cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Черненко-Вавилов сәуле шығару
ЧЕРЕНКОВ-ВАВИЛОВ СӘУЛЕ ШЫҒАРУЫ — берілген зат ішінде не белгілі бір ортада жарықтың фазалық жылдамдығынан артық жылдамдықпен қозғалуы кезінде зарядты бөлшектің сәуле шығару құбылысы. Жарықтың фазалық жылдамдығы (и) жарықтың вакуумдегі жылдамдығының (с), ортаның сыну көрсеткішіне (n) қатынасы арқылы анықталады: и=с/n. Сондықтан Ч.-В. с. ш. мына шарт орындалғанда пайда болады: υ>и немесе βn>1, мұндағы υ — зарядты бөлшектің жылдамдығы, β=υ/с. Кез келген материялық бөлшек жарықтың вакуумдегі жылдамдығынан (с) артық жылдамдықпен қозғала алмайды. Бірақ тәжірибелік тәсілдермен жылдамдығы берілген дене ішіндегі жарықтың фазалық жылдамдығынан артық болатын зарядты бөлшектер шығарып алуға болады. Ч.-В. с. ш-н тудырушы бөлшек бірқалыпты қозғалса, онда Черенков-Вавилов сәулесі бастапқы бөлшек траекториясымен θ бұрыш жасай отырып таралады. Берілген орта үшін тұрақты шама болып саналатын бұл бұрыштың мәнін анықтау арқылы, зарядты бөлшектің сол ортадағы қозғалу жылдамдығын (υ) табуға болады: cosθ=с/υҺn. Черенков санауышы осы принципке негізделіп жасалған. Ч.-В. с. ш. құбылысын 1934 ж. П.А. Черенков (1904 — 1990) пен С.И. Вавилов (1891 — 1951) ашқан. Ал мұның теориясын 1937 ж. И.М. Франк пен И.Е. Тамм жасаған.
Санат: Тұлғалар Санат: Физика
Бриоско
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5676 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 935 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 20040.
Елді мекеннің қамқоршысы — Sant Ambrogio e San Vittore.
Кевролка
Кевролка — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ура өзенінің сол жағалауынан 67 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Бриоско
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Кевролка
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Карлус-Шагас (Минас-Жерайс)
Карлус-Шагас (Минас-Жерайс) (Carlos Chagas (Minas Gerais)) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Вали-ду-Мукури мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Нануки экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21 038 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3 198,85 км² шамасында. Халық тығыздығы — 6,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1938 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Саламат Өтемісов
Атырау қаласындағы Батыс Қазақстан аймақтық Суретшілер одағын басқарды. Алғашқы жеке көрмесі Будапештте ашылды (1982). Оның «Шаңырақ», «XX ғасыр», «Дала әуені», «Еділдің бойы ен тоғай», «Азарт», «Махамбет ақын және қолбасшы», «Нарынқұм» атты туындылары жоғары бағаланды. Өтемісовтің жұмыстары шет елдердің көркемсурет көрмелеріне қойылды.
Чехия туы
Дереккөздер
Санат:Чехия Санат:Тулар
Қажымұрат Қантбайұлы Үсенов
Қажымұрат Қантбайұлы Үсенов - 1955 жылы 1 қаңтарда Талдықорған облысы Қаратал ауданының Оян ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Үсенов Қантбай, марқұм, «Қаратал» кеңшарының төрағасы қызметін атқарған. Анасы - Үсенова Өрік, марқұм, үй шаруасымен айналысқан. Алматы сәулет-құрылыс институтының жылу-газбен жабдықтау және желдеткіш факультетін бітірген (1981), инженер-құрылысшы. «Изоляциялық құрылыс материалдары» оқулығының тең авторы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. КОКП мүшесі (1984 жылдан).
Рентген спектрлік талдаудың қолданылуы
Рентген спектрлік талдаудың қолданылуы. Рентген-флуоресцентті спектроскопия (РФС) геологияда, таукен ісінде, минералогияда, метрографияда, металлургияда, гидрометалургияда, технологиялық процестерде, электроникада, оптикада, геохимияда, химия мен мұнай, көмір өндірісінде, цемент пен тыңайтқыш өндірісінде әр түрлі үлгілердегі (сұйық, қатты) көптеген элементтерді анықтау үшін кең қолдау тапты.
Қажымұрат Қантбайұлы Үсенов
Әскери атағы - запастағы капитан.
Рентген спектрлік талдаудың қолданылуы
РСТ әдісі көптеген құймалардың құрамын анықтауға өте ыңғайлы, өйткені мұндай жағдайда олардың көлемі мен өлшемі бірдей стандартты үлгілерін алуда олардың бетін ысқылай отырып, жалтырата өңдеу де жеңіл. Сол сияқты ол керамика, шыны, пластмасса, катализатор, қайрақ тас және тағы басқа күрделі заттардын құрамын айқындау үшін де жиі пайдаланылады. Оның тездігі мен көп элементтілігі қоршаған ортадағы заттарды талдауға қажет. Рентген спектрлік талдаудың бір түрі - берілген қатты зат бетіндегі арнайы нүктені таңдап алып талдау әдісі. Бұл қоспаның беткі ауданға қалай таралып, орналасқанын нақтылы анықтауға мүмкіндік береді. Бұл әдіс сонымен қатар негізгі заттың бетіне қапталған екінші бір зат қалыңдығын да анықтау үшін кең пайдаланылады. Ал рентген сәуле шығарудың медицинада науқас адамға диагноз қоюда және халық шаруашылығының көптеген салаларындағы маңызын айтпасақ та белгілі. РСТ әдістері ай бетінің жыныстарын талдауға қолданылады. Оның көмегімен көптеген технологиялық процестер автоматты түрде реттелініп, басқарылуда.
Қажымұрат Қантбайұлы Үсенов
Діни көзқарасы - ислам.
Рентген спектрлік талдаудың қолданылуы
Дереккөздер
Санат:Аналитикалық химия Санат:Химия Санат:Ғылым
Қажымұрат Қантбайұлы Үсенов
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Хоббиі - аңшылық, тау шаңғысы, жүзу.
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет.
Ажырасқан. Қыздары - Қажымұратқызы Меруерт (1979 жылы туған), Үсенова Ботакөз Қажымұратқызы (1982 жылы туған); ұлы - Үсенов Мақсат Қажымұратұлы (1989 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Толық аналитикалық функция
Толық аналитикалық функция - (Вейерштрасс мағынасында) - өзінің қандай да болмасын бір f(z) элементін барлық мүмкін болатын жалғастырулары арқылы жасалған f(z) функция (көпмәнді болуыда мүмкін).
Дереккөздер
Санат:Кешендік талдау
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 2019
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 2019 — Қазақстан кубогының 2019 жылғы жеңімпазын анықтайтын матч. "Атырау" және "Қайсар" клубтары күш сынасып, негізгі уақыт 1:1 есебімен тең аяқталды да, қосымша уақыттың ең соңғы минутында бір гол соққан қызылордалықтар 2:1 есебімен жеңіске жетті.
"Қайсар" командасы 2020/21 жылғы Еуропа лигасы мен 2020 жылғы Қазақстан суперкубогына жолдама алады.
"Атырау" қатарынан үшінші рет финалда ұтылды. 2017, 2018 жылдары "Қайраттан" жеңілген болатын.
Сілтемелер
Санат:2019 жылғы футбол Санат:Футболдан Қазақстан Кубогы Санат:Атырау ФК ойындары Санат:Қайсар ФК ойындары
Беттің пішіні
Беттің пішіні (Профиль поверхности) — беттің жазықтықпен немесе берілген бетімен қиылысу сызыгы.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Лос-Паласиос-и-Вильяфранка
Лос-Паласиос-и-Вильяфранка (Los Palacios y Villafranca) — Испаниядағы қала. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Севилья провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Бахо-Гвадалькивир ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 37279 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 114 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 18 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Севилья елді мекендері
Мотлэй (Миннесота)
Мотлэй (Motley) — Миннесота штатының Моррисon округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Май ауылдық округі (Қостанай облысы)
Май ауылдық округі – Қостанай облысы Бейімбет Майлин ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Майское, Приреченское ауылдары кіреді. Орталығы – Майское ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2273 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Бейімбет Майлин ауданы ауылдық округтері
Қарасаз (Алматы облысы)
Қарасаз  — Алматы облысы Райымбек ауданындағы ауыл, Қарасаз ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы − Нарынқол ауылынан солтүстік-батысқа қарай 42 км-дей жерде, Шалкөдесу өзенінің жағалауында, Қаратау жотасының батысында, бетеге, сұлыбас, боз, т.б. астық тұқымдас шалғынды шөп өскен қызғылт қоңыр, қара топырақты тауаралық жазықта орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 2685 адам (1354 ер адам және 1331 әйел адам) болса, 2009 жылы 2250 адамды (1138 ер адам және 1112 әйел адам) құрады.
Паннарано
Паннарано (Pannarano) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Беневенто провинциясында орналасқан.
Қарасаз (Алматы облысы)
Тарихы
Ауыл 1962-97 жылдары қой өсіретін "Энгельс" ұжымшарының орталығы болды. Оның негізінде Қарасазда және округке қарасты Тұзкөл ауылында шаруа қожалықтары құрылды.
Паннарано
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1996 адамды құрайды. Халық тығыздығы 181 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 82017.
Қарасаз (Алматы облысы)
Инфрақұрылымы
Орта, бастауыш мектеп, кітапхана, клуб, фельдшерлік-акушерлік пункт, т.б. мекемелер бар. Тұрғындары басқа елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады. Ауылда М.Мақатаевтың мемориалдық музейі бар.
Паннарано
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Қарасаз (Алматы облысы)
Дереккөздер
Санат:Райымбек ауданы елді мекендері
Вемпель
Вемпель (Vimpelles) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Провен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,33 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77524, пошта индексі — 77520.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 494 адамды құрады. Халық тығыздығы — 43,6 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Нарықтық тепе-теңдік
Нарықтық тепе-теңдік - өзара байланысты экономикалық үдерістердің теңдестірілуі (мысалы, сұраныс пен ұсыныстың теңдігі) және үйлестірілуі, экономикалық агенттер мен жалпы нарықтарды орын алып отырған жағдайды өзгертуге итермелейтін себептердің жоқтығы; сұраным мен ұсынымның экономикалық заңға баламалы ара салмағы; тауарлар мен көрсетілетін қызметтерге сұраным көлемі мен құрылымынын және олардың ұсыным көлемі мен құрылымының ара салмағы.
Теорияда жеке тепе-теңдік, жалпы тепе-тендік қарастырылады. Нарық орнықты тепе-теңдікте латын баға тепе-тең баға деп аталады. Егер бағаны орнықты жағдайдан қозғауға тырысушы күштер тепе-тең бағадан қайсібір ауытқушылық жасаса, тұрақсыз тепе-теңдік пайда болуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
NGC 6597
NGC 6597 — Айдаһар шоқжұлдызында орналасқан E? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1885 жылы 14 маусымда Льюис Свифт астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6597 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61520, MCG 10-26-20, ZWG 301.18, NPM1G +61.0212.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
IC 2521
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28740, MCG 6-22-35, ZWG 182.45, NPM1G +34.0181, KUG 0954+342.
Сыртқы сілтемелер
IC 2521 Санат:Кіші Арыстан (шоқжұлдыз)
Пресногорьковка
Пресногорьковка — Қостанай облысы Ұзынкөл ауданындағы ауыл, Пресногорьков ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ұзынкөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 80 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 1837 адам (874 ер адам және 963 әйел адам) болса, 2009 жылы 1873 адамды (906 ер адам және 967 әйел адам) құрады.
Тарихы
Іргесі 1752 жылы халық арасында “Қасірет белдеуі” аталып кеткен “Пресногорьков” атты орыс бекіністері желісінің құрылуына байланысты қаланған. Жергілікті қазақтар оны “Стап” деп атаған. Ауыл 1928-36 жылдары Қарағанды облысының, одан 1963 жылға дейін Қостанай облысының құрамындағы Пресногорьков ауданының орталығы болып келді. 1957 жылы тың және тыңайған жерлерді игеру науқаны кезінде кеңшардың орталығына айналды. Кеңшар негізінде мұнда 1996 жылы бірнеше шаруа қожалықтары мен ЖШС-тер құрылды. Пресногорьковкада 1910-14 жылдары көрнекті халық жазушысы, драматург, Социалисттік Еңбек Ері Ғ. Мүсірепов оқыған. Ауылда жазушыға арналған мұражай ашылған.
Дереккөздер
Санат:Ұзынкөл ауданы елді мекендері Санат:Сібір казак әскерінің елді мекендері
Велосипед
400px|нобай|Велосипед [[эволюциясы]] thumb|Жарысу велосипеді Велосипед (vélocipède, шығу тегі velox — жылдам, жедел және pes — аяқ) — адам күшімен қозғалатын көлік түрі.
Көбінесе екі доңғалақты, кейбір кездерде үш доңғалақты түрлері де кездеседі. Бірінші велосипедтер Еуропада 19 ғасыр пайда болып, одан бері әлемге кең тарап, қазіргі дағдылы кейіпіне дейін дамып келген. Бүгінгі күні саны 1,000,000,000-тан асатын бұл көлік әлемнің кейбір аумақтарында серуендеуге, не спортта қолданылса, көп региондарда негізгі транспорт түрі болып табылады.
Велосипедтің жалпы бейнесі, рамасының конфигурациясы, доңғалақтары, педальдары, отырғышы және тұтқасы 1885 жылы алғашқы жасалған шынжырлы нұсқасынан аса көп өзгерген емес. Әрине сол уақыттан бері, әсіресе кейінгі кезде, жаңа материалдар қолданылып, компьютері орнатылған модельдері де дамытылып, велосипедтің дизайнына айтарлықтай өзгерістер жасалды
Велосипед – жедел жүруге арналған қарапайым көлік. Ол 16 ғасырдан бастап көптеген елдердің өнертапқыштары: Г.Гантшель (Германия, 1649), Р. Ла Рошелли (Франция, 1693), Леонтий Шамшуренков (Ресей, 1752), Овенден (Англия, 1761), тағыда басқа жасаған төрт доңғалақты арба негізінде шыққан. Алғашкы екі доңғалақты велосипед Ресейде жасалды. Ефим Артамонов жасаған велосипед 1801 жылы Мәскеуде көпшілікке көрсетілді. Оның алдыңғы үлкен доңғалағы педаль арқылы қозғалысқа келетін де, артқы кішкене доңғалағы сүйемелдеуіш қызметін атқаратын. Соңынан Батыс Еуропа елдерінде әр түрлі велосипедтер (Карл Драйс, Германия, 1815) пайда болды. 19 ғасырдың 50-жылдары неміс механигі Ф.М. Фишер велосипедтің алдыңғы доңғалағына педаль кигізілген шатун орнатуды ұсынды. 19 ғасырдың аяқ кезінен бастап велосипед көптеп шығарыла бастады. Бұл кезде оның құрылысына пневматикалық шина, шарикті ішпек (подшипник), болат түтіктен жасалған рама, шынжырлы беріліс, еркін жүріс механизмі, тағыда басқа енгізілді. Қазіргі велосипед үстіне ершік орнатылған рамадан, екі (кейде үш) доңғалақтан тұрады. Ол аяқ күшімен педальді беріліс арқылы қозғалысқа келтіріледі. Оның рульмен байланысқан алдыңғы доңғалағы бағыттаушы қызметін атқарады. Велосипед пайдалану мақсатына және құрылымдық ерекшеліктеріне қарай: көліктік велосипед, көліктік жеңіл велосипед, жасөспірімдер велосипеді, спорттық велосипед, балалар велосипеді және арнаулы велосипед болып ажыратылады. Көліктік велосипедтің рамасы берік, шинасы жалпақ, рулі биік орналасқан, салмағы 16 килограмм шамасында, пайдалануда барынша қарапайым болып келеді. Көліктік жеңіл велосипедтің салмағы жеңілдеу (14 килограмм) әрі шинасы жіңішкелеу, әдетте қол тежеуішпен жабдықталады. Жасөспірімдер велосипеді ересектерге арналған көліктік велосипедтің көшірмесі іспетті, құрылымы мейлінше қарапайым әрі бөлшектері үлкен велосипедтегіден гөрі кішірек келеді. Спорттық велосипедтердің тас жолға және трекке арналған түрлері бар. Олардың салмағы жеңіл (8 – 11 килограмм), камерасыз шиналары жіңішке болады; құралымдық жабдықтары легирленген болат және дюралюминий сияқты берік әрі барынша жеңіл материалдардан жасалады, рулі төмен орнатылып, қол тежеуішпен және жылдамдық ауыстырғышпен (сегіз – он сатылы) жабдықталады. Спорттық велосипедтің бір түрі – тандем. Ол екі кісіге лайықталып, қос доңғалақты және қос берілісті болып жасалады. Мұндай велосипедтің жылдамдығы сағатына 70 километрге дейін жетеді. Балалар велосипедінің екі және үш доңғалақты, сондай-ақ құрама түрлері (үш доңғалақты велосипедті екі доңғалақты велосипедке және керісінше өзгертуге болады) бар. Балалар велосипедінің шиналары тұтастай құйылып немесе үрлемелі резина күйінде шығарылады. Арнаулы велосипедтерге циркте ойнауға, жүк тасуға, қарт адамдардың жүріп-тұруына арналған бір – үш доңғалақты велосипедтер, велоарба, тағыда басқа жатады. Соңғы кезде жиналмалы велосипедтер көп тарады. Аспалы қозғалтқышпен жабдықталған велосипед мопед деп аталады.
Тарихы
Велосипедтің шығу тарихы мен ойлап шығарған адамы нақты белгілі емес. Ең ықтимал болжам ретінде неміс бароны Карл Дрездің есімі аталады. К. Дрез өз машинасын 1817жылы ойлап тауып, патентін алған. Бұл көлік адамның жерді аяғымен итеру арқылы қозғалған. нобай|1791 жылғы беделді(де Сиврак)адамға арналған велосипед Велосипедтің тарихы терең. Кейбір деректерге қарағанда, 1863 жылы Парижде 20 жас­тағы франциялық өнертапқыш Пьер Лалман қазіргі велосипедке ұқсайтын ең алғаш көлік құралын жасап шығарған кө­рі­не­ді. Тағы бір жылдан кейін франциялық инженер Пьер Мишо бұл көлікке «вело­сипед» деген атау берген екен. 1866 жылдың қараша айында Пьер Лалман Америкаға барып, өзі жасап шығарған велосипедке патент алды.
Өткен ғасырдың аяғына таман Кеңес Одағында адамның жас шамасына қарай сұрыпталған «Дружок», «Школьник», «Орленок», «Салют», «Кама», «Урал», «Уралец», «Украина», «Аист» сияқ­ты велосипедтер кеңінен тарағанын біз­дер жақсы білеміз.
VІІІ (?!) ғасырдың аяғында велоси­педтің арқасында ауыл тұрғындары көрші­лес ауыл мен қалаларға барып, түрлі елді мекендер өзара қыз алысып, қанның жаңа­руынан халықтың генетикалық денсаулығы да жақсарғанын ғалымдар жоққа шығар­майды. Велосипедтің арқасында халық бір қала­да шоғырланбай, қала сыртында өмір сүріп, алыс жерлерде жұмыс істеу мүмкін­дігін алған.
Дереккөздер
Санат:Көліктер
Ялчино (Ялчин ауылдық кеңесі)
Ялчино — Башқұртстанның Кугарчин ауданындағы ауыл, Ялчин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 262 адамды құрады. Пошта индексі — 453331, ОКАТО коды — 80238825004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Гидротермальдық кендер
Гидротермальдық кендер – жер асты ыстық суларының айналымы кезінде түзілетін кендер. Жердің терең қойнауындағы ыстық магма суынып, тау жыныстарына айналғанда, гидротермальдық ерітінділер бу күйінде бөлініп шығады. Бу жер бетіне қарай көтерілгенде, біртіндеп суынып, сұйық ерітіндіге айналады. Гидротермальдық кен орындары бірнеше геол. кезеңдерді қамтып, Жердің беткі қабаттарынан бастап 10 км тереңдікке дейін түзіледі. Процестің басында су ерітінділерінің температурасы 600 – 700°С болса, біртіндеп суына келе бұл шама 25 – 50°С-қа дейін төмендейді. Гидротермальдық кентастар 100 – 400°С дейінгі температура аралығында түзіледі. Гидротермальдық ерітінділер тектоник. жарылымдар мен үлкенді-кішілі жарықтар арқылы жоғары көтерілгенде кен құраушы компоненттер шөгіп, қуыстарды толтырады да желі тәрізді кен орындары түзіледі. Ал ерітінді кеуек немесе ұсақ жарықшалы жыныстардан өтсе, оның құраушылары сыйыстырушы жыныстармен хим. реакцияға түсіп, кен минералдары солардың орнын басады да метасоматиттік кендер түзіледі. Гидротермальдық кен денелері, көбінесе желі, штокверк, қабат, т.б. пішінді болады. Олардың ұзындығы бірнеше км-ге дейін созылады, ені бірнеше см-ден ондаған м-ге дейін жетеді. Құрамына байланысты гидротермальдық кентастар: сульфидтік (мыс, мырыш, қорғасын, молибден, висмут, никель, кобальт, т.б. кендерін түзеді), оксидтік (темір, вольфрам, тантал, ниобий, уран, қалайы кендері), силикаттық (сирек металдар мен бейметалдар кендері), жеке элементтік (алтын, күміс кендері), карбонаттық (кейбір темір және марганец кендері) болып бөлінеді. Гидротермальдық кендердің генетик. жіктелімі кен түзілген ортаның тереңдігіне, физ.-хим., мех. ерекшеліктеріне, гидротермаль ерітінділерді туғызған магманың құрамына және сол тұстағы геотектоник. жағдайға, кентастың минералдық және элементтік құрамына, т.б. табиғи факторларға негізделген. Қазақстанда Гидротермальдық кендердің генетик. және өндірістік типтері түгел дерлік кездеседі. Алтай мен Сарыарқада, Тарбағатай, Мұғалжар тауларында, Жетісу (Жоңғар) Алатауында, Қаратауда, Талас Алатауында, т.б. қатпарлы құрылымдарда ірі Гидротермальдық кендер бар. Бұлардың ішінде Кенді Алтайдағы Зырянов, Лениногор, Николаев, Бақыршық, Сарыарқадағы Жезқазған, Қоңырат, Қарағайлы, т.б. кен орындары көп жылдан бері игеріп келеді.
Дереккөздер
Санат:Табиғат
Тұрғын халық саласындағы ғылыми-зерттеулер жөніндегі халықаралық одақ
Тұрғын халық саласындағы ғылыми-зерттеулер жөніндегі халықаралық одақ (ИЮССП; Internatіonal Unіon for the Scіentіfіc Study of Populatіon) – халықаралық бейүкіметтік ұйым. 1928 жылы құрылған. Жеке мүшелік негізінде жасақталады, ИЮССП құрамына 100-ден астам елден 2000-ға жуық ғалым (демографтар, статистиктер, экономистер, социологтар, медиктер, т.б.) кіреді.
Негізі мақсаттары – тұрғын халықтар мәселелерін зерделеуде халықараралық ғылыми ынтымақтастыққа жәрдемдесу. ИЮССП-тің жоғары органы – Бас ассамблея, басқарушы органы – президент басқаратын Кеңес, атқарушы органы – Тұрақты бюросы ИЮССП конференциялар өткізеді, монографияларды, оқу құралдарын, конференция материалдарын жарыққа шығаруды ұйымдастырады. ЭКОСОС пен ЮНЕСКО жанындағы кеңесші орган мәртебесі бар. Жұмыс тілдері – ағылшын, француз, испан тілдері. Штаб-пәтері – Льеж (Бельгия).
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том
Барбьяно
Барбьяно (Barbiano) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Больцано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1557 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 65 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 24 км² шамасында. Пошта индексі — 39040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Симферополь (Қостанай облысы)
Симферополь — Қостанай облысының Қарасу ауданы, Люблин ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Қарасу ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 27 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 256 адам (129 ер адам және 127 әйел адам) болса, 2009 жылы 202 адамды (111 ер адам және 91 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қарасу ауданы елді мекендері
Ракита (Плевен облысы)
Ракита (Ракита) — Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Червен-Бряг қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 925 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5998. Телефон коды — 06590. ЕКАТТЕ коды — 61950.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Плевен облысының елді мекендері
Ракита
Вельшнойдорф
Вельшнойдорф (Welschneudorf)) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Вестервальд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 964 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 7,77 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 43 079. Муниципалитеттің басшысы — Томас Шмидт.
Төлеген Өтешев
Төлеген Өтешев (т.-ө.ж.б.) - аға шопан, Социолистік Еңбек Ері(23.6.1948). Орда ауданындағы К.Маркс атынағы ұжымшарда еңбек еткен. 1947 ж. қозы алуда жоғарғы көрсеткіштерге жеткені үшін оған сол кездегі ең мәртебелі атақ берілген.
Хомейни Рухолла Мусави
Хомейни, Рухолла Мусави, Аятолла Хомейни (24.9. 1902, Хумайн қаласы — 3.6.1989, Тегеран қаласы) — діни қайраткер, аятолла, Иран ислам революциясының көсемі, Иран Ислам Республикасының басшысы (1979 — 89). Шаһ өкіметінің ішкі, сыртқы саясатына қарсы қозғалысқа ерте араласып, шииттік бағыттағы мұсылмандардың беделді басшыларының біріне айналды. Үкіметке қарсы жүргізген белсенді күресі үшін қудаланып, 1964 жылы Мохаммед Реза Пехлеви шахтың кезінде шет елге эмиграцияға кетуге мәжбүр болды. 13 жыл Наджафта (Ирак), кейін Парижде болды. Иранға тек 15 жыл өткен соң, 1979 жылдың 1 ақпанында қайтып оралды. Хомейни Парижден келгеннен кейін екі күн өткенде Ислам революциялық Кеңесінің құрылғаны жарияланды. Иран Ислам Республикасының тұңғыш басшысы ретінде ол елде көптеген саяси-әлеуметтік реформалар жүргізді (қ. Иран). Шаһ өкіметі жойылып, саяси партияларға тыйым салынды. Батыс елдерінің иелігіндегі барлық компаниялар мемлекет меншігіне алынды. Ел СЕАТО блогынан шығып, блоктарға қосылмау қозғалысына мүше болды. Бірақ Батыс елдері Иранды оқшаулау саясатын ұстап, көршілес Иракты Иранмен соғысқа айдап салды (қара Иран-Ирак соғысы). Соғыс Иранға орасан зор экономикалық шығын (700 млрд. АҚШ доллар) әкелді. Соған қарамастан Хомейни Иранды Батыс елдерінің оқшаулау саясатын бәсеңдету үшін көптеген іс-шаралар жүргізді.
Обидим (Благоевград облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 123 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2776. Телефон коды — 074408. ЕКАТТЕ коды — 53059.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Жуи-ан-Аргонн
Жуи-ан-Аргонн (Jouy-en-Argonne) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,30 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55257, пошта индексі — 55120.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 54 адамды құрады. Халық тығыздығы — 8,57 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Галина Петровна Данилина
Галина Петровна Данилина (13 шілде 1938 жылы, Түркістан облысы Сарыағаш қаласы) – техника ғылымдарының докторы (1984), профессор (1992).
ҚазМУ-ды (1960, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. 1960–64 жылдарында Қазақстан ғылым академиясының Математика институтында аға лаборант, 1964 жылы Қазақстан Ғылым Академиясының Тау-кен институтында кіші ғылыми қызметкер, аспирант, аға ғылыми қызметкер, лаборатория меңгерушісі, жетекші ғылым қызметкері болып еңбек еткен. Данилина 55 ғылыми еңбек пен 3 кітаптың авторы.
Перевальный (Кок-Пела тармағы)
Перевальный — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кок-Пела өзенінің сол жағалауынан 31 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сақтапберген Бекмұрзиев
Бекмұрзиев Сақтапберген (1927, Атырау облысы). КСРО-ның еңбек сіңірген өнертапқышы және рационализаторы. Мәскеу мұнай институтын бітірген (1955). 1943-1945 жылдары — Ескене мұнай өндіру кәсіпшілігінде моторшының шәкірті, ұңғыма ны жер асты жендеу бригадасының кілтшісі. 1955-1958 жылдары — Қошқар мұнай өндіру басқармасында оператор, мұнай өндіру цехының шебері, техника бөлімінің бастығы. 1958-1960 жылдары — Ескене мұнай өндіру кәсіпшілігінің меңгерушісі. 1960-1970 жылдары — Байшонас мұнай өндіру басқармасы техника бөлімінің бастығы, басқарма бастығы. 1970-1987 жылдары — «Доссормұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында өндіріс-техника бөлімі бастығы. 1987 жылдан зейнеткер.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Ламаш (Брага)
Ламаш (Брага) (Lamas (Braga)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Брага (қала) муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 708 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,85 км² шамасында. Халық тығыздығы — 832,9 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Электрогравиметрия
Электрогравиметрия Бұл әдіс жұмыс кезіндегі электродта электролит құрамынан металл күйінде, не оның тотығы мен тұзы түрінде электрохимиялық шөгінді бөлінуіне, электродты электролизге дейін және одан кейін өлшеуге, бөлінген шөгіндіні массасы бойынша зерттелетін үлгіде талдауға, қажетті құрамды есептеп, анықтауға негізделген. Аналитикалық мақсат үшін кейбір металдардың катодтық бөлінуі көне электр-аналитикалық әдіске жатады. Ол арқылы кендегі, балқымадағы, әр түрлі ерітінділердегі металдарды, тіпті радиоактивті заттарды анықтайды. Бұл әдістің басты артықшылығы - онда қолданылатын құрылғының карапайымдылығы, жоғарғы дәлдігі мен кайталанымпаздылығы. Негізгі тетік - электрод мына шарттарға сәйкес болуы керек: олар электролиз процесі кезінде қосылыстармен химиялық реакцияға түспеуі, ауадағы оттекпен тотықпауы керек; электролиз кезінде бөлінетін шөгінді электродқа тығыз жабыса орналасуы қажет. Бұл талапқа платина электроды сай келеді.
Теориялық негіздері
Теориялық негіздері Электролиз кезінде ерітінді немесе балқыма арқылы өткен тұрақты токтың әсерінен заттар ыдырайды. Мұндайда катиондар деп аталатын оң зарядталған бөлшектер теріс зарядталған катодқа қарай бағытталып, онда олар тотықсызданады, ал анион деп аталатын теріс зарядталған бөлшектер анодқа қарай жылжып, онда тотығады. Электролитте оның құрамдас бөліктерінің бөліну процесі жүруі мүмкін, сондай-ақ сутек пен оттектің де бөлінуі ықтимал. Су ерітінділерінде зарядталған бөлшек түріндегі иондармен қатар диссоциацияланған судың иондары да болады.
Сутек иондарының тотықсыздану потенциалы Нернст теңдеуіне бағынады:
Е 2Н+/Н2 = -0,059 -7 = -0.413B
Бейтарап ерітінді үшін 25° С мен рН-7 яғни катодта мына реакция жүруі мүмкін:
2Н2+ О + 2е- —> 20Н-
Қышқылды ерітінділерде осы реакциядағы потенциал мәні кемиді, айталық. а+H  = 1 болганда ол нөлге тең. Электролиз кезінде катодтағы металдың бөлінуі олардың стандартты потенциалдарының мәніне тәуелді яғни металдың кернеулік қатарына байланысты. Егер катионның стандартты потенциалы сутекке карағанда, үлкен (яғни белгілі бір рН болғанда), оң мәнді болса, онда ол катодта тотықсызданып, осы ерітіндіден шөгінді түрінде бөліне бастайды. Мұндай металдар кернеулік қатарындағы сутектің оң жағында болады. Егер металдың стандартты потенциалы сутек потенциалынан едәуір кіші болса ол катодта тотықсызданбайды. Бұл жағдайда катодта сутектің бөлінуі ғана байқалады.
Белгілі бір катионның тотықсыздану мүмкіншілігі ыдырау жоне аса кернеулік (перенапряжение) потенциалдарымен анықталады.
Берілген жағдайда үздіксіз электролиз басталагын сыртқы электр қозғаушы күштің (ЭҚК) ең аз шамасын ыдырау потенциалы дейді. Электролиз жүретін жүйедегі электродтардан құрылған қайтымды гальваникалық элементтің ЭҚК шамасынан ыдырау потенциалы артық.
Еж= Ен + П + TR.
Демек, мұндағы Ебер - берілген жүйеде электролиз жүруі үшін іс жүзінде берілген кернеудің шамасы. Ал, аса кернеулік электрод пен электрохимиялық реакцияға қатынастардың қасиетіне, электродтың беткі күйіне, процестің өту жағдайына (ток тығыздығы. рН, температура) тәуелді. Аса кернеудің туындауына басты себеп - электролиздің өтуі кезінде электродтардағы құбылыстардың қайтымсыздық процесі. Электродта газ бөлінген жағдайда оның жеке атомынан молекуланың түзіліп, бөлінуі қосымша зсер тудырады.
Сонымен. электролиз кезінде электродтарға берілетін кернеу анод пен катодтың потенциал айырымасына тең:
Еж = Е1а -E1к +IR немесе
Еж = (Еа + Па) - (Ек + Пк) + IR.
мұндағы Еа - анодтағы, Ек- катодтағы потенциалдар, бұлар Нернст геңдеуі арқылы есептеледі, ал аса кернеулік мэні кестеде келтірілген.
Осы пайымдау негізінде электролиз кезінде стандартты потенциалы бар металдың шегетінін түсінуге болады.
Электролиз кезінде анодта аниондардың не ыдырау потенциалына тәуелді оттегі бөлінуі мүмкін. Мысалы, сульфаттарды, фосфаттарды және кейбір тұздарды электролиздегенде, судың немесе гидроксидті иондардың тотығуы жүреді:
2Н2О - 4е- —> 02 + 4Н+
40Н- - 4е- —> О2 + 2Н20
Сол сияқты анодта катиондардың да тотығуы мүмкін, мәселен:
Жүйеде ток жоқ кезде электродтағы тепе-теңдік потенциалы Нернст теңдеуімен өрнектеледі, ал ток өткенде электрод потенциалы есептеуден алшақ кетеді. Мұндайда бірнеше себептерге байланысты жүретін электрод поляризациясы жөнінде айтылады. Олардың арасында электрод затынан өзгеше болағын электро- химиялық реакция өнімінің түзілуі (химиялық поляризация); электрод маңындағы зарядсызданған иондар қонцентрациясының өзгеруі (қонцентрациялық поляризация); электрохимиялық реакцияның темендеуі мен оның кайғымсыздығы (электрохимиялық поляризация - аса кернеулік) сияқтылармен байланысты поляризацияларды айтуға болады.
Катодтағы потенциалдың өзгеруін катодты поляризация дейді. Мұндайда катод потенциалы теріс маңайга қарай ығысады, ал анодтағы потенциалдың өзгеруін анодты поляризация дейді, анод потенциалы он жаққа карай жылжиды. Электролиз тұсындағы ток эсерінен катод иен анодтағы потенциалдардың өзгерісі поляризация потендиалының пайда болуына себепші болады.
Айталық, мыс сульфатының 1М ерітіндісін электролиздегенде, ондағы платина электродтардың катодына мыс бөлініп, анодында судың тотығуы жүреді. Мұндайда платиналы катод мысқа, ал анод оттекке айналады. Мұның нәтижесінде жаңа гальваникалық элемент пайда болады.
CuS04|Cu(-)I Pt II РЬ(+) РЬ(+) I 02
Электролиздің электр қозғаушы күшіне кері бағытталған ЭҚК оған қарсы әсер етеді. Мұндай құбылысты элекгродтардың химиялық поляризациялануы ретінде карастырады. Бұл поляризациялану ЭҚК-і делінеді. Ол (9.5) теңдеуі бойынша былай есептелінеді: 1,23 - 0.34 = 0,89 В, өйткені:
Еa - Е0O2 +Е4Н+/2Н20 =1,23В.
Егер осы тізбекті үзіп. электродтарды гальванометрге тұйықтаса, онда кері бағыттағы гальваникалық элемент жұмыс істеп - мыс ери бастайды.
Электролиз тез жүруі үшін электродтарга поляризация ЭҚК-нен артық мөлшердегі кернеу беру қажет. Химиялық поляризацияны онын өнімінен активті өзара әрекеттесетін затты қосу арқылы азайтуға болады. Мысалы, сутектін бөлінуі нәтижесінде катодта туындайтын поляризацияны азайту үшін электролитке азот қышқылы сияқты әр түрлі тотықтырғыштарды, ал анодтағы поляризацияны төмендету үшін тотықсыздандырғыштарды қосады. Поляризацияны азайтуға арналған заттарды деполяризатор дейді.
Берілген ерітіндідегі элементтің шама-мөлшерін элекгрогравиметрия эдісі арқылы анықтауға арналған құрылгынын схемасы суретте кескінделген.
Құрылғы аккумулятор немесе элементтер немесе ВС-5М батареямен қоректенсді. ток түзеткіш арқылы ток көзіне жалғанады. Электролиз кезінде ток күші - амперметр, кернеу - вольтметрмен өлшенеді. Көбіне платина электроды жиі қолданылады, жұмысшы электродтағы қосалқы процестерді азайтып, ток тығыздығын төмендету үшін оның металл шөгіндісі (металл не тотық түрінде) бөлінетін беткі ауданы барынша үлкен болуы қажет.
Платина торынан цилиндр түрінде әзірленген электрод аса тиімді. Мұны платина сымынан немесе пластинкасынан ширатып жасайды. Электрод басқа да кез келген металдан әзірленуі мүмкін. Электролиз кезінде ерітіндіні кез келген тәсілмен араластырады. Электрогравиметрлік талдауды гравиметрияның бір түрі ретінде карастыру керек. Шөгіндетуші орнында электрондар, ал бөлінген металдар не тотықтар гравиметрлік пішінде болады, өйткені шөгінді нашар ериді және кермексіз затпен мүлдем ластанбайды. Алынған шөгінді жеңіл шайылады, тез кебеді, өлшеуге қиындық келтірмейді. Оны жүргізуге кезіндегі электрогравиметрияда мынадай жұмыс реті орындалады: платинадан жасалған жұмысшы электродтың құрғақ күйіндегі массасы анықталады; электродтарды талданатын ерітіидіге батырып. электр тізбегін тұйықтайды; мүнымен бір мезгілде секундомер қосылады; берілген кернеуде немесе ток күшінде электролизді жүргізеді (оқтын-оқтын анықталатын құрамның толық шөгінділенуі гексеріледі) электролиз біткен соң, бетінде шөгіндісі бар электродты электролиттен алып, тізбекті ток көзінен айырып, электродты сумен не басқа еріткішпен шайып, құргата кегітіреді; электродтың салмағын өлшеп, талданатын қосиа мен ерітінді құрамындағы құрамдық зат пен шөгінді массасын есептейді; егер құрамында екі не одан да көп құрамдық зат болса, онда осыған дейінгі жұмыстарды өз ретімен қайталайды; платиналық элек гродтың беткі қабатындағы шөгіндіні. айталық, металдардың азот қышқылында еруі сияқты әдісті пайдаланып, тазалайды да, электродты келесі талдау жұмысына әзірлейді.
Электрогравиметриялық жеке бөлу
Электрогравиметриялық жеке бөлу Электролиз кезінде бірнеше металдардың бөліну ретін шешу үшін олардың стандартты потенциалдарын салыстыру керек. Егер олардың мэні айтарлықтай өзгеше болса, онда металды оңай анықтауға болады. Егер қалдық қонцентрациясы бастапқыдан ІО−4- 10−5 проценттей болса, металдың бөлінуін аяқталды деп санайды. Мұндай мөлшердегі үлеске бір электрондық алмасудағы потенциал бөлінуіне 0,12-0,18 В қажет.
Екі металдың стандартты потенциал мәндері өзара жақын болган жағдайда, оларды бөлу үшін біреуімен кешенді қосылыс түзетін реагентті қолдануга болады. Бұл орайда аммиак, калий, тиоцианаминді, қымыздық, шарап қышқылы сияқтыларды пайдаланады. Кешенді қосылыстагы беріктік артқан сайын, электродты потенциал тым төмендейді. Осының нәтижесінде кешен түзетін қосылыссыз жеке бөліне бермейтін заттың иондарын жеке бөлу мүмкіндігі туындайды.
Құрамында бірнеше катиондары болатын ерітінділерді талдау мақсатымен, аса тұрақты кешенді қосылыс түзетін көптеген әдістердің ұсынылғанына карамастан, мәндай қоспаларды электролиздеуді тұрақты потенциалды ұстап тұруды қамтамасыз ететін қосымша прибор мен салыстыру электродын құрылғы схемасына енгізіп, бақыланатын потенциалда жүргізген ыңғайлы. Ондай құрылғы міндетін потенциостат атқара алады. өндірісте оның П = 5827 М және П-5848 М екі түрі кен таралған. Сондай-ақ кулонометрдің потеициостатты бөлігін де пайдалануға болады.
Тұнбаға түсу қасиетіне әсер стетін себептер
Тұнбаға түсу қасиетіне әсер стетін себептер Электрогравиметрия әдісі кезінде барынша таза, тығыз, ұсақ кристалды шөгінді алуга ұмтылу қажет. Мұндай шөгіндіні ешбір ысырапсыз шайып, тазалап, кегттіріп, керек болса, қайтадан жеңіл ерітуге болады. Шөгінді қасиеті электролиздің жүру жағдайына тәуелді. Ток тығыздығы (ток күші мен электрод бетінің қатынасы) төмен болса, электролиз ұзақ жүріп, электродта әлсіз ұсталатып, ірі кристалл шогінді түзілуі мүмкін. Ал ток тығыздығы жоғары болса, металл иондарының разряд жылдамдыгы артып, катод маңаиындағы кеңістік таралып, сутек иондарының разряды үшін жағдай тудыратын катод потенциалы теріс аймаққа қарай ығысады (қонцентрациялық поляризация). Мұндайда сутек пен металл бірге бөлініп, сутек газы металды - оның шөгіндісін қоректендіреді. сөйтіп ол борпылдақ жұмсақтанып. электрод бетіне нашар жабысып, бірікпейді де, ауада оңай тотығып, қоректену көзін ағытып тастағанда ұнтақталып кетуі де мүмкін.
Тожірибе көрсеткендей, ток тығыздығының орташа мәні (0,001- 0,01 А/см2 аралықта катод маңындағы кеңістіктегі металдың кемуі) ерітіндіде болатын диффузия есебінен толығып үлгереді, нәтижесінде катод потенциалы ығыспай тұрақты калып, бұған сәйкес сутек бөлінбей, катодқа берік жабысқан тығыз да жылтыр металл шөгіндісі ұсталады.
Электр шөгінді жылдамдығын анықтаушы кезең катодты кеністіктегі катиондар диффузиясы болып табылады және бұған орай күллі ерітіндіні жақсы араластырып, температураны 60-80°С қыздырады.
Сынап электродындағы электролиз
Сынап электродындағы электролиз Сынап катодында жүргізілетін электролиз талдау әдісіне мүмкіндік ашады. Кедергі болатын иондардан жеңіл арылып, онан әрі талдауға кажетті бірнеше иондарды қалдырады. Мысалы, болат қорытпасын талдау кезінде, оны толық еріткен соң, темірді және басқа да кедергі келтіретін металдарды электр арқылы бөлгенде, сонда электролит ерітіндісінде алюминий, ваннадий, германий, лантан сияқты өте аз мөлшердегі металдар қалады. Мысалы, осы әдіс арқылы мырышты қорытпаларды талдағанда да, ерітіндіден негізгі және басқа да қажетсіз металдарды бөліп, алюминий, магний сияқты активті металдарды қалдырады.
Сынапты электрод сутек бойынша аса кернеулікке ие, ал қалыпты температура мен 0.01 А/см ток тығыздығында -1.04B. Осынын нәтижесінде, көптеген металдарды амальгамда (сынаптағы металл ерітіндісі) тіпті қышқылды ортадан бөліп алуға болады, өйткені бөлінген металл сынапта еріп, амальгамға айналады.
Ал амальгамның түзілуі платина не басқа электродта бөлінбейтін, шөкпейтін металдардың бөлінуін жеңілдетеді.
Сол сияқты, құрамында көптеген металы бар қоспаны сынапты катодта талдағанда, олардың күкірт қышқылды ерітінділерінен темір, мыс, никель, кобальт, мырыш, германий, күміс, кадмий, индий, қалайы, хром, молибден, қорғасын, висмут, селен, теллур, сынап, алтын, платина, иридий, родий, палладий сияқты металдар жеке бөлініп, амальгам түзеді, ал алюминий, берилий, бор, тантад, ниобий, вольфрам, сирек жер элементтері, титан, ванадий, цирқоний, және басқалары толығымен электролитте қалады. Бұл одіс бойынша, металдардың арасында рутений, мышьяк және сурьма толық бөлінбейді.
Сонымен, қышқылды ерітінділерді электролиздегенде, сынапты катодта 20-дан астам металдар ерітіндіден амальгамға айналып, ерітіндіде шамалысы ғана қалады, әрине, бұл жай кен, минерал, қорытпа сияқты күрделі құрамды талдауды едәуір жеңілдетеді.
Ішкі электролиз
Жалпы ішкі электролиз әдісін түсті металдарды (олардың үлгідегі мөлшері 50 мг шамасында болса да) анықтау үшін қолданады. Сондай-ақ құрылым қарапайымдылығы оны кез келген лабораторияда тиімді етуі - бұл әдістің артықшылығы. Бөлінген металды, еріткіштің аз көлемінде қайта еріту арқылы қонцентрлейді.
Үлгідегі анықталатын металл мөлшері молдау болса, ондайда белсенді деген электрод-анодта бөлінуі мүмкін. Мұны болдырмау үшін, анодтың беткі қабатын қоллодий сияқты желімнің өте нәзік қабатымен каптайды, ал кейде анод пен катод кеңістігін жартылай өткізгіш арқылы бөледі.
Дереккөздер
Санат:Аналитикалық химия Санат:Химия Санат:Ғылым
Ассистанс
Ассистанс - сақтандыру шарты шеңберінде, керекті мезетте, материалдық-заттық түрінде, немесе техникалық, медициналық және қаржылай қолқабыс ету арқылы, сақтанушыға көрсетілетін қызмет, көмек түрлерінің тізбесі. Саяхатшылардың шет елдерге сапар шеккенде әлеуметтік және ізгілік сипаты акциялары кауіпсіздігін қамтамасыз егуге бағытталған (ауруға шалдыққанда сәтсіз оқиғаға тап болған жағдайларда, дәрігерлік-санитарлык кызмет көрсету емделуге жатқызу, арнайы көлік, т.б.) қызмет көрсетеді.
Дереккөздер
Санат:Медицина
Май ауылдық округі (Павлодар облысы)
Май ауылдық округі – Павлодар облысы Май ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Май, Еңбекші ауылдары кіреді. Орталығы – Май ауылы. 2004 жылы округ құрамында болған Охра ауылы таратылды.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 793 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Май ауданы ауылдық округтері
Қарынжарық құмы
Қарынжарық – Маңғыстау түбегі мен Үстірт аралығындағы құмды алқап.
Географиялық орны
Маңғыстау облысының Қарақия ауданындағы жерінде орналасқан.
Жер бедері
Солтүстіктен оңтүстік-батысқа қарай 130 – 160 км-ге созылған, ені 24 – 40 км. Ауданы 2 мың км2. Негізгі жыныстарының мүжіліп, үгілуінен қалыптасқан құмды төбелердің биіктігі кейде 5 – 15 м-ге жетеді. Кей жері тақырға, сортаңға, сорға айналған. Шығысын бойлай теңіз деңгейінен 52 м төмен жатқан Кендірлі соры мен Қарынжарық ойысы орналасқан.
Өсімдігі
Шығысы құмды саздақтардан құралған аллювийлік жазық. Мұнда жусан, сораң өседі. Батысының жері дөңестеу, онда баялыш, жусан, жүзгін, күйреуік, ақ сексеуіл өседі. Солтүстігінде ойыс Қарабауыр жонына ұштасады. Мал жайылымы.
Дереккөздер
Санат:Маңғыстау облысы құмдары
Алматы
Алматы (1921 жылға дейін — Верный; орта ғасырларда — Алмату (Алмалы)) — Қазақстанның ең үлкен қаласы. Ол Тянь-Шань тауларының солтүстігінде, Іле Алатауының баурайында, Қазақстан Республикасының оңтүстік-шығысында орналасқан. Алматыда 1 897 143 адам тұрады (2019). Алматының ЖІӨ 2010 жылы 18.8 млрд АҚШ долларын, ал жан басына шаққанда 19 мың АҚШ долларын құрап Қазақстанның ЖІӨ бестен бір бөлігін өндіреді.
Географиясы
Қаланың аумағы — 682 шаршы километр. Іле бойы жазығының оңтүстігін ала Тянь-Шань тау селімдерінің солтүстігінде орналасқан. Республика жерінің оңтүстік-шығыс бөлігіндегі Іле Алатауының солтүстік беткей баурайында, теңіз деңгейінен 700-1000 метр жоғары Үлкен және Кіші Алматы өзендері аңғарларына орналасқан. left|thumb|200px|Алматының ғарыштан көрінісі
Климат
Алматыда континенттік климат қалыптасқан. Климаттық жағдайы — желсіз тымық ауа-райы және ауа қабаттарының тау аңғарлары арқылы төмен қарай ығысумен ерекшеленеді. Ең ыстық айлар — Шілде мен Тамыз. Ең суық ай — Қаңтар. Орташа жылдық температурасы шамамен 10 °С кұрайды, қаңтардың орташа температурасы шамамен - 4.7 °С, ал шілдеде +23.8 С°. Аяз қараша айында басталып, сәуірде аяқталады. Қатты аяз 67 күн болады — желтоқсаның 19-і басталып, ақпанның 23-і аяқталады. Ыстық күндер температурасы 30 С° дейін — 36 күн болады. Жылы мезгілде шамамен 600-650 мм жауын-шашын жауады.
Әкімшілік бөлінуі
thumb|250px|left|Алматы қаласының әкімшілік бөлінуі Алматы қаласы 8 ауданнан тұрады:  Алатау ауданы   Алмалы ауданы   Әуезов ауданы   Бостандық ауданы   Медеу ауданы   Наурызбай ауданы   Түрксiб ауданы   Жетiсу ауданы
Билік
Алматы қалалық әкімдігі мынадай басқармалардан тұрады:
Халқы
Қала тұрғындарының жартысынан көбін қазақтар құрайды. Қазақтардан басқа орыстар, ұйғырлар, татарлар, украиндар және т.б. тұрады. Шетелдіктердің ішінде ең көбі түріктер. Бейресми деректер бойынша халық саны 2,5 миллионды, ал ресми дерек бойынша Алматыда 1,7 миллионды құрайды.
Тарихы
thumb|Алматының апорты Тянь-Шань жоталарының етегінде орналасқан әсем қаланы «бақша-қала» деп бекер атамаған. Көктем маусымында, оңтүстік алқаптардағы бау-бақшаларда алма, өрік, шие гүлдеген кезде қала ертегіге айналады. Алматы қаласының атауы алма сөзінен шыққан. Дәл осы жерде аты әлемге танымал апорт алмасы өседі.