cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сауранбек Еркінбекұлы Елеуов
Негізгі музыкалық шығармалары:
● «Аппағым-аңсадым»
● «Қаракөзім»
● «Жұлдызым»
● «Домбыра сазы»
● «Бесік жыры»
● «Ғашығым»
● «Айналайын»
● «Ойыншықтар»
● «Біріншіге барамын»
● «Ақын мерейі»
● «Түсінбедім»
● «Гүлбаһар»
● «Ғанидың жұлдызы»
● «Қос қарлығаш»
● «Ақмаралым»
● «Туған жердің арманы-ай»
● «Ақ алтыным»
● «Құс мекенім-Жаңақорған»
Деректі көздер:
- Жастық шақ әуендері: Әндер/Құраст. Ә.Абақанова, Ж.Байысбаев, Т.Тайбеков.-2-жинақ.-Алматы:Өнер, 1993.-314 бет
- Республикалық ғылыми-танымдық журнал «Күлтегін ескерткіші»: бас редактор-Әсем Сағиқызы.-№11/2014.-Астана: 60 бет
- Қайталанбас дауыстар сыр саңлақтарының антологиясы:редактор Берік Жүсіпов.-Қызылорда:2011.-49бет
Аудио мен Видеолар:
Сауранбек Елеуов Концерт-24.03.2013
Сауранбек Елеуов-Концерт-13.05.2008
50-жылдық және "Алатаудың ән отауы"
[https://drive.google.com/open?id=0B1aGZ7UxBWAhSDNiVVJfNTBtdW8 Алматы концерт 1993ж. "Сауранбек Елеуов ән шырқайды"-1бөлім]
[https://drive.google.com/open?id=0B1aGZ7UxBWAhaUNxb1RrRzV4bkU Алматы концерт 1993ж. "Сауранбек Елеуов ән шырқайды"-2бөлім]
Адайлардың көш жолдары
Адайлардың көш жолдары - Маңғыстау қазақтарының Үстірттен солтүстікке ендікпен бойлай көшу бағыты. Тіршілігі мал шаруашылығымен байланысты болған жергілікті тұрғындар ерте көктемде жайлауға қарай көшкен. Көш солтүстікке бағыт алып, Ембі, Сағыз, Ойыл және Қобда өзендері бойындағы жайлауларға барып тұрақтаған. Үстірт қазақтарының солтүстікке қарай көшу жолы «Адай жолы» деп аталады. Ол «Табын жолымен» қатар жатыр. Ақтөбе - Бесшыңырау - Тайжан жігіт - Сам құмы - Керқұдық - Қаранғұлбұлақ - Шатырлы құмы - Мыңсуалмас - Желтау тауы - Қандыарал (Ембі езені бойы) – Қарасақал.
Инг-Игый
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Обь Нефтеюганск қаласынан Ертіс өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Адайлардың көш жолдары
Адай жылқыларын картаға алғаш рет осы өңірге экспедиция жасаған зерттеушілер М.Ищенко, И.Козыбеков, И.Ларин, Щелоков түсірген. Көшпелілер ертеде жайлауға шығар жолдарында негізгі нысана ретінде су көздерін басшылыққа алып, түстіктен теріскейге қарай 900-ден 1100 км-ге дейін жол жүрген. Жазда Ембі өзенінің бойын жайлаған Үстірт адайлары қыстауға қайтар бағытты қосқанда 2200 км-ге таяу жол жүріп өткен. Адайлар солтүстіктегі жайлауды 2-3 ай жайлап, күз басталарда кері көшіп, Закаспий облысы, Хиуа хандығы жерлеріне дейін келген. Маңғыстаулық көшпелілер көшудің бойлық (мерадианалъды) және стационарлық бағыттарын ұстанды. Зерттеуші Ф.Фиельструптың айтуы бойынша, адайлар көшу бағыттарына қарай төрт топқа бөлінген: біріншісі - Маңғыстаудан Ойыл өзені арқылы Қобда бойына жететіндер; екіншісі - Үстірттен Жем өзенінің оң жақ бетіне көшетіндер; үшіншісі - Маңғыстау өңірінде көшіп-қонатындар; төртіншісі Бозащы түбегінде көшіп-қонатындар. Ал, Маңғыстау түбегі көшпелілерінің Ембіге қарай көшу жолдарының бағыты Александровск форты – Ханға баба - Түбеджік - Теңгезек - Үдек Тарталы - Үлан - Жангелдір - Тұщыбек - Шепе - Ажар - Күркіреуті - Өтес (Үстіртте) - Ішкеқырған - Қатиза - Тайте - Қосқұлақ - Мәніш - Күекел (Үстірт жотасында) - Алакұлаш (Қарақұм кұмында), Азнағул, Қарашұнғыл, Ембі өзені Боқашы шатқалы болды. Адайлардың Александровск фортынан Орал губер ниясына дейінгі көшу жолы: Александровск форты -	Хангабаба - Қышқайық - Үдек - Таушек Торыш - Қарашыңырау - Ақмыс - Жармыс - Саура - Тамды - Жәңгіреспе - Манат - Буғырұслан - Өтес - Ішкеқырған - Байынты - Уэли - Танке Қожақамау - Бесболат - Тұздыорпа - Шабайорпа.
Инг-Игый
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Адайлардың көш жолдары
Ә.Бөкейхановтың 1925 ж. жазған дерегі бойынша, адайлардың жайлауға көшу ұзақтығы 700-900 шақырымды кұраған. Бұл мәлімет XX ғ.-дың бас кезінде жайылымдық жерлердің тарыла бастағанын байқатады. Оның үстіне 1904-1905 жж. жұттан малдарының жартысына жуығы қырылды, әрі мал санының күрт азаюы да кошу бағытының тарылуына себеп болды. Маңғыстаулық көшпелілер Қаратау, Ақтау таулары етегінде, Сеңгірқұм, Аққұм, Сарыөзек құмдарында, Үстіртте қыстады. Қыстаудан ерте көктемде көтеріліп, көршілес жатқан Гурьев және Темір уезіндегі мерзімдік жайылымдарға көшті. Маңғыстаулық адайлардың солтүстікке қарай кошу бағыты Үстірттегі адайлармен бір болып, табындармен шендес түрде, бірақ қарама-қарсы бағытта жүріп отырған. Маңғыстаулықтар Үстірттегі Сам және Самматай құмдарында көктеу, күзеуді оөткеріп, жайлауға Орал облысы жеріндегі Ембі бойына көтерілді. Солтүстікке қарай кошу бағыты «Ембі жолы» деп аталды. Маңғыстаулық көшпелілердің қосынында түйе мен қой малы басым болғандықтан, жай жүріп отырған.
Инг-Игый
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Адайлардың көш жолдары
Маңғыстау жерінде Ханға баба, Ұланақ, Тамды, Қаратай, Бүгірстан, Ермак, Қарақұдық, Есеншағыл, Түйден сияқты елді мекендердегі құдықтар жол бағытын жалғап жатты. Қыс кезінде малы коп адайлар малдарын Хиуа хандығы жеріне қарай айдаған және кошу жолдары Александровск фортынан Хиуа хандығы жеріне Александровск форты - Хангабаба - Кыштан Бүрліген - Беке - Бесқұдық - Борлы - Ащыербас - Сұмса - Селек - Бесақты Сұмқию-Босаға - Қарақұм - Байлар - Қитар - Ұзын - Қипыр Айбөгір бағытымен өтті. Адайлар Хиуа хандығының жерлерін қысқы жайылымға пайдаланғаны үшін 1 түйеге 10 тиын, бір жылқыға - 5 тиын, бір қой үшін - 2 тиын салық төлеп отырды. Маңғыстау қазақтарының көшпелі мал шаруашылығымен айналысуы ішінара 1930 жылдың аяғына дейін жалғасты. Батыста қаусыра салынған орыс бекіністері, қоныстанушылар легінің ағылуы жергілікті халықты солтүстік батыстағы жаздық жайылымдық жерлерінен айырды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология Санат: Тарих Санат: Этнография
Түйнек бактериялары
Түйнек бактериялары– Rhіzobіun туысына жататын аэробты бактериялар.
Түйнек бактериялары кейбір бұршақ тұқымдас өсімдіктердің тамырында түйнек түзіп және олармен селбесе даму нәтижесінде атмосферадан азот сіңіріп, өсімдікке қажетті физиол. белсенді заттар түзеді. Бұршақ тұқымдасына жататын өсімдіктердің (жоңышқа, т.б.) топырақты азотқа байытатынын алғаш рет француз химигі Ж.Б. Буссенго (1802 – 87) байқады. Егер бұршақ дақылдарының тамырында Түйнек бактериялары көп жиналса, онда бұл өсімдіктер байланысқан азоттың болмағанына қарамастан тіршілік ете береді. Жас Түйнек бактериялары таза дақылдарда пішіні таяқша тәрізді, көл. 0,5–0,9*1,2––3,0 мкм, спора түзбейді, терісграмды (Грам әдісі бойынша клеткалары боялмайтын) бактериялар. Түйнек бактериялары аммоний тұздарын,нитрит,амин қышқылдарын, тыңайтқыш құрамындағы қоректік заттарды сіңіреді, көмірсуларды, органик. қышқылдарды, спирттерді көміртек көзі ретінде пайдаланады. Әр түрлі өсімдікке тән өзіндік арнаулы Т. б. болады. Бұршақ тұқымдас өсімдіктерді алғашқы жылы өсіргенде, оның тамырында түйнек тез түзілуі үшін себілетін тұқымды нитрагин препаратымен өңдеп, бактериялармен байытады. Сонда өсімдік алғашқы жылдың өзінде-ақ жақсы өнім бере алады.
Дереккөздер
Санат:Биология
Адал ас
Дәстүрлі ортада арнайы семіртіп жетілген малды жініктірмей, қуып, қызылмай етпей, сою талаптары бойынша сойылған мал етін де адалға жатқызады. Мәселен, таңертең оріске шықпаған малды союға алып қалса, бауыздамас бұрын аузына су тамызып, жерден кок жұлып тістетіп, яғни дәстүрлі ұғымда «отқа іліндірген соң» ғана союға жарамды санаған. Сол тәрізді кешке өрістен қайтқан мал қорада жусаған соң күйіс қайтарып тұрса, дәстүрлі ырым-жора бойынша, «күйіске ілінгеннен» кейін оны союға болмайды. Сол тәрізді, қонақ сыбағасына шымқай баран түсті малды (қойды) сою адалға жатпайды. Ол дегеніміз қонаққа адал ниет, ақ пейіл таныту болып саналмайды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология Санат: Дін Санат: Денсаулық
NGC 2619
NGC 2619 — Шаян шоқжұлдызында орналасқан SBbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 12 наурызда Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 2619 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 24235, UGC 4503, MCG 5-21-2, ZWG 150.8, IRAS08345+2852.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Шаян (шоқжұлдыз)
Мош (Браганса)
Мош (Браганса) (Mós (Bragança)) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Браганса муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 194 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,46 км² шамасында. Халық тығыздығы — 16,9 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Апостол Пётр.
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Браганса округінің елді мекендері
Кіші Лосевая
Кіші Лосёвая — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Мег-Тыг-Еган өзенінің оң жағалауынан 29 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Мұратбек Атайбекұлы Нұрлыбаев
Мұратбек Атайбекұлы Нұрлыбаев (1937 ж. т.) - суретші.
Кескіндеме өнері саласында жұмыс істейді. Ол «Абай әні» атты сурет (1970, кенеп, майлы бояу)"Донецк облысындағы көркем сурет музейі" суретін салды (1970, қатты қағаз, майлы бояу, автордың жеке қоры).
Суретте Абай болған жерлердегі көктем керінісі, бүр жарған ағаштар және ұлттық киім киген бір топ салт атты жастар бейнеленген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:1937 жылы туғандар Санат:Қазақстан суретшілері Санат:Жамбыл облысында туғандар
Корридо
Корридо (Corrido) — Италиядағы коммуна, Ломбардия әкімшілік аймағына қарасты Комо провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 14317 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 122 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 6 км² шамасында. Пошта индексі — 22010.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ломбардия елді мекендері
Береке ауылдық округі
Береке ауылдық округі — Алматы облысы Балқаш ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Береке, Бура ауылдары кіреді. Орталығы - Береке ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1802 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Балқаш ауданы ауылдық округтері
Риу-Пирасикаба (Минас-Жерайс)
Риу-Пирасикаба (Минас-Жерайс) (Rio Piracicaba (Minas Gerais)) — Бразилиядағы муниципалитет, Минас-Жерайс штатында орналасқан. Белу-Оризонти агломерациясы мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Итабира экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 14 479 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 370,355 км² шамасында. Халық тығыздығы — 39,1 адам/км².
Тарихы
Қала 1713 жылы құрылған.
Санат:Минас-Жерайс елді мекендері
IC 3074
IC 3074 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан SBd типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39233, UGC 7279, MCG 2-31-71, ZWG 69.111, VCC 162, FGC 1393.
Сыртқы сілтемелер
IC 3074 Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Миграция
Миграция (migratio — көші-қон, қоныс аудару) — адамдардың (мигранттардың) қандай да бір аумақтардың шекарасынан өтіп, ұзақ уақытқа немесе біржолата қоныс тебу процесі.
Түрлеріне қарай ерікті, мәжбүрлі, заңсыз көші-қон болып бөлінеді. Халықтың көші-қоны себептеріне қарай жіктеу де аса маңызды. Келесідей себептер анықталады: Халықтың көші-қонын жекелеген елдердің, аймақтардың және жалпы әлемнің экономикалық-демографиялық дамуына елеулі әсер етеді.
Халықаралық миграцияның қазіргі үрдістері:
Экономикалық мигранттар құлдыраудан қарқында дамып жатқан аудандарға қарай ағылады. Жұмыс күшінің сыртқы миграциясы үшін жоғары білікті мамандардың салыстырмалы түрде артуы тән. Көші қонның бұл формасы 1930 жылдарда Нацистік Германиядан кеткен ғалымдар ішінен таңдау мүмкіндігі туған кезден басталды. Қазіргі кезеңде жоғары білікті мамандар миграциясы Шығыс Еуропа елдерінен АҚШ-қа, Канадаға, Батыс Еуропаның кей елдеріне бағытталған. Экономикалық босқындар арасында өз елінде жұмысы бағаланбайтын ой еңбегі адамдарының үлесі жоғары. Олардың жаппай көшіп-қонуы, "ақылдың ағылуы" атауына ие болды.
Соңғы жылдары саяси босқындардың мәселесі жаһандық сипат алып отыр. Көші-қонның саяси түрткілеріне өзгеше ойлайтындарды қудалау немесе саяси босқындар ағынын тудыратын соғыс жатады.
Көші қонның діни себептері де жаппай сипат алады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұрынғы Британдық Үндістанды бөлісу кезінде миллиондаған мұсылмандар исламдық Пәкістанға, индуизмді қолдайтындар Үндістанға көшті.
Экологиялық босқындар аумақ тіршілігіне қауіпті табиғи және техногендік апат нәтижесінде ластанған жерлерден көшті.
БҰҰ экономикалық және әлеуметтік мәселелері департаментінің 2013 жылдың 11 қыркүйегінде жарияланған баяндамасы бойынша, дүниежүзі мигранттары 232 млн адамды немесе әлем халқының 3,2%-ын құрады. Әлемдегі ең ірі миграциялық дәліз көшіп-қонушылар Мексика - АҚШ 13 млн адамға жеткен (2013 ж., қаңтар - тамыз), Ресей-Украина 3,5 млн адамға, Украина-Ресей 2,9 млн адамға, Қазақстан-Ресей 2,5 млн-ға жетті. Егер бұл көрсеткіш осы қарқынмен жалғаса берсе, онда 2050 жылы мигранттар саны 405 млн-ға жетеді.
Миграция типтері
Миграциялық сальдо - белгілі бір мерзім ішінде елге келушілер саны мен шегарадан асушылар саны арасындағы айырмашылық.
Дереккөздер
Санат:Тұрғындар миграциясы Санат:Әлеуметтік эволюция
Қазақстанның инвестициялық қоры
Қазақстанның инвестициялық қоры — республикалық арнаулы қаржы қоры. 2003 жылы 30 мамырда акционерлік қоғам ретінде құрылған. Қордың республикалық бюджет қаржысы есебінен бөлінген 23 млрд. теңге жарғылық капиталдағы мемлекеттің үлесі – 100%.
Негізгі міндеттері: шикізаттар мен материалдарды тереңдете өңдейтін, бәсекелесуге қабілетті және қазіргі заманғы озық технологияларды пайдалана отырып өнім өндіретін, сондай-ақ, келешегі бар өнеркәсіп орындарына тиімді өндірістік қызмет көрсете алатын жаңадан құрылған кәсіпорындардың жарғылық қорларына инвестиция салу; инвестиция көлемін кеңейту жолымен республикада корпорациялық бағалы қағаздар рыногінің дамуына ықпал ету, қор рыногінің қазіргі заманғы құралдарын қолдануға жағдай жасау; әлуетті инвесторлар үшін кәсіпорындардың тартымдылығын арттыру; отандық және шет елдік кәсіпорындар арасындағы өндірістік кооперацияларды қамтамасыз ету үшін, қосымша аралас өндірістердің дамуы үшін шетелдік инвестицияны жүзеге асыру; қазақстандық кәсіпорындардың шет елдегі инвестиц. белсенділіктерінің артуына ықпал ету; халықаралық стандарт пен тәжірибелер негізінде инвестиц. қоржындарды басқарудың алдыңғы қатарлы үлгісін жасау; Қордың инвестиц. жобаларына қатысу үшін менеджерлер даярлау.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан қорлары Санат:Инвестициялық қорлар
Ауыл шаруашылығы зиянкестері
Ауыл шаруашылығы зиянкестері  — қолдан өсірілетін өсімдіктерді зақымдайтын не мүлдем құртып жіберетін жәндіктер мен жануарлар. Оларға омыртқасыз жануарлардан жұмыр құрттар, өсімдік қоректі кенелер, жәндіктер, жалаңаш шырындар және ұлулар, ал омыртқалы жануарлардан — құстар мен сүт қоректілердің кейбір түрлері (кеміргіштер) жатады. Зиянды жәндіктер мен кенелер қоректік заттарына байланысты монофагтар, олигофагтар және полифагтар болып 3 топқа бөлінеді. Монофагтар өсімдіктердің бір ғана түрімен немесе бір-біріне ұқсас бірнеше түрлерімен (бұршақтың дәнек қоңызы, таңқурай кенесі), олигофагтар өсімдіктердің бір тұқымдасына жататын көптеген түрлерімен (орамжапырақ тұқымдасының бүрге қоныздары мен қандалалары, түйнек бізтұмсықтары, дәннің сұр көбелегі), полифагтар өсімдіктердің көптеген түрлерімен (шегірткелер, шыртылдақ қоңыздар, күздік көбелек) коректенетінеді. Жәндіктер өсімдіктің ұлпасын, жапырақтарын, тамырын, жемістерін кеміріп немесе сорып бүлдіреді. Зақымдалған өсімдіктердің зат алмасу процесі өзгереді, өсуі, қор жинауы тежеледі немесе солып қалады. Көптеген зиянкес жәндіктер өсімдік ауруларын таратады. Кенелер ауыл шаруашылығы дақылдарын сорып зақымдайды және қоймаларда астық, дән, ұн, кепкен жеміс, көкөніс өнімдерімен қоректенеді. Кенелердің кейбір түрлері індет таратады. Жұмыр құрттар, негізінен өсімдіктердің тамырымен қоректенеді. Солардың ішінде бүлдірген, қызылша, картоп нематодасы көп зиян келтіреді. Зиянкес кеміргіштер Қазақстанда өте көп таралған. Олар астық дақылдарын, көкөністер мен жеміс-жидектерді зақымдайды, қоймада сақталатын азық-түлік қорына шығын келтіреді, сондай-ақ жұқпалы аурулар таратады. Ауыл шаруашылығы өнімдері шығынының 20%-ы зиянкес кеміргіштер кесірінен болады. Ауыл шаруашылығы ззиянкестерімен күресу мәдени өсімдіктердің зиянкестерге төзімді сорттарын шығару, ауыспалы егісті қолдану, зиянкестерге қарсы биологиялық тәсілдерді (трихограмма, афелинус т.б.), микробиологиялық препараттарды, химиялық заттарды (акарицидтер, инсектицидтер, зооцидтер т.б.) қолдану арқылы жүргізіледі.
2.Турақанаттылар (orthoptera) отрядына жататын көп қоректі зянды жәндіктер
Бұзаубастар. Жердің астында тіршілік етеді. Орта жастағы дернәсілдері және ересек жәндіктері жердің астында 1м дейінгі тереңдікте тіршілік етеді. өмір сүру циклі 1 жылдан көп уақытқа созылады. Мамырдың аяғында – маусым айында ұрғашылары 10-20 см тереңдікте, арнаулы ұяларға 150-300 данадан жұмыртқа салады. Бұзаубастар алдыңғы аяқтарының көмегімен топырақтың үстіңгі қабатында жолдар салады, 50-ден аса өсімдіктің тамырын, сабақтарының жер асты бөлігін, өскіндерін және тұқымдарын жеп зиян келтіреді. Олар ылғалды, суармалы жерлерді, негізінен көкөніс алқаптарын мекендейді. Жылы жайларда темекінің, көкөністердің және т.б. өсімдіктердің көшеттеріне өте көп зиян тигізеді. Көп тараған түрлері – кәдімгі (Gryllotalpa) және бір тікенекті (Gryllotalpa unispina Sauss.) бұзаубастар.
Шекшектер. Құрғақшылық жылдары сандары өте көп болғанда егінге, көкөніс дақылдарына, майлық дақылдарға және жеміс ағаштарына зиян келтіреді. Антеналары денелерінен ұзын үлкен жәндіктер. Жылына бір рет ұрпақ береді. Топырақта, өсімдіктерде және олардың үлпаларында жұмыртқалары қыстайды.
Шілделіктер. Орташа және үлкен, жалрақ денелі жәндіктер. Түнде тіршілік етеді. Топырақ түйірлерінің астында, жарықтарда нимфалар (ақырғы жастағы дернәсілдер) қыстайды. Ылғалды, суармалы жерлерде көкөністердің, майлық дақылдардың, дәнді дақылдардың, бүлдіргеннің жапырақтары мен сабақтарының төменгі бөліктерін жейді. Күресу шаралары. Ерте күзде сүдігер жырту және отамалы өсімдіктердің қатар аралықтарын өңдеу арқылы бұзаубастардың, шекшектердің және шілделіктердің көбейуіне жол бермеуге болады. Көкөніс өсірушілер бұзаубастармен күресу үшін арнаулы жырашықтарды пайдаланады.
3. Қатты қанаттылар (Coleoptera) отрядына жататын көп қоректі зянды жәндіктер Әртүрлі өсімдіктермен қоректенетін қоңыздардың ең қауіпті және көп тараған түлері Coleoptera – отряды, Poliphaga – отряд тармағы, Elateridae – шыртылдақ қоңыздар, Tenebrionidae – қараденелілер, Scarabalidae – тақта мұртты қоңыздар тұқымдастарына жатады. Шыртылдақ қоңыздар. Ұзындығы 5 – 15 мм. Алдыңғы кеудесі қозғалғанда шырылдаған дыбыс шығарады. 2-4 апта өмір сүреді. Қоңыздың зияндылығы жоқ. Жұмыртқасын топыраққа салат. Бір қоңыздың салатын жұмыртқасынын мөлшері 30 -500 дана. Дернәсілдері қыстайды. Дернәсіл 13 бөліктен тұрады. Сыртқы қатты қабығы болғандықтан және пішініне қарап оларды сымға ұқсатады. Басы, үш жұп аяқтары жақсы дамыған, түсі сары қоңыр. Дернәсіл 3-4 жыл өмір сүреді. Егістіктерде ошақ-ошақ болып кездеседі. Ауыл шаруашылығы өсімдіктерінің қсіп келе жатқан тұқымымен, олардың тамырларымен қоректенеді. Топырақ құрғап кеткенде өсімдіктердің етті бөліктеріне кіріп алып қоректенеді. Қараденелілер. Баяу жүретін, тустері қара, ірілі –кішілі қоңыздар. Көп түрлері өанаттары бірігіп кеткендіктен ұша алмайды. Дернәсілдерінің алдыңғы жұп аяқтары үлкен, бастары доға тәрізді. Дернәсілдері жылдам өсіп жетіледі. Далалық және кең кеуделі шабан қоңыздары мен жүгерінің қара денелілерінің дернәсілдері өсімдіктердің жер астындағы мүшелерін, тұқымды зақымдайды. Құмның шабан қоңызы зиянды, олар отамалы өсімдіктердің өскіндері мен көкөніс өсімдіктерінің көшеттерін зақымдайды. Тақтамұрттылар. Денелері ұзын, қысқа. Мұрттары жалпақ. Дернәсілдері жуан, етті. Түркістандық жүгері қонызы көп өсімдіктердің тамырларының етті ұлпаларын зақымдайды, ал түйнек тамыр жемістілер үшін өте қауіпті. Дернәсілдері өсіп келе жатқан тұқыммен қоректенеді. Қортық қоңыздың өзі ғана зиянды. Негізінен өскіннің жер үстіндегі бөлігімен қоректенеді. Батыстық мамыр қоңызы, жетісулық мәрмәр қоңыз,маусым қоңызы отамалы, көкөніс және жеміс-жидек өсімдіктерінің негізгі зиянкестері. Олардың дернәсілдері топырақта 2-3 жыл өмір сүріп өсімдіктердің жер астындағы мүшелермен қоректенеді. Күресу тәсілдері. Күзде терең сүдігер жырту,тыңайтқыш салу, жазда отамалы өсімдіктердің қатар аралықтарын бірнеше рет өңдеу, арамшөптермен күресу,үстеп қоректендіру арқылы барлық көп қоректі қатты қанаттылардың санын азайтуға болады. Дернәсілдердің саны 1 м2 5-10 дана болғанда отамалы өсімдіктерді отырғызуға болмайды. Олардың орнына аз зақымдалатын бұршақ тұұымдастарды, қарақұмықты өсіреді. Қара денелі қоңыздардың саны 1 м2 2-3 дана және одан жоғары болғанда инсектицидттермен улайды.
5. Бұршақ дәнді дақылдарының зиянды жәндіктері Бұршақ бітесі – бітенің денесі біршама жуандау, денесінің ұзындығы – 4,5-5 мм. Қанатсыз аналықтарының денесінің түсі жасыл, кейде қоңыр қоңыр қызыл болып келеді. Ұрықтанған жұмыртқа көпжылдық бұршақ өсімдігінің сабақтарының тамыр бөлігінде және жерге түскен бұршақта қыстайды. Біте осы жұмыртқадан дернәсілдік сатыдан өткеннен кейін аналық – негізге айналады. Партеногенетикалық жолмен көбейіп, колониялар түзеді. Мұнан ары қарай аналық – орналастырушылар пайда болады. Қанатты аналық – орналастырушылар бір жылдық бұршақ дақылдарына қонып, сол жерде жаңа колониялар құрады. Бір жылда 10-ға жуық ұрпақ беріп дамиды. Бітелер өсімдіктердің жас ұлпаларында және гүл шоғырына қоныстанады. Колонияның өсуі жоғарғы бөліктен басталады. Олар көп жылдық бұршақ дақылдарына ұшып келеді де, содан соң бұл жерге аталық пен аналық шағылысқаннан кейін қыстайтын жұмыртқа салады. Бұршақ бітесі бұршаққа, сиыр жоңышқаға, жоңышқаға, жасымыққа зиян келтіреді. Дернәсіл мен имаго шырынды сорып, жапырақты ширатады, дамуды тоқтатады, зақымданған мүшенің түрін өзгертіп, егіннің түсімін тқмендетеді. Бітенің жаппай көбеюі ауа райының қолайлы (жылы –жаңбырлы ) жағдайларында байқалады. Күресу шаралары. Біржылдық және көпжылдық бұршақ дақылдарын ббұршақ бітеден қорғау үшін кеңістікті оңашалаудың үлкен маңызы бар. Бұршақ дәнділерді қайталап отырғызуға болмайды. Жерге түскен дән өскіндерінің пайда болуына жол бермеу керек. Көп жылдық бұршақты төмен кесінді жасап жинау қажет. Егер энтомологиялық аулағышпен 10 сілтеу жасаған кезде 25-30 дара біте түссе немесе 20%өсімдік залалданған болса, онда инсектицидпен өңдеу жұмыстарын жүргізеді. Бұршақ қоңызы. Қоңыздарының бүйірінің алдыңғы арқасында және жамбастың төменгі жағында тісшелер орналасқан. Қанаттың үстінде ақ дақтар, ал құрсағының астында екі ірі қара дақтары бар. Денесінің ұзындығы – 4,5-5мм ақшыл түптермен қапталған. Дернәсілі сопақ, ақшыл сары, ұзындығы – 5-6 мм. Қоңыздар тазалау, сақтау және егінді жинаған жерлерде бұршақтың ішінде қыстайды. Дернәсілдің ересек жәндәкке айналуы, қыстап шығуы құрғақ тұқымның ішінде өтеді. Жұмыртқаны бұршақтың жармасына салады. Дернәсілдер бұршақтың ішінде қоректенеді. Күресу шаралары. Егінді дер кезінде шығынға ұшыратпай жинап алу керек. Аңыздарды сыдыра жырту, топырақты терең өңдеу қоңыздар мен дернәсілдердің едәуір жойылуына әкеледі. Қойма орындарында тұқымдарға тұқымдарға газбен өңдеу және салқындату жұмыстарын жүргізу қажет. Егер шанақтану кезінде энтомологиялық аулағышпен 10 сілтеу жасағанда 15-20 қоңыз табылса, онда бұршақ қоңыздарын жою үшін инсектицидпен өңдейді.
NGC 7097A
NGC 7097A — Тырна шоқжұлдызында орналасқан E (эллипстік галактика) типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енбейді. Аталмыш каталогқа кейінірек қайта қаралымында қосылған болатын.
Нүкте траекториясы
thumb|left thumbНүкте траекториясы - қозғалыстағы нүктенің кеңістіктегі сипаттайтын сызығы.
NGC 7097A
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 5 қыркүйекте Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 7097A деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 67160, ESO 287-49, MCG -7-44-30.
Нүкте траекториясы
Алынған санақ жүйесіне қатысты қозғалатын нүктенің үздіксіз сызығы. Траектория түзу сызық түрінде онда нүктенің қозғалысы — түзу сызықты, қисын-қысықты деп ажыратылады.
Снежина (Варна облысы)
Снежина (Снежина) — Болгариядағы ауыл. Варна облысына қарасты Провадия қауымының құрамына кіреді.
NGC 7097A
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Тырна (шоқжұлдыз)
Снежина (Варна облысы)
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 545 адамды құрайды.
Нүкте траекториясы
Дереккөздер
Санат:Механика
Снежина (Варна облысы)
Пошта индексі — 9244. Телефон коды — 05125. ЕКАТТЕ коды — 67739.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Варна облысының елді мекендері
Нүкте траекториясы
Дереккөздер
Санат:Материалдар механикасы терминдері
Хмелевка (Лысьва тармағы)
Хмелёвка — Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лысьва өзенінің оң жағалауынан 50 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кама Березники қаласынан Косьва (бастауынан Широков су торабына дейін), Чусовая және Сылва өзендерін қоспағанда Кама су торабына дейін. Өзен саласы — Белаяға қосылу құйылысына дейінгі Кама тармағының су алаптары, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
1923 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:1923 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:1923 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Ауыл шаруашылығы экономикасы
Ауыл шаруашылығы экономикасы — экономика ғылымының ауыл шаруашылығындағы өндірістік қарым-қатынастарды зерттейтін саласы. Қазақстанда ауыл шаруашылығымен 50 мыңнан астам фермерлік шаруашылық, 8 мыңдай ауыл шаруашылығы кооперативтері, 500 акцион. қоғам және 50-ден астам ұжымшар айналысады (1997). Осындай шаруашылық құрылымы аймақтық ерекшеліктерді жүйелеуді, өндіріс көлемін анықтауды, шоғырландыру дәрежесін белгілеуді, еңбек пен өндірісті ұйымдастыруды, экономикалық көрсеткіштерді саралауды, ғылыми нәтижелер мен озық тәжірибелерді талдауды, теориялық-практикалық мәселелерді шешуді қажет етеді. Нарықтық экономика қатынастардың дамуы жаңа ауыл шаруашылығы экономикасы ғылымының алдына жаңа міндеттер қойып отыр (мысалы, жерді иеленудегі жеке меншік қатынастар т.б).
Қазақстанда ауыл шаруашылығы экономикасын зерттеу жұмыстары жоғары оқу орындары мен ғылыми-зерттеу институттарында жүргізіледі.
Сілтемелер
Санат:Ауыл шаруашылығы
Жария сауда-саттық
Дереккөздер
Санат:Экономика Санат:Қаржы
Цуценхаузен
Цуценхаузен (Zuzenhausen) — Германия Федеративтік Республикасының Баден-Вюртемберг жерінде орналасқан муниципалитет. Карлсруэ әкімшілік округіне бағынады. Рейн-Неккар ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 2182 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 11,64 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 08 2 26 101. Муниципалитеттің басшысы — Дитер Штайнбреннер.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Баден-Вюртемберг елді мекендері
Форхдорф
Форхдорф (Vorchdorf) — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Гмунден округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 7 670 адамды құрайды (1 қаңтар 2008). Алып жатқан жер аумағы 47,7 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — GM, ресми идентификациялық коды — 4 07 20.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Уртака
Уртака (Urtaca) — Франциядағы коммуна. Корсика аймағына қарасты Жоғарғы Корсика департаментінде орналасқан. Бастия округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 31,26 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 2B332, пошта индексі — 20218.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары
Ауыл шаруашылығын ұжымдастыру
Ауыл шаруашылығын ұжымдастыру — КСРО-да ұсақ, жеке шаруа қожалықтарын біріктіру арқылы ауыл шаруашылығын мемлекет мүддесіне толық бағындырып, қайта құрудың теориясы мен практикасы.
Шаруаларды өндірістік кооперацияларға тарту процесі Қазан төңкерісінен кейін іле-шала басталды. Оны бір жағынан мемлекеттік қарамағына алынған жерлерде совхоздар (кеңшарлар), МТС-тер (машина-трактор стансалары), екінші жағынан колхоздар (ұжымшарлар) құру арқылы шешу көзделді. 1928 жылғы 1 шілдеде Қазақстанда 41 кеңшар мен 1881 ұжымшар болды. Ұжымдық шаруашылықтардың 76-ы ауыл шаруашылығы коммунасы, 1215-і ауыл шаруашылығы артелі, 590-ы жерді бірлесіп өңдеу серіктестіктері еді. 1928 жылдың маусым айында болып өткен колхозшылардың Бүкілодақтық 1-съезі жоғарыдағы сталиншілдер бағытын өмірге енгізуге жол ашып, ауыл шаруашылығын жаппай ұжымдастыру жолымен әміршіл-әкімшіл басқару арнасына түсіріп, жекеменшіктің орнына қоғамдық меншікті орнықтыруға күш салды. Осының нәтижесінде Қазақстандағы колхоз қозғалысы едәуір екпін алды. 1929 жылдың 1 қазанында Қазақстанда 117,7 мың жеке шаруашылықтар (олардың 9,3 проценті) ұжымдастырылды. Келесі қараша айында өткен БК(б)П ОК-нің Пленумы осы жұмыстарды қорытындылап, жекелеген облыстар алдына жаппай ұжымдастыру міндетін қойды.
Каньямарес
Каньямарес (Cañamares (Cuenca)) — Испаниядағы муниципалитет. Кастилия — Ла-Манча автономды бірлестігіне қарасты Куэнка провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Ла-Алькаррия ауданында (комарка) орналасқан.
Ауыл шаруашылығын ұжымдастыру
Бұл міндетті шешу жолдарын белгілеу үшін ОК-тің Саяси Бюросы арнайы комиссия ұйымдастырды. Оның құрамына Қазақстаннан Ф.И. Голощекин енгізілді. Осы комиссия дайындаған жоба Саяси Бюро мәжілісінде қаралып, соның негізінде БК(б)П ОК 1930 жылғы 5 қаңтарда “Коллективтендірудің қарқыны және мемлекеттің колхоз құрылысына көмек беру шаралары туралы” қаулы қабылдады. Онда Қазақстан коллективтендіруді 1931 жылдың күзінде немесе 1932 жылдың көктемінде аяқтауы тиіс болып белгіленді. Бірақ Қазақ өлкелік партия коммитеті 1929 жылдың желтоқсан айында-ақ ұжымдастыруды егіншілік аудандарында ғана емес мал шаруашылығы аудандарында да жеделдетуге нұсқау беріп қойған еді. Жаппай коллективтендіру науқаны басталардан бұрын 1926 - 1928 жылдары Қазақстанда “Кіші Қазан” науқандарын, яғни ауылды кеңестендіруді, шабындық және жайылымдық жерлерді қайта бөлуді, ірі мал иелерін тәркілеуді қатыгездікпен белсенді жүзеге асырған Қазақ өлкелік партия к-тінің 1-хатшысы Голощекин жаппай ұжымдастыруда да Қазақстанға тән ерекшеліктерді ескермеді. Бүкіл Одақтағы барлық көшпелі және жартылай көшпелі шаруашылықтардың 80 процентке жуығы (4236 мың адамды біріктіретін 706 мың жеке, ұсақ шаруашылық) Қазақстанда болатын. Ұжымдастыру үшін оларды алдымен жерге орналастыру және жаппай отырықшыландыру керек еді. Бұл екі күрделі процесс (отырықшыландыру мен ұжымдастыру) шұғыл түрде қатар жүргізілді. 1930 жылғы 1 қаңтар мен 1 наурыз аралығында ғана ұжымдастырылған шаруа шаруашылықтарының саны бұрынғыдан екі есе асып кетті. Қазақстан басшылығы отырықшыландыру процесін ғасырлар бойы қалыптасқан көшпелі мал ш-на, ұлттық салт-дәстүрлерге қарсы қойды. Жаппай ұжымдастыру кезінде байлар мен кулактарды тап ретінде жою саясаты да жағдайды одан әрі ауырлата түсті (Кулак кәмпеске). Осындай қатал шаралар және ет, астық дайындау науқандарындағы асыра сілтеушілік, қазақтарды дәстүрлі даму жолынан күшпен тайдыру әрекеті халықтың жаппай қарулы наразылықтарын туғызды. Ресми мәліметтер бойынша 1929 - 1931 жылдары Қазақстанда 372 рет шаруалардың бұқаралық бас көтерулері болды. Тоталитарлық жүйе бұл көтерілістерді аяусыз, әскер күшімен басты (Ауыл шаруашылығын коллективтендіруге қарсы шаруалар қозғалысы).
Каньямарес
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 549 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 41,2 км² шамасында.
Ауыл шаруашылығын ұжымдастыру
Көшпелі және жартылай көшпелі шаруаларды зорлап отырықшыландыру жоспары алғашқы бесжылдықта (1932 жылдың соңына дейін) сәтсіздікке ұшырады. Қазақстанда 400 мыңның орнына 70,5 мың шаруа қожалығы ғана отырықшыланды. 1933 жылдың 1 шілдесінде Қазақстан шаруашылықтарының 67,3 проценті, ал 1937 жылдың 1 шілдесінде 97,5 проценті ұжымдастырылды. Күштеп ұжымдастырудың және жоспарлы түрде жаппай отырықшыландырудың зардаптары өте ауыр болды. 1929 - 1933 жылдары аралығында Қазақстандағы мал басының саны 16 есе азайды. Мұның соңы қазақ халқының ашаршылыққа және жаппай босқыншылыққа ұшырауына ұрындырды(Ашаршылық, Босқыншылық).
Дереккөздер
Санат:КСРО тарихы Санат:КСРО саясаты
Поленцко
Поленцко (Polenzko) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Анхальт-Цербст ауданының құрамына енеді.
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 301 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 19,92 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 82 275. Муниципалитеттің басшысы — Рут Бухман.
Дереккөздер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Эши-Шпиц
250px|thumb|Картада орналасуы Эши-Шпиц (Aeschi bei Spiez) — Швейцарияның Берн кантонында орналасқан коммуна. Фрутиген округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1955 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 30.97 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 562, пошта индексі — 3703.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Берн елді мекендері
Бриттон (Мичиган)
Бриттон (Britton) — Мичиган штатының Lenawee округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 699 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.3 км² шамасында. FIPS коды — 26-10760.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мичиган қалалары
Лыаю (Косью тармағы)
Лыаю — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Косью өзенінің оң жағалауынан 132 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уса өзені. Өзен саласы — Уса, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері
Омбы
Омбы (Омск) — Ертіс және Ом өзендерінің қосылу жерінде орналасқан Ресейдегі қала. Ірі ғылым, мәдениет, спорт, өнеркәсіп орталығы. Сібірдегі халық саны бойынша екінші орныдағы қала (Новосібірден кейін). Ресей мемлекетінің 1918-1920 жылдардағы астанасы. 1934 жылдан бастап Омбы облысының орталығы.
Географиясы
Ом өзенінің Ертіске құятын жеріндегі порт, темір жол желілері мен автожолдардың торабы. Қала арқылы өтіп жатқан Ертістің ұзындығы 25 шақырымнан асады. Қаңтардағы орташа температура -19,2 °C, шілдедегі - 18,3 °C. Омбыдағы ең жоғарғы температура 1940 жылдың 18 шілдесінде, ал ең төменгі температура 1931 жылдың 3 ақпанын тіркелген. Омбы ауданы ылғалдылық жеткіліксіз аймақтар қатарына жатады.
Тарихы
Омбы бекінісін 1716 ж. Петр І патшаның бұйрығы бойынша Сібір генерал-губернаторы М.П. Гагарин салдырған. 1782 ж. қала мәртебесін алып, Тобыл (1782 – 98) округінің орталығы, Тобыл губерниясының (1804 – 22, 1839 – 68), Омбы (1822 – 39) және Ақмола (1868 – 1918) облыстарының, Батыс Сібір (1824 – 82) және Дала (1882 – 1917) генерал-губернаторлығының орталығы болды. Омбы қаласының тарихы Қазан төңкерісіне дейін Қазақстанмен тығыз байланыста болды. Омбыда қазақтың көптеген белгілі ағартушылары оқып, білім алды. 1813 ж. Батыс Сібір генерал-губернаторлығына қарасты қазақ жерлерін басқару мекемелеріне қазақ жастарын даярлау мақсатында Омбыда Сібір әскери орыс-қазақ желілік училищесі ашылды. Бұл училищені Уәлиханов, М.Шорманов оқып бітірген. Осы әскери оқу орнының негізінде 1845 ж. Омбы кадет корпусы ашылды. 20 ғасырдың бас кезінде Омбыдағы оқу орындарында көптеген белгілі қазақ қайраткерлері (Ә.Бөкейханов, С.Сейфуллин, Н.Нұрмақов, С.Сәдуақасов, т.б.) білім алды. 1840 ж. Омбы қаласындағы қазақтардың саны 109 адам болса, 1897 ж. Омбы уезіндегі қазақтар 37680-ге (Омбы қаласында – 105 адам), ал 1916 ж. 38970-ке жетті. Қазақ елі өз тәуелсіздігіне ие болуына байланысты Омбыдағы қазақ диаспорасы ұлттық-мәдени орталықтар құрып, Қазақстанмен өзара байланыстарын жолға қоя бастады. 2004 ж. Омбы қаласында Ш.Уәлихановтың атына көше беріліп, ескерткіш орнатылды. Қазіргі уақытта Омбы облысында тұрып жатқан 100 мыңнан аса (2002) қазақ “Омбы облыстық қазақ мәдени орталығы”, “Аманат ұлттық бірлестігі”, “Мөлдір” қазақ мәдени орталығы сияқты ұйымдарға біріккен. 2002 жылдан “Омбы үні” атты үнпарақ шыға бастады.
Халқы
Халқының саны жағынан (1172 мың) Сібірде Новосібірден кейін 2-орын алады, Сібірдің ірі өнеркәсіп орталығы. Қалада астық жинайтын комбайндар, теледидар, газ жабдықтары, аспаптар, әртүрлі өнеркәсіп құрал-жабдықтары, электротехника, мұнай, тамақ өнеркәсібі, құрылыс материалдары кәсіпорындары жұмыс істейді. Қазақтардын саны қалада 100000 адам болу мумкун, Ен көп қазақ халқы трады Старый Кировск шағ. ауданда,Омбы орталасында Восточнылар 1-11 көшелер,Ремесленнар 1-11 көшелер, Қаржас шағ.ауданда, Порт Артур шағ.ауданда, кобі жер ұйлерінде трады, Омбы ортасында Шоқан Уалихан көшесі бар сол көшеде Қазақстаннын Консул ғимарат тұр,
Білім және ғылым
2004 жылдан бастап қалада балабақшалардың жеткіліксіздігі байқалуда.
Омбыда 28 жоғарғы оқу орындары (университеттер, академиялар, институттар) орналасқан.
Қаладағы алғашқы жоғарғы оқу орны 1918 жылы ашылды (Сібір ауыл-шаруашылық институты). Бірнеше мәрте атын өзгертіп, бүгін П.А. Столыпин атындағы Омбы кемлекеттік аграрлық университеті ретінде белгілі.
1974 жылы Ф.М. Достоевский атындағы Омбы мемлекеттік университеті ашылды. Бастапқыда білім беру екі факультетте (гуманитарлық және жаратылыстану) ғана жүргізілді.
1920 жылы Сібір ветеринарлық-зоотехникалық инстутыттың жанында медициналық бөлім ашылды (1994 жылдан бастап Омбы медициналық университеті).
1932 жылы мұғалімдерді даярлайтын Омбы педагогикалық институттың негізі қаланды (1993 жылдан бастап Омбы мемлекеттік педагогикалық университеті).
1942 жылдан бастап Омбыға қорғаныс зауыттарының бір бөлігі көшірілді. 1942 жылы Ворошиловград қаласынан көшірілген кешкі машина жасау институтының негізінде Омбы машина жасау институты құрылды (бүгінгі Омбы мемлекеттік техникалық университеті).
1950 жылы дене шынықтыру саласындағы мамандарды дайындау үшін Омбы дене шынықтыру институты ашылды.
Мәдениеті
4 жылу-энергетикалық орталықтары, 10 жоғары оқу орны, ғылыми-зерттеу институты, академиялық драма театры, музыкалық драма, қуыршақ театры, цирк, Ф.М. Достоевский атынд. өлкетану музейі (жазушы Омбыда 1850 – 54 ж. айдауда болды), М.А. Врубель атындағы сурет галереясы бар.
Спорт
Омбының негізгі спорт командалары төмендегі кестеде:
Омбы веб-камералары
* Санат:Ресей қалалары
Новоямышево
Географиялық орны
Аудан орталығы - Павлодар қаласынаң оңтүстік-шығысқа қарай 44 км-дей жерде, Ертіс өзенінің он жағасында орналысқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1673 адам (822 ер адам және 851 әйел адам) болса, 2009 жылы 1718 адамды (831 ер адам және 887 әйел адам) құрады.
Тремеван (Кот-д'Армор)
Тремеван (Tréméven) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Кот-д'Армор департаментінде орналасқан. Сен-Брие округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,12 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 22370, пошта индексі — 22290.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 352 адамды құрады. Халық тығыздығы — 68,75 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кот-д’Армор департаментінің коммуналары
Каверна
Каверна (латынша: caverna — қуыс) — тау жыныстардағы пішіні әр түрлі (пішінсіз дөңгелек), мөлшері 1 мм-ден артық бос кеңістік.
Тау жыныстардың қуыстылық өлшемі ретінде қуыстар көлемінің олардың жалпы көлеміне қатынасы алынады. Мұны кейде қуыстылық коэффициенті деп те атайды.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы Санат:География Санат:Геодезия
ᐃᓗ/ilu
Абдул-Баһа
Абдул-Баһа (Абд эль-Баха; ‏عبد البهاءله, «Баһаның құлы»; туған кезде берілген есімі Аббас-Эфенді; 1844—1921) — дін қайраткері, баһаи дінінің негізін қалаушылардың бірі. Әкесі Баһаулла (араб. «Баһа Аллаһ» — жарқыл, Құдайдың асқан әсемдігі) есімімен белгілі Мырза Хусейн Әли, баһаи сенімінің негізін қалаушы болып табылады. Абдул-Баһа 1844 жылы 23 мамырда Иранда өмірге келіп Аббас атанғанымен, Абдул-Баһа («Баһаның құлы») есімін қабылдап өзінің болашақ өмірін әкесінің ілімін барша халыққа жеткізуге арнады.
Өмірбаяны
1892 жылы Баһаулла қайтыс болды. Қайтыс болар алдында ол өзінің өсиетінде Абдул-Баһаны баһаи қауымының көшбасысы болып қалдырды. 1898 жылы Абдул-Баһа Осман империясының қол астында тұтқында болғанда, алғаш рет Аккаға сонау Батыстан баһаи-қажылар келді. 1908 жылы Абдул-Баһа бостандыққа шыққанда ол Мысырға, 1911—1912 жылдары Америка мен Еуропаға үлкен сапарға аттанды. Сол жерлерде ол Баһаулланың бірлік пен Әлеуметтік әділеттілік туралы хабарын діни қоғамдарда, кәсіподақ, университет факультеттерінде, журналистер мен мемлекеттік шенеуніктердің алдында және де қыруар әлеуметтік жиналыстар үстінде жариялады. Абдул-Баһа өзінің көптеген шығармаларын ереже бойынша діндар адамдарға жолдау және кейбір сұрақтарға жауап ретінде жазды. Сондай-ақ оның бірталай сұхбаттары мен халыққа деген үндеулері жазылған. Сол әңгімелерінде ол Баһаулламен орнатылған жалпы қағидаттардың нақты қолданылуын түсіндіріп толық түсініктемелерін береді.
Бірінші дүние жүзі соғысы кезіндегі жылдарын Абдул-Баһа Хайфада (қазіргі Израиль) өткізді. 1920 жылы қоғамдық қызметі үшін (соғыс кезінде Палестинадағы ашыққандарға көмек көрсету) ол  Британ империясының орденімен марапатталды.
Абдул-Баһа 1921 жылы 28 қарашада Хайфа қаласында өмірден қайтты. Өз өмірінде Баһаи дінінің негізін нығайтып оны барлық әлемге таратты. Өзінен кейін немересі Шоги Эфендіні қалдырды.
right|thumb|160px|Абдул-Баһа
Сыртқы сілтемелер
Санат:Діннің негізін қалаушылар Санат:Баһаи Санат:Есімнама:Персия
Шымкент қаласындағы химия-биология бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектебі
Шымкент қаласындағы химия-биология бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектебі - «Бірінші Президенттің 20 зияткерлік мектептері» деген мемлекеттік бағдарлама бойынша ҚР Бірінші Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың бастамасымен ашылған мектеп. Шымкент қаласындағы химия-биология бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектебі 2013 жылдың 25 ақпанынан бастап өз жұмысын бастады. 2013 жылдың 1 қыркүйегінен бастап жалпы оқушылар саны – 525 оқушы. Зияткерлік мектептің негізгі мақсаты - сапалы біліммен қамтамасыз ету, оқу үдерісіне инновацияны енгізу, педагогикалық кадрлардың біліктілігін көтеру.
Ғимараты
Мектеп ғимараты 720 оқушыға арналған, 3 қабатты 6 бөліктен (блок) тұрады. Мектепте оқушыларды тәулік бойы үш мезгілде тамақтандыруға арналған 360 орындық мектеп асханасы жұмыс істейді. Мектеп ғимараты бірнеше бөліктерге бөлінген: оқу, лабараториялық және тілдер кабинеттері, жатын бөлмелері т.б. Шалғай облыс, аудандардан келген оқушыларға арналған 120 орындық жатақхана қарастырылған.
Оқу кабинеттер
Оқу кабинеттері 65, оның ішінде: 18 тіл, 6 химия-биология, 9 математика, 6 физика, нанотехнология және биотехнология, роботтық текхника, информатика, география, тарих, экономика кабинеттері бар. Барлық кабинеттер интербелсенді тақталармен, ноутбук-компьютерлерімен жабдықталған. Сонымен қатар, оқушылардың бейімділігін арттыру мақсатында жеке оқу кабинеттері, техникалық модельдеу, өнер технологиясы, психологиялық кабинет, ақпараттық технологиялар және ұстаздарға педагогикалық бірігу орталықтары мен лекция залдары қарастырылған.
Біліктілікті көтеру
Жас ізденушілерге зерттеу жұмыстарын жүргізуі үшін кеңейтілген лабараториялық физика, химия, биология, нанотехнология, роботтехникасы кабинеттеріне жаңадан құрал-жабдықтар алынған. Ұстаздар мен жас ізденушілер Қазақстанның, Ресейдің, Ұлыбританияның, Америка құрама штаттарының, Германияның алдыңғы қатарлы құрал-жабдық жасаушы әлемдік брендтегі PASKO, PHIWE компанияларыларының мамандарымен тығыз жұмыс жасайды, жаңа құрал-жабдықтармен біргелікте өз тәжірибелерін бөліседі.
Мәдени іс-шаралар
Мәдени іс-шараларды өткізу үшін кеңейтілген әмбебап 360 орындық мәжіліс залы бар. Бұл мәжіліс залының ерекшелігі көрермендер орындықтары жиналған жағдайда зал кәсіби хореографиялық би алаңына айналады.
Кітапхана
Назарбаев Зияткерлік мектеп кітапханасы Шымкент қаласындағы мектептерге алтын қоры бола алады. Себебі мұнда оқу-әдістемелік нұсқаулықтар, классикалық және отандық көркем әдеби шығармалардың, үлкен қоры бар. Сонымен қатар кітапхана зерттеу ісімен шұғылданатын, мәліметтерді талдап түйіндейтін оқушылардың ақпараттық орталығы бола алады.