cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бийе
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Брюгероль
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Дакота Фэннинг
Хaнна Дакoта Фэннинг (Hannah Dakota Fanning; 23 ақпан 1994 жыл, Коньерс, Джорджия, АҚШ) – америка актрисасы, модель.
Бийе
Сыртқы сілтемелер
Санат:Морбиан департаментінің коммуналары
Дакота Фэннинг
Кішкентай кезінен киноларға түсе бастаған. Ең алғаш экранға «Tide» кір жуатын ұнтағының жарнамасымен шыққан. «Я — Сэм», «Гнев», «Война миров», «Паутина Шарлотты» фильмдерінен кейін кең танымал бола бастаған. Көптеген сыйлықтардың иегері. Жас болса да 40-тан аса фильмге түсіп үлгерген және қазір де түсіп келеді.
2010 жылы IMG Models модельдік агенттігімен шарт жасасқан. Түскен фильмдері: «Скорая помощь», «Сильное лекарство», «Спин Сити» (2000), «Стильная штучка», «Гензель и Гретель» (2002), «Мой сосед Тоторо» (2005), «Сумерки. Сага. Затмение» (2010), т.б.
Жұмағұл (тау, Абай облысы)
Географиялық орны
Абай облысы Жарма ауданы жерінде орналасқан. Абсолюттiк биіктігі 885 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай созылған таудың ұзындығы 11 км, енді жері орта тұсында (2,5 км).
Жер бедері
Солтүстік-шығыс және оңтүстік-батыс беткейлері тіктеу, қалған беткейлері көлбеу, сай-жыралармен тілімденген. Таудың батысымен Таңды өзені ағып өтеді.
Геологиялық құрылымы
Герцин қатпарлығында пайда болған тау палеозойдың метаморфталған тау жыныстарынан түзілген.
Өсімдігі
Беткейлерінде бұта аралас бетеге, селеу, айрауық, т.б. шөптесіндер өскен. Баурайы мал жайылымына пайдаланылады.‎
Дереккөздер
Санат:Жарма ауданы таулары
Амилазалар
thumb|right Амилазалар - барлық тірі организмдер полисахаридтерінің (крахмал, гликоген және т.б.) гидролиттік ыдырауын катализдейтін, гидролаза класына жататын ферменттер; крахмалды мальтозаға дейін мапыозаны глюкозаға дейін ыдыратушы катализатор.
Амилазалар адам мен жануарлар ас (азық) қорыту процесіне қатысып, крахмал және гликоген полисахаридтерінің, өздерінің мономерлеріне (глюкозаға) ыдырауын қамтамасыз етеді.
Дереккөздер
Санат:Ферменттер Санат:Тағам қоспалары
Орманшы
Орманшы — Түркістан облысы Сайрам ауданындағы таратылған ауыл, Бадам ауылдық округі құрамында болған. 2014 жылы Шымкент қаласының құрамына енген. Қазіргі уақытта Шымкент қаласының Қаратау ауданындағы тұрғын үй массиві.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсукент ауылынан оңтүстікке қарай орналасқан.
Халқы
Тұрғыны 1056 адам (2009).
Дереккөздер
Санат:Сайрам ауданының таратылған елді мекендері
Шахтер биі
Шахтер биі - қазақтың еңбек билерінің бірі. Музыка М.Төлебаевтікі. Биде хореографиялық өнер тәсілдерімен шахтерлердің жұмыс барысы бейнеленеді. "Шахтер биін" алғаш 1940 жылдары Ш.Жиенкұлова қойып, өзі орындады. Кейіннен бұл биді (жаңа иүсқасын) Қазақ филармониясының би ансамблі орындады. "Шахтер биі" кезінде көркемөнерпаздар және кәсіби ұжымдар арасында кең тарады.
Хазельбах (Альтенбург)
Хазельбах (Альтенбург) (Haselbach (bei Altenburg)) — Германия Федеративтік Республикасының Тюрингия жерінде орналасқан муниципалитет. Альтенбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 833 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 2,75 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 16 0 77 015. Муниципалитеттің басшысы — Ханс-Йоахим Игназиак.
Меламар
Меламар (Mélamare) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Авр округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 6,35 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76421, пошта индексі — 76170.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 775 адамды құрады. Халық тығыздығы — 122,05 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сен-Маритим департаментінің коммуналары
Бужару
Бужару (Bujaru) — Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Белен агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Кастаньял экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 35995 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1005,16 км² шамасында. Халық тығыздығы — 35,8 адам/км².
Санат:Пара елді мекендері
IC 528
IC 528 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан Sab (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 25783, UGC 4811, MCG 3-24-1, MK 1225, ZWG 91.8, HCG 36A.
IC 4950
IC 4950 — Телескоп шоқжұлдызында орналасқан SBbc (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64159, ESO 185-70.
Сыртқы сілтемелер
IC 4950 Санат:Телескоп (шоқжұлдыз)
Гумидтік цикл
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Питарке
Питарке (Pitarque) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Маэстрасго ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 96 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 54.3 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
NGC 4180
NGC 4180 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 13 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4180 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 38964, NGC 4182, UGC 7219, MCG 1-31-25, VCC 73, IRAS12104+0719.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Far Ultraviolet Spectroscopic Explorer
Far Ultraviolet Spectroscopic Explorer (FUSE) немесе Explorer 77 — ультракүлгін диапазонда істеген ғарыш телескобы.
Телескоптың өлшемдері 5,3 м × 1,9 м. Орбитаның биіктігі 746—760 шақырым. Жерді айналу периоды 100 минутқа жуық.
Бастапқыда аппараттың жұмыс істеу мерзімі 3 жыл деп белгіленді. Бірақ бағдарламалық жасақтамасы бірнеше рет жөнделіп, миссияның қызметі 8 жылдан артық уақытқа жалғасты.
Дереккөздер
Санат:Explorer бағдарламасы Санат:Ғарыш телескоптары
Барете
Барете (Barete) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Л’Акуила провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 664 адамды құрайды (2005). Халық тығыздығы 27,27 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 24,35 км² шамасында. Пошта индексі — 67010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
Әлеуметтік көрсеткіштер
Әлеуметтік көрсеткіштер - жиынтығы статика мен динамикада өз ерекшеліктерін көрсететін, әлеуметтік объектілер мен процестердің жеке қасиеттері мен күйлерінің сапалық және сандық сипаттамалары.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Кочетовка (Белгоза тармағы)
Кочетовка (Кочётковка) — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Волгоград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Белгоза өзенінің оң жағалауынан 19 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Медведица бастауынан Терса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Хопер және Солтүстік Дон салаларының құйылысы аралығындағы Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саратов облысы өзендері Санат:Волгоград облысы өзендері
Қос күш
thumb|right Қос күш– қатты денеге әсер ететін, шамалары тең, бағыттары қарама-қарсы (P=–P), өзара параллель екі күштің жүйесі. Қос күш өзі түскен денені айналдыруға тырысады. Оның тең әсерлі күші болмайды. Қос күштің қатты денеге әсер ететін сызықтарының арақашықтығы оның иіні (l), ал Қос күштің денеге әсерін сипаттайтын векторлық физикалық шама Қос күштің моменті (М) деп аталады: M=[Рxl]. Қос күштің шамасы мен иінін өзгерткенде оның моменті (M) тұрақты болса, онда Қос күштің денеге әсері де тұрақты болады. Сондықтан Қос күштің моменті (M) еркін вектор болып есептеледі; оны дененің кез келген нүктесіне түсіруге болады. Бір денеге түсірілген, моменттері бірдей (M1=M2) екі Қос күш бір-біріне механикалық эквивалентті болып табылады. Кез келген жүйенің Қос күштерінің моменттерінің геометриялық (векторлық) қосындысы нөлге тең болса, ондай жүйе теңгерілген жүйе деп саналады.
Тең әсерлі қос күш
Тең әсерлі қос күш –– берілген қос күштердің әсерін өзгертпей ауыстыруға болатын бір қос күш.
Пайдаланған әдебиет
Санат:Физика Санат:Механика
Төменгі Пае-Яха
Төменгі Паё-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Обь кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Надым өзені өзені су алабының шығыс шекарасынан Пур өзені су алабының солтүстік батыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Мурсалево (Кюстендил облысы)
Мурсалево (Мурсалево) — Болгариядағы ауыл. Кюстендил облысына қарасты Кочериново қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 519 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2623. Телефон коды — 07056. ЕКАТТЕ коды — 49360.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кюстендил облысының елді мекендері
Бір қабатын беру
Бір қабатын беру - ұзатылған қыздың артынан жыл уақыты шамасында апарылатын «төсек орын апарудың» тағы бір атауы. Жасауын беріп ұзатқан соң жылға таман уақытта қыздың тағы да бір қабат төсек орнын апарады. Оған аты айтып тұрғандай көрпе, жастық, төсек, сырмақ, шымылдық сынды т.б. заттар кіреді. Бұл аталған заттар бұған дейін де қыз жасауының құрамында болған, алайда жылға жуық мерзімде, сәбилі болуға таяған мезгілде берілетін тағы бір қабат жасау-жабдығы болып табылады. Яғни бір қабатын беру өсіп-өну, көбеюге қатысты атқарылатын екі қабат ұғымына тікелей қатысы бар ғұрыптық шаралардың қатарына жатады.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
Флористикалық аудандау
Сілтемелер
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том
Санат:Биология Санат:Терминология
Тринум
Тринум (Trinum) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Кётен ауданының құрамына енеді.
Сен-Сюльпис-де-Поммье
Сен-Сюльпис-де-Поммье (Saint-Sulpice-de-Pommiers) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Лангон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,82 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 33482, пошта индексі — 33540.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 225 адамды құрады. Халық тығыздығы — 22,91 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Джадж Дуглас Кристофер
|қайтыс болған күні    = |қайтыс болған жері    = |мамандығы             = |азаматтығы            =🇺🇸 |белсенді жылдары      =1990 жылдан бастап |бағыты                = |киностудия            = |марапаттары           =премия Saturn Award |imdb_id               = |сайты                 = }} Дуглас Кристофер Джадж (ағыл. Douglas Christopher Judge, 13 қазан 1964 жылы жүниеге келген ) — Черокиде туыған афро-американдықтардың қатарынан шыққан американдық актер. Орегон штатындағы университетте Футболдық стипендияға оқыды. Джадж негізінен Жұлдызды қақпалар: SG-1 фильміндегі Тилка рөлімен танымал және сонымен қатар видеоойындарды мен мульфильмдегі дыбыстары арқылы аты шыққан. Джадждың кіші бауыры Джефф Джадж да актер.
Балалық шағы
Калифорния штатындағы Лос-Анджелесте туып, өмті. Джадж әрқашан актер болуды армандады, орта мектепте драма өнерін меңгерді. Ол әрдайым спорттың актер болуға апаратын асыл жол екенін ұқты.
Джадж Орегондағы радио-шоудың кнкурсын ұтып алды, сонымен қатар Батыс жағалаудағы FOX KLSR таңертенгі шоуды да ұтып алды. Ол осы тәжірибесін қолдана отырып. агент жалдау үшін Лос-Анджелестегі мансабын бастады. thumb|Кристофер Джадж 2008 жылы
Дереккөздер
Санат:АҚШ актерлері Санат:13 қазанда туғандар Санат:1964 жылы туғандар Санат:Лос Анжелесте туғандар
Сантьягу (Лиссабон)
Сантьягу (Лиссабон) (Santiago) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 857 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0,06 км² шамасында. Халық тығыздығы — 13822,6 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лиссабон округінің елді мекендері
Гүлфайрус Мәнсүрқызы Ысмайылова
Гүлфайрус Мәнсүрқызы Ысмайылова (, Алматы —, Алматы) — қазақ кескіндемешісі, театр және кино суретшісі. Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген өнер қайраткері (1965). Қазақстанның халық суретшісі. "Платинды Тарлан" сыйлығының иегері (2002).
Өмірбаяны
Шын есімі — Күлпәш Тансықбайқызы Қоңарбаева. Гүлфайрусты кішкентай кезінен Мәнсүр Ысмайылов асырап алған, ол оның бес қыздарының үлкені болды.
Шығармашылығы
thumb|right|200px|Күләш Байсейітова Жібек рөлінде. Суретші Г. Исмайлова. 1962 жыл Ысмайылова бірнеше опера (Брусиловскийдің "Ер Тарғыны", 1967; Мұхамеджановтың "Жұмбақ қызы", 1972; Пуччинидің "Чио-Чио-Саны", 1972), балет (Тілендиев, Манаев жөне Степановтың "Достық жолымен" және Великановтың "Қамар сұлуы", 1958), спектакль (Мүсіреповтің "Қозы Көрпеш-Баян сұлуы", 1958) және кинофильмдерге ("Қыз Жібек", 1969-71) декорация мен костюмдер эскиздерін жасады. Ол — "Күләш Байсейітова Қыз Жібек рөлінде" (1962), "ұйғыр қыздары" (1966) картиналарының, "Халық шеберлері" триптихының (1967), Ш.Б. Жиенқұлова (1958), Ш.И. Жандарбекова (1960-1961), Б.А. Төлегенова (1963-1964), Ә. Қастеев (1966) портреті мен көптеген натюрморттардың авторы.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан суретшілері Санат:Қазақстан актрисалары Санат:Алматы сәндік және қолданбалы өнер колледжі түлектері Санат:Репин атындағы кескіндеме, мүсін және сәулет өнері институты түлектері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері Санат:Қазақстан халық суретшілері Санат:Лениннің туғанына 100 жыл медалінің иегерлері Санат:Тәуелсіз "Тарлан" сыйлығының иегерлері
Кіші Шаудон
Кіші Шаудон (Жима Шовда) — Ресейдегі өзен. Шешен Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сунжа өзенінің оң жағалауынан 29 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сунжа өзені Аргун өзенінің құйылысынан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек және Еділ өзендері аралығындағы Каспий теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шешенстан өзендері
Далалық зерттеу
Далалық зерттеу - нақты өмір жағдайларында адам мінез-құлқын бақылау арқылы әлеуметтік құбылыстарды ірі масштабта зерттеу.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Азаматтық бастамалар
Азаматтық бастамалар — азаматтардың мүдделерін шектеп, қысым жасаған билік органдарының өктемдігіне қарсы шығу немесе өзара көмек жасау үшін ұйымдастырылған ұжымдық белсенділіктің, азаматтық бастамашылықтың көрінісі. Ол тұрғын үйге, қала мен ауылдың дамуына, қатынас, көлік, білім беру ісіне, денсаулық сақтауға, экологияға қатысты және т.б. мәселелерді шешу мақсатымен адамдардың өз еріктерімен құрылады. Оған ұйтқы болған азаматтық топтар, бастама көтерушілер әртүрлі жиындар, шерулер ұйымдастырып, қол қойдырып, үндеулер таратып, барынша көп адам қамту арқылы билік органдарына қысым жасауға тырысады. Азаматтық бастамаларда көтерілген мәселелер шешілмесе, ол ауқымды демократиялық қозғалысқа ұласуы мүмкін.
Сілтемелер
“Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы”, 1 - том
Санат:Азаматтық құқық
Клайнарль
Клайнарль (Kleinarl) — Аустриядағы коммуна. Зальцбург федералды жеріне қарасты Санкт-Йохан-Понгау округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 743 адамды құрайды (15 мамыр 2001). Алып жатқан жер аумағы 70,5 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — JO, ресми идентификациялық коды — 5 04 14.
2004 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Макс Айхгорн саналады.
Эрос
Эрос (Ἔρως, тағы да Эрот, Амур, римдіктерде Купидон) — ежелгі грек мифологиясында махаббат Құдайы, осы жерде ұрпақ қалдыру үшін жасалатын рәсімнің тірі бет-бердесі.
Басты мифтар
Эрот – Құдайларды некелік жұпқа байланыстыратын, бүкіләлемдік Құдай. Хаос (қараңғы түнек) пен жарық күннің немесе Аспан мен Жердің баласы деп саналады. Ол адам мен Құдайлардың жүректері мен еркіндігімен басқарады, сыртқы табиғаты мен адмгершілік әлеміне қожалық етеді. Табиғат құбылысына келетін болсақ, ол жерді көктететін және жаңа өмірді болмысқа алып келетін, есіркеуші көктем Құдайы деп саналады. Оны қанаты бар, әдемі бала деп ойлаған, ерте кезде – лира мен гүлі бар, одан ертеректе махаббат жебелерімен немесе жанып тұрған алаумен.
Феспияларда, гимнастикалық және музыкалық жарыстармен жүргізілетін, әр төрт жылда Эросқа арналған мереке жасайды – Эротидии. Бұдан басқа да, Эрос бозбалалар мен бойжеткендерді қосатын, махаббат пен достықтың Құдайы ретінде гимназиялар мен мектептерде табынушылықты пайдаланған. Гимназияларда, Эростың ескерткіштерін, Гермес пен Гераклдың бейнесінің жанына қойған. Спартандықтар мен криттер, соғыс алдында Эросқа құрбан шалып әкелетін. Оның құрбан шалатын орны, гимназиялар мен мектептердің кіреберісінде орналасқан.
Әдебиет
Санат:Ежелгі грек құдайлары
Жұмай (көл)
Жұмай – Теңіз-Қорғалжын ойысында орналасқан көл.
Географиялық орны
Ақмола облысы Қорғалжын ауданы Саумалкөл көлінің шығысында, теңіз деңгейінен 322 м биіктікте жатыр.
Гдрографикасы
Аумағы 4,2 км2, ұзындығы 6,5 км, ені 1,4 км, жағалау бойының ұзындығы 15,8 км. Ең терең жері 0,8 м. Су массасының көлемі 1,8 млн. м3, жалпы су жиналатын алабы 124 км2. Жағалауы тегіс, батыс жағасында өзімен аттас ауыл орналасқан. Суы тұзды. Қарашада суы қатып, сәуірде ери бастайды. Мал шаруашылығына пайдаланылады.
Санат:Қорғалжын ауданы көлдері Санат:Нұра су алабы
Баража
Баража — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Туралы өзенінің оң жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым Ачинск қаласынан Зырянское ауылындағы су өлшейтін постқа дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Томск облысы өзендері
Айбек Татанов
Айбек Татанов (1982 жылдың 18 мамарырында дүниеге келген) - қырғыз футболшысы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы.
Мансабы
Ош футболының оқушысы. Футболшы ретінде 10 жылдан астам уақыт бойы «Динамо-Алай» / «Динамо-Ішкі істер дирекциясы» мен «Алай» командаларында қорғаушысы ретінде қызмет атқарып қана қоймай, команданың капитаны болды. Мансабының ең басында ол «Жастық-Ақ-Алтын» (Қара-Су) командасында өнер көрсетті.
2013 жылдан бастап «Алае» әкімшілік және коучинг лауазымдарында жұмыс атақарды.2014 жылдың шілде-тамызда және 2016 жылдың басында клубтың бас жаттықтырушысы болып та қызмет атқарды. Бірқатар ақпарат көздерінде ол «Алае»-ның бас жаттықтырушысы деп аталды, кейінірек, 2016-2018 жылдар кезеңінде, басқа да ақпарат көздері бойынша, ол бас бапкердің Бақытбек Маматовтың көмекшісі болып жұмыс атқарды деп жазылуда. 2018 жылдың жазында ол «Алай-2»-нің бас бапкері болған, ол өтінім құжаттарын қабылдау кезінде жіберген бұзушылықтар үшін алты айға уақытша тоқтатылған кезде еді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:18 мамырда туғандар Санат:Қырғызстан футболшылары Санат:Алай ФК ойыншылары Санат:Жаштық-Ақ-Алтын ФК ойыншылары Санат:Қырғызстан футбол жаттықтырушылары
Ғаламдық атмосфералық процестерді зерттеу бағдарламасы
Ғаламдық атмосфералық процестерді зерттеу бағдарламасы (ҒАПЗБ) — метеорология жөнінде 1967 жылы басталған халықаралық ғылыми жоба. Мақсаты — ауа райының өзгерістеріне себепші болатын, сондай-ақ атмосфераның жалпы циркуляциясының статистикалық қасиеттерін анықтайтын тропосфера мен стратосферадағы физикалық процестерді зерттеу.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Орфей
"Орфей" - вокалдық-аспаптық әуесқойлар ұжымы. Павлодар алюминий з-ты металлургтерінің мәдениет сарайы жанынан 1969 жылы ұйымдастырылды. 1980 жылы оған халық ансамблі атағы берілді. 1969 жылдан оның көркемдік жетекшісі - Б.К. Баланок болды. Ансамбль репертуарынан қазіргі орыс композиторларының, сондай-ақ, шет ел авторларының да музыкалық шығармалары орын алды. Еңбекшілер көркем өнерпаздық шығармашылығының І-Бүкілодақтық фестивалінің (1977) және Бүкілодақтық джаз музыкасы фестивалінің (1979) лауреаты.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет
Ашқарақ
Сөз төркіні бұдан бұрын шыққан бір еңбекте талданған болатын. Қазіргі қазақ тіліндегі мағынасы «Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі» мен осы сөзді төркіндетуші авторлар мақаласында анық, айқын, дұрыс берілген. Мәселе, сөздің мағынасында емес, оның шыққан тегі, төркіні туралы болғандықтан, біз оларды қайталап жатуды артық санадық.
- деген мағыналарда қолданылады. Осыларды көрсете отырып, тіліміздегі «ашқарақ» сөзі парсының «хошхорак» сөзінің туындысы болар деген тұжырымға келеміз. Бұл ойымызды тіліміздің заңдылықтары да қуаттайды. Араб, парсы тілінен ауысқан сөздердің басындағы «ғ», «х» дыбыстары кейде біздің тілімізде түсірілуіне байланысты алғашқы хөз бірінші дыбысынан айырылып, «ош» одан әрі «аш» тұлғасына дейін өзгерген. Ал екінші — «хорак» сөзінде «х» орнына «қ», бірінші буындағы «о»-ның орнына «а» дыбысы қолданудан «қарақ» қалпына жетіп, қазақ тілінде «ашқарақ» түрінде тұлғаланып тұр. Болжамымызды қырғыз тілінің дерегі де анықтай түседі: ашкорок — түскі тамаққа арналған үзіліс. Мұнда мағына жағынан өзгеріске душар болған. Тағы бір ескеретін нәрсе — «ашқарақ» пен «аш көз» сөзін синоним ретінде қараудың өзі де ой салады. Өйткекі «ашқарақ» тек қана тамаққа субъектінің көзқарасынан туған сөз де, ал «аш көз» дүниеге жалпы көзқараспен байланысты. Сондықтан да оның мағынасы ,көп жағдайда «сараңдық, қараулыққа, күншілдікке» нұсқайды.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет
Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы
нобай|290x290 нүкте|Қазақстан және шекаралас мемлекеттер Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы — Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы дегеніміз Қазақстан Республикасы аумагының шегін — Құрлық, су, жер қойнауы және әуе кеңістігінің шегін — айқындайтын сызық және осы сызық бойынша өтетін беткі қабат. Мемлекеттік шекара Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарымен және Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжіліс және Сенат палаталары Кеңесінің шешімдерімен белгіленеді.
Қазақстан (1936 жылғы 5 желтоқсаннан 1991 жылғы 10 желтоқсанға дейін — Қазақ КСР) Ресей, ҚХР, Қырғызстан, Өзбекстан және Түрікменстанмен шектеседі. Қазақстанның құрлықтағы мемлекеттік шекарасының жалпы ұзындығы 13 398 км, су шекарасы 1730 км құрайды.
Қазақстанның мемлекеттік шекара туралы заңнамасы Конституцияға негізделеді және "Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы туралы" 2013 жылғы 16 қаңтардағы Қазақстан Заңынан және республиканың өзге де нормативтік құқықтық актілерінен тұрады, бұл ретте халықаралық құқықтың мемлекеттен басымдығы қағидаты қолданылады. Шекараны күзетуді Қазақстан Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметі Министрліктердің, өзге де орталық және жергілікті атқарушы органдардың және басқа да ұйымдардың күштерімен және құралдарымен өзара іс-қимыл жасай отырып, республика азаматтарын шекараны күзетуге ерікті негізде тарта отырып жүзеге асырады.
Шекараны делимитациялау және демаркациялау
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасын онымен шектесетін барлық мемлекеттермен халықаралық-құқықтық ресімдеу соңғы кезеңде тұр. Қазақстан онымен шектесетін барлық мемлекеттермен тиісті шарттар жасасты, онда бірлескен шекарадан өту сызығы дәл айқындалған және сипатталған, Қазақстан Парламенті шекараларды делимитациялауды жүргізген және мақұлдаған. Республика шекарасын демаркациялау жалғасуда.
Қазақ-қытай шекарасы
Қазіргі уақытта демаркацияланған қазақ-қытай мемлекеттік шекарасының жалпы ұзындығы шамамен 1783 км құрайды, оның ішінде құрлық шекарасы — 1 215,86 км, су шекарасы — 566,89 км. жергілікті жердегі шекара сызығы 688 шекаралық белгілермен белгіленген.
Шекараны белгілеу тарихы
Қазақ-қытай шекарасының аражігін ажырату даулы аумақтардың болуымен күрделене түсті. Бұл учаскелердегі шекаралар бастапқыда Ресей империясы кезінде 1864 жылғы Чугучак хаттамасымен белгіленді және 1870 жылы Хабарасу хаттамасымен бекітілді. Алайда, қытай тарапы шекараның заңсыз белгіленгенін мәлімдеді және 1969 жылы КСРО Министрлер Кеңесінің төрағасы Алексей Косыгиннің Қытай Премьер-Министрі Чжоу Эньлаймен кездесуі кезінде кеңестік және қытайлық карталарды салыстыру кезінде мемлекеттік шекарадан өту сызығы бойынша сәйкессіздіктер анықталды.
Қытаймен мемлекеттік шекараны демаркациялау 1996 жылғы шілде мен 2001 жылғы желтоқсан аралығында жүзеге асырылды және 2002 жылғы 10 мамырда Бейжіңде Қазақстан және Қытай Сыртқы істер министрлері Қасым-Жомарт Тоқаев пен Тан Цзясюань тиісінше қазақ-қытай мемлекеттік шекара сызығын демаркациялау туралы үкіметаралық Хаттамаға қол қоюмен аяқталды.
Қазақ-қырғыз шекарасы
Демаркацияланған қазақ - қырғыз мемлекеттік шекарасының жалпы ұзындығы шамамен 1257 км құрады.
Шекараны белгілеу тарихы
Қазақстан мен Қырғызстан арасындағы мемлекеттік шекараны делимитациялау жөніндегі келіссөздер 1999 жылғы қарашадан бастап жүргізіліп, 2001 жылғы 15 желтоқсанда Астанада 2008 жылғы 5 тамызда күшіне енген қазақ-қырғыз мемлекеттік шекарасы туралы мемлекетаралық шартқа қол қоюмен аяқталды. Қазіргі уақытта қазақ-қырғыз мемлекеттік шекарасында шекаралық белгілерді орнату жұмыстары аяқталды.
2017 жылғы 25 желтоқсанда Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Қырғызстан президенті Сооронбай Жээнбеков қазақ-қырғыз мемлекеттік шекарасын демаркациялау туралы шартқа қол қойды.
Қазақ-өзбек шекарасы
Қазақстанның Өзбекстан Республикасымен құрлық шекарасының жалпы ұзындығы шамамен 2351 км құрайды.
Шекараны белгілеу тарихы
Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы мемлекеттік шекараны делимитациялау процесі 2000-2002 жылдар аралығында өтті.
Қазақ - өзбек мемлекеттік шекарасын реттеудің қиындығы Өзбекстанмен 200 км шекараның халық тығыз орналасқан жері — Оңтүстік Қазақстан облысындағы Сарыағаш және Мақтаарал аудандары және Өзбекстанның Ташкент және Жизақ облыстары арқылы өтуі болды. Осыған байланысты 2001 жылғы 16 қарашада Астанада екі мемлекет басшылары Қазақстан Республикасы мен Өзбекстан Республикасы арасында қазақ-өзбек мемлекеттік шекарасы туралы шартқа қол қойды, ол шекара сызығының жалпы ұзындығынан 96% өтуін айқындады. Содан кейін 2002 жылғы 9 қыркүйекте Астанада президенттер Қазақстан Республикасы мен Өзбекстан Республикасы арасындағы қазақ-өзбек мемлекеттік шекарасының жекелеген учаскелері туралы шартқа қол қойды, ол бірлескен шекара сызығын айқындауды толығымен аяқтады. Екі құжат 2003 жылдың 5 қыркүйегінде күшіне енді.
Қазақ-түрікмен шекарасы
Демаркацияланған қазақ-түрікмен мемлекеттік шекарасының жалпы ұзындығы шамамен 458,3 км құрайды.
Шекараны белгілеу тарихы
Түрікменстанмен мемлекеттік шекараны делимитациялау қиындықсыз өтті, өйткені Шекара Үстірттің оңтүстік шетімен шөл арқылы өтеді. Шекараны делимитациялауға дайындық үшін КСРО ОСК Президиумының 1932 жылғы 27 желтоқсандағы қаулылары және екі тарап келіскен 1972 жылғы шекара сызығымен топографиялық карталар алынды.
Қазақстан Республикасы мен Түрікменстан арасындағы қазақ-түрікмен мемлекеттік шекарасын делимитациялау және демаркациялау процесі туралы шартқа Мемлекет басшылары 2001 жылғы 5 шілдеде Астанада қол қойды. Шарт 2003 жылғы 2 шілдедегі Заңмен ратификацияланып, 2006 жылғы 31 тамызда күшіне енді.
Бүгінгі таңда бірлескен шекараны белгілеу бойынша іс-шаралар аяқталды. 2017 жылғы 18 сәуірде Астанада екі мемлекет басшылары қазақ-түрікмен мемлекеттік шекарасын демаркациялау туралы мемлекетаралық келісімге қол қойды. Алайда, осы мәселе бойынша жұмыс мемлекеттік шекара режимі туралы келісім қабылданғаннан кейін ғана аяқталады.
Қазақ-Ресей шекарасы
Қазақстан мен Ресей шекарасы әлемдегі ең ұзын құрлық шекарасы болып табылады және шамамен 7 548 км құрайды.
Шекараны белгілеу тарихы
Қазақ-ресей шекарасын белгілеу негізі ретінде КСРО ыдыраған кезде қалыптасқан Қазақ КСР мен РСФСР арасындағы әкімшілік-аумақтық шекаралар алынды. 2005 жылғы 18 қаңтарда Мәскеуде Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Ресей Федерациясының Президенті Владимир Путин Қазақстан мен Ресей арасындағы мемлекеттік шекара туралы шартқа қол қойды. Осы Шартқа қол қою Қазақстанның бүкіл периметрі бойынша құрлық шекарасын заңды ресімдеуді аяқтады. Шарт 2006 жылдың 12 қаңтарында күшіне енді.
Қазақ-Ресей мемлекеттік шекарасын демаркациялау жөніндегі бірлескен комиссия өз жұмысын 2007 жылдың шілдесінде бастады. 2009 жылдың мамырында шекарада далалық демаркация жұмыстары басталды. Демаркация процесі әлі аяқталған жоқ. нобай|270x270 нүкте|Қазақстан-Қырғызстан-Қытай шекраларының түйісуі
Шекара арқылы өткізу пункттері
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы өткізу пункті — теміржол, автомобиль вокзалы немесе станциясы, теңіз немесе өзен порты, халықаралық әуежай немесе әуеайлақ шегіндегі аумақ (акватория), сондай-ақ адамдарды, көлік құралдарын, жүктер мен тауарларды өткізу жүзеге асырылатын тиісті инфрақұрылымы бар жергілікті жердің мемлекеттік шекараға тікелей жақын жерде арнайы бөлінген өзге де учаскесі.
Халықаралық өткізу пункттері
Төменде Қазақстанның мемлекеттік шекарасы арқылы өтетін халықаралық өткізу пункттері берілген.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан шекаралары
Шұбарағаш (Ақмола облысы)
Географиялық орны
Аудан орталығы – Макинск қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 50 км-дей, облыс орталығы – Көкшетау қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 185 км жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1020 адам (494 ер адам және 526 әйел адам) болса, 2009 жылы 706 адамды (343 ер адам және 363 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Орта мектеп, клуб, дәрігерлік пункт, пошта бөлімшесі, 2 дүкен бар. Ең жақын темір жол станциясы – Макинск (65 км).
Дереккөздер
Санат:Бұланды ауданы елді мекендері
Айсл ау Хаут (Мэн)
Айсл ау Хаут (Isle au Haut) — Мэн штатының Кнокс округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Кинкажу
Оның бүкіл денесінің ұзындығының жартысы құйрығы алады. Салмағы 3 кг болады. Оңтүстік Мексиканың ормандарында, Орталық Америкада, ағаштарда тіршілік етеді. Күндіз қуыстарда жатады да, түнде тездетіп, ептілікпен ағаш бұталарында өрмелей жүріп тамақ іздейді. Негізінен, жемістерімен, насекомдармен, басқа да ұсақ жәндіктермен қоректенеді. Жаңа туғанда кинкажу баласы соқыр болады да, тек 10 күннен кейін ғана көзі ашылады. Жеті апта өткенде ол да құйрығымен ағашқа ілініп тұра алады.
Дереккөздер
Санат:Жанаттар
Палеогеография
thumb|right|Континенттердің Пангей заманынан қазіргі заманға дейінгі қозғалысы Палеогеография (palaіos– ежелгі және география) – Жердің өткен геологиялық дәуірлердегі физико-географиялық жағдайларын зерттеумен айналысатын ғылым; Жердің географиялық қабығының даму заңдылықтарын және табиғат пен адамның өзара әрекеттестігінің тарихын зерттейтін ғылым. 19 ғасырдың ортасында қалыптасты. Зерттеу әдістері мен міндеттері жағынан тарихи геологиямен салалас.
Палеогеографияның негізгі мақсаттары: қазіргі табиғи ортаның жағдайын бағалау үшін әр түрлі аймақтағы геологиялық дәуірлердегі табиғи жағдайлардың динамикасын зерттеу; литологиялық-фациялық, ландшафтылық, климаттық және т.б. аймақтық және ғаламдық карталар түріңде кеңістіктегі қайта құрулар әзірлеу; табиғи өзгерістердің себебін анықтау. Палеогеографиялық қайта құру әдістері көне бедердің, тау жыныстарының жату жағдайын, бір жастағы қат-қабаттарды талдауға (соның ішінде олардың заттық құрамын, радиоизотоптық және палеомагниттік қасиетін), үгілу қабығының қалдықтарын, қазба топырақтарды, тоңды формацияларды, флора мен фаунаны, археологиялық қоныстарды зерттеуге негізделген. Палеогеографияға палеогеоморфология, палеоклиматология, палеобиогеография және т.б. жатады.
Басты тәсілі:
Дереккөздер
Санат:География Санат:География және геодезия
Дмитриевка (Солтүстік Қазақстан облысы)
Дмитриевка — Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы ауыл, Дмитриев ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Тимирязево ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 37 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 884 адам (435 ер адам және 449 әйел адам) болса, 2009 жылы 709 адамды (362 ер адам және 347 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Тимирязев ауданы елді мекендері
Қауызын жармаған тауық балапаны
Қауызын жармаған тауық балапаны — ұрықтанған тауық жұмыртқасы.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Палеовулканология
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Кедва (Ижма тармағы)
Кедва (Белая Кедва) — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ижма өзенінің сол жағалауынан 202 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 47 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Саясаттандыру
Саясаттандыру - қоғам өміріндегі саясат ролін, кез-келген әлеуметтік әрекеттер немесе қозғалыстардың саяси бағыттылығын; саяси әрекет масштабтарынын кеңейтуін күшейтетін процестер.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Клинтон (Миссури)
Клинтон (Clinton) — Миссури штатының Хенри округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 24.0 км². FIPS коды — 29-14986.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 9311 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Хенри округы (Миссури)
Ақарыс
Ақарыс (1999 жылға дейін — Қызыл октябрь) — Түркістан облысы Сайрам ауданы, Құтарыс ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсукент ауылынан солтүстік-батысқа қарай 30 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1362 адам (672 ер адам және 690 әйел адам) болса, 2009 жылы 1520 адамды (760 ер адам және 760 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Сайрам ауданы елді мекендері
Натали Портман
Натали Портман (Natalie Portman, шын есімі Натали Хершлаг, ағыл. Natalie Hershlag, 9 маусым 1981 жыл) – америка кино және театр актрисасы. . «Леон» және «Близость» фильмдері арқасында танымал болған. «Қара аққу» (2011) фильміндегі рөлі үшін «Оскар», «Алтын глобус», BAFTA және «Сатурн» сыйлықтарына ие болған.
2010 жылы ол Бенжаменом Мильпьемен тұрмыс құрып, 2011 жылы ұлды болды.
Фильмдері: «Айқасу» (1995), «Жүрек бар жаққа» (2000), «Гойидің елестері» (2006), «Бауырлар» (2009), «Бұрыштармен батыл», «Тор» (2011), «Ешқандай міндеттемелерсіз» (2011), және т.б.
Дереккөздер
Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері Санат:Оскар сыйлығының иегерлері
Кашуэйра-ду-Арари
Кашуэйра-ду-Арари (Cachoeira do Arari) — Бразилиядағы муниципалитет, Пара штатында орналасқан. Маражо мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Арари экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Санат:Пара елді мекендері
Фатализм
Фатализм (латынша fatalіs – қашып құтылмайтын) – әрбір оқиғаны және адамның әрбір әрекетін о баста бекітілген деп білетін, қалау еркі мен кездейсоқтықты жоққа шығаратын дүниетанымдық тұжырымдама. Фатализмнің негізгі үш түрін бөліп көрсетуге болады.қайырымдылықтың, сырқаттың немесе жұмыссыздықтың сипаттамасы ретінде жиі анықталады. Жазмышты: мифологиялық Фатализм – иррационалды, қараңғы тағдыр; теологиялық Фатализм – құдіретті Құдайдың қалауы; рационалистік Фатализм– себептер мен салдардың тұйықталған каузалды жүйесінің ішіндегі қапысыз шиеленісі деп біледі. Фатализмның бірінші түрі мәдениеттің алғашқы кезеңінде көрініп, астрология сияқты окультті ілімдерде орын алды. Теологиялық Фатализм бір адамдарды тозаққа баратын, екінші біреулерін жұмаққа баратын деп білген христиан ережесінде (Готшалк), калвинизм, янсенизм, исламдағы жабариттер ілімінде көрініс берді. Рационалистік Ф. Демокриттен, Гоббстен, Спинозадан, механикалық детерменизм өкілдерінен көрінді. Рационалистік Фатализмнің кейінгі нұсқасы адамның қылмысқа табиғи бейімділігі жайлы (Ломброзе) сөз етеді.
Дереккөздер
"Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Біратар
Біратар - мылтықтың оқ-дәрісін сақтауға қолданылатын дәрі сауытша. Ол мүйіздерден жасалып, жуан жақтарымен ортақ ағаш түпке орнатылған екі шақшадан тұрады. Әр шақшасында бір атуға өлшеніп салынған дәрісі болады. Шақшалардың ағаш түбінде тігінен тесік жасалып, одан мойынға асуға арнапған ұзын тері қауысбаудың екі ұшы өткізіліп, ұштары түйіледі. Біратардың шақшаларының ауыздары теріден оралып жасалған тығындармен жабылады. Тығындар иықбауға байланған жіңішке қайыс бауларға бекітіледі. Иықбауға тағы бір кішкене жіңішке қайыспен пистон салуға арналған тері сауытша ілінеді. Сауытшаның аузы басы жарты сфера формалы жасалған ағаш тығынмен жабылады. Сауытша ілінген жіңішке қайыстың бір ұшы оның тығынының ортасынан, ал екінші ұшы сауытшаның бір бүйіріндегі тесіктен өткізіліп байланған. Бұл біратардың әр шақшасында бір атуға өлшеніп салынған дәрі болды. Біратарды қазақтар 19 ғасырда қолданып, мойынға асып алып жүрген. Осындай біратардың бірнешеуін мойнына асып қойған аңшы немесе жауынгер қажет кезінде сәл еңкейіп мылтық таңдайына оқты сала қояды.
Фатализм
Дереккөздер
Санат:Философия Санат:Теология Санат:Әлеуметтану Санат:Терминология
Біратар
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Вьетнамдықтар
Вьетнамдықтар — Вьетнамның барлық азаматтары вьетнамдықтар деп аталады. Титулды халқы - вьеттер. Олардан бөлек бұл елде тағы 53 ұлт өкілдері тұрады. Азиялық өмір салты мен мәдениетінің ерекшеліктері айқын көрінеді. 2016 жылғы ресми мәліметтерге сәйкес, Вьетнамда 94 569 000 адам тұрады. Вьетнамдықтар барлық жергілікті тұрғындардың 86% құрайды. Ресми түрде Вьетнамның барлық халықтары бірнеше топқа бөлінеді: (вьетнамдық, кхмер кромы, бахнар, кхмуи, катуйс, манг).
Тілі
Вьетнамда әртүрлі тіл топтары мен отбасыларына жататын және әдетте бір-бірінен алшақ жатқан алуан түрлі тілдерде сөйлейтін көптеген халықтар тұрады. Кейбір мәліметтерге сәйкес, Вьетнамда жүзден астам тіл бар (олардың барлығы тілдер ретінде танылмайды, кейбіреулері диалектілер болып саналады). Халқының 85%-ы вьетнамдықтар, олардың ана тілі – вьетнам тілі, Вьетнамдағы ресми тіл. Вьетнам тілі аустроазиат тілдер семьясының вьетнам (кейде Мон-кхмер деп саналады) тобына кіреді. Вьетнам тілінің жазба тілі тарих бойы өзгерісте болды. Алғашқы жазба ескерткіштер қытай таңбаларымен жазылған. Кейіннен таңбалар вьетнам тіліне бейімделіп аздап өзгертілді. 17 ғасырда француз миссионері Александр де Родос латын әліпбиіне негізделген вьетнам әліпбиін жасап шығарды, ол әлі күнге дейін қолданылып келеді.
Діні
|оңға|200px| |оңға|200px| |оңға|200px| |оңға|200px| |оңға|200px| нобай||200px| |оңға|200px| |оңға|200px| |оңға|200px| |оңға|200px| |оңға|200px| Коммунистік идеологияның ықпалымен вьетнамдықтар арасында өздерін атеист санайтын адамдардың қабаты қалыптасты. Сенушілер даосизммен және конфуциандықпен тығыз байланысты солтүстік буддизмді (Махайана) ұстанады. Үш наным да Вьетнамға ерте заманда Қытайдан келіп, тамыр жайған. Конфуцишілдік мемлекеттік дін рөлін атқарды және ол пайда болғанға дейін ата-бабаларға табынуды қолдады. Буддизм жақсылық пен зұлымдық үшін өлгеннен кейін әділетті сый күту арқылы өмірдің қиындықтарымен келісуге көмектесті. Ақырында даосизм адамдардың рухтар әлемімен қарым-қатынасын реттеді.
Еуропалықтардың келуімен вьеттер арасында христиан діні тарай бастады. Батыс миссионерлері елдің жаңа тарихында маңызды рөл атқарды. 17 ғасырда иезуит Александр де Род латынша Kuok Ngy жазуын жасады, ол қазір иероглифтерді толығымен ауыстырды. 1954 жылдан кейін Оңтүстік Вьетнамда протестантизмнің белсенді таралуы басталды, ол бұл аймақта Америка Құрама Штаттарының қатысуының артуына байланысты болды.
Тарихы
Б.з.д. 1-мыңжылдықтың ортасында вьет тайпалары Сицзян және Хонгха өзендерінің бассейндерінде өмір сүрді, олардың ішінде ең көбі және дамығаны лаквьет тобы болды. Вьетнамдықтардың тікелей ата — бабалары-қола дәуірінің тайпалары. Б.з.д. IV—III ғасырларда олар Ванланг тайпалық одағының негізін құрады, оны б.з.д. 267 жылы тэйау тайпалары жеңді. Солтүстік Вьетнам аумағында олардың Ауак мемлекеті пайда болды, бірақ тэйаудың өзі лаквьеттермен ассимиляцияланды. Бұл уақытқа вьетнамдықтардың қалыптасуы жатады. Біздің дәуірімізге дейінгі 207 жылы Аулак мемлекеті біздің дәуірімізге дейінгі 111 жылы Қытай жаулап алған Намвьет мемлекетінің құрамына кірді. Вьетнамдықтар қытай мәдениетінің әсерін бастан өткерді. Біздің дәуіріміздің X ғасырының басында вьетнамдықтардың тәуелсіздігі қалпына келтіріліп, Вьетнамның орталықтандырылған феодалдық Дайвьет мемлекеті пайда болды.
Соңғы екі мың жыл ішінде Вьетнамды Қытай төрт рет басып алды, әр жолы қанды шайқастар мен басып алушыларға қарсы шексіз көтерілістерде тәуелсіздігі мен жеке басын қорғады. Қытайға үнемі қарсылық білдіре отырып, вьетнамдықтар орта ғасырларда моңғолдардың шабуылдарына бірнеше рет тойтарыс берді. Осы ерліктерден кейін, 18 ғасырға жақын Вьетнам мың жылдан астам аумақты бөлісіп келген Чам империясын толығымен дерлік жаулап алып, сіңіре алды.
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Франция Солтүстік Вьетнам территориясын Жапонияға «берді». Соғыста Жапония жеңілгеннен кейін Вьетнамда билік басына Хо Ши Мин келді де, мүмкіндікті пайдаланып, Вьетнамның тәуелсіздігін жариялады. Француздар барлық ірі шайқастарда жеңіліп, Вьетнамнан кетуге мәжбүр болды, содан кейін Америка Құрама Штаттары оларға көмекке келді. Вьетнамның АҚШ-пен қанды және жойқын соғысы он жылдан астам уақытқа созылды және 1973 жылы американдықтардың толық мойынсұнуымен аяқталды. Содан кейін қуатты Вьетнам әскері көрші елге кірді, әйгілі диктатор Пол Пот пен Камбоджадағы „Қызыл Кхмерлер“ режимі құлатылды. Бұл Қытайдың наразылығын тудырып нәтижесінде Қытаймен 3 айлық соғысқа ұласты. Вьетнамдықтар бұл соғыста да жеңіске жетті, содан кейін ғана аңсаған бейбіт заман келді. Қандай да бір ғажайыптың арқасында, тіпті екі мың жыл бойы барлық қиындықтарға, құлдырауларға, жауласуға қарамастан, вьетнамдықтар өздерінің болмысын сақтап, бірегей мемлекет құра алды.
Кәсібі
Негізгі кәсібі өмір салтын, ұлттық тағамдар мәзірін, мерекелер мен ойын-сауықтардың сипатын анықтады. Вьетнамдықтар дәнді дақылдың 200-ге жуық түрімен таныс - ақ, сары, қызыл және тіпті қара дәндерілер бар. Оңтүстік Вьетнамда кез келген су тасқынында егін беретін «қалқымалы» күріш өсіріледі, су қаншалықты жоғары көтерілсе де, тез созылатын сабақтың арқасында өсімдіктің құлағы әрқашан бетінде қалады. Вьетнам үшін «күріш» сөзі «тағам» сөзінің синонимі болып табылады. Күріш дақылдары ауыл шаруашылығы алқаптарының 85% алып жатыр. Бұл дақылды өсіру үшін толығымен сумен жабылған су басқан алқаптар жасалады. Олар балықты да өсіреді. Күріштен басқа егістіктерде өсірілетін дақылдарға мыналар жатады: жүгері, тәтті картоп, маниок, бұршақтар, жержаңғақ. Цитрус жемістері, папайя, банан және өсіріледі. Ауылда әр тұрғынның көкөніс пен тамыржемісті өсіретін бақшасы бар. Әр аулада дерлік үйрек, күркетауық, қаз бар. Мал шаруашылығы нашар дамыған. Буйволдар негізінен жер өңдеу үшін пайдаланылды. Ең көп таралған сала – балық аулау. Балықты өзендерде де, теңізде де аулайды. Жыл бойы балық аулаумен айналысатын балық аулау кооперативтері бар.
Қолөнері – ұсталық, керамика, қамыс өру, тоқымашылық (себет, сөмке, жиһаз, конустық қалпақ), ағаш ою, т.б. Ежелгі заманнан бері Вьетнам шеберлері қоладан, тастан, ағаштан, сүйектен, мүйізден, асыл тастар мен металдардан және т.б. жасалған көркем бұйымдарымен танымал болды. Ағаш ою Вьетнамда 1000 жылдан астам уақыт бойы қолданылып келеді. Қолөнердің білімі мен сыры ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келеді. Қазіргі вьетнамдықтар өнеркәсіп пен көлікте де жұмыс істейді.