cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Күн жүйесінің эволициясы және қалыптасуы
Галактиканың диаметрі экватор бойынша 3•08•1013 шақырымға тең. Галактика жұлдыздары ядроны айналатын қозғалысы күрделі болады және бұл қозғалыс басқа қатты және сұйық заттардың қозғалысынан мүлдем бөлек. Жұлдыздардың айналу периоды олардың массасына және галактикалық орталықтан орналасу қашықтығына байланысты әртүрлі болады. Галактикадағы заттар негізінен атомдық күйде болып, оның 99% сутегі құрайды. Галактиканың ядросы көлденеңінен шамамен 30 жарық жылына тең. Осы ядро сутегінің негізгі қайнар көзі болып саналады. Біздің Күн жүйеміз Галактиканың шетінде, яғни оның ядросынан 30 жарық жылы қашықтықтығында орналасқан. Ең жақын жұлдыздармен салыстырғанда Күн Лира шоқжұлдызына қарай 20 км/сек жылдамдықпен қозғалып келеді. Сонымен қатар Күн өзінің көршілерімен бірге галактика кеңістігінде Аққу шоқжұлдызына қарай 250 км/сек жылдамдықпен айналып келеді. Күн галактиканың орталығын 180 млн жылда айналып шығады. Яғни бір галактикалық жыл шамамен 180-190 млн жылға тең. Күнге ең жақын жұлдыздар – Центаврдің альфасы (Проксима) және Сириус. Күн – қатты қызған (беткі температурасы – 6000С), плазмалық шар (тығыздығы 1,4 г/м3). Оның лаулаған от пен протуберанецтер орналасқан тәжі бар. Күннің сәуле шығаруының – күннің белсенділігінің – 11 жылдық циклі бар. Күннің белсенділігінің ең жоғарғы шегінде оның бетінде ерекше термоядролық реакциялар күн энергиясының көзі болып табылады. Алғаш рет термоядролық реакциялардың жүріп өтуіне қажетті температураны теориялық түрде Артур Эддингтон есептеп шығарған. Неміс физигі Ганс Бете (1967 жылы Нобель сыйлығын алған) Күнде жүретін сутегімен гелийдің термоядролық синтезінің реакциясын есептеп шығарды.
Үлкен планеталардың - Юпитер, Сатурн, Уран мен Нептунның құрамы ең алғашқы тұмандықта болған құбылыстарды жақсы көрсетеді. Олардың құрамы жалпы Ғаламның құрамына өте жақын. Ішкі кішігірім, яғни Меркурий, Венера, Жер мен Марс секілді планеталарда ауыр элементтер көп, ал гелий, неон сияқты газдар аз мөлшерде, себебі планеталардың гравитациялық күші әлсіз болғандықтан газды ұстап тұра алмай, олар ұшып кеткен. Юпитердің диаметрі шамамен 144 000 км. Бұл Жердің диаметрінен 12 есе көп, ал массасы Жердің массасынан 300 есе көп. Бірақ Юпитердегі заттардың тығыздығы бөлек. Ол жеңіл заттардан – сутегі мен гелийдің қоспасынан, сондай–ақ метан, аммиак, күкіртті газдар мен басқа да химиялық элементтерден құралған басқа да қосылыстардан тұрады. Юпитердің бетіндегі тартылыс күші Жермен салыстырғанда екі жарым есе көп, сондықтан жоғарғы қабаттардағы қысым Юпитердің қабықшасын сығып, планетаның ішндегі заттардың тығыздығы жоғарылайды. Ғылымда бұл планетаның құрылымы газды - сұйықты екендігі белгілі. Оның центрінде ғана тас тәріздес ядро болуы мүмкін. Ол сутегімен қоршалған, ол аса зор қысымның әсерінен электр тогы мен жылуды өткізетін металдық қатты денеге айналған. Юпитерде Күн сияқты газды-шаңды тұманнан пайда болған. Бұл тұжырымды олардың химиялық құрамы дәлелдейді. Бірақ оның массасы термоядролық реакциялар жүруі үшін жеткіліксіз, әйтпесе біздің планеталық жүйемізде қосарланған жұлдыз болып, бұл жағдайдың Жерде тіршілік пайда болуына қалай әсер ететіні белгісіз еді. Жұлдыз болмаса да Юпитер спектрде инфрақызыл сәулелерді шығарып отырады. Планетаның температурасы орталығына қарай жылжыған сайын жоғарылап, ең орталық нүктесінде бірнеше мыңдаған градусқа жетеді. Жоғары температуралар әсерінен планетаның қабықшасында конвективті қозғалыстар түзіліп, экваторға параллель горизонталды сызықтар пайда болады. Юпитердегі магнит өрісі Күннен бөлінген сәулелерді ұстап, тек қана тіршілікке емес, электронды құралдарға да аса қауіпті зарядталған бөлшектердің ағынын туғызады. “Вояджер” атты автоматты зонд, полярлық шуғылалар мен Юпитер атмосферасындағы көз шағылыстанатын найзағай жарқылдарын, сондай-ақ 400 км/сағ жылдамдықпен жойқын соққан дауылдарды бақылаған. Бұнымен қатар Юпитердің серіктері де анықталған. Олардың бірінде – Иода, серіктің қабығының активтілігі жайлы тұжырым жасауға мүмкіндік беретін сегіз вулкан табылған.
Дереккөздер
Санат:Күн жүйесі
Бюкк ұлттық паркі
Бюкк (Bükki Nemzeti Park) — Венгриядағы өзі аттас таудың беткейінде орналасқан ұлттық парк. Парктің негізі 1975 жылы қаланған.
Географиясы
Солтүстік Альфольд аймағында, Эгер мен Мишкольц қалаларының арасындағы Боршод-Абауй-Земплен медьесінде орналасқан. Табиғат қорғау аймағының аумағы 431,3 шаршы километрді қамтиды. Бюкк- ұлттық паркі Сильвашварадпен Лиллафюред аралығында Солтүстік тауларда орналасқан Венгрияның ең үлкен ұлттық парктерінің бірі боып саналады.
Парк орналасқан Бюкк шоқысы негізінен әктастардан тұрады. Тауларда карст құбылыстары жоғары дамыған және көптеген үңгірлер, термалды бұлақтар бар. Карст үңгірлерінен ең танымалы -Иштван үңгірі. 700 м-ге дейін жерасты өткелдері, әдемі тас түзілімдері бар үңгір залдары және кішкентай көлі бар. Кейбір бұлақтардың температурасы 28 ° C-қа жетеді. Сарқырамалары өте ерекше - олардың көпшілігі биік болмаса да, өте әдемі. Тау бөктерлерінің төменгі бөліктерінде бау-бақшалар мен жүзімдіктер көп, шыңдарында емен және шамшат ормандары бар.
Флорасы
Ұлттық парк аумағының 95%-н шамшат және еменді ормандар алып жатыр. Парк флорасы орхидеялардың көптеген түрлерінің болуымен ерекшеленеді. Терең салқын шатқалдарда Венгрияда сирек кездесетін шегіргүл, лалагүл, жібілген, уқорғасындар сияқты өсімдіктер түрлері кездеседі.
Фаунасы
Парктің жануарлар әлемі олардың көптүрлі болуымен сипатталады. Ірі сүтқоректілері кермарал, елік, жабайы шошқа, муфлондар тау жартастарында мекендейді. Жыртқыштардан өте сирек кездесетін сілеусін, түлкі, борсықтар кездеседі. Үңгірлерде жарқанаттардың көптеген түрлері бар. Құстардын бүркіт, сұңқар, ителгі, жыланшы бүркіт, үкі мекен етеді. Бауырмен жорғалаушылардан жыландар, кесірткелер, тритондар кездеседі.
Сілтемелер
Санат:Мажарстан ұлттық парктері
Истан
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1486 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 100 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 78 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Малага елді мекендері
Тандыр самсасы
Тандыр самсасы - Қазақстанның оңтүстік өңірлерінде арнайы пештерде — тандырда пісірілген самса кеңінен қолданылады. Бұл жоғары калориялы аспаздық тағам шайға дәмтатым ретінде пайдаланылады. Қой етін (майлы болғаны дұрыс) үлкен торлы еттартқыштан өткізеді, майдалап кесілген бас жуа, су, тұз, ұнталған қара бұрыш салып пісіреді.
Сағынтай Есенғалиұлы Тайбағаров
Ғылыми еңбектері
Ғылыми еңбектері онкология, фониатрия, көмей аурулары мәселелеріне арналған.
Макаревич мұздығы
Макаревич мұздығы – Іле Алатауының солтүстік беткейіндегі қазаншұңқырлық мұздық. Мұздық атауы (1926-1992 жж.) кеңестік және қазақстандық мұзтанушы (гляциолог) Константин Григорьевич Макаревичтің есімімен аталған.
Географиялық орны және ауданы
Алматы облысы Қарасай ауданының оңтүстігінде Шнитников мұздығының батысында, Ақсай өзенінің бастауында жатыр. Ұзындығы 4,2 км, аумағы 5,9 км2, мұз көлемі 0,28 км2. Фирн (мұзқар) межесі 3600 м биіктіктен өтеді, мұздық тілі 3100 м-ге дейін түседі.
Дереккөздер
Санат:Алматы облысы мұздықтары Санат:Іле Алатауы
Әбді Сатбаев
Әбді Сатбаев  (1902, Сарыағаш ауданы Абайбазар ауылы – 1968, сонда) – еңбек ардагері. Қазақ КСР Жоғары Кеңесінің депутаты (1937). Еңбек жолын 1924 жылдары Келес ауданы ұжымшарлары комсомол ұйымының хатшылығынан бастады. 1930 – 31 жылдары ауданы Кеңестің хатшысы, 1932 – 38 жылдары Ақтөбе жұмысшылар кооперативінің төрағасы, Маташы, Ғ.Мұратбаев атындағы және Жаңа қоныс ұжымшарларының төрағасы, 1940 – 46 жылдары ауданы партия комитетінің нұсқаушысы, бөлім бастығы, ауданы атқару комитеті құрылыс бөлімінің бастығы. 2-дүниежүзілік соғыс жылдары Отан қорғау қорына («Қазақстан колхозшысы» танк колоннасын құруға) өз есебінен 165 мың сом қаржы аударған.
Сілтемелер
"Оңтүстік Қазақстан Энциклопедиясы"
Санат:Тұлғалар
Жұмыс процестерінің жиынтығы
Жұмыс процестерінің жиынтығы — өндіріс процестерінің ұйымдастырушылық және технологиялық ерекшелігі. Олар ерекше технологиялық мазмұнда болады, жұмыстың орындалуы барысында арнайы өндіріс құрал-жабдықтарының қажеттігін, жұмысшылардың белгілі мамандық иесі болуын талап етеді. Жұмыс процестерінің жиынтығы бірнеше тармақка бөлінеді. Айталық, жер асты және ашық тәсілдермен көмір қазып алу жұмыстарына дайындық немесе кен бетін ашу, тазалап қазып алу жұмыстары, көмірді темір жол вагондарына тиеу және басқалар жатады. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Бөген (өзен)
Бөген – Сырдария алабындағы өзен.
Географиялық орны
Түркістан облысы Бәйдібек ауданы жерімен ағып өтеді.
Бастауы
Қаратау баурайынан бастау алатын Үлкен Бөген (Қаттыбөген) және Балабөген өзендерінің қосылған жерінен бастап Бөген деп аталады.
Гидрологиясы
Ұзындығы 164 км, алабы 4680 км2. Басты салалары: Шаян, Сасық өзендері. Алабы белесті, еңістеу келген жазық. Жайылмасы 300 — 600 м. Бөген ерте көктемде тасиды. Қар, жаңбыр және жер асты суымен толығады. Қызылкөпір бекеті тұсында көп жылдық орташа ағыны 4,36 м3/с. Төменгі ағысында Бөген бөгені салынған, одан Арыс-Түркістан каналы тартылған. Бәйдібек, Ордабасы және Отырар аудандарының шаруашылықтары егін суаруға, мал шаруашылығына және ауыз суға пайдаланады. Бөген - әдетте өзендерде бөгет және бөгесін салу арқылы жасалған суқойма.
Дереккөздер
Санат:Бәйдібек ауданы өзендері Санат:Сырдария су алабы
Вязовая (Добрянка тармағы)
Вязовая (Үлкен Вязовая) — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Добрянка өзенінің сол жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Аржеле-сюр-Мер
Аржеле-сюр-Мер (Argelès-sur-Mer) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Шығыс Пиреней департаментінде орналасқан. Сере округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 58,67 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 66008, пошта индексі — 66700.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10033 адамды құрады. Халық тығыздығы — 171,01 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шығыс Пиреней департаментінің коммуналары
Трансформация
Трансформация (көне лат. transformatіo – айналу), генетикада – оқшауланған дезоксирибонуклеин қышқылының көмегімен генетикалық ақпаратты қандай да бір жасушаға ендіру процесі.
Трансформация нәтижесінде генетикалық ақпарат трансформацияланған жасушада және сол жасушадан тараған ұрпақ жасушаларда жаңа белгілер пайда болады. Трансформация құбылысын 1928 жылы ағылшын ғалымы Ф.Гриффит (1877 – 1941) ашқан. Ол пневмококк бактериясының (Streptococcus pneumonіae) екі штаммында трансформация процесін зерттеді. Оның біреуі вирулентті қасиеті және полисахаридті қабықшасы бар ірі жасушалардан тұратын тегіс шоғыр (S-штамм), ал екіншісі вирулентті қасиеті және қабықшасы болмайтын, пішіні кедір-бұдырлы (R-штамм) болды. Вирулентті бактериялар тышқандарды өлтірсе, вирулентсіз штаммдар енгізілген тышқандар тірі қалды. Егер қыздыру арқылы вирулентті бактерияны өлтіріп, сонан соң тышқанға жіберсе, олар тіршілігін жалғастыра берген. Ал қыздырып өлтірілген вирулентті жасушалармен вирулентсіз жасушаларды араластырып, тышқандарға енгізгенде, олар өліп, өлекселерінен полисахаридті қабықшасы бар тірі вирулентті жасушалар табылған. Бұл тәжірибеден вирулентті бактериялардан генетикалық ақпарат вирулентсіз бактерияларға тасымалданып, оларды вирулентті ететіндігі анықталды.
1944 жылы америкалық ғалым О.Эйберидің (1877 – 1956) басшылығымен трансформация процесін жүзеге асыратын фактор – ДНҚ молекуласы екені анықталды. Бұл ДНҚ молекуласының тұқым қуалау ақпаратын тасымалдаушы екенін дәлелдейтін алғашқы зерттеу жұмысы болды. Трансформация құбылысы пневмококктардан басқа да бактериялардан табылып, зерттелді. Тәжірибелерде оңай анықталатын генетикалық белгілерді және радиоизотоппен белгіленген ДНҚ молекуласын қолдану Трансформацияға сандық баға беруге жол ашты. Бактериялардағы трансформация өте күрделі процесс ретінде танылып, оның бірнеше кезеңдерден тұратыны анықталды:
ДНҚ молекуласының фиксациясы саны шектеулі жасуша бетінің ерекше бөліктерінде (рецепторлар) жүреді. Бөгде ДНҚ молекуласын қосып алуға қабілетті бактериялар жасушаларын компетентті жасушалар деп атайды. Мұндай жасушалардың популяция кезіндегі саны өте аз болып, ол бактериялардың генетикалық ерекшеліктері мен бактериялық дақылдың өсу кезеңіне тәуелді болады. Клеткаға енетін ДНҚ бөліктерінің орталығы мөлшері 5х106 дальтонды құрайды. Клеткаға қос жіпшелі ДНҚ енгеннен кейін оның бір жіпшесі моно- және олигонуклеотидтерге ыдырып, ал екіншісі қожайын-жасушадағы хромосомаға енеді. Трансформацияның қолданылуы генетикалық ақпараттың алмасуының басқа түрлері байқалмаған бактерияларды генетикалық талдаудан өткізуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар трансформация ДНҚ құрылымының физикалық не химиялық түрде бұзылуы, оның биологиялық белсенділігіне қандай әсер көрсететінін анықтау үшін өте қолайлы әдіс болып табылады. Ішек таяқшасының бактериясында Трансформация әдісін жете зерттеу нәтижесінде Трансформация процесіне тек бактериялық плазмидтер (бактериялардың хромосомынан бөлек генетикалық элемент) мен бактериофагтардың ДНҚ-сын да қолдануға мүмкіндік береді. Бұл әдіс гендік инжерия бағытындағы зерттеу жұмыстарында жасушаға будандық ДНҚ молекуласын ендіру мақсатында кеңінен қолданылады. Жоғары сатыдағы организмдер жасушаларында трансформация процесі толық зерттелмеген.
Трансформация — торшаны вирус ДНК-ымен зақымдау. Трансформация деген ұғымды вирус ДНҚ-ынық үзінділерін, ал кең түрде вирустан өзге ДНҚ-ын, торшаға енгізу әдістерінің анықтамасы ретінде де қолданады. Трансформация — торшалардың морфологиялық және өсіи-өну қасиеттерінің өзгеруі, олардың жануарлар организміне еккенде зардапты ісік туғызатын түрге көшуі. Торшаны трансформациятын қасиет көпшілік ДНҚ-ды вирустарға тән. Мысалы, паповирустар, папилломавирустар, герпесвирустар, ретровирустар, аденовирустар, РНҚ геномды вирустар.
Дереккөздер
Санат:Биологиялық зерттеу әдістері
Құмар Елемесов
Құмар Елемесов - (1900-1971 жылдары, Атырау облысында туған). 1924-1953 жылдары -«Қазақстанмұнай» бірлестігінің Доссор МАБ каротаж цехында, Доссор автожөндеу зауытында слесарь-жөндеуші. Еңбек Қызыл ту орденімен (1958) және «Ерең еңбегі үшін» медалымен (1946) марапатталған.
Релятивистік динамика
Релятивистік динамика –– механиканың, жылдамдығы вакуумдағы жарық жылдамдығына жақын, дененің қозғалысын оқып-зерттейтін бөлімі.
Дереккөздер
Санат:Механика
Вильсер
Вильсер (Villecerf) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Фонтенбло округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,94 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77501, пошта индексі — 77250.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 772 адамды құрады. Халық тығыздығы — 70,57 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Интрузивтік тау жыныстары
Интрузивтік тау жыныстары - жердің терең қыртысында баяу суынудан пайда болған силикат құрамды магмалық жыныстар.
Магманың толық кристалдануы үшін төңірегіндегі жылуды нашар өткізетін жыныстар, минералдардың түзілуін баяулататын және температураны төмендететін ұшпалы заттар, жоғары қысым әсер етеді. Интрузивтік тау жыныстарының құрылымы ірі түйірлі толық кристалды және кристалдар ірілігі бір қалыпты, ал текстурасы тұтас, шомбал болып келеді. Кристалдану кезінде неғұрлым ертерек түзілген кристалдар мүлтіксіз, дұрыс пішінді болады. Интрузивтік тау жыныстарының түсі оны құраушы заттардың химиялық (ультранегіздіден қышқылға дейін) және минералогиялық құрамына байланысты. Интрузивтік тау жыныстары түсті минералдарға, магнийге, темірге бай болса, ол қара, қою жасыл, күңгірт, ал кремний мол болғанда ашық түсті болады. Интрузивтік тау жыныстары негізінен силикаттар мен алюмосиликаттардан (дала шпаттары, кварц, слюдалар, амфиболдар, пироксендер, оливин) құралады. Бұлардан басқа өте аз мөлшердегі қоспа ретінде силикаттар (сфен, гранаттар, циркон т.б.), титан - танталонюбаттар, фторидтер (флюорит), фосфаттар (апатит т.б.) кездеседі. Интрузивтік тау жыныстарына гранит, габбро, сиенит, диорит т.б. жатады. Бұлар түрлі пішінді ірі массивтер, штоктар, лакколиттер, дайкалар, қабат тәрізді денелер түрінде ұшырайды. Көптеген пайдалы қазбалар интрузивтік тау жыныстарының тікелей өзінде және олармен жапсарлас жыныстарда орналасады. Түрлі құрамды интрузивтік тау жыныстары көне және жас қатпарлықтарға шалынған облыстар аумағынан орын алған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тау жыныстары
IC 2885
IC 2885 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан * (жұлдыз) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 2885 Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Вальрос
Вальрос (Valros) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Эро департаментінде орналасқан. Безье округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,61 км² шамасында.
Церковски (Бургас облысы)
Церковски (Церковски) — Болгариядағы ауыл. Бургас облысына қарасты Карнобат қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 201 адамды құрайды.
Вальрос
Коммунаның INSEE коды — 34325, пошта индексі — 34290.
Церковски (Бургас облысы)
Пошта индексі — 8472. Телефон коды — 05523. ЕКАТТЕ коды — 78416.
Вальрос
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1269 адамды құрады. Халық тығыздығы — 191,98 адам/км².
Церковски (Бургас облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бургас облысының елді мекендері
Вальрос
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эро департаментінің коммуналары
Махмұт Тараби
Дереккөздер
Узбекистан Республикаси, энциклопедия, Таш., 1997. Н. Әшіров "Қазақ Энциклопедиясы", 6 том
Сілтемелер
Қазақстан тарихы
Абрейру
Абрейру (Abreiro) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Мирандела муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 311 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,2 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12,9 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Ли Хам Дек
Катерина (А.Н. Островский, “Найзағай”), Дездомона (У.Шекспирр, “Отелло”), Панова (К.А. Тренев, “Любовь Яровая”), т.б. басты рөлдерді орындады. Корей ұлттық драмаларында Сен Чен (Цой Ен, “Сен Чен”), Хын Будың зайыбы (Тхай Дян Чен, “Хын Бумен Норбу”), т.б. рөлдерді ойнап, аналар бейнесін сомдады. Ал Баян (Ғ.Мүсірепов, .“Қозы Көрпеш — Баян сұлу”), Еңлік (М.Әуезов, “Еңлік — Кебек”) рөлдерінде актрисаның табиғи дарыны сан қырынан ашылды. Ли “Құрмет белгісі” орденімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Спэн
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы Санат:Аспаптар
Кешенді механикаландыру
Кешенді механикаландыру — техникалық прогрестегі ең маңызды бағыттың бірі. Оның нәтижесінде өндірістің негізгі және көмекші процестерін автоматтандыруға жағдай жасалынады және механикаландыруды қамтамасыз етеді, қолмен істелетін жұмыстар бірін-бірі толықтыратын машиналар жүйелерімен алмастырылады. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Тонадико
Тонадико (Tonadico) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Тренто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1462 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 16 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 89 км² шамасында. Пошта индексі — 38054.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Себастьян.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Үлкен Пятомбой-Ю
Үлкен Пятомбой-Ю (Пятанбой) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Роговая өзенінің сол жағалауынан 180 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 48 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Көктабан
thumb|right|200px|Көктабандағы Ахмет қыстауы Көктабан - Қарағанды облысы Ұлытау ауданы Сарысу ауылдық округінің аумағында орналасқан қыстау, жер аты. Көктабан - көктемдегі қар суы үймелеген жердің көгеріп тұруы деген мағынаны білдірсе керек.
Көктабан ертеректе Сарысу уезі құрамындағы Қарақыз болысына қарасты жер болған. Мұнда Таманың Дәулеткелді атасының Барақ балалары отырған. Көктемде Барақ балалары малдарын төлдететін жері болғандықтан "Барақ байдың жұрты" деп те атайды. Қыстау маңында Барақ Бигелдіұлының сағанасы орналасқан.
NGC 6933
NGC 6933 — Дельфин шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Дельфин (шоқжұлдыз)
Өсербай Аманжолұлы Шоранов
Өсербай Аманжолұлы Шоранов. 1952 жылы 15 қазанда Павлодар облысы Ермаков ауданының Грязновка ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Шоранов Аманжол, ауыл шаруашылығында жұмыс істеген. Анасы - Қаттемірова Зияда, ауыл шаруашылығында жұмыс істеген. Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемөнер училищесін бітіргөн (1976). Кескіндемеші. Жүмыстары Қазақстан, Ресей, Грузия, Италия, Франция, Югославия, Германия елдеріндегі мұражайлар жинақтарында және жеке коллекцияларда сақталуда. Облыстық, республикалық, бүкілодақтық және халықаралық көрмөлердің қатысушысы. Павлодар облыстық көркемөнер мұражайында (2002, 2007), Мәдениет үйінде (Ақсу қаласы, 2002) жеке көрмелерін өткізген. Қазақстан көркемөнер академиясының академигі (2007 жылдан). Шығармашылықпен жұмыспен айналысады. КСРО (1988 жылдан), ҚР (1992 жылдан) Суретшілер одақтарының мүшесі. Мәдениет қайраткері (2010). Суретші-кескіндемешілердің «Баянауыл-2003» халықаралық пленэрін өткізу нәтижелері бойынша 1-ші дәрежелі дипломмен марапатталған. Аймақтағы өнер мен мәдениеттің дамуына қосқан үлесі үшін Павлодар облысының әкімі грантының иегері (2007). Хоббиі - көркем әдебиет оқу. Сүйіп оқитын әдебиеті-А.Құнанбаев, М. Мақатаев, М. Әуезов, М. Шаханов. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тәуелсіз, қуатты, гүлденген мемлекет». Үйленген. Жұбайы - Нүрғожинова Бақытты Қаббасқызы. Ұлдары - Нұрбол, Батырбек; Қызы - Жұмагүл.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Хорнуссен
250px|thumb|Картада орналасуы Хорнуссен (Hornussen AG) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Лауфенбург округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 853 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.27 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4167, пошта индексі — 5075.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргау елді мекендері
Елыш
Елыш — Башқұртстанның Мишкин ауданындағы ауыл, Ирсаев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 417 адамды құрады. Пошта индексі — 452347, ОКАТО коды — 80243825004.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Лейнинген кінәздігі
Санат:Тарихи мемлекеттер Санат:Лейнингендер Санат:Тарихы кінәздіктер
Сальваторе Скиллачи
Сальваторе «Тото» Скиллачи (Salvatore "Toto" Schillaci; 1 желтоқсан 1964 жыл, Палермо, Италия) — футболшы, Италия Ұлттық футбол құрамасының 1990-1992 жылғы шабуылшысы.
Карьерасы
1990 жылы Италияда өткен әлем чемпионатында 6 гол соғып, сұрмерген атанды. Карьерасын өзінің туған қаласы Палермодағы "АМАТ Палермо" клубында бастаған. Кейін Италияның "Мессина", "Ювентус", "Интер", және Жапонияның "Джубило Ибата" клубтарында доп тепкен.
Италия құрамасы сапында жеті гол соққан. Бір қызығы, соның алтауын 1990 жылы әлемдік додада соғып, тарих төрінен берік орын алды. Чемпионатқа Скиллаччи емес, Виалли мен Карневале негізгі шабуылшы ретінде барған-ды. Бірақ бірінші турдағы Аустрия құрамасымен ойында ұзақ уақыт есеп ашылмай, бапкер ойынға Скиллачиді қосады. 78-минутта Скиллачи сол қанаттан асырылған допты баспен соғып, командасына жеңіс әпереді. Бұл чемпионаттағы ғана емес, ұлттық құрама сапындағы тұңғыш голы-тұғын. Скиллачи үшінші турда да Чехословакияның қақпасына гол соғады. Осылайша топтық турнир біткенше Виалли-Карневале жұбын енді Роберто Баджо-Скиллачи жұбы алмастырады.
Скиллачи плей-офф кезеңіндегі матчтардың барлығында және үшінші орын үшін Англиямен өткен ойында да бір-бір голдан соғады. Чемпионаттан кейін тек бір рет қана, 1991 жылы Норвегияның қақпасына бір доп енгізіп, қайтадан құрама ойындарында көзге түсе алмайды.
Сілтемелер
Санат:Италия футболшылары Санат:Ювентус ФК ойыншылары Санат:Интернационале ФК ойыншылары Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Лаурино
Жыл сайынғы мерекесі — 22 мамыр.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Плаунь
Плаунь — Ресейдегі өзен. Новосибирск облысы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мильтюш өзенінің сол жағалауынан 80 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Барнаул қаласынан Чумыш өзенін қоспағанда, Новосибирск су торабына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Инфрақызыл фотосурет
200px|thumb|Жақын [[инфрақызыл сәуле|инфрақызыл диапазонмен түсірілген тал. ]] 200px|thumb|[[Спектр|Жарық спектрдің көрінетін жағы арқылы түсірілген сол тал]] Инфрақызыл фотография - инфрақызыл сәуле көмегімен анаулы фотографиялық материалға бейне түсіру. Ол аэросурет түсіруде, археологияда, астрономияда, физикада, биологияда, медицинада, криминалистикада т.б. жай көзге көрінбейтін объектілерді және олардың жекелеген детальдарын анықтау үшін пайдаланылады. Инфрақызыл фотоға түсіру үшін толқын ұзындығы 7000 - 13000А сәуле сезгіштігі бар фотографиялық материалдар қажет. Сыртқы жарық әсері тимеу үшін тек 7000А - нен жоғары сәуле өткізетін жарық сүзгі қолданылады. Кескін айқындығын белгілеу қызыл түсті жарық сүзгі немесе фокусқа келтіру әдісі арқылы іске асырылады. Осы тәсілмен суретке түсіру кезінде объектив диафрагмасы толық ашылып қойылады. Әйтпесе бейне айқын көрінбейді.
Плаунь
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Инфрақызыл фотосурет
Дереккөздер
Санат:Фототехника Санат:Фотосурет жанрлары
Татарша Уикипедия
Татарша Уикипедия (Татар Википедиясе, Tatar Wikipediəse) — Уикипедияның татар тіліндегі бөлімі. 15 қыркүйек 2003 жылы ашылған. Алғашында мақалалар тек латын жазуымен жазылған. Қазіргі уақытта мақалаларды латын немесе кирил жазуларымен жазуға болады.
Жарысқа қатысуы
«Туган тел» (Ана тілі) номинациясы бойынша Татарша Уикипедия екі жыл қатарынан 2009 және 2010 жж «Татнен жұлдызы» атты марапатты жеңіп алады.
Санақ
2023 жылдың 1 күніне сәйкес Татарша Уикипедияда  мақала бар. қатысушы тіркелген, олардың соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал  қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны -.
Түркі тілдес Уикипедия бөлімдерінің мақала саны бойынша барлық түркі тілдес Уикипедия бөлімдерінің қосынды көрсеткішінен өзара үлесі суретте (төмендегі) көрсетілген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Уикипедия бөлімдері Санат:Түркі тілді Уикипедиялар *
Махмұт Ялавач
Махмұт Ялавач, Махмұт Жалауаш, Махмұт Ялавач Хорезми (т.ж.б. — 13 ғ-дың ортасы) — моңғолдардың Мауереннахр-ға қойған бірінші билеушісі (даруғашы, даруғабек). Хорезм саудагерінің отбасында туып-өскенімен, жас кезінде саудамен түркі-моңғолдар арасына барып, сонда қалып қойған. Шыңғыс ханның, кейіннен оның мұрагерлерінің ерекше сеніміндегі адам болды. Шыңғыс ханның Хорезм Мұхаммед шаһқа елшілікке жіберген үш мұсылман саудагерінің бірі М. Я. еді. Кейін Дешті Қыпшақ пен Мауереннахр жаулап алынғаннан кейін, Шағатай ұлысына берілген Мауереннахрды азаматтық тұрғыдан басқару осы елдің жергілікті салт-дәстүрді жақсы білетін адамы, М. Я-қа тапсырылды. Шағатай ұлысында болған түрлі талас-тартыстарға қарамастан, М. Я. әулеті 14 ғ-дың басына дейін Орта Азияның отырықшы өлкелеріндегі азаматтық басқаруды өз қолдарында ұстап тұрды. Тарихшы Жуайнидің айтуына қарағанда, М. Я. және оның баласы Масудбектің тұсында Мауереннахрдағы қалалардың экономикасы, мәдениеті мен ғылымы жедел өркендеген. Олар Шағатай ұлысының қаржы жүйесін тәртіпке келтіруде көптеген шараларды жүзеге асырған. Мөңке хан тұсында (1251 — 59) М. Я. моңғолдардың Қытайдағы даруғашысы болды.
Дереккөздер
История народов Узбекистана, 1-т., Таш., 1992; Қазақстан тарихы, 2-т., А., 1998. Е.Қызырқанұлы «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том
Сілтемелер
Қазақстан тарихы
Гаастра (Мичиган)
Гаастра (Gaastra) — Мичиган штатының Iron округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Саңылаулы антенналар
Саңылаулы антенналар — өткізгіш беттерінде саңылаулар жасалған толқынжол кесіндісі, көлемдік резонатор немесе коаксиальдық желі түріндегі антенна. Асқын жиіліктер диапазонында дербес антенна ретінде антенналық тордың, күрделі антеннаның сәуле шығарушы элементі ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Ай-Колик-Еган
Ай-Колик-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАР/ОБЬ/1730/195/104 орналасқан. Өзен ұзындығы 120 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Пайдалы қазындыларды кешенді өңдеу
Пайдалы қазындыларды кешенді өңдеу, (ұқсату) — тау жыныстарындағы бірнеше немесе өндіріске пайдалы барлық минералдарды шоғырландырып, қалдықтың негізгі бөлігін айналадағы ортаға зиянсыз, мақсатқа сай пайдалануды көздейтін әдістер мен процестердің алғашқы (бірінші) өңдеу жиынтығы. .
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі Санат: Химия
Моэда (Минас-Жерайс)
Моэда (Минас-Жерайс) (Moeda (Minas Gerais)) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Белу-Оризонти агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итагуара экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 901 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 154,228 км² шамасында. Халық тығыздығы — 31,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1953 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Трансценденттік теңдеу
ТРАНСЦЕНДЕНТТІК ТЕҢДЕУ – құрамында белгісіз (айнымалы) шамалардан тәуелді трансценденттік функциясы болатын теңдеу. Мысалы, sіnx+lgx=x. Жуық шешуден басқа жалпы түрде шешу жолы жоқ болғандықтан, әдетте Трансценденттік теңдеулерді көрсеткіштік, логарифмдік және тригонометриялық теңдеулер түрінде қарастырады.
Севэрн (Мэриленд)
Севэрн (Severn) — Мэриленд штатының Anne Arundel округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 35076 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36.2 км² шамасында. FIPS коды — 24-71150.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Томайкөл
Томайкөл – Сырдарияның сол жағасындағы Жуанқұм жазығындағы көл.
Географиялық орны
Қызылорда облысы Қазалы қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 20 км жерде орналасқан.
Гидрографикасы, сипаты
Ұзындығы 7,5 км, ені 1,0 км, терең жері 3,5 м, ауданы 2,6 км2. Көл бірімен-бірі тіркес үш бөліктен тұрады. Жағалауы жазық, кей телімдерде құм шоқаттар кездеседі, шығанақтармен тілімделген. Көлдің деңгейі құбылмалы. Көктемде Сырдария тасығанда көтеріледі, жаз ортасында көлдің деңгейі төмендеп, жағадан алыстайды. Су басқан жағалауы шабындық. Суы ашқылтым (2,4 г/л).
Дереккөздер
Санат:Қазалы ауданы көлдері Санат:Сырдария су алабы
Рейндегі Людвигсхафен
Людвигсхафен-на-Рейне (Ludwigshafen am Rhein) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан қала. района ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 164351 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 77,68 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 3 14 000. Қаланың басшысы — Эфа Лозе.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 10 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Кампильос
Кампильос (Campillos) — Испаниядағы муниципалитет. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Малага провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Гвадальтреба ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8641 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 188 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 86 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Малага елді мекендері
Қайта сақтандыру
Қайта сақтандыру – экономикалық қатынастар жүйесі. Бұл қатынастарға орай сақтандырушы тәуекелді істі сақтандыруға қабылдап алады да, сақтандыру қорын жасау және сақтандыру операцияларының тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін нақты сақтандыруға байланысты жауапкершіліктің бір бөлігін келісілген шарттармен басқа сақтандырушыға береді. Тікелей сақтандыру операцияларын жүргізбейтін, тек қайта сақтандырумен айналысатын және қайта сақтандырылған тәуекелдіктің бір бөлігін ретроцессияға бере алатын компания кәсіпқой қайта сақтандырушы деп аталады. Қайта сақтандырудың негізгі нысаны – облигаторлық қайта сақтандыру. Біріншіден, мұнда, белгілі бір елдің аумағында әрекет ететін барлық сақтандыру компаниялары қолданыстағы заңдарға сәйкес сақтандыруға қабылданатын тәуекелді істердің бәрін мемлекет не өзге қайта сақтандыру компанияларына табыстауға міндетті. Қайта сақтандырудың бұл түрі – валютаның қайта сақтандыру арналары бойынша шет елге ағылуының жолын кесу үшін елдің сақтандыру рыногінің сыйымдылығын барынша пайдалануды мақсат етеді. Екіншіден, облигаторлық қайта сақтандыру – қайта сақтандырудың шарты болып табылады. Бұл шартқа орай түпкілікті сақтандырушы (цедент) сақтандырудың осы түрі бойынша барлық тәуекелді істі қайта сақтандырушыға табыстауға, ал қайта сақтандырушы оларды қабылдауға тиіс.
Дереккөздер
Санат:Сақтандыру
Донья Пас
«Донья Пас» (MV Doña Paz) — жолаушылар кемесі. .
Тарихы
1987 жылы 20 желтоқсанда Филиппинде үлкен қайғылы жағдай болды. «Донья Пас» паромы Таклобан елді мекенінен Манила қаласына қарай жүзеді. Түнгі 22:30 шамасында Таблас бұғазының жанынан өте бере мұнай және мұнай өнімдерін тасып келе жатқан «Вектор» танкерімен соқтығысады. Ол танкердің ішінде 8800 баррель, яғни 1050 текше метр мұнай болған. Сол мұнай төгіліп, өртене бастайды. Куәгерлердің бірі Пакито Осабельдің айтуынша, теңіз бетін өрт басып, танкердің жалыны паромды да бүркеп алған. Кейбіреулер өрт түтініне уланып, кейбіреулер суға секіреді. Секіргендерінің дені батып кетті. Ал, енді біреулері теңіз бетінде жанған алауға түсіп, түгі қалмай өртеніп кеткен. «Донья Пас» соқтығыстан соң екі сағаттан кейін, ал «Вектор» төрт сағаттан кейін су түбіне кетті. Бұл өңірде акулалар өмір сүретіндіктен, жалпы саны 4 375 адам қаза болған. .
Дереккөздер
Санат:Кемелер
Педезина
Педезина (Pedesina) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Павия провинциясында орналасқан.
Мах саны
Мах Саны, М-саны – белгілі бір нүктедегі ағын жылдамдығының (n) сол нүктедегі дыбыс жылдамдығына (а) қатынасына тең газ ағынының негізгі сипаттамасы: М=n /а. Дене газ ішінде қозғалғанда, М. с. дене жылдамдығының осы ортадағы дыбыс жылдамдығына қатынасы арқылы өрнектеледі. Бұл сан австриялық физик Э.Махтың есімімен аталған. М. с. — гидроаэромеханикадағы ұқсастық жағдайларының негізгі критерийінің бірі және ол газ сығылғыштығының оның қозғалысына әсерінің өлшемі болып табылады. '
Педезина
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 33 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 5 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 23010.
Луже-сюр-Мер
Луже-сюр-Мер (Lougé-sur-Maire) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Аржантан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,58 км² шамасында.
Педезина
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Луже-сюр-Мер
Коммунаның INSEE коды — 61237, пошта индексі — 61150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 375 адамды құрады. Халық тығыздығы — 27,61 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Нұрбек Жұмабекұлы Батыров
Сілтеме
Санат:Тұлғалар
Галка (өзен)
Галка — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/1804/879/156 орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шикізат
thumb|right|200px| right|200px Шикізат —
Бірнеше түрлері сараланады:
Шикізатты комплексті пайдалану
Шикізатты комплексті пайдалану - минералдық шикізат құрамындағы барлық пайдалы компоненттерді және өндіріс қалдықтарыны технологиялық жағынан мүмкін болатындай етіп, экономикалық жағынан ұтымды әдістермен пайдаға асыру. Минералдық шикізаттар құрамы жөнінен негізінен бірнеше пайдалы компоненттерден тұрады, сондықтан оларды комлексті пайдаланудың мәні зор. Мысалы, темір рудаларында титан, ваннадий, кобальт, күкірт, күміс, көмір кендерінде, колдедан күкірт, германит т.б жасауға болады. Минералдық шикізаттардың ішіндегі құрамы жағынан ең көп компонетті - түсті метал рудалары. Түсті металлургияда ең негізгі он бәр металлдан, алюминий, мыс, никель, қорғасын, мырыш, вольфрам, молибден, сынап, қалайы, сурьма, басқа ілеспе түрде алпыс түрлі компонент, оның ішінде асыл және сирек кездесетін металлдар, платиноидтар және сирек кездесетін элементтер алынады.
Республикамыз шикізатты комплексті өндіру саласында жетекші орынды иеленеді. Түсті металлургия саласынан, әсіресе Өскемен және Балқаш кен орындары жоғары көрсеткішке жетті және жетеді.
Дереккөздер
Санат:Шикізат Санат:Материалдар Санат:Өндіріс факторлары Санат:Экономикалық терминдер
Газды сан
Газды сан - максималды газ бөліну температурасында бірлік уақыт ішінде 1 г газ тудырумен қалыпты жағдайға келтірілген газдың көлемі.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Сәулет және құрылыс
Дехов
Дехов (Dechow) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Солтүстик-батыс Мекленбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 206 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 14,95 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 58 023. Муниципалитеттің басшысы — Удо Вахтель.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Тапиока
нобай Тапиока — маниока түбірінен алынған крахмалдан дайындалатын саго типтес жарма; Шар пішінді жартылай түссіз, маниоки тамырларынан алынатын крахмал тәрізді экстракт түйіршіктер. Ауру адамдарға және балаларға диеталық тағам ретінде қолданылатын құнарлы, нәзік ботқа тәрізді тағам. Жылдам қайнатылады. Батыс Еуропа елдерінде сорпаға, көжеге салынады және антреме деген тағам дайындалынады. Ботқа пісіру үшін 1 л суға 70—75 г тапиока қажет. Тапиока Бразилия, Гайяна және Антиль аралдарындағы елдерде шығарылады. Куба тапиокасы да бар.
Тағамдық Құндылығы
Тапиока құрамында 10-14% су, шамамен 3%-шикі ақуыз, 2,5%-май, 3,5-4,0%-талшық, 3,5-4,5%-күл, 80-83% органикалық заттар. , олар негізінен крахмалдан тұрады.
Шикі протеиннің құрамында «шын» ақуыздың шамамен 50%, ал қалғаны белокты емес азот. Тапиока протеинінің құндылығы аз: оның құрамында метионин, цистеин, лизин және басқа да маңызды аминқышқылдары аз. Тапиока майында қанықпаған май қышқылдары аз, сондықтан тапиока диетасына өсімдік майын қосу оның тағамдық құндылығын айтарлықтай жақсартады.
Дереккөздер
Санат:Сүттігендер
Стандартты үлгілер
Стандартты үлгілер (стандартные образцы) — заттардың немесе материалдардың құрамын немесе олардың қасиеттерін сипаттайтын шамаларының бірліктерін көрсететін өлшемдер. Стандартты үлгілер метрологиялық жүмыстар жүргізгенде және шикізат пен өнім сапаларын тексергенде қолданылады. Стандартты үлгілер қойылатын жалпы талаптар және оларды аттестаттау реті стандартталған.
NGC 2471
NGC 2471 — Сілеусін шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Стандартты үлгілер
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы Санат:Аспаптар
NGC 2471
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1851 жылы 20 ақпанда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2471 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сілеусін (шоқжұлдыз)
Су ресурстарын кешенді пайдалану
Су ресурстарын кешенді пайдалану — суды халықтың және шаруашылық салаларының қажетін қанағаттандыру үшін жан-жақты пайдалану. Әрине әр су көздерінің пайдалы қасиеттеріне байланысты олардың экономикалық тиімділігі еске алынуы қажет. .
Алғашқы жәрдем
Алғашқы жәрдемнің ең басты шарасы — өміріне қауіп төнген адамды өлімнен арашалау (яғни дәрігерге дейінгі реанимация). Әдетте, адам өлген сәтте, оның әр түрлі органдары мен организміндегі тканьдер тіршілігін сол бойда емес, бірте-бірте тоқтатады, сондықтан оның қызметін, соның ішінде негізгі тіршілік қызметін де — қан айналымы мен тыныс алуын — кейбір жағдайда қалпына келтіруге болады. Тірілту қысқа уақыттың ішінде — клиникалық өлім сәтінде, яғни тыныс алуы мен қан айналысы тоқтаған мезетте, әдетте, 4—5 минут аралығында жүзеге асырылады. Бұдан кейін биологиялық өлім басталады да, адамды тірілту, ақылесін қалпына келтіру өте қиынға түседі (үсік шалғай не суық суға батқандардані басқасы).
Клиникалық өлім мертігуден, уланудан, қатты тоңудан не қатты қызудан, су ға батып тұншығудан, көмейдің ісінуінен, тыныс жолдарына әлдененің тұрып қалуынан, ток соғу салдарынан, тыныс тарылғаннан, кенеттен ұстаған сырқаттан (миокард инфаркті, ми қан айналысының бұзылуы т. б.), басқа да себептерден болуы мүмкін. Демнің бітіп, жүрек қызметінің тоқтағанын дененің «әдеттен тыс» қалпынан — басының түр-әлпетінің, қол-аяғының ұйқыдағы адамға үқсамалтын жансыз қалпынан аңғаруға болады. Мұндайда кеуделе тыныс қозғалысы білінбейді, беті мен мойын терісі бозарып, көгереді, көзінің қарашығы үлкейіп, тамыр соғуы сезілмейді; жүрек соғуы (кеудесіне құлақ тосқанда) естілмейді. Мұндай жағдай адамның көлденең кеселге тап болғанын, немесе кенеттен есінен танғанын көрсетеді. Сондықтан ауру диагнозын анықтауды күтпей-ақ, жедел жәрдем көрсете бастаған дұрыс. Тыныс алуын қалпына келтіру үшін әуелі денесін қысып тұрған киімдерден (галстугін, жағасын, белдігін, көйлекті т. б.) босагады да, тыныс жолдарына ауа еркін келетіндей жағдай жасайды. Сырқаттың аузы-мұрнындағы тыныс алуына бөгет болатын заттарды: сілекей-қақырықты, тамақ қалдығын, қан ұйындысын, тіс протезін т. б. алады. Соңғы кезге дейін қолдан тыныс алдыру (Сильвестр әдісі т. б.) әдісі кеңінен қолданылып келді. Мұндайда қол, иық, кеуде бұлшық еттерін ары-бері қозғалтады. Алайда мұндай әдісте дем ішке тартылғанда небары 300 ем3 ауа енеді, ал адамды тірілту үшін ең кемі 800 ем3 ауа қажет (дені сау адам бірқалыпты тыныс алғанда 600—700 ем3 ауа жұтады). Сондықтан медициналық аспаптар мен құралдар болмаған жағдайда қолдан дем алдыру (өкпеге ауа жіберу) үшін ең дұрысы аузына, не мұрнына тікелей ауызбен ауа жіберу әдісін қолданған жөн. Ауызбен ауа жіберу жансызданған адамды тірілтуге толық жеткілікті, өйткені үрленген ауа құрамында 16% оттегі (ал атмосфера ауасында 21%) болады. Зардап шегуші адамның басын неғұрлым шалқайтып ұстап, иегін жоғары котеріп үрлеген жөн, сонда үрленген ауа асқазанға емес, өкпеге барады; ол үшін нықтық астына биіктетіңкіреп жастық не бүктеген киім қояды. Жәрдем көрсетуші адам бір қолымен оның мұрнын қысып, екінші қолымен иегінен тартып аузын ашады (ашылған ауызға дәке не бинт ұстаған жөн), сонан соң демді ішке тартып алып, сырқаттың аузына аузын жапсырыл, дәке арқылы бар күшімен үрлейді, содан кейін басын көтеріп, оның «дем шығаруын» күтеді. Әдетте оның «дем шығаруы» өте баяу өтеді (ауаны мұрнынан жіберген жағдайда сырқаттың аузын алақанымен жабады, не саусағьщен төменгі ерінді жоғарғысына жансыра қысады. Ауа жіберуді минутына 12—15 рет қайталайды. Алғашында ішке ауа жібергенде, ол өкпеге оңай үрленеді, бірақ кейіннен сырқаттың өкпесіне ауа еніп, ол керілген сайын ауаның енуі қиындай түседі. Қолдан тыныс алдыруды ойдағыдай жүргізген жағдайда — ауа үрленген кезде жәрдем көрсетілген адамның кеудесі кеңи бастағандығын байқауға болады.
Жүрек мүлде тоқтал қалғанда және оның жиырылып-cозылу қызметі бұзылғанда жүрек сыртына массаж жасалады. Алайда жүрек ырғағы әдеттегідей естілмесе де, уақытты өткізбей, дереу жүрек тұсына массаж жасау қажет. Өкпені қолдан желдету қанның оттегімен қанығуына мүмкіндік береді, сондықтан да жүрекке массаж жасаудың ең басты міндеті — организмде қанның жүруін қамтамасыз етіп, адамның ең маңызды тіршілік органдарына оттегін жеткізу, соның нәтижесінде дербес жүрек қызметі мен тыныс жолдарын қалпына келтіру.
Жүрек тұсына массаж былай жасалады. Жәрдем етуші адам сырқаттың жүрек тұсындағы төс сүйекті алақанымен күрт басады, сонда тоқтаған жүрек төс сүйек пен омыртқа аралығына қысылып, оның көлемі кішірейеді де, қолқа мен өкпе артериясындағы қан сығылып шығады. Алақанды босатқанда төс сүйек жазылып, жүрек өз көлемін қалпына келтіреді, тамырдан келген қан оған қайтадан құйылады. Жүректің жиырылып-созылуы осылайша қамтамасыз етіледі де, мұның өзі оның кәдімгі насос секілді жұмыс істеуіне және қанның айналуына мүмкіндік береді Жәрдем көрсетілуші адам қатты орынға (еденге, жерге, жауырын, тұсына дейін орындық қойылған кереуетке т. б.) жатқызылады. Төс сүйекті қос қолдан салмақ сала (егер адам еденде жатса тізерлеп отырады; ал биік төсекте жатса — аяғының астына биіктеу нәрсе қояды) нығыздап басады.