cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тума микросфероцитоз
Клиникалық көрінісі
Дерттің негізгі белгілері гемолиз синдромына және жиі кездесетін туа біткен қаңқа мен ішкі мүшелердің ақауына байланысты. Тума микросфероцитоздың жеңіл және орташа ағымында терінің сарғаюы, өткінші әлсіздік науқастарды анда-санда мазаласа, ауыр ағымында гемолиздік криздер жиі болып тұрады. Криз кезінде гемолиз күшейіп, дерттің негізгі белгілері айқындала түседі. Гемолиздік криздер өзінен-өзі немесе жарақаттану, шаршау салдарынан пайда болады. Кризде дене қызуы көтеріліп, бұлшықет, бауыр, көкбауыр тұстары ауырады. Кейбір жағдайда криз тек сарғаюмен көрініп, науқастарды вирустық гепатитпен шатастырып, оларды жұқпалы аурулар клиникасына келіп түсуіне себепкер болады.
Объективті қарау барысында аурудың жеңіл және орташа ағымында терінің лимон-сары түсі назар аудартса, криз кезінде сарғаюдың қарқыны күшейе түседі. Кейбір ауруларда туа біткен ақаулар (мұнара бас, қоян ерін, жүрек ақауы және т.б.) табылады. Тума  микросфероцитоздың ауыр ағымында гемолиздік криздің жиі болуына  байланысты анемия асқынып, циркуляторлы-гипоксиялық синдромның (анемиялық систолалық шу, тахикардия, АҚ төмендеуі және т.б.) белгілері қосылады. Бірте-бірте көкбауыр үлкейеді. Егер дерт ұзақ жылдарға созылса, онда өт қабы мен өт жолдарында тастар болуына байланысты сәйкес көріністер (ауыздың құрғауы, таңертеңгілікте ауызда жусан дәмінің болуы, терінің қышынулары, өт қалтасы тұсының ауырсыну симптомдары) байқалады.
Зертханалық және құрал-саймандық зерттеулер
Қанның жалпы талдауында гемоглобин деңгейі мен эритроциттер саны төмендейді. Дерттің басты морфологиялық белгісі -  қанда ұсақ, домалақ эритроциттердің көптеп табылуы жатады (6- сурет). Олардың орташа диамерті 6,3 мкм кіші, орташа көлемі қалыпты, орташа қалындығы айтарлықтай қалындайды (2,1 мкм қалын). Сфероцитарлық индекс – эритроциттердің диаметрі мен қалындығы арасындағы қатынас 2,7 дейін төмендейді (қалыпты жағдайда 3,4 - 3,9). Эритроциттердің осмостық тұрақтылығы едәуір жоғарылайды (қалыпты жағдайда гемолиз NaCl ерітіндісінің 0,42- 0,46 % басталып, 0,30 – 0,32 % аяқталады, ал осы ауруда гемолиз 0,8 – 0,6 % NaCl ерітіндісінде басталып, 0,4 % NaCl ерітіндісінде толық аяқталады).
Прайс-Джонс қисығы солға ығысады және негізі кеңейеді.
Эритроциттердің өмір сүру уақытын таңбалы Cr51 арқылы анықтағанда бір шама қысқарады.
Сүйек миында эритробласт өскіншесі кұрт кеңейген немесе эритро- және нормобластардың басым болғаны анықталады. Кейде гемолиздік кризден кейін ағзада фолий қышқылы мен В12 витамин қорының кемуіне байланысты мегалобластар табылады. Сондай-ақ гемолиздің басқа да белгілері: қанда ретикулоцитоз, қан сарысуында бос билирубиннің жоғарылауы, нәжісте стеркобилин, несепте уробилин деңгейлерінің артуы байқалады.
Егер дерт ұзақ жылдарға созылса, онда УДЗ-да өт қабы мен өт жолдарында тастар табылуы мүмкін.
Туа болған микросфероцитоздық гемолиздік анемияның диагноздық критерийлері:
1. Клиникалық үштігі:
•	гемолиздік сарғаю (тері қышынулары жоқ, конъюгирленбеген гипребилирубинемияның басым келуі);
•	спленомегалия;
•	анемия.
2. Гематологиялық үштігі:
•	қандағы ретикулоцитоз;
•	эритроциттердің микросфероцитозы;
3. Миелограммада сүйек миының қызыл қан өндірілу өскіншесінің гиперплазиясы.
4. Қан сарысуындағы темір деңгейінің артуы.
5. Генетикалық стигмалар («мұнара бас», жоғары «готикалық» таңдай, ершік тәрізді кеңсерік), тіс аномалиялары, синдактилия (саусақтардың бірігіп, жабысып өсуі), полидактилия (артық саусақтардың болуы), микрофтальмия (көздің құбылмалы қабатының гетерохромиясы).
6. Эритроциттердің өмір сүру уақытының қысқаруы (радиоактивті хром сынамасының көмегімен);
7. Спленэктомия оң нәтиже беруі.
Емі
Тума микросфероциоздық гемолиздік анемияда спленэктомия ең нәтижелі ем болып саналады, ол әсіресе дерттің ауыр ағымы мен гемолиздік кризде көсетіледі. Спленэктомиядан кейін өзгерген эритроциттердің болуына қарамастан патологиялық гемолиз тоқтайды. Анемияның асқынуларында эритроцитарлық масса құйылады. Темір, В12 витамин препараты, кортикостероидтарды қолданудың қажеті жоқ.
Дереккөздер
Санат: Медицина
Мұрат Құрбанбаев
Мұрат Құрбанбаев (1950 жылы туған, Маңғыстау ауданы) – мұнайшы. ҚазПТИ-ді (қазіргі ҚазҰТУ) (1972), Қазақ мемлекеттік Басқару академиясын (2001) бітірген. 1972 – 92 жылдары «Өзенмұнай» өндірістік бірлестігінде мұнай және газ өндіру операторы, ауысым бастығы, өндірістік бірлестік бастығы, 1992 – 98 жылдары ҚР Энергетика және отын қорлары министрлігінің мұнай және газ өндіру Бас басқармасы бастығының орынбасары, бас инженер, 1998 – 2001 жылдары «Өзенмұнайгаз» ААҚ экономикалық мәселелер жөніндегі вице-президенті, президент, 2001 – 02 жылдары «Маңғыстаумұнайгаз» ААҚ-да техник- директор болды. 2004 жылдан «Қазмұнайгаз» ұлттық компаниясының «Өзенмұнайгаз» өндірістік бөлімшесінің директоры. «Құрмет» орденімен (2000), «Шапағат» медалімен (2007) марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Қожақорған
Қожақорған — Түркістан облысы Сайрам ауданындағы ауыл, Арыс ауылдық округі орталығы.
Мұрат Құрбанбаев
Дереккөздер
Санат:1950 жылы туғандар
Қожақорған
Географиялық орны
Аудан орталығы - Ақсукенттен солтүстікке қарай 15 км-дей жерде.
Халқы
1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 4338 адам (2204 ер адам және 2134 әйел адам) болса, 2009 жылы 5619 адамды (2867 ер адам және 2752 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Сайрам ауданы елді мекендері
Мурильо Батроломе Эстебан
Мурильо Батроломе Эстебан (Murillo, Bartolome Esteban) -(1 қаңтар 1618 жылы шоқынған, Севилья, Испания -3 сәуір 1682 жыл, сол жерде), испан суретшісі. .17 ғасырдағы Испаниядағы ең атақты барокко стилінің діни суретшісі, керемет композицияларымен ерекшеленеді, олардың көбі туған жері Севильидің діни ордендеріне және ағайындарына арнап жазылған. Оның бұрынғы жұмыстары Ф.Сурбаранның натуралистік стилінде жазылған, бірақ кемелденген стилінің қалыптасуы жағынан 1650 жылдары атағы мен танымалдылығы бұрынғы шеберлерден асып түсті.
«Непорочное зачатие» (1652) (өзінің сүйікті сюжеті) тәрізді кейінгі маталарындағы пішінді жеңіл модельдеуі, мол түсі мен көлемді қылқаламы 16 ғасырдағы венециандық және фламандтық барокко стиліндегі суретшілердің әсерін көрсетеді. Оның шығармаларын Испания мен империядағы көптеген суретшілер көшіріп, соған еліктеген; испандық әлемнен тыс жерлерге атағы әйгілі болған алғашқы испан суретшісі болған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Ирбид қаласы
Ирбид қаласы (Иордания) – Иорданияның қаласы. .
Халық саны 350 000 адам (2004 жылғы халық санағы бойынша). Қаланы адамдар қола заманынан бері мекендеп келеді.
Антикалық заманда қаланы «Арабелла» деп атаған. Қалада Иорданияның бұрынғы премьер-министрі Абдельрауф аль-Равабдех туған.
Дереккөздер
Санат:Иордания қалалары
IC 5027
IC 5027 — Үндіс шоқжұлдызында орналасқан S? (спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 65188, ESO 186-74, FAIR 554.
Сыртқы сілтемелер
IC 5027 Санат:Үндіс (шоқжұлдыз)
Эз-Зарка қаласы
Эз-Зарка қаласы (Иордания) – Иорданиядағы Эз-Зарка мухафазының әкімшілік орталығы. .
Халық саны 792 665 адам (2000 жылғы халық санағы бойынша). Елдегі көлемі жағынан екінші қала.
Қала атауы араб тілінен аударғанда «көк» деген мағына береді. Қаланың негізін шешен ұлтының өкілдері қалаған. Олар Ресей мен Осман империясының арасындағы соғыстың нәтижесінде отандарын тастап кетуге мәжбүр болып, осында келіп қоныстанған.
Қазіргі таңда Иордания үкіметі жаңа ауданның жобасын бекітті. Жоба бойынша қала 370 000 адамға лайықталған болуы тиіс. Бұл жобаны Сауд Арабиясының корпорациясы қаржыландырып жатыр.
Дереккөздер
Санат:Иордания қалалары
Жыңғылшығанақ
Жыңғылшығанақ – Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігіне қарасты аумақта орналасқан көл. Сырдария өзені бойында. Арыс темір жол станциясынан батысқа қарай 42 км жерде, теңіз деңгейінен 201 м биіктікте.
Гидрографикасы
Аумағы 1,6 км2. Сырдария өзені жағасынан 500 м жерде. Ұзындығы 2 км, енді жері 500 м, жіңішкеленіп доғаша иіліп созылып жатыр. Суы желтоқсанның басында қатып, наурызда ериді. Оңтүстігінде Жаманжиде қыстауы бар. Кей жылдары Сырдария өзеніне қосылып кетеді. Суы тұщы. Мал шаруашылығына пайдаланылады.
Дереккөздер
Санат:Арыс қалалық әкімдігі көлдері Санат:Сырдария су алабы
Елестету
Елестету (Елес) — бұрыннан бар тәжірибе негізінде жаңа түсініктер, ойлар мен бейнелер жасауға саятын психикалық процесс. Елестету субъектінің заттық қарекетінің құралдары мен нәтижесін ойша құрудан, мәселелік жағдай белгісіз сипатта болғанда іс-әрекет бағдарламасын жасаудан, қарекетті бағдарламай алмастыратын, тәріздендіретін бейнелер шығарудан, объектінің бейнелерін жасаудан көрінеді.
Анестезия
Анестезия , жансыздану. Анестетик күшімен сезімнен айырылу. Белгілі бір жерінің ауырғанын сезбейтіндей етіп жансыздандыру (местная анестезия) деп аталды. Оның өзі инфильтрациялық (шоғырлану) және өткізгіштік боп бөлінеді. Инфильтрациялық анестезия кезінде ауыртпайтын дәрі жақ сүйек қабығының асты-үстінде, беттің жұмсақ тканьдеріне берілсе, өткізгіштік анестезияда ауыртпайтын дәріні үшкіл нервтің шығатын жеріне енгізеді.
Дереккөздер
Санат:Медицина Санат:Стоматология
Көпіршікті фолликул
Көпіршікті фолликул — сыртқы қабығы жұмыртқалықтың (аналық жыныс безінің) дәнекер ұлпасы мен көпқабатты фолликул жасушаларынан құралған, ішкі қуысы фолликул сұйығына толған, қабығының ішкі бетіндегі төмпешікте жұмыртқа жасушасы (овоцит) пісіп жетіліп жатқан пішіні көпіршік тәрізді жұмыртқалықтың (аналық жыныс безінің) фолликулаты аймағындағы күрделі құрьлым. Төмпешіктегі жұмыртқа жасушасын сыртынан пішіні призма тәрізді фолликул клеткалары бір қатарда орналасып қаптап жатады. Фолликул жасушалары — даму сатысындағы овоцитті өздерінің плазмолемма өсінділері арқьлы қоректік заттармен қамтамасыз етеді. Төмпешікте жатқан жұмыртқа жасушасын — сыртындағы бір қатар фолликул клеткаларымен біріктіріп, "сәулелі тәж" деп атайды. Көпіршікті фолликулдан ішкі қуысы фолликул сұйығына толған, құрылысы күрделі, көлемі үлкен фолликул дамиды. Бұндай фолликулды жетілген фолликул (Грааф көпіршігі) деп атайды. Жетілген фолликулдың қабырғасы төрт қабаттан: ішінен сыртына қарай — фолликулалы қабықтан, шыныша жарғақтан, тамырлы және талшықты қабықтардан тұрады. Фолликул жасушалары фолликул сүйығына эстроген гормонын бөледі. Бүл гормон қанға сорылып, ұрғашы жануарларды күйітке келтіреді. Осы мезгілде жетілген фолликул қабығы жұмыртқалықтың ақ қабығына жанасып, ішіндегі фолликул сұйығының қысымы күшейеді. Гипофиздің лютеотроптық гормонының (ЛГ) әсерінен фолликул жарылады да, даму сатысындағы жұмыртқа жасушасы фолликул сұйығымен бірге жұмыртқа жолы (жатыр түтігі) құйғышына құйылады. Жетілген фолликулдың жарылу процесін овуляция деп атайды. Жарылған фолликул орнында аденогипофиздің лактотроптық гормоны әсерінен сары дене өсіп жетіледі.
Дереккөздер
Санат:Биоморфология Санат:Биология Санат:Морфология
18 ғасырдың екінші жартысындағы Ресей отаршылдығына қарсы ұлт-азаттық қозғалыстар
XVIII ғасырдың екінші жартысындағы патша үкіметінің Кіші жүз бен Орта жүздегі саясаты
thumb|right|300px|Хиуа хандығы XVIII ғасырдың алғашқы жартысында қазақ қоғамының онсыз да ауыр жағдайын солтүстік-батыстан — башқұрттар мен Еділ қалмақтары, солтүстіктен — Сібір қазақтары, оңтүстіктен Қоқан және Хиуа хандықтары тарапынан төнген қауіп күрделендіре түсті.
Қазақ елінің халықаралық жағдайының шиеленісіне түсуі және ішкі ұлттық тұтастықтың болмауы Әбілқайыр бастаған саяси топтың Ресей империясының үкіметімен жақындасуына жол ашты. Бұл жағдай қазақ қоғамындағы саяси күштердің өзара алауыздығын тереңдете түсті.
Кіші жүзде өзара дүрдараз Әбілқайыр хан мен Батыр сұлтан билік жүргізсе, Орта жүзде Сәмеке мен Күшік хандар ресми хан саналғанымен, Барақ пен Әбілмәмбет сұлтандар да дербес билікті иемденді. Сәмеке мен Күшіктің билігі Ұлы жүздің бір бөлігіне де тарады. Олар өз кезегінде Жоңғарияға тәуелділікте болды. Ал Ұлы жүздің қалған бөлігінде Жолбарыс ханның билігі сақталды. Патша үкіметі қазақ билеушілерінің өзара алауыздығын шебер пайдаланып, әкімшілік және саяси шаралар арқылы батыс аудандарды отарлауын жеделдетті. Қазақ жерінің батыс бөлігі Ресей империясына іргелес орналасқан аймақ еді. Кіші жүздің бірінші болып Ресейге қосылуы мұнда, отарлық езгінің алғашқы ауыртпалығын да ала келді. Осыған байланысты Кіші жүз үнемі ұлт-азаттық қозғалыстың ошағына айналды.
XVIII ғасырдағы қазақ қоғамындағы билеуші топтардың арасындағы алауыздық 1748 жылы Әбілқайыр ханның өліміне әкелді. Бұл қазақ жүздерінің басын біріктіру мүмкіндігін әлсіретті. Әбілқайыр ханның орнына келген Нұралы ханның билігі енді Орта жүзге жүрмеді. Тіпті Кіші жүздің өзінде Әбілқайыр мұрагерлерінің жағдайы орнықты болмады. Нұралыны Кіші жүздің рубасылары түгелдей мойындаған жоқ. thumb|left|400px|Әбілқайыр хан Сырдария төңірегіндегі, шекті руы Батыр сұлтанды хан сайлады. Нұралыны тек байұлы рулары қолдады. Нұралы өз жағдайының қиындығын жақсы түсінді, ендігі уақытта қолдауды рубасыларынан емес, патша үкіметі тарапынан іздей бастады. Кіші жүздегі нақты жағдайдың барысын бақылап отырған патша үкіметі де өз тарапынан Қазақ жүздерінің саяси жағынан нығаюына мүдделі болған жоқ. Орта жүздегі Абылай ықпалының арта түсуі, қазақтарға көрші башқұрт халқында азаттық күрестің өрістеуі патша үкіметінің отаршылдық мүдделеріне қайшы келеді.
1748 жылы патша үкіметі Нұралыға хан атағын бекітіп беріп, жылына 600 сом мемлекеттік жалақы белгіленген. Ол орыс мемлекетінен жалақы алатын шенеунікке айналды. Нұралы хан енді өзінің барлық іс-қимылдарын патша үкіметімен ақылдасып жүргізуге тиіс болды, оған Орынборға аманат жіберіп тұру міндеті жүктелді. Патша үкіметінің бұл шаралары Нұралыға деген сұлтан ақсүйектері мен рубасыларының қарсылығын одан әрі өршіте түсті. XVIII ғасырдың 40—60-жылдарында оңтүстік шекаралардағы жайылымдар үшін қарақалпақтар, түрікмендермен қақтығыстар да күшейе бастаған еді.
Қазақтардың Еділ мен Жайық арасындағы жерлер үшін торғауыт қалмақтарымен қарым-қатынасы нашарлай берді. Халықтарды бір-біріне айдап салу мақсатында патша үкіметі «ішкі жаққа» өткен қазақтарды тұтқындауға бұйрық берді. Осының бәрі Нұралы хандығында қысқы жайылымдар үшін жер тапшылығы дағдарысын туғызды. thumb|right|200px|Еділ Патша үкіметінің Каспий теңізінің солтүстік-батыс өңіріндегі құнарлы да шұрайлы жерлерді орыс помещиктеріне бөліп беруі қазақтардың дәстүрлі жайылымдық жерлерін мейлінше тарылтты. Жайық бойын қуалай тұрғызылған бекіністер тізбегі — Ор шебі қазақтар тарапынан қарсылық тудырмай қоймады. Ор өзенінен әрі жалғасқан Сібір, Ащы шебі Ертіс шебімен қосылды. Ал бекіністерге қоныстандырылған орыс-қазақтар мен жерсіз орыс шаруаларының жергілікті қазақтардың жеріне көз салуы патша үкіметі езгісіне қарсы наразылықтың өрістеуіне негіз болды.
1742—1765 жылдардағы заң актілері бойынша казақтардың Еділ мен Жайық арасындағы, Есіл мен Тобылдың жоғары ағысындағы, Каспий теңізінің солтүстік жағалауы бойындағы жерлерде көшіп-қонуына тыйым салынды. Бұл жағдай казақтардың түпкілікті мүдделеріне қайшы келді. 1771 жылы Еділ мен Жайық арасындағы қалмақтардың біразы Жоңғарияға көшіп кеткеннен кейін де бұл жер қазақ әскерлеріне және мемлекеттік қорға берілді. Осылайша жер тапшылығы қазақ билеушілерінің арасындағы алауыздықты одан әрі ушықтыра түсті.
Ертістің оң жағалауындағы жерлерге қоныстану құқынан айырылған Орта жүз қазақтарының жағдайы да Кіші жүз қазақтарының ахуалына ұқсас еді. Сібір қазақ әскері басшылары қазақтардың орыс бекіністеріне әуелде 10 шақырым, кейіннен 50 шақырым жақын келіп мал жаюына тыйым салды.
Аталған мәселелерді шешуде Нұралы ханның дәрменсіздігі оның тек сұлтандар мен рубасыларының ғана емес, халық алдындағы беделін түсірді.
=Қазақтардың 1773—1775 жылдары Е.Пугачев бастаған шаруалар көтерілісіне қатысуы.=
Ресейдегі Е.Пугачев бастаған көтеріліс қатыгез басыбайлылық тәртіпке қарсы бағытталса да, оған үлкен ынта-жігермен және үмітпен Еділ-Жайық бойындағы башқұрт, татар және қазақтар да қатысты. Орта жүз, әсіресе Кіші жүз қазақтары патша үкіметінің жер мәселесіндегі отаршыл саясатына қарсылық танытып, шаруалар көтерілісіне қосылды. Пугачев үндеуінің Кіші жүзде таралуы қазақтарды стихиялы түрде көтеріліске тартты. Халық жасақтары билеуші топтардың қол астына шоғырлана бастады. Өйткені патша үкіметінің Жайық, Ертіс өзендерінің оң жағасындағы шұрайлы жерлерді орыс-қазақтарға беріп, қазақтардың бекіністер орналасқан өңірге жақындауына тыйым салуы халықтың ашу-ызасын тудырды. Ал Пугачев болса езілген халық бұқарасын «жермен қамтамасыз етуге» уәде берген еді. thumb|left|200px|Емельян Пугачёв Кіші жүздің ірі ақсүйектері — Ералы мен Досалы, Айшуақ сұлтандар көтерілісті қолдады, тіпті 1773 жылы 17 қарашада Нұралының өкілі Зәбір молда Пугачевқа арнайы сыйлықты табыс етуге аттанды. Одан Пугачев Кіші жүз қазақтарының көмегі ретінде әскер жіберуін сұрайды.
Досалы сұлтан өзінің ұлы Сейдалыны бас етіп, Пугачевқа көмек ретінде топ жөнелтті. Деректерге қарағанда, Орынборды қоршау кезінде 2 мыңға жуық қазақтар бекіністерді шабуылдауға қатысқан. Орта жүз руларынан келген топтар Орынборды қоршауға, Илецкіні алуға қатысты.
1774 жылы Орынборды қоршау тоқтатылды. Енді Нұралы хан езінің патша үкіметін қолдайтындығын неғұрлым ашық көрсете бастады.
1775 жылғы ақпанда 300 орал-қазақ әскері, 500 башқұрттан тұратын Мансуров бастаған жазалау жасағы Гурьев пен Орал қаласынан шығып, Кіші жүздің ортасына бет түзейді. Осы кезде Сырым Датұлы халық көтерілісінің басшысы ретінде сахнаға шығады. Көтеріліс тоқтатылғаннан кейін II Екатерина Жайық өзенін Орал, Жайық қалашығын Уральск деп өзгерту жөнінде шешім қабылдатады.
Ресей империясының Кіші жүздегі отарлық саясаты тереңдеген сайын өлкедегі саяси-экономикалық биліктің орыс әкімшілігі қолына шоғырлануы да жылдам жүре бастады. Пугачев көтерілісі басып-жанышталғаннан кейін 1775 жылы 25 шілдеден бастап «сезікті» деген кез келген Орынборға келген қазақты тұтқындап, малын тартып алуға рұқсат берілді. Себебі Пугачев бастаған шаруалар көтерілісі кезінде қазақтар 1756, 1771 жылдардағы жарлықпен санаспай, іс жүзінде Еділ мен Жайықтың аралығындағы жайылымдарды пайдаланған еді.
1782 жылғы жарлық бойынша қазақтарға патша үкіметі Еділ мен Жайықтың ішкі жағына өтуге рұқсат берді. Нұралы мен оның туыстары қоныстарға билік құқын пайдаланып, шекаралық әкімшілік шенеуніктерімен, қазақ-орыстармен бірігіп, халықты тонауға кірісті. Арғы бетке өткен әрбір шаңырактан бір жылқы мен бір қой ақы алып тұрды. Орал әскер басшылары ақы төлемегендерді тұтқынға алып отырды, малын тартып алды. Мысалы, 1783 жылы қазақтар ішкі жаққа өткен қазақтардың 4 мың жылқысын айдап әкетеді. Бұған жауап ретінде қазақтар редуттарға, бекіністерге, форпосттарға шабуылға шықты. Осы кезеңнен бастап бас көтерулер жаппай тұрақты сипат алды. Басты соққы Төменгі Орал шебі мен Ор бекінісіне бағытталды.
Тарих сахнасына халық қозғалысының көшбасшысы ретінде жастайынан шешендігімен, әділдігімен көзге түскен байбақты руының басшысы Сырым Датұлы шықты. Ол ұрыстарда асқан ерлігімен халық сүйіспеншілігіне бөленген батыр болатын. Оның қарамағында 2 мыңға жуық түтін бар еді.
Нұралы хан және оның жақтастары Кіші жүздегі ықпалынан айырылып, халықтан алыстай берді. Нұралы хан 70-жылдардың екінші жартысынан бастап патша әкімшілігінің еркінен шықпайтын орыс шенеунігіне айналды.
Кіші жүзде қалыптасқан саяси ахуалды бақылауды билер мен батырлардан тұратын Сырым бастаған топ өз қолына алды. Қазақ халқының алдында өмірлік екі мәселені шешу міндеті тұрды:
а) ыдырап бара жатқан дәстүрлі қазақ мемлекеттілігін құтқару;
Бұл екі мәселе бір-бірімен тығыз байланысты еді. Хан мен патша үкіметіне қарсы осы өмірлік мәселелер халық бұқарасының қолдауын қамтамасыз етті, қозғалысқа жалпыхалықтық сипат берді. С.Датұлын Кіші жүздегі қазақ руларының барлығы дерлік қолдады. 1786 жылға қарай ол өз маңайына жеті мыңдай көтерілісшілерді жинақтады. Сырымға байбақты, шекті, табын, шеркеш, таз рулары қолдау көрсетті. Бұл рулардың көпшілік бөлігі Нұралының басқаруындағы рулар болатын. Осылайша Нұралы ханның билігі дағдарысқа ұшырады. Халық қозғалысының ауқымы Петербург сарайы мен Симбирск және Уфа өлкелерінің билеушісі барон Отто Игельстромға ой салды. Олар халық наразылығын пайдалана отырып, Кіші жүздегі хандық билікті жоюды ойластыра бастады.
=Хандық биліктегі өзгерістер.=
Патша үкіметі Шыңғыс ұрпақтары мен ықпалды батырлардың арасына от тастау арқылы көшпелі халықты тұтастығынан айыруды мақсат етті. Себебі Нұралыны хандықтан тайдыруды патша үкіметі жақтады. Бірақ екі жақ екі түрлі мақсат көздеді. Сырым Датұлы бастаған топ хандық билікті түгел таратуды жақтады, ал кейбіреулері Нұралы ханды тақтан тайдырып, оның орнына Барақтың баласы Қайып сұлтанды хан етіп сайлауды ұсынды. Екінші жақ — патшалық отарлау саясатын іске асырушы барон Игельстром әлсіз хандық жүйені түпкілікті жойып, Кіші Орданы рубасыларына бөліп беріп, өзі тікелей басқарғысы келді. Игельстром «қарасүйектен» шыққан, ешқашан хан болуды армандай қоймайтын Сырым бағытын қолдай бастады.
1785 жылғы күздегі рубасыларының құрылтайында 208 рубасы «мәртебелі императорға» адалдықтары жөнінде ант берді. Игельстром дайындаған Кіші жүздің рубасыларының құрылтайында екі мәселе қаралды:
а) жүздегі билік мәселесі;
ә) қысқы жайылымдарды кеңейту.
Құрылтай Нұралыны тақтан тайдырып, Кіші жүзді үш бөлікке бөлуді, Сырымды барлық Орданың бас кеңесшісі етіп тағайындау ісін карады. Рубасыларының көпшілігі хан деп тануға дайын жаңа хан Қайып туралы да сөз қозғады. Игельстром 17 рубасына өз қол истындағы халықпен Орал бойындағы Сахарная бекінісі мен Гурьев бекінісіне дейінгі жерде көшіп-қонуға рұқсат берді. Игельстромның бұл іс-қимылдары азаттық қозғалысының отаршылдық бағытын әлсіретті. Ал Нұралы ханға деген қарсылық бұрынғысынан да өрши түсті. 1786 жылы сәуірде көтерілісшілердің қысымымен Нұралы Кіші жүзден кетіп, шекаралық шептегі патша үкіметінің қол астына барып паналауға мәжбүр болды.
1786 жылғы 3 маусымда II Екатерина Нұралы ханды биліктен аластау жөнінде құжатқа қол қойды. Нұралыны Орынборға шақыртып, одан ары Уфаға апарып орналастырды. thumb|right|200px|II Екатерина Осынау аумалы-төкпелі кезеңді пайдаланып, Орынбор генерал-губернаторы Игельстром реформа жасап, хандық билікті жойып жібермекке әрекеттенді. Кіші жүз үш бөлікке бөлініп, олардың әрқайсысын сьезд сайлаған рубасы басқаратын болды. Осылайша генерал-губернатор жанында рубасыларының кеңесін құрып басқару туралы жоба «Игельстром реформасы» деп аталды.
Реформа бойынша Кіші жүздегі саяси билік Орынбор әкімшілігінің жанынан құрылған шекаралық сотқа берілді. Ол Кіші жүзді басқаратын жаңа орган ретінде ең ықпалды рубасылары мен патша әкімшілігінің өкілдерінен тұрды. Жергілікті жерлерде рубасыларынан, төрағадан және орыс өкілінен тұратын соттар (расправалар) осы шекаралық сотқа бағынды. Нәтижесінде 32 рубасы төлемақы алып тұратын шенеунікке айналды.
Нұралы ханның билігі осылайша қайғылы аяқталды. Қазақ арасынан аластатылған Нұралы хан 1790 жылы Уфада дүние салды. Алайда барон О.Игельстромның реформасы да қиыншылыққа кездесті. Ғасырлар бойы қалыптасқан хандық билікті бір қағаздың күшімен жойып жіберуге әлі алғышарттар пісіп-жетілген жоқ еді. Нұралының қайтарылуын талап еткен ақсүйек сұлтандардың қарсылығы әлі де күшті болатын. Хандық билікті қайта қалпына келтіру қозғалысын ханның інісі Ералы басқарды.
Бұл кезеңде халықаралық жағдайда үлкен өзгеріс болып, француз революциясы Еуропа монархтарын шошытты. Ендігі уақытта патша үкіметінің өзі реформаны сәтсіздікке ұшырады деп тауып, оны шектеуге тырысты. Игельстром қызметтен кетті. Жаңа губернатор А.Пеутлинг тұсында хандық билік қайта орнады. 1791 жылы тамызда Ор қамалына жақын жерде Ералы (1792—1794 жылдары) сұлтан Кіші жүз ханы болып сайланды.
Бұрынғы Неплюевтік режім қайта орнады. Орал қазақ әскерінің бейбіт ауылдарға шапқыншылығы қайта басталып, бұл наразылықтың қайта өрлеуіне әкелді. Сырым Датұлы Бұхар ханы және Хиуа ханы әбілғазы Қайыпұлымен жақындасып, 1792 жылы Ресейге ашық күрес жариялайды. Көтеріліс Кіші жүзді түгел қамтып, Сырым батыр халық көсемі дәрежесіне дейін көтерілді. Көтерілісшілердің 1000 адамдық жасағы Елек бекінісін өртеп жіберді. Қазақтар оны кейіннен «Күйікқала» деп атап кетеді. Көтеріліс партизан соғысы сипатына ие болады.
1794 жылы жазда Ералы хан қайтыс болып, оның орнын Нұралының ұлдарының бірі Есім басты. Қырда билік іс жүзінде рубасыларының қолында болды. Алайда көтерілісшілер 1797 жылы Есім ханды да (1795—1797 жылдары) өлтіреді. Орынбор губернаторы болып қайта келген Игельстром Сырыммен келіссөз жүргізе бастайды. Көтерілісшілерді «тыныштандыру» үшін енді жаңа хан сайланбайтын болды. Кіші жүзді басқару хандық кеңеске берілді. Басшысы болып Айшуақ сұлтан тағайындалды.
Ал сұлтандардың бір бөлігі өз беттерімен Қаратай Нұралиевті хан етіп көтерсе, губернатор Игельстром Қаратайды емес, Айшуақты (1797—1805 жылдары) қолдады. Кіші жүз тағы да екі топтың арасындағы күрес сахнасына айналды. Қаратай бастаған сұлтандардың қудалауымен Сырым 1797 жылы Хиуа хандығына өтіп кетеді. Белгілі қайраткердің одан кейінгі өмірі туралы дерек аз, 1802 жылы жат жұртта белгісіз себептерден дүние салады.
Көтерілістің басты қозғаушы күші — қарапайым көшпелі малшылар болғанымен, бұл бүкілхалықтық қозғалысқа Нұралы хан ұрпақтары мен оның жақтастарының саясатына наразы сұлтандар (Айшуақ сұлтанның балалары), билер, рубасылар мен батырлар қатысты.
Отаршылдыққа қарсы күрес аясына саяси бағыттары өзара үйлеспейтін әр түрлі әлеуметтік топтар тартылды. Алайда Сырым Датұлы олардың барлығының мүддесін бір арнаға — отаршылдық жүйеге қарсы тоғыстыра білді.
Бірақ Сырым Датұлының көтерілістің әр кезеңінде өзінің мақсатын озгертіп, Орынбор губернаторымен уақытша келісімге келуі, заңды билеуші ханды тақтан тайдыруы, Есімнің өлтірілуі, өз бетімен күресті тоқтатуы, осының барлығы қозғалыстың шешуші сәттерінде оның көсемнің қайшылыққа толы ұстанымда болғандығын аңғартады.
Көтерілістің жеңілуіне бірқатар жағдайлар әсер етті: олар қазақ қоғамындағы әр түрлі топтардың әсіресе ру арасындағы алауыздық, тіпті Сырымның өз руы байбақты да екіге жарылып, біреуінің Сырым бастаған халық төңірегіне, екіншілерінің Әбілқайыр хан ұрпағы Ералы, Есім төңірегіне топтасуы, Сырымның екі жақты соғыс жүргізуі, патша әкімшілігінің хан кеңесінен қашпай, оны тиімді пайдалана білуі еді.
Көтерілістің тарихи маңызы зор. Көтерілістің басты талабы — жер мәселесі ішінара шешілді. Қазақтар Жайық пен Еділ арасындағы жайылымдарды пайдалануға мүмкіндік алды. Жер тапшылығын уақытша бәсеңдетті. Дәстүрлі билік жүйесі хандық кеңестің қайта орнауына қол жеткізіп, осы арқылы мемлекеттіліктің соңғы нышандарын сақтап қалды. Тұтастай алғанда, кейбір ішкі қайшылықтарына қарамастан көтеріліс ұлттық сананың өсуіне септігін тигізді.
=Дереккөздер=
Қонысбай (тау)
Қонысбай – Жақсы Тағылы тауларының оңтүстігіндегі тау.
Географиялық орны
Қарағанды облысы Шет ауданы Жұмыскер ауылының солтүстік-батысында 20 км жерде орналасқан.
Жер бедері
Абсолюттік биіктігі 1033 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 5 км-ге созылған, енді жері 2 км. Беткейлері сай-жыралармен тілімделген. Етегіндегі тік жартастардың биіктігі 7 м-ге жетеді. Оңтүстік беткейінен Айса өзені бастау алады.
Геологиялық құрылымы
Девон мен тас көмірдің альбитофир, порфирит жыныстарынан түзілген.
Өсімдігі
Қиыршықтасты қызғылт топырағында қараған, тобылығы аралас бетегелі-бозды дала өсімдіктері өседі. Баурайы мал жайылымына қолайлы.
Дереккөздер
Санат:Шет ауданы таулары
Лун-Вож (Ярега тармағы)
Лун-Вож — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Ярега өзенінің сол жағалауынан 9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды.
Оледжо
Оледжо (Oleggio) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Новара провинциясында орналасқан.
Лун-Вож (Ярега тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Уса өзенінің құйылысынан су өлшейтін постқа Усть-Цильма дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысынан төмен Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Оледжо
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 13222 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 350 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 38 км² шамасында. Пошта индексі — 28047.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Хановай-Яха (Поерянг тармағы)
Хановай-Яха — Ресейдегі өзен. Ямало-Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Поерянг өзенінің сол жағалауынан 77 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кара теңізі су алабының өзендері Надым өзені өзені су алабының шығыс шекарасынан Пур өзені су алабының солтүстік батыс шекарасына дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Пур.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ямало-Ненецк автономиялық округі өзендері
Жібекқұм
Жібекқұм – Алматы облысы Алакөл ауданында орналасқан құм. Арқарлы тауының оңтүстік-батысында 30 км жерде, Лепсі оң жағалауында. Теңіз деңгейінен 400 м биіктікте. Солтүстік-батысында Қызқаш (740 м) тауымен шектеседі. Құм төбелі-қырқалы келеді.
Дереккөздер
"Қазақ Энциклопедиясы"
Пародия
Пародия (παρῳδία - керісінше қайталанған өлең) — белгілі бір шығарманы немесе оның авторын, әдеби ағымды, тұтас бір жанрды соған еліктей сынап-сықақайтын әдебиет, театр, музыка және эстрада жанры. Пародия сын объектісіне, мақсатына қарай юморлық және сатиралық болады. Юморлық пародия жеңіл әзілді, достық әуенде болса, сатиралық пародияның үн, үкімі қатал болады. Қазақ әдебиетінде пародия нышандары халық ақындары шығармасынан, ақындар айтысынан байқалады. Театрда, циркте және эстрадада пародия міндетті түрде пародияланып отырған затты танытуды көздейді. Опералық пародиялар да (Дж. Гейдің "Қайыршылар операсы", т.б.) жазылды. Бұрынғы кеңес эстрадасында пародия жанрын А.И. Райкин, С.В. Образцов, Г.М. Дудник, Е.А. Арнольдова, т.б. орындады. Пародия фильмдер де ("Лимонадты Джо", 1964, Чехословакия, т.б.) түсірілді. Қазақ эстрадасына Қазақ телевизиясының "Тамаша", сондай-ақ, "Бауыржан шоудың" эстрад.-муз. бағдарламасында пародия жиі орындалады. Бұл салада Қ.Сұлтанбаев, Т.Жаманұлов, М.Нұрекеев, Л.Кәденова, т.б. эстрада сахнасында өнер көрсетті.
Көбінесе бірнеше сөйлемді, тармақты, жеке сөздерді теріп алып, іліп әкетіп, сырттай ұқсастық сақтағандай болып, сол айтылған пікірлерді бұрмалап, қалайда бір жаңсақтық, үйлесімсіздік тауып, әншейінде көзге түсе бермейтін кемшілігін бадырайтып көрсетуді мақсат етеді. Ал көлемді шығарма болса түпнұсқаның оқиға желісіне еліктегендей, баяндау мәнерін өзінше қайталағандай болып отырып, сол үлгі ретінде алынған әдеби нұсқаның мінін ашып көрсетуге тырысады. Мысалы, Пушкиннің "Лукреция" поэмасы, Шекспирдің белгілі шығармасына еліктеу түрінде жазылған, және оның сюжеттік мазмұнының жаңа заманға үйлеспейтін басқа жағдайда әдебиетке, жаңаша көзқарас тұрғысынан оғаш, сәтсіз болып көрінетін жақтарын айқын аңғартады.
Дереккөздер
Санат:Өнер жанрлары Санат:Әзіл-сықақ Санат:Театр түрлері мен жанрлары
Орталықтағыш
Орталықтағыш (Центратор) - құбырларды пісіруде колданылатын құбыр жиектерін бір оське келтіріп қыспақтайтын құрылғы.
Дереккөздер
Санат:Техника Санат:Машинажасау
NGC 4257
NGC 4257 — Бикеш шоқжұлдызында орналасқан Sab типті галактика.
Глюкоза-6-фосфатдегидрогеназаның тапшылығымен шақырылған гемолиздік анемия
Глюкоза-6-фосфатдегидрогеназаның тапшылығымен шақырылған гемолиздік анемия Жер шарының тропикалық және субтропикалық белдеу елдерінде, әсіресе Жерорта теңізі мен Африка халықтары арасында кең таралған. Италия мен Грецияның кейбір аудандарында ол 36 %, Азербайжан елінде 37,3 %, Тәжіктерде 5,7 % дейін кездеседі.
NGC 4257
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Глюкоза-6-фосфатдегидрогеназаның тапшылығымен шақырылған гемолиздік анемия
Этиологиясы
Г-6-ФДГ белсенділігі тапшылы адамдарда (әсіресе балаларда) гемолизді шақыратын көптеген тотықтырғыштар белгілі, олар: сульфондар, безгекке қарсы хинолин қатарындағы дәрілер, сульфаниламидтер, ауырсынуды басатын дәрілер, туберкулезге қарсы дәрілер, антибиотиктер, кейбір бұршақ тұқымдасындағы өсімдіктер, гепатит пен грипп вирустары және т.б.
Патогенезі
Глюкоза-6-фосфатдегидрогеназа жетіспеушілігі Х-хромосомамен тіркескен түрде тұқым қуалайды. Ер кісілерде тек бір Х-хромосомасы болуына байланысты Г-6-ФДГ түзілуінің кемістігі осы ферменттің тапшылығы ретінде барлық жағдайларда әр түрлі дәрежеде көрінеді. Әйелдерде ол гетерозиготалы болуына, яғни эритроциттердің екі (Г-6-ФДГ белсенділігі қалыпты және төмендеген) популяциясы қатар өмір сүруіне байланысты дерттің белгілері айқын болмайды.
NGC 4257
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Бикеш (шоқжұлдыз)
Глюкоза-6-фосфатдегидрогеназаның тапшылығымен шақырылған гемолиздік анемия
Клиникалық көрінісі
Глюкоза-6-фосфатдегидрогеназаның тапшылығымен шақырылған гемолиздік анемияның клиникалық көріністері мен эритроциттеріндегі ферменттің белсендік деңгейіне тәуелді 4 түрін ажыратады:
1. Созылмалы гемолиздік анемиямен жүретін түрі;
2. Эритроциттегі ферменттің белсендік деңгейі қалыптыдан 0-10 % құрайды, криздер дәрі-дәрмектерді не ат лобиясын қолданғанда ғана болады және криз болмаған жағдайда  анемия белгілері табылмайды;
3. Ферменттің белсенділік деңгейі 10-60 % құрайды, дәрі-дәрмектер қабылдауға байланысты клиникалық көріністері сирек байқалады;
4. Эритроциттегі ферменттің белсенділік деңгейі қалыпты немесе соған жақын түрінде, клиникалық көріністері болмайды.
Гемолизді дәрі-дәрмектер шақыратын Г-6-ФДГ тапшы адамдарда дәрі-дәрмектер мен тотықтырғыштар ағзаға түскеннен кейін, клиникасы 3-5-ші күндері  байқала бастайды. Кейде терең гемолиздік кризде дене қызуының жоғарылауы, жалпы улану белгілері, іштің ауырсынуы, тері жамылғыларының сарғаюы, қара не қою түсті несеп бөлінуі, аяқ-қолдарының ауырсынулары, құсу, іш өтуі, бүйрек жетіспеушілігі көріністерінің дамуы байқалады. Зертханалық мәліметтерден гемоглобин деңгейі мен эритроциттер санының төмендеуі, ретикулоцитоз, миелоциттерге дейін солға ығысқан лейкоцитоз, сүйек миында эритро- және нормобласты өскіншенің айқын тітіркенуі көрінеді және қан сарысуында бос билирубин мен гемоглобин мөлшерінің жоғарылауы, тромбоздар табылады. Дерттің ауыр ағымында жиі көкбауыр, кейде бауыр ұлғаяды. Эритроциттердің өте көп мөлшерде ыдыраулары кейбір жағдайда қанның тамыр ішілік ұюына алып келіп, бүйрек микроциркуляциясының бөгелуін шақырып, жедел бүйрек жетіспеушілігімен аяқталуы мүмкін.
Глюкоза-6-фосфатдегидрогеназа тапшылығында тұмау, вирусты гепатит және басқа да жұқпалы ауруларда қабылдаған дәрілерге байланысты кейде гемолиздік криз болады. Кейбір Г-6-ФДГ тапшылы адамдарда гемолиздік анемия ат лобиясы және бұршақтарды тағамға көп қолданғаннан кейін (фавизм) дамиды. Фавизм басқа гемолиздік анемиялармен салыстырғанда бүйрек жетіспеушілігімен жиі асқынады, бірақ сирек жағдайда анурия байқалуы мүмкін.
Дереккөздер
Санат: Медицина
Нью Портлэнд (Мэн)
Нью Портлэнд (New Portland) — Мэн штатының Сомерсет округіне жататын АҚШ қаласы.
Қала тұрғындарының саны 785 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 113.4 км² шамасында. FIPS коды — 23-49205.
Сыртқы cілтемелер
Санат:Мэн қалалары
Рокка-ди-Ботте
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 690 адамды құрайды (2005). Халық тығыздығы 23,13 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 29,83 км² шамасында. Пошта индексі — 67066.
Жыл сайынғы мерекесі — 23 тамыз.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Абруццо елді мекендері
Кристиан Дику
Кристиан Дику (рум. Cristian Dicu; 4 қараша 1973 жыл, Бухарест, Румыния) — румыниялық футболшы, шабуылшы.
2005 жылға дейін Румынияның "Аккумляторул", "Фарул", "Дачия-Униря" клубтарында доп тепті.
2005 жылдың басында "Қайратқа" ауысып, екі жылдық келісім шарт жасасты. Сол жылы Достастық елдері кубогына қатысып, төрт голдың авторы атанды, бұл турнирдегі екінші көрсеткіш.
2 сәуірде "Оқжетпеске" қарсы чемпионаттың бірінші турында-ақ алаңға шығып, тоқсан минут толық ойнады. Екі аптадан соң, 16 сәуірде "Ордабасыға" қарсы ойында тұңғыш голын соқты, бұл ойында "Қайрат" 3:0 есебімен жеңіске жетті. 21 мамырда "Тобыл" қақпасына бір гол соқты, бұл Дикудың "Қайрат" сапындағы соңғы голы болды.
2005 жылы 12 шілдеде Алматыда "Артмедияға" қарсы Чемпиондар лигасындағы дебют ойынын өткізді. Бір аптадан соң сырт алаңдағы қарымта ойында да алаңға шықты, бірақ гол соға алмады.
6 қарашада сырт алаңда "Оқжетпеске" қарсы ойында соңғы рет алаңға шықты. Маусым біткесін клубпен келісім шартты бұзды да, клубтан кетті.
Сілтемелер
Санат:Румыния футболшылары Санат:Фарул ФК ойыншылары Санат:Қайрат ФК ойыншылары
СПА конференциясы
Өткізілген мерзімі және мақсаты
СПА конференциясы - 5-16 шілде 1920ж. СПА қаласында (Бельгия) болған Антанта державалары жоғарғы советінің мәжілісі. СПА конференциясында қатысушылар (Англия, Франция) Германияны Совет еліне қарсы соғысқа пайдалану мақсатында оның Версаль бітімі бойнша белгіленген көлемде қарулы күштерін қысқартудың мерзімін ұзартуға келісті. СПА конференциясында Германияның төлеуге тиісті репарациясының жалпы мөлшерін анықтамай, тек әр мемлекетке тиісті үлесін ғана белгіледі. Германияға кредит беру туралы шешім қабылданды. Совет мемлекетіне қарсы соғыста жеңілген пандық Польшаға СПА конференциясы жедел әскери көмек беру жөнінде де қаулы алды.
Орал-Ембі мұнайлы ауданы (монография)
Орал-Ембі мұнайлы ауданы - 1960 жылы Алматы қаласындағы Қазақ мемлекеттік баспасынан орыс тілінде жарық көрген монография, көлемі 11,8 баспа табақ, онда 24 сурет, 63 кесте және 169 әдебиет қамтылған. Еңбек кіріспеден, 6 тараудан тұрады. Авторы - Т.Шәукенбаев. Алғы сөзін жазған академик Қаныш Сәтбаев. Ол еңбекте Орал-Ембі мұнайлы ауданының даму тарихы және экономика игерілу болашағы нақты материалдар негізінде баяндалғанын және онда бұл ауданның өзіне тән табиғи ерекшелігі мен оны игерудің қиыншылығы, мұнай байлығын тиімді игерудің жолдары да қарастырылғанына тоқтала келе, Шәукенбаевтың еңбегі Қазақстандағы маңызды экономика аудандардың бірі - Орал-Ембі бассейнінің табиғи байлықтарын игеру мәселелеріне арналған алғашқы монографиялардың бірі болғандықтан да бағалы еңбек болып табылады деген баға берген.
Қалдықтық мұнаймен қанығу
Қалдықтық мұнаймен қанығу - Екі мағынасы бар: 1. Кайнауқаттан мұнайды өндіріп алғаннан кейін сол қойнауқатта қалған мұнаймен тоғытылған ашық кеуектердің қойнауқат көлеміндегі бүкіл салыстырғандағы өзіндік үлесімен есептелетін шама.шшерінің (d) жинауыш таужыныстардың мұнай беру көрсеткішімен (g) өзара байланысы d = a / 1-g) теңдеуі арқылы өрнектеледі, мұндағы - мұнаймен қанығу рсеткіші. Қалдықтық мұнаймен қанығу мөлшері кенорынның өндірістік қорын есептеуге мүмкіндік кіреді, оның шамасы мұнайдың күрамына, жинауыштың түріне, қойнауқаттық энергия қорына және кенорынды игеру режиміне тәуелді. Қосымша әдістер мегімен мұнай өндіру (қойнауқатіштік жағу, мұнайды ыстық бумен ығыстыру, тіайды жоғары қысымдарда еріген газдармен ығыстыру, тағы сол сияқты әдістер) Қалдықтық мұнаймен қанығу азайтуға бағытталған әрекеттерге жатады. 2. Суға негізделген сүйығын пайдалана отырып бұрғыланған үңғымадан көтерілген тасбағаны үлгісінің мұнаймен қанығу дәрежесі.
Орал-Ембі мұнайлы ауданы (монография)
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Кітаптар Санат:Қаныш Сәтбаев
Қалдықтық мұнаймен қанығу
Дереккөздер
Санат:Геология Санат:Мұнай және газ
Әуез Кеңесбекұлы Байдабеков
Байдабеков Әуез Кеңесбекұлы - техника ғылымдарының докторы, Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ-ның сәулет-құрылыс факультетінің инженерлік графика және дизайн кафедрасының меңгерушісі.
Ғылыми қызығушылығы
Сызу геометриясы мен компьютерлік графика теориясы мен тарихын және даму негізін зерттеу. Сонымен қатар қайта құру әдісі негізін зерттеу, төртбұрышты қайта құру әдісі мен қос шаршылы теңеу әдісі мен оны өмірде пайдалану жолдары.
Еңбектері
Оқулықтар: