cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Музыка және қолданбалы өнер
Музыка тарихына шолу
Көшпелілердің музыкалық мәдениетінің тамыры өте тереңде жатыр. Жартастардағы суреттерден билеп жүрген адамдардың, таяққа ілінген сылдырмақтарда ойнап тұрған адам бейнелерін кездестіруге болады. Әсілі, көшпелілердегі ең көне музыкалық аспаптар — ұрмалы даңғыра, курайдан жасалған үрмелі сыбызғы, ілмелі-шертпелі қобыз, домбыра іспеттес қарапайым аспаптар болған. Эпостардағы “адырнасын ала өгіздей мөңіреткен” деп келетін жыр жолдары өнерпаз жауынгердің садағының адырнасын іркіп-тартып музыкалық үн шығаратынын білдірсе керек. Орталық Азия, Сібір, Тибет халықтарында бүгінге дейін кездесетін бір ішекті қобыз осы музыкалык аспаптың көне түрі болуы мүмкін. Көне Хорезм жеріндегі Қойқырылған қала деп аталатын дөңгелек бекіністен домбыра сияқты екі ішекті аспапта ойнап отырған адамдардың бейнесі табылған. Зерттеушілердің ойынша, бұл домбыраның көне түрі. Академик В. В. Виноградовтың пікірінше, қазақтың домбырасы мен қырғыздың қобызы сияқты аспап кем дегенде бұдан екі мың жыл бұрын пайда болған, қазақтың қобызы осы күнгі виолончель, скрипкалардың арғы атасы. Музыка, музыкалық аспаптар тарихын зерттеуші ғалымдардың пайымдауынша, он түріндегі музыкалык мұра (вокалды музыка) және сарын, күй түріндегі мұраның (аспапты музыка) жіктеліп бөлінуі, бері дегенде, VI—VIII ғасырларда басталды. Ұлытау төңірегінен табылған түркі дәуіріне жататын тас мүсіннің бір бүйірінде қобыздың суреті, ал арқасында коңыраудың суреті салынған. Қобыз бен қоңырау бақсының аспаптары. Олар коңырау, әртүрлі сылдырмақтарды қағып жүріп би билеп, қобызбен сарын ойнап, жын шақырған. Тас мүсінде осындай бақсы бейнеленген болуы керек. Жалпы, көшпелілердегі алғашқы кәсіпқой музыкант бақсы болған. Сонау VIII ғасырда өмір сүрген, түркі әлеміне ортақ Қорқыт алғашқы шебер музыкант, күй атасы, бақсылардың пірі болып саналады. Ауызбен үрлеп ойнайтын казақтың қыштан жасалған уілдек деп аталатын аспабының көне түрлері ортағасырлық Отырар қаласынан, Жамбыл облысындағы Ақтөбе (Баласағүн) қаласынан табылған. Олар X—XII ғасырларға жатады. Қоркыт ата бүкіл түркілер әлемінің сарын, күй, әуен өнерінің атасы болса, одан бергі музыка өнері әл-Фарабидің (IX—X ғғ.), ибн-Синаның (X ғ.), Ұлы жыршы Кетбүғаның (XIII ғ.), Сыпыра жыраудың (XIV ғ.), Асанкайғының (XV ғ.), Қазтуғанның (XV ғ.), Әбу әл-Қадырдың (XV ғ.), Әбдірахман Жәмидің (XV ғ.), Бұқардың (XVIII ғ.), Нысан абыздың (XVIII ғ.) аттарымен байланысты. Олар күйші-сазгер, жыр-шылар болған. Ал әл-Фараби, ибн-Сина музыка ілімінің теориясын алғаш жасаушы ғалымдар.
Музыка тарихының кезеңдері
Этнограф-ғалым Ақселеу Сейдімбеков қазақтың музыкалық фольклорын бес кезеңге бөледі. Бірінші кезең — Б.з.д. VIII ғасыр мен біздің заманымыздың VI ғасыры аралығы. Бұған сақ заманынан бастап, көне түркі тайпаларының қиял-ғажайып тақырыптарға арналған күйлері, жорық сарындары, айтулы батыр, дана ару, ерге серік қанатты пырақ-ат, киелі жан-жануарлар туралы өте ертеден келе жатқан күйлер сарыны жатады. Мәселен, “Қос мүйізді Ескендір”, “Көк төбет”, “Көк бөрі”, “Шыңырау”, “Ақку”, “Сарын”, “Өгіз өлген”, “Тарғыл бұқа”, “Боз іңген”, “Боз айғыр” сияқты күй-сарындар. Бүл күй-сарындар міндетті түрде аңыз-әңгімелермен қосарланып жүреді. Екінші кезең — оғыз-қыпшақ күйлері (VI—XII ғғ.). Бұған Қорқыттың күйлері — “Қоркыт”, “Тарғыл тана”, “Ұшардың Ұлуы”, “Желмая”, қазір аты белгісіз сазгерлердің “Абыз толғауы”, “Саймақтың сары өзені”, “Айрауықтың ащы зары”, т. б. күйлер жатады. Үшінші кезең — ноғайлы дәуірінің күй-жырлары (XIII—XVI ғғ.). Бұл кезде ауызша және әуенмен айтылатын батырлық, ғашықтық — “Алпамыс”, “Қобыланды”, “Қамбар батыр”, “Ер Тарғын”, “Едіге”, “Қырымның қырык батыры”, “Орақ—Мамай” сияқты жырлар туған. Дәл осы заманда Сыпыра жырау, Асанқайғы, Қазтуған, Доспамбет, Шалкиіздердің өлең-жырлары дүниеге келген. Осы жырлардың бәрінің шып-шырғасын шығармай сақтап қалған — тек казақ халқы. Өйткені “қазақ” атауы орныққанға дейінгі ортақ жиынтық атау —“ноғайлы елі” деген жұртқа, негізінен, қазақ ру-тайпалары кірген еді. Ноғайлы заманының музыкалық мұрасына “Ақсақ құлан”, “Жошы ханның жортуылы”, “Шора батыр”, “Әмір ақсақ”, “Қамбар күйі”, Асанқайғының “Ел айырылған”, Қазтуғанның “Сағыныш” сияқты күйлері жатады. Төртінші кезең—жоңғар шапқыншылығы кезеңі (XVII—XVIII ғғ.). Оған: “Елім-ай” әні, “Қаратаудың шертпесі”, “Қалмақ биі”, “Беласар”, “Абылайдың қара жорғасы”, т.б. күй, әндермен қатар сол заманғы қазак батырлары жөніндегі жыр-дастандарды жатқызуға болады. Бесінші кезең—XVIII—XIX ғасырларда және XX ғасырдың басында туған музыкалық мұраларымыз. Оған: Құрманғазы, Дәулеткерей, Тәттімбет, Тоқа, Сейтек сиякты күйшілер күйлерін, Біржан сал, Акан сері, Мұхит, Абай, Мәди, Балуан шолақ, Жаяу Мүса, Ыбырай, Майра, Кенен, Жамбыл, т.б. әндерін жатқызуға болады.
Қазақ музыка өнерінің болмысы.
Қазақта би өнері ертеден дамыған. Өкінішке орай, қазақ би өнері әлі жақсы зерттелмеген. Қазақ билері кебінесе би биленетін әуен, күй атымен аталып жүр. Мысалы, “Былқылдақ”, “Айжан қыз”, “Боз іңген”, “Сәулем-ай”, “Кербез сылқым”, “Қос алқа”. Ескі билер катарына “Алқа қотан”, “Ұтыс би”, “Киіз басу”, т.б. жатады. Қазактың әдет-ғүрыптык фольклорына “Жар-жар”, “Беташар”, “Сыңсу”, “Жоқтау”, “Бесік жыры”, “Тойбастар”, т.б. жатады.
Жар-жар — келін түскенде жиналған жастар, көпшілік айтатын өлең.
Беташар — жаңа түскен келінді таныстыру, күйеуінің туыстарына, ауыл ақсақалдарына сәлем бергізу, жас келінге акыл-нақыл айту өлеңі. Оны бір адам орындайды.
Тойбастар — той басталар алдындағы тойшыларға арнап айтатын, сонымен қатар тойдың соңында әр дастарханда отырған тойшылардың тойға арнап айтатын әні.
Сыңсу — қыздың елінен ұзатыларда елімен, қыздық ғүмырымен, туыстарымен қоштасу, мұң-шерін ақтару әні.
Бесік жыры — бесіктегі жас баланы алдарқату, уату әні. Бесік жыры арқылы бала сәби кезінен елінің әуеніне, тіліне үйренеді. Оның тәрбиелік мәні үлкен.
Жоқтау — өлген адамның туыстарының фәниден кеткен адамға арнап айтатын мұңды жылау өлеңі. Оны көбіне әйелдер, кыздар айтқан. Осы аталған ғұрыптык ән түрлерінің өзіндік сөзі, әуендері болады.
Қазақ музыка өнері өзінің болмысы жағынан біртұтас дүние. Мысалы, сонау VIII ғасырдан келе жатқан Қорқыт ата күйлерінің Сыр бойында, Ңаратау бөктерінде, Сарыарқа белдерінде, Ертіс, Еділ бойларында еш өзгеріссіз бірдей орындалуы қазақ музыка дәстүрінің бірлігін көрсететін сиякты. “Ақсақ кұлан” күйінің Алтай мен Атырау аралығында бірдей орындалуы қазақтың рухани тұтастығын көрсетеді. Ұлан-ғайыр қазақ даласында әншілік, күйшілік өнердің өзіндік аймақтық мектептері де қалыптаскан. Мысалы, қазақтың домбыра күйлері шертпе және төкпе күйлер болып, негізінен, екіге бөлінеді. Шертпе күй Орталык, Шығыс Қазақстанда, Жетісуда, Қаратау аймағында кең тараса, төкпе күй Қазақстанның батыс өлкелерінде, Сырдың төменгі ағысында кең таралған. Шертпе күйдің өзі шығыстағы Байжігіт мектебі, Қаратау шертпелері болып болінеді.
Әншілік мектептері
. XIX ғасыр мен XX ғасырдың басындағы әншілік өнерін ғалымдар бес мектепке бөліп жүр. Бірінші мектеп - Қазақстанның орталық және солтүстік өңірлеріне тән. Бұл мектепке Біржан, Ақан, Жаяу Мұса, Ыбырай, т.б. әуендері жатады. Екінші мектеп — оңтүстік және Жетісу өңірі әуендері. Бұл мектепке Сүйінбай, Жамбыл, Кенен, т.б. жатады. Үшіншісі — Қазақстанның батыс өңірін қамтитын әншілік мектеп. Бұл мектеп әндері асау тайдай тулаған қуатты, екпінді әуездер. Бұл мектептің өкілдеріне Кердері Әубәкір, Мұхит, Махамбет, т.б. жатады. Төртіншісі — Сыр бойының әншілік - термешілік мектебі. Бесінші — Шығыс Қазақстан, Моңғолия, Шығыс Түркістан қазақтарының әншілік мектебі. Бұл әншілік мектептер өзара стильдік жағынан бөлінгенмен, ұлттық ортақ нақыш, әуен тұтастығымен бірлікте
Музыкалық аспаптар
Қазақ музыкальқ аспаптары: ішекті, үрмелі және соқпалы болып үшке бөлінеді. Ішекті аспаптың өзі шертпелі және ысқышты болып екіге бөлінеді. Шертпелі ішекті аспаптарға домбыра, шертер, жетіген. Ал ысқымен ойнайтын ішекті аспапқа қобыз жатады.Үрмелі аспаптарға сыбызғы, қамыссырнай, қоссырнай, мүйіз сырнай, сазсырнай, үскірік, тастауық, керней жатады. Осы топтың ерекше бір тілді аспабы — шаңқобыз. Соқпалы аспаптарға дабыл, даңғыра, кепшік, дауылпаз, шыңдауыл, асатаяк, қоңырау жатады.
Домбыра - екі ішекті, 9—14 пернеге дейін болатын шертпелі аспап. Домбыраның ішегі, пернесі ешкінің, койдың ішегінен жасалады. Домбыраның қазақта көптеген түрі болған. Негізі көп тарағаны екі түрі. Бірінің кеудесі томпақ та, ал екіншісінікі ұзынша текше. Томпақ кеуделі домбыра, негізінен, батыс аймақта, ал шығыста жайпақ домбыра көп таралған. Домбыраның осы формаларының өз ішінде әртүрлі пішіндері де кездеседі. Домбыраның кейде үш ішекті түрі де кездеседі.
Қобыз - екі ішекті, ыскышпен ойнайтын аспап, ішегі аттың кылынан есіп жасалады. Қобыз да өте көне аспап. Қобыз әу баста көбінесе бақсылар пайдаланған аспап болғандықтан, қазақ оны киелі санайды. Қобыз, әдетте, тұтас ағаштан шауып жасалады. Кеудесі жалпақ астауша қүсап, мойны ішке қарай иіліп келеді. Қобыздың жалпы тұрқы бірдей болғанымен, тұрпатында кейбір өзгешеліктер кездеседі. Бақсылардың кобызының басына үкі, неше түрлі салпыншақ темір, ұсақ коңыраушалар тағылады. Қобыздың кеудесіндегі ойыққа айна орнатылады. Бұл заттардың дәстүрлік және әуендік қызметі бар. Бақсы қобызымен сарнаған кезде қобыздың басын дірілдетіп-сілкіп, салпыншақ темірлерді сылдырлатады, айнаға қарап жынын шақырады. Мұндай бақсы қобыздарын қара қобыз, нарқобыз деп атайды. Бұл — көне, қасиетті қобыз дегенді білдіреді.
Бақсы пайдаланатын аспаптардың бірі — асатаяқ.Ол — басы жалпақ, оймышталған таяқ. Жалпақ басына әртүрлі сылдырмақтар, қоңыраушалар орнатылады. Асатаяқты ел кезіп, елді “ақтап” (пәле - жаладан “арылтып”) жүретін диуаналар да ұстаған. Бақсылар жиі пайдаланатын аспап — даңғыра. Бұл кәдімгі барабан сияқты. Бірақ шеңбердің бір-ақ жағына әбден кепкен тері қапталады да, ашық жақ қапталдарына әртүрлі салпыншақ темірлер тағылады.
Жетіген аты айтып тұрғандай, жеті ішекті аспап. Ішектерге тиек ретінде және ішектің дыбысын реттеуші тетік ретінде асық пайдаланылады.
Үрмелі аспаптардың ішіндегі ең кең таралғандары: сыбызғы және сырнай. Сыбызғы кепкен курайдан, жуан қамыстан жасалады. Сыбызғының ортан белінен былай қарай бірнеше жерден теседі. Басынан ерінге салып үрлеп, тесіктерін саусақпен басып ойнайды. Сыбызғы күйлері, әдетте, екі дыбысты (дауысты) болады, бірін сыбызғыға үрлеп отырып шығарса, екінші дыбысты тамақ үнімен қосады. Сырнай бірнеше түрлі болады: қамыс сырнай қамыстан, мүйіз сырнай мүйізден жасалады. Мүйіз сырнайды көбіне жорықта пайдаланған. Саз балшықтан күйдіріліп жасалатын үрмелі аспаптар: сазсырнай, үскірік, тастауық. Бүл жұдырықтай, іші қуыс құты сияқты, үрлейтін және бірнеше бармақпен басатын тесігі бар аспап. Соқпалы аспаптардың ең үлкені, үндісі - дабыл. Бұл екі жағы да терімен қапталған кәдімгі барабан сияқты аспап. Онымен тұтқиылдан қауіп төнгенде, не елді бір жиынға шақырғанда, дәстүрлі мейрамдарға  ел жинағанда, соғыста пайдаланған. Дауылпаз дабылдан кішілеу, оның да екі ернеуі ағаштан, ал шаңдауыл деп аталатын аспап та осындай, бірақ оның шеңбер бүйірлі темірден жасалады.
Дереккөздер
Санат:Өнер
Саумалкөл (көл, Солтүстік Қазақстан облысы)
Саумалкөл – Есіл алабындағы ағынсыз көл.
Географиялық орны
Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы жерінде өзімен аттас ауылдың шығысын бойлай орналасқан.
Гидрографикасы
Теңіз деңгейінен 277,5 м биіктікте. Аумағы 24,3 км2, ұзындығы 8,2 км, енді жері 4,5 км, жағалау бойының ұзындығы 22,3 км, орташа тереңдігі 4,1 м. Көлдің солтүстігі жəне батысы адырлы, аласа төбешікті, шығысы жазық, түйетайлы. Көл атырабының басым бөлігі егістікке жыртылған. Біраз жерінде ағаш, оңтүстік жағалауында 40–70 м-дей қамыс өседі. Түбі тегіс, көлге шағын 4 өзен құяды. Суы ішуге жарамсыз, минералдылығы жоғары. Көлден балық ауланады.
Дереккөздер
Санат:Айыртау ауданы көлдері
Қайрат Пернешұлы Қожамжаров
Қайрат Пернешұлы Қожамжаров (1965 жылғы 24 наурызда туған) - Қазақстан мемлекеттік қайраткері, Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты.
Өмірбаяны
Дулат тайпасының Шымыр руынан шыққан.
1983 жылы Алматы қаласындағы Республикалық физика-математика мектеп-интернатында оқып бітірді.
1987 - 1996 жылдар аралығында прокуратура органдарында қызмет етті.
1996 - 1999 жылдар аралығында кеден органдарында қызмет етті.
1999 - 2001 жылдар аралығында салық полициясы органдарында қызмет етті.
2001 - 2012 жылдар аралығында қаржы полициясы органдарында қызмет етті.
2004 - 2007 жылдар аралығында — Ақтөбе облысы бойынша Экономикалық қылмысқа және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі департаменттің (қаржы полициясы) бастығы.
2007 - 2008 жылдар аралығында — Қазақстан Республикасы Экономикалық қылмысқа және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі агенттігі (қаржы полициясы) Төрағасының орынбасары.
2008 - 2012 жылдар аралығында — Қазақстан Республикасы Экономикалық қылмысқа және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі агенттігінің (қаржы полициясы) Төрағасы.
2012 - 2013 жылдар аралығында — Ақмола облысының әкімі.
2014 - 2015 жылдар аралығында — Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Төрағасы.
2015 - 2017 жылдар аралығында — Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері министрлігі Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл ұлттың бюросының Төрағасы.
2017 - 2019 жылдар аралығында – Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры.
2019 жылғы 19 наурызда Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаевтың Жарлығымен Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты болып тағайындалды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Қазақстан Парламенті Сенатының депутаттары Санат:Республикалық физика-математика мектебінің түлектері
Кулактар қауымы
Кулактар қауымы (алғашқыда «жылпос», «қанаушы» сөздеріне синоним ретінде айтылған) - жалдамалы жұмысшы күшін қанау, саудагершілік өсімқорлық, арендаға жер беру, күш көлігін, ауыл шаруашылық құрал-саймандарын жалдау арқылы байитын село буржуазиясы.
1890 жылдан село буржуазиясының ресми атауы ретінде пайдалынала бастады.
Тауарлы өндірістің дамуы бары сында туды. Тап ретінде Ресейде 1861 жылғы шаруаларлар реформасынан кейін қалыптасты.
20-ғасырдың басында шаруа үйлерінің бестен бірін қамтыған Кулактар қауымы барлық егістік жердің жартысын иемденді, тауарлы астықтын жартысын өндірді. Сауда мекемелерін ашты, өсімқорлықпен айланысты, күш-көлігін, жер өңдейтін құрал-саймандарды жалға беріп, кедейлер мен батырақтарды сүліктей сорды, орта шаруаға қысым салды. Өздерінің қанау әдістерін бүркемелеу үшін шаруалар қауымына қосылғанымен, бұл олардың жер өңдеу өндірісін капиталистік жолымен ұйымдастыруына оралғы болды. Рессейдегі басыбайлылық қалдықтары капиталистік қор жинауға кедергі жасады. Сондықтан да Кулактар қауымы помещиктерге дұшпандық көзбен қарады. Олар Ұлы Қазан социалистік революциясының жауы бола тұра, 1918 жылдың жазына дейін помещик жер иеліктерін жойып біткенше барлық шаруаларымен бірге болды. Сөйтіп, шұрайлы жерлерді, помещик малы мен құрал-саймандарын басып алды. Селолық және облысттық Кеңестерге кіріп социалистік құрылысына қолдарынан келгенше кедергі жасап бақты. 1918 жылдан Кеңес өкіметіне ашық қарсы шықты, астығын жасырды, бірнеше рет бүлік шығарды. Кулактар қауымына қарсы күресте кедейлер комитеттері мен азық-түлік отрядтары маңызды роль атқарды. Шетелдік интервенция мен азамат соғысы жағдайында 1919 жылы ауылдар мен селолардағы, әсіресе, кулактар қолындағы артық астықты алуға бағытталған азық-түлік салғырты енгізілді. Кулактар қолындағы 80 млн га жердің 50 млн-ы тартып алынды.
Шұрайлы жерлерінің айрылыған Кулактар қауымы Кеңес өкіметіне қарсы неше түрлі зұлымдық жасады. Азық-түлік комитеттерінің Қосшы одақтарының белсенді мүшелерін өлтірді, ұсақ буржуазия контрреволюцияның негізі әлеуметтік күшіне айналып, Антонов, Григорьев бүліктерін 1921 жылғы Батыс Сібір бүлігін шығарды. 1921 жылы Маңғыстау, Орал, Бөкей, Семей және Ақмола губернияларының бірсыпыра жерлеріне бандылар қозғалысы өріс алды. Ел ішіндегі бұл контрреволюцияға қарсы қоғамдық ұйымдар құрылып, ол бүкіл халықтық күреске ұласты. 1921 жылы 20-30 қаңтарда Әулие-Атада (Жамбыл) өткен Түркістан қазақ-қырғыз кедейлерінің съезінде қазақ кедейлері мен батырақтарының тұңғыш бұқаралық ұйымы қосшы одағын құру туралы қаулы алды. Ол Қазақстан компартиясы мен Кеңес өкіметінің ауылдағы негізгі тірегіне айналды. 1921 жылы еліміздің Жаңа экономикалық саясатқа көшуіне байланысты кулактар шаруашылықтары қайта өрістеді. Дегенмен жерді национализациялау ауылдағы капитал қорын жинау негізгі көздері жойылды.
Кеңес өкіметі Кулактар қауымына қарсы тежеу және ығыстыру саясатын жүргізді. РК (б) партиясының 11 съезінде В.И. Ленин партияға: таяу уақыттың ішінде «орыс капитализмі мен ұсақ шаруашылығынан өсіп шығатын капитализммен, соның қолдауына сүйенетін капитализммен ақырғы және шешуші ұрыс» болғалы тұрғанын ескерген болатын. . Шынында да жаппай ұжымдастырудың бас кезінде Кулактар қауымы шаруа шаруашылықтарының 5 пайызын қамтиды.
1927 жылы кулактар шаруашылығы 1 миллионнан астам болды. Бырақта өндіріс құралдарының көпшілігі солардың қолында қалды. Олар коммунистік партияға қарсы тұратын «Шаруалар одағы» ұйымын құрмақ болды, Кеңестер мен коммунистерге қарсы үгіт жүргізіді. 1927-1928 жылдары бекітілген бағамен мемлекетке астық сатуға қарсы «Астық бүлігін» ұйымдастырды. 1927 жылы партия кедей, орташа бұқараға сүйеніп «Ауылға бет бұрыңдар» деген ұран көтерді. Партияның негізгі тіреуі 21 мыңдай пария ұясы мен ширек миллионнан астам коммунисттер еді. Бұларға бір миллион жас күрескер 200 мың ауыл тілшілері қосылды. Партия кулактарға қарсы шұғыл шаралар белгіледі, оларды тежеуді күшейтті, салық көлемін ұлғайтты. Кулактар сотқа тартылып артық астығы сот шешіммен тәркіленді. Бұл астықтың төрттен бір бөлігі ауылда кедейлер қорына берілді.
Байлар мен кулактардың Кеңес өкіметіне қарсы күресі Қазақстанда шиеленіскен жағдайда өтті. Өйткені олар мұнда сан жағынан көп (Азамат соғысының ақырында 6-8 пайызға жетті), экономикалық жағынан күшті еді. Кулактар шаруалардың салғыртқа қарсы наразылығын пайдаланып, оларды Кеңес өкіметіне қарсы көтермек болды. 1921 жылы көктемде жүзеге аса бастаған жер-су реформасының нәтижесінде Жетісу, Сырдария губернияларының батырақтары, 160,1 мың жер, құрал-сайман алды. Оралдың сол жағалауындағы қазақ шаруалары 208 мың га жерге ие болды. Қазақ шаруалары бұрын өздерінен тартып алынған жайылымдықтарды, егістік жерлерді, мал айдайтын жолдарды қайтып алды. Кулактар өз жерлерін өртеп, мүліктерін жоя бастады, қастандық әрекетке көшті, қазақтар мен орыстар арасында арандаушылық өсек-аяң таратты, қаруланған бандалар қазақ ауылдарына шабуыл жасады. Ауыл шаруашылығының жаппай ұжымдастырудың өрістеуі Кулактар қауымына тап ретінде жою саясатына көшуге негіз болды. Қосшы одағы мүшелерінің қатары 19683 адамға жетті.
1927-1928 жылдарғы жерді қайта бөлу нәтижесінде байлар мен кулактар шаруашылықтарының үлесі 5 еседен де көп кеміді. Қазақстан Орталық Атқару комитеті 1928 жылы 27 тамызда аса ірі байлар мен кулактар мүлкін тәркілеу туралы заң шығарды. Бұл тәркілеуге 696 шаруашылық ілікті. Ірі байлар мен феодолдардан 145 мың бас мал, ауыл шаруашылық құрал-саймандары, құрылыстар, тағы басқа мүлік алынды. Малдың 78,8 пайызы қазақ еңбекші шаруаларына бөлінді. Барлығы 988 бірлестік тәркіленген мал-мүліктен алды. Кулактар қауымы құрылысына қарсы қатты қарсылық көрсетті. Таптық күрестің бұлайша шиеленісі Кулактар қауымын тап ретінде жою процесін тездетті. БК (б) ОК-нің (1930 жылы 30 қаңтар) Орталық Атқару комитеті мен КСРО Халкомсовының (1930 жылы 01, 04 ақпан) қауылылары мен нұсқаларына сәйкес жаппай ұжымдастыру аудандырға жерді жалға рұқсат беру және жалдама еңбекті қолдану туралы заң жойылды. Тәркіленген мүліктер колхоздардың бөлінбейтін қорына қосылды. Ірі кулактар мен контрреволюционерлер күреске қатысқандардың отбасы жер аударылды. Бұл шараны жүзеге асыруға Кеңес өкіметінің қоғамдық ұйымдардың шаруалардың өкілдері қатысты. Қазақ АКСР ОАК мен Халкомсовы осы жылғы 19 ақпанда колхоз қозғалысын өрістеу, байлар мен кулактарға қарсы кұресу туралы қауыл алды. Бұл қаулыда кулактар мен байлардың мүліктерін конфискелеп, өздерін жер аудару туралы Кеңестердің округтік атқару комитеттеріне құқық берілді. Жаппай ұжымдастыру аудандарында кулактар мен байлар шаруашылығын жою жөніндегі комиссиялар құрылды. Республикамыздың жаппай ұжымдастыру жұргізілген 60 ауданда еңбекшіліердің белсене қатысуымен 1930 жылдың 1 ақпанында 19163 бай-кулак шаруашылықтары жойылды. Ауыл шаруашылығын социалистік жолмен қайта құрудың нәтижесінде шаруалар кулактар қанауынан мәңгі құтылды. КСРО-да колхоз құрылысы жеңді. Кулактар қауымының тудырған жағдайлар жойылды. Кулактардың негізгі бөлігі өздері тұрған әкімшілік аудандар төңірегіне ғана жер аударылып, кейін колхоздарға қабылданды, кеңшарларға жұмысқа кірді, қалаларға ауысты. Адал еңбек еткен Кеңес өкіметіне ниеті түзу бұрынғы кулактар бірте-бірте азаматтық құқықтарына ие болды.
1936 жылғы КСРО Конституциясы бойынша олардың барлығына да сайлау құқығы берілді. 1941 жылдың басында жер аударылған 830 мың кулак (220 мың отбасы) болды. Ұлы Отан соғысы жылдарында олардың көпшілігі қажырлықпен еңбек етті, балалары фашист басқыншыларына қарсы майданға аттанды. Олардың көпшілігі ордендерімен, медальдармен марапатталды. Соғыстан кейін кулактардан соңғы тежеулер алынып, олардың социалистік құрылысқа белсене араласуына мүмкіндік туғызылды. Сөйтіп қайта тәрбиеленген Кулактар қауымы кеңестік құрылыстың тең құқықты азаматына айналды. Социалистік лагерьдің басқа елдерінде Кулактар қауымы шаруа шаруашылықтарын өндірістік кооперативтендіру нәтижесінде тап ретінде жойылды. Бұларда кулактарды жою жүйелі тежеу және ығыстыру жолымен іске асты. Кулактардың басым бөлігі өз шаруашылықтарын жойып, халықтың басқа салаларына ауысты.
Дереккөздер
Санат:Ресей тарихы Санат:Әлеуметтік топтар
Адсорбция
Адсорбция (adsorbtia; ad — үсті, беті; sorbeo — сіңіру, түту) — қоймалжың жасуша цитоплазмасының сыртқы бетіндегі коллоидты бөлшектер — мицеллдер кешенінің, беткейлік қуаттың (энергияның) әсерінен еріткіш (дисперстік) ортадағы электролит иондарын не басқа ерітінді қүрамындағы немесе газдардағы бөлшектік заттарды түтып сіңіруі. Түтылған бөлшектер өздерін ұстап тұрған клетка цитоплазмасының мицеллдер кешенінін құрылымын, оның зарядтарына эсер етіп, өзгертіп отырады. Цитологияда — адсорбция құбылысын организмнің тірі күніндегі ұлпаларды бояу кезінде пайдаланады.
Адсорбция (үстінде (на, при) және sovleo — жұтамын (поглощаю)) — газ немесе сұйық көлемінен оның сұйық не қатты денемен (адсорбентпен) бөліну бетінде заттың (адсорбаттың) шоғырлануы. Адсорбция зат бөлшектерінің (мөлекулаларының, атомдарының, иондарының) тартылыс күші әсерінен адсорбенттің беткі қабатында жүреді. Адсорбенттің және мөлекулалардың адсорбаттық (атомдарының, иондарының) өзара әрекеттесу сипатына байланысты адсорбция физикалық және химиялық болып бөлінеді. Адсорбция микроэлектроникада қолданылатын өте таза заттарды, үлдірлік құрылымдарды алу технологиясында кеңінен пайдаланылады.
Адсорбция (лат. ad— барысында + sorbere— сіңіруі) — адсорбция — ерітіндіден немесе газ қоспасынан бір затты екінші бір қатты не сұйық заттың өз бетіне сіңіруі. Бұл физика-химиялық құбылыс кенді флотациялау процесінде, химия және металлургия өнеркәсібі салаларында кеңінен қолданылады. .
Дереккөздер
Санат:Физикалық химия Санат:Статистикалық физика
Саға (айрық)
Негізгі ұғым:
Елді мекендер:
Заң легитимділігі
Заң легитимділігі (заңдылығы) - (Легитимность закона) - өкілетті органның қалыптасқан тәртіппен қабылдаған заңына қоғамның көрсеткен қолдауы. Көпшіліктің мүддесін қамтамасыз ететін, талқылау барысында көптеген адамдардың қолдауына ие болған заң легитимді деп аталады.
Зерттеу парктері тізімі
Төменде құрлықтар бойынша әлемдегі елдердің ғылым паркінің, технология парктерінің және биомедицина парктерінің тізімі берілді:
Азия
ASEAN экономикалық қауымдастығы АСЕАН экономикалық қауымдастының барлық экономикалық зоналары туралы доклад тізімі, UNIDO Viet Nam -да көрсетілген
Израиль
thumb|right|200px|[[Хайфадағы Матам жоғары технология паркі]]
Түркия
thumb|right|200px|[[Түркияның İYTE Teknopark, A-3 ғимараты]]
Тайвань
thumb|right|200px|Орталық [[Тайвань ғылым паркі бюросы]]
Малайзия
thumb|right|200px|[[Киберджая, Малайзия]]
Үндістан
thumb|right|200px|Granules, [[Геном алқабы, Үндістан]]
Қытай
thumb|right|200px|[[Сучжоу индустрия паркі (SIP) қытай]] thumb|right|200px|[[Цукуба - ғылым қаласы, Жапония]]
Иран
thumb|right|200px|[[Пардис технологиялық паркі орыны, Иран]]
Пәкістан
thumb|right|200px|Ұлттық биотехнология және генетикалық инженерия институты, Пакистан thumb|right|200px|[[Йокосука зерттеу паркі, Жапония]]
Сауд Арабиясы
thumb|right|200px|KAUST, Сауд Арабия
Дереккөздер
Санат:Қоғамдағы технология Санат:Зерттеуге қатысты тізімдер Санат:Ғылым парктері
Бёнсвилл (Миссисипи)
Бёнсвилл (Burnsville) — Миссисипи штатының Tishomingo округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1034 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12.4 км² шамасында. FIPS коды — 28-09820.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссисипи қалалары
Б. з. д. 398 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 398 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 398 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Әскери басылым
Әскери басылым (Военная печать) — әскери тақырыптағы әр түрлі мәселелерге арналған басылымдар. Олар, негізінен, әскери оқырмандарға арналған маііызды жаппай ақпарат пен үгіт-насихат құралы. Әскери басынымдарға: мерзімді басылымдар (баспасөз): әскери газеттер мен журналдар, кезеңді жинақтар, бюллетеньдер, жыдцық жинақтар және жалғаспалы басылыадцар; кезеңсіз басылымдар: кітаптар, кітапшалар, үндеулер және т. б. әскери басылымдар жатады. ҚР Қорғаныс министрлігінің басылым органдарына: "Қазақстан сарбазы" ("Воин Казахстана") газеті және "Бағдар" ("Ориентир") әскери-теориялық журналы жатады.
Веннезе
Веннезе (Vennezey) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мёрт және Мозель департаментінде орналасқан. Люневиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,43 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 54561, пошта индексі — 54830.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мерт және Мозель департаментінің коммуналары
Мутье-д'Аен
Мутье-д'Аен (Moutier-d'Ahun) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Гере округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,91 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 23138, пошта индексі — 23150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 162 адамды құрады. Халық тығыздығы — 16,35 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Лале (Кырджали облысы)
Лале (Лале) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Момчилград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 279 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6823. Телефон коды — 03638. ЕКАТТЕ коды — 43102.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Шіркей
Шіркей (Sіmulііdae) – қосқанатты қансорғыш жәндіктердің тұқымдасы (қ. Қосқанаттылар). Жер шарында кең тараған, 1000-нан астам түрі белгілі. Дене тұрқы 2 – 4 мм, Шіркейдің көпшілік түрінің аналықтары – құстар мен сүтқоректілердің қансорғыштары. Аталықтары өсімдік шырынымен қоректенеді. Дернәсілдері ағын суларда субстратқа бекініп, тіршілік етеді. Қуыршықтарының бір бөлігі пілләмен оралған. Ересек шіркейлер судан тыс тіршілік етеді. Негізінен таңертең, ымыртта ұшып, осы кезде адамдарды шағады. Сілекейі улы. Шіркейлердің шаққанда жергілікті (папулалар, ісіктер, тағы басқа) және жалпы (гиперемия, дене температурасы көтеріледі, тағы басқа) реакциялар пайда болады. Бұлар адам киімінің астына, көзге, құлаққа кіріп кетеді. Кейбір түрлері адамда және сиырларда, бұғыларда – онхоцеркоз; құстарда – гемоспоридиоз; сондай-ақ туляремия және түйнеме ауруларының қоздырғыштарын таратады.
Сілтемелер
Қазақ энциклопедиясы, 9 т.
Санат:Қосқанаттылар
Кіші Кордяга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чепца өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Удмуртия өзендері Санат:Киров облысы өзендері
Емершикур
Емершикур (Émerchicourt) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Валансьенн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,11 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59192, пошта индексі — 59580.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 898 адамды құрады. Халық тығыздығы — 175,73 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Шильтигайм
Шильтигайм (Schiltigheim) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Төменгі Рейн департаментінде орналасқан. Страсбур-Кампань округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,63 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 67447, пошта индексі — 67300.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 31148 адамды құрады. Халық тығыздығы — 4082,31 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Ерзеньга
Ерзеньга — Ресейдегі өзен. Ненецк АО, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лака өзенінің сол жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 30 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендеріВоронов мүйісінен (Мезень өзенін қоспағанда) Канин Нос мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері
Луксинген
250px|thumb|Картада орналасуы Луксинген (Luchsingen) — Швейцарияның Гларус кантонында орналасқан коммуна.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1131 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30.76 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1614, пошта индексі — 8775.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гларус елді мекендері
Глория (Авейру)
Глория (Авейру) (Glória) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Авейру муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9917 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,80 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1 458,4 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авейру округінің елді мекендері
Штокхайм (Төменгі Франкония)
Штокхайм (Төменгі Франкония) (Stockheim (Unterfranken)) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Франкония әкімшілік округіне бағынады. Рён-Грабфельд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1142 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 19,86 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 6 73 170. Муниципалитеттің басшысы — Мартин Линк.
Үлкен Кузелга
Үлкен Кузелга — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/1804/177/561/6/137/58 орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сим өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Башқұртстан өзендері Санат:Челябі облысы өзендері
Сведберг
Све́дберг — суда өлшенген бөлшектердің тұндыру жылдамдығының центрифуга немесе ультрацентрифугадағы ортадан тепкіш үдеуіне қатынасымен анықталатын жүйеден тыс өлшем бірлігі,
s
седиментация коэффиценті. Сведберг уақыт өлшемдігіне ие және оның сандық шамасы 10−13 с тең.
Дәстүрлі түрде седиментациялық талдауда вирустар, жасуша органеллалары, ақуыз макромолекулалары, полимерлер мен нуклеин қышқылдары сияқты наноөлшемді бөлшектердің (1—100 нм) седиментация коэффицентін өлшегенде қолданылады.
Берілген бірліктің халықаралық қабылданған қысқартылған белгісі — S (кейде Sv).
Швед физик-химигі Теодор Сведбергтің құрметіне аталған.
Анықтамасы
Бірдей бөлшектердің сұйықтықтағы тұндыру жылдамдығы V үдеуге a тура пропорционал:
Осы формуладағы пропорционалдық коэффициентін s седиментация коэффициенті деп атайды және берілген формуламен анықтайды:
Ол тұнатын бөлшектердің тығыздығы мен өлшемдеріне байланысты. Осылайша s
= 1 Св өлшеміне ие бөлшектердің тұндыру жылдамдығы стандартты жердің ауырлық күшінің үдеуі (g
≈ 10 м/с2) әсерінде ≈10−12 м/с тең.
Кастильоне-Торинезе
Кастильоне-Торинезе (Castiglione Torinese) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5964 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 421 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 14 км² шамасында. Пошта индексі — 10090.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Тобық жұту (дәстүр, ырым)
Тобық жұту (дәстүр, ырым). Халықта қоянтобығын жұту ырымы ежелден бар дәстүр. Оның шарты тобықты жұтушы жас адам жұтар алдында: Батыр болсам жүрегімнен шық, Палуан болсам білегімнен шық, Шешен болсам таңдайымнан шық, Бақытты болсам маңдайымнан шық, - Деп серттесіп барып жұтады. Халық ұғымында тобық қасиетіне қарай әлгі адамның айтқан жерінен шығады деген түсінік болған.
Дереккөздер
2. http://www.zhasalash.kz/otbasy/10598.html
Каяпония
Каяпония (Caiapônia) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Судуэсти-ди-Гояс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15233 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8653,189 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1,8 адам/км².
Санат:Гояс елді мекендері
Соргель
Соргель — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пыела өзенінің оң жағалауынан 11 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Константин Дмитриевич Бальмонт
Константин Дмитриевич Бальмонт (16.06.1867, Гумнищи ауылы, Шуйский уезі, Владимир губерниясы — 23.12.1942, Нуази-ле-Гран,Франция) — символист ақын, болгар тілінен, серб тілінен, хорват тілінен, словак және жапон тілінен аударушы, эссе жазушы, орыстың Күміс ғасыры поэзиясының көрнекті өкілдерінің бірі. 35 ақындық шығармашылық жиынтығын шығарған, 20 прозалық жиынтық, Уильям Блейктің, Эдгар Аллан Поның, Перси Биш Шеллидің, Оскар Уайльдтың, Герхарт Гауптманның, Шарль Бодлердің, Герман Зудерманның шығармаларын; Испания өлеңдерін, словак, грузин эпостарын, югослав, болгар, литов, мексикалық және жапон поэзиясын аударған. Көптеген мемуаров, филологиялық трактаттар, тарихи-әдеби ізденістердің және эсселердің авторы. .
Өмірбаяны
Константин Бальмонт 1867 жылдың 3(15) маусымы күні Владимир губерниясы Шуй уезі Гумниши ауылында дүниеге келеді. Ол отбасындағы жеті ұлдың үшіншісі. Ақынның атасы теңіз офицері болғандығы белгілі. Әкесі Дмитрий Константинович Бальмонт (1835-1907 жылдары) Шуй уездік соты мен земствода жұмыс жасаған. Бастапқыда коллеж тіркеушісі, бітістіруші сот қызметтерін атқарған ол  уақыт өте келе уездік земство басқармасының төрағасы қызметіне тағайындалды. Анасы Вера Николаевна Лебедева әдебиетті сүйетін және онымен кәсіби түрде айналысатын генерал отбасынан шыққан. Ол жергілікті басылымдардың қызметіне араласып, әдеби кештер мен әуесқойлар спектакльдерін ұйымдастырды. Сондай-ақ болашақ ақынды музыка, әдебиет, тарих әлеміне жетектей отырып «әйел жан дүниесінің сұлулығын» сезінуді өзі арқылы үйретіп, оның  өмірге деген көзқарасының  дұрыс қалыптасуына  өз ықпалын тигізеді. Вера Николаевна көп тілді меңгерген, көп оқитын сонымен қатар «сенімсіз» жандарды қонақ ететін үнемі  «ой еркіндігіне ерік беретін» жан болған. Бальмонт бойындағы қиқарлық пен құштарлық сынды «жан нәзіктіктері»  анасының дәл осы қасиетінен дарығандығын өзі туралы естеліктерде келтіреді.
Балалық шағы
Болашақ ақын бес жасында өздігінен хат тани бастайды. Ол мұны анасының ағасына әріптерді тануды үйретіп жатқан кезінде айналшықтап жүріп үйреніп алады. Мұны естіп көзіне жас алған әкесі Константинге «что-то о дикарях-океанийцах» аталатын алғашқы кітапшасын сыйға тартады. Ал анасы ұлын поэзияның  үздік үлгілерімен таныстырды. «Мен алғаш рет халық әндерімен, сонымен бірге Никитин, Кольцов, Некрасов, Пушкин сынды ақындар туындыларымен таныстым. Барлық өлеңдердің арасынан Лермонтовтың «Горные вершины» өлеңін жаным жақсы көреді (Гете емес, Лермонтовтікін) »,– деп жазды ақын. Сондай-ақ, – «Менің поэзиядағы ұстаздарым мекен, бақ, бұлақтар, бақпақты көлдер, жапырақтар сыбдыры, көбелектер, құстар және таң шапақтары болды»,– деп 1910 жылдары ол балалық шағын  еске түсірді. Көлеңкелі баумен қоршалған ескі үй – қарапайым мекен орналасқан шақты үйден тұратын кішкене ауылды ол «Әдемі жайлылық пен тыныштықтың кішкене патшалығы»  деп атады өз естеліктерінде. Өмірінің он жылын Гумнищиде өткерген ол туған аймағын өмір бойы еске алып, ол туралы аса сүйіспеншілікпен баяндап беретін.
Әдебиеттік дебют
thumb|300px|'' «Гриф» бапасы , 1900 жылдар. К. Д. Бальмонт, А. А. Курсинский, М. А. Дурнов
1889 жылы Бальмонт университетке қайтып оралғанымен, ол жүйке жүйесінің жұқаруы себепті университетте де, сәтті түсіп кеткен ярославтық Демидов Заң ғылымдары лицейінде де оқуын жалғастыра алмады. 1890 жылы ол лицейден шығарылып, өзінің «қазыналық білім алуға» деген талпынысын доғарады». «...Мен өз-өзімді «заң ғылымдарымен айналысуға» күштей алмадым. Есесіне жүрек қалауымен нағыз өмір сүре білдім, неміс әдебиетімен құмарымды қандыра айналыстым» – деп 1911 жылы жазды ол. Тарих, философия, әдебиет және филология саласындағы білімінің молдығына өзінің жігер-қайраты мен философиямен айналысатын үлкен ағасының арқасында жетті. Бальмонт 14 жасында ағылшынның selfhelp («өзіне өзі жәрдемдесу») сөзінің мағынасын біліп, содан бері зерттеулер мен ой еңбегімен айналысып келетінін есіне алған ол өмірінің соңына дейін өзін-өзі аямай еңбек еткен.
Мансаптың биігіне шығу
1894 жылғы дебютінің айрықша ерекшеліктері болмағанымен, оның екінші  «В безбрежности » жинағында (1895 жылы) Бальмонт «жаңа кеңістік, жаңа бостандықты»  іздеуге мән береді,  поэтикалық сөз бен әуезділікпен үндестіру мүмкіндіктерін қарастырады. «...Мен музыканы жан-тәнімен сүйетін ақынның өлең шумақтарын неге айналдыратын көрсеттім. Оларда ырғақтар мен жарыса шыққан қоңыраулар үнінің әуезділігі бар»,– деді ол 1890 жылдардағы өлеңдер жайлы сөз қозғалғанда. «В безбрежности» жинағын өз заманында сыншылар сәтсіз шыққан туынды ретінде бағалананына қарамастан, «өлеңнің жарқын әсері мен поэтикалық шарықтауы» ( Брокгауз бен Ефронның Энциклопедиялық сөздігіне сәйкес) жас ақын туындыларының  елдегі жетекші әдеби журналдардан көрінуін қамтамасыз етті.
Танымалдық шыңы
1890 жылдары Бальмонт бір жерде тұрақтай алмады. Оның негізгі жүріп тұратын бағыттары Санкт-Петербург (1898 жылдың қазаны – 1899 жылдың сәуірі), Мәскеу және Подмосковье (мамыр – 1899 жылдың қыркүйегі), Берлин, Париж, Испания, Биарриц және Оксфорд болды.
Үкіметпен шиеленіс
thumb|«Әсем, салқын және асыл» Екатерина Алексеевна Андреева (1867—1950) thumb|«Күн сияқты боламыз», «Барлығына арналған журнал», қараша 1902. thumb|«Гриф» баспасының жыржинағы, 1904 ж. thumb|К. Бальмонт пен И. Шмелёв, 1926
Поэтикалық жинақтары
1920 — 1937 жылдары:
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орыс ақындары Санат:Орыс жазушылары
Шкелюк
Шкелюк — Ресейдегі өзен. Краснодар өлкесі, Адыгея Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пчас өзенінің сол жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кубань су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кубань өзені Усть-Лабинск қаласынан Белая және Пшиш өзендерін қоспағанда Краснодар су торабына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Кубань.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Чинальо
Чинальо (Cinaglio) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Асти провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 469 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 87 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 14020.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Сырғанау
Сырғанау (Скольжение) - белгілі бір кристаллографиялық жазықтық және бағытпен жүретін, кристалдың бір бөлігінің екінші бөлікке қатынасты орын ауысуы.
Сырғанау жазықтығы
Сырғанау жазықтығы (Плоскость скольжения) — кристалдың бір бөлігін екінші бөлігімен салыс- тырғанда қозғалу жүретін кристаллографиялық жазықтық.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Игерудің бірінші сатысы
Игерудің бірінші сатысы. Мұнай өндірісінің жоғары көрсеткіштерімен сипатталатын және өнімнің сумен қанығу дәрежесі де біршама төмен болып келетін мұнайлы нысанды игерумен, негізгі жинаққор ұңғымаларын бұрғылау және сумен тоғыту жүйесін іске қосумен анықталатын алғашқы сатысы.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Тоғыз (ауыл)
Тоғыз — Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы ауыл, Тоғыз ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 73 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 672 адам (328 ер адам және 344 әйел адам) болса, 2009 жылы 609 адамды (292 ер адам және 317 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
Б. з. д. 399 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 399 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 399 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
IC 203
IC 203 — Кит шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 212915, NPM1G +08.0075.
Сыртқы сілтемелер
IC 203 Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Алғашқы жинауыштар
Алғашқы жинауыштар. Кеуек (қуыс) кеңістігі кататектік факторлар әсерінен диатектік сатыдан кейін сақталған немесе кішірейе түскен жинауыштар.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Монткада-и-Решак
Монткада-и-Решак (Montcada i Reixac) — Испаниядағы қала. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Вальес-Орьенталь ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 33656 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23,34 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Залазная (Печора тармағы)
Залазная — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Печора өзенінің оң жағалауынан 949 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 41 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Пугачев атындағы көше (Алматы)
thumb|right|200px Пугачев атындағы көше (Алматы) Көшеге Дон казагы, 1773-1775 жылдары шаруалар көтерілісін басқарған Емельян Иванович Пугачевтің есімі 1956 жылы берілген. Пугачев Емельян Иванович (1742-1775) Зимовейская-на-Дону аймағында дүниеге келген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Сауранбаев көшесінен басталып, Белградский көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 650 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
NGC 3918
NGC 3918 — Центавр шоқжұлдызында орналасқан PN (планетарлық тұмандық) типті планеталық тұмандық.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 3 сәуірде Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3918 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PK 294+4.1, ESO 170-PN13, AM 1147-565, CS=10.8, Blue planetary.
Сарышаған кенттік әкімдігі
Сарышаған кенттік әкімдігі – Қарағанды облысы Ақтоғай ауданындағы әкімшілік бірлік.
NGC 3918
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Сарышаған кенттік әкімдігі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Сарышаған кенті кіреді.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 4429 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) ауылдық округтері
Б. з. д. 400 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 400 жылы қайтыс болғандар