cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тиянақты баға
Тиянақты баға - жекелеген тауарлардың белгілі бір кезеңге арналып белгіленген мемлекеттік реттелмелі бағасы. Өндіруші, тауарды сатушы бұл бағаның шамасын өзгерте алмайды. Бір орталықтан басқарылатын экономикада кеңінен таралған (мемлекеттік баға). Тиянақты баға (тариф) негізінен табиғи монополиялардың өнімдеріне: мұнай мен газға, байланыс және темір жол көлігі көрсететін қызметтерге, халықтың коммуналдық-тұрмыстық қызмет мұқтаждарына босатылатын электр энергиясына қолданылады. Тиянақты баға сондай-ақ асыл металдар мен балқымаларға, олардың сынықтары мен қалдықтарына, асыл және жартылай асыл табиғи және жасанды тастарға және олардан жасалған бұйымдарға да белгіленген.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Айдын орамы (Астана)
Бұрынғы атауы Депутатский қысқа көшесі. Айдын орамы Ақан сері көшесінен басталып, Сүмбе орамында аяқталады. Қарталы, Рауан көшелерімен қиылысады, ұзындығы - 687,1 м.
Айдын - жайылып жатқан су алабы.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Қоршаған ортаны жаңғырту
Адамды қоршаған ортаны жаңғырту (Воспроизводство среды окружающей человека) — қоғамдық өндірістің ерекше саласын (табиғи ресурстарды ұдайы өндірумен қатар) құрайтын және өмірлік орта параметрлерін биологиялық түр ретінде адамның өмір сүруі мен әлеуметтік-экономикалық тұрғыда ойдағыдай дамуы үшін қолайлы шекте сақтауға бағытталған шаралардың (экономикалық, технологиялық, ұйымдастырушылық және т.б.) кешені және олардың ғылыми тұрғыдан қамтамасыз етілуі.
Санат:Экология
Әдеби тіл
Әдеби тіл — жалпы халықтық тілдің белгілі жүйеге түскен, жазу дәстүрі мен әр түрлі жазба және ауызша әдебиеттің негізінде қалыптасқан тұрақты, орныққан қалыптары, стильдік-жанрлық тармақтары бар, сол тілде сөйлейтін адамдардың бәріне ортақ, түсінікті.
Әдеби тілдің жүйелік сипат алып, тұрақты нормаланып қалыптасуында, сұрыпталып, икемделіп, жетіле түсуінде, жанрлық-стильдік тармақтарының қалыптасып, дамуында жазба әдебиеттің алатын орны ерекше. Бірақ Әдеби тіл деген ұғымды, бір жағынан, тек жазба әдебиетпен байланыстырып, жазба тілмен балама деп тану, екінші жағынан, Әдеби тіл тарихын сол халықтың қоғамдық, әлеум., экон., мәдени тарихынан бөліп алып, соның нәтижесінде жазуы болмаған я кеш дамыған халықтың, бай ауыз әдебиеті, ауызша тарап келген әр жанрдағы халықтық әдебиеті болса да, Әдеби тілі жоқ, я болмаса кеш қалыптасқан деген үзіледі-кесілді пікір айту шындыққа жанасымды бола бермейді. Әдеби тіл тек жазба әдебиет негізінде ғана қалыптасып, дамып қоймайды, бұл процесте, мыс., қазақтың шешендік сөздерінің, ақын-жырлаулар шығармашылығының, айтыс ақындарының, лиро-эпик., батырлар жырларының, жалпы ауызша әдебиет түрлерінің де өз орындары бар. Оның үстініне Әдеби тілдің орфогр. нормасымен бірге орфоэп. та нормасы бар екенін мойындасақ, ауызша әдебиеттің те Әдеби тілді қалыптастырып, дамытуда орны бар екенін байқаймыз. Сондықтан, біріншіден, Әдеби тіл деген ұғым мен жазба тіл, жазба әдебиет тілі деген ұғымдар бір-бірімен қарым-қатынасты, байланысты болып келгенмен, тепе-тең, бір емес, екіншіден, жазба тіл әдебиліктің бірден-бір негізгі критериі, мәнді қасиеті бола алмайды, ол тек Әдеби тілдің даму дәрежесінің көрсеткіші, демек, жазба тіл мен ауыз екі тіл жалпы тілдің, соның ішінде Әдеби тілдің өмір сүру формасы болып табылады. Сол сияқты Әдеби тілді стильдік-жанрлық тармақтары бар деген белгі де әдебиліктің емес, Әдеби тілдің даму дәрежесінің сапалық көрсеткіші. Тілдің әдебилігінің мәнді сипаты, бірден-бір көрсеткіші — халықтың белгілі кезеңдегі қоғамдық, рухани, мәдени өмірінің құралы бола алуы, халықтың рухани байлығын, сөз өнерін жеткізудің, мәдени талап-тілектің қоғамдық көрінісі, құралы мен оны іске асырудың амалы бола алуы. Осындай міндетті атқаратын тіл ғана Әдеби тіл болмақ. Сонда ғана ол жалпы халықтық тіл деген ұғымнан өзінің жүйелілігімен, тұрақты нормалылығымен, сұрыпталып, өңделген қасиеттерімен, даму сатысының жоғары дәрежесімен, қоғамдық қызметінің айқындылығымен, сан алуандығымен ерекшеліне алады және өзі қызмет ететін халықтың қоғамдық даму тарихымен, саяси-әлеум., экономика, мәдени ерекшеліктерімен байланысты әр түрлі формада өмір сүруге икемделеді.
Әдеби тілдің қоғамдағы басты қызметі — адамдар арасындағы қатынас құралы болу. Сондықтан жалпы тіл атаулыға тән қасиет-коммуникативтік қызмет Ә. т-ге де тән. Әдеби тіл арқылы айтушының, жазып қалдырған адамның ойын, пікірін ұғамыз, сұрағына жауап береміз. Ә. т. арқылы өзіміз көзбен көрмеген оқиға туралы мағлұмат аламыз. Яғни пікір алысу, ой жеткізу, адамдардың бір-бірімен ұғысуы, білмегенді білу, білім, тәлім-тәрбие, тағлым алу Ә. т-дің осы коммуникативтік қызметі арқылы жүзеге асады. Бірақ Әдеби тілдің коммуникативтік қызметі адамдар арасындағы қарым-қатынас құралдарының басқа түрлерінен қалыптасқан белгілі тіл заңдылықтары, тілдік элементтер жүйесінің құралдық, құрылымдық, қолданыстық жағынан тұрақты нормаларының болуы арқылы ажырытылады. Мыс., ойды білдірудің ең кіші тілдік бөлшегі сөйлем болса, ол белгілі тәртіппен орналасқан, белгілі тұлғалар арқылы грамматик. байланысқа түскен, мағыналары сәйкес сөздерден, ал сөздер дәл сол сияқты морфемалар мен дыбыстардан тұрады, сөйтіп сөйлем жүйелі құрылым құрайды да, ерекше коммуникативтік қызмет атқарады. Сол арқылы қате құрылған сөйлемді, орынсыз қолданылған жеке сөзді, сәйкессіз тіркестерді, кейбір дыбыстық ауытқуларды тауып, анықтай аламыз. Сонымен бірге Ә. тіл арқылы белгілі бір оқиғаны оқушыға жеткізіп қана қоймай, сезіміне әсер етуге де болады, яғни оқушысын бірде күлдіріп, рахаттандырып, көңіліне нұр сеуіп, өсіреді, бірде жылатып, көңілін күйдіріп, қайғыртады. Бұл — Әдеби тілдің экспрессивтік-эстетик. қызметі болып табылады. Ә. т-дің қалыптасу жолын нақты көрсете алатын ерекшеліктерге назар аударсақ, әр түрлі Әдеби тілдер арасындағы ұқсастықтар мен ортақ сипаттарды байқауға болады. Солардың негізінде Ә. т-дің қалыптасуының негізгі үш жолын көрсетуге болады:
Дереккөздер:
Санат:Әдебиет Санат:Тіл мәдениеті
Югыд-Вож
Югыд-Вож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Асыв-Вож өзенінің сол жағалауынан 4 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 397
IC 397 — Лаушы шоқжұлдызында орналасқан *Grp (жұлдыздар шоғыры) типті жұлдыз.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
IC 397 Санат:Лаушы (шоқжұлдыз)
Б. з. д. 828 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 828 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 828 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Пушкин ескерткіші (Астана)
Пушкин ескерткіші Астана қаласына 1999 жылы, орыс ақынының 200-жылдығына орай тарту етілді.
Шаттанып жүрген Александр Пушкиннің мүсінін Ресей суретшілер одағының төрағасы А.Н. Ковальчук жасап шығарған.
Бастапқыда ескерткіш Пушкин көшесі бойындағы саябақта орнатылды, бірақ кейін Еуразия ұлттық университеті алдындағы жағалауға көшірілді.
Мүсін астананың жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің тізіміне кіреді. нобай|солға|150px|Пошта маркасында
Сілтемелер
Санат:Астана ескерткіштері
Дәу Би
Дәу Би, Нәнби, Мань Доу-ми (туған жылы белгісіз – біздің заманымыздан бұрынғы 178 ж.) – Үйсін тайпасының күнбиі. Қытай жылнамаларындағы деректер бойынша, Үйсін тайпалар бірлестігінің негізгі әскери күші оңт-те Бактрияда соғыста жүргенде ел ішінде б.з.б. 178 ж. тайпааралық қақтығыс басталады. Билікке таласқан асы және арыс тайпаларының көсемдері Шу өз-нің бойында отырған Дәу бидің ордасына тұтқиылдан шабуыл жасап, шағын жасақпен қаша соғысқан Дәу биді Арыс өзенінің аңғарында қуып жетіп мерт қылады. Дәу бидің денесі сол жердегі шатқалға жерленеді. 1893 ж. Түркістан өлкесіне ғылыми сапармен келген академик В.В. Бартольд исламға дейінгі ескерткіштерді іздестіру кезінде жергілікті адамдардың айтуымен Дәу бидің бейітін табады. Әулие саналған тұлғаның басына қойылған көне жазуы бар ескерткіш тақтаны беліне 14 аршын арқан байлап түскен жол көрсетушілері шатқал түбінен ала алмайды. Бартольдтың мәліметі бойынша, Дәу бидің денесі Машат а-нан оңт.-шығысқа қарай 16 шақырым жерде жатыр. Ол жер Дәубаба тауы, Дәубаба өз-нің аңғары аталады.
Дереккөздер
“Қазақ Энциклопедиясы”, 5-том
Джон Голлан
Джон Голлан (John Gollan; 02.04.1911, Эдинбург — 05.09.1977) – ағылшын және халықаралық жұмысшылар қозғалысының қайраткері.
1927 жылдан Ұлыбритания компартиясының мүшесі. 1935-1940 жылдарғы Ұлыбритания комсомолы, 1935-1943 жылдарғы ОК секретары. ОК және 1943 жылдан Компартия аткомының мүшесі. 1940-1943 жылдарғы Саяси Бюро мүшесі, 1943 жылдан бастап Компартияның саяси комитетінің мүшесі. 1943-1947 жылдарғы Компартияның, әуелі Солтүстік-Шығыс, кейін шотландиялық ұйымының хатшысы. 1947-1949 жылдары Компартия бас редакторының көмекшісі. 1954-1956 жылдары Компартияның ұлттық үйымдастырушысы әрі Компартия аткомының ұйымдастыру бөлімінің басшысы.
Дереккөздер
Санат:1911 жылы туғандар Санат:Шотландияда туғандар Санат:1977 жылы қайтыс болғандар Санат:Ұлыбритания қоғам қайраткерлері Санат:Коммунистер
Браунфилд (Мэн)
Браунфилд (Brownfield) — Мэн штатының Оксфорд округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1251 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 119.5 км² шамасында. FIPS коды — 23-08150.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Джунейт Аркын
Джунейт Аркын - түрік актер, режиссер және продюсер (түр.Cüneyt Arkin; туу аты Фахреттин Джюреклибатыр, түр. Fahrettin Cüreklibatır, 1937 жылы 7 қыркүйекте дүниеге келген, ауыл Gökçeoğlu, қазір аудандық Алпы (ағылшын), Эскишехир, Түркия).
Аркын - сондай-ақ 7-ден астам әр түрлі шығыс жекпе-жек шебері ретінде белгілі медицина ғылымдарының докторы,. Ол 310-ден астам фильмдер мен телехикаяларға түскен, қазіргі уақытта ең танымал түрік актерлерінің бірі болып саналады. Оның фильмдер кейде экспортталған( Джордж Аркин ағылшын нұсқасы).
Оның ең елеулі фильмдер - тарихи драмалар. Жақсы үлгісі Малкочоклу Джем Сұлтан болып табылады. Мұндай фильмдерден табыс алғанына қарамастан, ол сондай-ақ саяси фильмдерге 1970 жылдың аяғында қатысқан және The Adam Trilogy болып табылады.
IC 4824
IC 4824 — Тауыс шоқжұлдызында орналасқан IBm (аралас бұрыс галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62918, ESO 141-33, AM 1908-621, Pos of w knot.
Сыртқы сілтемелер
IC 4824 Санат:Тауыс (шоқжұлдыз)
Игнац Гольдциер
Игнац Гольдциер – венгр ғалымы, ислам тарихын зерттеуші. Ол сонымен қатар Будапешт университетінің профессоры. Буржуазиялық ислам тану ғылымындағы сыншыл бағыттың негізін қалаушы. Оның еңбектері Рессейде ислам зерттеу ғылымына зор ықпал етті. Ислам тарихы, араб филологиясы, көне еврей мифологиясы және араб фольклоры жайлы біршама еңбектер жазып қалдырған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Чиконио
Чиконио (Ciconio) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 345 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 115 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 3 км² шамасында. Пошта индексі — 10080.
Елді мекеннің қамқоршысы — Пётр және Павел.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Құқыктық институт
Өзара байланысқан қоғамдық қатынастардың (мысалы, азаматтық инсти- тут; мұрагерлік институты) белгілі бір тобын ретгейтін құқық нормаларының жиынтығы. Құқық институттары, құқық саласынын ішіндегі заңдық нормалар тобынын өзіне тән қауымдастығы болып табылады.
Қажу қисығы
Қажу қисығы (Кривая усталости) — циклдің ең үлкен кернеуімен (деформациямен немесе амплитудамен) циклдік ұзақ тұрақтылық арасындағы байланысты сипаттайтын график.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Белбеу соқты
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Варжан
Варжан (Varjão) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Оңтүстік Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Вали-ду-Риу-дус-Бойс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3589 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 519,029 км² шамасында. Халық тығыздығы — 6,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1925 жылы құрылған.
Санат:Гояс елді мекендері
Самышина Надежда Николаевна
Самышина Надежда Николаевна (30.9.1903, Баку — 21.3.1994, Алматы) — әнші (лирикалы-колоратуралық сопрано), Қазақ КСР-інің халық әртісі (1947). 1930 жылы Баку консерваториясын (профессор Н.И. Сперанскийдің класы бойынша) бітірді. Алғашқы еңбек жолын аталмыш консерваторияда оқып жүрген жылдары (1928 — 30) ассистент болудан бастаған. Ол 1932 — 38 жылдан Ресей қалаларының (қазіргі Самара, Иваново, Ярославль, Пермь, Саратов) опера және балет театры құрамында, ал 1938 жылдан Алматыда Қазақтың мемлекеттік академемиясында опера және балет театрында (1938 — 57) соло-әнші болып қызмет етті. Осы театр сахнасында қойылған орыс және батыс Еуропа композиторлардың классик. операларында негізгі кейіпкерлердің сахналық бітім-болмысын өзіне тән әсем лирик. даусымен әдемі кестеледі. Осындай опералық партиялар қатарында Антонина (Д.Б. Кабалевский “Тарастың отбасы”), Маро (З.П. Палиашвили “Даиси”), Татьяна (П.И. Чайковский “Евгений Онегин”), Антонида, Людмила (М.И. Глинка “Иван Сусанин” және “Руслан мен Людмила”), Қарлы ханым (Н.А. Римский-Корсаковтың осы аттас операсы), Маргарита (Ш.Гуно “Фауст”), Лакме, Чио-Чио-сан (Л.Делибтің және Дж.Пуччинидің осы аттас опералары), Дездемона, Джильда, Виолетта (Дж.Верди “Отелло”, “Риголетто” мен “Травиата”), т.б. бар. 1948 жылдан Алматы музыка училищесінде, ал 1952 — 64 жылдан Алматы мемлекеттік консерваториясында пед. қызметпен (1960 жылдан доцент) шұғылданды. Шәкірттері — А.Байқадамова, Б.Төлегенова, Н.Нүсіпжан, Н.Шәріпова, В.И. Финогенова, Н.Д. Юмашева, т.б. “Құрмет белгісі” орденімен және медальдармен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:Тұлғалар
Муровинка
Муровинка — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Луда өзенінің оң жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендері Золотица өзеннің солтүстік шығыс шекарасынан Солтүстік Двина өзенін қоспағанда Воронов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Вискаша
Вискаша- салмағы 7 кг тартатын ірі кеміргіш.Пампаста 20-30-дан үрейленіп тіршілік етеді.Інінің аузын кең қылып 200 м-ге дейін ұзындықта қазады.Вискашаның әр ұрпағы оны тереңдетіп,кеңейтіп не ұзартып отырады.Мұндай кезде кіре берісте далаға лақтырылған топырақ үйінділері жатады.Кешқұрым далаға,кәрі еркегі шығып,жүрелеп отырып алып айналасын шола қарайды.Содан кейін ғана калонияның басқа мүшелері шығып,жайылуға кетеді.Олар шөпті,басқа да өсімдіктртерді жейді.Олар жылына бір рет 2-3 баладан табады.
Дереккөздер
Санат:Кеміргіштер Санат:Оңтүстік Америка сүтқоректілері
Хессигхайм
Хессигхайм (Hessigheim) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2217 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 5,03 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 1 18 028. Муниципалитеттің басшысы — Мартин Шварц.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Кайдан (Ходзи тармағы)
Кайдан — Ресейдегі өзен. Краснодар өлкесі, Адыгея Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ходзь өзенінің сол жағалауынан 35 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кубань су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Лаба бастауынан Чамлык өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Кубань.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Стражница (Кырджали облысы)
Стражница (Стражница) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Черноочене қауымының құрамына кіреді.
Жанқожа Нұрмұхамедұлы
thumb|200px Жанқожа Нұрмұхамедұлы (1774 - 1860) — Алшын тайпасынан шыққан батыр. Сыр бойы қазақтарының Хиуа, Қоқан хандықтарының езгісіне және Ресей отаршылдарына қарсы ұлт-азаттық көтерілісінің басшысы.
Стражница (Кырджали облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 162 адамды құрайды.
Жанқожа Нұрмұхамедұлы
Хиуа және Қоқан хандықтарымен күрес
19-ғасырдың 20-жылдарынан бастап Сыр бойы мен Арал теңізінің шығыс жағалауын қоныстанған қазақтарға өз үстемдігін жүргізе бастаған Хиуа, Қоқан хандықтары 1830-1840 жылдары жергілікті халыққа өктемдігін одан әрі күшейтті. Хиуа хандығы Жаңадария, Қуаңдария, Қызылқұмнан өтіп, Қосқорған, Арал теңізіне дейінгі аралықтағы Сыр бойындағы қазақтарға шапқыншылықтар жасап, малдарын барымталап, әйел, бала-шағаларын тұтқынға алып кетіп отырды. Қоқандықтар шекара бекітіп, әкімшілік құрып, 1817 жылдан бастап салына бастаған бекіністерінен әркез жасақтар шығарып, бейбіт елді шауып, алым-салық жинап кетіп тұрды.
Стражница (Кырджали облысы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Жанқожа Нұрмұхамедұлы
Хиуа және Қоқан хандықтарымен күрес
Осындай зорлық–зомбылықтан жапа шеккен қазақтар, жастайынан әділдігімен, батырлығымен елге танымал болған Жанқожаның төңірегіне топтасты. Жанқожа 17 жасында Кіші жүз құрамындағы Әлімұлы тайпасының жергілікті рулары сайлап алған Қылышбай ханның Хиуа бекінісіне жасаған жорығы кезінде жасаққа елеусіз еріп барып, ешкімге дес бермей тұрған қарақалпақ батыры Тықыны жекпе-жекте өлтіреді. Осы жорықта әділетсіздігі үшін Қылышбай ханның өзіне де қол жұмсайды.
Бұл кездерде Жанқожа ауылы Қарақұмды жайлап; Ырғызды қыстаған. Қоқан хандығының Созақ бекінісіне орналасқан әкімдерінің жергілікті халыққа салынатын алым-салықтан тыс көрсеткен зорлықтары қазақтардың бас біріктіріп, бұл қамалға шабуыл жасауына себепкер болды. И. В. Аничковтың мәліметі бойынша, Қоқан әкімі Дәурен Созақ қаласының бектері Отыншы, Cушымен бірігіп Сарман биді өлтіреді. Созақта тұратын Құрман би араша түсуді өтініп, Жанқожаға арнайы хабар жібереді. Жанқожа елден қол жинап, Созаққа жорыққа аттанып, жолда Жаңақорған, Желек бекіністеріндегі қоқандықтарды қуады.
1830 жылдың күзінде Созақ бекінісін қоршауға алып, көмекке келген қоқандық Таған палуанды жекпе-жекте қолға түсіреді. Одан соң Жанқожа жасақтарымен бекіністің дарбазасын бұзып кіріп, Созақты басып алды. Қоқан бектері Отыншы мен Сушыны қолға түсіріп, баласын өлтіргені үшін Құрман биге тапсырады. Кейбір деректерге қарағанда, Жанқожа Қоқан хандығының Шымқорған, Қосқорған, Күмісқорған тәрізді бекіністерін де талқандайды. Хиуа хандығы Аллақұл ханның тұсында 1835 жылы Қуандарияның батысындағы Құртөбе деген жерге бекініс салып, онда 200 әскер ұстайды. Жанқожаға арқа сүйеп, алым-салық төлеуден бас тартып, Хиуа бегі Бабажанның озбырлығына көнбей жүрген сырдың төменгі сағасындағы қазақтарды тәртіпке келтіру үшін түрікмен Аймұхамед палуанды жасақтарымен жіберді. 1836 жылы Ақирек деген жерде елге тізесі батқан осы Аймұхамед палуанды Жанқожа жекпе-жекте өлтіреді. Басшысы мерт болған палуанның жасақтары бас сауғалап қашуға мәжбүр болды. Жанқожа бұдан кейін де Сыр бойындағы қазақтарды хиуалықтардың езгісінен құтқару үшін, олардың бекіністеріне жиі-жиі шабуыл жасап отырды. Оның бұл жорықтары нәтижелі болып, Хиуа бекіністері көп шығынға ұшырады.
Жанқожа Қоқан хандығының Сырдарияның төменгі ағысы бойындағы Жаңақорған, Күмісқорған, Шымқорған және Қосқорған сияқты әскери бекіністеріне де шабуыл жасады. Ол Кенесары Қасымұлының әскери жасақтарымен белсенді байланыс жасап тұрды. 1845 жылы Жанқожа батыр Кенесары ханның өтініші бойынша Созақ әскери бекінісін басып алуға қатысты. Кейінірек Жанқожа батырдың Қоқан хандығымен көп жылға созылған тартысты оқиғалары басталды. Қоқандықтар 1851 жылы қазақтардың көп малын күшпен айдап алып кетті. Жанқожа батыр Ақмешітке дейін жорық жасады, қоқандықтардың әскери жасағын талқандады, Қосқорған бекініс-қамалын басып алды. Жергілікті қазақтар Қоқан езгісінен азат етілді.
1845 жылды көктемінде Хиуа хандығы Сыр бойындағы қираған бекіністерін қалпына келтіру үшін 200 жасақ аттандырады. Жанқожаның жігіттері олармен ұрыс салып, кері қайтарады. 1847 жылы көктемде Хиуа бегі Уайыс-Нияздың әскері Атанбас, Ақирек, Қамыстыбасты жайлап отырған қазақтарға шабуыл жасап, 1400 үйді ойрандап, тонап кетеді.
Осы жылдың тамыз айында Хиуа бегі Қожанияз бастап, қазақ сұлтандары Жанғазы Шерғазиев пен Елікей (Ермұхамед) Қасымов қоштаған шапқыншылар қазақ ауылдарын тағы да тонауға ұшыратады. Хиуалықтардың мұндай шапқыншылығы бір жылда бірнеше рет қайталанады. Тонауға ұшыраған елін қорғауға Жанқожа 700 сарбазымен қарсы шығады. Құрамында екі мың әскері бар хиуалықтар Жаңақала бекінісінің төңірегіне шоғырланады.
Хиуа хандарының шапқыншылық езгісінен әбден қалжыраған Сыр қазақтары амалсыздан патша үкіметін іс жүзінде танып, хиуалық бектерге қарсы күресте олардан жәрдем күтті. Жанқожа батыр орыс әскерлерінің келуін алғашында үлкен үміт, достық сезіммен қарсы алды. 1847 жылы Райымға келіп, бекініс сала бастаған Ресей әскерлеріне Жанқожа қарсылық көрсетпеді. Сол кездегі Орынбор генерал-губернаторы В. Обручевпен жолығып сөйлескен Жанқожа онымен орыс әскері жергілікті халықтың тыныштығын бұзбайтындығына және хиуалықтардың шапқыншылығынан қорғайтындығына келіседі. Жанқожаға Ресейдің Райым бекінісінің бастығы Ерофив бастаған отряд көмекке келіп хиуалықтарды бірге талқандайды. 1847 жылдың тамыз айында біріккен орыс-қазақ жасақтары Сырдың сол жағасында салынған Хиуа қамалы Жанақаланы қиратады. Осы соғыста жауды өкшелей қуып, ерлік көрсеткен Жанқожа сарбаздары жалпы саны 3 мың түйе, 500 жылқы, 2 мың ірі қара, 50 мың қойды қайтарып, тұтқындарды босатады. Бұл соғыста қазақтар мен орыс әскерлерінің арасында «достықтың» алғашқы көрінісі байқалғандай болды. Сондықтан да қазақтар Сыр бойына келген орыс әскерлері мен қоныс аударушыларды шын достық пейілмен қарсы алды. Бірақ та бұл «достық пейіл» ұзаққа созылмады.
Патша өкіметіне қарсы көтеріліс
Патша өкіметі Сыр өңірінде реакциялық ішкі саясат жүргізіп, отарлық езгіні күшейте түсті. Қазақтардың саяси тәуелсіздігін жоюмен бір уақытта жақсы құнарлы жерлерін тартып алып, оған Орынбор әскерінің казактарын орналастыру жоспарлы әрі тиянақты түрде жүргізілді. Оның үстіне 1837 жылы Ресей өкіметі тарапынан бағынышты ел ретінде қазақтардан әр шаңырақтан 1 сом 50 тиындық жаңа салық енгізілді. Алайда кейініректе салық мөлшері екі есе көбейтілді. Бұл салық тарихта «түтін салығы», «шаңырақ салығы» деген атаулармен белгілі. Салық тең дәрежеде, халықтың әлеуметтік жағдайына қарамастан, яғни қатардағы жеркепе, лашық иелерінен де және ауқатты отбасыларынан да бірдей көлемде жылына бір рет жиналды. Салыққа ақша бере алмағандардың малы тартып алынды. Сонымен қатар Сырдария шекаралық өкімет ұйымдары қазақтарды Райымның және №1 форттың (Қазалы) әскери бекіністерін салуға мәжбүрлеу тәртібімен жұмылдырды. Бұл форпостарды салу үшін мыңдаған кедейлер айдап әкелінді. Мәжбүрлеу жұмыстарының салдарынан малшылар, егіншілер, балықшылар өздерінің жеке шаруашылықтарымен айналыса алмады. Суландыру жүйелері дер кезінде тазартылмады, сөйтіп егіншілер су тапшылығына ұшырады, адам қолы жетіспегендіктен аз егіннің өзін уақытылы жинай алмады. Ал 1849 жылы Райым бекінісіне Орынбор казак – орыстарының алғашқы жиырма алты отбасы қоныстандырылды. Олар бірте – бірте қазақтарды отырған жерлерінен ығыстырып шығарып, Сырдария жағасындағы шұрайлы және жақсы суландырылатын жерлерге орналастырылды. Соның салдарынан Сырдарияның егінші қазақтары пайдаланылмай жатқан құнарсыз жерлерді игеруге мәжбүр болды, ал кейбіреулеріне қоныс аударушылар мен шенеуніктердің қожалықтарында жалданып жұмыс істеуге тура келді.
1856 жылы желтоқсанда Сыр бойы қазақтарының Ресейге қарсы қарулы көтерілісі басталды. Бұған түрткі болған себеп ресейлік солдаттардың жергілікті үш қазақты кірпіш зауытының пешіне тірідей жағың жіберуі еді. Көтерілістің орталығы бұрынғы хан ордасы орналасқан Жаңақала болды. Көтерілісшілердің басым көпшілік бөлігі жаяу адамдар еді. Олардың қару-жарағы жер өңдейтін кетпен мен ұзын сапты шот, сойыл, садақ, найзалардан құралды. Оқ ататын аз ғана мылтықтары бар еді. Жанқожа батыр жедел қимыл жасай алатын бірнеше топ құрды. Олардың әрқайсысының қатары 150— 200 адамнан тұрды. Көтерілісшілер жасағы Қазалы маңына, Перовск бекінісіне таяу жерлерге орналастырылды да, белгі берілген кезде күтпеген жерден бірден лап қойып, шекара шебіне шабуылға шықты. Дұшпанның адам күші елеулі шығынға ұшырады.
1856 жылғы желтоқсан айының аяқ кезінде Қазалы қамалы қоршауға алынды. Қаратөбе манындағы Л.Булатовтың отрядына бірнеше рет шабуыл жасады. Көтерілістің бас кезінде Жанқожаның 1500-ден аса сарбазы болса, 1857 жылы қаңтарда олардың саны 5000-ға жетті. Жағдай Орынбор генерал-губернаторы В.А.Перовскийді қатты алаңдатты. Ол генерал-майор Фитингофт бастаған 300 атты казак, 320 жаяу әскер, 1 зеңбірек, 250 гусарь әскерімен қоса сұлтан Елікей Қасымов бастаған бірнеше жүз казак жасағы бар жазалау отрядын аттандырады. Жазалаушы әскер мен көтерілісшілер арасындағы шешуші шайқас 1857 жылғы 9 қаңтарда Арықбалық шатқалында өтті. Шайқас кезінде ақ туды Жанқожа батырдың өзі көтеріп тұрды. Бірақ батырдың нашар қаруланған жасағы от шашқаң зеңбіректің снарядына және мылтықтың калың оғына төтеп бере алмады. Жазалаушы отряд көтерілісшілерді ығыстырып, жолда кездескен қазақ ауылдарын шауып, тонаушылыққа ұшыратты. Фитингофт бастаған жазалаушы отряд ақпан-наурыз айларында көтерілісші халыққа қарсы тағы бірнеше рет жорыққа шығып, қазақ ауылдарына адам айтқысыз жауыздықтар жасады. 1856-1857 жылы қазақтардан тартып алынып есептелмей, талан-таражға түскенді қоспағанда, 79567 сомның малы сатылды. Көтерілісшілер қосыны басып алынды, мал-мүлкі талан-таражға түсті. 20 мың бастан астам малы айдап әкетілді. Көтерілісшілердің бытыраңқы топтары Қуаңдарияға қарай шегініп кетті, одан әрі Бұхара мен Хиуа асуға мәжбүр болды. Жанқожамен бірге 20 шақты қазақ ауылдары көшіп кетті. Жанқожа мұнда Хиуа, Бұқара немесе Қоқан хандары тарапынан өзіне одақтастар табуға әрекеттенді. Бірақ бұл саясатынан ештеме шықпады. Қазақтардың Жанқожа Нұрмұхамедұлы қолбасшылық еткен көтерілісі осылай аяқталды.
Патша үкіметінің әскери әкімшілігі Жанқожа Нұрмұхамедұлының көзін жою үшін Елікей Қасымов бастаған арнаулы жазалаушы әскер жіберді. 1860 жылы жазалаушы әскер Қызылқұмның ішіндегі Жанқара көлінің басында отырған Жанқожа батырдың ауылын қоршауға алды. Қанды шайқастың барысында 80-нен асқан Жанқожа батыр жазалаушылардың оғынан қаза тапты. Батырдың өмірден өтер кездегі соңғы сәтін Л. Мейер былай деп суреттейді: ''«Қарт батыр оқ өтпейтін сауытын киіп, қару-жарағын асынып, үйінен шығып үлгерді. Бірақ аты жоқ екен. Ажалымның жеткен жері осы екен деп, ол бір төмпешіктің үстіне аспай-саспай шығып алды да, өз иманын өзі үйіріп, дұға оқи бастады... зулаған оқтар... көпке дейін оның сауытынан өтпей, тайқып ұшып, кері түсіп жатты. Ақырында бір оқ оның мойнына дәл тиіп, қарт батырдың өмірін қиып кетті».''
Дереккөздер
Санат:Қазақ батырлары Санат:1795 жылы туғандар Санат:Ұлт-азаттық қозғалыстардың көсемдері Санат:1859 жылы қайтыс болғандар
Қазақстан — Дания футбол матчы (2023)
Қазақстан - Дания футбол матчы (Kazakhstan vs Denmark) — ЕУРО-2024 турнирінің іріктеу ойыны. 2023 жылы 26 наурызда Астанада өтіп, Қазақстан құрамасы 3:2 есебімен жеңіске жетті. Бұл ойында Қазақстан футболшылары тарихта болмаған камбэкті жасады, 0:2 есебімен ұтылып тұрып, 72-89 минуттарда үш доп соқты.
Мәжит Төлеубекұлы Есенбаев
Есенбаев, Мәжіт Төлеубекұлы (1949) — ҚР Бәсекелестікті дамыту жөніндегі агенттігінің төрағасы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:Парасат орденінің иегерлері Санат:Ақмола облысының әкімдері Санат:Қазақстан министрлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Қазақстан экономистері Санат:Қарағанды облысының әкімдері
Қазақстан — Дания футбол матчы (2023)
Матчқа дейін
2022 жылы мамыр айында Қазақстан құрамасы тізгінін ресейлік маман Магомед Адиев ұстады. Адиевтің құрамадағы қолтаңбасы бірден білінді: 2022/23 жылғы Ұлттар лигасында Әзірбайжан, Словакия, Беларусь құрамаларын артқа тастап, топ жеңімпазы атанды да, В лигасына жолдама алды. Бірақ жылдың соңында екі бірдей жолдастық ойында (Өзбекстан және БАӘ құрамаларынан) ұтылып, жанкүйер қауымның көңілін біраз түсіріп тастады. Оның үстіне ЕУРО-2024 іріктеуін де сәтсіз бастап, 2023 жылы 23 наурызда Словениядан өз алаңында 1:2 есебімен ұтылды. Сондықтан 26 наурызда Даниямен өтетін ойыннан жанкүйер қауып пәлендей табыс күте қоймады. Сол себепті де жанкүйерлердің Адиевке деген сенімі жоғалып бара жатқан-ды. Бұл ойында әрине, Дания фаворит болды. Себебі, Дания топтың да фавориті болатын, оның үстіне 2021 жылғы Еуропа біріншілігінде жартылай финалға дейін барған.
Зат
Зат – 1) жаратылыстануда – негізгі физикалық ұғым. Зат тыныштық массасы мен кеңістікте шектелген пішімі бар бөлшекті нысандардың (атом, молекула, ион, денелер) жиынтығын білдіреді. Дене мен затбөлшектері ауыспалы жылдамдықпен қозғалып, ал өріс (мезондықтан басқасы) вакуумдегі жарық жылдамдығымен бірдей тарайды. Элементар бөлшектер (электрон, протон, нейтрон, т.б.) дәрежесінде затпен өрістің айырмашылықтары шартты болады. Зат бөлшектерінің өзі белгілі бір өрістердің кванттарына айналады да, өзінің таза дискреттік сипатын жоғалтады, ал өріс болса үздіксіз болудан қалып, өзінің кванттары – дискреттік құрылымын құрайды. Бұл затпен өріс бірлігінің көрінісін және олардың арасында қатал шектеудің болмайтынын көрсетеді. Сонымен бірге, белгілі жағдайға байланысты затпен өріс өзара бір-біріне (өрістен затбөлшектері пайда болып немесе керісінше) ауысып отыруы мүмкін. Өйткені олардың қасиеттері бір-бірімен өзара тығыз байланысты, себептес болып келеді;
Қазақстан — Дания футбол матчы (2023)
Матчқа дейін
Дания құрамасы бұл ойында жартылай жаңарған, жасарған құраммен келді. Кристиан Эриксен, Юссуф Поульсен, Томас Дилейни сынды мықтыларын үйге тастап кеткен құраманың шамасы онсыз да Қазақстаннан мықты еді.
Зат
2) философияда – салыстырмалы түрде басқа нәрседен тәуелсіз, орнықты жеке бір нәрсе, дене, адам іс-әрекетінің құралы. Философияда зат ұзақ уақыт бойы өзінің қарапайым мағынасында, тек объективті дене есебіндегі қасиеттерімен бірге ғана қарастырылып келді. Дүниені осындай жеке заттардың, нәрселердің жиынтығы есебінде қарастыру философияда 19 ғ. басына дейін орын алған болатын. Философия тарихында затұғымына ерекше мән бере талдау неміс философы И.Канттан басталған. Ол өз ілімінде “өзіндік затты”, яғни өздігінен өмір сүретін затты біздің қабылдауымыздағы затқа басқаша айтқанда, “біздің затқа” қарама-қарсы қойып қарастырады да, оларды бір-бірінен мүлде алшақтатып, адамзат танымының мүмкіндігін қабылдаудағы затпен шектеп, “өзіндік затты” танып-білуге болмайды деп тұжырымдайды. Қазіргі философияда затұғымы күрделі мағынаға ие. Зат жай ғана әлдебір қарапайым нәрсе емес, ол көп өлшемді. Өйткені әр түрлі басқа заттарға қатынасында, адамның жан-жақты шығарм. іс-әрекетінде (экономикалық, техникалық, коммуникативтік және т.б.) әр түрлі қасиеттерімен, сапаларымен айшықталады. Сондықтан затты тек қана бір жағынан қарастыру, оның физ.-хим., яғни табиғи қасиеттерімен ғана шектелу абстрактылық түсінікке соқтырады. Затты толыққанды түсіну үшін оны адамға, адамның мұқтаждары мен мақсат-мұраттарына, талғамдары мен құндылықтарына байланыстыра қарастыру қажет. мысалы, орманда өсіп тұрған ағаш, үй тұрғызғандағы құрылысшының қолданған ағашы, балтаның не балғаның ағаш сабы не суреттегі көркемдеп салынған ағаштың бейнесі – бәрі де бір затболып көрінгенімен, олар бір-бірінен мәнді айырмашылығы бар әр түрлі заттар санатына жатады, әр түрлі қызмет атқарып, әр түрлі пішінде өмір сүреді. Сондықтан затты берілген бір ғана түрде қабылдаумен шектелмей, оны қалыптасуы мен дамуы, адамның әмбебап іс-әрекетіндегі атқаратын көптүрлі қызмет аясында алып қарастыру қажет;
Қазақстан — Дания футбол матчы (2023)
Матчқа дейін
Ал Қазақстан құрамасы бар жарар футболшыларын қатарға қосты. Тек Бауыржан Исламхан, Абат Айымбетов сияқты футболшылар бастапқы құрамда алаңға шықпай, қосалқы құрамда отырды.
Зат
3) құқықта – мүліктік құқық қарым-қатынасындағы негізгі нысан. Азаматтық құқықта зат әрқилы негіздемелер бойынша жіктеледі: Біртекті заттар барлығы үшін ортақ қасиеттерімен сипатталады да, мөлшері санмен, салмақпен, т.б. өлшемдермен айқындалады. Оларды бір-бірімен алмастыруға болады, жоғалуы, жойылып кетуі де мүмкін, әдетте, мұның өзі борышкерді затты несие берушіге қайтару міндетінен босатпайды, өйткені оның “тегі ешқашан өлмейді”. Кейбір келісімшарттардың (мысалы, жалдау шартының, мердігерлік шартының) нысаны тек дара заттар болуы мүмкін.
Қазақстан — Дания футбол матчы (2023)
Матчқа дейін
Бұған дейін қос құрама бір-бірімен төрт рет ойнап, төртеуінде де Дания ұтқан болатын. 2006 жылғы әлем чемпионатының іріктеуінде Дания біздің жігіттерді Копенгагенде 3:0, Алматыда 2:1 есептерімен ұтса, 2018 жылғы әлем чемпионатының іріктеуінде де тағы екі рет Дания басым болды, Алматыда 3:1, Копенгагенде 4:1.
Зат
Бөлінетін заттар оларды бөліске салу барысында өзінің пайдалылық қасиетін жоғалтпайды (мысалы, бір қап ұн), ал бөлінбейтін заттар ондай қасиетін жоғалтып алады (мысалы, автомашина). Мұндай қасиет бір затқа ортақ меншікке қатысушылар үшін оны бөлу кезінде, сондай-ақ, көп тарапты міндеттемелердегі үлестік және ынтымақты жауапкершілік кезінде әрқилы заңдық салдарларға апарып соқтырады.
Қазақстан — Дания футбол матчы (2023)
Шолу
сүрмесіз|солға|280px Матчтың бірінші таймында Дания толық қожалық етті. Осы ойыннан үш күн бұрын ғана Финляндияның қақпасына үш доп соққан 20 жастағы Расмус Хейлунд екі гол соғып, Данияны алға шығарды. Бірінші голда Сергей Малыйдың қателігінен қақпашымен жеке шықты да, допты қақпашының үстінен асыра салды. Бұл 21-минут болатын. Ал 36-минутта қақпа алдындағы қарбаласта бірнеше ойыншы допқа таласты да, тағы да Хейлундтың жолы болып, 10 метрдей жерден қақпаға дәл тепті — 0:2. Осылайша жас шабуылшы екі турда бес гол соғып үлгерді.
Зат
Заттар, сондай-ақ, негізгі зат және оған қосалқы заттар болып та жіктеледі (мысалы, кілт құлыппен бірге, шаңсорғыш түтікшелермен бірге сатылады). Азаматтық құқықта ақша мен бағалы қағаздар да зат деп танылады. Ақша мен ұсынушыға арналған бағалы қағаздар біртекті, алмастырылатын заттардың бір түрі ретінде қарастырылады. Ақшаның жойылуы борышкерді несие берушіге ақша алған сомасын төлеуден босатпайды.
Заттар, сондай-ақ, ұқсатылатын заттар және ұқсатылмайтын заттар болып та бөлінеді. Ұқсатылатын заттар бірнеше мәрте пайдалану барысында жойылып бітеді немесе мүлдем өзгеріске ұшырайды (мысалы, шикізат), ал ұқсатылмайтын заттар пайдалану кезінде тозады, бірақ недәуір уақыт бойына өзінің бастапқы қасиеттерін жоғалтпайды (машиналар, тұрғын үйлер, жиҺаздар, т.б.). Ұқсатылатын заттар мүліктік жалдау, қайтарымсыз пайдалану келісімшарттарының нысаны бола алмайды, әйтсе де ақшаны жұмсаған борышкер борыш сомасын несие берушіге басқалай ақшамен қайтара алатындықтан қарыз келісімшартының нысаны бола алады. Азаматтық құқықта жер телімдері, жер қойнауы телімдері, оқшауландырылған су нысандары және жермен тығыз байланысты нәрселердің бәрі, яғни міндет-мақсатына орасан зор зиян келтірмей тасымалдау мүмкін емес нысандар, соның ішінде ормандар, көпжылдық екпе ағаштар, үй-жайлар, ғимараттар жылжымайтын заттарға, яғни жылжымайтын мүлікке жатқызылады. Жылжымайтын мүлікке жатпайтын заттар, соның ішінде ақша мен бағалы қағаздар жылжымалы мүлік деп танылады. Жылжымайтын мүлік құқығын тіркеу заңда көрсетілгендерден басқа реттерде талап етілмейді.
Зат, нәрсе
Зат, нәрсе- бойында белгілі бір қасиеттері бар, материалдарды белгілеу үшін күрделі терминдерде қолданылатын түсінік.
Қазақстан — Дания футбол матчы (2023)
Шолу
Қазақстан құрамасы ше? Қорғаныста өте сәтсіз ойнаған қазақстандық жігіттер шабуылда аса жарқырамады. Шабуыл жасамады емес, жасады, тіпті, көзді тартар комбинациялар да ұйымдастырды. Гол соғатын ең жақсы мүмкіндік Сергей Малыйда болды: 4-5 метрдей жерден баспен қауіпті соққы жасады. Бірақ доп дәл қақпашыға қарай бағытталды да, гол болмады. Одан бөлек Рамазан Оразов айып алаңының сыртынан соққы жасады, бірақ тағы да дәл Шмейхель тұрған жерге тепті, әйтпесе Рамазанға ешкім қысым жасамаған еді, тіпті айып алаңына кіре берісте оңтайлы позицияда болды.
Зат
Дереккөздер
Санат:Терминология Санат:Құқық Санат:Заң
Қазақстан — Дания футбол матчы (2023)
Шолу
Сосын тайм бітер тұста Максим Самородовта қақпаға қарай қатты тепті, бірақ доп тағы да Шмейхельге дәл барды.
Зат
Дереккөздер
Sache Ese Gjenstand Вещь
Қазақстан — Дания футбол матчы (2023)
Шолу
Осылайша бірінші таймда Қазақстан футболшылары жанкүйерлерін қуанта қоймады. Оның үстіне 34-минутта жарақат алып, Михаил Габышев ойынға жарамай қалды да, орнына Лев Скворцов шықты. Бұл Лев Скворцовтың құрама сапындағы дебюті еді.
Дания қорғанысын бұзу оңайға соқпайтынын білген қазақстандықтар енді алыстан соққы жасауға көшті. Асхат Тағыберген, Бақтияр Зайнутдинов, Абзал Бейсебеков бір-бірден соққы жасап көрді, бірақ бірінде қиыс кетті, қалған екі соққы қақпашыға дәл барды да, Шмейхель онша қинала қоймады.
Есепті сақтап қалуға тырысқан қонақтар алға ұмтыла қоймады, олардың бұл ыңғайын сезген алаң иелері тылға алаңдамастан шабуылды үдетті. Әсіресе сол қанаттан Ян Вороговский, сол қанатта Лев Скворцов белсенді. 69-минутта Асхат Тағыберген Абзал Бейсебековке оңтайлы пас шығарды, Абзал қорғаушылардың құрсауында тұрғанына қарамастан, кілт орнынан айналды да, соққы жасады. Жан-дәрмен допқа атылған Шмейхель қағып үлгерді, доп қақпа жақтауына тиді. Артынша Асхат бұрыштан доп берді. Допқа ұмтылған Абзалды Йонас Винд итеріп жіберді де, төреші пенальти белгіледі. Пенальтиді Бақтияр Зайнутдинов дәл орындады — 1:2. Бұл Бақтиярдың құрама сапындағы 11-ші голы еді. Балтиевтің рекордын (13 гол) қайталауға екі гол ғана қалды.
78-минутта Магомед Адиевтың ойыншыларды алаңға шығарды. Зайнутдиновтың орнына Исламхан, Самородовтың орнына Айымбетов ойынға қосылды. Артынша орталық шепті күшейту үшін Дарабаевты алаңға жіберді. Нәтиже көп күттірмеді. 86-минутта Рамазан Оразов жаңа шабуыл бастады. Исламхан сол қанаттан Асхатқа пас берді. Асхатқа ешкім кедергі жасамады да, алыстан шірене тартты. Шмейхель атылғанымен жете алмады, доғаша иіліп зулаған доп тоғыздықтан бір-ақ шықты — 2:2. Бұл керемет гол еді. Сондай-ақ, бұл Тағыбергеннің құрама сапындағы тұңғыш голы.
Бұл соққыдан даниялықтар есін жинаймын дегенше, Қазақстан тағы бір шабуылды өрістетті. Тағы да сол қанат. Тағы Исламхан. Бұл жолы Вороговскиге қалдырды. Вороговский айып алаңына асырды. Доп Абатқа келді де, таяу жерден баспен ұрып торға түсірді — 3:2! Қуаныштан есі шыққан Абат жейдесін шешіп тастап тойлады. Мұндай сәтте оған бәрі жарасатын еді.
Осылайша Қазақстан үш минут ішінде алға шықты. Қалған уақытта сары қағаз жапырақша жауды: бізден Шацкий мен Дарабаев, даниялықтардан Хейлунн ескерту алды. 90+6 минутта Айымбетов тағы да сары қағаз алды да, алаңнан қуылды.
Соңғы секундтарда Даниялықтар қауіпті шабуыл жасады, Айып алаңына асырылған допқа Шацкий ұмтылды да, ары асырды, бірақ орнына жетіп үлгере алмады, қақпа бос қалды. Абырой болғанда, Биллингтің соққысы биік ұшты. Артынша соңғы ысқырық естіліп, ойын аяқталды да, ессіз қуанған жанкүйерлер стадионды басына көтерді.
Матчтан соң
Матч біте салысымен ғаламторда Асхат Тағыберген басты жұлдызға айналды. Интернетте Асхат жайлы мәлімет іздегендер 10 миллионнан асты. Оның соққан әдемі голы УЕФА -ның шешімі бойынша, екінші турдың ең үздік голына айналды. Бір қызығы, 2017 жылы Ғафуржан Сүйімбаевтың да Дания қақпасына алыстан соққан голы үздік голдар қатарына еніп еді. Тарих қайталанды деген осы.
Бұл матчтың маңызы жоғары болғандықтан, әлемнің түрлі елдерінде, мәселен, Италия, Франция, Ресей, Қытай, Корея, Украина, Дания, Англия, Аргентина, Бразилия, Өзбекстан, Сауд Арабиясы, Испания секілді елдерде тікелей трансляция жүргізілді. Осылайша Қазақстанның ғажап жеңісіне әлем куә болды.
Сілтемелер
Санат:Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:Дания Ұлттық футбол құрамасының ойындары Санат:Футболдан 2024 жылғы Еуропа біріншілігі Санат:2023 жылғы футбол
Беления
Беления (Beleña) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Саламанка провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 208 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 26,63 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 24 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саламанка елді мекендері
Абыралы орамы (Астана)
Бұрынғы атауы С.Лазо қысқа көшесі. Абыралы орамы Лев Толстой көшесінен басталып, Шара Жиенқұлова көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 327,1 м.
Курсоло-Орассо
Курсоло-Орассо (Cursolo-Orasso) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Вербано-Кузьо-Оссола провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 109 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 5 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 20 км² шамасында. Пошта индексі — 28050.
Абыралы орамы (Астана)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Курсоло-Орассо
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Белогорка (Ақтөбе облысы)
Белогорка — Ақтөбе облысы Ақтөбе қалалық әкімдігіне қарасты Благодар ауылдық округі құрамында болған ауыл. 2018 жылы таратылып, Ақтөбе қаласының Алматы ауданындағы шағын ауданға айналды.
Географиялық орны
Ақтөбе қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 24 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 281 адам (139 ер адам және 142 әйел адам) болса, 2009 жылы 275 адамды (138 ер адам және 137 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Ақтөбе қалалық әкімшілігінің таратылған елді мекендері
Кумсара
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Суда бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасы су алабындағы өзендер, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вологда облысы өзендері Санат:Ленинград облысы өзендері
РКФСР ұлттар істері жөніндегі халық комиссариатының қазақ бөлімі
РКФСР ұлттар істері жөніндегі халық комиссариатының қазақ бөлімі — Кеңес өкіметінің қазақ халқына қатысты бағдарламаларын жасаған және іске асырған мекеме. Ресей Федерациясы КК-нің 1918 ж. 11 мамырдағы шешімімен құрылған (тұңғыш меңгерушісі М.Тұнғаншин, орынбасары Х.Бекентаев). Бөлім Қазақ автономиясын құруға дайындық жүргізді; кеңес өкіметінің ұлт саясатының жүзеге асырылуын қадағалады, қазақтар арасында коммунистік партия идеяларын тарату, қазақтар мен қоныс аударушылар арасындағы жер таласын реттеу, халық ағарту орындарын ашу, Қызыл Армияның ұлттық бөлімдерін жасақтау, т.б. мәселелермен айналысты. 1918 ж. орталық Орда қаласында орналасты. Оның құрамында баспа, ақпарат, үгіт-насихат, мәдени-ағарту бөлімдері, аудармашылар комиссиясы, азаматтық-қылмыстық заң жобаларын түзу жөніндегі комиссия қызмет істеді. Бөлім облревкомдар және атқару комитеттері жанынан құрылған бөлімдермен, секциялармен, Торғай облыстық атқару комитетінің ұлт істері жөніндегі комиссариатымен, Түркістан АКСР-інің Ұлт істері жөніндегі комиссариатымен, Жетісу облыстық атқару комитетінің орыстар мен “бұратаналар” арақатынасын реттеу жөніндегі комиссариатымен байланыс орнатты. М.Тұнғашиннің басшылығымен құрылған Қазақ әскери комиссариаты 1-үлгілі атты әскер полкі мен Қызыл Армияның өзге де ұлттық және интернационалдық әскери құрамаларын жасақтады. Ордада 1919 ж. сәуірде БОАК бекіткен Кеңестердің Бүкілқазақ съезін шақыру ісімен айналысқан комиссия қызмет істеді. 1919 жылдың алғашқы жартысынан “Дұрыстық жолы” газеті шығып тұрды. Қазақ бөлімінің қызметіне Ә.Жангелдин, Б.Қаратаев, С.Меңдешев, Ш.Бекмұхамедов, И.Қисықов, т.б. белсенді араласты. Қазақ революциялық комитетінің құрылуына байланысты КК-нің 1919 жылғы 16 шілдедегі декретімен Қазақ бөлімі Қазревкомның РКФСР БОАК-тегі өкілдігі болып қайта құрылды.
Б. з. д. 829 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 829 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Селдірек
Қазақстанда шөл және шөлейт аудандарға таралған 2 түрі: келлерия түсті селдірек (D. koelerіoіdes) және көде селдірегі (D. caespіtosa) кездеседі. Соңғысы шалғында, өзен-көл жағаларында, батпақты жерлерде, таудың биік белдеулеріне дейін өседі. Биікт. 20 — 125 см, өте қалың өсіп, шымға айналады. Сабағы түзу, жылтыр. Жапырағы жіңішке, таспа тәрізді, бұдырлы, қырлы келеді. Маусым — шілде айларында гүлдеп, жемісі піседі. Гүлшоғыры — сыпыртқы. Масағының ұзындығы 3,5 — 5 мм, сарғылт, ақшыл, кейде күлгін түсті болады. Жемісі — дәнек, гүлдегенге дейін — мал азығы.
Дереккөздер
Санат:Астық тұқымдасы
Өркен (Түркістан облысы)
Өркен (2008 жылға дейін — Юбилейное) — Түркістан облысы Мақтаарал ауданы, Жолдыбай Нұрлыбаев ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Квицдорф-ам-Зее
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1372 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 36,20 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 14 6 26 440. Муниципалитеттің басшысы — Гюнтер Хольчке.
Каркавелуш
Каркавелуш (Carcavelos) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Кашкайш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Өркен (Түркістан облысы)
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 452 адам (244 ер адам және 208 әйел адам) болса, 2009 жылы 459 адамды (239 ер адам және 220 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Мақтаарал ауданы елді мекендері
Каркавелуш
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 20 037 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,37 км² шамасында. Халық тығыздығы — 4 588,3 адам/км².
International Business Machines
International Business Machinery Corporation (аббревиатурасы: IBM, Халықаралық Бизнес Машиналары Корпорациясы) — есептеуіш техника мен бағдарламалық жасақтамалар өңдеумен айналысатын аса ірі америкалық компания.
Каркавелуш
Ауданның қамқоршысы — Дева Мария (Nossa Senhora dos Remédios).
International Business Machines
Тағы қараңыз
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Каркавелуш
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Квицдорф-ам-Зее
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония елді мекендері
Микромұнай
Микромұнай - Мұнай кіріктірген түпнегіз таужыныстарға тән органикалық заттар кұрамындағы таушайыр тектестерінің жылыстауға қабілетті құрамбөліктерінің атауы. Мұнай өзінің құрамы жағынан негізінен метан-нафтен типіне жататын көмірсутектерге сәйкес келеді.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ