cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Арахис
thumb|Арахис Арахис (жер жаңғағы немесе қытай жаңғағы деп те аталады) — бір жылдық және көп жылдық шөптесін өсімдік туысы. Бұршақ тұқымдас бағалы майлы дақылға жатады. 30 түрі бар. Жемісінде 42%-дай азықтың май мен 22% белок бар. Өнімділігі гектарына 15—40 ц. Үндістанда, Қытайда, Нигерияда, АҚШ-та және т.б. елдерде өсіріледі. Тамаққа пайдаланылатын жемістері жержаңғақ, қытай жаңғағынан арахис майы, халуа өндіріледі.
Дереккөздер
Санат:Бұршақтар тұқымдасы
Газды шабуыл
Газды шабуыл (Газовая атака) қарсыласты газ тәрізді улағыш заттармен жою тәсілі. Алғашқы рет оны 1907 жылғы Гаага келісімін бүзып, Германия басшылығы 1915 жылы 22 сәуірде Ипр қаласы (Бельгия) ауданында ағылшын-француз әскерлеріне карсы қолданды. 5 минут аралығында 6 мың баллоннан 6 км майданшепте 180 тонна хлор жіберіліп, ол 5-8 км терендікке жазылды. Шығыны 15 мын адам болды, 5 мыңы ұрыс алкабында қаза тапты. 1917 жылдан газды шабуыл үшін артиллериялық химиялық снарядтар мен газшашарлар колданылды.
Дереккөздер
Санат:Химиялық қарулар
Түркітану
Түркітану немесе түркология — түркі тілінде сөйлейтін халықтардың тілін, этнографиясын, тарихын, ауыз әдебиетін, мәдениетін зерттеу нәтижесінде қалыптасқан. Шығыстану ғылымының жеке саласы.
Түркітану атауы ғылыми айналымға алғаш Орхон-Енисей (Орхон жазба ескерткіштері, Енисей жазба ескерткіштері), көне ұйғыр, манихей, т.б. жазба ескерткіштердің зерттелуіне байланысты еніп, дамыған. Бұл жазбалар Орталық Азия мен өзге де аймақтарды мекен еткен ежелгі түркі тайпаларының тарихын, тілін, әдеби ескерткіштерін, рухани және материалдық мәдениетін зерттеуде аса құнды деректеме саналады. Бұдан кейін Түркітану орта ғасырдағы араб, парсы, түркі тілінде жазылған тарихи жылнамаларды, филологиялық және географиялық шығармаларды зерттеу негізінде дами түсті.
Түркітанудың пән ретінде дамуында XIX–XX ғ.ғ. зерттеле бастаған әдеби трактаттар мен филологиялық шығармалардың маңызы зор болды. Бұлардың қатарына түркі тайпалары туралы лингвистикалық, тарихи этнографиялық, фольклорлық деректерді жүйеге келтіре отырып жазылған алғашқы ғылыми еңбектер – Махмұт Қашқаридың «Диуани лұғат ат-түрк» атты сөздігі, Жүсіп Баласағұнидың «Құтадғу білік» атты әдеби дидактикалық шығармасы, ортағасырлық түркі халықтарының тарихынан, шығу тегінен мәліметтер берген Мұхаммед Хайдар Дулатитың «Тарихи Рашиди», Қыдырғали (Қадырғали) Жалайыридың «Жылнамалар жинағы», Рашид әд-Диннің «Жамиғ Ат-Тауарих», т.б. шығармалары жатады. Мұның бәрі XIX ғ-дың 2-жартысы мен XX ғ-дың 1-жартысында Түркітанудыңдың қалыптасып, орнығуына жағдай туғызды. Әлем халықтары ішінде түркі халықтары өзіндік тіл, тарих, мәдениет, салт-дәстүр ерекшеліктерімен айрықша орын алады. Түркітанудың дараланып, өз алдына жеке ғылым саласына айналуының ең басты себептерінің бірі Орхон, Селенга, Енисей, Талас, т.б. өзендер алқаптарынан сан алуан тасқа шекілген (руникалық) жазулар, мүсін тастар мен арнайы жасалған жазба ескерткіштердің бірінен кейін бірі табылып, олардың сыры ашылып, құпиясы айқындала бастауына байланысты болды. Осыған орай Орхон-Енисей-талас тас жазулары оқылып, ірілі-ұсақты көптеген түркі тайпалары мен ұлыстарының тарихы айқындалып, мәдени мұра зерттеле бастады. Түркітанушы қазақ ғалымдары қатарында А.Байтұрсынұлы, Қ.Жұбанов, І.Кеңесбаев, Н.Сауранбаев, М.Балақаев, С.Аманжолов, Р.Сыздық, Ш.Сарыбаев, Р.Әміров, Ә.Құрышжанов, т.б. зерттеушілерді атауға болады.
Дереккөздер
Санат:Түркітану
Покровка айыл аймағы
Покровка айыл аймағы (Покровка айыл аймагы) ― Қырғызстанның Талас облысы Манас ауданындағы әкімшілік бірлік.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Покровка, Баласары, Жайылған, Қараарша, Сөгет айылдары кіреді. Орталығы ― Покровка айылы.
Халқы
2009 жылы айыл аймағында 11595 адам тұрған.
Өзеннің бас жары
Өзеннің бас жары (Верховье реки) — өте еңіс арнамен, соған сәйкес аса жылдам ағатын өзеннің жоғарғы телімі. Бастаудан немесе бөлек екі өзеннің қосылған жерінен басталып, шайылу процесі әлсірей бастайтын жерге дейін созылады.
Насх
Құран аяттары бір сәтте түспей, әртүрлі себептерге байланысты бөлшектеніп түсірілген, сондықтан Құранның кей аяттары өзінен кейін түскен аяттардың заңдық күшін жойып тұратын болған. Бұл әдіс «насх» (өшіру, жою) деп аталады. Оның шариғат терминологиясындағы анықтамасы — қасиетті мәтінмен дәлелденген екінші дәрежелі практикалық үкімді, басқа қасиетті мәтінмен дәлелденіп, одан кешірек түсірілген екінші дәрежелі үкіммен ауыстыру. Аллаһ Құранда айтады:
'''«Біз аяттың үкімін жойсақ немесе ұмыттырсақ одан жақсысын немесе сонымен бірдейін алып келеміз. Сен Аллаһтың кез келген нәрсеге құдыреті жететінін білмедің бе?»'''
Әбу Мұса әл-Ашғариден жеткен хадисте оның Тәубә сүресі сияқты сүрені білгені туралы айтылған, алайда оның үкімі жойылып, оны ұмыттырылған. Сонымен қатар Омар ибн әл-Хаттабтан келген хадисте Құранда зинақорларды таспен атып жазалау туралы аяттар болған және олардың Құраннан Аллаһтың қалауымен өшірілгені, бірақ үкімінің сақталғаны туралы айтылған.
Насх түрлері
Насхтың түрлері :
Плотинная (Буя тармағы)
Плотинная — Ресейдегі өзен. Свердлов облысы, Башқұртстан Республикасы, Челябі облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Буй өзенінің оң жағалауынан 4,5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Кама су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Уфа өзені Нязепетровск су торабынан Ай өзенін қоспағанда, Павловск су торабына дейін. Өзен саласы — Белая, өзен алабы — Кама.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Насх
Тағы қараңыз
Санат:Құран
Жұтқыншақ
Жұтқыншақ (pharynx) – бір жағынан мұрын мен ауыз қуысы, екінші жағынан өңеш пен көмейдің арасындағы байланыстырушы мүше. Адамда Жұтқыншақ ас қорыту және тыныс алу процесіне қатысады. Жұту кезінде ас жентегі ауыз қуысынан аңқа арқылы Жұтқыншаққа, одан өңешке өтеді. Ал ауа мұрын немесе ауыз қуыстарынан Жұтқыншаққа, одан көмейге кетеді. Адамда Жұтқыншақ омыртқа бағанасының мойындық бөлігінің алдында – бассүйектің астыңғы жағынан, 6 – 7 мойын омыртқалары аралығында орналасып, одан төмен өңешке жалғасады. Оның ұзындығы 12 – 14 сантиметр, ені 5 сантиметрдей. Қабырғасы шырышты, ал шырыш асты негізгі, бұлшықетті, дәнекер тінді қабықтардан түзілген. Жұтқыншақтың мұрындық, ауыздық және көмейлік бөліктері болады. Жұту кезінде Жұтқыншақтың мұрындық бөлігі жұмсақ таңдай арқылы ауыздық бөліктен бөлінеді, көмей қақпашығы көмейді жабады да, ас жентегі мұрын мен көмейге өтпей өңешке бағытталады. Ас ішкен уақытта, асты жұтпай тұрып, не шайыр шайнау кезінде қатты сөйлеу (күлу, тағы да басқа) өте қауіпті, себебі, ауа ағынымен бірге ас жентектері көмейге өтіп кетіп, оны бітеп қалуы ықтимал. Бұл жағдай адам өліміне әкеліп соқтыруы да мүмкін. Жұтқыншақтың жоғарғы күмбезінің және артқы қабырғаларының шекарасында Жұтқыншақ бадамшасы (аденоид – балаларда жақсы дамыған) орналасқан. Мұрындық бөліктің екі бүйір қабырғаларында – есту түтігінің Жұтқыншақтық тесігі орналасқан. Есту түтігі Жұтқыншақты ортаңғы құлақ қуысымен жалғастырып, ондағы ауа қысымын сыртқы ауа қысымымен теңестіру қызметін атқарады. Есту түтігінің айналасындағы шырышты қабықта лимфоидты тіннің жиынтығы – түтік бадамшасы болады. Төменгі сатыдағы хордалыларда Жұтқыншақтың төменгі жағында сумен келген қорегін сүзіп алатын аппараты – эндостилі болады. Жұтқыншақ омыртқалы жануарларда көлденең жолақты бұлшық еттен тұрады. Барлық құрлық жануарларының ұрықтық дамуы кезінде Жұтқыншақта желбезек қапшықтары пайда болады. Мұның соңғы жұбынан өкпе дамиды. Жұтқыншаққа жалғас өңеш, көмей және евстахий түтігі, ал сүтқоректілерде таңдай пайда болғандықтан, бұған қоса ішкі танау, ал қосмекенділерде, бауырымен жорғалаушыларда және құстарда ішкі танау тесігі ауыз қуысына ашылады. Жан-жағынан таңдай доғаларымен жалғасып, ішінде бадамшалар орналасқан ауыз қуысының Жұтқыншақпен жалғасқан жерін сүтқоректілерде аңқа (іsthmus faucіum) деп атайды. Омыртқасыз жануарларда Жұтқыншақ – алдыңғы ішектің жекеленген бұлшық етті бөлігі.
Жалпылама
Түтік пішінді қуыс, бұлшықетті мүше, көлденең-жолақты бұлшықет ұлпасынан тұрады. Жұтқыншақ иойын омыртқалаларының алдыңғы жағында орналасады. Ересек адамдарда оның ұзындығы шамамен 11-13 см. Жұтқыншақтың төменгі бөлігі әрі өңешпен әрі көмекеймен байланысады. Жұтылған тамақ жұтқыншақ арқылы өңешке түседі. Тыныс алғанда ауа жұтқыншақтан көмекейге түседі. Жұтқыншақ арқылы тамақ та, ауа да өтеді. Сондықтан ол асқорытуға да, әрі тыныс алу мүшелер жүйесіне жатады. Жұтқыншақ екі бүйіріндегі тесктер арқылы ортаңғы құлақ қуысымен байланысады. Жұтқыншақтың ауыз қуысына жалғасқан жерінде бозғылт-қызыл түсті 6 бадамша бездер орналасқан. Олар ірі лимфа түйіндерінен түзіліп, қорғаныштық қызмет атқарады. Бадамшаларының ішкі лейкоциттерге толы болады. Олар тағам немесе ауамен түскен микробтарды жояды. Егер бадамшалар қабынса, қызмет дереу бұзылады. Бадамшалар лимфа жүйесіне жатады.
Дереккөздер
Биология 8 сынып
Санат:Тыныс алу жүйесі Санат:Асқорыту жүйесі
Шиме Врсалько
Шиме Врсалько (Šime Vrsaljko; 10 қаңтар 1992, Задар) — хорват футболшысы, "Атлетико Мадрид" клубы мен Хорватия ұлттық құрамасының қорғаушысы, жартылай қорғаныста да ойнай береді.
Карьерасы
2014, 2018 жылдары әлем чемпионатына, 2012, 2016 жылдары Еуропа чемпионатына қатысқан. Ұлттық құрамада 2011 жылдан бері доп теуіп келеді.
Задар қаласында дүниеге келген. Туған қаласындағы "Задар" клубының түлегі. 2006 жылы "Динамо Загреб" клубының академиясына ауысты.
2009 жылы жазда "Локоматива" клубына жалға беріліп, кәсіби карьерасын сонда бастады. Сол маусым ортасында-ақ "Динамоға" қайта оралды.
Он қара домалақ
"Он қара домалақ" (ағыл. Ten Little Niggers) — Агата Кристидің 1939 жылы жазылған детектив романы. Бұл ағылшын жазушысының ең көп таралған туындысы боп тарихта қалды. Роман он шақты рет экрандалды. Әлем тарихындағы ең үздің 10 детектив шығармалардың тізіміне енді.
Негр аралындағы оқиғалар
Роман оқиғалары 30-жылдардың соңында Девон жағалауларына жақын жердегі Негр аралында өтеді. 8 тамыз күні бір-бірін мүлде танымайтын сегіз адам Алик Норман Оуэн мен Анна Нэнси Оуэнның шақыртуымен аралға барады, аралда оларды ерлі-зайыпты екі адам күтіп алады, ал бұларды шақырған А. Н. Оуэндер әлі келмеген боп шығады. Аралдағы қонақ үйдегі әр бөлмеде "Он негр баласы" атты балалар санамағы ілулі тұрады және ас ішу бөлмесіндегі үстелге фарфор шыныдан жасалған он негр баласының мүсіні қойылған екен.
Тамақтанып болысымен Марстон деген біреуі цианды калийге шашалып өледі. Роджерс көп ұзамай фарфор мүсіндердің біреуі жоғалып кеткенін байқайды. Қармаққа түскендерін білген қонақтар аралдан кетуге бел байлайды, бірақ бұларды әкеп тастаған қайық сол күйі оралмайды.
Бұдан кейін де қонақтар бірінен соң бірі санамақ бойынша қаза табады. Әр адам өлген сайын мүсіндер де біреуге азая түседі.
9 тамыз күні Роджерстің әйелі ұйқы дәрісін шектен тыс көп пайдалағанғандықтан ұйқыдан оянбайды. "А. Н. Оним аралда тығылып жатыр" деп есептеген қонақтар аралды тінтеді, ешкім табылмайды. Сол күні теңіз жағасынан Макартурдың өлі денесі табылады. Оны әлдекім ауыр затпен талдырып тастаған екен. Тірі қалған жетеудің арасындағы бұрын сот болып істеген Уоргрейв "А. Н. Оним деген адам өз арамызда" деп шешім шығарады. Бірақ ешкім мойындамайды.
10 тамыз күні таңертең Роджерс қаза табады, оны біреу балтамен шауып кетіпті. Артынша Эмили Брент уколдан қайтыс болады. Енді қалған бесеуі бір-бірін тінтуге кіріседі, нәтижесінде Ломбардтың тапаншасы орнында жоқ боп шығады.
Сол күні кешке Клейторн ұйықтау үшін бөлмесіне жалғыз кетеді де, артынша жан айғайы шығып, бәрі сонда жүгіріп барады. Мойнына теңіз балдырлары оралып қалған екен, тірі қалады. Артынша бәрі ас ішетін бөлмеге қайтып келіп, сот Уоргрейвтің өліп жатқанын көреді. Ломбардтың тапаншасы сол жерде жатады.
Сол күні түнде доктор Армстронг жоғалып кетеді. Қалған үшеуі енді оның жоғалғанынан күдіктенеді. Бірақ ертесіне оның да өлігі табылады. Оған дейін Блор да басына ауыр зат түсіп қайтыс болады. 11 тамыз күні Вера мен Ломбард қана тірі қалады. Бір-бірінен күдіктенген екеуі бір-біріне сенбейді, Вера қулықпен Ломбардтың тапаншасын қолға түсіріп, оны өлтіреді.
Жалғыз қалған Вера бөлмесіне келсе, асылып өлетін жіпті әлдекім дайындап қойған екен. Күйзелістер мен ауыр ойлардан әбден шаршаған Вера асылып өледі.
Теңізден табылған хат
Балықшылар бөтелкеге салынған хат тауып алады да, Скотланд-Ярдқа жөнелтеді. Ол хатты сот Уоргрейв жазған екен. Қылмысы бар, бірақ жазасын алмай жүрген қылмыскерлерді жазалаудың осындай түрін ойлап тапқан екен. Оның баяндауынша бәрі былай болған:
Марстонды, Роджерстің әйелін өлтіретін дәрі беріп құртқан (байқатпай салып жіберген), Макартурды ауыр затпен ұрып көзін жойған, Роджерсті балтамен ұру да қиындық тудырмаған. Тек Эмили Брентті құртқан соң бұған сенімді серік керек болып, Армстронгты таңдаған. Вераны теңіз балдыры орап алып, бәрі сонымен әлек боп жүргенде сот өтірік өлген де қалған, оны Армстонг бөлмесіне апарып жатқызған да, қайтадан Уоргрейвті ол жерде ешкім де есіне алмаған. Түн ортасында Армстронг екеуі теңізге барған да,  Армстронгты жардан құлатып өлтірген. Ары қарайғысы оқырмандарға белгілі.
Сілтемелер
Санат:Агата Кристидің романдары
Семасиология
Семасиология (semasia - мағына, logosсөз - ілім) — заттар мен құбылыстарды, түсініктерді атап білдіретін сөздер мен сөз тіркестерінің лексикалық мағынасын зерттейтін ғылым саласы. Семасиология - лексикологияның аса манызды бөлімдерінін бірі. Семасиология ғылымындағы негізгі ұғым семантика.
Дереккөздер
Санат:Лингвистика Санат:Қазақ тілі Санат:Семантика Санат:Грамматика Санат:Лексикология
Малабар мешіті
Малабар мешіті (толық атауы Малай: Malabar Muslim Jama-Ath Mosque) Сингапурдағы мешіт. Мешіт Виктория мен Жалаң Сұлтан көшелерінің қиылысында орын тепкен. Мешіт 1962 жылы құрастырылған.
Тарихы
1927 жылы Үндістанның Керала штатындағы Малабар елді мекенінен келген мұсылман тұрғындары жамағаты осы жерде мешіт салу жұмысын бастайды.
Сыртқы сілттемелер
Санат:Сингапур мешіттері
Норвуд (Кентукки)
Норвуд (Norwood) — Кентукки штатының Джэфферсон округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 395 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.3 км² шамасында. FIPS коды — 21-56928.
Аманша Сейсенұлы Ақпаев
Аманша Сейсенұлы Ақпаев (12.09. 1937, Владимировка селосы, Астрахан облысы РФ-28.08. 2004 Алматы қаласы), ҚазКСР-інің және КСРО-ның ЕСЖ-сы. ҚазКСР-і Министрлер Кеңесі дене тәрбиесі мен спорт комитетінің (1971 - 93), Ұлттық Олимпиада комитетінің (1993–2004) төрағасы.
ҚазКСР-і Жоғарғы Кеңесі ІХ-ХІ шақыруларының депутаты. "Құрмет". "Халықтар достығы", "Құрмет белгісі", ХОК-інің, ҰОК-тінің, Азия Олимпиада кеңесінің ордендерімен марапатталған. Ол туралы "Жизнь отданная спорту" естеліктер жинағы (Құрастырушылар: Б. Ирмуханов, P. Ақпаева) және Ө. Жолымбетовтың "Спортқа бағышталған ғұмыр" деректі хикаяты (повесть) шықты.
Всеволод Иванович Роборовский
Всеволод Иванович Роборовский (26.4(8.5).1856, Санкт-Петербург — 23.5 (5.6).1910, Ресей, Тараки иелігі, қазіргі Калинин облысы) — Орта Азияны зерттеген Ресей саяхатшысы. Н.Пржевальскийдің Орталық Азиялық үшінші (1879 — 80) және төртінші (1883 — 85), М.В. Певцовтың 1889 — 90 ж. Тибет экспедицияларына қатысты. 1893 — 95 ж. Орталық Азияның батыс бөлігін зерттеу үшін ұйымдастырылған экспедицияны басқарды. Экспедиция 2 жылда Шығыс Тянь-Шань, Куньлунь, Наньшань, Бэйшань, Тибеттің солтүстік-шығысын, Жоңғар даласын қамтитын орасан зор алқапты зерттеп, оның орографиясын анықтады; 16 мың км-лік маршрут картаға түсірілді, 30 астрономиялық пункттің орны анықталып, гипсометриялық және метеорологиялық бақылаулар жүргізілді. Тау жыныстарының, өсімдіктер мен жануарлардың үлкен коллекциялары жиналды. Экспедиция нәтижелері 1893 — 95 ж. “Шығыс Тянь-Шань мен Наньшаньға саяхат” атты еңбекте жарияланды. 1879 жылдағы Тибет экспедициясының сәтті болуына орай Орыс Географиялық қоғамы Роборовскийге "кіші алтын медаль" берген еді.
Санат:Тұлғалар
Әбілда
Әбілда (2022 ж. дейін — Үшарал) — Жамбыл облысы Сарысу ауданы, Тоғызкент ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Крылов атындағы көше (Алматы)
thumb|right|200px Крылов атындағы көше Көшеге орыс халқының мысалшысы, драматург, журналист - Иван Андреевич Крыловтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 18.04.1956) берілген. Крылов Иван Андреевич (1769-1844) Мәскеу қаласында дүниеге келген. Ол - «Почта духов» сатиралық журналын шығарған, трагедия және комедия, опералық либреттолар жазған, мысалдар жинағының авторы. Көше Алмалы ауданында орналасқан. Райымбек даңғылынан басталып, Рысқұлов даңғылына дейін созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1290 метр.
Әбілда
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңатас қаласының солтүстік-шығысында 71 км-дей жерде.
Крылов атындағы көше (Алматы)
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Әбілда
Халқы
2009 жылғы санақ мәліметі бойынша тұрғылықты тұрғындар тұрмайды.
Санат:Сарысу ауданы елді мекендері
IC 4226
IC 4226 — Canes Venatici шоқжұлдызында орналасқан S0 (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 46555, MCG 5-32-2, ZWG 160.205, ZWG 161.23, NPM1G +32.0345, DFOT 448.
Сыртқы сілтемелер
IC 4226 Санат:Canes Venatici (шоқжұлдыз)
Оңалсын Исламұлы Жұмабеков
Оңалсын Исламұлы Жұмабеков - 1948 жылы 9 қарашада Алматы облысы Ақсу ауданының Қызылорақ ұжымшарында туған. Қазақ.
С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1974), заңгер.
Құқықлық, сайлау мәселелері жөніндегі мерзімдік басылымдарда жарияланған бірқатар мақалалардың авторы.
Қазақ, орыс және неміс (сездіктің көмегімен) тілдерін біледі.
1974 жылдан - Алматы қаласы Әуезов аудандық прокуратурасының тергеушісі. 1980 жылдан - ҚазКСР прокуратурасы тергеу басқармасының прокуроры. 1983 жылдан Алматы қаласы Фрунзе ауданының прокуроры. 1985 жылдан - Алматы облыстық прокурорының орынбасары. 1990 жылдан - Маңғыстау облысының прокуроры. 1994 жылдан - Алматы облысының прокуроры. 1996 жылдан - ҚР Бас прокурорының орынбасары, бірінші орынбасары. 2003 жылдан - ҚР Әділет министрі. 2005 жылдан - ҚР Орталық сайлау комиссиясының төрағасы. 2007 жылдан - ҚР Президенті Әкімшілігі жетекшісінің орынбасары.
2008 жылдың ақпан айынан бері - ҚР Жоғарғы Сот Кеңесінің төрағасы.
Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев.
Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқының білім және мәдениет деңгейі жоғары, өркендеген мемлекет болатыны жөніндегі сенімін бөлісемін».
Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи тақырыптағы көркем әдебиет.
Үйленген. Жұбайы - Нұрмұханова Айман Әбілқызы (1956 жылы туған). Қыздары - Сәуле (1979 жылы туған), Әлия (1988 жылы туған), Маржан (1994 жылы туған).
Дереккөздер
Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері Санат:1948 жылы туғандар Санат:Алматы облысында туғандар Санат:Қазақстан заңгерлері Санат:Қазақстан прокурорлары Санат:Парасат орденінің иегерлері
Фортепиано
thumb|200px|[[Рояль]] Фортепиано (fortepіano, forte — қатты және pіano — ақырын) — ішекті соқпалы-клавишті рояль мен пианино музыкалық аспабының жалпы атауы. Фортепианоның алғашқы үлгісін Италияда Б.Кристофори 1709 — 11 ж. жасап шығарды. Фортепианоның екі түрі (рояль мен пианино) бар. Осы заманғы клавишті механикасы бар рояльды 19 ғасырдың басында С.Эрар (Парижде) ойлап тапқан. Фортепианоның екі педалі болады, ол дыбысты қатты немесе жайлап шығару үшін қолданылады; дыбыс көлемі 7 октава. Фортепианоның дыбыс шығаратын соқпалы балғашықтары мен ішектері сырт кескіні құстың қанатындай типылданған сандық ішіне орналастырылады. Фортепианоның ұзындығы 150-ден 270 см-ге дейін, ал ені 150 см болады. Фортепианода ойнау үшін арнайы көптеген музыкалық шығармалар (мысалы, Л. ван Бетховен, “Апассионата” сонатасы; Ф.Шуберт, “Фантазия”; Р.Шуман, “Симфониялық этюдтер”; Ф.Лист, “Кезбешілік жылдары”, т.б.) жазылды. Музыкалық орындаушылық өнерде үздік пианиношылар есімі белгілі. Олардың қатарында: Лист (Венгрия), Э.Г. Гилельс, А.Б. Гольденвейзер, К.Н. Игумно, Л.Н. Оборин, С.Т. Рихтер, В.Д. Ашкенази (Ресей), Ж.Әубәкірова, Г.Қадырбекова (Қазақстан), т.б. бар.
Дереккөздер
Санат:Фортепиано
Альтисхофен
Альтисхофен (Altishofen) — Швейцарияның Люцерн кантонында орналасқан коммуна. Виллизау округінің құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1350 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.76 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 1123, пошта индексі — 6246.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Люцерн елді мекендері
Балықбай Мұсабаев
Балықбай Мұсабаев (1918 жылы туған, Маңғыстау ауданы Қияқты ауылы) – шопан, соғыс ардагері. 1941 – 1945 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1946 – 1982 жылдары Маңғыстау ауданы ұжымшарында шопан. КОКП-ның ауыл ш. көрмесінің жеңімпазы (1967, 1971). Еңбек Қызыл Ту (1976) орденімен, «Ерен еңбегі үшін» (1973) медалімен марапатталған.
Мандури (Сан-Паулу)
Мандури (Сан-Паулу) (Manduri (São Paulo)) — Бразилиядағы муниципалитет, Сан-Паулу штатында орналасқан. Ассис мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Ориньюс экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 006 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 228,866 км² шамасында. Халық тығыздығы — 39,4 адам/км².
Тарихы
Қала 1944 жылы құрылған.
Санат:Сан-Паулу елді мекендері
Ларья (Лох-Я тармағы)
Ларья — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Лох-Я өзенінің сол жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 20 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Ертіс су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Конда. Өзен саласы — Конда, өзен алабы — Ертіс.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Арко-Харицей-Яга
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Баренц теңізі су алабының өзендері, Канин Нос мүйісінен Печора өзені су алабының шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Печора мен Мезень өзендері аралығындағы Баренц теңізіне құятын су алаптары.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Будья Варяш
Будья Варяш — Башқұртстанның Яңауыл ауданындағы ауыл, Ескі варяш ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 188 адамды құрады. Пошта индексі — 452818, ОКАТО коды — 80259880002.
Демографиясы
Тұрғындардың динамикасы:
Сыртқы cілтемелер
Санат:Башқұртстан елді мекендері
Алыс-жақын
«Алыс-жақын» ( «Далекое-близкое»),жазушының мақаласы. «Огни Алатау» газетінде 60 жылдан бері шыққан мақала-материалдардан, біраз жазушылар мен қоғам қайраткерлерінің сөздерінен шағын үзінділер жарияланған. Бұл нөмірде Тоқаш Бокин, Дмитрий Фурманов, Константин Симонов, Пьер Пумяд («Нормандия» авиаполкының командирі) т. б. бар. Әуезовтің мақаласында қазақ әнінің опера сахнасынан орын алу ерекшелігі және одақтас республикалар драма театрының міндеттері жайында айтылады. Топтама газеттің 1978 жылғы 5 сәуірдегі санында басылған.
Дереккөздер
Санат:Мұхтар Әуезов шығармалары
930 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:930 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:930 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Базум жотасы
Базум жотасы - Кіші Кавказдың тау жотасы, Арменияның солтүстігінде орналасқан. Ұзындығы - 70 км-дей, ені 15-20 км.
Базум жотасы вулкан текті және шөгінді тау жыныстарынан, граниттен тұрады. Етек жағы - далалық шалғын, одан жоғары - субальпілік және альпілік шалғын. Памбака шатқалында жалпақ жапырақты орман өседі.
Ең биік шыңы - Урасар тауы (биіктігі 2992 м). Басқа биік шыңдар:
Дереккөздер
Санат:Армения
Сары би, Нұрмұхамбет Мыңбайұлы
Сары бидің өмірбаяны
Сары би, Нұрмұхамбет Мыңбайұлы (1812 — 1901) — әйгілі би, батыр. 13 жасында төбе билердің батасын алып, Сары би атанған. Аузы дуалы, әрі жұлдызшы адам ретінде халық арасында беделді болған. 1868 ж. Жызақ аймағында билік еткен Сары би Ресейге бағынудан бас тартып, қол астындағы халқымен қарақалпақтар арасына көшіп кеткен. Халық арасында Сары би айтты деген аңыз-әңгімелер көп.
Қазақ шежірелерінде Сары бидің шыққан тегі туралы қысқаша: Орта жүздік Қоңырат тайпасынан, Көктің ұлы Көтенші, одан Ботан - Оразгелді - Тиекті - Андағұл - Көкі одан Нұрмағамбеттің әкесі Мыңбай боп таралады. Мыңбай ауқатты, дастарқанды, кең пейілді, елге сыйлы, қадірлі кісі екен. Мыңбайдың Асан, Үсен, Нұрмахамбет, Нармахамбет деген төрт ұлы болыпты. Бәрі де шетінен енбекқор, шаруа әрі батыр, палуан боп ержеткен.
Он үш жасынан ел билігіне, дау-дамайға араласып, "Сары би" аталып кеткен Нұрмахамбеттен басқасы жігіт, бозбала кезінен қайтыс болып кеткен. Бүгінде олардан ұрпақ жоқ. Ал Нұрмахамбет болса тоқсанға келіп, ұзақ ғұмыр сүрген, өсіп-өнген, атақты, аруақты ата болған. Сары биден тараған үрім-бұтақтардың көпшілігі бүгінде Өзбекстанның Атақорған ауылында, Хорезм облысында, Қазақстанның Жетісай төңірегінде және Қарақалпақстанның қала, қыстақтарында еңбек етеді.
Сары би туралы әңгіме
Сары би Атақорғаннан жеті шақырым жердегі Темірқазық жағында Сарыжалдағы құдық басында қоныстап отырған. Осында іздеп келіп, бір топ қария сауал беріпті деседі.
Сонда Сары би:
Кейбіреудің сөзі көп, ісі жоқ. Біткеннен бітіремін деген уәдесі көп. Пендені Аллаға теңеу - күпірлік. Пенденің басы - Алланың добы. Соларды таразылай келе, өз жұмысын үндемей бітірген ниеті таза пенде Кұдайдың сүйікті құлы деуге аузым барады, - депті.
Юргенсхаген
Юргенсхаген (Jürgenshagen) — Германия Федеративтік Республикасының Мекленбург-Алдыңғы Померания жерінде орналасқан муниципалитет. Гюстров ауданының құрамына енеді.
Сары би, Нұрмұхамбет Мыңбайұлы
Сары би туралы әңгіме
Сары би ел аралап, әр алуан кісілермен сұхбаттас болып, ел арасындағы жағдайлармен танысып, насихат сөздер айтып, кеңес беріп ел-жұртпен тығыз байланыста жүреді екен.
Юргенсхаген
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1121 адамды құрайды (2010). Алып жатқан жер аумағы 42,25 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 13 0 53 037. Муниципалитеттің басшысы — Эльфриде Шмидт.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мекленбург-Алдыңғы Померания елді мекендері
Сары би, Нұрмұхамбет Мыңбайұлы
Сары би туралы әңгіме
Ел аралап жүріп, бір үйге түсіп, ауыл кісілерімен әңгіме-дүкен құрып отырады. Сол түскен үйдің шолжаңдау үш-төрт жасар баласы еркелеп, болмашыға жылап, отырған кісілердің мазасын ала береді. Үйдің иесіне Сары би:
Сендерге мұны мен айтайын, "Кұдай ерке қылса ерке болады" деген сөз, ертең бала өсіп, жігіт ағасы болғанда жолдас-жоралары, ағайын-туыстары еркелетсе, әсіресе қартайып аузынан тісің, беліңнен күшің кеткенде, балаларың, немерелерің, туыстарың еркелетіп бағып-қақса, бұл Құдайдың еркелеткені болады дегенде қасындағы отырған кісілер:
Сары бидің қамшысы тиген келіншек Молдабайдың (ағайын Келдібектің әкесі) шешесі екен. Келдібек ақсақал бұл әңгімені көзі тірісінде айтып отыратын. Оның ұрпақтары Оңтүстік Қазақстан облысында "Қызылқұм" кеңшарында тұрады.
Сары бидің жасы келіп, қартайып қалған шағы екен. Ел болғасын әр түрлі жағдайлар, ағайын арасының да дау-жанжалы өршімей тұрмайды. Сондай жағдай тектілердің арасында болып, Сары биге төрелікке барғанда, бидің айтканы: - деген екі жағы бір-біріне қарап келісімге келген деседі.
Дереккөздер
Санат:1812 жылы туғандар Санат:1901 жылы қайтыс болғандар Санат:Қазақ би-шешендері Санат:Қазақ батырлары
Роя
Роя — Ресейдегі өзен. Нижегород облысы, Марий Эл Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Рутка өзенінің сол жағалауынан 102 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Еділ Ока өзені сағасынан Сура және Ветлуга өзендерін қоспағанда Чебоксар су торабына (Чебоксар суқоймасы) дейін. Өзен саласы — Құйылысу аралығы теліміндегі Еділ тармағының су алаптары, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Атцара
Атцара (Atzara) — Италиядағы коммуна, Сардиния әкімшілік аймағына қарасты Нуоро провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 1310 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 37 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 36 км² шамасында. Пошта индексі — 8030.
Елді мекеннің қамқоршысы — Sant’Antioco di Sulcis.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Сардиния елді мекендері
NGC 3593
NGC 3593 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан S0-a типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1784 жылы 12 сәуірде Уильям Гершель астрономы ашқан болатын және NGC каталогында 3593 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 34257, UGC 6272, MCG 2-29-14, ZWG 67.40, IRAS11119+1305.
Мапс-Я
Мапс-Я — Ресейдегі өзен. Ханты-Мансий АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Воль-Я өзенінің оң жағалауынан 81 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Сосьва. Өзен саласы — Солтүстік Сосьва, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Төменгі) Обь.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ханты-Мансий автономиялық округі өзендері
Еуропа чемпиондары кубогы 1972/73
Еуропа чемпиондары кубогы 1972/73 — аталмыш турнирдің 18-ші маусымы. "Аякс" қатарынан үшінші рет жеңімпаз атанды.
Сілтемелер
Санат:Еуропа чемпиондары кубогының маусымдары Санат:1972 жылғы футбол Санат:1973 жылғы футбол
Мухкам
Мухкам (محكم — Құранның қосымша түсініктемеге мұқтаж емес, ашық мағыналы аяттары. Мухкам сөзі арабтың «ахкама» (أحكم) деген нығайту; мықты, дәл, жақсы қылу мағынасын беретін етістігінен шыққан, «анық, дәл, кәміл» мағыналарын білдіреді.
Құранда Аллаһ айтады:
«Ол (Аллаһ) саған Кітапты түсірді және оның анық мағыналы аяттары (мухкамат) бар — олар Кітаптың анасы, ал басқалары түсінілуі қиын (муташабиһат)»
Тағы қараңыз
Санат:Құран
Бона
Бона (латын. bonus — ізгі, жақсы) — түрлі елдердің қазынашылығы, муниципалдық органдары, жеке фирмалары шығаратын және олардың иелері сатып алу мен төлем құралдары ретінде пайдаланатын қысқа және орташа мерзімді борышқорлық міндеттемелер. Термин төлемдік сұраным күшінен айрылған (қолданудан шығып қалған) және коллекция затына айналған қағаз ақшаға да қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Экономика
Ванда (Шапкин тармағы)
Ванда — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шапкин өзенінің сол жағалауынан 185 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 51 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені су өлшейтін постқа Усть-Цильма және сағасына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Эгг-ан-дер-Гюнц
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1129 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 20,65 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 09 7 78 130. Муниципалитеттің басшысы — Франц Морат.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 3 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Бавария елді мекендері
Түріккомиссия
Түріккомиссия– 1919 ж. 8 қазанда Мәскеуде Түркістан істері жөнінде арнайы құрылған комиссия. Комиссия 1920 ж. Қазақ АКСР-ін құру мәселесімен айналысып, онда алаш қайраткерлерінің басшы қызметтерге жіберілмеуін қадағалады, сондай-ақ Түркістан АКСР-і ОАК-нің төрағасы Түріккомисс.
Алжир туы
Алжирдың мемлекеттік туы(علم الجزائر, Acenyal n Dzayer) жасыл және ақ түсті екі бірдей тік жолақтардан және қызыл түсті жұлдыз бен жарты айдан құралады.Ақ түс тыныштықтың, жасыл түс табиғаттың әсемдігін, қызыл түс Алжир соғысында(1954-1962) қаза тапқан адамдарың канын білдірсе, ал жұлдыз және жарты ай Исламды көрсетеді
Ту 1962 жылдың 3 шілдесінде қабылданған болатын.1958–1962 жылдардағы қуғындағы Алжир үкіметінің туы да осыған ұқсас келді.
Тудың дизайны бір деректерде 19 ғасырда Абд әл-Қадыр қолданған жасыл және ақ түсті тік жолақтардан құралған тудан алынған болса, бір деректерде 16-19 ғасырлар аралығында Османдық Алжирдың ақ түсті жарты ай және жұлдыздан құралған қызыл тудан алынған.Тағы бір деректерде туды 1928 жылы ұлтшыл көшбасшы Мессали Хадж жасаған делінеді.
Алжир әскери-теңіз күштерінің туының сол жақ жоғарында ақ түсті айқасқан зәкір орналасқан.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Мемлекеттік тулар
Керметтер
Керметтер (Керметы) — қыш және металл ұнтақтарын қақтап жабыстыру әдісімен жасалатын материалдар, қышқа да, металға да тән бірқатар бағалы қасиеттері бар. Керметтер турбина бөлшектерін, авиация қозғалтқыштары мен металл жонатын білдектердің кейбір тетіктерін жасауға пайдаланылады.
Аккумуляция базисі
Таужыныстардың немесе минералды заттар мен органикалық қалдықтар жиынтығының түзілу процесі тоқталып, денудациялану, яки мұжылу процесі басталатын шартты деңгей.
Керметтер
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
Аккумуляция базисі
Дереккөздер
Санат:Мұнай және газ геологиясы Санат:Терминология Санат:Геология
С-75
С-75 (НАТО-да қабылданған атауы: SA-2 Guideline) — Кеңес Одағында жасалып келген, жоғары биіктікті, командалар арқылы басқарылатын жер-әуе зымыран (ЖӘЗ) жүйесі. Оны дамытып шығарған — Лавочкин БКБ-сы. 1957 жылдан қолданыла бастаған бұл зымыран жүйесі тарихтағы ең көп тараған және ең көп қолданылған әуе қорғанысы зымыранына айналды.
Бұл зымыран жүйесі 1960 жылы Кеңес Одағының әуе кеңістігіне енген АҚШ әскери әуе күштерінің У-2 барлау ұшағын атып түсіргеннен кейін танымалдылыққа ие болды. Кейінірек Вьетнам соғысының кезінде солтүстік Вьетнам оларды Ханой мен Хайфон қалаларын әуе шабуылдарынан қорғауға кең қолданды. С-75 Қытай Халық Республикасында да HQ-1 және HQ-2 деген жергілікті аттармен шығарылды. Басқа да елдер С-75-тің өздерінің жергілікті түрлерін шығарумен айналысты.
Сыртқы Сілтемелер
Санат:Жер-әуе зымыраны Санат:Кеңес Одағындағы ғылым және техника
SA-2
Энгельхартсцелль-на-Дунае
Энгельхартсцелль-на-Дунае (Engelhartszell an der Donau) — Аустриядағы жәрмеңкелік коммуна. Жоғарғы Аустрия федералды жеріне қарасты Шердинг округінің құрамына енеді.
2003 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Роланд Пихлер (АҰП) саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Жоғарғы Аустрия елді мекендері
Әбді Ержұманұлы Артықов
Дереккөздер
Санат:Спорт
Карвуна (Добрич облысы)
Карвуна (Карвуна) — Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Балчик қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 адамды құрайды.
Пошта индексі — 9619. Телефон коды — 058. ЕКАТТЕ коды — 36453.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Добрич облысының елді мекендері
Мехди Зеффан
Мехди Зеффан (مهدي زفان, 19 мамыр 1992 ) — алжирлік футболшы, Алжир Ұлттық футбол құрамасының қорғаушысы.
Клубтық
"Лион" клубының түлегі. Кәсіпқой футболшы ретінде 2012 жылдан ойнай бастады. Сол жылы Еуропа Лигасында Израильдің "Хапоэль Ирони" клубына қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты.
2015 жылы тамызда "Реннге" ауысты. Сол жылы 22 тамызда бұрынғы клубы "Лионның" қақпасына тұңғыш голын соқты. 2019 жылы жазда клубтан кетті.
Халықаралық
2015, 2019 жылдары Африка Ұлттары кубогына қатысты.
Сілтемелер
Санат:Алжир футболшылары Санат:Алжир Ұлттық футбол құрамасының ойыншылары Санат:Олимпик Лион ФК ойыншылары Санат:Ренн ФК ойыншылары Санат:Футболдан Африка чемпиондары
Жетібай
Елді мекендер:
Басқа мағыналар:
931 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:931 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:931 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Үлкен Шыған
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаркент қаласынан шығысқа қарай 5 км-дей жерде, бұйырғын, жусан, баялыш, т.б. шөптесін өскен сұр, қиыршықты сұр топырақты құрғақ дала белдемінде орналасқан.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 4319 адам (2183 ер адам және 2136 әйел адам) болса, 2009 жылы 4682 адамды (2374 ер адам және 2308 әйел адам) құрады.
Тарихы
Үлкен Шыған 1970-1996 жылы жеміс-жидек өсірумен айналысатын Панфилов кеңшарының орталығы болған. Үлкен Шығанда және округке қарасты Ақкент, Қырыққұдық, Кіші Шыған ауылдарында ӨК құрылды. Үлкен Шыған арқылы халықаралық маңызы бар Жаркент - Қорғас автомагистралі өтеді.
Дереккөздер
Санат:Панфилов ауданы елді мекендері
Кальций тотығы
Кальций тотығы, сондірілмеген әк, СаО,— кальцийдің оттекпен косылысы; түссіз кристалды зат, тығызд. 3,4 г/см3, балқу t 2585° С. К. т. сумен өте күшті эрекеттесіп кальций гидротогығына айна.тады: СаО+ H2O = Са(ОН)2. Реакция нәтижесін де көп жылу бөлінеді. К. т. кальций карбонатын 1300° С температурада қыздырьш ажырату аркылы алыпады: СаСО; = Са0+С02. К. т. суда аз ериді, температурада көтерілген сайын ерігіштігі кемиді, опың судағы ерітіндісін әк суы деп атайды. К. т. құрылыста және хим. өнеркәсіпте сода, хлорлы әк алу үшіп қолданылады.
Дереккөздер
Санат:Химия
Баллистика
thumb|Баллистика Баллистика (немісшее Bаllіstіk, грекше ballo — лақтырамын) — жоғары математика, теориялық механика, газ, жылу динамикалары, жарылғыш заттар мен оқ-дәрі теориялары және т.б. ілімдерге сүйенетін әскери-техникалық ғылым. Ол артиллериялық және реактивтік снарядтардың, миналардың, авиабомбалардың, ракеталардың, оқтардың, гарпундардың атылу, ұшу, құлдилау (әуеден тастау) кезіндегі қозғалыстарын зерттейді.
Баллистика — ішкі баллистика және сыртқы баллистика болып бөлінеді. Ішкі баллистика оқ-дәрі оталғаннан кейін оқ, снаряд, мина т.б-лардың қару ұңғысындағы қозғалысы мен жану камерасында өтетін процестерді зерттейді. Ішкі баллистиканың негізгі салалары: пиростатика және пиродинамика, сондай-ақ, аралық баллистика мен оқ-дәрілі ракеталардың ішкі баллистикасы. Пиростатика белгілі бір тұрақты көлем ішінде оқ-дәрінің жану (оталу) және газдану заңдылықтарын, ал пиродинамика ату кезінде ұңғы (оқпан) ішінде өтетін процестерді және олардың арасындағы өзара байланыстық құбылыстарды зерттейді; ұңғының құралымдық сипаттары мен нысана көздеу шарттарын: қарулардың, ракеталардың, атыс құралдарының баллистикалық жобаларын белгілейді. Аралық баллистика процестердің кезеңдік салдарын, ал, оқ-дәрілі ракеталардың ішкі баллистикасы камерадағы оталған заттардың жану және газ бөліну, сондай-ақ, ракетаға әсер ететін күштердің пайда болу заңдылықтарын зерттейді.
Сыртқы баллистика снарядтардың, миналардың, оқтардың, басқарылмайтын ракеталардың қару (қондырғы) ұңғысынан ұшып шыққаннан кейінгі қозғалыстарын, сондай-ақ ол қозғалыстарға ықпал жасайтын өзге де факторларды зерттейді. Сыртқы баллистиканың негізгі мәселелері: снарядқа ұшу кезінде әсер ететін күштер мен әр түрлі жәйттерді зерттеу; траектория элементтерін есептеу үшін снаряд массасы (салмағы мен инерциясы) орталығының қозғалысын, сондай-ақ, ұшу бағдары мен ауытқушылық сипаттарын айқындау мақсатында снаряд қозғалысын оның масса орталығына қатынасы арқылы зерттеу. Сыртқы баллистика осымен бірге атыс кестелері мен сыртқы баллистикалық жобаларды әзірлеу үшін мәліметтер алу әдістерін жасау және түзетпелер теориясы мәселелерін де қамтиды. Ерекше жағдайларда снарядтар қозғалысын сыртқы баллистиканың авиациялық баллистика, су асты баллистикасы, т.б. арнаулы салаларымен байланыстыра зерттейді. Баллистика ғылым ретінде 16 ғасырда қалыптасты.
Баллистика жөнінде алғашқы еңбекті (“Жаңа ғылым” деп аталатын) 1537 жылы италиялық математик Н.Тарталья (1499 —1557) жазды. Кейін Б-ның әр түрлі мәселелерін Г. Галилей, Исаак Ньютон, Л.Эйлер, т.б. зерттеді. Италия физигі Э.Торричелли (1608—1647) және француз М.Мерсенн снаряд қозғалысы жөніндегі ғылымды “Баллистика” деп атауды алғаш рет 1644 жылы ұсынды. Әйтсе де, ежелгі соғыс құралдарының, соның ішінде садақтардың, жебелердің қолданылу орны мен ретіне қарай түрліше болып келуі баллистика заңдылықтарымен есептесудің көне замандардан бастау алатындығын көрсетеді.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Әскери-Техника
Торжорға
«Торжорға» - Абайдың күйі. Күйді Ғ.Сармурзин 1923 жылы Оспан деген домбырашыдан үйренген. Оспан ақын аулында жылқышы әрі Абайға атқосшы болған кісі. Абайдың Жетісу елінен сыйлыққа келген Торжорға деген аты болған. Ақынның сүйікті ұлы Әбдірахман Верный (Алматы) қаласындағы ауруханада жатқан кезінде оны кутуге кенже баласы Мағауияны жібереді. Мағауия Верныйдың базарында ұлы жүздің Дәт деген адамына кездесіп танысады. Мағауияның Абай баласы екенін білген соң, ол ақынға дұғай сәлем айтып, Торжорға атын сыйға тартады. Бұл жөнінде М. Әуезовтың «Абай жолы» романында тартымды суреттелген. «Торжорға» күйі көңілді, ойнақы, серпінді орындалады. Күйдің ырғағынан тайпалған ат жүрісі, оның жорғалаған әсем қозғалысы айқын байқалады. Күй әуенінің ырғақ-иірімдері де жарасымды.
Дереккөздер
Санат:Абай энциклопедиясы Санат:Қазақ күйлері Санат:Музыка
Сарысу (көпіршік)
Сарысу, киста (грек. kystіs — көпіршік) — әр түрлі патологиялық процестердің нәтижесінде тіндер мен органдарда пайда болатын қуыс. Сарысудың құрылысы, көлемі мен мөлшері оның пайда болу себептеріне, организмнің қай жерінде орналасуына, мерзіміне және Сарысудың айналасындағы қан тамырларына байланысты. Осындай ерекшеліктеріне қарай сарысудың бірнеше түрі кездеседі. Сыртқы органдарға жиналған Сарысуды анықтау қиынға соқпайды. Сарысуды анықтау үшін цитол. әдіс (сұйықтықты сорып алып, шыныға жағып, микроскоп арқылы қарау) қолданылады. Бұл кезде жасушалардың табиғаты қатерлі ме, қатерсіз бе анықталады. Сарысу ұлғайып, асқынып диагноз қою қиын болған жағдайда, мыс., Сарысудың ішіндегі полипті анықтау үшін сорып алынған сұйықтыққа ауа жіберіп, рентген сәулесіне салады. Мұны пневмоцистография әдісі деп атайды. Емі: негізінен хирург. әдістер қолдану.
Халықаралық паралимпиада комитеті
thumb|right|250px|ХПК эмблемасы Халықаралық паралимпиада комитеті (ХПК, International Paralympic Committee) - паралимпиада қозғалысымен басқаратын халықаралық үкіметтік емес ұйым. Комитет Паралимпиада ойындарын өткізу сұрақтары туралы шешім қабылдайды, сонымен қатар, бірнеше паралимпиада спорт түрінің спорттық федерациясы болып табылдаы.
ХПК 1989 жылы құрылған. Оны мүгедектер үшін спорттық федерациялар және түрлі елдегі мүгедектер үшін 42 ұлттық спорттық ұйым құрған.
Қазіргі кезде ХПК-ға 161 ұлттық паралимпиада комитеті, 5 аймақтық ұйым (әлем бөліктері бойынша), 10 халықаралық спорттық федерация (спорт түрлері бойынша) және 4 халықаралық мүгедектер үшін спорттық ұйым мүшелік етуде.
ХПК-ның жоғарғы органы әр 2 жылда жиналатын Бас ассамблея болып табылады.
Комитеттің штаб-пәтері Бонн қаласында орналасқан.
ХПК президенті сэр Филип Кравен болып табылады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Паралимпиада ойындары Санат:Халықаралық спорт ұйымдары
Муташабиһ
Муташабиһ (متشابه) — Құран Кәрімнің бірнеше мағынаны білдіруі мүмкін, түсінуі қиын аяттары. Муташабиһ сөзі арабтың «ташабаһа» (تشابه) деген «ұқсас болу, күмәнді болу» деген етістігінен шыққан.
«Ол (Аллаһ) саған Кітапты түсірді және оның анық мағыналы аяттары (мухкамат) бар — олар Кітаптың анасы, ал басқалары түсінілуі қиын (муташабиһат)»
Тағы қараңыз
Санат:Құран
Төмен ағындыны реттеу
Төмен ағындыны реттеу — өзен ағындысын пайдалану керек болған барлық жағдайларда жүргізілетін реттеу. Сыйымдылығы біршама бөген үшін төмен ағындыны теңестіру көпжылдық орташа шығын шамасына дейін жетуі мүмкін.
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Су шаруашылығы
Үшбас
Үшбас — Жамбыл облысы Сарысу ауданы, Түркістан ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Географиялық орны
Аудан орталығы - Жаңатас қаласының оңтүстігінде 19 км-дей жерде орналасқан.
Халқы
Тұрғыны 222 адам (2009).
Санат:Сарысу ауданы елді мекендері
Эдвард Вествик
Эдвард «Эд» Вествик (ағылш. Edward «Ed» Westwick, 1987жылы 27 маусым, Стивенэйдж, Ұлыбритания) — британдық актёр әрі сырнайшы. Алғашқы рет «Өсекші» телехикаясындағы Чак Басс рөлімен танымал болды. Осы рөлдің арқасында ол 2008 және 2009 жылдары екі рет Teen Choice Awards марапаттарына ие болды. Осымен қатар 2009 жылы Young Hollywood Awards марапатына да ие.
Өмірбаяны мен мансабы
Болашақ актер Питер Вествик пен психолог Кэрол отбасыларында туылды. Эдвард үш баланың ең кішісі болатын.
Кезінде Вествик дербес мектептерінің бірінде оқыды, осымен қатар Barclay School мекемесінде оқыды. Кейін Эд North Hertfordshire College колледжіне түсіп, өзі ұші дебюттік «Күшпен кіру» фильмінде түсті. Бұл фильмнің режисері Энтони Мингелл болды.
Эд Вествик – кәсіби актер. Бірнеше уақыт аралығында ол озінің актерлік шеберлігін лондондық театрлерінің бірінде National Youth Theatre жетілдірді.
Ақырында ол «Дәрігерлер» (Холден рөлі), «Апат» (Джони Куллин рөлі), «Өмірден кейін» (Даррен рөлі) сияқты теледарлық фильмдерде түскен. Осымен қатар Эд тындармандардың арасында «Адам баласы», «Рэмбо ұлы» сияқты жұмыстары арқылы танымал.
Ал «Өсекші» телехикаясындағы рөлін айта кетсек, Эдтың айтуы бойынша ол мен Чак Басстың арасында ұқсастыққа қарағанда, айырмашылықтар көбірек. «17 жасымда мен Чакқа ұқсайтынмын, бірақ менің шығу тегім мен армандарым басқа болатын және де сүйіктілерім кезеті сөйтіп ауысып отырмады. Мен - жақсы жігітпін.» - деп Вествик айтады.
2008 жылы Эд атақты «K-Swiss» бірлестігінің жаңа беті болды.
2011 жылының қаңтар айында Вествик Клинт Иствудтың Дж. Эдгар биографилық көрінісінде қатысқан. Дәл осы жылда ол Фелисити Джонспен бірге “Миллиардерге қалай тұрмысқа шығуға болады” атты романтикалық комедияда түскен.
Вествик «Ромео және Джульетта» жаңа экрандауында да қатысқан. Бұл фильмде ол Джульеттаның ағасы Тибальтт рөлін ойнады.
Жеке өмірі
Эд Вествиктің жеке өмірі кейбір кездерде баспасөздердің назарын аударуда. «Өсекші» телехикаясының арқасында ол  2008 жылы Джессика Зормен танысты. Осының алдында Эд Рени Даймондпен тұрмыста болды, бірақ бұл ұзынға созылмаған. Мамырда олар Джессикамен айырылысады.
Дереккөздер
Санат:1987 жылы туғандар Санат:Актерлер Санат:Кинематограф