cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қытай асханасы
Қытай асханасы
нобай|оңға|Қытай тағамы Қытай асханасы бірнеше ғасырлар бойы қалыптасқан. Бұл асхананың үш мың жылдан астам тарихы бар. Ежелгі заманның өзінде патшалық тұрғындары тағамды дәмді әрі тез дайындауды білген. Қытайлардың негізгі тамақтану принциптерін әйгілі философ Конфуций құрып берген көрінеді. Ол жеткілікті тұздамаған, қайнатылмаған және ашытылмаған тағамды жеу әдепсіздіктің белгісі деп үйреткен. Конфуций қытайлардың дәстүрлі тағам дайындауын жеке бір өнер ретінде қабылдауға негіз қалаған. Онымен қоса ұлы ойшыл қолайсыз көрінетін, жағымсыз иісі бар, қиқы-жиқы туралған тамақтарға тиіспеу керек деп тұжырымдаған. Сол кездегі даостық ұғым бойынша, дұрыс даярланған тағам денсаулықтың кепілі деп танылған. Ал тағамман қоса жақсылап қайнатылған шай мен үйлесімді тамақ қоспалары кез келген аурудың емі болып саналған.
Тарихы
Қытай асханасының ең ежелгі белгілері Нэнань провинциясының Аньян қаласындағы археологиялық қазба жұмыстары кезінде табылған. Қоладан жасалған табалар, пышақ, қасыққа ұқсас шағын күрекшелер, ағаш асхана тақтайлары және тағы басқа тұрмыс заттары - осының айғағы. Бұл дүниелер б.з.д. 770-221 жылдар аралығындағы Чуньцю («Көктем және Күз») мен Чжаньгуо («Соғысушы патшалықтар») дәуіріне тиесілі. Осы кезеңдердің өзінде қытай қалаларының көшелері шағын мейрамханаларға толы болған деседі тарихшылар. Сол тұста тағам дайындау баршаға мәлім өнер түрі ретінде бағаланған. Ал осыдан шамамен мың жарым жыл бұрын қытайдың алғашқы аспаздық кітаптары жарыққа шыққан екен.
Айырмашылықтары
нобай|солға|Қытай таяқшасы Қытай халқының саны көп болғандықтан елдің әр бөлігінің өзіне тән салт-дәстүрлері, әдет-ғұрыптары бар. Сондай-ақ тамақ әзірлеу жағынан да өзіндік айырмашылықтарын байқаймыз. Асханалар оңтүстік және солтүстік болып бөлінеді. Олардың ішінде де жиырма шақты салаға жіктеледі. Бір аймақта тым ащы тағам көбірек құрметтелсе, елдің басқа бір аумағында тәттісіне көбірек мән беріледі. Дегенмен, барлық аспазшыға ортақ кейбір ережелер бар. Тамақ тек дәмді әрі тартымдылығымен ғана шектелмей, міндетті түрде пайдасы, кейде емдік қасиеттері де болуға тиіс. Мәселен, оңтүстік қытайлықтар тағамдары көбінесе тым ащылығымен ерекшеленеді. Қытайлар мейлінше ащы болып келетін тағам адамның көңіл күйін көтереді деп есептейді. Көңілі жай адамның денсаулығы да жақсы болады. Оңтүстік қытайлар арасына жылан еті қосылып жасалатын ащы күріш ботқасын пайдаланады. Бұл тағамның, әсіресе, ер адамдарға пайдасы зор. Ботқа ер адамның күш-қуатын арттырады. Сонымен қатар тұмаудан, жөтелден, бас ауруынан айықтырады деседі.
Қызықты ақпарат
Ежелден келе жатқан Қытай көне асхананың айналасы талай сыр мен сиқырға, құпия пен кереметке толы. Әйгілі философ Конфуций: «Біз әлемді қаруымызбен емес, тағамымызбен жаулап алдық», - деп бекер айтпаған шығар. Бұл алып елдің асханасына тек қытайлар ғана емес шетелдік белгілі адамдар да тамсанған екен. Атақты гурман, тағам сыншысы Брийа-Саварен: «''Мен әлемнің үш асханасын ғана мойындаймын. Бұлар - орыс, француз және қытай асханалары. Осының ішіндегі көңіліме ең жақыны - қытайдікі», - десе, сол елдің асханасына кәдімгідей ынтық болған белгілі ағылшын жазушысы Джон Пристли: «Осы дүниеде тек екі нәрсе үшін өмір сүруге болады. Біріншісі - әйелдер, екіншісі - қытай асханасы!»'' - деп жарияға жар салыпты.
Плован
Плован (Plovan) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Финистер департаментінде орналасқан. Кемпер округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 15,75 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 29214, пошта индексі — 29720.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 684 адамды құрады. Халық тығыздығы — 43,43 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Финистер департаментінің коммуналары
Ақтөбе фосфорит кенді ауданы
Ақтөбе фосфорит кенді ауданы - Ақтөбе облысында орналасқан, құрамына Богданов, Қандыағаш, Көктөбе, Шилісай сияқты ірі кен орындары енеді.
Сипаты, геологиялық құрылымы
Аумағы 600 км2-ден асады. Қалыңдығы 1 м-ден аспайтын 2 кен қабаттары глауконит құмдармен (қалыңдығы 3,2 м-ге дейін) бөлінген, ал үстінің қалыңдығы 2 – 2,5 м шөгінді жыныстармен көмкерілген. Фосфор кендері мен олар орналасқан жыныстар юра және бор кезеңдерінде пайда болған. Кентас құрамындағы фосфор ангидридінің (Р2О5) мөлшері 18%. Ақтөбе фосфорит кенді ауданының жалпы болжанған қоры 1 млрд т-дан астам (2000). Ондағы фосфор кентастары карьерлерден ашық әдіспен өндіріледі. Фосфорит кентасы мен глауконит құмдарын қоса өңдеуден кешенді калийлі-фосфорлы тыңайтқыш алынады. Ақтөбе фосфорит кендерінің негізінде Ақтөбе химия комбинаты жұмыс істейді.
Дереккөздер
Санат:Ақтөбе облысы кен орындары
Гравалос
Гравалос  (Grávalos) — Испаниядағы муниципалитет. Риоха автономды бірлестігіне қарасты Риоха провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Арнедо ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 237 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30.91 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 72 км.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Риоха елді мекендері
Гиалокластит
Гиалокластит - шар тұрқылас лаваларға тән шыны тәрізді сырт қабықшаның суасты жағдайында мұжылып-шайылуы нәтижесінде түзілетін шыны тектес түйіршіктер.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:География Санат:Химия
Құрылымның дуальділігі
Құрылымның дуальділігі - әлеуметтік құрылымның, ортаның және әлеуметтік іс-әрекеті нәтижесінін концепциясы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Меделин
Меделин (Medelim) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Каштелу-Бранку округінің құрамына кіреді. Иданья-а-Нова муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 342 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30,47 км² шамасында. Халық тығыздығы — 11,2 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Каштелу-Бранку округінің елді мекендері
Бастапқы астасу
Бастапқы астасу - тау жыныстары қабаттарының алғашқы түзілу сәтіндегі астасу пішіні.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Геофизика Санат:География
Нысана өлшемі
Нысана өлшемі (Размер цели) — нысананың биіктігін, ені мен тереңдігін көрсететін мәліметтер. Нысана өлшемі оқтың (снарядтың) табиғи шашырау мөлшеріне қарай — егер оның мөлшері шашырау өзегінің мөлшерінен аз болса, кіші нысана, ал ірі болса, ірі нысана, егер нысана ені жолақ өзегінен жан-жағына көп мөлшерде шығып тұрса, кең нысана, ал нысана ені жолақ өзегінен жан-жағына аз мөлшерде шығып тұрса, тар нысана, нысана тереңдігі жолак езегінен қашықтыгы жағынан үлкен болса, терең нысана, егер нысана тереңдігі жолақ езегінен қашықтығы жағынан аз болса, терең емес нысана деп аталады.
NGC 632
NGC 632 — Балықтар шоқжұлдызында орналасқан S0 типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1830 жылы 24 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 632 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 6007, UGC 1157, MCG 1-5-10, MK 1002, ZWG 412.8, IRAS01346+0537.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Балықтар (шоқжұлдыз)
Маньер (Нор)
Маньер (Masnières) — Франциядағы коммуна. Нор-Па-де-Кале аймағына қарасты Нор департаментінде орналасқан. Камбре округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 10,97 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 59389, пошта индексі — 59241.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2626 адамды құрады. Халық тығыздығы — 239,38 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Нор департаментінің коммуналары
Оңғыз Қарақұм
Оңғыз Қарақұм (Üňüzaňyrsy Garagum) — Орта Азияның оңтүстігіндегі Түркіменстанның солтүстік бөлігін алып жатқан құмды шөл. Қарақұм шөлінің бір бөлігі. Ауданы 102 000 км².
Бұл геологиялық тұрғыдан аймақтың ең көне және ең биік бөлігі. Оңғыз Қарақұмының қазіргі беті қатты бөлшектенген, биіктігі 80-100 м дей болатын меридианалды созылған тізбектермен сипатталады.
Оңтүстігінде олар 60-160 метрлік кертпештің өзіне тән және айтарлықтай жағдайда әлі де жұмбақ Оңғыз ойпаты жолағына түйісуінде тоқтайды. Бұл иілгіш тақырлар, сорлар, және құмды қазаншұңқырлар тізбегінің шығу тегі Әмудариядан батысқа қарай байқалады.
Тағы қараңыз
Санат:Азия шөлдері
Қумола родусит-асбест кен орны
Қумола родусит-асбест кен орны - Қарағанды облысы Жезқазған қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 60 км жерде орналасқан. Бала Жезді өзеніне құятын Қумола өзенінің маңында. Сілтілі амфиболдарға жататын бұл минералды тұңғыш рет 1946 жылы КСРО ғылым академиясының академигі Ф.В. Чухров (1908-1988), ал оның талшықты түрін 1953 жылы Қазақстан геологтары Л.Габай, Г.Белов, т.б. ашты. 1980-1982 жылдары мемлекеттік балансқа енгізілген.
Геологиялық құрылысы мен сипаты
Геологиялық құрылымы жағынан Қумола синклинальдік құрылымында орналасқан. Ол төменгі пермь кезеңінде жаралған шөгінді тау жыныстары қабаттарынан түзілген. Олар жиделісай (қалыңдығы 300 – 400 м), үшбұлақ (қалыңдығы 65 – 265 м), кеңгір (қалыңдығы 400 м) свиталарына бөлінеді. Родусит-асбест үшбұлақ свитасын құрайтын тау жыныстарында ғана кездеседі. Сырт пішіні мен құрылымына қарай бес түрлі денелерді (талшықты, борпылдақ, тығыз, түйіршікті, қатпарлы) құрайды. Бұл денелер желі және ұсақ желі, сеппе – псевдоморфозалар және конкреция (тасшемен) түрінде кездеседі. Ол біршама ашық түсті, шыны тәрізді жылтыр келеді, текстурасы шомбал әрі женттас тәрізді. Қумола родусит-асбест кенінің радуситін калыңдығы 1 – 2 мм-дей етіп тілуге, тегістеп өңдеуге өте қолайлы. Барланған кендегі родусит-асбест қоры 11 мың т, болжамдық қоры 120 мың т. Микроталшықты родуситтің болжамдық қоры 72 млн т, оның ішінде толық барланған телімдерде 16 млн т, зергерлік мақсаттағы қоры 643 мың т.
Құрамы
Сырт пішіндері бөлек болғанымен олардың химиялық құрамы мен кристалдық құрылымында айтарлықтай ерекшеліктер жоқ. Мұндай кристалдар өте жіңішке, оның созылу, иілу, майысу қабілеті жоғары, ал кейбір талшықты түрлері өте қысқа әрі қалыңдау болып келеді. Родуситтің басқа микроталшықты түрлері өнімді үшбұлақ свитасын құрайтын тау жыныстарын кесіп өтетін ірі жарылымдарды толтырады да, жер бетіне шығып жатқан ірі желілерді құрайды. Құрамында 40%-дай кремнезем минералдары опал мен халцедон болғандықтан микроталшықты родусит атмосфера әсеріне, су мен химиялық ерітінділерге және аязға шыдамды келеді. Қумола родуситтері қызуға, химиялық агрессивті заттарға, оның ішінде радиация әсеріне төзімді.
Қолданысы
Ұзын және қысқа талшықты родусит-асбест, негізінен, әскери газтұмылдырықтардың (противогаз) радиоактивті шаң-тозаңдарды, улы түтіндермен бактерияларды сүзіп, адам өкпесіне жібермейтін сүзгіш картондарын жасауда, т.б. қолданылады. Тығыз родусит, әсіресе, оның опалмен біте жаралған түрі зергерлік бұйымдар мен сувенирлер жасауға керекті көк түсті тас болып табылады.
Дереккөздер
Санат:Қарағанды облысы кен орындары
Тет-Тарка
Тет-Тарка — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Непермеца-Яга өзенінің оң жағалауынан 81 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Пур. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Сапарбай Өтемісов
Сапарбай Өтемісов (3.5. 1943 ж.туған, Ташкент облысы Бостандық ауданы) – актер, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген артисі (1980).
1967 ж. Алматы қаласындағы Құрманғазы атындағы өнер институтын бітірген. Ж.Шанин атындағы облысы драма театрының актері. Сахнада 180-ге тарта образдар жасаған. Сырым, Кебек, Абыз, Әлібек, Көтібар, Абай, Ақан Сері, Мәди, Бөгенбай, т.б. рөлдерді сомдады.
Сілтемелер
"Оңтүстік Қазақстан Энциклопедиясы"
Санат:Тұлғалар
Николово (Хасково облысы)
Николово (Николово) — Болгариядағы ауыл. Хасково облысына қарасты Хасково қауымының құрамына кіреді.
Пошта индексі — 6364. Телефон коды — 03707. ЕКАТТЕ коды — 51682.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Хасково облысының елді мекендері
Николово
Меринг
Меринг (Mähring) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Жоғарғы Пфальц әкімшілік округіне бағынады. Тиршенройт ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1861 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 72,94 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 3 77 139. Муниципалитеттің басшысы — Йозеф Шмидконц.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 19 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Дуальді экономикалар және дуальді қоғамдар
Дуальді экономикалар және дуальді қоғамдар - екі әртүрлі қоғам түрлерінің ұлттық мемлекеттің немесе отардын ішінде тіршілік етуі. Бұл термин Боуктың (1953) отаршылдық елдер жағдайларын суреттеу үшін енгізілген, мұнда капиталистік және капиталистік емес секторлар бірлесе тіршілік етеді, бірақ әртүрлі әлеуметтік және экономикалық үлгілерге сай қызмет атқарады.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
IC 1407-2
IC 1407-2 — Пегас шоқжұлдызында орналасқан C (жинақы галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: ZWG 376.48, 2ZW 152.
Сыртқы сілтемелер
IC 1407,02 Санат:Пегас (шоқжұлдыз)
Қуыр-қуыр-қуырмаш
Қуыр-қуыр-қуырмаш - ұлттық ойын. Көбінесе бүлдіршін балалар ойнайды.
Ойын ережесі
Ойынға екі бала қатысады: бір бала қолының бес саусағын түйістіреді де, бір қолымен оны бүркемелеп, екінші балаға ортаңғы саусағымды тап дейді. Егер ол тапса ұпай алады. Бірақ ұтқан ойыншы ұпай алу үшін мына ережелер мен сөздерді жақсы білуі шарт: бас бармақтан бастап саусақтар атын: бас бармақ, балаң үйрек, ортан терек, шылдыр шүмек, кішкетай бөбек деп түгел айтып береді. Сөйтіп, бес саусақты түгел жұмады. Тағы да бас бармақтан бастап, бес саусақты түгел ашып:"сен тұр - қойыңа бар, сен тұр - түйеңе бар, сен тұр - жылқыа бар", - деп санап шығуы керек. Содан кейін "қуыр- қуыр - қуырмаш, Балапанға бидай шаш, Әжең келсе есік аш, Қасқыр келсе мықтап бас, Ұры бөрі сұғанақ, Мұның бәрі малға қас" деп ұпай таратушының алақанын қытықтайды.Сөйтіп, ойын бірнеше рет қайталанады.
Балаларға пайдасы
Бұл ойын, алдымен, шабан қимылдайтын бүлдіршіндердің қимылын тездетуге септігін тигізеді, тілін жаттықтырады, есте сақтау қабілетін жетілдіре түседі. Ұяң, жасқаншақ балаларды топтасып жұмыс істеуге дағдыландырады, балалардыың мінез - құлқын шыңдайды.
Дереккөздер
Санат:Ұлттық ойындар
Епиналь
Епиналь (Épinal) — Франциядағы коммуна. Лотарингия аймағына қарасты Вогез департаментінде орналасқан. Епиналь округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 59,24 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 88160, пошта индексі — 88000.
Регрессивті aстасу
Регрессивті aстасу - шөгінділер қалыптасқан теңіз деңгейінің бірте-бірте төмендеуін (регрессиясын) көрсететін тау жыныстары қабаттарының астасу пішіні. Регрессивті астасқан шөгінді жыныстар қимасында ұсақ түйіршікті шөгінділер төменнен жоғары қарай ірі кесекті жыныстармен заңды түрде алмасып отырады.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Геофизика Санат:География
Епиналь
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 32845 адамды құрады. Халық тығыздығы — 554,44 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Вогез департаментінің коммуналары
Фредрик Юнгберг
Клубтық
1998 жылы Лондонның "Арсеналына" ауысты. "Арсенал" сапындағы тұңғыш ойынын "Манчестер Юнайтедке" қарсы өткізіп, тұңғыш голын да соқты.
2001/02 жылғы маусым Фредрик үшін сәтті болды, Робер Пирес жарақат алды да, бұл негізгі құрамда жиі ойнай бастады. Бірнеше маңызды ойындарда гол соқты, Англия кубогы мен чемпиондығына қол жеткізді.
"Арсенал" сапындағы соңғы жылдарында жиі жарақаттанып, алаңға сирек шықты. 2007 жылы жазда "Вест Хэм Юнайтедке" ауысты. "Вест Хэм" сапындағы алғашқы ойында-ақ капитан ретінде алаңға шықты.
2008 жылы қазан айында АҚШ-қа кетті.
Кейінгі жылдары бірнеше клуб ауыстырды да, 2014 жылы карьерасын аяқтап, бапкерлікке көшті.
Бапкерлік карьерасы
2019 жылы қараша айының соңында қызметтен босаған Унаи Эмеридің орнына "Арсенал" клубының бас жаттықтырушысы міндетін атқарушы боп қызметке тұрды да, арада бір ай өтпей, 21 желтоқсанда оз қызметтен кетті.
Командалық
«Хальмстад»
«Арсенал»
«Сиэтл Саундерс»
«Селтик»
Профильдері
Санат:Швеция футболшылары Санат:Швеция Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Хальмстад ФК ойыншылары Санат:Арсенал Лондон ФК ойыншылары Санат:Вест Хэм Юнайтед ФК ойыншылары Санат:Сиэтл Саундерс ФК ойыншылары Санат:Чикаго Файр ФК ойыншылары Санат:Селтик ФК ойыншылары Санат:Симидзу С-Палс ФК ойыншылары Санат:Мумбай Сити ФК ойыншылары Санат:Швеция футбол жаттықтырушылары Санат:Арсенал Лондон ФК жаттықтырушылары
Лере
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Ақтөрткіл
Ақтөрткіл – Шошқакөл бұйратындағы тау.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 313 м. Батысынан Шаған өзені ағып өтеді. Маңайында Алтықұдық, Қызылеспе құдықтары бар. Беткейі көлбеу келген.
Дереккөздер
Санат:Шалқар ауданы таулары
Эльтвилле-на-Рейне
Эльтвилле-на-Рейне (Eltville am Rhein) — Германия Федеративтік Республикасының Гессен жерінде орналасқан муниципалитет. Дармштадт әкімшілік округіне бағынады. Райнгау-Таунус ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 17653 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 46,77 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 06 4 39 003. Муниципалитеттің басшысы — Патрик Кункель.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 5 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Гессен елді мекендері
Әрекеттер терезесі
Әрекеттер терезесі (Окно действий; action frame) — сұрақ немесе ескертуші бар экрандағы жақтау, оның көмегімен программа пайдаланушыдан ақпарат сұрайды. Көбінесе компьютердің көмегімен оқытуда пайдаланылады, оның үстіне жақтаудағы сұрақтар мен білімін тексереді.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Диксон (Айова)
Диксон (Dixon) — Айова штатының Скотт округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 0.4 км². FIPS коды — 19-21540.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 249 адамды құрады.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Айова қалалары Санат:Скотт округы (Айова)
Ярото-Се
Ярото-Сё — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО, Таймыр (Долган-Ненецк) АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Юрибей өзенінің сол жағалауынан 158 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 56 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Таз өзені су алабының солтүстік шығыс шекарасынан Енисей шығанағы су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Таз.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Таймыр Долган-Ненец ауданы өзендері
Хальмстад (футбол клубы)
«Хальмстад» БК (Halmstads Bollklubb) — Швецияның Хальмстад қаласындағы футбол клубы, қазіргі таңда Швеция екінші дивизионында ойнайды. Швецияның төрт дүркін чемпионы.
Сілтемелер
Санат:Швеция футбол клубтары
NGC 5771
NGC 5771 — Сиыршы шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 16 мамырда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 5771 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 53088, MCG 5-35-21, ZWG 164.37, NPM1G +30.0360.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Сиыршы (шоқжұлдыз)
Монумент (Колорадо)
Монумент (Monument) — Колорадо штатының Эль Пасо округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1 971 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12  км² шамасында. FIPS коды — 08-51800.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Колорадо қалалары
Брежу-ди-Арея
Брежу-ди-Арея (Brejo de Areia) — Бразилиядағы муниципалитет, Мараньян штатында орналасқан. Батыс Мараньян мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Пиндаре экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8065 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 482,892 км² шамасында. Халық тығыздығы — 16,7 адам/км².
Тарихы
Қала 1997 жылы құрылған.
Санат:Мараньян елді мекендері
Теледидар байланысы
Теледидар байланысы (Телевизионная связь) — теледидар аппаратурасының көмегімен жүзеге асырылатын байланыс түрі. Теледидар байланысы әскерде жергілікті жерді бақылау, өз әскерлері мен қарсыластардың әскерлерінің орналасуы мен қозғалысын, ұрыстық және арнайы техниканы, ядролық, ракеталық, бомбалық соққыларды бақылау, сондай-ақ ұрыс құжаттарын (карта, сызба, фотосурет, мәтіндік құжаттарды) жеткізу үшін қолданылады. Теледидар байланысы жағдай жөніндегі мәліметтерді алу жылдамдығы мен сенімділігін және әскерлердің ұрыс қимылдарын бақылауды қамтамасыз етеді.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Аксак (Белебеев ауданы)
Аксак — Башқұртстанның Белебеев ауданындағы ауыл, Аксак ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 3066 адамды құрады. Пошта индексі — 452020, ОКАТО коды — 80209801001.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Қалқаланған (шектелген) мұнай шоғырлары
Қалқаланған (шектелген) мұнай (газ) шоғырлары - беткі жазықтығы саздармен немесе соларға ұқсас баска да шымыр жыныстармен қалқаланған мұнай (газ) шоғырлары.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Геофизика Санат:География
Валерил
Валерил С4Н9СО - валериан қышқылынан гидроксил тобын алып тастағанда қалатын бір валентті радикал.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Терминология Санат:Химия
Удалинка
Удалинка (Назаровка) — Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы, Самара облысы, Орынбор облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шешма өзенінің оң жағалауынан 234 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Шешма өзені бастауынан сағасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Татарстан өзендері Санат:Самара облысы өзендері Санат:Орынбор облысы өзендері
Алькамо
Алькамо (Alcamo) — Италиядағы қала, Сицилия әкімшілік аймағына қарасты Трапани провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 44 959 адамды құрайды. Халық тығыздығы 323 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 130 км² шамасында. Пошта индексі — 91011.
Елді мекеннің қамқоршысы — Madonna dei miracoli. Жыл сайынғы мерекесі — 21 маусым.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сицилия елді мекендері
Төрт бостандық
«Төрт бостандық» (Four Freedoms) — 1943 жылы америкалық суретші Норман Роквелл салған төрт суреттен тұратын серияның жалпы аты. Әр суреттің өлшемі 116×90 см. Суреттер Массачусетс штатындағы Норман Роквелл мұражайында сақтаулы тұр.
Сөз бостандығын, діни сенім бостандығын, мұқтаждықтан және қорқыныштан бостандықты 1941 жылдың қаңтарында президент Франклин Делано Рузвельт бар адамға тән негізгі төрт құқық деп жариялады. Бұлар Біріккен ұлттар ұйымының жарғысына да енген.
Уинъя
Уинъя — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Түмен облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Посыръя өзенінің оң жағалауынан 2,2 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тавда өзенінің бастауынан сағасына дейін, Сосьва өзенін қоспағанда бастауынан Морозково ауылындағы Су өлшеу постына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Төрт бостандық
Осыған орай салынған суреттер 1943 жылы «Saturday Evening Post» журналында бірінен соң бірі шыққан нөмірлерде көшіріліп басылды, олар сол заманның ірі ойшылдарының эсселеріне қосымша ретінде болды. Суреттердің өзі мемлекет тарапынан ұйымдастырылған мобильді көрмеге негіз болды, сол көрмеде соғыс облигациялары қалың жұртқа сатылып жүрді.
Куррайс
Куррайс  (Currais) — Бразилиядағы муниципалитет, Пиауи штатында орналасқан. Оңтүстік-батыс Пиауи мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Алту-Медиу-Гургея экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
Уинъя
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Свердлов облысы өзендері Санат:Түмен облысы өзендері
Төрт бостандық
Бұл төрт сурет Норман Роквеллдің ең танымал жұмыстарына жатады, ал «Мұқтаждықтан бостандық» суреті Ризашылық күнінің бір жарқын нышанына айналды.
Куррайс
Тарихы
Қала 1997 жылы құрылған.
Төрт бостандық
Сілтемелер
Санат:Суреттер Санат:Бостандық символдары
Куррайс
Тарихы
Санат:Пиауи елді мекендері
Куррайс
Кетбұқа
Дереккөздер
Санат:Қазақ рулары
Ақтұз
Ақтұз – Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Тебез көлінің солтүстік-шығысында 15 км жердегі көл. Шетырғыз өзені аңғарында орналасқан.
Гидрографикасы
Аумағы 5,0 км2. Ұзындығы 2,5 км, ені 2,0 км. Жағасы жайпақ келген. Көлге орасан зор тұз шөккен.
Дереккөздер
Санат:Шалқар ауданы көлдері Санат:Ырғыз су алабы
Ламеция-Терме
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 70501 адамды құрайды. Халық тығыздығы 440 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 160,2 км² шамасында. Пошта индексі — 88046.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Pietro e Paolo di Tarso. Жыл сайынғы мерекесі — 29 маусым.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Калабрия елді мекендері
Қазақстандағы транспорт
Темір жол көлігі
Қазақстан үшін темір жол көлігінің маңызы өте зор. Қазақстанда темір жол барлық жүк тасымалы айналымының 68%, ал жолаушы тасымалының 32% қамтамасыз етуде.
Қазақстан темір жолының ұзындығы 15 мың км-ден асады. Қазақстанның темір жол жүйесін көршілес елдермен 16 темір жол торабы байланыстырады (11-і Ресеймен, 2 Өзбекстанмен, 1 Қырғызстанмен, 2 Қытаймен). Қазақстан мен Ресейдің темір жол жүйелері бір-бірімен тығыз байланысты.
Қазақстанның көлік жүйесін дамыту стратегиясы аясында 2017 жылға дейін 1400 км темір жол жаңадан салынбақ және бұрыннан бар 2700 км темір жолды электрлендіру жоспарлануда.
Автомобиль көлігі
thumb|200px thumb|Алматыдағы [[Сайран автобекеті.]]
2011 жылдың мамырына сәйкес Қазақстанда 3 264 400 жеңіл автокөлік тіркелген. Қазақстанның автокөлік тас жолдарының ұзындығы 96 мың км-ден асады. Олардың көп бөлігі күрделі жөндеуді қажет етеді.
Қазақстан арқылы жалпы ұзындығы 23 мың км болатын 5 халықаралық автокөлік бағыттары өтеді. Автокөлік магистральдары:
2009 жылы Қазақстан аумағында «Батыс Еуропа — Батыс Қытай» автомагистралінің құрылысы басталды. Оны 2015 жылы аяқтау жоспарлануда. Жолдың жалпы ұзындығы 8445 км құрайды, оның 2787 км-і Қазақстан аумағы арқылы (Ақтөбе, Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл, Алматы облыстары) өтеді. Жолдың асфальтбетонды жабынының қалыңдығы 80 см, автомагистральдің күрделі жөндеусіз жұмыс істеу мерзімі 25 жыл, шекті қозғалыс жылдамдығы — 120 км/сағ. Жобады кейбір өзендер үсті арқылы көпірлер, екі деңгейлі жол айрықтары, жол-қолданбалы комплекстер, аялдама алаңдары, мал өткізу орындары, электронды таблолар қарастырылған. Құрылыспен бір мезгілде трасса бойындағы кейбір аудандарда жаңа жолдар салынып, ескі жолдар жөндеуден өтпек.
Әуе көлігі
right|220px|thumb|Air Astana әуе компаниясының [[Boeing 757 ұшағы Суварнабхуми әуежайында, Бангкоке (Таиланд)]] thumb|[[Халықаралық Алматы әуежайында]]
Қазақстанның үлкен географиялық аумағына байланысты әуе көлігі үлкен рөлге ие және оны алмастырар басқа көлік түрлері жоқтың қасы. Қазақстанда 22 ірі әуежай бар, оның 14-і халықаралық рейстерге қызмет атқарады. Әуежайлардың көбісінің қызметі аса жүкті емес, республиканың аэронавигациялық тасымалдау қоры қазіргі таңда өз мүмкіндігінің бестен бір бөлігінде ғана қолданылуда. Осы сала үшін Еуропа және Азия арасындағы транзиттік жүк және жолаушы тасымалы аса маңызды. Air Astana Қазақстанның ең ірі әуе компаниясы болып табылады.
Соңғы ірі инвестициялық жобалар:
Қазақстандағы әуежайлық ақша жиналымы мен әуе билеттерінің бағалары Ресей мен Батыс Еуропа елдерніе қарағанда жоғары емес, бұл елдегі әуе көлігінің дамуын тежеуде.
Су көлігі
Қазақстанның кеме жүруіне ашық су жолдарының ұзындығы 3982 км. Кеме жүруіне жарамды су жолдары: Ертіс, Сырдария, Жайық, Қиғаш, Іле және Есіл өзендері (Петропавл су қоймасынан бастап), Бұқтырма, Өскемен, Шүлбі, Қапшағай су қоймалары, Балхаш және Зайсан көлдері.
Каспий теңізі арқылы Қазақстан Ресей, Иран, Әзірбайжан, Түркіменстанмен байланысады. Ресей өзендері мен кеме жүретін каналдар арқылы Қара және Балтық теңіздерімен, одан ары Батыс Еуропа елдерімен байланысады.
Ақтау порты Қазақстанның суы қатпайтын жалғыз теңіз порты болып табылады. Ол халықаралық су жолдарындағы стратегиялық маңызға ие.
2007 Қазақстан тарапынан Ресейге Каспий теңізі мен Азов-Қаратеңіз бассейнін тікелей қосуға бағытталған Еуразия каналын ұйымдастыру туралы ұсыныс түскен болатын. Жоба жүзеге асса, Қазақстан Ресей арқылы халықаралық теңіз жолдарына шығуға мүмкіндік алып, сол арқылы теңіз державаларының бірі аталуы мүмкін.
Мэри Дуглас
Дуглас Мэри (ағылш. Mary Douglas; 25 наурыз 1921 — 16 мамыр 2007) —британдық әлеуметтік және мәдени антрополог, ритуал, символика және табуды ерекше зерттеді.
Дереккөздер
Санат:Ұлыбритания антропологтары
Каркаусь
Каркаусь (Аллаук) — Ресейдегі өзен. Удмуртия Республикасы, Татарстан Республикасы, Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Аллаук өзенінің оң жағалауынан 6,7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вятка өзені Вятка Алаңқайы қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вятка, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Хрипань (өзен)
Хрипань — Ресейдегі өзен. Мәскеу облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2231/855/94 орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ока су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Мәскеу өзені Заозерье ауылындағы су өлшейтін посттан Коломна қаласына дейін. Өзен саласы — Мокшыға қосылу құйылысына дейінгі Ока тармағының су алаптары, өзен алабы — Ока.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Марат Ілиясов
Марат Ілиясов (1956 жылы туған, Шу ауданы Балуан Шолақ ауылы) – сазгер-әнші. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген артисі.
Индонезия өнері
thumb|Чанди Севу. Прамбанан, IX ғ. Индонезия өнерінің бастау көзі Оңтүстік-Шығыс Азияға түгелдей дерлік кеңінен тараған, өзінің Солтүстік Вьетнамдағы орталығының атымен донгшон мәдениеті деп аталған, қола дәуіріндегі мәдениетпен байланысты. Үнді әсері Индонезияға тек біздің дәуіріміздің бірінші ғасырында ғана жетті. Бұл жөнінде V ғасырдың басындағы санскрит жазбалары әңгімелейді. , Өнер мен сәулеттің ірі шығармалары VII—VIII ғасырларға жатады. Бұл дәуірдің өнері үнді-явалық немесе орталық деп аталды, мұның өзі Үндістанмен, әсіресе Оңтүстік Үндістанмен, тығыз байланыста болғанын аңғартады, ал мүның кең тараған жері Ява аралының орталық бөлігі болды. Мұнда да үнді әсері өзіндік ерекшелігі бар өнерге қорғаушы күш ретінде ғана ықпал етті. Осы кездегі явалық бедерлі суреттер Бхархута мен Санчидегі ертедегі буддалық бедерлі суреттер тәрізді Будда өмірінің түрлі кезеңдерін, оның өткен шақтардағы өмірін түсінікті тілмен егжей-тегжейлі баяндайды. Олар да Ангкордың соңғы кездердегі бедерлі суреттері тәрізді көркем шығармалар қатарына қосылады. Индонезия өнерінің өзіндік ерекшеліктеріне әр түрлі сипат-көріністері таптық кезеңге дейінгі дәуірден келе жатқан көптеген аралдарды осы күндерге дейін сақталған байырғы жергілікті өнердің тигізген әсері мол болды. Бірақ бұл жай біз алған тақырыптың шеңберіне кірмейді. thumb|left|Боробудур. Жалпы көрінісі. Долана. Кеду. Ява. Қытай деректері мен санскрит жазбалары Индонезияда «үнділенген» мемлекеттердің өмір сүргенін растағанмен, бізге дейін У—VI ғасырлардағы индонезия сәулет өнері шығармалары сақталмағаны мәлім. Санскрит жазбаларының маңыздылары,Шығыс Калимантандағы Мулаварман патшаны (біздің дәуіріміздің 400 жыл шамасы), Пурнаварман патша мен оның Батыс Явадағы Тарума деп аталған патшалығын (біздің дәуіріміздің 450 жыл шамасы) атайды. Сол сияқты Орталық Явадағы Калинга патшалығы да (біздің дәуіріміздің 650 жылы) белгілі. Бірақ осы дәуірдің стилі бойынша VIII ғасырларға жатқызуға болатын, кездейсоқта болса да табылған тас және қола мүсіндер бізде жоққа тән. Ерте кезеңге (V ғ. шамасы) сол сияқты осы бөлімнің «Кіріспесінде» атап өтілген. Шығыс Ява мен Сулавесиде табылған, түрегеп тұрған Будданың Цейлонда жасалуы мүмкін қола мүсіні жатады. Ол Суматрадағы VII ғасырдан қалған қазбалар көрсеткеніндей, хинаяна буддизмінің кең тарағанын, кейіннен оның орнын Индонезияға түпкілікті орнығып қалған махаяна мектебі басқанын дәлелдейді.
Марат Ілиясов
Шығармашылығы
Ілиясов ең алғашқы әнін Мұзафар Әлімбаевтың «Айнұр құсты аяйды» деген өлеңіне 11 жасында шығарды. Мұнан кейін балалық шақтың әсерінен туындаған: Лирикалық сазды әуендер санатына жататын:
Дереккөздер
Санат:1956 жылы туғандар Санат:Шу ауданында туғандар Санат:Қазақстан сазгерлері Санат:Қазақстан әншілері Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері Санат:Дарын мемлекеттік сыйлығының иегерлері Санат:Әл-Фараби атындағы мәдениет институты түлектері
Индонезия өнері
Осы Суматрада кейін өз ықпалын Малакка жарты аралына таратқан Шривиджая мемлекеті пайда болды. Осы заманғы Малайзияда мәдениеті тым ертерек гүлденген болуы мүмкін. Мәселен, VI ғасырдағы қытай деректері астанасы қалың кірпіш қабырғалармен қоршалған Ланкасука патшалығы жайында хабарлайды. Үйлерде қосарланған есік болған және олар террасадағы павильондар ретінде орналасқан. Қытайға VI ғасырда келген Ланкасука елшілері өз мемлекеттерінің негізі төрт жүз жылдай бұрын, яғни —I—II ғасырларда қаланғанын, Фунань мемлекетіне вассалды тәуелділікте екенін айтқан. Сірә, Ланкасука Малакка жарты аралының шығыс бөлігіндегі Перака ауданында орналасса керек және қытай деректерінде аты аталатын осы жарты аралдағы көп мемлекеттердің бірі болуы мүмкін.
Шривиджая туралы да біз, ең алдымен, өз әңгімелерін VII ғасырдың екінші жартысында жазып қалдырған қытайлық будда табынушыларынан білеміз. Шривиджаяда мыңнан аса буддалық монахтар және Наландадағы үнді университеті сияқты атақты университет болды, оған Оңтүстік-Шығыс Азияның көптеген елдерінен табынушылар ағылып келіп жататын болған. Көптеген байырғы патшалықтар тәрізді Шривиджаяның да қалай пайда болғаны жайында біз ештеңе де білмейміз. Фунань патшалығының құлауына орай Шривиджая теңіз мемлекетіне айнала бастаған болса керек.
Орталық Яваны шамамен VII ғасырдың соңынан бастап буддизмнің махаяна мектебі жолын ұстаушы Шайлендрлер әулеті биледі, ал олар 750 жылдан 850 жылдарға дейін Матарам мемлекетінің негізін қалаған,, Шиваның жолын ұстанушы Санджай әулетінен шыққан патшалармен бірлесе Оңтүстік Яваны биледі. 850 жылдан кейін «тау патшалары» әулеті Шайлендрлер өзінің Яваға иелігінен айрылып, енді Суматрадағы Шривиджаяны билей бастады. Орталық Яваны олар билеген дәуір өнердің шынайы гүлдену кезеңі болды, сол кез бар әлемдегі үздік ғимараттар саналатын Мендут пен Боробудур чандилары тәрізді үздік туындылардың жасалған шағы еді. thumb|Праджнапарамита. Тастан жасалған мүсін. Ява. Орталық Ява ескерткіштерінің, оның ішінде Боробудурдың да дәл қай мезгілдікі екенін айту қиын, тек салыстырма түрінде және жобамен ғана айтуға болады. Орталық Яваның бізге белгілі ертедегі ғимараттары — теңіз деңгейінен 2200 метр биіктіктегі Дьенг тау сілемдерінде жергілікті жанартау жыныстарынан салынған шивалық сегіз харм.
Дьенг үстіртіндегі кейбір храмдар «Махабхарата» кейіпкерлерінің есімдерімен байланысты Махабалиһурамдағы (Оңтүстік Үндістан) Паллавтар дәуіріндегі ратхилерді еске түсіреді. Арджуна деп аталатын топты Арджуна, Шемар, Шриканди, Путнадева және, Шембадра чандилары құрайды. Мұнда бұлардан басқа Бхима, Джаравати және Гатот Кача чандилары бар. Бұл храмдардың бәрі де, Шива құдайға арналған және құрылысы жағынан Орталық Яваның басқа храмдарынан айтарлықтай ерекше өзгерістері бар.
Қазір тек храм құрылысына ғана қатысы бар «чанди» деген ат өзінің шығу тегі жағынан үндінің өлім құдайы Чанди (Дурги құдайдың және бір аталуы) есіміне қатысты. Осылайша, ол ең алдымен, бейіт ескерткіштерімен байланысты болды. Бірақ Орталық Явада чанди құдайлардың мекені деп есептелді. Мұның жергілікті ата-бабаларға табынумен байланысы бар екендігін айту қиын. Чанди - Шива, Вишну, сол тәрізді буддалық ұлы құдайлар жиынтығы саналған патшалардың немесе әулеттер негізін салушылардың ескерткіштері болуы да мүмкін.
Чанди — целланың қарапайым түрі және жоспары бойынша қабырғаның іргеден биіктігі бес метр шамасындағы төртбұрыш болып келеді. Қабырғалары лаймен ұстастырылмайақ бір-бірінің үстіне қаланған тас тақталардан жасалған. Цокольдан, целла мен басқыш тәріздес жоға- рыға көтерілген сайын сатыланып тарыла беретін пирамидалық жабындылары бар орталық бөліктен тұрады. Кейбір чандиларда бұл мұнаралық конструкция көлденең қатарларға айқынырақ бөлшектелген. Басқаларында, мәселен, Бхима чандиында цокольдағы тік бөліктер өзіндік айқындаушы белгі болып табылады. Бхима чандиында көлденең бөлшектер да жақсы байқалғанымен, бұл белгі солтүстік үнді храмдарындағы шикхарада да кездеседі.
Орталық Явада осы өңірдің индуизм кезеңіндегі жекелеген мүсіндері табылды. Мәселен, оған Жанартау тасынан жасалған бір жарым метр- лік Брахманы (Лейден музейінде сақтаулы) жатқызуға болады. Осы мүсіннің иконографиясында өзіндік жекелеген ерекшеліктер бар. Төрт басты және төрт қолды құдай көрген жанды қайран қалдырар құс басты, адам денесіндегі қаздың (хамса) ұстінде салтанатпен отыр. Аяқтары қосарланбағанмен, қос-қос табаны бар, олары бірінің ұстіне бірі орналасқан және «сәйгүліктің» кең жайылған қолына тіреледі. Дьенг үстіртінде табылған тағы бір ескерткіш отырған, Шиваның тас мүсінін де еске сала кетуге болады. Банан чандиындағы әйгілі Агастья мен Вишну мүсіндерінің биіктігі екі метрге жетеді, олар кейінгі кезеңге, XI ғасырға жатады. Монументті қатып қалған қалпы оларды Паллавтар мен Чолдардың ерте дәуіріндегі (VII—IX ғасырлар) оңтүстік үнді өнеріне жақындатады.
Иконографиялық мүсіндер ертедегі үнді үлгісінен алынған. Үнді құдайлары Брахма мен Индра қорғап және еріп жүрген Будда кушан кезеңіндегі Гандхара шығармаларында да кездескен болатын. Мендут чандиында бұл үшеуі ваджаряна ілімімен сәйкестендіріле жасалған. Будда мұнда осы атты иеленгенімен жердегі, Шакьямуни емес, махаяна немесе ваджраяна танымына сәйкес адам ұғымынан тыс құбылыс. Алайда, осы бейнелердің жердегідей сипаты, Шығыс Азиядағы махаяна өнеріне де тән болып келетіні таңдандырады. Үнділік үнді храмдарындағы кейінгі буддалық махаяна мүсіндеріндей Будда мұнда малдасын құрып, такуалық кейіпте отырған жоқ. Бұл отырыс шамамен осы мерзімде жасалған Боробудур Буддасына да тән. Мұнда ол арыстандар мен макаралар ортасында тақта салтанатты түрде отыр, аяғын сатылы тиянаққа тіреген, діни уағызды айтуды бейнелеген қолы кеудесінде ұсталған дхармачакарамудра түрінде; саусақтары дөңгелек формасын бейнелейді. Көркемдік жағына келгенде, бұл мүсін де Ваджрапанидың лотосты тақта салтанатпен отырған бейнесіне ұқсас классикалық аса жетілген туынды ретінде атап өтіледі. Нәзік те дөңгелек формалар үндінің сұлулық идеалына сәйкес келеді; Гупттар кезегіндегі үнділік немесе цейлондық Буддалар бойынша жақсы таныс бет пішінінде бірде-бір белгі жоқ. Осы мүсіншелерді жасаған явалық суреткерлер өз шығармаларына тікелей өздерін қоршаған адамдар кескінін арқау етпей, негізінен канондық дәстүрлерге сүйенген.
Орталық Яваның оңтүстігінде орналасқан Боробудур — ғажап сәулет туындысы. Бұл әлемдегі аса назар аударарлық ескерткіштердің бірі, ол өз тұрі бойынша буддалық символикалық кумбездерді еске түсіреді (ішкі бөлмесі жоқ жарты сфералы құрылыс), алайда шаршы формалы көп сатылы негіз басты роль атқаратын мұндай конструкция әлемдік будда моделін (мандала) дүниеге әкелді.
Боробудур төбенің басына, соған көлбете салынған. Тастар үйіндісінің ауыр салмағына шыдап тұру үшін храмның төменгі қабатын уақыт өте келе көркейтуге және нығайтуға тура келді. Соның нәтижесінде төменгі саты храмның көп сатылы пирамидасының негізі болып қалған. Төменгі тегіс сатыдан шеттерінде бес биік балюстрадалары бар шаршы формалы алаңша және құрылыстың үстінде үш дөңгелек жайдақ саты бар. Соңғы сатының ортасында — қоңырау бейнелі үлкен символикалық күмбез (дагоба).
Төменгі екі дөңгелек террасаның шеттерінде жетпіс екі символикалық күмбез (дагоба) орналасқан. Орталық күмбезден олардың айырмашылығы торлы қабырғаларына байланысты оларда отырған Будда мүсіндері көлегейленген. Храмның ұшар басына төрт жақтан да дәл орта тұсынан тік көтерілетін сатылар апарады. Қырлы аркаларымен биіктей түскен қақпалар бар террасадан екінші террасаға кіргізеді. Үшкірленген жоғары жақтауда қала маскасы бар оның аузынан қақпаның сырт жағын әшекейлеп тұрған өрнектер төменге қарай төгіліп жатқан сияқты. Қақпаның негізгі бөлегін құрайтын цокольда осы өрнектер тоғысатын, басы ішке қайрылған макаралар орналастырылған. Арканың сыртқы қақпа жағы дөңгелене иіліп келген болса. ішкі жақта жоғарыға қарай созылған бес тас тақта қабысып тұр. Олар арканың сырт жағындағы сопақша сызықтарды басқа сәулет элементтерінің бұрышты формаларымен байланыстырып тұрған сияқты.
Меймоа
Португалияның Орталық аймақ регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 456 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,58 км² шамасында. Халық тығыздығы — 22,2 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Каштелу-Бранку округінің елді мекендері
Индонезия өнері
Бірінші қабаттағы қабырғалар мен балюстрадалардағы бедерлер Будданың жердегі өмірін бейнелейтін көріністер болып келеді. Келесі қабаттардағы бедерлі суреттер ілім соңындағы бодхисаттвалардың өмір жолы туралы баяндайды. Рухани танымның ең жоғары сфераларын балюстрадалар шетіндегі қуыстарда отырған Будда мүсіндері мен символикалық күмбездердің торлы қабырғаларының арғы жағында жасырынып, діндарларлық «іштей көзқарасы» арқылы ғана толық көрінетін дөңгелек террасадағы Буддалар бейнелейді. Ең соңында символикалық күмбездің ілімнің ең жоғары сатысына көз жеткізетін, оны тамамдап, аяқтайтын кезең ретіндегі соңғы шығар шыңы келеді.
Бедерлі суреттер баяндайтын барлық көріністі бірдей әңгімелеп беру мүмкін емес. Әр көрініс ұзын тік бұрышпен тұйықталады. Бір-бірінің үстіне екі қатар болып көлденеңінен орналасқан жолақтар, тас тақталарға ойылып салынған бұл бедерлі суреттер мүсіндеу тәсілінің аса жетілгендігімен, композиция- сының жүйелілігімен, адамдар мен аңдардың жекелеген бейнелерінің ерекше әсемдігімен таң қалдырады. Мүны буддизмнің шын мәніндегі ғажап көркемделген алып кітабы десек те болады. Тек биіктігі 3,66 метрлік бір ғана алғашқы галереяның ішкі қабырғасында екі қатар болып орналасқан бірнеше жүз бедерлі суреттер бар, ал олардың әрқайсысының биіктігі бір метрге жуық.
Бедерлі суреттердің көптеген детальдарының сол дәуірдің өзіндік деректері іспеттес тарихи зор маңызы бар. Мәселен, желкенді және балансирлі кемелер бейнелері Индонезияны Үндістанмен және Қытаймен байланыстырған теңізде жұзу және сауда жайында баяндайды.
Будданың мүсіндік бейнелерін басқалармен салыстыруға болмайтындай асқан үйлесімділік ерекшелендіреді. Олардың қолдарының орналасу қалпы, мудра, буддизмнің махаяна тармағына тән. Тек бесінші балюстрадада ғана осындай он алты мүсін бар: витаркамудра кейпі олардың бәрін Самантабхадра бейнелеріне жатқызуға мүмкіндік береді.
Боробудур Буддасының көптеген мүсіндері немесе олардың жұрнақтары қазірде түрлі елдердің музейлерінде сақтаулы. Олар әдетте тек Будда ретінде ғана белгіленген, яғни таза иконографиялық тұрғыда ғана қаралады. Сонымен қатар олар төменгі террасаның джатаки көріністері сериясына қарағанда мейлінше терең әрі қызғылықты «әңгіменің» композициялық құрамына да кірігіп кетеді.
Орталық Яваның оңтүстігінде орналасқан Севу чандиы — буддалық қасиетті орындардың біртұтас үлкен комплексі, ол Боробудур мен Мендут чандиімен салыстырғанда көп кейіндегі мерзімдерге жатады. 185X165 метрлік тік бұрыштың орталығында негізгі үй бар, бұл өте ұсақ құрылыстармен жан-жағынан төрт қатарлана шоғырлана қоршалған, ал олардың жалпы саны екі жүз қырық. , Өкінішке орай, бұл құрылыстар тас-талқаны шығып қираған бірақ та олардың сақталған іргетастары бойынша комплекс жобасының қандай екендігін білуге болады. Севу бас храмының жоспары өзара іштей қатынасатын бес целладан тұратын ашамай тәрізді.
Севуға таяу жерде орналасқан Сари чандиінің ашамай тәріздес Севу үлгісінен айырмасы оның үш қатар созылған ішкі целлалары мен ортасында кеңірек жағынан шығатын есігі бар тікбүрыш формасында салынғандығында. Бұл екі қабат үйдің қабырғаларын жағалай шағын ұяларда орналасқан классикалық стильдегі Будда бейнелері әшекейлеп тұр.