cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақ-қалмақ қатынастары
Қазақтардын 1771 жылгы «Шаңды жорыққа» қатысуы
Кіші жүз бен Орта жүздің жерлерін басып өтпек болған қалмақтар қазақтардың әскери жасақтарынан қатты соққы жеді. Қалмақтармен болған қанды шайкастарға іс жүзінде қазақтардың хандары, сұлтандары түгелдей дерлік белсене қатысты. Олар: Абылай, Нұралы, Сұлтанбет, Әбілпейіз, Орыс, Ералы және басқалары еді. Қалмақтар, жауынгерлік қабілеті күшті 40 мың қолы бар әскері болғанына қарамай, қазақтардан үсті-үстіне жеңіліске ұшырады.
Қалмақтардың бір бөлігін Сағыз өзені бойында Айшуақ сұлтанның жасағы қырып салды. Мұғалжар тауына таяу жердегі Ор, Ұжым өзендері бойында шегініп бара жатқан қалмақтарға Нұралы ханның жасақтары да күшті шабуыл жасады.
Қалмақтарға Абылай, Сұлтанбет және Әбілпейіз сұлтандардың қолдары да есеңгірете соққы береді. Қалмақтармен болған шайқастарға Ұлы жүз қазақтарының күштері де қатысты. Қазақтар ата дұшпанның малын, мүлкін олжалап, адамдарын тұтқынға алып қалумен болды.
Қазақтардың қалмақтармен ең ірі шайқасы Жем өзенінің бойында өтті. Балқаш көлінің жағасында да қанды қырғын болды. Қалмақтар Мойынты өзенінің бойына тоқтап, біраз аялдамақшы болып еді, бірақ Абылай бастаған 50 мың адамдық жасақ әбден әлсіреп қажыған қалмақтарды қоршап алды.
Бұл жолғы шайқасқа Нұралы хан, Сұлтанбет, Орыс және Әділ сұлтандардың қолдары қатысты. Қалмақтарға алатау қырғыздары да ойсырата соққы берді.
Бұл орасан зор оқиға қазақ тарихында «Шаңды жорық» деген атпен қалды. Алыстағы Жоңғарияны армандаған қалмақтардың өз атамекеніне шағын бір бөлігі ғана жетті. Олардың көпшілігі қазақтармен шайқас кезінде қаза тапты. Қалмақтардың Шыңжаңға аман жеткен қалдығы шағын-шағын топтарға бөлініп, шекара күзеті қызметіне алынды.
Өздерінің туып-өскен атамекенін зұлым жаудан қорғауда ерлігімен аты шыққан батырлар халықтың есінде мәңгі сақталып қалды. Олар:
Қазақтардың қалмақтарды жеңуінің тарихи маңызы
Жоңғарияға қайта көшіп бара жатқан Еділ қалмақтарымен болған «Шаңды жорық» кезіндегі шайқастарда қазақтар қол жеткізген жеңістің тарихи маңызы зор болды. Қазақ халқы Еділ қалмақтарының тарапынан іс жүзінде ұдайы жасалып келген жорықтар мен шабуылдан бір-жолата құтылды.
Кіші жүз қазақтарының Еділ мен Жайық арасындағы бұрыннан көшіп-қонып жүрген атамекеніне қайта қоныстануының үміті қайта пайда болды. Қалмақтарға ойсырата соққы берудің нәтижесінде қазақтар Тарбағатай жері мен Іле өзенінің бойын өздерінде сақтап қала алды.
Ақырында, қалмақтарға енді ес жия алмайтындай етіп есеңгірете соққы беру арқылы екі жүз жылдай дерлік уақыт бойы жауынгер жоңғар қалмақтарымен арадағы жойқын соғыс аяқталды. Қазақтар ойрат тайпаларының олардың көп жылдар бойы жасаған шабуылдары мен жорықтары үшін кек алды. Қалмақтармен соғыста қазақтар керемет табандылық танытты, батырлық пен бұқаралық жаппай ерліктің ғажайып үлгілерін көрсетті. Сонымен қатар бұл сұрапыл соғыс халықтар арасындағы жауласудың ешкімге де ешқандай жақсылық алып келмейтінін айқын көрсетіп берді.
Дереккөздер
Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары
Ақсу қалалық әкімдігі
Ақсу қалалық әкімдігі – Павлодар облысындағы әкімшілік бірлік.
Географиялық орны
Солтүстігінде Ақтоғай, оңтүстігінде Май аудандарымен, шығысында Павлодар ауданымен, батысында Баянауыл ауданы мен Екібастұз қалалық әкімдігінің жерімен шектеседі. Әкімдік аумағында Павлодар қалалық әкімдігіне қарасты Ленин кенті орналасқан.
Әкімшілік құрамы
Құрамындағы 31 елді мекен 6 ауылдық округке біріктілген: Орталығы – Ақсу қаласы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 64 132 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Павлодар облысы қалалық әкімдіктері
Б. з. д. 884 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 884 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 884 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Деректі әдебиет
Деректі әдебиет– танымдық-бағалау мәнерінде жазылған, мазмұн шынайы өмірде болған жеке тұлға, құбылыс, оқиғаны қамтитын очерк, басқа да жанрлар түріндегі шығармалар.
Деректі әдебиет жанрындағы туындыларда мұрағат құжаттары, естеліктер, хаттар кеңінен пайдаланылады. Қазақ әдебиетінде деректі әдебиет үлгісінде жазылған шығармалар көп. Олар: Бұлардың ішінде Кәкішевтің "Сәкен Сейфуллин" мен Сәрсекеевтің "Қаныш Сәтбаев" кітаптары Мәскеуден "Тамаша адамдар өмірі" сериясымен орыс тілінде жарық көрді. Деректі әдебиет жанрында жазылған шығармаларда мұрағат құжаттары, естеліктер, хаттар пайдаланылып, әлеуметтік орта мен кейіпкердің табиғи болмысы, өмір материалы мен көркемдік шындық шебер ұштасқан. Мыс., Мұқанов "Балуан Шолақ" атты деректі повесінде халқымыздың ақын, әнші, батыр ұлы хақында ел аузындағы аңыз-әңгіме, шежірелік жазбаларды пайдалана отырып, басты тұлғаның бұрын-соңды беймәлім қырларын ашқан. Нұршайықовтың "Ақиқат пен аңыз" атты сұхбат-интервьюге құрылған романында өмір материалы мен көркемдік шындық сипаттары нактылы деректермен беріледі. Деректі әдебиет "... жалықтырмайтын жанр" (М.Горький), әрі уақыт шындығын, тарих пен тұлға тағылымын, ұрпақтар сабақтастығын нақтылы окиға, мұрағат құжаттарымен көркем суреттейтін сөз өнерінің іргелі салаларынын бірі.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет жанрлары
Фасилитация
Фасилитация (facilitate — себепші болу, жеңілдету, көмектесу) — басқа адамның белсенді қатысуымен бір адамның немесе топтың іс-әрекетін жеңілдету процесі. Фасилитацияға қарама-қарсы ұғым — интибиция. Фасилитация еріксіз кездейсоқ және арнайы ерікті болуы мүмкін. Егер оларды бала қабылдаса, балаға қатысты фасилитатор рөлінде ересек адамдар болуы мүмкін. Ал қабылданбаса, олар ингибитор рөлін атқарады. Фасилитация процесі феномен топтарға психотерапия және психологиялық жәрдем ретінде пайдаланылады. Бұл жерде фасилитатор жетекші функциясын атқарып, емделушілерге көмек көрсетеді. Фасилитация дағдылары практикалық психолог, психотерапевт, психиатрдың міндетті түрде белгіленген дағдылары болуы тиіс.
Дереккөздер
Санат:Психология
Үнді жорығы
Үнді жорығы – Үндістанды отарлау жоспары. 1791 жылы Франция Үндістанды бірігіп жаулап алу мақсатымен Екатерина II-мен келіссөз жүргізеді.
Аяқсыз қалған бұл келіссөз Екатерина қайтыс болғаннан кейін қайта жанданды. Жаңа патша Павел І Н.Бонапартпен келісе отырып, жорықтың нақты жоспарын жасайды. Ол бойынша екі мемлекет 35 мыңнан 70 мың әскер шығарып, француз әскері Каспий теңізі арқылы Қызылсу шығанағына түсетін болды да, орыс армиясы Астрахан, Гурьев (Атырау) арқылы Үстірт, Хиуа жолымен жолындағы елдерге қарулы күшін көрсете отырып, Моғол империясын қалпына келтіреміз деген желеумен Үндістанға аттануға тиіс болды. Сөйтіп, 1801 жылы 1 наурызда Дон әскерінің атаманы генерал Орловтың басшылығымен 40 казак полкі – 22507 адам 24 зеңбірекпен Еділден өтті. Астраханда оларға 500 адамдық қалмақ полкі мен жаяу әскер полкі қосылуға тиіс болды. Орыс армиясының қолбасшысы болып, кейіннен 1812 жылғы Отан соғысының батыры М.И. Платов тағайындалды. Әскер Гурьев қалашығына жақындаған кезде патша Павел І-нің қайтыс болғаны жайлы хабар келді. Жаңадан таққа отырған Александр І-нің бұйрығымен әскер кері қайтарылып, қазақ даласының батысы үлкен ойраннан аман қалды.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Семей жәрмеңкесі
Семей жәрмеңкесі — 18 ғасырдың 2-жартысы мен 20 ғасырдың басында Семей уезінде ұйымдастырылған сауда орталығы.
18 ғасырдың басынан-ақ Семей өңіріне Жаркент, Қашқар, Құлжа қаласынан сауда керуендері келе бастады. 20 ғасырдың басында Семей облысында 28 жәрмеңке жұмыс істеді. Олардың ішіндегі сауда айналымы жағынан ең ірісі Қоянды жәрмеңкесі, сондай-ақ Павлодар уезіндегі Покров, Златаустов, Семей уездіндегі Екатерина және Шар жәрмеңкелері.
1907 ж. Семей облысының жәрмеңкелерінде 2103945 сомның әр түрлі тауарлары мен малы сатылды, ал 1913 ж. бұл көрсеткіш 3710397 сомға жетті. Жәрмеңкелерде өнеркәсіп және а. ш. өнімдері, тірі мал мен мал ш-ның өнімдері сатылды. Мәселен, 1903 ж. Семей өңірі жәрмеңкелерінің сауда айналымының 34%-нан астамы өнеркәсіп өнімдерінің үлесіне, 24%-ы мал ш. өнімдерінің үлесіне тиді. С. ж-нде малдың көптігіне таңғалған белгілі саяхатшы Аткинсон: “Семейде мал өткізушімен таныстым. Ол саудаға салуға 300 жылқы, 7 мың бұқа, 20 мың қой айдап келіпті. Мұның жалпы бағасы 100 мың сом” деп жазды. Семей жәрмеңкесінде сауда екі түрлі жолмен ақша және тауар айырбастау арқылы жүрді. Айырбас бірлігіне тоқты мен ісек жүрді. Семей жәрмеңкесіне Ресейден және Орталық Азиядан мата, қант, тұрмыстық және өнеркәсіп бұйымдары, әшекей заттар әкелінді. Семей өңіріндегі жәрмеңкелердің кейбіреуі Кеңес үкіметінің алғашқы жылдарында да жұмыс істеді.
Актин
thumb|200px Актин (aktin; aktis — сәуле) — ет жасушасы (талшығы) мен басқа жиырылғыш құрылымдары бар жасушалардағы жиырылу қызметін атқаруға қатысатын жіпше протеин. Актин бұлшықет талшықтары (симпласт) мен миоцит (ет жасушасы) цитоплазмасындағы жиырылғыш миожіпшелердің (миофибриллалардың) құрамына кіреді. Актин протеині миофибриллалар құрамында өзінің маңызды ферменттік белсенділігімен ерекшеленеді. Ол АТФ құрамының соңғы жағыңдағы фосфатты АТФ-тен бөлуге қатысып, бұлшықет талшықтары (миосимпласттар) мен миоциттер миожіпшелерінің белсенді жиырылуын қамтамасыз ететін қуаттың (энергияның) бөлінуіне атсалысады. Актин-миозин миофиламентімен қосылып, акго-миозин кешенін түзеді.
Дереккөздер
Санат:Ақуыздар
Бетжүздік
Бетжүздік - темір бетіне қақталған жұқа күміс. Темір бетіне шапқы деп аталатын құралмен шауып түсірілген бедер үстіне қақталған күмісті салып, балғамен ақырын соқса, жұқа күміс тор көзбен қабысып, берік ұстасып қалады.
Честэрвилл (Мэн)
Честэрвилл (Chesterville) — Мэн штатының Фрэнклин округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1170 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 97.5 км² шамасында. FIPS коды — 23-12595.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Бекен Әбдіразақов
Бекен Әбдіразақов (1936 жыл Түркістан облысы Арыс қаласы - ақын.
Бірнеше жыр жинақтарының авторы. Аударма және сын салаларында да еңбек сіңірген.
Шығармалары
Тұңғыш өлеңдер жинағы 1963 жылы жарық көрген. Отыз шақты жыр кітабы шыққан.
Аударма саласында өзбек, қырғыз, түрікмен әдебиетінің шығармаларынан жасаған тәржімалары мол орын алады. Ол сондай-ақ М.Лермонтов, С.Нова, К.Чуковский өлеңдерін қазақшалаған.
Дереккөздер
Санат:1936 жылы туғандар Санат:Арыста туғандар Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қазақстан журналистері
Студенттердің педагогикалық тәжірибесі
Студенттердің педагогикалық тәжірибесі - тәжірибешілердің тікелей катысуы негізінде тәрбие - білім беру үрдісін зерттеу тәсілі. Тәжіребелік педагогиканың мақсаты - болашақтағы педагогикалық іскерлікке қажетті икемділіктер мен дағдыларды студенттердің бойында қалыптастыру, теориялық білімдерді бекіту, оларды өмірмен байланыстыру.
Дереккөздер
Санат:Педагогика Санат:Терминология
Индукциялық теңіз минасы
Дереккөздер
Санат:Миналар
Mine
IC 4846
IC 4846 — Бүркіт шоқжұлдызында орналасқан PN (планеталық тұмандық) типті планеталық тұмандық.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 27-9.1, CS=13.7.
Сыртқы сілтемелер
IC 4846 Санат:Бүркіт (шоқжұлдыз)
Ковъю
Ковъю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вишера өзенінің оң жағалауынан 72 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Үлкен Двойник
Үлкен Двойник — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Двойник өзенінің оң жағалауынан 21 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 423
IC 423 — Орион шоқжұлдызында орналасқан EN (эмиссиялық тұмандық) типті галактикалық тұмандық.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: LBN 913, CED 52.
Сыртқы сілтемелер
IC 423 Санат:Орион (шоқжұлдыз)
NGC 4113
NGC 4113 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1831 жылы 3 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4113 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38451, NGC 4122, MCG 6-27-11, ZWG 187.9, KUG 1204+332.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Сумара
Сумара — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лодьма өзенінің сол жағалауынан 22 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 77 км-ді құрайды.
Казакандителла
Казакандителла (Casacanditella) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Кьети провинциясында орналасқан.
Сумара
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендері Золотица өзеннің солтүстік шығыс шекарасынан Солтүстік Двина өзенін қоспағанда Воронов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Казакандителла
Елді мекеннің қамқоршысы — Григорий Великий.
Вильвестре
Вильвестре (Vilvestre) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Витигудино ауданында (комарка) орналасқан.
Сумара
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Казакандителла
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
Вильвестре
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 487 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 46,52 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 96 км.
Сумара
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Вильвестре
Қала қамқоршысы бикеш дель Кастильо болып саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Сарытау (Алматы облысы)
Сарытау — Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы, Аса ауылдық округі құрамындағы ауыл. КАТО коды — 194037700.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 53 адам (24 ер адам және 29 әйел адам) болса, 2009 жылы 64 адамды (23 ер адам және 41 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Еңбекшіқазақ ауданы елді мекендері
Ричен
Ричен (Rietschen) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Дрезден әкімшілік округіне бағынады. Гёрлиц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2767 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 72,75 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 6 26 460. Муниципалитеттің басшысы — Ралф Бремер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Аднет
Аднет (Adnet) — Аустриядағы коммуна. Зальцбург федералды жеріне қарасты Халлайн округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3435 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 30 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — HA, ресми идентификациялық коды — 5 02 02.
2004 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Вольфганг Ауэр саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Зальцбург елді мекендері
Буново (Кюстендил облысы)
Буново (Буново) — Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кюстендил қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2539. Телефон коды — 07934. ЕКАТТЕ коды — 7048.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кюстендил облысының елді мекендері
Аққойлы (ауыл)
Географиялық орны
Аудан орталығы – Темірлан ауылынан шығысқа қарай 25 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 298 адам (144 ер адам және 154 әйел адам) болса, 2009 жылы 344 адамды (177 ер адам және 167 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ордабасы ауданы елді мекендері
Боливэр (Миссури)
Боливэр (Bolivar) — Миссури штатының Полк округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 21.45 км². FIPS коды — 29-06976.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 10325 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Полк округы (Миссури)
Гедмыш
Гедмыш — Ресейдегі өзен. Кабардин-Балқар Республикасы, Карачаев-Черкесск Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Малка өзенінің оң жағалауынан 154 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Малка өзені бастауынан Кура-Марьин каналына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек және Еділ өзендері аралығындағы Каспий теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Хорбен
Хорбен (Horben) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Брайсгау-Жоғарғы Шварцвальд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1100 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 8,75 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 3 15 056. Муниципалитеттің басшысы — Маркус Ристерер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Шомица (Суда тармағы)
Шомица — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Ленинград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Суда өзенінің сол жағалауынан 167 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Суда бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Ленинград облысы өзендері
Савай Джай Сингх
нобай
Махараджа Савай Джай Сингх Амбер ( кейінгі Джайпур ) патшалығын басқарды. Ол Кахваханың астанасы Амберде дүниеге келен. Әкесі Махарана Бишан Сингх қайтыс болғаннан кейін, 1699 жылы 11 жасында таққа отырды. Савай Джай Сингх өте білімді адам болған. Оның тарихтан, ғылымнан және математикадан көп хабары бар еді, Осы ақылы мен таланты үшін Моғол императоры Аурангзеб оған "савай", яғни "ғажап" деген атақ берген екен. Савай Джай Сингх күннің тұтылуы мен басқа да астрономиялық зерттеулер жүргізу мақсатында Дели, Матуре Уджайне, Варанам, Джайпур қалаларында бес обсерватория салдырды. Бұл ежелгі обсерваториялар әлі күнге шейін өз құндылығын жойған жоқ. Савай Джай Сингх Раджпуттан моғолдарды қуып шыққан Мевар және Марвар штаттармен одақ құрды. Маратханың әскери жасағына соққы берген соң (1714-1717жж) Джай Сингх Мальва жерінде алғашқы наменгерлік мәртебеге ие болды. Ол алыстан болжайтын мемлекет қайраткері ретінде танылды. Елде болуы мүмкін барлық саяси жағдайды алдын ала болжап отырады. Бұл көрегендігі оның Мальбадағы беделін одан сайын көтере түсті. Джай Сингх - ашвамедханы, яғни Веданың уағызы боцынша құрбандыққа шалу дәстүрін ұстаған алғашқы үнді билеуші.
Феноменологиялық психология
Феноменологиялық психология - шетелдік психологияның бағыты. Феноменологиялық психология фрейдизм және бихевиоризмге қарсы "үшінші күш" деп жарияланды. Феноменологиялық психология тұлғаның мінез-құлқын, жағдаяттарды қабылдаудың нәтижесі ретінде қарастырады, адамды адамға тән жоғары өзгешелік көріністерде зерттейді.
Дереккөздер
Санат:Жантану Санат:Медицина
Геоморфологиялық зоналылық
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Кіші Алчедат
Кіші Алчедат — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Алчедат өзенінің сол жағалауынан 97 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Томск облысы өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Толағай (аңыз)
"Толағай" - халық аңызы. Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданындағы тау атауына байланысты аңызда бұрынғы өткен заманда, үлкен өзен бойында Саржан Томанышұлы деген аңшы өмір сүргендігі, жылдар жылжып, күндер өткенде оның әйелі Айсұлу өмірге ұл әкелгендігі, қуанған әкешеше дүбірлетіп той өткізіп, балаға Толағай деген ат қойғандығы айтылады. Ертегі желісіндегідей сюжеттер бой көрсетіп, Толағай ай санап емес, күн санап өседі. Төрт жасында нағыз батырға айналып, жетіге келгенде белдесуге шақ адам табылмайды. Әкесімен бірге аңға шығып, атақты аңшыға айналады. Бірде олардың мекеніне жұт келеді. Жауын жаумай, қуаңшылық болады. Шөлден мал қырылып, адам өледі. Күннің ыстығынан киіз үй- ді паналап, анасымен әңгімелесіп, Толағай одан жаңбырлы жерді сұрайды. Анасы қиыр шетте өткен жастығын еске алып, ешқашан құрғақшылықты білмейтін, шөбі шүйгін мекеннің бар екенін айтады, таулары аспан тіреген жер жаннаты Тарбағатай жайлы ұзақ әңгімелейді. Ол көп жүріп шыңдарын қар басқан асқар тауларды тауып алады, оған биік тоғайлы, құстары сайрап, төбесін бұлт жапқан бір ғана тау ұнайды. Ол осы тауды құшағына алып, қатты ырғайды да арқасына салып, кері еліне қарай қайтады. Ол шаршамай ұзақ жүреді. Халық жылжып келе жатқан үлкен тауды көреді. Оны көтеріп келе жатқан Толағай екенін біледі. Найзағай ойнап, күн күркіреп, жауын селде- теді. Халық "Толағай" деп ұрандап, қуанышпен қарсы алады. Қуарған шөп көтеріліп, жан-жануар мөңіреп- азынап шулайды. Шаршаған батыр тау астынан шыға алмай "Апа!" деген жалғыз ауыз сөзге ғана шамасы келеді де, мәңгіге тау астында қалады. Бақытты ана айғайлы жылауға басады, халық қайғы жамылып, тау да бұған шыдай алмай көзінен жас бұлақ болып ағады. Содан бері бұл тау "Толағай" деп аталады. Аңызды Шығыс Қазақстан мемлекеттік университеті қазақ әдебиеті кафедрасының фольклорлық экспедициясы Тарбағатай өңірінен жазып алған. Қолжазба нұсқасы осы кафедраның арнайы қоры мен Әдебиет және өнер институтының қолжазба және мәтінтану бөлімінде сақтаулы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан әдебиеті
Қазақстан иновациялық университеті
Қазақстан инновациялық университеті – жас жоғары оқу орны (бұдан былай қысқаша— ЖОО), бірақ оның дүниеге келіп, әуелгі қалыптасуы мен даму негізі Қазақ қаржы-экономикалық академиясы болғандықтан жинақтаған бай академиялық дәстүрлері бар.
Қазақ Қаржы-экономикалық академиясы 1992 жылы Агротехнологиялық университет болып негізін қалады. 1994 жылы атауы Семей бизнес және кәсіпкерлік институты болып өзгерді. 2000 жылы Қазақ қаржы-экономикалық институты, ал 2008 жылы Қазақ Қаржы-экономикалық академиясы болып құрылды.
Оның негізін салушы және президенті Әпсәләмов Нәдірбек Әпсәләмұлы – экономика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Жаратылыстану Ғылымдары Академиясының мүшесі. «Құрмет» орденімен, «В.И.Лениннің 100 жылдығына», «Тәуелсіздікке 20 жыл» мерейтойлық төсбелгілерімен марапатталған. «ҚазКСР білім беру ісінің үздігі», «КСРО білім беру ісінің үздігі», «ҚР білім беру ісіне еңбегі сіңген қайраткер», 2006 ж. Женевада мінсіз іскерлік абыройлы қызметі үшін «INSAM» төсбелгісін( медалін) алды және т.б.
Қазақ Қаржы-экономикалық академиясында үш факультет болды: «Қаржы-экономикалық», «Есеп-экономикалық» және сырттай оқыту бөлімі. Академия түрлі бағыттар мен мамандықтар бойынша мамандар даярлады.
Бакалавриат: «Экономика», «Қаржы», «Есеп және аудит», «Менеджмент,» «Құқықтану», «Маркетинг», «Мемлекеттік және жергілікті басқару», «Туризм», «Ақпараттық жүйелер», «Есептеу техникасы және бағдарламалық қамту», «Бағалау».
Дереккөздер
Санат:1992 жылы құрылған оқу орындары Санат:Семей жоғарғы оқу орындары Санат:Қазақстан университеттері
Б. з. д. 885 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 885 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 885 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Бетжүздік киім
Бетжүздік киім - қымбат матадан тігілетін сән-салтанатты киім. Дәстүрлі ортада әлеуметтік жағдайы жоғары бай-сұлтандардың бәйбішелері мен қыздары бетжүздік киімді шебер, ісмер әйелдерге арнайы тапсырыс беру арқылы тіктірген. Тойға, үлкен мерекелерде киілетін бетжүздік киімді жұпар иіс шығаратын заттармен бірге арнайы жасалған сандық, кебежеге салып сақтаган. Сондай-ақ жараған, сирек мінілетін атты да бетжүздік ат деп атайды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Эншара-ду-Бишпу
Эншара-ду-Бишпу (Enxara do Bispo) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Мафра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1647 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,96 км² шамасында. Халық тығыздығы — 91,7 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария (Maria).
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лиссабон округінің елді мекендері
Штеффи Граф
thumb|right|200px|Штефф Граф Ште́фани Мари́я «Ште́ффи» Граф (нем. Stefanie Maria "Steffi" Graf; 14 маусым 1969 ж., Мангейм) — неміс теннисшісі.
Өмірбаяны
Граф - 20 ғасырдың ең үздік теннисшілерінің бірі. Графтың дәуірі 1987 жылы 17 тамызда басталды, ол ресми түрде әлемнің бірінші ракеткасы болып, Мартина Навратилованы екінші орынға итермеледі. Қысқа үзілістермен Граф 10 жыл бойы үздік болды.
Жалпы ол «Үлкен дулыға» турнирлерін жекелей сында және бір рет жұпта жеңді (Габриэла Сабатинимен жұптасып, Граф 1988 жылы Уимблдонды жеңіп, кеңестік теннисшілер Зверева мен Савченконы финалда жеңді). 1986 жылдан 1999 жылға дейін ол бірнеше рет әртүрлі WTA турнирлерін жеңіп алды. Барлығы WTA жеке сында 107 турнирді жеңіп алды (теннис тарихындағы Навратилова мен Эверттен кейінгі үшінші орын).
1988 жылы олар тарихтағы ең қысқа «Үлкен дулыға» финалын өткізді. Ролан Гаррос финалында Граф 34 минут бойы кеңес теннисшісі Наталья Зверевадан басым түсті (кездесу есебі 6:0).
Жұлдызша нейроцит
Жұлдызша нейроцит(neurocytus stellatus neuron — жүйке, kytos — жасуша) — ми қыртысының сұрзатында, мишық қыртысының молекулалы және дәнше қабаттарында орналасқан, мөлшері әртүрлі, пішіні жұлдыз тәрізді нейроцит. Мишықтағы жүлдызша нейроциттер алмұрт тәрізді нейроциттердің шамадан тыс қозуын тежейді. Үлкен ми сыңарлары қыртысындағы ішкі және сыртқы дәнше қабаттарындағы жүлдызша нейроциттер аралық нейроциттер қызметін атқарады. Көздің торлы қабығының ішкі ядролы қабатында бір немесе екі қатарда орналасқан горизонтальды нейроциттердің дендриттері фоторецепторлық нейроциттердің аксоңдарымен байланысып, пресинаптикалық тежеу қызметін атқарады.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Штеффи Граф
Өмірбаяны
Граф - әрбір Үлкен дулыға жарысында кемінде 4 рет жеңіске жеткен жалғыз теннисші. 1988 жылы Граф бір маусымда барлық 4 Үлкен дулыға жарысын жеңіп алып, үшінші Үлкен дулыға жеңімпазы болды (Морин Коннолли мен Маргарет Корттан кейін). Биыл ол Сеул Олимпиадасының алтынын жеңіп алды. Бұл бірегей жетістік (Үлкен дулығаның 4 турнирі және Олимпиададағы жеңіс) «Алтын дулыға» деп аталды. 1993-1994 жылдары ол да қатарынан 4 рет «Үлкен дулыға» турнирінде жеңіске жетті, бірақ жеңістер бір маусымда болмағандықтан, ресми түрде «Үлкен дулыға» турнирін қайтадан ұта алмады.
Келесі екі маусым әйелдер теннисіндегі Стеффи Графтың толық үстемдігімен өтті. 1988 жылы өзінің ең жақсы маусымында Стеффи Граф 12 WTA турнирін жеңіп алды, тек үш кездесуде жеңілді (2 рет Габриэла Сабатиниден және маусымның соңында Пам Шрайверден бір рет жеңілді). Айта кетейік, Стеффи «Үлкен дулыға» супертурнирлерінің барлығында, соның ішінде Ролан Гаррос-87-ден Ролан Гаррос-90-ға дейінгі финалда өнер көрсетті. Феноменальды жетістік. Тек Ролан Гаррос-89 финалында Аранча Санчес Викариоға тең және өте ұзақ матчтағы жеңіліс Стеффиге екі Үлкен дулыға жеңімпазы атанған Род Лавердің аңызға айналған рекордын қайталауға мүмкіндік бермеді. Осы кезеңде Граф Навратиловамен бәсекелесуді жалғастырды, ол жасына қарамастан классификацияда екінші орынды сақтап қалды. Үш маусым қатарынан (1987-89) олар Уимблдон финалында кездесті. 1988-89 жылдары Стеффи Мартинаны ірі жарыстарда ұдайы жеңді, бірақ 1990 жылы Уимблдонның жартылай финалында сүрініп, Мартина Навратилова жылдың ең беделді турнирін 9 рет жеңіп алды. 1990 жылы Штеффи Граф бұдан былай даусыз көшбасшы болмады, дегенмен ол классификациядағы басымдылығын сақтап қалды. Күшті атаққа бірден төрт теннисші шықты - Граф, Навратилова, Селес және Сабатини. 1991 жылы Граф әлемнің бірінші ракеткасы атағын иеленіп, 186 апта қатарынан рекорд орнатты (2008 жылы бұл жетістік Роджер Федерерден асып түсті). 1997 жылы Граф оның теннис Олимпының шыңында тұруын 377 аптаға жеткізді. Бұл әйелдер үшін де, ерлер үшін де абсолютті рекорд.
1987 жылдың басынан 1997 жылдың тамызына дейін ол әлемдік рейтингтегі ең мықты екі теннисшінің қатарында болды.
Штеффи Графтың ересек кәсіби мансабында жаттықтырушылары бірнеше маман болды. Бастапқы кезеңде жаттықтырушы қызын жаттықтыру үшін мезгіл-мезгіл бірнеше кәсіби жаттықтырушыларды тартатын спортшының әкесі Питер Граф болды. 1986 жылдан бастап әкесінің бастамасымен бұрынғы чехословак теннисшісі Павел Сложиль тұрақты жаттықтырушы болды, онымен Граф ойындағы дағдарыс және 1991 жылы Моника Селестің пайда болуы кезінде ынтымақтастықты тоқтатты. 1992 жылдан бастап мансабының соңына дейін Графты швейцариялық маман Хайнц Гунтардт жаттықтырды, онымен неміс қайтадан әлемнің бірінші ракеткасы болды және өзінің техникалық арсеналын айтарлықтай әртараптандырды. Бір қызығы, Граф екі бапкермен бірге Уимблдон аралас жұпта өнер көрсетті (1988 жылы Сложильмен, 1992 және 1996 жылдары Гунтардтпен). Немістерге арналған бұл жарыстар жекелей сында негізгі матчтар алдындағы дайындыққа көбірек ұқсады.
1989 жылдан бастап Граф пен югославиялық теннисші Моника Селес арасындағы ымырасыз бәсеке басталады. Болашақта бұл бәсеке әйелдер теннисі тарихындағы ең қызықты деп аталады. Алғашқы кездесулерде-ақ 15 жасар Селес әлемнің бірінші ракеткасы үшін нағыз жекпе-жек береді. Селестің ойыны сол кезде революциялық болды - екі жақтан ол ракетканы екі қолымен ұстап ойнады, бұл оның соққыларын өте күшті етті; көтеріліп жатқан допты үнемі соғу, бұл ұтыстардың жылдамдығын айтарлықтай арттырды; теннисшілердің біріншісі ереуілдер кезінде айқайлауды қолдана бастады, ол сол жылдары өте жағымсыз түрде қабылданды, бірақ ережелермен тыйым салынбаған; Психикалық тұрғыдан ол, Граф сияқты, матч бойы өте тұрақты және мызғымас болды. 1990 жылы Селес Графтан асып түсе бастады. Селес Графты 1990 жылы Германия ашық чемпионатының финалында алғаш рет жеңді. 66 матчтың жеңіліссіз сериясы үзілді. Бір айдан аз уақыт өткен соң, Селес Ролан Гаррос финалында Графты тағы да жеңді. Маусымның соңына қарай Селес классификацияда екінші орында тұр. 1991 жылдың көктемінде югославиялық теннисші рейтингте Графты айналып өтіп, ең мықты атанды. 1991-92 маусымдарында олар тек өзара жарысады және Үлкен дулыға турнирлеріндегі жеңістерді бірге бөліседі (Уимблдон Графқа, қалған 3 турнир Селеске қалады). Бетпе-бет кездесулерде Граф жақсырақ өнер көрсетіп, бес кездесудің үшеуінде жеңіске жетеді (соңғы тепе-теңдік Графтың пайдасына 10:6), бірақ жалпы алғанда югославиялық өнер көрсету жағынан күштірек. 1993 жылдың көктемінде Гамбургте өткен турнирде Стеффи Граф Гюнтер Пархенің психикалық ауруы бар жанкүйері Селесті арқасынан пышақтап өлтірді. Дене жарақаты жеңіл болды, бірақ Селестің психологиялық жағдайы қатты бұзылып, екі жылдан астам өнер көрсетуді тоқтатады. 1995 жылдың шілдесінде Селес турға қайтып оралды, бірақ енді жеңе алмады. Бұл уақытта граф әйелдер теннисінде тағы да үстемдік етеді. Бұл туралы атақты теннисші Пэм Шрайвер былай деді: «Біз бүкіл ұрпақтың басты интригасынан айырылып қалдық». Барлығы Граф-Селес жекпе-жегі ұзақ жылдарға созылып, Навратилова-Эверт бәсекелестігінен кем түспейтініне байланысты болды. Бұл нәтиже бермеді.
Селеспен болған қайғылы оқиғадан кейін Штеффи Граф қатарынан 4 Үлкен дулыға турнирін жеңіп алды - 1993 жылы Ролан Гаррос, Уимблдон және АҚШ ашық чемпионатында, сондай-ақ 1994 жылы Австралияның ашық чемпионатында. Осылайша ол күнтізбелік емес «Үлкен дулыға» турнирінде жеңіске жетті. 1994 жылы испандық Санчес-Викарио Стеффидің басты қарсыласына айналады. Бірақ мұндай шиеленісті бәсеке, Селес сияқты, болмайды. Француз әйелі Мари Пирс граф үшін маңызды және ыңғайсыз қарсыласқа айналады. 1994 жылы ойындағы біршама құлдыраудан кейін, 1995-96 жылдардағы келесі маусымдарда Штеффи Граф қайтадан сөзсіз көшбасшы болды. Осы кезеңде ол өзі қатысатын «Үлкен дулыға» турнирлерінің барлығында жеңіске жетеді. Оның бұрыннан келе жатқан қарсыластары Селес, Сабатини, Санчес-Викарио, Новотна, Пирс аз ойнайды, ал болашағы зор жас теннисшілер Хингис, Дэвенпорт, Венус Уильямс шеберліктің мұндай деңгейіне әлі жете қойған жоқ.
1995-96 жылдары Граф әлемнің бірінші ракеткасы атағын Селеспен бөлісті. WTA ұйымы 1993 жылы шабуылдан кейін оралған Селеске дүниежүзілік турға көмектесу үшін осындай шешім қабылдады. Алайда, 1996 жылдың соңында Граф корттағы қол жеткізген нәтижелер бойынша қайтадан әлемнің бірінші ракеткасы болды.
Штеффи Граф жұптық сайыстарда да сәтті өнер көрсетті. 1988 жылдың көктемінде ол тағы да Габриэла Сабатинимен қосылды (бұрын олар мезгіл-мезгіл бірге өнер көрсетіп, 1986-87 жылдары Ролан Гарростың финалына екі рет шыққан). Дуо Count-Sabatini бірден жеңе бастады. Олар бірге Уимблдон-88-де жеңіске жетті, Ролан Гаррос-89 финалында ойнады, онда кеңестік дуэт Зверев-Савченкодан жеңілді. Сол маусымда күнтізбелік жұмыстың көптігіне байланысты және спортшылардың өзара келісімі бойынша жұптар тарады. 1988 жылы Сеул Олимпиадасында отандасы Клаудия Коде-Килшпен бірге жұптық сайыста қола жүлдегер атанды. Сондай-ақ Стеффи кейде Хелена Сукова, Рене Стуббс және Беттина Бунгемен жұптасып, бірнеше беделді WTA турнирлерін жеңіп алды.
Қызметтері үшін Граф 1999 жылы ХОК Олимпиадалық орденімен марапатталды жәнe 2004 жылы Халықаралық теннис Даңқ Залына енгізілді.
Стеффи Граф үш Олимпиадаға қатысып, Лос-Анджелесте (1984) (теннис турнирі индикативті болды) және Сеулде (1988) жеңіске жетті, ал Барселона-92де финалда Дженнифер Каприатиден жеңіліп, күміс алды. 1996 жылы Граф Атлантадағы қойылымдарға қарқынды дайындалды, бірақ Олимпиада басталар алдында ол жарақат алды. Ол бұл фактіні мансабындағы ең үлкен сәтсіздік деп санайды.
1993 жылы Майкл Стичпен бірге Хопман кубогының жеңімпазы.
Ұзақ мансабында Граф талай рет жарақат алды, бірақ әр жолы кортқа жеңіспен оралды. 1997 жылы оның арқасы мен аяғындағы ескі проблемалар нашарлады және Граф бір жылға жуық өнер көрсетуді тоқтатуға мәжбүр болды (ол 1997 жылдың маусымынан 1998 жылдың мамырына дейін өнер көрсетпеді). 1998 жылы қайтару ауыр және қиын болды, бірақ 1999 жылы ол қайтадан әлемдегі ең мықты үштікке енді. Ролан Гаррос-99-да Хингисті жеңгеннен кейін және Уимблдон-99 финалында Дэвенпортқа қарсы оң нотада Стеффи Граф өзінің кәсіби мансабын аяқтады.
Графтың мансабында журналистер оның есімін білуге ​​тырысты. Спортшының беделі соншалықты кіршіксіз және жетістіктері жоғары болды, сондықтан баспасөз Графқа қатысты кем дегенде «қуырылған» ақпаратты табуға тырысты. Сонымен, 1990 жылы баспасөзде спортшының әкесі Питер Графтың жеке өмірінен қызықты мәліметтер жарияланды. Бұқаралық ақпарат құралдары бірінші беттерінде Стеффи Графтың әкесінің фотосуреттерін жас модельдің құшағында орналастырды (ол кезде Питер Стеффидің анасына үйленді). Бұл одақтың некесіз баласы туралы журналистер жазды. Сондай-ақ Стеффидің жанкүйері Граф Гюнтер Пархенің Моника Селеске жасаған шабуылы Графтың беделіне көлеңке түсірді. 1995 жылы қаржылық жанжал Питер Графтың есімімен байланысты болды. Ол істерін жалғыз өзі жүргізген атақты қызының қомақты ұтыстарынан салық төлемегені үшін айыпталған. 1996 жылы Питер Граф 4 жылға бас бостандығынан айырылды.
Мансабы аяқталғаннан кейінгі өмірі
1989-92 жылдары Стеффи танымал теннисші Александр Мронцпен романтикалық қарым-қатынаста болды. 1992 және 1999 жылдар аралығында Граф неміс жарыс жүргізушісі Майкл Бартельспен кездесті. Бірақ 1999 жылы Графтың басқа әлемдік теннис жұлдызы Андре Агассимен романтикасы қарқынды дами бастады. 2001 жылы 22 қазанда Стеффи Граф Лас-Вегаста Андре Агассиге үйленді. 2001 жылы 27 қазанда олардың ұлы Джейден Джил, 2003 жылы 3 қазанда қызы Джаз Эли (Eng. Jaz Elle) дүниеге келді.
8 жылға жуық уақыт бойы Штеффи Граф өнер көрсетпеді, бірақ 2006 жылдан бастап көрме мен қайырымдылық матчтарына қатысуды қайта бастады.
Қазіргі уақытта Штеффи Граф қайырымдылық істерімен белсенді айналысады және «Балалар ертеңгі күні» балалар қайырымдылық қорының жетекшісі. Өз атымен спорт тауарлары дүкендерінің иесі. Германияда ол 2008 жылы босқын балаларға арналған емхана салмақ болды. Ұлы спортшы - швейцариялық LONGINES сағат брендінің бет-бейнесі. Әлемдегі ең танымал компаниялардың киімдері мен интерьер заттарын жарнамалайды. Сонымен қатар, Граф теннистен кейбір жасөспірімдерге қаржылай қолдау көрсетеді. Германиядағы үйде Штеффи Граф атындағы спорт алаңдары бар, тіпті оның бейнесі бар ескерткіш орнатылған. Ғаламшардағы ең үздік теннисші атанған Граф өзінің туған Брюль қаласының құрметті азаматы болып сайланды. Ал 2000 жылдың қарсаңында немістер оны «ғасыр спортшысы» деп таңдады. Штеффи Граф маңызды теннис жарыстарына құрметті қонақ ретінде жиі шақырылады. Осылайша, 2009 жылы ол Ролан Гарростағы жеңімпаз кубокты ресейлік спортшы Светлана Кузнецоваға табыс етті.
Стеффи Граф өзінің 40 жасқа толған туған күні қарсаңында теннистің өміріндегі рөлі туралы былай деді: «Теннистің маған берген ең үлкен сыйы – менің отбасым... Ал екінші орында – өзім қалаған нәрсені еркін таңдау мүмкіндігі. істеу. Мен керемет жобаларға қатыса алатыныма қуаныштымын. Мен саяхаттай аламын, мұражайларды, көрмелерді аралаймын, сәулет өнерін тамашалай аламын, әртүрлі мәдениеттерді зерттей аламын. Ал онымен бірге келген тәжірибені мен барлық әрекеттерімде пайдалана аламын».
Ол Лас-Вегаста отбасымен - күйеуі, атақты теннисші Андре Агасси және екі баласымен тұрады.
Активті өзек
Активті өзек — фермент молекуласының субстратқа жабысып, оны өзгерте алатын бір бөлшегі. Активті өзек аминқышқыл қалдықтарының әсерлі бөлшектерінің өзгеше орналасуынан туады. Кейде Активті өзек құруға коферменттер немесе металл атомдары қатынасады. Бір молекулада бірнеше Активті өзек болуы мүмкін. Иммунологияда Активті өзек — антидене молекуласының антигенмен байланысатын жері.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Жем (өзен)
Жем (Ембі) – Каспий алабындағы өзен.
Географиялық орны
Ақтөбе және Атырау облыстары жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 712 км, су жиналатын алабы 40 мың км²-ге жуық.
Бастауы
Мұғалжар тауының 365 м-лік оңтүстік-батыс беткейінен басталатын Жанай және Жалаңаш өзендерінің қосылған жерінен бастау алады. Каспий ойпатының шығысын бойлай ағады. Каспий теңізіне жетпей тартылып қалады.
Гидрологиясы, сипаты
нобай|солға|200px|Жем өзеніндегі көпір. (Жем, Ақтөбе облысы) Аңғары жоғарғы және орта ағысында жақсы байқалады. Төменгі ағысында тармақтар арқылы жалғасқан шағын шөл және сор тізбектерге айналған. Жағалауы құм және саз жыныстарынан түзілген. Арнасы ирелең келеді, көбіне қарасуларға бөлініп қалады.
Басты салалары: Темір, Атжақсы. Негізінен қар суымен толығады. Жылдық орташа ағысы (Дүйсеке ағысы тұсында) 488 млн. м3, орташа жылдық су ағымы Жанбике ағысы тұсында 11,3 м3/с. Қарашада суы қатып, сәуірде ериді. Өзенде алабұға, сазан, қамыс-қорысты жерде ондатр кездеседі. Жағасында Құлсары, Ақкиізтоғай елді мекендері орналасқан. Минералдылығы көктемде 400 мг/л, ең төменгі деңгейі кезінде 1500 мг/л. Жем ауыз су ретінде шабындық суғаруға, жайылым суландыруға пайдаланылады.
Бастауынан сағаға дейінгі жалпы құламасы 390 м. Су ағынының 96%-ы, өзен сағасында 100%-ға дейінгі мөлшері су тасуы кезінде қалыптасады.
Дереккөздер
Санат:Жылыой ауданы өзендері Санат:Мұғалжар ауданы өзендері Санат:Каспий су алабы өзендері
Теңселмелі кулиса
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Экономикс
Экономикалық теория – күрделі қоғамдық жəне əлеуметтік əрі гуманитарлық ғылым. Оның зерттеу аясында, біз білетініміздей, қоғамның шектеулі мүмкіндіктері жағдайында шексіз қажеттіліктерін қанағаттандырудағы қабылдайтын шешімдері сияқты мəселелер қаралады. Экономикс - барлық экономика ғылымдарының жетістіктерін жинақтайтын, бизнес заңдарын және оларды іске асыру тетігін, шаруашылықты жүргізу әдістерін, экономикалық саясатты, экономиканың кез келген саласындағы практикалық қызметтің проблемалары мен қарама-қайшылықтарын ашатын ғылыми пән.
Дәлірек айтқанда, экономикс — шектеулі ресурстар дүниесінде адамдардың материалдық игіліктер мен көрсетілетін қызметтерді өндіру, бөлу және тұтыну барысындағы мінез-құлқын зерттеу.
Дереккөздер
Санат:Экономика
Эйнштейн постулаттары
Эйнштейн постулаттары - XX ғасырдың басында белгілі болған тәжірибелік және теориялық материалдарды терең талдау Энштейнді классикалық физиканың негізгі қағидаларын, оның ішінде ең алдымен, кеңістік пен уақыттың қасиеттері жайлы көзқарастарды қайта қарауға әкеп тіреді. Осының нәтижесінде ол классикалық физиканың логикалық аяқтамасы болып табылатын арнаулы салыстырмалық теориясын жасады. Бұл теория классикалық механиканың кеңістіктің евклидтілігі және Галилей- Ньютонның инерция заңы тәрізді қағидаларын өзгеріссіз қабылдайды. Ал қатты денелердің мөлшермен уақыт аралықтарының түрлі санақ жүйелерінде өзгеріссіз қалады деген қорытындыларына келсек, бұл жерде Эйнштейн олардың баяу қозғалыстарда зерттеу кезінде пайда болғандығына және сондықтан оларды үлкен жылдамдықтар обылысына таратудың заңсыз болып табылатындығына назар аударды. Тек тәжірибе ғана олардың шын қасиеттерінің қандай екендігіне жауап бере алады. Галилейдің түрлендірулеріне және алыстан әсерлесу принципіне қатысты да осыны айтуға болады.
1) Салыстрымалық принципі 2) жарық жылдамдығының жарық көзінің жылдамдығына тәуелсіздігі.
Бірінші постулат
Галилейдің салыстырмалық принципі кез келген физикалық процестерге жалпылау болып табылады: барлық физикалық құбылыстар барлық инерциалық санақ жүйелерінде бірдей өтеді: табиғаттың барлық заңдары және оларды сипаттайтын теңдеулер инвариантты болады, яғни олар бір инерциалдық санақ жүйесінен екіншісіне өткен кезде өзгеріссіз қалады. Басқаша айтқанда, барлық инерциалдық санақ жүйелері өзлерінің физикалық қасиеттері бойынша эквивалентті (бір- бірінен ажырытылмайды); тәжірибенің көмегімен олардың біреуін қалғандарының ішінен бөліп қарауға болмайды.
Екінші постулат
Жарық жылдамдығы вакуумде жарық көзінің қозғалысына тәуелсіз және барлық бағыттарда да бірдей болады деген тоқтам болып табылады. Бұл дегеніміз, жарық жылдамдығы вакуумде барлық санақ жүйелерінде бірдей болады дегенді білдіреді. Сонымен, жарық жылдамдығы табиғатта ерекше орын алады екен. Бір санақ жүйесінен екіншісіне өткенде өзгеріп отыратын барлық жылдамдықтардай емес, жарық жылдамдығы бостықта инвариантты шама болып табылады. Мұндай жылдамдықтың болуының кеңістік пен уақыт жайлы көзқарастарды түпкілікті өзгеретіндігін алда көреміз. Эйнштейннің постулаттарынан сонымен қатар вакуумдегі жарық жылдамдығының шектік болып табылатындығы да шығады: ешқандай сигнал, бір дененің екінші денеге ешқандай әсері вакуумдегі жарық жылдамдығынан артық жылдамдықпен тарала алмайды. Осы жылдамдықпен, шектілік сипаты жарық жылдамдығының барлық санақ жүйелерінде бірдей болатындығын түсіндіреді. Шынында да, салыстырмалық принципі бойынша табиғат заңдары барлық инерциалық санақ жүйелерінде бірдей болу керек. Кез келген сигналдың жылдамдығының шектік міннен артық бола алмайтындығы табиғат заңы болып табылады. Демек, жылдамдықтың шектік- жарықтың вакуумдегі жылдамдығының - мәні де барлық инерциалдық санақ жүйелерінде бірдей болу керек. Сонымен, Эйнштейн постулаттары бойынша табиғаттағы денелер қозғалысының барлық мүмкін жылдамдықтарының және өзара әрекеттесулердің таралуларының мәні с шамасымен шектелген екен. Осы арқылы классикалық механиканың алыстан әсерлесу принципі тұғырдан түсті.
Сілтеме тізімі
http://fn.bmstu.ru/phys/bib/physbook/tom1/ch7/texthtml/ch7_2.htm
Санат:Кванттық механика
Төкен Әбдірахманов
Төкен Әбдірахманов 1917 жылы Семей облысы Ақсуат ауданы Қызылтас ауылында дүниеге келген.
1941 жылы Абай атындағы Қазақ педагогтық институтының филология факультетін бітірген. Ұлы Отан соғысына қатысқан. Қазақстан ЛКЖО Орталық Комитетінің аппаратында қызмет еткен. «Пионер» журналының редакторы болған. 1952 жылы Абай атындағы Қазақ педагогтық институтының қазақ әдебиеті кафедрасына ұстаздық қызметке ауысты. Филология ғылымдарының кандидаты.
Дереккөздер
Санат:1917 жылы туғандар Санат:Шығыс Қазақстан облысында туғандар Санат:Қазақстан журналистері Санат:Қазақстан филологтары Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары
Эксперттік бағалау әдісі
Эксперттік бағалау әдісі -халықаралық қатынастарды зерттеудің экспликативті әдістерінің бірі. Бүл әдіс бойынша қарастырылып отырған мәселеге қатысы бар маман сарапшылар арнайы шақырылып, өз бағаларын береді.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Тасымал (лингвистика)
Тасымал-сөздің жолға сыймаған бір немесе бірнеше буынның келесі жолға бөлініп жазылуы.