cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
АҚШ-тағы патент және cауда басқармасы
АҚШ-тағы патент және cауда басқармасы  - патент және сауда маркаларының тіркелуін қадағалайды. 1947 жылдан бері сауда маркалары заңының орындалуын бақылап отырады.
Дереккөздер
Санат:АҚШ Санат:Құқық
Лабруже
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2472 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,75 км² шамасында. Халық тығыздығы — 429,9 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
5 сәуір
Сәуірдің 5 — Григориан күнтізбесінде жылдың 95-ші күні (кібісе жылдарда 96-шы). Жылдың аяғына 270 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:5 сәуір
Жарлы бай
Жарлы бай («Жаман үйде жалғыз шал ...») - Абайдың 1898 ж. И.А.Крыловтан аударған мысал өлеңі. Көлемі тұпнұсқада 74 жол болса, аударма 97 жолдан тұрады. Ақын мысалдың жалпы мазмұнын сақтап еркін аударған. Оқиғаның негізгі мазмұны, айтар ойы ортақ болғанымен, тәржіманда бірлі-жарымды өзгешеліктер бар. Орыс ақынының мысалы тікелей жарлының байлық туралы ойынан басталса, қазақ ақыны алдымен жалғыз шалмен таныстырады. Түпнұсқада жапырайған лашығында ойланып жатқан жарлының 11 жолдық монологын 23 жолға жеткізген. Мысалдағы «''тойып тамақ ішпей, ұйқы қанбай, тірнектеп жинаған байлық қажет пе? Өлген соң бәрі де қалады''» деген бір шумақпен берілген ойды 3 шумақпен, қазақ оқырманына ұғымды етіп, кеңейтіп аударған. Түпнұсқадағы ақша жинап баюдың сауда-саттығы әлі дами қоймаған қазақ даласы үшін тосындау болатындығын ескеріп, «мал табу» баламасын қолданған. Ақын шығармасында қазақ байларының кейбір ұнамсыз қылықтарын әшкерелеу мақсатында «ант атты», «тәңірі атқан» сияқты қарғыс тіркестерді пайдаланған. Червонец-ділдә, алтын кошелек-дорба, река-дария болып аударылған. Түпнұсқадағы әлгі шал бірнеше рет әмиянды өзенге тастамақ болса, Абай дорбаны суға тастауға оны жүз рет барғызып, оқиғаны нақтыландырады. Крыловта жарлы тоғызыншы миллионды санап жатқанда қайтыс болады да, мысал аяқталады. Абайда да солай, бірақ аударманың соңына:
Алтын қайда, сөз қайда? Қу нәпсіден не пайда? –
деген тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйінін тыңнан қосқан. Нәтижесінде Крыловтан аударған «Жарлы бай» мысалы қазақ оқырмандарының ұғымы мен тұсінігіне сай ақынның тел туындысындай болып шыққан. Өлең 7, 8 буынды, аралас ұйқаспен кестеленген. Алғашқы рет 1909ж. Санкт-Петербургте жарық көрген «Қазақ ақыны Ибраһим Құнанбай ұғылының өлеңі» атты жинақта жарияланды. Туынды басылымдарында текстологиялық аздаған өзгерістер кездеседі. Мүрсейіт қолжазбаларында «Бай пайдамды тигізіп» деген 7-шумақтың 1-жолы 1945 жылғы басылымда «Бар пайдамды тигізіп» делінсе, 1909 жылғы жинақ негізінде бұл жол «Байлықпен пайдам тигізіп» болып берілген. 1945 жылғы жинақтағы «Кіріп келді есіктен» деген 8-шумақтың 2- жолы Мүрсейіт қолжазбалары бойынша 1954,1957, 1977 жылғы жинақтарда «Кіріп келді тесіктен» деп түзетілген. 21-шумақтың 2-жолы 1933, 1945, 1977 жылғы жинақтарда 1909 жылғы басылымға сәйкес «Дарияға таман жүз барған» болса, 1954, 1957 жылғы жинақтарда «Дарияға жүз барған» делінген. Мүрсейіт қолжазбаларында, 1945, 1954 жылғы басылымдарда 23-шумақтың 2-жолы «Өзі әбден жүдепті» болса, 1933, 1957, 1977 жылғы жинаққа сүйеніп «Өзі де әбден жүдепті» түрінде өзгертілген.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы
Катамаран
Катамара́н — (тәмілден கட்டு மரம் каттумарам, — байланған бөренелер)
Тарихы
Кемелерді бұл түрі ежелден белгілі болған, негізінен Океания халықтарында кең тараған. Этнография мен археология ғылымтарының айтуынша Полинезиилік катамаран сол елдің көшіп қонуындағы негізгі көлік түрі болып б.з.б. 2 мыңтысячелетию до н. э.
Дегенмен, катамарандар кеме өндірісінде көпірін мықты қылу мәселесі мен құрылысының қиыншылығынан кең тарай алмады. Корпус материалы ретінде металл енгелі және соған сәйкес кеме жасау жаға технологияның дамуы катамаран тиімділігіне және алатын орнына жаңа көзқарас әкелді, сөйтіп катамарандар қайта пайдаланыла бастады.
Бүгінгі күн катамарандары
Санат:Адам күшімен қозғалатын көліктер Санат:Транспорт
Албан Сұлтанұлы Балғымбаев
Албан Сұлтанұлы Балғымбаев (9.7.1935 жылы туған, Алматы қаласы) – философия ғыл. докт. (1982), проф. (1995), ҚР Пед. ғыл. академиясының акад. (1997). ҚазМУ-ды (1958, қазіргі ҚазҰУ) және аспирантурасын (1962) бітірген. Қазақстан ғылым академиясының Ядр. физ. ин-тында аға лаборант (1958–1959), Алматы зоотех.-малдәрігерлік ин-тында оқытушы, аға оқытушы (1962–1966), Қарағанды пед. ин-тында аға оқытушы, доцент (1966–1969), Қарағанды кооперативтік ин-тында декан, доцент (1969–1972), ҚазПИ-де (1972–1985, қазіргі ҚазҰПУ) доцент, проф., Қазақ мемл. а. ш. ин-тында (1985–1995, қазіргі Қазақ ұлттық агр. ун-ті) кафедра меңгерушісі, ҚазҰУ-да проф. (1995–2000, 2002 жылдан) қызметтерін атқарады. «Активность субъекта в теоретическом познании» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Б. 120-дан астам ғыл. еңбектің авторы.
Термиялық қажу
Термиялық қажу (ор. термическая усталость)— температура кернеулердің дүркін-дүркін қайталанып әсер етуінің арқасында материалдардың қирауы.
Дереккөздер
Санат:Материалдар
Жастықтық бітім
Жастықтық бітім - жастық пішінді сфероидтерден тұратын спилиттерге (шарлы лаваларға) тән бітім. Мүндай бітім негізді лаваның су астында ағуынан қалыптасады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Насихат
Насихат, саяси насихат (латынның propaganda – тарату) – қандай да бір идеялар мен ілімдерді, теориялық білімдерді көпшілік арасында тарату, түсіндіру формасы. Алғаш рет Рим папасы Александр VІІ (1655 – 67) арнаулы құжатта пайдаланған. 20 ғасырдың 20 – 30-жылдары Насихат теориясының негізі қаланды. Неміс философы В.Меде сыртқы ықпалда болатын адам психикасын зерттеу принциптерін тұжырымдаса, америкалық зерттеушілер Д.Ликас пен С.Бритт аудиторияға әсер ету және тиісті сезімдер мен реакцияларды ынталандыру амалдарын жүйеледі. Насихат қоғамда белгілі бір көңіл-күйлерді қалыптастыруға және азаматтардың санасында қайсыбір құндылықтар мен түсініктерді бекітуге бағытталған қызмет болып табылады. Оның мақсаты – билік иесінің, саяси топтың, қозғалыстың мақсат-мұраттарына неғұрлым көп халықты ұйытып сендіру, соңынан ерту. Саяси Насихат түрлеріне қайсыбір саяси доктринаны, дінді, ұлттық идеяларды, белгілі бір топ мүдделерін немесе ғаламдық құндылықтарды насихаттау жатады. Ол белгілі бір маңызы бар саяси әрекеттерді (сайлау, қарсылық және ынтымақтастық шаралары, мемлекетаралық келіссөздер, т.б.) идеялық жағынан қолдау үшін пайдаланылады. Саяси Насихаттың тиімділігі қоғамдық сананың жай-күйіне, Насихат субъектісінің қабілеті мен мүмкіндіктеріне, сондай-ақ ақпарат беру құралдарына байланысты. Әдетте демократиялық мемлекеттерде Насихат ұғымының орнына жұртшылықпен байланыс, паблик рилейшнс (publіc relatіons) секілді ұғымдар қолданылады; қысқаша Үгіт.
Дереккөздер
Санат:Қоғам
Батиграфиялық қисық
Батиграфиялық қисық — суқойма (көл, бөген, теңіз) бетінің ауданы мен көлемінің тереңдігіне сәйкес өзгеруі немесе суқойманың түрлі деңгейде толуына қарай деңгейлік белгінің өзгеруі арасыңдағы тәуелділік графигі. Біріншісі — әдетте, аудандар немесе шаралар қисығы, екіншісі — көлемдер немесе сыйымдьшықтар қисығы деп аталады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
АҚШ-тағы алкогольдік және темекі өнімдерінің салық басқармасы
АҚШ-тағы алкогольдік және темекі өнімдерінің салық басқармасы - спирттік сусындар жарнамасының толық иесі. Осы өкілеттігіне сүйене отырып, спирттік өнімдер шығаратын кез келген компанияның заңды бұзғаны үшін толықтай тоқтатып, тіптен жабуға, ешбір жарнама түріне рұқсат бермеуге де билігі бар басқарма.
Дереккөздер
Санат:АҚШ Санат:Құқық
Бағдат Байшалұлы Әлиев
Бағдат Байшалұлы Әлиев (10 қазан, 1958 жыл, Алматы облысы Жамбыл ауданының Рославль ауылында туған) - Жамбыл аудандық мәслихатының хатшысы.
Қоғамдық қызметі
Жамбыл аудандық мәслихатының 3-ші және 4-ші шақырылым депутаты (2004, 2006).
Дереккөздер
Санат:10 қазанда туғандар Санат:1958 жылы туғандар Санат:Жамбыл ауданында (Алматы облысы) туғандар Санат:Қазақ ұлттық аграрлық университеті түлектері Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) мәслихатының хатшылары Санат:Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан Республикасының парламентіне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Астанаға 10 жыл медалінің иегерлері
Рэмбрандт (Айова)
Рэмбрандт (Rembrandt) — Айова штатының Бьюна-Виста округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.5 км². FIPS коды — 19-66360.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 228 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Бьюна-Виста округы (Айова)
Баттауық
Баттауық  (Imperata) – астық тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдік туысы. Оның жұмыр баттауық немесе тышқанқұйрық баттауығы (І. сylіndrіca) деген бір түрі Қазақстанның барлық аудандарында кездеседі. Биіктігі 30 – 125 см, жатаған өркенді өсімдік. Сабағы түксіз, майда болады. Түбіндегі жапырақтары қалың таспа тәрізді жалпақ, ал сабақ бойындағы жапырақтары жіңішке түтік пішінді келеді, тілшесі өте қысқа. Гүлшоғыры күміс сияқты жылтыр, ұзындығы 5 – 10 см. Сәуір – мамыр айларында гүлдейді. Баттауық – сәндік өсімдік; жылтыр ақ масақтары гүлшоғыр жасау үшін пайдаланылады. Шөлді аймақтарда гүлдегенге дейін мал азығы үшін жиналады. Сабағын әр түрлі өрме заттар жасауға қолданады.
Сілтеме
Санат:Астық тұқымдасы
Сидней (Небраска)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Небраска қалалары
Тетік
Тетік (ор. деталь) — құрастыру операцияларын қолданбай жасалған бұйымның бөлшегі.
Дереккөздер
Санат:Материалдар
АҚШ-тағы тұтынушы мәселелері жөніндегі басқарма
АҚШ-тағы тұтынушы мәселелері жөніндегі басқарма - федералдық үкіметтегі тұтынушы құқығын қорғайтын бас орган, 1971 жылы құрылған. Федералдық үкіметтің тұтынушы құқығын қорғау туралы шараларына қатысты ақпараттарды жинап үйлестіреді.
Дереккөздер
Санат:АҚШ Санат:Құқық
6 сәуір
Сәуірдің 6 — Григориан күнтізбесінде жылдың 96-шы күні (кібісе жылдарда 97-ші). Жылдың аяғына 269 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:6 сәуір
Тері рагы
Тері рагі күн астында көп уақыт өткізетін терісі ақ адамдарда жиірек кездеседі. Әдетте ол күн сәулесі мол түсетін жерлерде пайда болады. Тері рагінің әр түрлі формалары бар. Әдетте ол кішкентай сақина тәрізді болып басталады, ортасы батыңқы, маржан түстес болып келеді, оның бірте-бірте көлемі ұлғая бастайды. Көп жағдайларда, тері рагі егер дер кезінде емдесе онша қауіпті емес. Рак өсіндісі хирургиялық жолмен ғана алынады. Егер рак ісігіне айналуы мүмкін созылмалы жара пайда болса, онда дәрігерге көрініңіз. Тері рагін болдырмау үшін ақ түсті адамдар күн көзінен қорғанып, үнемі ши қалпақ киіп жүруі керек. Тері рагімен ауыратын адам, егер оның күн көзінде ұзақ болуына тура келсе, күн сәулесінен қорғайтын арнаулы кремді пайдалануына болады. Мырыш тотығының майы — онша қымбат емес, әрі тері рагі ауруының алдын алу үшін пайдалы дәрі.
Дереккөздер
ISBN 5-615-01453-9
Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. Сол үшін оларға көп-көп рақмет!
Санат:Медицина
CNN
CNN (Кейбль-Ньюс-Нетуорк, яғни, Жаңалықтардың Кабельді Торабы) — жаңалықтар желісі. 1980 жылы негізін қалаған - Тед Тернер. Оның CNN-ды құруына төрт жыл уақыты, 100 миллион доллар ақшасы кеткен. Time Warner құрамына кіреді.
Бүгінде CNN әлемнің 200-ден астам елінде 40 тілде сөйлеп, 160 миллионнан астам үйге еніп тұр. Оны қазір 1,5 миллиард адам көреді. Негізінде, 6 миллиардтық адамзат түгел көре алады. Әлгі 1,5 мил­лиард адам – кабельді телевизия жүйесіне қосылғандар. CNN айналасы 30 жылдың ішінде біздің мына әлем туралы түсінігімізді өзгертті. Ғарыш серіктері арқылы Тернер жұмыр Жерді қаусыра қауыштыратын ғажайып құралға ие болды. “CNN планетаны Жаһандық ауылға айнал­дырды. Ал біздің бәрімізді көршілерге айнал­дырды” – “Деньги” журналында сонау 1996 жылы (№29) жарияланған мақаласында Ангелина Сирина осылай деп әдемі айтқан. Американ супермар­кет­тері тәулігіне жиырма төрт сағат бойы, аптасына жеті күн бойы жұмыс істейді. CNN де солай. Бұл тұрғыдан қарағанда, тіпті, CNN бүкіл планетаны бір супермаркетке айналдырды десе де болатындай. Иә, қазір бүкіл адамзат CNN-нің арқасында бір тауарды бір мезетте ала алады. Жаһандануды жеделдетіп жіберген жайдың бірі CNN болар, тегі.
Тернер таңдаған пішіннің сәтті шыққаны сондай, CNN көп ұзамай-ақ Американың аясынан асып, бүкіл әлемді қамтып кетті. Енді жер шарында CNN жедел көрсетпейтін бірде-бір елеулі оқиға қалмауға айналды. Ең кереметі, CNN тілшілері портативті жер серігі коммуникациялық жүйелерінің көмегімен сол оқиғалардың тура ортасынан тікелей репортаждар беруді бастады. Қазір мұнымен ешкімді таңдандыра алмайсыз, ал өткен ғасырдың 80-ші жылдарының басында бұл телевизия мүмкіндігі туралы түсінікті төңкеріп түсірген жаңалық еді.
Диопсидит
Диопсидит — моноклиндік пироксен — диопсидтен тұратын пироксениттің түрі. Қосымша минерал ретінде оливин, ромбылық пироксен, негізді плагиоклаз, магнетит кездеседі. Диопсидит ультранегізді интрузияларда желі ретінде, габброидтік, габбро-плагиограниттік, габбро-сиениттік, габбро-диориггік, гранодиориттік интрузияларда алғашқы дериваттар ретінде дамиды.
Дереккөздер
Санат:Геология
Тунголька
Тунголька — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Киевский Еган өзенінің оң жағалауынан 183 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВасюган өзенінің құйылысынан Вах өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Васюган, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері Санат:Жоғарғы Обь су алабы өңірі өзендері
Становая (Уй тармағы)
Становая — Ресейдегі өзен. Омбы облысы, Новосибирск облысы, Тюмень облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Уй өзенінің сол жағалауынан 217 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Омь өзенінің құйылысынан Оша өзенін қоспағанда Есіл өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Есілге қосылу құйылысына дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Камакан
Камакан (Camacan) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Оңтүстік Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Ильеус-Итабуна экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 26 703 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 679,56 км² шамасында. Халық тығыздығы — 42,2 адам/км².
Тарихы
Қала 1961 жылы құрылған.
Санат:Баия елді мекендері
Әлібекұлы кен орны
Әлібекмола - Каспий маңы ойысының шығыс бөлігіндегі ірі мұнай-газ-конденсат кенорны. Ақтөбе облысында, Шұбарқудық станциясынан 175 км-де. Құрылым сейсмобарлау көмегімен 1959-1960 ж. айқындалды. 1961-63 және 1979-80 ж. нақтыланды. Іздестіру жұмыстары 1983 ж. басталды. Кенорын 1986 ж. ашылды. Аймақтық орны жағынан Каспий маңы ойысының шығыс өрнеуі маңында, Жаңажол тектоникалық баспалдағының ауқымында орналасқан жене ойыстың тұзасты кешенінде жайғасқан.
Сия (Солтүстік Двина тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вага өзенінің құйылысынан Пинега өзенін қоспағанда, сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Талала (Оклахома)
Талала (Talala) — Оклахома штатының Rogers округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 273 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.8 км² шамасында. FIPS коды — 40-72200.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Майгүл Ибрагимқызы Қазтұрғанова
Майгүл Ибрагимқызы Қазтұрғанова (1.5.1951 жылы туған, қазіргі Алматы облысы Ескелді ауданы Еңбек ауданы) – әнші. ҚР Халық артісі (1995). Құрманғазы атындағы Алматы Мемлекеттік консерваториясының әншілік-хор факультетін (Н.Д. Юмашевтің жетекшілігімен) бітірді (1980). Өзінің шығармашылық жолын “Отырар сазы” фольклорлық-этнографиялық ансамблінде жеке әнші ретінде бастады (1980 – 90). Содан кейін бұрынғы Талдықорған облысы филармониясы жанындағы “Алтын дән” ансамблінің әншісі болып жұмыс істеді (1990 – 98). 1998 жылдан Н.Тілендиев атындағы оркестрдің соло-әншісі. Әншінің репертуарында қазақ халық және кәсіби композиторларының, әлем халықтарының әндері бар. 1994 жылы Пхеньянда өткен Дүниежүзілік фестивальда Қазтұрғанова жеңімпаз атанды. “Отырар сазы” ансамблінің құрамында Ирак, Германия, Франция, Қытай, Түркия, Корея, т.б. елдерде қазақ өнерін паш етті.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1951 жылы туғандар
Медет Мақсұтұлы Сартбаев
Сартбаев Медет Мақсұтұлы - Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі төрағасының орынбасары.
1966 ж. 16 қыркүйекте Бішкек қаласы (Қырғыз КСР) туған.
1991 ж. М.Горький атындағы Орал мемлекеттік университетін (Свердловск, РФ),
1985-87 жж. - Кеңес Армиясының қатарында азаматтық борышын өтеген.
1991-92 жж. – Қазагроөнеркәсіп банкінің аға экономисі, аға референті.
1992-98 жж. - ҚР Ұлттық банкінің жетекші экономисі, бөлім бастығы, басқарма бастығының орынбасары - бөлім бастығы, басқарма бастығы, монетарлық операциялар департаменті директорының орынбасары.
2000 ж. - ҚР экономика вице-министрі.
2000-2001 жж. - «Қазақстан Халық Банкі » АҚ басқарма төрағасының орынбасары.
2001-2003 жж. - «Қазақстан Даму Банкі » АҚ вице-президенті.
2004 ж. - «Кайсар Asset Management» АҚ президенті.
2005-2006 жж. - «Маркетингтік-сараптамалық зерттеулер орталығы» АҚ Басқарма төрағасының орынбасары. 2006 жылдан - Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі төрағасының орынбасары.
Дереккөздер
<References/>
Санат:1966 жылы туғандар Санат:Қырғызстанда туғандар Санат:Қазақстан банкирлері
Көлемдік кернеулік күй кезіндегі меншікті потенциялдық энергия
Көлемдік кернеулік күй кезіндегі меншікті потенциялдық энергия. мұндағы ,, - бас кернеулер, E - бойлық серпімділік модуль, μ - Пауссон коэффициенті.
Дереккөздер
Санат:Материалдар механикасы терминдері
Валериан Павлович Каретников
Шығармашылық өнер жолы
Шығармашылық өнер жолын Мәскеудің эксперименталды балетінде концертмейстерліктен бастады. 1931 – 41 жылдары Иркутск, Челябинск, Пермь қалаларының әр түрлі музыкалық ұжымдарында концертмейстер әрі дирижер қызметін атқарды. 1945–46 жылдары Новосибирск опера және балет театрының концертмейстері, 1946 – 55 жылы Қазақ опера және балет театрының концертмейстері және дирижері болды. Осы театр сахнасында ол С.В. Рахманиновтың “Алеко”, Р.Планкеттің “Корневиль қоңыраулары”, тағы басқа спектакльдер қойды. 1946 жылдан Алматы консерваториясының концертмейстері, 1952 жылдан осы консерватория жанындағы опера студиясының дирижері (1981 жылдан доцент) болды.
Дереккөздер
Санат:15 желтоқсанда туғандар Санат:1908 жылы туғандар Санат:Иркутск облысында туғандар Санат:30 шілдеде қайтыс болғандар Санат:1983 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан дирижерлері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері
Децилитр
Децилитр - 1 литрдің оннан бір бөлігі.
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы
АҚШ-тың пошта қызметі
АҚШ-тың пошта басқармасы жалған ақпарат тарататын жарнамаларды, порнография, лотерея ойындарына шақырулар мен тұрғындарды алдау пиғылындағы хабар-ошарлардың пошта арқылы таратылмауын қадағалайды.
Дереккөздер
Санат:АҚШ Санат:Құқық Санат:Байланыс
7 сәуір
Сәуірдің 7 — Григориан күнтізбесінде жылдың 97-ші күні (кібісе жылдарда 98-ші). Жылдың аяғына 268 күн қалады.
Батырша
Батырша  – Павлодар облысы Баянауыл ауданы Майқайың кентінен солтүстік-шығысқа қарай 38 км жерде орналасқан көл.
7 сәуір
Сыртқы сілтемелер
Санат:7 сәуір
Тунгусская (Ай тармағы-Иголы)
Тунгусская — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ай-Игол өзенінің оң жағалауынан 23 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.
Батырша
Гидрографикасы
Аумағы 6,8 км2, теңіз деңгейінен 138,0 м биіктікте. Ұзындығы 3,5 км, енді жері 2,4 км, жағалау бойының ұзындығы 10,2 км. Көл жағалауы төбелі жазықты келген. Суының ең жоғары деңгейі сәуірде, төменгісі қазан айында, су деңгейі жылына 0,6 м-ге ауытқып отырады. Қарашада суы қатып, сәуірде мұзы ериді. Суы тұзды, сілтілі және кермек. Көл мал суаруға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Баянауыл ауданы көлдері
Жайық сырты бөлігін басқару жөніндегі азаматтық комитет
Жайық сырты бөлігін басқару жөніндегі азаматтық комитет - Жайық өзенінің сол жағалауын қоныстанған қазақ ауылдарын басқару мақсатында 1917 ж. Ақпан революциясы жеңісінен соң құрылған атқарушы орган. Революция дүмпуімен етек алған саяси еркіндік және қоғам өмірінің демократиялануы жағдайында, Уақытша үкімет жария еткен әлеуметтік келісім саясатына орай 1917 ж. жаңа стильмен 7 наурыз күні Орал облысындағы қазақ интеллигенция өкілдері мен елдің «игі жақсыларының» бас қосуы нәтижесінде Орал қаласында құрылды. Оның атқару комитетінің төрағасы болып белгілі заңгер Б. Қаратаев, мүшелері болып белгілі ағартушы, Өлеңті болысының управителі F. Әлібеков, Орал облысы басқармасының қызметкері А. Әбенов, Орал уездік полиция басқармасының қызметкері Ы. Тоқберлиев, Жымпиты земстволық ауруханасының меңгерушісі Л.Құceпқалиев және Қароба болысының управителі Ә. Әйтиев сайланды. Жиналыс атынан Қаратаев мемлекеттік Дума төрағасы Родзянконың атына құттықтау жеделхат жолдады. Комитеттің алғашқы мәжілістері негізінен қай ру «неғұрлым революцияшыл», соған орай Жайық сыртын Шыңғыс тұқымы — төрелер басқаруы тиіс пе, не билікті «қара қазаққа» жататын ру өкілдері қолға алуы керек пе деген айтыс төңірегінде жүрді. Осы келіспеушілік салдарынан 1917 ж. 10 наурыз күнгі ұлттық интеллигенция мен ел өкілдері мәжілісінде азаматтық комитет таратылып, оның орнына Жайық сырты бөлігін басқару жөніндегі уақытша комитет құрылды.
Тунгусская (Ай тармағы-Иголы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВасюган өзенінің құйылысынан Вах өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Васюган, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Жайық сырты бөлігін басқару жөніндегі азаматтық комитет
Дереккөздер
Санат:Қазақстан тарихы
Тунгусская (Ай тармағы-Иголы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Месопотамия ойпаты
Месопотамия ойпаты (Mesopotamіa – грек. mesos – аралығы, potamos – өзен) — Тигр мен Евфрат өзендерінің орта және төменгі ағысының алабында орналасқан ойпат.
Түгелдей дерлік Ирак жерінде, аздаған бөлігі Сирияға, Иранға және Кувейтке қарайды. Оңтүстік-шығысы Парсы шығанағымен шектеседі. Альпілік қатпарлы белдеу мен Араб платформасының аралығындағы тау алды шеткі иінінің орнында қалыптасқан. Парсы шығанағының теңіз шөгінділерінен және Тигр мен Евфрат өзендерінің аллювийлік шөгінділерінен тұрады.
Жер бедері тегіс, жазық. Орта тұсында және оңтүстігінде ең биік жері 100 м-ге жетпейді, ал шеттерінде 200 м-ге дейін барады. Солтүстігіне субтропиктік, оңтүстігіне тропиктік шөл климаты тән. Жазы өте ыстық, шілденің орташа температурасы барлық жерінде 36ӘС-тан астам, кей күндері 45 – 50ӘС-қа дейін жетеді. Ең салқын айдың орташа температурасы солтүстіктен оңтүстікке қарай –7ӘС-тан – 10ӘС-қа дейін өзгереді. Жылдық жауын-шашын мөлшері 100 – 200 мм. Ойпатпен солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай Тигр мен Евфрат өзендері ағады. Парсы шығанағына 195 км қалғанда екі өзен бір арнаға бірігеді де, Шатт-әл-Араб деп аталады. Оған сол жағынан Карун саласы келіп қосылады. Өзендері көктемде тасиды. Шатт-әл-Арабты бойлап Басра қаласына дейін теңіз толысқан кезде ірі теңіз кемелері өтеді. Бұдан жоғарыда жергілікті шағын кемелер ғана жүзе алады. Өзен суы жер суаруға пайдаланылады. Негізінен дәнді дақылдар егіледі. Көпшілік бөлігінде субтропиктік және тропиктік шөл мен шөлейт өсімдігі, өзен жайылмаларында тоғайлар, оңтүстігінде құрма пальмасы өседі. Месопотамия ойпатында орасан зор мұнай қоры шоғырланған (Киркук, Румайла кен орны).
Ірі қалалары:
Дереккөздер
* Қазақ энциклопедиясы
Рэмсэн (Айова)
Рэмсэн (Remsen) — Айова штатының Плимут округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 2.7 км². FIPS коды — 19-66405.
Талихина (Оклахома)
Қала тұрғындарының саны 1211 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.2 км² шамасында. FIPS коды — 40-72250.
Рэмсэн (Айова)
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 1,762 адамды құрады.
Талихина (Оклахома)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Рэмсэн (Айова)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары
8 сәуір
Сәуірдің 8 — Григориан күнтізбесінде жылдың 98-ші күні (кібісе жылдарда 99-шы). Жылдың аяғына 267 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:8 сәуір
АҚШ-тағы ұлттық авиациялық кеңес
АҚШ-тағы ұлттық авиациялық кеңес - қызметі бірнеше штатты қамтитын авиа-тасымалдаушылардың әуе хабарлары мен барлық жарнамасын қадағалап отырады.
Дереккөздер
Санат:АҚШ Санат:Құқық
Көмірлердің тотықсызданғандығы
Көмірлердің тотықсызданғандығы — бір алаптың құрамында бірдей мөлшердегі микроқұрамбөліктері 3-тен кем бар изометаморфтық көмірлер қасиеттерінің айырмашылығын сипаттайтын шартты термин.
Дереккөздер
Санат:Геология
Әлімбай кенорны
Әлімбай - Каспий маңы ойысының оңтүстік-шығыс өрнеуі маңындағы мұнай кенорны. Атырау облысында, Мақат станциясының шығысында 60 км жерде орналасқан. 1944ж. ашылған. Ортаңғы ыраның терригендік шөгінділерінің 425-450 м тереңдігінде орналасқан шағын жатынныңауданы 320 мың м2, тиімді мұнайлы горизонт қалыңдығы 7 м, жинауыштың ашық кеуектілігі 0,28, қойнауқаттың мүнаймен қанығу дәрежесі 0,7. Мұнайдың тығыздығы 888,6 кг/м3, 11,6% күкірті, 0,5% парафин бар. Кенорын игеруге дайындалуда.
АҚШ-тың ауыл шаруашылығы министрлігі
АҚШ-тың ауыл шаруашылығы министрлігі - дұрыс таңбаланбаған немесе тіркеуге қойылмаған улы химикаттарды мұқият қадағалап отырады. Ауыл шаруашылық министрлігі федералдык сауда комиссиясымен бірлесе отырып саудаға түсетін өнімдерді сатуға рұқсат береді.
Абай ауылдық округі (Қарқаралы ауданы)
Әкімшілік құрамы
Құрамына Айнабұлақ, Мыржық ауылдары кіреді. Орталығы – Айнабұлақ ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 729 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Қарқаралы ауданы ауылдық округтері
9 сәуір
Сәуірдің 9 — Григориан күнтізбесінде жылдың 99-шы күні (кібісе жылдарда 100-ші). Жылдың аяғына 266 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:9 сәуір
Техникадағы білдек
Техникадағы білдек (ор. станок в технике) — әртүрлі материалдарды өңдеуге арналған машина. Металдарды өңдеуге пайдаланылатын металкескіш білдектер; ағаштар, ағашкескіш білдектерде өңделеді, тастарды өңдейтін білдектер болады т.б. тоқыма өндірісінде тоқым білдектері қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Метал өңдеу
Фарфор
Фарфор - күйіктас (керамика) түрі. right|thumb|300px|[[Northern Song Cеладон фарфоры, XX ғасыр, Қытай.]]
Тарихы
Қыш өнеркәсібі Қытайдағы ең ежелгі қолөнерінің бірі екені бел­гілі. Жүздеген жылдар бойы осы қыш өне­рінің қыр-сырын меңгер­ген Қытай ұсталары ғажайып фарфор бұйымдарын ойлап тапты. Ғалымдар бұл жаңалықты XVІІ ғасырда (Таң дәуірінде 618-907 жылдары) ашылды деп есептеген­мен, Шығыстық Хань дәуірі кезін­де-ақ (25-220 жылдары) фарфор бұйымдарын жасай бастаған. Дегенмен, Таң дәуірінде фарфор жасау технологиясы оның шыңына жетті деп есептеуге болады.
Қытай ұсталары көбінесе жылты­ратудың үстінен бәдіздеудің әдісін пайдаланады. Мөлдір емес эмаль бояу­лы бұйымды отқа қойғаннан кей­ін керемет қанық түске ие бола­тын көрінеді. Бұл әдіс ХV ғасырда ой­лап табылған. Фарфорлық бұйым­дарды бәдіздеу өзінің көп қырлы­лы­ғымен, символикалық мәтіндерімен сипат­талмақ.
Соңғы 600 жыл барысында Цзин­дэчженнен шыққан фарфор бұйым­дары Азия, Африка, Еуропа және Америка елдерінің қоғамдық өміріне дендеп енген. “Мин кезін­де ең үздік фарфор Цзиндэчженде жасалған” деп ерте кезде айтылған екен. Содан бері де көп еш нәрсе өзгермеген. Өйткені, бүгінде 600 мың ғана тұрғыны бар атақты қалада оның әрбір ересек тұрғыны фарфор өнеркәсібінде еңбек етеді.
Көптеген елдердің император­лары мен корольдерінің сарай­ларында Цзиндэчженде нәзік талғаммен жа­сал­ған фарфор бұйымдарынан кол­лек­ция жинау даңқ пен мәртебе бо­лып саналып келген десек, мыңдаған жылдар бұрын осы қаланың фар­форлары Орталық және Батыс Азия­ны басып өтетін Жібек жолы бойы­мен және теңіз үстіндегі Фарфор жолымен әлемнің түкпір-түкпіріне тарағаны тағы аян.
Дереккөздер
Санат:Күйіктас заттар Санат:Диэлектриктер Санат:Мүсін жасау материалдары
АҚШ-тың ауыл шаруашылығы министрлігіне қарасты бидай басқармасы
АҚШ-тың ауыл шаруашылығы министрлігіне қарасты бидай басқармасы - бидай өнімдерінің жарнамасын бақылайды. Тұтынушыларға жалған ақпараттар таратылмауына жауапты орган.
Дереккөздер
Санат:АҚШ Санат:Құқық
IC 1962
IC 1962 — Эридан шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 13283, ESO 548-50, MCG -4-9-31.
Сыртқы сілтемелер
IC 1962 Санат:Эридан (шоқжұлдыз)
Кен орындарды геологиялық-экономикалық бақылау
Кен орындарды геологиялық-экономикалық бағалау- кен орынды оның геологиялық және тау-кен технологиялық ерекшеліктеріне, пайдалы қазбалардың өнеркәсіптік құндылығына, өндірілген минералдық шикізатты пайдаланудың ықтимал экономикалық тиімділігіне жан-жақты баға беру. Кен орындарды геологиялық-экономикалық бағалау жүргізілген геологиялық барлау нәтижелеріне негізделеді, сөйтіп ол кен орынның геологиялық ерекшеліктерін, тау-кен технологияларының талаптарын, жер қойнауын пайдалануды және қоршаған ортаны қорғау шараларын тиімді де ұтымды пайдалануды қамтамасыз ететін талаптарды ескеретін мардымдылық (кондиция) мәселесін нақтылау негізінде қорларды есептеу барысында қорытындыланады. Бағалаудың экономикалық жағы қор есебінің нәтижелеріне негізделеді жене ол кен орынды пайдалануға жене өнеркәсіптік кешенді тұрғызуға жұмсалған күрделі қаржының тиімділігін де ескереді.
АҚШ-тың әділет министрлігі
АҚШ-тың әділет министрлігі - жарнамаға қатысты заңдардың тәжірибеде қолданылуын бақылайды, осыған қатысты федералдық органдардың ұсыныстары, толықтырулармен және өзгертулермен де шұғылданады.
Дереккөздер
Санат:АҚШ Санат:Құқық
Домбығу
thumb Домбығу (oedema). Организмдегі тұз-су алмасу процесінің бұзылуынан тканьде сұйықтың көп жиналуынан, немесе зақымданудан, қабынудан дененің пішіні мен көлемінің үлкеюі. Стоматологияда ангионевротикалық домбықпалар — ерін, мұрын, қас-қабақ және ауыздың шырышты қабығынын, ісінуі кездеседі. Созылмалы инфекциялық аурулар, салқын тию, дәрі-дәрмек, тамақ және микробты аллергиялар да қоздырушы факторлар боп табылады. Солардың бірі — Квинке домбығуы ерін тканьдерінің ісінуімен байқалса, Малькерссон — Розенталь синдромында ерінмен бірге бет нервісінің қабынуы және тіл бетінде қатпарлар (бүкпе) пайда болуымен ерекшеленеді.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
10 сәуір
Сәуірдің 10 — Григориан күнтізбесінде жылдың 100-ші күні (кібісе жылдарда 101-ші). Жылдың аяғына 265 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:10 сәуір
Лагареш (Фелгейраш)
Лагареш (Фелгейраш) (Lagares (Felgueiras)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Фелгейраш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 526 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,52 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1 002,40 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Жер асты суының гидрологиясы
right|thumb| alt=A.|180 px|[["Жер асты суы"]]
Жер асты суы ның гидрологиясы ( грекше, һуdor — су, ge— жер, logos — ілім)жер асты суларының шығу тегі, құрамы, қасиеттері, таралу зандылықтары мен қозғалысы, сонымен бірге тау жыныстарымен өзара әрекеттестігі туралы ғылым, жалпы гидрология ғылымының бір саласы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Темпера
Темпера (tempera, temperare – бояуларды араластыру) – бояумен салынған кескіндеме. Темпера алу үшін табиғи (жұмыртқа, өсімдік сөлі, т.б.) және жасанды эмульсиялар (желімнің майлы әрі сулы немесе майлы лактың қосындысы) қолданылады. Темпера Ежелгі Мысырда (Египет) белгілі болған. Орта ғасырда қондырғылы кескіндеменің негізгі әдісіне айналды. Қазіргі кезде қондырғылы және сәндік жұмыстарда кеңінен қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Сәулет өнері
Соус Сиоукс Сити (Небраска)
Соус Сиоукс Сити (South Sioux City) — Небраска штатының Dakota округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 11925 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13.5 км² шамасында. FIPS коды — 31-46030.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Небраска қалалары
Пневмопексия
Пневмопексия — хирургиялық операция: өкпені кеудедегі қабырғаға медиастинальді сірі қабыққа, диафрагмаға немесе екінші өкпеге жапсыра салу.
Меншікті жұмыс
Меншікті жұмыс. Материалдың механикалық сипаттамаларының ішінде үлгінің үзілуіне дейінгі деформацияға сәйкес келетін, соққы әсерге қарсылық жасау қабілеті. Меншікті жұмыс неғұрлым жоғары болса, үлгінің қирату үшін материалдың көлем бірлігіне келетін энергия да соғұрлым үлкен болуы тиіс. Меншікті жұмысты толық жұмыстың үлгінің көлеміне қатынасымен есептеуге болады.
Дереккөздер
Санат:Материалдар механикасы терминдері
11 сәуір
Сәуірдің 11 — Григориан күнтізбесінде жылдың 101-ші күні (кібісе жылдарда 102-ші). Жылдың аяғына 264 күн қалады.
Слобозерка
Слобозерка — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Слобод көлі - Кехта өзені орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
11 сәуір
Сыртқы сілтемелер
Санат:11 сәуір
Слобозерка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вага өзенінің құйылысынан Пинега өзенін қоспағанда, сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
АҚШ-тағы тұтынушы тауарларының қауіпсіздігі жөніндегі комиссия
АҚШ-тағы тұтынушы тауарларының қауіпсіздігі жөніндегі комиссия - адам өміріне қауіп төндіретін тауарлардың таратылмауын қадағалайды. Мұндай тауарлар сауда айналымына түссе, барлық ақпарат құралдары арқылы оның қауіптілігін жұртшылыққа жария етеді.
Тұтынушылар тарапынан сатып алған заттары берілген жарнамаға сай еместігі туралы мәлімет алса, соны тексеріп Әділет министрлігі арқылы шара қолдануын талап етуге өкілеттігі бар.
Дереккөздер
Санат:АҚШ Санат:Құқық
Көктүріктер
Көктүріктер– Түрік қағанаты кезіндегі түркі халықтарының жиынтық атауы. Ғылымда Көктүріктер термині бекітілмегенімен, көбінесе, тарихи-әдеби еңбектерде қолданылады.
Дереккөздер
Қазақ Энциклопедиясы, 11 - том
Санат:Тарих
Ескі Сырца
'''Стар. Сырца''' — Ресейдегі өзен. Омбы облысы, Новосибирск облысы, Тюмень облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ертіс өзенінің сол жағалауынан 1125 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Омь өзенінің құйылысынан Оша өзенін қоспағанда Есіл өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Есілге қосылу құйылысына дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Нүктенің үдеуі
Нүктенің үдеуі. Нүктенің жылдамдығының бағыты мен модульдің уақыт бойынша өзгеруін сипаттайтын векторлық шама.
Талога (Оклахома)
Талога (Taloga) — Оклахома штатының Dewey округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 299 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.313084 км² шамасында. FIPS коды — 40-72350.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Оклахома қалалары
Акрилдік реагенттер (бұрғылау ісінде)
Акрилдік реагенттер (бұрғылау ісінде) - негізінен бұрғылау және тығындау ерітінділерінің су қайтарымдылығын төмендетуші ретінде пайдаланылатын, ыстыққа төзімді синтетикалық полимерлер.
Бұрғылау ерітіндісі құрамында 160-180 °С температураға дейін ғана төзімді. Акрилдік реагенттер - суда еритін Акрилдік реагенттер (гипан, полиакриламид), ал 200-250°С-қа дейінгі төзімді реагенттер - сілтілердің әлсіз ерітінділерінде еритін Акрилдік реагенттер (метас, М-14) деп аталады. Бұл реагенттер көп валентті катиондармен суда еритін тұздар түзеді. Бұрғылау ерітінділерінің су қайтарымдылығын төмендету үшін оған ерітінді массасының 0,5-2%-дай шамада Акрилдік реагенттер, ал шегендеуші ерітіндіге 1,5-2,0%-дай шамада Акрилдік реагенттер қосу тиімді. Акрилдік реагенттер флокулянт ретінде қатты фазасының мөлшері төмен ерітінділерде, кальцийленген содамен бірге бентонит сапасын жоғарылатуға да қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Бұрғылау
Александр Антонович Хапсалис
Хапсалис Александр Антонович, ) — спортшы, футболдан халықаралық дәрежелі спорт шебері.
Карьерасы
1973-75 жылдары "Қайраттың", 1976-82 жылдары Киевтің "Динамо" командасының құрамында ойнады. 1978, 1982-84 жылдары КСРО Кубогінің иегері атанды. 1980-82 жылдары КСРО чемпиондығына қол жеткізді. 1976-85 жылдары КСРО құрама командасының мүшесі болған.
1973 жылы "Қайраттың" екінші құрамында ойнады. Ұзамай негізгі құрамда ойнай бастады. Негізгі құрамдағы тұңғыш ойынын 1974 жылы 27 мамырда "Заря Ворошилов" клубына қарсы өткізді. Бұл КСРО кубогы матчы болатын. 1975 жылы "Қайрат" сапында КСРО бірінші лигасында ойнады.
1975 жылы Ташкентте халықаралық турнирде үздік мерген атанды да, "Динамо Киев" бапкерлерінің бірі Михаил Ломанның көрсетуімен Валерий Лобановскийдің көзіне түседі. Ұзамай сол клубқа ауысты. 1976 жылы 4 сәуірде киевтіктер сапындағы тұңғы ойынын "Динамо Мәскеуге" қарсы өткізді. Хапсалис кездесудің 68-минутында алаңға шықты.
1983 жылы сол Мәскеудің "Динамосына" ауысты. Кейін Украин КСР-індегі бірнеше клубта доп тепті.
Ұлттық құрама
1979 жылы КСРО құрамасы сапында екі ойын өткізді. 7 шілдеде ЕУРО-1980 іріктеуінде Финляндияға қарсы ойында бірінші, 14 қазанда Румынияға қарсы жолдастық кездесуде екінші ойынын өткізді. Финляндиямен ойыында бір гол соқты, бұл ойын 1:1 есебімен тең аяқталды.
Жеке өмірі
КСРО дәурінде дәрігерлер "жүрегі нашар" деген диагнозбен футбол ойнауына тыйым салды, тіпті "егер біздің ескертуімізді тыңдамай ойнай берсе, бір кінәлі болмаймыз" деген тілхат та жазып берді. Бірақ соған қарамастан Хапсалис 1993 жылға дейін доп тепті.
Екі рет үйленген, екі әйелінен төрт перзенті бар.
Қазір Лос Анжелесте футбол мектебі бар, өзі соның қожайыны.
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша футболшылар Санат:Қайрат ФК ойыншылары Санат:Динамо Киев ФК ойыншылары Санат:КСРО футболшылары Санат:КСРО Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Динамо Мәскеу ФК ойыншылары Санат:ЦСКА Киев ФК ойыншылары Санат:Колос ФК ойыншылары
Көктұма (көне қала)
1253 жылы әйгілі саяхатшы Виллем Рубрук осы қаладан өтіп кеткен.
Көппроцессорлық кешен
Көппроцессорлық кешен (Многопроцессорный комплекс; multiprocessing complex) — бір мезгілде келісімді түрде параллель жұмыс істейтін процессорлар жиыны.
Астана
Астана (бұрынғы атаулары: Ақмолинск, Целиноград, Ақмола, Нұр-Сұлтан) — 1997 жылғы 10 желтоқсаннан бастап Қазақстан Республикасының елордасы. Акмолинск қала мәртебесін 1862 жылғы 26 қыркүйекте алды. 2023 жылғы 1 қаңтар жағдайы бойынша қала тұрғындар саны 1 354 435 адам, бұл Алматыдан кейінгі Қазақстандағы екінші көрсеткіш. Қала Қазақстанның орталық бөлігінің солтүстігінде Ақмола облысында, Есіл өзенінің алабындағы өзен маңы жазықтығында орналасқан. Миллионер қаласы мәртебесіне 2017 жылдың маусымында қол жеткізілді, ол кезде тұрғындар саны 1 002 874 тұрғын болды. Астана елдің солтүстігінде Есіл өзенінің жағасында орналасқан. Әкімшілік жағынан қала 4 ауданға бөлінген.
Қазақстанның заманға лайық жаңа астанасын салу идеясы Мемлекеттің бірінші президенті Нұрсұлтан Назарбаевқа тиесілі. Елорданы Алматыдан Ақмолаға ауыстыру туралы шешімді Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесі 1994 жылы 6 шілдеде қабылдады. Астананы ресми көшіру 1997 жылғы 10 желтоқсанда жүзеге асты. Президенттің 1998 жылғы 6 мамырдағы Жарлығымен Ақмоланың атауы Астана болып өзгертілді. Жаңа астананың халықаралық тұсаукесері 1998 жылғы 10 маусымда өтті. 1999 жылы Астана ЮНЕСКО шешімімен «Бейбітшілік қаласы » атағын алды. Қазақстанның бас қаласы 2000 жылдан бастап Астаналар мен ірі қалалардың халықаралық ассамблеясының мүшесі.
Азияның солтүстігінде орналасқан елорда. Қала бес ауданнан — «Алматы », «Сарыарқа », «Есіл », «Байқоңыр » және «Нұра » ауданынан тұрады.
Физика-географиялық сипаттамасы
Қаланың геологиясы — солтүстік бөлігінде бөлінбеген палеозойлық шөгінділер, ал оңтүстік және батыс бөліктерде орта төрттік шөгінділер. Қаланың көп бөлігі шөгінді тау жынысында, негізінен құмдақ саздарда жатыр.
Су қоры
Астана қаласы қуаң аймақта орналасқан, негізгі су қоры өзен және жерасты су көздерінен құралады. Бастауын Нияз таулары бұлақтарынан алып, қысқы қар, жазғы жауын суымен толысып отыратын Есіл өзені қаланың негізгі су артериясы болып табылады. Есілдің қаладан ағып өтетін тұсынан шағын екі өзен Сарыбұлақ пен Ақбұлақ келіп құяды. Қаланы 25-30 км төңіректе шағын өзен-көлдер қоршап жатыр. Олардың кейбіреуі тұщы, кейбіреуі кермек сулы болып келеді. Негізгілері: Сасықкөл, Жоламан, Тышқанкөл, Танакөл, Жылтыркөл, Тазкөл, Қайнарлы, Тағанкөл, Майбалық, Бұзықты, Жалаңаш, Шенет, Ағанас, т.б.
Есіл өзенінің арналы ағысының ұзақтығы 562 км, су жиналу алабы 48 100 шаршы км. Оның Қазақстанды көктеп өтетін ұзындығы- 1 100 км, ал жалпы ұзындығы — 2450 км. Есіл Ресейдің Тюмень және Омбы облыстары арқылы ағып өтетін Ертіс өзеніне барып құяды. Есіл көктемгі қар суымен толысқан шақта ағысын үдетеді. Негізінен баяу ағысты. Қаланы сумен қамтамасыз ететін негізгі өзен болғандықтан, Есілге "Ертіс-Қарағанды" каналынан арна тарту жүзеге асырылды. Есіл баяу ағысты болғандықтан, оның табаны тереңде жатыр. Оның қала аумағындағы су жиналу алқабы 7400 шаршы км, бұған Вячеслав бөгені ауқымындағы 5310 шаршы км су жиналу алқабы қосылады. Есілге Мойылды, Тентек, Қарасу, Сарыбұлақ, Ақбұлақ өзендері келіп құяды, сонымен бірге су таратқыш канал арқылы Майбалық өзенімен жалғасып жатыр. Өзенде ақбалық, нәлім, мөңке, аққайран, сазан, шортан, көксерке, алабұға мекендейді. Бұрыннан қоныс тепкен қала бөлігі Есіл өзенінің солтүстігінде, оң жағалауға, темір жол магистралінен оңтүстікке қаарй етек жая орналасқан. Қала аумағының негізгі бөлігі, Есілдің Ақбұлақ және Сарыбұлақ тармақтарына келіп тұйықталады.
Есіл өзенінің алабында үш ірі бөген бар:
Алғашқы екеуі судың жиналуын ұзақ мерзім бойына реттеуге арналған, сонымен қатар кешендік бағытта жұмыс атқарып, 3 топтық су құбырлары арқылы Астана қаласын және ауылдық елді мекендерді сумен қамтамасыз етеді. Петропавл бөгенінің аумағы шағын, маусымдық су жинауды жартылай ғана реттеуге арналған. Қаланы тұрмыстық ауызсумен қамтамасыз етудің негізгі көзі-Вячеслав бөгені, оның жылдық су шығымы 67,2 млн текше м (жобадағы сыйымдылығы 410,9 млн текше м).
Сарыбұлақ солтүстіктен оңтүстік бағытта қаланың батыс бөлігі арқылы ағып өтеді. Оның аңғарының 8,5 км-дейі (ені 20-50 м) қыщ комбинантынан ӨМК-ға дейінгі аралықты қамтиды. Бұлақтың 5,8 км бөлігі қаланың жеке меншік үйлер мен көп қабатты үйлер салынған өңірі арқылы өтеді. Өнеркәсіп құрылыстарын бойлай өтетін тұсы — 3,3 км (ЖЭО-1-дің күлтөкпесінен темір жол қиылысына дейін), одан әрі 2,5 км селитебті өңірмен өтіп, Тілендиев даңғылынан 1,8 аралықпен Есілге ұласады. Бұлақтың саға тұсын айтпағанда, қала арқылы өтетін арнасын шылау басып, қамыс өсіп кеткен, кей тұстары үзіліп қалады.
Ақбұлақ қаланың оңтүстік-шығыс бөлігімен өтеді, оның табанына маусым аралығында ғана су жиналады, су жиналатын тұсы ЖЭО-ның 2 — нің маңы. Ақбұлақтың Абылай хан даңғылынан Есіл өзеніне барып құятын аралықтағы жағалауы қайта қалпына келтіріліп, абаттандырылды.
Қаланы тұрмыстық ауызсумен қамтамасыз етудің тағы бір жолы — жерасты су көздерін пайдалану. Ол жерасты жаңа су көздерін іздестіру-барлау және бұрыннан белгілі су көздері мүмкіндіктерін жаңа талап тұрғысынан бағалау арқылы жүзеге асып отыр. Мұндай жерасты су көздеріне: Ақмола су көзі кені (ол солтүстік-батыс жүлге (қаланың солтүстігіне қарай 5-15 км) және шығыс жүлгеден (қала іргесіне, ішінара Есіл өзені аңғарына таяу) тұрады), Есіл су көзі кені (қаланың оңтүстігіне қарай 0,5-10,0 км); Рожденственский су көзі кені (Нұра өзені аллювийлік шөгінді қыртысындағы жер асты суының жалпы пайдаға асу қоры 36,2 мың текше м/ тәуліті құрайды) жатады.
Климаты
Қала климаты аса континенталды. Жазы ыстық және құрғақ, ал қысы суық, ұзақ.
Орташа жылдық температурасы 3,1 °C. Жауын-шашын жылына 300 мм түседі. Жаздың орташа температурасы шамамен 20°С болғанымен, Орта Азияның ыстық ауа массаларына байланысты максималды температурасы 40 °C болуы да мүмкін. Ал қыстың орташа температурасы −15 °C шамасында, кейде Сібір аяздарының қалаға жетуіне байланысты -50 °C аязға дейін баруы мүмкін. Астана Ұланбатырдан кейінгі әлемдегі ең суық астана болып саналады.
Қаланың адамдар үшін онша қолайлы емес құрғақшылық пен қатты желге бейім даланың ортасында орналасқанына байланысты, қала айналасын жасыл белдеумен — ағаштар мен басқа да жасыл кеңістіктермен жабдықтау бойынша ауқымды жоба жүзеге асырылуда.
Басқарма
2019 жылғы 13 маусымынан бері қала әкімі — Алтай Көлгінов.