cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақ фольклортану ғылымы
Баспа ісі жетіліп, халық әдебиетінің үлгілері жүйелі түрде жариялана бастады. Бұл дәуірде, әсіресе халық ақындары шығармашылығына ерекше назар аударылды. Республикада халық ақындарының дәстүрлі айтыстары жанданды, жер-жерде халық театрлары жұмыс істеп, халық өнерпаздарына қолдау көрсетілді. Жоғары оқу орындары мен ғылыми-зертттеу институттарындағы ғылыми-зерттеу жұмыстары да қалыпты ырғаққа түсіп, халық мұрасын жинауға студенттер мен аспиранттар да араласты, қазақ фольклоры жанрлық сала-салаға жіктеліп, диссертациялық тұрғыдан зерттеле бастады. Екі кітабы фольклор тарихына арналған «Қазақ әдебиеті тарихының» (1960–1964) алты томдық зерттеуі жазылды. Қазақ фальклортану ғылымы теориялық әдістемелік жағынан айтарлықтай өсіп, Р.Бердібаев, О.Нұрмағамбетова, С.Қасқабасов, Е.Тұрсынов, А.Сейдімбек, Ш.Ибраев, Б.Әбілқасымов, т.б. ғалымдардың фольклордың әр саласын тереңдей зерделеген жаңа еңбектерімен толықты. Қазақ фольклоры қолжазбаларының 6 томдық ғылыми сипаттамасы мен көп томдық жинақтары жарияланды. Осы кезеңде фольклордың қандай саясат болса да өзінің табиғи болмысын өзгертпейтін құндылық, халық шығармашылығының қайнары екендігі дәлелденді.
Тәуелсіздік жылдары қазақ фольклортану ғылымына жаңа серпін әкелді. Қазақ фольклорының түрлі жанрларын зерттеуге Бақытжан Уәлиқызы Әзібаева, Едіге Тұрсынов, Тынысбек Қоңыратбаев, Шәмшадин Керімов, т.б. атсалысты. Бұрын жарияланбай келген шығармалар, әсіресе, тарихи жырлар, діни дастандар ғылыми айналымға түсті. Шет елдегі қазақтар фольклорымен, ғалымдарының еңбектерімен етене танысуға мүмкіндік туды. ҚР Ұлттық ғылым академиясының Әдебиет және өнер институты қазақ фольклорының 100 томдық басылымын шығаруды қолға алды.
Дереккөздер
Санат:Қазақ фольклоры Санат:Қазақстандағы ғылым
Вирджилио
Вирджилио (Virgilio) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Мантуя провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 11 141 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 356 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 31 км² шамасында. Пошта индексі — 46030.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
NGC 1887
NGC 1887 — Dorado шоқжұлдызында орналасқан OCL (шашыраңқы жұлдыздар шоғыры) типті шашыраңқы жұлдыздар шоғыры.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Алтын балық (шоқжұлдыз)
Жарылқасын Нұсқабайұлы
Толығырақ
Еңбек жолын қазақ теледидарында бастап, Бас редакторлыққа дейін көтерілді. Қазақ телеграф агенттігінде аудармашы-редактор, “Жалын” баспасында бөлім меңгерушісі, “Мектеп” баспасында 1982 жылдан бас редактор, директор қызметтерін атқарды. 1998 жылдан “Білім” баспасының директоры. Дербес кітап болып басылған бөбектерге арналған бірнеше кітапшаның, “Қазақ журналистикасының тарихы”, “Көне басылымдар, аяулы есімдер”, “Алты алаштың ардақтылары” тәрізді ғылыми-педагогикалық еңбектердің авторы. Чех жазушысының “Менің атым Йонаш” повесін, “Батыр пионерлер” атты деректі повестер жинағын, Х.Андерсеннің “Ертегілер жинағын”, “Словак халық ертегілері”, “Сібір халықтарының ертегілерін”, Ш.Әлімбаевтың “Даналық субстанциясы” романын, Е.Кобалевтің ЖЗЛ сериясымен шыққан “Хо Ши Мин” ғұмырнамасын, “Шаңқай түсте көлеңкелер қалмайды” (“Тени исчезают в полдень”) деп аталатын 7 сериялы көркем фильмді, “Аласұртқан ақша” көркем фильмін, түрікмен жазушылары Х.Халлыевтің “Жол”, Ш.Чарыевтың “Саз сырнайшы”, беларусь, қырғыз,тәжік,орыс, армян жазушыларының да әңгіме, повестерін аударды. Отырар ауданының құрметті азаматы.
Дереккөздер
Санат:Тарихи тұлғалар
Сегізаяқ (мағына)
Сегізаяқ келесі мағыналарға ие:
Эстэлл Манор (Нью-Джерси)
Эстэлл Манор (Estell Manor) — Нью-Джерси штатының Атлантик округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1735 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 142.2 км² шамасында. FIPS коды — 34-21870.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Үлкен Падага
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Кеть өзенінің құйылысынан Васюган құйылысына дейін. Өзен саласы — Кеть, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Қазақ халық ағарту институты
Дереккөздер
Санат:1919 жылы құрылған оқу орындары Санат:1933 жойылған оқу оындары Санат:Орынбор жоғарғы оқу орындары Санат:Қазақстан жоғарғы оқу орындары
Ельжирган
Ельжирган — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Оренбург облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нақыз өзенінің сол жағалауынан 20 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Ик. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Кронбург
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1791 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 20,19 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 78 161. Муниципалитеттің басшысы — Винфрид Принц.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Тұзбұршақ
Тұзбұршақ (Petrosimonia) - Қызылқұйрық тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда оның барлық өңірінде тараған он түрі кездеседі.
Сор және сортаң топырақты жерлерде өседі. Биіктігі 5-50 см. Сабағы түзу, түбінен бастап тырбия бұтақталған, тықыр, кейде түкті болып келген. Жапырағы таспа пішіндес, кезектесіп немесе қарама қарсы орналасқан. Гүлі қос жынысты, жапырақ қолтығына орналасқан, гүлшоғыры масақ, жемісі дәнек. Сібір тұзбұршағы (Petrosimonia sibirica) - күзге қарай саны көбейетін түйе азығы.
Дереккөздер
Санат:Қызылқұйрық тұқымдасы
Жылтыр тұқы
thumb|right|250px|Жылтыр тұқы Жылтыр тұқы (Карп зеркальный) — сазан мен тұқының будандасуы нәтижесінде өсірілген жоғары сапалы балық. Еті дәмді, жасанды тоғандарда өседі, кәсіптік мәні бар.
Дереккөздер
Санат:Балықтар
Қылмыс құралы
нобай|Қылмыс құралы — қылмыстық құқық пен қылмыстық іс жүргізу құқығында қылмыскер қолданған қандай да бір зат. Қылмыс сипатына қарай түйрейтін, кесетін зат, атыс қаруы, сондай-ақ таяқ, құрал-сайман сияқты күнделікті тұрмыстық қолданыстағы заттар, тіпті тас, ағаш секілді табиғи заттар да Қылмыс құралы болуы мүмкін. Кейбір қылмысты (қарақшылық, ұрлық) жасау кезінде қылмыскерде суық қару бар болса, мұның өзі әрекетті жазасы ауырырақ қылмысқа айналдырады. Қылмыс құралы қылмыс іздерін (қан, саусақ ізі, матаның ұсақ талшығы) табу мақсатында мұқият зерттелуі тиіс.
Дереккөздер
Қазақстан ұлттық энциклопедиясы
IC 2239
IC 2239 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 23078, MCG 4-20-6, ZWG 119.15, IRAS08111+2401.
Сыртқы сілтемелер
IC 2239 Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Бии-Беркло
Коммунаның INSEE коды — 62132, пошта индексі — 62138.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4342 адамды құрады. Халық тығыздығы — 585,96 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Па-де-Кале департаментінің коммуналары
Виллинген (Упланд)
Виллинген (Упланд) (Willingen (Upland)) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан муниципалитет. Кассель әкімшілік округіне бағынады. Вальдек-Франкенберг ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 6515 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 80,19 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 6 35 022. Муниципалитеттің басшысы — Томас Трахте.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Жылқы еті
thumb thumb|Жылқы еті thumb|Жылқы еті — [[казы]] thumb|Жылқы етті Жапон тағамы - [[басаси]] Жылқы еті — аса бағалы тағамдық шикізат, жылқы өнімі. Жылқы еті бірінші, екінші санаттағы және құлын еті деп үшке бөлінеді.
1 санаттағы жылқы етінің құрамында 69,6 % су, 19,5% белок, 9,9% май, 1,0% күл болса, екінші санаттағы жылқы етінде 73,9 % су, 20,9% белок, 4,1% май, 1,1% күл бар. Жылқы етінен көптеген ұлттық тағамдар жасалады.
Дереккөздер
Санат:Ет
Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2013
Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2013 — 2013 жылғы Қазақстан Суперкубогының жеңімпазын анықтайтын матч. 2012 жылғы Қазақстан чемпионы "Шахтер" мен 2012 жылғы Кубок иесі "Астана" сынға түсіп, кеншілер ("Шахтер") 3:2 есебімен жеңіске жетті.
Шолу
«Астана-Арена » стадионынан 11 2000 жанкүйер (ал тiкелей эфирден сан мыңдаған адам) тамашалаған тартысты бәсекенiң бiраз бөлiгi қарағандылықтардың басымдығымен өттi. Алайда, алғашқы таймда есеп ашылған жоқ. Кездесудiң екiншi бөлiгiнiң ортасына таяу айналдырған алты минуттың iшiнде чемпиондар таразы басын өздерiне аударып үлгердi: 55-минутта Мақсат Байжанов есеп ашса, ал 60-минутта Андрей Порываев оны еселей түстi. Нәтиже белгiлi ме? Жоқ, астаналықтардың бұған жауабы дайын екен, 64-минутта Фокси Кетевоама бiр доппен қарымта қайырды, жалпы ойынның соңғы бөлiгi қарағандылықтардың қақпасының маңында өттi. Ақыры 90-минутта Сергей Остапенко есептi теңестiрдi – 2:2.
Қосымша уақытта да алаң иелерi бiршама белсендiрек көрiндi, дегенмен, гол соғатын ұрымтал сәттердi уыстан шығарып алды. Ал 117-минутта Жамбыл Көкеев өзiне берiлген мүмкiндiктi мүлт жiберген жоқ – 3:2! «Шахтер» Суперкубок иегерi атанды.
"Алматы Ақшамы", 2013 жыл
Загреб
Загреб (Zagreb ) — Хорватияның ең ірі қаласы мен елордасы. Халқы — 784 900 адам (2007), аумағы — 641,29 км². Загреб қаласының жасы 900 жылдан асты.
Загреб континентальді климат аймағында орналасқан. Жазғы орташа температурасы +20 Цельсий градусы бойынша, қысқы орташа температурасы +1 Цельсий градусы бойынша құрайды. Уақыты — ортаеуропалық, GMT+1.
Тарихы
Загреб туралы алғашқы деректер 1094 жылға жатады. Қазіргі Загреб қаласының орталығы саналататын Градец және Каптол елді мекендері, сол уақытта тәуелсіз мекендер болған.
1242 жылы Загреб (Градец) қаласы хорват-венгр патшасы Бела IV-мен еркін патшалық қаласы ретінде жарияланған.
XVII ғ. Градец және Каптол бір қалаға біріктірілді, Каптол епископтігі аты Загреб архиепископтігіне ауыстырылды. thumb|left|200px|Загреб фуникулері 1669 жылы иезуиттер алғашқы гимназия мен академияның негізін қалады. Бұл дата Еуропадағы ең көнелерінің бірі болып саналатын Загреб университетінің негізделу датасы.
1776 жылы хорват патшалық үкіметінің мәжілісі Вараждин қаласынан Загребке ауыстырылады, осыдан кейін қала факт бойынша елорда статусын алады.
Австро-Венгрия империясы кезінде қала Аграм деп аталған.
1991 жылдың 25 маусымында Хорватия парламенті тәуелсіздігін жариялап Загреб елордаға айналды.
Демография
Загреб — Хорватияның ең ірі және 1 млн. адамнан асатын (елдің 20% тұрғынын құрайды) жалғыз қаласы. Қала агломерациясында 1 088 841 адам тұрады, қала халқы 779 145 (2001 жылдың санақ бойынша мәліметі). 2005 жылдың жергілікті полиция басқармасы бойынша, қалада  973 667 адам тіркелген.
2001 жылдың санағы бойынша тұрғындардың 91,94 % хорваттар құрайды. Осы мәліметтер бойынша, қаладағы басқа ұлт өкілдерінің саны 40 066 адам ; олардың ең ірілері — сербтер (18 811 адам, 2,41 %), босниялықтар (6204 адам., 0,80 %), албандар (3389 адам, 0,43 %), словендер (3225 адам, 0,41 %), цыгандар (1946 адам, 0,25 %), черногориялықтар (1131 адам, 0,17 %) және македондықтар (1315 адам, 0,17 %).
Загреб аудандары
thumb|right|250px|«Максимир» стадионы Загреб 17 ауданнан тұрады (gradska četvrt):
Дереккөздер
Санат:Еуропа елордалары Санат:Загреб
Сегізаяқтылар
Сегізаяқтылар ( ὀϰτώ «сегіз» және πούς «аяқ» дегеннен шыққан) — басаяқты моллюскалардың аса танымал өкілдері
Транспозиция
Транспозиция  (transpositio - орын алмастырушы) — парадигмалық қатардағы бір форманы одан өзгеше басқа форма орнына пайдалану. Транспозиция кен мағынада кез келген тілдік форманың ауысуын білдіреді. Мысалы: шақ формаларының бірін-бірі ауыстыруы, сұраулы сөйлемді хабарлы сөйлем ретінде қолдану т. б. Транспозиция термині лексикалық метаформаларды және басқа ауыстыруларды да білдіреді. Транспозиция тіл бірліктерінің семантикалық немесе функционалдық қызметін салыстыру арқылы анықталады. Транспозиция процесі үш элементтен тұрады: Транспозиция неғұрлым тар мағынасында бір сөз табындағы сөздің басқа сөз табына ауысуын не сол сөз табының қызметін атқаратынын білдіреді. Оның екі кезеңі болады: Сөздін басқа категорияға өтуіне не қызмет етуіне байланысты: субстантивтену (зат есімге айналу), адъективтену (сын есімге айналу), вервалдану (етістікке айналу), адвербиалдану (үстеуге айналу), прономиналдану (есімдікке айналу) жүзеге асады. Семантикалық тұрғыда Транспозиция кезінде жалпы мағынаның сақталуы не тарылуы өзгеруі мүмкін. Транспозиция теориясын жасаған — Ш. Балли (Франция), алоны жетілдіріпдамытқандар—О. Есперсен (Дания), А. Сеше, А. Фрей (Швейцария), Л. Теньер (Франция).
Сегізаяқтылар
Дене сипаттамасы
Сегізаяқтардың денесі жұмсақ, бастары жақсы жетілген, үш жүрегі және сегіз аяғы болады. Қармалауыштарының ұзындығы 5 см-ден 10 м-ге дейін болады. Сегізаяқтар қармалауыштарынан айырылған жағдайда регенерациялау қабілетіне ие. Әрбір қармалауыштарының сорғыштары немесе сіміру кеселері болады. Қармалауыштары денелеріне барып негізгі бөлік деп аталатын жерлерімен бірігеді. Тоқылдақтың тұмсығындай мүйізді ауызы осы астыңғы бөліктің ортасында орналасады. Сегізаяқтардың құлақтары болмайды. Олар ести алмайды. Олардың өте жақсы көретін екі үлкен көзі болады. Сонымен қатар, олардың иіс сезу, дәм сезу және сипап сезу мүшелері өте жақсы дамыған.
Транспозиция
Дереккөздер
Санат:Лингвистика
Сегізаяқтылар
Өлшемі
1 сантиметрден (Argonauto argo еркегі) 4 метрге дейін (en:Haliphron atlanticus).
Әулие адам
Әулие — ерекше діндарлығымен, дін жолына кіршіксіз берілгендігімен халық сеніміне ие болған қасиетті тұлға. Әулие – халық арасына ерекше діндар-тақуалығымен, шипа дарытқан емшілігімен әйгілі болған, керемет қасиетке ие, қауымға рухани тәрбие жүргізуші тұлға.
Сегізаяқтылар
Массасы
Кейбір сегізаяқ түрлері үлкен мөлшерге ие болады - жалпы ұзындығы 300см және 50 кг-ға дейін жетеді (Несис, 1982; Филлипова және т.б., 1997) Басқа мағлұматтар бойынша Дофлейна сегізаяғының ұзындығы 960 см және массасы 270кг болады (High, 1976; Hartwick, 1983).
Өмір сүру уақыты
Орташа уақыты 1 - 2 жыл, тек анда-санда ғана 4 жылдан асады.
Әулие адам
Сөз мағынасы
Әулие – уәли деген араб сөзінің көпше түрі, қазақша қасиетті деген мағынаны береді. Бұл сөз Құран Кәрімде Алла мен пайғамбарға қатысты жебеуші, жарылқаушы деген мәнде кездеседі. Ал хадистерде жақын болу деген мағынада, яғни, Уәли Аллаһ – Аллаға жақын, дос, Алланың мейірі түскен деген ұғымда ұшырасады. Қазақ тілінде әнші-әнбие түрінде қосарланып та айтылады, мұндағы әнбие арабша – нәби, яки, пайғамбар деген сөздің көпше түрі. Дегенмен бұл қосарлы сөз ел танымында әулие деген мағынаны білдіреді.
Сегізаяқтылар
Мекендері
Сегізаяқтар мұхит түптеріндегі немесе соған жақын жерлердегі жартастарды немесе үңгірлі жерлерді мекендейді. Әдетте, олар бір үңгірде бір немесе екі апта тұрып, одан кейін жаңасына ауысады. Сонымен қатар, кейбір сегізаяқтар ұлулардың жабындарын да мекендейді.
Әулие адам
Ислам дінінде
Ислам дінінде Әулие ұғымы бірден орныққан. Мұхаммед пайғамбардың серіктерін, туыстарын, үрім-бұтақтарын, кейінгі діни қайраткерлерді Әулие тұту, оларды құрметтеу дәстүрі барлық мұсылман елдерінде бар. Кейде оларды жинақы түрде “әулие-әнбиелер” деп те атайды.
Сегізаяқтылар
Көк қан
Сегізаяқтардың канының түсі көк болады. Олардың қандарының көк болу себебі – оттегі тартатын протеиндерде мыстың болуы.
Жүйке жүйелер і
Сегізаяқтардың жүйке жүйелері өте жақсы дамыған, осының себебінен олар ең ақылды омыртқасыздардың бірі болып табылады. Жүйке жүйелерінің үштен бір бөлігі миларында орналасса, қалған бөлігі аяқтары мен денесіне таралған. Сегізаяқтың әрбір қолында шамамен 170 миллион нервжасушасы болады, солар қолдарының қимылын басқарады. Басқаша айтқанда, әрбір қолының өз «миы» болады. Сонымен қатар, зерттеулер сегізаяқтардың ұзақ уақыттық және қысқа уақыттық есте сақтау қабілеттерінің де жақсы жетілгенін көрсетті. Оған қоса, сегізаяқтардың шырмауларды шешіп, қиын жерлерден жол тауып шыға алатындықтары белгілі болған.
Әулие адам
Басқа діндерде
Әулиелер туралы түсінік барлық діндерде кездеседі. Христиан дінінде “великомученик” (ұлы қасірет шегуші), “апостол” (пайғамбар), “мученик” (қасірет шегуші), “монах”, “блаженный” (дәруіш), т.б. ретінде кездеседі. Шіркеу күнтізбесінде оларды құрметтеу күндері көрсетілген. Шіркеу қасиетті Ә-лерге арнап ғибадатхана салады, діни мейрам тағайындайды, соған шоқынуды, сый тартуды уағыздайды. Христиан дінінде 3–4 ғасырларда патшалардың, князьдердің, епископтардың, патриархтардың, Рим папаларының есебінен Ә-лердің саны көбейді. Рим папасы Пий жылма-жыл орта есеппен 5 адамды “қасиетті”, 40 адамды “блаженный” деп жариялап отырды.
Сегізаяқтылар
Қоректері
Сегізаяқтар шаяндармен, ұлулармен, балықтармен, қос жақтаулы ұлулармен және басқа да су жануарларымен қоректенеді. Барлық сегізаяқтар улы. Олар құрбандарын мықты тұмсықтарымен тістеп, уын енгізу арқылы өлтіреді.
Әулие адам
Қазақ халқының дүниетанымында
Қазақ халқының дүниетанымында Әулиеге табыну дәстүрі ежелден бар. Тәңірге сенген ежелгі түркілер Ұмай ананы, Қызыр атаны, ата-баба аруақтарын желеп-жебеуші санап, оларға үнемі сиынып отырған. Күнге, Айға, Отқа табыну, ел иесі Көкбөріні қасиет тұту, су иесі Сүлейменге жалбарыну, тіршілігінің негізі төрт түлік малдың иелері — Қамбар атадан, Шопан атадан, Ойсылқарадан, Зеңгі бабадан, Шекшек атадан жәрдем күту, т.б. ислам дініне дейінгі ежелгі нанымдар Қазақ халқының дүниетанымында күні бүгінге дейін сақталған. Қазақ халқының ислам дінін қабылдауы барысында тәңірлік дүниетанымның кейбір элементтері жаңа дүниетанымдық ұстанымдармен біте араласып, Әулие ұғымының мазмұны толыға түсті. Бұл бағытта, әсіресе, Қазақ даласына ислам дінінің сопылық ілім түрінде енуі үлкен әсер етті. Сопылар ұстанымындағы дәруіштік, пәктікке ұмтылу, зікір салу, т.б. қазақтардың ежелгі нанымдарына ұқсас еді. халық оларды Әулие санап, пір тұтты. Баба түкті Шашты Әзіз, Арыстан баб, Баб ата, Қожа Ахмет Ясауи, Бекет ата, Сопы Әзіз, Оқшы ата, т.б. Әулиелер білімпаз діндарлығымен де, қарапайым ізгілігімен де халық жадында мәңгілік сақталған. Қазақ халқы, сондай-ақ, ел қорғаған батырларды, ұлт бірлігін сақтаған билерді, ақыл-парасатымен тұтас аймаққа үлгі болған аналарды Әулиелер қатарына қосып, олардың аруақтарына табынып келеді. .
Ислам діні тарихында
Әулие туралы ұғым ислам діні тарихының әртүрлі кезеңінде әр қилы мағынаға ие болып, дамып отырған. Сопылық (суфизм) ілімнің ілкі дәуірдегі (IX ғ.) өкілдерінің бірі - Зүнүн Мысыри (796-859 жж.) еңбегінде осы термин теософиялық мәнде қолданылады. Одан кейінгі кезендегі авторлар әулиені діни практикада кемелденіп толыққан тұлға, Алла туралы ілім-білімге қанық жан ретінде түсіндіріп, оған Жаратушы туралы құпия сырды білуші, Алланың дидарын көрген деген сипаттарды береді. Әсіресе Хаким Термези: «Пайғамбар тек Аллаға ғана емес, әулиенің демеуіне де иек артады, себебі әулие пайғамбардан төмен болғанымен, оның сайрап тұрған қызыл тілі ұдайы Алла тағаланы еске түсіруге қызмет етеді, ал лүпілдеген жүрегі Алланың нұрымен нұрланған» - деп жазады. X ғ. -да суфизмде әулие иерархиясы жүйелі тізім тапты: олардың саны 356, кейде 500 деп айтылады, ал рухани көшбасшысы кутб (жарылқаушы) аталды. Бұл құрылымда сопылық пен шейттік арналар тоғысып кеткен. XII-XIV ғасырда сопылық бауырластық күшейгенде, әулиенің қоғамдағы орны мен мән-маңызы, атқаратын қызметі, міндеті еселеніп арта түсті. Зерттеушілер сопылық пен әулие ұғымының қанаттас дамығанын және бұл құбылыстың (суфизм) XIII ғ.-да ислам дүниетанымында шенуші мәнге ие болып, зор ықпал жасағанын айтады.
Сегізаяқтылар
Қорғануы
Сегізаяқтардың өте қауіпті жаулары бар. Акулалар, жыланбалықтар және дельфиндер сегізаяқтарды аулағанды жақсы көреді. Олар – жасырынудың ұсталары. Түсі қоршаған ортамен бірдей болу үшін реңдерін және дене бітімдерін өзгерте алады. Осының арқасында олар жауларынан құтылады. Сонымен қатар, олардың денелерінде арнайы қапшықтары бар, содан қара сия бөлінеді. Сегізаяқтарды жаулары қуған жағдайда олар сол қапшықтардан сияны төгіп, жауларының алдын жауып қалып, қашып құтылады.
Әулие адам
Қазақ халқы тарихында
Осындай тарихи-әлеуметтік нақтылы себептерге байланысты қазақ арасында да әулие туралы түсінік ислам дінімен жапсарлас жайылып, киелі сипатқа ие болып, әулиелік туралы аңыз-әпсаналар молынан таралып, бір сөзбен айтқанда, әулие культі ел санасында берік орныққан деуге болады. Ғылымда анықталғандай, әулие культі әсіресе ресми діннің орталығынан шеткерілеу аймақтарда тұрғылықты халықтың байырғы наным-сенімдерімен, салт-дәстүрімен, ырым-жораларымен тығыз сабақтастықта қалыптасатыны - анық жайт. Демек, әулие культінің орнығуына жергілікті халықтың табиғат нысандарына табыну жорасы (Мысалы: көрікті тау-тас, сырлы үңгір, шипалы көл-бүлақ т.б.), шаманистік мифологиясы, аруақтарды ұлықтау рәсімдері өзгеше лепте үндесіп, айырғысыз тұтастықта ұштасып, әбден кірігіп кететіні байқалады. Түптеп келгенде, мұның бәрі халықтық исламның сомдаған тол түсінігі болып табылады, осы ілімге сүйенген ел әулиені таңғажайып керемет иесі (карама), береке-ырыздықтың бастау көзі, тілекті қабыл етіп жарылқаушы, әртүрлі кәсіптің жебеуші иелері, қамқоршысы бейнесінде таниды. Көзі тірісінде елді ру-хани тура жолға бастаған әулиелердің қайтыс болғаннан кейін де қадір-қасиеті тағы да арта түседі. Осыған орай олардың қабіріне кесене тұрғызылып, ол қасиетті дүрбе мұсылмандардың тұрақты зиярат ететін киелі мекеніне айналады. Мәселен, Қазақстандағы Баба түкті Шашты Әзіз, Арыстанбаб, Ысқақ баб, Шайқы Ибраһим, Иасауи, Әулие ата, Қоңыр әулие, Бекет ата т.б. әулиелердің сағаналарына халық әлі күнге дейін тәу етеді.
Сегізаяқтылар
Дереккөздер
Санат:Сегізаяқтылар
Әулие адам
Қазақ халқы тарихында
Қазақ арасында ислам дінін таратып, осы жолда өмірін сарп етіп, жанын қиған Арыстанбап, Қожа Ахмет Ясауи, Масат ата, Укаша ата секілді арғы тегі хазірет пайғамбардан таралған әулиелер ерекше ілтипатқа ие. Олардың тұқым-жұрағаттарын халық қожа деген әлеуметтік-статустық тапқа жатқызып, ақсүйек деп ардақтады. Сонымен бірге дінді тарату жолына күш салып, бұқараны имандылыққа үндеген жергілікті халықтан шыққан Әулие ата (Сатық Бұғра Қара хан), Баһауиддин Нақышбанд, Бекет ата, Науан хазірет, Марал ишан, Қалжан ахун, Мәшһүр Жүсіп Көпей, Шәкәрім секілді тұлғалар да әулиелік жолды жалғастырушылар болып есептеледі.
Ұғым қазақ халқының дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарында
Қазақтың әпсана-мифтерінде әулие кереметті көрсетуші, тылсым сырды шешуші, жоқтан барды жасаушы, батырларды жебеуші nip, дін жолында құрбан болушы тұлға ретінде дәріптеледі. Оның мұндай қызметтері, әлбетте, өңірдегі табиғат нысандарымен тікелей байланыста болып келеді. Мәселен, қазақ мифтерінде төмендегідей мотивтер тұрақты кездеседі. Елге белгілі әулиелер (Масат ата, Үкаша ата, Түлкібас, Азанұр әулие, Шілтер әулие т.б.) намаз оқып тұрғанда, андып жүрген аяр жаулары оған аяқ астынан қастандық жасайды да, олар қаза тапқаннан кейін марқұмның денесінен (қанынан, ізінен, түкірігінен) жергілікті жағырапиялық нысандардың түр-түсі, кескін- келбеті пайда болып қалыптасады. Ал атса оқ өтпейтін қасиетті әулиенің осал тұсын дұшпанға айтып берген опасыз келіні (кейде тоқалы) қарғыстан меңіреу тасқа айналады.
Ондай өлкелер Оңтүстік Қазақстан, Маңғыстау, Сыр бойында көптеп кездеседі. Мысалы, Укаша әулиенің қаза тапқанда домалаған басы еніп кеткен таудың қуысында киелі құдық пайда болса, Көзата қабірінің қасынан жанарды емдейтін бұлақ ағып шығады. Түлкібас әулие түкіріп қалғанда, он екі қарсыласы езіліп кетеді, сол жерде он екі шипалы бұлақ пайда болған деген аңыз бар. Бұл мифтерде халықтың ислам дініне дейінгі табынып келген табиғат нысандары туралы ежелден бері айтылып жүрген әпсана-хикаялары енді әулиенің қасиетті өмірбаянымен етене ұштасып, басқа сипатта жаңғырып, киелі өзен-су, тау-тас жаңа діннің күшті насихат құралына лайықталғаны және де соның арқасында осындай көрікті мекендер мұсылмандардың діни жоралғы өтеп, жиі-жиі зиярат ететін орнына айналғаны байқалады. Әулиенің ерекше кереметтерінің бірі - перзентсіз ата-анаға ұрпақ сыйлайтын қасиеті екендігі қазақ мифтерінде, ертегілерінде, эпостарында тұрақты дәріптеледі. Әсіресе әулиенің шапағатына қатысты пайда болған қасиетті нысандар мифте өте-мөте иланымды суреттеліп, тіпті сол олкелер ел жадында бұлтартпас деректермен куәландырылып, бүгінгі ұрпақтың да бағзы заманғы ғажайыпты көруіне бағыт-бағдар нұсқалып, соның нәтижесінде даламыздағы нақты бір өңір өткен мен бүгінгі күнді түйістіретін қуатқа ие, қазір де мұқтаж жандар тәуап ете барып, ғұрыптық жора орындайтын нүктеге айналған деуге әбден болады. Қазақ эпосында, әсіресе хандар туралы тарихи жырларда оларды жебеуші пірдің бірі - Нақышбанд Бахауидин (Бәуеддин) әулие. Мәселен, Шәді төре жырлаған Абылайдың тарихы деген жырда Абылайдың пірі - Жалаңаяқ Әздүр диуана ханға Бахауиддин әулиенің тілек сәуесін жеткізеді, сондай-ақ, ол Абылайды өмірге келгеннен бастап қолдап-қоршап жүрген қамқоршы бейнеде суреттеледі. Халық әулиені басқыншы жауларға қарсы күресуші қаһарман ретінде де бағалайды. Мұның тарихи негізі де бар. Мәселен, крестшілерге қарсы шазилия, қалмақтарға қарсы нақишбандиа, орыс отаршылдығына қарсы иасауиа мен нақишбандиа тариқаттары соғыс жүргізгені туралы мәлімет бар. Әулиенің ел жадында сақталған тағы бір игілікті ісі шөлден су шығара білетін қасиеті. Айталық, Оңтүстік Қазақстанның Ташкентке жақын Турбат елді мекенінде Хазірет Ысмайыл Ата диқаншылардың тілегі бойынша аса таяғымен жерді түртіп, «шар бұлақ» ағызып берген деседі. Ескі дәстүр қайта жаңғырған, әулиеге табыну, қасиетті жерлерге зиярат етіп сыйыну рәсімдері қазіргі кезде қоғамда көрініс тауып отыр. Мұндай шаралар емшілік-саяхаттық, өлкетанушылық бағытта да әртүрлі қауымдар мен діни ұйымдар тарапынан ұйымдастырылып, рухани қажеттілікке айналды. Қазақта әулиеге қатысты мынандай ырымдарды кездестіруге болады. Мәселен, пұшпағы қанамаған бедеу әйел жуынып-шайынып тазаланып алған соң, әулие адамдардың қабіріне барып тәу етіп жалбарынса, сүйегі жазылып, бала көтереді деп ырымдайды.
Ұғымның басқа мағынасы
Әулие - адам мен малға бірдей келетін қатерлі індет, шешектің эвфемистік атауы.
Дереккөздер
Санат:Адам қасиеттері Санат:Аңыздар
Төлеген Шәріпұлы Таңатаров
Төлеген Шәріпұлы Таңатаров - 1948 жылы 27 қаңтарда Ақтөбе облысы Қобда ауданының Қызыл ту ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Таңатаров Шәріп, ¥ОС ардагері. Анасы - Таңатарова Сұлу, үй шаруасымен айналысады. Ойыл мамандандырылған кәсіптік техникалық училищесін (1967); Темір индустриалдық-педагогикалық техникумын (1971); Алматы темір жолы көлігінің инженерлері институтын (1990) инженер-құрылысшы мамандығы бойынша бітірген. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. 1966 жылдан - Ойыл аудандық комсомол комитетінің жүргізушісі, Ойыл ауданындағы №196 мамандандырылған кәсіби техникалық училищесінде өндірістік оқыту бөлімінің шебері (Ақтөбе облысы). 1974 жылдан - ірі құрылыс саласында түрлі қызметтер бойынша жұмыс істейді, оның ішінде мекеменің бірінші басшысы қызметін 30 жыл бойы атқарып келеді. Қазіргі уақытта - «TransMostGroup» ЖШС бас директоры. Ақтөбе қалалық мәслихатының 5-ші шақырылым депутаты, «Нұр Отан» ХДП ұсынған. «Құрмeт» орденімен; «Астананың 10 жылдығы» медалімен (2008); ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі өткізген «Парыз-2009» бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі жөніндегі сайысында «Жылдың үздік әлеуметтік жобасы» номинациясы бойынша Алтын лауреат атағын алып, ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаевтың дипломымен марапатталған (2009). Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері. Қазақстанның Құрмөтті құрылысшысы (2008). Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Жарқын». Хоббиі - спорт, бильярд. Сүйіп оқитын әдебиеті - кітап оқу, саяси газеттер. Үйленген. Жүбайы - Таңатарова Мағрипа, қонақ үй директоры. 3 баласы, 5 немересі бар.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Есен Шегірейұлы Орақбаев
Есен Шегірейұлы Орақбаев (3.7.1922 ж.т., Батыс Қазақстан облысы, Чапаев (қазақша Ақжайық) ауданы, Қарағай) — Кеңес одағының батыры (25.3.1945). 1942 ж. Фурманов (Жалпақтал) педагогика училищесінде оқып жүргенде әскер қатарына шақырылды. Ростов қаласындағы зеңбірекшілер училищесін бітірді. Чехословакияны, Венгрияны жаудан азат ету ұрыстарына қатысты. 1944 ж. взвод командирі О. Тисса өлімінен өту кезінде асқан ерлік көрсетті. Соғыстан оралғаннан кейін облыстың партия, кеңес органдарында жұмыс істеді. Ұзақ жылдар Жаңақала ауданының «Красногор» кеңшарының директоры болды. Қазір Орал қаласында тұрады, дербес зейнеткер. Бірнеше ордендермен марапатталған. Жаңақала ауданының Қызылоба ауылындағы мектепке Орақбаев есімі берілген. Оған композитор Ә.Бейсеуов «Ағаларым» әнін арнаған.
Дереккөздер
Санат:Кеңес Одағының батырлары
Жүйке табақшасы
Жүйке табақшасы - омыртқалы жануарлар мен адамның жоғарғы орталық жүйкесінің алғашқы даму сатысы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Биология
Фишэр (Миннесота)
Фишэр (Fisher) — Миннесота штатының Polk округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 435 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.0 км² шамасында. FIPS коды — 27-21158.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
NGC 6359
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Быжы (өзен)
Быжы, Біже – Қаратал алабындағы өзен.
NGC 6359
Ашылуы
Бұл нысанды 1861 жылы 27 қазанда астроном Генрих Луи д’Арре ашқан болатын және NGC каталогында 6359 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 60025, UGC 10804, MCG 10-25-1, ZWG 299.72, ZWG 300.5.
Быжы (өзен)
Географиялық орны
Жетісу облысының Кербұлақ, Көксу аудандары жерімен ағады.
NGC 6359
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Айдаһар (шоқжұлдыз)
Быжы (өзен)
Бастауы
Алтынемел жотасы тауының солтүстік баурайынан бастау алып, Қаратал өзеніне сол жағынан құяды.
Гидрологиясы
Ұзындығы 177 км, су жиналатын алабы 5490 км2. Жылдық орташа су ағымы 2,49 м3/с (Айдар ауылы тұсында). Суы тұщы.
Бас өстер бағыттарындағы сызықтық деформациялар
Бас өстер бағыттарындағы сызықтық деформациялар. Көлемдік деформацияланған күй үшін б.д. мынадай куб теңдеу арқылы анықталады: Оның үш түбірі: \epsilon_1, \epsilon_2, \epsilon_3 үш бас деформацияның мәндерін береді. Мұндағы \xi1, \xi_2, \xi_3 коэффициенттері - күйдің деформация тензорының бірінші, екінші және үшінші инварианттары.
Быжы (өзен)
Дереккөздер
Санат:Кербұлақ ауданы өзендері Санат:Көксу ауданы өзендері Санат:Қаратал су алабы
Бас өстер бағыттарындағы сызықтық деформациялар
Жазық деформацияланған кернеулік күй үшін б.д. келесі формуламен өрнектеледі: мұндағы \epsilon_x, \epsilon_y, \epsilon_z - сәйкес X, Y, Z өстерімен бағыттас салыстырмалы ұзарулар, \gamma_{yx}, \gamma_{xy}, \gamma_{zx} - ығысу деформациялары.
Дереккөздер
Санат:Материалдар механикасы терминдері
Радиошақырғыштағы шартты белгілер
Радиошақырғыштағы шартты белгілер — радиостанцияларға және оған берілген бөлімдерге, құралдарға, кемелерге, ұшақтарға арнап белгіленген қыскарған шартты белгілері бар, арнайы шартты радиосигналдар. Ол бірнеше дыбыстардан, сандардан, дыбыстық сигналдардың жекеленген сөздері мен сәз тіркестерінен тұруы мүмкін. Радиошақырғыштағы шартты белгілер назарға алу мақсатында және өзі орналаскан радиостанцияны немесе объектіні тану үшін қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Северная Ключевая
'''Сев. Ключевая''' — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Промышленная өзенінің сол жағалауынан 67 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Томь Новокузнецк қаласынан Кемерово қаласына дейін. Өзен саласы — Томь, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кемеров облысы өзендері
Неленга
Неленга — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вага өзенінің сол жағалауынан 39 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 95 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Қырғызстан қалаларының тізімі
Сілтемелер
Санат:Елдер бойынша қала тізімдері Санат:Қырғызстан қалалары
Бохтюга (Сухона тармағы)
Бохтюга (Богтюга) — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сухона өзенінің сол жағалауынан 547 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 35 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина бастауынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Ақбантай батыр
Шыққан тегі Найман тайпасының Бура руынан, сол Бураның ұранынан айналған. Хан жарлығы жетісімен Бура руынан жиналған 10 мың жасақпен қалмаққа қарсы өз бетінше жорыққа аттана беретін болған. Ақбантайды халық көзсіз ер, аңғал, салқам батыр бейнесінде есте қалдырған.
Әбілмәмбет, Абылай хандармен, Қабанбай, Бөгенбай батырлармен бірге 1743 — 50 ж. болған Шорға, Қандысу, Айдынсу, Алқабек, Білезік шайқастарына қатысқан.
Торитто
Торитто (Toritto) — Италиядағы коммуна, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Бари провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 8815 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 120 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 74 км² шамасында. Пошта индексі — 70020.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Rocco, Madonna delle Grazie.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апулия елді мекендері
Прибой (Перник облысы)
Прибой (Прибой) — Болгариядағы ауыл. Перник облысына қарасты Радомир қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 256 адамды құрайды.
Пошта индексі — 2452. Телефон коды — 07720. ЕКАТТЕ коды — 58311.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Перник облысының елді мекендері
Аркада
thumb Аркада (arsade)—бағаналар немесе колонналар сүйеп тұрған тең аумақты аркалар тізбегі.
Дереккөздер
Санат:Тарих Санат:Өнер
Президенти-Дутра (Баия)
Президенти-Дутра (Баия) (Presidente Dutra (Bahia)) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Солтүстік-орталық Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Иресе экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 112 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 243,922 км² шамасында. Халық тығыздығы — 57,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1865 жылы құрылған.
Санат:Баия елді мекендері
Фауналық кадастр
Фауналық кадастр — қандай да бір аумақтың фаунасы туралы мәліметтер жинағы.
Дереккөздер
Санат:Экология Санат:Табиғатты қорғау
Вилар-ду-Торну-и-Алентен
Вилар-ду-Торну-и-Алентен (Vilar do Torno e Alentém) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Лозада муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1 447 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,57 км² шамасында. Халық тығыздығы — 316,6 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Контрада
Контрада (Contrada) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Авеллино провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2986 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 290 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 10 км² шамасында. Пошта индексі — 83020.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие San Michele Arcangelo.
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
Глоусестэр Сити (Нью-Джерси)
Глоусестэр Сити (Gloucester City) — Нью-Джерси штатының Камден округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 11456 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.3 км² шамасында. FIPS коды — 34-26820.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Джерси қалалары
Борис (Исета тармағы)
Борис — Ресейдегі өзен. Курган облысы, Тюмень облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Исеть өзенінің оң жағалауынан 173 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Исеть Теча өзенінің құйылысынан Миасс өзенін қоспағанда, сағасына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Televisa
Televisa — испан тіліндегі өте ауқымды мексикалық медиаконгломерат. Латын Америкасында ауқымы бойынша Бразилиядағы «Организасойнш Глобу» (Organizações Globo)-дан кейінгі екінші орында. АҚШ-та көлемі бойынша 5-орында, ал испантілді компаниялардың арасында бірінші орында. Сонымен қатар, Телевиса - көптеген мексикалық сериалдардың (теленовеллалар) жасап шығарушысы. " Telemundo" компаниясының басты бәсекелесі.
Дереккөздер
Санат:Мексика компаниялары
NGC 1888
NGC 1888 — Қоян шоқжұлдызында орналасқан SBc/P типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 31 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1888 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 17195, MCG -2-14-13, ARP 123, IRAS05202-1132.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Қоян (шоқжұлдыз)
Такоцубо кардиомиопатияcы
thumb|Сегізаяқтарға арналған жапон қақпандары Такоцубо кардиомиопатиясы (蛸壺, такоцубо — сегізаяқ қақпаны), сол жақ қарынша ұшының транзитарлы шар тәрізді кеңеюі, күйзеліс кардиомиопатиясы — миокард жиырылуының уақытша төмендеуімен сипатталатын кардиомиопатияның ишемиялық емес түрі. Миокард әлсіздігі жақын адамының қайтыс болуы сияқты эмоциялық күйзеліс нәтижесінде туындайтындықтан, «жаралы жүрек синдромы» деп аталынады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жүрек аурулары
Виллингсхаузен
Виллингсхаузен (Willingshausen) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан муниципалитет. Кассель әкімшілік округіне бағынады. Швальм-Эдер ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 5150 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 59,95 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 6 34 026. Муниципалитеттің басшысы — Хайнрих Феспер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Темірғали Исабаев
Исабаев Темірғали (1920, Көксу ауданы, "Сарыой" ауылы — 19.1. 1996, сонда) — "Даңқ" орденінің толық иегері. 1939 ж. Темірғали ұжымшарында 7 жындық мектепті бітірген. 1940 ж. Кеңес Армиясы қатарына алынады. 1941 ж. майданға аттанып, Вязьма қаласының түбіндегі ұрыста жарақаттанды. Кейіннен Қырым соғысына кіріп, Кенигсбергті жаудан азат етуге қатысты. Майдандағы ерлігі үшін "Даңқ" орденімен 3 мәрте марапатталған. Еліне соғыстан соң оралған И. Балпық би кентінде тұрып, қоғамдық тамақтандыру саласында ұзақ жыл жемісті еңбек етті.
Дереккөздер
Санат:1920 жылы туғандар
Санат:1996 жылы қайтыс болғандар Санат:Даңқ орденінің толық иегерлері
Вольта-Мантована
Вольта-Мантована (Volta Mantovana) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Мантуя провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 6628 адамды құрайды (2001). Халық тығыздығы 132 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 50,31 км² шамасында. Пошта индексі — 46049.
Жыл сайынғы мерекесі — 22 шілде.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Жылу алмастырғыш
thumb|right|250px|Жылу алмастырғыш Жылу алмастырғыш — бір денеден екінші денеге жылу беретін құрылғы. Жылу алмастырғыш аппаратында әр түрлі жылу процестері өтеді: температура өзгеруі, булану, қайнау, еру, қоюлану және т.б. Мұндай аппараттар тамақ өнеркәсібінің көптеген салаларында қолданылады. Жұмыс атқару реті бойынша Жылу алмастырғыш беттік немесе араластырушы болып бөлінеді. Беттік аппараттарда жылу тасымалдағыштар қатты жылу өткізгіш қабаттармен (жылыту беттерімен) бөлінген. Араластырғыш жылу алмастырғыштарда жылу және масса алмасу процестері сұйық немесе газ тәріздес жылу тасымалдағыштардың араласуы арқылы өтеді. Жылу тасымалдау және өткізу орталарына су буы, ыстық су, май, арнайы тұздар ерітіндісі, кейбір органикалық сұйықтар, отын газдары жатады.
Дереккөздер
Санат:Жылу техникасы Санат:Жылу энергетикасы
Силикоздар
thumb|right|200px Силикоздар (Silicosis - кремний + ауру) - Кремний шаңын жұтудан туындайтын пневмокониоздың бір түрі.
Дереккөздер
Силикоз
Санат:Медицина Санат:Патология
Ақылбек Төлегенұлы Тәңірбергенов
Ақылбек Төлегенұлы Тәңірбергенов - 1961 жылы 23 қыркүйекте Павлодар облысы Ертіс ауданының Қайманашы ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Тәңірбергенов Төлеген Тәңірбергенүлы. Анасы - Тәңірбергенова Зылиха Абдрахманқызы. К.А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауылшаруашылық академиясының экономика факультетін бітірген (1987), ауыл-шаруашылық өндірісінің экономист-ұйымдастырушысы. 1981 жылдан - К.А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл-шаруашылық академиясының студенті. 1987 жылдан - Павлодар облысы Ертіс ауданының «Голубовский» кеңшарының бас экономисі. 1992 жылдың ақпанынан - Павлодар облысы Ертіс ауданының жекешелендіру жөніндегі бас маманы. 1992 жылдың сәуірінен - Павлодар облысы Ертіс ауданы басшысының жекешелендіру жөніндегі бөлімінің бастығы. 1992 жылдың шілдесінен - Павлодар облысы Ертіс ауданы басшысының орынбасары. 1993-1996 жылдары - Павлодар облысы Ертіс ауданы әкімінің орынбасары. 1996 жылдан - Павлодар облысы Ертіс ауданы «Кайманачихинский» КАШК төрағасы. 1997-1999 жылдары - «Кайманачихинский» ЖШС директоры. 2004 жылдан - Павлодар облысы Қашыр ауданы «Ертіс Май» ЖШС директоры. 2006 жылдан - Семей қаласы «ҚұсЖолыСунгхо LTD» БК жоспарлы-экономикалық бөлімінің бастығы. 2010 жылдан бері - «Алматы вагон жөндеу зауыты» АҚ вице-президенті. Әскери атағы - капитан. Діни көзқарасы - мұсылман. Хоббиі - аңшылық, балық аулау. Сүйіп оқитін әдебиеті - тарих, этнография. Балалары - Жұлдыз (1994 ж. т.), Оразгөлді (1996 ж. т.).
Корей Халық-Демократиялық Республикасы қалаларының тізімі
Санат:ҚХДР Санат:Елдер бойынша қала тізімдері Санат:Елдер бойынша қала тізімдері‎
Льевиль-сюр-Дув
Льевиль-сюр-Дув (Liesville-sur-Douve) — Франциядағы коммуна. Төменгі Нормандия аймағына қарасты Манш департаментінде орналасқан. Шербур-Октвиль округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,24 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 50269, пошта индексі — 50480.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 233 адамды құрады. Халық тығыздығы — 44,47 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Үсен Әмірұлы Садықов
Өмірбаяны
1937 жылы кеңес өкіметінің күштеп қоныс аудару саясатына ұшырап, жастық шағын Сарысу ауданында өткізді. Сонда орта мектепті бітірген соң, 1952 – 54 жылы бастауыш сыныпта мұғалім болып еңбек етті. Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетінің физика-математика факультетін бітірді (1958). 1958 – 63 жылы Сарысу және Т.Рысқұлов аудандарындағы орта мектепте математика пәнінің мұғалімі, 1963 – 66 жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика институтында оқытушы, 1966 – 69 жылы КСРО ҒА Сібір бөлімшесінің (Новосибирск қаласы) аспиранты, 1969 – 95 жылы Қазақстан ғылым академиясының органикалық катализ және электро-химия институтында аға инженер, ғылыми қызметкер, 1995 жылдан Қазақ ұлттық университетінде кафедра меңгерушісі. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен марапатталған.
Шығармалары
Моделирование жидкофазных каталических гидрогенизационных процессов, А., 1997; Моделирование оптимизации промышленных реакторов с неподвижным слоем катализаторов, А., 1998.
Игишлы
Игишлы — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Оренбург облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Сурень өзенінің оң жағалауынан 95 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жайық су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Ик. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Лизи-сюр-Урк
Коммунаның INSEE коды — 77257, пошта индексі — 77440.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сена және Марна департаментінің коммуналары
IC 2240
IC 2240 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Үлкен Исток
Үлкен Исток — Ресейдегі өзен. Ненецк АО, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нижа өзенінің сол жағалауынан 20 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Коэрцитиметр
Коэрцитиметр (coercitio — үстау, metre - өлшеймін) — үзілген магниттік тізбектің коэрцитивтік күшін өлшеуге арналған аспап. Коэрцитиметр магнитдинамикалық, феррозондасы бар, дірілдеуіш катушкалары бар және т.б. түрлері болады.
Дереккөздер
Санат:Өлшеу техникасы
Үлкен Исток
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері
Быковка
Быковка – Жайық алабындағы өзен.
Географиялық орны
Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 82 км, су жиналатын алабы 565 км2.
Бастауы
Бастауын Жалпы Сырт қыратынан алып, Ақсай ауылы тұсында Жайыққа құяды.
Гидрологиясы
Аңғары тар, жағасы тік жарлы. Жайыққа құяр жерде кең жайылымға ұласады. Қар суымен толығады. Суы егістікті суғаруға, шаруашылық қажетіне пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Бәйтерек ауданы өзендері Санат:Жайық су алабы өңірі өзендері
Падерн
Падерн (Padern) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Нарбонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 29,79 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11270, пошта индексі — 11350.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 126 адамды құрады. Халық тығыздығы — 4,23 адам/км².