cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шәкәрім Құдайбердіұлы
Әндері
Шәкәрімнің әндерін алғаш рет нотаға түсірген голландық Альвин Эрнестович Бимбоэс. Ол 1919 - 1922 жылдар аралығында Ақмола саяси бөлімінде нұсқаушылық қызмет атқарып жүріп, қазақ әндерін нотаға түсірумен шұғылданады. Соның нәтижесінде 1926 жылы Н.Ф. Финдейзеннің редакциялауымен шыққан «Музыкалық этнография» жинағында Бимбоэстің қазақ музыкасы туралы жазған көлемді мақаласына қоса қазақтың жиырма бес әнінің нотасы басылады. Осы аталған жинақтың ішінде «№ 1 Шакарим», «№ 2 Шакарим» деген атпен Шәкәрімнің екі әні жарық көреді. Бірақ, екі әннің де өлеңі нота астына жазылмаған, тек орыс тілінде мазмұны берілген. А.Э. Бимбоэс нотаға түсірген «№1 Шакарим» әнінің екінші түрі А.В.Затаевичтің 1925 жылы шыққан «Қазақ халқының 1000 әні» жинағына «Тілек - бата» деген атпен енген. Ал Шәкәрімнің «Бұл ән бұрынғы әннен өзгерек» деген әні А.В. Затаевичтің 1931 жылы жарық көрген «Қазақ халқының 500 әні мен күйі» деген жинағында «Шәкәрім Құдайбердин әні» деген атпен жарияланған. Осы жинақтың № 156 анықтамасында А.В.Затаевич: «Шәкәрім Құдайбербин - Семей уезінің қарт ақыны, қазір тірі, жасы жетпістер шамасында. Жинақта келтірілген әнін орыс әндерінің үлгісіне еліктеп шығарса керек, - деп жазған.
Шәкәрім әндері қазақ композиторларының шығармаларына да арқау болды. Ахмет Жұбановтың «Абай» сюитасының бірінші бөліміне, А. Жұбанов пен Л. Хамидидің «Абай» операсындағы Айдардың ариозосына, Айдар мен Ажардың дуэтіне сазгердің шығармалары пайдаланылды. Ал ақын поэмаларының сюжеті еліміздің ақын-жазушыларының, композиторларының шығармашылығынан кең орын алғанын айтсақ артық болмас. Мысалы, «Қалқаман - Мамыр» балетіне, «Еңлік - Кебек» пьесасына, «Еңлік - Кебек» операсына Шәкәрім туындылары арқау болғаны барша жұртқа аян.
Орындаушылар
Шәкәрім әндерін өз бабында, иін қандырып айтатындар Әбдіғали Алдажаров, Зікағил Абайұлы, Рақымжан Мамырқазов, Есбай Бекхожин, Зұлғарыш Әзімбаев, Жебрайыл Тұрағұлов, Әлмағамбет деген өнерпаз адамдар болды.
Шәкәрімнің әндерін өзінен үйренгендердің ішінен басқалардан шоқтығы биік, көпке танымал болған әнші Қабыш Керімқұлов болса керек. Ол ақынның оншақты әнін музыкатанушы Асқан Серікбаеваға айтып береді. Ал ол өз тарапынан осы әндерді қағазға түсіреді. Шәкәрімнің «Жиырма үш жасымда», «Жылым - қой, жұлдызым - шілде», «Қорқыттың сарыны», «Қорқыт, Хожа Хафиз түсіме енді де», «Анадан алғаш туғанда», «Сұраған жанға сәлем айт», «Ойладым бір сөз жазайын да», «Мұтылғанның өмірі», «Сен ғылымға болсаң ынтық», «Көңіл», «Байғазы» сынды әндері ұзақ жылдар Құрманғазы атындағы Ұлттық консерваторияның фольклорлық зертханасының қорында сақталып келген бұл әндер сол Қабыш айтқан, Асқан нотаға түсірген дүниелер екенінде дау жоқ. Ал қазір Шәкәрім әндерінің бірден-бір насихатшысы, жанашыр іздеушісі әрі орындаушысы әнші Келденбай Ұлмесеков. Ол ел ішінде ұмыт болып бара жатқан ақынның біраз әндерін жинастырып, жарыққа шығарды, қазақ радиосының Алтын қорына жазғызды.
Шәкәрім және Абай
Құдайбердіұлы өмір сүріп, еңбек еткен тарихи кезеңде қазақ әдебиетінде Абай іргетасын қалаған реалистік дәстүр қалыптасып кележатқанды. Шәкәрім осынау өнегелі үрдісті алғашқы жалғастырушылардың бірі болды. Абай мен Шәкәрім арасында тамырластық аса терең. Өз заманының келелі мәселелерін, қоғамдық шындықты қозғауда екі ақын да ерекше қуат танытқан. Абай тәрізді Шәкәрімнің де ақын ретінде ұсақ-түйек міндерді сынаудан бастап, өз кeзінің күрделі әлеуметтік мәселелерін көтеруге дейінгі аралықтағы терең ойлары, парасатты тұжырымдары сайрап жатыр. Шәкәрім айналасындағы құбылыстарды сырттай ғана жырлаушы болған жоқ, ол бар нәрсенің қай-қайсысына да мән бере қарады, жақсылығына қуанды, кемшілігіне күйзелді. Ақындық болмысын да осы ыңғайда қалыптастырды. Ақынның азаматтық үні осы тараптан естіледі. Оның Абай үлгісіндегі реализмі алдымен азаматтық лирикасынан көрінді. Өз заманының көзі ашық, көкірегі ояу азаматы ретінде ол халқының басындағы нақты жағдайды көре білді. Осы бағыттағы барлық ой пайымдарын лирикасына нәр қылып құйды. Ақын лирикасының басты объектісі - адам. «Ескіден қалған сөз теріп», «Сәнқойлар», «Қалжыңшыл қылжақпас», «Еріншек», «Құмарлық», «Бір салмойын сал келер» сияқты өлеңдерінде ақын замандастарының бойындағы ірілі-уақты кемшіліктер сыналады. Шәкәрім надандықтың негізін осылардан көреді. Бұл өлендерінің қай-қайсысында да оның реализміне тән шыншылдық пен сыншылдық бар. Қандай кемшілікті болсын, ақын типтендіре суреттеуге күш салады. Сол себепті оның кейбір өлеңдерінде сыналатын кейіпкерлер өзімізбен бүгін де қатар жүрген жандар секілдіқабылданады. Өз халқының мүддесін көздеген ақын оның бойындағы жағымсыз қасиеттерді жұртқа жария етуші ғана емес, солардың үкімін айтушы да бола білді. Әшкерелей отырып, өз үкімін айтады, айналасына ой тастай сөйлейді. «Ашу мен ынсап», «Шаруа мен ысырап», «Анық пен танық», «Ер қоспақ пен сөз сөйлемек», «Дүние мен өмір», «Мақтау мен сөгіс», «Міндеу мен күндеу» сияқты бірқа- тар өлеңдерінде Шәкәрім айналасына сын көзбен қарай отырып, заманының шынайы суретінжасайды. Халық тағдыры - Құдайбердіұлы жырындағы арналы тақырып. Бұл тұста да ол Абаймен сабақтас, үндес. Абай тәрізді Шәкәрім де өзінің насихат өлеңдері мен жеке өнегесі арқылы жұртшылық санасындағы кейбір кері қасиеттердің тамырын шірітіп, халықтық ар-намысты оятуға күш салады
Ақын және халық
Ақын әрдайым халықтан қол үзбейді. Оның әшкерелейтіні де халық басындағы кемшілік, мақтан тұтары да халықтың қазынасы. Әр кезеңде жазылған «Бай мен қонақ», «Партия адамы», «Ей, көп халық, көп халық», «Өкінішті өмір», «Қазақ», «Насихат», «Тағы сорлы қазақ», «Қош!», «Қош, жұртым» тәрізді өлеңдерінде ұлтының басындағы халді шыншылдықпен бейнелеп береді. Ақыл мысалдары нанымды. Оларда сол көзеңнің тарихи дамуына тән ерекшеліктер белгі береді. «Қош, жұртым» атты өлеңінде кәрілік кезеңіне аяқ басқан лирикалық кейіпкер - ақынның өзі халқының өткен өміріне көз жібереді, бүгініне үңіледі. Бүгінде патша тақтан құлаған, қазақ даласына айрықша бір сәуленің нүры шашыла бастағандай. Асарын асап, жасарын жасаған ақын қуана тұрып өзіне «ендігі мақсатың не?» деген сауал қояды да, соған жауап іздейді. Өлеңде оптимизм бар. Ақын мұнда жақсылықты көп көргенін, патшаның тақтан құлағанын айтады. Халқының болашақта тәуелсіз өмір сүретініне үміттенеді. Алайда ақында алаңдаушылық та бар. Ендігі жерде халқының бойындағы күндестік, мақтаншақтық сияқты қасиеттердің жойылуы қажет екенін алғатартады. Әкінішке орай, бұл қасиеттер әлі де болса аяққа тұсау болып отырғанына күйзеледі. Қандай әлеуметтік кеселді болсын ол уақыт ағымынан туған, міндетті түрде түзетуге болатын кемшілік деп біледі. Өзінің осы бағыттағы өлеңдерінде ақын сол көзеңдегі қоғамдық психологияны дәлме-дәл бере біледі. Халық ойына қозғау салу бағытындағы ақынның арқалайтын жүгін де салмақтай отырады. Қоғамдағы әлеуметтік теңсіздік ең алдымен ақынның жанарына шалынса керек. «Бай мен қонақ» өлеңінде қазақ тұрмысынан алынған шағын сюжет баяндалады. Бай үйіне келген қонақ пен үй иесі арасындағы диалог сол дәуірдегі қазақ аулының психологиясын, этикасы мен эстетикасын, тұрмыстық ерекшеліктерін, рухани түсінігінің деңгейін сипаттап береді. Мұнда да Абай жырлаған тоғышар кейіпкерлер бар. «Тамағы тоқтық, жұмысы жоқтық» адам баласын қалай аздыратынын ұлы Абай қандай шебер айтып кеткен болса, Шәкәрімнің мұндағы кейіпкерлері де алдында асы бар, істер ісі жоқ, тойғанына мәз, бірін-бірі кемсітуге құмар мүгедек жандар. Шәкәрім айналасында болып жатқан құбылыстар мен оқиғаларға әрдайым сергек қарады. Ақынның азаматтық сергек үні әсіресе 1917 жылғы төңкeрістер көзінде айқын естілді. Патша тақтан құлатылған сәтте «Бостандық таңы атты», «Бостандық туы жарқырап» деп қуана өлең жазды. Бір қарағанда ұран іспетті көрінетін бұл өлеңдерде жалаң қуаныш, лепірген сезім ғана емес, ақынның лирикасына тән терең философиялық ой бар. Ә дегеннен-ақ, ақын мына болып отырған жаңалықтан өзінше ой түйеді. Қуана тұрып, ол халқының бұдан былайғы өміріне ой жібереді. Ендігі заман еңбек адамынікі болу керектігін айтады.
Ағартушылық лирикасы
Құдайбердіұлы реализмінің айқын керінген ендігі бір тұсы - оның ағартушылық тақырыптағы лирикасы. Ақынның бұл бағыттағы еңбегі 1879 ж. жазылған «Жастарға» атты өлеңінен басталған. Ағартушылық идея Шәкәрім лирикасының алтын діңгегі болып табылады. Оның Абаймен үндестігін танытатын бір сала да осы. Өзінің «Насихат», «Сынатар сың өзінді», «Үш-ақ түрлі өмір бар», «Сен ғылымға...», «Ғылымсыз адам айуан», «Жасымнан жетік білдім түрік ілін» сияқты көптеген өлеңдерінде Құдайбердіұлы Абайдың ағартушылық идеяларын одан әрі жалғастырады. Бұқараны оятуға ұмтылады, ғылымға жетелейді. Еңбек етуге, мәдениетті елдерден үлгі алуға шақырады. Құдайбердіұлы үшін байлықтың ең үлкені - ғылым. Өзінің «Үш-ақ түрлі өмір бар» атты өлеңінде ол адам өміріне «ортаншы өмір» деген ұғымды қолданады. Бұл – адамның жастық шақ пен кәріліктің арасындағы белсенді өмірі. Шәкәрімнің айтуынша, міне, осы жылдары уақытыңды босқа еткізбей, ғылымға үңілсең, одан өзіңе керек қазынаны тауыпала білсең- өмірлік мұратыңа жеткенің. Бас-аяғы үш шумақтан тұратын өлеңнің идеясы - адам баласын, Абай айтқандай, «ержеткен соң тұспеді уысыма» деп өткініште қалдырмау.
Шәкәрім және әлем әдебиеті
Абайдың әдеби мектебінентәлім алған Құдайбердіұлы ұстазының қазақ халқын әлемдік мәдениет үлгілерімен таныстыру бағытындағы қызметін жемісті жалғастырды. Шәкәрімнің осы тұрғыдағы еңбегін үш салаға беліп қарауға болады. Оның :бірі ақынның әлем әдебиетінің озық ойлы өкілдерін өз өлеңдерінде насихаттап отыруы десек, :екіншісі оның Н. Толстой сияқты заңғар қаламгермен тікелей хат алысып, шығармашылық байланыста жүруі. Ал :үшінші сала - Шәкәрімнің өзге елдер әдебиетінің үлгілі шығармаларын қазақшаға аударуы. Шәкәрім Шығыстың Қожа Хафиз, Физули, Науаи секілді жарық жұлдыздарын, А. С. Пушкин мен Л. Н. Толстойды қастерледі. Әйгілі «Ләйлі-Мәжнүн» дастанының Физули жырлаған нұсқасын қазақша жырлап берді. Хафиздің бірқатар өлеңдерін, А.С. Пушкиннің «Дубровский», «Боран» атты шығармаларын, Л. Н. Толстойдың алты әңгімесін, американ жазушысы Гарриэт Бичер Стоудың «Том ағайдың балағаны» атты романын аударды.
Лирикасы
Құдайбердіұлының лирикалық қаҺарманыда Абай кейіпкерлеріне ұқсас. Оның басынан қуаныш пен күйініш те, үміт пен күдік те өтеді. Кей сәттерде мұңға беріледі. Бірақ, бұл қүрғақ пессимизм емес. Абай өлеңдеріндегі сияқты Шәкәрімде де «жүрек», «тіл», «сөз» ұғымдары мол ұшырасады. Лирикалық қаһарманының көңіл-күйін, ахуалын бейнелеу мақсатындаақын«жаралы жүрек», «улы жүрек», «жылы жүрек», «ет жүрек», «долы тіл», «ащы тіл», «тәтті тіл», «улы сөз» деген сияқты ұғымдарды образдылықпен пайдаланады. Көп ретте ақынның лирикалық қаһарманы «таза жүрек» іздеу жолында «ет жүрегін» қолына алып, «сүм жүректермен»айқасады. Заман деңгейінен аса алмай пұшайман болған көздерінде «дертті жүрекке» айналады. Шығармашылық жолы- ның өне бойында адамгершілік мәселесін, ардың тазалығын, имандылықты бірінші орынға қойып отырады. «Арың сатпа, терің сат, адалды ізде», -дейді ақын. Бұл мәселелерге ол өз елінің перзенті тұрғысынан қарады. Ойғабатты, толғанды. Абайға жүгініп отырады. Өзінің алғашқы шығармаларының бірі - «Жастарға» атты өлеңіңде ақын өзіне де, өзгеге де Абайды бағыт сілтеуші, жолбасшы ретінде ұсынды. Әлеңде жас ақынның сезімталдығы мен керегендігі танылды. Сол кезде небары отыздан жаңа асқан Абайдың кемеңгерлігін, даналығын, парасатын бағалай білудің өзі Шәкәрімнің осы қасиеттерін дәлелдей түседі. 21 жасында жазылған «Жастық туралы» өлеңінде Абайға тән өлең өрнегі, сезім суреттері мол. Өлеңнің ұйқасы да, өлшемі де өзгеше. Абайдың «Сегіз аяғымен» тамырлас. Өлеңде қыз сұлулығымен қоса жастықтың алаулаған жүрек бұлқынысын, ыстық сөзім, ар-инабат мәселөлерін ақын әсерлі зерлейді.
Поэмалары
Құдайбердіұлы,- поэма жанрында да жемісті еңбек еткен қаламгер. Ол 19 ғасырдың 2-жартысында Абайдан бастау алатын реалистік үлгідегі оқиғалы дастан дәстүрінің дамуына елеулі үлес қосты. Оның қаламынан қазақтың ертеректегі өмірінен алынып жазылған «Қалқаман-Мамыр», «Еңлік-Кебек», «Нартайлақ-Айсұлу» атты поэмалар туындады. Жаңа тұрпатты қазақ поэмаларының алғашқылары Абайдың «Eскендірі» мен «Масғұты» десек, одан кейінгі Ақылбай мен Мағауияның, Әсет пен Көкбайдың, Шәкәрімнің дастандары Ұлы Абайдың ақындық ықпалымен, шығармашылық тәлім-тәрбиесімен жазылған туындылар еді. Абай ең алдымен өзінің айналасындағы Шәкәрім тәрізді жастарды жаңа үлгідегі поэмалық өрісін кеңейту ісіне жұмылдырды. Тіпті кейбіреуіне өз жанынан тақырып беріп, жазғандарын талқыға салып, сынынан еткізіп отырды. Соның нәтижесінде Шәкәрімнің лирикалық поэзияда меңгерген көркемдік шеберлігі мен жетістіктері оның поэмаларының табиғатынан да айқын керініп жатады. Оның дастандарына шыншылдық, суреткерлік, терең психологизм, әлеуметтік астарлылық, философиялық ой-тұжырым кендігі тән болып келеді. Ақынның «Еңлік-Кебек» дастаны тікелей Абайдың тапсыруымен жазылған. Ұлы ұстаз Еңлік пен Кебек арасындағы оқиғаны өлеңмен жырлап шығуды Шәкәрім мен Мағауия ақынға қатар тапсырады. Соның нәтижесінде ғашықтық туралы екі дастан өмірге келеді. Кeзінде Абай екі дастанды салыстырып, әрқайсысына лайықты баға берген. Құдайбердіұлы көркем проза саласында да елеулі мұра қалдырды. «Әділ-Мәрия» атты роман (1925) жазды. Онда ғасыр басында қазақ аулында еткен оқиға баяндалады. Әділ мен Мәрия атты ғашық жастардың өмірі арқау болады. Абай бастаған реалистік әдебиетке тек шыншылдық, суреткерлік қасиет бұл шығарманың бойына мол сіңірілген. Абай өлеңдерінде бейнeленетін табиғаттың әсем көркі, ауыл мен даланың күнделікті қам-қарекеті романда керкем өрнекпен зерленген.
Қашу
Қашу (escape) Қылмыстық заң бойынша — сот төрелігіне қарсы қылмыстардын бірі Жазасын өтеуші немесе алдын ала қамаудағы адам жасаған бас бостандығынан айыру орнынан тұтқындаудан немесе қамаудан қашканы үшін жазаға тартылады.
Шәкәрім Құдайбердіұлы
Прозалық шығармалары
Құдайбердіұлының прозалық шығармаларында осы тәрізді айқын бояу, айшықты суреттермен қатар, терең философия, халық даналығы, тарих тағлымы қоса еріліп жатады. Құдайбердіұлының философ, тарихшы, ойшыл ретінде танылуына себепкер болған «Үш анық», «Мұсылмандық шарты», «Түрік, қырғыз, қазақ һәм хандар шежіресі» атты еңбектері көзінде жеке-жеке басылып шықты. Олардың жазылуына да Шәкәрімнің Ұлы ұстазы Абайдың ықпалы аз болмаған. Шәкәрімнің бозбала шағында оның білімділігін сөзген Абай оған қазақтың шежіресін жинауды тапсырады. Абайдың осы тапсырмасын жүзеге асыру жолында Шәкәрім ел ішіндегі түрлі әңгіме - аңыздарды жинаумен қатар, Батыс пен Шығыстың әйгілі ғалымдары Әбілғазының, Жүсіп Баласағұнның, Радловтың, Березиннің, Аристовтың, Левшиннің, басқада қытай, араб, парсы зерттеушілерінің еңбектерімен танысады. Оларда айтылатын тұрлі топшылаулар мен тұжырымдарды сараптай отырып, шежіре еңбек жазып шығады. Құдайбердіұлы өз өлеңдеріне арнап ән жазған компoзитор да. Оның сөзімді жүрегінен жиырмаға тарта әсем әуөзді әндер туды. Әсіресе оның «Бұл ән бұрынғы әннен өзгерек», «Жастық туралы», «Анадан алғаш туғанымда» атты әндері нәзік сыршылдығымен, сөзімге байлығымен, компoзициялық тұтастығымен есте қалады. Абайдың тікелей тәрбиесін көрген шәкірт Шәкәрім өзінің көлемді де көркем шығармашылық мұрасын дүниеге әкелу барысыңда қазақ әдебиеті мен өнерінің тарихындағы, тіпті бүкіл ұлттық мәдениетіміздің тарихындағы өзіндік орны бар көрнекті ақын, тамаша жазушы, білікті аудармашы, ойшыл философ, білімдар тарихшы, сыршыл сазгер дәрежесіне көтерілді.
Қашу
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Голядь
Голядь – балтық тайпасы. 11-12 ғасырлардағы орыс жылнамаларында ұшырасады. Мәскеу өзенінің тармағы – Протва алабында, вятичтер мен кривичтердің аралығын мекендеген. 12 ғасырда олардың дені славяндықтарға сіңіп кетті.
Дереккөздер
Санат:Балтық халықтары
Ирасек Алоис
Ирасек, Й и р а с е к (Jirasek) Алоис (23. 08. 1851, Гронов, — 12. 03. 1930, Прага) - чех жазушысы. Чех әдебиетiндегi реалистiк дәстүрдiң көрнектi өкiлi. Ирасек творчествосының негiзгi бағыты 19 ғасырдың 2-жартысында өpic алған ұлт-азаттық идеясының әcepімен қалыптасты. «Жартастар» (1886), «Ағыстар аралығында» (1887-1890), «Бәріне де қарсы» (1893), т. б. романдарында — әлеуметтiк теңсіздік пен ұлттық езгiге қарсы көтерiлген халық қозғалысының қуатты күшін суреттедi. Қалың бұқара арасынан шыққан қарапайым адамдардың жарқын бейнелерiн жасады.
Дереккөздер
Санат:1851 жылы туғандар Санат:1930 жылы қайтыс болғандар
Санат:Жазушылар
Ырысты
Ырысты — Түркістан облысы Мақтаарал ауданы, Жолдыбай Нұрлыбаев ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Мырзакент кентінен батысқа қарай 6 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 800 адам (416 ер адам және 384 әйел адам) болса, 2009 жылы 1005 адамды (508 ер адам және 497 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мақтаарал ауданы елді мекендері
Кизинчи
Кизинчи — Ресейдегі өзен. Краснодар өлкесі, Адыгея Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ходзь өзенінің сол жағалауынан 52 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кубань су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Лаба бастауынан Чамлык өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Кубань.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жоан Капдевила
Жоан Капдевила-и-Мендес (исп. Joan Capdevila i Méndez) Капдевила ретінде танымал (исп. Capdevila;) 3 ақпан 1978, Таррега) — испан және каталон футболшысы, қорғаушы.
«Эспаньол », «Атлетико Мадрид », «Депортиво Ла-Корунья », «Вильярреал », «Бенфика », «Норт-Ист Юнайтед», «Льерс», «Санта-Колома» командалары және Испания құрамасы сапында ойнаған. 2010 жылғы әлем чемпионы, 2008 жылғы Еуропа чемпионы.
Сілтемелер
Санат:Испания футболшылары Санат:Эспаньол ФК ойыншылары Санат:Атлетико Мадрид ФК ойыншылары Санат:Депортиво Ла-Корунья ФК ойыншылары Санат:Вильярреал ФК ойыншылары Санат:Бенфика ФК ойыншылары Санат:Санта-Коломна ФК ойыншылары Санат:Футболдан әлем чемпиондары Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншыларыСанат:Футболдан Еуропа чемпиондары
Курба (Колошма тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Суда бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Ленинград облысы өзендері
Кирхберг (Ваграм)
Кирхберг (Ваграм) (Kirchberg am Wagram) — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Тульн округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3373 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 60,26 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — TU, ресми идентификациялық коды — 3 21 14.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Йохан Бенедикт саналады.
Сыртқы сілтемелер
Кирхберг-на-Ваграме
Бермельяр
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 164 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,88 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 90 км.
Қала қамқоршысы бикеш де Франсия болып саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Б. з. д. 831 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 831 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 831 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Абай қысқа көшесі (Астана)
Абай қысқа көшесі С.Кубрин көшесінен басталып, Сәкен Сейфуллин көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 402,5 м.
Абай (Ибраһим) (1845-1904) - қазақтың ұлы ақыны, философ, ағартушы, композитор. «Сегіз аяқ», «Сен мәні не етесің», «Қансонарда бүркітші шығады аңға», «Қалың елім, қазағым, қайран жүртым», «Жаз», «Желсіз түнде жарық ай», «Болыс болдым, мінекей», «Өлсем орным қара жер сыз болмай ма?» секілді өлеңдері - мүлде тың дүние, шығармашылық жаңалық. Абай «Масғұт», «Ескендір», «Өзім» поэмаларын жазған. Қазақ әдебиетіне, оның ішінде қазақ поэзиясының өркендеп дамуына үлкен үлес қосқан ұлы тұлға.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Кардозаш
Кардозаш (Cardosas) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Арруда-душ-Виньюш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 746 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,99 км² шамасында. Халық тығыздығы — 124,5 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Архангел Михаил (São Miguel Arcanjo).
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лиссабон округінің елді мекендері
Мутная (Солтүстік тармағы)
Мутная — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік өзенінің оң жағалауынан 13 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендері Золотица өзеннің солтүстік шығыс шекарасынан Солтүстік Двина өзенін қоспағанда Воронов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Странджево (Кырджали облысы)
Странджево (Странджево) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Крумовград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 632 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6929. Телефон коды — 036401. ЕКАТТЕ коды — 69688.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Халықтың Этникалық Құрамы
Халықтың Этникалық Құрамы — халықтың этникалық (ұлттық) белгісі бойынша бөлінуі. Халық санағы кезінде және бұқаралық статисталық есептің басқа да нысандарында ескеріледі. Халықтың этникалық құрамы жекелеген елдер мен оның әкімшілік-аумақтық бөлімшелері (облыстар, аудандар, қалалар, тағы басқалар) үшін, елдер топтары (мысалы, Батыс Еуропа елдері) үшін, жалпы әлем елдері үшін де айқындалуы мүмкін. Этникалық белгілер туралы деректерден басқа халықтың этникалық құрамын анықтау үшін ана тілі туралы деректер де пайдаланылады. Этникалық статистика дамымаған аймақтар мен елдерде сөйлеу тілі, діни сенімі, нәсілі туралы мәліметтерге, басқа да жанама көрсеткіштерге негізделген есептер мен бағалаулар қолданылады. Халықтың этникалық құрамының уақыттағы елеулі өзгерістері табиғи өсіп-өнудің этникалық саралануын, этникалық көші-қонды немесе этникалық үдерістерді айғақтайды.
Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология
Шалкөде
Шалкөде — Алматы облысы Райымбек ауданындағы ауыл, Шалкөде ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Нарынқол ауылынан солтүстік-батысқа қарай 52 км-дей жерде, Ұзынқара (Кетпен) жотасының оңтүстік баурайында орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1861 адам (962 ер адам және 899 әйел адам) болса, 2009 жылы 1927 адамды (999 ер адам және 928 әйел адам) құрады.
Тарихы
1953-1997 жылдары Киров атындағы қой өсіретін ұжымшардың орталығы болды. Оның негізінде 1997 жылы Шалкөдеде және округке қарасты Талас ауылында ӨК және шаруа қожалықтары құрылды.
Дереккөздер
Санат:Райымбек ауданы елді мекендері
NGC 4089
NGC 4089 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 4 мамырда Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4089 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38298, MCG 4-29-17, ZWG 128,20.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Хеттинген
Хеттинген (Hettingen) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан қала. Зигмаринген ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1865 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 46,07 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 4 37 047. Қаланың басшысы — Штефан Бубек.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 2 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Югыдъёль (Югыд-Вуктыла тармағы)
Югыдъёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Югыд-Вуктыл өзенінің оң жағалауынан 67 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Рабенау (Саксония)
Рабенау (Саксония) (Rabenau (Sachsen)) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан қала. Дрезден әкімшілік округіне бағынады. Вайсериц ауданының құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4457 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 30,72 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 2 90 360. Қаланың басшысы — Герд Хильберт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Ұлтарақ
оңға|сүрмесіз|344x344 нүкте Ұлтарақ — аяқ киім ішінен табанға салынатын төсеніш. Дәстүрлі қазақ қоғамында Ұлтарақ киізден жасалынған. Ол табаннан суық өткізбейді, аяқты терлетпейді. Қазақ шеберлері Ұлтарақты етікке салмай тұрып, оның алдыңғы жағын, яғни жол бағытына қараған басын бойлата тілген. Бұл аяқ киім иесінің “жолын ашу” үшін жасалынған тәмсіл.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, 9 том.
Санат:Киім
Геожүйе
Геожүйе, географиялық жүйе - географиялық қабықтың өзара байланыстағы және өзара әрекеттес көптеген құрам бөліктерінен тұратын географиялық түзілім. Қазірге дейін барлық қалыптасқан анықтамалар бойынша геожүйе - әр текті элементтердің жүйелік қасиеттерінің (тұтастығы, өзара байланысы) көрінуі; осы анықтамалардың екінші бөлігі - жүйенің теографиялылықтың белгілері (жүйе элементтерінің немесе бөліктерінің аумақтық реттілігінің қатынастары; Жерге, жер бетіне, географиялық қабыққа, тағы да басқалары қатыстылығы) көрсетіледі. "Геожүйе" ұғымының 4 топтағы негізгі анықтамалары қалыптасқан термин: 1) табиғи географиялық түзілімдер үшін; 2) табиғаттың, халықтың ЭВМ шаруашьшықтың элементтерін бір уақытта бірдей қамтитын күрделі түзілім үшін; 3) табиғаттық және әлеуметтік-экономикалық түзілімдер үшін; 4) Геожүйе ғылымдарды қамтитын ғылымдарының барлық нысандарын белгілеу үшін қолданылады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Квинт
Квинт Курций Руф – ежелгі дәуірдегі рим тарихшысы. Б.з. 40 ж. “Александр Македонский тарихын” жазды (10 кітап, латын тіл., орыс тіліне 1963 жылы аударылған). Алғашқы екі кітабы – Александр Македонскийдің билікке келгенінен бастап, оның Кіші Азияға жасаған жорығына дейінгі оқиғаларға арналған. 3 – 10-шы кітаптары б.з.б. 333 жылдан бастап Александр Македонский өлгенге дейінгі кезеңді қамтыған.
Белдеме (арқа)
Белдеме - мал денесіндегі арқа (жота) омыртқадан кейінгі бөлік; малдың жөн арқасының етті, қыртысты сүбелі бөлігі. Дәстүрлі ас-тағам жүйесінде кәделі сыбағаға қосылып, қосымша мүше ретінде сый табақтарға тартылады. Соғым сойғаннан кейін кәделі асқа - бас-сираққа, шекеге шақыру ғұрпы жасалады. Шекеге шақыру, мүшеге шақыру ғұрпын кей өңірлерде омыртқаға шақыру деп те атайды, яғни ірі қара малдың белдемесі кәделі сыбағалы мүше ретінде саналған.
Дәстүрлі орта «Қара өлеңіндегі» «Қаре нар жүк көтермес, бел кеткен соң» деген жолдар белдеменің малдың жұлын-тұтасы мен омыртқа жігінің ең жуанды бөлігі әрі салмақ пен қысым түсетін тұсы екендігін аңғартады. Осы тұстан құрсақ бөлігі мен белге қарай ақ тамырлар таралады.
Омыртқа құрылысының атаулары небір теңеулерге негіз болған. Мысалы, омыртқа алдын немесе шекесін - батырдың маңдайына, шүйдесін - шешеннің таңдайына, иығын - жұмыр жердің жаннатына, қолтығын - самұрық құстың қанатына, қалағын - асқар таудың заңғарына, жұлындық өзегін - өзен судың аңғарына, күрегін - арғымақ аттың азуына, омыртқа қармағын - ұстаның ыңғыруына теңеп, өлеңге қосқан.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Пайдалану
Пайдалану (using; use) - Меншік иесінің негізгі құқықтық өкілетінің біреуі. Затты оның тағайындалуына (мүлікті пайдалану, ол әкелетін жемістер мен табыстарды алу) қатысты пайдалану құқығы түрінде көрінеді. Пайдалану құқығының шекаралары заңмен, шартпен немесе басқа құқықтық негіздермен (мысалы, өсиет етушілік) анықталады. Заңды пайдалану бұзушылықтардан талап ұсыну жолымен корғалады.
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Антон Чехов қысқа көшесі (Астана)
Антон Чехов көшесінен басталады. Ұзындығы - 85,2 м.
Антон Павлович Чехов (1860-1904) - орыс жазушысы. Шығармашылық жұмысын фельетон және әзіл-оспақ, қысқа әңгімелер ретінде бастады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Гомеоморфизм
thumb|right Гомеоморфизм (ομοιο — ұқсас, — форма) – тополгияның негізгі ұғымдарының бірі. Екі фигура өзара бір мәнді болып, бірінің үстіне бірі үзіліссіз бейнеленсе және кері бейнеленуі де үзіліссіз болса, онда мұндай бейнелеу гомеоморфты деп аталады. Бұл түсінік негізінен топологиялық қасиеттің маңызды ұғымына байланысты кейбір фигураларға тән қасиеттер анықталады.
Дереккөздер
Санат:Топология
Чанъэ-5
Чанъэ-5 (пінин: Cháng’é wǔhào) — Қытайдың Айға ұшырған автоматты ғарыш кемелерінің бірі және алғашқы қайтарылатын миссиясы. Қытайлық Ай құдайы Чанъэ атымен аталған.
2020 жылдың 23 қарашасында аппарат Хайнань аралындағы ғарыш айлағынан ұшырылды.
1 желтоқсанда аппараттың ай модулі (lander) Дауылдар мұхитындағы Рюмкер шыңына сәтті қонды.
2 желтоқсанда бұрғылау қондырғысы бар ай модулі бұл аймақтың лава қабатынан үлгілер жинады.
нобай|солға|200px|3 желтоқсанда ай модулінің ұшу сатысы (ascender) қайтадан Ай орбитасына ұшырылды, ол 6 желтоқсанда қайтарылатын модульмен (returner) сәтті түйісті. 13 желтоқсанда аппарат Жерге қарай бет алды және 16 желтоқсанда ол Жерге қонды.
Айдан жеткізілген 1731 грамм топырақ Қытай ғылым академиясына тапсырылды.
Бұл миссияның арқасында Қытай АҚШ пен КСРО-дан кейінгі Айдан топырақ жеткізген үшінші ел болды.
Дереккөздер
Санат:Ғарыш станциялары Санат:Ғарыш техникасы
Куличек (Куендата тармағы)
Куличек — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Куендат өзенінің оң жағалауынан 47 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Зырянское ауылындағы су өлшейтін посттан сағасына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Освальд Шпенглер
thumb|[[О́свальд Шпе́нглер ]] Шпенглер Освальд (1880-1936) (spengier) - неміс философы, тарих философиясы мен мәдениет философиясының негізін қалаушылардың бірі.
Дереккөздер
Санат:1880 жылы туғандар Санат:1936 жылы туғандар Санат:Германия философтары
Белдеме күрек
Белдеме күрек - құдық тазалап, су шығару ісіне пайдаланылатын, сабы қысқа, шағын да жеңіл күрек. Маңғыстау, Үстіртті жайлаған елдің ер-азаматтары тіршілік көзі болған малдың жайымен көшіп-қонғанда жанына (белінде) үнемі белдеме күрек алып жүретін болған. Құралдың атауы соған байланысты орныққан деген пікір бар.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Б. з. д. 832 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 832 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 832 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Әскери ғылым
Әскери ғылым— әскери өнері мен жауынгерлік даярлық мәселелерін зерттейтін ғылымдар. Жалпы әскери істі, жүріп жатқан немесе болуы мүмкін соғыстың әскери-стратегиялық сипаты мен заңдылықтарын, соғысушы немесе соғысуы мүмкін қарсылас жақтардың мақсатын, әскери күш-қуатын, құрамын, әскери-техникалық, саяси-моральдық ахуалы мен соғыс жүргізу тәсілдерін тағы басқа әскери мәселелерді зерттейді. Ол, сондай-ақ, Қарулы Күштер құрылымының теориялық негіздері мен тәжірибесін қалыптастырады, соғыс өнерінің даму бағдарын анықтайды, Қарулы Күштер түрлері әскери іс-қимылдарының мейлінше тиімді әдістері мен формаларын іздестіреді және олардың жан-жақты қамтамасыз етілу мәселелерін қарастырады. Саяси мақсат-мүдделерге байланысты қарсыласқа айналуы ықтимал жақтың және өз Қарулы Күштері мен одақтастарының әскери күш-қуатын, ғылыми-техника жетістіктері мен экономика мүмкіндіктерін сараптайды. Қазіргі әскери ғылымның негізгі құрамдас бөліктері мыналар болып табылады: ұрыс қимылдарын жүргізудің, әскери техникаларды қолданудың теориясы мен іс-тәжірибесін қамтитын әскери өнері (тактика, стратегия тағы басқа); қарулы күштердің ұйымдастырылуы және азаматтардың әскери даярлығы мәселелерімен шұғылданатынәскери құрылыс теориясы; Қарулы Күштердің жауынгерлік құрамын әскери оқыту-үйрету және тәрбиелеу теориясы (әскери педагогика, әскери психология); Қарулы Күштерді материалдық-техника жағынан жабдықтау және қаржымен қамтамасыз ету мәселелерімен айналысатын әскери экономика теориясы; соғыстар мен соғыс өнерінің тарихын зерттейтін әскери тарих; әскери іс-әрекеттер аймағы, кейбір елдердің географиялық орналасу ерекшеліктерінің соғыс қимылдарын жүргізудегі маңызын, әскери топография мәселелерімен шұғылданатын әскери география; әскери қызметшілер мен қызметкерлердің денсаулығын сақтау, соғыста жараланған және ауырған адамдарға көмек беру, Қарулы Күштерді медицина жабдықтау және оның жауынгерлік құрамына медициналық жәрдем беру ісін ұйымдастыру, әскери денсаулық сақтау саласының теориясы мен іс-тәжірбиелерін зерттеу және жетілдіру ісімен айналысатын әскери медицина; әскери іс-қимылдардың демографиялық дамуға қатысты мәселелерін қарастыратын әскери демография және тағы басқа әскери ғылымның жетістіктері мемлекеттік әскери доктринасын жасау барысында пайдаланылады. Қазақ халқының дәстүрлі әскери өнерінен және қазіргі заманғы отандық қолбасшылар мен ғалымдар (қ.Бауыржан Момышұлы, Л.Қ. Бақаев) еңбектерінен бастау алатын қазақ отандық төл әскери ғылым 20 ғасырдың ақырында ғана қалыптаса бастады. Республикада ғалым Л.Қ. Бақаев әскери ғылым саласында алғашқылардың бірі болып, докторлық диссертация қорғаған (1997).
Әскери ғылым (Военная наука) — соғыс кимылдарын жүргізу құралдары мен тәсілдерін, соғыс өнері мен заңдарын зерттейтін ғылым саласы. Ол Қарулы Күштердін құрылысы мәселелерінің теориялық негіздерін және практикалық нұсқамаларын жасайды, әскери өнердің принциптерін анықтайды. Қазіргі заманғы әскери ғылымның құрамдас бөлімдері соғыс өнерінің теориясы (стратегия, оперативтік өнер және тактика), Қарулы Күштер құрылысының теориясы, саяси жұмыс теориясы, әскери экономика теориясы және т.б. болып саналады.
Әскери ғылымдар докторы
Әскери ғылымдар докторы (Доктор военных наук) 20.3.1937 ж. КСРО ХКК қаулысымен бекітілген, әскери ғылым саласында жұмыс жасайтын адамға берілетін жоғары ғылыми дәреже. Ғылыми кеңес ұсынысы бойынша КСРО Жоғары Аттестациялық Комиссиясы Президиумының шешіміне сәйкес ғылым кандидаты деген ғылыми дәрежесі бар, әдетте, әскери сала бойынша диссертация қорғаған, ғылыми жұмыстар жариялаған немесе жоғары оқу орындары үшін оқулық жазған адамға берілді. 1979 жылға дейін әскери-теңіз ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесі де беріліп келген.
Изьюров-Ель
Изьюров-Ёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вуктыль өзенінің сол жағалауынан 22 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Өзендердің тарамдануы
Өзендердің тарамдануы – өзен арнасы мен аңғарының екі тармаққа бөлініп, одан әрі бірімен-бірі қосылмай, жеке аңғар мен арна жасап басқа өзенге құюы. Мысалы, Нұра өзенінің Сарқырама деген тармағы су мол жылдары Астана қаласынан төмен Есіл өзеніне барып құяды.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
IC 399
IC 399 — Эридан шоқжұлдызында орналасқан IB типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 16582, MK 1090.
Сыртқы сілтемелер
IC 399 Санат:Эридан (шоқжұлдыз)
Таун оф Брансвик (Мэн)
Таун оф Брансвик (Town of Brunswick) — Мэн штатының Камберленд округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 20 278 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 140.4 км² шамасында. FIPS коды — ?.
Терминдік сөздік
Терминдік сөздік - өздерінің маңызын қысқаша анықтай (дефинициялай) отырып жасалған сөзтаңбалар сөздігі.
Дереккөздер
Санат:Ғылымтану Санат:Терминология
Руханият
Руханияттың қоғам дамуымен байланысты.
Адамдарды моральдық азғындықтан, сезімдік жадаулықтан құтқаратын бір күш бар. Оның аты-руханият. Керек десеңіз, руханият қоғамды әлеуметтік-экономикалық құлдыраудан да алып шығады.
Рухани дамудың мәдениеттегі рөлі
Адамның рухани дамуы мәдениетте үлкен рөл атқарады. Өйткені, руханилығы жоғары адамдары бар қоғам ғана жоғары дамыған мәдениет жасай алады.Жеке адамның рухани дамуы халықтың санасымен, психологиясымен, саяси белсенділігімен ұштасып жатады. Қоғамның қалыпты рухани дамуы әлеуметтік құрылымға, әр түрлі топтарға, олардың әрекет аясына өзгерістер енгізеді. Мәдениетті адам рухани бастаулардан нәр алатын қоғамда ғана қалыптасуы мүмкін. Рухани байлығы мол адам ғана шын мәдениеттің дамуына үлес қоса алады.Тіл- аса қадірлі рухани байлық. Тілдің мәдениеттегі рөлі үлкен. Қазіргі жастар ана тілін білу, өзгелердің тілдерін құрметтеу парыз екенін қатты ескеруі керек.
Көркемөнердің рухани жетілуге ықпалы
Мәдениетті адам өзінің мәдени деңгейін үнемі арттырып, істе жоғары саналылық танытып, дүниежүзілік әдебиет және көркемөнер жетістіктерімен үзбей танысып отырады. Бос уақытын кітап оқуға, көрме, мұражай, театрға баруға, музыка тыңдауға жұмсайды.Көркемөнер әсер етпейтін адам кемде-кем. Тек оны қабылдай білу қажет. Өнер- әмбебап, бүкілхалықтық әрекет, оның қоғам дамуында аса зор өмірлік маңызы бар.Өнердің тамаша туындыларын көрген сәтте бізді әсемдікке құштарлық, ізгіниеттілік, қуаныш сезімдері билейді. Көркемдік жағынан шебер орындалған шығармалар шын мәнінде терең эстетикалық ләззат бере алады. Мұндай шығармалар жаңа мағұлмат көзі бола тұрып және рухани дүниені байытатындай әсер беріп, мағынасымен адамның барлық сезім қабілетіне ықпал етеді. Адам және оның өмірі, күресі, ойы және сезімі, қоғамдық қатынастар- өнердің басты обьектілері. Шын суреткердің шығармаларынан адамның мінезі, әрекеті және өмірге көзқарасы көрінеді, кейіпкердің адамгершілік қатынастаоынан, олардыңморальдық бейнесі байқалады. Өнер шығармаларында біз жағымды кейіпкерлермен бірге жағымсыз кейіпкерлерді де көреміз. Жақсыдан үйренеміз, жаманнан жиренеміз. Орта ғасырларда ұлы шеберлер жасаған кейіпкерлер адамгершілік дүниесі, мінез-құлқы жағынан қазіргі замандастарымызға ұқсас болып отырады. Олар қаншалықты көп қырлы болып келсе, біз үшін соншалықты қызықты.
Өзін-өзі өтеу
Өзін-өзі өтеу — шаруашылықты жүргізу қағидаты, кәсіпорын қаржысының жай-күйі. Мұнда кәсіпорынның шығыны түгелдей өзінің меншікті кірісі есебінен өтеледі. Өзін-өзі өтеу нарық жағдайында кәсіпорынның қызметіне қойылатын негізгі талап. Өндіріске және өнімдерді өткізуге жұмсалатын шығынды кәсіпкер қаржылай пайдадан өтейді. Кәсіпорын рынокта өнімді өткізіп (жұмысты орындап, қызметтер көрсетіп), белгілі бір ақшалай қаражат алады. Оны өнімді сатудан алынған қаражат немесе жалпы ақшалай түсім деп атайды. Шаруашылық қызметке жұмсалған алғы төлемдердің бәрі түгелімен сатудан алынған қаражат есебінен өтеледі, осы арқылы олардың өндірісінің залалсыздығы қамтамасыз етіледі. Бірақ бұл аз, кәсіпкерлер бұл орайда пайда (таза табыс) да алуға тырысады.
Дереккөздер
Санат:Микроэкономика Санат:Экономикалық терминдер
Футболдан Өзбекстан кубогы 2019
Футболдан Өзбекстан кубогы 2019 (өзб. Futbol bo‘yicha 2019 yilgi O‘zbekiston kubogi / Футбол бўйича 2019 йилги Ўзбекистон кубоги) — Өзбекстан кубогының 27-ші маусымы. Сәуір - қараша айларында өткізілді.
Сілтемелер
Санат:Футболдан Өзбекстан кубогы Санат:2019 жылғы футбол
Процеркоид
Процеркоид (pro — алғы, ерте, бірге және kerkos — құйрық) — кейбір таспа құрттардың даму процесіндегі личинкалық сатысының бірі. Осы сатыдағы личинканы да Процеркоид деп атайды. Таспа құрттардың Процеркоид сатысы әдетте ескек аяқты шаян тәрізділердің денесінде етеді. Ол бұл құрттарға бірінші аралық ие болып табылады. Ішінде Процеркоид бар шаянды жеген балық құртқа екінші аралық ие болады. Бұнда Процеркоид келесі личинкалық саты—плероцеркоидқа айналады.
Дереккөздер
Санат:Дернәсілдер Санат:Таспа құрттар Санат:Паразитизм
Микроқатпар
Микроқатпар - Мөлшері бірнеше немесе ондаған сантиметрден аспайтын қатпар, негізінен алғанда метаморфтықтаужыныстарға тән, сирегірек өгінді таужыныстарда да ұшырасады. Мұнай көбінесе ақпа қатпарларға, сығылым қатпарларына және сүйрелену қатпарларына жатады; иілу қатпарларының Мұнай түрінде ұшырасуы сирек құбылыс, алайда бүрмелілік нақ осы қатпарлар жүйесінің жеке түрі.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Капибара
Жалпы анықтама
Денесінің ұзындығы - 107-134 см, ал бойы - 50-64 см, салмағы - 35-66 килограмды құрайды. Олар Оңтүстік және Орталық Американың су жағалауларында, тропикалық аймақтарында мекендейді. Капибара Бразилия, Аргентина, Колумбия, Уругвай, Венесуэла, Перу, Гайана, Парагвай сияқты елдерде көптеп кездеседі. Өйткені осы аталған елдердің ауасы мен суы олар үшін қолайлы.
Өмір сүруі және тамақтануы
Капибара көбінесе Орталық және Оңтүстік Американың ірі су қоймаларының жанында өмір сүреді. Көбіне су астында және күндіз белсенді болады. Олардың жаулары көп, мысалы жылан, иттер, қолтырауын, ягуар және т.б. Олар 10-20 шақты болып өмір сүреді. Осындай топтарға бөлініп белгілі бір жерлерді басып отырады. Капибаралар жақсы жүзеді және сүңгиді. Осының арқасында олар су астындағы балдырлар мен өсімдіктермен қоректенеді.
Дереккөздер
Санат:Оңтүстік Америка сүтқоректілері Санат:Кеміргіштер
Висентинополис
Висентинополис (Vicentinópolis) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Оңтүстік Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Мея-Понти, экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6591 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 737,251 км² шамасында. Халық тығыздығы — 8,9 адам/км².
Санат:Гояс елді мекендері
AT&T Inc.
AT&T Inc — АҚШ-тағы ең ірі телекоммуникацилық компания. АҚШ-тағы жақын және алыс телефон байланысын қамтамасыз ететін және желіссіз байланыс қызметін көрсететін ең ірі компаниялардың бірі болып есептеледі (100,7 млн қолданушы, 2011 жыл). AT&Tдің барлық қолданушы саны 150 млн адамнан асып жығылады. Штаб-бөлмесі — Техас штаты, Далласта.
2011 жылдың сәуіріне, AT&T компаниясы нарық құны бойынша жер жүзіндегі 17-ші ең ірі компания, мұнайлық емес компаниялар арасында 13-ші орында.
Басшылық және меншіктенуші
2010 жылға нарықтық капитализация — $111,95 млрд-ты құрайды.
Рэндалл Стивенсон — директорлар кеңесінің төрағасы және бас басқарушы.
Сілтемелер
Санат:Технология компаниялары Санат:Алфавит бойынша компаниялар Санат:AT&T Санат:АҚШ компаниялары Санат:АҚШ Телекоммуникация компаниялары
Ковылек
Ковылек — Ресейдегі өзен. Краснодар өлкесі, Адыгея Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сладкая Речка өзенінің оң жағалауынан 11 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кубань су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Лаба бастауынан Чамлык өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Кубань.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Бэргер (Миссури)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 206 адамды құрады.
Чинцано (коммуна)
Чинцано (коммуна) (Cinzano) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 391 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 65 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 10090.
Елді мекеннің қамқоршысы — киелі Рох.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Мырзатөбе
Мырзатөбе (2008 жылға дейін — Мақталы) — Түркістан облысы Мақтаарал ауданы, Жолдыбай Нұрлыбаев ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Мырзакент кентінен батысқа қарай 10 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 719 адам (375 ер адам және 344 әйел адам) болса, 2009 жылы 886 адамды (438 ер адам және 448 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мақтаарал ауданы елді мекендері
Гарибальди бригадалары
Гарибальди бригадалары-гитлершілердің тылында қарсыласу қозғалысы кезіндегі (1943-1945) екпінді партизан отрядтары. Итальян Компартиясы құрған. Дж. Гарибальдидің құрметіне осылай атады. 1945 жылы сәуірде гарибальди бригадаларының саны 575-ке жетті. Әрбір бригадада 40-50 адам болды, олар 5-6 топқа,ал әрбір топ 5-6 жауынгерден құралған екі буынға бөлінді. Дені-коммунистер. Бригадалардың жоғарғы командованиесін Л.Лонго басқарды. Гарибальди бригадалары партизан армиясы қарулы күштерінің 50%-ін құрады. 1945 жылы Сәуір көтерілісінің екпінді күшіне айналды.
IC 4826
IC 4826 — Тауыс шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика.
Белдемелеп тарту
Белдемелеп тарту - атпен ауыр затты сүйреуде қолданылатын тәсіл. Сүйретілетін затқа байланған арқанның екінші ұшын үзеңгі астынан өткізіп, ердің үстінен алып, ат төсін орай бірнеше қабаттап қатты тартып, қайта апарып осы арқанға бекітеді. Бұл тәсіл ер-тоқым мен айыл-тартпаның үзіліп кетпеуін қамтамасыз етеді.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
IC 4826
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62897, ESO 184-27.
Сыртқы сілтемелер
IC 4826 Санат:Тауыс (шоқжұлдыз)
Б. з. д. 833 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 833 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 833 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*