cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шлезвиг-Гольштейн
Тарихы
Бұл кезде, 15 қазанда король Фридрих VII қайтыс болып, Ольденбургск үйінің корольдік тармағы сөнді. 1852 жылдың Лондондық протокол бойынша Дания және эльбтік герцогтіктерінің тағының мұрагері - Христиан IX Глюксбургский болып саналды. Бірақ, герцогтіктерде лондондық протоколдың заңдары жүрмеді, сондықтан Фридрих Августенбургский 19 қазанда Фридриха VIII атымен өзінің Шлезвиг-Гольштейн тағына отыратының жариялады. Германдық одақтық сейм король Христиан IX және герцог Фридрих VIII өтініші бойынша, Голштиния мен Лауэнбургке одақтақ контингенттін енгізілуін шешіп, тақ мұрагерлік туралы шешімді кейінге қалтырды. 27 желтоқсанда Эльмсгорнде өткен халықтық жиналыс герцог Фридрихті мемлекетті басқаруға шақырды.
Пруссия мен Австрия бұйрығы бойынша ганноверлік және саксон әскері Шлезвиг-Голштинияны тастап кетті. Содан кейін прус үкіметі ерекше прус комиссиясына (Kronsyndicat) Шлезвиг-Гольштейнде принц Августенбургскийдің тақ мұрагерлігі тұралы заңды тұжырым жасауға бұйрық берді.
1865 жылы 14 тамызда Гаштейн конвенциясы қабылданып, Австрия мен Пруссия Шлезвиг-Гольштейнді бірлесе билейтіні шешілді.
1866 ж. 26 сәуірде Австрия Пруссияға, егер германдық одақтық сейм қолдайтын адам табылса, олардың Шлезвиг-Гольштейнін құқығынан айырылуға дайын екенін айтты. Пруссияныі қарсы жауабынан кейін, Австрия 1866 жылының 1 маусым күні одақтық сеймге Шлезвиг-Гольштейн сұрағын еңгізіп, 11 маусымда Ицегоеда шлезвиг-гольштейндік сеймның ашылуын жариялады. Пруссия бұл Австрия шешімін Гаштейн конвециясын бұзу деп қарап, өз әскерлерін Голштинияға аттандырды. Осылай австро-прусс-итальяндық соғыс басталды, соғыс нәтижесінде Австрия женіліс тапты.
23 тамыздың Прага бейбішілік келісім негізінде Австрия Пруссияға Шлезвигпен Гольштейнді береді. Наполеон III бұйрығы бойынша, Прага келісіміне қосымша пункт қосылды, пункт бойнша Шлезвигтін Пруссияға қосылудан бұрын, Шлезвигте плебисцит жүргізілу керек болды. Плебисцит бойынша облыс не Данияға не Пруссияға өтетін еді. Пункт 1878 жылы Австрия мен Пруссияның шешімімен жойылды.
1866 жылы (27 қыркүйек) Пруссия мен ұлы герцог Петром Ольденбургский келісім нәтижесінде, Петр ақша үшін тақтан бас тарты. 1867 жылы 12 қаңтарда Шлезвиг-Гольштейн прусстік провинция болып аталды.
1920 жылғы өткізілген плебисцит нәтижесінде Шлезвигтін солтүстік бөлігі Германиядан Данияға өтті.
1949 жылдан бастап Шлезвиг-Гольштейн- ФРГ құрамындағы жер.
География
Шлезвиг-Гольштейн Ютландия жарты аралының онтүстігінде жатып, Даниямен солтүстікте, батыста Солтүстік теңізбен, шығыста - Балтық теңізімен және Мекленбург-Алдыңғы Помераниямен, онтүстікте Төменгі Саксония Гамбург жерлерімен шектеседі. Балтық теңізі жағалауынан жерге Шлей бухтасы енеді.
Экономика
Шаруашылықтың негізгі салалары — логистика (теңіз және шоссе транспорт тасымалдау), ауыл шаруашылық, балықты және кіші кәсіп.
Саясаты
2005 жылдан 2009 жылдың қазанға дейін провинцияларда билікте ХДО мен ГСДП коалициясы болды. Шлезвиг-Гольштейн жерінің премьер-министрі Петер Гарри Карстензен (ХДО) болды. 2009 жылдың қыркүйегінде болған ландтагке сайлау нэтижесінде ХДО 31,5% дауыс жинап өз орнын сақтап қалады. ГСДП-ге елдің 25,4% ғана дауыс беріп, бұл соңғы жылдардағы ең төмен нәтиже болып табылады. Дауыстар бойынша үшінші орында 14,9% жинаған ЕДП. "Жасылдарға" 12,4% адам даусын берді, Солдар партиясын 6% сайлаушылар қолдады. Ландактегі жаңа саяси күштер пайда болу салдарынан, билейшу жаңа коалиция ХДО мен ЕДП пайда болды. 28 қазанда үкіметтін жаңа құрамы жарияланды, ал премьер-министр болып Петер Гарри Карстензен тағайындалды.
Ғылым және білім беру
ЖОО:
Әкімшілік құрылыс
Федералды жердің құрамына Германияның 11 ауданы және 4 жердің бағынысындағы қала кіреді.
Дереккөздер
*
Камбезеш-ду-Риу
Камбезеш-ду-Риу (Cambeses do Rio) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Монталегре муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 141 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,02 км² шамасында. Халық тығыздығы — 9,4 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Себ
Себ — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік Кельтма өзенінің оң жағалауынан 8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 35 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Тунгужуль
Тунгужуль — Ресейдегі өзен. Краснояр өлкесі, Хакасия Республикасы, Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Белый Июс өзенінің оң жағалауынан 154 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чулым бастауынан Ачинск қаласына дейін. Өзен саласы — Томнан Чулымға дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Краснояр өлкесі өзендері Санат:Хакасия өзендері Санат:Кемеров облысы өзендері
Пурдин (Миссури)
Пурдин (Purdin) — Миссури штатының Линн округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.8 км². FIPS коды — 29-60158.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 223 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары Санат:Линн округы (Миссури)
Ісік
thumb|[[Тері бездері|Тері бездерінің гидроаденомасы]] Ісік, тін өсіндісі, бластома (ағлш. - tumor') – өзінің қалыпты пішіні мен қызметін жойған, организмнің түрі өзгерген клеткаларынан құралған тіндердің патологиялық жайылып өсуі.
Ісік жасушалары ісікке шалдықтырған себептер тоқтаса да өсе береді. Көпшілік жағдайда ісік кәрі адамдарда пайда болатыны белгілі. Себебі адамның жасы ұлғайған сайын, оның иммундық жүйесінің жұмысы төмендеп, қауіпті ауруларға қарсы тұра алмайды. Көптеген онколог ғалымдар ісік аурулары өзінің өсу жолында екі сатыдан өтетінін дәлелдейді. Біріншісінде, канцерогендік заттардың әсерінен таза жасуша ісік жасушасына ауыса бастайды, бірақ ол белсенділік көрсетпей тыныш жатады. Екіншісінде, нағыз ісік түйіні пайда болып, ол өніп-өсе бастайды. Бұл екі сатының әрқайсысы организммен екі жақты қарым-қатынаста болады. Организмнің күш қабілеті, ісікке деген төзімділігі өте жоғары болса, онда бірінші саты ұзаққа созылып, екіншісінің болмауы да мүмкін. Кейде екінші саты біріншіге көшіп, кері процесс жүруі, сондай-ақ канцерогендер тікелей иммунитетке зиянды әсерін тигізіп, ісік ауруына әкелуі мүмкін.
Қатерлі және қатерсіз ісіктердің айырмашылығы
Қатерлі және қатерсіз ісік айырмашылығы:
Дереккөздер
Санат:Онкология
Жергілікті тығыздау
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Қоянот
Қояноттың елімізде “Ойып түсетін қоянот”,“Батпақ қоянот”, “Күйдіргі қоянот”, “Әсем” т.б.түрлері бар. Барлығының түсі  сары  болғандықтан оны халық арасында “сарғалдақ” деп те атайды. 1000-ға жуық түрін көгалдандыруда қолданады. Маусым-шілде айларында гүл жарады.Табиғи түрлеріне қарағанда сұрыпталған түрлеріөте әдемі. Гүлдерінің пішіні мен орналасуы раушан гүліне ұқсайды. Пиязшық өсімдіктердің ішінде топырақ таңдамайтын өсімдіктің бірі. Ол - әкті,қышқыл құмды, батпақты жерде де өсе береді. Бастыкүтімінің бірі тұрақты суарып тұру. Біржылдықтүрлерін тұқымын себу арқылы, ал көпжылдық түрлерін түбін бөліп көбейтеді Санат:Биология
Хамбэ-Ты-Вис
Хамбэ-Ты-Вис — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Ненецк АО, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Хальмер-Ю өзенінің сол жағалауынан 3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Үлкен Ою өзен су алабының батыс шекарасынан Скуратов мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралықтарындағы Кара теңізі су алабының өзендері.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Коми Республикасы өзендері
Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1997
Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1997 — Қазақстан Республикасының Премьер-лигасы тарихында өткен алтыншы маусымы. Премьер-лиганың алтыншы маусымының ұтыс ойынында 14 клуб қатысты. Осы маусымда, алдыңғы маусымдағылардай Қазақстан чемпионаты жоғарғы және бірінші лигаларына бөлініп өткізілді. Премьер-лиганың жаңа қатысушысы "Автомобилист" клубы болды.
Маусымдық шолу
Премьер-лиганың алтыншы маусым жеңімпаз лауазымын ұпай саны тең түскендіктен алтын матч "Ертіс" және "Тараз" клубтарының арасынды өтті. 54 минутта Антонов соққан голы, "Ертіс" клубын жүлдегер етті. Қола жүлдесін "Қайрат" клубы иеленді. Ең жақсы ойыншы лауазымы командалардың бас жаттықтырушыларын сұрастыру арқылы белгіленді. Ұтқан құрамаға 3 ұпай қосылса, тең түскен ойындағы құрамаға 1 ұпай қосылған. Жеңілген құрамаға ұпай қосылмаған. Ұпайлар саны тең түскен жағдайда, ең көп жеңіс, соққан голдар, соққан және өткізген голдардың орта көрсеткіші немесе жеребе тастау арқылы жеңімпаз таңдалған.
Жарыстардың географиясы
1997 маусымындағы турнир ұтыс ойынында Қазақстанның 14 қаласынан 14 клубтар ат салысты.
Қорытынды кесте
Санат:Футболдан Қазақстан чемпионаты Санат:1997 жылғы футбол
Райымбек Сейтметов атындағы Түркістан облыстық сазды драма театры
Тарихы
Қожа Ахмет Ясауи атындағы қазақ-түрік университетінің жанынан ашылған өнер бөлімі ретінде ұйымдасып, кейін Түркістан қалалық театры болып 2000 жылы 9 наурызда ашылды. Театр ұйымдастырушысы әрі көркемдік жетекшісі - Қазақстанның халық артисі Р. Сейтметов. Құрылған жылдың өзінде-ақ Б. Вахапзаденің "Небесные тюрки" драмасымен Түркияда өткен "Еуропа бірлігі" театр фестиваліне қатысты. Түріктер тарапынан жасалған өтінішке орай түрік тілінде қойылып, кейіннен Қазақстанмен достық қатынастағы елдердің он бір қаласында көрсетілді. Ұжым кұрамында жас актерлер: Ғ. Қалыбаев, М. Оразыметов, Н. Төлендиев. А. Тоққұлиева, Р. Бақтыбаев, Ү. Әмірова, М. Айтжанов, А. Наурызбаев, Қ. Садақбеков, Ж. Жүнісовалар бар.
2002 жылы театр музыкалық-драма театр болып қайта құрылды.
2017 жылы театрға Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Р. Сейтметовтің есімі берілді.
Қойылымдары
Театр репертуарында М. Әуезовтің "Айман - Шолпан", С. Балғабаевтың "Ең әдемі келіншек", М. Баджиевтің "Қалыңдык пен күйеу", С. Ахмадтың "Келіндер көтерілісі", Б. Мұқайдың "Тоят түні", Б. Вахапзаденің (ауд. С. Тоқбалаева) "Елді арандатқан қылыш", С. Токбалаеваның "Жан-талас", С. Қасымбектің "Ясауи қасіреті", Ж. Әлжановтың "Абақты ғұмыр", У. Шекспирдің "Асауға-тұсау", Қ. Мырзаәлидің "Әмір-Темір", Т. Жандәулетовтың "Еркек", Ш. Мұртазаның "Домалақ ана", Ж. Жұматтың "Абақты ғұмыр", Ш. Уәлиханның "Кадет Шоқан", Д. Исабековтың "Құстар фестивалі", Ә. Қалдыбаевтың "Әкімнің туған күні", Ж. Рахматулланың "Өршіл Рух", С. Оспановтың "Мұңлық – Зарлық", Т. Минулиннің "Диляфрузға төрт күйеу", т.б. Театр гастрольдік сапармен Алматы, Астана, Шымкент қалаларында, Түркияда болып, өнер көрсетті.
Театр жетістіктері
2007 жылы театрдың бас режиссерлігіне Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері, халық әртісі Е. Оразымбетов келіп, театр жетістіктерін жалғастырды. 2008 жылы театр республикалық театр фестивалінде "Кадет Шокан" спектаклін қойып, қоюшы-режиссер Е. Оразымбетов мәдениет министрінің дипломымен марапатталды. Одан кейінгі жылы өткен республикалық фестивальде "Фестиваль құсы" спектаклі үшін "Үздік режиссер" номинациясын да еншіледі. 2011 жылы театрдың көркемдік жетекшісі болып келген Ғазиз Арынов та дәстүрлі жолды әрі қарай жалғастырды. "Көктем–2011" республикалық фестивалінде "Абақты ғұмыр" спектаклі "Үміт" номинациясына ие болды.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан театрлары Санат:Түркістан
Құман Нұрмағанұлы Тастанбеков
Құман Нұрмағанұлы Тастанбеков (10 наурызда 1945 жылы, Қазақ КСР Алматы облысы Сарқант ауданы, Екіаша ауылы - 17 желтоқсанда 2017 жылы Қазақстан Алматы ) — кино және театр актері. Қазақстанның халық әртісі (1993). Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1976). Парасат және Құрмет ордендерінің иегері.
Өмірбаяны
Орта жүз Найман тайпасының Садыр руынан шыққан.
Дереккөздер
Санат:10 наурызда туғандар Санат:17 желтоқсанда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан халық әртістері Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері Санат:Қазақстан театр актерлері Санат:Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының иегерлері Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары Санат:Қазақстан театр және кино қайраткерлері Санат:Қазақфильм тұлғалары Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген əртістері
Ханлэй Хиллс (Миссури)
Ханлэй Хиллс (Hanley Hills) — Миссури штатының St. Louis округіне жататын АҚШ қаласы.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссури қалалары
Кондро
Кондро (Condrò) — Италиядағы коммуна, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Мессина провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 517 адамды құрайды. Халық тығыздығы 103 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 98040.
Елді мекеннің қамқоршысы — Вит.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Сен-Лоран-де-Комб (Жиронда)
Сен-Лоран-де-Комб (Saint-Laurent-des-Combes) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Жиронда департаментінде орналасқан. Либурн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,86 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 298 адамды құрады. Халық тығыздығы — 77,2 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жиронда департаментінің коммуналары
Жағыпар Сұлтанбекұлы
Жағыпар Сұлтанбекұлы- Көрнекті қоғам және мемлекет кайраткері Жағыпар Сұлтанбекұлы 1898 жылы Қостанай уезі Аманқарағай болысында туған. Қостанайдағы екі сыныптық орыс-қырғыз мектебін бітірген. Осында мұғалімдер курсында оқыған.
Қайраткер Қостанайдағы жылдарында «Ауыл» газетінің өрісін кеңейтуге көп атсалысқан. Сондай-ак, республикалық басылымдарда да оның мақалалары жарияланып тұрған. «Қазақстан шаруасының жайы, оның мүқтажы», «К вопросу о казахизаңии аппарата», «Атбасар уезінде» атты еңбектерінде қайраткер ел шаруашылығының мәселелерін және оны шешудің жолдарын жүйелі көрсетеді. Білгір маманның «Егіндік-шабындық жерлерді бөлу туралы» (1927), «Малшаруашылық серіктігін ұйымдастырудың пайдасы» (1930) атты кітапшалары өз тұсында үлкен сұранысқа ие болған. Әсіресе, қайраткердің 1925 жылы жазған «Бұрын һәм қазірде жер саясаты» атты зерттеуі - отандық ғылымның елеулі табысы. Мұнда ол жер саясатындағы отаршылдықтың зардаптарын жүйелі зерделейді. Бұл еңбекті С.Садуақасұлы, М.Дулатұлы жоғары бағалады. 1936 жылы қарашада ұсталып, 1937 жылы ақпанда атылған.
Дереккөздер
Санат:Алаш қозғалысы Санат:Тұлғалар
NGC 4628
NGC 4628 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1789 жылы 20 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4628 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 42681, MCG -1-32-41, MK 1333, IRAS12398-0641.
Қарақожаұлы
Қарақожаұлы Шәзінда (1934 жылы туған, Жаңақорған ауданы) – еңбек ардагері. Қазақстанның еңбек сіңірген мал дәрігері. Алматы зоотехника-малдәрігерлік институтын. (ҚазҰАУ) бітірген (1957). 1957 – 64 жылдары Жаңақорған ауданының Бесарық, Төменарық мал шаруашылықтарында мал дәрігері, нұсқаушы, партия комитетінің хатшысы, 1964 – 65 жылдары «Бірлік» кеңшарының директоры, 1965 – 78 жылдары «Красная звезда» кеңшарының директоры. 1978 – 80 жылдары аудандық партия комитетінің 2-хатшысы, 1981 – 90 жылдары «Бірлік» кеңшарының директоры, 1990 – 92 жылдары аудандық атқару комитеті төрағасының 1-орынбасары болды. 1992 – 94 жылдары аудан әкімінің 1-орынбасары қызметтерін атқарды. 1994 – 97 жылдары «Жайылма» жеке ұжымдық кәсіпорнын басқарды. Қарақожаұлы Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдарымен марапатталған. Жаңақорған ауданының құрметті азаматы.
Дереккөздер
Қазақ энциклопедиясы
Санат:Тұлғалар
Амтцелль
Амтцелль (Amtzell) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Тюбинген әкімшілік округіне бағынады. Равенсбург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 3829 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 30,56 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 4 36 006. Муниципалитеттің басшысы — Пауль Лохерер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Меруергүл
Меруергүлдің еліміздің табиғатында жабайытүрі бар. Ол лалагүлділер тұқымдасына жатады. Көгалдандыруда мамырлық меруертгүл деген түрін қолданады. Сәуір, мамыр айларының ортасында гүлдейді.Гүлінің түсі ақ не күлгін. Бір гүлсидамында6-20 дана кішкене қоңырау тәрізді гүл болады.Меруертгүл өте нәзік гүл.Оны көгалдандыруда топтап егу арқылы қолданады. Гүлдеп болған соң қып – қызылмоншақ тәрізді жеміс салады. Меруертгүлдіңбарлық бөлігі улы болып саналады. Бірақ табиғатта меруертгүл ерекше қорғауға алынған. Себебі оның гүлі мен жидегінен дәрі алады. Көп күтімді қажет етпейді. Құнарлы, жеңіл топырақта тез өседі. Гүлді тұқымынсебу, түбін бөлу, қалемшелеу арқылыкөбейтеді. Санат: Биология
Ибрагим Афеллай
Ибрагим Афеллай (Ibrahim Afellay; 2 сәуір 1986 жыл, Утрехт) — нидерландылық футболшы, жартылай қорғаушы. 2010 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері.
Командалық
ПСВ
Барселона
Олимпиакос (Пирей)
Сілтемелер
Санат:2 сәуірде туғандар Санат:Нидерланд футболшылары Санат:ПСВ ФК ойыншылары Санат:Барселона ФК ойыншылары Санат:Шальке 04 ФК ойыншылары Санат:Олимпиакос Пирей ФК ойыншылары Санат:Сток Сити ФК ойыншылары Санат:Нидерланд Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары
Бланк
Бланк (sheet) — стандарта тамғасы бар белгілі бір үлгідегі ақпаратты жазуға арналған қағаз тасуыш.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Суды зарарсыздандырудың химиялық әдістері
Бактерицидті әдіс
Суды зарарсыздандырудың химиялық әдістері. Сарқынды суларды зарарсыздандыру тәжірибесінде хлордың қосылыстарынан басқа, тотықтандыру белсендігі бар бром мен йодтың қосылыстарын пайдаланылады. Жоғары тотықтандыру қасиеттері галоидаралық қосылыстарда бар. Бром хлоридінің судағы химиялық әрекеті хлордың әрекетіне ұқсас болып келеді. ВгСl миллисекунд ішінде сумен реакцияға түсудің нәтижесінде гипобромовті қышқыл пайда болады және ол аммиакпен тез қосылады, бұл ретте бромаминдер пайда болады. Олар бактерицидті және вирусқа қарсы белсенділігінде хлораминдерден едәуір басым болады. Қазіргі уақытта бром препараттары жүзу бассейндерінің суын зарарсыздандыру үшін қолданылады, йод дербес зат ретінде жабық жүйелердегі, атап айтқанда ғарыш станцияларының тіршілікпен қамтамасыз ету жүйелеріндегі суды зарарсыздандыру үшін пайдаланылады. Сарқынды суларды зарарсыздандыру үшін борм мен йод қосылыстарын пайдаланудың перспективалығына қарамастан олар, бір жағынан құны жоғары болғандықтан, басқа жағынан уытты әсері және алыс әсері бар йод және бромның пайда болу мүмкіндігінен кең қолданылған жоқ. Бактерицидті әсерімен құрамында оттегі бар таралған реагент калий пермаганаты болып табылады. Осы реагент органикалық және органикалық емес заттармен өзара әрекеттеседі, бұл оның дезинфекциялау әрекетіне кедергі келтіреді, нәтижесінде ол хлор мен озонға қарағанда едәуір төмен болып шығады. Қазіргі уақытта сарқынды суларды және сондай-ақ ауыз суларды өңдеген кезде уытты өнімдерді болдырмай экологиялық таза процестерді жүзеге асыруын қамтамасыз ететін зарарсыздандыру агенттері ретінде сутегі пероксидіне де қызығушылық артты. Алайда Н202 едәуір жоғары шоғырлануында ғана бактерияларға инактивті әсер етеді. Мұндай мөлшерлер зарарсыздандыруға жұмсалатын үлкен шығыстарға, сондай-ақ құрамында жоғары сутегі пероксиді бар сарқынды сулардың төгілуіне алып келеді, ол үшін қатаң түрде шекті рұқсат берілген шоғырланулар белгіленген: мәдени-тұрмыстық және балық шаруашылығы мақсатындағы су айдындарында тиісінше 0,1 и 0,01 мг/дм3.
Сілтілі реагенттер арқылы
Сілтілі реагенттерден сарқынды суларды зарарсыздандыру үшін әк шектеулі қолданылып келеді. Сарқынды сулардан аммонилі азотты желдетіп кептірумен бірге әдетте әктеу қолданылады. Сарқынды суларды өңдеу кезінде қажетті гигиеналық нәтижеге реагенттердің көптеген мөлшерін пайдаланған кезде қол жеткізіледі, оның салдарынан тұнбаның көптеген мөлшері пайда болады. Осы факт микрофлораға салыстырмалы түрде баяу әсер ету сияқты әктеудің қолданылуын елеулі шектейді және оны орташа, ірі станцияларда пайдалану үшін қолайсыз қылады. Аз таралған реагент сірке (пероксисірке, перусірке) қышқылы болып табылады. Англияда жүргізілген тәжірибелі-өндірістік сынақтар оның тиімділігі төмен екенін көрсетті, аталған әдіс осы уақытқа дейін өндіріске енгізілген жоқ.
«Дезавид-СТОК» реагенті арқылы
Тағы бір реагент «Дезавид-СТОК» болып табылады, қалалық, өнеркәсіптік, сарқынды және айналма сулары мен жабдықты салқындату жүйелерін тазартуға және зарарсыздандыруға арналған зат. Оның негізін органикалық полимерлер құрайды, олар грамдұрыс және грамбұрыс бактерияларды жояды, сондай-ақ вирулицидті және фунгицидті әсері бар гуанидиновті қосылыстар негізінде суда жақсы еритін полиэлектролиттер. Полимерлерде оң зарядтың болуы оларға катионды үлгідегі флокулянттің қасиетін береді, бұл өңделетін судың органолептикалық қасиетін жақсартуға ықпал етеді. Өзеннің суын зарарсыздандыру үшін «Дезавид-СТОК» сынау кезінде хлормен және натрий гипохлоритімен салыстырғанда зарарсыздандыру нәтижесі («СанЕжН» сәйкес) 0,4 мг/л мөлшерінде байқалды, ал нақты ОМЧ, ОКБ, ТКБ, стафилокок, сальмонела, колифаг, Psendomonas Aeruginosae, сульфитредті клостриди сияқты микроорганизмдердің 100 %-ға инактивтелуі препараттың бір реттік мөлшері 1,5 мг/л (хлорда - 3-4 мг/л, натрий гипохлоритінде - 2-2,5 мг/л) кезінде басталады. Сарқынды сулар мен нөсер ағымының суларын дезинфекциялау кезінде заттың 100 % бактерицидті нәтижесіне 10 минут өңдегеннен кейін қол жеткізуге болады. Бұл ретте сарқынды сулардың құрамы елеулі өзгереді: иістердің кетуімен және түстің жақсаруымен қатар, тез тотығатын органикалық қосылыстардың құрамы 90 % дейін, фенолдар мен СПАВ - 55 % дейін азаяды, бұл сарқынды суларды сапасы бойынша жер үстіндегі су айдындарының суына жақындатады. Қатты уыттылығының параметрлері бойынша зат қауіптілігі төмен заттардың 4 санатына жатады. Аз ұшатындықтан ингаляциялық қауіптілігі төмен. Пайдаланылатын мөлшерлерде сенсибилизді әсер жоқ, гонадоуытты, иммуноуытты, эмбриоуытты, мутагендә және канцерогендә нәтижесі болмайды. Ұсынылған мөлшер (1,5-8 мг/л) зарарсыздандырылатын сулардың құрамына және қасиетіне, нақты тазарту құрылыстарындағы тазарту және зарарсыздандыру технологиясына байланысты. Байланысу уақыты кемінде 60 минут. «Дезавид-СТОК» мынадай сипаттамалар тән:
Өзге де реагенттер арқылы
Соңғы жылдары биоцидті жоғары молекулярлық полимерлі қосылыстар негізінде қышқылданбайтын зарарсыздандыру реагенттерін пайдалана отырып, суды дайындаудың жаңа тәсілі әзірленді. Осы заттардың қасиеттеріне синтез жасау, зерделеу бойынша жүргізілген көп жылдық зерттеулер «Акватон» реагенттері атауымен патенттелген гуанидті топтар негізінде биоцидті полимерлерді алудың тиімді технологиясын әзірлеуге мүмкіндік берді. Оларға жоғары бактерияға қарсы, вирулицидті, альгицидті әрекет тән. «Акватон» реагенттерінің биоцидті әрекеттерінің тетігі мынадан тұрады. Микроорганизмдерде теріс жиынтық электрлік заряд болғандықтан, биоцидті реагенттің оң зарядталған иондарын өзіне тартады, олар микроорганизмдермен жанасады, клеткалы мембрананың бетіне сіңеді, оның бұзылуына алып келеді және клетканың ішіне кіреді. Микробты клетканың ішінде полимер ферменттердің биологиялық белсенділігіне шектейді, нуклеинді қышқылдар мен ақуыздар өндіру қабілетіне кедергі келтіреді, сондай-ақ микробты клетканың тыныс алу жүйесін қысым көрсетеді. Нәтижесінде препараттың осы әсері микроорганизмді жояды. «Акватон» реагенттерінің маңызды ерекше қасиеті болып судың микрофлорасын инактивтеу кезінде тотығудың суда еритін өнімдерінің пайда болмайтыны табылады. Олар судағы органикалық қосындылармен бірге жапалақ құрылып, тұнбаға түседі. Реагенттердің аз қоспалары (қатты фазаның массасынан мыңдық немесе миллиондаған мөлшері) судан қатты металдарды, нитраттарды, пестицидтерді, ішінара карбонаттар мен сульфаттарды жояды. Ерімейтін нысанға ауысқан ластануларды алшақтау үшін тұндырғыштардағы тұнбаларды, қалқып тұрған қабаттағы ағартуды немесе құмды жүктемелер арқылы сүзгілеу қолданылады. Сулы ортада «Акватон» полимері судағы бактерияларға, вирустарға қарсы, сондай-ақ қаптап өсетін биоценоздың - микромицеттер, ашытқылар, споралар түзгіш зеңдер және балдырлар құрамдас бөліктеріне қарсы тиімділігі бірдей. Суды асептерлеу үшін судың химиялық құрамына және оның микробты тұқымдануына байланысты мөлшерлейтін құрылғылардың көмегімен полимерді енгізген кезде оның 1-3 мг/л мөлшері ұсынылады.
Айналу жүйелері
Жабдықтың айналу жүйелеріндегі балдырлар клеткаларының тіршілік етуі 0,2-1,0 мг/л шоғырлануында «Акватон» ерітіндісімен толтыру кезінде тоқтатылады. Биоқаптап өскен кезде (кілегей, балдырлар) жабдық 1 тәулікке арналған мерзімге 10-15 мг/л ерітіндімен толтырылған кезде толық тазартылады. Беттерді зарарсыздандыру құрамында реагенті бар су ерітінділерімен байланысқан кезде әртүрлі объектілерде биоцидті полимерді адсорбциялау арқылы жүргізіледі. Бұл заттарды батыру немесе ыдыстарды толтыру әдісімен олардың беттерін ұзақ мерзімге дезинфекциялауға мүмкіндік береді, ол ауыз суды ұзақ сақтау, оны тасымалдау кезінде микробті тазалықты қамтамасыз ету үшін қажет. Флокуляция процесінде сонымен қатар дайындалған судан органика ғана емес, одан да басқа қосылыстар – ауыр металдардың тұздары жойылады, құрамында гидрокарбонаттардың, сульфаттардың болуы азаяды, бұл судың бұлдырлығын, ауыз судағы алюминий, темір, марганецтің шоғырлануын стандарттардың талаптарына дейін азайтуға мүмкіндік береді. «Акватон» зарарсыздандыру реагентін қолдану аясы қазіргі заманғы дезинфекциялайтын заттарға қойылатын барлық талаптарға жауап береді, атап айтқанда суда қалмай ериді, оның ерітінділері түссіз, иісі жоқ, өңделетін материалдарды бұзбайды, оның ішінде металдардың коррозиясы, теріні және шырышты қабықшаларды ашытпайды. Препарат өзінің биоцидті қасиеттерін жоймай ұзақ мерзім сақталады, бұл ретте тасымалдау мен сақтаудың ерекше шарттарын талап етпейді. Адам үшін «Акватона» уыттылығының төменділігі жылуқандылардың организмінде полимердің деградациялануын тудыра алатын ферменттік жүйелер бар, сондықтан реагент адам мен жануарлардың организмінде жиналмайды. Биоцидті полимер – табиғи түрде биоіритін зат, тірі организмде және табиғатта ыдыраудың өнімі туынды несепнәр болып табылады.
Ең басты әдіс
Зарарсыздандырудың химиялық әдісіне ең бастысы күміс және мыс иондарының олигодинамикалық әсері бар металдарды пайдалану да жатады. Мыстың бірқатар қосылыстарында бактерицидтілік бар, олар сарқынды суды зарарсыздандыру, айналмалы сумен жабдықтау жүйелерінде биологиялық қаптап өсумен күресу, шоғырланудың кең диапазонында (> 3-500 мг/дм3) судың түстенуін болдырмау үшін қолданылады. Әр түрлі дезинфектанттарды қоса отырып, шоғырлануды бір мезгілде азайту кезінде олардың әрекетін күшейтуге де, қосымша әсерлер алуға да болады. Суды өңдеудің құны бұл ретте төмендейді. Хлордың зарарсыздандыру әрекетін интенсификациялау үшін оны металдың иондарымен бірге қолданады, бұл ретте синергетикалық әсер байқалады, ол суды өңдеу ұзақтылығын 5-10 есе қысқартады. Сутек тотығын іріту катализаторы ретінде Cu (II) иондарымен Н2О2 кешенді пайдалану суды өңдеген кезде реагенттердің қажетті мөлшерін азайтқан кезде суды зарарсыздандыру процесін жандандыруға мүмкіндік береді.
Монтепульчано
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 14552 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 88 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 166 км² шамасында. Пошта индексі — 53045, 53040.
Елді мекеннің қамқоршысы — Иоанн Креститель.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тоскана елді мекендері
Көкшетау ұлттық паркі
Көкшетау мемлекеттік ұлттық табиғи паркі — ұлттық табиғи паркі, Солтүстік Қазақстан және Ақмола облыстарымен Айыртау мен Зеренді аудандарының ерекше экологиялық, тарихи, ғылыми, эстетикалық және демалыстық бағалы аймағында бірегей табиғи кешенді сақтау және қалпына келтіру мақсатымен Қазақстан Республикасы Үкіметінің 10.04.96 қаулысы негізінде құрылды.
Саябақтың негізгі аумағы 151,1 мың га, бұған көне қарағайлы орман, тоғайлы саяжайлар және бұрынғы Зеренді, Арықбалық, Озерный орман шаруашылықтарымен, кәсіпорындарының, Дубровский аң-орман шаруашылықтарының қайынды-көктеректі ормандары, сондай-ақ Зеренді, Имантау, Шалкар, Лобанов, Белый және суы қорғалатын аймаққа жанаса жатқан жерлері бар Байсары көлдерінің аумағы кіреді. Географиялық саябақ Солтүстік Қазақстан аумағының орман-тоғайлы үстіртінде, Көкшетау қаласынан 60 км батысында орналасқан. Саябақтың және оның қорғалатын аймағының кең аумағы (5 мың км²-ге жуық) адам мен табиғаттың ескі және қазіргі дәуірдегі дамуын бейнелейтін тарихи мұра ретінде бірегей табиғат мұражайы болып табылады.
Мұнда өсімдіктің 700 түрі, жан-жануардың 305 түрі, Қазақстанның барлық флорасы мен фаунасының 30%-на жуығы бар, сонымен бірге геологиялық, археологиялық, тарих және мәдениет ескерткіштері (бұған неолит дәуірінің Ботай мекені де кіреді), мемлекеттік қорғауда. Ұлттық саябақ аумағы жағынан үш аралас филиалға: Зеренді аймақтық бөлімшесі (орталығы - красный кордон кенті), Арықбалық АБ (Горный кенті), Шалқар АБ (Лобанов кенті) және Дубравский ұдайы өндіріс учаскесіне (Мостовой кордоны) бөлінген. Аумақтың 10%-н ірі Шалқар, Имантау, Зеренді көлдерінің жағаларына орналасқан келушілерге, туристерге қызмет көрсететін демалыс аймақтар алады. Ұлттық саябақта: "Шалқар" және "Зеренді" санаторийлерінде стационарлық (емдеу-сауықтыру), яхтада, атпен серуендеуге, спорттың тау-шаңғы түрлері, "Тұрпан", "Имантау", "Зеленый мыс", "Дубрава" демалыс базаларында қысқамерзімдік (маусымдық) демалыс тұрлері ұйымдастырылған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ұлттық парктері Санат:Ақмола облысы Санат:Солтүстік Қазақстан облысы
Джуца 2-я (өзен)
Джуца 2-я — Ресейдегі өзен. Ставрополь өлкесі, Карашай-Шеркеш Республикасы, Кабардин-Балқар Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Джуца өзенінің оң жағалауынан 7,5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Батыс Каспий су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Подкумок Кисловодск қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Терек, Дон және Еділ өзендері аралықтарындағы ағынсыз аудандар.
УЕФА кубогының финалы 1995
УЕФА кубогының финалы 1995 (1995 UEFA Cup Final) — 1994/95 жылғы УЕФА кубогының финалдық ойыны. Италиялық қос клуб "Ювентус" пен "Парма" өзара сынға түсіп, екі ойын қорытындысында "Парма" жеңімпаз атанды.
Сілтемелер
Санат:1995 жылғы футбол Санат:Парма ФК ойындары Санат:Ювентус ФК ойындары Санат:УЕФА Еуропа лигасының финалдары Санат:УЕФА кубогы 1994/95
Джуца 2-я (өзен)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ставрополь өлкесі өзендері Санат:Қарашай-Шеркес Республикасы өзендері Санат:Батыс Каспий су алабы өңірі өзендері Санат:Кабардин-Балқар өзендері
Базарбай Сағадиұлы Жұманиязов
Базарбай Сағадиұлы Жұманиязов (1936 жылы 1 қараша БҚО Бөкей ордасы ауданы - 2015 жылы 17 тамыз Алматы) — көрнекті композитор, музыка педагогы, профессор. Қазақстанның халық әртісі (1990). Қазақстанның еңбегі сіңген өнер қайраткері (1983). Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының иегері (1970).
Дереккөздер
Санат:5 наурызда туғандар Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:КСРО сазгерлері Санат:Қазақстан музыка педагогтары Санат:Қазақстан академиялық музыканттары Санат:Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясы түлектері Санат:Қазақфильм тұлғалары Санат:Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының иегерлері Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері Санат:Қазақ КСР-інің халық әртістері Санат:Опера сазгерлері
Дыбово (Ямбол облысы)
Дыбово (Дъбово) — Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Болярово қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 71 адамды құрайды.
Пошта индексі — 8736. Телефон коды — 04742. ЕКАТТЕ коды — 24356.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямбол облысының елді мекендері
Амавида
Амавида (Amavida) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия және Леон автономды бірлестігіне қарасты Авила провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Авила ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 177 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,00 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авила елді мекендері
Богатск
Богатск — Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданы, Янайкин ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы – Перемётное ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 61 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 149 адам (79 ер адам және 70 әйел адам) болса, 2009 жылы 87 адамды (47 ер адам және 40 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Бәйтерек ауданы елді мекендері Санат:Жайық казак әскерінің тарихи елді мекендері
Селимие мешіті
Селимие мешіті (Selimiye Camii) – Түркиядағы Едирне қаласында орналасқан мешіт.
ЮНЕСКОНЫҢ Бүкіләлемдік мұралар қолына енгізілген. Ол № 1366 нысан болып тіркелген.
1568-1574 жылдар аралығында салынған. Ислам әлеміндегі архитектуралық жетістіктердің қатарына жатады. Елдегі ең үйлесімді мешіт. Бұндай кешендерді külliye деп атайды. Оның ішінде емхана, мектеп, кітапхана және медреселер бар. Олар мешіттің айналасында орналасқан.
Санат:Түркия мешіттері
Пышега (Омза тармағы)
Пышега — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Омза өзенінің сол жағалауынан 10 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ламмервиль
Ламмервиль (Lammerville) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Сен-Маритим департаментінде орналасқан. Дьеп округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,76 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 76380, пошта индексі — 76730.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 321 адамды құрады. Халық тығыздығы — 36,64 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Метлей (Бекшанка тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сызранка өзені бастауынан Сызрань (қаладан жоғары) қаласына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ульянов облысы өзендері Санат:Самара облысы өзендері Санат:Пенза облысы өзендері
IC 1012
IC 1012 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан Sc (жинақы спиральді галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 1012 Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Арслан (Ишлин ауылдық кеңесі)
Арслан — Башқұртстанның Аургазин ауданындағы ауыл, Ишлин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 57 адамды құрады. Пошта индексі — 453471, ОКАТО коды — 80205816002.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Зарядталған бөлшектердің үдеткіші
Зарядталған бөлшектердің үдеткіші - жоғары энергиялы зарядталған бөлшектерінің электр өрісінде үдету арқылы алуға арналған құрылғы. thumb|250px|Fermilab үдеткіш орталығы, [[АҚШ. Теватрон мен айналым-инжектор.]] Зарядты бөлшек үдеткіштері – электр өрісінде үдету арқылы энергиясы жоғары зарядталған бөлшектерді (электрондарды, протондарды, атом ядроларын, иондарды, т.б.) алуға арналған құрылғы. Зарядты бөлшек үдеткіштерінде зарядталған бөлшектер вакуумдық камера ішінде электр өрісінің көмегімен үдетіледі. Ал магнит өрісі зарядталған бөлшектердің қозғалу бағытын (жылдамдығының шамасын өзгертпей) ғана өзгертеді. Үдетуші электр өрісі, әдетте, сыртқы құрылғы (генератор) көмегімен туғызылады. Сондай-ақ, бөлшектер басқа зарядталған бөлшектер өрісімен де үдетілуі мүмкін. Үдетілудің мұндай тәсілі ұжымдық тәсіл деп аталады. Зарядты бөлшек үдеткіштерін плазмалық үдеткіштен айыра білу керек. Плазмалық үдеткіште зарядталған бөлшектердің электрлік бейтарап түзілімдер ағыны үдетіледі. Зарядты бөлшек үдеткіштері – қазіргі физиканың негізгі құралдарының бірі. Жоғары энергиялы бөлшектер шоғы табиғатты, элементар бөлшектердің қасиеттерін зерттеуде, атом ядросы физикасы мен қатты дене физикасында, сондай-ақ, химия, биофизика, геофизика саласында, қолданбалы мақсатта (дефектоскопия, өнімдерді стерильдеу, сәулемен емдеу), т.б. қолданылады.
Зарядты бөлшек үдеткіштерін әр түрлі белгі бойынша жіктелуі
Циклді үдеткіштерге электрондық үдеткіштер (бетатрон, микротрон, синхротрон), ауыр бөлшектер (протондар, т.б.) үдеткіштері (циклотрон, фазотрон, синхрофазотрон) жатады. Бетатроннан басқа, барлық циклді үдеткіштер резонансты үдеткіштер болып есептеледі. Сызықты жоғары вольтті үдеткіштердің көмегімен энергиясы 30 МэВ-ке дейінгі қарқынды бөлшектер шоғын алуға болады. Зарядты бөлшек үдеткіштерінің дамуына атом ядросының құрылысын зерттеу мәселесі себеп болды.
Үдеткіштер дамуы
Үдеткіштер дамуының бастапқы кезеңі (1919 – 32) жоғары кернеу алу және оны зарядталған бөлшектерді тікелей үдету үшін қолдану жолымен жүрді. 1931 жылы америкалық физик Р. Ван-де-Грааф электрстатикалық генераторды, 1932 жылы ағылшын ғалымдары Дж. Кокрофт пен Э. Уолтон каскадты генераторды құрастырды. Бұл қондырғылар энергиясы 1 МэВ-ке дейін үдетілген бөлшектер ағынын алуға мүмкіндік берді. 1931 – 44 жылы бөлшектерді үдетудің резонанстық тәсілінің (айнымалы жоғары жиілікті өріспен үдету) пайда болу және оның жандану кезеңі болды. Осы тәсілдің негізінде америкалық физик Э.О. Лоуренс циклотрон құрастырды. Циклотрон арқылы алынған протонның энергиясы 10 – 20 МэВ-ке дейін жетті.
1940 жылы америкалық физик Д.У. Керст циклді электрондық индукциялық үдеткішті (бетатронды) құрастырды. 1944 – 45 жылы ресейлік физик В.И. Векслер мен америкалық физик Э.М. Макмиллан бір-бірінен тәуелсіз автофазалау құбылысын ашты. Осы құбылысқа негізделіп резонансты үдеткіштердің немесе циклді үдеткіштердің (синхротрон, фазотрон, микротрон) жаңа түрлері құрастырылды. 20 ғ-дың 50-жылдарының басында таңбасы айнымалы фокустау принципі (америкалық ғалымдар Н.Кристофилос, Э.Курант, М.Ливингстон, Х.Снайдер) ұсынылды. Бұл принцип циклді және сызықты үдеткіштерде алынатын энергия шамасын жоғарылатуға мүмкіндік берді. 1956 жылы Векслердің бөлшектерді үдетудің когерентті немесе ұжымдық тәсілін ұсынған идеясы жарияланды. Одан кейінгі жиырма жыл ішінде осы идея жүзеге асырылды. 1966 жылы Станфордта (АҚШ) энергиясы 22 ГэВ-ке тең сызықтық резонансты үдеткіш (америкалық физик В.Панофскийдің басшылығымен), 1967 жылы Серпуховта (Ресей) энергиясы 76 ГэВ-ке тең протондық синхрофазотрон іске қосылды. 1972 жылдан Батейвияда (АҚШ) энергиясы 500 ГэВ-ке тең протондық синхрофазотрон жұмыс істеді. Қазіргі кезде Ресей мен АҚШ-та энергиясы 1000 – 5000 ГэВ-ке тең үдеткіштер салу жоспарлануда.
Ерр (Эссонна)
Ерр (Yerres) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Эссонна департаментінде орналасқан. Еври округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,84 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 91691, пошта индексі — 91330.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 28909 адамды құрады. Халық тығыздығы — 2937,91 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эссонна департаментінің коммуналары
NGC 280
NGC 280 — Андромеда шоқжұлдызында орналасқан SB? типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Андромеда (шоқжұлдыз)
Вильхермсдорф
Вильхермсдорф (Wilhermsdorf) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Орталық Франкония әкімшілік округіне бағынады. Фюрт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 5081 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 26,64 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 5 73 133. Муниципалитеттің басшысы — Харри Шойенштуль.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 10 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Бадамша дене
Бадамша дене (corpus amyg- daloideum; лат. corpus — дене, amygdaloideum — бадамша) — мидағы көру төмпегі мен жасымықша ядро аралығында орналасқан, жолақты дене құрамындағы сұрзаттық ядро (ядро — белгілі бір қызмет атқаруға маманданған нейроциттер перикариондарының тобы, ми сұрзатының бөлігі). Бадамша денені көру төмпегі мен жасымықшаның сұрзаттық ядроларынан ішкі және сыртқы ақзаттық аралықтар бөліп тұрады. Бадамша дене — жолақты дененің құрамында қыртысастылық ядро ретінде адам мен жануарлар орагнизміндегі көптеген шартсыз рефлекстердің (қимыл, вегетативті реттелу т.б.) іс жүзіне асуына қатысады. Бадамша денені орналасу орынына байланысты иіс миының құрамына жатқызады.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Пан-ди-Асукар
Пан-ди-Асукар (Pão de Açúcar) — Бразилиядағы муниципалитет, Алагоас штатында орналасқан. Алагоас штатының Сертаны мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Сантана-ду-Ипанема экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2008 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 24 537 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 661,8 км² шамасында. Халық тығыздығы — 39,97 адам/км².
Тарихы
Санат:Алагоас елді мекендері
Гаухар қол (фильм)
Гаухар қол - кеңес дәуірінде түсірілген Леонид Гайдайдың комедия жанрндағы фильмі. Авторға фильм туралы идея «Правда» газетінде жарық көрген А.Сахнинның контрабандашылар туралы мақалалар жинағынан кейін келген екен. Ескертпелердің бірінде құнды заттарды гипспен жеткізу амалы айтылады. Сценарий бойынша, фильм сюжеті былай болу керек: Семен Семенұлы Павлик (кейіннен Тимошкин болады, фильмнің шығуына қарай Горбунков деп ауыстырылады) есімді қарапайым кеңестік адам шетелдік турнеге аттанып, контрабандалық қулық-сұмдыққа тап болады. Фильм сценарийіне өте көп сын айтылған, бірнеше кейіпкерді ауыстыру туралы ұсыныстар да көп болған екен.
Қызықты мәліметтер
Сәтті шыққаны соншалықты, Мироновтың «Құтқарыңдар! Көмектесіңдер! Мамаааа!»деп айқайлаған дауысына шынайы құтқарушылар жетіп келген екен.
Тағы қараңыз
Санат:КСРО фильмдері
Кампаньо
Кампаньо (Campanhó) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Мондин-де-Башту муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 350 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13,06 км² шамасында. Халық тығыздығы — 26,8 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вила-Реал округінің елді мекендері
Агрегат (техникада)
Агрегат — жұмыс процесін жылдамдату және тиімді ету мақсатында әр түрлі қызмет атқаратын бірнеше машиналарды немесе аппараттарды бірлестіру (мысалы, электрлік қозғалтқыш, сорғы).
Механикада — бірлестірілген машиналар кешені (мысалы, жер жырту агрегаты трактор, соқа және тырмадан құралады.
Агрегаттың түрдері
Машина-тракторлы агрегат - ілмелі немесе тіркемелі ауылшаруашылық машинадан және трактордан тұратын агрегат.
Аспалы агрегат - ілмелі машинадан және трактордан тұратын машина-тракторлы агрегат.
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Техника Санат:Механика
Евгений Нүриұлы Жұманов
Евгений Нуриұлы Жұманов (9 шілде 1964 жылы туған, Павлодар қаласы) – актер.
Дереккөздер
Санат:9 шілдеде туғандар Санат:1964 жылы туғандар Санат:Павлодарда туғандар Санат:Қазақстан тележүргізушілері Санат:XX ғасыр тележүргізушілері Санат:Қазақстан актерлері Санат:XX ғасыр актерлері Санат:Қазақстан театр режиссёрлері Санат:XXI ғасыр театр режиссерлері
Күнгей жотасы
Күнгей жотасы – Жетісу (Жоңғар) Алатауының солтүстік шығыс сілеміндегі жотасы.
Географиялық орны
Жетісу облысы Алакөл ауданы жерінде. Батыстан шығысқа, солтүстік-шығысқа қарай 55-60 км-ге созылып жатыр, ені 15-20 км. Ең биік жері 3014 м.
Геологиялық құрылымы
Күнгей жотасы төменінде тас көмірдің саздақты тақтатас, құмтас жыныстарынан түзілген.
Жер бедері
Оңтүстік беткейі тік. Жотаны өзен аңғарлары қатты тілімдеп шатқал жасаған. Көксуат өзінің аңғары оңтүстіктегі Тастау жотасынан бөліп тұрады. Солтүстігінде Жүнжүрек, Арқалық және Жабық таулары орналасқан. Алакөл көліне қарайтын солтүстік беткейлерінен Көкмойын, Жаманты, Қызылтал, Қаратал өзендері бастау алады.
Өсімдігі
Аңғарларында қайың, тал, терек, орта белдеуінде қылқан жапырақты орман, жоғары жағында тау шалғыны, арша өседі. Етегі жазғы жайлау.
Дереккөздер
Санат:Алакөл ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы Санат:Қазақстан жоталары
Жергілікті цикл
Жергілікті цикл (Местный цикл; home loop) — орталық процессорға қатынамай, жергілікті орындалатын енгізу-шығару операцияларының тізбегі.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Северная Кельтма
'''Сев. Кельтма (Кельтма)''' — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вычегда өзенінің сол жағалауынан 709 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 155 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда бастауынан Сыктывкар қаласына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері