cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Плацентация
Плацентация - гүлді өсімдіктердегі түйіндерде жеміс жапырақшасында тұқымбүршіктерінің, (тұқыммұрттарының) және плаценталардың орналасу әсердісі. Плацентацияның негізгі типтері: беттік, (ламинальды) және субмаргинальды немесе сутуральды.
Жеке кен орындарындағы Кендену белдемділігі
Жеке кен орындарындағы Кендену белдемділігі - бір кен денесінен екіншісіне өткен кездегі немесе жеке кен денелерінің созылымы және құлау бағыты бойындағы кен құрамының заңды өзгерістері.
Дереккөздер
Санат:Геология
Анар-Юган
Анар-Юган — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненец АҚ, Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Хар-Посл тармағының оң жағалауынан 49 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Солтүстік Сосьва өзенінің құйылысынан Салехард қаласына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Сосьваға қосылу құйылысынан төмен Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Реппенштедт
Реппенштедт (Reppenstedt) — Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет. Люнебург ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 7155 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 14,78 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 55 031. Муниципалитеттің басшысы — Клаус Ольсхоф.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Бұқпа
Бұқпа — газет. Көкшетау қаласында 2001 жылдың 4-қаңтарынан бастап шығады. Алғашында 8 беттік, 2003 жылдан 16 беттік болып шығады.
«Бұқпа» газеті Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім минисрлігінде 2000 жылы 2-қыркүйекте №1601 болып тіркелген. Қазіргі уақытта 4500 — 5000 данамен шығады, «Рек-Визит» ЖШС-нің жеке меншігі болып табылады. Бас директоры Айбашпанов Мұрат Асанұлы, Бас редактор — Мәтен Өтешұлы Бижанов.
«Бұқпа» газеті тәуелсіз болғандықтан Ақмола — Көкшетау — Петропавл аймағында таратылады. Газет ұлттық мүдде, қала мен ауыл тұрғындарының арасындағы өзара қарым-қатынас, қазақ зиялыларының тағдыры, мемлекет тарихы мәселелері тақырыбын сөз етеді.
Дереккөздер
Санат:Ақмола облысы газеттері‎ Санат:Қазақ тілді газеттер
Гейсвассер
Гейсвассер (Geiswasser) — Франциядағы коммуна. Эльзас аймағына қарасты Жоғарғы Рейн департаментінде орналасқан. Кольмар округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 8,24 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 68104, пошта индексі — 68600.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 331 адамды құрады. Халық тығыздығы — 40,17 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары
Буччинаско
Буччинаско (Buccinasco) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Милан провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 25922 адамды құрайды (2004). Халық тығыздығы 2316 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11,99 км² шамасында. Пошта индексі — 20090.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Қамысқала
Қамысқала — Жетісу облысы Алакөл ауданындағы ауыл, Қамысқала ауылдық округі орталығы.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Үшарал қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 56 км жерде, Алакөлдің солтүстік-батыс жағалауында, қамыс, құрақ басым өскен шалғынды сұр топырақты шөлейт белдемде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1733 адам (887 ер адам және 846 әйел адам) болса, 2009 жылы 878 адамды (443 ер адам және 435 әйел адам) құрады.
Тарихы
Ауыл 1993 жылға дейін "Рыбачье" деп аталды. Іргесі 1943 жылы балық шаруашылығымен айналысатын артель ретінде қаланды. Құрамына Балқаш балық зауыты, Бескөл тоңазытқышы, бөшке жасау цехтары және "Сағат", "Жарсуат", "Алакөл", "Ұялы" балық кәсіпшіліктері, соңдай-ақ машина-мелиоратор станциялары кірді. 1997 жылдан Қамысқалада және округке қарасты Алакөл, Ұялы ауылыдарында ЖШС, ӨК және шаруа қожалықтары құрылды.
Инфрақұрылымы
Орта, бастауыш мектептер, кітапхана, клуб, фельдшер-акушерлік пункт, т.б. мекемелер бар. Тұрғындары басқа елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады.
Дереккөздер
Санат:Алакөл ауданы елді мекендері
Қараағаш жотасы
Қараағаш – Қандарақ жотасының солтүстігіндегі жота.
Географиялық орны
Жетісу облысы Алакөл ауданы Лепсі ауылының оңтүстік-батысында 21 км жерде орналасқан. Тентек және оның сол саласының суайрығында.
Жер бедері
Жота теңіз деңгейінен 2850 – 3000 м биіктікте. Солтүстік беткейі көлбеуленіп, тауаралық аңғарға ұласады. Жотаның түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Оңтүстік бөлігі тік құз-жартасты келген.
Өсімдігі
Тауалдының қара, қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында көктерек, қайың, арша, т.б. өседі.
Дереккөздер
Санат:Алакөл ауданы таулары Санат:Қазақстан жоталары Санат:Жетісу Алатауы
Брудвю Хэйтс (Огайо)
Қала тұрғындарының саны 19400 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 33.8 км² шамасында. FIPS коды — 39-09064.
Шу (Қатын тармағы)
Шу (Чуй-Суу; өзеннің жоғарғы жағы Жүзтыт) — Алтай тауларындағы өзен, Қатынның оң саласы. Ұзындығы - 320 км, су жинау алабы - 11200 км².
Ағысы
Ол Чихачев жотасының батыс беткейіндегі көл жағалауынан Оң жақ Богута деп аталатын 2931,1 м биіктіктегі атауы жоқ көлден бастау алады. Әрі қарай, 15 шақырымнан кейін Сол жақ Богута өзенімен қосылып, Богута көліне құяды және оның атын Богута деп өзгертеді, содан кейін Адай көлі арқылы ағып, оң жағында Өрістінің кіші тармағымен қосылып, Көккөл көліне құяды. Көлдің артында оң жақтағы Богутиге кішігірім саласы - Шағанкөл құяды, осыдан кейін өзен қайтадан өз атын өзгертеді, бұл жолы - Жүзтыт. Оң жақтан тағы бір саланы - Нарынкөлді қосылып, өзен батысқа бұрылып, Шу даласына құяды. Онда Жүзтыт көптеген салалармен қосылып, өзінің «соңғы» атауы - Шу атанады.
Қайнар көзінен 320 км кейін, оң жақта, шамамен 744 м биіктікте Қатын өзеніне құяды. Осылайша, Шу Об және Кар теңіз су алабына жатады.
Шу өзені Алтай Республикасының үш ауданы - Қосағаш, Ұлаған және Оңдай арқылы өтеді. Өзен бойымен федералды магистраль М-52 «Шу жолы» өтеді. Қосағаш, Қурай және басқа елді мекендер Шу өзенінде орналасқан.
Сайыстар
Өзенде жыл сайын түрлі су туризмі сайыстары өткізіліп тұрады. 1978 жылдан бастап бүкілодақтық жарыстар өткізіліп, 1989 жылы алғашқы халықаралық «Чуя-Ралли» жарысы өтті, оған алыс және жақын шетелдердің көптеген командалары қатысты. Сайыстар Сумрачный, Буревестник, Бегемот және Слаломный шоңғалдарында бірнеше дисциплиналар (слалом, параллелді спринт, жарысу) бойынша өтеді.
«Мажой ралли» сайысы да өзенде өткізіледі. Сайыс Шу өзенінің «Мажой каскады» деп аталатын бөлігінде өтеді, оған 30-ға жуық шоңғал, оның 10-ы 6 қиын санаттарға кіреді. Бұл сайысқа өте тәжірибелі спортшылар ғана жіберіледі.
Спорттық ағызу нысанына Төменгі Шуда орналасқан Турбинный мен Турклуб Горизонт шоңғалдары кіреді.
Пайдалану
2011 жылы жалпы қуаты 64,7 МВт болатын шағын СЭС каскадын салу жоспарланған болатын. .
Су регистрі туралы мәліметтер
Ресейдің мемлекеттік су тізілімінің мәліметтері бойынша Жоғарғы Об су алабы аймағына, өзеннің су шаруашылығы бөлімі - Қатынға, өзеннің суб-бассейні - Бия мен Қатынға жатады. Өзенінің су алабы - (Жоғарғы) Обтан Ертіспен түйіскенге дейін.
Дереккөздер
Санат:Қатын тармақтары Санат:Қосағаш ауданы өзендері Санат:Ұлаған ауданы өзендері Санат:Оңдай ауданы өзендері
NGC 6438
NGC 6438 — Octans шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1835 жылы 2 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6438 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 61787, ESO 10-1, AM 1806-852.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Octans (шоқжұлдыз)
Жанжігіт Әділбаев
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Жануарлардың негізгі температуралық бейімделуі
Өсімдіктермен салыстырғанда жануарларда дене температурасын үнемі немесе уақытша бірқалыпты ұстап тұрудың әртүрлі мүмкіншіліктері бар. Жануардың денесі неғұрлым үлкен, бұлшық еттері жақсы дамыған болса, соғұрлым жылуды көп жұмсайды. Жануарларда негізгі температуралық бейімделудің жолдары мынадай:
Кезінде американдық ғалым Д.Аллен (1877 ж.), көптеген солтүстік жарты шарда тіршілік ететін сүтқоректілер мен құстардың денесінің кейбір бөліктерінің (құйрығы, тұмсығы,құлағы) неғұрлым оңтүстікке (экваторға) жақын тіршілік етсе,соғұрлым ұзын болатынын байқаған (9 сурет). Көптеген сүтқоректілер үшін дене температурасын бірқалыпты ұстауда қан тамырлары көп орналасқан құлақтарының манызы зор. Африка пілінің үлкен, шөл түлкісінің кішкене құлақтары және американ қояндарының құлақтары аса маңызды жылу реттейтін арнайы мүшелерге айналған.
Организмдер үшін судың экологиялық фактор ретінде маңызы зор. Онсыз тіршілік үшін қажетті биохимиялық процестер жүрмейді.
Организмде су алдымен ұлпа жасушалары үшін қажет. Өйткені, жасуша протоплазмасындағы(жасушаның тірі заты) барлық зат алмасу процестері судың қатысуымен жүреді. Су қорлық заттардың тасымалдануына, зиянды заттардың организмнен шығарылуына қажетті ортаны құрап, клетка тіршілігінің жылу режимін реттеп отырады. Клетканың суды сіңіруі жасуша мембранасының екі жағындағы осмостық қысымдардың әсерінің әртүрлі болуына байланысты, яғни, судағы тұздардың концентрациясы жасуша ішіндегі сұйықтыққа қарағанда аз болса суды сіңіру жүреді.Өсімдіктер мен жануарлардың тұщы суды қажет етуі де осыған байланысты. Теңіздің ащы суын ішкен адам организмнің сусыздануынан өліп кетеді. Өйткені жасуша мембранасы жанындағы осмостық қысым белгісін өзгертіп, су жасушадан жасуша аралық кеңістіктерге түсе бастайды.
Клетка ішіндегі су жалпы организмдегі судың 70%-ын құрайды. 23% су жасуша аралық кеңістіктерде (ұлпа аралық сұйықтық) орналасқан. Қалған 7% қанның плазмасы мен қан тамырлары арқылы айналып отырады. 18-50 жастағы ересек адамның бүкіл организмінің (салмағының) 61%-ын су құрайды. Әйелдерде бұл көрсеткіш біршама аз (54%). Өйткені ересек әйелдердің организмінде майлы ұлпалар көбірек болады. Семіздікпен ауыратын адамдардың салмағында судың мөлшері 40%-ға дейін төмен болуы мүмкін. Су ас қорыту, қанның түзілуі, ұлпалардың синтезі процестеріне белсенді қатысады. Өйткені бұл процестер тек сулы ерітінділерде ғана жүреді.
Организмдегі сулы-тұздылық тепе-теңдікті сақтау үшін қажетті судың мөлшері, оның дәміне байланысты. ішетін судын құрамында натрий тұздары неғұрлым аз болса, соғұрлым су шөлді жақсы қандырып, организмдегі судың етіспеушілігін тез толтырады. Дәмсіз, жағымсыз суды адам ішкісі келмейді. Көз арқылы жағымсыз көріністер адамда эмоционалдық сезім тудыррмауы мүмкін, ал дәм арқылы адам беті тыжырынып эмоционалдық белгі береміз. Тәжірибе жүзінде дәлелденгендей, жағымды дәмдер адамның көру қабілетін, жүрек бұлшық еттерінің жиырылу жиілігін жақсартады. Судын температурасы, мөлдірлігі, түсі, иісі, дәмі сияқты организмнің сезім мүшелері арқылы қабылдайтын физикалық қасиеттерін - органолептикалық қасиеттер деп атайды. Суды қай жерден алсақ та (құдық, бұлақ, су құбыры) және суды өңдеудің әдісі қандай болса да, оның жағымды органолептикалық қасиеттері болуы тиіс.
Ылғалды режимге байланысты жануарларды үш экологиялық топқа бөледі:
Дереккөздер
Санат:Экология
Батпақ (ауыл)
Батпақ — Абай облысы Аягөз ауданы, Мамырсу ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Аягөз қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 33 км-дей жерде, Аягөз өзенінің оң жақ аңғарында орналасқан.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 136 адам (83 ер адам және 53 әйел адам) болса, 2009 жылы 61 адамды (32 ер адам және 29 әйел адам) құрады.
Үлкен Кызья
Үлкен Кызья — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Молмыс өзенінің сол жағалауынан 55 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Бондюг ауылындағыСу өлшеу посты су өлшеу постынан Березники қаласына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Париж (Кигин ауданы)
Париж — Башқұртстанның Кигин ауданындағы ауыл, Төменгі кигин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 20 адамды құрады. Пошта индексі — 452510, ОКАТО коды — 80236845004.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Каландас
Каландас — Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Хакасия Республикасы, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Томь өзенінің сол жағалауынан 615 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ротонди
Ротонди (Rotondi) — Италиядағы коммуна, Кампания әкімшілік аймағына қарасты Авеллино провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 3346 адамды құрайды. Халық тығыздығы 478 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында. Пошта индексі — 83017.
NGC 1980
NGC 1980 — Орион шоқжұлдызында орналасқан EN+OCL типті галактикалық тұмандық.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ротонди
Сыртқы сілтемелер
Кампания елді мекендері
NGC 1980
Ашылуы
Бұл нысанды 1786 жылы 31 қаңтарда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 1980 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: OCL 529, LBN 977, around Iota Ori.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Орион (шоқжұлдыз)
Береке (Сайрам ауданы)
Береке — Түркістан облысы Сайрам ауданы, Қарасу ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 61 адам (31 ер адам және 30 әйел адам) болса, 2009 жылы 65 адамды (34 ер адам және 31 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Сайрам ауданы елді мекендері
Фридриксбрун
Фридриксбрун (Friedrichsbrunn) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Кведлинбург ауданының құрамына енеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Жақан Сүлейменұлы Ержанов
Жақан Сүлейменұлы Ержанов (10 ақпан 1922 ж., Павлодар облысы, Баянауыл ауданы, Қарабұлақ ауылы – 27 ақпан 2003 ж., Алматы қаласы) – техника ғылымдарының докторы (1963), профессор (1969), Қазақстан Ғылым Академиясының (1970) және Қазақстан Республикасы Инженерия академиясының (1993) академигі, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1971).
Арғын тайпасының Сүйіндік руының Қаржас бөлімінен шыққан.
Қазақ кен-металлургия институтын (1944, қазіргі Қазақ ұлттық техникалық университеті) Қазақстан Ғылым Академиясының аспирантурасын (1947) бітірген. Қазақстан Ғылым Академиясының Кен ісі институтында инженер (1942–44), кіші ғылыми қызметкер (1947–49), ҚазМУ-да (1949–51, қазіргі ҚазҰУ) аға оқытушы, Днепропетровск кен институтының доценті (1951–60), Қазақстан Ғылым Академиясының Математика және механика секторында лаборатория меңгерушісі, Қазақстан Ғылым Академиясының Математика және механика институты директорының орынбасары және бөлім меңгерушісі (1960–68), Қазақстан Ғылым Академиясы Төралқасының Бас ғылыми хатшысы (1968–76), Қазақстан Ғылым Академиясы Сейсмология институтының директоры, Қазақстан Ғылым Академиясының Жер жөніндегі ғылымдар бөлімшесінің академик-хатшысы (1976–86), Қазақстан Ғылым Академиясы Математика және механика институтында (1987–91, қазіргі Теория және қолданбалы математика институты), сондай-ақ 1991 жылдан Механика және машинатану институтында лаборатория меңгерушісі (1991–2003) болып қызмет атқарған. Оның негізгі ғылыми еңбектері жер механикасына, жер асты құрылыстарының беріктігі мен орнықтылығын және сейсмикалық төзімділігін есептеу әдістеріне, жер қойнауындағы сейсмикалық процестерді математикалық модельдеуге, жер қабаты қатпарлануының математикалық теориясына, жердің тектоникалық даму механикасына, жердің айналуының жалпы теориясына, т.б. арналған. Ержанов 360-тан астам ғылыми-зерттеу еңбектің, оның ішінде 38 монографияның авторы. Қазақ КСР-і Мемлекеттік сыйлық лауреаты (1974). Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.
Сыртқы сілтемелер
http://www.math.kz/erjanov.htm
Дереккөздер
Санат:1922 жылы туғандар Санат:Павлодар облысында туғандар Санат:2003 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан инженерлері Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері
Варзеа-Нова
Варзеа-Нова (Várzea Nova) — Бразилиядағы муниципалитет, Баия штатында орналасқан. Солтүстік-орталық Баия мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Жакобина экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 11 973 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1 165,17 км² шамасында. Халық тығыздығы — 10,3 адам/км².
Дарксайд
Дарксайд (Darkseid) — жазушы, суретші Джек Кирби жасаған DC Comics кейіпкері. Ол алғаш рет 1970 жылы қарашада Superman's Pal Jimmy Olsen №134 комикс шығарылымында пайда болды.
Суслы
Суслы — Ресейдегі өзен. Саратов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Караман өзенінің оң жағалауынан 83 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды.
Дарксайд
Дарксайд - DC Comics ғаламындағы ең құдіретті кейіпкерлердің бірі. Комикстер қола дәуірінде дебют жасағаннан кейін ол DC Comics-те кейінгі төрт онжылдықта үздіксіз көрініп жүрді. Ол Супермен мен Олимпиада құдайларының жауы. Кейіпкер сонымен қатар «DC Comics» комикстеріне негізделген мультфильмдер мен компьютерлік ойындарда және сауда карталарында пайда болады және оның бейнесі ойыншықтарды жасау үшін қолданылады.
Суслы
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Үлкен Караман бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Сала болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Дарксайд
Дарксайд IGN нұсқасы бойынша «Барлық уақыттағы 100 ең ұлы комикс зұлымдары» тізімінде 6-орынға ие болды.
Суслы
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Дарксайд
DC Universe ғаламында бірнеше рет сілтеме жасалғаннан кейін кейіпкер өзінің алғашқы фильмдегі дебютін Зак Снайдердің Әділет лигасында жасап, онда оны Рэй Портер ойнады және дауыстады.
Суслы
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Дарксайд
Өмірбаяны
Юг Хан мен Хегграның ұлы Юксас Апоколипс планетасының тағына үміткерлікте екінші кезекте тұрды. Оның ағасы Дрекс аңызға айналған Омега қуатын алуы керек болғанда, Юксас ағасын өлтіреді (кейінірек аман қалғаны анықталды) және билікті өзіне алып, өзін тас тәрізді жаратылысқа айналдырды. Осыдан кейін ол Дарксайд деген жаңа есімді алды. Бір күні Дарксейд Сули есімді апоколиптиандық ғалым әйелге ғашық болып, екеуінің Калибак атты ұлы болды. Сулиді кейінірек Хегграның бұйрығымен Десад уландырды. Хегграның ойынша Сули Дарксейдті тым мейірімді етіп жіберді. Біраз уақыттан кейін Дарксейд анасының нұсқауымен Тигрге үйленді, ол оған Орион атты ұл туды. Бірақ Сули қайтыс болғаннан кейін Дарксайдтың жүрегі мейірімсіздікке толып, енді ол Десадты Хегграны улауға жібереді. Ол ақырында Апоколипстің жоғары монархы болады. Содан кейін Дарксайд Тигрді Апоколипстен қуып жібереді.
DC ғаламы
Дарксайд - Зак Снайдердің Әділет лигасындағы (2021) кейіпкерлердің бірі. Дарксейдтің бар екендігі «Бэтмен Суперменге қарсы: Әділдік таңы» фильмінде, Брюс Уэйннің қорқынышты түс көретін көрінісінде Дарксейд Жерді басып алып, Суперменді өз ұсынысын орындауға мәжбүрлеу үшін өмірге қарсы теңдеуді қолданғанынан білінді. Дарксайд туралы Дала Қасқыры «Әділет лигасы» фильмінде айтқан.
Компьютерлік ойындар
Дарксейд келесі компьютерлік ойындарда пайда болды: Superman: The Game (1985), Justice League Task Force (1995), Superman (1999), Superman: Shadow of Apokolips (2002), Justice League Heroes (2006) және Mortal Kombat vs. DC Universe "(2008), Әділетсіздік: Арамыздағы Құдайлар (2013), " LEGO Batman 3: Beyond Gotham " ойынындағы DLC "Bizarro" (2014), Әділетсіздік 2 (2017), " LEGO DC Super-Vilians " (2018)).
Ескертпелер
Санат:DC Comics суперзұлымдары Санат:Комикс кейіпкерлері Санат:DC Comics кейіпкерлері
Indigo Renderer
Indigo Renderer — физикалық тұрғыдан дұрыс көрсету жүйесі (жарық / энергия / каустика және басқаларының барлық есептеулері өзара тәуелді екенін білдіреді, бұл оны басқа рендерлерден ерекшелендіреді, мұнда барлығы бөлек өңделеді және пайдаланушының өзі анықтайды).
Сипаттамасы
Барлық жарық көздері физикалық модельденген (спектрлік деректер сияқты), және Indigo-да есептеулер мен әлем көрінісін едәуір жеңілдететін мүмкіндіктер бар: виртуалды камера моделі.
Технология
Indigo технологиясын Maxwell Render (NextLimit's), Fryrender, YafRay, LuxRender-мен салыстыруға болады.GPU OpenCL (raytraycing) бейнелеуді,мульти-GPU  режимін (bucket-рендеринг), біріншілік фильтрацияны, қайталама көп режимді сфильтрациямен суперсамплингті қолдайды.
Санат:Ғылымтану
Новаково (Пловдив облысы)
Новаково (Новаково) — Болгариядағы ауыл. Пловдив облысына қарасты Асеновград қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 412 адамды құрайды.
Пошта индексі — 4262. Телефон коды — 03344. ЕКАТТЕ коды — 51830.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пловдив облысының елді мекендері
Фтанит
Фтанит — теңіздер мен көне мұхиттар түбінде түзілетін, құрамының 95—98%-ы кварц пен халцедоннан тұратын, азын-аулак органикалық заттарды (көмірлі және графитті түйіршіктер) кіріктіретін, өте қатты, мейлінше шымыр, қара түсті, қат-қабатгы криптокристалды тау жынысы; физикалық-химиялық қасиеттері тұрғысынан яшмаларға ұқсас, түсі қою қара. Фтаниттер құрамында кейбір микро-организмдердің (радиолярийлер, конодонттар және т.б.) қалдықтары ұшырасады.
Дереккөздер
Санат:Геология
Орал оқу-өндірістік кәсіпорны
Opaл оқу-өндірістік кәсіпорны, қазақ зағиптар қоғамы — көруқабілетінен айырылған мүгедектерді кәсіпке баулып, қоғамдық пайдалы еңбекке тартатын өндіріс орны. 1948 ж. Орал қаласында құрылды. Бастапқы кезде «қазақ зағиптар қоғамының тәжірибелік-өндірістік шеберханасы» деп аталды. Тігін өнімдерін (төсек-орын, жамылғы, төсем көрпе, қолғап, т.б.) және түрлі түкті ысқыш құралдар, т.б. шығарады. Қаланың солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Opaл оқу-өндірістік кәсіпорнының құрамыңда 2 өндірістік цех, әкімшілік корпус, механикалық шеберхана, сондай-ақ клуб, асхана, т.б. бар. 100-ден аса адам еңбек етеді.
Вольтурино
Вольтурино (Volturino) — Италиядағы коммуна, Апулия әкімшілік аймағына қарасты Фоджа провинциясында орналасқан.
Елді мекеннің қамқоршысы — әулие Madonna della Serritella.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Апулия елді мекендері
Тобылғытүс
Тобылғытүс (Spiraeánthus)  – раушангүлділер тұқымдасына жататын монотипті өсімдіктер тегі. Тектің жалғыз биологиялық түрі - Орта Азияда өсетін эндемик - Шренк тобылғытүсі, бұта. Синонимы -.
Таралуы
Қазақстанда аласа таулардың етегіндегі сайларда, құмды жерлердегі қиыршық тасты топырақтарда тоғай құрып өседі. Бетпақдаланың орталық және батыс бөлігінде, Қаратаудың оңтүстігінде ғана кездеседі. Бұл біздің Республикамыздағы ежелгі өсімдіктердің бірі, 30 млн жылдан кем емес (палеоген кезеңі), ол уақытта құрғақ сирек ормандарда және бұталы далаларда кеңінен таралған.Біздің уақытқа дейін тоблығытүс екі шектелген учаскелердн Бетпақдалада және Қаратау тауларында (Жамбыл, Қарағанды, Оңтүстік Қазақстан обылыстарында) кездеседі.Бұл түр ежелгі заманнан қалған жұрнақ болып табылады. Тек Орталық Америкада бұл түрдің бір ғана туысы хамебатирия туысы бар. Бетпақдала шөлінде тастақты топырақтарда, тақырлардың шетінде тобылғытүс онша үлкен емес шіліктер құрайды.
Ботаникалық сипаттамасы
Биіктігі 70 – 250 см, қалың бөрік басы (крона) бар және жіңішке, жұмсақ бұтақтарын сұрғылт сары түсті қабық жапқан. Ұзынша, жұп қауырсынды жапырақтарының ұзындығы 2 – 13, ені 1,5 – 10 мм. Гүлі қызғылт түсті, хош иісті, шашақ гүлшоғырына топталған. Тұқымынан көбейеді. Маусым айында гүлдеп, шілде – тамызда жеміс салады. Тұқымбүршігі екеу, онда бір-бірден тұқымы болады. Шренк Тобылғытүсі – сәндік өсімдік, оның әдемі сүрегі әсемдік (сувенир) заттар жасау үшін қолданылады. Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген.
Салақтық
Салақтық — тазалық сақтамаушылық, ұқыпсыздық. Түп тамыры еріншектіктен бастау алады. Себебі бойды және айналаны таза ұстап, ұқыпты жүру үшін еңбектенуге, сергек жүруге тура келеді. Бұл қарекеттер табанды болуды талап етіп, жүйкеге салмақ түсіреді. Қазақ халқы “Олақтан салақ жаман” деп салақтықты ең жаман қасиеттердің қатарына жатқызған. Салақтық адамның өзіне ғана емес, онымен бірге айналасындағы басқа адамдарға да кесірін тигізеді.
Дереккөздер:
Санат:Адам қасиеттері
Хинклэй (Миннесота)
Хинклэй (Hinckley) — Миннесота штатының Pine округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1800 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.5 км² шамасында. FIPS коды — 27-29294.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Лена алтынды бассейні
Дереккөздер
Санат:Ресей кен орындары Санат:Алтын кендері
Әзірбайжан темір жолдары
Әзірбайжан темір жолдары (Azərbaycanda Dəmiryolu) — Әзірбайжан Республикасындағы мемлекеттік теміржол операторы. Ұзындығы 2918 км, 1520 мм., тұрақты тоқта электрлендірілген. Әзірбайжан темір жолының бас кеңсесі астанасы Бакуде орналасқан. Әзірбайжан темір жолының жалпы ұзындығы әлем елдерімен салыстырғанда 57 орын алады.
Ресей империясы кезіндегі темір жолдары 1878-1917 жж.
1900 жылы Бакуді Билкюри арқылы Дағыстандағы Дербент және Петровскиймен (Махачқала) байланыстыратын және осылайша Әзірбайжанды Ресей империясының қалған бөлігімен (содан кейін Кеңес Одағымен) байланыстыратын теміржол желілері ашылды.
1908 жылы Армениядағы Арараттан Әзірбайжанның Нахичевань анклавындағы Эрура мен Джульфаға теміржол желісінің кеңеюімен Әзірбайжанның бұл бөлігі Армениямен байланысты болды.
Қазіргі Әзірбайжан территориясына алғашқы негізгі темір жол 1880 жылы қазынашылық есебіне салынған Баку-Сабунчу-Сураханы болды және ұйымдасқан түрде «Баку-Сурахинский темір жолы» қоғамына тиесілі болды [6]. 1883 жылы Баку-Тбилиси теміржолы іске қосыла отырып, қазіргі Әзірбайжан мен Грузия территорияларындағы темір жолдар 1918 жылы Әзірбайжан теміржол желісін құрған «Закавказье темір жолы» қоғамына біріктірілді.
Кеңес Одағы кезіндегі темір жолдары 1917-1991 жж
Ресей империясы құлағаннан және Ресей революциясынан кейін ел Кеңес Одағына, ал Ресей империясы темір жолдары Кеңес темір жолына айналды.
1920 жылдың 28 сәуірінен кейін Әзірбайжан темір жолдары Грузияның темір жолдарымен бірге қайта Кавказ темір жолымен біріктірілді. 1945 жылы олар Әзірбайжан теміржолының құрылуымен қайтадан құрамынан шығарылды. Bakuvokzal|thumb|right|200px|19-шы ғасырдың аяғындағы Баку вокзалы 1924 жылы теміржол желісі оңтүстіктен Олтша мен Нефтчалаға дейін кеңейтілді.
1953 жылы жол Закавказье темір жолымен қайта қосылып 1955 жылы қайта шығарылды. 1963 жылы Закавказье мен Әзірбайжан темір жолдары біртұтас Закавказье темір жолына қайта қосылды, ол 1967 жылға дейін жұмыс істеп, сол кезде Азербайжан теміржолы Закавказье темір жолынан шығарылды.
Даур шауқарғасы
Даур шауқарға, қарала ұзаққарға (Coloeus dauuricus) – торғайтәрізділер отрядының қарға тұқымдасына жататын отырықшы құс. Қазақстанда Зайсан көлі, Жаркент қаласы маңында, Тянь-Шань тауының шығысында мекендейді. Қанатының ұзындығы 20 – 25 см, салмағы 200 г-дай. Жоны, денесі қара, бауыры ақшылдау келеді. Топтасып ұшып, шоғырланып ұя салады, жұмыртқасы (3 – 7) теңбіл болады, оны мекиені 18 – 20 күндей басады. Балапандары жұмыртқадан қызылшақа болып шығады. Даур шәуқарғасы жәндіктермен, олардың дернәсілдерімен, ұсақ кемірушілермен, өсімдік дәнімен қоректенеді.
Симсовда
Симсовда (Симсовая) — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы, Вологда облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Паденьга өзенінің оң жағалауынан 70 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Даур шауқарғасы
Дереккөздер
Санат:Қарғалар
Әзірбайжан темір жолдары
Әзірбайжан темір жолдары қазіргі уақытта (1991 жылдан кейін)
thumb|right|200px|Бакудегі Әзірбайжан темір жолының басты ғимараты. КСРО-ның ыдырауымен және Әзірбайжанның тәуелсіздігі жариялануымен оның темір жолдары КСРО Темір жолдар Министрлігінің құрамынан шығарылып, Әзірбайжан мемлекеттік теміржолы - ADDY құрылды, ол 2009 жылы жабық типті акционерлік қоғамға айналды - QSC QSC «Azərbaycan Dəmir Yollari» (Әзірбайжан темір жолдары).
Әзірбайжанның темір жолдары Әзірбайжанның және бүкіл Оңтүстік Кавказдың экономикалық қажеттіліктеріне, сонымен қатар Таяу Шығыс, Иран, Түркия елдеріне транзитпен қамтамасыз етілді. Әзірбайжан темір жолдары Кавказ теміржолы мен КСРО қалған теміржол желісі арасындағы жүк тасымалының 80% қамтамасыз етті. Мұның себебі Закавказье темір жолының Абхаз тармағының шектеулі қуаттылығы, сонымен қатар Әзірбайжанның дамыған теміржол инфрақұрылымы болды, оның негізгі желілері толық электрлендірілген, үлкен өңдеу қуаттарына ие.
Темір жолдардың құрылысы, пайдалануға беру және пайдалану тарихы
thumb|right|200px|Баку станциясындағы мұнай пойызы, 19 ғасырдың аяғында thumb|right|200px|Әзірбайжан темір жолдарының картасы
Жол қозғалысы қызметі
Баку-Батуми мұнай құбыры жұмыс істегеніне қарамастан, мұнай теміржол көлігімен тасымалдау үшін жүктердің негізгі түрі болып қала берді. Мұнайдан кейін басқа негізгі жүктер көмір, марганец, мақта және ауылшаруашылық өнімдері болды. Тасымалдың айтарлықтай бөлігі Батуми мен Потиден Бакуға, Дербенттен Әзірбайжан арқылы Грузияға, Ресейден Джульфа арқылы Персияға және одан әрі Шығыс елдеріне транзитпен өтті. Тасымалды жедел басқару үшін Закавказье теміржолы 23 учаскеге бөлінді, оның 7-уі Әзірбайжан территориясында орналасқан. thumb|right|200px|Баку жүк алаңы, 2019 жыл Байланыстың негізгі формасы телеграф болды. Шығындарды азайту үшін, XIX ғасырдың соңында ең жаңа байланыс технологияларын енгізуді бастады. Дабыл жүйесі үшін «Вебба және Томпсон» электр таяқшалары жүйесі қолданыла бастады. Сонымен бірге, олар Баку-Аджигабул, Евлах-Акстафа желілерінде электрлік сигнализацияны енгізе бастады.
Бүгінгі таңда Әзірбайжан темір жолдарының негізгі бағыттары - Баку-Ялама, Баку-Алят-Главный-Гянджа- Беюк -Кясик, Алят-Главный-Имишли-Нахичевань-Шарур, Османлы-Новые-Астара. Баку-Ялама және Баку-Алят-Главный-Гянджа-Беюк-Кясик бағыттары толықтай қос жолды және электрлендірілген. Әзірбайжан теміржолдарында Ширван, Баладжара, Алят-Главный, Гянджа, Кишлы-Грузовойда ірі сұрыптау станциялары бар. Жүктерді жөнелту мен қабылдаудың ең үлкен көлемдері бар ірі жүк станцияларына Баку-Товарный, Хырдалан, Гюздек, Сумгаит-Главный, Аджикабул, Али-Байрамлы, Джульфа, Сальян, Уджара, Евлах, Акстафа, Беюк-Кясик, Дивичи, Хачмас, Қарадаг жатады.
Темір жолдарда төрт таңбалы дабыл қолданылады, бұл теміржол өткізу қабілетінің көбірек болуына ықпал етеді. Барлық темір жолдардың 80% -ы, бұрылыстардың 90% -ы электрлік орталықтандырумен жабдықталған авто-құлыппен жабдықталған.
Темір жолдарды дамыту, ауыспалы токпен электрлендіруге көшу, теңіз портының дамуына байланысты Алят қаласында ірі терминал салу жоспарлануда. Басты басымдықтардың бірі Баку-Гянджа учаскесінде жоғары жылдамдықты тасымалдауды дамыту.
thumb|right|200px|Темір жол шпалдары Баку-Тифлис бағыты бойындағы теміржолда, Закавказье темір жолының қазынаға өтуіне дейін III типтегі рельс төселді. Қазынашылыққа өткеннен кейін жолды кесіп IV типті рельстер төселді. Баку-Сабунчу темір жолындағы рельстер де бастапқыда III типті болды, кейінірек екінші жолдар төселіп, олар IV типті рельстерге ауыстырылды. Нахичевань аймағындағы теміржолда, Масис-Джульфа темір жолының құрылысы басталғаннан бастап IV типті рельстер төселді. Барлық шпалдардың 75%-ы Ресейден, 25% -ы жергілікті, емен, шырша, қарағаштардан жасалынды. Шпалдар дайындауға арналған негізгі база Баку мен Гори болды.
Қазір темір жолдарда ауыр типті рельстер төселеді: Р-65, Р-72, оларға темір бетонды шпалдар пайдаанылады. Темірбетон шпалдарының өндірісі Әзірбайжанның өзінде құрылған.
Сумен қамтамасыз ету Кавказдық теміржолдағы, атап айтқанда Әзірбайжандағы Муган даласымен өтетін магистральдарда, әсіресе Баку-Аджигабул желісінде, теміржолдың жанында тұщы су көздері жеткіліксіз болуы сумен жабдықтауды қиындатты. Осыған байланысты станцияларға таза су жеткізетін арнайы «су» пойыздарын құруға тура келді. Мәселен, 1909 жылы Баку-Аджигабул жолымен жүретін 8 950 пойыздың 3 920-ы су пойыздары болған. Бұл проблема су шаруашылығы құрылыстарын, Кура өзенінен су құбырларын біртіндеп салу және артезиан көздерінен беруді дамыту арқылы шешілді.
Станциялар (тарих)
thumb|right|200px|Сабунчи станциясы 1930 ж. 1909 жылы Закавказье темір жолының үшінші, оңтүстік желісі пайдалануға берілді, оның құрамына Әзірбайжандағы теміржол желісі де кірді. 1909 жылға қарай Закавказье темір жолының негізгі желісі құрылды. Төмендегі тізімде 1909 жылы теміржол көлігімен жүк / жолаушылар ағынының көп бөлігін құрған Әзірбайжан ішіндегі Закавказье темір жолының негізгі станцияларының сипаттамасы көрсетілген.
Вокзалдар
1977 жылға дейін Баку-Жолаушылар станциясында екі станция кешені болды, 1883 жылы Баку-Тифлис темір жолын салу кезінде салынған, ұзақ қашықтықтағы пойыздарға қызмет көрсететін Тифлис станциясы және қала маңындағы электр пойыздарына қызмет көрсетуге арналған 1880 жылы салынған Сабунчу станциясы. 1976 жылы Баку-Жолаушылар станциясының қайта құрылуына байланысты Сабунчи станциясының ғимараты қала маңындағы көліктерге қызмет көрсетуді тоқтатты және оның орнына Баку станциясының жаңа заманауи ғимараты салынды. thumb|right|250px|Баку теміржол вокзалы Тифлис станциясы 1882 жылы сәулетші Х.К.Васильевтің жобасы бойынша жасалды, екі деңгейде жобаланған: қаладан екі қабатты және платформадан бір қабатты. Бірінші қабатта, касса, жүк кеңсесі, кеңсе бөлмелері топтастырылған, екіншісінде -пошта, телеграф, күту бөлмелері және т.б. Қабырғалар шығыс кілеміне ұқсайтын қаныққан боюлы әшекейлермен безендірілген.
1926 жылы электрлендірілген Баку-Сабунчу темір жолының жолаушыларына қызмет көрсету үшін, Апшерон түбегінің маңында қала маңындағы көліктерге қызмет көрсететін Сабунчу теміржол вокзалының ғимараты толықтай қайта құрылды. Жаңа ғимараттың сәулеті шығыс стилінде жасалған. 1977 жылы Баку-Жолаушылар станциясында күрделі жөндеу жүргізілді, оның барысында ескі Тифлис станциясының маңайына жаңа заманауи станция салынды. Тифлис және Сабунчу станцияларының ғимараттары сәулет ескерткіштері болып табылады.
2009 жылы Баку станциясының негізгі ғимараты қайтадан қалпына келтірілді, станция ғимаратының сыртқы келбеті, сәулеттік стилі өзгерді.
Бакуден басқа, қазіргі кезде сәулет ескерткіштері санатына енген станция ғимараттарына -Хачмаз, Джульфа, Нахичевань, Аджикабул, Евлах жатады.
Локомотив деполары
Әзірбайжан темір жолдарындағы алғашқы депо 1880 жылы Баку станциясындағы Баку-Сабунчи-Сурахани теміржол депосына қызмет етті, ол алдымен жүк және жолаушылар локомотивтеріне қызмет көрсетті. 1883 жылы Баку-Тифлис темір жолының салынуымен Баладжары станциясында Кавказдағы ең үлкен локомотив депосы салынды. Баку-Тифлис темір жолының салынуымен Баладжарыдан басқа, локомотив депосы, Аджигабул, Гянджа және Акстафа станцияларында салынды. Баку-Порт-Петровск (Махачкала) темір жолының құрылысы салынуына байланысты Дивичи станциясында депо салынды, содан кейін Сальяны, Имишли, Джульфа, Нахичевань станцияларында депо салынды. Уджары, Евлах, Алят, Минджеван станцияларында паровоздарға арналған жаңартылатын қоймалар салынды. Баку-Сабунчу электрленген теміржол пойыздарына қызмет көрсету үшін 1977 жылы Баку депосымен біріктірілген Беюк-Шор депосы салынды.
Локомотив тартымының дамуы және оны қайта құру, жаңғырту локомотив деполаларына әсер етті. Осылайша, Нахичевань, Евлах, Алят, Беюк-Шор және Баку депосындағы паровоздар үшін көптеген айналым деполары жабылып, бір Баку-Жолаушылар депосына біріктірілді. Баладжара локомотив депосы жаңартылды, Ширван станциясында жаңадан локомотив депосы салынды, Акстафадағы айналым депосы Беюк-Кясик станциясына ауыстырылды.
Қазіргі уақытта Әзірбайжан темір жолдарында алты негізгі локомотив депосы бар: thumb|right|200px|Сабунчи локомотиві 1926 ж. айналым деполары:
Паровоздар
Әзірбайжан темір жолдарында 1908-1914 жж. келесі сериялы паровоздар қолданылды:
Серия B-1, * G сериялы (тауарлық) -20 бірлік, * D-8 сериялары, * Z (негізгі тауар) -72 бірлік, * Z (тауар) -14 бірлік, * Z (тауар) * -13 бірлік. * DK сериялы (тауарлық) -1 бірлік. * F сериялары (Furley жүйелері) –2 бірлік. thumb|right|200px|Ьп паровозы, Шуша т.ж., 1914ж. Жоғарыда аталған сериялардан басқа, O сериялы паровоздар да кең таралды.
Нахичевань депосында 15 паровоз жұмыс істеген (сериялары белгісіз). Жалпы, Закавказье темір жолының Әзірбайжан учаскесіндегі негізгі деполарда 157 паровоздар жұмыс істеген (бұл сан айналым деполарының жұмысында болған локомотивтерді қамтымайды). Закавказье темір жолдарының Әзірбайжан аумағы арқылы өтетін 4-ші, 5-ші және 7-ші тармағы келесі бағыттардан тұрды: Әзірбайжан КСР-нің құрамына кіргеннен кейін, Әзірбайжан КСР темір жолдарына кеңестік паровоздар келе бастады. Евлах - Степанакерт тар табанды теміржолында, 900 мм өлшегіштегі Ln сериялы тар маневрлік паровоздар жұмыс жасады.
Баку-Товарная станциясының кірме жолдарында маневрлік пойыз ретінде пайдаланылған СО сериялы соңғы локомотив 1978 жылы пайдаланудан шығарылды.
Электровоздар
Әзірбайжан темір жолдарындағы алғашқы электровоз неміс өндірісінің № 47 электровозы болды, бірақ ол ұзақ уақыт бойы жұмыс істемей, Днепр темір жолына берілді. thumb|right|200px|Электровоз ВЛ10-1311 Әзірбайжан темір жолындағы алғашқы электровоз 1950 жылдардың соңында пайдалануға берілген ВЛ22m электровозы болды. Олар жүк және жолаушылар тасымалымен айналысты. Локомотивтерді жаппай пайдалану 1960 жылдары, Азербайжан теміржолына ВЛ8 сериялы электровоздардың келуімен басталды. 1980 жылдардың аяғынан бастап. ВЛ23 және ВЛ11 м сериялы электровоздар қызметке кірді.
2006 жылы ВЛ10u сериясындағы электровоз қабылданды, сонымен қатар ВЛ11m4 - ВЛ11m6 электровоздарының жаңа модификациялары қабылданды. ВЛ11m электровоздарының негізінде жолаушылар пойыздарын жүргізуге арналған E4s бір секциялық электровоздар партиясы құрылды.
Симсовда
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вага өзені. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Әзірбайжан темір жолдары
Электровоздар
Бүгінгі таңда келесі сериялы электровоздар жұмыс істейді: ВЛ8, ВЛ23, ВЛ11m, ВЛ11m4, ВЛ11m6, ВЛ10u, E4s.
Тепловоздар
thumb|right|200px|Тепловоз 2ТЭ10У-0141 Әзірбайжан темір жолдарындағы алғашқы тепловоздар 50-ші жылдардың ортасында пайдалануға берілген ТЭ1 сериялы тепловоздар болды. 50-жылдардың аяғынан бастап ТЭ3 сериялы тепловоздар, түрлі модификациялы TЭM1, TЭM2 тепловоздары келе бастады. 80-ші жылдардың басынан бастап Әзірбайжан темір жолдарына ЧМЭ3 және ЧМЭ3t, 1989 жылдан бастап 2ТЭ10м 3ТЭ10м және 2M62 тепловоздары қызметке кірісті. 60-жылдардың ортасында. TЭ4 сериялы тепловоз жолда сынақ жұмыстарын жүргізді.
Симсовда
Сыртқы сілтемелер
Санат:Архангельск облысы өзендері Санат:Вологда облысы өзендері
Әзірбайжан темір жолдары
Тепловоздар
Қазіргі уақытта Әзірбайжан темір жолдарында келесі сериядағы тепловоздар жұмыс істейді:
Котлас (Порша тармағы)
Котлас — Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Порша өзенінің сол жағалауынан 22 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина бастауынан Вычегда өзенінің құйылысына дейін, Юг өзені және Сухона өзендерін қоспағанда (бастауынан Кубень су торабына дейін). Өзен саласы — Сухона, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Әзірбайжан темір жолдары
Электр пойыздары
КСРО-да бірінші электрлендірілген теміржолға, Баку-Сабунчу-Сураханинскаяға арналған электр пойыздары Мытищи вагон жасау зауытында 1926 жылы құрастырылды. Олар сол зауыттың жаппай шығарылған трамвайлары негізінде құрылды. thumb|right|200px|ЭР2 сериялы электрлі пойыздары Алғашқы көліктер жолға 1926 жылы сәуірде келді, олар 600 В деңгейінде сынақтан өтіп, ал 1926 жылдың 13 мамырынан бастап Бакуден Сабунчиге 1200 В кернеумен алғашқы сапар жасалды. Вагондар сынаудан өткізілгеннен кейін жол қызметкерлерін оқыту бойынша шаралар қабылданды. Тіркеме вагондарды (13 жолаушыларға және 1 пошта мен жүкке арналған) Брянск зауытында құрастырған, сол кезде ол «Қызыл Профинтерн» деп аталды. Жол пайдалануға берілгеннен кейін жолдағы жылдамдық 2,5 есе өсті, орташа жылдамдық 28,5 км / сағ құрады.
1940 жылы электр пойыздарының паркі жаңартыла бастады, жаңа Cд сериялы электр пойыздарымен толықты. Элин фирмасынан алынған ескі электр жабдықтары бар вагондар ауыстырыла бастады.
1950-жылдардың ортасынан бастап, модернизацияланған CP, содан кейін CP3 келе бастады. 1970-ші жылдардан бастап ЭР2 сериялы электр пойыздары, 80-ші жылдардан бастап ЭР2ER2 жаңартылған электр пойыздары пайдалануға берілді.
Баку-Сабунчу-Сурахани электрленген темір жолы.
Әзірбайжанда, бірінші электрлендірілген теміржол 1926 жылы 6 шілдеде Баку-Сабунчу-Сурахани электрлендірілген учаскесі пайдалануға беріліп, салынды және ашылды.
Ортақ желілерді электрлендіру
Баку-Сабунчи-Сурахани теміржолы электрлендірілгеннен кейін Баку маңындағы теміржол торабының қалған барлық бөліктері электрлендірілді.
Даму жобалары
Әзірбайжанда теміржол саласын дамыту жөніндегі жобалар өткізу қабілетін арттыруға, орташа жылдамдықты арттыруға, жоғары жылдамдықты жолаушыларға қызмет көрсетуді ұйымдастыруға, транзиттік әлеуетті арттыруға және оны дамытуға бағытталған.
Төменде Әзірбайжан темір жолын дамытудағы маңызды жобалардың тізімі берілген.
Айнымалы ток көзіне көшу
Тасымалдаудың тиімділігін арттыру және шығындарды азайту аясында электрлендірілген желілердегі кернеуді тұрақты токтан (3КВ) өнеркәсіптік жиіліктің айнымалы тоғына (25Кв) өзгерту жоспарлануда. Ауыспалы токқа ауысу тартылыс қосалқы станциялардың санын азайту арқылы электр энергиясының құнын едәуір төмендетеді және асинхронды тарту қозғалтқыштары бар жаңа локомотивтерді пайдалануға ауысады, бұл электрлік тартудың қуатын да, тиімділігін де айтарлықтай арттырады.
Жылдамдықты дамыту
Жоба Әзірбайжан-Грузия-Түркия ортақ жылдамдық дәлізін құру болашағымен Бакудан Бейюк-Кясикке (Грузиямен шекарада) жоғары жылдамдықты қозғалыс құруды қарастырады. Халықаралық тендердің негізінде жобаның техникалық-экономикалық негіздемесін оңтүстіккореялық компаниялар жасады, олар сонымен бірге жобалық тендерде жеңімпаз атанды. Жобаны жүзеге асырудың үш түрі ұсынылады: Бакуден Беюк-Кясикке дейін жеке экспресс-жол желісінің құрылысы, Баку-Беюк-Кясик учаскесінде қосымша жолдардың құрылысы, жоғары жылдамдықты қозғалыс үшін қолданыстағы Баку-Беюк-Кясик желісін жаңғырту. Жеке желі құрылысының жобасы қымбат және тиімсіз болғандықтан қабылданбады. Келіссөздер мен консультациялар кезінде таңдау, ең алдымен, жылдамдығы жоғары қозғалыс үшін қолданыстағы теміржолдарды модернизациялауды қарастыратын үшінші нұсқаға қабылданды. Осы жоба бойынша жолдағы пойыздардың алғашқы жылдамдығы сағатына 120 км, содан кейін 160 км / сағ құрайды, соңында 200 км / сағ. Жоба Грузия мен Түркияның темір жолдарын Кавказдан Еуропаға дейін біртұтас халықаралық жылдамдықты дәліз құру үшін жоғары жылдамдықты трафикті одан әрі дамытуды көздейді. Болашақта жолаушылар ағынының ұлғаюымен бірге қосымша жолдар салумен жылдамдықты сағатына 300 км-ге дейін арттыру жоспарлануда.
Баку-Тбилиси-Ахалкалаки-Карс темір жолы
thumb|right|200px|Баку - Тбилиси - Карс темір жолы Бұл жоба бойынша Грузия темір жолдары арқылы өтетін Әзірбайжан темір жолдары түрік темір жолдарына қосылуы керек. Жоба бойынша (іске асырылуы 2007 жылы басталған) Грузиядағы Ахалкалаки станциясынан Карс қаласындағы теміржол станциясына дейін теміржол желісі салынуы керек. Жобаның шамамен құны 800 млн. АҚШ долларына бағаланды, шығындарды Әзірбайжан Грузия мен Түркияға несие беру арқылы қабылдады. Әзірбайжан ең төменгі пайыздық мөлшерлемемен Ахалкалакиден Түркиямен шекаралас учаске салу үшін Грузияға несие бөлді, ал Марнеули-Ахалкалаки учаскесін қайта құруды Әзірбайжан өз есебінен жүргізуде. Бастапқы кезеңде жол бойымен 10 млн тоннаға дейін жүк тасымалдау жоспарлануда, одан әрі жүк ағынын 25 млн тоннаға дейін ұлғайту қарастырылған. Бұл жоба сонымен қатар Оңтүстік Кавказдың темір жолдарын Түркия арқылы Еуропамен байланыстыратын ауқымды жобаның бір бөлігі болып табылады. Түрік темір жолдарын дамыту бағдарламасы аясында Стамбулдағы Босфор бұғазының астында жер асты теміржол туннелінің құрылысы жүргізілуде, ол жалпы еуропалық теміржол желісімен тікелей байланысты қамтамасыз етеді. Сондай-ақ, жоба аясында Карстан Нахичевань автономиялық республикасына теміржол салу жоспарлануда. Болашақта жоғары жылдамдықты көлік жобаларын іске асырумен Баку-Тбилиси-Ахалкалаки-Карс жобасы Еуропа-Кавказ-Азия теміржол дәлізінің бөлігі болады.
Солтүстік-Оңтүстік темір жолы
Көліктің әртүрлі түрлерін қолданатын бірнеше жүк бағыттары бар, олардың бірі «батыс желісі» деп аталады, Ресейдің мемлекеттік шекарасы, содан кейін Иранға Астара шекаралық станциясы арқылы шығатын Әзірбайжан аумағы. Немесе Ресейдің мемлекеттік шекарасынан Әзірбайжан аумағы арқылы Иранға Джульфа шекара бекеті арқылы шығады.