cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нью-эйдж
Сазгерлердің және музыкатанушылардың кейбірі жанрды нью-эйдж деп атауды мүлдем қолдамайды. Мысалы, Enya әншінің айтуынша, көптеген радиостанциялар мен дыбыс жазатын компаниялар музыка жанрын анықтауда қиындыққа ұшыраса, оны нью-эйджке жатқыза салады. Ал Дэвид Аркенстоунның айтуынша, адамдар лифтіде ойналатын кез келген музыканы нью-эйдж деп атай бергеннен жанрдық беделі төменшіктеніп тұрады.
нобай|солға|200px|Жапондық сазгер [[Китаро нью-эйдждің көрнекті өкілі]] Алайда нью-эйдж термині қалыптасып біткен деуге болады. Оның бір мысалы ретінде Грэмми номинациялары арасында «үздік нью-эйдж альбом» сыйлыңын келтіруге болады.
Санат:Музыка жанрлары Санат:Эмбиент музыкасы Санат:Нью-эйдж музыкасы
Сан-Франсишку-Шавьер (Лиссабон)
Сан-Франсишку-Шавьер (Лиссабон) (São Francisco Xavier) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лиссабон округінің құрамына кіреді. Лиссабон муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Лиссабон ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Лиссабон аймағы регионына қарасты Үлкен Лиссабон экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8100 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2,1 км² шамасында. Халық тығыздығы — 3853,5 адам/км².
Діңгек ғимараты
Діңгек Ғимараты– Қазақстандағы ислам дәуіріне дейін салынған сәулет өнері ескерткіші. Жетісудың Лепсі өңірінде. Іргесінен бастап қиюластыра өрілген еңселі ғимарат. Қабырғасын қалауға өңделмеген тақтатастар мен балшық пайдаланылған. Төбе жағын бүрмелеп көмкерген. Биіктігі 10,5 м, ені 3 м-дей. Есік ойығы оңтүстік-батысқа бағытталған. Ішкі қабырғалары сабан араластырылып саз балшықтан сыланған. Қозы Көрпеш - Баян сұлу ғимаратына ұқсас.
Сан-Франсишку-Шавьер (Лиссабон)
Ауданның қамқоршысы — Франциск Ксаверий (Francisco Xavier).
Діңгек ғимараты
Дереккөздер
Санат:Сәулет өнері Санат:Ғимараттар мен құрылыстар
Сан-Франсишку-Шавьер (Лиссабон)
Тарихы
Аудан 1959 жылы құрылған. Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Лиссабон округінің елді мекендері
Жарықшақты жинауыштар жіктемесі
Жинауыштар жіктемесінің олардың сиымдылығы тұрғысынан дараланатын түрі. Жарықшақты жинауыштардың ішіндегі ең кең тарағандары — аралас типті жинауыштар, бұлардың сиымдылығы тау жыныстардағы алғашқы және туынды куыстардың (кеуекті-ұралы, карстылы-кеуекті т.с.с.) бір-бірімен күрделі түрде астасуы нәтижесінде қалыптасады. Жарықшақты таужыныстардағы көзге көрінетін қуыстардың көпшілігі өте ұсақ микрожарықшақтар арқылы бір-бірімен байланысқан. Таза жарықшақты жинауыштар типі сирек ұшырасады және олардың өндірістік мәні шектеулі.
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Кристал Лэйкс (Миссури)
Кристал Лэйкс (Crystal Lakes) — Миссури штатының Рэй округіне жататын АҚШ қаласы. Қаланың жер аумағы — 3.2 км². FIPS коды — 29-17660.
Тұрғыны
2010 жылы қала тұрғыны 358 адамды құрады.
Каппадоча
Каппадоча (Cappadocia) — Италиядағы коммуна, Абруццо әкімшілік аймағына қарасты Л’Акуила провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 519 адамды құрайды (2005). Халық тығыздығы 7,72 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 67,2 км² шамасында. Пошта индексі — 67060.
Елді мекеннің қамқоршысы — San Biagio және Santa Margherita. Жыл сайынғы мерекесі — 3 ақпан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
Ішкі саясат
Ішкі саясат - мемлекет ішіндегі таптардың, әлеуметтік топтар мен қабаттардың, ұлттардың қарым-қатынасын білдіретін саясат, мемлекеттін іс-әрекетінің және билеуші партиялардың негізгі бағыттарын қамтиды.
Дереккөздер
Санат:Ішкі саясат
Кушёль
Кушёль — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ухта өзенінің оң жағалауынан 198 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двина-Печора су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Коми Республикасы өзендері Санат:Двина-Печора су алабы өңірі өзендері
Сенек қорығы
Дереккөздер
\
Сиупоксвирустар
Сиупоксвирустар — шошқаларды зақымдайтын шешек вирустарының туыстығы.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Вирусология Санат:Иммунология Санат:Генетика Санат:Молекулалық биология
Опалина
Дереккөз:
Гуванч Ильясович Абылов
Гуванч Абылов ( Түрікменстан 30 наурыз, 1988 жыл, Ашхабад , түрікмен КСР) -Түркіменстан футбол клубының жартылай қорғаушы « Хазына » Түркіменстан ұлттық құрамасының ойыншысы.
Клубтық мансабы
2015 жылынан бастап « Хазына » клубына ойнап жатыр.
Ұлттық құрамындағы мансабы
Ұлттық құрама үшін Иордания ( 2:0) қарсы 2010 Әлем кубогы турнирі іріктеу 22 маусым, 2008 , ол дебютқа шықты. Бірінші голын 2012 жылы Лаос қарсы жолдастық ойында соқты.
Дәлел оқу
Дәлел оқу - өлікті жөнелту салтында жүргізілетін рәсім. Қайтыс болған адамды кебіндеген соң, мәйітті шығарғанға дейін Құраннан аят аудару рәсімін Жетісу өңірінде дәлел шығару, дәлел өткеру, дәлел атқару, дәлел оқу деп атайды. Этнолог Нұрсан Әлімбай бұл рәсімнің атқарылу жоралғысын былай деп тарқатады: «...үйден шығарылмас бұрын ақ киізге оралып, төрдің оң жақ тұсына жатқызылған мәйітті қоршай отырған молдалар мен ауылдың сыйлы адамдары - ақсақалдар «дәуір жүргізу» жосын-жоралғысын атқарады: есікке әкелінген ірі қара малдың бұйдасын немесе аттың шылбырын алдын ала ескертілген адамға ұстатады. Бұл оның марқұмньің бұ дүниедегі қарызын өз мойнына жүктегендігі».
Дәлел оқу, әдетте өлікті үйден шығарар алдында атқарылады. Дәлел оқу қасиетті Құранды толықтай оқып шығумен бірдей деп саналады. Дәлел оқуға жиналғандар саны 25-30 адамға жетуі мүмкін. Құранды дәлелге жиналған 5-6 адам кезектесіп оқитын кездер де болған. Кейде мұны таспиығын тарта отырып, бір молда ғана жүзеге асыруы мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Шекті (өтетін) мөлшерлегіш
Шекті (өтетін) мөлшерлегіш (Проходной предельный калибр) — тетік өлшемдерінің өтетін шегін тексеруге арналған мөлшерлегіш.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Тұрғали Оңдапбергенов
Тұрғали Оңдапбергенов (1898-1962, Атырау облысында туған). 1914-1938 - Доссор, Мақат мұнай кәсіпшіліктеріндежумышы, оператордың көмекшісі, кілтші, ұңғыны жер асты жөнде бригадасының операторы. 1938-1956 - «Қазақстанмұнай» бірлестігі Құлсары мұнай кәсіпшілігі басқармасында мұнай-газ өндіру операторы, аға оператор, шебері. Ление, [[Еңбек Қызыл Ту ]] ордендерімен және медалдарымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Төлеген Оңдасов
Төлеген Оңдасов (1910-1971 жж, Атырау облысында туған). 1933-1965жж - электр монтері, орамшы, Косшағыл МКБ электр цехнының шебері. Стаханшылар қозғалысының ардагері. «Ерен еңбегі үшін» медалімен (1945ж) және «Еңбек үздігі» медалдарымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мұнайшылары
Күлипа Иманғалиева
Иманғалиева Күлипа (1927-1992, Атырау қаласы)-актриса, Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі (1960). Алматы хореография училещесін бітірген (1946). 1948 жылдан қазіргі Атырау облысы драма театрының құрамында қызмет етті. Ойнаған рольдері қатарында Ақтоқты, Баян (Ғ.Мүсіреповтің ("Ақан сері - Ақтоқты" мен "Қозы Көрпеш - Баян сұлуында"), Ботагөз С.Мұқановтың осы аттас романы бойынша), Қарагөз (М.Әуезовтің осы аттас трагедиясында), т.б. бар.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Раул Кортес
Раул Кортес (Raul Cortez, 28 тамыз 1932 – 18 шілде 2006) – Бразилия актері.Өз заманының ең үздік өнер қайраткері саналған. 22 жасында сотта істеп жүрген Раул Кортес өз өмірін сахна өнеріне арнауды жөн көреді. Театр қойылымдарында 66 рет өнер көрсеткен. 20 телехикая, 6 минителехикая, 28 фильмге түскен. 5 жыл бойы «Ең үздік актер» номинациясын иеленген. Әр некеден туған 2 қызы бар: Лижия Кортес (актриса) және Мәрия. 2006 жылы Сан-Паулу қаласында қатерлі ісік ауруынан қайтыс болады.
Дереккөздер
Санат:18 шілдеде қайтыс болғандар
Қаратөбе (Сайрам ауданы)
Қаратөбе — Түркістан облысы Сайрам ауданындағы таратылған ауыл, Жұлдыз ауылдық округі құрамында болған. 2014 жылы Шымкент қаласының құрамына енген. Қазіргі уақытта Шымкент қаласының Еңбекші ауданындағы тұрғын үй массиві.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсукент ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 29 км-дей жерде.
Халқы
Тұрғыны 6011 адам (2009).
Санат:Сайрам ауданының таратылған елді мекендері
Бабан кесенесі
thumb|Кесене БАБАН КЕСЕНЕСІ — 19 ғасырдан сақталған сәулет өнері ескерткіші. Қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Аягөз ауданы Алғабас ауылынан Солтүстік-шығысқа қарай 25 км қашықтықта.
Осы өңір жоңғарлардан азат етілген соң, өз ауылдастарын ата жұртына қайта қоныстандыру ісін басқарған беделді азамат Бабан (Байқотан Аманбайұлы) қабірінің басына тұрғызылған. Алғаш 1988 жылы Алматы архитектура және құрылыс институтынының экспедициясы (жетекшісі Е. Бәйтенов) зерттеген. Кесене шикі кірпіштен қаланған, пішімі конус тәрізді, күмбезделген. Ұшар басы дулыға секілді (қазір жартылай бұзылған). Ішке кіретін аласа ойық Оңтүстік-батыстан шығарылған, күмбезінде жарық түсетін төрт тесік бар. Құрылыс сыланбаған. Қос баспалдақ тәрізді қаланған сыпа бөлменің ортасында.
Дереккөздер
Санат:Шығыс Қазақстанның көрікті жерлері Санат:Қазақстан кесенелері
Солтүстік-батыс университеті
Солтүстік-батыс университет (Northwestern University) — АҚШ-тың Иллинойс штатының Эванстон қаласында орналасқан жекеменшік зерттеу универверситеті. Солтүстік-батыс университеті өзінің бизнес, заң, инженерлік, медицина және журналистка мектептерімен белгілі. Университеттің Чикагода, Доһада кампустары, Маями, Вашингтон және Сан-Франциско қалаларында программалар бар.
Солтүстік-батыс университеті 700 миллион долларға жуық грант бөлінетін АҚШ-тағы ең үлкен зерттеу университеттерінің бірі. Университеттің мақсатты капитал қоры (endowment) 11 миллиард долларды құрайды (АҚШ бойынша 9-көрсеткіш).
Солтүстік-батыс университеті бұрынғы және қазіргі оқытушылары мен түлектерінің арасында 19 Нобель лауреаты, 38 Пулитцер сыйлығының жеңімпазы, 65 Америка ғылым академиясының мүшесі және 2 Жоғары сот судьясы бар.
Тарихы
Солтүстік-батыс университеті 1851 жылы Джон Эванстың бастамасымен құрылған. Университет Чикаго қаласысның солтүстігіндегі Эванстон қаласында орналасқан.
Дереккөздер
Санат:АҚШ жоғарғы оқу орындары
Жалғас Ұзақбаев
Жалғас Ұзақбаев (1920, Маңғыстау ауданы Қызан ауылы – 2003) – соғыс ардагері, педагог, Қазақ КСР-і «Халық ағарту ісінің озаты» (1977).
Дереккөздер
Санат:1920 жылы туғандар Санат:Маңғыстау ауданында туғандар Санат:2003 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақстан педагогтары Санат:Қазақ КСР білім беру ісінің үздіктері Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары Санат:II дәрежелі Отан соғысы орденінің иегерлері
Ненец Ұлт Округы
Табиғаты
Ненец Ұлт Округы Шығыс Еуропа жазығының солт.-шығыс шетінде орналасқан. Жері негізінен жазық; Канин Камень, Тиман бұйраттары, Пай-Хой жотасы (300-400 м) сияқты әбден мүжілген таулы өлкелер кездеседі. Батыс бөлігін Канин және Кіші жер тундрасы, шығысын Үлкен жер тундрасы алып жатыр. Климаты қатаң, қаңтардың орташа температурасы -120С, -220С, маусымда 60С, 130С. Жылдық жауын-шашын 280-420 мм. Ірі өзені – Печора (облыс шегіндегі  ұз. 220 км). Тундралық глейлі және шымтезекті глейлі топырақ түрлері тараған. Территориясының ¾ бөлігі тундра зонасында орналасқан. Ақ түлкі, құр, қаз, үйрек кездеседі. Өзен, көлдері балыққа бай.
Халқы
Ненец Ұлт Округында ненец, коми, орыс, украиндар тұрады. Орташа тығыздығы 1 км²-ге 0,2 адамнан. Қала халқы 56%. 1 қала (Нарьян-Мар.), 1 қ.т. поселкесі (Амдерма) бар.
Тарихы
Ненецтер жөнінде Нестор шежіресінде (11ғ.) тұңғыш жазылған. 16-17 ғ-да Мәскеу мемлекетінің қол астында болды. Көшпелі ненецтер бұғы өсіру, балық, аң аулаумен шұғылданады. Совет өкіметі 1921 жылдың жазында орнады. 1929 жылдың наурызында алғаш бұғы өсіру к-зы құрылды. Шаруашылықтың жаңа саласы – сүтті мал шаруашылығы мен егіншілік дами бастады. Ұлы Отан соғысы жылдары (1941-1945) ненец халқының ұлдары неміс-фашист басқыншыларына қарсы күресті, майдан қажетіне округ 73 мың бұғы өткізді.
Шаруашылығы
Ненец Ұлт Округы – КСРО-дағы бұғы өсіретін басты аудандардың бірі (1973 ж. 178,9 мың бұғы болды). 1972 ж. бұғы өсіруші 2 совхоз, 8 колхоз болды ( әр шаруашылық жайылымы 1,2 млн. Га). Балық, аң және теңіз жануарларын аулау дамыған. 1973 ж. қоғамдық мүйізді ірі қара саны 6,8 мыңға жетті. Картоп егу дұрыс жолға қойылған. Балық және ет комбинаттары, май зауыды (Нарьян-Мар.), Печораның төм. ағысында ағаш өңдеу з-ды бар. Соғыстан кейінгі жылдары жанғыш газ бен мұнайдың бай қорлары табылды. 1973/74 оқу жылдарында 45 мектеп, мал дәрігерлік техникум, пед. училище және 1973 ж. 35 кітапхана, 52 клуб, 69 кино қондырғы, өлке тану музейі болды. “Нарьяна вындер” (1929 жылдан) округтық газеті шығарылады.
Дереккөздер
Қазақ совет энцеклопедиясы
Санат:РКФСР
Әлеуметтанудың пәншілік матрицасы
Әлеуметтанудың пәншілік матрицасы - әлеуметтанулық білімнің жіктелуі үрдісінде бөлініп шыққан және бүгінгі күні күрделі тармақталған жүйені білдіретін әлеуметтанудың салалық бағыттарының, тақырыптық облыстары мен салаларынын жиынтығы.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Сен-Илер-ле-Шато
Сен-Илер-ле-Шато (Saint-Hilaire-le-Château) — Франциядағы коммуна. Лимузен аймағына қарасты Крез департаментінде орналасқан. Гере округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 19,59 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 23202, пошта индексі — 23250.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 265 адамды құрады. Халық тығыздығы — 13,53 адам/км².
Фиссум
Фиссум (Vissum) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония-Анхальт жерінде орналасқан муниципалитет. Зальцведель ауданының құрамына енеді.
Сен-Илер-ле-Шато
Сыртқы сілтемелер
Санат:Крез департаментінің коммуналары
Фиссум
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 252 адамды құрайды (31 желтоқсан 2006 жыл). Алып жатқан жер аумағы 12,33 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 15 0 81 540. Муниципалитеттің басшысы — Олаф Оллендорф.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері
Жылаған ата үңгірі
Жылаған ата үңгірі, Жылаған ата бұлағы – Қаратау жотасының Жылаған ата шатқалында, Абай елді мекенінен солтүстікке қарай Жылаған ата өзені бойында орналасқан үңгір.
Географиялық орны
Түркістан облысындағы Түркістан қаласынан 80 км-дей жерде.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан үңгірлері Санат:Түркістан облысы географиясы
Патшалық аттың дебюті
Патшалық аттың дебюті — шахматалық дебют, келесі жүрістермен басталады: '''1. e2-e4 e7-e5 2. Кg1-f3'''
Ашық бастамаларға жатады.
Сілтемелер
Санат:Ашық дебюттер
Фацилитация
Дереккөздер
Санат:Саясат
Ойсылқарасай
Ойсылқарасай – Сырдария алабындағы өзен.
Географиялық орны
Түркістан облысы Отырар ауданы жерімен ағады.
Гидрологиясы
Ұзындығы 72 км, су жиналатын алабы 880 км2. Өзен Қарақтау тауының етегіндегі бұлақтардан басталады. Сырдарияға жетпей тартылып қалады. Арнасы тік жарлы. Жауын-шашын, жер асты суымен толығады. Су деңгейі ақпанда көтеріліп, мамыр – маусым айларына дейін су ағыны болады. Салалары – Соркөлсай, Шығанақсай. Өзен аңғарында бетеге, жусан, көде және аласа бұталар өседі. Егін суаруға пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Отырар ауданы өзендері Санат:Сырдария су алабы
Ла-Куртет
Ла-Куртет (La Courtète) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Лиму округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 5,47 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11108, пошта индексі — 11240.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 47 адамды құрады. Халық тығыздығы — 8,59 адам/км².
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Литчфилд (Мэн)
Қала тұрғындарының саны 3110 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 102.8 км² шамасында. FIPS коды — 23-40175.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Гүлшетен
Гүлшетен (лат. Rosmarínus officinális) – биіктігі 3-6 метрге дейін жететін майшетен тұқымдас бұта. Қарама-қарсы орналасқан жапырақтары жоғарғы жағында ұзындау үшкір, түп жағы жүрекше тәрізді, шеті тегіс, шағақты келеді. Гүлдері лалалы, ақ, жасыл немесе басқа түсті болып келеді.
Химиялық құрамы
Гүлдерінде сирингин, сирингопикрик фенилглюкозидтері, эфир майы, фарнезол, қабығында – сирингин, эфир майы болады.
IC 4978
IC 4978 — Телескоп шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Гүлшетен
Қолданылуы
Дәрі мақсатында гүлдері, жапырақтары, бүрлері пайдаланылады. Белорус халық медицинасында гүлдерін шай сияқты қайнатады да қарын жарасына, жөтелге, ентіккенге ем үшін ішеді.
IC 4978
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш нысаны өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 64338, ESO 186-18.
Сыртқы сілтемелер
IC 4978 Санат:Телескоп (шоқжұлдыз)
Плоермель
Плоермель (Ploërmel) — Франциядағы коммуна. Бретань аймағына қарасты Морбиан департаментінде орналасқан. Ванн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 50,81 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 56165, пошта индексі — 56800.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9008 адамды құрады. Халық тығыздығы — 177,29 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Морбиан департаментінің коммуналары
Гегемонизм
Гегемонизм - [грек, hegemonia - үстемдік, біріншілік] - бір мемлекеттің немесе мемлекеттер одағының саяси жүйеде, дінде бүкіл әлемге немесе белгілі бір аймаққа үстемдік жүргізу идеологиясы және саясаты. Гегемонизм идеологиясы әлемде үстемдік орнату саясатындағы күш қолдану және етек жайып, кеңею мақсаттарына жету әдістерін ақтауға негізделген көзқарастар мен тұжырымдар жүйесінен тұрады. Гегемонияның қайнар көзі басқа елдердің, халықтардың, қоғамның бір бөлігінің өз еркін бастырмалата таңуына "құқық" беретін фашистік, расистік, национал-шовинистік және өзге антидемократиялық көзқарастар болып табылады. Мұндай жағымсыз сипаттағы гегемониядан қоғамдағы жетекші рөлді алатын объективті гегемонияны ажыратып қарау ләзім. Гегемонизм саясаты күшке негізделген және мемлекеттің және халықтардың ішкі ісіне әскери әрі басқаша араласуынан көрініс табады. Адамзат тарихында кез келген өркениет және әлемдік держава гегемонизмге бейімділік танытқан. Гегемонизмнің себептері кез келген мемлекеттің өзінің саяси салмағын арттыруға және халықаралық қауымдастықтың басқа мүшелерінің есебінен ықпалын жүргізуге талпынуынан туады. Күш қолдануға қоқан-лоқы көрсету арқылы өз мүдделері мен мақсаттарына жетуге аса қолайлы орта туғызуға, мемлекеттердің іс-әрекеттеріне бақылау орнатуға талпынады. Бүл жүйенің ұйымдастырушылық принциптері, мүдделерді жүзеге асыру түрлері, әдетте, салыстырмалы түрде әртүрлі қатысушылардың күштерін, ықпалдарын көрсету арқылы болады. Халықаралық жүйеге бақылау орнату оның мүшелерінің арасында күштер мен ресурстарды бөлісуге негізделеді. Осы күштерді бөлісудің пішін үйлесімділігі халықаралық жүйені іс жүзінде кімнің басқаратындығын, бүл жүйе кімнің мүдделеріне сай жүргізілетінін анықтайды. Әрбір халықаралық жүйеде басымдық танытатын державалар жүйенің құрамдас бөлігінің өз арасындағы әрекет процестерін ұйымдастырып, бақылайды. Тарихта халықаралық жүйелерге тән бақылаудың үш түрі белгілі: Басым мемлекеттер жүйенің ішінде, әсіресе, өздерінің ықпал ету аумағында саяси, экономикалық және басқа да қатынастар желісін ұйымдастырып, сақтайды. Олар өздері және олардан әлсіз мемлекеттер қолданатын негізгі ережелер жүйесін құрып, жүзеге асырады. ұлы державаның "гегемонияға құқы" үш негізгі факторға сүйенуі мүмкін: гегемония үшін соңғы соғыста жеңіске жетуі немесе оның өз еркін басқаларға таңу қабілетінің жоғарылығы; басым мемлекеттің билік жүргізуі, әдетте, оған тәуелді мемлекеттерге әлемдік қауіпсіздік пен қолайлы экономикалық орта қалыптастырып, қандай да бір игіліктермен қамтамасыз етеді; державаның басымдылық жағдайы бірнеше мемлекетке ортақ идеологиялық, діни және басқа да құндылықтармен қолдануы мүмкін. Қазіргі халықаралық қауымдастық гегемонизмнің кез келген түрін айыптайды. Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясы 1979 жылы "Халықаралық қатынастарда гегемонизмге жол бермеу жөнінде" резолюция қабылдады.
Дереккөздер
Санат:Саясат
Ипишуна-ду-Пара
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 36851 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5216,948 км² шамасында. Халық тығыздығы — 7,1 адам/км².
Санат:Пара елді мекендері
Террьенте
Террьенте (Terriente) — Испаниядағы муниципалитет. Арагон автономды бірлестігіне қарасты Теруэль провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Сьерра-де-Альбаррасин ауданында (комарка) орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Теруэль елді мекендері
Сазре (Алье)
Сазре (Sazeret) — Франциядағы коммуна. Овернь аймағына қарасты Алье департаментінде орналасқан. Монлюсон округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 17,94 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 03270, пошта индексі — 03390.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 157 адамды құрады. Халық тығыздығы — 8,75 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Алье департаментінің коммуналары
NGC 4219
NGC 4219 — Центавр шоқжұлдызында орналасқан Sbc типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1834 жылы 3 маусымда Джон Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 4219 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 39315, ESO 267-37, MCG -7-25-5, AM 1213-430, DCL 9, IRAS12138-4302.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Центавр (шоқжұлдыз)
Мумбаи
Мумбаи (मुंबई, मुम्बई, Mumbai) немесе Бомбей — Махараштра шт. әкімшілік орталық, Батыс Үндістан, халық саны - 11 914 398 адам (2001); қала маңындағылармен 16 368 084 адам. . Жарты бөлігі Мумбаи аралында орналасқан, тағы бір бөлігінде айлақ бар, екінші жағы Арабия теңізімен ұласып тұр.
Бұл аталмыш теңіздегі Үндістанның басты айлағы және дүниежүзіндегі ең үлкен әрі тығыз қоныстанған қалалардың бірі. 1534 жылы қалаға португалдықтар иелік еткен. 1661 жылы ІІ Карлға тұрмысқа шыққан Ектерина Брагансаның жасауы ретінде Англияға өтті.
1668 жылы Ост-Үнді компаниясына сыйға берілген болатын, 1672 жылы бұнда компания басшылығы орналасты, 1708 жылы ол Үндістандағы ағылшын иелігінің орталығы болды. 1869 жылы Суэц каналы ашылғаннан кейін Бомбей дамып, Үндістанның көлік орталығына айналды. Үндістанның экономикалық, қаржы, сауда, мәдениет және білім, сондай-ақ кино индустриясының орталығы болып отыр.
Қаланың атауы
Мумбаи қаласының атауы Мумбайдан, жергілікті үнділік құдайлар Мумба Девидің аты болып табылады және Маридің «анасы» дегенді білдіреді. Португалияны 16-шы ғасырда қалаға берген «Бомбани» атауы «жақсы бух» деген мағынаны білдіретін сөздерден келеді, дегенмен қазіргі заманғы зерттеулер оны жоққа шығарады. Британдық билікке сәйкес, сөз Бомбейге бұрылды. Атауы 1995 жылы Мумбайға ресми түрде өзгертілді. Бұрынғы атауы қала тұрғындары мен атақты институттармен қолданылады және Батыста да танымал.
Географиялық орналасуы
Қаланың шегінде көлдер бар: Тульси (Tulsi), Вихар, Повай. Санджай-Ганди ұлттық паркінде орналасқан алғашқы екі қала қаланың бір бөлігін ауыз сумен қамтамасыз етеді. Мумбайда ұлттық паркте шыққан үш өзен бар. Қаланың шекарасында мангрлық батпақтар бар. Қаланың жағалауы көптеген ағындармен және бухталармен жұмсалады. Қаладағы топырақ негізінен құмды, теңізге жақын, аллювиальдық, сазды жерлерде. Рок - қара базальттарға жатады. Мумбай сейсмикалық белсенді аймақта орналасқан.
Климаттық жағдайлар
Мумбаи климаты субпексуалды болып табылады. Екі маусым көрінеді: жаңбырлы маусым және құрғақ маусым. Жаңбырлы маусым маусым мен қазан айларына созылады, әсіресе маусым мен қыркүйек айларында қарқынды муссон жаңбырлары қалада жоғары ылғалдылықты тудырады. Орташа температура шамамен 30 ° C, температураның ауытқуы 11 ° С-ден 38 ° C-ге дейін.
Жауын-шашынның жылдық мөлшері - 2200 мм. 1954 жылы - 3451,6 мм. Жауын-шашын көп болды. Желтоқсан айынан мамыр айына дейін құрғақ маусымы қалыпты ылғалдылықпен сипатталады.
Суық солтүстік желдің басым болуына байланысты, қаңтар мен ақпан ең суық айлар.
Бөліктенетін ресурстар
Бөліктенетін ресурстар (Разделяемые ресурсы) — бір уақытта бірнеше процесте пайдаланатын ресурстар.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
NOD1
NOD 1 — цитозол ақуызы, NOD тұқымдасының Nod-қа ұқсас рецептор болып табылады. Ол бактериялық пептидогликандарды байланыстыру үшің қажет аса маңызды рецептор болып табылады.
Әдебиет
Санат:Иммунды жүйе Санат:Ақуыздар
Флотация
Флотация (flottation — су бетіне қалқып шығу) — сулы ортадағы бір минералды басқа минералдан ажыратып алу әдісі.
Дереккөздер
Санат:Металлургия Санат:Ажырату әдістері Санат:Химия өнеркәсібі Санат:Тау-кен ісі Санат:Кен байыту
Мөлшерлегіш
Мөлшерлегіш (Калибр) — бұйымның өлшемдерін, пішіндерін және бұйым бөлшектерінің өзара орналасуын бақылауға арналған межеліксіз өлшеу құралы.
IC 560
IC 560 — Sextans шоқжұлдызында орналасқан S0-a (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 27998, UGC 5223, MCG 0-25-13, ZWG 7.30.
Сыртқы сілтемелер
IC 560 Санат:Sextans (шоқжұлдыз)
Хасан Оңдасынов
Хасан Оңдасынов - (1923-1986жж, Атырау облысында туған). ¥ОС ардагері. 1946-1983жж - оператордың көмекшісі, мұнай өндіру жөніндегі оператор, есепші, бас есепші, Қосшағыл МКБ бас есепшісі. 2-ші дәрежелі Отан соғысының орденімен, медалдармен марапатталған.
Сұңғақ
Сұңғақ. Ұзын бойлы, бойшаң адам кейде осылай да бейнеленеді. «Абайлар Ділдәның бойын ғана көрді, сырт сымбаты талдырмаш, бірақ аса сұңғақ көрінді» (Мұхтар Омарханұлы Әуезов, Абай). «Сұңғақ», «сұңғақты» сын есімдерінің мағыналарына қай қазақ та қанық. Бірақ оның алғашқы түбірі қалай, тұңғыш мағынасы қандай болғаны беймәлім. Ертедегі жазба моңғол тілінде «сунуға», ал қазіргі моңғолдарда «сунга», бурятша «сунгаа», сондай-ақ тунгус-маньчжур тобындағы көптеген тілдерде «суун» тұлғалы сөздер біздің түсінігіміздегі «созу», «керу», «ұзарту» сияқты етістік мағыналарында қолданылады. Қалмақ тілінде де «созыла тұсу» деген мағынаны «сунх» тұлғасы бере алады. Түркі тілдері ішінен хакастарда «сун» сезінің «созу» мағынасын кездестіреміз. Кезі келгенде айта кетейік, қазақтың ауызекі сөзінде де «қол созым» орнына «қол сұным» сөз тіркесі де кейде ауызға алынады. Келтірілген деректер — сөздің алғашқы түбірі етістік «сұн» тұлғалас сөз де, тұңғыш мағынасы —«созу», «керу» екенін әрі түркі, моңғол, тунгус-маньчжур тобындағы тілдерге ортақтығын дәлелдеп береді. Тарихта қоғам, онымен қоса тіл дамуының нәтижесінде бұл сөздің морфологиялық тұлғалары өзгере түсіп, сын есімге айналып,мағынасы да басқаша баяндала бастаған. Анығырақ айтқанда, «созу», «керу» қимыл-әрекеттері заттың ұзаруына әкеліп тіреген. Өсудің осы жолы арқылы қазіргі әңгімелеп отырған «бойшаң, ұзын бойлы» мағынасын беретін «сұңғақ», «сұңғақты» тұлғасындағы сындық сөздер пайда болған.
Жабайы періште
«Жабайы періште» – Аргентинаның атақты телехикаясы. .1998-1999 жылдары Telefe телеарнасы жарыққа шығарған. Дүниежүзінің шамамен 60 тіліне аударылып көрсетілген. Телехикаяның негізгі атауы «Muñeca brava» (испан. «Батыл қуыршақ»), ал «Жабайы періште» деп халықаралық көрсетілімге шығару үшін аталған. Комедиялы мелодрама жанрындағы бұл телехикая 270 сериядан тұрады. Көрсетілу уақыты 42 минут. Басты рөлдерді Наталия Орейро және Факундо Арана сомдаған.
Дереккөздер
Санат: Кино
Пайта-Яха
Пайта-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Тазов кірмесі орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Надым өзені өзені су алабының шығыс шекарасынан Пур өзені су алабының солтүстік батыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Қазақстан қор биржасы
Қазақстан қор биржасы — Қазақстан, Алматы қаласындағы қор биржа. Биржаның негізі 1993 жылы қаланған.
Құру тарихы
1993 жылдың 15 қарашасында Қазақстанда ұлттық валюта – теңге енгізілді. Осы уақиғадан кейін екінші күні – 1993 жылдың 17 қарашасында – Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі және 23 жетекші қазақстандық коммерциялық банктарымен бірлесе отырып, валюталық биржаны ұйымдастыру бойынша шешім қабылдады. Осыға дейін қызмет еткен Валюталық операцияларды өткізу орталығы (Валюталық биржа) Ұлттық Банктің құрылымдық бөлімшесі болған. Жаңа биржаның алдына қойылған мақсаты – теңгенің енгізілуіне байланысты ұлттық валюталық нарықты ұйымдастыру және дамыту болып табылады. Заңды тұлға ретінде биржа 1993 жылдың 30 желтоқсанында "Қазақ Банкаралық Валюта Биржасы" атауымен, ұйымдастырушылық-құқықтық формасы жабық тұрпаттағы акционерлік қоғам ретінде тіркелді.
1994 жылдың 03 наурызында, биржаның атауын қолданыстағы заңнамаға сәйкестендіру қажеттілігіне байланысты, биржа "Қазақ Банкаралық Валюта Биржасы" атауымен қайта тіркелді.
1995 жылдың 12 шілдесінде биржа өз акционерлерінің биржаның бағалы қағаздар нарығында қызметін дамытуды бастау туралы шешіміне қабылдауына байланысты, "Қазақстан банкаралық валюта-қор биржасы" атауымен қайта тіркелді. 1995 жылдың 2 қазанында биржа бағалы қағаздар нарығында биржалық қызметті жүзеге асыруға № 1 лицензиясын алды, алайда осы лицензияның қолданысы тек мемлекеттік бағалы қағаздардың сауда-саттық ұйымдастыру құқығымен ғана шектелген. Қолданыстағы заңнама қор биржасына тауарлық биржа қызметтерін атқаруға тыйым салынуына байланысты, биржа 1996 жылдың 12 сәуірінде "Қазақстан қор биржасы" атауымен қайта тіркелді. 1996 жылдың 13 қарашасында Қазақстан Республикасы Бағалы қағаздар жөніндегі Ұлттық комиссиясы биржаға бағалы қағаздардың сауда-саттығын ұйымдастыруға шектелмеген лицензиясын берді.
Осылайша 1997 жылдың 05 наурызындағы Қазақстан Республикасының "Бағалы қағаздар нарығы туралы" жаңа заңы қор биржасының қызметін тек бағалы қағаздармен шектейтініне байланысты, биржа акционерлерінің жалпы жиналысы 1997 жылдың сәуірінде "Алматы қаржы құралдарының биржасы" ЖАҚ (AFINEX) жеке заңды тұлғасын бөліп шығару арқылы биржаны қайта ұйымдастыру туралы шешім қабылдап, осы ұйым 1997 жылдың 30 шілдесінде тіркелген. 1997 жылдың 01 қыркүйегінен бастап AFINEX сауда алаңына шетел валюталарының және мерзімдік келісім-шарттардың сауда-саттығы ауыстырылды. Ал биржаның өзі 1997 жылдың 03 шілдесінде бұрынғы атауымен қайта тіркеуден өтті.
Қазақстан Республикасының "Акционерлік қоғамдар жөніндегі мәселелер бойынша Қазақстан Республикасы заңнамалық актілеріне кейбір өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы" 1998 жылдың 10 маусымындағы заңы өз күшіне енуімен, қор биржасының қызметіне шетел валюталарының және бағалы қағаздардан өзге қаржы құралдардың сауда-саттығын ұйымдастыруға салынған тыйым жойылып, AFINEX пен Қазақстан қор биржасын біріктіруге мүмкіндік берді. Осы туралы шешімді акционерлердің 1999 жылдың 06 қаңтарында өткен жалпы жиналысы қабылдады, ал 1999 жылдың 16 наурызында біріктірілген биржаның тиісті мемлекеттік қайта тіркеуі жүзеге асырылды.
2006 жылдың 15 желтоқсанында KASE Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығының арнайы сауда-саттық алаңы ретінде белгіленді. 2007 жылдың 23 тамызында болып өткен KASE акционерлерінің жалпы жиналысы биржаның коммерциялануы туралы шешім қабылдады. KASE коммерциализациясы шегінде дауыс берудің бұрынғы "бір акционер – бір дауыс" принципінен бас тартып, жалпы акционерлік қоғамдардың барлығына ортақ болып қабылданған принципі, яғни, бір акцияға бір дауыс принципіне ауысу жүзеге асырылды.
Мәртебесі
Биржа, акционерлік қоғам ұйымдастыру-құқықтық нысанында қызмет ететін, коммерциялық ұйым болып табылады. Биржаның органдары:
Лицензиялары
Биржаның, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау жөніндегі комитеті берген, мынадай лицензиялары бар: Биржаның қызметі негізінде келесідей нормативтік құқықтық актілермен реттеледі:
1)	Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі;
2)	Қазақстан Республикасының "Акционерлік қоғамдар туралы" заңы;
3)	Қазақстан Республикасының "Бағалы қағаздар нарығы туралы" заңы;
Байланысшы санаторийі
"Байланысшы" санаторийі, "Связист" — Талдықорған қаласындағы санаторий (60 орындық). 1989 жылдан бастап іске қосылған. Жыл бойы жұмыс істейді. Санаторий 3 қабатты үйге орна¬ласқан. Онда физиотерапия, дене шынықтыру, сылап-сипау, тұзбен емдеу, акупункту¬ра, т.б. кабинеттер бар. Санаторий жанында асхана және кітапхана жұмыс істейді. Емделушілерге арналған баскетбол, волейбол алаңдары бар. Демалушылар шахмат, домино, т.б. ойындар ойнай алады. Санаторийде буын, өкпе, жүйке, асқазан, т.б. аурулары бар адамдар емделе алады.
Қазақстан қор биржасы
Лицензиялары
4)	Қазақстан Республикасының "Инвестициялық қорлар туралы" заңы;
5)	Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен бақылау Агенттігі Басқармасының 2008 жылдың 29 қазанындағы № 170 қаулысымен бекітілген, Бағалы қағаздардың және өзге де қаржы құралдарының сауда-саттығын ұйымдастырушы қызметін жүзеге асыру ережелері;
6)	"Сауда-саттық ұйымдастырушысының ұйымдастыру құрылымына және қор биржасының листингілік комиссиясының құрамына қойылатып талаптарды бекіту және Сауда-саттық ұйымдастырушысының сауда-саттық жүйесінде жасалатын мәмілелерді қадағалау бойынша сауда-саттық ұйымдастырушысының құрылымдық бөлімшесінің қызметін жүзеге асыру ережелерін бекіту туралы" Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен бақылау Агенттігі Басқармасының 2008 жылдың 28 қарашасындағы № 195 қаулысы.
7)	"Эмитенттер мен олардың қор биржасында айналысқа жіберілетін (жіберілген) бағалы қағаздарына, сондай-ақ қор биржасы тізімінің кейбір санаттарына қойылатын талаптар туралы" Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен бақылау Агенттігі Басқармасының 2008 жылдың 26 мамырындағы № 77 қаулысы.
8)	"Бағалы қағаздардың ұйымдастырылған нарығында жасалған мәмілелерді айла-шарғы жасау мақсатында жасалған деп мойындау ережелерін және бағалы қағаздардың ұйымдастырылған нарығында жасалған мәмілелерді айла-шарғы жасау мақсатында жасалған деп мойындау сұрақтары жөніндегі қор биржасының директорлар кеңесінің комитетін қалыптастыру, оның жұмысы және оның сандық құрамы туралы" Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен бақылау Агенттігі Басқармасының 2008 жылдың 28 қарашасындағы № 196 қаулысы.
KASE акционерлері
2014 жылдың 01 маусымдағы жағдай бойынша биржаның 57 акционері бар, солардың ішінде банктер, брокерлік-дилерлік ұйымдар, активтерді басқару компаниялары, жинақтаушы зейнетақы қорлары және басқа ұйымдар бар. "Қазақстан қор биржасы" АҚ жарияланған акцияларының жалпы саны 5 000 000 дананы құрайды, олардың 942 013 акциясы орналастырылған. Қазақстан Реапубликасы Үкіметінің 2012 жылдың 19 қаңтарындағы "Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығы" акционерлік қоғамына қатысты кейбір сұрақтар туралы" № 134 қаулысына сәйкес, орналастырылған акциялардың 50,1 % үлесіне "Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі" ММ иеленген.
KASE Жарғысымен "алтын акция" қарастырылған, бұл акцияның иесі Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі болып табылады. Бұл акция валюталық реттеу және Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздары нарығын реттеу сұрақтарына қатысты KASE органдарының шешімдеріне тыйым салуға құқық береді.
Мүшелері
Биржада мүшеліктің үш санаты бар. Ұйымды қызықтыратын қаржы құралының түрлері бойынша өткізілетін сауда-саттықтарға қарай, KASE валюталық, қор немесе мерзімдік нарық мүшесі бола алады. Бір уақытта аталған екі немесе үш санатқа мүшелік етуге рұқсат етіледі.
2014 жылдың 01 маусымдағы жағдай бойынша KASE мүшесі мәртебесіне нарықтың 58 кәсіби қатысушысы иеленген.
KASE нарықтары
KASE қызмет көрсететін нарықтар:
Шетел валюталарының нарығы
Қазіргі таңда биржада АҚШ долларының, еуро және Ресей рублінің теңгеге, сондай-ақ еуроның АҚШ долларымен сауда-саттықтары өткізіледі. USD/KZT және EUR/KZT жұптары бойынша, қалыпты мәмілелермен қатар, бір және екі күн мерзімге валюталық своп операциялары жүзеге асырылады.
Әдетте АҚШ долларының теңгеге сауда-саттығының KASE шетел валюталары нарығы айналымындағы үлесі 95 %-дан асады. Күн бойы KASE шетел валюталары бойынша үш: таңертеңгі, күндізгі және кешкі сауда-саттық сессияларын өткізеді. Бірінше екеуі мәміле жасалған күні есеп айырысуға арналған сауда-саттықтар, ал кешкі сессияда, есеп айырысу Т+1 және Т+2 сызбалары бойынша жүзеге асырылатын, валюта саудаланады.
Сауда-саттық күннің соңында әр валюталық құрал бойынша нетто-клиринг жүргізіледі. Есептесулер KASE Есеп айырысу палатасы Клирингілік палатасының мәліметтері бойынша DVP (Delivery Versus Payment – "төлемге қарсы жеткізілім") принципімен жүзеге асырылады. Валюталық нарық мүшелерінің басым бөлігі биржада теңге мен шетел валютасының мерзімдік жеткізілімі тәртіптемесінде жұмыс істейді. Валюталық нарықтың жаңа мүшелері және (немесе) жеке банктер жоғары дәрежедегі тәуекелмен сатылатын валютаның алдын ала жеткізілімі тәртіптемесінде жұмыс жасайды.
Шетел валютасы нарығында есеп айырысу бойынша KASE банк–корреспонденттері болып табылады:
KASE валюталық нарығы қазақстандық экономиканың маңызды элементтерінің болып табылады. Соңғы жылдары оның үлесінеҚазақстанның банкаралық валюталық нарықтың 50-ден 83 %-на дейін тиесілі. Дәл осы жерде АҚШ долларының теңгеге орташа сараланған бағамы қалыптасады, ал келесі күні Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ресми бағамы болып жарияланады.
Мемлекеттік бағалы қағаздар
Соңғы жылдары кемінде 200 атаудағы мемлекеттік бағалы қағаздарыKASE айналымында тұрақты болып, олардың жалпы құны 1,7 млрд. АҚШ долларын құрайды.
Үлестік бағалы қағаздар
Бүгінгі таңда осы секторда 70-тен астам эмитенттердің қаржы құралдары, негізінен қазақстандық және шетелдік компаниялардың акциялары, саудаланады. Акциялар нарығының жалпы капитализациясы 30 млрд. АҚШ құрайды. Акциялар нарығының салалық құрылымы негізінен өндіруші, энергетикалық және қаржы секторларының үлесінде.
Корпоративтік борыштық бағалы қағаздар
KASE ресми тізіміне, қазақстандық және шетелдік заңнамаға сәйкес, 70-тен астам қазақстандық және шетелдік компаниялар шығарған, 240 атауға жуық корпоративтік облигацилар енгізілген. Сауда-саттыққа шығарылған борыштың жалпы құны шамамен 300 млн АҚШ долларын құрайды. Ресми тізімде банктердің облигациялары басымырақ. Басқа секторлардағы компаниялардың үлесі болар-болмас.
Бағалы қағаздар нарығындағы есеп айырысулар
Бағалы қағаздардың биржалық сауда-саттығы бойынша барлық есеп айырысуларды "Орталық бағалы қағаздар депозитарийі" (ОД) мәміле жасалғна күні (толық алдын ала төлеммен Т+0 сызбасы бойынша) "мәміледен кейін мәміле" тәртіптемесінде жүзеге асырады (ЦД). Бұл ретте, DVP принципі қолданылып, ал әр мәміленің жасалу сәтіне осы мәміленің нысаны болып табылатын ақша мен бағалы қағаздар, ОД шоттарында болуы тиіс.
Қор нарығының есептесу инфрақұрылымының тиімділігін арттыру мақсатында және Қазақстан қор биржасына шетелдік инвесторларды тарту үшін KASE бірнеше бағыттарда жұмыс жүргізеді. Солардың арасында бағалы қағаздар нарығында көптарапты нетто-крлирингін және мәмілелердің жартылай қамтылуымен Т+n (0<n<4) сызбасы бойынша есептесу және тәуекел-менеджменттің замани жүйесін енгізу жұмысы болып табылады. Аталмыш жүйе сауда-саттыққа қатысушылардың маржалық жарналарын, сондай-ақ арнайы клирингілік (кепілдік және сақтық) қорларын пайдалануға негізделеді.
Репо операцияларының нарығы
KASE ең ірі нарықтарының бірі – репо операциялары нарығының үлесіне әдеттегідей биржалық сауда-саттықтың жартысына жуығы тиесілі. Ол екі секторға: "тікелей" репо нарығы, мұнда операциялар тікелей (келісім-шарттық) әдіспен жүзеге асырылады, және "автоматты" репо нарығы болып бөлінеді. Соңғысында үздіксіз қарсылама аукцион әдісімен жүргізілетін анонимді сауда-саттық тұспалданады, мұнда аукционға қазақстандық теңгемен ақша шығарылып, оның бағасы ретінде репо мөлшерлемесі белгіленеді. Репо операцияларының мерзімдері стандартты болып табылады.
Репо операциясының заты ретінде биржада мемлекеттік және корпоративтік бағалы қағаздар бола алады.
"Автоматты" репо нарығындағы тәуекел-менеджменті жүйесі репо операцияларының мерзімін отыз күнмен шектеу және репо затының бағасын нарықтық бағаға байланыстыруға негізделеді. Жабылу мәмілесі бойынша дефолт жағдайында репо заты операцияның ақша берген тарапында қалады. Мерзімі 90 күнмен шектелген, "тікелей" репо операциясының нарығында, 2010 жылдан бастап міндеттемелер мен өтемақылық төлемдердің тұрақты нарықтық қайта бағалау ("mark-to-market") жүйесі қолданылады.
Репо операциялары нарығындағы барлық есеп айырысулар ОД арқылы, бағалы қағаздардың сауда-саттығындағы есептесу сызбасына ұқсас сызба бойынша жүзеге асырылады.
Деривативтер нарығы
2010 жылы KASE, халықаралық стандарттарына сай, замани тәуекел-менеджмент жүйесімен деривативтер нарығын қайта іске қосуды жүзеге асырды. Осы секторда АҚШ долларының теңгеге бағамына және KASE Индексіне алты айлық фьючерстерімен сауда-саттықтар ашылған. Биржа әрбір жасалған мәміле бойынша орталық контрагент рөлін атқарады және, кепілдік және сақтық қорларының сомалары шегінде, мәмілелердің сөзсіз орындалуын қамтамасыз етеді. Тәуекелдерді неғұрлым азайту мақсатында, жайғасым ашу және келісімшарт бағасының өзгеру шектелімдерін орнатылады.
2012 жылдың 01 ақпанына бастап Биржада жаңа құрылымдық бөлімшесі – Клирингілік палата қызмет ете бастады. Сауда-саттық күнінің нәтижесі бойынша көптарапты неттингті қолданумен клиринг жүргізіліп, клирингілік қатысушылардың нетто-міндеттемелері/нетто-талаптары туралы есеп құрастырылады.
Биржадағы листинг
KASE листингілік талаптары уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерімен анықталады.
Ақпараттарды ашу бойынша қойылатын талаптар
Бағалы қағаздардың листингі және KASE ресми тізімінде тұрған кезінде ақпараттарды ашу бойынша қойылатын талаптарды Биржа анықтайды. Осы талаптарға мыналарға қатысты қойылады:
Листинг процедурасы
Биржадағы листинг процедурасына эмитентті және оның бағалы қағаздарын Биржаға ұсынылған құжаттар мен ақпараттар негізінде уәкілетті органмен, сондай-ақ Биржаның ішкі құжаттарында анықталған, листингілік талаптарға сәйкестігіне тексеру кіреді.
Компанияның бағалы қағаздарын Биржаның ресми тізіміне енгізу туралы шешімді арнайы органмен – Литсингілік комиссиясымен қабылданады.
Қазақстан Республикасының заңнамасында бағалы қағаздардың ұйымдастырылған нарығына инвесторларды тарту үшін салықтық жеңілдіктер жүйесі белгіленген. Атап айтқанда, салық төлеуші мынадай кірістер бойынша салық салынатын кірістерін азайтуға құқы бар:
KASE нарықтарының индекстері мен индикаторлары
KASE нарығы, Биржа нақты уақыт тәртібінде, сондай-ақ сауда-саттық күнінің қорытындысы бойынша есептейтін және жариялайтын, индикаторлардың жиынтығымен сипатталады.
KASE Индексі
KASE ресми тізімінің ең өтімді акцияларымен жассалған, мәмілелердің бағалары бойынаш есеептелетін, нарықтық капитализация бойынша орташа сараланған композиттік индекс. Индекс нақты уақыт тәртіптемесінде әр жасалған мәміледен кейін есептеліп отырады.
Корпоративтік облигациялар нарығының индекстері
Биржалық нарықтың осы секторы үш индикатормен сипатталады:
Корпоративтік облигациялар нарығының индекстері әр сауда-саттық күннің нәтижесі бойынша есептеледі.
Беймемлекеттік бағалы қағаздар нарығының капитализациясы
Акциялар нарығының капитализациясы – акциялары KASE ресми тізіміне енгізілген, компаниялардың жиынтық нарықтық құнын көрсететін, индикатор.
Корпоративтік облигациялар нарығының капитализациясы – корпоративтік облигациялары KASE ресми тізіміне енгізіліп, орналастырылған, компаниялардың жиынтық нарықтық құнын көрсететін, индикатор.
Акциялар мен корпоративтік облигациялар нарықтарының капитализациясын есептеуді Биржа, теңгемен және АҚШ долларымен әр сауда-саттық күнінің нәтижесі бойынша жүзеге асырады.
Репо операциялары нарығының индикаторлары
TONIA (TengeOverNight Index Average) және TWINA  (Tenge Week Index Average) – "автоматты" репо нарығында қазақстандық теңгемен репо операциясының ашылу мәмілесі бойынша орташа сараланған пайыздық мөлшерлемесі. Бұл ретте, TONIA индикаторы "овернайт" репо бойынша, ал TWINA – жеті күндік репо бойынша ақша құнын көрсетеді. Репо операциясының заты ретінде Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздары қолданылады. Индикаторлар нақты уақыт тәртіптемесінде МБҚ-мен "автоматты" репоның әр ашылу мәмілесі жасалғаннан кейін есептеліп отырады.
Банкаралық депозиттер нарығының индикаторлары
KazPrime – Қазақстан үшін ең үздік несиелік сападағы банктер арасындағы үш айлық банкаралық депозиттердегі қазақстандық теңгені орналастырудың пайыздық мөлшерлемелерін көрсететін, индикатор. Индикаторды тиянақтау Алматы уақытымен сағат 11:30-да іске асырылады, және осыдан кейін 30 минут бойы индикаторды қалыптарстыру туралы келісімге қатысушының әрқайсысы өз баға белгілеулері бойынша келісімнің басқа қатысушысы тарапынан тиісті сұраным болса мәміле жасауға міндетті болады.
KazPrime индикаторынан басқа банкаралық депозиттер нарығы KIBOR, KIBID, KIMEAN индикаторларымен сипатталады:
Осы индикаторлардың тиянақталуы Биржамен Алматы уақытымен сағат 16:00-де іске асырылады. В отличие от KazPrime индикаторымен салыстырғанда, осы индикаторды есептеуде қолданылатын баға бюелгілеулер индикативті болып табылып, банктерді олар бойынша мәміле жасауға міндеттемейді.