cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қазақстан ақшасының тарихы
Қазахстанның ұлттық ақшасының тарихы
Банкноттарды көркем безендiру кезiнде белгiлi тарихи тұлғалардың (әл-Фараби, Абай, Абылай хан, Әбiлкайыр хан, Шоқан Уалиханов, Құрманғазы, Сүйiнбай) портреттерi. Алатау мен Көкшетау көрiнiстері, Қожа Ахмет Иассауи кесенесiнiң бейнесi, Маңғыстаудан табылған тастағы таңбалар пайдаланылды.(3)
Бiр, үш, бес, он және жиырма теңгелiк метал ақшалардың түсi ақ болып келедi.
Бір, үш және бес теңгелiк мәнеттердiң қас бетiнде шеңбер сызық iшiне тоғыстырылған, алты қырлы бедерлер бейнеленген. Олар ақша номиналдарынын сандық белгiлерiнiң жиектерi ретiнде жасалған. Номиналдың сол жағында — ақшаның жасалып шығарылған жылы көрсетiлiп, оң  жақ  төменiнде ‘теңге” деген  арнайы  жазу бәдізделеген. Шеңберді бастыра үш қатар орама дөңгелек зер айшықтары өткізiлген. Мәнеттердің бүйір бетi  тегіс келеді. Онда иірім, жазу жоқ. Сый теңгелер айырықша жоғары «пруф» таңбалы сапамен жасалады. Қазақстан аумағында да, шетелде де құны жөнiнен алғанда бiрдей коллекциялық баға бойынша сатылады. Сый теңгелер арнайы кәделiк (сувенир) қобдишаларға салынады, Ұлттық банктің  қазақ  орыс және ағылшын  тiлдерiндегі  куәлiк белгісiмен (сертификат) қамтамасыз етiледi.
Алгебра
XVII ғасыр
17 ғасыр ортасында қазіргі Алгебрада қолданылатын таңбалар, әріптер толық орнықты, ал 18 ғасырдың басында Алгебра математиканың жеке бөлімі ретінде қалыптасты. 17-18 ғасырларда теңдеулердің жалпы теориясы (көпмүшелер Алгебрасы) шапшаң қарқынмен дамыды. Оған сол кездегі аса ірі ғалымдар — француз ғалымы Р.Декарт Декарт, ағылшын ғалымы И.Ньютон, француз ғалымдары Ж.Даламбер (1717 — 1783) мен Ж.Лагранж (1736 — 1813) үлкен үлес қосты. Неміс математигі К.Гаусс (1777 — 1855) кез келген n дәрежелі алгебралық теңдеудің нақты не жорымал n түбірі (шешуі) болатындығын анықтаған (1799).
XIX ғасыр
19 ғасырдың басында норвег математигі Н.Абель (1802 — 1829) және француз математигі Э.Галуа (1811 — 1832) дәрежесі 4-тен жоғары болатын теңдеулердің шешуін алгебр. амалдар көмегімен теңдеудің коэффициенті арқылы өрнектеуге болмайтындығын дәлелдеген. Теңдеулердің радикалда шешілуінің шарттары туралы мәселенің түбегейлі шешімін Э.Галуа берді. Норвег математигі С.Ли (1842 — 1899) зерттеулері үзіліссіз топтар теориясына жол ашты. Ағылшын ғалымы У.Гамильтон (1805 — 1865) мен неміс математигі Г.Грассман (1809 — 1877) еңбектерінен гиперкомплекс жүйелер теориясы (алгебралар теориясы) бастау алды.
XX ғасыр
20 ғасырда Алгебраның өрістер теориясы, сақиналар теориясы мен топтардың жалпы теориясы, топологиялық алгебра мен құрылымдар теориясы, 1940 — 1950 жылдары жартытоптар мен квазитоптар теориясы, әмбебап Алгебралар теориясы, категориялар теориясы сияқты жаңа бөлімдері пайда болды. Қазақстанда 1950 жылдан бастап алгебр. сандар теориясының кейбір мәселелері Б.М. Оразбаевтың басшылығымен ҚазПИ-де зерттелді. 1967 жылдан Қазақстан ғылым академиясының Математика және механика институтында, ҚазМУ-де, ҚарМУ-де, ҚазПИ-де модельдер теориясының кейбір мәселелері зерттелуде. 1980 жылдан бастап Алгебраның топтар теориясы (В.С. Молдағалиев), Алгебралық геометрия (Ғ. Мұстафин), Ли Алгебрасы (А.С. Жұмаділдаев), К-теория (М.М. Телемтаев) және Алгебраның алгоритмдік мәселелері (У.У. Өмірбаев) салаларынан зерттеу жұмыстары жүргізілуде. Алгебра негізінен: сызықты Алгебра, көпмүшеліктер Алгебрасы, векторлық Алгебра, тензорлық Алгебра, өрістер теориясы, сақиналар теориясы, топтар теориясы, құрылымдар теориясы т.б. салалардан тұрады. Алгебра физикада, кибернетикада, матем. экономикада т.б. кеңінен қолданылады.
Дереккөздер
Математика әлемі
Санат:Математика Санат:Алгебра
Рубья
Рубья (Roubia) — Франциядағы коммуна. Лангедок-Руссильон аймағына қарасты Од департаментінде орналасқан. Нарбонн округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,38 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 11324, пошта индексі — 11200.
Демографиясы
2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 466 адамды құрады. Халық тығыздығы — 63,14 адам/км².
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Од департаментінің коммуналары
Mary Kay
Mary Kay Inc. — бұл тері күтіміне арналған өнімдер мен сәндік косметиканы тікелей сауда тәсілімен ұсынатын дүние жүзіндегі ең ірі компаниялардың бірі.
Mary Kay компаниясы 1963 жылдың қыркүйек айында Далластағы (АҚШ) айында ашылды. Компания өзінің негізін қалаушы, жеке бизнес мүмкіндіктері туралы армандайтын әйелдердің жаңа тарихының бастауы болған Мэри Кэй Эштің атымен аталған. Табанды еңбек пен энтузиазмның арқасында Mary Kay Inc. қысқа мерзім ішінде шағын компаниядан тікелей сауда саласындағы ең ірі халықаралық корпорациялардың біріне айналды. Бір кездері Мэри Кэй Эштің идеясын бар-жоғы сұлулық жөніндегі 9 Кеңесші ғана қолдаған болатын, қазіргі таңда әлемнің 39 еліндегі  2 000 000-нан астам сұлулық жөніндегі Тәуелсіз Кеңесші «Сатып алмас бұрын, жағып көр» принципін ұстана отырып,  клиенттерге жоғары сапалы өнім ұсынады.
Өнімдер
Mary Kay компаниясы өзінің жоғары сапасымен және тұтынушыға бағдарланғандығымен танымал өнімдер ұсынады. Өнімдер Далластағы (АҚШ) және Ханчжоудағы (Қытай) Компанияға тиесілі зауыттарда өндіріледі. Латынамерикалық, Австралиялық және Еуропалық аймақтар, Қазақстанды қоса алғанда, өнімдерді Далластағы зауыттан алады. Қытайдағы зауыт өнімдермен Азиялық аймақты қамтамасыз етеді. Компания өндіріс технологиясы мен рецептурасын жетілдіру бағытында үздіксіз жұмыстар атқарып келеді. Косметикалық саладағы ең жоғарғы стандарттарға жауап беретін ғылыми зерттеулер мен технологиялық әзірлемелерге Компания жыл сайын миллиондаған долларлар жұмсайды. Тұтынушылар үшін бұл Mary Kay өнімдерін пайдаланудың абсолютті қауіпсіз екенін білдіреді. 15 жылдан астам уақыт бойы Mary Kay компаниясы өз өнімдерін және олардың қосындыларын жануарларға сынамайды. Компания сынақтар жүргізудің балама тәсілдерін қолдайды, сол үшін Компания әр алуан экологиялық ұйымдардың наградаларымен марапатталды және қоршаған ортаны қорғау саласындағы үздік компаниялардың бірі болып саналады.
Mary Kay компаниясының косметикалық құралдары — бұл оның беделі, сондықтан да ол өнімдерінің қауіпсіздігіне ерекше көңіл бөледі. Компания әрбір қосындыны, соның ішінде өсімдік экстрактарын да мұқият зерттейді, себебі тек сонда ғана тұтынушыларға ең қауіпсіз және жаңаша талаптарға жауап беретін өнім ұсынуға болады. Компания өнімдерінің ассортиментіне барлығы 200-ден астам атау кіреді, соның ішінде бет және дене терісі күтіміне арналған құралдар, сәндік косметика, хош иісті және парфюмерлік желілер, күннен қорғаушы құралдар және ерлерге арналған косметика бар. Өнім косметикалық сала тауарларына қойылатын ең жоғары дүниежүзілік стандарттарға жауап береді, көптеген онжылдықтар бойы АҚШ-тағы №1 брэнд және сұранысқа иелігі мен танымалдығы жағынан әлемдік көшбасшылар қатарында болып келеді.
Mary Kay шетелде
Mary Kay-дің алғашқы халықаралық бөлімшесі 1971 жылы Австралияда ашылды. Содан бері Компания қарқынды түрде дамып келеді. Бүгінгі таңда Mary Kay бөлімшелері әлемнің 36-дан астам елінде жұмыс істейді.
Компанияның бас офисі
Аумағы 56 мың шаршы м болатын 13 қабатты жаңаша ғимарат. Ол АҚШ-тағы Даллас қаласының солтүстік бөлігінде орналасқан. Мұнда 1200 шамасында штаттық қызметкерлер жұмыс істейді. 2001 жылдың маусым айында, Мэри Кэй Эш қайтыс болардан бірнеше күн бұрын Mary Kay Inc. Басқармасының Төрағасы міндетін Мэри Кэй Эштің ұлы және Компания құрылтайшысының бірі Ричард Роджерс өзіне жүктеді.
Mary Kay Қазақстанда
Mary Kay Қазақстан компаниясы 2000 жылдың қыркүйек айында ашылды. Компанияның бас офисі Алматыда орналасқан. Аймақтық қызмет көрсету орталықтары: Астана, Ақтөбе, Қарағанды, Шымкент.
Қызғылт «Мерседес»
Mary Kay Inc. компаниясының сұлулық жөніндегі үздік Кеңесшілерді бриллианттармен, тамаша автомобильдермен және саяхаттармен марапаттау дәстүрі — әлемде ең танымал дәстүрлердің бірі. Тек қана Қазақстанның өзінде үш мыңнан астам бриллиант және 30-дан астам атақты қызғылт «Мерседес» тапсырылды.
Сайты
Санат:АҚШ компаниялары Санат:Косметика және парфюмерия өндірушілері Санат:Тікелей сатушылар Санат:Көпдейгейлі маркетинг
Аарон Хэнк
thumb|Аарон Хэнк Аарон Хэнк (толық аты – Генри Луис Аарон) (Aaron, Hank; Henry Louis Aaron) (5 ақпан, 1934, Мобил, шт.Алабама, АҚШ) — американдық бейсболшы, кәсіпқой бейсболдың үздік ойыншыларының бірі. Біраз уақыт Негритяндық Лигаларда, кейін төменгі лигаларда аз уақыт ойнаған соң, 1954 жылы «Милуоки Брэйвз» құрамында ішкі алаң ойыншысы ретінде Жоғарғы лигаға өткен. 1965 жылы «Брейвзден» Атлантаға өткен шағында, есебінде 398 «хоумран» болған, 1974 жылы  715-іншісіне қол жеткізіп, Бейб Руттың рекордынан да асып түскен. «Милуоки Брюэрзбен» соңғы екі маусымын өткізген (1975-76). Ааронның бүкіл ойынындағы: «хоумрандары» (755), базаға қосымша соққылары (1477), соққыдан кейінгі «ұзақ жүгірісі» (2297) рекордтарына ешкім қол жеткізе алмаған, тек Тай Кобб пен Пит Роуз соққы сандары бойынша одан асып түскен (3771). Аарон бейсбол тарихында ең үздік хиттердің бірі болып саналады.
Дереккөздер
Санат:1934 жылы туғандар Санат:Бейсболшылар
29 тамыз
Тамыздың 29 — Григориан күнтізбесінде жылдың 241-ші күні (кібісе жылдарда 242-ші). Жылдың аяғына 124 күн қалады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:29 тамыз
Конвэй (Нью-Гэмпшир)
Конвэй (Conway) — Нью-Гэмпшир штатының Кэрролл округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 1823 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.9 км² шамасында. FIPS коды — 33-14580.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Нью-Гэмпшир қалалары
Теңіз өрмекшілері
Теңіз өрмекшілері (Pantopoda) – теңіз буынаяқтылары. Денесі 1-ден 72 мм дейін. Басы денесімен жаксы бөлектенбеген, тұмсығы мен 3 жұп аяқтары бар. Олардың алдыңғысының хелифорында қысқышы қармалауыш тәрізді пальпылары, жұмыртқа тасымалдаушы аяқтары бар. Кеудесінде 3 жұп ұзын аяқтары болады, құрсағы қысқа. Ерекшелігі өте жақсы жетілген аяқтарының сырт жағында ішек өсінділері және түтікше тәрізді гонадалары орналасқан. Аузы тұмсығына орналасқан және бұлшық етті өңешпен жалғасады. Соңғысы аулап ұстаған, көбінесе омыртқасыздардың, ішіжұмсақ ағзаларын сорып жұғуға мүмкіндік береді. Тұздылығы орташа және тұщылау теңіздерде 10 тұқымдастың 600 түрі бар. Дара жыныстылар, толық өзгеріспен дамиды. Жұмыртқадан алты аяқты дернәсіл, протонимфон шығады Жыртқыштар және жартылай паразиттер. Теңіз өрмекшісі - Nymphon distensum.
Дереккөздер
Санат:Теңіз өрмекшілері
Отейру-Майор
Отейру-Майор (Outeiro Maior) — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-ду-Конде муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 378 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3,09 км² шамасында. Халық тығыздығы — 122,3 адам/км².
Ауданның қамқоршысы — Мартин Турский.
Сыртқы құрылғыдан болатын үзілім
Сыртқы құрылғыдан болатын үзілім (Прерывание от внешнего устройства; peripheral interrupt) — сыртқы құрылғының: терминалдың, енгізу-шығару құрылғысының, жинақтауыштың және т.б. сигналымен шақырылатын үзілім.
Дермене тұрақтары
thumb|right|200px
Сыртқы құрылғыдан болатын үзілім
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Дермене тұрақтары
Дермене 1, 2, 3, 4 тұрақтары— неолит дөуірінен сақталған ескерткіштер. Ордабасы ауданы, Дермене ауылының төңірегінде. 1974 ж. Оңтүстік Қазақстан кешенді археология экспедицияның тас ғасырын зерттеумен айналысатын отряды (жетекшісі Х. Алпысбаев) ашқан. Дермене тұрақтары тас құралдарының арасынан палеолит бұйымдары да ұшырасады. Бұл аталмыш өңірді адамдар ерте кезден мекендегендігін көрсетеді. Еңбек құралдары ашық-сұр халцедон мен шақпақтасты порфириттен дайындалған. Тас жаңқалары басым. Дермене ауылының маңынан 4 жерден тас бұйымдар жиынтығы табылган.
Дереккөздер
Санат:Қазақстандағы археология Санат:Түркістан облысы қоныстары
Отейру-Майор
Сыртқы сілтемелер
Санат:Порту округінің елді мекендері
Артезиан құдығы
thumb|right|[[Колорадо штаттың оңтүстік-шығысында орналасқан артезиан құдығы]] Артезиан құдығы — жер астынан артезиан суын алу үшін бұрғыланған ұңғыма немесе қазылған құдық; жердің терең қабаттарынан ағып немесе атқышап шыққан артезиан суын әр түрлі мақсатта пайдалану үшін бүрғылап арнайы жасалған ұңғыма.
Артезиан құдығы біздің заманымыздан бұрынғы Мысырда, Қытайда пайдаланылған. Қазақстанда артезиан құдығы XIX ғасырдан бастап қазылды. Қазіргі кезде арнаулы қондырғылармен бұрғыланады және оның тереңдігі жүздеген метрге жетеді. Су арыны әлсіз болып, өздігінен шықпаса, артезиан құдығына сорғы орнатылады. Жер асты қабаттары берік тау жыныстарынан тұратын болса, артезиан құдығының қабырғасы шегенделмейді. Борпылдақ, сусымалы жыныстардағы (қиыршық тас, құм, малта тас, т.б.) артезиан құдығының қабырғалары темір, темір-бетон құбырлармен немесе ағашпен шегенделеді. Суды механикалық қоспалардан (лай, саз, т.б.) тазарту үшін артезиан құдығының түбіне түрлі сүзгілер қойылады. Олар тоттанбайтын материалдардан жасалады.
Дереккөздер
Санат:Гидрогеология Санат:Гидротехникалық құрылғылар Санат:Құдықтар
Belostomatidae
Belostomatidae — тұщы суда, мұхитта, жылғаларда тіршілік ететін су қандаласы. Жұмыртқаларын арқасына салып, дернәсілдері шыққанға дейін қамқор болады.
Санат:Жартылай қатты қанаттылар
Жетекші ауылдық әкімдігі
Жетекші ауылдық әкімдігі – Павлодар облысы Павлодар қалалық әкімдігі аумағындағы бірлік. 2013 жылға дейін Павлодар ауданының құрамында болған.
Хайбах (Төменгі Франкония)
Хайбах (Төменгі Франкония) (Haibach (Unterfranken)) — Германия Федеративтік Республикасының Бавария жерінде орналасқан муниципалитет. Төменгі Франкония әкімшілік округіне бағынады. Ашаффенбург ауданының құрамына енеді.
Жетекші ауылдық әкімдігі
Әкімшілік құрамы
Құрамына Жетекші ауылы кіреді. Орталығы – Жетекші ауылы.
Хайбах (Төменгі Франкония)
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 8484 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 7,36 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 6 71 124. Муниципалитеттің басшысы — Андреас Ценглайн.
Жетекші ауылдық әкімдігі
Дереккөздер
Санат:Павлодар қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Хайбах (Төменгі Франкония)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Штамс
Штамс (Stams) — Аустриядағы коммуна. Тироль федералды жеріне қарасты Имст округінің құрамына енеді.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1300 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 33.56 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — IM, ресми идентификациялық коды — 7 02 21.
2004 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Франц Галлоп саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Тироль елді мекендері
Рыжков Игорь Николаевич
Рыжков Игорь Николаевич (18.11.1960 Алм. қ-сы.), ХДСШ-і. Спортпен 1972 жылдан бастап айналысты. КСРО-ның жастар 1979 ж., ересектер құрамасына 1980 ж. қабылданды. КСРО-ның және КСРО халықтары спартакиадасының (екеуі де 1979) ч-ны.
Дереккөздер
Санат:Алфавит бойынша көгалдағы хоккейшілер Санат:КСРО көгалдағы хоккейшілері Санат:Қазақстан көгалдағы хоккейшілері Санат:Динамо Алматы КХК ойыншылары
IC 2019-2
IC 2019-2 — Торпақ шоқжұлдызында орналасқан S (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 200219, UGC 2930, MCG 1-11-7, ZWG 418.7.
Сыртқы сілтемелер
IC 2019,02 Санат:Торпақ (шоқжұлдыз)
Шолақеспе
Шолақеспе – Еспе алабындағы өзен.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 30 км.
Бастауы
Ұрыңқай тауының оңтүстік беткейінен басталып, Үйтас қонысында тартылып қалады.
Гидрологиясы
Жоғарғы ағысында арнасы жайдақ. Көктемгі еріген қар және жер асты суымен толығады. Сәуірде тасиды, жаздың ыстық айларында жекелеген қарасуларға бөлініп кетеді. Мал суаруға пайдаланылады, алабында жайылымдық жер бар.
Дереккөздер
Санат:Ақтоғай ауданы (Қарағанды облысы) өзендері Санат:Балқаш су алабы
Аңшылық
Аңшылық – түз жануарларын аулау кәсібі.
Қазіргі Қазақстан жерінде адамдар аңшылықпен ежелгі палеолит дәуірінен айналысқан. Мысалы, Үшбұлақ қойнауында (Қаратау қаласының солтүстік-батыс жағында 36 км жерде) мустье дәуірінде өмір сүрген аңшылардың шағын топтарының қысқа мерзімді тұрақтарының ізі сақталған. Ондай тұрақтар суатқа келетін аңдарды (бизон, бұғы, киік, жылқы) аңдуға қолайлы бұлақ түбіне салынған. Соңғы палеолит дәуірінде ірі жануарларды аулау, адам қорегінің басты негізі болды. Мысалы, адамдар Жайық өзенінің бойынан мамонттар мен жүндес мүйізтұмсықтарды аулап, олардың сүйектерінен әр түрлі кескіштер, қырғыштар, найзалар мен сүңгілердің ұштары, шанышқылар, лақтырылатын найзалар, сүйек инелер, біздер жасаған. Сонымен қатар адамдар аң терісінен киім тігуді де үйренген. Аң аулау дәстүрлері мен тәжірибелері ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып, аң аулау шаруашылығы дамыған. Соған байланысты қазақтар арасында аңшылықты жақсы меңгерген мамандар – аңшы (аңды аулаушы), аңкөс (аң аулаудың сырларын жетік меңгерген аңшы), құсбегі (қырандарды түрге, топқа жақсы ажырататын), бүркітші (бүркітті баптай алатын) және қағушы (бүркітшілерге қолғанат болатын) пайда болды. Олар аң аулаудың айла-шарғыларын (ор қазып, ұшпалардан ұшырып, қарға омбылатып аулау, тасқақпанмен, тормен, құмқақпанмен, тұзақпен ұстау, құспен, итпен қуу, түтін, жемтік салу, мұзға отырғызу, т.б.) жетік меңгерген. Аңшылық мақсатына қарай кәсіптік, спорттық-әуесқойлық және ғылыми болып бөлінеді. Кәсіптік аңшылықтың мақсаты – аңдар мен құстардан ет, тері, мамық, қауырсын, мүйіз, т.б. өнімдерін алу. Өнімнің сапасы аңның түлеуіне, балалау мерзіміне байланысты белгіленеді. Спорттық-әуесқойлық аңшылық аңдар мен құстарды белгілі тәртіппен аулап, табиғат саясында дем алу. Әуесқой аңшыға мемлекет тарапынан шек қойылады. Ғылыми аңшылықтың құрамына: аң шаруашылығының экономикасы, кәсіптік аңдар мен құстардың биологиялық ерекшеліктерін зерттеу, олардың сан мөлшерін көбейту, алынатын өнімді арттыру және сапасын жақсарту, аң аулау әдістерін, құралдарын жетілдіру мәселелері жатады.
Тарихы
Адамзат алғаш әлемде пайда болған кезден-ақ өзін қоршаған ортаға үйлесе өмір сүруге талпынған. Күн көріс қарекетімен әуелден әртүрлі табиғаттағы жабайы жеміс-жидекті теріп жей келе, аң-құс аулауға машықтана бастады. Мұны дала мәдениетінде сақталып қалған көне жәдігерлер дәлелдеуде. Әсіресе тасқа «қашалған» аң-құс аулаудағы бейнелер соның айғағы іспетті. Аңшылық - адамзаттың ең көне және ең алғашқы күнкөріс қарекетінің бірі болғанымен, уақыт өте келе кәсіпке ұласып, орта ғасырдың соңына дейін шаруашылықтың негізгі бір түріне айналды. Тарихи даму барысында табиғат ананың қорының, дәлірек айтсақ аң-құс фаунасының қатарының сиреуі, адамзат баласының санының күрт өсіп, экологиялық апаттың қылаң беруі мен технократтық өркениеттің кең қанат жаюы аңшылықты тежеуге мәжбүрледі. Әрі діни фактордың күшеюі, адамдардың ақыл-парасатының арта түсуі, өркениетті қоғам элементтерінің дамуы табиғатқа деген қамқорлықты арттырды. Сондықтан аң-құстарды жөн-жосықсыз, шектен тыс аулауға, құртуға шек қойыла басталды. Әсіресе, адамдардың санасындағы мифтік түсініктері мен байырғы дүниетанымындағы табиғат ананы қастерлеу, оның аң-құсын, әсіресе қазақтар «Құдайдың малы», «қоңыр аң» деп қастерлеген бұғы, қарақұйрық, тауешкі, құлжа қатарлы аңдарды және киелі құстарды шектен тыс аулауға, жөн-жосықсыз қыруға жол берілмеді. Осы кезден аң аулаудың көптеген тәсілдерінің бірі алға шықты, ал қайсыбірі екінші қатарға ысырылды. Аңшылық тәсілдерінің аңды қыран құспен алу, құмай тазымен аулау, ату қаруларымен (садақ, мылтықпен), түрлі жабдық-саймандармен (тұзақ, абақ, шаншу, қақпан, атқы), әр алуан тәсілдермен (құм қақпан, орға жығу, қысаңға қамап, сойылмен ұру) аулау деген негізгі түрлері бар.
Осылайша табиғи тәсілдермен аң аулаудың өрісі тарылып, оның кейбір түрі, айталық құсбегілік пен тазы баптау кәсіптен гөрі, өнер сипатына ие болды. Ұлы Мұхтар Әуезов айтқандай: «Аңшылықтың үміт, қуанышы көп. Ыстық оттай қызулы минуты көп, мағыналы өмір. Аңшылықта кісіні ақын күйіне жеткізетін сезім күйі көп. Бұл - салқындап кеткен кәрі ақылдың өмірі емес, сүйген ғашығыңды сағынып келіп, күліп-ойнап өткізген күндіз-түніндей ыстық сезім өмір. Өйткені бір минуттың ішінде қуантатын да, жүдететін де сәттерді басынан кешіреді. Соның бәрін айтып жүргендіктен аңшының тілі шешен, қиялы жүйрік. Бүркіттің ұшқанына, түлкінің құтылмақ болған айласына, құсшының ебіне арналған талай шешен сөздер бар. Аңшылық өмірінен ілгері-соңғыдан қалған талай қызықты, жанды, сұлу әңгімелер көп». Шынымен-ақ құсбегіліктің адамды ақындық деңгейге жеткізетін «өнер», әрі халықтың көне дәстүрінің мәйегін сақтап, насихаттайтын, ел арасындағы «еркелері» - салдар мен серілердің жан жолдасы, жұрттың ермегі ғана емес, кие тұтар құндылығы болып қалды. Оның дәлеліндей, аушы құстарға қатысты толып жатқан ырым-тыйымдар жұқанасы (реликтері) күні бүгінге дейін өмір сүріп келеді. Құсбегілікте олжа алу негізгі мәселе емес, керісінше тұз тағысын қолға үйретіп (дрессировка) жуасыту арқылы бейне бір құс тілін білетін орнитолог-этолог мамандай немесе цирк өнерпазындай тұз тағысына өз "әмірін" жүргізу маңызды, әрі адамның өзі баптаған аушы құсының көкте самғауы мен оның аспанда қалықтап, шүйіле келіп аңға түсуін тамашалау жанға ғанибет, саятта қүсбегіге еріп жүрген жұртқа рахат сыйлайтын көрініс. Өйткені, аспанда қалықтап ұшу адамзаттың бағзыдан бергі арманы, оны қолға үйреткен құсы арқылы тамашалау үлкен ләззат.
Адамзат тарихындағы аңшы құстарға қатысты заттық айғақ б.з.д. 2400 жыл бұрын Месопотамия жерінен Нойон ула тауынан табылған атақты ғұн қазынасы арасындағы кілем, сырмақтарда тауешкіге түсіп жатқан жыртқыш аңның айқасы, Есіктегі сақ обасынан табылған «Алтын адам» қазынасының жәдігерлерінде дәл сондай көріністі бейнелеген алтын тоға - Орта Азиялықтарда аушы құс культінің аса көнеден келе жатқандығының айғағы. Ертедегі қазақтар тұлпарды ғана емес, сонымен бірге құсты да кие тұтып, мәйітпен бірге жерлейтін болған.
Қазақ жерінде жүргізілген археологиялық қазба жұмыстарының нәтижелері орта ғасырда адам мүрдесімен бірге қыран бүркітті қоса жерлегендігін келтіріп отыр. Айталық, Атырау облысы Құлсары кентінің солтүстік шығысындағы атақты Бекет Ата - Ақмешіт культтік-жерлеу кешенінен алты шақырым жердегі Аралтөбе қорымындағы үш -қорғанның (II) бірінен еркек пен әйел мүрдесімен аң стилінде жасалған алтын бұйымдар, бүркіт пен протомалары бірге жерленген). Үш бөліктен тұратын кеңістікке киелі құс бүркіт адам жанын көкке алып шығады деген танымнан туған. Шығыс Қазақстан облысындағы Маңырақ, Тарбағатай арасындағы Шілікті жазығындағы ерте темір дәуіріне жататын аттас қорғандарынан табылған алтын әшекейлер арасынан бастары артқа қайырылған шеңгелі мен жанары перуза тастармен көмкерілген 36 дана жыртқыш құс (бәлкім бүркіт) кескініндегі құйма алтын қапсырмалары ұшырасады. Ал Алтайдағы әйгілі Берел қорымында жерленген көсемнің табытының төрт бұрышында «мүрдені күзететін» грифон бейнесі ертедегі далалықтар өмірінде жыртқыш құсқа қатысты танымның (бәлкім олардың өмірінде құсбегіліктің) қаншалықты маңызды болғандығын аңғартады". Өскемен қаласынан қырық шақырымда Құрық, қорганының (б.д.д. IV—II ғғ.) бірінен мәйітпен бірге жерленген 4 бүркіт қаңқасының табылуы, атақты Есік «Алтын адамының бас киіміндегі стильденген құс бейнелі фигуралар тәрізді көне археологиялық жәдігерлердің көптеп ұшырасуы - жыртқыш құстардың қазақ жеріндегі тарихи тамырының тереңге жайылғандығын көрсетеді...
Бұл қазақтарда қыран құс культінің ерекше дамығандығының көрінісі. Мұндай культтің жоғары деңгейін қазақ мемлекет тілігінің рәміздерінде және халық санасында, ауыз әдебиет пен тілдік деректерде өміршеңдікпен жалғасқандығынан байқауға болады. Шығыс халықтарының аңыз-ертегілерінде феникс, грифон, сенмурв, самұрық, шойынқара т.б. ертегілік «арыстан денелі, бүркіт басты» алып құбыжықтар туралы мәліметтер жиі кездесіп жатады. V ғасырда Сасанид патшасы V Баһрам Гурдің ермегі сұңқармен аң аулау болғандығын және қытайлықтардың оған сұңқарды сыйға тартқандығын жазады. Еуропаға жасаған жойқын жорықтарында қолданған қару-жарақтар мен қалқан бетінде хандық белгі (таңба) ретінде ақсұңқар бейнеленген. Ежелгі Қытайда да сұңқаршылық екі мың жылдық тарихы бар дегенімен бұлтартпас айғақ VI ғасырдың еншісінде. Лианг әулеті (502-557 жылдары) заманында мұрагердің бірі тазымен бірге үйретілген сұңқарды қырғауылға салған деген. Осындай деректер ежелгі Эллада, Үнді, Парсы жұрттары көптеп кездеседі. Тіптен 720 жылдары аяқталған жапон жылнамасы "Нихон Шохи" императордың сұңқар ұстағаны туралы баяндайды. Ал батыс елдеріндегі құсбегілік туралы мәлімет эпикалық "Нибелунга туралы жырда" Кримгильд патшайымның сүйікті сұңқарын басқа екі су бүркіт өлтіріп тастағаны айтылса, Сигурд жырында екі ақсұңқардың тырнаға жарысып түскенін жазады. Екі дерек те ғұндардың Бургундиялықтарды жаулап алған кезіне дөп келеді. Батыс ғұндарының қолбасшысы Еділдің (Атилла) Еуропаға жасаған жойқын жорықтарында қолданған қаружарақтар мен қалқан бетінде хандық белгі (таңба) ретінде ақсұңқар бейнеленген. Немістердің заң жинағында ұядан өз бетімен балапан алса, құсты ұрласа үлкен айыппұл салынады делінген. Тіптен аушы құс ұя салған ағаш арнайы таңбаланған. VI-VIII ғасырлар тазы мен құс, оның құрал-жабдық, киімдері немістердің ажырамас атрибутына айналған. Құс бейнесі көне түркі дәуіріндегі ескерткіштер, тас мүсіндерде молынан көрініс тапқан. Айталық:
Көз тойғысыз қызығы мол құсбегілік өнер сол кездегі хан, патшалардың сән-салтанатына айналған еді. Әлемді дүр сілкіндірген әмірші Шыңғыс хан сұңқар салғандығы туралы парсы жылнамашысы Ата Малик Жувейни жазады. Оның тұстасы Керей Тұғырыл хан, Шыңғыс мұрагерінің бірі Құбылай хан, сондай-ақ Әмір Темір сияқты адамзат тарихындағы атақты тұлғалардың сүйікті ермегі, пір тұтқан киесі құс салу болғандығын тарихи жазбаларда хатталған. Шыңғыс ханның құсбегілік өнерді жоғары бағалағаны соншалық, ол бұл өнерді мемлекет деңгейіне дейін көтерген болатын. Қызықты да тамаша құсбегілік өнері моңғолдардың Орта Азияға жасаған шапқыншылығы кезінде әскери жаттығудың ең маңызды мәртебесіне ие болды. Қағанға қыран құстар, соның ішінде ақсұңқарлар көбінесе сый ретінде келіп отыратын болса, кейбір сұңқарлар салық ретінде алынатын. Орта ғасырда құсбегілік өнері көшпенділер арасында тоқтаусыз дами берді. Себебі ең алдымен, саятшылық көшпенділер үшін тіршіліктің өзекті бір саласы болып келген; сондай-ақ ол әскери жаттығудың, шынығып-шыңдалудың тамаша үлгісі болған. Марко Поло хан ордасында қыран құстардың көптігі және олардың барлығы құсбегілікке қолданылатындығы жайлы қызықты күнделіктер жазған. Гильом де Рубруктың 1253-1255 жылдары саяхат күнделігінде "Оларда (көшпенділерде) ителгі және сұңқар құстары өте көп. Олар құстарын оң қолдарына отырғызады және сұңқарлардың мойындарында құс кеудесінің ортасына дейін салбырап тұратын жіңішке қайыс тағады", - деп жазады. Күйік ханның ордасында 4 айға жуық өмір сүрген, табиғат аясында құсбегілік өнерінің қызықты сәттерінің куәсі болған жиһанкез Марко Поло жазбасы өте қызық. Ұлы ханның Баян және Минган атты екі ағайын бектерін жергілікті халық Куничи деп атайды. Себебі олар ханның қол астындағы 20 мың құсбегілер мен аңшыларды басқаратын. Минган басқарған 10 мың адам қызыл, Баян басқарған 10 мың адам көк түсті киім киіп ханмен бірге саятқа шығады. Бөлінген 10 мыңдықтың 2 мың адамының әрқайсысы көп тазы мен төбет иттер жетектеген. Екіге бөлінген аңшы-құсбегілер күншілік жерді шеңбер тәрізді етіп қоршап, аң-құстарын үркітіп қыспаққа алады. Дәл осы сәтте аңшылардың да, иттердің де өте шеберлігін көру тамаша көрініс еді...
Тобымен саят құру - салбурын аталатын бұл оқиғаны жиһанкез автор ары қарай былай өрбітеді:" Ұлы хан өз ордасындa үш ай болып наурыз айында ол нөкерлерімен екі күншілік жерге аттанады. Ол өзімен бірге 10 мың құсбегісін және 500 ақсұңқарын алып жүреді. Әр жерге бір-екіден аралары алшақ тұрған құсбегі мен тосқауылшыларда құс шақыратын ысқырық және түрлі үлгіде тігілген томағалар бар. Ал ұлы хан қолынан ақсұңқарын ұшырған кезде тосқауылда тұрған құсбегілер сұңқардың қай жерге олжасын алып түсетінін бақылап тұрады».
Саяттың денсаулыққа пайдалы спорттық қасиеттері де бар. Кең сахараның бойын шүйіп, таза ауасында серуен құрып, сәйгүлікпен заулатып қансонарда із қуып, сан қилы қызықты көзбен көргенде шаршағаның сейіліп, жақсы тынығасың. Саят дертке шипа, бойға қуат беретін өнер, әрі спорт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Аңшылық
Долбушка
Географиялық орны
Аудан орталығы — Боровской ауылынан солтүстік-батысқа қарай 12 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы ауылдың тұрғындары 572 адам (261 ер адам және 311 әйел адам) болса, 2009 жылы 463 адамды (216 ер адам, 247 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Меңдіқара ауданы елді мекендері
Демкина (Сямовская Полоя тармағы)
Демкина — Ресейдегі өзен. Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сямовский Полой тармағының оң жағалауынан 5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Двина Вычегда өзенінің құйылысынан Вага өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Вычегда мен Сухона құйылысынан төмен Солтүстік Двина тармағының су алаптары, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Көкарна (Атырау қалалық әкімдігі)
Көкарна (бұрынғы атауы – Курилкино) — Атырау облысы Атырау қалалық әкімдігіне қарасты Балықшы ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 1082 адам (552 ер адам және 530 әйел адам) болса, 2009 жылы 2534 адамды (1274 ер адам және 1260 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Атырау қалалық әкімдігінің таратылған елді мекендері
NGC 6174
NGC 6174 — Геркулес шоқжұлдызында орналасқан NF типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1849 жылы 26 наурызда Уильям Парсонс (лорд Росс) астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 6174 деген нөмірге ие болды.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Бетеге
Бетеге (Festuca) – астық тұқымдасына жататын көп жылдық өсімдіктер.
Далалық, шалғындық жерлерде, тау бөктерлерінде өседі. Олардың гүлшоғыры селдір, кейде тығыз сыпыртқы гүлді. Масақ гүлі үш немесе көп гүлді болады. Сабағында жапырағы сирек орналасқан, ұзынша, жылтыр болып келеді. Қазақстанда 20 түрі бар, жиі кездесетін түрлері кәдімгі бетеге, су бетегесі.
Кәдімгі бетеге (Festuca sulcata), биіктігі 30 — 60 см, сабағы тегіс, кейде бұдырлау болады. Жапырақтары жіңішке, жіпше тәрізді. Гүлшоғыры — қысыңқы не жайма шашақ. Масағы ұсақ, гүл қабыршағы қысқа, қылтанақты келеді. Мамыр — маусым айларында гүлдейді. Кәдімгі бетегенің 100 кг пішенінде 50-ден астам азық өлшемі, 5 кг сіңімді протеин болады. Оны жылқы, қой, ешкі сүйсініп жейді.
Су бетегесі (Festuca pratensіs) — биіктігі 30 — 100 см, сирек түпті өсімдік. Жабайы түрде Ертіс, Есіл, Тобыл, Жайық өзендерінің шалғынды алқаптарында өседі. Гүлдегенге дейін оның құрамында протеин (17%), белок (15%), май (23%), клетчатка (8%) көп болады. Су бетегесі — суыққа, қуаңшылыққа төзімді, құнарлы мал азықтық шөп.
Дереккөздер
Санат:Астық тұқымдасы
Данило Луис да Силва
Данило, толық есімі Данило Луис да Силва (пор.Danilo Luiz da Silva; 15 шілде 1991 жыл, Бикас, штат Минас-Жерайс) — бразилиялық футболшы, «Ювентус» футбол клубы мен Бразилия құрамасының қорғаушысы.
Карьерасы
"Сантос" сапында 2012 жылғы Клубтар арасындағы әлем чемпионатына қатысты да, соның артынша "Портуға" ауысты.
2015-17 жылдар аралығында "Реал Мадридте" ойнап бірнеше мңызды жүлделерге қол жеткізді.
2017 жылы жазда "Манчестер Юнайтед" футболшысы атанды.
Жетістіктері
"Порту"
"Атлетико Минейро"
"Сантос"
"Манчестер Сити"
Сілтемелер
Санат:Реал Мадрид ФК ойыншылары Санат:Бразилия футболшылары Санат:Манчестер Сити ФК ойыншылары Санат:Порту ФК ойыншылары Санат:Бразилия Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Сантос ФК ойыншылары Санат:Америка Минейро ФК ойыншылары Санат:Ювентус ФК ойыншылары
Сабыр Есімбеков
Сабыр Есімбеков (1964, Алматы қаласы). КСРО Сыртқы істер министрлігінің Мәскеу мемлекеттік халықаралық қатынастар институтын (1990), КСРО ҒА Шығыстану институтының аспирантурасын (1993), Йокогама мемлекеттік университетінің аспирантурасын (Жапония, 1996) бітірген. Халықаралық экономикалық құқық аясында магистр. 1995-2000 жылдары - Қазақстан Республикасының Жапониядағы істерінің уақытша сенім жүктелген адамы, Жапониядағы Қазақстан Республикасы Елшілігінің бірінші хатшысы. 2000 жылы - «Қазтрансойл ҰК» ЖАҚ бас директорының кеңесшісі. 2001 жылы - «Мұнай мен газды тасымалдау» ҰК» ЖАҚ, «Қазтрансойл» ҰК» ЖАҚ жобаларды басқару департаментінің директоры, жаңа жобалар департаментінің директоры. 2002 жылдан - «Казтрансойл» ЖАҚ бас директорының даму жөніндегі орынбасары. 2003 жылдан - «ҚазМүнайГаз ҰК» АҚ көлік ішкі құрылымы және сервистік жобалар жөніндегі атқарушы директоры.
Пайдаланғанәдебиет
Санат:Қазақстан мұнайшылары Санат:Тұлғалар
Балатон (Миннесота)
Балатон (Balaton) — Миннесота штатының Лайон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 643 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.9 км² шамасында. FIPS коды — 27-03250.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миннесота қалалары
Вон-Еган (өзен)
Вон-Еган — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мен-Сав-Энтор өзені орналасқан. Өзен ұзындығы 19 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — ОбьВах өзенінің құйылысынан Нефтеюганск қаласына дейін. Өзен саласы — Вах, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Жоғарғы Тыхтем
Жоғарғы Тыхтем — Башқұртстанның Калтасин ауданындағы ауыл, Кельтеев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 298  адамды құрады. Пошта индексі — 452877, ОКАТО коды — 80233830006.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Нұрлан Қанатұлы Жолмағанбетов
Нұрлан Қанатұлы Жолмағанбетов 1968 жылы 2 наурызда Маңғыстау облысының Жаңа Өзен қаласында туған. қазақ. Әкесі - Жолмағанбетов Қанат, марқұм, «КСРО Еңбек сіңірген мұнайшысы» атағына ие болған. Анасы - Иманғалиева Зоя, зейнеткер, ҚазКСР сауда саласының Еңбек сіңірген қызметкөрі. Атырау мұнай және газ институтының экономика факультетін бітірген (2009), экономист. қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. 1986-1988 жылдары - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1989 жылдан - Гурьев автоКЭК жүргізушісі. 1990 жылдан - тампонаж компаниясында «УАЗ» автокөлігінің жүргізушісі. 1996 жылдан - «Атырау Астық» ЖШС жүргізушісі. 2001 жылдан - «Ренко КАТ» ЖШС жүргізушісі. 2002 жылдан - «Прайм Транспорт ЛТД» ЖШС көлік цехының бастығы (құлсары кентіндегі Теңіз вахталық кенті). 2007 жылдан бөрі - «АтырауГрандСтрой» ЖШС директоры. Діни көзқарасы - мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, У. Черчилль. қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Дамыған инфрақұрылымға ие, жоғары технологияларға бағытталған гүлденген демократиялық ел». Хоббиі - дзюдо, футбол, шахмат ойыны. Сүйіп оқитын әдебиеті - П. Коэльо, Д.Х. Чейз және т.б. Үйленген. Жұбайы - Сержанова Ләйля Бахытжанқызы. қызы - Жолмағанбетова Айдана Нұрланқызы, студент; ұлдары - Қанатов Нұрлыбай Нұрланұлы, оқушы, Қанатов Кенжебай.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Шаймерген Әлдибекұлы
Өмірбаяны
1939 жылдың 10 қарашасы күні Алматы облысының Нарынқол (қазіргі Райымбек) ауданындағы Қайнар ауылында дүниеге келген. Ұлы жүздің Албан тайпасынан шыққан.
1957 жылы Текес орта мектебін бітірген. 1961 жылы Талғар ауылшаруашылығы техникумына қабылданған. Осында оқып жүргенде оның алғашқы жырлары баспасөз беттеріне жариялана бастады. Техникумды бітіріп шыққан соң туған ауылына қой ферма зоотехнигі, колхоз комсомол ұйымының хатшысы қызметтерін атқарған.
1963 жылы С.М.Киров атындағы Қазақ Мемлекеттік университетінің (қазіргі Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті) филология факультетінің журналистер дайындайтын бөліміне түсіп, оны 1968 жылы бітіріп шыққан соң республикалық «Қайнар» (1968-1979 жылдар), «Жазушы» (1979-1982 және 1984-1996), Баспа, полиграфия және кітап саудасы істері жөніндегі Мемлекеттік комитетінде (қазіргі Қазақстан Республикасы мәдениет және спорт министрлігі, 1982-1984 жылдар) жетекші редактор, Алматы қаласы мен облысына радиохабарларын тарату Бас редакциясында (1996-1997 жылдар), «Санат» баспасында (1997-1999 жылдар) аға редактор, кейін «Арыс» баспасында редактор болып қызмет істеді.
Оның алғашқы өлеңдері жас ақындардың 1969 жылы жарық көрген «Жас керуен» атты жинағына енген.
Шығармалары
Аталған еңбектері жайлы сонау жетпісінші жылдары Мұқағали Мақатаев, тоқсаныншы жылдары Сырбай Мәуленов пен Тұманбай Молдағалиев, Сағи Жиенбаев, Есенбай Дүйсенбаев, Еркін Ібітанов, Зейнолла Тілеужанов секілді танымал ақындар жылы пікірлер білдірген. (Күн қызарып батты) «Үшқиян» баспасы -2005 жыл, 6-21 беттер.
1970 жылдың 22 мамырында ақиық ақын Мұқағали Мақатаев Ш.Әлдибекұлының «Қайнар» атты жыр жинағынын қолжазбасын оқып шығып, мынандай пікір білдіріпті: «...Жас ақында өсу бар. Жалықпай еңбектену бар. Баспаға ұсынып отырған «Қайнар» жинағы жас ақынның алған бағытының айқындығын, идеясының тұрақтылығын байқатады. Нендей тақырыпты жырламасын, өзіндік өң, өзіндік бояу тауып, аспай-шашпай өз үнімен танылады. Біздің қоғамның болмысын өлеңіне өзек етеді. Жақсы өлеңдерін жинастырып, оқушы қауымға ұсынуға тұрады деген ойдамын»... Әйгілі ақын Сырбай Мәуленов Шаймерген Әлдибекұлының өлеңдеріне берген бағасында осылай айтыпты: «...Ақын бір жинақтан бір жинаққа көзқарасы кеңейіп дүниетанымы ұлғайып, мақсаты үлкейіп келеді...Көпірме, көтерме сөздерден, лепіріп асқақтаудан аулақ. Алда талай өткелдер тұрғанын сезінеді. Жинақтың салмақты бөлігі Шаймергеннің поэмаларында жатыр», -деп аға ақын інісінің «Көгілдір таулар» жыр жинағына риза көңілін білдіріпті. 1986 жылдың 15 қыркүйегінде белгілі ақын Есенбай Дүйсенбаев Шаймергеннің «Көгілдір көкжиек» кітабының қолжазбасын оқып шығып, мынандай пікір білдірген: «...Алқымындағы ақиқатты ақ қағазға түсірмеуге амалы қалмағанда ғана қолына қалам алатын бұл автор қазақ жырының адал қызметкері екеніне ешқандай шүбәлануға болмайды. Оның екі-үш жыл бұрын жарық көрген «Қайнар» атты өлеңдер жинағына да кезінде пікір білдіргендердің біріміз. Баспасөзде бақай есеппен бірлі-жарым солақай рецензия шыққанынан да хабардармыз. Ал шынтуайтында Шаймергеннің ол кітабы сынның жылы лебізіне әбден лайық еді»...
Аудармалары
Шаймерген Әлдибекұлы белорус халық ақыны Янка Купаланың, чечен-ингуш ақындары Иван Минтек, Әбу Мальсаговтың, Оңтүстік Корея ақыны Ким Джиха, Ливан ақыны Амадо Эрнандес, Шри-Ланка ақыны С.Махинда, Алжир ақыны Мухаммед Диб, Заир ақыны Патрис Лумумба, Кения ақындары Джаред Ангира Джонатан Караара, Морокко ақыны Мохаммад Азиз Лахбабидидің, монғол ақыны Урианхайдың, саха ақындары Иван Гоголев пен Рафаэль Багатайскийдің, қырғыз ақындары Муса Жанғазиевтің, Жәлел Садықовтың, Омар Сұлтановтың, өзбек ақыны Тұрсынбай Адашбаевтың, қарақалпақ ақыны Толыбай Кабуловтың және тағы басқа ақындардың бірсыпыра өлеңдерін орыс тілінен қазақ тіліне аударуға қатысқан. Сондай-ақ ол венгір жазушысы Петер Верештің повестер мен әңгімелерінен тұратын «Тәлпіш қатын» атты кітабын (1984)аударып, жеке кітап етіп шығарған.
Дереккөздер
Санат:Қазақстан жазушылары Санат:Қазақстан ақындары
Связист (көгалдағы хоккей)
"Связист" 1977 ж. алдымен "Буревестник" деген атпен құрылған көгалдағы хоккейден әйелдер командасы. 1979 жылдан бастап жоғары топта ойнады. Осы командада С. Байкенова, 3. Валуйская, Е. Савинкова сияқты КСРО құрама командасының мүшелері тәрбиеледі.
Куәгер
Куәгер (attesting witnesses) – Қылмыстық ізге түсу органы Қылмыстык ізге түсу кодексінде көзделген жағдайда тергеу іс-әрекеттерін жүргізу фактісін, оның барысы мен нәтижелерін куәландыру үшін тартқан адамдар.
Қайтпас Шәріпов
Қайтпас Шәріпов - ғалым, медициналық ғылым докторі (1992), профессор (1998).
Теңіз шошқалары
Теңіз шошқалары (Cavia) - шошқа тәрізді тұқымдасына жататын кеміруші сүтқоректілер. Дене ұзындығы 35 см-ге дейін; құйрығы сыртынан байқалмайды, артқы аяқтары үш саусақты. Оңтүстік Американың ашық далалық аймақтарында таралған. Жеке дара, кейде топ құрып өмір сүреді. Ін қазады немесе басқа жануар індерін иеленеді. Белсенділігі түнде байқалады. Жыныстық жетілуі 55- 70 күн. Буаздылығы 60-70 күнге созылады. 1-4 ұрпақ береді. Жыл бойы көбейеді. 8 жыл өмір сүреді. Зертханалық жануар. Көптенген жаңа түрлері шығарылған терісінін бояумен, құрылымы әртүрлі.
Қайтпас Шәріпов
Ұлы жүздің Албан тайпасынан шыққан.
Теңіз шошқалары
Дереккөздер
Санат:Кеміргіштер
Куәгер
Өздерінің қатысуымен болып жатқан іс-әректтерді толық дұрыс кабылдауға кабілетті, іске мүдделі емес және қылмыстық ізге түсу органдарына тәуелсіз кәмелеттік жастағы азаматтар ғана куәгерлер бола алады.
Қайтпас Шәріпов
1967 жылы Алматы мемлекеттік медициналық институтын бітірген. 1967-75 жылдары А.Сызғанов атындағы ҒЗИ-нда қызмет істеді. Онкология институтына қызметке жіберілді. 1994 жылдан төтенше медициналық көмек көрсететін қызметтің бастығы. 200-ден астам ғылым еңбектің, 10 дәрігерлік ұсыныстың, 2 авторлық куәліктің авторы.
Куәгер
Тергеу іс-әрекеттерін жүргізуге кемінде екі куәгер қатысады.
Қайтпас Шәріпов
Дереккөздер
Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар
Куәгер
Дереккөздер
Санат:Құқық Санат:Заң
Самир Дад
Самир Дад (25 қараша 1978 жыл, Бхопал, Үндістан) — үндістандық көгалдағы хоккейші. Үндістан құрамасы сапында 2000 жылы Жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан. 1998 жылғы Жазғы Азия ойындарының чемпионы.
Сілтемелер
Санат:Алфавит бойынша көгалдағы хоккейшілер Санат:Үндістан көгалдағы хоккейшілері Санат:Үндістан көгалдағы хоккей құрамасының ойыншылары Санат:Көгалдағы хоккейден Азия ойындары чемпиондары Санат:Үндістанның Азия ойындары чемпиондары
Владимир Михайлович Корецкий
Владимир Михайлович Корецкий (18 ақпан[1] 1890 жыл, Екатеринослав — 25 шілде 1984 шілде, Киев) — кеңестік халықаралық заңгер, халықаралық дербес құқық пен мемлекеттік және құқықтық жалпы тарихының маманы, УССР ҒА академигі  (1948).
Биографиясы
thumb|250px|left|[[Харьковтік императорлық университеті. ХІХ ғасырдың аяғы]] В.М. Корецкий жалшының отбасында дүниеге келді. .Балалық шағының өзінде-ақ ол гуманитарлық ғылымға ықыласы ауған болатын. 1910 жылы Екатеринослав гимназиясын алтын медальмен тәмамдады және Мәскеу университетінің заң факультетіне оқуға түсті. Алайда ұлы Юрийдің дүниеге келуінен кейін Харьковқа қоныс аударып, Харьковтік императорлық университетін 1916 жылы бірінші дәрежелі дипломмен аяқтады. . Корецкийді азаматтық құқық және сотөндірісі кафедрасына профессорлық  лауазымын алуына  қалдырылады.
Мансабының бас кезеңі
thumb|200px|right|Юрий Владимирович Корецкий
Әдебиеттер
Владимир Михайлович Корецкий. К 70-летию со дня рождения — М., 1960. — С. 7.
Владимир Михайлович Корецкий (К 80-летию со дня рождения) // Советское государство и право. — М.: 1970. — № 5. — С. 150.
Владимир Михайлович Корецкий (К 90-летию со дня рождения) // Советское государство и право. — М.: 1980. — № 2. — С. 139-141.
Перетерский И. С. Рец. На кн.: В.М. Корецкий. Очерки международного хозяйственного права // Советское право. — М.: 1929. — № 12. — С. 35.
Денисов В.Н. Владимир Михайлович Корецкий (1890-1984) // Известия вузов. Правоведение. — М.: 1986. — № 5. — С. 74.
Денисов В.Н. Корецький Володимир Михайлович // Юридична енциклопедія. — К.: 2001. — Т. 3.
Денисов В.Н. Наукова спадщина академіка В.М. Корецького та сучасний розвиток науки міжнародного права // Держава і право: збірник наукових праць. Юридичні і політичні науки. Спецвипуск.. — К.-Днепропетровськ: 2003.
Владимир Михайлович Корецкий — Киев, 1984. — С. 47.
Lahs M. The Teacher in International Law — Dordrecht, 1987.
Дереккөздер
Санат:КСРО заңгерлері Санат:Халықаралық заңгерлер
Үлкен Маглияк
Үлкен Маглияк — Ресейдегі өзен. Тюмень облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Старица көлі орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ертіс Тобыл өзенінің құйылысынан Конда өзенін қоспағанда Ханты-Мансийск (жоғарырақ) қаласына дейін. Өзен саласы — Тобылдан Обьке дейінгі Ертіс тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Ортақ кітапхана
Ортақ кітапхана (общая библиотека; public library) — 1) мультипрограммалау кезінде бір мезгілде бірнеше тапсырмаларда пайдалану үшін жарияланған кітапхана; 2) есептеу орталығының барлық адамдарының пайдалануга қолы жететін кітапхана.
Дереккөздер
Санат:Ақпараттану Санат:Компьютерлік техника
Өмірзақ ауылдық округі
Өмірзақ ауылдық әкімдігі – Маңғыстау облысы Ақтау қалалық әкімдігі аумағындағы бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Өмірзақ ауылы кіреді. Орталығы – Өмірзақ ауылы.
Дереккөздер
Санат:Ақтау қалалық әкімдігі ауылдық округтері
Коряжный Дол
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Тобыл өзені бастауынан Увелька өзенін қоспағанда, Уй өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Тобыл, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Қосатын жол
нобай|270x270 нүкте|Байланыстырушы жолдарыды Транк-тестілеу Қосатын жол (Соединительная линия; trunk) — екі байланыс жүйесі немесе сыртқы АТС-тер [СО] арасындағы телефон байланысының жекеленген арнасы. Сыртқы АТС-тың қосатын жолы. Жүйеден жергілікті сыртқы АТС арқылы жалпы пайдалану желісіне қол жеткізуді қамтамасыз ететін телефон байланысының арнасы.
Бұл станция аралық байланыс желісі, әдетте қалалық телефон желісі; аудандық Автоматты және тораптық телефон станцияларын өзара және қалалық телефон желісінің тірек станциясымен телефон қосалқы станциясы немесе хабымен байланыстырады.
Телефонияда транком әдетте бір E1 ағын арнасы деп аталады, ал өткізу қабілеттілігін арттыру үшін арналарды біріктіру өз кезегінде транк тобы деп аталады.
Жалпы жағдайда, қосатын жол арқылы дабыл беру де өткізіледі: қосылымды орнату сұраулары, растаулар, бас тартулар, қоңыраулар, а-нөмір (қоңырау шалушы абонент) және б-нөмір (Шақырылатын абонент) және т.б. бірақ сигналдық арнаны басқа маршруттар бойынша іске қосуға дейін (OКС-7) басқа шешімдер де мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Электроника
ИВХА
ИВХА, әйелдер хоккейі ассоциациясының халықар. қауымдастығы 1927 жылы құрылған.
Дереккөздер
Санат:Спорт
Грёдиц
Грёдиц (Gröditz) — Германия Федеративтік Республикасының Саксония жерінде орналасқан қала. Дрезден әкімшілік округіне бағынады. Риза-Гросенхайн ауданының құрамына енеді.