cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Коту-ди-Магальяйнс-ди-Минас
Коту-ди-Магальяйнс-ди-Минас (Couto de Magalhães de Minas) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Жекитиньонья мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Диамантина экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Тарихы
Қала 1963 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
Қатын өзені
Қатын (Кадын) - Об алабындағы өзен.
Бастауы
Бастауынан Сәрсембай жайлауына дейін Қазақстан шекарасын 17 км-дей бойлай ағады. Бастауын Мұзтау (Ақтау, 4506 м) тауының оңтүстік-батысындағы мұздықтан алады. Жоғарғы ағысында Қазақстан аумағынан бірнеше өзен (сала) құяды.
Дереккөздер
Санат:Алтай өлкесі өзендері Санат:Алтай Республикасы өзендері
Еріншектер Елі
Еріншектер Елі (LazyTown — тура мағында «Еріншек қалашық») — алғаш рет Исландияда Latibær деген атпен шыққан батыстағы танымал балалар сериалы.
Сериал Исландияның гимнастикадан чемпионы Магнус Шевингтің қатысуымен және бастамасымен түсірілген. Бұл сериалдың 3 маусымын Ресейде 2014 жылы көрсетпек. Қазіргі таңда бұл телесериал отандық «Балапан» телеарнасында қазақша нұсқасы көрсетіліп жатыр. Орысша нұсқасы Disney chanel каналында көрсетілген.
Сюжет
Стефани — оптимист-қыз, Еріншектер еліне, осы елдің мэрі, ағасы Милфордқа келеді. Бұл жерде ол футбол немесе бейсбол деген спортпен мүлдем таныспаған балаларды кездестіреді. Олар бос уақытында компьютер ойындарын ойнап, тәтті жеп, ұйықтағанды жақсы көреді. Стефани оларды — Зигги, Трикси, Стинги және Пиксельді далаға шығып, ойнауға иландырады. Балаларға бұл ұнайды және оған қызыға бастайды, бірақ бұл қалада олардың бұл қылығын ұнатпайтын тағы да бір кісі тұрады. Бұл жексұрын кесірбек сандалбай — Кесірбек Робби. Алдау арқылы ол барлық балаларды үйлеріне кіргізіп, сандалбайлықпен айналысуларын мәжбүр етеді. Балалардың бақытына қарай жақын жерде қатердегі адамдарға көмектесетін, дене тұрқы жақсы қалыптасқан суперқаһарман тұрады. Стефани сол қаһарманға хат жазады — 9-нөмір. Бірақ хат Спортакусқа — дирижабльде тұратын, 10-нөмірлі қаһарманға келеді. Стефани мен Спортакус бірігіп балаларды ойнауға, салауатты өмір салтын құруға ынталандырады. Бірақ әр қаһарманның қарсыласы бар. Ол қарсылас Кесірбек Робби. Ол Еріншектер Елінің қайтадан бұрынғы қалпына келуін армандайды, бірақ бұл оның қолынан келмейді...
Кейіпкерлер
Тек үш кейіпкерді тірі актер ойнайды, «Еріншек жын» сериясын санамағанда, ол серияда төртінші кейіпкер адам болады. Тағы да бір сериясында Спортакустың және Стефанидің кішкентай кездерін ойнайтын балалар нағыз адамдар болған.
Спортакус
Магнус Шевинг UK Toy Fair 2009 Спортакустың рөлінде |250px|thumb|right Магнус Шевинг ойнайтын кейіпкер. Спортакус — Солтүстік теңізде тұратын суперқаһарман. Ол спортқа жықын және дене тұрқы жақсы дамыған. Ол тек пайдалы жемістер мен көкөністермен тамақтанады.
Стефани
Екі маусымында да оны американдық әртіс Джулиаанна Рооуз Морьеллодо сомдайды. 3 маусымда оны Хлоя Ланг алмастырады. Еріншектер Еліне белсенді өмір сүру салтын алып келген кейіпкер, ағасы сол қалашықтың мэрі — Милфорд Ақкөңіл.
Кесірбек Робби
Бұл кейіпкерді Стефан Карл Стефанссон (en:Stefán Karl Stefánsson) атты әртіс сомдайды. Робби өзінің жерасты панасында өмір сүреді, қалашықта болған жағдайды перископ арқылы бақылап жүреді. Ол ақылды және тапқыр. Еріншектер Еліндегі ең еріншек адам.
Эпизоды
Санат:Балаларға арналған телехикая
Виргуза
Виргуза — Ресейдегі өзен. Иванов облысы, Владимир облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чернавка өзенінің оң жағалауынан 0,8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уводь бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшыден Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Амангелді Әбілқасымов
Амангелді Әбілқасымов - (1947 жылы туған, Ақмола облысы Қорғалжын ауданы Қорғалжын ауылы) – медицина ғылымның докторы (1993). Алматы мемлекеттік медицина институтын (1971, қазіргі Қазақ ұлттық медицина унверситеті) және аспирантурасын (1974) бітірген. Целиноград медицина институтында ассистент (1975–1980), доцент, аға ғылымкер қызметкер (1980–1994), 1994 жылдан Ақмола медицина институтында (қазіргі Астана мемлекеттік медицина академиясы) кафедра меңгерушісі. Әбілқасымов 80-ге жуық ғылымкер мақаланың авторы.
Дереккөздер
Санат:1947 жылы туғандар
Тіс протезі
Тіс протезі. Жеке тіс сауатының ақауын немесе тіс қатарының кетігін, кемістігін кетіретін ортопедиялық жабдық. Тіс протезі шайнау, сейлеу қызметін дұрыстаумен бірге адам кескінін түзейді.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Мост (қала)
Мост (чех. Most) бұрынғы Брюкс (нем. Brüx) — Чехиядағы қала.
Тағы қараңыз
Санат:Чехия қалалары
Мурдея
Мурдея — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сура өзенінің сол жағалауынан 69 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Стефан Эссаме
Ги Стефа́н Эссаме́ - камерундық жартылай қорғаушы.
Клуб
2008 жылда Ги Шешенстандың "Терек Грозный" клубы мен келіссөздерге келісті. Ол 2005 жылдан Шешенстандықтар қатарына қосылуға дейін "Боависта" клубында ойнаған. Ги бұрынғы клубы қатарында 22 ойын өткізген, бірақ бірте гол ұрмаған. 2009 жылдың 27 шілдеде Нижний Новгород ФК камерундық жартылай қорғаушыны Грознийның "Терек" клубыдан жалға алу негізінде өз құрамына қосып алды.
Атырау
2013 жыл желтоқсан айында Эссаме Қазақстан Премьер лигасы өкілі "Атырау" мен келіссөздер жұргізді. 2014 жыл 9 шілдеде Қазақстан Премьер лигасы трансфер соңғы күніде Эссаме "Астана" клубына жалдау негізінде қосылған, Марат Шахметов мезгіл ақырына дейін Атырау клубына қосылған.
Халықаралық
Брассериес футбол академиясыда көп уақытан бері Ригоберт Сон және Гереми Нжитап қол астына футбол білімдерін алғандан соң, ол Камерун У17 ұлттық құрамаға екі континент жарыстарында жетекшілік қылды. Парагвай мен ойындан соң, Португалияға, Боависта клубы құрамына қосылу үшін кетті. Ол Камерун ұлттық футбол клубы үшін алғаш рет 2008 жылдың 11 қарашада Маврикиға қарсы ойында түсті
Басқа әрекеттер
2019 жылда Ги Стефан Эссаме Камерунда Томас Либих жетекшілігінде Лотус-Терек Яунде клубын негізін қалады. 2010 жыл қыркүйек айына ол ФК Терек Грозний фарм клубына айналған.
Шерғазы
Шерғазы сөзі мына мағыналарды білдіруі мүмкін:
Туш-Вож-Юган
Туш-Вож-Юган — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Обь өзенінің сол жағалауынан 347 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Гернси
Дереккөздер
*
Добрыня (Осуга тармағы)
Добрыня — Ресейдегі өзен. Смоленск облысы, Тверь облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Осуга өзенінің сол жағалауынан 62 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вазуза бастауынан Зубцов су торабына дейін, Яуза өзенін қоспағанда Карман су торабына дейін. Өзен саласы — Рыбинск суқоймасына дейінгі (Жоғарғы) Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Полена (Благоевград облысы)
Полена (Полена) — Болгариядағы ауыл. Благоевград облысына қарасты Симитли қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 756 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2758. Телефон коды — 0748. ЕКАТТЕ коды — 57162.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Благоевград облысының елді мекендері
Қойбағар (Обаған алабындағы көл)
Қойбағар — Обаған алабындағы көл.
Географиялық орны
Қостанай облысы Қарасу ауданының оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан.
Сипаты, өсімдігі
Аумағы 96 км2, ұзындығы 17,8 км, ені 9,1 км, жағасының ұзындығы 49 км, ең терең жері 1,6 м, суының мөлшері 20 млн. м3-ге жуық. Жағасы жайпақ. Солтүстік жағалауында қалың қамыс өскен. Көл алабының 70%-ға жуығы егістік, қалған тың бөлігі бозды-бетегелі жусанды жазық.
Гидрологиясы
Көлге Шолақ және Қарасу өзендері құяды. Көктемгі қар, жауын-шашын суымен толығады. Суы ащылау. Шортан, алабұға, т.б. балықтар бар.
Дереккөздер
Санат:Қарасу ауданы көлдері Санат:Обаған су алабы
Форкия
Форкия (Forchia) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Беневенто провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1116 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 223 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 5 км² шамасында. Пошта индексі — 82011.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Nicola di Mira.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Жылу машинасы
Қысқаша мәлімет
Отынның ішкі  энегргиясын  механикалық  энергияға  айналдыратын  машиналарды - Жылу машиналар деп  атайды. Механикалық энергияны әрі қарай электр және басқа  кез  келген  энергия  түрлеріне  айналдыруға  болады. Қазіргі жылу  машиналардың көбінде  механикалық жұмысты қыздырылған  газ ұлғайғанда  істейді. Осы газ жұмыс денесі деп аталады. Автомобиль қозғалтқышында жұмыс денесі - ауа,жылу бу турбиналық станцияларда судың буы. Жұмыс денесі қыздырғыштан Q жылу мөлшерін алып көлемін ұлғайтқанда, механикалық жұмыс істейді. Мысалы, автомобиль қозғалтқышының цилиндріндегі ауаның қызуы осы цилиндрдің ішінде бензин жағу арқылы өтеді.
Дереккөздер
Санат:Физика
Сергей Сергеевич Яковлев
Сергей Сергеевич Яковлев (4 тамызда 1925, Қорған — 1 қантарда 1996, Мәскеу) — театр мен киноның кеңес пен ресей актері, Ресейдің халық әртісі (1985).
Биографиясы
Сергей Сергеевич Яковлев - 1930 жылдары жазаланған ата-аналардың баласы. Сергей балалар үйінде өсті және тәрбиеленді. 1943 жылдан — 1945 жылға дейін Ұлы Отан соғысына қатысады. 1952 жылы театр өнерінің мемлекеттік институтын бітірді. 1952 жылдан бастап — орталық өнер үйінің драма театрының актері. 1957 жылдан бастап — Кіші Броннаяның тетатрының актері. 1966 жылы — Ленин комсомол атындағы Мәскеу театрының актері. 1971 жылы — киноактер театр-студияның актері.
Дереккөздер
Санат:1925 жылы туғандар Санат:1996 жылы қайтыс болғандар Санат:КСРО актерлері Санат:Ресей актерлері Санат:КСРО халық әртістері Санат:Мәскеуде қайтыс болғандар Санат:Қорғанда туғандар
Нац-Шиавес
Нац-Шиавес (Naz-Sciaves) — Италиядағы коммуна, Трентино — Альто-Адидже әкімшілік аймағына қарасты Больцано провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2430 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 162 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 15 км² шамасында. Пошта индексі — 39040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Трентино — Альто-Адидже елді мекендері
Оливейра (Барселуш)
Оливейра (Барселуш) (Oliveira (Barcelos)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Барселуш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Минью ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 038 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,46 км² шамасында. Халық тығыздығы — 190,1 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Әулие Евлалия.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Брага округінің елді мекендері
Pussycat Dolls
The Pussycat Dolls (PCD, Пуссикэт Доллс) — 1995 жылы хореограф Робин Антиннің бастамасымен Лос-Анджелесте құрылған, бурлеск стилінде билейтін америкалық тобы. Ақыр соңында Антин 2003 жылы дыбыс жазушы компания Interscope Records лейблімен келісім-шартқа отырып, топтан музыкалық франшиза жасап шығарады. Содан кейін топ Антин, interscope Records және әртүрлі серіктестердің арқасында әлемдік имидж бен коммерциялық брендке ие болады. Олар ТВ реалити-шоуларға, Лос-Анджелестегі көрсетілімдерге және тағы да басқа әртүрлі жарнамалық роликтерге түседі. АҚШ-та 3-ші орынға жайғасқан, 2005 жылы шыққын топтың алғашқы альбомы PCD - топқа үлкен жетістік алып келеді. Оның құрамында 3 сингл өте сәтті шыққан - Don't Cha, Buttons, Stickwitu. Соңғысы топқа Грэмми номинациясын жеңіп алып береді. Құрамы:
Альбомдары: "PCD", "Doll Domination". Алғашқы альбомы "PCD" 2005 жылы жарыққа шықты. Альбомдағы негізгі хиттар: Don't Cha, Beep, Buttons, I Don't Need a Man, Stick With U, Wait a Minute. Екінші альбомы "Doll Domination" 2008 жылы мынадай хиттармен танымал болды: When I Grow Up, Whatcha Think About That, Bottle Pop, Hush-Hush, Jai Ho (You're My Destiny), I Hate This Part.
DVD альбомдар
2009 Robin Antin’s Pussycat Dolls Workout
Шақырылған топ ретірде
Санат:АҚШ музыкалық топтары
Арена-По
Арена-По (Arena Po) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Павия провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1572 адамды құрайды. Халық тығыздығы 71 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 22 км² шамасында. Пошта индексі — 27040.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Жас платформа
Жас платформа - қатпарлы, палеозойлық немесе мезозойлық платформа. Екінші сөзбен айтқанда, жас платформа дегеніміз каледондық, герциндік және мезозойлық қатпарлы алқаптар орнында қалыптасқан платформа. Ақырғы қатпарлық көнелігі тұрғысынан эпипалеозойлық (эпикаледондық, эпигерциндік) және эпимезозойлық, платформалар дараланады. Мысалы, Батыс Сібірдің, Солтүстік Қазақстанның, Кавказдың жазық аумақтары жатады.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Мюссидан
Мюссидан (Mussidan) — Франциядағы коммуна. Аквитания аймағына қарасты Дордонь департаментінде орналасқан. Периге округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 3,85 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 24299, пошта индексі — 24400.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2851 адамды құрады. Халық тығыздығы — 740,52 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Дордонь департаментінің коммуналары
Альдеануэва-де-Барбарройя
Альдеануэва-де-Барбарройя (Aldeanueva de Barbarroya) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Толедо провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла-Хара ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Толедо елді мекендері
Винтершайд
Винтершайд (Winterscheid) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прюм ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 139 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 8,5 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 07 2 32 328. Муниципалитеттің басшысы — Антон Кнауф.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Рейнланд-Пфальц елді мекендері
Пропедевтика
Пропедевтика (προπαιδεύω – алдын ала үйретемін) — пропедевтика, клиникаға кіріспе — науқас. Адамды клиникалық зерттеу әдісімен оқытуды, осы пәнге қатысты ауру белгілерін қарастыратын және дәрігерлік деонтология негізінде дәрігердің жеке кәсіби қасиеттерін тәрбиелейтін клиникалық пәнге кіріспе курс.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Паштеттен
Паштеттен (Pastetten) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Бавария әкімшілік округіне бағынады. Эрдинг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2478 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 22,05 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 1 77 135. Муниципалитеттің басшысы — Корнелиа Фогельфенгер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Қызыладыр (тау, Майсор көлі)
Қызыладыр – Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігіне қарасты аумақтағы тау.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 317 м. Оңтүстік беткейі сай-жыралармен тілімденген. Батыс, солтүстік және шығыс беткейлері көлбеуленіп далаға ұласады. Солтүстіктен оңтүстікке қарай созылған тау массиві екі бөліктен тұрады. Жалпы ұзындығы 7,5 км, енді жері 2 км-ге жуық.
Өсімдігі
Беткейлері мен етегінде арша, қараған бұталары аралас бетеге, боз, селеу өседі. Етегі мал жайлымына қолайлы.
Златарица (Велико Тырново облысы)
Златарица (Златарица) — Болгариядағы қала. Велико Тырново облысына қарасты Златарица қауымының құрамына кіреді.
Қызыладыр (тау, Майсор көлі)
Дереккөздер
Санат:Екібастұз қалалық әкімдігі таулары
Златарица (Велико Тырново облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2757 адамды құрайды.
Пошта индексі — 5090. Телефон коды — 0615. ЕКАТТЕ коды — 30962.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Велико Тырново облысының елді мекендері
Куартелэс (Нью-Мексико)
Куартелэс (Cuartelez) — Нью-Мексико штатының Santa Fe округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 452 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.4 км² шамасында. FIPS коды — 35-19110.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Мексико қалалары
Гапре
Гапре (Gâprée) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Орн департаментінде орналасқан. Алансон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 9,84 км² шамасында.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 138 адамды құрады. Халық тығыздығы — 14,02 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Орн департаментінің коммуналары
Леонардо да Винчи
Леонардо да Винчи (Leonardo da Vinci, 15 ақпан 1452 жыл, Винчи қаласының маңы — 2 мамыр 1519 жыл, Амбуаза, Түрен, Франция) — италияндық ұлы суретші әрі ғалым, «Әмбебап адам» (homo universale) — италияндық Ренессанс мұратының жарқын үлгісі.
Өмірбаяны
Флоренцияның бір аймағындағы Пиеро да Винчи деген нотариус пен диқаншы отбасынан шыққан Катерина деген қыздың баласы, Вероккионың сурет өнері саласындағы шәкірті. Тез арада ұстазын басып озған Леонардо да Винчи бастапқыда Флоренцияда саудагершілікпен айналысады. Артынан княздер сарайларында шығармашылық ірі жоспарлар ұсынып, еш түсіністік таппайды. Әбден көңілі қалған ол 1516 жылы қаңтарда король Франсуа I ұсынысымен Францияға көшіп келіп, ғұмырының соңғы 4 жылын, осы жақта, Клу (Түрендегі) қамалында бастаған істерін аяқтаумен өткізеді.
Шығармашылығы
Сонымен қатар суреттің шын аты «Мона Лиза» емес, «Джоконда» деген дерек шықты.Осындай аталу себеі суретте Франческо Дель Джоконданың әйелі бейнеленуі мүмкін деген болжам бар.
Қазіргі кезде осы сурет өте бағалы болып саналады.
Бұл сурет Парижде, оқ өтпейтін әйнекпен қапталып сақталған. Қазіргі кезде ол 7 миллион доллар шамасында бағаланады.
Өнертапқыштығы
Оның тірі кезінде ел мойындаған туындысы — пистолетке арналған (кілтпен қосылатын) дөңгелек құлып. Бастапқыда сирек қолданылған бұл тетік XVI ғасыр ортасына қарай дворяндар арасында, әсіресе кавалерияда кең тараған. Тіпті лат құрылымында да ізін қалдырған, атап айтсақ, максимиоиандық сауыттарды пистолетпен ату үшін жеңімен бірге қолғап жасай бастады. Дөңгелектік құлпының сәтті шығарылғандығы сонша — ол тіпті XIX ғасырда да қолданыста болды..
Данышпан адамдардың туындылары уақыт өте мойындалып жататыны сияқты Леонардоның ойлап тапқандарының көбісі кейін толықтырылып, өзгертіле жетілдіріліп, бүгінгі күнге дейін қолданыста болып келді.
Мысалы, Леонардо да Винчи ауаны сығып, құбырлырмен жүргізетін құрал жасаған. Бұны пештерді жағудан …бөлмелерді желдетуге дейін қолданады.
Адамның су астында көп уақыт болу мүмкіндігі Леонардоны да қызықтырған. Бұл одан бұрынғы-соңғы ғалымдарды да қызықтырған болатын. Мысалы, Баттиста Альберти Неми көлі түбінен кейбір Рим кемелерін көтеруді жоспарлаған. Леонардо болса жай жоспарлап қана қоймай, су өткізбейтін теріден жасалатын сүңгуірлер костюмінің жобасын жасады. Костюмнің омырауында сүңгуірдің көтерілуін жеңілдету үшін ауамен толтырылатын, көлем ұлғайтқыш қалтасы болған. Леонардоның сүңгуірі демалу үшін, оның қалпағын су бетінде жүзетін күмбезбен жалғайтын, икемге келетін түтікпен жабдықталған.
Леонардо да Винчидың қазіргі тікұшақтың «атасының» сызбанұсқасын жасағаны да баршаға мәлім. Винтінің ұзындығы сызбаға сәйкес 4,8 м болуы тиіс делінген. Ғалым жоспарына сәйкес ол металл окантовкасы, полотномен жабылу керек. Винт осьтің айналасында жүрген адамдардың рычагты итеруімен айналдырады.Леонардо өз жұмыстарында: «Егер винт механизмі біркелкі жақсы жасалған болса, яғни, еш айырылыс, тесіксіз және тез айналдырылса, онда ол ауада қолдау тауып биіктеп ұшып кетеді», — деп жазған.
Адамды жүзіп үйретуге керекті маңызды дүние — құтқару дөңгелегі. Леонардоның бұл тапқаны қазіргі кезге дейін еш өзгеріссіз қалды деуге болады.
Жүзу қарқынын үдету үшін ғалым өзіндік қолғап ойластырады, бұл біртіндеп бүгінгі ластыға айналады.
Сену қиын, бірақ Леонардо қазу үшін емес, қазылған заттарды көтеру, тасымалдау үшін …экскаватор ойлап табады. Ғалымлардың пайымдауынша, экскаваторлар Арно өзенінің арнасын өзгерту жобасына керек болған. Ені 18 м, ұзындығы 6 м болатын шұңқыр қазу жоспарланған. Аутордың суреттері қазатын машина мен шұңқыр өлшемдері жайлы ақпарат береді. Штангаларының әрқилы ұзындығы бар көтергіш кран бірнеше қарсысалмақпен екі немесе одан көп деңгейлі экскавацияда қолданыла алатынымен қызық.. Кран жебелері 180°-қа бұрылу аясымен арнаны толықтай қамти алды. Экскаватор рельстерге орнатылып, жұмыс орны өзгерген сайын, орталық рельстегі винттік мехинизм көмегімен алдыға жылжып отырған.
Леонардоның ең танымал суреті — көне аутомобиль жобасы. Өзін-өзі қозғалтатын арба, энергия шығаратын рөлмен жалғанған, арбалетті механизммен жүретін болған. Артқы дөңгелектері бір-біріне тәуелсіз айналдырыла алған. Рөлмен байланысқан төртінші дөңгелек арқылы арба бұрыла алған. Бастапқыда король ауласының көңіл көтеруіне арналған бұл көлік Қайта Өрлеу дәуірі мен орта ғасыр инженерлер өздігінен жүру көліктер қатарына жатқан.
Ғалымның кейбір еңбектерін адамзаттың енді ғана сынақтан өткізуге батылдары баруда: мысалы, Леонардо да Винчидың жобасымен норвегиялық Ас қаласынды 2001 жылы 100-метрлік жаяушылар көпірі жасалды. Бұл оқиға — өз уақытын әлдеқайда басып озған шебер архитектуралық жобасының іске асуының 500 жыл ішінде алғашқысы.
Леонардо да Винчи бұл көпірді түрік сұлтанына арнап жобалаған: көпір Ыстамбұлдағы Алтын Мүйіз шығанағы арқылы өтуі тиіс болғын. Егер бұл жобы сол кезде іске асса онда ол өз заманындағы ең ұзын көпір (ұзындығы 346 м) болар еді. Сұлтан Баязет II Леонардоның бұл жобасынан бас тартқандықтан көпір салынбай қалады. 2002 жылы Британияда ұлы Леонардо да Винчидың тағы бір ойы іске асады: Суррей графтігінде дәл соның сызбасы бойынша жасалған қазіргі дельтаплан бастапқы үлгісі сәтті ұшты.
Суррей төбелерінде өткен сынақты дельтапланеризмнен екі дүркін әлем чемпионы Джуди Лиден жүргізді. Ол әйелге да Винчи «протодельтапланын» ең биік 10 м көтеріп, 17 секунд ауада ұшқан. Бұл аппараттың істейтіндігіне айқын дәлел болды. Леонардо да Винчи ойынша «егер екі жағы да 12 адам қолындай ұзын, ал биіктігі −12, болатындай тығыз матадан тұратын тент болса, онда адам кез келген кәдімгідей биіктен зақымсыз секіре алады». Бұны өзі сынап үлгермесе де, 2000 жылы британ парашютисті Адриан Николас Оңтүстік Африкада 3 мың метр биіктіктен әуе шарынан Леонардо да Винчи сызбасымен жасалған парашютпен секіреді. Сәтті қонады.
Қызықты дерек
Леонардо да Винчи көз жұмардың алдында өзінің шәкірттеріне мұқият толтырылған 120 дәптерді мұраға қалдырған екен. Оның ішінде механика мен инженерлік саланы, әскери өнерді жан-жақты зерттеп жазылған дүниелер бар. Бір таңқаларлығы – Леонардо анатомия ғылымына да ден қойып, адам ағзасының ішкі құрылысын да тыңғылықты зеттеген көрінеді. XX ғасырдың орта шенінде суретшінің тарапынан жасалған зерттеулер медицина саласы мамандарының арасында талас-тартыс туғызды. Суретшінің шәкірті Паоло Джиово Винчидің мәйітханаларда өліктерді сойып, адам ағзаларын зерттеумен айналысқандығын нақтылы түрде дәлелдеді. Орыстың атақты ғалымы Павлов Леонардоны өзінің ұстазы санаған. Көркемсурет өнерінің хас шебері ХVI ғасырдың өзінде-ақ адамның ішкі ағза мүшелерінің құрылысын толық зерттеген көрінеді. Павловтың Винчидің теориясын дәлелдегенінен бергі аралықта 400 жылдай уақыт өтті. Алайда оның анатомия іліміне қосқан жаңалығы әлі де күшін жойған жоқ. Бірақ, дүние салардың алдында әйгілі қылқалам шебері анатомияға ден қоямын деп, көркемсуретті ақсатып алғанына үлкен өкініш білдіріпті.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Леонардо да Винчи Санат:Италия суретшілері Санат:15 ақпанда туғандар
Янушевка
Географиялық орны
Аудан орталығы - Тобыл қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 45 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 361 адам (183 ер адам және 178 әйел адам) болса, 2009 жылы 128 адамды (68 ер адам және 60 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Қостанай ауданының таратылған елді мекендері
Пэннок (Миннесота)
Пэннок (Pennock) — Миннесота штатының Kandiyohi округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 508 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.6 км² шамасында. FIPS коды — 27-50344.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Nivea
NIVEA — немістің Beiersdorf AG компаниясына жататын сауда белгісі.
Тарихы
1882 жылы фармацевт Пауль Карл Байерсдорф лейкопластырь ойлап табады. Ашылымынан көп уақыт өтпестен «Beiersdorf» (Байерсдорф) компаниясының негізін қалайды. Қазіргі таңда бұл мекеме косметологиялық заттар шығаруда үлкен табысқа жетіп, әлемнің бірнеше мемлекетіне тараған.
Nivea сауда белгісінің тарихы 1890 жылдан бастау алған. Оскар Тропловитц атты бизнесмен «Beiersdorf» компаниясын сатып алады. «Beiersdorf» компаниясының алғашқы ашылымы Эвцерит (Eucerit) атты майлы эмульгаторды өндіріп шығарулары болды. Бұл өнім су мен май негізінде жасалған ылғалдандырғыш эмульсияның пайда болуына септігін тигізеді.
1911 жылы компанияның қожайыны Оскар Тропловитц (Oskar Troplowitz) дерматолог Пауль Унна (Paul Unna) және фармацевт Исаак Лифшецпен (Isaac Lifschtz) бірлесе отырып, аталған эмульсия негізінде теріге арналған крем өндіреді. 1911 жылы теріге арналған ұзақ уақыт бойы ылғалдандырып тұратын жаңа крем әлем нарығында сатылымға түседі. Осы крем «Nivea» атауына ие болады. Nivea – латын тілінен аударғанда «аппақ» деген мағынаны білдіреді. Алғаш рет сатылымға шыққан Nivea кремінің құтысы сол кездегі сәнмен безендірілген, Art Nouveau стилі қолданылған.
1914 жылы «Beiersdorf» тек Германияда жұмыс жасап қана қоймай, дүниежүзінің 34 елінде өндіріліп, нарыққа шығып отырады. Әлем бойынша «Байерсдорф» компаниясының 120 филиалы жұмыс жасайды.
1930 жылдары «Beiersdorf» компаниясының қызметкерлер саны жарты миллион адамды құрайды. Бірте-бірте компания одан әрі дами бастайды. Крем, пластырь т.б өнімдер шығарумен қатар сабын мен кір жуғыш ұнтақ өндіре бастайды. Шашқа және бас терісіне арналған заттар, кейін су сабын пайда болады.
Nivea – әлемдегі белгілі бренд ретінде Eucerin, La Prairie, Labello, 8×4, Hansaplast/Elastoplast брендтерімен тең дәрежеде жүреді. Теріге арналған заттар шығаруда 125 жылдан аса уақыт тәжірибе жинақтаған «Beiersdorf» компаниясының заманға сай зерттеу орталығы бар. Бұл компания сапалы, жаңашыл өнімдерін әрдайым ұсынып отырады.
1998 жылы Ресейде «Байерсдорф» бөлімшесі ашылады, олар сатылым, маркетингпен және осы сауда белгісін Ресей мен ТМД елдеріне таратумен айналысады.
АҚШ-тың атақты әншісі Рианна еш косметика қолданбастан, Niveaның 100 жылдық мерейтойына орай осы компанияны жарнамалаған. Кейін ол Нивеа компаниясының негізгі тұлғасы ретінде қабылданды. Niveaның топ менеджері Маркус Пингер фирманың Рианнамен серіктесе жұмыс жасағандығына өте қуанышты екендігін айтады.
NIVEA VISAGE YOUNG
2008 жылы құрамы жетілген, жаңа кремнің құрамында Q10 екі есе көп болғандықтан, әжімді тоқтатуға бұрынғыдан да жақсы көмектеседі:
Үлес қосушылар
«NIVEA» -ның нарықтық акциясына қатысып, компанияның дамуына үлестерін қосқан актрисалар мен моделдер:
Дереккөздер
Санат:1911 жылы құрылған компаниялар Санат:Косметика және парфюмерия өндірушілері Санат:Гигиена бұйымдарын өндірушілер Санат:Германия сауда белгілері
Оразбек Бодықов
Бодықов Оразбек (29 наурыз 1927, Шиелі ауданы, Нартай Бекежанов – 1997, Алматы) – жазушы.
Дереккөздер
Санат:29 наурызда туғандар Санат:1927 жылы туғандар Санат:Шиелі ауданында туғандар Санат:1997 жылы қайтыс болғандар Санат:Алматыда қайтыс болғандар Санат:Қазақстан жазушылары
Буадон
Буадон (Boisdon) — Франциядағы коммуна. Иль-де-Франс аймағына қарасты Сена және Марна департаментінде орналасқан. Провен округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 4,30 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 77036, пошта индексі — 77970.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 88 адамды құрады. Халық тығыздығы — 20,47 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
IC 2586
IC 2586 — Гидра шоқжұлдызында орналасқан E4 типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 31025, ESO 436-30, MCG -5-25-8.
Сыртқы сілтемелер
IC 2586 Санат:Гидра (шоқжұлдыз)
Александр Николаевич Клинчев
Александр Николаевич Клинчев (1938, Қырым) - мұнайшы.
Өмірбаяны
Атырау мұнай техникумын (1956), БСОПИ (1977) бітірген.
Марапаттары
Ақтау қаласының құрметті азаматы (1997).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Каратяки
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Жарылқасын Әбдуахатұлы Әбілов
Жарылқасын Әбдуахатұлы Әбілов(21.8.1948 жылы туған, қазіргі Түркістан облысы Төле би ауданы Ленгер қаласы) – химикалық ғылымның докторы (1993). ҚазМУ-ды (1971, қазіргі ҚазҰУ) бітірген соң осы университте аға лаборант, аға инженер(1971– 1974), ассистент, аға оқытушы, доцент, профессор (1974–1996), кафедра меңгерушісі (1996–2001), декан (2000–2009; 2009 жылдан) қызметтерін атқарады. «Поликомплексы синтетических полиэлектролитов» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Оның жетекшілігімен жантақ пен кермек секілді өсімдік түрінен отандық «Алхидин» және «Лимонидин» препараттары жасалды. Әбілов 350-ден астам ғылыми жарияланымның, оның ішінде 5 монография мен 12 оқу-әдістемелік құралдарының авторы, 44 патенті бар.
Кристайс
Тарихы
Қала 1948 жылы құрылған.
Жарылқасын Әбдуахатұлы Әбілов
Дереккөздер
Санат:1948 жылы туғандар
Мысовая (Пинега тармағы)
Мысовая — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пинега өзенінің оң жағалауынан 399 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 64 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері
Ultimate Fighting Championship
Ultimate Fighting Championship (Абсолют төбелес чемпионаты) — бас кеңсесі АҚШ, Лас-Вегаста орналасқан және Солтүстік Америка, Еуропа және Азияда аралас жекпе-жек (сондай-ақ ММА – mixed martial arts деген атаумен белгілі) төбелестерін өткізетін спорт ұйымы. Ең басында, UFC шығарушылары, біржолғы жарыс ретінде қарастырып, ең тиімді төбелесу түрін анықтауды көздеді және ежелгі бразил вале-тудо жарыстарын еске түсіреді. Алғашқы 1993 жылы Денверде өткізілген жарыс, болашақта тағы жарыстарға жол ашты, бірақ Невада шататының басшыларының айтуы бойынша, жекпе-жектің ережесін өзгертуге тура келіп, оны көріністен айналдырды.
2001 жылы, «Station Casinos» ойынхана жүйесінің басшылары Лоренцо және Фрэнк Фертиттаның компанияны сатып алып, президент лауазымына бұрынғы бокс шараларын ұйымдастырушы кәсіпкер Дэйн Уайтты қойды. Осы жаңарулардың арқасында, UFC АҚШ-та және басқа елдерде жылдам таралды.
2006 жылдан бері, UFC жарыстары кәсіби боксқа ақылы телевизияда айтарлықтай бәсекелес болды: ақылы трансляция тапсырыстарының саны 1 000 000-нан жиі асып кетеді. 2007 жылы, өзінің ең үлкен қарсыластары жапондық Pride Fighting Championships ұжымын сатып алғаннан кейін, UFC әлемдегі ережесіз жекпе-жек жарыстарының ең үлкен ұйымдастырушысы болды.
Дереккөздер
Санат:ММА ұйымдары
Вимий
Вимий (Wimille) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Па-де-Кале департаментінде орналасқан. Булонь-сюр-Мер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 22,24 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 62894, пошта индексі — 62126.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4277 адамды құрады. Халық тығыздығы — 192,31 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Жамец
Жамец (Jametz) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Мез департаментінде орналасқан. Верден округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,44 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 55255, пошта индексі — 55600.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мез департаментінің коммуналары
Востра
Востра — Ресейдегі өзен. Иваново облысы, Владимир облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2231/87/173/90 орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды.
Су тізілімінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уводь бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Мокшадан Еділге қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ аумағын су шаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Иванов облысы өзендері Санат:Владимир облысы өзендері Санат:Ока су алабы өңірі өзендері
Дечин
Дечин (Děčín), Течен-Боденбах Tetschen-Bodenbach) — Чехиядағы қала.
Тағы қараңыз
Санат:Чехия қалалары
NGC 6671
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1864 жылы 6 маусымда Альберт Март астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6671 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 62148, UGC 11299, MCG 4-44-6, ZWG 143.6, IRAS18354+2622.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Лира (шоқжұлдыз)
Төкеев Уәлшер Әнуарбекұлы
Төкеев Уәлшер Әнуарбекұлы (4 Қазан 1946 жылы туған, Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы Төменарық ауылы) – техника ғылымының докторы (1992), профессор (1994).
Қысқаша өмірбаяны:
1993 жылы Халықаралық ақпараттандыру академияcының мүшесі. 2003 жылы Қазақстан Республикасы Жоғары мектеп ғылым академияcының мүшесі. 1969 жылы Қазақ политехника институтын (қазіргі Қазақ ұлттық техникалық университеті) бітірген. 1976 жылы Мәскеу энергетика институтының аспирантурасын бітірген. 1969–1991 жылдары Қазақ ұлттық техника униерситетінде ассистент, оқытушы, аға оқытушы, доцент. 1991–1993 жылдары Қазақстан Республикасы Ғылым академиясының Информатика мәселелері және басқару институты директорының ғылыми жұмыстар жөніндегі орынбасары. 1994–2003 жылдары ҚазҰУ-да орталық директоры, орталық бастығы болды. 2003 жылдан осы университетте кафедра меңгерушісі қызметін атқарады.
«Разработка и исследование моделей, методов, инструментальных средств технологии автоматизированного проектирования баз данных и программных комплексов АСУТП» тақырыбында докторлық диссертация қорғады.
Дереккөздер:
Санат:1946 жылы туғандар
Спутник V
нобай|Гам-КОВИД-Вак вакцинасының I кешені бар 3 мл-лік картон қорабы мен құтысы «Гам-КОВИД-Вак», саудалық атауы «Спу́тник V» ([cпу́тник ви]) — COVID-19 жаңа короновирустық жұқпаның алдын алуға арналған тіркелген ресейлік құрамдастырылған векторлық вакцина.
Ресейлік Н. Ф. Гамалеи атындағы Ұлттық эпидемиология мен микробиология зерттеу орталығы және Ресей Қорғаныс министрінің 48-Орталық ғылыми-зерттеу институты бірлесіп жасап шығарған. Вакцина РФ Денсаулық сақтау министрлігінде 2020 жылдың 11 тамызында  тіркелген. Спутник V вакцинасы вирустық вектордың аденовирусынан тұрады. Атауындағы "V" бұл римше 5 цифры емес,  V қарпін білдіреді.
Жалпы сипаттамасы
Гам-КОВИД-Вак вакцинасы – бұл адамның белсенді емес аденовирусына негізделген вирустық векторлық вакцина, оның геномында иммундық реакцияны тудыратын SARS-CoV-2 s-ақуызының фрагментін кодтайтын кірістіру бар. Вакцинаны ұлттық микробиология және эпидемиология орталығының медициналық микробиология бөлімінің жасушалық микробиология зертханасының ұжымы жасаған. Ресей Федерациясы Денсаулық сақтау министрлігінің Гамалеи (зертхана жетекшісі, биология ғылымдарының докторы, Ресей Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі Д. Ю. Логунов) және вирусология орталығы 48-ші Орталық ғылыми-зерттеу институты, Эбола және BVRS вакциналарын жасаған.
2021 жылғы 2 ақпанда "The Lancet" журналында III фазаны зерттеудің аралық нәтижелері жарияланды, оған сәйкес Спутник V вакцинасының тиімділігі 91,6 %, ал орташа немесе ауыр COVID вакцинасының тиімділігі-19 — 100 %. Осыдан кейін вакцина 5 жыл мерзімге азаматтық айналымға енгізуге рұқсат алды. Егде жастағы адамдарға арналған вакцинаның тиімділігін тексерудің алдын-ала нәтижелері бойынша ол 60 жастан асқан және тіпті 80 жастан асқан адамдарға бірдей қорғаныс беретіні анықталды. 2021 жылдың сәуірінде "Спутник V" екі компонентімен вакцинацияланған 3,8 млн ресейліктің деректерін талдау нәтижелері бойынша бұл вакцинаның тиімділігі 97,6% құрады. Вакцинаның тиімділігі туралы деректер, оның ішінде 60 жастан асқан адамдар үшін басқа елдердегі вакцинация нәтижелерімен расталады. Сонымен қатар, әзірлеушілердің мәліметтері бойынша және тәуелсіз зерттеулер, "Спутник V" коронавирустың әртүрлі штамдарына қарсы тиімді.
Вакцина биотехнологиялық жолмен алынды, онда адамдар үшін патогенді SARS-CoV-2 коронавирусы қолданылмайды. Препарат екі компоненттен тұрады: I компонент және II компонент. I Компонентке SARS-CoV-2 вирусының s-ақуыз генін алып жүретін 26 серотип (rAd26) адам аденовирусына негізделген рекомбинантты аденовирус векторы кіреді; II компоненттің құрамына SARS-CoV-2 вирусының s-ақуыз генін алып жүретін 5 серотип (rAd5) адам аденовирусына негізделген вектор кіреді. Вакцина компоненттері бұлшықет ішіне, 3 апта аралығымен екі кезеңде енгізіледі.
«Спутник V» препаратының құрамын Pfizer мен Moderna препараттарымен салыстырғанда, айырмашылығы, ДНҚ-вирустың екі тізбегі бар. Ал аталған екі препарат РНҚ-ның анағұрлым нәзік тізбегін пайдаланады. Төзімді ақуыз қабаты генетикалық материалды жақсы сақтауын қамтамасыз етеді. Сол арқылы вакцинаны міндетті төмен температурада сақтамай-ақ тасымалдап сақталуына мүмкіндік береді.
Жұмыс істеуі
«Спутник V» – вирус векторынан тұратын вакцина. «Спутник V» респираторлық жұқпалы ауру тудыратын аденовирустар негізінде әзірленген.
Демек, бұл екпеде басқа вирустың өзгертілген түрі бар. Өзгерген вирус генетикалық материалды адамның жасушасына жеткізеді. «Спутник V» екпесінде адамда ЖРВИ, конъюнктивит және гастроэнтерит тудыратын аденовирустар қолданылады (Кейбір екпелерде пневмония және қызылша тудыратын аденовирустар пайдаланылады).
Екпеде вектор ретінде қолданылатын вирус ауру тудырмайтындай етіп өзгертіледі. Вектор көзделген вирустың генімен бірге егіледі. Covid-ке қарсы вакцинада бұл ген жасушаға тікен пішінді ақуыз қалыптастыруға көмектеседі. Бұл ақуыз – коронавирустың қабығындағы ақуызға ұқсайды.
Адамға екпе салынғанда, вектор адам жасушасына енеді. Ал жасуша тікен пішінді ақуыз шығарады. Иммундық жүйе тікен пішінді ақуызды байқаған сәтте бірден антиденелерді өндіре бастап, ағзадағы өзге де иммундық процестерді іске қосады. Сөйтіп ағзаға вирус түскенде иммундық жүйе тойтарыс беруге дайын тұрады.
Химиялық құрамы
Басқа ингредиенттер (қосалқы заттар) екі дозада сандық және сапалық жағынан бірдей. Адъюванттар жоқ және басқа компоненттер немесе ингредиенттер вакцинаға енгізілмеуі керек.
Қазақстанға әкелінуі
Қазақстан Ресейдің "Спутник V" вакцинасын сатып алуға 16,8 миллиард теңге (40 миллион долларға жуық) жұмсамақ. Мұны 27 қаңтардағы брифинг кезінде Азаттық сауалына жауап берген Қазақстанның денсаулық сақтау вице-министрі Марат Шоранов айтты.
ҚР Денсаулық сақтау министрлігі Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сараптау ұлттық орталығының Сараптама комиссиясы Гам-КОВИД-Вак вакцинасы қауіпсіз, сапасы мен тиімділігі жоғары деген қорытынды шығарды.
Қазақстан Республикасында өндірілген COVID-19 коронавирусқа қарсы вакциналарды уақытша мемлекеттік тіркеудің бекітілген қағидаларына сәйкес Сараптама комиссиясы Дәрілік заттарды сараптау ұлттық орталығының, медицина, биология, микробиология, иммунология және эпидемиология саласындағы медициналық және бейінді ұйымдардың мамандары мен сарапшыларынан, сондай-ақ биоэтика жөніндегі орталық комиссияның өкілдерінен құрылды.
2021 жылғы 15 ақпанда Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті ДЗСҰО-ның 2021 жылғы 13 ақпандағы қорытындысы негізінде Гам-КОВИД-Вак вакцинасына тіркеу куәлігін берді.
2021 жылдың 1 ақпанында Қазақстан Республикасында медициналық қызметкерлер арасында ресейлік Спутник-V вакцинасымен Коронавирустық инфекцияға қарсы вакцинация басталды.
ҚР Денсаулық сақтау министрлігі нің жоспары бойынша Қарағанды фармацевтикалық кешені ақпан айының ортасында Қазақстан Республикасы аумағында «Гам-КОВИД-Вак» («Спутник V ») коронавирустық инфекцияға қарсы вакцинасын тіркеу рәсімін аяқтады. Кәсіпорынның баспасөз қызметі хабарлағандай, 13 ақпанда Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Сараптама ұйымының тіркеу дерекнамасының материалдарын қарау нәтижесі бойынша вакцинаның қауіпсіздігі, сапасы мен тиімділігі туралы қорытындысы алынды. Аталған қорытынды негізінде ҚР ДСМ Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетіне тіркеу куәлігін алуға өтінім жолданды. Осылайша, Қазақстан «Спутник V» вакцинасын қолдануды мақұлдаған 27-ші мемлекет болды. нобай|РФ президенті [[Владимир Владимирович Путин|Путин нің COVID-19-ге қарсы тіркелген вакцина жайлы жариялаған сәті. Бейнеконференция режимінде үкімет мүшелерімен 2020 жылдың 11 тамызында кездесуі.]]Қазақстанның өңірлеріне «Спутник V» вакцинасының 923 мың дозасы жеткізілді. Сәуір айының соңына дейін тағы 910 мың Sputnik V дозасы және басқа өндірушілердің 500 мың дозасы жеткізіледі. Бұл туралы «СҚ-Фармация» хабарлады. Жалпы  елде ұжымдық иммунитетті қалыптастыру үшін 10 миллионға жуық адамды егу жоспарланып отыр. Премьер-министр Асқар Мамин нің тапсырмасы бойынша өңірлерде ай сайын шамамен 2 миллион адамға вакцина салуға мүмкіндік жасалады. Жалпы науқанды 2021 жылдың қыркүйек айында аяқтау жоспары бар.
Дереккөздер
Санат:COVID-19 қарсы вакциналар Санат:Ресейдегі ғылым Санат:COVID-19 пандемиясы
Сусыма
Сусыма — біршама тік беткейлерге тән гравитациялық қозғалыстар түрі; беткей тау жыныстарының төмен қарай бірте-бірте сусуы не физикалық моруға ұшыраған жекелеген кесектердің қар көп жауғанда опырылуымен сипатталады; нөсер кезінде жиілейді, сейсмикалық дүмпулер кезінде опырылымға ұласу қаупі болады.
Керосин
Керосин- мұнайдан бөлініп алынған, қайнау температурасы 200-300°С болатын, көмірсутектер қоспасынан тұратын, қозғалтқыштарға арналған отын.
Дереккөздер
Санат:Отын Санат:Алкандар Санат:Мұнай өнімдері
Угловат-Юган
Угловат-Юган — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кушеват тармағының оі жағалауынан 26 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 76 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
NGC 2205
NGC 2205 — Суретші шоқжұлдызында орналасқан E/SB0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1836 жылы 9 желтоқсанда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2205 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 18551, ESO 86-63, AM 0610-623.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Pictor (шоқжұлдыз)
Сохновка
Сохновка — Абай облысы Бородулиха ауданы, Таврия ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Бородулихадан шығысқа қарай 46 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 349 адам (167 ер адам және 182 әйел адам) болса, 2009 жылы 294 адамды (139 ер адам және 155 әйел адам) құрады.