.И. Туган-Барановский, С.Н. Булгаков, Н.А. Бердяев және т.б.) 19 ғ. 90-шы жылдары заңды басылымдарда (осыдан аталуы) жекеленген марксистік идеяларды қолдана отыра халықшылдыққа қарсы шыққан.
Дереккөздер
Санат:Философия
Неттоп
нобай|333x333 нүкте|[[Asus|ASUS Eee Box]] нобай|250x250 нүкте|Zonbu Mini PC Неттоп (nettop) — мөлшері шағын үстел дербес компьютері. "Неттоп" деген сөз "InterNET" және "deskTOP" сөздерінен құралған.
Терминнің пайда болуы
Неттоп термині (десктопқа ұқсас — үстел үсті компьютері) Intel компаниясымен Atom процессоры анонсы кезінде ұсынылды, бұл компанияның ұғымында, осы процессор неттоптарды құруда негізгі база болуы тиіс. Неттоп — бұл миниатюралық желілік ноутбуктер нетбуктың (netbook) стационарлық аналогы.
Неттоптардың типтік мысалы ретінде, нарықта қолжетімді ASUS Eee Box, Acer және Crystal station AspireRevo — NVIDIA Ion чипсеті және Intel Atom процессоры комбинациясын келтіруге болады.
Типтік сипаттамалары
Неттоптардың негізі ретінде, төмен қуатты тұтынатын микроархитектуралы процессорлар қолданылады, олар энергия үнемдеуді ұсынады. Әдетте, бұл Intel Atom, Intel Celeron, VIA Nano және VIA C7 CPU желісі. Сондай-ақ, Intel Core 2 Duo шешімі бар, әрі соңғылары тыныштық режимінде үнемділік бойынша Intel Atom процессорларынан кем түспейді, ал қажет болған кезде, қысқа мерзімді энергия тұтыну бағасын арттыру арқылы әлдеқайда үлкен өнімділік береді. нобай|118x118 нүкте|Arbyte Nettop
Қазіргі күнгі неттоптар
Бұл күндері неттоптар тек Intel Atom жапсарлас процессорларымен ғана болмайды. Неттоптар үшін аналық платаларын өндірушілер сатып алушыларға өздері процессор таңдауға мүмкіндік береді. Intel Core i3/i5/i7 процессорлар сериясы орнатуға мүмкіндігіңіз бар. Сондай-ақ, қосарналы жедел жад DDR3  қолдайтын неттоптар бар, дискретті бейнекарталар үшін өрістері бар, белсенді және пассивті салқындатумен, гигабитті желілік карталармен келеді. Неттоптар үй серверлері ретінде анағұрлым танымал.
Сюй Дунсян
Сюй Дунсян (қыт. 徐东香, пиньинь Xú Dōngxiāng, 15 қаңтар 1983) — қытайлық академиялық ескекші, 2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері, 2006 жылғы әлем чемпионаты мен 2002 жылғы Жазғы Азия ойындарының чемпионы.
Санат:Алфавит бойынша академиялық ескекшілер Санат:Қытай академиялық ескекшілері Санат:2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері Санат:Академиялық есуден Азия ойындары чемпиондары Санат:Қытайдың Азия ойындары чемпиондары Санат:Академиялық есуден әлем чемпиондары
Каналдың тұнбалануы
right|thumb| alt=A.|200 px|[["Каналдың тұнбалануы"]]
Каналдың тұнбалануы— ағынды судың құрамындағы тасындылар мен жүзінді топырақ тұнбаларының канал табанына шөгіп-жиналу процесі. Негізінен өзеннің су жинау алабындағы жер қыртысының морфологиялық жағдайына байланысты көбінесе ирригациялык каналдардағы тасындылар мен шөгінділер суармалы жер танабын құнарландырады. Энергетикалык және ауыз су үшін пайдаланатын каналдарда арнаулы тұндырғыштар қолданылады. Ондағы судың мөлдірлігі мемлекеттік стандарттар бойьшша анықталады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Интервью
Интервью— көсемсөз жанры, журналистің бір не бірнеше адаммен қандай да бір өзекті мәселе төңірегінде сұхбат жүргізуі. Интервью барысында белгілі бір оқиғаның, құбылыстың мән-мазмұны маман әңгімелесушінің түсіндіруі, айтуы бойынша терең ашылады. Интервью жанры, негізінен, хабарламалы интервью және түсіңдірмелі интервью болып екіге бөлінеді. Олардың өзі іштей жіктеледі. Брифинг сұхбат берушілердің ұсынымен, жұртқа қажетті нәрсені түсіндіріп қою ниетімен өткізіледі. Баспасөз мәслихатында көптеген бұқаралық ақпарат құралдары (БАҚ) өкілдері қатысуымен бір сала немесе әлденеше маманмен қатар сұхбат жүргізіледі. Журналистер кезекпен сұрау қойып, сұхбаттаушыпар оған жауап береді. Дөңгелек үстел басындағы әңгімеде нақты бір проблемамен айналысатын мамандар шақырылып, оларға қатар сұрақтар қойылады да, жауаптары тыңдалады.
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтану Санат:Журналистика
Клеебур
Клеебур (Cleebourg) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Висембур округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,59 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67074, пошта индексі — 67160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 693 адамды құрады. Халық тығыздығы — 65,44 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Ат қора
Ат қора (конюшня) - жылқы күтетін орын. Ат қораның еліміздің әр аймағының ерекшелігін ескерген, бірнеше қалыпты жобасы бар. Әр шаруашылық қора саларда жергілікті ауа-райын, өсіретін жылқы тұқымының ерекшеліктерін ескеріп, осы жобалардың лайықтысын пайдаланады. Ат қора су жинамайтын биіктеу, құрғақ жерге салынады. Қораның биіктігі, әр жылқыға қажетті орын аумағы, қора ішін бөлу тәртібі өсіріп отырған жылқының тұқымына, өнім бағытына, жасына қарай әр түрлі болады. Ат қораның жанында, не ішінде жем, ер-тұрман, жегу әбзелін сақтайтын қоймалар болады. Асыл тұқымды жылқылар қорадағы жеке-жеке үйшіктерде ұсталады, ал саяқтарды топ-тобымен бос қамайды.
Дереккөздер
Санат:Қоралар
Том ағайдың лашығы
«Том ағайдың лашығы» — Гарриет Бичер-Стоудың қаламынан 1852 жылы шыққан романы.
Қара нәсілді құлдардың тағдыры, өмірі романда анық және шынайы да шыншыл бейнеленген. Бірақ Бичер-Стоу құлдықтың эксплуаторлық бейнесін ашуға ұмтылған жоқ, оны ең алдымен құлиеленушілер мен құлдармен маральдық деградация мәселесі қобалжытты. Шығарманың идеялық ерекшелігі жазушының сол кездегі Америка өмірін көрсете білуі. Яғни қара нәсілділерді құлдықтан босату үшін жүргізілген күрес мәселесінің ұлттық мәселеге айналуы.
Дереккөздер
Санат:Ағылшын тілді романдар
Антипириндер
Антипириндер - полимерлерді және басқа органикалық материалдарды өздігінен жану және тұтанудан сақтаушы агенттер.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
Зәуре Ғалымқызы Зәуірбекова
Зәуре Ғалымқызы Зәуірбекова 1962 жылы 10 қыркүйекте Алматы қаласында туған.
Дереккөздер
<References/>
Санат:Тұлғалар Санат:Металлургия
Санат:1962 жылы туғандар Санат:10 қыркүйекте туғандар
1995 жыл
Туғандар
Тағы қараңыз: Санат:1995 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қараңыз: Санат:1995 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Едіге тауындағы тас мүсіндер
Едіге тауындағы тас мүсіндер - Ұлытау төңірегіндегі тарихи екі дәуірді қамтитын тас мүміндер тобы. Қарағанды обл. Ұлытау сілемі, Едіге тауының етегіндегі Қорғантас ауылынан оңтүстікке қарай 5 км жерде орналасқан. 1946-60 жылдарда Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясы зерттеген. Мұндағы 12 ғұрыптық қоршаулар мен обалар солтүстіктен оңтүстікке дейін тізбектеле салынған. Түркі қағанат заманының (6-7 ғ.) ескерткіштері әдеттегідей қырынан қойылған  үлкен тақташалардан  төртбұрыш немесе  шаршы түрінде жасалған. Бұлардың кішілерінің аумагы 1.8х2 м, үлкендері 5.9х6 м-дей. Бетімен күншығысқа қараған тас мүсіндер қоршаулардың шығыс іргесінде тұр, одан әрі  балбалдар тізбегі жалғасады. Ең кіші тізбектің ұзындығы 5м, ең үлкені 250 м-ге жетеді. Қыпшақ кезеңіне жататын ескерткіштер (8 – 13 ғасырлар) қоршау емес, тастан үйілген обалар  түрінде  қаланған және бұлардың балбалдар тізбегі жоқ. Мүсіндер қиратылып, бүлінген. 2 мүсін жақсырақ сақталаған. Биіктігі 180 см, ені 28 см, қалыңдығы 22 см. Мүсінде ұзын мұрты, үлкен дөңгелек көзді, отра жастағы ер адамның бейнесі айқын бедерленген. Биіктігі 140см, ені 32 см 5-мүсін қыпшақ заманына жатады. Бұл, әсіресе, адам бейнесінің толық түсірілмеуінен байқалады. Тас мүсін орнату дәстүрінің қыпшақ кезеңіне қарай әлсіреуі сол кездегі қоғам дамуына, ең алдымен ислам дінінің нығаюына байланысты болған.
Гондурас қалалары
thumb|268x268px|Гондурастың картасы right|thumb|250x250px|Ла-Сейба Халық саны 2010 жылғы ақпаратпен берілген.
Жер бедерінің қалыптасу заңдылықтары
Жер бедерінің қалыптасу заңдылықтары Жер бедерінің барлық пішіндерінің қалыптасуына әсер етуші күштер екі топқа — ішкі (эндогендік) және сыртқы күштерге (экзогендік) жіктеледі. Ішкі күштер әрекеті. Ішкі күштер (оны кейде тектоникалық қозғалыс деп те атайды) Жердің ішкі қойнауындағы жылу, химиялық және радиоактивтік энергия әсерінен жер қыртысында тay тузілуі мен тербелмелі қозғалыстарды туғызады. Тау түзілуі жер қыртысындағы катпарлықтардың түзілуіне, терең тектоникалық жарықтардың пайда болуына және осы жарықтар бойымен жекелеген жер қыртысы бөліктерінің тік қозғалыстарға ұшырауына, магманың сыртқа шығуына әсер етеді.
Тербелмелі қозғалыстар жер қыртысының біртіндеп көтерілуі мен төмен түсуіне, соның нәтижесінде мұхит деңгейінің көтерілуі мен төмендеуше себепші болады. Тербелмелі қозғалыстар қайтымды сипатта болады, яғни жоғары көтерілген жер қыртысы қайта төмен түсуі немесе майысып, төмен түскен жерлер қайта көтерілуі мүмкін. Ал тау түзілуі кезінде қатпарлануға ұшыраған жерлер, сондай-ақ жарықтар бойымен жылжып кеткен бөліктер енді қайтып қалпына келмейді. Жанартау атқылауы мен жерсілкінуі де осы ішкі күштердің нәтижесі болып табылады. Демек, литосфералық тақталар қозғалысқа түсіп, материктер пішіндері мен мұхиттар айдының өзгертуші басты күш те осы ішкі күш болып табылады. Материктердегі ірі жазықтар мен таулар, мұхит табанындағы қазаншүңқырлар мен суасты орта жоталары да ішкі күш әрекеті нәтижесінде түзілген жер бедерінің ірі құрылымдары болып саналады.
Сыртқы күштер әрекеті. Сыртқы күштер болып табылатын Күн сәулесі энергиясы мен қысым күші эндогендік әрекет нәтижесінде қалыптасқан жер бедері пішіндерін бұзумен қатар, жер бедерінің жаңа шгттіндерін де түзеді.
Үгілу әрекеті нәтижесінде тау жыныстарының химиялық құрамы өзгеріске ұшырамаса физикалық үгілу, ал минералдық құрамы өзгеріске ұшырай отырып үгітілсе химиялық үгілу деп аталады.
Тау жыныстарының кристалдық торларының температуралык, өзгерістер әсерінен кеңеюі мен сырылуының түрліше болуы физикалық үгілуге негіз болады. Бұл өзгерістер жыл маусымдары айқын ажыратылатын аудандар мен климат континенттілігі жоғары болатын, әсіресе тәуліктік температура үлкен айырма- шылық жасайтын жерлерде каркынды жүреді. Мұндай аудандарда үгілу әсерінен киыршьщтасты қорымдар түзіледі. Тау жыныстарындағы ұсақ. жарықшақтарға су кіріп, ол кеңейеді, түнге қарай мұз қатып, жарықтар одан әрі ұлғаяды. Мұндай құбылыс поляр маңы мен биік таулы жерлерге, сондай-ақ Сахара сияқты табиғаты "қатал" шөлдерге тән.
Химиялық үгілу дегеніміз — тау жыныстары мен минералдардың құрамындағы реакцияға тез түсетін заттардың (оттек, кемір қышқылы, тұздар, қышқылдар, негіздер) ауадағы су буының көмегімен өзгеруі және өзара әрекеттесуі нәтижесінде бұзылуы. Сондықтан химиялық үгілу ылғалды, ыстық климат жағдайындағы субтропиктер мен тропиктерге, сондай-ақ теңіз маңы аудандарына тән. Әдетте, үгілудің барлық әрекеттері қатар жүріп отырады, сондықтан айқын басымдылық танытатын әрекет түрі бірінші кезекте айтылады. Өсімдіктер өлемі мен жануарлар дүниесі де белгілі дәрежеде физикалық және химиялық үгілу әрекеттеріне қатысып, кейде тіпті оның жүру қарқынын күшейтеді.
Өздерің тұратын өлкеде жер бедері пішіндерін қалыптастыруға қандай күштер әсер етеді?
Мәтінге сүйене отырып, оларға нақты мысал келтіріңдер.
Үгілген тау жыныстары салмағына қарай төмен сырғуы немесе тік беткейлерден етекке құлауы мүмкін. Олар кейде өздерімен бірге басқа да тау жыныстарын сырғытып, ілестіре кетеді. Етекке құлап түскенде тау жыныстары көбінесе өзара соқтығысып, сынып, ұсақталады. Неғүрлым майда бәлшектер желмен ұшырылып, шаң-тозаңға айналады. Түптеп келгенде, үгілудің барлың түрлері биік таулардың аласаруына, керісінше неғұрлым ойыс жатқан жерлерді толтыру арқылы жер бедерінің тегістелуіне себепші болады.
Үгілу енімдері мен борпылдақ жыныстарды тасымалдау арқылы жер бедерін өзгертуде желдің маңызы зор. Жел әрекетінен қалыптасатын жер бедері пішіндерін золдық деп атайды. Әсіресе шөлдердегі құрғақ климат жағдайында жел әрекеті айқын көрінеді, мұнда құмды тебелер мен жалдар, толқын тәрізді эолдық пішіндер таралған. Теңіздер мен көлдердің жағалауларында да жел әрекетінен түзілген мұндай пішіндер жиі кездеседі.
Үгілген тау жыныстарын тасымалдауда ағын су әрекетінің алатын орны ерекше. Жаңбыр кезінде су беткейлер аркылы ағып, бір арнаға тоғысады. Ол әрі карай жер бетін тілімдеп, жыралар, сайлар жасайды. Тіпті жазық жердегі өзендер де еңкіштігі төмен, ағыны баяу болғанына қарамастан, өзімен бірғе көптеген жыныстарды тасымалдайды. Ал тау өзендері ағыны қатты болғандықтан қүм, саз сияқты майда жыныстармен қатар, өте ірі тастарды да ағызып әкетеді.
Шөлді аймақтарда жаңбыр өте сирек болғанымен нөсерлетіп жауып, борпылдақ жыныстарды тез арада шайып, оларды өзімен бірге ағызып кетіп отырады. Сондықтан шелдердің басым көпшілігінде ежелгі және қазіргі ағын су әрекеті нәтижесінде түзілген жыралар мен сайлар, құрғақ өзен арналары кептеп кездеседі. Тау бөктеріндегі өзендер жер бедерін өте күшті тілімдейді, жыралар мен сайлардың жиілігі соншалықты, олар лабиринт сипатты болып кетеді. Өйткені мұнда көбінесе борпылдақ, бос жыныстар жинақталған әрі өзен ағыны еңкіштікке байланысты өте жылдам. Осындай жолмен түзілген жер бедерін бедленд деп атайды. Бедленд ағылшын тілінде "жаман жер" деген ұғымды білдіреді. Бедлендтер түгелдей жарамсыз жерлер больш табылады, олардың кең таралған аудандары: АҚШ жеріндегі Ұлы жазықтар, Орта Азияның, Кіші Азия және Үндістан түбектерінің тауалды жазықтары.
Тұрақты ағыны бар ірі өзендер ағын әрекетімен өнделген үлкен аңғарлар арқылы ағады. Өзендердің қазу, шаю, тасымалдау және түндыру әрекеті өзеннің еңістігі мен ағыс жылдамдығына тәуелді. Өзен аңғарының кез келген бөлігінен тұнба жыныстарды кездестіруге болады, әсіресе өзен ағысы баяулап, атырау жасап құятын өзендердің сағасында олар өте қалың жиналады. Ағаш су әрекетінен түзілетін жер бедері пітттіндерін беті қалың мұз басып жатқан Антарктида мен Гренландия жерінен басқа барлық аймақтардан кездестіруге болады.
Жер бедерін қалыптастырушы сыртқы күштер қатарына мұздықтардың әрекеті де жатады. Алып жатқан ауданы шағын болғанымен, тау мұздықтарының жер бедерін қалыптастырудағы әрекеті қарқынды жүреді. Мұздықтар, әсіресе биік тау басындағы тау жыныстарының үгілуі мен тасымалдануына себепші болады. Тау мұздықтары әрекетінен айрықша пішіндегі трогты аңғарлар (неміс. Trog — астау) қалыптасады. Мұздықпен өнделген тау жоталары үшкір шынды, беткейлері тік, терең шатқалды болып келеді. Ондай жер бедерін, әдетте, альпілік, ал мұздықтармен өңделіп, тасымалданған жыныстарды морена деп атайды.
Жерасты суларының әрекеті суда тез еритін әктас, тас тұзы, гипс сияқты жыныстар таралған аудандарда болады. Бұл жыныстарды су еріте отырып, бос кеністіктерді — кеуектерді қалыптастырады. Кеуектер ойылып, олардың орнында түрліше пітттіндегі қуыстар түзіледі. Тау жыныстарының суда еру процесі карст деп аталады. Карст пішіндері беткі ағын әрекеті әсерінен де пайда болады. Ондай жағдайда өзендер жер астына сіңіп кетіп, екінші бір бөлікте қайтадан жер бетіне ағып шығуы мүмкін. Карст пішіндерінің шетіндегі ең кең тарағаны — үңгірлер. Жер шарындағы ең ұзын үңгір — Аппалачта, ең терең үңгір — Кавказда орналасқан. Карст нәтижесінде қалыптаскан жер бедері пітттіндері Балқан және Кіші Азия түбектері мен Оңтүстік - Шығыс Қытай жерінде, Аппалач тау жүйесінде кең таралған.
Сонымен сендер жер бедерін өзгертуші сыртқы күштермен таныстыңдар. Барлық әрекеттердің қозғаушы күші — күн сәулесінің түсу мелшері мен соған сәйкес климаттағы езгерістер. Мәселен, климаттық жағдай ылғалды немесе құрғақ сипатқа ауысса; таулардың биіктеуі бәсеңдесе немесе тез арада қарқынды түрде биіктесе, сыртқы күш әрекеттерілін жүру сипаты мен жылдамдығы да өзгереді. Яғни, жаңа жағдайға бейімделеді. Сонымен қатар жер бедері өзгерісі ішкі тектоникалық қозғалыстарға да тәуелді. Демек, қазіргі жер бедерінің қалыптасуы ішкі және сыртқы күтердің ұзақ геологилық уақыт аралығындағы өзара әрекетінің нәтижесі болып табылады.
Дереккөздер
Санат:География Санат:Әріпті ұмытпаңыз
Декатировка
Декатировка (матаны)—бос тұрған (созылмаған) матаны булау; фабрика жағдайында матаны өңдеудің ең соңғы операциясы, Декатировкалау процесі барысында өңдеудің бұдан бұрынғы операцияларында талшықтардың нығыздалуынан пайда болған матаның жылтырауы азайып, мата апшиды. Матаны үй жағдайында қосымша декатировкалауға болады: матаны сулан, дымқыл ақжаймаға орап бірнеше сағат қойып қою керек. Бұдан соң дымқыл матаны теріс жағынан, матаның ұзынынан үтіктеу қажет.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс
Ләйс ибн Сағд
Әбул-Харис әл-Ләйс ибн Сағд ибн Әбдуррахман ибн Уқба әл-Фаһми (712-791, әл-Қаһира) — Мысырдың атақты сунни ғалымы, фақиһ және мухаддис. Ол Мысырдың Қалқашанда қаласында туған. Ләйстің ата-бабасы бастапқыда құрайыштың қызметші-құлдары болып, артынан Мусафир ибн Халид әл-Фаһмидің қарамағына түседі. Кезінде Ләйс ибн Сағдтың пәтуалары Мысырда үлкен беделге ие болып, оның көзқарастары жиналған Ләйс ибн Сағд мазһабы қалыптасты. Бірақ мықты шәкірттері болмаған Ләйстің мазһабы бірте-бірте жоғалып кетті.
Тағы қараңыз
Санат:Ислам тұлғалары
Орта Деңгей Теориясы
Орта Деңгей Теориясы - ортақтық деңгейі бойынша теоретикалық және эмпирикалық зерттеулер арасында орналасқан және әлеуметтанудың белтілі бір бөліктері шекарасына олардың арасындағы өзара байланысын камтамасыз ететін әлеуметтану теориялары.
Дереккөздер
Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология
Нұрбақыт Молдахметұлы Теңізбаев
Нұрбақыт Молдахметұлы Теңізбаев 1983 жылы 10 сәуірде Алматы облысы Панфилов ауданы Үшарал ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Теңізбаев Молдахмет, зейнеткер. Анасы - Теңізбаева Рысжан, зейнеткер. Орыс және қазақ тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Әлеуметтік-экономикалық өсу». Хоббиі - ат спортының ұлттық түрлері. Үйленген. Екі баласы бар.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша балуандар Санат:Қазақстан балуандары Санат:2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Чиро Иммобиле
Чиро Иммобиле (Ciro Immobile; 20 ақпан 1990, Торре-Аннунциата, Неаполь, Кампания, Италия) — италиялық футболшы, шабуылшы. 2021 жылғы Еуропа чемпионы.
Клубтық
Кәсіпқой карьерасын 2009 жылы "Ювентус" сапында бастады. Бірақ түрлі клубтарға жалға беріліп, "Ювентустың" негізгі құрамынан орын ала алмай, 2012 жылы жазда "Дженоаға" ауысты. 2013 жылы "Ториноға" ауысты. 2013/14 жылғы маусымда 22 гол соғып, А сериясының үздік мергені атанды. Мерген футболшыны "Боруссия Дортмунд" жетекшілері өз клубында көргісі келіп, 2014 жылы жазда бес жылдық келісім шарт жасасты, алайды Бундеслигада алаңға сирек шыққан шабуылшы 2015 жылы жазда "Севильяға" ауысты.
2015/16 жылғы маусымның бірінші жартысында "Севилья" сапында бес-ақ рет алаңға шыққан 2016 жылы қаңтарда бұрынғы клубы "Ториноға" жалға берілді. Қайта оралған Иммобиленің бағы жана қоймады, 2016 жылы наурыз айында жарақат алып, екі ай футбол ойнай алмады.
2016 жылы "Лациоға" ауысты.
2019/20 жылғы маусымда Италия чемпионатында 36 гол соғып, Криштиану Роналдудың өзін артқа қалдырды.
Ұлттық құрама
2014 жылы әлем чемпионатына, 2016, 2021 жылдары Еуропа чемпионатына қатысты.
Командалық
Ұлттық құрама
Сілтемелер
Санат:Италия футболшылары Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Ювентус ФК ойыншылары Санат:Сиена ФК ойыншылары Санат:Гроссето ФК ойыншылары Санат:Пескара ФК ойыншылары Санат:Дженоа ФК ойыншылары Санат:Торино ФК ойыншылары Санат:Боруссия Дортмунд ФК ойыншылары Санат:Севилья ФК ойыншылары Санат:Лацио ФК ойыншылары Санат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Мүсәтір спирті
Мүсәтір спирті NH4ОН — аммиактың сулы ерітіндісі; өткір иісті және сілтілік қасиеті бар, мөлдір, түссіз, ұшқыш сұйықтық.
Бұл ерітіндіде аммиак пен су молекулаларынан басқа аммиак гидраты NH3Н2О, аммоний катионы NH4+ және гидроксил анионы ОН- болады: NH3+Н2ОNH3Н2ОNH4++ОН–Оны газ күйіндегі аммиакты суда еріту арқылы дайындайды. Мүсәтір спирті дақтарды кетіруде, медицинада дәрі жасауда, хирургияда, тағы басқада қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Аммиак туындылары Санат:Емдік преператтар
IC 3128-1
IC 3128-1 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39562, MCG 2-31-85, ZWG 69.139, ZWG 70.2, VCC 302, 8ZW 180, IRAS12161+1200.
Сыртқы сілтемелер
IC 3128,01 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Татар Кіші яз
Татар Кіші яз — Башқұртстанның Салауат ауданындағы ауыл, Кіші яз ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 642 адамды құрады. Пошта индексі — 452490, ОКАТО коды — 80247835001.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Балта Танашұлы
Балта Танашұлы — 14 ғасырда өмір сүрген сардар, батыр. Балта өз ауылдастарымен қазіргі Омбы қаласы маңындағы “Керей тоғайы” деген өңірді мекендеген. Көп жылдар бойы Алтын Орда хандарының әскербасы болған. Балта мен оның ағасы Балға батыр Әмір Темір мен Тоқтамыс хан соғысы кезінде Әмір Темірдің әскерін басқарған. Хисса, жырларда ислам дінін таратушы қайраткер ретінде суреттеледі. Балтаның елі “Ақтабан шұбырынды” жылдары Сарыарқадағы ата қонысынан көшпей, жоңғар әскерлерімен табан тіресе соғысып, көп қырғынға ұшырайды. Бүгінде оның ұрпақтары Солтүстік Қазақстан, Қостанай облысы, Ресейдің Орынбор, Челябі, Қорған, Түмен өңірлерінде тұрады.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Кутку-Яга
Кутку-Яга — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Хой-Юган өзенінің оң жағалауынан 83 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бақтыбай Жолбарысұлы ауылы
Бақтыбай Жолбарысұлы ауылы — Жетісу облысы Ескелді ауданындағы ауыл, Бақтыбай Жолбарысұлы ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қарабұлақ ауылынан солтүстік-батысқа қарай 19 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 5722 адам (2728 ер адам және 2994 әйел адам) болса, 2009 жылы 5858 адамды (2807 ер адам және 3051 әйел адам) құрады.
Сантана-ду-Маньюасу
Сантана-ду-Маньюасу (Santana do Manhuaçu) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Зона-да-Мата мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Маньюасу экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 201 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 346,964 км² шамасында. Халық тығыздығы — 23,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1962 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Эдмор (Мичиган)
Эдмор (Edmore) — Мичиган штатының Montcalm округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1244 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.7 км² шамасында. FIPS коды — 26-25000.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Қызыл үй қоғамы
Қызыл үй қоғамы — Қазақстан Республикасының Қызыл Ай қоғамы — ерікті қоғамдық ұйым. 1921 ж. Қазақстан астанасы Орынбор қаласында РКФСР Қызыл Крест қоғамының Қазақ өлкелік комитеті құрылды. 1930 ж. Алматы қ-нда осы к-ттің 1-съезі шақырылып, алғашқы төрағасы болып М.М. Шомбалов сайланды. 1937 ж. Алматы қаласында шақырылған 2-Республикалық конференцияда “ҚазКСР Қызыл Крест қоғамы” болып аталды. Мұнда қоғамның орталық комитеті құрылды, оның жоғары органы — республикалық съезд болып бекітілді. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін ҚазКСР Қызыл Крест Қоғамы Қазақстан Республикасының Қызыл Крест және Қызыл Ай қоғамы болып қайта құрылды. 1993 ж. ол Қазақстан Республикасының Қызыл Ай және Қызыл Крест қоғамы болып өзгерді. 2002 ж. наурызда өткен 16-съезінде оның жаңа эмблемасы бекітілді және қазіргі атымен аталды. Қызыл үй қоғамы елдің медициналық құрылымдарына жәрдемдесу, төтенше жағдайларға дайындалу және олардың салдарын жою, халықтың неғұрлым әлеум. әлсіз топтарына, соның ішінде оралмандарға, босқындарға көмек көрсету, халықар. гуманитарлық көмекті тарату, т.б. қызметтерді жүзеге асырады. Қызыл үй қоғамының 14 облыстық, 2 қалалық 2 аймақтық бөлімшелері, 25 ауданы бөлімшелері, 550 мыңнан астам мүшесі бар (2003). Қоғам мемлекеттік органдармен, бейресми және халықар. ұйымдармен, БҰҰ жанындағы босқындар жөніндегі Жоғары Комиссардың Басқармасымен, Халықаралық көші-қон ұйымымен, Еуропа Кеңесімен, Каунтерпарт консорциумымен достық және іскерлік қатынастарды ұстанады. Шет елдерден гуманитарлық көмек тарту мәселесі бойынша тұрақты жұмыс жүргізеді. Қоғам 2000 — 01 ж. Қостанай және Шығыс Қазақстан облыстарындағы су тасқынынан зардап шеккен адамдарға 250 мың АҚШ доллары мөлшерінде көмек көрсетті. Қазір қоғамның жәрдемдесуімен республикада 95 жастар клубы, 33 қайырымдылық пункт пен 6 отряд кіретін 14 жастар орталық жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан қоғамдық ұйымдары Санат:1921 жылы құрылғандар
Ахмет ибн Хызыр
Ахмет ибн Хызыр (туған жылы белгісіз — 1095) — Батыс Қарахан қағандығының үшінші билеушісі (1081 — 1095). ‘’Сатұқ Боғра ханның’’ 7-ұрпағы (Сатұқ Боғра хан — Мұса — Әли — Насыр Елік хан — Бөрі тегін — Ибрагим — Хызыр хан — Ахмет). Ахмет жөнінде ибн әл-Асир “… мінезі нашар жас билеуші болды, қол астындағылардан үнемі әр нәрсені тартып алып отырды, бағыныштылары одан қашып, сұлтанға (Мәлік шаһқа) құпия түрде хат жазды. Онда олар шаһтан көмек сұрап, елді жаулап алуын сұрады” деп жазды. Сонымен бірг Ахмет Мауераннахрдағы дін басыларының рөлін төмендету үшін оларға қысым жасады. Әкесі Ибрагимнің кезінде бас қази болған Әбу Насыр ибн Сүлеймен әл-Хасанды өлтірді. 1089 жылы Бұхара мен Самарқандты басып алған Салжұқ билеушісі Мәлік шаһ. Ахмет ханды қолға түсіріп, Исфаханға жіберді. Не себепті екені белгісіз, көп ұзамай Мәлік шаһ Ахметке билікті қайтарып берді. Дін басылары бүлік шығарып Ахметті тұтқынға алды да, садақтың кермесімен қылқындырып өлтірді. Бүлікшілер билікке Ахмет ханның немере туысы Масуд ибн Мұхаммедті отырғызды.
Дереккөздер
Санат:Қарахандар Санат:Туған жылы белгісіздер Санат:1095 жылы қайтыс болғандар
Кіші Ярей-Ю
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ухань
(инф.) (қыт. бас. 武汉, пиньинь: Wǔhàn) — Хубэй пронвинциясының әкімшілің қала орталығы,халқы тығыз орналасқан Қытайдағы қалалардың бірі. Ухань қаласы Қытайдағы әдемі қалалардың бірі.
Білім орталықтары
Уханьда ұлттық 8 және публикалық 14 колледж және университет бар.
Дереккөздер
Орысша уикипедия
Санат:Алфавит бойынша елді мекендер Санат:Қытай қалалары Санат:Қалалар
Қалауша Әділханұлы Бегалиев
Қалауша Әділханұлы Бегалиев (1927 жылы туған., Түркістан ауданы, Ұйық ауылы) – ғалым, заң ғылымдарының докторы (1979), проффесор Алматы мемлекеттік заң институтын бітірген (1949). 1949 – 1954 жылдары Ақмола облысындағы Қорғалжын ауданы прокуратурасында тергеуші, Ақмола қалалық прокурорының көмекшісі, Ақмола облыстық прокурорының жалпы қадағалау бойынша көмекшісі, орынбасары, облыстық прокуроры. 1954 – 1974 жылдары Ақмола облыстық прокурорының орынбасары, Республика прокурорының мамандар жөніндегі орынбасары, 1985 жылдан ҚазМУ-де кафедра меңгерушісі. 2 ғылым кандидатын даярлаған. 60 шақты еңбегі жарық көрген, оның алтауы монография. «Құрмет белгісі» орденінің, «Еңбектегі ерлігі үшін» медалінің иегері, Қазақстан Республикасының Жоғарғы кеңесінің мақтау қағаздарымен марапатталған. 3-сыныпты әділет мемлекеттік кеңесшісі.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Бургдорф (Берн)
250px|thumb|Картада орналасуы Бургдорф (Берн) (Burgdorf BE) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Бургдорф округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 959 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15.60 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 404, пошта индексі — 3400-3402.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
NGC 7149
NGC 7149 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1865 жылы 15 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7149 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67524, UGC 11835, MCG 0-55-26, ZWG 376.47, NPM1G +03.0571.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Үлкен Созим (Волосница тармағы)
Үлкен Созим — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Волосница өзенінің сол жағалауынан 31 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама бастауынан Бондюг ауылындағы су бақылайтын постқа дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Италия тарихы
Халық наразылығының өсуі XVІІІ ғасырдағы Италия экономикасының жандануының халыққа пайдасы аз болды. Шаруа жерлері бұрынғыдай соғыс орталығы емес еді, шаруалар мен қолөнершілер еркін тыныс ала алатын еді, кейбіреулері ауқатты фермерлер мен мануфактурашыларға айналды. Бірақ дамыған феодалдық қатынастар кезінде капитализмнің дамуы ел халқы үшін қиынға түсті. Сауда және өнеркәсіптің жоғарылауы ауыл шаруашылық өнімдерінің бағасының өсуіне алып келді, әсіресе нан бағасы қымбаттады, жалақы төмендеді.Қалаларда монуфактурашылар өзара бәсекелестікке шыдамай қарызға батып, жай жұмысшыға айналды. Ауылдарда майда жер иеленушілік жойылып жатты. Пьемонтте, Ломбардияда жерінен қуылған жалдамалы шаруалар батрактарға айналды. Қазіргі мағынада пролитариат түсінігі алі қалыптаспаған еді. XVIII ғасырдың ортасында Пьемонтте шикізаттың жетіспеуі мен қымбаттауынан жібек өндірісінің дағарысы болды. Ол аздаған үзілістермен жүзжылдықтың соңына дейін созылды. 1787 жылға қарай осы өнеркәсіп саласында жұмыссыздар саны отбасымен қосқанда 62 мыңға жетті. Елдің барлық жерінде наразылық өсіп, өрістеді. Ауылдарда шаруалар өздерінен тартып алған қауымдық және бөлшек жерлерін қайтару үшін күресті. Бірде мұнда біресе басқа жерде шаруалардың дворяндарға қарсы қарулы шабуылдары болды. Әлуметтік наразылық үлкен жалдарда байларға қарсы тонаушылық ретінде жүрді. Ауылдан шыққан, байыған қолөнершілердің қаладағы үйлері аш көтерілісшілерге толы болды, оларды әрдайым қолдап отырды. 1764 жылы Оңтүстік Италияда өнім аз болды, алып- сатарлар астық бағасын қымбаттатты, кедейлер бір шөппен күн көріп, жолдарда аштықтан қаза тапқан адамдардың мәйіттері жатты. Осы жылдары барлық жерде аш қалған адамдар нан дүңгіршектерін, алып сатарлар мен дворяндар үйлерін тонап, өртеді. 1766 жылы аш бүліктер Тосканада, Пьемонте мен Палермода тұтнды, мұнда олар түрмені, қару- жарақты басып алды. “Өлім” деген айқаймен халық вице- королдің сарайына да жетті, бірақ ол жергілікті епископтың көмегімен құтылып қалды.Антифеодалдық қозғалыстар Сардиния мен Калабриде де болды. 1781 жылы венециялық тұрғындар арасында шықты.Солтүстіктегі өнеркәсіп орындарындағы жұмысшылар басшыларынан арзан нан мен жалақының өсуіне шарлар жасады. Бұл жерде алғашқы жұмысшы қоғамы пайда болды, аһолар алғашқы ереуілдерді ұйымдасырды. Өкімет басшылары жұмысшы қозғалысын тұншықтыруға тырысты. 1780 жылы Венецияда жұмысшылар қозғалысы болғанда илік оны мейрімсіз басып, жетекшілерін қорқынышты қорғасын түрмеге қамады.
XVІІІ ғасырдың бірінші жартысындағы Италия мемлекеті Өз табыстарын көбейту мақстында жер иеленушілер мен ірі жалдамашыларшаруаларды жерлерінен қуып, олардың орнына жалдамалы жұмысшыларды қолданып, ірі капиталистік типтегі фермалар құрды. Буржуазиялық қатынастар туындады. Солтүстік Италияға сол кезде барған шет елдіктер прогрессті байқаған. Белгілі ағылшын агрономы және саяхатшы Артур Юнг XVIII ғасырдың 90-шы жылдары Ломбардияның тамаша ирригацилық құрылысы мен Пьемонттың жақсы өңделген жерлерін айтты. Өнеркәсіптеде өзгерістер байқалды. Оңтүстік Италияда ол құлдырау шегінде болса, Солтүстік Италия мен Орталықта даму байқалды. Қала мен ауылдарда қолөнершілер саны артты, мата шығаруда, металл бұйым, қағаз, шыны өндіруге әр аудандар мамандандырылды. XVIII ғасырда жібек тоқитын станоктер саны 500-ден 1400-ге дейін өсті. Ломбардия, Пьемонте және Тосканада өндірістік ұйымдар да өзгеріске ұшырады: әсіресе тоқыма алдыңғы орындағы мануфактураларды біріктірді. XVІІІ ғасырдың аяғында Солтүстік Италияда ондаған орталықтанған мануфактуралар болды. Пьемонтта жібек өндірісінде 70- 100, кейде тіпті 120 жұмысшы болды. Елдегі ірі өнеркәсіп орталығының бірі сауда жолдарының торабында орналасқан Миланда капиталистік қатынастар жақсы дамыды, онда бір шатырдың астында 300- 400 адам жеке жұмыстарын атқарды. 1752 жылы Туринде ІЭммануил патшаның қолдауымен Пьемонттық жібек өндіру және сатумен айналысатын қоғам құрылып, капиталы сол кезең үшін көп болған 600 мың лирге жетті.
Молекула аралық өзара әсер
thumb|alt=A. Молекула аралық өзара әсер – электрлік қасиеті жағынан бейтарап молекулалар немесе атомдар арасындағы өзара әсер. Молекула аралық өзара әсер молекула аралық қашықтыққа (r) тәуелді және өзара әсердің потенциалдық энергия сы U(r) арқылы өрнектеледі. Заттардың көптеген қасиеттері мен агрегаттық күйі осы U(r)-дің шамасы арқылы анықталады. Молекула аралық өзара әсер ұғымын (1873) голланд ғалымы Я. Д. Ван-дер-Ваальс нақты газдар мен сұйықтықтардың қасиетін түсіндіруге қолданды. Оның болжамы бойынша бір-біріне жақын орналасқан молекулалар арасында тебіліс күштері әсер етеді де, ал молекула аралық қашықтық (r) артқанда бұл күштер тартылыс күштерімен алмасады. Осы болжамдарды пайдалана отырып ол нақты газдардың күй теңдеуін (Ван-дер-Ваальс теңдеуі н) қорытып шығарды. Молекула аралық өзара әсердің табиғаты электрлік және ол тартылыс күштері (ориентац., индукц., дисперс.) мен тебіліс күштерінен тұрады. Ориентациялық күштер полюсті молекулалар (дипольдік және квадрупольдік эл. моменттері бар) арасында әсер етеді. Ориентац. Молекула аралық өзара әсердің потенциалдық энергиясы Uор(r)  p1p2r–6, мұндағы p1, p2 өзара әсерлесетін молекулалардың дипольдік моменттері. Осыған сәйкесті өзара әсерлесу күші Fор=–Uор/rr–7. Индукциялық (поляризациялық) күштер полюсті және полюссіз молекулалардың және сонымен қатар полюсті молекулалардың да арасында әсер етеді. Индукц. Молекула аралық өзара әсердің потенциалдық энергиясы Uинд(r)p12r–6-ге шамалас (мұндағы – 2 полюссіз екінші молекуланың поляризациялану коэфф.). Молекулалар арасындағы индукц. күштер r 7-не кері пропорционал ұиндr–7. Дисперсиялық Молекула аралық өзара әсер полюссіз молекулалар арасында байқалады. Бұл әсердің потенциалдық энергиясы Uдисп(r)12r–6 түрінде өрнектеледі, ал ұдисп r–7 (1,2 өзара әсерлесетін молекулалардың поляризациялану коэффициенттері). Молекула аралық өзара әсердің үш түрі де ара қашықтық артқан сайын кемиді: U=UорUиндUдисп r–6. Молекулалар арасындағы тебіліс күштері олардың өзара ара қашықтығы өте аз болғанда, яғни молекула құрамына енетін атомдардың электрондық қабықшалары бір-бірімен жанасып тұратындай қашықтықта орналасқанда ғана әсер етеді. Бұл кезде Паули принципі не сәйкес электрондық қабықшалар бір-біріне өте алмайды. Тәжірибе нәтижесінде алынған қорытынды бойынша: Uтеб(r)r–12, яғни Fтебr–13. Көбінесе Молекула аралық өзара әсерді сипаттау үшін Ленард-Джонс формуласы: U(r)=–ar–6br–12 және Букингем формуласы: U(r)=–ar–6bexp(–cr) пайдаланылады (мұндағы a, b, c тәжірибелер арқылы анықталатын параметрлер).
Дереккөздер
Санат:Молекулалық-генетикалық процесстер
Вайберн (Жоғарғы Аустрия)
Вайберн (Жоғарғы Аустрия) (Weibern (Oberösterreich)) — Аустриядағы коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Грискирхен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1611 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 17.4 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GR, ресми идентификациялық коды — 4 08 33.
Вилламарцана
Вилламарцана (Villamarzana) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Ровиго провинциясында орналасқан.
Вайберн (Жоғарғы Аустрия)
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Герхард Брукмюллер (АҰП) саналады.
Вилламарцана
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1219 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 87 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Пошта индексі — 45030.
Кинтанилья (Португалия)
Кинтанилья (Португалия) (Quintanilha) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 304 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,91 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12,2 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Вахтберг (Пёгсталль қауымы)
Вахтберг (Пёгсталль қауымы) (Wachtberg (Gemeinde Pöggstall)) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Мельк округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2532 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 58.86 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — ME, ресми идентификациялық коды — 3 15 34.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Гиллингер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Вахтберг (Община Пёгсталль)
Молекулалық Спектрлер
Молекулалық Спектрлер– еркін немесе өзара әлсіз байланысқан молекулаларға тән жарықтың шығару, жұту және комбинациялық шашырау оптикалық спектрлері. Спектрлік жолақтардан және сызықтардан тұрады. Электрондық, тербелмелі және айналмалы М. с. болып ажыратылады.
Молекула
Тарихы
Молекула ұғымы ғылымға 1860 ж. енгізілген. Молекуланы тәжірибе жүзінде 1906 ж. француз ғалымы Жан Перрен броундық қозғалысты зерттеу кезінде дәлелдеген. Молекула құрамында бір (инертті газдар), екі (H2, O2, N2, CO, т.б.), үш (O3, N2O), сондай-ақ жүздеген, мыңдаған, тіпті одан да көп атомдар (полимер, ақуыз, т.б.) болады.
Халықаралық Карлсруэ Конгресінде 1860 жылы молекулалар мен атомдар анықтамалары қабылданды. Молекулалардың химиялық қасиеттері бар барлық химиялық заттар, ең аз бөлшектер ретінде анықталды.
Заттың химиялық құрылымының классикалық теориясы
Молекулалары бір атомнан тұратын заттар үшін (мысалы, инертті газдар) молекула ұғымы мен атом ұғымы сәйкес келеді.
Молекула құрамы брутто-формула (Н2O, CH4, HNO3) арқылы көрсетіледі. Органикалық қосылыстардың классикалық құрылыс теориясы молекуланың құрылысын атомдар арасындағы тізбекті және байланыс тәртібін көрсететін құрылымдық формуламен өрнектеуге мүмкіндік берді. Эмпирикалық формулалары бірдей молекулалардың құрылысы әр түрлі және түрлі қасиеттерге ие болуы мүмкін. Молекуланың көптеген қасиеттері оның симметриясына тікелей байланысты болады. Молекула энергиясы ондаған және жүздеген кДж/мольмен есептелетін квантталған құраушылардан – электрон қозғалысының энергиясынан, атом ядроларының тербелмелі қозғалысының, сондай-ақ бүтіндей молекуланың кеңістікте ілгерілемелі және айналмалы қозғалысының энергияларынан құралады. Қандай да бір электрондық күйдегі молекуланың орнықтылығы ядролардың тербелмелі қозғалысының потенциалдық энергиясы минимумының болуына байланысты анықталады.
Заттың құрылымының квантты-химиялық теориясы
== Молекулааралық котак Молеолекулааралық өзара әсер''' – электрлік қасиеті жағынан бейтарап молекулалар немесе атомдар арасындағы өзара әсер. Бұл әсер молекулааралық қашықтыққа (r) тәуелді және өзара әсердің потенциалдық энергиясы U(r) арқылы өрнектеледі. Заттардың көптеген қасиеттері мен агрегаттық күйі осы U(r)-дің шамасы арқылы анықталады. Молекулааралық өзара әсер ұғымын (1873) голланд ғалымы Йоханнес Ван-дер-Ваальс нақты газдар мен сұйықтықтардың қасиетін түсіндіруге қолданды. Оның болжамы бойынша бір-біріне жақын орналасқан молекулалар арасында тебіліс күштері әсер етеді де, ал молекулааралық қашықтық (r) артқанда бұл күштер тартылыс күштерімен алмасады. Осы болжамдарды пайдалана отырып ол нақты газдардың күй теңдеуін [(р + а/V2)(V-b) = RT] қорытып шығарды.
Молекулааралық өзара әсердің табиғаты электрлік және ол тартылыс күштері (ориентациялық, индукциялық, дисперсиялық) мен тебіліс күштерінен тұрады. Ориентациялық күштер полюсті молекулалар арасында әсер етеді; индукциялық (поляризациялық) күштер полюсті және полюссіз молекулалардың және сонымен қатар полюсті молекулалардың да арасында әсер етеді. Дисперсиялық молекулааралық өзара әсер полюссіз молекулалар арасында байқалады.
Молекулалық масса
Молекулалық масса, салыстырмалы молекулалық масса – заттың бір молекуласының массасы. Молекулалық масса молекуланы құрайтын барлық атомдар массаларының қосындысына тең. Олар өте кішкене болғандықтан, тәжірибеде олардың орнына салыстырмалы атомдық масса және салыстырмалы молекулалық масса ұғымдары қолданылады. Салыстырмалы молекулалық масса (Мr) заттың бір молекуласы массасының көміртектің 12С изотопы массасының 1/12 бөлігіне қатынасына тең. Көміртектің 12С изотопы массасының 1/12 бөлігі массаның атомдық бірлігі ретінде қабылданған: молекуланың атомдық бірлігі (м.а.б.) =1,6607.10–24 г. Егер зат молекуласының құрамы белгісіз болса, онда белгісіз заттың молекулалық массасын эбуллиоскопия, криоскопия, осмометрия, масс-спектроскопия, т.б. әдістер арқылы анықтауға болады. Молекулалық масса химиялық, физикалық және химия-техникалық есептеулерде қолданылады.
Молекүлалық спектр
Спектр — берілген физикалық шаманың қабылданатын әр түрлі мәндерінің жиынтығы. Спектрлі әдісте зерттелетін атомдар мен молекулалардың электро-магнигті толқындарды таңдап, талғап өзіне сіңіру, тарату қабілеті пайдаланылады. Бұл әдістер молекулаларда қатарынан жүретін бірнеше құбылыстарды білуге мүмкіндік береді, атап айтканда, электрондардың бір энергетикалық денгейден басқа деңгейге ауысуы, бүтіндей молекуладағы не оның құрамына енетін атом мен элементар бөлшектерде болатын тербелмелі не айналмалы қозғалыс энергиясының өзгеруі, т. б. Оқшауланған атомдар мен молекулалардың қозғалысындағы ерекшеліктері олардың спектр құрылымынан көрінеді. Атомдарға сызық-сызық болып көрінетін спектрлер тән. Олардын әрбір сызығы жеке-жеке, анық және әрқайсысы белгілі бір жиіліктегі жағдайды білдіреді. Демек, атомдардағы шығару спектрлері. электрондардын қоздырылған энергетикалық деңгсйден ңегізгіге ауысқан кезінде пайда болады. Ондағы тербелістің жиілігі квантталу шартымен анықталады: ү= (Е, — Е0) : һ; (\v — тербеліс жиілігі; Е{ — қоздырылған деңгейдегі электрон энергиясы; Е0 —негізгі деңгейдегі электрон энергиясы; һ — Планк тұрактысы).
Атомдық спектрмен салыстырғанда, толық молекулалық спектрлер әлдеқайда күрделі. Олар бір-біріне өте жақын, жиі тшті кейде бірігіп, бүтін бір жолақ болып көрінетін көптеген сызықтан тұрады. Мұндай спектрлер молекуладағы өте күрделі және көптеген құбылыстар мен өзгерістерді көрсетеді, мысалы, ядроның тербелуі және оның тепе-теңдік жағдайдан ауытқуы, электрондардың ауысуы, кванттық өзгерістер, т. б. Молекулалық спектрлер көбіне сіңіру спектрі болады, ал олардан шығару спектрін алу қиын, өйткені молекула электромагниттік тербеліс шығару үшін, оны қоздыру керек. Әрине, күрделі молекула электрлік әсер не қыздыру кезінде қозудын орнына оңай ыдырап, жекеленген атомдарға жіктеледі және осы кезде пайда болатын шығару спектрі өте әлсіз де, оның есесіне сіңіру спектрі айқын, басым болады. Молекула құрылысын спектрлік әдіспен зерттегенде, әр түрлі облыста сәйкес орналасқан толқын ұзындығымен жұмыс жүргізуге тура келеді. Әдетте, мынадай спектрлі облыстар белгілі: а) шамамен толқын ұзындығы 10~5— 10~4 см аралықтағы көзге көрінетін облыстағы және ультракүлгін (УҚ); б) толқын ұзьшдығы 10~4 — —10~3 см немесе 1—50 мк аралығындағы, көзге көрінбейтін инфра-қызыл (ИҚ) сәулелер; в) ИҚ сәуледен алыс 10~3— 10^2см немесе 50—250 мк аралығында орналасқан толқындар. Мұның әрі радио-спектроскопия әдісімен зерттелетін микротолқынды облыстар ор-наласады.
Дереккөздер
Санат:Химия
Альсдорф
Альсдорф (Alsdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде орналасқан қала. Ахен ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 45522 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 31,658 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 05 3 54 004. Қаланың басшысы — Хельмут Клайн.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 16 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Солтүстік Рейн-Вестфалия елді мекендері
Бижовци (Велико Тырново облысы)
Бижовци (Бижовци) — Болгариядағы ауыл. Велико Тырново облысына қарасты Велико-Тырново қауымының құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 0 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5035. ЕКАТТЕ коды — 4011.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері