cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лукова
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Барымбек Сәрсенұлы Бейсенов
thumb|Барымбек Сәрсенұлы Бейсенов.jpg Барымбек Сәрсенұлы Бейсенов(1923, Жаңаарқа ауданы-1997), заңгер, генерал-майор. Ұлы Отан соғысына қатысушы. Алматы заң институтын бітірген (1952). Заң ғылымдарының кандидаты. Алматы қаласы прокуратурасында тергеуші, аға тергеуші, прокурордың көмекшісі болып істейді. 1969-1985 жылдары Бейсенов КСРО ІІМ Қарағанды жоғары мектебінің негізін қалаушылардың бірі және алғашқы бастығы. Қыска мерзімде мектептің оқу ғимараттары іске қосылып, материалдық базасы нығайды, оқытушылар құрамы қалыптасты. 1985 жылдан ІІМ Алматы мектебінің профессоры. Бейсенов көптеген монографиялардың, оку-әдістемелік кұралдардың авторы. Ол ҚР Жоғарғы соты, Конституциялық соты, Бас прокуратура, ІІМ ғылыми-консультациялық кеңесінін, Жоғарғы Кеңестің қылмыстық кодекс жасау жөніндегі комиссиясының мүшесі болып, елімізде құқықтық мемлекет құруға көп еңбек сіңірді. 2001 жылы Үкімет қаулысымен ол негізін қалаған казіргі ҚР ІІМ Қарағанды заң институтына Бейсенов есімі берілді (бюст орнатылған).
Дереккөздер
Санат:1923 жылы туғандар Санат:Жаңаарқа ауданында туғандар Санат:1997 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан заңгерлері Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:Қазақстан генерал-майорлары
Абсент
Абсент — таза қанды ақалтеке тұқымдас сәйгүлік. 1952 жылы Жамбыл облысының Луговой асыл тұқымды зауытында Бакира есімді биеден туған. Абсенттің арғы тұқымы араб есімді айғыр 1936 жылы 83 күнге созылған «Ашғабад—Мәскеу» (4300 км) салт жүру жарысына қатысқан.
1969 жылы Абсент өзінің күтіп-бағылған жері — Луговой жылқы зауытына қайтарылып берілді. Абсенттің бас бапкері — Кәрім Шалабасұлы Әсенов (1905–1978) 19 жасынан әскери қызметте болып, Орынбор қаласындағы Қырғыз (қазақ) Орталық атқару комитеті атындағы біріккен әскери мектебін (1926) және Ташкент атты әскер мектебін (1928), Фрунзе атындағы әскери академияны (1943) бітірген. Ол қазақ ұлттық атты әскер полкында взвод командирі, полк командирінің орынбасары қызметін атқарды. 21-Таулы Кавказ дивизиясының, 17-Таулы Кавказ полкының құрамында Ұлы Отан соғысы шайқастарына қатысқан. 1946 жылы әскер қатарынан босап, ат баптаумен айналысады. Әскери көпсайыстан КСРО чемпионы (1928) атанды. Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1960). Қызыл Ту орденімен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Жылқы тұқымдары
Агитация
Дереккөздер
Санат: Физика Санат: Терминология Санат: Металлургия Санат: Тау-кен ісі
Бутан (Враца облысы)
Бутан (Бутан) — Болгариядағы ауыл. Враца облысына қарасты Козлодуй қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 058 адамды құрайды.
Пошта индексі — 3326. Телефон коды — 09168. ЕКАТТЕ коды — 7116.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Враца облысының елді мекендері
Топырақтың деградациясы
Топырақтың азуы- адамның ісінен туғызылған және адамның тіршілігін қолдауға қабілеттілігіне азаюы бағытындағы процестердің жиынтығы. Топырақта оның органикалық та, минералдық бөлігінде өте көп мөлшерде үздіксіз процестер жүріп жатады, осы кез келген табиғи циклдердің бұзылуы азуға әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, топырақ атмосферамен, гидросферамен үнемі әрекеттеседі, олардың компоненттері әртүрлі өзгерістерде қатысады, сондықтан да педосерадағы өзгеру басқа сферадағы өзгерістерді туғызады. Көптеген зерттеушілер деградация құбылысын шартты түрде үш топқа бөледі:физикалық, химиялық, биологиялық'. Төменде келтірілген жіктеліс В.В Снакин және басқалар жасаған '
Топырақтың физикалық деградациясы
Қарашірік көкжиегі әлеуетінің азаюымен анықталатын топырақ құрылысы кескіннің бұзылуымен сипатталады. Ол су және жел эрозиясы әрекетінентопырақтың механикалық жабынының бұзылуы.
Топырақтың химиялық деградациясы
Ауылшаруашылық өнеркәсібінде жерді тиімсіз пайдаланудың нәтижесі-оның құнарлығының едәуір төмендеуіне әкелуі мүмкін. Бұл процесте ең алдымен ондағы қоректік элементтер азаюымен байқалады.
Топырақтың биологиялық деградациясы
Топырақ микроорганизмдері қоректік заттардың айналымына үлкен рөл атқарады, қалдықтардың топырақта ыдырауына, ластағыштардың детокскациясы мен микроорганизмдердің патогенді формаларының дамуын тежейді. Топырақтың биолгиялық ластануын микроорганизмдердің патогенді формаларының мөлшерін көрсететін көрсеткіш сипаттай алады, яғни, жалпы микроорганизмдер мөлшеріндегі олардың үлес салмағы.
Дереккөз
Экология және тұрақты даму, Алматы 2014 Санат:Биология
Электрлік зоңдылау
Электрлік зоңдылау. Жер бетіндегі зондылау нүктесіне тиесілі электрмагниттік өріс элементтерін сол өрістің бірте-бірте тереңдеу жағдайында өлшеу арқылы геоэлектрлік қиманы тік бағытта саралау мүмкіндігін қамтамасыз ететін электрбарлау әдісі. Электрлік зоңдылау әдістері екі класқа жіктеледі, олар - қалыпты тоқты немесе төменжиілі өзгермелі тоқты пайдаланып жүргізілетін геометриялық Электрлік зоңдылау әдістері (тік бағытта электрлік зондылау және қос өрісті электрлік зондылау) және индукциялық зондылау әдістері.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Даниэле Орсато
right|200px| Даниэле Орсато (итал. Daniele Orsato; 23 қараша 1975 жыл, Виченца, Италия) — италиялық футбол қазысы, Италия А сериясы, УЕФА Чемпиондар лигасы, Еуропа лигасы ойындарына төрелік еткен.
2010 жылы ФИФА дәрежесіндегі төреші мандатын алды.
2020 жылғы Еуропа чемпионаты ойындарында төреші болды.
Дереккөздер
Санат:23 қарашада туғандар Санат:1975 жылы туғандар Санат:Футбол төрешілері Санат:Италия футбол төрешілері
Кликсбюлль
Кликсбюлль (Klixbüll) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Солтүстік Фризия ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 955 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 17,44 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 54 068. Муниципалитеттің басшысы — Эрнст Вильхельм Петерзен.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Пигменттер
Пигменттер (лат. pіgmentum — бояу), биологияда — ағза ұлпасы құрамында болатын боялған заттар. Пигменттердің түсі күн спектрінің әр түрлі сәулесін сіңіретін хромофор тобына байланысты анықталады. Пигменттердің ағза тіршілігінде, әсіресе фотобиология процесінде маңызы зор.
Жануарлар мен өсімдіктер ағзасында порфирин, каротиноид Пигменттері көп мөлшерде кездеседі. Порфирин жасыл өсімдіктердің хлорофилл молекуласында; фотосинтезге қатысатын бактериялардың бактерио-хлорофиллдерінде; жануарлардың тыныс алу процесіне қатысты пигменттерінде (гемоглобин, миоглобин, хлорокруорин, т.б.) болады. Өсімдіктердің гүлі, жемісі, жапырағына түс беретін, химиялық құрылысы, түсі мен таралуы жөнінде бір-бірінен ерекшеленетін заттар (антоциандар, флавондар) өсімдік Пигменттерінің үлкен тобы — флавоноидтердің құрамына кіреді.
Пигменттер химияда — пластмасса, резина, қағаз, т.б. бояуда, баспахана мен құрылыс бояуларын дайындауда қолданылатын түрлі-түске боялған химиялық қосылыстар. Пигменттер бейорганик. және органик. түрлерге бөлінеді. Бейорганикалық Пигменттер табиғи, минералды, синтетик. болып бөлінеді. Оларға: өтпелі металдардың (Fe, Co, Cr, т.б.) оксидтері, тұздары, кешенді қосылыстар, түсті металдардың (Al, Cu, Zn, Fe, Nі) ұнтақтары, құймалар (қола, латунь), күйе жатады. Органикалық Пигменттер — әр түрлі химиялық құрылысты синтетик. бояғыш заттар. Олардың ішіндегі негізгілері — азопигменттер мен азолактар. Пигменттер боялған материалдың көптеген қасиеттерін (коррозияға төзімділігін, әсемділігін, т.б.) жақсартады. Пигменттерді алуда табиғи шикізатты үгіту (мысалы, темір жосасын алуда), сулы ерітінділерді химиялық тұндыру (литопон алу), т.б. әдістер қолданылады.
Африка Ұлттары Кубогы 1988 (финал)
1988 жылғы Футболдан Африка чемпионатының шешуші ойыны.
СІЛТЕМЕЛЕР
Санат:Африка Ұлттары Кубогының финалдары Санат:1988 жылғы футбол Санат:Мароккодағы футбол Санат:Камерун Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:Нигерия Ұлттық футбол құрамасының ойындары
Асен әулеті
Асен әулеті (династията на Асеневци) - 1187 мен 1280 жылдары арасында Болгария тағын биледі (Екінші Бұлғар патшалығы).
Көнетүркілер Ашина тайпасынан шыққан деген болжам бар. Румын (влах) нәсіліден шыққан деген болжам да бар.
Асен әулетінің әміршілері
Иван I Ашинаның лақап аты Білгін еді, бұл түрікше "білгір, білімді" мағынасын білдіреді. Бұлғарстанда да, Ресейде де қазір бұл әулеті "Асень", "Асеневци" деп атайды, ағылшын тілінде "Asen" деп атаса да, тегін Ashina тайпасқнан шыққан дейді да, кей кезде Ашина тайпасқн да Asen деп атайды. Шаһмұрат Қуанғанұлының мәліметтерінде Асеневци мен Ашина сөздерінің теңдігі көрсетеді.
Грос-Гивиц
Грос-Гивиц (Groß Gievitz) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Мюриц ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 470 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 19,87 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 56 017. Муниципалитеттің басшысы — Ингеборг Бёльтер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Когнитивтік лингвистика
Когнитивтік лингвистика — 2011 жылы Алматы қаласы «ҚР жоғары оқу орындары қауымдастығы» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Б. І. Нұрдәулетова. Беттер саны — 312.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-217-163-1.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:ҚР жоғары оқу орындары қауымдастығы баспасының кітаптары
Сен-Сатюрнен (Лозер)
Сен-Сатюрнен (Saint-Saturnin) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Лозер департаментінде орналасқан. Манд округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,14 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 48181, пошта индексі — 48500.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 63 адамды құрады. Халық тығыздығы — 6,89 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лозер департаментінің коммуналары
Маквиллер
Маквиллер (Mackwiller) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Саверн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,02 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 596 адамды құрады. Халық тығыздығы — 66,08 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Құрқылтайлар
Құрқылтайлар (Remiz) – торғайтәрізділер отрядының бір туысы. Дене тұрқы 7,3 – 10 мм, салмағы 9 грамм. Еуропа мен Азияда 51° солтүстік ендікке дейін тараған, ұясын қыл, жүн, өсімдік талшықтарынан тоқып, сілекейімен желімдеп, екі бүйірінен кіріп-шығатын тесік қалдырып, екі бұтақтың түйіскен жеріне не жуан бұтаққа салады. 6 – 7, кейде 8 – 10 жұмыртқа салып, 12 – 14 күнде балапан шығарады. Ұяны қоразы салады, жұмыртқаны мекиені басады. Қазақстанда 3 түрі кездеседі. Кәдімгі құрқылтай Еділ-Жайық алқабында, Елек бойында орман, тоғайлы жерде көп, Талас-Шу, Балқаш-Алакөл алқабында өте сирек кездеседі. Қамыс құрқылтайы Арал теңізі, Сырдария, Шыршық, Балқаш-Алакөл алқабында жиегіне қамыс өскен өзен, көлдерде ұялайды. Қарабас құрқылтай Сырдария, Шу, Талас өзендерінің тоғайлы, тораңғылы алқабында өте көп. Іле, Талас Алатауларында 1500 – 1700 м биіктікке дейін мекендейді. Түрлі насекомдарды көп құртатындықтан орман мен баққа пайдалы.
Жорже Кошта
Жорже Паулу Кошта Алмейда (Jorge Paulo Costa Almeida; 14 қазан 1971 жыл, Порту, Португалия) — португалиялық футболшы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы.
Линдау
250px|thumb|Картада орналасуы Линдау (Lindau ZH) — Швейцарияның Цюрих кантонында орналасқан коммуна. Пфеффикон округінің құрамына кіреді.
Жорже Кошта
Карьерасы
2000 жылы Еуропа чемпионатына, 2002 жылы әлем чемпионатына қатысты. 2002 жылғы әлем чемпионатының топтық кезеңінің бірінші турында АҚШ-пен ойында өз қақпасына гол соғып алды. Бұл ойында Португалия 2:3 есебімен ұтылды да, кейін топтан шыға алмады. Осы турнирден соң Жорже Кошта құрамадағы карьерасын аяқтады.
Сілтемелер
Санат:Португалия футболшылары Санат:Португалия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Порту ФК ойыншылары Санат:Маритиму ФК ойыншылары Санат:Стандарт Льеж ФК ойыншылары Санат:Чарльтон Атлетик ФК ойыншылары Санат:Португалия футбол жаттықтырушылары Санат:Брага ФК жаттықтырушылары Санат:ЧФР ФК жаттықтырушылары Санат:АЕЛ Лимасол ФК жаттықтырушылары Санат:Анортосис ФК жаттықтырушылары Санат:Пасуш де Феррейра ФК жаттықтырушылары Санат:Габон Ұлттық футбол құрамасының жаттықтырушылары
Линдау
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4785 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11.96 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 176, пошта индексі — 8315.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Цюрих елді мекендері
Оптика-акустикалық эффект
Оптика-акустикалық эффект - дыбыс толқынынын, модульданған монохромат жарықтан сәуле алған газда пайда болуы.
Дереккөздер
Санат:Физика
Ваи (халық)
Ваи — Батыс Африка жағалауында, Либерия мен Сьерра-Леонеде, сондай-ақ Гвинеяда тұратын халық. Либериядағы саны 120 мың адам. (2006, бағалау), Сьерра-Леонеде 17 мың адам. Жалпы саны 240 мың адам.
Тілі
Нигер-Конго макроотбасына кіретін манде отбасының вай тілінде сөйлейді. ХІХ ғасырдың 30-жылдарында силлабикалық жазу жасалынды, ол әлі күнге дейін кең таралған.
Діні
Вайлар негізінен сүнниттік мұсылмандар, кейбіреулер дәстүрлі нанымдарды сақтайды, христиандар бар.
Тарихы
Ваи саудагерлерінің ең алғашқы жазбаша құжаттамасы XVII ғасырдың бірінші жартысында Голландия көпестерінен шыққан, ол Кейп тауының маңындағы саяси топты белгілейді. Ваи, бәлкім, XVI ғасырдың ортасында Мали империясына мане шапқыншылығының бөлігі ретінде қоныстанған болуы мүмкін және Вай ауызша аңызы бойынша, жағалауға дейін жерді жаулап алу үшін ағайынды Фабулет пен Киатамба басқарған. XIX ғасырдың аяғына дейін олар кономен жақын туысқан дама халқы арқылы тұрақты байланыста болды, олар кейіннен мендеге сіңісіп кетті.
Кәсібі
Негізгі дәстүрлі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (күріш, тары, құмай, жүгері, маниок, тәтті картоп, таро, ямс, банан, дақылдардан - мақта, кофе, ананас, майлы пальма). Резеңке және кофе плантацияларында дамыған. Қолөнерден – тоқымашылық, керамика, ұсталық, зергерлік өнер дамыған.
Өмір салты
Отбасы үлкен, патриархалдық, неке патрилокальды, көп әйел алу кең таралған. Үлкен патрилинейлік туыстас топтар тән. Вай аумағы бірнеше басқарушы көсемдерге бөлінген, олардың әрқайсысы бірнеше туысқан топтар-руларды біріктіреді. Маска киген рәсімдер мен музыкалық фольклор сақталған. Қолжазба әдебиет (фольклорлық мәтіндер, тарихи шежірелер) бар.
Елді мекендер шашыраңқы орналасқан. Тұрғын үйлері ағаш, қаңқалы, төртбұрышты, пальма жапырақтары мен шөптен жасалған биік төбелері бар, қабырғалары бұтақтардан жасалған.
Дәстүрлі киімдері: ерлер – ақ кең көйлек пен шалбар, әйелдер – ұзын тігілмеген белдемше. Қазір еуропалық киімдермен ығыстырып шығарды.
Негізгі тағамдары – күріш ботқасы, тары, ямс тағамдары.
Дереккөздер
Санат:Либерия халықтары Санат:Сьерра-Леоне халықтары Санат:Гвинея халықтары
Дәмқосар
Дәмқосар (Приправа) — тамақтың дәмін келтіру үшін, оған хош иіс беру үшін қосылатын заттар. Татымдық заттар ұғымына сәйкес, Дәмқосар екі үлкен топқа: табиғи (біртектес) және күрделі (жасанды, аралас) болып бөлінеді. Дәмқосардың негізгі міндеті — тағамға немесе өнімге белгілі бір дәм татым қосу. Табиғи дәмқосарға нақты, жағымды қышқылтым дәмді, түрлі тағаммен жақсы үйлесетін — қаймақ, алша мен ткемали қоймалжыңды, томат пастасы, алма мен алқоры езбесі,ал күрделі дәм қосарға барлық тұздықтар (француз, ағылшын және ұлттық тұздықтар), сондай-ақ халықтар арасында кең таралған күрделі құрамды тұздықтар (қыша, кетчуп, аджика) жатады. Тұз, қант және жүзім шарабы да дәмқосарға саналады, олар нақты дәм береді.
Дереккөздер
Санат:Асхана техникасы
Лантон
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6162 адамды құрады. Халық тығыздығы — 45,25 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Карлос дель Серро Гранде
right|200px| Карлос дель Серро Гранде (исп. Carlos del Cerro Grande; 13 наурыз 1976, Мадрид) — испаниялық футбол төрешісі, 2013 жылдан бері ФИФА арбитрі.
2020 жылы Еуропа чемпионатына қатысты.
Дереккөздер
Санат:13 наурызда туғандар Санат:1976 жылы туғандар Санат:Футбол төрешілері Санат:Испания футбол төрешілері
Амантай Өтегенов
Амантай Өтегенов - 1951 жылы 26 шілдеде Орал қаласында дүниеге келген. 1978 жылы Қазақ ұлттық унивеситетіің журналистика факультетін бітірген. «Жаңа фильм» журналында, Ақтөбе облысы, Октябрь аудандық «Знамя Октября» газетінде, Ақтөбе облыстық әкімшілігінде жұмыс істеген. Қазақстан Жазушылар одағының Ақтөбе облыстық бөлімшесінің директоры. «Аралдагы көпір», «Тыйым салынған ұрпақ» секілді жыр жинақтары жарық көрген. Қ.Мұхамеджанов, Т.Ахтанов, Ә.Кекілбаев, Б.Мұқай, С.Асылбеков, Ә.Мархабаев, Қ.Шаңғытбаев, Ә.Нұрпейісов шығармаларын орыс тіліне аударған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Орал Санат:1951 жылы туғандар
Дәмсіз
Дереккөздер
Санат:Тағамдар
Ұзындық өлшемдері
Ұзындық өлшемдері - 1) метрлік өлшем, бірлігі — метр — 0°C температурадағы метрлік прототиптегі көлденең штрихтар арасындағы қашықтық. Париж каласының маңындағы Севрде өлшемдер мен салмақтардың Халықаралық бюросында сақталады; сәуле толқындарының ұзындықтарында кадмийдің қызыл сызық ұзындығы 1 553 164,13 λ-ге тең (1927 жылы өлшемдер мен салмақтар жөніндегі Бас конференцияда қабылданған). Қазақстан Республикасында метрдің мемлекеттік эталонына платина-иридий метр-прототип алынған; 2) ағылшын өлшемдері, ярд = 3 фунт = 36 дюйм = 0,914398 м; миля (жарғылық) = 1609,34 м; 3) астрономиялық өлшемдер: а) астрономиялық бірлік — Жерден Күнге дейінгі орташа қашықтық, 149,5 млн км-ге тең; ә) жарықтық жыл — жарық бір жылда өтетін қашықтық, 9,46∙1012 км = 0,32 парсекке тең; б) парсек (параллакс-секунд) — Жер орбитасы үлкен радиусының 1" бұрышта берілген қашықтығы; парсек 206 265 астрономиялық бірлікке немесе 3,1∙1013 км = 3,3 жарықтық жылға тең.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Қабылданған патшалық гамбит
Қабылданған патшалық  гамбит — дебют, келесі жүрістермен басталады: 1. e2-e4 e7-e5 2. f2-f4 e5:f4 ашық бастауларына жатады. Алғаш ескерілулері 16 ғасырлық  Лопес еңбектерінде кездеседі. Гамбит құрастыруына ортағасырлық итальян шеберлері - Греко, Палерио, Сальвио және т.б. зор үлес қосқан. 19 ғасырға тақай уақыттқа шейін патшалық гамбит дебюттер түрінің ең тарағандарының бірі болатын.
Сілтемелер
Санат:Ашық дебюттер Санат:Гамбиттер Санат:Патшалық гамбит
Айно Каллас
Айно Юлия Мария Каллас (Aino Julia Maria Kallas, Krohn,, Кийскиля, Выборг губерниясы, Ұлы Финляндия княздігі — , Хельсинки, Финляндия) — өлеңдер, романдар, новеллалар және пьесалар жазған фин жазушысы.
Балалық және жастық шағы
Айно Каллас Выборгтың маңындағы выборгтық Крон ақсүйектер отбасына тиесілі болған Кийскиля (қазіргі Подберезье) мекенінде дүниеге келген. Оның әкесі Юлиус Крон жазушы және фольклорист болған, ал анасы Мария Линдроос қыздарға арналған Фин мектебінің директоры болып қызмет атқарған. Айноның бауырлары Каарле мен Ильмари да Финляндияның атақты ғалымдары болды. Айно балалық шағын Кийскиля үйінде өткізді. Білім мен тәрбиені Гельсингфорстағы ақсүйектер ортасында алды.
Айно өз шығармашылығын он алты жасында бастады. Оны көбінесе адамның түп-тамыры жайлы сұрақтар қызықтырды. Осы қызығушылықтар «Өлеңдер мен балладалар» және «Кирсти» жинақтамаларында, жазушының балалық шағына арналған «Катинька Рабе» повесінде көріністер табады. Катинька Рабенің үлгісі Айно Калластың өзі болды. Оқиғалар Выборгтағы ата-анасының қожалығында орын алды. Айно өзінің адам болып қалыптасуына балалық шағы әсер етті деп есептейді, сол себепті онымен байланысты заттарға құрметпен қарап, туған жерлеріне барып тұрды.
Тұрмысқа шығу және Эстониядағы өмір
1900 жылы Каллас болашақ эстондық дипломат, дәрігерФилипп Оскар Калласқа (1868—1946) күйеуге шығады. Осы некеде бес бала дүниеге келді: Вирве, Лайне, Сулев, Хиллар және бала кезінде шетінеп кеткен Лембит. Алғашқыда отбасы Петербургте тұрды, одан кейін, 1904 жылы Дерптке (қазіргі Тарту, Эстония) қоныс аударды. Айно Каллас Эстонияның тарихымен және мәдениетімен қызықты, «Молодая Эстония» деп аталатын эстондық ұлттық әдебиет-прогрессивті тобымен тығыз қарым-қатынаста болды.
Осы уақыт аралығында жазылған Калластың новеллалары эстондық ұлттық идеямен тұнып тұр. Ең үлкен танымалдылыққа екі бөлімнен тұратын «За морем» (1904—1905) новеллалар жинағы ие болды. Осы жинақтан кейін «Антс Раудъялг» новелласы жарық көрді. Бұл шығармада Эстонияның сол уақыттағы социалдық жағдайы детальді түрде сипатталған.
Лондондық кезең
1920-шы жылы Айноның жұбайы Оскар Каллас Эстония республикасының Ұлыбританиядағы елшісі болып тағайындалды, сондықтан келесі он екі жылда жазушы Лондонда тұрды. Не дегенмен жазға салым Каллас лондондық дүбірден шаршап, шабыт іздеп Хийума аралдарының жағалауларына көшіп кететін. Осы уақытта аралығында жазылған романдар — «Барбара фон Тизенхузен», «Рейгилік Пастор», «Қасқырдың келіншегі». Бұл шығармаларда адам сенгісіз махаббат бейнеленген, алайда ол өзімен бірге бақытты да, өлімді де қатар алып жүреді.
Соңғы жылдар
Келесі жылдары Каллас пьесалар жазады, мысалы «Мари және оның ұлы» (Mare ja hänen poikansa) және «Сааремаа аралындағы Вирсавия» (Bathseba Saarenmaalla), осы пьесаларға композитор Тауно Пюлккянен опералар жазып шығарды. Эстонияның советтік оккупациядан кейін отбасы Швецияға қарай қашады, сол жерде Оскар Каллас қаза табады. 1944-1953 жылдары Айно Стокгольмда тұрды; осы жылдарда оның алты томдық күнделіктері мен мемуарлары жарық көрді. 1953 жылы жазушы отаны Финляндияға қайтып оралды, сол жерде 3 жылдан кейін көз жұмды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финляндия жазушылары Санат:Эстония жазушылары Санат:Ақындар
Сұлутал
Сұлутал — Абай облысы Ақсуат ауданы, Сәтбаев ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсуат ауылынан солтүстікке қарай 45 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 191 адам (107 ер адам және 84 әйел адам) болса, 2009 жылы 126 адамды (59 ер адам және 67 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақсуат ауданы елді мекендері
Пион
Пи-Мезондар, -мезондар, пиондар — екі зарядталған (p+, p—) және бір бейтарап (pо) мезондардан тұратын үш тұрақсыз элементар бөлшектер тобы. Пи-Мезондар өзара күшті әсерлесуге қатысатын элементар бөлшектердің (адрондар) ішіндегі ең жеңілі. Массалары протон массасынан 7 есе жеңіл, электрон массасынан 270 есе ауыр. Спині (J) нольге тең, Бозе-Эйнштейн статистикасына бағынады. Зарядталған Пи-Мезондардың эл. заряды (Q) электрон зарядына тең, изотоптық спині (І) (+1, 0, –1), ішкі жұптылығы (Р) –1-ге, бариондық заряды (В) мен ғажаптылығы (S) 0-ге тең. p+-мезон мен p—-мезон біріне бірі антибөлшек болғандықтан олардың өмір сүру уақыты () мен массалары бірдей: =(2,60240,0024)10–8с, mp140 МэВ/с2=264 mе. pо-мезон өзінің антибөлшегімен бірдей, ол өзі өмір сүретін =(0,840,10)10–16 с уақыт ішінде көбіне екі -фотонға ыдырайды, ал оның массасы: mpо(134,96450,0074) МэВ/с2273 mе. Пи-Мезондар өзара әсерлесудің барлық түріне қатысады. Әлсіз өзара әсерлесу, мысалы, олардың орнықсыздығының негізгі себепкері. Пи-Мезондарды ядролық күштердің тасымалдаушысы дегенді 1935 жылы жапон физигі Х.Юкава (1907 — 81) болжап айтқан. Ядролық күштердің қысқа қашықтыққа әсер етуін және өте үлкен болу себебін Юкава осы бөлшектер арқылы түсіндірді. Зарядталған Пи-Мезондар 1947 жылы ғарыш сәулелерінің құрамынан табылды, ал 1948 жылы лаб. жағдайда алынды. pо тәжірибе жүзінде 1950 жылы алынды. Пи-Мезондардың элементар бөлшектермен және атом ядроларымен әсерлесуін зерттеудің элементар бөлшектер мен ядролардың құрылымын анықтауда маңызы зор. Әзірге Пи-Мезондардың өрістері мен басқа өрістердің өзара әсерлесуін сипаттайтын жүйелі теория жасалған жоқ.
Пайдаланылған әдебиет
“Қазақ Энциклопедиясы”, VII-том
санат: Қарапайым бөлшектер Санат:Мезондар
Абсолют
Абсолют (absolutus) — мәңгілік, шексіз, өзгеріссіз, тұрақты деген ұғымдар жиынтығын білдіретін түсінік. Абсолют — жалқы, мәңгі және ол барлық салыстырмалы шарттылықтарға қарама-қарсы. Философиялық айналымға Абсолют терминін 18 ғасырдың ақырында М.Мендельсон мен Ф.Якоби енгізді. Кейін Ф.Шеллинг пен Г.Гегельдің философиялық жүйелері негізінде Абсолют "жеке", "апейрон", "логос", "дао", "субстанция", "жалпы субстанция" деген түсініктерді біріктіретін категорияға айналды. Абсолют туралы дін мен философияда екі көзқарас қалыптасқан: Философияның өз ішінде де Абсолют туралы түсінік біртекті емес. Кейбір философтар мәселен, И.Г.Фихте Абсолютті “Мен” деп түсінеді, ал Г.В.Гегель үшін ол дүниелік парасат (абсолют рух), А. Шопенгауэрде — ерік, А. Бергсонда — түйсік. Материалист философтар Абсолютті материя деп түсінеді. Материалдық бастауларды мәңгі өзгеріп тұратын дүниенің негізі ретінде ұғады.
Қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымында Абсолют ұғымы Тәңірмен, кейін Алламен (Хақпен) байланыстырылған. Қазақ дүниетанымында (мысалы, қ. Йасауи ілімінде) Алла ғана мінсіз, пенде атаулы сол Абсолютке жақындауға ұмтылуы қажет.
Дереккөздер
Санат:Материалдар механикасы терминдері
IC 3622
IC 3622 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан Sbc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 3622 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Бейгүл
Бейгүл — Башқұртстанның Уфим ауданындағы ауыл, Шемяк ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 188 адамды құрады. Пошта индексі — 450514, ОКАТО коды — 80252875002.
Лоха
Лоха (Loja) — Испаниядағы қала. Андалусия автономды бірлестігіне қарасты Гранада провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Поненте-Гранадино ауданында (комарка) орналасқан.
Бейгүл
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Лоха
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 21688 адамды құрайды.
Бейгүл
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Лоха
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гранада елді мекендері
Коголло-Ченджо
Коголло-Ченджо (Cogollo del Cengio) — Италиядағы коммуна, Венето әкімшілік аймағына қарасты Виченца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3448 адамды құрайды. Халық тығыздығы 92 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 36,24 км² шамасында. Пошта индексі — 36010.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Cristoforo. Жыл сайынғы мерекесі — 25 шілде.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Венето елді мекендері
Циллингдорф
Циллингдорф (Zillingdorf) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Винер-Нойштадт округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1911 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 15.34 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — WB, ресми идентификациялық коды — 3 23 38.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Харальд Хан саналады.
Сан-Жозе (Визеу)
Сан-Жозе (Визеу) (São José (Viseu)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5 709 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,95 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1 445,30 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Визеу округінің елді мекендері
Дороватка (Корманга тармағы)
Дороватка — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Корманга өзенінің оң жағалауынан 26 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері
Оптикалық анизотропия
Оптикалық анизотропия - ортаның оптикалық қасиетінің ондағы жарықтың және оның поляризациясының таралу бағытына тәуелділікпен ерекшеленуі.
Дереккөздер
Санат:Физика
Кіші Сумульта
Кіші Сумульта — Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Сумульта өзенінің оң жағалауынан 22 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 56 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Катунь. Өзен саласы — Бия және Катунь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Рамзау-ам-Дахштайн
Рамзау-ам-Дахштайн (Ramsau am Dachstein) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Лицен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2738 адамды құрайды (30 маусым 2006). Алып жатқан жер аумағы 75.4 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GB, ресми идентификациялық коды — 6 12 36.
2007 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Хельмут Шремпф (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Жиренкөл
Жиренкөл – Қобда өзені алабында орналасқан көл.
Географиялық орны
Ақтөбе облысы Қобда ауданы Жиренқопа ауылынан оңтүстікке қарай 7 км жерде.
Гидрографикасы, сипаты
Ұзындығы 3,5 км, енді жері 3,5 км, жағалау бойының ұзындығы 10 км. Суы қарашада қатып, сәуірде ериді. Суы тұщы. Батысынан Итқырған өзені келіп құяды. Жағалауы жайпақ, бірнеше мал шаруашылығы қоныстанған.
Дереккөздер
Санат:Қобда ауданы көлдері Санат:Елек су алабы
Джонатан дос Сантос
Джонатан дос Сантос Рамирес (Jonathan dos Santos Ramírez; 26 сәуір 1990 жыл, Монтеррей, Мексика) — мексикалық футболшы, Мексика Ұлттық футбол құрамасы мен "Лос-Анжелес Гэлакси" (АҚШ) клубының жартылай қорғаушысы.
Карьерасы
Мексика құрамасының футболшысы Джовани Дос Сантостың інісі. 2015 жылғы КОНКАКАФ Алтын кубогының жеңімпазы.
"Барселона" клубының түлегі. Джованиде Мексиканың және Испанияның азаматтығы бар. Карьерасында "Барселонадан" басқа "Вильярреал" және "Лос-Анжелес Гэлакси" клубтарында ойнап келеді.
2017 жылы Конфедерациялар кубогына, 2018 жылы әлем чемпионатына қатысты.
Сілтемелер
Санат:Мексика футболшылары Санат:Мексика Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Барселона ФК ойыншылары Санат:Вильярреал ФК ойыншылары Санат:Лос-Анжелес Гэлакси ФК ойыншылары Санат:Футболдан Солтүстік Америка чемпиондары
Прэйрай Сити (Орегон)
Прэйрай Сити (Prairie City) — Орегон штатының Grant округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1080 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.5 км² шамасында. FIPS коды — 41-59650.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Орегон қалалары
Жұмағазин Жаңабай Дербесінұлы
Жұмағазин Жаңабай Дербесінұлы (01.01.1955 ж.т., Ақтөбе облысы Қобда ауданы Көк а.) – медицина ғылымдарының докторы (1996). Ақтөбе мемлекеттік медицина институтын (1982, қазіргі Батыс Қазақстан мед. академиясы) бітірген. Ақтөбе қаласында дәрігер (1982–88), Ақтөбе мемлекеттік медицина институтының ординаторы, ассистенті (1989–96) болды. 1996 жылдан кафедра меңгерушісі. Қуыққа операция жасау туралы өнертабыстық ұсынысы тәжірибеге (1994) енгізілген. 41 жарияланымы бар.
Антонио Матеу Лаос
right|200px| Антони Матеу Лопес (исп. Antonio Miguel Mateu Lahoz; 12 наурыз 1977 ) — испаниялық футбол төрешісі, 2011 жылдан бері ФИФА арбитрі.
2018 жылы әлем чемпионатына, 2021 жылы Еуропа чемпионатына барды.
Дереккөздер
Санат:12 наурызда туғандар Санат:1977 жылы туғандар Санат:Футбол төрешілері Санат:Испания футбол төрешілері
Прудишная
Прудишная — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Миляш өзенінің оң жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Оңтүстік өзені. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Киров облысы өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Нова-Басану
Нова-Басану (Nova Bassano) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Солтүстік-шығыс Риу-Гранди-ду-Сул мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Гуапоре экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8 630 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 211,612 км² шамасында. Халық тығыздығы — 40,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1964 жылы құрылған.
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
NGC 7593
NGC 7593 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 5 қазанда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7593 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 70981, UGC 12483, MCG 2-59-20, ZWG 431.35, KUG 2315+110, IRAS23154+1104.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Маеста
Маеста — Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Куевода өзенінің сол жағалауынан 5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Бия және Катунь өзендерінің тоғысқан жерінен Алей өзенін қоспағанда, Барнаул қаласына дейін. Өзен саласы — (Жоғарғы) Обь тармағының Томаға қосылу құйылысына дейінгі су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мұрат Бисембин
Мұрат Бисембин (1973, Қызылорда) — Қазақстандық актер, тележүргізуші.
Өмірбаяны
Санат:Қазақстан тележүргізушілері
Новоселка (Яхрома тармағы)
Новосёлка — Ресейдегі өзен. Тверь облысы, Мәскеу облысы, Ярославль облысы, Владимир облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Яхрома өзенінің сол жағалауынан 59 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Иваньков су торабынан Уголь су торабына (Уголь суқоймасы) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қазақ ғылыми-зерттеу мәдениет институты
Қазақ ғылыми-зерттеу мәдениет институты — (рус. Казахский научно-исследовательский институт; ҚазҒЗМИ) – Қазақстан Республикасының алғашқы және көне ғылыми мекемелерінің бірі.
Институт тарихы
1933 жылы 10 қарашада Алматы қаласында құрылды. Алғашында институт құрамына Қазақ орталық мұрағаты, облыстық мұражай, мемлекеттік кітапхана, өлкетану бюросы кірді. Тарих және археология, әдебиет және фольклор, тілдік байланыстар, бейнелеу өнері, музыка, театр және хореография секторлары жұмыс істеді. Институт тарихшылары Жетісудың археологиялық ескерткіштерін зерттеп, Қазақстан тарихы бойынша жоспарланған дерек көздерін жинады. 1934-1935 жылдары олар қазақтың батырлық эпосының 100-ден астам нұсқаларын, 230 ертегілерді, 4500 мақал-мәтелдерді және ауызша халық шығармашылығының басқа үлгілерін жинап, басып шығаруға дайындады. Абайтануды дамытты, арнайы комиссия «Қазақ тілінің академиялық сөздігін» дайындады.
С. Меңдешев, Т. Пургенов, С. Асфендияров, С. Сейфуллин, С. Аманжолов институттың ғылыми жұмысын ұйымдастыруға белсенді қатысты. 1936 жылы 25 тамызда Қазақ КСР Ғылым академиясының тарих, қазақ тілі мен әдебиеті секторына айналды. Оның негізінде Ұлттық мәдениет институты және Тіл және әдебиет институты (1942) (қазіргі Байтұрсынов атындағы Тіл білімі институты, М. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты), Тарих, археология және этнография институты (1945 ж.) (қазіргі Ш. Уәлиханов атындағы тарих және этнология институты, Ә. Х. Марғұлан атындағы Археология институты, Р. Б. Сүлейменов атындағы Шығыстану институты) құрылды.
1939 жылы институт Республикалық шығармашылық және мәдени білім берудің ғылыми-әдістемелік орталығы болып аталды. 1994 жылы институт қайтадан өзгертіліп, Республикалық мәдени мәселелер орталығы болды. Кейіннен институт Көшпенділердің мәдени мұрасын зерттеу жөніндегі Қазақ ғылыми-зерттеу институты ретінде танымал болды. 2012 жылы Көшпенділердің мәдени мұрасы жөніндегі Қазақ ғылыми-зерттеу институты мен Мәдени саясат және өнертану институтының бірігуі нәтижесінде бүгінгі күнге дейін жұмыс істеп жатқан Қазақ ғылыми-зерттеу мәдениет институты құрылды.
2014 жылдан бастап Қазақ ғылыми-зерттеу мәдениет институтын философия докторы, қауымдастырылған профессор, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Хазбулатов Андрей Равильевич басқарады.
Соңғы 5 жыл ішінде институт археология, этнография, мәдениеттану, өнер тарихы, филология және т.б. саласындағы 100-ден астам іргелі және қолданбалы ғылыми жобаларды жүзеге асырды. Археология саласындағы жобалардың ғылыми жетекшілері – Байпаков Карл Молдахметұлы, Самашев Зайнолла Самашұлы, Зайберт Виктор Федорович және басқалар сияқты көрнекті ғалымдар болды. Институттың археологиялық жобаларының ішінде Отырар мен Отырар оазисінің зерттеулері, Берел ескерткіштері, Ботай қоныстары және басқалары ерекшеленеді.
Қазақстанның мәдени мұрасын кеңінен насихаттау және оның туристік тартымдылығын арттыру мақсатында 2018 жылы Институт еліміздің тарихи және мәдени мұрасының нысаналарын қамтыған және елдің кез-келген жеріне виртуалды сапарлар жасауға мүмкіндік беретін Қазақстанның виртуалды 3D-турлардың картасын жасады.
2019 жылдан бастап Институт Eurasian Resources Group (ERG) бірлесіп, «Күлтөбе қалажұрты» ашық аспан астындағы археологиялық саябақты құруды мақсат еткен «Күлтөбе қалажұртының тарихи орындарын қалпына келтіру» жобасын жүзеге асыруда.
Институт скиф-сақ жануарлар стиліне, қазақ мәдениетінің жануарлар кодына, киелі жерлерге тағзым ету тәжірибесіне және көшпелі қазақтардың материалдық және материалдық емес мәдени мұрасының басқа аспектілеріне, мәдени-көркемдік зерттеулерге үлкен мән береді.
Институттың филологиялық зерттеулері белгілі ғалым – Гаркавец Александр Николаевич жетекшілігімен жүзеге асырылады. 2020 жылы итальяндық саяхатшы Марко Палоның әйгілі «Әлемнің әртүрлілігі туралы кітабы» қазақ тіліне аудармасы аяқталып және басылып шығарылыды.
Институт танымал реставратор – Алтынбеков Крым Алтынбекович басқаратын әйгілі «Остров Крым» ғылыми-қалпына келтіру зертханасымен белсенді түрде ынтымақтасып жұмыс істейді.
Институттың ғылыми жобалары аясында монографиялар, кітаптар, оқу құралдары, ғылыми мақалалар мен деректі фильмдер шығарылады. Институттың деректі және ғылыми-танымдық фильмдерінің ішінде: Қазақ хандығының 550 жылдығына арналған режиссер Бахыт Каирбековтың «Мәңгілік аспан астында» (2016) фильмі, режиссер Алексей Каменскийдің «Марко Полоның Жібек жолы» (2016), «Түркістанның жаңғыруы: ежелгі Күлтөбе қалашығы» (2019) және басқалары бар. Институт ЮНЕСКО, ИКОМОС, ТЮРКСОЙ, МИЦАИ, NATIONAL GEOGRAPHIC SOCIETY және басқалармен белсенді жұмыс істейді. Смитсон институтымен (АҚШ), Нью-Йорктегі Кино өнері академиясымен (АҚШ), Мемлекеттік Эрмитаж (Ресей), Нае Леонард атындағы Гала музыкалық театрымен (Румыния), Пан Ги Мун тұрақты даму институтымен, Итальяндық дизайн институтымен (Италия), Францияның Ұлттық музейлерінің қауымдастығы (Франция) және басқа да шетелдік институттарымен серіктестіктер құрылған.
Баспасөз басылымдары
«Мәдениет» рецензияланған мерзімді ғылыми жинақ.
Сыртқы сілтемелер
Қазақстан ғылыми мәдениет зерттеу институтының ресми сайты
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ғылыми-зерттеу институттары
NGC 3075
NGC 3075 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан Sc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1836 жылы 18 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3075 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 28833, UGC 5360, MCG 3-26-9, ZWG 93.12, IRAS09562+1439.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Абсолют қара дене
Абсолют қара дене — өзіне түскен сәуле ағынын оның спектрлік құрамы мен температурасына қарамай толық жұтатын дене. Абсолют қара дененің сәуле жұтқыштық коэффициенті 1-ге тең. Ал сәуле шығарғыштық қабілеті, оның температурасы мен толқын жиілігіне байланысты анықталады. Табиғатта өзіне түскен сәуле ағынын түгелдей жұтатын (спектрлік құрамына қарамай) дене кездеспейді. Өзінің оптикалық қасиеті жағынан Абсолют қара денеге тым жақындайтындар қара күйе, қара барқыт және қарайтылған платина болып есептеледі. Олар жарық ағынының көрінетін бөлігін түгелдей дерлік ( 99 %) сіңіріп алады. Физикада Абсолют Қара Дененің моделі ретінде сыртқы беті сәуле ағынын өткізбейтін, ал ішкі беті өзіне түскен сәуленің біраз бөлігін сіңіріп алатын кішікене тесігі бар қуыс дене алынады. Мұндай қуыс денеге енген сәуле оның ішкі жағына сан рет шағылып, сыртқа шықпай түгелдей дерлік қалып қояды. Абсолют қара дене ғылым мен техникада жарық эталоны ретінде қолданылады.
Ашылуы
«Абсолют қара дене» ұғымын 1859 ж. неміс физигі Густав Кирхгоф (1824 – 1887) енгізген.
Дереккөздер
Санат:Термодинамика Санат:Теориялық физика
Петрето-Биккизано
Петрето-Биккизано (Petreto-Bicchisano) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Оңтүстік Корсика департаментінде орналасқан. Сартен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 39,27 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2A211, пошта индексі — 20140.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 563 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,34 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Оңтүстік Корсика департаментінің коммуналары
Коллоидтық химия (кітап)
Коллоидтық химия — 2011 жылы Алматы қаласы «ҚР жоғары оқу орындары қауымдастығы» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Қ. Б. Мұсабеков, Қ. Ж. Әбдиев. Беттер саны — 172.
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-80220-1-2.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:ҚР жоғары оқу орындары қауымдастығы баспасының кітаптары
Грос-Годемс
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 389 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 15,21 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 60 030. Муниципалитеттің басшысы — Ута Боссов.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Отқа май құю
Отқа май құю — келін түскенде, келіншек босанғанды, жас отау шаңырағы көтерілгенде жасалатын жақсы ырымдарды бірі. От - халық зердесінде қасиетті ұғым. Отпен аластау; "от ана", "отың өшпесін", "ошақтан от кетпесін" деген тілек пен ырым сабақтастығы ертеден келе жатқан ғұрып. Ежелгі түркілердің мифологиялық түсінігі бойыншы жақсылық жаршысы-отбасының қамқоршысы Ұмай Ана болған. Әулетке жаңа қосылған жан, жаңа түскен келінді ауылға шымылдықпен алып келіп, шашу шашады, бет-жүзін үлкендерге көрсетпей, қайын атасының үйіне алып кіргізеді. Келін үлкен шаңырақтың босағасын оң аяғымен аттай кіріп, тізе бүгіп сәлем береді. 3 рет иіліп сәлем берген келінге атасы: «Көп жаса қарағым, бақытты бол!» деп бата береді. Сонан кейін келінді от басына төселген тулаққа отырғызады. Ол «жаңа түскен жас келіннің мінезі иленген тулақтай (тері) жұмсақ, биязы болсын» деген ырым. Келіннің қолына әйелдердің біреуі ішінде май құйылған ыдысты ұсынып, отқа май құйғызады. «От-Ана, Май-Ана, шапағатыңды жаңа түскен жас келінге тигізе көр, жарылқа!» дегізеді.
Бұл жөнiнде Ш. Уәлиханов өзінің мақаласында былай деген: "...От әулие (киелі) болып саналады... Қарғыс... Отқа түкіруге, ошақты басуға болмайды. Жаңа түскен келін (күйеуінің) әкесінің үйіне кіріп, сәлем жасап, «аруақ» разы болсын» деп тағзым етіп, отқа бір қасық май құю керек. Жас келін сәлем еткенде, аруақ разы болсын деп, тізе бүгіп, еңкейіп, маңдайын еденге тигізеді. Отқа тамызған май жанып жатқанда, жас келіннің енесі немесе әйелдердің бірі алақанын отқа қыздырып, келіннің бетін сипайды. Үлкен үйдің отының құрметіне деп, қалыңдық атасының иығына шапан жабады, отағасы жас келінді: «Иін қандырып илеген терідей, мінезің жұмсақ болсын, қарағым», - деп бата беріп, тулаққа, қой терісіне отырғызады. Жан беру (ант) беру үшін, екі жерден от жағып, адам сол екі оттың арасынан өтіп, кісі өлтірген мылтықтың ұңғысын сүюге тиіс.... Барлық шамандық салттың iшiнде отқа табыну қазақтарда әлi күшiнде. Қазақтар отты әулие деп санайды. Аса жоғары құрметтеудiң белгiсi ретiнде, қазақтар моңғолдар сияқты отты ана деп атайды. Отта тазартушы қасиет бар деп түсiнедi, екi оттың арасынан өткiзiп тазартады. Оны "аластау" дейдi. Қыстаудан көшкенде көштi екi оттың арасынан өткiзедi".
Бұл дәстүр қазақ арасында бүгінгі күнге дейін сақталған. Жаңа түскен келіп табалдырықтан оң аяғымен аттап, сәлем салып, отқа май құяды. Отбасы-ошақ қасы деп өткен қазақтың әр салтының мәні мен мазмұны зор.
Дереккөздер
Кенжеахметұлы С. К – 30 Қазақ халқының салт – дәстүрлері. – Алматы: «Алматыкітап баспасы» ЖШС, 2010. – 312 бет, суретті. ISBN 978 – 601 – 01 – 0374 – 0
http://www.info-tses.kz/red/article.php?article=67812