cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақтың саз аспаптары
Қазіргі жағдай
Көне музыка аспаптарының табылуымен байланысты музыка мамандарының алдына жаңа міндеттер жүктелді. Ол міндеттер көне аспаптарды жетілдіріп жасап шығару, орындаушыларды тәрбиелеу, түрлі ансамбльдер ұйымдастыру, т.б. Қазақ музыка аспаптарының үнін жақсарту мақсатымен 1932 жылы Алматы қаласында, 1947 жылы Осакаровкада, 1957 ж. Алматы консерваториясының (қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы) жанынан шеберханалар ашылды. Қазақтың халық аспаптар оркестріне домбыра мен қобыздың алғашқы үлгілерін (жаңадан жасатып) ұсынған профессор А.Жұбанов болды. Музыкалық аспап жасау шеберлері Оразғазы Бейсембайев пен Абузар Аухадиев көне аспаптардың біраз түрлерін жаңартып жасап шығарды. Шеберлер Қ.Қасымов, А.Ермеков, Э.И.Романенко, О.Бейсенбаев, А.Ауқадиев, т.б. музыкалық аспаптардың алғашқы үлгілерін жасады. Жетігенді, шертерді, үш шекті домбыраны, сыбызғыны, шаңқобызды, қылқобызды, асатаяқтың көптеген түрлерін меңгеріп ансамбльге қосып, жеке ән-күй орындап жүрген жас музыканттарымыз да бар. Орындалатын көне күйлердің кейбірі халқымыздың өткендегі тұрмыс салтын, табиғатын бейнелейтін, осы күнге дейін ұмытылып қалып тартылмай келген.
Дереккөздер
Санат:Қазақтың саз аспаптары Санат:Қазақ музыкасы
Jusan Bank
2007 жыл
1) «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ-тың банк шоттарын толықтыру; 2) «Қазақтелеком» АҚ қызметіне төлеу.
Сілтемелер
Санат:1992 жылы құрылған банктер Санат:Қазақстан банктері
Компан (Сена және Марна)
Компан (Compans) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Мо округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,30 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77123, пошта индексі — 77290.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 694 адамды құрады. Халық тығыздығы — 130,94 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
Турлавиль
Турлавиль (Tourlaville) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Манш департаментінде орналасқан. Шербур-Октвиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,19 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 50602, пошта индексі — 50110.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 16090 адамды құрады. Халық тығыздығы — 936,01 адам/км².
Люттенбак-пре-Мюнстер
Люттенбак-пре-Мюнстер (Luttenbach-près-Munster) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Кольмар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,86 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 68193, пошта индексі — 68140.
Турлавиль
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Люттенбак-пре-Мюнстер
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 770 адамды құрады. Халық тығыздығы — 97,96 адам/км².
Турлавиль
Сыртқы сілтемелер
Санат:Манш департаментінің коммуналары
Люттенбак-пре-Мюнстер
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Пьеве-ди-Кориано
Пьеве-ди-Кориано (Pieve di Coriano) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Мантуя провинциясында орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Корей мәдени орталығы
Корей мәдени орталығы, Талдыкорған қаласында 1989 жылы ашылды. Талдықорған қаласында қазір корей ұлтының 4210 өкілі тұрады. Мәдени орталық корей ұлтының мәдениетін дамытуды және корей тілін үйретуді мақсат етеді. Қалада 2 кәріс ұлттық ән және би ансамблі ("Ачимноуль" және "Камгансан") ұйымдастырылған. Ансамбльдер түрлі фестивальдар мен байқауларға қатысты.
Банделин
Банделин (Bandelin) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Алдыңғы-Шығыс Померания ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 596 адамды құрайды (2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 16,98 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 59 003. Муниципалитеттің басшысы — Ангела Зуккерт.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Америкалық жайралар
thumb|right|200px| Америкалық жайралар (Erethizontidae) - кеміргіштер тұқымдасынан.
Ұзындығы 64-103 см, құйрығы 1430 см, салмағы 18 кг. Денесінің үстіңгі жағы ұшы кертіктелген өткір инелермен ал бауыры қатты қылтанақпен қапталған. Аяқтары кейбір түрлерінің құйрықтары мықтап ұстауға икемделген.
Солтүстік және Оңтүстік Американың тропик және субтропикалық ормандарында 3 туыстың 11-12 түрі таралған. Ағашта және жерде жекелей тіршілік етеді. Тауда 2000 м биіктікке көтеріледі. Ағаш қуыстарын тау үңгірлерін жартас жарықшақтарын паналайды. Ымыртта және түнде белсенділік көрсетеді. Өсімдікжегіштер. Жылына бір рет 1-4 Тұқым береді. Кейде орман зиянкестеріне айналады. 1 түрі ХТҚО Қызыл кітабында.
Дереккөздер
Санат:Кеміргіштер Санат:Сүтқоректілер Санат:1845 жылы зерттелген жануарлар
Прамбахкирхен
Прамбахкирхен (Prambachkirchen) — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Эфердинг округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2815 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 28.8 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — EF, ресми идентификациялық коды — 4 05 08.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Таубер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Пьезоэлектрлік эффект
Пьезоэлектрлік эффект — механикалық кернеулер әсерінен диэлектриктің поляризациялану құбылысы (тура Пьезоэлектрлік эффект) және электр өрісі әсерінен диэлектрикте механикалық деформаңияның пайда болуы (кері Пьезоэлектрлік эффект). Алғаш рет оны 1880 ж. француз физигі П.Кюри сегнет түзы кристалдарында зерттеген.
Дереккөздер
Санат:Электроника
Кианетиктер
Кианетиктер (cyanea – көгілдір) — қаны шын мәнінде көгілдір түсті. адамдар. Зерттеушілердің жуықтап бағалауы бойынша, дүние жүзінде 7000 – дай адамдар тобының қаны шын мәнінде көгілдір түсті.
Дереккөздер
Санат:Қан
Германиядағы түріктер
Германиядағы түріктерді неміс түріктері немесе түрік немістер деп атайды, (немісше:Türken в Deutschland / Deutsch-Türken; Түрікше: Almanya'da yaşayan Türkler/Almanya Türkleri) Германияда тұратын этникалық түріктерге жатады. Германиядағы ең үлкен этникалық азшылықты түрік халқы құрайды.
Осман түріктерінің қоныс аударуы
Түрік халқы он алтыншы ғасырдан бастап, Осман империясы өз территориясын Балқанның солтүстігінен тыс жерлерде кеңейтуге тырысқаннан бастап, неміс мемлекеттерімен байланыста болды. Осман түріктері Венада екі қоршауды жүзеге асырды: 1529 жылы Венаның бірінші қоршауы және 1683 жылы Венаның екінші қоршауы. Екінші қоршаудан кейін түрік қауымдастығының Германияда тұрақты тұруы үшін жағдайлар жасалды. thumb|right|200px|1863 жылы Осман үлгісіндегі салынған Берлин жанындағы түрік зираты.
Венаның екінші қоршауынан кейін көптеген Осман сарбаздары мен лагерь жақтаушылары артта қалып немесе тұтқынға айналды. Ең аз дегенде 500 түрік тұтқыны Германияға мәжбүрлеп қоныс аударылды деген болжам бар. Тарихи жазбалар кейбір түркілердің, әсіресе Германияның оңтүстігінде, саудагер болғанын немесе басқа кәсіппен айналысқанын көрсетеді, кейбір түріктер өте жақсы өмір сүрді.
Венаның екінші қоршауының салдары «Ұлы Түрік соғысы» немесе «Қасиетті Лиганың соғысы» деп аталған Осман империясы мен Қасиетті Лиганың арасындағы бірқатар соғыстарға әкеліп соқты, османдықтардың жеңіліске ұшырауына әкелді. Сондықтан еуропалықтар көп түріктерді басып алды.
1701 жылы Пруссия Патшалығының құрылуымен түрік халқы Пруссия патшалары жұмыс істейтін әскер ретінде Германия жеріне енуді жалғастырды. Тарихи жазбалар бұл әсіресе 18 ғасырдың ортасында Пруссияның кеңеюімен айқын байқалды. Мәселен, 1731 жылы Курлянд герцогы Фредерик Уильям І патшаға жиырма түрік қарауылын ұсынды және бір уақытта Пруссия кавалериясында 1000-ға жуық мұсылман сарбаздары қызмет етті. Ағартушылықтың Пруссиялық патшасына деген қызығушылығы олардың мұсылман әскерлерінің діни мәселелерін қарастыруынан көрінді. 1740 жылға қарай Ұлы Фредерик былай деп мәлімдеді:
<blockquote style="border: 1px solid grey; padding: 0.5em 0.8em;"> «Барлық діндер бір-біріне бірдей пайдалы, егер оларды ұстанатын адамдар адал болса және түріктер мен пұтқа табынушылар келіп, осы елді орнатқысы келсе, біз оларға мешіттер мен храмдар салатын едік».
1763 жылға қарай Берлинде Пруссия ауласында Осман елшілігі болды. Үшінші елші Али Азиз Эфенди 1798 жылы қайтыс болды, бұл Германиядағы алғашқы мұсылман зиратының құрылуына әкелді. Алайда, бірнеше ондаған жылдар өткен соң, тағы бір зират, мешіт қажет болды, ал Осман сұлтаны Абдулазиз 1866 жылы Берлиндегі мешітке қолдау көрсетуге рұқсат алды.
ХІХ ғасырда Османдықтар мен Пруссия арасында сауда келісімдері жасалғаннан кейін, түріктер мен немістер сауда үшін бір-бірінің жерлеріне араласуға шақырылды. Демек, Германиядағы, әсіресе Берлиндегі түрік қауымдастығы Бірінші дүниежүзілік соғыстан соң едәуір өсті. Бұл байланыстар Германияда түрік стиліндегі әртүрлі құрылымдардың құрылысына әсер етті, мысалы Дрездендегі Енидзе темекі зауыты және Потсдамдағы Dampfmaschinenhaus für Sanssouci сорғы станциясы.
Материктік Түркиядан қоныс аудару
thumb|right|200px|Ганновердегі «Barfuß» барындағы түрік қызметкерлері. Батыс Германия үкіметі Түркия Республикасымен 1961 жылы 30 қазанда еңбек келісім-шартына қол қойып, түрік халқын елге қоныс аударуға ресми түрде шақырды. Батыс Германияға көшіп келген түріктердің көпшілігі сол жерде уақытша тұруды, содан кейін тапқан ақшаларына жаңа өмір сүру үшін Түркияға оралуды ойлады. 1973 жылғы мұнай дағдарысы кезінде, 80-жылдардың басында көші-қон үшін сыйақылар беру саясатымен оралу көші-қоны өсті. Алайда, Түркияға оралған түрік мигранттарының саны Германияға келген түрік иммигранттарымен салыстырғанда салыстырмалы түрде аз болды. Германиядағы түріктердің саны екі есеге артып, неміс халқына қарағанда әлдеқайда жас ерекшелігіне ие болды. Оның үстіне, шетелдік жұмысшыларды жалдау 1967 жылғы құлдырау кезеңінен кейін қалпына келтірілгеннен кейін, әйелдерге жұмыс визаларының көп бөлігін берді. Бұл ішінара, электроника, тоқыма және тігін ісі сияқты жалақысы төмен, жұмыс орындарында жұмыс күшінің жетіспеушілігінің сақталуына байланысты болды.
1989 жылы Берлин қабырғасының құлауы және Шығыс пен Батыс Германияның қайта қосылуы ұлттық бірегейлік пен азаматтықты қалыптастыру, оның ішінде Германияның түрік азшылығының болашақ біріктірілген Германиядағы орны туралы қызу қоғамдық пікірталастармен жалғасты. Азаматтық туралы бұл пікірталас ксенофобия мен түрік халқына қарсы этникалық зорлық-зомбылықпен қатар жүрді. Иммигранттарға қарсы көзқарас Германияның бұрынғы шығыс штаттарында күшті болды, олар қайта бірігу процесінде терең әлеуметтік және экономикалық өзгерістерге ұшырады. Германияда түрік қауымдастықтары өздерінің қауіпсіздігіне қатты қорқады: ол жақтағы зорлық-зомбылық туралы 1500-ге жуық және бір жылдан кейін 2200 жағдай туралы хабарлады.
Оңтүстік-Шығыс Еуропадан түрік миграциясы
Бастапқыда кейбір болгар түріктері Германияға 1974 жылы отбасын біріктіру туралы заңдарды қабылдау кезінде келді. Германиядағы Болгария азаматтары санының аздығына қарамастан, болгар түріктері бұл заңды қолдана алды. Бұл Германиядан Түркияға келген кейбір түрік жұмысшылары іс жүзінде 1980 жылдары коммунистік режим кезінде Болгарияны тастап кеткен және түрік азаматтығымен бірге болгар азаматтығын алған болгар-түрік азшылықтың бөлігі болғандығына байланысты.
Болгариядағы коммунизм 1989 жылы аяқталғаннан кейін болгар түріктерінің Германияға қоныс аударуы одан сайын күшейе түсті. 1989 жылы «үлкен экскурсия» кезінде Түркияға жаппай қоныс аудару толқынына қосыла алмаған болгар түріктері үлкен экономикалық проблемаларға тап болды және Болгарияның мемлекеттік саясаты арқылы кемсітушілікке тап болды. Демек, 90-жылдардың басынан бастап көптеген болгар түріктері Германияға пана іздеді. Болгария Еуропалық Одаққа қабылданғаннан кейін олардың Германиядағы саны едәуір артты.
Болгария ұлттық статистикалық институтының мәліметтері бойынша, шетелде тұратын түрік тектес болгар азаматтары қысқа мерзімді көші-қонның 12%, ұзақ мерзімді көші-қонның 13% және еңбек көші-қонының 12% құрайды.
Батыс Фракиядан Германияға түрік миграциясы 1960-1970 жылдары арта берді. Бұл Фракияның темекі саласына ауыр дағдарыс әкеліп, көптеген темекі өндірушілері табыстарынан айрылды. Демек, Батыс Фракиядан 25000-нан 40,000-ға дейін түріктер Батыс Еуропаға қоныс аударды, олардың 80% Германияға келді, бұл 20000-нан 32000-ға дейін иммигранттар. Олардың құрамында «Германиядағы Батыс Фракия түрік қауымдастықтарының федерациясы» атты 20-ға жуық қоғам бар.
2013 жылы Джемил Гизуф Фракиядан шыққан неміс парламентінің мүшесі болған алғашқы түрік болды. Сонымен қатар, ол Германияның Христиан-демократиялық одағына сайланған алғашқы мұсылман әйел болды.
Кипрден түрік миграциясы
Кипр түріктері Кипр қақтығысы кезінде (1950-1974 жж.) және одан кейін бірден Кипрден Батыс Еуропаға, негізінен Ұлыбританияға, сонымен бірге Германияға қоныс аудара бастады. Бүгінде Германияда 2000-ға жуық Кипрлік түріктер бар.
Түріктерге қарсы шабуылдар
1989 жылы Берлин қабырғасының құлауы және Германияның қайта қосылуы түріктерге күшті шабуылдардың күрт өсуіне әкелді. Түріктерге қарсы өртке орану, бомбалау және оқ ату жұмыстары қоғамдық орындарда да, жеке үй-жайларда, мысалы, үйлерінде, мәдени орталықтары мен кәсіпорындарында жүргізілді. Демек, осы шабуылдар нәтижесінде көптеген құрбандар қаза тапты немесе ауыр жарақат алды. thumb|right|200px|1993 жылы Золингенде түріктерді өртеу құрбандарының үйінің жанындағы нео-нацистік шабуылдарды айыптайтын демонстрация
1991 жылы 27 қарашада Кройцберг қаласынан келген 19 жастағы студент Экши Мете үш неміс неонацистік ағайындарының шабуылына ұшырады. 1991 жылғы қарашада Экшидің жерлеу рәсіміне 5000 адам қатысты. Экши өліміне кеңінен наразылық болғанына қарамастан, ксенофобияның өсуі елде болған көптеген оңшыл тәртіпсіздіктерде, әсіресе Росток-Лихтенхагендегі тәртіпсіздіктерде байқалды. Экшидің өлімінен бір жыл өткен соң, 1992 жылы 22 қарашада екі түрік қызы Айша Йылмаз мен Елиз Арслан және олардың әжесі Бахиде Арслан екі неонацистің Мельндегі үйін өртеуі салдарынан қаза тапты. Gedenktafel für die Opfer der NSU-Gewalttaten Nürnberg|thumb|right|200px|Нюрнбергтегі «Босфордағы сериялық өлтірулер» құрбандарын еске алуға арналған тақта.
1993 жылға қарай неонацистер түріктерге шабуыл жасауды жалғастырды, олардың кейбіреулері осы шабуылдар нәтижесінде қайтыс болды. 1993 жылы 9 наурызда Майнадағы Мюльхаймеде автобус аялдамасында 56 жастағы Мұстафа Демиралға  екі неонацист шабуыл жасады. Шабуыл жасаушылардың бірі мылтықты жәбірленушіге бағыттап, бірнеше рет соққы берген, Демирал инфаркт алып, оқиға болған жерде қайтыс болды. Екі айдан кейін, 1993 жылы 28 мамырда, төрт неміс неонацистері Золингендегі түрік отбасының үйін өртеді. Шабуылда үш қыз бен екі әйел қаза тапты, ал отбасының 14 мүшесі ауыр жарақат алды. Германия канцлері Хельмут Коль еске алу жиынына қатыспады.
Түріктерге неонацистік шабуыл 1990-ші жылдар бойы жалғасты. Мәселен, 1994 жылдың 18 ақпанында Байрам отбасы Дармштадта неонацистік көршісі өз үйінің табалдырығында шабуыл жасады. Құрбан болғандардың бірі Асли Байрам 2005 жылы Германия аруы атағына ие болғанша, шабуыл көпшілікке жария етілмеді. Қарулы неонацистік көрші Аслидің сол қолына атып, содан кейін Аслидің әкесі Али Байрамды атып өлтірді.
Түріктерге неонацистік шабуылдар ХХІ ғасырға дейін жалғасты. 2000-2006 жылдар аралығында Германияның көптеген қалаларында бірнеше түрік дүкендеріне шабуыл жасалды. Шабуылдар әдетте «Босфордағы сериялық өлтірулер» (Босфор-Морде) немесе «Дөнерморде өлтіру» деп аталды, онда сегіз түрік пен бір грек өлтірілді. Бастапқыда неміс ақпарат құралдары өлтірулердің артында түрік бандылары тұр деп күдіктенген. Алайда, 2011 жылға қарай қылмыскерлердің іс жүзінде неонацистік ұлттық социалистік астыртын тобы екені белгілі болды. Сонымен қатар, бұл неонацистік топ 2004 жылы маусымда Кельнде 22 түрік жарақат алған жарылысқа да жауапты болды.
2008 жылғы 3 ақпанда Людвигсхафенде болған өрттен Түркиядан тоғыз адам, оның ішінде бес бала қаза тапты. Өрттің себебі электр ақауы болған, дегенмен, неміс полициясы түрік мәдени орталығындағы өрт болған жерде неофашистік граффити тапты, онда екі отбасы тұрады. Канцлер Ангела Меркель 16000 адамның құрбандарын еске алуға арналған шеруге қатыспағаны үшін сынға алынды.
Халқы және демографиясы
Германияда 1,55 миллион адам түрік азаматтығына ие болса да, бұл сан бүкіл түрік халқының шынайы өкілі емес. Бұл неміс мемлекетінің иммигранттарды немесе олардың ұрпақтарын этникалық белгілері бойынша жіктемейтіндігіне байланысты. Демек, неміс азаматтығы бар этникалық түріктер «түрік» емес, «неміс» санатына жатады. Сол сияқты, түрік азаматтығы бар адамдар, ұлтына қарамастан, «түрік» санатына жатады. Демек, Германияға көшіп келген Түркияның этникалық азшылықтары этникалық құрамына қарай бөлек топта тұрмайды. Сонымен қатар, Германияға Балқан, Кипр және Араб әлемінен келген этникалық түрік қоғамдастықтарының көпшілігі «Болгар», «Кипр», «Грек», «Ирак», «Ливандық» «Македония» сияқты азаматтығына сәйкес тіркелген. Бұл этникалық түрік қауымдастықтары әртүрлі ұлттарға ие болғанымен, материктік этникалық түріктермен бірдей этникалық, лингвистикалық, мәдени және діни негізге ие. thumb|right|200px|Неміс түріктерінің тобы. Германиядағы түрік халқының жалпы саны, жартылай шығу туралы мәліметтерді қосқанда, айтарлықтай өзгерді, неміс санағы этникалық құрам туралы мәліметтерді жинамайды. Алайда, ХХІ ғасырдың бірінші онжылдығынан бастап, көптеген ғалымдар елде түрік тектес 4 миллион адам бар деп болжайды. Германиядағы түрік қауымдастығы негізінен қалалық орталықтарда шоғырланған. Басым көпшілігі бұрынғы Батыс Германияда, әсіресе Солтүстік Рейн-Вестфалия (Германия түріктерінің үштен бір бөлігі тұратын) және Баден-Вюртемберг жерлері сияқты өнеркәсіптік аймақтарда, Берлин (әсіресе Нойкельн) Гамбург, Бремен, Кельн, Дуйсбург, Дюссельдорф, Франкфурт, Мангейм, Майнц, Нюрнберг, Мюнхен, Штутгарт сияқты қалалардың жұмысшы кварталдарында тұрады.
2011 жылы неміс аудандарының ішінде Дуйсбург, Гельзенкирхен, Хайльбронн, Херне, Солтүстің Рейн-Вестфалия және Людвигсхафен санақ бойынша Түркиядан келген мигранттардың ең көп үлесін алды.
Азаматтығы
thumb|right|200px|Неміс түріктері қолданатын танымал түрік және неміс жалаулары Германиядағы түрік азаматтары ондаған жылдар бойы дәстүрлі неміс «мемлекеттілік» тұжырымдамасына байланысты неміс азаматы бола алмады. Азаматтықтың құқықтық тұжырымдамасы неміс ата-анасының «қанды байланыстарына» негізделген. Бұл Германияның иммиграция елі емес деген саяси ұстанымды ұстанды. Осы себепті неміс азаматтығын жартылай түрік тектес адамдар ғана алған (бір ата-анасы этникалық неміс болған).
Германия азаматтығы туралы заң 1990 жылда шетелдіктер туралы Заңның енгізілуімен біршама жеңілдетілді; бұл түрік жұмысшыларына елде сегіз жыл тұрғаннан кейін тұрақты тұруға рұқсат алуға өтініш беруге құқық берді. Германияда туған, сондай-ақ заңды түрде "шетелдік" болған түрік текті адамдарға қатысты, олар өздерінің түрік азаматтығынан бас тартқан жағдайда, он сегіз жасында неміс азаматтығын алуға құқық берілді. Демек, олар қос азаматтығы болу құқығынан айрылады.
Азаматтығынан шыққан бұрынғы түрік азаматтары Түркияда тұру және жұмыс істеу құқығы, жерді иелену және мұрагерлік құқығы сияқты кейбір құқықтарды беретін Көк Картаны (Mavi Kart) ала алады, алайда олардың дауыс беру құқығы жоқ.
Тағамдары
Германияға көшіп келген түрік халқы өздерімен бірге мәдениетін, тілін, дінін, тамағын, өнерін де алып келді. Бұл мәдени дәстүрлер осы құндылықтарды қолдайтын ұрпақтарына да берілді. Демек, неміс түріктері де өз мәдениетін үлкен неміс қоғамына ұсынды. Бұл, әсіресе, көптеген түрік мейрамханалары, азық-түлік дүкендері, шайханалар мен мешіттер Германияның әр түкпірінде орналасқан елдің дамып келе жатқан ландшафтында байқалады. thumb|right|200px|Дөнер кәуап - Германиядағы ең танымал фастфудтардың бірі. Түрік тағамдары Германияда алғаш рет XVI ғасырда пайда болды және ақсүйектер шеңберлерінде қолданылды Алайда, ХХ ғасырдың ортасынан бастап түрік иммигранттарының келуімен түрік тағамдары үлкен неміс қоғамына қол жетімді болды. 1970 жылдардың басында түріктер танымал кебаб тағамдарын ұсынатын жылдам тамақтану мейрамханаларын ашуды бастады. Бүгінгі таңда түрік мейрамханалары асханалардағы дөнер кәуабы сияқты танымал тағамдарды, сондай-ақ отбасылық мейрамханаларда үйде дайындалған тағамдарды сатумен айналысады. Сонымен қатар, 70-ші жылдардан бастап түріктер азық-түлік дүкендері мен ашық аспан астындағы базарлар ашты, онда олар үйдегі түрік асханасына дәмдеуіштер, жемістер мен көкөністер сияқты ингредиенттерді сатады.
Тілі
Неміс тектес түріктер өздерінің «ішкі» стиліне қарағанда неміс тілінде көбірек сөйлейді. Демек, олар көбінесе неміс екпінімен немесе модельделген неміс диалектісімен түрікше сөйлейді. Сондай-ақ, неміс тілінде грамматикалық және синтаксистік құрылымдарды қосу арқылы түрік тілін өзгерту дәстүрге айналған. Әдетте ата-аналар балаларын жеке түрік сыныптарына беру немесе мектепте түрік тілі ретінде таңдау арқылы түрік тілін одан әрі жетілдіруге шақырады.
Неміс қоғамында түрік тіліде ықпалды болды. Мысалы, қоғамдық орындардағы жарнамалар мен баннерлерді түрік тілінде жазуға болады. Демек, бұл басқа этникалық топтарға да таныс - ол түрік қауымдастықтары басым қалалық аудандардағы кейбір түрік емес балалар мен жасөспірімдер үшін жергілікті тіл ретінде қызмет ете алады.
Түрік қауымдастығында неміс және түрік кодтарының ауысуы жиі кездеседі. 90-жылдардың басында неміс-түрік жазушысы Феридун Заимоглу түрік жастары сөйлейтін «гетто» неміс диалектісін білдіру үшін «Kanak Sprak» немесе «Türkendeutsch» атты жаңа әлеуметтануды ұсынды. Алайда Германияда түріктің орта таптарының қалыптасуымен, стандартты неміс тілін жетік білетін түрік тектес адамдар көбейіп келеді, әсіресе академия мен өнерде.
Діні
thumb|right|200px|Люнендегі Селимии мешіті. Германиядағы түрік халқы негізінен мұсылман және Германияда ислам дінін ұстанатын ең үлкен этникалық топты құрайды. 60-шы жылдардан бастап түріктер «мұсылман» терминімен синоним болып саналды, өйткені Германияда ислам «түрік сипаты» бар деп саналады. Бұл түрік сипаты әсіресе Германияға тарап кеткен көптеген мешіттердің Осман-түрік стиліндегі сәулетінде айқын көрінеді. Германияның 3000-ға жуық мешітінің 2000-ға жуығы түрік, оның 900-ін Түркия үкіметінің бөлімшесі Diyanet İşleri Türk-İslam Birligi қаржыландырады, ал қалғаны басқа да түрік саяси топтары қаржыландырады. 2011 жылғы халық санағы бойынша, Төменгі Саксониядағы түріктердің көпшілігі (53,5%) діни емес, 1,3% христиандар және 44,9% басқа дінге (негізінен исламға), төменгі түріктердегі түріктер болды.
Мәдениеті
Түрік-Неміс киносының алғашқы кезеңі 1970 жылдары басталып, 1980 жылдарға дейін жалғасты, оған Германиядағы түрік иммигранттарының өмірі мен жұмыс жағдайларын көрсететін сюжеттік желілерге үлкен мән берген авторлар қатысты. 90-шы жылдарға қарай екінші кезең жаппай көңіл көтеруге көбірек назар аударды және неміс тектес түрік және неміс-түрік режиссерлерінің жұмыстары болды. 90-шы жылдардағы фильмдер көптеген режиссерлердің, жазушылардың, актерлер мен актрисалардың карьерлерінің өсуіне ықпал етті. thumb|солға|150px|Сибел Кекилли бірнеше түрік-неміс фильмдерінде басты рөлді сомдады. Германиядағы түрік диаспорасының орнын жиі зерттейтін Фатих Акиннің фильмдері көптеген марапаттарға ие болып, көптеген актерлердің мансабының басталуын атап өтті, оның ішінде Мехмет Куртулуш пен Идил Юнер ойнаған Short Shock (1998), Head-On (2004), басты рөлдерде Бирол Юнел мен Сибел Кекилли, Kebab Connection (2004) рөлде Денис Мошитто, The Edge of Heaven (2007) бас рөлінде Баки Даврак және Soul Kitchen (2009) Бироль Юнел басты рөлінде ойнаған фильмі.
Трансұлттық контекстке ие басқа әйгілі фильмдерге Феридун Заимоглының кітабы желісі бойынша түсірілген «Канактың шабуылы» фильмі (2000). Керим Памук "Суперсекс" (2004), Озгюр Йылдырым "Чико" (2008) фильмдері. Сол сияқты басты рөлдерде Хилми Сёзер, Эрджан Озчелик, Айкут Каячик, Изай Фехт ойнаған «Meine verrückte türkische Hochzeit» («Менің ессіз түрікше үйлену тойым», (2006) сияқты түрік-неміс комедиялары, сондай-ақ, Демир Гёкгёль, Эмине Севги Оздамар, Эрден Алкан, Ганди Мукли, Хюля Дуяр, Джале Арикан, Лилай Хузер, Мерал Перин, Мюртюз Йолку, Сема Мерай және Синан Аккуш ойнаған «Эвет, ich»! («Evet, I do!», 2009) фильмдері түрік және неміс мәдениеттерінің қазіргі неміс қоғамында қалай бірігетінін көрсетті.
Екі мәдениеттің ұқсастығы мен айырмашылығына назар аудара отырып, бұл фильмдер 1980 жылдардағы мәдени қақтығыстарға бағытталған түрік-герман драмалық фильмдерінен алыстады, оның орнына бұл фильмдер интеграция мен ұлтаралық қатынастарды мадақтайды. 2011 жылға қарай Ясемин Чамдерели мен Несрин Чамдерелидің «Алмания: Германияға қош келдіңіз» комедиялық фильмі Берлин кинофестивалінде тұсауын кесті. Оған Германия президенті мен Түркия елшісі түрік жұмысшыларының Германияға жаппай қоныс аударғанынан елу жылдығын атап өту үшін қатысты. Жаппай көші-қон күні Германияда түрік жұмысшылары шынында да, Түркиядағы еңбек көші-қонына қатысты оқиғалар, сондай-ақ интеграция, көп мәдениеттілік және ұқсастық туралы пікірталастар түрік-неміс киноларында қайталанатын тақырыптар болып табылады.
60-жылдардан бастап Германиядағы түрік халқы бірқатар әдебиеттер шығарды. Олардың жұмыстары 1970-ші жылдардың аяғында, түрік текті жазушылар неміс институттары мен ірі баспагерлерден демеушілік ала бастаған кезден бастап кеңінен қол жетімді болды. Германиядағы ең танымал түрік жазушыларының ішінде: Акиф Пиринчи, Алев Текинай, Эмине Севги Эздамар, Феридун Заимоглу, Некла Келек, Ренан. Демиркан, Зафер Сенотсак (де) т.б. Бұл авторлар тұлғалық, гендерлік, нәсілшілдік және тіл сияқты тарихи, әлеуметтік және саяси мәселелерді қамтыды.
ХХ ғасырдың ортасында Германиядағы түрік иммигранттар қауымдастығы негізінен Түркиядағы музыка индустриясын, әсіресе поп музыка мен түрік халық музыкасын ұстанды. Демек, түрік музыка индустриясы Германияға өте пайдалы болды. 1970 жылдары арабеск жанры Түркияда пайда болды және әсіресе Германиядағы түріктер арасында танымал болды. Бұл әндерді Германиядағы түрік қауымдастығы Түркиядағы кафе-мейрамханаларда жиі шырқады. 60-шы жылдардың аяғында Германиядағы кейбір түріктер түрік иммиграциясы мен олардың еңбек жағдайларын қозғайтын өз музыкаларын шығара бастады. thumb|right|200px|2007 ж. Итерсендегі түрік балалар фестивалі 90-шы жылдары Германия түріктері Германияда да, Түркияда да музыка индустриясына көбірек ықпал етті. Жалпы, көптеген неміс түріктері түрік эстрадасын тыңдауға тәрбиеленген, бұл олардың шығара бастаған музыкасына қатты әсер етті. Алайда, неміс тектес түріктерге хип-хоп және рэп музыкасы әсер етті.
Германияда туылған бірнеше түрік тектес әншілер де Түркияда мансаптарын бастады, мысалы Акин Элдес, Айлин Аслим, Догуш, Исмаил Ю.К., Озан Муслоглу, Памела Спенс, және Таркан. Сол сияқты ағылшын тілінде әндерді орындайтын және шығаратын бірнеше музыканттар да бар.
90-жылдары Германиядан келген түрік рэп-топтары Түркиядағы жүздеген мың альбомдар мен сингльдерді сатты, олар Германияда тәрбиелеу кезінде кездескен дискриминация салдарынан бастан кешкен интеграциялық және ассимиляциялық күрестер туралы айтып берді. 2000 жылдардан бастап көптеген түрік тектес неміс рэперлері Германияда үлкен жетістіктерге жетті.
Сонымен қатар, 90-шы жылдардан бастап түрік-неміс музыкалық сахнасында «Шығыс поп және рэп» және «R'n'Besk» сияқты жаңа шығармашылық және сәтті стильдер пайда болды. 2000 жылдардың басында Bassturk тың алғашқы синглы «Яна Яна» («Жанама») шыққан кезде пайда болды. «R'n'Besk» стилі Германияда 2005 жылы Мухаббеттің «Sie liegt in meinen Armen» («Ол менің қолымда жатыр») сюжетімен танымал болды. 2007 жылға қарай Мухаббет «Deutschland» («Германия») әнін шығарды.
2015 жылы бірнеше неміс-түрік музыканттары «Сен де бізденсің» әнін шығарды. Вокалистері Эко Фреш, Элиф Бэтмен, Мехтаб Гитара, Озлем Оздил және Волкан Байдар (де). Сонымен қатар өндіріске Дергин Токмак, Эркандизе, Сердар Богатекин, Зафер Курус қатысты. Ән Ay Yıldız telелефон желісінің 10 жылдығына арналған науқан кезінде қолданылды және теледидар мен радиода кеңінен таратылды.
Осыдан кейін жаңа неміс-түрік талантын табу үшін «Die Stimme einer neuen ra / Yeni neslin sesi» атты топ құрылып, әр түрлі мәтіндермен «Сен де бізденсін» тобы қайта шығарылды.
Неміс музыка индустриясындағы түрік тектес басқа музыканттар қатарына Бахар Қызыл (бұрынғы Monrose әйелдер тобынан) [және «Жұлдызды іздеу» дің жеңімпазы Мартин Кесичи кіреді.
Спорт
Германияның ұлттық құрамасында ойнаған түрік тектес алғашқы футболшы 1993 жылы Мехмет Шолль болды, одан кейін 1999 жылы Мұстафа Доган және 2006 жылы Малик Фатхи болды. ХХІ ғасырдың басында Германияда туылған түріктердің Германияда ойнағанды жөн көретіндерінің өсуі байқалды: олардың ішінде Эмре Ян, Керем Демирбай, Илкай Гундоган, Месут Озил, Сердар Туски және Суат Сердар. Әйелдер футболына келетін болсақ, бірнеше ойыншылар Түркияның әйелдер ұлттық құрамасын таңдады, олардың арасында Айлин Ярен, Айкан Янач, Мелике Пекель, Дилан Аггюль, Селин Дишли, Арзу Карабулут, Эцем Кумерт, Фатма Кара, Фатма Ишык, Эбру Узунгюней және Фериде Бакыр.
Германияның әйелдер футбол командасында ойнайтын ойыншылар да бар, олардың ішінде Сара Доорсун мен Хасрет Кайыкчи бар.
Неміс-түрік кәсіби футболшыларының бірқатары Жем Эфе және Ташкын Аксой сияқты футбол менеджері ретінде мансабын жалғастырды.
Германиядағы түрік қауымдастығы 1965 жылы Berlin Türkspor (1965 жылы құрылған) және Türkiyemspor Berlin (1978 жылы құрылған) сияқты өздерінің футбол клубтарын құруда белсенділік танытты. Türkiyemspor Berlin 2000 жылы Берлин лигасында чемпион болған. Сонымен қатар, олар 1988, 1990 және 1991 жылдары Berliner Landespokal жеңімпаздары болды.
Германия саясаты
thumb|right|100px|Джем Оздемир - Жасылдар партиясының тең төрағасы Германиядағы түріктер 1960-1970 жылдары қауымдастықтар мен федерациялар құра отырып, саясатта белсенді бола бастады, бірақ олар негізінен неміс саясатына емес түрік саясатына негізделген болатын. Белсенді неміс саясатына алғашқы маңызды қадам 1987 жылы, Севим Челеби Батыс Берлин парламентінің депутаты болып сайланған түрік тектес алғашқы адам болған кезде болды.
Шығыс Германия мен Батыс Германияның қайта қосылуымен елдегі жұмыссыздық күшейе түсті, ал кейбір саяси партиялар, атап айтқанда Христиан-демократиялық одақ (CDU), өздерінің кампанияларында иммиграцияға қарсы дискурстарды саяси құрал ретінде пайдаланды. Бұған қарсы тұру үшін түрік тектес көптеген адамдар саяси белсенді бола бастады және жергілікті сайлауларда және Социал-демократиялық партияның (СПД) және Жасылдар партиясының жас филиалдарында жұмыс істей бастады. Неміс партияларының барлығы дерлік түрік сайлаушыларымен кездесулер ұйымдастыру үшін бірнеше қауымдастықтар құрды. Бұл саясаткер болғысы келетіндер үшін маңызды рөл атқарды.
1994 жылы СПД -ден Лейла Онур (де) және Жасылдар партиясынан Джем Оздемир Федералды парламенттің депутаттары болды. Екеуі де 1998 жылғы сайлауда қайта сайланды, оларға Жасылдар партиясынан Экин Делигес қосылды. Делигез мен Оздемир Жасылдар партиясынан, ал Лале Акгюн 2002 жылғы сайлауда СПД -дан депутат болып сайланды. Осыдан кейін, Делигес пен Акгюн 2005 жылғы сайлауда сәтті қайта сайланды. Екі саясаткерге Солшыл партиядан депутат болып сайланған Хакки Кескин қосылды. thumb|right|100px|Айдан Озогуз - Германия социал-демократиялық партиясы төрағасының орынбасары. ХХІ ғасырдың бірінші онжылдығының аяғында түрік тектес неміс парламентшілерінің саны алдыңғы сайлаулардағыдай болды. 2009 жылғы сайлауда Жасылдар партиясынан Экин Делигос пен Мехмет Кылыч, СПД -дан Аиден Озогус, СвДП үшін Серкан Торен (де) сайланды. Түрік тектес бірнеше саясаткерлер министрлер және саяси партиялардың бірлескен мүшесі бола алды. Мысалы, 2008 жылы Джем Оздемир Жасылдар партиясының тең төрағасы болды. 2010 жылы Айгүл Озканбыла Әйел, отбасы, денсаулық сақтау және интеграция істері жөніндегі министр болып тағайындалды. Сол жылы Айдан Озогуз SPD партиясы төрағасының орынбасары болып сайланды. Сонымен қатар, 2011 жылға қарай SPD-ден Билкай Оней Баден-Вюртемберг жеріндегі интеграция министрі болып тағайындалды.
Германиядағы 2013 жылғы сайлаудан кейін федералды парламентке төрт партиядан түрік текті депутаттар сайланды. Ата-анасы Грециядан көшіп келген Семил Гизуф Батыс Тракия түріктерінің шыққан алғашқы депутаты болды. Сонымен қатар, Гизуф тарихта тұңғыш түрік тектес мұсылман ретінде танымал болды, CDU партиясынан депутат болып сайланды. SPD партиясынан түрік тектес бес депутат сайланды, олардың ішінде Айдан Озогуз, Кансель Кызылтепе, Гулистан Юксель, Метин Хакверди және Махмут Оздемир. Өздемир әсіресе Германия парламентінің ең жас мүшесі ретінде танымал. Жасылдар партиясы үшін Джем Оздемир, Экин Делигез және Озкан Мутлу депутаттыққа, ал солшыл партияға Азиз Танк сайланды. [161] ғ.
1989 жылы SPD партиясынан Лейла Онур Германиядан Еуропалық Парламенттің мүшесі болған түрік тектес алғашқы адам болды. 2004 жылға қарай Джем Оздемир мен Вурал Эгер Еуропалық Парламенттің мүшелері болды. Содан бері Исмаил Эртуг 2009 жылы Еуропалық Парламенттің мүшесі болып сайланды және 2014 жылы қайта сайланды.
2016 жылдың 26 маусымында Ремзи Ару алғашқы түрік-германдық саяси партия ретінде Герман Демократтар Одағын (Герман Демократтар Альянсы) құрды.
Түрік саясаты
Германияда туып-өскен бірнеше түріктер түрік саясатына кірді. Мысалы, Зиген Әділет және даму партиясы (ПСР), оның мүшесі Акиф Чагатай Кылыч Түркияның жастар және спорт министрі болған. Лейла Имрет Бременде туып, 2014 жылы Сисре қаласының мэрі болып сайланды.
Германия іс жүзінде Түркияның 4-ші ең үлкен сайлау округі. Түркиядағы сайлауда берілген дауыстардың үштен бір бөлігі (2015 ж. Парламенттік сайлауда 570 000) және «Әділет және даму» партиясы (АКП) мен Режеп Тайып Ердоған үшін исламшыл дауыстың үлесі Түркияның өзінен де жоғары. 2016 жылы түрік төңкерісі әрекетінен кейін, Түркия азаматтары Германия қалаларында Ердоған туралы үлкен демонстрациялар өткізді. Бұл жағдай неміс саясаткерлерінің Ердоғанның саясаты мен тактикасын сынға алудан сақтайды деп болжады. Алайда, бірнеше аптадан кейін Германияда, Түркия азаматтарының 2016 жылы Эрдоганның түрік тазаруына қарсы және Түркияда PND партиясының тең төрағалары Селахаттин Демирташ пен Фиген Юксекдагтың ұсталуына қарсы ауқымды демонстрациялар өтті.
Танымал адамдары
Бұл Германияда туылған, өскен және / немесе тұратын түрік тектес белгілі адамдар тізімі.
Кул Савас, Хафтбефели, Меро, Summer Cem, Ufo361, Эко Фреш, Апач 207, Капо (жартылай курд), Гринго, Мерт, Джигзав [де] (жартылай әзірбайжан), Серо Эль Меро, Метрик, Hasan.K, Альпа Ган, Remoe (әрі әнші), G-Hot, Шефкет, Credibil (жартылай курд), Jazn, С Арма (әрі әнші), BRKN (жартылай курд және армян), Automatikk, МОК, Playboy 51, Капут, Джигго, Эркандайз, Кекс Куль, Тунк, Бектас, Азра, Little Asia, Тахилес, Волкан Т.
Картель (рэп-группа), Исламская сила (группа), Da Crime Posse (группа), Килла Хакан
Мухаббет, Апач 207 (әрі рэп-орындаушы), Хава, Remoe, С Арма, Элиф Демирезер, Бахар Кызыл, Meltem Acikgöz, Duygu Goenel,
Таркан, Мурат Эрсен, Исмаил Ю.К., Айлин Аслим, Эсра Далфидан, Атийй Дениз, Айнур Айдын, Рафет Эль Роман, Памела Спенс.
Бахар Кызыл, Айдо Абай, Ateed, Эсра Далфидан, Мартин Кесичи, Алев Ленц, Özay Fecht.
Фират Арслан, Ченгиз Коч, Асия Озлем Сахин, Хюля Шахин, Синан Шамиль Сэм, Октай Уркал, Юнсаль Арик, Митхат Байрак.
Гюльшен Дегенер
Ясин Элиз, Синан Акдаг
Тимур Оруз, Селин Оруз
Регби
Джан Айвазоглу
Месут Озил, Илькай Гюндоган, Эмре Джан, Мехмет Шолль, Хамит Алтынтоп, Халил Алтынтоп, Нури Шахин, Хакан Чалханоглу, Омер Топрак, Сердар Таски, Керем Демирбай, Суат Сердар, Йылдырай Баштюрк, Малик Фатхи, Мустафа Доган, Толгай Арслан, Юнус Маллы, Гекхан Тёре, Каан Айхан, Дженк Тосун, Кенан Караман, Назим Сангаре, Гювен Ялчин, Беркай Озкан, Хасан Али Калдырым, Левин Озтуналы, Салих Озджан, Мехмет Экичи, Тайфун Коркут, Волкан Арслан, Огюн Темизканоглу, Олкай Шахан, Серхат Акин, Юмит Давала, Тунай Торунь, Тайфур Хавутчу, Умит Каран, Ильхан Мансиз, Хакан Балта, Джейхун Гюлселам, Али Гюнеш, Сердар Гюнеш, Альпер Акчам, Мехмет Акгюн, Шахин Айгюнеш, Серхат Акин, Эрхан Албайрак, Сельчук Алибаз, Юнал Алпуган, Салих Алтын, Тевфик Алтындаг, Хакан Асланташ, Серкан Атак, Ибрагим Айдемир, Селим Айдемир, Семих Айдилек, Эрхан Айдын, Некат Айгюн, Онур Айык, Сезер Бадур, Альпер Балабан, Оркан Балкан, Барбарос Барут, Атиф Башир, Энгин Байтар, Ферхат Бикмаз, Али Билгин, Огужан Бийик, Гекхан Бозкая, Мехмет Бозтепе, Эрол Булут, Хамза Чакир, Серкан Жалик, Гекхан Чалышал, Низаметтин Чалишкан, Müslüm Can, Ахмет Себе, Муса Челик, Ферхат Черчи, Билал Лубукчу, Эрсин Демир, Дениз Доган, Хюзейфе Доган, Ахмет Дурсун, Альпарслан Эрдем, Омер Эрдоган, Сертан Эсер, Айхан Гезен, Беркант Гоктан, Дженк Гювенч, Серкан Гювенишик, Озер Хурмачи, Угур Инчман, Дженк Ишлер, Фуат Калкан, Джихан Каптан, Айдын Карабулут, Джем Карака, Юмит Каран, Ариф Караоглан, Özgür Kart, Бурханеттин Каймак, Огужан Кефкир, Умут Кекыллы, Эрдал Кезер, Полат Кесер, Эрдал Киличаслан, Ferhat Kıskanç, Сулейман Коч, Celaleddin Koçak, Гидо Кочер, Умут Кочин, Бахаттин Кесе, Тевфик Кесе, Октай Кудай, Бураккан Кунт, Ахмет Куру, Тайгун Куру, Эрсен Мартин, Джемил Менги, Патрик Мёльцль, Барыш Озбек, Уфук Озбек, Фуркан Озал, Абдулкадир Озген, Мустафа Озкан, Джихан Озкара, Ясин Озтекин, Aykut Öztürk, Эмре Озтюрк, Эркан Озтюрк, Сезер Озтюрк, Тайфун Пектюрк, Ахмет Саглам, Махир Саглык, Кенан Шахин, Мурат Салар, Серкан Сарарер, Адем Сары, Халил Савран, Текин Сазлог, Эрен Шен, Юсуф Сойсал, Абдулла Эльяса Сюме, Айтач Сулу, Тургай Тапу, Селим Тебер, Мурат Тосун, Туфан Тосуноглу, Ибрагим Тюрккан, Суат Тюркер, Волкан Юнлю, Танер Ялчин, Волкан Яман, Зафер Йелен, Дениз Йылмаз, Махмут Йилмаз, Сефа Йылмаз, Мехмет Йозгатлы
Сара Двурсун, Хасрет Кайыкчи, Айкан Янач, Мелике Пекель, Дилан Аггул, Селин Гир, Арзу Карабулут, Эцем Кумерт, Фатма Кара, Фатма Исик, Эбру Узунгюней, Фериде Бакыр, Эсра Сибел Тезкан
Ташкин Аксой, Джем Эфе, Мухсин Эртуграл, Энгин Фират, Бахтияр Кан Ванлы, Сонер Уйсал
Джем Оздемир, Лейла Онур, Озджан Мутлу, Экин Делигез, Айдан Озогуз, Джемил Гизуф, Cansel Kızıltepe, Махмут Оздемир, Филиз Полат, Лале Акгун, Исмаил Эртуг Хакки Кескин, Вурал Огер, Айгюль Озкан
Фахри Ярдым, Эрдоган Аталай, Эрол Сандер, Синан Аккус, Синан Албайрак, Эрден Алкан, Тайфун Бадемсой, Баки Даврак, Эркан Дурмаз, Эрхан Эмре, Демир Гёкгёль, Арман Инчи, Айкут Каячик, Мехмет Куртулус, Текин Куртулус, Аднан Марал, Денис Москито, Озгур Озата, Эркан Озчелик, Октай Оздемир, Окан Патерер, Халук Пиес, Тим Сейфи, Хилми Сёзер, Бирол Унел, Хайдар Зорлу, Нуман Акар
Сибел Кекилли, Альмила Багриачык, Гизем Эмре, Сила Сахин, Асли Байрам Джейл Арикан, Ренан Демиркан, Şebnem Dönmez, Сельма Эргеч, Фахрие Эвцен Жасмин Герат, Лале Карчи, Nursel Köse, Эмине Севги Оздамар, Мерал Перин, Незя Сельбуз, Тюркиз Талай, Идил Юнер, Белхе Займоглу, Озай Фехт
Фатих Акин, Озгур Йылдырым, Шермин Лангхоф, Булент Акинчи, Тевфик Басер, Неко Челик, Несрин Шамдерели, Жасмин Шамдерели, Меннан Япо, Нуман Ачар, Бора Дагтекин
Кая Янар, Бюлент Джейлан, Сердар Сомунку, Özcan Coşar, Джанго Асул, Идил Байдар, Осан Яран
Пинар Аталай, Назан Экс, Гюлькан Кампс, Menderes Bağcı
Сары су
Сары су — сары сулы қабықтардың шыққан сұйық зат. Сары сулы қабық кеуде қуысындағы қабырғалармен төселген, онда орналасқан мүшелермен жабылған және қалың, талшықты, дәнекер болып, тұратын тканьнен тұрады, мезотелиймен оранған.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Пульмонология
Грачевка (Кармаскалин ауданы)
Грачевка — Башқұртстанның Кармаскалин ауданындағы ауыл, Шаймурат ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 58 адамды құрады. Пошта индексі — 453018, ОКАТО коды — 80235880003.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Рыбальная (Амелича тармағы)
Рыбальная — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Амелич өзенінің оң жағалауынан 113 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Кеть өзенінің құйылысынан Васюган құйылысына дейін. Өзен саласы — Кеть, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Хоббс (Нью-Мексико)
Хоббс (Hobbs) — Нью-Мексико штатының Lea округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 28657 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 49.0 км² шамасында. FIPS коды — 35-32520.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Мексико қалалары
Санталдар (халық)
Санталдар — Үндістандағы мунда тобының халқы (негізінен Бихар, Батыс Бенгалия және Орисса штаттары). Жалпы саны 6,5 миллион адам (2001, халық санағы). Олар сондай-ақ Бангладештің солтүстік-батысында (600 мың адам - ​​2015) және оңтүстік-шығыс Непалда (42,7 мың адам) тұрады.
Тілі
Тілі - сантали тілі, мунда тілдеріне жатады. Диалектілер: кармали, мале. Жазуы латын әліпбиі мен деванагариге негізделген. Батыс Бенгалияның көптеген санталдары бенгал тіліне ауысуда.
Діні
Діні бойынша - индуистар, олар да әртүрлі рухтарға (ормандарға, тауларға және т.б.) табынады, сиректеу -христиандар. Қоғамдық жүйеде алғашқы қауымдық қатынастардың қалдықтары сақталған.
Өмір салты
Санталдар тотемдік рулар (пари) және тектік (хуттар) болып бөлінуін сақтап қалды, тайпа көсемдері (нанктер) ықпалды болып саналады. нобай|оңға|250px|Салт-жораларды орындау сәті Халық ауыз әдебиеті, оның ішінде би мен музыка дамыған. Билер сазды конустық барабанда ойнаумен сүйемелденеді, қуыс ағаш діңінен немесе асқабақтан жасалған барабандар, ағаш флейта, бір ішекті скрипка да белгілі.
Ауылдары жазық жерлерде, өзен аңғарларында, қыраттардың етегінде орналасқан, түзу орналасқан. Орталықта староста үйі (манджхи), панчаят кеңесінің мәжіліс алаңы (кулиндруп), құрбандық шалатын орын бар. Үйлері верандалы, сал ағашынан жасалған, олардың арасында балшық пен көң қоспасы жағылған қамыс пен бамбук жақтауы бар. Қабырғалары әктеліп, көбінесе гүлді және геометриялық оюлармен безендірілген. Күріш сабанынан немесе жабынқыштан жасалған шатырлары бар. Тұрғын үйдің ортасындағы ошақт орналасқан. Әр үйде ата-баба рухына тағзым ететін арнайы орын (бхитар) бар.
Әйелдер түрлі-түсті жиектері бар ақ түсті сари киеді, күмістен, жезден, түрлі-түсті шыныдан жасалған зергерлік бұйымдар пайдаланады. Татуировка кең таралған. Ерлер жамбасты жауып тұратын мата, дхоти, лунги, жейде, күрте, сәлде киеді.
Негізгі тағамдары – көкөніс дәмдеуіштері қосылған күріш пен тары бұқтырмасы. Сусындардан - күріш сырасы, Бенгалда - тодди (пальма шарабы). Соңғы уақытқа дейін сүтті тұтынуға тыйым салынған болатын. Басқа индустардан айырмашылығы, санталдар ет, оның ішінде шошқа етін жейді.
Дереккөздер
Санат:Үндістан этникалық топтары Санат:Бангладеш халықтары Санат:Непал этникалық топтары
Ашшур (ассириялық тәңір)
Ашшур (Ассур) (аккад тілі 100x20px 100x20px)''' — соғыс тәңірі, жауынгер-тәңір, ежелгі ассириялықтардың Ұлы Құдайы.
thumb|300px|Ашшур құдайының барельефі Ассирияның астанасымен аттас, бастапқы кезде ассириялықтардың аңшылық тәңірі болып есептелетін. Көбінесе қолында садақ ұстаған аңшының түрінде немесе өгіздердің (ассириялықтардың киелі жануары) арасында жүргені бейнеленетін. Кейінрек, Ашшур Ассирияның астанасы болғаннан кейін, сонымен бірге көптеген соғыстар кезеңінде Ашшур жауынгер-тәңірі болып есептелді. Және оған бүкіл әлемнің жаратушы, құдайлардың атасы мәртебесі қосылды.
Ашшур қаласындағы ғибдатхананың аты Э-харсаг-кур-курра - ассириялық тілінен аударғанда "Әлемнің тауларының үйі" дегенді белгілейді. Ашшурдың жұбайы - Иштар әйел-тәңір. Жоғары абызы - Ассирияның патшасының өзі болған.
Тағы қараңыз
Санат:Мифология
Қозғалысты реттеу посты
Қозғалысты реттеу посты (Пост регулирования движения) — лектер мен машиналардың қозғалысын реттеу үшін коменданттық қызмет жүйесінде тағайындалатын әскери қызметшілер тобы. Ол лектердің жорықтық жылдамдықтарын бәсеңдету қажет болған орындарда қойылады. Қозғалысты реттеу постының құрамы пост бастығы, 1-2 сарбаздан тұрады. Қозғалысты реттеу посты байланыс және қозғалыс құралдарымен қамтамасыз етіледі.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Сен-Назер (Шығыс Пиреней)
Сен-Назер (Saint-Nazaire) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Шығыс Пиреней департаментінде орналасқан. Перпиньян округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,33 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 66186, пошта индексі — 66570.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2413 адамды құрады. Халық тығыздығы — 233,59 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шығыс Пиреней департаментінің коммуналары
Бекітілген дислокация
Бекітілген дислокация - (Дислокация закрепленная) — қозғалтуға қабілетгілікті жойған дислокация.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Грант (Миннесота)
Грант (Grant) — Миннесота штатының Вашингтон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 4096 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 70.0 км² шамасында. FIPS коды — 27-25334.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары