cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Энциклопедия
Oблыстық, қалалық, аудандық энциклопедиялық анықтамалықтар
Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін 1997 жылдан бастап тарихи жаңа сипатты 10 томдық “Қазақстан” ұлттық энциклопедиясын алғаш шығара бастады. Оның орысша 5 томдық қысқаша нұсқасы 2004 – 06 жылдары жарық көрді.
Дереккөздер
Санат:Энциклопедиялар
Сергей Брин
Жанұя
2000 жылдың қазанында Брин былай деп айтты: “Мен ата-аналарым өткен қиындықтар жайлы білемін (біз Кеңен одағында тұрған кезде), олар мені Құрама Штаттарға әкеткені үшін өте ризамын”
Бакалавр дәрежесі
Мэриленд университетінде «Математика және компьютерлік жүйе» мамандығы бойынша бакалавр дипломын алады. АҚШ ұлттық ғылыми фондынан стипендия алып тұрады (National Science Foundation).
Сергей Бриннің ғылыми зерттеулерінің негізгі облысы структурасы жоқ источниктерден, үлкен массиветерден, ғылыми мақалалардан ақпарат жинау болды.
Стэнфорд университеті
1993 жылы Калифорнияғы Стэнфорд университетіне түсіп, магистр дипломын алып, диссертациясы бойынша жұмыс істей бастайды. Сабағы басталғанда интернет-технологиялары мен іздеу машиналарымен қызығып, үлкен массивті текстерден және ғылыми данный дан ақпарат жинау жөнінде бірнеше зерттеулердің авторы болады. Ғылыми тексттерді өндеуге арналған программа жазады.
1995 жылы Стэнфорд университетінде басқа аспирант-математик Лэрри Пейджпен кездеседі. Олар бірге 1998 жылы Google компаниясын құрады. Алғашында олар ғылыми тақырыптар жөнінде жиі дауласатын, бірақ кейіннен достасып, университет кампусы үшін іздеу жүйесін бірге жасайды. Бірге олар «Анатомия системы крупномасштабного гипертекстного Интернет-поиска» (The Anatomy of a Large-Scale Hypertextual Web Search Engine) деген ғылыми жұмыс жазады, ол келешектегі әйгілі идеясының басы болып саналады.
Бірінші іздеуші құрал
Брин және Пейдж өздерінің идеясы жұмысқа жарамды екенін университеттік іздеу машинасы google.stanford.edu жасағанда дәлелдейі (жұмыс барысында жаңа принциптарды қолданады). 1997 жылдың 14 қыркүйегінде google.com домендік ат тіркеледі. Идеяны дамытып оны бизнеске айналдыру мүмкіндіктері қарастырылады. Уақыт өте бере проект университет тамдарны тастап, келешек дамуы үшін инвестициялар жинай алды. Біріккен жұмыс өсіп, табыс әкеле бастайды. Google доткомдардың құлауы кезінде таң қаларлық тұрақтылық көрсетті. 2004 жылы екеуі де Forbes журналының миллиардер тізіміне енді.
Финанстық жағдайы
thumb|Сергей Брин [[TED Talk конференциясы|TED конференциясында, 2010 жыл, (Лонг-Бич, Калифорния, 9−13 ақпан)]]
2011 жылдың қарашасында Сергей Брин Уикипедия жобасына 500 мың доллар қайырымдылық ретінде аударды.
Бабушка (Пиковка тармағы)
Бабушка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пиковка (Үлкен Пиковка) өзенінің оң жағалауынан 146 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Сергей Брин
Дереккөздер
Санат:Стэнфорд университеті түлектері Санат:АҚШ миллиардерлері Санат:АҚШ бағдарламашылары Санат:21 тамызда туғандар
Бабушка (Пиковка тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Көпжалынды шілтер
Көпжалынды шілтер (Горелка многопламенная) — бір мезетте көпжалын беретін шілтер. Қүбыр периметрін толык қамтып газ жалынымен біркелкі кыздыруды іске асыруда өте қолайлы. Қүбырларды газбаспалап пісіру төсілінде өте нөтижелі қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Ассимиляция (әлеуметтану)
Ассимиляция (assimilatio — ұқсасу, сіңісу, сіңу, т.б.) саны аз, саяси-әлеуметтік ахуалы төмен халықтың өзінен саны да, қуаты да көп халықтың басыңқы ықпалы нәтижесінде сол халық құрамына біртіндеп сіңіп, жұтылып кету құбылысы.
Ассимиляция барысында бір халық өзінен үлкен екінші доминант халыққа сіңіп кетіп, ана тілін, әдет-ғұрпын, дінін, мәдениетін, өзіндік сана-сезімін, т.б. ұлттық ерекшеліктерін жоғалтады. Ассимиляция екі жолмен жүреді: күштеу арқылы немесе табиғи жолмен.
Көптеген елдерде ұлттық езгі және діни қысым жағдайында күштеп А. жасау орын алады. Дәл осындай процесс Аустрия империясында, кейін Аустро-Мажарстанда, патшалық Ресейде жүрді. Ол қазір де кейбір елдерде жалғасып отыр. Мыс., Испания, Грекия т.б. Бұрынғы КСРО мен кейбір социалистік елдерде де мұндай процесс орын алды. Қарамағында ұсақ ұлттар бар бірқатар елдерде Ассимиляция табиғи жолмен жүзеге асты.
Гишу
Гишу (өз атауы: бамасаба, чису, багишу, багису) — Угандада тұратын жалпы саны 1050 мың адамды құрайтын ұлт.
Тілі
Гишу халқының арасында масаба, луганда және суахили сияқты тілдер кең таралған.
Кәсібі
Дәстүрлі кәсіптері – қолмен атқарылатын егіншілік (тары, құмай, жүгері, бұршақ дақылдары, мақта). Мал қалыңдық үшін негізгі төлем ретінде қызмет етеді, негізінен, салт-дәстүрлік рөл атқарады. Қолөнерден – керамика, сондай-ақ ұсталық (қару-жарақ, зергерлік бұйымдар, темір құралдары), ағаш ою, шөп пен өсімдік талшықтарынан тоқу (әшекейлер, ғұрыптық заттар) дамыған.
Өмір салты
Дәстүрлі рулық тайпалық ұйым негізінен 19 ғасырда жойылды. Ірі патриархалдық отбасылардың қалдықтары сақталған.
Елді мекендері негізінен шашыраңқы орналасқан, кей жерлерінде қоршаулармен қоршалған. Дәстүрлі тұрғын үйлері дөңгелек, қабырғалары бамбук пен балшықпен сыланған бұтақтардан жасалған, шатыры шөппен жабылған, малдары қосымша құрылыстарда ұсталады.
Дәстүрлі киімдері теріден және өсімдік талшықтарынан жасалған алжапқыштар. Қазір еуропалық үлгідегі заманауи киімдермен алмастырылған.
Негізгі тағамдары – көкөніс тектес тағамдар.
Дереккөздер
Санат:Уганда халықтары
Гифу
Гифу (жап. 岐阜市) - Жапонияның орталық қаласы. Қаланың ауданы - 202,89 км², халық саны - 410 094 адам, халық тығыздығы - 2021,26 адам/км².
Тарихы
Оның тарихы қаланың Жапонияның орталығында орналасуына тығыз байланысты. Сенгоку кезеңінде Гифу қорғандарының арқасында күшее түседі. Алғашында Сайто Досана, кейін Оды Набунаги қорғандары оның Жапонияның қайта біріктіру кезеңінде шабуылдау нүктесі етіп танытады. Эго кезеңінде Гифу және басқа да көршілес қалалар Нагоя кемежайына жақын орналасуына байланысты көркее түседі. Соңғы уақытта Гифу қаласы сән арқылы танылып жүрсе, болашақта өңдеуші өнеркәсіппен айналасуды ойлауда.
Екінші Дүниежүзілік соғыс
Екінші Дүниежүзілік соғыс кезінде Какамигахара қаласымен бірдей ірі өнеркәсіп орталығы болған. Қаланың аумағы Кано (1940 ж.) және Янаидзу (2006 ж.) көрші ауылдарын қосып алу арқылы біршама үлкейді және алуан түрлі болды.
Экономика
Негізінен қала экономикасына үлкен ықпал ететін ол тоқыма өнеркәсібі, алайда, қазір, бұл саланың маңызы төмендеген. Қазір қалада тамақ, машина өндіру, құрылыс материалдарын өндіру өнеркәсіптері кең етек алды. Қаладағы өндірістік қоры мол Toyota және Sumitomo Osaka Cement компанияларын айтуға болады.
Білімі
Қалада 48 бастауыш мектептері, 43 балабақша, 49 орта буын мектептері, 27 жоғарғы сынып мектептері және 5 колледж бен университеттер бар.
Дереккөздер
Санат:Жапония қалалары
Қат-қабатталу
Қат-қабатталу, қойнауқатталу. Шөгінді жыныстар қимасындағы көршілес қабаттардың бір-бірімен алмасу құбылысы. Әрбір қабат өз көршілесінен Кат-қабатталу жазықтығы арқылы дараланады, бұл жазықтықтарды зерттеу шөгіндінің қалыптасу жағдайы жайлы деректер алуға көмектеседі. Кейде Қат-қабатталу термині қат-қабаттылық терминінің синонимі ретінде қолданылып жүр, бұл дұрыс емес. XIX ғасырда және XX ғасырдың бас шенінде Қат-қабатталу, термині астасу деген мағынада жиі қолданылған.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Динара Рамазанқызы Сәдуақасова
Динара Рамазанқызы Сәдуақасова (31 қазан 1996, Астана, Қазақстан) — қазақстандық шахматшы, әйелдер арасында халықаралық гроссмейстер (2012).
Динара Сәдуақасова шахматта ойнауды бес жасында үйренген. Шындап он жасында қатыса бастаған. Шахматтан басқа музыка, теннис, жүзумен айналысады. Тілдерді үйренеді. Орта мектепті үздік бітірген. 11 жасында музыка мектебінің фортепиано класын үздік дипломмен бітірді.
Қазақстанның әйелдер арасында ең жас гроссмейстері (гроссмейстер 2012 жылы 16 жасында атанды)
2011 жыл — «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл» медалімен марапатталуы
«Жастар-2011» жастар сыйлығын «Жылдың жас спортшысы» байқауында жеңіп алды «Интеллектуальная нация — 2011» форумының спикері.
8 наурызға арналған Қазақстан Республикасы Президентімен мерекелік кездесуге қатысушысы (07.03.2012)
" Караван " газеті бойынша 2014 жылдың үздік спортшысы деп танылды.
2014 жылдың наурыз айында Астана қаласында Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «Гроссмейстер Динара Сәдуақасова кубогы» шахмат турнирі өтті
2014 жылдың жазында өзінің стипендиясына өз тарапына негізделген «Шахматтан алғашқы қадамдар» кітабын жариялады
Мұнай кәсіпшілік машиналары мен механизмдері
Мұнай кәсіпшілік машиналары мен механизмдері — 2011 жылы Астана қаласы «Фолиант» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — М. Сақтағанова. Беттер саны — 192.
Динара Рамазанқызы Сәдуақасова
«Респект спортсмен» («Халық таңдаулысы 2014») санатындағы ұлттық сыйлығының лауреаты
Мұнай кәсіпшілік машиналары мен механизмдері
Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-292-319-3.
Динара Рамазанқызы Сәдуақасова
«Отважная пешка», «Белая ладья», «Мемориал П. Измайлова» (Ресей), «Х. Омарованы еске алу» (Қазақстан), «Г. Агзамованы еске алу» (Өзбекстан), «Мемориал Л. Руденко-2009» Халықаралық турнирлерінің бірнеше дүркін чемпионы.
Мұнай кәсіпшілік машиналары мен механизмдері
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақша кітаптар Санат:2011 жылы шыққан кітаптар Санат:Фолиант баспасының кітаптары
Динара Рамазанқызы Сәдуақасова
2016 жылдан қазақстандық оқушылар Динара Сәдуақасованың «Шахматтың алғашқы қадамдары» кітабымен шахмат үйренеді
Дереккөздер
Санат:Қазақстан шахматшылары Санат:Шахмат гроссмейстерлері
Котовица
Котовица — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вандыш өзенінің сол жағалауынан 47 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Алексеевка (қола дәуірінің қонысы)
Алексеевка — қола дәуірінің қонысы, зират. Қостанай облысы Қостанай ауданы Алексеевка ауылынан 4 км жерде, Тобылдың сол жағасында орналасқан. 1930 — 35 жылдары Мемлекеттік тарихи мұражай экспедициясы (жетекшісі О.А.Кривцова-Гракова) зерттеу жүргізген. Ескерткіш қола дәуірінің соңғы кезеңі — б.з.б. 1 мыңжылдық басына жатады деп есептелінді. Кейінгі зерттеулер Алексеевка кешені ертерек кезеңге, б.з.б. 2-мыңжылдықтың 2-жартысына жататынын көрсетті. Ұзындығы 1 км жерді алып жатқан зираттан 21 дөңес пішінді топырақ қабір ашылды. Шығысқа қарай діни-ғұрыптық орын, оңтүстік-шығысында қоныс орналасқан. Төбе үстінде ғибадатхана тәріздес құрылыс орны байқалады. Қалған белгілерге қарағанда негізгі табынушылық түрі төбе үстінен қазылған кішірек шұңқырларға арнайы сүт, өсімдіктен істелген тағамдарды құйып әкелген қыш ыдыстарды көму, сондай-ақ үлкенірек шұңқырларда ет тағамдарын өртеу болған. Құрбандық шалынған жерлерден 59 қыш ыдыс табылды. Қоныстың 2500 м2 жері қазылып, 5-6 тұрғын үй зерттелді. Алексеевка кешенінен өте көп қыш, металл, тас, сүйектен дайындалған түрлі бұйымдар алынып, жерлеу, үй-құрылыс, металлургия, діни-ғұрыптық көзқарастар туралы маңызды деректер зерттелді. Солтүстік өлкенің Алакөл кезеңіне жататын Алексеевка кешенінің тұрғындары мал өсіру және егіншілік кәсібімен айналысқан, металлургия ісін жақсы меңгерген.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Қоныстар
Ярделунд
Ярделунд (Jardelund) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Шлезвиг-Фленсбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 312 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 16,63 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 59 129. Муниципалитеттің басшысы — Петер Клаузен.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Борго-Верчелли
Борго-Верчелли (Borgo Vercelli) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Верчелли провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2158 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 114 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 13012.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Assunzione di Maria.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Ассимиляция
Ассимиляция сөйлемі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін:
Абай Зубайырұлы Икранбеков
Абай Зубайырұлы Икранбеков 1955 жылы 9 мамырда Түркістан облысы Киров ауданы Киров кентінде туған. Алматы халық шаруашылығы институтын бітірген (1977), экономист. 1977 жылдан - Қазақ машина сынау стансасының экономисі, бригадир кемекшісі, тәжірибелік-ендірістік шаруашылықтың аға бухгалтері. 1978 жылдан - кеңшар экономисі. 1979 жылдан - Қаскелең аудандық ауыл шаруашылығы басқармасы тобының меңгерушісі. 1980 жылдан - Қаскелең аудандық партия комитетінің нұсқаушысы. 1982 жылдан - Қазақ машина жасау стансасының тәжірибелік-өндірістік шаруашылығы партия комитетініңхатшысы. 1984жылдан - Алматы облыстық атқару комитеті терағасының бірінші орынбасарының көмекшісі, бас маманы, іс басқарушыіилі орынбасары. 1991 жылдан - «Алатау» Алматы облысы қожалықгары, ауыл шаруашылығы кооперативторі не шағын кәсіпорындар қауымдастығы төрағасының орі. басары. 1993 жылдан - Алматы қаласы ҚР жер қатынастары және қоныстану комитеті төрағасының орынбасары. 1997 жылдан - ҚР Премьер-министрі Ұйымдық-инспекторлық жұмыстар және аумақтық. 2007 жылдың қазанынан бері - ҚР Жер ресурсы басқару агенттігінің жауапты хатшысы. Медальмен марапатталған.
Сан-Себастьян-ду-Каи
Сан-Себастьян-ду-Каи (São Sebastião do Caí) — Бразилиядағы муниципалитет, Риу-Гранди-ду-Сул штатында орналасқан. Порту-Алегри агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Монтенегру экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 193 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 111,452 км² шамасында. Халық тығыздығы — 199,1 адам/км².
Санат:Риу-Гранди-ду-Сул елді мекендері
Иван Эльгера
Иван Эльгера Бухия (Iván Helguera Bujía; 28 наурыз 1975 жыл ) — испаниялық футболшы, жартылай қорғаушы.
Карьерасы
"Расинг" клубының түлегі. 1994 жылы "Расингтің" фарм-клубында карьерасын бастады. 1997 жылы "Ромаға" ауысып бір маусым ойнады. 1998/99 жылғы маусымды "Эспаньолда" өткізді.
2007 жылы "Валенсияға" ауысты. Бір маусымнан соң карьерасын аяқтады.
Ұлттық құрама сапында 2000, 2004 жылдары Еуропа чемпионатына, 2002 жылы әлем чемпионатына қатысты.
Жетістіктері
Реал Мадрид
Сілтемелер
Санат:Испания футболшылары Санат:Испания Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Расинг Сантандер ФК ойыншылары Санат:Альбасете ФК ойыншылары Санат:Рома ФК ойыншылары Санат:Эспаньол ФК ойыншылары Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Валенсия ФК ойыншылары
Балыклейка
Балыклейка — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Волгоград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Волгоград су қоймасының оң жағалауынан 694 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 52 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Саратов су торабынан Үлкен Ырғыз, Үлкен Караман, Терёшка, Еруслан, Торгун өзендерін қоспағанда Волгоград су торабына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Даниэле Бонера
Даниэле Бонера (Daniele Bonera; 31 мамыр 1981, Брешиа, Италия) — италиялық футболшы, «Милан» клубының экс-қорғаушысы. 2019 жылы футболшылық карьерасын аяқтады да, бапкерлікке кірісті.
Мансабы
«Брешиа » клубының түлегі және осы клубта 1999 жылы кәсіби мансабын бастаған еді.
2002 жылдан 2006 жылға дейін «Пармада » ойын көрсетті, осы клубта бас ойыншылардың бірі атаңды.
2006 жылдың шілдесінде «Миланмен » 4 жылдық келісім-шартқа отырды. A Сериясында ойын көрсететін клубтағы алғаш ойынын 2006 жылдың 17 қыркүйегінде өткізді. Бұл ойын «Парма» клубына қарсы өтті. 2006/07 маусымында Милан клубымен Чемпиондар Лигасын ұтып алды.
Сілтемелер
Санат:31 мамырда туғандар Санат:1981 жылы туғандар Санат:Италия футболшылары Санат:Италия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Брешиа ФК ойыншылары Санат:Парма ФК ойыншылары Санат:Милан ФК ойыншылары Санат:Вильярреал ФК ойыншылары Санат:2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
Креспия
Креспия (Crespiá) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Херона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Пла-де-ль'Эстань ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 253 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,4 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жирона елді мекендері
Дамбартон қамалы
250px|нобай|оңға|Дамбартон қамалы Дамбартон қамалы (Dumbarton) — Шотландияның Уэст-Данбартоншир облысындағы  Дамбартон қаласында орналасқан ортағасырлық шотланд қамалы.
Тарихы
Шотландық Александр II қамалды Гебрид және Клайдтағы аралдардың билеушілері Норвегиядан келген қауіптен қорғану үшін 1220 жылы салдырған болатын. 1305 жылы Дамбартон қамалының қорғаушысы сэр Джон Ментейт сэр Уильям Уоллесті ұстап Англияға берген болатын. Қамал Шотландияның саяси орталығынан алыс орналасқандықтан оның маңыздылығы біршама төмендетеді. Кемелер Францияға Дәуіт II ( 1333 және 1334 жылдары) мен Мария Стюартты (1548 жылы) жеткізбей тұрып қамал олардың баспанасы болды. 1674 жылы қамалда бүлікші ковенантерге жасырын түрде көмектесті деген айып тағылған патша әскері қолбасшының орынбасары Уильям Драммонд қамауда болды.
Сілтеме
Санат:Шотландия қамалдары
Кюблис
250px|thumb|Картада орналасуы Кюблис (Küblis) — Швейцарияның Граубюнден кантонында орналасқан коммуна. Преттигау-Давос округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 801 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.14 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 3882, пошта индексі — 7240.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Граубюнден елді мекендері
Пинон
Пинон (Pinon) — Пикардия аумағында орналасқан Франция коммунасы. Департаменті — Эна. Лан-1 кантонының құрамына кіреді. Коммуна орналасқан аймақ — Лан.
Экономикасы
2010 жылы 1127 адам еңбекке қабілетті болған. Оның ішінде 787 адам экономикалық жағынан белсенді, 340 адам белсенсіз болған. 787 белсенді адам ішінде 648 адам жұмыс істеген, 139 адам жұмыссыз болған. 340 жұмыссыз адамның 85-і оқушылар және студенттер, 113 адам зейнеткер, 142 адам басқа себептерге байланысты жұмыссыз болған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эна департаменті коммуналары
Информасома
Информасома — рибосома, аРНҚ және нәруыздардан құралған кешен. 1976 жылы М.Ә.Айтхожин ашты. Нәруыз синтезіне қатысады.
Венедикт Николаевич Матвеев
Венедикт Николаевич Матвеев (лақабы Март, Марьин) (1896 жыл, 27 наурыз, Владивосток) – ақын-футурист, жазушы, өлкетанушы, жапон тілінен аудармашы. Иван Елагин ақынның әкесі.
Информасома
Дереккөздер
Санат:Биология
Венедикт Николаевич Матвеев
Өмірі
Гимназияда оқып жүріп кітап жаза бастаған. 1914 жылы Владивостокта алғашқы «Порывы» атты өлеңдер жинағы жарық көреді. Әкесінің баспасында «Хайшин-вей» баспа белгісімен «Черный Дом» және «Песенцы» атты өлеңдер жазылған кітабы шығады. 1918 жылы Жапонияға сапарға шығады, хокку мен танка жазады. Оның «Песенцы» жинағында жапон ақындарынан аударған еңбектері кездеседі. 1920 жылы жаз айында Харбинге кетеді. Көне қытай тілінен аударылған және өзінің жеке еңбектері жазылған шамамен 12 кітабы жарық көрген. 1922 жылы «На любовных перекрёстках причуды» атты новелла-минитюра жазады.
Жағымсыз істері
Ол морфий мен опиум шегуге құмар, ішімдікке жақын болады.
Дизентерия
Дизентерия-антропонозды бактериальды ауру. Жұғу механизмі фекальді-оральді. Клиникалық картинасы комплитикалық синдроммен және жалпы интоксикациялық синдроммен белгіленеді.
Этиологиясы: қоздырғышы Shigella туысына жатады. Shigella 4 тобы (А,В,С,Д) және 4 түрі ажыратылады: Эпидемиологиясы:
Барлық жерде таралымды.
Патогенезі:
Шигелла асқазанға түскенен кейін ашы және тоқ ішеке өтеді. Тоқ ішекте олар колоноцитке өтіп, сол жерде көбейіп өледі де эндотоксин босап жергілікті әсер көрсетеді. Sh.dysenteriae (Григорьева-Шига) дизентерияларынан басқасына бактериемия тән емес. Токсин әсер ету кезінде күрделі процесстер пайда болады. Олар: ащы ішектің функцияларының бұзылуы (асқорыту, сіңу, моторлы-эвакуаторлы). Сондай-ақ алмасу процестер (белок алмасуы), дәрумендердің және гемостаз жүйесінің бұзылуы. Аурудың дамуында басты рольді организм сенсибилизациясы ойнайды (г.з.т.) Дизентерияның дамуына макроорганизм және қорғаушы факторлар маңызды мағына береді.
Патологиялық анатомиясы: п
атоморфологиялық өзгерістер дизентерия кезінде тоқ ішектің дистальді бөлімінде көрінеді. Қабынудың келесі түрлері кездесуі мүмкін:
Клиникасы.
Дизентерияның клиникалық жіктелуі:
Дизентерияны шығыны:
- сауығу (көптеген аурулардың негізгі шығымы)созылмалы формаға өтуі (2-5% ауруларда) постдизентериялық колит ішек дисбактериозы
Емдеуі:
Дизентерия емдеуі стационарлы және үйде болады. Госпитализация клинико-эпидемиологиялық байланысты жэүргізіледі. Емдеу:- диета
Режим ауыр ағымына байланысты Этиотропты препараттар (фуразолидон, неваграмон, метациклин, ципрофлоксоцин) жеңіл түрінде күніне 2-3 рет, орташа және ауыр ағымында 5-7 күн.Патогенетикалық терапия интоксикациялық синдром негізінде жүргізеді дезинтоксикациялық терапия, регидратациялық терапия ,дегидратация кезінде, негізгі белгілерде қолданылады: организмнің иммундық реактивтігін жоғарлаттын препарат (метилурация) ферменттер (креон, фестал) эубиотики (бифидум бактерин, лактобактерин) физиолечение симптоматикалық заттар Профилактикасы: дизентерия кезінде профилактика жүргізіледі: жалпы санитарлы-гигиеналық талаптар берілу жолына байланысты жүргізу
Дереккөздер
http://whqlibdoc.who.int/publications/2005/9241592330.pdf
http://www.infectology.ru/nosology/infectious/bacteriosis/disenteria.aspx
http://www.diagnos.ru/diseases/infec/disenteria
Модификация (көлік)
Модификация - 1. базалық модельге оның арнайы тағайындалуына сәйкес өзгеріс енгізу (мысалы автомобиль базасының үлкею,кішіреюі); 2. базалық модельден модификациясымен ерекшеленетін модель (үлгі).
Дереккөздер
Санат:Транспорт
Модильяна
Модильяна  (Modigliana) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Форли-Чезена провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4740 адамды құрайды. Халық тығыздығы 47 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 101 км² шамасында. Пошта индексі — 47015.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Гильермо Очоа
Франсиско Гильермо Очоа Маганья (исп. Francisco Guillermo Ochoa Magaña; 13 шілде 1985 жыл, Гвадалахара) — қақпа шебіндегі мексикалық ойыншы.
Командалық жетістіктер
🇲🇽 Мексика
Сілтемелер
Санат:Мексика футболшылары Санат:Мексика Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Америка Мехико ФК ойыншылары Санат:Малага ФК ойыншылары Санат:Аяччо ФК ойыншылары Санат:Стандард Льеж ФК ойыншылары Санат:Гранада ФК ойыншылары Санат:Футболдан Солтүстік Америка чемпиондары Санат:2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері
205 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:205 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:205 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Ескі ихсан
Ескі ихсан — Башқұртстанның Чекмагушев ауданындағы ауыл, Башир ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 202 адамды құрады. Пошта индексі — 452207, ОКАТО коды — 80256810006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Фе (Орн)
Фе (Fay) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Мортань-о-Перш округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,68 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 61159, пошта индексі — 61390.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 63 адамды құрады. Халық тығыздығы — 7,26 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Массан (Гар)
Массан (Massanes) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Алес округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 1,64 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30161, пошта индексі — 30350.
УЕФА кубогының финалы 1982
Сілтемелер
Санат:УЕФА Еуропа лигасының финалдары Санат:1982 жылғы футбол Санат:Гетеборг ФК ойындары Санат:Гамбург ФК ойындары
Массан (Гар)
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
IC 3818
IC 3818 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 1656496.
Сыртқы сілтемелер
IC 3818 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Паранти
Коммунаның INSEE коды — 62648, пошта индексі — 62650.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
NGC 3230
NGC 3230 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1830 жылы 24 наурызда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3230 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 30463, UGC 5624, MCG 2-27-7, ZWG 65,20.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Марсене (Жиронда)
Марсене (Marcenais) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Бле округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,04 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33266, пошта индексі — 33620.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 683 адамды құрады. Халық тығыздығы — 75,55 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Подгорное (Абай облысы)
Подгорное — Абай облысы Үржар ауданы, Ақшоқы ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Үржар ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 147 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 174 адам (96 ер адам және 78 әйел адам) болса, 2009 жылы 63 адамды (28 ер адам және 35 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Үржар ауданы елді мекендері
Демиц-Тумиц
Демиц-Тумиц (Demitz-Thumitz) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Дрезден әкімшілік округіне бағынады. Баутцен ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2878 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 21,07 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 2 72 060. Муниципалитеттің басшысы — Хорст Виттольц.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 9 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Ақшабақ
Ақшабақ (снеток)— оны КСРО-да солтүстік-батыс көлдерінен, сондай-ақ Волганың жоғарғы жағындағы көлдерден аулайды. Еті онша майлы емес, жұмсақ. Ақшабақтарды сауда орындарына тұздай, қақтан, кейде тоқазытып жібереді. Тұздалған, қақталған ақшабақтардан қышқыл капуста қосып щи жасауға пайдаланады, ал жас ақшабақты пияз немесе картоп қосып қуырған жөн.
Дереккөздер
Санат:Тұрмыс
Ахмед Фатхи
Ахмед Фатхи (أحمد فتحي; 10 қараша 1984 жыл, Исмаилия) — мысырлық футболшы, Мысырдың "Аль-Ахли" клубы мен Мысыр Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушысы.
Халықаралық карьерасы
Ұлттық құрамада 2002 жылдан бері ойнап келеді. 2006 жылы құрамамен бірге Африка чемпионы атанды да, 2008, 2010 жылдары да осы жетістігін қайталады. Фатхи осы үш турнирге де қатысты.
2009 жылғы Конфедерациялар кубогына қатысты.
Кубальян
Кубальян (Cubalhão) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Виана-ду-Каштелу округінің құрамына кіреді. Мелгасу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Ахмед Фатхи
Халықаралық карьерасы
2018 жылы әлем біріншілігіне барып, екінші турда Ресеймен ойында өз қақпасына гол соғып алды.
Кубальян
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Минью-Лима экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 209 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,61 км² шамасында. Халық тығыздығы — 19,7 адам/км².
Ахмед Фатхи
Сілтемелер
Санат:Мысыр футболшылары Санат:Мысыр Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Шеффилд Юнайтед ФК ойыншылары Санат:Халл Сити ФК ойыншылары Санат:Әл-Ахли Каир ФК ойыншылары Санат:Футболдан Африка чемпиондары
Кубальян
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Росэнхаун (Нью-Джерси)
Росэнхаун (Rosenhayn) — Нью-Джерси штатының Камберленд округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1099 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.9 км² шамасында. FIPS коды — 34-64740.
Шишменга
Шишменга — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Вологда облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кема өзенінің оң жағалауынан 54 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Унжа бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Омбы облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Нижегород облысы өзендері
Мүдделер артикуляциясы
Мүдделер артикуляциясы - шешім қабылдаушы құрылымдарға қойылатын талаптарды құрастыруға арналған саяси жүйенің бір функциясы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Ақ мия немесе у таспа шөп
Табиғатта таралуы.
Республикамыздың шығыс, оңтүстік – шығыс облыстары тауларының тастақты беткейлерінде, қорықтарда, шөл және шөлейт аймақтарда өседі. Дәрілік шикізат ретінде ақ мияның шөбі гүлдеп тұрған кезде орақпен немесе шалғымен орылып алып, кептіріліп, тездеп кептіріледі де, ұнтақталынады. Өсімдіктің улы болуына байланысты оны жинау және кептіру кезінде сақтық шараларын сақтаған жөн, яғни халат, резеңке қолғап, көзілдірік кию қажет.
Химиялық құрамы.
Өсімдіктің құрамында термопсин, гомотермопсин, пахикарцин, метилцитизин деп аталатын улы алколоидтар, сапониндер, илік заттар, аскорбин қышқылы, шайыр, эфир майлары, ал жемісінің құрамында цитизин деп аталатын улы алколоид болады.
Қолданылуы.
Мал дәрігерлігі практикасында өсімдіктің шөбі мен жемісі мал ішегіндегі гельминтті құрттарды түсіру үшін пайдаланылады. Тұнба ірі мал үшін 1:100, ал жас төл үшін 1:200 қатынаста дайындалады, яғни 1 грамм кептіріліп, ұнтақталған дәрілік зат қайнаған 1 литр суға, ал 1:200 қатынаста дайындалғанда 0,5 грамы 1 литр суға салынып тұндырылады.
Малға орта есеппен берілетін мөлшері - ірі қара мен жылқыға – 0,5 – 0,8 г, қой мен бұзауға – 0,1 – 0,2 г, 3 – 4 айлық қозыға тұнба 1:200 қатынаста жасалып, 50 – 70 миллиметрден күніне 2 рет, яғни ертеңгісін және кешкісін ішкізіледі. Осындай мөлшерде берілгенде, мал ішегіндегі гельминт құрттары өліп, қимен бірге сыртқа шығады. Сондай – ақ, өкпе мен бауырдағы құрттарды жою үшін де осы тұнба қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Бұршақтар тұқымдасы
Сан-Бенедетто-Бельбо
Сан-Бенедетто-Бельбо (San Benedetto Belbo) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Кунео провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 190 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 48 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 4 км² шамасында. Пошта индексі — 12050.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Вертинка
Вертинка — Ресейдегі өзен. Калужа облысы, Орлов облысы, Тула облысы, Брянск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2231/1164/153 орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Белёв қаласынан Упа өзені және Угра өзені өзендерін қоспағанда Калуга қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Керме
Керме – 1) үй жанындағы тұқым қабылдайтың ағаштардың (діңгектердің) арасына керіп байланған арқан; оған қонақтар мініп келген көліктерін байлайды, таң асатын, суитын аттарды басын жоғары қаратып байлап ұстайды. Көбінесе, адам көп жиналатын той-томалақта, ас берілетін кезде қолданылады. Жуылған кірді, тері-терсекті, жас етті кептіру үшін де пайдаланады; 2) құс қондыратын арқан. Түзден ұсталған тағы бүркітті шаршатып, ұйқысын қашырып көндіктіру үшін, оған томаға кигізіп, бірнеше күн бостау керілген арқанға қондырып ұстайды. Құс қозғалған сайын арқан ырғалып, бүркітті шаршатып, баулуға еріксіз көндіктіреді.
Керқұлан
Керқұлан, Пржевальский жылқысы (Equus ferus przewalskii) – тақтұяқты сүтқоректілердің жылқылар тұқымдасына жататын жабайы жылқы түрі. Кейде оны жойылып кеткен тарпаң жабайы жылқысының түр тармағы деп те есептейді. Денесінің ұзындығы 230 см, шоқтығына дейін биікт. 130 см, салм. 300 кг-дай. Биелері айғырларынан кіші. Денесін бозғылт қызыл сары түк басқан, жон арқасында ұзына бойы созылған жіңішке түкті белдік тәрізді қарақошқыл жолағы болады. Керқұланды 1878 ж. Орталық Азияға жасаған саяхаты кезінде Н.М. Пржевальский Қытайдағы Жоңғарияның шөлді аймағынан кездестіріп, терісі мен бас сүйегін Ресейге алып келген. Оны зерттеген орыс ғалымы И.С. Поляков (1845 – 1887) мұның жабайы жылқының жеке түрі екенін анықтап, Н.М. Пржевальскийдің құрметіне “Пржевальский жылқысы” деп атаған. thumb|left|250px|Керқұлан thumb|240px|left|Профиль
Сақтап қалуға әрекет
thumb|left 19 ғ-ға дейін керқұлан Қазақстанның, Моңғолияның, Қытайдың құрғақ далалы, шөлейтті-шөлді аймақтарында кең таралған. Жылқы малының білгір маманы, қытайлық қазақ ғалымы М.Қалиасқарұлының “Қазақтың жылқы шаруашылығының шежіресі” деген кітабында Керқұланға мынадай сипаттама берген: “Тұрқы 2 м, биікт. 1,5 –1,3 м, мойны қысқа, әрі жуан, жалы – тік, қысқа әрі сирек, қайратты келеді. Басы үлкен, кеңсірігі жалпақ. Танауы, астыңғы ерні мен иегіне сояуша түк өседі. Құлағы қысқа, қалың, ұшында жарты ай тәрізді ойығы болады...”. Керқұлан – өте қағылез сақ жануар. 10 – 20-дан топтанып үйір құрады. Қыс мезгілінде шағын үйірлер бірігіп қос құрайды. Олар бетеге, ақшөп, теріскен, итсигек, сексеуіл, ермен, жыңғыл, тасбүрген, селеу, дүзгенді, т.б. сүйсініп жейді. Керқұлан, көбінесе, қақ суларын ішеді. “Қағынан жеріген құлан қаңғырып өлер” деген қазақтың дана сөзі соған байланысты айтылған. Қазақстанда 1868 – 71 ж. Керқұлан ның Іле мен Қаратал өзендерінің аралығында, Ертіс өңірінде таралғандығы туралы да мәліметтер кездеседі. Бірақ 20 ғ-дың 60 – 70-жылдарынан кейін керқұлан қазақ даласында мүлде кездеспеген, кейін Қытай мен Моңғолия жерінен де біржола жойылған. Қазіргі кезде керқұлан дүние жүзінің кейбір зоол. бақтарында ғана сақталған. Керқұландарды сақтап қалу және көбейтіп, бұрынғы тарихи таралған аймақтарына қайта жерсіндіру шараларын жүргізу мақсатында Нидерланд мемлекетінде арнайы қор құрылды (1977). Керқұландарды қайта жерсіндіру жұмыстары Моңғолия жерінде де қолға алынған. Мюнхен зоол. бағында (Германия) керқұландарды қорғау, санын көбейту жұмыстары жүргізілуде. 2002 ж. осы бақтың директоры В.Хеннинг Алматыға арнайы келіп, Алматы зоологиялық бағынан таза қанды керқұлан ның “Липа” атты биесін Мюнхенге алып кетті. Керқұлан Халықаралық табиғат қорғау одағының “Қызыл кітабына” енгізілген.
Дереккөздер
Санат:Тақтұяқтылар
(601) Нертуда
Оны 1906 жылы 21 маусымда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты.
Германдықтардың құнарлылық құдайы құрметіне орай аталды.
thumb|450px|center|Нертуданың Күн жүйесіндегі орны
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
Фердинанд фон Цеппелин
Фердинанд Адольф Хайнрих Август фон Цеппелин (8 шілде 1838, Констанц — 8 наурыз 1917, Берлин) — неміс өнертапқышы және әскери қайраткері, бірінші дирижабельдерді жасаушы.
Өмірбаяны
Фердинанд фон Цеппелин жылы 8 шілде 1838 жылғы дворян отбасында Констанц қаласында туған. Оның әкесі Фридрих Вильгельм Иероним Карл, граф фон Цеппелин (1807-1886), сот приставына мемлекеттік қызметке тұрды, бұл ретте мақта облигацияларын сатумен айналысқан,, бай швейцариялық саудагер индигоның қызына Франсуазе Амелии Полине Макэр д Хоггерге (1816-1852) үйленеді. Өз ағасы, Каспар Макэрдің бақылауымен, бала үйден оқытудан өте жан-жақты білім алды. 1855 жылы ол 17ге келгенде, ол Людвигсбургтегі кадеттік училищесіне оқуға түседі. 1858 жылы лейтенант атағы берілді. Сол жылы ол Тюбинген қаласында қоғамдық-саяси ғылымдар курстарына түседі, машина жасау және химияны зерттейді.
1863 жылы Цеппелин АҚШ-қа әскери бақылаушы (бұл уақытта Оңтүстік пен Солтүстік арасындағы азаматтық соғысы болып жатқан еді) ретінде келеді. Мұнда ол алғаш рет әуе шарымен көтерілді. Бұл оқиға барлық оның одан әрі өміріне әсер етті, дәл осыдан кейін ол әуеде ұшу проблемаларын айналысуға шешім қабылдады.
Оралғаннан соң әскери қызметін жалғастырды; пруссия-австрия және франко-пруссия соғысы кезінде пруссия армиясының қатарында соғысқан. 1870-1871 жж., франко-пруссия соғысы кезінде, кавалерия офицері қызметін атқарып, Цеппелин жақсы барлаушы ретінде көзге түсті. Өз қызметі үшін ол әуе шарларын пайдаланған, олардың көмегімен қарсыластың орналасқан орындары мен әрекеттерін бақылаған. солға|нобай|305x305 нүкте|Фердинанд фон Цеппелин — Вюртембергский королі адютанты. 1874 жылдан бастап, Цеппелин ауада қалқымалы аппараттардың жобаларымен тұрақты жұмыс істеді. Сол кезде оған майор, 1884 жылы — полковник атағы берілді. 1887 ж. ол меморандумда баяндай отырып, өз идеяларын Вюртембергский короліне ұсынды. Бұл меморандумда ол үлкен ұшу аппараттарын әскери және азаматтық мақсаттарда (атап айтқанда, пошта, көлік) пайдалану үшін жоспарын құруды жеткізді. Алайда, меморандум әскери және ғылыми топтар тарапынан сынға табанды ұшырады. Дегенмен, 1888 жылы фон Цеппелин Вюртембергский королі адъютант атағын алды. нобай|438x438 нүкте|[[Вайнгартен (Вюртемберг)|Вайнгартендегі, "Цеппелин-штрассасындағы" Ф. фон Цеппелинге арналған естелік белгісі, Баден-Вюртемберг, Германия.]] 1891 жылы фон Цеппелин әскери қызметті (шені генерал-лейтенант) қалдырып, түпкілікті парашюттер құрастырумен айналысуға шешіп қабылдады. Оның көзқарасы бойынша, болашақ ауада қалқымалылар аэростаттар болуы тиіс емес еді, олар үлкен дирижабльдер болуы тиіс еді. Ол өзінің жұмысының басты назарды ұйымдастырушылық сәттеріне аудару деп ұқты, өйткені өзнің құрастыру саласында білімінің жеткілікті еместігін түсінді. Фон Цеппелин жобалары басында өткір сынға және мазаққа ұшырады, мәселен, 1894 және оның құрамдас бір-бірімен өзара біріккен аэростаттардан тұратын "әуе пойызы" бірқатар мамандар тарапынан немқұрайлы бағалауға ие болды. Дегенмен, 1895 жылы, ол оған патент алды.
1896 жылы, алайда, Цеппелин Неміс инженерлері одағының (Verein Deutscher Ingenieure (VDI)) қатарына қабылданды; комиссия оның жұмысын оң бағалады. 1898 жылы ол негізгі (базалық) капиталы 800 000 алтын марка болатын "Ауада қалқымалы жәрдемдесу акционерлік қоғамының" (Aktiengesellschaft zur Förderung der Luftschiffahrt) негізін қалады.
1900 жылы 2 шілдеде ауаға Цеппелиннің бірінші басқарылатын ұшу аппараты — LZ1 көтерілді. Іске қосу маңайында, Боден көлі ауданында жүргізілді. Іс-шараның нәтижесіздігі туралы көптеген болжамдарға қарамастан, эксперимент сәтті өтті және Цеппелин аппараты толық басқарылатынын көрсетті.
1906 жылы қаңтарда жаңа аппарат — LZ2-ді сынау басталды. Бұл бастама сәтті өткеніне қарамастан, біраз уақыттан кейін Цеппелинге мотор жабдықтардың ақауына байланысты Альгойдың маңында қонуына тура келді. Жерге түскен соң Цеппелин моторды жөндей бастады, алайда басталған дауыл аппаратты қатты зақымдады, қалпына келмейтін күйге түсті.
Сол, 1906 жылғы қазан айында, аспанға Цеппелиннің, өз есебінен салынған үшінші ұшу аппараты — Z1 көтерілді. Сынақтан сәтті өтті. Осыған байланысты Германия үкіметі ескі ангар орнына жаңасын салуға қаражат бөлді. 1908 жылы қаңтардан кейін бірқатар сынаулардан соң Z1 әскери ведомствосымен сатып алынды.
1908 жылдың жазында жаңа аппарат — LZ4-ті сынау басталған. Ол бүкіл Швейцарияның үстінен ұшып өтіп, ал содан кейін қайтадан Германияға оралды. Алайда, бұған дейін бүкіл әлем шулаған триумфальдық ұшудан бұрын, газ жарылып, аппарат қирап қалды. Тек әртүрлі қайырымдылық көздерден жасалған жалпы сомасы 5,5 млн марка Цеппелинге жұмыстарын жалғастыруына мүмкіндік берді.
1909 жылы фон Цеппелин Luftschiffbau-Zeppelin, GmbH негізін қалады. Сол жылы көктемде ол өзінің кезекті дирижаблімен 1100 км-ді 38,5 сағатта ұшып өтті. Осы табысы үшін ол кайзер Вильгельм II резиденциясына салтанатты түскі асқа шақырылды.
Қысқа уақыт ішінде ол өз дирижабеліне бірқатар кезекті сынақтар өткізді. Оның жетістіктері әскери ведомстволар жағынан көңіл тартты және "Саксония" («Sachsen») класындағы үш аппарат, кейін олардың бірі Вена-дан Баденға дейінгі арақашықтықты 8 сағаттан кем уақытта ұшып өткен соң сатып алынды. 1912 жылғы қазанда ӘТФ L-1 аппараты оның мүмкіндіктерін флотпен бірлескен жұмыста сынау үшін сатып алынды. Дирижабльде 20 000 м3 ішіне құйылған сутегі болды және үлкен қашықтыққа — Фридрихсхафеннен Гельголандқа, яғни бүкіл Германияға ұзақ ұшу жасай алды. Келесі, 1913 жылы, ВМФ тағы бір аппарат — L-2-ні сатып алды. Оның көлемі одан да үлкен (27 000 м3) және моторлық қуаты 180 ат күші болған.
Бірақ Цеппелин дирижаблі тек әскери ғана емес, азаматтық мақсаттарда да қолданылды. Мәселен, 1914 жылы 1588 ұшу кезінде олар 34 028 жолаушыларды тасымалдады.
Бірінші дүниежүзілік соғыс уақытында Цеппелин дирижаблін әскери операцияларға қатысу үшін герман әскери қолбасшылығы қолданды, бірінші кезекте барлау үшін: аппараттар бұлтта ұзақ уақыт бойы қалқып, қарсыласына көрінбей тұра алды. Рас, олар өздерінің артиллериялық қарудың осалдығын көрсетті (олардың жылдамдығы мен ептілігі снарядтармен зақымдануды болдырмау үшін анық жеткіліксіз болды). Дегенмен, Цеппелин дирижабльдермен жұмысын өзі қайтыс болғанға дейін жалғастырды, ол 1917 жылғы наурыз айында қайтыс болды.
Отбасы
Ресей империясының тумасы, оңтүстік-шығыс Ливониядағы дворяндардан шыққан баронессе Изабелле фон Вольфке (1846-1922) үйленді. Некеде дүниеге жалғыз қызы — Хелена (Хелла) фон Цеппелин (1879-1967) келген, ол тұрмысқа 1909 жылы Александр фон Брандштейнға (1881-1949) шықты. Изабелланың немере қарындасы, София фон Вольф (1840-1919), Цеппелиннің інісі (1842-1906) тұрмысқа шықты, ол тарихшы, банкир және қонақ үй бизнесінің иесі болған, ерлі-зайыптыларың төрт ұлы болған. Ұрпақтары баған Цеппелиннің әйелдер және ерлер желісінен бүгінгі күнге дейін бар.
LZ-1
солға|нобай|240x240 нүкте|Фон Цеппелиннің бірінші ұшу аппараты — LZ-1. Цеппелин салған бірінші ұшу аппараты (LZ-1 — немісше Luftschiffbau Zeppelin, "Цеппелиннің әуе кемесі") қатаң конструкциялы корпусты дирижабль болатын және сигара тәрізді корпусының ұзындығы 128, диаметрі 11,7 м. Орталық бөлігінің ұзындығы 96 метр және 24 қабырғалы "цилиндрді" құрады. Тұмсық және жемшөп ұшы бірдей мөлшерге ие болды, эллипс тәрізді пішіні мен ұзындығы 16 метр болды. Дирижабль қаңқасы жеңіл қорапты фермалардан құрастырылды, мөртабан басылған тесіктері бар алюминий белдеулерін жабыстырып құрастырған. Қаңқа, бір-бірімен өзара стрингермен байланысқан, көлденең 16 күш беретін сақина пішінді фермалық шпангоуттардан тұрады. Шпангоуттар бір-бірімен арқанмен керілген және көлденең қалқалармен құрады, олар корпусты 17 бөліктерге бөледі. Қаңқа лакпен жабылған мақта матамен қапталған. 15 бөліктерінде ұзындығы 8 метр және ұзындығы 4 метр болған, жалпы көлемі 11 300 м3 шар пішінді баллондарды сутегімен толтырған. Газ баллондары келген бір қабатты мақта-мата резеңкеленген маталар дайындалды газ өткізбеуін азайту үшін лакпен сіңірілген және олардың сақтандырғыш клапандары болған. Сондай-ақ, тағы дирижабльдің маневр жасауына арналған бес клапанмен жабдықталған. Оларды түсіру кезінде сутегіні өшіктіру үшін пайдаланылған.
Дирижабль "Даймлер" фирмасында жасалған екі мотормен жабдықталған. Бұл ретте олардың жалпы қуаты небәрі 16 ат күшінен тұрады және олар 21,6 км/сағ (немесе 6 м/с) жылдамдыққа дейін үдетуге мүмкіндік берді. Төменнен - дирижабльге екі гондолдармен (ол жалпы салмағы 220 кг, олар бос), қаңқасы астында көпір ұзындығы 50 м, қатаң бір-бірімен бекітілген. нобай|300x300 нүкте|LZ2 дирижаблі (1905 ж.). Бірінші сынақта түрлі ақаулар болған, бұл LZ-1 барлық мүмкіндіктерін көрсетуге мүмкіндік бермеді. Жылдамдығын 28,1 км/сағ-қа қол жеткізуге мүмкіндік берген дирижабльдің екінші және үшінші ұшыру тек 1900 жылғы қазанда жасалды.
LZ-2 және LZ-3
1906 жылдың басында фон Цеппелин өзінің екінші аппараты — LZ2-ді ауаға көтерді. Бірінші дирижаблмен салыстырғанда, жаңа қаңқа берік және бір мезгілде жеңіл, бұл ретте әрбірінің қуаты 85 а. к. екі мотормен жабдықталған. Дирижабль төрт үш қалақты әуе бұрандалармен жабдықталған. 1905 жылғы бірінші ұшыру кезінде, алайда жүзбелі эллингтен шығару кезінде аппарат құлап, тұмсығымен суға, содан кейін оны Швейцария жағалауына орналастырды. Бірінші ұшыру 1906 жылдың қаңтар айында орын алды, алайда ол да сәтсіз болып шықты: күшті желмен дирижабль бір жағына құрлық жағына қарай ауытқи берді; ең алдымен алдыңғы руль бағыттары, содан кейін тағы бір қозғалтқыш істен шықты. Цеппелин жерге табысты қона алды, аппаратты кері эллингке жүргізе алмады, соңғысы ашық аспан астында қалдырылды және түнде жел қиратып тастады.
Сәтсіздіктерге қарамастан, Цеппелин жұмысын жалғастырды және сол жылы қазан айында, 1906 жылы аспанға өзінің үшінші дирижаблін — LZ3-ті көтерді. Ол қуаты 85 а. к. бар екі қозғалтқышпен жабдықталған, сонымен қоса, дирижабль төрт көлденең стабилизаторлармен жабдықталды, араларында басқару рулі болған (әр жағынан 3-еуден). Аппаратты тік бағытта басқару мақсатында корпусының екі тарапынан орнатылған 4 арнайы руль қарастырылған.