cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сарахс атырабы
Тарихы
1925 жылы қаңтарда орталығы Серахс кентінде болған Түрікмен КСР Мерв округінің Серахс ауданы болып құрылды.
1926 жылы тамызда Мерв округі жойылып, Серахс ауданы Түрікмен КСР-нің тікелей бағыныстылығына өтті.
1939 жылы қарашада Серахс ауданы жаңадан құрылған Ашхабад облысына берілді.
1959 жылы мамырда Ашхабад облысы таратылып, аудан Мары облысына берілді.
1963 жылдың қаңтарында Серахс ауданы таратылды, бірақ 1964 жылдың желтоқсанында Түрікмен КСР-нің тікелей бағынысында бола қалпына келтірілді.
1970 жылы желтоқсанда аудан Мары облысына, 1973 жылы желтоқсанда Ашхабад облысына берілді.
1988 жылы Ашхабад облысы қайтадан жойылып, аудан Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды.
1992 жылы 14 желтоқсанда Серахс ауданы Сарахс атырабы болып өзгертіліп, Ахал уәлаятының құрамына енді.
2018 жылғы 5 қаңтарда Түрікменстан Парламенті Ахал уәлаятының аумағында болған Алтынасыр атырабын жоюына байланысты, оның құрамына кірген Балықшылық кеңесшілігі Сарахс атырабына берілді.
Дереккөздер
Санат:Ахал уәлаяты атыраптары
Сольпа (Лекма қашықтықтаа тармағы)
Сольпа — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лекма өзенінің сол жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка өзені бастауынан Чепца өзені өзенін қоспағанда, Вятка өзені қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кошарская
Кошарская — Ресейдегі өзен. Қалмақ Республикасы, Волгоград облысы, Астрахань облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Зельмень балкасының сол жағалауынан 49 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Терек Дон және Еділдің өзен аралықтарының ағынсыз аумақтары. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек су алабынан оңтүстікке қарай РФ шекарасына дейінгі Каспий теңізінің өзен алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қалмақ Республикасы өзендері Санат:Волгоград облысы өзендері Санат:Астрахан облысы өзендері
Киршкау
Киршкау (Kirschkau) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Заале-Орла ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 241 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,98 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 75 048. Муниципалитеттің басшысы — Ахим Кёхель.
Хаулин
Хаулин (Jaulín) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Сарагоса провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Сарагоса ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 323 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 46.1 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 28 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сарагоса елді мекендері
Шахрасти
Шахрасти  — Бангладештің шығысында орналасқан қала, Шахрасти ішкі округі орталығы. Қала алаңы 6,27 км².
Сілтемелер
Санат:Бангладеш қалалары
Понтида
Понтида (Pontida) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Бергамо провинциясында орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Үлкен Кудашка
Үлкен Кудашка — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нугуш өзенінің оң жағалауынан 191 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Нугуш өзенінің бастауынан Нугуш су торабына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Жетпіс төртінші дербес теңіздік атқыштар бригадасы
Жетпіс төртінші дербес теңіздік атқыштар бригадасы — Ұлы Отан соғысында ерекше танымал болған қазақстандық әскери құрама. 1941 ж. желтоқсанда Арал қаласында құрылған. 1942 ж. 29 қаңтарда Старая Русса түбінде алғаш рет ұрысқа кірді. Жаудың ірі күшін тежей отырып, неміс фашистерінің 16-армиясын қоршауға ат салысты. Қысқы және көктемгі шайқастарда жаудың 3 мың офицері және солдатын жойды. 1942 ж. маусымда қатарларын толықтыру үшін резервке жіберіліп, 292-атқыштар дивизиясы болып қайта құрылды. 1942 ж. қыркүйектен бастап Сталинград майданына жіберіліп, Котлубань, Паньшино, Вертячий, т.б. елді мекендер үшін аса қиын қорғаныс және шабуыл ұрыстарын жүргізді. Сталинград шайқасы аяқталғаннан кейін дивизия таратылып, майдандағы басқа құрамаларға қосылды.
Үлкен Кудашка
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жетпіс төртінші дербес теңіздік атқыштар бригадасы
Дереккөздер:
Қазақ ұлттық энциклопедиясы
Санат:Тарих
Тибет спаниелі
Тибет спаниелі (Tibetan Spaniel) — сәндік иттер тұқымы. Ертеде, тибет монастырларында күзетші және серіктес-ит қызметін атқарған.
Тарихы
Атына қарамастан, тибет спаниелдері еуропалық спаниелдерге ешқандайда қатысы жоқ. Атауын ағылшындық той-спаниелдеріне ұқсас болғандықтан алған. Бұл тұқым өте ертеден келе жатыр, тарихы екі мың жылға дейін созылады. Иттер Тибетте будда монастырларында өмір сүріп, монахтардың құрметіне ие болған. Тибет мастифтерімен бірге күзетші болған: монастырдың қабырғасында жатып, шекараны қадағалап отырған және бөтен адамдар жақындағанда үріп, адамдар мен үлкен иттерге хабарлаған. Кейбір монастырларда дұға дабылын айналдырған. Тіпті көпсағаттық дұға оқылып жатырған кезде бөлме ішіне кіруге рұқсат етілген.
Көкек мүгі
Көкек мүгі (Polýtrichum commúne) — Мүктәрізділердің аса кең таралған екі түрінің бірі көкек мүгі.
Тибет спаниелі
Тарихы
Будда монахтары бұл иттерді ешқашан сатпаған, бірақ та бағалы сый ретінде беретін болған. Тибет иттері Еуропаға Марко Поло кезінде әкелінді деген нұсқа растауын таппай келеді. Тағы бір болжамда, бұндай иттерді XVII—XVIII ғасырларда Қытайдан иезуиттер әкелді делінеді. Ұлыбританияға XIX ғасыр соңында әкелініп, алғаш рет 1898 жылы Crufts көрмесінде көрсетілген болатын. Тұқымның стандарты ағылшындық кеннел клубымен 1938 жылы бекітілген болатын. Британдық ит асыраушыларының арқасында осы атауына ие болды. Халықаралық кинологтар федерациясы тұқымды 1961 жылы Ұлыбританияның арқасында мойындады.
Көкек мүгі
Көкек мүгі "жасыл мүк" деп те аталады. Көкек мүк жапырағы, сабағы бар мүктер тобына жатқызылады. Себебі көкек мүгінің сабағы мен жапырағы болады. Жасыл мүк топырақтың бетін тұтастай жауып жатқандықтан,басқа мүктерді ығыстырады. Бойна ылғалды көп сіңіреді. Бұл орманның батпаққа айналуына көмектеседі. Жасыл мүк екіүйлі өсімдік. Аталық өсімдік көпжылдық, ал аналық өсімдік біржылдық болып келеді. Жасыл мүктің биіктігі 40см. Сабағында бұтақтанбайды. Сабағына тірек ұлпасы болады. Сабақтың ортасында қарапайым өткізгіш шоқ орналасады. Жасыл мүк топыраққа ризоидтары арқылы бекінеді.
Тибет спаниелі
Дереккөздер
Санат:Ит тұқымдары
Көкек мүгі
Жасыл мүктер басқа жасыл өсімдіктер секілді ағзалық зат түзіп, қоректенеді. Топырақтан ризоидтары арқылы суды және онда еріген минералды заттарды сіңіреді. Жапырақ жасушаларында хлорофилл дәндері бар. Жапырақтар арқылы ауадан көмірқышқыл газын сіңіреді. Соның нәтижесінде олардың хлоропластарында фотосинтез үдерісі жүріп, ағзалық зат түзіледі. Жасыл мүк жынысты және жыныссыз жолдармен көбейеді. Біріншісі жыныс жасушалары арқылы көбею, екіншісі спора арқылы көбею.
Дереккөздер
Санат:Мүктәрізділер
IC 1754
IC 1754 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7307, UGC 1424, ZWG 413.11, NPM1G +03.0067.
Сыртқы сілтемелер
IC 1754 Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Соледади (Параиба)
Соледади (Параиба) (Soledade) — Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Агресте-Парайбано мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Куриматау-Осидентал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 12716 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 560,062 км² шамасында. Халық тығыздығы — 22,7 адам/км².
Санат:Параиба елді мекендері
Торальф Энган
Торальф Энган (Toralf Engan, 1 қазан 1936 жыл, Мельдал) — норвегиялық шаңғышы, трамплиннен секіруден 1964 жылғы Олимпиада чемпионы және қола жүлдегері.
1961 жылы Норвегия чемпионы атанды. Бір жылдан соң әлем чемпиондығына қол жеткізді.
1967-69 жылдары спорттың осы түрінен Норвегия құрамасының бапкері болды.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша трамплиннен секірушілер Санат:Норвегия трамплиннен секірушілері Санат:Трамплиннен секіруден Олимпиада чемпиондары Санат:Норвегия Олимпиада чемпиондары Санат:1964 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері Санат:1964 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Трамплиннен секіруден әлем чемпиондары
Шидо
Шидо (Scido) — Италиядағы коммуна, Калабрия әкімшілік аймағына қарасты Реджо-Калабрия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1047 адамды құрайды. Халық тығыздығы 62 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 17 км² шамасында. Пошта индексі — 89010.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Biagio. Жыл сайынғы мерекесі — 3 ақпан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калабрия елді мекендері
Trek-Segafredo
Trek-Segafredo (UCI Team Code: TFS) жол фабрика жарыс — UCI ProTour статусы бар люксембургтік кәсіби тас жол велокомандасы.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велосипед командалары
Мегель-Игол
Мегель-Игол — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тунелька өзенінің оң жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Кромвелл (Коннектикут)
Кромвелл (Cromwell) — Коннектикут штатының Мидлсекс округіне жататын АҚШ қаласы.
Мегель-Игол
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Таз өзені. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Кромвелл (Коннектикут)
Қала тұрғындарының саны 13 594 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 35.0 км² шамасында. FIPS коды — 09-18080.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Коннектикут қалалары
Мегель-Игол
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері
Фретен (Нор)
Фретен (Fretin) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Лилль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 13,17 км² шамасында.
Габарево (Стара Загора облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 636 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6162. Телефон коды — 04363. ЕКАТТЕ коды — 14026.
Фретен (Нор)
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3292 адамды құрады. Халық тығыздығы — 249,96 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Жефосс
Жефосс (Jeufosse) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Ивелин департаментінде орналасқан. Мант-ла-Жоли округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,57 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 78320, пошта индексі — 78270.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 430 адамды құрады. Халық тығыздығы — 120,45 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ивелин департаментінің коммуналары
Мальоу
Мальоу (Malhou) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Алканена муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 840 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12,18 км² шамасында. Халық тығыздығы — 68,9 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сантарен округінің елді мекендері
Бёртлинген
Бёртлинген (Börtlingen) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Штутгарт әкімшілік округіне бағынады. Гёппинген ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1754 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 8,26 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 1 17 011. Муниципалитеттің басшысы — Франц Венка.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Сақынама
Сақынама арқауы
Сақынаманың арқауы тіршіліктің жалғандығын, бақтың тұрақсыздығын, келмеске кеткен өткеннің салтанатын, баяғының айбынды патша, батырларын айтатын, сұм өмірдің шырқай шындығын бір сәтке де болса ұмытуға қол ұшын берген сақыны-шарап құюшыны мадақтайтын жырлардан өріледі. Сақынаманың нұсқасы мәснәуи, мутакариб өлшеміндегі өлеңдерден көрінеді. Дербес дастан ретінде сақынама бірінші рет Умид Техранидың (15-16 ғ.) өнернамасында кездеседі. Әбд ән-наби Фахр аз-замани Казвини әр алуан шайырлардың 57 сақынамасын қамтитын "Мәйхана" (шарапхана) атты жинақ құрастырған.
Дереккөздер
Санат:Шығыс әдебиеті Санат:Әдебиет жанрлары
Қазыбек Шорманұлы
Қазыбек Шорманұлы (1864, Жетісу облысы, Жаркент уезі, Байынқол болысы - 8.8.1916, Қырғызстан, Қарақол қаласы) — Қарқара көтерілісі басшыларының бірі.
Ұлы жүздің Албан тайпасынан шыққан.
Қазыбек еңсегей бойлы, қарулы, ел жұртқа әділдігімен белгілі, сыйлы кісі болған. Әкесі Шорман, атасы Есенғұл да белгілі адамдар. 1916 жылы шілде айының бас кезінде Қарқара - Кеген - Нарынқол өңірлерін мекендеген елдерді Ж.Мәмбетов, Ү.Саурықов, Ә.Сұлтанбеков, Т.Жансеркеев, К.Қаңтаров сынды беделді адамдармен бірге «маусым жарлығына» қарсы шығуға үндеді. Ол Ереуілтөбеде болған көп адам қатынасқан мәжілісте патша жарлығын орындауға үзілді-кесілді қарсы шықты. Осы жиыннан кейін Қарқара көтерілісі басталды. Көп кешікпей патша жазалаушылары Ереуілтөбеде болғандарды түгелімен тұтқындап, Қарақол (Пржевальск) қаласының түрмесіне жапты. 8 тамыз күні ішінде Қазыбек бар бір топ көтеріліс басшыларымен бірге атылды. Қазыбектің үш әйелінен 4 қыз, 6 ұл болған.
Дереккөздер
Санат:Қарқара көтерілісі
Belkin Pro Cycling Team
Команда үш бөліктен тұрады: ProTeam (UCI ProTour команда), құрлықтық ( UCI Europe Tour-да өнер көрсететін жас таланттар командасы), және велокросс.
Оллен (Мозель)
Оллен (Holling) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мозель департаментінде орналасқан. Буле-Мозель округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,86 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 406 адамды құрады. Халық тығыздығы — 83,54 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мозель департаментінің коммуналары
Шаңғы туризмі
Белсенді туризмнің ең күрделі түрлерінің бірі – шаңғы туризмі. Ол елімізде жыл өткен сайын кең қанат жайып, дамып келеді. Шаңғы және таулы аймақтғы шаңғы тебу тәсілін жіті меңгеру қажеттігі, жұқа, қалың қарларда жүрудің қиындығы кейбір қауіптің бары (температураның төмендігі, боран және т.б.) саяхатқа қатысушыларға дене тәрбиесі мәдениеті талаптарын арттыруды жүктейді.Шаңғымен саяхат жорығы кей қиындықтарға қарамастан өзінің қайталанбас тамашалығымен есте қалып, оған қатысушылардың дене құрылысын шынықтыруда зор маңызға ие болады.Шаңғы туризмі қыс кезінде,белгілі бір қар жамылғысының қалыңдығына байланысты өткізілетін,өзіндік ерекшеліктеріне байланысты құрал-жабдықтары ( примус,пеш,шаңғы т.б.) және қонақ жайлары (бивуак,қар үйшіктері,тұрғын мекен жайлар т.б.) бар жорықтарға байланысты жұмыстар тобы.Климаттың,ауа-райының әр түрлі жағдайында жорықтар өткізіледі.Шаңғы туризмі бойынша жорықтар жазық  жерлерде және таулы аудандарда қар жамылғысы тұрақты аймақтарда таралған.
Шаңғы туризміне қатысушылардың басты кедергілері: қар жауып тұрған кездегі қозғалыс (әсіресе қары борпылдақ, жұмсақ ормандарда), биік, ұйлыға өскен бұталар, мұзы жақсы қатпаған өзендер, жоғары немесе төмен түсуге мәжбүр ететін биік қия, жоталар.
Шаңғы жорықтары кезінде қатысушылардың физикалық дайындығы мен жасына байланысты түсетін күштің сәйкес келу қажеттілігін есте сақтау қажет. Ересек туристер үшін күндізгі жүру күніне 25-30км құрайды. Бұндай жүруді жаттыққан топ аса күш жұмсаусыз, үнемі жаттығусыз орындайды, әсіресе, көпкүнді жорықтарда, бұндай жолды жүру қиын.Мектеп оқушыларымен жорықтарды ұйымдастыру кезінде дала жағдайында түнеуді жоспарлауға рұқсат етілмейді. Жаңадан үйреніп жүрген ересек адамдар үшін де бұндай түнеуді ұйымдастырмаған дұрыс болады.
Шаңғы жорығын ұйымдастыру
Шаңғы жорығының ерекшeлігі ,біріншіден, қозғалыс құралы ретінде қолданылады,екіншіден,дене шынықтыру,спорттық құрал түріне жатады.
1.енді үйренушілер тобы; 2.шаңғыны толық меңгерген адамдар; Бірінші топ үшін шаңғы түрлері ерекшелік қолдану тәсілдері керергілерден өту таулы аймаққа арналған түрі болады. Шаңғышылардың аяқты бекіту орындары әр түрлі болып келеді:арнайы ботинкалармен шығатын шаңғылар,тек бекіту орны бар шаңғылар бар.Шаңғы жорықтарының танымдық ерекшелігі сол,ол кез-келген жастағы адамдарға ұйымдастырылуы мүмкін.
1.Үйренуші мен балаларға арналған;
2.Әуесқойларға арналған;
3.Спорт шеберлеріне арналған.
Шаңғы жорығындағы кедергілер
Шаңғы жорығында өзіне тән табиғи кедергілер жіктеледі. Осындай кедергілерге жарлар мен жыралар,шұңқырлар мен шұңғымалар,тастар мен жартастар,өсімдіктер дүниесі,қураған ағаштар және құрылыс қалдықтары.Шаңғымен қозғалу кезінде кездескен кедергілерден өтудің әр түрлі тәсілдері бар.Бұл тәсілдерді шаңғышы толық меңгеруі қажет.Ал,шаңғы қозғалысы дене қимылына тәуелді.Сондықтан шаңғы жорығы дене тәрбиесін қажет етеді.Өйткені шаңғыда бұрылу,тежелу,қозғалысқа келтіру дене қозғалысы арқылы жүзеге асырылады.Шаңғыға тұрғаннан кейін оны қозғалысқа келтіру,шаңғы таяқшасының көмегімен адымдап жүру,сырғанау тәсілі пайда болады, ал шаңғымен жүру дене нің толық бұрылуымен ерекшеленеді.Шаңғымен шұңғымалардан және бөренелерден өту кезінде салмақ шаңғының ортасына түседі.Шаңғымен беткейге көтерілудің әр түрлі тәсілдері бар.Бұл беткейдің көлбеулігіне байланысты.Егер беткей 15-20 градус шамасында болатын болса,оған таяқша көмегімен адымдап,жылжып көтерілуге болады.20-30 градус шамасындағы биікке жартылай демалып,одан рі мүмкін болмаған жағдайда шаңғыны шешу керек.Шаңғы жорықтары қыс айларында адамдарды ынталандыратын жорық түрі болған соң,оның  ұйымдастырушылық тәсіліне көп мән беріледі.
Шаңғы туризмінің тактикасының маңызды элементтері
Шаңғы туризмінің тактикасының маңызды элементтері қатарына: маршруттың дұрыс түрін таңдау; сол маршрут бойынша болатын қиын жол учаскелерін бөліп, қарастыру;жорықты жүріп өту графигін құрастыру және де қиын учаскелерді қауіпсід түрде өту үшін таңдаулы уақытты таңдау; лавина болатын жерлер мен қауіпті, экстремальды жерлерді өту барысында коллективті жұмысты ұйымдастыру. Дәстүрлі жорықтармен қатар ( ақпан, наурыз және сәуірдің басы), күзгі және көктемгі маусымаралық жорықтар ( елдің солтүстік аудандарындағы маршруттарға сәйкес), сонымен қатар поляр түні ( Полярлы маршруттар бойынша) ұйымдастырылады. Мұндай жорықтар барысында туристер өте жақсы деңгейдегі дайындықта болуылары қажет.
Мирное (Арқалық қалалық әкімдігі)
Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 401 адам (198 ер адам және 203 әйел адам) болса, 2009 жылы 217 адамды (112 ер адам және 105 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Арқалық қалалық әкімдігі елді мекендері
Кезең (ауыл)
Географиялық орны
Аудан орталығы – Жаңаарқа кентінен батысқа қарай 101 км-дей жерде.
Халқы
Жергілікті тұрғындар саны 1999 жылы 221 адам (127 ер адам және 94 әйел адам) болса, 2009 жылы 122 адамды (56 ер адам және 66 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жаңаарқа ауданы елді мекендері
NGC 4847
NGC 4847 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1882 жылы 19 сәуірде Вильгельм Темпель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4847 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 44464.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Микель Оярсабаль
Микель Оярсабаль Угарте (Mikel Oyarzabal Ugarte; 21 сәуір 1997, Эйбар) — испаниялық футболшы, Испания Ұлттық футбол құрамасы мен "Реал Сосьедад" клубының шабуылшысы.
Сілтемелер
Санат:Испания футболшылары Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Реал Сосьедад ФК ойыншылары Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері
Самосадка
Самосадка — Башқұртстанның Бир ауданындағы ауыл, Бахтыбаев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 34 адамды құрады. Пошта индексі — 452461, ОКАТО коды — 80213807006.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Марнэ (Айова)
Марнэ (Marne) — Айова штатының Касс округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.5 км². FIPS коды — 19-49575.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 149 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Касс округы (Айова)
Стационар жылу өткізгіштік
Дереккөздер
Санат:Физика
Бұхар көтерілісі (1920)
Бұхар көтерілісі — революцияшыл халық жасақшыларының қолдауымен Бұхар әмірлігіне қарсы Қызыл Әскер бөлімдері жүргізген жауынгерлік қимылдар. Азамат соғысы кезінде Бұхар әмірлігінің билеуші топтары Бұхарды Орта Азиядағы контрреволюция күштердің орталығына айналдырды. Халықарарлық империалистік күштер Бұхар әмірлігін Совет Түркістанға қарсы күрес ошағы деп бағалап, арандатушылық әрекеттер жүргізді. Ағылшын интервенттері Бұхар әмірін қару-жарақпен жабдықтады. Ағылшын және түрік офицерлері әмір әскерлерін соғыс өнеріне үйретті. Бұхар әмірінің қарамағында 8,7 мың найзагер, 7,5 мыңнан астам қылышкер болды. Әмірдің халыққа жат саясатының ауыртпалығы бұқара халыққа түсті. Бұхар Компартиясының 4-съезі (1920 жылы тамыз, Чарджоу) әмір өкіметіне қарсы қарулы көтеріліске шығуға шешім қабылдады. Чарджоу, Каган, Термез және басқа аудандарда халық жасақтары құрылды. Самарқанда Шығыс мұсылмандарының 1-полкі ұйымдасты. 28 тамызда Бұхар еңбекшілерінің қарулы көтерілісі басталды. Бұхар революциялық комитеті бұқара халықтың атынан РКФСР және совет Түркістан үкіметтерінен көмек сұрады. Көмек көрсету міндеті Түркістан майданына жүктелді. Майданның командашысы Фрунзе Қызыл Армия бөлімдеріне көтерілісшілерге көмек көрсету жөнінде бұйрық берді (28 тамыз). Түркістан майданы 6 – 7 мың найзагер мен 2 – 2,5 мың қылышкерді, 35 жеңіл және 5 ауыр зеңбіректі, 5 бронды поезд бен 11 самолетті Бұхар әмірінің әскерлеріне қарсы қойды. Бұхар революцияшыл отрядтары бөлімдерінде 5 мың найзагер мен 2 мың қылышкер болды. 29 тамызда көне Чарджоу Совет әскерлері мен көтерілісшілердің қолына көшті. 1 қыркүйекте Наразым, Бурдалық, Қарши, Шахрисяба, Чиракчи, Хатырчи, Кермине сияқты Бұхара әмірлігінің қалалары мен елді мекендері азат етілді. 2 қыркүйекте ескі Бұхара қамалы тізе бүкті. Бұхар операциясының жеңіспен аяқталуы нәтижесінде Бұхар халықтық совет республикасы құрылып (6 қазан), Совет өкіметінің Шығыстағы бір тірегіне айналды.
Дереккөздер
Санат:Орталық Азия тарихы Санат:Өзбекстан тарихы Санат:Түрікменстан тарихы Санат:Тәжікстан тарихы
Клайнбартлофф
Клайнбартлофф (Kleinbartloff) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Айхсфельд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 431 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 12,59 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 61 059. Муниципалитеттің басшысы — Эрхард Кох.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тюрингия елді мекендері
Ардақ
Ардақ (2018 жылға дейін – Полтавка) — Батыс Қазақстан облысы Шыңғырлау ауданындағы ауыл, Ардақ ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шыңғырлау ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 33 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1177 адам (636 ер адам және 541 әйел адам) болса, 2009 жылы 550 адамды (280 ер адам және 270 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Шыңғырлау ауданы елді мекендері
Понтироло-Нуово
Понтироло-Нуово (Pontirolo Nuovo) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Бергамо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4232 адамды құрайды. Халық тығыздығы 423 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 10 км² шамасында. Пошта индексі — 24040.
Елді мекеннің қамқоршысы — Архангел Михаил. Жыл сайынғы мерекесі — 29 қыркүйек.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Ильмеза
Ильмеза — Ресейдегі өзен. Ярославль облысы, Вологда облысы,Тверь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Рыбин суқоймасының оң жағалауынан 5,9 км қашықтықта (Суда өзені шығанығы) орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Рыбинск суқоймасы Рыбинск су торабына дейін және оған құятын өзендер, Молога өзені өзенін қоспағанда, Суда және Шексна; бастауынан Шексна су торабына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ярославль облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Тверь облысы өзендері
Қазақстан футбол лигасының жүйесі
Футбол лигасының жүйесі
Қазақстан футбол лигасының жүйесі 3 сатыдан тұрады. Басқарушы мекеме екеу: Қазақстан кәсіби футбол лигасы және Қазақстан футбол федерациясы.
Санат:Қазақстандағы футбол
Аттамыш
Аттамыш — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Челябин облысы, Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Азям өзенінің оң жағалауынан 2,9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ай өзенінің бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Вальтер Боте
Вальтер Вильгельм Георг Боте (Walther Wilhelm Georg Bothe; 8 қаңтар 1891, Ораниенбург — 8 ақпан 1957, Гейдельберг) — неміс физик, 1954 жылғы физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. Ядролық физикаға үлкен үлес қосты.
Балалық және жастық шақ 1891—1920
Боте сағат шебері Фридрих Боте мен тігінші Шарлота Ботенің, қыз күнінде Хартунг, отбасында дүниеге келген. Балалық шағы Ораниенбургте өтті. Ол өткір ақылмен және қатаң логикалық ойлауымен ерекшеленді, музыка мен сурет салу қабілетіне ие болды.
1908 жылы Берлиндегі жоғары реалды мектепте университетке дайындық курсын аяқтады. Содан кейін ол 1908 жылдан 1913 жылға дейін Берлин университетінде физика, математика, химия және музыканы оқыды. Ол оқуына ақшаны негізінен репетиторлық, кездейсоқ жұмыс және шәкіртақы арқылы өзі тапты.
1913 жылы оқытушылық қызметке мемлекеттік емтихан тапсырып, одан кейін біраз уақыт Берлин жоғары ауылшаруашылық мектебінде жұмыс істеді. Көп ұзамай ол Императорлық физика-техникалық институтында көмекші ғылыми қызметкер болады. Онда ол жақында Ханс Гейгер негізін салған радиоактивтілік зертханасында жұмыс істейді. 1924 жылы Макс Планктың жетекшілігімен философия докторы дәрежесін алу үшін (ғылым кандидатына тең) диссертация қорғады. Диссертациялық жұмыстың тақырыбы «Сыну, шағылу, шашырау және жұтылудың молекулалық теориясы туралы». Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ботені орыстар тұтқынға алды, ол тек 1920 жылы оралды. Тұтқында болған кезде сіріңке және сода зауыттарын салуға қатысқан. Сонымен қатар, ол математика мен орыс тілін зерттеді.
1920 жылы 8 шілдеде Мәскеуде Варвара Беловаға үйленеді. Олар соғыс алдында Берлинде кездесіп, содан бері үзбей хат алмасып тұрады. Кейін олардың екі қызы болды.
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі еңбек жылдары 1920—1932
Тұтқыннан оралғаннан кейін Боте Гейгердің басшылығымен жұмысын жалғастырды және 1925 жылы императорлық физика-техникалық институтында радиоактивтілік зертханасының меңгерушісі болды. Бұл қызметте ол 1930 жылға дейін қалды. Гейгердің жетекшілігімен жұмыс істей отырып, ол ядролық физика саласында өте кең тәжірибелік дағдылар мен теориялық білім алды. Гейгермен бірге олар 1924 жылы Комптон эффектісін зерттей бастады және сәйкестік әдісін әзірледі.
Кванттық механиканың дамуында белгілі бір кезең Нильс Бор, Хендрик Антони Крамерс және Джон Кларк Слейтердің 1924 жылы жарық көрген «Сәулеленудің кванттық теориясы» атты жұмыстары болды. Бұл жұмыста атомдық масштабта энергия мен импульстің сақталу заңдары тек статистикалық түрде орындалады деген болжам жасалды. Дегенмен, Гейгер мен Ботенің, сондай-ақ Артур Холи Комптон мен Альфред Саймонның тәжірибелері сақталу заңдарының жеке атомдық процестерде де орындалатынын көрсетті. Осылайша Бор, Крамерс және Слейтердің сәулелену теориясы, сондай-ақ оларда ұсынылған сақталу заңдарының жалғыз статистикалық орындалуы жоққа шығарылды.
1925 жылы Боте Берлин университетінде тағы да Планктың жетекшілігімен ғылым докторы дәрежесін алу үшін диссертациясын қорғады. Диссертация тақырыбы «Электронның фотоэлектрлік эмиссиясының элементарлық процесі туралы» болды. Берлин кезеңінен келесі оқиға белгілі — Лиза Мейтнердің жиені Отто Фриш Боте зертханасының жанынан дәліз бойымен өтіп бара жатып, Бахтың Бранденбург концертінің бір нұсқасын ысқырғанда, бұл Ботенің альфа бөлшектерін жоғалтуына, қайталанатын тәжірибелер бойынша көп уақыт жұмсауға мәжбүр етті.
Арнольд Зоммерфельд өзінің хаттарының бірінде Ботені сипаттады:
1929 жылы Боте приват-доцент атанып, ал 1930 жылы Гиссен университетінің физика институтының профессоры және директоры болды. Ол бірінші болып кванттық механиканы өзінің лекциялық курсына енгізді. Сол жылы ол атом ядросының қозған күйін ашты.
Нацизм кезіндегі жұмыс 1932—1945
нобай| Штутгарт 1935 1930 жылы мамырда Гейдельбергте кайзер Вильгельм қоғамының медициналық зерттеулер институты ашылды. Институт директоры қан айналымы жүйесіне қатысты зерттеулеріне басқа ғылыми салалардың ғалымдарын тартуға ұмтылды. Ол үшін институтта төрт бірдей бағыт құрылды: патология, физиология, физика және химия. Тарихи себептерге байланысты институттың негізгі ғылыми бағыты 1930 жылдардың аяғында химия мен физикаға қарай ауысты, оларды сәйкесінше Ричард Кун және Вальтер Боте ұсынды.
1932 жылы Боте Гейдельберг университетіне көшіп, Филипп Ленардтың орнын алды. 1933 жылы биліктің фашистердің қолына өтуінің нәтижесінде институт басшылығынан бас тартты. 1934 жылы Кайзер Вильгельм (бүгінгі күні Макс Планк қоғамының ядролық физика институты) атындағы қоғамның Медициналық зерттеулер институтында физика институтының меңгерушісі болды және 1957 жылға дейін (1934 жылдан 1945 жылға дейін әріптес профессор ретінде) осы лауазымда қалды.
NGC 907
NGC 907 — Кит шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика.
Вальтер Боте
Нацизм кезіндегі жұмыс 1932—1945
Боте медициналық зерттеулерге аса қызығушылық танытпады. Осы себепті 1943 жылы ол биологиялық эксперименттерге (ең алдымен жануарларға) қатысты, ол бұрын Париж циклотронында жұмыс істейтін қызметкерлерді бақылаған доктор Герхард Шубертті тартты.
NGC 907
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Вальтер Боте
Нацизм кезіндегі жұмыс 1932—1945
Қарым-қатынаста Боте мырзалық тонды ұстанды, ал аспиранттармен және студенттермен сөйлескенде ол фельдфебельдікпен шектесті. Әріптестерімен болса да, кейде ұстамдылық танытпайтын. Мұның бастауы империялық физикалық-техникалық институтқа тән әскери атмосферада жатса керек. Сонымен қатар, оның мінез-құлқы Планк мектебіне сәйкес келді. Бұл туралы Лиза Мейтнер былай деп жазды: «ол ешқашан оған пайда немесе зиян тек әкелелуі мүмкін ештеңе жасамады немесе одан аулақ болды. Егер ол бірдеңені дұрыс деп қабылдаса, ол оны өзінің жеке басына қарамай жасаған.
NGC 907
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 20 қазанда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 907 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 9054, ESO 545-10, MCG -4-6-34, UGCA 28, IRAS02207-2056.
Вальтер Боте
Нацизм кезіндегі жұмыс 1932—1945
1942 жылдан кейін Боте өзінің іргелі зерттеулеріне қайта оралды. Ол басқалармен қатар басқарылатын ядролық бөліну және тізбекті реакциялар бойынша жұмыс істейді. Бұл уақытта Боте өзінің көмекшісі Вольфганг Гентнермен бірге құрастырған алғашқы неміс циклотронының құрылысы жүру үстінде еді.
NGC 907
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Вальтер Боте
Нацизм кезіндегі жұмыс 1932—1945
Боте нейтрондарды реттеуге жауапты графиттің қасиеттерін анықтау үшін эксперимент жүргізді. Осы уақытқа дейін 235U уран изотопында тізбекті реакцияны бастау үшін нейтрондардың модерациясы қажет екені белгілі болды және немістер бұл үшін қолайлы материал іздеді. Арзан графит және өте қымбат дейтерий оксиді (ауыр су) опциялар ретінде қарастырылды. Боте экспериментте қателік жіберді, бұл Германияның атомдық қару бағдарламасына үлкен салдары болды. Атап айтқанда, Боте графитті нейтронды модерациялау процесін ұйымдастыруға жарамсыз материал деп таныды. Мұны АҚШ-та ядролық қарумен айналысқан итальяндық физик Энрико Ферми жоққа шығарған болатын. Боте Фермидің зерттеулері туралы ештеңе білмеді, өйткені олар құпия болатын. Боте қателеспеді, ол зерттеген графиттің тазалығы жеткіліксіз болғандықтан, жоба жетекшілері таза графит алу мүмкіндігін зерттеу мәселесін қолға алмаған еді. Сондай-ақ, V-2 баллистикалық зымыранының газ рульдерін жасау үшін бірінші кезекте талап етілетін таза графит тапшылығы болды деген пікір бар. Боте неміс атом бағдарламасын дұрыс емес бағытқа түсіру үшін әдейі сәтсіз эксперимент жасады деген болжамдар бар. Қалай болғанда да, немістерде 1942 жылдан бері Норвегияда АҚШ пен Ұлыбританияның шабуылына ұшыраған әлемдегі жалғыз зауыт болатын ауыр суды пайдаланудан басқа амал қалмады.
Соғыстан кейінгі жұмыс 1945—1957
Боте қартайған сайын ауыра бастады. Тамырлардың прогрессивті тарылуы бір аяқты ампутациялауға мәжбүр етті. Осы операциядан кейін ол қайта қалпына келе алмады.
Сәйкестік әдісі және ғарыштық сәулелену
Дәл Вальтер Боте әріптесі Вернер Колхёрстермен бірге кездейсоқтық әдісін қолдана отырып, 1912 жылы Виктор Гесстің әуе шарындағы тәжірибелерінде ашылған енетін ғарыштық сәулеленудің бар екенін дәлелдеді.
Нейтронның ашылуы
Боте мен оның шәкірті Герберт Беккер нейтронды алғаш ашты. 1930 жылы олар бериллийді полонийдің ыдырауы нәтижесінде пайда болған альфа бөлшектерімен сәулелендіру кезінде пайда болатын «гамма-сәуленің » ерекше түрін сипаттады. Олар бұл экспериментті Эрнест Резерфордтың теориясын тексеру және жоғары энергиялы бөлшектердің шығарылатынын анықтау мақсатында жүргізді.
Боте атом құрылымының негізгі қасиеттерін қарастырды. Ол медициналық зерттеулерге аз қызығушылық танытқандықтан, Гейдельбергтегі жұмыс туралы ұсынысты жетекші неміс тәжірибелік физигінің эмиграциядан сақтау әрекеті ретінде қарастырған жөн. 1930 жылдары ол және оның әріптестері « ядролық фотоэффект » (атом ядросының фотондармен әрекеттесу) әсерін байқаған, ядролық спектроскопиялық зерттеулер жүргізген және жасанды изотоптар жасаған алғашқы ғалымдардың бірі болды.
Вольфганг Гентнермен ынтымақтастық
1935 жылдың аяғында Париждегі оқуын аяқтағаннан кейін Вольфганг Гентнер Гейдельбергтегі Вальтер Ботеге оқуын жалғастыруға келді. Боте сол кезде қатты гамма-сәулеленудің материя арқылы өтуін зерттеумен айналысты және Гентнер сияқты нәтижелерге жетті. Гентнер Париждегі оқуын Ботемен жалғастырды. Бериллийдегі ядролық фотоэффекттің энергияға тәуелділігін зерттеуге тырысқанда, гамма-сәулеленудің энергиясы ядродағы нейтронның байланыс энергиясымен салыстырғанда тым аз екені және зерттеуді жалғастыру үшін гамма-сәулелердің энергиясы анағұрлым жоғары және әлдеқайда үлкен қарқындылығы қажет екені белгілі болды. Боте мен Гентнер Ван Дер Граф генераторын салуға шешім қабылдады. Гентнер заманауи үдеткіштердің негізгі ерекшеліктеріне ие болған мұндай құрылғыны керемет қысқа мерзімде жасады. 1936 жылдың қарашасында қозу функциясы 500 кэВ энергияға дейін өлшенді.
ал 1937 жылдың жазында көптеген орташа ауыр және ауыр ядролардың 7Li (p, γ) гамма-сәулеленуімен 17 МэВ сәулеленген кезде ядролық фотоэффект туралы деректер дайын болды.
Сондай-ақ Вольфганг Гентнердің көмегімен жасанды радиоактивтілік алынды.
Циклотрон
1940 жылдың жазында Германия мен Франция арасындағы соғыс қимылдары тоқтатылғаннан кейін Боте мен Гентерге Жолио жасап жатқан Париж циклотронын тексеру міндеті жүктелді. 1940 жылы Боте мен Гентер Париж институтында болды және жоғары жиілікті орнатудың кемшіліктеріне байланысты циклотрон әлі де жұмыс істемейтінін анықтады. Ботеге Гейдельбергте циклотрон салу тапсырмасы берілді және 1941 жылы ол бұл үшін қажеттінің барлығын дерлік қамтамасыз ете алды. 1943 жылы наурызда магнит ақыры жеткізілді, ал сол жылдың күзінде циклотрон іске қосылды. Боте Альберт Шпеерге циклотрон тек медициналық және биологиялық мақсаттарда қолданылатынын айтты.
Уран жобасында жұмыс
Вальтер Боте 1920 және 1950 жылдардағы Германиядағы жетекші экспериментальды физиктердің бірі болды. Ботенің уран жобасына қосылу себептері әртүрлі болды. Ол әсіресе 1933 жылы университетті бітіргеннен кейін фашистік режимнің қарсыласы болды. Осыған қарамастан ол патриоттық себептермен әскери жобаға қатысуға өтініш берді. Соғыстан кейін ол ешқандай түсініктеме немесе кешірім сұраған жоқ. Патриоттық, ішінара ұлтшылдық сенімдерінен ол 1940 жылы әскери қару бөлімі (Heereswaffenamt) үшін көміртегіге нейтрондардың шашырауының қимасын өлшеуді бастады.
ALSOS миссиясы
ALSOS миссиясының бөлігі ретінде американдық комиссарлар 1945 жылдың ортасында Гейдельбергке келді — онда жалғыз неміс циклотроны орналасқан. Медициналық зерттеулер институтының жұмысы асқынусыз өтті. Ботеден жауап алынып, оның жұмысы тәркіленді. Алайда Боте Гудсмитке оның барлық құпия есептерін билік нұсқауы бойынша өртеп жібергенін хабарлады. Берілу туралы хабарландыру алдында Боте жауап беруден бас тартты, бірақ соған қарамастан, уран жобасына басқа қатысушылардан айырмашылығы, ол Англияда интернацияланбады. Ақырында Боте барлық қалған құжаттарды ALSOS-қа тапсырды, бірақ ол өз институтындағы құпия зерттеулер туралы ештеңе айтпады.
Соғыстан кейін
Германияда 40-жылдардың екінші жартысында басты мәселе тамақ пен шатырды табу болды, сондықтан Бота өз тобын сақтап қалуға және маңызды зерттеулер жүргізуге көп күш салуға мәжбүр болды. Ядролық физика саласында жұмыс істеуге тыйым салынғанымен, Боте Гейдельберг университетінің физика институтының директоры болып тағайындалды. Ол бұл лауазымды өз тобын сақтап қалу және институтты жаңарту және қолдау үшін пайдаланды.
1946 жылдың мамырынан қайтыс болғанға дейін Боте Гейдельберг университетінде Макс Планк Қоғамының Физика институтын басқарды (бұрын Кайзер Вильгельм атындағы қоғам ретінде белгілі).
1948 жылы профессор Вальтер Боте Гейдельберг циклотронын қайтадан қуаттай алды. Ол шәкірттерімен бірге ядролық физика бойынша тәжірибелер жасап, жақын маңдағы емханаға радиоактивті препараттар дайындады.
Гейдельбергтік жұмыстарға қызығушылық артты. Соғыстың соңында Вольфганг Паули Германиядан алыстады, соған қарамастан Гейдельбергке Ботенің 60 жылдығына келді. Көп ұзамай Бете, Гамов, Мария Майер, Нордхайм, Раби, Вайскопф, Вигнер және басқа да көптеген көрнекті ғалымдар Гейдельбергке келді.
1952 жылы 29 ақпанда Гейзенберг басқарған және оның құрамына Боте кіретін Неміс физикалық қоғамының атомдық физика жөніндегі комиссиясы құрылды.
Кейінгі жылдары Боте ядролық физика және жасанды радиоактивтілікті қолдану саласындағы зерттеулерге арнады. Алайда сырқатына байланысты ғылыми-зерттеу жұмыстарынан біртіндеп бас тартуға мәжбүр болды.
Марапаттары
«ғарыштық сәулелерді анықтаудағы сәйкестік әдісі және соған байланысты ашылған жаңалықтары үшін». Боте денсаулығына байланысты Стокгольмге бара алмады. Ботенің өтініші бойынша марапатты оның қызы Елена Ридель алды. 1956 жылы Боте Гиссен университетінің құрметті докторы атағын алды. 1993 жылы Эрнст Тальман көшесі Вальтер Боте көшесі деп өзгертілді.
Сілтемелер
Санат:Геттинген ғылым академиясының мүшелері Санат:Гейдельберг ғылым академиясының мүшелері Санат:Пруссия ғылым академиясының мүшелері Санат:Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері Санат:Pour le Mérite орденінің иегерлері Санат:Берлин университеті оқытушылары Санат:Гейдельберг университеті оқытушылары Санат:Гейдельбергте қайтыс болғандар Санат:Физиктер Санат:Германия физиктері
Әулиекөл сиыры
Әулиекөл сиыры  — сиырдың етті тұқымы. Ол қазақтың ақбас сиыры тұқымын абердин-ангус және шароле тұқымдарымен күрделі түлетпе будандастыру жолымен алынған. Әулиекөл сиыры тез жетілгіш, жергілікті жағдайларға тез бейімделеді. Қыста жүні қалың өседі, қатал ауа райына жақсы көнбіс келеді. Түсі — ақшыл сұр. Бұқалары — 900 — 1125 кг, сауын сиырлары — 500 — 700 кг ет береді. Бордақыланған 15 айлық өгізшелерінің тірідей салм. 450 кг болады. Қазақстанның Солтүстік аудандарында өсіріледі.
Дереккөздер
Санат:Сиыр тұқымдары
Сома (Холуница тармағы)
Сома — Ресейдегі өзен. Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Белая Холуница өзенінің сол жағалауынан 53 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 59 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка өзені бастауынан Чепца өзені өзенін қоспағанда, Вятка өзені қаласына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 1755
IC 1755 — Тоқты шоқжұлдызында орналасқан Sa (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7341, UGC 1428, MCG 2-6-5, ZWG 438.7.
Сыртқы сілтемелер
IC 1755 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз)
Одон
Одон (Audon) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Ланди департаментінде орналасқан. Дакс округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,55 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 40018, пошта индексі — 40400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 322 адамды құрады. Халық тығыздығы — 42,65 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Брахистохрона
right|250px Брахистохрона(βράχιστος — қысқа и χρόνος — уақыт) - бойымен қозгала отырып, материалдық нүкте нүктеден екінші нүктеге қыска уакыт ішінде келетін потенциалдық күш өрісінің екі берілген нүктесін қосатын қисық.
Шөмішбай Нағашыбайұлы Сариев
Шөмішбай Нағышыбайұлы Сариев (15 сәуір 1946 жылы Қызылорда облысы, Арал ауданы, Шөміш станциясында туған – 15 ақпан 2021 жылы қайтыс болған) – қазақстандық ақын, аудармашы. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. Филология ғылымдарының кандидаты. Франц Кафка атындағы халықаралық сыйлықтың және «Платинды Тарлан» сыйлығының лауреаты. «Парасат ордені»нің иегері.
Шығармашылығы
<p style="text-indent: 25px;">«Ғашықтар жыры», «Бозжорға» атты авторлық бейнетаспасы жарық көрді. Г.Гулиа, О.Берггольц, И.Абашидзе, С.Викулов, А.Дементьев, Ф.Алиева, Р.Рождественский, М.Эминеску, т.б. ақындардың өлеңдері қазақ тіліне аударған.
<p style="text-indent: 25px;">Алғашқы жыр жинағы 1974 жылы «Балдәурен» деген атпен жарық көрген. Содан бергі аралықта қазақ, орыс тілдерінде он бес шақты кітабы шықты. 1994 жылы «Жазушы» баспасынан таңдамалы өлеңдер томдығы, 1992 жылы «Сүйінші» деген атпен ән өлеңдері жеке жинақ боп басылған. Фр.Кафка атындағы халықаралық сыйлықтың лауреаты (2003). «Тарлан» сыйлығының иегері (2004). Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.
Шығармалары
<p style="text-indent: 25px;">''Арайлы көктем. А., 1975; Теңіздей соққан жел. А., 1975; Тағдыр. А., 1976; Заула тұлпар. А., 1979; Уақыт. А., 1979; Өң мен түс. А., 1980; Үш өлшем. А., 1982; Тағдыр жыры. А., 1984; Біздің ғасыр. А., 1989; Тамаша, Тамаша, Тамаша. А., 1989; Сағыныш ым - теңіз. А., 1994; Таңдамалы өлеңдер жинағы. I том. А., «Жазушы», 1992.''
Дереккөздер
Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан ақындары Санат:Тәуелсіз "Тарлан" сыйлығының иегерлері Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары
Хельса
Хельса (Gelsa) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Сарагоса провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Рибера-Альта-дель-Эбро ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1201 адамды құрайды. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 45 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сарагоса елді мекендері
Бретяк (Нугуш тармағы)
Бретяк (Кіші Бретяк, Барабак) — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нугуш өзенінің сол жағалауынан 198 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 27 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Нугуш өзенінің бастауынан Нугуш су торабына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Соланеа
Соланеа (Solânea) — Бразилиядағы муниципалитет, Параиба штатында орналасқан. Агресте-Парайбано мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Куриматау-Ориентал экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32716 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 265,921 км² шамасында. Халық тығыздығы — 121,6 адам/км².
Тарихы
Қала 1953 жылы құрылған.
NGC 4889
NGC 4889 (NGC 4884) — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.