cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ардаш
Ардаш — Башқұртстанның Бураев ауданындағы          ауыл,      Тепляк ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 62 адамды құрады. Пошта индексі — 452969, ОКАТО коды — 80218843003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Джозефин Бейкер
Джозефин Бейкер ( Josephine Baker, туылғандағы есімі Фрида Джозефин Макдональд , Freda Josephine McDonald, 3 маусым 1906ж.  , Сент–Луис, Миссури, АҚШ–12 сәуір 1975 ж. , Париж) – америкалық–француз бишісі, әнші және актриса. Оның құрметіне Венердағы Бейкер кратері аталған.
Өмірбаяны
нобай|солға|Джозефина Бейкер күлкілі көріністе. Сурет, 1927 ж
Джозефин Бейкер – еврей тектес музыкант–барабаншы Эдди Карсонның (кейбір мәліметтер бойынша) және кір жуушы қара нәсілді Кэрри Макдональдтың заңсыз қызы. Қыз өте қарапайым жағдайда өсті. 1907 жылы Джозефинаның ағасы Ричард дүниеге келді, ал олардың әкесі отбасын тастап кетті. 1911 жылы Джозефинаның анасы екінші рет үйленді, бұл некеде Джозефинаның тағы екі қарындасы дүниеге келді. Джозефина мен Ричардтың өгей әкесі Артур Мартин бала асырап алды. 1917 жылы 2 шілдеде Джозефинаның отбасы қырғыннан аман қалды, әртүрлі мәліметтер бойынша Сент–Луисте жүзден астам адам қайтыс болды. Бұл оқиғалар Джозефинаны дүр сілкіндірді, содан кейін ол нәсілшілдікке қарсы күрескер болды. 13 жасында анасы Джозефинаны Вилли Уэллске тұрмысқа берді, ол одан әлдеқайда үлкен болды. Сол жылы Джозефина Сент–Луистегі Букер Вашингтон театрында алғашқы қойылымдарын жасады. Уэллспен неке бірнеше аптаға созылды. 1921 жылы Джозефина теміржол жолсерігіне Вилли Бейкерге тұрмысқа шықты. 1925 жылы Вилли Бейкермен ажырасып, өмір бойы фамилиясын алып жүрді.
Жозефинаның шығармашылық мансабы 15 жасында "Стандарт-театрда" (ағылш. Филадельфиядағы Standard Theatre). Кейінірек ол Нью–Йоркке көшіп, ваудевильде жұмысқа орналасты, ол алты ай бойы ел ішінде жүрді. 1923 жылдан 1924 жылға дейін Жозефина Нью–Йорктегі "Shuffle Along" музыкалық комедиясында хорист және "The Chocolate Dandies" қара нәсілділер ревюінде өнер көрсетті. Нью–Йорктегі "Plantation Club" клубындағы қойылымдарынан кейін Джозефина La Revue Nègre-де жұмыс істеді, ол 1925 жылы 2 қазанда Парижде "Елисей алаңындағы театрда" премьерасы болды.
Джозефина өзінің биімен тез Париж жұртшылығының құрметіне ие болды, көрермендер Джозефинаның орындауында чарльстон биін алғаш рет көрді. Ақын Бодлер Джозефинге ол енді гротеск қара биші емес, түсіне енген қара Венера екенін айтты. Әрі қарай, "La Revue Nègre" қойылымы Брюссель мен Берлинге көшті. 1926-1927 жылдары Джозефина Бейкер Фолей–Бергердің жұлдызына айналды. Ол әйгілі банан юбкасында екі ревизияда өнер көрсетті. Берлиндегі қойылымнан кейін Джозефина бостандықтың символына айналған неміс нудисттері оны өз қоғамына келуге шақырды, бірақ сыпайы түрде бас тартты. Бір қызығы, оның билерінде бірнеше жылдан кейін пайда болатын хастл, степ, хип–хоп, брейк элементтері байқалды.
Шығыс Еуропа мен Оңтүстік Америкаға сапардан кейін Джозефина әнші ретінде көбірек өнер көрсетті. Оның ең сәтті әндері " j'ai deux amours", "Aux eles Hawaï" және "Pretty Little Baby"болды. Джозефина Бейкер "La Sirène des Tropiques" (1927), "Zouzou" (1934) және "Tam-Tam" (1935) фильмдерінде басты рөлдерді сомдады. Ол тез арада Франциядағы ойын-сауық жанрындағы ең сәтті американдық болды, ал АҚШ-та нәсілшіл шабуылдарға ұшырады. 1936 жылы Бейкер өзінің "Ziegfeld Follies" шоуымен сәтсіздікке ұшырады, бұл Джозефинаға көп азап әкелді. 1937 жылы Джозефин Бейкерге Француз азаматтығы берілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Франция мен Солтүстік Африкада болды, француз әскерлерінің алдында сөйлеп, қарсылық қозғалысы мен барлау жұмыстарын жүргізді.Джозефина ұшқыш куәлігін алды, лейтенант болды және соғыстан кейін қарсылық (розеткамен) және азаттық медальдарымен, Әскери крест белгісімен және 1961 жылы Құрметті легион орденімен марапатталды. 1947 жылы Джозефина Бейкер өзінің оркестрінің жетекшісі Джо Буйонға үйленді. Олар 1957 жылға дейін бірге өмір сүрді, бірақ жылдар өте келе олардың отбасылық өмірі бұзылып, 1961 жылы ажырасқан.
Францияда тұрып, Джозефина Бейкер 1950 жылдардан бастап АҚШ-тағы азаматтық құқықтар қозғалысын қолдап келеді. Оның нәсілшілдікке наразылығы өте ерекше көрініс тапты: Джозефина түрлі нәсілді 12 жетімді асырап алды. Осылайша Джозефинаның отбасы кеңейді, ол кейде қиын қаржылық жағдайда болды, Францияның оңтүстік–батысындағы Перигордтағы Ренессанс Шато Миланда өмір сүрген. 1956 жылы Джозефина Бейкер сахнадан кететінін жариялады, бірақ 1961 жылы ол өзінің оралуын тойлады және 1973 жылы Карнеги Холлда сәтті өнер көрсетті. 1975 жылы 8 сәуірде «Хосефин» шоуының премьерасы өтті, әйгілі биші өзінің сахналық қызметінің елу жылдығын атап өтті. Көп ұзамай Джозефина Бейкер 1975 жылдың 12 сәуірде миына қан құйылуының салдарынан қайтыс болды. Джозефина Францияда әскери құрметпен жерленген алғашқы американдық әйел болды, ол Монакода жерленген.
Естеліктер
Джозефина Бейкер бірнеше өмірбаяндық кітаптар жазды, әр жолы өзінің мансабы мен жеке өмірінің жаңа нұсқаларын ұсынды.
Дереккөздер
Санат:3 маусымда туғандар Санат:1906 жылы туғандар Санат:Сент-Луис округы (Миссури) Санат:12 сәуірде қайтыс болғандар Санат:1975 жылы қайтыс болғандар Санат:Әншілер Санат:Актрисалар Санат:Монако Санат:Франция әншілері Санат:Париж тұлғалары Санат:АҚШ әншілері Санат:АҚШ актрисалары Санат:АҚШ бишілері Санат:Савойя Санат:Екінші дүниежүзілік соғыстың қатысушылары Санат:Франция актрисалары
NGC 5308
NGC 5308 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1790 жылы 19 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5308 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48860, UGC 8722, MCG 10-20-29, ZWG 295,12.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Батпақ тенрегі
Батпақ тенрегі (Limnogale mergulus) – тенректер тұқымдасына жататын, Мадагаскар аралында бор кезеңінен, монотипті ондатрға ұқсас сүтқоректі түрі.
Батпақты тенректің денесінің ұзындығы 240-260 мм, ал, құйрығының ұзындығы 120-130 мм. Массасы 60-100 г шамасында. Көбінше түнде аса зор белсенділік танытады.
Ерекшілігі
Құлағы кішкентай, дөңгелектеніп келген, көздері кішігірім, саусақтарының арасы қосылып кеткен. Құйрығы өте күшті, квадрат секілді, жүзуге атсалысады. Жүні калың, қысқа және өте жұмсақ.
Қорегі
Тенрек көбінше су өсімдіктерімен, сонымен қатар, балықтармен, құрбақа, бақалармен, бунақденелілермен қоректенеді.
Көбеюі
Батпақты тенректің көбеюі желтоқсан, ақпан айларында іске асады. Көбінше құрсағында 2-3 тенректен болады. Бұл жануар түрі өте сирек кездесетіндіктен, Кызыл кітапқа енген.
Деректер
Жануарлар энциклопедиясы.
Дереккөздер
Санат:Тенректер
NGC 1272
NGC 1272 — Персей шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1863 жылы 14 ақпанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 1272 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12384, UGC 2662, MCG 7-7-58, ZWG 540,98.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз)
Лалагүлділер
Лалагүлділер (Liliáles) — Дара жарнақтылардың шөптектес көпжылдық өсімдіктер сабы. Тамыры - тамырсабақ, түйнекі пиязшық немесе пиязшықты келеді. Қандауыр немесе таспа пішінді жапырақтары болады. Гүлі - қосжынысты, шашақ гүлшоғырына жиналады, ірі гүлдері жеке орналасады. Аталығы - 6, бұлар да 2 шеңберлі. Аналығы - 1. Жемісі - қауашақ немесе жидек. Өсімдік бунақденелілер арқылы тозаңданады .
Тұқымдастары
Лалагүлділер сабына келесі тұқымдастар кіреді (2009):
Дереккөздер
Санат:Лалагүлдер
Сепульведа (комарка)
thumb|250px|Структура сообществ Вилья-и-Терра Сепульведа (Comunidad de Villa y Tierra de Sepúlveda) — Испания ауданы, Кастилия және Леон автономдік бірлестігіндегі, Сеговия  провинциясының құрамына кіреді.
Муниципалитеттер
Санат:Сеговия аудандары
Буг (Ланди)
Буг (Bougue) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ланди департаментінде орналасқан. Мон-де-Марсан округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 21,96 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 40051, пошта индексі — 40090.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 582 адамды құрады. Халық тығыздығы — 26,5 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ланди департаментінің коммуналары
Аббас Ходжа Ахмад
Аббас Ходжа Ахмад (7.6. 1914 жылы) — үнді жазушысы, драматург, кинорежиссер және сценарийші. .
Әдеби қызметі 1935 жылы басталды. Урду, ағылшын тілінде жазады. Үндістанды ашаршылыққа душар еткен ағылшын отаршыларының саясатын әшкерелейтін "Жер перзенті" атты тұңғыш фильмі 1946 жылы экранға шықты. Мұнымен бірге ол "Жаңа өмір", "Ганга", "Қаңғыбас", "420 мырза" фильмдерінің сценарийлерін, көптеген пьесалар жазды.
Аббас "Үш теңіздің арғы жағына сапар" ("Афанасий Никитин") фильмі сценарийінің де авторы (В.Пронинмен Sipre) әрі жұмыс (М.Смирновамен бірге). Аббас үнді кино өнеріндегі прогресшілдік бағытты ұстанған қайраткер, Дүниежүзілік Бейбітшілік Кеңесінің мүшесі (1958).
Дерекөздер
Санат:Үндістан драматургтері Санат:Үндістан жазушылары
Маррэй (Небраска)
Маррэй (Murray) — Небраска штатының Cass округіне жататын АҚШ қаласы.
Ун-Ега
Ун-Ега — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Атлым өзенінің сол жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Маррэй (Небраска)
Қала тұрғындарының саны 481 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.6 км² шамасында. FIPS коды — 31-33425.
Ун-Ега
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Ертіс құйылысынан Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Ертістен Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысына дейінгі Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Маррэй (Небраска)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Небраска қалалары
Ун-Ега
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шыналиев Еркебулан Курмаханович
Шыналиев Еркебұлан Құрмаханұлы ( қаз. Еркебұлан Шыналиев; 7 қазан 1987 ж. ) - қазақстандық боксшы, 2008 жылғы Бейжің Олимпиадасының қола жүлдегері, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері.
Өмірбаяны
Е. Қ. Шыналиев Чимкент - Қарабастау маңында дүниеге келген. Шымкентте жаттықты.
2008 жылғы Олимпиадада ол қола медаль жеңіп алды. Олимпиададан кейін Ақтөбеге көшті. Бәйдібек ауданының құрметті азаматы.
Қазақстан Республикасы Президентінің 2008 жылғы 29 тамыздағы Жарлығымен Президенттің қолынан « Құрмет» орденімен марапатталған.
Ескертулер
<references group="" responsive="1">
Пайдаланылған әдебиеттер
Санат:Боксшылар тізімі Санат:Спорт шеберлері
Тухичай
Тухичай — Ресейдегі өзен. Дағыстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Самур өзенінің оң жағалауынан 201 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Самур өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Құдықағаш
Құдықағаш — Ақмола облысы Біржан сал ауданы, Заурал ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы — Степняк қаласынан оңтүстікке қарай 18 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 482 адам (230 ер адам және 252 әйел адам) болса, 2009 жылы 378 адамды (185 ер адам және 193 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Біржан сал ауданы елді мекендері
Сервера (комарка)
Муниципалитеттер
Санат:Риоха аудандары
Буасси-санс-Авуар
Буасси-санс-Авуар (Boissy-sans-Avoir) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Ивелин департаментінде орналасқан. Рамбуе округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,96 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 78084, пошта индексі — 78490.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 595 адамды құрады. Халық тығыздығы — 150,25 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ивелин департаментінің коммуналары
Фишинген (Баден)
Фишинген (Баден) (Fischingen (Baden)) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Фрайбург әкімшілік округіне бағынады. Лёррах ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 701 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 1,89 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 3 36 024. Муниципалитеттің басшысы — Петер Шмидер.
Хамельн
Хамельн (Hameln) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан қала. Xамельн-Пирмонт ауданының құрамына енеді.
Фишинген (Баден)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Хамельн
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 57771 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 102,30 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 2 52 006. Қаланың басшысы — Зузанне Липпман.
Қаланың өзі әкімшілік құрылымы бойынша 13 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Кармалинка
Кармалинка — Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы, Оренбург облысы, Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Милля өзенінің сол жағалауынан 27 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ик бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Таскескен ауданы
Таскескен ауданы — 1980-1996 жылдары болған Семей облысының құрамындағы әкімшілік-аумақтық бірлік. Орталығы - Таскескен ауылы.
Тарихы
Таскескен ауданы 1980 жылы 17 қазанда Семей облысының құрамында құрылды. Оның құрамына Аягөз ауданының Ақсәуле, Қаракөл, Қоңыршәулі, Қопа және Шолпан ауылдық кеңестері, сондай-ақ Үржар ауданының Ново-Троицк және Предгорный ауылдық кеңестері кірді.
1996 жылы 29 қазанда Таскескен ауданы таратылды. Сонымен бірге Ақтоғай, Ақшәулі, Қопа ауылдық округтері – Аягөз ауданына, Алтыншоқы, Қарақол, Қоңыршәулі, Салқынбел, Шолпан ауылдық округтері – Үржар ауданына берілді.
Лебежайка
Лебежайка (Зарыклейка жырасы) — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Ульянов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Терешка өзенінің оң жағалауынан 166 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Таскескен ауданы
Әдебиет
Санат:Қазақстанның 1996 жылы таратылған аудандары
Лебежайка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Терешка су саласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саратов облысы өзендері Санат:Ульянов облысы өзендері
Мечковци (София облысы)
Мечковци (Мечковци) — Болгариядағы ауыл. София облысына қарасты Ихтиман қауымының құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2060. ЕКАТТЕ коды — 48009.
Сыртқы сілтемелер
Санат:София облысының елді мекендері
Мальоло
Мальоло (Magliolo) — Италиядағы коммуна, Лигурия әкімшілік аймағына қарасты Савона провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 825 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 43 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 17020.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лигурия елді мекендері
Леммон Валлэй-Гоулдэн Валлэй (Невада)
Леммон Валлэй-Гоулдэн Валлэй (Lemmon Valley-Golden Valley) — Невада штатының Уошоу округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 6855 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 84.1 км² шамасында. FIPS коды — 32-41825.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Невада қалалары
NGC 5289
NGC 5289 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан SBab типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1787 жылы 9 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5289 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48749, UGC 8699, MCG 7-28-58, ZWG 218.42, IRAS13430+4145.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Уругвай Ұлттық футбол құрамасы
Уругвай Ұлттық футбол құрама командасы (Selección de fútbol de Uruguay) — Уругвайды халықаралық матчтар мен футболдан турнирлерде ұсынады. Елдегі футбол ұйымының негізгі басқарушысы Уругвай футбол қауымдастығының қол астында бақылауда болады. Қауымдастық 1923 жылдан ФИФА мүшесі болса, 1916 жылдан бастап КОНМЕБОЛ мүшесі болып келеді.
Байкал нерпасы
Байкал нерпасы (Pusa sibirica) — Нағыз итбалықтар тұқымдасының Нерпа туысының биологиялық түрі, ұзындығы 122 см-ге дейін болады. Массасы 50-130 кг, артқы аяқтары тек жүзуге арналған. Аналық жынысты нерпа 2-5 жылдар аралығында, ал, аталық жынысты нерпалар 4-7 жылдар аралығында есейеді. Олардың көбеюі ақпанның орталарында,наурыздың соңы аралығында болады, олар мұздан жасалған үйшіктерінің ішінде туады. Кіші нерпаның салмағы 4 кг, 1 ай үсті ақ қабықшамен қапталып, сүт ему мерзімі 8-10 аптаға созылады.
Уругвай Ұлттық футбол құрамасы
Рекордшылар
2018 жыл, сәуір
Cілтемелер
Санат:Уругвай Ұлттық футбол құрамасы
Байкал нерпасы
Байкал нерпасы Байкалды, Онтүстік Сібірді мекен етеді. Кей-кейде Аңғара мен Селенганы мекендейді. Олар аса бағалы емес балықтармен, су жануарларымен қоректенеді. Тері үстінің түсі жылтыр сұр, жанынан әлде-кайда ақшыл, дақсыз болып келген. Орта есеппен 52-56 жыл өмір сүреді. Қазіргі таңда Россия мемлекетінің Кызыл кітабына енген.
Саз (айрық)
Негізгі ұғым:
Елді мекендер:
Ресей:
Франция:
Басқа мағыналар:
Қызылсай (тау, Алматы облысы)
Қызылсай – Сорбұлақ көлінің солтүстік-батысындағы шоқы.
Географиялық орны
Алматы облысы Жамбыл ауданы, Қопа ауылының солтүстік-шығысында 38 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 813 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 2 км-ге созылған, енді жері 1 км. Беткейі көлбеу. Солтүстігінде Дауластышоқы шоқысы, шығысында Күрті бөгені, оңтүстік-шығысында Ұзынсайбас, Баулық төбелері, оңтүстік-батысында Қалыптас тауы жатыр.
Өсімдігі
Қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, боз, жусан, изен, ебелек аралас астық тұқымдас өсімдіктер өседі.
Дереккөздер
Санат:Жамбыл ауданы (Алматы облысы) таулары
Арняш
Арняш — Башқұртстанның Бураев ауданындағы          ауыл,      Тепляк ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 155 адамды құрады. Пошта индексі — 452969, ОКАТО коды — 80218843004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Больвиль (Сен-Маритим)
Больвиль (Bolleville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Ле-Авр округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,73 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76115, пошта индексі — 76210.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 523 адамды құрады. Халық тығыздығы — 53,75 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
NGC 1271
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1884 жылы 14 қарашада астроном Гийом Бигурдан ашқан болатын және NGC каталогында 1271 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 12367, ZWG 540,96.
Ескене ауылдық округі
Ескене ауылдық округі — Атырау облысы, Мақат ауданы құрамында болған әкімшілік бірлік. Құрамына Ескене ауылы кірді. Орталығы – Ескене ауылы болды.
Таратылуы
2013-14 жылдары округ орталығы әрі жалғыз елді мекен - Ескене ауылы Атырау қаласына және Махамбет ауылына көшірілуіне байланысты округ те таратылды.
Дереккөздер
Санат:Мақат ауданының таратылған ауылдық округтері
Леплейка
Леплейка — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Ульянов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Терешка өзенінің сол жағалауынан 238 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Терешка су саласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саратов облысы өзендері Санат:Ульянов облысы өзендері
Сан-Марино Ұлттық футбол құрамасы
Тарихы
Сан-Марино футбол федерациясы 1931 жылы құрылса да, 1986 жылға дейін ешқандай ұйымға тіркелмеді. Сол үшін де 1986 жылға дейінгі жолдастық кездесулері ФИФА қаттамаларына тіркелген жоқ. Халықаралық деңгейдегі ресми ойынын 1990 жылы 14 қараша күні Швейцария құрамасымен өткізіп, 0:4 есебімен ұтылып қалды. Бұл ойын - 1992 жылғы Еуропа чемпионатының іріктеу турнирі еді. Бұдан кейін де құрама 7 ойынның бәрінде ұтылып, бір ғана гол соға алды. Ол тарихи голдың авторы - Валдес Пазолини.
1994 жылғы әлем чемпионатының іріктеуінде құрама алғашқы ресми ұпайды олжалады. 1993 жылы 10 наурызда Түркиямен 0:0 есебімен тең ойнады.
Осы циклдің ең соңғы кездесуінде сан-маринолық Давид Гвалтери әлем чемпионаттарының іріктеулері тарихындағы ең жылдам голды соқты: ойынының не-бары 8,3 секундында Англия қақпасын дәл көздеді.
Сан-Марино — Лихтеншейн футбол матчы (2004)
Сан-Марино — Лихтенштейн футбол матчы (1994) (ағыл. San Marino v Liechtenstein) — 1994 жылы 28 сәуірде Серревале қаласындағы Олимпиада стадионында өткен жолдастық кездесу. Сан-Марино құрамасы 1:0 есебімен жеңіске жетті. Бұл — Сан-Марино құрамасының тарихтағы тұңғыш (бүгінге дейінгі жалғыз) жеңісі.
Байшонас ауылдық округі
Таратылуы
2013-14 жылдары округ орталығы әрі жалғыз елді мекен - Байшонас ауылы Атырау қаласына және Махамбет ауылына көшірілуіне байланысты округ те таратылды.
Халқы
2009 жылғы санақ бойынша округте 1827 адам тұрды.
Заксенбург (Каринтия)
Заксенбург (Каринтия) (Sachsenburg (Kärnten)) — Аустриядағы коммуна. Картинтия федералды жеріне қарасты Шпитталь округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1408 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 42,57 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — SP, ресми идентификациялық коды — 2 06 33.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Вильфрид Пихлер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Картинтия елді мекендері
Ун-Егор-Нел-Ай-Кур-Ех
Ун-Егор-Нел-Ай-Кур-Ех — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ай-Кур-Ех өзенінің оң жағалауынан 65 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Ертіс құйылысынан Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Ертістен Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысына дейінгі Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жаңа Шүлбі ауданы
Жаңа Шүлбі ауданы — 1935-1963 және 1970-1997 жылдары болған Шығыс Қазақстан және Семей облыстары құрамындағы әкімшілік-аумақтық бірлік. Орталығы - Жаңа Шүлбі ауылы.
Тарихы
Жаңа Шүлбі ауданы 1935 жылы 22 желтоқсанда Шемонаиха ауданынан бөлініп Шығыс Қазақстан облысының құрамында құрылды.
1954 жылы Пьяно-Ярский ауылдық кеңесі Шүлбіге біріктірілді. Буркотов кент кеңесі құрылды.
1958 жылы Буркотов ауылдық кеңесі Сахнов ауылдық кеңесіне қосылды.
1961 жылы Сахнов ауылдық кеңесі Таврическийге қосылды.
1962 жылы 29 мамырда Бородулиха ауданы Жаңа Шүлбі ауданына қосылды.
1963 жылы 2 қаңтарда Жаңа Шүлбі ауданы таратылды. Оның аумағы қалпына келтірілген Бородулиха ауданына берілді.
1970 жылы 9 желтоқсанда Жаңа Шүлбі ауданы қалпына келтірілді. Оның құрамына Бородулиха ауданының Андреевск, Жерновск, Красноярск, Ленин, Жаңа Шүлбі, Таврический, Уба-Форпостовск және Шүлбі ауылдық кеңестері кірді.
1972 жылы Шүлбі ауылдық кеңесі Пролетарск болып өзгертілді.
1986 жылы ауданда 8 ауылдық кеңес болған: Андреев, Жернов, Краснояр, Ленин, Жаңашүлбі, Пролетар, Таврия, Уба-Форпост.
1996 жылы Пролетарск ауылдық кеңесі Жаңа Шүлбіге қосылды.
1997 жылы 23 қаңтарда Жаңа Шүлбі ауданы жойылып, оның аумағы Бородулиха ауданына берілді.
Әдебиет
Санат:Қазақстанның 1997 жылы таратылған аудандары
Крюзи-ле-Шатель
Крюзи-ле-Шатель (Cruzy-le-Châtel) — Франциядағы коммуна. Бургундия аймағына қарасты Йонна департаментінде орналасқан. Аваллон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 59,52 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 89131, пошта индексі — 89740.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 244 адамды құрады. Халық тығыздығы — 4,1 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Йонна департаментінің коммуналары
Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі 2017 (финал)
Сілтемелер
Матч детальдары
Санат:2017 жылғы футбол Санат:Реал Мадрид ФК ойындары Санат:Гремио ФК ойындары Санат:Футболдан клубтар әлем біріншілігінің финалдары
Хамерзен
Хамерзен (Hamersen) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Ротенбург-на-Вюмме ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 461 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 13,61 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 57 019. Муниципалитеттің басшысы — Герд Кайзер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Нэйпер (Небраска)
Нэйпер (Naper) — Небраска штатының Boyd округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 105 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.3 км² шамасында. FIPS коды — 31-33530.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Небраска қалалары
Гүлзейнеп Абдрахманова
Гүлзейнеп Абдрахманова (1 тамыз 1955 жылы, Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Ақтерек ауылы) – журналист.
Шығармашылық қызметі
Ол шығармашылық жолда өзіндік қолтаңбасы қалыптасқан өмірдің әр саласында қалам тербейтін қарымды журналист. Оның басылым беттеріндегі, әсіресе, әйел, мораль, медицина тақырыптары мен эссе, публицистикалық мақалалары, әңгімелері оқырман ілтипатына ие. Журналистік жолсапармен бірнеше шетелде болып, шартараптан жолжазбалар жазған.
1991 жылы Кеңес одағы ыдырап, социалистік реализм өзгеріп, республикалар тәуелсіздік ала бастаған тұста тарихи тұлғалар туралы әрқилы пікір алуандығы орын ала түсті. Осы арада Санкт-Петербургтегі Жамбыл атындағы көшенің атын өзгерту керек деген белгілі бір топтың келеңсіз пікірі ел арасында үлкен дүрбелең туғызған тұста журналист арнайы іссапармен Ресейдің тарихи қаласына барып, жергілікті үкімет пен зиялылар қауымымен тілдесіп, жақсы істін тиянағын келтіруге өзіндік атсалысады.
«Егемен Қазақстанда» сол жылы 30 тамызда жарияланған «Ту ету мен тұл ету» атты мақала елімізде де, Ресейде де үлкен қоғамдық пікір туғызды. Сондай-ақ, сол сапарында Әлия Молдағұлова оқыған мектептегі мұражайдың сақталуына да азаматтық үлес қосады. Ол адамның ішкі табиғатын ашуда өзіндік мінезі бар, тілі ұлттық нақышта өрілген әңгімелері оқырмандар ілтипатына ие.
Дереккөздер
Санат:1 тамызда туғандар Санат:1955 жылы туғандар Санат:Жамбыл ауданында (Алматы облысы) туғандар Санат:Қазақстан журналистері Санат:Егемен Қазақстан газеті тұлғалары Санат:Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалінің иегерлері Санат:Қазақстан журналистер одағы сыйлығының иегерлері
Нариман Абдуллин
Абдуллин Нариман (3.3. 1934 жыл, Жамбыл облысы, Меркі ауылы) – байланысшы.
Өмірбаяны
Алматы облыстық телефон байланыс жүйелері симметриялық кабельдер төселумен дамытылып, телефондық арналар саны көбейтілді.
Дереккөздер
Санат:3 наурызда туғандар Санат:1934 жылы туғандар Санат:Меркіде туғандар Санат:Қазақстан байланысшылары Санат:Новосібір электротехникалық байланыс институты түлектері Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері Санат:КСРО байланыс шеберлері
Клере-ла-Кот
Клере-ла-Кот (Clérey-la-Côte) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Вогез департаментінде орналасқан. Нефшато округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,18 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 88107, пошта индексі — 88630.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35 адамды құрады. Халық тығыздығы — 11,01 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вогез департаментінің коммуналары
МакГилл (Невада)
МакГилл (McGill) — Невада штатының Уайт Пайн округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1148 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.9 км² шамасында. FIPS коды — 32-44200.
Доссор кенттік әкімдігі
Доссор кенттік әкімдігі — Атырау облысы, Мақат ауданындағы әкімшілік бірлік. Құрамына Доссор кенті, №141, №414 темір жол бекеттері кіреді. Орталығы – Доссор кенті.
Халқы
2009 жылғы санақ бойынша Доссор кенттік әкімдігінде 11470 адам тұрады.
Дереккөздер
Санат:Мақат ауданы ауылдық округтері
Аксис
Аксис (Axis axis) — бұғылар тұқымдасына жататын сүтқоректі. Дене ұзындығы 130-150 см, құйрығының ұзындығы 20-30 см, мүйізімен қоспағандағы биіктігі 91 см, ал массасы 80 кг.
Мекені
Аксис Солтүстік Индостанда, Гималайға жетпей, Шри-Ланка, Каламиан, Бавеан аралдарында мекендейді. Көбінше саванна ормандарын мекендейгенді көздейді.
Қорегі
Аксистер жапырақ, шөптерді қорек етіп, басқа тірі ағзаларға зиянын тигізбеді.
Ерекшелігі
Мүйізінің ұзындығы 80 см. Азия аймағының ең көрікті бұғыларының бірі. Олар стая құрып, өмір сүреді. Ағаштың төбесінде отырған маймылдарды бақылап, жерге түскен жапырақтарын теріп жейді. Ол әсіресе құрғақ мезгілдерінде өте тиімді.
Көбеюі
Құрсағында баласын аксис 210-225 күн ұстайды. Көбінше бір,кейде екі аксис туады. Олар бір жасқа толған соң өз бетінше жүріп, ата-анасынан алшақтайды. Аналық жынысты аксистер анасымен 2 жыл болады,ал, есею процессі 1,5-2 жылды қамтиды. Жабық күйде 21 жыл өмір сүреді. Олар Қызыл кітапқа енген бағалы аңдар болып есептелінеді.
Дереккөздер
Санат:Бұғылар
Кармалка (Севиньзя тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ик бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 1276
NGC 1276 — Персей шоқжұлдызында орналасқан *2 (қос жұлдыз) типті жұлдыз.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1876 жылы 12 желтоқсанда астроном Джон Людвиг Эмиль Дреер ашқан болатын және NGC каталогында 1276 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Персей (шоқжұлдыз)
Абонент пункті, орын
Абонент пункті, орын –түрлі пайдаланушылардың орталық компьютердің жадына байланысты, кейбір жекелеген ақпараттарды сақтайтын жүйеге кіру мүмкіндігі. .
Дерекөздер
Санат: Журналистика Санат: Техника
Миланово (София облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 486 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2280. Телефон коды — 07165. ЕКАТТЕ коды — 48129.
Сыртқы сілтемелер
Санат:София облысының елді мекендері
NGC 5287
NGC 5287 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1881 жылы 25 мамырда Эдуард Жан Мари Стефан астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5287 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48741, MCG 5-32-79.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Кіші Терешка
Кіші Терешка — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Ульянов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Терешка өзенінің сол жағалауынан 210 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 36 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Терешка су саласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саратов облысы өзендері Санат:Ульянов облысы өзендері
Флайн
Флайн (Flein) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Хайльбронн ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 6647 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 8,47 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 1 25 030. Муниципалитеттің басшысы — Александер Крюгер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Бернхардсталь
Бернхардсталь (Bernhardsthal) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Мистельбах округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1647 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 51.93 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — MI, ресми идентификациялық коды — 3 16 04.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Альфред Эртль (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Абруптив
Абруптив – (глоттальды дауыссыз) артикуляцияның соңғы кезеңінде дауыс шымылдықтарының жақындауынан немесе қосылуынан пайда болатын дыбыссыз дыбыстар. .
Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті
Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті (ҚазҰПУ) — Қазақстан Республикасының ең алғашқы Жоғарғы оқу орны. right|thumb|250px|Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің кампусы
Тарихы
Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті (ҚазҰПУ) – 1928 жылы 1 қыркүйекте қазақ мемлекеттік университеті атты бірінші қазақ жоғары оқу орны ашылады. . Онда бір ғана педагогика факультеті болады, ол үш бөлімнен тұрды: физика-математика; жаратылыстану; лингвистика-педагогика. Үш факультетті жаңадан қалыптастыру жоспарланды: педагогика, ауыл шаруашылығы, медицина. Олар өз қызметін 1932-33 оқу жылында бастауға міндетті еді. Халыққа білім беруді қарқынды дамыту үшін қайта ашылған ЖОО жеке педагогикалық институт ретінде жетілдіру қажет болды.
Сондықтан 1930 жылы университет қазақ мемлекеттік педагогикалық институты (ҚазПИ) болып аталды, ал 1935 жылы оған ұлы Абайдың есімі берілді. ҚазПИ бұрынғы Верный әйелдер гимназиясының бір қабатты ғимаратында орналасқан. Оқуға түсушілерге арнайы 5 айлық курстар жұмыс істей бастады, сонымен қатар педагогика техникум, педогогикалық училище және жұмысшыларға арналған факультет ашылды.
Жоғарыда көрсетілген оқу орындарына көбінесе жетім балалар үйінің тәрбиеленушілері, жалшылардың және орта шаруалар мен қызметкерлердің балаларының шектеулі саны қабылданатын болған. Республиканың халық ағарту ісінің оқу орындарын аймақтық бөлу 1928 жылы өтті. Институтқа қабылдау екі бөліктен тұрды: қыркүйек және қазан айларында. Нәтижесінде 124 адам қабылданды, оның 28-і әйел адам. Студенттер құрамы көпұлтты болды. Олардың ішінде қазақтар саны 76, орыстар саны 42, басқа ұлттар өкілдерінің саны 6 болды. 75%-ға жуық студенттер шәкіртақымен қамтамасыз етілді.
Мұқтаж болғандарға жатақханадан орын берілді. Студенттердің төмен деңгейдегі дайындығына байланысты оларға жалпы ғылыми пәндер бойынша атап айтатын болсақ, орыс тілі, қазақ тілі, математика, физикадан косымша сабақтар өткізілетін болған. 1 курста 9 оқытушы сабақ берген, оның үшеуі профессор, бесеуі доцент, біреуі ассистент. Институт халық арасында ғылыми-ағарту жұмыстарын жүргізген. ҚазПИ жанында 190 тындаушысы бар жексенбілік институт қалыптасқан. Оқытушылар еңбекшілерге дәрістер оқып, ғылыми баяндамалар жасады, институттың жанында сауатсыздықты жою мақсатымен мектеп ашылды. Қала тұрғындары арасында тақырыптық кештер, пікірталастар, конференциялар және басқа да мәдени-ағарту іс-шаралары жиі өткізілетін болған.
Кәсіби мамандандырылған ғылыми-педагогикалық кадрларды жинақтау ҚазПИ-дің сол уақыттағы маңызды мәселесінің бірі болды. Бұл мәселе екі жолмен шешілді: мамандардың жартысы орталық ЖОО шақырылды, ал қалғандары жергілікті кадрлардан дайындалды. Институттың қалыптасуы мен дамуына туыс республикалардың көптеген оқу орындары, атап айтсақ, Мәскеу мен Ленинградтың ЖОО үлкен үлесін қосты. Олар өз кітапханалары және кабинеттерге арналған құралдарымен бөлісті. Сол жылдары ҚазПИ-ге жұмыс істеуге атақты ғалымдар, мысалы: әдебиеттанушы Н.Фатов, математик Б.Кругляк, физик В. Литвинов, биолог С.Логинов, эмбриолог А.Захваткин және т.б. келген. Институтта қазақ халқының көрнекті өкілдері Ораз Жандосов, Сәкен Сейфуллин, Баймен Алманов, Ахмет Байтұрсынұлы, Халел Досмүхамедов, Ілияс Қабылов, Темірбек Жүргенов және т.б. жұмыс істеді.
Соғыс жылдарына дейінгі уақыт ЖОО үшін қызметтің қалыптасуы мен дамуындағы ең маңызды кезең болды. Институт қабырғасында дайындалған мұғалімдер санынын өсуі байқалды, қадрларды дайындау сапасы жақсартылды, студент жастарды тәрбиелеу мен оқыту дэстүрі қалыптастырылды. Институт ғылыми ой орталығының бірі болып табылды. Бұл жерде қазақстан тарихының дамуы мен қазақ тілі және әдебиетінің мәселелері қарастырылды, жаратылыстану ғылымдары саласында алғашқы зерттеу жұмыстары басталды.
Институт үшін Ұлы Отан соғысы жылдары қиын жылдар болды. Соғыс жылдарының қиындығына қарамастан студенттер қайсарлықпен білім алды. Көптеген оқу пәндері бойынша ғылыми және әдістемелік оқытудың деңгейі көтерілді, оған себеп соғысқа байланысты Алматыға көшірілген КСРО-ның әртүрлі қалаларынан шақыртылған ғалымдар еді. Олардың кұрамында ақадемиктер И.Мещанинов, В.Чернышев, В.Фесенко, профессорлар А.Глаголов, М.Рубинштейн, И.Палунск, Р.Фридман және т.б. болды. Соғыс жылдары енбектегі ерліктері үшін институттын онға жуық оқытушылары, қызметкерлері, студенттері Отанның жоғары жүлдесі Кеңес Одағының Батыры атағына ие болды: Мәлік Ғабдуллин, Лесбек Жолдасов, Қанаш Камзин, Рахымжан Тоқтаев, Ахмедияр Хұсайнов, Саду Шакирим.
Соғыс жылдарынан кейін Абай атындағы ҚазПИ-дің қызметінің барлық салалары сапалы өзгерістерге ұшырады, ол Қазақстанның экономика және мәдениетінің дамуы жаңа кезенінің белгілі мақсаттарына байланысты. Осыған сәйкес оқу-тәрбие қызметінің әдістері мен тұлғалары, ғылыми мәселелер және институттың құрылымы белгіленді. Профессор-оқытушылар құрамының мақсаты, тандаған мамандықтары бойынша терең ғылыми білімді меңгеру, кәсіби қасиетті және мұғалімдік мамандыққа деген сүйіспеншілікті қалыптастыру.
Мектептегі кәсіби мұғалімдерге сұраныстың өсуіне байланысты институтқа студенттерді қабылдау кеңейтілді. Егер соғыстан кейінгі 1946 жылы 1 курстың күндізгі бөліміне 362 студент қабылданса, ал 1956 жылы оның саны 567-ге өсті. Мәселені шешу үшін университет мамандарды дайындауды халықаралық стандарттарға сәйкестендірді.
Жоғары оқу орны 1993/94 оқу жылынан бастап кадрларды дайындау үшін көп деңгейлі жүйеге, сондай-ак, екі кезеңдік білім берудің "4+2" моделі бойынша өтеді. 1 кезең бакалаврлық атаққа иелік ету үшін 4 жыл дайындық, 2 кезең болашақта аспирантураға түсу мақсатымен магистр атағына ие болу 2 жыл дайындықты қажет етеді. Сонымен қатар мамандарды дайындау құрылымы қайта қаралады. Соңғы жылдары "Банк ісі", "Салық салу", "Маркетинг және сауда", "Шығыстану", "Араб тілі", "Мүсін", "Информатика және ағылшын тілі", "Биология психология", "Халықаралық туризм", "Халықаралық кұқық", "Психология" сияқты жаңа мамандықтар ашылды. Факультеттер мен кафедралар да құрылымдық өзгерістерге ұшырады.
Екі факультет құрылды: халықаралық қатынастар және қаржы-экономика. Оқу процесін қамтамасыз ету үшін жаңа мамандықтар бойынша қажетті кафедралар құрылды. Университет дамуының қысқаша тарихы: 1928 жылы 1 қыркүйек Алматы қаласында қазақ мемлекеттік университеті жұмыс істей бастады. 1930 жылы қазақ мемлекеттік университеті қазақ мемлекеттік педагогикалық институты (ҚазПИ) болып өзгертілді.
2005 жылы МС ИСО 9001:2000 сапа саласындағы халықаралық стандарттарға университеттің сапа менеджмент жүйесінің сәйкестігін (СМЖ) сыртқы сертификациялық аудит анықтайды, оған IQNet халықаралық Сертификат және "Русский Регистр" Сертификаты (тіркеу номірі RU05.334.026) 2005 жылы 10 қарашада дәлел болады. 2006 жылы ҚР БҒМ өткізген оқытудың несие жүйесі бойынша Абай атындағы ҚазҰПУ эксперимент базасы болып табылады. Абай атындағы қазақ ұлттық педагогикалық университеті (ҚазҰПУ) Қазақстандағы ең ірі жоғары оқу орындарының бірі. Жоғары оқу орнында үздік білім беру жүйесі қалыптасты және жүзеге асты.
Ректорлар тізімі
Университет ашылғалы бірнеше ректор болды, олар: Абай атындағы ҚазҰПУ ректоры 1928-1931 жж. Абай атындағы ҚазҰПУ ректоры 1931 - 1934 жж. (қуғын-сүргін құрбаны) Абай атындағы ҚазҰПУ ректоры 1934 - 1935 жж. (қуғын-сүргін құрбаны) Абай атындағы ҚазҰПУ ректоры 1935 - 1937 жж. (экономика) Абай атындағы ҚазҰПУ ректоры 1937 -1941 жж. 1946 - 1950 жж. 1963 - 1974 жж. (тарих) Абай атындағы ҚазҰПУ ректоры 1941 - 1942 жж. (қазақ филологиясы) Абай атындағы ҚазҰПУ ректоры 1942 - 1946 жж. (математика) Абай атындағы ҚазҰПУ ректоры 1950 - 1953 жж. (қазақ филологиясы) Абай атындағы ҚазҰПУ ректоры 1953 - 1963 жж (тарих) Абай атындағы ҚазҰПУ ректоры 1974 - 1980 жж. (математика) Абай атындағы ҚазҰПУ ректоры 1980 - 1987 жж. Абай атындағы ҚазҰПУ ректоры 1987 - 2008 жж.
Қазіргі ректоры
Билялов Дархан Нурланович
Факультеттері
Қазіргі таңда Абай атындағы қазақ ұлттық педагогикалық университет құрамына 10 факультет және 1 институт бойынша білім беріледі:
Университет кафедралары
Мамандарды дайындау 60 кафедрада 54 мамандық бойынша жүргізіледі.
Университетте күндізгі, кешкі, сырттай және қашықтан оқыту формалары бойынша 25 мыннан астам студенттер білім алуда. Сонымен қатар жоғары оқу орнына дейінгі дайындық факультеті бар (1,5 мың тындаушы). ҚазҰПУ Ұлы Еуропалық университеттер одағына косылды (Magna Charta Universitatum). Magna Charta косылу Келісімшарттың қатысушысы ғылым және білім беру саласындағы халықаралық стандарттарға жауап беретін унивеситеттердің және әлемнің алдыңғы қатарлы білім беру және ғылыми орталықтарының қатарына кіретіндігін білдіреді.
Кітапхана
Университеттің ғылыми кітапханасы 1928 жылы ашылады. Кітапхана құрылған кезде оның қорында 40 000-ға жуық кітап болады. Оның негізін Верный гимназияның кітапханасы мен жеке коллекциядағы кітаптардан құралған. Алғаш рет кітапханада 1-ақ кітапханашы қызмет істейді. Кітапхана қазіргі таңда Республика бойынша жоғары оқу орындарының ірі ғылыми кітапханаларының біріне айналды. Дәл қазіргі таңда кітапхана - 1-категорияға ие. Кітапхана қорында 2 520 722 дана кітап бар, ал оған тағы басқа басылымдарды қоссақ, әлдеқалай арта түседі. Кітап қоры - әр түрлі ғылым салаларының әдебиеттеріне бай. Кітапхана қорында ХYIII –XX ғасырларда түрлі білім саласы бойынша жарық көрген сирек кітаптар да кездеседі. Алматы және Алматы облысының жоғарғы және орта оқу орындарының кітапханалары үшін Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің кітапханасы 1997 жылғы 31 қантардың ҚР білім және ғылым Министрінің №33 бұйрығы бойынша оқу-әдістемелік орталығы болып саналады. Кітапхана - Қазақстан Республикасы жоғары оқу орындарының Ассоциация мүшесі болып саналады.
Материалдық-техникалық база. Кітапханада 56 компьютер бар. Оның барлығы қазіргі заманға сай лиценцияланған Windows XP операциялық жүйемен, офистік және вирусқа қарсы бағдарламамен қамтамасыз етілген. Офистік техникасының жалпы саны: 9 принтер, 4 сканер, 2 ксерокс. 56 компьютердің – 45-і студенттердің өз бетімен жұмыс істеуіне арналған. Қосымша электрондық ресурс залы бар. Барлық компьютерлер Интернет жүйесіне қосылған және қосымша 2 локалдық жүйесі бар. Бірінші жүйесі - кітапхана бөлімдерінің автоматтандырылған жұмыс орындарын біріктіреді, ал екіншісі - электронды ресурс залы үшін қосылған. Қазіргі таңда кітапхана автоматтандырылған «РАБИС-АБАЙ» бағдарламасы бойынша жұмыс істелінеді. Оқырмандарға қызмет көрсету тиімділігін арттыру мақсатында жаңа «ИРБИС» жобасы пайдаланады.