cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Саля (Пьян тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нижегород облысы өзендері Санат:Чувашия өзендері Санат:Мордовия өзендері Санат:Жоғарғы Еділ су алабы өңірі өзендері
Сан-Микеле-ди-Ганцария
Сан-Микеле-ди-Ганцария (San Michele di Ganzaria) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Катания провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 4743 адамды құрайды. Халық тығыздығы 190 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 25 км² шамасында. Пошта индексі — 95040.
Елді мекеннің қамқоршысы — Архангел Михаил. Жыл сайынғы мерекесі — 29Қыр.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Ковачево (Пазарджик облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 534 адамды құрайды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пазарджик облысының елді мекендері
Ковачево
Никола-Ёль
Никола-Ёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Велью өзенінің оң жағалауынан 87 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені бастауынан Шердино ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Невада (Миссури)
Невада (Nevada) — Миссури штатының Вернон округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 23.3 км². FIPS коды — 29-51644.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 8327 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Вернон округы (Миссури)
Алексис Салемакерс
Алексис Салемакерс (Alexis Saelemaekers; 27 маусым 1999, Беркем-Сент-Агам, Бельгия) — бельгиялық футболшы, Бельгия Ұлттық футбол құрамасы мен "Милан" клубының жартылай қорғаушысы.
Клубтық
"Андерлехт" клубының түлегі. 2018/19 жылғы маусымда кәсіпқой карьерасын бастады.
2020 жылдың басында "Миланға" жалға берілді. Сол жылы жазда "Миланға" түпкілікті ауысты.
Құрама
2020 жылы 8 қазанда Бельгия құрамасы сапындағы тұңғыш ойынын өткізді.
Лужникидегі трагедия
"Лужникидегі трагедия" деген атпен тарихта қалған 1982/83 жылғы УЕФА кубогынның 1/16 финалындағы "Спартак" - "Харлем" матчы. Матч Мәскеудегі В. И. Ленин атындағы орталық стадионда өтті. Матчтың соңғы жағындағы топалаңда 66 адам мерт болды.
Алексис Салемакерс
Сілтемелер
Санат:Бельгия футболшылары Санат:Бельгия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Андерлехт ФК ойыншылары Санат:Милан ФК ойыншылары
Лужникидегі трагедия
Кеңес бұқаралық ақпарат құралдары бұл құрбандар саны жайлы 1989 жылы ғана нақты ақпарат берді.
Матч
Матчтан бір күн алдын қар жауды. Ал ойын болатын күні ауа температурасы -10 градусқа дейін төмендеді. Бұл ең суық астана саналатын Мәскеудің өзінде қазан айында сирек болатын ауа райы. Суық күнде матч тамашалайтындар аз болғандықтан, 80 мың билеттің тек 16 мыңы ғана сатылды. Ол кезде стадионға шатыр жоқ еді, стадион қызметкерлері тек екі трибунаны ғана қардан тазалап үлгерді.
Матчтың бас жағында "Спартак" есеп ашты. Ал екінші таймда ойын тіпті солғындап кетті. Суыққа тоңған жанкүйерлер қызықсыз матчтан жалығып, біртіндеп үйлеріне қайта бастады. Қайтқан жанкүйерлердің көбі жақын жердегі метроға төтелеп жету үшін С трибунасындағы 1-ші баспалдақ арқылы стадионнан сыртқа шықты.
Тағы бір деректерде баспалдақтан түсіп келе жатқандар арасында бір кішкентай қыз құлап қалған, соны тұрғызам деп бірнеше адам бөгелген. Бірақ артынан келе жатқандар тоқтай алмай, бір-бірінің үстіне құлаған.
Кейін осы іс бойынша сот қозғалып, стадион директоры В. А. Кокрышев пен комендант Ю. Л. Панчихин кінәлі деп табылды да, үш жылдан жазаға кесілді. Бірақ КСРО-ның 60 жылдығына орай берілген амнистияға Кокрышев ілікті, ал Панчихиннің жазасы екі есе жеңілдетілді.
Кеңестік басылымдар бұл трагедия жайлы жақ ашпады. Тек матчқа шолу жасады да қойды. Тіпті "Харлем" футболшыларының өзі бұл трагедия жайлы жеті жылдан соң ғана естиді.
Кейін қаза болған 66 адамға арнап ескерткіш тұрғызылды. -
Сілтемелер
Санат:1982 жылғы футбол Санат:Спартак Мәскеу ФК ойындары Санат:УЕФА Еуропа Лигасы Санат:Харлем ФК ойындары
Марина Максимова
Марина Максимова – журналист. .
ҚазҰУ-дың журналистика факультеті мен ҚМЭБИ-дің саясаттану факультетін үздік тәмамдаған.
Марина Қаскелеңдегі аудандық газет редакторының орынбасары, республикалық «Советы Казахстана» басылымының парламенттік шолушысы, КТК мен «ГалаТВ» редакторы, «Оңтүстік Астана» ТРК тележобалар жетекшісі, «Алматы» ТРК бағдарламалар департаментінің бас редакторы қызметтерін атқарған. Халықаралық «Бархатный сезон» (2002 жыл, Ялта), республикалық «Жүректен жүрекке» (2003, Алматы) байқауларының авторы.
Жасөспірімдер нашақорлығы туралы «Подранки» кітабының мен Орталық Азия журналистеріне ВИЧ/СПИД мәселелерін жазу (ЮНЕСКО) жөніндегі тұңғыш мультимедиялық кітаптың авторы. ЮНЕСКО-ның ВИЧ-СПИД жөніндегі тренингтерінің оқытушысы. Қазіргі уақытта «Әділет әлеуметтік-қоғамдық құрылымы» қорының президенті.
NGC 199
NGC 199 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1862 жылы 24 қыркүйекте Генрих Луи д’Арре астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 199 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 2382, UGC 415, MCG 0-2-111, ZWG 383,58.
Полиметалл
Полиметаллдың өндірістік кендері бағалы құраушылар мөлшеріне қарай бай, орташа, кедей деп, ал металдарға шаққандағы қорына байланысты кіші (100 — 200 мың т), орташа (200 — 500 мың т) және ірі (млн. т-дан асатын) болып бөлінеді. Бастапқы Полиметалл кентастары гидротермалды ерітінділерден кристалданып, докембрийден кайнозойға дейінгі қышқыл құрамды жанартаутекті және карбонатты тау жыныстарында кездеседі. Полиметалл кентастарын сыйыстырушы тау жыныстарында хлориттену, серициттену, кварцтену процестері байқалады. Полиметалл кентастары 50 — 100 м тереңдікке дейін тотығады. Кентас минералдарының шоғырлануына қарай Полиметалл кентастары тұтас және сеппе; бастапқы кейпінің өзгеруіне байланысты сульфидтік, тотыққан, аралас; пайдалы құраушылардың мөлшері мен сипатына қарай қорғасынды, мырышты, мысты-қорғасынды-мырышты, қалайылы-қорғасынды-мырышты, күшәла-мырышты болып бөлінеді. Полиметалл кентастары денелерінің ұзындығы бірнеше м-ден бірнеше км-ге дейін созылып, қабат, линза тәрізді иірімдер, штоктар, желілер, түтік пішінді келеді, ал жатыс жағдайы жайпақ, тік, үйлесімді, қиып өтетін болып келеді. Полиметалл кентастары ашық және шахта әдістері бойынша өндіріліп, флотациялық пен флотациялық-гравитациялық әдістермен байытылады. Байытудан көбіне 40 — 70%-ы қорғасын және 40 — 60% мырыш пен мысы бар екі түрлі концентрат алынады. Өзге бағалы құраушыларды металлург. өңдеу кезінде бөліп алады.
Қазақстанда Полиметалл кентастарының ірі кендері шығыста (Риддер, Зырянов, Белоусов, Орлов, Николаев, Тишин, Малеев), Сарыарқада (Ақбастау, Ақжал, Құсмұрын, Алаайғыр, Қарағайлы, Жайрем), Қаратауда (Ащысай, Мырғалымсай, Байжансай, Шалқия), Жетісу Алатауында (Текелі, Көксу), т.б. жерлерде орналасқан. Полиметалл кентастарының дүниежүзі бойынша ірі кен орындары: Канададағы Пайн-Пойнт (13 млн. т), Салливан (8 млн. т), Австралиядағы Брокен-Хилл (6 млн. т). Одан басқа АҚШ, Перу, Испания, т.б. елдерде Полиметаллдың бай қорлары бар.
Дереккөздер
«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, VII том
Санат:Қазақстан табиғаты
Бумеранг
нобай|Бумеранг Бумеранг (boomerang) — лақтырып ататын ағаш гүрзінің бір түрі. Алғаш рет Ежелгі Мысырда, Оңтүстік Үндістанда, Оңтүстік-шығыс Азияда соғыс және аңшылық құралы ретінде пайдаланылған. Аустралиялық жергілікті тайпаларда қайтып оралатын бумеранг кең тараған. Бұл Бумерангтар имек пластина түрінде, астынғы беті тегіс, үстіңгі беті дөңес болып жасалынады.
[https://kk.warbletoncouncil.org/bumeran-1988#menu-2 Бумеранг әртүрлі материалдардан жасалған қару болуы мүмкін, олардың арасында: ағаш, алюминий, пластик, картон және т.б. Бумерангтың өлшемі шамамен 50 сантиметрді құрайды және оның құрылымының ортаңғы бөлігінде қисық сызығы бар, ол доғал бұрыш түрінде және әр түрлі қисық жүздерден тұрады, әр түрлі бумеранг пішіндері пайда болады: V, W және, жұлдыз тәрізді көптеген жүздері бар кейбір қарулар.]
Остерби (Шлезвиг-Фленсбург)
Остерби (Шлезвиг-Фленсбург) (Osterby (Kreis Schleswig-Flensburg)) — Германия Федеративтік Республикасының Шлезвиг-Гольштейн жерінде орналасқан муниципалитет. Шлезвиг-Фленсбург ауданының құрамына енеді.
Бумеранг
Бумеранг шайқаста және аң аулауда пайдаланылды, сондықтан бумерангтың негізгі функциялары жауды есеңгіретіп, қудалау, сондай-ақ ұсақ жануарларды өлтіру.
Остерби (Шлезвиг-Фленсбург)
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 341 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 12,35 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 01 0 59 151. Муниципалитеттің басшысы — Арнольд Номмензен.
Бертков
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 319 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006). Алып жатқан жер аумағы 12,56 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 90 055. Муниципалитеттің басшысы — др. Зигфрид Лиммер.
Бумеранг
Санат:Серіппелі қарулар Санат:Суық қарулар
Остерби (Шлезвиг-Фленсбург)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шлезвиг-Гольштейн елді мекендері
Бертков
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Бұрыштама добы
200px|right|thumb|Бұрыштама добы ойналуда
Футбол ережелерінің 17-ші ережесі — бұрыштама соққысының орындалу тәртібін реттейді.
Анықтамасы
Бұрыштама добы ойынды жалғастыру тәсілі болып табылады. Бұрыштама добы келесі жағдайда анықталады. Доп қорғанушы команда ойыншысын жанай отырып, қақпа сызығын жер бетімен немесе ауамен қиып өткенде, алайда 10-шы ережеге сәйкес гол салынбаған жағдайда, бұрыштама добы белгіленеді. Қарсылас командаға бұрыштама соққыдан салынған доп, гол болып есептелінеді. Өз командасына бұрыштама соққыдан салынған доп, гол болып есептелінбейді.
Орындалу тәртібі
thumb|upright|Бұрыштама соққысы орындалуда
Бұзушылық және жазалау
Санат:Футбол ережелері
Сядай-Яха (Байдарата-Яха тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Кефалогематома
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Патология
Маңғытай
Маңғытай — Орта жүз ішіндегі қоңырат тайпасының құрамындағы ру. Маңғыт, қытай бірлестіктерінен тұрады. Маңғыттар 14 ғ-да Едігемен бірге қазақ жеріне келген. Алғашқыда олар Ұлытау, Кеңгір өңірін мекендеп, кейін Ташкент маңына ойысқан. Едіге мен Ақсақ Темір қақтығыстарының бірінде олар көп шығынға ұшырады. Ал қалғандары қытай руының көсемі Саңғылдың ұйымдастыруымен бірігіп Маңғытай руына айналды. Маңғытайлардың бір бөлігі қоңыратттың құрамына, қалған бөлігі құраманың құрамына енді.
Дереккөздер
Санат:Қазақ рулары
21 желтоқсан
21 желтоқсан — Григориан күнтізбесінде жылдың 355-ші күні (кібісе жылдарда 356-шы). Жылдың аяғына 10 күн қалады.
Мерекелер
200px|right
Сыртқы сілтемелер
Санат:21 желтоқсан
Кіші Лоптюга
Кіші Лоптюга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мезень өзенінің сол жағалауынан 631 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 65 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мезень өзені сағасынан Малонисогорская ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шенет
Шенет – Нұра алабындағы ағынсыз көл.
Географиялық орны
Ақмола облысы Целиноград ауданының орталығы бөлігінде, Нұра өзенінің сол жақ жағалауында, Астана қаласының оңтүстік-батысында 65 км жерде, теңіз деңгейінен 334,8 м биіктікте орналасқан.
Гидрографикасы
Аумағы 5,7 км2, ұзындығы 4,7 км, енді жері 1,5 км. Жағалау бойының ұзындығы 3,7 км. Су жиналатын алабы 593 км2. Жағалауы көлбеу келген, түбі тұнбалы. Жағасында қамыс, құрақ өскен. Қар, жер асты суларымен толығады. Суы тұщы. Мал суаруға пайдаланылады.
Санат:Целиноград ауданы көлдері Санат:Нұра су алабы
Сәулебек Бәйбекұлы Асылхан
Сәулебек Бәйбекұлы Асылхан (6.2.1949 жылы туған, қазіргі Алматы облысы Ақсу ауданы Қарашілік ауылы) - актер, режиссер, педагог, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (1998).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан режиссёрлері Санат:1949 жылы туғандар Санат:Қазақстан актерлері Санат:Қазақстан педагогтары
Қанатсыздар
Қанатсыздар (Apterygiformes) — үлкендігі тауықтай, салмағы 2—3 кг келетін қанатсыз құстардың бір отряды. Негізгі белгілері: мойны мен аяғы қысқалау, тұмсығы ұзын. Тыныс тесігі тұмсығының дәл ұшында, құйрықсыз. Жаңа Зеландияда тіршілік етеді. Көбінесе насекомдармен және құрттармен, кейде өсімдіктермен де коректенеді. жұмыртқасының салмағы 450 г, ұзындығы — 12—14 см.
Дереккөздер
Санат:Қанатсыздар
Ныдыб
Ныдыб (Надыб, Надыс) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сысола өзенінің оң жағалауынан 406 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 82 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Арабат бұғазы
Арабат бұғазы (Промоїна, Арабатська протока) — Қырым түбегінің Крячин аралы мен Арабат белі арасындағы бұғаз. Бұғаз Сываш шығанағын Азов теңізінің қалған бөлігімен байланыстырады.
Бұғаздың орташа ені шамамен 100 м, Азов теңізімен байланыс аймағында бұғаз 150 м-ге дейін кеңейеді, ұзындығы 6 км.
Ұзақ уақыт бойы бұғаз орнында Сываш пен Азов теңізі арасында тұрақты су алмасу болған жоқ, су алмасу Жіңішке бұғазы арқылы жүзеге асырылды. Одан кейін су көрсеткішінің нөлден жоғары деңгейі 1,6 м жоғары көтерілген жағдайда болашақ бұғаздың орнындағы шұқырды су баса бастады. Арабат белінде орналасқан теміржол бойымен ұзақ уақыт бойы  құрылыс үшін құм Жіңішкеге және Украинаның басқа қалаларына тасымалданды. 1970 жылы наурызда желдің жылдамдығы 30-35 м/с болатын теңіз дауылы кезінде мүйістің солтүстік бөлігін шайып кетті. Қалыптасқан бұғаз арқылы Азов теңізінің суы Сываш шығанағына құя бастады.
Ресейдегі азамат соғысы кезінде қызылдар мен ақтар арасындағы майдан шебі ұзақ уақыт бойы шұқыр бойымен өтті.
Бұғаздың жағалауында елді мекендер жоқ.
2022 жылдың ақпанында Ресейдің Украинаға басып кіруі кезінде бұғаз арқылы өтетін автокөлік көпірі жарылды. Жарылыс салдарынан Украина Әскери-теңіз күштерінің матросы Виталий Скакун қаза тапты. Кейіннен оған қайтыс болғаннан кейін «Украина Батыры» атағы берілді.
Дереккөздер
Санат:Азов теңізі бұғаздары Санат:Херсон облысы бұғаздары
Kool Savas
Kool Savas — түрік тектес неміс рэпері. Қазіргі кездегі аты – Саваш Юрдері.
Өмірбаяны
1975 жылдың 10-ақпанында Ахен қаласында дүниеге келген. 1987 жылы әкесімен Берлинге көшіп кетті.
Шығармашылық жолы
Рэпердің карьерасы Warum rappst du? өлеңінен басталған. Басында ол өлеңдерін JUKS деген лақап атпен айтқан. Сол кезде оның аты Батыс Берлинда атақты бола бастады. 2001 жылы ол “Put da needle to da records” дыбыс жазу компаниясынан кетті. Кеткеннен кейін Kool Savas Germany von der klan мен қосылып бұрынғы лейбліне қарсы Diss шығарады. 2002 жылы оның алғашқы альбомы сол кездегі өзінің "Optik Records" атты дыбыс жазу компаниясында шығады. Альбомның аты “Der Beste Tag Meines Lebens” болды. Kool Savas көптеген рэпер және әншілермен жұмыс жасады. Мысалы: AZAD, Curse, Moses Pelham, Samy Deluxe, RZA, J-luv, Lumidee, Bligg, Eko Fresh, Jadakiss, Kanye West, Kurupt, Engin, Xavier Naidoo. Онымен DJ Nicon, Melbeatz, Ercandize, Caput, Amar, Sinan, Dina Rae und Moe Mitchell сияқты әншілер контракт жасаған. 2005 жылы ол өзінің інісін рэп әлемінде тексеріп көреді. Kool Savas 1997 жылы Kardesler фильмінде түсті. Ол Ахмедтің рөлін сомдады.
Дереккөздер
Санат:1975 жылы туғандар
Гюитр
Гюитр (Guîtres) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Либурн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,02 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33198, пошта индексі — 33230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1653 адамды құрады. Халық тығыздығы — 329,28 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Барнум Браун
Барнум Браунның аса маңызды ашуылуларыныың басым бөлігі Америкалық табиғи тарих мұражайымен тікелей байланысты. Бұл палеонталогия бөлімінде ол 45 жылдан астам уақыт жұмыс атқарған. 1897-1910 жылдар аралығында Браун куратордың ассистенті болып жұмыс істеді. Ал 1910-1926 жылдар аралығында кіші куратор жұмысын істеген және 1926-1942 жылдар аралығында бөлім кураторы болған. Өзінің кураторлық мансабын артында сақтай отырып, жұмыстан шығуға тиіс болса да, Браун одан кейін жиырма жылға жуық мұражаймен тығыз байланысты өмір сүрді.
Дереккөздер
Санат:Зоологиялық таксондар авторлары Санат:12 ақпанда туғандар Санат:1873 жылы туғандар Санат:5 ақпанда қайтыс болғандар Санат:1963 жылы қайтыс болғандар Санат:Нью-Йоркте қайтыс болғандар Санат:Алфавит бойынша ғалымдар
Рут Тейтельбаум
Рут Тейтельбаум —  (1924-1986) ЕНЫАЦ (ENIAC) компьютерінің алғашқы бағдарламаушыларының бірі.
Оның қыз кезіндегі тегі Лихтерман болды. Рут Тейтельбаум Нью-Йорк штатында орналасқан Хантер колледжін бітіріп, математикадан бакалавры дәрежесін алды. Мур атындағы электротехникалық мектебі Рутты баллистикалық мәселелерді шешу үшін жұмысқа шақырылады. Кейінірек, ЕНЫАЦ электронды-есептеуіш машинасының алғашқы алты әйел-бағдарламашылардың бірі болып таңдалды. Онда, Марлин Мельцермен бірге Тейтельбаум Аналогты технологиясын қолдана отырып, баллистикалық траектория теңдеулерін есептеу бағытына жауапты болды. бөлігі болды. Олар өздерін және басқа жұмыскерлерді ЕНЫАЦ машинасында қолданатын функцияларға үйретті және баллистикалық бағдарламалық жасақтаманы дайындауға көмектесті. 1946 жылы ЕНЫАЦ компьютері көпшілікке және баспасөзге жарияланады. Соғыстан кейін, Тейтельбаум ЕНЫАЦ-пен бірге Абердин қаласындағы сынақ полигонындағы баллистикалық зертханасына барып, сол жерде екі жылдай ЕНЫАЦ бағдарламашыларының келесі тобын оқытуға қалды.
1986 жылы Рут Тейтельбаум Далласта (Техас) қайтыс болды.
Кинжир (Дудета тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым бастауынан Ачинск қаласына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Қаздар
Қаздар (Anserinae) — Қазтәрізділер отрядына жататын құстардың тұқымдас тармағының бірі.
Қаздардың түрлері
Сұрала қаз (Anser fabalis) — Америкада болады; бұған сұрала қаз, шолақтұмсық қаздар жатады.
Австралия қазы (Cereopsinae) — денесінің ұзындығы 90 см, қанаты — 55 см ірі құс, Австралияда (Тасманияда, Австралияның оңтүстігінде, Викторияда) тіршілік етеді; балапанын 30 күн басып шығарады. Австралия қазы тек шөппен қоректенеді.
Тепкішекті қаздар (Ріесtopterinae) — көбінесе Африка мен Мадагаскарда кездеседі, бұлардың түрлері —16. Басқа жерге көндікпейді, қолға үйренгенімен көбейе алмайды.
Ақ қаз (Chen hyperboreus) — денесінің ұзындығы 86 см, қанаттары — 160 см. Ересектерінің түсі — ақ, жас түрінікі— шұбар болады; кездесетін жерлері — Американың солтүстік-батысы мен шығысы; бұрынғы КСРО-да — Чаун түбегінен бастап Беринг бұғазына дейінгі жерлер. Ақ қаз көктемде өсімдік тамырымен, жазда шөппен, ал күзде тундрадағы өсетін түрліше жидектермен коректенеді; сонымен қатар тұщы сулар мен теңіздегі түрліше майда жәндіктерді жейді. Қолға тез үйренеді.
Нил қазы (Chenalopex aegypticus) — көбінесе Африканың, кейде Еуропаның оңтүстігінде мекендейді;
Тауық қаз (Cereopsis novaehollandiae) — денесінің ұзындығы 90 см, қанаты — 55 см, еті дәмді;
Сұрала қаз (Anser anser) — бұл қазіргі кездегі асыранды қаздардың ататегі. Мұның арқа жағы сұр-қоңырқай, ал бауыры сарғыш-сұр түсте болады. Денесінің ұзындығы 98 см, екі қанатының ұзындығы—170 см. Сұрала қаз құрлықта қоректеніп, сонда тіршілік етеді деуге болады. Олар өсімдіктердің бүршіктерімен, жапырақтарымен, тұқымдарымен қоректенеді. Сұрала қаздың жастары 5—6, ал егделері 14-ке дейін жұмыртқа тауып, балапанын 28 күн басып шығарады. Жастарының еті өте дәмді, мамығы асыранды қаздікінен де құнды болады.
Дереккөздер
Санат:Қазтәрізділер
Элдрич (Миссури)
Элдрич (Aldrich) — Миссури штатының Polk округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 81 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.4 км² шамасында. FIPS коды — 29-00568.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Көктау (төбе, Шет ауданы)
Көктау – Ақдала қонысының оңтүстік-батысындағы төбе. Қарағанды облысы Шет ауданында орналасқан. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 2,5 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км. Жер бедері биік төбелі қырқалардан етегіне қарай бірте-бірте аласа жазыққа ұласады. Солтүстігінде Сусызтау тауы, шығысында Айбат тауы, оңтүстік-шығысында Күзек төбесі (503 м) мен Ағашжайлау тауы, батысында Бесбақыр, Балшық, Көр (430 м) төбелерімен Көкбұлақ бұлағы орналасқан. Девон жүйесінің төменгі және ортаңғы бөлімі жыныстарынан түзілген. Сортаңды қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, көкпек, бұталар өседі. Қарақұйрық пен ақ бөкеннің жазғы жайылымы.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төбелер Санат:Қарағанды облысы географиясы Санат:Шет ауданы
Берне (Франция)
Берне (Berné) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Морбиан департаментінде орналасқан. Понтиви округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 34,77 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 56014, пошта индексі — 56240.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Морбиан департаментінің коммуналары
Қытай мифтері
Қытай мифологиясы — мифологиялық жүйелер жиынтығы: ежелгі қытай, даосизм, буддизм, сондай-ақ кейінгі халық мифологиясы. Бес мың жыл бұрын пайда болған Қытай тұрғындарының сенімдері әрдайым логикалық негізге ие бола бермейді, сондықтан оларды мифтер деп атайды, ал оларды зерттейтін ғылым – мифология. Негізгі мифтік кейіпкерлер төменгі дәрежелі тіршілік иелері қызмет ететін императорлар ретінде әрекет ете бастады. Қытай мифологиясында барлық кейіпкерлер жануарлармен тығыз байланысты. Барлық құдайлар мен жындар мінез-құлық белгілі бір тіршілік иелерімен анықталады.
Қытай мифологиясының ерекшеліктері
Қытай мифологиясының ерекшеліктері – нақты тұлғалар мен ойдан шығарылған мифтік кейіпкерлердің араласуы мен нанымдардың өмір салтымен ажырамас байланысы. Барлық мифтік кейіпкерлерге қарапайым адамдарға тән қасиеттер беріледі және әр құбылыста Құдайдың араласуы байқалады. Мифтер арқылы адамдар айналасында болып жатқан түсініксіз нәрселер мен оқиғаларға деген көзқарасын жеткізеді. Олар әлі күнге дейін құдайлар мен мифтік тіршілік иелерін құрметтейді және ғибадат етеді, олардың құрметіне мерекелер мен карнавалдар – әлемнің түкпір-түкпірінен адамдарды қызықтыратын таңғажайып шоулар өтеді.
Қытай мифтері
Мифтердің пайда болуы жер бетіндегі барлық тіршілік иелерінің шығу тегін түсінуге және түсіндіруге тырысумен байланысты. Қытайлықтардың алғашқы мифтері аңыздармен және хаостан ғаламның пайда болуымен байланысты. Олар хаос екіге – су мен жерге бөлінген сәтті әлемнің бастауы деп санайды. Ұлы құдай Пангу – төрт элементті жаратқан және жер бетіндегі барлық тіршіліктің ұрпағы болған құдай. Жел мен жаңбыр оның күрсінуінен, ал дем шығарудан найзағай пайда болды деп есептелді. Ол қайтыс болғаннан кейін оның аяқ-қолдары бес тау жотасына айналды, ағаштар мен шөптер шаштан өсіп, адамдар оның денесінде тұратын паразиттерден пайда болды.
Қытай мифтік тіршілік иелері
Қытайдың байырғы мәдениеті олардың өмірінде рухтар мен мифтік тіршілік иелерінің міндетті түрде болуымен ерекшеленеді. Ежелгі уақытта адамдар әлем тек таулар мен өзендерден тұрады деп сенген, ал жер бетіндегі қалған нәрселер маңызды болмаған. Олар тауларда тау рухтары өмір сүреді деп сенді – дене құрылымы бұзылған жағымсыз тіршілік иелері. Сенімдерге сәйкес, ең маңызды рух Тайшан тауының ең түбінде өмір сүрді. Өлгеннен кейін жандар осы құдайға бағынады деп сенді.
Су кеңістіктерінде ерлер мен әйелдердің рухтары санатына бөлінген тіршілік иелері тұрады. Сонымен қатар, қытайлар суға батқан адам су астындағы рухқа айналады және олар адамдарға қамқор болу үшін шақырылды деп сенді. Элементтердің су иесі Лунван – үлкен өлшемдердің мәні. Оның қарамағында үш элементтің құдайлары болды – жел, күн күркіреуі және жаңбыр.
Айдаһарлар
Қытай мифологиясында олар аспан құдайы мен оның жердегі губернаторының билігінің бейнесі. Айдаһар жердің төрт элементінің – оттың, судың, жердің және ауаның күшін білдіреді деп саналады. Ежелгі заманнан бері айдаһар адамдардың игілігі үшін қызмет етеді, сондықтан оның тұрмыстық заттар мен интерьердегі бейнесі үйге әл-ауқат әкеледі және байлық пен өркендеудің жиналуына ықпал етеді деп сенген.
Ежелгі қытай тарихында айдаһар өмір жасының шектеуі барлардың арасында жер бетінде өмір сүре алмайды деп есептелген. Сондықтан ол аспанға ұшып кететін немесе көлдер мен су қоймаларының түбіне тығылатын. Дінде айдаһарлар құрметті орынға ие болды, егер олар аспан мен құдайлардың хабаршысы деп саналса, онда императорлар жердегі айдаһарлардың ұрпақтары деп аталды.
Айдаһарлардың анасы – айдаһарлардың ішіндегі ең маңызды тұлға, аңыз бойынша, кедей отбасынан шыққан қарапайым қыз болған. Ол сопақша пішінді ақ тасты тауып алып, оны өзімен бірге алып кеткен. Осы тастан бес жылан шығып, оның бақылауымен үлкен айдаһарларға айналған. Бұл қыздың құрметіне салынған бірнеше ғибадатханалар қазіргі заманға дейін сақталған, ол қазіргі әлемде балалар мен ата-аналардың қамқоршысы ретінде кең танылған. Оның құрметіне айдаһардың көптеген түрлерінің атауларында "лун" бөлшегі бар.
Шамнье-е-Реяк
Коммунаның INSEE коды — 24100, пошта индексі — 24360.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 496 адамды құрады. Халық тығыздығы — 24,31 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Төңкеру
Төңкеру Сездің негізгі мағынасы — бір нәрсенің астын үстіне қарату, аударып тастау. «Ол ауылдың ортасына Исабайдың келісін төңкеріп, үстел қып, мәжіліс ашты» (I. Жансүгіров, Шығ. жин.). Біз түсіндірме сөздік берген түсінікті өзімізше анықтай түссек, «астын үстіне қарату» дегеніміз «түбін үстіне қаратумен» мағыналас. Бұлай құбылтуымыздың себебі — мәселенің түйінін шешу үшін бізге «түп» сөзі қажет. Белгілі де беделді ғалымның сөздігі бойынша, «төңкер» етістігінің түбірі —«төң» шағатайдың кітаби тілінде қазіргі түсінігіміздегі «түп» (ыдыстың түбі) мағынасын берген. «Төң» сөзінен туған «төңдер» етістігі (қазіргі қазақ тіліндегі «төңкер» ұғымында) М. Қашқари кезінде қолданылған. Қазіргі түркі тілдерінде: якуттарда — «таңнар», хакас тілінде—«түңдер» және т. б. нәрсенің түбін жоғары қаратып қою, аудару түсініктерінде қолданылады. Осы деректердің бәрі — қазіргі кезде «түп» аталынып жүрген мағынаның көне заманда «төң» қалпында тұлғаланғандығының бұлжытпас куәсі. Қазақ тілінде өзімізге тән -кер жұрнағы қосылуы нәтижесінде көп заман бұрын «төңкер» етістігі қалыптасқан. Сөйтіп, «төңкер» сөзінің тура мағынасы — түбін үстіне шығару.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
IC 933
IC 933 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 48760, UGC 8697, MCG 4-32-36, ZWG 131.35.
Сыртқы сілтемелер
IC 933 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Федор Петрович Литке
Федор Петрович Литке шын аты Фридрих Беньямин Граф фон Лютке (нем. Friedrich Benjamin Graf von Lütke; 28 қыркүйек 1797 жыл – 20 тамыз 1882 жыл) — ресейлік теңіз саяхатшысы, географ, Арктиканы зерттеуші, адмирал (1885). Петербург ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1829), құрметті мүшесі (1855) және 1864 жылдан президенті.
Еңбек жолы
В.М.Головиннің 1817-1819 жылдардағы Жер шарын айналып шығу саяхатына қатысты. 1821-1824 жылдары Жаңа Жер аралы жағалауын, Баренц, Ақ теңіз бөліктерін зерттеді. 1826-1829 жылдары «Сенявин» желкенді кемесімен Беринг теңізі жағалауын зерттеді, толық сипаттама жазды, бірнеше аралды ашты. Ол - Орыс географиялық қоғамын ұйымдастырушылардың бірі; 1873 жылға дейін оның вице-төрағасы.
Дереккөздер
Санат:Географтар Санат:Саяхатшылар Санат:Ғалымдар Санат:Тарихи тұлғалар Санат:1797 жылы туғандар Санат:1882 жылы қайтыс болғандар
Теректі ауданы
Теректі ауданы — Батыс Қазақстан облысының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан аудан. Аудан Батыс Қазақстан облысы құрамында 1933 жылы құрылды. Әкімшілік орталығы - Теректі ауылы, Орал қаласынан 46 км жерде орналасқан. Ауданның аумағы - 8.4 мың шаршы км., Батыс Қазақстан аумағының 5.6 % бөлігін құрайды.
Географиялық орны, топырағы
Аудан Жайық өзенінің сол жағалауында орналасқан. Аудан солтүстігінде Жайық өзенімен, батысында Бәйтерек ауданымен және Орал қаласымен, шығысында Бөрлі ауданымен және оңтүстігінде Сырым және Ақжайық аудандарымен шектеседі. Топырақ - климат қорын және ауыл шаруашылығының бәсекеге төтеп беретін жағдайын есепке ала отырып аудан аумағы екі табиғаттық - экономикалық кеңістікке бөлінген: ауыл шаруашылық кеңістік - далалық дәнді дақылдық - мал шаруашылығы (ауданның солтүстік бөлігі,онда бонитет балы 20 дан 36 ға дейін қара - каштанды және каштанды топырақ таралған); ауылшаруашылдық кеңістік - сырталды, малшаруашылық - дәнді дақылдар аумағы (ауданның оңтүстік бөлігі, онда бонитет балы 16 дан 28 ге дейін болатын ақшыл - каштанды топырақ таралған).
Аудан аумағында Батыс Қазақстан облысындағы ең үлкен Шалқар көлі (360 ш.км.) орналасқан.
Халқы
Халқының саны 2019 жылы 38 086 адамды құрады. Ұлттық құрамы: қазақтар — 81,85%, орыстар – 12,31%, басқалары — 5,84%.
Әкімшілік бөлінісі
49 елді мекен 15 ауылдық округтерге біріктірілген:
Дереккөздер
Санат:Теректі ауданы
(951) Гаспра
(951) Гаспра — Негізгі белдеу тобының астероиды.
Оны 1916 жылы 30 шілдеде Григорий Николаевич Неуймин Симеиз обсерваториясында ашты.
Аспан денесі Қырымдағы Гаспра курорты құрметіне орай аталды.
Пенжак
Классикалық пенжак — (орысша-классический костюм) ерлерге арналган сырткы киім бір стильмен жасалып бір матадан тігіледі. Сондай-ақ классикалық пенжакқа шалбар және сирегірек желетке, галстук, ерлерге арналған көйлектер кіреді. Әуелі пенжакты тек қана ерлер пайдаланса, содан соң пенжакты әйелдерде пайдалана бастады, бірак әйелдер шалбардың орнына белдемше киді. Классикалық пенжак кеңседегі жұмыс үшін арналған, яғни келіссөздер және сыртқы ресми іс-шаралары үшін (мұражай, концерт және т.б) арнайы қонаққа бару үшінде пайдаланылады.
Тарихы
Қазіргі кезде біз күнделікті көріп жүрген пенжактың үлкен тарихы бар. Пенжак Англия елінде XIX ғасырда пайда болды. XIX ғасырдың жарты жылдығында классикалық пенжак өзіне желетке, ұзын панталон рединготты енгізді. Классикалық пенжакты ақшыл түсті панталон және желеткемен бірге пайдаланды. Классикалық пенжактың элементтеріне қолғап пен қалпақ-цилиндрді де жатқызуға болады. Классикалық пенжак XIX ғасырдың ортасында зайырлы адамдарының күнделікті киіміне айналған. XIX ғасырда пенжактың пайда болуы фрактың орнын бөлектендірді. Содан бір ғасыр өтіп,  XXI ғасырда  технология дамып адамдардың киім үлгісі өзгерді. Бұл жағдай фрактың қайтадан өз орнына келуіне көмектесті. Мысалы: қазіргі кездегі жастар мотоциклді пайдаланып, пенжакты кие алмай оның орнына фракты пайдаланды.
(951) Гаспра
1991 жылы астероидтың жанынан Галилео ғарыш кемесі ұшып, оның 57 фотографиясын Жерге жіберді. Сөйтіп (951) Гаспра жақыннан зерттелген алғашқы астероид болды.
Пенжак
Тарихы
Классикалық пенжактардың үлгісі күн өткен сайын түрлене бастады. Ылғи желеткенің сәні мен шалбардың қалыңдығы өзгерді. Пенжак пен шалбар әрқашан бір матадан тігілу үрдісі көбірек болды. Сондай-ақ пенжак адамның түр-келбеті мен дене пішінін өзгертуге ие болды. Пенжактарды ерлер екі жағымен де киуге ие болды. Мұндай пенжактарды екі жақты пенжак деп атады. Бұл сән қазіргі күнге дейін бар. Мұндай пенжактар әсіресе жастар үшін қолайлы болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Киім
(951) Гаспра
thumb|300px|center|Гаспраның Күн жүйесіндегі орны
Тағы қараңыз
Санат:Астероидтар
Кольдо Альварес
Сілтемелер
Санат:4 қыркүйекте туғандар Санат:Андорра футболшыларыСанат:Атлетико Мадрид ФК ойыншылары Санат:Андорра Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Андорра футбол жаттықтырушылары Санат:Андорра-Ла-Велья ФК ойыншылары
Балғын (Батыс Қазақстан облысы)
Балғын — Батыс Қазақстан облысы Жаңақала ауданы, Меңдешев ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2021 жылы таратылған.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңақала ауылынан солтүстік-батысқа қарай 17 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 103 адам (56 ер адам және 47 әйел адам) болса, 2009 жылы 91 адамды (47 ер адам және 44 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Жаңақала ауданының таратылған елді мекендері
Гран-Фор-Филипп
Гран-Фор-Филипп (Grand-Fort-Philippe) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Дюнкерк округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,13 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5491 адамды құрады. Халық тығыздығы — 1754,31 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Павел Грудницкий
Павел Грудницкий – журналист. .
1975 Алматыда дүниеге келген. Павелдің кәсіби еңбек жолының қалыптасуы «КТК» телеарнасымен тығыз байланысты деп айтуға болады. 1997-1999 жылдар аралығында «КТК» телеарнасының бас редакторы қызметін атқарған.
Бірқатар авторлық және тақырыптық бағдарламалар авторы болған. 1999-2002 жылдары «КТК» телеарнасының «Лаборатория парадоксов» және «Nota Bene» бағдарламаларының авторы. 2002-2004 жылдар аралығында «КТК» телеарнасындағы «Время покажет» бағдарламасының «НТК» арнасындағы «Лунные известия» бағдарламаларының шеф-редакторы болған.
Дереккөздер
Санат: Журналистика
Ескендір Мұхамеджанұлы Тынышбаев
Ескендір Мұхамеджанұлы Тынышбаев (1909 жыл - 1995 жыл) — кинооператор. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген өнер қайраткері.
Өмірбаяны
1909 жылдың 9 мамырында Ашхабадта туған. Найман тайпасынынң Садыр руынан шыққан.
Бүкілкеңестік мемлекеттік кинематография институтының операторлық факультетін бітірген (Л.В. Косматовтың шеберханасы).
1928 жылы Востоккино Бүкілкеңестік трестінің қазақ бөлімшесін құрды.
Фильмдер жанры
Ол ғылыми-көпшілік және құжатты фильмдермен қатар телефильмдер, солардың қатарында «Абай» телефильмін (1976) түсірді. Фильмде әдеби-сахналық қойылымдар, Абай тойларының көріністері пайдаланылған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан кинооператорлары
Қазақ халқының зор ғалымы
«Қазақ халқының зор ғалымы», Мұхтар Әуезовтің мақаласы. Алғаш рет «Әдебиет және искусство» (1949, №5), «Қазақ ССР Ғылым академиясының хабаршысы» (1949, №4) журналдарында жарияланды. Кейін Әуезовтің 12 томдық (12-кітап, 1969, 5-7-беттер), 20томдык(1985, 18-кітап, 328-338-беттер) шығармалар жинақтарына енгізілді. Академик Қ. Сәтбаевтың туғанына 50 жыл толуына арналған. деп жазды. Жазушы «жік салмай, желісін үзбей», Қ. Сәтбаевтың 15 жыл бойы Жезқазған ауданының барлық кен байлығын зерттегенін баян етеді де, мұны: деп суреттейді. Мақалада Қ. Сәтбаевтың талай қазына ашып, көп тәжірибелі ғалым, мойымас қажыр, қайрат иесі, басшы қызметкер ретінде, «Жезқазғанның мыс кендері» деген кітабы үшін Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, Кеңес Одағының зор ғылым ордасы - Ғылым академиясының корреспондент мүшесі ғылыми атак алғаны, Ленин ордені берілгені әңгімеленеді. Одан әрі оның Бүкілодактық академияның Қазақстандық филиалына бастық, геология институтының директоры болып істеген қызметіне тоқталған. Қазақ халкының абыройын асырып, совет елінің мақтаны болған асыл азамат Қ. И. Сәтбаев жаңа орынға келісімен Қазақстан жеріндегі кен байлықтарының бәрін зерттеп, табысқа-табыс жалғап, молайтумен болды. Әсіресе ел-жұрттың жауыз-дұшпаны - неміс баскыншыларымен болған Отан соғысы шағында Қаныш бастаған ғылым орындарының көмегі аса зор болды. Майданға керек болған кен қазынаның бәрін тез тапкызып, мол алғызып отырды.» Ұлы ғалымның Қазақстан Ғылым академиясының президенттік қасиеттерінің ең зоры - ол аса талантты жене қажырлы, еңбекке төзімді ұйымдастырушы. Бұл жөнінде, Қаныш өзі, геология сияқты үлкен күрделі ғылымның терең білімді маманы болғандықтан, ұйымдастырушылық, басшылық істі үнемі ғылымдық жолмен жүргізеді... Қаныштың бір үлкен ерекшелігі - ол химикпен де, биологпен де, физикпен де, медикпен де және тарихшымен де, филологпен де өздерінің ғылыми тілінде сөйлесе біледі. Мамандық тілдерімен үндесіп, ұғыса біледі. Жене сол әр ғылымның саласындағы әрбір кезеңде пісіп келген нактылы, жауапты мәселелеріне қажет болған мәслихатын айтып, мықты басшылық ете біледі. Жұмысқа мойымайтын үлкен ісшілдік те бар деп, Қ. Сәтбаевтың мемлекет қайраткері дәрежесіне жеткенін, ең үлгілі, ең асыл азаматтың бірі болғанын, одан алатын үлгі-өнегенің мол екенін айтумен мақала аяқталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Анатолий Иванович Шерстнев
Шерстнев Анатолий Иванович (1936 жылы туған, Ресей, Омбы қаласы) – спортшы, шаңғы спортынан Қазақстанға еңбек сіңірген жаттықтырушы. Қазақстан спортының құрметті қызметкері. Шәкірттері: И. Шерстнев, С. Мусинов, И. Зубрилина, С. Дешевых КСРО, Азия біріншілігінің чемпиондары.
IC 5370
IC 5370 — Андромеда шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 5, MCG 5-1-18, ZWG 499.28, ZWG 498.56, NPM1G +32.0620.
Эрнест Шеклтон
Сэр Эрнест Генри Шеклтон (Ernest Henry Shackleton, 15 ақпан 1874, Килки-хаус, Килдэр, Ирландия — 5 қаңтар 1922, Грютвикен, Оңтүстік Георгий) — ағылшын-ирландиялық Антарктика зерттеуші, антарктика зерттеулері бойынша қайраткер. Төрт антарктикалық экспедицияның қатысушысы, солардың үшеуінде басшы болған.
Дереккөздер
Санат:Құрмет легионы орденінің иегерлері
Санат:Ұлыбритания саяхатшылары Санат:15 ақпанда туғандар Санат:1874 жылы туғандар Санат:Ирландияда туғандар Санат:5 қаңтарда қайтыс болғандар Санат:1922 жылы қайтыс болғандар
Лориж
Лориж (Loriges) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Мулен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,48 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03148, пошта индексі — 03500.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
Урманкуль
Урманкуль — Башқұртстанның Аскин ауданындағы ауыл, Казанчин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 165 адамды құрады. Пошта индексі — 452887, ОКАТО коды — 80204816009.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Нью Блумфилд (Миссури)
Нью Блумфилд (New Bloomfield) — Миссури штатының Кэллоуэй округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 1.2 км². FIPS коды — 29-51680.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 669 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Кэллоуэй округы (Миссури)
Исмаили (футбол клубы)
«Исмаили» (النادي الإسماعيلي الرياضي) — Мысырдың Исмаили я қаласындағы футбол клубы. 1969 жылғы Африка Чемпиондар лигасының жеңімпазы.
Қазір Мысыр Премьер лигасында ойнайды.
Сілтемелер
Санат:Мысыр футбол клубтары
Позафлореш
Позафлореш (Pousaflores) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Ансьян муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лейрия округінің елді мекендері
Апуи
Апуи (Apuí) — Бразилиядағы муниципалитет, Амазонас штатында орналасқан. Оңтүстік Амазонас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Мадейра экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20819 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 54022 км² шамасында.
Тарихы
Қала 1988 жылы құрылған.
Санат:Амазонас елді мекендері
NGC 4542
NGC 4542 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S? типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1831 жылы 17 ақпанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4542 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 41864, NGC 4537, UGC 7746, MCG 9-21-21, ZWG 270,11.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Монументті өнер
Монументті өнер, пластикалық өнердің шығармаларын нақты архитектуралық орта үшін кеңістік-идеялық жағынан толықтыру мақсатымен жасалады. Монументті өнердің бірнеше түрі бар; ескерткіштер (көшеде, алаңда қойылатын), монументтер (ірі тарихи оқиғаларға байланысты қойылатын), мүсінді – архитектуралық ансамбльдер, т.б. Бұл өнерге өте қатты, төзімді материалдар: гранит, қола, мрамор, т.б. қолданылады. Қазақстан жеріндегі Монументті өнер қола дәуірінен (Алматы облысы Там-ғалы шатқалындағы, Маңғыстау түбегіндегі, Балқаш жағалауындағы және Оңтүстік Қазақстандағы тас таңбалар-петроглифтер) басталады. Қожа Ахмет Иасауи кесенесіндегі сырлы сурет көріністері мен қабырғаларының мозаика қалауы – орта ғасырлардағы Қазақстан Монументті өнерінің жоғары деңгейін танытады. Монументті өнер КСРО тұсында біршама дамыды. Осы жылдары 28 панфиловшы-гвардияшылар атындағы паркте монументтік Даңқ мемориалы (1975) тұрғызылды. Тарихи тақырып Монументті өнер түрлерінде көрініс тапты. Олар: Алматы қаласындағы А. Иманов (1947) және Ә.Жангелдин ескерткіштері (1975). Облыс орталықтарындағы алаңдар мен парктердегі тарих, мәдениет, өнер қайраткерлеріне орнатылған ескерткіштер: Жамбыл бюсті (1971), Абай ескерткіші (1960), Т.Рысқұлов (1979), М.Әуезов (1981) ескерткіштері болды. Монументті өнер мен архитектураның әдемі үйлескен түрі – барельеф (бедерлі мүсін). Әсіресе Қазақстан Жазушылар одағы ғимаратындағы “Кітаптар кейіпкерлері” (1985) көлемі мен композициясы жағынан ерекше көзге түседі. Қазіргі кездегі Монументті өнерге дәстүрлі өнермен қатар, оның жаңа түрлері мен жанрларын (портреттік ескерткіштер, витраждар, сграффито, түс кілем, қабырға өрнектері, т.б.) дамыту, сонымен қатар бейнелеу пластикасын архитектура техтоникаға үйлестіру тән. Осындай эстетикалық бетбұрыстың негізгі шығармалары: “Азат адам” мозаикасы (1971), “Медеу” қонақ үйіндегі керамикалық панно (1970), т.б. Алматы қаласындағы оқушылар сарайының, “Қазақстан” қонақ үйінің ішкі және сыртқы қабырғаларының әшекейлері кешенді Монументті өнер туындылары болып саналады. Қазақтың мемл. академ. драма театрының ғимараты мен М.Әуезов ескерткіші (1981) архитектура мен мүсінді тұтастыру идеясымен салынған құрылысқа жатады. ҚР өұА ғимаратының жанындағы хауыз (1980) шағын пошымды мүсіндермен, табиғат көріністерімен әдемі үйлесім тапқан.
Дереккөздер
Санат:Өнер
Айналмалылар
Айналмалылар (Gyrinidae) — ет қоректі отряд тармағы қоңыздар тұқымдасы.
Дене ұзындығы 8 мм дейін. Денесінің түсі қара – жылтыр – алдыңғы аяқтары ұстағыш – ортаңғы және арткы – кең желпеуіштәрізді. Көздерінің жоғары бөліктері ауада көруге бейімделген – төменгісі – су астында көруге. 800-дей түрі тропикалық өңірлерде мекендейді – ТМД-да 25 түрі – суаттарда мекендейді – жәндіктердің ішіндегі ең үздік жүзушілер – су бетінде – (жүзеді – жүгірмейді) тез айналады– (осыдан аталуы).
Ұсақ жәндіктермен – (оның ішінде маса дернэсілдерімен) және т.б. омыртқасыздармен қоректенеді. Дернәсіл кезінде су тұңбаларында мекендейді де – қуыршақтануы жағада өтеді.
Дереккөздер
Санат:Қатты қанаттылар
Козарско (Пазарджик облысы)
Козарско (Козарско) — Болгариядағы ауыл. Пазарджик облысына қарасты Брацигово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 936 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4584. Телефон коды — 03554. ЕКАТТЕ коды — 37705.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пазарджик облысының елді мекендері
Альдеальсеньор
Альдеальсеньор (Aldealseñor) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Сория провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Кампо-де-Гомара ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 47 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,29 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сория елді мекендері
Алтай-Қарпық
thumb|Алтай шежіресі кітабының мұқабасыАлтай-Қарпық — қазақ халқының құрамындағы рулар тобы. 1875 ж. Бұқар қаласында жарық көрген Сайдаққожа Жүсіпұлының (1805-1885) "Қазақ тайпаларының тарихы" деп аталатын кітабындағы деректерге қарағанда қазақ жүздерінің құрамына кірмейтін 8 тайпаның бірі құрамалар. Құрамадан — қатаған, баршылық, қоңырат, қыпшақ, тарақты, маңғытай, моғолтай, ноғайлы, алтай-қарпық, дүрмен рулары тарайды(бұларды көпшілікке белгілі қоңырат, қыпшақ, тарақты, т.б. ру-тайпалармен шатыстыруға болмайды). Алтай-Қарпық түріктің қарлұқ бұтағынан өрбіген. Ертеде Алтай тауларының бөктерін мекендегендіктен алтайлық қарлұқтар деп аталған. Осы алтайлық қарлұқтар қалың қазақ арасына келген соң Алтай-Қарпық аталып кеткен. Ал қазақ халқының құрамына еңбей тыс қалғандары қазіргі уақытта Алтай бөктерін мекендейді. Шамамен 600 мың адам. Қазақ халқының құрамындағы Алтай-Қарпықтан — Қаратоқа, Сарытоқа, Алтай аталары тарайды. Олар Өзбекстан Республикасының Бұқар, Хиуа қалалары төңіректеріне қоныстанған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақ рулары