cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нудибранк
Дереккөздер
Санат:Нудибранктер Санат:Моллюскалар
Пар
Пар — күздік, жаздық дәнді дақылдар үшін даярланатын, ауыспалы егіс танабы. Пар арам шөптен таза болуы, топырақтағы ылғал, қоректік заттар қорын көбейту үшін жаз бойы бірнеше рет өңделеді. Пардың бірнеше түрі бар. Таза қара Пар күзде жыртылған жер көктемде көң шашып қайта өңделеді, тырмалап қопсытылады, культиваторланады. Таза қара Пар қуаңшылық аймақтарда тиімді. Бүкіл одақтық астық шаруашылығы ғыл.- зерт. институтының (Шортандыдағы) зерттеулеріне қарағанда Қазақстанның тың өлкесінде таза Пар жаздық бидайдың бір гектардан алынатын өнімін 5 ц-те арттырады. Ерте Пар егістікті көктемде жыртып өңдейді. Ықтырмалы Пар — ылғалы тапшы аймақтарда егістікке қар тоқтату, топырақты жел эрозиясынан және күздікті суықтан сақтау үшін Парға қатарлап сабағы ұзын өсімдіктер (күнбағыс, жүгері т. б.) егеді. Ықтырмалы Пардан кейін бидай өнімі га-сына 2—3 ц артады. 1974 ж. Павлодар облысыңда ықтырмалы Пардан кейін 207 мың га-ға астық егілді. Ылғалы жеткілікті аймақтарда егістікті үдемелі пайдалану үшін таза пардың орнына екпе Пар қолданылады. Бұл жерге ерте пісетін дақыл егіледі де, ол орылған соң келесі дақылға қолайлы су, қорек жағдайын туғызу үшін топырақ Пар ретінде өңделеді. Жасыл Пар — топырақты тыңайтудың бір түрі. Мұнда жерге бөрі бұршақ тұқымдас егіп, оны көктеген топыраққа араластырып жыртады.Мұндай топырақта қоректік заттар молаяды.
Дереккөздер
Санат:Терминология
Вильяконехос-де-Трабаке
Вильяконехос-де-Трабаке (Villaconejos de Trabaque) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 466 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 31,64 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 49 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Куэнка елді мекендері
Иркхайм
250px|thumb|Картада орналасуы Иркхайм (Uerkheim) — Швейцарияның Аргау кантонында орналасқан коммуна. Цофинген округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1297 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.09 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 4286, пошта индексі — 4813.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аргау елді мекендері
Қызылсу (Маңғыстау облысы)
Қызылсу — Маңғыстау облысы Қарақия ауданы, Бостан ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылдың 30 мамырында облыстық мәслихат шешімімен таратылды.
Географиялық орналасуы
Аудан орталығы Құрық ауылынан шығысқа қарай 195 км, округ орталығы Бостан ауылынан 45 км жерде, Түйесу құмының солтүстік жиегінде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 254 адам (130 ер адам және 124 әйел адам) болса, 2009 жылы 57 адамды (24 ер адам және 33 әйел адам) құрады.
Инфрақұрылымы
Ауыл қаракөл қойын өсіретін Ералиев атындағы кеңшар бөлімшесінің орталығы болып келген. Оның негізінде Қызылсуда шаруа қожалықтары құрылды. Ауылда бастауыш мектеп, кітапхана, медициналық пункт бар.
Уле-Эйнар Бьорндален
Уле-Эйнар Бьорндален (Ole Einar Bjørndalen; 27 қаңтар 1974 жылы, Драммен, Норвегия) — Норвегиялық биатлоншы және шаңғышы. Әлемдегі жалғыз ғана биатлоннан алты дүркін Олимпиада чемпионы, биатлоннан әлем чемпионатының он тоғыз дүркін чемпионы, жазғы биатлоннан әлем чемпионы, Олимпиада ойындарының бірнеше рет жүлдегері, биатлоннан және жазғы биатлоннан әлем чемпионы, алты дүркін Әлем Кубогінің иегері. 2002 жылдың қысқы Олимпиада ойындарындағы биатлонның төрт түрінен де жеңіп биатлоннан абсолюттық чемпион атағына ие болды.
Бьорндален биатлон мен шаңғы жарысында 96 жеңіс тапқан және осы көрсеткіш бойынша әлемдегі қысқы спорт түрлеріндегі спортшылар арасында екінші орынды иеленді.
Өмірбаяны
Уле-Эйнер Бьорндален норвегиялық Драммен қалашығында дүниеге келген. Бускеруд фюлькесіндегі Симостранда қаласында, қарапайым фермерлер отбасында өскен. Сабақ оқуымен қызықпаған, уақыттық көбісін спорттық секцияларда өткізген. Футбол және гандбол ойнаған, найза лақтырған, велоспорттан және жеңіл атлетикадан жарыстарға қатысқан. Эйнардің әкісі де жеңіл атлетикамен айналысқан, бірақ спортпен айналысуды тастау мәжбүр еді, өйткені өмір сүру үшін ақша тапқан. Уленың екі ағасы мен екі қарындасы бар. Үлкен ағасы — Даг — ең бірінші болып биатлонмен айналысуда бастаған. Кіші ағасы — Ханс Антон.
Қазіргі кезде биатлоншы австриялық Обертиллиах қаласында тұрып жатыр. 2006 жылдың 27 мамырында Уле Эйнар бельгиялық биатлоншы Натали Сантерге үйленді. Балалары жоқ.
Шаңғы жарысы
Уле Эйнар Шаңғы жарысы бойынша әлем Кубогі кезеңдерінің 15 жарысына қатысып, оның үшеуінде құрмет тұғырына көтерілген:
Рекордтары
thumb|Трондхеймдағы Бьорндален, Наурыз 2009.
Дереккөздер
Санат:Норвегия биатлоншылары Санат:Биатлоннан Олимпиада чемпиондары Санат:Норвегия Олимпиада чемпиондары Санат:1998 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:2014 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:1998 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері Санат:2006 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері Санат:2006 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегерлері Санат:2010 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегерлері Санат:2010 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпиондары Санат:Биатлоннан әлем чемпиондары Санат:Алфавит бойынша Олимпиада чемпиондары
Биліктің шығу тегі мен функциялары
Ең алдымен ескерер жайт, билік пен баскару белсенді, ынталы, үстемдік етуші субъект мен салыстырмалы тұрғыда белсенді емес, бағынышты субъектінің арасындағы субъект-субъектілік қатынастардың нәтижесінде пайда болады. Бағынышты тарап биліктік катынастарда билік ықпалының объектісі болады. Бірақ биліктік қатынастың қай жағы болмасын өз мұдделері мен қүқықтары бар шынайы, әрекетшіл субъектілер болып табылатындықтан олардың арасындағы биліктік қатынастар өзара келісім жағдайында ғана пайда болып, тиімді қызмет етуі мүмкін.
Биліктік қатынастардың ерекше проблемасы билік құрушы субъектінің басқару құқығына келіп тіреледі: неге осы субъект билік құру құқығына ие және неге бағыныштылар, одан келетін биліктік импульстерді әрқилы дәрежеде қабылдап, орындауға міндетті. Саяси ойлар тарихында бұл проблема әрдайым назарда болған және солай болып қала береді де. Өйткені, биліктік қатынастар субъект-субъектілік қатынас ретінде субъективті және ситуативті болғандықтан белгілі бір тұрақсыздықпен сипатталынады. Осындағы тағы бір ескеретін жайт, өркениет тарихында биліктік қатынастар әр түрлі әлеуметтік негіздерге, әр түрлі тарихи тамырларға ие. Олар мынадай жағдайлармен қалыптасты:
Билік пен биліктік қатынастардың шығу көздерінің әр түрлі болуына қарамастан, қауымдастықтың тұтастығын сақтау, экономикалық, әлеуметтік,саяси жөне құқықтық кеңістікті ұйымдастыру сияқты биліктің негізгі функциялары биліктік қатынастарды демократияландыра және гуманитарландыра отырып, оларды біртіндеп өзгертеді.
Билікке кұқық соңдай-ақ басқарушылардың қолында әрқилы билік көздерінің болуымен де қамтамасыз етіледі, бұлар: құрушы белгілі бір шенеуніктік-бюрократиялық іс-әрекетті атқару үшін тандалып алынған, қоғамнан жалақы алатын тұлғаға айналады. Ол көпшіліктің қолдауымен осы функцияны орындауға лайықты адам ретінде белгілі бір қызметтік лауазымға сайланады.
Жоғарыда аталып өткен билік көздерінің барлығы билік ресурстары болып табылады. Қандай дәрежеде болмасын олар қандай»да бір тұрғыда билікке тән. Билік ресурстары деп биліктің өз функцияларын жүзеге асыру үшін қолданатын күштер мен құралдардың, мүмкіндіктердің жиынтығы танылады. Биліктің іргелі ресурсы, оның іс-әрекетінің негізі саясат болып табылады. Яғни, билік құру саясатпен тығыз байланысты. Билік құру үшін белгілі бір саясатты жасақтау және оның жүзеге асуына қол жеткізу қажет. Билік құру тетігінің өзі осы саясатты жүзеге асыруға қызмет етеді. Саясат билікке келу, билікті нығайту және билік функцияларын атқару үшін қажет. Сондықтан саясатты биліктің негізі, басты көзі және іргелі ресурсы деп есептеуге болады. Алайда, билік құрушы субъектінің өзі билік құру процесінде саясатты үздіксіз жа- сап отырады, оны реттейді, нақтылайды, тіпті қажет болған жағдайда өзгертіп те жібереді. Ол саясатты қалыптас- тырады және оны жетілдіре отырып, өз ресурстарын жасақтайды. Бұл билік пен саясаттың өзара байланысының өте терең екендігін көрсетеді.
Билік пен саясаттың осы өзара қатынасының маңыздылығы мен қажеттілігін түсіну үшін саясат ұғымына тағы да назар аудару қажет. Осы ретте саясат ең алдымен, адамдар қауымдастығы мен қоғамға ұйымдастырушылық, реттеушілік, бақылаушылық әсерін тигізетін әлеуметтік өмірдің ерекше, маңызды саласы.
Саяси ғылымда адамдар мүдделерінің мейлінше жинақталған көрінісі, олардың тәжірибелік сфераға ауысуы, саяси міндеттердің шешілу деңгейін анықтау мақсатында саяси тәжірибені сараптау мен дәйектеу және оларды одан ары нақтыландыру мен саясатты жетілдіру жүріп отырады. Саясат — маңызды әлеуметтік проблемаларды шешудегі адамдардың жүріс-тұрысына мақсатты ықпал жасайды, осы проблемаларды биліктік шешімдер жүйесіне аударады, оларды жүзеге асыру үшін ресурстарды, күштер мен әдістерді табады. Әлеуметтік тұрғыдан алғанда шешімдердің дайындалуы мен жүзеге асуының негізгі катализаторы ретіндегі қызметті билікке бағыныштылардың саяси белсенділігі мен олардың билікті қалыптастырудағы және оның әрекетін жетілдіру мақсатындағы билікке қысым жасау түріндегі билікке ықпалы атқарады.
Саясат құрылымданған және нақты болуы керек, яғни ол қоғамдық өмірдің әрқилы салаларына (экономикаға, әлеуметтік өмірге, рухани салаға) және қоғамдық өкірдің әрқилы агенттері (әлеуметтік, этникалық,кәсіби, жыныстық, жас ерекшеліктік және басқа топтар) мен жеке индивидтердің тұпкілікті мүдделеріне үйлестіре жасалынуы керек. Саясат қоғамдық өмірдің ерекше сферасы бола отырып, саяси әрекетті іске асыруға қажетті барлық компоненттерге ие, оларға ұйымдар, идеология, әдістер, құрал- дар, саяси тәжірибе және саяси әрекет субъектісі ретіндегі адамдар жатады. Бірақ саясат сферасы биліктің қалыптасуы, мен қызмет етуінің шынайы ортасы болғандықтан аталған компоненттердің барлығы онда қандай дөрежеде болмасын билікпен өзара әрекеттесуі тиіс.
Тиімді қызмет атқарып отырған мемлекеттік билік өз қолына саяси бастаманы алады, атап айтқанда, ол дамудың саяси перспективасын жасайды, стратегиялық мөсе- лелер жүйесін ұсынады, тактиканы өзгертіп, жетілдіреді, саяси жағдай мен қоғамдық көзқарасты саралап отырады. Билік ресурстарға, күш пен құралдар арсеналына ие бола отырып, саяси кеңістікте үстем құрылым ретінде көрінеді. Саясат пен оның міндеттерінің табысты шешілуі, саяси мәдениетті игеру, ресурстарды, күш пен құралдарды тиімді пайдалану мемлекеттік биліктің нығаюына алып келеді.
Билік функңиялары оның әлеуметтік қажеттілігі мен мәнін бейнелейді. Бұл тарауда біз билік ұғымын жалпы қарастырып отырғандықтан, биліктің төмендегідей функ- цияларын бөліп көрсетуге болады:
Қоғамдағы адамдар арасында болатын тәуелділік қатынастардың табиғи ортада болатын осындай қатынастардан айырмашылығы зор. Ол қатынастар қоғамда өз мүдделерін түсінетін саналы тіршілік иелері адамдар арасында қалып тасып, жүзеге асады, яғни субъект-субъектілік сипатта болады. Билік осы қатынастарға төреші ретінде қатысады. Билік адамзат қауымдастығындағы таза әлеуметтік құбылыс,ол әлеуметтік субъектілер арасындағы өзара байланысты көрсетеді және толықтай адамзат ойының жемісі болып табылады, оның шығу тегі мен әрекетінде ешкдндай ғажа- йып, киелілік жоқ. Саяси ойлар тарихында билік идеологтары билік пен билік кұрудың мифологиялық, табиғаттан тыс ғажайып бастауларын табуға әрекеттенгендерімен, барлық саяси мәдениетті саралау оның ерте заманнан біздің дәуірімізге дейінгі билік құрудың практикалық тәжірибесі ғана екендігін көрсетті. Демек, өлеуметтік өмір субъектісінің биліктік қатынастарды түсінуі мен билікті ұйымдастырудағы тәжірибесі қандай болса, билік те соған сай болады. Халық үшін қандай билік лайық болса, оның ақиқат болуы шүбәсіз. Билік әр түрлі деңгейде жүзеге асырылады. Биліктің іске асырылуының жоғары деңгейі мемлекеттік баскдру, яғни биліктік-басқару құрылымдары мен билік тармақтары бар мемлекеттік билік. Орта деңгейі- бірлестіктердегі, ассоциаңиялардағы, ұжымдардағы, өндірістік құрылымдардағы билік. Төменгі деңгей — әр түрлі кіші топтардағы билік. Ескеретін жайт, бұл деңгейлердің бәрінде билік институтталынған, бірақ деңгей төмендеген сайын ресмиленген құрылымдар мен нормалардың рөлі кеміп, ресми емес құрылымдар мен нормативтік құндылықтардың рөлі арта түседі. Аталған деңгейлерде биліктік іс-әрекетті нормалау маңызды проблема болып кала береді. Өйткені, биліктік іс-өрекет өз табиғатына сәйкес агрессивті, оның мәні бағындыру мақсатында еріктің көрініс табуы мен таңылуынан көрінеді. Саяси мәдениет билік құру мөдениеті бола отырып, толық мәнін демократия мен құқықтық мемлекетте нақты түрде алатын нормалық мазмұнды өзінде жинақтайды. Нормативтілік билік субъектілерінің өкілеттіктерінде, олардың іс-әрекеттерінің кұқықтық базасының айкъш анықталуында жүзеге аскднда оның агрессивтілігі алынып тасталынады.
Билік агрессивтілігі сонымен қатар әр түрлі билік құрушы субъектілер арасындағы көлбеу және тік биліктің орталықсыздандыру жолымен де алынып тасталынады. Билікті бір-бірін өзара бақылайтын әрқилы тармақтарға бөлу, биліктік шешімдерді бірігіп қабылдау, билікті биліктігінің төменгі сатыларына беру, биліктің әсер ету өкілеттіктерін, кеңістігін шектеу, биліктің басынушылығынан қорғайтын әр түрлі тетіктерді практикаға енгізу, билеуші мен бағынушы арасындағы кері байланысты қалыптастыру және осы байла- ныстың мәнін көтеру — қоғамның биліктік басынушылықпен күресінің түрлері мен әдістері болып табылады. Биліктің әмбебаптылығы оның қоғамдық өмірдің барлық салалары мен құрылымдарында, атап айтқаңда: экономикалық, әлеуметтік, әскери салаларда, күнделікті тұрмыста, саясатта, тұрақты және уақытша ассоциаңияларда, ресми немесе бейресми ұйымдарда, топтар арасында және жеке адамдар арасындағы кдтынастарда қызмет етуінен көрінеді. Билік барлық жерде әрқашан болады және өзіне тән функңияларды орындай отырып, әр түрлі сфералар мен құрылымдардағы билік шешімдерінің мазмұны мен билік өкілеттіктерін жүзеге асыратын құралдар мен әдістер арқылы бір-бірінен ерекшеленеді.
Экономикада ол өзінің іс-әрекетін экономикалық саясатты жасақтау базасында жүзеге асырады, мұнда билік экономикалық марапаттау немесе жазалау құралдары арқылы экономикалық өмірдің субъектілеріне, олардың экономикалық мүдделеріне өз ықпалын жүргізеді Билік өзінің жеке өлеуметтік өмірінде әлеуметтік саясатты жасайды, мұнда биліктік әсер ету объектісі — адамдар, олардың әлеуметтік мүдделері, мәртебелік жағдайы, ал құралдары — мүдделер мен жағдайға ықпалын тигізетін шешімдердің кабылдануы және жүзеге асуы болып табылады. Билік рухани салада адамдарға, олардың көзкарастары мен жүріс-тұрыстарына әсер ету үшін білімдер мен ақпараттарды пайдаланады. Мектеп, шіркеу, ғылыми-ағарту ұйымдары. қоғамдық бірлестіктер мен БАҚ секілді рухани мекемелер рухани билік жүзеге асатын құрылымдар болып саналады.
Әскерилер билігі. Армия саласы мен күштік құрылымДардағы әскерилердің билігін қоғамдағы әскери биліктен айырып алғанымыз жөн. Армия, күштік құрылымдар төтенше жағдайларда ғана әрекет ету ұшін бағытталғандықтан биліктік импульстар жоғарыдан келеді, олар ешқандай талқылауға жатпайды және сөзсіз орындалуға тиісті. Армия жасақталу тәсілі, әлеуметтік міндеттері бойынша демократияға қызмет етуі мүмкін бола тұрса да, өзінің құрылымы, қызметі, өз әрекетінін кеңістігі бойынша демократиялық мекеме бола алмайды. Бірақ белгілі бір дағдарыс жағдайларында әскери басшылық тәртіп орнату және дағдарыстан шығу мақсатында билікті өз қольпіа алуы мүмкін. Бұл жағдайда олар билік құралы ретінде өздерінің төл әдістері мен ұйымдық құрылымдарын қолдануы мүмкін. Билік органдары мен құрылымдарында саясат биліктік әсер етудің негізі, қозғаушы күші мен шешуші кұралы болғандықтан, билік пен саясат бір-бірімен өзара тығыз байланысты. Осы ерекшелікті белгілеу үшін саяси билік термині қолданылады. Бұл мемлекеттік билік, қоғамдық ұйымдар мен партиялардағы билік.
Мафиялық құрылымдардың мемлекеттік билікпен араласып кетуі қоғамдық қауіпті тудырады, ал бұл қоғамдық өмірдің қылмысқа толы болуына, зорлық-зомбылық пен заңсыздыққа алып келеді. Осындай араласып кету мафиялық ұйымдардың қолында аса зор қаржы қоры болуыңан мүмкін болады, осының арқасында олар мемлекеттік шенеуніктерді, саяси қайраткерлерді, бұқаралық ақпарат құралдарының қызметкерлерін сатып алу мүмкіндігіне ие, ал қоғамның жеткілікті түрде ұйымдаспаған тұрғындары оларға адам ресурстарын беріп отырады. Тұлға үшін биліктің өзіндік ерекшелігі мен маңызды көрінісі — оның тұлғалық, мөдени-этикалық. психологиялық аспектісі. Тұлғалық тұрғыдан алғанда билік құру — ерекше психологиялық кеңістік. Билік құрудың екі бағытта жүргізілетінін ескеру қажет: біріншіден, ол басқа адамдарды бағындыру, олардың жүріс-тұрысын реттеу, олардың тіршілік өрекетіне араласу мақсатында басқа адамдарға кдты- настағы еріктің көрінуі болып табылады. Бірақ басқа адам- дар сияқты билік құрушы субъекті де адам, сондықтан оның басқалардың мүдделеріне, өмірлеріне араласуы, оларға каты- наста баскару, бақылау, ерік функңияларың жүзеге асыру — аса жауапты, агрессивті және осыған орай моральды-пси- хологиялық тұрғыдан алғанда күрделі іс-әрекет. Барлық адамдар бұған дайын емес жөне оны қажет етпейді де. Ол тек әуесқойлар үшін деп айтуға болады.
Батыс ғалымдарының зерттеулері бойынша, өркөкірек адамдар баскаларға өз үстемдігін жүргізіп, әлеуметтік мәнін таныту үшін энергиясын билік құру аумағында жұмсайды. Кейбір психологтар билік құруға ұмтылатын адамдарды садистік әрекеттерге бейім деп есептей отырып, психогендік негіздерге баса назар аударады. Бұдан өзге, билік құру тұлғаға, оның ішкі құрылымына "бағытталуы, өзін-өзі тәрбиелеудің, өзін-өзі бақылаудың, өз бетінше әрекеттенудің еріктік актісі, жеке белсенділігінің психологиялық негізі болуы мүмкін. Яғни жеке адам, индивид соңы, ажырамас, атомарлық әлеуметтік субъект болып табылса, билік құру өзіне-өзі билік құру ретінде және жүрістұрысын өзі реттеуге, өзің-өзі бақылауға, тіршілік өрекетінің жеке психологиялық тұрғыда саналанған кеңістігін қалыптастыруға бағытталған терең тұлғалық, мәдени-этикалық, психикалық акция ретінде жүзеге асуы мүмкін. Әлеуметтік жөне саяси ойлар тарихында билік құрудың осы бағыты зерделеніп, идеологиялық тұрғыда қолданылған. Динамикалық, сондықтан агрессивті батыстық өрке- ниет көбінесе бірінші бағытты қолданды. Ол, ең алдымен, жаппай мақсатты акциялар, төңкерістер (революциялар, жаулап алулар, ірі әлеуметтік-экономикалық реформаларды жүзеге асыру) негізінде жеке адамның тіршілік әрекетінің анықтаушы факторы ретіндегі оның өмір сүруінің сыртқы жағдайларын түбірімен өзгертуге болады деп есептеді.
Шығыстың кейбір дамыған өркениеттерінде (Үндістан, Қытай) билік құрудыц баскд бағытына назар аударады. Дәл осы жерлерде, әлеуметтіліктің жеке тұлғалық аспектісінен шыққан, жеке адамның деструктивті эмоциялары мен әрекеттерін тежеу үшін өзін-өзі игеру, өзін-өзі бақылау формасындағы биліктік санкцияның қолдану қажеттілігіне негізделген буддизм, конфуциандық сияқты дүниетаным- дық, мәдени-этикалық жүйелер пайда болды.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Обервилье
Обервилье (Aubervilliers) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена-Сен-Дени департаментінде орналасқан. Сен-Дени округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,76 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 93001, пошта индексі — 93300.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 74701 адамды құрады. Халық тығыздығы — 12968,92 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена-Сен-Дени департаментінің коммуналары
Мений-Руссе
Мений-Руссе (Mesnil-Rousset) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Берне округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,22 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27404, пошта индексі — 27390.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 109 адамды құрады. Халық тығыздығы — 15,1 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Әл-Меррейх
«Әл-Меррейх» (نادي المريخ السوداني) — Суданның Омдурман қаласындағы футбол клубы.
Сілтемелер
Санат:Судан футбол клубтары
Тито (коммуна)
Тито (Tito) — Италиядағы коммуна, Базиликата әкімшілік аймағына қарасты Потенца провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6378 адамды құрайды (2001). Халық тығыздығы 91 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 70 км² шамасында. Пошта индексі — 85050.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Laviero Martire. Жыл сайынғы мерекесі — 17 қараша.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базиликата елді мекендері
Нова-Шипка (Варна облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 264 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9116. Телефон коды — 05145. ЕКАТТЕ коды — 51963.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
Боубоу (киім)
125px|thumb|left|Үлкен боубоу Боубоу (немесес бубу) — көбінесе Батыс Африкада киілетін кең жеңді халаттың атауы. Бұл киім әртүрлі этникалық топтарда түрлі атаулармен аталады: агбада (йоруба халқы, дагомба халқы), баббан рига (хауса), к'са (туарегтерде), үлкен боубоу (Батыс Африканың француз тілді елдерінде). Боубоудың Сенегалдық түрі Сенегалдық кафтан деп аталады. Боубоудың әйелдерге арналған түрі кейбір қауымдарда м'боубоу немесе кафтан деп аталады.
Евгений Альбертович Ган
Евгений Альбертович Ган (7.09.1952 жыл, РКФСР, Вологда облысы, Красавино қаласы) - өнертпақыш. Техника ғылымдарының кандидаты (1994). Неміс.
Боубоу (киім)
Дереккөздер
Санат:Исламдағы киім әдебі
Евгений Альбертович Ган
Әкесі - Ган Альберт Густавович (1913-2000). Анасы - Ган Мария Илларионовна (1912-1984).
С. Орджоникидзе атындағы Новочеркасск политехникалық институтын (1974) инженер-электр механик мамандығы бойынша бітірген.
80-нен астам жарияланымның авторы. 30 патенттің, оның ішінде 8-і РФ-нікі, 15-тен астамы ҚР алдын ала патентінің иегері.
«Ынтымақтастық» Ресей халықаралық орталығының «Ынтымақтастық жұлдызы» орденімен (2007); ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің құрмет грамотасымен (2005); Ресей ұн тартатын және жармалық кәсіпорындар одағының «Нан өнімдері саласын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» озаттық белгісімен (2005) марапатталған.
Әскери атағы - запастағы капитан.
Үйленген. Жұбайы - Ган Анна Михайловна, зейнеткер. Қызы - Ган Инга (1974 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:7 қыркүйекте туғандар Санат:1952 жылы туғандар Санат:Красавинода туғандар Санат:Қазақстан немістері Санат:Новочеркасск политехникалық институты түлектері Санат:Техника ғылымдарының кандидаттары Санат:Қазақстан өнертапқыштары Санат:Ресей өнертапқыштары Санат:Қазақстан инженерлері Санат:Қазақ астық және оның өнімдерін қайта өңдеу ғылыми-зерттеу институты тұлғалары Санат:Ынтымақтастық Ресей халықаралық орталығының Ынтымақтастық жұлдызы орденінің иегерлері Санат:Қазақстан капитандары
Әріптестерім менің (кітап)
"Әріптестерім менің" (кітап) - Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты Ұлбосын Айтөленнің Қазақ теледидарының 50 жылдық мерейтойына орай оқырманға ұсынған кітабы. .
Фрезулфе
Фрезулфе (Fresulfe) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Виньяйш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 100 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 18,15 км² шамасында. Халық тығыздығы — 5,5 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Мерцвиллер
Коммунаның INSEE коды — 67291, пошта индексі — 67580.
Фрезулфе
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Мерцвиллер
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3526 адамды құрады. Халық тығыздығы — 506,61 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Рейн департаментінің коммуналары
Тілеухан Бияров
Тілеухан Нұралдаұлы Бияров (1949 жылы, Шығыс Қазақстан облысы, Катонқарағай ауданы, Еңбек ауылында туған) – техника ғылымдарының докторы (1993 жылы), профессор (1995 жылы).
Уақ тайпасынан шыққан.
Қазақ Мемлекеттік Университетін (1972 жылы, қазіргі Қазақ Ұлттық Университеті) бітірген. 1972–73 жылдары Қазақ Ұлттық Университеті жанындағы ғылыми-зерттеу институтының инженері, 1973–76 жылдары аспирант, 1976–89 жылдары оқытушы, аға оқытушы, доцент. 1989 жылдан кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарады. «Основы динамики и вопросы устойчивости механизмов высоких классов и машин со многими степениями свободы» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғаған. Бияров 180-ге жуық ғылыми мақаланың, 3 монографияның авторы.
Шығармалары
1. "Исследование динамики нелинейного дроссельного привода", Алматы, 1996. 2. "Основы динамики и вопросы устойчивости механизмов высоких классов и машин со многими степенями свободы", автореферат диссертации на соискание ученой степени д-ра техн. наук: 05.02.18 / Т. Бияров. - Алматы, 1993. - 45 с. 3. "Устойчивость движения при постоянно действующих возмущениях", учеб. пособие / Т. Н.Бияров. - Алма-Ата : [б. и.], 1989. - 79 с. : граф. - 280 экз. 4. "Қозғалыстың орнықтылық теориясы", жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған оқу құралы / Т. Бияров. - Алматы : Қазақ университетi, 1991. - 52 б. - Б. ц. 5. "Элементар математика есептерiнiң жинағы", [Оқу құралы] / Т. Н. Бияров, М. М. Молдабеков.- Алматы: КIТАП, 1992.- 348 бет.
Сілтемелер
1. "«Актуальные проблемы математики, информатики, механики и теории управления», посвященная 60-летию д.т.н., профессора, академика Национальной инженерной академии Биярова Т.Н. 19-20 қараша 2009 года, Алматы, Казахстан" мақала (Бияров туралы) 2. "Өскемен" мақала (Бияров туралы)
Дереккөздер
Санат:1949 жылы туғандар Санат:Катонқарағай ауданында туғандар Санат:Қазақстан инженерлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар
Бітімгершілік операциясы
Бітімгершілік операциясы, халықаралық күштердің оның ішінде әскери сипаттағы мақсаты, міндеттері, орны мен уақыты бойынша келісілген және өзара байланысты ұжымдық іс-қимылдарының жиынтығы, олар дау туындағаннан кейін халықаралық құқық нормалары мен қағидаттарына сәйкес жүзеге асырылады, халықаралық дауларды шешуге және халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікке төнген қауіпті жою мақсатында қарулы даулардың алдын алуға және тоқтатуға бағытталады.
Ронво
Ронво (Ronvaux) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 2,63 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55439, пошта индексі — 55160.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 89 адамды құрады. Халық тығыздығы — 33,84 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Байланыс офицері
Байланыс офицері (офицер связи) — жоғары штабқа бағынышты штабтарға (бұл жағдайда басшылықтың байланыс офицері тағайындалады) және құрамалар мен бөлімдердің (кемелердің) бірлесіп әрекет етуі үшін олардың арасында байланыс болуы үшін, бұйрықтарды (жарлықтарды), жағдай жайында хабарлауды, тағы баска да жауапты тапсырмаларды орындауға жіберілетін штаб офицері.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Абберация
АББЕРАЦИЯ (лат. averratio - ауытқу) - шындықтан ауытқу, айну, алдамшы көрініс.
Дереккөздер
Санат:Терминология
Лабандарен
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вах өзені. Өзен саласы — Васюганнан Вахқа дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Алкандардың табиғатта кездесуі мен алынуы
Шахталардағы қопарылыстың көбі метанның кесірінен болатындықтан, бұл газ ерте кезден "шахтерлердің қас жауы" деп аталады. Ағашты, шымтезекті, тас көмірді құрғақ айдаған кезде, мұнайды крекингілегенде метан түзіледі.
Алкандар, негізінен, табиғатта кездеседі. Газ тәрізді алкандарды табиғи газ бен мұнайға серіктес газдардан алады. Сұйық алкандар мұнайдың, қатты алкандар мұнай мен озокериттің құрамында болады.
Сонымен қатар алкандарды синтездеп алудың бірнеше жолдары бар.
1. Алкандарды лабораторияда қанықпаған көмірсутектерді Ni, Pt, Pd өршіткілері қатысында гидрлеп алады:
2. Вюрц реакциясы бойынша, алкандардың галогентуындыларына металл натриймен әсер етіп алады:
Егер Вюрц реакциясын әр түрлі алкандардың галогентуындыларының қатысында жүргізсе, алкандардың қоспасы түзіледі. Мысалы, йодметан мен йодэтанның қатысуында Вюрц реакциясы нәтижесінде этан, пропан және бутанның қоспасы түзілуі мүмкін:
3. Алкандарды көмірді гидрлеп алуға да болады. Жай заттардан алкандарды синтездеу реакциясының теориялық тұрғыдан маңызы зор. Бұл реакция жай заттардың (бейорганикалық) органикалық қосылыстарға өту мүмкіндігін көрсетеді. Реакция 500°С температура шамасында, өршіткі (темір оксидтері) қатысында жүреді:
Бұл реакцияны метанның айырылу реакциясымен салыстырып, өздерің реакцияның қайтымдылығы жөнінде қорытынды жасаңдар. Қандай жағдайлар тепе-теңдікті метанды алу жағына қарай ығыстыратынын айтыңдар.
Вюрц Шарль Адольф
Вюрц Шарль Адольф (1817-1884) Француз химигі, академик. Ғылыми жұмыстары органикалық және бейорганикалық химияға байланысты. Алкилгалогенидтерге металл натриймен әсер етіп, парафин көмірсутектерін синтездеу әдісін (Вюрц реакциясы) тапты. Алкиламиндерді ашып, метиламин мен этиламиндерді синтездеді. Этилен оксиді, этилен- гликоль, сүт кышқылы, фенол, т.б. көптеген органикалық заттарды синтездеді. "Теориялық химияның кейбір мәселелері туралы дәрістері", "Жаңа химияның алғашқы сабақтары", т.б. кітаптардың авторы.
Пайдалнаылған әдебиеттер
Санат:Алкандар
Виден
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 564 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 12,25 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 3 36 096. Муниципалитеттің басшысы — Бертольд Клингеле.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Виден
Тае
Тае (Taillet) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Шығыс Пиреней департаментінде орналасқан. Сере округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,02 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 66199, пошта индексі — 66400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 93 адамды құрады. Халық тығыздығы — 9,28 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Шығыс Пиреней департаментінің коммуналары
Авантажды
АВАНТАЖДЫ - жайлы өсер етуші, тартымды. =Дереккөздер=
Санат:Терминология
Люй Люй жүйесі
=Люй Люй жүйесі=
Чжоу династиясы (б.з.б.1122 - 249) кезінде Люй Люй жүйесі қытай ғалымдарының музыкалы – теориялық еңбектерінде өзінің толық сипатына ие болды. Олар акустика заңдарына негізделген еңбекті көп керек ететін санаулар жолымен 12 – сатылы октава ішіндегі хроматикалық дыбыс тізбекті тауып, анығына жеткізді. Ол «шиэр люй» немесе «хуан чжун» (алғашқы дыбыстізбек атынан шыққан) деген атауға ие болды. Бұл дыбыстізбек жарты тондап құрылған 12 түтікте орындалады. Ондай түтіктер жиынтығы, сонымен бірге оған сүйенген акустикалық жүйе «люй» деп аталады.
Люй түтіктері белгілі ұзындықпен және қимамен жасалады.Түтік бір жағынан бітелген, қырынан тесілген болып келеді.
Люй жүйесінің негізгі дыбысы хуан – чжун деп аталады. Ол ұзындығы қытай 9 дюймға тең, 9 сызықты қималы түтіктен шығады. Ондай түтік үшінші октавадағы ми нотасын береді.Қалған түтіктер «хуан – чжун» - ға анық математикалық санауларға негізделіп келістіріледі. Қытайлықтар Пифагорға дейін көп уақыт бұрын тондардың математикалық қатынастары жайлы білген. Олар ішектің немесе ауа бағанасы 1 де 2 қатынасы октаваны, 2 де 3 қатынасы таза квинтаны беретінін білген. Осы принцип бойынша люй люй 12 түтігі құрастырылған. Онда әр келесі түтікше алдындағысына 2 де 3 қатынасында болу керек. Бұл қатынастарды бір рет 2 де 3, келесіде 3 те 4 қылып өзгертіп отырып октавадан асатын тон беретін (2 де 3 + 2 де 3 = 4 те 3) түтіктің көлемін өзгертеді. Сөйтіп осындай тізбек шығады: «Люйдің» әр дыбысының өз символикалық атауы бар. Түтіктерді келістіру нәтижесінде кварта – квинталық принципіндегі тізбек пайда болады.
Газсыздандыратын пункт
Газсыздандыратын пункт, әскери киімдерді, аяқ-киімдерді, жабдықтар мен жеке қорғану құралдарын газсыздандыру және дезинфекциялау үшін жабдықталған орын. Г.п. жұқтырылған мүліктің немесе арнайы өңделген әскердің шоғырланған жеріне, әдетте су көзіне жақын жерге орналастырылады. ГАЗСЫЗДАНДЫРУ, өнімдегі улы заттарды КӘУЗ (күшті әсерлі улы заттарды) улылығын кетіргенге дейін ыдырату және оларды нысандар мен жердің бетінен зақымдануды шекті нормаға дейін азайту мақсатында тазарту.
Шарптаун (Мэриленд)
Қала тұрғындарының саны 649 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.2 км² шамасында. FIPS коды — 24-71650.
Газсыздандыратын пункт
Дереккөздер
Төтенше жағдайлар және азаматтық қорғаныс: Энциклопедиялық анықтамалық. / Бас ред. Б.Ө. Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы»,2011. – 640 б. Қазақша-орысша, орысша-қазақша.ІSBN 9965-893-69-1
Шарптаун (Мэриленд)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэриленд қалалары
Әсерлеу
Әсерлеу түрлері: сөз қайталау, сөз орнын ауыстыру (инверсия), шендестіру, үдету, бүкпелеу, арнау, риторикалық айшықтар, т.б. Сөз қайталау Қазақ поэзиясында, әсіресе халық поэзиясында өте жиі кездеседі. Сөзді, бүтін сөз тіркестерін қайталаудың тәсілдері сан алуан. Сөздің қайталанып отыруы көбінесе айтылатын ойдың тармақтанып, қатарласқан сөйлемдердің құрылыс-қалпы, өрнегі біріңғай келіп, тіпті түгелдей қайталанып тізбектеліп отыруына байланысты болады.
Дереккөздер
Санат: Журналистика Санат: Әдебиет
Дэниэл Вулфолл
Дэниел Берли Вулфолл (ағыл. Daniel Burley Woolfall; 15 қазан 1852 — 24 қазан 1918) — ФИФА-ның екінші президенті, 1906-18 жылдары басқарған.
Эбенезер-плейс
thumb|Эбенезер Плэйс Эбенезер-плейс (Ebenezer Place) — Шотландиядағы Уик қаласындағы орналасқан көше.
Дэниэл Вулфолл
ФИФА
ФИФА-ға президент болғанға дейін Ағылшын Футбол қауымдастығын басқарған. 1906 жылы ФИФА-ның үшінші конгресінде ФИФА-ның президенті боп тағайындалды. Ол бұл лауазымға әлемдік футболдың ережелерін реттеу үшін сайланған-ды. Ережеден бөлек ол ФИФА-ның біраз ішкі басқару тетіктерін де жолға қойды. 1908, 1912 жылғы жазғы Олимпиадалық ойындарда футбол турнирін ұйымдастыру үшін атсалысты. Халықаралық жарыстар клубтық, құрамалық боп екіге бөлінді.
Эбенезер-плейс
Әлемдегі ең қысқа көше болып есептеледі және Гиннесстің рекордтар кітабына 2006 жылы енді. Көшенің ұзындығы 2.06 м.
Санат:Көшелер
Дэниэл Вулфолл
ФИФА
Вулфолл бұл қызметті 1918 жылы қайтыс болғанша атқарды.
Сілтемелер
Санат:ФИФА президенттері
Кенті баба кесенесі
Кенті баба кесенесі Ескерткіш жоспарда төрт бұрышты, бір бөлмелі, өрісі арқылы өтетін тік білікке симметриялы құрылыс болып келеді. Басты қасбеті оңтүстік-батысқа қаратылған. Қабырғаның өрілуі де әрқилы және өңделу деңгейіне қарап құрылысқа сан алуан тастар пайдаланғанын көруге болады. Кесене тас қаландысының және сәндік ерекшеліктеріне қарай, Кенті баба кесенесін салушы шеберлер ортағасырлық хорезмдік сәулет құрылысында қолданылған құрылыс техника әдіс-тәсілдерін және сәулеттік дизайннан хабардар болғаны туралы да айтуға мүмкіндік береді. Кесенеге қарама-қарсы мешіт орналасқан. Аңыз бойынша, Кенті баба өз заманында халықты мұсылманшылыққа үйреткен, діндар, тақуа, әулие адам болған. Кентті баба қорымын жергілікті халық киелі нысан санап, қадір тұтып қастерлейді. Қорымда тастың диаметрімен қойылған, ата-бабаларымыз намаз оқитын дала мешітінің орны сақталған. Бұл қоршалған орынның жанында намаз оқитын михрабты тас орнатылған, ол Меккеге бағытталған. Кейде оны шеңбер деп атайды: тастың жоғарғы бөлігі күннің формасына ұқсас, шеңбер болып жасалынған. Ежелгі халықтың ең үлкен құдірет иесі ретінде сиынатын, табынатын құдайы Күн болған. Кенті баба кесенесі Түпқараған ауданы Таушық ауылынан солтүстік-батыс бағытта орналасқан.
Пысықтауыш
Пысықтауыш деп сөйлемде іс-әрекеттің жай-күйін, сын-сипатын, мөлшерін, мезгіл-мекенін, себеп-мақсатын білдіретін тұрлаусыз мүшені атаймыз.
Кенті баба кесенесі
Дереккөздер
Санат:Кесене Санат:Ескерткіш Санат: Кенті баба
Пысықтауыш
Пысықтауыштардың сұраулары: қашан? қайда? (қалай қарай?) қайдан? қалай? қайтіп? не себептен? неліктен? кім үшін? не үшін? не істеуге? не қылуға? не мақсатпен? не арқылы? кім арқылы? ненің арқасында? кімнің арқасында? не сайын? кім сайын? қанша? қанша уақыт? неше рет?
Пысықтауыштың түрлері
Пысықтауыш құрамына қарай үшке бөлінеді:
1) дара пысықтауыш;
2) күрделі пысықтауыш;
3) үйірлі пысықтауыш.
Пысықтауыш мағыналық жағынан алты түрге бөлінеді:
1) мезгіл пысықтауыш;
2) мекен пысықтауыш;
3) мақсат пысықтауыш;
4) амал пысықтауыш;
5) себеп пысықтауыш;
6) мөлшер пысықтауыш.
Владимир Дримба
Владимир Дримба (т. ж. б.) — румын ғалымы, көрнекті түркітанушы, ескі қыпшақ тілін зерттеуші. "Кодекс куманикус" тілінің синтаксисі туралы арнайы еңбек жазған (1973, Бухарест - Лейден). Онда 13 ғ-дағы куман (коман, қыпшақ) тілінің синтаксисі (сөйлем, сез тіркестері) жайында жазылған автордың ғыл.-теориялық тұжырымдарымен қатар "Кодекс" мәтінінің аудармасы бар. Бұл жұмысты "Кодекстің" француз тіліндегі жеке бір дербес басылымы деп есептеуге болады, бірақ ол ғыл. айналысқа түспей, осы уақытқа дейін қаптарыста қалып келеді. 1973 жылы француз тілінде "Куманский синтаксис" деген еңбегі жарық көрді.
Пысықтауыш
Пысықтауыш болатын сөз таптары
Пысықтауыш болатын сөз таптары:
Владимир Дримба
Дереккөздер
Санат:Тілтанушылар
СОНИДЕП (футбол клубы)
«СОНИДЕП» (SONIDEP) — Нигердің Ниамей қаласындағы футбол клубы, 2014 жылы құрылған.
Мүйізді бағаналар
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
СОНИДЕП (футбол клубы)
Сілтемелер
Санат:Нигер футбол клубтары
Жоламан Әміров
Жоламан Әміров (1971 жылы 1 мамырда Алматы облысы Райымбек ауданында туған) — актер, әнші. Құрмет орденінің иегері. Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актері (1986 жылдан).
Марапаттары
Санат:Республикалық эстрада цирк колледжі түлектері Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясы түлектері Санат:Қазақстан театр актерлері Санат:Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры тұлғалары Санат:1 мамырда туғандар
Рассольная (Сыра тармағы)
Рассольная — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сыра өзенінің оң жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Салық саясаты
thumb|Салық және үкімет қаражаттары Салық саясаты — мемлекеттің экономикалық саясатының бір бөлігі. Салық негізін, мөлшерлемесін, жеңілдіктерін және шегерімдерін өзгерту жолымен іске асырылады. Салық саясаты экономикаға мемлекеттің араласуы нәтижесінде мемлекеттік бюджетті қалыптастырады және жалпы ұлттық өнімнің (ЖҰӨ) ауқымымен, экономиканың жеке секторларына салық шараларын қолдану дәрежесімен айқындалады. Мәселен, жеңілдіктер мен шегерімдердің болмашы көлемімен ұштастырылатын кең ауқымды салық негізі салық салудың біркелкі мөлшерде болуын қамтамасыз етіп, экономиканың жекеше секторына ресурстарды орналастыру үдерісіне мемлекеттің араласуы ауқымын төмендетеді. Салық саясаты дискрециялық (лауазымды адамның қайсыбір мәселені өз қалауынша шешуі) және бейдискрециялық негіздерге сүйенуі мүмкін. Дискрециялық негіз өзгеріп отыратын экономикалық жағдайға сәйкес салық заңнамасына түзетулер енгізуді: салық мөлшерлемесін өзгертуді, салық жеңілдіктерін енгізуді немесе алып тастауды, т.б. шараларды көздейді. Ол мемлекетке реттеу құралдарын кең көлемде таңдау мүмкіндігін береді. Алайда бұл мемлекеттің экономикалық үдерісті немесе жағдаятты танып-білуіне, шешім қабылдауына және ықпал етуіне теріс әсерін тигізеді. Бейдискрециялық салық саясаты негізінен орта мерзімдік циклді кезеңділікті реттеуге бағытталған реттеуіштер элементтері болып табылады. Саясаттың бұл түрінің негізі — жеке табыс салығында және корпорациялардың пайдасына салынатын салықта үдемелі табыс салығын салу: экономикалық өрлеу кезеңінде — шаруашылық субъектілерінің табысынан бюджетке алу нормасын арттыру, дағдарыс пен тұралау кезеңінде — осы норманы төмендету. Сөйтіп, өрлеу кезеңінде жиынтық сұранымның мөлшеріне тиісінше ықпал ету есебінен экономикалық өсу тежеледі және дағдарыс кезеңінде ынталандырылады. Бейдискрециялық салық саясатында жоғарыда аталған кешеуілдеулер болмайды, бірақ мұнда мемлекеттің қолында реттеуші құралдардың саны аз болады. Түрлі елдердің салық саясаты түрлі элементтердің ұштастырылуымен сипатталады: тікелей салықтар бөлігінде табыстарды өздігінен реттеу жағдайларын жасау үшін үдемелі шекілдер пайдаланылады, жанама салықтар бөлігінде дискрец. саясат қолданылады. Инфляциялық үдерістер кезінде бейдискрециялық салық саясатының пәрменділігі төмен: табыстың ұдайы өсуіне қарай инфляция салдарынан салық салу нормасы да ұдайы жоғарылап отырады. Қазақстанда жаңа салық жүйесі қатаң саяси, экономикалық және құрылымдық өзгерістер жағдайында қалыптасты. Салық жүйесінің өзгертілуі Салық кодексінде қарастырылған, ол, жалпы мемлекеттік мүдде мен жеке меншік мүдделерінің теңдестірілуін қамтамасыз ететін, кәсіпкерлікті дамытуға, инвестициялық қызметті жандандыруға, еліміздің ұлттық байлығын молайтуға, азаматтардың әл-ауқатын жақсартуға, салықтың санын азайтуға және жалпы салық ауыртпалығын азайтуға септігін тигізетін ұтымды салық жүйесін құру міндетін шешуге бағытталған.
Дереккөздер
Санат:Саясат Санат:Экономика Санат:Қаржы
Алкандар
Алкандар — молекула құрамындағы көміртек атомдары өзара тек дара σ-байланыстар арқылы байланысқан жалпы формуласы CnH2n+2 болатын алифатты қаныққан көмірсутектер. Алкандардың молекуласындағы әр көміртек атомының барлық төрт валенттігі толығымен, яғни шетіне дейін сутек және көміртек атомдарымен қаныққан. Сондықтан алкандар қаныққан (шектелген) көмірсутектерге жатады.
Алкандарды бірінші мүшесі метан болғандықтан, метан қатарының көмірсутектері немесе парафиндер деп те атайды.
Енді метанның мысалында алкандардың жалпы формуласын пайдаланып есептеу жүргізейік. Жалпы формуладағы CnH2n+2, n - көміртек атомының санын көрсететін бүтін сандар. Көміртек атомының саны бірге тең болғанда (n= 1), сутек атомының саны 2n+2 =2∙1+2 = 4 болады да, ең қарапайым органикалық қосылыс, қаныққан көмірсутек—метанның молекулалық формуласы СН4 шығады.
Көмірсутек молекуласындағы көміртек атомдарының саны екіге тең болғанда (n= 2), алкандардың екінші мүшесі — этанның формуласын С2Н6 табамыз. Осылай алкандардың келесі екілдері: үшінші көмірсутек — пропанның С3Н8, төртінші — бутанның С4Н10 және т.б. басқа алкандардың формулалары анықталады. Яғни, жалпы формуланы CnH2n+2, пайдаланып, алкандар қатарының кез келген мүшесінің формуласын құрастыруға болады.
Мұндай гомологтык қатарлар органикалық қосылыстардың барлық кластарына тән. Көмірсутек молекуласынан сутек атомдары үзілген кезде көмірсутек радикалдары түзіледі. Мысалы, метаннан СН4 бір сутек үзілгенде, СН3∙ (СН3—) метил радикалы түзіледі. Радикалдарды атағанда, сәйкес алканның -aн жұрнағы -ил жұрнағына алмастырылады.
Алкандардың изомерлері мен атаулары
Изомерленудің бірнеше себебі болатынын өткен тақырыптардан білесіңдер. Алкандарға құрылымдық (көміртек қаңқасының) изомерлену тән. Ол молекуладағы көміртек атомдарының өзара орналасуынан болады. Тармақталмаған көміртек тізбегі нормалді изомер деп аталады.
Алкандардың изомерленуі бутаннан (С4Н10) басталады. Бутанның молекуласында барлық көміртек атомдары тізбектеліп орналасады (н-бутан). Ал изобутанда көміртек атомдары тармақталып байланысады, негізгі көміртек тізбегі үш атомнан тұрады да, 4-көміртек атомы үзіліп, бүйірінен 2-көміртекпен байланысады.
Тармақталған изомерлерде радикалдар әр түрлі орналасуы мүмкін.
Қосылыс құрамындағы көміртек атомдарының сандары өскен сайын изомерлердің сандары да көбейе береді.
Алкандардың бастапқы төрт көмірсутегі тривиальді аттармен аталады: метан, этан, пропан, бутан. Ал бесінші көмірсутек— пентаннан бастап грек сандарына -ан жұрнағы жалғанып аталады.
Рационалды атау бойынша көмірсутектер бір немесе бірнеше сутек атомдары радикалдарға алмасқан метанның туындылары ретінде қарастырылады. Егер формулаларда бірдей радикалдар қайталанса, грекше ди-, три-, тетра-, т.б. сандармен көрсетіледі. Метан көміртегінің негізі етіп ең көп тармақталған көміртек атомы алынады.
Физикалық қасиеттері
Алкандардың гомологтық қатарында салыстырмалы молекулалық массаларының өсуіне байланысты балқу және қайнау температуралары мен тығыздықтары біртіндеп артады.
Гомологтық қатардағы заттардың қасиеттері ұқсас болады және белгілі бір заңдылықпен өзгереді. Гомологтық қатардың бір мүшесінің қасиеті белгілі болса, сол арқылы басқа мүшелерінің қасиеттерін болжауға болады. Сонымен қатар гомологтық қатарларда диалектиканың сан өзгерісінің сапа өзгерісіне ауысу заңы айқын байқалады. Молекула құрамы келесі әр СН2 тобына өскен сайын зат қасиетінің біртіндеп өзгеретінін көреміз. Сан өзгерісінің сапа өзгерісіне ауысуы химияда жиі кездеседі.
Алкандар — полюссіз қосылыстар. Олар судан жеңіл және сумен араласпайды (ерімейді). Сол сияқты басқа полюсті еріткіштерде де ерімейді, органикалық еріткіштерде ериді. Сұйық алкандар көптеген органикалық, заттардың еріткіші ретінде қолданылады.
Метан мен этанның және үлкен молекулалы алкандардың иістері жоқ, ал кейбір ортаңғы мүшелерінің өздеріне тән иістері болады.
Алкандар — жанғыш заттар.
Химиялық қасиеттері
Алкандар орынбасу, айырылу, изомерлену және тотығу реакцияларына түседі. Алкандардың басқа көмірсутектермен салыстырғандағы бір ерекшелігі — олардың құрамындағы көміртек атомдарының валенттіктері толығымен сутек атомдарымен қаныққан. Сондықтан алкандар қосылу реакцияларына түспейді.
Алкандар құрамындағы тағы бір ерекшелік — оларда едәуір берік коваленттік σ-байланыстың болуы. Бұл байланыстың полюстігі төмен, сондықтан алкандар, негізінен, SRмеханизмі бойынша реакцияларға түседі. С—С байланыс едәуір қатаң жағдайда үзіліп, реакцияға қиын түседі. Алкандардың парафиндер деп аталу себебі осы.