cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қоңыртемірші
Географиялық орны
Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Қарағайлы кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 70 км жерде орналасқан. Ең биік жері - Қарасораң шоқысы (1369 м). Оңтүстіктен солтүстік-шығыс бағытта 45 км-ге созылып жатыр, ені 10 – 15 км.
Жер бедері
Аралары өзен арналарымен тілімденген тізбекті, жоталы және күмбезді таулардан тұрады. Батыс беткейі тіктеу, жартасты келген, бұл бөлігі Ақтайлақ, Қазанғап өзендерінің аңғарымен, шығыс беткейі жазда тартылып қалатын Шақабай, Қаражан, т.б. өзен, бұлақ аңғарларымен тілімденген. Қоңыртемірші Түндік, Қусақ, Ақтайлақ өзендерінің суайрығы.
Өсімдігі
Шалғындық қызғылт қоңыр топырағында селеу, сұлыбас, бетеге, көде өседі, қайыңды-көктеректі орман, астық тұқымдас шөптесіндер кездеседі.
Дереккөздер
Санат:Қарқаралы ауданы таулары
Ащы (термин)
Ащы (термин) - жер бетіне шығып жатқан сордың - тұзды сор топырақ аралас минералдың атауы. Организмде қажетті минералдық заттар жетіспеген мал (қой, сиыр, ешкі) ащыны аңсайды. Ащыны жеңсік деп атауға да болады. Малды ащыға жаюды ащылату деп атайды. Оны малды көптеген аурулардан сақтаудың қамы, әрі қоңдандырудың алғышарттарының бірі болды.
Дереккөздер
Санат:Мәдениет Санат:Терминология
Понтий таулары
Понтий таулары (грек тілінде Pontos — Қара теңіз) — Қара теңіздің оңтүстік жағалауындағы Түркия жеріндегі тау жүйесі. Ұзындығы 1000 км, ені 130 км-ге жуық, орташа биіктігі 2500 м. Ең биік жері — Качкар тауы (3937 м). Понтий таулары Батыс Понтий, Шығыс Понтий тауларына және Жанық жотасына бөлінеді. Батысы негізінен құмтас пен әктастан, шығысы гранит, гнейс, кристалды тақтатастардан, жанартаулық жыныстардан тұрады. Понтий тауларының параллель орналасқан тау жоталарын аңғарлар, қазаншұңқырлар және Қызыл Ирмак, Жасыл Ирмак, т.б. өзендердің терең шатқалдары бөліп жатады. Понтий таулары сейсмикалық аудандар құрамына кіреді. Тас көмір кен орындары бар. Солтүстік беткейінде жалпақ және қылқан жапырақты орман, оңтүстік беткейінде таулық-далалық және шөлейт өсімдіктері, бұталар өседі. Понтий тауларында Едыгеллер, Согуксу ұлттық саябақтары орналасқан.
Дереккөздер
Санат:География
Құстың ұясы
Құстар ұяны жыртқыштар мен ауа райының қолайсыздығынан қорғану үшін салады.Жыртқыштарға жем болмау үшін ұяларын қол жетпейтін,жасырын жерге салып, бетін бүркеп қояды.Ұя,сонымен қатар жұмыртқалар мен балапандарға жылу береді.Күрделілігінде,жыл мезгіліне,ауа райына байланысты ұя салуға да әр кезде әр түрлі уақыт кетеді.Жылы аймақтарда құстар бірінші ұясын одан кейінгі салынатын ұясынан гөрі ұзақ салады.Жалпы алғанда,торғайлар ұяны бес-алты күнде салып алады.Ірі құстардың ұя салуы бірнеше аптаға созылуы мүмкін.
Ұяның түрлері
Ұялардың пішіні де,түрі де әр түрлі болады:ін ұя, шұңқыр ұя,ағаштың діңіндегі қуыс тесік ұя,құрқылтайдың тоқыма ұясы,ойма ұя,шыбықтан өрген табақ ұя,жүн-жұрқа,шөп-шаламнан жасаған тостаған ұя,сушылқараның шар ұясы.Жұмыртқа мен қызыл шақа балапандарға жайлы микроклимат жасап,дұшпандардың көзіне түсірмеуге ін ұя өте тиімді.Кейбір құстар,соның ішінде үкілердің кей түрлері өзге жануарлар қазған інді иемденіп алады.
Дереккөздер
•Балаларға арналған танымдық энциклопедия, аруна баспанасы.
Дангю
Дангю (Dangu) — Франциядағы коммуна. Жоғарғы Нормандия аймағына қарасты Эр департаментінде орналасқан. Лез-Андели округінің құрамына енеді. Алып жатқан жер аумағы 7,97 км² шамасында.
Коммунаның INSEE коды — 27199, пошта индексі — 27720.
Демографиясы
Тұрғындарының жас шамасы және жынысы бойынша құрамы (2006) :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Эр департаментінің коммуналары
Герман Гельмгольц
Герман Гельмгольц (1821-1894) – неміс табиғат зеттеушісі. Оның тірі организмдерді зерттеудегі физикалық-химиялық әдістері витализмге соққы беріп, биологияда материалистік көзқарастардың қалыптасуына ықпал жасады. Физиологияда Герман бірқатар ірі жаңалықтар ашты жүйке талшықтарындағы қозудың таралу жылдамдыған өлшеу, сезім мүшелерінің физиологиясын және кеңістікті түйсінудің заңдылықтарын зерттеді. Өзінің теориялық физика табиғаттану салаларындағы еңбектерінде Герман стихиялық-материалистік көзқарастарды қолдады. Германның пайымдауынша сезіну - заттардың объективті қасиеттерінің субъективті байланысы емес мұндай қасиеттермен ешқандай ұқсастығы жоқ тек таңбалы иероглифтер ғана болып есептеледі.
Бон-Жезус-ди-Гояс
Бон-Жезус-ди-Гояс (Bom Jesus de Goiás) — Бразилиядағы муниципалитет, Гояс штатында орналасқан. Гойас мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын Мея-Понти экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 18035 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1405,218 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12,8 адам/км².
Тарихы
Қала 1963 жылы құрылған.
Санат:Гояс елді мекендері
IC 4608
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58968, ESO 43-4, AM 1639-772, IRAS16396-7723.
Сыртқы сілтемелер
IC 4608 Санат:Apus (шоқжұлдыз)
Кандиоло
Кандиоло (Candiolo) — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Турин провинциясында орналасқан.
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 5635 адамды құрайды (2008). Халық тығыздығы 512 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 11 км² шамасында. Пошта индексі — 10060.
Елді мекеннің қамқоршысы — киелі Иоанн.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Пьемонт елді мекендері
Піл мен қанден
«Піл мен қанден» - Абайдың 1898 ж. И. А. Крыловтан аударған мысал өлеңі. Көлемі түпнұсқада 20 жол, шумақ жолдары әрқалай болса, Абай аудармасы әрқайсысы 4 тармақты 6 шумақтан тұрады, барлығы 24 жол. Ақын түпнұсқаның жалпы мазмұнын сақтап, айтар ойын дәл жеткізгенімен тәржімеде бірлі-жарымды өзгерістер бар. Орыс ақынының мысалындағы Моська аудармада қазақ оқырмандарына түсінікті «қанден» сөзімен ауыстырылған. Түпнұсқадағы «Отколе ни возьмись, навстречу Моська им» деген 5-жол «Көшеде кез боп бір қанден» болып аударылып, «отколе ни возьмись» сөзі түсіп қалған. Қаз ақшасында пілге бір итті кездестіріп, «Әліңді білсеңші» дегізсе, орысшасында кімнің кездесіп, бұл сөздерді кімнің айтып тұрғаны белгісіз, тек төл сөз ғана берілген. Түпнұсқада Моськаға айтылған ақыл 5 жолдан, Моськаның жауабы 7 жолдан тұрса, тәржімедеалғашқысы-7, кейінгісі-8жол. Сондай-ақ Абай түпнұсқадағы «Могу попасть в большие забияки» деген 17-жолды «Ер атанып көремін« деп қысқа қайырған. Аударманың соңғы шумағындағы «Жұрт мұнымды көрмей ме?» деген тармақ түпнұсқада жоқ. Түпнұсқада қанден иттер туралы айтылса, аудармашы «жұрт» сөзін қолданып, мағыналық ауқымын кеңейте түскен. Орысшасында пілге үрген Моська қандай күшті дегенді иттер айтып жүреді деген ой қамтылған соңғы шумақ: түрінде тәржімелеген. «Сильна» сөзінің орнына «батыр», «ер»сөздері алынған. Соның нәтижесінде қазақ оқырманына мысалдың түсініктілігі, әсерлілігі арта түскен. Мысал өлеңнің 1-шумағы 11 буынды қара өлең ұйқасымен, қалған шумақтары 7, 8 буынды ұйқаспен жазылған. Аударма алғаш рет 1909 ж. Санкт-Петербургте жарық көрген «Қазақ ақыны Ибраһим Құнанбайұлының өлеңі» атты жинақта жарияланды. Өлең басылымдарында текстол өзгерістер кездеспейді.
Беттинген
250px|thumb|Картада орналасуы Беттинген (Bettingen BS) — Швейцарияның Базель-Штадт кантонында орналасқан коммуна.
2006 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1199 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.23 км² шамасында. Ресми идентификациялық коды — 2702, пошта индексі — 4126.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Базель-Штадт қалалары
Тоқболат
Тоқболат — Орта жүз Қоңырат тайпасының Көктіңұлынан тараған ру.
Қазан революцичсына дейін Тоқболат ұрпақтары қазіргі Ташкенттің маңында көшіп-қонып жүрген. Ұраны - Алатау, таңбасы - босаға.
Дереккөздер
Санат:Қазақ рулары
Орташа салмақ
Орташа салмақ - қайсыбір шаманың тең дәлдікті емес мәндерінен осы мәндердің салмақтарын ескере отырып табылған арифметикалық ортасы. Егер - тең дәлдікті емес нәтижелер және  — осы нәтижелердің сәйкес салмақтары болса, онда орташа салмақ \bar{x} мына формуладан анықталады:
Дереккөздер
Санат:Өлшеу
Батырбек Ахметұлы Бірімжанов
Батырбек Ахметұлы Бірімжанов (10 желтоқсан 1911 жылы, қазіргі Орынбор облысы, Бузулук қаласы – 7 тамыз 1985 жылы, Алматы қаласы) – химия ғылымдарының докторы (1966 жылы), профессор (1965 жылы), Қазақстан Ғылым Академиясының корреспондент мүшесі (1970 жылы), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылыми қайраткері (1968 жылы).
Седью (Вымь тармағы)
Седью — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вымь өзенінің оң жағалауынан 320 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 2 км-ді құрайды.
Батырбек Ахметұлы Бірімжанов
Өмірбаяны
Арғын тайпасы Шақшақ руының Аю бөлімінен шыққан.
Седью (Вымь тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Вычегда Сыктывкар қаласынан сағасына дейін. Өзен саласы — Вычегда, өзен алабы — Солтүстік Двина.
Батырбек Ахметұлы Бірімжанов
Өмірбаяны
Қазақ педагогикалық институты (1932 жылы, қазіргі Қазақ Ұлттық Педагогика Университеті), Ленинград мемлекеттік университетінің аспирантурасын (1939 жылы) бітірген.
Седью (Вымь тармағы)
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Батырбек Ахметұлы Бірімжанов
Өмірбаяны
1934 жылдан Қазақ Мемлекеттік Университетінде (қазіргі Қазақ Ұлттық Университеті) ассистент, аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі, декан (1954–1980 жылдары) болды.
Седью (Вымь тармағы)
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Батырбек Ахметұлы Бірімжанов
Ғылыми жұмыстары мен еңбектері
«Физико-химия процессов образования солей Прибалхашья и их использования» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғаған.
Негізгі ғылыми еңбектері табиғи тұздар мен оларды пайдалану жолдарына, тыңайтқыштар химиясына арналған. Бірімжанов құрлықтық тұз түзілу теориясын, Қаратау және Ақтөбе фосфориттерінен концентрленген тыңайтқыш алудың технология схемасын, фосфор және бор қышқылдарын тазарту жолдарын ұсынған; күрделі тұздарды синтездеу, еркін конвекция жағдайында қатты денелердің еру жылдамдығын анықтау әдістерін тапты; мирабилитті «күн қазанында» тенардиттеу, шахта пешінде күкіртті натрий өндірудің үздіксіз тәсілдерін, ультрадыбысты пайдаланып экспресс-әдісі анализін өндіріске енгізді.
Марапаттары
Ленин орденімен, Халықтар достығы, «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қазақстан химиктері Санат:1911 жылы туғандар Санат:1985 жылы қайтыс болғандар Санат:Ресейде туғандар Санат:Қазақстан ғалымдары Санат:Профессорлар Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері
Алақозы
Алақозы — Ақтөбе облысының Шалқар ауданы, Есет Көтібарұлы ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Халқы
1999 жылы тұрғындар саны 254 адам (131 ер адам және 123 әйел адам) болса, 2009 жылы 101 адамды (46 ер адам және 55 әйел адам) құрады.
Дереккөздер
Санат:Шалқар ауданы елді мекендері
IC 190
IC 190 — Тоқты шоқжұлдызында орналасқан E? (эллипстік галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 7731, MCG 4-5-40, ZWG 482.52, NPM1G +23.0057.
Сыртқы сілтемелер
IC 190 Санат:Тоқты (шоқжұлдыз)
Әскери база
СОҒЫС БАЗАСЫ, әскери база — жағдайында және күнделікті қызмет бабында қажетті қару-жарақ, әрі, азық-түлік т. б. материалдық құралдар қоры бар территория (стратегиялық немесе саяси жағынан маңызды пункт, аудан) және сол жерге орналасқан әскерлер. Капиталисттік мемлекеттерде соғыс базасы өз елінің территориясында, кей жағдайларда экспансиалдық (басып алушылық) мақсаттарына байланысты басқа елдердің территориясында да құрылады. соғыс базасын салу мақсатында басқа елдердің маңызды аудандарын басып алу капиталисттік мемлекеттердің ежелгі отаршылдық бағытына тән. 2-дүние жүзілік соғыстан кейін империалистік мемлекеттер, әсіресе АҚШ әр түрлі елдерде көптеген соғыс базасын құрды. СССР-дің басқа мемлекеттер территориясында соғыс базасы жоқ.
Қазіргі кездегі соғыс базасы ракеталық, авиациялық, әскери-теңіздік және жалпы мақсаттық болып бөлінеді. Ракеталық базаларда ұшу позициясының жинағы (комплекеті), басқару пункті, ракета-техникалы және материалдық-техникалы жағынан жабдықтайтын бөлімдер болады. Авиациялық база стратегиялық, тактикалық және транспорттық самолеттерді шоғырландыруға, соғыс қимылдарына қажетті материалдық және тех. жабдықтардың қорын орналастыруға пайдаланылады. Бұған АҚШ-тың: Рабат (Марокко), Милденхолл (Ұлыбритания), Торрехон (Испания); ГФР-дің Битбург, Шпангдалем, Хан, Висбаден т. б. авиабазалары жатады. Әскери-теңіз базалары әскери флот күштерінің орналасуы үшін пайдаланылады. Жалпы мақсаттық базалар жаяу әскерлерді, әскери-әуе күштерін, флот әскерлерін орналастыруға арналады.
Дереккөздер
Санат:Әскери іс
Маскефа
Маскефа (Masquefa) — Испаниядағы муниципалитет. Каталония автономды бірлестігіне қарасты Барселона провинциясының құрамына кіреді. Муниципалитет Анойя ауданында (комарка) орналасқан.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 8295 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,12 км² шамасында. Провинцияның әкімшілік орталығына дейінгі қашықтығы — 46 км.
Қала қамқоршысы әулие Магдалена болып саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Барселона елді мекендері
Сарыарқа әуежайы
«Сарыарқа» әуежайы 1980 ж. пайдалануға берілді және халықаралық нормалар мен стандарттарға сәйкес келетін қуатты әлеуетке ие. Әуежай ИКАО-ның бірінші санаты бойынша әуе кемелерінің барлық түрлеріне қызмет көрсетуге мүмкіндік береді. 1992 ж. «Сарыарқа» әуежайына уақытша сызба бойынша Халықаралық әуежай мәртебесі берілді. Оның жобалық қуаты бір жылда 2,5 млн жолаушыға қызмет көрсетуге, 18 мың тонна жүкті және 7 мың тонна поштаны жеткізуге мүмкіндік береді. Инвестиция тарту және әуежай шаруашылығын одан әрі дамыту мақсатында «Сарыарқа» АҚ әуежайы акциясының 100% мемлекеттік пакетін сату бойынша акция пакеті Алматы қаласының «Sky service» ЖШС-іне берілді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Қарағанды облысы Санат:Қазақстан әуежайлары
Б. з. д. 370 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 370 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 370 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
Пришвин атындағы көше (Алматы)
thumb|right|200px Пришвин атындағы көше (Алматы) Көшеге орыс жазушысы Михаил Михайлович Пришвиннің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10.1958 №27 шешімі) берілген. Пришвин Михаил Михайлович (1873-1954) Орлов губерниясының Елецск уезі, Хрущев селосында дүниеге келген (қазіргі Липецк облысы). Ол балалар әдебиетіне ерекше натурфилософия енгізген. «За волшебным колобком», «Лисичкин хлеб» т.б. кітаптардың авторы. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Рысқұлбеков көшесі мен Тобаяқов көшелерінің аралығында созылып жатыр. Лодыгин, Черепанов, Карпинский, Губкин көшелерін қиып өтеді. Көшенің ұзындығы - 700 метр.
Дереккөздер
Санат:Алматы көшелері
Бурлаченкова щель
Бурлаченкова щель — Ресейдегі өзен. Краснодар өлкесі, Адыгея Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чепси өзенінің сол жағалауынан 6,5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ресей өзендері
Поттенбрун
Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 2245 адамды құрайды (31 желтоқсан 2005). Алып жатқан жер аумағы 17,94 км² шамасында. Елді мекеннің автомобиль коды — P, ресми идентификациялық коды — 3 02 01.
2005 жылғы сайлау нәтижесі бойынша коммунаның бургомистрі болып Маттиас Штадлер саналады.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Аустрия елді мекендері
Антон Генрихович Левандовский
Дереккөздер
«Ақмола облысы» энциклопедиясы
Санат:Социалистік еңбек ерлері Санат:2005 жылы қайтыс болғандар Санат:1936 жылы туғандар
Легзюшка
Легзюшка — Ресейдегі өзен. Удмуртия Республикасы Киров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чепца өзенінің оң жағалауынан 479 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Удмуртия өзендері Санат:Киров облысы өзендері
Сажновский Дон
Сажновский Донец (Саженский Дон) — Ресейдегі өзен. Белгород облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Солтүстік Донец өзенінің оң жағалауынан 1018 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Футболдан Ресей кубогы 2021 (финал)
Толық мақаласы: Футболдан Ресей кубогы 2020/21
Сажновский Дон
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Солтүстік Дон бастауынан Оскол өзені және Айдар өзендерінің алаптарын қоспағанда РФ мен Украина шекарасына дейін. Өзен саласы — Солтүстік Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі), өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі).
Футболдан Ресей кубогы 2021 (финал)
Футболдан Ресей кубогының 2021 жылғы финалы — 12 мамыр күні Санкт-Петербургте өтіп, "Локомотив Мәскеу" клубы 3:1 есебімен "Крылья Советовты" ұтты.
Сілтемелер
Санат:Футболдан Ресей кубогы Санат:Локомотив Мәскеу ФК ойындары Санат:Крылья Советов Самара ФК ойындары Санат:2021 жылғы футбол
Сажновский Дон
Су реестрінің мәліметтері
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Белгород облысы өзендері
Талдықорған мешіті
Көлемі
Есептелінген мешіттің ұзындығы мен ені 12,8 метр. Алла үйінің биіктігі 11,9 метр. Мешіт күмбезінің диаметрі 10,3 метр.
Сілтеме
Санат:Қазақстан мешіттері
Жоғарғы Мгла
Жоғарғы Мгла (Кіші Мгла) — Ресейдегі өзен. Ненецк АО, Архангельск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Мгла өзенінің сол жағалауынан 3 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 59 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Ақ теңіз су алабының өзендеріВоронов мүйісінен (Мезень өзенін қоспағанда) Канин Нос мүйісіне дейін. Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Мезень.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Сыртқы сілтемелер
Санат:Ненецк автономиялық округі өзендері Санат:Архангельск облысы өзендері
Бенилюкс
thumb|Бенилюкс жалауы Бенилюкс (Benelux Unie ; Union Benelux ) - Бельгия, Нидерландтар және Люксембургтің кедендік-экономикалық одағының қысқарған аты. Одақ жасау туралы келісім-шартқа 1958 жылы қол қойылған. Мерзімі-50жыл. 1960 жылдан бастап жұмыс істейді. Жоғарғы орган - министрлер комитеті. Тұрған жері - Брюссель (Бельгия).
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Құрылыс материалдары
Құрылыс материалдары — үйлерді, ғимараттарды салу мен жөндеуде пайдаланылатын табиғи және жасанды материалдар мен бұйымдар. Негізгі құрылыс материалдарының түрлері:
Әр түрлі табиғи тау жыныстарынан іргетастар, қабырғалық әшекейлік, т.б. құрылыс материалдары жасалынады. Органикалық байланыстырғыш заттардан жол құрылысына қажетті жабын, ылғал өткізбейтін заттар дайындалады. Ағаш жаңқасынан жұқа әшекейлік тақталар жасау үшін байланыстырғыш заттар ретінде синтетикалық шайырлар пайдаланылады. Бейорганикалық заттардың ішіндегі ең негізгісі – цемент. Одан бетон, темір-бетон, асбест-цемент, құрылыс қоспалары сияқты құрылыс материалдары жасалады. Әктастан бу қысымымен алынатын силикаттық бетон, кірпіш әрі құрылыстық қоспалар дайындалады.
Жасанды құрылыс материалдары жасалу технологиясына қарай байланыстырғыш заттар көмегімен жасалатын бетон, темір-бетон, асбест-бетон, асбест-цемент, силикаттық бетондар мен кірпіш, құрылыс қоспалары; саз топырақтан (балшықтан) күйдіру арқылы алынатын керамикалық құрылыс материалдары; құмды түрлі қоспалар қосып балқыту арқылы алынатын кеуек материалдар, ситалдар, минералдық мақталар болып бөлінеді. Жасанды құрылыс материалдарының негізгі бір түрі – металдар. Олар құрылыста әр түрлі құралымдар (көпірлер, өндірістік құрылыстар, жер сілкінісіне шыдамды құрылыстық қаңқалар және темір-бетон арматуралар, т.б.) жасауға пайдаланылады. Ағаш материалдары және олардан жасалған бұйымдарға ағашты механикалық өңдеу барысында алынатын материалдар (бөренелер, кесілмелі материалдар, паркет, фанера, т.б.) кіреді. Металдардан негізінен, болат илемі құрылыста кеңінен қолданылады. Олардан темір-бетондарға қажетті арматуралар, ғимараттың каркастары, көпірдің құрылыстық өткіндері, жылыту жүйелері, жабын материалдары, т.б. жасалады. Әлемдік практикада ең алғаш Қазақстанда жаңа керамикикалық “золокерам” материалдары жасалып, өндіріске енгізілді.
Дереккөздер
Санат:Құрылыс материалдары
Фермеду
Фермеду (Fermedo) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Арока муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық агломерациясында орналасқан.
Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Энтре-Доуру-и-Воуга экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1504 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,05 км² шамасында. Халық тығыздығы — 99,9 адам/км².
Тарихы
Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Авейру округінің елді мекендері
NGC 3912
NGC 3912 — Арыстан шоқжұлдызында орналасқан SBb типті галактика.
Жаңа жалпы каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді.
Ашылуы
Бұл нысанды 1785 жылы 6 сәуірде астроном Уильям Гершель ашқан болатын және NGC каталогында 3912 деген нөмірге ие болды. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 36979, NGC 3899, UGC 6801, MCG 5-28-37, ZWG 157.41, IRAS11474+2645.
Сыртқы сілтемелер
Санат:NGC нысандары Санат:Арыстан (шоқжұлдыз)
Химиялық элементтердің периодтық жүйесі
thumb|right|200px Химиялық элементтердің периодтық жүйесі (Менделеев кестесі) — Элементтердің әртүрлі қасиеттерінің атом ядросы зарядына тәуелділігін белгілейтін химиялық элементтердің жіктелу реті.
Жүйе атақты орыс химигі Д. И. Менделеевтің 1869 жылы ашқан периодтық заңының графикалық түрде бейнеленуі болып табылады. Оның бастапқы нұсқасын Д. И. Менделеев 1869-1871 жылдары шығарған еді және бұл нұсқасында элементтердің қасиеттерінің олардың атомдық салмағына (қазіргіше, атомдық массасына) тәуелділігін көрсеткен еді.
Периодтық жүйені суреттеудің (аналитикалық қисық сызықтар, кестелер, геометриялық фигуралар, және т.с.с) барлығы бірнеше жүздеген (кітабында 400-ден астам деп айтылады) нұсқасы ұсынылған. Жүйенің қазіргі кездегі нұсқасында элементтерді екіөлшемді кестеге жинақтау қарастырылады. Мұндағы әрбір бағана (периодтық жүйенің тобы) негізгі физико-химиялық қасиеттерді анықтаса, қатарлар периодтық жүйенің периодын құрайды және белгілі мөлшерде бір-біріне ұқсас боп келеді. Периодтық жүйенің бірнеше түрі бар.
Периодтық жүйесінің ашылу тарихы
Алғашқы кестеде Менделеев әлі ашылмаған бірнеше элементтер бар екенін болжап, оларға кестеде тиісті орын қалдырып, кейбір қасиеттерін күні бұрын айтып берді. Сондай болжанған “экоалюминий” (1875 ж. француз химигі П.Лекок де Буабордан ашқан қазіргі галлий Ga), “экабор” (швед ғалымы Л.Нильсон 1879 ж. ашқан скандий Sc) және “экасилиций” (1886 ж. неміс ғалымы К.Винклир ашқан германий Ge) элементтері кейін ашылды. Сонымен қатар Менделеев марганецке (қазіргі технеций Тс және рений Re), теллурге (полоний Ро), йодқа (астат At), цезийге (франций Fr), барийге (радий Ra), танталға (протактиний Ра) ұқсас элементтердің бар екенін айтқан. Күні бұрын болжанған қасиеттер мен анықталған қасиеттердің дәл келуі Менделеевтің периодты заңын дүние жүзі ғалымдарына танытты. Радиоактивтік ыдыраудың (1806), рентген сәулелерінің (1895) ашылуы, неміс физигі М.Планктің сәуле шығарудың кванттық теориясын (1900), ағылшын физигі Э.Резерфордтың атомның планетарлық моделін (1911) жасауы, Н.Бордың атомның құрылыс теориясын ұсынуы (1913) атомның күрделі табиғаты мен периодтық жүйе құрылымының физ. мәнін түсіндірді. Ағылшын физигі Г.Мозли еңбектерінің нәтижесінде Менделеев ұсынған әр элементтің рет нөмерінің оның ядро зарядымен тең болуы, сондай-ақ атомдағы электрондар санының анықталуы, олардың орналасуындағы периодтық заңның тұтастай ішкі сырын ашты. Бор теориясын әрі қарай неміс физигі А.Зоммерфельдтің дамытуы, кейін швейцариялық физик В.Паули принципінің шығуы электрондық әр қабықта орналасу заңдылығын анықтады. Қазіргі Э. п. ж.126 хим. элементті қамтиды, олардан трансуран элементтері (Z – 93 – 110) және кейбір элементтер Z – 43 (Tc), 61 (Pm), 85 (At), 87 (Fr) жасанды жолмен алынған. Менделеев периодтық жүйені жасағаннан бері оны кеңістікте немесе жазықтықта орналастырудың графиктік әр түрлі нұсқалары ұсынылғанмен, Менделеевтің ықшамды қысқа және ұзын периодты кесте түріндегі нұсқасы көбірек қолданылады.
Периодтық жүйесінің құрылымы
Периодтық жүйенің көптеген нұсқалары бар, кең қолданылатындарына қысқа нұсқа мен ұзын нұсқа жатады.
Периодтық жүйенің қысқа нұсқасында әр топ өз кезегінде негізгі (а) және қосымша (б) топшаларға бөлінеді. Топшалардағы элементтер өзара химиялық қасиеттері жағынан өте ұқсас.
Периодтық жүйенің ұзын нұсқасында қатарлар мен топшалар жоқ.
Периодтар
Әр периодта 2, 8, 18, 32 элемент болады.
Алғашқы 3 периодтың элементтері негізгі топшаларға (а) ғана кіреді. Қазіргі технологиялар бойынша бұл периодтардың алғашқы екі элементі (сілтілік және сілтілік-жер металдар) Қа-, ІҚа- топшаларды құрайтын s-элементтерден тұрады (кестеден қызыл түске боялған), қалған алтауы (B – Ne, Al – Ar) ІІҚа, VІІҚа-топшаларды құрайтын р-элементтерден тұрады (кестеде сары түсті). Кіші периодтар деп аталған бұл үш период элементтерінің рет нөмірі артқан сайын атом радиустары кішірейіп, кейінгі атомның сыртқы қабығындағы электрондар саны көбейгенде, олардың өзара ығысуының күшеюінен атом радиустары ұлғая бастайды. Ең үлкен радиус периодтың басында орналасқан сілтілік металға тән. Осындай заңдылық иондар радиусының өзгеруінен де байқалады.
Қатарлар
Периодтарда араб сандарымен белгіленген 10 қатар кіреді. Үлкен периодтардың жұп қатарларында (төртінші, алтыншы, сегізінші және оныншы) тек металдар тұр және бұл қатарлардағы элементтердің қасиеттері аздап қана өзгереді. Үлкен периодтардың тақ қатарларындағы (бесінші, жетінші, тоғызыншы) элементтің қасиеттері қатардағы типтік эдменттердегі сияқты солдан оңға қарай өзгереді.
Менделеев II және III период элементтерін типтік деп атады. Бұл элементтердің қасиеттері типтік металдан екідайлы элементтерге одан бейметалл мен инертті газға қарай заңдылықпен өзгереді. Сонымен қатар периодтарда элемент қосылыстарының қасиеттері және формалары да заңдылықпен өзгереді.
Үлкен периодтардың элементтері тотығу дәрежелері бойынша (Менделеевтің кезінде-валенттілік бойынша) екі қатарға бөлінген. Мысалы IV периодтағы элементтердің тотығу дәрежелері жұп) екі қатарға бөлінген. Мысалы IV периодтағы элементтердің тотығу дәрежелері жұп қатарда K-ден Mn-ке қарай +1 –ден +7-ге дейін артады, оған жалғасып сегізінші топта Fe, Co, Ni триадасы келеді, содан соң қайтадан тотығу дәрежелерінің артуы тақ қатардағы Cu-тан Br-ға дейінгі элементтерде байқаладаы. Қалған үлкен периодтарда да дәл осылай болады. VI периодта лантаннан кейін реттік нөмерлері 58-71-ге тең 14 элементтері лантаноидтар деп атайды (лантанға ұқсастар). Лантаноидтар кестенің төменгі жағында жеке орналастырылған, олардың жүйеде орналастыру кезектестігі ұяшықта былайша көрсетілген La-Lu. Лантаноидтардың химиялық қасиеттері өте ұқсас.
VII периодта реттік нөмерлері 90-103-ке дейін 14 элементті актоноидтар деп атайды. Оларды лантаниодтардың төменгі жағынан жеке орналастырады, ал сәйкес ұяшықта олардың жүйеде орналасу кезектестігі көрсетілген:Ac-Lr. Көптеген актонидтар радиоактивті.
Топтар
Тігінен орналасқан элементтердің қатарын топтар деп атайды. Периодтық жүйеде сегіз топ бар, олардың нөмері рим сандарымен белгіленген. Топ нөмері элементтің ең жоғарғы тотығу дәрежесіне сәйкес келеді. Фтордың тотығу дәрежесі әрқашан -1-ге тең, мыс, күміс,алтынның тотығу дәрежелері +1,+2,+3-ке тең, ал VIII топ элементтерінен +8 тотығу дәрежесі тек осмий, рутений, ксенонға тән.
VIII топ қалған топтардан ерекшеленеді. Инертті газдарың негізгі топшасынан басқа, онда үш қосымша топша бар: темір топшасы, кобальт топшасы, никель топшасы, оларда көлденіңінен алғанда триада деп атайды, мәселен, темір триадасы: Fe,Co,Ni.
Негізгі және қосымша топша элементтері химиялық қасиеттерімен ерекшеленеді. Мысалы, VII топтың негізгі топшасын бейметалл галогендер:F,Cl,Br,I,At, ал қосымша топшасын металдар:Mn,Tc,Re Топшалар өзара ұқсас элементтерді біріктіреды.
Бір топта орналасқан элементтер ұқсас отттекті қосылыстар түзеді. Периодтық жүйеде әрбір топтың астында элементтердің жоғарғы оксидтерінің жалпы формуласы берілген: R2O,RO,R2O3, RO2,R2O5,RO3,R2O7,RO4 мұндағы R сол топтың элементі. Жоғарғы оксидтерінің формулалары топтың барлық элементтеріне қатысты, тек қана элемент топтың нөмеріне тең тотығу дәрежесінкөрсетпейтін кезде ғана бұл формула сәйкес келмейді.
Блоктар
thumb|right|200px thumb|right|200px Тік сызықтар кестеде периодтарды бөліп тұрады. Паули принципіне сай әрбір электрон қабығының сыйымд. 2п2, ал ондағы орбиталдар сыйымд. 2(2l+1). Бұдан әрбір периодтың сыйымд. 2, 8, 8, 18, 32, 32... Әр периодтың басы жаңа мәніне сай келетін s – элементтен басталады ( Қа-, ІҚа-топшалар), соңы р – элементтермен аяқталады (ІІҚа-VІІІa-топшалар). Үлкен периодтарда (ІV – VІІ) олардың арасына 10 d – элементтер (Іб-VІІІб-топшалар) кіреді. Ауыспалы элементтердің соңғы электрондары ішкері жатқан п-1 қабаттың d – орбиталарын толтырады, ал сыртқы қабатында s2 электрондар сақталады. Сондықтан олар металдық қасиет көрсетеді. Лантаноидтар мен актиноидтардың соңғы электрондары ішкеріден де ішкерірек жатқан п-2 қабаттың f – орбиталарына толады. f – элементтер де түгелдей металдар. Э. п. ж-ның жоғары шегі анықталмаған. Рет нөмірі 101-ден асқан элементтердің өмірі тым қысқа. Теор. болжамдар 114, 126, 164, 184 элементтер атомдарының ядролары біршама берік болуға тиіс деп санайды. Сондықтан оларды қолдан синтездеу мүмкіндігі бар. Периодтағы элементтердің қасиеттері былайша өзгереді: әр период (І-ден басқасы) күшті сілтілік s – металмен басталады, әрі қарай металдық қасиет кеміп, амфотерлі қасиеті бар элементтер басталады, одан бейметалдарға ауысып, бейметалдық қасиет артып, олардың ең күштілері галогендерде байқалады да, инертті элементпен бітеді. Үлкен периодтарда металдық қасиет өте баяу кемиді, өйткені оларда s-тен соң d және f – металдар орналасады, тек соңында ғана бейметалл p-элементтер орналасқан. Негізгі топшалардағы элементтердің металдық қасиеті жоғарыдан төмен қарай атом радиустары ұлғайған сайын кеміп, керісінше бейметалдық қасиет артады. Қосымша топшалардағы элементтерде жоғарыдан төмен қарай металдық қасиет аз ғана артып, немесе аса көп өзгіріске ұшырамайды. Атомдардың электрондық құрылымына тәуелді периодты өзгеретін қасиеттер мен сипаттамалар көп, олардың бастылары: атом радиустары, ион радиустары, иондалу потенциялы, электрон тартқыштық, теріс электрлік, валенттілік, оптик. және магн. қасиеттері, т.б. Элементтерді жай зат ретінде қарасақ, периодты қайталанатын қасиеттердің саны артады, жай заттардың соғылғыштығы, қаттылығы, ұлғаю және сыну коэфф-тері, тығыздығы, стандартты тотығу-тотықсыздану потенциалдары, т.б. периодты өзгеретін қасиеттер элементтер қосылыстарында да кең таралған. Э. п. ж. – периодтық заңның графиктік бейнесі, олар өзара тығыз байланысты, бірін-бірі толықтыра түседі. Екеуі де хим. элементтерді материя дамуының бір сатысы деп қарап, олардың арасындағы табиғи байланысты ашады. Периодты заң химия ғылымына ғана жатпайды, ол бүкіл жаратылыстану және табиғи ғылымдардың ортақ заңы, сондықтан ғылыммен бірге дамып, оны байыта түседі.
Химиялық элементтердің периодтық жүйесі маңызы
Химиялық элементтердің периодтық жүйесі – периодтық заңның графиктік бейнесі, олар өзара тығыз байланысты, бірін-бірі толықтыра түседі. Екеуі де хим. элементтерді материя дамуының бір сатысы деп қарап, олардың арасындағы табиғи байланысты ашады. Периодты заң химия ғылымына ғана жатпайды, ол бүкіл жаратылыстану және табиғи ғылымдардың ортақ заңы, сондықтан ғылыммен бірге дамып, оны байыта түседі.
Химиялық элементтердің периодтық жүйесі ашылған кезде көптеген элементтер белгісіз еді. Д. И. Менделеев аса үлкен болжампаздықпен олардың кейбіреулерінің қасиеттерін сипаттаған болатын (скандий - Л. Нильсон, галлий - Лекок де Буабодран, германий - К. Винклер).
Галлий Ga 1875 ж., скандий Sc 1879 ж., германий (Ge) 1885 ж. ашылды. Д. И. Менделеев есептеу жолымен анықтаған сипаттамалары олардың тәжірибе жүзінде анықталған шамаларына сәйкес келеді. Периодтық заң ашылған кезде белгісіз бекзат газдар да қасиеттеріне қарай галогендер мен сілтілік металдар арасынан орын алды.
Заңның ашылған кезінде кейбір элементтердің валенттіліктері мен атомдық массалары дұрыс анықталмаған еді. Элементтердің қасиеттерінің өзгеру заңдылықтары сақталатындай етіп, Менделеев бериллийдін, (Be), торийдің (Тһ), церийдің (С1), индийдің (In), т.б. кейбір элементтердің атомдық массаларын түзетті.
Периодтық заң табиғаттың дамуы мен бірлігін көрсететін жалпы заңдарға жатады. Бұл заңның құрылымдық кескіні болып табылатын периодтық жүйеде периодтар бойынша элементтердің сыртқы қабаттарында электрондар санының біртіндеп өсуінен (1-8) металдық қасиет екідайлылық арқылы бейметалдыққа ауысады. Бұл заңдылық табиғаттың санның сапаға ауысу заңының бір көрінісі. Табиғаттың тағы бір жалпы заңы — терісті терістеу бір периодтан екіншісіне өткенде байқалады. Әрбір келесі периодтың элементі өзіне ұқсас алдыңғы периодтың (III—>11) элементінің (К—>Na, CI—>Ғ) қасиетін қайталағанымен, оның касиеті алдыңғы элементтікінен аздап өзгешеленеді, яғни олардың белсенділігі жоғарырақ екенін көреміз. Қарама-қарсылықтың күресі мен бірлігі - периодтың басынан аяғына жеткенде байқалады (Na - CI; К - Вг).
Периодтық заңға сүйеніп радиобелсенді элементтер ашылды, бұл еңбектер әлі де жалғасуда. Осы айтылғандардың барлығы Менделеевтің периодтық заңды ашуы сәті түскен іс емес, терең ғылыми танымдық маңызы бар табиғаттың іргелі заңдарының бірі екенін дәлелдейді.
Дереккөздер
Санат:Химиялық элементтер Санат:Периодтық кесте Санат:Классификаторлар Санат:Ресей өнертабыстары
Лебсак Виктор Яковлевич
Дереккөздер
«Ақмола облысы» энциклопедиясы
Санат:Тұлғалар
Замина (Лихтенштейн)
Замина  — Лихтенштейн ауылы.Тризенберг қоғамдастығында орналасқан. Сондай-ақ Замина атауы Лихтенштейндегі негізгі өзендердің бірі болып табылады
Санат:Алфавит бойынша елді мекендер
Төртуыл
Төртуыл кейде Төртұл — Орта жүз Найман тайпасынан тараған ру. Шежіре деректеріне қарағанда Төлегатай (Төлетай) бірлестігінен Қаракерей, Мұрын, Матай, Төртуыл болып тарайды. Төртуыл:
Қазан революциясына дейін Төртуыл ұрпақтары Қара Ертістің екі жағасын мекендеген бір болыс ел болған. Мұның бір старшыны Ертістің оң жағын, қалған 8 старшыны сол жағын, оңтүстігі Зайсан бекінесіне дейін қыстаған.
Дереккөздер
Санат:Қазақ рулары
Әренжап
Әренжап -қазақтың күйпі-композиторы. 19 ғ-да Батыс Қазақстан облысында өмір сүрген. Оның "Шалқымасы" музыка формасы жағынан басқа күйлерден өзгеше келеді: ырғағы жеңіл, мелодиялық тілі қарапайым, көңілді әрі ширақ. Осы күйнегізінде Е.Г. Брусиловский" Дударай" операсында "Балықшылар хәрын", Б.Байқадамов капелла хорын, В.В. Великанов оркестр үшін көңілді би музыкасын жазды. Әренжаптың "Шалқымасын" күйтабаққа алғаш жаздырған Л.Мұхитов.
Дереккөздер
Санат:Қазақ мәдениеті Санат:Тұлғалар
Натендорф
Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 820 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Алып жатқан жер аумағы 34,44 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген ресми коды — 03 3 60 014. Муниципалитеттің басшысы — Ханс Вильхельм Шрёдер.
Муниципалитеттің өзі әкімшілік құрылымы бойынша 8 қалалық ауданға бөлінеді.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Төменгі Саксония елді мекендері
Гексан
thumb thumb Гександар. Метанның С6Н14 гомологиялық тізбегіне қарасты алкан; бес изомері белгілі, олар - w-гексан, 2-метилпентан, 3-метилпентан, 2,3-диметилбутан және 2,2-диметилбутан; қайнау температурасы 68,95-49,50°С аралығында, тығыздығы 0,6603-0,6492 г/см3, мұнай құрамындағы мөлшері 1%-дан 0,06 %-ға дейін, алайда мұнайдың бензин фракциясы құрамының 10 %-дайын құрайды. Жер қойнауларына қарай тереңдеген сайын және мұнайды кіріктіретін түзілімдер көнелігі артқан сайын сол мұнай құрамындағы гександар мөлшері де арта түседі.
Дереккөздер
Санат:Алкандар
Аркола (Миссисипи)
Аркола (Arcola) — Миссисипи штатының Вашингтон округіне жататын АҚШ қаласы.
Фредерик Хаймен Коуэн
Сэр Фре́дерик Ха́ймен Ко́уэн (ағл. Frederic Hymen Cowen; 1852 жылдың 29 қаңтарында Ямайканың Кингстон қаласында дүниеге келіп—1935 жылдың 6 қазанында Лондонда қайтыс болды) — ағылшын пианисті, композитор және дирижёр. Хьюберт Пэрри, Чарльз Стэнфорд, Александр Маккензи және Артур Салливандармен қатар XIX-XX ғасырлардағы Ағылшын музыкасының қайта өрлеуінің әйгілі тұлғасы саналды. Аса маңызды еңбектерінің ішінде «Скандинавия» симфониясы болды, ол оны 1880 жылдың желтоқсанында айтқан. Ол Бірінші Эдуард Элгардың (1908) пайда болуына дейін аң жиі орындалатын ағылшын симфониясы болды. =Өмірбаяны=
Аркола (Миссисипи)
Қала тұрғындарының саны 563 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 0.6 км² шамасында. FIPS коды — 28-01820.
Фредерик Хаймен Коуэн
=Балалық шағы және білімі= Коуэн 1852 жылдың 29 қаңтарында Ямайканың астанасы Кингстон қаласында Фредерик Огастас Коэннің (Frederick Augustus Cohen) және Эмили Коэннің (Emily Cohen) отбасында дүниеге келген. Бесінші, соңғы бала болды. Төрт жасында (1856) әке-шешесімен Лондонға көшіп кетеді, ол жерде оның әкесі Королеваның опералық театрында қазынашы (treasurer) болып жұмыс істеген. Бала музыкамен пианистші Генри Расселлмен айналысты. Алты жасында вальс жазып (Minna-waltz), сегіз жасында өзінің алғашқы Гарибальди туралы сюжетке опереттасын жазады. Оның либреттосын бөлесі Розалинда жазды. Әрі қарай ол Юлиус Бенедиктте (фортепиано) және Джон Госста (гармония) оқыды. Ерекше қабілеттері бал бола тұра, 1863 жылдың 17 желтоқсанында Коуэн королева театрының залында өзінің алғашқы сольдық концертімен өнер көрсетеді. Келесі жылдың маусым айында (1864) Мендельсонның минорлы концертін Дадли-Хаусте (Dudley House) орындады. Бұл кенцертке сонымен қатар Йозеф Иоахим және Чарльз Сэнтли қатысты. Сол жерде 1865 жылы Коуэннің Ля мажор атты Фортепианолық триосы қойылды. Фортепиано партиясын өзі ойнады, ал скрипканы — Йозеф Иоахим, виолончельді — түрлі деректер бойынша, Альфредо Пиатти немесе Алессандро Пецце ойнады. =Кәсіби қызметі=
Аркола (Миссисипи)
Сыртқы cілтемелер
Санат:Миссисипи қалалары
Фредерик Хаймен Коуэн
=Опералары=
•	«Полина» (Pauline; 1876)
•	«Сигна» (Signa; 1893),
•	«Гарольд, немесе Норман жаулап алушылықтары» (Harold, or The Norman Conquest; 1895). =Ораториялары=
•	«Потоп» (The Deluge; 1878),
•	«Руфь» (Ruth; 1887),
•	«Қайырымдылық өлеңі» (Song of Thanksgiving; 1888),
•	«Өзгеру» (The Transfiguration; 1895),
•	«Сүйіктісіне түс арнайды» (He Giveth His Beloved Sleep; 1907),
•	Jeremy Dibble, Jenifer Spencer. Cowen, Sir Frederic Hymen. Статья в словаре Гроува.
•	Keith Anderson. Комментарий к диску Marco Polo со «Скандинавской» симфонией Коуэна (8.223273).
•	Lewis Foreman. Комментарий к диску Hyperion с Концертной пьесой Коуэна (CDA67837).
Крилатица (Кырджали облысы)
Крилатица (Крилатица) — Болгариядағы ауыл. Кырджали облысына қарасты Кирково қауымының құрамына кіреді.
2010 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 169 адамды құрайды.
Пошта индексі — 6884. Телефон коды — 03679. ЕКАТТЕ коды — 39877.
Сыртқы сілтемелер
Санат:Кырджали облысының елді мекендері
Дзёля-Каменка
Дзёля-Каменка — Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кожва өзенінің оң жағалауынан 8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды.
Су реестрінің мәліметтері
Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Двинск-Печорск су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Печора өзені Шердино ауылындағы су өлшейтін посттан Уса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Усаға қосылу құйылысына дейінгі Печора тармағының су алаптары, өзен алабы — Печора.
Ресей су ресурстары федералды агенттігі дайындаған РФ территориясын сушаруашылығы бойынша аудандастыру жөніндегі геоақпараттық жүйе мәліметтері бойынша :
Қабық самыра
Қабық самыра, Б е р е с т а - г р а м о т а л а р ы (көне орысша береста — тоз, қабық) — 11-15 ғасырда қайыңның қабығына жазылған хаттар мен документтер. Қабық самыраны алғаш рет А. В. Арциховский басқарған экспедиция 1951 жылы Новогородтан тапты. 1970 жылы Новогородтан 464, Смоленскiден 10, Псковтан 2, Витебсідев 1, Старая Руссадан үш қабық самыры табылды. Қабық самыра балаларды оқыту жүйесіне туралы аса құнды деректер береді. Қабық самыра орыс тiлi тарихы үшiн өте өкп жаңа мағлұмат бердi.
Адренергиялық нейроциттер
Адренергиялық нейроциттер — қызметі симпатикалық жүйке жүйесі қызметіне сәйкес келетін гипоталамустын ортаңғы және артқы болімдеріндегі ішкінегіздік (медиобазальдық) және төмпектік (туберальды) ядроларды құрайтын майда мультиполярлы (көпөсінділі) нейроциттер. Бұл нейроциттер гипофиздің безді болігі — аденогипофиздің гормондар түзу процесін реттеп отыратын, қарапайым молекулалы олигопептидті аденогипофизотропты гормондар бөледі. Адренергиялық нейроциттер өз кезегінде аденогипофиздің гормондар бөлу қызметін күшейтетін — либериндерге және керісінше, аденогипофиздің гормондар бөлу қызметін баяулататын — статиндерге бөлінеді.
Дереккөздер
Санат:Нейробиология
Есет Көтібарұлы ауылдық округі
Есет Көтібарұлы ауылдық округі — Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы әкімшілік бірлік. Бұрын Сарыбұлақ ауылдық округі деп аталған.
Әкімшілік құрамы
Құрамына Байқадам, Алақозы ауылдары кіреді. Орталығы - Байқадам ауылы.
Халқы
2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 910 адамды құрады.
Дереккөздер
Санат:Шалқар ауданы ауылдық округтері
Зейнолла Ершораұлы Дүйсембаев
Зейнолла Ершораұлы Дүйсембаев (1939 жылы туған, Қарағанды қаласы) – медицина ғылымының докторы (1993), профессор (1997). Қарағанды мемлекеттік медицина институтын (1963, қазіргі Қарағанды мемлекеттік медицина академиясы) бітірген. 1963–66 ж. Қарағанды қаласындағы Еңбек гигиенасы институтында кіші ғылыми қызметкер, 1966–69 ж. Алматы дәрігерлер білімін жетілдіру институтында аспирант, 1972–76 ж. Қарағанды мемлекеттік медицина академиясында кафедра меңгерушісі, 1976–79 ж. 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқандар мен мүгедектерге арналған Республикалық клиникада (Алматы қаласы) бөлім меңгерушісі, 1980–93 ж. Қазақ ғылыми-зертттеу институтында аға, бас ғылыми қызметкер, 1994 жылдан Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым Академиясының Еңбек гигиенасы және физиология институтында лаборатория меңгерушісі қызметін атқарады. Дүйсембаевтың 80 ғылыми жарияланымы, оның ішінде 2 монографиясы жарық көрген.
Бентамизм
Бентамизм - ағылшын философы, әлеуметтанушы және заңгер Иеремия Бентамның көзқарастарымен ұсынылған пайда-күнемдік фәлсапасының бір бағыты. Оның ойы бойынша, әр адам өмірден алатын ғанибетті үлкейтуге және қайғы-қасіретті азайтуға ұмтылады. Сондықтан, әр жеке адам оның үлесіне тиген ғанибеттер мен қайғы-қасіреттердін көзін басқа біреуден көрі жақсырақ түсінеді.
Зейнолла Ершораұлы Дүйсембаев
Сыртқы сілтемелер
http://g-to-g.com/index.php?version=rus&module=5&id=4140
Бентамизм
Дереккөздер
Санат:Ғылым Санат:Саясат әлеуметтануы
Зейнолла Ершораұлы Дүйсембаев
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Лазарь Сәйдімұлы Тумышев
Тумышев Лазарь Сәйдімұлы (1939, Форт-Шевченко қаласы – 1999, Ақтау қаласы) – инженер-механик. Астрахан балық өндірістік-техникалық институтын (1960) және Мәскеудегі С.Орджоникидзе мұнай-газ барлау институтын бітірген (1976). 1961 жылы Қарағанды тоңазытқыш цехында аға машинист, компрессор цехының бастығы, 1962 – 1973 жылдары Баутин балық комбинатында компрессор цехының механигі, бас инженер, директордың орынбасары болды. 1973 – 1978 жылдары «Жетібай» мұнай-газ өндіру басқармасында басқарманың құрылыс жөніндегі орынбасары, 1978 – 1980 жылдары Иракта іссапарда болған. 1981 – 1990 жылдары «Маңғышлақмұнай» бірлестігінде басқарма бастығының орынбасары, басқарма бастығы, бірлестіктің өндіріс бөлімінің бастығы, 1990 – 1995 жылдары Ақтау қаласындағы «Маңғыстаумұнайөңдеу» зауытытында директордың орынбасары, 1995 – 1999 жылдары «Маңғыстаумұнайгаз» Акционерлік Қоғамы бірлестігінде бөлім бастығы қызметтерін атқарған. Бірнеше Құрмет грамоталарымен марапатталған.
Дереккөздер
Санат:Тұлғалар
Б. з. д. 371 жыл
Туғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 371 жылы туғандар
Қайтыс болғандар
Тағы қара: Санат:Б. з. д. 371 жылы қайтыс болғандар
Түсініктемелер
*
IC 4609
IC 4609 — Геркулес шоқжұлдызында орналасқан E-S0 (эллипстік спиральді галактика) типті галактика.
Ашылуы
Бұл нысан Индекс каталогтың түпнұсқа басылымының тізіміне енеді. Сондай-ақ, бұл ғарыш объектісі өзге де зерттеулер мен каталогтарда кездескендіктен оның келесідей атаулары бар: PGC 58489, MCG 4-39-14, ZWG 138.37, NPM1G +22.0538.
Сыртқы сілтемелер
IC 4609 Санат:Геркулес (шоқжұлдыз)
Теңіз жануарлары
Теңіз жануарлары- бүкіл өмірін теңізде немесе теңіз маңында өткізетін тіршілік иелері. Дельфин, кит, итбалық, теңіз сиыры, теңіз кәмшаты және ақ аю да теңіз жануарының көп таралған түрлері болып саналады. Су астында мекендейтін 20 мыңнан астам тіршілік иесі бар. Олар бір-бірінен пішіні, көлемі және түр-түсі жағынан ерекшеленеді. Су жануарларында өздеріне тән, су астында тіршілік етуге ыңғайлы жаратылған дене мүшелері болады. Балықтар желбезек деген қатпарлы мүшесі арқылы тыныс алады.
Су жануарлары суы мол табиғи ортада өмір сүреді. Алайда, олардың өмір бойы су астынан шықпай жүруі шарт емес. Жағалау бойларын мекендейтін теңіз құстарының көбі мұхиттың терең суында мекен ететін су жануарларындай емес, өзгешелеу.Мәселен, көбею үшін немесе жыл мезгілінің ауысуына байланысты жыл сайын басқа жақтарға қоныс аударып отырады.
Теңіз жануарлары қандай болады?
Теңіз жануарының сан алуан түрі бар. Олар әртүрлі топтарға ажыратылады. Киттер, дельфиндер және кашалоттар - кит тәрізділер тобына жатады. Кит тәрізділердің денесінде ешқандай түк шықпайды және олар балаларын сүтпен қоректендіреді.