cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мәкәлім Қойшыбаев
Қысқаша шығармашылық өмірбаяны
(10.5. 1926, қазіргАтырау облысы Қызылқоға ауданы - 12.2.1986, Алматы) - композитор, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері (1971). Алматы музыкалық училищесін (1952), Алматы консерваториясын (қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы, В.В. Великановтың класы бойынша) бітірген (1959). 1944 - 45 ж. Қостанай, 1945 - 49 ж. Ақтөбе облысы филармониясының, 1960 - 61 ж. "Қазақконцерттін" көркемдік жетекшісі, 1961 - 62 ж. Қазақ филармониясының музыкалық редакторы, 1962 - 65 ж. Алматы консерваториясының фольклорлық қабинетінде ғылыми қызмет атқарды. 1965 - 67 ж. оқу бөлімінің меңгерушісі (проф., 1986) болды. 1968 - 75 ж. Алматы музыкалық училищесінің директоры.Сондай-ақ ол көптеген эстрадалық, камералық, аспаптық шығармалардың, романстардың, күйлердің авторы. Драмалық спектакльдерге жазған музыкалық дүниелері (Ш.Құсайыновтың "Алғашқы ұшқындары" мен "Сертке серті", т.б.) де бар. Қазақ академиясының халық аспаптары оркестрінің құрамымен Румынияда (1951), ҚХР-да (1957) гастрольде болды.
Дереккөздер
Санат:Әдебиет Санат:Тарих
Даниэл Ловитс
Дэниел Харри Ловиц (Daniel Harry Lovitz; 27 тамыз 1991, Уайндмур, Пенсильвания, АҚШ) — америкалық футболшы, АҚШ Ұлттық футбол құрамасы мен "Монреаль Импакт" клубының қорғаушысы.
Футболшының профильдері
Санат:АҚШ футболшылары Санат:АҚШ Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Торонто ФК ойыншылары Санат:Монреаль Импакт ФК ойыншылары
Трондьемит
Трондьемит — құрамының 70%-ы қышкыл плагиоклаздан, 25%-ы кварцтан тұратын, түсті минералдардың (биотиттің немесе амфиболдың) азын-аулақ мөлшерлерін кіріктіретін лейкократты плагиогранит түрі.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Химия
657 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:657 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:657 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Каунас (футбол клубы)
«Каунас» („Kauno futbolo beisbolo klubas“) — Литваның Каунас қаласындағы футбол клубы, 2012 жылы жабылып қалды.
1960 жылы "Банга" деген атаумен құрылды. 1993 жылы "Каунас ФБК" деп өзгертіліп, жанынан бейсбол клубы да ашылды.
Сілтемелер
Санат:Литва футбол клубтары Санат:2012 жылы жабылған футбол клубтары
Винтерзинген
250px|thumb|Картада орналасуы Винтерзинген (Wintersingen) — Швейцарияның Базель-Ланд кантонында орналасқан коммуна. Зиссах округінің құрамына кіреді.
2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 619 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.95 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2866, пошта индексі — 4451.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базель-Ланд елді мекендері
Саяси дағдарыс
Саяси дағдарыс - қоғамның саяси жүйесінің қызметі мен дамуындағы ерекше жағдай, әсіресе, оған мемлекеттік-биліктік құрылымындағы саяси институттар қызметіндегі түрақсыздық, тепе-теңдікті жоғалту, экономикалық үрдістерді басқару деңгейінің төмендеуі, бұқараның сыни белсенділігінің өсуі сияқты құбылыстар тән.
Саяси дағдарыс өз дамуында бірнеше кезеңдерді басынан кешіреді:
Қоғамның саяси жүйесі шеңберіндегі ішкі саяси дағдарыстар: 1) конституциялық дағдарыс (мемлекеттің негізгі заңының қызметін тоқтатуын білдіреді); 2) өкіметтік дағдарыс (өкімет беделінің жоғалуы); 3) ішкіпартиялық дағдарыс (саяси партияның жікке бөлінуі).
Сонымен бірге мемлекетаралық, аймақтык және халықаралық қақтығыстарға байланысты сыртқы дағдарыстар да болады.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Терең бұрғылау нысандарын анықтау
Терең бұрғылау нысандарын анықтау. Мұнай мен газ кенорындарын іздеу сатысына тиесілі геологиялық барлау жұмыстарын ең алғаш бастау шараларының бірі. Зерттеу нысаны мұнай немесе газ кіріктіру мүмкіндігі анықталған немесе осы мүмкіндік жоққа шығарылмайтын аудандар болып табылады. Бұл шаралардың басты-басты мақсат-мүдделері төмендегідей: мұнайлы және мұнайды кіріктіруі мүмкін кешендердің жер қойнауында орналасу жағдайларын және өзге де геологиялық-геофизикалық қасиеттерін зерттеу; аталған кешендердегі мұнай мен газ кіріктіруге қабілетті тұтқыштарды, немесе "жатын " типтес қалыпсыздықтарды анықтау; анықталған тұтқыштардағы мұнай (газ) ресурстарын С, категориясы, ішінара С2 категориясы бойынша сандық тұрғыдан бағалау; іздеу бұрғылауын жүргізетін нысандарды таңдап алу және оларды іске қосудың ретін анықтау. Аталған мақсат-мүдделерді жүзеге асыру үшін жүргізілетін жұмыстар кешені төмендегідей: жергілікті және тыңғылықты деңгейлерге сәйкес келетін ғарыштық бейнетүсіру және әуебейнетүсіру материалдарын бажайлау; 1:100000 және 1:50000 масштабтардағы құрылымдық-геологиялық және құрылымдық-геоморфологиялық түсірімдерді жүзеге асыру; көрсетілген масштабтарға сәйкесті сейсмикалық, гравитациялық, магниттік және электрлік барлаулардың түрлі-түрлі әдістерін қолдану; геологиялық қиманы болжау және "жатын" типтес қалыпсыздықтарды болжау мақсатында арнаулы жұмыстар мен зерттеулер жүргізу.Терең бұрғылау нысандарын анықтау жұмыстары болашағы бар деп табылған нысандарды мұнай мен газ кенорындарын іздеу шаралары міндетгі түрде жүзеге асырылатын тектоникалық құрылымдар тізбегіне кіргізумен тамамдалады.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Ожгулиха
Ожгулиха — Ресейдегі өзен. Кострома облысы, Иванов облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Горьков суқоймасының оң жағалауынан 2342 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Кострома қаласынан Унжа өзенін қоспағанда Горьков су торабына (Горьков суқоймасына) дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасынан төмен Ока құйылысына дейінгі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Шоғырды тәжірибелік игеру
Шоғырды (кенді) тәжірибелік игеру. Игеруді жобалауға қажетті бастама мәліметтерді жинақтау мақсатында жақа шоғырды барлау және алдын-ала өндіру ұңғымаларын іске қосу. Бастама мәліметтер қатарына жататындар — табиғи режим, шоғырлардың сипаты, ұңғымалар мен қойнауқаттардағы жұмыстардың жай-жапсары және оларды шектейтін мәселелер жайлы деректер. Синонимі — шоғырды (кенді) байқамдық игеру.
Ле-Френ (Эр)
Ле-Френ (Le Fresne) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Евре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,13 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27268, пошта индексі — 27190.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 285 адамды құрады. Халық тығыздығы — 31,22 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Агроценоз
Агроценоз (грек. agros дала, егістік жер, bios — тіршілік, ge — жер, koinos — жалпы) – ауыспалы егіс, тыңайту және өсімдіктерді қорғау жүйесі бірыңғай шаруашылық тәртіпте қолданылатын агроэкожүйенің (бір егістіктің) біртекті үлескісі шегіндегі мәдени өсімдіктер мен арамшөптер жиынтығы.
Агроценоз ауыспалы егістің немесе көп жылдық дара дақылдық егістіктің барлық фазаларын біріктіреді. Ауыспалы егіс барысында мәдени өсімдіктер өзгергенде топырақты арамшөптердің тұқымды және өсімді бастамасы (тамырсабағы) тұрақты сақталады.
Агроценоздың құрылымы мәдени өсімдікті еккеннен қар жауғанға дейінгі өсімді маусымда өзгереді. Мұндайда мәдени өсімдіктердің дамуына байланысты биіктеп өсуі, өркендер саны, жалпы биомассасы, өсімді және генеративті мүшелері арасындағы жайғасулары ғана өзгеріп қоймай, арамшөптердің маусымдық қозғалыс құрамы мен күйі де өзгереді. Олар әр түрлі кезеңде гүлдеп, жеміс береді.
Сонымен қатар Агроценоз құрылымы климаттың ауытқуынан және ауыспалы егіс фазасына байланысты өзгеріске ұшырайды. Ылғалды және климаты салқын жылдары мәдени өсімдіктердің өсуі тежеліп, арамшөптер қаптап кетеді.
Гербицидтер қолданудан да Агроценоздың құрылымы өзгереді. Адамның іс-әрекеті нәтижесінде табиғаттағы жабайы өсімдіктер 4 мәдени өсімдіктер тобына бөлінеді:
Дереккөздер
Санат:Ауыл шаруашылығы Санат:Экожүйелер
Советхан Қалиғожин
Әкесі Қалиғожа Жақыпұлы ауылдық жерде шаруашылықты ұжымдастыруға ат салысып, ұжымшарда (колхоз) бригадир, есепші, бастық болады. 1941 жылы өз еркімен (броньмен қалтырылып колхозды басқарған) әскер қатарына алынып, Отан қорғау жолында қаза болады. Анасы Алтынша Салықшықызы Советханның 1,5 жасында қайтыс болады. Әке, шешесіз жетім қалған сәбиді апасы Бағжан бауырына салып, қамқорлыққа алады.
Советхан 1947 жылы ауылда ашылған бастауыш мектептің 1–ші сыныбына алынып, 1951 жылы осы мектептің 4–ші сыныбын үздік бітіреді. 1951–1952 оқу жылында Құйған мектеп–интернатына қабылданып,1957 жылы осы мектептің 10-шы сыныбын жақсы деген бағаға бітіріп, кәмелеттік аттестат алды. 1957 -1960 жылдары әскер қатарында Отан алдындағы борышын атқарды. Әскерден оралысымен Буденновка сегіз жылдық мектебіне дене тәрбиесі мұғалімдігіне қабылданды. Содан зейнеткерлікке шыққанға дейін мектепте істеді. 1961 жылы Семей қаласындағы Н. К. Крупская атындағы пединститутқа сырттай оқуға түсіп, тарих мамандығы бойынша жоғарғы білім алды. Халық ағарту саласында істеген 46 жылдың отыз жылдан астамы мектепті басқару жүйесін қамтыды. Жылытау сегізжылдық, Шірікаяқ, Құйған, Теректібұлақ орта мектептерінде директор боп істеді.
Әдіскер мұғалім. ҚР білім беру саласының үздігі. ҚР Білім Министрі мен Кәсіподақ комитетінің Құрмет грамотасының иегері. Облыстық, республикалық педагогикалық оқудың сан мәрте жеңімпазы. Күршім ауданының Құрметті азаматы.
Творчестволық іспен шұғылданады. Мерзімді баспасөз беттерінде елуден астам оқу–тәрбие жұмысының теориясы мен методикасына байланысты мақалалары жарық көрді. Ол ұсынған мектептің оқу–тәрбие жұмысының құрылымын ауданның бірқатар мектептері пайдаланып жүр. Ақын. Бірнеше кітаптың авторы.
Сыртқы сілтемелер
Санат:1937 жылы туғандар Санат:Шығыс Қазақстан облысында туғандар Санат:Қазақстан ақындары Санат:Қазақстан білім беру ісінің үздіктері
Алдейя-ду-Бишпу (Гуарда)
Алдейя-ду-Бишпу (Гуарда) (Aldeia do Bispo (Guarda)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Гуарда муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Бейра-Интериор-Норте экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 180 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,75 км² шамасында. Халық тығыздығы — 16,7 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гуарда округінің елді мекендері
Ескерд
Ескерд (Esquerdes) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Сент-Омер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,4 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62309, пошта индексі — 62380.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1581 адамды құрады. Халық тығыздығы — 168,19 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Синдикатталған кредит
Синдикатталған кредит - консорциялық кредит - оларды несиелеуші екі немесе одан да көп банк синдикаттары (консорциумдар) бір қарыз алушыға береді. Несиелеуші банктер тобы белгілі нысанға немесе қарыз алушыға несие беру мақсатында өздерінің уақытша бос қаражатын біріктіреді. Ұйымдастырушы жетекші банктердің біреуі немесе шағын тобы өз синдикатының атынан несие берудің шарты жөнінде қарыз алушымен келіссөз жүргізеді, рынокта оған қажет ақша сомасының жұмылдырылуын қамтамасыз етеді.
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Банк терминдері
Владимир Александрович Ильницкий
Владимир Александрович Ильницкий (04.04.1928. Алматы), Туризмді ұйымдастырушы, педагог. "Горельник" туристер базасының директоры (1953-65). КазКСР Республикалық туризм бірлестігінің терағасы (1960-63). Солтүстік Тянь-Шань, Фан таулары мен Алтайдың таулы өңірлеріндегі саяхаттарды басқарған.
Дереккөздер
Санат:Туристер
IC 4079
IC 4079 — Вероника шашы шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Сыртқы сілтемелер
IC 4079 Санат:Вероника шашы (шоқжұлдыз)
Хайнценберг (Кирн)
Хайнценберг (Кирн) (Heinzenberg (bei Kirn)) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Бад-Кройцнах ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 27 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 1,96 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 1 33 042. Муниципалитеттің басшысы — Вальтер Роккенбах.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Буярг
Буярг (Bouillargues) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Гар департаментінде орналасқан. Ним округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,77 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 30047, пошта индексі — 30230.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5970 адамды құрады. Халық тығыздығы — 378,57 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гар департаментінің коммуналары
Топырақты ылғалдандыру
Топырақты ылғалдандыру, ылғалдандыра суару — өніп-өсуден тыс кезенде егіс себу алдында топырақтағы жеткілікті дәрежеде жоғары ылғал қорын жасау үшін қалыптан жоғары суару. Табиғи жағдайда топырақтың ылғал мөлшері жеткіліксіз болғанда өніп-өсудің бастапқы кезінде ауыл шаруашылығы дакылдарының жаппай өнуі мен қалыпты дамуын қамтамасыз ету үшін қолданылады; вегетациялық суарулардың санын азайтады. Қуаңшылық аудандарда кеңінен тараған. Күзде немесе ерте көктемде (дақылдарды себер алдында) жолақтармен немесе жүйектермен суару түрінде, ал далалық аудандарда жаңбырлата суару қолданылады. Жем-шөп дайындау аудандарында көлдете суармалау (бастыра суармалау кең тараған).
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Кіші Юрсуки
Кіші Юрсуки — Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Янгарей өзенінің оң жағалауынан 12 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Печора өзені су алабының шығыс шекарасынан Үлкен Ою өзені су алабының шығыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Обь өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Радиациялық қауіпсіздік және экология институты
Радиациялық қауіпсіздік және экология институты– ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрілiгiне қарасты еншiлес мемлекеттік кәсiпорын. 1993 ж. құрылған. Шығыс Қазақстан облысы Курчатов қалаласында орналасқан. Институт Семей сынақ полигоны жабылғаннан кейiн ядролық жарылыстардың қоршаған ортаға тигiзетiн радиоэкология зардаптарына баға беру мақсатында ҚР Ұлттық ядролық орталық мен 52605 әскери бөлімі ғылыми-зерттеу бөлiмшелерi негiзiнде құрылған. Құрамында радиохимиялық, радиологиялық, өсiмдiктер мен жануарлардың экологиясы, т.б. лабораториялар мен Семей сынақ полигоны нысандарына шолу жасау, ақпараттық талдау, ғылыми-технолониялар ақпарат, т.б. бөлiмдерi бар.
Институт негiзгi екi ғылыми бағытта: аумақтарды, нысандарды және елдi мекендердi радиологиялық зерттеу; өсiмдiктер мен жануарлардың радиоэкологиясы бағытында жұмыс iстейдi. 1994 жылдан бастап халықаралық ұйымдармен (АТЭХАГ, ХҒТО, НАТО) бiрлесе отырып, зардап шеккен аумақтардағы радиоэкология және радиация қауiпсiздiк бойынша зерттеу жұмыстарын жүргiзiп келедi. Зерттеу нәтижелерi Семей сынақ полигонындағы шаруашылық iскерлiкке және ондағы қорды пайдалануға байланысты радиол. қатердi бағалауға септiгiн тигiзуде. Институтта Семей сынақ полигонының құрылу тарихы мен қызметi туралы деректер беретiн мұражай бар. .
Ақ бидай
«Ақ бидай» – сортталған ұн өндіретін кәсіпорын, ашық акционер қоғам. Тараз қаласында орналасқан. Кәсіпорынның бидай қабылдап, өңдеп, құрғатып, сақтап, сатуға мүмкіндік беретін сыйымд. 152 мың т элеваторы бар. Элеватордың бидай қабылдау өнімд. 175 т/сағ. Диірменнің тәул. өнімд. 185 тонна Кәсіпорынның жылдық өндірістік қуаты 50 – 60 мың тонна Жетекшісі А.Т. Мүсірәлиев.
Дереккөздер:
Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы
Элсмер (Кентукки)
Элсмер (Elsmere) — Кентукки штатының Кентон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 8139 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.5 км² шамасында. FIPS коды — 21-24778.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Кентукки қалалары
Қойнауқаттық сулардағы органикалық заттар
Қойнауқаттық сулардағы органикалық заттар. Жерасты суларын да ионды, молекулалы және коллоидты түрде еріген жағдайда ұшырасатын әр түрлі органикалық қосындылар.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Эбларн
Эбларн (Öblarn) — Аустриядағы коммуна. Штирия федералды жеріне қарасты Лицен округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1423 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 49.16 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GB, ресми идентификациялық коды — 6 12 28.
2006 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Эренфрид Леммерер (АСДП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Штирия елді мекендері
Тура сөну
Тура сөну — қ. Кристалдың сөну бұрышы.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Химия
Киреевка (Ока тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ока Серпухов қаласынан Кашира қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Халел Сұлтангелдиев
Халел Сұлтангелдиев (1932, Астрахан облысы Қамызек ауданы Затон ауылы – 1984) – журналист, ҚР Журналистер одағының мүшесі, түбектің мерзімді баспасөзін қалыптастырушылардың бірі. ҚазМУ-ды (қазіргі ҚазҰУ) бітірген (1968). 1953 – 54 жылы Маңғыстау ауданы «Сталин жолы» газетінің жауапты хатшысы, 1954 – 55 жылы ауданы комсомол комитетінің хатшысы, 1956 – 61 жылы ауданы дене тәрбиесі және спорт комитетінің төрағасы, 1961 – 69 жылы ауданы газеттің редакторы, саяси ағарту кабинетінің меңгерушісі, 1969 – 73 жылы Жаңаөзен ауданы «Жаңарған Маңғыстау» газетінің жауапты хатшысы, 1973 – 84 жылы Жаңаөзен ауданы партия комитеті меңгерушісі қызметтерін атқарған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1932 жылы туғандар
658 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:658 жылы туғандар
Биоорта
Биоорта — организмдер қауымдастығымен түзілетін және өзгертілетін орта. Әдетте, биоорта аса көп емес түрлер санымен анықталады.
658 жыл
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:658 жылы қайтыс болғандар
Биоорта
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Молекулалық биология
thumb|alt=A. Молекулалық биология – тіршілік құбылыстарының молекулалық негіздері туралы ғылым; генетика, биохимия және биофизика ғылымдарымен тығыз байланысты. Медицина (вирусология, иммунология, онкология, т.б.), а. ш. (жануарлар мен өсімдіктердің тұқым қуалау қасиеттерін белгілі бағытта қадағалай отырып зерттеу) және биотехнология (гендік инженерия, клеткалық инженерия) салаларының теориялық негізі. Негізгі мақсаты – биологиялық ірі молекулалар (ақуыздар, нуклеин қышқылдары) құрылымын барлық деңгейде зерттеу. 1953 жылы ағылшын ғалымы Ф.Крик және АҚШ биологы Дж. Уотсон ДНҚ-ның макромолекуласының құрылымының кеңістіктік моделін жасауы – молекулалық биология ғылымының өз алдына жеке ғылым болып қалыптасуына негіз болды.
Зерттеушілер молекулалық биологияға тән әдістерді қолданған кезде, олар әдетте генетика және биохимия әдістерімен біріктіріледі. Молекулалық биологияның көп бөлігі сандық сипатқа ие және жақында биоинформатика және есептеу биологиясы сияқты информатика әдістерін қолдану арқылы айтарлықтай жұмыс жасалды.
Қазақстанда молекулалық биология саласындағы ғылыми зерттеулер XX ғасырдың 50-жылдарының аяғында Қазақстан Ғылым Академиясының Ботаника институтында басталды. Академик М.Айтхожинның басшылығымен рибосомалардың құрылымы зерттеліп, соның нәтижесінде рибосомалар мен рибонуклеопротеидтердің(мысалы, вирустар) құрылымында айтарлықтай айырмашылықтар бар екені анықталды. Бұл жаңалық – жануарлар клеткасының цитоплазмасында информосома түрінде болатын ақпараттық РНҚ (аРНҚ) бар екенін көрсетті. Молекулалық биология саласындағы зерттеулер, әсіресе, Қазақстан Ғылым Академиясының молекулалық биология және биохимия институты ашылғаннан кейін (1983) дами түсті. Өсімдік клеткасындағы информосомалар, яғни, бос цитоплазмалық, полисомды-байланысқан және ядролы ақуыздардың (РНҚ-ны қоса) және төменгі молекулалы РНҚ-ның физика-химиялық қасиеттері зерттеліп, олардың өсімдік эмбриогенезі мен дамуы кезінде белок биосинтезі мен биогенезін реттеуге қатысатыны анықталды. Соның нәтижесінде функционалды белсенді әркелкі (гетерогалды) будан рибосомалары құрастырылды. Бұрын белгісіз болып келген өсімдік клеткаларындағы (қалыпты және стресс жағдайында) зат алмасу процесінің маңызды бөліктеріндегі (азотты, көмір сулы, фенолды) ферментті кешендердің реттелу механизмі ашылды. Бұл техникалық және астық дақылдарының бағалы шаруашылық белгілерін қалыптастыру бағытының ғылыми негізін салуға мүмкіндік берді. Азот алмасу кезіндегі маңызды ферменті – НАДФ-ГДГ-ны (никотинамидадениндинуклеотидфосфат-глютаматдегидрогенез) активациялаудың жаңа жолы анықталды. Қазақстан өсімдіктерінен жасалынған биологиялық активті заттардың биотехнологиясы жетілдірілді. Қазір республикада молекулалық биология саласы бойынша: геномды құрастыру, экспрессиясы және оның реттелуі, клетканың маңызды полимерлері белок пен нуклеин қышқылының құрылымы мен қызметі, өсімдіктердің гендік инженериясы, молекулалық иммунология мәселелері зерттелуде.
Дереккөздер
Санат:Биология
Сарықора
Сарықора – Жетісу (Жоңғар) Алатауының солтүстік-шығыс сілеміндегі жота.
Жер бедері
Абсолюттiк биіктігі 2552 м. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай Қытай мен арадағы мемлекеттік шекара бойымен 50 км-ге созылып, Жетісу қақпасына тіреледі. Батыс бөлігінде Селке асуы жатыр. Осы тұсынан Сарышілде өзені бастау алады.
Геологиялық құрылымы
Биік жері пермьнің жанартаулық жыныстарынан түзілген.
Өсімдігі
Солтүстік баурайы мен шатқалдары орманмен көмкерілген. Етегінде бұталар, беткейінде тау шалғыны өседі.
Дереккөздер
Санат:Алакөл ауданы таулары Санат:Жетісу Алатауы
NGC 3458
NGC 3458 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан SB0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1793 жылы 8 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3458 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 32854, UGC 6037, MCG 10-16-26, ZWG 291,14.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
III Ислам Герей
III Ислам Герей (I İslâm Geray; 1604—1654) — Қырым ханы (1644—54), Селәмет-Гирейдің ұлы. Түрік сұлтанының тағайындауымен И.-Г. III інісі Мұхаммед-Гирейдің орнына 1644 ж. хан болды. Оның түсын-да Ңырымның беделі едәуір артты: гүрік портасындағы ала ауыздықтар-цы пайдаланып, И.-Г. III біршама тә-уелсіз саясат жүргізді, көршілес Украина меп Польша өзара соғыста олар Кырымнан жәрдем күтті, Украинаны да, Польшаны да әлсірету максатын коздеп. 1648 ж. Б. Хмельнпцкиймен одақ жасасты. 1649 ж. Сборово түбін-дегі шайқасқа қатынасып, И.-Г. III бұл ұрыста поляктарды жеңілістен сақтап, Б. Хмольницкийді олармен бі-тім жасауға көндірді. 1651 ж. 20 шопь-де Берестечко түбіндегі поляктарға қарсы шайқаста И.-Г. III. Б. Хмель-ницкийді ұрыс даласынан ертіп альп кетіп, И. Богунь басқарған украин әскерінің женілуіне себепші болды. 1653 ж. Жванц түбіндегі ұрыста по-ляктарды қолдап, ол Польшаны та-ғы да жеңілістен құтқарып қалды. Демек, Украина ұлт-азаттық армиясын ауыр жағдайда қалдырды.
Әдеб.: Новосельский А. А, Борьба Московского государства с тата-рами в первой половине XVII в., М.—Л., 1948.
Дереккөздер
Санат:Қырым хандары Санат:Қырым хандығының қалғайлары
Эмбауба (Сан-Паулу)
Эмбауба (Сан-Паулу) (Embaúba (São Paulo)) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Сан-Жозе-ду-Риу-Прету мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Катандува экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 537 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 83,699 км² шамасында. Халық тығыздығы — 30,3 адам/км².
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Күйлер тығыздығы
Күйлер тығыздығы - энергиясы кейбір энергия аралығында жататын, статистикалық жүйенің күйлері санының осы аралықтың шамасына қатынасы.
Дереккөздер
Санат:Физика
Монтеньяк-Сен-Ипполит
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коррез департаментінің коммуналары
Сужеаль
Сужеаль (Sougéal) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Иль және Вилен департаментінде орналасқан. Сен-Мало округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 14,15 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 35329, пошта индексі — 35610.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Ваны-Я
Ваны-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Няис өзенінің оң жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Реттеу тереңдігі
Реттеу тереңдігі — реттелінген өтімдердің "есепті, су татны" жылдың орташа өтіміне қатысты алғандағы шамасы. Бұл шама аз болғанда маусымдық реттеу терең емес деп аталады. Маусымдық реттеуді алдын ала терең және терең емес деп қарастыру — бөген өлшемдерін есептеу мен бөген жұмысын басқару ережелерін анықтау кезінде үлкен рөл атқарады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Ала қойды бөле қырыққан жүнге жарымайды
Ала қойды бөле қырыққан жүнге жарымайды — ортақ игілікті бөле жарып пайдалануга болмайтындығын меңзеген тәрбиелік-тағылымдық мәнге ие сөз орамы. Пареманың түптөркіні ала койдың жүнін қыркылған соң түсіне карай белек-белек жинап алу мүмкін емес екенін, шашылып кететінін білдіреді. Яғни қазақ қауымының тіршілігінің бірден бір кепілі ауызбіршілік екендігін білдіретін метафора.
Мұнай және газ кенорны
Мұнай және газ кенорны (Месторождение нефти и газа) — белгілі бір аймақ (тектоникалық құрылым) қимасының жекелеген деңгейлерінде жинақталған мұнайдың (немесе газдың) бір немесе бірнеше өндірістік жатындары. Бұл жатындардың белгілі бір аймақта яки нақтылы тектоникалық құрылымда көрініс беруі оларды іздеу, барлау және игеру істерінің ортақтығын қамтамасыз етеді. Мұнай (газ) кенорындары ондаған метрден мыңдаған метрге шейінгі тереңдіктерде орналасуы мүмкін.
Ала қойды бөле қырыққан жүнге жарымайды
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Кареда (футбол клубы)
«Кареда» (FK Kareda Kaunas) — Литваның Каунас қаласындағы футбол клубы. 1935 жылы құрылып, 2003 жылы жабылды. Базасы 2000 жылға дейін Шяуляй қаласында болды.
Сілтемелер
Санат:Литва футбол клубтары Санат:1935 жылы құрылған футбол клубтары Санат:2003 жылы жабылған футбол клубтары
Сечен-Камык (Габрово облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5360. ЕКАТТЕ коды — 66344.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Габрово облысының елді мекендері
Рентгенді-спектрлі талдау
Рентгенді-спектрлі талдау - Тау жыныстарынан дайындалған тексерме ұнтаңтарына кіретін элементтердің өте аз мөлшерін анықтап, олардың сандық өлшемін нақтылайтын талдау тәсілі. Бұл тәсіл әрбір химиялық элемент атомы арнаулы жағдайларда ұзындығы тек өзіне ғана тән рентген сәулелерін бөліп шығара алатындығына негізделген.
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Илинда (Суворощ тармағы)
Илинда — Ресейдегі өзен. Иваново облысы, Владимир облысы, Нижегород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Суворощь өзенінің сол жағалауынан 52 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Клязьма Ковров қаласынан Уводь өзенін қоспағанда сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мрязоурган
Мрязоурган — Ресейдегі өзен. Орынбор облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Губерля өзенінің сол жағалауынан 94 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Урал өзені Орск қаласынан Сакмара өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орынбор облысы өзендері
Жаңа байки
Жаңа байки — Башқұртстанның Шаран ауданындағы ауыл, Мичурин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 39 адамды құрады. Пошта индексі — 452635, ОКАТО коды — 80258830010.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Шытырман оқиғалы фильм
Шытырман оқиғалы фильм (Авантюралық фильм) — оқиға желісі шиеленіскен фильм жанрларының бірі. Әдебиеттегі шытырман оқиғалы романдарға негізделеді. Атыс-шабыс фильмнен айырмашылығы шытырман оқиғалы фильмдерде кейіпкерлер көбіне күш қолданудың орнына, қарсыласын алдап-арбап өзінің тапқырлығына сүйенеді. Шытырман оқиғалы фильмдерде кейіпкерлерге қиындықтан шығу үшін небір жолдарды ойлап табу мақсаты қойылған. Бұл жанрдағы фильмдердің жақсылықпен аяқталу ықтималдығы жоғары.
Кіші жанрлар мен түрлері
Шытырман оқиғалы фильмдер 8 кіші жанрға бөлінеді: костюмирленген шытырман оқиға, отбасылық фильм, фэнтези, романтика, теңіздегі шытырман оқиға, ғарыштағы саяхат, баскесердің бастан кешкендері, әскери оқиғалар. Шытырман оқиғалы фильмдердің жанрларына жатады:
Дереккөздер
Санат:Кино жанрлары
Кастильоне-дей-Пеполи
Кастильоне-дей-Пеполи (Castiglione dei Pepoli) — Италиядағы коммуна, Эмилия-Романья әкімшілік аймағына қарасты Болонья провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5957 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 91 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 66 км² шамасында. Пошта индексі — 40035.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эмилия-Романья елді мекендері
Мақыш Қалтаев
Қалтай Мақыш (1869, қазіргі Астана қаласының маңы, - 1916, сонда) - ақын. Ақмолада, Солтүстік Қазақстан, Көкшетау облыстарында, Троицк жағында біраз жыл бала оқытқан. Семей, Жетісу өңірін аралап қазақтардың тұрмыс-тіршілігімен танысады. 1903 жылдан бастап бірыңғай ағартушылық, ақындық жолға түседі. "Насихат қазақия" (1907), "Қалтай ұлының қазақ ахуалын бәйіт еткен манзұмасы" (1909), "Мәшһүр Қалтаев" (1910), "Қазақтың айнасы" (1910), "Тура жол" (1912), "Бар оқиға" (1913) атты өлең кітаптары жарық көрген. Өлеңдері негізінен жыр, назым, мысал, терме үлгісінде жазылған. "Бұлбұл құс I бөлім" (1910), "Бұлбұл II бөлім" атты кітаптарын татаршадан қазақ тіліне аударған. "Тұрмыш" атты қолжазба журнал шығарған.
Макроэкономикалық тепе-теңдік және қаржы
Сан алуан жанама, сондай-ақ тура нысандар мен әдістерді қолдана отырып, әлеуметтік-экономикалық үдерістерге ықпал жасау олардың қаржылық түрлерін кіріктіреді. Бұлайша ықпал етудің мақсаты - ұлттық шаруашылықтың эволюциясын қамтамасыз ету, бұл әлеуметтік-экономикалық жүйенің жұмыс істеуінің белгілі бір уақыт кезеңдерінде әлеуметтік сфераны дәйекті бұлжытпай дамыту.
Экономиканы реттеу үдерістерінде жалпы макроэкономикалық тепе-теңдікке жету тек теориялық сызбаларда мүмкін болатынын есте ұстаған жөн.
Макроэкономикалық тепе-теңдіктің жай-күйі мынадай аса маңызды экономикалық параметрлерді теңестіруді ұйғарады: Аталған ара қатынастардың тіпті біреуі бойынша ғана тепе-теңдікке жету бір мезгілде біреуінде немесе бірнеше басқаларында үйлесімсіздікті тудыратыны анық.
Бұдан басқа, макроэкономикалық деңгейге мүдделердің, қажеттіліктердің және олардың артында тұрған ірі экономикалық объектілердің: секторлардың, ұлттық шаруашылық салаларының, өңірлердің, шаруашылық кешендердің мүмкін болатын ресурстарының үйлесімсіздігі шығады. Егер бұған реттеудің жоғарыда аталған параметрлері мен объектілеріне қосылатын қажеттіліктер мен ресурстардың компоненттерін біріктіретін шаруашылық жүргізудің кейінгі (келесі) деңгейлерінде қажеттіліктер мен ресурстарды теңестірудің қажеттігін қосса,онда толық макроэкономикалық тепе-теңдікке жету елестетпелі міндет болып қалатынымен келісуге тура келеді. Нағыз экономикалық қызметке (кез келген экономикалық жүйеге сияқты) осы мезетте қоғамда іс-әрекет ететін қарама-қарсылық күштер мен үрдістердің, шаруашылықтық мінез-құлықтың топтауырындарын (стереотиптерін), әр түрлі бағыттағы мүдделерді бейнелеп көрсететін «тепе-теңсіздіктің қалыпты жай-күйі» тән қасиет. Мұндай жарым-жартылай жай-күйлердің көбінің жиынтығы барлық экономикалық параметрлердің белгілі бір теңгерімділігін қанағаттандырады. Сондықтан да экономикалық жүйенің жарым-жартылай тепе-теңдігінің бір жай-күйінен экономикалық параметрлердің көп санының теңгерімділігін жақсартуға жауап беретін және қоғамның ресурстарын неғұрлым тиімді пайдалануды қамтамасыз ететін басқа тепе-теңдігіне эволюциясы кезінде ықпал етудің нысандары мен әдістерін дүркін-дүркін өзгертіп отыру ұйғарылады.
Батыстың қаржы теориясыңда мемлекет қаржыларының ұлттық өнім мөлшерімен өлшенетін өндіріске әсерін түсіндіру үшін «мультипликатор» ұғымы пайдаланылады.
Мультипликатордың тұжырымдамасы жалпы ұлттық өнімнің (ЖҰӨ) ауқымын екі әдіспен анықтаудан барып шығады:
Тепе-теңді ұлттық өнім және шығыстардағы ұлттық өнімдердің осы өзгерісін тудырған бастапқы өзгерістен ауытқудың ара қатынасын шығыстардың мультипликаторы, ал салықтық төлемдердегі өзгерістің тепе-теңді ішкі ұлттық өнімнің одан туындайтын өзгерісіне қатынасын салықтардың мультипликаторы деп атайды. Бірінші критерий бойынша ЖҰӨ-нің құны мына формула бойынша қалыптасады:
ЖІӨ = C + Ig + G + Xn
Инфляцияны немесе дефляцияны (бағалардың төмендеуі) ескере отырып түзетілген ЖҰӨ көрсеткіші нақты ЖҰӨ болып саналады.
Кейнстік моделдерде шығыстардағы өзгерістер тудырған өндіріс көлемінің, табыстың және жұмыстылықтың арасындағы тепе-теңдік түсіндіріледі. «Өндірістің тепе-теңдік деңгейі - өнімнің осы көлемін сатып алу үшін жеткілікті жалпы шығыстарды қамтамасыз ететін өндіріс көлемі немесе ТҰӨ-нің тепе-теңдік деңгейінде сатылған тауарлардың (ТҰӨ-нің) жалпы саны сатып алынған тауарлардың (C + Ig + G + Xn) жалпы санына дәле-дәл тең»".
График түрінде (20.1 сызба) бұл жай-күй координаттардың жүйесінде бейнеленеді, OA биссектрисасы табыстар мен тұтынудың немесе нақты ТҰӨ мен шығыстардың теңдігін білдіреді, яғни бұл сызықтың кез келген нүктесінде деңгейлес білікке (ТҰӨ) бөліп шығарылған шамалар сатылас білікке (жиынтық шығыстар) бөліп шығарылған шамаларға тең болады.
Жиынтық шығыстардың басым бөлігі С элементі болып саналады, ал деңгейлес білікке оның ылди бұрышы тұтыну деңгейін айқындайды: бұрыш 45°-қа жақынырақ болса, үй шаруашылықтарының тұтыну деңгейі көбірек болады. Биссектриса мен тұтыну сызығы арасындағы сатылас бойынша айырым жинақақшалардың (олардан инвестициялар үшін қаражаттар қалыптасады) шамасын көрсетеді.
Биссектрисаның С, Ig, Хn шығыстарының сызықтарымен қиылысуы «ТҰӨ шығыстары» жүйесінің" тепе-теңдік жай-күйін сипаттайды. Оның үстіне, шығыстардың әрбір элементінің дәйекті қосылымы тепе-теңдік нүктесін оңға жылжытады, мұның өзі ТҰӨ-мен өлшенетін ұлттық өндірістің үстелуіне сәйкес келеді.
Шығыстарда бір шамаға, мысалы, аb-ға өсу ұлттық өнімнің үлкен шамаға - QQ1-ғa өсуін тудыратын жағдай моделдің келтірілген сызбасындағы есте кқаларлық болып табылады. Бұл әсерді өндіріс көлеміне жұмсалатын қарастырылған шығыстардың мультипликаторлық (көбейтушілік) әрекеті, ал құбылыстың өзін мультифликатор тудырады. Құбылыстың мәні мынада: экономика үшін кірістер мен шығыстардың қайталанып отыратын, үздіксіз ағыны, ондағы бір экономикалық агенттің шығындаған ақшалай қаражаттарын басқасы табыс түрінде алатын және әрбір келесі циклда өшшеде, бірақ ТҰӨ-нің көп дүркіндік өзгеріміне жеткізетін тізбекті реакция туады. Табыстың бір бөлігін экономикалық агент тұтынбауы, керісінше жинақтауы үдерістің басылуын тудырады. Табыстағы түсім ақшалардың үлесі аз болса, әрбір циклдегі кезекті жұмсалым көп болады және тиісінше мультифликатор жоғары болады. Мультифликатордың сандық мәні шығыстардағы өзгерім өсімі ТҰӨ-ні қанша рет өсіретінін және керісінше - шығыстардың қысқаруы мультифликаторға ұлттық өнімнің дүркіндік азаюын тудыратынын білдіреді.
Мультипликатордың құбылысы ұлттық өндірістің нақтылы көлемі мен жұмыстылықты өзгерту, инфляцияның үстінен бақылау және экономикалық өсуді тездету мақсатымен мемлекеттің шығыстарымен және салықтармен саналы айла-шарғы жасау болып табылатын дискредициялық фискалдық саясатты жүргізген кезде пайдаланылады.
Салықтар тұтыну мен үнемдеудің көлемін төмендетуге және тепе-теңді ТҰӨ- нің мөлшерін азайтуға жеткізетін табыстардың қысқаруын тудырады. Өнімнің көлеміне (салықпен бірге) үнемдеу мен импорт осыған ұқсас әрекет етеді. Бұлардың барлығы табыстар-шығыстар жүйесінен кему болып табылады, яғни ішкі тұтынысты шалмайды. Инвестициялармен, экспортпен және мемлекеттік сатып алумен толтырылуы мүмкін шығыстардағы үзілімді жасай отырып, тұтыныс азаяды.
Салықтардың төмендеуі жиынтық шығыстар графигінің ауысуын және ТҰӨ- нің еселенген артуын тудырады. Шығыстар мультипликаторының іс-әрекетіне қарама-қарсы салық мулътипликаторының іс-әрекеті осылайша көрінеді.
Салық мультипликаторының маңызды сипаттамасы оның табыстардың тұтыну компонентіне тәуелділігі болып табылады, яғни ол мынаған тең:
мұндағы: Т - салықтық төлемдердің мөлшері.
Сөйтіп, сан жағынан салық мультипликаторы мемлекет шығыстарының мультипликаторынан аз болады (МРС пен MPS-тің осы мөлшерлері кезінде). Демек, мемлекет шығыстарындағы өзгерістер осындай мөлшердегі салықтардың өзгерістеріне қарағанда жиынтық шығыстарға күштірек ықпал жасайды. Табыстар мен шығыстар мультипликаторларының бұл қасиеттері мемлекеттің шығыстары мен салық салудың тең артуы сол мөлшерге тепе-теңді ТҰӨ-нің өсуіне жеткізетін баланстандырылған бюджет мультипликаторының феноменін тудырады. Мысалы, егер Т мен G әр қайсысы 10 миллиард теңгеге көбейтетін болса, онда ТҰӨ-нің 10 миллиард теңгеге көбейетінін күтуге болады. Сонымен, баланстандырылған бюджеттің мультипликаторы мынадай өлшемге тең болады:
мұндағы:
Дереккөздер
Санат:Қаржы Санат:Экономика
Арал теңізі мәселелері жөніндегі мемлекетаралық кеңес
Арал теңізі мәселелері жөніндегі мемлекетаралық кеңес – Арал мәселелерімен айналысатын Орталық Азия елдері (Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан, Түрікменстан) Елбасылары кеңесінің атқарушы органы. 1993 ж. 26 наурызда Қызылорда қаласында құрылған. Кеңеске Орталық Азияның әр республикасы үкімет басшыларының орынбасарлары бастаған 5 адам және бақылаушы ретінде Ресей Федерациясының өкілдері енді. Мемлекетаралық кеңесті әр жылда Орталық Азия елдерінің біреуі алфавит тәртібі бойынша кезекпен басқаратын болып шешілді.
Дереккөздер
Санат:Арал теңізі Санат:Қазақстан экологиясы Санат:Халықаралық келісімдер
Альмонте
Сыртқы сілтемелер
Санат:Уэльва елді мекендері
Тірі заттардың химиялық құрамы
'''Tipi ағзалардың химиялық қүрамы. Бейағзалық заттар'''
Екінші топ элементтері - күкірт және фосфор биологиялық полимерлер - нәруыз және нуклеин қышқылдарының құрамына енеді (микроэлементтер). Осы топқа натрий, калий, кальций, магний, темір және хлор да кіреді. Бұл элементтер жасушада маңызды қызмет атқарады. Мәселен, натрий, калий және хлор жүйкелер жасушаларының ақсондары бойынша жүйке серпіндерінің (импульс) өтуін қамтамасыз етеді, сондай-ақ әр түрлі заттардың жасуша жарғақшалары арқылы етуіне себепші болады. Кальций жануарлар мен адам қанының ұюына қатысады, сүйек ұлпасының құрамына енеді. Темір эритроциттер гемоглобинінің құрамына еніп, өкпеден ағзаның әрбір жасушасына оттегін тасымалдайды. Темір өкпеден ағзалардын, әрбір жасушаларына оттегін тасымалдауды қамтамасыз етіп, эритроциттер құрамына енеді. Магний болса, ол да жануарлардың, сондай-ақ өсімдіктердің жасушаларының құрамына кіреді. Ол фотосинтезді қамтамасыз етіп, жасыл өсімдіктердің хлорофилл молекуласының орталық атомы болып есептеледі. Ал жануарлар жасушаларында магний ферменттер құрамына кіреді.
Көптеген макроэлементтпер әдетте жасушаларда иондар (оң зарядталған катиондар немесе теріс зарядталған аниондар) түрінде болады. Адам ағзасындағы калий, натрий, кальций және магний иондары концентрациясының қатысы жүрек әрекетінің ырғағына, бүйректің су бөліп шығару жылдамдығына, қанның ұйығыштық деңгейіне, сүйек ұлпасының пәрмені мен өсуіне ыкпал етеді.
Қалған элементтердің барлығы: мыс, мырыш, фтор, никель, селен, молибден, кобальт, т. б. ушінші топты құрайды. Олардың жасушадағы мөлшері ете мардымсыз (0,02%), сондықтан оларды ультрамикроэлементтер дейді. Мөлшері аз болғанмен олар ағзада маңызды қызмет атқарады. Йод - қалканша без гормоны тироксиннің негізгі құрамдас бөлігі. Мырыш инсулин гормоны молекуласының құрамына енеді. Кобальт - В12) витамині молекуласындағы орталық атом. Бром жүйке жасушаларының қызмет атқаруы үшін қажет. Мыс кейбір ферменттер мен тасымалдағыш жасушалар молекулаларының кұрамына енеді, сондай-ақ шаянтектестердің және ұлулардың тынысалу пигменттерінде болады. Фтор тіс кіреукесі және т. б. құрамына кіреді.
Топырақтағы, тағамдағы микроэлементтердің тапшылығы немесе молшылығынан ағзалардың физиологиялық қызметі өзгереді (ауру, көндігу немесе өлу). Мысалы, кобальттың топырақта (сондай-ақ жайылым өсімдіктерінде) жөне жергілікті мал азығында тапшылығынан қойлар мен мүйізді ірі мал қаназдың ауруына ұшырайды.
''Литосферада көп кездесетін, алайда тірі табиғатта өте аз мөлшерде болатын жалғыз элемент - кремний. Бұл кремнийдің химиялық белсенділігінің шамадан тыс төмендігіне байланысты болса керек, сондықтан химиялық үдеріс шапшаңдығы төмен және қосылыстарының саны да көп емес. Ал тірі нәрсеге шапшаңдык және әр түрлі химиялық реакциялардың маңызы зор.''
Сонымен біз көптеген микроэлементтердің тірі ағзадағы биологиялық рөлін айқындап алдық.
Жасушалар мен ағзаларда суды қоспай, тұтас алғанда бейағзалық заттардың мөлшері шамамен 1% болады. Құрамында 20-22% тұз болатын сүйек ұлпасының жасушалары ғана ерекшелік білдіреді.
Ағза жасушаларындағы судың рөлі зор. Көптеген бейорганикалық және ағзалық заттар суда ериді. Оларды гидрофильділер (суды ұнататындар, сулана алатындар) дейді. Ерімейтіндері гидрофобтылар (суданқорқатындар, сулана алмайтындар) дейді. Су кейбір ферменттер әрекетінен гидролиз реакциясына түседі, яғни Н+ және ОН-иондары еріген заттардың молекулаларына қосылып, қасиеті жаңа заттар түзеді. Еріген заттар осының нәтижесінде тез химиялық реакцияласуға кіріседі. Су заттардың жасушаға еніп, тіршілік әрекеті өнімдерінің бөлініп шығуына жәрдемдеседі. Бұған қоса су өсімдіктерге, көбінесе бактерияларға фотосинтезді жүзеге асыру үшін қажет.
Судың жылу сыйымдылығы және жылу өткізгіштігі жоғары. Судың бұл қасиеті жасуша ішіндегі температураны тіпті сыртқы ортадағы температура өзгерсе де сақтап қалуға көмектеседі.
Минералды тұздар.
Минералды тұздар. Жасушада тұз иондар түрінде немесе қатты күйде болады. Na+, К+ және Са2+ иондары ағзаның өте маңызды қасиеттері - тітіркенгіштікті қамтамасыз етеді. Кальций фосфаты тәрізді ерімейтін минералды тұздар сүйек ұлпасының аралық жасушалары, ұлу бақалшактары құрамына кіріп, олардың беріктігін арттырады.
''Жасушалар цитоплазмада қалыпты өлсіз сілтілі орта болуына жердемдесе алады. Жасушаның бұл қасиеті буферлілік деп аталады. Ол негізінде НСО3- аниондарымен қамтамасыз етіледі, ал қанда және жасушадан тыс сұйықтықта бұл рөлді НСО32- және CO3- иондары атқарады.''
Дереккөздер
Санат:Биология
Жерасты ағымының шығыны
Жерасты ағымының шығыны - қойнауқат қиындысы арқылы уақыт бірлігінде ағып өткен флюид көлемі. Ламинарлық ағыс жағдайында жерасты ағымының шығыны V = K·(g·m)·I·F теңдеуі көмегімен анықталады, мұндағы V - жерасты ағымының шығыны, К - өтімділік коэффиценті, g - флюидтің меншікті салмағы, m - флюидтің нақты тұтқырлығы, I — арын градиенті, Ғ — қойнауқат қиындысының ауданы.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Совлад
Совлад (Sauvelade) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Атлантикалық Пиреней департаментінде орналасқан. По округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 11,86 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 64512, пошта индексі — 64150.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 265 адамды құрады. Халық тығыздығы — 22,34 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Жорықты басқарушы
Дереккөздер
Санат:Спорт
Алаш Қозбағаров
Өзінің еңбек жолын Шортанды ауданында КазЦИК атындағы астық совхозындағы учаскелік ауруханада меңгеруші болудан бастайды, кейін аудан ауруханасының хирургия бөлімінің меңгерушісі болып қызмет атқарады.