cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Теңіз жануарлары
Теңіз жануарлары қандай болады?
Итбалық, теңіз арыстаны және морж - ескекаяқты жануарлар отрядына жатады.Олар өмірінің басым бөлігін су астында қорек іздеумен өткізеді. Оңтүстік тынық мұзит кәмшаты мен оңтүстік Америка кәмшаты да - теңіз сүтқоректілері қатарына жататын жануарлар.
Ақ аю да сүтқоректі жануарға жатады. Өйткені, ол суда жақсы жүзеді әрі негізінен мұз құрсаған теңізде итбалық пен теңіз қоянын аулап күн көреді.
Таңқы шаян, каракатица, медуза, лобстер, сегізаяқ және теңіз қияры секілділер дене құрылымы және қан айналымы жүйесі тұрғысынан алуан түрлі болып келетін су немесе теңіз жануарлары болып саналады.
Әдебиет
• Теңіз жануарлары, балаларға арналған танымдық энциклопедия.Аруна баспасы.
Бонфинополис
Бонфинополис (Bonfinópolis) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Гояния экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6853 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 122,257 км² шамасында. Халық тығыздығы — 56,1 адам/км².
Тарихы
Қала 1989 жылы құрылған.
Санат:Гояс елді мекендері
Эстония өнер мұражайы
Эстония өнер мұражайы (Eesti Kunstimuuseum) — Таллиннде орналасқан төрт бөлімнен тұратын Эстониядағы ең үлкен өнер мұражайы.
Тарихы
Эстония өнер мұражайы 1919 жылы құрылғанмен мұражай өзінің тұрақты тұрғылықты жерін 1921 жылы ғана алды. Оған - 18 ғасырдағы сәулет ескерткіші, Кадриорг сарайы берілгенмен 1929 жылы мұражай ғимараттан шығарылды. Ғимаратты Эстония президентінің резиденциясына айналдыру үшін қайта жаңғыртылып, қайта салыну жоспарланған болатын.
1929 жылдан бастап Эстония өнер мұражайы бірнеше уақытша мекендерін өзгертуге мәжбүр болды. 1946 жылы Кадриорг сарайы күтпеген жерден мұражайға пайдалануға қайтарылды.
1950 жылдардан бастап Өнер мұражайы өзінің қалыпты қызметінің кезеңіне енді, көрмелер мен экспозициялардан басқа қызметкерлер қорды толықтырумен айналысты, өйткені мұражайдың өз қоймасы болуы және көрме кеңістігін кеңейту мүмкіндігі болды. 1970 жылдардың аяғында өнер мұражайының алғашқы филиалдары ашылды.
1991 жылы Эстония Республикасының Жоғарғы Кеңесі Кадриорг сарайының техникалық жағдайы нашарлап бара жатқандықтан, Эстония өнер мұражайы үшін жаңа ғимараттың құрылысын бастау туралы шешім қабылдады. Қалпына келтіру жұмыстары 9 жылға жуық уақытқа созылды. 1993 жылдың сәуірінен 2005 жылдың қазан айына дейін өнер мұражайы Таллиннде Тоомпеа көшесінде орналасқан Рыцарлық ғимаратында орналасты.
Жаңабай (Дулат)
Олардың Қазан революциясына дейін бұрыңғы мекені – қазіргі Жамбыл облысының Жамбыл, Байзақ (Свердлов), Луговой, Жуалы, Мойынқұм, Шу аудандары. Ілгеріде бұл рудан атақты адамдар көп шыққан. Әулиеата қазақтарын Қоқан хандығына қарсы көтерген белгілі Байзақ датқа, М. Г. Черняев әскерінде Шоқан Уәлихановпен бірге қызмет еткен. Шымкентті, Ташкентті босатуға қатысқан Ақмолда батырбасы т.б. осы рудан.
Эстония өнер мұражайы
Тарихы
1995 жылдан бастап мұражайдың филиалдары көрме қызметімен қатар танымдық жұмыстармен де белсенді айналты. Мұнда түрлі сабақтар өткізіліп, оқушылар мен студенттер үшін көркем студиялар ашылды. 1996 жылы бұрынғы Роттерман тұз қоймасының тарихи ғимаратында көрме залы ашылды. 2000 жылы Кадриорг сарайында қалпына келтіру жұмыстары аяқталып, ол Эстония өнер мұражайының филиалы ретінде келушілерге есігін айқара ашты.
Жаңабай (Дулат)
Дереккөздер
Санат:Қазақ рулары
Эстония өнер мұражайы
Тарихы
1994 жылы Мәдениет министрлігі мұражай ғимаратының жобасына конкурс өткізіп, оны фин сәулетшісі Пекка Вапавуори жеңіп алды. Құрылыстың 2003 жылы басталып, үш жылға созылды. Жаңа мұражайдың салтанатты ашылуы 2006 жылы өтті. Ақырында, Эстония өнер мұражайы өзінің өмір сүргеніне жүз жылға жуық уақыт өткеннен кейін өз ғимаратын тапты, ол мұражай қажеттіліктері үшін ең заманауи талаптарға сай арнайы жабдықталған.
Мұражай экспозициясы
Бүгінгі таңда Эстония өнер мұражайы мен оның филиалдарының коллекциясында 55 мыңнан астам өнер туындылары бар. Нигулисте мұражайы келушілер Ежелгі өнер коллекциясымен танысады, Орта ғасырлар мен барокко кезеңіндегі шіркеу өнерінің үлгілерін, қолөнер шеберханалары мен гильдияларының күміс қазыналарын т.б.көруге болады.
Адамсон-Эрик мұражайы Эстониядағы алуан суретшілердің шығармашылық мұрасын ұсынады. Кадриорг сарайында XVI-XX ғасырлар аралығын қамтитын еуропалық және ресейлік өнердің бірегей топтамасын көруге болады. Ең қызықты экспонаттардың қатарында Илья Репиннің «Солдат хикаясы», Иван Крамскойдың «Мүлкі бар адам», Константин Коровиннің «Поэмасы», Валентин Серовтың «Ауыл ауласы» туындылары бар.
Өнер мұражайы экспозициясы бес қабатты алып жатыр. Мұнда XVIII ғасырдан бастап Эстония өнер қайраткерлерінің шығармаларын да, жақында жасалған жұмыстарды да көруге болады, өнер мұражайы ұлттық галереяның қызметін атқарады.
Қабаттар бойынша өнер мұражайы келесідей бөлінеді:
Мұражай экспозициясында Йохан Кёлердің жұмыстары ерекше орын алады, оның картиналарына арналған үлкен бөлме бар. Сондай-ақ шеберлер Яан Корт, Амандус Адамсон, Аугуст Вайзенберг және басқа да жасаған көптеген мүсіндердің үлгілері бар.
Бөлімшелері
1970-1980 жылдардың аяғында Эстония өнер мұражайының алғашқы филиалдары ашылды. 2008 жылға қарай мұражай бес бөлімшеден тұрды. 2008 жылдың 31 наурызында жиырма төрт жылдық жұмыстан кейін Эстония өнер мұражайының Кристян Рауд үй-мұражайының филиалы жабылды.
Қазіргі уақытта Эстония өнер мұражайы төрт бөлімшеден тұрады:
Дереккөздер
Санат:Эстония өнер мұражайлары Санат:Таллинн мұражайлары
Халықаралық қауіпсіздік
Халықаралық қауiпсiздiк -
Алтынмен аптап, күміспен күптеу
Алтынмен аптап, күміспен күптеу (алтынмен булау) - зергерлік тәсілінің атауы. Атаудың түптөркіні парсы тілінде «аб» су деген мағынаны білдіретін сөзінен шыққан деп пайымдайды зерттеушілер. Зергерліктегі бұл техниканың кұпиясы «алтынды сынапқа сындыр» деген сөз орамында сақталған: металдардың ішінде сұйық металл сынапқа алтынды сіңіріп, сынық алтын, су алтын деп аталатын (ғылыми атауы амальгама) қоспа алып, оны күміс немесе мыс бұйымның бетіне қалады. Оны көмірдің қозына қыздырғанда, сынап буға айналып, алтын металдың бетіне қалады. «Алтынның буына ұсталған бұйым» деген сөз осы аптау тәсілін білдіреді.Металға алтын жалатуды қазақ зергерлері қысқартып аптау дейді. Алтынмен апталғанда сынаптың буының улы болуына байланысты өте абайлап жасайды. Кейде аптауда бұйымның бетін түгел аптамай, белгілі жерлеріне ғана жұқалап алтын жалатады және ол үшін бұйымның апталмайтын жеріне тіркеу» деп аталатын қоспа жағады. Шіркеу дегеніміз 1 өлшем қарағай шайыры, 2 өлшем балауыз, 3 өлшем өсімдік майын қосып қайнатылған қоспа. Шіркеу жағылатын жерге алтын жұқпайды, «бетке шіркеу түсірме», «бетке шіркеу салма » деген сөз тіркесі осыдан шыққан.Олар-ұятыңа кір келтірме, абыройыңды сақта деген мағынада айтылады.Апталған бұйымның бетін түртпемен, безеуішпен, нақыш салғыштармен өрнектеп безендіреді.
Халықаралық қауіпсіздік
Дереккөздер
Санат:Қауіпсіздік Санат:Халықаралық қатынастар
Алтынмен аптап, күміспен күптеу
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Іштей сөйлеу
Іштей сөйлеу- ойлау процесінен туындайтын тілдік материалдар негізінде дамымай-ақ ойлауын нақты мақсатына орай пайда болып отырады. Мұны ауыз қуысындағы дыбыс шығаратын сөйлеу аппаратының жасырын  жұмысы  деуге  болады. Өйткені мұнда оның жұмысы жөнді еленбейді. Тек тиісті аспаптармен зерттегенде ғана сөйлеудің осы түрінің де  кинестезиялық  тітіркендіргіштерге орай  туып отыратындығы анықталған.
Дереккөздер
Санат:Мінез-құлық
Алатау би ансамблі
"Алатау" - Жамбыл облыстық ән-би ансамблі. 1970 ж. әуесқой композитор С.Әубәкіров, ақын Ж.Сәттібеков, балетмейстер Е.Усин және реж. С.Елеусізовтердің ұйымдастыруымен құрылды. 1971 ж. халық ансамблі атағын алды. Көркемдік жетекш. М.Рахманқұлов болды. Ансамбль репертуарында халық әндері мен билері және "Жайлау кеші", "Шопан тойы", "Айша бибі", т.б. фолькл. композиңиялар орын алды. Үжым ғастрольдік сапармен республика облыстарында, сонымен қатар Германияда (1970), Полына (1976), Үндістан және Бангладеште (1976), Мәскеу, Санкт-Петербургте (1977) өнер корсетті. 1976 ж. ансамбль күрамындағы әнші-домбырашылар триосы (М.Рахманқұлов, П.Оспанов, А.Шүңіреков) Еңбекшілер көркемөнерпаздық шығармашылығының 1-Бүкілодақтық фестивалінің лауреаттары атанды. "А." ән-би ансамблі ретінде Жамбыл облысының әкімі С.Үмбетовтің 2001 жылғы 4 сәуірдеғі іпеіпімімен кәсіби ұжым, жастардың кәсіби фольқлорлық-эстрадалық ән-би ансамблі болып 2002 ж. қайта құрылды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
Тайманов атындағы көше (Алматы)
thumb Тайманов атындағы көше. Көшеге орыс патшасы мен жергілікті билеушілердің әділетсіз билігіне қарсы бас көтерген қас батыр Исатай Тайманұлының есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 04.09.1981 №18/458 шешімі) берілген. Исатай Тайманұлының (1791-1838) Атырау облысында дүниеге келген. 1837-38 жылдардағы шаруалар көтеріліс ұйымдастырған. Көше Медеу ауданында орналасқан. Ескендіров, Ахмедияров, Әзірбаев атындағы көшелермен қиылысады. Бұрынғы атаулары: а) 7-ші; ә) Кирпично-заводская; б) Пригородная көшелері. Көше ұзындығы - 1950 метр. Көшеге Қазақстан мен Қырғызстандағы өзеннің атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962 Йа453/26 шешімі) берілген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Довженко, Кассина атындағы көшелермен қиылысады. Бұрынғы атауы - Черняховский көшесі. Көшенін ұзындығы - 500 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Қатқыл диск
Қатқыл диск (немесе винчестер; Hard Disk Drive, HDD) — дерек жазуға және сақтауға арналған құрылғы.
thumb|Қатқыл диск Қатқыл магниттік дискідегі жинақтауыш немесе ҚМДЖ (ағылш. Hard Disk Drive, HDD) қатқыл диск,компьютерлік сленгте «винчестер» - магнитті жазбаның ұстанымында негізделген есте сақтау құрылғысы. Көптеген компьютерлерде негізгі есте сақтау құрылғысы болып табылады. «Иілгіш дискіден» басты ерекшелігі – ақпарат ферромагнитті қабаты бар қатқыл пластинаның бетіне жазылады. Қатқыл дискіде хром қышқылының бірнеше пластиналы қабаты орналасқан. Қатқыл дискінің жұмыс жүйесінде санаушы бастары пластинаның сыртқы бетіне тимейді. Оның басты себебі, ферромагнитті диск жылдам айналған кезінде, санаушы бастардың сыртқы қабатына дискіні тигізбейтін ауа қабаты қалыптасады. Санаушы бас пен диск арасында бірнеше нанометр кеңістік қана қалады. Қазіргі замаңғы қатқыл дискілерде бұл көлем 10 нм – ді құрайды. Санаушы бас пен дискінің бір – біріне соқтығыспауы, қатқыл дискінің жұмыс мерзімінің ұзақ уақытқа жетуіне кепіл береді. Қатқыл дискінің иілгіш дискіден басты ерекшеліктерінің бірі – ақпарат тасымалдаушы, жүйелік блоктың ішіндегі қор жинақтауышпен байланыстырылғандығында.
Жалпылама
Тұрғылықты диск (тұрғылықты диск жетегі) немесе Hard disk Drive (HDD) – бұл компьютердегі негізгі мәліметтер қоймасы. Компьютерлердің көпшілігі құрамдас тұрғылықты дисклермен жабдықталған. Оларға ұосымша бағдарламалар орнатылған, онда файлдар әзірленеді және әр түрлі мәліметтер сақталады.
Компьютерді сатып ала отырып, тұрғылықты дискінің сыйымдылығы сипаттаманың алғашқы жолдарында (оперативті жады көлемі және процессордың жылдамдығымен қатар) келтірілгенін көруне болады.
Тұрғылықты дискінің сыйымдылығы түрлі компьютерлерде алуан түрлі болады да, мегабайтпен және гигабайтпен өлшенеді. Қазіргі заманғы тұрғылықты дискілердің сйымдылығы 80 – 1Тбайт және одан да үлкен бола алады.
«Винчестер» атауы
Болжамдар бойынша «винчестер» атауы IBM фирмасында жұмыс істеген Кеннет Хотон есімді жұмыскерге арналып қойылған. Кеннет Хотон 1973 жылы 3340 модельді қатқыл дискіні шығаруда басшылық еткен. Бұл модельдің ерекшелігі санаушы бастары мен диск пластиналары біріктірілген еді. 3340 моделін құрастыруда инженерлер қатқыл дискіні 30 мБ – тан тұратын екі модуль қолданғаның «30 – 30» деген есіммен қалдырды. Бұл есім сол замандағы «Winchester model 1984» деген аңға шығуға арналған қарудың «30 – 30 Winchester» атты оқтарымен түйіндес келді. Басқа да болжамдар бойынша Winchester Repeating Arms Company атты мекеменің шығарған оқтарына байланысты қатқыл дискіге алғашында «винчестер» есімі берілген. Winchester Repeating Arms Company мекемесінің шығарған оқ үлгілері АҚШ – тағы алғашқы азаматтық, шағын калибрлы және түтінсіз қоспа негізінде жасалынған болатын. Бұл оқ үлгілері лезде сұранысқа еңіп, кең таралымда болды. 1990 жылы «винчестер» атауы қолданыстан шығып, оның орнын «винт» сөзі басқан болатын.
Көрсеткіштері
Интерфейс (ағылш. interface) – сызық байланыстарынан жіберілетін сигналдардан, аталған сызықтарды байланыстыратын техникалық құрамнан тұратын ереже түрі. Қазіргі кездері қатқыл дискілердің топтамалары ATA (IDE және PATA), SATA, eSATA, SCSI, SAS, FireWire, SDIO және Fibre Channel интерфейстерінен тұрады.
Сыйымдылық (ағылш. capacity) – жинақтауышта сақталатын ақпараттың көлемі. Қатқыл дискілердің алғаш пайда болған уақытынан бастап, қазіргі күндерге дейін өзгермелі болған және әрдайым қосымшалар мен түзутулер еңгізуге беретін мүмкіндіктерінің бірі – ақпарат сақтау көлемі. Қазіргі замаңғы қатқыл дискілердің сыйымдылығы 2011 жылдың 11 қыркүйегінде өткен зерттеу нәтижесінде 4000 гБ екендігін көрсетті. Уақыт өте бұл көрсеткіш 5000 гБ көлеміне жақындауда. Информатика саласында қабылданған 1024 – тік санау жүйесі, қатқыл дискілерді өңдіруде 1000 деген қысқартылып аталатын көрсеткішке өзгереді. 200 гБ деген көлем жазылған қатқыл дискінің нағыз көлемі 186,2 гБ – қа тең.
Физикалық өлшем (форм – фактор) (ағылш. dimension). 2001 – 2008 жылдар арасындағы жаңа ғасырлық дербес компьютерлерде қолданылатын қатқыл дискілердің ұзындығы 3,5 немесе 2,5 дюйм – ға тең. Сондай – ақ 1,8 дюйм – ді, және 1,3 дюйм – ді, 1 дюйм – ді, және 0,85 дюйм – ді қатқыл дискілер қолданыста бар. Ал 8 және 5,25 дюйм – ді қатқыл дискілердің шығарылымы мүлдем тоқтатылған.
Жұмыстың атқарылу уақыты – винчестерде ақпаратты оқу – жазу әдісі қолданылғанғанда, қызметтің орташа уақыт санауы бойынша есептелінетінің көрсететін жүйе. Әдетте бұл уақыт 2,5 – 16 нс – қа тең. Ережеге сай, серверлік дискілер уақытты көбірек үнемдейді (мысалы, Hitachi Ultrastar 15K147 — 3,7 мс – қа тең). Ал уақыт жағынан ұзақ – тасымалдауға ыңғайлы қатқыл диск түрлері жұмыс жасайды (мысалы, Seagate Momentus 5400.3 — 12,5 мс). Ал SSD тасымалдаушыларда бұл көрсеткіш 1 мс – қа аз.
Шпиндельдің айналу жылдамдығы (ағылш. spindle speed) – шпиндельдің минутына айналу саны. Аталған көрсеткіштен, ақпараттын тасымалдау жылдамдығы байланысты. Қазіргі кездері келесідей жылдамдықпен айналатын қатқыл дискілер шағарылуда: 4200, 5400 және 7200 (ноутбуктер), 5400, 5900, 7200 және 10 000 (дербес компьютерлер), 10 000 және 15 000 айн/мин (серверлер мен шығармашылығы кең көлемді жұмыс станциялары). Ноутбуктарда айналымның жоғарылауына тосқауыл гироскопиялық әсер болады. Ал дербес компьютерлерде бұл әсер аз сезілмелі.
Сенімділік (ағылш. reliability) – қате шығарылған жағдайда оны қалыптастыратын уақыттың орташа көрсеткіші. Көптеген қатқыл дискілер S.M.A.R.T технологиясын қолдануда.
Еңгізу – шығаруға қажетті операциялардың мөлшері (ағылш. IOPS) – жаңа заман қатқыл дискілерінде бұл көрсеткіш 50 оп/сек тең.
Қуат қажеттілігі – мобильді құралдарда маңызды фактор.
Зақымдардан төзімділік (ағылш. G-shock rating) – қуаттың күрт өзгеруіне, зақымның келтірілгеніне шыдамдылығы.
Шу деңгейі
Шу деңгейі – жинақтауышының механикасының жұмыс кезіндегі шығаратын дыбыс деңгейі. Децибелмен көрсетіледі. Шуы аз жинақтауыштар ретінде шу көлемі 26 дБ – ға жететін жатады. Бұл шу шпинделдің айналуынан пайда болады. Қатқыл дискінің шуын азайту үшін келесі шаралар қолданылады:
Өндірушілер
Алғашқы кездері қатқыл дискіні өндіретін мекемелер көп болғандықтан, қатқыл дискінің түрі әртүрлі болатын. Бәсекелестіктің қаталдағанына, қатқыл дискінің көлемінің артуына, табыстың мөлшері азайғанға байланысты көптеген фирмалар өз әсекелесшілерінің қатарына ауысты немесе басқа салаға ауысты.
Fujitsu ноутбуктарға арналған қатқыл дискілерді және SCSI дискілерін шығаруды жалғастыруда. Бірақ 2001 жылы дербес компьютерлерге арналған қатқал дискілерді шығаруды тоқтатты. 2,5 – және 1,8 – дюймді ноутбуктарға арналға қатқыл дисктардың негізгі өндірушісі Toshiba компаниясы. Maxtor бірнеше уақыт қатқыл дискілерді өндіруде бастапқа орындарды алатын компания ретінде келген, 2001 жылы Maxtor Quantum компаниясын сатып алады. Өткен кездердегі аталмыш компанияның өнімдерінің сапаларының кемшіліктерінің көптігінен, 2006 жылы Maxtoer Seagate фирмасымен қосылып, бірге қызмет ете бастайды. Сондай – ақ Seagate фирмасы Nidec және Micropolis компанияларының акцияларын сатып алады. IBM компаниясының қатқыл дисктармен байланысты көптеген шығындардың болғандығынан Hitachi фирмасымен сатып алынады. Кейіннен 2011 жылы Hitachi фирмасы Western Digital компаниясымен сатып алынады, және 2011 жылының санауы бойынша қатқыл дискіні тек 3 фирма ғана өндіреді: Seagate Technology, Western Digital және Toshiba.
Қатқыл дискілердің даму тарихы
1980 жыл — бірінші 5,25-дюймды Winchester, Shugart ST-506, 5 Мб.
1981 жыл — 5,25- дюймды Shugart ST-412, 10 Мб
1986 жыл —SCSI, ATA(IDE)
1990 жыл — максималды сыйымдылық 320 Мб.
1995 жыл — максималды сыйымдылық 2 Гб.
1997 жыл — максималды сыйымдылық 10 Гб.
1998 жыл —UDMA/33 және ATAPI.
1999 жыл — IBM көлемі 170 және 340 Мб болатын Microdrive шығарды.
2000 жыл — IBM көлемі 500 мБ және 1Гб болатын Microdrive шығарды. 2002 жыл —ATA/ATAPI-6 және көлемі 137 Гб – тан астам тасымалдаушы.
2003 жыл —SATA.
2003 жыл — Hitachi көлемі 2 Гб болатын Microdrive шығарды.
2004 жыл — Seagate көлемі 2.5 және 5 Гб болатын Microdrive шығарды.
2005 жыл — максималды сыйымдылық 500 Гб.
2005 жыл —Serial ATA 3G (немесе SATA II).
2005 жыл —SAS (Serial Attached SCSI).
2005 жыл — Seagate көлемі 8 Гб болатын Microdrive шығарды.
2006 жыл — Алғашқы «гибридті» қатқыл дисктердің пайда болуы
2006 жыл — Seagate көлемі 12Гб болатын ST1 Microdrive аналогын шығарды.
2007 жыл — Hitachi бірінші коммерциялық 1 ТB көлемді қытқыл диск шығарды
2009 жыл — Samsung интерфейсі USB 2.0 қатқыл диск шығарды
2009 жыл — SATA 3.0 (SATA 6G).
2010 жыл — Seagate көлемі 3 ТB болатын қатқыл диск шығарды.
2011 жыл — Western Digital алғашқы 750 Гб пластиналы қатқыл диск шығарды.
2011 жыл — Hitachi 1 Тб пластиналы қатқыл диск шығарды.
Дереккөздер
Санат:Компьютер
Седью (Чисва тармағы)
Седью — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чисва өзенінің сол жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кесрани әулеті
Кесрани әулеті — Ширван феодалдық мемлекетініӊ ширван–шахтар әулеті (10—13 ғ–лар). Әулеттіӊ Кесрани атану себебі көне дәстүрде Хосроу (Қоср) патшаныӊ есімімен байланыстырылады. Оныӊ тарихы сол кездегі теӊге ақшалардағы жазулар мен көне тарихшылар қалдырған азын–аулақ деректер арқылы ғана мәлім.
Салжұқ сұлтандарына қарсы күресте Кесрани әулеті грузин патшаларымен байланыс жасады. Кесрани әулеті ширван–шахтарыныӊ сарайы ұлы ақын Низами Ганжеви тұсында Әзірбайжан мәдениетініӊ орталығына айналды. 1382 ж. Ширванда көтеріліс шықты. Осыныӊ нәтижесінде Кесрани әулеті құлап, билікке Дербенди әулеті келді.
Санат:Әзірбайжан тарихы
Кандия-Канавезе
Кандия-Канавезе (Candia Canavese) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1304 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 145 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 9 км² шамасында. Пошта индексі — 10010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Франция әдебиеті
Франция әдебиеті - Франция аумағында бір-бірімен тығыз байланысты болған бірнеше әдебиет жиынтығы.
Неғұрлым ертеректе қалыптасқаны - жырлары мен аңыздары сақталмаған кельттер әдебиеті, оның бір тармағы бретон әдебиеті болды. 10 ғ-дан бастап елдің оңтүстігінде провансаль әдебиеті дами бастады. Каталон әдебиеті Руссилиондағы аймақтық шеңберден аса алмады. 18-ғасырға дейін латын тіліндегі әдебиет басым боды. Ортағасырлық ауыз әдебиеті кейініректе немесе жазып алынған күйінде сақталған жырлардан, аңыздар мен ертегілерден басталады. Француз тіліндегі алғашқы жазба әдебиеті - діни тақырыпқа арналған шығармалар 9-ғасырдың 2 жартысында жатады. 10-11 ғасырларда әскери жасақтардың арасында латындық дәстүрлермен де, ауыз әдебиетімен де таныс - жонгрлерлер шығарған алғашқы эпикалық поэмалар - жесталар пайда болды. Олар 8 - 10 ғасырлардағы тарихи орындарға арналды. 13 ғасырдағы сарай маңы серіктеріне арналған. 14 - 15 ғасырларда ақындар куртуаздық лирика әдістерін дамыта отырып, бұрынғы поэтик тақырыптарды жетілдірді. 14 - 15 ғасырлардағы серілік романдар ұлттық мәселелер мен фольклорлық әуендерге толы болды. 15 ғасырдың соңында Франция Қайта өрлеу дәуіріне өтті. Италиямен қарым қатынас күшейіп, кітап басу ісі дами бастады. Қайта өрлеу әдебиетінің неғұрлым жақын өкілі - Франсуа Рабле болды. 16 ғасырдың ортасында Франция ақындары поэзияның адамгершілік мазмұнын тереңдетіп, оны жаңа формалармен байытты. Ұлттық тілдің қалыптасуына жағдай жасады. 17 ғасырдың бас кезінде француз әдебиетінде реалистік классицизм, барокқорлық бағыттар пайда болды. Классцизм комедиясының негізін салушы әрі аса көрнекті өкілі - Ж. Б. П. Мольер болды. 17 ғасырдың соңында таман француз мәдениетінде ағартушылық тенденциялар күшейді. Рококо әдебиеті пайда болды. 18 ғасырдың 1 жартысында комедия мен роман жанры дамыды. Комедия Мольер дәстүрін жалғастырса Лесаж шығармаларында әлеуметтік өткірлік пен тұрмыстық реализм күшейді.
== Дереккөздер =
Кеңесхан Ыдырысұлы Дүйсембаев
Кеңесхан Ыдырысұлы Дүйсембаев (1938 жылы туған, Шығыс Қазақстан облысы, Бектемір ауылы) – ауыл шаруашылығының ғылыми докторы (1990), профессор (1991). Алматы зоотехникалық-малдәрігерлік институтын (1963, қазіргі Қазақ ұлттық аграрлық университеті) бітірген. 1963 ж. осы оқу орнында ассистент, аспирант, кафедра меңгерушісі, деканның орынбасары, декан, университет жанындағы білім жетілдіру институтында проректор (1984), ғылыми-әдістемелік жұмыстар жөніндегі проректор (1986), Қазақстан Республикасы Жоғары оқу орындарында ауыл шаруашылығы мамандарын даярлау ғылыми-әдістемелік орталығының төрағасының орынбасары (1990) қызметтерін атқарды. Дүйсембаев 135 ғылыми мақаланың авторы.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Автожанаржағармай-құюшы
Автожанаржағармай-құюшы — әскери техникаға жанар және жағармай құятын арнайы автомобиль (автопоезд). Автожанармай құюшыдан айырмашылығы, Бұл автомобильде қосымша жағар май (базалық шассидің қозғалтқышынан шыққан түтінмен қыздырылатын май құйылған бак) жүйесі бар.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Глубокий Яр (өзен)
Глубокий Яр — Ресейдегі өзен. Краснодар өлкесі, Адыгея Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Цица өзенінің сол жағалауынан 16 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Риэн
250px|thumb|Картада орналасуы Риэн (Riehen) — Швейцарияның Базель-Штадт кантонында орналасқан қала.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 604 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10.87 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2703, пошта индексі — 4125.
Матадепера
Матадепера (Matadepera) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Вальес-Орьенталь ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8606 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 24,83 км² шамасында.
Қала қамқоршысы Сант Хоан Баптиста болып саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Брихандишвара ғибадатханасы
Брихандишвара Мандир ғибадатханасы -  1002 – 1010 жылдар аралығында Раджараджа Чола  императоры салғызған. Ғибадатхана Танджавурде бой көтерген. Брихандишвара ғибадатханасы сәулеті жағынан ең көрнекті, үлкен және оюлармен бай безендіріліп,  жақсы сақталған ғибадатхана  болып табылады. Ол екі қалың дуалмен қоршалған квадратты еске салады. Барлығы гранит блоктар және ішінара кірпіштен салынған және талғамды мүсіндер безендірілген. Брихандишвара Мандир ғибадатханасының бірегей ерекшелігі, оның биік қақпасы емес, киелі мүсіндер орналасқан ғимараты. 13 қабаттан тұратын вимана ғимаратының  биіктігі 66 метр,  80 тоннадан астам салмағы бар тас монолитті блоктан тұратын мұнарасы  сән беріп тұр. Бұл ғибадатхананың бұлай тұрғызылуы әлі күнге дейін құпия болып келеді. Брихандишвара ғибадатханасы -  Үндістандағы ең биік ғимарат болғанына қарамастан вимана қай жыл мезгілінде  болсын,  түс кезінде ешқандай көлеңке түспейтіндей  етіп салынған. Брихандишвара ғибадатханасының  ауласында,  шамамен салмағы 20 тонна, Нандидің, Шиваның   бұқасының ірі мүсіні  бар. Кейбір аңызға сүйенсек, бір уақыттарда бұрынғы қасиеттілігін жоғалтыпты  деседі. Өйткені бір мүсәпір кісінінің ғибадатханаға кіруіне тиым салынғаннан туған өкпесі себеп болған. Ғибадатхана мүсіндермен безендірілген. Осыдан біраз жыл бұрын,  Үндістанда археологиялық зерттеулер қоғамы осы қабырғадағы  картиналар, Чола дәуірінің  бастапқы кезеңін бейнелеген деген. Мұқият қалпына келтіру барысында, оның серіктері мен бишілерінің тамаша суреттерімен  картиналарын ашқан. Брихандишвара ғибадатханасы толық аяқталғанда, тамаша рәсім  өткізген. Ғибадатхана қызметкерлері үшін сыйлықтар  және  қаражат көзделген. Раджараджа Чола 26 жылы билік құрған кезінде, осы күнге дейін ғибадатхананың ең жоғарғы жағында орналасқан алтын садақты берген. Бүкіл ғимараттың айналасы ежелгі жазумен бейнеленген. Бұл жазуларға шамамен мың жыл болған.
Вальтер Беньямин
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Топырақ аэрациясы
Топырақ аэрациясы (aer — ауа) — топырақ пен атмосфераның ауа алмасуы. Топырақ аэрациясы топырақтың құнарлануы, өсімдіктердің өсуі мен дамуы үшін үлкен рөл атқарады. Топырақ аэрациясы кезінде топырақ ауасы оттек, ал топырак бетіндегі ауа көмір қышқылына қанығады. Топырак тығыз немесе өте ылғалдығы болса аэрация өту қиындайды.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Топлинка
Топлинка — Ресейдегі өзен. Белгород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік Донец өзенінің оң жағалауынан 972 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Дон бастауынан Оскол өзені және Айдар өзендерінің алаптарын қоспағанда РФ мен Украина шекарасына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі), өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Белгород облысы өзендері
Феррере
Феррере (Ferrere) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Асти провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1558 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 112 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Пошта индексі — 14012.
Қоңыртөбе (Түркістан облысы)
Қоңыртөбе — Түркістан облысы Келес ауданы, Ошақты ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Феррере
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Sant’Agostino d’Ippona.
Қоңыртөбе (Түркістан облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы — Абай ауылынан солтүстік-батысқа қарай 13 км жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1783 адам (898 ер адам және 885 әйел адам) болса, 2009 жылы 1770 адамды (916 ер адам және 854 әйел адам) құрады.
Феррере
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Қоңыртөбе (Түркістан облысы)
Тарихы
1957-97 жылдары мақта өсіретін кеңшардың орталығы болды. Бірнеше шаруа қожалықтары құрылған.
Дереккөздер
Санат:Келес ауданы елді мекендері
Жоғарғы Нюдер
Жоғарғы Нюдер — Ресейдегі өзен. Ненецк АО, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Месна өзенінің оң жағалауынан 53 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендеріВоронов мүйісінен (Мезень өзенін қоспағанда) Канин Нос мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері
Сейітсұлтан Сүлейменұлы Әйімбетов
thumb|Әйімбетов Сейітсұлтан Сүлейменұлы Сейітсұлтан Сүлейменұлы Әйімбетов (1947 жыл, Сырдария ауданы, Жетікөл ауылы) — қаржыгер, қоғам қайраткері. Алматы халық шаруашылық институтын бітірген (1969). 1969–92 жылы  Қаржы министрлігінде бақылаушы-тексеруші, бөлім, басқарма бастығы, 1992–95  жылы  Мемлекеттік қаржы бақылау комитеттінің төрағасы, 1995–97 Халықты әлеуметті қорғау министрі, 1997–99  жылы  Еңбек және халықты әлеуметті қорғау министрінің орынбасары, Қазақстан аудиторлар палатасында жауапты қызметте, 1999–2002 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі, Әділет министрлігінің орынбасары болды. 2002-2007 жылдары – ҚР Президентінің Әкімшілігі Ұйымдастыру-бақылау бөлімінің мемлекеттік инспекторы.
2007-2011 жылдары – IV сайланған ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты.
2012 жылдан бастап – V сайланған ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты, «Нұр Отан» Халықтық Демократиялық партиясының мүшесі, партиялық тізім бойынша сайланған.
«Құрмет» орденімен (2005) және «Парасат» ордендерімен, 4 медальмен марапатталған. Мемлекеттік қызметкердің 3-ші біліктілікті дәрежесіне ие (1996).
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Хоббиі - спорт, оқу (детективтер, тарихи әдебиет).
Үйленген, бір қызы және немерелері бар. Жұбайы-Ғалия Қалиқызы. Қызы-Сәуле. Немерелері - Мирас, Диас.
Сілтемелер
Мәжілістің құрамы мен құрылымы, ӘЙІМБЕТОВ Сейітсұлтан Сүлейменұлы
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”,
Лезя
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чепца өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Удмуртия өзендері Санат:Киров облысы өзендері
Сейітсұлтан Сүлейменұлы Әйімбетов
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің депутаттары Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің IV шақырылымының депутаттары Санат:Қазақстан Парламенті Мәжiлiсінің V шақырылымының депутаттары Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан министрлері санат:Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлері Санат:Қызылорда облысында туғандар Санат:1947 жылы туғандар
Ертіс обасы
Ертіс обасы - қола және темір дөуірлерінен сақталған обалар тобы. Павлодар облысы Ертіс ауылы орталығынан 6,3 км жерде, Ертіс ауылына баратын жол бойында орналасқан. Б.з.б. 12-6 ғасырларға жатады. Обалардың диаметрі 11 - 25 м, биіктігі 0,3 - 0,8м. Қайтыс болған адамдардың басы құбылаға қаратылып, қол-аяғы бүгілт, лақаттап қазылған қабірге жерленген. Обадай саз балшықтан жасалған әшекейлі құмыра ыдыстар, жылқының омыртқа сүйектері табылды. Осыған қарағанда, бұл өңірлі мал шаруашалықмен айналысқан тайпалар мекендеген.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан обалары
Фермелан
Фермелан (Fermelã) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Эштаррежа муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1482 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,95 км² шамасында. Халық тығыздығы — 114,4 адам/км².
Б. з. д. 372 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 372 жылы туғандар
Фермелан
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Б. з. д. 372 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 372 жылы қайтыс болғандар
Фермелан
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авейру округінің елді мекендері
Б. з. д. 372 жыл
Түсініктемелер
*
Футболдан Қырғызстан суперкубогы
Футболдан Қырғызстан суперкубогы — Қырғызстандағы футбол турнирі. 2011 жылдан бері өткізіліп келеді. Чемпионат жеңімпазы мен кубок иегері қатысады.
2012, 2013 жылдары екі матчтан ойнал, қалған маусымдарда бір матчтан ғана ойналды. 2015 жылы суперкубок ойнатылмады.
Махмет Мүтиұлы Қажиахметов
Қажиахметов Махмет Мүтиұлы 1955 жылы қазақ айының 23-ші жұлдызы күні дүниеге келген. Жасынан сурет салу, өлең жазуға, саятшылыққа қызыққан. Алғаш өлеңі 11 жасында «Қазақстан пионері» газетіне шығып, кейіннен аудандық «Қызыл ту», облыстық «Орал өңірі» газеттеріне жарияланған.
Махмет Мүтиұлы қарапайым отбасында өскен. Әкесі шопан болған, отбасында 10 бала тәрбиеленген. Руы Даттың Сүлеймені. Әкесі Мүти мен анасы Роза көп жылдар бойы қырда қой бағып, «Еңбек Қызыл ту» орденін иеленген. Сол кездері әкесі үйіне алдыратын «Мәдениет және тұрмыс», «Жұлдыз» журналдары, «Қазақ әдебиеті» газетін оқу арқылы өзінің ақындық өнері шыңдалса, бұл өнердің нағашы жұртынан да дарығандығын айтады. Жастайынан өнер адамдарымен жақын араласқанды жөн көрген. Мектеп табалдырығын Жетікөл ауылының мектебінде аттаған.Алғашқы ұстазы - Таспила апай. Құдасының үйінде жатып оқып жүріп, қолөнер шеберлігін меңгерген. Махмет Мүтиұлы ақын, айтыскер, журналист, аудармашы ғана емес, қолөнер шебері. Жүген түйіп, қайыс илеу, қамшы өріп, ертұрман бұйымдары, ат әбзелдері және домбыра жасаудың шебері атанған. Аудандық халық театрында бірнеше рөлдер сомдап, актер да болған.
Ақындық өнерге кең өріс алған шағы бозбала кезі. Әскерде жүріп елге деген сағынышын өлеңдері арқылы жеткізіп отырған. Ауылға хатты өлең түрінде жазып, кейіннен «Елге сағыныш» деген өлеңдер топтамасы аудандық газетте жарық көрген.
1976 жылы Махмет Қажиахметов әскерден оралған соң, ақындығына тәнті болған сол кездегі аудандық газеттің редакторы Бақтығұл Ойшыбаев ақынның шаңырағында болып, ата-анасынан рұқсат алып «Қызыл ту» газетіне жұмысқа алған.
1977 жылы алғаш рет аудандық ақындар айтысына Сарой ауылының атынан қатысып, Жосалының ақыны Закария Молдағалаиевпен айтысып, «Аудан ақыны» атағын алған. 1979 жылы, 1985-1989 жылдары аудандық айтыстарда Закария Молдағалиев, Асқар Сұлтанов сынды ақындармен айтысқан. 1988 жылы Қаратөбе ауданында өткен облыстық ақындар айтысында Тайпақтың ақыны Үзілдік Елеубаевамен айтысып, жүлделі орын алған. Айтыс өнеріне 10 жылын арнаған.
1978 жылы Тасқала ауданының қызы Ботагөз Нугмановамен отау құрған. Отбасында он баланың үлкені, әке-шешесі өмірден ерте озып, жары Ботагөз екеуі бауырларына қамқор болып, артындағы іні-қарындастарына жетілдіріп, жеткізген. Жары Ботагөз де зейнеткерлік жасқа келгенше редакцияда корректор болып жұмыс жасаған, мамандығы – линотипистка. Махмет Мүтиұлының 3 ұлы бар: Дәурен, Дархан, Дамир. Үлкені ұлы Дәурен мен келіні Шынардан Замир, Заңғар есімді немерелері бар. Ақынның кенже ұлы Дамир Алматы қаласындағы Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-де оқыған, магистрант. Бүгінгі күні Орал қаласындағы АтиСО-да мұғалім болып қызмет атқарады. Махмет ақынның сырт келбеті қатал, жұмыста талапшыл көрінгенімен, келіні Шынардың айтуынша отбасында өте қамқор жан. Бауырлары мен балаларына үнемі көңіл бөліп, бар уақытын арнайды екен.
Махмет Мүтиұлының тағы бір қызығушылығы – саятшылық өнері. Аң аулауды бала жасынан үйренген. Ақын аңшылық өнерді аңдарды жою, көз тоймаушылық жағдайда емес, адамға қауіп төнген жағдайда ғана пайдаланады екен. Табиғат сырын ұғыну, жаратылыстың тылсым дүниесімен тілдесу мақсатында таза ауада, қансонарда саятшылыққа шықанды жаны қалайды. Бір жылдары қасқыр да баққан. Ақын өзі туралы «Даланың ұлымын, дала өстім, мені дала тартып тұрады» деп көп айтады. Ғайсағали Сейтақтың «Қасқыр баққан Махмет» атты өлеңі де талант иесінің ерекше қызығушылығын анық көрсетеді. 2003-2007 жылдар аралығында «Қайнар» болып өзгертілген аудандық газеттің редакторы болған. 2008 жылы облыстық «Орал өңірі» газетінің 90 жылдығы, қазақтың қабырғалы қаламгерлері Т.Жароков пен Х.Есенжановтың 100 жылдығына арналған мүшайрада І орын алып, «Жайық поэзиясының жүйрігі» атанды.
2010 жылы «Қазақстан Жазушылар одағының Батыс Қазақстан бөлімшесінің бір топ талатты ақындардың темірқазығы» топтамасына өлеңдері енгізілді. Аудандық «Сырым елі» газетіне ақынның журналист ретіндегі мақалалары, өлеңдері әр жылдарда жарияланған. Аудандық газетте ақынның мерейтой қарсаңында Махмет Қажиахметов жайында Энгльс Шынғалидың, Бақтығали Тілегенұлының, Жолдығали Өтеевтің мақалалары және әлеуметтік желілерде (В контакте, Facebook) келіні Шынар Молданиязованың «Келін толғауы» тақырыбындағы мақаласы жарық көрді. Мақаланы оқи отырып ақынның жан дүниесін, мінезінің байлығын аңғаруға болады.
Сырым елі ақындарының «Жыр өзегі – Жымпиты» өлеңдер жинағына ақынның «Мінез», «Қара бешпет», «Сырым елін таныстыру немесе қонақтарды қарсылау», «Кісілік қанда», «Дүлдүл», «Өлеңге болдым неге осы құмар...», «Жеңіс әні», «Дланы аңсау», «Қолөнер және ақындық», «Туған жер еске түскенде», «Мұражайда», «Серт» сынды өлеңдері енген.
2015 жылы ақынның 60 жас мерейтойы аталып өтіліп, Сырым ауданы әкімінің қолдауымен, «Мәдени мұра» бағдарламасы бойынша «Көгершін көңіл» кітабының тұсаукесері өтті. «Дала демі» атты өлеңдер жинағы «Жазушы» бастасында түптелуде. Ақынның үш кітап боларлық өлеңдері қолжазба күйінде сақтаулы. Ақынның еш жерде жарияланбаған өлеңдерін жинақтап кітаптарын шығару – басты арманы. Махмет Қажиахметов Конституцияның 20 жылдығы медалінің, Қадыр атындағы медаль иегері. Бүгінгі күнде Махмет Мүтиұлы Сырым аудандық «Сырым елі» газетінің бас редакторы қызметін атқаруда.
Поэзиядағы алғашқы қадамдары
Алғашқы өлеңі - «Ақ тауық». Алғаш өлеңі 11 жасында «Қазақстан пионері» газетіне шығып, кейіннен аудандық «Қызыл ту», облыстық «Орал өңірі» газеттеріне жарияланған. Шығармашылығы және аудармалары Өлеңдері облыстық, респубиклық басылымдарда әр жылдары жарық көріп жүрсе де, кітап шығаруға асықпай, ізденіске көбірек уақыт арнаған ақын. Облыстық мүшәйраларда жүлде алған өлеңдерінен-ақ қаламының қарымын анық байқатады. Талғамы биік, толғамы терең. Бірақ дарындымын деп даурықпай, оқыған жанның жүрегіне жететін жырымен ойын оңаша өлеңге өре береді.
Қазақстан - Республикам өлеңі Кең жайылған құшағындай ұлтымның, Сен мейірбан жүрек болып бұлқындың. Қазақстан Республикам - Отаным, Дархан қазақ пейіліндей құлпырдың. Республикам, қадіріңді білмес кім? Тамыр салып тарихыңмен бірге өстің. Тау көтерген толағайдай алып боп, Таңдандырып бар әлемді күнде өстің. Бодандықтың үзіп тастап бұғауын. Ерлік болды сенің теңдік сұрауың. Жақсы үлгіңді жария етіп жырлауға Жұмылуда ақының мен жырауың. Республикам - орындалған арманым. Арайланып, атсын асыл таңдарың. Тәуелсіздік туын берік сақтайтын Елің, жұртың - сенің мәңгі қорғаның. Көсемдері ісін түзу бастаған, Кемел елсің көші ілгері басқадан. Ұлан далаң ұлы істерді қолға алды, Ұлы өмірдің символындай Астанаң. Толтырам деп озық елдің қатарың Алға ұмтылған сәтті болсын сапарың. Алашама арман болған осы елдік, Айдан асса айып па екен атағың? Келешегің жарқын болып бұдан да, Еркін есей, ерке ұлдай бұлаңда. Айбатыңмен, қайратыңмен жаһанға Республикам, «мені көр!» - деп ұранда!
Кресса (Крез)
Кресса (Cressat) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Гере округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 32,68 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 23068, пошта индексі — 23140.
Делвин Родригес
Делвин Родригес Антонио (4 мамыр 1980, Сантьяго-де-лос-Кабальерос, Доминикан Республикасы) - Доминикандық кәсіпқой боксшы, супер жартылай орта салмақта өнер көрсетеді. Ол Дэнбери, Коннектикут штатында айқастарын өткізеді. Бүкіл мансабында оны ESPN және ESPN2 арналары жұмадағы түнгі телешоуда он бір рет көрсеткен.
Кресса (Крез)
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 567 адамды құрады. Халық тығыздығы — 17,35 адам/км².
Делвин Родригес
Жартылай орта салмақ
Делвин Шамуан Альваресты ESPN арнасындағы жұмалық түнгі шоуда жеңген. Бұл айқас Коннектикутте өткен болатын. Қазылардың ресми бағалары - 115:112 және екі рет 114:113 Родригестың пайдасына.
Кресса (Крез)
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Крез департаментінің коммуналары
Кресса
Лапалисс
Лапалисс (Lapalisse) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Виши округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 33,01 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03138, пошта индексі — 03120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3162 адамды құрады. Халық тығыздығы — 95,79 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Чайковский көшесі (Алматы)
right|thumb|Пётр Ильич Чайковский Көшеге атақты орыс композиторы, профессор Петр Ильич Чайковскийдің есімі (1941 жылы) берілген. Чайковский Петр Ильич (1840-1893) Ресейдің Вятск губерниясында дүниеге келген.
Көше Алмалы, Жетісу аудандарында орналасқан. Райымбек даңғылы, Мәметова, Мақатаев көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атауы - Қаскелең көшесі. Көшенің ұзындығы - 2750 метр.
Валлуа
Валлуа (Vallois) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Люневиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,27 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54543, пошта индексі — 54830.
NGC 3911
NGC 3911 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика.
Валлуа
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 149 адамды құрады. Халық тығыздығы — 20,5 адам/км².
NGC 3911
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Валлуа
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
NGC 3911
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 10 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3911 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36981, UGC 6803, MCG 4-28-59, IRAS11475+2511, ZWG 127.64, VV 367, ARAK 327.
Валлуа
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары
NGC 3911
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Қорғас ыстық бұлақтары
Қорғас ыстық бұлақтары, Жетісу (Жоңғар) Алатауының оңтүстік беткейіндегі Қорғас өзенінің оң саласы – Арасан өзені шатқалында 1750 м биіктікте орналасқан. Мұнда 10-нан астам қайнар, бұлақ бар. Олардың жалпы су шығымы 4 – 5 л/с. Су хлорлы-сульфатты-натрийлі, радиоактивті (радон 150 – 180 эман), сілтілі (рН – 9). Температурасы 37 – 52ӘС, жалпы минералдар 0,27 – 0,29 г/л. Суда 60 – 70 мг/л кремний қышқылы, күкіртсутек, қорғасын, күміс, молибден қоспалары бар. Қорғас ыстық бұлақтарын химиялық құрамына байланысты Алтайдағы Белокуриха курорт суымен теңестіруге болады.
Пайдаланған әдебиетттер
Санат:Қазақстан бұлақтары
IC 192
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7768, UGC 1530, MCG 3-6-25, ZWG 461.32.
Сыртқы сілтемелер
IC 192 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз)
Вилланьер
Вилланьер (Villanière) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Каркассонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,04 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 135 адамды құрады. Халық тығыздығы — 19,18 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Бірінші жалпықазақ съезі
Бірінші жалпықазақ съезі - 1917 жылы 21-26 шілде аралығында Ақмола, Семей, Торғай, Орал, Жетісу, Сырдария, Ферғана облыстарынан және Бөкей ордасынан 20-дан астам қазақ өкілдерінің қатысуымен Орынбор қаласында өткен сиез. Ол Х.Досмұхамедұлының төрағалығымен, А.Байтұрсынұлының, Ә.Көтібаровтың, М.Дулатовтың, А.Сейітовтың хатшылығымен өтті. Бірінші жалпықазақ сиезінің күн тәртібіне сол тарихи кезендегі елдің әлеуметтік-экономикалық және қоғамдық-саяси өміріне Қатысты төмендегідей 14 мәселе қойылды:
Сиез қабылданған қаулы бойынша Ресей «демократиялық федеративтік республика болып, қазақ облыстары қоныс, ұлт жігіне қарай облыстық автономия алуға тиіс» болды. Делегаттар жер туралы мәселені аса ұкыптылықпен талқылап, 14 тармақтан тұратын шешім қабылдады. Онда: «Қазақ халқы өзіне қарасты жерге орналасып болғанша қазақ жері ешкімге берілмесін» деп көрсетіліп, бұрын қазақтардың пайдасынан алынып қойған жерлерді кері қайтару талап етілді. Делегаттар «жер туралы қазақ өз алдына заң жобасын жасасын» деген ұсыныс білдіріп, Бүкілресейлік Құрылтай жиналысының болашақ депутаттарына жиналыста бұл мәселені талқылап, оған депутаттыққа кандидат етіп 81 адамнан тұратын тізімді бекітті. Олардың ішінде Ә.Бөкейхан, Ахмет Байтұрсынұлы, Әлімхан Ермеков, Х.Ғаббасов, Ж.Ақпаев, Айдархан Тұрлыбаев, А.Сейітов, М.Дулатов, А.Бірімжанов, С.Қадырбаев, Х.Досмұхамедұлы, Ж.Досмұхамедұлы, Мұхаметжан Тынышбаев, Ы.Жайнақов, С.Аманжолов, М.Шоқай, Ә.Кенесарин, Қ.Қожықов, Ғ.Оразаев, Б.Құлманов, У.Танашев секілді белгілі қазақ зиялылары болды. Сондай-ақ, депутаттыққа кандидат ретінде ұсынылғандардың арасында Г.Н. Потанин, В.Чайкин, Т.Нарботабеков, Ә.Диваев сияқты басқа ұлт өкілдері де бар еді.