cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Алау (мұзайдыны сарайы)
Архитектурасы
Қызғылт сары, алау түсі – бұл нысанның атауы.
Қызғылт сары – бұл әрекеттің, жігерліліктің және бостандықтың түсі. Қызғылт сары түстің басты мағынасы және белгісі: әрекет, жылдамдық, ырғақтық, өмірге құштарлық.
Мұз ахуалын және климатын бақылау тұрғысынан қарағанда әлемде «Алаудың» өте жақсы жабдықталған. мұнда жасалған бар жағдайлар ең жылдам мұз қалыптастыру үшін ауа температурасының және ылғалдылықтың тиімді параметрлерін іздеуге мүмкіндік береді. Мұз үстінің температурасын өлшеу арқылы 400 метрлік жолақтағы температураның айырмашылығы 1 градустан аспайтыны белгілі болды.
Осы жүйенің арқасында көрермендерге өз орындарында жайлы болады. Сонымен қатар мінбеден бірнеше метр қашықтықтағы мұзайдында мүлдем басқа микроклимат орын алады. Жылы қабырға тағы бір аса маңызды рөлді орындайды, ол көрермендердің аяқ киімдерінен, сыртқы киімдерінен келетін шаңдардың бір бөлігін ұстап қалады. Бұл адам көзіне көрінер-көрінбес жай болуы мүмкін, бірақ мұз сапасында өте зиянды.
«Алау» –«жылдам мұз» дайындауға мүмкіндік беретін, заманауи жоғарғы технологиялық құрал-жабдықтармен жабдықталған, әлемдік деңгейдегі мұз айдыны. Алау мұзайдыны сарайы 8 000 орындық мінбесі бар ұзындығы 400 метрлік мұз жолынан, екі хоккей алаңынан, төреші алқасы залынан, баспасөз мәслихатын өткізуге арналған конгресс залдан, спортшылардың киім ауыстыруына арналған сегіз шешінетін бөлмеден тұратын мұзайдын.
Фитнес-орталық
«Алау» фитнес орталығы сарайдың оңтүстік мұнарасында орналасқан. Бірінші қабатында кафе мен мини-футбол, гандбол мен баскетболдан дайындалуға арналған әмбебап спотртық зал бар, 2, 3, 4 қабаттарда жаңа құрылғылармен жабдықталған кардио және үштік залдары орын тепкен. Сонымен бірге мұнда фитнеске, йогаға арналған залдар мен SPA-центр орналасқан.
Төрт жұлдызды қонақүй
«Алау» қонақүй кешені мұз айдыны сарайының үш мұнарасының біреуінде орналасқан. Кешен 46 өте ыңғайлы нөмірлерден тұрады, олардың ішінде:
Әр нөмірде спутникті ТВ -мен жабдықталған теледидар, телефон, мұздатқыш, салқындатқыш, сымсыз Wi-Fi интернет байланысы бар. Ең алдымен қонақүй «Алау» мұз айдыны сарайында болып жатқан жарысқа қатысушы спортшыларға арналған.
Спорттық жарыстар қабылдауы
2010 жылдан бастап мұз айдыны сарайы жұмысын сынақ жарыстарды өткізуден бастады. 2011 жылдың 30 қаңтардан 6 ақпанға дейін «Алауда» VІІ қысқы Азия ойындары өтті. Жарыстың басты нәтижелеріне 9 рекорд жатады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақстан спорт кешендері Санат:Қазақстан стадиондары Санат:Астана спорт нысандары Санат:Қазақстан мұзайдыны сарайлары
Галина Степановна Лазаренко
Лазаренко Галина Степановна (1941 жылы туған, бұрынғы Көкшетау облысы Красноармейский ауданы Приречное ауылы) – агроном ғалым. Целиноград ауыл шаруашылығы институтын бітірген (1964). Солтүстік Қазақстан облысы Булаев ауданы Суворовский кеңшарының №3 бөлімшесінде агроном (1964 – 66),1968 жылдан Көкшетау облысы Красноармейский ауданы Октябрь кеңшарында бас агроном, Қазақстан Компартиясы Красноармейский ауданы партия комитетінің хатшысы (1976 – 80), Көкшетау облысы халық депутаттары Кеңесі Көкшетау ауданы атқару комитетінің төрайымы (1980 – 85), Қазақстан Компартиясы Келлер ауданы комитетінің 1-хатшысы (1985 – 90) қызметтерін атқарған. Еңбек Қызыл Ту орденімен, медальдарымен марапатталған.
Дереккөздер
«Ақмола облысы» энциклопедиясы
Санат:Агрономдар
Қорларды қайтадан есептеу
Қорларды қайтадан есептеу. Мұнайдың, жанғыш газдың және конденсаттың қорлары жайлы мәліметтерді жаңадан нақтылау, сөйтіп бұл материалдарды қорлар жөніндегі мемлекеттік комиссияның бекітуіне қайтадан тапсыру. Мұндай шара екі жағдайда ғана жүзеге асырылуы мүмкін:
Мұнай көлемін қайта есептеу коэффициенті
Мұнай қорын көлемдік әдіспен есептеу барысында қолданылатын, сол мұнайдың көлемдік коэффициентіне қарама-қарсы мөлшер. Бұл мөлшер қалыпты жағдайда іріктелген мұнай көлемінің сол мұнайдың қойнауқаттың жағдайдағы көлеміне қатынасымен өлшенеді.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Акустикалық канал
Дереккөздер
Санат:Физика Санат:Акустика Санат:Машинажасау
Шілде қаққан
Шілде қаққан (ырым). Қазақта «әр бала туған сайын анасының бір тісін ала түседі» деген шындыққа сай келетін қағида бар. Анығында жас босанған әйелдердің тісі түсіп қалатыны бар. Мұны «шілде қаққан» дейді. Бұл жас ананың өз күтіміне де, денсаулығына да байланысты болады. Ырым бойынша жас босанған келіншек итке «кет» демейді. Онда тісі түсіп қалады дейді халық сенімі. Халық тәжрибесінде бұл да жәй айтыла салған сөз болмауы керек. Өйткені халық ырымы мен тыйымының бәрін бекерге шығару орынды іс емес.
Дереккөздер
1. http://www.atazholy.kz/salt-d-st-r-det-ryp-yrymdar.html?start=14
2.http://www.halyksozi.kz/news/view/id/149
Үлкен Ельма
Үлкен Ельма (Ельма) — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кубен өзені - Сухона көлі орналасқан. Өзен ұзындығы 60 км-ді құрайды.
Шаһарбану Әшімханқызы Есенғүлова
Шаһарбану Әшімханқызы Есенғүлова (1946 жылы туған) - актриса, Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі (1980). Мәскеудің жоғарғы театр училищесінің актерлік бөлімін бітірген (1972). 1993 жылдан Батыс Қазақстан облысы драма театрында қызмет етеді. Ол М.Әуезовтің "Қара қышлақ Қобыландысында" Қарлыға, "Қарагөзінде" Мәржан, М.Кәрімнің "Ай тұтылған тұнінде" Таңқабике, Еврипидтің "Медеясында" Медея, Н.В. Гогольдің "Ревизорында" Айна Андреевна, Ғ.Мүсіреповтің "Қозы Көрпеш - Баян сұлуында" Мақпал, Т.Ахтановтың "Күшік күйеуінде" Гүлжамал, Д.Исабеқовтің "Әпкесінде" Қамажай, т.б. ролъдерді ойнады.
Үлкен Ельма
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — теңіз Кубен және Сухона өзендері бастауынан Кубен су торабына дейін. Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Шаһарбану Әшімханқызы Есенғүлова
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар Санат:1946 жылы туғандар Санат:1980 жылы қайтыс болғандар
Үлкен Ельма
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
IC 206
IC 206 — Кит шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 8238, MCG -1-6-53, KUG 0207-072.
Сыртқы сілтемелер
IC 206 Санат:Кит (шоқжұлдыз)
Құрсақтық даму кезеңі
Құрсақтық даму кезеңі (антенатальный период) — сұтқоректі жануарлар ұрығының ұрықтанғаннан бастап, туғанға дейінгі жатырдағы даму кезеңі. Құрсақтық даму кезеңі — адам мен жануарлардың жеке даму тарихы — онтогенездің іштегі эмбриондық кезеңі. Бұл кезеңде бірклеткалы организм — зигота эмбриогенездің негізгі сатыларынан (ұрықтану, бөлшектену, гаструляция, гистогенез, органогенез, системогенез) өтіп, күрделі организмге айналады.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Талдықұм
Талдықұм — Ақтөбе облысы Шалқар ауданы, Шалқар ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Шалқар қаласынан солтүстікке қарай 43 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 361 адам (197 ер адам және 164 әйел адам) болса, 2009 жылы 224 адамды (119 ер адам және 105 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
Левци (Кырджали облысы)
Левци (Левци) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Добрич қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 69 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6750. ЕКАТТЕ коды — 44896.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Ауқайраң
Ауқайраң  — Атырау облысы Исатай ауданы, Қамысқала ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы Аққыстаудан шығысқа қарай 9 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 255 адам (137 ер адам және 118 әйел адам) болса, 2009 жылы 140 адамды (74 ер адам және 66 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Исатай ауданы елді мекендері
Кампестри-ди-Гояс
Кампестри-ди-Гояс (Campestre de Goiás) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Вали-ду-Риу-дус-Бойс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3796 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 273,816 км² шамасында. Халық тығыздығы — 13,9 адам/км².
Тарихы
Қала 1949 жылы құрылған.
Ортогональды проекция
thumb|right Ортогональды проекция (сызба геометрияда) — кеңістіктегі нысанды жазықтықта проекциялау жазықтығына перпендикуляр проекциялық сәулелер арқылы бейнелеу. Техникада кеңінен қолданылады. Топографиялық карталар мен пландарды жасауда ортогональды проекцияда жүргізіледі, осының өзінде карта парағының шегіндегі деңгейлік бет жазықтық ретінде, ал тік сызықтар оған перпендикуляр болып қабылданады. Топографиялық картаға (планға) жергілікті жердегі өлшенген еңістік қашықтықтар емес, олардың горизонталь ізбелері түсіріледі, демек, 1:100 000 не одан ірірек масштабты топографиялық картаның (планның) жеке парағы — онда бейнеленген жер бетінің ортогональды проекциясы болып табылады. Ортогональды проекция негізгі екі қасиетімен (графикалық құрылымдардың дәлдігі шегінде) сипатталады: 1) картадағы (пландағы) қашықтықтар жергілікті жердегі тиісті қашықтықтардың горизонталь ізбелеріне пропорционал және 2) ұшы картаның (планның) кез келген нүктесіндегі бұрыштар жергілікті жердегі тиісті горизонталь бұрыштармен тең.
Дереккөздер
Санат:География және геодезия
Ерюга
Ерюга — Ресейдегі өзен. Ненецк АО, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сояна өзенінің оң жағалауынан 71 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендеріВоронов мүйісінен (Мезень өзенін қоспағанда) Канин Нос мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері
NGC 3922
NGC 3922 — Жетіқарақшы шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысанды 1788 жылы 9 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3922 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 37072, NGC 3924, UGC 6824, MCG 8-22-17, ZWG 243.17, ZWG 269,8.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Жетіқарақшы (шоқжұлдыз)
Монторнес-дель-Вальес
Монторнес-дель-Вальес (Montornès del Vallès) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Вальес-Орьенталь ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 15790 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,2 км² шамасында.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Анадолы бейліктері
Бейлік (بكلك; beylik) — XI-XVI ғасырларда бейлер басқанған Анадолыдағы феодалдық иелік. Бейліктердің екі «толқыны» белгілі. Бейліктердің бірінші тобы түрікмен тайпаларының Анадолыға жаппай қоныс аударуы салдарынан Малазгирт түбіндегі шайқастан кейін (1071) Рүм сұлтандығымен бірге Шығыс Анадолыда пайда болды. Бейліктердің екінші тобы Рүм сұлтандығының ұштары ретінде пайда болды. Олардың негізін Анатолияға Орта Азиядан келген және моңғолдардан қашқан тайпалар құрды. Көседақ түбіндегі шайқастан кейін (1243) селжүк сұлтандары Хулагуларға бағынып, билігінен айырылды. Шамамен 1300-1308 жылдары Анадолыда алауыздықтар салдарынан іштен қираған Рүм сұлтандығы өзінің ұшбейлерін сақтауға күші жетпесе де, олар әлі де Хулагуларға салық төлеуін жалғастырды. 1335 жылы мұрагер қалдырмаған Әбусейіт Хулагу қайтыс болғаннан кейін, илхандар билігін жоғалтып алған болатын. Осы сәттен бастап ұшбейлердің көпшілігі тәуелсіз билеушілерге — бейлерге айналды.
Шығыс Анадолының түрік бейліктері (XI - XIII ғасырдың бірінші жартысы)
Алғашқы бейліктер Анадолыда XI ғасырдың екінші жартысынан бастап селжүктердің жаулап алуынан кейін пайда болды. 1071 жылы Малазгирт түбіндегі шайқастан византиялықтар жеңіліс тапқаннан кейін селжүктер (оғыздардың бір тармағы) Анатолыны жаулап алды. Орталығы Кониада болған сұлтандық құрылды. Сұлтан өз қолбасшылары мен оған қызмет еткен тайпа көсемдеріне жерді иқта немесе ұш ретінде берді. Сөйтіп, селжүк әмірлерінің (әскери басшыларының) бақылауындағы түркі тайпалары Кониадағы сұлтанның билігін мойындай отырып, Кіші Азия аумағында қоныстана бастады.
«Бейліктер дәуірі» (ХІІІ ғ. 70-жылдары — ХV ғасырдың бірінші жартысы)
küçükresim|thumb|left|350px|Анадолы түрік бейліктерінің картасы Анадолы тарихында XIII ғасырдың соңынан (шамамен 70-жылдардан бастап) XV ғасырдың бірінші жартысына (ортасы) дейінгі кезең «Бейлік кезеңі» немесе «Бейлік дәуірі» деп аталды.
Моңғолдардың қысымымен түркі тайпалары Орта Азиядан Анадолыға қоныс аударды, бұл Кіші Азиядағы түркі қоныс аударуының екінші толқыны болды. 1229 жылы моңғолдардан шегініп, соңғы Хорезмшаһы Жәләладдин Мәңгіберді Селжүк мемлекетінің Анадолы шекарасына жақындады. 1230 жылы тамызда I Алаеддин Кейқұбат Жәләладдинмен шайқасып, Ясышемен шайқасында оны жеңді. 1231 жылы Жәләладдин қайтыс болды, жорықта онымен бірге жүрген сарбаздары Анадолыда тұрақтап, селжүктердің қызметіне кірді. Кейбір Хорезм қолбасшылары мен тайпа көсемдері селжүк сұлтандарынан шекаралас аумақтарды - ұштерді алды. Сұлтан I Алаеддин Кейқұбат қайтыс болғаннан кейін 1237 жылы Селжүк мемлекетінде (1237), оның ортаңғы ұлы Иззеддин Қылыш Арслан мен үлкен ұлы Гиаседдин Кейхұсрев арасында ұзаққа созылған күрес басталды. Бұл күрес кезінде Саададдин Көпек сияқты көптеген тәжірибелі мемлекет қайраткерлері қайтыс болды, бұл мемлекет үшін үлкен шығын болды. Әлсіз және құзырсыз билеуші Гиаседдин Кейхұсрев жас және тәжірибесіз адамдарды негізгі қызметтерге тағайындау арқылы жақындатты, бұл мемлекеттің әкімшілік механизмін әлсіретті. Бұл халық көтерілісіне әкелді. Селжүк мемлекетінің әлсірегенін байқаған моңғолдар осыны пайдаланды. 1243 жылы Көседақ түбіндегі жеңілістен кейін Рүм сұлтандығы Хулагуларға бағынды және ыдырау кезеңіне аяқ басты.
Никеа империясы өмір сүрген кезде (1261 жылға дейін), оның шығыс шекарасы бекіністермен басқарылды, әр бекіністе наменгер-архонт отырды. 1261 жылы Константинополді қайтарып, астананы Никеадан оған көшіруімен Византияның азиялық шекарасы қараусыз қала бастады. Наменгерлер бекіністерде қалды, бірақ орталық енді оларға тез арада көмек көрсете алмады. Византияның іс жүзінде әскері болмады және жалдамалы әскерсіз өзін қорғай алмады. Шындығында, грек наменгерлері өз бетімен қалды. Византиямен шекарадағы селжүк сұлтандарынан ұш алған түрікмен бейлері осыны пайдаланып, шекараларын кеңейтті. Орталық Анадолыда бейліктердің саны аз болды және олар негізінен қысқа уақытқа созылды, өйткені орталықтағы селжүк-моңғол әкімшілігінің әсері күшті болды.
XIII ғасырдың аяғында Анадолыдағы моңғолдардың қысымы өз кезегінде әлсіреді, Рүм сұлтандығын уақытша ауыстырған Хулагу мемлекеті ыдырау кезеңіне енді. 1299-1300 жылдар шамасында Анадолыда шиеленіс салдарынан ішінен жойылып бара жатқан Рүм сұлтандығы, ресми билеуші ұшбейлерді ұстауға күші жетпеген жағдай туды. Жағдайды пайдаланған түркімен бейлері біртіндеп өздерінің тәуелсіздігін жариялады. Бұл кезде Анадолының шағын мемлекеттері билеушілерінің көптеген әулеттері тәуелсіздік алды. Соған қарамастан, И.Х. Ұзыншаршылының айтуынша, селжүктердің үстемдігі көп ұзамай илхандықтардың үстемдігімен алмастырылды. Бейлер ұштарды басқаруды жалғастырды, бірақ Илхан билігінде болды. 1317 жылы Әмір Темірташ Шобаноғлы Анадолыға келгенде, көптеген бейлер оның адалдығына сендіру үшін оған келді. Жыл сайын олар белгілі бір алым әкелуі керек еді, яғни олар илханға тәуелділігін мойындады. Бейліктердің моңғолдардан толық тәуелсіздігі 1335 жылы илхан Әбусейіттің өлімімен басталды.
Ұйымдастырылуы
Бейліктерді басқару тайпалық дәстүрге негізделген. Түрікмен тайпаларының көпшілігін Селжүк сұлтандары Византия империясымен және армяндық Киликия патшалығымен шекаралас жерлерде қоныстандырды. Осыған орай жерді сұлтан тайпа көсемдеріне (бейлерге) берді. Осы түркімен бейлері кейінірек тәуелсіздікке қол жеткізе бастағанда, олар мемлекеттің селжүк ұйымына еліктей бастады.
Бейліктерде жер билеушілер отбасының меншігі саналды. Отбасының ең беделді өкілі сайланып, оны «ұлы әмір», «аға бей» деп атады. Тиындарда, жарлықтар мен уағыздарда «emîr-i azam» немесе «sultân-ı azam» атаулары қолданылды. «Аға бей» астанада билік жүргізіп, балалары мен бауырларын шет аймақтарды басқаруға жіберді. Бейліктерде басқаруға арналған диуандар болды. Диванның басшысын жиі «уәзір» немесе «сағиби азам» деп атайтын. Мемлекеттік қаржыны жеке мекеме (Dîvân-i İstîfâ) басқарды. Бейдің бұйрықтары мен жарлықтарын жазу үшін жеке кеңселер болды. Шет аймақтарда кіші бейлерде де осындай дивандар болды. Кіші бейлер тәжірибе жинақтап, шет аймақтарды басқарды. Егер аға бейдің баласы кішкентай болса, билеуші оны сенімді адамдардан атабекті және/немесе лаланы тағайындайды.
Бейлік билеушісінің сарайы Селжүк мемлекетінің сарайына ұқсас болды. Оны хажиб (бастапқыда - камергер), имрахор, чашнигир (билеушінің үстелін бақылайтын шенеунік), жандар (қарауыл бастығы), шарабдар (шарапшы), рикабдар (атқора) және музахиб (сенімді адам) сияқты ресми тұлғалар құрады. Тәуелсіз бейліктерде «аға бейдің» атынан тиындар соғылып, хұтба оқылды.
Селжүктер шенеуніктер мен әскерилерге жерді хасс, тимар және иқта ретінде бөлуді жүзеге асырды. Әйтсе де Анадолы бейліктеріндегі жер басқару мен шаруашылықтардың бастапқы тізілімдері сақталмағанымен, олар Османлы тахрир дәптерлеріне (кадастрлық тізілімдер) көшірілді. Жазбалардың басым көпшілігі Қараманоғлылардың кітаптарынан көшірілді. И.Ұзыншаршылының айтуынша, Қараманоғлылардың тізімдері басқа бейліктердің жазбаларына қарағанда бағалы, өйткені негізгі селжүк қалалары (Кониа, Қайсері, Нигде және Ақсарай) селжүктік әдістерді қолдана бастаған Қараманлыларға өтті. Сонымен қатар, Қараманоғлылар ұзақ өмір сүрді және олардың басқару жүйесі сақталып қалды. Қараманоғлылардың тізілімдері, И.Ұзыншаршылының айтуынша, өте жақсы реттелген. Онда олар өздері берген аумақтарды, жер сертификаттары мен растау құжаттары туралы айтылады.
Бейлік кезеңінде қала тұрғыны мен ауыл тұрғындарының арасында айтарлықтай айырмашылық болмады, дегенмен қала тұрғыны мүлікті иеленуге қатысты көз қарасқа қарағанда еркінрек болды. Қалалар мен қала тұрғындары діни және басқа да салықтардың барлық түрін төледі. Шаруалар жер иесі болған жоқ. Олар белгілі бір жерде уақытша тұрды және олар жерді өңдеу кезінде оларға тиіспеді. Жер өңдейтін шаруа жер иесіне оннан бір бөлігін төледі. Егер шаруа нақты иесіне емес, мемлекетке (бейге) тиесілі жерді өңдеген болса, онда ол қазынаға оннан бір бөлігін төлеген. Шаруалар жерді жырту мен өңдеуге жауапты болды. Олар жерді тастап, басқа жерге бара алмады.
Кейбір аумақтардың тұрғындары бейдің жарлығымен салық төлеуден босатылуы мүмкін еді.
Әскері
Соғыстар кезінде түрікмен тайпалары өздерінің көсемдерінің қолбасшылығымен жорықтарға шығып, соғыстан кейін өз орындарына қайтып оралатын. Бейліктерде әскер салт аттыларды өздерімен еріп алып келген тимаршылардан, сондай-ақ жаяу әскер жасақтардан тұрды. Тимаршылар жауынгерлерді оларға берілген тимар табысына шамалас мөлшерде ұстауға міндетті болды. Тимардың иесі қайтыс болғанда, ол оны балаларына қалдырды.
Ұрыста әскер үшке бөлінді: орталық, сол және оң қанат. Әр қапталда алдыңғы мен қосалқы жасақ болды. Әмірші орталықтағы күштерге, ал кіші бейлер қанаттарға қолбасшылық етті. Жауынгерлер жебе, садақ, семсер, қалқан, найза, қанжар, шоқпар, балта және катапульт қолданған. Сонымен қатар, әскерлер құрамында барабан, сырнай және басқа аспаптарда ойнайтын музыканттар болды. Теңіз жағасындағы бейліктерде флот болды.
Мәдениеті
XIV-XV ғасырларда бейліктер ғылым мен әдебиетке көңіл бөлді, Анадолының ірі қалалары мәдени орталықтарға айналды. Бейлер ғалымдарды жинап, олардың қызметін ынталандырды, олар медресе, кітапхана, имарат және мешіт құрылысына үлкен мән берді. Осының арқасында медицина, астрономия, әдебиет, тарих, мистика, сонымен қатар діни салаларда көптеген құнды еңбектер жазылды. Сопылық бейлік дәуірінде Анадолыда өте жақсы дамып, Анадолының рухани өміріне үлкен әсер етті.
Құрылыс пен қолөнер
Бейліктер кезеңінен көптеген сәулеттік құрылымдар, шеберлердің ағаштар мен металдардың нақыштама бұйымдары, жабыстырма және кесте өнері қалған. Қараманоғлылар мен Эшрефоғлылар бейліктерінде Анадолы селжүктері мәнеріндегі сәулет өнері басқаларға қарағанда көбірек дамыды. Олардан кейін Иса бей Айдиноғлы мен Ілияс бейдің, Ментешеоғлының ғимараттарын айтуға болады. Басқа Анадолы бейліктеріндегі сәулеттік жұмыс сәндік жағынан керемет Селжүк ғимараттарына ұқсамайды, бірақ оңайрақ.
Ағаштан және тастан ою өнері сол бейліктерде: Қараманоғлылар мен Эшрефоғлыларда, одан кейін Айдыноғлылар мен Ментешеоғлыларды дамыды. Жандароғлылар мен Саруханоғлылардың құрылымдарын ерекше атап өтуге болады. Ою өнерінің үздік үлгілерінің ішінде: Ақсарайдағы Ибраһим бей мешітінің құжырасы; Ұрғыптың Дамса ауылында ағаштан қашалған Ташқынбаба мешітінің құрбандық шалатын орны; Қарамандағы Ибраһим бей медресесінің терезе бекіттері; Бейшаһардағы Эшрефоғлы мешітінің құжырасы; Биргидегі Айдыноғлы Мехмет бей мешітінің михрабы мен терезе оюлары; Ілияс бей Ментешеоғлы мешітінің қасбетіндегі мәрмәр ою; Аясолықтағы Иса бей мешітінің терезе бекіттері, есіктері мен михрабының оюы; Кастамонудағы Ибни Неккар немесе Әлигүзел мешітінің ағаштан жасалып білінген есіктері; Ысқақ бей Саруханоғлы мешітінің құжырасы XIV-XV ғасырлардағы Анадолы бейліктер дәуірінен ойып салынған ең керемет туындылардың бірі.
Бейликтерде ғимараттарды плиткамен безендіру танымал болды. Қараманоғлылар мен Эшрефоғлылар шеберлер бұл жерде де бірінші орынға шығады. Бейшаһардағы Эшрефоғлы мешітінің ішкі қыш тақташаларына қарағанда, шеберлер селжүктерге еліктеген.
Экономикасы
Бұл кезеңде Трабзон, Самсун және Синоп болды (Қара теңіз жағалауында); Фоша, Измир мен Аясолық (Эгей теңізінің жағасында), Анталия мен Алайе (Жерорта теңізі жағалауында), Сивас, Қайсері мен Кония (орталық Анадолыда) негізгі сауда орталықтары болды.
Маңызы
Анадолыға түрік қоныс аударуының екінші толқыны түрік ұлтының этногенез үдерісін жеделдетуде рөл атқарды. Анадолының мұсылман емес тұрғындарының тілдік ассимиляциясы мен исламдануы күшейді. Түрік этносы негізінен бейлік кезеңінің соңында қалыптасты.
Дереккөздер
Санат:Анатолы бейліктері Санат:Мұсылман әулеттері Санат:Түркия тарихы Санат:Ортағасырлық Азия әулеттері
Айтбай Демікпеұлы
Айтбай Демікпеұлы (Қарқаралы уезіне қарасты Егіндібұлақ болысы 1830 – сол жерде 1916) – халық әншісі, сазгер, төкпе ақын.
Өмірбаяны
Найман тайпасының Терістаңбалы руынының Ақтағыс бұтағынан шыққан.
Дереккөздер
Санат:Қарқаралы ауданында туғандар Санат:Қазақ ақындары Санат:Қазақстан әншілері Санат:Қазақстан сазгерлері
Әжібай Найманбайұлы
Әжібай Найманбайұлы (шамамен 1699 — 1778) — батыр. Албан тайпасының қызылбөрік руынан шыққан (Қызылбөрік — Есен — Еламан — Найманбай — Әжібай). Жетісудың Таутүрген мен Таушелек өңірлерінде (қазіргі Алматы облысының Еңбекшіқазақ ауданы) өмір сүрді. Әжібай Өтеген, Хангелді, Райымбек, Тауасар, Есбол батырлармен тізе қосып, Жетісуды жаудан тазарту жолындағы шайқастарда ерлік көрсетті. Есімі қызылбөрік руының ұранына айналды. Құба қалмақтар жөңкіле қашқан кезде Әжібай батыр Сарыарқаға, Қаратауға, Түлкібас пен Қазықұртқа бытырай ауып кеткен Ұлы жүз қазақтарын атамекені Алатауға қайта жинап, мал шаруашылығымен, егіншілікпен, бау-бақша егумен айналысуға жөн сілтеп, жол көрсетті. Түрген өзенінен тоған салдырып, ұзындығы 15 шақырымдай арық қаздырды. “Әжібай тоғаны” аталған сол арна осы кезге дейін ел кәдесіне жарап келеді. Шоқан Уәлиханов Ұлы жүз туралы мақаласында Әжібай батырдың баласы Бердіқожаның, немересі Қожамқұлдың, шөбересі Атамқұлдың би болғанын жазады. Батыр өмірі Әжібай Мәлікеұлының “Ер Әжібай” деректі дастанына арқау болған.
Дереккөздер
Санат:Қазақ батырлары
Б. з. д. 405 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 405 жылы туғандар
Түсініктемелер
*
Мұнайлы шоғырдың ауысу белдемі
Мұнайлы шоғырдың ауысу белдемі. Шоғырдың қалыптасу кезеңінде капиллярлық және гравитациялық күштер әсерінен қалыптасқан, қалыңдылығы бірнеше метрмен өлшенетін, өз ауқымындағы мұнай мен қанығу дәрежесі жоғарыдан төмен қарай ең жоғарғы мөлшерінен мүлдем ғайып болуға шейін төмендейтін белдем (шоғыр қимасының сулы-мұнайлы бөлігінде).
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Жанарде
Жанарде (Janarde) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Арока муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Энтре-Доуру-и-Воуга экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 154 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,46 км² шамасында. Халық тығыздығы — 9,1 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авейру округінің елді мекендері
Сордь-Ю
Сордь-Ю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чуб өзенінің оң жағалауынан 22 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 43 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Прелленкирхен
Прелленкирхен (Prellenkirchen) — Аустриядағы коммуна. Төменгі Аустрия федералды жеріне қарасты Брук-на-Лайте округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 157 адамды құрайды (31 желтоқсан 2016). Алып жатқан жер аумағы 41.54 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — BL, ресми идентификациялық коды — 3 07 19.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Моллис
250px|thumb|Картада орналасуы Моллис (Mollis) — Швейцарияның Гларус кантонында орналасқан коммуна.
Штраубинг
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 44493 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 67,58 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 2 63 000. Қаланың басшысы — Маркус Паннермайр.
Моллис
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3031 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21.83 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1617, пошта индексі — 8753.
Зоръя
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Франко бағасы
Франко баға — өнімді тапсырыс берушіге жеткізуге байланысты көлік шығынының орнын толтырудың көзделген тәртібін ескере отырып белгіленген көтерме сауда бағасы.
Өнім жеткізілетін ақырғы бекетпен бірге таңбаланған жағдайда термин: сатып алушы осы бекетке дейін тасымалдау шығынынан босатылады‚ ал бұл шығынды жеткізуші мойнына алады деген мағынаны білдіреді. Мұндай бекет вагон‚ қойма‚ кеме борты‚ темір жол стансасы‚ мемлекеттік шекара‚ нақты аталған елді мекен болуы мүмкін. Сыртқы сауда мәмілесінде көлік шығынына сақтандыру шығыны‚ т.б. қосылады.
Дереккөздер
Санат:Сауда Санат:Баға
Temple Run
Temple Run (Ғибадатханадан қашу) — Роли қаласында (Солтүстік Каролина) орналасқан Imangi студиясымен жасалған ақыр шегі жоқ (яғни, бітіру мүмкін емес) ойын.
Ойын құбыжық маймылдармен қорғалатын ғибадатханадан пұтты ұрлағысы келген бірнеше қызыққұмар зерттеушілер туралы әңгімелейді. Ойыншы зерттеушілерді сенсорлы экрандағы қарапайым қол қозғалыстарымен немесе құрылғыны бір жаққа еңкейту арқылы басқарады. Ойынның мақсаты — майымлдарға жем болмай, неғұрлым ұзағырақ жүгіріп өту. Ойын iOS және Android платформаларына шығарылған. Бастапқыа ойын тек iOS операциялық жүйесіне шығарылды, бірақ 2012 жылдың наурыз айныда Android қолданушыларына да қолжетімді болды.
iTunes Store желілік дүкенінде 2011 жылдың желтоқсан айының ең көп жазылған ойындарының қатарына кірді, сонымен қатар тегін бағдарламаларың қатарында бірінші орынға иемденді. Ойынды Android операциялық жүйесіне шығарғанда, ойыншылар оны үш күн ішінде миллион рет жазып үлгерді. Бұрын ойын 99 цент бағасымен сатылатын еді, бірақ Imangi Stuios 2011 жылдың алдында бұл ойынды freemium (ru) моделіне көшіріп, тегін қылды. Бұның орнына құрастырушылар ойын ішіндегі теңгелерді сатумен ақша табады. Android-қа шыққан ойын үлгісі алғашқы күннен бастап тегін болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Android ойындары Санат:iOS ойындары Санат:Windows Phone ойындары Санат:Freemium Санат:2011 жылғы компьютерлік ойындар
Валюта қоры
Валюта қоры — мемлекеттің валюта курсына ықпал ету мақсатында валюта интервенциясын жүргізуге пайдаланылатын орталық банкісіндегі алтын және шет ел валютасынан тұратын қоры. Алтын монометализмінің алынып тасталуына (1929 — 33) байланысты валюта қорының қазіргі рөлі мен мазмұны жекелеген елдер үшін бірдей емес. АҚШ-та валюта қоры өзінің нақты мәнін жоғалтқан. Себебі, федеральді резервтік банктер валюта интервенциясының едәуір бөлігін “своп” (қолма-қол) операцияларына байланысты қаражаттар есебінен жүзеге асырады. Ұлыбританияда валюта қоры валюта интервенциясын жүргізуді тоқтатып, қазір мемлекеттің барлық ресми алтын-валюта резервімен біріктірілді. ҚР Ұлттық банкі жалпы ақша-несие саясатының бір құралы ретінде валюта рыногындағы операцияларға араласады. Ол теңгенің айырбас курсын реттеп отыру және ақша массасының өсуін тежеу үшін алтын және шет ел валютасы резерві есебінен шет ел валюталарын валюта рыногында сатып отырады.
1995 — 97 ж. таза шетелдік активтердің өсуі ҚР Үкіметіне берілетін кредиттердің өсуіне ықпал етіп, кейіннен Ұлттық банктің екінші деңгейдегі банктерге берілетін кредиттерінің көлемін қысқартты және ҚР Ұлттық банкінің қысқа мерзімді ноттарын сату есебінен ақша массасының өсуін төмендетті. Бұл — валюта курсы саясаты мен айналыстағы ақша массасын реттеу саясаты арасында қайшылық тудырды. Ұлттық банктің теңгенің айырбас курсын реттеуге араласу дәрежесінің азаюы мұндай қайшылықтың алдын алмағанымен, өз кезегінде ақша массасына валюта интервенциясының ықпал ету тиімділігін төмендетеді.
Дереккөздер
Санат:Экономика
Тәжібаева атындағы көше (Алматы)
Тәжібаева атындағы көше. Көшеге Қазақстанда литопогия мен шөгінді пайдалы қазындылар жөніндегі ғылым саласының негізін қалаушы ғалым, геология-минералогия ғылымдарының докторы, Қазақстан Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі, профессор Патшайым Тәжібаеваның есімі (Алматы қаласы әкімінің 20.09.1999 № 860 шешімі) берілген. Тәжібаева Патшайым Тәжібайқызы (1920-1991) Түркістан облысы қазіргі Төлеби ауданында дүниеге келген. Көше Бостандық ауданында орналасқан. Егізбаев, Жандосов, Бабаев, Шмелев, Ходжанов, Байқадамов, Есқараев атындағы көшелермен қиылысады. Көшенін ұзындығы - 3950 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Күзету
Күзету — жер үсті қарсыласының басты күштерге түтқиылдан тап беруіне, оның барлауының кіріп кетуіне жол бермеу, басты күштердің ұрысқа ұйымдасып алып кіруіне қолайлы жағдай жасау мақсатында ұрыстың барлық түрлерінде, ілгерілеу не бір жерге жайғасу кезінде жүргізілетін шаралар кешені; ұрыстық қамтамасыз етудің бір түрі.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Қара жығу
Қара жығу (салт). «Байдалы белдеудегі қараны суырып алып, Байсалға берді... Ол ырымын істеп, қараны жерге сұлатты да, табанымен басып, сындырып тастады».(М.Әуезов). Кісі қайтыс болған күні тігілген қараны жығу салты тағы бар. Ол жылы беріліп, ас өткен соң жасалады. Яғни қара жалауды алып, сындырады да отқа жағып жібереді. Бұдан кейін жақын – жуықтары, әйелі, балалары, елдің ақсақалдары құран оқып, бата береді. Соңғы жоқтау айтылады. Тұл аударылады. Бұл, қаралы жыл өтті, азалы күндер аяқталды деген сөз.
Дереккөздер
1. http://www.atazholy.kz/salt-d-st-r-det-ryp-yrymdar.html?start=14
2.http://www.halyksozi.kz/news/view/id/149
Тафономия
thumb|300pxТафономия (грек. taphos – мола, жерлеу және nomos – заң) – палеонтологияның жануарлар мен өсімдіктер қалдықтарының сақталу заңдылықтарын зерттейтін бөлімі.
Жер қабатында жануарлар қаңқасының көміліп, сақталып қалуының бірнеше жолы бар: 1) жануарлар қаңқасы өзен не нөсер жаңбырдан болатын тасқын сулармен ағып, көл не теңіз түбіне шөгеді. Бірақ мұндай жағдайда су ағымына және қаңқалардың мөлшері мен салмағына қарай шөгіндіге сұрыпталып түседі. Тасқын сулармен алыстан әкелінген қаңқалардың шеті тастарға мұжылып не бөлшектеніп сынады; 2) көл не теңіз жағаларында жатқан қаңқалар су деңгейінің көтерілуінен құмға көміліп қалады; 3) жыртқыш аңдарға жемтік болмаған жануарлардың мықты сіңірлермен бекіген аяқ буындары ажырамай, бірнеше сүйектері тұтас сақталады.
Ауысым ілімі
Ауысым ілімі (Reversal theory) - АҚШ психологі Аптер (Michael J. Apter) 1982 жылы ұсынған мотивациялық теория. Аталған ілім бойынша адам әрекетінде қарама-қарсы екі мотивация өмір сүреді, әдетте сол екеуінің тек біреуі ғана қозғатылады. Нақты іске кіріскен кезде бір түрлі ниеттен екіншісіне секіру, бір түрлі мотивациядан оның қарсы жағындағы мотивацияға ауысу оп-оңай. Мысалы, кейде тауға шығу адамды рухтандырса, басқа кезде адамды алаңдатады. Кейде жылаған бала жанашырлықты оятса, кейде жүйкеңе тиюі мүмкін.
Аталған ілім бойынша адам тәжірибесінде 4 негізгі метамотивациялық ауысым мүмкіндігі бар:
Мұнайлы-газды шоғырдың ауысу белдемі
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология
Медьма
Медьма — Ресейдегі өзен. Удмуртия Республикасы Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пызеп өзенінің сол жағалауынан 33 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Чепца өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Удмуртия өзендері Санат:Киров облысы өзендері
Бриш (Инзера тармағы)
Бриш — Ресейдегі өзен. Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Инзер өзенінің оң жағалауынан 108 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сим өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Жасуша орталығы
Жасуша орталығы (клеточный центр) — адам мен жануарлардың барлық және кейбір өсімдік жасушаларында болатын, жасушалардың митоздық бөлінуін қамтамасыз ететін органелла.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
Жағалбайлы (тау)
Жағалбайлы – Тарбағатай жотасының солтүстігінде, Бұғаз және Базар өзендерінің аралығындағы тау.
Географиялық орны
Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы Қызылкесек ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 7 км жерде орналасқан. Ұзындығы 20 – 25 км, ені 10 км. Биіктігі 900 – 1000 м аралығында.
Жер бедері
Беткейлері жайпақ, оңтүстік-шығыс бөлігі биік жартасты, тас жыныстары шығып жатады.
Өсімдігі
Қоңыр топырағында тобылғы, бетеге, қара сұлы, басқа да шөптесін өсімдіктер өседі. Жағалбайлының бөктеріндегі Сарыбұлақ, Ақтүбек қыстаулары мал жайылымына пайдаланылады.
Маюми Иидзука
(жап.飯塚 雅弓 Иидзука Маюми) — жапон халқының J-Pop жанрындағы әншісі және сэйю. 1977 жылы Токио қаласында 3 қаңтарда дүниеге келген. Gekidan Wakakusa және Tokuma Japan компанияларында жұмыс істейді.
Сілтемелер
Санат:Жапония әншілері
Санат:3 қаңтарда туғандар Санат:1977 жылы туғандар
Б. з. д. 406 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 406 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 406 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Бозарал көшесі (Астана)
Бозарал көшесі - бұрынғы атауы – №161 көше. Бозарал көшесі «Қараөткел» шағын ауданында орналасқан көше. Ұзындығы – 601,5 м.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Астана көшелері
Қарасай батыр мешіті
Ашылуы
Қарасай батыр» мешіті 2000 жылы маусым айында еліміздің тұңғыш президенті Нұрсұлтан Әбішұлының тікелей бастамасымен және қолдауымен салынып, халық игілігіне пайдалануға берілді. «Қарасай батыр» мешіті елбасымыздың кіндік қаны тамған жер, Шамалған ауылының батыс бөлігінде,
Көлемі
Қаскелең-Ұзынағаш тас жолының сол жағында «Үш қоңыр» тауының баурайында орналасқан. «Қарасай батыр» мешітінің жалпы жер аумағы 3 га, 29 соттықты құрайды. Мешіт аумағының 2 га жерінде 400 түп алма, өрік ағаштары отырғызылған. Мешіттің әсем де сұлу келбетіне көрік беріп тұрған 4500 түп роза гүлдері мен шырша ағаштары мешіттің айналасына тізбектеліп, өзінің реттік көркем стилінде отырғызылған. Және де мешіт айналасы газонмен көгалдандырылып, адам жүруге арналған жердің барлығына дерлік тас кілемдер төселген. Мешіт алдында мешітке келушілерге қолайлы болу үшін 100 көлік еркін сиятын автотұрақ жасалған. Автотұрақ айналасында да 70-ге жуық шырша ағашы егілген. Мешіттің ауласы толығымен өрнектеліп жасалған темір қоршаумен қоршалып, 2 жерінен мешітке кіру үшін қақпа орнатылған. Мешіттің сырты Финляндия мемлекетінен арнайы тапсырыспен алдырылған әсем де көрікті әрі сапалы ақ кірпіштен өріліп тұрғызылған. Түнде мешіттің айналасына жарық түсіріп тұратын 75 шам және мешіттің алдыңғы тарапынан мешітке түнгі уақытта көрік беріп тұратын 6 прожектор шамдары орналасқан. Мешіттің биіктігі 18,5 метр, күмбезінің биіктігі 22,6 метр. Диаметрі 9 метр. Алтынмен көмкерілген айшығының биіктігі 3 метр. Мешіттің 4 бұрышында мешіттің көркіне кірік беріп тұрған 15 метрлік 4 мұнаралар орналасқан. Мешіттің ерлер және әйел кісілерге арналған 2 бөлек есіктері бар. Әйелдерге арналған есік мешіттің шығыс жақ қабырғасында орналасқан. Әйел кісілерге арналған есіктен кіре берестің екі жағында екі бөлме орналасқан. Оң жақтағы есепшіге арналған, сол жағындағысы шаруашылық бөлмесі. Ал негізгі кіретін есік ерлерге арналған. Бұл есіктер емен ағашынан ою-өрнектеніп безендіріле жасалған. Негізгі есіктен кіре бере дәліз аяқ киім қоятын сөрелерімен жабдықталған. Дәліздің едені мәрмәр тастарымен қапталып, оң қабырғасында намаз уақыттарын көрсететін уақыт белгілері ілінген. Дәліздің оң қапталында өкіл имамның, ал сол қапталында ниет етушілерді қабылдауға арналған бөлме орналасқан. Онда найб имамдар келген жамағатқа қызмет көрсетеді.
Толықтай мәлімет
Мешітте бір мезгілде 1200 адам еркін құлшылық жасай алады. Мешіттің шығыс жақ беткейінде әйелдерге арналған намазхана орналасқан. Ер кісілер мен әйел кісілердің намаз оқитын залын ою-өрнектермен безендірілген құран аяттары жазылған еңселі қабырға бөліп тұрады. Мешіт ішіне қою көк түсті біркелкі жайнамаз-кілем төселген. Мешіт қазіргі заман талабына сай еден асты жылуымен қамтамасыз етілген. Мешіттің батыс жағында қызыл ағаштан ойылып жасалған биіктігі 7 метрлік еңселі де көрікті мінбар орналасқан. Мешіт михрабы алтын жалатылып оюланған және де қасиетті Құран аяттарымен әсемделіп жасалған кафельдермен көмкерілген. Мешіт төбесінде 6 метрлік шынжырға ілінген салмағы 600 кг келетін 55 лампалы оюлармен өрнектелген, Австриялық хрустальдардан жасалынған жарық бергіш шамшырақ( люстра ) ілінген. Мешіттің намаз оқитын үлкен залының оң жақ қабырғасында 5, ал сол жақ қабырғасында 2 мешітке күннің сәулесін молынан түсіретін үлкен пластикалық терезелер орнатылған. Әр терезенің екі жақ қапталында, қабырғаға кіргізілген ұзынша келген күндізгі жарық шамдары орналасқан. Мешіттің орта тұсында күмбезді жағалай орнатылған төрт баған тірек қызметін атқарып тұр. Күмбездің ішіне жағалай 8 кішігірім терезелер орнатылған. Күмбездің ішкі шеңберіне көркемделіп фатиха сүресі жазылған. Мешіттің солтүстік жағында жалпы көлемі 1030 шаршы метр болатын 90 балаға арналған медресе орналасқан. Медресе арнайы шәкірттерге арналған жатақхана, оқу сыныптары, кітапхана, дәретхана мен ғұсылхана және күрес залы тағы осыған ұқсаған қажеттіліктермен қамтамасыз етілген. Мешіт пен медресенің ара қашықтығы шәкірттерге қолайлы болып салынған, шамамен 70 метрдей болады. Медреседен бөлек мешіттің шығыс жақ қапталында Асхана орналасқан. Бұл асханада ас дайындайтын бөлме, наубайхана, қойма бөлмелері бар және бір мезгілде 90 адам еркін тамақтана алады. Осы асханаға қосарлана орналасқан бөлмеде жылу қазандығы орналасқан. Мешіт пен медресенің, дәретхананың жылу көздері автономды бір жерден, жылу қазандығынан жылиды. Мешіттің жылу көзі газ арқылы және салярка арқылы жұмыс істейтін 2 пеш арқылы жүргізіледі. Бұл 2 пеш мешіт, асхана және медресені және дәретханаларды жылы сумен де қамтамасыз етеді. Асханаға қарама-қарсы тұста дәретхана орналасқан. Ерлер бөлімінде 5 орындық әжетхана, 16 кісілік дәрет алатын орын бар. Әйелдер бөлімі де ерлердің бөліміне ұқсас етіп салынған. Бұл мешіт қазіргі таңда ҚМДБ-ның Алматы өңірі бойынша орталық мешіті болып саналады.
Сілтеме
http://e-islam.kz/qazaqstan-musylmandary-dini-basqarmasy/item/777-eislam
Калхаун Сити (Миссисипи)
Калхаун Сити (Calhoun City) — Миссисипи штатының Calhoun округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1872 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.2 км² шамасында. FIPS коды — 28-10580.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссисипи қалалары
Джузеппе Гарибальди
Джузеппе Мария Гарибальди (Giuseppe Maria Garibaldi; 4 шілде 1807, Ницца — 2 маусым 1882, Капрера) — италияндық генерал, революционер, жазушы және мемлекеттік қайраткер. Италияның бірігуіне және Италия патшалығының құрылуына үлес қосты. Гарибальди қазіргі заманның ең ұлы генералдарының бірі болып саналады және Кавур Камилло Бенсо, II Витторио Эммануил және Джузеппе Мадзинимен бірге Италияның «Отан әкелері» (Patres Patriae) қатарына қойылады.
Дереккөздер
Санат:Италия төңкерісшілері Санат:Италия жауынгерлері
Флогопит
ФЛОГОПИТ (грек. phlogopos — от түсті, оттай) — силикаттар класы, слюдалар тобына жататын минерал. Химbz формуласы: KMg3[Sі3AlO10](OH,F)2, қоспалары: Na, Mn, Tі. Моноклиндік сингонияда кристалданады, агрегаттары жапырақ тәрізді әрі тығыз қабыршақты болып келеді. Түсі сарғылт, кірпіштей қызыл, қоңыр, шыныдай жылтыр, жымдастығы жақсы жетілген, электр тогын өткізбейді, қатт. Моос шкаласы бойынша 2 — 3, тығыздs 2,7 — 2,85 г/см3. Ф. жапсарлай метаморфтанған немесе метасоматтануға ұшыраған мәрмәр тастарда жиі кездеседі. Ол жоғары температура мен қысым әсерінен өте негізді сілтілі тау жыныстары мен карбонатиттерде, магнезиалды кристалдық тақтатастардың, доломиттердің, мергелдердің граниттік интрузия әсеріне ұшыраған белдемдерінде кен орындарын түзеді. Экзогендік жағдайда Флогопит гидратацияға ұшырап, вермикулитке айналады. Флогопиттің жоғары сапалы кристалдары радиотехника, электротехника, электрондық аспаптардың бөлшектерін, слюдитті қағаз, конденсаторлар, т.б. жасауда қолданылады. Флогопит калий-аргондық, рубидий-стронцийлік әдістермен тау жыныстарының абс. жасын анықтауда пайдаланады.
Сілтемелер
"Қазақ Энциклопедиясы" 9 том
Пайдаланған әдебиет
Санат:Геология
Уәли Қалиақпарұлы Бекенов
Уәли Қалиакпарүлы Бекенов (15.11.1934 жылы туған, Қытай, Шыңжаң өлкесі, Үрімжі ауданы, Еренқабырғаның Саршоқы өнірі, Ақтерек ауылы) -күйші, домбырашы, зерттеуші, Қазақстанның еңбек сіңірген қызметкері (1993). Үрімжіде мүғалімдер гимназиясын (1951), Семей музыкалық училищесін (1956), Алматы консерваториясын (қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы) бітірген (1965). 1951 - 52 ж. Шыңжаң ән-би ансамблінде, 1952 - 55 ж. Пекиндегі Орталық ұлттар ән-би ансамблінде өнер көрсетті. Консерваторияны бітіргенен соң, Қазақстан Оқу министрлігінің ғылыми-әдістемелік кабинетінің меңгерушісі болып қызмет істей жүріп, Арқаның, Қаратау өңірінің шертпе күйлерін жинап, нотаға түсірді. 1981 жылдан Республикалық музыка мектебінде ұстаздық етті. "Күй көтерер көңілдің көкжиегін" (1975), "Шертпе күй шеберлер!" (1977), "Өркен жайған қобыз өнері" (1980), "Күй табиғаты" (1981), "Тәттімбет. Саржайлау" (1988), "Аспаптау" (1989), т.б. қітаптары жарық көрді. "Жеңгей сүйер", "Ерен толғау", "Күй аңсағай", "Боздағым" атты күйлері бар.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Триплекс
thumb Триплекс- екі жіңішке жылтырлатылған шынының түссіз таспамен байланысқан, соғылыстан кейін шынының сынығының ұшпауын камтамасыз етітін кауіпсіз шыны.
Дереккөздер
Санат:Физика
Шіркейлі
Шіркейлі – Сырдария алабындағы өзен.
Географиялық орны
Қызылорда облысы Сырдария ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 94,2 км.
Бастауы
Қызылжарма темір жол станциясы тұсында Сырдариядан екі тармақ болып бөлініп, Сарыкөлден солтүстікке қарай 0,3 км жерде тартылады. Жағалауында қамыс өседі, мал жайылады.
Дереккөздер
Сырдария ауданы өзендері Санат:Сырдария су алабы
Нойхарлингерзиль
Нойхарлингерзиль (Neuharlingersiel) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Виттмунд ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1119 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 24,55 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 4 62 010. Муниципалитеттің басшысы — Юрген Петерс.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 4 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Әскери билет
Әскери билет — тұрғылықты жердегі әскери комиссариат тарапынан әскери қызметтен запасқа босап шықкан немесе кезекті шақырудан өтіп запасқа өткен әскери міндеттілерге берілетін құжат.
Құжаттың мазмұны
Әскери билетте әскери есепке алу мәліметтері, әскери қызметті өткені, жиын мен қайта дайындықтан өткені, денсаулығы туралы, жұмылдыру бойынша шақыру туралы мағлұматтар, сондай-ақ билет иесінің білуі және орындауы тиіс әскери міндеттілер үшін есепке алу ережесі жазылған.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс Санат:Құжаттар
Аспр (Нор)
Аспр (Haspres) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Валансьенн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 12,2 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59285, пошта индексі — 59198.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Омония (футбол клубы, Никосия)
«Омония» атлетикалық клубы (Αθλητικός Σύλλογος Ομόνοια) — Кпирдің Никосия қаласындағы кәсіпқой футбол клубы, 1948 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын ГСП стадионында өткізеді.